comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac deinde subiungit᷑. om̃s homines uident
eũ. quẽ sicut diximꝰ uidere.ẽ. transcenden¬
tem om̃ia eiꝰ e̾entiã ex ratione colligere:
ualde mirandũ. ẽ qͦd & ipsũ cernimꝰ & eiꝰ
opus ignoramus. Dubiĩ qͥppe de eiꝰ essen-¬
tia ñ sumus: & tam̃ in eiꝰ uidicus incer¬
ti remanemus. Pats nobis qͦd sũmũ ẽ: ab-¬
sconditur qͦd minimũ. Minus quippe st̃ eiꝰ
oꝑa: qͣm ipse. Et agentẽ cernimꝰ. s in acti¬
one caligamus: quia uidelic& cur qͥd fiat
incertũ. ẽ. s quis sit qui hȩc incerta faciat
incertũ ñ . ẽ. Dicat gͦ. Mem̃to qͦd ignores opꝰ
eius de quo cecinert̃ uiri: om̃s homines ui¬
dent eũ. unus qͥsq intuetur ꝓcul: quia eũ
cuiꝰ uidicia minime comp̃hendimꝰ. e̾e ꝑrati¬
onẽ uidemus: quẽ tam̃ ad huc ꝓcul cernimꝰ
quia ab eiꝰ fortitudine nubilo infirmitatis
ce ds̃ excelsus: nc̃ iterũ dicit. ecce ds̃ magnꝰ.

Expanded text:
ac deinde subjungitur: Omnes homines vident ac deinde subjungitur: Omnes homines vident eum, quem, sicut diximus, videre est transcendentem omnia ejus essentiam ex ratione colligere, valde mirandum est quod et ipsum cernimus, et ejus opus ignoramus. Dubii quippe de ejus essentia non sumus, et tamen in ejus judiciis incerti remanemus. Patet nobis quod summum est, absconditur quod minimum. Minus quippe sunt ejus opera quam ipse; et agentem cernimus, sed in actione caligamus: quia videlicet cur quid fiat incertum est, sed quis sit qui haec incerta faciat, incertum non est. Dicat ergo: Memento quod ignores opus ejus, de quo cecinerunt viri: Omnes homines vident eum, unusquisque intuetur procul, quia eum, cujus judicia minime comprehendimus, esse per rationem videmus; quem tamen adhuc procul cernimus, quia ab ejus fortitudine nubilo infirmitatis ce Deus excelsus. Nunc iterum dicit: Ecce Deus magnus.
Abbreviated transcription (Latin):
eũ: recte subiungit᷑ unusqͥsq intuet᷑ ꝓcul.
Procul quippe eũ intueri. ẽ ñ iam illũ ꝑspe¬
ciẽ cernere. s adhuc ex sola operũ suorũ
ammiratione pensare. Procul hic etiã ele-¬
cti illũ conspiciunt: qͥa necdũ claritatẽ
illius ꝑ acum̃ intimȩ uisionis app̃hendt̃:
cui & si iam ꝑ amorẽ uixta sunt. ad huc
tam̃ ab illo terrenȩ inhabitationis ponde¬
re disiungunt᷑: & qͣmuis ei bene uiuendo
inhereant. a contẽplationis eiꝰ specie. longe
se e̾e suspirant. Quẽ nimirũ reꝓbi etiã
cum in iudiciũ uenientẽ uiderint. ꝓcul
intuent᷑: quia ñ eũ in diuinitatis forma
s in sola qua & cõprehendi potuit huma¬
nitate conspiciunt: qͥa uidelic& eoꝵ ocłos
reducta tẽ ad memoriã sua malegesta re¬
uerberant: & dũ eiꝰ humanitatẽ uident.
cuiꝰ diuinitatis claritatẽ ñ uident: miro
mͦ ab eius uisione quẽ conspiciunt longe

Expanded text:
eum, recte subjungitur: Unusquisque intuetur procul. eum, recte subjungitur: Unusquisque intuetur procul. Procul quippe eum intueri est non jam illum per speciem cernere, sed adhuc ex sola operum suorum admiratione pensare. Procul illum hic etiam electi conspiciunt, quia necdum claritatem illius per acumen intimae visionis apprehendunt. Cui etsi jam per amorem juxta sunt, adhuc tamen ab illo terrenae inhabitationis pondere disjunguntur; et quamvis ei bene vivendo inhaereant, a contemplationis ejus specie longe se esse suspirant. Quem nimirum reprobi etiam cum ad judicium venientem viderint, procul intuentur, quia non eum in divinitatis forma, sed in sola qua et comprehendi potuit humanitate conspiciunt, quia videlicet eorum oculos reducta tunc ad memoriam sua male gesta reverberant, et dum ejus humanitatem vident, cujus divinitatis claritatem non vident, miro modo ab ejus visione quem conspiciunt longe
Abbreviated transcription (Latin):
acturũ praue etiã post baptisma noue¬
rat: & iccirco eũ ad baptismatis gr̃am ñ
ꝑducat. Qͦd si ita. ẽ: peccata qͦrũdã ꝓcul¬
dubio priusqͣm sint ꝑpetrata puniunt᷑.
Et quis ista recta sentiens. dixerit. quia
om̃ps ds̃ qui alios a ꝑpetratis facinori¬
b liberat. hȩc in aliis etiã ñ ꝑpetrata cõ¬
dempnat: Occulta itaq st̃ eiꝰ iudicia:
& qͣnta obscuritate nequeunt conspici.¬
tanta debent humilitate uenerari. Dicat
gͦ. Mem̃to qͦd ignores opus eiͦ de qͦ ceciner̃
uiri. Acsi aꝑte dicer&. De quo fortes quiq
locuti sunt. eiꝰoꝑa. tuȩ m̃tis ocłis abscondu¬
ntur: qͥa m̃surã tuȩ noticiȩ eo ipso quo hu¬
manitate circũscriberis transeunt. Seqͥt᷑.
conditꝰ deb& ex ratione colligere eũ qui se
condidit. dm̃ ẽẽ: quẽ nimirũ iam uidere
est. dominationẽ illiꝰ ratiocinando conspi¬
cere. Cum uͦ dictũ sit om̃s homines uideñ

Expanded text:
acturum prave etiam post baptisma noveacturum prave etiam post baptisma noverat, et idcirco eum ad baptismatis gratiam non perducat. Quod si ita est, peccata quorumdam proculdubio priusquam sint perpetrata puniuntur. Et quis ista recte sentiens dixerit quia omnipotens Deus, qui alios a perpetratis facinoribus liberat, haec in aliis etiam non perpetrata condemnet? Occulta itaque sunt ejus judicia; et quanta obscuritate nequeunt conspici,tanta debent humilitate venerari. Dicat ergo: Memento quod ignores opus ejus, de quo cecinerunt viri. Ac si aperte diceret: De quo fortes quique locuti sunt, ejus opera tuae mentis oculis absconduntur, quia mensuram tuae notitiae eo ipso quo humconditus, debet ex ratione colligere eum condidit Deum esse. Quem nimirum jam videre est damnationem illius ratiocinando conspicere. Cum vero dictum sit: Omnes homines vident
Abbreviated transcription (Latin):
iudicia illiꝰ ipsi etiã qui hc̃ p̃dicant impe¬
netrata uenerant᷑. Et scuint gͦ quẽ p̃di¬
cant. & tam̃ eiꝰ oꝑa ignorant: qͥa cognosẽt¬
ꝑ gr̃am. cũ a quo facti sunt: s eiꝰ iudicia
cõprehendere nequeunt. quȩ ab illo etiam
in sua actione ñ cernit᷑. psalmysta testat᷑
dicens. qui posuit tenebras latibulũ suũ
& rursũ. iudicia tua abyssus multa: atq
iterũ. abyssus sicut palliũ amictꝰ eiꝰ. Un¬
de bene etiã ꝑ salomonẽ dr̃. Sicut igno¬
ras quȩ sit uia sp̃c. & qua ratione cõpin-¬
gant᷑ ossa in uentre pregnantis: sic nesciᷤ
unũ e multis loqͦr. duo ad hanc lucẽ par-¬
uuli ueniunt: s uni dat᷑ ut ad redemp¬
tionẽ ꝑ baptisma redeat: alt̃ ante subtra-¬
hit᷑. qͣm hc̃ regenerans unda ꝑfundat: &
sepe fideliũ filius sine fide rapit᷑. sepe
infideliũ. concesso fidei sacram̃to reno¬
uat᷑. S fortasse aliqͥs dicat. qͦd hunc ds̃

Expanded text:
judicia illius ipsi etiam qui hunc praedicant impejudicia illius ipsi etiam qui hunc praedicant impenetrata venerantur. Et sciunt ergo quae praedicant, et tamen ejus opera ignorant, quia cognosper gratiam eum a quo facti sunt, sed ejus judicia comprehendere nequeunt, quae ab illo etiam in sua actione non cernitur, Psalmista testatur, dicens: Qui posuit tenebras latibulum suum . Et rursum: Judicia tua abyssus multa . Atque iterum: Abyssus sicut pallium amictus ejus . Unde bene etiam per Salomonem dicitur: Sicut ignoras quae sit via spiritus, et qua ratione compingantur ossa in ventre praegnantis, sic nescis unum e multis loquar, duo ad hanc lucem parvuli veniunt, sed uni datur ut ad redemptionem per baptisma redeat, alter ante subtrahitur quam hunc regenerans unda perfundat. Et saepe fidelium filius sine fide rapitur, saepe infidelium concesso fidei sacramento renovatur. Sed fortasse aliquis dicat quod hunc Deus
Abbreviated transcription (Latin):
torib. S is uidelic& ꝓ infirmitate car¬
nis. nr̃is obtutib apparens. dũ alios reꝓ¬
bat. alios uocat: mira iudicia exhibuit. qͤ
a nobis a cogitari possint: & cõphendi non
possint. Ait nãq. In iudiciũ ego in hunc
mundũ ueni: ut qui ñ uident uideant.
& qui uident. cȩci fiant. Et rursũ. Con¬
a sapientib & prudentib: & reuelasti ea
paruulis. In quib nimirũ uidiciis. iudea
oꝑatus es iniquitatẽ: Ac si dicat. Cuius
ꝑscrutari actio ñ potest: quo pacto rep̃¬
hendi potest. Nemo enĩ bene iudicat.
qͦd ignorat. Tanto gͦ debemꝰ sub eiꝰ iudici¬
is silendo quiescere: qͣnto & rationẽ iudi-¬
tȩ uitȩ homines memorant᷑. Nam quia
aliquando uir. angłs dr̃. danihel ꝓpħa te.
stat᷑. qui ait. Ecece uir gabrihel. Rursũ
quia uiroꝵ nomine ꝑfectȩ uitȩ homines
exprimunt᷑. in ꝓuerbiis sapientia loquit᷑.
dicens. Ouiri. ad uos clamito. De dño gͥ
cunt. S tam̃ opꝰ eiꝰ ignorat᷑: qͥa nimirũ

Expanded text:
 is videlicet per infirmitatem carnis nostris obtutibus apparens, dum alios reprobat, alios vocat, mira judicia exhibuit, quae a nobis et cogitari possint, et comprehendi non possint. Ait 855 namque: In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Et rursum: Cona sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . In quibus nimirum judiciis Judaea ratur iniquitatem? - Ac si dicatur: Cujus perscrutari actio non potest, quo pacto reprehendi potest? Nemo enim bene judicat quod ignorat. Tanto ergo debemus sub ejus judiciis silendo quiescere, quanto et rationem juditae vitae homines memorantur. Nam quia aliquando vir angelus dicitur, Daniel propheta testatur, qui ait: « Ecce vir Gabriel . » Rursus quia virorum nomine perfectae vitae homines exprimuntur, in Proverbiis Sapientia loquitur dicens: « O viri ad vos clamito . » De Domincunt. Sed tamen opus ejus ignoratur, quia nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enĩ paruulos foris habent: affectũ in
eius habitatione ñ habent. Ande & ad cã¬
pestria redeunt: qͥa ab altis cacuminib mõ¬
tiũ. quasi ab spe cȩlestiũ delabunt᷑: ut extͣ
reꝓmissionis tram bruta animalia nutri¬
ant: quia ad pascendos uanis desideriis
irrationalis animi motꝰ elaborant: qͥa ȩt̾nȩ
lucis qͣnta sit claritas nesciunt: qͥa uanis.
transitoriisq occupationib obcȩcant᷑. ut
dũ trenis reb suꝑbiunt. celestis sibi lumi¬

Expanded text:
Quia enim parvulos foris habent, affectum in Quia enim parvulos foris habent, affectum in ejus habitatione non habent. Unde ad campestria redeunt, quia ab altis cacuminibus montium quasi a spe coelestium dilabuntur, ut extra repromissionis terram bruta animalia nutriant, quia ad pascendos variis desideriis irrationabiles animi motus elaborant, quia aeternae lucis quanta sit claritas nesciunt qui transitoriis occupationibus obcaecantur; et dum de terrenis rebus superbiunt, coelestis sibi lumi
Abbreviated transcription (Latin):
Cur subuertitis m̃tes filioꝵ isrł: S qͥa
erubescunt ñ defendere qͦd confitent᷑.
ꝓ eadẽ fide qͣm ꝓfessi sunt ad certam̃
ꝓperant: eãq ñ sibi. s ꝓximis uindicant.
Unde & ad moysen dicunt. Caulas ouium
fabricabimus. & stabula ium̃toꝵ. paruu¬
lisq nr̃is urbes munitas: nos autem ipsi
armati & accincti ꝑgemus ad p̾liũ ante
filios isrł. Qui mox ꝓ aliis fortes ueni¬
unt: & reꝓmissionis trã ab hostib lib̾ant.
& relinquunt: atq ad pascenda arm̃ta
extra iordanẽ redeunt. Multiqͥppe qͣmuiꝰ
fideles curis p̃sentib occupati. qͣsi arm̃ta
extra tordanẽ pascunt: qͥa cũ fide baptis¬
matis tota m̃te omĩq desiderio reb peri¬
turis inseruiunt: qui tam̃ ut diximus.
cũ fidei temptatio orit᷑. defensionũ armiᷤ
accingunt᷑: hostes fidei suꝑando trucidañ.
& hereditatẽ t̾rȩ reꝓmissionis. id ẽ. fruc¬
tũ fidei ñ amant: sicq ꝓ illa pugnant. ut
tam̃ sua pignera extra illam deponant.

Expanded text:
r subvertitis mentes filiorum Israel? Sed quia erubescunt non defendere quod confitentur, pro eadem fide, quam professi sunt, ad certamen properant, eamque non sibi, sed proximis vendicant. Unde et ad Moysen dicunt: Caulas ovium fabricabimus, et stabula jumentorum, parvulisque nostris urbes munitas; nos autem ipsi armati et accincti pergemus ad praelium ante filios Israel . Qui mox fortes pro aliis veniunt, et repromissionis terram ab hostibus liberant, et relinquunt; atque ad pascenda armenta extra Jordanem redeunt. Multi quippe quamvis fideles, curis praesentibus occupati, quasi armenta extra Jordanem pascunt, quia contra fidem baptismatis tota mente omnique desiderio rebus perituris inserviunt. Qui tamen ut, diximus, cum fidei tentatio oritur, defensionum armis accinguntur. Hostes fidei superando trucidant, et haereditatem terrae repromissionis, id est fructum fidei non amant; sicque pro illa pugnant, ut tamen sua pignora extra illam deponant.
Abbreviated transcription (Latin):
der&: in eũ qui . ẽ. suꝑ homines ñ uenir&s.
Transire gͦ. ẽ iugiles: etiã eos qͦs mirat᷑ ani¬
ma in eiꝰ cõparatione postponere. Et tc̃is
qui quȩrebat᷑ cernit᷑: si homo quidẽ. s ta¬
ñ extra m̃suras hominũ credat᷑ Vnde¬

Expanded text:
super homines, non inveniret. Transire ergo vigiles, est etiam eos quos miratur anima, in ejus comparatione postponere, et tunc is qui quaerebatur, cernitur, si homo quidem, sed tamen extra mensuras hominum credat
Abbreviated transcription (Latin):
hanc ꝑ p̃dicationis uerbũ cȩlestis amoriᷤᷤ
spiculis uulnerant: & si quidẽ ei ad huc
de uetusta conuersatione tegm̃ in est sub-¬
trahunt: ut quo exuta ab huiꝰ mundi one-¬
re reddit᷑. eo is qui quęrit᷑. ab illa citiꝰ inue¬

Expanded text:
praedicationis verbum coelestis amoris spiculis vulnerant. Et, si quod ei adhuc de vetusta conversatione tegmen inest, subtrahunt, ut quo exuta ab hujus mundi onere redditur, eo, is qui quaeritur, ab illa citius inve
Abbreviated transcription (Latin):
alio eũ qui sibi subicit᷑ attendat: ac licet
se p̃ire & aliis sentiat. eidẽ tam̃ quẽ supe¬
rat. se in aliis postponat. Sic cuncta mo¬
deratur: ut dũ singula quȩq st̃ om̃iũ int̃¬
posita. quadã caritatis necessitudine fiant
om̃ia singłoꝵ: & unus quisq sic qͦd ñ accep̃
in alt̃o possideat. ut ipse alt̾i possidendũ
qͦd accepit humilit̾ impendat. Hinc enĩ
ꝑ petrũ dr̃. Vnusqͥsq sicut accepit gr̃ãm
in altutrũ illã amministrantes: sicut bo¬
ni dispensatores multiformis gr̃ȩ dĩ. Tunc
nãq bene multiformis gr̃a dĩ dispensat᷑:
qͣndo acceptũ cionũ & ei qui hoc ñ hab&
credit᷑: qͥndo ꝓpt̃ eũ cui impendit᷑. datũ
putat᷑. Hinc ꝑ paulũ dr̃. Per caritatẽ ser¬
uite inuicẽ. Tunc enim nos caritas a iugo
culpȩ liberos reddit: cũ uicissim nos nr̃o ꝑ
amorẽ seruicio subicit: cũ & aliena bona
nr̃a credimus. & nr̃a aliis quasi sua offe¬

Expanded text:
alio eum qui sibi subjicitur attendat; ac licet alio eum qui sibi subjicitur attendat; ac licet se praeire ex aliis sentiat, eidem tamen quem superat se in aliis postponat: Sic cuncta moderatur, ut dum singula quaeque sunt omnium, interposita quadam charitatis necessitudine, fiant omnia singulorum; et unusquisque sic quod non accepit in altero possideat, ut ipse alteri possidendum quod accepit humiliter impendat. Hinc enim per Petrum dicitur: Unusquisque sicut accepit gratiam in alterutrum illam administrantes, sicut boni dispmultiformis Dei gratia dispensatur, quando acceptum donum et ejus qui hoc non habet creditur, quando propter eum cui impenditur sibi datum putatur. Hinc per Paulum dicitur: Per charitatem servite invicem . Tunc enim nos charitas a jugo culpae liberos reddit, cum vicissim nos nostro per amorem servitio subjicit, cum et aliena bona nostra credimus, et nostra aliis quasi sua offe
Abbreviated transcription (Latin):
ti terrȩ uerbo pluuias reddit. Iste oꝑatio¬
ne uirtutũ ad p̃sentẽ uitã etiã mortuos
reuocat: & tam̃ ꝓphetiȩ gr̃am ñ habens qͤ
sibi uentura sunt ignorat. Ille uentura qͦq
uelut p̃sentia attendit: & tam̃ in nulla sig¬
noꝵ oꝑatione se exerit. Iste ꝑ discretionem
sp̃uũ in factis subtilit̾ m̃tes conspicit: sed
tam̃ diuersi generis linguas nescit. Ille
diuersi generis linguas examinat: s tam̃
in reb similib dissimilia corda ñ pensat.
Alius in una lingua qͣm nouit sermonum
pondera int̃p̃tando prudent̃ discutit: ꝙ ta¬
men reliquis bonis quȩ ñ hab&. patient̃ ca¬
ret. Sic itaq creator nr̃ ac dispositor cuncta
moderatur: ut qui extolli pot̾at ex dono
quod haba. humiliet᷑ ex uirtute quã ñ ha-¬
b&. Sic cuncta moderat᷑: ut cũ ꝑ impensã
gram unũquẽq subleuat. etiã ꝑ disparẽ
alteri alt̾̃m subdat: & meliorẽ quisq dono

Expanded text:
ti terrae verbo pluvias reddit. Iste operatioti terrae verbo pluvias reddit. Iste operatione virtutum ad praesentem vitam etiam mortuos revocat, et tamen prophetiae gratiam non habens, quae sibvelut praesentia attendit, et tamen in nulla signorum operatione se exerit; iste per discretionem spirituum in factis subtiliter mentes conspicit, et tamen diversi generis linguas nescit. Ille diversi generis linguas examinat, sed tamen viribus similibus dissimilia corda non pensat. Alius in una lingua quam novit, sermonum pondera interpretando prudenter discutit, et tamen reliquis bonis quae non habet, patienter caret. Sic itaque Creator noster ac dispositor cuncta moderatur, ut qui extolli poterat ex dono quod habet, humilietur ex virtute quam non habet. Sic cuncta moderatur, ut cum per impensam gratiam unumquemque sublevat, etiam per disparem alterius alterum subdat, et meliorem quisque dono
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiam: quis posuit m̃suras eiꝰ. si nosti:
uel qͥs tetendit suꝑ eam lineam. Os enim
nisi conditor nr̃. huius t̾rȩ m̃suras ponit:
Qui int̾ni iudicii secreto moderamine alii
sermonẽ sapientiȩ. alii sermonẽ scientiae.
alii plenam fidem. alii gr̃am sanitatum.
alii oꝑationẽ uirtutũ. alii ꝓphetiã. aliidis¬
cretionẽ spuũ. alii genera linguarũ. alii
int̃p̃tationẽ sermonũ tribuit: qͣtinꝰ in uno
eodemq sp̃u iste uerbo sapientiȩ polleat.
nec tam̃ sermone scientiȩ. id ẽ. doctrinae
fulciatur: qͥa sentire atq inuenire suffic̃
etiã qͦd ꝑ discendi studiũ non app̃hendit.
Ille sermone scientie fulg&. nec tam̃ in uer¬
bo sapientiȩ conualescit: quia & sufficit ex¬
plere qͣntũ didicit. & tam̃ ad sentiendũ ex
semaipso subtile aliquid ñ assurgit. Iste ꝑ
fidem & elem̃tis imꝑat: nec tam̃ ꝑ sanita¬
tũ grãm infirmitates corpoꝵ curat. Ille ora¬
tionis ope morbos subtrahit: nec tam̃ aren¬

Expanded text:
ientiae . Quis posuit mensuras ejus si nosti, vel quis tetendit super eam lineam ? Quis enim nisi Conditor noster hujus terrae mensuras ponit, qui interni judicii secreto moderamine, alii sermonem sapientiae; alii sermonem scientiae; alii plenam fidem; alii gratiam sanitatum; alii operationem virtutum; alii prophetiam; alii discretionem spirituum; alii genera linguarum; alii interpretationem sermonum tribuit ? Quatenus in uno eodem spiritu iste verbo sapientiae polleat, nec tamen sermone scientiae, id est doctrinae fulciatur: quia sentire, atque invenire sufficit etiam quod per discendi studium non apprehendit. Ille sermone scientiae fulgeat, nec tamen in verbo sapientiae convalescat; quia et sufficit explere quantum didicit, et tamen ad sentiendum a semetipso subtile aliquid non assurgit. Iste per fidem et elementis imperat, nec tamen per sanitatum gratiam infirmitates corporum curat. Ille orationis opere morbos subtrahit, nec tamen aren
Abbreviated transcription (Latin):
de usu suo aliquid amitter&. consolaret᷑
eius infirmitas. ꝑ hoc qͦd de usu suo aliqͥd
haber&. Miri autẽ dispensatione consilii.
qͦd ei dñs de consuetudine carnali retinuit.
hoc in figura sp̃c potentius uertit. Quid
enĩ sacrificia illoꝵ animaliũ. nisi unigeni¬
ti mortem designant: Qd sacrificia illoꝵ¬
nisi extinctionẽ carnalis uitȩ nr̃ȩ signifi¬
cant: Unde gͦ imbecillitati popłi rudis
condescendit᷑: inde ei ꝑ obumbratas allego¬
riarum species maior fortitudo sp̃c nunci¬
atur. Recte itaq dr̃. & caligine illud qͦsi
pannis infantiȩ obuoluerẽ: quia unde eiꝰ
teneritudinis infirma ꝑtulit. inde altam¬

Expanded text:
de usu suo aliquid amitteret, consolaretur de usu suo aliquid amitteret, consolaretur ejus infirmitas per hoc quod de usu suo aliquid haberet. Mira autem dispensatione consilii, quod eis Dominus de consuetudine carnali retinuit, hoc in figuram spiritus potentius vertit. Quid enim sacrificia illorum animalium, nisi Unigeniti mortem designant? Quid sacrificia illonisi exstinctionem carnalis nostrae vitae significant? Unde ergo imbecillitati populi rudis condescenditur, inde ei per obumbratas allegoriarum species major fortitudo spiritus nuntiatur. Recte itaque dicitur: Et caligine illud quasi pannis infantiae obvolverem, quia unde ejus teneritudinis infirma
Abbreviated transcription (Latin):
inherentes. euelli ab infimis possent: nisi
gradatim ducta p̃dicatione proficerent.
Hinc quippe.ẽ. qͦd in egyptũ positis. pio iusto¬
q moderamine latenti eoꝵ concupiscentiȩ
condescendit᷑: & uicinoꝵ suoꝵ uasis aureis
argenteisq sublatis discedere iubent᷑: qͥ ad
sẏna montẽ ducti accepta lege mox audie¬
runt. Non concupisces rẽ ꝓximi tui. Hinc
est qͦd in eadẽ lege. ocłm ꝓ ocło. dentem ꝓ
dente. p̃cipiunt᷑ exigere: & qͣndoq tam̃ reue¬
lata gr̃a ꝑcussi. maxillã alt̾am iubentur
p̃bere. Quia enĩ semꝑ plus ira in uindicta
exigit. qͣm iniuria accepit: dũ discunt ma-
la ñ multiplicius reddere. qͣndoq ea disce¬
rent & multiplicata sponte tolerare. Hinc
in melioris uitȩ figura cõposuit. Bruta nã¬
q animalia. idolis in ȩgypto mactabant: ei
q in usum postmodũ animaliũ mactatio¬
nẽ retinuit. s idoloꝵ cultũ uitauit: ut dũ

Expanded text:
inhaerentes, evelli ab infimis non possunt, nisi inhaerentes, evelli ab infimis non possunt, nisi gradatim ducta praedicatione proficiant. Hinc quippe est quod in Aegypto positis, pio justoque moderamine, latenti eorum concupiscentiae condescenditur, et vicinorum suorum vasis aureis argenteisque sublatis, discedere jubentur. Qui ad Sinam montem ducti, accepta lege mox audiunt: Non concupisces rem proximi tui . Hinc est quod in eadem lege, oculum pro oculo, dentem pro dente praecipiuntur exigere , et quandoque tamen, revelata gratia, percussi maxillam alteram jubentur praebere . Quia enim plus semper ira in vindicta exigit quam injuria accepit, dum la non multiplicius reddere, quando discerent ea et multiplicata sponte tolerare. Hinc in meliori vitae figura composuit. Bruta namque animalia idolis in Aegypto mactabant ei in usum postmodum animalium mactationem retinuit, sed idolorum cultum vetavit, ut dum
Abbreviated transcription (Latin):
huc infirma sapientes uerbor: suoꝵ caligine
quasi pannis infantiȩ obuoluit: ut manda¬
tis grossiorib ligati crescerent. ne male libe¬
ri in suis uoluptatib perirent: qͦs ad uiam
iusticiȩ dũ ñ iam caritas s adhuc timor ad¬
stringers. diuina dispensatio quasi p̃ssit ut
nutrir&. Infirmus nãq popls cũ p̃ceptoꝵ
pannos nolens ꝑtulit: ad firmior statum
ex ipsa sua ligatione ꝑuenit. Quia enuti¬
mor eum prius a culpa cohercuit: cõpetent̃
postmodũ in libertatẽ sp̃c exiliuit. Hos pan-¬
cepta ñ bona. Mala enim quasi mala ẽẽ de¬
sinunt. comparatione peioꝵ: & bona qͣsi bona
ñ sunt. cõparatione melioꝵ. Nam sicut peiꝰ
delinquenti iudeȩ de sodoma atq gomorra¬
dr̃ iustificasti sorores tuas in om̃ib abhomi¬
nationib tuis quas oꝑata es: ita meliorib
testam̃ti noui p̃ceptis subsequentib p̃cepta
bona quȩ rudib data sunt. ñ bona ẽe me-¬

Expanded text:
huc infirma sapientes verborum suorum caligine huc infirma sapientes verborum suorum caligine quasi pannis infantiae obvolvit, ut mandatis grossioribus ligati crescerent, ne male liberi in suis voluptatibus perirent. Quos ad viam justitiae dum non jam charitas, sed adhuc timor astringeret, divina dispensatio quasi pressit ut nutriret. Infirmus namque populus cum praeceptorum pannos nolens pertulit, ad firmiorem statum ex ipsa sua ligatione pervenit. Quia enim timor eum prius a culpa coercuit, competenter postmodum in libertatem spiritus exivit. Hos pani eis praecepta non bona . Mala enim quasi mala esse desinunt comparatione pejorum, et bona quasi bona non sunt comparatione meliorum. Nam sicut pejus delinquenti Juddicitur: Justificasti sorores tuas in omnibus abominationibus tuis, quas operata es ; ita melioribus Testamenti Novi praeceptis subsequentibus, praecepta bona quae rudibus data sunt, non bona esse me
Abbreviated transcription (Latin):
nequitias oꝑis ꝓhibuit. postmodũ culpas ex-¬
haurit cordis: nimirũ tum̃ti mari. ne cir¬
cumducta iusticiȩ littora transeat. bis o¬
dicens. qͣndo erumpebat quasi de uulua ꝓ¬
cedens: quia uidelic& tc̃ humano generi p̃¬
ceptis legis obuiauit. qͣndo adhuc scłm suȩ
origini uicinũ. quasi ab ortu ꝓprio ad ꝓfe¬
ctũ uitȩ carnalis exibat. De uulua qͥppe
ꝓcedere. ẽ in lucẽ p̃sentis głȩ carnalit̃ ap¬
parere. Et recte subiungit᷑. cũ ponerẽ nu¬
bem uestim̃tũ eiꝰ: qͥa nimirũ ds̃ hominib
non tunc aꝑta ostensione se intulit: s dum
hos ab errore ꝑfidiȩ eripit. nec tam̃ illis cla¬
ritatẽ sui luminis patefacit: quasi ex tenebriᷤᷤ
eos abstulit. s adhuc nube uestiuit: ut &¬
pristina prauitatis acta relinquerent & ta¬
men uentura bona adhuc certiꝰ ñ uideren.
Unde & apte subdit᷑ & caligine illud quasi
pannis infantiȩ obuoluerẽ. Dũ enĩ rudes
rata locutione p̃ceptis litterȩ astrinxit: ad¬

Expanded text:
nequitias operis prohibet, et postmodum culpas cordis exhaurit, nimirum tumenti mari, ne circumducta justitiae littora transeat, bis odicens: Quando erumpebat, quasi de vulva procedens. Quia videlicet tunc humano generi praeceptis legis obviavit, quando adhuc saeculum suae origini vicinum, quasi ab ortu proprio ad profectum vitae carnalis exibat. De vulva quippe procedere est in luce praesentis gloriae carnaliter apparere. Et recte subjungitur: Cum ponerem nubem vestimentum ejus. Quia nimirum Deus hominibus non tunc aperta ostensione se intulit, sed dum eos ab errore perfidiae eripuit, nec tamen illis claritatem sui luminis patefecit, quasi ex tenebris eos abstulit, sed adhuc nube vestivit, ut et pristina pravitatis acta relinquerent, et tamen ventura bona adhuc certius non viderent. Unde et apte subditur: Et caligine illud quasi pannis infantiae obvolverem. Dum enim ruderata locutione praeceptis litterae astrinxit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
noueras: Numquid ingressus es thesau¬
ros nuus: aut thesauros grandinis aspexi¬
sti: Quȩ p̃paraui in tempus hostis. in diẽ
pugnȩ & belli: ꝑ qͥm uiam spargit᷑ lux. di¬
uiditur ęstus suꝑ terram. Qs dedit ue¬
hem̃tissimo imbri cursũ: & uiã sonantis
tonitrui: Ut pluer& suꝑ terrã absq homi¬
ne in deserco: ubi nullus mortaliũ cõmo¬
ratur: ut impler& inuiã & desolatã: ut

Expanded text:
noveras? Numquid ingressus es thesaunoveras? Numquid ingressus es thesauros nivis, aut thesauros grandinis aspexisti? Quae praeparavi in tempus hostis, in diem pugnae et belli? Per quam viam spargitur lux. dividitur aestus super terram? Quis dedit vehementissimo imbri cursum, et viam tonantis tonitrui; ut plueret super terram absque homine in deserto, ubi nullus mortalium commoratur? Ut impleret inviam et d
Abbreviated transcription (Latin):
In cassum te exterius in bonis oꝑib pensas.
s ñ me interius. qui in te temptationis
undas compesco consideras. Ut enĩ tu flu¬
ctus ferre possis. in oꝑe meȩ uirtutis. ẽ. qͥ
fluctus frango temptationis in corde
LI
UMO UID POST
ortum suũ p̃cepisti di¬
luculo. & ostendisti au¬
rorȩ locum suũ: & te¬
nuisti concutiens extre¬
ma t̾rȩ: & exclusisti mmi¬
pios ex ea: Restituet᷑
ut lutũ signacłm: et
stabit sicut uestimentũ. Auferet᷑ ab impi¬
is lux sua: & brachiũ excelsũ confringetur.
Nuiquid ingressus es ꝓfunda maris: & in
nouissimis abyssi deambulasti: Numqͥd
aꝑtȩ tͥ sunt portȩ mortis: & ostia tenebrosa
uidisti: Numqͥd considerasti latitudinem
terrȩ: Indica mͥ si nosti omia in qua uia¬
lux habite. & tenebrarũ quis locus sit: ut
ducas unũquẽq ad t̃minos suos. & intelli¬
gas semitas eiꝰ domus. Sciebas tunc quod
nasciturus e̾es: & numerũ dierũ tuorum

Expanded text:
Incassum te exterius in bonis operibus pensas, Incassum te exterius in bonis operibus pensas, si non me interius, qui in te tentationis undas compesco, consideras. Ut enim tu fluctus ferre possis in opere, meae virtutis est, qui fluctus frango tentationis in corde. LIumquid post ortum tuum praecepisti diluculo, et ostendisti aurorae locum suum? et tenuisti concutiens extrema terrae; et excussisti impios ex ea? Restituetur ut lutum signaculum, et stabit sicut vestimentum et auferetur ab impiis lux sua, et brachium excelsum confringetur. Numquid ingressus es profundum maris, et in novissimis abyssi deambulasti? Numquid apertae sunt tibi portae mortis, et ostia tenebrosa vidisti? Numquid considerasti latitudines terrae? indica mihi, si nosti omnia, in qua via habitet lux, et tenebrarum quis locus sit? ut ducas unumquodque ad terminos suos, et intelligas semitas domus ejus. Sciebas tunc quod nasciturus esses? et numerum dierum tuorum
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑbia inflat: s ne uerã celsitudinẽ amit¬
tat. considerando quisq qͥa puluis. ẽ ab al¬
titudine se conceptȩ elationis humiliat:
certans nimirũ ne qͦd in suggestione cogi¬
tationis tolerat. in exercitatione oꝑis erum¬
pat. Bene gͦ dr̃. posui uectẽ. & ostia. & dixi.
hucusq uenies & ñ ꝓcedes amplius. & hic
confringes tum̃tes fluctus tuos: quia dũ
electus quisq & temptat᷑ uiciis. & tam̃ face
re suggesta mala renitit᷑. quasi mare clau-¬
sum tenet᷑. Quod & si intͦ tumultuosis co-¬
gitationũ fluctib m̃tẽ ꝑcutit: statuta tam̃
bene littora uiuendi ñ excedit. Qd mare
quidẽ in tumores se erigit: s dũ fixa deli¬
beratione cordis illidit᷑. fractũ redit. Bea-¬
tus gͥ iob ne sibi tribuat qͦd contra ꝓcellas
cordis fortit᷑ stat. uoce dñica audit qͥs con¬
clusit ostiis mare. qͣndo erumpebat qͦsi de
uulua ꝓcedens. & cȩtã: acsi aꝑte diceretur.

Expanded text:
Superbia inflat; sed ne veram celsitudinem amitSuperbia inflat; sed ne veram celsitudinem amittat, considerando quisque quia pulvis est ab altitudine se conceptae elationis humiliat, certans nimirum ne quod in suggestione cogitationis tolerat in exercitationem operis erumpat. Bene ergo dicitur: Posui vectem et ostia, et dixi: Hucusque venies, et non procedes amplius, et hic confringes tumentes fluctus tuos, quia dum electus quisque et tentatur vitiis, et tamen facere male suggesta renititur, quasi mare clausum tenetur. Quod 918 etsi intus tumultuosis cogitationum fluctibus mentem percutit, statuta tamen bene vivendi littora non excedit. Quod mare quidem in tumore se erigit, sed dum fixa deliberatione cordis illiditur, fractum redit. Beatus igitur Job ne sibi tribuat quod contra procellas cordis fortiter stat, voce divina audiat: Quis conclusit ostiis mare, quando erumpebat, quasi de vulva procedens,
Abbreviated transcription (Latin):
lutũ a iuncło caritatis inuenit᷑. Si autẽ
mens dĩ ac ꝓximi dilectione constringit᷑
cũ temptationũ motus quęlib& ei iniusta
suggesserint. obicem se illis ipsa dilectio op¬
ponit: & ꝑsuasionis undã uirtutũ ostus ac
uecte intimi amoris frangit. Quia gͦ dñs
impetũ ꝑ obserata claustra compescit. Ira
fortasse in occulto exasꝑat: s ne quies suꝑ¬
na ꝑdatur ꝑturbatione m̃itis. officiũ lin¬
guȩ subtrahit᷑: ne usq ad uocẽ exeat. quod
in sinũ cordis tumultuosũ sonat. Luxu¬
ria in occultis cogitationib accendit: sed
ne suꝑnã mundiciam mens amictat. con-¬
ceptȩ immundiciȩ ea quȩ famulari pot̃ais
membra castigat: ne usq ad corruptionẽ¬
exhal& corporis. fȩtor cordis. Auaricia stimu¬
lat: s ne cęlesti regno mens careat. intra cla¬
ustra se parsimoniȩ contenta ꝓpriis ligat:
ne in praua se oꝑa dilatet. s usq ad ext̃io¬
res actꝰ int̾nȩ concupiscentiȩ estus exsud&.

Expanded text:
invenitur; si autem mens Dei ac proximi dilectione constringitur, cum tentationum motus quaelibet ei injusta suggesserint, obicem se illis ipsa dilectio opponit, et pravae suasionis undas virtutum ostiis ac vecte intimi amoris frangit. Vet. XX. Quimpetum per obserata claustra compescit. Ira fortasse in occulto exasperat; sed ne quies superna perdatur, perturbationi mentis officium linguae subtrahitur, ne usque ad vocem exeat, quod in sinu cordis tumultuosum sonat. Luxuria in occultis cogitationibus accenditur; sed ne supernam munditiam mens amittat, conceptae immunditiae ea quae famulari poterant membra castigat, ne usque ad corruptionem corporis exhalet fetor cordis. Avaritia stimulat; sed ne coelesti regno mens careat, 917 intra claustra se parcimoniae contenta propriis ligat, ne in pravo se opere dilatet, et usque ad exteriores actus internae concupiscentiae aestus exsudet.
Abbreviated transcription (Latin):
iam pigra torpensq in ima iaceat. s repleta
intimis afflatib. ad suꝑna conscendat: atq
inde quasi quodã rerũ uertice. quȩ in fra
se uentura sunt uideat. S ne qͥs in p̃dictiᷤᷤ
rachariȩ uerbis. angłi designatũ nomine.

Expanded text:
jam pigra torpensque in imis jaceat, sed repleta jam pigra torpensque in imis jaceat, sed repleta intimis afflatibus, ad superna conscendat, atque inde quasi de quodam rerum vertice, quae infra se ventura sunt videat. Sed ne quis in praedictis Zach
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ꝑ angłos ds̃ secreta eoꝵ p̃sentia. uir-¬
tutis suȩ aspirationẽ infundit. Unde ta¬
charias ait. Dixit ad me angłs qui loque¬
batur in me. Dũ ad se quidẽ. s tam̃ in se
loqui angłm dicit: liquido ostendit. quod
is qui acd ipsũ uerba facer&. ꝑ corpoream
spetiẽ extra ñ e̾et. Unde & paulo post sub¬
s sicut sunt angłici sp̃c uoluntatem dĩ.¬
ꝓpłarũ sensib innotescunt: atq ita eos
ad sublimia subleuant: & quȩq in reb fu¬
tura sunt in causis originalib p̃sentia de¬
monstrant. Humanũ nãq cor ipso carnis
corruptibilis pondere grauatũ. hanc ipsã
corpulentiã suã quasi obicẽ sustinens int̃¬
na ñ penetrat: & graue exteriꝰ iac&: quia
leuantẽ manũ interiꝰ ñ hab&. Unde fit
sicut dictũ. ẽ. ut ꝓpħarũ sensib ipsa ut est
subtilitas angłice uirtutis appareat: eoꝵq
mens quo subtili sp̃u tangit᷑. leuetur: & non

Expanded text:
etiam per angelos, secreta eorum praesentia, viretiam per angelos, secreta eorum praesentia, virtutem suae aspirationis infundit, unde Zacharias ait: Dixit ad me angelus, qui loquebatur in me . Dum ad se quidem, sed tamen in se loqui angelum dicit, liquido ostendit quod is qui ad ipsum verba faceret per corpoream speciem extra non esset. Unde et paulo post subsed sicut sunt angelici spiritus, voluntatem Dei prophetarum sensibus innotescunt; atque ita eos ad sublimia sublevant, ut quaeque in rebus futura sunt, in causis originalibus praesentia demonstrent. Humanum videlicet cor ipso carnis corruptibilis pondere gravatum, ac ipsam corpulentiam suam quasi obicem sustinens interna non penetrat, et grave exterius jacet, quia levantem manum interius non habet. Unde fit, sicut dictum est, ut prophetarum sensibus ipsa ut est subtilitas angelicae virtutis appareat, eorumque mens quo subtili spiritu tangitur, levetur; et non
Abbreviated transcription (Latin):
clarescer& officiũ ministrantiũ. Aliqͣndo¬
tato dño scriptũ.ẽ. quia de nube uox so¬
nuit dicens. hic ẽ. filius m̃s dilectꝰ: in quo
mͥ complacui. Aliqͣndo terrenis substan¬
tiis ꝑ angłos loquit᷑ ds̃ sicut cũ balaam
corripuit. & in ore asinȩ humana uerba
formauit. Aliqͣndo simul t̾renis & celesti¬
b substantiis ꝑ angłos loquit᷑ ds̃: sicut ad
moysen in monte cũ iussionis suȩ uerba
edidit. ignẽ rubũq sociauit: atq aliud su¬
ꝑius aliud inferius iunxit: qͦd tam̃ tunc
solum agit᷑. cũ ex ip̃sa aliqͥd coniunctio¬
ne signat᷑. Nam ꝑ succensũ rubũ moysen
alloquens. quid aliud ostendit. nisi qͦd eiꝰ
popłi ductor fier&.: qui & legis flammã
uel qͦd ex illo popło exir&. qui in igne dei¬
tatis. carnis nr̃ȩ peccata quasi rubi spinas
acciꝑ&.& inconsũmatã humanitatis nr̃ȩ
substantiã etiã in ipsa diuinitatis flãma

Expanded text:
claresceret officium ministrantium. claresceret officium ministrantium. zato Domino scriptum est quia de nube vox sonuit dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Aliquando terrenis substantiis per angelos loquitur Deus, sicut cum Balaam corripuit, in ore asinae humana verba formavit . Aliquando simul terrenis et coelesti substantiis per angelos loquitur Deus, sicut ad Moysen in monte, cum jussionis suae verba edidit, ignem rubumque sociavit, atque aliud superius, aliud inferius junxit. Quod tamen tunc solum agitur, cum ex ipsa aliquid conjunctione signatur. Nam per succensum rubum Moysen alloquens, quid aliud ostendit nisi quod ejus populi ductor fieret, qui et legis flammam Vel quod ex illo populo exiret, qui in igne deitatis, carnis nostrae dolores quasi rubi spinas acciperet, et inconsumptam humanitatis nostrae substantiam, etiam in ipsa divinitatis flamma
Abbreviated transcription (Latin):
reptilib ac qͦdrupedib plenũ in extasi rap¬
tus aspexit: qui nisi incorporeis hȩc ocłis
cerner&. in extasi ñ fuiss&. sicut paulo in
uisione noctis uir macedo apparuit: qui
transire eũ macedoniã rogauit. Aliqͣndo.
imaginib & ante corportos ocłos ad tempꝰ
ex aere assumptis. ꝑ angłos loquit᷑ ds̃.: sicut
abraham ñ solũ tres uiros uidere potuit.
s etiã habitacło t̾reno susciꝑe: ñ solũ susci¬
pere. s eoꝵ usib etiã cibos adhibere. Nisi
enim angłi quȩdã nobis int̾na ñtiantes
ad tempꝰ ex aere corpora sumerent. exterio¬
rib ꝓfecto nr̃is obtutib ñ apparerent: nec
cibos cũ abraham caꝑent. nisi ꝓpt nos soli¬
dum aliquid ex celesti elem̃to gestarent.
Nec mirũ qͦd illic ipsi qui suscepti sunt mͦ an
primunt᷑ qui exteriꝰ ministrabant: & ap-¬
pellatione dñi. ostendit᷑ qui eis interiꝰ pre¬
erat: ut ꝑ hoc p̃sidentis imꝑiũ. & ꝑ illud

Expanded text:
reptilibus ac quadrupedibus plenum in ecstasi rapreptilibus ac quadrupedibus plenum in ecstasi raptus aspexit , qui nisi incorporeis oculis haec cerneret, in ecstasi non fuisset; sicut Paulo in visione noctis vir Macedo apparuit , qui transire eum in Macedoniam rogavit. Aliquando imaginibus et ante corporeos oculos ad tempus ex aere assumpttres viros videre potuit, sed etiam habitaculo terreno suscipere, et non solum suscipere, sed eorum usibus etiam cibos adhibere . Nisi enim Angeli quaedam nobis interna nuntiantes ad tempus ex aere corpora sumerent, exterioribus profecto nostris obtutibus non apparerent; nec cibos cum Abraham caperent, nisi propter nos solidum aliquid ex coelesti elemento gestarent. Nec mirum quod illic ipsi qui suscepti sunt, modo primuntur qui exterius ministrabant, et appellatione Domini ostenditur qui eis interius praeerat, ut per hoc praesidentis imperium, et per illud
Abbreviated transcription (Latin):
in paradyso ad aurã post meridiẽ: abscon¬
dit se int̾ ligna paradysi. Quid. ẽ. enĩ qͦd
post peccatũ hominis. in paradyso dñs ñ
iam stat. s deambulat: nisi qͦd irruente
culpa. se a corde hominis motũ demonstrat:
Qd. ẽ qͦd ad aurã post meridiẽ: nisi qͦd lux
feruentior ueritatis abscesserat. & peccatri
cem animã culpȩ suȩ frigora constringe¬
bant: Increpauit gͦ adam deambulans: ut
cecis m̃tib nequitiã suã ñ solũ sermonib.
s etiam reb aꝑir&.: qͣtinꝰ peccator homo
& ꝑ uerba qͦd fecerat audir& & ꝑ deambu¬
lationẽ amisso ȩt̾̃nitatis statu. mutabilita¬
tis suȩ inconstantiã cerner& & ꝑ auram.
feruore caritatis expulso. torporẽ suũ ani¬
maduerter&: & ꝑ declinationẽ solis cogno¬
scer&. qͦd ad tenebras ꝓpinquar&. Aliqͣndo¬
imaginib cordis ocłis extensis. ꝑ angłos lo¬
quitur ds̃. sicut iacob subnixam cȩlo sca-¬
lam dormiens uidit: sicut petrus linteũ

Expanded text:
diso, ad auram post meridiem, abscondit se inter ligna paradisi. Quid est enim quod post peccatum hominis in paradiso Dominus non jam stat, sed deambulat, nisi quod irruente culpa, se a corde hominis motum demonstrat? Quid est quod ad auram post meridiem, nisi quod lux ferventior veritatis abscecem animam culpae suae frigora constringebant? Increpavit ergo Adam deambulans, ut caecis mentibus nequitiam suam non solum sermonibus, sed etiam rebus aperiret; quatenus peccator homo, et per verba quod fecerat audiret, et per deambulationem, amisso aeternitatis statu, mutabilitatis suae inconstantiam cerneret, et per auram fervore charitatis expulso, torporem suum animadverteret, et per declinationem solis cognosceret quod ad tenebras propinquaret. imaginibus cordis oculis ostensis per angelos loquitur Deus, sicut Jacob subnixam coelo scalam dormiens vidit ; sicut Petrus linteum
Abbreviated transcription (Latin):
situs exponer& quẽadmodũ uerba iheremiȩ
ꝓphetantis audiss&. ait. Ex ore suo loque¬
bat᷑ quasi legens: & ego scribebam. Qui enĩ
legens loquit᷑. alio intendit. s alio uerbum
facit: quia quod uids dicit. Propħȩ gͦ dei
qui eius uerba uident potius in corde quã
audiunt. quasi legentes loquunt᷑. Cum uͦ¬
ꝑ angłm uoluntatẽ suã dñs indicat: aliqͥn¬
do eam uerbis aliqͥndo reb demonstrat:
aliqͦndo simul uerbis & reb: aliqndo ima¬
ginib cordis ocłis extensis: aliqͣndo ia¬
ginib & ante corporeos ocłos ad tẽpꝰ ex aere
assumptis: aliquando cȩlestib substantiis.
aliqͣndo t̃renis: aliqͣndo simul & terrenis &

Expanded text:
situs exponeret quemadmodum verba Jeremiae situs exponeret quemadmodum verba Jeremiae prophetantis audisset, ait: Ex ore suo loquebatur quasi legens, et ego scribebam . Qui enim legens loquitur, alio intendit, sed alio verbum facit, quia 894 quod videt dicit. Prophetae ergo Dei, quia ejus verba vident potius in corde quam audiunt, quasi legentes loquuntur. 3. r angelum voluntatem suam Dominus indicat, aliquando eam verbis, aliquando rebus demonstrat, aliquando simul verbis et rebus, aliquando imaginibus cordis oculis ostensis, aliquando iginibus et ante corporeos oculos ad tempus ex aere assumptis, aliquando coelestibus substantiis, aliquando terrenis, aliquando simul terrenis et
Abbreviated transcription (Latin):
habers: in corde nuirũ phylippo sp̃c di¬
xerat. adiunge te ad currũ. Et cũ ad euo¬
candũ petrum tim̃tes dm̃ milites cornelius
misisset: in mente ꝓculdubio ab sp̃u petrꝰ
audiuit. Ecce tres uiri quęrt̃ te: surge ita¬
q descende. & uade cum eis. Sp̃u enim dĩ
quasi quȩdam nobis uerba dicere. ẽ occulta
ui ea quȩ agenda sunt intimare. & cor ho¬
minis ignarũ ñ adhibito strepitu. & tardi¬
tate sermonis. peritũ repente de abscon-¬
ditis reddere. Nam quia auditus ea quȩ
ad se fiunt non simul om̃ia dicta comp̃¬
hendit quippe qui & causas ꝑ uerba. & par¬
ticulatim uerba ꝑ sillabas ꝑcipit. uisꝰ aut̃
nr̃ in eo qͦd se dirigit. totũ subito & simul
app̃hendit: dĩ locutio ad nos intrinsecus
facta. uidetur potius qͣm auditur: qͥa dũ
sem&ipsũ sine mora sermonis insinuat. re¬
pentina luce nr̃ȩ ignorantiȩ tenebras illu¬
strat. Unde & baruch neriȩ filius cũ reqͥ¬

Expanded text:
haberet, in corde nimirum Philippo Spiritus dihaberet, in corde nimirum Philippo Spiritus dixerat: Adjunge te ad currum . Et cum ad evocandum Petrum timentes Deum milites Cornelius direxisset, in mente procul dubio a spiritu Petrus audivit: Ecce tres viri quaerunt te, surge itaque, descende et vade cum eis . Spiritum enim Dei quasi quaedam nobis verba dicere est occulta vi ea quae agenda sunt intimare, et cor hominis ignarum, non adhibito strepitu et tarditate sermonis, peritum repente de absconditis reddere. Nam quia auditus ea quae ad se fiunt non simul omnia dicta comprehendit, quippe qui et causas per verba, et particulatim verba per syllabas percipit; visus autem noster in eo quod se dirigit, totum subito et simul apprehendit; Dei locutio ad nos intrinsecus facta videtur, potius quam audiatur, quia dum semetipsum sine mora sermonis insinuat, repentina luce nostrae ignorantiae tenebras illustrat. Unde et Baruch, Neriae filius, cum requi
Abbreviated transcription (Latin):
scribat. Sine strepitu sermo. ẽ: qui & au¬
ditũ aꝑit: & habere sonitũ nescit. Quod
enim de aduentu scĩ spc̃ scriptũ ẽ. factꝰ. ẽ
repente de cȩlo sonus tãquã aduenientis
erant sedentes. & apparuert̃ illis disꝑtitȩ
linguȩ quasi ignis. seditq supra singłos
eoꝵ ꝑ ignẽ quidẽ dñs apparuit: s ꝑ sem&¬
ipsũ locutionẽ interius fecit. Et neq ig¬
nis ds̃. neq ille sonitꝰ fuit: s ꝑ hoc qͦd ext̃iꝰ
exibuit. exp̃ssit hoc qͦd interiꝰ gesut. Quia
enim discipulos & zelo succensos. & uerbo
eruditos intus reddidit: foras linguas¬
igneas ostendit. In significatione gͥ admo¬
ta sunt elem̃ta. ut ignẽ & sonitum sentireq̃
corpora: igni uͦ inuisibili. & uoce sine sonitu
docerent᷑ corda. Foris gͦ fuit ignis qui ap¬
paruit: s intus qui scientiã dedit. Et cũ
reginȩ candacis eunuchꝰ currui p̃sidens iter
caꝑ&. atq ysaiam in manib ñ intelligens

Expanded text:
scribat; sine strepitu sermo est qui et auscribat; sine strepitu sermo est qui et auditum aperit et habere sonitum nescit. Quod enim de adventu sancti Spiritus scriptum est: Factus est repente de coelo sonus tanquam advenientis erant sedentes. Et apparuerunt illis dispertitae linguae quasi ignis: seditque supra singulos eorum Per ignem quidem Deus apparuit; sed per semetipsum locutionem interius fecit: et neque ignis Deus, neque ille sonitus fuit, sed per hoc quod exterius exhibuit expressit hoc quod interius gessit. Quia enim discipulos et zelo succensos et verbo eruditos intus reddidit, foris linguasigneas ostendit. In significatione igitur admota sunt elementa, ut ignem et sonitum sentirent corpora, igne vero invisibili et voce sine sonitu docerentur corda. Foris ergo fuit ignis qui apparuit, sed intus qui scientiam dedit. Et cum reginae Candacis eunuchus currui praesidens iter carperet, et Isaiam in manibus, non intelligens
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. amanda dulcedo eiꝰ ostendit᷑: ꝑ terribilẽ
uͦ. potestas eius metuenda monstrat᷑. In illa
ꝑsuadetur animȩ ut ꝓficiat: in ista repri¬
mit᷑ quȩ ꝓficit. In illa discit qͦd appetat:
u ista qͦđ metuat. Per illam dicit lauda
est: qui ut in medio inhabit&. uenit. Cũ
uͦ se ꝑ tempestatẽ & turbinem insinuat:
nimirũ quȩ tangit corda ꝑturbat: atq
ad edomandã elationẽ se exerit. qͣndo po-¬
tens & terribilis innotescit. Sciendũ p̃tea
ẽ. quia in duob modis locutio diuina di
nobis ui internȩ inspirationis aꝑit᷑. Cum
ꝑ sema ipsum loquit᷑. de uerbo eius sine uer¬
bis ac sillabis cor docet᷑: quia uirtus eiꝰ in
intima quadã subleuatione cognoscit᷑: ad
quam mens plena suspendit᷑ uacua graua¬
tur. Pondus enĩ qͦd dã. ẽ: qͦd omnẽ animã
qͣm replet leu&e. Incorporeũ lum̃ .ẽ. qͦd &
interiora repleat: & repleta exteriꝰ circum¬

Expanded text:
Domini amanda dulcedo ejus ostenditur: per terribilem Domini amanda dulcedo ejus ostenditur: per terribilem vero potestas ejus metuenda monstratur. In illa persuadetur animae, ut proficiat: in ista reprimitur, quae proficit. In illa discit, quod appetat: in ista, quod metuat. Per illam dicit: Gaudeest, qui, ut in medio inhabitem, venit: cum vero se per tempestatem et turbinem insinuat, nimirum quae tangit corda, perturbat atque ad edomandam elationem se exerit, quando potens et terribilis innotescit. Hinc in psa animus. Duobus modis locutio divina disnobis vis internae aspirationis aperitur. Cum per semetipsum loquitur, de verbo ejus sine verbis ac syllabis cor docetur, quia virtus ejus in intima quadam sublevatione cognoscitur, ad quem mens plena suspenditur, vacua gravatur; pondus enim quoddam est, quod omnem animam quam replet levet. Lumen incorporeum est quod et interiora repleat, et repleta exterius circum
Abbreviated transcription (Latin):
post ortũ tuũ p̃cepisti diluculo. & ostendi¬
sti aurore locum suũ: Quis uͦ ista nisi
dñs potest: Et tam̃ int̾rogat᷑ homo ut
cognoscat quia ista ñ potest: quatinꝰ uir
qui tam imm̃sis uirtutib credit. & nulliꝰ
hominis exemplo uincit᷑. ne extolli debeat.
dĩ cõparatione suꝑet᷑. S o qͣm potent̃ eri¬
gitur: qui tam sublimit humiliat᷑. O qͦnta
ẽ hominis uictoria: ex dĩ cõparatione ꝑdi-¬
disse. O qͣnto hominib maior ẽ: qui testi¬
moniis conuincit᷑ dõ minor. Multũ qͥp¬
pe potens. ẽ: qui tali int̾rogatione osten¬
dit᷑. quia potens ñ. ẽ S quia ad obscura
nimis disserenda ducimur: ad eiꝰdẽ text᷑
quia si sano atq incolumi loqueret᷑ extran¬
quillitate. dominica locutio facta diceret᷑.
fuisse describit᷑. Alit̃ enim dñs seruis suis
loquit᷑. cũ eos intrinsecus ꝑ cõpunctionẽ
ꝓuehit: alit̾ cũ ꝑ districtionẽ ne extol¬
lant᷑ p̃mit. Per blandã enĩ locutionem

Expanded text:
episti diluculo, et ostendisti aurorae locum suum ? Quis vero ista, nisi Dominus potest? Et tamen interrogatur homo, ut cognoscat quia ista non potest, quatenus vir qui tam immensis virtutibus crevit, et nullius hominis exemplo vincitur, ne extolli debeat, Dei comparatione superetur. Sed o quam potenter erigitur qui tam sublimiter humiliatur! O quanta est hominis victoria, ex Dei comparatione perdidisse! O quanto hominibus major est qui testimoniis convincitur Deo minor! Multum quippe potens est qui tali interrogatione ostenditur quia potens non est. Sed quia ad obscura nimis disserenda ducimur, ad ejusdem textus quia si sano atque incolumi loqueretur ex tranquillitate Dominica locutio facta diceretur:fuisse describitur. Aliter enim Dominus servis suis loquitur, cum eos intrinsecus per compunctionem provehit: aliter, cum per districtionem, ne extollantur, premit. Per blandam locutionem