comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat inmundo cũñ ita uideret᷑. lege ñ oocente.
dm̃ ap̃quẽ putabat᷑̃ impune futuꝵ cũ nesciret᷑
ñenĩlex naturauł penitꝰ obtorpuerat. ꝗa non
ignorabant ꝗ. ñ debebat fac̾e aliis ꝗ poti nolebãt.
ẽ incarcere.⁊ pistor.⁊ pincerna pharaonis. pecc̃¬

Expanded text:
erat in mundo, cum non ita videretur, lege non docente. Deum, apud quem putabatur impune futurum, cum nesciretur Non enim lex naturalis penitus obtorpuerat, quia non ignorabant quod non debebant facere, aliis, quod pati nolebant. est in carcere, et pistor, et pincerna Pharaonis. Pecc
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ dehabrahã legͥ. ꝗa quãuis apuo inferos fui̾t
discretꝰ longotñ interuallo erat apeccatorib
ita ut chaos eẽt ingens int̃ iustos: peccatores.
Et̃ sciendũ ẽ ꝙ. libros ꝗalit̃ hñt dicit ãbrosius
eẽ corruptos. ubis. scͥptũ ẽ mortẽ regnasse.: in
mortẽ corpoꝵ regnasse incultore suniꝰ dĩetiã
usq admoysen.s cur ñ usq adfinẽ scłi. Sũt tñ
quidã latini codices quos constat auetib grecis

Expanded text:
sicut de Abraham legitur, quia quamvis apud inferos fuerit discretus, tamen longo intervallo erat a peccatoribus, ita ut chaos ingens esset inter justos et peccatores . Et sciendum quod liberos qui aliter habent dicit Ambrosius esse corruptos, ubi scilicet scriptum est mortem regnasse, etiam in mortem corporum regnasse in cultores unius Dei, etiam usque ad Mosen, sed cur non usque ad finem saeculi? Sunt tamen quidam Latini codices quos constat a veteribus Graecis
Abbreviated transcription (Latin):
nis mutata sut̃ studio. qui cũ ꝓͥa auctoritate uti
nõ possunt. ad uictoriã ũbalegis adulterant. ut
sensũ suũ qĩ u̾b̾ legis asserant.⁊ cc̃dicentib sibi q̃i
auctoritate resistant. sequit᷑.

Expanded text:
io mutata 26 sunt, qui cum propria auctoritate uti non possunt ad victoriam, verba legis adulterant, ut sensum suum quasi verbis legis asserant, et contradicentibus sibi, quasi auctoritate resistant. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
.m. aĩe secure possidente hoĩes diabolo ꝓipimita
creclita. Inpune ⁊ enĩ peccare seputantes magis
delinquebant. cͥca hec peccã ꝓmtioresque mũi¬
dus q̃ilicita nutriebat quofacto. gaudebat sa¬
possidebat. regnauit dico. ab adã usq ad mou sẽ
p̃uaricationi ade in eos mors regnaret s lex data
ẽ inmitio regressionis deegypto docens deimo

Expanded text:
mae secure possidente homines diabolo pro impunitate credita. Impune etenim peccare se putantes, magis delinquebant, certa haec peccata promptiores, quae mundus quasi licita nutriebat. Quo facto gaudebat Sao hominem possidebat. Regnavit, dico, ab Adam usque ad Mosen, per praevaricationi Adae, in eos mors regnaret, sed lex data est in initio regressionis de Aegypto docens, de uno
Abbreviated transcription (Latin):
auferre. Regnũ aut̃ mortis
uul intelligi qñ ita dñatur¬
in hõĩb reatus peccĩ. ut eos
aduitã eternã que ue̾ uita est¬
uenire ñ sinat. s ad scđam q̃¬

Expanded text:
auferre. regnum enim mortis uult intellegi, quando ita domin hominibus reatus peccati, ut eos ad uitam aeternam, quae uera uita estuenire non sinat, sed ad secundam
Abbreviated transcription (Latin):
legt̃ adsuꝑiorẽ referũt intellectũ ut insimilitu¬
dinẽ p̃uaricationis ade peccasse accipiant illoᷤᷤ
ꝗ millo peccauerũt ut ei similes crearent᷑ .s. sic̃
moriuromorituri. dãpnatoq dãpnandi. Gre¬
ciaũt codices uñ int̃p̃tatio facta ẽ inlatilio. aut
õs aut pene õs hñt idꝗ pͥmo positũ. uł aliis nõ
mutatis ab illolocosic põt legi.S regnauit. ⁊ac¬
cipit᷑ oecorporali morte qĩ pecẽ ñ inputabatur
.i. ignorabat᷑ añ legẽ .s. effectus in dicabat. quia
mors corporał regnauit cotidie ꝑ aliquas pas¬
siones ⁊ tãdẽ dissoluendo ab.a.ũ. ad.i. cũ minꝰ¬

Expanded text:
legunt ad superiorem referunt intellectum, ut in similitudinem praevaricationis Adae peccasse accipiant illos qui in illo peccaverunt, ut ei similes crearentur, scilicemorituro morituri, damnatoque damnandi. Graeci autem codices, unde interpretatio facta est in Latinum, aut omnes, aut pene omnmutatis, ab illo loco sic legi potest: Sed regnavit, et accipitur de corporali morte, quasi peccatum non imputabatur, id est ignorabatur ante legem; sed effectus indicabat, quia mors corporalis regnavit quotidie per aliquas passiones; et tandem dissolvendo, ab Adam u
Abbreviated transcription (Latin):
pi potestatẽ dandi spm̃ ministerio. nõ auctori¬
tate. et oꝑndi miracula de eo. qui sublege fu¬
erat poss dubitari. si ꝑsimlitudinẽ illoꝵ liquet
deinde adhibet exẽplum patris habraam.
cuiante circu cisionẽ fides reputataẽ adiu

Expanded text:
pi potestatem dandi spiritum ministerio, non auctoritate, et operandi miracula. De eo quod sub lege fuerat, posset dubitari, sed per similitudinem istorum liquet. Deinde adhibet exemplum patris Abraham, cui ante circumcisionem fides reputata est
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce tertio. hoc. ꝑa .u.¬
et non erogra¬
et ueniã quid̃e. et tũc¬
nonero. gra uobis acci¬
hoc dicit ne uideatur calide t̃c nõ
accepisse. ut nunchabundantius acciꝑet.
Ided contraobtrectatores ostendit se mea
uoluntate manere. Non em̃ qĩuere ñero

Expanded text:
Ecce tertio hoc paet non ero graet veniam quidem, et tuncn ero gravis, acciHoc dicit, ne videatur callide tunc non accepisse, ut nunc abundantius acciperet. Ambrosius Ideo contra obtrectatores ostendit se in ea voluntate manere. Non enim. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
nus habuistis ꝑme qua cetere eccłe habuissent¬
uĩa: quod siputatis iniuriam.ut ĩꝑiti. donate
opus. un laude dignussũ. Siergo ꝓbonooꝑe
uos offendi: ingnoscite mͥet quiastultus boni
accusator ẽ ut illos inꝑitos ostenderet ueniam
ab eis postulat eius facti. de qͦ laude dignus ẽ.¬

Expanded text:
nus habuistis per me, quam caeterae Ecclesiae pecipiendo vestra. Quod si putatis injuriam ut imperiti, donate opus. Unde laude dignus sum. Si ergo pro bono opere vos offendi, ignoscite mihi. Et, quia stultus boni accusator est, ut illos imperitos ostenderet, veniam ab eis postulat ejus facti, de quo laude dignus e
Abbreviated transcription (Latin):
Pãtientiã prim̃a memorat.
diu illos portauit. qĩ in¬
patientes egrosut adhi¬
bita potestate signorũ.¬
qĩ medicina curaret uul¬
disigna apli. et si. et pro.¬
.i. inminorib et maiorib
mitaculis. et iur mentis
.s. incastitate et inaliis.ł
hec tria. ita distingue. ut¬
intelligas quod uirtus ẽ
genus signoꝵ. et ꝓdigioꝵ¬
.i. noĩe uirtutis om̃e mi¬
raculũ accipias. Signa¬
aliquidsignificat. et ẽ ꝓdigiigenus. ꝓdigium.¬
ꝓdigiũ ẽ quod infuturo significat aliquid uel si¬
gnũ ⁊ ꝓdigiũ sunt inhis. que contranaturam
sunt. Uirtus uõ inbis: que contranaturã sunt.¬

Expanded text:
Patientiam primam memorat diu illos portavit, qupatientes aegros, ut habita potestate signorusi medicina curaret vuldi signa apostoli; in signis et proin minoribus et majoribus miraculis, et virtutibus mentis, castitate et aliis. Vel haec tria ita distingue, utintelligas quia virtus est genus signorum et prodigiest nomine virtutis omne miraculum accipias, sigaliquid significat, et est prodigii genus, prodigium est quod futuro significat. Vel signum et prodigium sunt in his quae contra naturam fiunt. Virtus vero in his quae non
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo accipienta sint. nõ intelligentes de¬
testabili crudelitate induuntur. Unnõ opor¬
tet ec caritatiurẽ explanare qualiter ĩ telligẽ¬
dasint. Illa gͦ obhoc dictasunt ne cuiqũã pecca¬
toribenefacias. iõ quia peccator ẽ. s quiahõ est.
ut nonsit adiudicand̃u remissus. nec ad subue¬
niendũ inhumanus. itautrũq p̃ceptũ tene.
odies ⁊̃ in illo quodd̃s odit .i. quodmalus ẽ. ꝯ
corripe et ꝑsequere ut perimas quod hõfecit.
et cõserua ꝙ hõ ẽ. peccatũ quippe hõ fec̃. hõiem
uõd̃s ⁊ nõ suscipias peccatore ut uelis saluuc̃e

Expanded text:
quomodo accipienda sint non intelligentes, dequomodo accipienda sint non intelligentes, detestabili crudelitate induuntur. Unde nos oportet haec charitati vestrae explanare qualiter intelligenda sint. Illa ergo ob hoc dicta sunt, ne cuiquam peccatori ideo benefacias quia peccator est; sed quia homo est, ut non sis ad judicandum remissus, nec ad subveniendum inhumanus. Ita utrumque praeceptum tenebis; odias etiam in illo quod Deus odit, id est quod malus est, et corripe et persequere, ut perimas quod homo fecit, et conserva quod homo est. Peccatum quippe homo fecit, hominem vero Deus; et non suscipias peccatorem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tione. uita eterna obtanda ẽ. ⁊ sinõ om̃ib eadẽ
possint ex hiberi dilectionis officia que fr̃ib ma¬
xime sunt exhibenda. quia faciliores.⁊ ꝓpensio¬
res inbono circa fr̃s ẽẽ debemus. quia sumus ĩ¬
uicẽ menbra. Sienĩ incunctos libertatis frena
laxantur. maxime in domesticos. Nͥ a nosqͥhñt
bene faciendũ sit. testiꝰ ẽ õs quidicit benefacite
his quiuos oderunt. diligite inimicosurõs. ubi
claudenda. nec ⁊̃ siaduersũ nos hostilẽ animũ
gerant quia et ip̃i hoĩes sunt et hoc exẽplodei
patris astruitur quisolẽ suũ oriri facit suꝑbono̾
et malos. ⁊ pluit suꝑiustos ⁊ ĩiustos. Sunt eñ qͥ
extimant helymosinas ustis tmeẽ p̃bendas.¬
peccatorib aut nichil dare oportere ne ꝯͣ dm̃co¬
nemur sieis uolumus subuenire: quosiuilt
ip̃ punire. adhibentur ⁊̃ testimonia scẽ scͥptũe.
humili. ⁊ nedederis in pio. quia ⁊ altissimus h̃t
odio peccatores. ⁊ ĩpiis redoet uindictã hͨ esiba

Expanded text:
tione vita aeterna optanda est, etsi non omnibus eadem possint exhiberi dilectionis officia; quae fratribus maxime exhibenda, quia faciliores et propensiores in bono circa fratres esse debemus, quia sumus invicem membra. Si enim in cunctos libertatis frena laxantur, maxime in domesticos, id est in Chrisbenefaciendum sit, testis est Deus qui dicit: Benefacite his qui oderunt vos, diligite inimicos vestros . Ubi  non esse claudenda, nec etiam si adversum nos hostilem animum gerant; quia et ipsi homines sunt. Et hoc exemplo Dei Patris astruitur, qui solem suum facit oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Sunt tamen qui aestimant eleemospeccatoribus autem nihil dari oportere, ne contra Deum conemur, si eis volumus subvenire quos ipse vult punire. Adhibent etiam testimonia sanctae Scripturae. humili et ne dederis impio, quia et Altissimus odio habet peccatores, et impiis reddet vindictam . Haec verba
Abbreviated transcription (Latin):
Nom̃i autẽl
p̃lari erga subditos. ⁊ erga p̃¬
bo.quia non deb defice̾ bñ
tendo. Si hõ nõ inposuerit fi¬
Iñe oꝑi. nec d̃s in poñ remunã¬
et adp̃miũ manus retribuentis. quia sirecipr
quisq quomͦ facit. quia si fortis erit adseminã¬
dũ. fortis erit admetendu. Un subilit. tp̃e eni
tp̃e suononutiq statĩd̃s facit quicquid adsalu¬
tẽ oratur. nec ido denegat. qui differt s tp̃e
Ergo du hiñs in hac uitatp̃s
rgo dum seminandi: opemurbonum.
Tp̃s seminandi ẽ p̃sens uta
Iqua currimus. In hac licet uo¬
bis quod uolumus seminare.
cũ uõ transierit: oꝑandi tp̃s

Expanded text:
num autem. praelati erga subditos, et squia non debet deficere tendo. Si homo non imposuerit finem operi, nec Deus imponet remunerpraemium manus retribuentis, quia sic recipiet quisque quomodo facit; quia qui fortis erit ad seminandum, fortis erit ad metendum. Tempore enique Deus statim facit quidquid ad salutem oratur; nec ideo denegat quia differt, sed temergo, dum habemus, in hac vita tempus seminandi, operemur bonum. Tempus seminandi est praesens vita quam currimus. In hac licet nobis quod volumus seminare; vita transierit, operandi tempus
Abbreviated transcription (Latin):
et doctrine euanglice. scribens eis ab epheso.
tiorisensu et ꝓfundiorib usus ẽ. argumentis
istis uo nullominus sapientib usus ẽ modãto
sermone quib etiã dicit. Oinsensati galathe.
ut sic eos reuocaret. Est igitur intentio apłi in
hac epłagalathus uersutus pseudo apłoꝵ circũ¬
uentos ad fidei religionẽ et euanglii ue:i tatẽ
reducere. modus talis. salutationẽ p̃mittit.
ubi contradetractores. et de oꝑib legisgłan¬
tes desua dignitate et xͥ gr̃a breuiter tangit.
cõmendans ꝑsonã suã quam pseudo depri¬
mebant. Post salutationẽ deleuitate eos re¬
darguit. Post ꝑsonãsuã latius ꝯmendat. de¬
eã non c̃ẽ tenentã post xp̃m quia non solũ¬

Expanded text:
et doctrinae evangelicae, scribens eis ab Epheso de ientibus, altiori sensu et profundioribus usus est argumentis; istis vero velut minus sapientibus usus est moderato sermone: quibus etiam dicit: O insensati Galatae, ut sic eos revocaret. Est ergo intentio Apostoli in hac Epistola Galatas, versutiis pseudoapostolorum circumventos, ad fidei religionem et Evangelii veritatem reducere. Mubi contra detractores, et de operibus legis gloriantes, de sua dignitate, et Christi gratia breviter tangit: commendans personam suam, quando pseudo deprimebant. Post salutationem de levitate eos redarguit: post personam suam latius commendat. Deeam non esse tenendam post Christum, quia non solu
Abbreviated transcription (Latin):
Det licet. qĩ adhoc tendũt¬
ip̃i. S licet nos apłinon
dicodeillis tantũ aut
angłs malus. uelbonus
quod putetur bonum
quodsit ñ dico pluss pt̃.
quã illudꝰ quodeuangłi¬

Expanded text:
asi dicat: Ipsi ad hoc tendunt. Sed licet nos apostoli, non dico de illis tamen, aut angelus malus, vel bonus, quod putetur bonum: quod sit non dico plus, sed praeter quam illud est quod evang
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ mosculo sco
non dolo. et sic debent
facere. quia ita optant
omnes scĩ et ego ipse.
et hoc ẽ. quod subdit. sa¬
scĩ. de siderantes. et quasi
mecum dicentes. hoc .s.
ꝑ quodiustificamur et

Expanded text:
 osculo sancto, non doloso, et sic debetis facere, quia ita sancti omnes optant, et ego impero. Et hoc est quod subdit: Sacti desiderantes, et quasi mecum dicentes hoc, scilper quod justificamur et
Abbreviated transcription (Latin):
estote. ꝑ infidẽ. et uosma¬
iores. ex hor. ab ide minores. et uos minores. idẽ
sapite cũmaiorib et uniuersi .s. maior et mi¬
r simul pacẽ habete nescit prior discordia
meamdouobis pacem¬
meam relinquo uobis.
et item. Mandatum no¬
uum douobis ut diliga¬
.i. adiuuansuos. et ut pax

Expanded text:
ecti in fide, et vos majores exhortamini, ad idem minores; et vos minores idem sapite, cum majoribus, et universi, scilicet major et minor simul, pacem habete, ne sit prior discordia meam do vobis, pacem relinquo vobis ; et item: Mandatum novum do vobis, ut diligest adjuvans vos. Et, ut pax
Abbreviated transcription (Latin):
fidodẽ quia uir fideł ex eiꝰ
coniunttione ñ contami¬
natur. Gerã enim fidelis
mittitis inuic̃e uolentes¬
cohabitare. ⁊ aliis uosco¬
ris uenãtione natist̃ exparte. Uł ita ut agat defi¬
liis iã natis. qui infidelitate remanẽt siuicissim
se dimittunt .q. dico. ut fideł infioelẽ ñ dimit¬

Expanded text:
ia vir fidelis ex conjunctione non contaminatur. Voram enim fidelis mittitis invicem volentesohabitare, et aliis vos coris veneratione nati sunt ex pare. Vel ita, ut agat de filiis jam natis quae in fidelitate remanent, si vicissim se dimittunt. Quasi dicat: Dico ut fidelis non dimit
Abbreviated transcription (Latin):
hñt alia ꝗb siluari possunt.
ꝙ. ita ait .s unus quisq ht̃ do
sic̃ cõtinentia donũ dico ꝓͥũ¬
.i. sibi cõpetens quia in hoc ꝗͤᷤ¬
q adiuuat᷑ q. appetit auidi᷑.¬

Expanded text:
possunt, quod ita ait: Sed unusquisque habet sicut continentia. Donum dico proest sibi competens, quia in hoc quisque adjuvatur, quod appetit avidi
Abbreviated transcription (Latin):
euitandoᷤ mutuã quodã m̃o
Pẜuitutẽ. ut si alt̾i eoꝵ ꝑpetua
continentre placeat. nisi exal¬
ꝓcreandoꝵ s infirmitatis ⁊ c̃tinentie cã experit. uł
ille dematrimonio. uł illa sibi alterutrũ. negent.
ne ꝑ hoc incicãt indãpnabiles corruptelas. Red¬
dere enĩ debitũ coniugale milliẽ cͥmmis. exigere
aũt ultra gn̾andi necessitatẽ culpe ẽ uenialis. for¬
nicari aũt. uł mechari. pimiendẽ criminis:
nec mulier potestatẽ
sui corporis. ħt̃. g. Nolite frau¬
udare mu¬
dicit apłs. ut conueniãt in
re uxoria. nediscensio gnẽt¬
fornicatiõe. nolite dico nisi
forte exconsensu adtẽpus.s.
ut excondicto abstineatis ꝑꝑ
ut enĩ misereat̃ d̃s mundas¬
exorandũ ẽ.⁊ simunda sint c̃¬
iugia. tñ etiã alicitis abstinen¬
dũẽ. ut faciliꝰ adeffectũ deduca¬
tur.or̃o.⁊ iterũ. reuer in idip¬
ni inidipsũ
sũ .i. innaturalẽ usũ. ubi⁊ si

Expanded text:
evitandos mutuam quodammodo servitutem; ut etsi alteri eorum perpetua continentia placeat, nisi ex alprocreandorum, sed infirmitatis et incontinentiae causa expetit, vel ille de matrimonio, vel illa non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venialis; fornicari autem vel moechari puniendi est criminis. nec mulier potestatem sui corporis habet, ergo nolite fraudare indicit Apostolus ut conveniant in re uxoria, ne dissensio gfornicationem. Nolite dico, nisi forte ex consensu ad tempus, ut ex condicto abstineatis proUt enim misereatur Deus, mundexorandus est. Et si munda sint conjugia, tamen etiam a licitis abstinenest, ut facilius ad effectum deducatur oratio. Et iterum revertimini in idipsum, id est naturalem usum. Ubi et si
Abbreviated transcription (Latin):
infidelis¬
mulier disced it odio fioĩ. disce
discedit.
dat . ñ ꝓeo fioeł fidẽ deserat: Eo enĩ¬
modo mulier infidelis rectissi

Expanded text:
infidelismulier, discedit, odio fidei, discedat, non pro eo fidem fidelis deserat. Eo enimodo mulier infidelis rectissi
Abbreviated transcription (Latin):
misit .s.q. si dimisit᷑. ne du¬
cat aliã uł reconciliet᷑ uxõi
Similis enĩ forma suat᷑ in
uiro ⁊ inmuliere. ambrosus
tñ dic̃. idõ ñ subdit hoc de uiro.
sic̃ demuliere. quia licet uiro
aliã duce̾. quia inferior non
oĩo hac lege utit᷑ qua potior
ꝙ afalsariis dr̃ ẽẽ appositum.
nã cet̃is pꝰquã egit deconiu¬
gio fideliũ. mnsit adimparia

Expanded text:
icet quod si dimiserit, ne ducat aliam, vel reconcilietur uxori. Similis enim forma servatur in viro, et in muliere. Ambrosius tamen dicit: Ideo non subdit hoc de viro sicut de muliere, quia licet viro aliam ducere, quia inferior non omnino hac lege utitur qua potior. Quod a falsariis dicitur esse appositum. Nam caeteris. Postquam egit de conjugio fidelium, transit ad imparia
Abbreviated transcription (Latin):
.s. cã fornicationis p̃cipio¬
M manẽ innuptã uiro uiuen¬
te. aut reconciliari suo uiro.
continet mulier. uiro potiꝰ deb
reconciliari quã altĩ nubẽ.

Expanded text:
causa fornicationis, praecipio manere innuptam, viro vivente, aut reconciliari viro suo, continet, mulier viro debet potius reconciliari quam alteri nubere.
Abbreviated transcription (Latin):
ut religiose educet᷑. sacram̃tũ. ne coniugiũ separet᷑
hoc bonũ nuptiaꝵ nõ rep̃hendebat apłs. s. malum
incontinentie. Concubitus enĩ necessarius cã gnan¬
di. inculpabił ⁊ solus ip̃e nuptiał ẽ. Ille uõ qui ultra
necessitatẽ ꝓgͣdit᷑. nõ rõi s libi oini obsequit᷑. Cũ gͥ
culpabił nõ sit gn̾andi intentiõe concubit᷑. qui pe
Quo circa etiã hĩc sũt laudabiles nuptie. quia etiã ills
ꝙ. nõ ꝑtinet adse. ignosci faciunt ꝑꝑse. neq enĩ iste
c̃cubitus. ꝙ seruitur concupiscentie. agit᷑ut imple¬
atur fetus quẽ postulãt nuptie. Oĩo igitur ingne̾
suo nuptie bone sũt quia fidc̃ thor seruant. ⁊ ꝓllis
suscipiende cã utrũq sexũ conmiscent. ⁊ impietatẽ

Expanded text:
acramentum, ne conjugium separetur. Hoc bonum nuptiarum non reprehendit Apostolus, sed malum incontinentiae. Concubitus enim necessarius causa generandi inculpabilis, et solus ipse nuptialis est. Ille vero qui ultra necessitatem progreditur, non rationi, sed libidini obsequitur. Cum igitur culpabilis non sit generandi intentione concubitus, qui proprie veniam. Quocirca etiam hinc sunt laudabiles nuptiae, quia etiam illud quod non pertinet ad se, ignosci faciunt propter se. Neque enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, agitur, ut impleatur fetus quem postulant nuptiae. Omnino igitur in genere suo nuptiae bonae sunt, quia fidem thori servant, et prolis suscipiendae causa utrumque sexum commiscent
Abbreviated transcription (Latin):
fornicatio ẽ.⁊ dñs cã fornicationis ꝑmisit quid
uxorẽ dimitti s ñ iussit. ⁊ sic dedit locũ apło
monendi. ut qui uoluĩt nõ dimitat infidelẽ
da ẽ inc̃iuge. quanto mag̃ fornicatio m̃tis .i. in
fidelitas s quia italicitũ ẽ. ut nõ expediat. ne p̃p¬
in connigũ seꝑationes ip̃ã doctrinã salutiᷤ. hor̃es
offensi exborreant. int̃cedit apłs.⁊ monet nõfi̾.¬

Expanded text:
t Dominus causa fornicationis permisit quidem uxorem dimitti, sed non jussit: et sic dedit Apostolo locum monendi, ut qui voluerit, non dimittat infidelem da est in conjuge, quanto magis fornicatio mentis, id est infidelitas. Sed quia ita licitum est, ut non expediat, ne propter conjugum separationes ipsam doctrinam salutis homines offensi exhorreant, intendit Apostolus et mo
Abbreviated transcription (Latin):
gnũitaq bonũ ẽ mulierẽ nõ
tangere .ꝙ. deb oĩs fidelis pͥn¬
cipalĩt obseruare. tñsiquis
ad huc plus ẽ desua infirmita¬
te securus. si continentiã nõ nouit uxore utatur.
s quia nuptie tales ẽẽ nõ possũt quales pͥmoꝵ hõiũ
eẽ potuerũt. sint tales quales scoꝵ patrũ fuerunt.

Expanded text:
gnum itaque bonum est mulierem non tangere, quod debet omnis fidelis pcipaliter observare. Tamen si quis adhuc plus est de sua infirmitate securus, si continentiam non novit, uxore utatur. Sed quia nuptiae tales esse non possunt quales primorum hominum esse potuerunt, sint tales quales sa
Abbreviated transcription (Latin):
un subdit. Unxit dico. oleo le. uel exultatio ni
quia inimunis fuit apeccato uñ ⁊ ꝯsciengiay
hanc unctionẽ filius qui sichõ factuse̾̃ ut ma¬
neret õs. plenis erat .i. spũ scõ. ut in euangłio legͥ.
I.ħs aũt. plenus sp̃u scõ. reuersus ẽ aiordane. iõ¬

Expanded text:
Unde subdit: Unxit, dico, oleo laetitiae, vel exsultationis, quia immunis fuit a peccato. Unde et conscientia Hac unctione Filius qui sic homo factus est ut maneret Deus, plenus erat Spiritu sancto, ut in Evangelio legitur: Jesus autem plenus Sp
Abbreviated transcription (Latin):
repetitus. S ingreco euidentissim a distĩctioe
quia alter nominatiuus. alt̾ uocatiuus intel¬
mate. Crisma erãgrece. latine dr unctio. hoc no
m̃x. unctionis ẽ. nec ungelantur alibi reges et
sacerdotes. nͥ in illo regno uidoꝵ. ꝑhoc ergoꝙ¬

Expanded text:
repetitus, sed in Graeco evidentissima distinctio est, qua alter nominatrix, alter vocatrix intelmate. Chrisma enim Graece, Latine dicitur unctio. Hoc nomen Christus unctionis est, nec ungebantur alibi reges et sacerdotes, nisi in illo regno Judaeorum. Per hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
minquo patet.quod nõ
illis in ferior sũ. qui ad no
dõ ꝑfectus sũ ut nichil eẽt¬
quod in collatõe mee ꝑfe¬
ctioni add̾ẽt. Qui enĩ in
ꝑitis tribuit sensũ dedit
et mͥ. uel ita ꝯtinua. Ue
ds̃ non accepit ꝑ sonã
boĩs. quia et sita eẽt: ego paulus añ ip̃ius

Expanded text:
In quo patet quod non illis inferior sum, qui a Domino adeo perfectus sum, ut nil essquod in collatione meae perfectioni adderent. Qui enim illis imperitis tribuit sensum, dedit et mihi. Vel ita continua: Vere Deus non accipit personam hominis, qui si ita esset, ego Paulus, ante impius
Abbreviated transcription (Latin):
docuerunt. que. scił. erant. ꝑse.
non admixte eccłus gentiũ.
antum autem habebant
auditum. de me .i. quod
deme audierant memorie
niam qui persequebatur
nos aliquando. s. duminfi¬
delis eram. nunc euanglu¬

Expanded text:
docuerunt, quae scilicet erant per se, non ammistae Ecclesiis gentium. Tantum autem habebant auditum de me, id est quod de me audierant, memoriae niam qui persequebatur nos aliquando, scilicet dum infidelis orat, nunc e
Abbreviated transcription (Latin):
saria saluti eẽ p̃dicabant. Cũ
aut alibi cesserit. ut incircum¬
cisione timothei. curhic nõ¬
cessit. respondet et ait. pp̃
falsos fr̃s: quise fingunt a¬
deles ꝑse non poterant: per
falsos fr̃s mo. liebantur.quoᷤ
subspecie religionis in mise¬
fr̃s sub introierunt .i. sub ha¬
bitu pacis. et humilitatis
introierunt. aliud querendo.¬
aluro fi ngendo. Explorare

Expanded text:
dicabant. Cum em alibi cesserit, ut in circumcisione Timothei, cur ncessit? Respondet et ait: Propter falsos fratres, qui se fingunt aper se non poterant, per falsos fratres moliebantur; sub specie religionis immistres, subintroierunt, id est bitu pacis et humilitatis introierunt; aliud quaerendo,aliud fingendo, explorare
Abbreviated transcription (Latin):
ad horã cessit enĩ quinãquã enĩ cessit. quod
si aliquando cessit. qño nec ad horã: cur ⁊̃ dic̃
cessurus pp̃ falsos fratres non cessit: aut non
cessurus. p̃p̃ falsos fr̃s. cessit. Unuexhis duob
restat intelligi. cessit ergo inuitus. non p̃p̃ illo ᷤᷤ
cireuciso timotheo. ut dolus et scandalũ uid̃oꝵ
cessirent. quiꝑati erant cõmouẽ tumultum.
et seditionẽ. sullũ filiũ uidee circ̃ucisũ susciꝑet

Expanded text:
ad horam enim cessit qui nunquam cessit: quod ad horam enim cessit qui nunquam cessit: quod si aliquando cessit, quomodo nec ad horam? Cur etiam dicessurus propter falsos fratres non cessit, aut non cessurus propter falsos fratres cessit. Unum enim ex his duobus restat intelligi. Cessit ergo invitus, non sponte, proptcircumciso Timotheo, ut dolus et scandalum Judaeorum cessaret, qui parati erant commovere tumultum et seditionem, si illum filium Judaeae incircumcisum susciperet,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfert. nec p̃putiũ. s sola fides.
hec non erat apud uideos qui
credentes circũ cidebant fili¬
os suos ¶ Attende diligenter
ꝓͥbat. que dicitur nec adhorã
p̃p̃illos falsos fr̃s non cessit sicut legitur in
quib dã codicib non uoluntate non cessit. nã
cessurũ sesignificauit si illi non eẽnt. s p̃pillõ
sub introductos. fa. fr̃s. non cessit. Sigͦ ceden¬
dũnon fuit. qr falsi fr̃s dicuntur quoꝵ bene¬
ficio ñ fecit. quod faciendũ non erat: Siergo
hoc beneficiũ. beneficiũ p̃stiterunt apło. quia
hõr causa noncessit. concedere non deberet. Cũ
igitur et ex ploratores dictisunt. sihoc illũ face̾
uolebant. quod facturus erat. s p̃p istos ñ fecit.
sin aũt non erat facturus sine dubio p̃pillos
fecit. litteraboc indicat quia cessit. et istoria
factũ exclamat. quo enĩ ad horã negaret se
cidisse. ille enĩ posse dicere se. nec ad horã
cessisse. quinũquam inueniret᷑ cessisse: nec

Expanded text:
fert, neque praeputium, sed fides: hoc enim erat apud Judaeos, credentes circumcidebant filios suos. Attende diligenter bat, qua dicitur nec ad horampropter illos falsos fratres non cessit, sicut legitur in quibusdam codicibus, non voluntate non cessit; nam cessurum se significavit, si illi non essent; sed propter illos subintroductos falsos fratres non cessit. Si ergo cedendum non fuit, quare falsi fratres dicuntur, quorum beneficio non fecit quod faciendum non erat? Ergo si hoc est, beneficium praestiterunt Apostolo, quia horum causa non cessit, cum Ecclesiae non deberet. Cur igitur exploratores dicti sunt, si hoc illum facere volebant quod facturus erat? sed propter istos non fecit. Sin autem non erat facturus, sine dubio propter istos fecit. Littera hic indicat quia cessit, et historia factum exclamat. Quomodo enim ad horam negaret se  circumcidisse? Ille enim posset defendere se nec ad horam cessisse, qui nunquam inveniretur cessisse. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
. .a. in carnales obseruantias a
rent. et idõhic ubi ad assertionẽ p̃dicationis sue
ꝯferebat. nullatenus uoluit cedere ut ueritas p̃¬
dicationis sue monstraretur. et nota quia in ins
om̃ib et ꝯmendabat et legẽ non tenendã ꝯꝓbabit
un suboit ut ueritas et c̃. qĩ idõ in nullo cessimus.¬
cessit circucidendotitum neoc casionẽ daret eis.
qui sine circũcisione dicelunt nullo̾ credentes sal¬
uos cẽ nõ posse. et ad deceptionẽ gentiũ. hoc etiam
paulũ sentire iactabant. alibi uero ubi ñ obfuit cir
detestanda ẽ. cũ illam õs fien p̾cepit. hanc satha¬
nas ꝑsuasit. Iõ ergononfecit intito: quodintimo¬
theo. ut ostenderet illa sacramenta. nec tãqua ne¬
cessaria debere appeti. nectãqũa sacrilega debere
cireũ cidi. S alibi adhor̾ã ces¬
cessimus sub¬

Expanded text:
 est in carnales observantias, a rent. Et ideo hic ubi assertionem praedicationis suae conferebat, nullatenus voluit cedere, ut veritas praedicationis monstraretur. Et nota quia in his omnibus se commendat, et legem non tenendam comprobat. Unde subdit: cessit circumcidendo Titum, ne occasionem daret eis, qui sine illa circumcisione dicebant, credentes salvos esse non posse, et ad deceptionem gentium hoc etiam Paulum sentire jactabant. Ibi vero ubi non obfuit, cirdetestanda est: cum illam Deus fieri praeceperit, hanc Satanas persuaserit. Ideo ergo non fecit in Tito quod in Timotheo, ut ostenderet illa sacramenta nec tanquam necessaria debere appeti, nec tanquam sacrilega debere circumcidi, sed alibi ad horam cessimus sub
Abbreviated transcription (Latin):
qũa apli eẽnt illi. qui udebantur ẽẽ aliꝗd
.i. alicrinus auctoritatis quia cũ dño ãbula¬
uerunt. et trans figurationi eius interfue
non ip̃i ꝑse. Namsi ip̃iꝑse eẽnt. aliquid somꝑ
fuissent aliquid quales aut̃ aliquando fue¬
rnt. quia ip̃i et peccatores. et idiote fuert̃.
nichil meaint̃ ẽ referre .i. nichil michi
ꝓdest. in hoc statumĩe. quia p̃terita nec ꝓsũt nobs.
Innuit tñsepreualuisse: dicendo em̃. qua¬
les aliquando. f. indicat se in legalib pre
galathis non sunt curanda legalia :
nichil mea inter est¬

Expanded text:
t apostoli illi qui videbantur esse aliquid, id est alicujus auctoritatis, quia cum Domino ambulaverunt, et transfigurationi ejus interfuernon ipsi per se; nam si ipsi per se essent aliquid, semper fuissent aliquid. Quales autem aliquando fuerunt, quia ipsi et peccatores, et idiotae fuerunt, nihil mea interest referre, id est nil mihi prodest in hoc statu miseriae, quia praeterita nec prosunt nec obsunt. Innuit tamen se praevaluisse. Dicendo enim, quales aliquando fuerunt, indicat se in legalibus praet ideo Galatis non sunt curanda legalia. nil mea interest
Abbreviated transcription (Latin):
ficili magna nascitur admi¬
ratio. subdit. et in me .i. in
mea conuersione clarifica
meconuertit. uelclarifica¬
lunt deum in me .i. inmeo
exemplo predicantes. uel
gratus dõ agentes in quo
eis profui.

Expanded text:
ficili magna nascitur admiratio, subdit: Et in me, id est in mea conversione clarificabme convertit: vel clarificabant Deum in me, id est meo exemplo praedicantes, vel gratias agentes Deo, in quo eis profui.
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs. quod euangłium p̾putii
adñocreditũ ẽ michi. ut fideli ita principa¬
liter sicur et petro euangłiũ circucisionis.
xp̃s eñ dedit paulo ut ministraret gentib
Ita tamen dispensatio distributa ẽ. illis ut ⁊
petrus et gentib p̃dicaret sicausa fecisset ⁊ pa¬
ulus iudcis:

Expanded text:
sent quod Evangelium praeputii, a Domino creditum est mihi, ut fideli, ita principaliter, sicut et Petro Evangelium circumcisionis. Christus enim Paulo dedit ut ministraret gentibus, Ita tamen dispensatio distributa est illis, ut et Petrus gentibus praedicaret si causa fecisset, et Paulus Judaeis.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ et illis exposuit euangłium¬
cumiam exposiuss. corãhõib
non iõo quod aliqua falsadixerit
ut seorsũ pauciorib ueradi¬
cẽrit. s p̃p infirmos. quinon
possunt om̃ia caꝑe quib aliqͣ¬
tacuerat dicenda perfectis.
utiliter. predicationis uero
extorqueri. am ut circum ci¬
deretur. puer s susceptus est
ab aplis insocietatem in circũ¬
cisus cur ergo uultis uos gala¬
the circum cidi: Cur ultro a¬
gratia recedentes adlegem
transitis:¬

Expanded text:
 illis exposuit Evangeliumcum jam exposuisset coram omnibus: non ideo quod aliqua falsa dixerit, ut seorsum paucioribus vera dised propter infirmos qui non possunt omnia capere, quibus aliqtacuerat dicenda perfectis. utiliter. Praedicationis vero extorqueri a me ut circumcideretur, sed susceptus est ab apostolis in societate incircisus. Cur ergo vultis, vos Galatae, circumcidi? cur ultro agratia recedentes ad legem transitis
Abbreviated transcription (Latin):
credidit illud paulus inde et ꝯtulit cũ illis
euangliũ et dexteras accepit quodiõe uerbũ
cũ eis et sinon ꝑeos lubuit. Ip̃a enĩ collatiounã: Ag̃¬
doctrine speciem excussa om̃ilepre uarietate
monstrauit. lepsi eñi quosdñs in euangłio cu¬
rasse legitur. et misisse ad sacerdotes ut se eis
ostenderẽt: nõ absurde intelliguntur illi qui
scientiã uere fid̃i non habentes: uarias doctnã
que umus corꝑis colorẽ diuersis uariat locis.
atq maculat. Ut ergo apłi p̃dicatio ab om̃a corru¬
ptionis lepra. liba monstraretur. cu aliis apłisꝯ
tulit euanglium. Aliter eñi non crede̾nt ei¬
S corsum autẽ q̃i .9.cum.

Expanded text:
credidit Paulus: unde et contulit cum illis Evangelium, et dextras accepit, quia illud verbum cum eis, etsi non per eos habuit. Ipsa enim collatio unam doctrinae speciem excussa omni leprae varietate monstravit. Leprosi enim quos Dominus in Evangelio curasse legitur, et misisse ad sacerdotes ut se eis ostenderent, non absurde intelliguntur, qui scientiam verae fidei non habentes, varias doctrinas quae unius corporis colorem diversis locis variat atque maculat. Ut ergo Apostoli praedicatio ab omni corruptionis lepra libera monstraretur, cum aliis apostolis contulit Evangelium. Aliter enim non crederet EcSeorsum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ post p̃dicationẽ sirie et cilicie
scendi dico cũ barnaba quide
habui quib patẽt falsũ eẽ. me¬
aliud gentib aliud iudĩs p̃dicae
Ascendi aut nõ solũmea dispo¬
sitiõe. s scđm reuelationẽ dĩ¬

Expanded text:
t post praedicationem Syriae et Ciliciae, . Ascendi, dico, cum Barnaba, qui dhabui, quibus patet falsum esse mealiud gentibus, aliud Judaeis praedicare. Ascendi autem, non solum mea dispositione, sed secundum revelationem D
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate petri. et alioꝵ ro¬
boroatũ. Apłs eñipaulus post
xp̃i ascensionẽ decelo uocatus
ntibus: sine aplis conmunicaret et cũ
ciseuanglium ꝯ ferret: quo eiusdẽ societatis appa¬
reret. ecclia illi om̃ino non credet. S cũ cognouiꝰ¬
sẽt cũ. hoc annũtiantẽ. quod illi: ineoꝵ ꝯmuni
one ⁊ unitate uiuentẽ. accedentib etiã ꝑeum
talib signis qualia et illi oꝑabantur. ita eũ dño
conmendante auctoritatẽ meruit ut uerba illiꝰ¬
sic audiantur in eccla. tam qu̾a in illo xp̃s sicut¬
erant. s et ꝓeis qui crediturisunt ꝑuerbum

Expanded text:
 et aliorum roboratum. Apostolus enim Paulus post Christi ascensionem, de coelo vocatus, si non apostolis communicaret, et cum eis Evangelium conferret, quo ejusdem societatis esse appareret, Ecclesia illi omnino non crederet, sed cum cognovissent eum hoc annuntiantem quod illi, et in e unitate uiuentem accedentibus etiam per eum talibus signis, qualia et illi operabantur, ita eum domino commendante meruit auctoritatem, ut uerba illisic audiantur in Ecclesia, tanquam in illo Christerant, sed et pro eis qui per verbum
Abbreviated transcription (Latin):
expectari conflictus. s hãc fugite¬
ne approximetis. quia nõ alit̃ meliꝰ
cũ corporis contaminatione
Cetera enĩ peccã aĩam tm̃ ma¬
taminat.Non enĩsine desid̾¬
qi idõ debetis fugere forni¬
canonẽ quia õe pecẽ aliud

Expanded text:
exspectari conflictus, sed hanc fugitene approximetis, quia non aliter corporis contaminatione. Caetera enim peccata animam tataminat. Non enim sine desidi dicat: Ideo debetis fugere fornationem, quia omne peccatum aliud
Abbreviated transcription (Latin):
acarne ut iã diciñ possit ip̃añs suus eẽ. s simul
totus hõ dicipossit caro. ut et scđm hoc recte dici¬
possint duoẽe in carne una. hec quidẽ dictasũt
desp̃ali fornicatione huiꝰ corporis. Uerũ quia
aliquis nõ adherens dõ. adbet mundounde dr̃¬
mundũ.dilectio patrisnẽ in illo qui gͦ ħens mũ¬
dolonge ẽad̃o. in corpus suũ peccat. quia corpo
seruiens potius creature quã creatori. S. qui ħet
do nõ mundoq cuq aliud peccatõ a concupiscen¬
tiacarnali alienũ fragilitate bũa incurrerit. uł
ignorando ut negligendo uł obliuiscendo. extͣ
corpuspeccat᷑. int᷑ hoc sit. ꝙ dictũẽ. Oẽ peccatũ¬
cupiscentia peccat .s. hũa tẽptatione que facile
ignoscit cũ aũt ad hens mundo tp̃alit dilig̃.
⁊ concupiscit mĩto incorpus suñ peccare dicit᷑.
quiaunnuerse concupiscentie carnalideditus.
subditus tanquã totus creature seruus abip̃ocre¬
atore alienus. Sic gͦ quantũ michi uidet᷑ salua

Expanded text:
a carne ut iam dici non possit ipse animus suus esse, sed simul totus homo dici possit caro, qua submissio ratiuo esse in carne una, haec quidem dicta sunt de speciali fornicatione hujus corporis. Verum quia aliquis non adhaerens Deo adhaeret mundo, unde dmundum, dilectio Patris non est in illo . Qui ergo haerens mundo longe est a Deo, in corpus suum peccat, quia corportrahitur, serviens potius creaturae quam Creatori. Sed qui haeret Deo non mundo, quodcunque aliud peccatum a concupiscentia carnali alienum fragilitate humana incurrit, vel ignorando, vel negligendo, vel obliviscendo extra corpus peccat, ut hoc sit quod dictum est, omne peccatucupiscentia peccat, sed humana tentatione quae facile ignoscitur. Cum autem adhaeret mundo, temporaliter diligit et concupiscit, merito in corpus suum peccare dicitur, quia universae concupiscentiae carnali deditus et subditus est tanquam totus creaturae servus ab ipso Creatore alienus. Sic ergo, quantum mihi videtur, salva
Abbreviated transcription (Latin):
potius hẽ quã illũ lib̾et. uł nõ lib̾et scrutetur qui
põt tã magnũ ꝓfundũ iudicioꝵ dĩ. uer tñ caueat
precipitiũ q̃r ergo illũ. Ub̾et.: ñ illũ. nolout a me
queris. hõsũ ꝓfundũ nmis ẽẽ aduerto. ñ penetro.
crpuuesco. nõscrutor. insqutabilia enĩ sũt iudicia

Expanded text:
potius hunc quam illum liberet, vel non liberet, scrutetur qui potest tam magnum profundum judiciorum Dei, verumtamen caveat praecipitium. Cur ergo illum liberet et non illum, nolo ut a me quaeras, homo sum, profundum nimis esse adverto, non penetro, expavesco, non scrutor. Inscrutabilia enim sunt judicia
Abbreviated transcription (Latin):
patientia.: longanimitas dĩẽ qua diu sustinet malo
ut si uelmi corrigant᷑ uł inincepta malitia ꝑdurante.
ordmate disꝑdat. dĩu enĩ expectati in excusabile sũt.
⁊ idõ expectauit eos ds̃ cũscir ñ credituros.⁊ũ utat᷑
illis qĩ instrum̃to adsalutẽ bonoꝵ. Nouit enĩõsbene

Expanded text:
Patientia et longanimitas Dei est quandiu sustinet malos, ut, si velint, corrigantur, vel in incoepta malitia perdurantes ordinate disperdat. Diu enim exspectati inexcusabiles sunt, et ideo exspectavit eos Deus, cum sciret non credituros, et ut utatur illis quasi instrumento ad salu
Abbreviated transcription (Latin):
figulo. sic tota massa humani
ip̃a radice uitiata diumo iudicio
id supplici recipiant uasa ire ꝙ
oĩb debebat᷑ ⁊ ab illo liberẽtur
uasa ire aP ut ex eaficrẽt uasa incõtumeliam
cũ uo̾ ꝑ lib̃m arbitͥũ pͥmi hõis incõ¬
ꝓculdubio q ex eafinͣt uasamhonorẽ nõ ẽ ipsius
iustitie que gr̃am nullã p̃cessit. s dĩ mĩaq. uõincon¬

Expanded text:
. Sic tota massa humani ipsa radice vitiata divino judicio id supplicii recipiant vasa irae quod omnibus debebatur, et ab illa liberenturtas, ut ei ea fierent uasa in contumeliam; cum uero per liberum arbitrium primi hominis in coprocul dubio, quod ex ea fiunt uasa in honorem, non ipsius iustitiae, quae gratiam nulla praecessit, sed dei miserico
Abbreviated transcription (Latin):
q.s. ꝯiecturas cordis sui inscrutabilẽ altitudinem
iudicior. dĩ cogitare conantes infibulas uanitatis
abierunt dicentes. quia aĩe sursũ incelopeccant:
dicentes aias incelo ante cõuersatas. ⁊ ibi aliquid
boni. uel mali egisse.⁊ ꝓmĩtis ad corpora terrena de¬
trusas eẽ. hoc aut respuit catholica fides. ꝑꝑ euidentẽ
apłi sentñtiã quaait. cũ nõ dũ natieẽnt. ut aliquid
boniud mali egissent. melior ergo ẽ fidelis ignorã¬
cũ aut̃ nõ facit. ꝑ iudiciũ nõ facit. Miseret᷑ utiq
screri ait nõ abillo irroget᷑ aliquid ꝗ sit hõ detĩor. s.
tm̃ ꝗ. sit melior nõerroget᷑. Idõq nõ quõ dictũ est

Expanded text:
 atque secundum conjecturas cordis inscrutabilem altitudinem judiciorum Dei cogitare conantes in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quia animae sursum in coelo peccant,dicentes animas in coelo ante conversatas, et ibi aliquid boni vel mali egisse, et pro meritis ad corpora terrena detrusas esse. Hoc autem respuit Catholica fides propter evidentem Apostoli sententiam qua ait: Cum nondum nati essent, aut aliquid boni vel mali egissent. Melior ergo est fidelis ignorancum autem non facit, per judicium non facit. Miseretur utiqusereri, ut non ab illo irrogetur aliquid quo sit homo deterior, sed tantum quo sit melior non irrogetur. Ideoque non quomodo dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit ꝑp̃dicatores.  Interius cũsint exuna
massa ade.deq̃: maliquisũt uasa ire cui debita
dicipossũt: maiores p̃uenit ut habere aliqͣ mĩta
ꝓrugo pecc̃iatq supplicii. nõ cõditiõe diuma set
uoluntatis iniquitate uitiata nata que ado ẽ cõdita
bona. Siergo maleuiuunt hoĩes desuo ẽ. uł quod
originaliter traxerũt. ułq. insuꝑ addiderunt.
gr̃am uñbene oꝑem̃ nõ accepimꝰ: nõ uera citer
possunt se excusare.si enĩuasa ire sut quib debita
ꝑditio reddit᷑. hoc sibi imputent quia exmassa st̃
luit nõ se inflent se̾ip̃m głificẽt ꝗeis mĩam inde

Expanded text:
aedicatores et interius, cum sint ex una massa Adae, de qua et mali qui sunt vasa irae cui debita dici possunt, et maiores praeuenit. ut habere aliqua merita propago peccati atque supplicii, non conditione divina, sed voluntatis iniquitate vitiata natura quae a Deo est condita bona. Si ergoriginaliter traxerunt uel quod insuper addiderunt. gratiam unde bene viveremus non accepimus? Non veraciter possunt se excusare. Si enim vasa irae sunt quibus debita perditio redditur, hoc sibi imputent, quia ex massa sunluit, non se inflent, sed ipsum glorificent qui eis mise
Abbreviated transcription (Latin):
umois. quos tc̃ głificabis cũ umdictã sanguinis eoꝵ.
suꝑ malos exerceb qui eũ añputaret᷑. nõ uundicatus.
quia dissimulauit. iũidicando potens uidebit᷑. St o¬
Ostendit enĩ quantũ fecit eis quos lib̾auit. głifica¬
uit. cũ illi quos deseruit penãhñt que pariter oĩb
debelatur. Nota quia ex uerbis apłiquib ususẽ in
hoc sermone dicẽs. Iacob gratis dilectũ ⁊ electum
adõ. esauaũt iudicio reprobatũ sicut ⁊ pharaonẽ.
⁊ aliquos ds̃ uoluntate sua obdurat. ostenditur
quod quidã sũt quib nec grãm apponit d̃s̃ ut
esar ⁊ pharaoni.cũ aliis infert cã qi coactis ut

Expanded text:
is, quos tunc glorificabit, cum vindictam sanguinis eorum super malos exercebit, qui cum ante putaretur, non judicaturus quia diu dissimulavit, judicando potens videbitur. Ut oOstendit enim quantum fecit eis quos liberavit et glorificavit, cum illi quos deseruit poenam habent, quae pariter omnibus debebatur. Nota quia ex verbis Apostoli quibus usus est in hoc sermone, dicens: Jacob gratis dilectum et electum a Deo; Esau autem judicio reprobatum sicut Pharaonem, et alios quos voluntate sua Deus obdurat, ostenditur quod quidam sunt, quibus nec gratiam apponit Deus, ut Esau et Pharaoni, cum aliis infert eam quasi coactis ut
Abbreviated transcription (Latin):
magna sit gloriosa miã sua¬
cordie. q̃ p̃ꝑauit. obhoc enĩ dat tor bona
malis⁊ tã diueosto.lerat. ut cõ¬
uincat eos iuste dãpnari⁊ ut fi
deles magis eũ diligãt. quib gͣ¬
tiã malis nõ cõem ipse conser¬
uauit. uel ostendẽt.hic. mua.
mĩe .i. melectis. diuitias. gis.i. co¬

Expanded text:
magna sit gloriosa misericordia sua. Ob hoc enim dat tot bona malis, et tandiu eos tolerat, ut convincat eos juste damnari; et ut deles magis eum diligant, quibus gratiam malis non communem ipse conservavit. Vel ostenderet hic vasa mi
Abbreviated transcription (Latin):
icit. ꝗĩ quia exuoluntate ẽ ꝙ miserit᷑. uel obdurat
huc.i. postquã cõstat ex uoluntate dĩ eẽ. obdurari¬
onẽ. cur in quã qr̃ uñ aliꝰ sitbonus alius sit malũ:
nõ ẽ hoc opus inquiri. quia talis enͣt quisq qualẽ
uult d̃s eũ ẽẽ. Uoluntati.e. eiꝰ. quinos obdurat
uoluntate eiꝰ ẽ aliquis bonus
uel malus oicit carnalis. ⁊ idõ¬
inuste. aliũ saluat. aliũ dãpnat
Uel quid qr̃ abaliquo ut bene Agͣ¬
faciat.i. curnitit᷑ aliquis bene¬

Expanded text:
icat: Quia ex voluntate est quod miseretur vel obdurat.huc, id est postquam constat ex voluntate Dei esse obdurationem, cur, inquam, quaeritur unde alius sit bonus, alius sit malus? non est opus hoc inquiri, quia talis erit quisque, qualem vult eum Deus esse. Voluntati enim ejus, qui nos obdurat, s vel malus dicit carnalis, et idnjuste alium salvat, alium damnat, vel, quid quaeritur ab aliquo ut benefaest cur nititur aliquis bene
Abbreviated transcription (Latin):
sũt usib necessaria culinarũ
⁊ hec unius ẽẽ substantie. s differ¬
re opificis ẽ uoluntate. ita ⁊ d̃¬
cũ om̃s exuna ea deq massa
simꝰ in substantia: ⁊ cũcti pecca¬
tores. alii miscret᷑. ⁊ altͣm despic̃
nõ sine iustitia. In figulo enim
sola uoluntas est. Indo aũt uo¬
luntas cũiustitia. Sic̃ gͥuasq¬

Expanded text:
sunt culinarum necessaria: unius tamen esse substantiae, sed differre opificis voluntate. Ita et Deus, cum ex una eademque massa omnes simus in substantia, et cuncti peccatores, alii miseretur, et alterum despicit, non sine justitia. In figulo enim sola voluntas est; in Deo autem, voluntas cum justitia. Sicu
Abbreviated transcription (Latin):
Dposset. dice̾t dõ qr̃me pecudẽ
fecisti. cũ istũ fecĩs hoĩem¬
opecus tuquises: quis respondeas dõ. quia uõ q̃oniᷤᷤ
luti.i. qui deluto oꝑatur. an
nõ ht̃ iustã potestatẽ. faci. ex. ea
masa aliud qd̃ uas. in.ho. aliud¬

Expanded text:
posset et diceret Deo: Quare me pecudem fecisti, cum istum feceris hoO pecus, tu quis es qui respondeas Deo? quia vero luti, id est qui de luto operatur. An non habet justam potestatem facere ex eadem massa aliud quidem vas in ho
Abbreviated transcription (Latin):
mortalẽ. inmortali. seruũ dño. catura c̃atori
Mouet᷑ aũt inquus eoq de eadẽ massa creatos:
aliosiustificat ds̃. alios repbat. Ad hoc aut̃ osten¬
dendũ recte.fi̾. apłs.utitur. Uerbis. ysaie.⁊ figm̃¬
tis similitudine ꝙ aduersus figulũ nõht̃ uocem
conquerentli dicens.

Expanded text:
mortalem immortali, servum domino, creaturam Creatori. Movetur autem iniquus eo quod de eadem massa creatos alios justificat Deus, alios reprobat. Ad hoc autem ostendendum recte fieri, utitur verbis Isaiae, et figmenti similitudine, quod adversus figulum non habet vocem conquerendi, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ iustitiã illis uõquiliłant᷑ ostendit᷑ płib nõlib̾atiᷤ
⁊ ind ĩpnatiõe iusta derelictis quid conineruisset
unuers. cõsprsio. ⁊ quo ÷ istos debitũ iudiciũ dei
intelligenou̾ẽ. quod ds̃ itamduret: qĩ quãquam
⁊ obhoc cosindurare dr̃. quia nõ eoꝵ miseret᷑ nõ ꝗa
ĩpellit. ut peccent. coꝵ aut̃ miseret᷑. quib grãm nõ

Expanded text:
ei justitiam. In illis vero qui liberantur ostenditur, pluribus non liberatis, et in damnatione justa derelictis quid commeruisset universa conspersio, et quo etiam istos debitum judicium Dei intelligendum est quod Deus ita induret, quasi quemquam p, ob hoc eos indurare dicitur, quia non eorum miseretur, non quia imp
Abbreviated transcription (Latin):
tetro .s boc de eis dñs dixit ꝑꝑ iustitiam cui deserui¬
ebat̃. quia hoc ẽ iustũ ut unicuiq respondeat ꝓmĩ¬
to ac sidicẽt digniestisnc̃ uitã et̃nã quia erant bo¬
ni.frequent̃ enĩ añ sũt mali. qui futuri sũt boni.
aliquotiens prius sũt boni ꝗ futuri sũt  ꝑmãsun
mali. tales erant illi. ⁊ idõ nõa eoꝵ scͥpta erant
nuõ erant maloꝵ iustitia enĩ iudicat d̃s nõ
Unde moysidicit.Siquis peccaui̾t ante me. dele¬
bo eũ delibro uite. ut s. iustitiã iudicis uideatur de¬
leri cũ peccat. iuxta p̾scĩetiã tñinlibro uite nũiquã¬

Expanded text:
 eis Dominus dixit, propter justitiam cui deserviebant, quia hoc est justum ut unicuique respondeat pro merito. Ac si diceret: Digni estis nunc vita aeterna, quia erant boni. Frequenter enim ante sunt mali, qui futuri sunt boni; et aliquoties prius sunt boni, qui futuri sunt et permansuri mali. Tales erant illi, et ideo nomina eorum erantnumero erant malorum: de justitia enim Deus judicat, non  Moysi dicit: Si quis peccaverit ante me, delebo eum de libro meo , ut secundum justitiam judicis tunc videatur deleri cum peccat; juxta praescientiam