comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
euangłm uiuit: et ꝑ omnia
obtemperat sacerdoti. Aliqnͣ¬
tienim cum sint minus sub¬
diti. moleste ferunt cum a se¬
niorib arguunt᷑: et dicunt.
Grauit̃ irascitur ep̃c: pacienti¬
or eẽ. deberet. Audi eigo optime
clerice. Sacerdotem exigis ad¬
pacientiam: et te non exigis¬
ad disciplinam: Nescis quia
michi salutis causa argu̾e
aliquando ꝑ missum ẽ. tibi

Expanded text:
Evangelium vivit, et per omnia Evangelium vivit, et per omnia obtemperat sacerdoti; aliquanti enim cum sint minus subditi, moleste ferunt, cum a senioribus arguuntur. Dicunt: Graviter irascitur episcopus, patientior esse deberet. Audi ergo, optime clerice: Sacerdotis exigis patientiam, et tui non exigis disciplinam? Nescis quia mihi salutis causa arguere aliquando permissum est, tibi
Abbreviated transcription (Latin):
nec sanguinis: Nec enim ha¬
bere potest hereditatis consor¬
tium qui non habet origuus
priuilegium. Cur inquam
queritur tale contub̾nium:
de quo natiñ filii sut matri¬
monii. sed testes sint ad ulte¬
rii : Cur huꝰ modi suscipunt᷑
adulterini: qui patri pudori.
sint non honori : Dicit scrip
si talib morib predita ẽ. ut
mereatur consortium. merea
ulter sis potius quam maritꝰ.
Sed ⁊ ille iter facit domino xͥa¬
nus. qui professionis sue exhi¬
bet ei fidele seruitium: et casti¬
tatem quam ꝓmisit. custodit
tam mente quam corpore. St̃
enim pleriq qui singularem
uitam ꝓponentes. sengłi es ñ
possunt sed querunt sibi cõ¬
tubnia atq utinam fr̃m. In¬
chum. cui cum fr̃e non conue¬
nit. ⁊ libentiuis ei conuenit cũ
sorore: qui non sequitur seni¬
orem utilia commonentẽ: et
sequitur ad olescentulam in¬
congrua chachunantẽ. Cuiꝰ
⁊ si sincerum corpꝰ sit: anima
ricus iter dño facit. qui scd̃m

Expanded text:
nec sanguinis? Nec enim hanec sanguinis? Nec enim habere potest hereditatis consortium qui non habet originis privilegium. Cur, inquam, quaeritur tale contubernium, de quo nati non filii sint matrimonii, sed testes sint adulterii? Cur autem hujusmodi suscipiuntur adulterini, qui patri pudori sint, non honori? Dicit scsi talibus moribus praedita est, ut mereatur consortium, mereatulter sis potius, quam maritus. 10. Sed et ille iter facit Domino christianus, qui professionis suae exhibet ei fidele servitium, et castitatem quam promisit, custodit tam mente, quam corpore. Sunt enim plerique qui singularem vitam proponentes, singuli esse non possunt, sed quaerunt sibi contubernia, atque utinam fratrum. Inchum, cui cum fratre non convenit, et libentius ei convenit cum sorore: qui non sequitur seniorem utilia commonentem, et sequitur adolescentulam incongrua cachinnantem; ejus etsi sincerum corpus sit, anima ricus iter Domino facit, qui secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tiq uidei diuina non sapiunt:
ex quo sine capite eẽ ceperunt.
Iter igitur facit domino. qui
int̾ ceceras continentie uirtu¬
tes. matrimonii limitẽ non
excedit: nec coniugii presceip¬
tum terminũ. ad ulterina ꝑ¬
mixcione commauilat. Sinit
enim non nulli. qui cum le¬
gib uxores duxerint contͣ
diuinitatis legem sibi sotiãt
concubinas: non intelligentes
quod contrahendo matrimonia
ꝓpriis se uinculis constrinxert
Qui enim legib ducit uxorẽ.
ꝓfitetur se contra legem nõ
eẽ. facturum. Reum ergo ip̃e
se statuit: qui ad hibendo sibi
ad ulteram. ius pollicitationĩ
excedit. Sed dicit aliquis.
uxorem non habeo: ideo ancis¬
lam mͥ sociaui. Audi quid di¬
cat scriptura. ad abraham. Sice
anullam ⁊ filium eius: non
enim heres erit filius ancil¬
le. cum filio libere. Si igit᷑¬
ancille filius heres non est.
ergo nec filius ẽ. Cur autem
queritur tale coniugium:
de quo susceptus filius. nec
successionis possit cẽ. heres

Expanded text:
tique Judaei divina non sapiunt, tique Judaei divina non sapiunt, ex quo sine capite esse coeperunt. 8. Iter igitur facit Domino, qui inter caeteras continentiae virtutes matrimonii limitem non excedit, nec conjugii praescriptum terminum adulterina permixtione commaculat. Sunt enim nonnulli qui cum legibus uxores duxerint, contra Divinitatis legem sibi sociant concubinas, non intelligentes quod contrahendo matrimonia, propriis se vinculis constrinxerunt: qui enim legibus duxit uxorem, profitetur se contra legem non esse facturum. Reum ergo ipse se statuit, qui adhibendo sibi adulteram, jus pollicitationis excedit. 9. Sed dicit aliquis: Uxorem non habeo, et ideo mihi ancillulam sociavi. Audi quid dicat Scriptura ad Abraham: Ejice ancillam, et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio liberae . Si igitancillae filius heres non est, ergo nec filius est. Cur autem quaeritur tale conjugium, de quo susceptus filius nec successionis possit heres esse
Abbreviated transcription (Latin):
nem nram. que ante aduen¬
tum xp̃i dominabatur adiu¬
cia. post aduentum eius restͥc¬
ta sit ad iurtutem: et que
ante luxuriando dilatabat᷑
in pinguidine. nunc absti¬
nendo attenuetur inpelle:
Exitum uero eius quam bea¬
tum legimus: scilicet quod
saltria regis filia post illam nu¬
micam uoluptatem caput eiꝰ
pecierit. Quid mirũ si saltria
occidit ꝓpħam: Scimus quia lix¬
uria semꝑ est inimica iusticie:
et quod iniquitas sine cessatio¬
ne ꝑ sequitur ueritatem. In
quo fc̃o grande mysterium cõ¬
sy nagoge ẽ. comparanda: que
xpm̃ dum luxuriatur. occidit.
Quod autem ista saltria syna¬
gogga sit: dicit dominus ad ui¬
deos. Cantauimus uob. ⁊ nõ
saltastis. Cui autem a iohãnis
corpore caput ab latum sit: ma¬
nifesta res ẽ. Iohannes sicut scp¬
turis asteuitur: typum legis
gerebat. De domino autem
legimus: quia uiri caput xp̃c
separatur. Remansit enun
illis sine saluatore sex exani¬
mis ⁊ truncata. Namex eo u¬

Expanded text:
nem nostram, quae ante advennem nostram, quae ante adventum Christi dominabatur ad vitia, post adventum ejus restrictam esse ad virtutem; ut quae ante luxuriando dilatabatur in pinguedinem, nunc abstinendo attenuaretur in pellem? 6. Exitum vero ejus quam beatum legimus, scilicet quod psaltria regis filia post illam mimicam voluptatem caput ejus petierit? Quid mirum si psaltria occidit prophetam ? Scimus quia luxuria semper est inimica justitiae, et iniquitas sine cessatione persequitur veritatem. In quo facto grande mysterium conSynagogae est comparanda, quae Christum, dum luxuriatur, occidit. Quod autem ista psaltria Synagoga sit, dicit Dominus ad Judaeos: Cantavimus vobis, et non saltastis . 7. Cur autem a Joannis corpore caput ablatum sit, manifesta res est. Joannes, sicut Scripturis astruitur, typum Legis gerebat: de Domino autem legimus, quia viri caput Christus separatur. Remansit enim illis sine Salvatore Lex exanimis et truncata; nam ex eo u
Abbreviated transcription (Latin):
tramitem uite sue composuit.
⁊ dirent. Nam fuit utiq ieui¬
nus humilis. parcus. ⁊ uirgo.
Omnes enim has urtutes eiꝰ
euangłista describens ait. Ip̃e¬
zona pellitia circa lumbos eiꝰ
esca autem eius erat locuste
ior humilitas in ꝓpħa: quamꝯ
temptis mollib indumentis
pillorum asperitate uestiri:
Que deuotior fides: quam pre¬
cuictum zona. paratum ẽẽ. sem¬
ꝑ adomne seruitutis ob seqͥum.
Que p̾clarior abstinentia: quã
sp̾tis uite huiꝰ deliciis. striduł
sui erant: arbitior in ip̃is ꝓ
phiam fuisse. Nam utiq qd̾
prenuntiꝰ xp̃i uestimentum
habebat camelorum aspertca¬
te contextum. quid alud sig¬
nificat᷑. nisi quod ip̃e xp̃c adue¬
mens usurus c̃ẽt indumento
humani corporis. quod erat
pecc̃orum asꝑitate densatum:
et quod uelud immundissime
bestie hoc ẽ. gentilis ppłi cir¬
cundatus exuuiis. de formita¬
tem eius ip̃e gestaret: Zona
uero pellicia quid aliud de mon¬
strat. nisi hanc fragilem car¬

Expanded text:
tramitem viae suae composuit tramitem viae suae composuit et direxit. Nam fuit utique jejunus, humilis, parcus et virgo; omnes enim has virtutes ejus Evangelista describens ait: Ipzonam pelliciam circa lumbos suos esca autem eius erat lucustae jor humilitas in propheta, quam contemptis mollibus indumentis, pilorum asperitate vestiri? Quae devotior fides, quam praecinctum zona paratum esse semper ad omne servitutis obsequium? Quae praeclarior abstinentia, quam spretis vitae hujus deliciis, stridulis sui erant, arbitror in his ipsis prophetiam fuisse. Nam utique cum praenuntius Christi vestimentum habebat camelorum asperitate contextum, quid aliud significat, nisi quod ipse Christus adveniens usurus esset indumentum humani corporis, quod erat peccatorum asperitate densatum: et quod velut immundissimae bestiae, hoc est, gentilis populi circumdatus exuviis, deformitatem ejus ipse gestaret? Zona vero pellicea quid aliud demonstrat, nisi hanc fragilem car
Abbreviated transcription (Latin):
absꝯdita ẽ: ideo uisi st̃ oculis in¬
sipientium mori. S nunquid
quia abscondita ẽ. etiam deo
absconita ẽ. apud quem ab¬
spectu domim: mors sc̃orum eiꝰ
Huic igitur abscondito sacra¬
mento oculos fidei debemus:
ut quod non uidemus credamꝰ :
et maia iniuste ꝑ pessi fortit᷑
causa: ne nob̾ noceat pena.
Nam mala causa nullum pre
tum. Non est igitur in homini
potestate quo exitu hanc uitã
finiat: s est in hominis potesta¬
te quomodo uiuat. ut securus¬
uitam finiat. Neq hoc inpo¬
destate hominis esset. nisi de¬
disset dominus potestatem fi¬
lios dei fieri. Sed quib creden¬
tib in nomine eus. Hecẽ. pri¬
ma martyrum causa: hec est
candida martyrum massa. Si
causacandida et massa can¬
dida. Massa enim dicta ẽ. de
numeri multitudine: candi¬
da de cause fulgore. Tam mł¬
ti. comites. non timuerunt
latrones: s etiam si singuli am¬
bularent muniti eent aduer¬
sus latrocinium: quia ip̃a uia

Expanded text:
abscondita est, ideo visi sunt oculis inabscondita est, ideo visi sunt oculis insipientium mori. Sed numquid quia abscondita est, etiam Deo abscondita est, apud quem spectu Domini mors sanctorum ejus. Huic igitur abscondito sacramento oculos fidei debemus, ut quod non videmus, credamus, et mala injuste perpessi fortitercausa, ne nobis noceat poena. Nam mala causa nullum habet tum. Non est igitur in hominis potestate quo exitu hanc vitam finiat: sed est in hominis potestate quomodo vivat, ut vitam securus finiat. Neque hoc in potestate esset, nisi dedisset Dominus potestatem filios Dei fieri. Sed quibus? Credentibus in nomine ejus . Haec est prima Martyrum causa, haec est Candida Martyrum Massa. Si causa candida, et Massa candida. Massa enim dicta est, de numeri multitudine; Candida, de causae fulgore. Tam multi comites non timuerunt latrones. Sed etiamsi singuli ambularent, muniti essent adversus latrocinium; quia ipsa via
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓpͥum filium ꝓ nob̾ inter¬
reamus ingła. qui cum padre
et spũ scõ uiuit ⁊ regnat deuiz
audiuimus.¬
S
et cantando
respondimus.
p̾ciosa mors
non inconspectu insipientium.
uisi sunt emmoculis insipien¬
tium mori: ⁊ estimata ẽ. mali¬
tia exitus illorum. Malitia in
latino sermone. ñ eam signifi¬
cationẽ habere solet. quam ha¬
habet inea lingua: qua scrip¬
tura locuta ẽ. Malitia enim di
mali sunt hominos. Illa autẽ
lingua malitia dicitur. etiam
malum quod paciuntur homi¬
nes. Malitia ergo isto loco pe¬
na intelligitur. hoc itaq dix̃.
uisi sunt oculis insipientium
mori: et estimata ẽ. pena exitꝰ
illorum: illi aũ sunt ĩ pace. Et
sicoram hominib tormenta
passi sunt. hec ẽ. malitia: spes
eorum inquit. immortalita¬
te plena ẽ. Et in paucis uexa¬
ti: inmultis bene disponent᷑
Nonenim ꝯdigne sunt pallio¬
nos huiꝰ temporis: ad futuram
głiam que reuelabitur inno¬
b. S don reuelet᷑ absꝯdita ẽ. Et qm̃

Expanded text:
ut proprium filium pro nobis interreamus in gloria; qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat Deus audivimus, et cantando respondimus: Pretiosa est mors non in conspectu insipientium. Visi sunt enim oculis insipientium mori, et aestimata est malitia exitus illorum. Malitia in latino sermone non eam significationem habere solet, quam habet in ea lingua qua Scriptura locuta est. Malitia enim in mali sunt homines: illa autem lingua malitia dicitur etiam malum, quod patiuntur homines. Malitia ergo isto loco poena intelligitur. Hoc itaque dixit: Visi sunt oculis insipientium mori, et aestimata est poena exitus illorum: illi autem sunt in pace. Et si coram hominibus tormenta passi sunt, haec est malitia: spes eorum, inquit, immortalitate plena est; et in paucis vexati, in multis bene disponentur . Non enim condignae sunt passiones he revelabitur in nobis . Sed donec reveletur abscondita est. Et quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
homine quod oderit te. qui for¬
de amat te: et ꝑ prauam supi¬
tionem fis inimicissimus ami¬
cissimo. Quid faciat cui non cͤ¬
dis: et corsuum sibi demonst᷑¬
re non ualet: Loquitur tibidi¬
cens: amote. S quia posset tibi
hoc dicere. ⁊mentiens: ea sunt
enim uerba mentientis que
uera dicentis: non credendo ad¬
huc odisti. Ideo securum te fa¬
tus oderis ⁊ amicos. Corda ertpo
nr̃a in hac uita uidere ñ possu¬
mus donec ueniat dominus.
⁊ illuminet abscondita tene¬
brarum. et manifestet cogita¬
tiones cordis: et tunc lauserit
unicuiq adeo. Ergo siquis no
bis modo diceret. cui ꝓculdubio
crederemus: et siꝓpħa diceret.
si deus quomodo uellec. et ꝑquẽ
uellet diceret. uiuite securi. oĩa
uob̾ habundabunt: nemo ue¬
strum morietur. nemo egrota¬
bit. nemo dolebit: abstuli
mortem de genere humano:
nolo quis quam moriatiree si
diceret. quasi securi factrereul¬
taremus. et nichil amplu
requiremus. Sic nobis iudet᷑

Expanded text:
homine quod oderit te, qui forhomine quod oderit te, qui forte amat te; et per pravam suspicionem fis inimicissimus amicissimo. Quid faciat, cui non credis, et cor suum tibi demonstrare non valet? Loquitur tibi dicens, Amo te. Sed quia posset tibi hoc dicere et mentiens ea sunt enim verba mentientis, quae vera dicentis, non credendo adhuc odisti. Ideo securum te fatus oderis et amicos. Corda ergo nostra in hac vita videre non possu donec ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum; et manifestabit cogitationes cordis et tunc laus erit unicuique a deo. ebis modo diceret, cui procul dubio crederemus, si Propheta diceret, si Deus quomodo vellet, et per quem vellet, diceret: Vivite securi, omnia vobis abundabunt, nemo vestrum morietur, nemo aegrotabit, nemo dolebit; abstuli mortem de genere humano, nolo quisquam moriatur, si diceret; quasi securi facti exsultaremus, et nihil amplius requireremus. Sic nobis videtur
Abbreviated transcription (Latin):
falsum iuirare: longe ẽ. apecc̃o
falsum uirandi qui omnino
nonuirat. ꝑropinquat false
uiration: qui uel uerum uirat
Dominus ergo qui ꝓhibuit iu¬
rare supͣ ripam te uoluit ambu¬
lare: ne pes tuus in angusto laba¬
tur. et cadaĩ. S dominus inquit
iurauit. Securus iurat qui m̃¬
tiri nescit. Non te moueat quia
dñs urauit:quia forte non de¬
bet uirare nisi deus. Tu enim
quando uiras quid facis: Testẽ
deum adhibes. Tu illum: ip̃e¬
seiye se ip̃m. S tu homo quia
inmultis falleris: plerumq
ad hibes testem ueritatem ad
tuam falsitatem. Aliquando
⁊ nolens homo urat: cum ue¬
rum putat ẽẽ. quod urat. Nõ
est quidem tantum peccatum:
quantum eius qui scit falsũ
ẽẽ. ⁊ tamen uirat. Quanto me¬
lior. ⁊ apecc̃o isto graui omni¬
no longe fit. qui audit dnm̃¬
dbtulimus uirationem de ore
nr̃o. Ecce uobiscum iuimus.
Qui nos aliquando audiuit
iurantes: Nunquid non con¬
sueueram cotidie uirare: At

Expanded text:
falsum jurare, longe est a peccato falsum jurare, longe est a peccato falsum jurandi qui omnino non jurat: propinquat falsae jurationi, qui vel verum jurat. Dominus ergo, qui prohibuit jurare, supra ripam te noluit ambulare, ne pes tuus in angusto labatur, et cadas. Sed Dominus juravit, inquit. Securus jurat qui mentiri nescit. Non te moveat quia Dominus juravit; quia forte non debet jurare nisi Deus. Tu enim quando juras, quid facis? Testem Deum adhibes. Tu illum, ipse se ipsum. Sed tu homo, quia in multis falleris, plerumque adhibes testem veritatem ad tuam falsitatem. Aliquando et nolens homo perjurat, cum verum putat esse quod jurat. Non est quidem tantum peccatum, quantum ejus qui scit falsum esse, et tamen jurat. Quanto melior, et a peccato isto gravi omnino longe fit, qui audit Dabstulimus jurationem de ore nostro. Ecce vobiscum vivimus: quis nos aliquando audivit jurantes? Numquid non consueveram quotidie jurare? At
Abbreviated transcription (Latin):
do ei usq ad immolationem di¬
lecti filii obediuit abraham.
Locutus est ei angłs de celo.
quia obaudisti uocem meam.
et non peꝑcisti filio tuo dilecto
ꝓpt̾me benedicens benedicam te.
et implebo semen tuum sicut
stellasceli. et sicut arenam ma¬
ris: et benedicentur insemine
tuo omnes gentes. Quod uide¬
tis totum orbem texrarum xp̃i¬
anos implere: exhibet uerax u¬
ratio dei. Itemq inysalmis de
rauit dominus ⁊ non pencte¬
bit eum: tues sacerdos rnecer¬
num scłm ordinẽ melchisedech.
Qui nouerunt scripturas. sci¬
unt quid ꝓtulerit melchise¬
dech sacerdos excelsi. quando
benedixit abraham. Non opor¬
tet ut hoc memoremus: ꝓpt̃ ca¬
thecuminos fideles tamen ag¬
noscunt quemad modum ante
ꝓpħatum sit: quod modo uidemꝰ
impleri. Et unde hoc: Qura iu¬
rauit dominus. Et uirauit do¬
minꝰ: et non penitebit eum. Nõ
quomodo herodem penituit.
os iurare ꝓhibuit. Dico quare.
Non est peccatum uerum iura¬
re. S quia grande peccatum ẽ.

Expanded text:
ndo ei usque ad immolationem dilecti filii obedivit Abraham. Locutus est ei angelus de coelquia obaudisti vocem meam, et non pepercisti filio tuo dilecto propter me, benedicens benedicam te, et implebo semen tuum, sicut stellas coeli, et sicut arenam maris; et benedicentur in semine tuo omnes gentes . Quod videtis totum orbem terrarum Christianos implere, exhibet verax juratio Dei. Itemque in Psalmis de ravit Dominus, et non poenitebit eum: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Qui noverunt Scripturas, sciunt quid protulerit Melchisedech sacerdos Dei excelsi, quando benedixit Abraham . Non oportet ut hoc memoremus, propter catechumenos. Fideles tamen agnoscunt, quemadmodum ante prophetatum sit, quod modo videmus impleri. Et unde hoc? Quia juravit Dominus. Et juravit Dominus, et non poenitebit eum: non quomodo Herodem poenituit os jurare prohibuit? Dico quare. Non est peccatum, verum jurare. Sed quia grande peccatum est
Abbreviated transcription (Latin):
um concipiebat quod aliqnͣdo
dato tempore pareret. Quando
parturiebat peperit filiam: fi¬
liam psaltantẽ. Et rex ille. ile¬
qui scm̃ uirum habebat io¬
hannem. qui eumꝓpt̾ dnm̃
timebat et si ei non obediebat
Dostea quam abilla pecitũ
est capiit iohannis indisco.
constristatus ẽ. S ꝓpt̾ uiratio¬
nem et ꝓpt̾ conrecumbentes. mi¬
sit spiculatorem: ⁊ impleuit quod
iurauit. Admonet nos locusi¬
to tractemus falsa uiratio. ñ
est leue peccatum. Imnio tam
magnum peccatum ẽ. falsum
uirare: ut ꝓpt̾ reatum false uira¬
tionis. dominus ꝓhibuerit
omnẽ uirationem. Ait enim.
eictum ẽ. non ꝑuirabis. Red¬
dos a. utẽ dño iusiurandum
tiuuim. Ego autem dico uobis.

Expanded text:
um concipiebat, quod aliquando um concipiebat, quod aliquando dato tempore pareret. Quando parturiebat, peperit filiam, filiam saltantem. Et rex ille qui sanctum virum habebat Joannem, qui eum propter Dominum timebat, etsi ei non obediebat, posteaquam ab illo petitum est caput Joannis in disco, contristatus est. Sed propter jurationem et propter conrecumbentes, misit spiculatorem, et implevit quod juravit.  de juramento tractemus. Falsa juratio non est leve peccatum: imo tam magnum peccatum est, falsum jurare, ut propter reatum falsae jurationis Dominus prohibuerit omnem jurationem. Ait enim: Dictum est, Non perjurabis, reddes autem Domino jusjurandum tuum: ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
crudele specta¬
eulum ante nrõs otulos consti¬
tutum ẽ. Caput scĩ iohannis
indisco feralis missum crude¬
litatis ꝓpt̾ odium uerttatis. Pu¬
ella saltat. ⁊ seuit mat̾: ⁊ inter
delicias ⁊ laciuas conuiuantiũ¬
um demere uiratur. ⁊ impie
quod iuratur impletur. fcm̃ẽ.
iohanni: quod ip̃e predixerat.
De domo enim thu ip̃o dixerat.
illum oportet crescere me autẽ
minui. Iste minitꝰ est incapite:
ille creuit incruce. Odium pe¬
perit ueritas: non potuit equo
anumo tolerari. quod homo di
scs̃ monebat: qui utiq salu¬
tem eorum querebat. Quos
lic monebat: respond̾unt illi
mala ꝓbonis. Quid enim ile
diceret. nisi quo plenus erat:
et quid illi responderent. nisi
quo plenierant: Ille triticum
seminauit: s pinas inuenit.
Dicebat rogi. Non tibi licet ha¬
bere urorem fr̃ĩs tui. uincebat
enim regem libido: tenebat
apud se ꝓhibitam utorem fr̃ĩs
sui. S eum tamen sic libebat.
ut non seuiret: honorabat
eum aquo uerum audiebat.
S mulier detestabilis odi¬

Expanded text:
crudele spectaculum ante oculos nostros constitutum est, caput sancti Joannis in disco, feralis missus crudelitatis, propter odium veritatis. Puella saltat, et saevit mater: et inter delicias et lascivias convivantium temere juratur, et impie quod juratur, impletur. Factum est Joanni quod ipse praedixerat. De Domino enim Jesu Christo dixerat, Illum oportet crescere, me autem minui . Iste minutus est in capite, ille crevit in cruce. Odium peperit veritas. Non potuit aequo animo tolerari, quod homo Dei sanctus monebat: qui utique salutem eorum quaerebat, quos sic monebat. Responderunt illi mala pro bonis. Quid enim ille diceret, nisi quo plenus erat? Et quid illi responderent, nisi quo pleni erant? Ille triticum seminavit, sed spinas invenit. Dicebat regi, Non licet tibi habere uxorem fratris tui . Vincebat enim regem libido: tenebat apud se prohibitam uxorem fratris sui. Sed eum tamen sic libebat, ut non saeviret. Honorabat eum a quo verum audiebat. Sed mulier detestabilis odi
Abbreviated transcription (Latin):
lege portat ⁊ nescit: et retror¬
sum eum ponens. quada dorsi
au̾sione contempnit. Unde ait
ꝓpħa. Obscurentur oculi eoꝵ
ne uideant: ⁊ dorsum eorum
semꝑ incurua. xp̃iamuis uero
aspicit semꝑ custodit obtuti¬
b: et quadam graduum su¬
orumuicinitate complecitur:
et quanto eum ille ppłs par¬
uo itinere post se reliquit: tã¬
to eum iste directo gradu festi¬
nat attingere. Item ciuꝰ supra:
licitus de mundo. potuit be¬
ne sollicitus ẽẽ. de xp̃o: Quis
dum lucris domus sue ꝓuidec᷑:
utilitatib eccłie potuit pro¬
uidere. Unde ait apłs. Qui
sine uxore ẽ. sollicitus ẽ. que
sunt domini: quomodo pla¬
ceat deo. Qui autem cum uxo¬
re ẽ. sollicitus ẽ. que sunt mũ¬
di: quomodo placeat uxori.
demia ur̃a non uinũ afferat.
sed acetum. Quisquis enim
uindemiam legit ⁊ pauꝑib
non largitur: ille acetum col¬
ligit ⁊ non uinum. Quisqͥs
messes recondit ⁊ indigentibꝰ
non ministrat: iste non ali¬

Expanded text:
istum in lege portat, et nescit, et retroristum in lege portat, et nescit, et retrorsum eum ponens quadam dorsi aversione contemnit; unde ait propheta: Obscurentur oculi eorum, ne videant: et dorsum eorum semper incurva . Christianus vero aspicit, semper custodit obtutibus, et quadam graduum vicinitate complectitur; et quanto eum ille populus pravo itinere post se relinquit, tantum eum iste directo cursu festinat attingere. FRAGMENTUM DEPRlicitus de mundo, potuit sollicitus esse de Christo? Quis dum lucris domus suae providet, utilitatibus Ecclesiae potuit providere? Unde ait Apostolus: Qui sine uxore est, sollicitus est quae sunt Domini, quomodo placeat Deo; qui autem cum uxore est, sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori .demia vestra non vinum afferat, sed acetum. Quisquis enim vindemiam legit, et pauperibus non largitur, ille acetum colligit, non vinum. Quisquis messes recondit, et indigentibus non ministrat, iste non ali
Abbreviated transcription (Latin):
nime puritatem. Uinum plane
est sp̃ale: de illa uua. que pro
salute omnium pependit in
ligno. Sicut enim botrus red¬
diturus uinum. prius in ui¬
nea. quadam nature arte sus¬
penditur: ita ⁊ xp̃c editurus
uinum sp̃uale mrii. incruce
quadam ꝓuidentia duunita¬
tis aꝑtatur. Ip̃e plane botrus:
quem duo ex ploratores illi.
hoc ẽ. ih̾s naue. et caleph filius
iephone. in phalanga ad fi¬
lios isrł ꝓpriis humeris detu¬
lerunt. Quod quidem factum:
iam tunc prefigurabat aduen¬
tumdñi saluatoris. Nambo¬
trus inphalanga suspensus:
incruce xp̃c appensus ostendit᷑.
Duo autem in phalanga por¬
tates iuam. duo ppłi de mon¬
deus. Et sic̃ mox ẽ portantium.
unus p̾cedens alter subsequens:
ita pͥor uideorum designatur
cut antecedens. quod portat
non uidet. et retrorsum id
semꝑ habens. quadam dorsi
au̾sione contempnit: qui aũ
sequitur. semꝑ id oculs ꝓspi¬
ut. semꝑ custodit. obtutib. sẽ¬
ꝑ corporis uicinitate potitur:

Expanded text:
nimae puritatem. Vinum plane nimae puritatem. Vinum plane est spiritualis illa uva, quae pro salute omnium pependit in ligno. Sicut enim botrus redditurus vinum, prius in vinea quadam naturae arte suspenditur, ita Christus editurus vinum spirituale martyrii in cruce, quadam providentia Divinitatis, aptatur. Ipse est plane botrus, quem duo exploratores illi, hoc est Jesu Nave, et Calef filius Jephone in phalanga ad filios Israel propriis humeris detulerunt ; quod quidem factum jam tunc praefigurabat adventum Domini Salvatoris. Nam botrus in phalanga suspensus in cruce Christus appensus ostenditur; duo autem in phalanga portantes uvam, duo populi demonJudaeus; et sicut mos est portantium, unus praecedens, alter subsequens; ita prior Judaeorum designatur cut antecedens, quod portat, non videt, et retrorsum idem semper habens, quadam dorsi aversione contemnit; qui autem sequitur semper id oculis perspicit, semper custodit obtutibus, semper corporis vicinitate potitur;
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitatem
sicut omnib
notumẽ. hodie celebramus:
et natali sicut dicunt imminẽ¬
de uindemie. natalemeius
martyrii ꝓcuramus. Conue¬
nunt igitur uota nr̃a uel mũ¬
ai. Mundus uindemiaum u¬
bertate letatur: nos scõrum
passione gaudemus. Que qͥ¬
dem passio: undemiis com¬
paranda ẽ. Sicut enim uuaꝵ
expressione unum fundit᷑.
ita ut scõrum martyrio uni
uice sanguis effunditur: nisi
quod uua temporales fructuᷤ
obtinet. passio sempiternos.
Recte ergo martirium unde¬
miis comparatur: habet enĩ
et ebrietatem suam: habet et
calicem suum: de quo dicit
ꝓpħa dauid. et calir tuus in¬
ebrians. quam p̾clarus ẽ. Et
ip̃e dominus inpassionis sue
Recte inquam calix marty¬
rio comparatur: quia sicut
cumcalix bibitur. omnis hu¬
mor noxiusuini calore decoquit᷑.
ita et martyrii poculum cum
hauritur. omnes peccatoris fe¬
ces. passionis głia temperant᷑.
uinum ergo quoddam saluta¬
re martyrii ẽ: quod cordi leti¬
ciam prestat. calorem fidei. a¬

Expanded text:
festivitatem, sicut omnibus notum est, hodie celebramus, et natali, sicut dicunt, imminente vindemia natalem ejus martyrii procuramus; conveniunt igitur vota nostra et mundi. Mundus vindemiarum ubertate laetatur; nos sanctorum passione gaudemus; quae quidem passio vindemiis comparanda est; sicut enim uvarum expressione vinum funditur, ita et sanctorum martyrio vini vice sanguis effunditur; nisi quod uva temporales fructus praestat, passio sempiternos. Recte ergo martyrium vindemiis comparatur, habet enim et ebrietatem suam, habet et calicem suum; de quo dicit propheta David. Calix tuus inebrians, quam praeclarus est . Et ipse Dominus in passionis suae Recte, inquam, calix martyrio comparatur; quia sic ut calix cum bibitur, omnis humor noxius vini calore decoquitur; ita et martyrii poculum cum hauritur omnes peccatoris faeces passionis gloria temperantur. Vinum ergo quoddam salutare martyrii est, quod cordi laetitiam praestat, calorem fidei, a
Abbreviated transcription (Latin):
doce me iustificationes tuasͤ
Cuiꝰ opus ẽ. cyprianus pastor:
nisi eus qui dixit. dabo uobis
pastores scd̃m cor meum. ⁊ pas¬
cent uos cum disciplina: Cuiꝰ
opꝰ est cyprianus confessor:
nisi eius qui dixit dabo uob̃
os ⁊ sapientiam cui non poter̃t
resistere inimici ur̃i: Cuius opꝰ
est cyprianus. tante illius ꝑse¬
cutionis ꝓueritate ꝑ pessor. ni¬
si eius cui dictum ẽ. pacientia
tremo cuiꝰ opus cyprianus in
omnib uictor: nisi euis de quo
dictum ẽ. inomnib suꝑuin¬
cimꝰ ꝑeum qui dilexit nos: Sõ
ergo  recedimus. alaudib do
mini. quando laudamꝰ opera
domini: et p̾lia dñi. in milite

Expanded text:
Doce me justificationes tuas ? Doce me justificationes tuas ? Cujus opus est Cyprianus pastor, nisi ejus qui dixit, Dabo vobis pastores secundum cor meum, et pascent vos cum disciplina ? Cujus opus est Cyprianus confessor, nisi ejus qui dixit, Dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere inimici vestri ? Cujus opus est Cyprianus tantae illius persecutionis pro veritate perpessor, nisi ejus cui dictum est, Patientia stremo cujus opus est Cyprianus in omnibus victor, nisi ejus de quo dictum est, In omnibus supervincimus per eum qui dilexit nos ? Non ergo recedimus a laudibus Dei, quando laudamus opera Dei, et praelia Dei in milite
Abbreviated transcription (Latin):
et sollempnis¬
simus dies. at¬
q huic eccłie
ornamento familiarior et
preclarior. Letificandis nob
hodiernus illuxit: quẽ sue
atissimus illustrauit. Cuiꝰ
reuerendi ep̃i ⁊ uenerandi
martyris laudib. nulla lin¬
gua sufficeret: nec si se ipse
laudaret.In hoc itaq sermo¬
ne nr̃o quem de illo debitum
ur̃is aurib reddimus: ma¬
gis approbate uoluutatis affec¬
tum. quam exigite facultatis
effectum. Sic enim ⁊ laudib
dei quib non solum oratio
s ne cogitatio quidem ulla
satis ẽ. cum se sc̃s laudator mi¬
nus idoneum cerneret. ait.
uoluntaria oris mei. bene pla¬
cita fac domine. hoc ⁊ ego dixe¬
rim. Sit etiam ista mea deuo¬
tio: ut si par non sum ad expli¬
candum quod uolo: accepto fera¬
tur quia uolo. Quid enim ni¬
si dei sunt laudes: tanti mar¬
tyris laudes: Aut cuiꝰ honor
est cyprianus. ad dm̃ toto cor¬
de conuersus: nisi euis cui dic¬
tum ẽ. d̾s uirtutum conuerte
nos: Cuius opus ẽ. cyprianus
doctor. nisi euis cui dictum ẽ.

Expanded text:
et solemnissimus dies, atque huic Ecclesiae ornamento familiarior et praeclarior, laetificandis nobis hodiernus illuxit, quem suaeatissimus illustravit. Cujus reverendi episcopi et venerandi martyris laudibus nulla lingua sufficeret, nec si se ipse laudaret. In hoc itaque sermone nostro, quem de illo debitum vestris auribus reddimus, magis approbate voluntatis affectum, quam exigite facultatis effectum. Sic enim et laudibus Dei, quibus non solum oratio, sed ne cogitatio quidem ulla satis est, cum se sanctus laudator minus idoneum cerneret, ait: Voluntaria oris mei beneplacita fac, Domine . Hoc et ego dixerim: sit etiam ista mea devotio, ut si par non sum ad explicandum quod volo, accepto feratur, quia volo. si Dei sunt laudes tanti Martyris laudes? Aut cujus honor est Cyprianus ad Deum toto corde conversus, nisi ejus cui dictum est, Deus virtutum, converte nos ? Cujus opus est Cyprianus doctor, nisi ejus cui dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Affuit om̃ino fidelissimo suo
testi. usq ad mortem ꝓuerita¬
te certanti: feci quod fuerat ex
hortatus: eruit animnam eius
ab impiis. frameam suam ab
inuicis manus sue. Cuiꝰ uict᷑¬
cis anime sanctam carnem
limate diuini altari ornamus:
eidem ip̃i anime triumphali
resurrectione reddendam. et
nulla deinceps morte ponen

Expanded text:
Adfuit omnino fidelissimo suo Adfuit omnino fidelissimo suo testi usque ad mortem pro veritate certanti, fecit quod exoratus fuerat, eruit animam ejus ab impiis, frameam suam ab inimicis manus suae. Cujus victricis animae sanctam carnem, limitate divini altaris ornamus; eidem ipsi animae triumphali resurrectione reddendam et nulla deinceps morte ponen
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui ꝑ sequebantur eccłiã:
ut quia p̃dicantium uocibus
non flectebantur. morientiũ
iurtutib frangerent᷑. fortia
quippe sibi aduersus mimicos
fabricat arma deus. eos ip̃os
quos facit amicos. Magna itaq
framea dei. animabeatissimi
cypriani. splendida caritate. a¬
cuta iu̾tate. pugnantis dei acu¬
ta ⁊ iubrata uirtute. que bella
confecit: qͣs contradicentium
cateruas rodarguendo suꝑauit:
quot ꝑcussit infensos: quot
ꝓstrauit aduersos: in quam
multorum inimicorum cor¬
dib ip̃as inimicicias quib
oppugnabatur occidit: eosq
amicos quib aduersus alios
deus copiosius pugnaret ef¬
fecit. Ubi autem uenit tempꝰ
ut tanquam p̾ualescentib
hostib prenderetur: tum
uero ne oppressus ⁊ uictus ab
impiis eorum manib cederet
affuit ille ꝑ quem prestaretꝰ
inuictus: suscepit uictoriã.
pꝰ quam nullum certamen
ulteriꝰ remaneret: quam de
hoc scilicet mundo ⁊ de mun¬
Ai huiꝰ principe reportaret.

Expanded text:
eos qui persequebantur Ecclesiam; eos qui persequebantur Ecclesiam; ut quia praedicantium vocibus non flectebantur, morientium virtutibus frangerentur. Fortia quippe sibi adversus inimicos fabricat arma Deus, eos ipsos quos facit amicos. Magna itaque framea Dei anima beatissimi Cypriani, splendida charitate, acuta veritate, pugnantis Dei acta et vibrata virtute, quae bella confecit? quas contradicentium catervas redarguendo superavit? quot percussit infensos? quot prostravit adversos? In quam multorum inimicorum cordibus ipsas inimicitias, quibus oppugnabatur, occidit, eosque amicos quibus adversus alios Deus copiosius pugnaret, effecit? Ubi autem venit tempus, ut tanquam praevalescentibus hostibus prenderetur, tum vero ne oppressus et victus ab impiis eorum manibus cederet, adfuit ille per quem praestaretur invictus: suscepit victoriam, postquam nullum certamen ulterius remaneret, quam de hoc scilicet mundo et de mundi hujus principe reportaret.
Abbreviated transcription (Latin):
aduiti: ubi ex clamantes.⁊ grãs
agentes dicunt. Domine ut scu¬
to bone uoluntatis tue coronasti
nos. fr̃amea uero dei hoc ẽ. gla¬
dius di. quam frameam corpꝰ
xp̃i quod ẽ. eccłia. aduersus eos
qui se ꝑsecuntur. precatur effũ¬
di atq concludi. potest quidẽ
intelligi: ubi ip̃e saluator cor
pori suo dicit. Nonueni pacẽ
mittere in terram: s gladiũ.
Quo gladio spũali a marty¬
rib suis celestia concupiscenti¬
b gaudia. terrenos male blã¬
dos separauit affectus: quibꝰ
decelo ad terram reuocaren¬
tur astricti nisi gladius int̾¬
cideret xp̃i. Seilẽ etiam alia
euidentissima framea dei. a¬
nima iusti in manu ddi: de qua
illi inpsalmo dicitur. Erue a¬
nimam meam ab impiis: fra¬
meam tuam ex inimicis manꝰ
tue. Quod aint animam me¬
am: hoc repeciuit frameam tu¬
am. Quod dix̃ abimpis: hoc
repeciuit eximimicis manus
tue. Hanc effudit frameam
spargendo usq quaq marty¬
res suos: et conclusit adu̾sus

Expanded text:
adjuti, ubi exclamantes et gratias adjuti, ubi exclamantes et gratias agentes dicunt: Domine, ut scuto bonae voluntatis coronasti nos . Framea vero Dei, hoc est gladius Dei, quam frameam corpus Christi quod est Ecclesia, adversus eos qui se persequuntur, precatur effundi atque concludi; potest quidem intelligi, ubi ipse Salvator suo corpori dicit, Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . Quo gladio spirituali à martyribus suis coelestia concupiscentibus gaudia, terrenos male blandos separavit affectus, quibus de coelo ad terram revocarentur astricti, nisi gladius intercideret Christi. Sed est etiam alia evidentissima Dei framea anima justi in manu Dei; de qua illi in Psalmo dicitur: Erue animam meam ab impiis, frameam tuam ex inimicis manus tuae . Quod dixit, animam meam; hoc repetivit, frameam tuam; quod dixit, ab impiis; hoc repetivit, ex inimicis manus tuae. spargendo usquequaque martyres suos: et conclusit adversus
Abbreviated transcription (Latin):
cis. Inomnib sumentes scutũ
fidei: inquo possitis omnia
tela nequissimi. ignea extin¬
guere. Et galeam salutis acci¬
pite: et gladium sp̃s quod ẽ.
uerbum dei. Quid ẽ. iustitie
lorica indui et accipere scitũ
fidei. et galeam salutis. ⁊ gla¬
dium sp̃s quod est u̾bum dei:
nisi a domino donis eus ar¬
mari: Nec armari tantum
sufficeret huic militi: nisi in¬
pecrasset abarmato ip̃o aquo
armatus fuerat adiuuari. Ne¬
q enum pussimus martyr in
illa conflictatione passionis
non orauit. et dixit. Iudica
domine nocentes me. expug¬
na impugnantes me. Ap̾hen¬
de arma ⁊ scutum: et enirge in¬
adiutorium michi. Effunde fra¬
meam ⁊ conclude adu̾sus eos qͥ
me ꝑsecunt᷑: dic anime mee sa¬
lus tua ego sum. Quomodo uĩ¬
ceretur. quem sic dominꝰ ꝓdu¬
cebat armatum: sic ad uiia¬
bat armatus: Absit autem:¬
ut armatum dm̃ quibdam
corporalib instrumentis. pue¬
rili corde credamus. Cuimodi
ab armato deo solent eius mili¬
tes adiuuari: ipsi confitentur

Expanded text:
sumentes scutum fidei, in quo possitis omnia tela nequissimi ignea exstinguere; et galeam salutis accipite, et gladium spiritus, quod est verbum Dei . Quid est justitiae lorica indui, et accipere scutum fidei, et galeam salutis, et gladium spiritus, quod est verbum Dei, nisi a Domino donis ejus armari? Nec armari tantum sufficeret huic militi, nisi impetrasset ab armato ipso, a quo armatus fuerat, adjuvari. Neque enim piissimus Martyr in illa conflictione passionis non oravit et dixit: Judica, Domine, nocentes me, expugna impugnantes me. Apprehende arma et scutum, et eadjutorium mihi. Effunde frameam, et conclude adversus eos qui me persequuntur: dic animae meae, Salus tua ego sum . Quomodo vinceretur, quem sic Dominus producebat armatum, sic adjuvabat armatus? ut armatum Deum quibusdam corporalibus instrumentis puerili corde credamus. Cujusmodi ab armato Deo solent ejus milites adjuvari, ipsi confitentur
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib. dñicam illam senten¬
tiam tenens. Qui docuerit et
fecerit sic: magnus uocabit᷑
in regno celorum. Quam mag¬
nus hic quamq precipuus
in regno celorum ẽ. quem in
omnem głam sermo ꝓpħicus.
uita mirabił. ⁊ mors deo deuo¬
ta sublimat: Nec in merito
frẽs. Tanto cum honore nomi¬
nis eius memoria ꝑ amplissi¬
ma mundi pacia celebratur:
quia ꝑ uniuersum orbem ad
sio eius ⁊ doctrina ꝓfecit

Expanded text:
operibus, dominicam illam sentenoperibus, dominicam illam sententiam tenens: Qui docuerit et fecerit, hic magnus vocabitur in regno caetorum . Quam magnus hic, quamque praecipuus in regno coelorum est, quem in omnem gloriam sermo propheticus, vita mirabilis, et mors Deo devota sublimat? Nec immerito, fratres, tanto cum honore nominis ejus memoria per amplissima mundi spatia celebratur; quia per universum orbem ad sio ejus et doctrina profecit
Abbreviated transcription (Latin):
et caro eius indeo: que de hoc
mundo non miseri corrupti¬
one languoris. s piis ꝓ religi¬
one suppliciis consecrata migra¬
uit. hic est ille euangłicus pat̾¬
samilias ꝓferens de thesauro
suo noua et uetera: qui uete¬
ris nouiq testamenti unum
atq id ip̃m misterium predi¬
cans. eccłias xp̃i locuplecissima
disputatione ditauit. Incor¬
ruptibilis atq indefessus il¬
lius est hodieq thesaurus qui
pecuniam domini sui nũmu¬
lariis fenerans. cotudie incorde
fidelium celestium diuitiarũ
scãm conquirit usuram. Quid
igitur frẽs tanto spociosus
uiro. cuiꝰ hec ẽ. regula ⁊ mensu¬
ra sermonis. ut inter uarias
hominũ causas motusq ai¬
uersos. nunc affectione patͥs.
nunc auctoritate doctoris.
consoletur humiles: suꝑbos
comprimat: negligentes ar¬
guat: increpet infideles: Tan¬
to deniq decore sacerdotium
uitamq suam uir fidelissimꝰ
adornauit. ut doctrinam suã
subsequentib confirmaret

Expanded text:
et caro ejus in Deo, quae de hoc et caro ejus in Deo, quae de hoc mundo non miseri corruptione languoris, sed piis pro religione suppliciis consecrata migravit. Hic est ille evangelicus paterfamilias proferens de thesauro suo nova et vetera ; qui Veteris Novique Testamenti unum atque id ipsum mysterium praedicans, Ecclesias Christi locupletissima disputatione ditavit. Incorruptibilis atque indefessus illius est hodie thesaurus, qui pecuniam domini sui nummulariis fenerans quotidie in corde fidelium coelesti divitiarum sanctam conquirit usuram . Quid igitur, fratres, tanto speciosius viro, cujus haec est regula et mensura sermonis, ut inter varias hominum causas, motusque diversos, nunc affectione patris, nunc auctoritate doctoris consoletur humiles, superbos comprimat, negligentes arguat, increpet infideles? tantoque denique decore sacerdotium vitamque suam vir fidelissimus adornavit, ut doctrinam suam subsequentibus confirmaret
Abbreviated transcription (Latin):
quantis ualet p̾coniis prose¬
quatur: cuiꝰ eloquentia in¬
spirata diuinitus. ⁊ eccłias do¬
cͥuit. ⁊ seculum confutauit:
uere hic mirabił. atq omni¬
um ubiq studiis celebrandꝰ.
quem scĩtas sacerdotem. ꝑitia
doctorem fides martyrem cõ¬
secrauit. Pretiosa inquit da¬
uid inconspectu domini. mors
laudem cuius in conspectu do¬
mini non solum mors. s ⁊ ui¬
ta extitit p̃ciosa. Moriendo nã¬
uendo nichilominus. cohorta¬
tione fortissima innumeros ce¬
lo mr̃es acquisunt. Quid hoc
clarius saccrdote. qui int̾ ho¬
minum turbas celesti conu̾¬
satione emicuit: atq inter
angłorum cetus. ⁊ sua factus
est ⁊ aliorum morte conspicuꝰ:
Iustissime hic cum patriarcha
dauid cantauit domino deo
suo dicens. Cor meum ⁊ caro
mea exultauerunt in deo
uiuo. Exultauit utiq cor eiꝰ
indeo uiuo: cum morientis ⁊
morituri seculi uarietate des¬
pecta. totum se diuinis man¬
cipauit obsequiis. Exultauit

Expanded text:
quantis valet praeconiis prosequantis valet praeconiis prosequatur, cujus eloquentia inspirata divinitus et Ecclesias docuit, et saeculum confutavit? Vere hic mirabilis atque omnium ubique studiis celebrandus, quem sanctitas sacerdotem, peritia doctorem, fides martyrem consecravit. Pretiosa, inquit Davidlaudem, cujus in conspectu Domini non solum mors, sed et vita exstitit pretiosa; moriendo namvendo nihilominus cohortatione fortissima innumeros coelo martyres acquisivit. Quid hoc clarius sacerdote, qui inter hominum turbas gloria coelestis conversationis emicuit, atque inter angelicos coetus et sua factus est, et aliorum morte conspicuus? Justissime hic cum patriarcha David cantavit Domino Deo suo dicens: Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deo vivo . Exsultavit itaque cor ejus in Deo vivo, cum, morientis ac morituri saeculi vanitate despecta, totum se divinis mancipavit obsequiis; exsultavit
Abbreviated transcription (Latin):
la eẽt caritas xp̃iani: a quoñ
custodiretur unitas xp̃i. Qm
sic ille dilexit. ut ⁊ malis proca¬
ritate non parceret.⁊ malos
ꝓpace toleraret: et liber in
dicendo quod ipse sentiret:⁊
pauficus in audiendo quod fra-¬
tres sentire cognosceret.Me¬
rito in eccłia catholica tanti
honoris celsitudinem meruit:
cuiꝰ concordissimum uinculum.
tati debito sermone ꝓuiribus
ꝑ soluto: exhortor dilectionem
deuotionemq urãm ut istum
diem honeste ac sobrie ꝑagamꝰ.
et hoc exhibeamus diei. quo cy¬
prianus beatissimus passus ẽ.
quodamauit ut pateretur:¬
uniuersa nobiscum xp̃i exul¬
tet eccłia: quam inomine gau¬
dium et celestis eruditione
sermonis instruxit: et munere
tͥumphalis sanguinis decora¬
uit. Fuit enim in eo sicut con¬
spectum habemius. et contra
errores diaboli sꝑ̃italis sapi¬
entie plenitudo: et aduersus
ꝑ secutiones mundi . xp̃iani
pectoris infatigata constantia.
Quis non hu̾modi uirum

Expanded text:
la esset charitas Christiani, a quo non la esset charitas Christiani, a quo non custodiretur unitas Christi. Quam sic ille dilexit, ut et malis pro charitate non parceret, et malos pro pace toleraret; et liber in dicendo quod ipse sentiret, et pacificus in audiendo quod fratres sentire cognosceret. Merito in Ecclesia catholica tanti honoris celsitudinem meruit, cujus concordissimum vinculum tae festivitati debito sermone pro viribus persoluto, exhortor dilectionem devotionemque vestram, ut istum diem honeste ac sobrie peragamus, et hoc exhibeamus diei, quo Cyprianus beatissimus passus est, quod amavit ut patereturuniversa nobiscum Christi exsultat Ecclesia, quam in omne gaudium, et coelestis eruditione sermonis instruxit, et munere triumphalis sanguinis decoravit; fuit enim in eo, sicut compertum habemus, et contra errores diaboli spiritalis sapientiae plenitudo, et adversus persecutiones mundi Christiani pectoris infatigata constantia. Quis non hujusmodi virum
Abbreviated transcription (Latin):
nimo pacientis. recognosceren¬
tur uerba doctoris. Non enĩ
erat similis eorum: de quib
dominus ait. Que dicunt fa¬
cite: que autem faciunt facere
nolite. Dicunt enim: ⁊ non fa¬
ciunt. Iste quia credidit. lo¬
cutus ẽ: quia locutus ẽ. pass̾
est. Hoc ergo docuit inuita
quod fecit: et hoc fecit in mor¬
te quod docuit. Illi laus. illi
gloria. domino deo nr̃o regi se¬
culorum creatori. ⁊ creatori ho¬
minum: qui suo tali antistite
huiꝰ ciuitatis eccłiam ditauit.
et tam scõ corpore. huiꝰ loci
amplitudinem consecrauit.
Illi laus. illi gła: qui dignatꝰ
est illum uirum predestinare
int̾ scõs suos ante tempora:
creare int̾ homines oportu¬
no tempore. uocare errantem:
mundare sordentem: forma¬
re credentem: docere obedi¬
entem: regere docentem:ad¬
iuuare pugnantem: corona¬
re uincentem. Illi laus. illi
gloria: qui hunc talem fecit.
inquo manme ostenderet ec¬
cłie sue quantis malis oppo¬
nenda. et quantis eẽt. caritas

Expanded text:
nimo patientis recognoscerennimo patientis recognoscerentur verba doctoris. Non enim erat similis eorum, de quibus Dominus ait: Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, nolite facere: dicunt enim et non faciunt . Iste quia credidit, locutus est; quia locutus est, passus est. Hoc ergo docuit in vita, quod fecit; et hoc fecit in morte, quod docuit. Illi laus, illi gloria, Domino Deo nostro, regi saeculorum, creatori et recreatori hominum, qui suo tali antistite hujus civitatis Ecclesiam ditavit, et tam sancto corpore hujus loci amplitudinem consecravit. Illi laus, illi gloria, qui dignatus est illum virum praedestinare inter sanctos suos ante tempora, creare inter homines opportuno tempore, vocare errantem, mundare sordentem, formare credentem, docere obedientem, regere docentem, adjuvare pugnantem, coronare vincentem. Illi laus, illi gloria, qui hunc talem fecit, in quo maxime ostenderet Ecclesiae suae quantis malis opponenda et quantis esset bonis charitas
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i nomen inimicus conuer¬
tit incrimen: ibi supplicium x
conuercit in laudem. Et si adhue¬
quisquam querit forte quis
uucerit: ut omittam regnũ
celeste scõrum quod infideles
credere nolunt. quia uidere ñ
possunt: nunc in ista terra. i
ista uita. in domib in agris.
in cuirtatib in orbe terrarum.
ecce sunt feruentes laudatio¬
nes martyrum: ubi sunt fu¬
rentes accusationes impiorũ.
Ecce quemad modum hono¬
rantur honorantur memorie
ꝑemptorum: nunc illi osten¬
dant idola demoniorum. Qͥd
eis udicando facturi sunt.
qui eorum dempla moriendo
euerterunt: Quomodo eorũ
superbas fallatias resurgen¬
tium militum suorum splen¬
dore dampnabit: qui eorum
fumantes aras morientium
sanguine extinxit. Int̾ has¬
xẜ̃i legiones beatissimus cy¬
prianus głosorum p̾liorum
doctor. et głosus ip̃e preliator
ita quod facturus erat docuit.
et quod docuerat fecit: ut et
inuerb̾ docentis. prenoscere¬
tur animus martyris: et in a¬

Expanded text:
Christi nomen inimicus converChristi nomen inimicus convertit in crimen, ibi supplicium Christus convertit in laudem. CAPUquisquam quaerit forte quis vicerit, ut omittam regnum coeleste sanctorum, quod infideles credere nolunt, quia videre non possunt; nunc in ista terra, in ista vita, in domibus, in agris, in civitatibus in orbe terrarum, ecce sunt ferventes laudationes martyrum: ubi sunt furentes accusationes impiorum? Ecce quemadmodum honorantur memoriae peremptorum, nunc illi ostendant idola daemoniorum. Quid eis judicando facturi sunt, qui eorum templa moriendo everterunt? Quomodo eorum superbas fallacias resurgentium militum suorum splendore damnabit, qui eorum fumantes aras morientium sanguine exstinxit? CAChristi legiones beatissimus Cyprianus gloriosorum praeliorum doctor et gloriosus ipse praeliator, ita quod facturus erat docuit, et quod docuerat fecit; ut et in verbis docentis praenosceretur animus martyris, et in a