comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bibus ẽ necessarius: de quib nubib iam di¬
ctum e. Post peccatum aute homo laborare
cepit in terra: & necessarias habere illas nubeᷤ
Ante peccatum ũ cum uiride agri & pabulũ
fecisset ds. quo nomine inuisibilem creaturam
significari diximus irrigabat eam fonte int̾i¬
ore. loquens in intellectu cius. ut nͥ extrin¬
secus uerba exciperet tan quã de supradictis
nubibus pluuiam: sed fonte suo hoc: de in¬
dimis suis manante ueritate satiaretur. fous¬

Expanded text:
bibus est necessarius, de quibus nubibus jam dibibus est necessarius, de quibus nubibus jam dictum est. Post peccatum autem homo laborare coepit in terra, et necessarias habere illas nubes. Ante peccatum vero, cum viride agri et pabulum fecisset Deus, quo nomine invisibilem creaturam significari diximus, irrigabat eam fonte interiore, loquens in intellectum ejus: ut non extrinsecus verba exciperet, tanquam ex supradictis nubibus pluviam; sed fonte suo, hoc est de intimis suis manante veritate, satiaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
aicit propt uigorem uite. & nomine pabu
Autiq piopt uitam bene hoc ipsum int̃¬
pͥtamur. Bemde quod addidit. ante quam
essent suꝑ teriam: intelligitur ande quam
anima peccaret. Terręnis enim cupidita¬
aibus sordidata. taquam suꝑ t̾ram nata iil
suo terram esse recte dicitur. Idoq ad didit.
nondum enĩ pluerat ds suꝑ t̾ram: quia &¬
nunc uiride agri d̾s fac̃ scilico pluendo super
terram. id: facit ammas reuiuiscere ꝓubũ
suum: sed de nubib eas irrigat. id: in scͥptis
aere transeunt. addita etiam obscuritate alle¬
coriarum quasi aliqua caligine obducta. ue¬
uit nubes fiunt. Quȩ dum tractando expri¬
muntur bene intelligentib t̾aquã ymber
ueritatis infunditur. Sed hoc nondum erat
ante qua anima peccaret. id: ante qua uiride
agri essent suꝑ t̾ram. Nondum enim pluerat
ds suꝑ t̾ram: nec erat homo qui oꝑaret᷑ in ea.
Laboranti eni homini in cerra ymber de nu¬

Expanded text:
dicit, propter vigorem vitae, et nomine pabuli dicit, propter vigorem vitae, et nomine pabuli utique propter vitam bene hoc ipsum interpretamur. 5. Deinde quod addidit, antequam essent super terram, intelligitur antequam anima peccaret. Terrenis enim cupiditatibus sordidata, tanquam super terram nata, vel super terram esse, recte dicitur: ideoque addidit, Nondum enim pluerat Deus supra terram. CAnunc viride agri Deus facit, sed pluendo super terram, id est, facit animas revirescere per verbum suum; sed de nubibus eas irrigat, id est de Scripaere transeunt, addita etiam obscuritate allegoriarum quasi aliqua caligine obducta, velut nubes fiunt: quae dum tractando exprimuntur, bene intelligentibus tanquam imber veritatis infunditur. Sed hoc nondum erat antequam anima peccaret; id est, antequam viride agri esset super terram. Nondum enim pluerat Deus super terram, nec erat homo qui operaretur in ea. Laboranti enim homini in terra imber de nu
Abbreviated transcription (Latin):
die fact̾um ẽ om̃e uiride. & pabulum agri.
Qđ autẽ dict̾um ẽ. in principio fecit d̾s celũ
& terram: ñ ꝑtinet ad aliquẽ dierum ex illis
septem dieb. Adhuc enĩ uel mat̾iam ipsam
unde fact̾a sunt omĩa. cęli & terre nomine nun¬
cupabat: uel certe prius totam creatura celi
& terrȩ nomine proposuerat. dicendo in pͥn¬
cipio fecit d̾s cęlum & terram: & postea par¬
diculatim per ordinem dierum sicut oporde¬
bat propt̃ prophetiã quam in primo libro
cõmemorauimus. di oꝑa executus exposuit.
quid sͥ ergo uult qd̾ nc̃ nominato cęlo & t̾ra.
addidit uiride agri & pabulum. & tacuit ceta
tam multa quȩ sunt in celo & in derra. uel &̃
in mari:nͥ quia uiride agri inuisibilẽ creatu¬
ram uult intelligi. sic̃ est anma: Ager enĩ
solet in seripturis figurate mundus appella¬
ri. Nam & ipse dñs ager est inqͥt hic mund̾.
cum illam pabolam exponeret ubi bono
semini sunt cõmixta ⁊ izama. Uiride engo
agri sp̃italem atq inuisibilem ereaduram

Expanded text:
et pabulum agri. Quod autem dictum est, In principio fecit Deus coelum et terram, non pertinet ad aliquem dierum ex illis septem diebus. Adhuc enim vel materiam ipsam unde facta sunt omnia, coeli et terrae nomine nuncupabat: vel certe prius totam creaturam, coeli et terrae nomine proposuerat dicendo, In principio fecit Deus coelum et terram; et postea particulatim per ordinem dierum sicut oportebat, propter prophetiam, quam in primo libro commemoravimus, Dei opera exsecutus exposuit. Quid sibi ergo vult quod nunc nominato coelo et terra, addidit, viride agri et pabulum, et tacuit caetera tam multa, quae sunt in coelo et in terra, vel etiam in mari; nisi quia viride agri invisibilem creaturam vult intelligi, sicut est anima? Ager enim solet in Scripturis figurate mundus appellari. Nam et ipse Dominus, Ager est hic, inquit, mundus , cum illam parabolam exponeret, ubi bono semini sunt commixta zizania. Viride ergo agri spiritualem atque invisibilem creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
uxori suȩ. & erunt duo in carne una. Sacra¬
mentum autẽ hoc magnum ẽ. Ego audem
dico in xp̃o & in eccłia. quod manichei si ñ
ceci legerent. qui per epłas aplicas multos
decipiunt: intelligerent quomͦ accipiende sin
ueteris destamenti scripturȩ: nec tam sacrilega
uoce auderent accusare quod nesciunt.F. Qd
autẽ nudi erant adam & mulier eius & non
confundebant᷑: simplicitatẽ animȩ castitatẽq
significat. Nam & apłs ita dicit. Aptaui uoᷤ¬

Expanded text:
i suae; et erunt duo in carne una. Sacramentum hoc magnum est: ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Quod Manichaei si non caeci legerent, qui per Epistolas apostolicas multos decipiunt, intelligerent quomodo accipiendae sint Veteris Testamenti Scripturae, nec tam sacrilega voce auderent accusare quod nesciunt. Quod autem nudi erant Adam et mulier ejus, et non confundebantur, simplicitatem animae castitatemque significat. Nam et Apost
Abbreviated transcription (Latin):
querere. & pulsare adhortat᷑. ut omnes istas
figuras rerum scđm catholicam fide. siue q̃
ad hystoriam. siue que ad prophetiã ꝑdinent
explicemus: non p̾iudicantes meliori diligen¬
dioriq tractadui. siue per nos. siue per alios.
quib dñs reuelare dignatur. Factus ẽ ergo
dies. quo die fecit d̾s celum & terrã. & omina
uiridia agri. ande quam essent suꝑ derram: &
omne pabulum agri. Suꝑius sepdem dies
numerabantur: nunc unus dr̃ dies: quo die
fecit ds celum & terram. & omne uiride agri.
& om̃e pabulum. Cuius diei nomine dempꝰ
significari bene intelligitur. fecit enim deus
omne tempus simul cum om̃ib demporalib
ride agri. & om̃e pabulum. Non enim qñ
dictum ẽ. in principio fecit ds celum a t̾rã:
tunc dict̃um ẽ factum ẽẽ omne uiride agͥ.¬

Expanded text:
quaerere et pulsare adhortatur, ut omnes istas quaerere et pulsare adhortatur, ut omnes istas figuras rerum secundum catholicam fidem, siue quae ad historiam siue quae ad prophetiam pertinent, explicemus non praeiudicantes meliori diligentiorique tractatui siue per nos siue per alios, quibus dominus reuelare dignatur. haec dies, quo die fecit Deus coelum et terram, et omne viride agri, antequam essent super terram, et omne pabulum agri. Superius septem dies numerantur, nunc unus dicitur dies, quo die fecit Deus coelum et terram, et omne viride agri, et omne pabulum, cujus diei nomine omne tempus significari bene intelligitur. Fecit enim Deus omne tempus simul cum omnibus creaturis tride agri, et omne pabulum. Non enim quando dictum est, In principio fecit Deus coelum et terram, tunc dictum est, factum esse omne viride ag
Abbreviated transcription (Latin):
enim questiones in hoc sermone ꝓponunt:
qui diligentia pia querunt. quam isti mi¬
seri atq impii. Sed hoc inderest quod illi
querunt ut inueniant: isti nichil laborant
nisi non inuenire quod querunt. Nic ergo
totus sermo primo scđm hystoriam discu¬
tiendus est: deinde scđm prophetiã. Scdm
hẏstoriam fact̾a narrantur: scđm prophȩ¬
diam futura p̾nuntiantur. Sane quisquis
uoluerit omnia que dicta sunt scđm litt̾am
accipere. id÷ non aliter intelligere quamlitc̃a
sonat: & potuerit euitare blasphemias & om
nia congruentia fidei catholicȩ predicare: ñ
solum ei non ẽ inuidendum.sed precipuus
multumq laudabilis intellector habendus
est. Si autẽ nullus exitus datur ut pie &
digne đdo quȩ scripta sunt indelligant᷑. nisi
figurate atq in enigmatib proposita ista
a quib tam multa de libris uet̾is testam̃ti
soluuntur enigmata. modum quẽ intendi¬
mus dencamus adiuuante illo qui nos pet̾e

Expanded text:
enim quaestiones in hoc sermone proponunt, enim quaestiones in hoc sermone proponunt, qui diligentia pia quaerunt, quam isti miseri atque impii: sed hoc interest, quod illi quaerunt ut inveniant, isti nihil laborant, nisi non invenire quod quaerunt. Hic ergo totus sermo primo secundum historiam discutiendus est, deinde secundum prophetiam. Secundum historiam facta narrantur, secundum prophetiam futura praenuntiantur. Sane quisquis voluerit omnia quae dicta sunt, secundum litteram accipere, id est non aliter intelligere quam littera sonat, et potuerinia congruentia fidei catholicae praedicare, non solum ei non est inuidendum, sed praecipuus multumque laudabilis intellector habendus est. si autem nullus exitus datur, ut pie et digne deo quae scripta sunt intellegantur, nisi figurate atque in aenigmatis proposita ista am, a quibus tam multa de libris ueteris testamenti soluuntur aenigmata, modum, quem intendimus, teneamus adiuuante illo, qui nos petere,
Abbreviated transcription (Latin):
in sudore uultus tui edes panem tuum do¬
nec reuertaris in t̾ram de qua sumptus es:
quia terra es. & in terram ibis. Et tunc adã
posuit nomen uxoris suȩ uitã: quia hec est¬
mader omnium uiuoꝵ. Et tunc fecit dñis
ds ade & mulieri eius tunicas pellicias: &
induit illos. E dixit ds Ecce adam fact̾us
est tãquam unus ex nobis. ad scientiã cog¬
noscendi bonum & malum. Et tunc ne por¬
rigeret manum suam adam ad arborem
uide. & sumeret sͥ inde & ederet. & urueret
in et̃num: dimisit eum dñs d̾s de paradiso
suauitatis. ut oparetur derrã de qua & sũptꝰ
fuerat. Et eiectus foras de paradiso: morat᷑
est contra ꝑadisum uoluptatis. & cherubin
& illam flammeã frameam quȩ uersatur.
posuit ds ad custodiendã uiam arboris ui
te. hȩc secreta uerboꝵ si non rep̃hendentes
& accusandes. sed querendes & reuerendes ma¬
nichei mallent discutere: non essent utiq
manichei:s daretur petentib. & querentes
inuenirent. & pulsantib aꝑiretur. Plures

Expanded text:
dore vultus tui edes panem tuum, donec revertaris in terram, de qua sumptus es; quia terra es, et in terram ibis. Et tunc Adam imposuit nomen uxori suae, Vita; quia mater est omnium vivorum. Et tunc fecit Dominus Deus Adae et mulieri ejus tunicas pelliceas, et induit illos. Et dixit: Ecce Adam factus est tanquam unus ex nobis, ad scientiam cognoscendi bonum et malum. Et tunc ne porrigeret manum suam Adam ad arborem vitae et sumeret sibi inde, et ederet et viveret in aeternum, dimisit eum Dominus Deus de paradiso suavitatis, ut operaretur terram de qua et sumptus fuerat. Et ejectus foras de paradiso, moratus est contra paradisum voluptatis. Et Cherubim et illam flammeam frameam quae versatur, posuit Deus ad custodiendam viam arboris vi. Haec secreta verborum si non reprehendentes et accusantes, sed quaerentes et reverentes Manichaei mallent discutere, non essent utique Manichaei; sed daretur petentibus, et quaerentes invenirent, et pulsantibus aperiretur. Plures
Abbreviated transcription (Latin):
tem: Neq enim qͥsquam nͥ imprudens. ido
quia mea errata reprehendo. me rep̃hendẽ au¬
debit: S si dic̃ ñ ea debuisse a me dici que po¬
stea michi etiam displic̾ent. uerum dic̃. ⁊ mecũ
facit: E orum quippe rep̃hensor ẽ: quorũ et ego

Expanded text:
: Neque enim quisquam nisi imprudens, ideo quia mea errata reprehendo, me reprehendere audebit. Sed si dicit non ea debuisse a me dici quae postea mihi etiam displicerent, verum dicit et mecum facit; eorum quippe reprehensor est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
natur occulto quodam ordine regit᷑: Nichilq aliud ĩ reb
fortunam uocamus. nͥ cuiꝰ ratio & causa secreta est:
Dixi qͥdem hoc: Nerũtamen penitet me sie illie nominã¬
se fortunam. cum uideam homines habere in pessi¬
ma consuetudine. uͥ dici debet hoc ds uoluit. dicere
hoc uoluit fortuna: Quod autem qͦdam loco dixi
ita comꝑatum ẽ siue pro meritis nr̃is. siue pronecessi¬
tate nature. ut diuinum animum mortalib in he¬
rentem. nequaquam philosophie portus accipiet. et
cet̾a. aut nichil horum duorum dicendum fuit. qr
etiam sic sensus posset eẽ integer. aut̾ satis erat dicere
pro meritis nr̃is. sicut uerum ẽ ex adam tracta mise
am diu est ut facere cogito. atq dispono qđ
nunc adiuuante domino aggredior. quia
differendum ẽe non arbitror. ut opuscula
nlea siue in libris. siue in epłis. siue in tract᷑a¬

Expanded text:
natur, occulto quodam ordine regitur, nihilque aliud in rebus natur, occulto quodam ordine regitur, nihilque aliud in rebus casum uocamus, nisi cuius ratio et causa secreta est. dixi quidem hoc, uerum tamen paenitet me sic illic nominasse fortunam, cum uideam homines habere in pessima consuetudine. ubi dici debet: hoc deus uoluit, dicere: hoc uoluit fortuna. quod autem quodam loco dixi: ita conparatum est siue pro meritis nostris siue pro necessitate naturae, ut diuinum animum mortalibus inhaerentem nequaquam philosoph\'ae portus accipiat et cetera, aut nihil horum duorum dicendum fuit, quia etiam sic sensus posset esse integer, aut satis erat dicere: pro meritis nostris, sicut uerum est ex Adam tracta miseam diu est, ut facere cogito atque dispono quod nunc adiuuante domino adgredior, quia differendum esse non arbitror, ut opuscula mea siue in libris siue in ep
Abbreviated transcription (Latin):
& me ad xp̃iane uite ocium contulissem. nondum
baptizatus contra academicos. uel de achademicis pͥ¬
mum scripsi ut argum̃ta eorum. quȩ multis ingerunt
ueri inueniendi desꝑationem. & ꝓhibent cuiquã rei
assentiri. ⁊ om̃ino aliquid tanquam manifestum cer-¬
tumq sit approbare sapientem. cum eis omĩa uideant᷑
obseura & incerta. ab animo meo quia & me moue¬
bant. quantis possim rationib ammouerem: Quod
miserante atq adiuuante domino factum ẽ: Sed in
eisdem tribus libris meis ñ michi placet totiẽs me appel¬
lasse fortunam. qͣmuis non aliquamt deam uoluerim
hoc nomine intelligi. s fortuitum rerum euentũ. uel
in corporis nr̃i uel in ext̃nis bonis ac malis: Unde et
illa uerba sunt. quȩ nulla religio dicere ꝓbibet: Porte.
forsan. forsitan. fortasse. fortuito Q d̃ tam̃ totum ad diui¬
nam reuocandum ẽ ꝓuidentiam: Noc etiam ibi non
tacui dicens. & enim fortasse. quȩ uulgo fortuna nomi¬

Expanded text:
et me ad Christianae uitae otium contulissem, nondum et me ad Christianae uitae otium contulissem, nondum baptizatus contra Academicos uel de Academicis primum scripsi, ut argumenta eorum, quae multis ingerunt ueri inueniendi desperationem et prohibent cuiquam rei adsentiri et omnino aliquid, tamquam manifestum certumque sit, adprobare sapientem, cum omnia eis uideantur obscura et incerta, ab animo meo, quia me mouebant, quantis possem rationibus amouerem. quod miserante atque adiuuante domino factum est. Sed in eisdem tribus libris meis non mihi placet totiens me appellare fortunam, quamuis non aliquam deam uoluerim hoc nomine intellegi, sed fortuitum rerum euentum uel in corporis nostri uel in externis bonis aut malis. unde et illa uerba sunt, quae nulla religio dicere prohibet: forte, forsan, forsitan, for-tasse, fortuito, quod tamen totum ad diuinam reuocandum est prouidentiam. hoc etiam ibi non tacui dicens: etenim fortasse, quae uulgo fortuna nomi
Abbreviated transcription (Latin):
recedunt. offendunt autem ñ cum illiꝰ multa
dicunt. s cum addunt sua: Sic quippe incidt̃.
ex multiloquio etiam in falsiloquium: Scrib̾e
autem ista mͥ placuit. ut hec emittam in manus
hominum: aquib ea que iam edidi reuocare em̃
danda ñ possum: Nec illa sane pret̾eo que cathe¬
cuminus iam lieet relicta spe quam trenam gere¬
bam. s adhuc scłarium litt̾arum inflatus consue¬
tudine scripsi. quia & ipsa exierunt in noticiam
descͥbentium atq legentium. et legunt᷑ utiliter.
si nonnullis ignoseatur. uel si ñ ignoseatur. non
tam̃ inhereatur erratis: Qua propt̃ quicumq ista
lecturi sunt. non me imitentur errantem. s in me¬
lius proficientem: Inueniet enim fortasse quomͦ
seͥbendo ꝓfecerim. quisqͥs opuscula mea ordine quo
scͥpta sunt legerit: Quod ut possit. hoc oꝑe qͣntum
potero curabo. ut eundem ordinem nouerit: .i. O
cupiditatib huiꝰ seculi. uel que adipisci uolebam.

Expanded text:
recedunt. offendunt autem, non cum illius multa recedunt. offendunt autem, non cum illius multa dicunt, sed cum addunt sua. sic quippe incidunt ex multiloquio etiam in falsiloquium. Scribere autem mihi ista placuit. ut haec emittam in manus hominum, a quibus ea, quae iam edidi, reuocare et emendare non possum. nec illa sane praetereo, quae catechumenus iam, licet relicta spe, quam terrenam gerebam, sed adhuc saecularium litterarum inflatus consuetudine scripsi, quia et ipsa exierunt in notitiam describentium atque legentium et leguntur utiliter, si nonnullis ignoscatur uel, si non ignoscatur, non tamen inhaereatur erratis. quapropter quicumque ista lecturi sunt, non me imitentur errantem, sed in melius proficientem. inueniet enim fortasse, quomodo scribendo profecerim, quisquis opuscula mea ordine, quo scripta sunt, legerit. quod ut possit, hoc opere, quantum potero, curabo, ut eundem. ordinem nouerit. LIBER cupiditatibus huius mundi uel quae adipisci uolebam
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ruit uͥ ait: omne u̾bum ociosum qͦdcumq dix̾it
homo. reddet pro illo rationem in die iudicii: Uñ
& eius apl̃s iacobus: Sit inquit om̃is homo uelox
ad audiendum: tardus autem ad loquendum: Et
alio loco: Nolite inquit plures magistri fieri fr̃s
mei: scientes qm̃ maius iudicium sumitis: In mul¬
tis enim offendimus om̃s: Siquis in u̾bo non of¬
fendit: hic ꝑfectus ẽ uir: Ego mͥhane ꝑfectionem
nec nunc arrogo cum iam sim senex. qͣnto minus
cum iuenis cepi scribe uel apud popłos dic̃e. tm̃q
mͥ tributum ẽ. ut uͥcumq me presente loqui opus
ẽẽt ad ppłm rarissime tacere atq audire alios ꝑmit¬
terer. & essem uelox ad audiendum. tardus autẽ
ad loquendum: Restat igit᷑ ut me ipsum iudicẽ
sub magistro uno. cuius offensionib meis iudici¬
um euadere cupio: Magistros autem plures tunc
fieri existimo. cum diuersa atq int̃ se aduersa sen¬
tiunt: Cum uͦ idipsum dicunt om̃s & uerum
dicunt. ⁊ ab unius ueri magistri magist̾io non

Expanded text:
t: omne uerbum otiosum, quodcumque dixerit homo, reddet pro illo rationem in die iudicii? unde et eius apostolus Iacobus: sit omnis homo, inquit, uelox ad audiendum, tardus autem ad loquendum; et alio loco: nolite, inquit, plures magistri fieri, fratres mei, scientes, quoniam maius iudicium sumitis. in multis enim offendimus omnes. si quis in uerbo non offendit, hic perfectus est uir. ego mihi hanc perfectionem nec nunc arrogo, cum sim senex, quanto minus, cum iuuenis coepissem scribere uel apud populos dicere tantumque mihi tributum est, ut, ubicumque me praesente loqui opus esset ad populum, rarissime tacere atque alios audire permitterer et esse uelox ad audiendum, tardus autem ad loquendum. restat igitur, ut me ipse iudicem sub magistro uno, cuius de offensionibus meis iudicium euadere cupio. magistros autem plures tunc fieri existimo, cum diuersa atque inter se aduersa sentiunt. cum uero ipsum dicunt omnes et uerum dicunt, ab unius ueri magistri magisterio non
Abbreviated transcription (Latin):
tes qͥdem conũsationẽ murbibus.
possideamꝰ m̃te desertũ. Si ita absti¬
nentes egerimꝰ: erit ut et cȩlestis man

Expanded text:
tes quidem conversationem in urbibus, possideamus mente desertum. Si ita abstinentes egerimus, erit ut coelestis man
Abbreviated transcription (Latin):
Qũauis enĩ corpora passione cesa
sint: in t̾ruptus tam̃ ñẽ ordo uuen¬
di. lugit̾ enĩ et dõ grãs agunt. & lau¬
des saluatori referunt: ñ qđ resolu
Nongͦ dicenda ẽ mors: qua int̾ue¬
mente. caremꝰ ꝑsecutoribus de xp̃o
conectim̃. Non ẽ plane dicenda
mors. quȩ xp̃o mortuũ socians.
lucrũ efficit morientis: sicut ait
quȩ etiã uiuentẽ hominẽ. peccatoꝵ¬
morte constringit. Qui qũauis ui
uere uideat᷑: sceleribꝰ tam̃ sius morti
iam uidet᷑ ad dictꝰ. sic̃ ait apłs de illa¬

Expanded text:
Quamvis enim corpora passione caesa Quamvis enim corpora passione caesa sint, interruptus tamen non est ordo vivendi; jugiter enim et Deo gratias agunt, et laudes Salvatori referunt; nisi quod resolutNon ergo dicenda est mors, qua interveniente, caremus persecutoribus, et Christo connectimur. Non est plane dicenda mors, quae Christo mortuum socians, lucrum efficit morientis, sicut ait Mirandum cur sanctum virum post orationem fames sequatur, cum soleat fames oratione depelli, et esuriens anima non nisi obsecrationibus saginari. Sed pu
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ petͥ & pauli hodie
lis nos reficẽ debemus:
et tantã festiuitatẽ magna cum
letitia celebrare. Qs eñĩ talim̃ uiroꝵ
sollempnitate ñ magnos sͥ exhibe¬
at apparatꝰ: ut qͦ plus expenderit.
ad refectionẽ nr̃am: nam natali
suo. sc̃s petrꝰ ipse nos reficit. Est
cm̃ omib copiis refertũ uas eiꝰ qd
illi de cęlo esurienti delatũẽ. Igitꝰ
qͥ esurit sic̃ petrꝰ: reficit᷑ ipse cum
petro. Ut qͥd gͦ p̃paremꝰ nob̃ ppͥũ
prandiũ: cũ apłico ferculo sagi¬
nemur: Cur nob̃ inqͥramꝰ t̾renas
epulas: cum cȩlestes copias habea¬
rũ: pꝰ orationẽ esuriente petro. circa
horam sextã aꝑto cęlo. uas qͦddam
splendidũ uelut linteũ fuisse dela¬
tũ: in qͦ erant omĩa quadrupedia.
et repentia t̾re. et uolatilia celi: et
dixisse dñm ad cũ. Petre. surge im¬
molact manduca. Ecce petrus qͥ
dic̃ alibi aurũ ⁊ argentũ ñ est m̃:
nunc conuiiui eiꝰ uasculũ splendi¬
dius ẽ argento. Et qui ꝓpt᷑ xp̃m.

Expanded text:
 et Pauli hodie lis nos reficere debemus, et tantam festivitatem magna cum laetitia celebrare. Quis enim talium virorum solemnitatem non magna at apparatus; ut quo plus expenderit, ad refectionem nostram: nam natali suo sanctus Petrus ipse nos reficit; est enim omnibus copiis refertum vas ejus, quod illi de coelo esurienti delatum est. Igitur qui esurit, sicut Petrus, reficitur ipse cum Petro. Ut quid ergo praeparemus nobis proprium prandium, cum apostolico ferculo saginemur? cur nobis inquiramus terrenas epulas, cum coelestes copias habealorum post orationem esurienti Petro circa horam sextam aperto coelo vas quoddam splendidum velut linteum fuisse delatum, in quo erant omnia quadrupedia et repentia terrae, et volatilia coeli; et dixisse Dominum ad eum: Petre, surge: immola, et manduca . 3. Ecce Petrus, qui dicit alibi: Aurum et argentum non est mihi ; nunc convivii ejus vasculum splendidius est argento: ut qu
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ dñi passionem. ex ipsius
fieri uoluntate: et inpotestate
eius esse. uel morti anmã trade :
uel ad uitam iterum remeare:

Expanded text:
omnem Domini passionem ex ipsius fieri voluntate, et in potestate ejus esse vel morti 159 animam tradere, vel ad vitam iterum remeare
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet. ut qͦs una fides seruitio de¬
uinxerat: una dies martyrio corona¬
ret. Deinde licet ipsa passio diuersa
insingłis fuerit: tam̃ qͣnta referta
ẽ grẽ scĩtate. Nlam petrꝰ crucis sicut
saluator exitũ tulit: et dñcȩ deuo¬
tionis similitudine nec morte dis¬
cerptꝰ ẽ: scilicet ut quẽ imitabatur
fide: imitaret᷑ et passione. De paus¬
li uͦ ceruice cũ eam ꝑsecutor gladi
o ꝑcussisset: dr̃ fluxisse lactis ma¬
gis unda quã sanguinis: et mirũ
in modũ. sc̃m apłm baptismi grã
in ipsa cede extitisse splendidum
potius quã cruentũ. Quȩ qͥdem
res: in scõ paulo stupenda non ẽ.
Qͥd enĩ mirũ. si abundat lacte.
nutritor eccłie: sic̃ ipse ad corithi¬
os ait. lac uob̾ potũ dedi ñ escam:
Hec ẽ planc repmissionis illa t̾ra:
qua patrib nrĩs ds̃ reꝓmisit dicen

Expanded text:
scilicet ut quos una fides servitio devinxerat, una dies martyrio coronaret. Deinde ipsa passio diversa licet in singulis fuerit, tamen quanta referta est gratiae sanctitate? Nam Petrus crucis, sicut Salvator, exitum tulit, et dominicae devotionis similitudine nec in morte discerptus est: scilicet ut quem imitabatur fide, imitaretur et passione. De Pauli vero cervice, cum eam persecutor gladio percussisset, dicitur fluxisse magis lactis unda, quam sanguinis, et mirum in modum sanctum Apostolum Baptismi gratia in ipsa caede exstitisse splendidum potius quam cruentum. Quae quidem res in sancto Paulo stupenda non est. Quid enim mirum, si abundat lacte nutritor Ecclesiae? sicut ipse ad Corinthios ait, Lac vobis potum dedi, non escam . Haec est plane repromissionis illa terra, quam patribus nostris promisit D
Abbreviated transcription (Latin):
et similiũ pauli. que iugit purũ
suaueq distillat. Quȩ eñi pauli
epła ñ melle dulcior ẽ. lacte candi-
popłos enutriunt ad salutem. De
et sangume. qͥ impedire dr̃ regna¬
turo. Adhuc gͦ paulus int̾ris positꝰ¬
ẽ: e iam in regͦni cȩlestis substantiã

Expanded text:
similium Pauli, quae jugiter purum suaveque distillat. Quae enim Pauli Epistola non melle dulcior est, lacte candidilesiarum populos enutriunt ad salutem. De et sanguine, qui impedire dicitur regnaturos. Adhuc ergo Paulus in terris positus, etiam in regni coelestis substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
bitabit in bonis: ut semꝑ in eis sit & scdm̃ ea.
Quod potest etiam de eo accipi qui sit in corꝑe.
ut & ipse si tuneat dm̃ in bonis habitet. & in
celestib sit. & possideat corpꝰ suum & dominetͣ
ei quasi in seruitutẽ redacto: & possideat here

Expanded text:
bitabit in bonis, ut semper in eis sit, et secundum ea. bitabit in bonis, ut semper in eis sit, et secundum ea. Quod potest etiam de eo accipi qui sit in corpore; ut et ipse si timeat Deum, in bonis habitet, et in coelestibus sit, et possideat corpus suum, et dominetur ei quasi in servitutem redacto, et possi
Abbreviated transcription (Latin):
genus sumus. Non enĩ mori animã cum corpore
manifestũ ẽ: quia ñ ẽ de corꝑe. Non c̾e autẽ eam
de corpe: scriptura multis modis edocet. Nam &
adam a dnõ deo nr̃o accepit sp̃m̃ uitȩ: & factus ẽ¬
in animam uiuentẽ. Q dauid att. Conuertere
anima mea in requiem tuã: quia dñs benefe¬
cit mͥ. & in quo benefecerit: audi. Quia libera¬
uit inquit pedes meos a lapsu. Uides gratulari
cum mortis huiꝰ remedio: quia finis ẽ factus
erroris: qͥa culpa ñ natura defecit. Deniq quasi
exutus & liber. dicit. Placebo duõ: in regione ui¬
uoꝵ. Illa ẽ enim regio uiuoꝵ. Deniq illam ani¬
peccata non penetrent: uͥ uirtutum uiuit gła.
Ista aũ regio plena ẽ mortuoꝵ: quia plena ẽ de¬
lictoꝵs. Meritoq dictũ ẽ: relinque mortuos se
pelire mortuos suos. S & supra similit̃ ait.
Anima enus in bonis demorabit᷑: & semen eus
hereditabit t̾ram. hoc ẽ. anima tuñtis dm̃ ha¬

Expanded text:
genus sumus ? Non enim mori animam cum corpore genus sumus ? Non enim mori animam cum corpore manifestum est, quia non est de corpore. Non esse autem eam de corpore Scriptura multis modis edocet. Nam et Adam a Domino Deo nostro accepit spiritum vitae, et factus ein animam viventem . Et David ait: Convertere, anima mea, in requiem tuam; quia Dominus benefecit mihi . Et in quo benefecerit, audi: Quia liberavit, inquit, pedes meos a lapsu . Vides gratulari eum mortis hujus remedio, quia finis factus est erroris, quia culpa, non natura defecit. 39. Denique quasi exutus et liber, dicit: Placebo Domino in regione vivorum . Illa est enim vivorum regio. Denique illam anipeccata non penetrant, ubi virtutum vivit gloria. Ista autem regio plena est mortuorum, quia plena delicto ait: Anima ejus in bonis demorabitur, et semen ejus haereditabit terram , hoc est, anima timentis Deum ha
Abbreviated transcription (Latin):
si fastidiui inopẽ: si captiuũ non redemr si senẽ
spreui. Sit gͦ in corde semꝑ ut stimulet durio¬
res: ut admoneat ꝓmptiores. Resonent te pos¬
strema u̾ba morituri: & benedictionẽ tui egre¬
diens e corpore anima secũ uehat. Eripe etiã eũ
qui ad mortẽ ducitur: qui moriturus erat nͥ tu
subuenisses: ut dicas. Benedictio perituri uenuat
inquietum: id qd̃ erubescendũ: id quod inimi-¬
cum nobis ẽ. id quod uiolentũ. id quod ꝓcello¬
sum. & ad omnia uitia illecebrosum ẽ conquies¬
cat & iaceat: & quasi feruida cauea claudat᷑ sepul¬
chri: relinquat᷑ rabies eius exanimis: & emor¬
tua compago iuscerum in terrã resoluat᷑: Id aũ
quod familiare uirtutib. amicũ disciplinis. stu¬
diosum gle. sequax boni. dõ subditum ẽ. ad illud
sublune euolet: & cũ illo puro & ꝑpetuo bono
atq inimortali mancat: ipsi adhereat: & cũ ip̃o
sit de quo cognationẽ ducit. ut quidã ait. Cuiꝰ &

Expanded text:
si fastidivi inopem, si captivum non redemi, si senem si fastidivi inopem, si captivum non redemi, si senem sprevi! Sit ergo in corde id semper, ut stimulet duriores, ut admoneat promptiores. Resonent te postrema verba morituri, et benedictionem tui egrediens corpore anima secum vehat. Eripe etiam eum qui ad mortem ducitur, qui periturus erat, nisi tu subvenisses, ut dicas: Benedictio perituri veniat inquietum, id quod erubescendum, id quod inimicum nobis est, id quod violentum, id quod procellosum, et ad omnia vitia illecebrosum est, conquiescat et jaceat, et quasi fera claudatur cavea sepulcri, relinquatur rabies ejus exanimis, et emortua compago viscerum in terram resolvatur: id autem quod familiare virtutibus, amicum disciplinis, studiosum gloriae, sequax boni, Deo subditum est, ad illud sublime evolet; et cum illo puro et perpetuo bono atque immortali maneat, ipsi adhaereat; et cum ipso sit de quo cognationem ducit, ut quidam ait: Cujus et
Abbreviated transcription (Latin):
chas: tam̃ benedictionis illiꝰ gratia poterat solis
benedicentiũ meritis deputari. uł pietati pat̾nȩ.
Hic uͦ nulla prerogatiua meritoꝵ ẽ. nulla pieta¬
tis: s solius mortis ẽ priuilegium: cũ benedictio
cuiusq morituri tantũ uirtutis habet ut eam
sibi sanctus ꝓpħa optauerit. Ac ꝑ hoc cogi¬
temus semꝑ hunc uersiculum. & corde tenca¬
mus. Si quem uiderimꝰ pauperem moriturũ:
sumptu iuuemus. Dicat unusquisq nr̃m.
Benedictio morituri: in me ueniat. Si quẽ
uiderimus debilem. ñ deseramus: si quẽ in ex¬
tremis positum ũ relinquamus: occurrat &
nobis dicere. benedictio morituri in me ueni¬
at. Laudet &. de unusqͥsq moriturꝰ: unusqͥsꝙ
depositus ȩuo: unꝰquisq confectus uulnere
graui: unusquisq morbo absumptꝰ. ꝙ iam
morti ꝓximus. Hic uersiculus quantos bene¬
dici fecit: quotiens mͥ pudorem incussit si mo¬
riturũ preterii: si ñ iusitaui grauit᷑ egrum:

Expanded text:
chas: tamen benedictionis illius gratia poterat solis chas: tamen benedictionis illius gratia poterat solis benedicentium meritis deputari, vel pietati paternae. Hic vero nulla praerogativa meritorum est, nulla pietatis, sed solius mortis privilegium: cum benedictio cujusque morituri tantum virtutis habeat, ut eam sibi sanctus Propheta optaverit. Ac per hoc cogitemus semper hunc versiculum, et corde teneamus. 37. Si quem viderimus pauperem moriturum, sumptu juvemus; et dicat unusquisque nostrum: Benedictio morituri in me veniat. Si quem viderimus debilem, non deseramus: si quem in extremis positum, non relinquamus: occurrat et nobis dicere: 405 Benedictio morituri in me veniat. Laudet et te unusquisque moriturus, unusquisque depositus aevo, unusquisque confectus vulnere gravi, unusquisque morbo absumptus, et jam morti proximus. Hic versiculus quantos benedici fecit! Quoties mihi pudorem incussit, si moriturum praeterii, si non visitavi graviter aegrum,
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinis competentib eruduut. Siqͥdem ad ne¬
gligentiam patris refert᷑: dissolutio filioꝵ. Cc̃
quia unꝰquisq quandiu uruit. obnoxius est
lapsur: nec senectus ummunis a crimine. Ideo
legis quia abrahã mortuus ẽ. in bona senectute:
gͥ: uitȩ ẽ testimoniũ. Nam si laudari ante gu¬
bernator ñ potest quã in portum nauẽ deduxit:
quomͦ laudabis hominẽ priꝰquam in stationẽ
mortis successerit: & ipse sui ẽ gub̾nator: & ip¬
se uite huiꝰ iactat᷑ ꝓfundo. Quandiui insalo isto:
tandui int naufragia. Dux ipse nisi confecto
p̾lio non sumit laurcam: nec miles arma depo¬
uit: nec stipendii mercedem adipiscit᷑: nisi ho¬
ste suꝑato. Mors gͥ stipendioꝵ pleuitudo: sum¬
ma mercedis: gr̃a emissionis ẽ. Quantũ autem
morti dedit sanctus iob qͥ dixit. benedictio mori¬
turi in me ueniat: Nam & si ysaac bñdixerit
filios suos moriens . & iacob benedixerit patriar¬

Expanded text:
ciplinis competentibus erudivit. Siquidem ad neciplinis competentibus erudivit. Siquidem ad negligentiam patris refertur dissolutio filiorum. Tum quia unusquisque, quamdiu vivit, obnoxius est lapsui, nec senectus immunis a crimine; ideo legis quia Abraham mortuus est in senectute bona ,igitur vitae est testimonium. Nam si laudari ante gubernator non potest, quam in portum navem deduxerit, quomodo laudabis hominem, prius quam in stationem mortis successerit? Et ipse sui est gubernator, et ipse vitae hujus jactatur profundo, quamdiu in salo isto, tamdiu inter naufragia. Dux ipse nisi confecto praelio non sumit lauream, nec miles arma deponit, nec stipendii mercedem adipiscitur, nisi hoste superato. Mors igitur stipendiorum plenitudo, summa mercedis, gratia missionis est. 36. Quantum autem morti dedit sanctus Job, qui dixit: Benedictio morituri in me veniat ? Nam etsi Isaac benedixerit filios suos moriens, et Jacob benedixerit Patriar
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ capita accubantiũ inter epulas ĩpendentẽ
quod post mortẽ est: Si aũ quȩ post mortem
sunt. referantur ad mortẽ: eadem etiam que pꝰ
uitam sunt referant᷑ ad uitã: nulla gͦ erunt
supplicia. quȩ referant᷑ ad mortem. Mors enim
ut supradiximus: absolutio ẽ & separatio animȩ
& corꝑis. Non ẽ autem mala solutio: quia dissol¬
Deniq & mors peccatoꝵ pessima. Non utiq
mors pessima generaliter s pessima specialit̃
peccatoꝵ. Deniq p̃ciosa iustoꝵ: unde liquet
illud. Lazarus amicus nr̃ dormit: s uado ut
suscitẽ illum. Somnꝰ autem bonus: qm̃ quies ẽ
rexi: qm̃ dñs suscepit me. Dulcis gͥ. quies mortis.
Deniq dñs suscitat quiescentes: quia dñs re-
surrectio. Illud quoq egregium: qd̾ ait scripta.
ante mortẽ non laudaueris quemquã. Unusqͥs¬
q enim: in nouissimis suis cognoscitur: & in
filiis estimat᷑: si bene filios suos instituit: & dis¬

Expanded text:
super capita accubantium inter epulas impendentem super capita accubantium inter epulas impendentem quod post mortem est? Si autem quae post mortem sunt, referantur ad mortem, eadem etiam quae post vitam sunt, referantur ad vitam. Nulla ergo erunt supplicia quae referantur ad mortem. Mors enim, ut supra diximus , absolutio est et separatio animae et corporis: non est autem mala solutio; quia dissolDenique mors peccatorum pessima. Non utique mors pessima generaliter: sed pessima specialiter peccatorum . Denique pretiosa justorum. Unde liquet illud: Lazarus amicus noster dormit: sed vado ut suscitem eum . Somnus autem bonus, quoniam quies est, rexi; quoniam Dominus suscepit me . Dulcis igitur quies mortis. Denique Dominus suscitat quiescentes, quia Dominus est resurrectio. 35. Illud quoque egregium, quod ait Scriptura: Ante mortem non laudaveris quemquam . Unusquisque enim in novissimis suis cognoscitur, et in filiis suis aestimatur, si bene filios suos instituit, et dis
Abbreviated transcription (Latin):
tem ẽ transitus: ꝑ mortẽ autẽ ad uitam reditꝰ
Neq enim nͥ qui mortui fuerint: possunt re¬
surgere. Insipientes aut̃ quasi sũmum maloꝵ
reformidant: sapientes quasi requiẽ post labo¬
res. & finẽ maloꝵs expetunt. Duab autẽ ex cau¬
sis: mortẽ insipientes uerent᷑. Una: quod eam
interitum appellant. Interitus autẽ hominis ẽẽ
ñ potest. cũ anima suꝑstes corꝑi fit. saluo eo
quod ipsum corpus manet resurrectio. Altera
autem causa: quod penas reformident. poeta¬
rum uidelicet fabulis territi: latratꝰ cerberi.
& cocyti fluminis tristẽ uoraginẽ: caronem
tristiorẽ: furiarũ agmina: aut p̃rupta carce¬
re. Tunc quib ydra seuior sedem habeat: ty¬
cios quoq uiscera reꝑandis fecunda suppliciis:
quȩ uultur immanis sine ullo fine depascit᷑.
Urionii quoq orbis ꝑpetuam sub pene atroci¬
tatẽ uertiginem: tunc saxi desuꝑ ĩminentis

Expanded text:
tem est transitus: per mortem autem ad vitam reditus. tem est transitus: per mortem autem ad vitam reditus. Neque enim nisi qui mortui fuerint, possunt resurgere. Insipientes autem mortem quasi summum malorum reformidant: sapientes quasi requiem post labores, et finem malorum expetunt. 33. Duabus autem ex causis mortem insipientes verentur. Una, quod eam interitum appellant: interitus autem hominis esse non potest, cum anima superstes corpori sit, salvo eo quod ipsum corpus maneat resurrectio. Altera autem causa, quod poenas reformident, poetarum videlicet fabulis territi, latratus Cerberi, et Cocyti fluminis tristem voraginem, Charontem tristiorem, Furiarum agmina, aut praerupta tartara, in quibus Hydra saevior sedem habeat. Tityi quoque viscera reparandis fecunda suppliciis, quae vultur immanis sine ullo fine depascitur. Ixionii quoque orbis perpetuam sub poenae atrocitate vertiginem, tum saxi desuper imminentis
Abbreviated transcription (Latin):
utiq s uitȩ ẽ. Ergo illud graue: uita magis inue¬
nit᷑ ce. Liquet gͥ: quia mortis metꝰ. non ad mortẽ
referendꝰ est. s ad uitam. Non enim hñis quod
in morte metuamꝰ: si nichil qd̾ timendum sit ui¬
ta nr̃a commnisit. & enĩ prudentib delictorum
supplicia terrori sunt: delicta autẽ non mortuo¬
rum sunt actus. s uiuentiũ. uita gͥ ad nos refer¬
tur: cuiꝰ actus in nr̃a potestate ẽ. Mors autẽ ni¬
chil ad uos. Est enim seꝑatio animȩ os cotpors.
Anima absoluitur: corpus resoluit᷑. Quȩ absoluit᷑
gaudet: quod resoluit᷑ in terram suam nichil
sentit. Quod nichil sentit: nichil ad nos. Tam̃ si
mors malũ. quomͦ uiuenes non timent fieri senes:
nec finitimã morti uerent᷑ etatem: Patientiꝰq
deficit qui p̃sumpta morte deficit: quã qui mno¬
pinata. His quoq qͥ mortem malum putant.
aptum responsũ arbitror: quia ꝑ uitã ad mor¬

Expanded text:
utique, sed vitae est. Ergo illud grave vitae magis inveutique, sed vitae est. Ergo illud grave vitae magis invenitur esse. Liquet igitur quia mortis metus non ad mortem referendus est, sed ad vitam. Non enim habemus quod in morte metuamus, si nihil quod timendum sit vita nostra commisit. Etenim prudentibus delictorum supplicia terrori sunt: delicta autem non mortuorum actus sunt, sed viventium. Vita igitur ad nos refertur, cujus actus in nostra potestate est: mors autem nihil ad nos; est enim separatio animae et corporis: anima absolvitur, corpus resolvitur. Quae absolvitur, gaudet: quod resolvitur in terram suam, nihil sentit: quod nihil sentit, nihil ad nos. 32. Tamen si mors malum, quomodo juvenes non timent fieri senes, nec finitimam morti verentur aetatem; patientiusque deficit qui praesumpta morte deficit, quam qui inopinata. His quoque qui mortem malum putant, aptum responsum arbitror, quia per vitam ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
Nam neq apud uiuentes mors ẽ: neq apud de¬
functos. Apud alios enim ñ ẽ qui adhuc uiuuns:
alii transierunt. Itaq neq apud eos amara est
qui eam adhuc nesciunt. ob hoc ipsũ quia nesci¬
unt: neq apud eos qͥ iam & scđm corpus nichil
sentiunt: & scđm atumam libãti sunt. Oͥd si
terribilis apud uiuentes estimat᷑ non mors ip̃a
t̾ribilis: s opinio de morte: quã unusqͥsq ꝓ
suo interp̃tatur affectu. aut ꝑ suam conscien¬
tiam ꝑhorrescit. Suȩ gͥ unusquisq conscien¬
tie uulnus accuset: non mortis acerbitatẽ. Deniq
iustis mors. qͥetis est portus: nocentib naufra¬
gium putatur. Certe his quibꝰ grauis est turor
mortis. non ẽ graue mori: s graue ẽ uiu̾ẽ sub
metu mortis. Non gͥ mors grauis: s metus mor¬
tis. Metus autẽ opinionis ẽ: opinio nr̃e infirmita¬
tis contraria ueritati. Nam ꝑ ueritatẽ uirtus: ꝑ
opinionẽ infirmitas. Opinio aũ: non mortis

Expanded text:
Nam neque apud viventes mors est, neque apud deNam neque apud viventes mors est, neque apud defunctos: apud alios enim non est, quia adhuc vivunt, alii transierunt. Itaque neque apud eos amara est, qui eam adhuc nesciunt, hoc ipso quia nesciunt; neque apud eos qui jam et secundum corpus nihil sentiunt, et secundum animam liberati sunt. terribilis apud viventes aestimatur, non mors ipsa terribilis est, sed opinio de morte, quam unusquisque pro suo interpretatur affectu, aut pro sua conscientia perhorrescit. Suae igitur unusquisque conscientiae vulnus accuset, non mortis acerbitatem. Denique justis mors quietis est portus, nocentibus naufragium putatur. Certe iis quibus gravis est timor mortis, non est grave mori, sed grave est vivere sub metu mortis. Non ergo mors gravis, sed metus mortis. Metus autem opinionis est: opinio vero nostrae infirmitatis, contraria veritati. Nam per veritatem virtus, per opinionem infirmitas. Opinio autem non mortis
Abbreviated transcription (Latin):
one letantur: si em̃daturi recte: si ꝑseueraturi
in eis stulte: quia longe illis plus damnatio ꝓ¬
fuisset: ne increm̃ta facerent peccatoꝵ. De quo
qui flagitiosa agunt: s etiã qui ea ꝓbant. dig¬
ni morte sunt: s &. illos qui talia condemnant
in aliis. qualia ip̃si agunt. mexcusabiles haberi:
& ex sua damnatos sententia. Cũ enĩ alios con¬
demnant: seipsos condemnant. Nec sibi eos blan¬
diri oportere: quia penarum ad tempꝰ immu¬
nes uidentur. & exortes reatus: cũ grauiores
penas intͣ se luant. & sibi rei sint. qui aliis ñ ui¬
dentur: atq in se grauiorẽ intorqueant conscien¬
tiȩ sententiã: cum de alioꝵ peccatis iudicant. S
noli inquit homo diuine bonitatis & patientie
thesauros contẽnere. Bonitas enĩ dei ad peniten¬
tiã te ꝓuocat: ad correctionẽ inuitat. Duricia aũ
tua qua in erroris ꝑtinatia ꝑseueras. futuri iu¬
dicii auget seueritatem: ut dignam retͥbutionẽ

Expanded text:
one laetantur. Si emendaturi sunt, recte: si perseveraturi one laetantur. Si emendaturi sunt, recte: si perseveraturi in eis, stulte; quia longe illis plus damnatio profuisset, ne incrementa facerent peccatorum. De quo qui flagitiosa agunt, sed etiam qui ea approbant, digni morte sunt : sed et illos qui talia condemnant in aliis qualia ipsi agunt, inexcusabiles haberi, ut et sua damnatos sententia . Cum enim alios condemnant, se ipsos condemnant. Nec sibi eos blandiri oportere, quia poenarum ad tempus immunes videntur, et exsortes reatus; cum graviores poenas intra se luant, et sibi rei sint, qui aliis non videntur; atque in se intorqueant graviorem conscientiae sententiam, cum de aliorum peccatis judicant. Sed noli, inquit , o homo, divinae bonitatis et patientiae thesauros contemnere; bonitas enim Dei ad poenitentiam te provocat, ad correctionem invitat: duritia autem tua, qua in erroris pertinacia perseveras, futuri judicii auget severitatem, ut dignam retributionem
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ post mom̃tum esuriat ac sitiat. Cotidie
lucrũ querimus: & nullus cupiditati modus
ponit᷑ Non satiabͥr inquit oculus uidendo: nec
auris auditu. Qͥ diligit argentũ: non satiabͥr
argento. Nullus finis laboris: & nullꝰ fruct
habundantiȩ. Cupimus cotidie scire noua. &
qͥd ipsa scientia nͥ cotidiani laboris ẽ adiectio:
Omĩa quȩ sunt iã fuer̃t: & nichil sub sole ẽ no¬
uũ: s omnia uanitas. Totã uitam odio habui:
dixit eccłastes. Q uitam odio habuit: utiq mor¬
tem p̃dicauit. Deniq mortuos laudauit mag̾
quã uiuentes: & illũ iudicauit beatũ. qui in
hanc uitã non uenit: nec manẽ hunc suscepit
laborẽ. Circuruit inquit cor meũ ut scirem
Non qr amara sit mors: s quia impio amara:
& tam̃ amarior uita quã mors. Grauiꝰ ẽ enun
ad peccatũ uiuere: quam in peccato mori: qͥa un¬
pius quandiu uiuit peccatũ auget: si moriat᷑
peccare desinit. Pleriq criminũ suoꝵ absoluti¬

Expanded text:
ut non post momentum esuriat ac sitiat. Quotidie ut non post momentum esuriat ac sitiat. Quotidie lucrum quaerimus, et nullus cupiditati modus ponitur. Non satiabitur, inquit, oculus visu, nec auris auditu . Qui diligit argentum, non satiatur argento. Nullus finis laboris, et nullus est fructus abundantiae. Cupimus quotidie scire nova; et quid est ipsa scientia, nisi quotidiani doloris adjectio? Omnia quae sunt jam fuerunt, et nihil sub sole est novum, sed omnia vanitas. Totam vitam odio habui , dixit Ecclesiastes. Qui vitam odio habuit, mortem utique praedicavit. Denique mortuos laudavit magis quam viventes ; et illum judicavit beatum, qui in hanc vitam non venit, nec inanem hunc suscepit laborem. Circuivit, inquit, cor meum, ut scirem non quia amara sit mors, sed quia impio amara; et tamen amarior vita, quam mors. Gravius est enim ad peccatum vivere, quam in peccato mori; quia impius quamdiu vivit, peccatum auget: si moriatur, peccare desinit. 29. Plerique criminum suorum absoluti
Abbreviated transcription (Latin):
mendet & quodãmodo modulet᷑ affectus. ani-¬
ma quoq in hoc corꝑe tanquã in fidib musi¬
cis. quȩ sobria ẽ tamen. sũmis ut ita dicã digi¬
tis. uelut neruoꝵ sonus. ita pulsat ita pulsat
carnis istiꝰ passiones. ut consonum reddat mo¬
rum atq uirtutũ consentientẽq concentum:
ut in omĩb cogitationib suis. inoĩb oꝑibus
id custodiat: ut oĩa consilia facta sibi concinãt.
Anima ẽ gͦ: qua utit᷑ corpꝰ quod usui ẽ. ac ꝑ hoc
aliud qd̃ in imꝑio: aliud quod in ministerio. Al¬
ud quod sumꝰ: aliud qd̾ nr̃m est. Si quis animȩ
pulchritudinẽ diligit: nos diligit. Si qͥs corpis
decorem diligit: non ipsum hominẽ. s car¬
nis diligit pulchritudinẽ: quȩ tam̃ cito mar
pit in uano animam suã. In uano accipit aĩa
suam. ut iam de huiꝰ uitȩ dicamus molestiis:
qͥ scłaria struit: edificat corꝑalia. Cotidie ad eden¬
dum & bibendum surgunꝰ: & nullus explet᷑

Expanded text:
mendet, et quodammodo moduletur affectus. Animendet, et quodammodo moduletur affectus. Anima quoque in hoc corpore tamquam in fidibus musicis, quae sobria est tamen summis, ut ita dicam, digitis velut nervorum sonos, ita pulsat carnis istius passiones, ut consonum reddat morum atque virtutum consentientemque concentum; ut in omnibus cogitationibus suis, in omnibus operibus id custodiat, ut omnia consilia et facta sibi concinant. Anima est ergo quae utitur, corpus quod usui est; ac per hoc aliud quod in imperio, aliud quod in ministerio: aliud quod sumus, aliud quod nostrum est. Si quis animae pulchritudinem diligit, nos diligit: si quis corporis decorem diligit, non ipsum hominem, sed carnis diligit pulchritudinem, quae tamen cito marcpit in vanum animam suam . In vanum accepit animam suam ut jam de hujus vitae dicamus molestiis qui saecularia struit, aedificat 402 corporalia. Quotidie ad edendum et bibendum surgimus, et nullus expletur,
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ ꝓpe. ipsa utriꝰq substantia. Igͥ suscipit in
se anima insensibilitatẽ defuncti corꝑis: & corpꝰ
omnib animȩ uirtutib fungͥr. Ac ne forte qr
infundit᷑ anima corꝑi: etiã confundi putet᷑.
exemplo nobis sit huiꝰ luminis gr̃a. Siqͥdem
& lum̃ terrenum loco infundit᷑: nec tam̃ con¬
fundit᷑. Non sit gͦ confusa oꝑatio: quoꝵ dispar
suba ẽ. s sit anima in corꝑe: ut uiuificet corpꝰ
hoc: gub̃net. illuminet. Nlegare tam̃ non pos¬
sumus quin compatiat᷑ corpori suo: nam
& contristatur. Siquidem iħc ait. Tristis ẽ
anima mea usq ad mortẽ: affectũ hominis
in se expͥmens. & alibi. Anima mea turbata
biȩ. aut citharȩ. aut organi. uoce. gestu. affectuq
compatit᷑: in tristib sonis tristior: in lȩtis letior
in acutiorib excitatior: in ipsis mitioribꝰ mi¬
tior. atq mansuetior: ut sonus cantuũ ipse cõ¬

Expanded text:
ditur prope ipsa utriusque substantia. Igitur suscipit in ditur prope ipsa utriusque substantia. Igitur suscipit in se anima insensibilitatem defuncti corporis, et corpus omnibus animae virtutibus fungitur. Ac ne forte quia infunditur anima corpori, etiam confundi putetur, exemplum nobis sit hujus luminis gratia. Siquidem et lumen terreno loco infunditur, nec tamen confunin corpore, ut vivificet corpus, hoc gubernet, illuminet. 27. Negare tamen non possumus quod compatiatur corpori suo; nam et contristatur. Siquidem Jesus ait: Tristis est anima mea usque ad mortem , affectum hominis in se exprimens. Et alibi: Anima mea turbata biae, aut citharae, aut organi, voce, gestu, affectuque compatitur. In tristibus sonis tristior, in laetis laetior, in acutioribus excitatior, in ipsis mitioribus mitior atque mansuetior; ut sonos cantuum ipse com