comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
turbã et ipse simul descendunt.
qͥa humiliato sua sponte miseri¬
cordie auctore. necesse ẽ eos qͥ mi¬
scdia plurimũ indigent. humili¬
tatis eus uestigia qͣntũ p̃ualent
imimarẽ. Necesse ẽ in qͣm nos intu¬
entes qͦm᷑ iħs demonte oliueti de¬
scendit. id÷ cum informa dĩ esset
humiliauit semetipsum factus obe¬
diens usq admortẽ mortẽ autem
crucis. Numiliemur et ipsi subpo¬
tenti manu eius. ut exdltari me¬
reamur intempore uisitacionis:
Sypeꝵ om̃ib quas uiderant uir¬
tutib dicentes. Henedictus qͥ ue¬
nit rex in nomine dñi. Muitas
qͥdẽ uirtutes dñi uiderant. s ma¬
ximȩ lazari resurrectionẽ que nu¬
per facta erat. stupebant. testimo¬
nium ꝑhibente turba. que erat
cum eo. qͣndo illũ uocauit demo¬
numento. et suscitauit amortuis.
Nam et ꝓpterea obuiã uenit ei tur¬
ba qͥa audierunt eũ fecisse hoc
signum: Notandũ ẽ enĩ. non nũc
pͥmum uenientẽ degalilea salua¬

Expanded text:
turbae simul et ipsae descendunt. turbae simul et ipsae descendunt. Quia humiliato sua sponte misericordiae auctore, necesse est eos qui misericordia plurimum indigent, humilitatis ejus vestigia quantum praevalent imitari. Necesse est, inquam, nos intuentes quomodo Jesus de monte Oliveti descendit, id est, cum in forma Dei esset humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis , humiliemur et ipsi sub potenti manu ejus, ut exaltari mereamur in tempore visitationis. Super omnibus quas viderant virtutibus dicentes: Benedictus qui venit Rex in nomine Domini. Multas quidem virtutes Domini viderant, sed maxime Lazari resuscitationem, quae nuper facta erat, stupebant: testimonium perhibente turba, quae erat cum eo, quando illum vocavit de monumento et suscitavit a mortuis . Nam et propterea obviam venit ei turba quia audierunt eum fecisse hoc signum. Notandum est enim non nunc primum venientem de Galilaea Salva
Abbreviated transcription (Latin):
frigida qͦ xͦ sessore digna fiant. o¬
periunt. Eunte autẽ illo: subst̾¬
nebant uestimenta sua iniula:
Portante dñm asino. discipuli uesti¬
menta uiuia sternunt. qͥa ꝓprii cor¬
ꝑis se exuentes amictu: uiã simpli¬
ciorib dĩ famulis suo sanguine pa
rant ut uidelicet inoffenso gressu
uisq fidelis animam regens. uide¬
licet ium̃tum suũ. adꝑacis inti¬
eccłiȩ uniũsalit̃ p̃sidet eamq in
suꝑne pacis desidium accendit.
Quia uͦ uirta alios euuangłistas
ñ discipuli tm̃. sed et plurimi de
turba sternebant uestimenta sua
iniua:Possunt ꝑeos etiam hi de¬
signari. qͥ exempla martẏrum se¬
cuti. corꝑa sua ꝑabstinentiã edo-¬
mant. ut dño iter admentẽ parẽt.
uel exempla bona sequentib p̃be¬
ant. Et cum adꝓpinquaret iã
ad descensum montis oliueti. cȩ¬
perunt om̃s turbe descendentiũ
gaudentes laudare dm̃ uoce mag¬
na. Descendente demonte oliua¬
rum dño. gaudentes laudantesq

Expanded text:
frigida, quo Christo sessore digna fiant, ofrigida, quo Christo sessore digna fiant, operiunt. Eunte autem illo substernebant vestimenta sua in via. Portante Dominum asino, discipuli vestimenta in via sternunt, quia proprii se corporis exuentes amictu, viam simplicioribus Dei famulis suo sarant, ut videlicet inoffenso gressu jusque fidelis animam regens, videlicet jumentum suum, ad pacis intiliter praesidet, eamque in supernae pacis desiderium accendit. Quia vero juxta alios evangelistas non discipuli tantum, sed et plurimi de turba sternebant vestimenta sua in via, possunt per eos etiam hi designari qui, exempla martyrum secuti, corpora sua per abstinentiam edomant, ut Domino iter ad mentem parent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Et cum appropinquaret jam ad descensum montis Oliveti, coeperunt omnes turbae descendentium gaudentes laudare Deum voce magna. Descendente de monte Olivarum Domino, gaudentes laudantesque
Abbreviated transcription (Latin):
cipes sacerdotũ. et scribe. cũ senio¬
ribus et auint dicentes ad illium.
Dic nobis. inqua potestate ħ facis.
Diuersis modis eandẽ quã supra
calumpniã struunt. qͣndo dixerunt.
inbeelrebub principe demonioꝵ
eicit hic demonia. Quando enĩ
dicunt. inqua potestate hec facis.
de dĩ dubitant potestate. et subin¬
telligi uolunt. diaboli eẽ qͦd faciat.
addentes quoq. Aut quis ẽ qui
dedit tͥ hanc potestatem. Mani¬
festissime dĩ filium negant. quẽ
putant non suis s. alienis uiribus
signa facere. Respondens autẽ
dixit adillos: Interrogabo uos
& ego unum uerbum. Responde¬
te michi: Baptisimum iohannis¬

Expanded text:
 et scribae cum senioribus, et aiunt dicentes ad illum: Dic nobis in qua potestate haec facis? Diversis modis eamdem quam supra calumniam struunt, quando dixerunt: In Beelzebut principe daemoniorum, ejicit daemonia . Quando enim dicunt: In qua potestate haec facis? de Dei dubitant potestate, et subintelligi volunt diaboli esse quod faciat. Addentes quoque: Aut quis est qui dedit tibi hanc potestatem? Manifestissime Dei Filium negant, quem putant non suis, sed alienis viribus signa facere. Respondens autem dixit ad illos: Interrogabo vos et ego unum verbum. Respondete mihi. Baptismum Jo
Abbreviated transcription (Latin):
pa discipulos tuos agnũ populꝰ
omnis  suspensus erat. audiens illũ:
hedum principes. qͥ eum ꝑdere cu-¬
piebant: Quinq autẽ dies ante pas¬
cha. idest adecima luna usq ad
quartã decimam. agnũ sue hedũ
immolaturi seruabant. Quia licet
etiam tunc eius sanguinẽ sitirẽt.
nemo tam̃ ineum misit manus.
quia nec. dum uenerat hora eius.
Agnũ seruabant: qͥ libent̃ euis dic¬
tis auscultabant: Nedum. qui insi¬
diantes querebant caꝑe aliqͥd exore
eiuis.ut accusarent eum: At uͦ qͣrta
decima die completa. idẽ declinata
inuesperam. postquam corꝑis et san¬
guinis sui celebranda discipulis sa¬
cramenta contradidit. Uenientibꝰ
qui eum comp̃hensũ iuncirent. cȩ¬
pit impleri. qͦd sequitur. Et immo¬
labit eum omĩs multitudo filioꝵ
isrł. aduesperam. Stabant enĩ iurta
crucẽ iħu: non solum impũ. qͥ mor¬
tem eius deriderent: s etiã scĩ. qui
lugerent. Hec paucis ꝑstrinxisse li¬

Expanded text:
pa discipulos tuos; agnum, populus pa discipulos tuos; agnum, populus omnis qui suspensus erat audiens illum; haedum, principes qui eum perdere cupiebant. Quinque autem dies ante Pascha, id est, a decima luna usque ad quartam decimam, agnum sive haedum immolaturi servabant. Quia licet etiam tunc ejus sanguinem sitirent, nemo tamen in eum misit manus, quia necdum venerat hora ejus. Agnum servabant, qui libenter ejus dictis auscultabant; haedum, qui insidiantes quaerebant capere aliquid ex ore ejus ut accusarent eum. At vero quarta decima die completa, id est, declinata in vesperam, postquam corporis et sanguinis sui celebranda discipulis sacramenta contradidit, venientibus qui eum comprehensum vincirent, coepit impleri quod sequitur: Et immolabit eum omnis multitudo filiorum Israel ad vesperam . Stabant enim juxta crucem Jesum non solum impii qui mortem ejus deriderent, sed etiam sancti qui lugerent. Haec paucis perstrinxisse li
Abbreviated transcription (Latin):
tumultũ. ñ inueniebant qͥd face¬
rent iħu. quẽ ꝑdere disposuerunt:
uel ideo ihm ꝑdere querebant. quia
suo magisterio neglecto. plures. ⁊d
eum audiendum confluebant:
Libet interea paucis intuere quam
pulchrȩ legalis umbra pasche
nr̃o u pasche in quo immolatus ẽ
xp̃c non tantum mysterii s et tẽ.¬
poris ratione concordet: Decima
inquit die mensis primi. tollat
unusquisq agnum ꝑfamilias do¬
mus suȩ. uixta quẽ ritum tolletis
ethedum. et seruabitis eũ usq ad
quartũ decimũ diẽ eusdẽ m̃sis:
Decima enim die mensis primi.
idẽ ante quinq dies paschȩ. sicut
iohannes euuangłista testatur.
Egrediens omnis populus in mon¬
tẽ oliuarum. tulit inde dnm. qui
agnus ẽ: qͥa uenit ut peccata tolłet.
&e peccatum in eo nonẽ. hedus: qͥa
peccati insimulatus ẽ. Agnũ do¬
mi intulerunt. qui gaudentes ca¬
nebant. Benedictus qui uenit in no¬
mine dñi rex isrł hedũ qui contͣ
za̾lantes aiebant. Magister incre¬

Expanded text:
tumultum, non inveniebant quid facerent Jesu, quem perdere disposuerunt: vel ideo Jesum perdere quaerebant, quia, suo magisterio neglecto, plures ad eum audiendum confluere cernebant. Libet interea paucis intueri quam pulchre legalis umbra Paschae, nostro vero Paschae, in quo immolatus est Christus, non tantum mysterii, sed et temporis ratione concordet. Decima, inquit, die mensis primi, tollat unusquisque agnum per familias domus suae. Juxta quem ritum tolletis et haedum, et servabitis eum usque ad quartum decimum diem ejusdem mensis . Decima enim die mensis primi, id est, ante quinque dies Paschae, sicut Joannes evangelista testatur, egrediens omnis populus in montem Olivarum, tulit inde Dominum. Qui agnus est, quia venit ut peccata tolleret, et peccatum in eo non est, haedus, quia peccati insimulatus est. Agnum domi intulerunt, qui gaudentes canebant: Benedictus qui venit Rex in nomine Domini; haedum, qui contra zelantes aiebant: Magister, incre
Abbreviated transcription (Latin):
cia que: exlege ẽ elatis eẽ regnaturũ.
Eqͥa discipuli supra audita dñi pas¬
sione uel resurrectione ierosolimis
implenda. non intelligebant quȩ di¬
cebantur: existimantes continuo
regnũ dĩ ẽẽ uenturũ: hanc eoꝵ ig¬
norantiã illuminans: ostendit se
pͥmo sui regni fidẽ toto orbe disꝑ¬
surum: ac sic infine mundi iudicem
om̃iũ scłoꝵ regemq uenturum.
Dixit gͦ. homo qͥdã nobilis abut
inregionẽ longinquã. acciꝑe sibi re¬
gnum. & reuerti: Homo nobilis il¬
ie ẽ cui cecus supͣ clamabat. fili da¬
uid miserere mei. et uenienti ieroso¬
limã concinnebant. osanna filio
dauid. benedictus qͥ uenit in nomi¬
ne diu. rex isrł. Longinqua regio
excłia ẽ exgentib de qua eidẽ homi¬
n nobili qui loquitur. Ego autem
constitutus sũ rex abeo. dicit᷑ apat᷑.
Postula ame. et dabo tibi gentes he-¬
reditatẽ tuã: et possessionẽ tuã ter

Expanded text:
tia, quae ex lege est elatis, esse regnaturum. tia, quae ex lege est elatis, esse regnaturum. Et quia discipuli supra audita Domini passione, vel resurrectione, Jerosolymis implenda, non intelligebant quae dicebantur, existimantes continuo regnum Dei esse venturum, hanc eorum ignorantiam illuminans, ostendit se primo sui regni fidem toto orbe dispersurum, ac sic in fine mundi judicem omnium saeculorum regemque venturum. Dixit ergo: Homo quidam nobilis abiit in regionem longinquam, accipere sibi regnum, et reverti. Homo nobilis ille est, cui caecus supra clamabat: Fili David, miserere mei . Et venienti Jerosolymam concinebDavid, benedictus qui venit in nomine Domini , Rex Israel. Longinqua regio Ecclesia est ex gentibus, de qua eidem homini nobili qui loquitur: Ego autem constitutus sum Rex ab eo, dicitur a Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haeredita
Abbreviated transcription (Latin):
querere. et saluare qͦd perierat: hoc
ost qͦd alibi dic̃. Non ueni uocare
iustos. sed peccatores Puis sane ma¬
gister: qͥ murmurantib turbis sua
mysteria ñ dedignẽt᷑ exponere. ad̃o
scilicet peccatoꝵ penitenciã ñ eẽ re¬
spuendã. ut ipse dĩ filius obhanc ma¬
xime querendã sit destinatꝰ ad t̾ras
Qui ut pietatis sue nob̃ dispensatio
nem inculcet: sepissime se filiũ ho¬
minis appellat. cõmendans sollicite
nobis. qͦd factus ẽ benigne ꝓnobis.
Hec illis audientib adiciens dixit
parabolam. eo qͦd eẽt ꝓpe iherus alẽ
Et quia existimarent. qͦd c̃festĩ regnũ
dĩ manifestaret᷑. Maioris ẽ dño. pre¬
missũ sermonẽ parabolis affirmare
subiectis. Suscepta gͥ et cõmendata pe¬
nitencia publicani diuitis: adiciens
parabolã. docet. sͥ penitenciã magiᷤ
peccatoꝵ. qͣm iusticiã placere suꝑboꝵ
Latiusq se ingentib deignorantia
legis humilib qͣm iniudcis deiusti¬

Expanded text:
quaerere et salvare quod perierat. Hoc quaerere et salvare quod perierat. Hoc est quod alibi dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Pius sane Magister, qui murmurantibus turbis sua mysteria non dedignetur exponere, adeo, scilicet, peccatorum poenitentiam non esse respuendam ut ipse Dei Filius ob hanc maxime quaerendam sit destinatus ad terras. Qui ut pietatis suae nobis dispensatnem inculcet, saepissime se filium hominis appellat, commendans sollicite nobis quod factus est benigne pro nobis. Haec illis audientibus, adjiciens dixit parabolam, eo quod esset prope Jerusalem, et quia existimarent quod confestim regnum Dei manifestaretur. Moris est Domino praemissum sermonem parabolis affirmare subjectis. Suscepta igitur et commendata poenitentia publicani divitis, adjiciens parabolam, docet sibi poenitentiam magis peccatorum quam justitiam placere superborum, latiusque se in gentibus de ignorantia legis humilibus, quam in Judaeis de justi
Abbreviated transcription (Latin):
reddere. ꝓpria relinquere: usibilia cõ¬
tempnere. pinuisibilib etiã mori. desi¬
derare se ipsum abnegare.leuis qui
nec dũ uideat᷑ dñi uestigia sequi con¬
cupiscere. At iħs adeum. Quia ho¬
die salus domui huic facta ẽ. eo qͦd
et ipse filius sit abrahe. Filius abrahe
dr̃ ⁊ acheus. ñ qͥa deeius stirpe gene¬
ratus. sed qͥa eius ẽ fidẽ imitatus. ut
sic̃ abraham terrã. cognationẽ. domũ
pat̃nam obspẽ future hereditatis:
dño uibente deseruit. Ita et ille quod
thes aurũ inicelis acquireret: bona sua
pauꝑib parcienda relinqueret. Et
seuerant. sed et eos qͥ abiniusticia re¬
sipiscunt. ad filios ꝓmissionis ꝑtin̾e
declaret. Alit̃. salus que olim uidoꝵ
Esic̃ alibi dic̃ Ipse abraham sit pat̃
cutũcisionis. non his tm̃ qͥ sunt excir¬
cumcisione. s ethis. qͥ sectantur iu¬
sticiã. quȩ ẽ inp̃putio fidei patͥs nr̃i
abrahȩ. Uenit enĩ filiꝰ hominis

Expanded text:
reddere, propria relinquere, visibilia conreddere, propria relinquere, visibilia contemnere, pro invisibilibus etiam mori desiderare, seipsum abnegare, et ejus qui necdum videatur Domini vestigia sequi concupiscere. Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus domui huic facta est, eo quod et ipse filius sit Abrahae. Filius Abrahae dicitur Zachaeus, non quia de ejus stirpe generatus, sed quia ejus est fidem imitatus, ut sicut Abraham terram, cognationem, domumque paternam, ob spem futurae haereditatis, Domino jubente, deseruit , ita et ille, quo thesaurum in coelis acquireret, bona sua pauperibus partienda relinqueret. Et  justi perseverant, sed et eos qui ab injustitia resipiscunt ad filios promissionis pertinere declaret. Aliter: Salus quae olim Judaeorum Et sicut alibi dicit: Ipse Abraham sit pater circumcisionis non his tantum qui sunt ex circumcisione, sed et his qui sectantur vestigia, quae est in praeputio fidei patris nostri Abrahae . Venit enim Filius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
dentes aut̃ turbas uidei repleti sũt
relo: et contradicebant his que apau¬
centes. Quare introisti adiuros p̃puti¬
um habentes. & manducasti cum illis:
Stans autẽ zacheus dicit ad dñm.
Ecce dimidiũ bonoꝵ meoꝵ dñe do pau
ꝑib. et si qͥd aliquẽ defraudaui. reddo
quadruplũ. Aliis calumpniantibus
hominem peccatorẽ. ipse zacheus stãs
stens. Non solũ se expeccatore conuer¬
sum: sed etiã int̃ ꝑfectos ꝓbat ẽẽ con¬
ũsatum. Dicente enĩ dño. Si is ꝑfec¬
tus ẽẽ uade uende omĩa quȩ habes &
da pauꝑib. Quis quis ante conũsio¬
nem innocent̃ iuxit. omĩa conu̾sus
potest dare pauꝑib. At qͥ aliqͣ fraude
sustulit. pͥmo hȩc uixta legẽ reddere.
deinde qͦd sͥ remanserit debet dare
pauꝑib ac si et ipse qͥa sͥ nil retinet:
omĩa sua disꝑgit. dat pauꝑib. iusticia
euis manet in scłm scłi. Et hec ẽ sapiẽs
illa stulticia. qͣmꝰ sycomoro publicanꝰ
q̃s fructũ uitȩ legerat: rapta uidelicet

Expanded text:
dentes autem turbas Judaei, repleti sunt zelo, et contradicebant iis quae a Paucentes: Quare introisti ad viros praeputium habentes, et manducasti cum illis ? Stans autem Zachaeus dixit ad illum: Ecce dimidium bonorum meoruibus; et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Aliis calumniantibus hominem peccatorem, ipse Zachaeus stansstens, non solum se ex peccatore conversum, sed etiam inter perfectos probat esse conversatum. Dicente enim Domino: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus , quisquis ante conversionem innocenter vixit, omnia conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit debet dare pauperibus . Ac sic et ipse qui sibi nil retinet, omnia sua dispergit, dat pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Et haec est sapiens illa stultitia quam de sycomoro Publicanus quasi fructum vitae legerat, rapta, videlicet,
Abbreviated transcription (Latin):
humiliauit semet ipsum. factus
obediens usq admortẽ: ñ itaq a¬
mutit diuinitatẽ qͣndo nos docet
humilitatem. Non autẽ rex isrł
apc̃ ad exigendum tributũ. uel
serro exercitum armandum. ho¬
stesq susibilit̾ bellandos. s rex is¬
rahel. quod mentes regat: qͦd inet̃¬
num consulat. qͦd in regnũ cȩloꝵ
credentes sperantes amantesq ꝑ¬
ducat. Dei gͦ filius equalis pat̾.
uerbum ꝑ qͦd fac̾ta sunt omĩa. qͦd
rex ẽẽ uoluit isrł. dignatio ẽ ñ ꝓ

Expanded text:
humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem . Non itaque amittit divinitatem, quando nos docet humilitatem. Non autem Rex Israel Christus ad exigendum tributum, vel ferro exercitum armandum, hostesque visibiliter debellandos, sed Rex Israel quod mentes regat, quod in aeternum consulat, quod in regnum coelorum credentes, sperantes, amantesque perducat. Dei ergo Filius aequalis Patri, Verbum per quod facta sunt omnia. Quod rex esse voluit Israel, di
Abbreviated transcription (Latin):
tib lapides et saxa regẽ qͥuenit
in nomine dñi magno clamore
canebant. Eimisit enĩ sp̃m̃. Iecce
terra mota ẽ & petrȩ scissȩ sunt.
et monumenta aperta sunt. quẽq
homines uel timore. uel ꝑfidia con¬
fiteri trepidant. Hunc durissim a
etiam elementa dm̃ mundi ac do¬
minum. aꝑto ore predicant. ue¬
rum altiori mysterio gentiũ na¬
dones incredulas aliquando ac
duri cordes: lapidum nomine de¬
monstrat. Quib ablato corde la¬
pideo. dedit cor carneum. hoc est.
sensibile ethumanum. quo dm̃
creatorẽq suũ credere. laudare. et cer¬
nere possent. Et si gͦ turbȩ tacue¬
runt hominũ. lapides clamabant.
quia cecitas ex parte contigit in
isrł: donec plenitudo gentiũ in

Expanded text:
tibus, lapides et saxa Regem qui venit tibus, lapides et saxa Regem qui venit in nomine Domini magno clamore canebant. Emisit enim spiritum, et terra mota est, et petrae scissae sunt, et monumenta aperta sunt: quemque homines vel timore vel perfidia confiteri trepidant, hunc durissima etiam elementa Deum mundi ac Dominum aperto ore praedicant. Verum altiori mysterio gentium nationes incredulas aliquando ac duricordes lapidum nomine demonstrat, quibus ablato corde lapideo dedit cor carneum , hoc est, sensibile et humanum, quo Deum Creatoremque suum credere, laudare, et cernere possent. Etsi ergo turbae tacuerint hominum, lapides clamabunt, quia caecitas ex parte contigit in I
Abbreviated transcription (Latin):
carne toeuis mundi ꝓpiciatio ⁊ ho¬
minum uidelicet et angłoꝵ indux̃.
pulchrȩ sͥ inuicem in eiuis laude dis¬
pensationis celestia simul et t̾rena
concinnunt. Quo enĩ nascente celes¬
tium uirtutum agmina dm̃ lau¬
dantia decantant Gła in excelsis
dõ. & uit̾ra pax hominib: eode
mundi pͥncipe t̾umphaturo moxq
se celis reddituro mortalis uicem
laudis reponunt. pax incelo. et gła
in excelsis. Et quidã phariseoꝵ de
turbis dixerunt adillum: Magist̃
increpa discipulos tuos Mira inui¬
dorum dementia. quẽ magistrum
appellandũ ñ dubitant: qͥa uera
docentẽ nouerant. huius ipse̾ disci¬
pulos qͣsi meliuis edocti redarguen¬
dos autumant. eumq corrigere qͦs
instituit suadent. quẽ signis ad ꝓ¬
bantib dm̃ clarescere uident: quib
ipse ait. Hico uob̃. quia si hi tacu¬
erint. lapides clamabunt: Crucifi¬
xo dño stabant om̃s noti eiꝰ alon¬
ge. dm̃ confiteri timebant quem
firum ligno uidebant s his tacẽ¬

Expanded text:
carne totius mundi propitiatio, et hominum videlicet et angelorum, illuxit, pulchre sibi invicem in ejus laude dispensationis coelestia simul et terrena concinunt. Quo enim nascente coelestium virtutum agmina Deum laudantia decantant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus, eo de mundi principe triumphaturo, moxque se coelis reddituro, mortales vicem laudis reponunt. Pax in coelo, et gloria in excelsis. Et quidam Pharisaeorum de turbis dixerunt ad illum: Magister, increpa discipulos tuos. Mira invidorum dementia, quem Magistrum appellandum non dubitant, quia vera docentem noverant, hujus ipsi discipulos, quasi melius edocti redarguendos autumant, eumque corrigere, quos instituit, suadent, quem signis approbantibus Deum clarescere vident. Quibus ipse ait: Dico vobis quia si hi tacuerint, lapides clamabunt. Crucifixo Domino stabant omnes noti ejus a longe, Deum confiteri timebant, quem fixum ligno videbant, sed, his tacen
Abbreviated transcription (Latin):
cione ꝑcipite & deuotionẽ oꝑis in
carnis castigatione sełate:. Tẏmpa¬
num qͥppe ẽ pellis in ligno extenta:
Pellis uͦ in ligno extenta. earo ẽ nr̃a.
adȩremplum dñicȩ crucis afflicta
Ciues autẽ eius oderant illũ. ⁊ mi¬
serunt legationẽ post illũ dicentes.
Nolumus hunc regnare suꝑ nos. Ci¬
ues impios udeos dicit. De qͥb ali¬
bi ꝓtestatur. Nunc autẽ et iuderũt
& oderunt. et me et patrẽ meũ. Qi
ñsolum p̃sentẽ usq ad mortẽ crucis
oderant. sed etiã post resurrectionẽ
euis miserunt ꝑsecutionẽ apłis. et p̃¬
dicationem regni cęlestis spreuerunt.
Et factum ẽ. ut rediret accepto regno:
Significat tempꝰ qͣndo ui manifestis¬
sima et eminentissima claritate uen¬
turus ẽ. qͥ eis humilis apparuit cũ
dicẽt. Regnũ meũ ñ ẽ dehoc mũdo.¬
Et uissit uocare seruos. qͥb dedit
pecumã: ut scirec qͣntũ quisq ne¬
gotiatus eẽt. Ut sciret inquit non

Expanded text:
tione percipite, et devotionem operis in tione percipite, et devotionem operis in carnis castigatione adhibete. Tympanum quippe est pellis in ligno extenta; pellis vero in ligno extenta caro est nostra, ad exemplum dominicae crucis afflicta. Cives autem ejus oderant eum, et miserunt legationem post illum, dicentes: Nolumus hunc regnare suves impios Judaeos dicit, de quibus alibi protestatur: Nunc autem et viderunt et oderunt et me et Patrem meum, qui non solum praesentem usque ad mortem crucis oderant, sed et jam post resurrectionem ejus, noverunt persecutionem apostolis, et praedicationem regni coelestis spreverunt. Et factum est ut rediret accepto regno. Significat tempus, quando in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit, cum diceret: Regnum meum non est de hoc mundoEt jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque negotiatus esset. Ut sciret, inquit, non
Abbreviated transcription (Latin):
ue lucis grã corus cante humili
credentiũ nationũ corde qͥescere.
Ed aut̃ descend̾e desy comoro ⁊ache¬
us et sic indomo sua xͦ mansionẽ
p̃parare iubetur. hoc ẽ qͦd apłs ait.
uia et si cognouimꝰ scd̃m carnem

Expanded text:
vae lucis gratia coruscante in humili vae lucis gratia coruscante in humili credentium nationum corde quiescere. Quod autem descendere de sycomoro Zachaeus, et sic in domo sua Christo mansionem praeparare jubetur, hoc est quod Apostolus ait: Quia et si cognovimus secundum carnem
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ dominicȩ incarnationis ad co
ctor eg̃gus ostendit. cũ ait. Non enĩ
iudicaui me scire aliquid int̃ uos. nͥ¬
xp̃m iħm. ethunc crucifirũ. Itẽq a¬
ins exꝓbrans. Facti estis inqͥt. quib
lacte opus sit. ñsolido cibo. Lac in¬
firma tẽ pͦraprie dispensationis.
Solidũ cybum ardua ꝑpetuȩ ma¬
iestatis appellans Et dirit ad eum.
Sachee festinaus descende. qͥa hodie
indomo tua oportet me. manere.
Etfestinans descendit. et excepit illũ
gaudens: lanebat aliquando dñs
indomo pͥncipis phariseoꝵ. hoc ẽ
iniudeoꝵ sẏnagoga docebat. s qͥa
ñbaptizatũ ante prandiũ. sabbato
curantẽ. publicanos et peccatores
recipientẽ. contͣ auariciã disputan¬
tem. ⁊ cetera digna dõ gerentẽ lin¬
gua uenenata carpebant: ꝑthesꝰ
eoꝵ facinora discessit. et aufugit
dicens. Relinquet᷑ uob̃ domꝰ ur̃a
deserta. hodie autẽ indomo pusilli
rachei oportet illũ manere. hoc ẽ no¬

Expanded text:
fidem Dominicae incarnationis ad cogfidem Dominicae incarnationis ad cogctor egregius ostendit, cum ait: Non enim judicavi scire me aliquid inter vos nm, et hunc crucifixum . Itemque aliis exprobrans, Facti estis, inquit, quibus lacte opus sit, non solido cibo : lac infirma temporariae dispensationis, solidum cibum ardua perpetuae Majestatis, appellans. Et dixit ad eum: Zacchaee, festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere. Et festinans descendit et excepit illum gaudens. Manebat aliquando Dominus in domo principis Pharisaeorum, hoc est, in Judaeorum synagoga docebat; sed quia non baptizatum ante prandium, Sabbato curantem, Publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo gerentem, lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Hodie autem in domo pusilli Zachaei oportet illum manere, hoc est, no
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet arborẽ pusillus statura
racheus quo exaltari possit ascen¬
dit. dum quilibet humilis et ꝓpriȩ
conscius infirmitatis confidens indo¬
mino ꝓclamabat: m autẽ absit glo¬
riari: nisi incruce dñi nr̃i ih̃u. xp̃i¬
locum. ubi precurrens ⁊acheus sy¬
comorum conscenderat: qui amis¬
sis ꝑmundum sui uerbi p̃conibus.
inquib ipse nimirum et loquebat᷑
& ibat: uenit ad populũ nationũ.
qui passionis eius fide iam subli¬
mis existens. etiã diuinitatis eiꝰ ar¬
debat agnita facie beari: Suspiciẽs
uidit illum. quia ꝑ grãm fidei ater¬
renis cupiditatib eleuatum. tur¬
bisq infidelib p̃minentẽ elegit. Ui¬
dere enim di. eligere uel amares̃.
Undẽ illud ocłi dñi suꝑ iustos: Nã
et nos que amamus uidere: abhis
que execramur intuitum festinamꝰ
auertere. Hidit gͦ iħc uidentem se qͥa
elegit eligentẽ se et amauit amantẽ
hc̃ sane ordinẽ ꝓficiendi hoc ẽ ꝑfi

Expanded text:
videlicet arborem pusillus statura videlicet arborem pusillus statura Zacchaeus, quo exaltari possit, ascendit, dum quilibet humilis et proprie conscius infirmitatis, confidens in Domino proclamat: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini locum ubi praecurrens Zachaeus sycomorum conscenderat: quia missis per mundum sui verbi praeconibus, in quibus ipse nimirum et loquebatur et ibat, venit ad populum nationum, qui passionis ejus fide jam sublimis existens, etiam divinitatis ejus ardebat agnita facie beari. Suspiciens vidit illum, quia per gratiam fidei a terrenis cupiditatibus elevatum, turbisque infidelibus praeeminentem elegit. Videre enim Dei, eligere vel amare est. Unde est illud: Oculi Domini super justos . Nam et nos quae amamus videre, ab his quae exsecramur, intuitum festinamus avertere. Vidit ergo Jesus videntem se, quia elegit eligentem se, et amavit amantem. Hunc sane ordinem proficiendi, hoc est, per
Abbreviated transcription (Latin):
s preturba ñ poterat. quia gr̃e fidei ꝗͣ
mundo saluator at tulit. participa¬
re cupiebat:s: inolita uitioꝵ consue¬
tudo ne aduotum ꝑueniret obstite¬
rat. Fadem namq turba noxie con¬
suetudinis quȩ supra cȩcum claman¬
tem nelumen peteret increpabat.e¬
tiam suspicientem publicanum ne
iħm uideat tardat s sic̃ cecus turba¬
rum uoces magis ac magis claman¬
do deuicit: Ita pusillus necesse ẽ tur¬
bȩ nocentis obstaculum. altiora pe¬
tendo transcendat. terrena relinqͣt.
arborẽ crucis ascendat. Sicomorus
namꝙͣ ẽ arbor folus moro similis.
s altitudine prestans. Unde et alati¬
nis celsa nuncupatur ficꝰ fatua di¬
citur: & eadẽ dnica crux credentes
alit. ut ficus. abincredulis irridetur
ut fatua. Nos enĩ predicamus xp̃m
crucifixum. uideis quidẽ scandalũ.
gentib autem stulticiã. ipsis uero
uocatis uideis atq gentib xp̃m dĩ
uirtutem cedĩ sapientiam: Quam

Expanded text:
sed prae turba non poterat. Quia gratiam fidei, quam sed prae turba non poterat. Quia gratiam fidei, quam mundo Salvator attulit, participare cupiebat, sed inolita vitiorum consuetudo, ne ad votum perveniret, obsistebat. Eamdem namque turbam noxiae consuetudinis, quae supra caecum clamantem, ne lumen peteret, increpabat, etiam suspicientem Publicanum, ne Jesum videat, tardat. Sed sicut caecus turbarum voces magis ac magis clamando devicit, ita pusillus necesse est turbae nocentis obstaculum altiora petendo transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus namque, quae est arbor foliis moro similis, sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur, ficus fatua dicitur. Et eadem dominica crux, quae credentes alit ut ficus, ab incredulis irridetur ut fatua. Nos enim praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam. Ipsis vero vocatirtutem, et Dei sapientiam . Quam
Abbreviated transcription (Latin):
terat p̃turba. qͥa statura pusillus erat.
Et p̃currens ascendit in arborem sico¬
morum. ut uideret illũ qͥa inde erat
transiturus. Quȩ impossibi¬
lia sunt apud homines. possibilia  ap̃
dm̃. Ecce enĩ camelus deposita gyb¬
bi sarcina ꝑforam̃ acus transit. hoc ẽ
diues et publicanus relicto onere di¬
uiciarũ. contempto censu fraudium.
angustã portã artamq uiã que ad
uitam ducit ascendit. Qui mira de¬
uotione fidei adiudendum saluato¬
rem qͦd natura minus habuerat. as¬
censu supplet arboris. Atq ideo uiste
q̃muis ipse rogare non audeat. bene¬
dictionẽ dñice susceptionis qͣm desi¬
derabat accipit: Mystice autẽ ⁊ache¬
us qui interpretatur ustificatus. cre¬
dentẽ exgentib ppłm significat. Qͥ
quanto curis scłarib occupatior. tan¬
to flagiciis deprimentilnis erat fac-¬
tus humilior: S ablutus ẽ. s scĩficatꝰ
sediustificatus in nomine dñi nr̃i ie
iericho saluatorem uidere querebat.

Expanded text:
tatura pusillus erat, et praecurrens, ascendit in arborem sycomorum, ut videret illum, quia inde erat transiturus. Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum . Ecce namque camelus deposita gibbi sarcina per foramen acus transit , hoc est, dives et publicanus, relicto onere divitiarum, contempto sensu fraudium, angustam portam arctamque viam, quae ad vitam ducit ascendit . Qui mira devotione fidei ad videndum Salvatorem, quod natura minus habuerat, ascensu supplet arboris, atque ideo juste, quamvis ipse rogare non audeat, benedictionem dominicae susceptionis, quam desiderabat, accepit. Mystice autem Zacchaeus, qui interpretatur justificatus, credentem ex gentibus populum significat. Qui quanto curis saecularibus occupatior, tanto flagitiis deprimentibus erat factus humilior. Sed ablutus est, sed sanctificatus, sed justificatus in nomine Domini nostriJericho Salvatorem videre quaerebat,
Abbreviated transcription (Latin):
illuminatur. Ihericho quippe inter¬
pretatur luna. luna aut̃ insacro elo¬
quio ꝓdefec̾tu ponitur carnis. qͥa dũ
menstruis momentis decrescit defec-¬
tum nr̃e mortalitatis designat Dum
gͥ conditor nr̃ adꝓpinquat ihericho.
cecus adlum̃ redit. quia dũ diuinita s
defectum nr̃ȩ carnis suscipit huma¬
num genus lum̃ quod amiserat re¬
cipit: Qui uidelicet cȩcus recte et ui¬
xta uiam sedere. et mendicans esse
describitur: Ipsa enim u̾itas dic̾it.
Ego sum uia. Cigo qͥ et̃ne lucis clari¬
tatem nescit: cȩcus ẽ. S si iam inredẽp¬
torẽ credit. uirta uiã sedet. Si autẽ
iam credit. sedut ȩt̃nam lucẽ recipi¬
at. rogare dissimulat. atq p̃cib ces¬
sat.cęcus quidẽ uixta uiã sedet sed
minine mendicat: Si uͦ et credidit &
exorat. et uixta uiam sedet cęcus. &
mendicat: Etelamnuit dicens.
ħy fili dauid. miserere mei. Et qui

Expanded text:
illuminatur. Jericho quippe interilluminatur. Jericho quippe interpretatur Luna. Luna autem in sacro elopro defectu ponitur carnis, quia dum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Jericho, caecus ad lumen redit, quia dum divinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus lumen quod amiserat recepit, qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere, et mendicans esse describitur. Ipsa enim Veritas dixit: Ego sum via. Ergo, qui aeternae lucis claritatem nescit, caecus est. Sed si jam in Redemptorem credit, juxta viam sedet, si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat, rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat. Si vere credit, et exorat, et juxta viam, sedet caecus, et mendicat. Et clamavit dicens: Jesu, fili David
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens aliquid de sua passione di¬
cebat. hoc non ita ut sonabat intelli¬
gendum. s amore dictante adaliud
qͥd allegoricȩ referendũ esse credebat:
iudei uero quia ineus necẽ conspi¬
rauerant. qͥcqͥd de sua passione uel
cruce loquebatur. intelligebant. hoc
enim loquebatur qͦd ipsi sũmoꝑe &
fieri optabant. et ꝑficere sategebant.
Sicq miro et inusitato mͦ idẽ subeundȩ
crucis sacram̃tum qͦd fidelib amor ab¬
scondit. infidelib inuidia pandit
actum ẽ autẽ cum ad ꝓpinquaret ie¬
richo. cecus quidã sedebat secus uiam
medicans & cum audiret turbã prete¬
iruntem: interrogabat qͥd hoc esset. Dire¬
runt autem ei. quod iħs natenus tran¬
siret. Cecus iste ꝑallegoriã genus hu¬
manum significabat. qͦd in parente pͥ¬
mo aparadisi gaudus expulsum. cla¬
ritatem suꝑnę lucis ignorans. dam pna
tionis suȩ tenebras patitur: S cum
ihericho adꝓpinquare iħc dicitur cecꝰ

Expanded text:
quoties aliquid de sua passione diquoties aliquid de sua passione dicebat, hoc non ita, ut sonabat intelligendum, sed amore dictante, ad aliud quid allegorice referendum esse credebant. Judaei vero, quia in ejus necem conspiraverant, quidquid de sua passione vel cruce loquebatur, intelligebant. Hoc enim loquebatur, quod ipsi summopere, et fieri optabant, et perficere satagebant, sicque miro et inusitato modo idem subeundae crucis sacramentum, quod fidelibus amor abscondit, infidelibus invidia pandit. Factum est autem, cum appropinquaret Jericho, caecus quidam sedebat secus viam mendicans; et cum audiret turbam praetereuntem, interrogabat quid hoc esset. Dixerunt autem ei, quod Jesus Nazarenus transiret. Caecus iste per allegoriam genus humanum significat, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis itionis suae tenebras patitur, sed cum Jericho appropinquare Jesus dicitur, caecus
Abbreviated transcription (Latin):
dit. et locũ qͣsi mortis intrepidꝰ. adut.
Et ipsi nichil horum intellecerunt.
derat ũbum istud absconditũ abeis.¬
& non intelligebant quȩ dicebantur
Legimus ineuuangłio scđm ioħem. di¬
cente dño. si exaltatus fuero at̾ra om¬
nia traham adme ipsum. Respondisse
turbã. atq dixisse. nos audiuimꝰ ex
lege. quia xp̃c manet inẽt̃num: &
quomͦ tu dicis oportet exaltari filiũ
hominis: Quidẽ gͦ. qͦd discipuli toci¬
ens sͥ replicatum dnĩcȩ passionis ar
ut hoc expositione dignũ euuange¬
lista ducat. hoc autẽ dicebat inquit
significans qua morte esset moritu¬
nis mox quia crucis exaltacio signi¬
ficetur intelligunt᷑ nͥ qͥa discipłi cuiꝰ
uitam maximȩ uidere desiderabant.
euis mortẽ audire ñ poterant: quẽ ñ
solum hominẽ innocentẽ. s et dm̃ ue¬
rum sciebant. hunc nullatenus mori
uelposse putabant: E qͥa ꝑparabola ᷤ
eũ sepe loquentẽ audire consueuerãt.

Expanded text:
dit, et locum quasi mortis intrepidus adiit. dit, et locum quasi mortis intrepidus adiit. Et ipsi nihil horum intellexerunt. Et erat verbum istud abscondituet non intelligebant quae dicebantur. Legimus in Evangelio secundum Joannem, dicente Domino: Si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ipsum, respondisse turbam atque dixisse: Nos audivimus ex lege quia Christus manet in aeternum, et quomodo tu dicis: Oportet exaltari filium hominis ? Quid est ergo quod discipuli toties sibi replicatum Dominicae passionis arcut hoc expositione dignum evangelista ducat, hoc autem dicebat, inquit, significans qua morte esset moriturus, mox quia crucis exaltatio significetur intelligunt? nisi quia discipuli, cujus vitam maxime videre desiderabant, ejus mortem audire non poterant, quem non solum hominem innocentem, sed et Deum verum sciebant, hunc nullatenus mori vel posse putabant, et quia per parabolas eum saepe loquentem audire consueverant,
Abbreviated transcription (Latin):
cefides tua te saluum fecit: & c̃festim
uidit. & sequebatur illũ. magnificãs
dm̃. Uidet et sequitur: qui bonũ qͦd
intelligit oꝑatur. Uidet autem. sedñ
sequitur: qͥ bonũ quidẽ intelligit. sed
bona operan contempnit. Iħ̃m enu
sequitur:imitatur. hinc namq dic̃.
diqͥs mͥ ministrat. me sequatur. Con¬
sideremus gͦ. qua graditur. ut sequi
meremur: sicq fit. ut ñ solum nr̃a
uita indm̃ ꝓficiat. s hec nr̃a ipsa con¬
uersatio adlaudẽ di. & alios accendat.
unde illic subditur. Et omĩs plebs
ut uidit. dedit głam dõ. Dedit enĩ
plebs laudẽ dõ. non solum ꝓimpetra¬
to munere lucis. s et fidei ꝓmerito in
petrantis: dedit laudẽ dõ. quia ib̃m
stitusse roganti: et obstinatȩ fidei
clamorẽ quȩ iuste quesierit mox con¬
sequi posse cognouit. Unde notandum.
qͥa dñs incarne apparens. omĩa que
uerbis docuit: exemplis firmauit. Qͥ
enim nob̃ p̃cepit. sic luceat lux ur̃a co¬

Expanded text:
ce, fides tua te salvum fecit. Et confestim ce, fides tua te salvum fecit. Et confestim vidit, et sequebatur illum, magnificans Deum. Videt et sequitur, qui bonum quod intelligit, operatur; videt autem, sed non sequitur, qui bonum quidem intelligit, sed bona operari contemnit; Jesum enim sequitur, qui imitatur. Hinc namque dicit: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Consideremus ergo qua graditur, ut sequi mereamur; sicque fit ut non solum nostra vita in Deum proficiat, sed haec ipsa nostra conversatio ad laudem Dei et alios accendat. Unde illic subditur: Et omnis plebs ut vidit, dedit laudem Deo. Dedit enim plebs laudem Deo, non solum pro impetrato munere lucis, sed et pro merito fidei impetrantis. Dedit laudem Deo, quia et Jestituisse roganti, et obstinatae fidei clamorem, quae juste quaesierit, mox consequi posse cognovit. Unde notandum, quia Dominus in carne apparens, omnia quae verbis docuit, exemplis firmavit. Qui enim nobis praecepit: Sic luceat lux vestra co
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe ut uideam: Numquid qͥ lumen
reddere poterat. qͥd uellet cęrus ig¬
norabat : S peti uult hoc. quod nos
petere. et seconcedere p̃noscit. In por¬
tune namq adorationẽ nos ãmo¬
net et tam̃ dicit. Scit namq pater
petatis eum: Ad hoc gͦ requirit ut
petatur. Ad hoc requirit. ut cor ad
orationẽ excitet. Unde et cȩcꝰ ꝓtinꝰ
adiungit. Dñe ut uideã. Fece cȩcꝰ
adño non aurũ s lum̃ querit: par¬
iupendit extra lucẽ aliqͥd quer̃e
quia et si habere cecus quodlibet po¬
test.sine luce non potest uidere. quod
habet: Imitemur gͦ eũ. quem & cor¬
pore audiuimus et mente saluatũ.
qfalsas diuicias. non t̾rena dona. ñ
fugitiuos honores adño s lucẽ quera¬
mus: Illam uidelicet lucem. qͣm uide
cum solis angłis possimus: qͣm nec
initium inchoat. nec finis angustat.
Adquã ꝓfecto lucem uia fides ẽ UN¬
de et recte illuminando cȩco ꝓtinus
subiungitur. Et ih̾s dixit illi. Respi¬

Expanded text:
vis faciam? Nunquid qui lumen vis faciam? Nunquid qui lumen reddere poterat quid vellet caecus ignorabat? Sed peti vult id quod et nos petere et se concedere praenoscit. Importune namque ad orationem nos admonet, et tamen dicit: Scit namque Paterobis, antequam petatis eum . Ad hoc ergo requirit ut petatur: ad hoc requirit, ut cor ad orationem excitet. Unde et caecus protinus adjunxit: Domine, ut videam. Ecce caecus a Domino non aurum, sed lucem quvipendit extra lucem aliquid quaerere. Quia etsi caecus habere quodlibet potest, sine luce non potest videre quod habet. Imitemur ergo eum, quem et corpore audivimus et mente salvatum, non falsas divitias, non terrena dona, non fugitivos honores a Domino, sed lucem quaeramus: illam, videlicet, lucem, quam videre cum solis angelis possumus, quam nec initium inchoat, nec finis angustat; ad quam profecto lucem via fides est. Unde recte et illuminando caeco protinus subjungitur: Et Jesus dixit illi: Respi
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑bas tumultusq uicioꝵ: qui prius¬
quam iħs adcor nr̃m ueniat. temp¬
tacionib suis cogitacionẽ nr̃am diᷤ¬
sipant. et uoces cordis inoratione ꝑ¬
turbant. Sepe namq dum conu̾ti
addm̃ post ꝑpetrata uicia uolumus:
dum contra hȩc eadem exorare uicia
quȩ ꝑpetrauimus conamur: occur¬
runt cordi fantasmata peccatorum
quȩ fecimus: mentis nr̃ȩ aciẽ reuer¬
berant: confundunt animum. & uo¬
cem nr̃ȩ dep̃cationis p̃munt. sed qẽ
turba increpat ut taceat: magis ac
magis clamat. quia quanto grauiori
tumultu cogitacionum carnalium
p̃mimur.: tanto orationi insistere
ardentius debemus. Stans autem
iħs.: uissit illum adduci adse. Ecce
stat. qͥ ante transiebat. Quia cũ ad¬
huc turbas fantasmatũ inoratione
patimur: iħm aliquatenus transeun¬
tem sentimus Cum uͦ orationi ue-¬
hement insistimus: stat iħs. etlucẽ
restituit. Quia ds̃ incorde figit᷑. &
lur amissa reparatur. Et cũ ad ꝓ¬
pinquasset interrogauit illũ dicẽs

Expanded text:
iorum, qui priusquam Jesus ad cor nostrum veniat, tentationibus suis cogitationem nostram dissipant, et voces cordis in oratione perturbant? Saepe namque dum converti ad Deum post perpetrata vitia volumus, dum contra haec eadem exorare vitia, quae perpetravimus, conamur, occurrunt cordi phantasmata peccatorum, quae fecimus, mentis nostrae aciem reverberant, confundunt, animum et vocem nostrae deprecationis premunt. Sed quem turba increpat, ut taceat, magis ac magis clamat, quia quanto graviori tumultu cogitationum carnalium praemimur, tanto orationi insistere ardentius debemus. Stans autem Jesus jussit illum adduci ad se. Ecce stat qui ante transibat, quia cum adhuc turbas phantasmatum in oratione patimur, Jesum aliquatenus transeuntem sentimus. Cum vero orationi vehementer insistimus, stat Jesus, et lucem restituit, quia Deus in corde figitur, et lux amissa reparatur. Et cum appropinquasset, interrogavit illum dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis intrare.
acilius enim. camelum ꝑforamen
acus transire. quã diuitẽ intrarein
regnum celorum: Si facilius ẽ ca¬
melum ingentib menbris enormẽ.
angustum foramen acus penetrare.
quam diuitem intrare inregnũ dĩ:
Iullus gͦ diues intrabit in regnũ dĩ
E quomͦ uel ineuuangłio matheus.¬
mento qͣm plurimi diuites di intͣ¬
uerunt in regnum: dĩ nisi forte qͥa
diuicias uel ꝓnichilo habere. ueler
toto relinquere domino inspirante
didicerunt: Numquid enĩ dauid.
in regni diuiciis confidebat. quiet
desemet ipso canit. qm̃ unicus et
pauꝑ sum ego: & alios hortatur.
Diuicie si affluant nolite cor appo¬
nere: Credo non ausus dicere. nolite
suscipere. Num quid abraham dño
substantiã p̃tulisse. credibile ẽ ꝓ quo
unicum ferire non dubitauit he¬
redem: Aitiori aut̃ sensu facilius

Expanded text:
coelestis intrare. coelestis intrare. Facilius est enim camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei. Si facilius est camelum ingentibus membris enormem, angustum foramen acus penetrare, quam divitem intrare in regnum Dei, nullus ergo dives intrabit in regnum Dei. Et quomodo vel in Evangelio Matmento quam plurimi divites Dei intraverunt in regnum, nisi forte quia divitias vel pro nihilo habere vel ex toto relinquere Domino inspirante didicerunt? Nunquid enim David in regni divitiis confidebat qui et de semetipso canit: Quoniam unicus et pauper sum ego . Et alios hortatur: Divitiae si affluant, nolite cor apponere . Credo non ausus dicere: Nolite suscipere. Nunquid Abraham Domino substantiam praetulisse credibile est, pro quo unicum ferire non dubitavit haeredem. Altiori autem sensu facilius
Abbreviated transcription (Latin):
tum dixit. Quam difficile qui pecu¬
niam habent in regnum dĩ intra¬
bunt. Claret quidem. quia qui hic
multiplicandis diuiciis incum¬
bunt. alterius uite gaudia querere
contempnunt. S interpecunias
habere. & pecunias amare. ñnulla
distantia ẽ. Multi enĩ habentes ñ
amant multi non habentes amãt.
Item et alii habent &amant. alii
nec amare nechabere se diuicias se¬
culi gaudent. quoꝵ tutior status¬
ẽ. cum apło dicentium: Nobis mun¬
dus crucifixus ẽ. & nos mundo. Un¬
de e salomon.non ait qui habet
sed qui amat diuicias. fructus ñ
capiet exeis E iꝑse dñs scd̾m mar¬
cum obstupescentib in uerbis hu¬
iuscemodi sententiȩ discipłis. exponẽ¬
do subiunxit: filioli qͣm difficilee
confidentes inpecunus: regnũ dĩ
introire. Enotandum. qͦd non ait. in¬
possibile. sed difficile:. hoc ẽ. maximi
laboris eẽ. pecunias habentes: uel
inpecuniis confidentes. exutis fi¬
largiriȩ retinaculis. aulam regni

Expanded text:
tum, dixit: Quam difficile qui pecutum, dixit: Quam difficile qui pecunias habent in regnum Dei intrabunt! multiplicandis divitiis incumbunt, alterius vitae gaudia quaerere contemnunt: sed inter pecunias habere, et pecunias amare, multa distantia est. Multi enim habentes non amant, multi non habentes amant. Item alii et habent et amant. Alii nec habere, nec amare se divitias saeculi gaudent, quoest, cum Apostolo dicentium: Nobis mundus crucifixus est, et nos mundo . Unde et Salomon non ait, Qui habet, sed qui amat divitias, fructus non capiet ex eis . Et ipse Dominus secundum Marcum, obstupescentibus in verbis hujusce sententiae discipulis, exponendo subjunxit: Filioli, quam difficile est confidentes in pecuniis, regnum Dei introire ! Et notandum quod non ait Impossibile, sed Difficile, hoc est, maximi laboris esse pecunias habentes, vel in pecuniis confidentes, exutis philargyriae retinaculis, aulam regni
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd inlege minus fuerat. his qͥ ꝑfecti
ẽẽ desiderant ostendit. Domia quȩ¬
cumq habes uende. et dapauꝑibꝰ.
ethabebis thesaurum incȩlo. & ueni
sequere me. Quicumq ꝑfectus eẽ
& non exparte uendere. sic̃ ananias
fec̃. et saphira. sed totum uendere.
& cum uendiderit. dare omnia pau¬
perib. et sic sibi preparare thesau¬
rum uiregna celoꝵ. nec hoc ad per¬
fectionẽ sufficit. nͥ post contemptas
diuicias saluatorẽ sequatur. idest
relictis malis. faciat bona. faciluis
enim sacculus contempnitur: quã
uoluntas Multi diuicias relinquen¬
des: dñm non sequuntur: Sequitur
autem dominũ. qui imitator eiꝰẽ.
dicit se inxp̃o credere: debet quomͣ
ille ambulauit. et ipse ambulare.
His ille auditis contristatus ẽ. quia
diues erat ualde. Hec̃ scłi tristicia:
quȩ mortẽ operatur. heȩ diuicie
fallaces: quȩ spinarum instar sem̃¬
dem suffocauere dominicam.
idens autem illum ihs tristẽ fac¬

Expanded text:
quod in lege minus fuerat iis qui perfecti quod in lege minus fuerat iis qui perfecti esse desiderant ostendit. Omnia quaecunque habes, vende, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me. Quicunque perfectus esse et vendere sicut Ananias fecit et Sapphira, sed totum vendere; et cum vendiderit, dare omne pauperibus, et sic sibi praeparare thesaurum in regno coelorum. Nec hoc ad perfectionem sufficit, nisi post contemptas divitias Salvatorem sequatur, id est, relictis malis faciat bona. Facilius enim sacculus contemnitur, quam voluntas. Multi divitias relinquentes Dominum non sequuntur. Sequitur autem Dominum, qui imitator ejus esdicit se in Christo credere, debet quomodo ille ambulavit, et ipse ambulare. His ille auditis, contristatus est, quia dives erat valde. Haec est saeculi tristitia, quae mortem operatur. Hae divitiae fallaces, quae spinarum instar sementem suffocavere dominicam. Videns autem illum Jesus tristem fac
Abbreviated transcription (Latin):
tium bonũ non esse. sed magistrũ
absq dõ nullũ bonũ ẽẽ testeͬtur.
Nndata nosti. non occides. non
mechaberis. nonfurtum faciãs. ñ
falsum testimonium dices. hono¬
ra patrem tuum et matrem: Hec
ẽpuerilis innocentiȩ castitas. q̃
nob̾ imitanda ꝓponitur. si regnũ dĩ
uolumus ingredi. Notandum sane.
qͥa iusticia legis suo dempore custo¬
dita: nonsolum bona derre. sed et
uitam confert ȩternam. Qui ait
Hec omnia custodiui aiuuentute
mea. Quo audito iħe ait ei Adhuc
unum tibi deest. Non ẽ putandus
hic princeps cum legis se mandata
custodisse dicebat esse mentitus. s
simpliciter ut uixerit eẽ confessus
Quia simendatii noxa reus teneret᷑
nequaquã marcus euuangłista de
illo scribens adiceret. Iħs autem in¬
tuitus eum. dilexit eum. et dĩe illi
Unum tͥ deẽ. Uade. quecũq habes
uende. et cȩtera. Diligit enim dñs eo ᷤ
qui legis mandata quamius mino¬
ra eustodiunt: sed nchilominus

Expanded text:
trum bonum non esse, sed magistrum trum bonum non esse, sed magistrum absque Deo, nullum bonum esse testatur. Mandata nosti: Non occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices. Honora patrem tuum et matrem. Haec est puerilis innocentiae castitas, quae nobis imitanda proponitur, si regnum Dei volumus ingredi. Notandum sane quia, justitia legis suo tempore custodita, non solum bona terrae sed et vitam confert aeternam. Qui ait: Haec omnia custodivi a juventute mea. Quo audito, Jesus ait ei: Adhuc unum tibi deest. Non est putandus hic princeps cum legis se mandata custodisse dicebat, esse mentitus, sed simpliciter ut vixerit, esse confessus. Quia si mendacii noxa reus teneretur, nequaquam Marcus evangelista de illo scribens adjiceret: Jesus autem intuitus eum, dilexit eum, et dixit illi: Unum tibi deest: Vade, et quaecunque habes, vende , et caetera. Diligit enim Dominus eos qui legis mandata, quamvis minora custodiunt, sed nihilominus