comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubi iacobrediens a labam. fecit tabnacła aꝓpt ouc
&e arm̃ta & uocauit sochoth .i. tab̃nacła. ubietiã
abscondit ydola. quȩ habebat de syria: ubi diu ꝑe¬
grinatus fuerat. infodiens ea subt̃ t erebintum.
meri. qui diuiduntur .i. onera. que sic partiunt᷑. ut
alios pecc̃a grauent. alii: leue iugum xp̃i ferant. &
scd̾m hoc: ꝑsiccinam: accipiunt᷑ genaliter onera:
bona. & mala .i. xp̃i ce diaboli. uł ꝑ siccimã: acci

Expanded text:
fecit tabernacula propter oves et armenta, et vocavit Sochot, id est tabernacula, ubi etiam abscondit idola, quae habebat de Syria, ubi diu peregrinatus fuerat, infodiens ea subter terebinthum meri qui dividuntur, id est onera quae sic partiuntur, ut alios peccata gravent, alii leve jugum Christi ferant ; et secundum hoc, per Sichimam accipiuntur generaliter omnia on
Abbreviated transcription (Latin):
uoracitatẽ hiantis gule. sig̾eat. uł qr alios occidunt:
in fetidis quȩ ꝓmunt. & quasi deuorant eos: quib: mo
cum patet fetidos odores exalat: ita ⁊ istoꝵ guttur. ser¬
mones pestiferos. ⁊ linguis suis dolose agebant adu¬
lantes aluis. Comes est enim uoracib: adulatio.⁊ om̃i¬
corde. qd̾ peius est: qͣm in ore. Aspis: aures obturat.:

Expanded text:
oracitatem hiantis gulae significat, vel quia alios occidunt, in fetidis quae promunt, et quasi devorant eos, quibus moricut sepulcrum cum patet fetidos odores exhalat, ita et istorum guttur, sermones pestiferos. Et linguis suis dolose agebant, adulantes aliis. Aug. Comes enim est voracibus adulatio, et omnicorde, quod pejus est quam in ore. Rem. Aspis aures obturat,
Abbreviated transcription (Latin):
diabolum: retrorsum.
lum conũtisti retro:
so uire. qͥ ante aduentum xp̃i p̃cedebat.
impii. ut nichil possint. uł uelint. contra pios. & ꝑibt̃.
qr non erunt impii iuxta illũd. Conuerte impium ae
ñ erit. & hoc: a fatie tua. scił. a cognitione di. qr inqͥ¬
tatum eoꝵ ñ recordabitur. & ita periit ille qui dixit.
ma mmalis. & ut nichil noce possint bonis: ꝑibunt
intie nidicii. a facie tua .i. ab impugnatione tua.cum
dices Ie maledicti inignem ȩt̾num. Deinde ostendens
ꝑ qͥd conũsꝰ sit diabo

Expanded text:
diabolum retrorsum, olum convertisti retro amisso jure, qui ante adventum Christi praecedebat, impii, ut nihil possint vel velint contra pios. Et peribunt quia non erunt impii, juxta illud: Converte impium, et non erit . Et hoc a facie tua, scilicet a cognitione Dei, quia iniquitatum eorum non recordabitur. Ita periit ille qui dixit:  Alcuin. ut nihil nocere possint bonis. Et peribunt in die judicii, A facie tua, id est ab impugnatione tua, cum dices: Ite, maledicti, in ignem aeternum . Deinde ostendens per quid conversus sit diabo
Abbreviated transcription (Latin):
tat in his uerbis creationẽ rerum & formationẽ.
Uł notat creationẽ: &e formationẽ simul. &e recre¬
ationẽ. creationẽ ⁊ formationẽ: pͥmo. cũait: ipse
dixit & facta sunt .i. creata. ⁊ formata. Deinde re¬
creationẽ: cum ait: ipse mandauit. legẽ .s. ⁊ ꝓpħas

Expanded text:
tat in his verbis creationem rerum et formationem. Vel notat creationem et formationem simul et recreationem. Creationem et formationem, primo, cum ait: ipse dixit et facta sunt, id est creata et formata. Deinde recreationem cum ait: ipse mandavit, legem Cassiod. s
Abbreviated transcription (Latin):
qui nos cõpliunt doctrinis: ut seges eccłiȩ. ꝑtotũ
mundum pullulet. u̾bo dñi .i. sapientia di patris:
firmat sunt .i. plene instructi sunt. cũ eo etiã cor¬
poralit̾ conuersando: qui ẽ u̾bum patͥs qͥ int̾iori
quia &e doctrina coꝵ. & miracła: a spu scõ data suñ.
& confirmata. a quo adeo ꝯfirmati sunt: ut cum
fiducia int̾ lupos irent. ⁊ cum eẽnt int̾ eos: iunc̾etit
Uñ tantã uirtutẽ acceperunt: nisi ab eo qui misit :
Eece inquit mitto uos. sicut oues in medio lupoꝵ
uide quos mittit. ⁊ quomittit. Oues utiq mittit.¬
& in medium lupoꝵ eas mittit. Unus lupus si
mittatur in mediõ innum erabilium ouium:¬

Expanded text:
qui nos conpluunt doctrinis, ut seges Ecclesiae per totum mundum pullulet, Verbo Domini, id est sapientia Patris, firmati sunt, id est plene instructi sunt, cum eo etiam corporaliter conversando, qui est verbum Patris, qui interiori  et doctrina eorum et miracula a Spiritu sancto data sunt et confirmata, a quo adeo confirmata sunt, ut cum fiducia inter lupos irent, et cum essent inter eos viverent. Unde tantam virtutem acceperunt, nisi ab eo qui eos misit? Ecce, inquit, mitto vos sicut oves in medio luporum . Vide quos mittit, et quo mittit. Oves utique mittit, et in medium luporum eas mittit. Unus lupus si mittatur in medium innumerabilium ovium
Abbreviated transcription (Latin):
.i. manifestos ꝑsecutores. eccłiȩ: habet sicut in utre.
qr nil msi ꝑmissi faciunt. ⁊ ponit eos sibi: in thes¬
aursut exeis: donet milites suos. dum sinit eos fla¬
gellare. filios quos recipit. gͦ. ñ eos: s dñm timeat.
ominis t̾ra. Et differt hec sententia a scd̃a. quia ibi:
ꝑ aquas maris: agit de xp̃ianis malis. ⁊ hereticis.
hic uo:. de manifestis ꝑsecutorib. ut sunt uidei.¬

Expanded text:
secutores habet sicut in utre, quia nil nisi permissi faciunt, et ponit sibi eos in thesauris, ut ex eis donet milites suos, dum sinit eos flagellare filios quos recipit. Ergo non eos, sed Dominum timeat omnis terra. Et differt haec sententia a secunda, quia ibi per aquas maris agit de Christianis malis et haereticis, hic vero de manifestis persecutoribus, ut sunt Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ei resstet: quid ñ t̾bat: oñs deuorat.: insi quia
forte cito satiatur. Misit uͦ xp̃c. infirmos int̾ seuos.
qui eos tenuerunt. ⁊ tradiderunt. potestatib. atq
p̾ssuras intulerunt. s uirtute ñ sua. s sp̃s meis lo¬
quentis: ñ defecerunt. sed oues. lupos iuicerunt.
&e mundũ lupis plenũ. ouib impleuerunt. Seui¬
ebat tunc mare: ꝑ seq̃ntium ingentib fluctib. Si¬
tiebat cȩlum d̾i. M odo uͦ ꝑ passionẽ illoꝵ qui aciem
ruꝑunt. glorificatum ẽ nomen xp̃i. & eleuatum

Expanded text:
quae ei resistent? Quid non turbat? Omnes devorat, nisi forte quod cito satiatur. Misit vero Chistus infirmos inter saevos, qui eos tenuerunt et tradiderunt potestatibus, atque pressuras intulerunt: sed virtute non sua, sed Spiritus in eis loquentis non defecerunt, sed oves lupos vicerunt; et mundum lupis plenum, ovibus impleverunt. Saeviebat tunc mare persequentium ingentibus fluctibus, sitiebat terra coelum Dei, modo vero per passionem illorum qui aciem ruperunt glorificatum est nomen Christi, et elevatum
Abbreviated transcription (Latin):
me potestatẽ. nͥ datũ tͥ eẽt desuꝑ. Homo enĩ tantam¬
ñ habet potestatẽ. nisi cũ acceꝑit desuꝑ. Nec etiam
sc̃õ iob: nisi prius dicet: Mitte manũ tuam. hoc est
da potestatẽ. Id̃o eruditus ip̃e iob ñait. Dñs dedit.
& diabolus abstulit. S dñs dedit. & dñs abstulit.
Abeo gͦ cõmoueant᷑ oms in hab. orbẽ. Id̃o ab eo: qͥa¬

Expanded text:
statem, nisi datum tibi esset desuper . Homo enim non habet tantam potestatem, nisi cum acceperit desuper. Nec etiam to viro Job, nisi prius diceret: Mitte manum tuam, , hoc est, da potestatem. Ideo eruditus ipse Job non ait: Dominus dedit, et diabolus abstulit: sed, Dominus dedit, et Dominus abstulit . Ab eo ergo commoveant
Abbreviated transcription (Latin):
det. qui secreta omĩum nouit corda. Uñ subdit &e¬
ipse ẽ: ponens abyssos .i. ualde malos: in thesauriᷤ
sius. quia tribuit eis ad tempꝰ potestatẽ: qua eam
faciant: & dicant: quib boni erudiunt᷑. Et qr adhuc
ẽ aqua in utre. licet ꝯclusa. gͦ. timeat dñm omĩs t̾ra
ñ sit secura. ⁊ torpens. leticia. Et si gaudet de miscd̃ia.
Talis fuit paulus. qui de abysso: factus ẽ thesaurꝰ.
uł in thesauris: sapientie: & scientis sue .i. in scrip¬

Expanded text:
det qui secreta omnium novit corda. Unde subdit: ponens abyssos, id est valde malos, in thesauris suis, quia tribuit eis ad tempus potestatem qua ea faciant et dicant quibus boni erudiuntur. Et quia adhuc est aqua in utre licet inclusa, ergo timeat Dominum omnis terra, non sit secura et torpens laetitia; et si gaudet de misericordTalis fuit Paulus, qui de abysso factus est thesaurus,Vel, thesauris, sapientiae et scientiae suae, Cassi
Abbreviated transcription (Latin):
dilectus. ac sidiceret. ñ uos ipsos: s eum laudetis.
cusꝰ gr̃a sumus. qd̾ sumus. Eius dico uocẽ: Qui
posuit aĩam meam
de erat inse. s in eo¬
uiuit. hic enum̾at
quib causis p̃dica¬
ri debeat. posuit a¬
minã meã ad uitã.¬
& postea: opꝰ est ut
ꝑseuerer in finem.

Expanded text:
dilectus , ac si diceret: Non vos ipsos, sed eum laudetis, cujus gratia sumus quod sumus. Ejus laudis diposuit animam meam te erat in se, sed in eovivit. Hic enumerat quibus causis pari debeat. Posuit animam meam ad vitat postea opus est ut perseveret in finem.
Abbreviated transcription (Latin):
tormenta: uł igne tͥbulationis: examinasti nos.¬
ñ in cui̾em uͥtisti. s sordes abstulisti. nob̾ ignẽ ad¬
hibendo. Examinasti dico. sic̃ exaininat᷑ argentum.

Expanded text:
tormenta. Vel igne tribulationis nos examinasti, non in cinerem vertisti, sed sordes abstulisti, nobis ignem adhibendo. Examinasti dico, sicut examinatur argentum
Abbreviated transcription (Latin):
dilectus. Inde gͦ doctrina qꝰ cepit. In auctoritas ma¬
uangelio regni xp̃i. Inde. regula baptismr ꝑ totũ
mundum manauit. Inde gͦ dñabitur: usq ad t̃¬
minos orbis terrarum circumquaq. hoc est quod
prius dixit. a mari usq ad mare. Nota. qd̾ pau¬
tis uͥbis. magna docet sacramenta. Coaillo¬
dent ethiopes:

Expanded text:
dilectus . Inde ergo doctrina ejus coepit, inde auctoritas Maraedicato Evangelio regni Christi. Inde regula baptismi per totum mundum manavit. Inde ergo dominabitur usque ad terminos orbis terrarum, circumquaque hoc est quod prius dixit, a mari usque ad mare. Nota quia paucis verbis magna docet sacramenta. dent Aethiopes:
Abbreviated transcription (Latin):
lectatione inspexert̃
me. talia ꝑferentem.
cum a re crudeli ocħ
mollitũ fuit. & diuiserunt sibiuestim̃ta mea. ad lit¬
teram in quatuor partes. sicut ait ioħes euangłista
menta eccłiȩ accipiunt᷑. ꝑ tunicam inconsũtilẽ. suꝑ
quam missa fuit sors: caritas uł unitas eccłie intel¬
ligitur. ꝑillos qui uestimenta d iuiserunt: ꝑuersoreᷤ¬

Expanded text:
lectatione inspexerunt me talia perferentem: cum a re crudeli oculmollitum fuit; et diviserunt sibi vestimenta mea, ad litteram in quatuor partes. Sicut dicit Joan. evangelismenta Ecclesiae accipiuntur; per tunicam inconsutilem, super quam missa fuit sors, charitas vel unitas Ecclesiae intelligitur; per illos qui vestimenta diviserunt perversore
Abbreviated transcription (Latin):
habitas. ⁊ iam scm̃
orantẽ audis. Apud
d̾m laude ponit: qui¬
docet in homine non
Dico exaudiuit. & ido:¬

Expanded text:
habitas, et jam me orantem audis. Apud Deum laudes ponit, quidocet in homine non dico, exaudivit, Et id
Abbreviated transcription (Latin):
meã .i. eccłiam: de manucanis .i. de potestate uid̾oꝵ
cecomore latrantium. ⁊ sine discretione. Ac si dic̾et
lib̾a caput. ⁊ corpꝰ ꝑaĩam nãq ce unicam: caput &
corpꝰ accipitur. qd̾ cum sit unum: diuersitates res
unica: est anima xp̃i. que sola a pecẽo est ĩmunis¬
ne exore le ore leonis .i. diabo¬

Expanded text:
est Ecclesiam, de manu canis, id est de potestate Judaeorum canino more latrantium et sine discretione. Ac si diceret: Libera caput et corpus. Per animam namque et unicam, caput et corpus accipitur, quod cum sit unum, diversitates respunica est anima Christi, quae sola a peccato est immunise ex ore leonis
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarum intelligunt᷑. Siẽ gͦ illi actualit̃ uestes
duuserunt: sic qui non tendunt ad unitatẽ: Aiuise¬
runt sibi uestimenta m̃a: sp̃ualia sacram̃ta. ee scͥp¬
turas sacras corrumpentes. s acram̃ta em̃ illł. &
tas catholice eccłie. quam nemo pot̃ diuidere. Non e¬
nim discerpitur caritas eccłrastica. s sorte. ⁊ dono dei
quib dam ꝓuenit. Qiii uͦ hanc habet: securus est. &¬
nemo eum a catholica eccłia mouet. & si extra incipit
illam habere: intromittitur ut ramꝰ oluie a colum

Expanded text:
Scripturarum intelliguntur. Sicut ergo illi actualiter vestes diviserunt: sic illi qui non tendunt ad unitatem, diviserunt sibi vestimenta mea, spiritualia sacramenta, et Scripturas sacras corrumpentes. Sacramenta enim illius tas Catholicae Ecclesiae, quam nemo potest dividere. Non enim discerpitur charitas ecclesiastica, sed sorte et dono Dei quibusdam provenit. Qui vero hanc habet, securus est, et nemo eum a Catholica Ecclesia movet, et si extra incipit eam habere, intromittitur, ut ramus olivae a colum
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ¶Tercia pars.
sta:. qui hec referat
mrum. Selicta entin quis iitessigit: Uł ita conti¬
ne quib dam p̃occuper. quo minꝰea custodiã. Quis
enum intelligit delicta: scił omĩa: qiͣ nullus intel¬

Expanded text:
ia pars, sta qui haec referat mirum. Delicta enim quis intelligit? Vel ita contine quibusdam praeoccuper, quo minus ea custodiam. Quis enim intelligit delicta, scilicet omnia? quasi
Abbreviated transcription (Latin):
doq orat ꝓ delictis. subdens. Ab occultis. Qiͣ. Et ut
originalia & etiam. que secreta uoluntate oriun
cupiscentias. Aliena sunt: que suadentib mał hõib¬
tis .i. a cupiditatib in me latentib. meis. scił que
ex me ꝓueniunt: munda me. Mea enim me inqͥ¬
nant. A meis dico munda: ut non seducar ab ali¬
enis. qr ñ capitur ab alienis: qui ẽ mundꝰ a suis.
Uñ: congrue subdit. & ab alienis. scił apeccatis
quȩ aliunde sunt: parce. Aliena eium affligunt
ine. & id̾o dico: parce. michi seruotuo. non suꝑbo
meo. & in potestate mea eẽ cupient. Ab illis ergo
munda. tollendo michi ex corde malam cogitatio
nem. Abistis parce: repellendo suasorem. qr iam ser¬
uus tuus sum non liber m̃s. quȩ si non dnãntur.
tunc sum mundꝰ. uñ. subdit. Si mei. Q dieo:
imei ñ fuerint
dñati tunc ĩmina¬
culatus ero: & e¬
mundabor ade

Expanded text:
oque orat pro delictis subdens, 40 ab occultis, quasi dicat: Ut originalia, et etiam quae secreta voluntate oriuntcupiscentias tis, id est a cupiditatibus in me latentibus, meis scilicet quae ex me proveniunt, munda me. Mea enim me inquinant. A meis dico, munda, ut non seducar ab alienis, quia non capitur ab alienis qui est mundus a suis. Unde congrue subdit, et ab alienis, scilicet a peccatis, quae aliunde sunt, parce. Aliena enim affligunt me. Et ideo dico, parce mihi, servo tuo, non superbo meo, et in potestate mea esse cupienti. Ab illis ergo, munda, tollendo mihi malam cogitatioe. Ab istis parce, repellendo suasorem, quia servus tuus sum jam, non liber meus. Quae si non dominantur, tunc sum mundus. Unde subdit: VERS. 14.-- « Si mei non fuerint dominati, tunc immaculatus ero; et emundabor a
Abbreviated transcription (Latin):
Frue. quiatues d̃s
fortitudo mea. ñ mͥ ar¬
rogo fortitudinem.
qͥa opꝰ est int̾ hec scan¬
dala. Quare gͦ me re¬
pulist. scd̃m quod¬
uidetur. Miratur
cũ fit eus fortitudo.¬
qͣre mͦ uidetur re¬
putat. se repulsum.

Expanded text:
rue, quia tu es, Deus, fortitudo mea; non rogo fortitudinem, qua opus est inter haec scdala. Quare ergo me repulisti secundum quodetur. Miratur cum Deus sit ejus fortitudo,are modo videtur reputat se repulsum,
Abbreviated transcription (Latin):
educes: qm̃ tues ꝓtector m̃s. & uere. quia tu dñe d̃s
uitatis: redemistime. in xp̃o: clamantẽ:. In manus
tuas dñe cõmendo sꝑ̃m ineũ. Deinde sequitur ex
S odisti quidẽ obser
falsam beatitudinem

Expanded text:
educes, quoniam tu es protector meus, Et vere, quia tu, domine Deus educes, quoniam tu es protector meus, Et vere, quia tu, domine Deus veritatis redemisti me, in Christo clamante: In manus tuas commendo spiritum meum . Deinde sequitur ex d odisti quidem observs, id est falsam beatitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
tuglorificeris: deduces me uł dux mͥeris: ne aberrẽ
ate. & enutͥes me. ut ualidꝰ sim ad capiendã escam:
qͣ pascis angelos. hic enĩ lacte nos nutriuit. qͥ nob̃
celestem cibum ꝓmisit. & usus ẽ mat̾na mĩa. Mat̃¬
us infans ñ ẽ: ꝑ carnẽ trahicit. ⁊ lac infundit par¬
uulo. hoc id̃e accipienti. qd accepturꝰ erat ad m̃sam:
Sic dñs. sapientiã suã qua pascunt᷑ angłx ut lac no
cibo angeloꝵ in lac conu̾so: alamͣ: pariuli. ut tan¬
dem code reficiam ualidi. Et attende qd̾ hic affirmat
liberationẽ. de qua etiã subdit. Eouces me de laqueo.
Laqueũ uocat insidias: & tẽptationẽ diaboli. qui ꝑ
duas portas tẽptat .s. cupiditatis.⁊ timoris ꝑcupi¬
ditatis portam. tẽptauit primo xp̃m. trib modis.
scił. gula. auaricia. & uana gła. quam portñ cum
inuenisset clausam: postea tẽptauit eundẽ. ꝑ timo¬
rem passionis. & ita ꝑ easdẽ portas: tẽptat omnes

Expanded text:
tu glorificeris, deduces me, vel, dux mihi eris, ne aberrem tu glorificeris, deduces me, vel, dux mihi eris, ne aberrem a te, et, enutries me, ut validus sim ad capiendam escam, qua pascis angelos. Hic enim lacte nos nutrivit, qui nobis coelestem cibum promisit, et usus est materna mius non est, per carnem trajicit, et lac infundit parvulo, hoc idem accipienti, quod accepturus erat ad mensam, sic Dominus sapientiam suam qua pascuntur angeli, ut lac nobcibo angelorum in lac converso, alamur parvuli, ut tandem eodem reficiamur validi. Et attende quod hic affirmat liberationem, de qua etiam subdit, educes me de laqueo. Aug. Laqueum vocat insidias et tentationem diaboli, qui per duas portas tentat, scilicet cupiditatis et timoris. Per cupiditatis portam tentavit primo Christum tribus modis, scilicet gula, avaritia et vana gloria. Quam portam cum invenisset clausam, postea tentavit eumdem, per timorem passionis, et ita per easdem portas tentat omnes
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃or. Et si hoc ageret quẽ lib̾aret : sullũ. Om̃s
Quia gratis datur. Quare gratis datur: Quia meri
Iniusticia tua libera me.i. id̃o me liberet: quia me
iustificat .i. ex impio facit pium. ex iniquo iustum.
de ceco uidentẽ. Sequit᷑. Inclina ad me aurẽ. t .i. mi
scd̾iam tuã. hoc fecit d̃s: qñ filium misit. Quȩ enim
maior miscd̃ia: qͣm ut unicũ filiũ daret ꝓ nobis:
Ecce hic oratio. sicut in pͥncipio psalmi pꝰremissa ẽ
ut notet qd non ẽ diu illud qd̾ finitur. ce qd tib
a te. cũ tñ lat̾e ñ possunt. s quocũq diu̾tant: deum
iratum mueniunt. Uñ alibi. Quo ibo a sp̃u tuo &e.
qͦa facie.t. fugiã: Nichil gͦ restat. nͥ ad te fugere.
ñ a te. cuiꝰ ocłis omĩa nuda sunt. Attende ordinem
a peccatis erue ꝓtege. Hic dicit: esto domꝰ refugii.
facias. Iõo te. ñ alium quero: Qm̃ tu ñ alius es forti¬
tudo mea ⁊ refu. in. Hoc expõne : ñ indiget. & ꝓpt̾¬

Expanded text:
peccator. Et si hoc ageret, quem liberaret? nullum. Omnes peccator. Et si hoc ageret, quem liberaret? nullum. Omnes quia gratis datur. Quare gratis datur? quia meriin justitia tua libera me, id est ideo me liberet, quia me justificat, id est ex impio facit pium, ex iniquo justum, de caeco videntem. Inclina ad me aurem tuam, idiam tuam. Hoc fecit Deus, quando Filium misit. Quae enim major misericordia, quam ut unicum Filium daret pro nobis? Ecce hic oratio, sicut in principio psalmi, praemissa esut notet quod non est diu illud quod finitur, et quod tibi a te, cum tamen latere te non possunt, sed quocunque divertant, Deum iratum inveniunt. Unde alibi: Quo ibo a spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam? Nihil ergo restat, nisi ad te fugere, non a te cujus oculis omnia nuda sunt. Attende ordinem a peccatis erue, protege. Hic dicit: Esto domus refugii.facias. Ideo te non alium quaero, quoniam tu, non alius es, fortitudo mea et refugium meum. Hoc expositione non indiget. Et p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tuȩ cõmendo. cito eum reco¬
ecepturus. Nota eũ hic
loqui. qui eadem in paᷤ¬
sione u̾ba ꝓtulit. Ex
his enĩu̾bĩs: quȩ in cru¬
ce xp̃cdixit: ammonet
se in hoc psalmolocu¬
ne capitis letus. dicit: gr̃as¬
ossunt etiam p̃cedentia: accipi ex ꝑsona esdẽ ppłi.
idest ȩecłis: que in extasi pauens: a spe tñ incipit
sine spe. Si enĩ est turbatio: ñ deest diuina osolatio
picientis peccata sua. & respectione: horrentis. & ex
horrore: crubescentis. &e ex rubore: corrigentis. Tali
confusione: uult iste ꝯfundi. s ñ et̃na. aqua: lib̾ati
p̃catur. subdens. in tua iusticia lib̾a me.i. inea iusticia.
das ad iusticiam meã: dampnas me.Hominis iu¬
sticia est: qua sius uirib putat se. iustificari. non
qͤrens gratis saluari. Quis ẽ qui saluat᷑ gratis:
In quo non inuenit saluator quid coronet. s quid
dampnet. Non inuenit mita bonoꝵ. s m̾ita sup¬
plicioꝵ. Si ageret tanqͣm districte. dampnaret

Expanded text:
ti tuae commendo cito recepturus. Nota eum hic loqui qui in pasem verba protulit. Ex his enim verbis quae in cruus dixit, admonet se in hoc psalmo locune capitis laetus, dicit graossunt etiam praecedentia accipi ex persona ejusdem populi, id est Ecclesiae, quae in exstasi pavens, a spe tamen incipit, im non est isti sine spe. Si enim est conturbatio, non deest divina consolatio. picientis peccata sua, respectione horrore erubescentis, et rubore corrigentis. Tali enim confusione vult iste confundi, sed non aeterna: a qua liberari precatur, subdens: in tua justitia libera me; 62 id est, in das ad justitiam meam, damnas me. Hominis justitia est, qua suis viribus putat se justificari, non quaerens gratis salvari. Quis est qui salvatur gratis? In quo non invenit Salvator quid coronet, sed quid damnet. Non invenit merita bonorum, sed merita suppliciorum, si ageret tanquam districte, damnaretur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ magnum. qd̾ sustinui. s qd ꝓpt̾̃ te. & oꝑuit ꝯfusio
faciẽ meam: consputam. hoc solet euenire in bono
laceratis. qui solent tanto amplius ad tempꝰ tristeᷤᷤ
effici: qͣnto in se cognoscunt iniqua confingi. Uel
scdm aliã litt̃am. &e loquitur totus xp̃c. oꝑuit: ut
uidebatur: faciem mcã confusio. uł irreuerentia .i.
impudentia qͣm oportet nos habere int̾ cos quib
displicet xp̃c. ne erubescamus de co. Et fr̃ib mei.
Hxtraneus factꝰ

Expanded text:
est magnum quod sustinui, sed quod propter te, et operuit confusio faciem meam consputatam. Hoc solet evenire in bono laceratis, qui solent tanto amplius ad tempus tristes effici, quanto in se cognoscunt iniqua confingi. Vel secundum aliam litteram et loquitur totus Christus, operuit, ut videbatur, faciem meam, irreverentia, id est impudentia quam oportet nos habere, inter eos quibus displicet Christus, ne erubescamus de eo, et VERS. 11.-- « Extraneus fact
Abbreviated transcription (Latin):
me mȩ .i. ualeat michi ad ꝑfectionem liberationis
p̃cium tanti sanguinis. & miserere mei .i. non de¬
omuib comitetur. Quod debes. enim .i. quia:
sterit in directo: eisue. Ete at aa
cussus: stetit in di¬
recto. idest dilectio¬
mea ce affectio: quȩ
facile labi solet: ñ¬
recessit a iusticia tua
sed stetit immob
scandala. tendens ultra: & persistens in directo.
In hoc ostendit se diligere deum. Deinde subi¬
cit de dilectione proximi. subdens: mecclesiis.
adiungo dilectionem proximi. quia non occulta¬
bo eis quos uocasti: benedictionem tuam. ut
per me benedicaris ab illis: qui meo exemplo
uiuere: ut per mores curusq: benedicatur do¬
minus. Qui enim benedicit domino lingua:¬
& non factis: non benedicit uere.:¬

Expanded text:
munerationem, vel ad perfectionem liberationis pretium tanti sanguinis, et miserere mei, id est non deomnibus me comitetur, quod debes. Enim, id stetit in directo; in ecussus, stetit in directo, id est dilectiomea et affectio, quae facile labi solet, norecessit a justitia tuaSed stetit immobilis contra omnia scandala, tendens ultra, et persistens in directo. hoc ostendit se diligere Deum. Aug. Deinde subjicit de dilectione proximi, subdens, in ecclesiis: Dilectioni tuae adjungo dilectionem proximi, quia non occultabo eis quos vocasti benedictionem tuam, ut per me benedicaris ab illis, qui in eo exemplo vivere, ut per mores cujusque benedicatur Deus. Qui enim benedicit Domino, linguis non factis, non benedicit vere.
Abbreviated transcription (Latin):
cui debet᷑ latria. dũo. cui dulia exhibenda est. & ñ
alibi. neq in alus conuenticłis: s in eccłiis. heȩ sunt
iuuencłe. tympanistriȩ. neqͥs carnalit̾ chorũ luxu¬
riȩ cogitet. Eccłiȩ quippe sunt adolescentulȩ . s. noua
gr̃a decoratȩ. sunt etiã tympanistriȩ castigata car¬
fontes aquȩ uiuȩ salientis in uitam ȩt̾nã. Ibi¬

Expanded text:
o cui exhibenda est dulia, et non alibi, nec in aliis conventiculis, sed in ecclesiis. Haec sunt juvenculae tympanistriae, ne quis carnaliter choros luxuriae cogitet. Ecclesiae quippe sunt adolescentulae, scilicet nova gratia decoratae sunt etiam tympanistriae, castigata fontes aquae vivae salientis in vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
&e illi qui conu̾sz
niunt. alii succedunt. ornis qui de terra ẽ natus.
oportet ut cedat nascituro. &e omĩs ordo iste rela¬
credit: transit pede .i. facile. humilis tranfit. &
tutiꝰ transit. non in equo suꝑbiȩ querit transire.
.i. in labenti mundo. licet enim remissa sint eis pec¬
cata. tñ in decursu mortalitatis adhuc sunt. slon
enim mox immortales. &e ibi .s. cum flumen transi¬
crimꝰ: iam ñ mortales: letabimur in ip̃o d̾o. ñ in no¬
bis. qm̃ ipse crit omĩa inomĩb. In quo ipso letabi

Expanded text:
 illi qui conversi  saeculi, ubi alii veniunt, alii succedunt. Omnis qui de terra natus oportet ut cedat nascituro, et omnis ordo iste relacredit, transit pede, id est facile humilis transit, et tutius transit, non in equo superbiae quaerit transire. est in labenti mundo. Licet enim eis remissa sint peccata, tamen in decursu immortalitatis adhuc sunt. Non enim mox immortales. Et ibi scilicet, cum flumen transierimus, jam non mortales laetabimur in ipso Deo, non in nobis, quando ipse erit omnia in omnibus . In quo ipso laetabi
Abbreviated transcription (Latin):
hinc. cõmendat nouũ.¬
Uł alit̾ ab illo loco Lex
bram mortis penetra
uenit ñ legem solue. s adimplere iminacłata qr ip̃c
pecẽm ñ fecit. x alios ĩmaclatos facit. qd̾ ñ prior lex
fecit. Ipse dico. conũtens aĩas. lib̾tate. ad sc imitand̾o
ñ p̃mens iugo scruitutis. Et nota qd̾ ait. aĩas .i. uolũ¬

Expanded text:
Hinc commendat noel aliter, ab illo loco, lex bram mortis penetravenit non legem solvere, sed adimplere , immaculata, quia ipse peccatum non fecit , et alios immaculatos facit, quod non prior lex fecit. Ipse, dico, convertens animas, libertate ad se imitandum, non premens jugo servitutis. Aug. Et nota quod ait, animas, id
Abbreviated transcription (Latin):
sunt rectȩ. qi ñ docuit qd̾ non fecit. ut qui mutaren¬
tur eumcorde: gauderent in eis quę libere. cũ carita¬
te facerent. ñ seruilit̾: cum timore. Iusticiȩ dico. leti¬
ficantes coeda. spe et̾m p̃mii ñ t̾rentes timore pęne. ut
uelo carnalium obseruationũ. ꝑ̃ceptũ dico. illu. ocłos.
idest int̾ioris hominis aspectum. non obtundens: si¬
cut moyses in cuiꝰ facie. ñ pot̾ant intend̾e filii isrł.
& sd̃o ponebat uelam̃en suꝑ faciem suã. Tamoe dñi¬

Expanded text:
sunt rectae, quia non docuit quod non fecit, ut qui imitarentur eum, corde gauderent in eis quae vel qui libere cum charitate facerent, non serviliter cum timore. Justitiae, dico, laetificantes cordavelo carnalium observationum: praeceptum dico, illuminans oculos, id est interioris hominis aspectum non obtundens, sicut Moyses in cujus facie non poterant intendere filii, Israel, et ideo ponebat velamen super faciem suam
Abbreviated transcription (Latin):
Titulus. In fi¬
nem canticũ
dauid ꝓ yditũ.
Legitur in
paralipome¬
non: quod ar¬
cha dñueducta a philisteis.
dauid ante cam constituit¬
cantores: quatuor milia. &e
totidemiamtores: quib pfe¬
cit filios chore. Cantorib uo:
p̃posuit ducentos. octoginta
octouiros. inter quos fuert̃:
asaph. cman. etham. ce ydi¬
tum. quorum nomina: es¬
dras frequenter posuit in
titulis. tum ꝓ honore. ministerii. tum ꝓpter nomi¬
num int̃pretationes: ꝑ quas subiectorum intellec¬

Expanded text:
Titulus. In finem canticum David pro Idithun. Legitur in Paralipomenon quod arini reducta a Philisthaeis, David ante eam constituitcantores quatuor millia, et totidem janitores, quibcit filios Core, cantoribus vero praeposuit ducentos octoginta octo viros, inter quos fuerunt Asaph, Eman, Ethan et Idhun, quorum nomina Esdras frequenter posuit in titulis, tum pro honore mysterii, tum propter nominum interpretationes, per quas subjectorum psal
Abbreviated transcription (Latin):
inimagine. ⁊c̃: Tercio: int̾ mala scłi petit sib dm ad¬
cẽ. & peccata dimitti. ut ꝓsꝑo fine exeat. ibi. Exau¬
diorationẽ meam. Transilitor aut̃ iste t̾rens abdi¬
cans illecebris: de bona opinione. semꝑ ꝯtrahit in¬
uidiam: iniquoꝵ.⁊ calũpniã. un: deliberat: inter
malos tace. neqͥd dicat male. ita incipiens. Dixi¬

Expanded text:
in imagine. Tertio inter tot mala saeculi petit sibi Deum adesse, et peccata dimitti, ut prospero fine exeat, ibi, exaudi orationem meam. Aug. Transilitor autem iste, terrenis abdicans illecebris, de bona opinione semper contrahit invidiam iniquorum et calumniam. Unde deliberat inter malos tacere, ne quid dicat male, ita incipiens:
Abbreviated transcription (Latin):
pinquabit enim reg¬
num cȩloꝵ. & contur¬
basti eam ad peniten¬
tiam. conscientia pec¬
catoꝵ accusante. Sic̃
gͦ cepisti. ꝑfice.s. sana¬

Expanded text:
pinquabit enim regnum coelorum . Et conturbasti eam ad poenitentiam, conscientia peccatorum accusante. Sicut ergo coepisti, perfice, s
Abbreviated transcription (Latin):
EOS. cum .i. luxuria: fiat uia illoꝵ ut his uiciis
tanquã uiis in baratrum mortis descendant. hor¬
renda uia hec est. Quis ñ horreat lubrieum &e tene¬
bras: quis ñ caueat ibi figere pedes: Suit ista duo
mala magna. & pene hominũ. Sequit᷑. & angłs dñ
sit ꝑseq̃ns cos. qui ñ sinat eos stare donec luceat añ
Nñ gratis absconde E quasi quis q̃¬
pam inimicoꝵ
Qm̃ gratis: quia¬
cis non nocui:

Expanded text:
est luxuria; fiat via illorum, ut in his tanquam in barathrum mortis descendant. Horrenda via est haec, quis non horreat lubricum et tenebras? Quis non caveat ibi figere pedes? Sunt ista duo mala magna et poenae hominum. Et angelus Domini sit persequens eos, qui non sinat eos stare, donec luceat ante niam gratis abscondepam inimicoruam gratis, quis non nocui,
Abbreviated transcription (Latin):
eadant int̾ius. Uł de pena exgori. pot̾ accipi. qua
punit sunt iudei. ꝓpeccato mortis xp̃i hoe modo
Beniat illis laqueus captiuitatis quẽ ignorant. &
captio quã absconderunt mͥ app̾hendat eos .i frm
liter capiantur a tito ⁊ uespasiano: ex in ꝓuiso. sic̃
me ceꝑunt. & in laq̃um mortis: cadant in ipsum.
sciłꝰ quem mͥ ꝑauerunt .i. eode modo intͥficiantur
sicut me interficiunt. & ita euenit. Quidam enĩ
fuerunt capti. & quidã int̾fecti. Uł in bono pot̾
parauerunt: & ex ea: ueniat illis laqueus quẽ. ig¬
norant .i. laqueus uitatis: quam peccator ignorat.
scił mors xp̃i:. app̃hendat eos. ne suis scelerib re¬
linquant᷑. & in laqueũ cadant. bonũ. quo a malis
cohibeant᷑. & hoc: in ipso .i. ex ipsa morte. Anuma

Expanded text:
cadant interius. Vel de poena exteriori potest accipi, qua cadant interius. Vel de poena exteriori potest accipi, qua puniti sunt Judaei, pro peccato mortis Christi, hoc modo: Veniat illi laqueus captivitatis, quem ignorat, et captio quam abscondit mihi apprehendat eum, id est similiter capiatur a Tito et Vespasiano, ex improviso, sicut me ceperunt; et in laqueum mortis cadat in ipsum, scilicet quem mihi paraverunt. Eodem modo interficiantur, sicut me interficiunt. Et ita evenit. Quidam enim fuerunt capti, et quidam interfecti. Vel in bono potest et ex ea veniat ille laqueus quem ignorat, id est laqueus veritatis quam peccator ignorat,  mors Christi, apprehendat eum, non suis sceleribus relinquatur. Et in laqueum cadat, bonum, quo a malis cohibeant. Et hoc in ipso, id est ex ipsa morte PA
Abbreviated transcription (Latin):
dat in ipsũ un noce uoluerint. unde
subdit. & captio qͣm abscondit app̾hendat eum. ut
crinicłis suoꝵ pecc̃oꝵ ꝯstringantur. quȩ cõmisert̃
occulte tractances: quomͦ caꝑent. xp̃m ce ꝑime.¬
rent. & in laqucum cadant. ñon in aliis. s in ip̃m.
quẽ mn tetendert̃. tanqͣm si quisqͣm uenem calic̃ẽ
pparet alicui: &e oblinis biberet:. ita factũ ẽ uides
qui laqueum parauerunt ip̃i xp̃o: in quẽ mneide¬
runt. Nemo enĩ malꝰ ẽ: qui non priꝰ sib noceat:
Sicenĩ putato maliciam eẽ: quomodo ignems
incendere ius aliquid. illud quod priꝰ admoues
igni pͥus ardet. nisi ardeat: ñ incendit aluid̃ d̾b
ga. Cum faculam apponis igar. por ardet .ut
aliud possit incend̾e. Itagͦ malicia ꝓcedrt exte: &e
quẽ nastat ante qͣmte:. Quo ꝓfundit ramũ. ledit.
ubi radicem habet. ñ ledit : ẽ quid̾e dico: qd malicra
tua. ut alt̾ ñ noceat: ficripot̾. ut aut̃ tͥ s̃i noceat.
neutralit᷑ .i ex hoc ipso. qd̾ michi parant laqueum:

Expanded text:
cetur eis, unde nocere voluerunt. Unde subdit, et captio quam abscondit apprehendat eum, ut funiculis suorum peccatorum constringantur, quae contulerunt occulte tractantes quomodo caperent Chriin laqueum cadat, non in alium, sed in ipsum, qui mihi tetenderunt, tanquam si quisquam veneni calicem praeparet alicui, et oblitus biberet. Ita factum est Judaeis, qui laqueum paraverunt ipsi Christo: in quem inciderunt. Nemo enim malus est, qui non prius sibi noceat. Sic enim putato malitiam esse, quomodo ignem. Si incendere vis aliquid, illud quod admoves igni, prius ardet: nisi ardeat, non incendit aliud. Verbi gratia, cum faculam apponis igni, prius ardet ut aliud possit incendere: ita ergo malitia procedit ex te, et quem vastat antequam te, quo profundit ramum, laedit; ubi radicem habet, non laedit. Equidem dico, quod malitia tua ut alteri non noceat, fleri potest; ut autem tibi non noceat, nt. id est ex hoc ipso quod mihi parant laqueum,
Abbreviated transcription (Latin):
gratus ꝓ odioso ponitur. ut dilectio deuoti: ꝯtu¬
sa uetis testamenti.s quia ñ dum accepit cȩlestia:
loꝵ indet᷑ deseri.

Expanded text:
gratus pro odioso ponitur, ut dilectio devoti contussa Veteris Testamenti, sed quia nondum accepit coelestia, lorum, videtur deseri.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥhab potestatẽ ponendi aĩam ĩne ħt ⁊resumend
eã : &e hoc ẽ. slũ quid qͥ dormit. ñ qͥdẽ mortiuuis ẽ neces¬
fitate. uł muitus ut putatis. s sponte dorinit. cito
euigilaturus. ñ adiciet ut resurgat: Et nota: qd̾ ait:
dormit. quia sic̃ de lat̾e dormientis adȩ. quierat
forma futuri: assumpta ẽ costa: de qͣ formata est
eua. ita dorimuit xp̃e. sõpno mortis. ut de latere
Dormentis de quo ꝓfluxert̃ sanguis & aqͣ: quȩ sunt
nr̃e redemptionis sacram̃ta. formet᷑ ei eccłia sponsa.¬

Expanded text:
 et resumendi eam? Et hoc est, nunquid qui dormit, non quidem mortuus est necessitate, vel invitus ut putatis, sed sponte dormit, cito evigilaturus, non adjiciet ut resurgat. Et nota quod ait, dormit, quia sicut de latere dormientis Adae, qui erat forma futuri, assumpta est costa, de qua formata est Eva, ita dormivit Christus somno mortis, ut de latere dormientis, de quo profluxerunt sanguis et aqua, quae sunt nostrae redemptionis sacramenta, formetur ei
Abbreviated transcription (Latin):
qũ moriet᷑: hoc dicunt: quia tediosus erat cis ig̃uis
aduidendum. timebant etiã. ueipsi ꝑderent locum
ta qd̾ dicunt. moriet᷑. ⁊ ꝑibit nom̃ eiꝰ. quia uidentes
bris dicipossunt. Nam &e hodie fit tribulatio. ut
nom̃ xp̃i extinguat᷑. s ꝑ mortẽ suam ⁊ suoꝵ. magiᷤᷤ
crcuit ȩccłia. un. Nisigranũ fruum̃ti cadens int̾ra.

Expanded text:
 et hoc dicunt, quia seditiosus erat eis, et gravis ad videndum . Timebant etiam ne ipsi perderent locum ta quod dicunt morietur, et peribit nomen ejus quia, videntes bris dici possunt. Nam hodie fit tribulatio, ut nomen Christi, exstinguatur, sed per mortem suam et suorum magis crevit Ecclesia. Unde: Nisi granum frumenti cadens
Abbreviated transcription (Latin):
AdO deliberat. & diceb̾a.
si ego narrabo. id:
baui .i. reliqͥ. nationẽ filioꝵ tuoꝵ¬
ods .i. lcõꝵ patriarcharum & ꝓpħarũ. Oñs eñ. scił.
abraham & ect̃. alit̾ docent quib oed̾e debeo. Non
littera ħt. ⁊ index ñs in matutino. Et ẽ talis sensꝰ
Usq huc asapl in ancipiti causa sue deliberationiᷤ
cclũ leuauit. Sequit᷑. & dicebam si narrabo sic: hoc ñ
inutatur. coce nationẽ. fi. tuoꝵ cui disposui. uł con
.i. occurrit mͥ pͥor p̃dicatio: qͣm istłits feci. scił. ut
d̾m colerem qui omĩa creauit. & om̃ib: scđmoꝑa

Expanded text:
ate deliberat sic: Et dicebam: Si, ego narrabo, id robavi, id est reliqui nationem filiorum tuoorum patriarcharum et prophetarum. Omnes enim, scilicet Abraham et caeteri, aliter docent: quibus cedere debeo. Non littera habet, et index meus in matutino, et est talis sensus, Usque huc Asaph in ancipiti causa suae deliberationis coelum levavit. Et dicebam: Si narrabo sic. Hoc non mutatur, Ecce nationem filiorum tuorum cui disposui, Aug. est occurrit mihi prior praedicatio, quam Israelitis feci, scilicet ut Deum colerent qui omnia
Abbreviated transcription (Latin):
& lerui: dilexerunt nom̃ eiꝰ. Quicũꝙ gͣ ñ adiligunt
nom̃ eiꝰ: non se dicant semen seruoꝵ eiꝰ. & qui dili¬
gunt nom̃ eius: ñ se negent semen seruoꝵ eiꝰ. ul¬
timus u̾sus: suꝑiorem exponit. ne putares forte¬

Expanded text:
ervi dilexerunt nomen ejus. Quicunque ergo non diligunt s, non se dicant semen servorum ejus; et qui diligunt nomen ejus, non se negent semen servorum ejus. Ultimus versus superiorem exponit, ne putares ho
Abbreviated transcription (Latin):
ũi. dum sono uocis ministratur: qͣiuinum includit᷑
uinaciis. &e sic fert᷑ ad aures: qͣi ad torcular. ubi dis¬
cernitur. qr sonus ualet aurib. Intellectꝰ uͦ. a me¬
moria auditoꝵ: qͣi quodam lacu excipit᷑. in de in m̃¬
tis habitum: & moꝵ disciplinam: tanqͣm de lacu
in cellas transit. in quib si negligentia non acuerit:
ꝑsecutionum calcant᷑: qi accina remanent. in terra.¬

Expanded text:
Dei, dum sono vocis ministratur, quasi vinum includitur in Dei, dum sono vocis ministratur, quasi vinum includitur in vinariis, et sic fertur ad aures, quasi ad torcular, ubi discernitur, quia sonus valet auribus, intellectus vero a memoria auditorum, quasi quodam lacu excipitur: inde in mentis habitum et morum disciplinam, tanquam de lacu in cellas transit, in quibus, si negligentia non acuerit, persecutionum calcantur, quasi acina remanent in terra
Abbreviated transcription (Latin):
insibilia torcłaria signifi¬
clesie constitutione & car¬
sa constitutionis hicagi¬
tur. scił de xp̃i ascensione. & sp̃s scĩ missione. Cũ enĩ dñs
tis enim & uariis similitudinib: eade res in scripturis
sepe insinuatur. Ido uͦ arce. uł torculari comꝑatur. qr
sicut in arca grana a paleis: & intorcłariuinum diuidi¬
tur a uinaciis: ita in eccłia bomia malis oꝑe ministroꝵ
seꝑantur. ñ loco s affectu ⁊ qͣi a tegumentis purgantur.
ut̃ frumenta iarea a paleis ⁊ in torclarib una exu¬
untur auinaciis. qͥ tñ omĩa necessaria erant: ut si¬
mul nascerentur. &e crescent.⁊ ad maturitatẽ ꝑue
nirent. Itaĩ eccłia ãmixtio maloꝵ ẽ necessaria botiiᷤ.
qui simul incipiunt. crescunt. ⁊ consũmantur.
s boni: in bono. ⁊ mali: in malo. In futuro uͦ etiã
loco seꝑabuntut. &e cum frum̃ta recondentur in
horreis: paleȩ cõburentur igne mextinguibihi Uł
eccłia id̾o dicitur torculat: qr in ea intellectus u̾bi

Expanded text:
ia significlesiae constitutione, et causa constitutionis hic agitur, scilicet de Christi ascensione, et Spiritus sancti missione. Cum enim Dominus tis enim et variis similitudinibus eadem res in Scripturis saepe insinuatur. Ideo vero areae vel torculari comparatur, quia, sicut in area grana a paleis, et in torcularibus vinum dividitur a vinatiis, ita in Ecclesia boni a malis opere ministeriorum separantur, non loco, sed affectu; et quasi a tegumentis purgantur, ut frumenta in area a paleis, et in torcularibus vina exuuntur a vinatiis. Quae tamen necessaria erant, ut simul nascerentur et crescerent, ad maturitatemque pervenirent. Ita in Ecclesia admistio malorum est necessaria bonis: qui simul incipiunt, crescunt, et consummantur, sed boni in bono, mali in malo. In futuro vero etiam loco separabuntur, cum frumenta recondentur in horreis, paleae vero comburentur igne inexstinguibili. Vel Ecclesia ideo dicitur torcular, quia in ea intellectus verbi
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. & hoc. scđ̾m .i. ꝓpt̾ iusticiam esꝰ. hec eium confes¬
sio: ñ est pecẽoꝵ: s iusticiȩ dĩ. qui intus uistos ꝓtegit.
&e malos ꝓsua malicia punit. Contra hanc laudem:
nichil ualent blasphemiȩ impioꝵ. qui nolentes cul¬
pe suç attͥbuere qd̾ peccant:. mala sua excusant per
fortunam. uł fatum. uł diabolum. cui non pot̃ resi¬
sti. uł ꝑ aliam naturam. que ñ sit ex do. Hutales. fluc¬
tuant potiꝰ errantes: qͣm confiteant᷑ dño. ut eis ignos¬
cat. Qui aut̃ uidet. mita aĩarum sic ordinatia d̾o. ut
dum sua cuiq tͥbiunt᷑. pulchritudo uniũsitatis nul¬
la ex parce uiolet᷑. in om̃ib laudat dm. distinguens:
aliud d̾m fecisse: && ordinasse. uidelicet unuisum bonũ.
aliudaut̃ non fecisse. s ordinasse. ut malum. Sequitur.
dicta. ad infirmitatẽ nr̃am̃ referant᷑. qͣmipe x gestauit:

Expanded text:
Haec enim confessio non est peccatorum, sed justitiae Dei, qui intus justos protegit, et malos pro sua malitia punit. Contra hanc laudem nihil valent blasphemiae impiorum, qui volentes suae culpae tribuere quod peccant, mala sua excusant per fortunam, vel fatum, vel diabolum, cui potest resisti, vel per aliam naturam, quae non sit ex Deo. Hi tales fluctuant 16 errantes, potius quam confiteantur Deo, ut eis ignoscat. Qui autem videt merita animarum sic ordinari a Deo, ut, dum sua cuique tribuuntur, pulchritudo universitatis nulla ex parte violetur, in omnibus laudat Deum, distinguens aliud Deum fecisse et ordinasse, videlicet universum bonum: aliud autem non fecisse, sed ordinasse, ut malum. Et psallamdicta ad infirmitatem nostram referantur, quam ipse Christus
Abbreviated transcription (Latin):
&e ẽ. ẜsallite illi in ꝑsalt̾io decẽ cordaꝵ .i. laudate eũ.
dum attenditis: quȩ suꝑiora uob̾ dedit .s. celestem
doctrinam. uł ꝑ cytharam: intelligit᷑ caro. quȩ
ẽ inferior natura hominis ꝑ psalterium: intel¬
ligit᷑ caritas. quȩ otinet᷑ in duob mandatis dilec¬
data legis. Tria. in pͥma tabula add̾m. Septem.
carnẽ: eum uiciis ⁊ ꝯcupiscentiis. & psallite illi. in
psalt̾io decẽ cord̾ .i. seruiant menbra ur̃a caritati¬

Expanded text:
llite illi in psalterio decem chordarum, id est laudate eum dum attenditis quae superiora vobis dedit scilicet coelestem doctrinam. Vel per citharam intelligitur caro, quae est inferior natura hominis. Hier. Per psalterium intelligitur charitas, quae continetur in duobus mandatis dilecdata legis, tria in prima tabula ad Deum, septem icarnem cum vitiis et concupiscentiis. Et, psallite illi in psalt
Abbreviated transcription (Latin):
Oxp̃e .i. altus effice & incognit᷑. inimicis meis. qͥ sunt & ini¬
mici tu. ut te ñ intelligant. qd̾ ẽ silentiũ: uñ intitulatur
te eredendo &e ꝓpt̾ hanca ꝓpt̾ synagoga gentium:
regred̾e in altũ irursus desine intelligi qr & ista. te of¬
fensura ẽ. in fie & a fide discessura. Unde dñsait ĩ cuan
bit iniqͥtas. & dñs in altum regrediet᷑. ut a paucis fince¬
ra fides ⁊ ab om̃i prauarũ opinionũ labe purgata. te¬
neatur. & quom̾libet hic locꝰ exponat᷑: conuenient̃
iudicio regressi. cuiꝰ regressio: multipliciter supra ex¬
posita est. postquam de uidicio congrue. subdit. Poit
ascensionem namq incȩlum: que regressio accipit᷑.¬

Expanded text:
meis, qui sunt tui inimici, ut te non intelligant; quod est silentium, unde intitulatur te, credendo. Et propter hanc, id est Synagogam gentium, regredere in altum, id est rursus desine intelligi, quia et ista te offensura est, in fine, et a fide recessura. Unde ait in Evangelioquitas . Et Dominus in altum regredietur, ut a paucis sincera fides, et ab omnium pravarum opinionum labe purgata teneatur. Et quomodolibet hic locus exponatur, convenienter id est Christi, cujus regressio multipliciter supra exposita est. Aug. Post quam de judicio congrue subdit. Post ascensionem namque in coelum, quae regressio accipit
Abbreviated transcription (Latin):
ce cxeo: diriges iustum. ut uistus iustificctur adhuc
&x q ꝓpter simulationẽ non cognoseitur ab homine u̾
sit uera nisticia subdit. qd̾ do tantũ conuenit. tudico. o
corda .i. d̾s. Ip̃e enim solus: scrutatur corda .i. quidquisq
cogitet. & renes .i. quid quemꝙ delectet. qr finis cure &
cogrtationis: ẽ delectatio ad quam: cura & cogitatio¬
ne. nititur quisq ꝑuenire. qͦ delectatio. ꝑrenes accipi¬
tur. qr in renib est̾. generand uoluptas. ꝑ qͥm in hae
erumpnosam &e fallacis leticie utã ꝑ prolis sue¬
cessionẽ natura humana transfunditur. opaaut᷑
nr̃a. quę sunt in dictis ⁊ factis: possunt uidere ho¬
mines. s ex qͦ ammo fiant: &e q uenire cupiant: so¬
lus d̾s uidet. qui cũ uidet cor ẽt in cȩlo: &e ñ delectari
earum fines: dirigit uistũ & ñ solũ dirigit: s etiam
adiuuat. uñ subdit.

Expanded text:
ex eo, diriges justum, ut justus justificetur adhuc. Et quia propter simulationem non cognoscitur ab homine ubi sit vera justitia, subdit, quod Deo tantum convenit. Tu, dico, corda, id est Deus. Ipse enim solus scrutatur corda, id est quod quisque cogitet; et renes, scilicet quid quemque delectet, quia finis curae et cogitationis est delectatio, ad quam cura et cogitatione nititur quisque; pervenire. Quae delectatio per renes accipitur, quia in renibus est generandi voluptas, per quam rumnosam, et fallacis laetitiae vitam, per prolis successionem natura humana transfunditur. Opera autem nostra quae sunt in dictis et factis possunt videre homines; sed quo animo fiant, et quo venire cupiant, solus videt Deus, qui, cum videt cor esse in coelo et non delectari ogitationes et earum fines, dirigit justum, et non solum dirigit, sed etiam adjuvat: unde subdit.
Abbreviated transcription (Latin):
MEOB nẽ Dormit enĩ dum in secretis suis latet
homines. s adũsus diabolum. ut possessionẽ amittat.
ĩdest pecẽores & impios: qͥ funt eiꝰ possessio. Cum enim
iustificatur impus: ex possessione diaboli: migrat in
templum d̾. Et qi ablatio hominis ꝑena ẽ diabo

Expanded text:
m. Dormit enim, dum in secretis suis latet homines, sed adversus diabolum, ut possessionem amittat, id est peccatores et impios, qui sunt ejus possessio. Aug. Cum enim justificatur impius, ex possessione diaboli migrat in templum Dei. Et quia ablatio hominis poena est diabo
Abbreviated transcription (Latin):
imꝓptum eoꝵ: qd̾ p̾sciens euitare nollẽ: expectauit:
qr hec futura p̃uidit. & p̃dixit: & ad hoc uenit cor
meum. quia uoluntate sustinuit scd̾m illud. Desi¬
derio desidaui hoc pascha manducare uob̾cum.
&e miscriã. quȩ tñ magis erat crucifigentium. qͣm
ipse miserans: dixit. pat̾ ignosce illis: qr nescuit̃
quid faciunt. Et sicut expectaui. & p̃dixi: ita im

Expanded text:
quod praesciens evitare nollem, exspectavit, quod praesciens evitare nollem, exspectavit, quia futura praevidit, et praedixit: et ad hoc venit cor meum, quia voluntate sustinuit, secundum illud: Desiderio desideravi hoc Pascha manducare vobiscum . Et miseriam quae tamen magis erat crucifigentium, quam ipse miserans dixit: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Et sicut exspectavi et praedixi, ita im
Abbreviated transcription (Latin):
Obꝓbrium est: qd obicit ununcus. & confusionẽ
nicam. Confusio est: que mordet conscientiam. &e
uecundiã .m. uecundia est. qñ &̃ fronᷤ ingenua pro
falsiᷤᷤ crubescit. hec omĩa sunt in corpore xp̃i. non
in ip̃o. Obicitur enim xp̃ianis: nom̃ xp̃i crucifixi.
besco euangłium. his gͦ. obꝓbrium tantum: pote¬
rat obiq. s. nec ꝯfusio sanc menti. nec uerecundia¬
erat fronti. s cum obicitur quibdã udeis. qd̾ xͫ oc¬
ciderunt conpuncti sunt mala conscientia. & sa¬
lubrit̾ ꝯfusi. atq conuersi. ut possint dice̾. tu cog¬
nouisti ꝯfusionem meam. Quidam uͦ credunt: s
ꝯfiteri crubescunt. plus apud se ualente lingua
humana: qm ꝓmissione diuna. & hiitales: com¬
mendantur do. ñ. ut cos sic relinquat. s ꝓmis¬
sione diuina aduuando: ꝑficiat. Sequit᷑. In ꝯspec¬
tuo st̃ õs qͥ. tri. me. ñ mutat᷑. imꝑꝑium. q .d. Ipsi¬
impperauerunt. ñ tñ ignoranti aẽ uolenti. ĩ mo

Expanded text:
Opprobrium est quod objicit inimicus, et confusionem meam. Confusio est quae mordet conscientiam. Et verecundiam meam. Verecundia est, quando etiam frons ingenua pro falsis erubescit, haec omnia sunt in corpore Christi, non in ipso. Objicitur enim Christianis nomen Christi crucifixi; besco Evangelium . His ergo opprobrium tantum poterat objici, sed nec confusio erat sanae menti, nec verecundia fronti. Sed cum objicitur quibusdam quod Christum occiderunt, compuncti sunt mala conscientia, et salubriter confusi atque conversi, ut possint dicere: Tu cognovisti confusionem meam. Quidam vero credunt, sed confiteri erubescunt, plus apud se valente lingua humana quam promissione divina: et hi tales commendantur Deo, non ut eos sic derelinquat, sed promissione divina adjuvando proficiat. In conspectuerunt, non tamen ignoranti et nolenti, imo