comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
actum est autem in dieb illis
post quam elegius cuncta mundihuius.
aduersa cunctosq labores aequanimiter
poleitruit. post uitte temporalis ã ministracionẽ
bene titens acttm. Post multiplicia misericordice
operr. Post dulcia uite exempla. Post innumerte
captiuorum agmina libeibrtti. Post monachorum
uirginumque multitudinẽ copiosamdo tibeditũ
coenobiisq mancipatam. Post in mensam molem
substtincie elemosinis diftributtm. Post fidelissime
dispensacionis credite sibi pecunie undique mer ita
cumulata. Uergenteiã insenium a&atẽ. cũ e&̃
annoru amplius septuaginta cunctis bonis
operib refestus: senciens iam dissolucionem sui
corporis iminere coepit quadcimdie cumdiscipulis
nouiomoinoppido deambula sb Et fortutucons piciens
eminus uidit uidit ex frentebasilice scĩ medardipari¬
etem ex parte dissipatum : rugtmq dehiscente
ruinam minitantem instaireꝰ : Ius sitergo conanuo
astificem uocari : & pari&is in firmittitem cumlima¬

Expanded text:
actum est autem in diebus illis, postquam Eligius cuncta mundi huius adversa cunctosque labores aequanimiter toleravit, post vitae temporariae administrationem bene transactam, post multiplicia misericordiae opera, post dulcia vitae exempla, post innumera captivorum agmina liberata, post monachorum virginumque multitudinem copiosam Deo traditam coenobiisque mancipatam, post inmensam molem substantiae elemosinis distributam, post fidelissimae dispensationis creditae sibi pecuniae undique merita cumulata, vergente iam in senio aetate, cum esset annorum amplius septuaginta, cunctis bonis operibus refertus, sentiens iam dissolutionem sui corporis inminere, coepit quadam die cum discipulis Noviomo in oppido deambulare, et fortuitu conspiciens eminus, vidit ex fronte basilicae sancti Medardi parietem ex parte dissipatum cripturamque inminens ruinam minitantem instare. Iussit ergo continuo artificem vocari et parietis infirmitatem ilico cum linia
Abbreviated transcription (Latin):
inluminati saniad ꝓpria sið reuersu ꝓuella quaedã mannis
adhucte nera & contracitiseo qui ibiu&eris suꝑ funditto
ꝑuncta orante scõ confessore ana est facte: Alius tremuir
bino capitis lumine priuctus imalic diuexcubar & deuotus:
lumine tandẽ recepto sanus dqũ ad locũ suidndiscessit.
Sedne dum aliis ttnto pere serne succincto festnamus
inter imlcicius ꝓgtindum est: ndideamur quie quã subtraheto¬

Expanded text:
illuminati, samque ad propria sunt reversi. Puella quaedam in annis adhuc tenera, et contracta diu, ibi oleo quod superfunditur peruncta, orante confessore Domini sana est facta. Alius itidem vir bino capitis luminari privatus, cum illic diu excubaret devotus, lumine tandem recepto, sanus demum ad locum suum discessit. Sed ne dum aliis tantopere sermone succincto festinamus interim latius propagandum est, ne videamus quidquam verit
Abbreviated transcription (Latin):
senti: uillcuimq qũ a habebat maiorẽ eius aeccłe delegar&
Adiens iitur p̃dia sua : omnes earum habra tores eom
uoto & ddeuotione fecit exillo saluttiri liquore contingeix
Acsic factumest ut cumundique prouinciam morbus
uallar& : nullus eorũ qui a deum ꝑ tinebant. pestis huius
in comodum sentir& Post hac aute predictus a ineulttins
derat qr atulacionis contulit: Porro tantti fuit copia
decime ut decima accolarũ pastis centũ anime ad pastẽ
sci tieg sorte de uenirent. In suꝑ adhuc &e peccont multa
nimis:¬

Expanded text:
senti villamque quam habebat maiorem eius ecclesiae dilegaret. senti villamque quam habebat maiorem eius ecclesiae dilegaret. Adiens igitur praedia sua, omnes eorum habitatores cum voto et devotione fecit ex illo salutari liquore contingere, ac sic factum est, ut cum undique provintiam morbus vallaret, nullus eorum qui ad eum pertinebant pestis tunc incommodum senserit. Post haec autem praedictus vir exultans derat, gratulationis contulit. Porro tanta fuit copia decimae, ut decima accularum pars centum animae ad partem beati Eligii sorte devenirent, insuper adhuc et pecora multa nimis
Abbreviated transcription (Latin):
lest ex pressorore compl&ur : hienimirũ lentros
in concha ex presso ad duorũ fere sex tariorũ m̃ surã
Teniq eo tempore : uastabat morb accrrime
non nullas ciuitates franoiae: Unde dĩuinitus
predictiliquoris fomitẽ presticumꝰ c̃redimus eẽ
adeout siquis tunc ingruente morbo mosts pa¬
uitar & periculum si p̾r edictam attingere poss&
medicinã mox omnimalo de pulso sanus
reder &eur amorbo: Erat autẽ ea tẽpestate
comes quidam urbis tyroandensis nomine ingomarus.
pre diues ualde & potens homo : Iuini mirũ m&uens
uastuntẽ circũ quaq pestẽ nec non & audiens mi¬
r aculum reigeste : totum se excorde intimo ad sci
elegii contulit̾ presidium Deniq multa exfide postu¬
lauit sibi ex prefato dari: spondens atq deuouens. ut si is¬
dem antistes apud dñm optiner & quo eius p̃dia discurrens
morbus non pene trar&. decima rerum suarũ exdie prae¬

Expanded text:
lere expresso rore completur; hic nimirum linteum lere expresso rore completur; hic nimirum linteum in conca expressum, ad duorum fere sextariorum mensuram Denique eo tempore vastabat morbus acerrime nonnullas civitates Franciae. Unde divinitus praedicti liquoris fomitem praestitam credimus esse, adeo ut si quis tunc ingruente morbo mortis pateretur periculum, si praedictam adtingere potuisset medicinam, mox omni malo depulso, sanus redderetur a morbo. Erat autem ea tempestate comis quidam urbis Tyroandensis nomine Ingomarus, praedives valde et potens homo. Qui nimium metuens vastantem circumquaque pestem necnon et audiens miraculum rei gestae, totum se ex corde intimo ad sancti Eligii contulit praesidium. Denique multa ex fide postulat sibi ex praefato dari liquore, spondens atque devovens, ut si isdem antistis apud Dominum obtineret, quod eius praedia discurrens morbus non penetraret, decimam rerum suarum ex die prae
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit in auditum : Coepit namq subito linteum
quo tumbacingebatur sudare: acde inde paulatm
paulatimq fumigans. uberius rore infusohumec taris
Quodcum circumstaintes conspicerent : in magnũ ꝓtinus
stuporẽ conuersi magnalia xp̃i fatebantur uniuer si:
demnde cumdistillare cernerent linteum. uisumest
quentes inuasculo aliqua ex eodẽ licore curaretur
medicina : Iuod & factumẽ: Et mox tollentescine¬
torium elicuerunt inuas aereum : atq: exhoc demũ mul¬
tis pifrebuerunt sanittitis antidotum: Tanta quippe
fuit sudor is illius ubestas: ut & ia molosiricũ urbane
tunctinctum ex ninaroris infusione propriũamis¬
ter& colorem linteumq sibi conexum colore inficer& suo
Ittiq simile huic operi: gedeonis factũ intueor. Ibiem̃
ros in uellere exdiuima prestancia adindiciũ rogantis
in fusumest : hic nihilominus infusiodiuine urtutis
ad sanititis remedium collata est: Illic conchauel¬

Expanded text:
apparuit inauditum. Coepit namque subito linteum apparuit inauditum. Coepit namque subito linteum quo tumba cingebatur sudare ac deinde, paulatim paulatimque fumigans, uberius rore infuso umectari. Quod cum circumstantes conspicerent, in magno protinus stupore conversi, magnalia Christi ibi fatebantur tunc fieri. Deinde cum distillare cernerent linteum, visum est quentes in vasculo, aliqua ex eodem liquore procuraretur medicina fore; quod et factum est. Et mox tollentes praecinetorium, elicuerunt in vase aereo atque ex hoc demum multis praebuerunt sanitatis antidotum. Tanta quippe fuit sudoris illius ubertas, ut etiam olosiricum urbane tunc tinctum ex nimia roris infusione proprium amitteret colorem linteumque sibi conexum colore inficeret suo. Itaque simile huic operi Gedeonis factum intueor. Ibi etenim ros in vellere ex divina praestantia ad indicium rogantis infusus est; hic nihilominus infusio divinae virtutis ad sanitatis remedium conlata est. Illic conca vel
Abbreviated transcription (Latin):
omnia in aelemosinis disꝑciens: pocione queq: in cru¬
cis opert aptauit: quã nimirũ e liganter ꝑficiens.
ad capud scĩ elegusttibiliri p̃cepit : Ius sit preterea
& cript me xaũro argentoq mirifice fabricare quã
supra confessoris mẽbra deponeit deber&: In quopere
copios am mole argenti& auri: ipsa p̃buit dicenis
fabricauit sepulchra: & egout dignũ est. siquiuero
fabricabo eius memoriam: factũq est: Et cũ patrata¬
auri uel gemmarũ copia infibulis ac diuersisspe¬
ciebus a potentib quibusq eidẽ loco est conlatt
isidtinestis: moserat ut dieb quad ragesi mae
propͥtor fulgorẽ auriuł nitorẽ gẽ marũ operir&e
tumba uel amine linteo urbane orñatu o losirico
Iminicio ego quadragesime precinxerunt eriliuel
huiuis modi si idone ut moles radiantis me talliuela ta
tegeraeur dieb penitenciac: & post aliquor dies
for uactudũ multi ad starent sepulchro: miraculua

Expanded text:
taque in elemosinis dispertiens, potiora quaeque in crutaque in elemosinis dispertiens, potiora quaeque in crucis opere aptans; quam nimirum eliganter perfieiens, ad caput sancti Eligii stabiliri praecepit. Iussit praeterea et crepam ex auro atque argento mirifice fabricare, quam supra confessoris membra deponere deberet. In quo opere copiosam molem argenti et auri ipsa praebuit, dicens: fabricavit sepulchra, et ego, ut dignum est, si quivero, fabricabo eius memoriam'. Factumque est ita, et cum staauri vel gemmarum in fibulis ac diversis speciebus a potentibus eodem loco conlata est, His ita gestis, mos erat, ut diebus quadragesimae propter fulgorem auri vel nitorem gemmarum operiretur tumba velamine lineo, urbane ornatu olosirico. Ingrediente ergo quadragesima praecinxerunt crepam huiusmodi sindone, ut molis radiantis metalli velata tegeretur diebus paenitentiae. Et post aliquod dies fortuitu, dum multi adstarent sepulchro, miraculum
Abbreviated transcription (Latin):
s de ponere qon grauar&eur. Quod cum iseui crat pessuns
neg logenter silentio priceris sa.: apparuit nichil ominus
a tiocte secundi:. atq eadem quat a pridiae codet serie
commonuit: Sed cum nectunc quidemn prae sumpsisa &
praedicta uisione regnae quicquam indicare uerta
nihil hominus uice cummagna apparens comminatuo c̃
Cadem quatprius mndn dauerat ingeminando submenr. suũ¬
que necsie quicquam reginae auder& indicare. emuissa subato
corporifebie. cepit uehementer angeri: Quẽ cũ
regina aegrottintẽ uisi tar& : causas eꝰ egritudinis
sciscita risfuduit: Tunceger oportunitate inuenteti
seter tacordis suide texĩt: mandata regine indicauit:
atq eiomnẽ tenorẽ uisionis exposuit: Nec mosa
& postremũ narracionẽ discedente ex timplofebie
sanitatẽ pr istinam recepit: Regina uero ñ ambigua
de confessoris ammonicione : omnia a se confestim
ornamenta re iecit. nec pre ter bitichiles aureos
suꝑ se quicquã ornamentorũ reseruaurtu daiquidẽ¬

Expanded text:
m deponere non gravaretur. Quod cum is cui iussum erat neglegenter silendo praeterisset, apparuit nihilominus et nocte secunda atque eadem quae pridie eodem serie commonuit. Sed cum nec tunc quidem praesumpsisset ex visione reginae quicquam indicare, tertia nihilominus vice cum magna apparens comminatione, eadem quae prius mandaverat ingeminando subiunxit, cumque nec sic quicquam reginae auderet indicare, emissa subito corpori febre coepit vehementer angeri. Quem cum regina aegrotantem visitaret, causas aegritudinis sciscitari studuit. Tunc aeger, oportunitate inventa, secreta cordis detexit, mandata reginae indicavit atque omnem ei tenorem visionis exposuit. Nec mora, et post rerum narrationem discedente extimplo febre, sanitatem pristinam recepit. Regina vero non ambigua de confessoris admonitione omnia a se confestim ornamenta reiecit nec praeter brachiles aureos super se quicquam ornamentorum reservavit: omnia i
Abbreviated transcription (Latin):
abrasi mrũ immodia creuerant intumulo ut cuncti
hecuidentes nouo muditoq obstupescerent reuefo
tumulo: uestimentti p̃ciosissima que regina parauerat
muttuerunt omnis c̃is quoque quib dudum obtectus
fuerat cundẽ exuenee cũ magna diligencia reposuer
sub sigillis: Ac sic de ipnconerepante hinc inde choro
psallencium crmbas spirittilib ꝑstrepentibus canora
orginis suciueq mailacione concinentib Ioco quo ia¬
cueratuir sc̃s̃ tunc tã cunctis sub motus. cum sum mo
Ibiq urbane ut derat compositus a derne memorie
seruatur. ampliustidie honor ficandus: Sed quibus¬
post haec muteculorum effulserit signis: minc antẽ si aurẽ
sollicite accommodatis. opetumus audire poteses. Xluii¬

Expanded text:
abrasi, mirum in modum creverant in tumulo, ut cuncti abrasi, mirum in modum creverant in tumulo, ut cuncti haec videntes novum inauditumque obstupescerent rei gestumulo, vestimenta ei praetiosissima, quae regina paraverat, mutaverunt omnia; ea quoque quibus dudum obtectus fuerat eundem exuentes, cum magna diligentia reposuerunt sub sigillis. Ac sic demum, concrepante hinc inde choro psallentum cymbalisque spiritalibus perstrepentibus, canora organis suavique modulatione concinentibus, a loco quo iacuerat vir sanctus tunc coram cunctis submotus, cum summo et  urbane, ut decebat, conpositus, aeternae memoriae servandus ampliusque cottidie honorpost haec miraculorum effulserit signis, nunc si aurem sollicite accommodatis, opportunius audire potestis.
Abbreviated transcription (Latin):
ina Siclgitureum antistites p̃sio opus a gredientes
optatum: dignũ beato confessoriiq honor abile
construxerunt maus eolum: Inten apꝓpinquante
die deposicionis eius annuale: pabant ciues quem
parabasam regina uestim̃te omma olo sr̾rica nimũ
pciosa sidumin oietrans lacionis eus exuera illugi¬
alis que idum cum eo miserat indumentis & induer&
eis qua te p̃parabat nouis. Igitur cum annoiã uerlate
dies depcionis cius ad ueniss&: conuenit in oppidum
ta est cunqligencia turba desuꝑ confessoris membra
deinde cie uatum ẽ &e tumuli o pertorium maguaa
circumstrdibus uisum est miraculum: Namre uelatũ¬
corpus sq odore continio flagrauit gratis simum
Q uodq ferat solidusi & inlibatumatq absq ullius
mẽ brorbi diminuciore incorruptum: ut uiuere ad huc
puttir&it Intumuli. Et quod his mir abilius est : itabar¬
ba &̾ capilleius quic̃pore obitus luxttimorẽ fuerant

Expanded text:
ina. Sic igitur cum antistitis praesidio opus aggredientes ina. Sic igitur cum antistitis praesidio opus aggredientes optatum, dignum beato confessori atque honorabile construxerunt mausoleum. Interea appropinquante die depositionis ejus annuali, parabant equidem cparabat etiam regina vestimenta omnia holoserica nimium pretiosa, ut eum in die transmigrationis exueret illa quae dudum cum eo miserat indumenta, et indueret ea quae tunc praeparabat nova. Igitur cum anno jam vertente dies depositionis ejus advenisset, convenit in oppidum ta est cum diligentia tumba desuper confessoris membra: deinde cum esset levatum tumuli opertorium, magnum circumstantibus visum est miraculum; nam ucorpus sanctum, odor continuo flagravit gratissimus. Quodque ita erat solidum et inlibatum atque absque ullius membrorum diminutione incorruptum, ut vivere adhuc putaretur in tumulo; et quod his adhuc mirabilius est, ita barba et capilli eius, qui tempore abitus sui iuxta morem fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
redditus. sub iure eiusdẽ abbatis ꝑ mansomni forma
is itagestis cum corpus beatielegi inliere alttiris
ess& sepultum : uisumẽ ep̃cpariter & iginae con¬
silium optimũ ut edificata ulra alture ulicione
il lic eidemum condignam ei facrent trans Itionem :
Cumq: huius modi consilio menteconcepto illi accessis sent
& qualiter id fierideber& dispoerent: Aparurt subito
im pariete circauitream maximenueluti asus in rotun¬
do p̃rupta imminens rugt: Ut ui flic& liquido cunc tis
euerti. quo nimirum uiderent hac opus rugã desig¬
nare: Haec ergo cũ iagna ad mirione uniuersi cer¬
nentes: meritis antistitis. & uoluntẽ suꝑ hoc fatebant᷑
saluatoris: demde lam hac confidcia usi cũ conarent᷑
pariter in hoc loco forare. ut p̃dim opus possent
fudit ut nec hominẽ ullum nec ipsadeniq: tumbam
que ei erat contigua ullatenus ler& corruentis ru¬

Expanded text:
redditus, sub iure eiusdem abbatis permansit omni forma redditus, sub iure eiusdem abbatis permansit omni forma is ita gestis, cum corpus beati viri in latere altaris esset sepultum, visum est episcopo pariter et reginae consilium Optimum, ut, aedificata ultra altare volutione, illic ei demum condignam facerent translationem. Cumque, huiusmodi consilium mente conceptum, illic accessissent, et qualiter id fieri deberet, disponerent, apparuit subito in pariete circa vitream maximam veluti arcus in rotundo praerupta inminens criptura, ut videlicet liquido cunctis evertere, quo nimirum viderent hoc opus cripturam praeire. Haec ergo cum magna admiratione universi cernentes, meritis antistitis voluntatem ex hoc fatebantur Salvatoris: deinde jam hac confidentia acti, cum conarentur parietem eo in loco forare ut praedictum opus possent fudit, ut nec hominem ullum nec ipsam denique tumbam, quae ei erat contigua, ullatenus laederet corruentis ru
Abbreviated transcription (Latin):
illũ sibi dilectae dom gracia ob tulit Iue illa acceptũ :¬
diligenticura studeri fecit : Cuius cum dorsodie quadã
iter arripiens insediss& : statim calcib: & stridoribus in¬
mensis actus grauiter eam in terra collisit: Intantũ.
grauit̃: ut totumfere annũ eadẽ conquassacione
laborans egra de cumber&:Iucie nimirũ femina cũ se
sentir& ueh em̃ter ad grauari : remisit ep̃o quẽ dedenet
equum & cum eo parit̃ ꝓmunere ex abcerbacionẽ ac ꝓ
graciarũ accione ꝓbre mandauit : Quc̃ ep̃s receptum
rursus diligilus sitꝰ Sed cunta eius diligentia in cassum
consumebatur : & quanto plus eicura adhibebatur:
tanto semꝑ is dẽ inpeius delabebatur: Polaec aut̃
extitit quidã presbiter religiosus qui dit ep̃o
ficere redder& illum eidẽ abbaticuiduc inius te
ab latus fuerat: Et cum scđm eius consiliufactũ e&:
post paucos dies sanus factus equus ac mauetissimus

Expanded text:
atronae sibi dilectae doni gratia obtulit, quem illa acceptum atronae sibi dilectae doni gratia obtulit, quem illa acceptum diligenti cura studiari fecit. Cuius cum dorsum die quadam iter arripiens insedisset, statim calcibus et stridoribus inmensis actus, graviter eam in terram conlisit, in tantum graviter, ut per totum fere annum eadem conquassatione laborans aegra decumberet. Quae nimirum femina cum se sentiret vehementer adgravari, remisit episcopo quem dederat equum et cum eo pariter pro munere exacerbationem ac pro gratiarum actione probra mandavit. Quem episcopus receptum rursus diligere iussit, sed cuncta eius diligentia in cassum consummabatur, et quantum plus cura adhibebatur, tantum semper isdem in peius delabebatur. Post haec autem extitit quidam presbiter religiosus, qui daret epficere, redderet illum eidem abbati, cui dudum iniuste ablatus fuisset. Et cum secundum eius consilium factum esset, post paucos dies sanus factus equus ac mansuetissimus
Abbreviated transcription (Latin):
interceteros mansuetissimum cuicum ne cessittis po poscis¬
s& plgumq sedere consue uerat Post cuius uidelic&
descessum: ad dicionem abbatis qui eidẽ basilice p̃erat
hisdẽ equus ꝑuenerat : Suꝑquẽ uir a postolicus momio¬
lus eius dẽ lociep̃s: in hiantersiciens: uiolenter eũ p̃dicto
abbati subripuit. suoq iuri mancipauit: Abbas ueronihil
ei obtendere audens: ad scm̃ ilico ꝑ rexit elegium eiq mul¬
tude plorans. causamhanc commendauit: Cumergo pre¬
dictus equus ad dicionẽ epĩ fuiss& ꝑductus: coepitstatim
pedibus dolere actotocorpore marcescente tabescens
decidere : Tunc ep̃s ad ibito mulimedico : iussit studium
Impendere. quo scilic& sa naripo tuiss&: Sed qũ auis
ei se dule inpenderetur: nihil ꝓsus ꝓficere poterat
Insuꝑ&iam cum ad eum aliquis accessiss& : uelutifera
a grastis infremitus & calces ꝓsiliens laniare curatorẽ
suumni tebatur: Cumq haec ꝑ dies plurimos faceret

Expanded text:
inter ceteros mansuetissimum, cui, cum necessitas poposcisset, plerumque sedere consueverat. Post cuius videlicet discessum ad ditionem abbatis qui eiusdem basilicae praeerat isdem equus pervenerat; super quem vir apostolicus Mummolenus eiusdem loci episcopus inhianter sitiens, violenter eum praedicto abbati subripuit suique iuris vindicavit. Abbas vero nihil ei obtendere audens, ad sanctum ilico perrexit Eligium, eique multa deplorans causam hanc commendavit. Cum ergo praedictus equus ad ditionem episcopi fuisset perductus, coepit statim pedibus condolere, ac toto corpore marcescente, tabescens decadere. Tunc episcopus, adhibito mulomedico, iussit ei studium inpendere, quo scilicet sanari potuisset. Sed quamvis ei sedule inpenderetur, nihil prorsus proficere poterat; insuper etiam, cum ad eum aliquis accessisset, veluti fera agrestis in fremitus et calces prosiliens, laniare curatorem suum nitebatur. Cumque haec per dies plurimos faceret
Abbreviated transcription (Latin):
dñe h actenus onrcionib tuis consisto Et putans eum
uisibiliter secũ loqui: atq ex hoc amplius aliquid pit¬
sumens: ait est mihi modicũ falerni inuase exea
qũa ꝑte dñs dedit uinea: si ubes dñe miꝓ benus cehoc :
Cumq eicalicẽ uisus ess& offerre: porreetu mox
uus es manu benedixit ilico poculum. Ius sicq staoꝗ
cumfactum fuis s& confestim &euisio dic tocrtius abla¬
taest: Ex ꝑge factus autẽ pres biter: consternatusque
sur rexit demũ diluculo: & ex uisione sollicitus: Int but
mox cubiculum ubi parũ pridie reliquerat bachum.
uersus facile potuit aduertere. quantu benedistio ua¬
lera quamelegius scs peregmata aiam promere:¬
Vud etum adnec tendum credidi : quod nuperrime
postobitum suum apparuit uirbettus inuisionepa nootus
cuidam notte sibi personȩ inaula regis habitanti:

Expanded text:
t, hactenus orationibus tuis consisto. Et putans eum t, hactenus orationibus tuis consisto. Et putans eum visibiliter secum loqui, atque ex hoc amplius aliquid praesumens, ait: Est mihi modicum falerni in vase ex ea quam per te Dominus dedit vinea, si jubes, domine mi, probemus ex hoc: cumque ei calicem visus esset offerre porrecto mox vir sanctus manu benedixit illico poculum, jussitque statimcum factum fuisset, confestim et visio dicto citius ablata est. Expergefactus autem presbyter, consternatusque demum surrexit diluculo, et ex visione sollicitus introivit mox cubiculum ubi parum pridie reliquerat bacchi: versus, facile potuit advertere quantum benedictio valeret quam Eligius sanctus per aenigmata etiam promereud etiam adnectendum credidi, quod nuperrime post obitum suum apparuit vir beatus in visione noctis cuidam personae in aula regis habitanti,
Abbreviated transcription (Latin):
accersito diacone durissimis eum uerbis eũ merepuer̃:
non tamen aceruiter uerberib uindicarunt. quia &
hocidẽ a scõ elegio in mandatis acceperunt: Ex quo facto :¬
coeperunt om̃s scm antis ntẽ ex ipso diȩ obitus eius mag¬
nopert ꝑtimescen : acuenenrcionẽ ei debitã dediebus
in dies iugiter exhibere:
simplex & rectus nomine dulciolenus in loco
quodã non longe aburbe parisi aca cõmanens
Quembea tus elegius dum suꝑstes e&̃ in cor pore.
cũ se opostuni ttas p̃buiss& frequent̃ uisitant
consueuenrt: eiꝰq magnã consolacionẽ in qui¬
bus cũq indiguis s& prestare sollicitus erat:
Post qua ergo uirbeatus demundo migiteuit: trigintaa
fere aunec amplius fluxerant dies cũ subito inuisione
noe turna apparens. cepit abeo inquirese quẽ ad modũ
is deger & quoue p̃sidio eo aler&ur intẽpore. A tille
supplices manus indaganti p̃tendens: bene inquid¬

Expanded text:
accersito diacono durissimis eum verbis increpaverunt, accersito diacono durissimis eum verbis increpaverunt, non tamen acerbiter verberibus vindicarunt, quia et hoc idem a sancto Eligio in mandatis acceperunt. Ex quo facto coeperunt omnes sanctum antistitem ex ipso die obitus ejus magnopere pertimescere, ac venerationem ei debitam de die in diem jugiter exhibere. simplex et rectus, nomine Dulciolenus, in loco quodam non longe ab urbe Parisiaca commanens, quem beatus Eligius dum superstes in corpore esset, cum se opportunitas praebuisset, frequenter visitare consueverat, eique magnam consolationem in quibuscunque indiguisset, parare solitus erat. Postquam ergo vir beatus de mundo migravit, tringinta fere aut nec amplius fluxerant dies, cum subito eidem in visione nocturna apparens, coepit ab eo inquirere quemadmodum isdem degeret, quove praesidio eo aleretur in tempore; at ille supplices manus indaganti praetendens; Bene, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
stramine abscondit Igitur corpore ex more tradito
siepulture cũ ministri exsequiarum redissent. atque
ab latti recognouissent: uehementer mox conterriti ceper̃
eadẽ in diuersa ꝑquirerb Cumq diudiscur rentes & huc
illucq inuestiqtintes nullũ rei ꝑdite caperent indicium.
ortaẽ inter minis tros non modica obhoc turbacio: Sedeũ
al to sopore dep̃ssis atq quie scentib: ex more : appar&
subito uir sc̃s inuisione abbaticuidã sparuo nomine :
Eumq ut soleb atblando conpellans allo quio: indicat quo
in lo cofustumcelar &ur absconditum : Cumer golux diei
ciestina terris e& ia mredditti: adhibitis secum
predictus sparuus duob creditis fr̃ib: or dinẽ eis uisionis
exponit deinde ad locum designatum pariter eos
ꝑger hortans : ipse pro ꝓditore priorcunctis accedit
Cũmq diligenter serutati fuis sent locum: statimut uir
beatus in dica uertrt. repererunt & furtum: Mox autẽ¬

Expanded text:
stramine abscondit. Igitur corpore ex more tradito stramine abscondit. Igitur corpore ex more tradito sepulturae, cum ministri exequiarum redissent atque ablata recognovissent, vehementer mox conterriti coeperunt eandem in diversa perquirere; cumque diu discurrentes et huc illucque investigantes nullum rei perditae caperent indicium, orta est inter ministros non modica ob hoc turbatio. Sed cum alto sopore quiescentibus ex more, apparet subito vir sanctus in visione abbati cuidam Sparvo nomine, eumque ut solebat blando conpellans alloquio, indicat, quo in loco furtum celaretur absconditum. Cum ergo lux die crastina terris esset iam reddita, adhibitis secum praedictus Sparvus duobus creditis fratribus ordinem visionis eisdem exponit. Dein de ad locum designatum pariter eos pergere ortans, ipse pro proditore prior cunctis accedit. Cumque diligenter scrutati fuissent locum, statim, ut vir beatus indicaver
Abbreviated transcription (Latin):
ex ulttibunt ingaudio uos autẽ clamabits obdo¬
lorẽ cordis. & propter contriconem sp̃s hululabitis
hinc quoq: in libro ecdesi a fbcumdicitur: Timentidm̃
bene it inex tremis & indie defunccionis suae benediedeur
ben alias scriptum est: Bonorum laborũ : eius gloriosus
it fructas & in ꝑ p&uum coronatus triumphat: haecnos
ostrcio: dignũ fore iudicauerim ut eius termina uerim aita:
nosterꝰ que terminar&ur sermo. nisi mul timoda minecula
que ad sacratissimum corpus eius as siduae dñs operatur
me denuo ad loquendum in pellerent: Plurima et go ꝓlo quen¬
cium opos tunitate preteriens: pauca in calce sua presens
delatum ẽ& ad sepulchrum: remansit fortuitu
in loco quo iacuerat rachina caprona exepispio ualde
optima que nimirum inbeselio fuerat pridie subposita
fer&ro Qucim ilico cunctis discedentib: dia conus quidam
uffti nomine secͣus quoq nacione cupiditatis stimulis
exagittitus el cincule rapuit atq in lectum sibim& sub¬

Expanded text:
iunt mihi, exultabunt in gaudio, uos autem clamabitis ob dolorem cordis et pro. Hinc quoque in libro Ecclesiastico dicitur: Timenti Deum bene erit in extremis, et in die defunctionis suae benedicetur . Hinc et alias scriptum est: Bonorum laborum ejus gloriosus erit fructus, et in perpetuum coronatus triumphat . Haec nooratio, dignum fore judicaveram, ut ejus terminante vita, noster quoque terminaretur sermo, nisi multimoda miracula, quae ad sacratissimum corpus ejus assidue Dominus operatur, me denuo ad loquendum impellerent: plurima ergo pro legentium opportunitate praeteriens, pauca in calce sua praesens delatum esset ad sepulturam, remansit fortuitu in loco quo jacuerat rachina caprina ex episcopio valde optima, quae nimirum in besilio fuerat pridie supposita feretro, quam illico cunctis discedentibus diaconus quidam Uffo nomine, Suevus quoque natione, cupiditatis stimulis exagitatus clancule rapuit, atque in lectum sibim
Abbreviated transcription (Latin):
Tamde er go post inmensos eruciatus admem erio
conpes soris re ductus ibiq a mibos edoretus culpe
sue seasi fusciens uixpost longumspacium recupera¬
re potuit salutem :
dñs xps operatur assidue uerbis ualeat expli¬
care: Siquis eni exigente causa quam cumq fueri
ob caus amuinctus & catenatus si contigerit ut ꝑ agrun
publicum quiba silice ciꝰ ꝓximus est dũcatur ad strictus¬
morxe contit eam eccłam uentum fuerit : confestia
disruptis omnib: uinculis soluitur reus nec patitur
ul tra teneri ad strictus: XIiiii
ferreis quondc̃ nexbus constrictus cũ ad sup plicium
ducer&ur: clancule de manib ꝑ sequenciũ elaipsus cur¬
suoncato adeccłam sci elegu confugut: Sũt ingressust
cum ad tumbameius ꝑuenis s& ibiq trepidus ad sstos en
npente dis rupta catena qua premebatus inpacliscri

Expanded text:
Tandem ergo post immensos cruciatus ad memoriam Tandem ergo post immensos cruciatus ad memoriam confessoris reductus, ibique a multis edoctus, culpae suae satisfaciens, vix post longum spatium recuperare potuit salutem. CChristus operatur assidue verbis valeat explicare? si quis enim exigente causa quamcunque fuerit ob culpam vinctus, vel catenatus, si contigerit ut per aggerem publicum, qui basilicae ejus proximus est, ducatur astrictusmox ut contra eamdem ecclesiam ventum fuerit, confestim disruptis omnibus vinculis solvitur reus, nec patitur ulterius teneri astrictus. Ad ferreis quondam nexibus constrictus, cum ad supplicium duceretur, clancule de manibus persequentium elapsus, cursu concito ad Ecclesiam sancti Eligii confugit, quam ingressus cum ad tumbam ejus pervenisset, ibique trepidus astaret, repente disrupta catena qua premebatur, in partes u
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis corripiebatur. Nam& multis modis em̃dart
cum cupiens : minas eiuerberum non numqũa ln detto¬
bati. Sed cumuirbeatus mig auit ad dñm: ille ut pore
insolens &e stultus. ueniens die qualam adeuisauban
cusn catsonstoe ⁊ pbracionis clato. dixisse ilicoferdmo
Erea quimibiminas uerberum pollieebaris. tuiã mottius
iaces sede quidem ad huc consisto uiuens. P ost que
us has uisumei fuit astitisse repente sẽm eleguue
mer uq uirgtim gesitintẽ ꝑ cussisse capuddeiꝰ at quue
drxisse: A gnosce serue nequam: qm̃ non sũ mostuus
ut tugloriar is. sedueraciter nunc uiuo ereptus apris
His dictis continuo ex ꝑcucientis uerbest. cepit capua
nanu caput tenens. turgens magnis ꝑurbẽ uocibus
indamare. ac pom̃s plateas ciuitatis eaq sibi con¬
tigerant lucrimaibiliuoce ꝓferre: Concurreban
autẽ ꝑplurimi adhoc specta culum stupentes. de non¬
nulli cidem meder i cupientes nhil penitus p̃store
amplius dolor multiplicabatur inuulhece

Expanded text:
verbis corripiebatur; nam et multimodis emendare eum cupiens, minas ei verborum nonnunquam intentabat; sed cum vir beatus migrasset ad Dominum, ille ut pote insolens et stultus veniens die quadam ad ejus tumbam, cum cachinno exprobrationis elato dixisse illico fertur: Ecce qui minas mihi verborum pollicebaris, tu jam mortuus jaces; sed ego quidem adhuc consisto vivens. Post quae verba visum ei fuit astitisse repente sanctum Eligium manu virgam gestantem, et percussisse caput ejus, atque dixisse: Agnosce, serve nequam, quoniam non sum mortuus ut tu gloriaris, sed veraciter nunc vivo ereptus e terris. His dictis continuo ex percutientis verbere coepit caput te coepit utraque manu caput tenens turgens magnis per urbem vocibus inclamare, ac per omnes plateas civitatis ea quae sibi contigerant lacrymabili voce proferre. Concurrebant autem plurimi cives ad hoc spectaculum stupentes, et nonnulli eidem mederi cupientes nihil penitus praestare amplius dolor multiplicabatur in vulnere.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m secutus est dĩ uirtutẽ. & dĩ sapientiam:
quid iustius. qui omnem substantiã pauperib
distri butam. docuit diuicias obxp̃i dilectio¬
nem poenitus esse contempnendas : quid for¬
cius. qui inter francorum proteruam gentem
barbarasq nationes & arrogantium probrosa
concumelia sp̃m semꝑ serua uit inuictum.:
Quid temperentius: qui nobilium felicitate spreta. ma¬
luit inhumilioribus tuco gressu pergere. quã pendu¬
lo grtedu insublimibus fluctuare: Magnopere &¬
enim concupiuit. inter homines esse inglorius. ut
corimdõ apparera gloriosus Mente in xp̃ofundata¬
& caelestia potius quam terrena desiderans huma¬
nam studiose spreuit oblectationẽ. ut possit habe¬
re diuinam in caelis consolationem Inter huius¬
modi itaq insticutionis exercitia: uirbeatus¬

Expanded text:
Christum secutus est, Dei virtutem et Dei sapientiam Christum secutus est, Dei virtutem et Dei sapientiam Quid justius, qui omni substantia pauperibus distributa, docuit divitias ob Christi dilectionem penitus esse contemnendas? Quid fortius, qui inter Francorum protervam gentem barbarasque nationes, et arrogantium probrosas contumelias spiritum semper servavit invictum? Quid temperantius qui nobilium felicitate spreta, maluit in humilioribus tuto gressu pergere, quam pendulo gradu in sublimibus fluctuare? Magnopere etenim concupivit inter homines esse inglorius ut coram Deo appareret gloriosus; menteque in Christo fundata, coelestia potius quam terrena desiderans, humanam studiose sprevit oblectationem, ut posset habere divinam in coelestibus consolationem: inter hujusmodi itaque insti
Abbreviated transcription (Latin):
mansu& udinem quis puritacem quis sp̃s fer¬
uorem. quis discretionẽ quis benignitatem
quis postremo iugem meditationẽ die noctuq
in praeceptis di uinis poterit ex plicare : Quis
inquam eo inoperedĩ promptior. in oratione
feruentior. in lectione sollicitior. in sobri&i¬
te parcior. in lacrimarũ largitate profusior
incorpore honestior. incorde sincerior. inman¬
su&udine moraetior in conpunctione feruen¬
cior incaritate iocundior. potuit umqũa¬
inueniri :¬
raccipuas deniq uirtutes que possint
hominem ad culminis celsitudinẽ libenter
subleuare: prudentiam scilic&. iusticiam
fortitudinem & temperantiam ita in seconexai
sibique mutuo coherentes excoluit. ut poene
insingulis eminer&: Habuit nempe prudon¬
ciam: indiscernendo. iustiam. in iudicando
inarrepto proposito: fortitudinẽ. in qualira¬
te discretionis. temperantiam Quidenĩ eo
prudentius. qui contempta mundi stultitia

Expanded text:
mansuetudinem, quis puritatem, quis spiritus fermansuetudinem, quis puritatem, quis spiritus fervorem, quis discretionem, quis benignitatem, quis postremo jugem meditationem die noctuque in praeceptis divinis, verbis poterit explicare? Quis, inquam, eo in opere Dei promptior, in oratione ferventior, in lectione sollicitior, in sobrietate parcior, in lacrymarum largitate profusior, in corpore honestior, in corde sincerior, in mansuetudine moderatior, in compunctione ferventior, in charitate jocundior potuit unquainveniri? Praecipuas denique virtutes quae possent hominem ad culminis celsitudinem libenter sublevare, prudentiam scilicet, justitiam, fortitudinem et temperantiam, ita in se connexas, sibique mutuo cohaerentes excoluit, ut pene in singulis emineret: habuit nempe prudentiam in discernendo, justitiam in judicando, in arrepto proposito fortitudinem, in qualitate discretionis temperantiam. Quid enim eo prudentius, qui contempta mundi stultitia
Abbreviated transcription (Latin):
Ceris quoq pius sibi abstinendo seuerus Om¬
nib: largus sibi soli restrictus Inter cuius col¬
loquia. sacra semper resonabant uerba qui
depace sollicitus. de salute patriae curiosus. die
noctuq proqui&e ecclesiarum que ubiq sunc
hac pro pace principum supplicabat Cuique
ut uocabulum nominis. ita & uirtus animi
⁊ caelestium graciarum magnificentia con¬
cordabat:¬
Iim quis eius habundantiam rigantis in¬
genii contendat e uoluere. autquis eius
bona uerbis ualeat explicare : Quam fuit
intimoredĩ fundatus. in dissertione ꝓuidus.
in consilio profundus. in causa saccułi eloquens
in uirtute humilitatis miraebilis astutus
iuxca proph&am & prudens: columbae sim¬
plicitatem non amittens Ouenerabilem xp̃i
sacerdotem Oimitabilem uirum. pi&ate
miseri cordia caritate. que cocidie &iam in
non nullis frigescit. in co tamen usq ad finem
aucta indies perseuerauit: Quis nãq eius

Expanded text:
ceteris quoque pius, sibi abstinendo severus; omceteris quoque pius, sibi abstinendo severus; omnibus largus, sibi soll restrictus. Inter cuius conloquia sacra semper resonabant verba; qui de pace sollicitus, de salute patriae cariosus die noctuque pro quiete ecclesiarum, quae ubique sunt, ac pro pace principum supplicabat; cuique ut vocabulum nominis, ita et virtus animi et caelestium gratiarum magnificentia concordabatm quis ejus abundantiam rigantis ingenii contendat evolvere; aut quis ejus bona verbis valeat explicare? Quam fuit in timore Dei fundatus, in dissertione providus, in consilio profundus, in causa saeculi eloquens, in virtute humilitatis mirabilis, astutus juxta Prophetam, et prudens, columbae simplicitatem non amittens? O venerabilem Christi sacerdotem! o imitabilem virum pietate, misericordia et charitate, quae quotidie etiam in perfectis frigescit, in eo tamen usque ad finem aucta in dies perseveraverit! Quis namque ejus
Abbreviated transcription (Latin):
mulieribus senes cum iuuenibus salubriaq
uiam salutis Uideres plerumq intermul¬
tam infantium turbam. anus decrepita ual¬
de a&ate cunctis tremulas membris. canescen¬
te capite rugata fronce. cum uiris eiusdem
senectutis sub eius manibus infonte sacro re¬
nasci quod ammodo ac subito albis inducos
renouari: Videres a non nullos ad confessio¬
nem piaminũ concurrentes. & sagictis inimic
saut ios. ita ab elegio ueluti aperitissimo me¬
dico rediresanos. ut nulla iam cicatricum
uulnera remanerent. nullaq prioris culpae eos
delectatio comitaretur Sed quid diutius im¬
moror manifeste enim & euidenter aderat ei
diuina gr̃a: qua innumeros ad immitationem
sui prouõcabat: Porro resplendebant in eo uirtu
ces modestia cum uecundia. sapientia cum sim¬
plicitate seueritas cum mansu&udine doctrina
cum humilitate. humilitas cum rigore. Et cum
essa alus misericors: sibi ipsi erat durissimus.

Expanded text:
mulieribus, senes cum iuvenibus, salubraquemulieribus, senes cum iuvenibus, salubraqueviam salutis. Videres plerumque inter multas infantium turbas anus decrepita valde aetate, cuncta tremula membra, canescente capite, rugata fronte, necnon viros eiusdem senectutis sub eius manibus in fonte sacro renasci quodammodo ac subito albis indutos renovari. Videres et nonnullos ad confessionem piaminum concurrentes et sagittis inimici saucios ita ab Eligio veluti a peritissimo medico redire sanos, ut nulla iam in eis cicatricum vulnera remanerent nullaque prioris culpae eos delectatio comitaretur. Sed quid diutius inmoror? Manifeste enim et evidenter aderat ei divina gratia, qua innumeros ad imitationem sui provocabat. Porro resplendebant in eum virtutes eximiae: modestia cum verecundia, sapientia cum simplicitate, severitas cum mansuetudine, doctrina cum humilitate, humilitas cum rigore; et cum esset aliis misericors, sibi ipsi erat durissimus;
Abbreviated transcription (Latin):
nasteria construere: atq inbonis actib dõ
seduleseruire Adcuus uidelic& ortatum
ita non nulla permutata est baries: ut subito
in arido & squalenti campo. uideretur fecun¬
da seges & uberrima messis surrexisse uideres
complures ad poenitentiam currere opes
pauperes erogare. libertates familiae dare
aliaq quam plurima bonorum operũ prae¬
cepta sectari O quanti elegii industria ab
errore gentilium retracti uener abili xp̃i
iuncti sunt gregi quanti exemplum eius secuci
omnem saeculi in lecebram respuentes. beatam
monachorum uitam sunt ad epti : quantie puelle
co suadente carnales nuptias spraeuerunt.
ut inmatris ecclesiae gremio receptae. xp̃i
sponsae digne haberentur : qua copiosum &iam
aginen utriusq sexus. annis singulis in pascha¬
li sollemnitate quod pertotum annum ad qui¬
rerepoterat manibus propriis baptizans. sacro
fonte abluebat. extrahebit enim dulciter
quam uiriliter a faucibus inimici uiros cum

Expanded text:
nasteria construere atque in bonis actibus Deo nasteria construere atque in bonis actibus Deo sedule servire. Ad cuius videlicet ortatum ita nonnulla permutata est barbaries, ut subito in arido et squalenti campo videretur faecunda seges et uberrima messis surrexisse. Videres conplures ad penitentiam currere, opes pauperibus erogare, libertates familiae dare aliaque quam plurima bonorum operum praecepta sectari. O quanti Eligii industria ab errore gentilium retracti, venerabili Christi iuncti sunt gregi! Quanti exemplo eius secuti, omnes saeculi inlecebras respuentes, beatam monachorum vitam sunt adepti! Quantae puellae, eo suadente, carnales nuptias spreverunt, ut in matris ecclesiae gremio receptae Christi sponsae dignae haberentur! Quam copiosum etiam agmen utriusque sexus annis singulis in paschali sollemnitate, quod per totum annum adquirere poterat, manibus propriis baptizans sacro fonte abluebat! Extrahebat enim tam dulciter quam viriliter a faucibus inimici viros cum
Abbreviated transcription (Latin):
Iultum praeterea in flanderis laborauit.
Liugi instantia andouerpus pugnauit
multosque erroneos sueuos conuertit: Fana
non nulla xp̃i clipeo protectus : cum a postolica
auctoritate destruxit: idolatria quoq diuer¬
si generis ubicumq inuenit: funditus subruit
interhaec autem cum semper sobriam religiosis
uirtutibus tener& disciplinam: frequenter
ab ingrato & perfido populo lacessitus. & poene
usq ad contumeliam prouocatus. nullatenus
acepta doctrina arcebatur. sed magis ipselenis.
patiens. humilis. & mittis. pro eis dñm depre¬
cabatur: Nam cum circum quaq rura lustrare
inen narrabili subtilitate blande atq cõposit e
desides barbararum animos. & minus despe
futura sollicitos sollerti satis studio. uerbis
blandis nitebatur stimulare. atq ad amorem
supernae patrie accendere: Praedicans infestis
pacem. uiolentis qui&em. ferocib lenitatem:
docens omnes in unum ecclesiam adire. mo¬

Expanded text:
Multum praeterea in Flandris laboravit, Multum praeterea in Flandris laboravit, iugi instantia Andoverpis pugnavit multosque erroneos Suevos convertit ; fana nonnulla Christi clipeo protectus cum apostolica auctoritate destruxit; idolatria quoque diversi generis, ubicumque invenit, funditus subruit. Inter haec autem cum semper sobriam religiosis virtutibus teneret disciplinam, frequenter ab ingrato et perfido populo lacessitus et paene usque ad contumeliam provocatus, nullatenus a coepta doctrina arcebatur, sed magis ipse lenis,- patiens, humilis et mitis pro eis Dominum depraecabatur. Nam cum circum quaque rura lustraret, inenarrabili subtilitate blande atque conposite desides barbarorum animos et minus de spe futura sollicitos sollerti satis studio verbis blandis nitebatur stimulare atque ad amorem supernae patriae accendere; praedicans infestis pacem, violentis quietem, ferocientibus lenitatem; docens omnes in unum ad ecclesiam coire, mo
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsedemum ex reliquiis que scõ corpori sequestraue¬
rat: multa loca condiuit. multi modamq medelã
diuersis cgritudinum in comodis casdem imper¬
çiendo praebuit UII
Post haec simili modo grandi laboreatq instantia.
inuenit interritorio medrantensi uico sacilimo
sc̃m̃ martyrem piattonem: Cui similiter clauos
prolixos excorpore ablatos: populis in argumento
monstrauit: Corpus deniq sicut martrrem decuit.
eliganter cõposuit. atq mausoleum urbane desuꝑ
fabricauit Sessionis quoq ciuitate scõs mastrres
& germanos crispinum ge crispinianum. ex
quadam cripta prolatos: mirifice conposuit
eora quȩ memoriam insigihornamento de¬
corauit: Nec non & bello acus muni cipio beatũ
martrrem lucium collegam quondam scĩ
quintim inuentum: similiter fabricauit
atq conposuit: Sed & alia quã multa memo¬
pus scõrum inpendit diligentia: que nunc
non sufficit narrantis e uoluere lingua uiii

Expanded text:
Ipse demum ex reliquiis, quae a sancto corpore sequestraveIpse demum ex reliquiis, quae a sancto corpore sequestraverat, multa loca condivit multimodamque medelam diversis aegritudinum incomodis easdem inpertiendo praebuit. 7. Post haec simili modo grandi labore atque instantia invenit in territurio Medenantense vico Sacilinio sanctum martyrem Piatonem, cui similiter clavos prolixos ex corpore ablatos populis in argumentum monstravit. Corpus denique, sicut martyrem decuit, eliganter conposuit atque mausoleum urbane desuper fabricavit. Suessionis quoque civitate sanctos martyres et germanos Crispinum et Crispinianum ex quadam cripta prolatos mirifice conposuit eorumque memoriam insigni ornamento decoravit necnon et Belloacus municipio beatum martyrem Lucium, collegam quondam sancti Quintini, inventum similiter fabricavit atque conposuit; sed et alias quam multas memoriis sanctorum inpendit diligentias, quae nunc non sufficit narrantis evolvere lingua. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
procedente sulgore quasi lux diei ad tempus res¬
lenduit. & intẽpore claritas recessit Tunc er¬
gosacro inuento corpore elegius: cũ gaudio lacri¬
mabili ex osculatur: Ac deprofunda tellure ele¬
uatum: reliquias sibi undecumq concupiuit segra¬
gauit: dentes &iam prolanguentium medela ex
max illa seĩ abstulit: atq inradice dentis gutta
sanguinis exiuit: Clauos quoq mirae magnicu¬
dinis. quos tempore passionis crus persecutores cor¬
pori infixerant: ex cerebro c&erisq artubus
abstractos sibi proreliquiis sequestrauit: Capillos
&iam pulcherrimos: reliquiis separatos de legauit
De inde olo sprico preciosissimo obuolutum compo¬
situmq honestissime corpus: summa cũ diligentia
citra altare transposuit Tumbam denique ex au¬
ro argentoq & geminis: miro opere desuꝑ fabrica¬
uit: Ecclesiam quoq quae exigua conuentibus populi
uidebatur: eximio opificio ampliatam decorauit:

Expanded text:
procedente fulgore quasi lux diei ad tempus resprocedente fulgore quasi lux diei ad tempus resplenduit et in tempore claritas recessit. Tunc ergo sacrum inventum corpus Eligius cum gaudio lacrimabili exosculatur, ac de profunda tellure elevato, reliquias sibi undecumque concupivit segregavit, dentes etiam pro languentium medella ex maxilla sancta abstulit, atque in radice dentis gutta sanguinis exivit. Clavos quoque mirae magnitudinis, quos tempore passionis eius persecutores corpori infixerant, ex cerebro ceterisque artubus abstractos, sibi pro reliquiis sequestravit. Capillos etiam pulcherrimos reliquiis separatos delegavit. Deinde olosirico praetiosissimo obvolutum conpositumque honestissime corpus summa cum diligentia citra altare transposuit ; tumbam denique ex auro argentoque et gemmis miro opere desuper fabricavit. Ecclesiam quoque, quae exigua conventibus populi videbatur, eximio opificio ampliatam decoravit.
Abbreviated transcription (Latin):
cum cereis. cum lam padibus terram scĩs effodere
manibus: Cumq paululum ima fossa declinans.
in latus cauerne scauer ne humum coepiss&: mox
repperit cumbum sane ueterrimum. tegentem
corpus sacratum: Tunc gaudio magno repletus
cum sarculo quem manu gestabat auidissi melatus
ferissa sepulchri: confestim forato tumulo tanta
odoris flagrantia cum in menso lumine exeo mana¬
uit. ut &iam ipse sc̃s elegius fulgore luminis odoreq
inen arrabili perculsus. uix subsistere potuissa:
riam & globus splendoris qui extumulo ad ictum
ferientis processit: tantam uim suae claritatis
sparsit. ut cunctoruĩ adstantium obtutibus oculo¬
rum retunsis. partem maximam regionis illius
indiei claritatem mutar& Unde omnes quos
e adem hora uigilare contigerat. quiq: rei causam
ignorabant: magnũ quoddam datum caelitus sig¬
num aestimabant Erat enim trans acta media
nox. & nox quidem obscura ualde & caligosa sed

Expanded text:
cum cereis et cum lampadibus terram sanctis effodere cum cereis et cum lampadibus terram sanctis effodere manibus. Cumque paulolum ima fossae declinans, in latus cabernae scabare humum coepisset, mox repperit cumbum sanae veterrimum, tegentem corpus sacratum. Tunc gaudio magno repletus, cum sarculo quem manu gestabat avidissime latus ferisset sepulchri, confestim forato tumulo, tanta odoris flagrantia cum inmenso lumine ex eo manavit, ut etiam ipse sanctus Eligius fulgore luminis odoreque inenarrabili perculsus vix subsistere potuisset. Nam et globus splendoris, qui ex tumulo ad ictum ferientis processit, tantam vim suae claritatis sparsit, ut, cunctorum adstantium obtutibus oculorum retunsis, partem maximam regionis illius in diei claritatem mutaret. Unde omnes, quos eadem hora vigilare contigerat, quique rei causam ignorabant, magnum quoddam datum caelitus signum aestimabant. Erat enim transacta media nox et nox quidem obscura valde et caligosa, sed