comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ quoq. scs̃ martinꝰ
cadens ꝑ gradus : gra¬
uit̃ pene totis aitt̾ntꝰ:
menbris: Nocte ab
angło ad integram re¬
creatus ẽ. sanitatẽ.
sȩpiusq. angelicis uisi¬
tationib & familiari
locutione fruebat᷑
Quadã uͦ die betitissime
genitricis dĩ & dñinr̃i

Expanded text:
dem quoque sanctus Martinus dem quoque sanctus Martinus cadens per gradus, graviter pene totus attritus membris, nocte ab angelo ad integram recreatus est sanitatem: saepiusque angelicis visitationibus et familiari locutione fruebatur. Quodam vero die beatissimae Genitricis Dei et Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ferientis ictui collum
obposuit. Sedimpius
retrocadens: suam in¬
telligens impietatẽ:
ueniã postulauit asco
Alteroq librante ictũ
inscm̃ ccpt̃: ferrũ fugit
de manib Reueris
paralsticã puellam
totisq resolutis men¬
bris: sacra benedicti
olei infusione. a stante
popto. p̾stine reddidit
sanitati. Tetradii ꝓcon¬
sularis uiri seruũ. ma¬
nus impositione ade¬
monio liberauit. Vnde
& ille tetradius cũ to¬
ta domo sua ad xp̃ianã
conuersus ẽ. religionẽ.
Cuiusdã qͦq patris fami¬
lias puerũ ademone
os mittens. sp̃m malignũ
ꝑpudenda patientis
exire cõpulit. Le prosũ
inporta parisiace ciuita¬
tis. a deformitate suicor¬
poris solo sciluauit osculo.
Sed & fimbria uestim̃ti
eiꝰ uł fila cilicii : mul¬
tos sanare morbos cõ¬
ꝑtũ ẽ. Nilia arborii
p̃fecti ꝑ impositionẽ
eplae scĩ martini: A
grauissimis liberata ẽ.
febrib Paulini oculũ
peniculo suꝑ posito :¬
sanauit adolore atq.
cciligine

Expanded text:
ferientis ictui collum ferientis ictui collum opposuit; sed impius retro cadens, suam intelligens impietatem, veniam postulavit a sancto; alteroque librante ictum in sanctum caput, ferrum effugit de manibus. Treveris paralyticam puellam, totisque resolutam membris, sacra benedicti olei infusione, astante populo, pristinae reddidit sanitati. Tetradii proconsularis viri servum manus impositione a daemonio liberavit. Unde et ille Tetradius cum tota domo sua ad Christianam conversus est professionem. Cujusdam quoque patrisfamilias puerum a daemone os mittens, spiritum malignum per pudenda patientis exire compulit. Leprosum in porta Parisiacae civitatis a deformitate sui corporis solo salvavit osculo; sed et fimbrias vestimenti ejus, et fila cilicii multos sanare morbos compertum est. Filia Arborii praefecti per impositionem epistolae sancti Martini a gravissimis liberata est febribus. Paulini oculum peniculo superposito sanavit a dolore atque caligine
Abbreviated transcription (Latin):
inuultu pius in affe¬
ctu: honorabilis in
ministeriosac̃do tali.
infatigabilis uerbi
dĩ seminator: impi¬
ger acceptã dñi sui
pecuniã multiplicare.
Cũ gaudentib gaudens:
cũ lugentib lugens
Om̃ib. om̃ia factus: ut
om̃es lucrificaret xp̃o.
Virtutib insignis: boni¬
tate laudabilis: pie¬
tate amabilis: multis
inepiscopatu fulgens
tuantẽ in obseqͥo cui¬
usdã corporis: uerbo
orationis. unoligauit
in loco. Iterũq. resol¬
uens : suis ꝑmisit do¬
minari uestigiis. Ru¬
entẽ pinũ sũꝑse : si¬
gno crucis opposito
auercit. Mirantẽq
turbã: xp̃o credere
fecit. Se ipsũ in tectu
cuiusdã domus flãmis
opposuit. ne innocua
lederet ignis tecta : qͥ
fanũ incendit idolatrię
liud quoq tẽplũ UI.¬
antiqͦerrore de¬
monib dedicatũ. dũ
manu ñ potuit huma¬
na. angelico fultus
auxilio subuertit. Nec
non alio loco gentiliũ
saera subuertens: a qͦ¬
dã pagano gladio ap¬
petitus: illẽ nudam

Expanded text:
in vultu, pius in affein vultu, pius in affectu, honorabilis in ministerio sacerdotali, infatigabilis verbi Dei seminator, impiger acceptam Domini sui pecuniam multiplicare; cum gaudentibus gaudens, cum lugentibus lugens, omnibus omnia factus, ut omnes lucrifaceret Christo; virtutibus insignis, bonitate laudabilis, pietate amabilis, multis in episcopatu fulgens tuantem in obsequio cujusdam corporis, verbo orationis, uno ligavit in loco; iterumque resolvens suis permisit dominari vestigiis. Ruentem pinum super se signo crucis opposito avertit, mirantemque turbam Christo credere fecit. Seipsum in tecto cujusdam domus flammis opposuit, ne innocua laederet ignis tecta, qui fanum incendit idololatriae. Aliud quoque templum antiquo errore daemonibus dedicatum, dum manu non potuit humana, angelico fultus auxilio subvertit. Nec non alio loco gentilium sacra subvertens, a quodam pagano gladio appetitus, ille nudum
Abbreviated transcription (Latin):
berius contemplati¬
uos carperet fructis.
Qui quidam catecumi¬
nus adherens. subita
scõ absente uiro mor¬
te preptus .ẽ. Quẽ
uir dĩ p̃cib ꝓfusis re¬
suscitauit: uitae red¬
ditũ baptizauit . qui
multis postea uixerit
cuiusdam lupicini aero
carnoteno oppido
cuiusdam mulieris
filiũ: sola oratione
inconspectu populi
resuscitauit. Quo
miraculo uiso pluri¬
mi expopło credider̃
pore in eodẽ oppi¬
do mutã abinfantia
puellam. benedicti
olei unctione sanaũ.¬
modio tecta later&.
dulcissimis abstractis
est sedib. Multoꝵ¬
q p̃cib alligatus.
electus ẽ. inepisco¬
patũ turbnce ciui¬
tatis Vbi plurima
scãrũ insignia gessit
uirtutũ : & multa cele¬
stis uitae dogmata
sparsit. Iam̃ priuatȩ
uitae continentiã.
inturbis populorũ
non amisit. Humilis
inhabitu: iocundus
insermone: deuotus
in predicatione : ue¬
rax iniudicio: uenera¬
bilis inmorib ⁊ puigil
mnorationib: Assidu¬
us in lectione. constars

Expanded text:
berius contemplatiberius contemplativos carperet fructus. Cui quidam catechumenus adhaerens subita, sancto absente viro, morte praereptus est: quem vir Dei precibus profusis resuscitavit, vitae redditum baptizavit, qui multis postea annis cujusdam Lupicini agro Carnoteno oppido, cujusdam mulieris flentem filium sola oratione in conspectu populi resuscitavit. Quo miraculo viso, plurimi ex populo crediderunt tempore, in eodem oppido, mutam ab infantia puellam benedicti olei inunctione sanamodio tecta lateret, dulcissimis abstractus est sedibus, multorumque precibus alligatus, electus est in episcopum Turonicae civitatis, ubi plurima sanctarum insignia gessit virtutum, et multa coelestis vitae dogmata sparsit, tamen privatae vitae continentiam in turbis populorum non amisit. Humilis in habitu, jucundus in sermone, devotus in praedicatione, verax in judicio, venerabilis in moribus, pervigil in orationibus, assiduus in lectione, constans
Abbreviated transcription (Latin):
te & doctrinarũ ue¬
ritate scãrũ : excel¬
lentior effulsit̃. Huus
disciplinis. se sc̃s marti¬
nus post relictũ pili¬
tiȩ cingulũ sociauit:
ut tanti uiri eruditus
exemplis. xp̃ianam
fortit ꝓcessisset adpu¬
gnã. fidei armatus
galea. & lorica iusticiȩ
accinctus. & gladiouer¬
bi dĩ armatus: intrepi¬
dis contra om̃ia tela¬
maligni triũphator mu¬
lo. parentes suos adsa¬
cilre fidei conuertit ꝓ¬
fessionem. Et matrẽ
que se mundo genuit .
ꝑpessus insidias : dũ
uni truditur ad custo¬
diendũ euangelica p̃¬
diccitione latroneii con
traditus fuit id poe¬
nam : factus ẽ ei insa¬
Nde regressus. obuiam
habuit malignũ sp̃m
qui scõ uiro quocunq
pergeret comitẽ se eẽ
spopondit. Cui intrepi¬
dus respondit. Dñs mͥ
adutor .ẽ. ñ timebo mi¬
nas tuas. Sed multas
arrianorũ tribulatio¬
nes sustinens : iterum
gallias repedauit : scõ¬
q: patri hilario picta¬
uiensi iunctus. ꝓ pe ci¬
uitatẽ sibi cellulam
construxit. inqua li¬

Expanded text:
et doctrinarum veritate sanctarum excellentior effulsit: cujus disciplinis se sanctus Martinus, post relictum militiae cingulum, sociavit, ut tanti viri eruditus exemplis Christianam fortior processisset ad pugnam, fidei armatus galea, et lorica justitiae accinctus, gladio verbi Dei armatus, intrepidus contra omnia telamaligni bellator mulo, parentes suos ad sacrae fidei convertit professionem; et matrem, quae se mundo genuit, iperpessus insidias, dum uni traditur ad custodiendum, evangelica praedicatione latronem convetraditus fuit ad poenam, factus est ei in sande regressus obviam habuit malignum spiritum, qui sancto viro, quocunque pergeret, comitem se esse spopondit; cui intrepidus respondit: Dominus mihi adjutor est, non timebo minas tuas. Sed multas Arianorum tribulationes sustinens, iterum Gallias repedavit, sanctoque Hilario Pictaviensi junctus, prope civitatem sibi cellulam construxit, in qua li
Abbreviated transcription (Latin):
anũ dilatase imꝑium
Nec dura romanorum
lege subicere feroces:
sed leue xp̃i iugũ. plu¬
rimarũ collo inicere
gentiũ. Iui post sacri
baptismatis mỹ steriũ.
magnis inmundo cla¬
ruit miraculis: & do¬
lateq. resplenduit in
orbe. Cuius haec prima
leguntur insignia: Dũ
adhuc e&̃ caticuminus:
hiemali frigore media
sue clamidis pauꝑem
parte uestiuit. Qua etiã
parte clamidis suae
int̃ anglicos exercitis.
luminatus. nocte seqͣen¬
ti uestitũ aspex̃: ut
uerũ eẽ intelligeret.
licis intonat paginis.
quã diu unifecistis ex
his minimis mͥ fecistis.
tiae sue. mediolana
transegit inurbe : qͦam
tunc temporis arriana
fauente auxentio. mul¬
tũ maculauit ꝑfidia.
Cui sc̃s uir ut fortis athle¬
ta xp̃i uirilit̾ restitit
depulsus: gallicanas
secessit in partes. Uene¬
rabiliq picta uiensis
urbis antistiti hilario
iunctus : qui tunc tem¬
poris quasi firmissima
fidei colũna om̃ib lau
ita ille uir sc̃s in eccła¬

Expanded text:
stianum dilatare imperium; stianum dilatare imperium; nec dura Romanorum lege populos subjicere feroces, sed leve Christi jugum plurimarum collo injicere gentium. Qui post sacri baptismatis mysterium magnis in mundo claruit miraculis, et dolateque resplenduit in orbe; cujus haec prima leguntur insignia. Cum adhuc catechumenus esset, hiemali frigore, media suae chlamydis pauperem parte vestivit. Qua etiam parte chlamydis suae, inter angelicos exercitus luminatus, nocte sequente, vestitum aspexit; ut verum intelligeret licis intonat paginis: Quandiu fecistis uni ex his minimis meis, mihi fecistis . tiae suae Mediolana transegit in urbe, quam tunc temporis Ariana, favente Auxentio, multum maculavit perfidia; cui sanctus Martinus ut fortis athleta Christi viriliter restitit, ia principum depulsus Gallicanas secessit in partes, venerabilique Pictaviensis urbis antistiti Hilario junctus, qui tunc temporis quasi firmissima fidei columna omnibus lauita ille sanctus vir in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
tor adalta caelo¬
rum ascendit : &
inmaestate pat̃na
ds̃ consedit : mul¬
ta scłis doctorũ lumi¬
na concessit : quate¬
nus ignorantie te¬
nebris effugatis. ad
dũ gentes ubiq con
ita & doctores scĩ ꝑ
uarias mundi partes
lucescerent. ut om̃ib.
uia patesceret salutis.
queritatis lux clare
rexit in partes: ut po¬
płos tetra caligine
torpentes. lucẽ ueri¬
tatis irradiaret. & plu¬
rimas de antiqͥ hostis
faucib extraberet g̃s.
& sacratissimo xp̃i inse¬
reret corpori. II
gitur iste beatissimus
uir. paganis parentib
inregione pannoniȩ sa¬
barie oppido genitus.ẽ:
sed intraticini italiȩ nu¬
parentũ suorũ nobilita
tẽ addictis. Sed uirscs.
magis el egit dõ cȩlesti
seruire quã subimꝑato¬
re militare t̾reno: qͥ
specialit̃ electus ẽ. ut
uerillũ scẽ crucis occi¬
duas orbis portaret in
partes: & militiȩ saerte¬
menta. euangelicis mu¬
taree edictis. Nonpro
regno armis secularib
certare romano: sed
specialib doctrinis xp̃i¬

Expanded text:
tor ad alta coelorum ascendit, et in majestate paterna Deus consedit, multa saeculis doctorum lumina concessit, quatenus ignorantiae tenebris effugatis, ad dum gentes ubique conita et doctores sancti per varias mundi partes lucescerent, ut omnibus via patesceret salutis, et veritatis lux claresrexit in partes, ut populos, tetra caligine torpentes, luce veritatis irradiaret, et plurimas de antiqui hostis faucibus extraheret gentes, et sacratissimo Christi insereret corpori. IIgitur beatissimus vir, paganis parentibus in regione Pannoniae, Sabariae oppido, genitus est; sed intra Ticinum Italiae nuparentum suorum nobilitatem, est addictus. Sed vir sanctus magis elegit Deo coelesti servire, quam sub imperatore militare terreno; qui specialiter electus est, ut vexillum sanctae crucis occiduas orbis portaret in partes, et militiae sacramenta evangelicis mutaret edictis: non pro regno armis saecularibus certare Romano, sed specialibus doctrinis Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ut haec audirentia:
diabolus eũ cũ ini¬
quis angelis retine¬
re temp̃tauit. ni¬
chilq suũ in eundẽ
reperiens : confu¬
sus abscessit. Quid
ergo de nobis pec¬
catdrib erit: si
tantum sacerdo¬
tem. uoluit pars
iniqua nocere .
Haec sacerdote lo¬
quente: notatũ
tempus archidia¬
conus turonus mi¬
sit uel ociter . qui
haec diligenter
in quireret. Qui
ueniens: eũ diem
horamq manife¬
stissime cognouit
trunsisse beatum
uirũ. quo sc̃s seue¬
rinus audiuit psal¬
lentiũ chorum.
Sed & si ad seuerire¬
curramus historiã.
ipsa hora eum sibi
scripsit cum libro
uitae fuisse reue¬
latum

Expanded text:
ut haec audirentur, ut haec audirentur, diabolus eum cum iniquis angelis retenere temptavit, nihilque suum in eundem repperiens, confusus abscessit. Quid ergo de nobis peccatoribus erit, si tantum sacerdotem voluit para iniqua nocere?' Haec sacerdote loquente, notatum tempus, archidiaconus Turonus misit velociter qui haec diligenter inquireret. Qui veniens, eum diem horamque manifestissime cognovit transisse beatum virum, quo sanctus Severinus audivit psallentium chorum. Sed si ad Severi recurramus historiam, ipsa hora eum sibi scripsit cum libro vitae suae fuisse revelatum
Abbreviated transcription (Latin):
AUTEME
SFUERINUS
COLONENSIS
CIURATIS
episcopus uir hone¬
stae uitae & per
cunctt laudabilis.
dum die dominico
locai scã ex consuetu¬
dine post̾ matutinos
cũ suis clericis circu¬
iret. illa hora qua
uirbeatus obiit. Au¬
diuit chorum canen¬
tium insublimi. Yo¬
catoq. archidia co¬
no: interrogat si
aures eius ꝑcuteren
uoces. quas ille at¬
tentius Audiret.¬
Respondit : Nequa qͦam
Tunc ille diligenter
inquit ausculta.
Archidia conus autẽ
coepit sursum collũ
extendere : Aures
erigere: & super sũ¬
mis articulis baculo
sustentante stare.
Sedcredo eum non fu¬
isse a equalis meriti
a quo haec non mere¬
batur audiri. Tunc
hoc ei diuna pietas
audire ꝑmitteret.
Frectis autẽ: rursũ
interrogat senex
Quid audis : qui ait.
Noces psallentium
tanquã incaelo au¬
dio: sed quid sit ꝓ¬
rsus ignoro. Cui
ille. Ego tibi quid
sit narrãbo. Domnis
nis martinus ep̃s
migrauit ex hoc mun¬
do: & nunc angeli
canendo eũ defert̃
in excelsum. Et ut
parũper mora eã.

Expanded text:
autem Severinus Coloniensis civitatis episcopus, vir honestae vitae, et per cuncta laudabilis, dum die Dominica loca sancta ex consuetudine post matutinos cum suis clericis circuiret, illa hora qua vir beatus obiit audivit chorum canentium in sublimi. Vocatoque archidiacono, interrogat, si aures eius percuterent voces, quas ille adtentRespondit: Nequaquam. Tunc ille: Diligentius, inquit, ausculta. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere, et super summos articulos, baculo sustentante, stare. Sed credo eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc hoc ei divina pietas audire permitteret. Erectis autem, rursum interrogat senes: 'Quid audis?' Qui ait: 'Voces psallentium tamquam in caelo audio, sed quid sit prorsus ignoro'. Cui ille: 'Ego tibi quid sit narrabo. Domnus meus Martinus episcopus migravit ex hoc mundo, et nunc angeli canendo eum deferunt in excelsum. Et ut parumper mora esset,
Abbreviated transcription (Latin):
non solum ƿueros. sed etiam
puellas scitis nultib coemis¬
set. Quibꝰ rebus infelicissirꝰ
insano felle conmotꝰ. & ut
credo prȩcipue demonum
illoꝵ agitatus instinctu.mar¬
tdinum ita aggressus est ut
uix manib temperaret. Eun
quidem sc̃s uultu placido.
mente tranquilla. infelicis
amentiã ꝑ mitia uerba cohi¬
bebat. Sed ita in eo nequam
sp̃s redumdabat. ut ne sua
quidẽ illi qͣmuis uana admo¬
dũ mens sub esset. trementibꝰ
labuis. incertoq uultu. deco¬
lor prefurore. rotabat uerba
peccati. se asserens sauctiore.
Qiuppe qui a primis annis in
monasterio inter sacras eccl̃e
disciplinas: ipso martino edu-¬
cante creuisset. Martinũ uero.
& apͥncipio quod ipse diffiteri
non posset militiȩ actibꝰ sordu-¬
isse. & nunc ꝑinanes suꝑstitio-¬
nes. & fantasmata uisionũ ridi¬
cula prorsus inter deluamẽta
senuisse.

Expanded text:
non solum pueros barbaros, sed etiam puellas scitis uultibus coemisse. quibus rebus infelicissimus insano felle commotus et, ut credo, praecipue daemonum illorum agitatus instinctu, Martinum ita adgressus est, ut uix manibus temperaret, cum quidem sanctus uultu placido, mente tranquilla infelicis amentiam per mitia uerba cohiberet. sed ita in eo nequam spiritus redundabat, ut ne sua quidem illi, quamuis uana admodum, mens subesset : trementibus labiis incertoque uultu decolor prae furore rotabat uerba peccati, 88 asserens sanctiorem, quippe qui a primis annis in monasterio inter sacras ecclesiae disciplinas ipso Martino educante creuisset : Martinum uero et s principio, quod ipse diffiteri non posset, militiae actibus sorduisse, et nunc per inanes superstitiones et fantasmata uisionum ridicula prorsus inter deliramenta senuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
uodam itidẽ
die dum in area
quȩ parua ad¬
moclum taber¬
ebat. in illo suo quod nostis
omnes. sedili ligneo reseclisset:
uidet duos demones in excelsa
illa que monasterio suꝑ emi¬
net rupe consistere. Inde ala¬
cres ac le tos. uocem istius¬
modi adhortationis emittere.
Cia te briccio. eia te briccio.
Credo cernebant miserũ eminꝰ
ꝓpinquantẽ. conscii quantã
illi rabiem sp̃s suscitassent.
Nec mora: bricciꝰ furibundus
irrupit. Ibi plenus insaniȩ:
euomit in martinum mille
conuitia. obiurgatus enim
pridie ab eo fuerat. cur qui
nichil umquã ante clericatũ
quippe qui in monasterio ab
ipso martino nutritus habu¬
isset: equos aleret. mancipia
conpararet.
Am illo tẽpore argue¬
batur amultis quod

Expanded text:
uodam itidem die, dum in area, quae parua admodum tabeebat, in illo suo, quod nostis omnes, sedili ligneo resedisset, uidit duos daemones in excelsa illa, quae monasterio supereminet, rupe consistere , inde alacres ac laetos uocem istiusmodi adhortationis emittere.: heia te Brictio, heia te Brictio. credo cernebant miserum eminus propinquantem, conscii quantam illi rabiem spiritus suscitassent. nec mora, Brictio furibundus inrupit: ibi plenus insaniae euomit in Martinum mille conuicia. obiurga.tus enim pridie ab eo fuerat, cur, qui nihil umquam ante clericatum quippe qui in monasterio ab ipso Martino nutritus habuisset, equos aleret, mancipia conpararet. nam illo tempore arguebatur a multis no
Abbreviated transcription (Latin):
enerabili et
sancto patri
odoni dei
gr̃a clunia¬
censi abbati
fulco bonus.comes ande¬
gauorum: salutẽ:et debi

Expanded text:
ENERABILI & sancto Patri Odoni Dei gratia Cluniacensi Abbati, Fulco Bonus Comes Andegauorum salutem & debi
Abbreviated transcription (Latin):
non solum pueros. sed etiam
puellas scitis uultib coemis¬
set. Quibꝰ rebus infelicissimꝰ
insano felle conmotꝰ. & ut
credo prȩcipue demonum
illoꝵ agitatus instinctu. Mar¬
tinum ita aggressus est ut
uix manib temperaret. Cun
quidem sc̃s uultu placido.
mente tranquilla. infelicis
amentiã ꝑ mitia uerba cohi¬
bebat. Sed ita in eo nequam
sp̃s redundabat. ut ne sua
quidẽ illi qͣmuis uana adio¬
dũ mens sub esset. trementibꝰ
labus. incertoq uultu. deco¬
lor prefurore. rotabat uerba
peccati. se asserens sanctic ẽ.¬

Expanded text:
non solum pueros barbaros, sed etiam puellas scitis uultibus coemisse. quibus rebus infelicissimus insano felle commotus et, ut credo, praecipue daemonum illorum agitatus instinctu, Martinum ita adgressus est, ut uix manibus temperaret, cum quidem sanctus uultu placido, mente tranquilla infelicis amentiam per mitia uerba cohiberet. sed ita in eo nequam spiritus redundabat, ut ne sua quidem illi, quamuis uana admodum, mens subesset : trementibus labiis incertoque uultu decolor prae furore rotabat uerba peccati, 88 asserens sanctiore
Abbreviated transcription (Latin):
medias cessisse flam¬
mas. seq tum sensisse
rorantes: quas male
esset expertus uren¬
tes. Unde intelligat
quisquis haec legerit .
temptatum quidem
illo martinum peri
sus ef. eram residens
solis incellula: subi¬
eratq me illa quae
sepius occupat cogi¬
tatio. spes futuror̃.
prefentiũq fasti¬
dium: iudicii me¬
tus. formido pę̧¬
narum. Et quod con¬
sequens erat . atq: un¬
de cogitatio tota de¬
scendẽrat: peccator̃
meorũ recordatio.
tristem me confectũq
reddiderat. De inde
cũ fatigata angore¬

Expanded text:
medias cessisse flammas, seque tum sensisse rorantes, quas male esset expertus urentes. unde intellegat quisquis haec legerit, temptatum quidem illo Martinum pericsus es, eram residens solus in cellula, subieratque me illa quae saepius occupat cogitatio, spes futurorum praesentiumque fastidium, iudicii metus, formido poenarum, et, quod consequens erat adque unde cogitatio tota descenderat, peccatorum meorum recordatio tristem me confectumque reddiderat. deinde cum fatigata an
Abbreviated transcription (Latin):
INSENONICO ANNIS SIN¬
gulis grando uastabat Con¬
pulsi extremis malis in colȩ.
amartino auxilium poposcęrent:
Missa per ausꝑici
Missa per ausꝑici. auspitium prae¬
fectouum uirum satis fida legatio:
cii agros specialiter grauior quã cete¬
rorum ad sueuerat procella populari:
sed facta ibi oratione. martinus ita
uniuersam paenitus liberauit. ab
grandinem in illis locis nemo ꝑtulerit:
Quod ne fortuitũ esse et non potius mar¬
tino praestitum putaretur : eo anno
quo ille de functus. ẽ. rur sum incu¬
buit. re diuina tempestas: ad eo
sensit & mundus uiri fidelis excessũ:
ut cui uita iurae gaudebat. eiusdem
mortem lugeret: Cu¬
eterum si adhȩc

Expanded text:
in Senonico annis singulis grando uexabat. conpulsi extremis malis incolae a Martino auxilium poposcerunt: missa per Auspicimissa per Auspicium praefectorium uirum satis fida legatio, cuius agros specialiter grauior quam ceterorum adsuerat procella populari. sed facta ibi oratione Martinus ita uniuersam penitus liberauit ab grandinem in illis locis nemo pertulerit. quod ne fortuitum esse et non potius Martino praestitum putaretur, eo anno, quo ille defecit, rursum incubuit rediuiua tempestas: adeo sensit et mundus uiri fidelis excessum, ut cuius uita iure gaudebat, eiusdem mortem lugeret. ceterum si ad haec
Abbreviated transcription (Latin):
ET.CUI.AUTE
HOO INCREDIBILE FORTE
uideatur : maiora memora¬
bo. Fides xp̃i ad est me nihil fingere:
neq incestif auctorbus uulgata
narrare. sedq̃ mihi  ꝑfideles uiros

Expanded text:
e cui autem hoc incredibile forte videatur, majora memorabo. Fides Christi adest, me nihil fingere, neque incertis auctoribus vulgata narrare: sed quae mihi per fideles viros
Abbreviated transcription (Latin):
sum postu miane: hoo
tibi meautem intue batur teste
recte perhibeo Quodam die ego
& iste. sulpitius proforibus illius
excubantes. iam ꝑ aliquot horas
cum silentio sedebamus ingenti
honore et tremore. acsiante angũi
tabernaculum mandatas excubias
duceremus Cumquidem clauso
cellulȩ suȩ hostio. nos ibi. eẽ nesci¬
ret: Interim conloquentium murmus
audiuimus .: & mox horrore quodã
circum fundimur. ac obstupentes
nec ignorare potuimus. nescio quid fu-¬
isse diuinum Postduas fere horas.
ad nos martinus egreditur: Açtu¬

Expanded text:
sum, Postumiane, hoc tibi me autem intuebatur teste recte perhibeo. Quodam die ego et iste Sulpicius pro foribus illius excubantes iam per aliquot horas cum silentio sedebamus, ingenti horrore et tremore, ac si ante angeli tabernaculum mandatas excubias duceremus, cum quidem nos, clauso cellulae suae ostio, ibi esse nesciret. interim conloquentium murmur audimus et mox horrore quodam circumfundimur ac stupore, nec ignorare potuimus nescio quid fuisse diuinum. post duas fere horas ad nos Martinus egreditur: ac tu
Abbreviated transcription (Latin):
nus nõ. eẽ. incerta cognoscat. Nam
ethic aprima adulescentia martinũ
secutus. Houit quidem omnia: sed
libenter cognita recognoscit Fate¬
bor enim tibi galle mihi martini
saepius auditas. eẽ. uirtutes. quippe
quide eo &iam litteris multa man¬
dauerim. sed ꝑgestorum admira¬
tionem semꝑ mihi poua sunt. quae
deillo licet audita sȩpius reuoluunt᷑:
roinde additum nobis refrigerium
auditorem eo inpensius gratulamͣ.
quo promptius postumianus iste
quihȩc orienti in ferre festinat. quasi
subtestibus consignatam abste accep¬
turus est ueritatem Haecme loquente.¬

Expanded text:
s non esse incerta cognoscat. nam et hic a prima adulescentia Martinum secutus nouit quidem omnia, sed libenter cognita recognoscit. fatebor enim tibi, Galle, Martini mihi saepius auditas esse uirtutes, quippe qui de eo etiam litteris multa mandauerim: sed per gestorum admirationem semper mihi noua sunt, quae de illo licet audita saepius reuoluuntur. proinde additum nobis Refrigerium auditorem eo inpensius gratulamur, quo promptius Postumianus iste, qui haec Orienti inferre festinat, quasi sub testibus consignatam abs te accepturus est ueritatem. haec me loquente
Abbreviated transcription (Latin):
et iuix in extremo nanctus littore
sepulturam Uideant hoc opus suũ
quicumq ex illius abscessu mihi nocere
uoluerunt. Uideant gloriam suam :¬
et uel nunc aduer summe grassari
desinant uindicati Hȩc cũ maxime
flebili uoce gemeremus: om̃ium
lacrunis ꝑnostra ltmenta commotis.
um magnet quidem martini ad mi

Expanded text:
et uix in extremo nanctus litore et uix in extremo nanctus litore sepulturam. uideant hoc opus suum, quicumque in ultione illius mihi nocere uoluerunt, uideant gloriam suam et uel nunc aduersum me grassari desinant uindicati. Haec cum maxime flebili uoce gemeremus, omnium lacrimis per nostra lamenta commotis, cum magna quidem Martini admi
Abbreviated transcription (Latin):
aegyptũ usquȩ perueneris. quaquã
illa suoꝵ scorum numero. et uirtutib¬
sit superba: tamen non de dignetur
audire quia illi uel uniuersȩ asiae.
in solo martino. europa nõ cesserit.
ECENŨ EUMHE ROSOLIMAM INDO
periturus uentis cursu uela
commiseris : negotium tibi nostri dolous
iniungo. ut sium quã in lustris illius
ptolomaidis litus accesseris: sollicitus
inquiras ubi sit consepultus nr̃ ille pom
ponius. nec fastidias uisitare ossa pe¬
regrina Multas illic lacrimas. tam
exaffectu tuo quã ex nr̃is funde uisce¬
ribus .: Ac licet in ani munere. solum
ipsum flore purpureo. & suauere dolentib
sparge graminibus Dices tamen illi
sed non aspere. non acerbe. conpatientis
alloquio. non exprobatis elogio: quod si
uelte quondam uel me semꝑ audire
uoluisset: et martinum magis quam
illum quẽ nominare nolo fuisset imi¬
tatus. Num quam ame tam crudelit̃
disparatus. ignoti pulueris regio¬
ne tegeretur: Naufragi sorte prȩ¬
donis passus. in medio mari mortem.

Expanded text:
Aegyptum usque perueneris, quamquam illa suorum sanctorum numero sit et uirtutibus superba, tamen non dedignetur audire. quam illi uel uniuersin solo Martino Europa non cesserit. eterum cum Hierosolymam inde petiturus ventis rursum vela commiseris, negotium tibi nostri doloris injungo, ut, si umquam illustris illius Ptolemaidis littus accesseris, sollicitus inquiras, ubi sit consepultus nponius, nec fastidias uisitare ossa peregrina. multas illic lacrimas tam ex affectu tuo quam ex nostris funde uisceribus, ac licet inani munere solum ipsum flore purpureo et suaue redolentibus sparge graminibus. dices tamen illi. sed non aspere, non acerbe, conpatientis alloquio, non exprobrantis elogio: quod si uel te quondam uel me semper audire uoluisset, et Martinum magis quam illum, quem nominare nolo, fuisset imitatus , numquam a me tam crudeliter disparatus ignoti pulueris syrte tegeretur, naufragi sorte praedonis passus in medio mari mortem
Abbreviated transcription (Latin):
homine similis requies : in cuius erte
caritatȩ solatium . me miserum. me
infelicem: poterone um quã siduitus
uixero nondolere quod martino suꝑstes
authora sine lacrimis : aut tecum.
frater dilectissime potero illius men¬
tionem habere sine fletu: aut umquã
loquens apudte aliud quã deillo
loqui potero: sed quidte in lacrimas
flecusq commoueo: ecce nunc conso¬
latum. eẽ. te cupio : qui me solas
ipse non possum Nondeerit tobis
ille : mihi cre de nondeerit. Inter¬
erit dese sermocinantib: ad stabit
orantibus Quodque iam hodie
prestare dignatus est : uidendum se
ingloria sua sepe prebebit : & assi¬
dua sicut ante ꝑaululum fecio bene¬
diccione nos proteget. Unde. scđm

Expanded text:
homine similis requies, in cuius erit homine similis requies, in cuius erit caritate solacium? me miserum, me infelicem! poterone umquam, si diutius uixero, non dolere, quod Martino superstes aut hora sine lacrimis? aut tecum, frater dilectissime, potero illius mentionem habere sine fletu? aut umquam loquens apud te aliud quam de illo loqui potero? sed quid te in lacrimas fletusque commoueo P ecce nunc consolatum esse te cupio, qui me solari ipse non possum. non deerit nobis ille, mihi crede, non deerit: intererit de se sermocinantibus, adstabit orantibus: quodque iam hodie praestare dignatus est, uidendum se in gloria sua saepe praebebit, et adsidua, sicut ante paululum fecit, benedictione nos proteget. inde s
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quas ille prospe aeternitatis hu¬
manorum dolorum non ꝑtulit passio¬
nes: fame. uigiliis. nuditate. ieui¬
niis. ob probriis inuidorum. insecta¬
cionibus improborum. cura pro in-¬
fir mantibus. sollicitudine properidi¬
tantibus : quo enim ille dolente pon
doluit: quo scandalizante non ustus
est . quo pereunte nongemuit: prȩt̃
illa cotidiana illius aduersum humanȩ
spiritalisq nequiciȩ diuersa certamina.
dum in eo uarris tep̃tationib: appecito
semꝑ exuperat. fortitudo uincendi.
patientia expectandi: aequanimitas
sustinendi Ourre in effabilẽ uirũ.
pi&ate. misericordia. karitatȩ. quȩ
cotidie etiam inscĩs uiris sđo fri¬
gente frigescit : in illo tam̃ usq ad
finem aucta. indies perseuerauit:
Quo ego illius bono. uel specialiter
fruitus sum : cum me indignũ et nõ
merentem unice diligebat En rursus
lacrimȩ fluunt: imoq depectore gemi
depectore gemi¬
tus erumpit: In quo mihi posthȩc

Expanded text:
nam quas ille pro spe aeternitatis hunam quas ille pro spe aeternitatis humanorum dolorum non pertulit passiones, fame, uigiliis, nuditate, ieiuniis, opprobriis inuidorum, insectationibus inproborum, cura pro infirmantibus, sollicitudine pro periclitantibus? quo enim ille dolente non doluit? quo scandalizante non ustus est? quo pereunte non gemuit? praeter illa cotidiana illius aduersum uim humanae spiritalisque nequitiae diuersa certamina, dum in eo uariis temptationibus adpetito semper exsuperat fortitudo uincendi, patientia expectandi, aequanimitas sustinendi. o uere ineffabilem uirum, pietate, misericordia, caritate, quae cum cotidie etiam in sanctis uiris saeculo frigente frigescat, in illo tamen usque ad finem aucta in dies perseuerauit! quo ego illius bono uel specialiter fruitus sum, cum me indignum et non merentem unice diligebat. en rursus lacrimae fluunt imoque de pectore gemitus erumpit. in quo mihi post haec
Abbreviated transcription (Latin):
sponte aeculeum ascen dissec ultro se
ignib intulisset: hebreisq pueris ȩquandus.
inter flammarum globos. media licet
hymnum dñi infornace cantasset Quod si
esaianum illud supplicium. ꝑ secutori forte
placuisset : numquam profecto impar
ꝓph&ȩ. serris ec lamminis desecari m̃bra
timuisset Acsi prȩcisis rupibus abrutisq
montibus agere felicem. furor impius
maluisset : perhibeo confisus testimoniũ
ueritatis: sponte cȩcidisset Piuero gen¬
tium doctoris exemplo. gladio deputatus.
lnter alics ut sepȩ prouenit uictimas
duceretur : primus om̃ium carnifice com¬
pulso. palmam sangunis occupasset:
Iam uero aduersus om̃s poenas atq suꝑ¬
plicia. quib plerumq humana cessit
infirmitas: ita a confessione dñi ponre¬
cedens immobilis obstitisset: utdȩtus
ulceribus. congaudensq: cruciatibus.
quȩ libet inter tormenta risisset Sed
quam quam ista nontulerit: impleuit
tamen &iam sine cruore martirium:

Expanded text:
sponte eculeum ascendisset, ultro se sponte eculeum ascendisset, ultro se ignibus intulisset.. Hebraeisque pueris aequandus inter flammarum globos media licet hymnum Domini in fornace cantasset. quodsi Esaianum illud supplicium persecutori forte placuisset, numquam profecto inpar profetae serris et lamminis desecari membra timuisset ac si praecisis rupibus abruptisque montibus agere felicem furor impius maluisset, perhibeo confisus testimonium ueritati, sponte cecidisset. si uero gentium doctoris exemplo gladio deputatus inter alias, ut saepe prouenit, uictimas duceretur, primus omnium. carnifice conpulso, palmam sanguinis occupasset. iam uero aduersus omnes poenas adque supplicia quibus plerumque humana cessit infirmitas, ita a confessione Domini non recedens, inmobilis obstitisset, ut laetus ulceribus congaudensque cruciatibus quaelibet inter tormenta risisset. Sed quamquam ista non pertulerit, inpleuit tamen sine cruore martyrium.
Abbreviated transcription (Latin):
admitto solatium Teuero ubi hoc nun¬
tiatum est. pasticipem. eẽ. uoliu luctus
mei: quieras socius amoris Ueni ergo
adme statim. ut pariter lugeamus. quẽ
pariter amamus : quam quã sciam uirũ
illum non. eẽ. Egendum: cui post euictũ
trium phatumq scłm. nunc demĩ reddi¬
taest corona iusticiȩ:
non possum mihi imperare: quindoleam.
Prȩmisi quidem patronũ: sed solatiũ intȩ
p̃sentis amisi Et sirationẽ ullam
dolor admitteret: gaudere deberẽ
Est enim ille ut . ẽ. consertus apłis ec
prophetis: & quod pace scõꝵ om̃ium
dixerim. in illo iustorum grege. nuli
scđuis ut spero. credo. confido: Illis
potissimum. quistolas suas in sanguine
lauerint ad gregatus : agnum ducẽ
abomni integer labe comitatur.
amlicet ei ratio temporis nõ potuerit
prestare martirium. a
ei neronianis. decianisq temporibus.
inilla quȩ tunc extitit dimicare con¬
gressione licuiss& : testor dm̃ caeli aetrȩ

Expanded text:
admitto solacium. te uero, ubi hoc mihi nunadmitto solacium. te uero, ubi hoc mihi nuntiatum est, participem esse uolui luctus mei, qui eras socius amoris. ueni ergo ad me statim, ut pariter lugeamus, quem pariter amamus: quamquam sciam uirum illum non esse lugendum, cui post euictum mundum triumphatumque saeculum nunc demum reddita est corona iustitiae. sed tamen ego non possum mihi imperare, quin doleam. praemisi quidem patronum, sed solacium uitae esentis amisi: etsi, si rationem ullam dolor admitteret, gaudere deberem. est enim ille consertus apostolis ac profetis, et, quod pace sanctorum omnium dixerim, in illo iustorum grege nulli secundus: ut spero, credo et confido, in illis potissimum, qui stolas suas in sanguine lauerunt, adgregatus agnum ducem ab omni integer labe comitatur. nam licet ei ratio temporis non potuerit praestare martyrium, glei Neronianis Decianisque temporibus in illa. quae tunc extitit, dimicare congressione licuisset, testor Deum caeli atque terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
flagitabam: Suꝑ positamq capiti
meo manũ. tactublandissimo senti¬
ebam : Cum inter benediccionis
uerba sollep̃nia. familiare illud ori
suo. crucis nom̃ iteraret: mox in eum
luminib intentis. cũ exsatiari uultu
illtus cons pectuq non possem: sul¬
subitomͥ
in sublime sublatus eripitur: donec
e mensa aeris istius uastitate. cũ tamen
rapida nube subuectum. acie sequerenꝰ
oculorum : patenti cęlo receptus. uideri
ultra non potuit: Nec multũ post. sem̃
excesserat. uideo eandem quẽ magistrũ
uiam scandere Ego inpudens. sequi
cupiens. dũ altos gressus molior. ẽ contor.
euigilo: S omnoq excitus. congratulari
coeperam uisioni: Cum adme puer fa-¬
miliaris in greditur. solito tristiorꝰ uultu
loquentis pariter et dolentis. Quidtutã
obisse nuntiant Concidi fateor: obortisq
lacrimis. fleui uberrime Quin & iam
dum hȩc adte fr̃ scribimus. fluunt lacri¬
mȩ : nec ullum inpatientissimi doloris

Expanded text:
 flagitabam, superpositamque capiti  flagitabam, superpositamque capiti meo manum tactu blandissimo sentiebam, cum inter benedictionis uerba sollemnia familiare illud ori suo crucis nomen iteraret. mox in eum luminibus intentis, cum exsatiari uultu illius conspectuque non possem, subito mihi in sublime sublatus eripitur: donec emensa aeris istius uastitate, cum tamen rapida nube subuectum acie sequeremur oculorum, patenti caelo receptus uideri ultra non potuit. nec multum post sanctuexcesserat, uideo eadem qua magistrum uia scandere. ego inpudens sequi cupiens, dum altos gressus molior et conitor, euigilo: somnoque excitus congratulari coeperam uisioni, quam uideram, cum ad me puer familiaris ingreditur, solito tristior uultu loquentis pariter et dolentis. quid tu, iobisse nuntiant\'. concidi, fateor, obortisque lacrimis fleui uberrime. quin etiam ad te, frater, scribimus, fluunt lacrimae, nec ullum inpatientissimi doloris
Abbreviated transcription (Latin):
OSTEA QUAM
AME MANE DIGRES SUS
es. eram residens solus
incellula: subieratq me
illa quȩ sepius occupat
cogitatio : spes futurorũ.¬
presentiumq fastidium: iudicii. mȩtus.¬
formido poenarum: Etquod consequens
erat. atq unde cogitatio tota descen¬
derat : peccatorum meoꝵ recordatio
tristem me confectumq reddiderat:
D einde cum fatigata angore animi
in lectulo membra posuissem: ut ple¬
rumq ex mestudine solet: somnus
obrepsit: Qui ut semꝑ matutinis
horis leuior incertusq. ita suspensus
acdubius permembra diffunditur
ut qđ in alio sopore nõuenit. poene
uigilans. dormire te sentias: Cum repen¬
te scm martinum ep̃m uidire mihi
uideor: prȩtextũ toga candida: uultu
corporis quanoueram uidebatur:
ut quod eloqui nobis poene difficile . ẽ.
non possit aspici. cum possit agnosci:
Alridensq mihi paululum: libellum
quẽ deuita illius scripseram. dextera
preferebat E go scã genua eius com¬
plexus: benediccionem pro consu&udine

Expanded text:
osteaquam a me mane digressus es, eram residens solus in cellula, subieratque me illa quae saepius occupat cogitatio, spes futurorupraesentiumque fastidium, iudicii metus,formido poenarum, et, quod consequens erat adque unde cogitatio tota descenderat, peccatorum meorum recordatio tristem me confectumque reddiderat. deinde cum fatigata animi angore in leetulo\'membra posuissem, ut plerumque ex maestitudine solet, somnus obrepsit — qui ut semper matutinis horis lenior incertusque, ita suspensus ac dubius per membra diffunditur, ut quod in alio sopore non euenit, paene uigilans dormire te sentias —: cum repente sanctum Martinum episcopum uidere mihi uideor, praetextum toga candida, uultu m noueram, uidebatur, ut, quod eloqui nobis paene difficile est, non posset aspici, cum posset agnosci. adridensque mihi paululum libellum, quem de uita illius scripseram, dextera praeferebat. ego sancta genua eius conplexus benedictionem pro consuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
uestis euanuit Unde qͥs dubit& hanc etiã martim fuisse uirtutẽ. ut fan¬
casi ã sua diaboluscũ erat martini oculis ingerenda. dissimulare duitius
aut tegere non posset .:
adeo in lusit: ut eam quidam ep̃s
rufus nomine ut dnm̃ adoraret :
propter quod eum postea abepis

Expanded text:
uestis euanuit. unde quis dubitet hanc etiam Martini fuisse uirtutem, ut fanuestis euanuit. unde quis dubitet hanc etiam Martini fuisse uirtutem, ut fantasiam suam diabolus, cum erat Martini oculis ingerenda, dissimulare diutius aut tegere non posset. adeo inlusit, ut eum quidam episcopus Rufus nomine ut Deum adoraret: propter quod eum postea ab epis
Abbreviated transcription (Latin):
inspiciunt Erat autem summa mol¬
liciae. candore eximio: micanti pur¬
pura. nec tamen cuius. eet. generis
aut uelleris poterat agnosci. curiosius
tamen oculis aut digitis ad treccata
non aliud quamuestis uidebatur
nterea larus fratres ammonet orati¬
oni instare: ut manifestus eis dñs
quidnam. eẽt. ostenderet. Itaq reli¬
quum noctis hymnis. psalmisq con¬
sumitur At ubi in luxit dies. ad¬
prehensum dextera thrahere ad
martinum uolebat. bene conscius il¬
ludi illum diaboli arte non posse:¬
Animaduersum est tamen eodem fere
tempore fuisse inspaniis iuiuenem:.
qui cum sibi multis signis actoritatẽ
parauisset. eo usq elatus. ẽ: ut se he¬
liam profiteretur. Quodcum pleriq
temere credidissent. addidit
ut se xp̃m . eẽ. diceret. In quo &iam
unc ureniti ac reclamare miser coepit: Int̾dictũq sibi eẽ dicebat: ne se
martino ostender&: Cũq inuitũ ire copellerent : int̾ trahentiũ manus

Expanded text:
inspiciunt. Erat autem summa mollitie, candore eximio, micanti purpura; nec tamen, cujus esset generis aut velleris, poterat agnosci. Curiosius tamen oculis aut digitis attrectata, non aliud quam vestis videbatur. Interea Clarus fratres admonet orationi instare, ut manifestius eis Dominus, quidnam id esset, ostenderet: itaque reliquum noctis hymnis psalmisque consumitur. At ubi illuxit dies, apprehensum dextera trahere ad Martinum volebat, bene conscius illudi illum diaboli arte non posseAnimaduersum est tamen, eodem fere tempore fuisse in Hispania iuuenem, qui cum sibi multis signis auctoritatem parauisset, eo usque elatus est, ut se Heliam profiteretur. quod cum plerique temere credidissent, addidit ut se Christum esse diceret: in quo etiam reniti ac reclamare miser coepit, interdictumque sibi esse dicebat, ne se Martino ostenderet. cumque inuitum ire conpellerent, inter trahentium manus
Abbreviated transcription (Latin):
hanc professionem expectatio. Itaq
admediam fere noctem: fremitus in¬
sultantium com moueri om̃e monaste¬
rium loco iusum. ẽ Cellulã autẽ
quaidem adholescens continebatur
crebris cerneres micare luminibus:
fremitusq in ea discurrentium: Et
murmur quoddam multarum uocẽ
audiebatur Dein facto silentio egres¬
ei qua erat indutus ostendit Obstupe¬
factus ille: conuocat c&eros Ipse
&iam clarus accurrit adibitoq
lumine: uestem omnes diligenter

Expanded text:
hanc professionem expectatio. itaque hanc professionem expectatio. itaque ad mediam fere noctem fremitu terram insultantium commoueri omne monasterium loco uisum est: cellulam autem, qua idem adulescens continebatur, crebris cerneres micare luminibus, fremitusque in ea discurrentium et murmur quoddam multarum uocum audiebatur. dein facto silentio egresei, qua erat indutus, ostendit. obstupefactus ille conuocat ceteros, ipse etiam Clarus adcurrit, adhibitoque lumine uestem omnes diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
ad summum fidei uirtutum que
om̃ium culmen enituit. Itaq cum¬
hautllonge sibi ab ep̃i mon asterio tabes¬
naculum constituisset. multiq apđ
eum fratres com memorarentur.
Iuuenis quidam adeum anatolus
nomine. sub professione monachi
omnẽ humilitatẽ atq innocentiã
mentitus accessit: habitauitq
aliquandiu: in commune cũ c&eris:
De in procedente tempore: angelos
apud se loqui solere dicebat¬
Cum fidem nullus adhiber& : signis
quibusdam plerosq ad credendum
io brtabatur. Postremo eo usq
processit : ut interse acdm̃ angłos
discurrere predicaret: iamque se
unum ex proph&is haberi uolebat:
Clarus tamen nequaquam adcredendũ
cogi poterat. Ille ei iramdĩ et presentes
plagas quur scõ non crederet commi¬
nuari. Postremo in hanc uocem eru¬
prisse fertur: ecce ac nocte uestem mͥ
candidam dñs decaelo dabit. quam
indutus in medio ur̃m deuersabor
id qud uobis signum erit: me udi
.eẽ. uirtutẽ: qui dei ueste do natus
Tum uero: grandis om̃ium ad

Expanded text:
ad summum fidei uirtutumque omnium culmen enituit. itaquhaut longe sibi ab episcopi monasterio tabernaculum constituisset multique apud eum fratres commorarentur, iuuenis quidam ad eum Anatolius nomine, sub professione monachi omnem humilitatem adque innocentiam mentitus, accessit habitauitque aliquamdiu in commune cum ceteris. dein procedente tempore angelos apud se loqui solere dicebacum fidem nullus adhiberet, signis quibusdam plerosque ad creden dum coartabat. postremo eo usque processit, ut inter se ac Deum nuntios discurrere praedicaret, iamque se unum ex profetis haberi uolebat. Clarus tamen nequaquam ad credendum cogi poterat. ille ei iram Domini et praesentes plagas, cur sancto non crederet, comminari. postremum in hanc uocem erupisse fertur: ecce hac nocte uestem mihi candidam Dominus de caelo dabit, qua indutus in medio uestrum diuersabor: idque uobis signum erit, in me Dei esse uirtutem, qui Dei ueste donatus sim. tum uero grandis omnium ad
Abbreviated transcription (Latin):
iactum. in rete permodico. in manẽ
esocem diciconus extraxit: & ad
monasterium letus ad currens.
nec mirum ut dixi poeta nescio
quis: utimur enimuersu scolastico.
quia inter scolasticos fabulamur:
Captiuumq suẽ mirantibus in tu¬
lit argis Uere xp̃i iste discipulus.
gestarum a saluatore uirtutum
quas in exemplum scĩs suis edidit
bat operantem: qui scm̃ suu usqquaq
glorificans. diuersarũ munera grãrũ
inunum hominem conferebat.
ESTABATUR
ARBORIUS EXPREFECTO
ui disseͤ martini manum
sacrifitium offerentis. aestitã
quodam modo nobilissimis gemmis.
luce micare purpurea: &

Expanded text:
iactum in rete permodico immanem iactum in rete permodico immanem esocem diaconus extraxit et ad monasterium laetus accurrens, nimirum ut dixit poeta nescio quis - utimur enim uersu scholastico, quia inter scholasticos fabulamur - captiuumque suem mirantibus intulit Argis. uere Christi iste discipulus, gestarum a Saluatore uirtutum, quas in exemplum sanctis suis edidit,bat operantem, qui sanctum suum usquequaque glorificans diuersarum munera gratiarum in unum hominem conferebat. testatur Arborius ex praefecto, uidisse se Martini manum sacrificium offerentis uestitam quodammodo nobilissimis gemmis, luce micare purpurea,
Abbreviated transcription (Latin):
ER PENS
FLU MEN SECA BAT: et ripȩ
inqua constete ramus ad na
nnomine inquid dñi: ubeo
te redire. Mox se mala bestia. ad
uerbũ scĩ recorsit : & inulteriorẽ ripã
nob̾ spectantib transmeauit Q uod cũ
om̃s non sine miraculo cerneremus.
altius ingemiscens ait. Serpentes
me audiunt: & homines nõ audiunt:
IS CEM. PAS CHE
DIEBUS AEDERE CONSUETUS.
paulo ante horã refeccionis
interrogat anhaberetur in promp¬
tu Tum catodiaconus adquẽ monas¬
teru ad ministratio ꝑtinebat: doctus
ipse piscare. negat pertotũ diem sibi
ullam cessisse capturam.: sed deque
alios piscatores quiuendere solebant.
quicquã agere qui uisse Uade inquit
mitte linum tuum: captura proueni&.
Contiguum flumini. ut sulpitius iste
descripsit: habebam habitacula:
Processimus cunctirũt pote feriatis dieb
uidere piscantem: om̃ium speb intentis¬
non in casum fatura temptamina.
quib piscis martino auctore. mar¬
tini usibus quereretur: Ad primũ

Expanded text:
erpens flumen secabat, et ripae in qua constiteramus, adnatabat: In nomine, inquit, Domini jubeo te redire. Mox se mala bestia ad verbum Sancti retorsit, et in ulteriorem ripam nobis exspectantibus transmeavit. Quod cum omnes non sine miraculo cerneremus, altius ingemiscens ait, Serpentes me audiunt, et homines non audiunt. iscem Paschae diebus edere consuetus, paulo ante horam refectionis interrogat, an haberetur in promptu. Tum Cato diaconus, ad quem monasterii administratio pertinebat, doctus ipse piscari, negat per totum diem sibi ullam cessisse capturam, sed neque alios piscatores, qui uendere solebant, quicquam agere quiuisse. uade, inquit, mitte linum tuum, captura proueniet. contiguum flumini, ut Sulpicius iste descripsit, habebamus habitaculum. processimus cuncti, utpote feriatis diebus, uidere piscantem, omnium spebus intentisnon incassa futura temptamina, quibus piscis Martino auctore Martini usibus quaereretur. ad primum
Abbreviated transcription (Latin):
Quo tempore se ei quidam cate¬
cuminus iunxit: cupiens scĩssimi
uiri institui disciplinis Paucis quippe.
iñposiasdiebus langore correptus: ui febriũ
laborabat: Actum MARTINUS
forte discesserat: & cum pertriduum
defuisset: regressus exanimȩ corpus
nuenit: Ita subita mors fuerat.
ut absq baptis mate humanis rebus
exceder&. corpus in medio positum
tristi merentium fratrum frequentabat᷑
accurrit : tum uero tota scm̃ sp̃m

Expanded text:
quo tempore se ei quidam catechumenus iunxit, cupiens sanctissimi uiri institui disciplinis: paucisque interpositis diebus languore correptus ui febrium laborabat. ac tum Martinus forte discesserat: et cum per triduum defuisset, regressus exanime corpus inuenit: ita subita mors fuerat, ut absque baptismate humanis rebus excederet. corpus in medio positum tristi maerentium fratrum frequentabaturaccurrit. tum uero tota sanctum