comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
endum quippe corpꝰ mortuũ erat. Sepultores autẽ eiꝰ: ꝑ infi¬
delitatẽ impietatis. in anima mortuos intelligi uoluit.
quales excitantur: cũ dt̃. Surge qͥ dormis & exsurge amor¬
tuis: & illuminabit te xp̃c. Detestat᷑ autẽ quandã mortẽ
apłs dicens de uidua. Quȩ aut̃ in deliciis agit: uiuens mor¬
tua ẽ. Anima gͥ iam pia quȩ fuit impia: ꝓpt̾ iusticiam
fidĩ đr ex morte reuixisse. atq uiuere. Corpus autẽ ñ tan¬
tũ moriturũ ꝓpt̾ animȩ abscessum qui futurꝰ ẽ. s ꝓpter
tantã infirmitatẽ carnis & sanguinis. qͦdammͦ in script᷑is
&ẽ mortuũ dr: loquente apło. Corpus quidem inqͥt mor¬
tuum ẽ ꝓpt̾ peccatũ: sp̃c autẽ uita ẽ ꝓpt̾ iusticiam. Hec
uita ex fide facta ẽ: qm iustus ex fide uiuit. S quid seqͥt᷑:
Si autẽ sp̃c eꝰ qui suscitauit xp̃m amortuis habitat in
uob̾: qui suscitauit xp̃m iħm amortuis. uiuificabit & mor¬

Expanded text:
endum quippe corpus mortuum erat: sepultores autem ejus per infiendum quippe corpus mortuum erat: sepultores autem ejus per infidelitatis impietatem in anima mortuos intelligi voluit, quales excitantur cum dicitur, Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus. detestatur autem quandam mortem apostolus dicens de uidua: quae autem in deliciis agit uiuens mortua est. anima igitur iam pia, quae fuit impia, propter iustitiam fidei dicitur ex morte reuixisse atque uiuere. corpus autem non tantum moriturum propter animae abscessum qui futurus est, sed propter tantam infirmitatem carnis et sanguinis quodam loco in scripturis etiam mortuum dicitur loquente apostolo: corpus quidem, inquit, mortuum est propter peccatum, spiritus autem uita est propter iustitiam. haec uita ex fide facta est, quoniam iustus ex fide uiuit. sed quid sequitur? si autem spiritus eius qui suscitauit Iesum ex mortuis habitat uificabit et mor
Abbreviated transcription (Latin):
hõ. Corpͥuͦ camꝗͣ hõ ext̾ior. quanto ẽ hȩc uita diutur¬
nior magis magisq corrumpit᷑ uł etate uł morbo uel
uariis afflictionib. donec ueniat ad ultimã. quȩ ab om̃ĩb
mors uocat᷑. Eius autẽ resurreccio differtur infinẽ: cum & ip¬
sa iustificatio nr̃a ꝑficiet᷑ ineffabilit̾. Cunc enim similes ei
erimus: qm̃ uidebimꝰ cum siciti ẽ. Hc uͦ ꝗͣdiu corpꝰ qͦd corrũ¬
pit᷑ aggrauat animã. & uita humana suꝑ t̾ram toca tẽpta
tio ẽ : ñ iustificat᷑ in conspectu eiꝰ om̃is uiuens. in comparati¬
one iusticiȩ qua ȩquabimur angłis. & gle quȩ reuelabit᷑
in nob̾. De morte autẽ animȩ a morte corporis distinguen-¬
da. quid plura docum̃ta cominemorẽ. cum dñs in una euas¬
głica sententia utramq mortẽ cuiuis facile discernendam
posuerit uͥ ait. sine mortuos sepelire mortuos suos: Sepeli¬

Expanded text:
o tamquam homo exterior, quanto est haec uita diuturo tamquam homo exterior, quanto est haec uita diuturnior, magis magisque corrumpitur uel aetate uel morbo uel uariis afflictionibus, donec ueniat ad ultimam quae ab hominibus mors uocatur. eius autem resurrectio differtur in finem, cum et ipsa iustificatio nostra perficietur ineffabiliter. tunc enim similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. nunc uero quamdiu corpus quod corrumpitur adgrauat animam et uita hutio est , non justificabitur in conspectu ejus omnis vivens , in comparatione justitiae qua aequabimur Angelis, et gloriae quae revelabitur in nobis. De morte autem animae a morte corporis distinguenda, quid plura documenta commemorem; cum Dominus in una sententia evangelica utramque mortem cuivis facile discernendam posuerit, ubi ait: Sine mortuos sepelire mortuos suos ? Sepeli
Abbreviated transcription (Latin):
donat ds edisserendum ẽ: & quẽad modũ sĩplũ
dñi & saluatoris nr̃i iħu xp̃i. duplo nr̃o congruat. &
quẽ adinodũ concinat ad salutem: nos certe qͦd nemo
xp̃ianus ambigit : & anima & corpore mortui sumus.
Anima ꝓpt̾ peccatum. corpore propt̾ penam peccati.
ac ꝑ hoc & corpore ꝓpt̾ peccatum. Utriq autẽ rei nr̃ȩ
id est & animȩ & corpori. medicina ex resurrectione opus
erat: ut in meliꝰ renouaret᷑. qͦd erat in deteriꝰ cõmutatum.
Mors autẽ animȩ impietas ẽ: & mors corporis corruptibi¬
litas: ꝑ quã fit & animȩ a corpore abscessus. Sic̃ enĩ aĩa
dõ deserente: sic corpꝰ anima deserente morit᷑. Unde fit in¬
sipiens hoc exanime. Resuscitat᷑ gͦ anima ꝑ penim̃tiã:
& in corpore adhuc mortali. renouatio uitȩ inchoat᷑ a fide
qͥ credit᷑ in cũ qͥ iustificat impiũ. bonisq morib auget᷑.
& roborat᷑ de die in diẽ. cũ magis magisq renouat᷑ int̾ior

Expanded text:
donat Deus, edisserendum est quemadmodum simplum Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi duplo nostro congruat, et quodam modo concinat ad salutem. Nos certe, quod nemo christianus ambigit, et anima et corpore mortui sumus: anima, propter peccatum; corpore, propter poenam peccati, ac per hoc et corpore propter peccatum. Utrique autem rei nostrae, id est, et animae et corpori, medicina et resurrectione opus erat, ut in melius renovaretur quod erat in deterius commutatum. Mors autem animae impietas est; et mors corporis, corruptibilitas, per quam fit et animae a corpore abscessus. Sicut enim anima Deo deserente, sic corpus anima deserente moritur: unde illa fit insipiens; hoc, exanime. Resuscitatur enim anima per poenitentiam, et in corpore adhuc mortali renovatio vitae inchoatur a fide; qua creditur in cum qui justificat impium , bonisque moribus augetur et robor
Abbreviated transcription (Latin):
malium. seminũ & g̾minum innum̾abiles diu̾sitates. ne¬
bulȩ & nubes. niues & pluuiȩ. fulgura & tonitrua. ful¬
mina & grandines. uenti & ignes. frigus & estus & omĩa
talia: exceptis aẽ illis. quȩ in eodẽ ordine rara sunt. sicut
defectus luminum. & species inusitatȩ siderum . & mon¬
stra. & terrȩ motꝰ & similia. Fxceptis gͦ istis omnib quo¬
rum quidẽ pͥma & summa causa ñ ẽ nͥ uoluntas dĩ. unde
& in psalmo. cum quedã hunis generis cominemorata es¬
sent ignis. grando nix glacies sp̃c tempestatis. nequis ea
uł fortuitu uł causis cantumm᷑ corporalib uł cẽ spirita¬
lib tamen p̾ter uoluntatem di existentib. agi crederce

Expanded text:
malium, seminum et germinum innumerabiles diversitates, nemalium, seminum et germinum innumerabiles diversitates, nebulae et nubes, nives et pluviae, fulgura et tonitrua, fulmina et grandines, venti et ignes, frigus et aestus, et omnia talia: exceptis etiam illis quae in eodem ordine rara sunt, sicut defectus luminum, et species inusitatae siderum, et monstra, et terrae motus, et similia: exceptis ergo istis omnibus, quorum quidem prima et set in psalmo cum quaedam hujus generis commemorata essent: Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis ; ne quis ea vel fortuitu, vel causis tantummodo corporalibus, vel etiam spiritualibus, tamen praeter voluntatem Dei existen
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. digitꝰ dĩ ẽ hic. Qd autem possint ꝑnaturam.
nec possint ꝑ ꝓhibitionẽ. & quid ꝑ ipsius naturȩ sue con¬
ditionem facere ñ sinant᷑. homini explorare difficile est.
immo uͦ ñ possibile: nͥ ꝑ illud donum dĩ qͦd apłs cõme¬
morat dicens: alii dnudicatio sp̃uum. Houimus enĩ pos¬
se hõminẽ ambulare. & neq hoc posse ã si ñ ꝑmittat᷑.
uolare autẽ ñ posse c̃ si ꝑmittat᷑. Sic &e illi angłi que¬
dam possunt facere si ꝑmittant᷑ ab angł̃is potentiorib
ex imꝑio dĩ: quedam uͭ ñ possunt nec si ab eis ꝑmittant᷑.
quia ille non ꝑmittit. a quo illis ẽ talis naturę modus¬
qui c̃ẽ ꝑ angłos suos & illa plerumq ñ ꝑmittit. quȩ c̃cessit
ut possint. Exceptis gͥ illis. quȩ usitatissimo transcursu
tempoꝵ in rerum naturȩ ordine corporalit̾ fiunt. sicuti
sunt ortus occasusq siderum. generationes & mortes ani¬

Expanded text:
Digitus 20 Dei hic est . Quid autem possint per naturam, Digitus 20 Dei hic est . Quid autem possint per naturam, nec possint per prohibitionem, et quid per ipsius naturae suae conditionem facere non sinantur, homini explorare difficile est, imo vero impossibile, nisi per illud donum Dei, quod Apostolus commemorat dicens: Alii dijudicatio spirituum . Novimus enim hominem posse ambulare et neque hoc posse, si non permittatur; uolare autem non posse, etiam si permittatur. sic et illi angeli quaedam possunt facere, si permittantur ab angelis potentioribus ex imperio dei; quaedam uero non possunt nec si ab eis permittantur, quia ille non qui etiam per angelos suos et illa plerumque non permittit, quae concessit ut possint. 19. Exceptis igitur illis, quae usitatissimo transcursu temporum in rerum naturae ordine corporaliter fiunt, sicuti sunt ortus occasusque siderum, generationes et mortes ani
Abbreviated transcription (Latin):
pora eitiꝰ uermescant estate ꝗͣ hieme. citiꝰ in calidiorib locis¬
ꝗͣ in frigidioribꝰ ⁊ S hec ab hominib tanto difficiliꝰ adhi¬
bentur. quanto desunt sensuum subtilitates. & corporũ
mobilitates in menbris t̾renis & pigris. Unde licet qualib¬
cumq angł̃is uicinas causas ab elem̃tis contrahere. quanto
faciliꝰ ẽ tanto mirabiliores in hiuĩmodi oꝑib eoꝵ existunt
celeritates. s ñ ẽ creator nͥ qui principalit̾ ista format. Hec
quisꝗͣ hoc pot̾. nisi ille penes quẽ pͥmitus sunt omnium quȩ¬
sunt m̃sure numeri & pondera: & ipse ẽ unus creator đs.
ex cunis meffabili potentatu. fit &̾ ut qͦd possent hi angłi
si ꝑmitterent᷑. ido̾ ñ possint quia ñ ꝑmittunt᷑. Heq enim
occurrit alia ratio. cur ñ poterint facere minutissimas
muscas. qui ranas serpentesq fecerunt: nisi qr maior ade¬

Expanded text:
pora citius uermescant aestate quam hieme, citius in calidioribus qupora citius uermescant aestate quam hieme, citius in calidioribus quam in frigidioribus locis? sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. unde qualibuscumque angelis uicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in huius modi operibus eorum existunt celeritates. sed non est creator nisi qui principaliter ista format; nec quisquam hoc potest nisi ille, penes quem psunt mensurae, numeri et pondera, et ipse est unus creator Deus, ex cujus ineffabili potentatu fit etiam ut quod possent hi angeli, si permitterentur, ideo non possint, quia non permittuntur. neque enim occurrit alia ratio cur non potuerint facere minutissimas muscas qui ranas serpentesque fecerunt, nisi quia maior ade
Abbreviated transcription (Latin):
quib herbis aut carnib. aut quarũcũq ierum. quib li¬
bet succis & humorib uł ita positis. uł ita abruptis. uł ita
contritis. uł ita commixtis. quȩ animalia nasci soleant.
quoꝵ se quistam demens audeat dicere creatorẽ: Qgͦ
mirũ. si quẽadiodũ pot̾ nosse quilib& nequissimꝰ homo
unde illi uł illi uermes musceq nascant᷑. ita mali angłi
ꝓsubtilitate sui sensus in occultiorib elem̃toꝵ seminib
norunt. unde ranȩ serpentesq nascant᷑: Et hec ꝑ certas
& notas temꝑationũ oportunitates. occultis motib adhi¬
bendo. faciant creari ñ creent. S illa homines quȩ solets
ab hominib ficri: ñ mirant᷑. Ꝙ si quisꝗͣ celeritates in¬
crem̃toꝵ forte mirat᷑. qͦd illa animantia tãcito facta st̃:
adtendat quẽ admodum & ista ꝓmodulo facultatis hu¬
manȩ. ab hominib ꝓcurent᷑. Unde enim fit ut eadẽ cor¬

Expanded text:
quibus herbis aut carnibus aut quarumque rerum quibusliquibus herbis aut carnibus aut quarumque rerum quibuslibet sucis aut humoribus uel ita positis uel ita obrutis uel ita contritis uel ita commixtis quae animalia nasci soleant; quorum se quis tam demens audeat dicere creatorem? quid ergo mirum si quemadmodum potest nosse quilibet nequissimus homo unde illi uel illi uermes muscaeque nascantur, ita mali angeli pro subtilitate sui sensus in occultioribus elementorum seminibus norunt unde ranae serpentesque nascantur et haec per certas et notas temperationum opportunitates occultis motibus adhibendo faciunt creari, non creant? sed illa homines quae solent ab hominibus fieri non mirantur. quod si quisquam celeritates incrementorum forte miratur, quod illa animantia tam cito facta sunt, attendat quemadmodum et ista pro modulo facultatis humanae ab hominibus procurentur. unde enim fit ut eadem cor
Abbreviated transcription (Latin):
quadam textura elem̃toꝵ. cuncta iã creata st̃: s acceptis
oportunitatib ꝓdeunt. Nam sic̃ matres grauidȩ sunt calise¬
fecib: sic ipse mundꝰ grauidꝰ ẽ causis nascentiũ. Que in
illo ñ creantur. nͥ ab illa summa essentia: uͥ nec oritur.
nec morit᷑ aliquid: nec incipit cẽ nec desinit. Adhibere¬
autẽ forinsecus accidentes causas. quȩ tã &e si ñ sunt na¬
turales. tam̃ scđm naturã adhibentur. ut ea quȩ secre¬
tonaturȩ sinu abdita continent᷑. erumpant quod ammn
& foris creent᷑ explicando m̃suras & numeros & pondera
sua. quȩ in occulto acceꝑunt. ab illo qͥ omĩa in m̃sura
& nuimero & pondere disposuit. ñ solum mali angłi. s &̃
mali homines possunt: sic̃ exemplo agricultux̧ supra do¬
cui. S ne de animalib quasi diu̾sa ratio moueat. qͦd hñt¬
diq contraria: &̃ hoc ẽ uidere ꝗͣ multi homines nou̾int ex

Expanded text:
quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt; sed acceptis quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt; sed acceptis opportunitatibus prodeunt. Nam sicut matres gravidae sunt fetibus, sic ipse mundus gravidus est causis nascentium: quae in illo non creantur, nisi ab illa summa essentia, ubi nec oritur, nec moritur aliquid, nec incipit eautem forinsecus causas accidentes, quae tametsi non sunt naturales, tamen secundum naturam adhibentur, ut ea quae secreto naturae sinu abdita continentur, erumpant quodammodo, et foris creentur, explicando mensuras, et numeros, et pondera sua quae in occulto acceperunt ab illo, qui omnia in mensura et numero et pondere disposuit , non solum mali angeli, sed etiam mali homines possunt, sicut exemplo agriculturae supra docui. Sdique contraria, etiam hoc est uidere quam multi homines nouerint ex
Abbreviated transcription (Latin):
causa mutabilis sensibilisq substantiȩ. om̃ĩsq modiis &
numerꝰ. & pondꝰ eius unde efficit᷑ ut & sit. & natura ita uł
ita sit. ab intelligibili & incommutabili uita quȩ super
omĩa ẽ existit & ꝑuenit usq ad extrema. atq terrena.¬
multus sermo ẽ. neq nunc necessariꝰ. Uerum ꝓpt̾ea factũ
ia cob de pecorib commemorandum arbitrat᷑ sum: ut in¬
telligeretur. si homo qui uirgas illas sic posunt. dici ñ pot̾
creator colorum in agnis ⁊ edis. nec ipsȩ matrũ animȩ.
quȩ conceptam ꝑ oculos corporis phantasiam uariatis
seminib carme c̃ceptis quantũ natura passa ẽ aspserunt
multomin̾ diei posse ranarũ serpentiumq creatores angl̃os
liud ẽ enim ex intimo ac sumino causarũ cardine con¬
oꝑationem forinsecꝰ admouere. ut tunc uł tunc. sic uł sie
exeat qͦd creat᷑. Ista quippe originalit̾ ac pͥmordialit᷑ in

Expanded text:
causa mutabilis sensibilisque substantiae, omnisque modus et causa mutabilis sensibilisque substantiae, omnisque modus et numerus et pondus ejus unde efficitur ut et sit, et natura ita vel ita sit, ab intelligibili et incommutabili vita, quae super omnia est, existit, et pervenit usque ad extrema atqMultus sermo est neque nunc necessarius, verum propterea factum Jacob de pecoribus commemorandum arbitratus sum, ut intelligeretur, si homo qui virgas illas sic posuit, dici non potest creator colorum in agnis et in haedis, nec ipsae matrum animae, quae conceptam per oculos corporis phantasiam varietatis seminibus carne conceptis quantum natura passa est asperserunt, multo minus dici posse ranarum serpentiumque creatores angelos liud est enim ex intimo ac summo causarum cardine conoperationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeat quod creatur. Ista quippe originaliter ac primordialiter in
Abbreviated transcription (Latin):
ris fetuum pͥmordiis colore tenus asꝑgeret᷑. Ut enim sit ex
semi&e ipsis afficiant᷑ uł anima excorpore. uł corpus ex
anima congruentiȩ rationis ul faciunt. quȩ in cõmuta¬
bilit̾ uiuunt. in ipsa summa dĩ sapientia. quã nulla
locoꝵ spacia capiunt. Et cum sit ipsa in commutabilis:
ipsam creatum ẽ. Ut enim de pecorib ñ uirgȩ s pecora
nascerent᷑: fec̃ hoc in commutabilis & inuisibilis ratio sa¬
pientiȩ dĩ: ꝑ quam creata sunt omĩa. Ut aut̃ de uarieta¬
te uirgarum. pecoꝵ conceptoꝵ color aliquid duceret: fec̃
hoc anima grauidȩ pecudis. ꝑ oculos affecta forinsecꝰ. &
int̾ius secum ꝓ suo modulo formandi regłam trahens.¬
quã de intima potentia sui creatoris accepit. S quanta
sit uis animȩ ad efficiendã atq mutandam mat̾iam cor¬
poralem. cum tam̃ creatrix corporis dici ñ possit. quia õĩs

Expanded text:
ris fetuum primordiis discolore tenus aspergeretur. ut enim sic ex ris fetuum primordiis discolore tenus aspergeretur. ut enim sic ex semet ipsis afficiantur uel anima ex corpore uel corpus ex anima, congruentes rationes id faciunt, quae incommutabiliter uiuunt in ipsa summa dei sapientia, quam nulla spatia locorum capiunt; et cum sit ipsa incommutabilis,  nisi per ipsam creatum est. ut enim de pecoribus non uirgae, sed pecora nascerentur fecit hoc incommutabilis et inuisibilis ratio sapientiae dei, per quam creata sunt omnia. ut autem de uarietate uirgarum pecorum color conceptorum aliquid duceret, fecit hoc anima grauidae pecudis per oculos affecta forinsecus et interius secum pro suo modulo formandi regquam de intima potentia sui Creatoris accepit. Sed quanta sit vis animae ad afficiendam atque mutandam materiam corporalem cum tamen creatrix corporis dici non possit, quia omnis
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ uł hominum. siue ã quoꝵeumq animaliũ scđ̃m im¬
ꝑium suum & ase imꝑtitas distributiones potestatum &
appetitiones commoditatum. ita rerum uaturȩ adhibae
in qua creat omĩa. quẽ admodũ t̾rȩ agriculturã. Quaꝑꝑ
ita ñ possum dicere angł̃os malos. magicis artib euocatos.
creatores fuisse ranarum atq serpentium: sic̃ ñ possum
dicere homines malos. segetis eẽ creatores. quã ꝑ eorũ oꝑã
uidero exortam. Sic̃ nec iacob ereator colorum in pecorib
fuit: quia bibentib in conceptu matrib uariatas uirgas
quas intuerentur apposuit. S nec ipsȩ peccudes creatrices
tuerunt uarietatis ꝓlis suȩ: quia inheserat animȩ illarũ
discolor phantasia ex contuitu uariarũ uirgarũ. ꝑ oculos
impressa. quȩ ñ pocuit nͥ corpus qͦd sic affectꝰ spu anima¬
batur ex compassione commixtionis afficere. unde tene¬

Expanded text:
lorum uel hominum siue etiam quorumcumque animalium secundum imlorum uel hominum siue etiam quorumcumque animalium secundum imperium suum et a se impertitas distributiones potestatum et appetitiones commoditatum ita rerum naturae adhibet, in qua creat omnia, quemadmodum terrae agriculturam. quapropter ita non possum dicere angelos malos magicis artibus euocatos creatores fuisse ranarum atque serpentium, sicut non possum dicere homines malos segetis esse creatores, quam per eorum operam uidero exortam. sicut nec Iacob creator colorum in pecoribus fuit, quia bibentibus in conceptu matribus uariatas uirgas quas intuerentur apposuit. sed nec ipsae pecudes creatrices fuerunt uarietatis prolis suae, quia inhaeserat animae illarum discolor phantasia ex contuitu uariarum uirgarum per oculos impressa, quae non potuit nisi corpus quod sic affecto spiritu animabatur ex compassione commixtionis afficere, unde tene
Abbreviated transcription (Latin):
tate sui sensus & corporis semina ferũ istarũ nob̾ occultiora
nouerunt. & ea ꝑ congruas temꝑationes elem̃toꝵ latenter
spargunt. atq ita & gignendarum rerũ & accelerandorum
increm̃toꝵ p̃bent occasiones: s nec boni hȩc nͥ quantũ d̾s
iub&e. nec mali hȩc iniuste faciunt. nisi quantũ ipse u¬
ste ꝑmittit. Ham iniqui malitia uoluntatẽ ht̃ iniustã¬
suam: porestatẽ autẽ ñ nͥ iuste accipit. siue ad suã pęnã
siue ad alioꝵ. uł penam maloꝵ uł laudẽ bonoꝵ. Itaq
apłs discernens int̾ius dm creantẽ. atq formantẽ ab oꝑib
creaturȩ quȩ admouent᷑ extrinsecꝰ. & de agricultura si¬
militudinẽ adsumens: ait. Ego plantaui. apollo riga¬
uit: s d̃s inerem̃tum dedit. Sic̃ gͦ in ipsa uita nr̃am m̃tẽ
oceasionẽ: ita creationem rerum uisibilium. ds int̾ius oꝑat᷑
E xtiores autẽ oꝑationes siue bonorum siuie maloꝵ. uł ange¬

Expanded text:
tate sui sensus et corporis, semina nobis istarum rerum occultiora tate sui sensus et corporis, semina nobis istarum rerum occultiora noverunt, et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt, atque ita gignendarum rerum et acincrementorum praebent occasiones. sed nec boni haec nisi quantum deus iubet, nec mali haec iniuste faciunt nisi quantum iuste ipse permittit. nam iniqui malitia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam malorum uel laudem bonorum. itaque apostolus discernens interius deum creantem atque formantem ab operibus creaturae, quae admouentur extrinsecus, et de agricultura similitudinem adsumens ait: ego plantaui, Apollo rigauit; sed deus incrementum dedit. sicut ergo in ipsa uita nostra mentem m: ita creationem rerum uisibilium deus interius operatur, exteriores autem operationes siue bonorum siue malorum uel ange
Abbreviated transcription (Latin):
quia nͥ talis aliqua uis eẽt. in istis elem̃tis. ñ plerũq nasce¬
rent᷑ ext̾ra quȩ ibi seminata ñ eẽnt. nec animalia tã mul¬
ta. nulla mariũ feminarumq commixtione p̾cedente. si¬
ue in t̾ra siue in aqua. quȩ tam̃ crescunt. & coeundo alia
pariunt: cum illa nullis coeuntib parentib orta sint. ꝙ
certe apes semina filiorum ñ coeundo c̃cipiunt: s tanqͣ
sparsa ꝑarterras rore colligunt. Iniisbilium enĩ semi¬
unt ꝓgrediendi pͥmordia. & increm̃ta debitȩ magnitudi¬
nis distinctionesq formarũ. ab originalib tanꝗͣ regł̃is
sumunt. Sic̃ gͦ nec parentes dicimus creatores hominũ
nec agricolas creatores frugum. ꝗͣuis eoꝵ extͥnsecꝰ adhibi¬
tis motib ista creanda dĩ uirtꝰ internis oꝑet᷑: ita ñ solũ
malos.s nec bonos angłos fas ẽ putari creatores. si ꝓ subtili¬

Expanded text:
quia nisi talis aliqua vis esset in istis elementis, non plerumque nascequia nisi talis aliqua vis esset in istis elementis, non plerumque nascerentur ex terra quae ibi seminata non essent; nec animalia tam multa, nulla marium feminarumque commixtione praecedente, sive in terra, sive in aqua, quae tamen crescunt et coeundo alia pariunt, cum illa nullis coeuntibus parentibus orta sint. Et certe apes semina filiorum non coeundo concipiunt, sed tanquam sparsa per terras ore colligunt. Invisibilium enim semiunt progrediendi primordia, et incrementa debitae magnitudinis distinctionesque formarum ab osumunt. Sicut ergo nec parentes dicimus creatores hominum, nec agricolas creatores frugum quamvis illorum extrinsecus adhibitis motibus, ista creanda Dei virtus interius operetur: ita non solum malos, sed nec bonos angelos fas est putari creatores, sed pro subtili
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ corporalit̾ uisibilit̾q nascunt᷑: occulta quedã semina
ii istis corporeis mudi huiꝰ elemaitis latent. Alia sunt enĩ
hȩc iam conspicua oculis nr̃is exfructib & animantib.
alia uͦ illa occulta istorum seminum semina. unde iuben¬
te creatore. ꝓduxit aqua pͥma uatatilia. & uolatilia. t̾ra
aut̾ sui gen̾s pͥma germina. & pͥma sui gen̾is animalia.
Neq enum te in huiuscemodi fetꝰ ita ꝓducta sunt: ut in
eis quȩ ꝓducta sunt. uis illa consumpta sit: & plerũq
desunt congruȩ temꝑam̃toꝵ occasiones. quib erumpant
& species suas ꝑagant. Ecce enim breuissimꝰ surculus sem̃
ẽ. Ham conuenient̾ mandatꝰ t̾rȩ : arborem fac̃. Huius
aut̃ suituli subcilius semen. aliqͦd eiusdem gen̾is granũ ẽ.
& hoc usq nob uisibile. Iam uͦ huius &̃ grani scm̃ quãuis
oculis uidere nequeamus: ratione tam̃ conicere possumꝰ

Expanded text:
quae corporaliter uisibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina quae corporaliter uisibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in istis corporeis mundi huius elementis latent. alia sunt enim haec iam et conspicua oculis nostris ex fructibus et animantibus.. alia uero illa occulta istorum seminum semina, unde iubente creatore produxit aqua prima natatilia et uolatilia, terra autem prima germina et prima sui generis animalia. neque enim tunc in huiusce modi fetus ita producta sunt, ut in eis quae producta sunt uis illa consumta sit; sed plerumque desunt congruae temperamentorum occasiones, quibus erumpant et species suas peragant. ecce enim breuissimus surculus semen est; nam conuenienter mandatus terrae arborem facit. huius autem surculi subtilius semen aliquod eiusdem generis granum est et huc usque nobis uisibile. iam uero etiam huius grani semen quamuis oculis uidere
Abbreviated transcription (Latin):
scripturȩ auctoritate sunt ꝓdita: uł ad exercendã ꝓban
dam. manifestandamq iustoꝵ patientiã. Neq enĩ parua
uisibilium miraculoꝵ potentia. iob cuncta quȩ habebat
amisit: & filios: & ipsam corporis sanitatẽ. Qͥcquid angl̃i
trans gressores mali faciunt. ñ ipsis seruit ad nutũ creaturȩ
corporalis. s dõ a qͦ dat᷑ potestas: nec idõ putandum ẽ istis
transgressorib angłis. ad nutũ seruire hanc uisibilium
rerum mat̾iam. s d̾o potiꝰ a quo hȩc potestas dat᷑. quantũ
in sublimi & spiritali sede in commutabilis iudicat.
Nam & dampnatis iniquis &̃ in metallo seruit aqua &
ignis & t̾ra. ut faciant inde qͦd uolunt: s quantum
sinitur. Hec sane creatores illi mali angl̃i dicendi st̃.¬
quia ꝑ illos magi resistentes famulo dĩ: ranas & scrpentes
fecert̃. Non enim eas ipsi creauert᷑. Omniũ quippe rerum

Expanded text:
scripturae auctoritate sunt prodita; uel ad exescripturae auctoritate sunt prodita; uel ad exedam, manifestandamque justorum patientiam. Neque enim parva visibilium miraculorum potentia Job cuncta quae habebat amisit, et filios, et ipsam corporis sanitatem. » Quidquid angeli transgressores mali faciunt, non ipsis servit ad nutum creatura corporalis, sed Deo, 617 a quo datur potestas. Nec ideo putandum est istis transgressoribus angelis ad nutum servire hanc visibilium rerum materiem, sed Deo potius a quo haec potestas datur, quantum in sublimi et spiritali sede incommutabilinam et damnatis iniquis etiam in metallo seruit aqua et ignis et terra, ut faciant inde quod uolunt; sed quantum sinitur. nec sane creatores illi mali angeli dicendi sunquia per illos magi resistentes famulo dei ranas et serpentes fecerunt; non enim eas ipsi creauerunt. omnium quippe rerum,
Abbreviated transcription (Latin):
illud ampliꝰ ẽ ammirandũ. qͣm magoꝵ illa potentia que
serpentes facere potuit. uͥ ad muscas minutissimas uentũ est.
omnino defec̃. Sciniphes enim musculȩ sunt breuissimȩ.
qua t̾cia plaga suꝑb egiptiorum popłs cedebat᷑. Ibi certe
deficientes magi: dixert̾. digitꝰ dĩ ẽ hoc. Unde intelligi dat᷑
ne ipsos quidem transgressores angłos & aerias potestates
in imam istam caliginẽ. tamꝗͣ in sui gen̾is carcerẽ. ab illiꝰ
sublimis ethereȩ puritatis habitatione detrusas. ꝑquas
magicȩ artes possunt. quicqͥd possunt ualere aliqͥd. nͥ da¬
ta desuꝑ potestate. Datur autẽ uł ad fallendos fallaces
sic̃ in egiptios & in ipsos &̃ magos data ẽ. ut in eoꝵ spiri¬
tuum seductione uiderent᷑ ammirandi. aqͥb fiebant
a dĩ u̾itate dampnandi: uł ad ammonendos fideles. ne
tale aliquid facere. ꝓmagno desiderent. Propt̾ qͦs cẽ nob̃

Expanded text:
illud amplius est admirandum, quomodo magorum illa potentia, quae illud amplius est admirandum, quomodo magorum illa potentia, quae serpentes facere potuit, ubi ad muscas minutissimas uentum est omnino defecit. scinifes enim musculae sunt breuissimae, qua tertia plaga superbus Aegyptius populus caedebatur. ibi certe deficientes magi dixerunt: digitus dei est hoc. unde et intellegi datur ne ipsos quidem transgressores angelos, aetherias potestates in imam istam caliginem tamquam in sui generis carcerem ab illius sublimis aetheriae puritatis habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt quidquid possunt, ualere aliquid nisi data desuper potestate. datur autem uel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios et in ipsos etiam magos data est, ut in eorum spirituum seductione uiderentur admirandi a quibus fiebant a dei ueritate damnandi; uel ad monendos fideles, ne tale aliquid facere pro magno desiderent, propter quod etiam nobis
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra ꝓduceret. & in eodẽ u̾bo suo quȩ creauit regit atq agit:
S cũ eandem mat̾iem ex uirga moysi in carnẽ serpentis ꝓ¬
xiie ac uelocit̾ u̾tit: miraculum fuit rei qͥdem mutabi¬
lis: s tam̃ inusitata mutatio. Qͥs autẽ animat queq uiua
nascentia. nͥ qͥ & illum serpentẽ ad horam. sic̃ opꝰ fuerat
animauit: Et qͥs reddidit cadauerib animas suas cum
resurgerent mortui. nͥ qͥ animat carnes in uteris matrum.
ut oriant᷑ morituriꝰ S cũ fiunt illa. continuato quali
quodã fluuio labentium manantiumq rerũ & ex oc¬
culto in promptũ. atq ex prompto in occultum usitato
itinere transeuntium: naturalia dicuntur. Cũ uͦ ãmo¬
nendis hominib inusitata mutabilitate ingerunt᷑: mag¬
Qic uideo qͥd infirmȩ cagitatiom possit occurrere:¬
S cur scilicet ista miracula magicis artib fiant. Nã
magi faraonis similit̾ serpentes fecert̃: & alia similia.S

Expanded text:
terra produceret, et in eodem uerbo suo quae creauit regit atque agit? terra produceret, et in eodem uerbo suo quae creauit regit atque agit? sed cum eandem materiam ex uirga Moysi in carnem serpentis proxime ac uelociter uertit, miraculum fuit rei quidem mutabilis, sed tamen inusitata mutatio. quis autem animat quaeque uiua nascentia nisi qui et illum serpentem ad horam, sicut opus fuerat, animauit? Et quis reddidit cadaueribus animas suas, cum resurgerent mortui, nisi qui animat carnes in uteris matrum, ut oriantur morituri? sed cum fiunt illa cquodam fluvio labentium manantiumque rerum, et ex occulto, in promtum, atque ex prompto in occultum usitato itinere transeuntium, naturalia dicuntur: cum vero admonendis hominibus inusitata mutabilitate ingeruntur, magquid infirmae cogitationi possit occurrere, cur scilicet ista miracula etiam magicis artibus fiant: nam et magi Pharaonis similiter serpentes fecerunt, et alia similia . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
continua & tã longa serenitas. ut fame deficetent homines.
nec ca hora qua ille dĩ seruus orauit. aer ipse aliqua hu¬
mida facie mox futura pluiia signa pͣtulerat: consecutiᷤ
sollempnia fulgura atq tonitrua. S qr in monte syna
inusitato mͦ fiebant. uocesq illȩ ñ strepitu confuso ede¬
bant᷑ s eis quedam signa dare certissimis indiciis appa¬
rebant: mitacula erant. Qͥs trahit humorẽ ꝑ radicem
uitis ad botrum & uinum facit. nͥ ds. qui & homine
plantante & rigante increm̃tum dat: S cũ ad nutũ dĩ
aqua inuinũ inusitata celeritate conu̾sa ẽ: &̃ stultis fa¬
tentib uis diuina declarata ẽ. Qis arbusta fronde ac flo
sacerdotis aaron: collocuta ẽ qͥdammodo cũ dubitante
humanitate diuinitas. Et lignis certe om̃ĩb. & oĩb
animalium carnib gignendis atq formandis: com¬
munis ẽ tertena mat̾ies. Et quis caficit. nͥ qui dix̃ ut hȩc

Expanded text:
continua et tam longa serenitas, ut deficerent fame homines, continua et tam longa serenitas, ut deficerent fame homines, nec ea hora qua ille Dei servus oravit, aer ipse aliqua humida facie mox futurae pluviae signa praetulerat, consecutis solemnia fulgura atque tonitrua: sed quia in monte Sina inusitato modo fiebant, vocesque illae non strepitu confuso edebantur, sed eis quaedam signa dari certissimis indiciis apparebat, miracula erant . Quis attrahit humorem per radicem vitis ad botrum, et vinum facit, nisi Deus, qui et homine plantante et rigante incrementum dat ? Sed cum ad nutum Domini aqua in vinum inusitata celeritate conversa est, etiam stultis fatentibus vis divina declarata est . Quis arbusta fronde ac florsacerdotis Aaron, collocuta est quodam modo cum dubitante humanitate divinitas . Et lignis certe omnibus et omnium animalium carnibus gignendis atque formandis communis est terrena materies, et quis ea facit nisi qui dixit, ut haec
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝑ manus hominũ ad illam uisibilẽ spẽm ꝑducat᷑.
ñ scĩficat᷑ ut sit tãmagnũ sacram̃tũ. nͥ oꝑante inuisibilit̾
sp̃u d̾i. cum hec omĩa quȩ ꝑ corporales motus in illo oꝑe
fiunt. ds oꝑetur mouens pͥmitꝰ inuisibilia ministrorũ
siue animas hominũ siue occultoꝵ sp̾̃uum. siue subditaᷤᷤ
seruitutes. qͥd mirum si &ẽ in creatura cęli & t̾rȩ maris &
aeris fac̃ ds quȩ uult sensibilia atq uisibilia ad se ipsũ
in eis sic̃ oportere ipse nouit significandum & demonstran¬
dum ñ ipsa sua quȩ ẽ apparente substantia quȩ omnino
in cõmutabilis ẽ. omnibq spiritib qͦs creauit interius
i enim diuina totam spiritalẽ corporalẽq ad¬
Oministrante creaturã: omniũ annoꝵ certis di¬
eb aduocant᷑ aquȩ maris: & effundunt᷑ suꝑ faciẽ t̾re.
S cum hoc orante scõ helia factum ẽ. quia p̃cesserat tã

Expanded text:
cum per manus hominum ad illam cum per manus hominum ad illam ificatur ut sit tam magnum Sacramentum, nisi operante invisibiliter Spiritu Dei, cum haec omnia quae per corporales motus in illo opere fiunt, Deus operetur, movens primitus invisibilia ministrorum, sive animas hominum, sive occultorum spirituum sibi subditas servitutes: quid mirum si etiam in creatura coeli et terrae, maris et aeris, facit Deus quae vult sensibilia atque visibilia, ad se ipsum in eis, sicut oportere ipse novit, significandum et demonstrandum, non ipsa sua qua est apparente substantia, quae omnino incommutabilis est, omnibusque spiritibus, quos creavit, interius i enim divina totam spiritualem corporalemque administrante creaturam, omnium annorum certis di advocantur aquae maris, et effunduntur super faciem terrae. Sed cum hoc orante sancto Elia factum est, quia praecesserat tam
Abbreviated transcription (Latin):
acꝑ hoc uoluntas dĩ ẽ pͥma & summa causa om̃ium cor¬
poralium specierum atq motionum. Nicħ enim fit ui¬
sibilit̾ & sensibilit̾: qͦd ñ de int̾iore inuisibili atq intel¬
ligibili aula summi imꝑatoris. aut iubeat᷑ aut ꝑmitta
tur. scđm ineffabilem iusticiã p̃mioꝵ. atq penarum.
qͣuis adhuc portaret sarcinam corporis qͦd corrũpit᷑.
& aggrauat animam. qͣuis adhucs ex parte atq ĩenig¬
so ingemiscens adoptionẽ expectans redemptionẽ corporiˢ
sui. potuit camen significando p̾dicare dñm̃ iħm xp̃m.¬
alit̾ ꝑ linguã suam. alit̾ ꝑ epłam. alit̾ ꝑ sacram̃tũ corpo¬
nec atram̃tum. nec significantes sonos linguȩ editos.
nec signa litterarũ conscripta pelliculis. corpiis xp̃i &
sanguinẽ dicimꝰ. s illud tantum qͦd ex fructib terrȩ
acceptum. & p̾ce mistica c̃secratum. rite sumimꝰ ad sa¬
lutẽ spiritalẽ. in memoriã ꝓ nob̾ dñicȩ passionis. Qod

Expanded text:
 hoc voluntas Dei est prima et summa causa omnium corporalium specierum atque motionum. Nihil enim visibiliter fit et sensibiliter, quod non de interiore invisibili atque intelligibili aula summi imperatotur, secundum ineffabilem iustitiam praemiorum atque poenarum, us Paulus, quamvis adhuc portaret sarcinam corporis, quod corrumpitur et aggravat animam , quamvis adhuc ex parte atque in aenigso ingemiscens, adoptionem exspectans redemptionem corporis sui , potuit tamen significando praedicare Dominumam, aliter per sacramentum corponec atramentum, nec significantes sonos lingua editos, nec signa litterarum conscripta pelliculis, corpus Christi et sanguinem dicimus, sed illud tantum quod ex fructibus terrae acceptum et prece mystica consecratum rite sumimus ad salutem spiritualem, in memoriam pro nobis Dominicae passionis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ciliora & ignotiora. eo mirabiliora sunt. nob̾: illis autẽ tãqͣ
suȩ actiones nocȩ atq faciles. Loquitur ex ꝑsona dĩ augłs
homini dicens. ego sum ds abraham & d̾s isaac. & ãs ia¬
cob cum scriptura p̃dixisset. uisus ẽ ei angłs dñi. Loquit᷑
& homo ex ꝑsona dĩ dicens. audi popłs meus a loquar
tͥ isrł: & testificabor tͥ: ds d̾s tuus ego sum. Assumpta ẽ
uirga ad significationẽ: & in serpentem angłica faculta¬
te mutata ẽ. Que facultas cum desit homini: assumptꝰ
ẽ tam̃ ab homine lapis. ad talem aliquam significa¬
tionem. Int̾ factum angłi & factum hominis: plurimũ
distat. Illud & mirandum ẽ & intelligendum: hoc aut̃
tantummͦ intelligendum. Qd ex utroq intelligitur
fortassis unum ẽ: at illa ex quib intelligitur diu̾sa st̃.

Expanded text:
ciliora et ignotiora, eo mirabiliora sunt nobis: illis autem tanquam ciliora et ignotiora, eo mirabiliora sunt nobis: illis autem tanquam suae actiones notae atque faciles. Loquitur ex persona Dei angelus homini, dicens, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob; cum Scriptura praedixisset, Visus est ei angelus Domini : loquitur et homo ex persona Domini, dicens, Audi, populus meus, et loquar tibi; Israel, et testificabor tibi; Deus Deus tuus ego sum . Asssumpta est virga ad significationem, et in serpentem angelica facultate mutata est : quae facultas cum desit homini, assumptus est tamen et ab homine lapis ad talem aliquam significationem . Inter factum angeli et factum hominis plurimum distat: illud et mirandum et intelligendum est, hoc autem tantummodo intelligendum. Quod ex utroque intelligitur, fortass
Abbreviated transcription (Latin):
te in uia. qua ingredieris. sic ñ solum in dictis uerũ ẽ in
factis d̾i ꝑsona significanda imponit᷑ ꝓpħȩ ut eam gerat
suum diuisit in duodecĩ partes. & ex eis decẽ seruo regis sa¬
lomonis dedit. regi futuro isrł. Aliquando ã resque ñ
erat qͦd ꝓpħa. & erat iam in t̾renis reb. in huiusmodi
significationẽ assumpta ẽ: sic̃ somnio uiso euigilans¬
iacob fec̃ de lapide quẽ darmiens habebat ad caput.
Aliquando ad hoc fit eadem species uł aliquantum ian¬
sura. sic̃ potuit serpens ille ȩuens exaltat᷑ in heremo. sicut
possunt & litt̾ȩ. uł ꝑacto ministerio transitura. sic̃ panis
ad hoc factꝰ in accipiendo sacram̃to consumit᷑. S quia
hȩc hominib nota sunt quippe ꝑ homines fiunt: ho¬
norem tamꝗͣ religiosa possunt hab̾e. stuporẽ camquã
mira ñ possunt. Itaq illa quȩ ꝑ anglos funt. qͦ difi¬

Expanded text:
te in via qua ingredieris . Sic non solum in dictis, verum etiam in te in via qua ingredieris . Sic non solum in dictis, verum etiam in factis, Dei persona significanda imponitur prophetae, ut eam gerat suum divisit in duodecim partes, et ex eis decem servo regis Salomonis dedit, regi futuro Israel : aliquando etiam res quae non erat quod propheta, et erat jam in terrenis rebus, in hujusmodi significationem assumpta est; sicut somnio viso Jacob evigilans fecit de lapide, quem dormiens habebat ad caput : aliquando ad hoc fit eadem species, vel aliquantulum mansura, sicut potuit serpensille aeneus exaltatus in eremo , sicut possunt et litterae; vel peracto ministerio transitura, sicut panis ad hoc factus in accipiendo Sacramento consumitur. 20. Sed quia haec hominibus nota sunt, quia per homines fiunt, honorem tanquam religiosa possunt habere, stuporem tanquam mira non possunt. Itaque illa quae per Angelos fiunt, quo diffi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed his ut dicere ceꝑam exceptis: alia sunt. ꝑ hõies miniftnt᷑¬
illa. quȩ quãuis exeadem mat̾ia corporali. ad ali¬
quid tam̃ diuinitꝰ annuntiandum nr̃is sensib ad mo¬
uentur. quȩ propͥe miracula & signa dicunt᷑. Hec in¬
omnib que nob a dño dõ annuntiant᷑: ipsiꝰ dĩ ꝑsona
suscipit᷑. Cum autẽ suscipit᷑. aliquando in angło demon¬
strat᷑. aliquando in ea specie. quȩ ñ ẽ qͦd angłs. quãuis
ꝑ angł̃m disposita ministrentur. Rursus cum in easp̾̃e
suscipit᷑. quȩ ñ ẽ qͥd angłs: aliquando iam erat ipsum corpꝰ
& ad hoc demonstrandum in aliquam mutationẽ assumit᷑
aliquando ad hoc exorit̾. & re ꝑacta rursus absumit᷑. Sic̃
ẽ cum homines annuntiant aliqñ ex sua ꝑsona u̾ba dĩ lo¬
cuntur. sic̃ cum p̃mittit᷑ dix̃ dñs. aut hec dic̃ dñs. aut tale
aliquid: aliqn aut̃ nicħ tale p̃mittentes. ipsam di ꝑsonã
in se suscipiunt sicuti ẽ: intellectum tͥ dabo & constituã

Expanded text:
Sed his, ut dicere coeperam, exceptis, alia sunt illa quae, quamvis ex eadem materia corporali, ad aliquid tamen divinitus annuntiandum nostris sensibus admoventur, quae proprie miracula et signa dicuntur. » omnibus quae nobis a Domino Deo annuntiantur, ipsius Dei persona suscipitur. Cum autem suscipitur, aliquando in angelo demonstratur, aliquando in ea specie quae non est quod angelus, quamvis per angelum disposita ministretur: rursus cum in ea specie suscipitur quae non est quod angelus, aliquando jam erat ipsum corpus, et ad hoc demonstrandum in aliquam mutationem assumitur; aliquando ad hoc exoritur, et re peracta rursus absumitur. Sicut etiam cum homines annuntiant, aliquando ex sua persona verba Dei loquuntur, sicuti cum praemittitur, Dixit Dominus; aut, Haec dicit Dominus ; aut tale aliquid: aliquando autem nihil tale praemittentes, ipsam Dei personam in se suscipiunt, sicuti est, Intellectum tibi dabo, et constituam
Abbreviated transcription (Latin):
ne dormienti. nulla corporea specie uigilanti possit osten
di ꝰ S ñ solum patris: uerũ &̃ filii & sp̃c sci. Ec certe qui
uigilantium uisis mouent᷑. ut ñ patrẽ. s tantũ filiũ uel
spm sc̃m credant corporalib hominũ apparuisse cons¬
pectib. ut omittam tantã latitudinẽ scãrũ paginarũ.
& tã multiplicẽ earum intelligentiam. unde nemo sani
capitis affirmare deba&e. uusꝗͣ ꝑsonam pat̾s ꝑ aliꝗͣ speciẽ
corporalẽ uigilantium oculis demonstratã: s hoc ut dixi
omittam. qͥd dicunt de patre nr̃o abrahã÷ Cui certe ui¬
gilanti & ministranti cum scriptura p̃misisset dicens.
uisus ẽ dñs abraȩ: non unus aut duo. s tres apparuert̃
uiri. quoꝵ nullus excelsius aliis eminuisse dictꝰ ẽ. nullꝰ
honoratiꝰ effulsisse. nullus imꝑiosius egisse. Quaꝑꝑ q̃m ĩ¬

Expanded text:
ne dormienti, nulla corporeane dormienti, nulla corporeairitus sancti. Et certe qui vigilantium visis moventur, ut non Patrem, sed tantum Filium vel Spiritum sanctum credant corporalibus hominum apparuisse conspectibus; ut omittam tantam latitudinem sanctarum paginarum, et tam multiplicem earum intelligentiam, unde nemo sani capitis affirmare debet, nusquam personam Patris per aliquam speciem corporalem vigilantium oculis demonstratam: sed ut hoc, ut dixi, omittam; quid dicunt de Patre nostro Abraham, cui certe vigilanti et ministranti, cum Scriptura praemisisset dicens, Visus est Dominus Abrahae, non unus aut duo, sed tres apparuerunt viri, quorum nullus excelsius aliis eminuisse dictus est, nullus honoratius effulsisse, nullus imperiosius egisse ? 35.
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce pat̾ dans. & filius accipiens regnum sempitnum:
lib. Hisi forte aliquis dic̃ idõ ñ eẽ uisibilem patrẽ. qr in
& sp̃m sc̃m. quia moyses illa omĩa uigilans uidit. quasi ue¬
rũ u̾bum. & sapientiã d̾i uiderit moyses carnalib oculis.
aut uideri sp̾c uł humanꝰ pot̾. qui carnẽ istam uiuificat.
uł ipse corporeꝰ qui uent᷑ dr̃. quantominꝰ ille sp̃c di. qͥ om̃ĩ¬
um hominũ & angłoꝵ m̃tes ineffabili excellentia diuinȩ
substantiȩ suꝑgredit᷑: Aut quisꝗͣ tali p̾cipitet᷑ errore. ut
patre solo accipiunt. quẽ nemo hominum uidit. nec ui¬
dere pot̃ : An cũ doriniunt homines: cunc ñ st̾ hoĩes :
Aut qͥ formare similitudinẽ corporis pot̾. adse significan¬
dum ꝑ uisa somniantium. ñ pot̾ formare ipsa corporeã
creaturam ad se significandũ oculis uigilantium. cũ eius
ipsa substantia. qua ẽ ipse qͦs ẽ. nulla corporis similitudi¬

Expanded text:
Ecce Pater dans, et Filius accipiens regnum sempiternum, Ecce Pater dans, et Filius accipiens regnum sempiternum, libus. 34. Nisi forte aliquis dicet, ideo non esse visibilem Patrem, quia in  et Spiritum sanctum, quia Moyses illa omnia vigilans vidit. Quasi vero Verbum et Sapientiam Dei viderit Moyses carnalibus oculis, aut videri spiritus vel humanus possit qui carnem istam vivificat, vel ipse corporeus qui ventus dicitur; quanto minus ille Spiritus Dei qui omnium hominum et Angelorum mentes ineffabili excellentia divinae substantiae supergreditur? aut quisquam tali praecipitetur errore, ut Patre solo accipiunt, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest? An cum dormiunt homines, tunc non sunt homines? Aut qui formare similitudinem corporis potest ad se significandum per visa somniantium, non potest formare ipsam corpoream creaturam ad se significandum oculis vigilantium? cum ejus ipsa substantia qua est ipse quod est, nulla corporis similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
uamꝗͣ nescio quẽ adinodũ isti intelligant qͦd dani¬
eli apparuit antiquus dierum. a qͦ filius hominis
quod ꝓpter nos eẽ dĩgnat᷑ ẽ. accepisse intelligit᷑ regnũ. ab
illo scilicet qui ei dic̃ in psalmis. filius mcus estuego hodie
genui te. postula a me & dabo tͥ gentes hereditatẽ tuam. &
qͥ omĩa subiecit sub pedib eiꝰ. Si gͦ ainili & pat̾ dans
regnum. & filius accipiens. apparuert̃ in corporali. qͦmͦ
hominum uidit nec uidere pot̾: Ita enĩ narrauit daniel.
Aspiciebam inquit donec throni positi st̃: & uetus di¬
erum sedebat. & indum̃ta eiꝰ quasi nix alba. & capilli ca¬
pitis eius quasi lana munda. Thronus eiꝰ flamina ignis:
rota enis ignis flagrans. flumen ignis trahebat in cons-
pectu eius. & mille milia deseruiebant ei. & dena milia
in uisu noctis. & ecce cum cȩli nubib quasi filius homi¬
om̃s popłi tribus & linguȩ seruiebant ei. Potestas eiꝰ po¬
testas ȩtna quȩ ñ p̾teribit: &e regnum eiꝰ ñ corrumpetuꝵ.

Expanded text:
uam nescio quemadmodum isti intelligant quod Danieli apparuerit Antiquus dierum, a quo Filius hominis, quod propter nos esse dignatus est, accepisse intelligitur regnum, ab illo scilicet qui ei dicit in Psalmis, Filius meus es tu, ego hodie genui te: postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam ; et qui omnia subjecit sregnum et Filius accipiens apparuerunt in specie corporali, quomodo hominum vidit, nec videre potest? Ita enim narravit Daniel: Aspiciebam, inquit, donec throni positi sunt, et Vetustus dierum sedebat: et indumentum ejus quasi nix album, et capillus capitis ejus quasi lana munda; thronus ejus flamma ignis, rotae ejus ignis flagrante eum: milia milium seruiebant ei et dena milia in uisu noctis, et ecce cum nubibus caeli ut filius homiomnes populi, tribus, linguae ipsi seruient. Potestas eius potestas
Abbreviated transcription (Latin):
cũ plenituoo temporis uenit ut ex femina nasceret᷑.
quando qͥdem & antea mittebat᷑. cum in illis formis cor¬
poralit̾ apparebat. Aut si ñ recte missuis diceret᷑. nͥ cũ ubũ
talis ñ facta ẽ. Si uͦ ꝑ illas antiquas demonstrationes. nec
retur missus. eũ illis modis & antea miteret᷑. Deinde sub¬
diuisimus ut hec diligentissime tractarent᷑: & triꝑtitã
fecimus questionẽ. Cuiꝰ una pars in scđo libro explicata
ẽ: duȩ sunt reliquȩ dequib deinceps disserere aggrediar.
Iam enĩ quesitum atq traccatum ẽ. in illis antiquis cor¬
poralib formis & uisis. ñ tantũmͦ patrẽ. nec tantummͦ
ex trinitate ꝑsonã. quã lectionis textꝰ indiciis circum¬

Expanded text:
cum plenitudo temporis venit, ut ex femina nasceretur ; cum plenitudo temporis venit, ut ex femina nasceretur ; quandoquidem et antea mittebatur, cum in illis formis corporaliter apparebat. Aut si non recte missus diceretur, nisi cum Vertalis non facta est. Si vero per illas antiquas demonstrationes, nec retur missus, cum illis modis et antea mitteretur. Deinde subdivisimus, ut haec diligentissime tractarentur, et tripartitam fecimus quaestionem, cujus una pars in secundo libro explicata est, duae sunt reliquae, de quibus deinceps disserere aggrediar. Jam enim quaesitum atque tractatum est, in illis antiquis corporalibus formis et visis, non tantummodo Patrem, nec tantummodo ex Trinitate personam, quam lectionis textus indiciis circum
Abbreviated transcription (Latin):
dere ñ ideo minorẽ patre filium. qr ille misit. hic mis
&e ab illo missus ẽẽ in euangłio legitur: suscepimꝰ hoc
querere. cur illuc missus sit filius uͥ erat. qr in hunc
mundũ uenit. & in hoc mundo erat. cũ illuc &̃ eẽt sp̃c¬
sc̃s ubi & ipse erat. qm̃ sp̃c dñi repleuit orbẽ t̾rarum &
hoc qͦd contin& omĩa scientiã bt̃ uocis. utrũ ꝓpt̾ea miss
sit dñs. qr ex occulto in carne natꝰ ẽ. & de sinii patris ad
oculos hominũ in formã serui tanꝗͣ egressus apparuit.
uisus ẽ. & linguis diuisis uelut ignis. ut hoc cis fuerit
mitti ad aspectum mortaliũ in aliqua forma corporea.
de spiritali secreto ꝓcedere. Ed pat̾ qm̃ ñ fẽc̃: tantũmͦ¬
ñ & pat̾ dictꝰ sit missus. si ꝑ illas species corporales. quȩ
oculis antiquoꝵ apparuert̃. ipse demonstrabat᷑. Si aut̃
filiꝰ tunc demonstrabat᷑. cur tanto post missus diceret᷑.

Expanded text:
dere, non ideo minorem Patre Filium, quia ille misit, hic missdere, non ideo minorem Patre Filium, quia ille misit, hic miss ab illo et ab illo missus in Evangelio legitur, suscepimus hoc quaerere, cum illuc missus sit Filius ubi erat, quia in hunc mundum venit, et in hoc mundo erat: cum illuc etiam Spplevit orbem terrarum, et hoc quod continet omnia scientiam habet vocis : utrum propterea missus sit Dominus, quia ex occulto in carne natus est, et de sinu Patris ad oculos hominum in forma servi tanquam egressus apparuit; visus est , et linguis divisis velut ignis : ut hoc eis fuerit mitti, ad aspectum mortalium in aliqua forma corporea de spirituali secreto procedere; quod Pater quoniamndo dictus sit missus, si per illas species corporales quae oculis antiquorum apparuerunt ipse demonstrabatur. Si autem Filius tunc demonstrabatur, cur tanto post missus diceretur,