comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rex religiosa potestate dõ seruiens. cũ mag¬
na pietatis laude contriuit. Hec & alia multahuiꝰ ecmo¬
di quȩ om̃a cõmemorare longũ ẽ. fiebant ad commen¬
dandũ uniꝰ ueridĩ cultũ. & multoꝵ falsorũq ꝓhiben¬
dũ. Faciebant aũ simplici fide atq fiducia pictatis. ñ
in cantationib & carminib nefarię curiositatis. arte
cõpositis. quã uł magian. uł detestabiliore nomine gõ¬
etiã uł honorabiliore theurgian uocant Quiqͣsi
conantur ista discernere. & illicitis artib deditos ali¬
os dãpnabiles qͦs & maleficos uulgus appellat. Hos
enĩ ad Goetiam̃ ꝑtinere dictͣ. alios autẽ laudabiles
uideri uolunt. qͥb theurgian deputant. cũ sint utri¬
q ritib fallacib demonũ obstricti. sub nominib an¬
geloꝵ: Nam porphirius qͣndã quasi purgationem
animȩ ꝑ theurgian cutictant᷑ tam̃ & pudibunda
quodam modo disputatione ꝓmittit. Reuersionẽ

Expanded text:
rex religiosa potestate Deo seruiens cum magrex religiosa potestate Deo seruiens cum magna pietatis laude contriuit. CAdi, quae omnia commemorare nimis longum est, fiebant ad commendandum unius Dei ueri cultum et multorum falsorumque prohibendum. Fiebant autem simplici fide adque fiducia pietatis, non incantationibus et carminibus nefariae curiositatis arte conpositis, quam uel magian uel detestabiliori nomine goetian uel honrabiliori theurgian uocant, qui quasi conantur ista discernere et inlicitis artibus deditos alios damnabiles, quos et maleficos uulgus appellat hos enim ad goetian pertinere dicunt, alios autem laudabiles uideri uolunt, quibus theurgian deputant; cum sint utrique ritibus fallacibus daemonum obstricti sub nominibus angelorum. Nam et Porphyrius quandam quasi purgationem animae per theurgian, cunctanter tamen et pudibunda quodam modo disputatione promittit; reuersionem
Abbreviated transcription (Latin):
putredine uiolatũ. desiderantib carne uesci.
quȩ tanto populo nulla sufficere posse uidebat᷑.
uolatilib castra completa. & cupiditatis ardo¬
re fastidio satictatis extincto. obuios hostes transi¬
tũq ꝓhibentes atq p̃liantes. orante moyse ma¬
nibq eiꝰ in figura crucis extensis. nullo hebreoꝵ
cadente. ꝓstratos sediciosos in populo dĩ. ac sese
ab ordinata diuinitus societate diuidentes. ad
exemplum uisibile inuisibilis penȩ uiuos terra de¬
hiscente sub mersos. uirga ꝑcussam petrã tantȩ
multitudmis habundantia fluenta fudisse. serpen¬
tũ morsus mortiferos penã iustissimã peccatorũ
in ligno exaltato atq ꝑspecto ȩ̨neo serpente
sanatos. ut & popło sub ueniretur afflicto. & mor
morte destructa. uelut crucifixe mortis simili¬
tudine signaretur : Quẽ sane serpentẽ ꝓpter
facti memoriã reseruatũ. cum postea populus
errans tamquã idolũ colert cepisset. et echias

Expanded text:
putredine uiolatum; desiderantibus carne uesci, putredine uiolatum; desiderantibus carne uesci, quae tanto populo nulla sufficere posse uidebatur, uolatilibus castra conpleta et cupiditatis ardorem fastidio satietatis extinctum; obuios hostes transitumque prohibentes adque proeliantes orante Moyse manibusque eius in figuram crucis extentis nullo Hebraeorum cadente prostratos; seditiosos in populo Dei ac sese ab ordinata diuinitus societate diuidentes ad exemplum uisibile inuisibilis poenae uiuos terra dehiscente submersos; uirga percussam petram tantae multitudini abundantia fluenta, fudisse; serpentum morsus mortiferos, poenam iustissimam peccatorum, in ligno exaltato adque prospecto aeneo serpente sanatos, ut et populo subueniretur adflicto, et mors morte destructa uelut crucifixae mortis similitudine signaretur? Quem sane serpentem propter facti memoriam reseruatum cum postea populus errans tamquam idolum colere coepisset, Ezechias
Abbreviated transcription (Latin):
demones dediti. moyses autẽ tanto potentiꝰ quanto
facile suꝑauit Deniq in tercia plaga deficientib
magis. detẽ plage ꝑ moisen magna misteriorum
dispositione complete sunt. qͥb ad dĩ populũ liberm¬
dũ pharaonis & egiptiorũ dura corda cesserunt.
moxq penituit Et cum abscedentes hebreos con¬
sequi conarentur. illis diuiso mare ꝑ siccũ transe¬
untib. unda hinc atq illinc inse redeunte cooꝑti
atq oppressi sunt Qͥd de illis miraculis dicã. quę
cũ in deserto idem populus ductaretur. stupenda
diuinitate crebuerunt. aquę quę bibi non poterant
misso in eas sic̃ ds̃ p̃ceperat ligno. amaritudine
caruisse. sitientesq satiasse. manna esurientib ue¬
nisse de celo. & cũ esset colligentib constituta men¬
sura. quicquid amplius qͥsq collegerat exortis
uermib putruisse. ante diẽ uͦ sabbati duplo col¬
lectum quia sabbato colligere non licebat nulla

Expanded text:
daemones, dediti; Moyses autem tanto potentius, quantdaemones, dediti; Moyses autem tanto potentius, quantfacile superauit. Denique in tertia plaga deficientibus magis decem plagae per Moysen magna mysteriorum dispositione conpletae sunt, quibus ad Dei populum dimittendum Pharaonis et Aegyptiorum dura corda cesserunt. Moxque paenituit, et cum abscedentes Hebraeos consequi conarentur, illis diuiso mari per siccum transeuntibus unda hinc adque hinc in sese redeunte cooperti et obpressi sunt. Quid de illis miraculis dicam, quae, cum in deserto idem populus ductaretur, stupenda diuinitate crebuerunt: aquas, quae bibi non poterant, misso in eas, sicut Deus praeceperat, ligno amaritudine caruisse sitientesque satiasse; manna esurientibus uenisse de caelo et, cum esset colligentibus constituta mensura, quidquid amplius quisque collegerat, exortis uermibus putruisse, ante diem nero sabbati duplum collectum, quia sabbato colligere non licebat, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽ abrahe sacrificio flãmã celitꝰ factam int̾ di ui¬
sas uictimas cucurrisse. eidemq abrahe p̃dictũ ab
anglis celeste incendium sodomoꝵ. quos angloͬs ho¬
minib similes hospicio susceꝑat. & ꝑ eos de ꝓleuen¬
tura dĩ ꝓmissa tenuerat. ipsoq ĩa imminente
incendio miram de sodomis ꝑ cosdem anglõs libã¬
tionẽ loth filii fr̃is sui. cuiꝰ uxor in uia retro res¬
piciens. atq in salẽ repente conuersa magno
ammonuit sacramento. neminẽ in uia libãtionis
sue pͣctrita desiderare debere: Illa uero quȩ & quanta
sunt. quȩ iam ꝑ moysen ꝓ populo dĩ de uigo seruntutis
cruendo in egipto mirabiliter gesta sunt: ubi magi pha¬
raonis hoc est regis egipti qͥ populũ illũ dominatione
depͥmebat. ad hoc facere quedã mira ꝑmissi sunt. ut
mirabiliꝰ uincerentur : Illi enim faciebant uenefici¬
is & incantationib magicis qͥb sunt anglĩ mali hocẽ

Expanded text:
eiusdem Abrahae sacrificio flammam caelitus factam inter diuieiusdem Abrahae sacrificio flammam caelitus factam inter diuisas uictimas cucurrisse, eidemque Abrahae praedictum ab angelis caeleste incendium Sodomorum, quos angelos hominibus similes hospitio susceperat et per eos de prole uentura Dei promissa tenuerat, ipsoque inminente iam incendio miram de Sodomis per eosdem angelos liberationem Loth filii fratris eius, cuius uxor in uia retro respiciens adque in salem repente conuersa magno admonuit sacramento neminem in uia liberationis suae praeterita desiderare debere? Illa uero quae et quanta sunt, quae iam per Moysen pro populo Dei de iugo seruitutis eruendo in Aegypto mirabiliter gesta sunt, ubi magi Pharaonis, hoc est regis Aegypti, qui populum illum dominatione deprimebat, ad hoc facere quaedam mira permissi sunt, ut mirabilius uincerentur! Illi enim faciebant ueneficiis et incantationibus magicis, quibus sunt mali angeli, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
tulatur De illa qͥppe suꝑna ciuitate ubi dĩ uo¬
luntas intelligibilis atq in cõmutabilis lex ẽ. de illa
suꝑna qͦdammodo curia geritur Unaq ibi cura de
nobis ad nos ministrata ꝑ anglo̾s scã illa scriptura des¬
cendit. ubi legitur. sacrificans dis eradicabitur. nͥ dõ
soli. Huic scripture. huic legi. pͣceptis talib tanta
sunt ad testata miracula. ut satis appareat cui nos
sacrificare uelint immortales. & beati qͥ hoc nobis
uolunt ẽẽ quod sibi¬
am nimis uetera si cõmemorẽ. longiꝰ quã sat est.
reuoluere uidebor quę miracula facta sint at¬
testantia ꝓmissis dĩ. qͥb ante annoꝵ milia p̃¬
dixit abrahe: qͦd in semine eiꝰ om̃s gentes benedicti¬
onẽ fuerant habiture Quis enĩ non miretur eidem
abrahȩ filiũ peperisse conuigẽ sterilẽ eo tẽpore se¬
nectutis. qͦ parere nec fecunda iam posset. atq in

Expanded text:
tulatur. De. illa quippe superna ciuitate, ubi Dei uotulatur. De. illa quippe superna ciuitate, ubi Dei uoluntas intellegibilis adque incommutabilis lex est, de illa superna quodam modo curia geritur namque ibi cura de nobis ad nos ministrata per angelos sancta illa scriptura descendit, ubi legitur: Sacrificans dis eradicabitur, nisi Domino soli. Huic scripturae, huic legi, praeceptis talibus tanta sunt adtestata miracula, ut satis appareat, cui nos sacrificari uelint inmortales ac beati, qui hoc nobis uolunt esse quod sibiam nimis vetera si commemorem, longius quam sat est revolvere videbor, quae miracula facta sint attestantia promissis Dei, quibus ante annorum millia praedicit Abrahae, quod in semine eius omnes gentes benedictionem fuerant habiturae. Quis enim non miretur eidem Abrahae filium peperisse coniugem sterilem eo tempore senectutis, quo parere nec fecunda iam posset, adque in
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq ds partitus ẽ mensurã fidei. Sicut enĩ in uno
corpore multa menbra habemꝰ. om̃a autem menbra
ñ eosdem actꝰ habent. ita multi unũ corpꝰ sumꝰ in xp̃o
singuli autẽ alter alteriꝰ menbra. habentes dona diuer¬
sa. scdm̃ grãm quȩ data ẽ nobis. Hoc ẽ sacrificiũ xp̃a¬
norũ. multi unũ corpꝰ in xp̃o. Quod etiam sacram̃¬
to altaris fidelib noto frequentat ȩcclã. ubi ei demon¬
stratur. quod in ea re ꝗ offert. ipsa offeratur:
&beati. qͥ creatoris sui participatione congau¬
dent. cuiꝰ ȩternitate firmi. cuiꝰ ueritate certi.
cuiꝰ munere sc̃i sunt. qm̃ nos mortales & miseros ut
immortales beatiq simus misericorditer diligunt.
nolunt nos sibi sacrificare. sed ei cuiꝰ & ipsi nobiscũ
sacrificiũ se et̃ nouer̃ Cũ ipsis enĩ sumꝰ una ciuitas
dĩ. eui dr̃ in psalmo. glõsa dicta sunt de te ciuitas
dĩ: Cuiꝰ pars in nobis peregrinat᷑. pars in illis opi¬

Expanded text:
ique Deus partitus est mensuram fidei. Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eosdem actus habent: ita multi unum corpus sumus in Christo; singuli autem alter alterius membra, habentes dona diuersa secundum gratiam, quae data est nobis. Hoc est sacrificium Christianorum: multi unum corpus in Christo. Quod etiam sacramento altaris fidelibus noto frequentat ecclesia, ubi ei demonstratur, quod in ea re, quam offert, ipsa offeratur. et beati, qui Creatoris sui participatione congaudent, cujus aeternitate firmi, cujus veritate certi, cujus munere sancti sunt; quoniam nos mortales et miseros, ut immortales beatique simus, misericorditer diligunt, nolunt nos sibi sacrificare; sed ei, cujus et ipsi nobiscum sacrificium se esse nouerunt. Cum ipsis enim sumus una ciuitas Dei, cui dicitur in psalmo: Gloriosissima dicta sunt de te, ciuitas Dei; cuius pars in nobis peregrinatur, pars in illis opi
Abbreviated transcription (Latin):
a mortius iã ñ moritur. & morsei ult̃ ñ dñabit᷑ :
Sic enĩ uix̃ & ñ uidit mortẽ. ut tam̃ mortuus
fuerit.s animã suã eruerit de manu inferni.
qͦ ꝓpt̃ quorundã soluenda inferm uincula
descenderat. Eruit aut̃ potestatt illa. de qͥ in
euuanglio dic̃. Potestatt᷑ habeo ponendi ani¬
mã meã. & potestatt̃ habeo itm sum̃di eã:

Expanded text:
mors ei ultra non dominabitur. Sic enim uiuet et non uidebit mortem, ut tamen mortuus fuerit, sed animam suam eruerit de manu inferni, quo propter quorundam soluenda inferna uincula descenderat; eruerit autem potestate illa, de qua in euangelio dicit: Potestatem habeo ponendi animam meam et potesta
Abbreviated transcription (Latin):
de ueritate collapsa ẽ: ꝓpt̾ qͦd dic̃ aliꝰ psalmus.
Homo uanitati similis factus ẽ: dies eiꝰ sic̃ um¬
bra p̃tereunt Sed ñ uane ds constituit om̃s
filios hominũ : qr & multos auanitate libãt ꝑ
mediatorẽ ihm. & quos libãndos ñ ẽẽ p̃sciuit
ad utilitatẽ libãndoꝵ. & cõparationẽ duarũ
int̾ se a c̃trio ciuitatũ. ñ utiq uanȩ intotius
racionalis creaturt pulcherrima atq uistis¬
sima ordinatione c̃stituit. Dande sequitur:
Qͥs c̃ hõ qͥ uiuet & ñ uidebit mortẽ. eruet animã
suã de manu inftrisi. Qͥs ẽ iste nͥ substantia illa ssrł

Expanded text:
de ueritate conlapsa est, propter quod dicit alius psalmus: de ueritate conlapsa est, propter quod dicit alius psalmus: Homo uanitati similis factus est, dies eius uelut umbra praetereunt; sed non uane Deus constituit omnes filios hominum, quia et multos a uanitate liberat per mediatorem Iesum, et quos liberandos non esse praesciuit, ad utilitatem liberandorum et conparationem duarum inter se a contrario ciuitatum non utique uane in totius rationalis creaturae pulcherrima adque iustissima ordinatione constituit. Deinde sequitur: Quis est homo, qui uiuet et non uidebit mortem, eruet animam suam de
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec aũ ꝓphetata. ad p̾cindũ dm̃
tatio ẽ. Usꝙ quo dñe Auertis infi¬
codices hic ñ habent. auertis. sed auerteris.
quãquã possit intelligi. auertis miscdãm
tuã. quã ꝓmisisti dauid Qͦdaũ dix̃ infinẽ.
quid est nͥ usq infinẽ : Qͥ finis intellegendus
ẽ ultimũ tempꝰ. quando ut xp̃o ihũ etiam gens
illa ẽ creditura. Ante quẽ finẽ illa fie uri opor¬
tebat. qͦ suꝑiꝰ erumnosa defleuit. ꝓpt̃que. &
hic sequit᷑. Exardesc&sic ignis iratua : Me¬
m̃to: quȩ ẽ mea substantia Nichil hic melius
quã ipse ihc̃ intelligitur substantia poplĩ eiꝰ. ex
qͦ natura ẽ carnis eiꝰ. N on enĩuane inqͥt̃ constitu
isti.: om̃s filios hominũ. Nisi onĩ eẽt filiꝰ hominis
substantia isrł. ꝑ quẽ filii hominis libarentur
multi filii hominũ. uane utiq constituisti c̃ent
om̃s filii hominũ. Hunc uͦ onĩis quidẽ huma¬
nanatura ꝑ peccatũ p̾mi hominis in uanitatẽ

Expanded text:
 ad precandum Deum tatio est. Usque quo, Domine, auertis in ficodices hic non habent auertis, sed \'auerteris\'; quamquam possit intellegi: \'Auertis misericordiam tuam, quam promisisti Dauid\'. Quod autem dixit: In finem, quid est nisi usque in finem? Qui finis intellegendus est ultimum tempus, quando in Christum Iesum etiam gens illa est creditura, ante quem finem illa fieri oportebat, quae superius aerumnosa defleuit. Propter quae et hic sequitur: Exardescit sicut ignis ira tua: memento quae est mea substantia. Nihil hic melius quam ipse Iesus intellegitur substantia populi eius, ex quo natura est carnis eius. Non enim uane, inquit, isti omnes filios hominum. . Nisi enim esset unus Filius hominis substantia Israel, per quem Filium hominis liberarentur multi filii hominum, vane utique constituti essent omnes filii hominum. Nunc uero omnis quidem humana natura per peccatum primi hominis in uanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse uoluntatt̃: De illis sane iudcis cũ loqueret᷑
ait: Cum initrĩ usq sceleratissimȩ gentis consuetu¬
do conualuit. ut ꝑ om̃s iã terras recepta. sic uicti uicꝰ¬
torib deder leges Mirabatur hȩc dic̃s. & qͥd diui¬
nitꝰ ageret᷑ ignorans. subiecit plane sententiã. qua
significar&. qͥd de illoꝵ sacram̃toꝵ ratione sentir&:
Ait cnĩ: Illitam̃ causas ritꝰ sui nouer̃. Maior parspo¬
plĩ facit. qͦd curfaciat ignorat. Sed desacram̃tis
udeoꝵ. uł cur: uł quatinꝰ instituta sint auctoritate
lias diximꝰ maxime cũ aduersus manicheos ageremꝰ.
in hoc oꝑe loco oportuniore dicendỹ est:

Expanded text:
forsitan uoluntatem. De illis sane Iudaeis cum loqueretur, forsitan uoluntatem. De illis sane Iudaeis cum loqueretur, ait: \'Cum interim usque eo sceleratissimae gentis consuetudo conualuit, ut per omnes iam terras recepta sit: uicti uictoribus leges dederunt. Mirabatur haec dicens et quid diuinitus ageretur ignorans subiecit plane sententiam, qua significaret quid de illorum sacramentorum ratione sentiret. Ait enim: <Illi tamen causas ritus sui nouerunt; maior pars populi facit, quod quur faciat ignorat. Sed de sacramentis Iudaeorum, uel quur uel quatenus instituta sint auctoritate lias diximus, maxime cum aduersus Manichaeos ageremus, et in hoc opere loco opportuniore dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
quia illustris poplĩ romani senatorerat. colebat qͦdre¬
p̃hendebat. agebat qͦd arguebat. qͦd culpabat ado¬
rabat. quia uidelic& magnum aliqͥd cũ philosophia
docuerat. ne suꝑstitiosus ess& in mundo. sed ꝓpter
leges ciuiũ moresq hominũ: ñ quidem ager& fin¬
gentt̃ scenicũ in theatro. s imitaretur in templo. eo
dap̃nabiliꝰ. quo illa quę mendacit̾ agebut sicage¬
r&. ut cũ popłꝰ ueracit̾ agere existimar& Scenicꝰ
stitiones rep̃hendit etiã sacram̃ta uideoꝵ. &
maxime sabbata in utilit᷑ cos facere affirmans.
qͦd ꝑ illos singulos septẽ int̾ positos dies. septimã fe¬
re partẽ etatis suȩ ꝑdant uaccando. & multa intem¬
ꝑc urgentia ñ agendo ledantur: X p̃anos tamen
ia tunc udeis inimicissimos in neutrã partẽ cõme¬
morare ausus est: ne uł laudaret contra suȩ pat̾e
uetert̃ consuctudinẽ. uł rephender& contra ꝓpͥam

Expanded text:
quia inlustris populi Romani senator erat, colebat quod requia inlustris populi Romani senator erat, colebat quod reprehendebat, agebat quod arguebat, quod culpabat adorabat; quia uidelicet magnum aliquid eum philosophia docuerat, ne superstitiosus esset in mundo, sed propter leges ciuium moresque hominum non quidem ageret fingentem scaenicum in theatro, sed imitaretur in templo; eo damnabilius, quo illa, quae mendaciter agebat, sic ageret, ut eum populus ueraciter agere existimaret; scaenicus stitiones reprehendit etiam sacramenta Iudaeorum et maxime sabbata, inutiliter eos facere adfirmans, quod per illos singulos septem interpositos dies septimam fere partem aetatis suae perdant uacando et multa in tempore urgentia non agendo laedantur. Christianos tamen iam tunc Iudaeis inimicissimos in neutram partem commemorare ausus est, ne uel laudaret contra suae patriae ueterem consuetudinem, uel reprehenderet contra propriam
Abbreviated transcription (Latin):
has partes potiꝰ elegit seneca sapienti. ut eas in animi reli¬
gione ñ habeat. sed in actib fingat. Ait enĩ: Que oĩã
sapiens seruabit tamꝗͥ legib iussa. ñ tanqͦ. diis grata:
Et paulo pꝰ: Qͥd qͦd & matrimonia inquit deoꝵ iungi¬
mꝰ: Et ne pie quidem frum ac soroꝵ. bellonã marti
collocamꝰ. uulcano uenerẽ. neptuno salatiã. quosdã
tam̃ celibes relinqͥmꝰ quasi conditio de fecerit. p̃sertĩ
cum quedam uidue sint: ut populonia. uł fulgora.¬
& diua rona. & diua rumina: Quib ñ miror petito¬
rẽ defuisse. Omẽm istam ignobilẽ dõꝵ turbã. quã
longo euo longa suꝑstitio congessit. sic inquit adora¬
bimus. ut meminerimꝰ. cultũ eiꝰ magis ad morẽ quã
ad rem ꝑtinere: Nec leges gͦ ille. nec mos in ciuili
theologia id instituer̃. quoddus gratũ c̾e̾t uł ad rem
ꝑtiner&. sed iste quẽ philosophi quasi libũm feter̃. tam̃

Expanded text:
has partes potihas partes potigione non habeat, sed in actibus fingat. Ait enim: « Quae omnia sapiens servabit tanquam legibus jussa, non tanquam diis grata. » Et paulo post: « Quid quod et matrimonia, » inquit, « deorum jungimus, et ne pie quidem, fratrum ac sororum? Bellonam Marti collocamus, Vulcano Venerem, Neptuno Salaciam. Quosdam tamen caelibes relinquimus, quasi conditio defecerit; praesertim cum quaedam viduae sint, ut Populonia, vel Fulgora, et diva Rumina: quibus non miror petitorem defuisse. Omlongo aeuo longa superstitio congessit, sic, inquit, adorabimus, ut meminerimus cultum eius magis ad morem quam ad rem pertinere\'. Nec leges ergo illae nec mos in ciuili theologia id instituerunt, quod dis gratum esset uel ad rem pertineret. Sed iste, quem philosophi quasi liberum fecerunt, tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
mineruę capillos disponant longt a templo. ñ tan¬
tũ a simulacro stantes. digitos mouent ornantiũ
mͦ Sunt quę speculũ teneant. st̃ quȩ ad uadimo¬
na sua deos aduocent: St̃ qͥ libellos offerant & il¬
los causam sua doccant Doctꝰ archi mimꝰ senex iã
decrepitꝰ. cottidic in capitolio mimũ agebat. qua¬
si dii sibenter expectarent. quẽ illi homines deside¬
rant: Oñe illic artificũ genꝰ oꝑantiũ. dus in morta¬
lib desid&: Et paulopꝰ Hitam̃ inquit ctiam si suꝑ¬
uacuũ usum ñ turpẽ nec in famẽ dõ ꝓmittunt:
Sedent quidem in capitolio quȩ se a ioue amari putant.
ne uinonis quidem siqredot pocts udis. iracundissi¬
me respecto terrentur. hanc lib̾tatẽ uarro ñ habuit:
ciuilẽ ñ ausus ẽ: quã ipse concidit: Sed si uerũ ad¬
tendamꝰ. deteriora sunt templa ubi hȩc aguntur : ꝗ¬
theatra ubi fingunt᷑ Unde in hissacris ciuilis theologiȩ

Expanded text:
Mineruae capillos disponant longe a templo, non tanMineruae capillos disponant longe a templo, non tantum a simulacro stantes digitos mouent ornantium modo, sunt quae speculum teneant; sunt qui ad uadimonia sua deos aduocent, sunt qui libellos offerant et illos causam suam doceant. Doctus archimimus, senex iam decrepitus, cottidie in Capitolio mimum agebat, quasi di libenter spectarent, quem illi homines desierant. Omne illic artificum genus operatum dis inmortalibus desidet\'. Et paulo post: Hi tamen, inquit, etiamsi superuacuum usum, non turpem nec infamem deo promittunt. Sedent quaedam in Capitolio, quae se a Ioue amari putant: ne Iunonis quidem, si credere poetis uelis, iracundissimae respectu terrentur.\' Hanc libertatem Varro non habuit; ciuilem non ausus est, quam iste concidit. Sed si uerum adtendamus, deteriora sunt templa ubi haec aguntur, qutheatra ubi finguntur. Unde in his sacris ciuilis theologiae
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt quȩq patiunt᷑. inuenia tã in decora hones¬
tis. tam indigna libĩs. tam dissimilia sanis. & nemo
fucrit dubitaturꝰ furere eos sicũ pauciorib furerent:
Nc̃ sanitatis patrociniũ ẽ: insanientium turba Iamilla
quȩ in ipso capitolio ficri solert cõmemorat. & intre¬
pide oĩno coarguit. qͥs credat nͥ ab irridentib atq
furientib ficri: Nam cũ in sacris egyptiis osyrim
lugeri ꝑditum. mox autt̃ inuentũ magno esse gau¬
dio derisiss&. cũ ꝑditio ciꝰ inuentioq fingatur.¬
ille dolor tam̃ atq lȩtitia abtis qui nichil ꝑdide¬
r᷑. nichilq inuener̃ ueracit̾ expͥmat᷑ Huic tam̃
inquit furori. certum tempꝰ c̃ Tolerabile c̃se¬
mel anno in sanire. in capitolium ꝑuenire. Pude¬
cu. Aliꝰ numma dõ subicit. aliꝰ horas ioui nun¬
ciat. aliꝰ lictorẽ: aliꝰ unctor. qͥ uano motubra¬
chioꝵ immutator unguentẽ St̃ quę uinoni ac

Expanded text:
faciunt quaeque patiuntur, inueniet tam indecora honesfaciunt quaeque patiuntur, inueniet tam indecora honestis, tam indigna liberis, tam dissimilia sanis, ut nemo fuerit dubitaturus furere eos, si cum paucioribus furerent; nunc sanitatis patrocinium est insanientium turba.\' Iam illa, quae in ipso Capitolio fieri solere commemorat et intrepide omnino coarguit, quis credat nisi ab inridentibus aut furentibus fieri? Nam cum in sacris Aegyptiis Osirim lugeri perditum, mox autem inuentum magno esse gaudio derisisset, cum perditio eius inuentioque fingatur, dolor tamen ille adque laetitia ab eis, qui nihil perdiderunt nihilque inuenerunt, ueraciter exprimatur: \'Huic tamen, inquit, furori certum tempus est. Tolerabile est semel anno insanire. In Capitolium perueni: pudecii. Alius nomina deo subicit, alius horas Ioui nuntiat, alius lector est, alius unctor, qui uano motu bracchiorum imitatur unguentem. Sunt quae Iunoni ac
Abbreviated transcription (Latin):
mulus. hostiliꝰ pauorẽ atq pallorẽ. teterrimos ho¬
minũ affectꝰ Quoꝵ alttr m̃tis territe motꝰ ẽ. alter
corporis. ne morb quidem sed color Hee numina
potiꝰ credes. & glo recipies : De ipsis uͦ rtib cruddit᷑
turpib ꝗͣ libẽ scripsit: Ille inqͥt iuiriles inse partes am¬
putat. illc lacertos secat. ubi iratos deos tunent. qͥsic ꝓpi¬
tios merent᷑ Du aut̃ nullo debent gnẽ coli si & hocuo¬
lunt: Tantꝰ c̃ ꝑturbate mentis & sedib suis pulso furor
ut sic di placentur. quẽ ad modũ ne quidem homines
seuiunt ttterrimi. Et in fabulas traditȩ crudlitatis
tyranni lacerauer᷑ aliquoꝵ menbra. nemine̾ suala¬
cerarc usser: In regic libidinis uoluptatẽ castrati st̃
quidã. sed nemo sibi ne uir ess& iubenit dño manꝰ in¬
tulit. se ipsos in templis contrucidant uulnerib suis.
ac sanguine supplicarit: Sicut intueri uacat quę

Expanded text:
mulus, Hostilius Pauorem adque Pallorem, taeterrimos omulus, Hostilius Pauorem adque Pallorem, taeterrimos omnium adfectus, quorum alter mentis territae motus est, alter corporis ne morbus quidem, sed color. Haec numina potius credes et caelo recipies?\' De ipsis uero ritibus crudeliter turpibus quam libere scripsit! Ille, inquit, uiriles sibi partes amputat, ille lacertos secat. Ubi iratos deos timent, qui sic propitios merentur? Di autem nullo debent coli genere, si hoc uolunt. Tantus est perturbatae mentis et sedibus suis pulsae furor, ut sic di placentur, quem ad modum ne quidem homines saeuiunt taeterrimi et in fabulas traditae crudelitatis. Tyranni lacerauerunt aliquorum membra, neminem sua lacerare iusserunt. In regiae libidinis uoluptatem castrati sunt quidam; sed nemo sibi, ne uir esset, iubente domino manus intulit. Se ipsi in templis contrucidant, uulneribus suis ac sanguine supplicant. Si cui intueri uacet, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tiones condidit: multo copiosiꝰ atq uehem̃tius rep̃hen
dit ipse ciuilẽ istam & urbanã theologiã. quã uar¬
ria uilissima atq immobili dedicant. habitꝰ illis ho¬
minũ ferarũq & piscium: Quidã uͦ mixto sexudi¬
uersis corporib induunt. numina uocant. que
si spũ accepto subito occurrent monstra haberent᷑:
Deinde aliqͣtopost cũ thcologiã naturalẽ p̃dicans. qͦ¬
rundã philosophoꝵ sententiã digessiss&. opposuit
sib questionẽ. & ait: Hoc loco dicit aliquis. Credã gͦ
cȩlũ & ttrrã deos ct̃ & supͣ lunã alios in fra alios. ego
feram aut platonẽ. aut peripateticum stratonẽ. quoꝵ
alter fec̃ dm̃ sine corpore. alter sine anima. Et ad hoc
respondens quid gͦ tandẽ inquit ueriora tibi uiden¬
t᷑ ticitatii. aut romuli. aut tullii hostilii somnia:
Cloacinã tatiꝰ dedicauit deã. picũ tiberinũq ro¬

Expanded text:
tiones condtiones conddit civilem istam et urbanam theologiam, quam Varria vilissima atque immobili dedicant, habitus illis hominum ferarumque et piscium, quidam vero mixto sexu, diversis corporibus induunt. Numina vocant que, si spiritu accepto subito occurrerent, monstra haberentur”. Deinde aliquanto post, cum, theologiam naturalem predicans, quorundam phylosophorum sentencias digesibi quaestionem, et ait: Hoc loco dicit aliquis, Credam ego coelum et terram deos esse, et supra lunam alios, infra alios? Ego feram aut Platonem, aut Peripateticum Stratonem, quorum alter fecit deum sine corpore, alter sine animo? Et ad hoc respondens: \'Quid ergo tandem, inquit, ueriora tibi uidentur Titi Tatii aut Romuli aut Tulli Hostilii somnia? Cloacinam Tatius dedicauit deam, Picum Tiberinumque Ro
Abbreviated transcription (Latin):
trauit uł nominauit deos. a qͥb uita ęt̾̃na poscenda
q tardus sit. ut non intelligat istũ hominẽ cuilem the¬
ologiã tam diligent᷑ exponendo & apiendo: eamq illi
fabulose indignȩ atq ꝓbrosc. similẽ demonstrando.
atq ipsam fabulosam partt̾ c̃t̾ huiꝰ satis cudent᷑ do¬
cendo ñ nͥ illi naturali qͣ. dic̃ ad philosophos ꝑtinere.
in animis hominũ moliri locũ. ea subtilitate ut fa¬
sed ꝓdendo rep̃hensibilẽ ostendat. atq ita utraq iu¬
dicio recte intelligentium repbata. sola naturalis re¬
maneat eligenda : Dequa suo loco in aduitorio ue¬
ri dĩ. diligentius disserendum est
Cam tam diligent᷑ exponendo theatricȩ simillimam.
aꝑte sicut illã rep̃hendere audera. anneo senece ꝗͣ ñ nul
ex toto. uerũ ex aliqͥ parte ñ defuit Affuit enĩ scribon¬
ti. uiuenti defuit: Nam in colibro quẽ contra suꝑsti¬

Expanded text:
trauit uel nominauit deos, a quibus uita aeterna poscenda trauit uel nominauit deos, a quibus uita aeterna poscenda  ergo usque adeo tardus sit, ut non intellegat istum hominem ciuilem theologian tam diligenter exponendo et aperiendo eamque illi fabulosae, indignae adque probrosae, similem demonstrando adque ipsam fabulosam partem esse huius satis euidenter docendo non nisi illi naturali, quam dicit ad philosophos pertinere, in animis hominum moliri locum, ea subtilitate, ut fased prodendo reprehensibilem ostendat, adque ita utraque iudicio recte intellegentium reprobata sola naturalis remaneat eligenda? De qua suo loco in adiutorio Dei ueri diligentius disserendum est. an tam diligenter exponendo theatricae simillimam aperte sicut illam reprehendere auderet, Annaeo Senecae, quem nonnullus, non quidem ex toto, uerum ex aliqua parte non defuit. Adfuit enim scribenti, uiuenti defuit. Nam in eo libro, quem contra supersti
Abbreviated transcription (Latin):
habeat & alias partes. alia questio c̃ Nc̃ ꝓpt̃ diui¬
sionc̃ uarronis. & urbanã & theatricã theologiam.
ad unã ciuilẽ ꝑtinere satis ut opinor ostendi Vn¬
de qͥa st̃ ambe similis turpitudinis. ab surditatis. in dig¬
nitatis. falsitatis. absit a uiris religiosis. ut siue ab has.
siue ab illa uita sꝑst᷑ eterna Deniq & ipse uarro cõ¬
memorart & enumerare deos cepit. a conceptione
hominis. quoꝵ numeris̃ ẽ exorsus a iano. eamq se¬
riem ꝑduxꝰ usq ad decrepiti hominis mortẽ. & dos
ad ipsũ hominẽ ꝑtinentes clausit. ad neniã deã.
quȩ in funerib senũ cantatur Demde cepit deos ali¬
enos ostendere. qͥ ꝑtinerent ñ ad ipsũ hominẽ sed
ad ea quȩ sunt hominis. sicut sunt uictus atq uestitus.
& quetumq alia quȩ huic uitę sunt necessaria. osten¬
dens in oĩb quid sit cuiꝰq munꝰ. & ꝓpterqͥd cuiq debe¬
at supplicari. In qua uniuersa diligentia. nullos demons¬

Expanded text:
habeat et alias partes, alia quaestio est: nunc propter divisionem Varronis, et urbanam et theatricam theologiam ad unam civilem pertinere, satis, ut opinor, ostendi. Unde, quia sunt ambae similis turpitudinis, absurditatis, indignitatis, falsitatis, absit a viris religiosis ut sive ab hac, sive ab illa vita speretur aeterna. 5. Denique et ipse Varro commemorare et enumerare deos coepit a conceptione hominis, quorum numerum exorsus est a Jano; eamque seriem perduxit usque ad decrepiti hominis mortem, et deos ad ipsum hominem pertinentes clausit ad Naeniam deam, quae in funeribus senum cantatur: deinde coepit deos alios ostendere, qui pertinerent, non ad ipsum hominem, sed ad ea, quae sunt hominis, sicuti est uictus adque uestitus et quaecumque alia huic uitae sunt necessaria, ostendens in omnibus, quod sit cuiusque munus et propter quid cuique debeat supplicari; in qua uniuersa diligentia nullos demons
Abbreviated transcription (Latin):
Iua theatricã & fabulosam theologiã. ab isti ciuiliꝰ
pendert nouer̃. & ci de carminib poctarũ tãquã
de speculo resultare Et ideo ista exposita. ꝗͥ dãp¬
nare ñ audent. illa ciꝰ imaginẽ libers arguunt. & rc¬
p̃hendunt. ut qͥ agnoscunt quid uelint. & hancip¬
sam faciẽ cuiꝰ ala imago ẽ: detestantur Quã tam̃
di ipsi tanꝗ̾ in eodem speculo se intuentes ita dil¬
gunt. ut qͥ qualesq sint in utq incliꝰ uidcantur:
Unde ctiã cultores suos terribilib impis cõpuler̃. ut
inmundiciã theologie fabulose sibi dicarent. in suis
sollẽpnitatib ponerent. in reb diuinis haberent
Atq ita & sc ipsos in mundissimos spc̃ manifestus ẽt
docuerꝰ. & huiꝰ urbanȩ theologiȩ uelut elcetȩ & ꝓ¬
bate illã theatricã ab iectam atq repbatã. min

Expanded text:
illam theatricam et fabulosam theologian ab ista ciuili illam theatricam et fabulosam theologian ab ista ciuili pendere nouerunt et ei de carminibus poetarum tamquam de speculo resultare, et ideo ista exposita, quam damnare non audent, illam eius imaginem liberius arguunt et reprehendunt, ut, qui agnoscunt quid uelint, et hanc ipsam faciem, cuius illa imago est, detestentur; quam tamen di ipsi tamquam in eodem speculo se intuentes ita diligunt, ut qui qualesque sint in utraque melius uideantur. Unde etiam cultores suos terribilibus imperiis conpulerunt, ut inmunditiam theologiae fabulosae sibi dicarent, in suis sollemnitatibus ponerent, in rebus diuinis haberent, adque ita et se ipsos inmundissimos spiritus manifestius esse docuerunt, et huius urbanae theologiae uelut electae et probatae illam theatr
Abbreviated transcription (Latin):
& uirgini Zona soluatur. si ad est dẽ subigꝰ. ut ui¬
ro subigatur. si ad ẽ dea p̃ma. ut subacta nese cõ¬
ioueat copͥmat᷑. dea ꝑtunda ibi qͥd fac̃. Erubescat exs¬
ris. aliqͥd & maritꝰ: Ualde in honestr̃ ẽ: ut qͦd uoca¬
tur illa impleat qͥsꝗͣ nͥ ille. Sed forte ideo tolerat᷑.
cia poscer& maritꝰ auxilium : quã feta cont᷑ siluanp̃.
Sed quid hoc dicã. cum ibi sit & p̾apꝰ nimiꝰ masculus.
suꝑ cuiꝰ ĩmanissimũ & turpissimu fascinũ. sederi no¬
ua nupta uibebatur. iore honestissimo. & religio¬
sissima matronarũ: Eant ad huc & theologiã cuu¬
lem a theo logia fabulosa. urbes a theatris. tompla
ab scenis. sac̾ pontificum a carminib poctarũ. udit
res honestas a turpib. ueraces a fallacib. gues aleui¬
b scrias a ludicris appetendas a respuendis: qͥ possunt
qͥsi conent᷑ subtilitate discernere Intelligimꝰ qͥd agat

Expanded text:
ut uirgini zona soluatur; si adest deus Subigus, ut uiut uirgini zona soluatur; si adest deus Subigus, ut uiro subigatur; si adest dea Prema, ut subacta, ne se commoueat, conprimatur: dea Pertunda ibi quid facit? Erubescat, e aliquid et maritus. Valde inhonestum est, ut quod vocatur illa, impleat quisquam nisi ille. Sed forte ideo toleratur,tia posceret maritus auxilium, quam feta contra Silvanum. Sed quid hoc dicam, cum ibi sit et Priapus nimius masculus, super cujus immanissimum et turpissimum fascinum sedere noua nupta iubebatur, more honestissimo et religiosissimo matronarum? Eant adhuc et theologian ciuilem a theologia fabulosa, urbes a theatris, templa ab scaenis, sacra pontificum a carminibus poetarum, uelut res honestas a turpibus, ueraces a fallacibus, graues a leuibus, serias a ludicris, adpetendas a respuendis, qua possunt quasi conentur subtilitate discernere. Intellegimus quid agant;
Abbreviated transcription (Latin):
queritur: Parcatur humanc ueretundic̨ Peragat
cetã concupiscentia carnis & sanguinis. ꝓ curato scere¬
to pudoris. Quid impletur cubiculũ turba numinũ.
ꝗͣdo & paranimphi inde discedunt. & ad hoc imple¬
tur. ñ ut eoꝵ p̃sentia cogitata sit maior cura pudici¬
ciȩ. sed ut feminç sexu infirme. nouitate pauide.
illis cooꝑantib sine ulla difficultate uirginitas aust¬
ratur: Adest cnũ dea uirginensis. & ds pat̃ subigus.
ab diis ad uiuari oportebat: ñ sufficer& aliqͥsumꝰ. aut
aliqͥ una: Numqͥd uenꝰ sola parum ess&. quȩ ad hoc
etiã dr̃ nuncupata: quod sine eiꝰ ui femina uirgo
ẽt̃ ñ desinat : Si ẽ ulla frons in hominib quȩ ñ ẽ
in numinib. nonne cũ credunt conuigati tot de¬
os utriꝰq sexꝰ ẽc̃ p̃sentes. & huic oꝑi instantes. ita pr¬
dore afficiuntur. ut & ille minꝰ moueatur. & illa
plus reluctetur. Et certe si ad est uirginensis dea.

Expanded text:
quaeritur? Parcatur humanae uerecundiae; peragat quaeritur? Parcatur humanae uerecundiae; peragat cetera concupiscentia carnis et sanguinis procurato secreto pudoris. Quid inpletur cubiculum turba numinum, quando et paranymphi inde discedunt? Et ad hoc inpletur, non ut eorum praesentia cogitata maior sit cura pudicitiae, sed ut feminae sexu infirmae, nouitate pauidae illis cooperantibus sine ulla difficultate uirginitas auferatur. Adest enim dea Virginiensis et deus pater Subigus, ab diis adjuvari oportebat, non sufficeret aliquis unus, aut aliqua una? Numquid Venus sola parum esset, quae ob hoc etiam dicitur nuncupata, quod sine ui femina uirgo esse non desinat? Si est ulla frons in hominibus, quae non est in numinibus, nonne, cum credunt coniugati tot deos utriusque sexus esse praesentes et huic operi instantes, ita pudore adficiuntur, ut et ille minus moueatur et illa plus reluctetur? Et certe si adest Virginiensis dea,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd neq arbores ceduntur: ac putant᷑ sine ferro. neq
far conficit᷑ sine pilo. neq fruges coaceruant᷑ sine
scopis. Ab his aut̃ trib reb tresnuncupatos dcos. inter¬
cidonam a seturis intercisione. pilũnum apilo. deuer¬
ram ascopis. qͥb: dus custodib cont̾ iuim dĩ siluani se¬
ta conseruaret᷑. Ita contͣ dĩ nocentis seuiciã non ra¬
ler& custodia bonoꝵ nͥ plures essent aduersus unũ.
eiq aspo. horrendo ͫ occulto ut pote siluestri. sig¬
nis culture tamꝗͣ cont̾rus repugnarent: Itanc ista
ẽ in nocentia doꝵ ista concordia : Heccine sunt
numina salubria urbium. magis ridenda. ꝗͥ ludi¬
bria theatroꝵ: Cũ masculꝰ & femina conuingunt᷑.
adhibetur dsꝰ iugatinus: Sit hoc ferendũ. Sed do¬
mũ c̃ ducenda quȩ nubit Adhibetur & dsꝰ domi¬
ducꝰ. ut in domosit: Adhibetur dsꝰ domiciꝰ. ut ma¬
neat cum uiro Additur dea manturna Quid ult̾

Expanded text:
quod neque arbores caeduntur ac putantur sine ferro, neque quod neque arbores caeduntur ac putantur sine ferro, neque far conficitur sine pilo, neque fruges coaceruantur sine scopis; ab his autem tribus rebus tres nuncupatos deos, Intercidonam a securis intercisione, Pilumnum a pilo, Deuerram a scopis, quibus dis custodibus contra uim dei Siluani feta conseruaretur. Ita contra dei nocentis saeuitiam non ualeret custodia bonorum, nisi plures essent aduersus unum eique aspero horrendo inculto, utpote siluestri, signis culturae tamquam contrariis repugnarent. Itane ista est innocentia deorum, ista concordia? Haeccine sunt numina salubria urbium, magis ridenda quam ludibria theatrorum? Cum mas et femina coniunguntur, adhibetur deus Iugatinus; sit hoc ferendum. Sed domum est ducenda quae nubit; adhibetur et deus Domiducus; ut in domo sit, adhibetur deus Domitius; ut maneat cum uiro, additur dea Manturna. Quid ultra
Abbreviated transcription (Latin):
chantib talia fieri ñ potuisse. nͥ mente cõmota. Hȩc
tam̃ postea displicucr̃ senatui saniori. & auferri ea¬
uissit. Saltẽ hic tandẽ forsitan senserunt. qͦd in mon
unt. ꝗͣ uis deos habẽ qͥ etiã ludis talib delectant᷑
simile sit furoris: Quale aut̃ illud ẽ: qͦd cum religio¬
sũ a suꝑsticioso ea distinctione discernat. ut a suꝑsti¬
tioso dicit timere dõs. arligoso aut̃ tantr̃ uereri.
ut parentes ñ hostes timeri. atq om̃s ita bonos dicat.
ut faciliꝰ sit cos nocentib parcere. ꝙͦ ledere quẽq. in no¬
centẽ : Tam̃ mulicri fece pꝰ partum tres deos cõmemo¬
rant custodes adhiberi. ne siluanꝰ dsꝰ ꝑ noctẽ in gredi¬
atur. & uexet. eoꝵq custodũ significandoꝵ causa.
tres homines noctu curiure limina domꝰ. & pͥmo lim̃
securi ferire. postea pilo. t̾cio de uerrere scopis. ut
his datis culture signis. deus siluanꝰ ꝓhibeat᷑ intrare

Expanded text:
chantibus talia fieri non potuisse nisi mente commota. Haec chantibus talia fieri non potuisse nisi mente commota. Haec tamen postea displicuerunt senatui saniori, et ea iussit auferri. Saltem hic tandem forsitan senserunt quid inmundiunt; quamuis deos habere, qui etiam ludis talibus delectentur, simile sit furoris. Quale autem illud est, quod, cum religiosum a superstitioso ea distinctione discernat, ut- a superstitioso dicat timeri deos, a religioso autem tantum uereri ut parentes, non ut hostes timeri, adque omnes ita bonos dicat, ut facilius sit eos nocentibus parcere quam laedere quemquam innocentem, tamen mulieri fetae post partum tres deos custodes commemorat adhiberi, ne Siluanus deus per noctem ingrediatur et uexet, eorumque custodum significandorum causa tres homines noctu : circuire limina domus et primo limen securi ferire, postea pilo, tertio deuerrere scopis, ut his datis culturae signis deus Siluanus prohibeatur intrare,
Abbreviated transcription (Latin):
uio ipsa numinũ officia. tam uilit̾ miniatĩq
concisa : ꝓpt̃ qͦd eis dicunt. ꝓ uniꝰ cuiꝰq ꝓpͥo
munert supplicari oportert̃. unde ñ qͥdẽ
omã sed multa iã diximꝰ. Honne scurrilitati in imice
q̃. diuine consonant dignitati. si duas qͥsꝙ̃ nutrices ad¬
hibcr& infanti. quarui una nichil nisi escam. altera
nichil nͥ potũ dar&. sic̃ isti ad hoc duas ad hibuerͣ
deas. educã & potinã : Nempe desiꝑe. & aliquid
mimo simile insua domo agere uiderctur. Libgũ
alibã mento appellatũ uolunt. qͦd mares in cocun¬
do ꝑ eiꝰ beneficiũ emissis seminib libẽnt᷑. Noc idc̃ in
feminis agere liberam quam etiã uenerẽ putant.
qͦd & ipsas ꝑhibeant semina emittẽ. & ob hoc libõ
eandẽ uirilẽ corporis partẽ in tẽploponi femineã
libẽ. Adhec addunt mulicres attributas libõ. & ui¬
nũ ꝓpt libidinẽ concitandã Sic bacchanalia sũma
celebrabunt᷑ in sania U̾bi uarro ipse confitttur a bac¬

Expanded text:
uid? ipsa numinum officia tam uiliter minutatimque concisa, propter quod eis dicunt pro uniuscuiusque proprio munere supplicari oportere, unde non quidem omnia, sed multa iam diximus, nonne scurrilitati mimicae quam diuinae consonant dignitati? Si duas quisquam nutrices adhiberet infanti, quarum una nihil nisi escam, altera nihil nisi potum daret, sicut isti ad hoc duas adhibuerunt deas, Educam et Potinam, nempe desipere et aliquid mimo simile in sua domo agere uideretur. Liberum a liberamento appellatum uolunt, quod mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; hoc idem in feminis agere Liberam, quam etiam Venerem putant, quod et ipsam perhibeant semina emittere; et ob haec Libero eandem uirilem corporis partem in templo poni, femineam Liberae. Ad haec addunt mulieres adtributas Libero et uinum propter libidinem concitandam. Sic Bacchanalia summa celebrabantur insania; ubi Varro ipse confitetur a Bac
Abbreviated transcription (Latin):
ligit in cis. Hab& ita om̃is familia summi & ueridĩ conso¬
lationẽ suã: non fallacc̃ nec in spe rerũ nutantiũ uel
labentiũ constitutã: uitãq etiã ipsã temporalẽ mini¬
me penitendã : in qua eruditur ad ȩt̾̃nã : bonisq ter¬
lli autẽ qui ꝓbitati ciꝰ insultant eiq dicunt. cũ forte
in aliqua temporalia mala deuenerit. ubiẽ ds̃ tiuis:
ipsi dicant ubi sunt diieoꝵ: cũ talia patiunt᷑. ꝓ qͥb e¬
uitandis eos uelcolunt: uł colendos esse contendunt.
Nam ista respond&: Ds̃ m̃s ubiq p̃sens. ubiq totꝰ nusqͣ
inclusus qͥ possit ad esse secretus. ab ẽẽ non motus
Ille cũ me aduersis reb ex aggitat. aut mneritd exami¬
nat. aut peccata castigat. mercedẽ qͦq michi ȩitrnã
ꝓtoleratis pie malis tẽporalib seruat : Uos aut̃ qͥestis
cũ quib uob̾ loqͥ dignũ sit saltẽ de diis ur̃is. ꝗtomi¬

Expanded text:
ligit in eis. CAPUT ligit in eis. CAPUT lationem suam, non fallacem nec in spe rerum nutantium uel labentium constitutam, uitamque etiam ipsam temporalem minime paenitendam, in qua eruditur ad aeternam, bonisque terlli uero, qui probitati eius insultant eique dicunt, cum forte in aliqua temporalia mala deuenerit: Ubi est Deus tuus? ipsi dicant, ubi sint di eorum, cum talia patiuntur, pro quibus euitandis eos uel colunt uel colendos esse contendunt. Nam ista respondet: Dens meus ubique praesens, ubique totus, nusquam inclusus, qui possit adesse secretus, abesse non motus; ille cum me aduersis rebus exagitat, aut merita examinat aut peccata castigat mercedemque mihi aeternam pro toleratis pie malis temporalibus seruat; uos autem qui estis, cum quibus loqui dignum sit saltem de dis uestris, quanto mi
Abbreviated transcription (Latin):
tate ẽent forsitan poterant: ñ ablata ẽ castitas. sed hu¬
militas ꝑsuasa Illarũ tumori succursũ ẽ manenti. is¬
tarũ occursũ ẽ imminenti: Quãꝗͣ & illud ñ sit tacen¬
dũ qͦd quibdã quȩ ista ꝑpesse sunt: potuit uideri con¬
tinentie bonũ in bonis corporalib deputandũ. & tunc
manere si nulliꝰ libidine corpꝰ attrectaret᷑. non aut̃ esse
positũ in solo adiutorio diuinitꝰ robore uoluntatis
animo ñ possit auferri Qui error eis fortasse sublatꝰ ẽ:
Cũ enĩ cogitant qͦ conscientia dõ seruierint : & fide in con¬
cussa non de illo sentiunt. qͦd ita sibi seruientes cũq ita
inuocantes descrere ullo mͦ potuerit. quantiq illicasti¬
tas placeat dubitare ñ possunt. uident ẽt̃ consequens.
nequaquã illum fuisse ꝑmissurĩ: ut hȩc acciderent sc̃ĩs
suis. fi eo medo perire posset scitas: quã contulit eis & di¬

Expanded text:
tata esset, forsitan poterant, non ablata est castitas, sed hutata esset, forsitan poterant, non ablata est castitas, sed humilitas persuasa; illarum tumori succursum est inmanenti, istarum occursum est inminenti. Quamquam et illud non sit tacendum, quod quibusdam, quae ista perpessae sunt, potuit uideri continentiae bonum in bonis corporalibus deputandum et tunc manere, si nullius libidine corpus adtrectaretur; non esse autem positum in solo adiuto diuinitus robore uoluntatis,animo non possit auferri: qui error eis fortasse sublatus est. Cum enim cogitant. qua conscientia Deo seruierint, et fide inconcussa non de illo sentiunt, quod ita sibi seruientes eumque inuocantes deserere ullo modo potuerit, quantumque illi castitas placeat dubitare non possunt, uident esse consequens nequaquam illum fuisse permissurum, ut haec acciderent sanctis suis, si eo modo perire posset sanctitas, quam contulit eis et di
Abbreviated transcription (Latin):
quod exigit laudẽ. obtasse potius ut ampliꝰ earu
numerꝰ esset. ꝗͣ ipse ut in paucitate ampliꝰ emine¬
rent. nec iste quȩ taless. si earũ quoq aliquas bar¬
barica libido compressit. ꝑmissum hoc ẽt causent᷑.
nec ideo credant dm̃ ista neglegere. qͥa ꝑmittit qͦd
nemo impune cõmittit: Quedã enĩ ueluti pondere ma¬
larũ cupiditatũ & ꝑ occultũ iudiciũ. & p̃sens diuinũ
iudiciũ laxant᷑ & manifesto ultimo reseruant᷑: fortas¬
sis aũ iste quȩ sibibene consciȩ sunt. ñ se ex isto castitatis
bono cor inflatũ extulisse. & tam̃ uĩ hostilẽ incarne ꝓpes¬
se s. habebant aliqͥi latentis infirmitatis. quȩ possa in
suꝑbie fastũ. si hanc humilitatẽ in uastatione illa eua¬
sissent extolli. Sic̃ gͦ qͥdã morte raptis. ne malicia
ne sua qͦd turpe nulliꝰ essent ꝑ pesse contactĩ: uel iam
suꝑbiebant. uel suꝑbire si nec hostis uiolentia contret¬

Expanded text:
quod exigit laudem, optasse potius ut amplior earum quod exigit laudem, optasse potius ut amplior earum numerus esset, quam ut ipsae in paucitate amplirent: nec istae, quae tales sunt, si earum quoque aliquas barbarica libido compressit, permissum hoc esse causentur; nec ideo credant Deum ista negligere, quia permittit quod nemo impune committit. Quaedam enim veluti pondera malarum cupiditatum, et per occultum praesens divinum judicium relaxantur, et manifesto ultimo reservantur. Fortasistae, quae bene sibi sunt consciae non se ex isto castitatis bono cor inflatum extulisse, et tamen uim hostilem in carne perpessae sunt, habebant aliquid latentis infirmitatis, quae posset in superbiae fastum. si hanc humilitatem in uastatione illa euasissent, extolli. Sicut ergo quidam morte rapti sunt, ne maline sua, quod turpem nullius esset perpessa contactum, uel iam superbiebant uel superbire, si nec hostium uiolentia contrec
Abbreviated transcription (Latin):
extulistis. & humanis laudib delectati in hoc etiã
aliquib inuidistis. Non accuso quod nescio: nec
audio qͦd uob int̾rogata corda ur̃a respondent.
Tam̃ siita et̃ responderint. hoc uos amisisse nolite
mirari. unde hominib placere gestitis. illud uob̾
remansisse. quod ostendi hominib non potest: si pec¬
cantib ñ consensistis Diuinę grẽ ne amitteret᷑ diui¬
nũ accessit auxiliũ: humanę głe ne a maretur:
humanũ successit obꝓbriũ. In utroq consolami¬
ni pusillanimes. illinc ꝓbate. hinc castigate. illinc
iustificatt. hinc emendate: Quarũ uͦ corla inter¬
rogate respond&. nũꝗ se de bono uirginitatis. uł
uiduitatis. uł conuigalis pudicitię suꝑbisse. sed
humilib consentiendo de dono dĩ cũ tremore
exultasse. nec inuidisse ciuiꝗͣ paris excellentiam
scĩtatis & castitatis. sed humana laude post posita.
quȩ tanto maior deferri solet. qͣnto ẽ bonum rari

Expanded text:
extulistis et humanis laudibus delectatae in hoc etiam extulistis et humanis laudibus delectatae in hoc etiam aliquibus inuidistis. Non accuso quod nescio, nec audio quod uobis interrogata uestra corda respondent. Tamen si ita esse responderint, , unde hominibus placere gestistis, illud uobis remansisse, quod ostendi hominibus non potest. Si peccantibus non consensistis, diuinae gratiae, ne amitteretur, diuinum accessit auxilium; humanae gloriae, ne amaretur, humanum successit obprobrium. In utroque consolamini, pusillanimes, illinc probatae hinc castigatae, illinc iustificatae hinc emendatae. Quarum uero corda interrogata respondent numquam se de bono uirginitatis uel uiduitatis uel coniugalis pudicitiae superbisse, sed humilibus consentiendo de dono Dei cum tremore exultasse, nec inuidisse cuiquam paris excellentiam sanctitatis et castitatis, sed humana laude postposita, quae tanto maior deferri solet, quanto est bonum rarius