comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nune credunt. Quare inquit ad rubẽn
habitas init̾ c̾minos. ut audias sibilos
gregum: Qui sunt istit̾mini. int̾ quoᷤ
praui habitant. non t̾min uicioꝵ et
peccõꝵ: habitant enim int̾ c̾minum
et rapine. & sic de cet̾is. habitant int̾

Expanded text:
nime credunt. Quare, inquit ad Ruben, nime credunt. Quare, inquit ad Ruben, habitas inter duos terminos, ut audias sibilos gregum? Qui sunt termini isti, inter quos pravi habitant, nisi termini vitiorum et peccatorum. Habitant enim inter terminum et rapin
Abbreviated transcription (Latin):
quasi coruscatio statim defecit. uoca¬
uit eum ad bellum contra sisaram.
bitur. dum ꝑ lael mulierem aliem¬
genam sisara int̾ficitur. qͥa dũ iuda¬
icus ppłs diabolo ñ resistit. scã eccłia
ex gentib collecta ligno illum dnĩce
crucis iurilit̾ occidit: dum in eum ue¬
racit̾ credit. qui in ligno ꝓ nr̃a salute
pependit. Sic sic nonnulli quib dam
grẽ donis p̃diti. doctrina et eloquen¬
tia clari. qui uirilit̾ diaboli suggestio¬
nib deberent resistere. muliebriter
tepescunt. & alii infirmi. & minorem
grãm in eiusmodi habentes. uirilit̾ e¬
as repellunt. Sic quoq quidã religio¬
nis habitu palliati ab incepto deuo¬
tionis feruore cadunt: & alii subha
iurib assurgunt. Illi quos ex tribub¬
isrł debbora arguit ad bellum ñ ue¬
nisse. sunt falsi xp̃iani & infideles qͥq
qui terrenis incombunt. & in ipsis re¬
quiescunt. & ad spĩtale bellũ nunqͣm
ueniunt. qͥa ꝓpħicis ex hortationib mi¬

Expanded text:
quasi coruscatio cito defecit. Vocaquasi coruscatio cito defecit. Vocavit eum ad bellum contra Sisaram, bitur, dum per Jahel mulierem alienigenam Sisara interficitur; quia dum Judaicus populus diabolo non resistit; sancta Ecclesia de gentibus collecta, ligno Dominicae crucis eum viriliter occidit, dum in eum veraciter credit, qui in ligno pro nostra salute pependit. Sic sunt nonnulli quibusdam gratiae donis praediti, doctrina et eloquentia clari: qui cum viriliter diaboli suggestionibus resistere deberent, muliebriter tepescunt; et alii infirmi et minorem gratiam his habentes, viriliter eos repellunt. Sic quoque religionis habitu palliati, ab incepto devotionis cadunt fervore, et alii sub haviribus assurgunt. Illi, quos ex Israel Debora arguit ad bellum non venisse, sunt Christiani et infideles quique, qui terrenis incumbunt, et in ipsis requiescunt, et ad spirituale bellum nunquam veniunt, quia propheticis exhortationibus mi
Abbreviated transcription (Latin):
discretione. ꝓuidentia. & doctrina.
scã gubernat᷑. munit᷑. et erudit᷑ eccła
Quando autẽ filii isrł peccauert̃ cra¬
didit eos dñs in manus regum ali¬
enoꝵ: quando uͦ penituert̃. susci¬
tauit eis pͥncipem qui liberaret eos.
Sic. qͣndo peccamꝰ. uires contra noᷤꝰ de¬
monib prebemꝰ. qnͣdo ad dñm con¬
u̾timur. mittit nobis doctores. qui
nobis ostendant uiam salutis ⁊ sub¬
accis hostib. restituant grãm lib̾tatiᷤ.
qui figurant᷑ ꝑ othoniel. ahot & alios.
Legimꝰ de sangar qd̾ sexcentos iuros¬
interfecit uomere uno. Ita & nos de¬
bemꝰ aliqͣndo recondito mucrone ex¬
cõmunicationis. & acerrime increpa.¬
tionis. corda auditoꝵ uomere discre¬
te exhortationis. & temꝑam̃to blan¬
di sermonis rumꝑe. & sic exercitum
tans sub palma. qr ad palmã nos su¬
ꝑne uocationis ex hortat᷑. Illa debbo¬
ra uocauit barach. qͥ interp̃tat᷑ coru¬
scatio. ⁊ significat ppłm iudaicũ qui
ad modicum in bono coruscauit. sed

Expanded text:
na sancta gubernatur, munitur et eruditur Ecclesia. Quando autem filii Israel peccaverunt, tradidit eos Dominus in manus regum alienorum; quando vero poenituerunt, suscitavit eis principem, qui liberaret eos. Sic quando peccamus, vires contra nos daemonibus praebemus; quando vero ad Deum convertimur, mittit nobis doctores, qui nobis ostendant viam salutis et subjectis hostibus, restituant gratiam libertatis. Qui significantur per Othoniel, Aioth et alios. Legimus de Samgar, quod sexcentos interfecit vomere uno. Ita et nos debemus aliquando recondito mucrone excommunicationis et acerrimae increpationis corda auditorum vomere discretae exhortationis, et temperamento blandi sermonis erumpere et sic exercitum tans sub palma, quia ad palmam nos supernae vocationis exhortatur. Ista Debora vocavit Barach, qui interpretatur coruscatio, et significat populum Judaicum: qui ad modicum in bono coruscavit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nedicta iael .i. scã eccłia int̾ muliereᷤᷤ.
.i. int̾ alias nationes benedictione uide¬
licet celesti in xp̃o. Aquã petenti lac
dedit. A quã diabolus petit. qͣndodo¬
ctrinã hereticam. & scłarem sap̃iam
a calore fidei frigidam. ꝓferri &e dis¬
seminari concupiscit. S scã eccłia lac
tribuit. quia simplicem doctͥnam p̃¬

Expanded text:
esia, inter mulieres id est inter alias nationes, benedictione coelesti in Christo. Aquam petenti, lac dedit . Aquam diabolus petit, quando doctrinam haereticam et saecularem sapientiam a calore fidei frigidam proferri et disseminari concupiscit. Sed Ecclesia sancta lac tribuit, quia simplicem doctrinam pr
Abbreviated transcription (Latin):
tores & doctores: ⁊ omnes electos fide
scẽ trinitatis signatos. Qui bene a¬
quam ñ flexo poplite bibunt. qͥa
dũ scĩam scripturaꝵ hauriunt. sta¬
tũ sue rectitudinis ad ima ñ deflec¬
tunt. Iniqui nãq dũ aquã bibuns.
genu flectunt. quia & scripturas
nib tubas tenent. & lagenas cũ lam¬
padib. Tube significant sonũ p̃dicati¬
onũ. lagene fragilitatẽ corpoꝵ. lãpa¬
des splendorem miraculoꝵ. Sc̃i tubis
sonant quia eloquia diuina incessan¬
ter p̃dicant. lagenas tenent in mani¬
b. & frangunt. quia corpora sua ce ab¬
stinentie. & laborib. & morti ꝓ xp̃o li¬
bent̾ supponunt. Lampades tenent.
quia miraculis longe lateq refulgen.
his omnib scĩ p̃diti. & demones t̾riti¬
demones uincunt᷑. & sci uictores effi¬
ciunt᷑. Solent doctores in alia fig᷑a.

Expanded text:
tores, et rectores, et omnes electos fide sanctae Trinitatis signatos. Qui bene aquam non flexo poplite bibunt; quia, dum scientiam Scripturarum hauriunt, statum suae rectitudinis ad ima non reflectunt. Illi namque dum aquam bibunt, genu flectunt; qui et Scripturas nibus tubas tenent, et lagenas cum lampadibus. Tubae designant sonum praedicationis, et lagenae fragilitatem corporum. Lampades, splendorem miraculorum. Sancti tubis sonant, quia eloquia divina incessanter praedicant. Lagenas tenent in manibus, et frangunt, quia corpora sua et abstinentiae, et laboribus, et morti pro Christo libenter supponunt. Lampades tenent, quia miraculis longe lateque refulgent. His omnibus sancti praediti, et daemones territi vincuntur, et sancti victores efficiun
Abbreviated transcription (Latin):
adeẽ laborant. Galaad gͥ dance aser.
ad bellum cum delbora ñ ueniunt. qr
tare despiciunt. T̃abulon uͦ &r neptalĩ
obtulerunt animas suas morti. Duces
ysachar fuert̃ cum debbora. Isti qui cũ
figurant qui carnem suã in bello tem¬
ptationũ ꝑ abstinentiã crucifigunt.
Qui inquit ascenditis nitentes asinos.
qui ambulatis in uia. qui sedetis in ii¬
dicio: loqͥmini. Qui st̃ nitentes asini
nͥ corpora casta: asini ꝑ illam quã ex¬
hibent sp̃ui subiectionẽ: nitentes uͦ¬
ꝑ castitatem̃. Uia designat xp̃m: iudi¬
cium autẽ discretionem boni & mali.
uos gͥ qui ascenditis nitentes asmos .i.
qui corpora ur̃a casta custoditis qͥ am
nũ a malo discernitis. loqͥmini. Qͥd lo¬
qͥmini: Iusticiã inqͥt. Peccatori nãq
dixit ds. Quare tuenarras iusticias
ineas : Pugnauert̃ reges iuxta aquas:
et tam̃ nichil tulere p̾dantes. Reges
iuxta aquas pugnant: cum demoneᷤᷤ.
scõs inuigilantes lectionib & meditati¬
onib sacre scripture temptant. Qui p̃¬

Expanded text:
e laborant. Galaad igitur, Dan et Aser, ad bellum cum Debora non veniunt, quitare Christo despiciunt. Zabulon vero et Nephthalim obtulerunt animas suas morti. Duces Issachar fuerunt cum Debora. Isti, qui cum significant qui carnem suam in bello tentationum per abstinentiam crucifigunt. Qui, inquit, ascenditis super nitentes asinos, qui ambulatis in via, et sedetis in judicio, loquimini . Qui sunt nitentes asini, nisi corpora casta; asini, per illam, quam exhibent spiritui, subjectionem; nitentes, per castitatem. Via designat Christum; Judicium autem, discretionem boni et mali. Vos igitur, quia ascenditis super nitentes asinos, id est qui corpora casta custoditis, qui anum a malo discernitis, loquimini. Quid loquimini? Justitiam inquit. Peccatori namque dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas? Pugnaverunt reges juxta aquas, et tamen nil tulerunt praedantes . Reges ad aquam pugnant, cum daemones sanctos invigilantes lectionibus et meditationibus sacrae Scripturae tentant. Qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
hinc subiecti inquinam̃to carnis. illinc
inquinam̃to sp̃c. Uelcerte int̾ t̾minos
habitant: quia ore conficent᷑ se nosse
d̃m. factis autem negant eũ. Nunqͥd
ñ habitant int̾ cerminos de quib scri¬
ptum ẽ. ppłs autẽ hic labus me hono¬
rat. cor autem eoꝵ longe ẽ a me: Isti
audiunt sibilos gregum .i. strepitus
uicioꝵ uel hominum carnalit̾ iuuen¬
tium qui quasi greges .i. bruta anima¬
lia. duce diabolo gregatim & insensa¬
te currunt ad corm̃ta. Galaad transior¬
danen qͥescebat. & dan uacabat naui¬
bus. aser in littore maris habitabat.
& in portib morabatur. Iordanis qui
interp̃tatur descensus. significat hu¬
militatẽ. Galaad gͦ qui transiordanen
qͥ escebat. & ad bellum cum debbora
nes scłares. qui rerũ tnseuntiũ afflu¬
entia suꝑbi. in elationis uicio secure
quiescunt. & ad sp̃uale bellum uemi¬
re contemnunt. Mare aut̃ sig̾cat se¬
culũ: & naues in mari currentes acq¬
ones scłares. Dan itaq qui uacabat

Expanded text:
hinc subjecti inquinamento carnis, illinc inquinamento spiritus, vel certe inter terminos habitant. Quia ore confitentes se nosse Deum, factis negant . Nunquid non habitant inter terminos illi, de quibus dictum est: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Isti audiunt sibilos gregum, id est strepitus vitiorum, vel hominum carnaliter viventium: qui quasi greges id est bruta animalia, duce diabolo gregatim, et insensate currunt ad tormenta. Galaad trans Jordanem quiescebat, et Dan vacabat navibus. Aser in littore maris habitabat, et in portubus morabatur. Jordanis, qui interpretatur descensus, significat humilitatem. Galaad igitur, qui trans Jordanem quiescebat, et ad bellum cum Debora ulares homines, qui rerum transeuntium affluentia superbi, in elationis vitio secure quiescunt, et ad spirituale bellum venire contemnunt. Mare autem, significat saeculum, et naves in mari currentes, actiones saeculares. Dan itaque, qui vacabat
Abbreviated transcription (Latin):
i rectores. Castigauit filios tnsmigͣtioni s
sione fidei mundo renunciant. illece¬
bris mundi seruire ꝓhibuit. eiecit fili¬
os talium matrũ decetu tnsmigͣtionis
ne forte ad ulti ꝑfidiam sequerent᷑ eaꝵ.
ñ fidem patrũ.Oꝑa enim nr̃a etiã que¬
hominib bona uidentur. si carnali¬
b delectationil ꝑmixta sint. si origi¬
nem de contagiohumani fauoris sũp¬
seruit ꝓbare docuit. nec conuenire il¬
ls qui mundũ ꝑfecte relinquiuit:⁊
tota m̃te ad celestia transeunt. qͥ non

Expanded text:
et rectores. Castigavit filios transmigrationis et rectores. Castigavit filios transmigrationis sione fidei mundo renuntiant, illecebris mundi servire prohibuit. Ejecit filios talium, et matres de coetu transmigrationis, ne forte adulti perfidiam sequerentur earum, non fidem patrum. Opera enim nostra, quae bona videntur, si carnalibus delectationibus permista sunt, si originem de contagio humani favoris sumpserunt, reprobare docuit, nec illis convenire qui mundum perfecte relinquunt, et tota mente ad coelestia transcendunt. Qui non
Abbreviated transcription (Latin):
constituit. & filios tͣnsmigrationis ab
be & pharisei. ꝑ traditiones suas feda¬
uerant & iuxta litt̾am tantũ intelligi
docebant. ipse spũalisensu plenam
cit. E dux̃ ppłm decaptiuitate babilo¬
nica. ⁊ in ierłm t̾ramq ꝓmissionisli¬
b̾atum induxit. qr semel passus in
cruce mundũ sanguine redemit:⁊
descendens ad inferos uerosinde is¬
raelitas. ad menia suꝑne ciuitatis dux̃.
et gaudia ꝓmisse hẽditatis indulsit. et
cotidie fideles a ꝑtͣbatione mundi cong̾¬
auro ce argento & uasis p̃ciosis q̃ ppłs¬
isrł ce pͥncipes ꝑsarũ ꝑ eum miseruii.
qͥa in secredentes de utͦq ppło in eccle¬
siam ducens. claritate fidei ce oꝑis eoꝵ
hanc ornare glorificare ñ desistit. Con¬
stituit duces ⁊ pͥncipes omni ppło tͣns flu¬
nĩ qui legem dei noscerent & docerent.
quia in eccłia que flumine baptismatis
abluta ẽ. & flum̃ babiloniũ .i. ꝑturbati¬
onẽ scłi fluctuantis fidei siceritatẽ tͣn

Expanded text:
constituit, quod filios transmigrationis ab bae et Pharisaei per traditiones foedaverant, vel juxta litteram tantum intelligi docebant. Ipse spirituali sensu plenam cit. Eduxit populum de captivitate Babylonica, et in Jerusalem terram promissionis liberatum induxit, quia semel passus in cruce mundum sanguine redemit, et descendens ad inferos, veros Israelitas inde ad moenia supernae civitatis duxit,  promissae haereditatis concessit. Et quotidie fideles a perturbatione mundi hujus congreauro et argento et vasis pretiosis, Israel et principes Persarum per eum miserunt, quia in se credentes de utroque populo in Ecclesiam ducens, claritate fidei et operis eorum hanc ornare et glorificare non desistit. Constituit duces et principes omni populo trans flumen, qui legem Dei noscerent, quia in Ecclesia quae flumine baptismatis abluta est, flumen Babylonium, id est, perturbationem saeculi fluctualis fidei sinceritate trans
Abbreviated transcription (Latin):
dieb. ⁊ surrexi ego nocte ⁊ uiri pau¬
cimecũ. ⁊ ñ indicaui cuiꝗͣ quia d̾s̃ dedis¬
set incorde meo. ut facerem in ierłm.
Et ium̃tũ ñ erat mecũ nisi animal cui
sedebam. Et eg̾ssus sũ ꝑportam uallis
nocte. & ante fontem draconis. & adpor¬
tamst̃coris. & consicdabam murũ ie¬
rusalem dissipatũ: ⁊ portas eiꝰ consũp¬
tas igni. Qu̾sa destructe urbis loca lu
strando ꝑuagat᷑. & singła quomͦ debe¬
ant reparari sollicite scrutat᷑. Doctoꝵ
quoq spũaliũ ẽ. sepiꝰ noctu surg̾e̾. & sol¬
lerti indagatione statũ eccłe quiescen¬
tib cet̾is inspicere. ut uigilant̃ in qͥrani.
quomͦ ea que uicioꝵ bellis sordidata.
uel deiecta sunt. corrigant & erigant.
Murus autẽ ierłm dissipatꝰ iacet. &
conu̾satio fideliũ t̾renis & infimis sor¬
det affectib. porte eius consumuntur
igni. qñ pͥncipales uirtutes ⁊ oꝑa pͥnci¬
palia ꝑ que debent fideles ingredi ad
uitã. feruore temptationũ & incendio

Expanded text:
diebus, et surrexi nocte ego, et viri pauci mecum, et non indicavi cuiquam quid Deus dedisset in corde meo, ut facerem in Jerusalem, et jumentum non erat mecum, nisi animal, cui sedebam. Et egressus sum per portam vallis nocte, et ante fontem draconis, et ad portam stercoris, et considerabam murum Jerusalem dissipatum, et portas ejus consumptasstrando pervagatur; et singula quomodo debeant reparari, sollicite scrutatur. Doctorum quoque spiritualium est saepius noctu surgere, et solerti indagine statum Ecclesiae quiescentibus caeteris inspicere, ut vigilanter inquirant, quet dejecta sunt, corrigant, et erigant. Murus autem Hierusalem dissipatus jacet, quando conversatio fidelium terrenis, et infimis sordet affectibus. Portae vero ejus consumuntur igni, quando principales virtutes et opera principalia, per quae debet fidelis ingredi ad vitam, fervore tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotes ce leuite. & reliqui filioꝵ
cͣnsinigrationis dedicationis domꝰ d̃i in
gaudio. Recte dedicat᷑ templũ a sacer¬
dotib i leuitis. ⁊ reliqͥs filioꝵ tͣnͣsmigͣ¬
tionis in gaudio. qr correctis pecc̃õrib
fit gaudium in celo corã angłis dei. et
magistris qui ꝓ eoꝵ salute laboraue
rt̃. ⁊ omnib qui de confusione peccõꝵ
ad uirtutũ arcem t̾ram .s. ꝓmissionis¬

Expanded text:
sacerdotes, et Levitae, et reliqui filiorum transmigrationis, dedicationem domus Domini in gaudio . Recte dedicatur templum a sacerdotibus, et Levitis, et reliquis filiorum transmigrationis in gaudio, quia correctis peccatoribus, fit gaudium in coelo coram angelis Dei , et magistris qui pro eorum salute laboraverunt, et pro omnibus qui de confusione peccatorum ad virtutum arcem, terram s
Abbreviated transcription (Latin):
nouissime agrippa filius agrippe he¬
rodis. Hic usq ad extrema templi
excidia ꝑdurauit romanis semꝑ ami¬
cus: & ab illa iudeoꝵ sedicione tutissi¬
mus. Hoc quoq tp̃re petrus romam
adiit. et marcus eũgłm scripsit. Ue¬
rum claudius cesar britannicũ filiũ
suũ exortem imꝑiifecit: & neronem
filie sue occouiane maritũ sibi succes¬
sorem reliquit. De nerone. ui.

Expanded text:
novissime Agrippa filius Agrippae Henovissime Agrippa filius Agrippae Herodis. Hic usque ad extrema templi excidia perduravit Romanis semper amicus, et ab illa Judaeorum seditione tutissimus. Hoc quoque tempore Petrus Romam adiit, et Marcus Evangelium scripsit. Verum Claudius Caesar Britannicum filium suum exsortem imperii fecit, et Neronem filiae suae Octovianae maritum sibi successorem reliquit
Abbreviated transcription (Latin):
laudius itaq tyberius gaii ca-¬
ligule patruus: imꝑator crea¬
tus est. hic in britanniã transuectꝰ par¬
tem illius insule in deditionem suscep̃.
et orcades insulas romano imꝑio adie¬
cit. sicq romam reuersus filiosuobri¬
tannici nom̃ imposuit. His dieb mi¬
sit p̃fatus herodes rex manꝰ ut afflige¬
ret quosdam de eccłia. Occidit autem
iacobiun frẽm iohannis gladio: & ap¬
p̃hendit petrum & misit eum in car¬
cerem. ut ꝓduceret eum post pascha
ppło. Sed non ꝑmisit hoc diuina ꝓui¬
dentia. herodes deniq cum spectacu¬
la in honorem cesaris celebraret. et
apopulo ꝓsplendore deauratarũ ue:¬
stium acclamaretur ds & ñ homo. m
suꝑbiam elatus. ab angelo ꝑcussus ẽ.
et concepta infirmitate mortuus ẽ. et
successit ei agrippa filius eius. Igitur
pͥmus alienigenarum apud iudeos
regnauit herodes magnus. Post hc̃
archelaus filius eius. ⁊ post hc̃ herodeᷤᷤ
tetrarcha fr̃ archelai. Post hunc quoq
agrippa herodes filius anstobili. et

Expanded text:
laudius itaque Tiberius, Caligulae patruus, imperator creatus est. Hic in Britanniam transvectus partem illius insulae in deditionem suscepit, et Orcades insulas Romano imperio adjecit; sicque Romam reversus filio suo Britannici nomen imposuit. His diebus misit praefatus Herodes rex manus ut affligeret quosdam de Ecclesia; occidit autem Jacobum fratrem Joannis gladio, et apprehendit Petrum, et misit eum in carcerem, ut produceret eum post Pascha populo ; sed non permisit hoc divina providentia. Herodes denique cum spectacula in honorem Caesaris celebraret, et a populo pro splendore deauratarum vestium acclamaretur Deus et non homo, in superbiam elatus ab angelo percussus est, et concepta infirmitate mortuus est. Et successit ei Agrippa filius ejus. Igitur primus alienigenarum apud Judaeos regnavit Herodes magnus. Post hunc Archelaus filius ejus, et post hunc Herodes tetrarcha frater Archelai. Post hunc quoque Agrippa Herodes filius Aristoboli, et
Abbreviated transcription (Latin):
creature rationales. nonaginta nouẽ
oues. nouem angłoꝵ ordines. ouis
centesima humana natura. oius cen¬
tesime requisitio. diuina incarnatio.
ouis relatio. humana redemptio. a¬
mici ⁊ uicini angeli. amicoꝵ & uicino¬
rũ de inuentione ouis cong̃tulatio.
angłoꝵ de humana saluatione exul¬
tatio. Que mulier habens draginas
decem. ⁊c̃. Mulier diuina sapientia.
decem dragine nouem ordines ange¬
loꝵ cum adiunctione humane na¬
ture. Mulier enim decem dragnias
habuit. cum ds hominẽ & angelos
adimaginem suam creauit. s unã
ꝑdidit cum homo a similicudine
creatoris recessit. S sapĩa lucernã
ad q̃rendũ accendit. cum in carne
apparuit. quia lucerna lux ẽ in testa.
.i. uerbum in carne. qd̾ ubi int̾ ho¬
mines claruit domum eu̾tit. quia
conscientias hominũ de reatu suo ꝑ

Expanded text:
creaturae rationales; nonaginta novem oves, novem angelorum ordines; ovis centesima, humana natura; ovis centesimae requisitio, divina incarnatio; ovis relatio, humana redemptio; amici et vicini, angeli; amicorum et vicinorum de inventione ovis congratulatio, angelorum de humana salute exsultatio. Quae mulier habens drachmas decem, etc. Mulier, divina sapientia; decem drachmae, novem ordines angelorum, cum adjunctione humanae naturae. Mulier enim decem drachmas habuit, cum Deus homines et angelos ad imaginem suam creavit. Sed unam perdidit, cum homo a similitudine Creatoris recessit. Sed sapientia lucernam ad quaerendum accendit, cum in carne apparuit, quia lucerna lux est in testa, id est Verbum in carne: quae ubi inter homines claruit, domum evertit, quia conscientias hominum consideratione
Abbreviated transcription (Latin):
stirpe sech uocati st̃ filii dei: illi qͥ
de stirpe caun filii hominũ. Sechsi¬
lum. Fili sech. significant electos.
cti regenerantur ꝑ gram. ⁊ reꝓbi
reꝓbantur ꝑ culpam. Gen̾atio filio¬
rum dei in uiro completur. qui ꝓpt̾
uires designat uirtutem. quia elec¬
toꝵ uita consummatur in robore uir
ere terminatur. que designat molli¬
ciem. quia reꝓboꝵ uita finitur in¬
mollicie uicͥoꝵ. Filii dei acceꝑunt
filias hominum. & plerumq qui ꝑ
baptismum renatisunt & electiui¬
debantur. sibi iungunt delectationeᷤ
& uicia reꝓboꝵ. Ex huiꝰmodi coniugi¬
o nati sunt gigantes suꝑ terram. &
bolus. filii sech electi. filii caimi reꝓ¬
bi. filie hominũ. delectationes carna¬
liũ copula ꝯiugu inhonestus usus scħ.

Expanded text:
stirpe Seth, vocati sunt filii Dei; illi autem, qui de stirpe Cain, filii hominum. Seth silum; filii Seth significant electos, cti regenerantur per gratiam, et reprobi reprobantur per culpam. Generationes filiorum Dei in viro complentur: qui propter vires designat virtutes, quia electorum vita consummatur in robore virterem terminatur, quae designat mollitiem, quia reproborum vita finitur mollitie vitiorum. Filii Dei acceperunt filias hominum. Plerumque enim qui per baptismum sunt renati, et electi videbantur sibi conjungunt delectationes et vitia reproborum. Ex hoc conjugio nati sunt gigantes super terram; et bolus; filii Seth, electi; filii Cain, reprobi; filiae hominum, delectationes carnalium; copula conjugii, inhonestus usus s
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad finem scłi. In uita hominis ẽ in
rilis etas. Sexta senectus. Prima .i. in
fantia quasi qͦdam diluuno lubrice ob¬
liuionis obruitur. ut ñ uideatur in
posterum nec uestigia suiulla relui¬
quat. Scd̾a .i. puericia. pͥmũ de dilu¬
uio obliuionis ad sensũ exiens ꝑ suꝑ¬
biam erigit᷑. ⁊ ꝑ concupiscentiam di¬
uiditur ⁊ disꝑgit᷑. ĩ ercia .i. adolescũ¬
tia pͥmũ ꝑ cohibitionẽ discipline circ̃

Expanded text:
ta hominis prima virilis aetas, sexta senectus. Prima, id est infantia, quasi quodam diluvio lubricae oblivionis obruitur, ut non videatur in posterum, nec vestigia sui ulla relinquat. Secunda, id est pueritia, primum de diluvio oblivionis ad sensum exiens, per superbiam erigitur, et per concupiscentiam dividitur et dispergitur. Tertia, id est adolescenti
Abbreviated transcription (Latin):
transmigͣcio facta. uita gͦ p̃sens galilea
ẽ. tͣnsmigͣus de p̃sentib ad fut᷑a. In ga¬
lilea nuptie fuuit. quia tͣnsitu tp̃ris
scĩficatur copula ꝑmansure dilectio¬
nis. Eccłie ad xp̃m. anime ad dm̃n. Sex
udrie sunt sex etates in mundo. Pma
ab adam usq ad noe. Scd̃a a noe usq
ad abraham. Tercia ab abraham usq
ad dauid. Quarta adauid usq ad tͣns¬

Expanded text:
ens Galilaea est, transmigrans de praesentibus ad futura. In Galilaea fiunt nuptiae, quia transitu temporis, significatur copula permansurae dilectionis Ecclesiae ad Christum, animae ad Deum. Sex hydriae, sunt sex aetates in mundo. Prima. ab Adam usque ad Noe; secunda, ab Noe usque ad Abraham; tertia, ab Abraham usque ad David; quarta, a David usque ad t
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os a culpatͣnsacta ꝑfecte lauamꝰ. Ta¬
li aqua purificantur uidei .l. uericon¬
fessores xp̃i. qui ñ tm̃ confitent᷑ eum
uoce oris. sed ce oꝑe matiuũ. ⁊ u̾itate cor¬
dis. Capiunt autẽ ydrie mecretas bi¬
tatione & consensu. Ternas u̾o qͣndo
fletib purgamꝰ ñ solum delectationẽ
pͣuam & consensum. uerũ ꝙe opꝰ ma
lum. aqua deniq conu̾titur in uinũ
quia fletũ culpe sequitur iocunditas
grẽ. Omnis homo pͥmũ bonũ uinũ
ponit. qͥa homines qui ea q̃ ad humũ
ꝑtinent amant. in p̃senti qͥrt̃ delecta¬
bilia. Dem̃ id qd̾ det̾ius est. quia in
fut᷑o recipiunt amara. Os unũ bonũ
seruat. qͥa parua st̃ bona q̃ nobis tͥbuit
intpr̃e. ad comꝑationẽ futuroꝵ q̃ nob̃¬

Expanded text:
nostros a culpa transacta perfecte lavamus. Tanostros a culpa transacta perfecte lavamus. Tali aqua purificantur Judaei, id est veri confessores Christi, qui non tantum confitentur eum voce oris, sed et opere manuum in veritate cordis. Capiunt autem hydriae metretas bitatione et consensu; ternas vero, qnando fletibus purgamus non solum delectationem pravam et consensum, verum etiam malum opus. Aqua denique convertitur in vinum, quia fletum culpae sequitur jucunditas gratiae. Omnis homo primum bonum vinum ponit, quia homines, qui ea quae ad humum pertinent amant, in praesenti quaerunt delectabilia; deinde id, quod deterius est, quia in futuro recipient amara. Deus vinum bonum servat, quia pauca sunt bona, quae nobis tribuit in tempore ad compa
Abbreviated transcription (Latin):
castum. de ebrio sobrium. de auarolar¬
gum. de ꝓdigo temꝑatũ. de furibũdo
mansuetũ. de suꝑbo humilem. de ira¬
cundo mitem. de ꝑsecutore patientẽ.
aquã conu̾tit inuinum qñ aufert cul¬
pã. confert grãm. ꝑaquam sigc̃ant᷑
aqua fluit & decurrit in mare. sic il¬
li ꝑ corruptionẽ uicioꝵ fluunt & de¬
currunt in amarituidinẽ et̾nam. Bo¬
ni uͦ quẽadmodũ uinũ iutͥnsecus ca¬
lent ꝑ grãm. ⁊ foris alios potant ⁊ ca¬
lefaciunt. ⁊ inebriant ꝑ doctͥnam.
Sunt autẽ ñ nulli mali tante pͣuita¬
tis ut ñ tm̃ sint frigidi sic̃ aqua ꝑ ma¬
cordis duriciam. qui tarde a sua ꝑũ¬
sitate dissoluuntur. ut in iuni iocũ¬
ditatẽ cõmutent᷑. Nichil tñ difficile
um soluitur duricia. ⁊ ad eius nutũ
corponisnri. cum uno simplici sensu¬
anime. S & ydrie dicunt᷑ lapidee. qͥa
sensus nrĩ añ grãm obdurati sc̃ ꝑ cul¬
pami. Istas ydrias aqua implemꝰ. qñ
fletib uere compunctionis õs sensus

Expanded text:
castum, de ebrio sobrium, de avaro largum, de prodigo temperatum, de furibundo mansuetum, de superbo humilem, de iracundo mitem, de persecutore patientem. Aquam convertit in vinum, quando aufert culpam, et confert gratiam. Per aquam significantur aqua fluit et decurrit in mare, sic illi per corruptionem vitiorum fluunt et decurrunt in amaritudinem aeternam. Boni vero, quemadmodum vinum, intrinsecus calent per gratiam, et foris alios potant, et calefaciunt, et inebriant per doctrinam. Sunt autem nonnulli adeo malignitate pravitatis, ut non tantum sint frigidi sicut aqua per macordis duritiam. Qui tarde a sua perversitate dissolvuntur, ut in vini jucunditatem commutentur. Nihil tamen difficile um dissolvitur duritia, et ad ejus nutum corporis sensus, cum uno simplici sensuanimae. Sed et hydriae dicuntur lapideae, quia sensus nostri ante gratiam obdurati sunt per culpam. Istas sex hydrias aqua implemus, quando fletu nostrae compunctionis omnes sensus
Abbreviated transcription (Latin):
onis. Galilea int̾pretat᷑ cnͣsmigͣtio facta.
&e designat scãm eccłiam. uł in deser¬
to uite sp̃ualis conu̾sationẽ honestam.
In scã nãꝙ ecclia siue in spũahis uite
conũsatione honesta. postponentes
tͣnsitoria tͣnsmigͣmꝰ ad et̾na. In chana
autẽ galilec fiunt nuptie. qñ intͣ sc̃am
eccłiam. siue conu̾sationẽ bonã. ꝑfer

Expanded text:
pretatur transmigratio facta, et designat Ecclesiam, vel in deserto vitae spiritualis conversationem honestam. In sancta namque Ecclesia, sive in spiritualis vitae conversatione honesta, postponentes transitoria, transmigrabimus ad aeterna. In Cana autem Galilaeae fiunt nuptiae, quando intra sanctam Ecclesiam sive co
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ trans latum ẽ. karolo magnosilio
pipini pͥmo imꝑatore facto. In constan¬
tinopoli uͦ regnum grecoꝵ ꝑmansit. &
post hyrenem nicephorus imꝑiũ ar¬
ripuit. Post constantinũ magnum se¬
des quidem imꝑn apd̾ constantino ꝑo¬
lim erat. ꝓ eo quod ipse piissimꝰ & xp̃i¬
anissimꝰ imꝑator pͥuilegium roma¬
ꝙ uicem tenentib in ꝑpetuum relin¬
quens. apud eandem sibi urbem sedẽ
imꝑialem statuerat. dignitate tam̃ ro¬
mani imꝑatores appellati sunt aisqꝙ
ad illud tempꝰ quo romanũ imꝑium
ad reges francoꝵ translatũ ẽ. Postea eñ
his qui apud constantinopolim imꝑa¬
bant solo imꝑii nomine retento. gre¬
coꝵ potius imꝑatores appellatisunti Ex¬
inde autem series tempoꝵ ꝑ regesfran¬
coꝵ supputatur. Uerũ pͥusqͣm imꝑium
karoli magni describamꝰ. panca de o¬
rigine & regno francoꝵ ꝑstringere
libet: ne tante gentis pͥmordia uel
gesta penitꝰ silentio iudeam̃ transire¬

Expanded text:
corum translatum est, Carolo Magno filio corum translatum est, Carolo Magno filio Pippini primo imperatore facto. In Constantinopoli vero regnum Graecorum permansit, et post Irenem Nicephorus imperium arripuit. Post Constantinum Magnum sedes quidem imperii apud Constantinopolim erat, pro eo quod ipse piissimus et christianissimus imperator privilegium Romam, ejusque vicem tenentibus in perpetuum relinquens apud eamdem sibi urbem sedem imperialem statuerat; dignitate tamen Romani imperatores appellati sunt usque ad illud tempus quo Romanum imperium ad reges Francorum translatum est. Postea enim ii qui apud Constantinopolim imperabant, solo imperii nomine retento Graecorum potius imperatores appellati sunt. Exinde autem series temporum per reges Francorum supputatur. Verum priusquam imperium Caroli Magni describamus, pauca de origine et regno Francorum perstringere libet, ne tantae gentis primordia vel gesta penitus silentio videamur transire
Abbreviated transcription (Latin):
uit cumasfiluentia copiosa in palatio
eleutherii qd̾ ipsa edificauerat. & in qͦ
pecunias multas absconderat. Postino¬
dum uͦ mouit ex̾citum suũ aduersus
burgares. sed uictus ab eis rediit ad ur¬
bem multis amissis. Qua de re quidã
pͥncipum contra eum indignati. nice¬
foꝵ filium aui sui constantini parabãt
imꝑatorem facere. Quod ut comperit
constantinus. eundem statim nicepho
uauit. Alexium quoq patricium ar¬
menioꝵ luminib orbauit. Sed et uxo¬
rem suam nomine mariam monachã
fieri coegit. & theodothem cubiculariã
suam coronauit augustam. Interea uͦ
hyrene munerib &e possessionib sibi
cepit conciliare duces & pͥncipes reg¬
ni. ita ut a suis domesticis augustus
scd̃o comp̃henderetur. Consiliarii nãq
matris eius eum oculis pͥuauert̃. tam
nequiter ut statim eruciatum mors
sequeretur: sicq scd̾o imꝑauit hyre¬
ne uno ferme qͥnquenmo. Sub hoc tẽ¬
pore imꝑium romanũ ad reges fran¬

Expanded text:
vit cum affluentia copiosa in palatio vit cum affluentia copiosa in palatio Eleutherii, quod ipsa aedificaverat, et in quo pecunias multas absconderat. Postmodum vero movit exercitum suum adversus Bulgares; sed victus ab eis rediit ad urbem multis amissis. Qua de re quidam principum contra eum indignati, Nicephorum filium proavi sui Constantini parabant imperatorem facere. Quod ut comperit Constantinus, eumdem statim Nicephorvavit. Alexium quoque, patricium Armeniorum, luminibus orbavit. Sed et uxorem suam, nomine Mariam, monacham fieri coegit, et Theodoram cubiculariam suam coronavit Augustam. Interea vere Irene muneribus et possessionibus coepit sibi consiliare duces, et principes regni, ita ut a suis domesticis Augustus secundo comprehenderetur. Consiliarii namque matris ejus cum oculis privaverunt tam nequiter ut statim cruciatum mors sequeretur. Sicque secundo imperavit Irene, uno fere quinquennio. Sub hoc tempore imperium Romanum ad reges Fran
Abbreviated transcription (Latin):
horribilem infirmitatẽ incurrit. qua
et defunctꝰ ẽ. ñ minus qͣm diocletianꝰ
sanguine martyrum plenꝰ. Cui succes
ꝑauit annis quinq Cui successit constan¬
matre sua hyrene roma rene.xxaui.¬
mun sortitꝰ imꝑium. anno in carnatio
Hic facta pace cum arabib ꝑ staurautiũ
patͥcium desclauis triumphauit. Hac p̃¬
terea tempestate ditexit hyrene sacella¬
riũ suum. ad karolum regem francoꝵ.
qd̃ filiam suam nuptam traderet im¬
ꝑatori constantino filiosuo. sed hoc post¬
modũ irritũ fecit. Nam anno impiicon¬
stantini & hyrene decimo. excitauit
diabolus liuorem discordie int̾ ipsam
hyrenem & filiũ eiꝰ imꝑatorem & sepsit
eum custodia. imꝑauit ꝙ annis quinꝙ
Quib expletis armenioꝵ fretꝰ aurilio.
filius eius rursus recepit imꝑrũ. Quod
ubi resumpsit. mox staurautiũ patriciũ
ce heticiũ ꝓthospatariũ matris suea¬
micos. omnesq sunus spadones es domeᷤ¬
ticos in exilum misit. Ipsanitam̃ loca¬

Expanded text:
horribilem infirmitatem incurrit, qua et defunctus est, non minus quam Diocletianus sanguine martyrum plenus. Cui successperavit annos quinque. Cui successit Constanmatre sua Hyrene Romanum sortitus imperium, anno incarnatioHic facta pace cum Arabibus per Stauratium patritium de Sclavis triumphavit. Hac praeterea tempestate direxit Irene sacellarium suum ad Carolum regem Francorum, ut filiam suam nuptam traderet imperatori Constantino filio suo, sed hoc postmodum irritum fecit. Nam anno imperii Constantini et Irenes decimo excitavit diabolus livorem discordiae inter ipsam Irenem et filium ejus imperatorem, et sepsit eum custodia, imperavitque annis quinque. Quibus expletis, Armeniorum fretus auxilio filius ejus rursus recepit imperium. Quod ubi resumpsit, mox Stauratium patricium, et Heticium protospatarium matris suae amicos, omnesque simul spadones ejus domesticos in exsilium misit. Ipsam tamen loca
Abbreviated transcription (Latin):
Incipit liber .x. de origine francoꝵ.
ranci origine troiã¬
ni. post euersionem
troie. pͥamo qͦndam
duce inde egressi in¬
xta traciam suꝑ ri¬
pas danubii consede¬
derunt edificantes ꝙ ibi ciuitatem
uocauerunt eai sicambriam tuan¬
seruutq ibidem usq ad tempora
ualentiniam imꝑatoris a quo st̃ in¬
de expulsi ꝓ eo quod tributa roma¬
nis iuxta morem cet̾arum gentiũ
soluere recusarent. Egressi inde mar¬
comiro sunnone. & genebaudo du¬
cib uenerunt & habitauer̃t circa
ripam reni in confinio germanie
et alemannie. Quos cum ualentin¬
anus multis postmodum p̃lus. at¬
temptasset nec uincere potuisset.
ꝓprio eos nomine francos quasi fe¬
rancos. id est feroces appellauit.
Ab illo tp̃re intantum uirtꝰ franco¬
rum excreuit: ut totam tandem
germaniam & galliam usq ad iu¬
ga pirenei & ultra subuigarent.
Alii francos a quodam francione
appellatos uolunt. Dicunt nãq¬
quod post excidium troie multitu¬
do magna inde fugiens. ac deinde

Expanded text:
CAP. I. De origine Francorum. ab origine Trojani, post eversionem Trojae, Priamo quodam duce inde regressi juxta Thraciam super Danubii ripas consederunt, aedificantesque ibi civitatem vocaverunt eam Sicambriam, manseruntque ibidem usque ad tempora Valentiniani imperatoris, a quo sunt inde expulsi, eo quod tributa Romanis juxta morem caeterarum gentium solvere recusarent. Egressi inde Marcomiro, Sunnone, et Gennebaldo ducibus venerunt et habitaverunt circa ripam Rheni in confinio Germaniae et Alemaniae. Quos cum Valentinianus multis postmodum praeliis attentasset, nec vincere potuisset, proprio eos nomine Francos quasi furnicos, id est feroces appellavit. Ab illo tempore in tantum virtus Francorum excrevit, ut totam tandem Germaniam et Galliam usque ad juga Pyrenaei et ultra subjugarent. Alii Francos a quodam Francione appellatos volunt. Dicunt namqquod post excidium Troye multitudo magna indefugiens ac deinde
Abbreviated transcription (Latin):
beronice. appollonia. ptolomais. adru¬
metum. In italia. Roma. alba. capua.
beneuentũ. sepontus. neapolis tibun
na. mantua.cremona. In ualeria.
aquileia. In calabria: tarentum. Iste
sunt ciuitates eisalpine. colonia.
herbipolis. argentina. basileia. tre¬
rochomagꝰ. remis. arelas. uienna. ta¬
rentasia. ebredunũ. bituris turoniᷤ
burdela. tolosa. narbona. In hispan¬
a: st̃ pampilona. osca. barcinona. tar¬
racona. tortosa. cartago. hippus. me¬
gala. cesarea. leptis. bissantiũ. chphe¬
a.Quodecim alexandrie. Alexandria
bucefala. Alexandria. montuosa.Ale¬
xandria apud porum. Alexandria
in scitia. Alexandria apd̃ babylonem.
Alexandria in egypto. Alexandria a¬
pud massagetas. Alexandria apud or¬
galas. Alexandria apud grancũ. Ale¬
xandria apud troadem. Alexandri¬
a iuxta tygrim. Alexandria apud
sanctum. His gͥ de situ t̾rarum bre¬
uit̾ expeditis: ad seq̃ntia transeamꝰ.¬

Expanded text:
Beronice, Appollonia, Ptolemais, AdriBeronice, Appollonia, Ptolemais, Adrimetum. In Italia Roma, Alba, Capua, Beneventum, Sipontus, Neapolis, Tiburna, Mantua, Cremona. In Valeria Aquileia. In Calabria Tarentum. Istae sunt civitates transalpinae. Colonia, Herbipolis, Argentina, Basilea TreRothomagus, Remi, Arelas, Vienna, Parentasia, Ebredunum, Bituri, Turoni, Burdegala, Tolosa, Narbona. In Hispania sunt Pampilonia, Osca, Barzinona, Tarracona, Tortosa, Carthago, Hippus, Megala, Caesarea, Leptis, Bysantium, Cliphea. Duodecim Alexandriae: Alexandria bucephala, Alexandria montuosa, Alexandria apud Porum, Alexandria in Scythia, Alexandria apud Babylonem, Alexandria in Aegypto, Alexandria apud Massagetas, Alexandria apud Orgalas, Alexandria apud Granicum, Alexandria apud Troadam, Alexandria juxta Tigrim, Alexandria apud Xanthum, His igitur de situ terrarum breviter expeditis, ad sequentia transeam
Abbreviated transcription (Latin):
occidente ad orientem: sunt gades. ba¬
leares. stricades. sardinia. corsica. scici¬
lia. cephalina. In mari magno sc̃. ei¬
clades. rodos. tenedos. carpados. cithe¬
ra: deinde cyprus. sydon. creta. In
Media in media. ꝑsipolis ⁊ susis in ꝑside:
hictesiphon in parchia. In mesopota¬
mia: carra. edesse. calanne. Hec ẽ sele¬
ucia. philadelphia. In scitia. hortogor¬
ra. samarcam. aritpi. alexandria. sci¬
topolis. uicus saphiri. Insyria: anti¬
ochia. damascus. seleucia. In phenicia:
tyrus ce sydon. In cilicia: tharsus. In
asia minori: nichomedia. nicea. cal¬
cidonia. sardis. ilium. ephesus. ꝑga¬
mus. tyatire. In samaria. bethauen.
samaria. cesarea. In galilea: nara¬
reth. cororai. bethsaida. tyberias.
cana. capharnaum. naim. In iudea:
iherłm. bethleem. iericho. & ebron.
Intracia: constantinopolis. panisuᷤ.
nichopolis. In macedonia: philippiᷤ.¬
sestos. In egypto: thebe. capnes. mem¬
phis. eliopolis. pelusium. alexandria.
In libia: cyrensis. cyrene. parthemiũ.

Expanded text:
occidente in orientem, sunt Gades, Baleares, Storchades, Sardinia, Corsica, Sicilia, Cephalonia. In mari Magno sunt Cyclades, Rhodos, Tenedos, Carpathos, Cythera, deinde Cyprus, Sidon, Creta. In Media in Media, Persepolis et Susa in Perside, Ctesiphon in Parthia, in Mesopotamia Carra, Edesse, Calamiae. Haec est Seleucia, Philadelphia. In Scythia Hortogoria, Samarcam, Aripti, Alexandria, Scythopolis, vicus Saphiri. In Syria Antiochia, Damascus, Seleucia. In Phoenicia Tyrus, et Sidon. In Cilicia Tarsus. In Asia minori Nicomedia, Nicaea, Chalcedonia, Sardis, Ilium, Ephesus, Pergamus Tijatire. In Samaria Bethaniae, Samaria, Caesaria. In Galilaea Nazareth, Chorozaim, Bethsaida, Tiberias, Cana, Capharnaum, Naim. In Judaea Jerusalem, Bethlehem, Jerichus et Hebron. In Thracia, Constantinopolis, Panisus, Nicopolis. In Macedonia Philippi. In Aegypto Thebe, Taphnes, Memphis, Heliopolis, Pelusium, Alexandria. In Libya Cyrenensi, Cyrene, Parthemium,
Abbreviated transcription (Latin):
scriptores scłarium litt̾arum inͥ¬
cer disciplinas mathematice ideo pͥmã
ẽẽ uoluert̃: quia ipsa ut sit. nulla alia
indiget disciplina. Musica autem&
geometria ⁊ astronomia que secunt᷑.
ut sint atq subsistant istius indigent
auxilio. Pruna gͦ ẽ arithinetica. quia
in ꝓportione. spacio. motu. numerus
portio aut spacium aut motꝰ mnesse
cernit᷑. Unde arithinetica et unade
qͣtuor. & aliarũ trium instrum̃tum

Expanded text:
scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicae ideo primam esse voluerunt, quia ipsa ut sit nulla alia indiget disciplina. Musica autem, et geometria, et astronomia quae sequuntur, ut sint atque subsistant, istius indigent auxilio. Prima ergo est arithmetica, quia in proportione, spatio et motu numerus proportio, aut spatium, aut motus inesse cernitur. Unde arithmetica et una de quatuor, et aliarum trium instrumentum
Abbreviated transcription (Latin):
quũ. heuqͣm multi lugent caros suoᷤ.
qui neqͣqͣm lugent semet ipsos. Qm
multilugent damna corporalia. qͥ¬
lugere contemnunt damna sp̃ualia. Qͣ¬
do aliquis infirmat᷑ aut moritur. lugẽt
amici. Qndo autẽ peccat damnabiliter.
qñ fornicat᷑. qñ dicit fr̃i fatue. qñ uidet
mulierem ad concupiscendũ eã. nemo
luget. O sanitas insana. o uisio ceca. o
uł etiam de ipsis rident: de istis inꝗͣ¬

Expanded text:
nquum. Heu! quam multi lugent charos suos, nquum. Heu! quam multi lugent charos suos, qui nequaquam lugent semetipsos! Quam multi lugent damna corporalia, qulugere contemnunt damna spiritualia? Quando aliquis infirmatur aut moritur, lugent amici. Quando autem peccat damnabiliter, quando fornicatur, quando dicit fratri fatue, quando videt mulierem ad concupiscendum eam, nemo luget. O sanitas insana! o visio caeca! o n lugent, vel etiam de ipsis rident. De istis, in
Abbreviated transcription (Latin):
tes st̃ lenes & patientes qui neminẽ le¬
dunt. & imꝑbis cedunt. St̃ autẽ qͥdam
qͥita uolunt ẽẽ mites. ut nichilcurens
de uita aliena. neminem de bono ad¬
moneant. neminẽ de malo corripian.
S talis lenitas ñ ẽ multum laudanda. qi
patit᷑ defectum. uͥ deberet ex̾cere uir¬
tutis effectum. Tales gͥ debent eẽ mite
ut nemuinem ledant. mala illata pati¬
enter sustineant. Et ñ solum suã sed
nec alienam negligant uitam. ut sio¬
pꝰ fui̾t & bonis ad meliora exhibear
exhortationẽ. ⁊ malis de malo correp¬
tionẽ. Est enim modus in rebȩ qr sicut
homo ñ debet eẽ nimie asꝑitatis. sic
nec debet ẽẽ numie lenitatis: ut int̾
dext̾am & sinistram. ꝑ discretã man¬
suetudinẽ ad beatitudinis ꝑueniat t̾¬
ram. Beati qui lugẽt. qmipsi ⁊sola¬
buntur. Luctꝰ solet eẽ ꝑ amissione ca¬
roꝵ. sic̃ qñ aliqͥs amitcit caros suos. pa¬
trem matrem. filium. aut aliquẽ ꝓpmi¬

Expanded text:
tes sunt lenes et patientes, qui neminem laetes sunt lenes et patientes, qui neminem laedunt, et improbis cedunt. Sunt autem quidam, qui ita volunt esse mites, ut nihil curent de vita aliena, neminem de bono admoneant, neminem de malo corripiant. Sed talis lenitas non est multum laudanda, quia patitur defectum, ubi deberet exercere virtutis effectum. Tales igitur debent esse mites, ut neminem laedant, mala illata patienter sustineant, et non solum suam, sed nec alienam negligant vitam, ut, si opus fuerit, et bonis ad meliora exhibeant exhortationem, et malis de malo correptionem. Est etenim modus in rebus, quia sicut homo non debet esse nimiae asperitatis, sic nec debet esse nimiae lenitatis, ut inter dexteram et sinistram per discretam mansuetudinem ad beatitudinis perveniat terram. Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Luctus solet esse pro amissione charorum, sicut quando aliquis amittit charos suos, patrem, matrem, filium, aut aliquem propi
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit in montẽ. ⁊ c̃. Qd̃ dñs
occonarium ꝑ quẽ ad octo beatitudi¬
nes ꝑuenitur. discipulos docturus in
montem ascendit. hoc nobis insinuat.
qd̃ qui sacre doctͥne u̾bum dispensat.
ñ in ualle pͣmoꝑis. ñ incampo effre¬
nate dissolutionis consistere debeat.
s montem spũalis conu̾sationis ꝑ ex¬
excitia uirtutum. ⁊ exhibitionẽ bo
noꝵ oꝑum ascendat. sic̃ & scͥptũ est.
Suꝑ montẽ excelsum ascende tu qui
eugłizas syon. Ascensio gͦ in montem.
sublimem designat ꝯu̾sationẽ. sessio
dnĩ. auctoritatẽ magist̾u. Aꝑtio oris.
effeccum p̃dicationis. Beati pauꝑes¬
de spũ nichilhabentes. alii spũ pauꝑe
nicħ habentes. nimis pusillanimes. sp̃r
pauꝑes. humiles. Suꝑbientes faciunt
ñ facienda ꝑelationẽ. pusillammes
& facienda faciunt ꝑ humilitatẽ. Pau¬
ꝑtas itaq spc. nichil hñs defectionis.
inchil suꝑfluitatis. ꝑuiam regiam duc̃
ad beatitudinẽ suꝑnam. Beati mites Mi¬

Expanded text:
ascendit in montem, etc. . Quod Dominus octonarium, per quam ad octo beatitudines pervenitur, discipulos docturus in montem ascendit, hoc nobis insinuat, quod qui sacrae doctrinae verbum dispensat, non in valle pravi operis, non in campo effrenatae dissolutionis consistere debeat, sed montem spiritualis conversationis per exercitia virtutum, et exhibonorum ascendat. Sicut etiam scriptum est: Super montem excelsum ascende, tu qui evangelizas Sion . Ascensio ergo in montem, sublimem designat conversationem, sessio Domini auctoritatem magisterii, apertio oris effectum praedicationis. Beati paupede spiritu nihil habentes, alii spiritu paunihil habentes, nimis pusillanimes. Spiritu pauperes humiles. Superbientes faciunt non facienda per elationem, pusillanimes  facienda faciunt per humilitatem. Paupertas itaque spiritus nihil habens defectionis, nihil superfluitatis per viam regiam ducit ad beatitudinem supernam. Beati mites. Mi
Abbreviated transcription (Latin):
etudinem siuie lenitatẽ ad t̾ram uniẽ¬
tium. ꝑ luctũ ad ueram ꝯsolationem.
ꝑ iusticie sicim ⁊ esuriem. ad suꝑne
iocunditatis satietatem. ꝑ miscd̃iam
ꝑ pacem ad dĩ filiationẽ. ꝑ p̃sentẽ ꝑse¬
cutionẽ ad et̾nam celestis regni tnquil¬
litatem & requiem. Beati namq pau

Expanded text:
etudinem sive lenitatem ad terram vivenetudinem sive lenitatem ad terram viventium, per luctum ad veram consolationem, per justitiae sitim et esuriem ad supernae jucunditatis satietatem, per misericordiam per pacem ad Dei filiationem, per praesentem persecutionem ad aeternam coelestis regni tranquillitatem et requiem. Beati namque pau
Abbreviated transcription (Latin):
ati qui ꝑsecutionẽ patiunt᷑ ꝓpter iusti¬
ciam qm̃ ipsoꝵ ẽ regnũ celoꝵ. Multi
patuintur ꝑsecutionẽ. s alii patiunt᷑¬
ꝓpter culpam. alii patiunt᷑ ꝓpt̾ iusticiã.
ꝓpter culpam patiunt᷑ mali. ꝓpt̾ ius¬
ticiam patiunt᷑ boni. Latro suspendit᷑
ꝓpt̾ culpam. iustus ñ potest suspendi
nisi ꝓpt̾ iusticiam & innocentiã. Sed
dicit aliquis. Nemo potest modo ꝑ ꝑ
secutionẽ attingere ad beatudinem.
qr nc̃ in pace consistunt omma ⁊ scã
eccłia fere de nulla parte patitur adu̾¬
quit᷑ caim abel. ysmael ysaac. esau ia¬
cob .i. impius iustum. ⁊ si quis ꝑsecuti¬
onem ñ patitur ab extraneis. patitur
tñ a falsis fr̃ib. Om̃s enim qui pie uo.¬
lunt in xp̃o iuuere ꝑsecutionẽ pati¬
untur. Quia gͥ ñ cessant ꝑsecutioẽs.
patientia nobis necessaria ẽ. ut repor¬
cemꝰ repmissiones. Ue autem his qͥ
ꝑdunt patientiam. qr ꝑdunt & pati¬
entie coronam. Non gͦ murmuremꝰ
siin paucis uexem᷑. qr in multis bñ

Expanded text:
atiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum. Multi patiuntur persecutionem, sed alii propter culpam, alii propter justitiam; propter culpam patiuntur mali, propter justitiam boni. Latro suspenditur propter culpam; justus non potest suspendi, nisi propter justitiam et innocentiam. Sed dicet aliquis: nemo potest modo propter persecutionem attingere ad beatitudinem, quia nunc in pace consistunt omnia, et sancta Ecclesia fere de nulla parte patitur adverquitur Cain Abel, Ismael Isaac, Esau Jacob, id est impius justum; et si quis persecutionem non patitur ab extraneis, patitur tamen a falsis fratribus. Omnes enim, qui pie volunt in Christo vivere, persecutionem patiuntur . Quia igitur non cessant persecutiones, patientia nobis necessaria est, ut reportemus repromissiones . Vae autem iis qui perdunt patientiam, quia perdunt et patientiae coronam. Non ergo murmuremus si in paucis vexemur, quia in multis bene
Abbreviated transcription (Latin):
dine uicioꝵ bella suꝑaridebeant. luce
fidelium a meditatione sacre lectioniᷤ
fiduciam sumant. uł alios forte qͥ le¬
gere nesciunt. ad resistendũ uiciisex¬
hortando. aut corripiendo accendari.
Tollt̃ fabros armoꝵ. cũ eos qui sacra
eloquia norunt in tm̃ scełib obruunt.
ut dicere bona que didicãnt ꝓrsus eru¬
bescant. Transfert̃ omnẽ arcifice & clu¬
multi pharia uirtutũ oꝑatione plu¬
rib ꝓderant. & ciuitatẽ dei contra cor
to defleccunt. atq ingeniũ qd̾ ad mu
nim̃ scẽ eccłie impendere debuerant.
ad uoluntatẽ potiꝰ regis uicioꝵ dispẽ¬
sare compellunt. Quod si clusores ñ
hostioꝵ siue muroꝵ. s auri gẽmaꝵq
intelligimꝰ. ad eundem expositio fi¬
nem respicit. Dictũ qͥppe ẽ de sapĩa.
quia aurũ & multitudo gẽmaꝵ ei ñ
ualeat comparari. atq ideo clusores
tis industriam sue artis impendunt.
Ac si forte errauert̃. quid nͥ a rege cal¬

Expanded text:
 vitiorum superari debeant, luce fidelium a meditatione sacrae lectionisfiduciam sumant, vel alios forte qui legere nesciunt, ad resistendum vitiis exhortando aut corripiendo accedant. Tollunt fabros armorum, cum eos qui sacra eloquia norunt, in tantum sceleribus obruunt, ut dicere bona quae didicerant, prorsus erubescant. Transferunt omnem artificem et inclumultifaria virtutum operatione pluribus prodesse, et civitatem Dei contra corrto deflectunt, atque ingenium quod tunimen sanctae Ecclesiae impendere debuerant, ad voluntatem potius regis vitiorum dispensare compellunt. Quod si inclusores non ostiorum sive murorum, sed auri gemmarumque intelligimus, ad eumdem expositio finem tendit. Dictum quippe est de sapientia, quod aurum, et multitudo gemmarum non valet ei comparari . Atque ideo inclusores tis, industriam suae artis impendunt. At si forte erraverint, qui nisi a rege Chal