comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod mniqui mala uoluntate que¬
runt. idcirco deus ꝓficiendi dat
potestatẽ ꝑ suam bonã uo lunca¬
tẽ quia de nr̃o malo ipẽ multa
oꝑatur bona. Quidam cũ dei
uoluntati resistunt. nescientes
consilium dei faciut̃. quo nouis
malis. ut iterum in illa uita ma¬
li iudicentur a bonis suie ut etiã
sit hic boĩs temꝑalis afflictio et
illuc et̾na remim̾acio. Idcirco sunt
necessarii mali ut quociens bomi
offendunt. flagellentur ab illis
Nunc est quod assur iurgam furo¬
ris sui testatur dñs. s quociens
ita fit de dei in dignacione ꝓcedit
ut d̾s ꝑ illos in eos seuiat quos
flagellando emendare desidat. S
ille iustissima uoluntate ille u̾o
crudeli intencione sicut ꝑ ꝓphãm
dicitur de eodem assur. Ip̃e autẽ
non sic arbitratꝰ s ad contendiurr
ꝑatum est cor eius atrocem saꝵ eos
Suunũ furorem uenturum qui exi¬
stunt ꝑsecutores ⁊ uolenti fideli¬
ita iudicare ꝑmittit᷑ adu̾sus eos m¬

Expanded text:
quod iniqui mala expetunt volunquod iniqui mala expetunt voluntate, idcirco Deus perficiendi dat potestatem per suam bonam voluntatem quia de nostro malo ipse multa operatur bona. Quidam cum Dei voluntati resistunt, nescientes consilium Dei faciunt, quod novermalis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bonis: sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offendunt, flagellentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus. Sed quoties ita fit, de Dei indignatione procedit, ut Deus per illos in eos saeviat, quos flagellando emendare desiderat. Sed ille justissima voluntate, illi vero saepe crudeli intentione: sicut per prophetam dicitur de eodem Assur. Ipse autem non sic, sed ad conterendum paratum est cor ejus, atrocem super eos divinum furorem venturum, qui existunt persecutores, et violenti fideliare promittit adversarios: Eos, i
Abbreviated transcription (Latin):
tunc se sciant gͣniori dig¬
nos sentencia qñ preualuerũt
his quos nocere uoluerint. Nã
tãto atrocius futuro supplicio cõ
dempnandi sunt quãto hic for¬
cius cõtra miseroꝵ uitam ĩua¬
luerint audiant iidices ⁊ qui
p̾sunt ppłis: qui a temꝑalib mo¬
lestus quas plebib ingerunt
eterno incendio cõcremabuntur
tus sum inquit suꝑ ppłm me¬
um ⁊ dedi eos in manu tua. Nõ
posiusti eis miscd̾iam ad graua¬
sti uigum tuũ ualde descende sede¬
in pulu̾e̾ s tace ⁊ intra in tene¬
bras ueĩet suꝑ te malum ⁊ nescies
facientib quã mala pacientibus
dole̾ debemꝰ. Illi enĩ praua faciẽ
do malum proficuit᷑ isti pacien¬
do a malo corriguntur. Deuz
aut̃ ꝑ malas uoluntates aliorũ.
malus multa operatur bona ma
lignãcium hõinũ uoliuitas neq̃¬
qmͣ potest implere nisi ds̃ ded̾it
potestatem. Nam dum hoĩes deo
piscunt ꝑficiunt ip̃e dicitur
facere qui ꝑmittit. Inde ẽ quod
scͥptum est ꝑ ꝓpħam si erit ma¬

Expanded text:
tunc se sciant graviori dignos sententia, quando praevaluerint his quibus nocere voluerint. Nam tanto atrocius demnandi sunt, quanto hic fortius contra miserorum vitam invaluerint. Audiant judices et qui praesunt populis, quia pro temporalibus molestiis quas plebibus ingerunt, aeterno incendio cremabuntur,tus sum, inquit, super populum meum, et dedi eos in manu tua: non posuisti ei misericordiam, aggravasti jugum tuum valde. Descende in pulvere, sede, tace et intra in tenebras. Veniet super te malum, et nescies;facientibus quam mala patientibus dolere debemus. Illi enim prava faciendo in malum proficiunt; isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum in aliis multa operatur bona. 4. Malignantium hominum voluntas nequaquam potest impleri, nisi Deus dederit potestatem. Nam dum homines, Deo piscunt perficiunt, ipse dicitur facere qui permittit. Inde est quod scriptum est per prophetam: Si erit ma
Abbreviated transcription (Latin):
ue̾nt̾ angłs suscipit uerum eciam ne
face̾t᷑ int̾ditit. Ob hoc ergo homo ĩ¬
ueti testamento despicitur. nec re¬
salutatur ab angło eo quod homo
ad huc nũdum tnͣsisser ã deo. Susci¬
pitur autem homo a deo. et reue̾nt᷑
salutatur ab angło: nam et mariã
angłs gabriel legitur salutasse ⁊
iohĩ angłm salutanti ab eodem an¬
enintuus sum: et fratrum tuoꝵ
per quod agnostitur per incarnaci¬
onem dñicam: pacem hoĩbus. fuisse
et angłis redditam de homine

Expanded text:
verenter angelus suscipit, verum etiam ne verenter angelus suscipit, verum etiam ne faciat intVeteri Testamento despicitur, nec rlutatur ab angelo, eo quod homo adhuc nondum transisset in Deum. Suscipitur autem homo a Deo, et reverenter salutatur ab angelo. Nam et Mariam angelus Gabriel legitur salutasse , et Joanni angelum salutanti ab eodem anenim tuus sum et fratrum tuorum . Per quod agnoscitur per incarnationem Dominicam pacem hominibus fuisse et angelis redditam.
Abbreviated transcription (Latin):
tur sine fastidiosne enim sit in desi¬
derio necessitas.desidantes saciantur:
Et iterum ne sit in sacietate fastidiũ
saciati desidant. Uident ergo ãgeli
faciem prĩs ꝑ sacietatem s quia sa¬
cietas ista fastidium nescit angeli de¬
sidan̾t in eum prospitere semper. ubi¬
ciim inscͥpturis scĩs pro deo angłs
intelligitur ante dm̃ce incarnatoĩs
aduentum discordia incer angłos ⁊
hoies fuit. ueniens autem xp̃c pa¬
cem in se angłis et hoĩbus fecit. Eo
quippe nato clamaun̾t angłi in t̾ra
pax hõibus bone uoluntatis per in¬
carnacionem gͥ xp̃i nõ solum deo recõ¬
ciliatus est homo uerum eciam pax
incer homines et angelos reforma¬
ta est discordiam gͥ aute aduentum
xp̃ĩ hominũ et angelorum fuisse ꝑ
id maxime agnoscitur: quod salutati
in ueteri testõ ab hoĩbus angłi des¬
picint se salutari ab eis quod in no¬
uo testam̃to a iohẽ fcm̃ non solum re¬

Expanded text:
tur sine fastidio. Ne enim sit in desitur sine fastidio. Ne enim sit in desiderio necessitas, desiderantes satiantur. Et iterum, ne sit in satietate fastidium, satiari desiderant. Vident ergo angeli faciem Patris per satietatem; sed quia satietas ista fastidium nescit, angeli desiderant in eum prospicere semper. 25. Ubicunque in Scripturis sanctis, pro Deo angelus intelligitur. 26. Ante dominicae incarnationis adventum discordia inter angelos et homines fuit. Veniens autem Christus pacem in se, et angelis, et hominibus fecit. Eo quippe nato, clamaverunt angeli: In terra pax hominibus bonae voluntatis. Per incarnationem igitur Christi non solum Deo reconciliatus est homo, verum etiam pax inter homines et angelos reformata est. 27. Discordia igitur ante adventum Christi hominum et angelorum fuisse per id maxime agnoscitur, quod salutati in Veteri Testamento ab hominibus angeli, despiciunt se salutari ab eis. Quod in Novo Testamento a Joanne factum non solum re
Abbreviated transcription (Latin):
saret ianuam: dixu̾nt in tus apłi.
ñ est petrus. s angłs eius est. Si deũ
angłi contuentur et uident: cur petͥs
apłs dicit in quem desidan̾t augłi
conspice. Iterum si eum nõ contuent᷑
nec uident quomꝰ ixta sentenciam
donũ angłi eoꝵ semꝑ uident faciẽ
prĩs qui est in celis bñ utrũq est.
NIam u̾aciter credimus qd̃ deum an¬
et hab̾e festinant. et amant et ama¬
re nituntur. Si enim sic ude deside¬
raut ut effcũ desiderii non ꝓfruant :
desiderium hoc necessitatem habet:
Necessitas ista penalis est. et beatis
angłis om̃is pena ionge est quia nĩ¬
quam simul pena et beatitudo conue¬
niunt. Rursum si eos dicimꝰ dei iusi¬
one saciari sacietas fastidium habere
solet. et scimus illos dei iusionem ꝙͣ
et desiderant fastidire non posse. Quid
engo est nisi ut miro modo simul utrũ¬
qr credamus. quia et desiderant et saci
antur s desidant sine labore: et saciã¬

Expanded text:
lsaret januam, dixerunt intus apostoli: lsaret januam, dixerunt intus apostoli: Non est Petrus, sed angelus ejus est. 22. Si Deum angeli contuentur et vident, cur Petrus apostolus dixit: In quem desiderant angeli Dei conspicere? Iterum, si eum non contuentur, nec vident, quomodo, juxta sententiam Domini, angeli eorum semper vident faciem Patris, qui in nam veraciter credimus, quod Deum anet habere festinant; et amant, et amare nituntur. Si enim sic videre desiderant ut effectu desiderii non perfruantur, desiderium hoc necessitatem habet. Necessitas illa poenalis non est, et beatis angelis omnis poena longe est, quia nunquam simul et poena et beatitudo conveniunt. Rursum si eos dicimus Dei visione satiari, satietas fastidium habere solet; et scimus illos Dei visionem, quam et desiderant, fastidire non posse. Quid ergo est, nisi ut miro modo simul utrumque credamus, quia et desiantur? Sed desiderant sine labore, et satian
Abbreviated transcription (Latin):
ciens deus quocumq flagello huic
mundo irascitur ad m̃isteriũ uindic¬
te apostate angłi mittuntur: qui tũ
diuina potestate coħcentur ne tm̃
noceant quãtum cupint boni aut̃
angłi ad mĩsterium salutis huma¬
ne deputati sunt. ut curas admini¬
strent mundi. ⁊ regant omia iussu
dei testante apło. Nonne inquit¬
sterium missi ꝓpter eos qui hr̾dita¬
tem capiut̃ salutis. angłi corpora
ĩ quib hoĩb apparent de suꝑno aere
sumunt solidamq speciem ex celesti
elemento inducunt ꝑ quam huma¬
nis obtutibus manifestius demõ¬
strentur singule gentes prepositos
angłos hab̾e creduntur: qd ostendi¬
tur testimonio angłi damel loquẽ¬
tis ego inquid uem ut nũciarẽ tibi
s pͥnceps regni ꝑsarum restitit mͥ
⁊ post alia nõ est qui me adiunet.
nͥ michael pͥnceps ur. Item om̃es
hoiẽs angelos habere probantur:
faciem patͥs mei qui est in celis. uñ
et petrus in actib apłorum cum pł¬

Expanded text:
ties Deus quocunque flagello huic ties Deus quocunque flagello huic mundo irascitur, ad ministerium vindictae apostatae angeli mittuntur: qui tamen divina potestate coercentur, ne tantum noceant, quantum cupiunt. Boni autem angeli ad ministerium salutis humanae deputati sunt: ut curas administrent mundi, et regant omnia jussu Dei, testante Apostolo: Nisterium missi, propter eos qui haereditatem capiunt salutis? 19. Angeli corpora in quibus hominibus apparent, de superno aere sumunt, solidamque speciem ex coelesti elemento induunt, per quam humanis obtutibus manifestius demonstrentur. 20. Singulae gentes praepositos angelos habere creduntur, quod ostenditur testimonio angeli Danieli loquentis: Ego inquit veni ut nuntiarem tibi, sed princeps regni Persarum restitit mEt post alia: Non est qui me adjuvet, nisi Michael princeps vester. Item omnes homines angelos habere probantur, faciem Patris mei, qui est in coelis. Unde et Petrus, in Actibus apostolorum, cum pu
Abbreviated transcription (Latin):
preciosus oꝑimentum tuu: sardiꝰ¬
topazius iaspis: crisolicus: omx. et
berillus:. saphirus. carbunculus:
dum ip̃i ordiues designati sunt an¬
głorum. quos apostata angelus añ
lapsum quasi in uestimento ornam̃ti
sui ad fixos habuit. ad quoꝵ comꝑa¬
cionem dum se clariorem cunctis as¬
pexit. confestim et timuit: et cor su¬
um ad suꝑbiam eleuauit. Angeli
semꝑ in deo gaudent nõ in se malus
u̾o inde est diabolus. quia ñ que dei
s que sua sunt requisiuit. Aulla
aut̃ maior inquitas: quam nõ in
deo. s in se uelle quẽpiam głaris an¬
głi u̾bo dei agnoscunt om̃ia. ante
qmͣ fiant. et que apud hoiẽs ad¬
huc futura sunt. angłi iam reuelã¬
te deo nouerunt preuaricatores an¬
głi etiam sc̃itate amissa. nõ tñ ami¬
serunt iuuacitatem creature angłi¬
ce sensuũ triplici enĩ mͦ p̃scientie
acumine uigent. idest subcilitate
nature exꝑiencia temporum. reue¬
lacione suꝑiorum potestatum: Quo¬

Expanded text:
preciosus operimentum tuum: Sardipreciosus operimentum tuum: Sarditopazius, iaspis, chrisolitus, onix et berillus, saphirus, carbunculus dum, ipsi ordines designati sunt angelorum. Quos apostata angelus ante lapsum quasi in vestimento ornamenti sui affixos habuit: ad quorum comparationem dum se clariorem cunctis aspexit, confestim intumuit, et cor suum ad superbiam elevavit. Angeli semper in Deo gaudent, non in se. Malus vero inde est diabolus, quia non quae Dei, sed quae sua sunt requisivit. Nulla autem major iniquitas quam non in Deo, sed in se velle quempiam gloriari. Angeli vero Dei cognoscunt omnia antequam in re fiant: et quae apud homines adhuc futura sunt, angeli jam revelante Deo noverunt. Praevaricatores angeli, etiam sanctitate amissa, non tamen amiserunt vivacem creaturae angelicae sensum. Triplici enim modo praescientiae acumine vigent, id est, subtilitate naturae, experientia temporum, revelatione superiorum potestatum. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ beaticudinem quam minus acce¬
ꝑant  unde oportet aguosci qd̾¬
malorum iniquitas scõrum ẜuiat
humilitati quia unde mali corru¬
unt: inde boni proficiunt. Bonoꝵ
angłorum numerus. qui post ruinã
angłoꝵ maloꝵ est diminitus: ex
numero electoꝵ oĩum supplebitur:
qui numerus soli deo est cogͥtus:
Inter angłos distancia potestatum
est et pro graduũ dignitate mĩ¬
steria eisdem sunt distributa aliis¬
q alii p̾fu̾ntur tam culmine potes¬
tatis. quam sciencia uirtutis submũ¬
strant gͥ alii alioꝵ p̃ceptis: at ꝙ o¬
bediunt iussis. Unde ⁊ ad ꝓpħam¬
⁊̃ zacariam angłs angłm mittit ⁊
quetumq ãnũciare debeat preci¬
pit nouem esse distinctõnes ange¬
lorum sacre scͥpture testantur: id
est angłi: archangłi: tromꝰ. domi¬
naciones. uirtutes. pͥncipatus. po¬
testates: cherubui. ⁊ seraphin: hoꝵ
ordinũ numerum. etiam ezechiel
lapidũ cum de pͥmatu apostate an¬

Expanded text:
et beatitudinem quam minus acceet beatitudinem quam minus acceperant; unde oportet cognosci qmalorum iniquitas, sanctorum serviat humilitati: quia unde mali corruunt, inde boni proficiunt. Bonorum angelorum numerus, qui post ruinam angelorum malorum est diminutus, ex numero electorum omnium supplebitur, qui numerus soli Deo est cognitus. Inter angelos distantia potestatum est, et pro graduum dignitate, ministeria eisdem sunt distributa. Aliisque alii praeferuntur tam culmine potestatis, quam scientia virtutis. Subministrant igitur alii aliorum praeceptis, atque obediunt jussis. Unde ad prophetam Zachariam angelus angelum mittit, et quaecunque annuntiare debeat praecipit. Novem esse distinctiones vel ordines angelorum sacrae Scripturae testantur, id est, angeli, archangeli, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubin, et seraphin. Horum ordinum numerum etiam Ezechiel lapidum, cum de primatu apostate an
Abbreviated transcription (Latin):
ori infirmitatẽ peccandi. hoc est ex
carne qua niclusa anima decinet᷑
apostate angłi ideo ueĩam ũ hnt. qi
carnalis fragilitatis nulla infirmi¬
tate gͣuati sunt: ut peccarent hõi¬
nes aut̃ post pcm̃ idcirto reu̾tunt᷑
ad ueĩam ꝓpter quod exlutea ma¬
t̾ia pondus traxu̾nt infirmitatis:
deoq pro infirma carnis condictoẽ.
reditus patet homini ad salutent
sicut et ꝑsalmus dicit. Ipẽ stit
figmentum urm̃ memento dñe
quod terra sumꝰ. Et iterum memo¬
rare inquid: que sit mea substan¬
cia postqmͣ apostate angłi cecidu̾nt:
reliqui ꝑseua̾ncia et̾ne beatitud̾is
solidati sunt. unde et post celi cre¬
acionem et pͥncipio repetitur fiat
firmamentum: ⁊ uocatum est fir¬
manientum celum: nimirum ostẽ¬
dens. qd̾ post angłorum ruinã. hii
qui ꝑmansunt. firmitatẽ merue¬
runt eterne ꝑseuancie. ⁊ beatitudi
nis quã añ minus acceꝑant. post ua¬
diaboli deiectionem angelorum

Expanded text:
ori infirmitatem peccandi, hoc est, ex ori infirmitatem peccandi, hoc est, ex carne, qua inclusa anima detinetur. Apostatae angeli ideo veniam non habent: quia carnalis fragilitatis nulla infirmitate gravati sunt ut peccarent. Homines autem post peccatum idcirco revertuntur ad veniam, propter quod ex lutea materia pondus traxerunt infirmitatis, ideoque pro infirma carnis conditione, reditus patet homini ad salutem. Sicut et Psalmus dicit: Ipse scit figmentum nostrum. Memento, Domine, quod terra sumus; et iterum: Memorare, inquit, quae sit mea substantia. Postquam apostatae angeli ceciderunt, reliqui perseverantiam aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur: Fiat firmamentum, et vocatum est firmamentum coelum; nimirum ostendens, quod post angelorum ruinam, hi qui permanserunt, firmitatem meruerunt aeternae perseverantiae et beatiminus acceperant: post diaboli dejectionem, angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
diabolum quam homo cõd̾etur: nam
mox ut fcũs est in suꝑbiã erũpit. ⁊
p̾cipitatus de celo est. Nam iuxͣ u̾i¬
tatis testimonium ab inicio m̃dax
fuit. ⁊ in u̾itate nõ stetit: quia sta¬
tim ut fcũs est cecidit fuit qͥdem
in u̾itate conditus: s nõ stando con¬
festim a u̾tate est lapsus ino suꝑ¬
bie lapsu. dum deo ꝑ tumorem se cõ
lum in hoc contemptus quod se d̾o
equalem existimans cecidit insuꝑ
etiam suꝑiorem deo se dicit. scd̾m si¬
płi dcã qui ait de antixpõ. qui adu̾¬
satur ⁊ excollitur supͣ om̃e quod
dicitur deus. aut colitur. Diabolus
non petit iam ueniam: quia nõ cõ¬
pumgitur ad pmĩa. Menbra uero
eius sepe ꝑ ypocrisim tep̾cantur.
quod tñ pro mala consciencia adi¬
pisci nõ m̾eantur: discat humana
miseria quod ea causa cicius mise.¬
retur ꝓuocetur deus p̾stare ueni¬
am dum inf̾irmo cõpatitur hoĩ:
quia ip̃e homo traxit ex ꝑte inferi¬

Expanded text:
diabolum, quam homo conderetur. Nam diabolum, quam homo conderetur. Nam mox ut factus est, in superbiam erupit, et praecipitatus de coelo est. Nam, juxta Veritatis estimonium, ab initio mendax fuit, et in veritate non stetit, quia statim ut factus est, cecidit: fuit quidem in veritate conditus, sed, non stando, confestim a veritate est lapsus. Uno superbiae lapsu, dum Deo per tumorem se conflum in hoc contentus quod se Deo aequalem existimans cecidit, insuper etiam superiorem Deo se dicit, secundum Apostoli dicta qui ait de Antichristo: Qui adversatur et extollitur supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur. Diabolus ideo jam non petit veniam, quia non compungitur ad poenitentiam. Membra vero ejus saepe per hypocrisin deprecantur, quod tamen pro mala conscientia adipisci non merentur. Discat humana miseria quod ea causa citius permovetur am, dum infirmo compatitur homini: quia ipse homo traxit ex parte inferi
Abbreviated transcription (Latin):
cum est Ipẽ est pͥncipiũ uarũ dei
Unde ⁊ ad comꝑacionem angłoꝵ.
creatus exticit ordinis p̾lacione. nõ
temꝑis quantitateprimatum ha¬
buisse int̾ angłos diabolum ex qͣ
fiducia cecidit. ita ut sine reparaci¬
one labereturscuiꝰ p̾lacoĩs excelleu¬
ciam ꝓpħa hiis u̾bis ãnũciat. Ce¬
dri non fun̾t altiores illo in ꝑadiso
der abietes non ad equauerunt sũ¬
mitatem illius om̃e lignũ paradi¬
si nõ est assimi. latum illi quĩ specio¬
siorem fecit eum deus. Distat con¬
dictõ angłi a cõdictione hominis
homo enim ad dei siłicudinem condi¬
tus est arcangelus uo qui lapsus
est sinaculum similitudinis appella¬
tus est. testante dño ꝑ iezechielem.
tu signaculum similitudinis: ꝑle¬
nus sapiencia ⁊ ꝑfcũs decore in deli¬
ciis paradisi dei fuisti: Qnͣto enĩ sub¬
tilior est eius natura tanco plemꝰ
extitit ad siłitudinem diuine u̾ta¬
tis expressa prius de celo cecidisse

Expanded text:
tum est: Ipse est principium viarum Dei. tum est: Ipse est principium viarum Dei. Unde et ad comparationem angelorum creatus exstitit ordinis praelatione, non temporis quantitate. Primatum habuisse  sic  angelorum diabolum, ex qua fiducia cecidit, ita ut sine reparatione laberetur, cujus praelationis excellentiam propheta his verbis annuntiat: Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei, abietes non adaequaverunt summitatem illius. Omne lignum paradisi non est assimilatum illi, quomodo speciosiorem fecit eum Deus. Distat conditio angeli a conditione hominis: homo enim ad similitudinem Dei conditus est; archangelus vero qui lapsus est, signaculum Dei similitudinis appellatus est, testante Domino per Ezechielem: Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia, perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. Quanto enim subtilior est ejus natura, tanto plenius exstitit ad similitudinem divinae veritatis expressa. Prius de coelo cecidisse
Abbreviated transcription (Latin):
que sub nos sunt si nos subicimur
ei a quo uobis illa subiecta sunt. nã
et que uidentur subiecta ei esse qui
deo subiectus non est ille pocius su¬
bicitur eis qui suam uoluntatẽ sub¬
nam scd̃m naturam spẽ nũcupã¬
tur. Qñ enĩ de celis ad anũciandũ
hominib mittuntur: ex ip̃a ãnũcia
cione angłi nominantur: nacura
iutabilitas in natura. s facit eos
głos: nam si natura incõmutabiles
essent diabolus non utiq cecidisset
mutabilitatem itaq nature. suffra¬
gatur in illis cõtemplacio creato¬
ris. In de et pͥuatus est apostata ange¬
lus: dum fortitudinem suam nõ a dõ
s a se uoluit custodire./ añ omẽm cre¬
acuram angłi fcĩ sunt. dum dictũ
est. fiat lux de ipĩs enĩ dicit scͥptura
pͥor enĩ oĩum creata est sapiencia. lux
enĩ dicuntur. participando luci etere¬
ue s apiencia uo̾ dicunt᷑ ingenite
inherendo sapiencie et dum sint mir¬
tabees natura nõ tñ sinit eos coutẽ¬

Expanded text:
quae sub nobis sunt, si nos subjicimur quae sub nobis sunt, si nos subjicimur ei a quo nobis illa subjecta sunt. Nam et quae videntur esse subjecta ei qui Deo subjectus non est, ille potius subjicitur eis, qui suam voluntatem subNam secundum naturam spiritus nuncupantur. Quando enim de celis ad annunciandum hominibus mitione angeli nominantur; natura est illis mutabilitas in natura; sed facit eos gelos. Nam si natura incommutabiles essent, diabolus non utique cecidisset. Mutabilitatem itaque naturae suffragatur in illis contemplatio Creatoris; inde et privatus est 135 apostata angelus, dum fortitudinem suam, non a Deo sed a se voluit custodiri. 3. Ante omnem creaturam angeli facti sunt, dum dictum est Fiat lux; de ipsis enim dicit Scriptura: Prior omnium creata est sapientia. Lux enim dicuntur participando luci aeternae. Sapientia enim dicuntur ingenitae inhaerendo Sapientiae. Et dum sunt mutabiles natura, non tamen sinit eos contem
Abbreviated transcription (Latin):
dens homo accusat in illis quod gͥ
debet pocius imputare cuiꝰq pro
pcc̃o ista effecta sunt uoxia que illi
om̃i ex parte fuant añ pocm̃ sub¬
iecta nr̃o uicio nõ sua natura nob̾
mala sunt ea que nob̾ iacent nocẽt
Nam lux dum sit bona infirmis o¬
culis noxia est et tunc oculoꝵ uici¬
ũ non lucis est. Sic ⁊ cet᷑a. Cum cre¬
aturarum stimulis et elementorũ
adu̾sitatibus homo u̾beratur pccĩ
ħ exige̾ penam ut deo suꝑbiens ho¬
mo ea que infra ipm̃ sunt paciatur
adu̾sa. Unde ⁊ insapiencia legitur
pro deo pugnabit cum eo orbis ter¬
rarum contͣ insensatos. mito ergo
pͤcatorum hoc actum est ut natu¬
rałr ꝓspera mutentur homini i
adu̾sis unde et salomon creatura ex¬
ardescit in cormentum adu̾sus ĩuis¬
tos et leuior est ad bñfaciendum his
qui deum confidunt. Non erit caro
subiecta anime uec uicia racoi si
animus nõ est subditus conditori
cunc autẽ recte subitiũtur nobis oiã

Expanded text:
dens homo, accusat in illis quod sibi dens homo, accusat in illis quod sibi debet potius imputare; cujus pro peccato ista effecta sunt noxia, quae illi omni ex parte fuerunt ante peccatum subjecta. Nostro vitio, non sua natura, nobis mala sunt ea quae nobis nocent. Nam lux, dum sit bona, infirmis oculis noxia est, et tunc oculorum vitium, non lucis est; sic et caetera. 10. Cum creaturarum stimulis et elementorum adversitatibus homo verberatur, peccati hoc exigere poenam, ut Deo superbiens homo ea quae infra ipsum sunt patiatur adversa. Unde et in Sapientia legitur pro Deo: Pugnabit cum eo orbis terrarum contra insensatos. Merito ergo peccatorum hoc actum est, ut naturaliter prospera mutentur homini in adversa. Unde et Salomon: Creatura exardescit in tormentum, adversus injustos, et lenior est ad benefaciendum his qui in Deo confidunt. 134 11. Non erit caro subjecta animae, nec vitium rationi, si animus non est subditus Conditori. Tunc autem recte subjiciuntur nobis omnia
Abbreviated transcription (Latin):
a diabolo sint non tamen creata st̃
Qmͣ ob causam ꝑmiserit deus mal¬
li ob oriri statum nͥ ut ex contrariis
malis bone nature decor emineret.
modus iste eciam in u̾bis esse cõꝑi¬
tur qui modus antiteca dicitur qd̾
latine opposicum uł contra positum
nominatur ⁊ fit pulcra elocucio qñ
uox contͣria prosperis ꝓfertur. ita ĩ
reb ꝑmixtum est malum ut natu¬
re honũ ad comꝑacionem ex cellẽt¬
mali si radas suꝑcilium hoĩs ꝑuam
rem demis s tocius corꝑis ingeris
feditatem. Ita et in umu̾sitate cre¬
ature si extremũ u̾miculum natu¬
ra malum dixeris uniu̾se creature¬
in iniuriam facis. Cuncta mala ꝑ
peccatum pͥmi hoĩs pro pena sunt
translata in uniu̾sum genus hu¬
manũ ꝓinde quecumq uident᷑ ma¬
la partim seuiunt origine partim
culpa. Multa dicunt mala in crea¬
turis ꝑu̾si ut ignem quia urit ut
ferrum quia occidit ut feram qͥa
mordet. s cõmoda ipõrum ñ intẽ¬

Expanded text:
a diabolo sit, non tamen creatum est. 5. a diabolo sit, non tamen creatum est. 5. Quam ob causam permiserit Deus mali oboriri statum, nisi ut ex contrariis malis bonae naturae decor emineModus iste etiam in verbis esse comperitur. Qui modus antiteta dicitur quod Latine oppositum vel contrapositum nominatur. Et fit pulchra elocutio, quando mox contraria prosperis proferuntur. Ita et in rebus permistum est malum, ut naturae bonum ad comparationem mali excelle Si radas supercilium hominis, parvam rem demes, sed totius corporis ingeris foeditatem; ita et in universitate creaturae est: si extremum vermiculum natura malum dixeris, universae creaturae injuriam facis. 8. Cuncta mala per peccatum primi hominis pro poena sunt translata in universum genus humanum. Proinde quaecunque videntur mala, partim nobis saeviunt origine, partim culpa. 9. Mala dicunt multa in creaturis perversi, ut ignem, quia urit; ut ferrum, quia occidit; ut feram, quia mordet, sed commoda ipsorum non inten
Abbreviated transcription (Latin):
alum a diabolo nõ est creatum
s inuentum. et ideo nicħ ẽ ma¬
lum quia sine deo fcm̃ est nichil
Deus aut̃ malum nõ fecit nõ qr
alicubi s aliqñ erat malum unde
feret diabolus malus. S quia uici¬
biendo effcũs est malus et ido rec¬
te dicitur ab eo inuentum malun
Nullam eẽ naturam mali quia
natura om̃is aut incõmutabłis
ut deus est aut cõmutablis ut
creatura est malum uo id̾o natura
nulla est quia accedendo in bonam
naturam efficit eam uiciosam. Q
dum discedit natura manet ⁊ ma¬
lum quod merat misqmͣ est. Ex
eo quod uiciũ nocet nature agnos¬
citur uicium natura nõ esse quia
nich quod naturale est nocet. dũ
natura bona dap̃uatur ꝓpt̾ uolutatẽ¬
nature bone que in tantum testatur
eam esse bonam ut illam deus pro
malo nõ uelinquat multam credit᷑
ab hereticis mencem a deo uicia a
dyabolo fuisse creata. Inde ⁊ ab ipĩs
due nature bona ⁊ mala putant᷑
s uicia natura nõ sunt et dum u̾e

Expanded text:
alum a diabolo non est creatum, sed inventum; et ideo nihil est malum, quia sine Deo factum est nihil, Deus autem malum non fecit. Non quia alicubi aut aliquando erat malum, unde fieret diabolus malus, sed quia vitierbiendo effectus est malus; et ideo recte dicitur ab eo inventum malum. 2. Nullam esse naturam mali constat, quia natura omnis aut incommutabilis ut Deus est, aut commutabilis ut creatura est. Malum vero ideo natura nulla est, quia accedendo in bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum quod inerat nusquam est. Ex eo quod vitium nocet naturae, agnoscitur vitium naturam non esse, quia nihil quod naturale est nocet. 3. Dum natura bona damnatur proptenaturae bonae, quae in tantum testatur eam esse bonam, ut illam Deus pro malo non relinquat inultam. 4. Creditur ab haereticis mentem a Deo, vitia a diabolo fuisse creata. Unde et ab ipsis duae naturae, bona et mala putantur. Sed vitium natura non est; et dum vere
Abbreviated transcription (Latin):
maior in eo uis est qmͣ in feminis
hinc uirtus nom̃ accipit. Item młr
ad mollicia dcã m̃mutata ⁊ detrac¬
ta lrã uelut mulier. sed ideo uiris
plux roboris datum est quo faci¬
lius ad pacienciam comugalem
femine cogentur. Mulier autẽ
non ꝓ corruptela integͥtatis. S
ꝓ sola magiritate etatis. Mulier
nominat᷑ sicut ⁊ uir ꝓ sola uiri¬
litate eciam si ab ope femine a¬
mistionis hẽatur imimis. Ex¬
treme iam etatis senes ⁊ anus
uocantur. Senes aut ita quidam
dcõs putant eo quod se nesciunt
⁊ ꝑ nimiam etatẽ delerant atq
desipiunt. Unde et plato ait. In
pueris crescit sensus in uiuenib
iuget ⁊ senib minuitur amus
aut̃ ex multis annis dicta qͣ si
annosa int̾ rõnalem ⁊ ratõnabi
quidam sapiens dixit. Raci

Expanded text:
maior in eo uis est quam in feminis, et maior in eo uis est quam in feminis, et hinc uirtus nomen accepit. Item mulier a mollitie dicta, inmutata et detracta littera, ueluti mollier. Sed ideo uiris plus roboris datum est, quo facilius ad patientiam coniugalem feminae cogerentur. Mulier autem non pro corruptela integritatis, sed pro sola maturitate aetatis mulier nominatur; sicut et uir pro sola uirilitate, etiamsi ab opere feminae admixtionis habeatur inmunis. Extremae iam aetatis senes et anus uocantur. Senes autem ita quidam dictos putant, eo quod se nesciunt et per nimiam aetatem delirant atque desipiunt. Vnde et Plato ait; "In pueris crescit sensus, in iuuenibus uiget, in senibus minuitur". Anus autem ex multis annis dicta, quasi annosa. Inter rationale et rationabile quidam dixit: Rati
Abbreviated transcription (Latin):
puritate nocati sunt quasi puros
sune quia nũdum lanuginem florẽ
genarũ que inducunt i puella aut̃
a paruitate uocata quasi puella.
appellabantur sicut infans hec
consuetudo coĩs puerperam uo¬
cat ꝓp̾ͥe auẽ puerperas dici que
pͥmũ enixa sunt. ⁊ quod puerie
idest puelle ad modum pariant
Egressi puericiam masculi pube¬
res nũcupantur. qui iam gignen¬
di possibilitatẽ sumũt femine u̾o
uirgines uł uiragines ducunt᷑
Dicta aut̃ uirago uł quod a uiro
sumpta est uł quod sit masculi¬
ni uigoris similis pub̾tatẽ aut¬
egressi mox adolescentes applłan¬
tur. a dolescens aut̃ dictus ad ab
adolendo atq crescendo unde et
quidam de agri cultura loquẽs
maturescentem fructum adolescẽ¬
tem uocauit ppst adolescentiam qͦ¬
q iuuenes fuint iuuenes autem
dicti quod imare posse incipiunt
ut in bcibus iuuenti cum a uitulis
discesserint. Iam u̾o medietates ꝑ¬
pͥe dicuntur uir ⁊ mulier uir aut̃
nũcupatur ut ait lactancius qdꝰ

Expanded text:
puritate uocati sunt quasi puros, siue quia nondum lanuginem floremque genarum inducunt. Puella autem a paruitate uocata, quasi pulla. appellabantur, sicut infans. Haec consuetudo communis puerperam uocat. Proprie autem puerperas dici quae primum enixae sunt et quod pueri id est puellae, admodum pariant. Egressi pueritiam masculi puberes nuncupantur, qui iam gignendi possibilitatem sumunt; feminae uero uirgines uel uiragines dicuntur. Dicta autem uirago uel quod a uiro sumpta sit uel quod sit masculini uigoris similis. Pubertatem egressi mox adulescentes appellantur. Adulescens autem dictus ab adolendo atque crescendo. Vnde et quidam, de agricultura loquens, maturescentem fructum adulescentem uocauit. Post adulescentiam quoque iuuenes fiunt. Iuuenes autem dicti, quod iuuare posse incipiunt, ut in bubus iuuenci cum a uitulis discesserint. Iam uero mediae aetatis proprie dicuntur uir et mulier. Vir autem nuncupatur, ut ait Lactantius, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ñ reu̾tebantur ꝑtinet ad uite ac¬
q̃ ibant ⁊ reu̾tebantur. ꝑtinent
ad ꝯtemplatiue uite iñsuram in
qua dum quisq ĩtẽdit sua reu̾bã¬
tꝰ infirmitate reflectitur. atq ite¬
rũ renouata incentõne. ad ea uñ
destend̾a̾t rursus erigit᷑ qd̾ fi̾ in¬
actiua uita ñ pocest de qua si qͥsq
reflectatur uł ad modicum. sta¬
tim uicioꝵ excipitur luxu ocu
euellat ꝯtẽplatoĩs oculũ reser¬
tũ ut sit utilius illi ꝑ simplices

Expanded text:
itae acquae ibant et revertebantur, pertinent ad contemplativae vitae mensuram, in qua dum quisque intenderit, sua reverberatus infirmitate reflectitur; atque, iterum renovata intentione, ad ea unde descenderat rursus erigitur. Quod fieri inactiva vita non potest, de qua si quisque reflectat vel ad modicum, statim vitiorum excipitur luxu. 10.evellat contemplationis oculum, sertum, ut sit utilius illi per simplicem
Abbreviated transcription (Latin):
uͭ dñ ista adu̾sa senciut̃. ad celeste
desid̾iũ ardentiꝰ excitent᷑ magna a¬
pud dĩ refulget gr̃a: qͥ huic m̃do cõ¬
temptibłis fui̾t. Nã ua necesse ẽ. ut
quẽ mũdus odit. diligatur a deo:
qd̾ tab̾naculu ĩ mõce fi̾ cogita¬
uit. quia scĩs in ħ m̃do taberna¬
culum ñ est: qͥb patͥa ⁊ domꝰ ĩ ce¬
mũdũ ⁊ motũ m̃tis ad suꝑna re¬
uocare᷑ ut ibi sese colligãt unde
defluxerũt: ⁊ inde se subtͣhant
ubi disꝑsi sunt insti qui reb ho¬
norib ꝙ ac uite blandim̃tis ꝙꝑ re¬
nuĩciat᷑. ꝓnide sese ab oĩ t̾rena pos

Expanded text:
ut dum ista adversa sentiunt, ad coeleste desiderium ardentius excitentur. 3. Magna apud Deum refulget gratia, qui huic mundo contemptibilis fuerit. Nam revera necesse est ut quem mundus odit diligatur a Deo. uod tabernaculum in monte figere cogitavit , quia sanctis in hoc mundo tabernaculum non est, quibus patmundum, et motum mentis ad superna revocare, ut ibi se recolligant, unde defluxerint, et inde se subtrahant, ubi dispersi sunt. 6. Justi, qui rebus honoribusque, ac vitae blandimentis renuntiant, proinde se ab omni terrena
Abbreviated transcription (Latin):
tis acie ad cõtemplãdionẽ dm̃
statim ad cõtemplacionẽ ꝯscẽ¬
d̾e cupiat. cum racione cogit᷑
chel hoc ẽ ad uisu pͥncipũ fes¬
tinaret que ꝯtẽplacionẽ sig¬
inficat: lia illi ħ est laboriosa
uita supponitur. que actiuam
ab om̃i negõ t̾reno pͥuatur ica
et ꝯtemplacioni uacans ab oĩ
occupacione actuali au̾titur: ⁊
sicut ab penali uita ꝯscenden¬
tes in ꝯtemplatoĩs quiete se¬
peliuntur ita et ab actione scl̃i
recedentes eos uita actiua inse
quasi sepeliendo suscipit. ac ꝑ
hoc uite mũdane actiua in se

Expanded text:
tis acie ad contemplandum Deum tis acie ad contemplandum Deum statim ad contemplationem conscendere cupiat, tamen ratione cogiturchel, hoc est, ad visum principium, destinaret, quae contemplationem significat, Lia illi, hoc est, laboriosa vita supponitur, quae activam ab omni negotio terreno privatur, ita et contemplationi vacans ab omni occupatione actuali avertitur. Et sicut ab actuali vita conscendentes in contemplationis quiete sepeliuntur, ita ab actione saeculi recedentes eos vita activa in se quasi sepeliendos suscipit; ac per hoc vi
Abbreviated transcription (Latin):
colligitur sepe ꝓlixa lectio lon¬
gitudinis causa memoriã legẽ¬
tis oblitterat. Quod si breuis sit
submotoq libro smã recitetur
in ammo. cũc sine labore legit᷑
⁊ ea que lecta sunt recolendo
memoria mĩme excidunt / ac¬
ceptabilior est sensib lectio ta¬
cita qmͣ aꝑta samplius enĩ intel¬
lc̃s instruitur. qñ uox legẽtis qͥ¬
estit. et subsilencio lingua mo¬
uetur nam clare legendo corpꝰ
u̾o paucoꝵ actiua uita mũda¬
nis rebus bñ utitur: ꝯtẽplati¬
ua u̾o mũdo remĩcians soli deo
uiu̾e delectatur / qui pͥus ĩ acti¬
ua uita proficit. ad contẽplaci¬
onem bñ ꝯscendit . m̾ito em̃ in
ista sustollitur. qui in illa utilis
inuenitur. Quicumq adhuc tẽ¬
por alem głam aut carnalem
asfectat ꝯcupiscenciam: a ꝯtẽpla¬
cione ꝓhibetur ut tocius ĩ ac¬
tiualis uite oꝑacione purgetur
In ista enim prius ꝑ ex̾cicium
boni oꝑis cuncta exhaurienda
sunt uicia in illa iam ꝑura m̃¬

Expanded text:
colligitur. 8. Saepe prolixa lectio loncolligitur. 8. Saepe prolixa lectio longitudinis causa memoriam legentis obtergit. Quod si brevis sit, submotoque libro sententia retractetur in animo, tunc sine labore legitur, et ea quae lecta sunt recolendo a memoria minime excidunt. 9. Acceptabilior est sensibus lectio tacita quam aperta; amplius enim intellectus instruitur, quando vox legentis quiescit, et sub silentio lingua movetur. Nam clare legendo et corpus vero paucorum. 2. Activa vita mundanis rebus bene utitur, contemplativa vero mundo renuntians, soli Deo vivere delectatur. 301 3. Qui prius in activa vita proficit, ad contemplationem bene conscendit. Merito enim in ista sustollitur, qui in illa utilis invenitur. Quicunque adhuc temporalem gloriam, aut carnalem affectat concupiscentiam, a contemplatione prohibebitur, ut positus in actualis vitae operatione purgetur. In ista enim prius per exercitium boni operis cuncta exhaurienda sunt vitia, ut in illa jam pura men
Abbreviated transcription (Latin):
instruendum lectio ad hibita¬
aut̃ collacione maiorem incelli¬
genciam p̾bet melius enĩ est cõ¬
ferre qnam lege̾scollacio docibili¬
tatem facit. Nam ꝓpositis interro¬
g atõib cunctacio reꝵ excludit᷑.
et sepe obiectionib latens u̾itas
approbatur: Qd̾ em̃ obscurum
est ant dubiũ. confen̾do cito ꝑcipi¬
sigure. Res em̃ que mimis ꝑ se
adn̾tuntur ꝑ comꝑacionẽ rerum
facile capiuntur. Nam sepe sub
ria sicut instruere solet collacio
ica ꝯtencio destruit: hec enĩ relic¬
to sensu u̾icatis lites gena̾t. ⁊ pug¬
nando u̾bis etiã in deo blasphemi
laudis c̾tatur cantaq est in hiis
pu̾sitas: ut u̾tati ced̾e nesciant.
ipam q rectam doctͥnam euacu
tificiosa subtilitas: que callidis ob¬
iectoĩb recia tendit / ita enĩ u̾su¬
is ast̾cionib pͣnoruim disputacõ ĩ¬
nodatur ut recta esse simulent.
que ꝑu̾sa ꝑsuadent lectio memo¬
rie auxilio eget: quod si fui̾t nͣ
acuitur: ac legendi assiduitate

Expanded text:
instruendum. Leccio adhibita collacione maiorem intelligenciam prebet. Melius est enim conferre quam legere. Collacio facit docibilitatem. Nam propositis interrogacionibus cunctacio rerum excludetur; et sepe obieccionibus latens veritas approbatur, quod enim obscurum est aut dubium, conferendo cito perspifigurae. Res enim quae minus per se advertuntur, per comparationem rerum facile capiuntur. Nam saepe sub r. Sicut instruere solet collacio, ita contencio destruere; hec enim relicto sensu veritatis lites generat et pugnando verbis eciam deo blasphematlaudis certatur – tanta namque est in hiis perversitas, ut veritati cedere nesciant – ipsam tionum artificiosa subtilitas, quae callidis objectionibus retia tendit; ita enim versutis assertionibus pravorum disputatio innodatur, ut recta esse simulent quae perversa persuadent. 7. Lectio memoriae auxilio eget. Quod si fuerit naacuitur, ac legendi assiduitate
Abbreviated transcription (Latin):
pulchrũ est iuiri scĩ sicut a secre¬
to ꝯtemplatoĩs egrediuntur ad
publicum actoĩs. ita rursus
ab actoĩs manifesto ad secre
tuntur: ut intus dm̃ laudent
ubi acceꝑunt unde foris ad eiꝰ
est semꝑ oculum in radiũ solis
infig̾e nec deflect̾e. nͥ esce soliꝰ
obtentu ita et scĩ a ꝯtẽplacioẽ
ad ac̾tualem uitã int̾dum re¬
flectuntur ꝯsidantes illa sũma
ica esse ntilia᷑ ut cum ista humilia
sint necessaria paululum nr̃e in¬
digentie ĩ actiẽ inte gn̾e hũana ĩ

Expanded text:
rtitur. Viri sancti sicut a secreto contemplationis egrediuntur ad publicum actionis, ita rursus ab actionis manifesto ad secretvertuntur: ut intus Deum laudent, ubi acceperunt unde foris ad ejusest semper oculum in radium solis infigere, nec deflectere, nisi escae solius obtentu: ita sancti a contemplatione ad actualem vitam interdum reflectuntur, considerantes illa summa c esse utilia, ut tamen ista humilia sint paululum nostrae indigentiae
Abbreviated transcription (Latin):
est ut quisquis int̾ scłi uoluptates po¬
situs. a nicii maneat illibatus in qͥb
et si nõ cito implicatur. aliqñ tñ attra
timoris impedimento. Dum emin
quisq a consorcio mundi abstrahit᷑:
nec cupiditas eum obligat ꝯsenci¬
entemnec cruciat sencientem. Ho
dos mulcomelius uoluntate est: u¬
est qui huic scło et corꝑe et corde dis¬
cͥretus est: Onager ut ait iob. con¬
tempnit ciuitatem. et monachi cõ¬
munẽ secularium ciuium ꝯu̾sacionẽ
Hu adu̾sa uite nr̃e appetunt: ꝓspera
ꝯtẽpnũt᷑. ut dum ab eis hec uita cõ¬
tempnitur: futura inuẽiat᷑ de p̾cep

Expanded text:
est ut quis inter saeculi voluptates poest ut quis inter saeculi voluptates positus a vitiis maneat illibatus, in quibus etsi non cito implicetur, aliquando tamen attrahtimoris impedimento. Dum enim quisque a consortio mundi abstrahitur, nec cupiditas eum obligat consentientem, nec cruciat sentientem. 305do, sed multo est melius voluntate; uest, qui huic saeculo et corpore et corde discretus est. 5. Onager, ut ait Job, contemnit civitatem, et monachi communem saecularium civium conversationem. Hi adversa vitae nostrae appetunt, prospera contemnunt, ut, dum ab eis haec vita despicitur, futura inveniatur. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
leuatꝰ erigit᷑ ĩ qͦ lapsus erat ꝑ ge¬
mitũ ꝯspicit. ac ubi ꝑuen̾it cñ gau¬
dio magno ĩtẽdit. Qͥ uo̾ a ꝯtem¬
platoĩs reqͥe reflexus in curis hꝰ
scli incidit si ad niemoriã sui reu̾¬
tatur. ꝓtinꝰ ingemiscit: quãtũq
ris su difficultate cognoscit q̃uid
em̃i ĩ hac nica laboriosuis. ꝙͣ t̾renis
desideriis estuare aut quid hic se
tis eis et sollicitudinibus contͤ¬
bantur. Qui autem eũ odiunt
scło renũciantes. huic mũdo ita¬
moriuntur: ut soli deo uiu̾e delecten¬
tut᷑ quãtoq ab huiꝰ scłi cõu̾sacione
templantur. Malorum tam pͣua st̃
oꝑa manife̾sta᷑ ut hii qui suꝑnam
patͥam desidan̾t: nõ solum mores
eorum s consorcia fugiant. Qͥ daꝑ
quis: ut eoꝵ nõ inuoluantur delic¬
tis nõ nulli et si ^corꝑali discessu. spiri¬
recedunt᷑ que et si ꝯmunes sut cõ¬
u̾sacione: discreti tñ sunt corde łoꝑe
E⁊ licet sepe in medio carnaliũ uita
deus ꝓcegat electoꝵtñ satis rarun

Expanded text:
psus erat, per gemitum conspicit, et ubi pervenerit, cum gaudio magno intendit. Qui vero, a contemplationis requie reflexus, in curas hujus saeculi incidit, si ad memoriam sui revertatur, protinus ingemiscit; quantumqueris sui difficultate cognoscit. Quid enim in hac vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare? Aut quid hic sectis ejus curis et sollicitudinibus conturbantur. Qui autem eum odiunt,lo renuntiantes, ita huic mundo moriuntur, ut soli Deo vivere delectentur; quantoque ab hujus saeculi conversatione templantur. 2. Malorum tam prava sunt opera manifesta, ut hi qui supernam patriam desiderant, non solum mores eorum, sed et consortia fugiant. Quidam quis, ut eorum non involvantur delictis. Nonnuli, etsi non corporali discessu, spirirecedunt; qui etsi communes sunt conversatione, discreti tamen sunt corde vel opere. Et licet saepe in medio carnalium vitam Deus protegat electorum, tamen satis rarum
Abbreviated transcription (Latin):
ficit. nͥ ab negatis om̃ibus sius. eciã
se ipm quisq ab neget s quid est
ip̃m ab negare. nͥ uoluptatibus pro¬
priis rem̃iciare : Ut qui suꝑb erat
sit humilis: qui iracundus esse uideba¬
tur. studeat  aansuetus. Nam siita
nõ ẽ xpĩ discipulus. Qui enĩ renũ¬
ciat rebus suis: sua ab negat. Q᷑
u̾o renũtiat morib pͣuis: semet ipm̃
scił ab uegat unde et dñs: qui uult
met ipm̃¬

Expanded text:
i ut, abnegatis omnibus suis, etiam seipsum quisque abneget; sed quid est seipsum abnegare, nisi voluptatibus propriis renuntiare? Ut qui superbus erat sit humilis; qui iracundus esse studeat mansuetus. Nam si itanon est Christi discipulus. Qui enim renuntiat rebus suis, sua abnegat; qui vero renuntiat moribus pravis, semetipsum scilicet abnegat. Unde et Dominus: Qui vult, metip
Abbreviated transcription (Latin):
tutõnes ẽẽ uideorum tͣdicio do¬
cert̾nam et in ipĩs legitrimis pre¬
finitis q dieb. ex lege ⁊ ꝓpħis. lec¬
tiombꝰ ĩ sinagogis utuntur. ⁊ hoc
de uet̾e patrum institutione ser¬
uantes: est aut̃ lectõ: nõ ꝑa rua ad¬
audiendum edificatõ uñ oportet
ut qñ psallitur. psallatur ah oĩb ͤ
cum orat᷑. oretur ab om̃ibug. cum
sronte aurem sollicite ꝯmodet⁊
patẽ tp̃s orandi cum om̃s oramus
patet. cum uolui̾t orare pͥuatĩ ob¬
tentu oratoĩs ne ꝑdid̾is lectionẽ.
quia nõ semꝑ eam quil paratam
potest habere: Cum orandi potes¬
tas in promptu sit nec putes par¬
uam nasti utilitatẽ ex lectoĩs audi¬
tu. Siquidem oratõ ip̃a. fit pingui¬
or. dum mens frequenti lectione
sagmata ꝑ diuinarum rerum quas
quas nuꝑ audiuit ymagines cur¬
rit qiam et maria soror marche:
que sedens ad pedes ihũ sorore ne¬
glecta u̾bum intuencins audiebat:
bonam ꝑtem sibi elegisse dñ uote
firmatur. Ideo et diaconus clara uo¬

Expanded text:
m traditio docet. Nam et ipsi legitimis praefinitisque diebus ex lege et prophetis lectione in synagogis utuntur, et hoc de veteri patrum institutione servantes. Est autem lectio non parva audientium aedificatio. Unde oportet ut quando psallitur, psallatur ab omnibus; cum oratur, oretur ab omnibus; cum esignata fronte, aurem sollicite accommodet. Patet tempus orandi, cum omnes oramus; patet, cum volueris orare privatim; obtentu orationis ne perdideris lectionem: quia non semper eam quilibet paratam potest habere, cum orandi potestas in promptu sit, nec putes parvam nasci utilitatem ex lectionis auditu. 3. Siquidem oratio ipsa fit pinguior, dum mens, recenti lectione saginata, per divinarum rerum, quas nuper audivit, imagines currit. Nam et Maria soror Marthae, quae sedens ad pedes Jesu, sorore neglecta, verbum intentius audiebat, bonam partem sibi elegisse Domini voce firmatur . Ideo et diaconus clara vo
Abbreviated transcription (Latin):
recibus dmñ dep̃care. xp̃ẽ nobis
et composut ⁊ ꝯstituit cũ er¬
go quererent supplicare apłi dnm ⁊
pone nobis preces: statim dñs de li¬
bro iuris celestis docuit quomodo
orarent. uł quomodo dĩ impetra
do in eccłia dñm pretib expostere:
contra egritudines anime uferea
tuit xp̃c quasꝰ que primi greci ꝯ¬
plicaretur¬

Expanded text:
recibus Dominum deprecari Christus nobis et composuit, et constituit. Cum ergo quaererent supplicare apostoli Depone nobis preces. Statim Dominus, de libro juris coelestis, docuit qorarent vel quomodo dominum implorardo ecclesie deum precibus exposcere contra egritudines anime et uti tuit Christus, quasque primi Graeci cplicare
Abbreviated transcription (Latin):
moshant ideo supputacionẽ anuota¬
ui q ñ temꝑa pontifidatus liui acq¬
ñ gͥ consone respondebunt anni
põntificũ romanoꝵ amiis imꝑa¬
toꝵ pro certo em̃ scitur quia bea¬
tus apłs nõ baptizandis s comĩ¬
tendis mĩnisterii officiũ mag̾ im¬
pendebat sicut lib̾ actus apłorum
testatur quod post aduentũ scĩ spẽ
mn corneliũ ⁊ suos iusserit eos bap¬
tizari ⁊ hoc ꝓpt̾ scisma uitandũ
ne baptizati ab apło digniores se
cet̾i̾s putarent. Quo ciroa ⁊ paulꝰ
chorintiis in pͥma epła scribit igͣ¬
cias deo quod neminẽ urm bapti¬
zaui nͥ crispum ⁊ gaiũ ne forte di¬
catis quod in nomine pauli bapti¬
zati estis. Nam qui ab apłis oedina¬
bantur pbrĩ. ceteris p̃minebant
ut ep̃i scrupulus aut̃ supputatõ¬
nis annoꝵ partim neglegencia
scͥpcoꝵ partĩ pressura ꝑsecutorum
ut arbitror in eccłia moleuit de

Expanded text:
Hanc ideo subputationem annotavi, quia nisi tempora pontificatus Lini aeris, non sibi consone respondebunt anni pontificum Romanorum annis imperatorum. Pro certo enim scitur, quia beatus apostolus non baptizandis, sed convertendis ministerii officium magis impendebat, sicut liber Actus apostolorum testatur, quod post adventum sancti Spiritus in Cornelium et suos jusserit eos baptizari, et hoc propter scisma vitandum, ne baptizati ab apostolo digniores se ceteris putarent . Quocirca et Paulus Chorenthiis in prima epistola scribit: Gratias Deo, quod neminem vestrum baptizavi, nisi Crispum et Gaium, ne forte dicatis, quod in nomine Pauli baptizati estis . Nam qui ab apostolis ordinabantur presbiteri, ceteris preminebant ut episcopi. Scrupulus autem subputationis annorum partim negligentia scriptorum, partim pressura persecutorum, ut arbitror, in ecclesia inolevit
Abbreviated transcription (Latin):
rũ pͥnceps uenerabilem uirũ cle¬
m̃tem p̾dem consulem ac pacͥcum
romanoꝵ. om̃i uirtutũ decoꝵe orna¬
tum aburbe roma duxit utq põ¬
tificak dignitate p̾esset quos xͦ
subingaret ordinauit. aduenit¬

Expanded text:
rum princeps venerabilem virum Clementem, pridem consulem et patricium Romanorum, omni virtute decoratum, ab urbe Roma direxit, utque pontificali dignitate preesset quos Christo subjugaret ordinavit. I