comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amoris effectũ. Que uestigia tanquãm
inpͥmunt᷑ memorie. quando hec que foris
sunt corꝑalia sentiuntur. ut etiã cũ absunt
ista. p̾sto: tam̃ imagines eoꝵ cogitantib
Cognoscat gͦ seme̾ipsam. nec quasi absentẽ
se querat s intentione uoluntatis qua
ꝑalia uagabat᷑. statuat inse ipsa. et se
cogicet. Itau idebit qđ nũquã se ñ ama

Expanded text:
amoris affectum. Quae vestigia tanquam amoris affectum. Quae vestigia tanquam imprimuntur memoriae, quando haec quae foris sunt corporalia sentiuntur, ut etiam cum absunt ista, praesto sint tamen imagines eorum cogitantibus. Cognoscat ergo semetipsam, nec quasi absentem se quaerat, sed intentionem voluntatis qua per alia vagabatur, statuat in semetipsam, et se cogitet. It
Abbreviated transcription (Latin):
igo se ipsam quẽadmodũ q̃rat et
inueniat: mirabilis questio ẽ. quo
tendat ut quetat. aut quo ueniat ut in¬
ueniat. Quid enĩ tã inĩce quã mens ẽ:
S quia inhis ẽ quẽ cũ amore cogitat. sensibilib
aut̃ idẽ corꝑalib cũ amore assue facta ẽ.
ñ ualet sine unaginib eoꝵ eẽ in semetipsa.
hinc ei oborit᷑ erroris dedecus. dũ terũ sensir̃
unagines se cernere ase ñ potest. ut se solã
uideat. Coheserunt enĩ mirabilit̾ glutine
amore et hec ẽ eiꝰ inmundicia. qm̃ dũ se
solã nitit᷑ cogitare. hoc se putat eẽ sine
quo se ñ potest cogitare. Cũ gͥ ei p̃cipit᷑.
ut se ipsam cognoscat. ñ se canquã sibi
decractã sit querat: s id qđ sibi addidit
detrahat. Int̾ior ẽ. enĩ ipsa ñ solũ quã ista
sensibilia que manifeste foris s. s etiã quã
imagines eoꝵ : que in parte quadã s̃ anime
quã babent et bestie. quauis intelligentia
quasi uestigia multarũ intentionũ exerit

Expanded text:
Ergo se ipsam quemadmodum quaerat et inveniat, mirabilis quaestio est, quo tendat ut quaerat, aut quo veniat ut inveniat. Quid enim tam in mente quam mens est? Sed quia in iis est quae cum amore cogitat, sensibilibus autem, id est corporalibus, cum amore assuefacta est, non valet sine imaginibus eorum esse in semetipsa. Hinc ei oboritur erroris dedecus, dum rerum sensarum imagines secernere a se non potest, ut se solam videat. Cohaeserunt enim mirabiliter glutino amoris: et haec est ejus immunditia, quoniam dum se solam nititur cogitare, hoc se putat esse sine quo se non potest cogitare. Cum igitur ei praecipitur ut se ipsam cognoscat, non se tanquam sibi detracta sit quaerat; sed id quod sibi addidit detrahat. Interior est enim ipsa, non solum quam ista sensibilia quae manifeste foris sunt, sed etiam quam imagines eorum quae in parte quadam sunt animae, quam habent et bestiae, quamvis intelligentia quasi vestigia multarum intentionum exserit
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾. genuit filiũ: iudicat cũ illo. Scđ̾m hoc
gͦ dictũ ẽ. qđ in udicio ñ forma dĩ. s forma
filii hominis apparebit. Non qr ñ iudicabit
qͥ dedit oiẽ iudiciũ filio. cũ de illo dicat filiꝰẽ.
qͥ q̃rat ⁊ iudicet : s ita dictũ ẽ. pat̾ ñ udicat
quẽquã. s omẽ iudiciũ dedit filio: ac si dice¬
ret᷑. Patrẽ nemo uidebit in iudicio uiuoꝵ
et mortuoꝵ : s om̃s filiũ. q ͤ filiꝰ hominis ẽ ut
possit ab inpiis uidĩ. cũ ⁊ illi uidebt̃ inquẽ
pupugerunt. Qđ ne conaere potiꝰ quã aꝑte
demonstrare uideam᷑: ꝓferimꝰ eiꝰdẽ diũ ceitã
fuisse causa ut diceret. pat̾ ñ iudicat quẽquã.¬
s oẽ udiciũ dedit filio. qr uidex informa
filũ hominis apparebit. q̃ forma ñ ẽ. patͥs
s filũ. nec ea filiĩ inqua equalis ẽ patͥ. s
in qua minor ẽ patte : ut sit in iuditio con¬

Expanded text:
ium, judicat cum illo. Secundum hoc ergo dictum est, quod in judicio, non forma Dei, sed forma filii hominis apparebit. Non quia non judicabit qui dedit omne judicium Filio, cum de illo dicat Filius, Est quaerat et iudicet, sed ita dictum est: pater non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio, ac si diceretur: "patrem nemo uidebit in iudicio uiuorum et mortuorum, sed omnes filium", quia et filius hominis est, ut possit et ab impiis uideri, cum et illi uidebunt in quem pupugerunt. Quod ne conicere potius quam aperte demonstrare uideamur, proferimus eiusdem domini certam fuisse causased omne judicium dedit Filio: » quia judex in forma Filii hominis apparebit, quae forma non est Patris, sed Filii. Nec ea Filii in qua aequalis est Patri, sed in qua minor est Patre, ut sit in judicio con
Abbreviated transcription (Latin):
Quid nos ꝓhibet mirari. nisi illud qđ re uera
miratur omĩs qͥ intelligit. ut idõ diceret
patrẽ dedisse ei pocestatẽ uidiciũ facere qm̃
filiꝰ hominis ẽ. cũ magis qͣsi hoc expectaret᷑
ut diceret qm̃ filiꝰ dĩ est: S qr filiũ dĩ scd̃m¬

Expanded text:
Quid nos prohibet mirari, nisi illud quod revera Quid nos prohibet mirari, nisi illud quod revera miratur omnis qui non intelligit? Et ideo diceret Patrem dedisse ei potestatem judicium facere, quoniam filius hominis est, cum magis quasi hoc exspectaretur, ut diceret, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
nit hora et nc̃ ẽ. cũ mortui audient uocẽ
fili ĩ dĩ. et qͥ audierint uiuent. Et hoc ꝓpriũ
ẽ. pioꝵ qͥ sic audiunt de in carnationẽ eius.
ut credant qr ȩqualis ẽ. patͥ informadĩ.
Et idõ sequit᷑. et hoc ipsũ cõmendans dic̃. Sic̃
enĩ pat̾ ht̃ uitã in semetipso: ita dedit
filio uitã hab̾e insemet ipso. Beinde uenit
ad uisionẽ sue claricatis. in qua uent᷑us ẽ. ad
iudiciũ. Que uisio cõmunis erit. et inpiis et
iustis. Seqͥt᷑ enĩ & dic̃. Et potestatẽ dedit ei ui-¬
diciũ facere : qm̃ filiꝰ hominis ẽ. Puto nicbil
pit hauc pocestatẽ iudicii faciendi. s ht̃ illã
cũ patre in occulto. accepit aũ illã ut boni
et mali eũ uideant udicantẽ. quia filiꝰ ho¬
minis ẽ. Uisio qͥppe fili ĩ hominis exibet᷑⁊
ipsi dm̃ uidebt̃. idẽ. solis piis quoꝵ dilectio¬
ni hoc ipsũ ꝓmitit qr ostendet se ipsũ ilł.
Et idõ uide quid seqͣt᷑. Nolite mirari hoc inqͥt.

Expanded text:
et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei; et qui audierint vivent. Hoc proprium est piorum, qui sic audiunt de Incarnatione ejus, ut credant quia aequalis est Patri in forma Dei. Et ideo sequitur, et hoc ipsum commendans dicit: Sicut enim habet pater uitam in semet ipso, ita dedit et filio uitam habere insemet ipso. deinde uenit ad uisionem suae claritatis, in qua uenturus est ad iudicium, quae uisio communis erit et impiis et iustis. sequitur enim et dicit: et potestatem dedit ei et iudicium facere, quoniam filius hominis est. puto nihil pit hanc potestatem judicium faciendi, sed habet illam cum Patre in occulto. Accepit autem illam, ut boni et mali eum videant judicantem, quia Filius hominis est. Visio quippe Filii hominis exhibebitur ipsi Deum videbunt, id est solis piis, quorum dilectioni hoc ipsum promittit, quia ostendet seipsum illis. Et ideo vide quid sequitur: « Nolite mirari hoc, » inquit.
Abbreviated transcription (Latin):
uisio cogitantis. s utriusq c̃ iuinctio. idẽ
eiꝰ que memoria tenet. et eiꝰ que inde
expͥmit᷑. ut format᷑ acies recordantis. quia
simillime s. ueluti unã facit apparere.
Cũ aĩ cogitantis acies aũsa inde suerit.
atq id qđ in memoria cornebat᷑ destite¬
rit intueri. nichil formȩ que imp̃ssa
erat in eadẽ acie remanebit. atqͥ. inde
formabit᷑. qͦ rursus conuersa fuerit
ut aliqua cogitatio fiat. manet cam̃
illud qđ reliquit in memoria. qͦ rursus
cũ id recordam᷑ conũtat᷑ et c̃usa for¬
metur. atq unum cum eo fiat

Expanded text:
visio cogitantis: sed utriusque conjunctio, id est, visio cogitantis: sed utriusque conjunctio, id est, ejus quam memoria tenet, et ejus quae inde exprimitur ut formetur acies recordantis, quia simillimae sunt, veluti unam facit apparere. Cum autem cogitantis acies aversa inde fuerit, atque id quod in memoria cernebatur destiterit intueri, nihil formae quae impressa erat in eadem acie remanebit: atque inde formabitur, quo rursus conversa fuerit ut alia cogitatio fiat. Manet tamen illud quod reliquit in memoria, quo rursus cum id recordamur convertatur, et conversa formetur, atque unum cum eo fiat
Abbreviated transcription (Latin):
illa retinuit ista formet᷑. et fit in cogita¬
tione similis uisio. Sic̃ aũ ratione dis¬
cernebat᷑ speties uisibilis qua sensus cot¬
poris formabat᷑ et eius similitudo que
fiebat iti sensu formato ut eẽt uisio.
A lioqͥn ita erant coniuncte. ut omĩno
una eadẽq putaret᷑. Sic illa phancasia
cũ animus. cogitat speciẽ nͥ corporis
cũ c̃stec ex corporis similitudine quã
memoria tenet. ex eaq inde format᷑
in acie recordantis anuimi. tam̃ sic una
et singularis apparet ut duo quedã
et̃ inueniant᷑. nisi uidicante ratione
qua intelligimus aliud ẽẽ illud qđ
inmemoria manet etiã cũ aliunde
cogitamus. et aliud fieri cũ recordam᷑
idẽ. cũ ad memoriã redimus et illic
inuenimꝰ eandẽ speciẽ. Que si iã ñ
ibi eẽt. ita oblitos nos eẽ diceremus.
ut omĩno recolere ñ possemꝰ. Si aũ
acies recordantis ñ formaret᷑ ex ea re¬
que erat in memoria. nullo mͦ fieret

Expanded text:
illa retinuit, ista formetur, et sit in cogitailla retinuit, ista formetur, et sit in cogitatione similis visio. Sicut autem ratione discernebatur species visibilis qua sensus corporis formabatur, et ejus similitudo quae fiebat in sensu formato ut esset visio alioquin ita erant conjunctae, ut omnino una eademque putaretur: sic illa phantasia, cum animus cogitat speciem visi corporis, cum constet ex corporis similitudine quam memoria tenet, et ex ea quae inde formatur in acie recordantis animi; tamen sic una et singularis apparet, ut duo quaedam esse non inveniantur nisi judicante ratione, qua intelligimus aliud esse illud quod in memoria manet, etiam cum aliunde cogitamus, et aliud fieri cum recordamur, id est, ad memoriam redimus, et illic invenimus eamdem speciem. Quae si jam non ibi esset, ita oblitos nos esse diceremus, ut omnino recolere non possemus. Si autem acies recordantis non formaretur ex equae erat in memoria, nullo modo fieret
Abbreviated transcription (Latin):
tq. ita fit alia trinitas ex memoria
et int̾na uisione et que uitũq co¬
pulãt uoluntate. Que tria cũ in unũ co¬
gunt᷑ ab ipso coactu cogitatio dr̃. nec iã
in his trib diu̾sa substantia ẽ. Neq enĩ aut
corpus illud sensibile ibi ẽ. qđ omino discre¬
tũ ẽ. ab animantis nat᷑a aut sensus corꝑis
ibi format᷑. ut siat uisio. aut ipsa uoluntas
id agit. ut formandii sensii sensibili cor¬
pore admoueat in eoq. formatũ decineat
s ꝑ illa spẽ corporis que sentiebat᷑ extrin¬
secus. succedit memoria retinens illã spe¬
ciem qua ł corporis sensũ cõbibit anima
ꝓq. illa uisione que foris erat. cũ sensus
ex corpore uisibili formaret᷑. suecedit intꝰ
similis uisio. cũ exeo qđ tenet memo¬
ria format᷑ acies animi. et absencia
corpora cogitant᷑. uoluntasq ipsa quomͦ
foris corpori obiecto formandũ sensũ moue¬
bat. formatũq uingebat sic aciẽ recordantis
animi conũtit ad memoriã ut ex eo qđ

Expanded text:
tque ita fit illa trinitas ex memoria, et interna visione, et quae utrumque copulat voluntate. Quae tria cum in unum coguntur, ab ipso coactu cogitatio dicitur. Nec jam in his tribus diversa substantia est. Neque enim aut corpus illud sensibile ibi est, quod omnino discretum est ab animantis natura, aut sensus corporis ibi formatur ut fiat visio, aut ipsa voluntas id agit ut formandum sensum sensibili corpori admoveat, in eoque formatum detineat: sed pro illa specie corporis quae sentiebatur extrinsecus, succedit memoria retinens illam speciem quam per corporis sensum combibit anima; proque illa visione quae foris erat cum sensus ex corpore sensibili formaretur, succedit intus similis visio, cum ex eo quod memoria tenet, formatur acies animi, et absentia corpora cogitantur: voluntasque ipsa quomodo foris corpori objecto formandum sensum admovebat, formatumque jungebat, sic aciem recordantis animi convertit ad memoriam, ut ex eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
ille aũ dr̃ ⁊ ad se: Et si ita ẽ. qͥd dr̃
ad se : An ipsa ẽentia: Sed patris ẽeucia
ẽ. filius. sicut patris uitus & sapientia
sic̃ ubũ patris ⁊ imago patris. Aut si
s genitor eẽntie ñ ẽ. aũ ad se ipsũ s hac
ipsã eẽntia quã genuit. sic hac ipsa
magnicudine magnus quã genuit.
Cigo et ndagius ar̃ ad se filus : Ergo
Quid aũ absurdius quã imaginẽ ad se
dici : aut si ñ id ipsũ ẽ. imago ⁊ũbũ qđ
ẽ. uirtus ⁊ sapientia. s illa relatiue dnr̃
hec aut̃ ad se ñ ad aliud: incipit ñ ea
sapientia quã genuit sapiens. et̃ pat̾. quia
ñ potest ipse adea relatiue dici. ⁊ illa
ad eũ relatiue ñ dici. Oiã enĩ que relaci¬
ue dñr. ad inuicẽ dnr̃. Restat itaq ut
eciã eẽntia filius. relatiue dicat᷑ ad patrẽ
ex quo conficit᷑ inopinatissimus sensus ut
ipsa ẽẽntia. ñ sit eẽntia. uł certe cũ dr̃
eẽntia. ñ eẽntia s relatiuũ indicet᷑. quomͦ

Expanded text:
itur et ad se? et si ita est, quid dicitur ad se? an ipsa essentia? sed Patris essentia est Filius, sicut Patris virtus et sapientia, sicut Verbum Patris et imago Patris: aut si sed genitor essentiae, non est autem ad se ipsum, sed hac ipsa essentia quam genuit, sicut hac ipsa magnitudine magnus quam genuit; ergo et magnitudo dicitur ad se Filius, ergo Quid autem absurdius, quam imaginem ad se dici? Aut si non idipsum est imago et Verbum, quod est virtus et sapientia, sed illa relative dicuntur, haec autem ad se, non ad aliud; incipit non ea sapientia quam genuit, sapiens esse Pater, quia non potest ipse ad eam relative dici, et illa ad eum relative non dici. Omnia enim quae relative dicuntur, ad invicem dicuntur. Restat itaque ut etiam essentia Filius relative dicatur ad Patrem. Ex quo conficitur inopinatissimus sensus, ut ipsa essentia non sit essentia; vel certe cum dicitur essentia, non essentia, sed relativum indicetur. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
dñs diccretur. Et si ñ eẽt equs quedã
Ita si nũmus ñ eẽt aliqua substantia nec
arra posset relatiue dici. Quappt̃ si ⁊
pat̾ ñ ẽ. aliquid ad se ipsũ. ñ ẽ. omino
qui relatiue dicat᷑. ad aliquidͥ. Non enĩ
sic̃ ad aliqͥd coloratũ refert᷑ color eius.
nec om̃ino ad se dr̃ color. s semꝑ alicuiꝰ¬

Expanded text:
i non esset equus quaedam ita si nummus non esset aliqua substantia, nec arrha posset relative dici. Quapropter si et Pater non est aliquid ad se ipsum, non est omnino qui relative dicatur ad aliquid. Non enim, sicut ad aliquid coloratum refertur color ejus, nec omnino ad se d
Abbreviated transcription (Latin):
anima fuerit in stulciciã cõmutata.
illa mutat᷑ ñ ita ẽ. in eo qui exea
fic sapiens. quẽ admodũ catidor in
corpore. qd ex illo candidũ ẽ. Cũ
enĩ corpus in aliũ colorẽ fuerit cõ¬
mutatũ ñ manebit candor ille. atq
omĩno eẽ desinit. Qđ si ⁊ pat̾ qui
genuit sapientiã ex ea fit sapiens.
nꝰeq. hoc ẽ. illi eẽ. qđ sapete qualitas
eis e filius ñ ꝓles eius ⁊ ñ ibi erit iã sũma

Expanded text:
anima fuerit in stultitiam commutata, anima fuerit in stultitiam commutata, illa mutatur: non ita est in eo qui ex ea fit sapiens, quemadmodum candor in corpore quod ex illo candidum est. Cum enim corpus in alium colorem fuerit mutatum, non manebit candor ille, sed omnino esse desinet. Quod si et Pater qui genuit sapientiam, ex ea fit sapiens, neque hoc est illi esse quod sapere, qualitas ejus est Filius; non proles ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ filiũ. ⁊ ad se ipsũ dici. ⁊ ad patrẽ. cũ
dr̃ magnitudo magna. ⁊ uutus pocens
utiq ad se ipsũ ⁊ magnitudo. atq uirtus
magni ⁊ potentis patris. qua pat̾ magnꝰ
⁊ po̾cens ẽ. Non g ita s uctũq substancia
ẽ. ⁊ utrũq una substantia. Sic̃ aũ absurdũ
ẽ dicere candidũ ñ eẽ. candorẽ. sic absur¬
dũ ẽ dicere sapiente ñ eẽ sapientiam.
Et sic̃ candor ad se ipsũ candidus dr̃. ita
isapientia ad se ipsam: sapiens. Sed candor
corporis ñ ẽ eẽntia. qm̃ ipsũ corpus ẽẽn¬
tia ẽ. ⁊ illa eius qualitas. unde ⁊ ab ea
dr̃ candidũ corpus. cui ñ hoc ẽ eẽ.
qđ candidũ eẽ. Aliud enĩ ibi forma
⁊ aliud color. ⁊utrũq ñ in se ipso. s u
aliqua mole. que moles nec forma nec
color ẽ s formata acq colorata. Sapi¬
entia uͦ ⁊ sapiens ẽ. ⁊ se ipsa sapiens ẽ.
Et qm̃ quecũq. anima participatione
sapientie fit sapiens. si sũr dus desipiat
manet tam̃ in se sapienta. nec cũ

Expanded text:
ium et ad se ipsum dici, et ad Patrem, cum dicitur magnitudo magna et virtus potens, utique ad se ipsum, et magnitudo atque virtus magni et potentis Patris, qua Pater magnus et potens est. Non ergo ita, sed utrumque substantia, et utrumque una substantia. Sicut autem absuest dicere, candidum non esse candorem, sic absurdum est dicere sapientem non esse sapientiam; et sicut candor ad se ipsum candidus dicitur, 1329 ita et sapientia ad se ipsam dicitur sapiens. Sed candor corporis non est essentia, quoniam ipsum corpus essentia est, et illa ejus qualitas: unde et ab ea dicitur candidum corquod candidum esse. Aliud enim ibi forma, et aliud color; et utrumque non in se ipso, sed in aliqua mole, quae moles nec forma, nec color est, sed formata et colorata. Sapientia vera et sapiens est, et se ipsa sapiens est. Et quoniam quaecumque anima participatione sapientiae fit sapiens, si rursus desipiat, manet tamen in se sapientia, nec cum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dĩ sapientiam eẽ fateam᷑. s eius pattẽ
ñ eẽ patrẽ uirtutis & sapienie suȩ. qđ
ñ minus impiũ ẽ. Sic enĩ nec xp̃i erie
pat̃. quia xp̃e d̾ĩ uircus ⁊ di sapientia
est. Aut non ẽẽ patrẽ uirtute sua po¬
tentem. neq sapientia sua sapientẽ.
Qđ quis audeat dicere : Aut aliud in
patre intelligi eẽ. aliud sapientẽ eẽ.
ut ñ hoc ipso sic quo sapiens ẽ. qđ de
anima intelligi solet que alias insipi
perfecteq simplex. aut pattẽ ñ eẽ. aliqͥd
ad se ipsũ ⁊ñ solũ qđ pat̾ ẽ. s omĩtio
qđ ẽ. ad filiũ relatiue dici : Quomͦ gͦ

Expanded text:
 Dei sapientiam esse fateamur, sed ejus Patrem non esse patrem virtutis et sapientiae suae, quod non minus impium est; sic enim nec Christi erit pater, quia Christus Dei virtus et Dei sapientia est: aut non esse Patrem virtute sua potentem, neque sapientia sua sapientem; quod quis audeat dicere? aut aliud in Patre intelligi esse, aliud sapientem esse, ut non hoc ipso sit quo sapiens est; quod de anima intelligi solet, quae alias insipieperfecteque simplex: aut Patrem non esse aliquid ad se ipsum, et non solum quod Pater est, sed omnino quod est, ad Filium relative dici.
Abbreviated transcription (Latin):
agimus. si eẽntia ipsa relatiue dr̃. ẽẽn¬
cia ipsa ñ ẽ eẽntia. Nuc accedit quia
omĩs eẽntia que telatiue dr̃. ẽ eti an
aliquid excepto relatiuo. sic̃ homo dñs
⁊ homo seruus. ⁊ equus ium̃tũ. ⁊ nũ

Expanded text:
agimus, si essentia ipsa relative dicitur, essentia ipsa non est essentia. Huc accedit, quia omnis essentia quae relative dicitur, est etiam aliquid excepto relativo: sicut homo dominus, et homo servus,
Abbreviated transcription (Latin):
entiam quã genuit sapiens ẽ. pat̾. Alioqͥn
ñ ipse illã. s illa eũ genuit. Quid enĩ aliud
dicimus cũ dicimus. hoc illi ẽ. eẽ qđ sapere
nͥ eo ẽ. quo sapions ẽe Qua ꝓpt̃ que
causa illi e. ut sapiens sit. ipsa illi causa ẽ.
ut sit. ꝓinde sisapientia quã genuit causa
ẽ. illi ut sapiens sit: etiã ut ut. ipsa ili cau¬
sa ẽ. qđ fieri ñ pocest. nͥ gignendo eũ aut
faciendo. Sed neq genitricẽ neq conditͥ¬
cem patͥs ullo mͦ qͥs dixerit sapientiã. Qui
enĩ ẽ. in saniꝰ : Ergo ⁊ pat̾ ipse sapientia

Expanded text:
entiam quam genuit sapiens est Pater; alioquin non ipse illam, sed illa eum genuit. Quid enim aliud dicimus, cum dicimus, Hoc illi est esse quod sapere, nisi, Eo est quo sapiens est? Quapropter quae causa illi est ut sapiens sit, ipsa illi causa est ut sit: proinde si sapientia quam genuit, causa illi est ut sapiens sit, etiam ut sit ipsa illi causa est. Quod fieri non potest, nisi gignendo eum aut faciendo. Sed neque genitricem, neque conditricem Patris ullo modo quisquam dixerit sapientiam. Quid enim insanius? Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
neq enĩ pot̃ filiꝰ ase facere qͥcquã : nͥ qđ ui¬
derit patrẽ facientẽ. Qđ si ꝓptẽa dictũ ac¬
ceꝑimꝰ. qr informa accepta excreat᷑a minor
ẽ. filiꝰ : c̃seq̃ns erit ut pͥor pat̾ suꝑ aqͣs am¬
bulauerit : aut alicuiꝰ alt̾iꝰ ceci nati de
sputo. ⁊ luto oculos aꝑuerit. ⁊ cetã q̃ filiꝰ in
carne apparens int̾ homines fec̃ ut posset
ita sentiat : Hestat gͦ ut hȩc idõ dicta sint :
qr in cõmutabił ẽ. u̾ita filii sic̃ patͥs. ⁊ tam̃
de patre ẽ. & inseꝑabilis ẽ. oꝑatio patͥs ⁊
filii. S tñ ita oꝑari filio de illo ẽ: de qͦ ipse ẽ

Expanded text:
potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem . Quod si propterea dictum acceperimus, quia in forma accepta ex creatura minor est Filius, consequens erit ut prior Pater super aquas ambulaverit, aut alicujus alterius caeci nati de sputo et luto oculos aperuerit, et caetera quae Filius in carne apparens inter homines fecit , ut posset ita sentiat? Restat ergo ut haec ideo dicta sint, quia incommutabilis est vita Filii sicut Patris, et tamen de Patre est; et inseparabilis est operatio Patris et Filii, sed tamen ita operari Filio de ill
Abbreviated transcription (Latin):
ita posita. ut ãbiguũ sit qͦnã sint refeten.
da. ucrũ ad illud qđ ꝓpt̃ assũptã creat᷑am
mitor ẽ. filiꝰ. an ad illud qđ quãuis eqͣlis. cam̃
qr de patre sit intunat᷑. Et mͥ qͥdẽ uidet᷑. si eo
modo ambiguũ ẽ. ut explicari discerniq ñ
possit : exutralibet regula sine ꝑiculo posse in¬
telligi. sic̃ ẽ. qđ ait mea doctrina ñ ẽ. mea : s
eiꝰ qui me misit. Nã ⁊ ex forma serui pocest acci¬
pi. sic̃ iã in libro suꝑiore tͣctauimꝰ. ⁊ ex forma
dĩ in qͣ sic ȩqł ẽ. patͥ : ut tam̃ depatre sit. In dĩ
qͥppe forma sic̾ ñ ẽ. aliud filiꝰ aliud uita eiꝰ.s
ipsa uita faiꝰ ẽ: ita ñ ẽ aliud filiꝰ. aliud doctrina
eiꝰ : s ipsa doctrina filiꝰ ẽ. Ac ꝑhoc sic̃ id qđ dic¬
tũ ẽ. dedit filio uitã. ñ aliud intelligit᷑ quã genuit

Expanded text:
ut ambiguum sit, quonam referenda sint, utrum ad illud, quod propter assumtam creaturam minor est filius, an ad illud, quod, quamuis aequalis, tamen quia de patre sit indicatur. et mihi quidem uidetur, si eo modo ambiguum est, ut explicari discernique non possit, ex qualibet regula sit sine periculo posse intellegi, sicut est quod ait: mea doctrina non est mea, sed eius qui me misit. nam et ex forma serui potest accipi, sicut iam superiore libro tractauimus, et ex forma dei, in qua sic aequalis est patri, ut tamquippe forma sicut non est aliud filius, aliud vita eius, sed ipsa vita filius est: ita non est aliud filius, aliud doctrina eius: sed ipsa doctrina filius est. Ac per hoc, sicut id quod dictum est, Dedit filio vitam, non aliud intell
Abbreviated transcription (Latin):
incelligat᷑ dĩ filiꝰ et equał patͥ scđm dĩ formã
in qua ẽ. ⁊minor patre scđm serui formã quã
accepit. in qua forma ñ solũ patre. s etiã spũ
scõ. neq hoc tantũ: s etiã se ipso minor in¬
uentus ẽ ñ se ipso qͥ fuit: s se ipso qͥ ẽ. qr forma
serui accepta. formã dĩ ñ amisit. sic̃ scriptu.¬
rarũ q̃ insuꝑiore libro cõmemor auimus. testi¬
monia docuer̃. Sunt tam̃ quedã indiuinis elo¬
quuis ita posica : ut ambiguũ sit ad quã pociꝰ
regulã referañt᷑. utrũ ad eã qua intelligimꝰ¬

Expanded text:
elligatur Dei Filius et aequalis Patri secundum Dei formam in qua est, et minor Patre secundum servi formam quam accepit ; in qua forma non solum Patre, sed etiam Spiritu sancto, neque hoc tantum, sed etiam se ipso minor inventus est, non se ipso qui fuit, sed se ipso qui est; quia forma servi accepta, formam Dei non amisit, sicut Scripturarum, quae in superiore libro commemoravimus, testimonia docuerunt: sunt tamen quaedam in divinis eloquiis ita posita, ut ambiguum sit ad quam potius regulam referan
Abbreviated transcription (Latin):
talia st̃. Quedã uͦ ita. ut minorẽ ostendant
filiũ ꝓpt̾ formã serui. id ẽ. ꝓpt̃ assũptã cre¬
acur̾am. mutabilis humane̾q. substantiȩ. sicua
dicat quẽquã. s omẽ uidiciũ dedit filio.
Nã paulo post c̃seq̃nt̃ ait. Et potestatẽ dedit
eI iudiciũ facere : qm̃ filiꝰ hominis ẽ. Quedã
porro ita. ut nec minor nec eqͣł tẽ ostenda¬
tur. s tantũ qđ de patre sit uttunet᷑: ut
ẽ illud. sic̃ pat̾ ht̃ uitã insemetipso: sic de¬

Expanded text:
talia sunt. Quaedam vero ita, ut minorem ostendant Filium propter formam servi, id est, propter assumptam creaturam mutabilis humanaeque substantiae, sicuti dicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Nam paulo post consequenter ait, Et potestatem dedit ei et judicium facere, quoniam Filius hominis est. Quaedam porro ita, ut nec minor nec aequalis tunc ostendatur, sed tantum quod de Patre sit intimetur, ut est illud, Sicut h
Abbreviated transcription (Latin):
qr de patre ẽ. Neq enĩ alia similit̾ siõ pictor
alias tabulas pingit. quẽ admodũ alias ab alio
pictas uidet. nec eadẽ dissimilit̃ sic̃ corpꝰ easdẽ
lictãs expͥmit. quas animꝰ cogitauit: s quec̃q
inqͥt pat̃ fac̃. hec eadẽ ⁊ filiꝰ similit̾ fac̃. Et hȩc¬
⁊ eadẽ dix̃ & similit̾. Ac ꝑ hoc inseꝑabilis ẽ. ⁊ par

Expanded text:
 de Patre est. Neque enim alia similiter, sicut pictor alias tabulas pingit, quemadmodum alias ab alio pictas videt; nec eadem dissimiliter, sicut corpus easdem litteras exprimit, quas animus cogitavit: sed quaecumque, inquit, Pater facit, haec eadem et facit Filius similiter . Et, haec eadem dixit;
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ aliũ alio minorẽ. s tantũ uelint ostendđe
qͥs de qͦ sit : ñ nulli eũ sensũ ronceꝑunt:
ta ꝗͣ minor filiꝰ diceret᷑. Quidã aũ nr̃i indoc¬
tiores. & in hisminime eruditi. dũ hȩc scđ̃m
formã serui conant᷑ acciꝑe. et eos rectus intel¬
lectus ñ seqͥt᷑: ꝑtͣbant᷑. Qđ ne accidat : tenenda
ẽ. hȩc regula. qua ñ minor filiꝰ. s qđ de patre sic¬

Expanded text:
int ostendere quis de quo sit, nonnulli eum sensum conceperunt, tanquam minor Filius diceretur. Quidam autem nostri indoctiores, et in his minime eruditi, dum haec secundum formam servi conantur accipere, et eos rectus intellectus non sequitur, perturbantur. Quod ne accidat, tenenda est haec regula, qua non minor est Filius, sed quod de
Abbreviated transcription (Latin):
Igo aut cupiditate aut ca¬
ritate ñ quo ñ sit amãda creat᷑ã
s si ad cieatorẽ tefeit᷑ ille amor ñ ia
cupiditas s caritas erit. Tunc enĩ ẽ
cupidicas cũ ꝓpt̾ se amat᷑ creat᷑a. tẽ
ñ utentẽ adiuuat. s corrũpit fruentẽ.
Cũ gͦ aut par nobis aut inferior cre¬
acura sit: inferiore ͤndũ ẽ ad dm̃.
pari aũ fruendũ. s in dõ. Sic̃ etuĩ
te ipso ñ inte ipso frui debes. s in eo
qui fecit te: sic etiã illo quę̃ diligis
tanquã te ipsũ. Et nobis gͦ et ftib
in dño stuamur. et inde nos nec ad
nos metipsos remitere. et quasi
telarire deorsũ ũsos audeamꝰ. Nascit᷑
aũ ũbũ cũ ęxcogitatũ placet aut
ad peccandũm  auc ad recte facien¬
dii. Uerbũ ergo nr̃m. et m̃tẽ de qua
gignit᷑. quasi medius amor c̃uingit seq
cum eis t̃̾ciũ cõplexii in corporeo. sine
ulla confusione constringit. UIIII. Quo

Expanded text:
ut charitate: non quo non sit amanda creatura; sed si ad Creatorem refertur ille amor, non jam cupiditas, sed charitas erit. Tunc enim est cupiditas, cum propter se amatur creatura. Tunc non utentem adjuvat, sed corrumpit fruentem. Cum ergo aut par nobis, aut inferior creatura sit, inferiore utendum est ad Deum; pari autem fruendum, sed in Deo. Sicut enim te ipso, non in te ipso frui debes, sed in eo qui fecit te; sic etiam illo quem diligis tanquam te ipsum. Et nobis ergo et fratribus in Domino fruamur, et inde nos nec ad nosmetipsos remittere, et quasi relaxare deorsum versus audeamus. Nascitur autem verbum, cum excogitatum placet, aut ad peccandum, aut ad recte faciendum. Verbum ergo nostrum et mentem de qua gignitur, quasi medius amor conjungit, seque cum eis tertium complexu incorporeo, sine ulla confusione constringit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
mercedi. ꝑ fidẽ corda mundant᷑. sic̃ scriptũ ẽ:
mundans fide corda eoꝵ. Probat᷑ aũ qđ illa con¬
tẽplatione corda mundaͤnt᷑ illa maxime senten¬
cia: beati mundo corde. qm̃ ipsi dm̃ udebt̃.
Et qi hec ẽ uita et̾na : dic̃ ds̃ inpsalmis. longitu¬
dine dierũ replebo eũ: & ostendã illi salutare
meũ. Siue ꝙͦ audiamꝰ ostende nobis filiũ. siue
audiamus ostende nobis patrẽ: tantũdẽ ualet qr
neut̃ sine alt̃o potest ostendi. U̾nũ qͥppe st̃ sic̃ ait.
ego et pat̾ uñ sumꝰ. Beniq ꝓpt̃ ipsã inseꝑ abili¬
tatẽ sufficient̃ aliqͣndo nominat᷑. uł pat̾ solus.¬
uł filiꝰ solus adimpletͣus nos leticia cũ uultu suo.

Expanded text:
ntur, sicut scriptum est: mundans fide corda eorum. probatur autem, quod illi contemplationi corda mundantur, illa maxime sententia: beati mundicordes, quoniam ipsi deum uidebunt. et quia haec est uita aeterna, dicit deus in psalmis: longitudine dierum replebo eum et ostendam illi salutare meum. siue ergo audiamus: "ostende nobis filium", siue audiamus: ostende nobis patrem, tantundem ualet, quia neuter sine altero potest ostendi. unum quippe sunt, sicut ait: ego et pater unum sumus. denique propter ipsam inseparabilitatem sufficienter aliqvel Filius solus, adimpleturus nos laetitia cum vultu suo,
Abbreviated transcription (Latin):
dici incipit ds̃ qđ antea ñ dicebat᷑ : mani¬
festũ ẽ. relaciue dici. ñ tam̃ scđm accidens
dĩ qđ ei aliquid accidit s plane scđm
accidens eius ad qđ dici aliquid̾ ds̃ inci¬
pit relatiue. Et qđ amicus eẽ. dĩ ustꝰ
incipit : ipse mutat᷑. as̃ aũ absit ut tẽ¬
poralit̾ aliquẽ diligat. quasi noua dilecti¬
one q̃ in ipso ante ñ erat. apud quẽ nec
om̃s scõs suos ante mundi c̃stiutionẽ di¬
lexit sic̃ p̃destinauit. Sed cũ conuercun¬
tur ⁊ inueniunt illũ ÷ tẽ inciꝑe ab eo
diligi dicunt᷑. ut eo mͦ dicat᷑. quo po¬
test humano affectu capi qđ dicit᷑. Sic
illi mutant᷑. ñ ipse. sic̃ lux infirmis ocuł
non sua

Expanded text:
atur, manifestum est relatiue dici, non tamen secundum accidens dei, quod ei aliquid acciderit, sed plane secundum accidens eius, ad quod dici aliquid deus incipit relatiue. et quod amicus dei iustus esse incipit, ipse mutatur, deus autem absit, ut temporaliter aliquem diligat quasi noua dilectione, quae in ipso ante non erat, apud quem nec omnes sanctos suos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedestinauit, sed, cum conuertuntur et inueniunt illum, tunc incipere ab eo diligi dicuntur, ut eo modo dicatur, quo potest humano affectu capi quod dicitur. silli mutantur, non ipse, sicut lux infirmis oculis non sua
Abbreviated transcription (Latin):
dici. ñ tam̃ ipsi substantie dĩ. accidis
ad eũ refugimus. Numqͥd tẽ fit aliqͥd inuii.
eius nat᷑a. qđ antequã ad eũ refugeremiis
ñ erat : In nobis gͦ fit aliqua mutatio. de¬
tiores enĩ suimus antequã ad eiĩ refuge.¬
remꝰ. et efficim᷑ ad eũ refugiendo meliores.
in illo aũ nulla. Sic et pat̾ nr̃ eẽ incipit.
cũ ꝑ eius gram regenenm᷑. qm̃ dedit nob̾
potestatẽ filios dĩ fieri. Substantia itaq nr̃a
mutat᷑ in melius. cũ filii eius efficimur.di¬

Expanded text:
dici, non tamen ipsi substantiae Dei accidissdici, non tamen ipsi substantiae Dei accidissad eum refugimus: Nunquid tunc fit aliquid in eius natura, quod antequam ad eum refugeremus non erat ? in nobis ergo fit aliqua mutatio — deteriores enim fuimus, antequam ad eum refugeremus, et efficimur ad eum refugiendo mein illo autem nulla. Sic et pater noster esse incipit, cum per ejus gratiam regeneramur, qui dedit nobis potestatem filios Dei fieri. Substantia ergo nostra mutatur in melius, cum filii ejus efficimur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
dum erat. et qͣndo eẽ. cepit apparet.
Postremo ut dñs eet̃. huius arboris. ⁊ huiꝰ
segetis: ex tẽpore accidit. que mͦ eẽ ceꝑunt
quia ⁊ si mat̾ies ipsa iã erat : aliuđ ẽ.
tam̃ dñm eẽ. materie. aliud eẽ dñm
iã facte nature. Alio enĩ tempore ẽ. caam
homo dñs ligni. et alio tempore ẽ. dñs
archę. quãuis ex ipso ligno fabricate.
dici dm̃. nͥ qr ipsius nate nichil accidit
quo mutet᷑. ut ea sint. accidentia relaciua
dnr̃ accidunt. sic̃ amicus relatiue dr̃.
F it gͦ aliqua mutatio uoluntatis. ut amicꝰ
dicat᷑. Nũmus aũ cũ dr̃. p̃ciũ: relatiue
Si ꝗͦ nĩimus potest nulla sui mutatione
multotiens dici relatiue. ut neq cũ in¬
cipit dici neq cũ desut aliquid in
eius natura. uł forma qua nũmus ẽ.
mutationis fiat. quanto facilius de
illa in cõmutabili dĩ substantia. debemꝰ
acciꝑe. ut ita dicat᷑ relatiue aliquid
ad c̾reat᷑am ut quãuis temꝑalit in cipiat

Expanded text:
dum erat et quomodo esse coepit apparet. dum erat et quomodo esse coepit apparet. postremo, ut dominus esset huius arboris et huius segetis, ex tempore accidit, quae modo esse coeperunt, quia, etsi materies iam erat, aliud est tamen dominum esse materiae, aliud esse dominum iam factae naturae. alio enim tempore est etiam homo dominus ligni et alio tempore est dominus arcae, quamuis ex ipso ligno fabricatae,dici deum, nisi quia ipsius naturae nihquo mutetur; ut ea sint accidentia relativa,us dicuntur, accidunt; sicut amicus relative dicitFit ergo aliqua mutatio voluntatis, ut amicus dicatur. Nummus vero cum dicitur pretium, relative Si ergo nummus potest, nulla sui mutatione, multoties dici, relative, ut neque cum incipit dici, neque cum desinit, aliquid in ejus natura vel forma qua nummus est mutationis fiat: quanto facilius de illa incommutabili Dei substantia debemus accipere ut ita dicatur relative aliquid ad creaturam, ut quamvis temporaliter incipiat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dominaret᷑. nͥ etiã ista sempitne famu¬
laretuir. Sic̃ aũ ñ potest eẽ seruus qͥ
ñ habet dñm: sic nec dñs qui ñ ht̃
seruũ. Et quis quis extitit qui etnum
quidẽ solũ dm̃ dic̃at. tempora aũ¬
s tam̃ cempora ñ uitempore eẽ. cepissẽ.¬
Ñ enĩ erat tẽpus antequã inciperent
tẽpora. ⁊ idõ ñ in tempore accidit dõ
ut dñs eẽt. quia ipsoꝵ tempoꝵ dñs
erat. que uaiq. ñ in tempore cẽ. oꝑunt¬
quid respondebit de homine. qui incẽpore
factus ẽ. cuius utiq dñs ñ erat ante quã
eẽt cui eẽt: Certe uł ut dñs hominis ẽẽt.
ex tempore accidit dõ. Et ut om̃is au¬
ferri uideat᷑ controuersia. certe ut tuus
pore accidit dõ. Aut si et boc ꝓpt̾ obs¬
curam questionẽ anime uidetur inc̃cũ
quid ut eẽt dñs pꝰpłi isrł: Quia isi iã¬
erat anime nat᷑a. quã ille popłs habebat.
qđ mͦ ñ ĩquirimus : tam̃ ille popłs non¬

Expanded text:
non dominaretur, nisi etiam iste sempiterne famunon dominaretur, nisi etiam iste sempiterne famularetur. sicut autem non potest esse seruus qui non habet dominum, sic nec dominus qui non habet seruum. et quisquis extiterit qui aeternum quidem deum solum dicat, tempora autepisse non enim erat tempus antequam inciperent tempora, et ideo non in tempore accidit Deo ut Dominus esset, quia ipsorum temporum Dominus erat, quae utique non in tempore esse coeperuntquid respondebit de homine, qui in tempore factus est, cujus utique Dominus non erat antequam esset cui esset? Certe vel ut Dominus hominis esset, ex tempore accidit Deo: et ut omnis auferri videatur controversia, certe ut tuus pore accidit Deo. Aut si et hoc propter obscuram quaestionem animae videtur incertum, quid ut esset Derat animae natura, quam ille populus habebat, quod modo non quaerimus, tamen ille populus non
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. ⁊ ñ ex tempore. s ab anĩtate ꝑcedit :
S quia sic ꝓcedebat ut eẽt donabile: iã
donũ erat ⁊ ante quã eet̃ cui daretur
Alit̾ enĩ incelligit᷑ cũ dr̃ donũ. alit̃ cũ dr̃
donacũ. Na donũ potest ẽẽ. ⁊ ante quã
detͣ. donatũ aũ nisi datiĩ fuerit nullo
mͦ dici pocest
t.xui. De appellationib re¬
laciuis q̃ñ ad dm̃ s ad creat᷑am re¬
ferende st̃ qm̃ dõ nichil accidit.
dr̃ tam̃ aliquid ex temporẽ. ueluti hoc
ipsũ qđ donatũ diximꝰ. Nã sempitue
sp̃s aonũ. tẽporalit aũ donatũ. Nã si¬
uũ: eiã ista appellatio relatiua extẽ¬
pore ẽ. dõ. Non enĩ sempit̾na creat᷑a
ẽ. cuius ẽ. ille dñs. Quom gͦ obtinebi¬
mus. nec ipsa relatua eẽ. accĩdentia. qm̃
nichił accidit dõ cemporalit. quia ñ ẽ.
mutabilis. sic̃ in exordio huius disputa¬
tionis tͣactauimus : Ecce dñm eẽ. ii
sempitnũ habet. ne cogamͣ eciã creat᷑a
sempit̾nã dicere. quia ille sempit̾ne

Expanded text:
s, et non ex tempore, sed ab aeternitate procedit; sed quia sic procedebat ut esset donabile; jam donum erat, et antequam esset cui daretur? Aliter enim intelligitur cum dicitur donum, aliter cum dicitur donatum. Nam donum potest esse et antequam detur; doci potest. CCXXXVI DE APPELLATIONIBVS RELATIVIS, QVAE NON AD DEVM, SED AD CREATVRAM REFERENDAE SVNT, QVONIAM DEO NIHIL ACCIDIT. dicitur tamen aliquid ex tempore, ueluti hoc ipsum to quod donatum diximus. nam sempiterne spiritus donum, temporaliter autem donatum. nam uum, etiam ista appellatio relatiua ex tempore est deo; non enim sempiterna creatura est, cuius est ille dominus. quomodo ergo obtinebimus nec ipsa relatiua esse accidentia, quoniam nihil accidit deo temporaliter, quia non est mutabilis, sicut in exordio huius disputationis tractauimus? ecce dominum esse non sempiternum habet, ne cogamur etiam creaturam sempiternam dicere, quia ille sempiterne
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ patrẽ ñ eẽ sapiettem nͥ habendo sapien¬
tiam quã genuit. ñ existendo pat̾ ꝑ se
ipse sapientiaᷤ. Deinde sĩ ita ẽ. filius quoq ipse
sic dr̃ ds̃ de dõ. lum̃ de lumine: uidendũẽ
utrũ possit sapientia de sapientia dici. si ñ
ẽ : pat̾ ipse sapientia. sed tantũ genitor sapien¬
tie. Qđ si tenemus. cur ñ et magnitudinis
suȩ. et bonitatis et et̾nitatis. omnipotentie
suȩ. genitor sit. ut ñ ipse sit sua magnitu¬
do. ⁊ sua bonitas. ⁊ sua ẽtnitas. ⁊ sua omi¬
potentia. s ea magnitudine magnus sit quã
genuit. et ea bonitate bonus. ⁊ ea et̾nitate

Expanded text:
Deum Patrem non esse sapientem, nisi habendo sapienDeum Patrem non esse sapientem, nisi habendo sapientiam quam genuit, non existendo per se Pater ipsa sapientia. Deinde si ita est, Filius quoque ipse sicut dicitur Deus de Deo, lumen de lumine, videndum est utrum possit sapientia de sapientia dici, si non est Deus Pater ipsa sapientia, sed tantum genitor sapientiae. Quod si tenemus, cur non et magnitudinis suae, et bonitatis, et aeternitatis, et omnipotentiae suae genitor sit, ut non ipse sit sua magnitudo, et sua bonitas, et sua aeternitas, et sua omnipotentia, sed ea magnitudine magnus sit quam genui
Abbreviated transcription (Latin):
cutẽ ⁊ dĩ sapientiã. Et hinc ñ nulli nr̃i
adũsus arrianos hoc mͦ ratiocinati sunt.
eos dũtaxat qui prius se adũsꝰ catho¬
licã fidẽ extulerunt. Nã ipse arrius di¬
xisse fert᷑. Si filius ẽ. natꝰ ẽ. Si natꝰ ẽ: erat
tẽpus qͣndo ñ erat. filius. ñ intelligens
etiã nacũ eẽ. dõ sempit̾nũ eẽ. ut sit coet̃nꝰ
patri filiꝰ. sic̃ splendor qui gignit᷑ ab igne.
atq disfunditur : cͥoet̃nis ẽ. illi. et ẽẽt
coet̃nus si ignis eẽt̃ et̃nus: Unde quidã
posteriores arriaui abiecerunt istã senten¬
tiam falsiq st̃. ñ ex tempore cepisse filiũ
dĩ. s int̾ disputationes quas habebant
nr̃i adusꝰ eos qͥ dicebant. erat tempus
quando ñ erat filius: hane etiã ratioci
sapientia dĩ ẽ. nec ũquã dĩ sine uiraice¬
⁊ sine sapientia fuit: coet̾nus ẽ dõ patͥ
isie uitutẽ  sapientiã dementis ẽ. dicere
Non gͥ erat tempus qͣndo ñ erat filius.
Que ratiotinatio ad id cogit ut dicamꝰ

Expanded text:
tutem et Dei sapientiam . Et hinc nonnulli nostri adversum Arianos hoc modo ratiocinati sunt, eos duntaxat qui prius se adversum catholicam fidem extulerunt. Nam ipse Arius dixisse fertur, Si filius est, natus est; si natus est, erat tempus quando non erat filius: non intelligens etiam natum esse Deo sempiternum esse, ut sit coaeternus Patri Filius, sicut splendor qui gignitur ab igne atque diffunditur, coaevus est illi, et esset coaeternus, si esset ignis aeternus. Unde quidam posteriores Ariani abjecerunt istam sententiam, fassique sunt, non ex tempore coepisse Filium Dei. Sed inter disputationes quas habebant nostri adversum eos qui dicebant, Erat tempus quando non erat Filius, hanc etiam nonnullisapientia Dei est, nec unquam Deus sine virtute et sapientia fuit, coaeternus est Deo Patri isse virtutem aut sapientiam, dementis est dicere: non igitur erat tempus quando non erat Filius. 2. Quae ratiocinatio ad id cogit, ut dicamus
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃ius aut̃ querit᷑. utrũ quẽ ad mo¬
dũ filius ñ hoc tantũ ht̃ nascendo
ut filius sit : s om̃ino ut sit: sic ⁊
gͦ ante quã daret᷑ erat. s ñ dũ erat
donũ. an eo ipso quo daturus erat
eum dĩ iam donũ erat. ⁊ aute quam
daretur: S si ñ ꝓcedit nisi cũ dat. nec
ꝓceđ̾et utiq priu̾isquã eẽt cui daret᷑. qͦmͦ
iã erat ipsa substantia si ñ ẽ. nͥ quia
dat᷑. sicut filicis ñ tantũ ut sit filius. qđ
relatiue dr̃ : s om̃ino ut sit ipsa substan

Expanded text:
ius autem quaeritur, utrum quemadmodum Filius non hoc tantum habet nascendo ut Filius sit, sed omnino ut sit; sic etergo erat antequam daretur, sed nondum erat donum, an eo ipso quo daturus erat eum Deus, jam donum erat et antequam daretur. Sed si non procedit nisi cum datur, nec procederet utique priusquam esset cui daretur; quomodo jam erat ipsa substantia, si non est nisi quia datur: sicut Filius non tantum ut sit Filius, quod relative dicitur, sed omnino
Abbreviated transcription (Latin):
in omĩb. Nã et singillacĩ si in t̾rogem̃
de spũ scõ: uerissime tespondemus qđ
ds̃ sit. ⁊ cũ patre isilio simul unus ds̃ẽ.
Unũ gͦ pͥncipiũ ad creaturã dr̃ ds̃. ñ
duo uel tria principia. ad se aũ inui¬
igignens ad id qđ gignit᷑ pͥn¬
ciputm ẽ: pat̾ ad filium pͥncipiũ
si ita ẽ: ñ iã principiũ ei tantũ rei
erit quã gignit. aut fac̃. s etiã ei quã
dat. Ubi ⁊ illud illucescit ut potest qđ
solet multos mouere. cur ñ sit filius
sic̃ in euangelio legit᷑. Exit enĩ ñ quo¬
modo natus. s quomͦ datus. Et idõ
ñ dr̃ filius. quia neq natꝰ ẽ. sic̃ unige¬
nitus. neq factus ut per grãm in adop¬
tionẽ nasceretur sicuti nos. Qđ enĩ de
patre natũ ẽ: ad pattẽ solũ refert᷑. cũ
dr̃ filius. ⁊ idõ ipse filius patris ẽ. ⁊ ñ¬

Expanded text:
 Nam et sigillatim si interrogemur de Spiritu sancto, verissime respondemus quod Deus sit, et cum Patre et Filio simul unus Deus est. Unum ergo principium ad creaturam dicitur Deus, non duo vel tria principia, ad se autem invii gignens ad id quod gignit principium est, Pater ad Filium principium ita si est, non iam principium ei tantum rei erit, quam gignit aut facit, sed etiam ei quam dat ubi et illud elucescit, ut potest, quod solet multos mouere, cur non sit filiussicut in euangelio legitur. exit enim non quomodo natus, sed quomodo datus, et ideo non dicitur filius, quia neque natus est sicut unigenitus, neque factus, ut per gratiam in adoptionem nasceretur, sicuti nos. quod enim de patre natum est, ad patrem solum refertur, cum dicitur filius; et ideo filius patris e
Abbreviated transcription (Latin):
recte dici pͥncipiũ. qr ñ eũ separamꝰ
ab appellatione creatoris. Et scriptũ
ẽ. de illo qđ oꝑet᷑. Et utiq in se ma
Unicuiq aut̃ inquit dat᷑ manifestatio
sp̃s ad ualitatẽ. Alii quidẽ dat᷑ ꝑ sp̃i
sermo sapientie. alii sermo sciente. scđm

Expanded text:
recte dici principium, quia non eum separamus recte dici principium, quia non eum separamus ab appellatione Creatoris, et scriptum est de illo quod operetur, et utique in se manUnicuique, ait Apostolus, datur manifestatio Spiritus ad utilitatem: alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae, alii s
Abbreviated transcription (Latin):
icitur ꝗͦ telatiue pat̾. ideq̃. re¬
latiue dr̃ principiũ. ⁊ si quid
forte aliud. S pat̾ adfilium dr̃. prin¬
cipium uero ad omnia que ab ipso
sunt. Item dr̃ relatiue filius. relatiuie
his uocabulis ad patrem refeitur.
Nichil aut̾ horum pat̾ dicitꝰ᷑. Et
principiũ dicitur filius. Cũ enĩ
diceretur et tu quis es: respondit.
principiũ qui et loquor uobis.
S ed nũquid patris principiũ:
Citature se quippe ostendere uoluit
cum se dix̃ et̃ principiũ. sic̃ ⁊ pat̾
principiũ ẽ. create. qđ abipso sunt
omĩa. Nã tͤreator relatiue dr̃. ad
crea curam. sic̃ dñs ad seruũ. Et
idõ cũ dicimꝰ ⁊ patrẽ principiũ. ⁊
filiũ principiũ. ñ duo pͥncipia cre
ature dicimus. quia pat̾ ⁊ fuiꝰ
simul ad creaturam unũ pͥncipiũ ẽ. sic̃
unus creator. sic̃ unus ds̃. Si aut̃ qͥcqͥd
in se manet. et gignit aliqͥd uł oꝑat᷑.
pͥncipiũ ẽ. ei rei quã gignit. uł ei ꝗͣ
oꝑatur : ñ possumus negare etiã sp̃m scm̃.

Expanded text:
relative dicitur principium, et si quid forte aliud ipse Pater ad Filium dicitur: principium vero ad omnia quae ab ipso sunt. Item dicitur relative Filius, relative his vocabulis ad Patrem refertur, nihil autem horum Pater dicitur. Et principium Filius dicitur: cum enim diceretur ei, Tu quis es? respondit, Principium, qui et loquor vobis . Sed numquid Patris principium? Creatorem se quippe ostendere voluit, cum se dixit esse principium; sicut et Pater principium est creaturae, eo quod ab ipso sunt omnia. Nam et creator relative dicitur ad creaturam, sicut dominus ad servum. Et ideo cum dicimus, et Patrem principium, et Filium princiaturae dicimus, quia Pater et Filius simul ad creaturam unum principium est, sicut unus creator, sicut unus Deus. Si autem quidquid in se manet et gignit aliquid vel operatur, principium est ei rei quam gignit vel ei quam operatur, non possumus negare etiam Spiritum sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
diturus eẽt sine initio ante p̾sciuit.
Uniu̾sas aũ creat᷑as suas & sp̃uales ⁊ cor¬
pales ñ quia s̃ idõ nouit: s idõs quia
nouit. Non nesciuit que fuerat creatus.
Quia g sciuit. creauit: ñ qͥa creauit
sciuit. nec alit̃ sciuit ea creata: quã
creanda. Non enĩ eiꝰ sapientiȩ. aliqͥd
tũ ẽ. in libro ȩccłiastico. Antequã cre¬
arent᷑ omĩa noca sunt illi: sic ⁊ postꝗͣ
consumata s̃. Sic inqͥt ñ alit̾. ⁊ antẽꝗͣ
crearent᷑. & postꝗͣ consũmata s̃. sic ei no

Expanded text:
diturus esset, sine initio ante praescivit. diturus esset, sine initio ante praescivit. Universas autem creaturas suas, et spirituales et corporales, non quia sunt ideo novit; sed ideo sunt quia novit. Non enim nescivit quae fuerat creaturus. Quia ergo scivit, creavit; non quia creavit, scivit. Nec aliter ea scivit creata, quam creanda: non enim ejus sapientiae aliquid tum est in libro Ecclesiastico: Antequam crearentur, omnia nota sunt illi; sic et postquam consummata sunt . Sic, inquit, non aliter, et antequam crea
Abbreviated transcription (Latin):
lũ ẽ. s ꝑ se ipsũ scͤit. aliunde ab aliquo
didicit. aut nuntus. aut testib ut ea
sciret indiguit: Non utiq. Ad omia
quippe scienda que scit : sufficit sibi
illa ꝑfectio. Habet quippe nuntios.
id ẽ angłos. ñ tam̃ qͥ ei que nescit
annuntient: ñ enĩ sunt ulla ꝗ̃ nesciat
s bonũ eoꝵ ẽ. de oꝑib suis eiꝰ c̃sulere
ueritatẽ. Et hoc ẽ. qđ ei dñr ñ nulla
nuntiare. ñ ut ab eis ipse discat s ut
ab illo ipsi ꝑ u̾bũ eiꝰ. sine corꝑali sono
nuncient etiam qđ uolueruit ab eo
missi ad quos uoluerit. totũ ab illo
ꝑ illud ũbũ eiꝰ audiences. id ẽ in eiꝰ
ueritate inuenientes qͥd sibi faciendũ. qͥd
quib qͣndo nunciandũ sit. Nã ⁊ nos oramꝰ
eũ nec tam̃ necessitates nostras docemꝰ
ista ex aliquo tẽpore cognouit ut nos¬
set: s fut᷑a omnia tẽꝑalia atq in eis etiã
qͥd ⁊ qͣndo ab illo petit᷑i fueramꝰ ⁊ quos
et de quib reb uł exaudit᷑us. uł ñ exau¬

Expanded text:
lum, sed per se ipsum scit, aliunde ab aliquo didicit, aut nuntiis vel testibus, ut ea sciret, indiguit? Non utique: ad omnia quippe scienda quae scit, sufficit sibi illa perfectio. Habet quidem nuntios, id est Angelos, non tamen qui ei quae nescit annuntient; non enim sunt ulla quae nesciat: sed bonum eorum est de operibus suis ejus consulere veritatem; et honuntiare, non ut ipse ab eis discat, sed ut ab eo ipsi per Verbum ejus sine corporali sono nuntient etiam quod voluerit, ab eo missi ad quos voluerit, totum ab illo per illud Verbum ejus audientes, id est, in ejus veritate invenientes, quid sibi fquibus, et quando nuntiandum sit: Nam et nos oramus eum, nec tamen necessitates nostras docemusista ex aliquo tempore cognovit, ut nosset: sed futura omnia temporalia, atque in eis etiam quid et quando ab illo petituri fueramus, et quos et de quibus rebus vel exauditurus vel non exau
Abbreviated transcription (Latin):
sola anima. cogitet᷑. aliqͥd eiꝰ ẽ. mens
tanquã caput eiꝰ. uł ocłs. uł facies
s ñ hec ut corꝑa cogitanda s. Nongͥ
anima. s qđ excellit in anima mens
uocat᷑. Nũqͥd̾ aut̃ possumꝰ dicere
trinitatẽ sic eẽ in dõ. ut aliqͥd sic

Expanded text:
 mens, tanquam caput ejus, vel oculus vel facies, sed non haec ut corpora cogitanda sunt. Non igitur anima, sed quod excellit in anima, mens vocatur. Nunquid autem possumus dicere trinitatem sic esse in Deo ut aliquid Dei