comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum imꝑfeetum respicit. inde ad hu¬
militatis culm̃ ꝑfectior assurgat. Non
suoꝵ detrim̃ta tolerant: inde maiora
lucra conuersis aliis reportant: qͥa dum
eis uacare ut appetunt ñ lic&: rapere
secum alios quib admiscent᷑ lib&. Fit gͦ
mira dispositione pietatis. ut unde se
destructiores estimant: inde locupleti¬
ores ad cȩlestis patriȩ constructionem
cepta desideria minime ꝑueniunt: ut
ipsa int̾ueniente tarditate ad eadem
desideria laxato m̃tis sinu dilatent᷑:
& quȩ extenuari fortasse impleta pote¬
rant. magna dispositione agit᷑. ut re-¬
pulsa crescant. Sic quippe mortificari
appetunt. ut iam ꝑfecte̾ si liceat condi¬
toris sui faciem contemplent᷑: s eorũ
desiderium differt᷑. ut ꝓficiat: & tardi¬
tatis suȩ sinu nutrit᷑. ut crescat. Unde
bene sponsa in sponsi sui specie anhe¬
lans clamat. In lectulo meo ꝑ noctes
quȩsiui quẽ diligit anima mea: quȩsi¬
ui illũ & ñ inueni. Abscondit se sponsꝰ

Expanded text:
se imperfectum respicit, inde ad humilitatis culmen perfectior assurgat.  Vesuorum detrimenta tolerant, inde majora lucra, conversis aliis, reportant; quia dum eis vacare ut appetunt non licet, rapere secum alios, quibus admiscentur, libet. Fit ergo mira dispensatione pietatis ut unde se destructiores aestimant, inde locupletiores ad coelestis patriae constructionem cepta desideria minime perveniunt, ut ipsa interveniente tarditate, ad eadem desideria laxato mentis sinu dilatentur; et quae extenuari fortasse impleta poterant, magna dispositione agitur, ut repulsa crescant. Sic quippe mortificari appetunt, ut jam perfecte, si liceat, conditoris sui faciem contemplentur. Sed eorum desiderium differtur, ut proficiat; et tarditatis suae sinu nutritur, ut crescat. Unde bene sponsa in sponsi sui desilans, clamat: In lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea; quaesivi illum, et non inveni . Abscondit se sponsus,
Abbreviated transcription (Latin):
apud imꝑitoꝵ m̃tes ipsi de scientiae
singularitate głant᷑: qͣm ut diximꝰ
occultã insinuant: qͥa scilic& ut mi¬
ra ostendere ualeant. hanc se latent̃
ꝑcepisse confirmant. Unde apud sa¬
lomonẽ hereticoꝵ speciẽ mulier tenens
dicit. Aquȩ furtiuȩ dulciores st̃: & pa¬
nis absconditꝰ suauior. Unde hic qͦq
subdit᷑. Et quasi furtiue suscepit
auris mea uenas susurrii eiꝰ. Furti¬
ue susurrii uenas ꝑcipiunt: qͥa socia¬

Expanded text:
e scientiae singularitate gloriantur. Quam, ut diximus, occultam insinuant, quia scilicet ut miram ostendere valeant, hanc se latenter percepisse confirmant. Unde apud Salomonem haereticorum speciem mulier tenens, dicit: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior . Unde hic quoque subditur: Et quasi furtive suscepit auris mea venas susurrii ejus. Furtive susurrii venas
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ cecitatis nr̃e tenebras cũ stu¬
diose conspicimꝰ: m̃tẽ ad lam̃ta ꝓuo¬
camus. Elet enĩ cecitatẽ quã foris
patitur: si humilit̃ meminit qͦ de
interiorib lumine priuat᷑: cũq te¬
nebras quib circũdat᷑ respicit: splen¬
doris intimi ardenti se desiderio af¬
fligit: om̃iq intentionis annisu se¬
m& ipsam concutit: & suꝑnam lucẽ
quam condita deseruit. repulsa qͣrit
Unde fit plerũq ut in ipsis piis fletib
illa int̾ni gaudii claritas erumpat:
&mens quȩ intorpore prius ceca ia¬
cuerat. ad inspectionẽ fulgoris inti¬
mi suspiriis uegetata conualescat.

Expanded text:
mirum caecitatis nostrae tenebras cum stumirum caecitatis nostrae tenebras cum studiose conspicimus, mentem ad lamenta provocamus. Flet enim caecitatem, quam foris patitur, si humiliter meminit quod interiorum lumine privetur. Cumque tenebras quibus circumdatur respicit, splendoris intimi ardenti se desiderio affligit, omnique intentionis nisu semetipsam concutit, et supernam lucem, quam condita deseruit, repulsa quaerit. Unde fit plerumque ut in ipsis piis fletibus illa interni gaudii claritas erumpat, et mens quae in torpore caeca jacuerat, ad inspectionem fulgoris intimi suspiriis vegetata convalescat.
Abbreviated transcription (Latin):
autem subdit᷑: & circũdedit eũ ds̃ te¬
nebris. Tenebris nãq homo circũdat᷑.
quia qͦmuis cęlesti desiderio ferueat.
quid de sem& ipso sit dispositũ intrin¬
secus ignorat: & ualde metuit ne qͥd
sibi in iudicio obius: qͦd se de se nc̃ &¬
in desiderio boni feruoris latet. Te¬
nebris homo circũdat᷑: qͥa ignoran¬
tiȩ suȩ caligine p̃mit᷑. An denebris
circũdatꝰ ñ. ẽ qui plerũq p̃teritorũ
ñ menunit: futura ñ inuenit: p̃sen¬
tia uix cognoscit: Tenebris se circũ¬
datũ quidam sapiens uiderat: cum
dicebat. Quȩ in ꝓspectu st̃ inueni¬
mus cũ labore: & quȩ in cęlis sunt
qͥs inuestigabit: His se tenebris ꝓ¬
pħa circũdatũ uidit: cũ dispositio¬
nis intimȩ penetrare int̾na ñ potu¬
it. dicens. Posuit tenebras latibulũ
suũ. Auctor enĩ nr̃ qͥa nobis in hoc
exilio deiectis lucem suȩ uisionis ab¬
stulit: sese nr̃is ocłis quasi in tene¬
brarũ latibulo abscondit.Quas ni

Expanded text:
 circumdedit eum Deus tenebris. Tenebris namque homo circumdatur; quia quamvis coelesti desiderio ferveat, quid de semetipso sit dispositum intrinsecus, ignorat. Et valde metuit, ne quid sibi in judicio obviet, quod se de se nunc in desiderio boni fervoris latet. Tenebris homo circumdatur, quia ignorantiae suae caligine premitur. An tenebris circumdatus non est, qui plerumque praeteritorum non meminit, futura non invenit, praesentia vix cognoscit? Tenebris se circumdatum quidam sapiens viderat, cum dicebat: Quae in prospectu sunt, invenimus cum labore; et quae in coelis sunt, quis investigabit ? His se tenebris Propheta circumdatum vidit, cum dispositionis intimae penetrare interna non potuit, dicens: Posuit tenebras latibulum suum . Auctor enim noster, quia nobis in hoc exsilium dejectis, lucem suae visionis abstulit, sese nostris oculis quasi in tenebrarum latibulo abs
Abbreviated transcription (Latin):
suspiro. Comedere nãq ẽ. animã su¬
ꝑnȩ lucis contemplationib pasci. Sus¬
pirat gͦ antequã comedat: quia priꝰ
gemitib tribulationis afficit᷑ & post¬
modũ contemplationis refectione sa¬
ciatur. Nisi enĩ suspir&. ñ comedit:
quia qui se in hoc exilio ꝑ desideri¬
oꝵ cȩlestiũ lam̃ta ñ humiliat: int̾¬
ne patriȩ gaudia ñ degustat. Aue¬
ritatis enim pabulo ieuini sunt: qui
in hac ꝑegrinationis inopia letant᷑:
suspirat aut̃ qui comedit: quia qͦs
amor ueritatis afficit. etiã refertio
contemplationis pascit. Suspirans.
ꝓpħa comedebat. cũ dicer&: fuert̃ mͥ
lacrimȩ meȩ panes. Luctu enim suo
anima pascit᷑: cũ ad suꝑna gaudia
flendo subleuat᷑. & intus qͥdẽ doloriᷤ
sui gemitũ tolerat: s eo refectionis
pabulũ ꝑcipit. quo uis amoris ꝑ lacri¬
mas emanat. Vnde recte & eamdẽ¬

Expanded text:
s. --Comedere namque est animae, supernae lucis contemplationibus pasci. Suspirat ergo antequam comedat, quia prius gemitibus tribulationis afficitur, et postmodum contemplationis refectione satiatur. Nisi enim suspiret, non comedit; quia qui se in hoc exsilio per desideriorum coelestium lamenta non humiliat, aeternae patriae gaudia non degustat. A veritatis enim pabulo jejuni sunt, qui in hac peregrinationis inopia laetantur. Suspirat autem qui comedit, quia quos amor veritatis afficit, etiam refectio contemplationis pascit. Suspirans Propheta comedebat, cum diceret: Fuerunt mihi lacrymae meae panes . Luctu enim anima pascitur, cum ad superna gaudia flendo sublevatur. Et intus quidem doloris sui gemitum tolerat, sed eo refectipabulum percipiebat, quo hic vi amoris per lacrimas emanabat. Preter vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ensandũ uͦ ẽ qͦd carnales .iiii.¬
m̃tes idcirco p̃sentia diligt̃: quia
uita carnis quã sit fugitiua. minime
ꝑpendunt. Nam si uelocitatẽ tran-¬
situs eius aspicerent: hanc etiã ꝓspe¬
rantẽ minime amarent. Scã autem
ȩccła in electis suis cotidie qͣntus sit
rebus exteriorib cursus conspicit: &
idcirco in intimis pedẽ sollicite inten¬
tionis figit. Unde & apte subditur.¬
similitudine tempus carnis celȩ cõpa¬
ratur: quia sicut tela filis. sic uita mor¬
talis dieb singulis ꝓficit: s quo aug¬

Expanded text:
--Pensandum vero est quod carnales m--Pensandum vero est quod carnales mentes idcirco praesentia diligunt, quia vita carnis quam fugitiva sit minime perpendunt. Nam si velocitatem transitus ejus aspicerent, hanc etiam prosperantem minime amarent. Sancta autem Ecclesia in electis suis quotidie quantus sit rebus exterioribus cursus conspicit, et idcirco in intimis pedem sollicitae intentionis figit. Unde et apte subditursimilitudine tempus carnis telae comparatur, quia sicut tela filis, sic vita mortalis diebus singulis proficit; sed quo a
Abbreviated transcription (Latin):
quippe ȩccłȩ corpore. hii qui solis exti¬
orib curis inseruiunt. congrue cutis
uocant᷑ que nimirũ eutis arescendo at¬
trahitur: quia m̃tes carnaliũ dũ p̃sentia
diligunt. & quasi uixta posita concupi¬
scunt: ad futura tendi ꝑ longanimita¬
tem nolunt. Qui dum int̾nȩ spei pin¬
guedinẽ negligunt: ut adtrahant᷑ are¬
fiunt: quia si eoꝵ corda desꝑatio ñ sic-¬
car&: nequaqͣm ȩstus hȩc pusillanimi¬
tatis attraher&. Hanc nãq attractio¬
nem psalmista formidauerat: cũ sic¬
citatem m̃tis metuens dicebat. Sicut
adipe pinguedinis repleat᷑ anima mea.
Adeps quippe pinguedinis aninam re-¬
plet: cum hanc contra presentiũ de-¬
siderioꝵ ȩstum suꝑnȩ spei infusio refo¬
uet. Cutis gͦ arescens attrahit᷑: cũ cor
reb exteriorib deditũ. atq ex desꝑa¬
tione siccatũ. in auctoris sui amore
ñ tenditur: s in sem& ipso ut ita dixe¬
rim rugosa cogitatione replicat᷑.¬

Expanded text:
quippe Ecclesiae corpore hi qui solis exteriquippe Ecclesiae corpore hi qui solis exterioribus curis inserviunt, congrue cutis vocantur. Quae nimirum cutis arescendo attrahitur, quia mentes carnalium, dum praesentia diligunt, et quasi juxta posita concupiscunt, ad futura tendi per longanimitatem nolunt. Qui dum internae spei pinguedinem negligunt, ut attrahantur arefiunt, quia si eorum corda desperatio non siccaret, nequaquam 253 aestus haec pusillanimitatis attraheret. Hanc namque attractionem Psalmista formidaverat cum, siccitatem mentis metuens, dicebat: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . Adeps quippe pinguedinis animam replet, cum hanc contra praesentium desideriorum aestum supernae spei infusio refovet. Cutis ergo arescens attrahitur cum cor rebus exterioribus deditum, atque ex desperatinon tendit sed in semetipso, ut ita dixerim, rugosa cogitatione replicat
Abbreviated transcription (Latin):
carnis putredine. aliqͣndo aut̃ graua-¬
ri sordib pulueris inuenimꝰ. Multi
quippe in ea sunt. qui dũ amori car-¬
nis inseruiunt. fetore luxuriȩ compu¬
trescunt: & sunt ñnulli qͥ a uolupta¬
te quidẽ carnis abstinent: s tam̃ tota
m̃te in t̾renis actib iacent. Dicat gͦ
scã ȩccła unius m̃bri sui uocib: dicat
quid de utroq genere hominũ tolerat.
Induta. ẽ. caro mea putredine: & sordib
pulueris. Ac si aꝑte insinuet dicens.
Sunt pleriq qui mͥ ꝑ fidem membra st̃.
s tam̃ sana uel munda ꝑ actionẽ ñ st̃
quia aut uicti desideriis turpib ad cor¬
ruptionis putredinẽ defluunt: aut t̾re¬
nis actib dediti puluere consꝑguntur.
In illis enim qͦs lubricos dolero carnem
uidelics putrescentem gemo: in istis au¬
tem quos terrena quęrentes patior. qͥd
aliud quã fȩdatos puluere porto: Un¬
de apte simul de utrisq subiungit᷑.
Cutis mea aruit. & contracta. ẽ In scãe

Expanded text:
carnis putredine, aliquando autem gravacarnis putredine, aliquando autem gravari sordibus pulveris invenimus. Multi quippe in ea sunt qui, dum amori carnis inserviunt, fetore luxuriae computrescunt. Et sunt nonnulli qui a voluptate quidem carnis abstinent, sed tamen tota mente in terrenis actibus jacent. Dicat ergo sancta Ecclesia unius membri sui vocibus, dicat quid de utroque genere hominum tolerat: Induta est caro mea putredine et sordibus pulveris. Ac si aperte insinuet, dicens: Sunt plerique qui mihi per fidem membra sunt, sed tamen sana vel munda per actionem non sunt, quia aut, victi desideriis turpibus, ad corruptionis putredinem defluunt, aut, terrenis actibus dediti, pulvere consperguntur. In illis enim quos lubricos tolero carnem videlicet putrescentem gemo, in istis autem quos terram quaerentes patior quid aliud quam foedatam pulvere porto?  apte simul de utrisque subjungitur: Cutis mea aruit, et contracta est. In sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
perius diximꝰ. soliditatẽ ingenitã cũ¬
uoluntarie homo deseruit. sese in uo¬
uel ꝑ ĩmunda oꝑa labit᷑. uel ꝑ cogita¬
tiones illicitas fędatur. Ut enim ita
dixerim. culpȩ suȩ penalit̾ subdita ip¬
sa iam natura nr̃a facta. ẽ. extra natu¬
ram: & remissa. usq ad ꝑuersa opera
ducitur: restricta aut̃ ꝑuersoꝵ operũ
importuna cogitatione fuscat᷑. Per ex¬
pletionẽ gͦ actionis illicitȩ carnẽ pu¬
tredo afficit: ꝑ leuitatẽ uͦ cogitationis
imꝓbȩ quasi ante ocłos puluis surgit.
Consentiendo uiciis. putredine atterim
uicioꝵ uͦ imagines in corde tolerando.
sordib pulueris fȩdamur. Ait gͦ. Indu¬
ta .ẽ. caro mea putredine: & sordib pul¬
ueris. Acsi aꝑte dicer&. Carnalem
uitã quã patior. aut tabes lubricȩ oꝑa¬
tionis polluit: aut ex uicioꝵ memoria
caligo miserȩ cogitationis p̃mit. Quod¬
tam̃ si ex uoce ȩccłȩ uniuersalis accipi¬
mus: aliqͥndo hanc ꝓculdubio dubio

Expanded text:
perius diximus, soliditatem ingenitam voluntarie homo deseruit, et sese in covel per immunda opera labitur, vel per cogitationes illicitas foedatur. Ut enim ita dixerim, culpae suae poenaliter subdita, ipsa jam natura nostra facta est extra naturam; et remissa usque ad perversa opera ducitur, restricta autem perversorum operum importuna cogitatione fuscatur. Per expletionem ergo actionis illicitae carnem putredo afficit, per levitatem vero cogitationis improbae quasi ante oculos pulvis surgit. Consentiendo vitiis putredine atterimur, vitiorum vero imagines in corde tolerando sordibus pulveris foedamur. Ait ergo: Induta est caro mea putredine et sordibus pulveris. Ac si aperte diceret: Carnalem vitam, quam patior, aut tabes lubricae operationis polluit, aut ex vitiorum memoria caligo miserae cogitationis premit. tamen si ex voce Ecclesiae universalis accipimus, aliquando hanc procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
Sol& namq mestũ animũ spes uel fal¬
sa refouere: s at pęnã suã reꝓbi gra¬
uius sentiant. & spẽ de uenia amit¬
tunt: unde flammis ultricib traditꝰ
ñ sibi ut diximꝰ. s opitulari fr̃ib con¬
cupiuit: qͥa nũquã se igniũ carere tor¬
m̃tis. adiuncto desꝑationis supplicio
agnouit. Hinc salomon ait. Qdcũq
potest manus tua facere. instant̃ ope¬
rare: quia nec opus. nec ratio. nec sci
entia. nec sapientia erit apud infe¬
ros quo tu ꝓperas. Neqͣqͣm gͦ ad ui¬
denda bona ocłs reuertit᷑: qͥa retri¬
butionẽ suã mens inueniens. ad ope¬
rationis usum nullatenus reuocat᷑.
Quia gͥ fugit om̃e qͦd cernit᷑. & mansu¬
ra sunt quȩ sequunt᷑: bene beatꝰ iob
uno uersu utraq cõplexꝰ. ẽ. dicens.
mem̃to quia uentus. ẽ. uita mea: nec re-¬
uertetur ocłs m̃s ut uideat bona. Cur¬
sum quippe p̃sentiũ contẽplat᷑. ait. me¬
m̃to quia uentus. ẽ. uita mea: et̃nita¬

Expanded text:
Solet namque moestum animum spes vel falSolet namque moestum animum spes vel falsa refovere, sed ut poenam suam reprobi gravius sentiant, et spem de venia amittunt. Unde flammis ultricibus traditus non sibi, ut diximus, sed opitulari fratribus concupivit, qui nunquam se ignium carere tormentis adjuncto desperationis supplicio agnovit. Hinc Salomon ait: Quodcumque potest manus tua facere, instanter operare; quia nec opus, nec ratioentia, nec sapientia erunt apud inferos, quo tu properas . Nequaquam ergo ad videnda bona oculus revertetur, quia retributionem suam mens inveniens, ad operationis usum nullatenus revocatur. Quia igitur fugit omne quod cernitur, et mansura sunt quae sequuntur, bene beatus Job uno versu utraque complexus est, dicens: mento quia ventus est vita mea, nec revertetur oculus meus ut videat bona. Cursum quippe praesentium contemplatus ait: Memento quia ventus est vita mea. Aeternita
Abbreviated transcription (Latin):
recte nẽ cũ dep̃catione ĩmolatio eiꝰdẽ
uirtutis offert᷑. cũ dr̃: mem̃to qͥa uen¬
tus. ẽ. uita mea. Acsi aperte diceret᷑.
Transeuntẽ uelocit benignus respice:
quia & tanto a te uideri misericordiꝰ
debeo. qͣnto ipse a consideratione bre¬
uitatis meȩ oculos ñ auerto. S quia
dum tempꝰ uitȩ p̃sentis abscidit᷑. ad
oꝑationẽ ꝓmerendȩ ueniȩ ulterius ñ
reditur: recte subiungit᷑. Nec reuer
tetur ocłs ms ut uideat bona. Ad ui-¬
denda bona extincti oculꝰ ñ redit qͥa
ad exibenda recta oꝑa. exuta carne ani¬
ma ñ recurrit. Hinc ẽ. qͦd diues quẽ
inferni flãma cruciabat. qͥa seme. ipsũ
reparare oꝑando ñ posset agnouerat:
neqͦquã sibi. s relictis fr̃ib ꝓdesse sa¬
tagebat. dicens. Rogo pater abraham.
ut mittas eũ in domũ patris mei. ha¬
beo enĩ quinq fr̃s: ut testet᷑ illis. ne
& ipsi ueniant in locũ hc̃ torm̃torũ.¬

Expanded text:
recte nunc cum deprecatione immolatio ejusdem recte nunc cum deprecatione immolatio ejusdem virtutis offertur, cum dicitur: Memento quia ventus est vita mea. Ac si aperte diceretur: Transeuntem velociter benignus respice, quia et tanto a te videri misericordius debeo, quanto ipse a consideratione brevitatis meae oculos non averto. Sed quia dum tempus 255 vitae praesentis absciditur, ad operationem promerendae veniae ulterius non reditur, recte subjungiturtatur oculus meus, ut videat bona. - Ad videnda bona exstinctus oculus non redit, quia ad exhibenda recta oma non recurrit. Hinc est quod dives quem inferni flamma cruciabat, quia semetipsum reparare operando non posset agnoverat; nam nequaquam sibi, sed relictis fratribus prodesse satagebat, dicens: Rogo te, pater Abraham, ut mittas eum in domum patris mei, habeo enim quinque fratres, ut testetur illis, ne et ipsi veniant in locum h
Abbreviated transcription (Latin):
quippe dies quęrit᷑. in die uesꝑa desi¬
deratur: quia nimirũ dolor ñ ꝑmit¬
tit placere quȩ ad sunt: cũq mentẽ
ꝑ exꝑim̃tũ p̃sentiũ afficit: semꝑ hanc
quasi consolanti desiderio ad aliud ꝑ
exspectationẽ tendit. Sed quia & af¬
flicta mens. ꝑ appetitũ ducit᷑ s. tam̃
dolor eius etiam seductus desideriis non
doloris exprimit᷑ cum ꝓtinus subinfert᷑¬

Expanded text:
quippe dies quaeritur, in die vespera desiquippe dies quaeritur, in die vespera desideratur, quia nimirum dolor non permittit placere quae adsunt; cumque mentem per experimentum praesentium afficit, semper hanc quasi consolante desiderio ad alia per exspectationem tendit. Sed quia et afflicta mens per appetitum ducitur, et tamen dolor ejus etiam seductus desideriis non doloris exprimitur, cum protinus subinfert
Abbreviated transcription (Latin):
riosas enumeraui mͥ. In cõparatione
enim duo sunt quȩ p̃misit: in exp̃ssi¬
os reddidit: quia quo magis ȩt̃nũ re¬
frigerium quęrit᷑. eo magis conspicit᷑
quã uacue ꝓ ista uita laborat᷑. ad p̃sto¬
lantem uͦ laboriosas noctes subintu¬
lit: qͥa qͦ magis ex t̃mino oꝑis p̃miũ
qͦd assequamur inspicimus: eo magis
ingemiscimꝰ diu nos nescisse qͦd quere¬
remus. Unde & ipsa penitentis cura
uigilant̾ exprimit᷑. ut laboriosas noc¬
tes enumerasse diceret᷑: qͥa quanto
uerius ad dm̃ reuertimur. tanto sub¬
tilius labores quos ꝑ ignorantiã in
hoc mundo ꝑtulimꝰ. dolendo pensamꝰ.
Nam quo unicuiq plus dulce fit qͦd de
ȩternis desiderat: eo ei magis graue
ostendit᷑ qͦd ꝓ p̃sentiũ amore tolerabat.
i uero ad solam hystoriã .Iii.¬
sequentia uerba pensantur: ꝑ hȩc
ꝓcul dubio animus dolentis exprimi¬
tur. qualit̃ ꝑ diuersos motꝰ desiderii
mesticia impellente uariat᷑. Nã sub¬

Expanded text:
riosas enumeravi mihi. In comparatione riosas enumeravi mihi. In comparatione enim duo sunt, quae praemisit. In expressios reddidit, quia quo magis aeternum rerefrigerium quaeritur, eo magis conspicitur quam vacue pro vita ista laboratur. Ad praestolantem vero laboriosas noctes subintulit, quia quo magis ex termino operis praemium quod assequamur inspicimus, eo magis ingemiscimus diu nos nescisse quod quaerimus. Unde et ipsa poenitentis cura vigilanter exprimitur, ut laboriosas noctes enumerasse diceretur, quia quanto verius ad Deum revertimur, tanto subtilius labores, quos per ignorantiam in hoc mundo pertulimus, dolendo pensamus. Nam quo unicuique plus dulce fit quod de aeternis desiderat, eo ei magis grave ostenditur quod pro praesentium amore tolerabat. Si vero ad solam historiam sequentia verba pensantur, per haec procul dubio animus dolentis exprimitur qualiter per diversos motus desiderii, moestitia impellente, variatur. Nam sub
Abbreviated transcription (Latin):
enin labores nr̃os aduersitas sequit᷑.
quasi uitȩ nr̃ȩ uacui m̃ses arguunt᷑.
quia ex completione actionũ agnosci¬
tur: quã frustra in actionib sudabat᷑.
pro ignorantia ponit᷑. paulo attestan¬
te qui uenturã uitã scientib discipłis
dicit. om̃s uos filii lucis estis & filiĩ di
ei. ñ sumus noctis neq tenebrarũ: qͥb
p̃misit. uos aut̃ fr̃s ñ estis in tenebris
ut uos dies illa tãquã fur cõphendat.
potest hoc in loco ex eoꝵ ꝑsona uox
scẽ eccłȩ accipi: qui post ignorantiȩ
suȩ caliginẽ ad amorẽ rectitudinis re¬
deunt: & ueritatis radiis illustrati.
fletib diluunt. qͦd errauert̃. Illumi¬
natus &enim quisq respicit: quam
turpe fuerit qͦd p̃sentis uitȩ amore
estuanti seruo. & desideranti finem
mercennario comparat dicens. sicut
seruus desiderat umbrã. & sicut mer¬
cennarius p̃stolat᷑ finẽ oꝑis sui: sic et
ego habui m̃ses uacuos. & noctes labo

Expanded text:
enim labores nostros adversitas sequitur, enim labores nostros adversitas sequitur, quasi vitae nostrae vacui menses arguuntur, quia ex completione actionum agnoscitur quam frustra in actionibus sudabaturpro ignorantia ponitur, Paulo attestante, qui venturam vitam scientibus discipulis dicit: Omnes vos filii lucis neque tenebrarum ; quibus praemisit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies illa tanquam fur comprehendat ; potest hoc in loco ex eorum persona vox sanctae Ecclesiae accipi, qui post ignorantiae suae caliginem ad amorem rectitudinis redeunt, et, veritatis radiis illustrati, fletibus diluunt quod erraverunt. Illuminatus etenim quisque respicit quam turpe fuerit quod praesentis vitae amore laestuanti servo et desideranti finem mercenario comparat, dicens: Sicut servus desiderat umbram et sicut mercenarius praestolatur finem operis sui: sic et ego habui menses vacu
Abbreviated transcription (Latin):
noctes enumerat: quia tribulationũ
tenebras quasi in caligine uitȩ p̃sen¬
tis portat. In his autẽ qui & transe¬
untẽ mundũ diligunt. & tam̃ eius
contrarietate fatigantur. simul m̃ses
uacuos. & noctes laboriosas tolerat.
quia eoꝵ uitã & retributio subseqͣns
nulla remunerat: & p̃sens tribula¬
tio angustat. Recte autẽ neqͣ ꝗͣ dies
s in eis m̃ses uacuos habere se ꝑhibs:
mensiũ quippe nomine. dierũ collectio
& sũma signatur. Per diẽ gͦ una quȩq
actio exprimi potuit: ꝑ menses autẽ
actionũ finis innuit᷑. Et sepe cum in
hoc mundo aliquid agimus. intenta
spei alacritate suspensi. hoc ipsum qͦd
agimus uacuũ ñ putamꝰ: s postquã
ad actionũ t̃minũ ꝑuenimꝰ. ñ obtinen¬
tes quȩ appetimus laborasse nos in ua¬
cuũ dolemꝰ. Non solum igitur dies. s
m̃ses uacuos ducimꝰ: cũ nos in t̾renis
actionib sine fructu laborasse ñ ex ac¬
tionum principio. s fine pensamꝰ. Cũ

Expanded text:
noctes enumerat, quia tribulationum noctes enumerat, quia tribulationum tenebras quasi in caligine vitae praesentis portat. In his autem qui et transeuntem mundum diligunt, et tamen ejus contrarietate fatigantur, simul menses vacuos et noctes laboriosas tolerat, quia eorum vitam et retributio subsequens nulla remunerat, et praesens tribulatio angustat. Recte autem nequaquam dies, sed in eis menses vacuos habere se perhibet. Mensium quippe nomine dierum collectio et summa signatur. Per diem ergo unaquaeque actio exprimitur, per menses autem actionum finis innuitur. Et saepe cum in hoc mundo aliquid agimus, intenta spei alacritate suspensi, hoc ipsum quod agimus vacuum non putamus; sed postquam ad actionum terminum pervenimus, non obtinentes quae appetimus, laborasse nos in vacuum dolemus. Non solum igitur dies, sed et menses vacuos ducimus, cum nos in terrenis actionibus sine fructu laborasse, non ex actionum principio, sed fine pensamus. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad uocẽ sc̃ȩ eccłȩ ducit᷑: intellectus eius
sustin&. Ipsa noctes laboriosas enumerat:
quȩ in m̃bris fortib multiplices tribu¬
lationes portat. In hac & enim uita quȩ¬
dam laboriosa sunt: quedam uacua:
quȩdã uͦ uacua simul & laboriosa.
Amore quippe conditoris p̃sentis uitȩ
tribulationib exerceri laboriosũ qͥdẽ. ẽ.
s uacuũ ñ . ẽ: amore autẽ scłi uolupta¬
tib solui. uacuũ quidẽ. ẽ s ñ laboriosũ.
amore uͦ enisdẽ scłi aduersa aliqua
ꝑpeti. & uacuũ simul. ẽ. & laboriosũ:
quia & ex aduersitate mens afficitur:
& remunerationis p̃mio ñ replet᷑. In
his itaq scã ȩccła qui in ea iam positi
adhuc uoluptatib defluunt. & ꝓinde
fructu boni oꝑis non ditant᷑. menses
uacuos ducit: quia uitȩ tẽpora sine
retributionis munere expendit: in
his uͦ qui ȩt̃nis desideriis dediti. mũ¬
di huiꝰ aduersa patiunt᷑. laboriosas

Expanded text:
ad vocem sanctae Ecclesiae ducitur, intellectus ejus ad vocem sanctae Ecclesiae ducitur, intellectus ejus sustinet. Ipsa noctes laboriosas enumerat, quae in membris fortibus multiplices tribulationes portat. In hac etenim vita quaedam laboriosa sunt, quaedam vacua. Quaedam vero vacua simul et laboriosa. Amore quippe conditoris, praesentis vitae tribulationibus exerceri, laboriosum quidem est, sed vacuum non est. Amore autem saeculi, voluptatibus solvi vacuum quidem est, sed non laboriosum. Amore vero ejusdem saeculi adversa aliqua perpeti et vacuum simul est et laboriosum, quia et ex adversitate mens afficitur, et remunerationis praemio non repletur. In his itaque sancta Ecclesia qui in ea jam positi adhuc voluptatibus defluunt, et proinde fructu boni operis non ditantur, menses vacuos ducit, quia vitae tempora sine retributionis munere expendit. In his vero qui, aeternis desideriis dediti mundi hujus adversa patiuntur, laboriosas
Abbreviated transcription (Latin):
stantur. Per aniorẽ dõ inherent: et
tam̃ subsidiis uitȩ p̃sentis egent. Qui
gͥ ꝑ actiones suas p̃sentia ñ quert̃: a
mundi cõpendiis uacuos menses duct̃.
N octes quoq laboriosas tolerant: qͥa ad-¬
uersitatũ tenebras. ñ solũ usq ad io-¬
piam. s sepe usq ad corporis cruciatũ
portant. Despectũ nãq. egestatẽq ꝑ¬
peti. laboriosum bonis m̃tib ñ. ẽ. s cũ
usq ad afflictionẽ carnis aduersitas
uertit᷑. labor ꝓculdubio ex dolore sen¬
titur. Potest etiã ñ inconuenient̃ intel¬
ligi. qͦd sc̃s quisq menses uacuos sicut
mercennarius ducit: qͥa laborem iam
sustinet. s p̃miũ necdũ ten&: hoc tole¬
rat. illud exspectat: noctes uͦ laboriosa
enumerat: qͥa aduersitatis sibi p̃sentis
temporis sese in uirtutib exercendo
coaceruat. Nam si ꝓficere in m̃te non
appetit: minus fortasse asꝑa quȩ mun¬
di sunt sentit. Quȩ tam̃ sententia si

Expanded text:
stantur. Per amorem Deo inhaerent, et stantur. Per amorem Deo inhaerent, et tamen subsidio vitae praesentis egent. Qui igitur per actiones suas praesentia non quaerunt, a mundi compendiis vacuos menses ducunt. Noctes quoque laboriosas tolerant, quia adversitatum tenebras non solum usque ad inopiam, sed saepe usque ad corporis cruciatum portant. Despectum namque egestatemque perpeti, laboriosum bonis mentibus non est; sed cum usque ad afflictionem carnis adversitas vertitur, labor procul dubio ex dolore sentitur. Potest etiam non inconvenienter intelligi, quod sanctus quisque menses vacuos sicut mercenarius ducit, quia laborem jam sustinet, sed praemium necdum tenet; hoc tolerat, illud exspectat. Noctes laboriosas enumerat, quia adversitates sibi praesentis temporis sese in virtutibus exercendo coacervat. Nam si proficere in mente non appetit, minus fortasse aspera, quae mundi sunt, sentit. Quae enim sententia, si
Abbreviated transcription (Latin):
& die in ꝓfundũ maris fuit: qui ꝑi¬
cula fluminũ: latronũ ex genere:
ex gentib: in ciuitate: in solitudine.
in mari: in falsis fr̾ib ꝑtulit: qui
in labore & erumpna: in ieiuniis mul¬
tis: in fame & siti: in frigore & nuditate
laborauit: qui foris pugnas: intꝰ timo¬
res sustinuit: qui ultra uires grauatũ
se asserit dicens. supra modũ grauati
sumꝰ. supra uirtutẽ. ita ut teder& nos
etiã uiuere: s qͦmͦ remunerationis
linteo sudorẽ tanti laboris tergat. ip¬
se deñtiat dicens. Non sunt condignȩ
passiones huiꝰ temporis. ad futurã głã
quȩ reuelabit᷑ in nobis. Finẽ itaq oꝑis
quasi mercennarius p̃stolat᷑. qui dum
ꝓuectum remunerationis considerat.
uile existimat. qͦd pene deficiens labo¬
rat. Apte aut̃ subdit᷑. sic & ego habui
Sm̃ses uacuos: & noctes laboriosas enume¬
raui mͥ. Electi quippe conditori rerũ
seruiunt: & sepe rerũ mopia coangu¬

Expanded text:
et die in profundo maris fuit; qui periet die in profundo maris fuit; qui pericula fluminum, latronum, ex genere, ex gentibus, in civitate, in solitudine, in mari, in falsis fratribus pertulit; qui in labore et aerumna, in jejuniis multis, in fame et siti, in frigore et nuditate laboravit; qui foris pugnas, intus timores sustinuit; qui ultra vires gravatum se asserit, dicens: Supra modum gravati sumus, supra virtutem, ita ut taederet nos etiam vivere . Sed quomodo remunerationis linteo sudores tanti laboris tergat, ipse denuntiat, dicepassiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Finem itaque operis quasi mercenarius praestolatur, qui dum profectum remunerationis considerat, vile aestimat, quod pene deficiens laborat. Apte itaque subditur: Sic et ego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enumeravi mihi Electi quippe Conditori rerum serviunt, et saepe rerum inopia coangu
Abbreviated transcription (Latin):
exercitium laboris reformat: & quod
graue ꝑpendit ex oꝑe: leue existimat
ex remuneratione. Sic sic electi quiq
cũ mundi huiꝰ aduersa patiunt᷑ cum
inhonestatis contumelias. rerũ dãp̃na.
cruciatꝰ corporis tolerant: eẽ grauia
quib exercent᷑ pensant: s cũ mentis
ocłm ad ȩt̃nȩ patriȩ considerationem
tendunt: ex cõparatione p̃mii quam
sit qͦd patiunt᷑ inueniunt. Quod enĩ
ualde ẽẽ importabile ex dolore osten¬
ditur: consideratione ꝓuida ex remu¬
neratione leuigatur. Hinc. ẽ. qͦd pau¬
lus semꝑ seipso robustior contra ad
uersa erigit᷑ quia nimirũ finẽ sui
oꝑis. sicut mercennarius p̃stolatur.
Ipse quippe quam sit graue qͦd patit᷑
indicat: qui in carcerib abundantiꝰ.
in plagis supra modũ. in mortib fre¬
quent̃ se fuisse testatur: qui a iudeis
quinquies quadragenas. una minus
accepit: qui ter uirgis cesus. se mel la¬
pidatus. ẽ.: t̃ naufragiũ passus. nocte

Expanded text:
exercitium laboris reformat, et quod exercitium laboris reformat, et quod grave perpendit ex opere leve aestimat ex remuneratcum mundi hujus adversa patiuntur, cum honestatis contumelias, rerum damna, cruciatus corporis tolerant, esse gravia quibus exercentur pensant, sed cum mentis oculos ad aeternae patriae considerationem tendunt, ex comparatione praemii, quam leve quod patiuntur inveniunt. Quod enim valde esse importabile ex dolore ostenditur, consideratione provida ex remuneratione levigatur. Hinc est quod Paulus semper se ipso rversa erigitur, quia nimirum finem sui operis sicut mercenarius praestolatur. Ipse quippe quam sit grave quod patitur, indicat, qui in carceribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus frequenter se fuisse testatur; qui a Judaeis quinquies quadragenas una minus accepit, qui ter virgis caesus, semel lapidatus est, ter naufragium passus, nocte
Abbreviated transcription (Latin):
creatura liberabit᷑ a seruitute corrup¬
tionis. in libertatẽ głȩ filioꝵ dĩ. Elec¬
tos enim nẽ pena corruptionis aggra
uat: s tẽ incorruptionis gła exaltat.
& quantũ ad p̃sentis necessitatis pon¬
dera nunc in dĩ filiis de libertate ni¬
chil ostenditur: tantũ uͦ ad sub seqͦn¬
tis libertatis głam tẽ in dĩ famulis
de seruitute nichil apparebit. Crea¬
tura gͦ a seruitute corruptionis exu¬
ta. & dignitate libertatis accepta in
filiorũ dĩ głam uertit᷑: qͥa unita dõ
ꝑ sp̃m. quasi hoc ipsũ qͦd creatura est
transisse ac subegisse dedarat᷑: s quia¬
rat. iugũ miserȩ conditionis portat.
Ubi apte subdit᷑ Et sicut mercenna¬
rius p̃stolatur finem oꝑis sui. Mercen¬
narius & enim cum facienda oꝑa con¬
spicit: m̃tem ꝓtinus ex longinquitate
& pondere laboris addicit: cũ uͦ lasse¬
scentem animũ ad considerandũ oꝑis
p̃miũ reuocat: uigorẽ mox animi ad

Expanded text:
creatura liberabitur a servitute corrupcreatura liberabitur a servitute corruptionis in libertate gloriae filiorum Dei . Electos enim nunc poena corruvat, sed tunc incorruptionis gloria exsultat. Et quantum ad praesentis necessitatis pondera, nunc in Dei filiis de libertate nihil ostenditur, tantum ad subsequentis libertatis gloriam, tunc in Dei famulis de servitute nihil apparebit. Creatura ergo a servitute corruptionis exuta, et libertatis dignitate accepta, in filiorum Dei gloriam vestitur; quia unita Deo per spiritum, quasi hanc ipsam, quod creatura est, transisse ac subegisse declaratur. Hirat, jugum miserae conditionis portat. Ubi apte subditur: Et sicut mercenarius praestolatur finem operis sui. Mercenarius etenim cum faciendo opera conspicit, mentem protinus ex longinquitate et pondere laboris abducit. Cum vero lassescentem animum ad desiderandum operis praemium revocat, vigorem mox animae ad
Abbreviated transcription (Latin):
seruo desiderare. ẽ: post tẽptationis
ȩstum. sudoresq oꝑis. ȩt̃ni refrigerii
requiẽ quȩrere. Hanc nãq umbrã
seruus ille desiderauerat: qͥ dicebat.
Sitiuit anima mea ad dm̃ uiuũ qͣndo
ueniam & parebo ante faciẽ dñi: Et
Srursũ. Heu me qͦd in colatus m̃s ꝓlon¬
gatus. ẽ. Qui quasi a labore acri ȩstũ
fugiens. atq ad obtinendã requiẽ refri¬
gerii tegm̃ quęrens. iterũ dicit. Ingre¬
diar in locũ tabernaculi ammirabiliᷤᷤ
usq ad domũ dĩ. Hanc umbrã comp̃¬
hendere paulus anhelabat: desideriũ
umbrã ex desiderii iam ꝑfectione ꝑ¬
uenerant qui dicebant. nos qͥ porta¬
uimus pondus diei & ȩstus. Bene aut̃
qui desiderare umbram dr̃. seruus
uocat᷑: quia electus quisq qͦusq infir¬
mitatis conditione constringit᷑. sub do-¬
minantis corruptionis iugo. qͦsi sub
estus anxietate retinet᷑: qui nimirum
cũ corruptione exutus fuerit. tẽ sibi¬
m& ipsi libere tranquillꝰ innotescit.

Expanded text:
cervus desiderare est, post tentationis aestum sudoremque operis aeterni refrigerii requiem quaerere. Hanc namque umbram cervus ille desiderabat, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum; quando veniam, et parebo ante faciem Dei ? Et rursum: Heu me! quod incolatus meus prolongatus est . Qui quasi a labore acri aestum fugiens, atque ad obtinendam requiem refrigerii tegmen quaerens, iterum dicit: Ingrediar in locum tabernaculi admirabilis, usque ad domum Dei . Hanc umbram comphendere Paulus anhelabat, desiderium umbram ex desiderii jam perfectione pervenerant qui dicebant: Nos portavimus pondus diei, et aestus . Bene autem qui desiderare umbram dicitur, cervus vocatur; quia electus quisque, quousque infirmitatis conditione constringitur, sub dominantis jugo corruptionis, quasi sub aestus anxietate retinetur. Qui nimirum cum corruptione exutus fuerit, tunc sibimetipsi liber et tranquillus innotescit.
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Hinc namq. ẽ. qͦd ciues suꝑnȩ pa¬
triȩ. conditori eius. psalmiste uocib
dicunt. Propt̃ te morte afficimur to¬
rum dicit. Ob quã causã hȩc patior.
Ss ñ confundor. scio enĩ cui credidi: &
certus sũ quia potens ẽ. depositũ meũ
labores nc̃ ueritati comm̃dantes exi¬
bent. tot iam remunerationis suȩ pig¬
nora intra spei cubiculũ clausa tenen.
s grauis nc̃ sentitur ȩstus in oꝑe: ut
quandoq refrigeriũ ꝑcipiat᷑ ex qͥete
Unde & apte subdit᷑. Sicut seruus de

Expanded text:
dit. Hinc namque est quod cives supernae padit. Hinc namque est quod cives supernae patriae conditori ejus Psalmistae vocibus dicunt: Propter te morte afficimur torum dicit: Ob quam causam haec patior, sed non confundor; scio enim cui credidi, et certus sum quia potens est deposlabores nunc veritati commendantes exhibent, tot jam remunerationis suae pignora intra spei cubiculum clausa tenent. Sed gravis nunc sentitur aestus in opere, ut quandoque refrigerium percipiatur ex quiete. Un
Abbreviated transcription (Latin):
fideles ñ fuistis: quod urm̃. ẽ qͥs dabit
uobis: Sciendũ qͦq ẽ. qͦd mercenna¬
rius sollicite curat inspicere ne unqͣm
dies uacuus labatur ab oꝑe: & exspec-¬
tatur finis temporis. ne in anis ueniat
ad remunerationẽ. In laboris namq
studio conspicit: qͥd ꝑciꝑe in tẽpore
remunerationis possit. Nam cũ opꝰ
crescit. p̃mii fiducia ꝓficit: cũ uͦ opꝰ
torpuerit. spes aremuneratione lasse¬
scit. Unde & electus quisq uitã suã
quasi mercennarii dies pensans. tan¬
co fidentius spe tendit ad p̃miũ: qͣnto
nunc robustius ꝑdurat ad laboris in¬
crem̃tũ. Qui sit decursus p̃sentis tem¬
poris pensat: dies cũ oꝑib numerat:
ne a labore uacua transeant uitȩ mo-¬
menta formidat. Aduersis gaud&: pas¬
sione reficitur: merore refouetur: qͥa
subsequentis uitȩ p̃miis tanto se remu¬
nerari largius conspicit: qͣnto ꝓ amore
illius cotidianis se mortib ueriꝰ impen¬

Expanded text:
fideles non fuistis, quod vestrum est quis dabit fideles non fuistis, quod vestrum est quis dabit vobis? » Sciendum quoque est quod mercenarius sollidies vacuus labatur ab opere, et exspectatus finis temporis ne inanis veniat ad remunerationem. In laboris namque studio conspicit quid percipere in tempore remunerationis possit. Nam cum opus crescit, praemii fiducia proficit; cum vero opus torpuerit, spes a remuneratione 247 lassescit. Unde et electus quisque vitam suam quasi mercenarii dies pensans, tanto fidentius spe tendit ad praemium, quanto nunc robustius perdurat ad laboris incrementum; qui sit decursus praesentis temporis pensat, dies cum operibus numerat, ne a labore vacua transeant vitae momenta formidat; adversis gaudet, passione reficitur, moerore refovetur, quia subsequentis vitae praemiis tanto se remunerari largius conspicit, quanto pro amore illius quotidianis se mortibus verius impen
Abbreviated transcription (Latin):
cio qͦd ꝑdendo colligit. crescendo ꝑtran¬
sit. Unde apte quoq ipse militiȩ cur¬
sus exprimit᷑. cũ ꝓtinus subinfertur.¬
suos mercennarius euolui citius exop¬
tat: ut ad laboris sui p̃miũ sine tar¬
ditate ꝑueniat. Dies itaq hominis ue¬
ra & ȩterna sapientis. recte dieb mer¬
cennarii cõparant᷑: quia p̃sentẽ uitã
uiam ñ patriam. militiã ñ palmã de¬
putat: & eo se abẽẽ longius a p̃mio con¬
spicit: quo tardius ad finẽ uenit.
Considerandũ qͦq ẽ qͦd mercennarius
in alienis laborib exsudat: s tam̃ sibi
p̃miũ ꝓpriũ p̃parat. Uoce. autẽ redẽp¬
do. O m̃s gͦ qui spe celestiũ p̃diti exer¬
citio uitȩ p̃sentis atterimur: in alieno
laboramus: nam sepe & reꝓbis serui-¬
re cogimur: mundo quȩ mundi st̃.
reddere coartamur: & alieno quidem
pure ministramus aliena. Quo contͣ
quibdam ueritas dicit. Si in alieno

Expanded text:
tio, quod perdendo colligit, crescendo pertrantio, quod perdendo colligit, crescendo pertransit. Unde apte quoque ipse militiae cursus exprimitur, cum protinus subinfertursuos mercenarius evolvi citius exoptat, ut ad laboris sui praemium sine tarditate perveniat. Dies itaque hominis vera et aeterna sapientis recte mercenarii diebus comparantur, quia praesentem vitam, viam non patriam, militiam non palmam deputat; et eo se abesse longius a praemio conspicit, quo tardius ad finem venit. Considerandum quoque est quod mercenarius in alienis laboribus exsudat, sed tamen sibi praemium proprium praeparat. Voce autem Redempdo . Omnes ergo qui, spe coelestium praediti, exercitio vitae praesentis atterimur, in alieno laboramus. Nam saepe et reprobis servire cogimur, mundo quae mundi sunt reddere coarctamur; et alieno quidem pure ministramus aliena. Quo contra quibusdam Verit
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ aut aliena a uirtutib ad cęleste
p̃miũ surgere ñ ual&: aut ditata do¬
nis sp̃ualib. aliqͣndo deterius ex occa¬
nobis appellatione militiȩ ampliꝰ quã
nomine temptationis innuit᷑. Hoc
namq nr̃o intellectui exp̃ssione mili¬
tiȩ augetur. qͦd nimirũ ꝑ militiã ad
finem cotidie tendit᷑: cũq ꝑ ordinẽ
militiȩ locus gescit: tota simul homi¬
ni militia deficit. Militia gͦ. ẽ. uita
hominis suꝑ terram: quia & sicut su¬
ꝑius diximus unus qͥsq dũ cotidie ad
uitȩ t̾̃minũ ꝑ tempoꝵ augm̃tũ tendit.
augendo uitã uiuere desinit. Dies qͥp¬
pe exspectat ut ueniant: s cũ ad aug¬
m̃tum uitȩ ueniunt. iã ab augmento
uitȩ subtrahunt᷑: quia & itinerantis
gressus dum in anteriora ꝓficit. quod
restat it̃ decrescit. Uita gͦ nr̃a militia
ẽ: quȩ qͦ ad augm̃tũ ducit᷑. eo ut ñ sit
porum crescere appetit. ab eodẽ spa¬

Expanded text:
quae aut aliena a virtutibus ad coeleste quae aut aliena a virtutibus ad coeleste praemium surgere non valet, aut ditata donis spiritalibus aliquando deterius ex occanobis appellatione militiae amplius quam nomine tentationis innuitur. Hoc namque nostro intellectui expressione militiae augetur, quod nimirum per militiam ad finem quotidie tenditur; cumque per ordinem militiae locus crescit, tota simul hominum militia deficit. Militia ergo est vita hominis super terram, quia et, sicut superius diximus , unusquisque dum quotidie ad vitae terminum per temporum augmenta tendit, augendo vitam, vivere desinit. Dies quippe exspectat ut veniant; sed cum ad augmentum vitae veniunt, jam ab augmento vitae subtrahuntur, quia et itinerantis gressus dum in anteriora proficit, quod restat iter decrescit. Vita ergo nostra militia est, quae quo ad augmentum ducitur, eo ut non sit patia temporum crescere appetit, ab eodem spa
Abbreviated transcription (Latin):
& inde in iudicio cȩtis deterior exibe¬
tur: unde clarior cȩtĩs ad tẽpꝰ ostendit᷑.
Hunc quia uirtutum dona ñ subleuañ.
etiam uiam simplicẽ rectitudinis decli¬
nat: & uelut extraneũ se a cȩlesti mu-¬
nere deputans. quasi eo securiꝰ praua
agit. quo suꝑni doni sublimia mune¬
ra ñꝑcepit: illũ ꝓphetiȩ sp̃c replet:
ad p̃scientiam subleuat: eiq uentura
quȩq iam p̃scientia ostentat: s dum
sepe & in multis suꝑ sems. ipsũ tollit᷑.
ut futura ueracit̃ contemplet᷑: mens¬
in sui confidentiã deducta: eũ qui ha¬
beri semꝑ ñ potest. semꝑ sibi adesse
ꝓphetiȩ sp̃m estimat: cũq om̃e quod
senserit ꝓphetiam putat: qͥa sibi hanc
& cum ñ habet tribuit: & in quantũ
habere potuit amittit: sicq fit. ut in¬
de post alioꝵ merita tristis redeat:
unde estimationẽ om̃iũ letͦ p̃ibat.
Temptatio gͦ. ẽ. uita hominis suꝑ terrã.

Expanded text:
et inde in judicio caeteris deterior exhibeet inde in judicio caeteris deterior exhibetur, unde clarior caeteris ad tempus ostenditur. Hunc quia virtutum dona non sublevant, etiam viam simplicem rectitudinis declinat; et velut extraneum se a coelesti munere deputans, quasi eo securius prava agit, quo superni doni sublimia munera non percepit. Illum prophetiae spiritus replet, ad praescientiam sublevat, eique ventura quaeque jam praesentia ostentat. Sed dum saepe et 246 in multis super semetipsum tollitur, ut futura veraciter contempletur, mensin sui confidentiam deducta, eum qui haberi semper non potest semper sibi adesse prophetiae spiritum aestimat; cumque omne quod senserit prophetiam putat, quia sibi hanc et cum non habet tribuit, et in quantum habere potuit amittit. Sicque fit ut inde post aliorum merita tristis redeat, unde aestimatione omnium laetus praeibat. Tentatio est ergo vita hominis super terram,
Abbreviated transcription (Latin):
orationis ascensu dũ eleuare ab infimiᷤ
nititur. infimoꝵ fantasmate reuerbe¬
ratur: atq ad intuendã lucẽ mentis
oculus tenditur: s ex corporeo usu sur¬
scurat᷑: unde fit plerũq ut intenden¬
tis animꝰ ipsa sua infirmitate fatigat᷑ꝰ.
aut orationẽ deserens. desidia torpe-¬
at: aut si diu in oratione ꝑmanserit.
ante eius ocłos obortarũ imaginũ cali¬
quoq reatum descensionis inuenit:
ubi se ꝓuectum cõp̃hendere ascensio¬
nis putauit: & inde mens confundit᷑.
unde surgere a confusione nitebatur.
ut ꝑ hoc ad sem& ipsam diuerberata
redeat: ꝑ qͦd sems ipsã iam collecta &
coadunata transibat. Iste ab eruditio¬
ne diuinȩ legis alienus. ignorantia sua
deprimit᷑: ne quid obtinendȩ salutis o¬
peretur: ille diuinȩ legis scientia p̃ditꝰ.
dum sibi p̃ cęteris gauds intellectum
suppetere: quia priuato gaudio exultat.
ꝑcepti intellectꝰ in se munera dissipat:

Expanded text:
orationis ascensu, dum clevari ab infimis orationis ascensu, dum clevari ab infimis nititur, infimorum phantasmate reverberatur; atque ad intuendam lucem mentis oculus tenditur, sed ex corporeo usu, surscuratur. Unde fit plerumque ut intendentis animus, ipsa sua infirmitate fatigatus, aut, orationem deserens, desidia torpeat, aut, si diu in oratione permanserit, ante oculos ejus obortarum imaginum caliquoque reatum descensionis invenit, ubi se provectum comprehendere ascensionis putavit; et inde mens confunditur, unde surgere a confusione nitebatur, ut per hoc ad semetipsam diverberata redeat, per quod semetipsam jam collecta et coadunata transibat. Iste, ab eruditione divinae legis alienus, ignorantia sua deprimitur, ne quid obtinendae salutis operetur. Ille divinae legis scientia praeditus, dum sibi prae caeteris gaudet intellectum suppetere, quia privato gaudio exsultat, percepti intellectus in se munera dissipat;
Abbreviated transcription (Latin):
aut suꝑbia se auctoritatem zeli insinu¬
et: aut torpor pauidus humilitatẽ fin¬
gat. Alius qͣnta sit fallaciȩ culpa con¬
siderans. muniri arce ueritatis decer¬
nit: ut ex ore iam falsus sermo ñ ꝓde¬
at: seseq funditꝰ a nĩdacii transgressi¬
one disiungat: s fit plerũq ut cũ ue¬
rum dr̃. uita ꝓximi grauetur: cumq
ingerere alteri lesionẽ metuit: ad hoc
quod dudũ p̃sserat fallaciȩ uiciũ qͣsi
ex studio pietatis redit: sicq fit. ut &¬
si malicia m̃tem ñ den&. in ea tam̃ ue¬
ritatis radiũ umbra m̃dacii obscuret:
unde & sepe qͥa ꝑcunctatꝰ quisq conti¬
cescere ñ ual&: aut falsũ dicens. suam
m̃tẽ trucidat: aut uera loquens ꝓxi¬
mi uitam grauat. Alius amore condi¬
toris sui excitat᷑. a t̾renis cogitationi¬
b m̃tem curat assidua oratione suspen¬
dere: atq hanc in secreta quietis inti¬
mȩ securitate collocare: s in ipso suȩ

Expanded text:
aut superbia se auctoritatem zeli insinuaut superbia se auctoritatem zeli insinuet, aut torpor pavidus humilitatem fingat. Alius, quanta sit fallaciae culpa considerans, munire se arce veritatis decernit, ut ex ore jam falsus sermo non prodeat, seseque funditus a mendacii transgressione disjungat. Sed fit plerumque ut cum verum dicitur, vita proximi gravetur; cumque ingerere alteri laesionem metuit, ad hoc quod dudum presserat fallaciae vitium, quasi ex studio pietatis redit; sicque fit ut etsi malitia mentem non teneat, in ea tamen veritatis radium umbra mendacii obscuret. Unde et saepe quia percontatus quisque conticescere non valet, aut, falsum dicens, suam mentem trucidat, aut, vera loquens, proximi vitam gravat. Alius, amore conditoris sui excitatus, a terrenis cogitationibus mentem curat assidua oratione suspendere, atque hanc in secreta quietis intimae securitate collocare; sed in ipso suae
Abbreviated transcription (Latin):
fit. ut infirmitatis nexib ligata. aut
pallorẽ abstinentiȩ fugiens. iterũ ꝑ alim̃¬
ta subdi luxuriȩ metuat: aut ĩpulsũ
luxuriȩ ꝑ abstinentiã suꝑans. pallorem
suũ mani głȩ militare ꝑtimescat.
Alius lapsum suꝑbiȩ suꝑans. toto iã desi¬
derio statũ humilitatis app̃hendit: cũq
suꝑbientes quosdã usq ad opp̃ssiones in¬
nocentiũ erumꝑe conspicit: zeli excita¬
tione suecensus. postponere aliquatenꝰ
cogitur quod decreuit: uim rectitudi¬
nis exerit: prauisq ñ mansuetudine s
auctoritate contradicit: unde plerũq
fit. ut aut humilitatis studio xelum re¬
ctitudinis deserat: aut rursũ zelo rec¬
titudinis turb& humilitatis studiũ qͦd
tenebat. Cũq seruari simul& reli auc¬
toritas. & ꝓpositionis humilitas uix pos-¬
sit: sibim& ipsi homo ex ꝑturbatione in¬
cognitus redditur: ita ut uehement̃
ambigat. ne apud se ductũ animum

Expanded text:
fit ut, infirmitatis nexibus ligata, aut fit ut, infirmitatis nexibus ligata, aut pallorem abstinentiae fugiens, iterum per alimenta subdi luxuriae 245 metuat, aut, impulsum luxuriae per abstinentiam superans, pallorem suum inani gloriae militare pertimescat. Alius, lapsum superbiae superans, toto jam desiderio statum humilitatis apprehendit; cumque superbientes quosdam usque ad oppressionem innocentium erumpere conspicit, zeli excitatione succensus, postponere aliquatenus cogitur quod decrevit, vim rectitudinis exerit, pravisque non mansuetudine, sed auctoritate contradicit. Unde plerumque fit ut aut humilitatis studio zelum rectitudinis deserat, aut rursum zelo rectitudinis turbet humilitatis studium quod tenebat. Cumque servari simul et zeli auctoritas, et propositionis humilitas vix possit, sibimetipsi homo ex perturbatione incognitus redditur, ita ut vehementer ambigat, ne apud seductum animum