comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ponat. Dictat qͥd comedendũ. qnͣtũ uigllan¬
dũ. qualit̃ resistet ue. qͦmͦ contͣdicat gulȩ. qu̾e¬
ad modũ conciliet suꝑbiam. qua tatione ex¬
tinguat luxuriam. qmͣ ꝓmptus ẽe debeat.
ad obediendum. quã paciens ad sustinendũ
multa p̾terea alia quȩ meliꝰ faciendo quam
legendo discimus: et altius retinemꝰ. Cogno¬
scite itaq moysen. in hoc gemino signo: Cũ
uideris dura p̃cipient̾e districte punient̾e.
Data itaq lege. et accepta. incipit uelle ꝑfi¬
cere: s non dat᷑ posse adimplere. Ita cũ apło
ꝓclamare possit uelle ad iacet mͥ ꝑficẽ autẽ
ñ inuenio. Suꝑba et enĩ adhuc mens quia
omnia p̃sumit᷑ de sua potius industria gͣ
de di gr̃a deserente deo sͥ sepius relinquit᷑.
ut infirmitatẽ suam exꝑimento edoceat᷑.
Incipit itaq satagit. lassescit: deficit. S net
sic quidẽ statim a sua p̃sumptione rep̾mit᷑.

Expanded text:
ponat, dictat quid comedendum, quantum vigilanponat, dictat quid comedendum, quantum vigilandum, qualiter resistat irae, quomodo contradicat gulae, quemadmodum conculcet superbiam, qua ratione exstinguat luxuriam, quam promptus esse debeat ad obediendum, quam patiens ad sustinendum, multa praeterea alia quae melius faciendo quam legendo discimus et arctius retinemus. Cognoscite itaque Moysen in hoc gemino signo, cum videritis dura praecipientem, districte punientem. Data itaque lege et accepta incipit velle proficere, sed non datur posse adimplere, ita ut cum Apoclamare possit: Velle adjacet mihi, perficere autem non invenio . Superba etenim adhuc mens quia omnia praesumit de sua potius industria quam de Dei gratia, deserente Deo, sibi saepius relinquitur ut infirmitatem suam experimento edoceatur. Incipit itaque, satagit, lassessit, deficit. Sed nec sic quidem statim a sua praesumptione reprimitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Queramꝰ qui sint isti moyses et aaron et sa¬
muel. ꝑ moysen lex data ẽ. in aaron sacerdo¬
tium iniciatũ ẽ: samueli donũ ꝓpħiȩ conces¬
sum ẽ. Officium itaq moysi ẽ facienda p̃ci¬
ꝑe: omittenda ꝓhibere. Officium aaronẽ
ad ea quȩ moyses mandat dñ implorare
auxilium. et transgressorib oratione. et ob¬
latione dm̃ iterum reddere ꝓpicium. Offi¬
ant legis exequucores: qua penã debeant
expectare legis p̃uaricatores. Si igit᷑ iudis
aliquẽ de scło nuꝑ uenient̾ẽ. tota die circa
hoc intentum. in hoc omni hora occupa¬
tũ. quid ꝓ p̃ceritis delictis satisfaciat. qͣmͦ
de futuris se cautũ custodiat. qͥd quo ordi¬
ne gerendum. qnͣtũ uł qñ cuilibet rei in¬
sutendum scias moysen in eius qui huuiˢ¬
modi ẽ corde surcexisse: et quasi nou̾a qnͣd̾a
quodam legem condere. Nato namq mo¬
y se et aduico iam mores compontt: i am
uitam disponit. Cogitat quẽadmodum¬
teat: qũa disciplinate nabitiun gestũq com¬

Expanded text:
Quaeramus qui sint isti Moyses, et Aaron, et Samuel. Per Moysen lex data est. In Aaron sacerdotium initiatum est. Samueli donum prophetiae concessum est. Officium itaque Moysi est facienda praecipere, omittenda prohibere. Officium Aaron est ad ea quae Moyses mandat Domini implorare auxilium, et transgressoribus oratione, et oblatione Deum iterum reddere propitium. Offiant legis exsecutores, quam poenam debeant exspectare legis praevaricatores. Si igitur videris aliquem de saeculo nuper venientem, tota dic circa hoc intentum, in hoc omni hora occupatum, quid pro praeteritis delictis satisfaciat, quomodo de futuris se cautum custodiat, quid quo ordine gerendum, quantum, vel quando cuilibet rei insistendum, scias Moysen in ejus qui hujusmodi est corde surrexisse, et quasi novam quamdam quodammodo legem condere. Nato namque Moyse, et adulto, jam mores componit, jam vitam disponit. Cogitat quemadmodumrteat, quam disciplinate habitum gestumque com
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑ in t̾ra repmissionis. ubi imꝑiũ tenet
iusticia. Transitus quidẽ difficilis ẽ. neq
enĩ dat᷑ transire de gente ad gentẽ. & de
regno ad ppłm alterum: nisi in mani
potenti et brachio excelso. Quid de gente
ad gentem. nisi de concupiscencus carnis.
ad concupiscencias sp̃c : Quid ẽ de regno

Expanded text:
nitur in terra repromissionis, ubi imperium tenet nitur in terra repromissionis, ubi imperium tenet justitia. Transitus quidem difficilis est: neque enim datur transire de gente ad gentem, et de regno ad populum alterum, nisi in manu potenti et brachio excelso. Quid est de gente ad gentem nisi de concupiscentiis carnis ad
Abbreviated transcription (Latin):
Uides quomͦ xp̃c in cibo sp̃e scẽs ministrat
in potu ꝓpinando: O quał tefeccio ubi da¬
pax ẽ post ꝑactam penitentiam qñ caro
subicit᷑ sp̃ui. Pax namq ẽ qũ caro concupis¬
carnẽ dicit᷑. Nunc aut̃e quȩ ad pac̃e tuam
sunt. s uenient dies et coangustabunt te un¬
diq et ad t̾ram ꝓsternent te. et iterũ. Pax pax
et non ẽ pax: quia pax dicenda ñ ẽ. quȩ uera
mam pac̾e ddiscordia nascitur. bellũ gerit᷑.
odiũ exercet᷑. quia caro concupiscit adu̾sꝰ¬
spm. & sp̃c aduersus carnẽ: qñ corpꝰ casti¬
gat᷑. et in seruitut̾ẽ redigit᷑. S pꝰ ꝑactam
pugnam. pꝰ acquisitam uictoriam. pax
componit᷑. discordia sedat᷑. & transit᷑ de
pace ad pacem. de carnali ad sp̃alem. de
falsa ad ueram. de mala ad bonam. In
pͥma pace caro dominat᷑: sp̃c famulatur.
In scd̃a pace sp̃c regnat: caro obtemꝑat.
Prima pax ꝑagit᷑ in regione dissimilitu¬
dinis ubi regnaꝰ concupiscentia:. scda inue¬

Expanded text:
istus in cibo, Spiritus sanctus ministrat in potu propinando. O qualis refectio, ubi dapax est post peractam poenitentiam, quando caro subjicitur spiritui. Pax namque est quando caro concupiscarnem dicitur: Nunc autem quae ad pacem tuam sunt, sed venient dies, et coangustabunt te undique, et ad terram prosternent te . Et iterum, pax pax, et non est pax; quia pax dicenda non est, quae vera mam pacem discordia nascitur, bellum geritur, odium exercetur, quia caro concupiscit adspiritus adversus carnem, quando corpus castigatur et in servitudinem redigitur. Sed post peractam pugnam, post acquisitam victoriam, pax componitur, discordia sedatur, et transitur de pace ad pacem, de carnali ad spiritualem, de falsa ad veram, de mala ad bonam. In prima pace caro dominatur, spiritus famulatur. In secunda pace spiritus regnat, caro obtemperat. Prima pax peragitur regione dissimilitudinis ubi regnat concupiscentia. Secunda inve
Abbreviated transcription (Latin):
redit pax. ut ñ recedat iusticia. Nec iam
se inuicem paciunt᷑ tm̃. s caruis ample¬
ctunt᷑. et in caritatis osculo inuicẽ fede¬
rant᷑. sic̃ scriptum ẽ: usticia et pax oscu¬
late sunt. ꝑrimo gͦ ẽ pax s sola. temꝑe
exꝑiende concupiscentie: scd̃o uͦ iusticia
et sola. temꝑe exercendȩ penitentie. No¬
uissimȩ autem simul sunt pax et ui¬
sticia: temꝑe mundate conscientie:¬
noiĩ accidit. quid nos docere ꝓpħa uoluit:
Quis eñ uit̃ ddĩ sacerdotes deputabit᷑. si mo¬
yses et aaron a quib om̃e sacerdotiũ sum¬
psit exordium in eis ñ annumerant᷑
qñ iam senuerat: Quid aliud eũ in tẽplo
agere opoituit. qmͣ dño deseriuire qũa dnm
inuocare: Nil gͦ noui ut arbitror accidit.
ut de eo a ꝓpħa dici uł scribi oportuerit.
mulco ante euis temꝑa moysen et aaron
mortuo ᷤᷤ inuenimꝰ. E forte tunc samuel
a uita discesserat: qñ ꝓpħa talia sc̃bebat.

Expanded text:
redit pax, ut non recedat justitia. Nec jam redit pax, ut non recedat justitia. Nec jam se invicem patiuntur tantum, sed charius amplectuntur, et in charitatis osculo invicem foederantur, sicut scriptum est: Justitia et pax osculatae sunt. Primo ergo est pax, sed sola tempore experiendae concupiscentiae. Secundo vero justitia et sola tempore exercendae poenitentiae. Novissime autem simul sunt pax et justitia, tempore mundatae conscientinovi accidit, quid nos docere voluit? Quis enim inter Dei sacerdotes deputabitur si Moyses et Aaron, a quibus omne sacerdotium sumpsit exordium, in eis non annumerantur? pore David, quando jam senuerat? Quid aliud eum in templo agere oportuit quam Domino deservire, quam Dominum invocare? Nil ergo novi, ut arbitror, accidit, ut de eo a Propheta dici vel scribi oportuit. Momulto ante ejus tempora Moysen et Aaron mortuos invenimus et forte tunc Samuel e vita discesserat, quando Propheta talia scribebat.
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ caritatis: Distingue gͦ hic tͥa tẽꝑa.
pͥmo qñ explet̾ concupiscentia. scdõ qñ exer¬
cet penitentia: tercio qñ diligit᷑ iusticia.
Qnͣdiu itaq caro concupiscit sp̃c uͦ acquies¬
cit. pax quidẽ ẽ s bona non ẽ. quia iusta
ñ ẽ: et iccirco iusticia indignat᷑ detestat᷑q
huiꝰmodi pacem. et recedit uisticia & re¬
manet quidẽ pax. s sola. ficq qñq ut pꝰ
expletam concupiscentiam compungatur
cor ad penitentiam: conuertat᷑q ad usticiã.
Exurgunt itaq subito exardescuntq ue¬
hement̃. Hinc concupiscentiȩ sp̃e. illinc
concupiscentiȩ carnis: sp̃c quidẽ concu¬
piscit. s caro contradicit. Fugat᷑ pax. ui¬
sticia reuertit᷑: pugna ualida inchoat᷑.
Nec pͥus quiescit sp̃c donec regnũ suũ
iure in carne sua recipiat: & eam ꝑpe¬
tuȩ seruituti adiciat. Seruit itaq caro.
pͥus tam̃ inuita: pꝰea uoluntaria. Com¬
ponit᷑ item pax mundata conscientia. sicq

Expanded text:
gnum charitatis? Distingue ergo haec tria tempora. Primo, quando expletur concupiscentia; secundo, quando exercetur poenitentia; tertio, quando diligitur justitia. Quandiu itaque caro concupiscit, spiritus vero acquiescit, pax quidem est, sed bona non est, quia justa non est, et idcirco justitia indignatur. Detestaturque hujusmodi pacem, et recedit justitia, et remanet quidem pax, sed sola. Fitque quandoque ut post expletam concupiscentiam compungatur cor ad poenitentiam convertaturque ad justitiam. Exsurgunt itaque subito, exardescuntque vehementer hinc concupiscentiae spiritus, illinc concupiscentiae carnis. Spiritus si quidem concupiscit, sed caro contradicit. Fugatur pax, justitia revertitur, pugna valida inchoatur. Nec prius quiescit spiritus, donec regnum suum jure in carne sua recipiat, et eam perpetuae servituti addicat. Servit itaque caro, prius tamen invita, postea vero voluntaria. Componitur item pax, munda conscientia, sicque
Abbreviated transcription (Latin):
feriora descendere: similit qui iustus ẽ pot̃
adhuc iustificari. qđ ẽ ad suꝑiora calicis.
efferri. E quousq hoc fit non bibunt nisi
de turbido: quia calix in manu dñi .p.m.¬
Ucrumtñ fex eius ñ ẽ exinanita. Qmͣuis mͦ
ꝑmixta sit cum uino mero. et calix plenu ᷤᷤ¬
sit mixto: fex tñ eius non ẽ exinanita. Nam
pꝰquam omnia consummabunt᷑. et sic̃ mͦ
angłi tandẽ homines. hi in bono illi in
malo confirmabunt᷑ calix moueri desinet
& fex ad calicis una descendet. et erit
uinũ merũ in summo. & sola fex rema¬
nebit in imo: qr fex eius ñ est exinanita
bibent om̃s peceatores t̃re: Angl̃i qui ĩ celo

Expanded text:
feriora descendere. Similiter qui justus est, feriora descendere. Similiter qui justus est, adhuc potest justificari, quod est ad superiora calicis efferri, et quousque hoc fit, non bibunt nisi de turbido, quia calix in manu Domumtamen faex ejus non est exinanita, quamvis modo permista sit cum vino mero, et calix plenus misto; faex tamen ejus non est exinanita. Nam postquam omnia consummabuntur, et sicut modo angeli, tandem homines, hi in bono, illi in malo confirmabuntur, calix moveri desinet, et faex ad calicis ima descendet, et erit vinum merum in summo, et sola faex remanebit in imo, quia faex ejus non est exinanita, bibent omnes peccatores terrae qui no
Abbreviated transcription (Latin):
bibunt. Sic homines ascendunt usq ad
celos et descendunt usq ad abisso s. & ubiq
bibunt de turbido. quia calix in m .d. pm
purũ facere ñ pot̃. Quandiu enĩ calix mo¬
uet᷑ fex ñ descendit. s ꝑmiscet᷑. et in mixtũ
efficit᷑. Uis scire quomodo calix hie ĩ motu
sit. ut merũ ꝓpinare ñ possit : Angłi qͥd̾e
qr isti in bono illi in malo confirmati st̃
imꝑmixtũ utiq alii merũ alii fecem bi¬
berunt: & sic̃ mali melius Eͦxpectant. sic bom
quidẽ qd̾ semel acceꝑunt amittere ñ formi¬
dant. S quia iusticia in hominib necdum
fixa ẽ et pars neutͣ in neucͦ confirmata ẽ.
calix assiduȩ mouet᷑: nam ĩ nemine adhue
iusticia ĩmobilis figit᷑. Nam qui iniustusᷤ
ẽ pot̃ conuer̾ti: et qui uistꝰ ẽ potest ꝑuerti.
Item qui bonus ẽ pot fieri melior: et qui
malus ẽ pot̃ fieri peior. Nam qui sordidꝰ
ẽ pot̾ adhuc sordescere. qd ẽ in calice ad in¬

Expanded text:
bibunt. Sic homines ascendunt usque ad bibunt. Sic homines ascendunt usque ad coelos et descendunt usque ad abyssos, et ubique bibunt de turbido, quia calix in manu Domipurum facere non potest. Quandiu enim calix movetur faex non descendit, sed permiscetur, et inde mistum efficitur. Vis scire quomodo calix hic in motu sit, ut merum propinare non possit. Angeli quidem quia isti in bono, illi in malo confirmati sunt, impermistum utique alii merum, alii faecem biberunt; et sicut mali melius non exspectant, sic boni quidem quod semel acceperunt amittere non formidant. Sed quia justitia in hominibus necdum fixa est, et pars neutra in neutro confirmata est, calix assidue movetur: nam in nemine adhuc justitia immobilis figitur. Nam qui injustus est potest converti, et qui justus est potest perverti. Item qui bonus est potest fieri melior, et qui malus est potest fieri pejor. Nam qui sordidus est, potest adhuc sordescere, quod est in calice ad in
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce iudeo uas ire ꝑfusum ex dñi calici.
et repletũ amaritudine. Enacuat᷑ iterũ
uas ire de quo plenum erat. et replet᷑ ex
eo uas miscłiȩ. Cur hoc obsecro. nisi quia
ille qui calice tenet inclinauit ex hoc ĩ hoc
Iterũ aspicio uas ire replctũ oleo temꝑalis
leticiȩ. & ducit in bono dies suos: & habet
incerim quȩ ad pac̾e suam sunt E subico
inclinat᷑. et quo repletum erat effundit᷑. et
eodem leticiȩ oleo uas miscdiȩ ꝑfunditur
et letat᷑ qui pͥus dolebat. & contristat᷑ qui
pͥus gaudebat. Et durat hec rerũ alt̾nan¬
tium uarietas: qnͣdiu ille qui calicẽ tenet
ñ cessat inclinate ex hoc in hoc. Et ñ in¬
uenit᷑ usq hodie qui in hac uita de dñ
sola tristicia: quia siue in summo siue in
imo calicis ꝑmixta sunt ista. Uide pisces ĩ
aqua pliuualib undis turbata. siue ascen¬
dant siue descendant sursũ et deorsum: nil
nͥ turbidum ĩuenuint. nil nisi turbidum

Expanded text:
Ecce video vas irae perfusum ex Domini calice, Ecce video vas irae perfusum ex Domini calice, et repletum amaritudine. Evacuatur iterum vas irae de quo plenum erat, et repletur ex eo vas misericordiae. Cur hoc, obsecro, nisi quia ille qui calicem tenet inclinavit ex hoc in hoc? Iterum respicio vas irae repletum oleo temporalis laetitiae, et ducit in bono dies suos, et habet interim quae ad pacem suam sunt, et subito inclinatur, et quo repletum erat effunditur, et eodem laetitiae oleo vas misericordiae perfunditur, et laetatur qui prius dolebat, et contristatur, qui prius gaudebat, et durat haec rerum alternantium varietas quandiu ille, qui calicem tenet non cessat inclinare ex hoc in hoc, et non invenitur usque hodie, qui in hac vita de Domini titia, nunquam hic sola tristitia, quia sive in summo, sive in imo calicis permista sunt ista. Vide pisces in aqua pluvialibus undis turbata, sive ascendant, sive descendant sursum et deorsum, nil nisi turbidum inveniunt, nil nisi turbidum
Abbreviated transcription (Latin):
similit̃ et ipsa de dñi calice bibitura: sed
qͥa ipsa ꝑ culpam cecidit. de uino mero
potare oĩgna ñ fuit. Quid gͦ faciet iustꝰ
et suauis dñs: Scit ipse quid faciat. cuiꝰ
sap̃iȩ ñ ẽ numerus. Quia gͦ peccauit de
uino mero ei ñ dedit: qr aut̾e alio impellen¬
te ꝑ negligentiã cecidit. de fece eam in ebri¬
are miscdit noluit. Moto gͦ calice fec̃e cum
uino ꝑmiscuit: et ex eo usqmͦ plenꝰ mixto
ꝑmansit. De hoc gͦ mixto homo potatur
nam ab initio usq ad fin̾e scłi eius sors ꝑ
floreat. necesse ẽ. ut aliqu̾a a maritudinem
sentiat. Quia calix in manu. d.p.m. Iterum
stodit᷑: manifestũ ẽ quã recte calix dñi mixto
plenus ẽẽ ꝑhibeat᷑. Si igitur ꝑturbaris. nol
deficere. si consolaris noli securus ẽẽ. Quia
inclinauit ex hoc in hoc. In die malorũ
mem̃to bonoꝵ. & in die bonoꝵ memor
sis maloꝵ: Quia inclinauit. ex hoc in hoc.

Expanded text:
similiter et ipsa de Domini calice bibitura. Sed similiter et ipsa de Domini calice bibitura. Sed quia ipsa per culpam cecidit, de vino mero potare digna non fuit. Quid ergo faciet justus et suavis Dominus? Scit ipse quid faciat, cujus sapientiae non est numerus. Quia ergo peccavit, de vino mero ei non dedit, quia autem alio impellente per negligentiam cecidit, de faece eam inebriare misericorditer noluit. Moto ergo calice faecem cum vino permiscuit, et ex eo usque modo plenus misto permansit. De hoc ergo misto homo potatur: nam ab initio usque ad finem saeculi ejus sors per que quis hic floreat, necesse est ut aliquam amaritudinem sentiat, quia calix in manu Domini plenus mstoditur, manifestum est, quam recte calix Domini misto plenus esse perhibeatur. Si igitur perturbaris, noli deficere; si consolaris, noli securus esse. Quia inclinavit ex hoc in hoc. In die malorum memento bonorum, et in die bonorum memor sis malorum, quia inclinavit ex hoc in hoc.
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ suȩ examine. etiã occulta nr̃a pensat.
Hunc calic̾e in manu tenet: qͥa iusticiã
suã in oꝑe exercet. Alii quidẽ hunc ñ in
manu. s ut ille beniamin in saculo por¬
tant: qͥa quid iustũ sit scientia app̃hendt̃
s qd̃ ꝑ memoriã tenent. in oꝑe ñ ostendt̃.
De hoc qu̾e diximꝰ dñi calice pͥmũ ine¬
briata ẽ angłica natura: postea potata
qñq aut̾e inebrianda natura humana.
Habuit enĩ ut suꝑius dictum ẽ hic calix
fecem & uinũ merũ simul quidẽ: s non
ꝑmixtũ. Nam uinũ merũ in summo:
fecem autem habebat in uno. facta ẽ ergo
anglica natura: & ex hoc calice potata.
Aluis namq ꝑ culpam cadentib et con¬
sirmatis in malo. aliis ꝑ grãm stantib
& confirmatis in bono. utq ex uno di¬
iunȩ uisticiȩ calice potati sunt: s illi de
fece. iiii de iuino mero sufficient̃ in ebri¬
ati sunt: facta pꝰmodum humana natura

Expanded text:
tiae suae examine etiam occulta nostra pensat. tiae suae examine etiam occulta nostra pensat. Hunc calicem in manu tenet, quia justitiam suam in opere exercet. Alii quidem hunc non in manu, sed ut ille Benjamin in sacculo portant, quia quid justum sit scientia apprehendunt, sed quod per memoriam tenent, in opere non ostendunt. De hoc quem diximus Domini calice, primum inebriata est angelica natura, postea potata, quandoque autem inebrianda natura humana. Habuit enim, ut superius dictum est, hic calix faecem: et vinum merum, simul quidem, sed non permixtum. Nam vinum merum in summo, faecem autem habebat in imo. Facta est ergo angelica natura, et ex hoc calice potata. Aliis namque per culpam cadentibus et confirmatis in malo, aliis per gratiam stantibus, et confirmatis in bono. Utrique ex uno divinae justitiae calice potati sunt. Sed illi de faece, isti de vino mero sufficienter inebriati sunt, facta postmodum humana natura,
Abbreviated transcription (Latin):
uixta exposition̾ẽ lutere p̃loquuti sumꝰ:
nunc qͥd in his uerbis mysticũ lateat
queramꝰ Calix dñi iusticia. uinum
merũ iocunditas sola. fex amaritudo sũma.
mixtũ: iuncta simul et ꝑmixta. bona et
mala. Merum et̾na felicitas: fex sempit̾na
infelicitas. Mixtum ex ꝓsꝑis et aduersis:
temꝑał mutabilitas. Hec omnia ex dm̃ ca¬
lice ꝓpinant᷑: quia a iusto creatore nil nisi
iuste agit᷑. et a iusto rectore. omnia iuste mo¬
derant᷑. Calicẽ itaq in manii dñs cenet: qr
cũ sit dñs cui nemo audiat dicere. cur ita
facis. in nullo oꝑe suo metas ȩquitatis exce¬
dit. Hic ẽ ille calix in quo bibit dñs m̃s.
ñ ille ioseph egipto tm̃ p̃latus: s ille cui da¬
ta ẽ om̃is potestas in celo et in t̾ra. Ex hoc
gͦ bibit: qr illud ei suauit̃ sapit. ullud eũ
adinodũ delectat. qđ iusticia commendat.
Hic ẽ calix in quo augurari solet: qr iusti¬

Expanded text:
juxta expositionem litterae praelocuti sumus. juxta expositionem litterae praelocuti sumus. Nunc quid in his verbis mysticum lateat quaeramus. Calix Domini, justitia, vinum merum, jucunditas sola, faex amaritudo summa, mistum, juncta simul, et permista bona et mala. Merum aeterna felicitas, faex sempiterna infelicitas. Mistum ex prosperis et adversis temporalis mutabilitas. Haec omnia ex Domini calice propinantur, quia a justo Creatore nil nisi juste agitur, et a justo rectore, omnia juste moderantur. Calicem itaque in manu Dominus tenet, quia cum sit Dominus cui nemo audeat dicere, cur ita facis, in nullo opere suo metas aequitatis excedit. Hic est ille calix in quo bibit Dominus meus, non ille Joseph Aegypto tantum praelatus; sed ille cui data est omnis potestas in coelo et in terra. Ex hoc ergo bibit, quia illud ei suaviter sapit. Illud enim admodum delectat quod justitia commendat. Hic est calix in quo augurari solet, quia justi
Abbreviated transcription (Latin):
imo mixtũ uͦ in medio: contͣdicit ei qui
dicit eũ plenũ mixto. S ad diuerla tem¬
pora referri pot̃: qd̃ de hoc calice dñi di¬
ctum ẽ. Merũ itaq uinũ calit iste hũit.
unde et eum calicem uini meri appel¬
lauit: qͦmͦ cophinũ stercoris. canistrum
arimoꝵ. ex eo qđ unũ qd̃q in se contin̾e
soleat scͥptura appellare consueuit. S qͥa
ñ dicit eũ plenũ mero queadmodũ postea
plenũ mixto: simul eũ pͥus uinũ merum
et fec̃e continere recte utiq dicere possumꝰ:
s uinũ merũ in sũmo. fecem in ino:
nam hoc in uasis uarus cotidie ui¬
demꝰ. Calix gͦ uini meri dicit᷑. ut quid
in se pͥus habuerit euident̃ ostendat᷑:
s cũ plenũ mixto eũ pꝰmodum scͥptura
dicat manifeste innuit᷑ quid in se mͦ
contineat. Satis patet ꝑ se qũã conueni¬
ent̃ dictum sit. fex eius non calix fecis.
cũr tñ calix meri pͥus dictus sit. Hec

Expanded text:
imo, mistum vero in medio, contradicit ei qui imo, mistum vero in medio, contradicit ei qui dicit eum plenum misto. Sed ad diversa tempora referri potest, quod de hoc calice Domini dictum est. Merum itaque vinum calix iste habuit, unde et eum calicem vini meri appellavit, quomodo cophinum stercoris canistrum azymorum ex eo quod unumquodque in se continere soleat Scriptura appellare consuevit. Sed quia non dicit eum plenum mero quemadmodum postea plenum misto, simul cum prius vinum merum, et faecem continere recte utique dicere possimus, sed vinum merum in summo, faecem in imo. Nam hoc in vasis vinariis quotidie videmus. Calix ergo vini meri dicitur, ut quid in se prius habuerit evidenter ostendatur: sed cum plenum misto eum postmodum Scriptura dicat, manifeste innuitur quid in se modo contineat. Satis patet per se quam convenienter dictum sit, faex ejus, non calix faecis, cum tamen calix meri prius dictus sit: haec
Abbreviated transcription (Latin):
ñqu̾a a dĩ dextͥs recedit: in uestitudeaura¬
to cͥcumamicta uarietate. Decet sane ut¬
pote reginĩa. multipl:cẽuestẽ habere. & ua¬
riam. Tu nescio qͥs. semꝑ uis ẽe in contem¬
platione: nescis ut audio uestiri uarieta¬
te. Alius querit assidue ẽẽ in oratione:
nec aduertit qđ caritas ornari uult uarieta¬
te. Quisqͥs uno quolibet qualibet p̃cioso
delectet᷑ in oꝑe: caritatis ornatũ ñ nabet
que uestit᷑ uarietate:
in nõc . u. f. ẽ.i.e. exinanita. Si diligenter
atcendimꝰ. ta in hoc dñi calice inuenimuᷤ:
merũ. fecem. mixtũ. Nam si fex de calice
ñ eẽt: fex eius hoc ẽ calicis ñ dixisset. Et ui¬
det᷑ quidẽ in his uerb̃ queda contrarietas
cẽ: ĩmo qͥddam om̃ino impossibile uiden¬
e uerba ꝓponere. Nam si ht̃ hic calix
uinũ merũ. quomͦ queso continet fecem
uł mixtũ : Nam si forte quis dicat eiun
habere uinũ merũ in summo. fecem. ĩ

Expanded text:
nunquam a Dei dextris recedit. In vestitu deauranunquam a Dei dextris recedit. In vestitu deaurato circumamicta varietate. Decet sane utpote reginam multiplicem vestem habere, et variam. Tu nescio quis semper vis esse in contemplatione, nescis, ut audio, vestiri varietate. Alius quaerit assidue esse in oratione, nec advertit quod charitas ornari vult varietate. Quisquis uno quolibet, quamlibet pretioso delectatur opere, charitatis ornatum non habet quae vestitur varietate. us non est exinanita. Si diligenter attendimus, tria in hoc Domini calice invenimus, merum, faecem, mistum. Nam si faex de calice non esset, faex ejus hoc est calicis non dixisset: et videtur quidem in his verbis quaedam contrarietas esse, imo quiddam omnino impossibile videntur verba proponere. Nam si habet hic calix vinum merum, quomodo, quaeso, continet faecem et mistum? Nam si forte quis dicat eum habere vinum merum in summo, faecem in
Abbreviated transcription (Latin):
attestant᷑: Habe inquiunt caritat̾e: ⁊ fac
quicqͥd ius. Recte itaq. Nam caritate ple¬
nus. sic̃ nullũ malũ ex uoco committo: sic nul¬
lũ bonũ qd̃ ad faciendũ suppetit. facile p̃ter
exhibitio est oꝑis. Nam oꝑa bona: eius sũt
uestimenta. In uestitu iquit deaurato.
In uestitu oꝑa iusticiȩ: in auro incellige
claritat̃e sapientiȩ. Uestimenta gͦ aurea:
oꝑa sunt discreta. fortassis tu agis om̃ia
fortiter minime tñ suauit̾: qr minime
sapient̾ Uestimenta quidẽ habes: aurea
tam̃ ñ habes: quia sapientia actingit a
fine usq ad finẽ fortit̾. & disponit omĩa
suauĩt. A fine inchoationis: usq ad fiñe
consummationis. Tu fortĩt inchoas. te¬
pide consũmas. Cur hoc. nisi qͥa ñ dispo¬
nis om̃ia suauit: nec scis oꝑari sapient᷑:
Incipis. curris. sestinas. anhelas. lassaris.
deficis: ñ dicam ad finẽ. s nec ad mediũ
ꝑtingis. ꝓcedit gͦ caritas ĩmo assistit quȩ

Expanded text:
attestantur. Habe, inquiunt, charitatem, et fac attestantur. Habe, inquiunt, charitatem, et fac quidquid vis, recte utique. Nam charitate plenus sicut nullum malum ex voto committo, sic nullum bonum quod ad faciendum suppetit, facile praeteexhibitio operis. Nam opera bona ejus sunt vestimenta: In vestitu, inquit, deaurato. In vestitu opera justitiae, in auro intellige claritatem sapientiae. Vestimenta ergo aurea, opera sunt discreta. Fortassis tu agis omnia fortiter, minime tamen suaviter, quia minime sapienter. Vestimenta quidem habes, aurea tamen non habes; quia sapientia attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter. A fine inchoationis, usque ad finem consummationis. Tu fortiter inchoas, tepide consummas, cur hoc, nisi quia non disponis omnia suaviter, nec scis operari sapienter? Incipis, curris, festinas, anhelas, lassaris, deficis, non dicam ad finem, sed nec ad medium pertingis. Procedit ergo charitas, imo coassistit quae
Abbreviated transcription (Latin):
tum deiecit: tociens utiq eũ supplanta¬
uit. S qu̾e pꝰ factum uotũ suꝑat. suꝑ
illum absq dubio supplantationem
magnificat. Prius itaq supplantauit.
pꝰea supplantation̾ẽ suã magnificaũ.¬
stitit regina adextͥs
tum ut ait psalmista. ipse est
rex glȩ. Hiuc dicit ꝓpha. Astitit regi
ralia: adextris aut̃e bona eterna.
Adextris gͦ stare carita ᷤᷤ dicit᷑. quia
bonis ȩt̃nis ñ temꝑalib innitit᷑. In solis
namq illis caritas regnat: qͦs amor et̃noꝵ.
infłãmat. Nam qui temꝑalia nunis se¬
ctant᷑: se ĩuicem sepe etiã usq ad mortem
ꝑscquent᷑. Sic econtrario qui se.ͥ dño dilig̃t:
cũ tempꝰ exigit animas ꝓinuicem ponu̾t.
asticit gͦ regina caritas adextris: s in ue¬
stitu deaurato. Manifestum ẽ gͦ cã sũmi
rigis oculis uelle placere: quȩ tam p̾ciosas
uestes querit habere. Error ut arbitior quo¬
rũdam hic rep̃hendit᷑: qui oꝑa nichil ẽe

Expanded text:
tum dejecit, toties utique eum supplantatum dejecit, toties utique eum supplantavit. Sed quem post factum votum superat, super illum absque dubio supplantationem magnificat. Prius itaque supplantavit, postea supplantationem suam magnificaAstitit regina a dextris tum, ut ait Psalmista, ipse est rex gloriae . Hinc dicit Propheta: Astitit reginralia, a dextris autem bona aeterna. A dextris ergo stare charitas dicitur, quia bonis aeternis, non temporalibus innititur. In solis namque illis charitas regnat, quos amor aeternorum inflammat. Nam qui temporalia nimis sectantur, se invicem saepe etiam usque ad mortem persequuntur. Sic e contrario qui se in Deo diligunt, cum tempus exigit animas pro invicem ponunt. Astitit ergo regina charitas a dextris, sed in vestitu deaurato. Manifestum est ergo eam summi regis oculis velle placere, quae tam pretiosas vestes quaerit habere. Error, ut arbitror, quorumdam hic reprehenditur, qui opera nihil esse
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ in quo sꝑaui: & addat qui edebat
panes meo ᷤᷤ. Alias dicit᷑. fuerunt mͥ lacͥ¬
mȩ meȩ panes die ac nocte. & alibi. sur¬
gite pꝰqũa sederitis qui. in .p.d. Tales sp̃s¬
habere incruit in ualle lacͥmarũ. ĩ loco
qu̾e posuit. Qm̃ quis ꝓ peccĩs suis do¬
let. s ea uult et cam̃ plorare ñ ualet. sol
sp̃c pan̾ẽ doloris comedit: caro autẽ ad¬
huc talem pan̾e refugit. Qñ aut̾e quȩ
homo interior dolet homo exterior de¬
fet. unũ utiq doloris pan̾e ut̃q comedit
et hominẽ pacis suȩ sp̃c pane suo pasc̾.
m .s. in. supplantationẽ. Dolet ĩmo con¬
querit᷑. qd̃ postqmͣ ei panem exhibuit.
pꝰquam ei spem bonam tͥbuit. pꝰquam
doloris sui panib participauit. iterum
contͣ se insꝑate quidẽ homo pacis suȩ
insurgit: ĩmo iam de tranquillitatis
suȩ statii deiecit. Magnificauit suꝑ i
supplantationẽ: Scimus maioris reatꝰ
enscũq gͦ sua caro ante uotũ in pecca¬

Expanded text:
meae in quo speravi, et addat: Qui edebat meae in quo speravi, et addat: Qui edebat panes meos. Alias dicitur: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte , et alibi: Surgite postquam sederitis, qui manducatis phabere meruit in valle lacrymarum, in loco quem posuit, quando quis pro peccatis suis dolet, et ea vult, et tamen plorare non valet; solus spiritus panem doloris comedit, caro adhuc tamen talem panem refugit. Quando autem quae homo interior dolet, homo exterior deflet, unum utique doloris panem comedit uterque, et hominem pacis suae spiritus pane suo pascit. me supplantationem. Dolet, imo conqueritur quod, postquam ei pacem exhibuit, postquam ei spem bonam tribuit, postquam doloris sui panibus participavit, iterum contra se insperate quidem homo pacis suae insurgit, imo jam de tranquillitatis suae statu dicit: Magnificavit super me supplantationem. Scimus majoris reatus pecca
Abbreviated transcription (Latin):
Homo pacis meȩ. Est homo exteri¬
or: et est homo interior. E si inqͥt apłs
exterior homo nr corrumpit᷑: incerior
tñ renouat᷑ de die in diem. De homine
gͦ exteriore conquerit᷑ homo interior
& dicit homo pacis meȩ. Qnͣdui adhuc
corpꝰ castigat᷑ et ñdum sp̃ui plene sub¬
icit᷑: pugna utiq utrimq gerit᷑. Cor¬
pore autẽ castigato et in seruitutẽ reda¬
cto pax redit: qͥa sp̃ui caro acquiescit:
et hec ẽ sua pax sp̃c ñ corꝑis: siẽ illa
Suam gͦ in sua carne sp̃c pace inuenit.
qñ ei in bonis studiis ñ contradicit. Uñ
de pace suȩ carnis confidat ꝗͣuis eius
stimulꝰ quiescat. qmͣuis ei plenam se¬
curuat̾e ꝓmittat: sepe meminerit qͥd
sermo ꝓpħicus dicat. Homo .p.in.i.q.¬
s.q. e. pͣ.in.i .s.in. supplantationẽ.
In quo sꝑaui inqͥtͥ. Scriptũ ẽ. faciam
ei aduitoriũ similesͥ. Quid mirũ si
de suo aduitorio adam confidat. quid
mirũ si in homine pacis suȩ homo
nr interior sꝑat. Dicat gͦ homo pacis

Expanded text:
Homo pacis meae. Est homo exterior, et est homo interior, etsi, inquit Apostolus: Exterior homo noster corrumpitur, interior tamen renovatur de die in diem . De homine ergo exteriore conqueritur homo interior, et dicit: Homo pacis meae. Quandiu adhuc corpus castigatur, et nondum spiritui plene subjicitur, pugna utique utrinque geritur. Corpore autem castigato, et in servitutem redacto, pax redit, quia spiritui caro acquiescit: et haec est sua spiritus, non corporis, sicut illa Suam ergo in sua carne spiritus pacem invenit, quando ei in bonis studiis non contradicit. Unde de pace suae carnis confidat, quamvis ejus stimulus quiescat, quamvis ei plenam securitatem promittat, saepe meminerit quid sermo propheticus dicat: Homo pacitationem. In quo speravi, inquit. Scriptum est: Faciamus ei adjutorium simile sibi . Quid mirum si de suo adjutorio Adam confidat, quid mirum si in homine pacis suae homo noster interior sperat? Dicat ergo: Homo pacis
Abbreviated transcription (Latin):
uino incolerabilis temptatio suboriat᷑. S cũ
ad ium faciendã licentiã ñ accipit: sepe ma¬
lignus hostis se ad fraudẽ conuertit. Cum gͥ
ꝑ astuciam p̾ualere nitit᷑. recte hominis ap¬
pellatione designat᷑. Solus namq homo int̾
animalia. ratione utit᷑: uñ illis etiã quib for

Expanded text:
nino intolerabilis tentatio suboriatur. Sed cum nino intolerabilis tentatio suboriatur. Sed cum ad vim faciendam licentiam non accipit, saepe malignus hostis se ad fraudem convertit. Cum igitur per astutiam praevalere nititur, recte hominis appellatione designatur. Solus namque homo inter animalia ratione utitur, unde illis etiam quibus for
Abbreviated transcription (Latin):
ab homine malo: a uiro iniquo eri¬
Ne me. Temptatio diabolica qũq ẽ subita
qñq ẽ iuolenta: aliqñ fraudulenta. Subita
ẽ. qñ rationis uidiciũ p̃uenit. iuolenta est.
q̃n uirtutis nr̃e possibilitat̾e excedit: Fraudu¬
lenta ẽ. quotienscũq discietionis exam̃ fallit.
Scd̾m ig̾it᷑ mõdũ temptationis: temptator
ipse sortit᷑ sepe ꝓpͥetatem appellationis. Hinc
ẽ qđ scriptura sacra. uicioꝵ. incentores demo¬
nes. nunc aues nominat. nunc bestias: qñq
homines ex quada similitudine appellat.
Subito enĩ et quasi auis uolat: cũ mentẽ
ante delib̾ationem p̾occupat. Sepe et enĩ
in tanta festinatione mens in turpẽ cogi¬
tation̾ẽ labit᷑: ut pͥusquã aliquid inde de¬
lib̾are possit. in delectationẽ rapiat᷑. Tem¬
ptator gͦ quasi auis uolans ẽ. cum uenit
subitus. uł imꝓuisus: s tunc uelut leo se¬
uit. cũ sentit᷑ iuolentꝰ. Sepe enĩ ex p̃ceden¬
ti culpa agit᷑. ut uehemens pꝰ modũ et om¬

Expanded text:
ab homine malo, a viro iniquo eripe me. Tentatio diabolica quandoque est subita, quandoque est violenta, aliquando fraudulenta. Subita est, quando rationis judicium praevenit. Violenta est, quando virtutis nostrae possibilitatem excedit. Fraudulenta est, quotiescunque discretionis examen fallit. Secundum igitur modum tentationis tentator ipse sortitur saepe proprietatem appellationis. Hinc est quod Scriptura sacra vitiorum incentores daemones, nunc aves nominat, nunc bestias, quandoque homines ex quadam similitudine appellat. Subito enim, et quasi avis volat, cum mentem ante deliberationem praeoccupat. Saepe etenim in tanta festinatione meus in turpem cogitationem labitur, ut priusquam aliquid inde deliberare possit, in delectationem rapiatur. Tentator ergo quasi avis volans est, cum venit subitus vel improvisus. Sed tunc velut leo saevit, cum sentitur violentus. Saepe enim ex praecedenti culpa agitur, ut vehemens postmodum, et om
Abbreviated transcription (Latin):
confunderis: et confiteri crubescis. Apħa di¬
cat: qui te ñ palpat. Uniuersa inquit ua¬
nitas: om̃is homo uiuens. Non tm uani¬
tas: s uniuersa uanitas. Uauitas muta¬
hilitatis: uanitas mortalitatis: uanitas in¬
iquitatis: quia uniuersa rianitas. om̃is
homo uiuens. In hac tͥplici uanitate. h̃o
seruit ut in exilio: in hac diabolus regnat.
ut in ꝓpͥa domo. Eiectus namq diabolus
de domo et̃nicatis: erigit sͥ fabricam de
multiplicitate uanitatis. De uanitate mu¬
tabilitatis extendit sͥ porticũ. et de uanita¬
te mortalitatis erigit sͥ domũ: de uanita¬
te iniquitatis collocat sͥ thalamũ. Uide
homo cuꝰ seruus sis: si adhuc uanitat̾e
diligis. Quid patͥam facis de exilio. quuid
carcere frueris ut domo: E duc dñe de
carcere animã meã: ad confitendũ nõi tuo.
Auoquin obsecro dñe colle a me anim̃a
meã. Tedet et enĩ animã meã uite mee:
qr uni̾usa uanitas om̃is homo uuens.

Expanded text:
confunderis, et confiteri erubescis. Propheta diconfunderis, et confiteri erubescis. Propheta dicat qui te non palpat. Universa, inquit, vanitas omnis homo vivens . Non tantum vanitas, sed universa vanitas Vanitas mutabilitatis, vanitas mortalitatis, vanitas iniquitatis, quia universa vanitas omnis homo vivens. In hac triplici vanitate homo servit, ut in exsilio; in hac diabolus regnat ut in propria domo. Ejectus namque diabolus de domo aeternitatis, erigit sibi fabricam de multiplicitate vanitatis. De vanitate mutabilitatis extendit sibi porticum, et de vanitate mortalitatis erigit sibi domum. De vanitate iniquitatis, collocat sibi thalamum. Vide, homo, cujus servus sis; si adhuc vanitatem diligis. Quid patriam facis de exsilio, quid carcere frueris ut domo? Educ, Domine, de carcere animam meam, ad confitendum nomini tuo. Alioquin, obsecro te, Domine, tolle a me animam meam. Taedet etenim animam meam vitae meae, quia universa vanitas omnis homo vivens.
Abbreviated transcription (Latin):
eua de ꝑadiso in exilium mictit: quotienᷤ
a ueritatis inquisitione deiectam affectio
rationẽ. uanis cogitationib inuoluit. O
quotiens ꝑ ȩuam adam eicit᷑ a domo sua:
Oquotiens ꝑ eam seruire cogit᷑ in domo
aliena. Domiis ade ueritas. domꝰ diabo¬
li uanitas. domꝰ dĩ et̾nitas. de quo dr. qui
habitat inet̾nitatẽ. De qua ꝓfecto domo
hic dicit̾: ubi ȩĩa suam adam alloquit᷑.
in domũ dñi ibimus. Tunc adam reuer¬
tie᷑ in domũ suam: cũ de studio uanitatiᷤ.
redit ad inquisitionẽ ueritatis. Intrat aut̃
domũ dĩ. cũ post du quesitam. & iux in¬
uentã ueritatẽ ꝑ excessum rapit᷑ ad et̾nita¬
tis contemplationẽ. Adam ubi es. ubi te iu¬
des: In ꝑadiso an in exilio: Adam ĩ quam
ubi es: Cogita quid cogites: & inuenis ubi
es. Si uanitate cogites: in uanitate es. Si
uanitatẽ amas: uanitas es. Nec iam tͥ dico
adam ubi es. S dico. adam qui es: Credo

Expanded text:
Eva de paradiso in exsilium mittit, quoties Eva de paradiso in exsilium mittit, quoties a veritatis inquisitione dejectam affectio rationem vanis cogitationibus involvit. O quoties per Evam Adam dejicitur a domo sua! O quoties per Evam servire cogitur in domo aliena! Domus Adae, veritas; domus diaboli, vanitas; domus Dei aeternitas, de quo dicitur qui habitat aeternitatem, de qua profecto domo hic dicitur, ubi Evam suam Adam alloquitur: In domum Domini ibimus. Tunc Adam revertitur in domum, cum de studio vanitatis redit ad inquisitionem veritatis; intrat autem domum Dei, cum post diu quaesitam et vix inventam veritatem per excessum rapitur ad aeternitatis contemplationem. Adam ubi es? Ubi te vides? In paradiso, an in exsilio? Adam, inquam, ubi es? Cogita quid cogites, et invenies ubi es. Si vanitatem cogites, in vanitate es; si vanitatem amas, vanitas es. Nec jam tibi dico: Adam, ubi es, sed dico: Adam qui es? Credo
Abbreviated transcription (Latin):
num et optimũ: & cune ex ipsis optimis eli¬
gamus. quid potius ꝑ amorem amplecti
debeamus. Non cĩ omnia possumꝰ om̃s
Uidesne. quẽad modũ de toto adam queda
qͣsi particula eligit᷑. uñ eua formet᷑ Nlam
bonũ et malũ discernere. bonũ ẽ. s malũ
& ponum diligere malũ ẽ: ĩmo utrumq a¬
mare impossibile: utrũq tam̃ cognoseere. lan¬
dabile. S et de ipsis bonis quia ñ om̃s om̃ia
possiut. pars qued̾a excipit᷑: uñ in adam ad¬
uicoriũ eua formet᷑. Nam si in electionis
iudicio. eua adȩ ñ contradicit. ꝓfecto eum
in ueritatis cognitione ualentior̃e reddit.
Nam ex amore cognitio ꝓficit: sic̃ ex cogniti¬
one amor conualescit. Si uͦ rationẽ amor
in ueritatis inquisitione ñ subleuat. dis¬
cretionis oculus ciciꝰ caligat: & tunc ei eiꝰ
aduitoriũ in contrariũ uertit᷑. cũ ꝑ eam
ad erroris caliguĩe deicit᷑. Totiens uͭ adam

Expanded text:
num et optimum, et tunc ex ipsis optimis elinum et optimum, et tunc ex ipsis optimis eligamus quid potius per amorem amplecti debeamus. Non enim omnia possumus omnes. Videsne quemadmodum de toto Adam quaedam quasi particula eligitur, unde Eva formetur? Nam bonum et malum discernere, bonum est; sed malum et bonum diligere, malum est: imo utrumque amare, impossibile; utrumque tamen cognoscere, laudabile. Sed et de ipsis bonis, quia non omnes omnia possunt, pars quaedam excipitur, unde in Adae adjutorium Eva formetur. Nam si in electionis judicio Eva Adae non contradicit, profecto eum in veritatis cognitione valentiorem reddit. Nam ex amore cognitio proficit, sicut ex cognitione amor convalescit. Si vero rationem amor in veritatis inquisitione non sublevat, discretionis oculus citius caligat, et tunc ei ejus adjutorium in contrarium vertitur, cum per eam ad erroris caliginem dejicitur. Toties vero Adam
Abbreviated transcription (Latin):
tatus.s.i.h.q. d.s.m. in domũ .d. ibimus.
Non iam ꝓ magno hc̃ adam reueru in
domũ suam. neq em̃ dicit. letatus sũ ꝓeo
qd̃ ibimus in domũ nram: s iam pꝰ erum¬
pnas diuturni exilii p̾sumit se ꝑuenturũ
ad domũ dñi. Uis nosse quis sit iste adã:
uł qu̾ã dicimus hanc eiꝰ euam: ꝑ adam
incellige rationẽ: ꝑ euam accipe affectionẽ.
Duo sunt incellectus et affectus. duo no¬
minant᷑ anima et sp̃ẽ. duo quidẽ ñ ꝑes
sentiam: s ꝑ efficatiam. Anima uiuit.
sp̃c discernit. Ad animã ꝑtinet dilectio:
ad sp̃m cognitio. Habes igit᷑ adam: habeᷤᷤ
et ȩuã. Prius adam formatus ẽ: pꝰea dead̾ã
ȩua facta ẽ. Prius enĩ debemus ꝑ rationẽ
quid amandum sit prudent̃ eligere: de¬
inde scđ̃m electionis uidiciũ qd̾ amandũ
est ardent̃ diligere. Precedat gͦ cognitio
ueri: subsequatur dilectio iusti. Prus ẽ dis¬
cernere: pꝰea amare. Prima discretio fiat
int̃ bonũ et malũ. scd̃a subsequat᷑ int̾ bo¬

Expanded text:
 Domini ibimus. Non jam pro magno habet Adam reverti in domum suam, neque enim dicit: Laetatus sum pro eo quod ibimus in domum nostram, sed jam post aerumnas diuturni exsilii praesumit se perventurum ad domum Domini. Vis nosse quis sit iste Adam, vel quam dicimus hanc ejus Evam? Per Adam intellige rationem, per Evam accipe affectionem. Duo sunt, intellectus et affectus. Duo nominantur anima, et spiritus. Duo quidem non per essentiam, sed per efficientiam. Anima vivit, spiritus discernit; ad animam pertinet dilectio, ad spiritum cognitio. Habes igitur Adam, habes et Evam. Prius Adam formatus est, postea de Adam Eva facta est. Prius enim debemus per rationem quid amandum sit prudenter eligere, deinde secundum electionis judicium quod amandum est ardenter diligere. Praecedat ergo cognitio veri, subsequatur dilectio justi. Prius est discernere, postea amare. Prima discretio fiat inter bonum et malum. Secunda subsequatur inter bo
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ egeni qui ñ inueniunt om̃s uñ
possint uł unũ os implere. Qui in egip¬
to sunt ũ inhiant nͥ ad carnalia. nil de¬
siderant nisi temꝑalia. sic̃ econt᷑ qui de ȩ¬
gipto egͥssi sunt nil optant nisi spiritalia.
nil suspirant nisi celestia. De quib dicit᷑
Beati qui esuriunt et siciunt usticiã.
qm̃ ipsi saturabunt᷑. Uere beati. qm̃ ciba

Expanded text:
quantum egeni, qui non inveniunt omnes unde quantum egeni, qui non inveniunt omnes unde possit vel unum os impleri. Qui in Aegypto sunt non inhiant nisi ad carnalia, nil desiderant nisi temporalia. Sic econtra qui de Aegypto egressi sunt, nil optant nisi spiritualia, nil suspirant nisi coelestia. De quibus dicitur: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Vere
Abbreviated transcription (Latin):
et cogitationẽ recedimus: int̾nȩ aspirati¬
onis uocẽ cicuis audimꝰ: Siẽ de isrł scͥptũ
sepiꝰ audit. tanto in celestis sapientie co¬
gnitione plus proficit:
omnib hoc dicit᷑. s illi tm̃ qu̾e dñs
do̾ suus eduxit de t̾ra egipti: illi inqu̾a
recte hoc dicit᷑. Dilata os tuũ: & ĩplebo
illud. Nam si adhuc egiptum in habitaᷤᷤ
et huiꝰ scł̃i tenebras amas. meliꝰ tibi c̃ os con¬
trahere qũa dilatare. qͥa facile in egipto ñ
inuenit᷑ uñ possis illud implere. Et quidẽ
multoᷤᷤ uidemꝰ qui ñ hñt uũ. queant uen¬
trem satiare. s hoc ualde mirũ uidet᷑
la quȩ ñ habeat uñ ualeat os suũ implere.
Quid gͦ queso ẽ qđ hic dicit᷑. & quasi pro
magno ꝓmictit᷑ dilata os tuũ et implebo
illud: S si illud interioris nr̃i hominis
os aspicimus: qđ queruus cicius ĩueni¬
mus. Uideamus quid esuriant uł siciãt
egiptii: & uidebimꝰ qu̾a sint pauꝑes. uł

Expanded text:
et cogitationem recedimus, internae aspiratiet cogitationem recedimus, internae aspirationis vocem citius audimus, sicut de Israel scriptum saepius audit, tanto in coelestis sapientiae cognitione plus proficit. omnibus hoc dicitur, sed illi tantum quem Dominus Deus suus eduxit de terra Aegypti; illi, inquam, recte hoc dicitur, dilata os tuum et implebo illud. Nam si adhuc Aegyptum inhabitas, et hujus saeculi tenebras amas, melius tibi est os contrahere quam dilatare, quia facile in Aegypto non invenis unde possit illud implere. Et quidem multos videmus qui non habent unde queant ventrem satiare. Sed hoc valde mirum videtur, a quae non habeat unde valet os suum implere. Quid ergo, quaeso, est quod hic dicitur et quasi pro magno promittitur: Dilata os tuum, et implebo illud? Sed si illud interioris nostri hominis os aspicimus, quod quaerimus citius invenimus. Videamus quid esuriant vel sitiant Aegyptii, et videbimus quam sint pauperes, vel
Abbreviated transcription (Latin):
.n .n. a. Si egiptus tenebre int̾pretat᷑.
quid aliud ẽ egiptum descrere: qũa discus¬
sis ignominie tenebris. in lumine uerita¬
tis oculos incelligentiȩ figere: Totiens egi¬
ptum deserimus: quotiens rerũ temꝑaliũ
obliti. contemplationis radioᷤᷤ in et̾nitate
figimus. S qui egiptum deserit. ciciꝰ lin¬
gĩa qu̾a ñ nouerat audit. Quia cũ diui¬
nȩ contemplationi sp̃tis exteriorib om̃ib
uacamꝰ. nunc ex cuangłica reuelatione.
nunc ex diuina inspiratione. celestis sa¬
pientie secreta ꝑcipimus. Lingua ignota
reuelatio angłica. Lingua incognita: as¬
piratio diuina. Si linguis hominum
inqͥt apłs loquar et angłoꝵ. Queadmo¬
dum igit᷑ lingua hominũ: ita ẽ et lin¬
gua angłoꝵ. Hanc utiq lingũa audire
ñ possunt: qui curis secularib p̃ssi nil
nͥ tenebras aspiciunt. Mundi gͦ tenebs
deserat: qui celestis sap̃iȩ noticiam deside¬
rat. Nam si ab exteriorib oꝑib ꝑ amor̃ẽ

Expanded text:
. Si Aegyptus tenebrae interpretatur, quid aliud est Aegyptum deserere quam discussis ignorantiae tenebris in lumine veritatis oculos intelligentiae figere? Toties Aegyptum deserimus, quoties rerum temporalium obliti, contemplationis radios in aeternitate figimus. Sed qui Aegyptum deserit, citius linguam quam non noverat audivit. Quia cum divinae contemplationi spretis exterioribus omnibus vacamus, nunc ex angelica revelatione, nunc ex divina inspiratione coelestis sapientiae secreta percipimus. Lingua ignota, revelatio angelica; lingua incognita, aspiratio divina: Si linguis hominum, inquit Apostolus, loquar et angelorum . Quemadmodum igitur lingua hominum, ita et lingua angelorum. Hanc utique linguam audire non possunt qui curis saecularibus pressi, nil nisi tenebras aspiciunt. Mundi ergo tenebras deserat, qui coelestis sapientiae notitiam desiderat. Nam si ab exterioribus operibus per amorem
Abbreviated transcription (Latin):
alus uaria sorte diripiunt᷑. ut constet
qd̃ ueritas attestat᷑. qr regnũ celoꝵ ium
patit᷑: et iuolenti diripiunt illud. Di¬
repto itaq celesti thesauro. a uirtutum
p̃donib om̃s onerati spolus & onusti
p̃da. cũ alacͥtate redeut: et ꝑ aliam
uiam reuertunt᷑ in regionẽ suam.
Qni enim ꝑ semita ueritatis ascenderãt.
ꝑ miscdĩȩ tramitẽ descendunt: ut sinit u¬
nuersȩ uiȩ eoꝵ miscdĩa et ueritas. Quod
enim ascenderant erat fortitudinis: qd des¬
cendunt opus ẽ pietatis. Siquide qđ m̃te
excedunt deo: qđ sobrii sunt nob̾. Nob̃ et¬
enĩ infirmis condescendunt: Amor dĩ ra¬
pit eos sursum: amor ꝓximi retrahit eoᷤ
deorsum. Ppt̾ dm̃ itaq ẽ qd ascendunt
usq ad celos: et descendunt usq ad abisso ᷤᷤ¬
ꝓpt̾ ꝓximũ. ad uisitandũ eos qui in te¬
nebris & umbra mortis sedent. educere¬

Expanded text:
aliis varia forte diripiuntur, ut constet aliis varia forte diripiuntur, ut constet quod Veritas attestatur: Quia regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud . Direpto itaque coelesti thesauro a virtutum praedonibus, omnes onerati spoliis, et onusti praeda cum alacritate redeunt, et per aliam viam revertuntur in regionem suam. Qui enim per semitam veritatis ascenderant, per misericordiae tramitem descendunt, ut sint universae viae eorum misericordia et veritas. Quod enim ascenderant, erat fortitudinis; quod descendunt, opus est pietatis. Siquidem quod mente excedunt Deo, quod sobrii sunt nobis. Nobis etenim infirmis condescendunt. Amor Dei rapit eos sursum; amor proximi retrahit eos deorsum. Propter Deum itaque est quod ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssum propter proximum, ad visitandum eos qui in tenebris,