comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem fidei confirmationẽ. ⁊ maio¬
remdei ⁊ ꝓximoꝵ dilectionem. Qnͣto
et emmqͥsq ꝑfectius dm credit & diligit.
tanto amplius nom̃ patͥs in se sc̃ificat.
⁊ scĩficatum demonstrat. Pat̾ nr̃ qͥ es
in celis scĩficetur nom̃ tuũ. S cĩficetur
nom̃ cuum in cordib paganoꝵ. scĩfi¬
cetur incordib uideoꝵ. ut & illi in te
credant: ⁊ isti ꝑfectius credant. ⁊ utͥq
nem. sic qͦ hañt ꝑ affectũ dilectionẽ.
Scĩficet᷑ adhuc in cordib electoꝵ ꝑma
iorem claritatem cognitionis:i ma

Expanded text:
ajorem fidei confirmationem, et majorem Dei et proximorum dilectionem. Quanto etenim quisque perfectius Deum credit et diligit, tanto amplius nomen Patris in se sanctificat et sanctificatum demonstrat. Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum.--Sanctificetur nomen tuum in cordibus paganorum, sanctificetur in cordibus Judaeorum, ut et illi in te credant, et isti perfectius credant, et utriqnem, sic quoque habeant per affectum et dilectionem. Sanctificetur adhuc in cordibus electorum per majorem claritatem cognit
Abbreviated transcription (Latin):
petimꝰ scificari. cum dicimꝰ. scĩficet᷑ nom̃
tuũ: Nom̃ dei. fides dei. ꝑ quam creden¬
tib innotescit. scĩficetur nom̃ tuũ. sci¬
ficetur fides tui. q̃ ẽ notitia tui. S ñqͥd
scͥpture clamant. om̃s resonant. sc̃m ẽ

Expanded text:
ificetur nomen tuum? Nomen Dei fides est Dei, per quam credentibus innotescit. Sanctificetur nomen tuum, sanctificetur fides tua, quae est notitia tui. Sed nunquid Scripturae clamant, omnes resonant: Sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ scelestius ẽ ñ solum talib qualibris
multi laici fedantur scelerib. sed multo
gͣuiorib. ⁊ ñ inedificationẽ. sed inscan¬
dalum. & in riunam ppłoꝵ iam positi.
omnib ꝓũbium. risus ⁊ contemptꝰ fac¬
tist̃. Scu̾int &̃ tales sac̾dotes qd̾ cotidie
qñ pͥmam horam deo decantant uel se¬
met ipsos maledicunt. uł testimoniũ
diuine maledictionis adu̾sum se dicũt.
dũ pferunt. Maledicti qui declinant
ab eo exaudiri desidãt. talit̾ uiuat: ut
am. qui omniũ ẽ pat̾ ꝑ naturam. Alio¬
quin cum iudicabit᷑. exibit condẽnatꝰ.
am. qui dicit nr̃. excludit suꝑbiam. qͥ
dicit qui esin celis. exhibet reu̾entiam.
Qui dicit pat̾ captat beniuolentiã qr
pium clamat. quidicit nr̃ suꝑbiã exclu¬
dit. qr ñ sibi arrogant̾ ꝓprium aut spe¬
cialem. s & aliis eẽ cominunẽ denun¬
ciat. qui dic̃ qui es in celis reuerentiam
ex hibet. qi ñ solum infimis. s & sũmis¬

Expanded text:
quod scelestius est, non solum talibus qualibus quod scelestius est, non solum talibus qualibus multi laici foedantur sceleribus, sed multo gravioribus, et non in aedificationem, sed in scandalum et in ruinam populorum jam positi, omnibus proverbium, risus et contemptus facti sunt. Sciant etiam tales sacerdotes quod quotidie, quando primam horam Deo decantant, vel semetipsos maledicunt, vel testimonium divinae maledictionis adversum se dicunt, dum proferunt: Maledicti qui declinant ab eo exaudiri desiderat, taliter vivat, ut am, qui omnium Pater quin, cum judicabitur, exibit condemnatus, am; qui dicit, noster, excludit superbiam; qui dicit qui es in coelis, exhibet reverentiam. Qui dicit, Pater, captat benevolentiam, quia pium clamat. Qui dicit, noster, superbiam excludit: quia non sibi arrogat proprium aut specialem, sed etiam aliis esse communem denuntiat. Qui dicit, qui es in coelis, reverentiam exhibet; quia n
Abbreviated transcription (Latin):
eres. s p̃cipue dieb sollemnib gregatĩ
ad basilicas conuolant. uestib meliorib co¬
ram aspectib hominũ. singuli ꝓ posse
suo se adornant. domum dei securi. qͣi
filii dei cominunit̾ intrant. genua flec¬
cunt. pectora cundunt. manꝰ expandt̃.
ora aꝑiunt. p̃ces fundunt dicenteᷤ. Pa¬
ter nr̃. S qd sine grauiori merore di
tur. Qͣm mulci dm uocant in hac orõne
Diaboli st̃ filii qr genuit eos ⁊ nutrit ꝑ
culpam. filu diaboli st̃ sicut in alus sen¬
centiis dicere solemꝰ. õs immundi. con¬
cubinarii. adulteri. auari. maledici. fe
neratores. ⁊ aliis quib c̃q damnabilib
parati st̃ uolũtate. Et quod multo gͣuiꝰ
ẽ. qd magis flendum ẽ. ñ solum uulgares.
rudes & indocti laici. uerũ &̃ & innũa¬
biles nr̃i tp̃ris sac̾dotes. qui sacro ꝑuncti
st̃ oleo. qui cotidie sacris armantur ue¬
stib. sacris accedunt altarib quisacra¬
m̃tũ dñici corporis & sanguinis mun¬

Expanded text:
eres, sed, praecipue diebus solemnibus gregatim ad basilicas evolant, vestibus melioribus coram aspectibus hominum singuli pro posse suo se adornant, domum Dei sancti quasi filii Dei communiter intrant, genua flectunt, pectora tundunt, manus expandunt, ora aperiunt, preces fundunt, dicentes: Pater noster, sed, quod sine gravi moerore dictur! Quam multi Dominum vocant in hac oratione: diaboli sunt filii, quia genuit eos et nutrit per culpam. Filii diaboli sunt sicut in aliis sententiis dicere solemus homines immundi, concubinarii, adulteri, rneratores, et aliis quibuscunque damnabilibus parati sunt voluntate, et quod multo gravius est, quod magis flendum est non solum vulgares et indocti laici, verum etiam et innumerabiles nostri temporis sacerdotes, qui sacro peruncti sunt oleo, qui quotidie sacris ornantur vestibus, sacris assistunt altaribus, qui sacramentum Dominici corporis et sanguinis tractare mun
Abbreviated transcription (Latin):
anne pͥmogenitꝰ ꝓpħa. Quis ẽ hic nͥ ds̃
homo: S & hoc qd̾ anna remansit. &
cũ uiro ñ ascendit. donec ablactaret᷑
puer. nobis insinuat. qͥa eccłia nullũ
ad sac̾dotiũ ꝓuehit. dũ lactis infantie
particepsẽ. non solidi cybi. & intelligẽ¬
tie sp̃uał. Canticũ anne ꝓ conceptio¬
ne & natiuitate samuelis. sigr̃at gr̃a¬
rũ actionẽ scẽ eccłie siue ꝓ incarnat¬

Expanded text:
Annae primogenitus, propheta. Quis est hic nisi Deus homo? Sed et hoc, quod Anna remansit et cum viro non ascendit donec ablactaretur puer, nobis insinuat quod Ecclesia nullum ad sacerdotium provehit, dum lactis infantiae particeps est, non solidi cibi, et intelligentiae spiritualis. Canticum Annae post conceptionem et nativitatem Samuelis, significat gratiarum actionem sanctae Ecclesiae, sive pro incarnat
Abbreviated transcription (Latin):
parit̾ puniret. resolutis inurbe roma mi¬
litie artib. armenia ꝑ parthos. mesia a
dacis. pannonia a sarmatis. gallia a fim¬
timis gentib direpte sunt. Demum uͦ

Expanded text:
pariter puniret, resolutis in urbe Roma militiae artibus, Armenia a Parthis, Moesia a Dacis, Pannonia a Sarmatis, Gallia a finitimis gentibus direptae sunt. Demum
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾i hominũ. Quatuor sunt spẽs tu¬
moris. cum quis uł bonũ qd̃ habet a
se habere se estimat: aut si datuma
deo credit ꝓm̾itis datum sibi putat.
aut cũ se iactat habere qd̃ ñ habet.
aut cum despectis cet̾is appetit singu¬
larit̾ uideri habere qd̾ habet. hac
phariseus peste laborabat qui ideo
ñ iustificatus descendit. quia m̾ita
bonoꝵ oꝑum. sibi singularit̾ tribu¬
ens publicano se p̃tulit. Ds̃ gr̃as ago
tibi. Ecce phariseus ad exhibendam
abstinentiam ad impendendã mi¬
scd̃iam. ad referendas deo gr̃as ocłm¬
aꝑtum habet. adhumilitatis custodi¬
am ñ ht̃. Et quid ꝓdest si tota ciuitas
custodiatur. ⁊ unum foram̃ ꝑ qd̾ hos¬
tes intrent relinquat᷑: Phariseu᷑ po¬
cationil legis extollit m̾ita sua ⁊ suꝑ¬
confitetur. ⁊ lam̃tando ꝓpinquat dõ

Expanded text:
etc. Quatuor sunt species tumoris: cum vel quis bonum quod habet, a se habere aestimat: aut si datum a Deo credit, pro meritis datum putat; aut cum jactat se habere quod non habet; aut cum despectis caeteris appetit singulariter videri habere quae habet. Hac Pharisaeus peste laborabat, qui ideo non justificatus descendit, quia merita bonorum operum sibi singulariter tribuens, publicano se praetulit. VERS. 12.-- Jejuno bis. Ecce Pharisaeus ad exhibendam abstinentiam, ad impetrandam misericordiam, ad referendas Deo gratias oculum habet, ad humilitatis custodiam non habet. Et quid prodest si tota civitas custodiatur, et unum foramen per quos hostes intrent relinquatur? VERS. cationis legibus extollit merita sua, et supconfitetur, et lamentando propinquat D
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s. Quare gͦ petimꝰ ut adueniat regnũ
eius: Qñ petimꝰ ut adueniat regnũ
euis. ñ petimꝰ ut adueniat in hoc qd̾
iam ẽ. s in hoc quod ñdũ ẽ. uel potuiᷤ
manifestetur in eo qd̃ ñdum mani¬
festum ẽ. Adhuc enim nasciturisunt
multi qui ad regnũ eius st̃ p̃destinati.
& qui sunt p̃destinati. nec dum sunt
de regno ipsuis ẽẽ omnib manifesti.
Adueniat gͦ regnũ tuũ. o pater cele¬
stis ut ꝑ naturam car nis generent᷑
ad regnũ tuũ p̃destinati. ⁊ ꝑ grãm bap¬
tismi regenerentur. ⁊ fiant iusti. ꝑ clari¬
tatem iusticie omnib manifestent᷑ eẽ
filii regnitui. Adueniat quoq regnum
tuum ut in fine scłi. in die uidicii. in re¬
surrectione gen̾ali separent᷑ grana a pa¬
mentũ a zizaniis. & eccłia tua que ẽ re¬
gnum tuum. de p̃ssura scłi p̾sentis. te
uocante transeat in głam patͥe celestis
Item. Adueniat regnum tuũ ut sic̃ reg¬
nas in iustificatis. ita cito regnes in ui¬

Expanded text:
Deus. Quare ergo petimus ut adveniat regnum ejus? Quando petimus ut adveniat regnum ejus, non petimus ut adveniat in hoc quod jam est, sed in hoc quod nondum est, vel potius manifestetur in eo quod nondum manifestum est. Ad haec et nascituri sunt multi, qui ad regnum ejus sunt praedestinati; et qui praedestinati necdum sunt de regno ipsius esse, omnibus manifestat. Adveniat ergo regnum tuum, o Pater coelestis, ut per naturam carnis generentur ad regnum tuum praedestinati, et per gratiam baptismi regenerentur, et fiant justi, et per claritatem justitiae omnibus manifestentur esse filii regni tui. Adveniat ergo regnum tuum, ut in fine saeculi, in die judicii, in resurrectione generali, separentur grana a pamentum a zizaniis, et Ecclesia tua quae est regnum tuum, de pressura saeculi praesentis te vocante transeat in gloriam patriae coelestis. Item: Adveniat regnum tuum, ut sicut regnas in justificatis, ita cito regnes in ju
Abbreviated transcription (Latin):
ne enim datum optimũ ⁊ omne donũ
ꝑfectum desursum ẽ descendens a pa¬
tre luminũ. Lumina st̃ dona. pat̾ lu¬
minũ. auctor. largitor. ⁊ distributor
donoꝵ. Datũ optimũ. sigc̾at dona nat᷑e.
bonũ ꝑfectũ sigc̾at dona grẽ. Ipse itaq
seamꝰ. maris stellam .i. beata mariã sepissi¬
me salutemꝰ ⁊ salutantes inuocemꝰ dicen¬
tes. Aue maris stella. More quoq nautaꝵ
fundamꝰ semꝑ p̃ces ad beatam iariã ⁊ ad
eius filium. Multast̾ enim impedim̃ta nr̃a
sic̃ egregiꝰ u̾sificator testatꝰ ẽ dicens. Seuit
mare. fremunt uenti. fluctꝰ surgunt tur¬
bulenti. nauis currit sed currenti tot oc¬
currunt obuia. hic sirene uoluptatis.
draco. canescum piratis. mortẽ pene des¬
ꝑatis hec intentant omnia. Post abissos
nc̃ ad celum. furens unda fert phaselũ.
nutat malus fluit uelum. naute cessat
oꝑa. Contabescit in his malis. hõ nr̃ anma¬
lis. tu nos mat̾ spiritalis. ꝑeuntes libera.

Expanded text:
m, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum . Lumina sunt dona; Pater luminum actor, largitor, et distributor donorum. Donum optimum significat dona naturae; donum perfectum significat dona gratiae. Ipse itaque seamus, maris stellam, id est beatam Mariam saepissime salutemus, et salutantes invocemus dicentes: Ave, maris Stella. More quoque nautarum, fundamus semper preces ad beatam Mariam, et ad ejus filium. Multa sunt enim impedimenta nostra sicut egregius versificator testatus est, dicens Saevit mare, fremunt venti Fluctus surgunt turbulenti, Navis currit, sed currenti Tot occurrunt obvia. Hinc syrenae voluptatis Draco, canes, cum piratis Mortem pene desperatis, Haec intentant omnia. Post abyssos, nunc ad coelum Furens unda fert phaselum, Nutat malus, fluit velum, Nautae cessat opera. Contabescit in his malis Homo noster animalis; Tu nos mater spiritalis, Pereuntes libera.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm caim. ꝑ quã testimoniũ consecutꝰ est eẽ
iustus:⁊ ꝑ illam defunctꝰ adhuc loquit᷑. fi¬
de enoc placuit deo: ⁊ tͣnslatꝰ ẽ. fide noe ap¬
tauit archam insalutẽ domꝰ sue. Fide qͥ uo¬
catꝰ ẽ abraham obediuit exire in locũ quẽ
accepturꝰ erat. fide sara st̾ilis accepit uirtu¬
tẽ conceptionis. Fide ysaac singłos filioꝵ be¬
nedixit. fide ioseph moriens de ꝑfectione
dauit. fide moyses natꝰ occultatꝰ ẽ. fide se fi¬
lium filie pharaonis negauit. Fide pascha
celebrauit. fide filii isrł mare rubrũ cnsie¬
rt̃. fide muri iherico corruert̃. Et qͥd adhuc
dicam: Deficiet enĩ me dies narrantẽ de

Expanded text:
 consecutus est esse justus, et per illam defunctus adhuc loquitur. Fide Henoch placuit Deo, et translatus est. Fide Noe aptavit arcam in salutem domus suae. Fide qui vocatus est Abraham obedivit exire in locum quem accepturus erat. Fide Sara sterilis accepit virtutem conceptionis. Fide Isaac singulos filiorum benedixit. Fide Joseph moriens de reversionedavit. Fide Moyses natus occultatus est. Fide se filium filiae Pharaonis negavit. Fide Pascha celebravit. Fide filii Israel mare Rubrum transierunt. Fide muri Jericho corruerunt. Et quid adhuc dicam? Deficiet enim meridies n
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nobis malefaciunt. sic̃ scͥptũ ẽ. benefaci¬
te his qͥ uos odert̃. ⁊ siesurierit immicꝰ cu¬
us. ciba illum. Sisitit potũ da illi. Guber¬
nacłm quo nauis dirigit᷑ sigc̃at discreti¬
onem q̃ nos in directũ ducit. ne uela de
gam᷑ ꝑ adu̾sa. Hanchora nr̃a humilitas
bilit᷑. ne forte flante uento diabolicarũ sug¬
demergat᷑. Debet gͦ nauis fidei nr̃e ꝑhu
militatem firmari: ⁊ stabiliri. at in tpr̃e
temptationis habeat firmũ statũ. qͣnis
habere non possit liberũ cursum. Escã
habere debemꝰ ꝑ scͥpturaꝵ lectionẽ. Istã
escam ñ appetunt mali sicut scͥptum ẽ. Oẽm
escam abhominata ẽ anima eoꝵ: ⁊ apppinqͣ¬
uert̃ usq ad portas mortis. Ista bonistͥbuit᷑
sic̃ scͥptũ ẽ. Misit u̾bum suũ ⁊ sanauit etis
et eripuit eos de int̾icionib eoꝵ. Rete sig¬
nificat p̃dicationẽ. Istud rete debemꝰ sñ ces
diume laudis modulationẽ. sic̃ psalmis¬

Expanded text:
qui nobis malefaciunt, sicut scriptum est: Benefaciqui nobis malefaciunt, sicut scriptum est: Benefacite his qui vos oderunt ; et: Si esurierit inimicus tuus, ciba illum. Si sitit, potum da illi . Gubernaculum quo navis dirigitur, significat discretionem, quae nos in directum ducit, ne vel a degamur per adversa. Anchora nostra humilitas bilitur, ne forte, flante vento, diabolicarum sugdemergatur. Debet ergo navis fidei nostrae per humilitatem firmari et stabiliri, ut in tempore tentationis habeat firmum statum, quamvis habere non possit liberum cursum. Escam habere debemus per Scripturarum lectionem. Istam escam non appetunt mali, sicut scriptum est: Omnem escam abominata est anima eorum, et appropinquaverunt usque ad portas mortis . Ista bonis tribuitur, sicut scriptum est: Misit verbum suum, et sanavit eos, et eripuit eos de interitionibus eorum . Rete significat praedicationem. Istud rete debemus sine cesstare per divinae laudis modulationem, sicut Psalmis
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Debet caritas suꝑiꝰ firmari ꝑ rõnẽ.
⁊ĩmobilit̾ teneri. inferiꝰ uͦ ꝑsensualitatẽ
ñ solũ teneri. s & moueri. qr ꝑ eam debet
in bona actione exerceri. Sicetiã fit inna¬
infu̾us mouet᷑. Gallicłs sigc̾at discretionẽ
sp̃uum. Ad hoc enĩ gallicłs uł aliud ali¬
qͥd uice eiꝰ malo suꝑponit᷑. ut eo qͥsuentꝰ.
uł uñ spiret discernatur. De hoc itaꝙ gal
sp̃uũ. Corde st̃ urcutes. humilitas. patien¬
tas prudentia. forcitudo. iusticia. tẽꝑantia.
Iste corde.i. uirtutes. ꝑ ex̾citationẽ debent
semꝑ extendi. ut ꝑ eam nr̃e spei malus
possit firmari. Nullũ enĩ malus spei pot̾
habere firmam̃tũ. si ex̾citationẽ contingat
de eẽ uirtutũ. Secunt᷑ rami qui de naui e¬
qui oruint᷑ ꝑ natiuitatẽ. fluunt ꝑ morta¬
litatem. ꝑ effluut̃ ꝑ mortem. Debemꝰ aũ
habere remosistos ñ solũ a dextris. ut bo¬
na faciamꝰ his qui nobis bñfaciunt tantũ.
s eciam a sinstris. ut benefaciamꝰ ⁊ his

Expanded text:
tatem. Debet charitas superius firmari per rationem, et immobiliter teneri; inferius vero per sensualitatem non solum teneri, sed et moveri, quia per eam debet in bona actione exerceri. Sic etiam fit in nainferius movetur. Galliculus significat discretionem spirituum. Ad hoc enim galliculus, vel aliud aliquid vice ejus malo superponitur, ut eo quis ventus vel unde spiret discernatur. De hoc itaque gaspirituum . Chordae sunt virtutes, humilitas, patientudo, justitia, temperantia. Istae chordae, id est virtutes per exercitationem debent semper extendi ut per eam nostrae spei malus possit firmari. Nullum enim malus spei potest habere firmamentum, si exercitationem contingat deesse virtutum. Sequuntur remi, qui de navi equi oriuntur per nativitatem, fluunt per mortalitatem, et effluunt per mortem. Debemus autem habere remos istos non solum a dextris, ut bona faciamus his qui nobis bene faciunt tantum, sed etiam a sinistris, ut benefaciamus et his
Abbreviated transcription (Latin):
refrigescente caritate multoꝵ. falsis fide¬
lib exclusis rursus in arcũ reducet᷑. ⁊ con¬
stͥnget᷑. & sic̃ abraham in ꝓra fidei fuit pͥ¬
mum lignũ. sic ultimꝰ iustꝰ in pupi eiꝰ erit
lignũ ultimũ. Sane qͥcũq ab inicio mare
p̃sentis scłi salubrit̾ cnsfretauer̃t. qͥ cũq

Expanded text:
refrigescente charitate multorum, falsis fiderefrigescente charitate multorum, falsis fidelibus exclusis, rursus in altum reducetur et constringetur, et sicut in Adam in prora fidei fuit primum lignum, sic ultimus justus in puppi ejus erit ultimum lignum. Sane quicunque ab initio mare praesent
Abbreviated transcription (Latin):
sũ mare sñ ꝑicło tnͣsire uelimꝰ. O portet
nos habere nauem. malũ. uelũ. ⁊ duoli¬
gna int̾ que uelum extendit᷑. suꝑiꝰ & in¬
feriꝰ cherucũ quẽ gallũ uentũ obseruan¬
tem uocare possumꝰ. Debemꝰ habere
cordas. remos. gub̾nacłm. anchorã. escã
nobis necessariam. Rete etiã habeamꝰ
ut aliquẽ piscem extͣhere ualeamꝰ. uide¬
te quid ista sig̾cent. Nauis sigc̾at fidem
que in abraham fuit pͥma credendiuia
quasim uno ligno iniciumcepit.⁊ ad¬
huc in ysaac ⁊ͣ iacobsatis arta fuit. Cep̃
autẽ post modũ dilatari nauis ista. scd̃m
ꝓpagationẽ .x. tͥbuũ. Numerꝰ enĩ credn¬
tium qͣntomag̃ creuit. tanto magis na¬
uẽ fidei dilatauit. Deiñ qͦq post cͣnsitũ
maris rubri suscipientib filiis isrł legẽ
dei: upsis in t̾ra ꝓmissionis postmodũ mul¬
tiplicatis ampliꝰ dilatata. Deinde uenien
nitudo gentiũ intrare cepit. multũ na¬
uem istam dilatauit. In tpre aut̃ antixp̃i

Expanded text:
sum mare sine periculo transire volumus. Oportet nos habere navem, malum, velum, et duo ligna inter quae velum extenditur, superius et inferius cherucum quem gallum ventum observantem vocare possumus. Debemus habere chordas, remos, gubernaculum, anchoram, escam nobis necessariam. Rete etiam habeamus, ut aliquem piscem extrahere valeamus. Videte quid ista significent. Navis significat fidem, quae in Abraham, qui fuit prima credendi via, quasi in uno ligno initium cepit; et adhuc in Isaac et Jacob satis aucta fuit. Coepit autem postmodum dilatari navis ista secundum propagationem decem tribuum. Numerus credentium quanto magis crevit, tanto magis navem fidei dilatavit. Deinde post transitum maris Rubri suscipientibus filiis Israel legem Dei, et in ipsis in terra promissionis postmodum multiplicatis amplius est dilatata. Deinde venientnitudo gentium intrare coepit, multum naem istam dilatavit. In tempore autem Antichristi,
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ alii obturauert̃ ora leonũ ut daniel.
Alii extinxert̃ impetũ ignis ut cres pueri.
conualuert̃ de infirmitate ut iob. ere
machabeus. acceꝑunt mulieres de re¬
surrectione mortuos suos. ut ꝑ heliam
⁊̃ helyseũ. Alii distenti sunt ñ suscipien¬
tes redemptionẽ. sic̃.uii. frs̃ qui in libro
iheremias in egipto. ezechiel in babylone.
st̃ ut urias. iosias. Circiuer̃t in melotis ut
cula p̃sentis scłi tͣnsierunt. eo qd̃ testimo¬
nio fidei ꝓbati inuenti sunt. Istiꝰ nauis
tabule st̃ sacre scͥpture sententie. & adeiꝰ
fabricationẽ alias tabulas nobis tradit
uetꝰ testam̃tũ. alias nouũ. Claui qͥb iste
tabule cõpingunt᷑ .i. sententie coniungũ¬
tur. auctoritates sunt scõꝵ quib concor¬
dant ea que continent᷑ inserie duoꝵ te¬
stam̃toꝵ. Iste tabule excidunt᷑ ꝑ lectio¬
nem. dolant᷑ ꝑ meditationẽ. Malus qͥ
in altum erigit᷑ sig̃cat spem ꝑ quã leua¬
mur ad celestia querenda. sapienda. sic̃¬

Expanded text:
um alii obturaverunt ora leonum ut Daniel, alii extinxerunt impetum ignis ut 3 pueri, alii convaluerunt de infirmitate, ut Iob et EMachabeus, alii: acceperunt mulieres de resurreccione mortuos per Helizeum et Helyam, alii distenti sunt non suscipientes redempcionem sicut 7 fratres in libro Yeremias in Egipto, Ezeichiel in Babilone, sunt, ut Urias, Josias, circuierunt in melotis, utcula praesentis saeculi transierunt, eo quod testimonio fidei probati inventi sunt. Istius navis tabulae sunt sacrae Scripturae sententiae: et ad ejus fabricationem alias tabulas nobis tradit Vetus Testamentum. Alias Novum. Clavi, quibus istae tabulae compinguntur, id est, sententiae conjunguntur, auctoritates sunt sanctorum, quibus concordant ea quae continentur in serie duorum Testamentorum. Istae tabulae exciduntur per lectionem, dolantur per meditationem. Malus, qui in altum dirigitur, significat spem, per quam levamur ad coelestia quaerenda
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ suũ. Sem̃ ẽ u̾bum dei. sator
larũ cogitationũ tͣnsitu attritũ. ⁊ are¬
factũ. ne u̾bi sem̃ possit exciꝑe. uł germi¬
nare. Uolucres a qͥb sem̃ rapit᷑ demo¬
nes sunt. ꝑ quos u̾bum ne fructificet

Expanded text:
semen suum . Semen est verbum Dei; sator, larum cogitationum transitu attritum, et arefactum, ne verbi semen possit excipere vel germinare. Volucres, a quibus semen rapitur daemones su
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ uerꝰ amor. aut ꝑseu̾antia urtu¬
tis. Spine sunt diuitie que ꝑ multas
curas corlac̾ant. ⁊ sem̃ u̾bi suffocant.
Terra bona cor mite ⁊ docile. qd̃ uere

Expanded text:
non est verus amor, aut perseverantia virtutis. Spinae, sunt divitiae, quae per multas curas cor lacerant, et semen verbi suffocant. Terra bona, cor mite et docile; quod vere
Abbreviated transcription (Latin):
tores. At uͦ theodosius in sũmis alpib
constitutꝰ expers somni accibi. sciens
qd̾ destitutꝰ suis nesciens qd̾ clausus
alienis. dñm xp̃m solus solum qͥ pos¬
sit omnia corpore humi fusus. m̃te
celo fixus orabat. De hinc uͦ postqͣm in¬
somnem noctem p̃cum concinuatio¬
ne tͣnsegit. ⁊ testes quas in p̃cium celestis
p̃sidii appenderat lacrimarum lacunas
reliquit. fiducialit̾ arma corripuit. Sołq
sciens se eẽ non solum. signum crucis p̃¬
lio dedit. ac se in bellum etiam si nemose¬
queret᷑ uictor iminisit futurus. Prima
salutis uia. extitit arbicio hostilium par¬
tium comes. Qui cum ignarum imꝑa¬
torem circumpositis excepisset insidiis.

Expanded text:
tores. At vero Theodosius in summis Alpibus tores. At vero Theodosius in summis Alpibus constitutus, expers somni ac cibi, sciens quod destitutus a suis, nesciens quod clausus alienis, Dominum Christum solus solum qui possit omnia, corpore humi fusus, mente coelo fixus orabat. Deinde autem postquam insomnem noctem precum continuatione transegit, et testes, quas in precum praesidii coelestis appenderat, lacrymarum lacunas reliquit, fiducialiter arma corripuit. Solusque sciens se esse non solum, signum crucis praelio dedit, ac se in bellum, etiam si nemo sequeretur, victor immisit futurus. Prima salutis via exstitit Arbitio hostilium partium comes. Qui cum ignarum imperatorem circumpositis excepisset insidiis
Abbreviated transcription (Latin):
lentinianus iunior in regno constitutꝰ.
extincto maximo eiusq filio uincto
quem imꝑatorem galliis maximꝰ reliqͤ¬
rat: ipse ingalliis transunt. Ubi cũ tͣn¬
quillam rem publicam in pace ageret.
apud uennam dolo arbogastis comi¬
tis sui ut ferunt strangulatus ẽ. Mor¬
tuo quoq ualentiniano augusto. ar¬
bogastes eugenium tyrannum mox
imꝑatorem creare ausus ẽ. Legit itaq
hominem cui cingulum imponeret
nu. audacia. potentiaq nimius. con¬
traxit innumeras copias uł romano¬
rum p̃sidus. uł auxilus barbaroꝵ ali¬
bi sibi potestate. alibi uͦ cognatione
heodosius gͥ magnus gratiano un¬
ꝑatore defuncto imꝑauit annis
xi. Porro sicut dictum est int̾fecto
uiniore ualentiniano. eugenus et ar¬
bogastes instructas acies campis expe¬
dierant. & alpium alta lat̾a in euitabi¬
lesq transitus p̃missis callide insidus
occupauerant. & si numero uel uirib
impares. sola tam̃ belli positione uic¬

Expanded text:
lentinianus junior in regno constitutus, lentinianus junior in regno constitutus, exstincto Maximo, ejusdem filio victo, quem imperatorem Gallis Maximus reliquerat, ipse in Gallias se recepit, ubi cum tranquillam rempublicam in pace ageret, apud Viennam dolo Arbogastis comitis sui, ut ferunt, strangulatus est. Mortuo igitur Valentiniano Augusto, Arbogastes Eugenium tyrannum mox imperatorem creare ausus est. Legit itaque hominem, cui cingulum imperatorinu, audacia, potentiaque nimius, contraxit innumeras copias vel Romanorum praesidiis vel auxiliis barbarorum alibi sibi potestate, alibi vero cognationTheodosius igitur Magnus, Gratiano imperatore defuncto, imperavit annis quindecim. Porro, sicut dictum est, interfecto juniore Valentiniano, Eugenius et Arbogastes instructas acies campis expedierant, et Alpium alta latera, imperviosque transitus praemissis callide insidiis occupaverant, etsi numero vel viribus impares, sola tamen belli positione vic
Abbreviated transcription (Latin):
tem mox ut factus ẽ imꝑator. subac¬
tis barbaroꝵ gentib in oriente. tra¬
ciam ab omni bellorum strepitu li¬
berauit. Sed et gratianus hunos et go¬
chos. magnis preliis suꝑauit: & ur¬
bem constantinopolum uictor intra¬
uit. Int̾ea uͦ in britannie partibris
maximus. uir quidam strenuus et
imꝑio dignus si non contra rẽ ꝑub¬
licam aspirasset. tyrannidem arripy¬
it. Cuius p̃fectus andragatus. gratianũ
dolo &e insiduis int̾fecit. At ualentinanꝰ
fr̃is nece comꝑta. fugit in illiricũ di¬
cens. qd̾ hoc malum merito matris
que arriana erat sustineret. Theodo¬
sius uͦ archadium filium suũ apud cõ¬
stantinopolim imꝑatorem relinq̃ns.
ad iundictam gratiani ꝓperauit. Et dũ
ad italiam uenit occurrit ei ualenti¬
nianꝰ. Quẽ theodosuis paterna pieta¬
te suscepit. ac demum alpes tͣnsme a
uit. & maximum cepit et occidit. an¬
dragatus uͦ maximi nece comꝑta. p̃ci¬
pitem sese in undas dedit. Igitur ua¬

Expanded text:
tem, mox ut factus est imperator, subactem, mox ut factus est imperator, subactis barbarorum gentibus in Oriente, Thraciam ab omni bellorum strepitu liberavit. Sed et Gratianus Hunnos et Gothos magnis praeliis superavit, et urbem Constantinopolim victor intravit. Interea vero in Britanniae partibus Maximus quidam, vir strenuus et imperio dignus, si non contra rempublicam aspirasset, tyrannidem arripuit. Cujus praefectus Andragatus Gratianum dolo et insidiis interfecit. At Valentinianus, fratris nece comperta, fugit in Illyricum, dicens quod hoc malum matris causa, quae Ariana erat, sustineret. Theodosius vero Archadium suum filium apud Constantinopolim imperatorem relinquens, ad vindictam Gratiani properavit. Et dum ad Italiam venit, occurrit ei Valentinianus. Quem Theodosius paterna pietate suscepit, ac demum Alpes transmeavit, et Maximum cepit et occidit. Andragatus vero, Maximi nece comperta, praecipitem sese in undas dedit. Igitur Va
Abbreviated transcription (Latin):
to. imꝑauit cum fr̃e suo iuniore ua¬
lentiniano annis.ui. Iste fuit uir fi¬
de catholicus ⁊ modestus. ⁊ admodũ
litt̾atus. parcus quoq cibi & uni et
libidinis uictor. Sed cum exercitum
suum negligeret. & romanis militi¬
b pancos exalanis quos aurosibi de¬
uincerat ante ferret in affrice parti¬
bus firmus quidam excitatis circa se
mauroꝵ gentib purpuram sũpsit.
& affricam & mauritaniam deuasta¬
re cepit. Cersar augustam etiamhis¬
panie ciuitatem nobilissimã dolo ca¬
ptam barbaris in p̃dam dedit. Quod
audiens gratianus augustus & consi¬
derans afflictum et deso latum rey¬
publice statum. accersiuit ab hyspa¬
na cheodosium uirum morib etate
maturum. & militia strenuũ. Iste si¬
quidem nuꝑ a ualentimano magno
ad hyspaniam destinatus. effusaᷤ mau¬
roꝵ gentes ꝑ affricam & mauritam¬
am multis p̃liis edomuerat. Hunc
gͥ uirum ꝓpria uirtute nominatis¬
smum. gratianus apud sirmium or¬
dinauit imꝑatorem. Theodosius au¬

Expanded text:
re suo juniore Valentiniano annis sex. Iste fuit vir catholicus, et modestus, et admodum litteratus, parcus quoque cibi, et libidinis victor. Sed cum exercitum suum negligeret, et Romanis militibus paucos ex Alanis, quos auro sibi devinxerat, anteferret, in Africae partibus Firmus quidam excitatis erga se Maurorum gentibus purpuram sumpsit, et Africam et Mauritaniam devastare coepit. Caesaraugustam etiam Hispaniae civitatem nobilissimam dolo captam barbaris in praedam dedit. Quod audiens Gratianus Augustus, et considerans afflictum et desolatum reipublicae statum, accersivit ab Hispania Theodosium virum moribus et aetate maturum, et militia strenuum. Iste siquidem nuper, a Valentiniano Magno ad Hispaniam destinatus, effusas Maurorum gentes per Africam et Mauritaniam multis praeliis edomuerat. Hunc igitur virum propria virtute nominatissimum Gratianus contra Firmum ordinavit imperatorem. Theodosius au
Abbreviated transcription (Latin):
urelius uir industrie militaris
uit. dictionemq romanam antiqͥs
ceptam sibi uendicauit. His dieb apd̾¬
antiochiam celebre ẽ ꝯcilium aggre¬
gatum. in quo p̃fatus paulus coniuctꝰ
& damnatꝰ est. Uerumcũ exire de
domo eccłie uollet: int̾pellatꝰ est au¬
relianus. qui eum ui publica p̃cep̃
expelli. Nondum enim erat aurelia¬
nus prauis deprauatus consilus: qͥb
ꝓcessu cemporis bonum ꝓpositum
mutauit. Sed cum pioꝵ sanguinem
impussimus funderet aurelianꝰ. int̾
constantinopolim et eracliam diui¬
nitus est extinctus. Quo defuncto tacitꝰ
imꝑauit mensib sex. Et hoc inpuncco
int̾fecto: floria nus romanum est adep¬
tus imꝑium. Qui et ipse imꝑii sui t̾cio

Expanded text:
uit, uir industria militari euit dicionemque Romanam antiquisceptam sibi uindicabat, magis pAntiochiam celebre est concilium aggregatum, in quo praefatus Paulus convictus, et damnatus est. Verum cum exire de domo Ecclesiae nollet, interpellatus est Aurelianus, qui eum vi publica praecepit expelli. Nondum enim erat Aurelianus pravis depravatus consiliis, quibus processu temporis bonum propositum mutavit. Sed cum piorum sanguinem impiissimus funderet Aurelianus, inter Constantinopolim et Heracliam divinitus est exstinctus. Quo defuncto Tacitus imperavit mensibus sex. Et hoc in Ponto interfecto, Florianus Romanum adeptus est imperium. Qui et ipse imperii sui tertio
Abbreviated transcription (Latin):
digito scribit in t̾ra. Digito dei scripta
tis alicuiꝰ malis ñ temere uidicare. s¬
pͥus digito discretionis nos ipsos intꝰ di
scutere sicut ibidicit. qui sine peccato
ẽ ur̃m pͥmꝰ in illam lapidem mittat.
Qͣsi dicat. Prius sitis iusti. post ream
puniatis. Si enim iubet lex punirire¬
os. ñ tñ a similit̾ puniendis. Ecce ple
Illigͦ ream dimittant. uł cũ ea pe¬
liberum exire qͦs p̃uidebat citiꝰ exi¬
turos. qͣm plura int̾rogaturos. docet
autem nos sic̃ & aute correptionem
nobis sit. Audientes autẽ. unꝰ pꝰ unũ

Expanded text:
digito scribebat in terra. Digito Dei scripta tis alienis malis non temere iudicare, sed digito discretionis prius nos ipsos intus discutere sicut ibi dicit: Qui sine peccato est, vestrum primus in eam lapidem mittat; quasi diceret: Prius sitis justi, postea ream puniatis. Sic enim jubet lex puniri reos; non tamen a similibus puniendos. Ecce plenIlli ergo vel ream dimittant, vel cum ea poeliberum exire, quos praevidebat citius exituros quam plura interrogaturos. Docet autem nos sicut et ante correptionem nobis sit. Audientes autem haec, unus
Abbreviated transcription (Latin):
si dixert̃ ei. Magister hec mulier mͦ
dep̃hensa ẽ in adult̾io. In lege autem
moyses mandauit nobis hui modi la¬
pidare. Tugͦ qͥd dicis: Mulier ista
sig̾cat gentilem eccłiam a diabolo ꝑ
culturam ydoloꝵ uolatã. Hanc iudes
uolunt lapidari. qr uolunt eam dam¬
nari. dũ inuident eam grẽ celestis par¬
ticipem fieri. Hec dicebant temptan¬
tes eum. ut possent accusare eũ. Inimi¬
ci pharisei temptant deiuisticia. ancon
ppło. Unde putabant dicturũ dimittendã
adult̾am. & in hoc diceret᷑ hostis legis contͣ¬
rius moysi&e deo accori. ⁊ ideo cũ adultera
reus mortis. Qd̃ si scd̾m legem dicẽt la¬
batur. Ipse autẽ neut᷑ capitur calũma.
s seruata mansuetudine respondet qd̃
ẽ u̾e iusticie. Qui sine peccato ẽ. pͥmus

Expanded text:
mulier modo deprehensa est in adulterio. In lege autem Moyses mandavit nobis hujusmodi lapidare. Tu ergo quid dicis? Mulier ista significat gentilem Ecclesiam a diabolo per culturam idolorum violatam: hanc Judaei volunt lapidari, quia volunt eam damnari, dum invident eam gratiae coelestis participem fieri. Hoc autem dicebant tentantes eum, ut possent accusare eum. Inimici Pharisaei tentant de justitia, an cont unde placebat populo; unde putabant dicturum dimittendam adulteram, et in hoc diceretur contrarius legi Moysi, et Deo auctori, et ideo cum adultera reus mortis. Quod si secundum legem diceret labatur. Ipse autem neutra capitur calumnia, sed servata mansuetudine respondit, quod est verae justitiae: Qui sine pecca
Abbreviated transcription (Latin):
gentium eccłia in fide stat. & in expec¬
tatione diuine miscd̃ie ꝑseuerat. et
condonatur ei culꝑa & tribuitur grã.
ꝑ grãm recipit quãlibet animã adiabo

Expanded text:
gentium Ecclesia in fide stat, et in exspectatione divinae misericordiae perseverat, et condonatur ei culpa, et tribuitur gratiaper gratiam recipit quamlibet animam a diabo
Abbreviated transcription (Latin):
arbor bona aiã iusta. arbor mala aĩa
pͣua. fructꝰ opꝰ. fructꝰ usti iusticia. fru¬
ctꝰ impii culpa. cognitio arboris ex
fructu. cognitio hominis ex actu. suc¬
cisio male arboris dãnatio pecc̃oris. se¬
curis xp̃c. manubriũ humanitaᷤ. fer¬
rum diuinitas. Accum̃ securis iudici¬
ũ duune potestatis. De reti mittendo.

Expanded text:
arbor bona, anima justa; arbor mala, anima prava; fructus, opus; fructus justi, justitia; fructus impii, culpa; cognitio arboris ex fructu, cognitio hominis ex actu; succisio malae arboris, damnatio peccatoris; securis, Christus; manubrium, humanitas; ferrum, divinitas; acumen securis, judicium divinae potestatis. CAP. VI
Abbreviated transcription (Latin):
pus xp̃i. In pͥmo lib̾ati stc̃ filii isrł de ser¬
uitute pharaonis. in scd̾o lib̾atist̃ electi
de ugo diabolice potestatis. in t̾cio lib̾a¬
tur iustificandus de diuio iniqͥtatis.
Inqͣrto lib̾atur iustus de uincło car

Expanded text:
um. In primo liberati sunt filii Israel de servitute Pharaonis, in secundo liberati sunt electi de jugo diabolicae potestatis, in tertio liberatur justificandus de dominio iniquitatis, in quarto liberatur justus de vinc
Abbreviated transcription (Latin):
dacio ad u̾itatem. de uicio ad uirtutẽ.
Transeamꝰ in qͣntũ possumꝰ de suꝑbia
ad humilitatẽ. de inuidia ad carita¬
tem. de ira ad tͣnͣquillitatẽ. de accidia
ad exultationẽ. de auaricia ad largi¬
tatẽ. de ebrietate ad sobrietatẽ. de lu¬
xuria ad castitatẽ. Transeamꝰ de ma-¬
lo ad bonum. de mundo ad dm̃. ut
inoriamur mundo. uiuamꝰ dõ. Imite¬
mͣ serui dñm. discipłi magistrũ. ut si¬
ita &e nos de impietate tͣnseamꝰ ad piecatẽ.
Et inqͥntadecina sollemnitatẽ celebra¬
bitis altissimo dño. Qͥntadecima dies.
rium sensuũ nr̃oꝵ ꝑ culpam corruptũ
ad integͥtatẽ reuocare. ⁊ denariũ legis
bene uiuendo complere. Qndecim cẽ ꝑ
septem et octo diuidunt᷑. quia nos de¬
bemꝰ in hac sollemnitate gr̃e talit̾ ui¬
uere. ut ꝑ septiformem grãm sp̃csc̃ĩ. me

Expanded text:
tatem, de vitio ad virtutem. Transeamus, in quantum possumus, de superbia ad humilitatem, de invidia ad charitatem, de ira ad tranquillitatem, de acedia ad exsultationem, de avaritia ad largitatem, de ebrietate ad sobrietatem, de luxuria ad castitatem. Transeamus de malo ad bonum, de mundo ad Deum, ut moriamur mundo, vivamus Deo. Imitemur servi Dominum, discipuli Magistrum, ut siimpietate transeamus ad pietatem. Et in quinta decima die solemnitatem celebrabitis altissimo Domino. Quinta decima dies rium sensuum nostrorum per culpam corruptum, ad integritatem revocare, et denarium legis bene vivendo complere. Quindecim etiam per septem et octo dividuntur, quia nos debemus in hac solemnitate gratiae taliter vivere, ut per septiformem gratiam Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
censionẽ designat. ⁊ diuiitatẽ ꝓñciat.
Cum autẽ sint qͣtuor animalia supͣ oĩa
uitulus. resurrexit ut leo. ascenditut
uitulus insacrificio. leo in fortitudine.
aquila in contemplatione. Qui enĩ in
quatuor animalib dicunt᷑. ad omnes
dine quasdam guitas cupientes hauri¬
re. ibi incipiemꝰ expositionẽ. ubi xp̃c
auctor bonoꝵ. incepit miracłoꝵ suoꝵ¬

Expanded text:
censionem designat, et Deitatem pronuntiat. censionem designat, et Deitatem pronuntiat. Cum autem sint quatuor animalia, supra omnut vitulus, resurrexit ut leo, ascendit ut in ratione, vitulus in sacrificio, leo in fortitudine, aquila in contemplatione. Quae enim in quatuor animalibus dicuntur, ad omnes dine, quasdam guttas cupientes haurire, ibi incipimus expositionem, ubi Christus auctor bonorum, incoepit miraculorum suo
Abbreviated transcription (Latin):
cente. ꝑ.iiͦiiͬ. animaliũ formas descͥ¬
bens ait. Similitudo uultꝰ animaliũ.
facies hominis:⁊ facies leonis. facies
bouis:⁊ facies aqͥle. ꝑ faciemnãq ho¬
gelii sui ait. Uox clamantis in deser
to. In desertaᷤ nãq leo clamat. Sic io¬
hannes cuiꝰ m̃tionem marcꝰ in pͥn¬
cipio eũgłii sui facit in deserto uide¬
e rugiebat. ut uideos spũ ali somno
dep̃ssos excitaret dicens. Parate uiã
dnĩ. rectas facite semitas dei nr̃i. si¬
cut dixit ysaias ꝓpħa. Bouis siue ui¬
tuli facies ad lucam refertur. qͥ a sac̾¬
dotio ⁊acharie incipit dicens. Fuit
in dieb herodis regis sac̾dos qͥdam¬
nomine ⁊ acharia. Pfaciem uͦ aqͥle
designat᷑ ioħes. qui ad alta euolans
passionẽ. Facies leonis ad resurrectionẽ.
Facies aquile ad diuinitatẽ & ascensionẽ.
S facies hominis: ⁊ facies leonis. dicunt᷑
a dextͥs. qͥa xp̃i natiuitas ⁊ resurrectio.
quila ñ iuxta sed supͣ describit᷑. qͥa as¬

Expanded text:
cente per quatuor animalium formas describens, ait: Similitudo vultus animalium, facies hominis, et facies leonis, facies bovis, et facies aquilae . Per faciem namque hogelii sui ait: Vox clamantis in deserto , etc. In deserto namque leo clamat: sic Joannes, cujus mentionem Marcus in principio Evangelii sui facit, in deserto Judaeae rugiebat, ut Judaeos spirituali somno depressos excitaret dicens: Parate viam Domini: rectas facite semitas Dei nostri , sicut dicit Isaias propheta. Bovis, sive vituli facies ad Lucam refertur, qui a sacerdotio Zachariae incoepit, dicens: Fuit in diebus Herodis regis sacerdos nomine Zacharias . Per faciem autem aquilae designatur Joannes, qui ad alta evolans,passionem, facies leonis ad resurrectionem, facies aquilae ad divinitatem et ascensionem. Sed facies hominis et facies leonis dicuntur a dextris, quia Christi nativitas et resurrectio oquila, non juxta, sed supra describitur; quia as
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtuor dies consũmauit: Iin ꝯsũmatio¬
lebrauit. qr ꝑ nr̃e fragilitatis naturã.
ꝓ nobis in cruce moriens. de mundo ad
patrem tͣnsitũ fecit. Debemꝰ kmĩ hoc
o nos de potestateeoꝵ libauit. Hc̃ inꝙͣ
debemꝰ semꝑ cogitare. ⁊ ea q̃ in uet̾i tes¬
tam̃to scd̃m litt̾am de hac sollẽnita¬
te scripta st̃ in nouo sp̃ualit̾ obseruare.
Debemꝰ carnes agni comedere. caput
eiꝰ cum pedib & intestinis uorare. Fit
Caput eiꝰ uoramꝰ. qñ cũ sana fide ⁊ sũ¬
ma deuotione cogitamꝰ eius diuinitatẽ.
Pedes uoramꝰ. qñ cum eadem fide & de

Expanded text:
quatuor dies consummavit. Et in consummatioquatuor dies consummavit. Et in consummatiolebravit, quia per nostrae fragilitatis naturam pro nobis in cruce moriens de mundo ad Patrem transitum fecit. Debemus, charissimi, hoc et nos de potestate eorum liberavit, hunc, inquam, debemus semper cogitare, et ea, quae in Veteri Testamento secundum litteram de hac solemnitate scripta sunt, in Novo spiritualiter observare. Debemus carnes agni comedere, caput ejus cum pedibus in intestinis vorare . Fit Caput ejus voramus, quando cum sana fide et summa devotione cogitamus ejus divinitatem. Pedes voram
Abbreviated transcription (Latin):
lia legis p̃cepta. s ea q̃ ꝑ illa st̃ sig̾̃cata.
nos inqm debemꝰ altius fod̾e. ⁊ latentis
boni fontem q̃rere sub umbra u̾itatẽ.
sub figura rem. sub duricia cordis medul¬
le teu̾tudinem. sub litt̾a intelligentiam
spĩtalem. sub teginine palee int̾nam gͣn
refectionẽ. diligent̾ inuestigare. In agͦ
namq legis diuine thesaurꝰ sapĩe latet
occultus. quẽ qui inuenit. inuenit uitã.
ihaurit salutem a dno. Quartadecima
diead uesꝑam pascha dnĩ ẽ. magnũ & e¬
uidens sacram̃tũ ht̃ numerꝰ iste. qͥ exde¬
nario ⁊ qͣtnario constat. Denariꝰ nãq
sigc̾at completionẽ ⁊ finẽ legis. qͣt̾nariꝰ
exhibitionẽ ⁊ ꝑfectionẽ euangłice p̃dica¬
tionis. Lex & enim decem p̃ceptis ⁊p̃hen¬
ditur. ⁊ eugłiũ qͣtuor libris continetur.
x p̃c itaq uemiens in carne qͥ ẽ fiñis legis
denariũ legis ꝯpleuit. & ꝑassũptã huãni¬
tatẽ lucem eũgłice doctͥne declarans. qͣi

Expanded text:
lia legis scripta, sed ea, quae per illa sunt significata, nos, inquam, debemus altius fodere, et latentis boni fontem quaerere, sub umbra veritatem, sub figura rem, sub duritia corticis medullae teneritudinem, sub littera intelligentiam spiritualem, sub tegmine paleae internam grani refectionem diligenter investigare. In agro namque legis divinae thesaurus sapientiae latet occultus, quem qui invenit, invenit vitam, et haurit salutem a Domino. Quarta decima die ad vesperam Pascha Domini est. Magnum et evidens sacramentum habet numerus iste, qui ex denario et quaternario constat. Denarius namque significat completionem et finem legis, quaternarius exhibitionem et perfectionem evangelicae praedicationis. Lex etenim decem praeceptis comprehenditur. Et Evangelium quatuor libris continetur. Christus itaque veniens in carne, qui est finis legis, denarium legis complevit, et per assumptam humanitatem lucem evangelicae doctrinae declarans quasi
Abbreviated transcription (Latin):
qñ exultabimꝰ letitia menarrabilice glo¬
rificata. S & si legem aliqñ p̃uaricem᷑. ꝯ¬
stituti st̃ ꝑ eccłias rectores & doctores. qͥ
de malo nos castigent un bono reformẽt.
Uenit upse filius freqñt̾ ad nos. ut ad
suũ ouile si in aliquo deuiamꝰ reducat.
u bi sub sua ꝓtectione custodiat. Ecce qͦ¬
mͦ consonant exemplariau̾itatis. ecce
qualia bona illis ds̃ contulit. qͣlia nob̾.
illis magna nobis maiora. S qͥd dicit de
illisscͥptura diuina: Multis modis e¬
uarrat p̃uaricationes eoꝵ in egipto.
in deserto int̾ra ꝓmissionis. duriciam
cordiseoꝵ uncredulitatẽ. ⁊tentiones
⁊ murm̾rationes eoꝵ contra dñm &
moysen seruũ eius. ⁊ alios multos qui
post eũ ppłm illum docuert̃. Cũ enĩ ꝑseq̃¬
ret᷑ eos pharao leuauert̃ filii isrł ocłossuo ᷤ
& uidert̃ egyptios pꝰse. & dixerunt ad mo¬
ysen. Forsitan ñ erant sepulcra in egipto:

Expanded text:
 exsultabimus laetitia inenarrabili et glorificata. Sed et si legem aliquando praevaricemur, constituti sunt per Ecclesias rectores et doctores, qui de malo nos castigent, et in bono reforment. Venit et ipse filius frequenter ad nos, ut ad suum ovile, si in aliquo deviamus reducat, et ibi sua protectione custodiat. Ecce quomodo consonant exemplaria veritatis. Ecce qualia bona illis Deus contulit, qualia nobis, illis magna, nobis majora. Sed quid dicit de illis Scriptura divina? Multis modis enarrat praevaricationes eorum in Aegypto, in deserto, in terra promissionis, dorum, et incredulitatem, contentiones et murmurationes eorum contra Dominum, et Moysen servum ejus, et alios multos qui post eum populum illum docuerunt. Cum enim persequeretur eos Pharao, levaverunt filii Israel oculos suos, et viderunt Aegyptios post se, et dixerunt ad Moysen: Forsitan non erant se
Abbreviated transcription (Latin):
ritib. in gaudio sollẽnitatis illiꝰ głifi¬
cationẽ suoꝵ corpoꝵ. felicit̾ expectant.
Ibi habitantes in excelso. uident regem
in decore suo. Est & aliud pascha siue tͣn¬
situs. qn in die iudicii in resurrectione
gen̾ali. scã uniu̾salis eccłia de erumna
mundi. tͣnsibit ad beatitudinẽ celi: de
mutabilitate tẽporis. ad statum et̾nita¬
tis. In hoc tͣnsitu induet corruptibile hoc¬
incorruptelam.⁊ mortale hoc ĩmortali¬
tatẽ. ⁊ absorbet᷑ mors inuictoriã:⁊ au

Expanded text:
ritibus in gaudio solemnitatis illius glorifiritibus in gaudio solemnitatis illius glorificationem suorum corporum feliciter exspectant. Ibi habitantes in excelso vident Regem in decore suo. Est et aliud Pascha sive transitus, quando in die judicii in resurrectione generali sancta universalis Ecclesia de aerumna mundi transibit ad beatitudinem coeli, de mutabilitate temporis ad statum aeternitatis. In hoc transitu induet hoc corruptibile incorruptionem, et mortale hoc induet immortalitatem, et absorbebitur mors in
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate peccandi. uoluntas eñ
ꝓ facto computabit᷑. Quic̃q autẽ dies
malo studeat conseruare. qͥa in tantũ
dies istos sollemnit̾ obseruat. in qͣntũ
a malo semet ipsũ conseruat. Et canto
festiuiores laudes diuinitati ĩmolat.
qͣnto iocunditatẽ grẽ defecata m̃te tͣn¬
quillius degustat. Est & alius tͣnsituᷤ in
morte iusti. qñ anuna de ergastulo &
uincło carnis egrediens. lib̾ata de tẽ¬
ptatioĩb scłi tͣnsit ad głam lib̾tatis fi¬
lioꝵ dei. Felix ille tͣnsitus. quo iustꝰ pꝰ ac¬
cionem bonam. recipit stolam pͥmã.
& euadens miseriã. intrat głam: et
pꝰ laborem inuenit reqͥem. Beati nãꝙ
mortui qui in dño moruntur. Amo
dodicit sp̃c. i d̾s. ut reqͥescant a laboribꝰ
suis. Hicce enim legis denario: ⁊ euan¬
gelii quat̾nario. qͣsi qͣtuordecĩ dierum
num̾o completo. agunt ibi qͥntam deci¬
mã diem sollemnẽ cũ angłis coram al¬
tissimo dũo. Ibi gaudentes cũ beatiᷤ spi¬

Expanded text:
voluntate peccandi. Voluntas enim pro facto computatur. Quicunque autem dies malo studeat conservare, quia intantum quisque dies istos solemniter observat, inquantum a malo semetipsum conservat. Et tanto festiviores laudes divinitati immolat, quanto jucunditatem gratiae defaecata mente tranquillius degustat. Est et alius transitus in morte justi, quando anima, de ergastulo et vinculis carnis egrediens, liberata de tentationibus saeculi, transit ad gloriam libertatis filiorum Dei. Felix ille transitus, quo justus post actionem bonam recipit stolam primam; et evadens miseriam intrat gloriam; et post laborem invenit requiem. Beati namque mortui qui in Domino moriuntur. Amoiritus, id est Deus, ut requiescant a laboribus suis . Hoc etenim legis denario et Evangelii quaternario quasi quatuordecim dierum numero completo agunt ibi quintam decimam diem solemnem cum angelis coram Altissimo Domino. Ibi gaudentes cum beatis spi
Abbreviated transcription (Latin):
et ñ erit amplius neq luctus neq clamor
s nec ullus dolor qm̃ pͥora tͣnsiert̃. Igit᷑
qͥuq diffẽntiis distinguere possumꝰ pa¬
scha. siue phase. siue tͣnsitum dicamus.
Primũ fuit in ꝑcussione egipti. Scd̾m
in passione. t̾cium in iustificatione ĩpii.
quartũ in morte iusti. qͥntũ in assum

Expanded text:
et non erit amplius neque luctus, neque clamor, sed nec ullus dolor, quoniam priora transierunt . Igitur quinque differentiis distinguere possumus Pascha, sive Phase, sive transitum dicamus. Primum fuit in percussione Aegypti, secundum in passione Domini, tertium in justificatione impii, quartum in mort
Abbreviated transcription (Latin):
uoramꝰ. qñ eũ cogitamꝰ u̾acit̾ ẽẽ. in oĩ
eẽntia. in oĩ loco. in oĩ tpr̃e. sed in omĩ
eẽntia sine diffinitione. inoĩ loco sine
ꝯp̃hensione. in oĩ tp̃r sñ mutabilitate.
Caput uoramꝰ qñ cogitamꝰ qd̃ ñ pot̾
ẽ. nec sensu qui sapientissimꝰ ẽ. nec af¬
fectu qui optimꝰ ẽ. nec augeri qͥ imm̃¬
sus ẽ. nec minui qui simplex ẽ. nec di¬
uidi qui unꝰ ẽ. Caput uoramꝰ qñ cogi¬
tamꝰ qñ cogitamꝰ eius potentiã. sapi¬
entiam ac bonitatẽ: potentiã qua
cunctacreat. sap̃iam qua creata gub̾¬
nat. bonitatẽ qͣ creata ⁊ gub̾nata con
seruat. Caput uoiamꝰ qñ cogitamꝰ
eũ supͣ omnia. subt̾ oĩa. extͣ oĩa intͣ oĩa.
Supͣ ñ elatũ. subt̃ ñ substratũ. extͣñ
exclusũ. intͣ ñ inclusum. Supͣ p̃sidendo.
subt̾ substentando. extͣ continendo. intͣ
penetͣndo. Caput uoramꝰ qũ de ub̾tate
domꝰ dei inebriati.: ⁊ de torrente uolupta¬
tis eiꝰ potati. cogitamꝰ eum eẽ fontẽ uite.

Expanded text:
eum cogitamus veraciter in omni essentia, in omni loco, in omni tempore: sed in omni essentia sine sui definitione; in omni loco sine comprehensione; in omni tempore sine mutabilitate. Caput voramus, quando cogitamus quod non potest  aeternus est, nec sensu qui sapientissimus est, nec affectu qui optimus est, nec augeri qui immensus est, nec minui qui simplex est, nec dividi qui unus est. Caput voramus, quando cogitamus ejus potentiam, sapientiam ac bonitatem. Potentiam, qua cuncta creat; sapientiam, qua cuncta gubernat; bonitatem, qua creata et gubernata t. Caput voramus, quando cogitamus eum supra omnia, subter omnia, extra omnia, intra omnia. Supra non elatum, subter non substratum, extra non exclusum, intra non inclusum. Supra praesidendo, subter sustentando, extra continendo, intra penetrando. Caput voramus, quando de ubertate domus Dei inebriati, et de torrente voluptatis ejus potati, cogitamus eum fontem vitae esse,