comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ideo. nec ꝓgredientẽ dñm cei¬
nere potuerunt: qͥa crimino¬
sas mentes terror oppresserat:
dum sustinere fulgorem re¬
surrectionis rutile ñ ualeban.
Maiore gͦ sollieitudine. phan¬
sei dnm custodierunt mortuũ:
quam uiuum sunt ꝑsecuti. Si¬
quidem. causa illos maior ur¬
gebat. Intelligebant enĩ faciliꝰ
fuisse apud suꝑos eũ despici:
qͣm redeuntẽ ab inferis posse cõ¬
tẽnr: et qd̾ tẽ p̃dicans. facile potu¬
erit occidi: nẽ aũ resurgens iã ñ
possit octidi: dicente apło. Re¬
surgens aũ. iã ñ moritur: mors
illi ultra ñ dnãbitur.
ustodiebant pharisei do
minum sollicite in sepul¬
chio: p̃sertim quia se die tercia
dixerat resurrecturũ. Custodie¬
bant autẽ sollicite in sepulchie:
quia necesse illis erat eum ñ
iam doctorem timere sed u¬
dicem. Iudicem inquã ñ sui
tantũ: s et crudelis sententiȩ
suȩ. qua filios posteros suos
suis scelerib adqixerunt dicen¬

Expanded text:
ideo nec progredientem Dominum cerideo nec progredientem Dominum cernere potuerunt, quia criminosas mentes terror oppresserat, dum sustinere fulgorem resurrectionis rutilae non valebant. Majore ergo sollicitudine Pharsaei Dominum custodierunt mortuum, quam vivum sunt persecuti; siquidem causa illos major urgebat: intelligebant enim facilius fuisse eum apud superos despici, quam redeuntem ab inferis posse contemni; et quod tunc praedicans facile potuerit occidi, nunc autem resurgens jam non possit occidi, dicente Apostolo: Resurgens autem jam non moritur. Mors illi ultra non dominabitur . Custodiebant ergo eum sollicite in sepulcro, praesertim quia se die tertia dixerat surrecturum; custodiebant autem sollicite in sepulcro, quia necesse illis erat eum jam non doctorem timere, sed judicem: judicem, inquam, non sui tantum, sed et crudelis sententiae suae, qua filios posterosque suos sceleribus addixerunt, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
uo plures iudei apposu¬
ere custodes: eo plures te¬
stium reliquere. Nam hoc ꝓ¬
curauit diuma ꝓuidentia: ut
resurrectioni dominicȩ. ñ solũ
angłi. ñ solum discipłi: s et
testimoniũ ꝑhiberent. qͦd ẽ
ampliꝰ. inimici. Libentius gͦ
accipimꝰ: quod eũ diligentius
adseruarunt. Gredimꝰ enim
sub tot custodib potuisse illũ
ꝓdire citius quam perire: &&
de tumulo. iure dm̃ ꝓgredr:
quam discipłorũ fraude sub¬
duci. Tanta enim sollicitudine
sepulchrũ obstruxit impietas:
ut id ñ preualeret manꝰ huena¬
na destruere: nisi sola uirtus
resurrectionis aꝑiret..¬
icit sc̃s̃ ȩuanglista. descen¬
uente angło. tanto terrã
tremore fuisse commotã. ut
fundam̃ta tumuli moueren¬
tur: & ꝑcussos pauore custo¬
des. qui uenerant custodire
mortuũ. esse factos ut mortu¬
os. Ut mortuos inquam. Dig¬
num plane iudiciũ: si cum
iustus resurgit. peccator. emo¬
ritur: cũ reuiuiscit in nocens.
eiꝰ interficitur inimicus. Nam

Expanded text:
uo plures apposuere custodes, eo plures testes reliquere. Nam hoc procuravit divina providentia, ut resurrectioni non solum angeli, non solum discipuli, sed et testimonium perhiberent, quod est amplius, inimici. Libentius ergo accipimus, quod eum diligentius observarunt; credimus enim sub tot custodibus potuisse illum prodire citius quam perire, et de tumulo jure Domini progredi quam discipulorum fraude subduci: tanta enim sollicitudine sepulcrum obstruxit impietas, ut id non praevaleret manus humana destruere, nisi sola virtus resurrectionis aperiret.icit sanctus evangelista , 473 descendente angelo, magno terram tremore fuisse commotam, et fundamenta tumuli moverentur, et percussos pavore custodes, qui venerant custodire mortuum, esse factos ut mortuos. Ut mortuos, inquam: dignum plane judicium, si, cum justus resurgit, peccator emoritur; cum reviviscit innocens, ejus interficitur inimicus; nam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓminicus sermo. quem
Mebemus omnes non so¬
lum studiose uerum etiam
sapienter audire. cui nos opor¬
let humiliter ac delectabiliter
obedire. moderationis suȩ te¬
iens uibiq temꝑiem. ut nec
ouibus desint pabula. nec
pastoribus alimenta ÷ quedã
specialiter solis precipit nob̃:
quedam uero generaliter et
nobis et uobis. N obis namq
idest seruis quos pater ille
familias. rerum omnium do¬
minus. ad hoc in sua magna
domo constituit. ut ppło eĩ
uerbum gr̃e ministremꝰ: spe¬
cialiter iniungitur. sc̃e predi¬
cationis officium. Generaliter
uero et nobis et uobis: saluta¬
ris indicitur obedientia man¬
datorum.x.
ditissimis ferculis. sic cȩlestiũ
deliciarum copia spiritalis
exuberat: ut in uerbo dei a¬
bundet quod ꝑfectus come¬
dat ÷ abundet etiam quod
paruulus sugat. Ibi enim est
simul et lacceus potus. quo
tenera fidelium nutriatur
infantia: et solidus cibus. qͦ
robusta ꝑfeccorum iuuentꝰ.
spiritalia sc̃ȩ iurcutis accipi¬

Expanded text:
minicus sermo, quem debemus omnes, non solum studiose, verum etiam sapienter audire, cui nos oportet humiliter ac delectabiliter obedire, moderationis suae tenens ubique temperiem, ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praecipit nobis, quaedam vero generaliter et nobis et vobis. Nobis namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus verbum gratiae ministremus, specialiter injungitur sanctae praedicationis officium: generaliter vero nobis et vobis, salutaris indicitur obedientia mandatorum. In ditissimis ferculis, sic coelestium deliciarum copia spiritalis exuberat, ut in verbo Dei abundet quod perfectus comedat, abundet etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul et lacteus potus, quo tenera fidelium nutriatur infantia, et solidus cibus, quo robusta perfectorum juventus spiritalia sanctae virtutis accipi
Abbreviated transcription (Latin):
sed dñs ac redemptor noster
omnib gr̃am tribuat: uin¬
uersis donum sc̃e illumina¬
tionis ac urtucis infundal
Nobis donet ut quod ab il¬
lo aucdiuimꝰ recte intelligamꝰ
et sicut oportet faciamus no¬
bisq faciendum sermone suf¬
ficienti et congruo p̃dicemꝰ.
Uobis quoq doner: ut quod
ab illo ꝑ seruos eius auditis.
et corde indelligatis. et opere
faciatis. hoc ergo diuma mi¬
sericordia oꝑetur in omni¬
bus nobis: ut nos quos uo¬
luit esse dispensatores. fide¬
les faciat et prudentes : uos
quoq faciat obedientes et hu¬
miles: et mensuram tritici
dm̃ci quã uobis damus. com¬
munem uobiscum salubrit̃
atq utiliter habcamus .. S̾¬

Expanded text:
Sed Dominus ac Redemptor noster Sed Dominus ac Redemptor noster omnibus gratiam tribuat, universis donum sanctae illuminationis ac virtutis infundat. Nobis donet ut quod ab illo audimus recte intelligamus et sicut oportet faciamus, vobisque faciendum sermone sufficienti et congruo praedicemus. Vobis quoque donet ut quod ab illo per servos ejus auditis, et corde intelligatis, et opere faciatis. Hoc ergo divina misericordia operetur in omnibus nobis, ut nos, quos voluit esse dispensatores, fideles faciat et prudentes; vos quoque faciat obedientes et humiles: ut mensuram tritici dominici, quam vobis damus, communem vobiscum salubriter atque utiliter habeamus. S
Abbreviated transcription (Latin):
uudum:
recinctos habeat xp̃ianꝰ¬
lumbos. ut domũ nul¬
lius inuadat: ardentem ha
tionem: ardentem habeat lu¬
ceruam. ut seruet humilitatẽ.
Precinctos habcat lumbos. ut
expellat a se inuidiam et liuo¬
rem: ardentem habeat lucer¬
nam. ut puram cunctis exhi¬
beat caritatem: Precinctos
habeat lumbos. ut non exhi¬
beat membra sua arma mni¬
quitatis peccato: ardentem
habeat lucernam. ut exhibcat
inembra sua. arma iusticiȩ do.
hec est frẽs kim̃i catholice fider
uera sanaq doctrina: hec est
mensura tritici. de qua dm̃ re¬
demptoris est pascenda familia.
Ex hac uobis quantũ añs tri¬
buit damus: ipsumq dñm
iugiter exoramus. ut nos et uõ
intimo gr̃e sue pascere digne¬
tur auxilio. Nuferat a nobis
dñationem prauȩ cupiditatis:
donet ommibus ꝓfectum et
ꝑseuerantiam caritatis. Lũbol
nr̃os ipse precingat: lucernas
nr̃as ipse ardere faciat. ardeu¬
tesq custodiat: ut nec refrige¬
scat nr̃a caritas. nec aliqua
nobis dominct miquitas:

Expanded text:
udum: praecinctos habeat lumbos, ut domum nullius invadat; ardentem habtionem; ardentem habeat lucernam, ut servet humilitatem: praecinctos habeat lumbos, ut expellat a se invidiam et livorem; ardentem habeat lucernam, ut puram cunctis exhibeat caritatem: praecinctos habeat lumbos, ut non exhibeat membra sua arma iniquitatis peccato; ardentem habeat lucernam, ut exhibeat membra sua arma justitiae Deo . 13. Haec est, fratres, catholicae fidei vera sanaque doctrina. Haec est mensura tritici de qua Domini redemptoris est pascenda familia. Ex hac vobis , quantum Dominus tribuit, damus; ipsumque Dominum jugiter exoramus, ut et nos et vos in timore gratiae suo pascere dignetur auxilio. Auferat a nobis dominationem pravae cupiditatis, donet omnibus profectum et perseverantiam caritatis. Lumbos nostros ipse praecingat, lucernas nostras ipse ardere faciat ardentesque custodiat: ut nec refrigescat nostra caritas, nec aliqua nobis dominetur iniquitas.
Abbreviated transcription (Latin):
quantib saluatori publicanis
et peccatorib ut audirent eũ:
murmurabant pharisei & scri¬
be dicentes. Quare iste peccato¬
res recipit. & cõmedit cum eis:
Qui locutus est eis parabolã cen¬
tũ ouiũ & unius ꝑdite: quȩ in¬
uenta. pastoris humeris repor-¬
tataẽ e cur eẽt ꝓposita. statim
intulit. Dico uobis qđ ita erit
gaudiũ in cȩlo. suꝑ uno peccato¬
re penitentiã agente: quã suꝑ
nonagiita nouem iustis. qui
ñ indigent penitentia.
liam parabolã decẽ drag̃¬
marũ. uniusq ꝑdite atq
reꝑte. cũ dñs ꝓposuisset: simili
eam fine compleuit. Sie dico
uobis. gaudiũ erit corã angłis
der: suꝑ uno peccatore peniten¬
tiam agente. Terciam quoq
parabolã ꝓposuit. hominis
habentis duos filios: & diuiden¬
tis inter eos substantiã. Cumq
minor facultatib ꝑditis egere
cepisset. & comederet siliquas¬
porcorũ cibũ: reuersus ad pa¬
trem. susceptus ẽ ab eo. Frater
quoq inuidens semor. patris

Expanded text:
tibus Salvatori publicanis, et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et Scribae, dicentes: Quare iste peccatores suscipit, et comedit cum eis ? Qui locutus est eis parabolam centum ouium et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim intulit: dico uobis: sic erit gaudium in caelo super uno peccatore paenitentiam agente magis quam super nonaginta nouemnt opus paenitentiam. aliam quoque parabo!am decem dragmarum uniusque perditae et repertae cum proposuisset, simili eam fine conpleuit: sic dico uobis: gaudium erit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam. cumque minor facultatibus perditis egere coepisset et comedere siliquasporcorum cibum, reuersus ad patrem susceptus ab eo est. frater quoque inuidens senior patris
Abbreviated transcription (Latin):
cite figuram fallacie. Apłos
predicant: sed apłis contraria
annuntiant. Martyres magni¬
ficant: s martyrũ ꝑsecutores
ꝓbantur. Apł̃i & martyres sc̃i.
ñ ꝑsecutionem fecerunt: s
ꝑsecutionẽ ꝑtulerunt. Non
maledixerunt: sed maledicta
sustinuerunt. Non blasphe¬
mauerunt dm̃: sed ablasphe¬
matorib interfecti sunt. Isti
autẽ iniquissimi. omĩa irreli¬
giosa implere curarunt. Sc̃os
ꝑsequuntur: fideles oppͥmunt:
dm̃ etiam si ñ uerbis. moribus
blasphemant. Propterea. ex¬
Nunquid colligunt de spinis
uuas: aut de tribulis ficus:
Manifeste dñs ꝑ hanc similitu¬
dinẽ declarauit. quia nullus
prudentiũ ad spinas pergens.
uuarũ exinde dulcedinẽ que¬
rat: aut suꝑ tribulos incedeis.
exinde ficorũ colligat suauitatẽ.

Expanded text:
cite figuram fallaciae. Apostolos cite figuram fallaciae. Apostolos praedicant, sed apostolis contraria annuntiant; martyres magnificant, sed martyrum persecutores probantur. Apostoli et martyres sancti non persecutionem fecerunt, sed persecutionem pertulerunt; non maledixerunt, sed maledicta sustinuerunt; non blasphemaverunt Dominum, sed a blasphematoribus interfecti sunt. Iste autem iniquissimi omnia irreligiosa implere curarunt; sanctos persequuntur, fideles opprimunt, Dominum etiam si non verbis, moribus blasphemant. Sed tameNunquid colligunt de spinis uvas aut de tribulis ficus? Manifeste Dominus per hanc similitudinem declaravit quia nullus prudentium ad spinas pergens, uvarum exinde dulcedinem quaerit; aut super tribulos incedens, exinde ficorum colligit suavitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
beatus apłs ad ephesios loquers
designabat dicens. Scio enim
quia post discessum meũ introi¬
bunt in uos lupigraues: lupi
nominantur omnes infideles
heretier: qui grauiter scãm eccłiã
opprimunt et ꝑsequuntur. uł
molestare frequentant: qͥ sine
miscđia raꝑe & coaceruare non
desinunt. Aliquando pecumȩ
irruunt aliene: aliquando in
ipsos pecuniarũ dominos:
multomagis etiã satagunt a¬
nimas raꝑe: & secũ miserabili¬
ter in ꝑditionem deducere.
Et uesticũ ouium habere di¬
cuntur. quod nomen habeans
xp̃ianitatis: uel quia simula s̃
se ministros iusticiȩ. figuram
religiositatis mentientes. Per
xp̃ianum itaq nom̃. multos
seduicere nituntur: dulcib ser¬
monibus multis scandalũ in¬
ferentes. Isti sunt de quib iterũ
ait apłs. Per suos dulces ser¬
mones & blandos. seducunt
corda innocentium.¬
x fructibus eorũ. cognosce¬
tis eos. Nolite ad uultum
attendere s ad oꝑa: nolite ue¬
stimentũ considerare: sed inspi¬

Expanded text:
beatus Apostolus ad Ephesios loquens designabat, dicens: Scio enim quia post discessum meum introibunt in vos lupi rapaces . Lupi nominantur omnes infideles haeretici, qui graviter sanctam Ecclesiam opprimunt et persequuntur, vel molestare frequentant, qui sine misericordia rapere et coacervare non desinunt. Aliquando pecuniae irruunt alienae, aliquando in ipsos pecuniarum dominos. Multo magis etiam satagunt animas rapere, et secum miserabiliter in perditionem deducere. Et vestitum ovium habere dicuntur, quod nomen habeant Christianitatis, vel quia assimilant se ministris justitiae, figuram religiositatis mentientes. Per Christianum itaque nomen multos seducere nituntur, dulcibus sermonibus multis scandalum inferentes. Isti sunt de quibus iterum ait Apostolus: Per suos dulces sermones et blandos seducunt corda innocentiumA fructibus eorum cognoscetis eos. Hoc est, nolite ad vultum attendere, sed ad opera. Nolite vestimentum considerare, sed inspi
Abbreviated transcription (Latin):
uod paulo suꝑius spaciosã
& latam uiam nominauit:
hõc nunc aꝑtius falsos ꝓphas
ostendit: ꝑ quos multi in per¬
ditionẽ abominabilẽ abierunt
Qui primo in iudea multi ap¬
paruerunt: & mͦ in perfidia re
pleuerunt mundũ S illi qui
prius falsi ꝓpħe fuerunt: ue¬

Expanded text:
uod paulo superius spatiosam et latam viam nominavit, hoc nunc apertius falsos prophetas ostendit, per quos multi in perditionem abominabilem abierunt. Quia primo in Judaea multi apparuerunt, et modo in perfidia totum repleverunt mundum. Sed illi prius falsi prophetae fuerunt, ve
Abbreviated transcription (Latin):
ani qui sunt: ueraces xp̃ianos
sine miscdia ꝑsequuntur & op¬
primunt. Aliquando si detur
copia. etiã gladiis: sine intermis¬
sione autem. suis prauis morbꝰ¬
dñs: adhortatus est dicens fi¬
tendite a falsis ꝓpħis. Attendi¬
te diligentius: obseruate caisdꝰ
ut ñ seducamini: ut ñ circum¬
ueniamini: ut ñ fallaminl
fttendite gͦ. hoc est consuderate.
quia ñ sunt oues sed lupi in ue¬
stimento ouiũ: quia ñ sunt re¬
ligiosi sed irreligiosi in figura re¬
ligiositatis: qđ ñ sunt xp̃ĩani.
sed ueritate uacui. xp̃ianorum

Expanded text:
ani qui sunt, veraces Christianos sine misericordia persequuntur, et opprimunt aliquando, si detur copia, etiam gladiis, sine intermissione autem suis pravis morDominus adhortatus est, dicens: Attendite a falsis prophetis; attendite diligentius, observate cautius, ut non seducamini, ut non circumveniamini, ut non fallamini. Attendite ergo, id est, considerate quia non sunt oves, sed lupi in vestimento ovium; quia non sunt religiosi sed irreligiosi in figura religiositatis: quod non sunt Christiani, sed veritate vacui Christianorum
Abbreviated transcription (Latin):
enit gͦ dies. & immolauit
helchana: deditq fenen¬
ne ꝑxori suȩ. &. cunctis filiis eiꝰ
et filiabus partes. Annȩ autẽ
quia annam diligebat. Dñs
autẽ. concluserat uuluam eius.
Afflgebat quoq eam emula
eius. et uehementer angebat:
in tantũ ut exꝓbraret qđ con¬
clusisset dñs uultiã eius. Sicq
faciebat ꝑ singulos annos. cũ

Expanded text:
enit ergo dies et immolavit Helcana deditque Fenennae uxori suae et cunctis filiis eius et filiabus partes Annae autem quia Annam diligebat Dominus autem concluserat vulvam eius adfligebat quoque eam aemula eius et vehementer angebat in tantum ut exprobraret quod conclusisset Dominus vulvam eius sicque faciebat
Abbreviated transcription (Latin):
minum. & iterũ modicũ et
uiderent eũ: annectit causã di¬
cens: quia uado ad patrẽ. Nesi
patent̃ dicat. Ideo post modicũ
A ur̃is aspectib in monumenti
claustris abscondor: & iterum
post modicũ destructo mortis
imꝑio. uob̃ intuendus appareo:
quia tempus ẽ. ut expleta dis¬
pensatione assumpte mortali¬
tatis. cũ resurrectionis triũpho.
iam reuertar ad patrẽ. Potest
& aliter intelligi quodait: mo¬
dicũ & iam ñ uidebitis me. et
iterũ modicũ & uidebitis me.
Modicũ quippe tempus erat
in monum̃to. Et iterũ modi¬
cum erat futurũ. quo uiderent
cũ: illi uidelicet dies quadragin¬
ta. in quib eis post passionẽ
suam.sepius usq ad tempus
ascensionis apparunt.
uod dñs subiungit quia
uado ad patrem: iuxta
hunc sensum ad illud speciali¬
ter respicit qđd premisit. & ite¬
rum modicũ & indebitis me.
Acsi apte diceret. Propterea me
resuscitatũ a mortuis modico
tempore idebitis: quia non
semꝑ in terra corporalit̃ man¬

Expanded text:
eum, et iterum modicum et viderent, annectit causam, dicens: Quia vado ad Patrem. Ac si aperte dicat: Ideo post modicum a vestris aspectibus in monumenti claustris abscondor, et iterum post modicum, destructo mortis imperio, vobis intuendus appareo, quia tempus est ut, expleta dispensatione assumptae mortalitatis cum resurrectionis triumpho, jam revertar ad Patrem. Potest et aliter intelligi quod ait: Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum quippe tempus futurin monumento. Et iterum modicum erat futurum quo viderent eum, illi, videlicet, dies quadraginta, in quibus eis post passionem suam saepius usque ad tempus ascensionis apparuit. Quod autem subjunxit: Quia vado ad Patrem. Juxta hunc sensum, ad illud specialiter respicit quod praemisit: Et iterum modicum, et videbitis me. Ac si aperte diceret: Propterea me resuscitatum a mortuis modico tempore videbitis, quia non semper in terra corporaliter man
Abbreviated transcription (Latin):
tis uos. mundus autẽ gaude¬
bit ÷ uos autẽ contristabimini.
s tristicia ur̃a uertetur ĩ gau¬
dium: & ipsorũ & totiꝰ eccłie
statui congruit. Plorabant
quippe & flebant amatores
xp̃i: cũ illum cõprehendi ab
hostib. ligari. ad conciliũ duci.
damnari. flagellari. derisu ha¬
beri. ad ultimum crucifigi. lan¬
ceari et sepeliri uiderent.

Expanded text:
udebit. Vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium. Et ipsorum, et totius Ecclesiae statui congruit. Plorabant quippe et flebant amatores Christi cum illum comprehendi ab hostibus, ligari, ad concilium duci, damnari, flagellari, derisui haberi, ad ultimum crucifigi, lanceari, et sepeliri viderent.
Abbreviated transcription (Latin):
bet: falsa dedignationẽ: quan¬
uis & iusti soleant recte pecca¬
toribus indignari. S aliud ẽ
quod agitur tẏpo superbie:¬
aliud qͦd zelo discipline. De¬
dignantur etenim. sed ñ de¬
dignantes: desꝑant s ñ de¬
sperantes: ꝑsecutionem com¬
mouent sed amantes: quia &¬
si foris increpationes ꝑ disci¬
plinam exaggerant: intus
tam̃ dulcedinẽ ꝑ caritatẽ ser-¬
uant. Preponunt sibi mani¬
mo. ipsos plerunq quos cor¬
rigunt: meliores existimant
eos quoq quos iudicant. Qͦ d
uidelicet agentes: & ꝑ discipli¬
nam subditos. & ꝑ humilita

Expanded text:
tia dedignationem, quamvis et justi soleant recte peccatoribus indignari. Sed aliud est quod agitur typho superbaliud quod zelo disciplinae. Dedignantur etenim, sed non dedignantes; desperant, sed non desperantes; persecutionem commovent, sed amantes, quia etsi foris increpationes per disciplinam exaggerant, intus tamen dulcedinem per charitatem servant. Praeponunt sibi in animo ipsos plerumque quos corrigunt, meliores existimant eos quoque quos judicant. Quod videlicet agentes, et per disciplinam subditos, 1601 et per humilita
Abbreviated transcription (Latin):
ubens dominus ut sint lum¬
bi nr̃i precincti: mandat ut
mala desideria atq praua
Loꝑa fugiamus. Iubens ut
sint lucerne nr̃e ardentes:
monet ut bona diligamus
atq faciamus. Ista quȩ de
euangłio ꝓposuimus: cum
ꝓpħicis sermonib conferamꝰ.
Utrunq enĩ testamentũ unꝰ
ds̃ instituit: unus dñs dedit.
Et si sunt utriusq testam̃ti
diuersa ꝓ temporib sacram̃¬
ta: concordat tam̃ in utroq
salutis humane sententia.
qua p̃cipitur ut ñ peccemꝰ ÷
& iubetur ut bonis oꝑibus
insistamꝰ. Precipit nanq do¬
minus ꝑ beatũ dauid diceis.¬
Declina a malo: & fac bonũ.

Expanded text:
ubens ut sint lumbi nostri praecincti, mandat ut mala desideria atque opera fugiamus; jubens ut sint lucernae nostrae ardentes, monet ut bona diligamus atque faciamus. 10. Ista quae de Evangelio proposuimus, cum propheticis sermonibus conferamus. Utrumque enim Testamentum Deus unus instituit, unus Dominus dedit; et si sunt utriusque Testamenti diversa pro temporibus sacramenta, concordat tamen in utroque salutis humanae sententia, qua praecipitur ut non peccemus, et jubetur ut bonis operibus insistamus. Praecipit itaque Dominus per beatum David, diceDeclina a malo, et f
Abbreviated transcription (Latin):
misediȩ oꝑa libenter atq hy¬
lariter faciunt. dũq in oꝑib
bonis ñ hominib sed dõ pla¬
cere contendunt.Omnis gͦ¬
xp̃ianus p̃cinctos habeat lũ¬
bos. ut fugiat libidinẽ: arden¬
tem habeat lucernã. ut custo¬
diat castitatẽ. Precinctos habe¬
at lumbos. ut aliqͥd alienum
nec rapiat nec furetur: arden¬
tem habeat lucernã. ut de suo
miscditer oꝑetur. Precinctos
habeat lumbos. ut minorem
ñ oppͥmat: andentem habeat
lucernam. ut oppresso. uela¬
sionis impendat. Precinctos
habeat lumbos. ut habenti
ñ auferat cybum: ardentem
habeat lucernã. ut esurienti
tribuat alimentũ. Precine̾toᷤᷤ
habeat lumbos. ut ñ expoliet
uestitũ: ardentẽ habeat lu¬
cȩrnam. ut uestiat nudũ.

Expanded text:
misericordiae opera libenter atque himisericordiae opera libenter atque hilariter faciunt, dumque in operibus bonis non hominibus, sed Deo placere contendunt. ianus praecinctos habeat lumbos, ut fugiat libidinem; ardentem habeat lucernam, ut custodiat castitatem: praecinctos habeat lumbos, ut aliquid alienum nec rapiat, nec furetur; ardentem habeat lucernam, ut de suo misericorditer operetur: praecinctos habeat lumbos, ut minorem non opprimat; ardentem habeat lucernam, ut oppresso velasionis auxilium impendat: praecinctos habeat lumbos, ut habenti non auferat cibum; ardentem habeat lucernam, ut esurienti tribuat alimentum: praecinctos habeat lumbos, ut non spoliet vestitum; ardentem habeat lucernam, 551 ut vestiat nudu
Abbreviated transcription (Latin):
scõs patriarchas ꝓpħasq
mandauit. Qͥd ẽ enim sint
lumbi ur̃i precincti: nisi de¬
clinate a malo: Quid ẽ sint
lucernȩ ardentes: nisi facite
bonũ: Quid ẽ sint lumbi
ur̃ĩ precincti nisi quiescite
agere ꝑuerse: Qͥd est sint lu¬
cernȩ ardentes: nisi diseite
bene facere:
recinguntur igitur fi¬
delium lumbi. dũ con¬
cupiscentia mala compͥmit
dum iniqua cogitatio cohi¬
betur: dũ libidini resistit a¬
nimus. dum lasciuiȩ luxu¬
riȩ denegatur affectus: dũ
calcatur luxuria. dũ auari¬
cia contemnitur & rapina:
dum ꝓximi lesio deuitatur:
dũ suꝑbia uincitur. dũ inui¬
dia suꝑatur. Ardent uͦ lucer¬
nȩ fideliũ. dum rectȩ fidei re¬
gulam seruant. dũ in sinu ma¬
tris ȩcclȩ longanuiter perse¬
uerant: dum terrena contem¬
nunt & celestia concupiscunt:
dum solliciti pacẽ custodiuN.
dũ se inuicem pure diligunt.
dum mutuo se honore preue¬
niunt. dũ mansuetudine cor¬
dis & humilitate ꝓficiunt: dũ

Expanded text:
atriarchas prophetasque mandavit. Quid est enim, Sint lumbi vestri praecincti, nisi, Declinate a malo? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Facite bonum? Quid est, Sint lumbi vestri praecincti, nisi, Quiescite agere perverse? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Discite benefacere? 11. Praecinguntur igitur fidelium lumbi, dum concupiscentia mala comprimitur, dum iniqua cogitatio cohibetur, dum libidini resistit animus, dum lasciviae denegatur affectus, dum calcatur luxuria, dum avaritia contemnitur et rapina, dum dum superbia vincitur, dum invidia superatur. Ardent vero lucernae fidelium, dum rectae fidei regulam servant, dum in sinu matris Ecclesiae longanimiter perseverant, dum terrena contemnunt et coelestia concupiscunt, dum solliciti pacem custodiunt, dum se invicem pure diligunt, dum mutuo se honore praeveniunt, dum mansuetudine cordis et humilitate proficiunt, dum
Abbreviated transcription (Latin):
uid est hoc quod
nato domino ñ in albis
uestib. ascendente autem dño¬
angłi in albis uestib apparent:
nisi qđ magna tune sollemni¬
tas illis facta ẽ. cum celum ds̃
homo penetrauit: Quia nas¬
cente dño indebatur diuinitas
humiliata: ascendente uͦ do¬
mino. ẽ humanitas exaltata.
fllbe etenim uestes: exaltatio¬
ni magis congruunt. qͣm hu¬
miliationi. In assumptione gͦ
eius. angli in albis uestib ui¬
deri debuerunt: quia qui in
natiuitate sua apparuit ds̃
humilis: mascensione sua o¬
stensus ẽ homo sublimis. S
in hac sollemnitate pensan¬
dum ẽ: quia deletũ est hodier¬
na die cyrographũ damnatio¬
nis nr̃e ÷ mutata est sententia
corruptionis nr̃e. Illa enim na¬
tura cui dictum est. terra es &
Pro hac ipsa nanq carnis nr̃ȩ
subleuatione: ꝑfigurã beatus

Expanded text:
uid est ergo quod nato Domino, non in albis vestibus, ascendente autem Domino, in albis vestibus angeli apparent, nisi quod tunc magna solemnitas angelis facta est, cum coelum Deus homo penetravit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata; ascendente vero Domino, est humanitas exaltata. Albae etenim vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. In assumptione ergo ejus angeli in albis vestibus videri debuerunt, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in Ascensione sua ostensus est homo sublimis. 10. Sed in hac solemnitate pensandum est, quia deletum est hodierna die chirographum damnationis nostrae, mutata est sententia corruptionis nostrae. Illa enim natura cui dictum est: Terra es, ePro hac ipsa namque carnis nostrae sublevatione per figuram beatus
Abbreviated transcription (Latin):
quam locutus est disciplis suis.¬
assumptũs est in celum: & sedit
a dextris dei. In ueteri testam̃to
cognouimus: qđ helyas sit rap¬
tus in celũ. S aliud est cȩlum
aerium: aliud ethereũ. Celum
quippe aeriũ: terre est ꝓximũ.
Unde & aues celi dicimus: quia
eas uolitare inaere uidemus.
In celum itaq aerium helyas
subleuatus ẽ. ut in secretam
quandã terre regionẽ repente
duceretur: ubi in magna iam
carnis & sp̃s quiete uiueret: quo¬
usq ad finem mundi redeat.
& mortis debitũ soluat. Ille enĩ
mortem distulit: non euasit.
Redemptor autem nr̃ quia ñ

Expanded text:
quam locutus est eis, assumptus est in coelum, et sedet a dextris Dei. In Veteri Testamento cognovimus quod Elias sit raptus in coelum. Sed aliud est coelum aereum, aliud aethereum. Coelum quippe aereum terrae est proximum; unde et aves coeli dicimus, quia eas voIn coelum itaque aereum Elias sublevatus est, ut in secretam quamdam terrae regionem repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et mortis debitum solvat. Ille enim mortem distulit, non evasit, etc. Redemptor autem noster n
Abbreviated transcription (Latin):
in supplicium corruunt ⁊ iusti ad cla¬
ritatis sue gloriam ꝑtrahunt᷑: sicut
scriptum est. Tollatur impius: ne
uideat gloriam dei: Sed quid. si
serui in prima iugilia negligentes
existunt: Prima quippe uigilia:
primeue etatis custodia est. S neq
sic desꝑandum est: et a bono opere
cessandum: Ham longanimitatis
sue pacientiam insinuans dominus.
subdit Et si uenerit in sccda uigi¬
lia: et si in tercia ugilia uenerit. et
ita inuenerit: beati sunt serui illi

Expanded text:
ad claritatis ejus gloriam pertrahuntur, sicut scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . 5. Sed quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est. Sed neque sic desperandum est, et a bono opere cessandum. Nam longanimitatis suae patientiam insinuans Dominus, subdit: Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, b
Abbreviated transcription (Latin):
quia ualde est difficile. ut
omne sacrum eloquiũ post
intelligi et omne cuis iiii¬
sterium penetrari: recte sil¬
iũgitui Si quid autem
remanscrit: igne cohurituꝰ.
Quod ex agno remant
igni comburimus: quãd
hec quod de mystcrio insal¬
nationis cuis intelligere
pcuetrare nõ possumus. pͥ¬
testati sancti spiritus hu¬
militer rescruamus: ut uo
superbe quis audeat uel contẽ¬
nere uel denũciare quod nõ
intelligit ⁊ sed hec igni tra¬
dat: cum sancto spiritui re¬
seruat. Quia igitux qua¬
liter edendum sit pascha co¬
gnouimus: nũc a qualibꝰ
coi debrat agnoscamus. Se¬
quitur. Sic autem come-¬
detis illum. Renes uestros ac¬
angitis. Quid in renib.
msi delectatio cariis accipi¬
tur: Unde psalmista postu¬
lat dicens. Ore reues incos.
Si crũ uoluptatem libidi¬
ius in reuibz esse nesciret:
cos bri mininie petisset.
Onde quia potestas dyaboli
in humano genere maxĩe
per lururiam preualuit:
de illo uoce dominica dicit᷑.
Potestas cius: in lũbis er¬

Expanded text:
quia valde est difficile, ut omne sacrum eloquium possit intelligi, et omne ejus mysterium penetrari, recte subjungitur: Si quid autem remanserit, igne comburetis. Quod ex agno remanet, igne comburimus; quando hoc, quod de mysterio incarnationis ejus intelligere, et penetrare non possumus, potestati sancti Spiritus humiliter reservamus; ut non superbe quis audeat vel contemnere vel denuntiare quod non intelligit, sed hoc igni tradit cum sancto Spiritui reservat. Quia igitur qualiter edendum sit pascha cognovimus, nunc a qualibus edi debeat, agnoscamus. Sequitur: Sic autem comeditis illum: renes vestros accingetis. nisi delectatio carnis accipitur! unde et Psalmista orat dicens: Ure renes meos . Si enim voluptatem libidinis in renibus esse nesciret, eos uri minime petiisset. Unde quia potestas diaboli in humano genere maxime per luxuriam praevaluit, de illo voce dominica dicitur: Potestas ejus in lumbis ej
Abbreviated transcription (Latin):
habetur. cũ uita martyrio
digna geritur: Nam & ioħs
tandũ prodomino mortis
calicẽ docuit: quando cũ cete
mus. carcerem et uerbera gau¬
Idente anmo tolerabat.¬
gitur ueractter cali¬
cem dñi cum fr̃e iacobo. qui
occisus ẽ gladio. bibisse intel¬
ligitur ioħ̾s: quia qͥ tanta ꝓ
Sueritate sustinuit: quã ꝓmp¬
tus ipsam etiã mortẽ si offer¬
uerbera. ñ carceres. ñ supplicia
corporis talia. ñ ullã homi¬
num ꝑsecutionem ꝓpter iu¬
sticiam doleremꝰ⁊ calicẽ tam̃
salutaris acciꝑe. & martyrii
palmã obtinere ualebimus:
si castigare corpus nr̃m et ser¬
uituti subicere curamus: si in
spũ humilitatis et in anima
contrita. anõ supplicare assu¬
escimus: si illatas a ꝓximis
contumelias. placida mente
susciꝑe satagimꝰ: si et eos qui
nos odio habent. qͥ iniurias
nob̾ inferunt diligere. his be¬
ne facere ꝓ eoꝵ uita et sospita¬
te gaudemꝰ exorare: si nos cũ
uirtute patientie. bonorum

Expanded text:
habetur, cum vita martyrio habetur, cum vita martyrio digna geritur? Nam et Joantandum pro Domino mortis calicem docuit, quando cum caetemus, carcerem et verbera gaudenti animo tolerabatue veraciter calicem Domini cum fratre Jacobo, qui occisus est gladio, bibisse intelligitur, quia qui tanta pro veritate sustinuit, quam promptus etiam ipsam mortem si offerverbera, non carceres, non supplicia corporis alia, non ullam hominum persecutionem, propter justitiam toleremus, calicem tamen salutaris accipere, et martyrii palmam obtinere valemus, si castigare corpus nostrum et servituti subjicere curamus, si in spiritu humilitatis et animo contrito Domino supplicare assuescimus, si illatas a proximo contumelias placida mente suscipere satagimus, si et eos qui nos odio habent, qui injurias nobis inferunt, diligere, his bene facere, pro horum vita et sospitate studemus exorare, si cum virtute patientiae bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
euisse. Nam de iacobi marty¬
rio lucas aꝑte testatur. quia
misit hero des rȩx manus. is
affligeret quosdã de eccła: oc¬
gladio.De cuius passione.
etiam hystoria eccłiastica. rem
quandã dignam memoria
martyriũ. iacobũ scilicet: mo¬
tus etiam ipse confessus est se
ẽẽ xp̃ianum. Ducti st̃ inquit
amho partter ad suppliciũ.
Et cum ducerentur: in uia ro¬
gauit iacobũ. dari sibi remis¬
sionẽ. At ille parumꝑ deli¬
berans. pax tibi inquit: & os¬
culatus est eum. Et ita ambo
simul capite plexi sunt.
derit in defossũ sepulture sue
locũ. et facta oratione positus
sit ad patres suos: tam extra¬
neusa dolore mortis. quã a
corruptione carnis inuenit᷑
alienus. Quomͦ gͦ calicẽ do¬
mini bibere dictus ẽ. de quo
constat qͥa nequaqͣm ꝑmortẽ
passionis de corpore xxiuit:
nisi quia duob modis idem
calix bibitur. uno uidelicet.
cũ ex ꝑsecutore illata mors
patienter suscipitur: alio. cũ
mens ad passionẽ ꝓmpta

Expanded text:
evisse. Nam de Jacobi martyevisse. Nam de Jacobi martyrio Lucas aperte testatur, quia misit Herodes rex manus, ut affligeret quosdam de ecclesia, ocgladio. De cujus passione etiam historia ecclesiastica rem quamdam dignam memoria martyrium, Jacobum scilicet, motus etiam ipse confessus est se esse Christianum, ducti sunt, inquit, ambo pariter ad supplicium. Et dum ducerentur in via, rogavit Jacobum dare sibi remissionem. At ille parumper deliberans, Pax tibi, inquit, et osculatus est eum. Et ita ambo simul capite plexi sunt. derit in defossum sepulturae suae locum, et facta oratione positus sit ad patres suos, tam extraneus a dolore mortis, quam a corruptione carnis invenitur alienus. Quomodo ergo calicem Domini bibere dictus est, de quo constat quia nequaquam per mortem passionis de corpore exivit; nisi quia duobus modis idem calix bibitur, uno videlicet cum a persecutore illata mors patienter suscipitur; alio, cum mens ad passionem prompta
Abbreviated transcription (Latin):
uia filii zebedei promp¬
tũ gerebant animũ. ad
bibendum dñi calicẽ: constat
eos cũ ceteris apłis dignitatẽ
sediũ quã querebant accepis
illiꝰ in regno eiꝰ. alter sederet a
sinistris: s iuxta quod supra
exposuimꝰ. ambo pͥus ad sin¬
stram eiꝰ ad tempus. ambo nẽ
ad dexteram eiꝰ sedere ppetuo¬
meruerunt. Al si nistris quippe
xp̃i sedebant: cũ regendis in
hac uita fideliũ popłis. apłico
iurẽ p̃siderent: illo nimirum
in regno. de quo ipse ait. Re¬
gnum di intra uos ẽ Sedent
illis ipso filio una cũ patre pa¬
rante. Neq enim largitio do¬
norum in eis separari potest.
in quib unitas nature semꝑ
inseparabilis manet: eodem
filio testante qui att. Ego et
pater unum sumus.
Ion hoc sine consideratio¬
ne transeundũ. quomͦ
dixerit dñs indifferenter fili¬
oszebedei calicẽ suũ bibituros:
cũ nouerimꝰ unũ ex his. iaco¬
bum scilicet. ꝑ effusionẽ san¬
guinis uitã finisse: alium uͦ
id est iohem. in pace ȩccle qui¬

Expanded text:
 filii Zebedaei promptum gerebant animum ad bibendum calicem Domini, constat eos cum caeteris apostolis dignitatem sedium, quam quaerebant, accepis in regno ejus, alter sederet a sinistris, sed juxta quod supra exposuimus, ambo prius ad sinistram ejus ad tempus, ambo nunc ad dextram ejus sedere perpetumeruerunt. A sinistris quippe Christi sedebant, cum regendis in hac vita fidelium populis apostolico jure praesiderent, illo nimirum in regno, de quo ipse ait: Regnum Dei intra vos est . Sedent illis ipso Filio cum Patre parante. Neque enim largitio donorum in eis separari potest, in quibus unitas naturae semper inseparabilis manet, eodem Filio attestante qui ait: Ego et Pater unum sumus . Neque enim hoc sine consideratione transeundum quomodo dixerit Dominus indifferenter filios Zebedaei calicem suum bibituros, cum noverimus unum ex his, Jacobum scilicet, per effusionem sanguinis vitam finisse; alium vero, id est, Joannem, in pace Ecclesiae qui
Abbreviated transcription (Latin):
nadione. scẽ eius eccłe sacerdo¬
tali regimine presidet.
Ntuendum sollertius. quomͦ
se petentib discipłis dicat
uerax magister. ñ est meum
dare uobis. s quib paratũ
est a patre meo: cum alibi di¬
xerit ipse. omnia mͥ tradita
sunt a patre meo. Ideoq con¬
stat quecunq pater dederit
uel parauerit dona fidelib:
hȩc eadem una cũ eo filium
parare. siue dare. Nam et rur¬
sum dicit de patre dominus.
Quecunq enĩ ille fecerit: hec
et filius similiter facit. Si gͦ
omĩa quecunq pater fecerit.

Expanded text:
natione sanctae ejus Ecclesiae sacerdotali regimine praesidet. Sed intuendum solertius quomodo se petentibus discipulis dicat verax magister, Non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo, cum alibi dixerit ipse: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo , ideoque constet quia quaecunque Pater dederit, vel paraverit dona fidelibus, haec eadem una cum eo Filium parare sive dare. Nam et rursum dicit de Patre Dominus: Quaecunque enim ille fecerit, haec et Filius similiter facit . Si ergo omnia quaecunque Pater feceri
Abbreviated transcription (Latin):
uictimas. suꝑ altare quod edi¬
ficauerat dño: & adolebat ty¬
miamata coram dño. Perfec¬
tumq est templũ. Classem qͦ
fecit rex salomon masionga¬
ber. que est iuxta ahilam: in
litcore maris rubri. in terra
idumea. Misitq: hyram in
classe illa seruos suos. uiros
nauticos & gnaros maris: cum
seruis salomonis. Qui cum ue

Expanded text:
victimas, super altare quod aedivictimas, super altare quod aedificaverat Domiama coram Domino perfectumque est templum classem quoque fecit rex Salomon in Asiongaber quae est iuxta Ahilam in litore maris Rubri in terra Idumea misitque Hiram in classe illa servos suos viros nauticos et gnaros maris cum servis Salomonis qui cum ve
Abbreviated transcription (Latin):
dotẽ filiȩ suȩ uxori salomonis.
Caificaut salomon garer.
et bethoron inferiorem. & baa¬
lath & palmiram in terrã soli¬
tudinis: & om̃s uicos qui ad se
ꝑtinebant. et erant absq muro
muniuit: & ciuitates curruũ.
& ciuitates equitũ. & quodcũq
ei placuit ut edificaret in ierłm.
& in libano & inomĩ terra po¬
testatis sue. Unuersũ popłm
qui remanserat de amorreis. &
etheis. & pherezris. e eueis. et
ihebuseis. qui ñ sunt de filiis
israel:. Horum filios qͥ remanse¬
rnt in terra. quos scilicet non
potuerant filii isrł extermina¬
re. fecit salomon tributarios.
usq ad diem hanc. De filus aũ
isrł. ñ constituit salomon ser¬
uire quenquã: sed erant uiri
bellatores & ministri eius. et
pͥncipes. & duces. et prefecti cur
ginta: qui habebant subiectũ
popłim: & statutis oꝑib impe¬
rabant. Filia autem pharaonis
ascendit de ciuitate dauid in
mello. Offerebat quoq salo¬
mon tribus uicib ꝑ annos sin¬
gulos holocausta. & pacificas

Expanded text:
 uxori Salomonis aedificavit ergo Salomon Gazer et Bethoron inferiorem et Baalath et Palmyram in terra solitudinis et omnes vicos qui ad se pertinebant et erant absque muro munivit et civitates curruum et civitates equitum et quodcumque ei placuit ut aedificaret in Hierusalem et in Libano et in omni terra potestatis suae universum populum qui remanserat de Amorreis et Hettheis et Ferezeis et Eveis et Iebuseis qui non sunt de filiis Israhel horum filios qui remanserant in terra quos scilicet non potuerant filii Israhel exterminare fecit Salomon tributarios usque ad diem hanc de filiis autem Israhel non constituit Salomon servire quemquam sed erant viri bellatores et ministri eius et principes et duces et prginta, qui habebant subjectum populum, et statutis operibus imperabant. Filia autem Pharaonis ascendit de civitate David in Mello. Offerebat quoque rex Salomon tribus vicibus per annos singulos holocausta, et pacificas
Abbreviated transcription (Latin):
re quam dedi eis: & templum
qd sc̃ificaui nomini meo. pro¬
iciam a conspectu meo.
terit isrł in ꝓuerbium
& in fabulam cunctis po¬
pulis: et domus hec erit in exem¬
plum. Omnis qui transierit ꝑ
cam stupebit: & sibilabit & ai¬
cet. Quare fecit dñs sic terre
huic. et domui huic: Et respon¬
debunt. Quia dereliquerunt
dñm dm̃ suum. qui eduxit pa¬
tres eorũ de terra egyptiꝰ. et secu¬
ti sunt deos alienos. & adorauent̃
eos & coluerunt: iecirco mduxtt
dñs suꝑ eos omne malum hoc.
Expletis autẽ annis uiginiti. post¬
quam edificauerat salomondl¬
as domos. idest domũ dñi et
domũ regis: hyram rege tyri p̃¬
bente regi salomoni ligna cedri¬
na et abiegna. & aurum iuxta
omne quod opus habuerat:
tunc dedit salomon hyram ui¬
ginti oppida in terra galilee.
gressusq est hyram
de tẏro. ut uideret oppida
que dederat ei salomon: et ñ
placuerunt ei. Et ait. Hecine
sunt ciuitates. quas dedisti mͥfã:
Et appellauie eas terrã chabul:

Expanded text:
rae quam dedi eis et templum rae quam dedi eis et templum quod sanctificavi nomini meo proiciam a conspectu meo eritque Israhel in proverbium et in fabulam cunctis populis et domus haec erit in exemplum omnis qui transierit per eam stupebit et sibilabit et dicet quare fecit Dominus sic terrae huic et domui huic et respondebunt quia dereliquerunt Dominum Deum suum qui eduxit patres eorum de terra Aegypti et secuti sunt deos alienos et adoraverunt eos et coluerunt idcirco induxit Dominus super eos omne malum hoc expletis autem annis viginti postquam aedificaverat Salomon duas domos id est domum Domini et domum regis Hiram rege Tyri praebente Salomoni ligna cedrina et abiegna et aurum iuxta omne quod opus habuerat tunc dedit Salomon Hiram viginti oppida in terra Galileae egressusque est Hiram de Tyro ut videret oppida quae dederat ei Salomon et non placuerunt ei et ait haecine sunt civitates quas dedisti mihi frater et appellavit eas terram Chabul
Abbreviated transcription (Latin):
cisset salomon edificium
domus dñi. et edificiũ regis. &
omne qͦd optauerat & uolue¬
rat facere: apparuit dñs ei se¬
cundo. sicut apparuerat ei in
gabaon. Dixitq dñs ad eum.
Exaudiui orationẽ tuã: et de¬
precationẽ tuam. quã de preca¬
tus es coram me.Sc̃ĩficaui do¬
mum hanc. quam edificasti:
ut ponerem nom̃ meũ ibi in
sempiternũ. Et erunt oculi mei
& cor meũ ibi. cuncꝰtis dieb. Tu
quoq: si ambulaueris corã me.
sicut ambulauit pater tuus
in simplicitate cordis & in equi¬
tate. &. feceris omĩa quȩ p̃cepi
dibi. et legitima mea. & iudicia
mea seruaueris: ponã thronũ
regni tui suꝑ isrł in sempiter¬
num: sicut locutus sum dauid
patri tuo dicens. ñ auferetur
de genere tuo uir de solio isrł.
Si autem auersione auersi fue¬
ritis uos et filii ur̃i ñ sequentes
me. nec custodientes mandata
mea. & cerimonias quas ꝓpo¬
sui uobis: sed abieritis & coluer¬
tis deos alicnos. & adoraueritis
eos: auferam isrł de suꝑficie ter¬

Expanded text:
omon aedificium domus Domini et aedificium regis et omne quod optaverat et voluerat facere apparuit Dominus ei secundo sicut apparuerat ei in Gabaon dixitque Dominus ad eum exaudivi orationem tuam et deprecationem tuam qua deprecatus es coram me sanctificavi domum hanc quam aedificasti ut ponerem nomen meum ibi in sempiternum et erunt oculi mei et cor meum ibi cunctis diebus tu quoque si ambulaveris coram me sicut ambulavit pater tuus in simplicitate cordis et in aequitate et feceris omnia quae praecepi tibi et legitima mea et iudicia mea servaveris ponam thronum regni tui super Israhel in sempiternum sicut locutus sum David patri tuo dicens non auferetur de genere tuo vir de solio Israhel si autem aversione aversi fueritis vos et filii vestri non sequentes me nec custodientes mandata mea et caerimonias quas proposui vobis sed abieritis et colueritis deos alienos et adoraveritis eos auferam Israhel de superficie ter
Abbreviated transcription (Latin):
pendenda caritas om
nibus. et ꝓpinquis et extra¬
ncis: nec tam̃ ꝓ cadem carita¬
te. a dei amore fleccendum:
Scimꝰ autem quia cum de
terram israclitarum rediret.
plaustro suꝑimposita est: et
uacce plaustro subiunctȩ st̃.
que fece fuisse memorant᷑:
quarum filios clauscrunt
domi. Et scriptum est. Ibant
autem indirectum uacce. ꝑ
uiam que ducit bechsamis.
Uno itinere gradiebantur.
ꝑgentes et mugientes: et ñ
declinabant. neq ad dexte¬
ram neq ad sinistram. Qd
igitur uacce. nisi fideles qͦsꝙ
in eccłia designant: Qui dũ
sacri eloquii p̃cepta conside¬
rant: quasi suꝑimpositam
dm̃i archam portant. De qͥ¬
bus hoc est etiam notandũ.
quod fuisse fete memorant᷑:
quia sunt pleriq qui in uia
dei intͥnsecus positi. foris car¬
nalibus affectibus ligantur:
sed non declinant a recco
tinere. qui archam dei por¬
tãt in mente. Ecce etenm
uacce bethsamis ꝑgunt. Bech¬
samis quippe: dicitur domꝰ
solis.Et ꝓph̃a ait. Mobis au¬

Expanded text:
pendenda charitas est omnibus, et propinquis et extraneis. Nec tamen pro eadem charitate a Dei amore flectendum. Scimus autem quia cum de terram Israelitarum rediret, plaustro superimposita est, et vaccae plaustro subjunctae sunt, quae fetae fuisse memorantur, quarum filios clauserunt domi. Et scriptum est: Ibant autem in directum vaccae per viam quae ducit Bethsames, et uno itinere gradiebantur, pergentes, et mugientes, et non declinabant neque ad dexteram neque ad sinistram. Quid igitur vaccae, nisi fideles quosque in Ecclesia signant, qui dum sacri eloquii praecepta considerant, quasi superimpositam Domini arcam portant. De quibus hoc est etiam notandum, quod fuisse fetae memorantur, quia sunt plerique qui in via Dei intrinsecus positi, foris carnalibus affectibus ligantur; sed non declinat a recto itinere, qui arcam Dei portat in mente; ecce enim vaccae Bethsamis pergunt. Bethsamis quippe dicitur domus solis: Propheta ait: Vobis au
Abbreviated transcription (Latin):
magis uir iste temporibus ne¬
cessarius fuit: quibus tanta
iniquitas. sumptis cotidie de¬
ficiente iusticia uiribus con¬
ualescit. Et quidem ille in
hac peregrinatione solo cor¬
pore constitutus: cogitatione
et auiditate. in illa eterna
patria conuersatus est. Qui
quasi bonus ratiocinator. ue¬
lut ad centuplum manum
porrigens. semꝑ de sinstra
transmisit ad dexteram: et
in celo reposuit sudores suos.
Nam et si hic oꝑa eius uiden¬
tur: illuc oꝑum merita tran¬
sierunt. Iuiꝰ gͦ in quantũ pos-¬
sumꝰ uestigiis insistamꝰ : quibx
ꝑ illam miis artam uiam.
ad celi amplam festinans. qua

Expanded text:
magis vir iste temporibus nemagis vir iste temporibus necessarius fuit, quibus tanta iniquitas, sumptis quotidie, deficiente justitia, viribus convalescit. Et quidem ille in hac peregrinatione solo corpore constitutus cogitatione et aviditate in illa aeterna patria conversatus est, et quasi bonus ratiocinator, velut ad centuplum manum porrigens semper de sinistra transmisit ad dexteram, et in coelo reposuit sudores suos; nam etsi hic opera ejus videntur, illuc operum merita transierunt. Illius, in quantum possumus, vestigiis insistamus: quibus, per illam nimis arctam viam ad coeli a
Abbreviated transcription (Latin):
infidelitatis obturatione dã¬
natis. ad ꝑcipiendam uocem
celestium mandatorum. p̃cio¬
sum infudit auditum: ut uo¬
canti deo ad imisccłiam. respon¬
derent ꝑ obedientiam. Quan¬
tos intrinsecus uulneratos. di
curiam peccati labe resolutos.
et quadam lepre contagione
ꝑsusos. castigationibus et ex hor¬
tatiombus expiando. deo in
se oꝑante mundauit. ii.¬
cordibus. quos in hones¬
ta iniquitas et impictas possi¬
debat. fugauit luxuriam: de¬
iecit iram. cxtiuxit midiam:
et uelut de antiqua domo bar¬
baris hospitibus ꝑturbatis:
reuocando illuc fidem. castita¬
tem. iusticiam. miscdiam. ha¬
bitatores pacificos intromisit:
ꝑ quos in domicilium mentis.
caput horum bonorum xp̃c
intraret. Appositis etenim pe¬
nitentic medicamentis. uelut
quatriduanum fecentem. in¬
crepationum fremitu suscita¬
bat: et emendatione suscepta.
de mediis morus faucibus e¬
rutos. temporiua resurrectio¬
ne uite restituebat. His itaꝙ¬

Expanded text:
infidelitatis obturatione daminfidelitatis obturatione damnatis, ad percipiendam vocem coelestium mandatorum, pretiosum infudit auditum, ut vocanti Deo ad misericordiam, responderent per obedientiam? Quantos intrinsecus vulneratos angecuriam, peccati labe resolutos, et quadam leprae contagione perfusos, castigationibus et exhortationibus expiando, Deo in se operante, mundavit? cordibus, quos inhonesta iniquitas et impietas possidebat, fugavit luxuriam, dejecit iram, et exstinxit invidiam, et velut de antiqua domo, barbaris hospitibus perturbatis, revocando illuc fidem, castitatem, justitiam, misericordiam, habitatores pacificos intromisit, per quos in domicilium mentis caput horum bonorum Christus intraret, et appositis poenitentiae 253 medicamentis, velut quatriduanum fetentem, increpationum fremitu suscitabat, & emēdatione suscepta, de mediis mortis faucibus erutos, temporiua resurrectione vitæ restituebat? Hæc ita