comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ curã rerũ eiusdẽ nobis itineris necessitas
imponit: quidã dũ eas rapiunt solũmodo
tolerandi sunt: quidã uͦ seruata caritate ꝓ¬
hibendi: ñ tam̃ sola cura ne nr̃a subtrahaÑ
s ne rapientes ñ sua sems ipsos ꝑdant. Plus
quippe ipsis raptorib debemiꝰ metuere: qͣm
reb irrationabilib defendendis inhiare.
Illa namq etiã ñrapta morientes amittimꝰ:
cũ illis uͦ & nẽ conditionis ordine & si corrigi
studeant post ꝑceptionẽ muneris unũ suniꝰ.
Quis aut̃ nesciat qͥa minus ea quib utim᷑.
quȩ temporalia. s ipsis etiam quȩ st̃ ȩterna
uindicamꝰ. Qua in re illud . ẽ. sollert̃ intu¬
endũ. ne ꝑ necesitatis metũ cupiditas sub¬
repat rerũ: & relo succensa ꝓhibitio ĩpetu
immoderatiore fliftensa. usq ad odiosȩ
turpitudinẽ contentionis erũpat: dũq ꝓ
terrena re pax a corde cũ ꝓximo scindit᷑.
liquido appareat. qͥa plus res. qͣm ꝓximus

Expanded text:
vero curam rerum ejusdem nobis itineris necessitas vero curam rerum ejusdem nobis itineris necessitas imponit, quidam dum eas rapiunt, solummodo tolerandi sunt, quidam vero servata charitate prohibendi, non tamen sola cura ne nostra subtrahant, sed ne rapientes non sua semetipsos perdant. Plus quippe ipsis raptoribus debemus metuere, quam rebus irrationabilibus defendendis inhiare. Ista namque etiam non rapta morientes amittimus, cum illis vero et nunc conditionis ordine, etsi corrigi studeant, post perceptionem muneris unum sumus. Quis autem nesciat quia minus ea quibus utimurquae temporalia, sed ipsis etiam quae sunt aeterna vindicamus. Qua in re illud est solerter intuendum, ne per necessitatis metum cupiditas subrepat rerum, et zelo succensa prohibitio, impetu immoderatiore distensa, usque ad odiosae turpitudinem contentionis erumpat. Dumque pro terrena re pax a corde cum proximo scinditur, liquido apparet quia plus res quam proximus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid possidemꝰ ñ docemur. nisi cũ amit¬
timus. Sine dolore nãq amittit᷑. qͥcqͥd sine
amore possidet᷑. Que uͦ ardent̃ diligimꝰ
habita: grauit̾ suspiramꝰ ablata. Qs autẽ
nesciat quia nr̃is usib res t̾renas dñs con¬
didit: suis aut̃ animas hominũ creauit:
Plus gͦ dõ se amare conuincit᷑: qui neglectis
his quȩ eius sunt ꝓpria tuet᷑. Perdere nãq
hẏ pochritȩ ea quȩ dĩ sunt. id ẽ. animas ho¬
minũ ñ timent: & ea quȩ sua sunt amitte¬
re. uidelic& res cũ mundo transeuntes qͣ¬
si districto iudici posituri rationes timeñ:
acsi placatũ inueniant cui desideratis re¬
b. id.ẽ rationabilib ꝑditis insensibilia &
ñ quęsita conseruant. Possidere in hoc mũ¬
do aliquid uolumꝰ: & ecce ueritas clamat.
Nisi quis renuntiauerit om̃ib quȩ possids:
amittimꝰ: si ꝑfecte dm̃ sequim᷑. in huiꝰ uitae
itinere a magno onere leuigati sumꝰ. Cum

Expanded text:
possidemus, non docemur, nisi cum amitpossidemus, non docemur, nisi cum amittimus. Sine dolore namque amittitur, quidquid sine amore possidetur. Quae vero ardenter diligimus habita, graviter suspiramus ablata. Quis autem nesciat quia nostris usibus res terrenas Dominus condidit, suis autem animas hominum creavit? Plus ergo Deo se amare convincitur, qui, neglectis his quae ejus sunt, propria tuetur. Perdere namque hypocritae ea quae Dei sunt, id est animas hominum, non timent, et quae sua sunt amittere, videlicet res cum mundo transeuntes, quasi districto judici posituri rationes timent, ac si placatum inveniant, cui, desideratis rebus, id est rationabilibus, perditis, insensibilia et non quaesita conservant. Possidere aliquid in hoc mundo volumus, et ecce Veritas clamat: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, amittimus, si perfecte Deum sequimur, in hujus vitae itinere a magno onere levigati sumus. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
uos. Quare ñ magis inuiriã accipitis: Qre
non magis fraudẽ patimini: Et tam̃ hy¬
pochrita assũpto scẽ conuersationis habitu
filioꝵ custodiam deserit: & temporalia qͦq
defendere etiã uirgiis quęrit. Exẽplosuo
eoꝵ ꝑdere corda ñ trepidat: & quasi ꝑ negli¬
gentiã amittere patrimonia trena formi-¬
ta nullo dolore sauciat᷑. Ire in iniqͥtatis uo¬
raginẽ commissos sibi conspicit: & hec qͣsi
inaudita ꝑtransit. At si quod sibi leuiter
inferri temporale dampnũ senserit: in ul¬
tionis ira repente ab intimis inardeseit..
Mox patientia rumpit᷑: mox dolor cordis in uo¬
cib effrenat᷑: quia dũ animarũ dãpna ȩqͥni¬
mit̾ tolerat. iacturã uͦ rerũ tẽporaliũ repel¬
lere. etiã cũ sp̃c cõmotione festinat: cunctiˢ
Ibi quippe. ẽ. grande studiũ defensionis. ubi
& grauior uis amoris. Nam qͦͥntomagis t̃re¬
na diligit: tanto priuari eis uehementiꝰ
ꝑtimescit. Qua enim m̃te in hoc mundo

Expanded text:
 Quare non magis injuriam accipitis, quare non magis fraudem patimini? » Et tamen hypocrita assumpto sanctae conversationis habitu filiorum custodiam deserit, et temporalia quaeque defendere etiam jurgiis quaerit, exemplo suo eorum perdere corda non trepidat, et quasi per negligentiam amittere patrimonia terrena formiypocritae nullo dolore sauciatur, ire in iniquitatis voraginem commissos sibi conspicit, et haec quasi inaudita pertransit; at si quod sibi leviter inferri temporale damnum senserit, in ultionis ira repente ab intimis inardescit; mox patientia rumpitur; mox dolor cordis in vocibus effrenatur, quia dum animarum damna aequanimiter tolerat, jacturam vero rerum temporalium repellere etiam cum spiritus commotione festinat, cunctis Ibi quippe est grande studium defensionis, ubi et gravior vis amoris. Nam quanto magis terrena diligit, tanto privari eis vehementius pertimescit. Qua enim mente aliquid in hoc mundo
Abbreviated transcription (Latin):
rũ mẏsteria. cũ euuangłii archana audi¬
ra. irridebat: qͥa tanto in p̃dicatoꝵ p̃se¬
pe claudi. satiariq contempserat. qͣnto in
uoluptatib ꝓpriis dimissus. desꝑationis
suȩ campũ tenebat. Quẽ suꝑbor campũ
bene paulus insinuat dicens. Qui des¬
perantes sem&. ipsos. tradidert̃ impudicitiȩ
in oꝑatione immunditiȩ. om̃s in auaritia:
tam hc̃ ꝑ prauȩ uoluntatis cãpũ uagantẽ
ꝑtulit: & tam̃ cũ uoluit repente ad suum
p̃sepe religauit: ut uitȩ pabulũ bene clau¬
sus accipiat: ne uitã funditꝰ male liber
amittat. Eece enĩ iã cernimꝰ qͦd potentes
huius scłi. eiusq principes p̃dicam̃ta dñica
libent̃ audiunt: constant̃ legunt: passimq
a p̃sepe ñ exeunt: quia p̃cepta dĩ. quȩ aut
legendo. aut audiendo cognosct̃. nequaquã
uiuendo transcendunt: s ad uerbi pabulũ
quasi clausi stare ȩqͣnimit̾ tolerant. ut eden¬
do & ꝑmanendo pinguescant. Qd cũ dõ agen¬

Expanded text:
rum mysteria, cum Evangelii arcana audiret, irridebat, quia tanto in praedicatorum praesepi claudi satiarique contempserat, quanto in voluptatibus propriis dimissus, desperationis suae campum tenebat. Quem superborum campum bene Paulus insinuat, dicens: Qui desperantes semetipsos tradiderunt impudicitiae in operationem immunditiae tem hunc per pravae voluptatis campum vagantem pertulit, et tamen cum voluit, repente ad suum praesepe religavit, ut vitae pabulum bene clausus accipiat, ne vitam funditus male liber amittat. Ecce enim jam cernimus quod potentes hujus saeculi, ejusque principes praedicamenta dominica libenter audiunt, constanter legunt, passimque a praesepi non exeunt, quia praecepta Dei, quae aut legendo, aut audiendo cogoscunt, nequaquam vivendo transcendunt; sed ad verbi pabulum quasi clausi stare aequanimiter tolerant, ut edendo et permanendo pinguescant. Quod cum Deo agen
Abbreviated transcription (Latin):
runt timore: ubi ñ erat timor. Ecce enĩ di¬
uina uoce p̃cipit᷑. Si quis tͥ tulerit tunicam
& uoluerit tecũ iudicio contendere: dimitte
illi s palliũ. Et rursũ. Si qͥs qͦd tuũ. ẽ. tule¬
rit: ne repetas. Paulꝰ qͦq apł̃s discipłos suos
cupiens extĩora despicere. ut ualeat int̾na
seruare: ammonet dicens. Iam qͥdẽ om̃ino

Expanded text:
runt timore, ubi non erat timor . Ecce enim divina voce praecipitur: Si quis tibi tulerit tunicam, et voluerit tecum judicio contendere, dimitte illi et pallium . Et rursum: Si quis quod tuum est tulerit, ne repetas . Paulus quoque apostolus discipulos suos cupiens exteriora despicere, ut valeant interna servare, admonet, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
uari. aliud ñdari: hoc tam̃ repetiit sub¬
dendo. ñ dedit. qͦd p̃misit. priuauit. Ac si
dicer&. Qđ dixi. priuauit. ñ iniuste sapien¬
tiam abstulit: s iuste ñ dedit. Vnde s pha¬
raonis cor dñs obdurasse describit᷑: ñ qͦd¬
ipse duriciã contulit: s qͦd exigentib eius
meritis. nulla illud desuꝑ infusi timoris
sensibilitate molliuit. S nc̃ hypochrita
qͦd sc̃m se simulat. qͦd sub imagine boni oꝑis
occultat. sc̃ȩ eccłȩ pace p̃mit᷑: & iccirco ante
nr̃os ocłos religionis uisione uestit᷑. Si qͥ uͦ
tẽptatio fidei erumpat: statĩ lupi mens ra¬
bida habitu se ouinȩ pellis expoliat: qͣntũ¬
q contra bonos seiuat. ꝑsequens demonstrat.

Expanded text:
vare, aliud non dare, hoc tamen repetiit subdendo: 'non dedit', quod praemisit: 'privavit'. Ac si diceret, quod dixi 'privavit', non iniuste sapientiam abstulit, sed iuste 'non dedit'. Unde et Pharaonis cor Dipse duritiam contulit, sed quod, exigentibus ejus meritis, nulla illud desuper infusi timoris sensibilitate mollivit. Sed nunc hypocrita , quod sanctum se simulat, quod sub imagine boni operis occultat, sanctae Ecclesiae pace premitur, et idcirco ante nestros oculos religionis visione vestitur. Si qua vero tentatio fidei erumpat, statim lupi mens rabida habitu se ovinae pellis exspoliat; quantumque contra bonos saeviat, persequens demonstrat.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dicer&. Aduersarius ur̃ diabolus quasi
leo rugiens circuit quȩxens quẽ deuors: cui
resistite fortes in fide. Habent gͦ ueraces
magistri suꝑ discipulos suos timoris uisce¬
ra ex uirtute caritatis: hẏpochritȩ autẽ
tanto minꝰ cõmissis sibi metuunt. qͥnto nec
sibim& ipsis qͦd timere debeant dep̃hendt̃.
Et quia obduratis cordib ipsi uiuunt: ppsos
etiã qͦs generant filios nulla pie Cotate
debiti amoris agnoscunt. Unde adhuc sub
strucionis specie subdit᷑. Durat᷑ ad filios
quasi ñ sint sui. Quẽ enĩ caritatis gr̃a ñ
infundit. ꝓximũ suũ etiã si ipse hc̃ dõ ge¬
nuit. extraneũ respicit: ut ꝓfecto st̃ om̃s
hẏpochritȩ. Quor uidelics m̃tes dũ semꝑ
ext̾̃iora appetunt. intus insensibiles fiunt:
& in cunctis quȩ agt̃ dũ sua semꝑ appe¬
tunt. erga affectũ ꝓximi nulla caritatis
cõpassione mollescunt. O qͣm mollia uisce¬
ra gestabat paulꝰ. qͣndo circa filios suostan¬
to ȩstu amoris inhiabat. dicens. Nc̃ uiui¬

Expanded text:
diceret: Adversarius vester diabolus, quasi leo rugiens circuit, quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide . Habent ergo veraces magistri super discipulos suos timoris viscera ex virtute charitatis: hypocritae autem tanto minus commissis sibi metuunt, quanto nec sibimetipsis quid timere debeant deprehendunt. Et quia obduratis cordibus vivunt, ipsos etiam quos generant filios nulla pietadebiti amoris cognoscunt. Unde adhuc sub struthionis specie subditur: Induratur ad filios quasi non sint sui. Quem enim charitas gratia non infundit, proximum suum etiam si ipse hunc Deo genuit, extraneum respicit, ut profecto sunt omnes hypocritae, quorum videlicet mentes dum semper exteriora appetunt, intus insensibiles fiunt; et in cunctis quae agunt, dum sua semper expetunt, erga affectum proximi nulla charitatis compassione mollescunt. O quam mollia viscera gestabat Paulus, quando circa filios suos tanto aestu amoris inhiabat, dicens: Nos vivi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgenitorib in conscientia pura. quã sine¬
int̾missione habeã tui memoriã in oratio¬
nib meis: nocte ac die desiderans te uidere
Thessalonicensib qͦq amorẽ suũ indicans
dicit. Nos aut̃ fr̃s desolati a uobis ad tẽpꝰ
horȩ. aspectu. ñ corde. abundantiꝰ festinamꝰ
faciẽ urãm uidere cũ multo desiderio. Qui
duris ꝑsecutionib p̃ssus. & tam̃ de filior. sol
licit᷑. adiunxit. Misimꝰ tymotheũ frẽm

Expanded text:
ura, quia sineintermissione habeam tui memoriam in orationibus meis, nocte ac die desiderans te videre . Thessalonicensibus quoque amorem suum indicans, dicit: Nos autem, fratres, desolati a vobis ad tempus horae, aspectu, non corde, abundantius festinavimus faciem vestram videre cum multo desiderio . Qui duris persecutionibus pressus, et tamen de filiorum salute sollicitus, adjunxit: Misimus Timotheum fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
idolũ reli ad ꝓuocandã emulationẽ. Dũ enĩ
intra scãm ȩccl̃am a ñnullis specie sola fide-¬
lib rapinas & uicia ꝑpetrari considerant: qͥd
aliud qͣm in ihrłm idolũ uident᷑: Quod y¬
dolũ reli dr̃: qͥa ꝑ hoc contra nos emulatio
suꝑna ꝓuocat᷑. ut tanto districtiꝰ delinqͤnteᷤᷤ
feriat. qͣnto nos carnis redẽptor amat. Hypo¬
chrite gͥ quia cogitationes m̃tis ñ colligunt.
ꝑ cincinnũ capitis minime tenent᷑. Et qui
sua nesciunt: cõmissor sibi qͣndo delicta de¬
p̃hendunt: Hii itaq torpent a cȩlestib ad
quȩ flagrare debuert̃: & flagrant terrenis
reb anxie. a quib laudabilit̾ torpuissent.
Postposita quippe cura filior sepe eos uideas
se contra ꝑicła imm̃si laboris accingere: ma¬
ria transmeare: adire iudicia: pulsare prin¬
cipat᷑: palatia irrũꝑe: iurgantib popłorũ
cuneis int̾esse: & t̾rena patrimonia laborio¬

Expanded text:
idolum zeli ad provocandam aemulationem. » Dum enim idolum zeli ad provocandam aemulationem. » Dum enim intra Ecclesiam sanctam a nonnullis specie sola fidelibus rapinas, et vitia perpetrari considerant, quid aliud quam in Jerusalem idolum vident? Quod idolum zeli dicitur, quia per hoc contra nos aemulatio superna provocatur, et tanto districtius delinquentes ferit, quanto nos charius Redemptor amat. Hypocritae igitur, quia cogitationes mentis non colligunt, per cincinnum capitis minime tenentur, et qui sua nesciunt, commissorum sibi quando delicta deprehendunt? Hi itaque torpent a coelestibus, ad quae flagrare debuerunt, et flagrant terrenis rebus anxie, a quibus laudabiliter torpuissent. Postposita quippe cura filiorum, saepe eos videas se contra pericula immensi laboris accingere; transmeare maria, adire judicia, pulsare principatus, palatia irrumpere, jurgantibus populorum cuneis interesse, et terrena patrimonia laborio
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd respiciebat ad aqͥlonẽ. ubi erat statutum
idolũ zeli ad ꝓuocandã emulationẽ. Qd ẽ.
cincinnũ capitis. nisi collectȩ cogitationes
m̃tis: ut ñ sparsȩ diffluant. s ꝑ disciplinam
constricte subsistant: Manus gͦ desuꝑ mitti¬
tur: & ꝓpħa ꝑ cincinnũ capitis eleuat᷑: qͥa
cũ nr̃a mens sese ꝑ custodiam colligit. uis su¬
ꝑna sursũ nos ab infimis trahit. B̾ene gͦ int̃
suꝑna ñ ꝑuenit. s iam tam̃ ima derelinqͥt
In. uisione uͦ dĩ in ihrłm ducit᷑: qͥa uideli¬
c& unꝰ qͥsq ꝓficiens ꝑ caritatis telũ qualis
quia iuxta ostiũ interiꝰ ductꝰ ẽ qͦd respicie¬
bat ad aqͥlonẽ: quia nimirũ scĩ uiri dũ ꝑ
aditũ int̾nȩ contẽplationis aspiciunt. plus
praua intra ȩccłam fieri qͣm recta app̃hen¬
dunt. Et quasi in aquilonis partẽ ocłos. id
est ad solis sinistrã flectunt: quia contra ui¬
cior frigora caritatis se stimulis accenduñ.
Ubi & recte subiungit᷑: quia illic erat statutũ

Expanded text:
respiciebat ad Aquilonem, ubi erat statutum idolum zeli, ad provocandam aemulationem . Quid est enim cincinnus capitis, nisi collectae cogitationes mentis, ut non sparsae diffluant, sed per disciplinam constrictae subsistant? Manus ergo desuper mittitur, et propheta per cincinnum capitis elevatur, quia cum nostra mens sese per custodiam colligit, vis superna sursum nos ab infimis trahit. Bene vero intesuperna non pervenit, sed jam tamen ima derelinquit. In visione vero Dei in Jerusalem ducitur, quia videlicet unusquisque proficiens per charitatis zelum, qualis ductus est, quod respiciebat ad aquilonem. » Quia nimirum sancti viri dum per aditum internae contemplationis aspiciunt, plus prava intra Ecclesiam fieri quam recta deprehendunt, et quasi in aquilonis parte oculos, id est, ad solis sinistram flectunt, quia contra vitiorum frigora charitatis se stimulis accendunt. Ubi et recte subjungitur: « Quia et illic erat statutum
Abbreviated transcription (Latin):
est mundus: Qd in bestia. nisi antiquus ho¬
stis exprimit᷑: qui huiꝰ mundi rapinis insidi¬
ans. humana cotidie morte satiat᷑: De qua
ꝑ ꝓpħam pollicente dño dr̃. Et mala bestia
ñ transibit ꝑ eam. Strucio itaq oua sua de¬
serens obliuiscit᷑. quo pes concule & ea: quia
uidelics hẏpochritȩ eos ꝗs in conuersatione
filios ã generant derelinquunt: & om̃ino¬
ñ curant. ne aut exhortationis sollicitudine.
aut disciplinę custodia destitutos. prauoꝵ
operũ exempla ꝑuertant. Si enĩ oua quae
gignunt diligerent: nimirũ metuerent
ne qͥs ea ꝑuersa oꝑa demonstrando calcar&.
Hunc paulus pedẽ infirmis discipulis quasi
ouis quȩ posuerat. metuebat. cũ diceret.
Multi iam ambulant qͦs sepe dicebã uobis. nc̃
autẽ & flens dico inimicos crucis xp̃i: & rur¬

Expanded text:
est mundus? Quid in bestia, nisi quod antiquus hoest mundus? Quid in bestia, nisi quod antiquus hostis exprimitur, qui hujus mundi rapinis insidians, humana quotidie morte satiatur. De qua per prophetam pollicente Domino dicitur: Et mala bestia non transibit per eam . Struthio itaque ova sua deserens obliviscitur quod pes conculcet ea, quia videlicet hypocritae eos quos in conversatione filios generant derelinquunt, et omnino non curant, ne aut exhortationis sollicitudine, aut disciplinae custodia destitutos, pravorum operum exempla pervertant. Si enim ova quae gignunt diligerent, nimirum metuerent ne quis ea, perversa opera demonstrando, calcaret. Hunc Paulus pedem infirmis discipulis, quasi ovis quae posuerat, metuebat, cum diceret: Multi ambulant, quos saepe dicebam vobis, nunc autem et flens dico, inimicos crucis
Abbreviated transcription (Latin):
est qͦd in his uerbis ñ solũ hypochritarũ ac¬
tio ꝑuersa reꝓbat᷑: s bonor. etia magistroꝵ
si qua fortasse subrepserit elatio premitur.
Nam cũ de se dñs dicit. qͦd derelicta oua in
puluere ipse calefacit: ꝓfecto aꝑte indicat.
quia ipse oꝑat᷑ intrinsecus ꝑ uerba doctoris:
qui & sine uerbis ulliꝰ hominis calefacit qͦs
uoluerit in frigore pulueris. Acsi aꝑte doc¬
torib dicat. Ut sciatis qͥa ego sũ qui ꝑ uos
loquentes opor: ecce cũ uoluero cordib homi¬
num etiã sine uobis loqͦr. Humiliata gͥ cogi
tatione doctoꝵ. ad exprimendũ hypochritã
sermo conuertit᷑ & qua fatuitate torpeat.
sub stritionis facto pleniꝰ indicat᷑ Nã seqͥt᷑.
Obliuiscit᷑ qͦd pes concul& ea: aut bestia agri
conterat. Qd in pede. nisi transitꝰ oꝑationis
accipit᷑. Qd in agro. nisi mundus iste signa¬
tur: de qͦ in ęuuangło dñs dicit. ager autẽ

Expanded text:
est quod in his verbis non solum hypocritarum acest quod in his verbis non solum hypocritarum actio perversa reprobatur, sed bonorum etiam magistrorum, si qua fortasse subrepserit elatio premitur. Nam cum de se Dominus dicit quod derelicta ova in pulvere ipse calefaciat, profecto aperte indicat quia ipse operatur intrinsecus per verba doctoris, qui et sine verbis ullius hominis calefacit quos voluerit in frigore pulveris. Ac si aperte doctoribus dicat: Ut sciatis quia ego sum qui per vos loquentes operor, ecce cum voluero cordibus hominum etiam sine vobis loquor. Vet. VItatione doctorum, ad exprimendum hypocritam sermo convertitur, et qua fatuitate torpeat, adhuc sub struthionis facto plenius indicatur. Nam sequitur: Obliviscitur quod pes conculcet ea, aut bestia agri conterat . Quid in pede, nisi transitus operationis accipitur? Quid in agro, nisi mundus iste signatur, de quo in Evangelio Dominus dicit: Ager autem
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. serpenti puluis panis eiꝰ. Qd ꝑ puluert̃.
nisi ipsa iniquoꝵ instabilitas demonstrat᷑.
uuloꝵ animas p̃dicator suoꝵ sollicitudine de¬
stitutas: etiã in medio peccantiũ positas amo¬
ris sui igne succendit. Hinc ẽ. enĩ qͦd pleros¬
q cernimꝰ. & in medio popłoꝵ uiuere: & tam̃
uitã torpentis popłi ñ tenere. Hinc. ẽ. quod
plerosq cernimꝰ. & maloꝵ turbas ñ fugere:
& tam̃ suꝑno ardore flagrare. Hinc. ẽ. quod
plerosq cernimꝰ ut ita dixerĩ. in frigore ca-¬
lere. Unde enĩ ñnulli in t̃renor hominũ tor¬
porib positi. suꝑnȩ spei desideriis i ardesct̃.
unde int̃ frigida corda succensi st̃: nisi quia
om̃ps ds̃ derelicta oua scit etiã in puluere
calefacere. s frigoris pristini insensibilita¬
te discussa. ꝑ sensũ sp̃c intalis animare:
ut neqͣqͣm iacentia infimis torpeant. s in ui¬
uis uolatib uersa. sese ad celestia contẽplan¬
do. id. ẽ. uolando suspendant: Notandũ uͦ

Expanded text:
r: Serpenti pulvis panis ejus . Quid per pulverem, nisi ipsa iniquorum instabilitas demonstratur?vulorum animas praedicatorum suorum sollicitudine destitutas, etiam in medio peccantium positas amoris sui igne succendit. Hinc est quod plerosque cernimus et in medio populorum vivere, et tamen vitam torpentis populi non tenere. Hinc est quod plerosque cernimus, et malorum turbas non fugere, et tamen superno ardore flagrare. Hinc est quod plerosque cernimus, 1003 ut ita dixerim, in frigore calere. Unde enim nonnulli in terrenorum hominum torpore positi supernae spei desideriis inardescunt, unde et inter frigida corda succensi sunt, nisi quia omnipotens Deus derelicta ova scit etiam in pulvere calefacere, et frigoris pristini insensibilitate discussa, per sensum spiritus vitalis animare, ut nequaquam jacentia in infimis torpeant; sed in viva volatilia versa sese ad coelestia contemplando, id est volando, suspendant? Notandum vero
Abbreviated transcription (Latin):
cũ peccatores p̃sentis uitȩ dignitatib effe¬
runt᷑: principes uͦ quasi serui ambulant.
cũ multos dignitate uirtutũ plenos nul¬
lus honor erigit: s sũma hic aduersitas
uelut indignos deorsũ p̃mit. Hinc rursũ
dr̃. Dormitauert̃ qui ascendert̃ eqͦs: id. ẽ
in morte animȩ m̃tis ocłos a ueritatis lu¬
ce clausert̃: qui in p̃sentis uitȩ honore con¬
fisi sunt. Equi nomine. hocipsũ p̃sens scłm
designat᷑: sicut iacob uoce dr̃. Fiat dan colu¬
ber in uia. cerastes in semita: mordens un¬
gulas equi: ut cadat ascensor eiꝰ retro. Quo
in testimonio quid equus signific& melius
dan & coluber asserit᷑. & mordens. Unde &
ñ ĩmerito dum ifrahelticꝰ popls t̾ras in ca¬
stroꝵ partitione susciꝑ&. primꝰ dan ad aqͥlo¬
nẽ castra metatͦ. ẽ: illũ scilic& signans qui
in corde suo dixerat. sedebo in monte testa¬
m̃ti. in latẽ aquilonis: ascendã suꝑ altitu¬
dinẽ nubiũ. similis ero altissimo. De quo

Expanded text:
cum peccatores praesentis vitae dignitatibus efferuntur. Principes vero quasi servi ambulant, cum multos dignitate virtutum plenos nullus honor erigit, sed summa hic adversitas velut indignos deorsum premit. Hinc rursum dicitur: Dormitaverunt qui ascenderunt equos ; id est, in morte animae mentis oculos a veritatis luce clauserunt, qui in praesentis vitae honore confisi sunt. Equi nomine hoc ipsum praesens saeculum designatur, sicut Jacob voce dicitur: Fiat Dan coluber in via cerastes in semita, mordens ungulas equi, ut cadat ascensor ejus retro . Quo in testiDan non immerito dum Israeliticus populus terras in castrorum partitione susciperet, primus Dan ad Aquilonem castrametatus est ; illum scilicet signans, qui in corde suo dixerat: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis; ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo . D
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i iħu xp̃i. ut subtrahatis uos ab om̃i fr̃e
ambulante inordinate: & ñ scđm traditio¬
nẽ qͣm acceꝑunt a nobis. Hunc ioħs pedem
gaio formidabat: qui cũ multa dyotrepis
mala p̃misiss&. adiunxit. Rarissime noli imi¬
tari malũ: s qͦd bonũ ẽ Hunc ipse synago¬
ge dux infirmo suo gregi metuebat. dicens.
Quando ingressus fueris t̾rã qͣm dñs ds̃ dabit
tͥ: caue ne imitari uelis abhominationes il¬
larũ gentiũ. Obliuiscit᷑ etiã qͦd bestia agri
conterat: quia nimirũ si diabolus in hoc
mundo seuiens. editos in bona conuersatione
filios rapiat ypochrita om̃ino ñ curat. Hanc
autẽ agri bestiam paulus ꝓ ouis quȩ posuerat
formidabat dicens: Timeo ne sicut serpens
euã seduxit astutia sua. ita corrumpantur

Expanded text:
risti, ut subtrahatis vos ab omni fratre ambulante inordinate, et non secundum traditionem quam acceperunt a nobis . Hunc pedem Joannes Caio formidabat, qui cum multa Diotrephis mala praemisisset, adjunxit: Charissime, noli imitari malum, sed quod bonum est . Hunc ipse Synagogae dux infirmo suo gregi metuebat, dicens: Quando ingressus fueris terram quam Dominus Deus dabit tibi, cave ne imitari velis abominationes illarum gentium . Obliviscitur etiam quod bestia agri conterat, quia nimirum si diabolus in hoc mundo saeviens editos in bona conversatione filios rapiat, hypocrita omnino non curat. Hanc autem agri bestiam Paulus ovis quae posuerat metuebat dicens: Timeo, ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, ita corrumpantur
Abbreviated transcription (Latin):
ñ extraneoꝵ ictib. s suor morib ĩpugnat᷑.
Siue itaq illo. seu isto tẽpore: est tam̃ semꝑ
in labore. Nam & in ꝑsecutione principũ
time ne amittant boni qͦd sunt: & in con¬
uersione principũ tolerat. quia mali simu¬
lant bonos se et̾ qͦd ñ sunt. Unde omp̃s ds̃
quia rinocerotã hc̃ loris ligatũ dixit: ilico
prauor hẏpochrisin subdidit dicens. Penna¬

Expanded text:
non extraneorum ictibus, sed suorum moribus impugnatur. non extraneorum ictibus, sed suorum moribus impugnatur. Sive itaque illo, seu isto tempore, est tamen semper in labore. Nam et in persecutione principum timet ne amittant boni quod sunt, et in conversione principum tolerat, quia mali simulant bonos se esse, quod non sunt. Unde omnipotens Deus, quia rpravorum hypocrisin subdidit. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
ui homines qui dudũ contra ȩccl̃am in infide¬
litate positi aꝑta aduersitate seuiebant. nc̃
ad alia fraudis argum̃ta uertunt᷑. Qa enĩ
illos religionẽ uenerari conspiciunt. ipsi cul¬
tũ religionis assumunt: & bonoꝵ uitã sub
despectis uestib iniquis morib premunt.
Mundi quippe dilectores st̃ qui hoc in se qͦd
homines uenerent᷑ ostendunt: atq eis qui
uere sems ipsos despiciunt. ñ m̃te. s ueste
copulant᷑. Quia enĩ p̃sentẽ głam amanteᷤᷤ
assequi ñ possunt: quasi despicientes secu¬
nt᷑. Qui quicqͥd sentiunt. contra bonos osten
gum̃ta ꝓficiunt. Scã enim ȩccl̃a transire si¬
ne labore tẽptationis ñ potest tẽpora ꝑegri¬
nationis. Quȩ & si foris aꝑtos hostes ñ hab&.
int᷑ tam̃ tolerat fictos fr̃s. Nam contra uicia
semꝑ in acie. ẽ: & hab& etiam pacis tempore
bellũ suũ. Et fortasse grauius affligit᷑: cũ

Expanded text:
vi homines qui dudum contra Ecclesiam in infidevi homines qui dudum contra Ecclesiam in infidelitate positi aperta adversitate saeviebant, nunc ad alia fraudis argumenta vertuntur. Quia enim illos religionem venerari conspiciunt, ipsi cultum religionis assumunt, et bonorum vitam sub despectis vestibus iniquis moribus premunt. Mundi quippe dilectores sunt, hocque in se quod homines venerentur ostendunt, atque eis qui vere semetipsos despiciunt, non mente, sed veste copulantur. Quia enim praesentem gloriam amantes assequi non possunt, quasi despicientes sequuntur. Qui quid sentiunt contra bonos ostendgamenta proficiunt. Sancta enim Ecclesia transire sine labore tentationis non potest tempora peregrinationis, quae etsi foris apertos hostes non habet, intus tamen tolerat fictos fratres. Nam contra vitia semper in acie est, et habet etiam pacis tempore bellum suum; et fortasse gravius affligitur cum
Abbreviated transcription (Latin):
seuir&. quia rynocerus iste dõ sem̃tẽ redde¬
r&: id .ẽ. acceptũ p̃dicationis uerbũ. oꝑib
repensar&: Os possit tẽ infirmor credere.
qͦd eius aream congregars: Ecce enim mͦ
ꝓ ȩccła leges ꝓmulgat: qui dudũ contra
eam ꝑ uaria torm̃ta seuiebat. Ecce qͦslib&
gentes caꝑe potuerit. ad fidei illas gr̃am
suadendo ꝑducit: eisq ȩt̃nã uitã indicat.
quib captis p̾sentẽ seruat. Cur hoc: Quia
uidelic& nc̃ aream congregat: quã aliqͣndo
suꝑbo cornu disꝑgendo uentilabat. Audi¬
at gͥ beat᷑ iob quid gentilitatis principes fa¬
ciant: & neqͦqͣm se apud sem& ipsũ de gła
tantȩ suȩ uirtutis extollat. Audiat rex &¬
potens potentiores mundi reges qͣnta deo
deuotione famulent᷑: & uirtutẽ suã quasi
ꝓ singularitate ñ trahat in elationis uiciũ.
quia hab& in aliis exemplũ: qͥa & sitr̃ ei si¬
retunder& p̃uidit. Igit᷑ qͥa t̾reni principes
magna se dõ humilitate substernunt: pra¬

Expanded text:
deret, id est acceptum praedicationis verbum operibus repensaret? quis posset tunc infirmorum credere quod ejus aream congregaret? Ecce enim modo pro Ecclesia leges promulgat qui dudum contra eam per varia tormenta saeviebat. Ecce quaslibet gentes capere potuerit, ad fidei illas gratiam suadendo perducit, eisque aeternam vitam indicat, quibus captis praesentem servat. Cur hoc? Quia videlicet aream nunc congregat, quam aliquando superbo cornu dispergendo ventilabat. Audiat igitur beatus Job quid gentilitatis principes faciant, et nequaquam se apud semetipsum de gloria tantae suae virtutis extollat. Audiat et rex potens, potentiores hujus mundi reges quanta Deo devotione famulentur, et virtutem suam quasi pro singularitate non trahat in elationis vitium, qui habet in aliis exemplum, quia etsi tunc ei siretunderet praevidit. 10. Qui terrenorum princmagna se Deo humilitate substernunt, pra
Abbreviated transcription (Latin):
ea: In ouis aliud ẽ. qͦd cernit᷑. aliud qͦd sꝑa¬
tur: & uideri spes ñ potest: paulo attestan¬
apłi designant᷑: Qui dũ se in mundo des¬
pectos atq humiles exibent: sꝑare głam in
suꝑnis docent. Abiecti nãq & quasi nulliꝰ
mom̃ti apud elatos habiti in t̾ra uelut oua
iacuert̃: s intͦ in eis latebat unde uiuerens:
& subleuati spei penna ad cȩlestia uolareis
Quȩ oua strucio in t̾ra dereliqͥt: qͥa eos qͦs
carne genuerat sinagoga apłos audire con¬
tempnens. uocandȩ gentilitati deseruit.
Mira aut̃ potentia dñs hec eadẽ in puluere
calefacit: quia uiuos apłoꝵ fetꝰ in illa abie¬
cta dudũ gentilitate suscitauit: & qͦs sẏna

Expanded text:
In ovis aliud est quod cernitur, aliud quod speratur; et videri spes non potest, Paulo attestanapostoli designantur, qui dum se in mundo despectos atque humiles exhibent, sperare gloriam in supernis docent? Abjecti namque et quasi nullius momenti apud elatos habiti, in terra velut ova jacuerunt; sed intus in eis latebat unde viverent, et sublevati spei pennis ad coelestia volarent. Quae ova struthio in terra derelinquit, quia eos quos carne genuerat Synagoga apostolos audire contemnens, vocandae gentilitati deseruit. Mira autem potentia Dominus haec eadem in pulvere ova calefacit, quia vivos apostolorum fetus in illa abjecta dudum ge
Abbreviated transcription (Latin):
liquas qͣnta uolatͦ sui uelocitate transcen¬
dat: Strucio uͦ pennȩ eoꝵ similitudinem
hab&: s uolatꝰ eoꝵ celeritatẽ ñ hab&. At̾ra
quippe eleuari ñ uals: & alas quasi ad uola¬
tũ specietenꝰ erigit: s tam̃ nũqͣm se a tra uo¬
lando suspendit. Ita sunt nimirũ om̃s hypo¬
chritȩ. Qui dũ bonor uitã simulant. imita¬
tionẽ scẽ usionis habent: s ueritatẽ sc̃ae
actionis ñ habent. Habent qͥppe uolandi pen¬
nas ꝑ speciem: s in terrã repunt ꝑ actionẽ.
quia alas ꝑ figurã scĩtatis extendunt: s cu

Expanded text:
itate transcendant? Struthio vero pennae eorum similitudinem habet, sed volatus eorum celeritatem non habet. A terra quippe elevari non valet, et alas quasi ad volatum specie tenus erigit, sed tamen nunquam se a terra volando suspendit. Ita sunt nimirum omnes hypocritae, qui dum bonorum vitam simulant, imitationem sanctae visionis habent, sed veritatem sanctae actionis non habent. Habent quippe volandi pennas per speciem, sed in terra repunt per actionem, quia alas per figuram sanctitatis ext
Abbreviated transcription (Latin):
unũ hor qͦdlib& e̾entialit̃ exister&: alterũ
iam dici non posset. Nam si agnꝰ ꝓprie di¬
ceret᷑: leo iã uocari ñ poterat. Si leo ꝓprie
diceret᷑. serpente signari ñ poss&s. S hec
in illo om̃ia dicimnꝰ tanto latuis in figura: qͣn¬
to longius ab e̾e̾ntia. Potest gͦ onager incar¬
natũ dñm designare. Agri qͥppe. ẽ. animal
onager. Et qͥa incarnat᷑ dñs gentilitati
magis qͣm uideȩ ꝓfuit: animale corpꝰ assu¬
mens. quasi ñ in domũ. s potius in agrum
uenit. De quo agro gentilitatis ꝑ psalmy¬
stam dicit. Species agri mecũ ẽ. Incarnatꝰ
itaq dñs. qui in forma dĩ ȩqualis. ẽ. patri.
in forma serui minor ẽ. patre. qͥa minor. ẽ.¬

Expanded text:
unum horum quodlibet essentialiter existeret, alterum unum horum quodlibet essentialiter existeret, alterum jam dici non posset. Nam si agnus proprie diceretur, leo jam vocari non poterat. Si leo proprie diceretur, per serpentem signari non posset. Sed haec in illo omnia dicimus tanto latius in figura, quanto longius ab essentia. Potest ergo onager incarnatum Dominum designare. Agreste quippe animal est onager. Et quia incarnatus Dominus gentilitati magis, quam Judaeae profuit, animale corpus assumens, quasi non in domum, sed potius in agrum venit. De quo agro gentilitatis per Psalmistam dicitur: Species agri mecum est . Incarnatus itaque Dominus qui in forma Dei aequalis est Patri, in forma servi minor est Patre
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmus. Igit᷑ postqͣm p̃dicator dispensatio sub
ceruarũ p̃textu descripta ẽ. ut ostenderet᷑
ꝑ quẽ hȩc eadẽ uirtꝰ p̃dicationis dat᷑. ilieo
cõmemoratio de dñica incarnatione subne¬
N ec indignum quis iudic& ꝑ tale animal in¬
carnatũ dñm posse figurari: dũ constet
om̃ib quia ꝑ significationẽ qͥndã in scrip¬
tura saera & uermis. & scarabeus ponat᷑.
sicut scriptũ. ẽ ego aut̃ sũ uermis & non
homo: & sicut apud septuaginta int̃p̃tes
um gͦ nominatis reb tã abiectis & uilib fi¬
gurat᷑: quid de illo contumeliose dr̃. de quo
constat qͦd ꝓprie nil dicat᷑: Uocat᷑ enim&
agnꝰ. s ꝓpt̃ innocentiã. Uocat᷑ leo: s ꝓpter
potentiã. Aliqͣndo ꝓprietiã serpenti compa¬
rat᷑. s ꝓpt̃ mortẽ uel sapientiã atq ideo ꝑ
hȩc om̃ia dici figuralit̃ potest: qͥa de his om¬
nib credi aliquid e̾entialit̃ ñ potest. Si enĩ

Expanded text:
quamus. Igitur postquam praedicatorum dispensatio sub quamus. Igitur postquam praedicatorum dispensatio sub cervarum praetextu descripta est, ut ostenderetur per quem haec eadem virtus praedicationis datur, illico commemoratio de dominica incarnatione subneNec indignum quis judicet per tale animal incarnatum Dominum posse figurari, dum constat omnibus quia per significationem quamdam in Scriptura sacra et vermis sic enim Scriptum est: Ego autem sum vermis, et non homo . Vel sicut apud septuaginta InterpreteCum ergo nominatis rebus tam abjectis et vilibus figuratur, quid de illo contumeliose dicitur de quo constat quod proprie nil dicatur? Vocatur itaque agnus, sed propter innocentiam. Vocatur leo, sed propter potentiam. Aliquando etiam serpenti comparatur, sed propter mortem vel sapientiam. Atque ideo per haec omnia dici figuraliter potest, quia de his omnibus credi aliquid essentialiter non potest. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc montes pascuȩ accipi. altȩ sententiȩ
scripturȩ sacrȩ: de quib ꝑ psalmystam dr̃.
montes excelsi ceruis: quia hii qui iã dare
contemplationis saltꝰ nouert̃. altos senten¬
tiarũ diuinarũ uerticẽs. qͣsi cacumina
montiũ ascendunt: ad quȩ ꝓfecto cacumi¬
na quia infirmi ꝑuenire ñ ualent. recte
illic subdit᷑. petra refugiũ erinaciis: qͥa ui¬
delic& inualidos ñ sublimit̾ intelligentia
exerc&: s sola in xp̃o fides humilit̾ conti¬
uenturo fine a iocunditate uitȩ p̃sentis
quasi ęstiuo sole siccant᷑: uirentia aut̃ uo¬
cata st̃. quȩ nulla tẽporalitate marcesct̃.
Huic gͦ onagro uirentia ꝑqͥrere. ẽ scõ unicui¬
q uiro despectis reb transitoriis in ȩt̾num
mansura desiderare. Cuncta uͦ hȩc quȩ de
onagro dicta sunt. intelligi etiã alit̃ posst̃:
que repetito suꝑiore uersu exponimꝰ: ut le¬
ctoris iudicio qͦd eligendũ crediderit relin¬

Expanded text:
adhuc montes pascuae accipi altae sententiae adhuc montes pascuae accipi altae sententiae Scripturae sacrae, de quibus per Psalmistam dicitur: Montes excelsi cervis , quia hi qui jam dare contemplationis saltus noverunt, altos sententiarum divinarum vertices quasi cacumina montium ascendunt, ad quae profecto cacumina quia infirmi pervenire non valent, recte illic subditur: Petra refugium erinaciis , quia videlicet invalidos non sublimiter intelligentia exercet, sed sola in Christo fides humiliter contiventuro fine, jocunditate vitae praesentis quasi aestivo sole siccantur. Virentia autem vocata, quae nulla temporalitate marcescunt. Huic ergo onagro virentia perquirere, est sancto unicuique viro, despectis rebus transitoriis, in aeternum mansura desiderare. Cuncta vero haec quae de onagro dicta sunt intelligi etiam et aliter possunt. Quae repetito superiori versu exponimus, ut lectoris judicio quod eligendum crediderit relin
Abbreviated transcription (Latin):
genda supiora se eleuat. quo in se carnis
incentiua castigat: recte post contemptũ
exactoris clamorẽ subdit᷑. Circumspicit
montes pascuȩ suȩ. Montes pascuȩ. st̃ altȩ
contẽplationes int̃nȩ refectionis. Scĩ enĩ
uiri qͦntomagis se exterius despiciendo
deiciunt: tanto amplius interiꝰ reuelati¬
onũ contẽplatione pascunt᷑ Vnde scrip¬
tũ ẽ. Ascensus in corde eiꝰ disposuit. in con¬
ualle lacrimarũ: qͥa qͦs ext̃ius in fletu
continet conuallis humilitatis: eos int̃iꝰ
subleuat ascensus contẽplationis. Monteᷤᷤ
etiam pascuȩ st̃. sublimes uirtutes angłor
Quȩ idcirco nos hic ministrando & adiu¬
uando reficiunt: quia illic int̾no contem¬
plationis rore pinguesẽt. Quȩ qͥa largi¬
ente dõ in om̃i nos certamine ꝓtegunt:
recte circũspici dicunt᷑. Undiq enĩ nob̃
ade̾e̾ circũspicimꝰ: quoꝵ defensione contͣ
aduersarios ex om̃i latere munim᷑. Posst̃

Expanded text:
genda superiora se elevat, quo in se carnis genda superiora se elevat, quo in se carnis incentiva castigat, recte post contemptum exactoris clamorem subditur. CAPUTmontes pascuae. - Montes pascuae, altae contemplationes internae refectionis. Sancti enim viri, quanto magis se exterius despiciendo dejiciunt, tanto amplius interius revelationum contemplatione pascuntur. Unde scriptum est: Ascensus in corde ejus disposuit in convalle lacrymarum , quia quos exterius in fletu continet convallis humilitatis, eos interius sublevat ascensus contemplationis. Vet. XXIX. Montes etiam pascuae sunt sublimes virtutes angelorum. Quae idcirco hic nos ministrando et adjuvando reficiunt, quia illic interno contemplationis rore pinguescunt. Quae quia largiente Deo in omni nos certamine protegunt, recte circumspici dicuntur. Undique enim nobis adesse circumspicimus, quorum defensione contra adversarios ex omni latere munimur. Possunt
Abbreviated transcription (Latin):
nentia uicioꝵ uires extenuat: etiã uirtͦ
deficiens anhelat. Unde necesse. ẽ ut in¬
terior homo nr̃ ȩquus quidã arbit̃ p̃side¬
at int̾ se & eũ quẽ exterius gestat: qͣtinꝰ
ei homo suus extĩor. & semꝑ ad debitum
ministeriũ seruire sufficiat. & numquã
suꝑbe libera ceruice contradicat. Nec mo¬
ueat si quid suggerendo submurmurat:
dũ mͦ eũ semꝑ supposita calce dominati¬
onis p̃mat. Sicq fit. ut dũ rep̃ssa uicia
reniti qͥdẽ nobis patimur. & tam̃ hȩc
nobiscũ congredi ex ȩquo ꝓhibemꝰ: nec ui¬
cia contra uirtutẽ p̃ualeant: nec rursũ
cumbat. Qua in re sola elatio funditꝰ ex¬
tinguit᷑: quia qͣmuis uictoriȩ seruiat. ad
edomandã tam̃ cogitationũ suꝑbiã. conti¬
nua nobis pugna seruat᷑. Unde bene hic
quia unꝰqͥsq uir continens. & debite neces¬
sitati congruit. & iuolenti uoluptati con¬
tradicit: uoce dnĩca dr̃ clamorẽ exactoris
ñ audit. Qa aut̃ discretꝰ uir eo ad intelli¬

Expanded text:
nentia vitiorum vires extenuat, etiam virtus deficiens anhelat. Unde necesse est ut interior homo noster, aequus quidem arbiter praesideat inter se et eum quem exterius gestat, quatenus ei suus homo exterior, et semper ad debitum ministerium servire sufficiat, et nunquam superbe libera cervice contradicat. Nec moveat si quid suggerendo submurmurat, dummodo eum semper superposita calce dominationis premat. Sicque fit ut dum repressa vitia reniti quidem nobis patimur, et tamen haec nobiscum congredi ex aequo prohibemus, nec vitia contra virtutem praevaleant, nec rursum cumbat. Qua in re sola elatio funditus exstinguitur, quia quamvis victoriae serviat, ad edomandam tamen cogitationum superbiam continua nobis pugna servatur. Unde bene hic, quia unusquisque vir continens et debitae necessitati congruit, et violentae voluptati contradicit, voce dominica dicitur: Clamorem exactoris non audit. Quia autem discretus vir eo ad intelli
Abbreviated transcription (Latin):
tuos: In rynocerotis fortitudine fiduciã
dñs habere se asserit: qͥa uires qͦs tẽpora¬
lit̃ t̾reno principi contulit. ad cultũ suȩ
uenerationis inclinauit: ut ex accepta po¬
testate ꝑ qͣm dudũ contra dñm tumuerat.
religiosũ nc̃ dõ obsequiũ latiꝰ impendat.
Quo enĩ in mundo plus potest: eo ꝓ mundi
auctore plus p̃ual&. Nam qͥa a subiectis ip¬
se metuit᷑. tanto faciliꝰ ꝑsuads. qͣnto & cũ
potestate indicat qui uere metuat᷑. Dicat᷑¬
gͦ. Numqͥd habebis fiduciã in magna forti¬
tudine eiꝰ acsi dicer&. ut ego: qui iuires t̾̃re¬
noꝵ principũ. meo cultui seruituras aspicio:
Tanto gͦ ea quȩ nẽ agis minora ȩstimo. qͣnto
iam p̃uideo qͥa & maiores huiꝰ mundi mͥ pote¬
states inclinabo. Bene aut̃ subdit᷑: & derelin¬
ques ei labores tuos. Labores enĩ suos huic
rinoceroti dñs relinquit: qͥa conuerso terre¬
no principi. iam qͦm sua morte mercat᷑. ẽ. ec¬
cłam credidit: qͥa uidelic& in eiꝰ manu qͥnta

Expanded text:
In rhinocerotis fortitudine fiduciam Dominus habere se asserit, quia vires quas temporaliter terreno principi contulit, ad cultum suae venerationis inclinavit, ut ex accepta potestate, per quam dudum contra Deum tumuerat, religiosum nunc Deo obsequium impendat. Quo enim in mundum plus potest, eo pro mundi auctore plus praevalet. Nam quia a subjectis ipse metuitur, tanto facilius persuadet, quanto et cum potestate indicat qui vere metuatur. Dicat habebis in magna fortitudine ejus? Ac si diceretur: Ut ego, qui vires terrenorum principum meo cultui servituras aspicio. Tanto enim ea quae nunc agis, minora aestimo, quanto jam praevideo, quia et majores hujus mundi mihi potestates inclinabo. Bene autem subditur: Et derelinques ei labores tuos? Labores enim suos huic rhinoceroti Dominus reliquit, quia converso terreno principi eam quam sua morte mercatus est, Ecclesiam credidit: quia videlicet in ejus manu quanta
Abbreviated transcription (Latin):
batione torpescat. Pro auditoris nãq gr̃a.
datur bonus etiã malis sermo doctorib:
sicut potuert̃ phariseis suppetere uerba
p̃dicationis: de qͥb scriptũ. ẽ om̃ia gͦ quȩc̃q
dixertnt uobis seruate & facite: scdm oꝑa
uͦ eor nolite facere. Propt̃ auditoꝵ uͦ reꝓba¬
tionẽ. bonis etiã doctorib sermo subtrahi¬
tur: sicut ad etechielẽ contra isrł dr̃. Linguã
tuam adherescere faciã palato tuo: & eris
mutus. nec quasi uir obiurgans. qͥa domus¬
exasꝑans.ẽ. Aliqͥndo autẽ sermo p̃dicatio¬
nis ꝓpt̃ utrosq dat᷑: aliqͣndo ꝓpt̃ utrosq
subtrahit᷑. Propt̃ utrosq enĩ dat᷑ sicut di¬
uina uoce paulo apud corinthios dr̃. noli
timere. s loquere: & paulopost. qͥa populus
multꝰ. ẽ. mͥ in hac ciuitate. Propt̃ utrosq
uͦ subtrahit᷑: sicut hely sacerdos & prauã
filior cognouit actionẽ. & dignã increpati¬
onis ñ exercuit uocẽ: cũ ꝓfecto futurum

Expanded text:
batione torpescat. Pro auditoris namque gratia batione torpescat. Pro auditoris namque gratia boni, datur etiam malis sermo doctoribus, sicut potuerunt Pharisaeis suppetere verba praedicationis, de quibus scriptum est: Omnia ergo quaecunque dixerint vobis, se eorum nolite facere . Propter auditorum vero reprobationem bonis etiam doctoribus sermo subtrahitur, sicut ad Ezechielem contra Israel dicitur: Linguam tuam adhaerere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi ionis propter utrosque datur, aliquando propter utrosque subtrahitur. Propter utrosque enim datur, sicut divina voce Paulo apud Corinthios dicitur: Noli timere, sed loquere . Et paulo post: Quia populus multus est mihi in hac civitate . Propter utrosque vero subtrahitur, sicut Heli sacerdos et pravam filiorum cognovit actionem, et dignam increpationis non exercuit vocem; cum profecto futurum
Abbreviated transcription (Latin):
tellectu sufficiant: lectoris uͦ iudicio re¬
linquendũ .ẽ. quid magis duxerit eligen¬
dũ. Et si utriusq expositionis intelligen¬
tiã fortasse despexerit: libent̃ ipse lectorẽ
meũ subtilius ueriusq sentientẽ uelut
magistrũ discipłs sequor: qͥa mͥ ꝓprie do
quid sonare nitimur: organa ueritatis su¬
mus: & in eiusdẽ ueritatis potestate. t̃ utrũ
ꝑ me sons alt̃i. an ꝑ alterũ mͥ. Ip̃sa qͥppe
in mediũ nr̃i etiã ñ ȩque uiuentib. om¬
nib ȩqua. ẽ. Et sepe aliũ tangit ut bene
audiat. qͦd ꝑ aliũ ipsa sonuerit: sepe uero
aliũ tangit. ut bene qͦd ab aliis audiatur
sons. Sepe doctori uerbũ ꝓ gr̃a tribuit au¬
hitur sermo doctori. In his gͦ quȩ ubertĩ
p̃dicat doctor. nulla elatione se efferat:
repleat᷑ lingua. Et in his quȩ doctor steri¬
lit̃ dicit. auditor ñ suscenseat: ne fortasse
doctoris lingua. ñ ꝓ sua. s ꝓ auditoris reꝓ¬

Expanded text:
tellectu sufficiant. Lectoris vero judicio retellectu sufficiant. Lectoris vero judicio relinquendum est quid magis duxerit eligendum. Et si utriusque expositionis intelligentiam fortasse despexerit, libenter ipse lectorem meum subtilius veriusque sentientem, velut magistrum discipulus sequar, quia mihi proprie donquid sonare nitimur, organa veritatis sumus; et in ejusdem veritatis potestate est, utrum per me sonet alteri, an per alterum mihi. Ipsa quippe in medio nostri, etiam non aeque viventibus omnibus aequa est, et saepe alium tangit, ut bene audiat quod per alium ipsa sonuerit; saepe vero alium tangit, ut bene quod ab aliis audiatur sonet. 82. Saepe doctori verbum aut propter auhitur sermo doctori. In his ergo quae ubertim praedicat doctor, nulla elatione se efferat, repleatur lingua; et in his quae doctor steriliter dicit, auditor non succenseat, ne fortasse doctoris lingua non pro sua, sed pro auditoris repro
Abbreviated transcription (Latin):
matħs fuerat. quando in thelonei lucris
tumebat: de quo & scriptũ.ẽ. qͥa postqͣm
credidit. inuitato in domũ suã dño. conui¬
uiũ magnũ fecit. Mons itaq iste huic
onagro uirentis pascuȩ herbas ꝓtulit: qͥa
& foras eũ conuiuio. & intͦ epulis uirtutũ
pauit. Qđ adhuc plenissime explet᷑ cum
enĩ deserit: & uirentia quȩq ꝑqͥrit. Areñ
naq corda hominũ quȩ in huiꝰ scł̃i spe peri-¬
tura plantata. ȩt̾nitatis fiduciã ñ haben:
uirent aut̃. quȩ illi hereditate inherent.
De qua petrus apłs dicit. In hereditatẽ in¬
corruptibilẽ. s incontaminatã. & ĩmarcessi¬
bilẽ. Tanto enĩ quiq uerius uirentes st̃
qͣnto in hereditatis immarcescibilis sorte
cogitationis radicẽ figunt. Qs qͥs itaq in¬
trinsecus arere formidat: arentia extrin-¬
secus mundi huiꝰ desideria fugiat. Qs qͥs
a dõ ꝑquiri desiderat: ȩt̃nã patriã appeteis.
in intt̃na cordis plantatione uiridescat.

Expanded text:
Matthaeus fuerat, quando in telonii lucris Matthaeus fuerat, quando in telonii lucris tumebat; de quo et scriptum est quia postquam credidit, invitato in domum suam Domino, convivium magnum fecit . Mons itaque iste huic onagro virentis pascuae herbas protulit, quia et foris eum convivio, et intus epulis virtutum pavit. Quod adhuc plenissime expletur, cum enim deserit, et virentia quaeque perquirit. Arentia namque corda sunt hominum, quae in hujus saeculi spe peritura plantata, aeternitatis fiduciam non habent. Virent autem quae illi haereditati inhaerent, de qua Petrus apostolus dicit: In haereditatem incorruptibilem, et incontaminatam, et immarcescibilem . Tanto enim verius quique virentes sunt, quanto in haereditatis immarcescibilis sorte cogitationis radicem figunt. Quisquis itaque intrinsecus arere formidat, arentia extrinsecus mundi hujus desideria fugiat. Quisquis a Domino perquiri desiderat, aeternam patriam appetens, in interna cordis plantatione viridescat.