comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ubiq. & legis mec. Aus̃ dixit. Immo hoc
dic. si fugero. sic habear tanquam si anathe¬
mauero manicheum. Felix dixit. Hoc dicẽ
non possum Nus̃ dixit. E apce nobis dic.
quia fugere cogitas. & nemote tenet. Felix
dixit. Nfugio. Auõ dix̃. Ut uideo. non uis
quasi uictꝰ abscedere. S saltem boc dic. si fu¬
gero uictꝰ sum. F elixdixit. Dixi. Auẽ dixit.
Et unde apparebit te fugisse ꝓpt̃ gesta: Fclix
dixit. Iube ut quem elegero cum ipso sim.
fr̃ib qui ad cancellum stant. Felix dixit. S
cum illo quiẽ in medio Auã dixit. Sicut tͥ
elegisti. usq ad diem cum illo eris. Felix dix̃.¬
Etiam. Et hoc ego consentio. Bonifaciꝰ dixit.
Prestabit rp̃s. ut si cum illoueniam. xp̃ianꝰ ẽ.
Augustinus ep̃s eccliȩ catholicȩ ipponi regi¬
ensis. his in eccłia coram popło gestis. subscͥp¬
si.felix xp̃ianus. cultor legis manichei. hisin
ecełia coram popło gestis subs crapsi. Expł .i.¬

Expanded text:
et ubique et legis meae. AUG. dixit: Immo hoc et ubique et legis meae. AUG. dixit: Immo hoc dic: si fugero, sic habear, tamquam si anathemauero Manichaeum. FEL. dixit: Hoc dicere non possum. AUG. dixit: Ergo aperte nobis dic, quia fugere cogitas et nemo te tenet. FEL. dixit: Non fugio. AUG. dixit: Ut uideo, non uis quasi uictus abscedere; sed saltem hoc dic: si fugero. uictus sum. FEL. dixit: Dixi. AUG. dixit: Et unde adparebit te fugisse propter gesta? FEL. dixit: lube, ut quem elegero, cum ipso sim. stis fratribus, qui ad cancellum stant. ,FEL. dixit: Sed cum illo, qui est in medio. AUG. dixit: Sicut tibi elegisti, usqEtiam, et ego hoc consentio. BONIFACIUS dixit: Praestabit Christus, ut si cum illo veniam, christianus est. Augustinus episcopus Ecclesiae catholicae Hipponeregiensis, his in ecclesia coram populo Gestis subscripsi. Felix christianus, cultor legis Manichaei, his in ecclesia coram populo Gestis subscripsi. LI
Abbreviated transcription (Latin):
bilis. quia ñ possunt equari oꝑa artifici. &
conditori. Iu autem qͥ paulo antea ad int̾ro¬
gationem meam dixisti. quia & pat̾ quige¬
nerauit ibi lucis filios. & acr. & ipsa terra. &
ipsi filii una substantia funt. & equalia sunt
rum. Si enim pot̾at uocere ei. non erat nat᷑a
incorruptibilis. Si audem non pot̾at. nulla
causa erat quare p̃lium agitaret. & illud nu¬
menqͦd dicit huc mitteret. Felix dixit. Dila¬
tionem peto. ut possim respondere. Auõ dix̃.
Quando: Cras int̾missus sufficit. Felix dix̃.
Int̾mitte mͥ tres dies. id est hodie & cras &e ꝑen¬
die. aut usq ad diem qui ẽ post dñicum. id
ẽ pͥdie idus decembris. Aus̃ dixit. Uideo te
dilationem ad respondendum petisse. Hu¬
manum ẽ ut concedat᷑ tibi. S si respondere
ũ potueris ad p̃stitutum diem quid fiet ÷
Felix dixit. Prouictꝰ. Auc̃ dixit. Quid si fu¬
geris: Felix dixit. Reus erociuitatis huius.

Expanded text:
bilis, quia non possunt aequari opera artifici et bilis, quia non possunt aequari opera artifici et conditori. tu autem, qui paulo ante ad interrogationem meam dixisti, quia et pater, qui generauit ibi lucis filios, et aer et ipsa terra et ipsi filii una substantia sunt et aequalia sunt rum. si enim poterat nocere ei, non erat natura incorruptibilis; si autem non poterat, nulla causa erat, quare proelium agitaret et illud numen, quod dicit, huc mitteret. FEL. dixit: Dilationem peto, ut possim respondere. AUG. dixit: Quando? cras intermissus sufficit? FEL. dixit: Intermitte mihi tres dies, id est hodie et cras et perindie aut usque ad diem, qui est post dominicum, id est pridie idus Decembris. AUG. dixit : Uideo te dilationem ad respondendum petisse; humanum est, ut concedatur tibi . sed si respondere non potueris ad praestitutum diem, quid fiet? FEL. dixit: Ero uictus. AUG. dixit: Quid? si fugeris. FEL. dixit: Reus ero ciuitatis huius
Abbreviated transcription (Latin):
nichei. qͥa est alt̾um regnum: ꝓ qua causa xp̃s
missꝰ est. ut nos lib̾aret de laqueo mortis huiꝰ.
suius ẽ istelaqueus a mors: Si aduers ariꝰ
nullus cõtͣ deum est. ut quid baptizati sumꝰ:
Ut quid eucharistia. utquid xp̃ianitas. sicont
dm̃ nichil est: Nus̃ dicit. Qͥa uideo te nolle
respondẽ quod int̾rogo. & te int̾rogare ut tͥ
respondeam. & hoc non recuso. dum tamen
memineris quia tͥ int̾roganti ego respondeo.
tu aut̃ michi int̾roganti respondẽ noluist.
S quia me int̾rogasti. audi quod int̾rogast.
Nos quidem dicimus lib̃atorem xp̃m uenisse.
& a peccatis nrris dicimꝰ nos libari. quia nos
non sumꝰ de substantia dei geniti. s per eius
ũbum facti a deo. Multum aut̃ int̃est inter
natum de substantia dei. & factum a deo. qͦd
non ẽ substantia dei. Qͥequid gͦ fecit deus.
potest eẽ mutabile. ipse aut̃ deus non ẽ muta¬

Expanded text:
nichaei, quia est alterum regnum, pro qua causa Christus nichaei, quia est alterum regnum, pro qua causa Christus missus est, ut nos liberaret de laqueo mortis huius? cuius est iste laqueus et mors? si aduersarius nullus contra deum est, ut quid baptizati sumus ? ut quid eucharistia, ut quid christianitas, si contra deum nihil est? AUG. dixit: Quia uideo te nolle respondere, quod te interrogo, et te interrogare, ut tibi respondeam, et hoc non recuso, dum tamen memineris, quia tibi interroganti ego respondeo, tu autem mihi interroganti respondere noluisti. sed quia me interrogasti, audi, quod interrogasti. nos quidem dicimus liberatorem Christum uenisse et a peccatis nostris dicimus nos liberari, quia nos non sumus de substantia dei geniti, sed per eius uerbum facti a deo. multum autem interest inter natum de substantia dei et factum a deo, quod non est de substantia dei. quicquid ergo fecit deus, potest esse mutabile; ipse autem deus non est muta
Abbreviated transcription (Latin):
catum. Aus̃ dixit. Legat᷑ gͦ quod sequit᷑. Et
cum legeret. & uentum eẽt ad locum ubiha¬
bet. lucis uͦ beatissime pat̾. sciens labem mag¬
nam ac uastitatem que ex teneb̾s furgeret ad¬
uersus sua sc̃a impendere scła. nisi quod exi¬
mium ac p̃clarum. & uirtute podens numen
opponat. qͦ suꝑet simul ac destruat styrpẽ
tenebrarum. qͣ extincta. ꝑpetua quies lucis in¬
ocłis pararet᷑. Auõ dixit. Nunc iam qm cȩpe¬
runt aꝑtȩ blasphemiȩ. si defendendas putas.
dic quid ista gens tenebrarum qm uidetur
d̾s timuisse. ne magna labes & uastitas ex te¬
nebris in regna eiꝰ irrueret. nocere poterat
deo. maxime cuiꝰ regna suꝑius dixłta funda¬
ta ut anullo unquam moueri aut concuti
possent. Quid illi gͦ factura erat gens ista:
Pot̾at ei nocere. an ñ pot̾at: Responde unũ
de duob. Felix dixit. Et ego respondeo. Si
nicħ contͣ dm̃ est. scdin qͦd dicit scͥptura ma¬

Expanded text:
catum. AUG. dixit: Legatur ergo, quod sequitur. et catum. AUG. dixit: Legatur ergo, quod sequitur. et cum legeret et uentum esset ad locum,. ubi habet: lucis uero beatissimae pater sciens labem magnam ac uastitatem, quae ex tenebris surgeret, aduersus sua sancta inpendere saecula, nisi quod eximium ac praeclarum et uirtute potens numen obponat, quo superet simul ac destruat stirpem tenebrarum, qua extincta perpetua quies lucis incolis pararetur, Augustinus dixit: Nunc iam quia coeperunt apertae blasphemiae, si defendendas putas, dic, quid ista gens tenebrarum, quam uidetur deus timuisse, ne magna labes et uastitas ex tenebris in regna eius inruerent, nocere poterat deo; maxime cuius regna superius dixit ita fundata, ut a nullo umquam moueri aut concuti possent. quid ergo illi factura erat gens ista? poterat ei nocere, an non poterat? responde unum de duobus. FEL. dixit: Et ego respondeo: si nihil contra deum est, secundum quod dixit scriptura Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ius tenere Auõ dixit. Q mͦ uis accipe mo¬
ueri. Non pot̾at moueri: Felix dixit. Noncdi¬
coquia ñ pot̾at mouieri. s motio distantia est.
Aus dix̃. S ita dixi. Nec moueri nec concuti.
Non dixi moueri quidem potest. s concuti ñ
potest. aut concuti quidem potest. s moueri
ñ potest. s ambas res dixi. ñposse nec moũi nec
concuti Felix dixit. De ambab reb distantia
est. int̾ moueri &e concuti. Qus̃ dixit. legamꝰ
gͦ sequentia. uideamꝰ si d̾s iste qui fundata ha¬
bebat regna suꝑlucidam & beatam terram
que a nullounquam moueri & concut posst̃.
neminem timuit. sic̃ oportebat ut neminem
timeret. cuiꝰ regna sic fundata erant. ut a nullo
aut moueri aut concuti possent. Et legit se¬
quentia. Iuxta uͦ unam partem ac latꝰ illusts
illiꝰ ac sc̃ẽ t̾̃re. Et cum legeret int̾rogauit. Oͦ
latꝰ: Dextrum aut sinstrum Felix dixit.
Ego ñ possum dicere. ne forte incurram in pec¬

Expanded text:
uis tenere. AUG. dixit: Quomodo uis, accipe "mouis tenere. AUG. dixit: Quomodo uis, accipe "moueri non poterat moueri ? FEL dixit: Non dico, quia non poterat moueri, sed motio distantia est. AUG. dixit: Sed ita dixi: nec moueri nec concuti; non dixi: moueri quidem potest, sed concuti non potest, aut: concuti quidem potest, sed moueri non potest. sed ambas res dixi: non posse nec moueri nec concuti. FEL. dixit: De ambabus rebus distantia est inter moueri et concuti. AU6. dixit: Legamus ergo sequentia, uideamus, si deus iste, qui fundata habebat regna super lucidam et beatam terram, quae a nullo umquam moueri et concuti possunt, neminem timuit, sicut oportebat, ut neminem timeret, cuius regna sic fundata erant, ut a nullo aut moueri aut concuti possent. et legit sequentia: iuxta uero unam partem ac latus inlustris illius ac sanctae terrae. et cum legeret, interrogauit: quod latus? dextrum aut sinistrum? FEL. dixit: icere, ne forte incurram in pec
Abbreviated transcription (Latin):
Uniꝰ ergo substantiȩ sunt. I elix dixit. Untus.
Aus̃ dixit. Hoc qͦd est ds pat̾. hoc sunt filii
ipsiꝰ. hoc &e illa t̃ra:. Felix dixit. Hoc unum st̃
om̃s dus̃ dixit. Huius gͦ terre non est pat̃.
s habitator. Felix dixit. Etiam. Aus̃. dixit.
Si nec genuit illam nec fecit illam. quomͦ
ad eum ꝑtineat nͥ sola uicinitate non uideo
qͦmͦ si habet aliqͥs uicinum bonum. & duȩ rã
erunt res. ambe ingenitȩ. t̾ra & pat̾. Felix dix̃.
Immo tres st. pater ingenitꝰ. t̾ra ingenita. &
aer ingenit᷑. Aus̃ dixit. Hoc totum una sub¬
stantia ẽ. Felix dixit. Una. Auõ dixit. Et ita
fundata. ut anullo unquam moueri aut cõ¬
cuti possit: Felix dixit. Motio ce concussio
habet distantiam Auõ dixit. Habeat. Secd
tam̃ talia fuerunt. ut a nullo unquam mo¬
ueri aut concuti possent. Felix dixit. Est di¬
stantia int̃ moueri & concuti. Nus̃ dixit.
Ninde te int̾rogo. Filix dixit. S inde me

Expanded text:
Unius ergo substantiae sunt? FEL. dixit: Unius. Unius ergo substantiae sunt? FEL. dixit: Unius. AUG. dixit: Hoc quod est deus pater, hoc sunt filii ipsius, hoc et terra illa? FEL dixit: Hoc unum sunt omnes. AUG. dixit: Huius ergo terrae non est pater, sed habitator ? FEL. dixit: Etiam. AUG. dixit: Si nec genuit illam nec fecit illam, quomodo ad eum pertineat nisi sola uicinitate, non uideo, quomodo si habeat aliquis uicinum bonum; et duae iam erunt res ambae ingenitae: terra et pater. .FEL. dixit: Immo tres sunt: pater ingenitus, terra ingenita et aer ingenitus.\'. AUG. dixit: Hoc totum una substantia est? FEL. dixit: Una. AUG. dixit: Et ita fundata, ut a nullo umquam moueri aut concuti possit? FEL. dixit: Motio et concussio habet distantiam. AUG. dixit: Habeat; sed tamen talia fuerunt, ut a nullo umquam moueri aut concuti possent ? FEL. dixit: Est distantia inter moueri et concuti. AUG. dixit: Non inde te interrogo. FEL. dixit: Sed inde me
Abbreviated transcription (Latin):
eterna. an ce ipsa coet̾na sunt: Felix dixit. so¬
eterna sunt illi quiequid ds generauit. A uõ
dixit. Gͤ errasti quod suꝑiꝰ dixisti. omne qͦd
nascit᷑ finem habet. Felix dixit. Int̾m qͥa
scđm generationem carnis locutꝰ sum erra¬
iii.Aus̃ dicit. Modestissime confessus er¬
rorem. merearis intelligere ueritatem.
Felix dixit. faciat ds̃. A uõ dixit. Atcende
gͦ iam ut inciꝑias cognoscere errorem scͥp.¬
turȩ huius. Siquȩ genuit d̃s coetña ñ ft̃
illi. melior ẽ terra illa qͣm non generauit d̾s.
ubi habitant omnia quȩ generauit ds. quam
t̾ram dicis ab eo ñ generatam. Felix dixit.
Coequant᷑ sibi omnia. & quȩ̃ generauit. &
quȩ ñ generauit. id est t̾ra illa ubi commora¬
bat᷑. Auõ dixit. Qͥd ipse qui generauit eqͣlis
est illis omnib. aut maior ẽ illis :Felix dix̃.
Et qui generauit. &e quos generauit. & ubi
posit sunt. omnia equalia sunt. Aus̃ dixit

Expanded text:
aeterna, an et ipsa coaeterna sunt? FEL. dixit: Coaeterna, an et ipsa coaeterna sunt? FEL. dixit: Coaeterna sunt illi quicquid deus generauit. AUG. dixit: Ergo errasti, quod superius dixisti: omne quod nascitur, finem habet. FEL. dixit: Interim, quia secundum generationem carnis locutus sum, erraui. AUG. dixit: Modestissime confessus errorem merearis intellegere ueritatem. FEL. dixit: Faciat deus. AUG. dixit: Adtende ergo iam, ut incipias cognoscere errorem scripturae huius. si quae genuit deus, coaeterna non sunt illi, melior est terra illa, quam non generauit deus, ubi habitant omnia, quae generauit deus; quam terram dicis ab eo non generatam. FEL. dixit: Coaequantur sibi omnia, et quae generauit et quae non generauit, id est terra illa, ubi commorabatur. AUG. dixit: Quid? ipse qui generauit, aequalis est illis omnibus aut maior est illis ? FEL dixit: Et qui generauit et quos generauit et ubi positi sunt, omnia aequalia sunt. AUG. dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
indico tͥ. ut ad ipsum respondeas. Felix dix̃.
fgonon respondi ad tua dicta. Aus̃ dixit.
Quia priꝰ est ut mͥ ad id quod int̾rogaui
respondeas. tam̃ feci etiam ut tͥ pͥor respon¬
deam. forte ñ te mouit. ideoñ respondisti.
forte & me ñ mouebit. cum responderis.
Responde gͦ ad quod int̾rogaui. Felix dix̃.
Respondeo. Et adiecit. Dixistigͦ de t̾ra illa
in qͣdds habet᷑. an facta ẽ ab illo. an generatut
illam. an coet̾na illi est. Et ego dico. quia qͦmͦ
totum et̃num ẽ. Ius̃ dixit. Non illam gͦ ge¬
nuit neq fecit: Felix dixit. Non. s est ul
coet̾na. Nuã dicit. Si aut̃ genuisset illam.
ñ illi eẽt coet̾na. Felix dixit. Qͦd nascitur
finem habet. quod innatum ẽ. non habet
finem. Aus̃ dixit. Quib gͦ erat ille pater.
aut cuius erat pat̾. quẽ mͦ patrem nomina¬
uit: Si enim nich genuerat. pat̃ eẽ ñ pot̾at.
dixit. Illa gͦ que generauit non sunt uli co¬

Expanded text:
indico tibi, ut ad ipsum respondeas. FEL. dixit: indico tibi, ut ad ipsum respondeas. FEL. dixit: Ego non respondi ad tua dicta.- AUG. dixit: Quia prius est, ut mihi ad id, quod interrogaui, respondeas, tamen feci etiam, ut tibi prior respondeam . forte non te mouit; ideo non respondisti . forte et me non mouebit, cum responderis. responde ergo ad quod interrogaui. FEL. dixit: Respondeo. et adiecit: dixisti ergo de terra illa, in qua deus habetur, an facta est ab illo, an generauit illam, an coaeterna illi est. et ego dico, quia, quomtotum aeternum est.. AUG. dixit: Non illam ergo genuit neque fecit? FEL. dixit: Non, sed est illi coaeterna. AUG. dixit: Si autem genuisset illam, non illi esset coaeterna. FEL. dixit: Quod nascitur, finem habet; quod innatum est, non habet finem. AUG. dixit: Quibus ergo erat ille pater aut cuius erat pater, , quem modo patrem nominauit? si enim nihil genuerat, pater esse non poterat. dixit: Illa ergo, quae generauit, non sunt illi co
Abbreviated transcription (Latin):
ux dixit. Ipsa se scͥptura int̾pretat᷑. A us̃
dixit. Si gͦ nosti ẽe hic aliquem locum uͥ¬
mͥ hoc dicat ista scͥpt᷑a. qͥa illam t̾ram uel
genuit ds uel fecit. uł coet̾na illi erat. aꝑi
ad locum quem nosti. & lege mͥ. Felix dixit.
on est mista scͥptura. s in alt̾a. A uõ dixit.
Credo gͦ quia siqua ẽ illa scͥpt᷑a. meministi
quid ibi dixerit. Itaq tumͥ responde qui
nosti illam scͥpt᷑am. & si dixero quia ñ sic ha¬
bet. conuinces me. Si aut̃ sic cognouero
sedm hoc isputo quodtu ipse responderis.
Dic gͦ anfecerit tr̃am istam ds. an genuerit.
ancoet̾ia ill fu̾it. quod legisti in nescio qͦ
ubro. ubi ẽẽ hoc sc̃ͥptum dicis. Felix dixit.
Quomodo sc̃itas tua int̾pretata est scͥpt᷑ã
tuam qͦmͦ uoluisti & acceptaui. & tu sic mͥ
accepta qͥcqͥd dixero. A us̃ dixit. Int̾im qͦd
introgaui si nichil me contra mouerit accep¬
to. si aut̃ aliquid mouerit. motum meum

Expanded text:
L.. dixit : Ipsa se scriptura interpretatur. AUG. L.. dixit : Ipsa se scriptura interpretatur. AUG. dixit: Si ergo nosti esse hic aliquem locum, ubi hoc dicat scriptura, quia illam terram uel genuit deus uel fecit uel coaeterna illi erat, aperi ad locum, quem nosti, et lege mihi.- FEL. dixit: Non est in ista scriptura, sed in altera. AUG. dixit: Credo ergo, quia, si qua est illa scriptura, meministi, quid ibi dixerit. itaque tu mihi responde, qui nosti illam scripturam; et si dixero, quia non sic habet, conuinces me. si autem sic cognouero, secundum hoc disputo, quod tu ipse responderis,. dic ergo, an fecerit terram istam deus, an genuerit, an coaeterna illi fuerit, qui legisti in nescio quo libro, ubi esse hoc scriptum dicis. FEL. dixit: Quia modo sanctitas tua interpretata est scripturam tuam, quomodo uoluisti et acceptaui, et tu sic mihi . accepta, quicquid dixero. AUG. dixit: Interim quod interrogaui, si nihil me contra mouerit, accepto; si autem aliquid mouerit, motum meum
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ respondeas. quod int̾rogaui. Felix dixit.
Respondeo. Aus̃ dixit. Quod scͥptum ẽ.
inpͥncipio fecit ds cȩlum & t̾ram. breuiter
complexa est scͥpt᷑a quid fecerit ds̃. Deinde
quia nondum apparebat hec t̾ra quam
fecerat ds. antequam eam distingueret &¬
ornaret. qualem t̾ram fecerat ds. secuta scͥp¬
tura exposuit qualis t̾ra erat. de qͣ dixerat.
in pͥncipio fecit ds celum & t̾ram. Tanquã
cum audissemꝰ in pͥncipio fecit d̾s cȩlum &
t̾ram. quereremꝰ qualem t̾ram. Subiecit
ceait. Terra aut̃ id est illa quam fecerat ds.
inuisibilis erat & incomposita. N gͦ duas
tras dixit. s qualis illa fuerit exposuit. lu
itaq responde nc̃ mͥ. quod breuit̃ int̾roga¬
ui.Terra ista lucida & beata quam dicit̃
manicheus. sup̃ quam fundata erant reg¬
na dei. abipso deo facta erat. an genita de illo
erat. an coet̾na illi erat: Ulnum de tͥb msi
molestum est sine t̃giu̾satione responde. Fe¬

Expanded text:
mihi respondeas, quod interrogaui. FEL. dixit: mihi respondeas, quod interrogaui. FEL. dixit: Respondeo. AUG. dixit: Quod scriptum est: in principio fecit deus caelum et terram, breuiter conplexa est scriptum, quid fecerit deus. deinde quia nondum adparebat haec terra, quam fecerat, antequam eam distingueret et ornaret, qualem terram "fecerat deus, secuta scriptura exposuit, qualis terra erat, de qua dixerat: in principio fecit deus caelum et terram; tamquam, cum audissemus: in principio fecit deus caelum et terram, quaereremus, qualem terram, subiecit et ait: terra autem, id est illa, quam fecerat deus, inuisibilis erat et incomposita. non ergo duas terras dixit, sed qualis illa fuerit exposuit. tu itaque responde nunc mihi, quod breuiter interrogaui: terra ista lucida et beata, quam dicit Manichaeus, supra quam fundata erant regna dei, ab ipso deo facta erat, an genita de illo erat, an coaeterna illi erat ? unum de tribus, nisi molestum est, sine tergiuersatione responde. FE
Abbreviated transcription (Latin):
Selix dixit. Legant᷑. Et cum legeret᷑. & uen¬
tum eẽt ad locum ubi scͥptum habet. ita aut̃
fundata sunt eiꝰdem splendidissima regna
suꝑ lucidam & beatam t̾ram. ut a nullo unꝙͣ
agit moueri aut concuti possint. Aus̃ dix̃.
Terram istam quam dicit. unde habebat:
fecit caman genuit eam. an ęqualis & coet̾na
illi erat: Istam dico t̾ram lucidam &e beatã.
qm dicit. Felix dix̃. Quomͦ scͥptum est in
pͥncipio fecit ds cȩlum & t̾ram. & t̾ra erat in¬
uisibilis. & comquinabilis. & incompositaͦ
ego ista intelligo. In pͥncipio fecit ds cȩlum
& t̾ram. ce t̾ra erat. Quasi duȩ t̾rȩ michiui¬
dent᷑ eẽ. scdm qͦd manicheꝰ dixit duo regna.
Auõdix̃. Qͥa scͥpturam cominemorasti no¬
stram quam soletis blasphemare. ad me perti¬
uet exponere illam. & ostende tͥ sine blasphe¬
mia c̃e illud scͥptum. & cum ueritate. & non
scdm manicheum. ut demde tu uł inscdis

Expanded text:
FEL. dixit: Legantur. Et cum legeretur et uenFEL. dixit: Legantur. Et cum legeretur et uentum esset ad locum, ubi scriptum habet: ita autem fundata sunt eiusdem splendidissima regna super lucidam et beatam terram, ut a nullo umquam aut moueri aut concuti possint, Augustinus dixit: Terram istam quam dicit, unde habebat? fecit eam, an genuit eam, an aequalis et coaeterna illi erat? istam dico terram, lucidam et beatam quam dicit. FEL. dixit: Quomodo scriptum est: in principio fecit deus caelum et terram et terra erat inuisibilis et coinquinabilis et incomposita. ego ita intellego: in principio fecit deus caelum et terram et terra erat, quasi duae terrae mihi uidentur esse, secundum quod Manichaeus dicit duo regna. AUG. dixit: Quia scripturam commemorasti nostram, quam soletis blasphemare, ad me pertinet exponere illam et ostendere tibi sine blasphemia esse illud scriptum et cum ueritate et non secundum Manichaeum, ut deinde tu uel in secundis
Abbreviated transcription (Latin):
ea que dixit adhuc. ad dectorium fallaciȩ
ꝑtinent. & ad ouinam pellem. qͥb eis priꝰ
dicit u̾ba bona. ut possit intͦducere mala.
S qͥd uelit intͦducere ꝑhec u̾ba uideamꝰ.
Si enim aliquid mali introduxerit. & ista
u̾ba mala erunt & seductoria. Si aut̃ ali¬
quidboni in post̾iorib &e ueri dixerit. ne¬
cessitate rep̃hendemꝰ. Emitte gͦ. legant᷑ se¬
quentia. Felix dixit. Si gͦ asseris qͥa in pri¬
mo bona ponunt᷑. & postea mala inm tcun¬
tur. quomͦ gͦ tͥ possum crede. cum mͥ pͥmo
bona dixeris : Aus̃ dixit. Ego adhuc ista
nec bona dixi nec mala. Nicħ mali adhuc
audiuimꝰ dixi. non dixiiam aliqͥd boni
audiuimꝰ. Malum enm illud solum dri
dixit in consequentib. tẽ erunt mala. si ma¬
l aliquid introduxerint. tc̃ erunt bona. si
auquid boni introduxerint. ꝑmitte gͦ ut
sequentia legant᷑. Quare times: Felix dix̃.
Non timeo. Quõ. dix̃. ꝑmitte gͦ ut iegant᷑.

Expanded text:
ea, quae dixit, adhuc ad tectorium fallaciae ea, quae dixit, adhuc ad tectorium fallaciae pertinent et ad ouinam pellem, quibus eis prius dicit uerba bona, ut possit introducere mala. sed quid uelit introducere per haec uerba, uideamus. si enim aliquid mali introduxerit, et ista uerba mala erunt et seductoria; si autem aliquid boni in posterioribus et ueri dixerit, necessitate conprehendemus. permitte ergo legantur sequentia. FEL. dixit: Si ergo adseris, quia in primo bona ponuntur et postea mala inmittuntur, quomodo ego tibi possum credere, cum mihi primo bona dixeris? AUG. dixit: Ego adhuc ista nec bona dixi nec mala. nihil mali adhuc audiuimus, dixi; non dixi: iam aliquid boni audiuimus. malum enim illud solum dixi, a uero, quae dixit in consequentibus, tunc erunt mala, si mali aliquid introduxerint; tunc erunt bona, si boni aliquid introduxerint. permitte ergo, ut sequentia legantur . quare times? FEL. dixit: Non timeo. AUG. dixit: Permitte ergo, ut legantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Felix dixit. Isti mͥ ũ fauent. Nus dixit. Cͦ
tu tales queris qui tͥ faueant. non qui ueri¬
tati: Felix dixit. Qui me audiant. ñ tan¬
tum me. s & ipsam scͥpt᷑am: ut ꝓbet̾ an ue¬
rum dicit. an mentit᷑. Aus̃ dix̃. Alides gͦ
qͥa audiunt. Legamꝰ cęt̃a. quia tu istam epi¬
stolam manichei ẽẽ confessus es. Felix dix̃.
N nego. Nus̃ dixit. Glegatur. Felix dyxit.
Arbitros non habeo. Et adiecit. Legatur ca¬
put ipsiꝰ. Et cum legeret᷑. & uentum ẽẽt ad
locum ubi scͥptum habet eadem epła. pax dei
inuisibilis &e ueritatis noticia sit cum fratrib
suis ce carissimis. qͥ mandatis cȩlestib credunt
parit̃ atq deseruiunt. S &e dext̃a luminis
tueat᷑. & cripiat uos ab omni incursione ma¬
ligua. & a laqueo mundi. Rietas uͦ sp̃s sancti
intima pectoris ur̃i adaꝑiat. ut ipsis oculis
uideatis ur̃as animas. Felix dixit. Da scrip¬
turam. quȩ ista redarguat. Aus̃ dixit. Ad¬

Expanded text:
FEL. dixit: Isti mihi non fauent. AUG. dixit: Ergo FEL. dixit: Isti mihi non fauent. AUG. dixit: Ergo tu tales quaeris, qui tibi faueant, non qui ueritati ? FEL dixit: Qui me audiant et non tantum me, sed et ipsam scripturam, ut probetur, an uerum dicit, an mentitur. AUG. dixit: Uides ergo, quia audiunt. legamus cetera, quia tu istam epistulam Manichaei esse confessus es. FEL. dixit: Non nego. AUG. dixit: Ergo legatur. FEL. dixit: Arbitros non habeo. et adiecit: legatur caput ipsius. et cum legeretur et uentum esset ad locum, ubi scriptum habet eadem epistula: pax uobis inuisibilis et ueritatis notitia sit cum fratribus suis et carissimis, qui mandatis caelestibus credunt pariter atque deseruiunt; sed et dextera luminis tueatur et eripiat uos ab omni incursione maligna et a laqueo mundi; pietas uero spiritus sancti intima pectoris uestri adaperiat, ut ipsis oculis uideatis uestras animas, Felix dixit: Da scripturam, quae ista redarguat. .AUG. dixit: Ad
Abbreviated transcription (Latin):
Aus̃ dixit. S scͥpturas manichei petis. quib
fidem ũ habemꝰ. Alitinde ꝓba. Ego autem
de ipsa scͥptura manichei. tͥ ꝓbo mentitum
ẽẽ manicheum. & blasphemasse manicheum.
Felix dix̃. Afferant᷑ libri. Aus̃ dixit. Presens
est epła manichei. quam dicitis fundam̃ti.
Initium nullum ẽ in edificio. nͥ fundam̃tũ.
Si eum ostendero impsofundam̃to ruinam
fecisse. cȩtam eiꝰ constructionem ut qͥd que¬
rimus: Felix dixit. Hoc dicis. in ipsam osten¬
dens rumiam ẽẽ. Et ego dico. Da arbitros
qͣntos & tu habes. & tͥ ꝓbo quia ñ mentit᷑.
Auõ dixit. Absit a nob̾. ut agenere humano.
ut quantos hic uides. tantos uideas mani¬
cheos. F elye dixit. Da dni. quȩ a te petiui.
Nus̃ dixit. Qͦ suis gͦ ut dem tͥ: Felix dixit.
Qͦs tu uolueris. Nus̃ dixit. Ego istos do. Si
habes meliores pete. Felix dixit. Qͦ mͦ istos
das: Quõ dixit. Presentes qui nos audiunt.

Expanded text:
AUG. dixit: Sed scripturas Manichaei petis, quibus AUG. dixit: Sed scripturas Manichaei petis, quibus fidem non habemus; aliunde proba. ego autem de ipsa scriptura Manichaei tibi probo mentitum esse Manichaeum et blasphemasse Manichaeum. FEL. dixit: Afferantur libri. AUG. dixit: Praesens est epistula Manichaei, quam dicitis Fundamenti. initium nullum est in aedificio, nisi fundamentum . si eum ostendero in ipso fundamento ruinam fecisse, ceteram eius constructionem ut quid quaerimus? FEL. dixit: Hoc dicis in ipsam ostendens ruinam esse . et ego dico, da arbitros, quantos et tu habes, et tibi probo, quia non mentitur. AUG. dixit: Absit a nobis et a genere humano, ut quantos hic uides, tantos uideas Manichaeos. FEL. dixit : Da, dixi, quae a te petiui. AUG. dixit: Quos uis ergo, ut dem tibi ? FEL. dixit: Quos tu uolueris. AUG. dixit: Ego istos do; si habes meliores, pete. FEL. dixit: Quomodo istos das? AUG. dixit: Praesentes, qui nos audiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dere quod ego int̾rogaui. & ostendam scđm
scͥpt᷑as quid ꝑtineat ad fidem xp̃ianam. Fe¬
lix dix̃. Et ego si attuleris mͥ scͥpt᷑as maniebei.
quinq auctores quos tͥ dixi. quicquid me
int̾rogaueris ꝓbo tͥ. Nus̃ dixit. De ipsis qͥn¬
q auctorib ẽ ista epla. cuiꝰ aꝑuimꝰ pͥncipium
& inuenimꝰ ibi scͥptum. manicbeus apłs xp̃i
iħu. & uideo qͥa ipsum ñ mͥ pͥncipium expo
nis. qͥa ñ ꝓbas qͦmͦ sit manicheꝰ apłs ihu xp̃i.
Felix dix̃. Si in ista ñ ꝓbo. in scdo ꝓbo. Nus̃.
dixit. In qͦ scdõ: Felix dixit. In thes auro.
Aus dixit. Thesaurum istumquẽ ideo tali
nomine appellatis ut miseros seducatis. qͥs
scͥpsit: Manicheus. Nolo mͥ ab illo probes.
qͥa ipse manicheus mentit᷑. dicendose ẽẽ qͦd
bare uerum dicere manicheum. oportet ut
ego ꝓbem mentitum manicheum cẽ. Felix
dixit. Quare ñ potui ꝓbare: Nunquid ꝓ¬
latȩ sunt scͥpture quas ego petiui. & ñ ꝓbaur:

Expanded text:
dere quod ego interrogavi, et ostendam secundum dere quod ego interrogavi, et ostendam secundum Scripturas quod pertineat ad fidem christianam. FEL. dixit: Et ego, si mihi attuleris scripturas Manichaei, quinque auctores, quos tibi dixi, quicquid me interrogaueris, probo tibi. AUG. dixit: De ipsis quinque auctoribus est ista epistula, cuius aperuimus principium et inuenimus ibi scriptum: Manichaeus apostolus to sanctitatem tuam, ut illa mihi ostendas, quae iam dixi. AUG. dixit: Confitere te FEL. dixit: Si in ista non probo, in secundo probo. AUG. dixit: In quo secundo? FEL. dixit: In Thesauro. AUG. dixit: Thesaurum istum, quem ideo tali nomine appellatis, ut miseros seducatis, quis scripsit? Manichaeus? Nolo mihi ab illo probes: quia ille Manichaeus mentitur, dicendo se esse quod  non potes probare uerum dicere Manichaeum, oportet, ut ego probem mentitum Manichaeum esse? FEL. dixit: Quare non potui probare? numquid prolatae sunt scripturae, quas ego petiui, et non probaui?
Abbreviated transcription (Latin):
quias ipsiꝰ sue partis. configat in ct̃ium glo¬
bo tenebrarum. Has omnes. & cȩt̾as blaspbe¬
mias manichei anathemo. Auoustinꝰ ep̃s
his inȩcclia coram poplo gestis. subs cripsi.
felix. his gestis subs cripsi. E x pli ei ⁊

Expanded text:
quias ipsius suae partis configat in aeternum gloquias ipsius suae partis configat in aeternum globo tenebrarum. has omnes et ceteras blasphemias Manichaei anathemo. Augustinus episcopus his in ecclesia coram populo gestis subscripsi. Felix his gestis subscripsi.
Abbreviated transcription (Latin):
me. Aus dix̃. In quouis ut confirmem te:
Felix dixit. Prior tu anathema. ut & ego pꝰea
anathemem. Auõ dixit. Ecce manumea
etiam scͥbo. uolo enim ut & tui manu tua scͥ¬
bas. Felix dix̃. S sic anathema. ut sp̃m ip¬
sum qui in manicheo fuit. & ꝑ eum ista loco¬
anathemaui manicheum & doctͥnam eius. &
spĩn eiꝰ. qui ꝑeum tam execrabiles blasphe¬
mias locutꝰ est. quia sp̃s seductor erat non
ueritatis s nefandi erroris. Et nẽ anathemo
supͣdictum manicheum. & sp̃m erroris ipsiꝰ
Et cum candem cartam felici dedisset. etiam
ille manu sua hec ũba scͥpsit. Ego flix qͥ ma¬
icheo credideram. nc̃ anathemo cum &
doctͥnam ipsiꝰ. & spm̃ seductorem qui in il¬
lofuit. qui dixit dm̃ partem suam genti de¬
nebrarum miscuisc̾e. et eam tam turpit̃
libare. ut uirtutes suas transfig̃aret infemi¬
nas contͣ masculina. & ipsas itum in mascu¬
los contͣ feminea demonia. ita ut postea reli¬

Expanded text:
me. AUG. dixit: In quo uis ut confirmem te? me. AUG. dixit: In quo uis ut confirmem te? FEL. dixit: Prior tu anathema, ut et ego postea anathemem. AUG. dixit: Ecce manu mea etiam scribo; uolo enim, ut et tu manu tua scribas. FEL. dixit: Sed sic anathema, ut spiritum ipsum, qui in Manichaeo fuit et per eum ista locuanathemaui Manichaeum et doctrinam eius et spiritum, qui per eum tam execrabiles blasphemias locutus est, quia spiritus seductor erat non ueritatis, sed nefandi erroris; et nunc anathemo supra dictum Manichaeum et spiritum erroris ipsius. Et cum eandem chartam Felici dedisset, etiam ille manu sua haec uerba scripsit: ego Felix, qui Manichaeo credideram, nunc anathemo eum et doctrinam ipsius et spiritum seductorem, qui in illo fuit, qui dixit deum partem suam genti , tenebrarum miscuisse et eam tam turpiter liberare, ut uirtutes suas transfiguraret in feminas contra masculina et ipsas iterum in masculos contra feminea daemonia, ita ut postea reli
Abbreviated transcription (Latin):
qui dix̃ partem deipollutam ẽẽ. & iterũ mun¬
dari: Auõ dixit. Qͥa iam confessꝰ es. mani¬
cheum dixisse partem dei c̃ẽ pollutam. & di¬
cis ñ ẽẽ peccatum talem blasphemiam in
dm̃ esfundere. Nos autem dicimꝰ quidem
peccasse animam ꝑ libum arbitrium. & pę¬
les eiꝰ.s ex deo. uel a deo facta ẽ. tanquam opꝰeiꝰ
quid int̾sit int̾ nr̃am fidem urãmq ꝑfidiã.
omnib manifestum ẽ. Itaq scđm u̾ba tua
suꝑiora quia concessisti anathemandum
eum qui dicit corruptibilem di naturam. qͦd
& manicheum & de dicere manifestum ẽ. qͥa
noluistiut a te ẽẽt anathematꝰ. eris cum illo
anathematꝰ. Post hec cum multis uerbint̃
se agerent.felix dixit.Dic iam quid uisfaci
am. Quõ dixit. Ut anathemes manicheum
cuiꝰ sunt tante iste blasphemiȩ. S si ex ani¬
mo facis. tẽ fac. Nemo enim te cogit inuitũ.
Felix dixit. ds̃ uidet si ex animo facio. Non
em̃ hõpot̃ uidẽ. S hoc petout confirmes

Expanded text:
qui dicit partem dei pollutam esse et iterum mundari? AUG. dixit: Quia iam confessus es Manichaeum dixisse partem dei esse pollutam et dicis non esse peccatum talem blasphemiam in um effundere. nos autem dicimus quidem peccasse animam per liberum arbitrium et paeroles eius, sed ex deo uel a deo facta est tamquam opus eius: quid intersit inter nostram fidem et uestram perfidiam, omnibus manifestum est. itaque secundum uerba tua superiora, quia concessisti anathemandum eum, qui dicit corruptibilem dei naturam — quod et Manichaeum et te dicere manifestum est — quia noluisti. ut esset a te anathematus, eris cum illo anathematus. Post haec cum multis uerbis inter se agerent, FEL. dixit: Dic iam, quid uis faciam ? + AUG. dixit: Ut anathemes Manichaeum, cuius sunt tantae istae blasphemiae; sed si ex animo facis, tunc fac . nemo enim te cogit inuitum. FEL. dixit: Deus uidet, si ex animo facio; non enim homo potest uidere . sed hoc peto, ut confirmes
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ cȩtera collocauit. ut si seruiret suꝑiori.
dñaret᷑ inferiori. si autem offenderet suꝑio¬
rem. penam ex inferiore sentiret. Hoc ergo
dñs dicens aut facite illud aut facite illud.
ostendit in potestate ẽẽ quid facerent. ipse se¬
curus e certꝰ in se tanquam ds Et qͥa si bonũ
eligerent p̃mium eiꝰ acciꝑent. si malum eligerets
penam eiꝰ sentirent. Semꝑ aut̃ ille iustꝰ est. aut
remunerator aut damnator. Audigͦ iam quẽ¬
admodum manicheꝰ ipse tam ꝑuerfus. tam su¬
perbus. ut aliam introducens nat᷑am se eqͣlem
deo faceret. dm̃ ad se ipsum deponeret. confessꝰ
sit tam̃ ẽẽ libum arbitͥum. In thesauro ur̃o cui
tale nomen ad decipiendos homines indidistis.
certe sic loquit᷑. quod & tu ipse cognos cis. Hi
uͦ qui negligentia stia a labe p̃dictoꝵ sp̃ituum
purgari se minime ꝑmiserĩt mandatisq diui¬
nis ex integro parum obtemꝑauerint legemq

Expanded text:
supra cetera collocauit: ut si seruiret superiori, supra cetera collocauit: ut si seruiret superiori, dominaretur inferiori; si autem offenderet superiorem, poenam ex inferiore sentiret. hoc ergo dominus dicens. aut facite illud aut facite illud\' ostendit esse in potestate quid facerent, ipse securus et certus in se tamquam deus, et quia si bonum eligerent, praemium eius acciperent, si malum eligerent, poenam eius sentirent; semper autem ille iustus est aut remunerator aut damnator. Audi ergo iam, quemadmodum Manichaeus ipse tam peruersus, tam superbus, ut aliam introducens naturam ae aequalem deo faceret. deum ad se ipsum deponeret, confessus sit tamen esse liberum arbitrium. in Thesauro uestro, cui tale nomen ad decipiendos homines indidistis, certe sic loquitur, quod et tu ipse cognoscis: hi uero, qui neglegentia sua a labe praedictorum spirituum purgari se minime permiserint mandatisque diuinis ex integro parum obtemperauerint legemque
Abbreviated transcription (Latin):
dum uerum de lib̃o arbitrio. plus in eoualu¬
it nat᷑a humana in qͣ eum d̃s effecit. quam
fabula sacrilega. quam sibi ipse confinxit.
Audi gͦ de libo arbitͥo pͥmo ipsum dñm. ubi
duas arbores commnemorat. quarum mentio¬
nem ipse fecisti. audi dicentem. aut facite arbo¬
rembonam &e fructum eiꝰ bonum. aut facite
arborem malam & fructum eius malum.
Cumgͦ dicit aut hoc facite. aut illud facite.
potestatem indicat ñ nat᷑am. Nemo enim
nis⁊ ds facere arborem potest. S habet unꝰ¬
quisꝙ in uoluntate aut eligere quȩ bona
sunt &e eẽ arbor bona: aut eligere q̃ mala.
& ẽẽ arbor mala. Non quia mala ipsa quȩ
eligunt᷑ aliquam habent in se ipsis substan¬
tiam. s qͥa ds omnia quȩ condidit. gradibus
fuis condidit. generibq distinxit. cȩlestia
atq t̾rena. immortalia atq mortalia. & oĩa
bona in suo quoq genere condidit. aĩam
habentem libum arbitrium. sub se ipso &

Expanded text:
dum uerum de libero arbitrio plus in eo ualudum uerum de libero arbitrio plus in eo ualuit natura humana, in qua eum deus effecit, quam fabula sacrilega, quam sibi ipse confinxit. Audi ergo de libero arbitrio primo ipsum dominum, ubi duas arbores commemorat, quarum mentionem ipse fecisti, audi dicentem: aut facite arborem bonam et fructum eius bonum aut facite arborem malam et fructum eius malum. cum ergo dicit "aut hoc facite aut illud facite," potestatem indicat. non naturam. nemo enim nisi deus facere arborem potest; sed habet unusquisque in uoluntate aut eligere, quae bona sunt, et esse arbor bona. aut eligere, quae mala sunt, et esse arbor mala, non quia mala ipsa. quae eliguntur, aliquam habent in se ipsis substantiam, sed quia deus omnia, quae condidit. gradibus suis eondidit generibusque distinxit, caelestia atque terrena, inmortalia atque mortalia et omnia bona in suo quodque genere condidit, animam habentem liberum arbitrium sub se ipso et
Abbreviated transcription (Latin):
& que non uidemus. quȩ nat᷑alit̃ subsistt̃.
a deo facta eẽ. In quib rationalem creaturã
ctiam ipsam factam siue in angłis siue in
hominib accepisse libum arbitrium. qͦ libero
arbitͥo si deoseruire uellet scđm uoluntatem
ac legem dei habet apud eum et̾nam felicitatẽ.
Si aut̃ legi eiꝰ subdi noluisset. s potestate sua
usa contͣ eius fecisset imꝑium. scdm eiꝰ iusticiã
penȩ debitȩ subiaceret. Hec omnipotentia
dei in creandis omnibꝰ. hec iusticia in remune¬
randis peccatorib. Esse autem libum arbitͥũ.
atq inde quemq peccare siuelit. ñ peccares
nolit. non solum in diuinis scͥpturis quas ñ
intelligitis. s etiam in uerb̃ ipsius maniche
ur̃i tͥ ꝓbo. Cireumclusꝰ enim uidet potentiã
ueritatis. contͣ quam conatꝰ fucrat aliam nat᷑a
quam ñfecit ds inducere contͣ dm̃. ñ solida
ueritate.s in ani fantasmate. tam̃ ad confiten¬

Expanded text:
et quae non uidemus, quae naturaliter subsistunt, et quae non uidemus, quae naturaliter subsistunt, a deo facta esse; in quibus rationalem creaturam etiam ipsam factam siue m angelis siue in hominibus accepisse liberum arbitrium: quo libero arbitrio si deo seruire uellet, secundum uoluntatem ac legem dei haberet apud eum aeternam felicitatem; si autem legi eius subdi noluisset, sed potestate sua usa contra eius fecisset imperium, secundum eius iustitiam poenae debitae subiaceret. haec omnipotentia dei in creandis omnibus, haec iustitia in remunerandis peccatoribus. ecce autem liberum arbitrium, atque inde quemque peccare, si uelit, non peccare, si nolit, non solum in diuinis scripturis, quas non intellegitis, sed etiam in uerbis ipsius Manichaei uestri probo. circumclusus enim uidet potentiam ueritatis, contra quam conatus fuerat aliam naturam, quam non fecit deus, inducere contra deum non solida ueritate, sed inani phantasmate; tamen ad confiten
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixit. cui mandatum dei non placet.
hoc mdicat scitas tua si ad dm̃ ꝑtinet. Aus̃
dix̃. Scͥpturas sc̃as qͣs non intelligendo a ue¬
ritate longe aberratis. commemorare uolu¬
isti. uelut ex eis patͦcintum adhibens uanilo¬
quiis ur̃is. Int̾ omnia tamen quȩ partim siẽ
uere scͥpta sunt. partim alit̃ quam scͥpta ft̃
cominemorasti. nusquam ostendere potui-¬
sti. quia ds regnis suis hostilem nat᷑am in minen¬
dem repellere uolens. ut habeat quietem.
partem suam que hoc ẽ quod ipse naturȩ
contrariȩ demonum miscens. colligari ab
eis. & contaminari fecerit. Hoc aut̃ est qͦd
uobis obicit᷑. Unde quid respondeas non in¬
ueniendo. commemorasti diuinarum scͥpt᷑a¬
rum capitula. ubi de peccatorib dictum est.
qͥa non ꝑtinent adbeatam uitam. qͣmbonis
ae fidelib donat ds. & has uelut duas nat᷑as
accipi uoliusti. scdm deliramenta manichei.
Ueritas autem dicit. omnia ista quȩ uidemꝰ

Expanded text:
crucifixit, cui mandatum dei non placet, crucifixit, cui mandatum dei non placet, hoc mihi dicat sanctitas tua, si ad deum pertinet. AUG. dixit: Scripturas sanctas. quas non intellegendo longe a ueritate aberratis, commemorare uoluisti, uelut ex eis patrocinium adhibens uaniloquiis uestris. inter omnia tamen, quae partim sicut uere scripta sunt, partim aliter quam scripta sunt commemorasti, nusquam ostendere potuisti, quia deus regnis suis hostilem naturam inminentem repellere uolens, ut habeat quietem, partem suam, quae hoc est quod ipse, naturae contrariae daemonum miscens, colligari ab eis et contaminari fecerit. hoc autem est, quod uobis obicitur. unde quid respondeas non inueniendo commemorasti diuinarum scripturarum capitula, ubi de peccatoribus dictum est, quia non pertinent ad beatam uitam, quam bonis et fidelibus donat deus, et has uelut duas naturas accipi uoluisti secundum deliramenta Manichaei. ueritas autem dicit omnia ista, quae uidemus
Abbreviated transcription (Latin):
bolo & angłis eiꝰ: Et ad quam partem ꝑti¬
portant: Hoc enim manicheus dic̃. qͥa qͥͦs
xp̃s cdamnat. ipsi non sunt. Nam &e parilus
apłs dicit. Prudentia carnis inimica ẽ deo.
Legi enim dei non est subiecta. nec enimpo¬
test. Hoc manicheus dic̃. qͥa quȩ inimica est
deo. ad dm̃ non ꝑtinet. Si aut̃ ad dm̃ ꝑtinet.
ipse sibi inimicum fecit. Hoc manicheus
non dicit. It̃m paulꝰ dicit. Ds̃ scłi huius exce¬
cauit m̃ites infidelium. ad ñ contẽplandam
claritatem eugłii xp̃i. qui ẽ imago dei. Ipse
paulus tt̾m dicit. Datꝰ est michi stimulus
carins meȩ. angłs sathanȩ qui me colafirat
die ac nocde. ꝓpt̃ quod dñm rogaui. ut disce
deret ame. & dixit michi. Sufficit tͥ gra mea.
slam uirtꝰ in infirmitate ꝓbat᷑. fece quod apłs
dicit: fcce quod eugli a. Cum manicheus
hoc asserat. quia est extraneus a deo qͥ contra
dm̃ bellauit. siue quia xp̃s crucifixus ẽ. siue

Expanded text:
bolo et angelis ejus; et ad quam partem pertibolo et angelis ejus; et ad quam partem pertinomen ejus portant? Hoc enim Manichaeus dicit, quia quos Christus damnat, ipsius non sunt. Nam Paulus apostolus dicit: Prudentia carnis inimica est Deo; legi enim Dei non est subjecta, nec enim potest . Hoc Manichaeus dicit, quia quae inimica est Deo, ad Deum non pertinet: si autem ad Deum pertinet, ipse sibi inimicum fecit: hoc Manichaeus non dicit. Iterum Paulus dicit: Deus saeculi hujus excaecavit mentes infidelium, ad non contemplandam claritatem Evangelii Christi, qui est imago Dei . Ipse Paulus iterum dicit: Datus est mihi stimulus carnis, angelus satanae, qui me colaphizet die ac nmihi: sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate probatur. ecce quid apostolus dixit, ecce quid euangelista. cum Manichaeus hoc adserat, quia est extraneus a deo, qui contra deum bellauit — siue quia Christus crucifixus est, siue
Abbreviated transcription (Latin):
confessi st̃. penitentiam egerunt. displicuer̃
sibi quales fuerunt: & quales ꝑ eum factift̃.
illi placuerunt. Tu gͦ iam ad hoc qͦd int̾ro¬
gaui responde.S impetrem a te ne moras
ruptibilis ds̃. Felix dixit. Si deonocere ni¬
chil pot̾at. quare huc misit filium suum:
Auõ dixit. Uide quemadmodum semꝑ ut̃¬
rogas. &e ad int̾rogata respondere non uis.
Audi &e qͦdint̾rogasti. Memento tamen te
ad ca quȩ dico non respondere. me autem
respondere. Deo nocere nicħ potest. s filiũ
suum misit ut carne indueret᷑. & hominib
appareret. peccatores sanaret. in ipsa carne
pateret᷑ ꝓ nobis. quam sumpsit ex nobis.
In sua qͥppe nat᷑a pati nicħ pot̾at. qͥa in pͥnci¬
pio erat u̾bum. & u̾bum erat apud deum
e ds erat u̾bum. In hac nat᷑a qͣd̾s erat u̾bũ.

Expanded text:
confessi sunt, paenitentiam egerunt, displicuerunt confessi sunt, paenitentiam egerunt, displicuerunt sibi, quales fuerunt et quales per eum facti sunt, illi placuerunt. tu ergo iam ad hoc, quod interrogaui, responde — sed impetrem a te, ne moras ruptibilis deus. FEL. dixit: Si deo nocere nihil poterat, quare huc misit filium suum ?- AUG. dixit: Uide, quemadmodum semper interrogas et ad interrogata respondere non uis. audi, quod interrogasti, memento tamen te ad ea, quae dico, non respondere, me autem respondere. deo nocere nihil potest; sed filium suum misit, ut carne indueretur et hominibus adpareret, peccatores sanaret, in ipsa carne pateretur pro nobis, quam sumpsit ex nobis. in sua quippe natura pati nihil poterat, quia in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
legem peccati quȩ est in memb̾s meis. manife.¬
stum ẽ hoc uenisse de traduce pͥmi peccati
adam. & de consuetudine mala. Nam ho¬
dieq lib̃a uoluntate faciunt homines con¬
suetudinem. quam cum fecerint. facile suꝑ¬
are ñ possunt. Ipsi gͥ sibi de se ipsis fecerunt.
qͦd contra eos habitet in m̃bris eoꝵ. S qui cõ¬
cipicint timorem di. & ꝑlib̃um arbitrium
subdunt se sanandos optimo medico. & sic̃
bono curatori. ita ce misericordi creatori. per
humilitatem confessionis & penitentiȩ sa-¬
nant᷑. Suꝑbi uͦdicentes se iustos. aut dicen¬
doqͥa ñ peccant ipsi. s aliud in illis peccat.
&e alia nat᷑a de illis peccat. ꝑ ipsam suꝑbiam
suam & insanabiles fiunt. & exꝑiunt᷑ iustũ
iudicium dei: qͥ suꝑbis resistit. humilibus
aut̃ dat grãm. Non est gͦ indignum. ut d̾s
dicat. ite in ignem ȩt̾num eis. qui eiꝰ miscdiã
arbitͥum fidem eiꝰ susceperunt. peccata sua

Expanded text:
legem peccati, quae est in membris meis — manifelegem peccati, quae est in membris meis — manifestum est hoc uenisse de traduce primi peccati Adam et de consuetudine mala. nam hodieque libera uoluntate faciunt homines consuetudinem, quam cum fecerint, facile superare non possunt; ipsi ergo sibi de se ipsis fecerunt, quod contra eos lex habitet in membris eorum. sed qui concipiunt timorem dei et per liberum arbitrium subdunt se sanandos optimo medico et sicut bono curatori. ita et misericordi creatori, per humilitatem confessionis et paenitentiae sanantur. superbi uero dicentes se iustos aut dicendo, quia non peccant ipsi, sed aliud in illis peccat et alia natura de illis peccat, per ipsam superbiam suam et insanabiles fiunt et experiuntur iustum iudicium dei, qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. non est ergo indignum, ut deus dicat: ite in ignem aeternum eis, qui eius misericoarbitrium fidem eius susceperunt, peccata sua
Abbreviated transcription (Latin):
minem aut̃ penitet. cum alius peccauit. d
si est penitentia iusta & uerax. unde &e ipse dñs
dicit. non uenquocare iustos s peccatores in
penitentiam: ipsa pęnitentia indicat ñ aliene
eẽ nat᷑ s uoluntatis nr̃e. siquid forte peccamꝰ.
Nam si alio peccante alium penitet. non est
ista prudens s insana penitentia. Scdmuos
autem nulla peccata sunt. Gens enim tine¬
brarum ñ peccat. qͥa suam nat᷑am facit. Na¬
dura lucis ñ peccat. qͥa qͦd facit. facere cogit᷑.
Nullum gͦ inuenis peccatum qͦd damnet
ds. nullum inuenis peccatum qͦd pęnitentra
possit sanari. Si aut̃ penitentia ẽ. & culpa
est. Si culpa ẽ. & uoluntas est. Si uoluntas
est in peccando. natura ñ est que cogat. S
siquid infirmitatis patiunt᷑ qui non posst̃
implere quod uolunt. unde apłs dicit. ui¬
deo aliam legem inmembris meis repugnan¬
tem legi meittis mee. & captiuantem me in

Expanded text:
minem autem paenitet, cum alius peccauit, sed minem autem paenitet, cum alius peccauit, sed si est paenitentia iusta et uerax, unde et ipse dominus dicit: non ueni uocare iustos, sed peccatores in paenitentiam. ipsa paenitentia indicat non alienae esse naturae, sed uoluntatis nostrae, si quid forte peccamus. nam si alio peccante alium paenitet, non est ista prudens, sed insana paenitentia. secundum uos autem nulla peccata sunt. gens enim tenebrarum non peccat, quia suam naturam facit; natura lucis non peccat, quia quod facit, facere cogitur. nullum ergo inuenis peccatum, quod damnet deus, nullum inuenis peccatum, quod paenitentia possit sanari. si. autem paenitentia est, et culpa est; si culpa est, et uoluntas est; si uoluntas est in peccando. natura non est, quae cogat. sed si quid infirmitatis patiuntur, qui non possunt inplere, quod uolunt — unde apostolus dicit: uideo aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et captiuantem me in
Abbreviated transcription (Latin):
ego ꝓpt̾ peccatores ueni. modo ad ignem eter¬
num illos mittat. cuius nomen portarunt:
S mandata credo ñ potuerunt complere.
Si hoc crudele est. crudelius ẽ &e illud. Si
illud crudeliꝰ est quia ds illos ñpotuit pur¬
gare. ce globo ligauit. & ro crudeliꝰ uidet᷑ esse.
quod xp̃s non potuit purgare. ad ignem et̾¬
num mittere. Hoc mͥ scĩtas tua exponat de
ipsa crudelitate. Aus̃ dixit. Si ea que iam
dixi uel intellexisses. uel de intelligere fateris.
fortassis enim non habendo quod dicas finx¬
isti te ñ intelligere quod aꝑtum est. ista non
diceres. Iam enim diximꝰ & ꝓbauimꝰ ꝑ diuinaᷤ
scͥpturas ẽẽ libum arbitͥum. dm̃ aut̃ lib̃i arbi¬
trii iudicem iustum. remnimeratorem fideli¬
um. eiq se subicientium. & uolentium se sa-¬
nari. damnatorem aut̃ suꝑboꝵ &e impioꝵ.
Qͥ agͦ ad peccatores sanandos tienit. sanat
utiq peccata confessos. sanat penitentes. Ne¬

Expanded text:
ego propter peccatores ueni, modo ad ignem aeterego propter peccatores ueni, modo ad ignem aeternum illos mittat, cuius nomen portauerunt? sed mandata, credo, non potuerunt conplere. si hoc crudele est. crudelius est et illud; si illud crudelius est, quia deus illos non potuit purgare et globo ligauit, et id crudelius uidetur esse, quod Christus non potuit purgare, ad ignem aeternum mittere. hoc mihi sanctitas tua exponat de ipsa crudelitate. AUG. dixit: Si ea, quae iam dixi, uel intellexisses uel te intellegere fatereris — fortassis enim non habendo quod dicas finxisti te non intellegere, quod apertum est — ista non diceres. iam enim diximus et probauimus per diuinas scripturas esse liberum arbitrium; deum autem liberi arbitrii iustum iudicem, remuneratorem fidelium eique se subicientium et uolentium se sanari, damna.torem autem superborum et inpiorum. quia ergo ad peccatores sanandos uenit, sanat utique peccata confessos, sanat paenitentes; ne