comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ide ꝙ ercore ẽẽ uł ꝓ peccato. si autẽ
et ꝓ ignorantia ostertur sacrificiũ
quanto magis ꝓ delica conscientia.
unde iob offerebat mane cotidie hosti¬
eara ꝓ falis suais. timens neꝑ ignoran¬
garitas ante porcos mittamus ne sc̃m ca¬
nib dens. Unde moyses trib dieb ab
orani ĩnuindicia et ab uxoꝵ complexu po
pulum uult sc̃ificari ut accedat ad mõtẽ
syna ex scĩficatus sc̃a suscipiat. in atriũ¬

Expanded text:
ccato; sin autem et pro ignorantia offertur sacrificium, quanto magis pro delicti conscientia! Unde et Job offerebat mane quotidie hostiam pro filiis suis, timens ne per ignorangaritas ante porcos, nec demus sanctum canibus. Denique Moyses tribus diebus ab omni immunditia et ab uxorum complexu vult populum sanctificari , ut accedat ad montem Sina, et sanctificatus sancta suscipiat. Si au
Abbreviated transcription (Latin):
glo. princeps qui uere princers est in
ppło et meretur ducis nomen accipere
hinc et inde accipit possessionẽ sc̃uarii¬
cit. Unde etiam in priori templo qd̾ d̾r
sc̃nariũ quingenti ꝑ singła latera cũbi¬
ti describuntur. et rursum quinqͣsin
sc̃oꝵ latitudo templi et spacium nõ des
redundat ad principem et discipłoꝵ sa¬

Expanded text:
. Princeps vero qui vere princeps in populo est, et meretur ducis nomen accipere, hinc inde accipit possessionem sanctuaricit. In priori templo quod dicitur sanctuarium, quingenti per singula latera calami describuntur: et rursum quinquaginsanctorum, latitudo templi et spatium non descuniversorum redundat ad principem: et discipulorum sa
Abbreviated transcription (Latin):
corde. Aliter elo. ꝑ portam aquilonis in¬
greditur qui peccata dimitrit. egreditur
ꝑ portam meridianã qui uirtutes sequit᷑
ẽ comuierso si iustus lapsus fuerit in pcc̃is
ingreditur ꝑ portam meridianã. Set
egreditur ꝑ mam porte aquilonis Non¬

Expanded text:
et aliter. Per portam Aquilonis ingreditur, qui peccata dimittit: et egreditur per portam meridianam, qui virtutes sequitur. E contrario, si justus lapsus fuerit in peccatis, ingreditur quidem per portam meridianam, sed egreditur per viam portae Aquilonis.
Abbreviated transcription (Latin):
oeferet ꝓ pectato.glo. conscientie int¬
timam. nec ullum tempus sit quo nõ
recordatur se maculatro fuisse suꝑ
matre et patre et filio et filia et fr̃e
et sorore. multa .n. facere cõpellimur

Expanded text:
offerre pro peccato conscientiae victimam, nec ullum tempus sit, quo non recordetur maculatum se fuisse super patre et matre, filio et filia, fratre et sorore. Multa quippe facere compellimur
Abbreviated transcription (Latin):
tremũ sit dux uł ꝑrinceꝵs qui tm̃
possit ut contra unam tribũ pos¬
sessionẽ accryiat. Uniusq i arito
compenset merita plurimoꝵ. et a¬
ut presentia relinquens ad futura
festinat. eł̃ habeat certam posses¬

Expanded text:
tremum sit dux sive princeps qui tantum possit ut contra unam tribum possessionem accipiat, uniusque meritum compenset merita plurimorum. Et ut praesentia derelinquens, ad futura festinet, et habeat certam posses
Abbreviated transcription (Latin):
pascha sit ĩolatus. quomodo .uii. ebdoma¬
das implere debemus Sandii et leticie.
et humiliare animas nr̃as in ieiumo
clangoreq tubaꝵ. intelligere et scenophe¬
zias syuales in quib dicimus aduena¬
sit aliis custodienda preciꝑe que ipse
obseruauerit sacerdotũ est officiũ legis
habere noticiam. et sabbata mea custo¬

Expanded text:
pascha sit immolatus; quomodo septem hebdomadas implere debeamus gaudii atque laetitiae, et humiliare animas nostras in jejunio, clangoremque tubarum intelligere, et scenopegias spiritales, in quibus dicimus: « Advenasit aliis custodienda praecipere, quae et ipse observaverit. Sacerdotum autem esse officium legis habere notitiam, et in Malachia dis
Abbreviated transcription (Latin):
modũq conseruat nõ tm̃ in pulchri¬
tudinẽ etiam s in crescendo atq gig
hec enĩ dicimus etiam in uere ĩ suo
uero qd̾q illoꝵ gn̾e custodiri aliter
crescere gign̾e iudeamꝰ ac fatem᷑.i.
scende itaq alterũ gradũ et uide
quid possit aĩa in sensib ubi eui¬
dentior manifestiorq uita intelligit᷑.
Quoꝵ nob̾ cum hiis que radicib te
nio. Intendit se anma in tactũ et
calida. et frigida. asꝑa. lena. dura.
mollia. leuia. grauia sentit atq dis¬
ceruit. Deinde ĩnumerabłes diffe¬
rentias sapoꝵ. odoꝵ. sonoꝵ. formaꝵ.
guitando. faciendo. audiendo. uidẽdoq
diidicat. atq in hiis om̃ib ea que
scd̃m naturam sui corꝑis sũt asçen¬
sit atq appetit reicit fugitq ꝯt̾ria
remouetq se ab hiis sensib certis¬
rerũ quas ꝑ eos hausit setũ cater¬
uatim atq multiplicit̃ uersat et ħ
totũ sonus et sompnia est sepe eĩ
gestando ac negando facilitate mo¬
tus discreatur et sine labore ordĩat

Expanded text:
modumque conservans, non tantum in pulchritudine, sed etiam in crescendo atque gigHaec enim et dicimus vivere, in suo vero quodque illorum genere custodiri, ali, crescere, gignere videmus ac fatemur. Ascende itaque ad alterum gradum, et vide quid possit anima in sensibus, ubi evidentior manifestiorque vita intelligitur, quorum nobis cum iis quae radicibus nio. Intendit se anima in tactum, et eo calida, frigida, aspera, lenia, dura, mollia, levia, gravia sentit atque discernit. Deinde innumerabiles differentias saporum, odorum, sonorum, formarum, gustando, olfaciendo, audiendo videndoque dijudicat. Atque in iis omnibus ea quae secundum naturam sui coporis sunt, adsciscit atque appetit; rejicit fugitque contraria. Removet se ab his sensibus cer secum catervatim et multipliciter versat, et hoc totum est somnus et somnia. Saepe etiam gestiendo ac vagando facilitate motus delectatur, et sine labore ordinat
Abbreviated transcription (Latin):
spernens manifestat eloquioꝵ diui¬
ua legis latio ꝑditas ꝓpriis passio¬
nib uoluptates aliis oculis inspi¬
cientes et sacram uitam qua stulte
recesserunt beatificantes miserabłr
et coactiue rescinduitur hac uita
ad nullam sacram sꝑem manuduc¬
ti ꝓpter pessimam uitam. Taliũ
autem nullo modo futuro scd̃m dor¬
mitiones scõꝵ uirorum. ip̃e quidẽ
ad finem ueniens ꝓprioꝵ certami¬
num leticia sc̃a repletur et cũ de¬
lectatione multa ad uiam ascendit
diuine iterinu generationis. Hor¬
mientis auteni domestici scd̃m di¬
uinam familiaritatẽ et similem
conuersationem ip̃m qui est beati¬
ficant ad paliniferam optate ueni¬
entem fiuem. et uictorie causali
gratulatorios cantus referũt adhuc
et seuenturos fore ad similen op¬
tantes quietem. accipientes uero
cum ad summũ sacerdotem ducũt
tanquam ad coronaꝵ diuinaꝵ dona¬
tionem. Ipse autem cantans susci¬
pit et ꝑficit scd̃m legem sacram

Expanded text:
spernens manifestat eloquiorum divispernens manifestat eloquiorum divina legislatio, perditas propriis passionibus voluptates aliis oculis inspicientes, et sacram vitam, qua stulte recesserunt, beatificantes, miserabiliter et coactive rescinduntur hac vita, ad nullam sacram spem manuducti propter pessimam vitam. Talium autem nullo futuro secundum dormitationes sanctorum virorum, ipse quidem ad finem veniens propriorum certaminum, laetitia sancta repletur, et cum delectatione multa ad viam ascendit divinae iterum generationis. Dormientis autem domestici secundum divinam habitationem et similem conversationem, ipsum, qui est, beatificant ad palmiferum optate venientem finem, et victoriae causali gratulatorios cantus referunt, adhuc et se venturos fore ad similem optantes quietem: accipientes vero eum, ad summum sacerdotem ducunt, tanquam ad coronarum divinarum donationem. Ipse autem cantans suscipit et perficit secundum legem sacram
Abbreviated transcription (Latin):
ad materiales notiones reuocari dix¬
erunt conformem huius uite scĩs
ꝓmissionem sc̃issimam et beatis¬
simam quietem. ut escas proprias
nuitate uite eos qui in angelis ni¬
iustis sunt ꝓiecerunt. Sed non re¬
cidet quis a sacratissimis uiris in
tales errores. Set conferam ꝯe sus¬
cepturos cẽ xp̃iformem quietem
scientes cum in finem uenient huius
uite in iicorruptionẽ suam uiam
ueluti ꝓpinquiorem iam factã ma¬
nifestius uident et donationes di¬
uinitatis laudant et diuine delecta¬
tionis implentur ad ea que retro
sunt conuersionẽ non in aliquod
timentes sed bene scientes quia pos¬
sessa bona firmiter et eternalit᷑ ha¬
bebunt. Comquinationib autẽ
pleni et immundis maculs. Qui
quidem sacram quandam cõsecuti
sunt doctrinam. Ip̃i uero eam ex ꝓ¬
prio animo ꝑdite reꝑcutientes in cor¬
rumpentes sponte se dederunt con¬
cupiscentias. cum ad finem ueni¬
unt hic uite imparati ut eos bene

Expanded text:
ad materiales notiones revocati dixad materiales notiones revocati dixerunt, conformem hujus vitae sanctis promissionem sanctissimam et beatissimam quietem, et escas proprias mutata vita his, qui in angelis injustis sunt, projecerunt. Sed non recidet quis a sacratissimis viris in tales errores, sed confestim se suscepturos esse Christiformem quietem, scientes, cum in finem venient hujus vitae, in incorruptionem suam viam veluti propinquiorem jam factam manifestius vident, et donationes divinitatis laudant, et divinae delectationis implentur, ad ea, quae retro sunt, conversionem non in aliquo timentes, sed bene scientes, quia possessa bona firmiter et aeternaliter habebunt. Coinquinationibus autem pleni et immundis maculis, qui quidem sacram quandam consecuti sunt doctrinam, ipsi vero eam ex proprio animo perdite projicientes, in corrumpentes sponte se dederunt concupiscentias, cum ad finem veniunt hujus vitae imparati, ut eis bene
Abbreviated transcription (Latin):
secundum diui̾nam uitam fundam̃to
non recipient ꝓpriam resurrectõnem.
eo quod enim imita erant secundũ
hãc uitam sacris animabus uelut
iuenbra xp̃i facta deiformẽ et incor¬
ruptibilem in mortalemq et beatã
retipient quietem. In hiis gͦ sc̃oꝵ
est quies in leticia et imanutabili
spe in diuinoꝵ certaminũ per uen¬
tura suminum. Iinmundos uero
alii quidem in non subsistentiã ir¬
rationabiliter estimant redire. alii
uero corporalem ni semel corrumpi
ꝓpriaꝵ animaꝵ coniugationẽ uelut
in compactam eis existentem deifor¬
mem uitam et beatam quietẽ nõ
intelligentes neq satis in scientia
diuina eruditi inchoauerunt iam
scd̃m nos in xp̃o deiformosissimam
uitam. Alii autem corporum alioꝵ
distribuunt animab comugatões
miusde agentes hoc in ip̃is ut estimo
suspicantes diuinis animab et sacͥs
retributionib non recte priuantes ad
finem uenientia diuinissimoꝵ cur¬
sinmi. Alii autem nescio quomodo

Expanded text:
secundum divinam vitam fundamento secundum divinam vitam fundamento conrecipient propriam resurrectionem. Eo quod enim unita erant secundum hanc vitam sacris animabus, velut membra Christi facta, deiformem et incorruptibilem, immortalemque et beatam recipient quietem. In his ergo sanctorum est quies in laetitia et immutabili spe, in divinorum certaminum perventura summum. Immundorum vero alii quidem in non subsistentiam irrationabiliter aestimant redire: alii vero corporalem in semel corrumpi propriarum animarum conjugationem, velut incompactam eis existentem deiformem vitam et beatam quietem, non intelligentes, neque satis in divina scientia eruditi, inchoaverunt jam secundum nos in Christo deiformosissimam vitam. Alii autem corporum aliorum distribuunt animabus conjugationes, injuste agentes, hoc in ipsis, ut aestimo, suspicantes divinis animabus, et sacris retributionibus non recte privantes ad finem venientia divinissimorum cursuum. Alii autem nescio quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
diffiuitis necessarium dicere ut¬
estimo et que a nobis sacre in dor¬
mientib ꝑficienda sunt. Etenim
neq hoc comimue est scĩs et ĩmũ¬
dis. Set sicut diuersa forma est utro¬
rumq uite sic ad mortem ueniẽtes
qui quidem sacram habent uitam
in ueris ꝓmissiones diuinitatis res¬
picientes tanqͣm ueritatẽ suam in
ea que scd̃m ip̃am est resurrectõe
cõtemplaturi tum firma et uera
spe m leticia diuina ad mortis sũ¬
mũ ueniunt uelut ad finẽ diuino¬
rum certaminũ inꝑfectissima et
non deficiente uita et salute. Que
scd̃m eos erunt ommnino scientes ꝑ
futuram suam uniuersalẽ resur¬
rectionẽ. Sc̃e enim anime ad eam in
mala scd̃m hanc uitam potentẽ ca¬
dendo conuersionem non uenienter.
in ea iterum generatione in incon¬
uersibile habebunt derformosissi¬
mam transordinationẽ. Munda
autem sc̃aꝵ animaꝵ coniuga et
coeuntia corpora conscripta et com¬
militantia scd̃m diuinas suas col¬
locationes in amimaꝵ incõmutabłi

Expanded text:
definitis, necessarium dicere aestimo, et quae a nobis sacre in dormientibus perficienda sunt. Etenim neque hoc commune est sanctis et immundis: sed sicut diversa forma est utrorumque vitae, sic et ad mortem venientes, qui quidem sacram habent vitam, in veras promissiones divinitatis respicientes, tanquam veritatem suam in ea, quae secundum ipsam est, resurrectione contemplaturi, cum firma et vera spe in laetitia divina ad mortis summum veniunt, velut ad finem divinorum certaminum, in perfectissima et non deficiente vita et salute, quae secundum eos erunt omnino scientes per futuram suam universalem resurrectionem. Sanctae enim animae, ad eam in mala secundum hanc vitam potentem cadendo conversionem non venientes, in ea iterum generatione in conversibilem habebunt deiformosissimam transordinationem. Munda autem sanctarum animarum conjuga et coeuntia corpora conscripta et commilitantia secundum divinas suas collocationes, in animarum incommutabili
Abbreviated transcription (Latin):
itaq est quocũq aliqͥs aliqͥd
ea intentio de aliquo dicit. Unde
uel ip̃e minus amari siue minus
app̃sciari possit. detractio uero ma¬
lis duriciam. penitentib refrige¬
rationem. temptatis exemplũ pec¬
candi quasi fom̃ta malicie prestat
naturale siquid̾ est ut sicut id qd
amalis fieri audio facere formido
sic illd̾ a plurib uł etiam a paucis
fieri precipio facilius presumo et qͦ
plures eandem rem fecisse cognou̾o
eo minus eam facere dubito. bon
quoq si nec penitens de aliquo cri¬
minali fuerit nec temptatõnem
aliqmͣ inde habuit et alium illa
criminalia ꝓpetrasse ꝑ detractio¬
nẽ audierit ubi sibi uigilanti o¬
culo preuiderit materiam sr̃biẽdi
singularitate sr̃gaudere qua ꝓpt̃
sũmoꝑe cauendum est peccatum
detractionis quia fomes est tante
ꝑditionis

Expanded text:
itaque est quotiescunque quis aliquid ea intentione de aliquo dicit unde ipse vel minus amari sive minus appretiari possit. Detractio vero malis duritiam, poenitentibus refrigerationem, tentatis exemplum peccandi, quasi fomenta malitiae praestat. Naturale siquidem est ut, sicut id quod llis fieri audio, facere formido, sic illud quod a pluribus vel etiam a paucis fieri percipio, facilius praesumo: et quo plures eamdem rem fecisse cognovero, eo minus eam facere dubito. Bonus quoque, si nec poenitens de aliquo criminali fuerit, nec tentationem aliquam inde habuerit et alium illa vel illa criminalia perpetrasse per detractionem audierit, nisi sibi vigilanti oculo providerit, materiam superbiendi singularitate semper gaudere. Quapropter summopere cavendum est peccatum detractionis, quia fomes est tantae perditionis
Abbreviated transcription (Latin):
ouẽ uero sunt duplicia. quia
aliqñ est in gustu et uisu. ut
cum quis degustat sc̾ulum sibi appo¬
situm anteqm ꝯsumpserit priiũ
et interim considerat. Si is qui re
gustat et ante pipere conditũ sic ĩ¬
terroget. Aliqũ in gustu et olfc̃u.
ut cum degustat olfacit. Aliqͣndo
in gustu et tactu ut cumi gustu sci¬
re querit an sit sapidũ. et tactu.
an sit calidũ uł frigidũ uł tepidũ.
Aliqñ in olfactu et uisu ut cũ ali¬
quis dum legit herbam iuxta se in¬
cognitã inuenit et a legendo cessãs
eamq naso apponens olfacit diuq
intuens eam studet agnosc̾e q̃ sit.
Aliqñ in olfactu et uerbo. ut cũ
eam olfaciens querit ab alio q̃ sit.
aliqñ in olfactu et tactu. ut cũ eam
olfacit et ꝯtrectat ut sit utrũ sit
mollis aut dura lenis uł asꝑa qd̾
totũ non ideo facit ut sibi nccͣia sit.
S tr̃a ut sciat que uł qualis sit. P¬
liqũ usu et auditu. ut cũ aliquis
ueniens ante mensam ubiq pͣnsũ
mox sub lensita mappa qua ponis

Expanded text:
ovem vero sunt duplicia, quia aliquando est in gustu et visu, ut cum quis degustat ferculum sibi appositum, antequam consumpserit primum; et interim considerat si is qui resgustat, et an pipere conditum sit, interrogat. Aliquando in gustu et olfactu, ut cum degustat et olfacit. Aliquando in gustu et tactu, ut cum gustu scire quaerit an sit sapidum; et tactu, an sit calidum, frigidum vel tepidum. Aliquando in olfactu et visu, ut cum aliquis, dum legit, herbam juxta se incognitam invenit; et a legendo cessans, eamque naso suo apponens, olfacit; deinde intuens, eam studet agnoscere quae sit. Aliquando in olfactu et verbo, ut cum eam olfaciens, quaerit ab alio quae sit. Aliquando in olfactu et tactu, ut cum eam olfacit et contrectat, ut sciat utrum sit mollis an dura, lenis vel aspera; quod totum non ideo facit ut sibi necessaria sit; sed tantum ut sciat quae vel qualis sit. Aliquando in visu et tactu, ut cum aliquis veniens ante mensam ubi pransurus est, mox sublevata mappa qua panis
Abbreviated transcription (Latin):
at an calidus sit. d¬
ecem uero sunt triplicia. quia
aliqñ est in uisu et uerbo. et
gustu. ut cũ alicubi residens qͥs
et ante se potum deferri c̃pho ui¬
dens statim assurgit et intuens
cinus doloris sit. queris etiã quis
potus sit et degustat an bonꝰ sit.
Aliqñ in uisũ uerbo et olfactu.
ut cum eũ nõ degustat s olfacit
et interrogat et considerat qualis
et tactu.ut cũ alicui comedẽti de¬
fertur tyb inter duas scutellas
et antequam sumeret quod prius
edebat. scutellis aꝑtis quis ille
sit cibus considerat. et an bene
sit conditus inuestigat. et cum
contingit ut an calidus aut fri¬
gidus sit agnostat᷑. Aliquando
in nisu et gustu et olfactu. ut c̃
de eo nicħ̾ interrogat nec eũ con¬
trectet. s est curiosus eũ uidẽdi
et eum degustat et olfacit. Ali¬
qñ in uisu et gustu et tactu. ut

Expanded text:
. Decem vero sunt triplicia, quia aliquando est in visu, et in verbo, et in gustu, ut cum alicubi quis residens, et ante se potum cypho deferri videns, statim assurgit, et intuens cujus coloris sit, quaerit etiam quis potus sit, et degustat an bonus sit. Aliquando in visu, verbo et olfactu, ut cum eum non degustat, sed olfacit, et interrogans considerat qualis et tactu, ut cum alicui comedenti defertur cibus inter duas scutellas, et antequam finierit quod prius comedebat, scutellis apertis qualis ille sit cibus considerat, et an bene sit coctus investigat, et eum contingit ut an calidus seu frigidus sit, agnoscat. Aliquando in visu, et gustu, et olfactu, ut cum de eo nihil interrogat, nec eum contrectat, sed et curiosus eum videre, et eum degustat et olfacit. Aliquando in visu, et gustu, et
Abbreviated transcription (Latin):
tat. S tm̃ intuet᷑ olfacit atq
contrectet. Aliqũ in uerbo et
gustu et olfactu. ut cũ aliquis
ꝯumantib suꝑuenit. et an cibi
et potus quos habent sint boni.
requirit et quosdam degustant
alios olfacit. Aliqñ in uerbo et
gustu et tactu. ut cũ nõ olfacit coᷤᷤ
S panem contrectat. aut alios ci

Expanded text:
tat, sed tantum intuetur, olfacit atque contrectat. Aliquando in verbo, et gustu, et olfactu, ut cum aliquis convivantibus supervenit, et an cibi et potus quos habent, sint boni, requirit, et quosdam degustans, alios olfacit. Aliquando in verbo, gustu et tactu, ut cum non olfacit eos, sed panem contrectat. aut alios ci
Abbreviated transcription (Latin):
arctatur. cum uero mali humores
defluere cȩꝑint totũq corpus pau¬
latim leuigari gaudet et exultat
quia talem potionẽ accepit. ꝑ qm
ad pristinã sanitatẽ redire se sẽtit.
et homines qui ei hoc ꝯsilium dede¬
runt bene dixit. Similit uero mul¬
totiens accidit ut aliquis qui aĩe
sue ifirmitatẽ ꝯsiderat medicinã
inde sp̃ualem querat qua ab illa
uitioꝵ suoꝵ infirmitate mũdari
ulaleat. cumq ei aliquis sp̃ualis
homo dicit qd̾ ꝑ monachatũ poss
saluari dat quicquid habet ut in

Expanded text:
arctatur. Cum vero mali humores arctatur. Cum vero mali humores defluere coeperint, totumque corpus paulatim leviari, gaudet et exsultat quia talem potionem accepit per quam ad pristinam sanitatem redire se sentit, et homines qui hoc consilium ei dederunt benedicit. Similiter vero multoties accidit ut aliquis, qui animae suae infirmitatem considerat, medicinam inde spiritalem quaerat, qua ab illa vitiorum suorum infirmitate mundari valeat. Cumque ei aliquis spiritualis homo dicit quod per monachatum posset salvari, dat quidquid habet ut in
Abbreviated transcription (Latin):
A ttendant nouicii qd̃ sic agit qͥ
monachus imꝑit difficultatẽ
quomodo infirmus qui grauem acci¬
pit potionem. płmq et enĩ ꝯtiugit
ut qui aliqmͣ patitur infirmitatem
corporis potionẽ querat qua ab illa¬
possit infirmitate curari. cumq ei
medicus dicit ut illam uł illã potõ¬
uem accipiat. et sic sanari poterit.
emit eam uel gratis datam accipit.
s cum potio fortis eius iuiscera rima¬
tur. omnia menbra ꝑcurrit. malos
humores ꝯtrabit. uires tollit. corpꝰ
siderium maximũ bibendi in eo at¬
tendit et dormiendi uel foras aduẽ¬
tum eundi eiq medicus ħ int̾dicit
cõminansq morietur sic ħ fecerit.
hen inde infirmus inquit cur potõ¬
nem hanc accipi male michi añ
erat et modo est peius. heu qd̾¬
tanto meo malo illos uidi qui cõ
silium michi dederunt. nec michi
quia hoc et hoc me oꝑteret pati
ꝓdixerunt. Si enim hoc scissem nũ¬
quam potionẽ istam accepissem. et
fic iste consequet᷑ dum potione co¬

Expanded text:
attendant quia sic agit qui monachatus arripit difficultatem, quomodo infirmus qui gravem accipit potionem. Plerumque etenim contingit ut qui aliquam patitur infirmitatem corporis, potionem quaerat qua ab illa infirmitate curari valeat. Cumque medicus ei dicit ut illam vel illam potionem accipiat, et sic sanari poterit, emit eam, vel gratis accipit datam. Sed cum potio fortis ejus viscera rimatur, membra omnia percurrit, malos humores contrahit, vires tollit, corpus siderium maximum bibendi in eo accendit, vel dormiendi, vel foras ad ventum exeundi, eique medicus haec interdicit, comminans quia morietur, si haec fecerit. Heu me, infirmus inquit, cur potionem hanc accepi? Male mihi prius erat, et modo est pejus. Heu! quanto meo malo illos vidi qui hoc consilium mihi dederunt, nec mihi quia hoc et hoc me oporteret pati praedixerunt. Si enim hoc scivissem, nunquam potionem accepissem. Sic et sic iste conqueritur, dum potione co
Abbreviated transcription (Latin):
monasterio aliquo suscipiatur. uł
gratis aliqũ ei ꝯceditur suscipitur.
S cum ordinis difficultas cogit eñ
te tacere cum uellet loqui. legere
uel cantare cum uellet quiestere.
lare cum uellet sedere. iniurias
tem ex toto deserere. me miserũ
inquit hunc habitũ quare susce¬
pi autea male agebam. S modo
prius ago quia tot et tanta iubẽ¬
tur michi que adimplere nec ua¬
leo et nix nisi uirtꝰ auquis bõi ꝑsi¬
mines eẽnt sc̃i hec et hiis siłia no¬
uitius dicit. dum ordo in primis¬
illi iidetur grauis. S postqͣm sen¬
tit et secuni considerat. quia hec
imanimniter patiendo sic oĩa sua
posse aboleri peccata. Sicq sanita¬
tem aĩe cuius reparare totũ quod
anima graue indebatur panlatĩ
lene efficitur. et quasi iam nicħ
male habens letari incipit dõ gr̃as
agit. quia mouachatũ susciꝑe me¬
ruit. et omnes qui tale consilium
sibi dederunt bñ dicit.

Expanded text:
monasterio aliquo suscipiatur, vel ei gratis aliquando conceditur, et suscipitur. Sed cum ordinis difficultas cogit eum e; tacere, dum vellet loqui; legere vel cantare, dum vellet quiescere; lare, cum vellet sedere; injurias tem ex toto deserere: Me miserum, inquit, hunc habitum quare suscepi? Antea male agebam, sed modo pejus ago, quia tot et tanta, quae mihi jubentur, adimplere non valeo; et vix nisi invitus, aliquid boni perfimines essent sancti. Haec et his similia novitius dicit, dum ordo illi imprimis videtur gravis; sed postquam sensit et secum considerat quia, haec unanimiter patiendo, sic omnia sua posse aboleri peccata sicque sanitatem animae citius recuperare, totum quod antea grave videbatur, paulatim leve efficitur, et quasi jam nihil male habens, laetari incipit, Deo gratias agit, quia monachatum suscipere meruerit, et omnes qui tale consilium sibi dederunt benedicit.
Abbreviated transcription (Latin):
uenire uoluerit dei quodam modo ad¬
dei adiutores sumius. dei edificatio
estis in bonitate. ergo quicũq scet̾it
non solum sibi s omni creat᷑e util
erit. S etiam ip̃i utilis suo et omni
conditori ut dixximꝰ beneficiũ presta¬
bit. hec etenim ciuitas sc̃a cui se
sponte associauit simul uuus hõ de
defuerit bonus nuunqͣm ꝑficietur.

Expanded text:
rocul dubio quodammodo adDei adjutores sumus, Dei aedificatio estis . In bonitate ergo quicunque steterit, non solum sibi et omni creaturae utilis erit, sed etiam ipsi suo et omnium Conditori, ut diximus, beneficium praestabit. Haec enim civitas sancta, cui se sponte associavit, si vel unus homo defuerit bonus, nunquam perficietur.
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓpħa ysaias isrł qͣm magna domꝰ d̾i
et qm iugent locus possessionis eius
magnus et nõ habet ꝯsũpmationẽ
excelsus et ĩmensus. tenebre ibi mille.
luce indeficiente cirtũlucẽte. Infirmi¬
tas nulla. sanitas indefessa. nichilĩ¬
cõmuni. om̃ia ad notũ. Ad hãc itaq
edificationẽ inuitat nos dñs dicens.
Uenite ad me qui laboratis et hone¬

Expanded text:
magna est domus Dei, magna est domus Dei, et quam ingens locus possessionis ejus! Magnus, et non habet consummationem, excelsus et immensus. Tenebrae ibi nullae, luce indeficienter circumlucente; infirmitas nulla, sanitas indefessa, nihil incommodi, omnia ad votum. Ad hanc itaque aedificationem invitat nos Dominus, dicens: Venite ad me
Abbreviated transcription (Latin):
edificauit. qͣm copiosam ciuium
multitudine repleuit. quoꝵ uero¬
nulli cum ꝓpriam uoluntatẽ potiꝰ
eligerent facere qm sub uolunta¬
te et ordinatione dei reman̾e mira¬
bilif corruerũt et domus et edificia
magna et spaciosa ex ꝑte uacua re¬
manserũt. ut gͥ aliquis qui urbẽ
magnam fieri ordinasset qui młta¬
ꝗ in ea palatia ⁊struxisset. młtasq
mansiones ad urbis edificationẽ
fecisset. S habitatores ñ heat et õs
niant et ut sibi ad sue ciuitatis
edificatõem subueniant precatur.
admonet. inuitat bonas leges pol¬
licens pacem et securitatẽ ꝓmittẽs.
iura legum ĩuiolabilia oꝑtĩe¬
ibi consuetudines. ibi ciues non ex
timore alicuiꝰ suas occultãt opes.
mnio gaudent dum palam apparent.
Mullus siquidẽ ibi incursus maloꝵ
pestis. nulla uiolentia. om̃isq ra¬
pina ꝓcul inde remota. p̃t̾ea locꝰ
amenus. et magna dulcedĩe refectꝰ¬
domus parate et edificia ampla. diu̾si
generis mansiones. Unde et ip̃e dñs. in

Expanded text:
civium multitudine replevit. Quorum nonnulli, cum propriam voluntatem potius elegerunt facere quam sub voluntate et ordinatione Dei remanere, miserabiliter corruerunt, et domus et aedificia magna et spatiosa ex parte vacua remanserunt. Ut igitur aliquis qui urbem magnam fieri ordinasset, qui multa in ea palatia construxisset, multasque mansiones ad urbis aedificationem fecisset, sed habitatores non haberet, et omnes niant, et ut sibi ad suae civitatis aedificationem subveniant, precatur, admonet, invitat, bonas leges pollicens, pacem et securitatem promittens. ura legum immobilia, optimae consuetudines, ibi cives non ex timore alicujus suas occultant opes, imo gaudent dum palam omnibus apparent. Nullus siquidem ibi incursus malorum, pestis nulla, violentia omnisque rapina procul inde remota. Praeterea locus amoenus et magna dulcedine refecdomus paratae, aedificia ampla, diversi generis mansiones. Unde et ipse Dominus: In
Abbreviated transcription (Latin):
implet qui nullo modo in fine ua¬
cuus ẽẽ potest. facit etiam alind
turis est utilis quia in confirma¬
tione iustoꝵ cõmutabr̃ in meliꝰ ẽ
quicquid est õim creaturaꝵ. S oł
quippe sicut ꝓpħa ait. septẽ dieꝵ¬
plicit lucebit sicut lux. septẽ dieꝵ
et lua erit sicut sol. alie creature
s pulchre sint nuitabuntꝰ ĩ meliꝰ
tamen illos d̾s mutabit in statũ ex¬
inde non ꝯmutand̾ angłis quoq bo¬
nus homo est utilis quia se om̃ib
illis amicum facit. qui enĩ michi
amicum adquireret. qui me tanꝙͣ¬
semet ip̃m diligeret. et que inde
ego tanquam me ip̃m amarẽ. mag¬
nas ei gr̃as hr̃em: quisquis ergo
bonus studuerit ẽẽ in bonoꝵ ami¬
ciciã transibit ita ut imũqd̾q tãꝙͣ¬
semet ip̃m amabit. et om̃is eum
eodem modo carum hẽbit. tantus
enĩ amor tantaq ꝯcordia inerit
om̃ib. ut omnes amici uniꝰ sunt
amici alternis. qualit̃ eñ et bonꝰ¬

Expanded text:
implet, qui nullo modo in fine vaimplet, qui nullo modo in fine vacuus esse potest. Facit etiam aliud;turis est utilis, quia in consummatione justorum commutabitur in melius quidquid est omnium creaturarum. Sol quippe, sicut propheta ait: Septempliciter lucebit, ut lux septem dierum; et luna erit sicut sol . Aliae creaturae, licet pulchrae sint, mutabuntur in melius, cum illas Deus mutabit in statum exinde non commutandum. Angelis quoque bonus homo utilis est, quia se omnibus illis amicum facit. Qui enim mihi amicum acquireret, qui me tanquam seipsum diligeret, et quem ego tanquam meipsum amarem, magnas ei gratias deberem. Quisquis ergo bonus studuerit esse, in bonorum amicitiam transibit, ita ut unumquemque tanquam seipsum amabit, et omnes eum eodem modo charum habebunt. Tantus enim amor tantaque concordia inerit omnibus, ut omnes amici unius, sint amici et alterius. Qualiter autem bon
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ bonitatis quilibet effi¬
citur quo fructus uerior inde ꝓue¬
nire ꝓbatur. Sciendũ itaq est
qd̾ bonitas cuiusq oĩm creature
est utilis et bona exceptis demõibꝰ
et dampnatis hominib deo et qui
nullius est indigens quadã rõne
ꝓdesse uidetur hõib. est utilis eteĩ
quis ex uite merito ad eternã be¬
atitudinem ꝑuenit nimerus elet¬
toꝵ incrementũ accipit. qui qͣnto
amplius creuerit tanto mimis
eterna retributio expectanda erit.
Nam cum mimerus ille sc̃oꝵ com¬
pletus fuerit retributio iustorũ
mox accipienda erit. tunc quidẽ
uitam deserit corꝑe simul et aĩa
eternam beatitudinẽ ꝯseq̃retur.¬
et omires qui hoc uident enis seqͥ
sc̃itatẽ compellunt᷑. itaq meritum
fidei quodam modo inderent᷑ euacu¬
ari. bonus itaq utilis est hiis qui
cum deo sunt quia eoꝵ mr̃m sua
presentia auget et illis qui ĩ pre¬
sentiaꝵ sñt. uel adhuc futuri sũt
prodest qr ħ locum in illo cetu b̾oꝵ

Expanded text:
studium bonitatis quilibet efficitur, quo fructus uberior inde provenire probatur. Sciendum itaque est quod bonitas cujusque omni creaturae est utilis et bona, exceptis daemonibus et damnatis hominibus. Deo etiam, qui nullius est indigens, quadam ratione prodesse videtur. Hominibus est utilis: quando enim ex vitae merito quis ad aeternam beatitudinem pervenit, numerus electorum incrementum accipit. Qui quanto amplius creverit, tanto minus aeterna retributio exspectanda erit. Nam cum numerus ille sanctorum completus fuerit, retributio justorum mox accipienda erit, tunc quidem vitam deserit, corpore simul et anima aeternam beatitudinem consequeretur, omnis qui hoc videret ejus sequi sanctitatem compelleretur; itaque meritum fidei quodammodo videretur evacuari. Bonis itaque utilis est, his qui cum Deo sunt, quia eorum meritum sua praesentia auget: et illis qui in praesenti vita sunt, et adhuc futuri sunt, prodest, quia locum in illo coetu beatorum
Abbreviated transcription (Latin):
et neq hoc quod dicimus
priuare scd̾m uirtutẽ ꝓpriã
pugnat bono. imiuersalis enrm
prmatio imiuersalit̃ impotens parti

Expanded text:
ed neque hoc quod dicimus privare, secundum virtutem propriam pugnat bono. Universalis enim privatio universaliter impotens: parti
Abbreviated transcription (Latin):
aliud est ei sentire. aliud ꝯsentire
Malus uero homo econtͣ sibi de bo
nis et malis pecratum accumulat
cum bonis omnib inuideat. ¶Ral
uero fauorem exhibet huius finis
interitus mors et tribulatio iusti
qͣntum quis deum intelligit sapi
est. qnͣdo quod rectum est uidemus

Expanded text:
. Aliud enim est sentire, aliud consentire. . Aliud enim est sentire, aliud consentire. Malus vero homo e contrario sibi de bonis omnibus et malis peccatum accumulat, cum bonis omnibus invideat, malis vero favorem exhibeat. Hujus finis interius, mors et tribulatio, justi quantum quis Deum intelligit, sapius. Quando quod rectum est videmus,
Abbreviated transcription (Latin):
I d ħ considerand̾ qualit̾ is qͥ
in bono ꝓficere desiderat sibi
ip̃i uim inferre debet ut ꝓficere
ualeat licet carnalis appetitus m̃s
dampnum inimici mei appetat nõ
tamen ħ ore confiteri debeo s potiꝰ
dampnuni eius plangere et econtͣ
appetirũ carnis mee illius ꝓsꝑitati
fauere illius dampnum solis u̾bis
si corde simul nequeo demonstrare
michi displicere. nam si rationẽ
consideramus rectius agimus qñ
deo obedimus quam faciamus cũ
carnali uoluntati consentimus.
preceptum etenim domini est ut
inimicos diligamus. Si ergo eos
affectuose diligere nequeo qũq car¬
nalitatẽ meam ad amorem eoꝵ adħx
eos posse amare et donec ualeam
hoc facere uerbum quod mee potesta
ti subiacet bonum et non malum
de ulis ꝓmulgare. cum ħ ago nõ
mentior. qm̃ dico me illos dilig̾e
sed̾m rationẽ sp̃c mei ut eos diligã
qͣmuis corruptibilitas carnis mec
repugnet. Iam enĩ uero operor e¬
go illud quod regnat in me pc̃cm

Expanded text:
 hoc considerandum est qualiter is qui in bono proficere desiderat, sibi ipse vim inferre debet ut proficere valeat. Licet carnalis appetitus meus damnum inimici mei appetat, non tamen hoc ore profiteri debeo, sed potius damnum ejus plangere, et contra appetitum carnis meae, illius prosperitati favere; illius damnum solum verbis, si corde simul nequeo, demonstrare mihi displicere, Nam si rationem consideramus, rectius agimus quando Deo obedimus, quam faciamus quando carnali voluptati consentimus. Praeceptum etenim Domini est ut inimicos diligamus. Si ergo eos affectuose diligere nequeo, quoniam carnalitatem meam ad amorem eorum adheos me posse amare; et, donec valeam hoc agere, verbum quod potestati meae subjacet, bonum et non malum de illis promulgare. Cumque hoc ago, non mentior quando dico me illos diligerendum rationem spiritus mei, ut eos diligam, quamvis corruptibilitas carnis meae repugnet. Jam enim non operor ego illud, sed quod regnat in me peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
uidebo autem aliam legem ĩ m̃bris
meis repugnantẽ legi mentis mee
et captimim me ducentẽ in legem
peccati que est in menbris meis
nem mandatoꝵ eius que et lex
mentis dicitur que mente serua¬
tur legem autem peccati qͣm priꝰ
legem menbroꝵ nõiauerat. de no
minibus anime.

Expanded text:
in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis nem mandatorum ejus, quae et lex mentis dicitur, quia mente servatur; legem autem peccati, quam prius legem membrorum nominaverat. CAPUT nominibus animae.
Abbreviated transcription (Latin):
nes sunt. Una que sentitur ĩ carne
preter uoluntatem que uocatur
suggestio. Alia que sentitur in
uolintate cogitationis non tamẽ
in uoluntate actionis que dr̃ delec¬
tatio. Tertia que sentitur cũ no¬
luntate oꝑandi que nominatur cõ¬
sensus. Sed illam que noĩat᷑ sug¬
gestio nulla pena conutat᷑. Wã
ubi non est consensus uoluntatis
nulla sequitur pena delectatõis.
Unde apłs. nichil dampnatõnis
hiis qui sunt in xp̃o iħu qui nõ
scd̾m carnem ambulat. et alibi. cõ

Expanded text:
nes sunt: una quae sentitur in carne praeter voluntatem, quae vocatur suggestio. Alia quae sentitur in voluntate cogitationis, non tamen in voluntate actionis, quae dicitur delectatio. Tertia quae sentitur cum voluntate operandi, et nominatur consensus. Sed illam quae nominatur suggestio, nulla poena comitatur. Nam ubi non est consensus voluntatis, nulla sequitur poena delectationis. Unde Apostolus: Nihil damnationis est his qui sunt in Christo Jesu, qui non secundum carnem
Abbreviated transcription (Latin):
itaq sub eiis magist̾io astiͥtis.
bone quideni filie ꝑ omnia sͥ obtẽ¬
ꝑate s nec abeundi foras licentiã
querere curant. de ancillis eius

Expanded text:
ita sub ejus magisterio astrictis, bonae quidem filiae per omnia sibi obtemperant, sed nec abeundi foras licentiam quaerere curant. CAPUT LXXXVII. De ancillis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ut dũ melius eluceant cõ tẽ¬
sidera sub exemplo naturam ignis
et naturam rerim ignataꝵ. si forte
ibi aliquatenul queas ymaginari.
qualiter illi sumine deitati ꝓ mo¬
dulo tuo possis participando difficari.
ecce ignis unis est et in sua natã
calidus in hunc ignẽ pone lignũ
plumbũ et ferrum. simul itaq
cum lignũ in carbones fuerit cõ¬
uersum. et plumbũ liquefc̃m ita
ut in carbonib nil nisi ignis appa¬
rea et plumbo nichil caloris addi
forsitan penitus incanduit igni
licet igitur aliud alio mag̃ in ca¬
uata natura sui usitato locutiõis
societate de qua loquinuir. nam
quẽadmodũ hii qui sumine dĩtan
sunt ꝓpinquiores et ob hoc aliis pre¬
stantiores dii ditentur. ita et qͥ illis
sunt inferiores qm̃ una et eadẽ
qua et ip̃i summi deitate sua sa
pacitate ꝑcipiant simili nõie d̾os
dicendos necesse est talis honor
ut p̃libauimus iustis pro modo me¬
ritoꝵ exhibebitur quisq uero mał¬
sic econt᷑ exhonorabr̃ ut in omni

Expanded text:
ut dicta melius eluceant, considera sub exemplo naturam ignis et naturam rerum ignitarum, si forte ibi aliquatenus queas imaginari qualiter illi summae majestati, pro modulo tuo, possis participando deificari. Ecce ignis unus est, et in sua natura calidus. In hunc ignem pone lignum, plumbum et ferrum simul. Itaque cum lignum fuerit in carbones conversum et plumbum liquefactum, ita ut in carbonibus nihil nisi ignis appareat et plumbo nihil caloris addi  forsitan penitus incanduit igni. Licet igitur aliud alio magis in cavata natura sua, usitato locutionis societate, de qua loquimur. Nam quemadmodum hi qui summae deitati sunt propinquiores, et ob hoc aliis praestantiores, dii dicentur ita et qui illis sunt inferiores, quoniam una et eadem, qua et ipsi, summae deidati pro sua capacitate participant simili nomine deos dicendos necesse est. Talis honor, ut praelibavimus, justis pro modo meritorum exhibebitur. Quisquis vero malus e contra sic exhonorabitur ut, in omni
Abbreviated transcription (Latin):
nus subdit. stultus est inquit qui
bene agit cum eque bom tractẽt᷑
et mali. quod si licentiam hab̾e
poterit foras confestim egreditur
huc illuc uagatur iuuenũ cõsor¬
tia expetir mmulta non agenda cõ¬
mittit. ut ergo hac siłitud̾ie pot̃
colugi tria sunt genera uolunta¬

Expanded text:
nus subdit: Stultus est, inquit, qui nus subdit: Stultus est, inquit, qui bene agit, cum aeque boni tractentur et mali. Quod si licentiam habere poterit, foras confestim egreditur, huc illucque vagatur, juvenum consortia expetit, multa non agenda committit. Ut ergo hac similitudine potest colligi, tria sunt genera volunta
Abbreviated transcription (Latin):
latro. latrona quid̃ preceptis ma¬
gistre uix obedire uolens. hec igit
custodia tedio semꝑ ei existit licẽ¬
tiam eundi sepius querit et cãs q̃
rationabiles uideantur adinuenit
quomodo qͣm si optinere nõ potest
ꝯtristatur uehement et delet sueq
magistre si audet durius Rndet.
Si nec apta cansa non fuerit ei oc¬
culte detrahit quodq faciebat opus
sa pretendit ꝓtimis quod sit ĩfirma
hostium petit huc illutq circũspi¬
cit mandat illi uł illi licentiam
querere secum loquendi. qd̃ si mħ
reꝑta fuerit atq corrupta ꝓsilit
statim in hi uerba quid inquit feci
quo sic debeam corpori que mira ui¬
sa sum agere quia infermt᷑ michi
contumelie. S iam satus aꝑtũ mͥ
uidetur quam imuste contra me
agatur. Itaq residet mesta dolẽs
quod ita sic reprehensa postquam
ad modicum ille dolor recedit. matu¬
ritatem qͣndam pretendit cumq
extimat quod ab aliis reputetur
matura licentiam rursus querere

Expanded text:
t latro quaedam, praeceptis magistrae vix obedire volens. Haec quia custodia taedio semper existit, licentiam exeundi saepius quaerit, et causas quae rationabiles videantur adinvenit. Quam si obtinere non potest, contristatur vehementer et dolet, suaeque magistrae, si audet, durius respondet. Si autem aperte ausa non fuerit, ei occulte detrahit, quodque faciebat opus rit, praetendit protinus quod sit infirma. ostium petit, huc illucque circumspicit, mandat illi vel illi licentiam quaerere secum loquendi. Quod si in hoc reperta fuerit atque correpta, prosilit statim in hujusmodi verba: Quid, inquit, feci, quod sic debeam corripi? Quae mira visa sum agere, quia inferuntur tot mihi contumeliae? Sed jam satis apertum videtur quam injuste contra me agatur. Itaque residet moesta, dolens, quod ita sit reprehensa. At postquam ad modicum ille dolor resedit, maturitatem quamdam praetendit. Cumque aestimat quod ab aliis reputetur matura, licentiam rursus quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
quuntur. qͣm diu hec eis largitur
que si hũndanter illis donauerit
laudant eum et dicunt quod uere
dño tali seruiendum ẽ qui talia sͥ¬
seruientib confert. Si uero hec ile
dare destiterit statim recedũt ip̃o
uitupato et incipiunt seruire ip¬
sius iimico. tria igitur hec sunt
genera hõim alicui terreno imꝑa
uiunt. Primũ eni genus sunt an¬
geli qui eterna bĩtudine stabłes
sine omni int̾missione sunt ser¬
uientes. aliud uero genus sunt
bomi homines qui i qͣnt posst̃
sue uoluntati obediunt. Sicq ad reg¬
num celoꝵ in patris sui culpa ꝑditũ
hereditario iure ꝑuenire ꝯtendũt.
tertiũ autẽ hii tantũ ꝓ terrens ser¬
uiunt cõmodis. quasi milites sti¬
pendiarii. Sic ergo ꝑ om̃ia conside¬
randum inter hec tria genera et dm̃.
quomodo et inter alia tria supͣdc̃a
et imꝑatorem suum.¬

Expanded text:
quuntur quandiu haec eis largitur. quuntur quandiu haec eis largitur. Quae si eis abundanter donaverit, laudant eum, et dicunt quia vere domino tali serviendum est, qui talia servientibus sibi confert. Si vero haec illis dare destiterit, statim recedunt, ipso vituperato, et incipiunt servire ipsius inimico. Tria igitur haec sunt genera hominum alicui terreno imperviunt. Primum genus sunt angeli, qui, aeterna beatitudine stabiles, sibi sine omni intermissione servientes. Aliud vero, homines boni sunt, qui, in quantum possunt, suae voluntati obediunt, sicque ad regnum coelorum, patris sui Adae culpa perditum, haereditario jure pervenire contendunt. Tertium autem hi, qui tantum pro terrenis serviunt commodis, quasi milites stipendiarii. Sic ergo per omnia est considerandum inter haec tria genera et Deum, quomodo inter alia tria supradicta et imperatorem suum.
Abbreviated transcription (Latin):
inter imꝑatorem terrenũ et sibiob¬
sequentes. tria quippe sunt gen̾a
ud querentes nisi quod tenẽt alii
quia terras retuꝑare uolunt quas
eoꝵ ꝑentes aliqua sua culpa ꝑ¬
diderint. alii uero ꝓ solidatis tm̃
illos itaq dñs honestins tracta
qui nicħ uinqͣm delinquñt. nec
aliud qͣm quod hñt querunt. hii
radicati sunt et fundati nec euelli
formidant. dum se in uoluntate
dñi sui conseruant. illos uero qͦꝵ
pr̃es sibi peccauerũt quiq ꝓ illoꝵ
hereditate seruiunt. aliqnͣ uiluis
cinctat modisq diuersis temptat.
indelicet ꝯuiciando cõminando
quedam grauia iubendo quãdoq
etiam flagellando qui si hec oĩa
humiliter sustinunt dñiq gui¬
m̃am patient̃ expectauerũt. tan¬
dem ei dñs hereditatẽ patrũ su¬
oꝵ reddit. Si uero uolu̾nt hec tol¬
lerare. nec suam ualent heredita¬
tem recuꝑare. nec alium uult eis
dñs dare. illi autẽ qui nicħ aliud
querunt quam soliditas et ut bñ
pascantur tam din imꝑatori obse¬

Expanded text:
inter imperatorem terrenum et sibi obsequentes. Tria quippe sunt generaud quaerentes nisi quod tenent; alii, quia terras recuperare volunt quas eorum parentes aliqua sua culpa perdiderunt; alii vero pro solidatis tantum. Illos itaque dominus honestius tractat qui nihil unquam deliquerunt, nec aliud quam quod habent quaerunt. Hi radicati sunt et fundati, nec evelli formidant, dum se in voluntate domini sui conservant. Illos vero, quorum parentes sibi peccaverunt quique pro illorum haereditate sibi serviunt, aliquanto vilius tractat, modisque diversis tentat, videlicet conviciando, comminando, quaedam gravia jubendo, quandoque etiam flagellando. Qui si haec omnia humiliter sustinuerint am patienter exspectaverint, tandem eis dominus haereditatem patrum suorum reddit. Si vero noluerint haec tolerare, nec suam valent haereditatem recuperare, nec aliud vult eis dominus dare. Illi autem qui nihil aliud quaerunt quam solidatas et ut bene pascantur, tandiu imperatori obse
Abbreviated transcription (Latin):
ille minora circuitu arbusta prius
curat succidere ne sibi arborẽ istã
succidenti possent obẽẽ. Sic et huic

Expanded text:
ille minora in circuitu arbusta prius curat succidere, ne sibi arborem ipsam succidenti possint obesse, sic et huic
Abbreviated transcription (Latin):
ut sapientia ꝑfecta atq
stulticia eand̃ faciũt płimuniq fĩ
oꝑa. Sicut enim ꝑfecte sapiens
dimittere non iuilt quin agat ꝙ
sibi bonum uidetur. Sic et ille qͥ
ꝑfecte stuitus est. U̾m ħ ideo ille
facit quia scit bonum non esse:
ut illud dimittat. Stultꝰ uero
quia sic pirat. est autẽ alius
modus net ita sapiens quin
metuat falli nec ita stultꝰ ut
in malo quod fecit ꝑseuerare
uelit. hic ergo quod bonũ sibi

Expanded text:
ut sapientia perfecta atque stultitia, eadem faciunt plerumque fieri opera. Sicut enim perfecte sapiens dimittere non vult quin agat quod sibi bonum videtur, sic et ille qui perfecte stultus est. Verum hoc ideo ille facit, quia scit bonum non esse ut illud dimittat; stultus vero, quia sic putat. Est autem alius medius nec ita sapiens quin metuat falli, nec ita stultus ut in malo quod coeperit perseverare velit. Hic ergo quod sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝑfc̃m de odio et amore petrati.
płmĩq opus exhibet exterius. sicut
enĩ qui ꝑfecte odit in se peccatum
geat. iste uero ꝓ gua ħ facit ĩpru¬
dentia. alius uero modus est qui
nec ita peccatum odit ut ħ omnes
uelit scire neq rursus sic amat.
ut et omnes uelit nescire. Hic ergo
et płib illud abscondit et uni cum

Expanded text:
 De odio et amore peccati. dem, idem plerumque opus exhibet exterius. Sicut enim qui perfecte odit in se peccatum, geat, iste vero pro sua hoc facit impudentia. Alius vero medius est qui nec ita peccatum odit ut hoc omnes velit scire, nec rursus sic amat ut et omnes velit nescire. Hic igitur et pluribus illud abscondit, et uni tam
Abbreviated transcription (Latin):
balsamo fragrantius quia ñ olfecit.
net indimĩta lanea lineis leuiora
q non tetigit. nec alia multa ei re¬
ymaginari ac si sensus sensissent
eiqz singuli aut bini aut terni au̾
quaterm aut simul rep̃sentassẽti
Sunt et alia delectationis aĩe ge¬
nera que nec sensus ualent illi
rep̃sentare quia nec ip̃a pot̃ per
ymagniationẽ cogitare ut cũ suꝑ¬
bia delectatur sine omni ymagi¬
natione. hanc etenĩ sensus non
ualent illi rep̃sentare. quia nec
uisus potest discernere utrũ sit
alba uel uigra nec auditus an sit
sonora uel ranca uł gustus an sit
dulcis an amara. nec olfactus an
sit redolens uel fetida. nec tactus
an sit mollis uł dura lenis uł as¬
ꝑa. calida uł frigida. ip̃a quoq
anima non ualet ymaginari u¬
trum suꝑbia illa sit talis uł tał.
quia est in exaltatione solius cogi¬
tationis. Multa igitur pła gña
sunt delectationis qua aĩa delecta¬
tur qͣm illius qua quinq corpis

Expanded text:
balsamo fragrantius, quia non olfecit; balsamo fragrantius, quia non olfecit; nec tactus indumenta lanea lineis leniora, quia non tetigit; nec alia multa ei ac si sensus sensissent, eique singuli, aut bini, aut terni, aut quaterni, aut simul omnes repraesentassent. Sunt et alia delectationis animae genera, quae nec sensus valent illi repraesentare, nec ipsa potest per imaginationem cogitare, ut cum superbia delectatur, sine omni imaginatione. Hanc etenim sensus non valent illi repraesentare, quia nec visus potest discernere utrum sit alba vel nigra; nec auditus, an sit sonora vel rauca; nec gustus, an sit dulcis vel amara; nec olfactus, an sit redolens aut foetida; nec tactus, an sit mollis vel dura, lenis vel aspera, calida vel frigida. Ipsa quoque anima non valet imaginari utrum superbia illa sit talis aut talis, quia est in exaltatione solius cogitationis. Multo igitur plura genera sunt delectationis, qua anima delectatur, quam illius qua quinque corporis