comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uentionũ eoꝵ: de domo mea ciciã eos¬
Seqr̃. Non addam ut diligam eos.
Om̃s pͥncipes eoꝵ recedentes: siue in¬
runt. Et de hęreticis qͥdẽ non c̃ du¬
bium. quin de domo dĩ ciecti sint:
et ñ addat ut diligat cos: qũadiu
in errore ꝑmanserint. Om̃sq pͥnci¬
pes eoꝵ recedentes a dõ sunt. siuc in¬
obędientes: ut ualentinus. marcion
& cęteri. Possumꝰ pͥncipes hęreticoꝵ
demones dicere qͥ uere a dõ recesscrt̃.
& appellant᷑ principes: iuxta qͦd dñs
loquitur in eugłio. ueniet pͥnceps
Et apłs. aduersus potestates. & pͥnci¬
patus. & rectores tenebrarũ. istarum
pugnare nos dicit. Querit᷑ aut̃ uix¬
ta hẏstoriam quomͦ de domo sua cie¬
cerit eos : id÷ decẽ crib: cũ in domo
dĩ non fuerint. S domũ dĩ. uł terrã
sc̃am appellamꝰ. in qua introducti st̃
uł falsum nom̃ ifrłis: ut qͦd ad cos qua¬
si ad popłm dĩ mittebantur ꝓphetę

Expanded text:
ventionum eorum, de domo mea ejiciam eosventionum eorum, de domo mea ejiciam eos: non addam, ut diligam eos, omnes principes eorum recedentes. Per. Et de haereticis quidem non est dubium, quin de domo 103 Dei ejecti sint, et non addat ut diligat eos, quamdiu in errore permanserint, omnesque principes eorum recedentes a Deo sunt, sive inobedientes, ut Valentinus, Marcion, et caeteri. Possumus principes haereticorum daemones dicere, qui vere a Deo recesserunt, et appellantur principes, juxta quod Dominus loquitur in Evangelio: Veniet princepsEt Apostolus adversus potestates, principatus et rectores tenebrarum istarum pugnare nos dicit . Quaeritur autem juxta historiam, quomodo de domo sua ejecerit eos, id est, decem tribus, cum in domo Dei non fuerint? Sed domum Dei, vel terram sanctam appellabimus, in quam introducti sunt, vel falsum nomen Israelis, vel quod ad eos quasi ad populum Dei mittebantur prophetae.
Abbreviated transcription (Latin):
est utilis. Neq enĩ existimare debe¬
mus: qđ uuluam sterilẽ: aut ubera
arentia corporalit̾ deprecatus sit:
Om̃s nequitię eoꝵ in galgal: quia ibi
exosos habui eos. Lxx similicer
In galgal saul unctus ẽ in regẽ: samu¬
ele iram dĩ popło nuntiante. Ibi in¬
quit exosos habui eos: & sibi regem
hominẽ postulantes: a meo imperio
recesserunt: siue quia galgala idola¬
triȩ locus ẽ: ubi omĩa scelera cõmi¬
serunt. uerũ qͥa galgala int̃p̃tatur
reuelatio. aut RIACMỹ. idest uolu¬
tabrũ: om̃s malitias hęreticoꝵ dicto
eo tẽpore reuelandas : cũ cis dederit
ds̃ uuluam sterilem & ubera arentia
& uiderint ignominiam suã: & qui se
iactabant ꝑ suꝑbiam qͦd ad excelsa
conscenderint: deuoluent᷑ in terram:
siue ad inferos ꝑtrahentur. Uere hȩ¬
retici odio dĩ digni st̃: qͥ locuntur
c̃tra dm̃ mendatiũ: de quib dicit in
ꝯscquentibus.  pt̃ malitiam ad in

Expanded text:
est utilis; neque enim aestimare debeest utilis; neque enim aestimare debemus, quod vulvam sterilem, et ubera arentia corporaliter deprecatus sit. Omnes nequitiae eorum in Galgal: quia ibi exosos habui eos. LXX similiter. In Galgal Saul unctus in regem est, Samuele iram Dei populo nuntiante . Ibi, inquit, exosos habui eos, et sibi regem hominem postulantes, a meo imperio recesserunt. Sive quia Galgala idololatriae locus est, ubi omnia scelera commiserunt. Verum quia Galgala interpretatur revelatio, aut κυλισμοὶ, id est, volutabra, omnes malitias haereticorum dicit eo tempore revelandas, cum eis dederit Deus vulvam sterilem et ubera arentia, et viderint ignominiam suam. Et qui se jactabant per superbiam, quod ad excelsa conscenderint, devolventur in terram, sive ad inferos pertrahentur. Vere haeretici odio Dei digni sunt, qui loquuntur contra Dominum mendacium, de quibus dicit in consequentibus: Propter ma
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ in suꝑbia & in abusione. Et in alio¬
loco. Disꝑdat dñs uiniuersa labia do¬
losa & lingua magniloquã. Quia gͥ e
tim infert. Da eis uuluã sterilẽ: & ube¬
ra arentia: ne habeant causas suꝑbię
e in qͦ sibi głari solent: in eo fundant᷑.
Qđ & de magistris c̃trarioꝵ dognatũ
intellegi posse ꝑspicuũ ẽ : qui in pͦpłoꝵ
multitudine głantur: & in his liberis
quos nutrierunt ad interitũ: ut edu¬
cerent eos de ęccłia: & educerent ad in¬
terfectorẽ. Tot enĩ diabolus uigulat:
De istius modi anima dr̃. beata sterilis
inmaculata: quȩ ñ cognouit cubile
in peccato. Beatus ẽ enĩ iuir ęccłiastic̾
qui cõparatione hereti in errore
filios ñ creauit. Et in alio loco legimꝰ
melius ẽ filios non habere: cũ uirtu¬
te. Ex ini quo & cnĩ ꝯcubitu semen pe¬
ribit: & cũ longi fuerint cẽporis. re¬
putabunt᷑ in nichili: & ignobilis in
nouissimis erit senectus eoꝵ Fęcun¬
da enĩ impioꝵ multitudo: ad nichil

Expanded text:
. Et in alioloco: Disperdat Dominus universa labia dolosa, et linguam magniloquam . Quia igitur is? et statim infert: Da eis vulvam sterilem, et ubera arentia, ne habeant causas superbiae, ut in quo sibi gloriari solent, in eo confundantur. Quod et de magistris contrariorum dogmatum intelligi posse, perspicuum est, qui in populorum multitudine gloriantur, et in iis liberis quos nutrierint in interitum, ut educerent eos de Ecclesia et inducerent ad interfectorem. Tot enim diabolus jugulat, De istiusmodi anima dicitur: Beata sterilis immaculata, quae non cognovit cubile in peccato . Beatus est enim vir Ecclesiasticus, qui comparatione haeretici in errore filios non procrearit. Et in alio loco legimus. Melius est filios non habere cum virtute. Ex iniquo enim concubitu semen peribit : et cum longi fuerint temporis, reputabuntur in nihilum et ignobilis in novissimis erit senectus eorum: fecunda enim impiorum multitudo ad nihilum
Abbreviated transcription (Latin):
bas & insanũ. iuxta illud qͦd in ramot
galaad pͥncipes locuti st̃ ad hieu. Qͥd
uenit ad te iste uesanus: Igitur ꝓpt̃
multitudinẽ iniqͥtatũ tuarũ: quib in
scelere dui debachatus es: ñ ꝓpħam
meũ: s te insanũ eẽ cognosce: quia ad
hoc laborasti: ut mea uerba calcares
Pro amentia. aquila uertit c̃ałot a crã
qũa nos uł iracundiã ut memoriam
doloris : in latino possumꝰ dicere. Diẽ
ultionis & retributionis: qͥdã int̃p̃tan¬
tur diem iudicii. quando affligetur
ces uarias circũfert᷑ nesciens qͥd lo¬
quatur : dicensq dĩ filiũ creaturam
scm̃ sp̃m dm̃ negans: & rursum aliũ
dm̃ bonũ : aliũ mundi asserens crea¬
torẽ. Quoꝵ insania multiplex c̃: qͥa
& iniqͥtates fuere quãplurimȩ. Qũe
pscudo ꝓpħam int̃p̃tati sunt. Et ne ẽa¬
dem sepe. repetentes. uideamꝰ lectoriᷤ
prudentiȩ diffidere: breuit̃ ammo¬
nemus. quicqͥd de isrł & de ephraĩ.
in hoc ꝓpħa loquit᷑ ad hę̧reticos esse

Expanded text:
nsanum vocabas, juxta illud quod in Ramoth Galaad principes locuti sunt ad Jehu: Quid venit ad te iste vesanus ? Igitur propter multitudinem 96 iniquitatum tuarum, quibus in scelere diu debacchatus es, non prophetam meum, sed te insanum esse cognosce, qui ad hoc laborasti, ut mea verba calcares. Pro amentia, Aquila vertit ἐγκότησιν, quam nos vel iracundiam, vel memoriam doloris, in Latino possumus dicere. Diem ultionis et retributionis, quidam interpretantur diem judicii, quando affligetur tes varias circumfertur, nesciens quid loquatur: dicens Dei Filium creaturamm Deum negans. Et rursum alium Deum bonum, alium mundi asserens creatorem: quorum vesania multiplex est, quia et iniquitates fuere quamplurimae. Quem pseudoprophetam interpretati sunt. Et ne eadem saepe repetentes, videamur lectoris prudentiae diffidere, breviter admonemus, quidquid de Israel et de Ephraim in hoc propheta dicitur, ad haereticos esse
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eoꝵ fuerint ꝯtrita m̃datia. & arȩ luci¬
q subu̾si: sero dicent. Non habemꝰ reges
qui nob̾ pͥus imperauerant: qͥb decipi¬
entib dñm ñ tumuimꝰ. Quid eñĩ nobis
ꝓfuit eos sequi: quoꝵ in necessitate ñ
sentimus auxiliũ Hȩc loquent᷑ que¬
rentes Aaͣm excusationẽ: ut ñ per sȩ
s ꝑ doctores pessimos errasse uideant᷑.
Unde & .lxx. uerba eoꝵ. excusationes fal¬
sas transtulerunt: quas ꝓpħa uitabat
dicens. Ne declines cor meũ in uerba
malitis: ad excusandas excusationes
in peccatis. Libent᷑ uitiis nr̃is ad plau¬
dimus: & superati uoluptatib obten¬
dimꝰ carnis infirmitatẽ: aut dura
maioꝵ imꝑia Unde u̾ba & uisiones¬
hȩreticoꝵ inutiles er̃t: & ferient fedꝰ
nequaquã cũ dõ: s cũ amaritudine.
quȩ cũ dies iudicii uenerit: germi¬
nabit suꝑ sulcos agri coꝵ ut qui se¬
minauerunt in gaudio: metant in
la crimis: qui riserunt fleant: qui

Expanded text:
cum eorum fuerint contrita mendacia, et arae lucicum eorum fuerint contrita mendacia, et arae lucique subversi, sero dicent: Non habemus reges qui nobis prius imperaverant, quibus decipientibus, Dominum non timuimus; quid enim nobis profuit illos sequi, quorum in necessitate non sentimus auxilium? Haec loquentur quaerentes aliquam excusationem, ut non per se, sed per doctores pessimos errasse videantur. Unde et LXX verba eorum, excusationes falsas transtulerunt, quas propheta devitat, dicens: Ne declines cor meum in verba malitiae, ad excusandas excusationes in peccatis . Libenter vitiis nostris applaudimus, et superati voluptatibus, obtendimus carnis infirmitatem, aut dura mareticorum inutiles erunt. Et ferient foedus, nequaquam cum Deo, sed cum amaritudine, quae cum dies judicii advenerit, germinabit super sulcos agri eorum, ut qui seminaverunt in gaudio, metant in lacrymis: qui riserunt, fleant: qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uites quę fructꝰ suos in musta desu¬
dant: ñ poma arbores germinabunt.
quȩ humorẽ t̃rę in uarios mutant sa¬
pores s oriet᷑ uob̾ a maritudo immo
amaritudinis iudiciũ: siue as ioc tic̃
qͦd latine in gramen uertimꝰ Est enim
genꝰ herbę calamo similis: quę ꝑ sin¬
gula genicula fruticẽ sursũ &t fadi¬
c̃ mittit dcorsum. Rursusq ipsi fru¬
tices & uirgulta. alterius herbȩ semi¬
naria sunt: atq ita in breui tc̃pore
si ñ in imis radicib effodiat᷑ totosa¬
gros ueprium similes facit. Deniq
etiã si sicca eiꝰ aliqua pars. dũ modo ge¬
niculũ habet suꝑ cultã t̾rã ceciderit:
om̃ia replet gramine. Hȩc iuxta lxx
int̃p̃tes diximꝰ cęterũ in hebraico Ros.
scriptũ habet: q̃d in amaritudinẽ uer
diciũ ego in mundũ istũ ueni: & de
aliis scriptũ ẽ. qͦd recipiant amplius
iudiciũ Discipłi qͦ ẽtrarioꝵ dogmatũ.

Expanded text:
non vites quae fructus 108 suos in musta desunon vites quae fructus 108 suos in musta desudant, non poma arbores germinabunt, quae humorem terrae in varios mutant sapores; sed orietur vobis amaritudo, immo amaritudinis judicium, sive ἄγροστις, quam Latine in gramen vertimus. Est enim genus herbae calamo simile, quae per singula genicula fruticem sursum et radicem mittit deorsum, rursusque ipsi frutices et virgulta alterius herbae seminaria sunt, atque ita in brevi tempore si non imis radicibus effodiatur, totos agros veprium similes facit. Denique etiam si sicca ejus aliqua pars, dummodo geniculum habeat, super cultam terram ceciderit, omnia replet gramine. Haec diximus juxta LXX interpretes, caeterum in Hebraico ROS   scriptum habet, quod in amaritudinem vert In judicium ego in mundum istum veni : et de aliis scriptum est, quod recipiant amplius judicium . Discipuli quoque contrariorum dogmatum,
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ rex nobis: qͥa ñ timuimꝰ dñm
Rex aut̃ qͥd faciet nob̃. Loquens u̾ba
occasionis mendacis disponit testa¬
mentum: oriet᷑ sicut gram̃ udicium:
suꝑ descrtũ agri Post quã confrege¬
rit dñs simulachra isrł. & depopulatꝰ
fuerit aras. ł statuas eoꝵ: & extrema
captiuitas uenerit. dicent. Non ẽ rex
nobis. Et ne in longũ tẽpus putent sen¬
tentiam ꝓtelari: addidit. Nunc dicent
quando uastant᷑ quando sentient o¬
sec regẽ ultimũ a se ẽẽ sublatũ: ideo
aut̃ ablatus a nob̾ ẽ: qͥa non cimuimꝰ
dñm ucrũ regẽ. homo enim rex. nobis¬
ꝓdesse qͥd poterat Dicite qͦd uultis. er¬
rores ueteris suspirate: pollicemini uo¬
bis ꝓsꝑa. quȩ uercent᷑ in contraria. fẽdꝰ
fcrietis nequa ꝗͣ cũdõ. s cũ mendatio
& post fȩdus. qͦd septuas̾ int̾p̃tati sunt
testam̃tum germinabit uob̾ non sege¬
tes fȩcundas frum̃ti non saltẽ ium̃toꝵ
cybos hordeũ: non legumina uaria.

Expanded text:
non est rex nobis, quia non timuimus Dominum, rex autem quid faciet nobis? Loquens verba, occasiones mendaces: disponet testamentum, orietur sicut gramen judicium super desertum agri. Postquam confregerit Deus simulacra Israel, et depopulatus fuerit aras, vel statuas eorum, et extrema captivitas venerit, dicent: Non est rex nobis. Et ne in longum tempus putent sententiam protelari, addidit: Nunc dicent, quando vastabuntur, quando sentient Osee regem ultimum a se esse sublatum: ideo rex ablatus a nobis est, quia non timuimus Dominum verum regem: homo enim rex prodesse quid poterat? Dicite quid vultis, errores veteres suspirate, pollicemini vobis prospera, quae vertentur in contraria, foedus ferietis, nequaquam cum Deo, sed cum mendacio. Et post foedus, quod Septuaginta interpretati sunt, testamentum, germinabit vobis, non seges fecunda frumenti, non saltem jumentorum cibus, hordeum, non legumina varia,
Abbreviated transcription (Latin):
In dicb aut̃ osec ab eodẽ rege p̃ceptũ ẽ.
ne canto studio uituli colerent᷑. s qͥ uel¬
let iret hicrosolymã & in tẽplo sacrifi¬
caret dõ. Huic aiunt sententię: popłs
ẽtra dixit: & hoc ẽ qͦd ñc dicit. Diuisũ ẽ

Expanded text:
In diebus autem Osee ab eodem rege praeceptum est, In diebus autem Osee ab eodem rege praeceptum est, ne tanto studio vituli colerentur, sed qui vellet iret in Jerusalem, et in Templo sacrificaret Deo; huic, aiunt, sententiae populus contradixit. Et hoc est, quod nunc dicit: divisum est
Abbreviated transcription (Latin):
pul abit᷑ aras eoꝵ. Hex Diuisere
corda sia nunc peribunt. Ipse suffo¬
diet altaria coꝵ: affligentur ticuli e¬
oꝵ: Tradunt hebrei huiꝰcemodi fa¬
bulam: suspitionẽ suam scripturarũ
& popłi parit̾ uitulos aurcos adora¬
bant: & habebant in impietate c̃sensũ
non uenit captiuitas. Extremus rex
decẽ tͥbuũ fuit osee de quo scriptũ ẽ.
qͦd fecerit qͥdẽ malũ osee in conspectu
dñi s ñ sicut reges isrł: qui fuert̃
ante cũ. Cuiꝰ nono anno salmanasar
rex assyrioꝵ cępit popłm isrł. & edu¬
xit eos in assẏrios. & habitars fectt
iuxta flumen gozan: in cuutatib me¬
dorũ. Qucrit᷑ ergo qr̃ sub pessimis re¬
gibus capti ñ fucrint: s sub eo qui eę¬
perat ex parte aliqua ad meliora c̃uerti
Ao qͦd hȩc inferunt. Excusabat se pͥmum
p̾ts &e dicebat. Regũ paremꝰ imperiis.
nec possumꝰ eoꝵ resistere cyrannidi.
Colimꝰ uitulos: qͦs adorare cõpellimur

Expanded text:
pulabitur aras eorum. LXX: Diviserunt pulabitur aras eorum. LXX: Diviserunt corda sua: nunc peribunt: ipse suffodiet altaria eorum: affligentur tituli eorum. Tradunt Hebraei hujuscemodi fabulam, suspicionem suam Scripturarum et populi pariter vitulos aureos adorabant, et habebant in impietate consensum, non venit captivitas. Extremus rex decem tribuum fuit Osee, de quo scriptum est , quod fecerit quidem malum Osee in conspectu Domini, sed non sicut reges Israel, qui fuerunt ante eum, cujus nono anno Salmanasar, rex Assyriorum, cepit populum Israel, et eduxit eos in Assyrios, et habitare fecit juxta flumen Gozan in civitatibus Medorum. Quaeritur ergo quare sub pessimis regibus capti non fuerint, sed sub eo qui coeperat ex parte aliqua ad meliora converti? Ad quod haec inferunt: excusabat se primum populus, et dicebat, Regum paremus imperiis, nec possumus eorum resistere tyrannidi: colimus vitulos quos adorare compellimur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ita & hȩretici dũ eẽnt in ęccłia. planta¬
ti & crescerent in domo d̃i uocabant᷑
uinea sorech. & afferebant uberrimos
fructus: postea uero. quanto plures
facti sunt. tanto sibi multipli cauert
altaria: ut ꝓ uno altari qͦd uerũ est
plures erroris sui aras exstruerent: &
uixta ubertatẽ t̾rę suȩ: exuberauerẽ
simulachris. Hereticoꝵ t̾ra fecunda
est: qui a dõ acumen sensus & ingenii
ꝑcipientes: ut bona naturȩ indi cul¬
tum uerterent. fecerunt sibi ex his ido¬
ia Nullus enĩ potest hęresim statuc¬
re nisi qui ardentis ingenii ẽ & ha¬
bet dona naturę quȩ a dõ artifice sc̃
creata. Talis fuit ualentinꝰ talis mar
admirant᷑ ingeniũ Isti gͦ terrę suę
bona uerterunt in titulos mortuoꝵ.
quia om̃is doctrina eoꝵ ñ ad uiuen¬
tes refertur. s ad mortuos: tam eos
qͦs colunt quam illos qͦs decipiunt:
Diuisum ẽ cor eoꝵ: nunc interibut̃.
Ipse ꝯfringet simulachra eoꝵ depo¬

Expanded text:
Ita et haeretici dum essent in Ecclesia plantaIta et haeretici dum essent in Ecclesia plantati, et crescerent in domo Dei, vocabantur vinea Sorec, et afferebant uberrimos fructus: postea vero quanto plures facti sunt, tanto sibi multiplicaverunt altaria, 106 ut pro uno altari quod verum est, plures erroris sui aras exstruerent, et juxta ubertatem terrae suae exuberaverunt simulacris. Haereticorum terra fecunda est, qui a Deo acumen sensus et ingenii percipientes, ut bona naturae in Dei cultum verterent, fecerunt sibi ex his idola. Nullus enim potest haeresim struere, nisi qui ardentis ingenii est, et habet dona naturae; quae a Deo artifice sunt creata. Talis fuit Valentinus, talis Maadmirantur ingenium. Isti ergo terrae suae bona verterunt in titulos mortuorum, quia omnis doctrina eorum non ad viventes refertur, sed ad mortuos, tam eos quos colunt, quam illos quos decipiunt. Divisum est cor eorum: nunc interibunt: ipse confringet simulacra eorum: depo
Abbreviated transcription (Latin):
uit altaria: uixta bona t̾rȩ eoꝵ ȩdifi¬
cabunt titulũ: oꝑ inte frondosa. aqui¬
ni ꝑdat saporẽ: sẏmmachus y arca¬
⁊ io ycar quȩ tota in frondib creuerit
uitis: quę si putatȩ a iunitore ñ fucriã.
in flagella frondesq luxuriant: & hu¬
morẽ quẽ debebant in uina mutare: ua¬
na frondiũ. & folioꝵ ambitione disper¬
dunt. Istuismodi uitis: dãpnosa est a¬
gricolis Talis fuit isrł crescens in mul¬
est bonas habens ꝓpagines: ⁊ flagella
fructifera multos hotros attulit: et
uuarũ fęcunditas: ramoꝵ magnitudi¬
nẽ coequauit. S hȩc quş pͥus talis e¬
rat. antequã offenderet dm̃ postca
habundantiam fructuũ uercit in of¬
fensȩ multitudinẽ: ut quanto plures
haberet popłos: tanto plura ędifica¬
ret altaria & abundantiã t̾rę: nume¬
ro uinceret idoloꝵ ꝓ simulacdiris
statuas. uł titulos appellamꝰ quia ꝓͥe
demonĩi sunt: aut hominũ mortuoꝵ

Expanded text:
vit altaria: juxta bona terrae eorum aedifivit altaria: juxta bona terrae eorum aedificabunt titulos. Pro vite frondosa, Aquini perdat saporem: Symmachus ὑλομανοῦσαν, quae tota in frondibus creverit. Vites quae putatae a vinitore non fuerint, in flagella frondesque luxuriant, et humorem quem debuerant in vina mutare, vana frondium et foliorum ambitione disperdunt: istiusmodi vitis damnosa est agricolis. Talis fuit Israel, crescens in mulest, bonas habens propagines, et flagella fructifera, multos botros attulit, et uvarum fecunditas, ramorum magnitudinem coaequavit: sed haec quae prius talis erat antequam offenderet Deum, postea abundantiam fructuum vertit in offensae multitudinem: ut quanto plures haberet populos, tanto plura aedificaret altaria, et abundantiam terrae numero vinceret idolorum. Pro simulacris, statuas, vel titulos appellamus, qui proprie daemonum sunt, aut hominum mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
in eugłio legimꝰ iã securis ad radicem
arboris posita ẽ. Om̃ĩs arbor quȩ non
facit fructum bonũ excidet᷑: & in ignẽ
ti: nemo dubitat. Qͦd & si fecerint.
& aliqͦs uteri sui fęcunditate genera¬
rint: dño aduersante morientur
Siue quia fructus eoꝵ sunt uniusa
quȩ fingunt. & de suo corde generant:
arefient: & peribt̃: & erit cunctis ꝑspi¬
cuum siccam radicẽ fruges afferre
ñ posse. Isti abicientur: immo abiecti
sunt a dõ: qͥa ñ audier̃t cũ dicentem:
ne transferas t̾minos. qͦs posuerunt
patres tui & idcirco errant in nati¬
onib uagi: nunc ad has. nc̃ ad alias
sententias transcuntes: dũ non eis pla¬
cet qđ semel reppererint: s semꝑ ue¬
tera mutant nouis: & ethnicoꝵ uni¬
tant᷑ errorẽ: Uitis frondosa isrł. fruc¬
ñe fructus sui multiplicauit altaria.
uixta ubertatẽ t̾rȩ suę: exuberauit si¬
mul achris. Lxx. Uitis frondosa is¬
rahel: fructus abundans in ea. Scđm
multitudinẽ fructuũ suoꝵ multiplica¬

Expanded text:
radices arborum posita est. Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem ti , nemo dubitet: quod et si fecerint, et aliquos uteri sui fecunditate generarint, Domino adversante, morientur. Sive quia fructus eorum sunt universa quae fingunt, et de suo corde generant, arefient et peribunt: et erit 105 cunctis perspicuum, siccam radicem fruges afferre non posse. Isti abjicientur, immo abjecti sunt a Deo: quia non audierunt eum dicentem: Ne transferas terminos quos posuerunt patres tui . Et idcirco vagi erunt in nationibus, nunc ad has, non ad illas sententias transeuntes: dum non eis placet, quod semel repererint, sed semper vetera mutant novis, et ethnicorum imitantur errores. Vitis frondosa Israel: fruciplicavit altaria: juxta ubertatem terrae suae exuberavit simulacris. LXX: Vitis frondosa Israel: fructus abundans in ea: secundum multitudinem fructuum suorum multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
anima nr̃a sicut passer erepta ẽ de la¬
queo uenanciũ Et edux̃ de ęccłia libe¬
ros suos. ad occisionẽ. siue ad uulnera¬
tionẽ ut uulner̃et᷑ abhis qui mictutł
ardentes sagictas: ut ꝑcutiant parit̃.
benedictione donauit male abutam᷑
&e in contrariũ quę ab eodata sunt:
conu̾tant᷑ expedit ut auferant᷑ ã nob̾
Deniq lingua data ẽ ad laudandum
dñm dm: & quę bona sc̃ eloquenda. Si
quis ca abutat᷑ in blasphemiã c̃tra hẽ
psalmista dep̃cat᷑: muta fiant labia do

Expanded text:
Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium . Et eduxit de Ecclesia liberos suos, ad occisionem, sive ad vulnerandum: ut vulnerentur ab his qui mittunt ardentes sagittas, ut percutiant pariter benedictione donavit, male abutamur, et in contrarium quam ab eo data sunt convertantur, expedit ut auferantur a nobis. Denique lingua data est ad laudandum Dominum Deum, et quae bona sunt eloquenda: Si quis ea abutatur in blasphemiam, contra hunc Ps
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ hoc ẽ isrł qͥ sibi xp̃ianũ nomen as¬
sumunt: neq enĩ de pacrib intellegen¬
dum ẽ : intrauer̃t̃ ad idolũ beelphegor.
qͥ habet in ore pellẽ. Qͥ cqͥd enĩ loquit᷑
hęrcticus mortiferũ ẽ: & a uiuente dĩ
sermone seiunctũ: suie in crauerunt
ad libidinẽ. Difficile ẽ enĩ hęreticũ rep¬
p̃ferre desistat in labiis: s qͦd ñ seruet
in conscientia: aliud loquens. Aliud faci¬
ens. Unde & ab alienati sunt a dõ. & ha¬
bent głam in confusione sua: & facti
sunt abhominabiles. qͥ pͥus diligeban¬
tur in patrib. Si aut̃ uolucrimꝰ legere:
facti st̃ abhominabiles sicut dilecti. qͦd
in hebraico ñ habet᷑. dicemꝰ ita factos
ẽẽ gentiles: qͥ sunt abhominabiles: quo¬
modo & hȩreticos qͥ pͥus diligebant᷑¬

Expanded text:
autem, hoc est, Israel, qui sibi Christianum nomen asautem, hoc est, Israel, qui sibi Christianum nomen assumunt neque enim de patribus intelligendum est, intraverunt ad idolum Beelphegor, quod habet in ore pellem. Quidquid enim loquitur haereticus, mortiferum est, et a vivente Dei sermone sejunctum. Sive intraverunt ad libidinem: difficile est enim haereticum renon quod eam praeferre desistat in labiis, sed quod non servet in conscientia, aliud loquens, et aliud faciens; unde et abalienati sunt a Deo, et habent gloriam in confusionem suam, et facti sunt abominabiles, qui prius diligebantur in patribus. Si autem voluerimus legere, facti sunt abominabiles, sicut dilecti, quod tamen in Hebraico non habetur: dicemus ita factos esse gentiles, qui sunt abominabiles, quomodo et haereticos qui prius diligebant
Abbreviated transcription (Latin):
belphegor: id circo alienati st̃ a dõ: &¬
c̃fusionis suȩ. ia c̃ idolo mancipati: ut
ꝓpt̃ qͦd recesserant a dõ: illud colerent.
scđm qͦd scriptũ ẽ: a quo enĩ quiᷤ suꝑa¬
tur: huiꝰ & seruus ẽ. Et sicut gulȩ ser¬
uientes. habent uentrẽ dm̃ ita qui
libidini seruiunt: habent dm̃ beel¬
phegor. Et facti sunt in qͥt ab homina¬
biles sicut ea quȩ dilexerunt: uxta il¬
lud qͦd scriptũ ẽ in psalmis. Similes illis
fiant qͥ faciunt ea : & om̃s qͥ confidunt.
in eis: ut ñ solũ idolatrę : sed idola nun¬
cupent᷑ : dicente aut̃ dño in passione su¬
atorcular calcaui. solus. & de gentibus
dus teneret᷑ in peccato. gentes ignora.¬
rent dm̃. isrł repulisset quẽ ante cog¬
sum uidentẽ dm̃: & dulcissimis eoꝵ sati¬
atus ẽ fructib uua & ficu: quȩ si in de¬
serto inueniant᷑ & necdũ maturo cẽpo¬
re. ob raritatẽ maioris sunt gr̃e. Ipsi

Expanded text:
Beelphegor, idcirco abalienati sunt a Deo, cBeelphegor, idcirco abalienati sunt a Deo, confusioni suae, id est, idolo mancipati, ut propter quod recesserant a Deo, illud colerent, secundum quod scriptum est: A quo enim quis superatur, hujus et servus est , et sicut gulae servientes, habent ventrem Deum : ita qui libidini deserviunt, habet Deum Beelphegor. Et facti sunt, inquit, abominabiles, sicut ea quae dilexerunt, juxta illud quod scriptum est in Psalmis: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis , ut non solum idololatrae, sed idola nuncupentur. Dicente autem Domino in passione sua: Torcular calcavi solus, et de gentibus dus teneretur in peccato, et gentes ignorarent Deum, et Israel repulisset quem ante cogsu videntem Deum: et dulcissimis eorum satiatus est fructibus, uva et ficu, quae si in deserto inveniantur, et necdum maturo tempore, ob raritatem majoris sunt gratiae. Ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
phegor. Ec alienati st̃ in confusionẽ.
& facti sunt. ab hominabiles: sicut ea
quȩ dilexerunt. Lxx. Sicut uuã in
deserdo inueni isrł: & sicut ficũ in ar¬
bore : ficũ cẽporanẽa: uidi patres coꝵ
Ipsi autem ingressi sunt ad bedphegor:
& abalienati sunt in confusionẽ. & fac¬
ti sunt ab hominabiles sicut delĩcti
ꝓ quo in aliis exemplarib legimus.
& facti sunt delicti quasi abhomina¬
biles: qͦd magis congruit ueritati. Cũ
om̃is orbis ẽẽt desertus. & dĩ notitiã
ñ haberet: inueni ait płm isrł. quasi
uuã in solitudine. Et quomͦ eũ inue¬
nerit: docet. Sicut pͥma poma ficulncȩ
in cacumine eiꝰ uidi patres coꝵ Ergo
in abrahã isaac. ⁊ iacob inuentus est
ppłs Ec nota ꝓprictatẽ: parentes ui¬
dencur. pͥts inuenitur: & in utroq est
uinea & ficulnea sub qͥb reqͥescere d̃r̃
tentigines habens in ore idest in sũmi¬
tace pelic̃: ut turpitudinẽ mẽbri uiri¬
lis ostenderet. Et quia intrauerunt ad

Expanded text:
phegor, et alienati sunt in confusionem, et facti sunt abominabiles, sicut ea quae dilexerunt. LXX: Sicut uvam in deserto inveni Israel, et sicut ficum in arbore ficus temporanea vidi patres eorum, ipsi autem ingressi sunt Beelphegor, et abalienati sunt in confusionem, et facti sunt abominabiles sicut dilecti. Pro quo in aliis exemplaribus legimus: et facti sunt dilecti, quasi abominabiles, quod magis congruit veritati. Cum omnis orbis esset desertus, et Dei notitiam non haberet, inveni, ait, populum Israel quasi uvam in solitudine, et quomodo eum invenerit, dicit: Sicut prima poma ficulneae, in cacumine ejus vidi patres eorum. Ergo in Abraham, in Isaac, et Jacob inventus est populus. Et nota proprietatem, parentes videntur, populus invenitur et in utroque vinea est, et ficulnea, sub quibus requiescere dicitur tentiginis, habens in ore, id est, in summitate, pellem; ut turpitudinem membri virilis ostenderet. Et quia intraverunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
ruat: & in xp̃o stare ñ possit: uariisq
abducat᷑ errorib: & semitis tortuosis
ad p̃cipitia deferat᷑. hi st̾ speculato¬
res ephraim qͥ in saniam in domo dĩ
confinxerunt: hoc ẽ in ęccłia: siue in
scripturis sc̃ĩs: ꝑuerse eas int̃p̃tantes
uł certe in uno quoq credenciũ quȩ
domꝰ dĩ rectissime nominat᷑. Propc̃ca
corrupti sunt & interierunt iuxta di¬
em collis: quando iniqͥtat̾ẽ in excelso
locuti st̃. & ascenderunt in tecta uana
Recordabit᷑ dñs iniqͥtatis eoꝵ: ꝑ quao
iniq gesserunt in ꝓximũ: educentes
eũ de sccłia: & usicabit peccata eoꝵ.
qͥb in suas animas peccauerunt. Hoc
est qͦd in psalmo legimꝰ iuxta semitã
scandalũ posuerunt michi. Nisi eñĩ
qͥs dĩ uiderit semita: id ẽ xp̃i nom̃
audierit: ñ in gredit᷑ ꝑ eam. Idairco
& hȩretici sub nomine xp̃i. iuxta semi¬
tam ponunt. laqueos: ut qui in xp̃o
calcare se credit: de quo legimꝰ quod

Expanded text:
ruat, et in Christo stare non possit, variisque ruat, et in Christo stare non possit, variisque abducatur erroribus, et semitis tortuosis ad praecipitia deferatur. Hi sunt speculatores Ephraim, qui insaniam in domo Domini confinxerunt, hoc est, in Ecclesia, sive in Scripturis sanctis, perverse eas interpretantes, vel certe in unoquoque credentium, qui domus Dei rectissime nominatur. Propterea corrupti sunt, et interierunt juxta dies collis, quando iniquitatem in excelsos locuti sunt, et ascenderunt in tecta vana. Recordabitur Deus iniquitatis eorum, per quam inique gesserunt in proximum, educentes eum de Ecclesia, et visitabit pecccaverunt. Hoc est quod in psalmo legimus: Juxta semitam scandalum posuerunt mihi . Nisi enim quis Dei viderit semitam, id est, Christi nomen audierit, non ingredietur per eum. Idcirco et haeretici sub nomine Christi juxta semitam ponunt laqueos, ut qui in Christo calcare se credit, de quo legimus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tatur domꝰ dĩ. & tã ꝓfunde in scelere
peccauerit : sicq in impietatis baratrũ
sit demersus : ut uincat scelus : qͦd qͦn¬
dam gestũ ẽ in gabaa: quando uxorẽ
leuitȩ reuertentis de bechleem. inlici¬
to necauere concubitu. Possumꝰ dies
gabaa. & illud tẽpus acciꝑe: quando
ꝓ dõ elegerunt sibi regẽ de urbe gabaa
id est saul. Et multo nc̃ eos dicit maio¬
ra peccasse. eligendo hieroboam & ad¬
orando idola: qua co tẽpore quo ele¬
gerunt saul. Nic enĩ scismati &iã ido¬
atria copulata ẽ: ibi uͦ dĩ cultus per¬
mansit in popło. Idõ recordabitur in¬
iquitatis eoꝵ qͥ nc̃ ꝑ pacientiam puta
truerunt. Ueceres scrutans hystori¬
as inuenire ñ possũ scidisse ęccłiao.
et de domo dñi pͦpłos eduxisse: p̃ter
eos qui sacerdotes a dõ positi fuerant.
& ꝓpħȩ. idest speculatores. Isti gͦ uer¬
cuntur in laqueũ cortuosum in om̃i¬
bus locis ponentes scandalũ: ut qui

Expanded text:
rpretatur domus Dei: et tam profunde in scelere rpretatur domus Dei: et tam profunde in scelere peccaverit, sicque in impietatis barathrum sit demersus, ut vincat scelus, quod quondam gestum est in Gabaa, quando uxorem levitae revertentis de Bethleem illicito necavere concubitu . Possumus dies Gabaa et illud tempus accipere, quando pro Deo elegerunt sibi regem de urbe Gabaa, id est, Saul. Et multo nunc eos dicit majora peccasse, eligendo Jeroboam et adorando idola, quam eo tempore, quo elegerunt Saul: hic enim schismati etiam idololatria copulata est: ibi vero Dei cultus permansit in populo. Ideo recordabitur iniquitates eorum, qui nunc per patientiam putattruerunt. Veteres scrutans historias, invenire non possum scidisse Ecclesiam, et de domo Domini populus seduxisse, praeter eos qui sacerdotes a Deo positi fuerant et prophetae, id est, speculatores. Isti ergo vertuntur in laqueum tortuosum, in omnibus locis ponentes scandalum, ut quic
Abbreviated transcription (Latin):
a in domo dĩ ciꝰ ꝓfunde peccauerunt:
sicut in dieb gabaa. Recordabit᷑ iniqͥ¬
tatis eoꝵ: & iusitabit peccata eoꝵ. Lxx.
Speculator ephraun cũ dõ. ꝓpħa lo¬
quens cortuosus : suꝑ om̃s iuas eius.
Insaniam in domo dĩ confinxerunt:
corrupti st̃ scdm diem collis. Recorda¬
bitur iniqͥtatis eoꝵ: ulciscet᷑ suꝑ pecca¬
ta eoꝵ: Idcirco d̃s̃ pͥncipes dedit. ut
pꝰłm corrigerent delinquentẽ: & ad rec¬
tum it̃ retraherent. Unde & ad hieze¬
chiel loquit᷑. Speculatorẽ te dedi do¬
mui isrł. Ergo ⁊ hieroboam quasi spe¬
culator datus in pͦło ẽ: & quasi ꝓpħa
at ille uixta id qͦd supra scriptũ ẽ: la
queus facti estis speculationis: & rete
expansũ suꝑ chabor: & uictimas decli¬
nastis in ꝓfundũ: &̃ nunc pͦłi isrł la¬
queus appellat᷑ : eoqđ om̃s in laqueũ
eiꝰ corruant: maxime cũ insantã in do¬
mo dĩ posuerit. sue c̃finxerit: id ẽ in be¬
thel uitulũ aureũ fecerit: hoc enĩ int̾¬

Expanded text:
funde peccaverunt: sicut in diebus Gabaa, recordabitur iniquitates eorum, et visitabit peccata eorum. LXX: Speculator Ephraim cum Deo propheta: laqueus tortuosus super omnes vias ejus, insaniam in domo Dei confinxerunt: corrupti sunt secundum dies collis: recordabitur iniquitates eorum, ulciscetur super peccata eorum. Idcirco Deus principes dedit, ut populum corriperent delinquentem, et ad rectum iter retraherent: unde et ad Ezechiel loquitur: Speculatorem te dedi domui Israel . Ergo Jeroboam quasi speculator datus in populo est, et quasi propheta At ille juxta id quod supra scris speculationi, et rete expansum super Thabor, et victimas declinastis in profundum, etiam nunc populi Israel laqueus appellatur, eo quod omnes in laqueo ejus corruant, maxime cum insaniam in domo Dei posuerit, sive confinxerit, id est, in Bethel vitulum aureum 97 fecerit, hoc enim inte
Abbreviated transcription (Latin):
& stipendia dabunt ut liberent᷑: s redi¬
gentur in ultimã seruitutẽ. De hęreti¬
cis ñ ambigimꝰ: quin iuxta errorẽ m̃tis
suȩ euntes ad assyrios ascendere se pu¬
tent: ñ descendere. Unde dr̃ ad cos ꝑx
saiam & d factũ ẽ cibi. nc̃. qͥa ascendistis
om̃s in tecta uana Quoꝵ assyriorum
pͥnceps ẽ sensus magnꝰ᷑ unde in semec¬
ipso germinauit ephraim p̃sũptione su¬
ir estimans se creuisse. Siue onager fact
est solitarius: ut non in ȩccłia consita:
s diaboli deserta penetraret. Amauit
munera ꝓ errore suo: ipse sibi pͥmia re¬
promittens: suic turpis lucri gra omnia
faciens. Uel cerce dedit amatorib siuis
hoc fecerit: tradct᷑ gencib Sicus eni
gences corporalia simulachra ueneran¬
tur. sic & isti idola deos putant: quȩ de
suo corde finxerunt: & idõ reputantur
in numero nationũ. Sin aut̃ inqͥt ñe¬

Expanded text:
et stipendia dabunt ut liberi; sed rediet stipendia dabunt ut liberi; sed redigentur in ultimam servitutem. De haereticis non ambigimus, quin juxta errorem mentis suae euntes ad Assyrios, ascendere se putent, et non descendere. Unde dicitur ad eos per Isaiam: Quid factum est tibi nunc, quia ascendistis omnes in tecta vana ? quorum Assyriorum princeps est sensus magnus. Unde in semetipso germinavit Ephraim, praesumptione sui aestimans se crevisse. Sive onager factus est solitarius, ut non Ecclesiae consita, sed diaboli deserta penetraret. Amavit munera pro errore suo, ipse sibi praemia repromittens, sive turpis lucri gratia omnia faciens. Vel certe dedit amatoribus suis hoc fecerit, tradetur gentibus. Sicut enim nationes corporalia simulacra venerantur: sic isti idola deos putant, quae de suo corde finxerunt, et ideo reputabuntur in numero nationum. Sin autem, inquit, n
Abbreviated transcription (Latin):
Deuoratus est inquit isrł. & factus ẽ cor¬
quam uas inutile siue inmundũ: de
quo non suꝑsit testa in qua haurtul
possit aqua aut modicũ qͥd igniculi
Es quia factus ẽ uas inmundum: ido as¬
cendert̃ ad assyrios. imitances onagrũ
solitariũ nequaꝗͣ ut oues pasti a dño
s male abutences libertate sua & edu¬
cti in captiuitatẽ: qͦs ꝓpħa plangit et
dicit. ⁊phraim munera dedert̃ assyri¬
is & ꝯduxert̃ mercede amatores suos
De qͥb scribit hie zechiel. Om̃ib mereri¬
cib dant᷑ mercedes : tu autẽ dedisti me¬
cedes amatorib cuis: & e concrario fac¬
tũ est ince. Cũq dederint dona genti¬
bus & mercede ad auxiliandũ sibi con¬
dixert̃ nationes: agregabunt᷑ ad pug¬
nam & iuncti parit̾ abducent᷑ Et qͥa
amant offerre adu̾sariis munera idõ
paulisꝑ beneficiũ c̃sequent᷑: ut ñ soluad
stipendia regi & pͥncipib donec ꝑueni¬
ant in assyrios: ubi nequaꝗͣ cributa

Expanded text:
Devoratus est, inquit, Israel, et factus est tamDevoratus est, inquit, Israel, et factus est tamquam vas inutile, sive immundum, de quo non supersit testa, in qua hauriri possit aqua, aut modicum quid igniculi. Et quia factus est vas immundum, ideo ascenderunt ad Assyrios imitantes onagrum solitarium: 87 nequaquam ut oves pasti a Domino, sed male abutentes libertate sua, et educti in captivitatem, quos propheta plangit et dicit: Ephraim munera dederunt Assyriis, et conduxerunt mercede amatores suos, de quibus scribit Ezechiel: Omnibus meretricibus dantur mercedes: tu autem dedisti mercedes amatoribus tuis , et econtrario factum est in te. Cumque dederit dona gentibus, et mercede ad auxiliandum sibi conduxerint nationes, congregabuntur ad pugnam, et vincti pariter abducentur. Et quia amant offerre adversariis munera, ideo paulisper beneficium consequentur, ut non solvant stipendia regi et principibus, donec perveniant in Assyrios, ubi nequaquam tributa,
Abbreviated transcription (Latin):
lemus Huiꝰ inmundicię idolacras eo
hęreticos cõparat: qͥ miscent᷑ gentibus
dũ dñi ñ custodiunt ueritatẽ: & facti
cumeliȩ. Qͥd enĩ inmundius demoni¬
eos & ethnicis miscuert̃: Ialis erat ic¬
chonias idolis mancipatꝰ: de qͦ ꝑ hiere¬
miam loꝗ̃r ds̃. In honoratus ẽ icchoni¬
as. sicut uas cui nulla ẽ utilicas. E con¬
trario paulus qͥ dicere poterat. an ex¬
perim̃tũ queritis eiꝰ qͥ un me loquitur
xp̃s. appellatur uas electionis: aurũ
& argentũ quia habebat sapientiam.
miserit: Qa ipsi ascenderunt ad as¬
sur: onager solitarius sibi. ł phraim
muncra dederunt amatorib sius. h&
cũ mercede conduxert̃ nationes. Nuns
congregibo eos: &e quiescent paulisꝑ ab
hondre regis & principũ LxX. Qa
ipsi ascenderunt ad assyrios: germina¬
bit apud semet ipsũ Ephraun munera
dilexit: idcirco cradetur in gencibus
N unc suscipiam cos & quiescent paulu¬
lum: ut unguant regẽ & principes:

Expanded text:
lemus. Huic immunditiae idololatras et lemus. Huic immunditiae idololatras et haereticos comparat, qui miscentur gentibus, dum Dei non custodiunt veritatumeliae. Quid enim immundius daemonieos ethnicis miscuerunt? Talis erat Jechonias idolis mancipatus, de quo per Jeremiam loquitur Deus: Inhonoratus est Jechonias, sicut vas cujus nulla est utilitas . Econtrario Paulus qui dicere poterat: An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? appellatur vas electionis aureum et argenteum: quia habebat sapientiam, miserit. Quia ipsi ascenderunt ad Assur, onager solitarius sibi: Ephraim munera dederunt amatoribus, sed et cum mercede conduxerunt nationes: nunc congregabo eos, et quiescent paulisper ab onere regis et principum. LXX: Quia ipsi ascenderunt ad Assyrios, germinavit apud semetipsum Ephraim: munera dilexerunt: idcirco tradentur in gentibus, nunc suscipiam eos, et quiescent parvum, ut ungant reges et principes.
Abbreviated transcription (Latin):
astici quid dogmnatis habere simile uido¬
antur : ipsum germen & spica farinam
non faciet: in cuius farinȩ sacis cribus
mictit ferm̃tũ eugłica mulier: ut et
sp̃c quo sentimus: & anima qua uuumꝰ.
ce corpus quo incedimꝰ: in unũ scm sp̃o
ciat: de hac farina fiet subcincricius
panis. qͥ ñ reuersat᷑: & quem alieni co¬
medent. Unde & nc̃ ait. Qđ si fecerit
farinã alieni comedent eam alienos
aut̃ illos debemꝰ accipere: de qͥb scrip¬
cum ẽ. Filii alieni mentiti sunt michi
Et in octauo decimo psalmo. Ab occul¬
tis meis munda me dñe: & ab alienis
parce seruo cuo. Qui si iusto iuro non
fuerint dominati: cunc inmaculatꝰ
erit: & mundabitur a delicto maximo.
Deuoratus ẽ isrł. nc̃ factus ẽ in nati¬
onib quasi uas inmundũ: Septua¬
ginta ꝓ inmundo. inutile transtulert.
cetera similit̃. Inmundũ uas. siue inu¬
tile. hȩ̨brei maculã uocant: qua ad
suscipienda & ꝓicienda stercora uti so¬

Expanded text:
astici quid dogmatis simile habere videastici quid dogmatis simile habere videantur: ipsum germen et spica farinam non faciet. In cujus farinae satis tribus mittit fermentum Evangelica mulier : ut et spiritus quo sentimus, et anima qua vivimus, et corpus quo incedimus, in unum sanctum Spiritum ciat, de hac farina fiet subcinericius panis, qui non reversatur, et quem alieni comedent. Unde et nunc ait: Quod et si fecerit farinam, alieni comedent eam. 86 Alienos autem illos debemus accipere, de quibus scriptum est: Filii alieni mentiti sunt mihi . Et in octavo decimo psalmo: Ab occultis meis munda me, Domine, et ab alienis parce servo tuo. Qui si justo viro non fuerint dominati, tunc immaculatus erit, et mundabitur a delicto maximo. Devoratus est Israel, nunc factus est in nationibus quasi vas immundum. Septuaginta pro immundo, inutile transtulerunt, caetera similiter. Immundum vas, sive inutile, Hebraei matulam vocant, qua ad suscipienda et projicienda stercora uti so
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiet cã: manipulus ñ habet uires.
ut faciat fariña. Qͦd si & fecerit: alieni
comedent cam: Mranearum celis. sa¬
marię uitulũ cõpararat: idcirco meta¬
phorã seruat in reliqͥs: ut qͦs arancaꝵ¬
ni: culmisq nonst ancib & si steceriđ.
farmã non habentib & si fariña inquit
fecerint: ab aliis deuorabitur. fe quia
cã de hęreticis. quã de his qui in sama¬
ria fabricati sunt idola cõmunis ẽ sen¬
sus: cõmunit̃ dispucandꝰ ẽ. Isti uencũ
seminant: siue quȩ a uento corrupta
sunt semina. quȩ medullam ñ habent:
co ua cua seminantes. inania uacua¬
q recipiunt: immo seminantes in car¬
ne. de carne metunt corruptionẽ: & cir¬
cumferuntur om̃i uento doctrinę. Cũ¬
q: uentũ semin auerint: metent curbi¬
nes & cẽpestates. Et pͥmũ quidẽ culmus.
hoc ẽ stipula ñ erit ex his seminib: nec
aliquã poterunt speciem segetis habere
fecundę. Eͦdsi raro acciderit: ut ȩccłi¬

Expanded text:
suscipiet ea: manipulus non habens vires suscipiet ea: manipulus non habens vires ut faciat farinam: quod et si fecerit, alieni comedent eam. Aranearum telis, Samariae vitulum comparat: idcirco metaphoram servat in reliquis, ut quos aranearni, culmisque non stantibus: et si steterint, farinam non habentibus; et si farinam, inquit, fecerint, ab aliis devorabitur. Et quia tam de haereticis quam de his, qui in Samaria fabricati sunt idola, communis est sensus, communiter disputandum est. Isti ventum seminant, sive quae a vento corrupta sunt semina, quae medullam non habent, co vacua seminantes, inania vacuaque recipiunt: immo seminantes in carne, de carne metunt corruptionem, et circumferuntur omni vento doctrinae. Cumque ventum seminaverint, metent turbines et tempestates, et primum quidem culmus, hoc est, stipula non erit ex his seminibus, nec aliquam poterunt speciem segetis habere fecundae. Quod si raro acciderit, ut Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
fecistis in isrł. aut qualis ille deus ẽ.
qͥ manu format᷑ artificis: Deniq ut
aranearũ fila dissoluuntur in uentũ.
ita uitulus samarię rediget᷑ in nichilũ
Proiciet dñs hęreticoꝵ uitulos & sama
riȩ: qui se dicunt legis p̃cepta serua¬
re. Qui uiculi herentꝰ humo: operant᷑
in t̾ra ñ in sp̃u: nec occulos ad cȩlum
leuant: & id circo iratus ẽ furor dñi
suꝑ eos. Et mirat᷑ quȩ sit canta ꝑuer¬
sitas: ut nolint relinquere idola quȩ
Qs uiculos ñ accepit isrł. qͥ dm̃ uide¬
re se fingit a cȩteris gencilibus: sed
de scripturis scĩs ipse sibi conflauit in¬
tellegentiȩ prauitatem: & artifex ẽ dĩ
sui qͥ cito peribit: & aranearum telas i¬
mitabit᷑. quę leui rũpuntur ad cactu:
Qͥa uencũ seminabunt:. & turbinem me¬
tent. Culmus stans: non ẽ in cis germen:
ñ faciet farinã. Qͦd si & fecerit: alieni
comedent eam. LxX. Quia corrup¬
ta uento semin auert̃. & subuersio coꝵ

Expanded text:
fecistis in Israel. Aut qualis ille est deus, fecistis in Israel. Aut qualis ille est deus, qui manu formatur artificis? Denique ut aranearum fila dissolvuntur in ventum, ita vitulus Samariae redigetur in nihilum. Projicit Dominus haereticorum vitulos et Samacepta servare: qui vituli haerent humo, et operantur in terra, non spiritu, nec oculos ad coelum levant; et idcirco iratus est furor Domini super eos, et miratur quae sit tanta perversitas, ut nolint relinquere idola, quaeos vitulos non accepit Israel, qui Dominum videre se fingit 85 a caeteris gentibus: sed de Scripturis sanctis sibi ipse conflavit intelligentiae pravitatem, et artifex est Dei sui, qui cito peribit et aranearum telas imitabitur, quae levi rumpuntur attactu. Quia ventum seminabunt, et turbinem metent: culmus stans, non est in eo germen, non faciet farinam: quod et si fecerit, alieni comedent eam. LXX: Quia corrupta vento seminaverunt, et subversio eorum
Abbreviated transcription (Latin):
um fecert̃ sibi idola ut interirent: ñc̃
exponit manifestus. & iectus ẽ uitu¬
lus tuus samaria: iratus est furor m̃s
in eos: uł inuitulos: qͥa duos fecert̃.
uel in samarię habitatores: qͥcos ado¬
res eiꝰ ñ unius urb̃: s om̃iũ decẽ tͥbuũ
quȩ appellant᷑ samariȩ. Alioqͥn in ur¬
be samaria uituli ñ erant: s in dan &
in bechel: ut ꝓiciat uitulos suꝑ qͦs ira¬
fricet: ut qͦs multo cẽpore coluerat.
paulatĩ a se defricet & emundet. Illis¬
q: ñ audientib conu̾titur ad alios: et
quasi ad tertiã ꝑsonã loqr̃. Usq quo ñ
pocerunt emundari &uȩ ista inquit
illos ad sanitatẽ nolle conuert Et
quia dixerat ꝓice uitulũ tuũ samaria
exponit qͥs iste sit uiculus: qͥa ex ifrł
&e ipse ẽ. Non ab aliis ait uitulũ genci¬
bus accepistis: ut baal & astaroth a si¬
donis: ut chamos a moabitis: ut mo¬
loch ab ammanitis: s uos ipsi & rex ũr
hieroboam: qͦd in egypto didiceratis.

Expanded text:
um fecerunt sibi idola, ut interirent, nunc um fecerunt sibi idola, ut interirent, nunc exponit manifestius: Projectus est vitulus tuus, Samaria, iratus est furor meus in eos: vel in vitulos, quia duos fecerant: vel in Samariae habitatores, qui eos adores ejus, non unius urbis, sed omnium decem tribuum, quae appellantur Samaria alioquin in urbe Samaria vituli non erant, sed in Dan et in Bethel, ut projiciat vitulos super quos irafricet: ut quos multo tempore coluerat, paulatim a se defricet et emundet. Illisque non audientibus, convertitur ad alios, et quasi ad tertiam personam loquitur: Usquequo non poterunt emundari? Quae ista, inquit,ocum poenitentiae, illos ad sanitatem nolle converti Et quia dixerat: Projice vitulum tuum, Samaria, exponit quis iste sit vitulus: quia ex Israel et ipse est: non ab aliis ait, vitulum gentibus accepistis, ut Baal et Astaroth a Sidoniis, ut Chamos a Moabitis, ut Moloch ab Ammonitis ; sed vos ipsi, et rex vester Jeroboam, quod in Aegypto didiceratis,
Abbreviated transcription (Latin):
N eq enĩ hac ratione fecerunt ut peri¬
rent: s quia fecert̃: id circo perierunt
ꝓiectus ẽ uitulus tuus samaria: iratus
e furor m̃s in eis. usq qͦ ñ poterunt e¬
telas erat uitulus samariȩ. Lx x. Pro¬
ice uitulũ tuũ samaria: concitatus est
furor m̃s suꝑ eos. Usqiqͦ ñ poterunt e¬
mundari in isrł: & hoc artifex fecit.
samarias In eo loco in qͦ nos posiumus
arancarũ celas: m hebraico scriptum ẽ¬
terarũ: ñ ut quidã falso putant: Saba
atq decipiens: aqͥla errantib siue con¬
uersis: sẏmmachus in constans. uł in¬
ab hȩbreo didicimꝰ. Sasasio ꝓprie no¬
minari aranearũ fila. ꝑ aerẽ uolitantia
quȩ dũ uidentur intercunt. & in atho¬
mos. atq in nichili dissoluunt᷑. Et rec¬
te his samariȩ uitulus cõparat᷑: quẽ¬
in eo tẽpore ꝓ p̃cii magnitudine quia
a ureus erat: popłs adorabat. Noc qͦd
supra dixerat argentũ suũ & aurũ su¬

Expanded text:
Neque enim hac ratione fecerunt, ut periNeque enim hac ratione fecerunt, ut perirent; sed quia fecerunt, idcirco perierunt. Projectus est vitulus tuus, Samaria. Iratus est furor meus in eis: usquequo non poterunt etelas erit vitulus Samariae. LXX: Projice vitulum tuum, Samaria: concitatus est furor meus super eos: usquequo non poterunt emundari in Israel? et hoc artifex fecit, Samaria. In eo loco, in quo nos posuimus aranearum telas, in Hebraico scriptum etimam: non ut quidam falso putant, SABABatque decipiens: Aquila errantibus, sive conversis: Symmachus, inconstans, vel inab Hebraeo didicimus SABABIM proprie nominari aranearum fila per aerem volantia, quae dum videntur intereunt, et in atomos atque in nihilum dissolvuntur. Et recte his Samariae vitulus comparatur, quem eo tempore pro pretii magnitudine, quia aureus erat, populus adorabat. Hoc quod supra dixerat: Argentum suum et aurum su