comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uideret᷑: aliũ peccare. aliũ luere peccata. d exeo
qd sequit᷑. hĩ qͥme odert̃ cõminationissue precep¬
ti scandalũ soluit᷑. Noneñ ido puniunt᷑ inc̃¬
cia & quarta generatione. quia deliquerunt
pacres eorũ. cũ patres potius qui fuerunt pecca¬
tores puniri debueit̃: s quia patrũ extiterunt
emulatores & oderunt dm̃: hereditario malo
et impietate perierunt. inramosquoq de radi¬
ce crescente.Sunt quidam qui hoc qđ nunc
inȩxodo scriptum ẽ reddens iniquitates patrũ
suꝑ filios intercia & quartã ꝓgeniem. ita edisse¬
rant: ut adanimã humana sententiã referant:
patrẽ innobis leuẽ punctũ sensuum et incen¬
tiua intiorũ ẽẽ dicences. filiũ uͦsi cogitatio pec¬
catũ conceꝑit. Nepocẽ.si qd̾ cogitaueris atq
conceꝑis oꝑe ꝑpetraris. Pronepdtẽ aut̃ hocẽ
qđ scriptũ est. lmpius cũ inprofundũ maloꝵ
uenerit: contẽpnit. Qd aut̃ iuxta etechielem

Expanded text:
ideretur alium peccare, et alium luere peccata. Sed ex eo quod sequitur, his qui me oderunt, comminationis sive praecepti scandalum solvitur. Non ideo enim puniuntur in tertia et quarta generatione, quia deliquerunt patres eorum, cum patres potius qui fuerunt peccatores puniri debuerunt; sed quia patrum exstiterunt aemulatores, et oderunt Deum, haereditario malo et impietate perierunt, in ramos quoque de radice crescente. Sunt qui hoc quod nunc in Exodo scriptum est, Reddens iniquitates patrum super filios in tertiam et quartam generationem, ita edisserant, ut ad animam humanam sententiam referant: patrem in nobis, leve punctum sensuum et incentiva vitiorum esse dicentes, filium vero si cogitatio peccatum conceperit. Nepotem, si quod cogitaveris atque conceperis, opere perpetraris. Pronepotem autem, hoc quod scriptum est: Impius cum in profundum malorum venerit, contemnit . Quod autem juxta Ezechi
Abbreviated transcription (Latin):
onĩs anime mee sunt. ut anima patris ita
& anima filii mea ẽ. Anima que peccauer
ipsa moriet᷑: manifestat qd iustus iudex um¬
cuiq scđm propria reddet merita. dicut eñ
peccata filiorũ non nocent patrib quinon
prauũ exemplũ filiis prebuert̃. ita peccata pi¬
trũ iniquorũ ñ redundant adfilios.si eorum
imitatores inmalo ñ fiunt: sz anima que pert¬
uerit ipsamoriet᷑. Non abolitione utiq substa¬
tie. s exeiꝰ consotii priuatione qui dicit egosĩ
uita: & alibi loquit᷑ omnis qui uiuit & credit i¬

Expanded text:
ta et anima filii mea est. Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Manifestat quod justus judex unicuique secundum propria reddet merita. Sicut enim peccata filiorum non nocent patribus qui non pravum exemplum peccati filiis praebuerunt, ita peccata patrum iniquorum non redundant ad filios, si eorum imitatores in malo non fiunt; sed anima quae peccaverit, ipsa morietur. Non abolitione utique substantiae, sed ex ejus consortii privatione qui dicit, Ego sum vita . Et alibi loquitur: Omnis qui vivit
Abbreviated transcription (Latin):
ues tenebraru harũ: & ipsi em̃ efficiunt᷑ pacres
orcati sicut et diabolus. qm inqriam patres sti
indigri sunt quim presenti scło corripiandur.
ꝑrosos ad scci fuerint ad consortiũ societatẽ ꝑ
pecca cine recipiunt que gelserẽ uit purgadio¬
res ad futarũ scłm ꝑgant: ce ultta diabolo locii
nefficiant᷑ inpena. Quia gͦ misericorsẽ ad. et
omñs homines ust saluos fieri ꝓpterea &ieit

Expanded text:
tores tenebrarum harum et ipsi enim efficiuntur patres tores tenebrarum harum et ipsi enim efficiuntur patres peccati sicut et diabolus, quomodo, inquam, patres isti indigni sunt qui in praesenti saeculo corripiantur, per ipsos asciti fuerint ad consortium societatemque peccati, hi recipiunt quae gesserunt: ut purgatiores ad futurum saeculum pergant, et ultra diabolo socii non efficiantur in poena. Quia ergo misericors est Dominus, et omnes hom
Abbreviated transcription (Latin):
qiuiacamꝰ scđ̃m hanc quã diximꝰ progeniẽ. quo¬
nodo as peccata patrũ reddat infilios int̾ciã
dr. Nichil eñi depatrib dixit. Diabolus eñiqͥa
rerandi moũ excessit sicut propħa dicit quẽ¬
admodũ uestimentũ insanguine concretum.
ñ erit mundum. ita & ipse nonent mundul
n hocseło. neq conripit᷑ propeccato neq flagel¬
lituir. Smmia nanq eiseruata st̃ infucurum.
Unde & ipse sicnssibi illuo statutũ eẽ cernꝰ pe¬
narimrdicebat adsaluacorẽ. Quid uenisti ance
cempuis ꝓdere nos: Diĩgͦstat hic mundus pecca¬
caua i ecipit diabolus quiẽ peccantiũ pater.
Reddunt̃ aũt infilios idẽ ineos quos genuu ꝑ
pcecatum & tem̃ homines incarne polia cori¬
puint aaño ucrberant᷑. Nlagellant̾. Honenim
uult añs motẽ peccatois ħ ut reuertat̃ et ui¬
uat Et ꝓpterea benignus & misericon añs reo¬
dit peceata pacrũ infilios. ut qm̃ pacresidẽ dia¬
bolus ce angsi eiꝰ cecerq principes mundi ae rec¬

Expanded text:
ideamus secundum hanc quam diximus progeniem, quomodo Deus peccata patrum reddat in filios in tertiam tres. Nihil enim de patribus dixit. Diabolus ergo quia peccandi jam modum excessit, sicut propheta dicit, quemadmodum vestimentum in sanguine concretum, non erit mundum, ita et ipse non erit mundus in hoc saeculo, neque corripitur pro peccato, neque flagellatur. Omnia namque ei servata sunt in futurum. Unde et ipse sciens sibi illud statutum tempus esse poenarum, dicebat ad Salvatorem: Quid venisti ante tempus torquere nos ? Dum ergo stat hic mundus, peccata sua non recipit diabolus, qui est peccantium pater. Redduntur autem in filios, id est in eos quos genuit per peccatum. Etenim homines in carne positi corino, verberantur, flagellantur. Non enim vult Dominus mortem peccatoris, sed ut revertatur et vivat. Et propterea benignus et misericors Dominus reddit peccata patrum in filios, ut quomodo patres, id est diabolus et angeli ejus, caeterique principes mundi ac rec
Abbreviated transcription (Latin):
do sunt domꝰ est seruitutis. Eiqm̃ deparadiso
ubercaus propena peccati adhuiꝰ mun di
uentum fuerat seruicucẽ: iccirco primꝰ sermo
accalogiidẽ prima mandatorũ dei uer del¬
etiam sicibi imungatur ut palecha faciasetiõ¬
siaccingaris lumbos &e sandolia accipias in
pedibiet iam si uirgam ceneas inmani: et
atima cũ amaritudine comedas. Ecoruo
dieo megypco posicus hec audire non pote¬
pas: dincide quidẽ profectꝰ inprima sadio
mansione hec audire pocuisti. nec in scdanec
incertiãmnec cũ cransieris rubrũ mare etiam
Madmana ueneris et si fuerit abi amaricudro
inaucedinẽ uersa: etiam si inhelim ueneris
Aauodecim fonces aquarũ & scptuaginea
Arborespalmarit ctiam si raphidin prete¬
rieris ceceiosq profectus ascenderis nondu
Noruseemodi uerba idoncus iudicaris. sed
cu ueneris ad montẽ sẏna. Multis g̾ ancela¬
uorb ꝑaccis. multis erumnis &e tẽprationibi
Soposis. uir aliquando mereberis precepta su¬

Expanded text:
do sunt, domus est servitutis. Et quoniam de paradiso libertatis pro poena peccati ad hujus mundi ventum fuerat servitutem, idcirco primus sermo decalogi, id est prima mandatorum Dei vox, de letiamsi tibi injungatur ut Pascha facias, etiamsi accingaris lumbos et sandalia accipias in pedibus, etiamsi virgam teneas in manu, et azyma cum amaritudine comedas. Et quid dico, in Aegypto positus haec audire non poteras? Sed ne inde quidem profectus, in prima statim mansione haec audire potuisti, nec in secunda nec in tertia, nec cum transieris mare Rubrum, etiamsi ad Maram veneris, et fuerit tibi amaritudo in dulcedinem versa; etiamsi in Elim veneris ad duodecim fontes aquarum et septuaginta arbores palmarum; etiamsi Raphidim praeterieris, caeterosque profectus ascenderis, nondum ad ejuscemodi verba idoneus judicaris, sed cum veneris ad montem Sina. Multis ergo ante laboribus peractis, multis aerumnis et tentationibus superatis, vix aliquando mereberis praecepta su
Abbreviated transcription (Latin):
cec. d omnia ꝓpt̃ nos & agit et pacic᷑ d̾s. & uc
possimus edoceri notis et usitatis nob affectibus
loquitur. Uideamꝰ gͦ quidẽ hoc qd̾ dicit quia
ds zelans egosum. d ut contẽplari faciliꝰ posine
diumna de humanis: sc̃m ea que suꝑiꝰ disserum
doceamus exemplis. Omnis mulier aut subum
est & lubiectae legib iuri: aut meretrirẽ. & ut¬
cur libcate peccandi. Quigͦ ingredit᷑ ad meretria
seit se adeam ingrelsum eẽ. mulierẽ que prosticu¬
ta ẽ &x cunctis uolentib pacet: et ido indignari
non pocest. sicũea etiam alios uideac amatores.
Quiu̾legitime utit᷑ matrimonio ñ patit̃ uti
uxorẽ pocestate peccandi: s accendit᷑ zelo ad cal

Expanded text:
tet? Sed omnia propter nos et agit et patitur Deus: et ut tet? Sed omnia propter nos et agit et patitur Deus: et ut possimus edoceri, notis et usitatis nobis affectibus loquitur. Videamus ergo quid est quod dicit, quia Dominus zelans ego sum. Sed ut contemplari facilius possint divina de humanis, secundum ea quae superius disseruimus, doceamus exemplis. Omnis mulier aut sub viro est et subjecta est legibus viri, aut meretrix, et utitur libertate peccandi. Qui ergo ingreditur ad meretricem, scit se ad eam ingressum esse mulierem, quae prostituta est, et cunctis volentibus patet; et ideo indignari non potest, si cum ea etiam alios videat amatores. Qui vero legitimo utitur matrimonio, non patitur uti uxorem po
Abbreviated transcription (Latin):
ñsimilitudinẽ s ido lũ facit. facit eñi qd nõ
est. nechabet aliquio simile sui. Et iccir¬
co hec sciens apłs dicit: quia idolũ nichil ẽ in
mundo.Noneñĩ aliqua exreb extantib assu¬
mit᷑ species:s qd̃ ipla sibi otiosa mens & curiosa
reperit. Similicudo u̾ẽ: cũ aliquid exhis quest̃
uel incelo uel incerra. uel inaquis forna t᷑ sieu
suꝑiꝰ diximus. Ueruntam̃ nonsicut dehis que
interra sc̃ uł inmari similicudinib in ꝓmpti
pronunciare. ita etiam decelestib. nisi quis de¬
cat d̾ sole & luna et stellis hoc posse sentiri. Et
horumnanq formas exprimere gentilitas sole¬
d quia moyses eruditus erat
in om̃i sapientia egyptioriretiam ea que apus
illos erant moccultis & recondicis prohibereci¬
faciat. ipse fragilitatẽ humanorũ ñ recusac if¬
feccuum. Quis eñi audiens dm̃zelantẽ nonc̃¬
tinuo miret᷑: & humane fragilitatis uitiũ pu¬

Expanded text:
non similitudinem, sed idolum facit. Facit enim quod non non similitudinem, sed idolum facit. Facit enim quod non est, nec habet aliquid simile sui; et idcirco haec sciens Apostolus dicit quia idolum nihil est in mundo. Non enim aliqua ex rebus exstantibus assumitur species, sed quod ipsa sibi otiosa mens et curiosa reperit. Similitudo vero, cum aliquid ex his quae sunt vel in coelo vel in terra vel in aquis, formatur sicut superius diximus. Verumtamen non sicut de his quae in terra sunt vel in mari similitudinibus, in promptu est pronuntiare. Ita etiam de coelestibus, nisi quis dicat de sole et luna et stellis hoc posse sentiri, et horum namque formas exprimere gentilitas solet. Sed quia Moyses eruditus erat in omni sapientia Aegyptiorum, etiam ea quae apud illos erant in occultis et reconditis prohibere cufaciat, ipse fragilitatem humanorum non recusat affectuum. Quis enim audiens Deum zelantem, non continuo miretur, et humanae fragilitatis vitium pu
Abbreviated transcription (Latin):
lum sũpsisse illud qd̾ ad chorinchios scribit di¬
cens. Siquidẽ sunt qui dicunt᷑ diisiue incelo
siue int̾ra. Et ad didic. sicut sunt dii multi. et
multi dñi qui aliis gentib dominent᷑. & dii
multi qui abaliis colant᷑: s nobis est unus ds̾.¬
incelo uel que interra: & cetera. Aliud gͦ ẽ facere
idolũ: aliud similitudinẽ. & siquidẽ dñs nos
adea que dicenda st̃ illuminare dignet᷑. egosic
arbitror accipiendũ qd̃ uerbi causa siquis in
quolibet metallo auri uel argenti uł ligni uł
lapidis faciat speciem quadrupedis alicuius
uel serpentis uel auis. & statuat illam adoran¬
dam. ñ idolũ. s similitudinẽ fecituel etiã si pic¬
turam adhoc ipsum faciat᷑ nichilominus si
Uerbi gr̃a ut siquĩ humanis menbris caput
canis auc arietis formet: uel rursũ inunoho¬
minis habi  tu duas facies fingat: aut huma¬
no pector postremas partes equi aut pis¬
cis adiungat. Hec oe his similia qui facit.

Expanded text:
lum sumpsisse illud quod ad Corinthios scribit dicens: Siquidem sunt qui dicuntur dii, sive in coelo sive in terra . Et addidit: Sicut et sunt dii multi et dmulti domini qui aliis gentibus dominentur, et dii multi qui ab aliis colantur, sed nobis unus in coelo, vel quae in terra, etc. Aliud ergo est facere idolum, aliud similitudinem. Et siquidem Dominus nos ad ea quae dicenda sunt, illuminare dignetur, ego sic arbitror accipiendum quod, verbi causa, si quis in quolibet metallo auri, vel argenti, vel ligni, vel lapidis, faciet speciem quadrupedis alicujus, vel serpentis, vel avis, et statuam illam adorandam, non idolum, sed similitudinem fecit: vel etiam si picturam ad hoc ipsum statuat, nihilominus simVerbi gratia, ut si quis humanis membris caput canis aut arietis formet, vel rursum in uno hominis habitu duas facies fingat, aut humano pectori postremas partes equi et piscis adjungat. Haec et his similia qui facit,
Abbreviated transcription (Latin):
& idem incelligi parti cdlarit ñ pocest. Et camen
asuisfidelib participari dr: cũ in eiꝰ substantia
nullatenus pars admictat᷑. S quiahunc expi¬
mere ꝑfectosermone non possumꝰ: humantia¬
tis nr̃e modulo quasi infandie inbecillitate pe¬
pedici. eum aliquatenus balbutiendo resona¬
mus. Sonitꝰ inquit buccine paulatim cresce¬
bat in maiꝰ& prolixius tendebat᷑. Sonitꝰ buco¬
ne ẽ sermo predicatoũqui scđm audicorum
incellectũ formari debet: ut cuiq ꝑsone uidet̃
expedire. Noneñi eodẽ cenore doctrine imbuen¬
da est. rudicas neofitorũ: qua instruendae capa¬
citas eruditorũ. Unde & paulus quibdã suisau¬
dicorib dixit. Nonpocui uobis loqui quasi sp̃ã¬
lib. s quasi carnalib t̃anquã paruulis inxp̃c

Expanded text:
et idem intelligi particulariter non potest, et tamen et idem intelligi particulariter non potest, et tamen a suis fidelibus participari dicitur, cum in ejus substantia pars nullatenus admittatur. Sed quia hunc exprimere perfecto sermone non possumus, humanitatis nostrae modulo, quasi infantiae imbecillitati praepediti, eum aliquatenus balbutiendo resonamus. Sonitus inquit buccinae paulatim crescebat in majus, et prolixius tendebatur. Sonitus buccinae est sermo praedicatorum, qui secundum auditorum intellectum formari debet, ut cuique personae videtur expedire. Non enim eodem tenore doctrinae imbuenda est ruditas neophytorum, qua instruenda est capacitas eruditorum. Unde et Paulus quibusdam suis auditoribus dixit: Non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi ca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidiam nocte iudas exisse phibet᷑:cũ egredien¬
te illo abeuangłista dicat᷑: erat eñĩnox. Hinc
ducitur: non indie repeti. s innocte memora¬
tur.Hinc ẽ qđ salomon quisapientiam non
ꝑseueraturus accepit: in somnis hanc & noc¬
de accepise describit᷑. Hinc qđ angłi adabraha
meridie ueniunt: punicuri aut̃ sodomã adeã
uesꝑe uenisse memorant᷑. Totus aut̃ monssinas
fumabat. eoqđ descendisset diis suꝑ eum ituigne:
& ascendẽc fumus excoquasi defornace. Cracq
mons omnis terribilis: & sonitꝰ buccine paula¬
tim crescebat inmaius. et piolirius tendebadur.¬
Quio ꝑmoysen nisi ipla nr̃a concẽplatio designae
inqua nos ascendimꝰ ut adea que ultra infirmm¬
tatẽ nram sunt uidenda subleuentur: d inbu
dñs descendit: quia nobis multũ proficientib
parũ dese aliquid nr̃is sensib aꝑit. si tam̃ dicia
illo uel parũ uel aliquid potest:qui unussemm

Expanded text:
perfidiam nocte Judas exisse perhibetur, cum egredienperfidiam nocte Judas exisse perhibetur, cum egrediente illo ab evangelista dicatur: Erat enim nox . Hincducitur, non in die repeti, sed in nocte memoratur. Hinc est quod Salomon, qui sapientiam non perseveraturus accepit, in somnis hanc et nocte accepisse describitur. Hinc est quod angeli ad Abraham meridie veniunt; punituri autem Sodomam, ad eam vespere venisse memorantur. Totus autem mons Sinai fumabat eo quod descendisset Dominus super eum in igne et ascenderet fumus ex eo quasi de fornace eratque mons omnis terribilis et sonitus bucinae paulatim crescebat in maius et prolixius tendebaturQuid per montem nisi ipsa nostra contemplatio designatur, in qua nos ascendimus ut ad ea quae ultra infirmitatem nostram sunt videnda sublevemur? Sed in hunc Dominus descendit, quia nobis multum proficientibus, parum de se aliquid nostris sensibus aperit; si tamen dici in illo vel parum vel aliquid potest, qui unus semper
Abbreviated transcription (Latin):
laxauit. Apositione corporis futurade nun¬
tiat: sicut inactib apłorũ stephanus ihm̃ qͥ
adextris uirtutĩ d̃i sedet. stantẽ se uidisse mani¬
festat. Scare quippe pugnantisẽ: uel adiu¬
uantis. Et recte stare cernit᷑. qui mbello cer¬
caminis opitulat̃. Aqualitate aeris res sub¬
sequens demonstrat᷑:sicut euangłista cũ pre¬
dicante dño nullos cunc exiudea credicuroᷤ
diceret. premisit dicens. Hienis aut̃ erac. Scͥp
cumnanq est.Abundauit iniquicas. refrigescit
caritas multorũ. Iccircogͦ eurauit hiemis tẽpꝰ expͥ¬
indicaret. Hinc ẽ qđd negaturo petro p̃mitcit᷑¬
quia frigus erat: & stans adprunas calefaciebac
se.lamnanq: intꝰ acaricatis calore torpuerat:
& ad amorẽ presentis uite. quasi ad ꝑsecutorũ
prunas infirmitate estuante recalebat. Aqͣli¬
tate quoq temporis finis exprimit᷑ actionis:
sicut nonrediturus ad ueniam. & adtradiciois

Expanded text:
laxavit. A positione corporis futura denunlaxavit. A positione corporis futura denuntiat, sicut in Actibus apostolorum Stephanus, Jesum a dextris virtutis Dei stantem se vidisse manifestat. Stare quippe pugnantis est vel juvantis. Et recte stare cernitur, qui in bello certaminis opitulatur. A qualitate aeris res subsequens demonstratur, sicut evangelista cum praedicante Domino nullos tunc ex Judaea credituros diceret, praemisit dicetum namque est: Abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Idcirco ergo curavit hiemis tempus exprindicaret; inter quia frigus erat, et stans ad prunas calefaciebat se. Jam namque intus a charitatis calore torpuerat, et ad majorem praesentis vitae, quasi ad persecutorum prunas, in firmitate aestuante recalebat. A qualitate quoque temporis, finis exprimitur actionis; sicut non rediturus ad veniam, et ad traditionis
Abbreviated transcription (Latin):
Quidet in caligine: hoc iignificot quace un¬
uuqui ceriena sapiunt caligne malice eum
descerdensẽ. id ẽ inhumilitate nascentẽ non ag¬
nouerune. Aial incaligine uisus legem deadiib
quia uericate sue legis non secuturis inlidelib
quasi ꝑ caliginẽ dixic ut uidentes nuideant.
imuit popłs qui erat in castris. Cumq
castrorii. steierunt aoradices morad. Intueri
ubet q uomꝰ saera eloqiia nerordus natra¬
tionũ qualitates exprimunt cerminosq cau¬
sarum. Aliquando nanq apositione loci.
aliquando apositione coporis. aliqñ aqua¬
litate aeris. aliquando aqͣlicate tẽporis sig¬
nant: qd deuentura actione subiciant.Apo¬
sitione locorũ diuina scriptura exprimit
iubiequentiũ merica finesq causarũ: sicuc
deifrłe dicit. quia uerba dei inmonce audire
non potuitꝰ. s precepta incampestrib acce¬
pit. Subsequence nimirũ infirmitatẽ popłi
iicans: quia ascendere adsũma ñualuit:
s semet ipsum ininfimis neglecte uiuendo

Expanded text:
idetur in caligine, hoc significat quia impii qui terrena sapiunt, caliginem malitiae eum descendentem, id est, in humilitate nascentem, non agnoverunt. Alias in caligine visus, legem dedit, quia veritatem suae legis non secuturis infidelibus, quasi per caliginem dixit, ut videntes non videant. Timuit populus qui erat in castris. Cumque . Intueri libet quomodo sacra eloquia in exordiis nationum qualitates exprimunt terminosque causarum. Aliquando namque a positione loci, aliquando a positione corporis, ali quando a qualitate aeris, aliquando a qualitate temporis signant quid de ventura actione subjiciant. A positione locorum divina Scriptura exprimit subsequentium merita finesque causarum: sicut de Israele dicit quia verba Dei in monte audire non potuit, sed praecepta in campestribus accepit; subsequentem nimirum infirmitatem populi indicans, quia ascendere ad summa non valuit, sed semetipsum in infimis, neglecte vivendo,
Abbreviated transcription (Latin):
it domus ẽ ubercacis sicut et dñs meuanglio
dicit diꝑmanseritis in uerbo meo uosagnos¬
atts ueritatẽ: & uericas liberabit uos. Ergo
gyptus domusẽ seruitutis. iudea uͦꝰ & ierł̾m
aomusẽ lbertatis. Audi & apłm dehis scd̃m
hapientiam que ei inmisterio datafuerat pro¬

Expanded text:
 Evangeliis dicit: Si permanseritis in verbo meo, vos agnoscetis veritatem, et Veritas liberabit vos . Ergo Aegyptus domus est servitutis, Judaea vero et Jerusalem domus est libertatis. Audi et Apostolum de his secundum sapientiam quae ei in mysterio data fuerat, pro
Abbreviated transcription (Latin):
n faem ꝑdis. Eris em̃ prio sine dubio simula¬
tor obsequens non caritate s fraude: ueluci
amans eum aquo cecupis fieriheredẽ.: Aman¬
do eummor queris: & ut inre eiꝰ ce uideas pos¬
losoxm illi inuides successorem.

Expanded text:
 perdes. eris enim primo sine dubio simulator, obsequens non caritate, sed fraude, ueluti amans eum a quo te cupis fieri heredem; amando eum mori quaeris et, ut in re eius te uideas possessorem, illi inuides successorem.
Abbreviated transcription (Latin):
ruerat ceceperunt audiri comtrua ae mi¬
care tulgura: &e nubes denssil lma optre
monte. dangorq buccine uehementius
ꝑstrepebat. Quinqͥgesima die post actum
paschadata ẽ lex moysi: ita ce inquinqu age¬
una die post passionẽ dñi qua pascha ultio
centesimo uicelimo mosaice etatis numero
consticucis. & diuisis linguis credentiũ cocul
curanguca predicatione mundus impletꝰ est.
ulue cunctus popłs uoces & lam pades mon¬
temq fumantẽ conitrua et fulgura clango¬
remq buccine ꝑstrepentẽ. Inuocib ranq
e conitrius clamor predicationũ intelligĩ
inlam padib claritas miracłorũ. Insonitu

Expanded text:
audiri tonitrua, ac micare fulgura, et nubes densissima operire montem: clangorque buccinae vehementius perstrepebat . Quinquagesima die post actum pascha, data est lex Moysi; ita et quinquagesimo die post passionem Domini, quam pascha illud centesimo vigesimo Mosaicae aetatis numero constitutis, et divisis linguis credentium totus evangelica praedicatione mundus impletus est. illic cunctus populus voces et lampades, montemque fumantem tonitrua et fulgura, clangoremque buccinae perstrepentem. In vocibus namque et tonitruis, clamor praedicantium intelligitur, in lampadibus clar
Abbreviated transcription (Latin):
none ctna promittit᷑. deoq quicquid ag¬
misi ꝓpt̃ futuri scłi requiem facimus. uera¬
Inumerus mandatoũ ad dilectionem
cnens prerimi: &e incipit abhonore paren¬
am. Adtam̃ in ordine quartũẽ. Honora
uone sumit exordium. Inde hoc mandatũ
rmu̾ẽ in septẽ. sicut ce dͥns ait meuanguo.¬

Expanded text:
nobis aeterna promittitur. Ideoque quidquid agimus, si propter futuri saeculi requiem facimus, veraraecedit numerus mandatorum ad dilectionem pertinens proximi, et incipit ab honore parentum, quod tamen in ordine quartum est: « Honora orum dilectione sumit exordium. Inde hoc mandatum primum est in septem, sicut et Dominus in Evang
Abbreviated transcription (Latin):
deris ictib necat᷑. Quigͥ culm̃ app̃hende ꝑfe¬
tionis nicunt᷑. contemplationis arcẽ tenere de¬
siderant: priusse incampo oꝑis ꝑ exercicium
probent: ut sollicite sciant si nulla iam mals
preximis irrogant. si libi irrogata a proruns
equaninnt̃ potant: si obiects bonis temporl¬
y nequaqua eos lecitia soluit sisubdioetis

Expanded text:
deris ictibus necatur. Qui ergo culmen apprehendere perfederis ictibus necatur. Qui ergo culmen apprehendere perfectionis nituntur, contemplationis arcem tenere desiderant, prius se in campo operis per exercitium probent, ut sollicite sciant, si nulla jam mala proximis irrogant; si subirrogata a proximis, aequanimiter portant; si objectis bonis temporalibus, nequaquam eos laetitia solvit; si subtractis
Abbreviated transcription (Latin):
& dices. Cauete ne ascendatis inmontei
ne tangatis fines illiꝰ. Omnis qui detigerit mi¬
tem:. morte moriet᷑. Manus non tangent eun
s lapidib opprimet᷑ aut confodietur iacłl
siue iumentum fuerit siue homo: non uiut
Quid ẽ qđ legẽ dacurus dñs inigne fumoq
descendit. nisi quia & humiles ꝑclaritacem
sue ostensionis illuminat: & suꝑborũ oculos
ꝑcaliginem erroris obscurat: Prius gͥ mens
ab appetitu głie tẽporalis atq ab om̃i carnali
concupiscentie delectatione cergenda ẽ. & tẽ
ad aciem contẽplationis erigenda. Unde et
cum lex accipit᷑ popłs amonce prohibetur.
ut uidelicet qui infirmis adhuc mentib
terrena desiderant: considare sublimia ñ
presumant. Ubi & recte dr̃. Sibestia tetigeri
moncẽ lapidabit᷑. Bestia et em̃ monc̃ẽ tangi
cũ mens irrationabilib desideriis subdita ad
concẽplationis alta se erigit. d lapidib ꝑcu¬
titur. quia sumina ñ sustinens ipsis suꝑm poi¬

Expanded text:
Cavete ne ascendatis in montem, nec tangatis fines illius. Omnis qui tetigerit montem, morte morietur. Manus non tanget eum: sed lapidibus opprimetur, aut confodietur jaculis: sive jumentum fuerit, sive homo, non vivet. Quid est quod legem daturus Dominus, in igne fumoque descendit, nisi quia humiles per claritatem suae ostensionis illuminat, et superborum oculos per caliginem erroris obscurat? Prius ergo mens ab appetitu gloriae temporalis, atque ab omni carnalis concupiscentiae delectatione tergenda est; et tunc ad aciem contemplationis erigenda. Unde et cum lex accipitur, populus a monte prohibetur; ut videlicet qui infirmis adhuc mentibus terrena desiderant, considerare sublimia non praesumant. Ubi et recte dicitur: Si bestia tetigerit montem, lapidabitur. Bestia etenim montem tangit, cum mens irrationabilibus desideriis subdita, ad contemplationis alta se erigit. Sed lapidibus percutitur, quia summa non sustinens, ipsis superni pon
Abbreviated transcription (Latin):
dñs precepit moysi ut popłm ic̃ificet hodie &e
cras. ucq ipsi lauent uestimenta sua. & smi
parati indiem terciũ: mistice significat que
omnis qui ad conspectũ dei ꝑuenire desider
scĩficare se debet̾. idẽ sana fide &e digna conu¬
satione preparare & uestimenta sua lauare.
idẽ oꝑa sua mundare. inprelenti uidelicete
infuturo tempore qđ significat hodiernus
& dies crastinus. quatinus adglam resurrec¬
tionis & immortalitatis dñice ꝑtingere posit
Hoc quoq insinuat dies terciꝰ. quia xp̃c di¬

Expanded text:
Dominus praecepit Moysi, ut populum sanctificet hodie et Dominus praecepit Moysi, ut populum sanctificet hodie et cras, utque ipsi lavent vestimenta sua, et sint parati in diem tertium, mystice significat quod omnis qui ad conspectum Dei pervenire desiderat, sanctificare se debet, id est, sana fide et digna conversatione praeparare; et vestimenta sua lavare, id est, opera sua mundare; in praesenti videlicet et in futuro tempore, quod significat hodiernus et dies crastinus: quatenus ad gloriam resurrectionis et immortalitatis Dominicae pertingere possit. Hoc quoque insinuat dies tertius, quia Chri
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩfica eos hodie &e cras. Lauentq uestimenta
sua: & sint parati indiem tercium. Dic enim
cabulis lapideis scripta ẽ digito des. sicut con¬
sequentia docent. Dies aũt̃ iste terciꝰ apparet.
terciiee mensis abexitu isrł deegypto. Ex die
gͦ quo pascha fecerunt. idest agnũ immolauert¬
& ederunt. qui fuit quartus decimus primi
mensis. usq ad istum quo lex dat᷑ dies quinqua¬
ginta numerant᷑. Decẽ et septẽ scilicet primim̃¬
sis: reliqui abipso quarto decimo: deinde om̃s
crignta scđi mensis. qui fiunt quadraginta sep¬
tem: & tercius tercii mensisqui ẽ. asollemnitate
occisiagni quinquagesimꝰ. Ac ꝑhoc inista um¬
bra futuri scđm agni inmaculati diem festũ.
sicut quinquagesimo die lex daca ẽ. que con
scripta ẽ digito der: ita ipsa ueritate noui testa¬
menti. afestiuicate agni ĩmaculati xp̃i iħu
quinquaginta dies numerant᷑: ut sp̃s sc̃s de
altissimis datus est. Digitũ aut̃ dei ẽẽ spĩnscm̃

Expanded text:
sanctifica eos hodie et cras. et lauent uestimenta sua sintque parati in diemtertium, quia tertia tabulis lapideis scripta est digito Dei, sicut consequentia docent . Dies autem iste tertius apparet tertii mensis ab exitu Israel ex Aegypto. Ex die ergo quo Pascha fecerunt, id est, agnum immolaverunt et ederunt, qui fuit quartus decimus primi mensis , usque ad istum quo Lex datur, dies quinquaginta numerantur: decem et septem scilicet primi mensis, reliqui ab ipso quarto decimo; deinde omnes triginta secundi mensis, qui fiunt quadraginta septem; et tertius tertii mensis, qui est a solemnitate occisi agni quinquagesimus. Ac per hoc in ista umbra futuri, secundum agni immolati diem festum, sicut quinquascripta est digito Dei, ita ipsa veritate Novi Testamenti, a festivitate agni immaculati Christi Jesu, quinquaginta dies numerantur: ut Spiritus sanctus de altissimis datus est. Digitum autem Dei esse Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
amatores: itaut intret ad eam modo quidem
sp̃s̃ fornicationis: illo discerlente incret sp̃s aua¬
ricie: post hunc. ueniat suꝑbie sp̃s. inde ire in¬
de inuidie: post etiam uane głie. aliiq euels
plurimi. Istiõsita cũ infideli anima meretil¬
cant᷑ uit alt̾ alteri ñ inuideat. nec relotipia me¬
ueant᷑ ad inuicem. Ẽt quid dico qd̾ alt̃ alcerũ
ñ excludat: Inimo & inuitanc se miuice et
psit conuocant. sicut paulo iamante dexi¬

Expanded text:
amatores, ita ut intret ad eam modo quidem spiritus fornicationis; illo discedente, intret spiritus avaritiae; post hunc veniat superbiae spiritus, inde irae, inde invidiae, post etiam, vanae gloriae; aliique cum eis plurimi. Isti omnes ita cum infideli anima meretricantur, ut alter alteri non invideant: nec zelotypia moveantur ad invicem. Et quid dico quod alter alterum non excludat? Imo et invitant se invicem et sponte convocant: sicut paulo ante
Abbreviated transcription (Latin):
nalia rimant᷑. necqͥquã secu rerũ corporali
qundbras trahunt. uel fortasse tracial manu
Mationis abigunt Si incircunscmptiũ lum̃
aid eupientes cunctas circumserigtionis
unagnes deprimunt: & ineo qd suꝑ le

Expanded text:
o quod spiritualia rimantur, nequaquam secum rerum corporalium umbras trahunt: vel fortasse tractas, manu discretionis abigunt, si incircumscriptum lumen videre cupientes, cunctas circumscriptionis suae imagines deprimunt: et in eo quod supe
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ posuit ds int̃ se &e homines. aus
omnẽ animã uiuã ne ꝑdat eos diluio
arcũ scilicet qui apparet innubib qll
nunquã nsi de sole resplendet: signil¬
cat quia ill ñ pereunt diluiio quimn
propħis oe om̃ib diuinis scripturis tã¬
quã nubib agnoscant xp̃m. Arcũ om¬
npotens d̾s int̾ se &e homines insignũ
posuit: ut ultra mundũ diluuio ñ de¬
ieret. Unde &e in eodẽ arcu color aque
ce ignis simul ostenditur : qr ex parte cercilens
ex parte rubic̃d̾ẽ: ut utriꝰq uidicii cestis sit.
iuii iam non delet᷑.¬
epitq noe uir agricola exercere ter¬
ram ce plantauit uineã. bibensq uinũ
in ebriatus ẽ : & nudatus intabernacło
querit᷑ quare peccans cham inpatris of¬
fensa. non inse ipso s infilio suo. chana¬
an maledicit᷑. nisi quia ꝓpħatũ est quo¬
ciã mͦ terrã chanaan. eiectis inde chana

Expanded text:
mentum posuit Deus inter se et homines atque omnem animam vivam, ne perdat eam diluvio, arcum scilicet qui apparet in nubibus, qui nunquam nisi de sole resplendet, significat quia illi non pereunt diluvio, qui in prophetis et omnibus divinis Scripturis, tanquam Dei nubibus, agnoscunt Christum. Arcum omnipotens Deus inter se atque homines in signum posuit, ut ultra mundum diluvio non deleret. Unde et in arcu eodem, color aquae et ignis simul ostenditur, quia ex parte est ceruleus, et ex parte rubicundus, ut utriusque judicii testis sit, uvii non deletepitque Noe vir agricola exercere terram, et plantavit vineam, bibensque vinum inebriatus est, et nudatus in tabernaculo Quaeritur quare peccans Cham in patris offensa non in se ipso sed in filio suo Chanaan maledicitur. nisi quia prophetatum est quodam modo terram Chanaan eiectis inde Chanan
Abbreviated transcription (Latin):
deceptor &r capiens homines ad mor¬
tẽ. Regnauit aũt oemarach hoc est
seleuco rege seleucia dicta ẽ. De illa derra
exiuit assur. & edificauit niniuen.
ce robooch urbẽ. De hac t̾ra assirio¬
rũ pullulauit imꝑiũ qui ex nomine
am tota ionȩ ꝑtinet propħia. Qd̾ aũt¬

Expanded text:
deceptor, et capiens homines ad mortem? Regnavit autem et in Arach, hoc est a exivit Assur, et aedificavit Ninivem et Roboch civitatem . De hac terra Assyriorum pullulavit imperium, qui ex nomine am tota Jonae pertinet prophetia. A
Abbreviated transcription (Latin):
atus noe & nudatꝰ indomo sua. cui non
appareat xp̃i ẽẽ figurã: Qui in ebriatꝰ
est. dũ passus est: Nudatꝰ. dũ crucifixꝰ.
indomo sua: idest ingente sua. & indo¬
mesticis sanguinis sui. utiq iudeis.
Tunc eñ nudata ẽ mortalitas carnis
eius. quã nuditatẽ idẽ passionẽ xp̃i chã
uidens derisit. & iudĩ xp̃i mortẽ subsan
nauerunt. Sem uͦ & iaphet tanquã
duo popł ex circuncisione & p̃putio cre¬
dentes. cognita nuditate patris.qua sig¬
nificabatur passio saluatoris. sumentes¬
uestimentũ posuert̃ suꝑ dorsũ suũ et
intrantes auersi patris operuerunt nu

Expanded text:
atus est in domo sua, cui non appareat Christi esse figura, qui inebriatus est dum passus est? Nudatus est, dum crucifixus est in domo sua, id est, in gente sua, et in domesticis sanguinis sui utique Judaeis. Tunc enim nudata est mortalitas carnis ejus, quam nuditatem, id est, passionem Christi vidnaverunt. Sem vero et Japhet, tanquam duo populi ex circumcisione et praeputio credentes, cognita nuditate patris, qua significabatur passio Salvestimentum, posuerunt supra dorsa sua, et intraverunt aversi, et operuerunt nu
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. ac qualidas conditionis. Om̃s
nãq homines natura equales sumꝰ.
s accessit dispensatorio ordine ut qͥ¬
b: dam prelati uideam. Sigͥ hoc
amente de primimus qd tẽporaliter
accessit: inuenimꝰ citiꝰ qđ naturalit̃
tura equales genuit. s uariante meri¬
torũ ordine. alios aliis dispensatio oc¬
culta post ponit. Ipsa aut̃ diuersitas
quȩ accessit exuitio. recte ẽ. diuinis
iudiciis ordinata: ut quia om̃is ho
it̃ uite ęque ñ gradit᷑: alt̾ ab alto rega¬
tur. Sc̃i aut̃ uiri cũ presunt ñ inse po¬
testatẽ odinis. s equalitatẽ conditi

Expanded text:
ta aequalitas conditionis. Omnes namque homines natura aequales sumus; sed accessit dispensatorio ordine, ut quibusdam praelati videamur. Si igitur hoc a mente deprimimus quod temporaliter accessit, invenimus citius quod naturaliter tura aequales genuit, sed variante meritorum ordine, alios aliis dispensatio occulta postponit. Ipsa autem diversitas, quae accessit ex vitio, recte est divinis judiciis ordinata; ut quia omnis homo iter vitae aeque non graditur, alter ab altero regatur. Sancti autem viri cum praesunt, non in se pot
Abbreviated transcription (Latin):
nicũ. filii aut cham: chus. ce mesrau. & futh
&e chanaan. Chus: hodieq abhebreis echio¬
pia ñcupatur. Hesraim: egyptus. futh: li¬
bies. aquo & mauritanȩ fluuiꝰ usq hodie
futh dr. Omnisq circa eũ regio: fuh ensis.
te.antiquũ libiȩ nom̃ resederit. & reliqua
Porro chanaan obtinuit terrã. quã iudei
deinceps possedert̃. eiectis chananeis.¬
filii aut̃ chus saba. ce euila. & sabatha.
&e regina. &e sabathaca. Saba: aquo sabei
Euila: getuli in remocioris parte affrice.
heremo coherentes.Sabatha: aquo saba¬
theni. quinunc astabari nominant᷑. Reg
mauͦ ce sabathaca. paulatim antiqua uo¬
habeant ignora t᷑. filii regma: saba et

Expanded text:
nicum. Filii Cham, Chus et Mesraim, Futh nicum. Filii Cham, Chus et Mesraim, Futh et Chanaan. Chus hodie ab Hebraeis Aethiopia nuncupatur, Mesraim Aegyptus, Futh Libyes, a quo et Mauritianae fluvius, usqueur, omnisque circa eum regio Phutensis. te, antiquum Libyae nomen resederit, et reliqua Porro Chanaan obtinuit terram, quam Judaei deinceps possederunt, eFilii Chus: Saba, et Hevila, et Sabatha, et Recma et Sabatacha. Saba a quo SabaeiEvila, Getuli, in parte remotioris Africae eremo cohaerentes. Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nominantur. Regma vero et Sabathaca paulatim antiqua vohabeant, ignoratur. Filii Regma, Saba et
Abbreviated transcription (Latin):
fine monstrat᷑. Ꝙ certe gothos õsret᷑ erudi¬
t magis getas. quã gog appellare con¬
suerunt. He itaq septẽ generatione qͥs
de stirpe iaphet ueni re cõmemoraui:
ad aquilonis partẽ habitant. fuii go
mer. ascener. ascana. & riphath &e togormna.
Ascana. greq. reginos uocant. R iplis
paflagonas. Togorma. frigas. Filii auĩ¬
iauan: elisa. & tharsis. &e cethim. & do¬
danim. Abhis diuise sc̃ insule natio¬
nũ int̾ris suis. uir scdin linguã suam¬
grecis nascunt᷑ helisei qui uocant᷑ eoll¬
des. unde & quinta lingua greciȩ eold
uitas. tarsus appellat᷑. paulo apło
glonosa. Cethim. citii aquib usq hodie urbs
nis de antiquitatib libros. & sisinnii ca¬
pitonis. & grecũ flegonta. ceterosq erudi¬
las. &e totiꝰ orbis littora. t̾rasq mari uicinas.
grecis accolis occupatas. qui ut su pradixi
mus abamano & tauro montib omĩa ma¬
ritima loca usq ad oceanũ possidere britan¬

Expanded text:
fine monstrabitur. Et certe Gothos omnes retro erudifine monstrabitur. Et certe Gothos omnes retro eruditi magis Getas quam Gog et Magog appellare consueverunt. Hae itaque septem gentes, quas de Japhet venire stirpe memoravi, ad Aquilonis paAscenez, et Riphath, et Thogorma. Ascenez Graeci Regmos vocant, Riphath Paphlagonas, Thogorma Phrigas. Filii Javan Elisa et Tharsis, Cethim et Dodanim. Ab his divisae sunt insulae nationum in terris suis, vir secundum linguam suamGraecis nascuntur Elisae, qui vocantur Elides, unde et quinta lingua Graeciae Eolivitas Tharsis appellatur Paulo apostolo gloriosa . Cethim citu, a quibus hodie per urbes nis de antiquitatibus libros, et Smirnii Capitonis, et Graecum Phlegonta, caeterosque erudilas, et totius orbis littora, terrasque mari vicinas Graecis accolis occupatas, qui ut suprmus, ab Amano et Tauro montibus omnia maritima loca usque ad Oceanum possederunt Britan
Abbreviated transcription (Latin):
posteris. penã dãpnationis suȩ transmi¬
sit. Dixerunt eñi. sanguis eius suꝑ noᷤ.
oe suꝑ filios nr̃os. ¶ &ͣ facti sunt om̃s
tentiã datos: &e ñ uitȩ mortaliũ consti¬
uno eorũ medio maledicto. de inceps
iaphet. gomer. & magog. et madai et n¬
uan. &e thubal. et mosoch. & tiras. Iaphet
filio noe nati sunt septẽ filii qui posse¬
derunt terrã inasia. abamano &e tauro
men thanaim. Ineuropa uͦ: usq ad gadin
nom ina locis & gentib relinquentes. Equib :¬
tea mutata sunt plurima. quȩdã ꝑma
greci. unde ce mare ioniũ. Chubal. hibe¬
res. qui &e hispani. aquib celtiberia.
licet quidã italos suspicent᷑. Mosoch
capadoces. Unde ce urbs apud eos usq
hodie maieca dr̃. Porro septuaginta in¬
terp̃tes. capturỹ. capadoces int̃pretantur.
Tras: traces. Quoꝵ ñ satis mutatũ uoca¬
bulũ est. Scio quendã. gog. & magog
tã depresenti loco quã de ierechiel ad go

Expanded text:
poenam damnationis suae transmipoenam damnationis suae transmisit. Dixerunt enim: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Et facti sunt omnes tentiam datos, et non vitae mortalium constiuno eorum medio maledicto, deinceps gJaphet, Gomer et Magog, et Madai et Javan, et Thubal, et Mosoch, et Thiras. Japhet filio Noe nati sunt septem filii, qui possederunt terram in Asia ab Amano et Tauro, vium Tanaim, in Europa vero usque ad Gadira, nomina locis et gentibus relinquentes, e quibus postea immutata sunt plurima, caetera permGraeci; unde et mare lonium; Thubal, Iberi, qui et Hispani, a quibus Celtiberi, licet quidam Italos suspicentur. Mosoch, Cappadoces; unde et urbs apud eos usque hodie Mazaca dicitur. Porro septuaginta interpretes Caphthorim Cappadocas arbitrantur; Thiras, Thraces, quorum non satis immutatum vocabulum est. Scio quemdam Gog et Magog, tam de praesenti loco quam de Ezechiel, ad Go
Abbreviated transcription (Latin):
ũ est pat̾. qui etiã latitudo int̃pretatur.
cũ ingenti enĩ multitudine dilatatus ẽ
popłs exgentib. qui cũ propħis &e
apłis erat habitaturus. Siquidẽ et
uidemus iuxta patris noe propħicã
sisse habitationẽ iapheth. Hoc ẽ indo¬
mo legis ce propħarũ ęccłiã potiꝰ iusti¬
ficari. minorẽ quidẽ tempore eui. s grã.
lege maior ẽ. Cam uͦ qui int̾pretatur
nec inprimituis isrłitarũ nec implenitu¬
iudeorũ. s: hereticorũ genus callidũ. ñ¬
spũ sapientiȩ s ipatientie quo solent
hereticorũ feruere primordia. &e pacẽ
ꝑturbare scõrũ. S ce om̃s qui xp̃iano¬
uocabulo głantur. et ꝑdite uiuunt: ip
significata ẽ. & annuntiant bene ꝓfe¬
rendo. et male agendo exhonoant. De
talib dictũ est. afructib eorũ cognosce¬
tis eos. Ido cecam infilio suo maledictꝰ
ent̾ int̾pretat᷑ motus eorũ. Qd̃ quid ali
am dãpnationis accipiunt. S plebs
iudea quȩ dnm crucifixit. etiã infiliis

Expanded text:
um est Pater, qui etiam latitudo interpretatur. Cum ingenti enim multitudine dilatatus est populus ex gentibus, qui cum prophetis et apostolis erat habitaturus. Siquidem et videmus juxta Noe propheticam sisse habitationem Japheth, hoc est, in domum legis et prophetarum Ecclesiam potius justificari, minorem quidem temporum, sed gratia lege majorem. Cham porro, qui interpretatur nec in primitiis Israelitarum, nec in plenitu, nisi haereticorum genus callidum, non spiritu sapientiae, quo solent haereticorum fervere primordia, et pacem perturbare svocabulo gloriantur, et perdite vivunt, ipssignificata est, et annuntiant bene profitendo, et male agendo exhonorant. De talibus ergo dictum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Ideo et Cham ienter interpretatur motus eorum, quod quid est am damnationis excipiunt. Sed et plebs Judaea quae Dominum crucifixit, etiam in filiis
Abbreviated transcription (Latin):
mne qd̾ mouet᷑ & uiuit. erit uobis
incibũ: qͣsi holera uirentia. Querit᷑ cur
esus carmũ post diluuiũ homini con¬
cedit̃ & ñ ante. Propt̾ infecunditatem
terre ut estimat᷑. & hõis fragilitatẽ.
sanguine iubent᷑ carnẽ manduca.
ne uita pristina quasi suffocata incon¬
scientia teneat᷑: s habeant tanquã effu¬
sionẽ ꝑ confessionẽ.

Expanded text:
Omne quod movetur et vivit, erit vobis in cibum, quasi olera virentia. Quaeritur, cur esus carnium post diluvium homini conceditur et non ante? Propter infecunditatem terrae, ut aestimatur, et hominis fragilitatem. sanguine iubentur manducare: ne uita pristina quasi suffocata in conscientia teneatur, sed habeat tamquam effusionem per confessionem.
Abbreviated transcription (Latin):
filiisq eius dñs post diluuiũ diceret.
crescite & multipli camini &e replete
terrã: subdidit. et terror ur̃ ac tremor
sit suꝑ cuncta animalia derre. Homo
quippe animalib irrationabilibus.
ñ ceteris hominib natura prelatꝰ ẽ:¬
est: ab equal uelle timeri. & tamen¬
necesse ẽ. ut rectores asubditis timean¬
tur. qͣndo abeis dm minime timeri
de prehendunt. ut humana saldẽ formi¬
dine metuant: qͥ diuina iudicia ñ for¬

Expanded text:
filiisque ejus post diluvium diceret: Crescite et multiplicamini et replete terram, subdidit: Et terror vester ac tremor sit super cuncta animalia terrae . Homo quippe animalibus irrationabilibus, non autem caeteris hominibest ab equali velle timeri». Senecesse est ut rectores a subditis timeantur, quando ab eis Deum minime timeri deprehendunt; ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non for
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Hic autem in principio celum et ter¬
ram creasse narritur. Undr liquido
colligitur. quia lctura est. utriusq ele¬
menti pariter exoleta. et hoc tanta uelo¬
citate diume uiraitis ut nec dum primũ
uelocitate diuinȩ uirtutis ut nec dũ pri¬
mũ mundi nascentis mom̃itũ cẽt transcen¬
sum¶ Potest aut̃ ñ improbabilit̾ intelligi.
in principio fecisse ds cȩlũ & terrã. id est¬
unigenico filio suo. qui int̾rogantib se iu¬
deis qͥd eũ deberent crede. respondit. Prin¬
cipium: qui et loquor uobis. quia in ipso
ut ait apłs. condita st̃ omnia incęlis & in
t̾ra. S diligent̃ intuendũ. ut ita quisq sen¬

Expanded text:
tem Dominus in principio coelum et terram creasse narratur. Unde liquido colligitur, quia factura est elementi utriusque pariter expleta, et hoc tanta velocitate divinae virtutis, ut necdum primum velocitate divinae virtutis, ut necdum primum mundi nascentis momentum esset transcensum. Potest autem non improbabiliter intelligi in principio fecisse Deum coelum et terram in Unigenito Filio suo, qui interrogantibus se Judaeis, quid eum credere deberent, respondit: Principium quod et loquor vobis . Quia in ipso, ut ait Apostolus , condita sunt omnia in coelis et in terra. Sed diligenter intuendum, ut ita quisque sen
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib adeo promeruerunt. redundat infilioᷤ.
Unde isrłite sepe deangustiis obmerita pa¬
trum meruerunt liberari. Et in libro regum
seu paralipomenon scriptumẽ: qd̃ dñs dixe¬
rit salomoni peccanti. quia habuist hoc apd̃
te & ñ custodisti pactũ meum et precepta
mea que mandaui tibi: disrũpens scindam
regnum tuũ. & dabo illud seruo tuo. Uerun¬
tamen indieb tuis ñ faciam: ꝓpt̾ dauid pa¬
trem tuum. Be manu filii tui scindam tð:
hec totum regnum auferam:s tribũ unam
dabo filio tuo propt̃ dauid seruũ meum et
ierłm quã elegi. Item ezechia rege infirman¬
mei. Hec dieit dñs ds patris tui dauid. Au¬
diui orationẽ tuã: & uidi lacrimã tuam.
Ecce sanaui te. et cetera.

Expanded text:
operibus a Deo promeruerunt, redundat in filios. operibus a Deo promeruerunt, redundat in filios. Unde Israelitae saepe de angustiis ob merita patrum meruerunt liberari; et in libro Regum seu Paralipomenon scriptum est quod Dominus dixerit Salomoni peccanti: Quia habuisti hoc apud te, et non custodisti pactum meum, et praecepta mea, quae mandavi tibi, disrumpens scindam regnum tuum, et dabo illud servo tuo: verumtamen in diebus tuis non faciam, propter David patrem tuum. De manu filii tui scindam illud; nec totum regnum auferam, sed tribum unam dabo filio tuo, propter David servum meum: et Jerusalem, quam elegi . Item Ezechiae ducimei: Haec dicit Dominus Deus patris tui David: Audivi orationem tuam, et vidi lacrymam tuam: ecce sanavi te, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
am uidere potest: ñ qui cuncta terrena
&e mortalia deposuerit uitia. qd significa¬
bant ula moysi calciam̃ta deposita. ũ
rubi etait. Moyses moyses. Qui respon¬
ait. Ad sũ. At ile. Ne appropies inquit
huie. Solue calciaintum de pedib tuis¬
pe &e aliam figuram id qd̾ moyses ex calciari
iubetur. Ueterum nanq consuetudo erat. ut
si sponsa sponsum repudiare uellet discaci¬
aret᷑ ille: & hoc ẽẽt signũ repudii. Proinde
moysses excalciari iubet᷑: nead ȩcctiam quȩ
in rubo significabat᷑ quasi sponsus calciat
accederet. Hoc enĩ xp̃o seruabatur quiue
rus erat sponsus: dequo dicit ioħs. cuius ñ
sum dignus soluere cofrigiam calciam̃ti:
utiq sicut dictum ẽ moysi & iosuȩ. Hebres
aut̃ dicunt propterea in rubo apparuisse
dm̃ moysi. & ñ in alio ligno: neforte exculpe¬
rent in eodẽ iuidei idolum. Semꝑ em̃ d̾s abs¬
bonorũ parentum sepe adiuuant merita
filiorũ: quia amor quẽ ipsi fide & bonis

Expanded text:
Deum videre potest, nisi qui cuncta terrena Deum videre potest, nisi qui cuncta terrena et mortalia deposuerit vitia, quod significabant illa Moysi calceamenta deposita. Undrubi, et ait, Moyses, Moyses. Qui respondit: Adsum. At ille: Ne appropies, inquit, huc. Solve calceamentum de pedibus tuispe et aliam figuram, id quod Moyses excalceari jubetur. Veterum namque consuetudo erat, ut si sponsa sponsum repudiare veliet, discalcearetur ille, et hoc esse signum repudii. Proinde Moyses excalceari jubetur, ne ad Ecclesiam, quae in rubo significabatur, quasi sponsus calceatus accederet. Hoc enim Christo servabatur, qui verus sponsus erat; de quo dicit Joannes: Cujus non sum dignus solvere corrigiautique sicut dictum est Josue et Moysi. Hebraei autem dicunt propterea in rubo apparuisse Deum Moysi et non in alio ligno, ne forte exculperent in eodem Judaei idolum. Semper enim Deus absbonorum parentum saepe adjuvant merita filiorum, quia amor quem ipsi fide et bonis