comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
to seculi conspersus: inhune si in¬
ciderit morticinum. peccatum qͦd
admortem ẽ interiusq eum pene¬
tret. dominetq ei sic̃ dauid dicebat.
Etinduit se maledictionẽ sicut uesti¬
mentum. & intrauit sicut aqua in
tiora eiuᷤ qͥ non solum ingredi ma¬
ledictionẽ. sed et dominari in eo inqͦ
ingressa ẽ dicit: necessariȩ illud con¬
teri precepit: Neq enim eius inmun¬
dicia. sic̃ alioꝵ. facile purgari potest.
Labore quippe multo ⁊ contritione⁊
qͦdãmꝰ reformatione ꝯtͥtȩatq humili¬
ate mentis eget. sicut ait dauid: si
mundari uult unde et beatus pau¬
lus. eum qui cum urore patͥs fornica¬
tus ẽ. intantum contriuit. ut satha¬
nȩ eum traderet ininteritum carnis:
quatinus intali contritionẽ saluaret
sp̃m̃. Omĩs cibus quem comedetis
si fusa fuerit suꝑ eum aqua: inmũ¬
dus erit. Et omne liquens qͦdbibis
deuniũso uase: inmundum eritsi¬
bum ẽẽ & potum inomni uase bo¬
nas actiones intelligimus. ꝓptera

Expanded text:
to saeculi conspersus. In hunc si inciderit morticinum, peccatum quod ad mortem est, interiusque eum penetret, domineturque ei: sicut David dicebat: Et induit se maledictionem sicut vestimentum, et intravit sicut aqua in interiora ejus , qui non solum ingredi maledictionem, sed et dominari in eo in quo ingressa est dicit, necessario illud conteri praecepit. Neque enim ejus immunditia sicut aliorum facile purgari potest, labore quippe multo et contritione, et quodammodo reformatione contritae et humiliatae mentis eget, sicut ait David, si mundari vult. Unde et beatus Paulus eum qui cum uxore Patris fornicatus est in tantum contrivit, ut Satanae eum traderet in interitu carnis, quatenus in tali contritione salvaret spiritum . Omnis cibus quem comeditis si fusa fuerit super eum aqua, immundus erit; et omne liquens quod bibitur de universo vase immundum erit. Cibum esse et potum in omni vase, bonas actiones intelligimus; propterea
Abbreviated transcription (Latin):
lum ut separaret intmunda & IN¬
meduitur. Ergo non cibi nos mun¬
dos reddunt nec pouuunt:s: nos eos.
Siquidẽ nos uiluificamus ea que come¬
duntur: & quẽadmodũ om̃is cibus
bonus. et nichil reiciendũ ẽ quod cũ
grãꝵ accione ꝑcipitur scĩficat᷑ enĩ
ꝑuerbum di sicut ait paulus et ora¬
tionem: sic ea quȩ comedunt᷑. ea uide¬
licet que nutriunt animam. id est
bonas actiones nos uiuificamus: si
bene iͥs utamur. Si autẽ male: non
uiuificamus. s mortificamus. qui
enim exiniquitate fac̃ elemosinã:
mortificat eius uirtutẽ siue potentiã.
& quia cibis abstinent. ꝑlinguam uͦ
frib detrahunt. dequib dauid dicit¬
qui deuorant plebam meã. sic̃ escã pani s.
mortificant hi abstinentiã. Ppt̃ quod

Expanded text:
mundi et imdebeatis. Ergo non cibi nos mundos reddunt, nec polluunt, sed nos eos, siquidem nos vivificamus ea quae comeduntur. Et quemadmodum omnis cibus bonus et nihil rejiciendum est, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per verbum Dei, sicut ait Paulus, et orationem , sic ea quae comeduntur, ea videlicet quae nutriunt animam, id est, bonas actiones, nos vivificamus, si bene eis utamur; sin autem male, non vivificamus, sed mortificamus: qui enim ex iniquitate facit eleemosynam, mortificat ejus virtutem sive potentiam; et qui a cibis abstinent, per linguam vero fratribus detrahunt, de quibus David dicitQui devorant plebem meam sicut escam panis , mortificant hi abstinentiam. CAPUT V. D
Abbreviated transcription (Latin):
scđi. anno altero. Nichil ergo post
historiam leuitici libri. ante histo¬
Neq enim locum mutauerat. quia
necdũ tab̃naculum dedicarant. nec
agi ceper̃. In exodo aut̃ ⁊ genesi qr

Expanded text:
Sinai, etc. . Nihil ergo post historiam Levitici ante histoneque enim locum mutaverat, quia necdum tabernaculum dedicaverat, necagere coeperunt. In Exodo autem et Genesi,
Abbreviated transcription (Latin):
Quo mͥ multitudinẽ uictimarum ue¬
strax dic̃ dñs: Plenus sum. holocau¬
sta arietum. & adipem pingiuium.
⁊ sanguinem uituloꝵ ⁊ agnoꝵ ⁊ hir¬
coꝵ nolui. Cum uenirecis ante con¬
spectum meum. quis quesunt hȩc
de manib ur̃is: Ergo quodammͦ
hoc quod de sacrifiens preceperat
abnuit. his similia & amos dicit.
Numquid uictimas & sacͥficia obtu¬
listis mͥ in deserto quadraginta annis
domꝰ isrł: Atquin frequent̃ obtule¬
rant. s obhoc quod nimis ei displi¬
cebant. ea quasi non oblata repu¬
tabat. Eadem & iberemias propħa
ait. hȩc dicit dñs exercituum deus
isrł. holocaustomata ur̃a addite ui¬
ctimis ur̃is. & comedite carnes. quia
precepi eis in die qua eduxi eos de
t̾ra egipti. de u̾bo holocaustomatũ
quib loquimur ipse mandauit qui
& negat. Et cur negat. quȩ manda¬
uerat : Cur: qr intentionẽ datoris.
hi qui acceperunt transgressi sunt.
Cum enim eẽt subtilis ⁊ ualde sub¬
limis lex: ⁊ cum ꝓpt̾ eos absconsa eẽt

Expanded text:
Quo mihi multitudinem victimarum vestrarum? dicit Dominus. Plenus sum; holocausta arietum, adipem pinguium, et sanguinem vitulorum, et agnorum et hircorum nolo. Cum veniretis ante conspectum meum, quis quaesivit haec de manibus vestris . Ergo quodammodo hoc quod de sacrificiis praeceperat, abnuit. His similia et Amos dicit: Nunquid victimas et sacrificia obtulistis mihi in deserto quadraginta annis, domus Israel . Non quia frequenter obtulerant, sed ob hoc quod nimis ei displicebant, ea quasi non oblata reputabat. Eadem et Jeremias propheta ait: Haec dicit Dominus exercituum Deus it: Holocaustomata vestra addite victimis vestris et comedite carnes, quia precepi eis in die, qua eduxi eos de terra Ęgypti de verbo holocaustomatum quibus loquimur, ipse mandavit qui et negat. Et cur negat quae mandaverat. Cur? quia intentionem datoris hi qui acceperunt transgressi sunt. Cum enim esset subtilis et valde sublimis lex, et cum propter eos absconsa esset
Abbreviated transcription (Latin):
iugum. nullomͦ domatur. Et rurs
E fraim uitula docta diligere tͥturã.
transiui suꝑ pulchritudinem colli
eius. Per collum obȩdientiam sig¬
imposuit. ut humiliatꝰ ppłs libent̃¬

Expanded text:
icet nullo modo domatur. Et alibi: Ephraim vitula docta diligere trituram, transivi super pulchritudinem colli ejus ; in quo obedientia sigimposuit, ut humiliati libent
Abbreviated transcription (Latin):
digitum in sanguinem intinguit.
ut ostendatur. quia passiones car¬
nis dominicȩ uirtute diuinitatis
acte sunt. Nam quomͦ poterant
talia tunc fieri. id ẽ. solis recessus.
terre motus. scissio petrarum. et
similia: hic ergo uirtute diuinita¬
tis passionem suscipiens. asꝑsit qͥdẽ
suam carnem. Asꝑsit aut̃ septies.
quia pro remissione hoc peccatoꝵ.
& pro subministrando nob̾ sco spũ
fecit. Utrumq enim predictus de¬
signare consueuit numerus. ita ut

Expanded text:
digitum in sanguinem intingit, ut ostendatur quia passiones carnis Dominicae virtute divinitatis actae sunt. Nam quomodo poterant talia tunc fieri, id est, solis recessus, terraemotus, scissio petrarum, et similia? Hic ergo virtute divinitatis passionem suscipiens, aspersit quidem suam carnem; aspersit autem septies, quia pro remissione hoc peccatorum, et pro subministrando nobis sancto Spiritu fecit, utrumque enim praedictus designare consuevit numerus. Quia aut
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. s nec immolare pot̾at. nisi
semet ipsum ipse ad patiendum
tradidisset. Propt̾̃ quod non solum
dicebat. potestatem habeo ponen¬
di anumam meam:⁊ potestatem ha¬
beo it̾um sumendi eam: S ⁊ preue¬
niens. semet ipsum in cȩna apłoꝵ

Expanded text:
tulit, sed nec immolare poterat, nisi tulit, sed nec immolare poterat, nisi semetipsum ipse ad patiendum tradidisset, propter quod non solum dicebat: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam , sed et praeveniens, semetipsum in coena apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
bub edunt. ideo intelligimꝰ dictum
de bob. qr scdm carnem p̾atribꝰ fuit.
qui de legis extiterunt iusticia głosi.
Ubi autẽ offeret uitulum. id ẽ. carnem
suam᷑ ad ostium tab̃nacłi cestimonii
coram dño. Ad ostium quidẽ. ut sa¬
cͥficium xp̃i scđm doctrinas & tra¬
ditiones apłoꝵ. factum fuisse intel
ligamꝰ. Has enim eẽ ostia tab̃na¬
culi testimonii suꝑius ostendimꝰ.
utpote ad cȩlum introitum p̾ben¬
tia: quod tab̾naculum ẽ testimonii
Habitare enim hic in tabnacło testi¬
monii doceatur atq probatur:
ht̃ enim ysaias aꝑtissimã testimo¬
nii probationem. dic̃s. Qui exten¬
dit uelut nichilum celos:⁊ expan¬
dit eos sicut tab̾naculum ad in ha¬
bitandum. Coram dño aut̃. quia
inspiciente patre consumabatur
crucis myst̾ium. in tantum ut etiã
aspicienti utiq patri dicẽt dñs.
Pater. inmanus tuas cõmendo spm̃
meum. Ponere aut̃ eum manum
suꝑ caput uituli: niugulare uitu¬
lum precepit. Nemo enĩ illũ op¬

Expanded text:
bobus legunt, ideo intelligemus dictum de bobus, quia secundum carnem ex patribus fuit qui de Legis exstiterant justitia gloriosi. Ubi autem offeret vitulum, id est, carnem suam? Ad ostium tabernaculi testimonii coram Domino, ad ostium quidem ut sacrificium Christi secundum doctrinas et traditligamus, has enim esse ostia tabernaculi testimonii superius ostendimus, ut pote ad coelum introitum praebentia, quod tabernaculum est testimonii, habitare enim hic in tabernaculo testimonii docetur atque probatur. Habet enim Isaias apertissimam testimonii probationem dicens: Qui extendit velut nihilum coelos, et expandit eos sicut tabernaculum ad inhabitandum . Coram Domino autem, quia inspiciente Patre consummabatur crucis mysterium, in tantum ut etiam aspicienti utique Patri diceret Dominus: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Ponere autem eum manum super caput vituli, et jugulare vitulum praecepit. Nemo enim illum ob
Abbreviated transcription (Latin):
Multis nominib carnem dñi ap¬
pellat. quia ⁊ multas oꝑationes
impleuit. Unde ⁊ ipse dñs. modo
quidem semet ipsum sacrificiũ.
modo pastorem. deinde rursus
uitem. ⁊ panem uitȩ ⁊granũ tri¬
tici. oportune dispensatoriis u̾b
uarians suas appellationes. nomi¬
nauit. & nunc ergo uelum. eius
carnem appellauit. Dubitare
enim hoc non possumꝰ. paulo
ad explanationem huiꝰ myste¬
rii dicente. habentes fis confiden¬
tiam in introitu scõꝵ in sanguine
xp̃i. quam initiauit nob̃ uiam
id ẽ carnem suam: isacerdotem
magnum. in domũ dĩ introeamꝰ
cum puro corde. in satisfactione
fidei. Proptẽa & sc̃uarii uelum
appellatum ẽ. figuram quippe
carnis scĩ scõꝵ gerebat. Quia gͦ
digitus dĩ uirtus eius drͣ unde¬

Expanded text:
Multis nominibus carnem Domini apMultis nominibus carnem Domini appellat, quia et multas operationes implevit, unde et ipse Dominus modo quidem semetipsum sacrificium, modo pastorem . Deinde rursus vitem, et panem vitae, granum tritici , opportune dispensatoriis verbis varians suas appellationes nominavit. Et nunc ergo velum ejus carnem appellavit; dubitare enim hoc non possumus, Paulo ad explanationem hujus mysterii dicente: Habentes fratres confidentiam in introitum sanctorum in sanguine Christi, quam initiavit nobis viam id est, carnem suam, et sacerdotem magnum in domum Dei introeamus cum puro corde in satisfactione fidei , propterea et sanctuarii velum appellatum est, figuram quippe carnis Sancti sanctorum gerebat. Quia ergo digitus Dei virtus ejus d
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enim de sanguine in taberna¬
culo testimonii intulit. docet
paulus ad hebreos dicens. xp̃s
existens pontifex futuroꝵ bonoꝵ.
ꝑ ampluis . iꝑfectius tab̾nacłm
ñ manu factum. idẽ ñ huiꝰ crea¬
dionis. nec ꝑ sanguinẽ tauroꝵ &
uituloꝵ. s proprium sanguinẽ
tione inuenta. Et rursus. Neq
enim in manufacta ingressus
cȩlum. ad ostendendum se uultui
dĩ pro nob̃. hic ergo tab̾naculũ cesti¬
monii. cȩlum quippe. qr in ipso ha¬
bitare dm̃ propħȩ testificati sunt.
intelligamꝰ. Qui habitat in cęlis
inquit. irridebit eos. Et nemo as¬
cendit in cȩlum. nisi qui descendit
de cȩlo. Unigenitus de semetipso
dixit hominib. Ibi sanguinem in¬
trodux̃. quia cicatrices portans
passionum. amortuis resurrexit.
Vnde ce suum corpus palpandũ
thomȩ prebuit. atq ita in cęlos
ascendit. Probant aut̃ sequentia.
Cumq intinxerit digitum in san¬
guine. asparget de eo septies co¬
ram dño. contra uelum sẽuiarii.

Expanded text:
Quia enim de sanguine in tabernaculo testimonii intulit, docet Paulus ad Hebraeos dicens: Christus existens pontifex futurorum bonorum per amplius et perfectius tabernaculum non manufactum, id est, non hujus creationis, nec um, sed per proprium sanguinem tione inventa . Et rursus: Neque enim in manufacta sancta ing, sed in ipsum coelum ad ostendendum se vultui Dei pro nobis. Hic ergo tabernaculum testimonii coelum, quippe quia in ipso habitare Deum prophetae testificati sunt intelligamus: Qui habitat in coelis, inquit, irridebit eos , et, Nemo ascendit in coelum nisi qui descendit de coelo , Unigenitus de semetipso dixit hominibus. Ibi sanguinem introduxit, quia cicatrices portans passionum, a mortuis resurrexit, unde et suum corpus palpandum Thomae praebuit, atque ita in coelos ascendit. Probant autem sequentia: Cumque intinxerit digitum in sanguine, asperget de eo septies coram Domino contra velum sanctuarii.
Abbreviated transcription (Latin):
tio. Nam quomͦ poterant ista lauda¬
ri: sed quȩdam cura ipsa sunt actio¬
nes aptȩ inrationabilibus animali¬
bus. et quȩ nullum uidicium erigũ¬
tur. quȩ nec nobis apte sunt: Nec ꝓpͥe
nr̃ȩ sunt: atq ꝓpterea quando a nob
continguntur in mundos nos faci¬
unt. Eterram uero reppere. ñẽ ho¬
minum. quib concessum ẽ ut recꝰti
incedant. celumq respiciant. quia suꝑ
terram reppere ẽ sordida opera
terrenaq gerere. quȩ ꝑ differentiam
animalium. quȩ nunc dinumerata
sunt. legilator significauit. ait enĩ¬

Expanded text:
tio; nam quomodo poterant ista laudatio; nam quomodo poterant ista laudari? Sed quaedam circa ipsa sunt actiones aptae irrationabilibus animalibus, et quae nullum judicium exigunt, quae nec nobis aptae sunt, nec propriae nostrae sunt, atque propterea quando a nobis continguntur, immundos nos faciunt. Per terram vero repere non est hominum, quibus concessum est ut recti incedant coelumque respiciant: quia super terram repere est sordida opera terrenaque gerere, quae per differentiam animalium, quae nunc denumerata sunt legislator significavit. Muste
Abbreviated transcription (Latin):
inantiquis iniquitatib perma¬
neant. s et qͥ portauit exeiᷤ ueluti portãs
falsum destimonium ꝑhibendo. &
dicendo dignum qui indignus ẽ. in¬
mundus erit usq ad uesperam: qͣm
suꝑuis dicimus penitenciã: lauans
autem uestimenta mundabitur.
Hec quoq inter poluuta reputabunt᷑
de his quȩ mouentur int̾ra. mustela. &
mus. & cõcodrillus. singła uixta genꝰ
suum. Migale et cameleon. et stellio.
aclacerta. & talpa. omnia hec inmun¬
da sunt. Qui detig̾it morticina eoꝵin
mundus erit usq aduesperam. Nec
nunc dĩ creaturã legislator accusãs:
inmunda haberi hec precepit anima¬
lia. Nã quomͦ ea alio diuine scͥpture
loco repperies esse laudata: Salomon
quippe inꝓuerbus dic̃ Quatuor st̃
minima terre. ethȩc sunt sapienti
computauit. quorum unum suꝑiꝰ
cum camelo et lepore ut inmundũ
lex accusauit. Stellionis autẽ nunc
mentionem fecit. Non ergo natura eo¬
rum inmunda ẽ: sed nec omnis ac¬

Expanded text:
in antiquis iniquitatibus permain antiquis iniquitatibus permanent. Sed et qui portaverit ex eis, veluti portans falsum testimonium, perhibendo, et dicendo dignum qui indignus est, immundus erit usque ad vesperam, quam superius diximus poenitentiam: lavans autem vestimenta mundabitur. Hoc quoque inter polluta reputabitur de his quae moventur in terra: Mustela et mus, et crocodilus, singula juxta genus suum; migale et cameleon, et stellio ac lacerta, et talpa, omnia haec immunda sunt; qui tetigerit morticina eorum, immundus erit usque ad vesperam. Nec nunc Dei creaturam legislator accusans immunda haberi haec praecepit animalia; nam quomodo ea alio divinae Scripturae loco reperies esse laudata. Salomon quippe in Proverbiis dicit: Quatuor sunt minima terrae et haec sunt sapientiocomputavit: quorum unum superius cum camelo et lepore ut immundum lex accusavit; stellionis autem nunc mentionem fecit. Non ergo natura eorum immunda est, sed nec omnis ac
Abbreviated transcription (Latin):
tum preterit tacite: s quecumq acti¬
ones ꝑ euuangłicum destamentum ꝓ¬
hibitȩ sunt. terit has prius enigmatibꝰ:
ut utriusq sanctionis consonantiam
discens. confitearis dm̃ qui ineis locu¬
tus ẽ timensq redeas abomnib quȩ ꝓ¬
hibuerunt. Inquatuor gͦ incedit qui ad
euuangłieam conu̾sationẽ inigrat: Am¬
bulat autem inmanib qui questꝰ eã
causa lucriq turpis adipiscitur: ma¬
nus cito imponens. ut exea qͥppiam
capiat commodi hic om̃ib recte co¬
numeratur atq comparatur bestus.
Siuie enim adulterum dicas. sue aua¬
rum. siue homicidam. siue detracta¬
torẽ. siue blasphemiun: inhis om̃ĩb
ẽ ut pote omĩum peccatis communt¬
cans. ꝑiniustã manus impositionem.
uius morticina sunt hi quib manuᷤ
imposuit: impsis enĩ patitur pecca
dicat qͥa nullatenꝰ cõpetentẽ dignita¬
tẽ arripuerunt. ꝗͣ cauponantes olim
õimꝰ ꝑhanc iustificati s̃. sed post hȩc

Expanded text:
tum praeterit tacite, sed quaecunque actitum praeterit tacite, sed quaecunque actiones per evangelicum Testamentum prohibitae sunt, texit has prius aenigmatibus ut utriusque sanctionis consonantiam discens, confitearis Deum qui in eis locutus est, timensque recedas ab omnibus quae prohibuerunt. In quatuor ergo incedit qui ad evangelicam conversationem migrat; ambulat autem in manibus, qui quaestus eam causa lucrique turpis adipiscitur, manus cito imponens, ut ex ea quidpiam capiat commodi, hic omnibus recte connumeratur atque comparatur bestiis. Sive enim adulterum dicas, sive avarum, sive homicidam, sive detractorem, sive blasphemum, in his omnibus est, ut pote omnium peccatis communicans per injustam manus impositionem. Hujus morticina sunt hi quibus manus imposuit. In ipsis enim patitur peccatia nullatenus competentem dignitatem arripuerunt, quam cauponantes, olim omnimodo per hanc justificati sunt, sed post haec
Abbreviated transcription (Latin):
num. & amarum dulce. et tenebras
quia ꝑhoc exercens alium adiniqͥ¬
tatem. & inuitans admalũ. qͥuo ꝓ¬
hibere debuerat: suꝑ semetipsũ quo¬
dammͦ suscepit uigum. Non autem
oportet: quempiã peccatum alteruis
insemetipsum transferre. Obhoc enim
et dauid ait. Qabalienis parce seruo
tuo. Si enim alienoꝵ participes effi¬
ciamur peccatorum:. in mundi usq
aduesperã ꝑmanemus: id÷ usq dũ
agamus penitentiã. Hanc enim ues¬
ꝑam: dauid ait Aduesꝑam demora¬
bitur fletus: et admatitinũ leticia.
ropterea lauari qͦ uestimenta legis la¬
tor p̃cepit: aꝑte demonstrans. quod in¬
mundi simus. usq dũ actiones nras
suꝑ manus excunctis animantib q̃
incedunt quadrupedia: inmundũ
erit. Qui tetigerit morticina eoꝵ: pol¬
luitur usq aduesperum. E qui por¬
tauerit huiuscemodi cadauera. laua¬
bit uestimenta sua. et inmundꝰ erit
usq ad uesperam: Quia hec omnia in
munda sunt uobis. Nullum lex pecca

Expanded text:
num, et amarum dulce, et tenebras num, et amarum dulce, et tenebras quia per hoc exercens alium ad iniquitatem, et invitans ad malum, a quo prohibere debuerat, super semetipsum quodammodo suscipit jugum . Non autem oportet quempiam peccatum alterius in semetipsum transferre. Ob hoc enim et David ait: Et ab alienis parce servo tuo . Si enim alienorum participes efficiamur peccatorum, immundi usque ad vesperam permanemus, id est, usque dum agamus poenitentiam, hanc enim vesperam David ait: Ad vesperam demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia. Propterea lavari quoque vestimenta legislator praecepit, aperte demonstrans quod immundi simus usque dum actiones nostras super manus ex cunctis animantibus quae incedunt quadrupedia inmundum erit qui tetigerit morticina eorum polluetur usque ad vesperum et qui portaverit huiuscemodi cadavera lavabit vestimenta sua et inmundus erit usque ad vesperum quia omnia haec inmunda sunt vobi
Abbreviated transcription (Latin):
habet pedes. execrabile erit uob. & qͥ
cumq morticina eoꝵ tetigerit. pol¬
lustur: & inmundus erit usq aduesꝑ¬
um. Et si necesse fuerit ut portet qͥp¬
piam horum mortuum: lauabit uesti¬
menta sua: & inmundus erit usq ad
solis occasum. Omne animal qͦd ht̃
quidem ungulã. sed non diuidit eã.
nec ruminat. inmundũ erit: et quie¬
quid tetigerit illud. contaminabit᷑.
Quod reptilia uolatiliumq̃ inquatuor
ambulant pedib eos qui abutuntur
tantur sordidam et inmundã. signi¬
ficent: Diuidere autem ungulam sic̃
gem quẽadmodum oportet meditan.
et litteram diidere absp̃ũ. s non ea
quȩ inea scripta sunt operari neq ita
conuersari. inp̃cedentib ostendimꝰ.
Unde necessarie eoꝵ morticiua. idẽ as¬
tiones inquib peccati morte int̾eunt.
fuge precepit: et nullomͦ participalĩ ta¬
lib nec contingere ea. Non solũ autem
tangentes. secl et portantes. aut accipi¬
entes quippiam exeis:polluimur.
ortat autem peccata. qͥ dic̃ malũ bo¬

Expanded text:
s exsecrabile erit vobis, et quicunque morticina eorum tetigerit polluitur, et immundus erit usque ad vesperum; et si necesse fuerit, ut portet quidpiam horum mortuum, lavabit vestimenta sua, et immundus erit usque ad solis occasum. Omne animal quod habet quidem ungulam, sed non dividit eam, nec ruminat, immundum erit, et quidquid tetigerit, illud contaminabitur. Quod reptilia volatilium quae in quatuor ambulant pedes, eos qui abutuntur tantur sordidam et immundam significent. Dividere autem ungulam, sicugem quemadmodum oportet meditari, et litteram dividere ab spiritu, sed non ea quae in ea scripta sunt operari, neque ita conversari in praecedentibus ostendimus; unde necessarie eorum morticina, id est, actiones in quibus peccati morte intereunt, fugere praecepit, et nullo modo participari talibus, nec contingere ea; non solum autem tangentes, sed et portantes aut accipientes quidpiam ex eis polluimur. Portat autem peccata, qui dicit malum bo
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tam̃ inmorẽ bruci impetũ face̾ &
auolare. necesse habemus. ut sic̃ locu¬
sta siue attacus. esse. qui ꝓhuiuis mͦi
attacum dicunt. exilire possimus &
emirare. Sic enĩ apte conueniet: qͦo
ineodem ꝓpħa sequitur. Sol ortus et
eleuatus ẽ. et non ẽ inuentus locus eio
Qm̃ orto iusticie sole qui illuminat ab¬
scondita. emicant atq exilunt hi
qui cum peccatorib conuersant᷑ ad
solatiũ iusticie. et non iã locus illoꝵ
ille eẽ cognoscit᷑. cuius habitum pͥdem
demonstrabant cum qͦd ammodo ue¬
narentur. qͦs eterat necesse saluari.
Ophiomaci autem appellatione man¬
festat᷑ & iustus: quẽ imitari bonũ et.
& intelligibilibus repugnare serpen¬
tibus. reminiscentes quod ñ sit nobis
conluctacio aduersus carnẽ et sangͥ¬
nem: sed aduersus principes et potẽ¬

Expanded text:
Sed tamen in morem bruchi impetum facere et Sed tamen in morem bruchi impetum facere et evolare necesse habemus, ut sicut locusta sive attacus esse qui pro hujusmodi attacum dicunt, exsilire possimus et emicare: sic enim apte conveniet, quod in eodem propheta sequitur: Sol ortus et elevatus est, et non est inventus locus ejus: quoniam orto justitiae sole qui illuminat abscondita, emicant atque exsiliunt hi qui cum peccatoribus conversantur ad solatium justitiae, et non jam locus illorum ille esse cognoscitur, cujus habitum pridem demonstrabant, cum quodammodo venerarentur quos et erat necesse salvari. Ophiomaci autem ab appellatione manifestatur et virtus, quem imitari bonum est, et intelligibilibus repugnare serpentibus: reminiscentes quod non sit nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et pote
Abbreviated transcription (Latin):
minans: cuius autẽ oꝑationis sint.
siue uirtutis: naum ꝓpha satiᷤ explanat.
Ait enĩ. Bruchus expansus ẽ et auola¬
uit: custodes tui qͣsi locuste locustaꝵr.¬
sic̃ lxx. emicauit sicut attheleb com¬
mirtus tͥ sicut locusta quȩ transceri¬
dit maceriam indie frigoris. Ex quib
cernis. qͥa & si peccator bus commisce¬
amur: et sundie gelu siue pruine. idest.
habundantiȩ peccati. cum enim inqͥt
habundauerit peccatum. refrigescet
caritas multoꝵ. transiliamus ma¬
ceriã spinosã. uidelicet peccatoꝵ co¬
aceruationem. ñ similes effecti eis. sed
subicientes cos nob̾. ut fiant doctrine
obedientes: aꝑte saluamus. & salua¬
bimur. Unde ait paulus. Factus sũ
iudeis sicut uideus: is qui sublege s̃.
qͣsi sublege essem. cum ipse sublege ñ
essem: his qui sine lege sunt. qͣsi sine
lege essem: cum ipse sine lege dĩ ñ es¬
sem: sed sublege essem xp̃i. Omnibus
omnia factus sum: ut om̃s lucͥfac̾em.

Expanded text:
minans. Cujus autem operationis sint minans. Cujus autem operationis sint sive virtutis, Nahum propheta satis explanat, ait enim: Bruchus expansus est et avolavit; custodes tui quasi locustae locustaruminta: Emicavit sicut attelaus commixtus tibi, sicut locusta quae transcendit maceriam in die frigoris. Ex quibus cernis quia et si peccatoribus commisceamur, et si in die gelu sive pruinae, id est, abundantiae peccati: Cum enim, inquit, abundaverit peccatum, refrigescet charitas multorum, transiliamus maceriam, spinosam videlicet peccatorum coacervationem, non similes effecti eis, sed subjicientes eos nobis, ut fiant doctrinae obedientes, aperte salvamus et salvabimur. Unde ait Paulus: Factus sum Judaeis sicut Judaeus; his qui sub lege sunt, quasi sub lege essem, cum ipse sub lege non essem; his qui sine lege sunt, quasi sine lege essem, cum ipse sine lege Dei non essem, sed sub legem esse Christi: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem .
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ nos habere crura sublimiora pedib:
non qͣlia uideoꝵ pedes habent. qui in
utrisq uestigiis suis. in lege uidelicet
et ꝓpħis. claudicant: sed qͣlia habent ea
que dicuntur cherubin.dequib dic¬
tũ ẽ. Et crura eorũ. crura recta. ⁊ pen¬
nati pedes eoꝵ. recte et indeclinabilit
ineuuangłicis pedib. dequib dictũẽ.
calciati pedes. inp̃paratione tuuangłii
pacis. Hic qͣmuis suꝑ t̾ram ambulet:
quamuis cũ peccatorib dispensatioĩs
cuiusdã gr̃a iuuaminisq conu̾setur.
ullud implens aplicum. si qͥs uos uo¬
cat infideliũ ad cenã. et uultis ire. õe
qͦd uobis appositũ fuerit comedite.
nichil interrogantes ꝓpt̃ conscientiã:
tam̃ uolatile ꝑmanet. et mundus ẽ:
sciens aterra emicare atq exilire: &
ñ adherere scłarib actionib. Bene
antẽ talium animaliũ etiã uocabu¬
la ꝓtulit legis lator. Bruchum ⁊ lo¬
custã. attacum atq ophimacũ. no¬

Expanded text:
ergo nos habere crura sublimiora pedibus, ergo nos habere crura sublimiora pedibus, non qualia Judaeorum pedes habent, qui in utrisque vestigiis suis, in lege videlicet et prophetis, claudicant, sed qualia habent ea quae dicuntur cherubin. De quibus dictum est: Et crura eorum crura recta, et pinnati pedes eorum . Recte et indeclinabiliter in evangelicis pedibus, de quibus dictum est: Calceati pedes in praeparatione Evangelii pacis ; hic quamvis super terram ambulet, quamvis cum peccatoribus, dispensationis cujusdam gratia juvaminisque, conversetur, illud implens apostolicum: Si quis vos vocat infidelium ad coenam, et vultis ire, omne quod vobis appositum fuerit comedite, nihil interrogantes propter conscientiam , tamen volatile permanet et mundus est, sciens a terra emicare atque exsilire, et non adhaerere saecularibus actionibus. Bene autem talium animalium etiam vocabula protulit legislator, bruchum et locustum, attacum atque ophiomacum no
Abbreviated transcription (Latin):
nabiles: ut pote qui intali conuer¬
satione. & intanta scientia. turpẽ
qͣndam ingrediuntur. & in mundã
uitam. Quibus autem sunt crura
excelsiora pedum. ut ꝑea exiliant a
terra indermunda ꝓpterea ponun¬
tur. qͥa cũ sint in earne. ñ seđm car¬
nem militant. sed asordidis exiluĩt
actionib et scłarib hominib. ut do¬
ceant eos atq instruant. ꝑmiscent᷑:
ita. ut et cum adulteris aliquando.
& cũ publicanis habitent: & tam̃
inmundis eoꝵ non commisceant᷑
actionib. Resiliunt enim abeis
& auolant: & cũ societatẽ peccati ip¬
sorum refugiant. peccatorib tam̃
ut eos apeccatoꝵ sordib liberent atq
reuocent. plerũq cohabitant: sicut
dñs. qͥ peccatum ñ fecit nec inore eiꝰ
dolus fuit cum peccatorib comedebat
etbibebat. doctrina eos iustificans insti
eis inquinatus. ꝓpter qͦd dixerunt can¬
tica canticoꝵ: ecce iste uenit saliens in
montib tͣnsiliens suꝑ colles. Oportet

Expanded text:
nabiles, ut pote qui in tali convernabiles, ut pote qui in tali conversatione et in tanta scientia turpem quamdam ingrediuntur et immundam vitam. Quibus autem sunt crura excelsiora pedum, ut per ea exsilient a terra, inter munda propterea ponuntur, quia cum sint in carne, non secundum carnem militant, sed a sordidis exsiliunt actionibus, et saecularibus hominibus, ut doceant eos atque instruant, permiscentur; ita ut et cum adulteris aliquando et cum publicanis habitent, et tamen immundis eorum non commisceantur actionibus: resiliunt enim ab eis et avolant, et cum societatem peccati ipsorum refugiant, peccatoribus tamen, ut eos a peccatorum sordibus liberent atque revocent, plerumque cohabitant; sicut Dominus: Qui peccatum non fecit, nec in ore ejus dolus fuit , cum peccatoribus comedebat et bibebat, doctrina eos institutioneque jueis inquinatus; propter quod dixerunt Cantica canticorum: Ecce iste venit saliens in montibus, transiliens super colles . Oportet
Abbreviated transcription (Latin):
dere debetis. ut ẽ bruchus ingent
suo. attacus. atq ophimacus. acd
custa. singła uixta genus suum.
Ab omni mundos esse peccato. atqrd
tione sordida. eos qͥ contemplatiuũ
uitã pollicent᷑ oportet: ꝓpterea qu¬
cumq quidem uolatilib similes f.
suꝑnoꝵ uidelicet adsequi Contem¬
plationẽ ꝓmittentes. quȩ ducit ad
celosꝰ sed reptilib compant᷑. quil
pascuntur terra. & concupiscentus
operam dant: etiã si in quatuor ambu¬
lant pedib. idẽ et si euuanglicam si¬
mulant predicationem. quȩ dĩc. ñueni
uocare iustos. sed peccatores inpeniten¬
tiam. et non habent necesse sani me¬
dicũ. sed qui male habent. aqͦ latro
saluatus ẽ. et adultera iustificata ẽ.
⁊qui plus debebant diligere ignoᷤ¬
centem dicuntur: sed tamen quia ñ
secundũ ueritatem socialem amplec¬
tunt᷑ uitã. abutuntur autẽ compas¬
sione predicationis. ꝓsuis uolupta¬
tib inmundi sunt. adq abhomi¬

Expanded text:
dere debetis: ut est bruchus in genere dere debetis: ut est bruchus in genere suo, attacus atque ophiomachus, ac locusta, singula juxta genus suum. Ab omni mundos ecce peccato atque actione sordida eos qui contemplativam vitam pollicentur oportet; propterea quicunque quidem volatilibus similes sunt supernorum, videlicet assequi contemplationem promittentes quae ducit ad coelos; sed reptilibus comparantur, quia pascuntur terram, et concupiscentiis operam dant, etiamsi in quatuor ambulant pedes, id est, etsi evangelicam simulant praedicationem, quae dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam ; et: Non habent necesse sani medicum, sed qui male habent ; a quo latro salvatus est, et adultera justificata. Et qui plus debebant, plus diligere ignoscentem dicuntur: sed tamen quia non secundum veritatem socialem amplectuntur vitam, abutuntur autem compassione praedicationis pro suis voluptatibus, immundi sunt atque abomi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa simul regiũ. nec non rapax atq
immite ẽ animal: cumq dignitatẽ
laudabilem. uituperabilem tamenq¬
ationem gerat. Quod quidem lauti¬
bile habet᷑ hoc urp̃i regno accipitit
Quod autem uituperabile. indiabas
idẽ rapacitas. inmnansuetudo: quos
et inaquila considerantes. sine ais̃
dubietate repperimus. ꝓpter altiti¬
dinem enim uolatus eius: figuram
euis indeum moyses sumpsit emn¬
uero rapax acibo eius abstinendin
dirit ꝓ pħa autem dauid lugens l¬
minẽ inpeccato constitutũ. qut¬
raci bunc. sicut in nocte uiuenten
comparauit. ꝑpellicanum auten
ut pote ꝑ animal amans solituait
figurauit eum qui forsan amiciss
solatus ẽ aut cognatis: alioꝵ ꝙ sim¬
lium societate destitutus. Om̃e dr
uolucrib quod graditur suꝑ qͣtun
pedes abhominabile erit uobis .E¬
quio autẽ ambulat quibẽ suꝑ qͣt¬
or pedes. sedhabet longiora retro
crura. ꝑ que salit suꝑ terrã: comi¬

Expanded text:
quia simul regium, nec non rapax atque quia simul regium, nec non rapax atque immite est animal, cumque dignitatem laudabilem, vituperabilem tamen operationem gerat, quod quidem laudabile habet, hoc in Christi regno accipitur, quod autem vituperabile in diabolo, id est, rapacitas, immansuetudo. Quod et in aquila considerantes, sine aliqua dubietate reperimus: propter altitudinem enim volatus ejus, figuram ejus in Deum Moyses sumpsit; qudixit. Propheta autem David lugens hominem in peccato constitutum, nycticoraci hunc, sicut in nocte viventem, comparavit. Per pellicanum autem, utpote per animal amans solitudinem, figuravit eum, qui forsan amicis desolatus est, aut cognatis aliorumque similium societate destitutus. Augurvolucribus quod graditur super quatuor pedes, abominabile erit vobis. Quidquid autem ambulat quidem super quatuor pedes, sed habet longiora retro crura, per quae salit super terram, come
Abbreviated transcription (Latin):
um. fructus ẽ sp̃s. Uespertiliones cir¬
ca terram uolant: ita ut pennis ꝓpe¬
dibus utantur. qͣndo ambulant: qͦd
indignũ ẽ ineis qui contemplatio¬
ni dant operã. Quoꝵ enim ẽ uolatꝰ
tica terram: horum etiã contẽplatio
ꝓculdubio interrenis occupat᷑.
Non ergo incredulus sis: nec dubites
quod etiã hȩc que nunc dinumera¬
ta sunt animalia adostensionem fi¬
gurãq eorum aquib abstinere debẽt
contemplationi uacantes: posuit leg̃¬
lator. S inquies. Quomͦ horum anima¬
lium. non cib sed imitacio ꝓhibetur
cum pellicano et nictoraci dauid ꝓpħa
semet ipsum comparauerit dicens. Si¬
nulis factus sũ pellicano solitudini
fact sũ sicut nictorar indomicilio:¬
Faquilam autem moyses ipsum sig¬
nificat dm̃: dicentẽ adisrł Quomͦ᷑
portauerim uos suoꝑ alas aquilax
Nam et ꝓph̃ȩ leonem xp̃m appellant.
Leonẽ autẽ ediuerso esse petrus dia¬
bosum dicitꝰ nec tamen secundũ hoc

Expanded text:
spiritus fructus est. Vespertiliones cirspiritus fructus est. Vespertiliones circa terram volant, ita ut pennis pro pedibus utantur, quando ambulant: quod indignum est in eis, qui contemplationi dant operam. Quorum enim est volatus circa terram, horum etiam contemplatio procul dubio in terrenis occupatur. Non ergo incredulus sis, nec dubites, quod etiam haec, quae nunc denumerata sunt, animalia ad ostensionem figuramque eorum, a quibus abstinere debent contemplationi vacantes, posuit legislator. Sed inquies: Quomodo horum animalium non cibus, sed imitatio prohibetur, cum pellicano et nycticoraci David propheta semetipsum comparaverit dicens: Similis factus sum pellicano in solitudine, factus sum sicut nycticorax in domicilioignificet Deum dicentem ad Israel, Quomodo portaverim vos super alas aquilarum ? nam et prophetae leonem Christum appellant; leonem autem e diverso Petrus esse diabolum dicit: nec tamen secundum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
animal ẽ. quod innocte tantum mͦ
repit atq operat᷑: sic̃ sunt gentes intel¬
ligibilis noctis oꝑib:: que sunt. forni¬
catio: in mundicia. impudiciciã. ydo
lorum cultus: et his similia. Ibis et por¬
firion. quẽ lex nominant pellica¬
num. & cygnus.et erodius. etcaradiꝰ
longi ẽẽ colli trahereq cibũ exalti¬
tudine terix atq aquarũ dieunt᷑. q̃
animalia imitari: ñ c̃uenit. nec de ĩ¬
feriorib euelłe cibũ. s decȩlestib. Ille
si quidem contemplationi uacat. qͥ
adsuꝑiora mente contendit. et non
solum intelligibilem sed et sensibilẽ
cibum adõ expeccat. Unde ait dñs.
Nolite solliciti esse animȩ ũre. quid
mini. scit enĩ pater ũr celestis. qͥa
om̃ib his necesse habetis. Upupa lu¬
gubre animal ẽ: amansq luctum scłi
autem tristicia: mortem operatur ꝓ
pter qͦd oportet eum qui diligit dm̃
semꝑ gaudere sine intermissione ora¬
re inom̃ib grãs agere: quia gaudi

Expanded text:
animal est quod in nocte tantummodo animal est quod in nocte tantummodo repit atque operatur, sicut sunt gentes, intelligibiles noctis operibus, quae sunt fornicatio, immunlorum cultus et his similia. Ibis et porphyrion, et quem LXX nominant pellicanus et cygnus et herodius et charadrius, longi esse colli, trahereque cibum ex altitudine terrae atque aquarum dicuntur. Quae animalia imitari non debemus, nec de inferioribus evellere cibum, sed de coelestibus. Ille siquidem contemplationi vacat, quia ad superiora mente contendit, et non solum intelligibilem, sed et sensibilem cibum a Deo exspectat. Unde ait Dominus: Nolite solliciti esse animae vestrae, qumini. Scit enim Pater vester coelestis quia omnibus his necesse habetis . Upupa lugubre animal, amansque luctum est. Saeculi autem tristitia mortem operatur . Propter quod oportet eum qui diligit Deum, semper gaudere, sine intermissione orare, in omnibus gratias agere: quia gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
suã cica terrã occupat. quales st̃
qͥdã dõ militantes. et scłi negocus
seimplieantes. Nocꝰtuam uero ꝓqua
lxx. glaucum dicerunt. hanc assert̃
innocte acuti esse uisus: sole autem
apparente minus ltilitate ocłorum
frui. Tales sunt qͥ legis gloriant᷑ con¬
demplatione et scientia: lucẽ euuan¬
glice conu̾sationis cape ñualentes.
Larus animal ẽ. inutroq uiuens. idest
aqua et terra: qui sic̃ auis quidẽ uo¬
lat̾ utaquatile autem natat. cui non
male comparantur. hi qui simul circũ¬
cisionem uenerantur et baptisma:. ad
quos paulus dicit Si circumcidemini:
xp̃e uobis nichil ꝓdest. Accipiter.
inter rapaces aues ẽ. Habet autẽ quid¬
dam aliud: ꝓpter quod alegis latore po¬
situs ẽ. mansuescit quippe. et cooperat᷑
adrapacitatem: quẽ imitant᷑ hi qui
inansueti quidẽ iudentur esse. ⁊ sen¬
su tranquilli: sunt autẽ cum poten¬
tib et auaris atq rapacibꝰ. Ni ticorar

Expanded text:
suam circa terram occupat: quales sunt suam circa terram occupat: quales sunt quidam Deo militantes et saeculi negotiis se implicantes. Noctuam vero, pro qua LXX Glaucum dixerunt, hanc asserunt in nocte acuti esse visus, sole autem appfrui. Tales sunt qui legis gloriantur contemplatione et scientia, lucem evangelicae conversationis capere non valentes. Larus animal est in utroque vivens, id est, aqua et terra. Qui sicut avis volans quidem, ut aquatile autem natat. Cui non male comparantur hi qui simul circumcisionem venerantur et baptisma. Ad quos Paulus dicit: « Si circumcidimini, Christus vobis nihil prodest . » Accipiter, inter rapaces aves est, habet autem quiddam aliud propter quod a legislatore positus est. Mansuescit quippe et cooperatur ad rapacitatem; quem imitantur hi qui mansueti quidem videntur esse, et sensu tranquilli: sunt autem cum potentibus et avaris atque rapacibus. Nycticorax
Abbreviated transcription (Latin):
le: conflictationes hominum m̃tt
coruptorũ. et qͥ aueritate priuati sũt:
eristimantiũ questũ esse pietatem.
hos gͦ significant ea quȩ nunc dinume¬
rata sunt animalia: uictum exrapina
conquirentia. Quędã autẽ exhis alias
aues inuadunt. & exuenationib eaꝵ
nutriunt᷑. alia uero indomos ingredi
entia. diripiunt quȩ repererint. ne qͥ¬
dem gerentium se obsonus parcentia:
quib sunt similes quidam qͥ penetrãt
domos. et captiuas ducunt mulierełas.
oneratis peccatis: quos paulus arguit.
Uultur rixis et bellis gaudet. ꝓpt̃ cada¬
uera mortuoꝵ intantũ ut etiã seqͣt᷑
exercitum. Non gͦ oportet alioꝵ casi¬
bus pasci atq nutriri: eum qui eon¬
templationi dat operã. Coruini uͦge
neris sunt animalia. affectionis
experta: quod manifestum ẽ. ex eoꝙ.
emissus anoe. exprima eum auola¬
tione coruus transgressus ẽ. Cui si¬
milis uidas: cirea suũ magistrum
fuit et dñm. Strucio auis quidẽ
ẽ.s uolare non potest᷑. totãq uitã

Expanded text:
e, conflictationes hominum mente corruptorum, et qui a veritate privati sunt, existimantium quaestum esse pietatem . Hos ergo significant ea, quae nunc denumerata sunt, animalia victum ex rapina conquirentia: quaedam autem ex his alias aves invadunt, et ex venationibus earum nutriuntur; alia vero in domos ingredientia diripiunt, quae repererint, ne quidem gerentium se obsoniis parcentia. Quibus sunt similes quidam, qui penetrant domos et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis, quos Paulus arguit . Vultur rixis et bellis gaudet propter cadavera praeliorum, intantum, ut etiam sequatur exercitum. Non ergo oportet aliorum casibus pasci atque nutriri eum, qui contemplationi dat operam. Corvini ergo generis animalia sunt affectionis expertia: quod manifestum est ex eo quod emissus a Noe ex prima eum corvus avolatione transgressus est . Cui similis Judas circa suum magistrum fuit et Dominum. Struthio avis quidem est, sed volare non potest, totamque vitam
Abbreviated transcription (Latin):
misit: in hos cadere morticina di¬
cuntur. Neq enĩ ipsi ad peccatum fe¬
stinauerunt:sedinciderunt ineis&
quodãm suꝑ se cadens peccatũ su¬
scipiunt. Quia autẽ omnino sus¬
ceperunt. et ñ restiterunt: ꝓpterea
recte inmundi sunt : tam uas ligne¬
um & uestimentum. quã pellis ⁊
cilicia᷑ id: suie uitã leuem qͣndã
er mediocrem habeat. Talia sunt enĩ
ficientem. sic̃ ẽ uestimentũ: siuie pa

Expanded text:
misit . In hos cadere morticina dimisit . In hos cadere morticina dicuntur; neque enim ipsi ad peccatum festinaverunt, sed inciderunt in eis, et quodammodo super se cadens peccatum suscipiunt; quia autem omnino susceperunt et non restiterunt, propterea recte immundi sunt. Tam vas ligneum et vestimentum, quam pellis et cilicia; id est, sive vitam levem quamdam et mediocrem habeat. Talia enim sunt ficientem sicut est vestimentum, sive pa
Abbreviated transcription (Latin):
& uestimentũ. quã pellis et cilicia. &
inquocũq fit opus. tinguentur aqua:
& polluta erunt usq aduesꝑam: i sic
postea mundabuntur. Uas autẽ ficti¬
le. inquo horum quicqͣm intro cecid̾it.¬
polluetur: et idcuro frangendũ ẽ am¬
mirabili diuisione: etiã nunc utitur
legis lator: Quia enim aliquando ex
neglientia. aliquando peccamꝰ ex oꝑe.
malorumq studio. sic̃ illi de quib sa¬
lomon inꝓuerbus dicebat. Cui ue. cu¬
uis pat ue. cui ux. cui rire. cui sine cau¬
sa uulnera. cui suffossio ocłoꝵ: Nonne
his qui student uino. & uacant cali¬
cib epotandis: Recte hos inter eos
qui tangunt morticina posuit. Qui¬
uͦ ꝑuenientem anime negligentiam.
et obstuporem defectumq uirtutum.
delinqunt. quemadmodũ dauid. sur¬
gens meridie destratu suo. & ambu¬
lans insolario. & une urorẽ lauantem
seuidens. captus amuliere ẽ que
nionis erat pulcherrima: qui adul¬
terium simul homicidiumq com¬

Expanded text:
t vestimentum quam pelles et cilicia et t vestimentum quam pelles et cilicia et in quocumque fit opus tinguentur aqua et polluta erunt usque ad vesperum et sic postea mundabuntur vas autem fictile in quo horum quicqpolluetur, et idcirco frangendum est. Admirabili divisione etiam nunc utitur legislator: quia enim aliquando ex negligentia, aliquando peccamus ex opere malorumque studio, sicut illi de quibus Salomon in Proverbiis dicebat: Cui vae? Cujus patri vae? Cui irae? Cui rixae? Cui sine causa vulnera? Cui suffusio oculorum? Nonne his qui student vino, et vacant calicibus epotandis ? Rece hos inter eos qui tangunt morticina posuit, qui venientem animae negligentiam et ob stuporem defectumque virtutum delinquunt: quemadmodum David surgens meridie de stratu suo, et ambulans in solario, et Uriae uxorem lavantem se videns, captus a muliere est, quae nimis erat pulcherrima; quia adulterium simul, homicidiumque com
Abbreviated transcription (Latin):
mundus erit usq aduesperã. Bene gͦ
ꝓbat intentionẽ legis latoris: ipsa litt᷑a.
Si enim imnunda natura essent ea quȩ
nunc dict᷑a sunt animalia: oportebat
inmundum esse et qui ea uiuentia tã¬
geret. Hunc autem. qui tetigerit morti¬
cina eoꝵ: ipse solus inmundus ẽ. Mor¬
ticina autem eorum. sunt p̃dicte acti¬
ones. idẽ dolus. furtum. dupplicitas
siue ironia. & circa alia occupatio:
nec ñ circa terrena festinatio. ex qua
mentis cȩcantur ocłi. Quia ergo in
his anime contĩgit mors. morticina
recte nominant᷑. & qͥ ea tangit. idẽ qͥ
meis polluitur. sicut et paulus ait.
bonum ẽ homini mulierẽ nontang̃e:
ꝓͥculdubio inmundus ẽ Hichil enĩ
sic hominẽ polluit. ut peccatũ: usq
dum uespera ueniente. dequa dauid
dicebat. aduesperã demorabitur fle¬
tus. ait autem depenitentia. intelligi¬
bili purificatione diluamus. Et suꝑ
qͦd ecciderit quicquid demorticinis
eorum polluitur:Tam uas ligneũ

Expanded text:
mundus erit usque ad vesperam. Bene ergo mundus erit usque ad vesperam. Bene ergo probat intentionem legislatoris ipsa littera. Si enim immunda natura essent, ea quae nunc dicta sunt animalia, oportebat immundum esse, et qui ea viventia tangeret. Nunc autem qui tetigerit morticina eorum, ipse solus immundus est. Morticina eorum sunt praedictae actiones, id est, dolus, furtum, duplicitas sive ironia, et circa alia occupatio, nec non circa terrena festinatio, ex qua mentis caecantur oculi. Quia ergo in his animae contingit mors, morticina recte nominantur; et qui ea tangit, id est, qui in eis polluitur, sicut et Paulus ait: Bonum est homini mulierem non tangere , procul dubio immundus est. Nihil enim sic hominem polluit, ut peccatum, usque dum vespera veniente, de qua David dicebat: Ad vesperum demorabitur fletus . Ait autem de poenitentia, intelligibili purificatione ut diluamus. Et super od ceciderit quicquam de morticinis eorum polluetur tam vas ligneum
Abbreviated transcription (Latin):
tes reptiliũ. Mustela enĩ animal ẽ
dolosum: et ualde foris uacans. Mlus
ꝓpter uentris ingluuiem: multa cot¬
tidie pericula sustinet. Cocodrillus
duri corii. et maliciosus ẽ. lutoq pa¬
scitur. Migale animal ẽ compositũ.
non natura seduite condicione adde¬
ridendũ actum: idẽ ut dolos faciat.
et rapiat. uentrẽq repleat. Ppt̃ quod
compositũ nomen accepit. exutroq
animali: ex quo hec habet uicia. Cd¬
meleon inmalo miserescit: et p̃infir¬
mitate mansuetũ se esse fingit. cum
sit inmansuetum animal Stellio
idẽ ascalabotis. nimis qͥdẽ paruus ł
mi serrimus: uenenosus tam̃ ẽ. Lacer¬
quod deterra generatur: dicũt
enim eam deterra simul & pluuia
creari: corrupto luto cum prius pluui¬
am suscepit. Hec gͦ inmunda sunt
de omnib que repunt suꝑterrã: non
quia alia  sint inmunda: sed qͥa hec
marimȩ sunt: ꝓpter quod pollutio¬
nem maiorẽ habent siue maliciam.
Oimis qui tetigerit morticina eorũ: in¬

Expanded text:
ificavit. Mustela enim animal est dolosum et valde furti vacans. Mus propter ventris ingluviem multa quotidie pericula sustinet. Crocodilus duri corii et malitiosus est, lutoque pascitur. Migale animal est compositum, non natura sed vitae conditione ad deridendum aptum, id est, ut dolos faciat, ea rapiat, ventremque repleat: propter quod compositum nomen accepit ex utroque animali, ex quo haec habet vitia. Cameleon in malo miserescit, et prae infirmitate mansuetum esse se fingit, cum sit immansuetum animal. Stellio, id est, ascalobotis, nimis quidem parvulus vel miserrimus, venenosus tamen est. Lacermal, quod de terra generatur; dicunt enim eam de terra simul et pluvia creari corrupto luto, cum prius pluviam suscipit. Haec ergo immunda sunt, de omnibus quae repunt super terram; non quia alia non sunt immunda, sed quia haec maxime sunt, propter quod pollutionem majorem habent, sive malitiam. Omnis qui tetigerit morticina eorum, im
Abbreviated transcription (Latin):
eis habere. oportet. ¶dͦ testatur paulꝰ
dicens. Si is qͥfrater nominat᷑. ẽ forni¬
cator. aut auarus. aut ydolis seruiẽs.
aut maledicus. aut ebriosus. aut ra
par: cum huiusmodi nec cibum sume.
Adulter aut auarus. aut ebriosus. aut
detractor. Non pennulas habet.ut ui¬
tam uidelicet habens sordidã & in¬
mundã ydolorum autem cultor an
his qui squamaᷤ habent non compu¬
tatui: Durã quippe. et inmorẽ teste.
atq insanabilem. habere uidetur di¬
uinoꝵ ignorantiã: alias. nequaq̃m
comedere non debetis: et uitanda sint
uobis. Aquilam. et griphem.⁊ alietũ.¬
et miluum. acuulturẽ iurta genus
suum. et omne coruini generis insi¬
militudinẽ suã. stru tionẽ. et noctuã.
& larum. & acipitrem iuxta genus su¬
um. Bubonẽ. ⁊ mergulũ. et ibin. cyg¬
num. ⁊ onocrotalum. et porfirionem.
erodionem. & caradium uixta genꝰ
suũ. upupam qͦ. et uesꝑtilionẽ. nec¬
eoꝵ qͥ ad contemplationẽ uacant ui¬
tam. in hoc legis lator indiscussam

Expanded text:
eis habere oportet. Quod testatur Paulus, dicens: « Si is qui frater nominatur, est fornicator, aut avarus, aut idolis serviens, aut maledicus, aut ebriosus, pax, cum hujusmodi nec cibum sumere . Adulter aut avarus, aut ebriosus, aut detractor, non habet pinnulas, vitam videlicet habens sordidam et immundam; idolorum autem cultor in his qui squamas habent non computatur, duram quippe et in morem testae, atque insanabilem habere videtur divinorum ignorantiam; alias nequaquam comedere non debetis et vitanda sunt vobis aquilam et grypem et alietum milvum ac vulturem iuxta genus suum et omne corvini generis in similitudinem suam strutionem et noctuam et larum et accipitrem iuxta genus suum bubonem et mergulum et ibin cycnum et onocrotalum et porphirionem erodionem et charadrion iuxta genus suum opupam quoque et vespertilionem eorum qui ad contemplationem vacant vitam, in hoc legislator indiscussam