comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suscipientes xp̃i sanguinẽ eẽ ñ crt¬
dunt: isti inunũ tantũmͦ postem
sanguinẽ ponunt. Dequib apłsat.¬
Qui eñi manducat. & bibit incdig¬
ne: iudiciũ sibi manducat et bibit.
sanguinẽ ẽẽ credentes: inutrũq
postẽ eum ponamꝰ: & corpore et
mente eũ suscipiamꝰ. Cũ aut̃ crucᷤ
insuꝑ liminarib domorũ xp̃isan
It edent carnes nocte illa assas¬
igni: & atimos panes cũ las¬
tucis agrestib. Idẽ eñi hoc inloco
ligimꝰ. Et bene utrũq posuit. qm̃
de panib hȩe carnes fiunt. Hasaist
cũ lactucis agrestib comedunt.
qui corde conpuncto & humiliato.
eas suscipiunt: et crucis amaritudinẽ
xp̃o cõpatientes. incordis palato qͦdã¬
mͦ sentiunt. Non comedetis ex eocru¬
dui qͥd. nec coctũ aqua: sed assũ tantũ
igni. Agni & eni carnes. si uel crudȩ
uł aqua cocte edant᷑: facile stoma¬
chũ p̃uert̾e solent. Si uͦ asse fuerint:
cibo suauiores &e salubriores ẽẽ ñ in¬
celligit: &e quasi fastidiens. digne

Expanded text:
suscipientes, Christi sanguinem esse non credunt, isti in unum tantummodo postem sanguinem ponunt, de quibus ApostQui enim manducat, et bibit indigne, judicium sibi manducat, et bibit . sanguinem esse credentes, in utrumque postem eum ponamus, et corpore, et mente eum suscipiamus. Cum autem crucis in superliminaribus domorum Christi Et edent carnes nocte mos panes cum lactucis agrestibus . » Idem enim hoc loco intelligimus, et bene utrumque posuit, quia de panibus hae carnes fiunt. Has autem cum lactucis agrestibus comedunt, qui corde compuncto et humiliato eas suscipiunt, et crucis amaritudinem Christo compatientes in cordis palato quodammodo sentiunt. « Non comedetis ex eo crudum quid, nec coctum aqua, sed assum tantum igni . » Agni enim carnes, vel si crudae, vel aqua coctae edantur, facile stomachum pervertere solent. Si vero assae fuerint cibo suaviores et salubriores esse non intelligit, et quasi fastidiens, digne
Abbreviated transcription (Latin):
da mysteria : Caput gͥ illiꝰ cũ pe¬
dib &e intestinis uorant: qͥ &e dm̃
et homiẽ eũ eẽ credunt: &e quec̃q
de eo scͥpta st̃ digne fidelit̃q susci-¬
piunt. Non eñi sufficit si & dm̃ &
hominẽ eũ ẽẽ credamꝰ: isi intesti¬
na qͦ eiꝰ suscipientes: et deuigine
natũ. & circũcisũ. et ueracit passũ.
et die tercia resurrerisse. & cetera

Expanded text:
lius cum pedibus et intestina vorant, qui et Deum et hominem esse credunt, et quaecunque de eo scripta sunt digne fideliterque suscipiunt. Non enim sufficit, si et Deum et hominem esse credamus, nisi intestina quoque suscipientes, et de virgine natum, et circumcisum, et veraciter passum, et die tertia resurr
Abbreviated transcription (Latin):
ui quia cognoscunt requiem cȩlestis
beatitudinis. quã bona sit: quia scutt
etiam hanc terrã. idẽ scam̃ eccłiamq¬
timã ẽẽ: supponunt humeros adpor¬
tandũ: totisq uirib elaborant. ut
hanc terrã ad illã requiem: transfent
ualeant. Unde & facti sunt tributs
& quasi om̃iũ tributarii om̃ibq
debitores: ammonendo. increpande¬
et arguendo. om̃ib seruiunt. Cũ em̃
apłs dicat. grecis ac barbaris. sapien¬
tibus & insipientib debitor sũ. ñ ne¬

Expanded text:
vero, quia cognoscunt requiem coelestis vero, quia cognoscunt requiem coelestis beatitudinis, quod bona sit, quia sciunt etiam hanc terram, id est sanctam Ecclesiam optimam esse, supponunt humeros ad portandum, totisque viribus elaborant, ut hanc terram ad hanc requiem transferre valeant, unde et facti sunt tributiset quasi omnium tributarii omnibusque debitores, admonendo, increpando, arguendo omnibus serviunt. Cum enim Apostolus dicat: « Graecis ac barbaris, sapientibus et insipientibus debitor sum
Abbreviated transcription (Latin):
quib cũ adño mitterent᷑ dictũẽ. Ite
inumuersũ mundũ: p̃dicate euugłiũ
om̃i creature. Cinꝰ aũt pulchritudimᷤ
eloquia isti dederint: lege & uide. Mag¬
na ẽ gͥ benedictio ⁊ abulon. et neptalim:
qui tantos talesq uiros habere merue¬
runt.
sachar asinus fortis. habitans intiminiᷤ:
uidit requiem qd̃ eẽt bona. & terrã qd̾
optima : supposuit humerũ suũ ad
portandũ: factusq ẽ tributis seruienᷤ.
Habitat aũt ysachar int̾minis: quia
sicut in libio iosuȩ scribit᷑. abaustro ẽ
effraim. abaquilone manasses. & con¬
iungunt᷑ aboriente intribũ ysachar.
ita ut ysachar sit tͥminus utriusq.
Hic aut̃ quia parũ quid scđm litte¬
tã dicere ualemus. ad allegoriã tran¬
feramur. Isachar em̃ asimus fontis. ech
doctores sunt. qui totius ȩccłie pons
ferunt. Hiaut̃ habitant in t̾mims in
teractiuã uitam uidelicet & contepi¬
tiuã. Hunc orationib uacant: minc
fidelib necessaria subminstrant. Isi

Expanded text:
itterentur, dictum est: « Ite in universum mundum, praedicate Evangelium omni creaturae . » Cujus autem pulchritudinis eloquia isti dederint, lege et vide. Magna est igitur benedictio Zabulon et Nephthali, quia tantos, talesque viros habere meruerunt. « Issachar, asinus fortis, habitans in terminis; vidit requiem, quod esset bona, et terram, quod optima, et supposuit humerum suum ad portandum, factusque est tribubus serviens. » Habitat autem Issachar in terminis, quia sicut in libro Josue scribitur, ab Austro est Ephraim, ab Aquilone Manasse, et conjunguntur ab Oriente in tribu Issachar, ita ut Issachar sit terminus utriusque. Hic autem, quia parum quid secundum litteram dicere valemus, ad allegoriam nos transferamus. Issachar enim asinus fortis, Ecclesiae doctores sunt, quia totius Ecclesiae pondus ferunt. Hicet, et contemplativam, nunc orationibus vacant, nunc fidelibus necessaria subministrant. Iste
Abbreviated transcription (Latin):
lpse ui quasi bonus imꝑato sequebat
post eos: signis &e miraculis eis auxili¬
ando. Unde scriptũ ẽ. Iui aut̃ ꝓfecti
predicauert̃ ubiq: dño cooꝑante et
sermonẽ confirmante sequentibus.
signis. Ipse quoq saluator ait. Sine

Expanded text:
Ipse vero quasi bonus imperator sequebatur Ipse vero quasi bonus imperator sequebatur post eos, signis et miraculis eis auxiliando. Unde scriptum est: « Illi autem profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante et sermonem confirmante sequentibus s
Abbreviated transcription (Latin):
equitantib regit᷑. et dñat᷑. Hi autẽ
retro cadent. Qui aut retro cadit: ñ
uidet quo cadat. Merito gͥ retro cacde
isti dicunt᷑: quia ñ intelligunt quȩ
tormenta post casũ mortis eos expec
sequet᷑: & dñs inmaiestate sua adiu¬
dicandũ ueniet: ideo subdidit dicen.
Salutare tuũ expectabo dñe. Ne¬
quaquã ad antirp̃m respiciens: qui
& ipse cũ cęteris retrorsũ cadet.
ad accinctꝰ preliabit᷑ ante eũ.
Ante quẽ eum: Utiq ante
isrł. Trib nãq gad transiordanem
accepta possessione: om̃ib expeditꝰ.
armatꝰ. precedebat fr̃s suos. Hoc eñi
moyses ipse p̃ceperat. Sequit᷑. Et ip
post eũ. Si aut spũalit̾ intelligat᷑.
gad accinctus preliabit᷑ ante cum:¬
xp̃m significat: de quomͦ dixerat:
salutare tuũ expectabo dñe. Ut ꝑ
gad apostolos intelligamꝰ. qui nicħ
timentes. adbella parati. & int̾ ipsos
aduersarios xp̃i nom̃ predicabant.

Expanded text:
equitantibus regitur, et gubernatur. Hi autem equitantibus regitur, et gubernatur. Hi autem retro cadent; qui autem retro cadit, non videt quo cadit: merito igitur retro cadere isti dicuntur, quia non intelligunt quae tormenta post casnm mortis exspectantsequetur, et Dominus in majestate sua ad judicandum veniet; ideo subdidit dicens: « Salutare tuum exspectabo, Domine, » nequaquam ad Antichristum respiciens, qui et ipse cum caeteris retGad accinctus praeliabitur ante eum. » Ante quem eum? Utique ante Israel. Tribus namque Gad trans Jordanem, accepta possessione, omnibus expeditus, armatus praecedebat fratres suos. Hoc enim Moyses praeceperat. Sequitur: « Et post eum. Si autem spiritualiter intelligatur, Gad accinctus praeliabitur Christum significat; de quo modo dixerat: « Salulutare tuum exspectabo, Domine » Et per Gad apostolos intelligamus, qui nihil timentes et ad bella parati, etiam inter ipsos adversarios Christi nomen praedicabant.
Abbreviated transcription (Latin):
nãq dan fuit sanson: qui uirilit̾ sal
&e strenue popłm iudicauit: &e phils¬
ceos affuxit. De hac quoq tribu ut fert᷑
antixp̃c est nasciturus: de quo cetera
quȩ scquunt᷑ intelligi debent. fiat in¬
tudiẽ: popłm inna mandatorũ dĩ
gradientẽ. sue fallaciȩ ueneno ꝑdat &
aecipiat. S qualis serpens: Cȩtastes
insennita. Cerastes em̃ cornutꝰ interpre¬
apocalipsi cornua duo agiti similia
olenta fortitudine: quã oꝑe uel sermo¬
ne ad se conuertet. Sedebit em̃ in in¬
sidus cũ diuitib inoccultis: ut inter¬
siat innocentẽ. Sequit᷑. Mordens un¬
Quid uͦ ꝑ eius ungulas. nͥ mundi finẽ
significat:  Est em̃ ungula ultima
pars corporis. Mordet gͥ serpens iste
ungulã equi: quia inmundi fine an¬
axp̃c apparens: mundi amatores mor¬
lendo deuorabit. Ut caclat ascensor
esretio. Huiꝰ eñi etui ascensores: regeᷤ.
e principes. cunctiq mundi hurus
potentes intelligi possunt. Quib
mundus iste subicit᷑. & quasi aqͥbdã

Expanded text:
namque Dan fuit Samson, qui viriliter satis, et strenue populum judicavit, et Philisthaeos afflixit. De hac quoque tribu, ut fertur, Antichristus est nasciturus, de quo caetera, quae sequuntur, intelligi debent. « Fiat, in populum in viam mandatorum Dei gradientem, suae fallaciae veneno perdat et decipiat. Sed qualis serpens? « Cerastes in semita. » Cerastes enim cornutus interpreApocalypsi cornua duo, agni similia , et violenta fortitudine quam opere, vel sermone ad se convertet. « Sedebit » enim « in insidiis cum divitibus in ocultis, ut interficiat innocentem . » -- « Mordens unvero per ejus ungulas, nisi mundi finem significat? Est enim in ungulas ultima pars corporis; mordet igitur serpens iste ungulam equi, quia in mundi fine Antichristus apparens mundi amatores mordendo devorabit. « Ut cadat ascensor ejus retro. » Quia hujus equi ascensores, reges, et principes, cunctique mundi hujus potentes intelligi possunt, quibus mundus iste subjicitur, et quasi a quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: & ipse accinget᷑ retrosũ.
ser. pinguis pans eiꝰ: c p̃bebit
delicias regib. Hoc aũt adlit¬
terã ñ procedit: insi forte terrȩ fȩcũ¬
ditatẽ significet. Spũalit̾ aut̃ aser
qui beatus int̾pretat᷑: eccł̃iã signifi
di. Dequo pane scriptũ ẽ. Memorsit
dñs om̃ĩs sactificii tui: & holocaus¬
tũ tuũ pingue fiat. Hoc em̃ pane:
ñ corpora. sed mentes sagmnant᷑. Pre
unt. His aũt panis iste prebet deli¬
cias: quia ipsi eiꝰ saporẽ gustant. et
&e dans eloqitia pulchritudinis.
Hoc aut̃ ibi expositũ ẽ: ubi zabulon
benedit. Hȩ em̃ duȩ trib urta mare
galilee habitabant. ubi apłi ñi pisi¬
ri consueuerãt. Om̃is gͥ eorũ benedit.
ad illos referat᷑.
iliꝰ accrescens ioseph: filius acres

Expanded text:
etur retrorsum. » « Aser, pinguis panis ejus, et praebebit delicias regibus, » Hoc autem ad litteram non procedit, nisi forte terrae fecunditatem significet. Spiritualiter autem Aser, qui beatus interpretatur, Ecclesiam significdi . » De quo pane scriptum est: « Memor sit Dominus omnis sacrificii tui, et holocaustum tuum pingue fiat . » Hoc enim pane non corpora, sed mentes saginantur. Praunt. His autem panis iste praebet delicias, qui ipsi ejus saporem gustant, et et dans eloquia pulchritudinis. » Hoc autem ibi expositum est, ubi Zabulon benedicitur. Hae enim duae tribus juxta mare Galilaeae habitabant, ubi apostoli nostri piscari consueverant. Omnis igitur benedictio ad illos referatur. « Filius accrescens Joseph, f
Abbreviated transcription (Latin):
nulla meis apparet macula peccati.
abulon inlictore maris
habitabit. & instatione natnũ:
ꝑtingens usq adsydonẽ. Hȩc autem
magis sortis hereditatisq descriptio:
quã benedictio ẽẽ uidet᷑. Quãuis ce ip¬
sasors. ei probenedictione data sit. De
qua scriptũ ẽ. Primo tempore alle¬
uiata ẽ terra ⁊ abulon &e terra nepta
um. Iste nãq duȩ trib iuxta mare gali¬

Expanded text:
et macula peccati. « Zabulon in littore maris habitabit, et in statione navium pertingens usque ad Sidonem. » Haec autem magis sortis haereditatisque descriptio quam benedictio esse videtur, quamvis et ipsa sors ei pro benedictione data sit, de qua scriptum est: « Primo tempore alleviata est terra Zabulon et terra Nephthali . » Istae namque duae trib
Abbreviated transcription (Latin):
isuscitauit. Hic aut̃ &e similis est
moysi. quia propha. et maior tam̃
edñs moysi. Qui &e patris sui u̾ba
seloqui significans aiebat. Mea doc¬
itina ñ est mea. s eiꝰ qui misit me

Expanded text:
resuscitavit. Hic autem et similis est Moysi, qui propheta, et major tamen, et Dominus Moysi, qui et Patris sui verba loqui significans, aiebat: « Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me
Abbreviated transcription (Latin):
Propħam suscitabo eis
demedio frm̃ tuorũ sumlẽ tus
& ponã uerba mea ĩ ore eiꝰ. lo¬
quet̃q ad eos omnia quȩ prece¬
pero illi. Qui aut̃ uerba eiꝰ quȩ
loquet᷑ in nomine meo audire
noluerit. ego ultor existã. Mul
uita. & uiam uitȩ eis nuntiarent.
emoysi insermone et miraculis si¬
mes eeũt. ñ solũ eis tantũ ñ credi¬
accunt. uerũ etiam sic̃ dñs ait. ali¬
s lapidauerunt. alios occiderunt.
uios contumeliis affecerunt. Pot̃
ut̃ hoc specialit̃ de illi propha in¬
caligi. qui de scipso loquit dicens.¬

Expanded text:
abo eis de medio fratrum suorum similem tui, et ponam verba mea in ore ejus, loqueturque ad eos omnia quae praecepero illi. Qui autem verba ejus, quae loquetur in nomine meo, audire noluerit, ego ultor exsistam. C. data, et viam vitae eis nuntiarent, et Moysi in sermone et miraculis similes essent; non solum eis non crediderunt; verum etiam sicut Dominus ait, alios lapidaverunt, alios occiderunt, alios contumeliis affecerunt. Potest autem hoc specialiter de illo propheta intelligi, qui de se ipso loquitur, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
ait: & ẽ nom̃ meũ millo. Patͥs
eñi nom̃ infilio ẽ: qm̃ & filius.
sic̃ & pat̾ ds ẽ. Hic gͥ angłs. apa¬
tre missus. nos precedit. & custo¬
dit: & met̾na tabernacula in¬
troducit. De nobis eñi ista di¬
cunt̃. Ut eñi apłs ait: omnia
nȩc infigura nr̃i contingebãt
ius. Hunc obseruare. hunc
custo dire: huic obedire debe¬
mus. Quia ñ amittet ei qͥ pecca¬
uerit: idẽ qͥ inpeccato ꝑseuera

Expanded text:
nomen meum in illo. » Patris enim nomen in Filio est, quoniam et Filius, sicut et Pater Deus est. Hic ergo Angelus a Patre missus, nos praecedit, et custodit, et in aeterna tabernacula introducit. De nobis enim ista dicuntur, ut Apostolus ait: « Omnia haec in figura contingebant illis . » Hunc observare, hunc audire, huic obedire debemus, quia non dimittet ei qui peccaverit, id est qui in peccato obdura
Abbreviated transcription (Latin):
dñs om̃is sacͥficii tui. & holo¬
caustũ tuũ pinguȩ fiat. Utg̃
holocaustũ pingue fiat: ut e
gustu. & odore delectet dm. ni¬
quã sine ad ipe uictima offerat̃
nũquã ille qͥ ĩmolat. ad ipis ob¬
uuiscat᷑. Nol cũ seruare inaite¬
rũ diem: quia ignoras siuemas
ad alterũ diem. Hodie ilũ in¬
cende : hodie odorẽ suauitatis
dño redde. Non sit macra sollẽ¬
nitas. ñ sit sine adipe uictima.
Hoc ẽ eñi uict̾ima sine adipe:
qd seruitiũ sine fide. dpłs enim
dicit. Obsecro uos ꝑmisccłiã di

Expanded text:
nus omnis sacrificii tui, et holocaustum tuum pingue fiat . » Ut autem holocaustum pingue fiat, ut et gustu et odore Deum delectet, nunquam sine adipe victima offeratur, nunquam ille qui immolat adipis obliviscatur. Noli eum servare in alteram diem, quia ignoras si veneris ad alterum diem; hodie illum incende, hodie odorem suavitatis Domino redde; non sit macra solemnitas, non sit sine adipe victima; hoc est enim victima sine adipe, quod servitium sine fide. Apostolus enim dicit: « Obsecro vos per misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
Qnͣdo gͦ sic ĩ molas. qͣn carnem
maceras. ñ obliuiscaris adipis:
pinguescat. & redoleat sacͥfici¬
ũ tuũ. frange esurient panẽ
tuũ. & egenos uagosq induc
indomũ tuã: cũ uideris nudli
opi eum. & carnẽ tuã ne despexe¬
ris. Hic eñi ẽ adeps. hȩcẽ pin¬
guedo tuȩ sollẽntatis: sic pin¬
quescat sacͥficiũ. et sic igne cari¬
tatis incendat᷑ in odore suauita

Expanded text:
ndo ergo sic immolas, quando carnem maceras, non obliviscaris adipis, pinguescat et redoleat sacrificium tuum. « Frange esurienti panem tuum, et egenos, vagosque induc in domum tuam; cum videris nudum, operi eum, et carnem tuam ne despexeris . » Hic est enim adeps, haec est pinguedo tuae solemnitatis; sic pinguescat sacrificium, et sic igne charitatis accendatur in odore suavita
Abbreviated transcription (Latin):
deferes indomũ dm̃ dei
cui. Terra nãq homo ẽ: quia
spes. & caritas dici possunt: qm̃
debaptismate natꝰ. has ante oĩa
fructificauit. Sine his audem
Siaut ꝑ terrã ȩccłiã intelliga¬
mus: primitiȩ qͥdẽ apłi erunt.
Quos xp̃c indomũ patris defe¬
rens ait. Pat̾. uolo ut ubi ego
sũ: & ipsi sint mecũ. Hon coqueᷤ
edũ in lacte matͥssue. Salua¬
tor eñi nr̃: ꝓsimilitudine carmᷤ¬

Expanded text:
res in domum Domini Dei tui. » Terra namque homo est, quia spes, charitas dici possunt, quoniam de baptismate natus, has ante omnia fructificavit; sine his autem Si autem per terram Ecclesiam intelligamus, primitiae quidem apostoli erunt, quos Christus in domum Patris deferens ait: « Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . » « Non coques haedum in lacte matris suae. » Salvator enim n
Abbreviated transcription (Latin):
unctionis oleo consꝑsa frigit᷑: illi
soli intelligunt. qui eam offerre
consueuerunt. Postquã eñi hȩc
se. & quodãmͦ altius homo ele¬
Offeret aut̃ eam calidam ĩ odo¬
tem suauissimũ dño. sacerdos
qui patri iure successerit. & tota
oblatio eremabit᷑ in altari. Om̃e
eni sacrificiũ sacerdotũ. igne con¬
sumet᷑. Nec quisquã comedet ex
eo. Et hoc quidẽ meliꝰ sentien¬
do. quã exponendo intelligimꝰ.
Non em̃ potest calida ñ eẽ. quȩ
igne sp̃s undiq circudata. tota
crematur: tota frigit᷑. & tota olco
ꝑuncta. igne consinnit᷑. Qd̃ auĩi
ait nec quisquã comedet ex eo.
adhoc ualere puto. ut ñ ad fui
ostentationẽ. ut ypochridȩ fa¬
ctunt. sed insecreto. et incordis
secretario. tã seãm oblationem
sacerdos dño offerat. Hanc igit᷑
offerre debet: cũ tempore & loco
mens eius suꝑnȩ uacat contẽpla

Expanded text:
unctionis oleo conspersa frigitur, illi unctionis oleo conspersa frigitur, illi soli intelligunt, qui eam offerre consueverunt. Postquam autem haecse, et quodam modo altius homo eleofferet autem eam calidam in odorem suavissimum Domino sacerdos qui patri iure successerioblatio cremabitur in altari; omne enim sacrificium sacerdotum igne consumatur, nec quisquam comedet ex eo, et hoc quidem melius sentiendo, quam exponendo intelligimus. Non enim potest calida non esse, quae igne spiritus undique circumdata, tota crematur, tota frigitur et tota oleo peruncta igne consumitur. Quod autem ait: « Nec quisquam comedet ex eo, » ad hoc valere puto, ut non ob sui ostentationem, quod hypocritae faciunt, sed in secreto et in cordis secretario tam sanctam oblationem sacerdos Domino offerat. Hanc ergo offerre debet, cum et tempore et loco mens ejus supernae vacat contempla
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝑ aaron & filios eius. ep̃os et
sccidoces intelligimus. utiq ad
põs & sacerdotes hec oblatio ꝑti¬
nre uidec᷑. Hanc aut̃ offerre de¬
piternus intelligat᷑. Nongͥuno
ungi &e scificati. & se ipso melior fi¬
en debet. Offerant aut̃ similȩ: de¬
eimã partẽ ephi. Quid eñĩ ꝑsimi¬
iam. nisi sacerdotis carnẽ intelligi¬
mus. quȩ dũ cõpunctionis molis
cent. & affligit᷑. suo bono exẽplo
quasi quodã cibo ceteros nutrit:
ipsũ penitꝰ totũ offeit: quia omĩs
homo decima ẽ. Unde & dragina
decuna meuangłio appellatur.
deleui quoq apłs ait. Qui deci¬
mas accipit: decimatus est. Men¬
to gͦ filii aaron. decime uocant᷑.
S quia mane & uespere diem
e noctem significat: mediũ suȩ
oblationis mane. & mediũ uesꝑe
sacerdos offerre debet. ut die et
nocte. ut omni dempore abhac
ĩmolatione ñ desistat. Dequa ad¬
huc subdit᷑. Quȩ insartagine oleo
consꝑsa friget. Qualit̃ aut̃ incor¬
dis sartagine hȩc oblatio suꝑne

Expanded text:
er Aaron et filios ejus, episcopos et sacerdotes intelligimus, utique ad episcopos et sacerdotes haec oblatio pertinere videtur. Hanc autem offerre depiternus intelligatur. Non igitungi et sanctificari, et seipso melior fieri debet. Offerunt similae decimam partem ephi. Quid enim per similam, nisi sacerdotis carnem intelligimus? Quae dum compunctionis mola teritur, et affligitur, suo bono exemplo, quasi quodam cibo caeteros nutrit. ipsum penitus offert, quia omnis homo decima est. Unde et drachma decima in Evangelio appellatur. De Levi quoque Apostolus ait: « Qui decimas accipit, decimatus est . » Merito igitur filii Aaron decimae vocantur. Sed quia mane et vespere diem et noctem significant, medium suae oblationis mane et medium vespere sacerdos offerre debet; ut die ac nocte et omni tempore ab hac immolatione non desistat. De qua adhuc subditur: « Quae in sartagine oleo conspersa frigitur. » Qualiter autem in cordis sartagine haec oblatio supernae
Abbreviated transcription (Latin):
P eliquã aut partẽ similȩ eo¬
Amedet aaron cũ filiis suis.
absq fermento: & comedet tnlo¬
co scũarii tab̃naculi. Ideo autẽ
ñ ferm̃tabit᷑. quia pais eius indñi
offert᷑ incensum. scm̃ scõrum erit.
Sic ꝓpeccato atq delicto. mares
tantũ stirpis aaron comedent il¬
lud. Legitimũ ac sẽpit̃num est
ingenerationib ur̃is. desacrificiis
dm̃. Om̃is qui detigerit illa. scĩfica¬

Expanded text:
autem partem similae comedet Aaron cum filiis suis absque fermento et comedet in loco sancto atrii tabernaculi ideo autem non fermentabitur quia pars eius in Domini offertur incensum sanctum sanctorum erit sicut pro peccato atque delicto mares tantum stirpis Aaron comedent illud legitimum ac sempiternum est in generationibus vestris de sacrificiis Domini omnis qui tetigerit illa sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
ec ẽ lex sacrificii ce liba¬
mentorũ: quȩ offerent
filii aaron. corã dño & corã al¬
tari. Tollet sacerdos pugillũ
simile. quȩ consꝑsa ẽ oleo et
totũ thus. qd̾ suꝑ similã posi¬
tum ẽ: adolebitq illud in al¬
tari inmonumentũ odoris sua¬

Expanded text:
ec est lex sacrificii, et libamentorum, quae offerent filii Aaron coram Domino, et coram altari. Tollet sacerdos pugillum similae, 137 quae conspersa est oleo, et totum thus, quod super similam positum est, adolebit illud in altari, in monumentum odoris sua
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ est de sanguine uituli. Ca
enim et hyrcus. ⁊ uitulus ide sĩg¬
lantur. Sequit᷑. Ilullus hominum
sit intabernadmn. qñ pontifex ing̾¬
turut in illa tanta contemplatione¬
cautum silentium ab om̃ib fiat. ac
si solus pontifex adẽẽt. quatiꝰ fine
strepitu.⁊ cumultu. omniq inquie¬
sua et sumptum sanguinẽ uituli
atq hyiti. fundet suꝑ cornua eipe
girum. asꝑgensq digito septies. cx¬
piet et sanctificet illud. abnimun¬
dicus filiorũ isrł. Hoc enim altare¬
eccłia ẽ. Cuius quatu or cornua. qua¬
tuor mundi partes intelligunt᷑. hoc
aliare aut̃. scpties sanguine spargt
catur Siue igitur intꝰ. siue extrapõ¬
tifex fuerit: siue contemplatiuam.¬

Expanded text:
ceptum est de sanguine vituli. » Quia enim et hircus, et vitulus idem signlantur. Sequitur: « Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingrtur, ut in illa sancta contemplatione silentium ab omnibus fiat, ac si solus pontifex adesset; quatenus sine strepitu, et tumultu omnique inquiese et sumptum sanguinem vituli atque hirci fundat super cornua eius per gyrum aspergensque digito septies expiet et sanctificet illud ab inmunditiis filiorum IsraheEcclesia est per cujus quatuor cornua quatuor mundi partes intelliguntur. Hoc autem altare septies sanguine spargitcatur. Sive ergo intus, sive extra pontifex fuerit, sive activam
Abbreviated transcription (Latin):
uq expleti fuerint ales
purgationis enis ꝓfilioae
filia: deferat agnũ agniculũ m
holocaustũ. & pullũ colũbȩ sme
curturẽ ꝓpeccato adostrũ cab̾ra¬
culi cestimonii: & tradet sacer¬
doti. qui offerat illa corã dño et
rogabit ꝓ ea: & fic mundabitur
apfluino sangumis sun. Defert
em̃ synagoga uel aliquis filius sy¬
nagoge. agnũ agniculũ in holo¬
caustũ: suntelligens se peccasse
xp̃i passionẽ predicat. & uencrã.
Noniam agnũ occidendo. sed co¬
medendo: ñ dãpnando. s adoran¬
do: ñ ꝑsequendo. sed credendo. de¬
fert aut̃ & pullũ colũbe. fiue il¬
turẽ ꝓpeccato. Ubi : Adostium
tabernaculi. Ad quid: Ut tadis
sacerdoti. Quare hoc: Qi offeist
illa corã dño. & rogabit pro sa.
osic mundabit᷑ apfluinio sangui¬
mnsiui. Quid eĩ ꝑpullũ colubȩ nͥ¬

Expanded text:
« Cumque expleti fuerint dies « Cumque expleti fuerint dies purgationis ejus, pro filio et filia deferat agnum anniculum in holocaustum et pullum columbae sive turturem pro peccato ad ostium tabernaculi testimonii et tradet sacerdoti qui offeret illa coram Domino et rogabit pro ea et sic mundabitur a profluvio sanguinis sui istenim Synagoga, vel aliquis filius Synagogae agnum anniculum in holocaustum, si intelligens se peccasse, Christi passionem praedicat, vel veneratur non jam agnum occidendo, sed comedendo; non damnando, sed adorando; non persequendo, sed credendo. Defert autem et pullum columbae, sive turturem pro peccato. Ubi? ad ostium tabernaculi. Ad quid? Ut tradat sacerdoti. Quare hoc? Qui offeret illa coram Domino, et rogabit pro ea, et sic mundabitur a profluvio sanguinis sui. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
ebdomadib. iuxta ritũ fluxus
menstruȩ: & sexaginta & sex
dieb manebit insangume puri¬
ficationis suȩ. Todiens enĩ syna¬
goga feminã parit: quotiens
iniquitatẽ oꝑat᷑. Pro hac aut̃
filia. duab ebdomadib ẽ. im¬
munda synagoga: una uideli¬
cet ante incarnationẽ xp̃i. altã
Phas eñi duas ebdomadas: co¬
tũ &e hoc & illud tempus signi¬
parere desistat: & ad fidẽ xp̃i.
se totã conuertat: ñ minus im¬
munda reputabit̃. quã simulier
eẽt. inenstruata. De menstrua uͦ
insequentib. locutun sumus. Dan¬
rificationẽ. ꝑ quos om̃s dies usq
ad scłi consũmationẽ intelligere
possumus. Hic eñ numerus ex
senariis constat. Senarius aũt nu
bona. Ommins gͥ his dieb synagoga
purficari pot̃. qm̃ in his om̃ibus.
bonũ opus facere licet. &ne forte
dicat. ñ licet sabbato curare: nuli
mhis dieb sabbatũ ponit᷑ Non
em̃ insex dieb sabbatũ continet᷑.
Hic aut̃ totus numerus exsenaris
solis conficitur.

Expanded text:
itum fluxus menstrui, et sexaginta et sex diebus manebit in sanguine purificationis suae. » Toties enim Synagoga feminam parit, quoties iniquitatem operatur. Pro hac autem filia duabus hebdomadibus est immunda Synagoga: una videlicet ante Christi incarnationem, altera has enim duas hebdomadas totum et hoc et illud tempus signiparere desistat, et ad Christi fidem se totam convertat, non minus immunda reputabitur, quam si mulier esset menstruata. De menstrua vero in sequentibus locuturi sumus. Danrificationem, per quos omnes dies usque ad saeculi consummationem intelligere possumus: hic enim numerus ex senariis constat; senarius autem nubona . » Omnibus ergo his diebus Synagoga purificari potest; quoniam in his omnibus bonum opus facere licet. Et ne forte dicat: Non licet Sabbato curare, nullum in his diebus Sabbatum ponitur, non enim in sex diebus Sabbatum continetur. Hic autem totus numerus ex senariis solis conficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
& se ꝓpeccato: illius passionis me¬
cerando & affligendo. Siquis
hominẽ intelligere uelit: ma
mo incuius carne & cute ortus
fuerit diuersus coloi. siue pustu¬
la. aut quasi lucens quippiam.
idẽ plaga leprȩ adducetur ad
aaron sacerdotẽ. uel adunum
quelibet filiorũ euis. Qui cũ
uiderit leprã incute. & pilos
inalbũ mutatos colorẽ. ipsamq
speciem lepre humilioiẽ cute
& carne reliqua: plaga leprȩ ẽ.
et arbitrio eius separabit᷑. Sicut¬

Expanded text:
 peccato; illius passionem mecerando, et affligendo. Si quis hominem intelligere velit, manmo in cujus cute et carne ortus fuerit diversus color, sive pustula, aut quasi lucens quidpiam, id est plaga leprae adducetur ad Aaron sacerdotem vel ad unum quemlibet filiorum eius qui cum viderit lepram in cute et pilos in album mutatos colorem ipsamque speciem leprae humiliorem cute et carne reliqua plaga leprae est et ad arbitrium eius separabitur sin aut
Abbreviated transcription (Latin):
adaltaris mediũ. Ommia em̃ altariᷤ
uasa exere fiunt quatenus omnes
eccłic filii. qui ꝑuasa intelligunt᷑.
clara &e consona uoce dm laudent
&e predicent et benedicant. Nisi em̃
uasa scõs significarent: uas electio¬
nis apłs ñ diceret. Quid em̃ craticu¬
la enea. nifi euangłicã predicatio¬
nẽ designat: Curaũt ȩnea dicatur.
sepe iam diximus. Huius eñ cãpa¬
nȩ clarissimus sonus: unuersũ
mundũ repleuit. Quȩ bene in mo¬
dũ retis fieri ꝑhibet᷑: qm̃ apiscato¬
rib trahitur. Dehac em̃ dñs aplis
osam. Quia eñi euangłica predi¬
qd̾dã rete capit &e tenet: ideo in
euangłio dr̃. simile ẽ regnũ celoꝵ
sagene misse inmari. & exomni
genere pisciũ congreganti. Quatu¬
or aũt anulos ȩneos. qui ꝑ quatu¬
or angulos craticulȩ positi erãt:
uel quatuor euangełistas uel
quatuor iurcutes principales
intelligimꝰ. His em̃ craticula.¬

Expanded text:
ad altaris medium. » Omnia enim vasa altaris ad altaris medium. » Omnia enim vasa altaris ex aere fiunt, quatenus omnes Ecclesiae filii, qui per vasa intelliguntur, clara et consona voce Deum laudent, et praedicent, et benedicant. Nisi enim vasa sanctos significarent, vas electionis Apostolus non diceretur. Quid vero craticula aenea, nisi evangelicam praedicationem designat? Cur autem aenea dicatur, saepe jam diximus; hujus enim campanae clarissimus sonus universum mundum replevit. Quae bene in modum crucis fieri jubetur, quoniam a piscatoribus trahitur. De hac enim Dominus apostolis osam . » Quia enim evangelica praediquodam rete capit, et tenet, ideo in Evangelio dicitur: « Simile est regnum coelorum sagenae missae in mari, et ex omni genere piscium congreganti . » Quatuor autem annulos aeneos, qui per quatuor angulos craticulae positi erant, vel quatuor evangelistas, vel quatuor virtutes principales intelligimus; his e
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ dolorũ meorũ incor¬
de meoseonsolationes tuȩ letifica¬
cmnulas ce ꝑforcipes intelligimus.
dẽ eñi ẽ eũ fuscinula carnes fer¬
uentes de olla trahere: qd carbones
ardentes de igne eriꝑe. Carnes eñi
molla ce carbones inigne: fideles
quiq intelligunt᷑. tribulationib
istrict᷑i. Uis ẽẽ fuscinula: bonum
qudẽ ẽ hanc fuscinula ẽẽ. Conso¬
lare merentes. succurre miseris. au¬
alare egenis. aꝑi carceres. liba cap¬
tiuos. Hȩ st em̃ carnes. quas nr̃a fus¬
cinula trahit. S quid ꝑigniũ recep¬
nomine affligi. uel eiꝰ amore flagrare
cognoscunt. omnẽ eis humanitatem
exhibentes libent̃ recipiunt: Si em̃i
carbones xp̃i fideles afflicti. & carita-¬
te feruidi intelligunt᷑: quicũq eos
recipit igniũ receptaculũ ẽ.
mnia em̃uasa exere fabricabis.
cratitulamq inmodũretis
eneam. ꝑcuius quatuor angulos ert̃
quatuor anuli erei. quos pones suꝑ
arulã altaris. Eritq craticula usq

Expanded text:
orum meorum in corde meo, consolationes tuae laetificacinulas, et per forcipes intelligimus; idem enim est cum fuscinula carnes ferventes de olla trahere, quod carbones ardentes de igne eripere. Carnes enim in olla, et carbones in igne, fideles quique intelliguntur tribulationibus constricti. Vis esse fuscinula? bonum quidem est in hac fuscinula esse; consolare moerentes, succurre miseris, auxiliare egenis, aperi carceres, libera captivos. Hae sunt enim carnes, quas nostra fuscinula trahit. Sed quid per ignium receps pro Christi nomine affligi, vel ejus amore flagrare cognoscunt, omnemque eis humanitatem exhibentes libenter recipiunt. Si enim carbones Christi, 99 fideles afflicti et charitate fervidi intelliguntur, quicunque eos recipit, ignium receptaculum est. « Omnia vasa ex aere fabricabis, craticulamque in modum retis aeneam, per cujus quatuor angulos erunt quatuor annuli aenei, quos pones super arulam altaris, eritque craticula usque
Abbreviated transcription (Latin):
aũt contra mensã candelabrũ.
ut fercula inposita uideantur.
scriptutra intelligi ñ ualet. Ipse
nẽ hominẽ uenientẽ in hunc
mundũ. & quia ds abaustro ue¬
niens: iccirco in latere meridia¬
no candelabrũ ponit᷑. Quia uͦ
abaquilone pandent᷑ mala suꝑ
omnẽ terrã: ideo inparte aqͥlo¬
nis ponit᷑ mensa. Illũ eñi locũ
maximȩ mitntre debemus. per
quẽ hostes in nos erũꝑe time mꝰ.
acies & tentoriũ
in introitu tab̃naculi de
iacintho & purpura coccoq bis
tincto et bisso retorta: oꝑe plu
mario. Et quinq colũpnas de¬
aurabis lignorũ sechim. ante
quas ducet᷑ tentonũ: quarum
erunt capita aurea. & baseseneȩ.

Expanded text:
autem contra mensam candelabrum, autem contra mensam candelabrum, ut fercula imposita videantur; Scriptura intelligi non valet; ipse nem hominem venientem in hunc mundum . » Et quia Deus ab austro veniet, idcirco in latere meridiano candelabrum ponitur. Quia vero ab aquilone pandentur mala super omnem terram; ideo in parte aquilonis ponitur mensa. Illum enim locum maxime munire debemus, per quem hostes in nos irrumpere timemus. « Facies et tentorium in introitu tabernaculi de hyacintho, et purpura, coccoque bis tinctomario, et quinque columnas deaurabis, lignorum setim, ante quas ducetur tentorium, quarum erunt capita aurea, et bases aeneae.
Abbreviated transcription (Latin):
dipuritatẽ significat. scđ̃m illd̃ elo¬
quia dm̃ eloquia cafta. argentum
igne exainatũ: ideo suꝑ bases
quecũq dicunt uera sunt: iusta
bilia sunt. Infelices uidei qui
his colũpnis contradicunt: qui
bases argenteas. suꝑ quas positȩ
sunt ñ attendunt. Inserit᷑ autẽ
net̃. Hoc aut̃ diuidit tabnaculũ.
& nouũ et uetus separat testam̃¬
tũ: hoc quid cęlũ aterra. quid
iusti apeccatorib differant osten¬
dit. Sequititi.
ones e propitiatorium
suꝑ arcam cestimonii in
scã scõrum: mensãq extra uelũ.
& contra mensã candelabrum
inlatere tabernaculi meridia¬
no. Mensa cm̃ stabit inparte
aquilonis. De his cm̃ omnib
superiꝰ expositũ ẽ. Propitiatori¬
ũ cm̃ ponit᷑ iuꝑ arcam.: quando
respectus diuinȩ miscrationis
subuemendo respicit eccliam
Mensa aut̃ ponit᷑ extra uelum:
quia scientia sacri eloquii nulli
inuidiose abscondit᷑. sed cunctoᷤ
saciat. quiadeam cũ gr̃arũ acti¬
one accedere desid̾ant. Ponitur

Expanded text:
m illud: « Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum ; » ideo super bases quaecunque dicunt, vera sunt, justa bilia sunt. Infelices Judaei, qui his columnis contradicunt, qui bases argenteas, super quas positae sunt, non attendunt. Inseritur ergo netur. Hoc autem velum dividit tabernaculum, et Novum, et Vetus separat Testamentum: hoc autem quid coelum a terra, quid justi a peccatoribus differant, ostendit. Sequitur: « Pones et propitiatorium super arcam testimonii in Sancta sanctorum, mensamque extra velum, et contra mensam candelabrum in latere tabernaculi meridiano. » Mensa enim stabat in parte aquilonis. De his enim omnibus superins expositum est. Propitiatorium enim ponitur super arcam, quando respectus divinae miserationis subveniendo respicit Ecclesiam. Mensa autem ponitur extra velum, quia scientia sacri eloquii nulli invidiose absconditur, sed cunctos satiat, qui ad eam cum gratiarum actione accedere desiderant. Ponitur
Abbreviated transcription (Latin):
consona indei laudib cantare ce
iubilare ñcessat. Ip̃sa ẽ em̃i cuid̃t.¬
Clama necesses. quasi tuba exalta
uocẽ tuam. Sepe em̃ iam diximꝰ.
qd̃ es precȩteris metallis clarius
& altius resonat. Unde & ꝓsono
uocis. scõrũq predicatione esfit¬
quent̃ accipitur:
aciesq inusus eius lebetes.
ad suscipiendos cineres: et
forcipes atq fuscinulas. & igniũ
receptacula. Malus lebes illede
quodr. Moablebes spei mee. hi
aut lebetes boni st̃: qui altaride¬
seruiunt. qͥ altare mundant. qui
altaris cineres suscipiunt. Phol
eñi sacerdotes intelliguntur: qu
dei altare qd̵ ẽ ȩccłia abomni so¬
diat tergentes aliorũ cineres. et
pccata inse suscipiunt. & suscipien
A abecclia longe ꝓiciunt. Susci¬
punt em̃ ut deleant: ñut teneant.
lequib dicit᷑. Peccata popłi mei
comnedent. Hi aut̃ & focipes tenent:
qͥbcarbones de igne trabant. Car¬
hones em̃ deigne trahere ẽ.: eosqui

Expanded text:
consona in Dei laudibus cantare et consona in Dei laudibus cantare et jubilare non cessat. Ipsa est enim, cuine cesses, quasi tuba exalta vocem tuam . » Saepe enim jam diximus, quod aes prae caeteris metallis clarius et altius resonat; unde et pro sono vocis sanctaque praedicatione aes frequenter accipitur. « Faciesque in usus ejus lebetes ad suscipiendos cineres, et forcipes, atque fuscinulas, et ignium receptacula. » Malus lebes ille, de quo dicitur: « Moab lebes spei meae . » Hi autem lebetes boni sunt, qui altari deserviunt, qui altare mundant, qui altaris cineres suscipiunt: per hos sacerdotes intelliguntur, qui Dei altare, quod est Ecclesia, ab omni sorditate tergentes, aliorum cineres, et peccata in se suscipiunt, et suscipiendo longe ab Ecclesia projiciunt; suscipiunt enim, ut deleant, non ut teneant, de quibus dicitur: « Peccata populi mei comedent . » Hi autem et forcipes tenent, quibus carbones de igne trahunt. Carbones enim de igne trahere, est eos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ testam̃ta nͥ duo. Hic gͥliber qui
dr deuteronomii. medius ẽ inter
utraq. siqͥdẽ illa replicat & ista
significat. Si aũt ista significat:
ubicũq hic liber ẽ quiscda lex dr:
ibi ce euangłia st̃. Aut gͥlibri moy¬
si ñ st̃ nͥ quatuor. aut eorũ qͥntus
scda lex. idẽ euangłiũ intelligit᷑.
Habet aũt hoc altare. & tres cubi¬
tos inaltitudine: quia quando
eccłia sursũ erigit᷑. tres ei cubitos
sufficit mensurare. idẽ patrẽ & fi¬
liũ et sp̃m scm̃ credere & adorare.
Noli plus mensurare:quia ulteriꝰ
egredi ñ licet. Si eñiulterius pro¬
grediaris. uel si tantũ ñ ꝓgrediaris
iam dehoc altari non eris. ẜ uidtus¬
gulos exipso erunt. Quatuor enim
comua: quatuor mundi partes in¬
celligunt᷑. Oriens uidelicet. occidensꝰ.
septẽ trio & meridies. Hec aũt qua¬
tuor cornua ex ipso sunt: quia qͣtui¬
or mundi partes ñ aliunde sed adt
ipsa eccłia st̃. Oꝑit᷑ aut̃ cotũ alois
cre. quia tota eccłia uoce claraa

Expanded text:
sunt Testamenta nisi duo. Hic ergo liber, qui dicitur Deuteronomii, medius est inter utrumque, siquidem illa replicat, et ista significat. Si autem ista significat, ubicunque hic liber est, qui secunda lex dicitur, ibi et Evangelia sunt. Aut igitur libri Moysi non sunt quatuor, aut eorum quintus secunda lex, id est Evangelium intellegitur. Habet autem hoc altare et tres cubitos in altitudine, quia quando Ecclesia sursum erigitur, tres ei cubitos sufficit mensurare, id est Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum credere et adorare. Noli plus mensurare, quia ulterius egredi non licet; si enim ulterius progrediaris, vel si tantum non progrediaris, jam de hoc altari non eris. Sequiturgulos, ex ipso erunt. » Quatuor enim cornua, quatuor mundi partes intelliguntur; Oriens videlicet, Occidens, Septentrio et Meridies: haec autem quatuor cornua ex ipso sunt, quia quatuor mundi partes, non aliunde, sed de ipsa Ecclesia sunt. Operitur autem totum altare aere, quia tota Ecclesia voce clara et
Abbreviated transcription (Latin):
catio ñ om̃s qui in eccłia st̃ in
se colligere &e retinere ualet.
Eam eñi ȩccłiȩ partẽ craticula
tenet: quȩ euangłicȩ predica¬
tioni obȩdire ñ renuit. Mediũ

Expanded text:
catio, non omnes qui in Ecclesia sunt, in se colligere et retinere valet; eam enim Ecclesiae partem craticula tenet, quae evangelicae praedicationi obedire non renuit. Mediu
Abbreviated transcription (Latin):
dit̃ ꝙo ci autãt᷑ qñ spĩtalit̾ intelligunt᷑.
Ihos aut̃ quinq libros om̃ia utri¬
isꝙ testam̃ti mandata intelligi¬
mus. Si em̃ ꝑdecẽ uerba tota lex
significat᷑. cur ꝑquinq libros in
qub ipsa eadẽ uerba continentur.
tita lex significari ñ debeat: Ante
has aũt qumq colũpnas ducebat᷑
tese semꝑ & inmente habebant.
ante colũpnas quidẽ tentorium
tendebat᷑. quia semꝑ ad colũpnas
intuebat᷑. St̃ aut̃ colũpnarum
capita aurea: quia eorũ uor &e pre¬
dicatio sapientiȩ &e scientiȩ splen¬
done refulget. Bases aut̃ eneȩ sunt:
qm̃clarũ & bene sonantẽ tinnitũ
reboant. Es cñi precunctis metal¬
lis clariꝰ sonat. Sic̃ gͥ ꝑ aurũ sapi¬
entia: ita ce ꝑ es uocis sonus intelli¬
qł. Merito gͥ colũpnȩ aurea capi¬
ia. & bases ȩneas habent: qm̃ euan¬
glica predicatio & diuinȩ legis
udlumina & sapientia quidẽ fulget̃.
efama atq sonitu ubiq resonant

Expanded text:
uando spiritualiter intelliguntur. Per hos enim quinque libros, omnia utriusque Testamenti mandata intelligimus. Si enim per decem verba tota lex significatur; cur per quinque libros, in quibus ipsa eadem verba continentur, tota lex significari non debet? Ante has autem quinque columnas ducebaturte se semper et in mente habebant. Ante columnas quidem tentorium tendebatur, 98 quia semper ad columnas intuebatur. Sunt autem columnarum capita aurea, quia eorum vox, et praedicatio sapientiae et scientiae splendore refulget. Bases autem aeneae sunt, quia clarum et bene sonantem tinnitum reboant; aes enim prae cunctis metallis clarius sonat. Sicut igitur per aurum sapientia, ita per aes vocis sonus intelligitur. Merito igitur columnae aurea capita, et bases argenteas habent, quoniam evangelica praedicatio, et divinae legis volumina et sapientia quidem fulgent, et fama atque sonitu u
Abbreviated transcription (Latin):
chonm intelligimuis: quibceli et
di potestas. quib paradisi ianuas
aꝑire &e claudere concessũ est. fit
gͥ hoc tabernaculũ de iacincto:
procelo ponit̃. Apłi uͦi celi sunt.¬
dequibus dr. Cęli enarrant głam
di. Sunt aũt &e purpura: qm̃ pur¬
pura reges designat. Reges aut̃ ap̃i
ham. Sunt aut̃ ce coccus bis tinc¬
tus: qm̃ d̾m confitendo. & ꝓximũ
docendo. ꝓprii sanguinis effusio¬
ne cruentari meruert̃. Coccusem̃¬
bis tingit᷑: qͣndo pro deo & ꝓximo
martiriũ sumitur. Sunt uero
& bissus retorta: ut pote uirtutib
candidati. & suꝑnuẽ dealbati.
magnaq inp̃liis fortitudie ro¬
borati. Bissus em̃ adhoc retorqueł.
torquebat᷑: tanto maior ẽẽ mani¬
festabat᷑. & isti quidẽ ft̃ illiche¬
rubin oculati &e plumas: qͥ too¬

Expanded text:
chorum intelligimus, quibus coeli et di potestas, quibus paradisi januas aperire et claudere concessum est. Fit ergo hoc tabernaculum de hyacintho, pro coelo ponitde quibus dicitur: « Coeli enarrant gloriam Dei . » Sunt autem et purpura, quoniam purpura reges designat. Reges apostoli sham . » Sunt autem et coccus bis tinctus, quoniam Deum confitendo, et proximum docendo, proprii sanguinis effusione cruentari meruerunt. Coccus enim tingitur, quando pro Deo, et proximo martyrium sumitur. Sunt vero et byssus retorta, utpote virtutibus candidati, et super nivem dealbati, magnaque, in praeliis fortitudine roborati: byssus enim ad hoc retorquetur, torquebantur, tanto major esse manifestabatur. Et isti quidem, sunt illi cherubim oculati et plumati, qui to
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ hoc uelũ. oꝑe plumario fas¬
sini. quatenus tertena relinquere
&e adcelestia aminis uolare doce¬
ti. Hoc gͥ uelũ qd̾ sic p̃dicat. sic
monet. sic docet. sic fuadet. euuã¬
guica predicatio ẽ. Unde & ante
quatuor colũpnas pendere dicitur.
yquas q̃tuor euuglistas intelligi¬
mus: matheũ uidelicet. marcũ.
incã. & iohannẽ. Ante hos autẽ
hoc uelũ pendet: qm̃ abipsis pin¬
gt᷑ abipsis uariat᷑. ab ipsis p̃dicat᷑.
abipsis sustinet᷑ ce portat᷑. Isti sunt

Expanded text:
ergo hoc velum opere plumario faergo hoc velum opere plumario factum, quatenus terrena relinquere, et ad coelestia animas volare, doceret. Hoc ergo velum, quod sic praedicat, sic admonet, sic docet, sic suadet, Evangelii praedicatio est. Unde et ante, quatuor columnas pendere dicitur, per quas quatuor evangelistas intelligimus; Matthaeum videlicet, Marcum, Lucam et Joannem. Ante hos autem hoc velum pendet, quoniam ab ipsis pingitur, ab ipsis variatur, ab ipsis praedicatur, ab ipsis sustinetur et portatur. Isti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
apparet. Quã pulchra aũ uarietate c¬
lũ sit concertũ. ipsi nob ocłi manss¬
tant. Ipsũ tam̃ uelũ qd̾ cab̃naculũ
diuidebat: ñ sine magno sacͣm̃to
tanta uarietate contextũ fuerat. Iaci¬
tus eñi uelo intextus: mundana
despicere.celestia amare. &siñu
ce colore tam̃ p̃dicabat. Purputã ĩq
ad amorẽ t̃ticie accẽdebant᷑. Purpura eñ
iusticiã dei designat: quã solis regi¬
bus induere licebat. Unde ce ilis
ꝑ sapientiã dr̃. Diligite iusticiã qͥ ui
dicatis terrã. Propt̃ quã causam:
&e romam pontifices ea utunt᷑. His
gͥ data ẽ purpura: quib ẽ ius in po¬
pło facere iusticiã. Coccus em̃. totꝰ
sangumeus. &e caritatis flãmeo co¬
lore bistinctus. ad martiriũ homi¬
nes prouocabat: cantaq fortitudi¬
ne roborabat: ut ñ solũ ꝓdeo. & fide
tuenda. uerũ etiã alt̾ ꝓalttro mon
ñ dubitaret. Byssus uͦ recorta: car¬
nẽ affligere &e corpons candorẽ. et
castitatẽ diligere ãmonebat. Erat

Expanded text:
tate coelum sit contextum, ipsi nobis oculi manifestant. Ipsum autem velum, quod tabernaculum dividebat, non sine magno sacramento tanta varietate contextum fuerat. Hyacinthus enim velo intextus mundana despicere, coelestia amare, et si non voce, colore tamen praedicabat; purpuram vero ad amorem justitiae accendebantur; purpura enim justitiam designat, quam solis regibus induere licebat. Unde et illis per Sapientiam dicitur: « Diligite justitiam, qui judicatis terram ; » propter quam causam et Romani pontifices ea utuntur. His ergo datur purpura, quibus est jus in populo facere justitiam. Coccus vero totus sanguineus, et charitatis flammeo colore bis tinctus ad martyrium homines provocabat, tantaque fortitudine roborabat, ut 97 non solum pro Deo et fide tuenda, verum etiam alter pro altero mori non dubitaret. Byssus vero retorta, carnem affligere, et corporis candorem et castitatem diligere admonebat. Erat
Abbreviated transcription (Latin):
ficat: qd̾ ꝑtab̾naculũ significauit
rem diuersis modis significare.
Qd̃ quidẽ in libro apocalipsis aꝑte
disnoscit᷑: ubi una eadẽq uisio
septies diuersis siguris replicatur.
Altare cm̃i hoc in loco ȩccliã desig¬
nat. Quȩ quare dicat᷑ delignis se¬
thim fieri: qui suꝑiora legit ñ ig¬
norat. Hoc aũt altare qͣdrũ est:
qm̃ in quatuor mundi partes scã
cccłia extendit᷑ & dilatat᷑. Quas

Expanded text:
naculum significavit. rem diversis modis significare. Quod quidem in libro Apocalypsis aperte dignoscitur, ubi una eademque visio septies diversis figuris replicatur. Altare enim hoc in loco Ecclesiam designat: quod quare dicatur fieri de lignis Setim, qui superiora legit, non ignorat. Hoc autem altare quadrum est, quoniam in quatuor mundi partes sancta Ecclesia extenditur et dilata
Abbreviated transcription (Latin):
euugłistarũ predicatiõi nulla
sapientia uł scientia cõparari
potest. Habent aũt capita aurea
mqͥb desiderabił thesaurus reqͥes¬
cit. & reuera capita aurea st̃.: deqͥb
cãaurea.tã fulgida.tãclara.&p̃cio¬
sau̾ba manart̃. Unde ꝑpsalmistã¬

Expanded text:
elistarum praedicationi nulla sapientia vel scientia comparari potest. Habent autem capita aurea, in quibus desiderabilis thesaurus requiescit. Et revera capita aurea sunt, de quibus tam aurea, tam fulgida, tam clara et pretiosa verba manarunt. Unde per Psalmista
Abbreviated transcription (Latin):
cortinarũ postergũ tabernacul
pependisse puto: qm̃ decẽ cubi¬
torũ erat longitudo tabularũ.
suꝑ quas cortinȩ tendebantur.
Suꝑ cortinas aut & saga posita
erant: quorũ unus cubitꝰ pende¬
bat ex uno latere tab̾naculice
alt̾ exaltero. Qd ideo quidem
fiebat: quia saga duob quidẽ
cubitis longiora erant quam
cortine. Preterea si tabnaculi
longitudo plus triginta cubi¬
tis erat: tabulis utiq claudi ñ
poterat. Erant em̃ tabulȩ uigin¬
ti ex uno latere tab̃naculi. & ui¬
ginti ex altero: quȩ singulȩ ha¬
bebant inlatitudine cubitum
&e dimidiũ. Quisimul iuncti: ñ
fiunt nͥ cubiti triginta.
acies & uelũ de iacincto
& purpura. coccoq bistine¬
to & bysso retorta:ope pluma¬
rio. et pulchra uarietate contex¬
tũ. Qd̾ appendes ante qͣttuor co¬
lũpnas delignis sethi: quȩ ipse

Expanded text:
cortinarum post tergum tabernaculi cortinarum post tergum tabernaculi pependisse puto, quoniam decem cubitorum erat longitudo tabularum, super quas cortinae tendebantur. Super cortinas autem et saga posita erant, quorum unus cubitus pendebat ex uno latere tabernaculi, et alter ex altero. Quod ideo quidem fiebat, quia saga duobus quidem cubitis longiora erant, quam cortinae. Praeterea, si tabernaculi longitudo plus triginta cubitis erat, tabulis utique claudi non poterat: erant enim tabulae viginti ex uno latere tabernaculi, et viginti ex altero, quae singulae habebant in latitudine cubitum, et dimidium, qui simul juncti non faciunt nisi cubitos triginta. acies et velum de hyaciet purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta, opere plumario, et pulchra varietate contextum, quod appendes ante quatuor columnas de lignis setim, » e