comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uobis omne pabulum seminale seminans se¬
men qͦd ẽ. suꝑ omnẽ terram. & omne lignum
minalis qͦd erit uobis ad ȩscam: ipse sermo erꝰ
ante omnem aeris sonum. ante omnem
carnis & nubis uocem. in illa eius summa
sapientia ꝑ quam facta sunt omĩa. non quasi
humanis aurib instrepebat. sed reb factis re¬
rum faciendarum causas inserebat: & omĩpo¬
tenti potentia futura faciebat: hominẽq suo
tempore formandum. in tempoꝵ tanquam se¬
mine uel tanquã radice condebat. Unde con¬
debat: unde inciꝑent scła. ab illo condita. qͥ
ẽ. ante scła. Creaturȩ quippe aliȩ. creaturas
alias: quedam tempore quedã causis p̃cedunt
Ille autem omĩa quȩ fecit. ñ solum excellentia
qua etiam causarum effector ẽ. uerum etiam
ȩternitate precedit. S de hoc oportuniorib
deinde scripturarum locis. fortassis plenius
disserendum ẽ: nunc de homine qͦd ceptum ẽ
terminetur. ea moderatione seruata. ut in
ꝓfundo scripturȩ sensu magis prestemꝰ diligen¬

Expanded text:
uobis omne faenum sementiuum seminans semen quod est super terram, et omne lignum minalis, quod erit, uobis ad escam, ipse sermo eius ante omnem aeris sonum, ante omnem carnis et nubis uocem in illa eius summa sapientia, per quam facta sunt omnia, non quasi humanis auribus instrepebat, sed rebus factis rerum faciendarum causas inserebat et omnipotenti potentia futura faciebat hominemque suo tempore formandum in temporum tamquam semine uel tamquam radice condebat. quando condebat, unde inciperent saecula ab illo condita, qui est ante saecula. creaturae quippe aliae creaturas alias quaedam tempore, quaedam causis praecedunt; ille autem omnia, quae fecit, non solum excellentia, qua etiam causarum effector est, uerum etiam aeternitate praecedit. sed de hoc oportunioribus deinde scripturarum locis fortassis plenius disserendum est. Nunc de homine quod coeptum est terminetur ea moderatione seruata, ut in profundo scripturae sensu magis praestemus diligen
Abbreviated transcription (Latin):
residere: ut cum herba & lignum dici tercio sit
attributum. aliqua ligna etiã sexto die creata
esse credamꝰ: que ipso sexto die scriptura tacue¬
rit. Postremo quid respondebimꝰ de bestiis ag
& uolatilib cęli quȩ addurit ds̃ ad adam ut
uideret qͥd ea uocaret: qͦd ita scriptum ẽ. Et
dĩr dñs ds̃. Non ẽ bonum esse hominem solũ:

Expanded text:
residere, ut, cum herba et lignum diei tertio sit residere, ut, cum herba et lignum diei tertio sit adtributum, aliqua ligna etiam sexto die creata esse credamus, quae ipso sexto die scriptura tacuerit. Postremo, quid respondebimus de bestiis agri et uolatilibus caeli. quae adduxit deus ad Adam, ut uideret, quid ea uocaret? quod ita scriptum est: et dixit dominus deus: non bonum est esse hominem solum;
Abbreviated transcription (Latin):
porum cursum. sicut usq nunc oꝑat᷑. Nisi for¬
te quis dicat. non om̃e ligni genus tercia die cre¬
atũ: s dilatum aliquid. qͦd serto crearetur cum
homo fact̾us ẽ atq in paradyso constitutus. Sed
quȩ sexto die cieata sunt: aꝑtissimȩ scriptura
declarat. Anima uiua scilicet scđm unumqd̃q
gonus quadrupedum & repentium. & bestiarũ:
& ipse homo adimaginẽ dĩ masculus & femi¬
na. s roinde potuit pretermittere quomodo sit
homo fac̾tus. quẽ tamen ipso dic factum esse
narrauit: ut recapitulando postea quemadmo¬
dum etiã factus fuerit intimaret: hoc ẽ. de t̾rȩ
puluere. & mulier illi de latere. Non tamen ali¬
qd̾ creaturȩ genus pretermutere. uł in eo qͦd
dixit ds̃ fiat. siue faciam᷑: uł in eo qͦd dicitur
sic ẽ factũ. siue fec̃ os. Alio quin frustra ꝑ sin¬
gulos dies tam diligenter distinct̾a sunt om¬
nia: si ꝑmirtionis dierum potest ulla suspicio

Expanded text:
porum cursum, sicut usque nunc operatur. Nisi forporum cursum, sicut usque nunc operatur. Nisi forte quis dicat non omne ligni genus tertio die creatum. sed dilatum aliquid, quod sexto crearetur, cum homo factus est atque in paradiso constitutus. sed quae die sexto creata sint, apertissime scriptura declarat, anima. uiua scilicet secundum unumquodque genus quadrupedum et repentium et bestiarum et ipse homo ad imaginem dei masculus et femina. proinde potuit praetermittere, quomodo sit homo factus, quem tamen ipso die factum esse narrauit, ut recapitulando postea, quemadmodum etiam factus fuerit, intimaret, hoc est de terrae puluere, et mulier illi de latere, non tamen aliquod creaturae genus praetermittere, uel in eo, quod dixit deus: fiat, siue: faciamus, uel in eo, quod dicitur: sic est factum, siue: fecit deus. alioquin frustra per singulos dies tam diligenter distincta sunt omnia, si permixtionis dierum potest ulla suspicio
Abbreviated transcription (Latin):
formauerit. satis nos admonent hȩc non
ad illã oꝑationem ꝑtinere. dĩ unde requie¬
uit in die septimo: s ad istam potius qua
ꝑ temporum cursus usq nunc oꝑat᷑ Cum
enim paradysus plantaretur: ita narrat᷑
Et plantauit ds̃ paradysum in ȩdem ad ori¬
entem. & posuit ibi hominem quẽ finrerat:
& eiecit d̃s̃ adhuc de terra om̃e lignũ pul¬
chrum ad aspectum & bonũ ad escam. Cum
gͦ dicit eiecit ds̃ adhuc de terra omne lig¬
num pulchrum ad aspectum: manifestauit
utiq qͦd aliter nunc eiecerit de terra lignum.
aliter tunc cũ tercio die. ꝓdurit terra her¬
bam pabuli seminantem semen scđm suum
genus. & lignum fructuosum scđm suũ genꝰ:
hoc ẽ enim eiecit adhuc. suꝑ illud scilicet qͦd
iam eiecerat tunc utiq potentialiter & causa¬
liter in oꝑe ꝑtinente ad creanda omĩa simul.
a quib consummatis in die septimo requieuit:
nunc autem uisibiliter in oꝑe ꝑtinente ad tem¬

Expanded text:
formauerit, satis nos admonent haec non formauerit, satis nos admonent haec non ad illam operationem dei pertinere, unde requieuit in die septimo, sed ad istam potius, qua per temporum cursus usque nunc operatur. cum enim paradisus plantaretur, ita narrat: et plantauit deus paradisum in Eden ad orientem et posuit ibi hominem, quem finxerat. et eiecit deus adhuc de terra omne lignum pulchrum ad aspectum et bonum ad escam. Cum ergo dicit: eiecit adhuc de terra omne lignum pulchrum ad aspectum, manifestat utique, quod aliter nunc eiecerit de terra lignum, aliter tunc, cum tertio die produxit terra herbam pabuli seminantem semen secundum suum genus et lignum fructuosum secundum suum genus. hoc est enim: eiecit adhuc, super illud scilicet. quod iam eiecerat: tunc utique potentialiter et causaliter in opere pertinente ad creanda omnia simul, a quibus consummatis in die septimo requieuit, nunc autem uisibiliter in opere pertinente ad tem
Abbreviated transcription (Latin):
natam cognitionem conditioni rerum in nu¬
mero senario p̃beretur. atq huic sendentiȩ sc̃¬
pturȩ uerba congruere qͦd ait postea cũ fac¬
tus ẽ dies. fec̃ ds̃ cȩlum & terram & om̃e turi
de agri antequam esset suꝑ derram. & om̃e
fenum agri anteqͣm exoriret᷑. attestari etiam
qͦd alibi scriptum ẽ. qui uiuit in ȩcernum c̃a¬
uit omĩa simul: ñ ẽ dubium hoc qͦd homo
de limo finc̾tus ẽ. eiq formata uror ex latere.
iam non ad conditionem qua simul omĩa
fac̾ta sunt ꝑtinere. quib ꝑfectis requieuit
ds̃. s ad eam oꝑationem quȩ fit iam ꝑ uolumi¬
na scłorum quȩ usq nunc oꝑatur. Huc acce¬
dit qͦd ipsa etiam uerba quib narrat᷑. quomͦ
ds̃ paradẏsum plantauerit. in eoq hominẽ
quẽ fecerat collocauit. ad eumq ad durerit
animalia quib nomen imponeret. in quib
cũ adiutorium simile illi ñ fuisset iuen¬
tum. tunc ei mulierem costa ei detracta

Expanded text:
natam cognitionem conditioni rerum in nunatam cognitionem conditioni rerum in numero senario praeberetur, atque huic sententiae scripturae uerba congruere, quod ait postea: cum factus dies est, fecit deus caelum et terram et omne ude agri antequam esset super terram, et omne fenum agri antequam exortum estquod alibi scriptum est: qui uiuit in aeternum, creauit omnia simul: non est dubium hoc, quod homo de limo terrae fictus est eique formata uxor ex latere. iam non ad conditionem, qua simul omnia facta sint, pertinere, quibus perfectis requieuit deus, sed ad eam operationem, quae fit iam per uolumina saeculorum, qua usque nunc operatur. Huc accedit, quod ipsa etiam uerba, quibus narratur, quomodo deus paradisum plantauerit in eoque hominem, quem fecerat, conlocarit ad eumque adduxerit animalia, quibus nomina inponeret, in quibus cum adiutorium simile illi non fuisset inuentum. tunc ei mulierem costa eius detracta
Abbreviated transcription (Latin):
uerba hominis audimus. uł cũ animantib
uł cum mulieri nom̃ imposuit. uł cũ secutus
etiã dixit. ꝓpt̾ hoc relinquet homo patrem
suum & matrem & conungetur uxori suȩ.
& erunt ambo in carne una: quibrlibet silla¬
bis ista sonuerint. nec duȩ quecunq in his
uerbis sillabȩ simul sonare potuerunt: qͣnto
minus hȩc omma cũ his quȩ simul crtata sun
simul fien: Ac ꝑhoc aut & illa omĩa non si¬
mul ab ipso summo exordio scłoꝵ. sed ꝑ mo¬
ras atq interualla tempoꝵ fact̾a sunt. diẽq
ille non spintali sed corꝑali substantia pri¬
mum conditus uel circuitu lucis. nescio quo¬
modo uel emissione & contractione. mane ac
uesperam faciebat: aut si consideratis omĩb
quȩ suꝑiorib sermonib ꝑtractata sunt. pro¬
babilis ratio ꝑsuasit. illum diẽ spiritalẽ. sub¬
limiter ac primitꝰ conditã lucem quandã sa¬
pientẽ uocatum esse diẽ. cuiꝰ presentia ꝑ ordi¬

Expanded text:
uerba hominis audimus, uel cum animantibus uerba hominis audimus, uel cum animantibus uel cum mulieri nomen inposuit uel cum secutus etiam dixit: propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem et coniungetur uxori suae; et erunt duo in carne una. quibuslibet syllabis ista sonuerint, nec duae quaecumque in his uerbis syllabae simul sonare potuerunt, quanto minus haec omnia cum his, quae simul creata sunt, simul fieri! ac per hoc aut et illa omnia non simul ab ipso summo exordio saeculorum, sed per moras atque interualla temporum facta sunt diesque ille non spiritali sed corporali substantia primum conditus uel circuitu lucis nescio quomodo uel emissione et contractione mane ac uesperam faciebat; aut. si consideratis omnibus, quae superioribus sermonibus pertractata sunt, probabilis ratio persuasit illum diem spiritalem sublimiter ac primitus conditum lucem quandam sapientem uocatum esse diem, cuius praesentia per ordi
Abbreviated transcription (Latin):
uolatilium cęli & omnium pecoꝵ. & omĩs
tene: et omnium reptilium repentium suꝑ
terram. Iam gͦ de limo formatus erat: & illi
iã soporato mulier ex latere facta erat:s hoc
commemoratũ ñ erat. qͦd nc̃ recapitulando
cominemoratũ ẽ. Neq enĩ serto die fac̾tus
ẽ. masculus. & accessu demporis postea fact̾a
femina: s fec̃ eum inquit. masculum & fe¬
minam fec̃ eos. & benedirit eos. Quomͦ gͦ
iam homine in paradyso constituto mulier
ei facta ẽ. An et hoc pretermissũ senptura
recoluit: Nam sexto die illo etiã paradysus
plantatus ẽ. & ibi homo colloeatus & sopo¬
ratus ẽ. ut eua formaretur: & ea formata etui¬
gilauit. eiq nom̃ imposuit. S hec: nͥ ꝑtẽ
porales moras fieri ñ possent. Non itaq ita
fact̾a sunt: sicut creata sunt omĩa simul.
Quantamlibet enim homo cogitet facilita¬
tem qua ds̃ etiam hec simul cum ceteris fec̃
uerba certe hominis nouimus nͥ ꝑ tempoꝵ
morulas emitti uoce non posse. Cum ergo

Expanded text:
tilium caeli et omnium pecorum et omnis terrae et omnium reptilium repentium super terram. iam ergo de limo formatus erat et illi iam soporato mulier ex latere facta erat. sed hoc commemoratum non erat, quod nunc recapitulando commemoratum est. neque enim sexto die factus est masculus et accessu temporis postea facta femina; sed fecit eum, inquit; masculum et feminam fecit eos et benedixit eos. quomodo ergo iam homine in paradiso constituto mulier ei facta est? an et hoc praetermissum scriptura recoluit? nam sexto illo die etiam paradisus plantatus. est et ibi homo conlocatus et soporatus est, ut Eua formaretur; et ea formata euigilauit eique nomen inposuit. sed haec nisi per temporales moras fieri non possent. non itaque ita facta sunt, sicut creata sunt omnia simul. Quantamlibet enim homo cogitet facilitatem, qua deus etiam haec simul cum ceteris fecit, uerba certe hominis nouimus nisi per temporales morulas emitti uoce non posse. cum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dauit: quam ꝑditi scismatiꝰ uł heretiei. uelut
amalis se discerNere ac separare cupientes
seditionib impiis reliquerunt. Qui ne suos
exitus impios uanis excusationib abluere
conarentur: scã scriptura predixit. Filiꝰ mał̾
ipse se iustum dic̃ exitum autẽ suum non
abluit. Quia nec ꝓpter malos qui uidentur
ẽẽ intus deserendi sunt bom qui uere sunt
intus.Hinc beatus cyprianus quid senserit:
accipe ex epła quam scripsit ad prb̃rm maxi¬
mum. et cȩteros quib de scismatico et hero¬
dico eriorẽ ad ȩccłiam redeuntib gratulatur.
Nam et si uidentur inquit in eccłia eẽ ⁊iania.
non tamen impediri debet. aut fides aut ca¬
ritas nr̃a: ut qm̃ tirania eẽ in eccłia cernmꝰ.¬

Expanded text:
dauit, quam perditi schismatici uel haeretici, uelut dauit, quam perditi schismatici uel haeretici, uelut a malis se discernere ac separare cupientes. seditionibus impiis reliquerunt. qui ne suos exitus impios uanis excusationibus abluere conarentur, sancta scriptura praedixit: filius malus ipse se iustum dicit, exitum autem suum non abluit, quia nec propter malos, qui uidentur esse intus, deserendi sunt boni, qui uere sunt intus. Hinc beatus Cyprianus quid senserit, accipe ex epistula, quam scripsit ad presbyterum Maximum et ceteros, quibus de schismatico et haeretico errore ad ecclesiam redeuntibus gratulatur: nam etsi uidentur, inquit, in ecclesia esse zizania, non tamen inpediri debet aut fides aut caritas nostra, ut quoniam zizania esse in ecc
Abbreviated transcription (Latin):
nare ramum frac̾tum. salutis ȩternȩ germi¬
ne accipimus. Ariditatem uero riui a fonte
precisi. in eo qͦd scõ spũ uacuantur qui ab u¬
nitate separantur agnoscimꝰ. non in sacͣmen¬
to baptismi quod et boni habere possunt ⁊¬
mali. ita foris aꝑte. quemadmodum intus
occulte ab eccłiȩ sanctitate separati. S unde
nemo dubitat. quid de ipsius ȩccłiȩ fecundi¬
tate toto terrarum orbe diffusȩ senserit cy¬
prianus. attende in his quȩ subiungit Sic
inquit et ȩcclesia. dñi luce ꝑfusa. ꝑ orbem to¬
tum radios suos porrigit unum tamen
lumen ẽ quod ubiq diffunditur. nec unitaᷤ
corporis separatur. Ramos suos in uniuer¬
sam terram copia ubertatis extendit. ꝓfluen¬
tes largiter riuos latius expandit. unũ tamen
caput ẽ. et origo una. et una mater fecundi¬
tatis successib copiosa. Hanc ȩccłiam eypri¬
anus inscripturis scĩs ꝓmissam. in unuerso
mundo redditam dilexit. tenuit. commen¬

Expanded text:
nare ramum fractum salutis aeternae germinare ramum fractum salutis aeternae germine accipimus, ariditatem uero riui a fonte praecisi in eo, quod sancto spiritu uacuantur qui ab unitate separantur, agnoscimus, non in sacramento baptismi, quod et boni habere possunt et mali, ita foris aperte quemadmodum intus occulte ab ecclesiae sanctitate separati. sed, unde nemo dubitat, quid de ipsius ecclesiae fecunditate toto terrarum orbe diffusae senserit Cyprianus, attende in his quae subiungit: sic, inquit, et ecclesia domini luce perfusa per orbem totum radios suos porrigit: unum tamen lumen est quod ubique diffunditur, nec unitas corporis separatur. ramos suos in uniuersam terram copia ubertatis extendit, profluentes largiter riuos latius expandit: unum tamen caput est et origo una et una mater fecunditatis successibus copiosa. hanc ecclesiam Cyprianus in scripturis sanctis promissam, in uniuerso mundo redditam dilexit tenuit commen
Abbreviated transcription (Latin):
consuctudo eccłiȩ fuit ante concilium cypͥam.
ħ superari & aufemi non potuit nec concilio cy¬
priam. ut exheresi uenientes non quidem sine
baptismo sicut dicit. quia idem baptismus
etiam foris eis merat sed non proderat: uerum¬
tamen simpliciter sicut item dicit admissi de
cdimiscłia indulgentiam mererentur: & amy¬
nerib ñ separarent᷑ eccłiȩ. Hȩc simplicitas ma¬
gis quam dupplicitas eccłiȩ placuit uniu̾se
toto terrarum orbe diffuss cui cyprianus ip¬
se quale testimonium ꝑhibeat. audi ex epła
quam de unitate conseripsit. Auelle inquit
radium solis acorꝑe diuisionem lucis unitas
non capit. Ab arbore frange ramum. fractus
germinare non poterit.A fonte precide riuũ.
p̃scisus arescit. In his cypͥmi u̾bis ñ inuenimꝰ
nec intelligimus lucem non capere diuisionẽ
nisi in scĩs regno dĩ predestinatis. qui diuidi
ab ȩccłia nullomodo possunt. Et non germi¬

Expanded text:
consuetudo ecclesiae fuit ante concilium Cypriani, consuetudo ecclesiae fuit ante concilium Cypriani, haec superari et auferri non potuit nec concilio Cypriani, ut ex haeresi uenientes non quidem sine baptismo, sicut dicit, quia idem baptismus etiam foris eis inerat, sed non proderat, uerumtamen simpliciter, sicut item dicit, admissi de dei misericordia indulgentiam mererentur et a muneribus non separarentur ecclesiae. haec simplicitas magis quam duplicitas ecclesiae placuit uniuersae toto terrarum orbe diffusae. Cui Cyprianus ipse quale testimonium perhibeat, audi ex epistula quam de unitate conscripsit: auelle, inquit, radium solis a corpore, diuisionem lucis unitas non capit: ab arbore frange ramum, fractus germinare non poterit: a fonte praecide riuum, praecisus arescit. in his Cypriani uerbis non inuenimus nec intellegimus lucem non capere diuisionem nisi in sanctis regno dei praedestinatis, qui diuidi ab ecclesia nullo modo possunt, et non germi
Abbreviated transcription (Latin):
de quid ingeram. quod ur̃m euertat et ab¬
sumat errorem. Cum enim ꝑsuadere cona¬
retur uł sc̃s cyprianus uł quicunq illam
scripsit epłam hereticos ad eccłiam uenien¬
tes baptirari oportere. quod uidelicet baptiᷤ¬
mus nullus deputandus esset. quem foris
apud hereticos accepissent: opposuit sib
questionem & ait. S dicet aliquis. Quid gͦ
fiet de his qui inpreteritum de heresi ad ȩc¬
cłiam uenientes sine baptismo admissi st̃:
Potest dñs miscdia sua indulgentiam dare.¬
et eos qui ad eccłiam simpliciter admissi inȩccłia
dormierunt. ab eccłiȩ sue munerib ñ separe.
Ista nobis simplicitas sufficit cui testimoniũ
ꝑhibet ipse cyprianus. tantũ bonum intelli¬
gens esse unitatem corporis. xp̃i. ut in eam sim¬
pliciter admissos. idest illos quos esse sine
baptismo arbitrabatur. de diuina miscłia
mereri indulgentiam. et ab ȩccłiȩ munerib
non separari pia cogitatione presumeret. Hec

Expanded text:
de quid ingeram, quod uestrum euertat et abde quid ingeram, quod uestrum euertat et absumat errorem. cum enim persuadere conaretur uel sanctus Cyprianus uel quicumque illam scripsit epistulam haereticos ad ecclesiam uenientes baptizari oportere, quod uidelicet baptismus nullus deputandus esset, quem foris apud haereticos accepissent, opposuit sibi quaestionem et ait: sed dicet aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt? potest dominus misericordia sua indulgentiam dareeos qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separare. ista nobis simplicitas sufficit, cui testimonium perhibet ipse Cyprianus, tantum bonum intellegens esse unitatem corporis Christi, ut in eam simpliciter admissos etiam illos, quos esse sine baptismo arbitrabatur, de diuina misericordia merere indulgentiam et ab ecclesiae muneribus non separari pia cogitatione praesumeret. haec
Abbreviated transcription (Latin):
inquam. quod de baptirandis hereticis uel
scismaticis beatus cyprianus sensit. quia
hoc ęccłia non accipit. ꝓqua beatus cypri¬
anus sanguinem fudit. Sed quia dicis eum
ꝓhac sententia legalia documenta firmas¬
se. quamqͣm non ille documenta legalia fir¬
mare potuit. s eis potius quecunq recte sen¬
sit ipse firmauit: relinque ergo seripta cypn¬
am. & ea ipsa legalia documenta quib eũ
dicis usum ẽẽ commemora. Si non ea demõ¬
strauero ur̃am causam nichil adiuuare:
uicisti. Qua ꝓpt̃ ita hoc cypriani non ac¬
cipio. quamuis inferior incomꝑabiliter pe¬
tro. uos autem qui scripta cypriani nobis
tanquam firmamenta canonicȩ auctorita¬
tis opponitis. quicqͥd de cypriano contͣ uos
ꝓferre potuerimus necesse ẽ cedatis. & iustum
ẽ ut uicti taceatis. ac uos aliquando ab erro¬
re ꝑniciosissimȩ dissensionis ad unitatem ca¬
tholicam conucrtatis. Unde ne longum fa¬
ciam exhac ipsa epła ad iubaianum atten¬

Expanded text:
inquam, quod de baptizandis haereticis et inquam, quod de baptizandis haereticis et schismaticis beatus Cyprianus sensit, quia hoc ecclesia non accipit, pro qua beatus Cyprianus sanguinem fudit. sed quia dicitis eum pro hac sententia legalia documenta firmasse, quamquam non ille documenta legalia firmare potuit. sed eis potius quaecumque recte sensit ipse firmauit. relinque ergo scripta Cypriani et ea ipsa legalia documenta, quibus eum dicis usum esse, commemora. si non ea demonstrauero uestram causam nihil adiuuare, uicisti. quapropter ita hoc Cypriani non accipio, quamuis inferior inconpatro. uos autem, qui scripta Cypriani nobis tamquam firmamenta canonicae auctoritatis opponitis, quidquid de Cypriano contra uos proferre potuerimus, necesse est cedatis et iustum est ut uicti taceatis ac uos aliquando ab errore perniciosissimae dissensionis ad unitatem catholicam conuertatis. Unde, ne longum faciam, ex hac ipsa epistula ad lubaianum adten
Abbreviated transcription (Latin):
ba eius exepłã adiubaianum inseruisti lit¬
teris tuis. quibreis placuisse monstrares bap¬
trandos eos eẽ in eccłia catholica. qui fueri
in heresi uł scismate baptuati. Ego hui ȩpłȩ
auctoritate non teneor. quia litteras cyprian
non ut canomeas habeo. sed eas ex canonicis
sidero: et quod in eis diuinarum seripturarum
auct̾oritati congruit. eum laude eius accipio.
quod autem non congruit. eum pace eius re¬
spuo. Ac ꝑhoc si ea que cominem orasti ab illo
ad iubaianum scripta de aliquo libro apłoꝵ¬
uł ꝓpħarum canonieo recitares. quid omni¬
no contradicerem non haberem. Nunc uero
qm̃ canonicum non ẽ quod recitas. ea liberta¬
te ad quam nos uocauit dñs. eius uiri cuius
laudem assequi non ualeo. cuius multis lit¬
teris mea scripta non comparo.cuius inge¬
nium diligo. cuius ore delector cuius cari¬
tatem miror. cuius martyrium ueneror. hoc
quod aliter sapuit non accipio. Non accipio

Expanded text:
ba eius ex epistula ad Iubaianum inseruisti litba eius ex epistula ad Iubaianum inseruisti litteris tuis, quibus ei placuisse monstrares baptizandos eos esse in ecclesia catholica, qui fuerint in haeresi uel schismate baptizati. ego huius epistulae auctoritate non teneor, quia litteras Cypriani non ut canonicas habeo, sed eas ex canonicis considero, et quod in eis diuinarum scripturarum auctoritati congruit cum laude eius accipio, quod autem non congruit cum pace eius respuo. ac per hoc si ea. quae commemorasti ab illo ad Iubaianum scripta, de aliquo libro apophetarum canonico recitares, quod omnino contradicerem non haberem. nunc uero quoniam canonicum non est quod recitas, ea libertate, ad quam nos uocauit dominus, eius uiri, cuius laudem adsequi non ualeo, cuius multis litteris mea scripta non conparo, cuius ingenium diligo, cuius ore delector, cuius caritatem miror, cuius martyrium ueneror, hoc quod aliter sapuit non accipio. non accipio,
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ tuȩ nominare cyprianum. Primo imi¬
tare pietatem humilitatemq cyprian. et tẽ
ꝓfer concilium cypriani. Nos enim nullã
cypriano facimus iniuriam. cum eius quasli¬
bet litteras acanonica diuinarum scripturaꝵ
auctoritate distinguimus. Neq enim sine
causa tam salubri uigilantia ẽ canon eccliasticꝰ
deamus. et sedm quos de cęteris literis uł fide¬
lium ł infideliũ lib̾e iudicem᷑ smn cũ dicat apl̃s
cuius epłȩ in auctoritate canonica uigent. qͦt¬
quot ergo ꝑfecti hoc sapiamus. et si quid ali¬
ter sapitis id quoq uobis ds̃ reuelabit. quam¬
diu aliter sapuit cyprianus. si scripta eius eẽ
constat quȩ ꝓ uobis ꝓferenda arbitramin. ꝗͣ¬
dui gͦ de hac re aliter sapuit quam ueritas
diligentius considerata patefecit. donec ei ds̃
id quoq reuelaret. ineffabili laude caritatis.
unitatem pacemq catholicam etiam cũ col¬
legis suis aquib aliter sapuit ñ reliquit. Uer¬

Expanded text:
tentiae tuae nominare Cyprianum. primo. imitentiae tuae nominare Cyprianum. primo. imitare pietatem humilitatemque Cypriani, et tunc profer concilium Cypriani. nos enim nullam Cypriano facimus iniuriam, cum eius quaslibet litteras a canonica diuinarum scripturarum auctoritate distinguimus. neque enim sine causa tam salubri uigilantia est canon ecclesiasticus deamus et secundum quos de ceteris litteris uel fidelium uel infidelium libere iudicemus. proinde cum dicat apostolus, cuius epistulae in auctoritate canonica uigent: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; et si quid aliter sapitis, id quoque uobis deus reuelabit, quamdiu aliter sapuit Cyprianus, si scripta eius esse constat quae pro uobis proferenda arbitramini, quamdiu ergo de hac re aliter sapuit quam ueritas diligentius considerata patefecit, donec ei deus id quoque reuelaret, ineffabili laude caritatis unitatem pacemque catholicam etiam cum collegis suis, a quibus aliter sapuit, non reliquit. Uer
Abbreviated transcription (Latin):
peccatore quod ẽ ipsius imꝓbamꝰ. quod autem
dĩ est honoramus. quia in deum credentem ñ
ex occultis humanis pendere uolumus. s in
dño gloriari de quo certus ẽ ad monemus seq
enim et apłs malȩ suȩ conscientiȩ diffidebat.
s spem credentis poni nolebat in homine. &
in dõ stabiliter collocabat: cum diceret. Neq
qui plantat ẽ auquid. neq qui rigat. ses qul
inerementum dat ds̃. Non itaq nos dicentes qͦd
scriptum ẽ non nobis dñe non nobis s nomini
tuo da głam accusamus nrãm conscientiam.
suos in hominum morib eorum spem qui
baptizantur poni uolentes. non agnoscitis
urãm suꝑbiam. Quid quod etiam beati cy¬
priani mentionem facere audetis. uelut ille
auctor sit uĩȩ diuisionis tantus defensor ca-¬
tholicȩ unitatis & pacis: Primo esto in ȩc¬
cłia quam constat tenuisse ac predicasse cy¬
prianum: et tunc aude uelut auctorem sen¬

Expanded text:
peccatore quod est ipsius inprobamus, quod autem peccatore quod est ipsius inprobamus, quod autem dei est honoremus, quia in deum credentem non ex occultis humanis pendere uolumus, sed in domino gloriari de quo certus est admonemus. neque enim et apostolus malae suae conscientiae diffidebat, sed spem credentis poni nolebat in homine et in deo stabiliter conlocabat, cum diceret: neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. non itaque nos dicentes quod scriptum est: non nobis, domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam accusamus nostram conscientiam, sed uos in hominum moribus eorum spem, qui baptizantur, poni uolentes non agnoscitis uestram superbiam. Quid, quod etiam beati Cypriani mentionem facere audetis, uelut ille auctor sit uestrae diuisionis, tantus defensor catholicae unitatis et pacis? primo esto in ecclesia, quam constat tenuisse ac praedicasse Cyprianum, et tunc aude uelut auctorem sen
Abbreviated transcription (Latin):
bonum bene ꝑcepit. Uides non solum te non po¬
tuisse refellere quod ego contra petilianum diti:
sed quanta luce ueritatis modis omnib refella¬
tur quod contra me ipse dixisti. Et adhuc ꝑgis
et dicis quod causam nrãm non ꝓbam faciamꝰ.
& quodammꝰ peccatores nos esse fateamur quẽ¬
admodum nobis obicitur. uis baptismatis
qua nobis licentia uindicemꝰ: Non de me¬
rito actuum. non de innocentia uitȩ tractamꝰ.
sed cuicunq licere dicimus. Attende certe ex
his quȩ dict̾a sunt non cuiq licere nos dicere.
s ei penã eẽ qui scm̃ tract̾at ulicite. et eum eẽ
corigendum. non scm̃ quod ilicite tractat. illi¬
cite rescindendum. sicut homines non legiti¬
me lege utentes corrigi uolumꝰ. non ipsã legem
irritam dicimꝰ. Sicut dei testamentum illici
te ꝑossuum assumentem reprehendimus. ñ
ipsum testamentum negamus aut scindimꝰ.
Nec ideo nos peccauisse confitemur: quia et in

Expanded text:
bonum bene percepit. Uides non solum te non pobonum bene percepit. Uides non solum te non potuisse refellere, quod ego contra Petilianum dixi, sed quanta luce ueritatis modis omnibus refellatur, quod contra me ipse dixisti. et adhuc pergis et dicis, quod causam nostram non probam faciamus et quodammodo peccatores nos esse fateamur, quoniam, dum nobis obicitur ius baptismatis qua nobis licentia uindicemus, non de merito actuum, non de innocentia uitae tractamus, sed cuicumque licere dicimus. attende certe ex his, quae dicta sunt, non cuicumque licere nos dicere. sed ei poenam esse, qui sanctum tractat inlicite, et eum esse corrigendum. non sanctum quod inlicite tractat inlicite rescindendum, sicut homines non legitime lege utentes corrigi uolomus, non ipsam legem inritam ducimus, sicut dei testamentum inlicite per os suum adsumentem reprehendimus. non ipsum testamentum negamus aut scindimus. nec ideo nos peccauisse confitemur, quia et in
Abbreviated transcription (Latin):
nebas scandalum. Tali gͦ peccatori dicit. ut
quid tu enarras iustificationes meas. & assu¬
mis testamentum meum ꝑ os cuum: Tan¬
quam diceret frustra hoc facis quantum
adte attinet non tibi prodest hoc tib ad tu¬
dicium damnationis non ad meritum salutis
ualebit. Leruntamen si etiam tali peccatore nar¬
rante. iustificationes dei . & assumente testam̃¬
tum eius ꝑ ossuum. illi qui ex eius ore audiũt
credant. faciant ꝓficiant. nonne illo reꝓbato
laudabuntur. illo culpato iustificabuntur. i¬
lo dampnato coronabuntur. qm̃ curauerunt
obedire dño dicenti. quȩ dicunt facite quȩ
autem faciunt facere nolite. dieunt enim ⁊
non faciunt: Sicut gͦ iste peccator. siius sibi
p̃dicandi testamenti diuini usurpauerit. sib
nichil prodest. audientib autem & facientib
non ipse sed quod predicat prodest: ita & ille
qui ius baptismatis sibi usurpare non debuit.
sibi nocet qui bonum male usurpaiut. non ei qͥ

Expanded text:
nebas scandalum. tali ergo peccatori dicit: ut nebas scandalum. tali ergo peccatori dicit: ut quid tu enarras iustificationes meas et adsumis testamentum meum per os tuum?, tamquam diceret: \'frustra hoc facis; quantum ad te adtinet, non tibi prodest; hoc tibi ad iudicium damnationis, non ad meritum salutis ualebit\'. uerumtamen si etiam tali peccatore narrante iustificationes dei et adsumente testamentum eius per os suum illi, qui ex eius ore audiunt, credant faciant proficiant, nonne illo reprobato laudabuntur, illo culpato iustificabuntur, illo damnato coronabuntur, quoniam curauerunt oboedire domino dicenti: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt enim et non faciunt? sicut ergo iste peccator, si ius sibi praedicandi testamenti diuini usurpauerit, sibi nihil prodest, audientibus autem et facientibus non ipse sed quod praedicat prodest, ita et ille, qui ius baptismatis sibi usurpare non debuit, sibi nocet qui bonum male usurpauit, non ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. nec sic rescissum s agnitum. quod ꝑ¬
uerso non oberat correcto ꝓderit sacramentum.
Sic enim te putabo dixisse. non iam quisquis
peccator quia nisi fallor iam cernis qͣm dem̾e
dict̾um sit. s peccator qualem nr̃i describunt.
quisquis inter om̃s homines fuerit. ius sib
baptismatis non usurpet. quemadmodũ scri¬
ptumẽ. Peccatori autem dixit ds̃. Utquid tu
enarras iustificationes meas. & assumis testa¬
mentum meum ꝑos tuum: Et ut ostenderet
quali peccatori hoc diceret. ne om̃s homines a
p̃dicando uerbo eius sese abstinerent. qui nee
sentire audent nec dicere se peccatores non ẽẽ.
sequitur eumq describit. Tuuero odisti disci¬
plinam. et abiecisti sermones meos post de.
Os tuum abundauit malicia et lingua tua
amplexata ẽ dolositatem. Si uidebas furẽ
ꝯcurrebas ei. et cum adulteris portionẽ tuam
ponebas. Sedens aduersus frẽm tuum de¬
trahebas. & aduersus filium matris tuȩ po¬

Expanded text:
accepit, nec sic rescissum, sed agnitum, quod accepit, nec sic rescissum, sed agnitum, quod peruerso oberat, correcto proderit sacramentum. Sic enim te putabo dixisse non iam \'quisquis peccator\', quia nisi fallor iam cernis quam temere dictum sit, sed: \'peccator, qualem nostri describunt, quisquis inter omnes homines fuerit, ius sibi baptismatis non usurpet\', quemadmodum scriptum est: peccatori autem dicit deus: ut quid tu enarras iustificationes meas et adsumis testamentum meum per os tuum ? et ut ostenderet, quali peccatori hoc diceret, ne omnes homines a praedicando uerbo eius sese abstinerent, qui nec sentire audent nec dicere se peccatores non esse, sequitur eumque describit: tu uero odisti disciplinam et abiecisti sermones meos post te. os tuum abundauit malitia- et lingua tua amplexa est dolositatem. si uidebas furem, concurrebas ei et cum adulteris portionem tuam ponebas. sedens aduersus fratrem tuum detrahebas et aduersus filium matris tuae po
Abbreviated transcription (Latin):
quo ueritas non erat:Si autem qualis cũq
humilitatis non immemor. peccatorem se eẽ
dicebat. quomͦ sibi scd̃m tuam sententiam
ius baptismatis nsurpabat: Tu enim dixisti tu
etiam scribere minime timuisti. ut quisqͥs pee¬
cator inter om̃s homines fuerit. ius sibi bap¬
tismatis non usurpet. Si autem nondum bap¬
tiratus es. aut hanc uanissimam sententiam
corrige. aut aquib baptizeris anglos quere
S arbitremur te conuictum correxisse.qͥs qͥs
eo crimine quod nr̃i obiciunt peccator inter
om̃s homines fuerit. ius sibi baptismatis non
usurpet. Neq hoc contra nos ẽ. quia si etiam
talis usurpauent & dederit. non eum sibi usur¬
pare debuisse dico. non autem dedisse non dico.
ue uero qui accepit. si homo bonus ab homi¬
ne malo. si fidelis aꝑfido. si piuis ab impio.ꝑ
iciosum erit danti non accipienti. Iuud qͥp¬
pe scm̃ male utentem iudicat. bene utentẽ
sc̃ificat. Si autem et ille qui accepit. inique

Expanded text:
quo ueritas non erat? si autem qualiscumque quo ueritas non erat? si autem qualiscumque humilitatis non inmemor peccatorem se esse dicebat, quomodo sibi secundum tuam sententiam ius baptismatis usurpabat? tu enim dixisti, tu etiam scribere minime timuisti, ut, quisquis peccator inter omnes homines fuerit, ius sibi baptismatis non usurpet. si autem nondum baptizatus es, aut hanc uanissimam sententiam corrige aut a quibus baptizeris angelos quaere. Sed arbitremur te conuictum correxisse: quisquis eo crimine quod nostri obiciunt peccator inter omnes homines fuerit, ius sibi baptismatis non usurpet\'. neque hoc contra nos est, quia, si etiam talis usurpauerit et dederit, non eum sibi usurpare debuisse dico, non autem dedisse non dico. ille uero qui accepit si homo bonus ab homine malo, si fidelis a perfido, si pius ab impio, perniciosum erit danti, non accipienti. illud quippe sanctum male utentem iudicat, bene utentem sanctificat. si autem et ille qui accepit inique
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ necessariam deprecationem. in qua dicimꝰ
deo dimitte nobis debita nr̃a. Neq enim
peis debitis dimittendis rogamus. quȩ se¬
mel in baptismo dimissa ẽẽ confidimus. s
peis utiq sine quib humana fragilitas ñ
est: quantumcumq: in obseruandis dñicis
preceptis uigilemus. Postremo suscipiat qͥ
uoluerit huius impudentiȩ frontẽ. et dicat
non sum peccator.ex quo michi inbaptismo
cuncta dimissa sunt. nullum in me peccatũ
poterit inuenir. Nagis ego iohanni credo
et multo fidentius respondeo. de ipsum deci¬
pis & ueritas inte nonẽ. Neq hoc agit pre¬
ceps & fallar ista ꝓfessio ut inte peccata ñ
inueniantur. s ut quȩ inuemuntur non di¬
mittantur. Si gͦ iam baptiratus es. uellem
scire quem repereris qui contra iohannem
apłm diceret peccatum non habeo.Si enm
talem quemquã reꝑire potusti. quomͦ bap¬
titatus es ab eo qui se ipsum decipiebat & in

Expanded text:
esse necessariam deprecationem, in qua dicimus esse necessariam deprecationem, in qua dicimus deo: dimitte nobis debita nostra. neque enim pro eis debitis dimittendis rogamus, quae semel in baptismo dimissa esse confidimus, sed pro eis utique, sine quibus humana fragilitas non est, quantumcumque in obseruandis praeceptis dominicis uigilemus. postremo suscipiat qui uoluerit huius inpudentiae frontem et dicat: non sum peccator; e quo mihi in baptismo cuncta dimissa sunt, nullum in me peccatum poterit inueniri\'. magis ego Iohanni credo et multo fidentius respondeo: \'te ipsum decipis et ueritas in te non est.\' neque hoc agit praeceps et fallax ista professio, ut in te peccata non inueniantur, sed ut quae inueniuntur non dimittantur. si ergo iam baptizatus es, uellem scire quem reppereris, qui contra Iohannem apostolum diceret: \'peccatum non habeo\'. si enim talem quemquam repperire potuisti. quomodo baptizatus es ab eo, qui se ipsum decipiebat et in
Abbreviated transcription (Latin):
nib tinctus ẽ. s abeo cuius ẽ menbris insert
Nec illam tuam nmiũ seuerã sententiã formida¬
bo qua dixisti. quisquis peccator inter om̃s ho¬
mines fuerit. ius sibi baptismatis ñ usurpet. nͥ
quia non inuenis quis ueraciter dicat in ora¬
tione dominica. dimitte nobis debita nr̃a sic̃
et nos dimittimus debiiorib nr̃is. nͥ peccatorẽ
se esse fateatur. Uellem singulos interrogare qͥ
baptirant apud uos utrum peccatores omni¬
no non sint. Potest enim michi quilibet eorũ
respondere.ñ sum traditor. non sum turifica¬
tor non adulter. non homicida. non ydoloꝵ
cultor. non postremo hereticus.non scisma¬
ticus: non sum autem peccator nescio utrũ
quisquam uł heretiea suꝑbia reꝑiri possit
qui audeat dicere. audeat cogitare. Nescio
utrum quisquam tanto arrogantie tumo¬
re cȩcetur. ut non dicam uoce ꝓfiteatur. sed
uł apud se ipsum tacitus arbitretur nonsib

Expanded text:
bus tinctus est, sed ab eo, cuius membris insertus est. bus tinctus est, sed ab eo, cuius membris insertus est. Nec illam tuam nimium seueram sententiam formidabo, qua dixisti: quisquis peccator inter omnes homines fuerit, ius sibi baptismatis non usurpet, nisi quia non inuenis, quis ueraciter dicat in oratione dominica: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, nisi peccatorem se esse fateatur. uellem singulos interrogare, qui baptizant apud uos, utrum peccatores omnino non sint. potest enim mihi quilibet eorum respondere: non sum traditor, non sum turificator, non adulter, non homicida, non idolorum cultor, non postremo haereticus, non schismaticus\'; non sum\' autem \'peccator nescio utrum quisquam uel haeretica superbia repperiri possit qui audeat dicere, audeat cogitare; nescio utrum quisquam tanto arrogantiae tumore caecetur, ut non dicam uoce profiteatur, sed uel apud se ipsum tacitus arbitretur non sibi
Abbreviated transcription (Latin):
rum mundare potest credentes in se. Si autẽ
hoc loco omnẽ hominem peccatorem intellexe¬
ris mortuum. tanta que non uis te sequunt᷑.
ut ipse quemadmodum iuiuas inuenire ñ pos¬
sis. dicente iohannc. si direrimꝰ quia peccatũ
ñ habemus. nos ipsos decipimus. et ueritas in
nobis nonẽ: ut omnino non inuenias homi¬
nem a quo baptireris. si omnem peccatorem
matitum. ut quisquis apud eos baptrratur
amortuo quid ei ꝓdest lauatio eius qͦd uides
quam precipiti presumptione sic accipiatur
ac si dictũ sit qui baptiratur ab beretico aut
scismatico. nec sic contra nos ẽ. qui facemur ni¬
chil prodesse homini baptismum xp̃i si apud
hereticos uł scismaticos baptiretur eis ipsis tͥ¬
buens baptismum quo baptiratur. s tunc es
ꝓdesse incipere cum transit ad corpus xp̃i qͦd
ẽ eccłia dĩ uiuii. Tunc enim sub eodem bapti¬
smo quod et foris. xpĩ erat. s foris posito nichil
ꝓderat mundato ꝓdent non ab eo cui mani¬

Expanded text:
rum mundare potest credentes in se. Si autem rum mundare potest credentes in se. Si autem hoc loco omnem hominem peccatorem intellexeris mortuum; tanta quae non vis te sequentur, ut ipse quemadmodum vivas invenire non possis, dicente Joanne, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est : ut omnino non invenias hominem a quo baptizeris, si omnem peccatorem maticum, ut quisquis apud eos baptizatur A mortuo, quid ei prodest lavatio ejus? quod vides, quam praecipiti praesumptione sic accac si dictum sit: qui baptizatur ab haeretico uel schismatico —, nec sic contra nos esset, qui fatemur nihil prodesse homini baptismum Christi, si apud haereticos uel schismaticos baptizetur eis ipsis tribuens baptismum quo baptizatur, sed tunc ei prodesse incipere, cum transit ad corpus Christi, quod est ecclesia dei uiui. tunc enim sub eodem baptismo, quod et foris Christi erat, sed foris posito nihil proderat, mundatio proderit non ab eo, cuius mani
Abbreviated transcription (Latin):
fronte cogunt baptriari post manifestũ. qui
nolunt post occultum: ubi asserunt neminẽ
exceptum: Euge igitur fr̃ ab insano intellec¬
tu ad sanum. ut in hoc testimonio de oleo pec¬
catoris. sicut suꝑiora eiusdem psalmi u̾ba
prescribunt blandam lenitudinem fallacis
adulatoris intelligas. Ita enim et nullus e¬
rit exceptus. et non impinget in angustias ĩ¬
suꝑabiles malus baptirator occultus. Sic &
ialio destimonio ubi dictum ẽ qui baptira¬
tur amortuo quid ei ꝓdest lauatio eius. aut in¬
spice diligenter codices antiquos & maxime
grecos. ne forte ipsa uerba aliter conscripta.
exprecedenti et consequenti contexione sermo¬
mis alium sensum intiment:aut certe mor¬
tuos intelligamꝰ sicut dixi in quorum nomi¬
ne baptirantur ydolorum cultores. ut ab illo
quemq intelligas baptiratum. in cuiꝰ nomi¬
ne se credit ẽẽ mundatũ. Ita enim et illic nulbꝰ
ercipitur. Nullus quippe mortuus ds̃ pagano¬

Expanded text:
fronte cogunt baptizari post manifestum, qui fronte cogunt baptizari post manifestum, qui nolunt post occultum, ubi asserunt neminem exceptum? Fuge ergo, frater, ab insano intellectu ad sanum, ut in hoc testimonio de oleo peccatoris, sicut superiora ejusdem psalmi verba praescribunt, blandam lenitudinem fallacis adulatoris intelligas. Ita enim et nullus erit exceptus, et non impinget in augustias insuperabiles malus baptizator occultus. Sic et in alio testimonio, ubi dictum est, Qui baptizatur a mortuo, quid ei prodest lavatio ejus? aut inspice diligenter codices antiquos, et maxime graecos, ne forte ipsa verba aliter conscripta, ex praecedenti et consequenti contextione sermonis alium sensum intiment: aut certe mortuos intelligamus, sicut dixi, in quorum nomine baptizantur idolorum cultores, ut ab illo quemque intelligas baptizatum, in cujus nomine se credit esse mundatum. Ita enim et illic nullus excipitur, nullus quippe mortuus deus Pagano
Abbreviated transcription (Latin):
rem tantum cultorem ydoli putas. xp̃ianus
gͦ si quid contra legem gesserit. peccasse nondi¬
cetur. Quod si nichil dici stultius nec absurdiꝰ
potest: aꝑte predictum ẽ. ut nonsolus ydoli
cultor. s quisquis peccator inter om̃s homineᷤ
fuerit. ius sibi baptismats non usurpet. Hec
certe quȩ inserui:uerba tua sunt. Ego culto¬
rem ydoli non excepi.s ipsos dos eorum mor¬
tuos esse dixi. quorum a nullo baptirari aliqͥd
prodest. Ab ipsis enim diis sibi baptirari ui¬
dentur:. in quoꝵ nomine se mundari arbitran¬
tur. Tu autem nullum peccatorem excepisti.
Quod si hoc loco peccator et mortalis homo qui
baptizat intelligendus ẽ nullum peccatorem
excipiens. ꝓculdubio nec occultum excepisti.
Aꝑte inquis predictum ẽ. ut non solus ydolicul¬
tor s quisquis peccator inter om̃s homines
fuerit. ius sibi baptismatis non usurpet. Audi¬
gͦ te ipsum quisquis peccator dixisti. nec mans¬
festum nec occultum excepisti. Proinde qua

Expanded text:
rem tantum culto-rem idoli putas, r-hristianus rem tantum culto-rem idoli putas, r-hristianus ergo si quid contra legem gesserit peccasse non dicetur? quodsi nihil dici stultius nec absurdius potest, aperte praedictum est, ut non solus idoli cultor, sed quisquis peccator inter omnes homines fuerit, ius sibi baptismatis non usurpet. haec certe quae inserui uerba tua sunt. ego cultorem idoli non excepi, sed ipsos deos eorum mortuos esse dixi, quorum a nullo baptizari aliquid prodest; ab ipsis enim diis sibi baptizari uidentur, in quorum nomine se mundari arbitrantur. tu autem nullum peccatorem excepisti. quodsi hoc loco peccator et mortalis homo qui baptizat intellegendus est, nullum peccatorem excipiens procul dubio nec occultum excepisti: aperte, inquis, praedictum est, ut non solus idoli cultor, sed quisquis peccator inter omnes homines fueritergo te ipsum: Quisquis peccator, dixisti; nec manifestum, nec occultum excepisti. Proinde qua
Abbreviated transcription (Latin):
urgenter impinguo. ut in oleo peccatoris &. mor¬
tui baptismo. nullus mortuus. nullus peccator
exceptus sit:sicut ꝓme uelut contra me loquens
ita enim nec occultus excipitur quo euertitur
omne quod loqueris. Ac sic rebaptirare cogun¬
tur qui te talia docuerunt. om̃s quos ab occul¬
tis malis baptiratos in hac uita reꝑire potue¬
rint Quid agis. quo te conuertis: Uerbatua
tibi recitantur. Non solum enim mea cum dice¬
rem ñ refellisti. s nesciens quid meum legeris.
aliis uerbis tanquam tuum hoc idem ipse di¬
xisti. et ut diligentius audiri et considerari
posset scripsisti: ut tibi quotiens libuerit reci¬
tetur. Audi gͦ. Uerba tua nempe ista sunt. Quod¬
si ydoli cultorem inquis tantum tͥ placet exci¬
pere. quid illud de quo dicitur. nolo oleum pec¬
catoris unguat caput meum: Utrum ne et hic
peccator ille solus ẽ qui idolum colit. an qͥsqͥs
quod non licet admittit: Quod si et peccato¬

Expanded text:
urgenter inpingo, ut in oleo peccatoris et morurgenter inpingo, ut in oleo peccatoris et mortui baptismo nullus mortuus, nullus peccator exceptus sit, sicut tu pro me uelut contra me loqueris. ita enim nec occultus excipitur, quo euertitur omne quod loqueris, ac sic rebaptizare coguntur, qui te talia docuerunt, omnes quos ab occultis malis baptizatos in hac uita repperire potuerint. Quid agis, quo te conuertis? uerba tua tibi recitantur. non solum enim mea cum dicerem non refellisti, sed nesciens quid meum legeris aliis uerbis tamquam tuum hoc idem ipse dixisti et, ut diligentius audiri et considerari posset, scripsisti, ut tibi quotiens libuerit recitetur. audi ergo — uerba tua nempe ista sunt —: quodsi idoli cultorem, inquis, tantum libi placet excipere, quid ille de quo dicitur: nolo oleum peccatoris ungat caput meum? utrumne et hic peccator ille solus, est qui idolum colit, an quisquis quod non licet admittit? quodsi et peccato
Abbreviated transcription (Latin):
si tunica de latrocinio nesciens uestiretur. ex
illo fit iniquitatis uestis illa. exq io cognoue¬
rit: et ipse iniquus nͥ abiecerit. Et qui nesciẽs
urorem duxerit alienã. ex illo fit adulter. ex
quo didicerit. nisi discesserit. Abiciat gͦ et iste
baptismum. quem se amortuo ꝑcepisse cogno¬
uut. Habet enim quod faciat. adhuc baptira¬
ri iterum potest. Postremo scierit nescierit a
mortuo baptiratus quid ei ꝓdest lauatio e
Stricta sententia ẽ. sicut et cu ipse clamas ne¬
minem excipit. Amortuo inquam baptirat᷑
ẽ. nichil ei ꝓdest lauatio eius. Mundate ho¬
minem baptirando qui uiuitis. aut uos ipsos
potius abhoc errore mundate.ne talia sentien¬
do ꝑeatis. Contendis enim uelut aduersum me.
ut nullum exceptum dicas i eo qͦd scͥptum ẽ
oleum peccatoris. & qui baptiratur amortuo.
nẽte sentis nodum quoligatus es renitendo con¬
stringere. Hoc enim ago. hoc insto. hinc uos ad
mutandam uanam ꝑuersamq sententiam

Expanded text:
si tunica de latrocinio nesciens uestiretur, ex si tunica de latrocinio nesciens uestiretur, ex illo fit iniquitatis uestis illa, ex quo cognouerit, et ipse iniquus, nisi abiecerit, et qui nesciens uxorem duxerit alienam, ex illo fit adulter, ex quo didicerit, nisi discesserit. abiciat ergo et iste baptismum, quem se a mortuo percepisse cognouit. habet enim quod faciat, adhuc baptizari iterum potest. postremo scierit nescierit a mortuo baptizatus, quid ei prodest lauatio eius? stricta sententia est, sicut et tu ipse clamas, neminem excepit. a mortuo, inquam, baptizatus est, nihil ei prodest lauatio eius. mundate hominem baptizando, qui uiuitis, aut uos ipsos potius ab hoc errore mundate, ne talia sentiendo pereatis. contendis enim uelut aduersus me, ut nullum exceptum dicas in eo quod scriptum est: oleum peccatoris et: qui baptizatur a mortuo, nec te sentis nodum quo ligatus es renitendo constringere. hoc enim ago, hoc insto, hinc uos ad mutandam nanam peruersamque sententiam