comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hedos tuos iuxta cab̃nacula
pastorũ. Olim sc̃s morses. q̃m
inultum presuiebat de gr̃ã et familiarita¬
te quam inuenerat apud dm̃: aspirabat ad
quandam uisionem magnam: ita ut diceret
deo. Si inueni grãm inoculis tuis: ostende
michi te ipsum. Accepit autem ꝓ ea uisionẽ
longe inferiorem: ex qua tamen ad ipsã quã
uolebat posset aliquando ꝑuenire. Filii qͦq
zebedei insimplicitate cordis sui ambulantes.
magnum aliquid et ipsi auisi sunt: s ad gradũ
inchilominus sunt reducti. ꝑ quem fuerat
ascendendum. Ita et modo sponsa qm̃ rem
grandem postulare uidetur: repriitur sa¬
ne austeriori responsione:s plane utili et fi¬
deli. Oportet namq humiliter sentire de se.
intentem ad altiora: nedum suipra se attollit᷑.
cadat ase. nisi inse firmiter ꝑueram humili¬
tatem fuerit solidatus: et quia nisi humilita¬
tis merito. maxima minime obtinentur.
Propterea qui prouehendus est. correptione
humiliatur: humilitate meretur. Tu ergo

Expanded text:
ta tabernacula pastorum . Olim sanctus Moyses, quoniam multum praesumebat de gratia et familiaritate, quam invenerat apud Deum, aspirabat ad quamdam visionem magnam, ita ut diceret Deo: Si inveni gratiam in oculis tuis, ostende mihi te ipsum. Accepit autem pro ea visionem longe inferiorem, ex qua tamen ad ipsam quam volebat, posset aliquando pervenire . Filii quoque Zebedaei in simplicitate cordis sui ambulantes, magnum aliquid et ipsi ausi sunt, sed ad gradum nihilominus sunt reducti, per quem fuerat ascendendum . Ita et modo sponsa, quoniam rem grandem postulare videtur, reprimitur sane austeriori responsione, sed plane utili et fideli. Oportet namque humiliter sentire de se nitentem ad altiora, ne, dum supra se attollitur, cadat a se, nisi in se firmiter per veram humilitatem fuerit solidatus. Et quia nisi humilitatis merito maxima minime obtinentur, propterea qui provehendus est, correptione humiliatur, humilitate meretur. Tu ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ficio liberationis ad ducta est ut eẽt ami¬
ca. Audi deniq confidentem: non quia
dilexerimus eum nos inquit: s ipse pͥor
dilerit nos. Recordare nunc mͥ mossi
et ethy opisse: et agnosce iam tune pre¬
figuratum coniugium u̾bi et anime
peccatricis: et discerne si potes. quid tibi
dulcius sapiat inconsideratione suauis¬
simi sacramenti uerbine nimium be¬
nigna dignatio. an animȩ uestimabilis
gła: an inopinata fiducia peccatoris.S
non potuit moyses ethiopisse mutare
pellem: potuit xp̃e. Sequit᷑ enim. Pul¬
chrȩ sunt gene cue. sicut turturis. S
hoc sermoni alteri reseruetur: ut semꝑ
que in mensa sponsi nob̃ apponuntur.
cum auiditate sumentes. eructuemus
inipsius laudem et głam. iħu xp̃i dñi nr̃i.¬

Expanded text:
ficio liberationis adducta est ut esset amificio liberationis adducta est ut esset amica. Audi denique confitentem. Non quia dilexerimus eum nos, inquit, sed ipse prior dilexit nos . Recordare nunc mihi Moysi et Aethiopissae, et agnosce jam tanc praefiguratum conjugium Verbi et animae peccatricis; et discerne, si potes, quid tibi dulcius sapiat in consideratione suavissimi sacramenti, Verbine nimium benigna dignatio, an animae inaestimabilis gloria, an inopinata fiducia peccatoris. Sed non potuit Moyses Aethiopissae mutare pellem, potuit Christus. Sequitur enim: Pulchrae sunt genae tuae, sicut turturis. Sed hoc sermoni alteri reservetur; ut semper quae in mensa Sponsi nobis apponuntur, cum aviditate sumentes, eructemus in ipsius laudem et gloriam, Jesu Christi Domi
Abbreviated transcription (Latin):
rum non est namerus. in pharaonis exerci¬
tu: quorum et nomina et officia nec non
et arma et apparatus eorũ. urĩs studis
ut in his exerceamini inquirenda relinqͦ.
Inistorum itaq principum fortitudine
curruumq suorum. inuisibilis pharao.
ubiq discurrens. momnem familiam dñi.
quib potest uirib more tirannico deba¬
chatur: in his etiam his dieb ex euntem
isrł de egipto insequitur. At ille. nec sub¬
uectus currib. nec ꝓdectus armis: nich¬
ilominus tamen sola dñi manu conforta¬
tus. secure decantat. Cantemus dño:
gloriose enim honorificatus est: equum et
ascensorem ꝓiecit in mare. Idem. Hi incur¬
rib. et hi inequis: nos audem in nomine
dñi dei nr̃i inuocabimtis. Et hec dicta
sint: ꝓ adducta similitudine de equitatu
dñi. et currib pharaonis. Post hec amica
appellatur. Nam ipse quidem et ante li¬
berationem amicus erat: alioquin non
liberass quam non amasset: s illa bene¬

Expanded text:
rum non est numerus in Pharaonis exercirum non est numerus in Pharaonis exercitu; quorum et nomina, et 1409 officia, necnon et arma et apparatus eorum vestris studiis, ut in his exerceamini, inquirenda relinquo. In istorum itaque principum fortitudine, curruumque suorum, invisibilis Pharao ubique discurrens, in omnem familiam Domini, quibus potest viribus, more tyrannico debacchatur, in his etiam his diebus exeuntem Israel de Aegypto insequitur. At ille nec subvectus curribus, nec protectus armis; nihilominus tamen sola Domini manu confortatus, secure decantat: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est; equum et ascensorem projecit in mare ; item: Hi in curribus et hi in equis; nos autem in nomine Domini Dei nostri invocabimus . Et haec dicta sint pro adducta similitudine de equitatu Domini, et curribus Pharaonis. 10. Post haec amica appellatur. Nam ipse quidem et ante liberationem amicus erat, alioquin non liberasset quam non amasset; sed illa bene
Abbreviated transcription (Latin):
adulationis apportans. Largi sunt enim
luxtriosi: ementes auro uentum de ore ad¬
ulatorũ. Et de hoc satis. Iam uͦ auaricia.
rotis et ipsa uehitur quatuor uiciorũ: que
sunt pusillanimitas: in humanitas: con¬
temptus derimortis obliuio. Porro iumenta
trahentia. tenacitas et raꝑacitas: et his unꝰ
auriga ambob p̃sidet: habendi ardor. So¬
la siquidem auaricia.qm̃ conducere plures.
non patitur: uno contenta est seruitore. Ip¬
se uero iniuncti oꝑis. promptus ad modum
atq infatigabilis exequutor. urgendis sane
iumentis trabentib. flagris utitur acerri¬
mis: libidine ad quirendi. et metu amitten¬
di. Sunt et alii principes regis egipti ha¬
bentes et ipsicurrus suos in expeditione dñi
sui: sicut suꝑbia. que unus de maiorib est
principib: sicut inimica fidei impietas.
magnum et ipsa tenens locum indomo. et
regno pharaonis: et multi adhuc sunt a¬
lii inferioris ordinis. satrape et equites quo¬

Expanded text:
adulationis apportans. Largi sunt enim adulationis apportans. Largi sunt enim luxuriosi, ementes auro ventum de ore adulatorum. Et de hoc satis. 8. Jam vero Avaritia rotis et ipsa vehitur quatuor vitiorum, quae sunt Pusillanimitas, Inhumanitas, Contemptus Dei, mortis Oblivio. Porro jumenta trahentia, Tenacitas, et Rapacitas; et his unus auriga ambobus praesidet, habendi Ardor. Sola siquidem Avaritia, quoniam conducere plures non patitur, uno contenta est servitore. Ipse vero injuncti operis promptus admodum atque infatigabilis exsecutor, urgendis sane jumentis trahentibus, flagris utitur acerrimis, Libidine acquirendi, et Metu amittendi. 9. Sunt et alii principes regis Aegypti habentes et ipsi currus suos in expeditione domini sui, sicut Superbia, quae unus est de majoribus principibus; sicut inimica fidei Impietas, magnum et ipsa tenens locum in domo et regno Pharaonis; et multi adhuc sunt alii inferioris ordinis satrapae et equites, quo
Abbreviated transcription (Latin):
uero currus. quadriga nichilominus uoluitur
uitiorũ: ingluuie uidelicet uentris: libidine
coitus: mollicie uestium: ocii soporisq resolu¬
tione. Trahitur equis eque duob ꝓsperitate
uite. et rerum abundantia: et qui his p̃sident.
duoͬ ignauie torꝑor et infida securitas. quia
et copia inignauiam soluit : et scđm scripturã
ꝓsꝑitas stultorũ ꝑdet illos: non sane obaliud.
nisi qm̃ male securos reddat. Cum autẽ dix¬
erint pax et securitas: tunc subitaneus suꝑ¬
ueniet eis interitus. Hi calcaria minime ha¬
bent. neq flagella uel aliquid huiꝰmodi: s ꝓ
his utuntur conopeo. ad faciendam umbram:
et flabello. adcitandum uentum. Porro cono¬
peum. dissimulatio est: umbram faciens.
et ꝓtegens ab estu curarum. Propriũ nãq
est mollis et delicate anime. etiam necessarias
dissimulare curas: et ne estuantes sollicitu¬
dines sentiat: suiblatibulo dissimulatioĩs
abscondi. Ilabellũ uero effusio est: uentũ

Expanded text:
vero currus quadriga nihilominus volvitur vero currus quadriga nihilominus volvitur vitiorum, Ingluvie videlicet ventris, Libidine coitus, Mollitie vestium, otii soporisque Resolutione. Trahitur equis aeque duobus, Prosperitate vitae, et rerum Abundantia; et qui his praesident duo, ignaviae Torpor, et infida Securitas: quia et copia ignaviam solvit, et, secundum Scripturam: Prosperitas stultorum perdet illos ; non sane ob aliud, nisi quoniam male securos reddat: Cum autem dixerint, Pax et securitas; tunc subitaneus superveniet eis interitus . Hi calcaria minime liabent, neque flagella, vel aliquid hujusmodi, sed pro his utuntur conopeo ad faciendam umbram, et flabello ad citandum ventum. Porro conopeum Dissimulatio est, umbram faciens, et protegens ab aestu curarum. Proprium namque est mollis et delicatae animae etiam necessarias dissimulare curas, et ne aestuantes sollicitudines sentiat, sub latibulo dissimulationis abscondi. Flabellum vero Effusio est, ventum
Abbreviated transcription (Latin):
rib: ut sermo impleatur qui seriptus est. qm̃
laudatur peccator indesiderus animȩ suȩ et
iniquis benedicitur. Et iterum alia seriptu¬
ra. Hec est inquit hora ur̃a. et potestas tene¬
brarum. Porro p̃sident duob his equis. auri¬
ge duo: tumor et liuor: et tumor quidẽ pom¬
ꝑam:liuor tiero potentiam agit. Is enim rapi¬
do fertur diabolicarum amore pomparum.
cuiꝰ apud se cor prius intumuit. Nam quod
in se firmiter stat. timore compressũ: graui¬
tate modestum: humilitate solidũ: pritate
sanum: aura huiꝰ uanitatis nequaquã leuit̃
rapietur. Item. terrenȩ iumentũ potentie. ñ¬
ne inuidia agitur. et quasi quibusdam litio¬
ris urgetur hinc inde calcarib: suspitione
utiq decedendi et metu succumbendi: Au¬
ud est enim quod suspectus est suiccessor: et
aliud quod timetur inciasor. His itaq stimu¬
lis: terrena potentia continue agitatur. Et
currus quidem malicie sic se habet. Luxurie

Expanded text:
ribus, ut sermo impleatur qui scriptus est: Quoniam ribus, ut sermo impleatur qui scriptus est: Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae, et iniquus benedicitur ; et iterum alia Scriptura: Hoec est, inquit, hora vestra, et potestas tenebrarum . Porro praesident duobus his equis aurigae duo, Tumor et Livor; et tumor quidem pompam, livor vero potentiam agit. Is enim rapido fertur diabolicarum amore pomparum, cujus apud se cor prius intumuit. Nam, quod in se firmiter stat timore compressum, gravitate modestum, humilitate solidum, puritate sanum, aura hujus vanitatis nequaquam leviter rapietur. Item terrenae jumentum potentiae nonne invidia agitur, et quasi quibusdam livoris urgetur hinc inde calcaribus, suspicione utique decedendi, et metu succumbendi? Aliud est enim quod suspectus est successor, et aliud quod timetur invasor. His itaque stimulis terrena potentia continue agitatur. Et currus quidem malitiae sic se habet. 7. Luxuriae
Abbreviated transcription (Latin):
sub rege suo. sicut sui cuiq assignati sunt. Nã
malicia inom̃i regione maleficimum. atq fa¬
cinorũ dominatur: luxuria. om̃i immunditie
et turpitudini carins p̃est. auaricia in partes
rapine et fraudis sortita est principatum.
Accipe nunc quoq: quales his suis principib
pharao p̃parauerit currus: ad ꝑsequendum
popłm dei.Habet namq malicia currum suũ.
rotis quatuor consistentẽ: seuitia. impacienti¬
a: audatia: impudentia. ¶alde et enim uelox
est currus iste adeffundendum sanguinem:
qui nec innocentia sistitur. neo patientia re¬
tardatur. nec timore frenatur. nec ihibetur
ptidore. Grahitur autem duob admodum
ꝑnicib equis. et ad omnẽ ꝑnitiem paratissi¬
mis: terrena potentia. et seculari pompa.
Tunc namq quadriga ista maliciȩ currit ual¬
de uelociter. cum hinc quidem potentie effectꝰ.
subest eius adimplendis maliciosis conatib:
inde platisus pompe atridet. ꝑpetratis scele¬

Expanded text:
sub rege suo, sicut sui cuique assignati sunt. Nam sub rege suo, sicut sui cuique assignati sunt. Nam Malitia in omni regione maleficiorum atque facinorum dominatur; Luxuria omni immunditiae et turpitudini carnis praeest; Avaritia in partes rapinae et fraudis sortita est principatum. 6. Accipe nunc quoque quales his suis principibus Pharao praeparaverit currus ad persequendum populum Dei. Habet namque Malitia currum suum rotis quatuor consistentem: Saevitia, Impatientia, Audacia, Impudentia. Valde etenim velox est currus isto ad effundendum sanguinem, qui nec innocentia sistitur, nec patientia retardatur, nec timore frenatur, nec inhibetur pudore. Trahitur autem duobus admodum pernicibus equis, et ad omnem perniciem paratissimis, terrena Potentia, et saeculari Pompa. Tunc namque quadriga ista malitiae currit valde velociter, cum hinc quidem potentiae effectus subest ejus adimplendis malitiosis conatibus; inde plausus pompae arridet perpetratis scele
Abbreviated transcription (Latin):
potestates: ad uersus mundi rectores tene¬
brarum harum: contra sp̃ualia nequicie
incȩlestib. Et ꝓsequere mͦ mecum singła
ꝓportionis menbra. Ibi popls eductus de
egypto: hic homo de scło. ibi ꝑsternit᷑ pha¬
rao: hic diabolus. Ibi subt̾ituntur currus
pharaonis. hie carnalia et secularia desi¬
deria qtiȩ militant ad u̾stis animam. stibru¬
untur. Iui influctib. ista infletib. Ma¬
rini illi: amariisti. Puco et nune clamitare
demonia. si forte contingat incidere. in ca¬
lem animã:fugiamus israhelem: quia
dñs pugnat ꝓeo.Uisne etiam aliquos de
principib pharaonis ꝓpͥis tibi de signem
nominib. et de currib deseribam: ad instar
quorũ tu quoq alios siqui sunt. ꝑte ipsum
ualeas inuenire:Magnus quidam princeps
spiritalis atq inuisibilis regis egipti. ꝓfecto
malicia est: magnus ltixuria: magnus atiari¬
tia. Et hi quidem possident terminos suos.

Expanded text:
potestates, adversus mundi rectores tenepotestates, adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae in coelestibus . Et prosequere modo mecum singula proportionis membra. Ibi populus eductus de Aegypto, hic homo de saeculo; ibi prosternitur Pharao, hic diabolus; ibi subvertuntur currus Pharaonis, hic carnalia et saecularia desideria, quae militant adversus animam, subruuntur; illi in fluctibus, isti in fletibus; marini illi, amari isti. Puto et nunc clamitare daemonia, si forte contingat incidere in talem animam: Fugiamus Israelem, quia Dominus pugnat pro eo . Visne etiam aliquos de principibus Pharaonis propriis tibi designem nominibus, et de curribus describam, ad instar quorum tu quoque alios, si qui sunt, per te ipsum valeas invenire? Magnus quidam princeps spiritualis atque invisibilis regis Aegypti profecto Malitia est, magnus 1408 Luxuria, magnus Avaritia. Et hi quidem possident terminos suos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa. nec puer ꝓphe. Uidit patriarcha
iacob: et ait. Castra deisunt hec. Yidit et
doctor gentium: qui dicebat. Nonne om̃s
ad ministratorii sp̃e sunt. missi in mini¬
sterium ꝓpter eos qui hereditatẽ capiut
saltitis: Ergo angelicis fulta ministerus.
et suꝑno stipata agmine sponsa incedens.
similis est equitatui ani. illi titiq qui
quondam incurrib pharaonis tam stu¬
pendo diuini adiutorii miractilo trium¬
phatiit. Si enim diligenter adt̾itas cuncta
que ibi miraris magnifice ꝑpetrata: inue¬
nies hie nichilominus admiranda: Nisi
quod in eo nunc magnificentius trium¬
phatur: quod quie illic corporaliter p̃cesse¬
runt. hic spiritaliter ad implentur. An ñ
tibi nempe multo fortius. longeq glositis
ẽẽ tudetur.diabolum ꝓsternere quam
pharaonem:atq aerias debellare potesta¬
tes.quam currcis pharaonis subuertere:
bi deniq pugnatum est aduersus carnẽ
et sanguinem: hic aduersus principes et

Expanded text:
propheta, nec puer prophetae. Vidit patriarcha propheta, nec puer prophetae. Vidit patriarcha Jacob, et ait: Castra Dei sunt haec . Vidit et doctor gentium, qui dicebat: Nonne omnes administratorii spiritus sunt, missi in ministerium propter eos qui haereditatem capiunt salutis . 5. Ergo angelicis fulta ministeriis, et superno stipata agmine sponsa incedens, similis est equitatui Domini; illi utique, qui quondam in curribus Pharaonis tam stupendo divini adjutorii miraculo triumphavit. Si enim diligenter advertas, cuncta quae ibi miraris magnifice perpetrata, invenies hic nihilominus admiranda. Nisi quod in eo nunc magnificentius triumphatur, quod quae illic corporaliter praecesserunt, hic spiritualiter adimplentur. An non tibi nempe multo fortius longeque gloriosius esse videtur, diabolum prosternere, quam Pharaonem; atque aerias debellare potestates, quam currus Pharaonis subvertere? Ibi denique pugnatum est adversus carnem et sanguinem; hic adversus principes et
Abbreviated transcription (Latin):
borumq exercitus. Nec miraberis unã ani¬
mam. equitatus multitudini similatam :
siadtitas quante in ipsa tina que tam̃ scã
anima sit. uirtutum acies habeantur: qͣn¬
ta in affectionib ordinatio: quanta in mo¬
rib disciplina: quanta in orationib arma¬
tura: quantum iactionib robur: quan¬
tus in zelo terror: quanta deniq ipsi cum
hoste conflictuũ assiduitas: numerosicas
triumphorũ. Deniq inconsequentib le¬
gitur. Terribilis. ut castrorũ acies ordina¬
ta. Et item. Quid uidebis inquit in suna¬
mite: nisi choros castrorũ: Aut si id tibi
non placet: noueris huiuscemodi animã
num quam eẽ sine angelorũ custodia.
qui eam emulantur dei emulatione: solli¬
citi suo uiro seruare. et uirginem castam
exhibere xp̃o. Et ne dixeris incorde tuo:
Ubi sunt: quis eos tidit: Uidit eos ꝓpħa
heliseus: insuꝑ et fecit orando ut uideret
etiam giezi.Tu non uides: quia non es

Expanded text:
borumque exercitus. Nec miraberis unam aniborumque exercitus. Nec miraberis unam animam equitatus multitudini similatam, si advertas quantae in ipsa una, quae tamen sancta anima sit, virtutum acies habeantur; quanta in affectionibus ordinatio, quanta in moribus disciplina, quanta in orationibus armatura. quantum in actionibus robur, quantus in zelo terror, quanta denique ipsi cum hoste conflictuum assiduitas, numerositas triumphorum. Denique in consequentibus legitur: Terribilis ut castrorum acies ordinata ; et item: Quid videbis, inquit, in Sunamite, nisi choros castrorum? Aut si id tibi non placet, noveris hujusmodi animam nunquam esse sine angelorum custodia, qui eam aemulantur Dei aemulatione, solliciti suo viro servare, et virginem castam exhibere Christo. Et ne dixeris in corde tuo: Ubi sunt? quis eos vidit? Vidit eos propheta Elisaeus, insuper et fecit orando, ut videret etiam Giezi . Tu non vides, quia non es
Abbreviated transcription (Latin):
nat. et intellectum dat paruulis: ꝑ huiꝰ¬
modi dignum duco. eadem modice latius
ex plananda. Benignus est enim sp̃s sapi¬
entiȩ : et placet illi doctor benignus et dili¬
gens: qui ita cupiat satisfacere studiosis. ut
morem gerere tardiorib non recuset.Den¬
q qui elucidant me. uitam ȩternam habe¬
bunt: ait ipsa sapientia. Quo quidem p̃mio:
ego fraudari noluerim. Quanquam inhis
etiam que plana uidentur:.quandoq talia
latent:que ipsis quoq qui capaciores uiden¬
tur et p̃uolantes ingenio. non erit inutile.
si diligentius declarentur.S tude iam si¬
militudinem de pharaone. et exercitu eius.
et domini equicatu. Non incer ipsos exerci¬
tus similicudo data est. s dde ipsis. Quȩ eñi
societas luci ad tenebras: aut que pars fide¬
li cum infideli: S inter scãm spiritalemq
animam. et equitatum dñi. plane cõpara¬
tio est: et inter pharaonẽ et diabolum. am¬

Expanded text:
nat, et intellectum dat parvulis ; pro hujusnat, et intellectum dat parvulis ; pro hujusmodi dignum duco cadem modice latius explananda. Benignus est enim Spiritus sapientiae , et placet illi doctor benignus et diligens, qui ita cupiat satisfacere studiosis, ut morem gerere tardioribus non recuset. Denique: Qui elucidant me, vitam aeternam habebunt, ait ipsa Sapientia : quo quidem praemio ego fraudari noluerim. Quanquam in his etiam quae plana videntur, quandoque talia latent, quae ipsis quoque, qui capaciores videntur et praevolantes ingenio, non erit inutile si diligentius declarentur. 4. Sed vide jam similitudinem de Pharaone et exercitus ejus, et Domini equitatu. Non inter ipsos exercitus similitudo data est, sed de ipsis. Quae enim societas luci ad tenebras? aut quae pars fideii cum infideli? Sed inter sanctam spiritualemque animam, et equitatum Domini plane comparatio est, et inter Pharaonem et diabolum, am
Abbreviated transcription (Latin):
or et fatebor. Nisi quia dñs adiuuit me: pau¬
lominus habitasset minferno anma mea.
Non sum ingratus: non sum oblitus: misericor¬
dias dñi meternum cantabo. Uerum hactenus
michi ctimsponsa.De reliquo illa singlari dig¬
natione pꝰqũa lib̾ata ẽ. asciscit᷑ mamicã: decorẽ
indiut᷑. tanꝗͥ dñi spõsa. inter̃ĩ tam̃ ingenis dum¬
taxat et incollo. Ad hȩc illi ꝓmittunt᷑ murenule.
F. pornatu. ipseq aui¬
reę.prop̃eio. s et distinctȩ argento. pro
decore. Qui non admodum placeat ordo
ipse donationum: Primum misericordi¬
ter liberatur: secundo dignanter adama¬
tur: tercio benigne abluitur. et ptirgatur:
postremo optum ornamenti accipit ꝓmis¬
sionem. Non ambigo quosdam iam urm.
insemet ipsis recognoscere quȩ dicuntur:
ꝓprioq exꝑimento cõmonitos. adintelli¬
gentiam p̃uolare. S sane memor u̾sicul
illius. eclaratio sermonũ tuorũ illumi¬

Expanded text:
or et fatebor: Nisi quia Dominus adjuvit me, pauor et fatebor: Nisi quia Dominus adjuvit me, paulo minus habitasset in inferno anima mea . Non sum ingratus, non sum oblitus; misericordias Domini in aeternum cantabo . Verum hactenus mihi cum sponsa. De reliquo, illa singulari dignatione, postquam liberata est, asciscitur in amicam, decorem induitur tanquam Domini sponsa, interim tamen in genis duntaxat et in collo. Ad haec illi promittuntur murenulae pro ornatu, ipsaeque aureae pro pretio, sed et distinctae argento pro decore. Cui non admodum placeat ordo ipse donationum? Primum, misericorditer liberatur: secundo, dignanter adamatur; tertio, benigne 1407 abluitur et purgatur; postremo, optimi ornamenti accipit promissionem. 3. Non ambigo quosdam jam vestrum in semetipsis recognoscere quae dicuntur, proprioque experimento commonitos ad intelligentiam praevolare. Sed sane memor versiculi illius: Declaratio sermonum tuorum illumi
Abbreviated transcription (Latin):
amnca. Qq t̾ inqͥt dure locut᷑ sũ amica mea. nulla
inmedio tͥ suspitio sit odi uł rancoris: nã signa
amorismei ĩte euĩentia st̃.ipsa mea muncraqͥb
te honoraui et ornaui. Nec michianum est illa
retrahere:s magis addere ampliora.Uel sic.
Non egre feras amica mea. minime te accipere
modo quod postulas: que tanta a me iam acce¬
pisti:et maiora borum accipies.si in p̃ceptis meis
ambulaueritis:et inamore meo ꝑsetieraueris.
hec: plicterȩ consequentia. Hunc iam uideamus.
qualia sint que se donasse cominemorat. Et
pͥmum quidem est quod eam assimilauit equi¬
tatui suo in currib pharaonis:liberando utiq
aiugo peccati. mortificatis uniuersis oꝑibus
carnis: quẽad modum ille populus liberatus
est a seruitute egypti: subuersi et submersis
ctinctis currib pharaonis. Id quidem misera¬
tio marima. Inqua ego quoq si gloriari uolu¬
ero. non ero insipiens: ueritatẽ enimdicã. Fate¬

Expanded text:
amica. Quod tibi, inquit, dure locutus sum, amica mea, nulla amica. Quod tibi, inquit, dure locutus sum, amica mea, nulla in me tibi suspicio sit odii vel rancoris. Nam signa amoris mei in te evidentia sunt ipsa mea munera, quibus te honoravi et ornavi. Nec mihi animi est illa retrahere, sed magis addere ampliora. Vel sic: Non aegre feras, amica mea, minime te accipere modo quod postulas, quae tanta a me jam accepisti: et majora horum accipies, si in praeceptis meis ambulaveris, et in amore meo perseveraveris. Haec pro litterae consequentia. 2. Nunc jam videamus, qualia sint quae se donasse commemorat. Et primum quidem est, quod eam assimilavit equitatui suo in curribus Pharaonis, liberando utique a jugo peccati, mortificatis universis operibus carnis; quemadmodum ille populus libera tus est a servitute Aegypti, subversis et submersis cunctis curribus Pharaonis . Id quidem miseratio maxima, in qua ego quoque si gloriari voluero, non ore insipiens: Veritatem enim dicam. Fate
Abbreviated transcription (Latin):
Uquitatui meo incurrib pharao¬
nis assimilaui te amica mea. fnte
omĩa in his uerbis libenter accipimus ȩccłie ci¬
pum in patrib precessisse: et nr̃e sacramenta sa¬
lutis pre ostensa eẽ inexitu isrł de egrpto: gemi¬
noq illo ad mirabili maris obsequio. et cransicũ
scilicet popło dantis. et ultionem de hostib. bap¬
tisini grã euidenter exprimitur: saluantis ho¬
mines: et crimina submergentis. Om̃s inqͥt
sub nube fuerunt. et om̃s in moyse baptirati
sunt. in nube et in mari. S oporcet consequen¬
tiam sicut solemus signare uerborũ: et sequen¬
tia priorib copulare: et ita demum elicere sua¬
ue. quippiam si possimus. quod ꝓsit morib in¬
struendis. Ubi itaq sponse presumptio. dura
et austera merepatione repressa est: ne tristior
remaneret.bona illi aliqua que iam acceꝑat
admemoriã reducunt᷑ : et aliq̃ que ñ dũ acceꝑat.
ꝓmittunt᷑: s et pulebra denuo ꝑhibet᷑: et appelat̃

Expanded text:
quitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, amica mea . Ante omnia in his verbis libenter accipimus Ecclesiae typum in patribus praecessisse, et nostrae sacramenta salutis praeostensa esse. In exitu Israel de Aegypto, geminoque illo admirabilis maris obsequio, et transitum scilicet populo dantis, et ultionem de hostibus, baptismi gratia evidenter exprimitur, salvantis homines, et crimina submergentis. Omnes, inquit, sub nube fuerunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari . Sed oportet consequentiam, sicut solemus, signare verborum, et sequentia prioribus copulare; et ita demum elicere suave quidpiam, si possumus, quod prosit moribus instruendis. Ubi itaque sponsae praesumptio dura et austera increpatione repressa est; ne tristior remaneret, bona illi aliqua, quae jam acceperat, ad memoriam reducuntur, et aliqua quae nodum acceperat, promittuntur; sed et pulchra denuo perhibetur, et appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Precedentis noctis tugilie. longissime
quippe fuerunt. excusant eos. Uerum illis
quid dicam.qui et tune dormiertnt: et modo
nichilominus dormiunt: S non ꝑgontne
ulterius exagitare uerecundiam eorũ: suffi¬
cit cetigisse. Puco quod melius de inceps ui¬
gilabunt: nr̃e obseruationis cauterium tie¬
ricuri. In hac spe gerimtis cis hac uice mor̃e
et quod continuandum ratio exigebat: eorũ
caritate. pendente licet disputatione partim:
facientes finem. ubi non erat finis. Ipsi uero
suꝑ sibi facta indulgentia. nobiscum glorificent

Expanded text:
rum: praecedentis noctis vigiliae longissimae rum: praecedentis noctis vigiliae longissimae quippe fuerunt excusant eos. Verum illis quid dicam, qui et tunc dormierunt, et modo nihilominus dormiunt? Sed non pergo nunc ulterius exagitare verecundiam eorum: sufficit tetigisse. Puto quod melius deinceps vigilabunt, nostrae observationis cauterium verituri. In hac spe gerimus eis hac vice morem; et quod continuandum ratio exigebat, eorum charitate, pendente licet disputatione, partimur, facientes finem, ubi non erat finis. Ipsi vero super sibi facta indulgentia nobiscum glorificent
Abbreviated transcription (Latin):
tum et clamabit ad dnm̃: et exaudiet eũ.
et dicet: eruam te et honorificabis me. ft¬
q hoc modo erit gradus ad noticiam dei
cognitio tui: et ex imagine sua quȩ ince
renouatur. ipse uidebitur: dum tu quidẽ
reuelata facie głam dñi cum fiducia spe¬
culando. ineandem imaginem transfor¬
modo utraq cognitio sit tibi necessaria
ad salutem: ita ut neutra carere ualeas
cum salute. Nam si ignoras te. nonhabebis
timorem dei inte: non humilitatem. Anu̾
sine timore dei et sine humilitate de salute
presumas:tuuideris. Benefecistis grun¬
mendo significare quod minime ita sapi¬
atis: immo quod non ita desipiatis. ne ineo
quod planum est immoremur.S attendi¬
te cetera. Anpotius pausandum est nodis.
propter somnolentos: Putabam me uno
sermone implere. quod ꝓmisi de uplici igno¬
rantia: et fecissem: nisi fastidiosis longior
uideretur. Quosdam siquidem oscitantes:
quos dam et dormitantes incueor. Nec mi¬

Expanded text:
tum, et clamabit ad Dominum, et exaudiet eum, tum, et clamabit ad Dominum, et exaudiet eum, et dicet: Eruam te, et honorificabis me . Atque hoc modo erit gradus ad notitiam Dei cognitio tui; et ex imagine sua, quae in te renovatur, ipse videbitur, dum tu quidem revelata facie gloriam Domini cum fiducia speculando, in eamdem imaginem transformodo utraque cognitio sit tibi necessaria ad salutem, ita ut neutra carere valeas cum salute. Nam, si ignoras te, non habebis timorem Dei in te, non humilitatem. An vero sine timore Dei et sine humilitate de salute praesumas, tu videris. Bene fecistis grunniendo significare quod minime ita sapiatis, imo quod non ita desipiatis, ne in eo quod planum est immoremur. Sed attendite caetera. An potius pausandum est nobis propter somnolentos? Putabam me uno sermone implere quod promisi de duplici ignorantia; et fecissem, nisi fastidiosis longior videretur. Quosdam siquidem oscitantes, quosdam et dormitantes intueor. Nec mi
Abbreviated transcription (Latin):
lidã adututes.i.r Unde huic iã ex tollentia ocu¬
lorũ:unde leuare caput:Nonne magis conu̾¬
detur in erumpna sua: dum configitur spi¬
na: Conuertetur inquam adlacrimas:
conuertetur ad planctus. et gemitus: con¬
uertetur ad dnm̃: et inhumilitate clama¬
bit: sana ammã meam. quia peccaui tibi.
Porro conuersa ad dnm. recipiet consolati¬
onem: quia pat̃ est misericordiarũ et deus
totius consolationis. Ego quandiu in me
respicio: in amaritudine moratur oculus
meus. Si autem suspexero. et leuatiero ocu¬
los ad diuine miserationis auxilium: tem¬
perabit mox amaram uisionem mei. leta
dei: cui et dico. Ad me ipstm anima mea
conturbata est: propterea memor ero tui.
Nec mediocris dei uisio pium et dep̃cabilẽ
exꝑiri: sicut reuera benignus et misericors
semꝑ et parcere. Tali itaq erꝑimento. et
tali ordine salubriter innotescit deus: cũ
prius se homo nouerit innecessitate posi¬

Expanded text:
lidam ad virtutes? Unde huic jam extollentia oculidam ad virtutes? Unde huic jam extollentia oculorum, unde levare caput? Nonne magis convertetur in aerumna sua, dum configitur spina . Convertetur, inquam, ad lacrymas, convertetur ad planctus et gemitus, convertetur ad Dominum, et in humilitate clamabit: Sana animum meam, quia peccavi tibi . Porro conversa ad Dominum recipiet consolationem, quia Pater est misericordiarum, et Deus totius consolationis. 6. Ego quandiu in me respicio, in amaritudine moratur oculus meus. Si autem suspexero et levavero oculos ad divinae miserationis auxilium; temperabit mox amaram visionem mei visio laeta Dei, cui et dico: Ad me ipsum anima mea conturbata est, propterea memor ero tui . Nec mediocris Dei visio, pium et deprecabilem experiri, sicut revera benignus et misericors semper et parcere. Tali itaque experimento et tali ordine salubriter innotescit Deus, cum prius se homo noverit in necessitate posi
Abbreviated transcription (Latin):
ro ad se humiliandam. nichil anma inuenire
uiuacius seu accommodatius potest. quam
si se inueritate inuenerit: tantum non dissi¬
mulet: non sit in spu eius dolus: statuat se
ante faciem suam: nec se ase auertere abduci¬
tur. Nonne ita se intuens clara luce tierita¬
tis inueniet se in regione dissimilitudinis:
et suspirans misera. quam iam latere non po¬
terit quod uere misera sit. nonne cum ꝓpħa
clamabit ad dñmꝰ: in ueritate tua humiliasti
me: Nam quomodo non uere humiliabicur
in bac uera cognitione sui. cum se ꝑceꝑit one¬
ratam peccatis. mole huius mortalis corpo¬
ris aggrauatam: terrenis intricatam curis :
carnalium desideriorũ fece infectam: cecam.
curuam. infirmã: implicitã multis errorib.
expositã mille ꝑieulis:mille timorib trepidã:
mille difficulcatib anxiã: mille suspiciombrobnoriã.
mille necessitatib erũpnosã: ꝓcliuẽ ad uicia: inua¬

Expanded text:
ro ad se humiliandum nihil anima invenire ro ad se humiliandum nihil anima invenire vivacius seu accommodatius potest, quam si se in veritate invenerit: tantum non dissimulet, non sit in spiritu ejus dolus, statuat se ante faciem suam, nec se a se avertere abducatur. Nonne se ita intuens clara luce veritatis, inveniet se in regione dissimilitudinis: et suspirans misera, quam jam latere non poterit quod vere misera sit, nonne cum Propheta clamabit ad Dominum: In veritate tua humiliasti me? Nam quomodo non vere humiliabitur in hac vera cognitione sui, cum se perceperit oneratam peccatis, mole hujus mortalis corporis aggravatam, terrenis intricatam curis, carnalium desideriorum faece infectam, caecam, curvam, infirmam, implicitam multis erroribus, expositam mille periculis, mille timoribus trepidam, mille 1401 difficultatibus anxiam, mille suspicionibus obnoxiam, mille necessitatibus aerumnosam, proclivem ad vitia, inva
Abbreviated transcription (Latin):
hunc quem diximus. etiam alium requiramus.
Puto enim quod et in sua ꝑsona potuit hoc dix¬
isse ꝓpheta: quod uidelicet scientia ꝑlenus et
estuans caritate. et om̃ino effundere cupiens.
non inuemret qui euraret audire: et sic quasi
oneri sua sibi scientia erat. quã cõmunicare non
poterat. Plangit itaq pius ȩccłiȩ doctor tam
illos qui scire contempnunt quomodo sit
uiuendum: quam illos quiscientes. male
nichilominus uiuunt. Et hoc: pro eo quod
cundem sermonem ꝓpħa repecit. Ad u̾tis ne
iam. quam uerum sensit apłs. quia scientia
inflat: Iolo ꝓinde auimã pͥmo om̃ium scire
se ipsam: quod id postulet racio et utilitatis
et ordinis. Et ordinis quidem: qm̃ quod nos
sumus. primum est nobis. Utilitatis uero:
quia calis scientia non inflat. s humiliat: et
est quedam preparatio ad edificandum. Nisi
enim suꝑ humilicatis stabile fundamentum:
spũale edificium stare minime potest. Por¬

Expanded text:
hunc quem diximus, etiam alium requiramus. hunc quem diximus, etiam alium requiramus. Puto enim quod in sua persona potuit hoc dixisse Propheta, quod videlicet scientia plenus, et aestuans charitate, et omnino effundere cupiens, non inveniret qui curaret audire; et sic quasi oneri sua sibi scientia erat, quam communicare non poterat. Plangit itaque pius Ecclesiae doctor tam illos qui scire contemnunt quomodo sit vivendum, quam illos qui scientes, male nihilominus vivunt. Et hoc pro eo quod eumdem sermonem Propheta repetit. 5. Advertisne jam quam verum sensit Apostolus, quia scientia inflat? Volo proinde animam primo omnium scire se ipsam, quod id postulet ratio et utilitatis et ordinis. Et ordinis quidem, quoniam quod nos sumus primum est nobis; utilitatis vero, quia talis scientia non inflat, sed humiliat. et est quaedam praeparatio ad aedificandum. Nisi enim super humilitatis stabile fundamentum, spirituale aedificium stare minime potest. Por
Abbreviated transcription (Latin):
est ei. Cybus siquidem indigestus. et quibo¬
nam non habet decoctionem. malos generat
humores: et corrumpit corpus. non nucrit. Ita
et intilta scientia ingesta stomacho amme. que
est memoria. si decocta igne caritatis non ftie¬
rit. et sic ꝑ quos dam artus ammȩ. mores scilicet
atq actus transfusa atq digesta. quatinus
ipsa de bonis qȩ nouerit uita actestante et
morib bona efficiatur: nonne illa scientia
reputabitur inpeccatum.tanquam cibus con¬
uersus inpratios.noriosq: humores: An non
malus humor peccatum: an non mali humores.
praui mores: An non inflationes et cortiones
inconscientia sustinebit. qui huiusmodi est sci¬
ens udelicet bonum. et non faciens: An non res¬
ponsum mortis et dampnationis totiens in se¬
metipso habebit. quociens inmentem uenerit
ꝓpħa plangeret.dicens.Tentrem meum doleo:
tientrem meum doleo. Nisi quod ipsa ingemina¬
tio. geminum tudetur innuere sensum: ut p̃ter

Expanded text:
est ei. Cibus siquidem indigestus, et qui boest ei. Cibus siquidem indigestus, et qui bonam non habet decoctionem malos generat humores, et corrumpit corpus, et non nutrit. Ita et multa scientia ingesta stomacho animae, quae est memoria, si decocta igne charitatis non fuerit, et sic per quosdam artus animae, mores scilicet atque actus, transfusa atque digesta, quatenus ipsa de bonis quae noverit, vita attestante et moribus, bona efficiatur; nonne illa scientia reputabitur in peccatum, tanquam cibus conversus in pravos noxiosque humores? An non malus humor peccatum? an non mali humores pravi mores? At non inflationes et tortiones in conscientia sustinebit qui hujusmodi est, sciens videlicet bonum et non faciens? An non responsum mortis et damnationis toties in semetipso habebit, quoties in mentem venerit propheta plangeret, dicens: Ventrem meum doleo, ventrem meum doleo . Nisi quod ipsa ingeminatio geminum videtur innuere sensum, ut praeter
Abbreviated transcription (Latin):
ne:ut non ad inanemgłam.aut curiosita¬
tem aut aliquid simile: s tantum ad edifi¬
cationem tuam. uel proximi.Stnt namq
qui scire uolunt. eo fine tantum ut sciant:
et turpis curiositas est. Et sunt. qui scire
est. Qui profecto non euadent subsannantẽ
satsricum: et ei qui eiusmodi est decantantem.
Usq adeo ne.scire tuum nichil est. nisi de scire hoc
sciat alter: Et sunt item qui scire uolunt ut
scientiam suam uendant: uerbi causa ꝓ pecunia.
pro honorib: et turpis questus est. S sunt qͦq.
qui scire uolunt ut edificent: et caritas est. Et
item qui scire uolunt ut edificentur: et pruden¬
tia est. Horum om̃ium soli ultimi duo non inue¬
muntur in abusione scientiȩ: quippe qui ad hoc
uolunt intelligere. ut benefaciant. Deniq in¬
tellectus bonus om̃ib facientib eum. Reliqui
om̃s audiant. Scienti bonum. et non facienti:
peccatum est ei. Aesiꝑsimilitudinem dicat.
Stimenti eybum. et non digerenti: ꝑniciosum

Expanded text:
nenetem, aut aliquid simile, sed tantum ad aedificationem tuam vel proximi. Sunt namque, qui scire volunt eo fine tantum, ut sciant, et turpis curiositas est. Et sunt, qui scire est; qui profecto non evadent subsannantem satirum et, ei qui eiusmodi est, decantantem: «usque adeone scire tuum nichil est nisi te scire hoc sciat alter?». Et sunt item qui scire volunt, ut scientiam suam vendant, verbi causa, pro pecunia, pro honoribus, et turpis questus est. Sed sunt quoque qui scire volunt, ut edificent; et cariitem qui scire volunt, ut aedificenfur: et prudentia est. 4. Horum omnium soli ultimi duo non inveniuntur in abusione scientiae, quippe qui ad hoc volunt intelligere ut bene faciant. Denique: Intellectus bonus omnibus facientibus eum . Reliqui omnes audiant: Scienti bonum et non facienti, peccatum est ei ; ac si per similitudinem dicat: Sumenti cibum et non digerenti, perniciosum
Abbreviated transcription (Latin):
que senseris uiciniora saluti. Nonne me¬
dici corporum. medicine portionem diffi¬
niunt. eligere insumendis cibis. quid pͥus
quid posterius. et ad qũe modũ quidq sumi
oporteat : Nam et si bonos constat ẽẽ cibos
quos deus creauit. tu tamen ipsos cibi si in
sumendo. modum et ordinem non obserues:
reddis plane nonbonos. Ergo quod dico
de cibis: hoc sentite et descientus. S meltꝰ
mitto uos ad magistrum. Nonest enim
nostra ista sententia. s illius:immo et nr̃a:
qͣm tieritatis. Qui se inquit putat aliquid
scrre: non dum scit quomodo oporteat eum
scire. Uides qm̃ non ꝓbat mulca scientem:
si sciendi modum nescierit: Uides in quam.
quomodo fructum et utilitatem scientie.
inmodo sciendi constituit: Quid ergo dic̃
modum sciendi : Quid. nisi ut scias quo or¬
dine quostudio. quo fine queq nosse opor¬
teat: Quo ordine: ut id prius. quod matu¬
rius ad salutem. Quo studio: ut id ardenti
us.quod uehementius ad amorem. Quo fi¬

Expanded text:
quae senseris viciniora saluti. Nonne mequae senseris viciniora saluti. Nonne medici corporum medicinae portionem diffiniunt eligere in sumendis cibis, quid prius, quid posterius, et ad quem modum, quodque sumi oporteat? Nam etsi bonos constat esse cibos, quos Deus creavit, tu tamen ipsos tibi si in sumendo modum, et ordinem non observes, reddis plane non bonos. Ergo quod dico de cibis, hoc sentite et de scientiis. Sed melius mitto vos ad magistrum. Non est enim nostra sententia, sed illius, imo et nostra, quoniam veritatis. Qui se, inquit, putat aliquid scire, nondum scit quomodo oporteat eum scire . Vides quoniam non probat multa scientem, si sciendi modum nescierit? Vides, inquam, quomodo fructum et utilitatem scientiae in modo sciendi constituit? Quid ergo dicit modum sciendi? Quid nisi ut scias, quo ordine, quo studio, quo fine quaeque nosse oporteat? Quo ordine? Ut id prius, quod maturius ad salutem. Quo studus, quod vehementius ad amorem: quo fi
Abbreviated transcription (Latin):
tur utilior seti magis necessaria ad salutẽ:
illa ne.que tumet. anquȩ dolet.S non du¬
bito. quin dolentem tumenti preferas: quia
sanitatem quam tumor simulat: dolor po¬
stulat. Qui autem postulat ꝓpinquat salu¬
ti: qm̃ qui petit. accipit. Deniq qui sanat
contritos corde. execratur inflatos: dicen¬
de sapiente. quia deus suꝑbis resistit: hu¬
milib autem dat grãm. Et apłs aiebat:
Dico autem ꝑ grãm quȩ data est mͥ om̃ib
qui sunt inter uos. non plus sapere quam
oportet sapere: s sapere ad sobrietatem.
Non prohibet sapere: sed plus sapere quã
oportet. Quid est autem sapere ad sobrie
tatem: Isigilantissime obseruare:quid
scire magis. pͥus ue oporteat. Tempꝰ enim
breue est. Est autem quod in se est omĩs
scientia bona:quȩ tamen ueritate subnixa
sit: s tu qui cum timore et tremore tuã
ipsius oꝑari salutem ꝓtẽporis breuitate
festinas: ea scire prius ampliusq curato:

Expanded text:
tur utilior seu magis necessaria ad salutem, tur utilior seu magis necessaria ad salutem, illane quae tumet an quae dolet. Sed non dubito quin dolentem tumenti praeferas, quia sanitatem, quam tumor simulat, dolor postulat. Qui autem postulat, propinquat saluti; quoniam qui petit accipit . Denique qui sanat contritos corde, exsecratur inflatos, dicente Sapientia, quia Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Et Apostolus aiebat: Dico autem per gratiam quae data est mihi, omnibus qui sunt inter vos, non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Non prohibet sapere, sed plus sapere quam oportet. Quid etatem? Vigilantissime observare, quid scire magis, priusve oporteat; tempus enim breve est. Est autem quod in se est omnis scientia bona, quae tamen veritate subnixa sit. Sed tu, qui cum timore et tremore tuam ipsius operari salutem pro temporis brevitate festinas, ea scire amplius, priusque curato,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam et magistros. Demq notas mundo
fecerunt uias uitȩ: et non in sublimitate
sermonis. aut indoctis humane sapientiȩ
uerbis: s sicut placuit deo ꝑstulticiam pre¬
dicationis eorum. saluos facere credentes:
quia mundus eum in sua sapientia non cog¬
nouit. Uidear forsannimius insuggillatio¬
ne scientiȩ :et quasi reprehendere doctos: ac
prohibere studia litterarum. Absit. Non
ignoro quantum eccłie ꝓfuerint et ꝓsint lit¬
terati sui: siue ad refellendos eos qui exadu¬
so sunt: sitie ad simplices instruendos.Demq
legi. Quia tu reppulisti scientiam: reppellã
gi.Qui docti fuerint. fulgebunt quasi splen¬
dor firmamenti: et qui ad iusticiam erudiũt
multos. quasi stelle inꝑpͤ ctuas et̃nitates
S et scio ubi legerim. scientia inflat: et rur¬
sum: qui apponit scientiam. apponit et dolo¬
rem. Uides quia differentia est scientiarum:
quando alia inflans alia contristans est:
Tibi uero uelim scire. quȩ nam harum uidea¬

Expanded text:
etiam et magistros. Denique notas mundo etiam et magistros. Denique notas mundo fecerunt vias vitae, et non in sublimitate sermonis, aut in doctis humanae sapientiae verbis, sed sicut placuit Deo per stultitiam praedicationis eorum salvos facere credentes, quia mundus eum in sua sapientia non cognovit . 2. Videar forsitan nimius in suggillatione scientiae, et quasi reprehendere doctos, ac prohibere studia litterarum. Absit! Non ignoro quantum Ecclesiae profuerint et prosint litterati sui, sive ad refellendos eos qui ex adverso sunt, sive ad simplices instruendos. Denique legi: Quia tu repulisti scientiam, repellam et gi: Qui docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti; et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates . Sed et scio ubi legerim: Scientia inflat : et rursum: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem . Vides quia differentia est scientiarum, quando alia inflans, alia contristans est. Tibi vero velim scire quaenam harum videa
Abbreviated transcription (Latin):
absq diminutione salutis. Uerbi grã. Si ig¬
noras fabrilẽ artẽ.seu carpentariã. aut cem̃
dit adsalutẽ: Etiã absq om̃ib itł artib q̃ lib̾a¬
les dicunt᷑. quãuis honestiorib utiliorib q studiis
et discantur et exerceantur. quamplurimi
hominum salui facti sunt: placentes morib
atq oꝑib. Quantos enumerat apłs in epła
ad hebreos. factos dilectos non inscientia lit¬
terarum:. s inconscientia pura et fide non
ficta. Om̃s placuerunt deo in uita sua: uitȩ
meritis. non scientie. Petrus et andreas et
filii ⁊ebedei. ceteriq cũdispuli om̃s. non de
scola rethorum aut philosophorũ assumpti
sunt: et nichilomintis tamen saluator ꝑ ip¬
sos oꝑatus est salutem in medio terre. Non
insapientia quȩ in ipsis eẽt plusquam in cu¬
nctis uiuentib: quẽad modum sẽs aliquis
de semet ipso confessus est: s infide et leni¬
tate ipsorum saluos fecit illos: etiam et scõs:

Expanded text:
absque diminutione salutis. Verbi gratia, si igabsque diminutione salutis. Verbi gratia, si ignoras fabrilem artem, seu carpentariam, aut caemedit ad salutem? Etiam absque omnibus illis artibus, quae liberales dicuntur quamvis honestioribus utilioribusque studiis et discantur et exerceantur, quamplurimi hominum salvi facti sunt, placentes moribus atque operibus: quantos enumerat Apostolus in Epistola ad Hebraeos, factos dilectos, non in scientia litterarum, sed in conscientia pura et fide non ficta . Omnes placuerunt Deo in vita sua, vitae meritis, non scientiae. Petrus, et Andreas, et filii Zebedaei, caeterique condiscipuli omnes, non de schola rhetorum aut philosophorum assumpti sunt; et nihilominus tamen Salvator per ipsos operatus est salutem in medio terrae. Non in sapientia, quae in ipsis esset plus quam in cunctis viventibus quemadmodum sanctus aliquis de semetipso confessus est, sed in fide et lenitate ipsorum salvos fecit illos, etiam et sanctos,
Abbreviated transcription (Latin):
N ego mee ꝓmissioni: en
ego desideriis uestris:
Ien ego etiam deo. ꝓdebito
famulatu. Gripliciut
uidetis ratione urgeor
ad loquendum: pacti ue¬
ritate: caritate fraterna: ti¬
more domini Si tacuero:os meum condẽp¬
nabit me. Quid si loquar: Profecto uere¬
or idem iudicium: ne loquentem uidelicet
et non facientem. idemtidem os meum con¬
dempnet me. Ititiate me orationib urĩs.
ut semꝑ possim et loqui que oportet: et oꝑe
implere quȩ loquor. Non ignoratis. hodier¬
num nobis ꝓpositum ẽẽ sermonem de igno¬
rantia. tiel potius de ignorantus: qm̃ duȩ si
meministis ꝓposite sunt: nr̃i una. et altera
dei. Quas et monuimus ambas esse cauen¬
das: quod ambe dampnabiles sint. Suꝑ est
ut clarius hoc ipsum faciam: edisseram pleni¬
us. S prius querendum existimo: sit ne ig¬
norantiaom̃is dãpnabilis. Et mͥ quidẽ uidet᷑
ñ ẽẽ. Neq eñĩ omĩs ignorantia dãpnat: set¬
multa et multa et innumera eẽ. q̃ nescire liceat

Expanded text:
n ego meae promissioni; en ego desideriis vestris; en ego etiam Deo pro debito famulatu. Triplici, ut videtis, ratione urgeor ad loquendum; pacti veritate, charitate fraterna, timore Domini. Si tacuero, os meum condemnabit me. Quid, si loquar? Profecto vereor idem judicium, ne loquentem videlicet, et non facientem, identidem os meum condemnet me. Juvate me orationibus vestris, ut semper possim et loqui quae oportet, et opere implere quae loquor. Non ignoratis hodiernum nobis propositum esse sermonem de ignorantia, vel potius de ignorantiis; quoniam duae, si meministis, propositae sunt, nostri una, et altera Dei: quas et monuimus ambas esse cavendas, quod ambae damnabiles sint. Superest ut clarius hoc ipsum faciam, edisseram plenius. Sed prius quaerendum existimo, sitne ignorantia omnis damnabilis: 1399 Et mihi quidem videtur non esse: neque enim omnis ignorantia damnat; sed multa et innumera esse, quae nescire liceat