comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& principes nr̃i in dampnationem
mortis. & ctucifurunt cum. Nos aut̃ẽ
sperabamus: quia ipic eẽt redempturus isł.
Socius cleophe uocabat᷑ amaon: teste am¬
brosio in lucam. Pegrinum putant queni
ñ agnoscunt. & uere ꝑegrinus erat eis. A
quoꝵ fragilitate ꝑ glam resurrectionis ĩa
longe stabat. a quoꝵ fide resurrectionis
cus nescia. extraneus manebat. ꝓpħam
quicdẽ et magnũ fatent᷑. s filium c̾i tacẽt.
uel quia id nondum ꝑfecte credunt. uel
& si credant. timent tradi in manus uide¬
oꝵp. nescientes cum quo loquunt᷑. Quo¬
dammͦ etiam redarguunt seipsos. quod
in illo redemptionem sꝑauerint. quem
mortuũ uiderant: nec resurrecturum ui¬
debaut. & matime dolebant eũ sine
culpa occisum. quẽ in nocentem nouerãt.¬
& ex hoc tristes incedebant. Et nunc
suꝑ hec omnia. tertia dies ẽ hodie. qđ
hec facta sunt. S et mulieres quedam
ex nr̃is terruerunt nos. quȩ ante lucem
uucre. Et abierunt quidam ex nr̃iᷤ ad

Expanded text:
i in damnationem mortis, et crucifixerunt eum. Nos autem sperabamus quia esset redempturus Israel. » Socius Cleopha, vocabatur Amaon, teste Ambrosio in Lucam. Peregrinum putant quem non agnoscunt. Et vere peregrinus erat eis a quorum fragilitate per gloriam resurrectionis jam longe stabat, a quorum fide resurrectionis ejus nescia extraneus permanebat. Prophetam quidem et magnum fatentur, sed Filium Dei tacent, vel quia id nondum perfecte credunt, vel et si credunt, timent tradi in manus Judaeorum, nescientes cum quo loquuntur. Quodammodo etiam redarguunt seipsos quod in illo redemptionem speraverant, quem mortuum viderant, nec resurrecturum videbant. Et maxime dolebant eum sine culpa occisum quem innocentem noverant, et ex hoc tristes incedebant. « Et nunc super omnia tertia dies est hodie, quod haec facta sunt. Sed et mulieres quaedam ex nostris terruerunt nos, quae ante lucem vivere, et abierunt quidam ex nostris ad
Abbreviated transcription (Latin):
se in mare. Aui autem discipuli: naui¬
gio uenerunt. Non enim longe erant
a terra: s quasi cubitis ducentis trahenteᷤᷤ
retȩ piscium. Qd̃ alibi duab nauicuł
ꝓpt̾ cirtumcisionem & p̃pucium: hoc
in isto loco ducentis cubitis existimo fi¬
guratum. ꝓpt̃ utriusq genĩs electo ᷤᷤ cir¬
cumcisionis et p̃pucii. tanqmͣ centum
ac centum. quia de sumstra centenarii
numerus ad dexteram transit: a cexxi.

Expanded text:
discipuli navigio venerunt. Non enim longe erant a terra, sed quasi cubitis ducentis, trahentes rete piscium. Quod alibi duabus naviculis propter circumcisionem et praeputium, hoc in isto loco ducentis cubitis existimo figuratum, propter utriusque generis electos, circumcisionis et praeputii, tanquam centum ac centum; quia de sinistra centenarii numerus ad dexteram transit. A.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit: quia illos in suo corpore ad gc̃nã
requiem suscipit. qui cum hic t̾bulatio¬
nes sentiunt. ab amore internȩ dulcdiniᷤ
non reçedunt. Qui hic ꝓ deo quasi piscis
assant᷑. illic quasi fauo uera dulcedine
t dixit ad eos. Hec sunt uerba quȩ
loquitus sum ad uos cum adhuc
eem̃ uob̃cum: qm̃ necesse ẽ impleri omnia
quȩ scripta sunt in lege moysi et ꝓph̾is.
& psalinis de me. Cum adnuc ecm uo¬
b̾cum subaudis in carne mortali: locutꝰ

Expanded text:
noluit; quia illos in suo corpore ad aeternam noluit; quia illos in suo corpore ad aeternam requiem suscipit, qui cum hic tribulationes sentiunt, ab amore internae dulcedinis non recedunt. Qui hic pro Deo quasi piscis assantur, illic quasi favo vera dulcedine Et dixit ad eos: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos, cumessem vobiscum, quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi, et prophetis, et psalmis de me. » Cum adhuc essem vobiscum, subaudis in carne mortali, locutus
Abbreviated transcription (Latin):
qađ mandiucet᷑ ꝰ At ili obtulerunt ei
partem piscis assi: et fauũ mellis. Et cũ
manducasset coram eis: sumens reliqͥas
dedit illis. Pie sentiendum ẽ quia post
resurreccionem dñi. cibi qͦs sumpsit nul¬
lum sagine ad iumentum ei p̃buerunt.
s quomͦ in ignem missa aqua absumit᷑.
ita mox comesti spuali eius uirtute sc̃
absumti: Afecto ñ indiguit cibo pꝰ resur¬
rectionem. sicut nec nos indigebimus. s
ueram uitam uoluit ostendere ñ imagi¬
nariam. Alit̃ enim absorbet aqmͣ terra
siciens: alit̃ exsiccat solis iadius candens.
Illa absorbet indigentia: iste exsiccat po¬
tentia. Piscis assus significat mediatorem
nr̃m qui latere dignatus ẽ in aquis hu¬
mani gen̾is. et capi uoluit laqueo mor¬
tis: & assari tͥbulatione passionis. S qͥ
piscis assus fuit in passione: fauus melliᷤ
extitit in resurrectione. Fauus ẽ mel in
cera .i. dulcedo diuinitatis in humanita¬
te. In cibo suo pisci asso comungere fauũ

Expanded text:
obtulerunt ei partem piscis assi et favum mellis. Et cum manducasset coram eis, sumens reliquias, dedit illis. Pie sentiendum est quia post resurrectionem Domini cibi, quos sumpsit, nullam saginae adjumentum ei praebuerunt; sed quomodo in ignem missa aqua absumitur, ita mox comesti, spirituali ejus virtute sunt absumpti. Profecto non indiguit cibo post resurrectionem, sicut nec nos indigebimus, sed veram vitam voluit ostendere, non imaginariam. Aliter enim absorbet aquam terra sitiens, aliter exsiccat solis radius candens. Illa absorbet indigentia, iste exsiccat poGREGOR. Piscis assus significat mediatorem nostrum, qui latere dignatus est in aquis humani generis, et capi voluit laqueo mortis, et assari tribulatione passionis. Sed qui piscis assus fuit in passione, favus mellis exstitit in resurrectione. Favus est mel in cera, id est, dulcedo divinitatis in humanitate. In cibo suo pisci asso conjungere favum
Abbreviated transcription (Latin):
dixit eis. Nisi uidero in manib eius
fixuram clauoꝵ & mitt̾a digitũ meũ
in locum clauoꝵ. et mittã manũ incã
in latus cius. non credam. Non casu
s duuna dispensatione gestum ẽ ut
ille discipulus tunc deec̾t. pꝰ aut̃ẽ du¬
bitans palparet. & palpans ciederet.
Duus enim nob̃ infidelitas thome ad ficie
ꝓfut: quam fides credentium: quia dũ
ad fidem palpando reducit᷑. nr̃a menᷤᷤ in
t post dies octo iterum erant disci

Expanded text:
ibus ejus fixuram clavorum, et mittam digitum meum in locum clavorum, et mittam manum meam in latus ejus, non credam. Non casu, sed divina dispensatione gestum est, ut ille discipulus tunc deesset, post autem dubitans palparet, et palpans crederet. Plus enim nobis infidelitas Thomae ad fidem profuit, quam fides credentium; quia, dum ad fidem palpando reducitur, nostra mens in t post dies octo iterum erant disci
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine cius penitentiam & remissi¬
onem peccatorum in omnes gentes:
incipientibus ab iherosolima
Commendata sui corporis ueritate.
commendat unitatem eccłiȩ. uult p̃¬
dicari penitentiam & remissionem
peccatoꝵ in om̃s gentes. ita ut p̃dica¬
turi inciperent ab iherosolunis ñ solũm
p̃dicanteᷤᷤ uideis. s etiam p̃dicatio ex¬
tenderet᷑ ad gentium errores. Uos aut̃
destes estis nori: et ego muto ꝓmissum
patͥs mei in uos. Uos qui uidistis et
audistis. hoꝵ quȩ p̃dicanda sunt testeᷤ
estis: et ut sufficiatis ad testandum. init¬

Expanded text:
nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, incipiens ab Hierosolyma. Commendata sui corporis veritate, commendat unitatem Ecclesiae, vult praedicari poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, ita ut praedicaturi inciperent ab Hierosolymis, non solummodo praedicantes Judaeis, sed etiam praedicatio extenderetur ad gentium errores. Vos autem estis testes horum, et ego mitto promissum Patris mei in vos. Vos qui vidistis et audistis horum quae praedicanda sunt, testes estis, et ut sufficiatis ad testandum, mit
Abbreviated transcription (Latin):
fitio tua solet multos moucre. qͦmͦ dñs
tus ñ sit. Ubi pͥmum queri solet utrũ
ni eius corpore. an potius in illoꝵ ocuł
aliquid factum sit quo non possit ag¬
nosci. Legitur enim. tenebant᷑ oculi eoꝵ
ne agnoscerent eum. & alibi aꝑte dicit᷑.
apparuit eis in alia effigiȩ. S cur non
mouet qđ in transfiguratione ante pas¬
sionem uultus eius splendidus fuit ut
sol. et post resurrectionem mouet aliqͣ¬
tenus liniamenta mutata ẽẽ ut non
posset agnosci. & rursum sicut tunc
pͥstinum colorem sic et pꝰ resurrectionẽ
pͥstina liniamenta reuocasse: Illi tres
discipuli ante quoꝵ. oculos transfigu¬
ratus ẽ in monte non eum agnoscerent:
si talis ad eos aliunde uenisset. Siqͥs
niuenem repente uideret que non nifi
infantulum nosset: non utiq agnosceret.
An ad luuamenta mutanda non pot̃
celerit᷑ dĩ potestas. qđ pot̃ ꝑ annorum
moras hominis ȩtas: Et ait ad illos.
Qui sunt hni sermones quos confertis

Expanded text:
« Inquisitio tua solet multos movere, quomodo Do« Inquisitio tua solet multos movere, quomodo DoUbi primum quaeri solet, utrum in eis corpore, an potius in illorum oculis aliquid factum sit quo non possit agnosci. Legitur enim: Tenebantur oculi eorum, ne agnoscerent eum; et alibi aperte dicitur: Apparuit eis in alia effigie. Sed cur non movet, quod in transfiguratione ante passionem, vultus ejus splendidus fuit ut sol: et post resurrectionem movet, aliquatenus lineamenta mutata esse, ut non possit agnosci; et rursum sicut tunc pristinum colorem, sic et post resurrectionem pristina lineamenta revocasse? Illi tres discipuli, ante quorum oculos transfiguratus est in monte, non eum agnoscerent, si talis ad eos aliunde venisset. Si quis juvenem repente videret, quem nonnisi infantulum novisset, non utique agnosceret. An ad lineamenta mutanda non potest celeriter Dei potestas, quod potest per annorum moras hominis aetas? Et ait ad illos: Qui sunt hi sermones quos confertis
Abbreviated transcription (Latin):
qr resurrectionis głam ñ ꝑfecte credebãt.
Emmnaus ẽ nicopolis ciuitas insignis
palestine. que post expugnationem u¬
dee sub marco aurelio antonino prin¬
cipe restaurata. cum statu mutauit et
nom̃. E.t factum ẽ dum fabularent᷑
& secum quererent: et ipse appropinqnͣs
ibat cum illis. Oculi autem eoꝵ teneban¬
t᷑: ne eum agnoscerent. fabularent᷑ ac¬
cipe ꝓ loquerent᷑: quercrent uͦ. hoc est
de se dominus appropinquans comita¬
t᷑. ut et fidem resurretionis mentib eoꝵ
incendat: & qđ se ꝓmiscrat facturum
impleat. Uui sunt duo uel tres congre¬
gati in nomine meo: ibi sum in medio
recognoscerent ñ ostendit. Sicut ipsi
& intus amabant. et tam̃ dubitabant.
sie et ipse fous et p̃sens ad est: & quis
sit non ostendit. De se gͦ loquentib pre¬
sentiam exhibet: s de se dubitantib spe
tiem cognitionis aufert. Hinc augustuniꝰ
paulino ep̃o. in epła illa qd̾ de ꝑuentio¬

Expanded text:
quia resurrectionis gloriam non perfecte credebant. quia resurrectionis gloriam non perfecte credebant. Emmaus est Nicopolis, civitas insignis Palaestinae, quae post expugnationem Judaeae, sub Marco Aurelio Antonio principe restaurata, cum statu mutavit et nomen. Et factum est dum fabularentur et secum quaererent, et ipse appropinquans, ibat cum illis. Oculi autem eorum tenebantur, ne eum agnoscerent. Fabularentur accipe pro loquerentur. Quaererent vero, hoc est,  Loquentes de se Dominus appropinquans comitatur, ut et fidem resurrectionis mentibus eorum incendat, et quod se promiserat facturum impleat: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, in medio recognoscerent, non ostendit. Sicut et ipsi t intus amabant, et tamen dubitabant, sic ipse foris et praesens adest, et quis sit, non ostendit. De se ergo loquentibus praesenticiem cognitionis aufert. Hinc Augustinus Paulino episcopo in epistola illa: Quod de perventio
Abbreviated transcription (Latin):
E ipsi loquebant᷑ ad iniucem: de nis om¬
nib que acciderant. Harrant greci scri¬
ptores gigantem herculem uno anelitu
constitit. et a stando huiꝰmodi spatiũ
stadium uocauit. Est autem stadium
occaua pars miliarii. et .lx. stadia. sept̃e
conficiunt miliaria: & medietatẽ octa¬
uii. Quȩ in summã redacta: leugas tres
conficiunt. et dodrantem quartȩ. Icaq
sexaginta stadia. septem milia passuũ.
& quingentos significant. Qd̃ spatium
itincris bene congruit cis. qui de morte
ac sepultura saluatoris certi. dubii de
resurrectione gradiebant᷑. Nam resurte¬
ctionem quȩ post septimã sabb̃i facta
ẽ. octauo numcro contineri quis am¬
bigit: Discipuli gͦ qui de domino lo¬
quentes incedebant. sextum cepti itin̾is
miliarium completierunt. qͥa illum
sine querela uiuentem usq ad mortẽ.
quã sexta sabb̃i subuit ꝑuenisse dolebãt.
Compleucrunt & septimũ: qͥa hunc
in sepulchro quicuisse non dubitabant.
Uerum octauum minime ꝑegerunt:

Expanded text:
et ipsi loquebantur ad invicem de his omnibus quae acciderant. Narrant Graeci scriptores, gigantem Herculem uno anhelituconstitit, et a stando, hujusmodi spatium stadium vocavit. Est autem stadium octava pars milliarii, et sexaginta stadia septem conficiunt milliaria et medietatem octavi. Quae in summam redacta, leucas tres conficiunt, et dodrantem quartae. Itaque sexaginta stadia, septem millia passuum et quingentos significant. Quod spatium itineris bene congruit eis, qui de morte ac sepultura Salvatoris certi, dubii de resurrectione gradiebantur. Nam resurrectionem quae post septimam Sabbati facta est, octavo numero contineri quis ambigit? Discipuli ergo qui de Domino loquentes incedebant, sextum coepti itineris milliarium compleverunt; quia illum sine querela viventem usque ad mortem, quam sexta Sabbati subiit pervenisse dolebant. Compleverunt et septimum, quia hunc in sepulcro quievisse non dubitabant. Verum octavum minime peregerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
buit in cena suꝑ pectus euis et dixit.
Domine. quis ẽ qui tradet te: Hunc
gͦ cum uidisset petrus: dicit iłii.
Dñe me autem quid: Quia audierat
petrus se crucifigendum: uoluit &̃
frĩs exitum cognoscere. Dicit ei iħs.
Dic cum uolo mancre donee ueniam.
qui simul aderant. et magistrum
sicut discipuli sequebant᷑: Numqͥd solus petrꝰ¬
passus ẽ: Nonne in illis septem erat iacob
filius ⁊ebełĩ. qui pꝰ ascensionem ab hero de
fuit occisus  Uerum aliquis dixerit qm̃ ñ
ẽ iacob crucifixus. merito dictum ẽẽ petro
sequere me. qui crucem exptus ẽ. Sit noc.
si nichil aliud conuenientius potuerit in¬
ueniri. Sxut gͦ sermo iste iit fr̃es. quod

Expanded text:
buit in coena buit in coena Domine, quis est qui tradet te? Hunc ergo cum vidisset Petrus, dixit Jesu: Domine, hic autem quid? Quia audierat Petrus se crucifigendum, voluit etiam fratris exitum cognoscere. Dicit ei Jesus: Sic eum volo manere donec veniam, qui simul aderant, et profecto istrum discipuli sequebantupassus est? Nonne in illis septem erat Jacobus filius Zebedaei, qui post ascensionem ab Herode fuit occisus? Verum aliquis dixerit, quoniam non est Jacobus crucifixus, merito dictum esse Petro: sequere me, qui crucem expertus est. Sit hoc, si nihil aliud convenientius poterit inveniri. Exiit ergo sermo iste inter fratres, q
Abbreviated transcription (Latin):
nus tuas et alus de cinget. & ducct
quo tu non uis. Hoc autem ditit sig¬
nificans qua morte clarificaturus eẽt
dm̃. Extendes inquit manus tuas.
hoc ẽ crucifigeris. Ad hoc autẽ alius
te cinget: & ducet quo non ius. Priꝰ
dixit qd̃ fieret: demde quomͦ ficret.
Nam in alterius cinctione. expͥmit᷑
impositio unculoꝵ a ꝑsequutore.
Utiq crucifigendus quo nollet ẽ duccꝰ:
nam crucifixus ñ quo nolebat abiit.
s potius quo uolebat .i. ad. xpm. Qđ̃¬
si fieri posset: prct̃ mortis molestiam
uitam concupisceret ȩc̃nam. Cum
g uis amoris graues iuncat molesti¬
as mortis: ꝓfecto mr̃es morte sua
clarificant dm̃. ostendentes ca qͣnͣtũ
colendus & amandus sit. Et cum
hoc dixisset: dicit ei. Sequere me.
His dictis. cepit iħc abire.&. ñdiun
intellecto qđ audiuit sequere me:
cepit petrꝰ incessu pedum scqui. Se¬
quutus ẽ et iob̃es. quẽ comm̃dat
pͥuilegium amoris dm̃i. Conuersꝰ
petrus. uidit illum discipulũ que
diligebat iħc sequentem. qui & retu¬

Expanded text:
alius te cinget, et ducet quo tu non vis. Hoc autem dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum. Extendes, inquit, manus tuas, hoc est: crucifigeris. Ad hoc autem alius te cinget et ducet quo non vis. Prius dixit quod fieret, deinde quomodo fieret. Nam in alterius cinctione exprimitur impositio vinculorum a persecutore. Utique crucifigendus quo nollet est ductus: nam crucifixus non quo nolebat abiit, sed potius quo volebat, id est, si fieri posset praeter mortis molestiam, vitam concupisceret aeternam. Cum igitur vis amoris graves vincat molestias mortis, profecto martyres morte sua clarificant Deum, ostendentes ea, quantum colendus et amandus sit. Et cum hoc dixisset, dicit ei: Sequere me. His dictis, coepit Jesus abire, et nondum intellecto quod audivit: sequere me, coepit Petrus incessu pedum sequi. Secutus est Joannes, quem commendat privilegium amoris Domini. Conversus Petrus, vidit illum discipulum quem diligebat Jesus, sequentem: qui et recu
Abbreviated transcription (Latin):
de maria dñs demonia .i. uicia quȩ imiit¬
tunt᷑ a demoniis. Itẽ tos.xii. elegi. et unꝰ
ex tob diabolus est .i. efficatia diaboli mi
eiꝰ esfusio incũbat suꝑ nos. et suꝑfilios nrõs.
De diu̾sis ineadem successioneU
positis ut de eodẽ loquit᷑ sepe scriptura. ut
ibi. Usq ad sanguinẽ ⁊acharie: quẽ ocei¬
distis int̃ templũ et altare. Noneñ illi oc¬
ciderant: s patres. Icẽ. Ego ueni in nomine
patris mei: et non accepistis me. Si alius tiene¬
rit in nomine suo. illt̃ accipietis. iuidelicet
ancrxp̃m. Itẽ. Ego uob̾cum sũ. usq ad consũ¬
mationẽ scłi. Sic et ceta.
Plerumq significata res exsimilitudi¬
ne rei significantis nomen suscipit: ut
ibi. Egosũ uitis uera:. Deinde. Ogo sum
uitis: uos palmites. Sic etiã fit. qđ xp̃c
dicit᷑ agnus. petͣ. siue lapis. leo. uitultis.
aquila: et hissimilia.Unii¬
Ncelligitur quoq res significans. appella
bant baptizatis. Uidit sp̃m.i. significa¬

Expanded text:
de Maria Dominus daemonia , id est vitia quae immittuntur a daemoniis. Item: Vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est , id est, efficacia diaboli, miejus effusio, incumbat super nos et super filios nostros. De diversis in eadem successione positis, ut de eodem loquitur saepe Scriptura, ut ibi: Usque ad sanguinem Zachariae quem occidistis inter templum et altare . Non enim illi occiderant, sed patres. Item: Ego veni in nomine Patris mei et non accepistis me: si alius venerit in noAntichristum. Item: Ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . Sic caetera. Plerumque significata res, ex similitudine rei significantis nomen suscipit, ut ibi: Ego sum vitis vera . Deinde: Ego sum vitis, vos palmites . Sic etiam fit quod Christus dicitur agnus, petra sine lapis, leo, vitulus, aquila et his similia. Intelligitur quoque res significans appellatibant baptizatis. Vidi spiri
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ cũ iudas accepta bucella exisset. dix̃
iħs. Nunc clarificatus ẽ. filius hominis:
.i. nẽ significata ẽ. clarificatio filii homi¬
nis futura. scił inreꝓborũ seꝑatione a
scĩs. Hinc est illud augustini ad bone¬
facium ep̃m. Sisacram̃ta. qͣndam si¬
militudinẽ earũ rerum qͣrũ sacram̃ta
st̃ non hab̾ent: om̃ino sacram̃ta ñ eeñt.
Ex hac autẽ similitudine: plerũq iam
ipsarũ rerũ nomina accipiunt. Scđd̾m
que modũ. sacram̃tũ fidei fides dr̃. Sic
tumest. Ouid hic caro intelligenda ẽ. nisi
homo: Et uidebis̾ omĩs caro salutare dei
Quid pot̃ intelligi: nͥ om̃ĩs homo: Similit̃
ibi. Erit filius hominis incorde terre trib
dieb et trib noctib: i. in fra tria spacia. q̃
constant extrib dieb et trib noctib. Itẽ.¬

Expanded text:
et, dixit Jesus: Nunc clarificatus est Filius hominis , id est nunc significata est clarificatio Filii hominis futura, scilicet in reproborum separatione a sanctis. Hinc est illud Augustini ad Bonifacium episcopum: « Si sacramenta quamdam similitudinem earum rerum, quarum sacramenta sunt, non haberent, omnino sacramenta non essent. Ex hac autem similitudine plerumque jam ipsarum rerum nomina accipiunt, secundum quem modum sacramentum fidei fides dicitur. o factum est . Quid hic caro intelligendo est nisi homo? Et videbit omnis caro salutare Dei . Quid potest intelligi, nisi omnis homo? Similiter ibi: Erit Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus , id est, infra tria spatia quae constant ex trib
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt puerũ & matrẽ. Ioseph autẽ idc̾co
tacet᷑: quia nullũ de officuis ad nutriciũ ꝑ¬
tinentib cõmemorat᷑. Uel fortassis ñ aderat:
ne male suspicionis occasio eẽt. Et ꝓciden¬
tes tam m̃te quã corpore. humilit̃ adorauer̃t
incarne t̾ibum. Et aꝑtis thesauris suis: ob¬
tulerunt ei munera. Aurũ: thus. et mirrã:
Inauro regẽ: inthure dm̃: in myrra. morta¬
lem intellige. Aurũ nãq ad tributũ: chus
ad sacͥficium: myrra ad sepulturã ꝑtinet
mortuorũ: qr solent myrra ꝯdiri. ne putres¬
cant. Habes itaq inhis non modicã sacram̃¬
torũ cognitionẽ: in homine mortis. in deo
resurrectionis. in rege.iudicii.In auro qͦq
sapientiã intellige: ut ait salomon. Ghesatirꝰ
desiderabił: requiescit inore sapientis. Inchai¬
re uirtute orationis: ut illud. Dirigatur ora¬
tio mea: sicut incensũ in conspectu tuo. In
myrra: intellige nr̃e carnis mortificationẽ.
indicat mox gentes in xp̃meredituras. Stel

Expanded text:
ph autem idcirco tacetur, quia nullum de officiis ad nutritium pertinentibus commemoratur. Vel fortassis non aderat, ne male suspicionis occasio esset. Et procidentes tam mente quam corpore humiliter adorant in carne Verbum. « Et apertis thesauris suis obtulerunt ei munera, aurum, thus et myrrham. » In auro regem, in thure Deum, in myrrha mortalem intellige. Aurum namque ad tributum, thus ad sacrificium, myrrha ad sepulturam pertinet mortuorum, quia solet myrrha condiri ne putrescant. Habes itaque in his non modicam sacrorum cognitionem, in homine mortis, in Deo resurrectionis, in rege judicii, in auro quoque sapientiam intellige, ut ait Salomon: « Thesaurus desiderabitur, requiescet in ore sapientis . » In thure virtutem orationis, ut illud: « Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . » In myrrha intellige nostrae carnis mortificationem. indicat mox gentes in Christum credituras. Stell
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłam ꝑueniunt. Inquiã ꝑfidẽ intrantes:
mat̃. intelligit᷑ fidelium societas. inqua
litterarũ ꝑitia. obtulerunt ei t̾na munera.
scił phisicã. logicã. ethicã. uł historiã allego¬
riam. tropologiã: uł sc̃ẽ tͥnitatis fidẽ. Nomi¬
na triũ magorũ ebraice: apellius. amerus.da¬
mascus. Apelliꝰ int̾p̃tat᷑ fidelis. amerus hu¬
mił: damascꝰ. mĩsericors. Greca lingͣ uocati
st̃. magalat. galgalat. saracin. Magalat in¬
t̃p̃tat᷑ nuntiꝰ: galgalat deuotꝰ: saracin. gr̃a.
Et responso accepto insomnis ne redirent
adherodem: ꝑ aliã uiã reu̾si st̃ in regionẽ
suã. Pio affectu desiderantes qͥd diuina¬
iub̾et uoluntas: accipiunt responsũ non
ꝑ angł̃m. s a dño diuinitꝰ edocent᷑. ne rede¬
ant ad herodem. In quo ad monem᷑. omẽm
regredimur obediendo: aqͣ discessimts
inobediendo.

Expanded text:
unt. In quam per fidem intrantes, mater intelligitur fidelium societas, in qualitterarum peritia, obtulerunt ei terrena munera, scilicet physicam, logicam, ethicam, vel historiam, allegoriam, tropologiam, vel sanctae Trinitatis fidem. Nomina trium magorum Graece, Apellius, Amerus, Damascus. Apellius interpretatur fidelis, Amerus humilis, Damascus misericors. Hebraica lingua vocati sunt, Magalath, Galgalath, Saracin. Magalath interpretatur nuntius, Galgalath devotus, Saracin gratia. Et responso accepto in somnis, ne redirent ad Herodem, per aliam viam reversi sunt in regionem suam. juberet voluntas, accipiunt responsum non per angelum, sed a Domino divinitus edocentur, ne redeant ad Herodem. HILAR. In quo admonemur omnem regredimur obediendo, a qua discessimus inobediendo.
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. Ite. & int̾rogate diligent̃ de puero. Et
cũ inuencritis renuntiate mͥ: ut & egoue¬
niens ad orem eũ. Cognito loco et tpr̃e: ꝑ¬
sonã pueri non uult ignorare. Herodes sig¬
nificat ypochritas. aliud dicentes & aliud
cogitantes. quidũ ficte dm̃ quert̃. nũꝗͣ. inue¬
nire merentur. Qui cũ audissent regẽ: abi¬
erunt. Et ecce stella quã uid̾ant inoriente.
ante cedebat eos: usq dũ ueniens staret
supͣ ubi erat puer. Magis apppinquan¬
tib iherosolimã. disparuit stella: qͥa qui¬
cũq apppinquat ad y pochritas et here¬
ticos. dei lucẽ amittit. S pꝰquã recedit ab
cis. diuinam lucem recuꝑat: ut xꝑm cre¬
dat de uirgine natũ. Stella domũ discer¬
nens. non tenuit sydereas uias: s domui
uicina. stetit supͣ. sub audis locũ. uͥerat puer.
Hec stella ut ait fulgentius non quã antea
apparuit. que magis p̃uia deputaret᷑. s
tunc creata est. et ꝑ acto officio. mox ẽẽ

Expanded text:
 interrogate diligenter de puero, et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum. Cognito loco et tempore, personam pueri non vult ignorare. Herodes significat hypocritas aliud dicentes, et aliud cogitantes: qui dum ficte Deum quaerunt, nunquam invenire merentur. Qui cum audissent regem, abierunt. Et ecce stella, quam viderant in Oriente, antecedebat eos, usque dum veniens staret supra ubi erat puer. » Magis appropinquantibus Hierosolimam disparuit stella, quia quicunque propinquat ad hypocritas et haereticos, Dei lucem amittit. Sed postquam recedit ab s divinam lucem recuperat, ut Christum credat de Virgine natum. Stella Dominum discernens non tenuit sidereas vias, sed domi vicina stetit supra, subaudis locum ubi erat puer. Haec stella, ut ait Fulgentius, nunquam antea apparuit quam Magis praevia putaretur, sed tunc creata est, et peracto officio mox esse
Abbreviated transcription (Latin):
quam minima ẽ. inpͥncipib iuda .i. inex¬
cellentia dignitatis pͥncipũ iuda. In ea
em̃ nascitur saluator. hoc testimonium
michee ꝓpħe est: s cũgłista more suo sen¬
tentia ꝓpħie sumens. u̾ba mutat: M ui.¬
Unc herodes clam uocatis magis.
diligent didicit abeis tempꝰ stelle. q̃

Expanded text:
uam minima es in principibus Juda, id est in excellentia dignitatis principum Juda. In ea enim nascetur Salvator. Hoc testimonium Micheae prophetae est, sed evangelista more suo sententiam prophetae sumens verba mutat. « Tunc Herodes clam vocatis Magis, diligenter didicit ab eis tempus st
Abbreviated transcription (Latin):
claudos. cecos. et beatus eris: qͥa ñ habent
recͥbuere tibi. Retribuet᷑ enĩ tibi in resurrecti¬
one iustoꝵ. Pauꝑes ñ habent subaudis uñ
possint reͥbuere tibi: ds autẽ retͥbuet. Ami¬
cos et fr̃es ñ quasi scclus intdicit: s ad ꝓme¬
renda uitȩ celestis p̃mia. nil ualere ostendit.
Unde alibi. Si benefeceritis his qui uob̃ bene
faciunt : quȩ uob ẽ gr̃a: Siquidẽ et pecca¬
tores hoc facunt. Sunt etiam queda con

Expanded text:
et beatus eris, quia non habent retribuere tibi. Retribuetur enim tibi in resurrectione justorum. Pauperes non habent, subaudis unde possint retribuere tibi; Deus autem retribuet. Amicos et fratres non quasi scelus interdicit, sed ad promerenda vitae coelestis praemia nil valere ostendit. Unde alibi: Si bene feceritis his qui vobis bene faciunt, quae vobis est gratia? Siquidem et peccatores hoc faciunt Luc. VI
Abbreviated transcription (Latin):
et bom malos. et mali cognoscunt bonoᷤ
In qua uidelicet cognitione utͥusq partis
cumulus retͥbutionis excrescit: ut & boni
amplius gaudeant. qͥa sccũ eos letari con¬
spicuint qͦs amauerunt: et mali dũ cũ
eis torquent᷑. qͦs in hoc mundo dilȩcer̃t:
eos ñsolum sua s etiã coꝵ pena consumat
fit autẽ in electis quidd̾a uenerabiliꝰ: qͥa
ñsolũ eos agnoscunt qͦs hic nouerant: s
uelut uisos ac cognitos. itcognoscunt bo¬
nos qͦs ñquã iudunt. Et ait illi abrah̾a.
Habent moysen et ꝓpħas: audiant illos.
At ille dixit. Non pat̾ abraham: s siqͥs

Expanded text:
et boni malos et mali cognoscent bonos. et boni malos et mali cognoscent bonos. In qua videlicet cognitione utriusque partis cumulus retributionis excrescit, ut et boni amplius gaudeant, quia secum eos laetari conspiciunt quos amaverunt, et mali dum cum eis torquentur, quos in hoc mundo dilexerunt, eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem in electis quiddam venerabilius, quia non solum eos agnoscunt quos hic noverant, sed velut visos ac cognitos recognoscunt bonos quos nunquam viderunt. Et ait illi Abraham: Habent Moysen et prophetas, audiant illos. At ille dixit: Non
Abbreviated transcription (Latin):
a penis transire cuꝑent: sic̃ adhuc faci¬
unt. ad sortem bcatoꝵ. Cransire autẽ
tos in torm̃tis: eosq uelle lib̾are. S ñ
possunt: qͥa iustoꝵ. animȩ qmͣuis in
suȩ naturȩ bonitate miscdiam habeãt:¬
tanta tam̃ rectitudine auctoris sui con¬
stringunt᷑. ut nulla compassione ad
reꝓbos moueant᷑. Alit̃. Iusti transire
uolunt. idẽ existimant᷑: a multis. tran¬
fire uelle ad illos p̃sertim eripiendos
a penis: qui eis in hac uita maiori af¬
fectu iungebant᷑. Et ait. Rogo gͦ te
pat̃: ut mittas eum in domũ pats mei.
Habco enĩ quinq fic̃s: ut cestet᷑ ne
et ipsi ueniant in locum hunc torm̃¬
tor. Postqũa ardenti de se spes collit᷑.
animꝰ ad ꝓpinquos recurrit: qͥa teꝓ
spũalit̃ diligant. qui hic dũ peccata
diligerent nec se amabant. Seruat᷑ gͦ
diuiti ad penã. et cognitio pauꝑis qu̾ẽ
despexit: & memoria frm̃ quos reliqͥt
boni si quide bonos. et malimaloᷤ¬

Expanded text:
a poenis transire cuperent, sicut adhuc facia poenis transire cuperent, sicut adhuc faciunt ad sortem beatorum. Transire autem tos in tormentis, eosque velle liberare. Sed non possunt, quia justorum animae, quamvis in suae naturae bonitate mistanta tamen rectitudine auctoris sui constringuntur, ut nulla compassione ad reprobos moveantur. Aliter: Justi transire volunt, id est, existimantur a multis transire velle ad illos praesertim eripiendos a poenis, qui eis in hac vita majori affectu jungebantur. Et ait: Rogo ergo te, pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque fratres, ut testetur ne et ipsi veniant in locum hunc tormentorum. Postquam ardenti de se spes tollitur, animus ad propinquos recurrit; quia repspiritualiter diligant, qui hic dum peccata diligerent, nec se amabant. Servatur ergo diviti ad poenam et cognitio pauperis quem despexit, et memoria fratrum quos reliquit. Et boni siquidem bonos et mali malo
Abbreviated transcription (Latin):
na in uita tua: et lararus similit ma¬
la. Nunc autẽ hic consolat᷑: tu uͦ cru¬
ciaris. Corquet᷑ ante udiciũ: q̃a luxu¬
rioso carere delicus. pena ẽ. Abraham
ceteriq patres fideles. nequaquã scđ̃m
carnẽ filios a dorm̃tis liberare studẽt:
qͦs a fide deuiasse considant. forte di¬
nes iste aliquid boni habuit. qđ felicitas
canseuntis uitȩ remuncrauit: & latarus
aliquid mali: s ignis inopie ꝓurgauit.
Nel in hoc recepit bona: qͥa om̃e gaudiũ¬
snũ felicitatẽ transitoriã putauit. Iusti
uꝰ et si mundana bona habeant: qiua
ad ec̃na scis desideriis estuant: quȩ adft̃.
minime bona uident᷑. Et in his om¬
nib int̾ nos et uos chaos magnũ firma¬
tũ ẽ: ut hi qui uolunt hinc transire
ad uos ñ possint: neq inde huc trans¬
meare. Chaos siue chaiis ut ueteres codi¬
ces habent. significat ꝑpetuam dissi¬
militudinẽ. int̃ bonoꝵ. maloꝵq uo
luntates: qͥa pꝰ mort̾ẽ. nequeunt meri¬
ta mutari. Non ẽ dubiũ quin reꝓbi

Expanded text:
 et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Torquetur ante judicium, quia luxurioso carere deliciis poena est: Abraham caeterique patres fideles, nequaquam secundum carnem filios a tormentis liberare student, quos a fide deviasse considerant. Forte dives iste aliquid boni habuit, quod felicitas transeuntis vitae remuneravit, et Lazarus aliquid mali, sed ignis inopiae purgavit. Vel in hoc recepit bona, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Justi vero et si mundana bona habeant, qui ad aeterna sanctis desideriis aestuant, quae adsunt, minime bona videntur. Et in his omnibus inter nos et vos chaos magnum firmatum est, ut hi qui volunt hic transire ad vos non possint, neque inde huc transmeare. » Chaos sive chaus, ut veteres codices habent, significat perpetuam dissimilitudinem, ut inter bonorum malorumque voluntates, quia post mortem non poterunt merita mutari. Non est dubium quin reprobi
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: s abicrunt retrorsũ. De talib dicit
apłs. Qui cũ cognouissent dm̃: ñ ut dm̃
magnificauerunt. aut grãs egerunt.
Sciendũ. qͥa unus dicit᷑ pͥma unitas:
decẽ uͦ scda. Et illa conftrt᷑ deo. qͥa in
se multiplicata nec auget᷑. nec minuit᷑:
hec eccłiȩ: qͥa in se multiplicata crescit
uuitas centenarii uarietas ꝑ sui mul¬
tiplicationẽ generat᷑: bene dicunt᷑ fu¬
isse decem leꝑsi. qui a fide uniꝰ dĩ fue¬
rant diu̾si. E sic̃ om̃s fideles ꝑdena¬
rium signari possunt. ob custodiam
aecem mandatoꝵ: sic om̃s infideles eo¬
q̃c numero intelligi possunt econt̾rio
ob negligentiam eorũdẽ mandatorum.
Unus qui recliit ad dñm curatꝰ dicit᷑.
alienigena: uel qͥa pͥus alienus. fuit ab
eccłia. uel quia se alienauit a socioꝵ. su

Expanded text:
runt retrorsum. De talibus dicit Apostolus: « Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum magnificaverunt aut gratias egerunt . » Sciendum quia unus dicitur prima unitas, decem vero secunda. Et illa confertur Deo, quia in se multiplicata, nec augetur nec minuitur; haec, Ecclesiae, quia in se multiplicata crescit  qui est unitas centenarii, varietas per sui multiplicationem generatur; bene dicuntur fuisse decem leprosi, qui a fide unius Dei fuerant diversi. Et sicut omnes fideles per denarium signari possunt ob custodiam decem mandatorum, sic omnes infideles eodem numero intelligi possunt econtrario ob negligentiam eorumdem mandatorum. Unus qui rediit ad Dominum curatus dicitur alienigena, vel quia prius alienus fuit ab Ecclesia, vel quia se alienavit a sociorum su
Abbreviated transcription (Latin):
git. Si apłi tociens p̃moniti de morte
dñi. tam̃ eũ qñ comp̃nensus ẽ reliquert̃:
qnͣto magis scandalitatent᷑. si p̃moniti ñ
fuissent: Crebro igit᷑ p̃dixit eis & passio¬
nis penam. & resurrectionis glãm: ut cũ
morientẽ cerncitut: etiam restirrecturum

Expanded text:
get . » Si apostoli toties praemoniti de morte Domini, tum eum quando comprehensus est reliquerunt, quanto magis scandalizarentur, si praemoniti non fuissent. Crebro igitur praedixit eis, et passionis poenam, et resurrectionis gloriam, ut cum morientem cernerent, etiam resurr
Abbreviated transcription (Latin):
se humiliare. Unde illud. Quicũq hu¬
miliauerit se sicut paruulus: hic ẽ ma¬
ior in regno celoꝵ. Pulchre dicit᷑ cunc erit
tͥ gła: ne nunc adplenum uelis recipere.
qđ tibi seruat᷑ in fine. Hinc salomonait
Hereditas ad quã festinat᷑ in principio:
benedictione carebit in nouissimo. In
hac etiã uita humilis sublimat᷑ in eccł̃ia
ad maiora dona sc̃i sp̃c impctranda.
Quia omĩs qͥ sc exaltat humiliabit᷑.
& qui se humiliat exaltabit᷑. Qui se
incaute de meritis alleuat. humilia¬
bit᷑ a dño. et si ñ coram hominib: et
qui ꝓuide se de benefactis humiliat.
exaltabitur ab eoLclxxx.
Dicebat autẽ et ei qui se inuitauerat.
Cum facis prandiũ aut cenã. noli
uocare amicos tuos. neqq fies tuos.
neq cognatos. neq uicinos diuites: ne forte

Expanded text:
icunque humiliaverit se sicut parvulus, hic est major in regno coelorum . Pulchre dicit, tunc erit tibi gloria, ne nunc ad plenum velis recipere quod tibi serviatur in fine. Hinc Salomon ait: Haereditas ad quam festinatur in principio, benedictione carebit in novissimo . In hac etiam vita humilis sublimatur Ecclesia, ad majora dona Spiritus sancti impetranda. Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Qui se incaute de meritis allevat, humiliabitur a Domino, etsi non coram hominibus; et qui provide se de benefactis humiliat, exaltabitur ab eo. L. 180X Dicebat autem et ei qui se invitaverat: Cum facis prandium aut coenam, noli vocare amicos tuos, neque fratres tuos, neque cog
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Non in commessationib & ebͥetatib.
Ergo qui luxuriosos ac gulosos ꝓpt̾̃ las¬
ciuiam inuitat: plena pleccet᷑ ct̃na. Qui
uͦ amicos et diuites uocat ut et ipse ab
eis uocct᷑: iecepit mercedẽ suam. S et si
hoc ꝓpt̾ dm̃ facit. in exempłu filioꝵ bea¬
ti iob: ipse qui uissit sic̃ cetera fratne dile¬
ctionis officia remuncrat. Hec cũ audisset
quida de simul discumbentib: dixit illi.
Beatus qui manducabit panẽ in regno
dĩ. Illectus dulcedine audite resurrectioĩs
& głose recͥbutionis iustoꝵ: in laudẽ eaꝵ
ꝓrumpit. Panis qui manducat᷑ in regno
di. ñ uxta chetintũ corporalis ẽ. s ille
utiq qui ait. Ego sum panis uiuus: qui

Expanded text:
 ebrietatibus . Ergo qui gulosos ac luxuriosos propter lasciviam invitat, poena plectetur aeterna. Qui vero amicos et divites vocat, ut et ipse ab eis vocetur, recipit mercedem suam. Sed et si hoc propter Deum facit in exemplum filiorum beati Job , ipse qui jussit, sicut caetera fraternae dilectionis officia remunerat. Haec cum audisset quidam de simul discumbentibus, dixit illi: Beatus qui manducabit panem in regno Dei. Illectus dulcedine auditae resurrectionis et gloriosae retributionis justorum, in laudem eorum prorumpit. Panis qui manducatur in regno Dei, non juxta Cerinthum corporalis est; sed ille utique qui ait. Ego sum panis vivus qu
Abbreviated transcription (Latin):
Cum dicamꝰ abraham scdm fidẽ paticm
nrm̃. cctus credentiũ lib̃atorem expectan¬
tium: sinus eiat abranȩ. ad quẽ mini¬
sterio angłoꝵ directus fuit lazarus. de
m̃dico diues factus. Infideles aut̃ẽ iuxta
uarietatẽ culparũ ꝑ diuersas mansi ones
in uno penarũ positi. fideles suꝑse in
n. requiȩ alonge conspiciunt: qͥa illuc ꝑ
meritũ ñ i attingunt. Et ipse excła¬
mansait. aut̃ Pat̃ abranam miscrere ma:¬
&. inute lararũ ut intinguat extiemũ
digiti sui in aqũã. ut refrigeret lingũa
meam: qͥa crucior in hac flamma. Sic̃
diuinitas figurate ꝑ translationẽ ocłos.
lingũa. digit᷑os. ceteraq m̃bra nmana
dicit᷑ naberẽ: ita animȩ a corporib seꝑinie.
Pecit gͦ diues linguã suam refrigrari:
idẽ penã quã cum lingua meruit rela¬
xari. In conuiuus enĩ qͥa loquacitas solq
habundare: ꝑhibct᷑ diues ex lingua.
giauit ardere. Optat igit᷑ ab extrrmo
digiti se tangi. idẽ. oꝑatione iustoꝵ uł

Expanded text:
Cum dicamus Abraham secundum fidem patrem nostrum, coetus credentium liberatorem exspectantium, sinus erat Abrahae: ad quem ministerio angelorum directus fuit Lazarus, de mendico dives factus. Infideles autem juxta varietatem culparum, per diversas mansiones in imo poenarum positi, fideles super se in requie a longe conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. Et ipse clamans, dixit: Pater Abraham, miserere mte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. Sicut divinitas figurare per translationem oculos, linguam, digitos, caeteraque humana membra dicitur habere, ita animae a corporibus separatae. Petit ergo dives linguam suam refrigerari, id est poenam quam cum lingua suo meruit, relaxari. In conviviis enim quia loquacitas solet abundare, perhibetur dives ex lingua gravius ardere. Optat igitur ab extremo digiti se tangi, id est, operatione justorum vel
Abbreviated transcription (Latin):
bonos: ut illud. Uolo sicut tͥ: et huic nouis¬
simo date. Ad alios uͦ falso putantes dena¬
riũ se accepturos. quedã ꝑtinent: ut illud.
Et accipientes: murmurabant. & deinde.
An oculus tuus nequã ẽ. qͥa ego bonus sũ:
Erunt inqtͥ nouissimi pͥmi:. & pͥmi no¬
uissimi: qđ iudei de capite uertant᷑ in cau¬
dam: & nos de cauda mutemͣ in caput.
Unde moyses in de utcronomio. Aduena
qui tecũ morat᷑ ascendet suꝑte: ille erit in
caput: et tu eris in caudam. Qđ tñ multi
tam nouissimi qũa pͥmi reꝓbent᷑: terribi¬
li sententia subdit᷑. Multi eñ sunt uocati
ad fidẽ: pauci uͦ electi ad regnũ: ex. Lclxxui

Expanded text:
bonos, ut illud: Volo sicut tibi et huic novisbonos, ut illud: Volo sicut tibi et huic novissimo dare. Ad alios vero falso putantes denarium se accepturos quaedam pertinent, ut illud: Et accipientes murmurabant REMIG. Et deinde: An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum? --Erunt, inquit, novissimi primi, et primi novissimi: » quod Judaei de capite vertantur in caudam, et nos de cauda mutemur in caput. Unde Moyses in Deuteronomio: « Advena qui tecum moratur ascendet super te; ille erit in caput, et tu eris in caudam . » Quod tamen multi tam novissimi quam primi reprobentur terribili sententia subditur: « Multi enim sunt vocati » ad fidem, « pauci vero electi » ad regnum. SERMO I
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑ patͥfamilias: qui pͥmos fecit nouissimoᷤ.
&e nouissimos pͥmos. Ipse eñi xp̃c uerus pat̾¬
familias. totiꝰ humani genis curã nabens:
om̃i temꝑe uniucrsos ad culturã uinee uo¬
cat. Qui qñ ñ agnoscit᷑ in secreto ẽ: ħ qnͣdo
agnoscit᷑ exit conducere oꝑarios. ex occulto
ꝓcedens ad noticiam. Uinea aitt̃e ẽ ȩcclia:
quȩ ab abel iusto usq ad ultimũ electum
cta ꝑsistit in diuinȩ legis obedientia. Con¬
uentione aut̃e facta cũ oꝑarus ex denario
duitno: misit cos in iuneã suã. Conuerttio
fuit confirmata ꝓmissio: qd̃ ad imaginẽ
di itformandi eeñt: si ȩccłiam edificando
decalogi mandatis insistirent. In denario
igit᷑ fig̾urã regis habentt. qui olim ꝓ dec̃e
nũmis computabat᷑: & obedicutie p̃miũ.
et qͥa ex decalogi obscruantia oꝑarus datur
manifeste significat᷑. Et egressus circa no¬
ram terciam iudit alios stantes in foro otio¬
sos: et ꝯicit illis. Ite et uos in uincã: et qđ

Expanded text:
ratur paterfamilias, qui primos fecit novissimos, et novissimos primos. Ipse enim Christus, verus paterfamilias, totius humani generis curam habens, omni tempore universos ad culturam vineae vocat. Qui, quando non agnoscitur, in secreto est, sed quando agnoscitur exiit conducere operarios, ex occulto procedens ad notitiam. Vinea autem est Ecclesia, quae ab Abel justo usque ad ultimum electum, cta persistit in divinae legis obedientia. « Conventione autem facta cum operariis ex denario diurno, misit eos in vineam suam. » Conventio fuit confirmata promissio quod ad imaginem Dei essent reformandi, si Ecclesiam aedificando Decalogi mandatis insisterent. In denario igitur figuram regis habente, qui olim per X nummos computabatur, et obedientiae praemium, et quia ex Decalogi observantia operariis datur, manifeste significatur. « Et egressus circa horam tertiam vidit alios stantes in foro otiosos, et dixit illis: Ite et vos in vineam meam, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
horȩ c̃ẽ oꝑarios. samuelẽ. et iheremiam.
ct iohem baptistam. Tertiȩ illos quia pu¬
bertate deo seruire ceꝑint: sectȩ qͥa matu¬
ra etate: nonȩ qͥ iam declinante ȩtate ad
seniũ: undecime qͥ uttima senectũte. Tor¬
pertes gͦ usq ad ultimã ȩtat̾e teete increpant᷑
de otio ut uel in ultimis resipiscant. Nulliᷤ
quippe conduxit tales. licet eis uias uite pͣ¬
dicaret: quia solius dĩ ẽ intus doccre: Cu
ñdum obedierunt. Cun sero aut̃ factũ ẽt.
dicit dñs uince ꝓcuratori suo. Hoc est
uel pat̾ dicit fuio: uel filius sp̃ui sc̃o. U oca
oꝑarios. & tedde illis mercełe incipiens a
notussimis usq ad pͥmos. Considera
qͥa scro. ñ alio mane teddit mereedẽ. Ergo
adhuc stante scło isto. iudiciũ erit ꝓpter
duas rationes: pͥmũ qͥa uentura beatitu¬
do ẽ merces iusticiȩ: demde ne peccato¬
ies uideant beatitudin̾e dicente ꝓpha.
Tollat᷑ impius ne uideat głam gi. Cũ¬

Expanded text:
horae esse operarios Samuelem et Jeremiam, horae esse operarios Samuelem et Jeremiam, Joannem Baptistam; tertiae, illos qui a pubertate Deo servire coeperunt; sextae, qui a matura aetate; nonae qui jam declinante aetate ad senium; undecimae qui ultima senectute. Torpentes ergo usque ad ultimam aetatem recte increpantur de otio, ut vel in ultimis resipiscant. Nullus quippe conduxit tales, licet eis vias vitae praedicaret, quia solius Dei est intus docere cui nondum obedierunt. « Cum sero autem factum esset, dicit Dominus vineae procuratori suo, » hoc est, vel Pater dicit Filio, vel Filius Spiritui sancto: « Voca operarios et redde illis mercedem, incipiens a novissimis usque ad primos. » Considera quia sero non alio mana reddit mercedem. Ergo adhuc stante saeculo isto, judicium erit propter duas rationes. Primum quia ventura beatitudo est merces justitiae, deinde ne peccatores videant beatitudinem, dicente propheta: « Tollatur impius ne videat glori
Abbreviated transcription (Latin):
bras: Quia nicħ lucratus ẽ de ea. Si gͦ ille
ñ erit impiinis in die uidicii. qui ociosꝰ
stetit in foro: quid faciet peccator & mña
suam ꝑdens: Iterum autẽ exiit circa. uͣ.
et nonã horam: et fecit similit̃. Circa un¬
decimã uͦ exuit: & inuenit alios stantes
et dicit illis. Quid hic statis tota die oti¬
osi: Dicunt ei: quia nemo nos condiixit.
Dicit illis. Ite et uos in uineã. Prima hora
uolunt adam missũ in uineã. & reliqͦs
Sexta ab abraham usq ad moysen. qn̾
lex tata c̃. Nona moysen et ꝓpħas: unde¬
cima apłos et gentium ppłm. qui pꝰ cota
iscł dicens. Hoc fac & uiues: s gentes nemo
conduxit. Dẽbitum namq erat ꝑ orbem
terrarũ euangłium p̃dicati: & gentes ficłi
iustificatione saluari. Aitt̃. Mane ẽ pue¬
ricia: certia adolesccntia: ꝓficiscens in altũ
quasi sol. Sexta niuentus: nona senectus:
undecima decrepita etas. Nidet᷑ itaq pͥmȩ

Expanded text:
bras? quia nihil lucratus est de ea. Si ergo ille bras? quia nihil lucratus est de ea. Si ergo ille non erit impunis in die judicii, qui otiosus stetit in foro, quid faciet peccator et mnam suam perdens? Iterum autem exiit circa sextam et nonam horam, et fecit similiter. Circa undecimam vero exiit, et invenit alioota die otiosi? Dicunt ei: Quia nemo nos conduxit. Dicit illis: Ite et vos in vineam. Prima hora volunt Adam missum in vineam, et reliquos Sexta ab Abraham usque ad Moysen, quando lex data est. Nona, Moysen et prophetas. Undecima, apostolos et gentium populum, qui prius tota Israel, dicens: Hoc fac, et vives , sed gentes nemo conduxit. Debitum namque erat per orbem terrarum Evangelium praedicari, et gentes fidei justificatione salvari. Aliter mane est pueritia; tertia, adolescentia proficiscens in altum quasi sol; sexta, juventus; nona, senectus; undecima, decrepita aetas. Videtur itaque primae
Abbreviated transcription (Latin):
difficultates scmꝑ tumultuose. & ubi omĩa
uenalia st̃. Ceccatores dicunt᷑ mortur: non
ociosi. Sicut cnĩ surdus apud dm̃ dicit᷑ qͥ
ñ audit quȩ dĩ sunt. ẜ que diaboli: eccus
ꝑ cuius oculos diabolus uidet ñd̃s. sic qͥ
diabolo uiuit. mortuus ẽ deo. Raptor ñ ẽ
otiosus: s mortuus. Eotiosus. fornicarius.
ñ st̃ ociosi: ẜ mortui. Iue aut̃e qui nehil
tollit ẽ otiosus: nisi de suis det impotentib.
uis ñ c̃ẽ otiosus: Nichil tollas. et de tuisdes
ꝓ deo: ut ñ tibi uuias. s deo. His ñ ẽẽ otiosus
Ieuina: et da ꝓ deo qđ manducare debes et
bibere. Nis ñ ẽc̃ otiosus: Si sine uxore es.
ne quesieris uxorem: s oꝑare uitẽ castitatis.
Si dicis ñ possum abstinere: ostendo tibi
ut et uxorem habeas: & castitatis urtẽ colaꝰ.
Abstine te a menstruata. et ap̃gnante: eru¬
besce facere qđ animalia ñ facuint. Utquid
seruus accipiens mna a dño suo audiuit
serue neqm̃: et ut quid missus ẽ in tene¬

Expanded text:
ultates semper tumultuosae, et ubi omnia venalia sunt. Peccatores dicuntur mortui, non otiosi. Sicut enim surdus apud Deum dicitur, qui non audit quae Dei sunt, sed quae diaboli: caecus, per cujus oculos diabolus videt, non Deus; sic qui diabolo vivit, mortuus est Deo. Raptor non est otiosus, sed mortuus. Ebriosus, fornicarius, non sunt otiosi, sed mortui. Ille autem qui nihil tollit, est otiosus, nisi de suis det impotentibus. Vis non esse otiosus? Nihil tollas, et de tuis des pro Deo, et non tibi vivas, sed Deo. Vis non esse otiosus? Jejuna, et da pro Deo quod manducare debes et bibere. Vis non esse otiosus? Si sine uxore es, ne quaesieris uxorem, sed operare vitem castitatis. Si dicis, non possum abstinere, ostendo tibi ut et uxorem habeas, et castitatis vitem colas. Abstine te a menstruata et a praegnante. Erubesce facere quod animalia non faciunt. Ut quid servus accipiens mnam a Domino suo, audivit: Serve nequam? et ut quid missus est in tene
Abbreviated transcription (Latin):
piscator erat: diues ñ fucrat: uictũ manu
& arte querebat: & tam̃ loquit᷑ confiden¬
t̃. dimisimus omnĩa. & quia ñ fufficit
dimitt̾e. hoc enĩ et socrates philosophus
fecit: iungit qđ ꝑfectum ẽ. Et sequiti su¬
mꝰ te : qd̾ ẽ credentiũ. fẽcimꝰ qđ uissisti.
Quid gͦ nob̃ dabis premii: m excui.¬

Expanded text:
es non fuerat, victum manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confidenter, Dimisimus omnia. Et quia non sufficit dimittere, hoc enim et Socrates philosophus fecit, jungit quod perfectum est: Et secuti sumus te, quod est credentium. Fecimus quod jussisti. Quid ergo nob