comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sisti oporceat. ¶utrup̃tta ꝯcipias
stipłationẽ si illud aut illud factũ
ñerit anboc mõ siꝗidẽ eoꝵ factum
nonent que ut ficrẽt ꝯpẽnsa fut
hoc int̃t̃ qd̃ qͣius altõ fact̃o uerum
siẽ eccͣrio due orões repugnantiã

Expanded text:
sisti oporteat. Vtrum ita concipias stipulationem "si illud aut illud factum erit' an hoc modo 'si quid eorum factum non erit, quae ut fierent, comprehensa sunt', hoc interest, quod, quamuis altero facto uerum sicut e contrario duae orationes pugnantia
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Si iimicitie capitales inuene¬
rũt int̃ legatariũ ⁊ testatorẽ et
uisimile ẽẽ ceꝑit testatorẽ uolu¬
isse legatũ sĩ fidĩ cõmissũ pr̃ai ei
cui adscͥptũ relictũ ẽ mag̃ ẽ ut le¬
gatõ abeo peti ñpossitis ⁊ sipalam
aꝑte testatori maleclixi̾t⁊ ĩ faustaᷤᷤ
uoces adũsus eum iactauĩt idẽ eĩt
dicendũ. Si añt status ꝯtrou̾siam

Expanded text:
Si inimicitiae capitales intervenerunt inter legatarium et testatorem et verisimile esse coeperit testatorem noluisse legatum sive fideicommissum praestari ei, cui adscriptum relictum est, magis est, ut legatum ab eo peti non possit. Sed et si palam et aperte testatori maledixerit et infaustas voces adversus eum iactaverit, idem erit dicendum. si autem status eius
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃fectos errarii misit. uerũ abeo le¬
gata relicta. salua m̃anserũt dep̃cep¬
tionib ei dans noluntatis erit q̃o
⁊ legatũ eiñ denẽgabit᷑ nͥ hoc euidẽt̃
testatorẽ uoluisse appareat.

Expanded text:
ad praefectos aerarii misit: uerum ab eo legata relicta salua manserunt. de praeceptionibus eidem datis uoluntatis erit quaestio: et legatum ei non denegabitur, nisi hoc euidenter testator
Abbreviated transcription (Latin):
restituere: s cui potiꝰ restitat. ꝓtĩ¬
mũ enĩ intẽ utrum potestate eiꝰ qũt
testator obligari cogitat faciat siue
dare anpꝰnecessitatẽ dandi solius disti¬
buendi lib̾m arbitriũ concedat. ¶ Quẽ¬
sitũ ẽ sicohrdes exdisparib parba ie
pͣtisũt utrũ partes suas inuiniles pates
restituere singłis debeãt anꝓportiõib
hr̃oitatiis ex quib hr̃des septisuit ⁊ pla¬
cuit si testator tarestiss parem si

Expanded text:
restituere, sed cui potius restituat: plurimum enim interest, utrum in potestate eius, quem testator obligari cogitat, faciat, si velit dare, an post necessitatem dandi solius distribuendi liberum arbitrium concedat. Quaesitum est, si coheredes ex disparibus partibus scripti sunt, utrum partem suam in viriles partes restituere singulis debeat an pro portionibus hereditariis, ex quibus heredes scripti sint. et placuit, si testator ita restitui iussi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ test̾m diuus pus ita rescͥpsit cog̃¬
tus sophornius lic abhrde instituto
accepat legata tñsi is eiꝰ ꝯditionis fu¬
erit uisus ut opune hr̃ditatẽ ñ possit
⁊ iure intestati adeos cognatos ꝑti¬
n. pet̾e hr̃ditatẽ ip̃o uire potuĩt ꝓ
hibendi aũt sũt. anñ excuitꝰ ꝑsona¬

Expanded text:
iuus Pius ita rescripsit: 'cognat‹i› Sophronis licet ab herede instituto acceperant legata, tamen, si is eius condicionis fuerit uisus, ut optinere hereditatem non possit, et iure intestati ad eos cognatos pertinet, petere hereditatem ipso iure poterunt. prohibendi autem sint an non, ex cuius
Abbreviated transcription (Latin):
institũt ⁊ abeo qiͣ ab indigno hr̃
incõtubnomilitis fuit si sacram̃to
miles solutus intͣ annũ mortem
obierit. ñ admiti ad test̾m uire mi¬
litie factum ⁊ id ꝙ relictũ ẽ adfiscũ¬

Expanded text:
it, et ab eo quasi ab indigno herein contubernio militis fuit, etsi sacramento miles solutus intra annum mortem obierit, non admitti ad testamentum iure militiae factum et id quod relictum est ad fiscu
Abbreviated transcription (Latin):
habui siue quis alius testitutionem
mͥ impetiauit ab imꝑatore ran decesso
quã ei gr̃as agerẽ uolodari ei ꝙid eggit.
acctis hr̃ib aureos tot. Unus exbis
quos hĩdes scͥpfat impetrauit. ei restitu¬
tionem ⁊ anqua idsc: decessit᷑ cũ de
fidĩ ꝯmisso quereret᷑ andeb̾et ꝯsultus¬

Expanded text:
habui, siue quis alius restitutionem mihi impetrauerit ab imperatore et ante decessero, quam ei gratias agerem: uolo dari ei qui id egerit a ceteris heredibus aureos tot'. unus ex his, quos heredes scripserat, impetrauit ei restitutionem et antequam id sciret, decessit. cum de fideicommisso quaereretur, an deberetu
Abbreviated transcription (Latin):
rem cã .p. uoliirati testatoris pa¬
rers ꝯpellendam in nͥfaciat. ⁊nhiᷤᷤ
qd̃ sũmis que ꝑ nũationẽ ł noua¬
tionem solute sũt irtli repeticiõe
russe pecunã quã truo lib̾to meo¬
⁊ alũpnoleegaui: ẽẽ uolopenes pi¬

Expanded text:
rem publicam uoluntati testatoris parere compellendam ac, nisi faciat, in his quidem summis, quae per numerationem uel nouationem solutae sunt, utili repetitione uisse: 'pecuniam, quam Titio liberto et alumno meo legaui, esse uolo penes Pu
Abbreviated transcription (Latin):
exdodrante uxoiem exquadrante in¬
firuit hr̃dem ⁊ fili i fidĩ ꝯmisit. ut
nou̾ce restitueret hĩditatẽ abea iũ
petiit ut infirmitatẽ filii ꝯmdata
hreti ci que m̃struos aureos denos e

Expanded text:
ex dodrante, uxorem ex quadrante instituit heredes et filii fidei commisit, ut nouercae restitueret hereditatem: ab ea autem petit, ut infirmitatem filii commendatam haberet eique menstruos aur
Abbreviated transcription (Latin):
tefũcti uellet p̃cepturũ legatum.¬
¶Sxore hĩde seͥpta ita cauit lib̾tis
meis om̃ib alim̃torũ noĩe singłis
annuos denarios .xii. abħrde dari
uolo. si abuxore mea nonͣrece ẜit.
Quero cum pat̃.f. sua uoluntate de
ciuitate difficile ꝓfectus sit. ea aũt
assidue ꝓficiscatur. anlibti cumea
ꝓ ficisci debeant. R ñ posse absolu
te. Rd̾i. cũ multa oriri possũt.quo
exlonginꝗuis b̾uibq cursotib
⁊ m̃o legati existimandũ ẽẽ.
sine adiectione sũme nic̾ uideri
huic ad scͥptũ mela ait. S ẽ u̾ior
nerue sententia ꝙ testator prãe
solitus fuit id uidtri relictũ siminꝰ.

Expanded text:
tem uellet, percepturum legatum.Uxore herede scripta ita cauit: 'libertis meis omnibus alimentorum nomine singulis annuos denarios duodecim ab herede dari uolo, si ab uxore mea non recesserint'. quaero, cum pater familias sua uoluntate de ciuitate difficile profectus sit, ea autem adsidue proficiscatur, an liberti cum ea proficisci debeant. respondi non posse absolute responderi, cum multa oriri possint, quae ex longinquis breuibusque excursionibus et modo legati aestimandum esse. sine adiectione summae, nihil uideri huic adscriptum Mela ait: sed est uerior Neruae sententia, quod testator praestare solitus fuerat, id uideri relictum: si mi
Abbreviated transcription (Latin):
esto dare fidiq eius ꝯmuto utidet.
quãtas sũtas dic̃taiucro echo. aristo.
res quoq corꝑales ꝯtimneri at. ut
p̃dia mancipia. uestt̃. argentum
qꝑ ⁊ hoc u̾bũ qͣntas. non adnũatã
dũtaxat pecuniam referri exdotis

Expanded text:
esto dare fideique eius committo, uti det, quantas summas dictauero dedero.' Aristo res quoque corporales contineri ait, ut praedia mancipia uestem argentum, quia et hoc uerbum 'quantas' non ad numeratam dumtaxat pecuniam referri ex dotis
Abbreviated transcription (Latin):
ctus non relinqt̃.¬
iegatorũ nõi neq̃ mannos sin¬
głos reliꝗt. pignus et̃ uoluit. ex
petetũr. paulus nõtat hoc admit¬
tendume᷑ ⁊ inaliis reb hr̃ditani
ut ⁊ pncas legatarius mittatur.
erit sicut ineis negotiis ĩnicine¬
bat eodẽ mõ filiorũ incoꝵ int̾uẽ¬
nire annuos senos aureos ⁊ habita¬
tionem qua uiim̃ pr̃ar uolo nõ ĩo
minus annua seio ꝓparte hr̃dita¬
tia uluentis filie deberi placuit qd̾
de tril filiis titie duole aliis hr̃di¬
b institutis uita deceffint cũ tam
iabor crĩa pecuma diuisionẽ rece¬
ꝑint. ¶ Mecuco semꝓnio que uuiꝰ
pt̃abam dari uolo eauident᷑ relicta
que certã formã crogatiõis annue
ñ incertã libtaus uoluntatẽ hub¬
uerũt. ¶ Oxori ꝓt̃ id ꝙ amcuio an¬

Expanded text:
ctus non relinqlegatorum nomine, quae in annos singulos relinquit, pignus esse uoluit, ex ratia recte petetur. Paulus notat: hoc admittendum est et in aliis rebus hereditariis, ut et in eas legatarius mittatur. erit, sicut meis negotiis interueniebat, eodem modo filiorum meorum interuenire, annuos senos aureos et habitationem qua utitur praestari uolo.' non ideo minus annua Seio pro parte hereditaria uiuentis filiae deberi placuit, quod ex tribus filiis Titiae duo aliis heredibus institutis uita decesserunt, cum tam labor quam pecunia diuisionem reciperent. 'Medico Sempronio quae uiua praestabam, dari uolo': ea uidentur relicta, quae certam formam erogationis annuae, non incertam liberalitatis uoluntatem habuerunt. 'Uxori
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ pła legata eẽ ait ⁊ pͥmiamu po¬
rum. sequentium ꝯditionale. uidi
eñi hãc inẽe conditionẽ siiuat:
ut uxori mee pr̃etis quoadiuur
annuos .x. aurtos uxor suꝑuixit
luit. successores hĩdum negant
se deb̃e qͣi testitor tamdiu pr̃ari

Expanded text:
legata esse ait et primi anni purum, sequentium condicionale: uideri enim hanc inesse condicionem 'si uiuat' et ut uxori meae praestetis, quoad uiueret, annuos decem aureos.' uxor superuixit luit: successores heredum negant se debere, quasi testator tamdiu praesta
Abbreviated transcription (Latin):
tum tn c̾ta pecunia facus nullam
enĩ obligationẽ ea scͥptã recipit.
s ad auctontatẽ meã ꝯẜuandam
pot̾is siuelis facere alit̃ atq sico¬
hr̃de ubidato id̾ scͥpsero. nam sits
solum dãpnauo uti monum̃tum

Expanded text:
ta pecunia facias: nullam enim obligationem ea scriptura recipit, sed ad auctoritatem meam conseruandam poteris, si uelis, facere. aliter atque si coherede tibi dato idem scripsero: nam siue te solum damnauero, uti monumentum
Abbreviated transcription (Latin):
electionem quas uirbonus fũit ar¬
bitratus ut ꝓfacultatib defũcti.
⁊ deportiõe patͥmonii debeantur.¬
S ⁊ si fui̾t adiectum utriboni ar¬
bitratu hoe sequam̃ ut ꝓportiõe
patͥmoni ĩ tebeant᷑ sine uexatiõe
⁊ inꝯmodo hĩdis fiat. Qd silta p̃e¬
sionib quas putauint legatarus.

Expanded text:
ed‹i›t, quas uir bonus fuerit arbitratus, ut pro facultatibus defuncti et depositione patrimonii debeantur.Sed et si fuerit adiectum 'uiri boni arbitratu', hoc sequemur, ut pro positione patrimonii sine uexatione et incommodo heredis fiat.Quid si ita 'pensio
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ Serius urbanis legatis. ꝗdã
ibana mancipia non loco s oꝑe
seꝑant. ut lic inp̃dĩs rusticis
sint. tñ si opus rusticũ ñfaciũt
cꝙꝓ urbani intelligendi sũt. quoᷤᷤ¬
murbanis anmrusticis ꝯtine
rurestre testator eos destinato
habebat seum qui natus ẽ. exã¬
cilla urbana ⁊ missus inuilla
putant. iudeamꝰ ne inurbatus
eẽ intelligat᷑ quodinag̃ plac¬
¶Serius lecticariis legatis.si
idẽ lecticarius sit. ⁊ coccus adet¬
d legato. ¶Si aliiu̾ne aliĩ
cursores legati sint. siquidam

Expanded text:
Seruis urbanis legatis quidam urbana mancipia non loco, sed opere separant, ut, licet in praediis rusticis sint, tamen si opus rusticum non faciantem est, quod urbani intellegendi sunt, quurbanis an in rusticis contineapter opus rurestre testator eos destinatos habebat. Eum, qui natus est ex ancilla urbana et missus in uillam putant: uideamus, ne in urbanis esse intellegatur, quod magis placet.Seruis lecticariis legatis si idem lecticarius sit et cocus, accedet legato.Si alii uernae, alii cursores legati sunt, si quidam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ moricris restiaus. si cictus quos
hrs uĩus ꝑccpit. Itẽ que fructũũ
uĩce̾ sunt.: ñuenire plãcuisse. nec em̃
ꝗtquã ppõm exquo debis quoqꝰ resti¬
tuendis testat̾ct rogasse ꝓlari põt.¬
¶Iõe testator qui lib̾ti ficĩ ꝯmissũ
reliquerat subsiitutiõe int̃ eos factã
exp̃ssit. ut pꝰ mortẽ cͥxtrtm ad peste¬
ros corũ ptinẽt. Quero cũ nemoalus
sit nͥ lib̾tus eius qui cxtremo m̃otuu᷑

Expanded text:
cum morieris, restituas', fructus, quos heres uiuus percepit, item quae fructuum uice sunt non uenire placuisse: nec enim quicquam proponi, ex quo de his quoque restituendis testatricem rogasse probari potest.Idem.Testator, qui libertis fideicommissum relinquebat, substitutione inter eos facta expressit, ut post mortem extremi ad posteros eorum pertineret: quaero, cum nemo alius sit nisi libertus eius qu
Abbreviated transcription (Latin):
um insingłos annos quidlegatũ
sit. neq asscͥptum in quo loco detũ
quocũq locõ petctur darideb. sicui
exstipłatu aut nõit facto petat᷑.
quo cołe deb̾em morã fcci̾t. lic pꝰca
pariatur qi cultura sim exclusus tñ
totius anni noĩe mͥ tenebit᷑ ꝗͣ adm¬
odũ sidiurnas oꝑas stichi dare dãpn

Expanded text:
um in annos singulos quid legatum sit neque adscriptum, quo loco detur: quocumque loco petetur dari debet, sicuti ex stipulatu aut nomine facto petatur.quo colere deberem, moram fecerit, licet postea patiatur, quia cultura sim exclusus, tamen totius anni nomine mihi tenebitur: quemadmodum si diurnas operas Stichi dare damn
Abbreviated transcription (Latin):
alũpne restituer. aut siquid ãn
ꝯtigiss alũpne. tc̃ ualcriano frĩs
filio restiuer eandẽ bĩditatem
adeũ exhr̃ditate ꝑueniss alũp¬
ne restituiss. an ẜ uoluntatem
liłit̃ afidĩ ꝯmisso ualeriano reli
tuere bĩditatẽ. Intm nonẽ ꝯpel¬
lendus ad fidĩ ꝯmissũ claudius
ꝑꝰ morte eñi uq c̾ditur datũ¬
heredis scͥpu fidĩ ꝯmiẜat. ut se¬
ie uxori umu̾sã restituer⁊ hr̃dita¬

Expanded text:
alumnae restitueret aut, si quid ante contigisset alumnae, tunc Ualeriano fratris filio restitueret eandem hereditatem. ad eum ex hereditate peruenisset, alumnae restliberatum a fideicommisso Ualeriano relictuere hereditatem, interim non est compellendus ad fideicommissum.Claudius: post mortem enim utique creditur datum.Heredis scripti fidei commisserat, ut Seiae uxori u
Abbreviated transcription (Latin):
inrem᷑. S fid̾i .c. peticioñt ꝯpetisse
berem ħidem instituit ⁊ lutio ticio
it alegauit. lutioticio inro bonocꝰ
obseco grãs agodari uolo. annuos
qũadu uiuat aurecs .R. sireb ne¬
potis mei int̃ueniat omẽmꝙꝑ admi¬
nistrationẽ rerũ nepotis mei ad
sollicitudinẽ suam reuocĩt. q̃ro¬
ancũ lirtius ticius aliquo tp̃e p̃a¬
tu meuii negotia gessit ⁊ ꝑcum

Expanded text:
in rem: sed fideicommissi petitionem competisse berem heredem instituit et Lucio Titio ita legauit: 'Lucio Titio uiro bono, cuius obsequio gratias ago, dari uolo annuos quamdiu uiuat aureos decem, si rebus nepotis mei interueniat omnemque administrationem rerum nepotis mei ad sollicitudinem suam reuocauerit'. quaero, cum Lucius Titius aliquo tempore Maeuii negotia gesserit et pe
Abbreviated transcription (Latin):
deiecte aũt arbores lignorũ ape¬
llanone ꝯtinebuntur. nisi aliud
testator sensit lignis aũt lecgatu
sius adbalnei calefactionẽ. siue
diẽtatũ ypoeaustraꝵ. siue adcalc̃e.
siũ adaliamrem coquendã. solebat
uti.offilius.ł .u. iuris parin scͥpsit

Expanded text:
deiectae autem arbores lignorum appellatione continebuntur, nisi aliud testator sensit.Lignis autem legatis quod siue ad balnei calefactionem siue diaetarum hypocaustarum siue ad calcem uel ad aliam rem coquendam solebat uti.Ofilius libro quinto iuris partiti scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
d..Conuĩctim hĩdes institui aut
ꝯiũctm legari.hoc ẽ totã hĩditatẽ
dst̃ S eruis legatis ⁊̃ ancillas dbi
sexum ꝯtineat. ancilł uõ leggatis ia¬
sculos non deb̾i nemo dubitat e pu¬
eris legans ⁊̃ puelle debent᷑. Idẽ ñ
eque in puellis pueros ꝯtini dicend
debent᷑ sicininiuris legatis ⁊̃ puẽos
deb̾i. Rdet᷑. pecͦudib aũt legatis. ⁊ bo

Expanded text:
.Coniunctim heredes institui aut coniunctim legari hoc est: totam hereditatem Seruis legatis etiam ancillas quidam sexum contineat: ancillis uero legatis masculos non deberi nemo dubitat. sed pueris legatis etiam puellae debentur: id non aeque in puellis pueros contineri dicendum debentur, sicuti uiris legatis etiam pueros deberi r
Abbreviated transcription (Latin):
parere ꝗͥ de p̃diis sensiss. utrũ siea
m̃te emptionis ibi abiret ut hisle¬
gatarie datis pͥctas p̃diorũ pr̃aret᷑
lcues quas desingłaril emi. dariu¬
olo. Isde singłarib leues ꝗd̾ nõ
emerat: lances aũt emptas habe¬
bat. ⁊ dictan̾at testm̃ an triduum
ggra. quesitũẽ si sempnius eammi¬

Expanded text:
parere, quid de praediis sensisset, uerum si ea mente emptiones ibi haberet, ut his legatariae datis proprietas praediorum praestaretur, leues, quas de sigillaribus emi, dari uolo': is de sigillaribus leues quidem non emerat, lances autem emptas habebat, et dictauerat testamentum ante triduum egra'. quaesitum est, si Sempronius eam mi
Abbreviated transcription (Latin):
fft̃.. Cumquera t. agni legati
quarinus uiderent᷑. quidã aiebãt
agnũ dũtaxat sex añsiũ eẽ . s iuꝰ
ẽ cos lecatos ẽẽ qui minores anicliꝰ
ẽẽnt. ¶ Serus ⁊ ancillis urbatasle¬
gatis agasonem meliorẽ legato ñ
hab. ¶Canallino purpura ulxori
legatis. que cuis cã ꝑata eẽnt.
cũ multã lanã ⁊ omĩs reliquiss¬

Expanded text:
ati quatenus viderentur, quidam aiebant agnum dumtaxat sex mensum esse: sed verius est eos legatos esse, qui minores anniculis essent. Servis et ancillis urbanis legatis agasonem mulionem legato nonhaberet. Lana lino purpura uxori legatis, quae eius causa parata essent, cum multam lanam et omnis generis
Abbreviated transcription (Latin):
uit .s. debutoris. ¶ Ex his u̾bis. cu¬
rate agros atende ⁊ itafiat. ut filiꝰ
ñs filios ur̃os uobis ꝯdonet. fidĩ¬
ꝯmissum peti ñposse. ¶ Seruos cões
ita ascia relictos. simeierũt cũ moriar
ñ deb̾i si mõ hoc sensit̾ testatrꝵ. ut
ita deberent᷑. si insolidũ cius fuissẽt.¬
¶p̃diis cũ his emp̃theticis que in ea
rũt. cedent.s ⁊ que pꝰea accesstrunt
sim̃o hoc testator manifeste exp̃ssit.
festũ ẽ aliud sensisse testatorem.¬
¶Ticius codicillis sius tra cauit.
publio meiuo om̃s uiuenes quos ĩ
minist̾io abeo dari uolo. Quero a
qua etate uiuenes ⁊ in qua intelligi
debeant. Mrarcellus. s4. quos u̾bis
que ꝓpcinerent᷑ demõstiare uoluaĩt
testator. ad notionẽ eiꝰ ꝗ de ea re co¬
testam̃torũ ad dissinitionẽ. utiq de¬
secndũ ẽ cũ plerũq abusiue loqͣnt᷑:
nec ꝓͥis nõib ac uocabuł semper
uiant᷑. Cetm extimariposse uiue¬
nis is. qui adolescentis excessit cta¬

Expanded text:
is.Ex his uerbi‹s›: 'curate agros attendere, et ita fiet, ut filius meus filios uestros uobis condonet', fideicommissum peti non posse.Seruos communes a Seia ita relictos 'si mei erunt cum moriar' non deberi, si modo hoc sensit testatrix, ut ita deberentur, si in solidum eius fuissent.Praediis cum his enthecis, quae in ea runt, cedent: sed et quae postea accesserunt, si modo hoc testator manifeste expressit.festum est aliud sensisse testatorem.Titius codicillis suis ita cauit: 'Publio Maeuio omnes iuuenes, quos in ministerio habeo, dari uolo': quaero, a qua aetate iuuenes et in quam intellegi debeant.Marcellus respondit, quos uerbis quae proponerentur demonstrare uoluerit testator, ad notionem eius, qui de ea re cotestamentorum ad definitionem utique descendendum est, cum plerumque abusiue loquantur nec propriis nominibus ac uocabulis semper utantur. ceterum existimari posset iuuenis is, qui adulescentis excessit aeta
Abbreviated transcription (Latin):
armaria. ł affixa. siñdubio nõ
debebunt᷑ cum edifini portiosũt.¬
ꝙ inbibliothecam tͣctauimus.
theca legata tͣctat. ⁊ ait anulos
quoq ꝯtineri ñsolam tecam que
anulorũ cã ꝑata sit. hoc aũt ex¬

Expanded text:
armaria uel adfixa, sine dubio non de- bebuntur, cum aedificii portio sint.Quod in bibliotheca tractauimus, theca legata tractat: et ait anulos quoque contineri, non solum thecam, quae anulorum causa parata sit: hoc aute
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. Nuib legatis. anseres. pha¬
siam ꝓgtalline. auiaria debebunt᷑.
ar̃c. Quisaltũ estum̃i legaũ ⁊ hoc
Camplius⁊ eas res legauit que ibi
ct̃ solent. nonuidet᷑ de illis pecorib

Expanded text:
ur. Auibus legatis anseres phasiani gallinae et auiaria debebuntur: Qui saltum aestivum legavit et hoc amplius etiam eas res legaverit, quae ibi esse solent, non videtur de illis pecoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ł.ii.xtfert.sici ligna legata ẽẽt
que infundo erũt arbores quidẽ
man̾e cã succisas non debi. nec ad
ta sũt adcum omĩaligna ꝑtinere
que alio nõie ñ appellantur. ułuti
uirge carbones. nuclei oliuarum
quib adnullam aliam remnisiad
res. nondũ ꝯcisas nͥ que munitañ
ꝯcidunt᷑: ui di ei legatas: cui ligna
legata sũt. Ego aũt arburor. hoc

Expanded text:
fert, si cui ligna legata essent, quae in fundo erant, arbores quidem materiae causa succisas non deberi: nec adita sunt, ad eum omnia ligna pertinere, quae alio nomine non appellantur, ueluti uirgae carbones nuclei oliuarum, quibus ad nullam aliam rem nisi ares nondum concisas, nisi quae minutatim conciduntur, uideri ei legatas, cui ligna legata sunt. ego autem arbitror hoc
Abbreviated transcription (Latin):
meũ uxotimce uolotradi sepeliẽ¬
dum inifundo illo.⁊ monum̃tum
extrui usq ad quadiagintos aureo.
quero cũ inducdecima parte. non
niant. anhet scͥptã abea sola mo.¬
num̃tũ sͥ testõ exirui uoluͣt. Ꝙdi

Expanded text:
meum uxori meae uolo tradi sepeliendum in fundo illo et monumentum exstrui usque ad quadri‹n›gentos aureos'. quaero, cum in duodecima parte non aniant, an hac scriptura ab ea sola monumentum sibi testator exstrui uolueri
Abbreviated transcription (Latin):
fiat pat̾ sa. s ut pubes. Cet̾m su
at̃ que sus pectã hũit mariti aqͦ
diũtat uitamfilio qͣuis inpuben
leg non uidet᷑ sensisse de cotpe
quo pubes ẽ. s de eoquo⁊ pubes
tutelam⁊ insuã potestat̃e . Quod

Expanded text:
fiat, sed ut pubes. ceterum si mater, quae suspectam habuit mariti a quo diuorterat uitam, filio suo quamuis impuberi leget, non uidetur sensisse de eo tempore, quo pubes est, sed eo, quo et pubes tutelam et in suam potestatem'.Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponerent᷑ iurilẽ partẽ ꝑtinere.¬
fundum afilio quordiu. uetuit
uenundari.donari. pignorari.⁊ hec
ũba adiccit. ꝙsi adu̾sus uolũtatẽ
meã face̾ uoluĩt fundũ ticianũ
adfiscũ ꝑtii̾e. Ita enĩ fiet ut fũdꝰ¬

Expanded text:
ponerentur uirilem partem pertinere.Fundum a filio, quoad uixerit, uetuit uenundari donari pignerari et haec uerba adiecit: 'quod si aduersus uoluntatem meam facere uoluerit, fundum Titianum ad fiscu
Abbreviated transcription (Latin):
ones debitorũ erant. pecunia nu̾ata
inuenta ẽ. plerisq iudebatur uix ue¬
risimile c̃e. ut testator de pecunu
mr̃ata sensiss. E goaũt illũ dignũ
añadñsiõe existimabam cũ quis
Rłndariũ prãt alicui uolu̾it. m̃r¬
ne nõia dumtaxat debite pr̃are
uoltusst intlligendus ẽ. an uero¬

Expanded text:
ones debitorum erant, pecunia numerata inuenta est. plerisque uidebatur uix uerosimile esse, ut testator de pecunia numerata sensisset. ego autem illud dignum animaduersione existimabam, cum quis kalendarium praestari alicui uoluerit, utrumne nomina dumtaxat debitorum praestari uoluisse intellegendus e
Abbreviated transcription (Latin):
usium ip̃e ⁊ hr̃s eiꝰ t̃n õe inpenũ
elnestimairi. S cũ ꝓbaretur eũ. qui
testm̃ feciss partẽ penus uendere
solitũ cẽ ꝯstitutũ ẽẽ. ut ex eo quod
adannuũ opusẽẽt. hr̃s legatario
dar. Sic mͥ plac ⁊ mlana fi̾. ut
exea quod adusum annuũ muli¬
eris satisẽet ea sumer non em̃d̾¬
ductoco quod adumr usũ opꝰeẽt
reliqũũ uideri uxori leccatũ ẽe.s ꝙ¬

Expanded text:
usioni ipse et heres eius, tamen omne in penu existimari. sed cum probaretur eum qui testamentum fecisset partem penus uendere solitum esse, constitutum esse, ut ex eo, quod ad annum opus esset, heredes legatario darent. sic mihi placet et in lana fieri, ut ex ea quod ad usum annuum mulieri satis esset, ea sumeret: non enim deducto eo, quod ad uiri usum opus esset, reliquum uxori le
Abbreviated transcription (Latin):
q imiegtiõt designata lapsus eẽt.¬
¶ Codiciłł ꝯfirmatis. ita cauit tib¬
urtib municipib meis amatissim¬
mee. ĩtaͣ ut publict suptuhrdũmco¬
rum ⁊ diligentia. x. m̃sib tonius
anni p̃beatur gratis. quesitum ẽ
sensisse. qui ad condianam tutelam
ꝑtincant. quib balnea. aut instri¬
antur. aut demꝙ int̃ solitas cesfa

Expanded text:
 regione designanda lapsus esset.Codicillis confirmatis ita cauit: 'Tiburtibus municipibus meis amantissimmeae, ita ut publice sumptu heredum meorum et diligentia decem mensibus totius anni praebeatur gratis'. quaesitum est, sensisse, qui ad cottidianam tutelam pertineant, quibus balineae aut instruuntur aut denique inter solitas cessa
Abbreviated transcription (Latin):
sum quoquis rogat᷑ ut ad apret
ratũ noneẽt. ¶ag placã que
ẽ in regiõe illa iciuo publio ⁊
gaio tͣnscͥbi uolo p̃tio facto ui¬
ribom arbitratu. ⁊ ħr̃ditati illa
eius adseĩa anposteros uecius ñ
ꝑuenturã q̃ua iatiõe. q̃ situmẽ
anlegatũ ualcat : cũ publius em

Expanded text:
ut adoptet, ratum non esse. 'Agri plagam, quae est in regione illa, Maeuiis Publio et Gaio transcribi uolo, pretio facto uiri boni arbitratu et hereditati illateius ad Sei‹u›m posterosue eius non peruenturam quaqua ratione.' quaesitum est, an legatum ualeat, cum Pu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾aͣnt fundũ gargalimũ legauit
cumcasa ⁊ alio captte ucio filioquẽ
demedio sumito legata mea que
micͥ tam pat̃ tliuis p̃seus. qũa dodiꝰ
iustus sr̃ patͥs reliquerũt. Ouesitũ
E cum fundus gargalianus testa¬
trici amanto cius .i. apatre ticiifi¬
lii legganis sit:. cui fundus excã fidĩ¬

Expanded text:
at, fundum Gargilianum legauit cum casa, et alio capite Titio filio, quede medio sumito legata mea, quae mihi tam pater tuus Praesens quam Coelius Iustus frater patris reliquerunt'. quaesitum est, cum fundus Gargilianus testatrici a marito eius, id est a patre Titii filii legatu‹s› sit, cui fundus ex causa fid
Abbreviated transcription (Latin):
neꝗs eoꝵ partẽ suam uend̾e dona¬
reue aliudue quid face̾ aliiuelit
ꝙ si adu̾sus ea ꝗd factũ erit: tũc eas
b̾tis uendideũt ꝓartes suas duob
ꝯͣlibtis suis ex eodẽ corꝑe. emptões
uũt defũc̃ti gauĩ sciũ extraneum
hr̃dem reliquerũt. quesitũ ẽ pãtes
que uenierũt. utrũ adgauĩ sciũ

Expanded text:
quis eorum partem suam uendere donareue aliudue quid facere alii uelit: quod si aduersus ea quid factum erit, tunc eas libertis uendiderunt partes suas duobus conlibertis suis ex eodem corpore, emptores autem defuncti Gaium Seium extraneum heredem reliquerunt: quaesitum est, partes quae
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i Smen debitoris in hec u̾ba
legauit᷑ ticiohoc amplius dari
uolo .x. aureos quos mͥ hr̃des gui
sei i deb adu̾sus quos ei accom in
andaruolo. eiq eaꝵ dẽ pignora
tradi. quero utrũ hr̃des tm̃ & dae

Expanded text:
men debitoris in haec uerba legauit: 'Titio hoc amplius dari uolo decem aureos, quos mihi heredes Gaii Seii debent, aduersus quos ei actionem mandari uolo eique eorundem pignora tradi'. quaero, utrum heredes tantum de
Abbreviated transcription (Latin):
ã. sic legauit cũ ad pubtatem
ꝑuenit. puto de ea ctate eum
siss. disputari de uoluntate põt
nonminus quã si ita scͥpẜit cũ
cum intutelam suã ꝑuenĩt. tc̃
debebit᷑ cũ uiri potens facta suĩt.
fiũ iim̃brana sint siũ inquauiᷤ
aliamatia.S ⁊ si infilira aut
nicilia ut nonnulli ꝯfitiũt. aut
malio colo id̾ erit dicendũ. Qd̃
siincodicib sit̃ mbranicis ł c̾ta

Expanded text:
 sic legauerit 'cum ad pubertatem peruenerit', puto de aetate eum um sit, disputari de uoluntate potest, non minus quam si ita adscripserit 'cum cum in tutelam suam peruenerit', tunc debebitur, cum uiripotens facta fuerit.siue in membrana sint siue in quauis alia materia: sed et si in philyra aut in tilia ut nonnulli conficiunt aut in quo alio corio, idem erit dicendum. quod si in codicibus sint membraneis uel cha
Abbreviated transcription (Latin):
ceuoł. Qumquis decedens seit ma¬
tri fundũ qui pͥus matris erat lega¬
uãt abea peticrat ut eiũsdẽ cũ mo¬
reretur fiauie albine ꝯuigi suc
restituer. pꝰ mort̃e testatoris mat̃
apud magistratũ ꝓfessaẽ nicͥ se ad¬
usus uoluntatẽ filiĩ sui facturam.
ꝑatamq se fundum flauie albine
trad̾e sis m̃nuabima pr̃arent᷑ reditr¬
um noĩc. s net possessionẽ tradidit
neq annua bima accepit. quesitũ¬

Expanded text:
Cum quis decedens Seiae matri fundum, qui proprius matris erat, legauerat, ab ea petierat, ut eundem cum moreretur Flauiae Albinae coni‹u›gi suae restitueret. post mortem testatoris mater apud magistratum professa est nihil se aduersus uoluntatem filii sui facturam paratamque se fundum Flauiae Albinae tradere, si sibi annua bina praestarentur redituum nomine: sed neque possessionem tradidit neque annua bi
Abbreviated transcription (Latin):
libtis quos nõiauãt ita legauãt
fundum trebatianũ quiẽ ĩ regioe
matelata.Itẽ fundum salianũ
quiẽ in regiõe infama. cũ tab̃̾na
dari uolo. quesitũ ẽ cum int̃ fũ¬
dos quos supͣ leggauĩt sit quidem
fundus uocabulo satrianus ĩ regi¬

Expanded text:
Libertis, quos nominauerat, ita legauit: 'fundum Trebatianum, qui est in regione Atellata, item fundum Satrianum, qui est in regione Niphana, cum taberna dari uolo'. quaesitum est, cum inter fundos, quos ‹s›upra legauit, sit quidem fundus uocabulo Satrianus, in regi
Abbreviated transcription (Latin):
rentur .s. cũ iusuirandũ dedisse.
suꝑhoc testator afirmauit c̾rẽ¬
denda ẽ scͥpt̾a. ¶Ticia honestis¬
suna femina cũ innegotiis suis
tie exigi pͦsit .R̾. nori idcͥco quod

Expanded text:
rentur, scilicet cum iusiurandum dedisse super hoc testator adfirmauit, credenda est scriptura. Titia honestissima femina cum negotiis suis itiae exigi possit. respondi non idcirco quod
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ calendatia p̃legass. ita cauit. ⁊ te
aũt fili carissime peto quetumq
lecgaui pr̃ar uolo. ⁊ siꝗd eueni̾t eni
alieni siqd̾ intẽpus ꝓmutuo acct¬
ꝑam ⁊ debuero: ate solui uolo: ut
qd sorori tue reliqui integrum ad
tam ꝑtineat. quesitũ ẽ anquod ex
quacumq cã debuit. pat̃. afilio sit
misso io consequi ut leuarctur quo
mac̃s integrũ ꝙ testator declisset
adeam ꝑuenisset.Suate

Expanded text:
et kalendaria praelegasset, ita cauit: 'a te autem, fili carissime, peto, quaecumque legaui, praestari uolo, et si quid euenerit aeris alieni, si quod in tempus pro mutuo acceperam et debuero. a te solui uolo, ut quod sorori tuae reliqui, integrum ad eam pertineat'. quaesitum est, an quod ex quacumque causa debuit pater, a filio sit ommisso consequi ut leuaretur, quo magis integrum, quod testator dedisset, ad eam peruenisset.
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ testm̃ factũ añ mort̃s patris
annos .x. quib ꝓcurahat patri.
ccͣ uet̾em ꝯsuctudiñe paiͥs. qua
calendariũ exercebat᷑ nouos de¬
bitores amplarũ pecumaꝵ fec̃.
⁊ inpͥores quos pat̃ exiguarũ for¬
tumarum habebat mauis c̃ditũ ꝯtu¬
p̃ceptio ꝑmittenda ẽ.R. exhis ele¬

Expanded text:
tum factum ante mortem patris annis decem, quibus procurabat patri, contra ueterem consuetudinem patris, qua calendarium exercebatur, nouos debitores amplarum pecuniarum fecit et in priores, quos pater exiguarum fortunarum habebat, maius creditum contupraeceptio permittenda est. re
Abbreviated transcription (Latin):
an ⁊ comoda ⁊ pͥncipales lib̾tates qͣs
lib̾tus ex eadẽ tribu usq indiem
mortis sue consecuturus suiss si ei
ea tribus ẜ uoluntatẽ patronisu
tr̃. ꝯꝑata eẽt. anũo usure estimati¬
onis br̃di eius debeat᷑. R. quicquid

Expanded text:
an et commoda et principales liberalitates, quas libertus ex eadem tribu usque in diem mortis suae consecuturus fuisset, si ei ea tribus secundum uoluntatem patroni sui tunc comparata esset, an uero usurae aestimationis heredi eius debeantur. respond
Abbreviated transcription (Latin):
ticiana soror fidĩ ꝯmissum petebat.
erat restituert. pat̃ eam uoluisset
acciꝑe ea que codibilł reliquerat.
mͥ abomũ uoluntate recessum ui¬
debat᷑. placuit hũanius inĩp̃tari
ea sola que iiuenit fr̃e acceptã

Expanded text:
Titiana soror fideicommissum petebat. erat restituere, pater eam uoluisset accipere ea quae codicillis reliquerat. mihi ab omni uoluntate recessum uidebatur. placuit humanius interpretari ea sola, quae uiuente fratre acceptura
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuũ manumittat. ¶Cũ ita petiss
testator. ut ꝗꝗd exbõis eius adpa p¬
rrem ꝑ ueniss filie sue ita restituer.
ut eoam pbꝰ habet quã ex bõis pai̾s
habitura ẽẽt. dius pus reseͥpsit.¬

Expanded text:
uum manumittat.Cum ita petisset testator, ut, quidquid ex bonis eius ad patrem peruenisset, filiae suae ita restituere‹t›, ut eo amplius haberet, quam ex bonis patris habitura esset, diuus Pius rescripsit
Abbreviated transcription (Latin):
pnis ecdiũ ł tingnis ꝑfidĩ ꝯmissũ
relictis ea tĩniño amplissimꝰ õdo
pr̃ari uoluit. null estimationis
facta m̃tiõe. que sñ domꝰ unuura¬
ermog̃  iguis in pͥncipio testi

Expanded text:
mnis aedium uel tignis per fideicommissum relictis ea tantummodo amplissimus ordo praestari uoluit nulla aestimationis facta mentione, quae sine domus iniurm.Si quis in principio testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
negaui amplius parte illi debi.
qm iu̾simile noneẽt: ita testatũ
ẽe patrem .f. ut mandatibr̃s euis.
dãpnaretur. ¶Uxori mee. dum
cum filio meo capue erit. hr̃s m̃s.
c̃c. dato filius amatre migrauit.
si ambo capue habitassent lega¬
tum matri debitũ in putam quiᷤ
anni debitum tm̃m̃o iri quo una
habitassẽt. qͣntolib ip̃e. trebatiꝰ
ait. uideamus an his uerbdũ cũ¬

Expanded text:
amplius partem deberi, quia uerisimile non esset ita testatum esse patrem familias, ut mandati heres eius damnaretur. 'Uxori meae, dum cum filio meo Capuae erit, heres meus ducenta dato': filius a matre migrauit. si ambo Capuae habitassent, legatum matri debitu iri putaui, quaanni tantummodo debitu iri, quo una habitassent quantolibet tempore: Trebatius ait. uideamus, an his uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
sui uiris factus sit noniden de¬
fecisse ꝯditionem. S ⁊ cũ mors pat᷑
ꝯtincat. qi extante ꝯditione ad
fidĩ ꝯmissũ admittetur. ¶Sirem
suam testator legau̾it eãq neces¬
sitate urgente abienauĩt. fidei¬
ꝯmissum peti posse. nͥ ꝓbetur adi¬
mere ei testatorem uoluisse. ꝓba¬
tionem aũt mutate uoluntatis.
abhr̃dib exicgendam. gͦ ⁊ sinom̃

Expanded text:
 non videri defecisse condicionem: sed et cum mors patri contingat quasi exstante condicione ad fideicommissum admittetur. Si rem suam testator legaverit eamque necessitate urguente alienaverit, fideicommissum peti posse, nisi probetur adimere ei testatorem voluisse: probationem autem mutatae voluntatis ab heredibus exigendam. Ergo et si nomen
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ ꝯmisfum alicui reliquerit. ⁊ si
ꝑdidiss idꝙ ꝑtestam̃to telictum ẽ.
⁊rursus ei reliquerit: querebat᷑ an
sequens fidĩ ꝯmissũ ualeat. ł an exi¬
gere hr̃s debeat cautionẽ salua fore
x. ne cogatut ad prãtionẽ.⁊ an si
sepius ꝑdidiss sepus sartiret᷑ fidĩ ꝯ¬
missũ. diuus pius rescͥpsit. net can¬

Expanded text:
fideicommissum reliquerit et, si perdidisset id quod testamento relictum est, rursus ei reliquerit, quaerebatur, an sequens fideicommissum valeat vel an exigere heres debeat cautionem salva fore decem, ne cogatur ad praestationem, et an, si saepius perdidisset, saepius ei sarciretur fideicommis
Abbreviated transcription (Latin):
non ualet. qĩ excodicilł que inexẽplo
scͥptasũt. lic u̾ba fidĩ ꝯmissi s̃cͥpta.
hãt.⁊ itadiuu ꝑiũ dec̾uisse metianus
scribit ¶ Si ita quis scͥpsit illum tͥ
ꝯm̃dare. aliud uoluntatem suam
fidĩ ꝯmittentis hrdib insinuare¬
ctimẽẽt quis rogatus restituere
portionẽ accepta certaqͣmitate. re¬
sponsum ẽ. ultropetere ip̃mfidĩ ꝯmiᷤ¬
sum abhĩtie pꝰsc. s utrũ siuolet p̃ci.

Expanded text:
quae in exemplo scripta sunt, licet uerba fideicommissi scriptura habeat: et ita diuum Pium decreuisse Maecianus scribit.Si ita qui‹s› scripserit: 'illum tibi personam commendare, aliud uoluntatem suam fideicommittentis heredibus insinuare.Cum esset quis rogatus restituere portionem accepta certa quantitate, responsum est ultro petere ipsum fideicommissum ab herede posse. sed utrum, si
Abbreviated transcription (Latin):
Diquattuor pocula oleaginca
habebat ttalegauit. poculi olcagi
poculoꝵ pariaduo. Id̾ trebatius.¬
Qui ortos publicos are.p. ꝯductoᷤᷤ
habebat. eorũ ortorũ fructꝰ usq ad
lustrum quo conductiẽent aufidio
legaua̾t. ⁊ hr̃dem eam ꝯductionem

Expanded text:
quattuor pocula oleaginea habebat, ita legauit: pocula oleaginpoculorum paria duo: idem et Trebatius.Qui hortos publicos a re publica habebat, eorum hortorum fructus usque ad lustrum, quo conducti essent, Aufidio legauerat et heredem eam conductionem
Abbreviated transcription (Latin):
corpora legata ⁊̃ nũc exluciatiua
cã possdcant᷑. an a substitutis peti
possunt. R. non pse. ¶ siuuibus
meis do lego cirographũ ga̾i sei.
pꝰ ea codicillis uetuit. ascio exigi.¬

Expanded text:
corpora legata etiam nunc ex lucratiua causa possideantur, an a substitutis peti possint. respondi non posse. 'Ciuibus meis do lego chirographum Gaii seii': postea codicillis uetuit a Seio exigi
Abbreviated transcription (Latin):
pxtmi bõꝵ possessoris uerũ ĩferiois
quoq fidĩ ꝯmitr̃e possimus. s
⁊ eius qui nondũ natus ẽ fidĩ ꝯm¬
eo qui pͥmo gradu ei succedere
potiuit fidĩ ꝯmissũ reliquerit. si illo
repudiante ad sequentẽ gradũ deuo¬
luta sit successio. eum fidã ꝯmissum
apatrono sit relictũ: alics exlib̾ss eiꝰ
mortuo coadmissiu sit ad borũ pos¬
sessionem: id̃e ent dicendinp
fidĩ ꝯmissũ relinqui non põt
ut fidĩ ꝯmissũ det. dicendũ ẽ fidĩ ꝯmiᷤ¬
sum deb̾i. ꝑcepisse eñi aliꝗd amuliere
uidet᷑. ħ ita. simortis cã donatira mu¬
lier. marito fecit acceptũ. s⁊ si motiᷤ
cã auxẽrit maritodotem ł in m̾meiꝰ¬

Expanded text:
proximi bonorum possessoris, uerum inferioris quoque fidei committere possumus.Sed et eius, qui nondum natus est, fidei comeo, qui primo gradu ei succedere potuit, fideicommissum reliquerit, si illo repudiante ad sequentem gradum deuoluta sit successio, eum fideicommissuma patrono sit re lictum et aliquis ex liberis eius mortuo ‹eo› admissus sit ad bonorum possessionem, idem erit dicendum. 2 fideicommissum relinqui non potesut fideicommissum det, dicendum est fideicommissum deberi: percepisse enim aliquid a muliere uidetur. haec ita, si mortis causa donatura mulier marito fecit acceptum. sed et si mortis causa auxerit marito dotem uel in matri
Abbreviated transcription (Latin):
qui uice p̃fecti exmandatis prin¬
cipis cognoscet. It ap̃fecto urbis
⁊ iõ nec testam̃ti faciendi uis. nec
fidĩ ꝯmtitendi. ꝯstat hr̃es. Siquis
plane iinsulam deportatus co¬
dicillos ibi fecĩt ⁊ indulgentia ĩꝑa¬
toris restitutus. isdẽ codicillis du¬
rantib decesẜit: põt defendi fidĩ¬
ꝯmissũ uałe. sim̃o ineadẽ uolun¬
tate dinauit. ¶Sciendũẽ aũt

Expanded text:
qui vice praefectis ex mandatis principis cognoscet, item a praefecto urbis et ideo nec testamenti faciendi ius nec fideicommittendi constat habere. Si quis plane in insulam deportatus codicillos ibi fecerit et indulgentia imperatoris restitutus isdem codicillis durantibus decesserit, potest defendi fideicommissum valere, si modo in eadem voluntate duravit. Sciendum est aut
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc tm inspicit᷑. ut sit cũco testa.¬
m̃ti factio. Cet᷑m exꝑsona ẜui ꝯstitit
iddcmũ ẜuo alieno legariposse. qd̾
ip̃lib factus caꝑe poss ¶ alupniosa
ẽ eñĩ illa annotatio posse legan ẜuo.
⁊ quãdiu ẜuiat. Namꝰ ⁊ hoclegatum
exꝑsõa ẜui uires accipit.alioqn et
illudadnotaremꝰ. eẽ qs dã ẜuos qui
lic lib̾tatẽ ꝯsequi ñ possũt adꝗre̾¬

Expanded text:
ad hoc tantum inspicitur, ut sit cum eo testamenti factio, ceterum ex persona serui constitit id demum seruo alieno legari posse, quod ipse liber factus capere posset. calumniosa est enim illa adnotatio posse legari seruo et quamdiu seruiat: nam et hoc legatum ex persona serui uires accipit: alioquin et illud adnotaremus esse quosdam seruos, qui, licet libertatem consequi non possunt, a
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ dc̃portati sidĩ ꝯmissum reliq̃re
non possũt: ꝙ nec testam̃ti facẽdi
accrꝑe debemus quib pͥnceps in¬
sulas adnotauit. ł di quil depõ¬
tandis scͥpsit. cet̃m ꝓrius qũa factũ
p̃sidis ꝓpbet᷑. nondum amisisse ꝗ¬

Expanded text:
m relinquere non possunt, quia nec testamenti faciendi accipere debemus, quibus princeps insulas adnotauit uel de quibus deportandis scripsit: ceterum prius quam factum praesidis comprobet, nondum amississe qu
Abbreviated transcription (Latin):
equitas hoc ꝓbare patit᷑. siꝙ legato¬
rum noĩe ꝑceꝑit. legatarius offẽat
¶Cum quidam filio suo exparte hr̃de
instituto patruũ eius cohrdem eide¬
diss. ⁊ abeo petiss ut filiũ suũ ꝓuitili
portioe .silud siuis cohĩdẽ facer. siqd̾
minus ẽẽt inuirili portiõe quam
frĩs hr̃dit̾as ħt: nicͥ amplius peti
dolo non ꝑceꝑit: hñdam ẽẽ rationẽ
responsum ẽ. non secus quãsi.c.
milib lecatis. rogetur pꝰ tp̃s maio¬
rem qͣnatatẽ restituere cũ xũt roga¬
tur ᷑ quod exhrolitate superit. pꝰ mot̃e
suam restituere. de p̃tio rerũ uendi
tarũ abias ꝯꝑat. deminuisse q̃ uendi¬

Expanded text:
equitas hoc probare patitur, si quod legatorum nomine perceperit legatarius offerat. Cum quidam filio suo ex parte herede instituto patruum eius coheredem ei dedisset et ab eo petisset, ut filium suum pro uirili portione filiis suis coheredem faceret: si quidem minus esset in uirili portione, quam fratris hereditas habuit, nihil amplius peti dolo non cepit, habendam esse rationem responsum est, non secus quam si centum milibus legatis rogetur post tempus maiorem quantitatem restituere. Cum autem rogatus, quidquid ex hereditate supererit, post mortem suamtarum alias comparat, deminuisse quae uendi
Abbreviated transcription (Latin):
bat panifilie sue cũ pͥmũ libara
petere possit. an uo extestõ patͥs
natãlis excã fidĩ ꝯmissi habita rõe
extestõ suꝑiore fidĩ ꝯmissũ pet̾e
posse. EClaudius quia c̃redit᷑
appellatiõt filioꝵ.⁊ nat̾ales lib̾oᷤ.¬
¶ Codicilł gaioscio.c. legauit
ciusq fidĩ ꝯmisit. ut ancille te
ancille testatoris dare uissusẽ.¬
ꝯpellãtur. R. non ꝯpelli¶ S nec
ip̃m legatariũ legatũ pͣet̾e pꝰse.¬
Insulam lib̾uis utriꝰq sexus le¬
gauit. ita ut exredditu eiꝰ mascłĩ
duplũ. femine simplum ꝑcipiãt.
eãq alienari uetuit. ex ꝯsensu
om̃iũ ab hĩde uenundata ẽ. Que¬
ro an exp̃tio insule duplũ mares.

Expanded text:
ae filiae suae, cum primum libera petere possit an uero ex testamento patris naturalis ex causa fideicommissi habita ratioex testamento superiore fideicommissum petere posse.Claudius. quia creditur appellatione filiorum et naturales libCodicillis Gaio Seio centum legauit eiusque fidei commisit, ut ancillae teancillae testatoris dare iussuscompellatur. respondi non compelli: sed nec ipsum legatarium legatum petere posse.Insulam libertis utriusque sexus legauit ita, ut ex reditu eius masculi duplum, feminae simplum percipiant, eamque alienari uetuit: ex consensu omnium ab herede uenumdata est: quaero, an et ex pretio insulae duplum mares,
Abbreviated transcription (Latin):
pticẽs erant relicte. pꝰ dicinlegatorum
cedeñtem an additam hr̃citatem deoces¬
sit. uita: partem hĩditatis adcohr̃des
substitutos ꝑtinẽ placuit. p̃ceptioñ
aũt portiões. que ꝓparte cohr̃cdũ ꝯsti¬
terunt ad hĩdem eius tronsmitti.¬

Expanded text:
ptiones erant relictae, post diem legatorum cedentem ante aditam hereditatem uita decessit. partem hereditatis ad coheredes substitutos pertinere placuit, praeceptionum autem portiones, quae pro parte coheredum constiterunt, ad h
Abbreviated transcription (Latin):
pure data seꝑarẽ põt. qr dies inu¬
tilit cedit. ¶ꝓat̃ cum filia ꝓsema̾e
hr̃de ĩstituta. sic testator locutus
fua̾t. Peto cum moncris. li e alios
quoq filios suscoꝑis. sempnio. ne¬
poti meo plus tribuas inbonore
nõis mei. Necessitas qd̾ restituẽdi
nepotib uiriles partes p̃cełe uide
luit. arbitnũ filie datur. ¶Non
uire tutori mat̃ legauit si ꝯsen¬
tiat ut dec̾to p̃toris ꝯfirmetur.
⁊ptor non idoncum existim acõ
lcgat ndenegabit. ¶Cuiatianã
cauitionẽ alicuiꝰ ñ faciendicã in t̃po¬
sũit: si p̾ea feci̾t: fructus qͦ legato

Expanded text:
are potest, quia dies inutiliter cedit. Pater cum filia pro semisse herede instituta sic testamento locutus fuerat: "peto, cum morieris, licet alios quoque filios susceperis, Sempronio nepoti meo plus tribuas in honorem nominis mei". necessitas quidem restituendi nepotibus viriles partes praecedere vluit, arbitrium filiae datum. Non iure tutori dato mater legavit: si consentiat, ut decreto praetoris confirmetur, et praetor non idoneum existimet, actio legati non denegabitur. Qui Mucianam cautionem alicuius non faciendi causa interposuit, si
Abbreviated transcription (Latin):
tionem inossitiosi testam̃ti matris
ꝓtuliss. atq ita uarie sententie u¬
ditium extitisscut. hr̃dem qnifilium
uicera᷑ ꝓpartib quas aliis coh̃rlibus
os actiones ꝯstititss lib̾tatem extestõ¬

Expanded text:
nem inofficiosi testamenti matris pertulisset atque ita uariae sententiae iudicum exstitissent, heredem, qui filium uicerat, pro partibus, quas aliis coheredibusios actiones, constitit. sed libertates ex test
Abbreviated transcription (Latin):
mus gecesẜit. cũ moriet᷑ restitu¬
at scpboro ubto meo. ⁊ succes¬
sori meo.⁊ berillo.⁊ sapido quo
infra manumisi quiue ex his tẽ
suꝑuiue̾nt. Quero cum nec ĩ pͣa
parte testam̃ti qua fundũ p̃lecgaᷤᷤ¬
uit. eos substituit. inscd̾a t̃n adic.¬
ccrit uͣbum. qui ultimiss d̾cesẜit.
subsictutioĩs fecisse. unũ ut his
qui exduol pͥor morietur. Alt̾i
restituer alt̾m ut nouissimus
is restituer:. quos noĩatim pꝰea¬

Expanded text:
mus decesserit, cum morietur, restituat Symphoro liberto meo et Successori et Beryllo et Sapido, quos infra manumisi, quiue ex his tunc superuiuent'. quaero, cum nec in prima parte testamenti, qua fundum praelegauit, eos substituit, in secunda tamen adiecerit uerbum 'qui ultimus decesserit',substitutionis fecisse, unum ut is, qui ex duobus prior morietur, alteri restitueret, alterum ut nouissimus his restitueret, quos nominatim p
Abbreviated transcription (Latin):
tum. quil matͥs glectione cessãte
sufficit sinon offend̾it. Eos aũt
quos mat̃ elegi̾t. fore portiores
si soli ꝓmerussent. extimaui. ꝙ
sineminẽ elegit. eos solos ñ adm¬
uti qui offend̾int. ¶Donationis
p̃diorũ epłam ignorante filio mat̃
inede facra ũbis fidĩ ꝯmłissi nõ sub¬
nix̃am deposuit. ⁊ littales tales
ad edituũ misit. instrum̃tum
uoluntatis mec pꝰmorte meam
filio meo tradi uolo. cũ płib hr̃di¬
b institutis diẽ insuũ obiss: in¬
telligifidĩ ꝯmissum filio relictũ.
respondr ñ eni queri oportet cũ qͦ
de sup̃mus ꝗsꝙ loquat᷑. s inquẽ
uoluntatis intentio dirigatur.¬
Lib̾tis p̃dĩ reliquid. ac petiit
ne id alienaret. ut q infamilia
lib̾toꝵ retinerent. si exceptouno
ceu̾i partes suas uendidint. qui ñ
uendidit. cetoꝵ partes quib ñ
dedit. alienandi uoluntatem.
integras pecłt. E os eñi adfidei¬
ꝯmissum uidet᷑ inuitasse. ꝗ udi¬
cioparuerũt. Alioqn ꝑabsdum

Expanded text:
tum, quibus matris electione cessante sufficiet, si non offenderint: eos autem, quos mater elegerit, fore potiores, si soli promeruissent, existimaui: quod si neminem elegerit, eos solos non admitti, qui offenderunt.Donationis praediorum epistulam ignorante filio mater in aede sacra uerbis fideicommissi non subnixam deposuit et litteras tales ad aedituum misit: 'instrumentum uoluntatis meae post mortem meam filio meo tradi uolo'. cum pluribus heredibus intestato diem suum obisset, intellegi fideicommissum filio relictum respondi: non enim quaeri oportet, cum quo de supremis quis loquatur, sed in quem uoluntatis intentio dirigatur.Libertis praedium reliquit ac petit, ne id alienarent utque in familia libertorum retinerent. si excepto uno ceteri partes suas uendiderint, qui non uendidit ceterorum partes, quibus non dedit alienandi uoluntatem, integras petet: eos enim ad fideicommissum uidetur inuitasse, qui iudicio paruerunt: alioquin perabsurdum
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ ẜ un eẽ. ułnt hostiũ ł legatus qui
nicͥ sc acaptiuo differre putat. nõ
pꝰse sidĩ ꝯmitte̾ c̾tumẽ. qr nec testari
issi decessisse ꝓponant᷑. ꝯstant̃ dm̃is
fidi ꝯmissũ relictũ uid̾i. qiͣ nũc datũ.
cum mori ꝯtigi̾t. uidł sidurauĩt uo

Expanded text:
 uelut hostium, uel legatus qui nihil se a captiuo differre putat, non posse fideicommittere certum est, quia nec testari issi decessisse proponantur, constanter dicemus fideicommissum relictum uideri, quasi nunc datum, cum mors contingit, uideli
Abbreviated transcription (Latin):
ex semssem hr̃dem instituit. ⁊ fi¬
liam suã exalio semisse. fidĩ ꝯmi¬
sit filie ut quib dum ancillis patͦ¬
ni restitueret cume he manumisc
c̃ẽnt. ⁊ si cadẽ filia hĩs nõ eẽt. substi.¬
tuit cis ca̾dc̃ ancillas q̃m filia non¬

Expanded text:
ex semisse heredem instituit et filiam suam ex alio semisse: fidei commissit filiae, ut quibusdam ancillis patroni restitueret, cum hae manumissae essent, et, si eadem filia heres non esset, substituit ei easd