comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñi suꝑ te orta est. & in de apparebit
dñs & gła illtus suꝑ te ostendetur:
de gradient᷑ reges in lumine duo. ⁊ gs̃
insplendore tuo. qnuement õs filii eiꝰ
delonge. & filu eius in humeris por¬
tabuntur: & oꝑient eam cameli ma¬
dian & epha. afferentes aurum ⁊ thus.
&e greges cedar congregabunt᷑ ĩ irłm.
&e arietes nabaioth ꝓpabunt: & erur
placabiles hostie fuꝑ altare ani. QAq
in tituloponit᷑ ꝓpħasse cumn sub oria
ce ioatham. & achar. & ezechia regib
iuda: ñ ut in aluis ꝓpħis confuse intel¬
ugendum ẽ. ut nesciamus quid sub
quo specialit̃ rege dictͥum sit: s usq
adfinem uoluminis scriptum refert̃
quid seorsum sub oria. & quid subio¬
atham. &e quid sub achar. & qͥd sub
erechia qi a dño reuelatum sit. Sciamꝰ
qui sui nominis in italia condidit etui¬
tatem regnare cȩpisse: ut liqͥdo appa¬
reat qͣnto antiqͥores nr̃ȩ hystoriȩ sint.¬

Expanded text:
ni super te orta est: et, In te apparebit Dominus, et gloria illius super te ostendetur: et gradientur reges in lumine tuo, et gentes in splendore tuo: quando venient omnes filii ejus de longe, et filiae illius in humeris portabuntur, et operient eam cameli Madian, et Epha, afferentes aurum et thus: et greges Cedar congregabuntur in Jerusalem, et arietes Nabaioth properabunt, et erunt placabiles hostiae super altare Domini Quodque in titulo ponitur prophetasse eum sub Ozia, et Joatham, et Achaz, et Ezechia, regibus Juda, non ut in aliis Prophetis confuse intelligendum est, ut nesciamus quid sub quo specialiter rege dictum sit: sed usque ad finem voluminis scriptum refertur, quid seorsum sub Ozia, et quid sub Joatham, et quid sub Achaz, et quid sub Ezechia ei a Domino revelatum sit. Sciamusqui sui nominis in Italia condidit civitatem, regnare coepisse: ut liquido appareat, quanto antiquiores sint nostrae histo
Abbreviated transcription (Latin):
Ex qͦ montam deliram̃ta conuocant.
qͥ in extasi & cordis am̃tia ꝓpħal putat
uentura dixisse. Neq enim uidere po¬
terant. quod ignorabant. Scio quos¬
dam iudeam &e irłm de cȩlestib int̾p̃¬
tari: & ysaiam fub ꝑsona dñisaluato¬
ris quod captiuitatem illiꝰ ꝓuicie in
nr̃a t̾ra p̃nunciet. & postea reditum con¬
scenfumq ad montem sc̃m in diebus
nouissimis. Que nos contraria xp̃ia¬
norum fidei tudicandes uniuers a des¬
picimus: & sequentes hẏstoric u̾itatẽ
sic intpretam᷑ sp̃ualit̃. ut quicquid
illi de cȩlesti irłm somniant referamꝰ
ad xp̃i eceliam. & ad eos qͥuel ꝓpter
peccata egredumtur ex ea: uel obpeni¬
tentiam reuertunt᷑ ad sedem pͥstinam.
De qͣce illud in eodem hoc ꝓpħa dici

Expanded text:
liramenta conticeant, qui in ecstasi, et cordis a mentia Prophetas putat ventura dixisse: neque enim videre poterant quod ignorabant. Scio quosdam Judaeam et Jerusalem de coelestibus interpretari, et Isaiam sub persona Domini Salvatoris: quod captivitatem illius provinciae in nostra terra praenuntiet, et postea reditum conscensumque ad montem sanctum in diebus novissimis. Quae nos contraria Christianorum fidei judicantes, universa despicimus, et sequentes historiae veritatem, sic interpretamur spiritualiter, ut quidquid illi de coelesti Jerusalem somniant, referamus ad Christi Ecclesiam, et ad eos qui vel propter peccata egrediuntur ex ea, vel ob poenitentiam revertuntur ad sedem pristinam, de qua et illud in hoc eodem Propheta dici
Abbreviated transcription (Latin):
& apłis a saluatore p̃cipitur. Leuate
ocłos ur̃os & uidete regiones quia iã
albe sunt ad metendum. Istos cordis
oclos &e sponsa habebat in cantico can¬
ticorum: cui sponsꝰ dicit. Uulnerasti cor
icum soror measponsa: uno ex oculis
tuis. Et in eugłiolegimus. Lucerna
corꝑis tui ẽ ocłs tuus. In uet̃i qͦ instrci

Expanded text:
is a Salvatore praecipitur: Levate oculos vestros, et videte regiones: quia jam albae sunt ad messem . Istos cordis oculos, et sponsa habebat in Cantico Canticorum, cui sponsus dicit: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa, uno ex oculis tuis . Et in Evangelio legimus: Lucerna corporis tui est oculus tuus . In veteri quoque dici
Abbreviated transcription (Latin):
abdias. non inferunt quid uiderint.
uerb gr̃a. uidi dñm sabaoth sedeudem
suꝑ thronum ercelfum & eleuatum.⁊
seraphim duo in circuitu eiꝰ: s q̃ dict̾a
sunt narrant:i. audi celum ce aurib
ꝑcipe terra. & hec dicit dñs deus ad
idumeam. auditum audiui a dño: &

Expanded text:
Abdias, non inferunt quid viderint. Abdias, non inferunt quid viderint. Verbi gratia: Vidi Dominum Sabaoth sedentem super thronum excelsum et elevatum et Seraphim duo in circuitu ejus; sed quae dicta sunt, narrant, id est: Audi, coelum, et auribus percipe, terra . Et: Haec dicit Dominus Deus ad Idumaeam. Auditum audivi a Domino, et
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ. ⁊ii. imꝑii eiꝰ annoregnante apudsa¬
mariam facee filio romelie: uenit teglat¬
phalasar ter assyriorũ: & ceyit ahion ⁊
abel domum maacha. & iantie ⁊ cedes.
ce asor. ⁊ galaad. & galileam omnem t̃¬
ram neptalim: &e tͥnstulit eos in assyrioᷤ.
Ex qͦ ostendit᷑ uicina etierzione sama¬
riȩ: in cõmonitonem duarum tribuũ
hec untũsa narrari. Orias autem ipse
est qui ce azarias: duplici nomine. Et
uno quidem atq codem tempore ysai¬
am. osee. iohel. & amos ꝓpħasse ex regib
qͥ ponunt᷑ in titulo cognoscimus. s pͥn¬
ciptum u̾bi dñi fuit in osce filio beeR
Amos autem pat̾ ẏsaie. ñ ut pleriq au¬
diũsisq apud hebreosscribuntur litt̾s.
Iste pͥmam &e extremam litceras habet
aleph ae sade. Ille am & samech. Et iste
scđm quosdam interpretat᷑ fortitudo si¬
ue robustus: ille popłs durꝰ uel grauis:
de qͦ i amospleniꝰ diximus. Non solũ
autem hic ꝓpħa. s & alii cum habeañ.
in titulouisio quam uiit ysaias siue

Expanded text:
ndo imperii ejus anno, regnante apud Samariam Phacee filio Romeliae, venit Teglathphalasar rex Assyriorum, et cepit Ajon et Abel, domum Maacha: et Janoe et Cedes et Asor et Galaad et Galilaeam, omnem terram Nephthali, et transtulit eos in Assyrios . Ex quo ostenditur, vicina eversione Samariae in commonitionem duarum tribuum haec universa narrari. Ozias autem ipse est, qui et Azarias, duplici nomine. Et uno quidem atque eodem tempore Isaiam, Osee, Joel, et Amos prophetasse, ex regibus qui ponuntur in titulo, cognoscimus: sed principium verbi Domini fuit in Osee filio Beeri. Amos autem pater Isaiae, non ut plerique audiversisque apud Hebraeos scribuntur litteris. 8 Iste primam et extremam litteras habet ALEPH et SADE  ; ille AIN et SAMECH  : et iste secundum quosdam interpretatur fortitudo, sive robustus; ille populus durus vel gravis: de quo in Amos plenius diximus. Non solum autem hic propheta, sed et alii cum habeant in titulo: Visio quam vidit Isaias, sive
Abbreviated transcription (Latin):
S isiO ysoie filii
significant᷑ due trib .lxx. & theodoti¬
on pofuere iudeam: que dotam t̾ram
xii. tribuum ostendit. Et pro eo quod
nos ex hebreo uertimꝰ suꝑ iudam & iero¬
salem: illi int̃precat sunt cont̃ iudea

Expanded text:
Visio Isaiae, filii significantur duae tribus, LXX et Theodotio posuere, Judaeam, quae totam terram duodecim tribuum ostendit. Et pro eo quod nos ex Hebraeo vertimus, super Judam et Jerusalem: illi interpretati sunt, contra Juda
Abbreviated transcription (Latin):
mini consolamini popłs mñs. sacerdotes
loqͥmini ad cor irłm usq ad finem uolu¬
minis:.xͦ ⁊ uͦuii. edidit thomos. Apolli¬
naris audem more suosie exponit omĩa
ut uniuers a transcurrat. & punctis qͥb¬
dam atq int̃uallis. immo compendiis
grandis uie spacia p̾teruolet: ut ñ tam
comm̃tarios quam indices capituloꝵ
nos legere credamus. Ex qͦ ammadũtis
qͣnte difficultatis sit ut latini nr̃i quor
aures fastidiose sunt. & ad intelligenda ᷤᷤ
seͥpturas scãs nausiant. plausuq tan¬
tum eloquentie delect̾ant̃: mͥ ignoscãt
si ꝓlixius locutus fuero: cum ysaias
sis .lxx. de hebraico chisput .auii. illud ĩ
causa ẽ quod aut eadem aut similia
sunt. pleraq cum cȩt̃is: & duplici edi¬
dione ꝓposita nolui libros explanatioĩs
extendere. qui etiam in simplici erposi¬
tione modum breuitatis ercedunt. S
iam propositum prosequamur¬

Expanded text:
solamini populum meum, sacerdotes: loquimini ad cor Jerusalem , usque ad finem voluminis, decem et octo edidit tomos. Apollinaris autem more suo sic exponit omnia, ut universa transcurrat, et punctis quibusdam atque intervallis, immo compendiis grandis viae spatia praetervolet: ut non tam Commentarios quam indices capitulorum nos legere credamus. Ex quo animadvertis, quantae difficultatis sit, ut Latini nostri, quorum aures fastidiosae sunt, et ad intelligendas Scripturas sanctas nauseant, plausuque tantum eloquentiae delectantur, mihi ignoscant, si prolixius locutus fuero; cum Isaias sis LXX de Hebraico disputavi, illud in causa est quod aut eadem, aut similia sunt pleraque cum caeteris, et duplici editione proposita, nolui libros explanationis extendere, qui etiam in simplici explanatione modum brevitatis excedunt. Sed jam propositum exsequamur
Abbreviated transcription (Latin):
nescient litceras: dicecurq ei. Lege. Et
respondebit. Nescio litteras. Siue gͥ hẽ
librum dedis nescienti litteras populo
nationum respondebit. ñ possum lege̾
qͥa non didici litteras scͥpdurarum: siue
deħis seribis &e phariseis qui legis litt̃as
nosse se iact̾ant. respondebunt non poᷤ

Expanded text:
litteras: diceturque ei, lege, et respondebit, nescio litteras . Sive igitur hunc librum dederis nescienti litteras Populo nationum, respondebit: Non possum legere: quia non didici litteras Scripturarum; sive dederis Scribis et Pharisaeis, qui Regis litteras nosse se jactant, respondebunt: N
Abbreviated transcription (Latin):
editiones .iiiͦi. usq aduisionem quadru¬
pedum in deserto. origenes . xxͣx. uolumi¬
na: ex quib uicessimis sertus non inue¬
nitur liber. ferunt᷑ ce alii sub nomine
gratam libri. qͥ pseudographi putant᷑:
nos excerpta possumus appellare. Eu¬
sebtus qͦ pamphili tuxta hystoricam ex¬
planagonem: xu. edidit uolumina.
Et dictimꝰ cuius amicicus nuꝑusi fu¬
mus ab coloco tib scͥptum ẽ. consola

Expanded text:
editiones quatuor, usque ad Visionem quadrueditiones quatuor, usque ad Visionem quadrupedum in deserto, Origenes triginta volumina, e quibus vicesimus sextus liber non invenitur. Feruntur et alii sub nomine Gratam libri, qui pseudographi putantur;nos Excerpta possumus appellare. Eusebius quoque Pamphili juxta historicam explanationem quindecim edidit volumina; et Didymus, cujus amicitiis nuper usi sumus, ab eo loco ubi scriptum est: Con
Abbreviated transcription (Latin):
& alii diiudicent. Si autem alii fuerit
reuelatum sedenti: pͥor taceat. Qua ra¬
tione possunt reticẽ. cum inditione sit
cunct̾a sapientie rationisq st̃ plena:
nec aer uoce pulsatꝰ ad aures eorum
perueniebat. s ds̃ loquebatur in an¬
mo ꝓpħarum: ureta illud quod alius
ꝓpħa dicit. Angłs qui loquebatur
in me: & clamantem in cordib nris
abbapat̃: &e audiam quid loquatur
tri me dñs ds. Unde post hystorie ue¬
ritatem sp̃ualit accipienda sunt omia.
tum. mare. idumea.⁊ arabia. ac uallis
uisionis. &e ad extremtm tyrꝰ. & uisio
quadrupedum intelligenda sunt. ut
cuncta queramꝰ insensu: & inomnib
his quasi sapiens archidectꝰ patilus
uelle disserere: in qͦ maroꝵ nrõrum
ingena sudauert: grecorum dico.
Cet̃ apuid latmos grande silentiũ
est.p̃t̃ sc̃ẽ memorie martyrem uicto¬
rinum qui eum apło dicere poterat.
Et si imꝑitus sermone: non tam̃ scĩa.
Scripsit enim in hunc ꝓpħam iuxta

Expanded text:
et alii dijudicent: si autem alii fuerit revelatum sedenti, prior taceat . Qua possunt ratione reticere, cum in ditione sit cuncta sapientiae rationisque sunt plena. Nec aer voce pulsatus ad aures eorum perveniebat; sed Deus loquebatur in animo Prophetarum, juxta illud quod alius Propheta dicit: Angelus qui loquebatur in me , et: Clamantes in cordibus nostris, Abba, pater . Et: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Unde post historiae veritatem, spiritualiter accipienda sunt omnia: tum mare, Idumaea et Arabia, ac vallis Visionis, et ad extremum Tyrus, et Visio quadrupedum intelligenda sunt; ut cuncta quaeramus in sensu, et in omnibus his, quasi sapiens architectus Paulus velle edisserere, in quo majorum nostrorum ingenia sudaverunt: Graecorum dico. Caeterum apud Latinos grande silentium est, praeter sanctae memoriae martyrem Victorinum, qui cum Apostolo dicere poterat: Etsi imperitus sermone, non tamen scientia . Scripsit enim in hunc Prophetam juxta
Abbreviated transcription (Latin):
qñ sẽs canet. ocħmei semꝑ ad do¬
minum. ce ad te leuaui oclosme¬
os qui habitas in celo. Et dñsres¬
euangłizantes auditu pacis
ce reliqua: paulus sequens sen¬
sum hebraice untatis ponit ĩ epła
adromanos. Quam speciosi
pedes euanglizantum pacem.
intelligi. quorum dñs lauit pe¬
des uit mundi &e pulchri eẽnt ad
p̃dicandum: & in toto orbe discur¬
rerent. breuiq doct̾na xp̃i imple¬
sermonis greq:aut tempus sig¬
nificat aut ptilchricudinem. Di
dempus illi aptabit᷑. Tempore
oportuno audun te . & in die sa¬
lutis adiutor dui fui.

Expanded text:
nctus canit: Oculi mei semper ad Dominum . Et: Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo . Et Dominus resevangelizantis 608 auditum pacis, et reliqua, Paulus sequens sensum Hebraicae Veritatis, ponit in Epistola ad Romanos: Quam speciosi pedes evangelizantium bona, i volens, quorum Dominus lavit pedes , ut mundi et pulchri essent ad praedicandum, et in toto orbe discurrerent, brevique doctrina Christi implesermonis Graeci, aut tempus significat, aut pulchritudinem. Si tempus, illi aptabitur: Tempore opportuno audivi te, et in die salutis adjutor tui fui
Abbreviated transcription (Latin):
N regnet peccatum in mortali cor¬
pore ur̃o: ut obectiatis desiłiis eiꝰ
Et de peccatorib scribens. mors
inquit regnauit ab adam tisq ad
moysen. Qaq scquitur. uox spe¬
culatorum siue custodum tuorum.
apłos sig̾cat. de quib ce in alioloco
ad eccłiam loquit᷑ ds. Suꝑ muroᷤ
tuos constitui custodes qͥ ntinquã
tacebunt recordandes dñi: qui ex¬
altabunt uocem de sublimibus
disserentes. Unde dr ad eos. Suꝑ
montem excelsum ascende qͥ euan¬
gelizas syon. exalta in fortitudine

Expanded text:
n regnet peccatum in vestro mortali corpore, ut obediatis desideriis ejus . Et de peccatoribus scribens: Mors, inquit, regnavit ab Adam usque ad Moysen . Quodque sequitur: Vox speculatorum tuorum, sive custodum tuorum, Apostolos significat, de quibus et in alio loco ad Ecclesiam loquitur Deus: Super muros tuos constitui custodes, qui numquam tacebunt, recordantes Domini, qui exaltabunt vocem de sublimibus disserentes. Unde dicitur ad eos : Super montem excelsum ascende qui evangelizas Sion. Exalta in fortitudine
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt uocem. simul laudabt: qͥa
odo ad oclin uidebt̃. eu couerterit
dñs syon .lxx. Sieut hora stiꝑ mon¬
ds. sic̃ pedes eungłizantes auchitum
pacis. euangłi zantes bona. qͥa au¬
ditam faciam salutem meã. icens
syon. regnabit ds tuus. Uox custo¬
dientium te exaltata ẽ. & uoce simul
letabuint᷑: qͥa ocłi ocłos uidebint.
q̃n miseitꝰ fu̾it dñs syon. Conseq̃n¬
der de co qͥ supͣ dixerat. egoipse qui

Expanded text:
vocem: simul laudabunt, quia oculo ad oculum videbunt, cum converterit Dominus Sion. LXX: Sicut hora super montes: sic pedes evangelizantis auditum pacis, evangelizantis bona: quia auditam faciam salutem meam, dicens: Sion regnabit Deus tuus. Vox custodientium te exaltata est, et voce simul laetabuntur, quia oculi ad oculos videbunt, quando misertus fuerit Dominus Sion. Consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
fluminum: Qui gͥ descendit in
egyptum. & de excelso irłm ad hu¬
miliora dilapsus est uadensq ier¬
chum alteram egyptum a latroni¬
b uulnera plurã sus cepit: di ad
eum. Et ñc qͥd uob̾ ẽ hic᷑ Quidint̾¬
ra & in ȩccłia di uos ẽẽ simulatis qui
studio omniq desidio descendistiᷤ
in egyptum. & ab assyriis posside¬
mini. captiq estis &e ululare magiᷤ
ac lugere debetis. qͥa ꝓpter uitia no¬
stra atq peccata nom̃ di blasphema¬
tur in gentib: Quib &e in iezechi¬
ele dr. Contaminastis nom̃ meũ
ingentib. Et qͦmͦ in e uanglio
disciplis loquitur dñs. luc: eat ly
menurm coram hominib ut uide

Expanded text:
fluminum . Qui igitur descendit in fluminum . Qui igitur descendit in Aegyptum, et de excelso Jerusalem ad humiliora delapsus est: vadensque Jericho, alteram Aegyptum, a latronibus vulnera plura suscepit, dicitur ad eum: Et nunc quid vobis est 606 hic? quid in terra et in Ecclesia Dei vos esse simulatis, qui studio atque omni desiderio descendistis in Aegyptum, et ab Assyriis possidemini, captique estis: et ululare magis ac lugere debetis; quia propter vitia vestra atque peccata, nomen Dei blasphematur in gentibus? quibus in Ezechiele dicitur: Contaminastis nomen meum in gentibus . Et quomodo in Evangelio discipulis loquitur Dominus: Luceat lumen vestrum coram hominibu
Abbreviated transcription (Latin):
ginquum. In omnem enim derram
exiuit sonꝰ eorum: ce in t̾minos orbis¬
derre uerba eorum. Et in omni loco
deo offertur incensum & hostia mun
cordabuntur & redibunt ad dñm
omns fines derre. & adorabunt ĩ con¬
spectu eiꝰ omnes familie gentium: q̃mn
Unde dr ad pͥneipes itideorum. Am¬
estis ruinc popł. Porro iuxta anago¬
gen hoc possumus dicere. quod des¬
cendat megyptum huiꝰ scħ populꝰ
di ꝓpͥa uoluntate: qn amator magis
uoluptatum qm dei est: ce non au¬
dit illud ꝓphicum. Ue qͥ descendt̃
in egyptum ad auxilium. Qui cion
uitiis fãit delinitus & habitatierit
in loco aquarum &e fluminũ qͥ casti¬
tatis ñ ht̃ siceitatem: dẽ iiolenter
tͣdetur assyriis ut dñentur ei. qͥ eum
postea in peccato arguant atq con¬
uineant. Ipsi funt enim & intimg
or cundices: de quib loquitur ad
isrł. Et nẽ quid tͥ est & uie egyyt.
ut bibas aquam gyon: Et quidt
est ce uiȩ assyriorum. ut bibas aqͣ

Expanded text:
ginquum . In omnem enim terram ginquum . In omnem enim terram exivit sonus eorum, et in terminos orbis verba eorum . Et in omni loco Deo offertur incensum, et hostia mundcordabuntur et redibunt ad Dominum omnes fines terrae: et adorabunt in conspectu ejus omnes familiae gentium; quoniam r ad principes Judaeorum: Adestis ruinae populi. Porro juxta anagogen hoc possumus dicere, quod descendat in Aegyptum hujus saeculi populus Dei propria voluntate, quando amator magis voluptatum quam Dei est, et non audit illud propheticum: Vae qui descendunt in Aegyptum ad auxilium . Qui cum vitiis fuerit delinitus, et habitaverit in loco aquarum et fluminum, qui castitatis non habet siccitatem: tunc violenter tradetur Assyriis, ut dominentur ei, qui eum postea in peccato arguant atque convincant. Ipsi sunt enim et inimici et vindices, de quibus loquitur ad Israel: Et nunc quid tibi est et viae Aegypti, ut bibas aquam Geon: et quid tibi est et viae Assyriorum, ut bibas aquam
Abbreviated transcription (Latin):
los. Iuxta .lxx. loquitur adisrł ds:
quod in egyptum uoluntate descen¬
derit dicente in deut̾onomio moy¬
se .In .lix. animab descenderunt pa¬
tres tui in egyptum: ce ab assynis cap¬
diui uiolenter abducti sunt. Unde
dr ad eos. Et nẽ qͥd estis hic : Id ẽ¬
qͥd facitis in t̾ra iudea qͥ post necem
ꝓpħarum indei filium misistis ma¬
nus : Aut certe ad anglicas potesta¬
tes ce p̃sides dempli angłos loquit᷑
d̾s. Qtud hic facitis: Cur non relin¬
quitis popłm blasphemantem: Qd
ce iosephꝰ refert aꝑtis repente ianuis
templi &e sponte res eratis qͣs mul¬
ꝗ homines elaude uix poterant¬
uocem de aditis templi exisse dicenti¬
um. transeamus ex his sedib. In quo
considanda sermonum ꝓpetas. qͦd ñ
dixerint recedamꝰ: s tͣnseamꝰ ad popu¬
lum gentium. Unde ce uelum dempli¬
asummo usq deorsũ scissum ẽ ĩ duas
partes. ut om̃s iudeorum cerimonie
pandent᷑. & eo tempore impleretur
ie iudicabit tnt̾ multas gs̃usq ĩ lon¬

Expanded text:
los. Juxta Septuaginta loquitur ad Israel Deus, quod in Aegyptum voluntate descenderit. Dicente in Deuteronomio Moyse: In septuaginta animabus descenderunt patres tui in Aegyptum : et ab Assyriis captivi violenter abducti sunt. Unde dicitur ad eos: Et nunc quid estis hic? quid facitis in terra Judaea, qui post necem Prophetarum, in Dei Filium misistis manus? Aut certe ad Angelicas potestates, et praesides Templi Angelos loquitur Deus: Quid hic facitis, cur non relinquitis populum blasphemantem? quod et Josephus refert : apertis repente januis Templi, et sponte reseratis, quas multi homines claudere vix poterantvocem de adytis Templi exisse dicentium: Transeamus ex his sedibus. In quo consideranda sermonum proprietas, quod non dixerint, recedamus, sed transeamus ad populum gentium. Unde et velum a summo usque deorsum scissum est in duas partes, ut omnes Judaeorum caeremoniae panderentur, et eo tempore impleretur, Et judicabit inter multas gentes usque in lon
Abbreviated transcription (Latin):
est. appropinquate montib eterniᷤ.
& quorum doctrina illuminatio di
ẽ. Unde adeum in ꝑsalmis dr. Ilu¬
minans tumtrabilit a montib et̃¬
nis. Hic annunciauut &e p̃dicatut
pacem his qͥ erant longe .i. gentib:
cilians deo. De qͦ sub nomine salo¬
monis in psalmo canit᷑. Orietur ĩ
donec auferatur luna. Et in hoc

Expanded text:
est: Appropinquate montibus aeternis ; et quorum doctrina illuminatio Dei est. Unde ad eum in Psalmis dicitur: Illuminans tu mirabiliter a montibus aeternis . Hic annuntiavit et praedicavit pacem his qui erant longe, id est, gentcilians Deo, de quo sub nomine Salomonis in psalmo canitur: Orietur in donec auferatur luna . Et
Abbreviated transcription (Latin):
ne fidei ornam̃ta susciꝑe: & sifuie¬
rit suscitata sc̃ĩtatis ei &e continentie
p̃mia ꝓmittunt᷑ : ut nequaquã
ꝑ eam tͣnseat incircumcisꝰ & im¬
iundus quodñ ad carnis cireũ¬
cisionem atq p̃prtium s ad oꝑum
immundiciam stue mundiciam
referri potest. ut incireumeis os

Expanded text:
suscipere. Et si fuerit suscitata, sanctitatis ei et continentiae praemia promittuntur, ut nequaquam per eam transeat incircumcisus et immundus. Quod non ad carnis concisionem atque praeputium, sed ad operum immunditiam, sive munditiam referri potest, ut incircumcisos
Abbreviated transcription (Latin):
rent: crucifige crucifige talem. De
quib & antea iam dixerat. Ipse dñs
ueniet cum seniorib popli: ce cum
pͥncipib eiꝰ. Uos autem quare succen¬
distis uineam mneã. Et rapina pauꝑiᷤ
in domib ur̃is: Quamobrem iuixta
men meum blasphemat᷑ in gentib.
Et scienctum quod in gentib ñ ha¬
beat᷑ in hebreo. s absolute nom̃ me¬
um iugit̃ blasphemat᷑. ut subatidiat᷑
in synagogis tirĩs: qͥ dieb ac noctib
blasphemant saluatorem. & sub no¬
mine ut seꝑe dixi natarenorũ. ter in
die in xp̃ianos congerunt maledicta
Illis itaq blasphemantib ce maledi¬
centib domino. popłs eiꝰ de quo

Expanded text:
rent: Crucifige, crucifige talem . De rent: Crucifige, crucifige talem . De quibus et ante jam dixerat: Ipse Dominus veniet cum senioribus populi et cum principibus ejus. Vos autem quare succendistis vineam meam et rapina pauperis in domibus vestris ? Quamobrem juxta men meum blasphematur in gentibus. Et sciendum quod, in gentibus, non habeatur in Hebraeo, sed absolute, nomen meum jugiter blasphematur, ut subaudiatur, in synagogis vestris: qui diebus ac noctibus blasphemant Salvatorem, et sub nomine, ut saepe dixi, Nazarenorum, ter in die in Christianos congerunt maledicta. Illis itaque blasphemantibus et maledicentibus Domino, populus ejus de quo
Abbreviated transcription (Latin):
uos semꝑ nom̃ meum blasphemat᷑
ingentib. Ppterea sciet popłs nom̃
meum in ctie illa: qͥa ego tpse qui lo¬
quebar assum. Arguit popłm tude¬
orum & uentura predicit. quod qui
uoluntate fuamn iacob descendit ad
egyptios. & dempore nocessitatis ac
famis ꝑegnatꝰ est in terra gessen: pꝰca
ab assyriis qͦs in nulloleserat caltun¬
niam sustinuerte. & in babyloniam
captiuitatem tͣnslatus fit. Unde in¬
fert. Et nẽ quidmͥ ẽ hic dicit dñs:
Et ẽ sensꝰ. Nicħ habeo reliqͥ ꝓꝑter
quod in hac regione ꝑmaneam de
qua popłs m̃s ablatꝰ est gratis &e uen¬
dicus ẽ peecatis suis: & qͣsi orix rete
comp̃hensus uł uirib romanorum
tił diabol laqueis qͥbꝰ utinctꝰ htic usq
retinet᷑. Ue autem ista pat̾entur. dñato¬
res eorum ac magistruniq egerunt:
qͥ tuxta symmachũ & theodotionẽ
ululabunt. tuxta aquilam flebunt
cum tormtis traditi fuerint. Ipsi enĩ
sunt qͥ adu̾sum saluatorem poplin
congtarunt ut consona cioce clama¬

Expanded text:
os semper nomen meum blasphematur in gentibus. Propterea sciet populus meus nomen meum in die illa: quia ego ipse qui loquebar, adsum. Arguit populum Judaeorum, et ventura praedicit. Quod qui voluntate sua in Jacob descendit ad Aegyptios, et tempore necessitatis ac famis peregrinatus est in terra Gessen : postea ab Assyriis, quos in nullo laeserat, calumniam sustinuerit; et in Babylonem captivitate translatus sit . Unde infert: Et nunc quid mihi est hic, dicit Dominus? Et est sensus: nihil habeo reliqui propter quod in hac regione permaneam, de qua populus meus ablatus est gratis, et venditus peccatis suis, et quasi oryx rete comprehensus, vel viribus Romanorum, vel diaboli laqueis, quibus vinctus hucusque retinetur. Ut autem ista paterentur, dominatores eorum ac magistri inique egerunt; qui juxta Symmachum et Theodotionem, ululabunt; juxta Aquilam, flebunt, cum tormentis traditi fuerint. Ipsi enim sunt qui adversum Salvatorem populum concitarunt, ut consona voce clama
Abbreviated transcription (Latin):
emundabor a delicto maximo. Oĩa
& eineres fauillasq dñr. ut instaure¬
tur ad pͥstinum statum: s ad popy¬
lumirłm qͥ occidit ꝓpħas & lapida¬
tite eos qͥ ad se missi erant. ce ad ex¬
tremum etiam in filium deimis it
manꝰ. Qͥ corruens in passione xp̃i.
in resurrectione illiꝰ suscitatus est:
q̃n multa milia erediderunt exix¬
deis. &e reliqͥe salue facte sunt. Ca¬

Expanded text:
emundabor a delicto maximo . Omniemundabor a delicto maximo . Omniet cineres favillasque dicuntur, ut instauretur in pristinum statum: sed ad poplem, qui occidit Prophetas, et lapidavit eos, qui ad se missi erant , et ad extremum etiam in Dei filium misit manus. Qui corruens in passione Christi, in resurrectione illius suscitatus est: quando multa millia crediderunt de Judaeis, et reliq
Abbreviated transcription (Latin):
urbem. Precipit᷑ q eiut logubria
uestim̃ta deponat. & indtiat᷑ his q̃
habuit antequam bibet de manu
dñi calicem ftiroris eiꝰ: appellaturq
ciuitas scuarii. Hoc enim cãdesoso
fuit. sue sc̃i ꝓpt̃ noticiam dei. uł scã
qͥa sola in orbe tarum acceꝑat legẽ
unde &e pꝰ resurrectionem saluatoriᷤ.
apparuerunt corꝑa mortuorum in
ꝑ cam incircumciscm & inmun¬
dum: hoc sig̾cat quod & patiłꝰ apłs
dicit. Que participatio iusticie eũ
iniquitate: Que societas luci ad te¬
nebras: Quȩ consensio xp̃i ad beli¬
alꝰ. Que pars fideli cum infideli:
Qui consensꝰ templo ħ̃ cum idolis:
Que quidem ut exponere cepimꝰ.
& ad anime statum uniu̾̃sa refe¬
runt᷑. Qd si ꝑ penitentiam pͥstinũ
robur recepit. uocet᷑ habitaculum
scĩ. & fiat templum di: & nequaqͣm
ꝑ eam incircumcisꝰ &e immundts.
roniciioc. tͣnseat. de quib dictum
ẽ. Ab occults meis munda me dñe
ce ab alienis parce seruo tuo. Si mei

Expanded text:
urbem. Praecipiturque ei, ut lugubria vestimenta deponat, et induatur his quae habuit antequam biberet de manu Domini calicem furoris. Appellaturque civitas sanctuarii, hoc enim sonat CODEfuit. Sive Sancti, propter notitiam Dei: vel sancta, quia sola in orbe terrarum acceperat legem. Unde et post resurrectionem Salvatoris apparuerunt corpora mortuorum in per eam incircumcisum et immundum, hoc significat, quod et Paulus Apostolus dicit: Quae participatio justitiae cum iniquitate? Quae societas luci ad tenebras? Quae conventio Christi ad Belial? Quae pars fideli cum infidele? Quis consensus templo Dei cum idolis ? Quae quidem, ut exponere coepimus, et ad animae statum universa referuntur. Quod si per poenitentiam pristinum robur receperit, vocetur habitaculum Sancti, et fiat Templum Dei, et nequaquam 601 per eam incircumcisus et immundus λογισμὸς transeat. De quibus dictum est: Ab occultis meis munda me, Domine, et ab alienis parce servo tuo. Si mei
Abbreviated transcription (Latin):
e hoc in illum: ueruntam̃ fer eiꝰ ñ ẽ
crinanta bibent om̃s peccatores t̃re.
De qͦ ce acdiheremiam dñs loquitur.
Sume calicẽ uinz meri de manume
a. & ꝓpinab cunctis gentib ad quaᷤᷤ
ego mittam te: &e bibent. &e uoment.
ae insament a facie gladii. quẽ ego
mittam in medio eorum. Cumq a
ego mittam in medio ur̃i. Et notan¬
dum qͦd calix iste furoris dñi gladiꝰ
eiꝰ sit: qͥ in medio mitcit᷑ peccatorũ.
Inqͦ questio nascit᷑ qmͦ post potum
ebrietatem q tiomitumq &e ruinã
in iherennia dicat᷑ trłm ñ posse con¬
surgere: & nẽ ysaias loquit᷑ ad cam.
soluit᷑. Quam diu qͥs bibit calicem ce
inebriat᷑. &e insante uoiitq & cor¬
ruit. ñ eum posse constirgere. Necdy
enim epotauit calicem dni. nec ꝑtienit
ad feces: ut eum usq ad fuindum bi¬
berte. Nẽ audem ad irłm de p̃derito
dicit tempore: q̃ bibisti de manu do¬
mini calicem furoris eiꝰ. & non quȩ
qtueam consolatꝰ sit: &e app̾hendit

Expanded text:
in illud, verumtamen fex ejus non est exinanita: bibent omnes peccatores terrae . De quo et ad Jeremiam Deus loquitur: Sume calicem vini meri de manu mea: et propinabis cunctis gentibus, ad quas ego mittam te. Et bibent et voment, et insanient a facie gladii, quem ego mittam in medio eorum . Cumque ego mittam in medio vestri . Et notandum quod calix iste furoris Domini, gladius ejus sit, qui in medio mittitur peccatorum. In quo quaestio nascitur: quomodo post potum, ebrietatem vomitumque et ruinam, in Jeremia dicatur Jerusalem non posse consurgere, et nunc per Isaiam loquatur adsolvitur: Quamdiu quis bibit calicem, et inebriatur, et insanit, vomitque, et corruit, non eum posse consurgere, necdum enim epotavit calicem Domini, nec pervenit ad feces, ut eum usque ad fundum biberit. Nunc autem ad Jerusalem de praeterito dicit tempore: quae bibisti de manu Domini calicem 597 furoris ejus: et non, quae qui eam consolatus sit, et apprehenderit
Abbreviated transcription (Latin):
s in pͥncipuis uiarum &e in exitu. tan¬
gentes omnia & omt̃a relinquendes.
Qui recte dormire dñx illosommo
de quo dr. dormerunt somum
suum. ce inuenerunt nicħ: qͦ som¬
parantur bete semicocte. qͦd genꝰ
oleris ẽ uilissimi & fragilissimi. De
quib olerib ꝑuto illud in psalmis
dici. Ne zeleris in malignantibus
neq emuleris facientes miquitadem
olera herbarum cito decident. Est
emm egtantiũ cib. Qui semel in¬
credulus ẽ: appellat᷑ beta cruda. Qͥ
autem simplici contentus fide. absq
ratione ce dogmatum ueritate facit
oꝑa tusticie : podest dicibeta cocta.
Porro qͥ inter uitia atq uirtutes me¬
dius fluctuat. & duplici corde acce¬
dit ad seruitutem dei: iste recdissime
uocatur beta semicocta. Ad quem
&e in apocalipsi ioħis loquidur ds.
Utinam aut calidꝰ eẽs aut frigidꝰ
Nẽ autem qͥa tepidꝰ es euomam te
Qui tepidi ce dormientes plenift̃
furoris dñi. &e dissoluti siue defici¬

Expanded text:
sed in principiis viarum, et in exitu tansed in principiis viarum, et in exitu tangentes omnia, et omnia relinquentes. Qui recte dormire dicuntur illo somno, de quo scribitur: Dormierunt somnum suum, et invenerunt nihil . Quo somparantur betae semicoctae, quod genus oleris est vilissimi et fragilissimi. De quibus oleribus puto illud in Psalmis dici: Ne zeleris in malignantibus, neque aemuleris facientes iniquitatem. olera herbarum cito decident . Est enim aegrotantium cibus. Qui semel incredulus est, appellatur beta cruda. Qui autem simplici contentus fide, absque ratione et dogmatum veritate facit opera justitiae, potest dici beta cocta. Porro qui inter vitia atque virtutes medius fluctuat, et duplici corde accedit ad servitutem Dei, iste rectissime ocatur beta semicocta, ad quem et in Apocalypsi Joannis loquitur Deus: Utinam aut calidus esses aut frigidus: nunc autem quia tepidus es, evomam te . Qui tepidi et dormientes, pleni sunt furoris Domini, et dissoluti, sive defici
Abbreviated transcription (Latin):
qui cadie ñresurget dicit dominꝰ
filii tui ꝓiecti sunt. dorierunt in
capite omnit̃ uiarum siẽ orix illa¬
q̃atus: pleni indignatione dñi. in¬
crepatione di tui.Lxx. filii tui indi¬
gentes ce dormientes incapide oĩum
utarum. sic̃ beta semicoct̾a pleni furo¬
ris dñi: de deficientes a dño deo. Pro
beta semicocta reliqͥ int̃pretes origeñ
captum & illaq̃atum tͣnstulerunt:
qͥ hebraice appellatͣ tho. Qͦd genus
bestiȩ nascentis in heremo int̃ mun¬
da animalia in leuitico ce in deut̾o¬
nomio ponttͣ. ꝓ qͦ .lxx. syra lingua
opinati sunt thoretħ. que dr beta.
Hoc de nomine. Trans eamꝰ ad senfũ
filiitui sic̃ orix̃ uenatoꝵ laqueis ir¬
retitus dormiert̃ in cõpitis &e platciᷤ
&e suꝑ nudam humũ nda m̃bra
ponentes. indignationẽ dñi ce incre¬
pationem di sui ꝓpͥis miserus indica
&e scientia & oꝑib bonis. s fuerint
pauꝑes qui non sustinent comini¬
nationem: nequaquam habitabt
in domib que uirtutib extrcunt᷑:

Expanded text:
 resurget, dicit Dominus ? Filii tui projecti sunt, dormierunt in capite omnium viarum, sicut oryx illaqueatus: pleni indignatione Domini, increpatione Dei tui. LXX: Filii tui indigentes et dormientes in capite omnium viarum: sicut beta semicocta, pleni furoris Domini, et deficientes a Domino Deo. Pro beta semicocta, reliqui interpretes, orygem captum et illaqueatum, transtulerunt, qui Hebraice appellatur THO , quod genus bestiae nascentis in eremo, inter munda animalia in Levitico et Deuteronomio ponitur. Pro quo LXX Syra lingua opinati sunt thoreth, quae dicitur beta. Hoc de nomine transeamus ad sensum. Filii tui sicut oryx venatorum laqueis irretitus, dormierunt in compitis et plateis, et super nudam humum nuda membra ponentes, indignationem Domini et increpationem Dei sui, propriis miseriis indicaret scientia, et operibus bonis; sed fuerint pauperes qui non sustinent comminationem, nequaquam habitabunt in domibus, quae virtutibus exstruuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
re. qͣm pulchre sunt gene tue sicut
ticituris. collum tuum siẽ monilia
Et t̾m Circumdedi armillas ma¬
nib duis. & monile collo tuo. & gͣui
onere libat. & recipientes ornani¬
ta pͥstina captiui ẽẽ cessemꝰ. redempti
ab eo qͥuent p̃dicare captiuis remis¬
sionem: & de qͦ scͥptum ẽ. hic edifica¬
bit cruitatẽ meam. & captuitatem po
puli mei reducet. ñ cum p̃cio neq cũ
muncrib. Cui senfui ce pecrus apłs
congruit. Scientes qm̃ ñ corruptib¬
lib argento & auro redempti estisde
uana ura comĩsatione a patͬb tͣdita:
s sanguine agni immacłati & cȩc̃a.

Expanded text:
re: Quam pulchrae sunt genae tuae, sicut re: Quam pulchrae sunt genae tuae, sicut turturis: collum tuum sicut monilia . Et iterum: Circumdedi armillas manibus tuis, et monile collo tuo; ut gravi onere liberati, et recipientes ornamenta pristina, captivi esse cessemus: redempti ab eo, qui venit praedicare captivis remissionem. Et de quo scriptum est : Hic aedificabit civitatem meam, et captipuli mei reducet, non cum pretio neque cum muneribus. Cui sensui et Petrus Apostolus congruit: Scientes quoniam non corruptibilibus argento et auro redempti estis de vana vestra conversatione, patribus tradita, s
Abbreviated transcription (Latin):
ces suas foris tͣnseuntib & media t̃re
sociauerat. chixeratq humiliata est
in puluere amma mea. adheste in
terra uent̾ m̃s: ñ imaginẽ terreni ac¬
ceꝑit. a qua nos reuocat apłs dicens.
Sic̃ portauimꝰ imaginem t̾ren:. por¬
tems & imaginem cęlestis. Unde qͥ
in carne funt deo placere ñ possunt:
tor ẽ ds. & in qͣ plurimi placuerunt
deo.regnantq cum xp̃o:s quo oꝑa
carnis repudient᷑. de quib idem apłs
loquit᷑. Ego autẽ carnalis fum. ue¬
nundatꝰ sub peccato. Demq ad hu¬
iuscemodihomines diẽ. Ubi autem
zelus &e emulatio in uob est. nonne
carnales estis. & scdm hominem am¬
bulatis: Et econt̾rio ad scõs. Uos aũ
nestis in carne. siquideni sp̃e dei ha¬
bitat in uob. E rcutit᷑ tͦ puluis de cͦ
scͥptum ẽ. nun quid conficebit᷑ tͥ ꝑtil¬
ut soluant᷑ uncła collinr̃i &e nequa¬
qͣm atidiamꝰ neruus ferreus coltam
tuum: s eum sponsa meream᷑i aucdi¬

Expanded text:
ces suas foris transeuntibus: et media terrae ces suas foris transeuntibus: et media terrae sociaverat, dixeratque: Humiliata est in pulvere anima mea, adhaesit terrae venter meus , non imaginem terreni acceperit. A qua nos revocat Apostolus, dicens: Sicut portavimus imaginem terreni, sic portemus et imaginem coelestis . Unde qui in carne sunt, placere Deo non possunt . tor Deus est, et in qua plurimi placuerunt Deo, regnantque cum Christo: sed quo opera carnis repudientur, de quibus idem Apostolus loquitur: Ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato . Denique ad hujuscemodi homines dicit: Ubi autem zelus et aemulatio in vobis est, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Et econtrario ad sanctos: Vos autem non estis in carne: siquidem Spiritus Dei habitat in vobis. Excutitur ergo pulvis, de quo scriptum est: Numquid confitebitur tiut solvantur vincula colli nostri; et nequaquam audiamus: nervus ferreus collum tuum; sed cum sponsa mereamur audi
Abbreviated transcription (Latin):
lapidum illiꝰ & cineres ac fatrillas
ostendit. in qͦ ait. Solue uinela col¬
li tui. captiua filia syon. Uere entmn
capuuus est popłs tudeorum qui
usq hodte nabuchodonosor por¬
tat iugum. & peceatorum ac
blaspheniarum suarum stetus ẽ
funib. Qui gratis est uenundat᷑
ce nicħ egit dignum ꝓpter quod
possit redimi. Cui & fuꝑra dictt̃¬
Ecce peccatis ur̃is uenumdati estiꝰ.
& iniquitatib utris dimisi matrẽ¬
tirãm. Catisasq reddidit cur ue¬
nundati sint: cur abiecti. Quia
inquit ueni & non erat homo:
uocaui. &e non erat qui audiret.
Ex qͦ manifestum ẽ ideo errons
& demonib cos tͣditos. qͥa ñ audiert̃
clamandem.uenite ad me omnes
qui laboratis ce onerati estis. Redi¬
mentur autem qͥ uoluerint crede
nequaguam argento &e pecuna sed
uitiorum polluta sordib candorẽ
pͥstine conu̾s ationis amiserat: ut
excutiat puluerem cum apłis qͥ ad¬
hesit pedib eiꝰ. Neq enm fieripote¬
rat ut q̃ prostrata subiecerat cerui¬

Expanded text:
lapidum illius, et cineres ac favillas Postendit, in quo ait: Solve vincula colli tui, captiva filia Sion. Vere enim captivus est populus Judaeorum, qui usque hodie Nabuchodonosor portat jugum, et peccatorum ac blasphemiarum suarum strictus est funibus: qui gratis est venditus, et nihil fecit dignum propter quod possit redimi. Cui et supra dicitEcce peccatis vestris venditi estis, et in iniquitatibus vestris dimisi matrevestram. Causasque reddit, cur venundati sint, cur abjecti. Quia, inquit, veni, et non erat homo: vocavi, et non erat qui audiret. Ex quo manifestum est, ideo errori et daemonibus eos traditos, quia non audierant clamantem: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis . Redimentur autem qui voluerint credere, nequaquam argento et pecunia, secitur, quae vitiorum polluta sordibus, candorem pristinae conversationis amiserat, ut excutiat 603 pulverem cum Apostolis, qui adhaesit pedibus ejus . Neque enim fieri poterat, ut quae prostrata subjecerat cervi
Abbreviated transcription (Latin):
talem: ammȩ dr humiliate uitus.
& ebrie ꝑturbationib ut sciat dñm
habe se iudicem. & de omnib red¬
diturum ẽẽ rationem. Qͦa si fuerit
ad meliora conũsa. auftrendumca¬
licem ruine de manib eiꝰ. & crattm
furons dñi qͥ fupplicia continebat.
de qͦ & ihezechiel dic̃ ad irłm. calicẽ
sororis due samarie. bibes ꝓfundũ
& latum ut inebrieris. tradendum
inmarib eorum qui eam humili¬
auerunt. Haut ctubrum qͥn aduer¬
sarias sig̃cet potestates: q̃ dixerunt
amtme illius. incuruare ut trans¬
camus. In qͦ partt̃ ad notandum
qͦͥdñ eam incuruauint. nec uim
fecerint. ut pͥꝰ erecta inclinaretur.
intram. s ꝓpo arbito dereliq̃rint:
illa dutem uoluntate sua posuerit
cerinces uł dorsum siue totum cor¬
pus suum ñ intꝰ s foris his qui cam
conculcatunt. Tale qͥd &e in euange¬

Expanded text:
s, et ebriae perturbationibus, ut sciat Dominum habere se judicem, et de omnibus reddituram se esse rationem. Quod si fuerit ad meliora conversa, auferendum calicem ruinae de manibus ejus, et craterem furoris Domini, qui supplicia continebat, de quo et Ezechiel dicit ad Jerusalem: Calicem sororis tuae Samariae bibes profundum et latum, ut inebrieris , tradendum in manibus eorum, qui eam humiliaverant. Haud dubium quin adversarias significet potestates, quae dixerunt animae illius: incurvare, ut transeamus. In quo pariter annotandum, quod non eam incurvaverint, nec vim fecerint, ut prius erecta inclinaretur in terram: sed proprio arbitrio dereliquerint. Illa autem 600 voluntate sua posuerit cervices vel dorsum, sive totum corpus suum, non intus, sed foris, his qui eam conculcaverint. Tale q
Abbreviated transcription (Latin):
lant & sunt filii lucis & diei. &e cognoᷤᷤ¬
cunt eum qͥ dic̃ ad moysen. uade
dic filus isrł. qͥ ẽ imisit me: ut quẽ
in scĩs ante cognou̾ant. etiam sibi ad¬
ẽẽ cognoscant. Quam pulchri sup
montes pedes anmunciantis ce p̃di¬
cantis pacẽ. annunciantis bonum.
p̃dicantis salute: dicentis. regnabit¬

Expanded text:
s et diei; et cognoscunt eum qui dicit ad Moysen: Vade, dic filiis Israel, qui est misit me : et quem in sanctis ante cognoverant, etiam sibi adesse cognoscent. Quam pulchri super montes pedes annuntiantis et praedicantis pacem, et annuntiantis bonum: praedicantis salute
Abbreviated transcription (Latin):
medio. Cireumcisꝰ aliqins uocatꝰ
est. ñ adducat p̃ptictum. In p̃putio
uocatus ẽ: ñ circumeidatur. Qt d
mͥuidetur aliis u̾bis dicere. Absq
uxore uocat᷑ ẽ. & credidit. ñ dticat
uxorem. uł econt᷑rio habens uxorẽ
in xp̃m credidit. nequaqm̃ diuor¬
tum faciat. Qtiem sensum ñ solũ
in circumcisione & in preputios
in libtate ac seruitute custodit. ut
libos uocet uirgines & continentes
seruos. qͥurori debitum redlant.
Heq enim podestatis nr̃e est p̃putiũ
adducere post circumcisionem. tux¬
ta eos qͥm machabeorum libro dĩa
sibi fecisse p̃putia: quod de nascenti¬
bus filus. &e non de patrib dr. Aut
ferentia iudei & ethinei. greci ce bar¬
bari. uiri ce mulieris. lib̃i ac serui
Exeutere de puluere. consurge. se¬

Expanded text:
s vocatus est, non adducat praeputium. In praeputio vocatus est, non circumcidatur . Quod mihi videtur aliis verbis dicere: Absque uxore vocatus est, et crediderit, non ducat uxorem. Vel econtrario: habens uxorem, in Christum credidit, nequaquam divorum faciat. Quem sensum, non solum in circumcisione et in praeputio, sed in libertate ac servitute custodit, ut liberos vocet virgines et continentes, servos qui uxori debitum reddant. Neque enim potestatis nostrae est praeputium 602 adducere post circumcisionem, juxta eos qui in Machabaeorum libro dicuntur sibi fecisse praeputia: quod de nascentibus filiis, et non de patribus dicitur. Aut ferentia Judaei, ethnici, Graeci, et Barbari, viri et mulieris, liberi ac servi. Excutere de pulvere: consurge se
Abbreviated transcription (Latin):
aumo.s furore dñi. Iec̾co si egeris pe¬
intentiam. & eletiata furrexeris. scia
calicem soporis ce rume. siue iuxta
symmachem &e theodotione laceła¬
tionis &e commotionis de manutua
ẽẽ tollendum. ce cond. ꝓ qͦ &e in hoc
loco symmachꝰ crat̾em int̃pretatus ẽ
de ultra non ẽẽ bibituram: s tͣdendũ
adũsariis tuis qͥ dixerunt anmȩ dus.
incuruare ut tͣnseamꝰ. illisq dicenti¬
b uoluntate ꝓpͥa incuruata es. &
pofuisti qͣsi t̾ram corpꝰ tutuim stue dor¬

Expanded text:
a vino, sed furore Domini. Idcirco si egeris poa vino, sed furore Domini. Idcirco si egeris poenitentiam, et elevata surrexeris, scies calicem soporis et ruinae: sive juxta Symmachum et Theodotionem, lacerationis et commotionis, de manu tua esse tollendum: et condy, pro quo et in hoc loco Symmachus craterem interpretatus est, te ultra non esse bibituram: sed tradendum adversariis tuis, qui dixerunt animae tuae, incurvare, ut transeamus: illisque dicentibus, voluntate propria incurvata es. Et po
Abbreviated transcription (Latin):
nauit ꝓ popło suo. Ecce tuli de
manu tua calicem soporis: fundũ
calicis indignationis meę. Non adi¬
cies ut bibas illum ultra. Et ponã
illum inmanu eorum qͥ de humibi¬
auerunt: & dixcrunt amme due
incuruiare ut tͣnseamꝰ. Et pofuisti
ut terram corpꝰ tuum: & qͣsi tuam
tͣnseuntib .Lxx. ꝓpterea audi hum¬
liata: ce ebͥa non aumno.Sic dicit
dñs ds̃ qͥ iudicat popłm fuum. Ee¬
ce tuli de manu tua calicem riine
cond. furoris mex. & ñ acdicies bibe
illum ultra. Et dabo eam in mani¬
b eorum qͥ de iniq opp̃sserunt. & hu¬
miliauert̃: qͥ dixcrunt anmę tuc
melinare ut transeamꝰ : ce pofcasti
equalia terre media tua foris tran¬
seuntib. O irłm cui dixi. eleuare e¬
leuare. confurge & age penitentiã.
qͥa bibisti de manu dñi calicem furo¬
ris eiꝰ. & epotasti eum usq ad feces. &
fitii tu qui in doto orbe cdis ꝑsi sunt.
duct̾iq captiui iacuert̃ in plattis &
in capitib uiarum: scito te ẽe pauy¬
culam &e humiliatam & ebriam ñ

Expanded text:
opulo suo: Ecce tuli de manu tua calicem soporis, fundum calicis indignationis meae: non adjicies ut bibas illum ultra. Et ponam illum in manu eorum, qui te humiliaverunt, et dixerunt animae tuae: incurvare 599 ut transeamus, et posuisti ut terram corpus tuum, et quasi viam pertranseuntibus. LXX: Propterea audi, humiliata et ebria non a vino. Sic dicit Dominus Deus qui judicat populum suum: Ecce tuli de manu tua calicem ruinae, κόνδυ furoris mei: et non adjicies bibere illum ultra: et dabo eum in manus eorum, qui te inique oppresserunt, et humiliaverunt: qui dixerunt animae tuae, inclinare ut transeamus, et posuisti aequalia terrae media tua a foris transeuntibus. O Jerusalem, cui dixi: Elevare, elevare, consurge, et age poenitentiam: quia bibisti de manu Domini calicem furoris ejus, et epotasti eum usque ad feces: et filii tui, qui in toto orbe dispersi sunt, ductique captivi jacuerunt in plateis, et in capitibus viarum; scito te esse pauperculam et humiliatam, et ebriam, non
Abbreviated transcription (Latin):
umcuiq iuxta oꝑa fua. Et ibi emm
semel loquit᷑ ds quod om̃ps sit.⁊ duo
audit ꝓph̃a. quod ommipotentia il¬
lius in utiamq partem p̃ualeat: ut
& penitentib tͥbuat miscdiam. &e ꝑma¬
nentib in peccato reddat fupplicia q̃
merent᷑. Iuxta quod &e in hoc loco dyo
occurrerunt trłm q̃ singła bina ha¬
bent Rtrinam enĩ siue tiastitatem
sequit᷑ cꝗntͥtio. famem & gladitm in¬
teritus. Possumꝰ ħ iuxta anagogen ⁊
suꝑ anima intelligere peccatrioe. q̃
nolens bibe calicem furoris dm̃i: diẽ
Si autom bibit bonum est e sua sen¬
dre supplicia: & audire dñm dicen¬
dem. Ctim ira furoris me tͣnfierit:

Expanded text:
unicuique juxta opera sua . Et ibi enim semel loquitur Deus, quod omnipotens sit, et duo audit Propheta, quod omnipotentia illius in utraque parte praevaleat, ut et poenitentibus tribuat misericordiam, et permanentibus in peccato reddat supplicia quae merentur. Juxta quod et in alio loco duo occurrerunt Jerusalem, quae singula bina habent. Ruinam enim, sive vastitatem sequitur contritio: famem et gladium interitus. Possumus haec juxta anagogen, et super anima intelligere peccatrice, quae nolens bibere calicem furoris Domini, dicSi autem biberit, bonum est ei sua sentire supplicia, et audire Dominum dicentem: Cum ira furoris mei transie
Abbreviated transcription (Latin):
hebraieo additum ẽ. Ipse conturbat
mare. & sonare facit fluctꝰ eiꝰ: cui et
in ꝑsalmo camt᷑. Tu dñaris fortitu¬
dinis maris: et cõmotionem fltic¬
tuum eiꝰ du mitigas. In iheremia qͦ
scͥptum ẽ. Me non timebitis dic̃ dĩs
ce a facie mean formidabitis. qui po¬
sui harenas t̾minum mari. p̃ceptũ
traxit piscium multittidinẽ. &e po¬
suit dñs u̾ba stra more credentis. &
ĩ umbra manꝰ scie ꝓtexit eum. Qͥ ce
in euangłio loquit᷑. Qñ tradider̃t

Expanded text:
Hebraico additum est. Ipse conturbat mare, et sonare facit fluctus ejus cui et in Psalmis canitur: Tu dominaris fortitudini maris et commotionem fluctuum ejus tu mitigas . In Jeremia quoque scriptum est: Me non timebitis, dicit Dominus, et a facie mea non formidabitis, qui posui arenas terminum mari, praeceptum traxit piscium multitudinem . Et posuit Dominus verba sua in ore credentis, et in umbra manus suae protexit eum. Qui et in
Abbreviated transcription (Latin):
Orit cȩlum notium & derra nota.
que ego faciam ꝑmanere inconspe¬
etu meo. Si enm de scĩs scͥptum ẽ
om̃s qͥdem dormiemꝰ s ñ omnes im¬
mutabim. & in .iiiͬ. psalmorumti¬
tulis legit᷑ ꝑ his qͥ immutabuntur:
q̈ntomagis hoc de celo ac sole stel¬
lisq credendum ẽ. q̃n ltina solis
lum̃ accipiet. & sol septuplum ftil¬
gore rutilabit: Unde & omnis cre¬
atura congemiscit ce parturit. expec¬
tans reuelationem filioram derut
mutet᷑ in meliꝰ: & ñsolum amme
hominũ cõmutent᷑ que immortales

Expanded text:
lum novum, et terra nova: quae ego faciam permanere in conspectu meo . Si enim de sanctis scriptum est: Omnes quidem dormiemus, sed non omnes immutabimur : et in quatuor psalmorum titulis egitur: Pro his qui immutabuntur: quanto magis hoc de coelo ac sole stellisque credendum est, quando luna solis lumen accipiet et sol septuplo fulgore rutilabit? Unde et omnis creatura congemiscit et parturit, exspectans revelationem filiorum Dei, ut mutetur in melius . Et non solum animae hominum, quae immort