comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legibꝰ reluctetur: dũ ꝑ oñs fines
terrarũ regeneranda in xp̃o. inultor.
milia miliũ p̃parantur: & appro¬
pinquante noue creature ortu.
sp̾alis nequitia ab his quos posside¬
bat excrudit᷑ fremit gͦ expoliati
hostis impius furor: & nouũ que¬
rit lucrũ: quia iuis ꝑdit antiquii.
Captat indefessus & ꝑuigil. si quas iepꝑ¬
erit oues. a saeris gregibus negli¬
gentius euagantes: quas ꝑ deuia uo¬
suptatũ. & ꝑ deuexa luxurie. in di¬
uersoria mortis inducat: Inflãmat
itaq iras: nutrit odia. acuit cupi¬
ditates: irridet continentiã: inci
iħu xp̃o conatus suę fraudis absti¬
nuit: Nam sic̃ euangelica patefe¬
cit hystoria. cũ saluator ñr̃ post
sec esuriem: gauisus d̾iabolus sig¬
num se in eo passibilis atq mor¬
talis inuenisse nature: ut explo¬
raret potentiã quã timebat. si filiꝰ
inquit dei es. dic ut lapides isti pa¬
nes fiant:
cuiꝰlib& generis natura transiret:

Expanded text:
legibus reluctetur, dum per omnes fines legibus reluctetur, dum per omnes fines terrarum regeneranda in Christo multorum millium millia praeparantur; et appropinquante novae creaturae ortu, spiritalis nequitia ab iis quos possidebat extruditur. Fremit ergo exspoliati hostis impius furor, et novum quaerit lucrum, quia jus perdidit antiquum. Captat indefessus et pervigil, si quas reperiat oves a sacris gregibus negligentius evagantes, quas per procliva voluptatum et per devexa luxuriae in diversoria mortis inducat. Inflammat itaque iras, nutrit odia, acuit cupiditates, irridet continentiam, incittro Jesu Christo conatus suae fraudis abstinuit? Nam, sicut 150 evangelica patefecit historia, cum Salvator noster, set esuriem, gavisus diabolus signum se in eo passibilis atque mortalis invenisse naturae, ut exploraret potentiam, quam timebat: Si Filius Dei, inquit, es, dic ut lapides isti panes fiant . cujuslibet generis creatura transiret;
Abbreviated transcription (Latin):
mensuram consuetudinis ñr̃ȩ.
necessariis aliquid addamus
augmentis: Parum enĩ religio¬
sus alio tempore demonstratur:
qui in his diebꝰ ñ religiosior inuenit᷑:
apłicę predicationis insonuit
dicens: Ecce nunc tempus accep¬
tabile: ecee nunc dies salutis Quid
enĩ acceptius hoc tempore: quid
salubrius his diebꝰ. in quibꝰ bellũ
uitus indicit᷑. & omniũ uirtutũ
ꝓfectus augetur : Semꝑ quidem
tibi o anima xp̃iana uigilandũ
contra salutis tuȩ aduersariũ fuit.
ne ullus pateret locus temptatoris
insidiis: s. modo tͥ maior cautio. &
sollicitior.ẽ. assumenda prudentia:
quando idem hostis tius. acriori
seuit inuidia: Nunc enĩ in toto
mundo potestas ei antiquę dñati¬
onis aufertur: & innumera illi
captiuitatis uasa rapiunt᷑.
ennitiat᷑ atrocissimo p̃doni. a po¬
pulis omniũ nationũ. omniũq
linguarũ: & nullũ iã genus homi¬
nũ repꝑitur. qđ ii iam tiranncis

Expanded text:
mensuram consuetudinis nostrae mensuram consuetudinis nostrae necessariis aliquid addamus augmentis. Parum enim religiosus alio tempore demonstratur, qui in his diebus non religiosior invenitur.apostolicae praedicationis insonuit, dicens: 149 Ecce nunc tempus acceptum, ecce nunc dies salutis . Quid enim acceptius hoc tempore, quid salubrius his diebus, in quibus vitiis bellum indicitur, et omnium virtutum profectus augetur? Semper quidem tibi, o anima Christiana, vigilandum contra salutis tuae adversarium fuit, ne ullus pateret locus tentatoris insidiis; sed modo tibi major cautio et sollicitior est adhibenda prudentia, quando idem hostis tuus acriori saevit invidia. Nunc enim in toto mundo potestas ei antiquae dominationis aufertur, et innumera illi captivitatis vasa rapiuntur. Renuntiatur atrocissimo praedoni a populis omnium nationum, omniumque linguarum, et nullum jam genus hominum reperitur, quod non tyrannicis
Abbreviated transcription (Latin):
timmi temporis recursus indicat.
cohortatio tam̃etiam nr̃i sermoniᷤᷤ
adhibenda ẽ: quȩ auxiliante dño
nec inutilis sit pigris. nec onerosa
deuotis. Na cũ omnẽ obseruantiã
nr̃am ratio istoꝵ dierũ poscat au¬
geri: nemo ẽ ut confido de uobis.
qui se ad opus hoꝵ ñ gaudeat inci¬
tari: Natura enĩ nr̃a adhuc manen
te mortalitate mutabilis. etiam si
ad sũma queq uirtutũ studio pro¬
ueat᷑: semꝑ tam̃ sit̾ potest habere
quo recedat. ita potest habere quo
crescat: Q hȩc ẽ ꝑfectoꝵ uera iu¬
sticia. ut nunquã se p̾sumãt esse
ꝑfectos: ne ab itineris ndũ finiti.
intentione cessantes. ibi incidans
deficiendi ꝑiculũ: uͥ ꝓficiendi de¬
posuerint appetitũ:
uia nemo nr̃m dilectissimi tam
ꝑfecꝰtus & sc̃s ẽ. ut ꝑfectior san¬
tiorq eẽ. ñ possit: om̃s simul si¬
ne differem ia graduũ. sine discre¬
tione meritoꝵ. ab his inque ꝑ¬
uemiinus in ea quȩ ñdii apprehen¬
dimꝰ. pia auiditate curramꝰ: et ad

Expanded text:
timi temporis recursus indicat, cohortatio tamen etiam nostri sermonis adhibenda est, quae, auxiliante Domino, nec inutilis sit pigris, nec onerosa devotis. Nam cum omnem observantiam nostram ratio istorum dierum poscat augeri, nemo est ut confido de vobis, qui se ad opus bonum non gaudeat incitari. Natura enim nostra, manente adhuc mortalitate, mutabilis, etiamsi ad summa quaeque virtutum studia provehatur, semper tamen sicut potest habere quo recidat, ita potest habere quo crescat. ET HAEC EST perfectorum vera justitia, ut numquam praesumant se esse perfectos, ne ab itineris nondum finiti intentione cessantes, ibi incidant deficiendi periculum, ubi proficiendi deposuerint appetitum. Quia ergo nemo nostrum, dilectissimi, tam perfectus et sanctus est, ut perfectior sanctiorque esse non possit, omnes simul sine differentia graduum, sine discretione meritorum, ab iis in quae pervenimus, in ea quae nondum apprehendimus, pia aviditate curramus, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
ua tam̃ in re. & aliud aliquid nob
diis innuit: qđ intelligi de humam¬
tate ac diuinitate illiu utiliter
possit: Clamantẽ eteni cecũ. tran¬
siens audiuit: s stans. miracłm
illuminationis exhibuit: Transi¬
re nanq humanitatis est: stare
diuinitatis:. ł humanitatẽ qͥppe
babuit nasci: crescere: mori. re¬
surgere: de loco ad locum uenire:
ina gͦ in diuinitate inutabilia non
ẽ.atq hoc ipsũ mutare transire

Expanded text:
Qua tamen in re aliud aliquid nobis Qua tamen in re aliud aliquid nobis Dominus innuit, quod intelligi de humanitate ac divinitate illius utiliter possit. Clamantem etenim caecum Jesus transiens audivit, sed stans miraculum illuminationis exhibuit. Transire namque humanitatis est, stare divinitatis. Per humanitatem quippe habuit nasci, crescere, mori, resurgere, de loco ad locum venire. Quia ergo in divinitate mutabilitas non est, atque hoc ipsum mutari transire
Abbreviated transcription (Latin):
q & in oratione patimur: S nimi¬
rũ necesse ẽ. ut uox cordis nr̃i quo
duriꝰ repellitur. ualentiꝰ ĩsistat: qua¬
tinus cogitationis illicitȩ tumultũ
suꝑ&: atq ad pias aures dñi. nimi¬
etate suȩ importunitatis erumpat:
n se ut suspicor recognoscit unusquisq
qđ dicimus: quia dum ab hoc mundo
animũ ad dm̃ mutamꝰ. dũ ad oratioĩs
opus conuertimur: ipsa quȩ pͥus de¬
lectabilit̾ gessimus. importiina post
atq grauia. in oratione nr̃a tolera¬
mus. Uix eoꝵ cogitatio manu sc̃ĩ
desiderii ab oculis cordis abigar.
uir eoꝵ fantasmata ꝑ penitentiȩ
limenta suꝑant᷑: S cum in orat¬
one nr̃a uehement᷑ insistimus:
adduci ad se: Ecce stat qui ante
transi bat: quia dũ adhuc turbas
fantasmatiĩ in oratione patim᷑:
iħm aliquatenus transeuntem
sentimus Cũ uͦ oratiomi uebe¬
menter insistimus. stat iħe. ut
lucẽ restituat: quia ds̃ in cordefi¬
gitur: & lux amissa reparatur.

Expanded text:
que et in oratione patimur. Sed nimique et in oratione patimur. Sed nimirum necesse est ut vox cordis nostri 1442 quo durius repellitur, eo valentius insistat, quatenus cogitationis illicitae tumultum superet, atque ad pias aures Domini nimietate suae importunitatis erumpat. In se, ut suspicior, recognoscit unusquisque quod dicimus, quia dum ab hoc mundo animum ad Deum mutamus, dum ad orationis opus convertimur, ipsa quae prius delectabiliter gessimus importuna postea atque gravia in oratione nostra toleramus. Vix eorum cogitatio manu sancti desiderii ab oculis cordis abigitur, vix eorum phantasmata per poenitentiae lamenta superantur. 5. Sed cum in oratione nostra vehementer insistimus, adduci ad se. Ecce stat qui ante transibat, quia dum adhuc turbas phantasmatum in oratione patimur, Jesum aliquatenus transeuntem sentimus. Cum vero orationi vehementer insistimus, stat Jesus ut lucem restituat, quia Deus in corde figitur, et lux amissa reparatur. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
temptationibꝰ suis cogitationem
nr̃am dissipant: & uoces cordis
in oratione ꝑturbant: Sepe nanq¬
dii conuerti ad din post ꝑpetrata
uitia uolumꝰ: dũ contra hȩc eadem
exorare uitia quȩ ꝑpetrauimꝰ cona¬
mur: occurrunt cordi fantasmata
peccators quȩ fecimꝰ: mentis nr̃e a¬
ciem reuerberant: confundunt am¬
mũ: & uocẽ nr̃e deprecationis pre¬
munt: Qui p̃ibant gͦ. increpabant
eũ ut taceret: quia priꝰꝗ iħe ad cor
ueniat. mala quȩ fecimus cogitatio¬
ni nr̃e suis ymaginibꝰ illisa. in ipsa
nos nr̃a oratione conturbant: Sed
quid ad hȩc illuminandus iste cecꝰ
fecit: audiamꝰ. Sequitur: Ipse uͦ: mul¬
tomagis clamabat: fili dauid: mi¬
serere mei: Ecce quẽ turba increpat
ut taceat. magis ac magis clamat:
qͥa quanto grauiori tumultu cogitati¬
onum carnaliũ p̃mimur: tanto in
sistere orationi ardentius debemꝰ:
ontradicit turba. ne clamemꝰ.
qͥa peccatoꝵ nr̃oꝵ fantasinata. plerũ¬

Expanded text:
tentationibus suis cogitationem tentationibus suis cogitationem nostram dissipant, et voces cordis in oratione perturbant? Saepe namqdum converti ad Dominum post perpetrata vitia volumus, dum contra haec eadem exorare vitia quae perpetravimus conamur, occurrunt cordi phantasmata peccatorum quae fecimus, mentis nostrae aciem reverberant, confundunt animum, et vocem nostrae deprecationis premunt. Qui praeibant ergo increpabant eum, ut taceret, quia, priusquam Jesus ad cor veniat, mala quae fecimus, cogitationi nostrae suis imaginibus illisa, in ipsa nos nostra oratione conturbant. 4. Sed quid ad haec illuminandus iste caecus fecit audiamus. Sequitur: Ipse vero multo magis clamabat: Fili David, miserere mei. Ecce quem turba increpat ut taceat magis ac magis clamat, quia quanto graviori tumultu cogitationum carnalium premimur, tanto orationi insistere ardentius debemus. Contradicit turba, ne clamemus, quia peccatorum nostrorum phantasmata plerum
Abbreviated transcription (Latin):
raiserat recepit. Unde enĩ ds̃ huma¬
na patitur: inde homo ad diuina
subleuatur. Qui uidelicet cecus. recte
et iuxta uiã sedere. & mendicans
eẽ. describitur. Ipsa enĩ ueritas dic̃
go sum uia: Uun gͦ eternę lucis ela¬
ritatẽ nescit: cecus ẽ: S si iam in¬
redemptorem credidit: uixta unã
sedet Si aut̃ iam credidit: s ut
eternã lucẽ recipiat. rogare dissi¬
mulat. atq a precibꝰ cessat: cecus
quidem iuxta uiã sedet. s minime
mendicat Si uͦ & credidit et exo¬
uisquis accitatis sue tenebrasT
agnoscit: quis qͥs hoc qd̾ sibi de est
lumen eternitatis intelligit: clam&
medullis cordis. clamet & uocib
mentis dicens: Iħu fili dauid: im¬
serere mei: S quid clamante ceco
sub iungitur: audiamus E qui
p̃ibant: increpabant eũ ut taceret.
Quid aut̃ designant isti qͥ iħm ueni¬
entem p̃cedunt: nisi desiderioꝵ
carnaliũ turbas. tuultusq uitioꝵ:
Qui priusꝗ̃ iħe ad cor nr̃m ueniat.

Expanded text:
amiserat, recepit. Unde enim Deus humaamiserat, recepit. Unde enim Deus humana patitur, inde homo ad divina sublevatur. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere et mendicans esse describitur; ipsa enim Veritas dicit: Ego sum via . Qui ergo aeternae lucis claritatem nescit, caecus est; sed si jam Redemptorem credit, juxta viam sedet. Si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat, rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat. Si vero et credit, et exoQuisquis ergo caecitatis suae tenebras agnoscit, quisquis hoc, quod sibi deest, lumen aeternitatis intelligit, clamet medullis cordis, clamet et vocibus mentis, dicens: Jesu fili David, miserere mei. Sed quid clamante caeco subjungitur audiamus: Et qui praeibant, increpabant eum, ut taceret. 3. Quid autem designant isti qui Jesum venientem praecedunt, nisi desideriorum carnalium turbas, tumultusque vitiorum, qui, priusquam Jesus ad cor nostrum veniat,
Abbreviated transcription (Latin):
accipienda sunt fr̃s mei. ut et in
ueritate credant᷑ facta: & tamen
ꝑ significationẽ nob̾ aliqͥd inmi¬
ant. Oꝑa qͥppe eiꝰ & ꝑ potentiam
aliud ostendunt: & ꝑ misteriũ
aliud loquuntur: Ecce enĩ quis
iuxta hystoriã cecus iste fuerit
ignorannis: s. tam̃ quẽ ꝑ mysterui
significi.nouimꝰ: lecũ qͥppe ẽ genuꝰ hu¬
manii: qđ in parente pͥmo a paradi¬
si gaudiis expulsum. claritatẽ suꝑ¬
ne lucis ignorans. dampnationis
suȩ tenebras patitur. s tam̃ ꝑ redẽp¬
toris sui p̾sentiã illuminatur: ut
internę lucis gaudia iã ꝑ desideri¬
um uideat: atq in uia uite. boni o¬
ꝑis gressus ponat.
herico quippe: inder pretatur luna:¬
una autem in sacro eloquio ꝓ defẽ¬
ctu ponitur carnis: quia dũ men¬
struis momentis decrescit. defe¬
ctum nr̃e mortalitatis designat.
Dum gͥ conditor nr̃ appropinquat
iherico. cecus ad lum̃ redit: quia
dum diuinitas defectũ nr̃e carnis
suscepit. humanũ genus. lum̃ qđ a

Expanded text:
in veritate credantur facta, et tamen per significationem nobis aliquid innuant. Opera quippe ejus et per potentiam aliud ostendunt, et per mysterium aliud loquuntur. Ecce enim quis juxta historiam caecus iste fuerit ignoramus, sed tamen quem per mysterium significet novimus. Caecus quippe est genus humanum, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae tenebras patitur; sed tamen per Redemptoris sui praesentiam illuminatur, ut internae lucis gaudia jam per desiderium videat, atque in via vitae boni operis gressus ponat. Jericho quippe luna interpretatur, luna autem in sacro eloquio pro defectu carnis ponitur, quia dum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Jericho, caecus ad lumen redit, quia dum divinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus lumen, quod
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ ẽ: s etiã altitudinis: Recte ⁊
auaritia dicitur: cũ supra modũ
sublumtas ambitur Si enĩ ñ
ad auaretiam. honoris rapina
ꝑtineret: nequaquã paulus de
unigenito filio diceret: Non ra¬
pinam arbitratus ẽ: ẽẽ. se equalẽ
deo: In hoc gͦ diabolus parentẽ
nr̃m ad suꝑbiã traxit: qđ eũ ad¬
auaritiã sublimitatis excitauit.
hominẽ strauit: eisdẽ modis
scdo homini temptato succubuit.
Igulam qͥppe temptat cũ dicit.
ic. ut lapides isti panes fiant: ꝑ
nanã głam temptat: cũ dicit.
i filius dei es: mitte te deorsum
sublimitatis auaritiã temptat:
cũ regna omnia mundi ostendit
dicens Hȩc omĩa tͥ dabo: si ꝓcideis
adoraueris me: S eisdem modis
a scđo homine uincit᷑: quibus
pͥmũ hominẽ se uicisse głatur:
ut a nr̃is cordibus ipso aditu
captus exeat: quo nos aditu intra¬
missus tenebat. S est aliud fr̃s¬

Expanded text:
niae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur, cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito Filio diceret: 'Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo'. In hoc ergo diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, qavariciam sublimitatis excitavit. hominem stravit, eisdem modis secundo homini temptando succubuit. Per gulam quippe temptat, cum dicit: 'Dic, ut lapides isti panes fiant'. Per vanam gloriam temptat, cum dicit: 'Si filius Dei es, mitte Per sublimitatis avaritiam tentavit, cum regna omnia mundi ostendit, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me. Sed eisdem modis a secundo homine vincitur, quibus primum hominem se vicisse gloriatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromissos tenebat. Sed est aliud, fr
Abbreviated transcription (Latin):
to grege. osculatus ẽ eam: Eleua¬
taq uoce fleuit: & indicauit ei
becce At illa festinans nuntiauit
patri suo. Aui cũ audisset uenisse
iacob filiũ sororis sue: cucurrit
obiuamei: Complexusq eũ. et
in oscula ruens: duxit in domũ
ris: respondit: Os meũ es: et ca¬
ro mea Et postquã expleti st̃
dies mensis unius: dixit ei:
Nũ quia fr̃ meus es gratis serm¬
es michi: Dic. quid mercedis
accipies Habebat uͦ filias duac
nomen maioris lya: minor
appellabat᷑ rachel: S lya lipis
erat oculis: rachel decora fa¬
cie. et uenusto aspectu Quam
diligens iacob: ait: Seruiam tͥ
ꝓ rachel filia tua ininore: septẽ
annis: Respondit laban meliꝰ

Expanded text:
eam: elevataque voce flevit, et indicavit ei beccae: at illa festinans nuntiavit patri suo. Qui cum audisset venisse Jacob filium sororis suae, cucurrit obviam ei, complexusque eum, et in oscula ruens, duxit in domum ris, respondit: Os meum es, et caro mea et postquam expleti sunt dies mensis unius dixit ei num quia frater meus es gratis servies mihi dic quid mercedis accipias habebat vero filias duas nomen maioris Lia minor appellabatur Rahel sed Lia lippis erat oculis Rahel decora facie et venusto aspectu quam diligens Iacob ait serviam tibi pro Rahel filia tua minore septem annis respondit Laban melius
Abbreviated transcription (Latin):
rorẽ maligne uoluntatis excus¬
seris. Iuste etiam dabis dena
suries: hic fideliũ pastus anima¬
rum: ut ieiuniũ nr̃m scĩficet ca¬
sitas: ornet patientia: benigni¬
tas foueat: miscdia letificet: com¬
m̃det humilitas: his qͥdragesimã xp̃i
put possumꝰ uirtutibꝰ sub seqͥmᷤ: ut ge¬
mino qͦdã corpori animiq ieuinio di¬

Expanded text:
rorem malignae voluntatis excusrorem malignae voluntatis excusseris. Juste etiam dabis denarsuries, hic fidelium pastus animarum, ut jejunium nostrum sanctificet castitas, ornet patientia, benignitas foveat, misericordia laetificet, commendet humilitas: his Quadragesimam Christi prout possumus, virtutibus subsequamur, ut gemino quodam corporis, animique jejunio, di
Abbreviated transcription (Latin):
gemus menbra ieuiniis: ut
animas uirtutibꝰ saginemꝰ: Ieui¬
net in nob ꝑnitiosa lururies.
ieiunet omĩs inquitas: ieuin&
odiosa contentio Abstineamꝰ
ab epulis: magis astineamus
a uitiis: Sic nõs temꝑemꝰ sic
sobrii simus a uino: ut nulla
nob̾ uoluptatũ dñetur ebrietas
uid enĩ ꝓdest obseruatione qͣ¬
draginta dierum ieiunandi
nos tempora custodire: & legẽ
ñ tenere ieiunii: Quid ꝓdest
nob uacare a comnuiis. & diẽ
litibꝰ occupare: Quid ꝓdest ꝓpͥũ
ñ edere panẽ. & uictum diripe
tis debet. ẽẽ. refectio Ieiuimum
xp̃ian: pacẽ debet nutrixe ñ
uirgia: Quale illud ẽ autẽ. qđ ñ
uesceris carnibꝰ: & de ore tuo oĩ
esca sordidius. egreditur maledi¬
ctii: Quale ẽ. qđ sc̃ificatur uent̃
ieiunio: & pollintur lingua in¬
datiis : Recte sane fr̃ frequentab̾
eccłam: si gressus tuos ietalib
laqueis auida illa ñ implicet &
inuoluat usura Recte orabis
imudia Recte contundes ma¬
nibus pectus: si omnẽ inde fu¬

Expanded text:
is, ut animas virtutibus saginemus. Jejunet in 135 nobis perniciosa luxuries, jejunet omnis iniquitas, jejunet odiosa contentio: abstineamus ab epulis, magis abstineamus a vitiis: sic nos temperemus, sic sobrii simus a vino, ut nulla nobis voluptatum dominetur ebrietas. Quid enim prodest observatione quadraginta dierum jejunandi nos tempora custodire, et legem non tenere jejunii? Quid prodest vobis vacare a conviviis, et diem litibus occupare? Quid prodest proprium non edere panem, et victum diripere tis debet esse refectio; jejunium Christiani pacem debet nutrire, non jurgia. Quale illud est autem, quod non vesceris carnibus, et de ore tuo omni esca sordidius egreditur maledictum? Quale est, quod sanctificatur venter jejunio, et polluitur lingua mendaciis? Recte sane, frater, 136 frequentabis ecclesiam, si gressus tuos lethalibus laqueis avida illa non implicet, et involvat usura. Recte orabis invidia. Recte contundes manibus pectus, si omnem inde fu
Abbreviated transcription (Latin):
ut illuc eũ suus sp̃c duceret: ubi
hunc ad temptandũ sp̃e malignꝰ
iueniret: Sed ecce cum dicitur.
d̾s homo uel in excelsũ montem
uel in scãm eiuitatẽ a diabolo
assumptus: mens refugit: hu¬
manȩ hoc audire aures expa¬
uescunt: Cin tam̃ ñ ẽẽ incredi¬
bilia ista cognosennus: si in illo
& alia facta pensamꝰ: Certe in¬
iquoꝵ omniũ. diabolus caput est:
& huiꝰ capitis menbra sunt omnes
miqui An ñ diaboli menbrum.
pilatus : An ñ diaboli menbra iudĩ
ꝑsequentes: & milites erucifigen¬
tes fuerunt: Quid ꝙͦ mirũ sise ab
illo ꝑmisit in montẽ duci: qͥ se ꝑ

Expanded text:
ut illic eum suus Spiritus duceret, ubi hunc ad tentandum spiritus malignus inveniret, sed ecce cum dicitur: Deus homo vel in excelsum montem, vel in sanctam civitatem a diabolo assumptus, mens refugit humana, hoc audire aures expavescunt. Qui tamen non esse incredibilia ista agnoscimus, si in illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum omnium diabolus est caput, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. An non diaboli membrum Pilatus? an non diaboli membra Judaei persequentes, et milites crucifigentes fuerunt? Quid ergo mirum, si se ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
tationibꝰ iunceret: sic̃ mortẽ nr̃ã
uenerat sua morte suꝑare:
ciendũ nob̵ ÷: quia tribꝰ modis
temptatio agitur Suggestione:
delectatione: consensu. Et nos
cum temptamur. plerunq in
delectationẽ aut etiam in consen¬
sum labimur: quia de carnis pec¬
cato ꝓpagati. in nob̾ ipũs etiam
gerimus. unde certamina tole¬
ramus: Ds̃ uͦ qͥ in utero uirginis
incarnatus. in mundũ sine pec¬
cato uenerat: mobil contradic¬
tionis insemetipso tolerabat Tẽp¬
tarari gͦ ꝑ suggestionem potuit:
s eius mentem᷑ peccati delectatio¬
ñ momordit: atq ideo omnis
diabolica illa temptatio. foris ñ
temptationis eius aspicimus:
pensemus quanta magnitudine
nos a temptatione liberamur: An¬
tiquus hostis contra primũ homi¬
nem parentẽ nr̃m. in tribꝰ se temp¬
tationibꝰ erexit: quia himc uidelica.
gula. uana gła. & auaritia temp¬
tauit: s temptando suꝑauit: qͥa

Expanded text:
ationibus vinceret, sicut mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione et consensu. Et nos cum tentamur, plerumque in delectationem, aut etiam in consensum labimur, quia de carnis peccato propagati, in nobisipsis etiam gerimus unde certamina toleremus. Deus vero qui, in utero Virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat. Tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio foris non itentationis ejus aspicimus, pensemus quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem parentem nostrum in tribus se tentationibus erexit, quia hunc videlicet gula, vana gloria et avaritia tent
Abbreviated transcription (Latin):
esurientes pascit ut ds̃. hinc quod
fatigatur itinere. & claudis uirtu¬
tem tribuit ambulandi. hinc qđ
oculos suos laxat in lacrimas. et
mirabilit̾ cecis reformat aspectũ :
hinc qđ appropinquante morte
tristatur. & mortuũ lazarũ susci¬
tat de sepulchro. Hȩc omĩa fr̃es
conditor ac redemptor nr̃ ut ds̃
& homo egit: non quia talis illi
nascendi necessitas funit: s quia ta¬
le in cęlo & in terris uoluit reg¬
nare mysteriũ: Illud etiã quan¬
tȩ est admirationis in xp̃o: qđ
ita ad omĩa temptatoris in terro¬
gata respondit. ut nec ueritatẽ
regni sin tyranno ꝓderet: nec
mysteriũ suscepte carnis explo¬
rator agnosceret: Tanta demq
sermonẽ suũ subtilitate circũ¬
tulit: ut ille tocius doli artifex
immicus. furoris sui errore de¬
ceptus. dum xp̃m temptat ut
hominẽ: dm̃ in homine ñ uides.¬

Expanded text:
esurientes pascit ut Deus; hinc quod fatigatur itinere, et claudis virtutem tribuit ambulandi; hinc quod oculos suos laxat in lacrymis, et mirabiliter caecis reformat aspectum; hinc quod appropinquante morte tristatur, et mortuum Lazarum suscitat de sepulcro. Haec omnia, fratres, conditor ac redemptor noster ut Deus et homo agit; non quia talis illi nascendi necessitas fuit, sed quia tale in coelo et in terris voluit regnare mysterium. Illud etiam quantae est admirationis in Christo, quod ita ad omnia tentatoris interrogata respondit, ut nec veritatem regni sui tyranno proderet, nec mysterium susceptae carnis explorator agnosceret? Tanta denique sermonem suum subtilitate circumtulit, ut ille totius doli artifex inimicus furoris sui errore deceptus, dum Christum tentat ut hominem, Deum in homine non vide
Abbreviated transcription (Latin):
rii incarnatio nr̃i saluatoris ex
qͦ patribꝰ cepit ꝓmitti: multis
scõꝵ ẽ lacrimis. et luctu semꝑ
expectata: donec ueniret Simi¬
liter ex qͦ post resurrectionem
ad eiꝰ pendet redicũ: Solo autẽ
qͦ cũ hominibꝰ conuersatus est

Expanded text:
rum incarnatio nostri Salvatoris ex quo patribus coepit promitti, multis est sanctorum lacrymis et luctu semper exspectata donec veniret. Similiter ex quo post resurrectionem ad ejus pendet reditum. Solo autem quo cum hominibus conversatus est
Abbreviated transcription (Latin):
uod dñs nr̃ atq saluator ad
nuptias uocatus. ñ solũ uenire
sed et miracłm ibidẽ qͦ conuiuas
letificaret. facere dignatus est:
exceptis cęlestiũ sacramentoꝵ
figuris. etiã iuxta litterã. fidẽ
recte credentiũ confirmat.
Porro tacian et marcionis ce¬
teroꝵq qͥ nuptiis detrahunt.
ꝑfidia quã sit dãpnabilis. insi¬
nuat Si eni thoro immacula¬
to. et nuptiis debita castitate
celebratis. culpa inẽẽt: nequa¬
quã dñs ad has uenire: nequa¬
quã eas signoꝵ suoꝵ mitiis con¬
secrare uoluisset. Nunc aut̃ quia
bona. ẽ castitas conugalis: melior
continentia uidualis: optima ꝑ¬
fectio uirginalis: ad comꝓban
ex intemerato marie uirginis
utero nasci dignatus ẽ: a ꝓphe¬
tico annę uidue ore. mox natꝰ
benedicitur: a nuptiarũ celebra¬
toribꝰ iã iuuenis inuitatur: et
hos sue p̾sentia uirtutis hono¬

Expanded text:
us noster atque Salvator ad nuptias vocatus, non solum venire, sed et miraculum ibidem, quo convivas laetificaret, facere dignatus est, exceptis coelestium sacramentorum figuris, etiam juxta litteram recte fidem credentium confirmat. Porro Tatiani et Marciani caeterorumque qui nuptiis detrahunt perfidia quam sit damnabilis insinuat. Si enim toro immaculato et nuptiis debita castitate celebratis culpa inesset, nequaquam Dominus ad has venire, nequaquam eas signorum suorum initiis consecrare voluisset. Nunc autem, quia bona est castitas conjugalis, melior continentia vidualis, optima perfectio virginalis, ad comprobandum, ex intemerato Mariae virginis utero nasci dignitatus est, a prophetico Annae viduae ore mox natus benedicitur, a nuptiarum celebratoribus jam juvenis invitatur, et hos suae praesentia virtutis hono
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃sꝰ nudauerunt eum tumca
talari et polumita: miseruntq
Et sedentes ut comederent panẽ :
uenire de galaat: & camelos eoꝵ
portantes aromata. et resinã. et
stacten in egẏptũ Dix̃ gͦ uidas
fr̃ibus suis Quid nob ꝓdest si
occiderimus fratrem nr̃m: et
celauertinus sanguinẽ ipsius:
Nelius ẽ ut uendatur ysmaheli¬
tis: & manus nr̃ȩ ñ polluantur:
fr enĩ et caro nr̃a ẽ: Acquieue¬
runt fr̃s sermonibus eiꝰ.: et p̃¬
tereuntibus madiamtis nego¬
tiatoribus. extrahentes iosepħ
de cysterna. uendiderunt ysma
duxerunt eũ in egẏptũ.
euersus ruben ad oysternam.
non iuenit puerũ: scissisq ue¬
stibus. ꝑgens ad fr̃s suos ait:
Puer ñ comparet: & ego quo ibo:
Tulerunt autẽ tunicam eiꝰ: et in
sanguine hedi quẽ occiderant.
tixerunt: mittentes qui ferrets
ad patrẽ. et dicerent. Nanc in¬
uenimus: inde utrũ tunica fi¬
lii tui sit an non. Quã cũ cogno

Expanded text:
s, nudaverunt eum tunica talari et polymita: miseruntqueEt sedentes ut comederent panem, venire de Galaad, et camelos eorum, portantes aromata, et resinam, et sacten, in Aegyptum. Dixit ergo Judas fratribus suis: Quid nobis prodest si occiderimus fratrem nostrum, et celaverimus sanguinem ipsius? Melius est ut venundetur Ismaelitis, et manus nostrae non polluantur: frater enim et caro nostra est. Acquieverunt fratres sermonibus illius. Et praetereuntibus Madianitis negotiatoribus, extrahentes eum de cisterna, vendiderunt eum duxerunt eum in Aegyptum. Reversusque Ruben ad cisternam non invenit puerum, et scissis vestibus pergens ad fratres, ait: Puer non comparet, et ego quo ibo? Tulerunt autem tunicam ejus, et in sanguine haedi quem occiderant, tinxerunt, mittentes qui ferret ad patrem, et diceret: Hanc invenimus; vide utrum tunica filii tui sit, an non? Quam cum cogno
Abbreviated transcription (Latin):
errexit ioseph post fr̃s suos.
& inuenit eos in dothaim Qui
cum uidissent eũ ꝓcul anteꝗͣ acce¬
deret ad eos: cogitauerunt alhi
occidere: & mutuo loquebantur:
Ecce somniator uenit: uenite oc¬
cidan. us eũ. et mittamus eum¬
in cisternã ueterem: dicemusq
fera pessima deuorauit eĩ: Q

Expanded text:
ergo Joseph post fratres suos, et invenit eos in Dothaim. Qui cum vidissent eum procul antequam accederet ad eos, cogitaverunt eum occidere, et mutuo loquebantur: Ecce somniator venit; venite, occidamus eum, et mittamus in cisternam veterem, dicemusque: Fera pessima
Abbreviated transcription (Latin):
curet. Unde in laudibꝰ ȩccłȩ. loquit᷑
dñs: Pulchix st̃ genȩ tuȩ: sic̃ turtu¬
ris: Q iterũ: Eccẽ pulchra es amica
mea: ecce tu pulchã: oculi cui colũ¬
barũ: Genas quippe ut curturis
habet: quȩ ab omni impuditiciȩ
peste castam se custor et ĩmu¬
nem: Oculos habet colũoarũ: quȩ
nulli nocere desiderans. etiã inimi¬
cos simplici amore contuet᷑ Sed
utraq auis memorata qͥa gemitũ
ꝓ cantu edere solet: scõꝵ in hoc se¬
culo designat ploratũ: de quo dñs
memorat dicens Am̃ am̃ dico uob̾.
qͥa plorabitis et flebitis uos. mundꝰ
aut̃ gaudebit: uos aut̃ contristabi

Expanded text:
curet. Unde in laudibus Ecclesiae loquitur curet. Unde in laudibus Ecclesiae loquitur Dominus: Pulchrae sunt genae tuae, sicut turturis . Et iterum: Ecce tu pulchra es, amicamea, ecce tu pulchra es, oculi tui columbarum ; genas quippe ut turturis habet anima quae ab omni impudicipeste castum se custodit et immunem; oculos habet columbarum, qui nulli nocere desiderans, etiam inimicos simplici amore contuetur. Sed utraque avis memorata, quia gemitum pro cantu edere solet, sanctorum in hoc saeculo designat ploratum, de quo Dominus memorat, dicens: Amen, amen, dico vobis, quia plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudeb
Abbreviated transcription (Latin):
par turturũ. aut duos pullos colũ¬
barũ: Hostia hec: pauꝑũ erat: Prece¬
pit quippe dñs in lege. ut qͥ possent
agnũ ꝓ filio uel filia simul et turtu¬
rem siue columbam offerrent: qui
uͦ ñ sufficeret ad offerendũ agnum:
duos iam turtures. uel duos pullos
mo fierił cũ dt̃ eẽt. s etiam cũ diues
ẽẽt. pau ꝑ fieri dignatꝰ ẽ. ꝓ nobis:¬
ut nos sua pauꝑtate sumul et huma¬
ntate. duitiarũ & diimitatis sue
donaret ẽẽ participes:
ibet nẽ paulisꝑ intueri: cur maxi¬
iubent᷑ offerri Nam et abraham
patr iarcha. tanto ante legẽ tẽpore¬
has in holocaustũ dñi legitur ob¬
cilisse: et in plerisq legis cerimo¬
niis qui mundandus. eẽt. ꝑ has iube¬
batur mundari: Columba gͦ simpli¬
citatẽ. turtur indicat castitatẽ: quia
et coluba simplicitatis. et castitatis
amator.ẽ turtur: ita ut si comugẽ
casu ꝑdiderit. ñ aliã ultra querere

Expanded text:
Par turturum, aut duos pullos columPar turturum, aut duos pullos columbarum. Hostia haec pauperum erat. Praecepit quippe Dominus in lege ut qui posset, agnum pro filio vel filia, simul et turturem sive columbam offerret; qui vero non sufficeret ad offerendum agnum, duos jam turtures, vel duos columbamo fieri, cum Deus esset, sed etiam cum dives esset, pauper fieri dignatus est ut nos sua paupertate simul et humanitate, divitiarum et divinitatis suae donaret esse participes. Sed libet paulisper intueri cur hajuberentur offerri; nam et Abraham patriarcha tanto ante legem tehas in holocaustum Domino legitur obtulisse, et in plerisque legis caeremoniis, qui mundandus esset, per has jubebatur mundari. Columba ergo simplicitatem, turtur indicat castitatem; quia et columba simplicitatis, et castitatis amator est turtur, ita ut si conjugem casu perdiderit, non aliam ultra quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
simul cũ filio qͦm genint ab om̃i fu¬
erit legis subiectione liberrima:
Cum enĩ dicat lex mulierẽ quȩ sus¬
cepto semine peꝑiss inmundã
decerm: & ꝑ longa tempora simul
cũ ꝓle quã genuisset. oblatis ins¬
timis debere mundari: pater ꝓ¬
fecto. quia illã quȩ sine uirilis
susceptione seminis uirgo peps.
una cũ filio qͥ nat us ẽ ei. neq un¬
mundã describat. neq ꝑ hostias
salutares doceat ẽẽ. mundandã: Sed
sic dñs ac saluator ñr. qͥ diumitatis le¬
gem dedit. apparens in homine. fie¬
riuoluit sub lege. ut eos qͥ sub lege
erant redimerent. ut adoptionem
filioꝵ ieciꝑemꝰ: ita etiã beata genitͥc
illius quȩ singłari pͥuilegio supra
legem fuit. ꝓ ostendendo tam̃ humi¬
litatis exemplo. legalibꝰ subdi ñ refii¬
git institutis: iuxta illud uiri sapi¬
entis Quanto maginus es: humilia te
momnib: Q ut darent inquit
hostiã scđm qđ dictũ ẽ. in lege dĩi:

Expanded text:
simul cum Filio quem genuit, ab omni fusimul cum Filio quem genuit, ab omni fuerit legis subjectione liberrima. Cum enim dicat lex, mulierem quae suscepto semine peperisset, immundam decerni, et per longa tempora simul cum prole quam genuisset oblatis victimis debere mundari, patet profecto quia illam quae sine virilis susceptione seminis virgo peperit, una cum Filio qui natus est ei, neque immundam describat, neque per hostias salutares doceat esse mundandam. Sed sicut Dominus ac Salvator noster, qui divinitatis legem dedit, apparens in homine, fieri voluit sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus; ita etiam beata genitrix illius, quae singulari privilegio supra legem fuit, pro ostendendo tamen humilitatis exemplo, legalibus subdi non refugit institutis: juxta illud viri sapientis: Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibdictum est in lege Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
ut sisterent eũ dño: sic̃ scriptũ ẽ.
in lege dñi. quia omẽ masculinũ
tur. Precepit nanq lȩx ut mulier
quȩ suscepto semine peꝑisset fili¬
um. immunda eẽt. septem diebus :
& in die octauo circumeuleret
deinde etiam alios trignita tres
dies ab maressu templi ac uiri tho¬
id abim. et et. donec quadragsims
natiuitatis die filiũ cũ hostiis aq
templũ dñi deferret: pͥmagenttũ
aut̃ om̃e masculini sexus. scm dño
uocari: atq idõ munda queq of¬
ferri deo. ĩmunda aut̃ mundis
debere redum: Si aut̃ feminã peꝵ¬
isser mulier: ĩmunda fieri uissa
ẽ quatuordecĩ diebꝰ. et sexaginta¬
et sex dieb aliis a templi ingressu
suspendi: donec octogesimo nati¬
uitatis die quȩ dies purgationis
eiꝰ uocabatur. illo se suãq sobolẽ
hostiis scĩficatura ueniretac sic de¬
mũ adthorũ uiri libera rediret:
uerba legis quȩ ꝓposiumus: & ui¬
debimꝰ aꝑtissime. ꝗͣ beatissima dĩ
genitrix et ꝑpetua uirgo maria

Expanded text:
sisterent eum Domino, sicut scriptum est in lege Domini, quia omne masculinum tur. Praecepit namque lex ut mulier quae suscepto semine peperisset filium, immunda esset septem diebus, et in die octavo circumcideret deinde etiam alios triginta tres dies ab ingressu templi ac viri toro abstineret, donec quadragesimo nativitatis die filium cum hostiis ad templum Domini deferret: primogenitum autem omnis masculini sexus sanctum Domino vocari, atque ideo munda quaeque offerri Deo, immunda autem mundis debere redimi. Si autem feminam peperisset mulier, immunda fieri jussa est quatuordecim diebus, et sexaginta sex aliis diebus a templi ingressu suspendi, donec octogesimo nativitatis die, quae dies purgationis ejus vocabatur, illa se suamque sobolem hostiis sanctificatura veniret, ac sic demum ad torum viri libera redire deberet. verba legis quae proposuimus, et videbimus apertissime quam beatissima Dei genitrix, et perpetua virgo Maria,
Abbreviated transcription (Latin):
atq idem sp̃e : diuidens singulis
ꝓut uult: Pater gͦ mittit sp̃m: fi¬
lius mittit sp̃m: sp̃s ipse ubi
uult spirat: quia ꝓfecto ut dixi¬
mus una est uoluntas & oꝑatio
lauerit filio columbe misterium
fidi: qđ ei caro & sanguis reuelare
nequibat
aro & sanguis recte intelligunt᷑.¬
¶ homines sapientia carnis inflati:
colũbinȩ simplicitatis nescii. idoq
a sapientia sp̃c omĩmodis auersi:
de quibꝰ supradictũ ẽ quia xp̃m ñ
intelligentes alii ioħem baptistã.
alii autͣ heliã. alii uͦ ieremiã. aut

Expanded text:
atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Pater ergo mittit Spiritum, Filius mittit Spiritum: Spiritus ipse ubi vult, spirat: quia profecto ut diximus, una est voluntas et operatio laverit Filio columbae mysterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia Spiritus omnimodis aversi. De quibus supra dictum est, quia Christum non intelligentes, alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii vero Jerem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ p̃ualebunt aduersus eam: Porte
inferi. doctrinȩ st̃ nequã: quȩ sedu¬
cendo impru dentes ad inferos¬
trahunt: Poite qͦq inferi & torm̃ta
& blandim̃ta sunt ꝑsecutoꝵ: quȩ
infirmos quosq deterrendo. uel
emolliendo a stabilitate fidĩ: intro
inquantũ suis uel auctoribꝰ uel se¬
quacibus. iter ꝑditionis ostenduns:
am et fides si nͣ habeat oꝑa mortua

Expanded text:
non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferotrahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emolliendo a stabilitate fidei introiin quantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c di: Sequitur: E ego dico tibi.
quia tu es petrus: et suꝑ hanc pe¬
tram ȩdificabo ȩccłiam meã Petrꝰ
qͥ symon antea dicebatur. ob for¬
titudinem fidĩ et confessionis
suȩ constantiã. a dño petri nom̃
accepit: quia uidelicet illi frma
ac tenaci mente adhesit. de quo
scriptum ẽ. Petra aut̃ erat xp̃e:¬
Iues petrus: et suꝑ hanc
petram. id ẽ. suꝑ dñm saluatorẽ.
qui fideli suo cognitori. amatori.
confessori. participͥũ sui nominis
donauit. ut scilicet petrus a pẽtra

Expanded text:
uitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhaesit de quo scriptum est: Petra autem erat Christus . Et supra hanc petram, id est super Dominum Salvatorem, qui fideli suo cognitori, amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut videlicet a petra Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
ichil in ea qđ uouit putent ext̾̃mina¬
tũ. mansit uirgo post partũ: Exul¬
tent uiduȩ: infantẽ xp̃m uidua an
est: de quo ñ haberet testimoniũ
salus omniũ: Nunqͥd enĩ solȩ uir¬
gmes. ad regnũ celoꝵ ꝑueniunt:
ueniunt & uidue scã anna: a uir
guntate sua septem annis uixerat
cũ uiro suo: Quo defuncto. usq ad
agnosceret ancula: intrantẽ iinu¬
dũ saluatorẽ uidet it᷑a. s ĩ masculino
sexu: tria ipsa genera cõm̃data sunt:
ri: continentiã uouentes puero: Ipse
uͦ integritatẽ pueritiȩ consecrauit:
qͥ sue matri fecunditatẽ attulit: uir¬
gintatẽ ñ abstulit: Symeon ille se¬
nex. diu uuixerat: cuiꝰ ȩtas cõparat᷑
anne. et audierat responsũ. qđ ñ

Expanded text:
hil in ea quod voverunt putent exterminatum: mansit virgo post partum. Exsultent viduae; infantem Christum vidua Annest, de quo non haberet testimonium salus omnium. Numquid enim solae virgines ad regnum coelorum perveniunt? Perveniunt et viduaginitate enim sua septem annis vixerat cum viro suo. Quo defuncto, usque ad cognosceret anicula, intrantem in mundum Salvatorem videret itura. Et in masculino sexu tria ipsa genera commendata sunt.ri, continentiam voventes puero. Ipse vero integritatem pueritiae consecravit, qui suae matri fecunditatem attulit, virginitatem non abstulit. Simeon ille senex diu vixerat, cujus aetas comparatur Annae; et audierat responsum; quod non
Abbreviated transcription (Latin):
britatis quã quadragesimo dñice
natiuitatis die. debitis ueneram᷑
officiis. maxime eiusde dñi salua¬
toris nr̃i simul et intemeratę ge¬
nitricis eiꝰ humilitate dedicatã.
sacra euangelii lectio designat:
exponens eos qui legi nichil debe¬
bant. implendis se legalibus per
omĩa subdidisse decrt᷑is: Sic̃ enĩ¬

Expanded text:
uam quadragesimo dominicae nativitatis die debitis veneramur officiis, maxime ejusdem Domini Salvatoris nostri, simul et intemeratae genitricis ejus humilitate dedicatum sacra Evangelii lectio designat, exponens eos qui legi nihil debuerant, implendis se legalibus per omnia subdidisse decretis. Sicut eni
Abbreviated transcription (Latin):
derimꝰ: gaudeamꝰ cũ eis qͥ xp̃m re¬
surrexisse a mortiis atq ad cęlos
ascendere. uotis aspexere felicibꝰ.
m̃ castas. simplices & geme¬
bundas aues. dño offerri consue¬
uissẽ cognouimꝰ . quibꝰ nr̃a sobrie¬
tas. simplicitas & conpunctio cor¬
natur: oportet intueri diligentius.
qͥa ñ frustra duo turtures. aut duo
pulli colũbȩ. et iꝰ ex eis ꝓ peccato.
alt᷑ in holocaustũ offerri p̃cipiunt᷑¬
uo st̃ nanq genera conpunctioĩs.
quibꝰ semetipsos dño fideles in ara
cordis immolant: qͥa minirum
sic̃ ex patrum dictis accipimꝰ. dm̃ si¬
ciens amina pͥus timore conpiingi¬
tur: postea amore: Prius enĩ sese
in lacrume afficit: quia dũ maloꝵ
suoꝵ recolit. ꝓ his ꝑpeti supplicia
ȩterna ꝑtimescit: qđ ẽ unũ turtu

Expanded text:
derimus, gaudeamus cum eis qui Christum resurrexisse a mortuis atque ad coelos ascendere votis aspexere felicibus. Sane quoniam castas, simplices et gemebundas aves Domino offerri consuevisse cognovimus, quibus nostra sobrietas, simplicitas et compunctio cornatur, oportet intueri diligentius: quia non frustra duo turtures, aut duo pulli columbae, et unus ex his pro peccato, alter in holocaustum offerri uo sunt namque genera compunctionis, quibus semetipsos Domino fideles in ara cordis immolant: quia nimirum, sicut ex Patrum dictis accepimus, Deum sitiens anima prius timore compungitur, postea amore. Prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti supplicia aeterna pertimescit, quod est unum turt
Abbreviated transcription (Latin):
et ad eũ ananiã ire debere: ait
ananpas: Dñe. audiui de isto
homine qđ multa mala oꝑatue
ẽ in scõs tuos: et nunc luteras
accepit a principibꝰ sacerdotum.
ut ubieunq inuenerit tui nomi¬
nis sectatores. ꝑtrahat Dñs aut̃
ad illũ: Sine Ego ei ostendam:
meo: Magna res geritur: Lupo
seuitia interdicitur: lupus ad ouẽ
captiuus adducit᷑. Tanta autẽ
p̃cesserat fama lupi raptoris:
ut eius nomine audito. treme¬
ret ouis: etiã sub mnanii pastoris
Confortatur. ne iam pudet seuien¬
tem: nec timeat timentẽ: Ab
agno ꝓ omibꝰ mortuo: fit ouis
similis tͥ ne sileas neq mitescas¬
ds. qui tam̃ dicit. uenite ad me
et discite a me qm̃ mitis sum &
humilis corde: udeamus quẽ¬
admodũ utrunq ex hibet: et in
se ostendit sua eloquia consona¬
re. Mitis ẽ. et humilis corde: qͥa
ẽ: et sic̃ agnus coram tondente
sine uoce. sic ñ aꝑuit os suũ: Lig

Expanded text:
et ad eum Ananiam ire debere, ait et ad eum Ananiam ire debere, ait Ananias: « Domine, audivi de isto homine, quia multa mala operatus est in sanctos tuos: et nunc litteras accepit a principibus sacerdotum, ut ubicumque invenerit tui nominis sectatores, pertrahat. » Dominus autem ad illum: « Sine, et ego ei ostendam qmeo » . Mira et magna res geritur. Lupo saevitia interdicitur, lupus ad ovem captivus adducitur. Tanta autem praecesserat fama lupi raptoris, ut ejus nomine audito, timeret ovis etiam sub manu pastoris. Confortatur, ne jam putet saevientem, ne timeat tumentem. Ab agno pro ovibus mortuo fit ovis omodo nec sileat, nec mitescaDeus ; qui tamen dicit, Venite ad me, et discite a me quoniam mitis sum, et humilis corde : videamus quemadmodum utrumque exhibet, et in se ostendit sua eloquia consonare. Mitis est et humilis corde, quia est, et sicut agnus coram tondente sine vo
Abbreviated transcription (Latin):
queris: Q ille: Qud me uis fa¬
cere: Iam parat se ad obediendũ:
qͥ pͥus seuiebat adꝑsequendũ: Iã
informat᷑ ex ꝑsecutore p̃dicator:
ex lupo ouis: ex hoste miles:
Audit quid facere debeat cecus sa¬
nus factus: Ut int̾iori luce fulge¬
tracꝰta ẽ ꝑsecutori: ut redderet᷑
p̾dicatori: Eo tam̃ tempore quo
cetera ñ uidebat: iħm uidebat:
ta et in ꝓpsa eiꝰ cecitate. informa¬
batur mysteriũ credentiũ: qmͣ qͥ
cetera nec nata computare Citat᷑a
inlescat: et creator dulcescat. Ui¬
deamus gͦ. Adductus ẽ. ad ana¬
niam: et ananias interp̾tatur
ouis: Ecce lupus rapax adducit᷑
ad ouẽ. sequendã ñ rapiendam
Sed ne repentinũ ouis expauesce¬
ret lupũ: ipse pastor de cęlo qui
omnia faciebat. nuntiauit oii
lupũ uenturũ: s ñ seuiturũ &
tam̃ tam ĩmanis fama lupum
illũ precesserat: ut ñ posset ouis
audito eiꝰ nomine ñ cont᷑bari¬
um dñs iħe ananie nuntia¬
tet paulũ iam uenisse ut credet:

Expanded text:
queris? Et ille: Quid me jubes facere? Jam parat se ad obediendum, qui prius saeviebat ad persequendum. Jam formatur ex persecutore praedicator, ex lupo ovis, ex hoste miles; audit quid facere debeat. Caecus sane factus est, ut interiore luce fulgetracta est persecutori, ut redderetur praedicatori: et tamen eo tempore quo caetera non videbat, Jesum videbat. Ita et ex ipsa caecitate ejus informabatur mysterium credentium, quod qudebet, caetera nec nata computare. Creatura vilescat, ut Creator in corde dulcescat. Videamus ergo. Adductus est ad Ananiam, et Ananias interpretatur Ovis. Ecce lupus rapax adducitur ad ovem sequendam, non rapiendam. Sed ne repentinum ovis expavesceret lupum, ipse pastor de coelo, qui haec omnia faciebat, nuntiavit ovi lupum venturum, sed non saeviturum. Et tamen tam immanis fama lupum illum praecesserat, ut non posset ovis audito ejus nomine non conturbarius eidem Ananiae nuntiaret Paulum jam venisse ut crederet,
Abbreviated transcription (Latin):
Sciebant enĩ illũ ẽẽ. uenturũ: et
om̃s qͥ id cupiebant dicebant: Osi
hic me inueniet illa natiuitas: o
si qđ credo in scripturis dĩ uideam
oculis meis: E ut noueritis ꝗͣtũ
de scripturis uirginẽ parituram:
sic̃ audistis cũ ysaias leg̾etur: Ecce
uirgo in ut̾o accipiet. & pariet fi¬
lium: & uocabis nom̃ eiꝰ emmanu

Expanded text:
Sciebant ipsum esse venturum, et omnes qui pie vivebant, dicebant: O si hic me inveniat illa nativitas! O si quod credo in Scripturis Dei, videam oculis meis! Et ut noveritis quantum de Scripturis Virginem parituram, sicut audistis cum Isaias legeretur, Ecce virgo in utero concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen
Abbreviated transcription (Latin):
omnia suauit᷑. Quantꝰ ibi erat: & quã
magnus. quã paruus facꝰtus erat:
Paruus factus: paruos querebat. Uind
est paruos qt erebat: Non suꝑbos:
natus ẽ. poni: ut. ẽẽt.pioꝵ cibaria
iumentoꝵ: Accepit gͦ eũ symeon
in brachia sua. & dixit: Nlunc dinit¬

Expanded text:
erat, et quam magnus, quam parvus factus erat? Parvus factus, parvos quaerebat. Quid est, parvos quaerebat? Non superbosnatus est poni, ut esset piorum cibaria jumentorum. Accepit ergo eum Simeon in brachia sua, et dixit: Nunc dimit
Abbreviated transcription (Latin):
puerũ xp̃m: scĩ senes. senem sy¬
meonẽ: Si autẽ queritis. ut & conu¬
gatus aliquis testimoniũ dño ꝑhi¬
beat: zachariã consid̾ate: In manꝰ¬
suas sẏmeon infirmitatẽ accepit:
s maiestatẽ intus agnouit: Nemo
contempnat natũ: si uult ẽẽ. rena¬
tus: Ad illũ ꝑtinuit ꝓpt̾ nos nasci:
ad nos ꝑtinet in illo renasci: qui

Expanded text:
puerum Jesum; sancti senes, senem Simeonem. Si autem quaeritis, ut et conjugatus aliquis vir testimonium Domino perhibeat, Zachariam considerate. Nemsuas Simeon infirmitatem accepit, sed majestatem intus agnovit. Nemo contemnat natum, si vult esse renatus. Ad illum pertinuit propter nos nasci, ad nos pertineat in illo renasci: qui