comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo fr̃s quid dicimus: mali & bonisunt in eccła catholica
Ibi aut̃ solimalisunt. Sed forte inimico animo hoc dico
& hoc postra requiratur. Et ibicerte dicunt: quia sunt.
boni & mali. di amsidirerint solos bonos se habere creclant
illissui & subscribo Nonsunt apud nos dicant nisiedar
nistiurastĩ sobru ñ adulteri: ñ fencratores in fraudatore
ñ ꝑ uri ñ uinolenti: dicant. ⁊onenim attendo linguas
Nec nos eos rep̾hendamꝰ. nec illi sepallient. Nos fatemur in
recła & bonos & malos eẽ. sedtam quã grana & paleas.
Aliquando quibapti Latur agrano: palea ẽ. & qui bapti¬
Latur apalea. granũ ẽ. Alioquin si qui baptrlatura gra¬
no ual&: Etquibapti Latur apalea ñ ual&: falsũ c̃ hicͥ ẽ
quibaptrlat. Si aut̃ uerũ ẽ hic ẽ quibaptizat: & quod ab
illo datur ual&: & quomodo columba baptrlat: Nonenĩ

Expanded text:
ergo, fratres, quid dicimus? Mali et boni sunt in Ecclesia catholica: ergo, fratres, quid dicimus? Mali et boni sunt in Ecclesia catholica: ibi autem soli mali sunt. Sed forte inimico animo hoc dico: et hoc postea requiratur. Et ibi certe dicunt quia sunt boni et mali: nam si dixerint solos bonos se habere; credant illis sui, et subscribo. Non sunt apud nos, dicant, nisi sancti, justi, casti, sobrii; non adulteri, non feneratores, non fraudatores, non perjuri, non vinolenti: dicant; non enim attendo linguas nec nos eos reprehendamus, nec illi se palpent. Nos fatemur in Ecclesia et bonos et malos esse, sed tanquam grana et paleam. Aliquando qui baptizatur a grano, palea est; et qui baptizatur a palea, granum est. Alioquin si qui baptizatur a grano, valet; et qui baptizatur a palea, non valet: falsum est, Hic est qui baptizat. Si autem verum est, Hic est qui baptizat: et quod ab illo datur, valet; et quomodo columba, baptizat. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogd sequestremus cui dictũ ẽ. Unaẽ columba mea
unae matrissuȩ. Ad huc querimus: aut michi dictũ est
aut tibi dictũ ẽ. Sequestremus cui dictũ t̃. Hoc ergo quero
sicolumba es simplex: in nocens. sine felle: pacata in osculis
ñ sȩua in unguib: Quȩro utrũ adhuius colũbȩ menbra
ꝑtineant auari: raptores: subdoli: ebriosi: flagitiosi men¬
bra sunt columbȩ huiꝰ : Absit inquit. Et reuera fr̃s quis
hoc dixerit: ut nichil aliud dicam. raptores solos dicam
menbra accipitris possunt eẽ. ñ menbra columbȩ. Milui
rapiunt: accipitres rapiunt: corui rapiunt. colũbe ñ rapi¬
unt. ñ dilaniant. Ergo raptores. ñ sunt menbra colũbe
tionapud nos fuit uelunꝰ raptor: Quare man& baptisinũ
quẽ dedit accipit᷑ ñ colũba: Quare ñ baptiz atis apuo
uos post raptores & adulteros. & ebriosos. post auaros aput
uosipsos : anisti om̃is menbra columbe sunt : Sic de hones¬
tatis columbã uram̃ ut ei menbra uulturina faciatis. & id

Expanded text:
interim sequestremus, cui dictum sit, Una est columba mea, una est matri suae; adhuc quaerimus: aut mihi dictum est, aut tibi dictum est; sequestremus cui dictum sit. Hoc ergo quaero, si columba est simplex, innocens, sine felle, pacata in osculis, non saeva in unguibus; quaero utrum ad hujus columbae membra pertineant avari, raptores, subdoli, ebriosi, flagitiosi: membra sunt columbae hujus? Absit, inquit. Et revera, fratres, quis hoc dixerit? Ut nihil aliud dicam, raptores solos si dicam, membra accipitris possunt esse, non membra columbae: milvi rapiunt, accipitres rapiunt, corvi rapiunt; columbae non rapiunt, non dilaniant: ergo raptores non sunt membra columbae. Non apud vos fuit vel unus raptor? Quare manet Baptismus quem dedit accipiter, non columba? Quare non baptizatis apud vos ipsos post raptores et adulteros et ebriosos, post avaros apud vos ipsos? An isti omnes membra columbae sunt? Sic dehonestatis columbam vestram, ut ei membra vulturina faciatis. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ab angłis. audierant ex ꝓphetis & sperabant cũ uenturũ. Nã
si ñ sperabant. unde clamauerunt quid nobis & tibi ẽ. ue¬
nisti ante tempus nos ꝑ dere : Scimus quisis sc̃s dĩ. Uentu¬
rũ sciebant sed tempus ignorabant. Sed quro audistis in
psalmo de ierłm: Qm̃ beneplacitum habuer serui tiula¬
pioes cuis. & pulueris eius miserebuntur. T uexsurgens mise
Qualis agnusẽ quem lupi timent: &ualis agnuse̾ qui leo¬
nẽ occisus occidit: Dictus ẽ enim diabolus leoꝰ: circũiens &
rugiens querens quẽ deuor&. Canguine agni uictuseleor
eccespectacula xpĩanoꝵ & quod est amplius illioculis car

Expanded text:
ab Angelis, audierant ex Prophetis, et sperabant eum venturum. Nam ab Angelis, audierant ex Prophetis, et sperabant eum venturum. Nam si non sperabant, unde clamaverunt, Quid nobis et tibi est? venisti ante tempus perdere nos? scimus qui sis, Sanctus Dei . Venturum sciebant, sed tempus ignorabant. Sed quid audistis in Psalmo de Jerusalem? Quoniam beneplacitum habuerunt servi tui lapides ejus, et pulveris ejus miserebuntur: tu exsurgens, inquQualis Agnus quem lupi timent? qualis Agnus est qui leonem occisus occidit? Dictus est enim diabolus leo circumiens et rugiens, quaerens quem devoret : sanguine Agni victus est leo. Ecce spe
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ uenientẽ inhunc mundũ. Sic & agnus singulari¬
ter solussine macula: sine peccato. Noncuius maculȩ abs¬
tersȩ sunt: sed cuius macula nulla fuerit. Quid enim. quia
dicebat ioħs de dño. ecce agnusdĩ: Ipse ioħs ñ erat agnus:
ñ erat uir sc̃s. nerat amicus sponsi: e rgo. singulariter
ille hicẽ agnus dĩ. qua singularit huiꝰ agni sanguine
solo homines redimi potuerunt. fr̃s mei si agnoscimus p̃tiũ
nrm̃ quia sanguis ẽ agni: qui sunt illi qui hodie celebrant
festiui tatẽ sanguinis. nescio cuius mulieris: Et quã ingra¬
tisunt. Raptumẽ aurum dicunt deaure mulieris & cu¬
currit sanguis: & positũẽ aurũ intrutina uł statera. &
p̾ponderauit multũ desanguine. Si pondus aduiclinan¬
dũ in auro habuit sangus muli
uilc sp̃s nescio quis. ut p̾mer& pondus placatus c̃ sanguine:
Inmundi sp̃s. nouerant uenturum ihm̃ xpm. audierant

Expanded text:
hominem venientem in hunc mundum . Sic et Agnus singularihominem venientem in hunc mundum . Sic et Agnus singulariter, solus sine macula, sine peccato; non cujus maculae abstersae sint, sed cujus macula nulla fuerit. Quid enim? quia dicebat Joannes de Domino, Ecce Agnus Dei, ipse Joannes non erat agnus? non erat vir sanctus? non erat amicus sponsi? Ergo singulariter ille, Hic est Agnus Dei; quia singulariter hujus Agni sanguine solo homines redimi potuerunt. 6. Fratres mei, si agnoscimus pretium nostrum quia sanguis est Agni; qui sunt illi qui hodie celebrant festivitatem sanguinis, nescio cujus mulieris? et quam ingrati sunt? Raptum est aurum, dicunt, de aure mulieris, et cucurrit sanguis, et positum est aurum in trutina vel statera, et praeponderavit multum de sanguine. Si pondus ad inclinandum aurum habuit sanguis muliille spiritus nescio quis, ut premeret pondus, placatus est sanguine. Immundi spiritus noverant venturum Jesum Christum, audierant
Abbreviated transcription (Latin):
tranfferã caritatẽ aut̃ ñ habeã: nichilsũ. Et si distribuero
om̃a mea pauperib: & si tradidero coppusmeũ ut ardeã
caritatem aut̃ ñ habeam: nichil michi ꝓdest. N ullomo do
aut̾ possunt dicere se habere caritatem: qui diuidunt unita¬
tem. hec dicta sunt sequentia uideamus. Perhibuit hoe¬
ioħs testimoniũ quia uidit. Quale testimoniũ ꝑ hibuit.
quia ipse c̃ filius dĩ. Oportebat ergo ut ille baptizaret
quiẽ filius dĩ. unicꝰ ñ ad optatus. Ad optati filii: ministri
sunt unici. Unicus hab& potestatem. ad optati ministę¬
rium. Lic& bapti ⁊ & minister ñ ꝑtinens ao numerũ frm̃.
quia male uiuit & male agit Quid nosconsolatur: hic est
duo e trespitiens ihm̃ ambulantẽ dicit. Ecce agnusdĩ.
Utiq iste singulariter agnus. Nam & discipuli dictisunt
agni. Ecce ego mitto uossicut agnos in medio luporum
Dicti sunt & ipsi lumen. Uosestis lumen mundi. Sed aliter
ille de quo dictumẽ. erat lumen uerũ: qđ illuminat omnẽ

Expanded text:
ero omnia mea pauperibus, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest » . Nullo modo autem possunt dicere se habere charitatem, qui dividunt unitatem. Haec dicta sunt: sequentia videamus. 4. Perhibuit Joannes testimonium, quia vidit. Quale testimonium perhibuit? Quia ipse est Filius Dei. Oportebat ergo ut ille baptizaret qui est Filius Dei unicus, non adoptatus. Adoptati filii, ministri sunt Unici: Unicus habet potestatem, adoptati ministerium. Licet baptizet minister non pertinens ad numerum filiorum, quia male vivit et male agit, quid nos consolatur? Hic est duo, et respiciens Jesum ambulantem dicit, Ecce Agnus Dei. Utique singulariter iste Agnus: nam et discipuli dicti sunt agni, Ecce ego mitto vos sicut agnos in medio luporum . Dicti sunt et ipsi lumen, Vos estis lumen mundi : sed aliter ille de quo dictum est, Erat lumen verum, quod illuminat omnem
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Quomo do erat uerax agnoscens. qui dicit: tuad
me uenis baptisari. ego debeo baptiqari: Uerar ẽ
cum hoc dicit. Et quomodo rursus uerax ẽ. cum dicit
ego ñ noueram eum: Sedqui me misit baptilare in
aqua. ipse michi dixit. Suꝑ quẽ uideris spm̃ descenden

Expanded text:
erat. Quomodo erat verax agnoscens, qui dicit, Tu ad erat. Quomodo erat verax agnoscens, qui dicit, Tu ad me venis baptizari, et ego a te debeo baptizari? Verax est cum hoc dicit? Et quomodo rursus verax est cum dicit, Ego non noveram eum; sed qui misit me baptizare in aqua, ipse mihi dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
& filius. Siergo & filius temisit cumpatre. quomodo
nesciebas cum. a quo missus es : Quem uideras inueritate
ipse misit ut agnosceretur in carne : & dix̃. Suꝑquem
s&s quem iam nouerat: Sienim omni ex parte ñ noss&:
non uenienti ad fluuiũ dicero: ut baptiq aretur. Ego
ate debeo baptisari. & tuuenis adme. Noueratergo
Quando  columba descendit iam baptiq ato dño
& abaqua descendente. Atsi ille qui eũ misit dixit:
Suꝑquẽ uideris sp̃m̃ descendentẽ sicut columbam &
manentẽ suꝑ eũ. ipse e̾ qui baptiaat in spũ scõ. Et ñ
nouerat eũ. sed columba descendente cognouit eum:
Columba uero tunc descendit. quando dñs ab aqua
ascendit: Tunc aut̃ cognouerat iohannes dnm̃ quando
adeum dñs ad aquam ueniebat: Manifestatur nobis.
quia ioħs scđm aliquid nouerat. scđm aliquid ñ dum
nouerat dnm. Nisi aut̃ hoc intellexerimus. mendax

Expanded text:
 Filius: si ergo et Filius te misit cum Patre, quomodo  Filius: si ergo et Filius te misit cum Patre, quomodo nesciebas eum a quo missus es? Quem videras in veritate, ipse te misit ut agnosceretur in carne, et dixit, Super qset quem jam noverat? Si enim omni ex parte non nosset, non venienti ad fluvium ut baptizaretur diceret, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me ? noverat ergo. Quando autem columba descendit? Jam baptizato Domino, et ab aqua ascendente. At si ille qui eum misit, dixit, Super quem videris Spiritum descendentem sicut columbam, et manentem super eum, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto; et non noverat eum, sed columba descendente cognovit eum; columba vero tunc descendit, quando Dominus ab aqua ascendit; tunc autem cognoverat Joannes Dominum, quando ad eum Dominus ad aquam veniebat: manifestatur nobis quia Joannes secundum aliquid noverat, secundum aliquid nondum noverat Dominum. Nisi autem hoc intellexerimus, mendax
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. Quisergo misit iohannẽ : Si dicampat̾. uerũ dicimͦ.
Si dicamꝰ filius uerũ dicimꝰ. Manifestius aut̃: ut dicamus
pater & filius. Quem misit aut̃ pater & filius. unus ds̃
nusit: quia filius dicit. Ego & pat̾ unũ sumͦ. Quo modo
ergo nesciebat eum. a quo missus ẽ. Dixit enim. Ego nes¬
ciebam eum: sed quime misit bapti are in aquã. ipse
michi dixit. In terroga iohannẽ. Quite misit baptiha¬
re ina qua. quid tibidixit: Suꝑ quem uideris spm̃ des¬
cendentem sicut columbam & manentẽ suꝑ eũ. ipse est
qui baptiat inspũ stõ. hoc tibio iohannes dixit. Qu
te misit: manifestum ȩ̃ quia hoc. Quis ergo te misit.
Forte pater. Uerus ds̃ pater. & ueritas dĩ filius. Si pat̾
sine filio te misit. ds̃ sine ueritate temisit. Su ideo
aut̃ uerax es quia ueritatem loqueris. & ex ueritatelo¬
queris: nonte misit pat̾ sine filio. & simul te misit pat̃¬

Expanded text:
sumus . Quis ergo misit Joannem? Si dicamus, Pater, verum dicimus; sumus . Quis ergo misit Joannem? Si dicamus, Pater, verum dicimus; si dicamus, Filius, verum dicimus: manifestius autem ut dicamus, Pater et Filius. Quem misit autem Pater et Filius, unus Deus misit; quia Filius dixit, Ego et Pater unum sumus. Quomodo ergo nesciebat eum a quo missus est? Dixit enim, Ego nesciebam eum; sed qui me misit baptizare in aqua, ipse mihi dixit. Interrogo Joannem, Qui te misit baptizare in aqua, quid tibi dixit? Super quem videris Spiritum descendentem, sicut columbam, et manentem super eum, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto. Hoc tibi, o Joannes, dixit qui te misit? Manifestum quia hoc. Quis ergo te misit? Forte Pater. Verus Deus Pater, et veritas Deus Filius: si Pater sine Filio te misit, Deus sine veritate te misit: si ideo autem verax es, quia veritatem loqueris, et ex veritate loqueris; non te misit Pater sine Filio, sed simul te misit pater et
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nr̃ ihc̃ xpc̃. Quiloquitur mendatiũ. de suo loquit᷑.
Nemo hab& desuo. nisi mendatiũ & peccatũ. Siquid aũ
homo hab& ueritatis atq iustitiȩ. Ab illo fonte ẽ quem
debemus sintire in hac heremo. ut ex eo quasi guttis aqu¬
busdam in rorati: & in hac peregrinatione interun conso¬
lati ne defitianus inuia: uenire ad eiꝰ requiem satietatẽ q¬
ioħs & uerax eẽ homo ñ potest nisi aueritate. a quo erat
uerax. nisi abeo qui dixit egosũ ueritas. Nonergo possos
dicere aut ueritas contra ueracẽ. aut uerax contra uerita¬
tẽ. Ueracẽ: ueritas misit. E tideo uerax erat. qm̃ aueritate
missus erat. Siueritas iohannẽ miferat. xp̃c̃ eũ miserat. Sed
xpc̃ facit. Nec seorsum aliquid pat̾ facit sine filio: nec
seorsũ aliquid filiussine patre. In separabilis caritas. inse¬
parabilis unitas. inseparabilis maiestas. inseparabilis po¬
testas. Scđm hec uerba quȩ ipse posuit. ego & pat̾ unum

Expanded text:
s Christus, Qui loquitur mendacium, de suo loquitur . Nemo habet de suo, nisi mendacium et peccatum. Si quid autem homo habet veritatis atque justitiae, ab illo fonte est, quem debemus sitire in hac eremo, ut ex eo quasi guttis quibusdam irrorati, et in hac peregrinatione interim consolati, ne deficiamus in via, venire ad ejus requiem satietatemq esse homo non potest, nisi a veritate; a quo erat verax, nisi ab eo qui dixit, Ego sum veritas ? Non ergo, posset dicere, aut veritas contra veracem, aut verax contra veritatem. Veracem veritas misit; et ideo verax erat, quoniam a veritate missus erat. Si veritas Joannem miserat, Christus eum miserat. Sed facit, Christus facit. Nec seorsum Pater aliquid facit sine Filio; nec seorsum aliquid Filius sine Patre: inseparabilis charitas, inseparabilis unitas, inseparabilis majestas, inseparabilis potestas, secundum haec verba quae ipse posuit, Ego et Pater unum
Abbreviated transcription (Latin):
helias. T unc helias ꝑ proprietatẽ helias erit: nunc ꝑsi
militudinem ioħs erat Modo iohannes ꝑ proprietatẽ
iohannes. ꝑ similitudine̾ helias ẽ Ambo p̾cones sibi deder̃

Expanded text:
Elias. Tunc Elias per proprietatem Elias erit, nunc per Elias. Tunc Elias per proprietatem Elias erit, nunc per similitudinem Joannes erat. Modo Joannes per proprietatem Joannes, per similitudinem Elias est. Amb
Abbreviated transcription (Latin):
enim ille ad primum aduentũ. hoc enim ille ad scđm erit.
Si proprietatem ꝑsonȩ interroges. ioħs. iohannes: helias
Nec ioħis falsum: nec dñs falsum. Nec p̾co falsum. nec ui¬
dex falsum. Sed suntellegas. Quis aut̃ intellegos: Quumi¬
tatus fuerit humilitatemꝰ p̾conis. & cognouerit celsitudi¬
nem uidicis. Nichil enim humilius ipso p̾cone. fres mei.
Nullũ tantũ meritũ iohannes habuit. quam de ista humi¬
litate. quod cum poss& fallere homines. & putari xp̃c &¬
haberi ꝓ xp̃o: tanta enim gr̃a tantaq excellentia fuit con¬
fessus t᷑amen aꝑte & dixit. Nonsum ego xp̃c. Num quid
dicaretur. tamquam dicens. uenturꝰ ẽ & helias. Nonsum in¬
quit helias. Se obseruate humilitatẽ. antequã uenit ioħs:
Nesentiatis excelsum. anteque uenturꝰ c̾ helias. Nam&
dñs ita compleuit. Ipseẽiohannes baptista. quiuenturus ẽ
Ipsa p̃figuratione uenit iste. qua ꝓprietate uenturꝰ e

Expanded text:
enim ille ad primum adventum, hoc ille ad secundum erit. enim ille ad primum adventum, hoc ille ad secundum erit. Si proprietatem personae interroges, Joannes Joannes, Elias Nec Joannes falsum, nec Dominus falsum: nec praeco falsum, nec Judex falsum; sed si intelligas. Quis autem intelliget? Qui imitatus fuerit humilitatem praeconis, et cognoverit celsitudinem judicis. Nihil enim humilius ipso praecone. Fratres mei, nullum tantum meritum Joannes habuit quam de ista humilitate, quod cum posset fallere homines, et putari Cllentiae fuit, confessus est tamen aperte, et dixit, Non sum ego Christus. Numquid icaretur. Tanquam dicens, Venturus est et Elias; Non sum, inquit, Elias. Sed observate humilem, ante quem venit Joannes, ne sentiatis excelsum ante quem venturus est Elias. Nam et Dominus ita complevit: Ipse est Joannes Baptista qui venturus est. Ipsa praefiguratione venit iste, qua proprietate venturus est
Abbreviated transcription (Latin):
sic duo p̾̃cones. Iudex quidẽ ipsẽ. p̃çones aut̃ duo: ñ duo iu¬
dices. Oportebat autẽ p̾rimũ iudicẽ uenire iudicandum
Misit ante se primũ p̃conẽ. uocauit illũ heliam: Quia
hoc erit in scđo aduentu helias. quod inprimo iohannes
Namq intendat caritas ur̃a: quam uerum dicã: quando
conceptus ẽ iohannes. uł potius quando natus: Ipc̾scs hoc de
illo homine imploo ꝓphetauit. Et erit inquit p̾cursor
altissimi. in spũ & uirtute heliȩ. Non ergo helias. sed in spy
& uirtute heliȩ. Quid ẽ inspũ & uirtute heliȩ̨: In eodẽ
spũ scõ uice helie. Quare uice helię: Quia quod helias
secundo: hoc iohannes primo aduentui fuit. Recte erge
mo᷑ iohannes ꝓpriȩ respondit. Nam dñsfigurate helias
ipse c̃ iohannes. Iste autẽ ut dixit ꝓprie ñ sumȩgo helias.
Si figuram p̃ cursionis aduertas. iohannes ips e helias. Quod

Expanded text:
sic duo praecones. Judex quidem ipse, praecones autem duo: non duo jusic duo praecones. Judex quidem ipse, praecones autem duo: non duo judices. Oportebat enim judicem primo venire judicandum. Misit ante se primum praeconem, vocavit illum Eliam; quia hoc erit in secundo adventu Elias, quod in primo Joannes. 6. Namque intendat Charitas vestra quam verum dicam. Quando conceptus est Joannes, vel potius quando natus est, Spiritus sanctus hoc de illo homine implendum prophetavit: Et erit, inquit, praecursor Altissimi, in spiritu et virtute Eliae . Non ergo Elias, sed in spiritu et virtute Eliae. Quid est, in spiritu et virtute Eliae? In eodem Spiritu sancto vice Eliae. Quare vice Eliae? Quia quod Elias secundo, hoc Joannes primo adventui fuit. Recte ergo modo Joannes proprie respondit. Nam Dominus figurate, Elias ipse est Joannes: iste autem, ut dixi, proprie, Non sum ego Elias. Si figuram praecursionis advertas, Joannes ipse est Elias: quod
Abbreviated transcription (Latin):
surrexerat in natis mulierũ dixit. Nonsum ego xp̃c. dictũq¬
queẽ illi. Numquid tues helias: Respondit. Nonsum
nobis questionẽ. T̃imendũ ẽ enĩ. ne minus intellȩgente
contraria putent iohannẽ dixisse quam xp̃c dixit. Q uodã
be idẽ periti legis: quia heliam oport& primum uenire:
Et ait dñs. Helias iamuenit: & fȩcerunt ei quȩ uoluerunt.
interrogatus. sic se confessus ẽ heliam ñ eẽ: quomodo nec
xpm̃ esse. Et utiq suuierum confessus ẽ. xp̃m̾ se non esse.
sic uerũ confessusẽ nec heliam se eẽ. Quomodo ergo com¬
parabimꝰ dicta p̾conis cum dicitis. cum dictis uidicis. Absit
ut p̾̃co mentiatur. hoc enim loquitur: quod audit Auidi¬
ce. Quare ergo ille ñsum helias: & dñs ipse ẽ helias:
tũ suum. & dicere hoc quia inspũ heliȩ erat iohannes:
& quod erat iohannes ad primum aduentũ: hoc erit he¬
lias ad scđm aduentũ. Quomodo duo aduentus iudicis.

Expanded text:
surrexerat in natis mulierum, dixit, Non sum ego Christus. Dictumsurrexerat in natis mulierum, dixit, Non sum ego Christus. Dictumque illi est, Numquid tu es Elias? Respondit, non sumnobis quaestionem. Timendum est enim ne minus intelligentes, contraria putent Joannem dixisse quam Christus dixit. Quodam bae, id est periti Legis, quia Eliam oportet primum venire? Et ait Dominus: Elias jam venit, et fecerunt ei quae voluerunt; oannes autem interrogatus sic se confessus est Eliam non esse, quomodo nec Christum esse. Et utique sicut verum confessus est Christum se non esse, sic verum confessus est nec Eliam se esse. Quomodo ergo comparabimus dicta praeconis cum dictis judicis? Absit ut praeco mentiatur: hoc enim loquitur quod audit a judice. Quare ergo ille, Non sum Elias: et Dominus, Ipse est Elias? tum suum, et hoc dicere, quia in spiritu Eliae erat Joannes. Et quod erat Joannes ad primum adventum, hoc erit Elias ad secundum adventum. Quomodo duo adventus judicis,
Abbreviated transcription (Latin):
los udeoꝵ sed humilis erat. Noninmerito: quia ñ dũ cre¬
uerat lapis ille & impleuerat orbem terrarũ. quod ostendit
in regnosuo quod ẽ ȩccła. quia impleuit totam faciem t̾re
Quia ergo ñ creuerat: offenderunt in illũ tamquã in lapi¬
dem & factumẽ in eis quod scriptũ ẽ. Qui ceciderit super
lapidem conquassabitur. & suꝑ quos ceciderit lapis ille.
conter& eos. Primo suꝑ humilẽ cęciderunt: excelsus supra
illos uenturus ẽ. Sedut cos uenturꝰ excelsus conterat. primo
eos humilis quassauit. Offenderunt in eum & quassatist.
Non contriti. sed quassati. Uenio excelsus & conter& eos
Sed ignoscendum ẽ uideis: quia offenderunt in lapidẽ qui
non creuerat. Qualessunt illi. qui in ipsum montẽ offen¬
derunt : Iam de quib dicam cognoscitis. Quinegant ȩȩcle¬
siam toto orbe diffusam: ñ in humilẽ lapidẽ. sed in ipsum

Expanded text:
los Judaeorum: sed humilis erat. Non immerito; quia nondum crelos Judaeorum: sed humilis erat. Non immerito; quia nondum creverat lapis ille, et impleverat orbem terrarum: quod ostendit in regno suo, quod est Ecclesia, qua implevit totam faciem terrae. Quia ergo nondum creverat, offenderunt in illum tanquam in lapidem: et factum est in eis quod scriptum est, Qui ceciderit super lapidem istum, conquassabitur; et super quos ceciderit lapis ille, conteret eos . Primo super humilem ceciderunt; excelsus super illos venturus est: sed ut eos venturus excelsus conterat, primo eos humilis quassavit. Offenderunt in eum, et quassati sunt; non contriti, sed quassati: veniet excelsus, et conteret eos. Sed ignoscendum est Judaeis, quia offenderunt in lapidem qui nondum creverat. Quales sunt illi qui in ipsum montem offenderunt? Jam de quibus dicam cognoscitis. Qui negant Ecclesiam toto orbe diffusam, non in humilem lapidem, sed in ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
se ñ ee. cumposs& credi eẽ. Ergo hoc ẽ testimoniũ iohannis
quando miserunt iudei abierdsolimis sacerdotes & leuitas
ad eum. ut interrogarent eum tu quis es. Non aut᷑ mitte¬
rent. nisi mouerentur excellentia auctoritatis eius. quia
aususẽ baptiꝗare. Et confessus ẽ & ñ negauit. Quid con
cessurus erat helias xp̃m̃. Nonenum alicui in cognitũ erat
ñ eẽ uenturũ: cũ sperant uenturũ sic offender᷑ inp̾sentẽ õffen¬
der̃ tamquã in humilẽ lapidẽ. Lapis enĩ ille ad huc paruus
eratꝰ. Iam quidam p̃cisus demonte sine manib: sicut dix
danihel ꝓphaca uidisse se lapidem p̾cisum demonte sine
manib. Sed quid sequitur: Et creuit inquit lapis ille
& factus mons magnus. & impleuit uniuersã faciem terrę
p̾cisus erat demonte. Montem regnum uult intellegi iudeoꝵ.
sed regnum uideoꝵ. non impleuerat uniuersam faciem terrae.
quare sine manibus: Quia sine opere uirili uirgo peperit
xpm. Iamergo erat lapis illẽ sine manibus p̾cisus ante ocu¬

Expanded text:
monium Joannis, quando miserunt Judaei ab Jerosolymis sacerdotes et Levitas ad eum, ut interrogarent eum, Tu quis es? Non autem mitterent, nisi moverentur excellentia auctoritatis ejus, quia ausus est baptizare. Et confessus est, et non negavit. Quid confaecessurus erat Elias Christum. Non enim alicui incognitum erat  Cum sperarent venturum, sic offenderunt in praesentem, offenderunt tanquam in humilem lapidem. Lapis enim ille adhuc parvus erat, jam quidem praecisus de monte sine manibus: sicut dicit Daniel propheta, vidisse se lapidem praecisum de monte sine manibus. Sed quid sequitur? Et crevit, inquit, lapis ille, et factus est mons magnus, et implevit universam faciem terrae . praecisus erat de monte. Montem regnum vult intelligi Judaeorum. Sed regnum Judaeorum non impleverat universam faciem terrae. quare sine manibus? Quia sine opere virili Virgo peperit Christum. Jam ergo erat lapis ille praecisus sine manibus, ante ocu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uere ñ uident: sed adid qđ facies eoꝵ. ferit. oculosclau¬
est enim ministris. ab eo qui sibi tenuit hanc potestatẽ.
hoc enim in illo uidit ioħs & cognouit quod ñ nouerat
Nonquia eũ ñ nouerat filiũ dĩ. aut eum ñ nouerat dnm̃.
aut ñ nouerat. xpm̃: aut uero & hoc ñ nouerat. qui a ipse¬

Expanded text:
enim vere non vident, sed ad id quod facies eorum ferit, oculos clauenim vere non vident, sed ad id quod facies eorum ferit, oculos claubaptizat. Dictum est enim ministris ab eo qui sibi tenuit hanc potestatem. 6. Hoc enim in illo vidit Joannes, et cognovit quod non noverat: non quia eum non noverat Filium Dei, aut cum non noverat Dominum, aut non noverat Christum, aut vero et hoc non noverat
Abbreviated transcription (Latin):
& ñsentiunt. Multi agnoscunt quia reuiuescunt . ñ ad
eoꝵ. aduentũ cotidiẽ gratulamur in nomine xp̃i. uos
tantum sic estote simplices. ut sitis feruentes: & feruor ur̃
in linguissit. Nolite tacere. ardentib linguis ac enditis
Nec mirum : qui in de quia reuerti nolunt: sicut cor
uus de arca emissus ẽ. Quis enim uideat quod illi n
uident. Et ipsi spiu scõ ingratisunt. Ecce columba
ruit ibi scã illa & uerastrinitas. quȩ unꝰ nobis ds̃ est.
Ascendit enĩ dñs abaqua. sicut in euangelio legimus
Et ecce aꝑti sunt cęli: & uidit spm̃ descendentẽ uelirt co¬
lumbam. & mansit suꝑ cum. Et statim uox consecuta est.
Tues filius m̃s dilectus in quo michi complacui. Appara&
manifestissima trinitas pat̾ inuoce. filius in homine.
spc̃ incolumba. Inista trinitate quo missisunt apłi uidea¬
mus quod uidemus: & quod mirũ ẽ quia illi ñ uident. Non

Expanded text:
non sentiunt. Multi agnoscunt, quia reviviscunt; nam ad non sentiunt. Multi agnoscunt, quia reviviscunt; nam ad eorum adventum quotidie gratulamur in nomine Christi. Vos tantum sic estote simplices, ut sitis ferventes; et fervor vester in linguis sit. Nolite tacere; ardentibus linguis loquentes,Nec mirum; quia qui inde reverti nolunt, sicut corvus qui de arca emissus est. Quis enim non videat quod illi non vident? Et ipsi Spiritui sancto ingrati sunt. Ecce columba ruit ibi sancta illa et vera Trinitas, quae nobis unus Deus est. Ascendit enim Dominus ab aqua, sicut in Evangelio legimus: Et ecce aperti sunt ei coeli, et vidit Spiritum descendentem velut columbam, et mansit super eum: et statim vox consecuta est, Tu es Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Apparet manifestissima Trinitas, Pater in voce, Filius in homine, Spiritus in columba. In ista Trinitate quo missi sunt Apostoli, videamus quod videmus, et quod mirum est quia illi non vident: non
Abbreviated transcription (Latin):
sic oportebat demonstrari sp̃m̃ scm̃ uenientẽ suꝑ dnm̃: ut¬
bere sicut columbã. habere cũ fr̃ib uerã pacem quã signi¬
ficant oscula columbarũ. habent enim oscula & corui.
sed in coruis falsa pax. in columba uera pax. Non om̃is
ergo qui dicit pax uobiscum: quasi columba audiendus ẽ.
Unde ergo discernuntur oscula coruoꝵ. ab osculis colum¬
barũ : Osculantur corui sed laniant. Alaniatu: in nocens
ẽ natura columbarũ. Ubiergo laniatus ñ ẽ uera in osculis
pax. Illi habent ueram pacẽ: qui ȩccłam ñ laniauerunt.
Nam corui demorte pascuntur. Hoc colu̾ba ñ hab&.
frugib t̾rȩ uiuit: in nocens eiuis ẽ uictus. Quod uere fr̃s
mirandũ: in columba. Sunt passeres breuissimi. uł mus¬
cas occidunt. Nichilhorũ colũba. ñ de morte pascitur.
Quilaniauerunt ȩccłam. demorte pascuntur. ꝑ otens
est dñs. rogemus ut reuiuescant qui deuorantur ab eis.

Expanded text:
sic oportebat demonstrari Spiritum sanctum venientem super Dominusic oportebat demonstrari Spiritum sanctum venientem super Dominubere sicut columbam; habere cum fratribus veram pacem, quam significant oscula columbarum. Habent enim oscula et corvi, sed in corvis falsa pax, in columba vera pax. Non omnis ergo qui dicit, Pax vobiscum, quasi columba audiendus est. Unde ergo discernuntur oscula corvorum ab osculis columbarum? Osculantur corvi, sed laniant; a laniatu innocens est natura columbarum: ubi ergo laniatus, non est vera in osculis pax; illi habent veram pacem, qui Ecclesiam non laniaverunt. Nam corvi de morte pascuntur, hoc columba non habet; de frugibus terrae vivit, innocens ejus victus est: quod vere, fratres, mirandum est in columba. Sunt passeres brevissimi, vel muscas occidunt: nihil horum columba; non enim de morte pascitur. Qui laniaverunt Ecclesiam, de mortibus pascuntur. Potens est Deus, rogemus ut reviviscant qui devorantur ab eis et
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui paulo ante fremens & feruens spũ. tamquã inimicos
impetũ fecerat. & tamquã uiolentꝰ inuectus erat in uerbis ig¬
neis. atq: ita flãmantib ut audistis dura ceruice & ñ circũcisi
corde & aurib: ut quiea uerba audir&. putar& stephanum
si ei licer& statim illos uelle consumi. uenientib inse lapidib:
ex manib eoꝵ genu fixo ait. Dñẽ. nestatuas illis peccatum.
In heserat unitati columbȩ. Prior illud enĩ fecerat magis¬
ter. suꝑ quẽ descendit colũba: quipendens incruce ait. Pater
ignosce illis: quinesciunt quid faciunt. Ergone spũ scĩfica¬
ti dolum habeant: in colũba desmonstratũ ẽ. Ne simplici¬
tas frigida remaneat. inigne demonstratum ẽ. Nec moue¬
at. quia linguȩ diuisȩsunt. Distant interse linguȩ. sed lin¬
distant enĩ linguȩ. ⁊ deo diuisis linguis
apparuit. Linguȩ inquit diuisȩ uelut

Expanded text:
et qui paulo ante fremens et fervens spiritu, tanquam in inimicos et qui paulo ante fremens et fervens spiritu, tanquam in inimicos impetum fecerat, et tanquam violentus invectus erat in verbis igneis atque ita flammantibus, ut audistis, Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus: ut qui ea verba audiret, putaret Stephanum, si ei liceret, statim illos velle consumi: venientibus in se lapidibus ex manibus eorum, genu fixo ait, Domine, ne statuas illis hoc delictum . Inhaeserat unitati columbae. Prior enim illud fecerat magister, super quem descendit columba; qui pendens in cruce ait, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Ergo ne Spiritu sanctificati dolum habeant, in columba demonstratum est: ne simplicitas frigida remaneat, in igne demonstratum est. Nec moveat, quia linguae divisae sunt. Distant enim linguae, iDistant enim linguae, ideo divisis linguis apparuit. Linguae, inquit, divisae velut
Abbreviated transcription (Latin):
los congregatos. Cum enĩ ascendiss& dns̃ in celũ post
resurrectionẽ ꝑ actis cum discipulis suis quadraginta
diebus impleto die pentrcostes. misit eis spm̃ scm̃ sic̾ut ꝓ
primo sonitu decelo tamquã ferretur flatus uehemenssicut
lumbam suꝑ dnm̃: ac linguas diuisas suꝑ discipulos congre¬
gatos. Ibi simplicitas. hic feruor. ostenditur. Sunt enĩ qui
dicuntur simplices & pigrisunt. Uocantur simplices: sunt
segnes. Nontalis erat stephanus plenus spu scõ. Simplea
erat : quia nemini nocebat. feruens erat. quia impios ar¬
guebat. Non enĩ tacuit uidȩis: eius uerba sunt illa flaman¬
tia: dura ceruice. & ñ circumcisi corde & aurib. Uossẽꝑ
restitistis spũi scõ. Magnus impetus. sed columba sine felle
seuit. Namut noueritis. quia sine felle sȩiuebat: illi audi¬
tis his uerbis qui corui erant. statim ad lapides ierunt. ad¬
uersus columbã cucurrerunt. Coepit stephanus lapidari.

Expanded text:
los congregatos. Cum enim ascendisset Dominus in coelum post los congregatos. Cum enim ascendisset Dominus in coelum post resurrectionem, peractus cum discipulis suis quadraginta diebus, impleto die Pentecostes, misit eis Spiritum sanctum, sprimo sonitu de coelo tanquam ferretur flatus vehemens, siculumbam super Dominum, hac linguas divisas super discipulos congregatos: ibi simplicitas, hic fervor ostenditur. Sunt enim qui dicuntur simplices, et pigri sunt: vocantur simplices, sunt autem segnes. Non talis erat Stephanus plenus Spiritu sancto: simplex erat, quia nemini nocebat; fervens erat, quia impios arguebat. Non enim tacuit Judaeis: ejus sunt verba illa flammantia, Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus, vos semper restitistis Spiritui sancto. Magnus impetus: sed columba sine felle saevit. Nam ut noveritis quia sine felle saeviebat, illi auditis his verbis qui corvi erant, ad lapides statim adversus columbam cucurrerunt; coepit Stephanus lapidari:
Abbreviated transcription (Latin):
Et quandiu ꝓpt̾hoc gemit: bene gemit. Sp̃c illum docuit
gemere: ad columba didicit gemere. Multienĩ gemunt
infelicitate terrena. uel quassati dampnis. uel egritudine
corporis p̃ grauati. uel carcerib inclusi. uł catenis coliliga¬
ti. uł fluctib maris iactati: uł aliquib inimi coꝵ. insidus
circum septi gemunt: scd ñ colũbȩ gemitu gemunt. ñ amo¬
re dĩ gemunt. ñ spũ gemunt. Ad eo tales cum abipsis p̃ssu¬
ris fuerint liberati: ex ultant in grandib uocib ubi appa¬
r& quia coruisunt: ñ colũbȩ. Merito de archa missus est
coruus. & ñ ẽ reuersus. Missaẽ columba. & reuersa ẽ. Illas
duas aues misit noe. habebat ibicoruũ. habebat colum¬
bam. Utrũq hoc genus archa illa continebat. Et si arta
figurabat ęccłam: uidetis utiq quia necesse ẽ. ut iisto di¬
Per colũbam suꝑ dnm̃ baptilatũ ꝑ ignem suꝑ discipu¬

Expanded text:
Et quamdiu propter hoc gemit, bene gemit: Spiritus illum docuit Et quamdiu propter hoc gemit, bene gemit: Spiritus illum docuit gemere, a columba didicit gemere. Multi enim gemunt in infelicitate terrena, vel quassati damnis, vel aegritudine corporis praegravati, vel carceribus inclusi, vel catenis colligati, vel fluctibus maris jactati, vel aliquibus inimicorum insidiis circumsepti gemunt: sed non columbae gemitu gemunt, non amore Dei gemunt, non spiritu gemunt. Ideo tales cum ab ipsis pressuris fuerint liberati, exsultant in grandibus vocibus: ubi apparet quia corvi sunt, non columbae. Merito de arca missus est corvus, et non est reversus; missa est columba; et reversa est: illas duas aves misit Noe . Habebat ibi corvum, habebat et columbam; utrumque hoc genus arca illa continebat: et si arca figurabat Ecclesiam, videtis utique quia necesse est ut in isto diper columbam, super Dominum baptizatum; per ignem, super discipu
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dĩ filius. ds̃: & pater ds̃. Ter diri d̾s. sedñ dixi tres
deos. Magis enim ds̃ ter. quam dutres: quia & pater
sp̃s sc̃s insemos ipso apud sem & ipsũ in illa trinitate in
illa beatitudine. in illa ȩternitate substantiȩ gemit:
sed in nobis gemit: quia gemere nosfacit. Nec parua
res est: qđ nos docos sp̃s sc̾s gemere. Insinuat enim nob̃
quia peregrinamur. & doc& nos inpatriam suspirare:
& ipso desiderio gemimꝰ. Cui bene ẽ in hoc scło: immo
qui putat qđ ei benesit. quia lȩtitia rerum carnaliũ
& habundantia temporaliũ. & uana felicitate exultat.
hab& uocẽ corui. Uox enm corui clamosa ẽ ñ gemebunda
Qui aut̃ nouit in p̾ssura se eẽ mortalitatis huius. peregri¬
nare se a dño ñ dum tenere illam ꝑpetuam quȩ nobis
ꝓ missa ẽ beatitudinẽ. sed habere illam inspe. habiturus
inrẽ cum dñs uenerit in manifestatione p̃clarus. qui pri¬
us uenit in humilitate occultus Quihȩc nouit. gemit.

Expanded text:
sicut Dei Filius Deus, et Pater Deus. Ter dixi Deus, sed non dixi tres deos: magis enim Deus ter, quam dii tres; quia Pater etSpiritus sanctus in semetipso apud semetipsum in illa Trinitate, in illa beatitudine, in illa aeternitate substantiae gemit: sed in nobis gemit, quia gemere nos facit. Nec parva res est, quod nos docet Spiritus sanctus gemere: insinuat enim nobis quia peregrinamur, et docet nos in patriam suspirare, et ipso desiderio gemimus. Cui bene est in hoc saeculo, imo qui putat quod ei bene sit, qui laetitia rerum carnalium, et abundantia temporalium, et vana felicitate exsultat, habet vocem corvi: vox enim corvi clamosa est, non gemebunda. Qui autem novit in pressura se esse mortalitatis hujus, et peregrinari se a Domino , nondum tenere illam perpetuam quae nobis promissa est beatitudinem, sed habere illam in spe, habiturus in re, cum Dominus venerit in manifestatione praeclarus, qui prius in humilitate venit occultus; qui hoc novit, gemit.
Abbreviated transcription (Latin):
tuam & possessionẽ tuam terminos terrȩ. Audistis quo¬
modo a syon ꝓdut lex. & uerbum dnĩ ab ierłm Ibi enim
audierunt discipuli. Ite baptilate gentes in nomine patris
& filui & sp̃s scĩ Intenti facti sumus cũ audiremꝰ. ite bap¬
tizate gentes. Incuius nomine: In nomine patris & filui

Expanded text:
tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Audistis quotuam, et possessionem tuam terminos terrae . Audistis quomodo a Sion prodiit lex, et verbum Domini ab Jerusalem : ibi enim audierunt discipuli, Ite, baptizate gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . Intenti facti sumus, cum audiremus, Ite, baptizate gentes. In cujus nomine? In nomine Patris et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
tanto quisq aliquid melius putatur accipere. quanto
ameliore uidetur accepisse: Ipsi sc̃ĩ intellegite frs boni
ꝑtinentes ad colũbã ꝑtinentes ad sortem ciuitatis illius
ta habent. Sunt alii: aliis sanctiores. sunt alii alus melio¬
res. Quare ergo siunus ab illo uerbi grã uisto scõ baptide¬
tur. alius ab alio inferioris meriti apud dm̃ inferioris
gradus. inferioris continentiȩ. inferioris uitȩ. unũ tamen
&. par . &. equale ẽ quod acceperunt. nisi quia hic ẽ quibap¬
tizat: Quomodo ergo cumbaptriat bonus & melior
ñ ideo iste bonũ accipit & ille melius. sed quamuis bonus
& melior. fuerint ministri. unũ & ȩquale ẽ quod acceper.¬
& Nonẽ melius in illo & inferius in illo: Sic & cumbaptrdat
malus exaliqua uł ignorantia ȩccłe. uł tolerantia: Aut
Ite dixit: baptilate gentes. Audistis fr̃s. quomodo uenit illa
hereditas. Postula ame. & dabo tibi gentes hereditatẽ

Expanded text:
tanto quisque aliquid melius putatur accipere, quanto tanto quisque aliquid melius putatur accipere, quanto a meliore videtur accepisse. Ipsi sancti, intelligite fratres, boni pertinentes ad columbam, pertinentes ad sortem civitatis illius ta habent: sunt alii aliis sanctiores, sunt alii aliis meliores. Quare ergo si unus ab illo, verbi gratia, justo sancto baptizetur, alius ab alio inferioris meriti apud Deum, inferioris gradus, inferioris continentiae, inferioris vitae, unum tamen et par et aequale est quod acceperunt, nisi quia hic est qui baptizat? Quomodo ergo cum baptizat bonus et melior, non ideo iste bonum accepit, et ille melius; sed quamvis bonus et melior fuerint ministri, unum et aequale est quod acceperunt, non est melius in illo, et inferius in isto: sic et cum baptizat malus ex aliqua vel ignorantia Ecclesiae, vel tolerantia aut Ite, dixit, baptizate gentes. Audistis, fratres, quomodo venit illa haereditas, Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
tur aiohanne in iordane. diximus quia nouerat eum illis
uocib ubi ait : łuaome uenis baptrlari : ego ate debeo
baptrlari. Sedecce dnm̃ nouerat. nouerat filiũ dĩ. Unde
ꝓbamus quod iam nouerat: quia ipse baptrlar& inspũ sc̃õ:
Antequam uenir& ad fluuiũ cummulti ad ioħem concur¬
rerent bapti Lari. ait illis. E go quidẽ baptiio uos in aqua
quia ꝥost me uenit maior me ẽ cuius ñ sum dignus corrigiã
caltiamenti soluere. Ipse uos baptizat inspũ scõ & igni. Iã
& hoc nouerat. Quid ergo ꝑ colũbam didicit: Ne mendax
postea inueniatur. quod auertat a nobis ds̾ opinari: nisi
quandam ꝓprietatẽ in xp̃o talẽ futuram. ut quamus multi
ministri baptrLaturi essent. siue iusti siue iniusti. ñ tribue¬
retur scĩtas baptismi: nisi illi suꝑ quẽ descendit columba. de
Namsi ꝓdiuersitate meritoꝵ. baptismus baptismus sc̃s ẽ.
quia diuersa sunt merita. diuersa erunt baptismata: Et

Expanded text:
tur a Joanne in Jordane, diximus quia noverat eum, illis tur a Joanne in Jordane, diximus quia noverat eum, illis vocibus ubi ait: Tu ad me venis, baptizari? ego a te debeo baptizari. Sed ecce Dominum noverat, noverat Filium Dei: unde probamus quod jam noverat quia ipse baptizaret in Spiritu sancto? Antequam veniret ad fluvium, cum multi ad Joannem concurrerent baptizari, ait illis, Ego quidem baptizo vos in aqua: qui autem post me venit, major me est, cujus non sum dignus corrigiam calceamenti  hoc noverat. Quid ergo per columbam didicit, ne mendax postea inveniatur quod avertat a nobis Deus opinari; nisi quamdam proprietatem in Christo talem futuram, ut quamvis multi ministri baptizaturi essent, sive justi, sive injusti, non tribueretur sanctitas Baptismi, nisi illi super quem descendit columba, de Nam si pro diversitate meritorum Baptisma sanctum est, quia diversa sunt merita, diversa erunt baptismata; et
Abbreviated transcription (Latin):
bam. Perhanc enim potestatẽ quã xp̃c solus sibi tenuit¬
& inneminẽ ministroꝵ transfudit: quãius ꝑ ministros bap¬
tilare dignatus ẽ. ꝑ hanc stat unitas ȩccłę. quȩ significa¬
tur incolũba. De qua dictũ ẽ. Unaẽ columba mea una
est matrisuȩ. Si enim ut iam dixi fr̃s mei transferretur
potestas ad nõ ad ministrum: totbaptisma. essent quot¬
ministri essent. etiam non star&s unitas baptismi. Intendi¬
Nia post baptismum descendit columba. in qua cogno¬
uit iohannes quiddam ꝓprium cum ei dictum ẽ. Super
quibapti lat inspũ scõ. Nouerat aut̃ quia ipse baptiza¬
bat inspũ sc̃õ. Sed quia taliꝓprietate ut potestas abeo non
transir& in alterum: quamuis eo donante hoc ibi didicit.
Et uiroe ꝓbamus quia iam & hoc nouerat iohannes quia
baptilaturꝰ erat dñs in spũ scõ. Ut inneminẽ aliũ hominẽ¬
potestas transir&: ill& Unde ꝓbamus columba iam bapti La¬
to dnõ descendit. Ante aut̃ quam uenir& dñs ut bapti lare¬

Expanded text:
. Per hanc enim potestatem, quam Christus solus sibi tenuit et in neminem ministrorum transfudit, quamvis per ministros suos baptizare dignatus sit, per hanc stat unitas ecclesiae, quae significatur per columbam de qua dictum est: Una columba mea, una est matris suae. Si enim, ut jam dixi, fratres mei, transferretur potestas a Domino ad ministrum, tot baptismaministri essent et jam non staret unitas baptismi. Intendinam post baptismum descendit columba in qua cognovit Joannes quiddam proprium, cum ei dictum esset, Super qui baptizat in Spiritu sancto. Noverat, quia ipse baptizabat in Spiritu sancto; sed quia tali proprietate, ut potransiret in alterum, quamvis eo donante, hoc ibi didicit. Et unde probamus quia jam et hoc noverat Joannes, quia baptizaturus erat Dominus in Spotestas illa transiret? unde probamus? Columba jam baptizato Domino descendit: ante autem quam veniret Dominus ut baptizare
Abbreviated transcription (Latin):
quinq panib tot milia hominũ: quia ds̃ erat. Qui dormiebat
quia homo erat: Uentis& fluctib imperabat: quia ds̃ erat. hȩc
oma cõmendanda erant prius. ut eet̾ qđ scriberent euangelistȩ
qđ p̃dicaretur. ęccłş. A tubi tantũ fecit. quantũ sufficere iudi¬
cauit: uenit hora. ñ necessitatis seduoluntatis: ñ conditionis
sed potestatis. Quidergo fr̃s: quia & illis & illis respondimus.
nichildicemꝰ Quid sibiuelint ydriȩ. quida qua in uino con¬
uersa quid architriclinꝰ. quid sponsus. quid mat̾ ihũ inmisterio.
quid ipsȩ nuptiȩ : dicenda sunt om̃a. sed honerandi ñ estis. Uo¬
liu quidẽ in nomine xp̃i. & hesterno die qđ sol& sermo deberi
caritati ur̃e idagere uobiscũ: sedñ sum ꝑmissus neçessitatibus
quibusdã impedientib Siergo placo sc̃itati ur̃ẽ. hoc quodip
misteriũ ꝑtinoe huius facti. in crastinũ differamꝰ: & ñ honeremꝰ

Expanded text:
quinque panibus tot millia, quia Deus erat: qui dormiebat, quinque panibus tot millia, quia Deus erat: qui dormiebat, quia homo erat, ventis et fluctibus imperabat, quia Deus erat. Haec omnia commendanda erant prius, ut esset quod scriberent Evangelistae, quod praedicaretur Ecclesiae. At ubi tantum fecit, quantum sufficere judicavit; venit hora non necessitatis, sed voluntatis, non conditionis, sed potestatis. 13. Quid ergo, fratres, quia illis et illis respondimus, nihil dicemus quid sibi velint hydriae, quid aqua in vinum conversa, quid architriclinus, quid sponsus, quid mater Jesu in mysterio, quid ipsae nuptiae! Dicenda sunt omnia, sed onerandi non estis. Volui quidem in nomine Christi et hesterno die, quo solet sermo deberi Charitati vestrae, id agere vobiscum, sed non sum permissus necessitatibus quibusdam impedientibus. Si ergo placet Sanctitati vestrae, hoc quod ad mysterium pertinet hujus facti, in crastinum differamus, et non onerem
Abbreviated transcription (Latin):
utilis erat. ñ dũ uenit ipsa hora : Tunc uoluntate patiar. ut utr̃o¬
que serues. & ñdũ uenit hora mea: Et potestatẽ habeo ponen¬
di animã neã. & iterũ sum̃dicã. Uenerat ergo habens in potes
mori quã discipłos elegiss&. Et si forte moreret᷑ n iã electis
eruditisq discipłis p̾staretur ei. ñ ipse hoc facer&. At uero
cui paterent inferi: ñ tantũ morienti sed etiã resurgenti: ut
nobis ostender& spẽ inmor talitatis eccłȩ suȩ. incapite ostendit
qđ menbra expectare deberent. Resurg& etiã inceteris me̾bris:
qui resurrexit incapite. hora ergo ñdũ uenerat: oportunitas
ñ dũ erat. Uocandi erant discipłi. adnuntiandũ erat regnũ
celoꝵ. faciendȩ erant uirtutes cõmendanda erat diuinitas
dnĩ in miraculis: cõmendanda erat humanitas dnĩ in ipsa cõpas¬
sione mortalitatis. Ille enĩ quie suriebat quia homo erat: pauit

Expanded text:
utilis erit, nondum venit ipsa hora; tunc voluntate patiar: ut utrumutilis erit, nondum venit ipsa hora; tunc voluntate patiar: ut utrumque serves, et, Nondum venit hora mea; et, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam. Venerat ergo habens in potestmori quam discipulos elegisset; et si forte moreretur jam electis eruditisque discipulis, praestaretur ei, non ipse hoc faceret. At vero quo usque excurreret, cui paterent inferi, non tantum morienti, sed et resurgenti, ut nobis ostenderet spem immortalitatis Ecclesiae suae, in capite ostendit quod membra exspectare deberent. Resurget etiam in caeteris membris, qui resurrexit in capite. Hora ergo nondum venerat, opportunitas nondum erat. Vocandi erant discipuli, annuntiandum erat regnum coelorum, faciendae erant virtutes, commendanda erat divinitas Domini in miraculis, commendanda erat humanitas Domini in ipsa compassione mortalitatis. Ille enim qui esuriebat, quia homo erat, pavit
Abbreviated transcription (Latin):
admathematicũ. ut emant sibidominos quales mathematicodare
placuerit. uł saturnũ. uł iouẽ. uł mercuriũ : uł siquid aliud̃ sacri¬
legi numinis. In trauit lib̃. ut nũmis datis seruus exir&. Immo
uero ñ intrar&: silibereẽt. Sed intrauit quo eũ dnserror &do¬
mina cupiditas traxit. Unde & ueritasdic̃. Omĩs qui facit pec¬
catũ. seruus ẽ peccati. Quare ergodixit. ñdũ uenit horamea :
Magis quia inpotestate habebat quando moreret᷑. ndũ uide¬
bat ẽẽ oportunũ. ut illa potestate uteret᷑. Quomodo nos fr̃s.
uerbi grã sic loquimur. ia certa hora ẽ qua exeamꝰ: ut celebremꝰ
sacram̃ta : Siante ex eamꝰ quã opusẽ. ñ ne & ꝑuersi & p̃posteri
sumꝰ : Quia ergo ñ facimꝰ nisi cũ oportunũe. ꝓpterea in hisagen¬
discũita loquim᷑. fa.tũ consideramꝰ. Quidẽ ergo ñdũ uenit hora
mea: Quando e go scio oportune me pati : quando passio mea

Expanded text:
ad mathematicum, ut emant sibi dominos, quales mathematico dare ad mathematicum, ut emant sibi dominos, quales mathematico dare placuerit; vel Saturnum, vel Jovem, vel Mercurium, vel si quid aliud sacrilegi nominis. Intravit liber, ut nummis datis servus exiret. Imo vero non intraret, si liber esset: sed intravit quo eum dominus error, et domina cupiditas traxit. Unde et Veritas dicit: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . 12. Quare ergo dixit, Nondum venit hora mea? Magis quia in potestate habebat quando moreretur, nondum videbat esse opportunum ut illa potestate uteretur. Quomodo nos, fratres, verbi gratia, sic loquimur, Jam certa hora est, qua exeamus ut celebremus sacramenta? Si ante exeamus quam opus est, nonne perversi et praeposteri sumus? Quia ergo non facimus, nisi quando opportunum est; propterea in his agendis, cum ita loquimur, fatum consideramus? Quid est ergo, Nondum venit hora mea? Quando ego scio opportunum me pati, quando passio mea