comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur Ihs̃ erat indutus uestibus sordidis: triplicter inter p̃tantur : uel ob coniu¬
gium in licitum ł obpeccata populi : uel ꝓp̃ts qualorem captiuitatis : Angelus autem
ante cuius faciem stabat hiesus p̃caepit ca&eris angelis &personadñi ut auferren
ab eo sordida uestimenta : dequibus supradiximus. Quicum p̃ caeptum. opere conplos¬
sent : Rur sum idem angelus loquitus adhiesum: ecceabs tili ate inquitatemtũ.
h acc sum sordida ues timenta: & indute mutitoruis. hoc ẽ israhelten tibi coniugem copulaui :
lerimus sanihip. quae mtra aplerisque dicitur : & in hac uolunt intellegi sacer dotu dignuatem
quod ab latis sordibus peccatorum i mundum habuerit sacerdotiũ: haec iudaei: Nr̃iaũ ita disser̃
facer dotem c̃ẽ magnũ: id quem dr̃: Tues sacerdos in aecernũ : secundũ ordinem melchi sedehe

Expanded text:
sequitur: Jesus erat indutus vestibus sordidis, tripliciter interpretantur. Vel ob conjusequitur: Jesus erat indutus vestibus sordidis, tripliciter interpretantur. Vel ob conjugium illicitum, vel ob peccata populi, vel propter squalorem captivitatis. Angelus autem ante cujus faciem stabat Jesus, praecepit caeteris angelis ex persona Domini, ut auferrent ab eo sordida vestimenta, de quibus supra diximus. Qui cum praeceptum opere complessent rursum idem angelus loquitur ad Jesum: Ecce abstuli a te iniquitatem tuam: haec sunt sordida vestimenta, et indui te mutatoriis, hoc est, Israelitem tibi conjugem copulavi, plegimus SANIPH  , quae mitra a plerisque dicitur, et in hac volunt intelligi sacerdotii dignitatem, quod, ablatis sordibus peccatorum, mundum habuerit sacerdotium. Haec Judaei. Nostri autem ita disserunt, sacerdotem esse magnum, ad quem dicitur: Tu es Sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedec .
Abbreviated transcription (Latin):
induite eum paderen : & in ponite erd arim mundã super capudes : & circum deder cum
loctm etis: anitequã ueniamus ad intellegentiã spitalem e Quomodo hebreiau
locmistum edis serant strictimbreuit que dicendum est. Hicsum sacer do temignũ
querigrxci ã pxiepea : Latini pontificõ uocant : filium iosedec intelleri uoluntie
Quicum Terobabel populo p̃fuit : &x cuius dextris stabat aduersarius  hoc eni unt¬
platur. satancut aduersaraur ei : Et rectie stabat ad dextri trus Non asnis tris
quia uera erat accusatio : eo quod & ipse cumȩxeris alienigenã accepissec uxorem
Quod in exra & inmalachi quihune propli&um seqr: Plenis simce scriptum est.
dixit que dñs ad satan: ad acusatorem & aduersarium eius. Ipse ẽ enĩ inimcus &
quaquã & inputante dño peccata quaefecit ÷ cur quasi torrem. quem uulgo mone uocan.
Ihm̃ conaris obruere : qui debabylonia captiuitate quasi semustus euasit Quod autẽ

Expanded text:
uerunt cidarim mundam super caput ejus, et circumdederunt eum vestimentis. Antequam veniamus ad intelligentiam spiritualem, quomodo Hebraei locum istum edisserant, strictim breviterque dicendum est. Jesum sacerdotem magnum, quem Graeci ἀρχιερέα, Latini pontificem vocant, filium Josedec intelligi volunt, qui cum Zorobabel populo praefuit. Ex cujus dextris stabat adversarius hoc enim interpretatur Satan  ut adversaretur ei. Et recte stabat a dextris illius, non a sinistris, quia vera erat accusatio, eo quod et ipse cum caeteris alienigenam accepisset uxorem, quod in Esdra et in Malachia, qui hunc prophetam sequitur, plenissimum scriptum est . Dixitque Dominus ad Satan, ad accusatorem, et ad adversarium ejus, ipse est enim inimicus et quaquam ei imputante Domino peccata quae fecit, cur quasi torrem, quem vulgo titionem vocant, Jesum conaris obruere, qui de Babylonia captivitate quasi semiustus evasit? Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
des nros inuiam pacis. Quioriens ipse dicitur & lapis angularis. quia populũ utrũq
coniungat & duos pari&es in unã domũ consoci&: hic non credentib: lapis scand aliẽ :
dequo & in psalmis dicitur. Lipidem quem reprobauer̃ aedificantes hic factus ẽ in
caput anguli ad nõ factũ ẽ istud. superhunc lapidem septem oculisunt. de quib:

Expanded text:
des nostros in viam pacis . Qui Oriens ipse dicitur et lapis angularis , quia populum utrumque des nostros in viam pacis . Qui Oriens ipse dicitur et lapis angularis , quia populum utrumque 805 conjungat, et duos parietes in unam domum consociet: Hic non credentibus lapis scandali est, de quo et in Psalmis dicitur: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput ang
Abbreviated transcription (Latin):
& ponere possint diffiolliũ est. Quiigitur ihmm̃ uolunt eẽ filium iosedehe sacerdotĩ
magnũ amicos eiꝰ. quihabitant uel sedent coram eo. & quiuiri sunt postendentes : dis¬
cipulos eiꝰ interp̃tantur & proph&as. so roph&ae enũ insignũ sunt posit futuro rum
Quidẽ igitur quod ilis & amicici coguntur audire : Adducã seruũ meũ orientem & reliq̃
cĩ p̃cepta seruass& : ipse diudicar& domũ eiꝰ & atria eius custo dir& & dar& ei minis¬
tros angelicae dignitatis: Niunc eidicit. & amicis illius plenam felicitatẽ & ꝑfectam
beatitudinẽ : tunc futurã quando uenerit oriens dequo scriptum ẽ : Ecceuir oriens
sanitas in pennis eĩ: & intiumeris. Ori&ur stella & icc cob: & homo exlsrabel
neuuangelio quoque apertissim.e legimus dexp̃õ. In quibus uisctauit nos oriens
&alto inluminare eos qui intenebris &umbra mortis sedent: ad dirigendos pe¬

Expanded text:
exponere difficillimum est. Qui igitur Jesum volunt esse filium Josedec sacerdotem exponere difficillimum est. Qui igitur Jesum volunt esse filium Josedec sacerdotem magnum, amicos ejus qui habitant, vel sedent coram eo, et qui viri sunt portendentes, discipulos ejus interpretantur et prophetas. Prophetae enim in signum sunt positi futurorum. Quid est igitur quod Jesus et amici ejus coguntur audire: Adducam servum meum orientem, et reliqua? ejus praecepta servasset, ipse dijudicaret domum ejus, et atria ejus custodiret, et daret ei ministros angelicae dignitatis: nunc ei dicit et amicis illius, plenam felicitatem, et perfectam beatitudinem tunc futuram, quando venerit Oriens, de quo scriptum est: Ecce vir Oriens sanitas in pennis ejus . Et in Numeris: Orietur stella ex Jacob, et homo ex Israel . In Evangelio quoque apertissime de Christo legimus: In quibus visitabit nos Oriens ex alto: Illuminare eos qui in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pe
Abbreviated transcription (Latin):
septem oculi sunt LxX. audi ergohiesu sacerdos magnȩ & proximitui quis edertce ate
faciemtuã quia uiri. tẽpa toc Rotoĩ. idẽ portentor um spectatores sunt. Quia ecce ero
aaducam seruum meum orientem quialapis quemdedi antefaciem tuã hiesu. super lapi¬
dem unũ semptem oculi sunt: Nr̃ĩ in hoc loco artantus auidaeis. quod iuxta consequen¬
tiam textumq sermonis magis debeant hiesum sacer dotem intellegere filium iosedehe:
ne : quis ẽ de quo infertur. Ecce ego adducã seruũ meũ orientem qui alio nomine la¬
pis appellatur & datusẽ coramhiesuꝰ & super hoc lapide septem s̃ oculi. Et contrario
nr̃i nituntur adserere. & lm̃ sacerdotem magnũ & orientem & lapidem secundum diuer¬
sas intellegentias: xpm̃ appellari. sed hoc quomodo deipso dicatus ad eum. qua si dealtero

Expanded text:
lapidem unum septem oculi sunt. LXX: Audi ergo, Jesu sacerdos magne, et proximi tui qui sedent ante lapidem unum septem oculi sunt. LXX: Audi ergo, Jesu sacerdos magne, et proximi tui qui sedent ante faciem tuam, quia viri τερατοσκόποι, id est, portentorum spectatores sunt, quia ecce ego adducam servum meum Orientem, quia lapis quem dedi ante faciem Jesu super lapidem unum, septem oculi sunt. Nostri in hoc loco arctantur a Judaeis, quod juxta consequentiam textumque sermonis magis debeant Jesum sacerdotem intelligere filium Josedec, ne: quis est de quo infertur: Ecce ego adducam servum meum Orientem, qui alio nomine lapis appellatur, et datus est coram Jesu, et super hoc lapide septem sunt oculi? Econtrario nostri nituntur asserere, et Jesum sacerdotem magnum, et Orientem, et lapidem, secundum diversas intelligentias Christum appellari. Sed hoc quomodo de ipso  Al. seipso dicatur ad eum quasi de altero,
Abbreviated transcription (Latin):
decem ciuitates : & aliiquinq: : & alios in eđa constituens proph&cas : alios ap̃s alios
doctores : alios signa facientes : alios prooculis habens : alios promanibus alios propedib
iuxta illud quodlegimus: Dr̃ stetit insinagoga deorum. in medio aũ dsdiuidicat.
dedit quoque ei de angelorum numero ministros : qui in carne constituti similes
angelorum sunt : & dequibus ap̃s loquebatur : nr̃ municipatus in caelestibus ẽ. Si eñi
angeli non nubunt neque nubuntur & qui in uirginali continentia ꝑ seuerant : similes
angelorum sunt : cur non putemus angelicae dignitatis. ap̃s & scõs quosq datos hiesu¬
audi hiesu. sacerdos magnũis tu& amicitui quiluabitant coramte quiuiri potentes sunt
ecct eñ ego adducam seruum meũ orientem: quia ecce lapis quem dedi super la pidem un

Expanded text:
decem civitates, et alii quinque , et alios in Ecclesia constituens prophetas, et alios apostolos, alios decem civitates, et alii quinque , et alios in Ecclesia constituens prophetas, et alios apostolos, alios doctores, alios signa facientes , alios pro oculis habens, alios pro manibus, alios pro pedibus, juxta illud quod legimus: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos dijudicat . Dedit quoque ei de angelorum numero ministros, qui in carne constituti, similes angelorum sunt, et de quibus Apostolus loquebatur: Noster municipatus in coelestibus est . Si enim angeli non nubunt neque nubuntur, et qui in virginali continentia perseverant, similes angelorum sunt , cur non putemus angelicae dignitatis apostolos, et sanctos quosgne, tu et amici tui qui habitant coram te, quia viri portendentes sunt. Ecce enim ego adducam 804 servum meum Orientem, quia ecce lapis quem dedi coram Jesu, super
Abbreviated transcription (Latin):
& de eidñs & angelorum numero qui eo tempore stabant: ante conspectũ ei. quorum cr¬
cumuallstus auxilio & ab omnibostium fraude securus sit. Taxia nros quihacc om̃ia
reper̃ ad dnm̃ saluatorem. hoc uidecur eẽ difficile : quod hiesu ab angelo dicitur : Suam bu
lauerit inuus dñi & eius p̃cepta seruauerit.: Ipse quoq udic& domum eiꝰ & cus todiat
atria illius & d& eidñs ambulantes dehis qui ad sistant ei. Quod facile solutur : Siconsi¬
deremus eum quiforinã serui ẽ dignatus ad sumere & cumdiues eẽt. pronobis pauper
factus ẽ : Quis quid igitur demembris dicitꝰ refertur ad corpus & nr̃ ꝓfectus dm̃ uc
toriaẽ: Cumque nosꝰ ꝑuenerimus inuirum ꝑ fectũ in mensurã aatis plenitudinis xp̃t
cuius domus sumus nos : & ad dimotheũ : sitar diuero ut scias quomodo debeas inqomodĩ
conuersari quȩ ẽ ecđea dĩ uiuentes columna. & firmamentũ ueritatis : & non udica bt¬

Expanded text:
 Dominus ex angelorum numero qui eo tempore stabant ante conspectum ejus quorum circumvalletur auxilio, et ab omni hostium fraude securus sit. Juxta nostros, qui haec omnia referunt ad Dominum Salvatorem, hoc videtur esse difficile, quod Jeet ejus praecepta servaverit, ipse quoque judicet domum ejus, et custodiat atria illius, et det ei Dominus ambulantes de his qui assistant ei. Quod facile solvitur, si consideremus eum, qui formam servi est dignatus assumere . Et cum dives esset, pro nobis pauper factus est . Quidquid igitur de membris dicitur, refertur ad corpus: noster profecnos pervenerimus in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi cujus domus sumus nos . Et ad Timotheum: Si tardavero, ut scias quomodo debeas in domo Dei conversari, quae est Ecclesia Dei viventis, columna et firmamentum veritatis . Et non solum ju
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tentur. & legem qua ep̃beant gaudium uniuersae t̾̃rae. alii enoc &heliã:
quorum alter in p̃putia alter in circumcisione placuit dõ. & cum corpore raptus
in cuelo ẽ ꝓsplendore & oleo & pinguidine & daritate in hebraico legimus isaar̃
Iuxtaillud quod degaudio & felicitate scõrũ in ꝑsalmis scriptum ẽ. Inȩbriabuntur
abubertate siue pinguidine domus tuae. IΟ T C. enĩ magis pinguidinẽ quam
ubertatẽ sonat. Haec ut quiuimus & ut uires ingenioli nr̃i ferre potuer̃ locuti sunx
& hȩbreorũ & nr̃orũ uarias opinationes breuit̃ ꝑͥstringentes. siquis melius immouerius
dixerit & nos libenter melioribus ad quiescimus. Et conuersus sum & leuaui oculos
meos & uidi & ecce uolumen uolans & dixit adme. quid tuuides & dixi. ego uideo uolir

Expanded text:
interpretentur et Legem, quae praebeant gaudium universae terrae. Alii Enoch et Eliam, interpretentur et Legem, quae praebeant gaudium universae terrae. Alii Enoch et Eliam, quorum alter in praeputio, alter in circumcisione placuit Deo, et cum corpore raptus in coelum est . Pro splendore, et oleo, et pinguedine, et claritate, in Hebraico legimus ISAAR  , juxta illud quod de gaudio et felicitate sanctorum in Psalmis scriptum est: Inebriabuntur ab ubertate, sive pinguedine domus tuae : πιότης  Al. πιότητος enim magis pinguedinem quam ubertatem sonat. Haec ut quivimus, et ut vires ingenioli nostri ferre potuerunt, locuti sumus, et Hebraeorum et nostrorum varias opiniones breviter perstringentes, si quis melius immo verius dixerit, et nos libenter melioribus acquiescimus. Et conversus sum, et levavi oculos meos, et vidi, et ecce volumen volans, et dixit ad
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃m scm̃ & mediam lampadem dm̃ patrem. sed nescio quomodo absque hlasphemia.
alterum ad extris. alterum accipiant asinsiris. Ramos quosq siuespicas oliuarum
in carnationẽ saluatoris & similitudinẽ columbae sps̃ sc̃ĩ edisser̃. Quia tottes oliuas
uidere nequeamus. sed partem quandã & ut itadicã. ramusculos in carnationis xp̃i
&ostensionis sp̃s sc̃i nobis eẽ monstratos. aliiduo intellerunt testamenta. ad extris
eu angelium. asinistris legem. eo quod in aliero spĩtalis sensus sit in altero corporalis
& quod nec totũ euangeliũ nec totã legẽ explanare possimus & nunc xxparte cognos¬
cumnus & x parte prophi&amus & necdum possimus intellegere quodperfectum ẽ
Sunt quiduos ramos olruarũ uelduces spicas & filios pinguinis uel splendoris sacerdotiũ

Expanded text:
etantur, et Spiritum sanctum, et mediam lampadem Deum Patrem. Sed nescio quomodo absque blasphemia, etantur, et Spiritum sanctum, et mediam lampadem Deum Patrem. Sed nescio quomodo absque blasphemia, alterum a dextris, alterum accipiant a sinistris. Ramos quoque, sive spicas olivarum, incarnationem Salvatoris et similitudinem columbae Spiritus sancti edisserunt, quia totas olivas videre nequeamus, sed partem quamdam et, ut ita dicam ramusculos incarnationis Christi, et ostensionis Spiritus sancti nobis esse monstratos. Alii duo intelligunt Testamenta, a dextris Evangelium, a sinistris Legem, eo quod in altero spiritualis sensus sit, in altero corporalis; et quod nec totum Evangelium, nec totam Legem explanare possimus, et nunc ex parte cognoscamus, et ex parte prophetemus , et necdum possimus intelligere quod perfectum est. Sunt qui duos ramos olivarum vel duas spicas, et filios pinguedinis vel splendoris, sacerdotium
Abbreviated transcription (Latin):
oliuis quae erant addextram lampadis & sinistram. supralegimus. & id circo nunc inter ro¬
gans super his proph&a non mer&ur audire quia priora non retin&. siue quod ibi obscu¬
nus ẽ dictum hic manifestius audire desiderat. aut certesilentio angeli confutatur
eius ꝑtinͣtia quod maiora sescire contendat. quãquã hebrecei ideo eũ deoluus inter¬
rogantem nihil audisse confirmant. Quia non bene interrogauerit nec totũ quȩ¬
sierit quod scire debuerat. De niquae postea plenius sciscitatur addens spicas uelramo
oliuarum dequibus supra tacuerat ibi enĩ dixit. Quid sunt duae oliuae istae. hic in¬
ter rogat. quid sunt duaespicae oliuarũ. MeΤΑΦΟΡΙΚΩC. quod inmorem spicarum
rectaesint arbores. & quasi spicae aristis. sic istae uallo quodam ramorum atquefo¬
liorum tecte sint. & in sublim e surgentes: duas oliuas quidam anr̃ĩs filium interp̃tant᷑

Expanded text:
olivis quae erant ad dexteram lampadis et sinistram, supra legimus. Et idcirco nunc interroolivis quae erant ad dexteram lampadis et sinistram, supra legimus. Et idcirco nunc interrogans super his propheta, non meretur audire, quia priora non retinet, sive quod ibi obscurius dictum est, hic manifestius audire desiderat, aut certe silentio angeli confutatur ejus pertinacia, quod majora se scire contendat, quamquam Hebraei ideo eum de olivis interrogantem, nihil audisse confirment, quia non bene interrogavit, nec totum quaesierit quod scire debuerat. Denique postea plenius sciscitatur addens, spicas vel ramos olivarum, de quibus supra tacuerat; ibi enim dixit: Quid sunt duae olivae istae? hic interrogat; Quid sunt duae spicae olivarum? μεταφορικῶς quod in morem spicarum rectae sint arbores, et quasi spicae aristis, sic istae vallo quodam ramorum atque foliorum tectae sint et in sublime surgentes. Duas olivas quidam e nostris 814 Filium interpr
Abbreviated transcription (Latin):
fundunt̃ &retrahunt suffo: soria aurea & dixit adme nescis qui dr̃ hec & dixi nequa quã
dñe & ait isti sunt duo fili pinguedinis qui ad sistunt dño uniuersȩ terȩ Intergante pro¬
pheta quid significarent duȩ oliuae quar̃ alte rẽ stabat addextrã candelabri altert᷑
ad sinistrã dñs sue angelus dñi nolunt respondere quod propheta in tellegens secun¬
do scscitatur. & dicit Quid sunt duȩ ipice istȩ oliuarũ siue duo rami deminorib
interrogans qm̃ maiora audire non meruit. duo autem istiramisunt in manuduarũ narium
nam scir& quid duo rami significar& & ille dixisser nondñe. Respondit angelus dñi. istisuN
duo filii olei. ut symmachus uoluit. siue CΠΑΠΝΟ IΗTC ut inter p̃tatus ẽ aquila idẽ splendo¬
ris. uel nio TN ToC. hoc ẽ pinguidinis ut uester̃ septuaginta. aut aanpotiioe. id est
daritatis. ut theodotio transtulit. qui ad sistunt dominatori uniuersae terrae. deducbus

Expanded text:
fundunt et retrahunt suffusoria aurea. Et dixit ad me: Nescis quid sunt haec? et dixi: Nequaquam, domine. Et ait: Isti sunt duo filii pinguedinis, qui assistunt Domino universae terrae. Interrogante propheta quid significarent duae olivae, quarum altera stabat ad dextram candelabri, altera ad sinistram, Dominus sive angelus Domini noluit respondere. Quod propheta intelligens, secundo sciscitatur, et dicit: Quid sunt duae spicae istae olivarum, sive duo rami? de minoribus interrogans, quoniam majora audire non meruit. Duo autem isti rami sunt in manu duarum narium, nam sciret quid duo rami significarent, et ille dixisset: non, Domine: respondit angelus Domini: Isti sunt duo filii olei, ut Symmachus voluit, sive στιλπνότητος, ut interpretatus est Aquila, id est, splendoris: vel ποίοτητος, hoc est, pinguedinis, ut verterunt Septuaginta: aut λαμπρότητος, id est, claritatis, ut Theodotio transtulit: qui assistunt Dominatori universae terrae. De duabus
Abbreviated transcription (Latin):
ciaedñ qm̃ surrexit denubibus sc̃is suis : cum haec se ita habeant : & pos ses surus
sit dñs iudã partem suã : & clecturus hierłm: omne hominũ genus dniform̃id&
gilare desomno : quando consurgit inuindictã populisui : iuxta illud quod scrip¬
tum ẽ ÷ ex surge : ut quid dormis dnẽ siue iuxia septuaginta. quidixer̃. surrex
denubibus scĩs suis : patriarchas. proph&as & a postolos intellege: quib: mandauit
dñs ÷ nepluant super isrł imbrom : sstaesunt nubes dequibus scriptũ ẽ: & nubes
spargant iustitiã : neque enĩ nubes istae corporaeae. inquas aer densior cogitur.
possunt pluere iustitiã in his : & cumhis nubibus dñs in euuan gelio uenturũ esse
sedicit : & in isaialegimus : quod dñs in aegyptũ uenerit innubae loui degyptus
mundus accipit᷑ . in quem dñs descendisse memorat᷑ in carne : quae edita de
itero uirginali nullo humani seminis & peccato rũ pondere grauabatur ii.

Expanded text:
iam surrexit de nubibus sanctis suis. Cum haec ita se habeant, et possessurus sit Dominus Judam partem suam, et electurus Jerusalem, omne hominum genus Domini formidet gilare de somno, quando consurgit in vindictam populi sui, juxta illud quod scriptum est: Exsurge, ut quid dormis, Domine ? sive juxta LXX qui dixerunt, surrexit de nubibus sanctis suis, patriarchas, prophetas, et apostolos intellige, quibus mandavit Dominus ne pluant super Israel imbrem. Istae sunt nubes, de quibus scriptum est: Et nubes spargant justitiam : neque enim nubes istae corporeae, in quas aer densior cogitur, possunt pluere justitiam. In his et cum his nubibus Dominus in Evangelio venturum se esse dicit . Et in Isaia legimus, quod Dominus in Aegyptum venerit in nube levi . Aegyptus mundus accipitur, in quem Dominus descendisse memoratur in carne, quae edita de utero virginali, nullo humani seminis et peccatorum pondere gravabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uid& ecce candelabrum aureum totum & lampas eius super caput ipsius & septem lucer ne
eius super illu d sẽptem & septem insusori a lucernis. quȩ erant super caput illius: & duȩ oliuȩ
super illud una adex trix lampadis : & una asinis triscius & respondi & aio ad angelum quilo¬

Expanded text:
di et ecce candelabrum aureum totum et lampas eius super caput ipsius et septem lucernae di et ecce candelabrum aureum totum et lampas eius super caput ipsius et septem lucernae eius super illud septem et septem infusoria lucernis quae erant super caput illius et duae olivae super illud una a
Abbreviated transcription (Latin):
moro pheta & absque eo in quo loquebatur e non poterat sid quoties cumque huma ia fragilitas
cues ae prophiecus tupore magneuisionis at tonitus tota mente tor pebat &clarum uerita cis
lumen uidere non poterat: unde aui sione prȩterita sus citutur ad aliam uisionem quasi
de som no siuigilans utiude at quod clausis oculis nonuidebat dicamus & aliter: prouerbiorũ
alo monis tes timonium ẽ si sederis abs que timore eris: siautem dor mieris dulciter dormies
anon timebis ter rorem super uenientem tibi. Nec impetus impiorum ingruentes Qui hoc
omno dor mierit & audierit dictum dese. Quod scriptum dela garo legimus sidormit salius
erit poterit canture cum s ponsa ego dormio & cormeum uigilat: uideamus ergo adquȩ
contemplanda quasi prophetu desomno consurgat᷑: & dixit ad me: quid tu uides & dixir ue¬

Expanded text:
in propheta, et absque eo in quo loquebatur esse non poterat. Sed quotiescumque humana fragilitas sin propheta, et absque eo in quo loquebatur esse non poterat. Sed quotiescumque humana fragilitas sErgo et propheta stupore magnae visionis attonitus, tota mente torpebat, et clarum veritatis lumen videre non poterat: unde a visione praeterita suscitatur ad aliam visionem quasi de somno evigilans, ut videat quod clausis oculis non videbat. Dicamus et aliter. Proverbium Salomonis testimonium est: Si sederis, absque timore eris: si autem dormieris, dulciter dormies, et non timebis terrorem supervenientem tibi, nec impetus impiorum ingruentes Prov. III, 23 et seqq.. Qui hoc somno dormierit, et audierit dictum de se quod scriptum de Lazaro legimus: Si dormit, salvus erit , poterit cantare cum sponsa: Ego dormio, et cor meum vigilat . Videamus ergo ad quae contemplanda quasi de somno propheta consurgat. Et dixit ad me, quid tu vides? et dixi: Vi
Abbreviated transcription (Latin):
foueam: possumus fossam pro sculpturam lapidis intellegere : Omne eñi quod scalpitus
& foditur: s Tamen siquis contentiosus noluerit hoc referre ad lapidem. sed quasi
proprium habere principium suam que sententiã dicamus dm̃ omni potentem indic
passionis fili sui ÷ siue ut iudaciputant inultimo fine mundi. quando iudicaturus ad¬
uenerit: effodere & in mediũ proferre opera singulorũ : & contractare uniuersam
terram in dieiudicii hanc enĩ eẽ diem unã  & indie illa unum quem que scõrũ socios
suos & amicos qui& ipsi sunt sc̃i uocare ad requiem &operum suorum uirtute gaades
Et reuersus ẽ angelus quilo quebatꝰ inme : & suscitauit me quasi uirum qui sus
citatur desorino suo: Lxx. Et reuersusẽ angelus quilo quebatur inme & soseus
mne sicuit siscatari solet homo desom nosuo: Quoenum abirat utreuertetur maxime quilo quebat

Expanded text:
foveam, possumus fossam vel foveam, pro sculptura lapidis intelligere: omne enim quod sculpitur foveam, possumus fossam vel foveam, pro sculptura lapidis intelligere: omne enim quod sculpitur et foditur. Tamen si quis et contentiosius noluerit hoc referre ad lapidem; sed quasi proprium habere principium, suamque sententiam, dicamus Deum omnipotentem in die passionis Filii sui, sive ut Judaei putant, in ultimo fine mundi, quando judicaturus advenerit effodere et in medium proferre opera singulorum, et contrectare universam terram in die judicii: hanc enim esse diem unam, et in die illa unumquemque sanctorum, socios suos et amicos, qui et ipsi sunt sancti, vocare ad requiem, et operum suorum virtute gaudere. Et reversus est angelus, qui loquebatur in me, et suscitavit me quasicitatur de somno suo. LXX: Et reversus est angelus, qui loquebatur in me, et suscitavit me sicut suscitari solet homo de somno suo. Quo enim abierat, ut reverteretur, maxime qui loquebatur
Abbreviated transcription (Latin):
& sub ter ficum: supradixerat. Ecce lapis quemdedi coramhiesu super lapidem unum
septem oculi sunt. Nunc consequent̃ me tago pañ. seruat alapide. itt dicst ÷ cuelabo
sculpturam eius siue sculpam caclaturã illius: Quod em̃ hebraicae scriptumẽ maphadio
tu pas sione auferam iniquitatem terrae. indieuna dequa scriptum ẽ. Hacc ẽ dies quã
credentes & iudaeis: uelcerte gentilium populum: ut subter uineã quac ap pellat᷑ soret¬
& dicit in euuangelio  Egosum sumuitis : & cuius fructus la&ificat corhominis: & subt̃
ficum sp̃s sũ poma dulcissima u aderna pace requiescant : & conpressa seditione mun¬
di & cruore bellorum sciant se eẽ subrege cuius misticaȩ in solomone nomen ẽ pacis:
Dehac eadem sessione: subter uineã & subter ficum : &iam micheas proph&ca comme¬
morat dicens: Indiellla uocabit unus quisq proximũ & frm suum subter uineã &ficũ
sum & nonerit qui & terreat : quodaũ scriptũ est iuxta soptuaginta  Ecce ego fodiam

Expanded text:
er vitem et subter ficum. Supra dixerat: ecce lapis quem dedi coram Jesu, super lapidem unum septem oculi sunt. Nunc consequenter μεταφοράν servat a lapide, et dicit: Caelabo sculpturam ejus; sive sculpam caelaturam illius. Quod enim Hebraice scriptum est MAPHATE passione auferam iniquitatem terrae in die una, de qua scriptum est: Haec est dies quam credentes ex Judaeis, vel certe gentilium populum, subter vineam quae appellatur Soredicit in Evangelio: Ego sum vitis , et cujus fructus laetificat cor hominis: et subter ficum, Spiritus sancti poma dulcissima, ut aeterna pace requiescant, et compressa seditione mundi et cruore bellatorum  Al. bellorum, sciant se esse sub rege, cujus mystice in Salomone nomen est pacis. De hac eadem sessione subter vineam, et subter ficum, etiam Michaeas propheta commemorat, dicens: In die illa vocabit unusqusuam, et non erit qui exterreat . Quod autem scriptum est juxta Septuaginta: Ecce ego fodiam
Abbreviated transcription (Latin):
ta mea custodieris : & tuiudicabis domũmeã & dabotibi qui conuersentur in mesio ster¬
tium istorum. Haebrei caepte inter p̃tationis. ordiñe ꝑsequentes adhuesum fibũm
ioseded ab angelodñ haec dicta intellegunt: quodp ablationem sgreium sordidire
& restitutã mundi sacer dotu dignititẽ: p̃cipiatur ei iuxta illud quod in euuanrelio
scriptum est: Eccesanus factus es noli peccare : Nequid tibi decerius fut: & rep init¬

Expanded text:
t si custodieris atrium meum, dabo tibi qui conversentur in medio stantium istorum. Hebraei coeptae interpretationis ordinem prosequentes, ad Jesum filium Josedec ab angelo Domini haec dicta intelligunt: quod post ablationem vestium sordidarum, et restitutam mundi sacerdotii dignitatem, praecipiatur ei juxta illud quod in Evangelio scriptum est: Ecce sanus factus es, ultra noli peccare, ne quid tibi deterius fiat ; et repromit
Abbreviated transcription (Latin):
super eum sp̃sdĩ. sp̃s sapientiae & intellegentiae. sp̃s consilui & forutudinis. sp̃s scientiae
& pi&catis. & implebit eum sp̃s timorisdĩ. Quisacerdotem magnũ & amicos eius dñm
saluatorem & discipulos illius intellegiuolunt uiros. tepatocꝰ Ionorẽ & portenden¬
tes sic accipiunt ut ad apostolos referunt quieius mssticae signa ꝑspexerint & &
p̃sentib futura cognouerint. Dum in eo quia natiuitate caecus fuit o calos restitictos¬
res ututos. super populo gentilium interp̃ tantur . & in muliere sanguine deflueme cedoni
edis serunt singunis operibus liberatam hoc aut̃ quod seqr̃. Quia ecce lapis quemdedi corii
uenturum. hoc eñ eẽ coram hiesu id ẽ in conspectu eius & ante faciem ut futura si gnisicr
& appellari cum lapidem profortitudine & robore Quo omĩa regna contriuert sosim
&iam indanibel. demonte sine manibus p̃cisum sie manibus legimus.  EcCC ego Cic labo
sculpturam eius dicit dñs & ercituum : & auferam iniquititem terraeillius indieunbo

Expanded text:
spiritus sapientiae et intelligentiae, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et implebit eum spiritus timoris Dei . Qui sacerdotem magnum, et amicos ejus Dominum Salvatorem, et discipulos illius intelligi volunt viros τερατοσκόπους, et portendentes, sic accipiunt, ut ad apostolos referant, qui ejus mystica signa perspexerint, et ex praesentibus futura cognoverint, dum in eo qui a nativitate caecus fuit , oculos restitutos super populo gentilium interpretantur, et in muliere sanguine defluente , Ecclesiam edisserunt sanguinis operibus liberatam. Hoc autem quod sequitur: quia ecce lapis quem dedi coram venturum. Hoc enim esse coram Jesu, id est, in conspectu ejus, et ante faciem, ut futura significet, et appellari eum lapidem pro fortitudine, et robore, quo omnia regna contriverit, quem etiam in Daniele de monte sine manibus praecisum legimus . Ecce ego caelabo sculpturam ejus, dicit Dominus exercituum, et auferam i
Abbreviated transcription (Latin):
p: captiuctatẽ filiasion. ꝓ uocatur ad gau̾dium : dequa & in psalmo dr̃: Cum con¬
uerterit dñs captiuitatẽ populisui: &x ultabit iacob & la&abitꝰ isrł. Sileat om̃ĩs¬

Expanded text:
post captivitatem filia Sion provocatur ad gaudium, de qua et in psalmo dicitur: Cum conpost captivitatem filia Sion provocatur ad gaudium, de qua et in psalmo dicitur: Cum converterit Dominus captivitatem populi sui, exsultabit Jacob, et la
Abbreviated transcription (Latin):
suam interra scã & elegst adhuc hierłm Ethaec adhuc &xpersonadñi intellogenda qđ
hostetur populum suum decaptiuitate. in sedem pristinã rescitutũ. Saudere : at que la&a¬
ri quodipsedñs ueni& & habit& in medio eius : & multae gentes crediturae sint in eũ : de
quibus dicitꝰ: Postula ame & dabotibi gentes hereditatem tuã & possessionẽ tuã t̃minos
terrae : & habit& in medio ciꝰ: loquens ad discipulos. Ecce ego uobis cum sum omnibus
diebus usque ad consum mationẽ scłi: & possideat dñs iudã partem suã : Confitentẽ
aluputant sub ⁊ orobabel & iesu. &ezra. & neemia. haec & parte compl&a : maxi
me qm̃ hierłm cligitur & possidetꝰ iudas. duae uidelic& tribus. quȩ reuersae sunt
huc usquae uersant᷑ : aliiũo infuturum differ̃: quod tunc crediturae sint gentes
in eum quimittatur ad ño: & eligendasit hierłm: cumutiq iam om̃gentes credi¬
derint indnm̃ saluatorem uec possit eligi: quae omnino destructa ẽ : Recte aũ

Expanded text:
suam in terra sancta, et eliget adhuc Jerusalem. Et haec adhuc ex persona Domini intelligenda: quod hortetur populum suum de captivitate in sedem pristinam restitutum gaudere atque laetari, quod ipse Dominus veniat, et habitet in medio ejus, et multae gentes crediturae sint in eum, de quibus dicitur: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos m omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi . Et possideat Dominus Judam partem suam confitentem, alii putant sub Zorobabel et Jesu, Esdra et Nehemia, haec ex parte comem eligitur, et possidetur Judas: duae videlicet tribus quae reversae sunt huc usque versantur. Alii vero in futurum differunt, quod tunc crediturae sint gentes in eum qui mittatur a Domino, et eligenda sit Jerusalem, cum utique jam omnes gentes crediderunt in Dominum Salvatorem, nec possit eligi quae omnino destructa est. Recte autem
Abbreviated transcription (Latin):
respondit: & at ad eos quistibant coramse dicens: duferte ues tinentt sordidĩ ibeoa
& dixit adeum: Ecce abstuli ate iniquitatem tuã & inducto mutatorus: de dext. ponto
eum uestibus I XX  Et os tendit mibi dñs huesum sacer dotem nagnũ s lantendu pre
facuem angelidũ: &dubolus stabat a dextris eiusiut aduersa raur ti. & drcet dns o
dibolum: Increp&e dns inte dabole &x in crepor inte: quielega hierłn i onne isic¬

Expanded text:
respondit, et ait ad eos qui stabant contra se, dicens: Auferte vestimenta sordida ab eo; et dixit ad eum: Ecce, abstuli a te iniquitatem tuam et indui te mutatoriis; et dixit: Ponite eum vestibus. LXX: Et ostendit mihi Dominus Jesum sacerdotem magnum, stantem ante faciem angeli Domini, et diabolus stabat a dextris ejus, ut adversaretur ei. Et dixit Dominus ad diabolum: Increpet Dominus in te, diabole, et increpet in te Dominus qui elegi
Abbreviated transcription (Latin):
habeꝰ incãpissuis pecorũ & iuinentorũ & p̃sepia eorum uacua sunt : & pro excelsis mon¬
tibur. inplanir humilib: que uersant᷑ : ego aũ indño guudebo & exultabo indõ ihũ meo

Expanded text:
habent in campis suis pecorum et jumentorum, et praesepia eorum vacua sunt, et pro excelsis monhabent in campis suis pecorum et jumentorum, et praesepia eorum vacua sunt, et pro excelsis montibus in planis humilibusque versantur. Ego autem in Domino gaudebo, et exsultabo in Deo Jesu meo
Abbreviated transcription (Latin):
pellȩtur. atq campestris : quae non solũ homines id est rationabilia monalit animalia
sedne pecora quidem & boues. dequib & salomon loquit᷑ in prouerbus. Ad hibe curã
his in campo sunt gregib: & ad tande herbam. & congrega foenũ & habeas oues adues en¬
dũ: boues quoq noner̃ in prȩsepib: quia ubi plenas̃ presepia. manifestuẽ fostitudo bouis:
bos operarius ẽi bos dñi sustentans iugũ bos incuius uestigiũ quis e ueritbeatus ẽ. Om̃ero
huec auferent᷑ apopulo : quia inique agit indm̃ creatorẽ suũ: quod si uoluerir diem
tribulationis diemconsũ mationis accipere i ad cos referer omnia quidicent se eẽ dȩ ecdesia
& non habent opera iustitiȩ : & ficus & uinet & oliua mysteriũ uidelic& trinitatis non
ad ferunt in eis fructũ suũ : & non solũ frumentu & ȩscas rationabiliũ sed ne cibas quidẽ

Expanded text:
 , nunc humilis appelletur atque campestris, quae non solum homines, id est, rationabilia non alit animalia;  , nunc humilis appelletur atque campestris, quae non solum homines, id est, rationabilia non alit animalia; sed nec pecora quidem et boves, de quibus et Salomon loquitur in Proverbiis: Adhibe curam his quae in campo sunt regionibus, et attonde herbam, et congrega fenum ut habeas oves ad vescendum. Boest: bos Domini sustentans jugum: bos in cujus vestigium qui severit, beatus est. Omnia haec auferentur a populo, quia inique egit in Deum Creatorem suum. Quod si volueris diem tribulationis diem consummationis accipere, ad eos referes omnia qui dicunt se esse de Ecclesia, et non habent opera justitiae. Et ficus, et vinea et oliva, mysterium videlicet Trinitatis, non afferent in eis fructum suum, et non solum frumenta et escas rationabilium; sed nec cibum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
sednumquã suꝑ ligna siluarũ. quȩ debentur incendio regnat oliua ficus. & uineco ÷ sedinigs̃
imperat eis ramnur plena sentibus & ericiosimilis qui habita t inbabylone : & semꝑuersat
infoueis: quȩ arbuscula Non solũ spinas hab& sed & ignẽ uulnerans & conburens quicquia
ad tegerit. Deniq egres susẽ ignis : & consumpsit ligna siluarũ : Vt aũ scias secundũ superio¬
rẽ intellegentiã inqua desinagaga dictũ accipin ficur non faci& fruceũ: enin ogenimina
in uineir non de fructib: dici. sed deo perib bonis : in oliua manifeste enigmai aperitur & di¬
citur. mentietur opus oliuue: fructur enim quos ad ferre dubuerant in operib duidns¬
trat᷑. mentieturaũ opuroliuȩ. Aliud promittentis & aliud facientis dicetess adto¬
ysen Omnia quȩcumq dixeritdñs faciemus & nolentȩs in eũ credert qui ami serto pre¬

Expanded text:
Sed numquam super ligna silvarum, quae debentur incendio, regnat oliva, ficus, et vinea: sed magis Sed numquam super ligna silvarum, quae debentur incendio, regnat oliva, ficus, et vinea: sed magis imperat eis rhamnus plena sentibus, et hericio similis, qui habitat in Babylone, et semper versatur in foveis. Quae arbuscula non solum spinas habet, sed et ignem, vulnerans et comburens quidquid 667 attigerit. Denique egressus est ignis, et consumpsit ligna silvarum. Ut autem scias secundum superiorem intelligentiam, in qua de synagoga dictum accepimus: Ficus non faciet fructum, et non erunt genimina in vineis, non de fructibus dici, sed de operibus bonis. In oliva manifeste aenigma aperitur, et dicitur: Mentietur opus olivae. Fructus enim quos afferre debuerant, in operibus demonstrantur: mentietur autem opus olivae, aliud promittentis, et aliud facientis, dicentes ad Moysen: Omnia quaecumque dixerit Dominus, faciemus ; et nolentes in eum credere, qui a Moyse prae
Abbreviated transcription (Latin):
quia uersa ẽ in amaritudinẽ & nouissime &iã patrir familiȩ filiũ ausa ẽ inter ficere:
non uuas faciens sed spinas & non iudiciũ sedclamorẽ. Crucifige crucifige eũ & non ha¬
bemur regẽ nisi cȩsarem propt̃ ea exterminauit illũ. aper desilua. & singularis ferus
depastur ẽ eam. Oliuam quoq populũ synogȩ liquido conprobabit: quin apostolo fac¬
tas oliuȩ ramos leger& & nos deoleastro insertos : ut in ramis intellega mus multitudinem¬
iudaicam fuirse succisam In radicib a postolorum electionemeẽ seruatũ : inquibur nos in sesti
manibur si fecerimur fructũ & dicstur de nob̃. filiitu sic̃ nouella oliuarũ incircuitu mensȩaue
multiputant ficũ &iunecc̃ &oliuã in mysterio accipitrinitatis: quo ficus ꝓpt̃ pomorũ dulc¬
dinem. spr̃ ser̃ intellegatur. Uinec ipse dñr̃ nr̃ ihr̃ xpr̃. quidicit in euangelia. Ego sũ uitis. oliuu¬
aũ ds̃ pat̃ ompr̃ a quo cuncta in luminentur. & dequo egrediatur lux : & ad quẽ possumur dicere

Expanded text:
ia versa est in amaritudinem, et novissime etiam patrisfamiliae filium ausa est interficere, non uvas faciens, sed spinas, et non judicium, sed clamorem: Crucifige, crucifige eum! Et: Non habemus regem, nisi Caesarem . Propterea exterminavit illam aper de silva, et singularis ferus depastus est eam . Olivam quoque populum synagogae liquido comprobabit, qui in Apostolo fractos olivae ramos legerit , et nos de oleastro insertos, ut in ramis intelligamus, multitudinemudaicam fuisse succisam, in radicibus apostolorum electionem esse servatam, in quibus nos inserti manebimus, si fecerimus fructum, et dicetur de nobis: Filii tui sicut novellae olivarum in circuitu mensae tuae . Multi putant ficum, et vineam et olivam in mysterio accipi Trinitatis, quod ficus propter pomorum dulcedinem Spiritus sanctus intelligatur. Vinea ipse Dominus noster  omnipotens, a quo cuncta illuminentur, et de quo egrediatur lux, et ad quem possumus dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
pit᷑ qua re brittanias in cõminatione ñ pđnit. cur.i paniȩ poene alienȩ r : Quã ob causã deitalia nihildr̃ dea frica cur taae¬
ir &ut se meldicã Cũ omis orb iudȩos captiuos teneat. Quid solȩ gentertantũ cõmisere flagiui. quȩ incircuito r̃ ut¬
solȩ potissimũ nmninent᷑: hoc contra iudaeos & generalẽ in omnib ꝓphetas. ubicũq. aduersũ gentes aliquas
ꝓph&ias texitur explanationẽ Nunc qđ supra diximus damascũ ebraice ñ haberi. nec apud quẽqꝙ aui
int̃pretẽ. &iã exipio scripture ordine comnꝓbabinx. adidenĩ qđ deoxerat ⁊ Audiui obꝓbriũ moab ablas¬

Expanded text:
ripitur? quare Britannias in comminatione non ponit? cur Hispaniae a poena alienae sunt? quam ob causam de Italia nihil dicitur? de Africa cur taceripitur? quare Britannias in comminatione non ponit? cur Hispaniae a poena alienae sunt? quam ob causam de Italia nihil dicitur? de Africa cur tacetur? et ut semel dicam, cum totus orbis Judaeos captivos teneat, quid solae gentes tantum commisere flagitii, quae in circuitu ejuentur? Haec contra Judaeos, et generalem in omnibus prophetis ubicumque adversum gentes aliqua prophetia dicitur, explanationem. Nunc quod supra diximus, Damascum Hebraice non haberi, nec apud quemquam alium interpretem, etiam ex ipso Scripturae ordine comprobabimus. 706 Ad id enim quod dixerat: Audivi o
Abbreviated transcription (Latin):
quã haec dicet᷑ parabola. sedanima quȩ pecauerit ipsa moriet᷑ & simulanĩ adueste parabolã eẽ. qđ dictũ ẽ. Nec id
sonare . qđ insuꝑficie littere ꝓfer̃. Quod si iniustũ ẽ ne potib. redder qđ deliquer̃ aui: quanto iniustius secđ stulntũ
tati fuerint in historia ut doceanT c̃ pl&ũ eẽ qđ dictũ ẽ statĩ transiliund. ad futura xp̃i tempora & om̃a quȩ ñ pos sunt
xponere. post multa sibi sȩcła reꝓmittunt & dicunT & moab & filios ã mon &egyptũ & filistĩ. &idũ meã quȩ nẽ insulteñ
iudeis eo temp̃ puniendos. Int̃ rogem ergo eos qua re has potis simũ gentes dĩ puniat & ñ totũ orbẽ inquo iidȩi longe lateq
is ꝑsis̃. Si enĩ meret᷑ moab corripi iudueis insultans & fili ãmon. & reliquȩ gentes incircuitu. Qua regallia ñ cor¬

Expanded text:
quam dicetur haec parabola; sed anima quae peccaverit, ipsa morietur . Et simul animadverte, parabolam esse quod dictum est, nec id quam dicetur haec parabola; sed anima quae peccaverit, ipsa morietur . Et simul animadverte, parabolam esse quod dictum est, nec id sonare quod in superficie litterae proferunt. Quod si injustum est nepotibus reddere quod deliquerint avi: quanto injustius pro stultitia ctati fuerint in historia, ut doceant completum esse quod dictum est, statim transiliunt ad futura Christi tempora, et omnia quae non possunt exponerJudaeis, eo tempore puniendas. Interrogemus ergo eos, quare has potissimum gentes Deus puniat, et non totum orbem in quo Judaei longe lateque dispersi sunt. Si enim meretur Moab corripi, Judaeis insultans, et filii Ammon et reliquae gentes in circuitu, quare Gallia non cor
Abbreviated transcription (Latin):
re supra deputeis quondã salir qđ nc̃ mostuũ dr̃ inundasse quando eos diripuerint iudei: quando residui
gentis is raheliticȩ possederint eor : utꝗ̃ indignatio dñi est blas phemia & contumeliis ad tinuare & disꝑde¬
tribu& blas phemantib: ut aberrore redeant ad salutẽ : Quod siuoluerint dicere postͥ gressionẽ debaby¬
lone hasgentes populo irrł suisse subiectas primũ auctoritatẽ postulabimus. scripturarũ Alnde hoc
istũ ꝓbeni . Deinde cũ. nmimme potuer de monstrare concedimus eos ex suꝑfluo atq dicimus It accidis se qđ dici¬
tis qm̃ iustitia dĩ ẽ blas phemasse auos. & exꝓbrasse at auos & postea nepotib. redditũ : cũ utiq illa sententia quaan¬
u dicebat᷑ in lego peccata patrũ infilios int̃tiã & quastã generationẽ restitui ꝑ eechiel solutast : Viuo ego dic̃dnis : Nequi¬

Expanded text:
mare supra de puteis quondam salis, quod nunc Mortuum dicitur, inundasse: quando eos diripuerint Judaei, quando residuae mare supra de puteis quondam salis, quod nunc Mortuum dicitur, inundasse: quando eos diripuerint Judaei, quando residuae gentes Israeliticae possederint eos. Aut quae indignatio Domini est tribuet blasphemantibus, ut ab errore redeant ad salutem. Quod si voluerint dicere, post regressionem de Babylone has gentes populo Israel fuisse subjectas, 705 primum auctoritatem postulabimus Scripturarum, unde hoc factum probent: deinde cum minime potuerint demonstrare, concedemus eis ex superfluo, atque dicemus: Esto accidisse quod dicitis: quae justitia Dei esset blasphemasse avos, et exprobrasse atavos, et postea nepotibus redditum? cum utique illa sententia, qua antea dicebatur in Lege, peccata patrum in filios in tertia
Abbreviated transcription (Latin):
r regnũ suũ : & de incepr uel ab and uochis. uel a ptholo maeis tentȩ. Nouissie roma no imperio colla sub mse¬
emp̃. & una aetate accipi potest :& qui reliqui fuerint deppło isrł uastabunt eos &blas phemantia quondũ chalde¬
orũ auxilia possidebt. Hoc aũ eueni& eis ꝓsuꝑbia eorũ. quiablas phemauer̃ & magnificati s̃ contra ppłm
tiũ. sanguinẽ fund& sed dis ꝑd&. & ad tenuabit omnia idola eorũ . Vt qui prius tenebant᷑ errore & dñm ꝑbeneficia
onsentiebant malorũ necessitate preisi sciant idola nihil ꝓdeẽ : & adorent eũ unus quisq deloco suo om̃s in¬
sulȩgentiũ: huc usq uixta hebraicũ : Nunc ad lxX int̃ pretes reuestam᷑ : Cogamusq iudȩos quitantũ sequunt᷑
ystoriã exponere nob̵ quando moab: & filii ammon facti sint quasi sodoma & gomurra & quasi aceruisalir
& desestȩ usq in ȩ t̃num: debentꝰ monstrare sulphđ reas pluuias. Vineas t̃ roem. incineres fauillãq conuersam

Expanded text:
runt, et deinceps vel ab Antiochis, vel a Ptolemaeis tentae, novissime Romano imperio colla submiseulo, et pro aliquanto tempore, et una aetate accipi potest. Et qui reliqui fuerint de populo Israel, vastabunt eos, et blasphemantia quondam Chaldaeorum auxilia possidebunt. Hoc autem eveniet eis pro superbia eorum, quia blasphemaverunt, et magnificati sunt contra populum tium sanguinem fundet; sed disperdet et attenuabit omnia idola eorum, ut qui prius tenebantur errore, et Domini beneficia non sentiebant, malorum necessitate pressi, sciant idola nihil prodesse, et adorent eum unusquisque de loco suo omnes insulae gentium. Hucusque juxta Hebraicum. Nunc ad LXX interpretes revertamur, cogamusque Judaeos, qui tantum sequuntur historiam, exponere nobis quando Moab et filii Ammon facti sint quasi Sodoma et Gomorrha, et quasi acervi salis, et desertae usque in aeternum: debent monstrare sulphureas pluvias, vineas, terram in cineres favillamque conversam,
Abbreviated transcription (Latin):
ot fut pdicatio: siquisaũ uoluerit i hoc quoddicit᷑ dedit abyr sus uocen suã altitudinẽ fanta spe sue
inmalim pastom accipercallo utetur argumento : quod post duꝑsas aquas itineris. quȩ utiq in maliẽ
selominis corũ altituido ueritati conparatas̃ fantasiaẽ. & frustra extoll& uocõ : quia aquȩ ra¬

Expanded text:
or fiat praedicatio. Si quis autem voluerit hoc quod dicitur: Dedit abyssus vocem suam, altitudinem phantasiae suae or fiat praedicatio. Si quis autem voluerit hoc quod dicitur: Dedit abyssus vocem suam, altitudinem phantasiae suae , in malam partem accipere, illo utetur argumento, quod post dispersas aquas itineris, quae utique in malam sed omnis eorum altitu
Abbreviated transcription (Latin):
Vis foste exeo quod inter draconer. & ignẽ & grandinẽ ponitur inmalũ pastẽ trahendũ sit
Quod nescio utrum possit dicere : quiet̃ uiderit cum c&eris in laudem dñi concrepare. Si igitur
denomn te a pasturier montes quie quidel&c prius opinat sunt inuocis suue laudib ptuler. depul¬
dreopinationẽ fantasiȩ altitudinẽ uocat: iuxta ilm̃ filũ sirach. quiatt. Abyssũ & sapieu¬
u. quis inuestigadit: Vnde & demonte modico. id est adiumptione humani cos pori us i harihel
lapideri ab scisum demome sine manib. id est sine opere nuptiale uocateprAby srasun uoent
patam. Alierum abyssum. in uoce cata ractarumsuarũ. ut d& euangeliz antib uerbũ ustu¬
de multu. Uelceste abysrus. niouũ testamentum. intestimoniũ montis modiei. Aquo uulneroe¬

Expanded text:
nisi forte ex eo quod inter dracones, et ignem et grandinem ponitur, in malam partem trahendum sit. nisi forte ex eo quod inter dracones, et ignem et grandinem ponitur, in malam partem trahendum sit. Quod nescio utrum possit dicere, qui eam viderit cum caeteris in laudem Domini concrepare. Si igitur derunt te et parturierunt montes, quidquid de te prius opinati sunt, in vocis suae laudibus protulerunt. Et pulchre opinationem phantasiae, altitudinem vocat, juxta Jesum filium Sirach, qui ait: Abyssum et sapientiam quis investigabit ? Unde et de monte modico , id est, assumptione humani corporis, quam Daniel lapidem abscissum de monte sine manibus, id est, sine opere nuptiali, vocat , Christus abyssus invocat Patrem alteram abyssum, in voce cataractarum suarum , ut det evangelizantibus verbum virtute multa. Vel certe abyssus novum Testamentum, in testimonium montis modici, a quo vulnera