comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nigra sicut tabernacula cedar: formosa sicut pellis
salomonis. Q non est iustũ ut aliquis exp̃terita ui¬
ta pensetur: & non magis adtendatur qd fuuit sed
quod est: Unde sub iungit. Nolite me cõsiderare:
quod fusca sum: quia decolorauit me sob Aliquã¬
do inscriptura sacra sol ponitur nimius est uis t̾re¬
norũ desideriorũ Unde gͦ fusca: Quia decolora¬
uit me sol & ardore amoris terrenr apud sponsũ
decoloratil sũ id est᷑ decora aput regẽ facta. filũ
matris meȩ pugnauerunt aduersũ me. Inomni crea
tira due creature racionales sunt cõdite: humana
& angelica. Cecidit angelus. ꝑ sua sit homini. Mat̾
em̃ omnis creature: benionitas ⁊ potencia dei.
Hos ergo & angłi. ex eo quod racionales conditi su¬
mus: quasi quancła societatẽ fraternitatis habemꝰ
Sed quia angeli ab eacdem potencia cõ dici sunt
aqua & nos. quitame̾ cadentes angeli contra nos co¬

Expanded text:
Nigra sicut tabernacula Cedar, formosa sicut pellis Nigra sicut tabernacula Cedar, formosa sicut pellis Salomonis. Et non est justum ut aliquis ex praeterita vita pensetur, et non magis attendatur quod fuit, sed quod est. Unde subjungit: Nolite me considerare quod fusca sim; quia decoloravit me sol. Aliquando in Scriptura sacra, sol ponitur nimius aestus terrenorum desideriorum. Unde ergo fusca? Quia decoloravit me sol, et ardore amoris terreni apud sponsum decolorata sum, id est indecora apud regem facta. Filii matris meae pugnaverunt adversum tura duae creaturae rationales sunt conditae, humana et angelica. Cecidit angelus, persuasenim omnis creaturae, benignitas et potentia Dei. Nos ergo et Angeli, ex eo quod rationales conditi sumus, quasi quamdam societatem fraternitatis habemus. Sed quia angeli ab eadem potentia conditi sunt, a qua et nos, qui tamen cadentes angeli contra nos quo
Abbreviated transcription (Latin):
ne: & uirtutũ studia mͥ declerunt. Inuineis me cus¬
todem fecerunt: ut fruccificacionẽ a fferrent. Post
expugnacionẽ specialiter dicat: uineã meã non custo¬
diui. Alinea ecclẽ : antiqua consuetudo erroris est:
Que dum custos aduirtutes ponitur: deserutt an¬
tiquam consuetudinẽ erroris sui. Diximiis desinago¬
ga ad ficlẽ ueniente : diximus degentilitate conuier-¬
sa. Dicamus modo generaliter detota simul ȩccła.
& specialiter quid derina quaque amina senciẽd̾u÷ :
Solent prauri auditores. dictores suos ñ considerare
quod sunt : sed quod fuerunt. Sani gͦ doctores.
& confitentur quod fuerunt: & proferrunt quod
sunt. ut ne peccatores se abscondãt. nec iterum
dona uelud itgrati denegent. Dicat gͦ mistis
ȩccła. niora sum secł formosa. Higra ꝑ me. formosa
perdͦnũ. Nigra sũ de pret̾ito: formosa exeo quod fac¬
ta sum infuturis. Quomodo nigra quomodo formosa

Expanded text:
411 et virtutum studia mihi dederunt; in vineis me cus411 et virtutum studia mihi dederunt; in vineis me custodem fecerunt, ut fructificationem afferrent. Post expugnationem specialiter dicat: Vineam meam non custodivi. Vinea Ecclesiae, antiqua consuetudo erroris est, quae dum custos ad virtutes ponitur, deseruit antiquam consuetudinem erroris sui. 24. Diximus de Synagoga ad fidem veniente; diximus de Gentilitate conversa; dicamus ergo generaliter de tota simul Ecclesia, et specialiter quid de unaquaque anima sentiendum est. Solent pravi auditores, doctores suos non considerare quod sunt, sed quod fuerunt. Sani ergo doctores ei confitentur quod fuerunt, et proferunt quod sunt; ut nec peccatores se abscondant, nec iterum dona velut ingrati denegent. Dicat ergo in istis Ecclesia: Nigra sum, sed formosa. Nigra per me, formosa per donum; nigra sum de praeterito, formosa ex eo quod facta sum in futuris. Quomodo nigra, quomodo formosa?
Abbreviated transcription (Latin):
quia sol me decolorauit: quia creator m̃s dum
me deserit. ego inerore lapsasum. Seel o tusic
afflicta. sic destituta. quid meruisti. quid ex do¬
no cõsecuta es : filii matris meȩ pugnauerunt
ad uersum me. filii matris sunt apostoli: Mater om
nium iherusałe suꝑna est: ipsi pugnauerunt contra
eccłanclum ab infidelitate ad fidem predicacionibus suis.
quasi quibris dam lanceis confoderunt. Unde & pau¬
lus quasi quiclam pugnator dicit. Cogitacionũ con¬
silia destruentes: & omnem altitudinẽ excollentem
se aduersũ scienciã dei. Qui altitudinem destruit
utiq pugnator est. Isti gͦ pugnatores. isti filii matris
iherusalem de bellauerunt eccłam aberrore suo: ut
illam funcdarent ad iusticiã. filii matris meȩ pugna¬
uerunt contra me. Q quid fecerunt: Pugnantem po¬
suerunt me custod̾e iniuineis. Alineȩ eccłe sunt uir¬
cutes que fructificant. quia dũ pugnant in me ui¬
cia quasi de mala mea me expugnant fructificacio

Expanded text:
quia me sol decoloravit; quia Creator meus dum me deserit, ego in errore lapsa sum. 23. Sed ô tu sic afflicta, sic destituta, quid meruisti? quid ex dono consecuta es? Filii matris meae pugnaverunt adversum me. Filii matris sunt apostoli; mater enim omnium Jerusalem superna est. Ipsi pugnaverunt contra Ecclesiam, dum ab infidelitate ad fidem praedicationibus suis, quasi quibusdam lanceis confoderunt. Unde et Paulus quasi quidam pugnator dicit: Cogitationum consilia destruentes, et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei . Qui altituutique pugnator est; isti ergo pugnatores, isti filii matris Hierusalem debellaverunt Ecclesiam ab errore suo, ut illam fundarent ad justitiam: « Filii matris meae pugnaverunt contra me. » Et quid fecerunt pugnantes? « Posuerunt me custodem in vineis. Vineae Ecclesiae, sunt virtutes quae fructificant; quia dum depugnant in me vitia, quasi de mala mea me expugnant fructificatione,
Abbreviated transcription (Latin):
H as & amas & amare iubes pocreasq fouesq
Curgite de illarum pocula largabibis
Quid referam uirtutecluis pietate redundas
In que bonis cunctis tescionemo preit¬
t istibiui dicat dextram in positure duello
E xereuirtutisiam modosiquid habes
sumox arma patrum uastudegurgite sumpta
Cernito docuit lex noua siue
Hisdum nostra aciesmunita fatescerenescit
Cum uero uincescuius es ipse se quax
Fulgidasplendifluis aderit dictoria pinnis
E tuotisaneti rexpie composeris.
I mperiuestri rexinclite iussa secutus
Defcro theodulfus haec documenta libens
Q uis patreseunato procedere sp̃s almus
Ad it̃ruitur legis hoc rebo ante tuba¬
ł oceuangelium hoc promittit a postolus auctor¬
łł occanitunanimi uoxpia corda patrum

Expanded text:
Has et amas et amare jubes, recreasque fovesque, Has et amas et amare jubes, recreasque fovesque, Gurgite de illarum pocula larga bibis. Quid referam? virtute cluis, pietate redundas, Inque bonis cunctis te, scio, nemo praeit. Is tibi si dicat, dextram impositure duello, Exere virtutis amodo si quid habes. Tu mox, arma patrum vasto de gurgite sumpta Cernito, quae docuit lex nova sive vetus. His dum nostra acies munita fatiscere nescit, Cum vero vinces cujus es ipse sequax. Fulgida splendifluis aderit victoria pannis, Et voti sancti, rex pie, compos eris. Imperii vestri, rex inclyte, jussa secutus, Defero Theudulfus haec documenta libens. Quis Patre seu Nato procedere Spiritus almus Astruitur, legis hoc reboante tuba. Hoc Evangelium, hoc promit Apostolus auctor, Hoc canit unanimis vox pia sacra Patrum
Abbreviated transcription (Latin):
Regis & opie dic in duperatoraue
tratus humiplantis dabasia grata decoris
Hincsurgens digna mox p&esorte genu
At siinterutilos oculorum fixeritorbes
Et teclementer sumat a moenamanus
Etrog& undeuenis quiduis quotendis es aut quis
Protinus huic supplextalia dicta dabis
Quid uertheudul scper plurima prata cucurri
Hloribus enadium cernis honustuego
Quod patreproedat sẽ prolo sp̃salmus
Aditruerestudeo dogma tibus tider
Cumq. illis u enio dextram conferreparatus
Qui secus sncrdunt hancq uiam fugiant
Siccusi moxnum poterispius inferat ille
Dic potero potero rex ds̃ add&opem
Inclita scõrum mecum estsententia uatum
Q uos limes piramen flaminis huius agit
Tuq manum inicie suega at quem sp̃sille
Causa tuocuius tempore coepitagi
Qui decus esmundi lux regnitutor &uequi
Catholis ie a sideimunas &arma simul
Iustũ iubes iniusta uctas largiris honores
artibus ingeninsritt alimana paras

Expanded text:
Regis, et o pie dic induperator ave. Stratus humi plantis da basia grata decoris: Hinc surgens digna mox pete sorte genu. Et si in te rutilos oculorum fixerit orbes, Et te clementer sumat amoena manus, Et roget unde venis, quid vis, quo tendis, es aut quis, Protinus huic supplex talia dicta dabis: Qui duce Theudulfo per plurima prata cucurri, Floribus en adsum cernis onustus ego. Quod Patre procedat seu prole Spiritus almus, Astruere studeo dogmatibus fidei. Cumque illis venio dextram conferre paratus, Qui secus incedunt, hancque viam fugiunt. Sic tu: si mox, non poteris, pius inferat ille: Sic potero, potero, rex, Deus addet opem. Inclyta sanctorum mecum est sententia vatum, Quos bene spiramen flaminis hujus agit Tuque manum injicies, vegetat quem spiritus ille, Causa tuo cujus tempore coepit agi. Qui decus es mundi, lux regni, tutor et aequi, Catholicae et fidei murus et arma simul Justa jubes, injusta vetas, largiris honores, Artibus ingenuis rite alimenta paras.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm & susceꝑat uiuificauit. Id circo. ñ recte caro sine
sangͥne c̃municat᷑ : sed ut caro habeat relationẽ ad
sangͥnẽ. relationẽ habeat ad dm̃. atq ita totꝰ hõ sanet᷑.
Hinc qͦ dñs cũ dixisset. qͥ manducat meã carnẽ. & bibit
meũ sangͥnẽ. hab& uitã ȩt̾nã : c̃tinuo sub iecit. & ego
resuscitabo eũ innouissimo die. Hab& nãq idõ dixit
qr mox aĩa carne soluta. intrat inuitȩ ꝓmptuaria.
ubi scoꝵ aiẽ reqͥesct̃. De inde. qͦd ad corpꝰ ꝑtinet ad¬
didit. ꝙ ego resuscitabo eũ in nouissimo die: ut sic̾
in tegre creatꝰ ẽ homo. itaqͦ redẽptꝰ integre p̃dicet᷑.
ac de inde. in nouissimo ad integrũ reparandꝰ credat᷑.
Porro. in calice. qͣntũ dat̾ intelligi ascĩs patͥb. idõ simul
corpus ꝙ sanguis. ꝑ hanc
partẽ iungunt᷑ : quia

Expanded text:
 susceperat, vivificavit. Idcirco non recte caro sine sanguine communicatur; sed ut caro habeat relationem ad sanguinem relationem habeat ad Deum, atque ita totus homo sanetur. Hinc quoque Dominus cum dixisset: Qui manmeum sanguinem, habet vitam aeternam, continuo subjecit: Et ego resuscitabo eum in novissimo die . Habet namque ideo dixit, quia mox anima carne soluta intrat in vitae promptuaria, ubi sanctorum animae requiescunt. Deinde, quod ad corpus pertinet, addidit: Et ego resuscitabo eum in novissimo die, ut sicut integre creatus est homo, ita quoque redemptus integre praedicetur; ac deinde in novissimo ad integrum reparandus credatur. 3. Porro in calice, quantum datur intelligi a sanctis Patribus, ideo simul corpus et sanguis per hanc partem junguntur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝑ hoc misteriũ naturalit̾. ut & ꝙͥ substantia. in nr̃a
carne inurniat᷑. sic̃ &. ipse nr̃am. in suã constat assũp¬
sisse dĩtatẽ : unde. orantes ad dm̃ cũ ꝓpħa dicimus.
Memorare mre substantiȩ: nũ qd enĩ uane constitiusti
om̃s filios hoĩnũ. Quȩ gͥ maior securitas hominis.
qͣm ad suã substantiã orare. &. eã in dm̃i uenerari. atq
ꝑuntatẽ ꝑ sone. fident̃ dicere. o ds̃. mea substantia.
qͥme constitusti & creasti. nũqͥd uane me creasti:
non utiq: lic& uanitati subiciat᷑ hõ uiuens. qr ds̃ ere¬
ator. ꝙ ũbũ patͥs. factꝰ ẽ hõ. Unde constat ꝑ hoc. qd̾
& nos in illo. & ille utiq in nob̾. dũ carne sꝑitalit̾ se
refundit.: ut nos ꝑhoc in incorruptionẽ trans formem᷑.
Porro sangͥs eiꝰ ut dixi potatꝰ. qͣtinꝰ aĩa. quȩ in sangͥne pec¬

Expanded text:
hoc mysterium naturaliter, ut et Christi substantia in nostra carne inveniatur, sicut et ipsum nostram in suam constat assumpsisse deitatem, unde orantes ad Deum cum Propheta dicimus: Memorare quae mea substantia: nunquid enim vane constituisti omnes filios hominum? Quae igitur major securitas hominis, quam ad suam substantiam orare, et eam in Deum venerari, atque per unitatem personae fidenter dicere: O Deus, mea substantia, qui me constituisti et creasti, nunquid vane me creasti? non utique, licet vanitati subjaceat homo vivens, quia Deus creator, et Verbum Patris factus homo. Unde constat per hoc quod et nos in illo, et ille utique in nobis, dum carne spiritaliter se refundit, ut nos per hoc in incorruptionem transformemur. 2. Porro sanguis ejus, ut dixi, potatur, quatenus anima, quae in sanguine pec
Abbreviated transcription (Latin):
donec ꝑ uentũ ẽ ad
ueritatẽ. in qͦ sẽp̾it̾na &
uera ẽ uita. Ceterũ.
qͦntisꝑ hic remanentib. ualde ꝑ necessarius ẽ ad uitã.
ille cib cȩlestis & potꝰ. Qatinꝰ. sic̃ alunt᷑ cibis t̾renis ad
tẽpus ut uiuant. sic alant᷑ sp̃italit̾ renati ꝑhȩc. ad
ꝑ petuã uitã. ne deficiant in uia. donec transeant per
mortẽ carnis ad ꝑpetuã. ubi nullꝰ defectus ẽ.
& sẽpit̃na uita. Interĩ tam̃ iustũ &. ꝑ necessa¬
riũ. ut redẽptꝰ. alat᷑ ad incorruptionẽ. & potet᷑

Expanded text:
donec perventum est ad donec perventum est ad veritatem, in qua sempiterna et vera est vita. Caeterum quantisper hicille cibus coelestis et potus, quatenus sicut aluntur cibis terrenis ad tempus ut vivant, sic alantur spiritaliter renati per haec ad perpetuam vitam, ne deficiant in via, donec transeant per mortem carnis ad perpetuam, ubi nullus defectus est, et sempiternam vitam. 5. Interim tamen justum et pernecessariu
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ frangit᷑ ad escã ppłis. &. partit᷑ fidelib. Sangͥs
uͦ in calice. ac si inpassione fusus. sp̃italit̾ c̃secratꝰ ꝓnob̾.
ostendit᷑ ad potandũ. dõ patͥ asũmo pontifice oblatꝰ
qͣtinꝰ. eo p̃tio qͦ redẽpti sumꝰ demorte ad uitã. &. in corpr̃e
xͥ aggregati. exuamꝰ aculpis cotidianis. leui¬
peccatis. De inde. eo ipso cibo potuq. pasc imꝰ
mur. Alioqͥn.: uitã in nob̾ hab̾e ñ possumus.
Unde ipse saluator. Nisi manducaueritis in qͥt
diĩ manducare. neq eiꝰ sangͥnẽ bib̾e : utrũ. uł qͣntum
noceat. aut si hichil noceat. p̾sertĩ. cũ mox renati in
xͦ. unũ cũ eo corpꝰ effecti. in ad optionẽ filioꝵ dĩ uenisse
uere credunt᷑. Unde constat : qr renati ad uitã. mox
sine ullius labe peccati.
in ipso concorporati in¬
ueniunt᷑. Et idõ non
ob esse credimꝰ. eos
uiaticũ non accepisse
huiꝰ sacram̃ti ad uitã
in uia: qr in nullo post
ꝑceptã uitã de clinaue¬
rt̃ auia. sed mansert᷑

Expanded text:
corpus frangitur ad escam populis, et partitur fidelibus; sanguis vero in calice ac si in passione fusus, spiritaliter consecratus pro nobis ostenditur ad potandum, Deo Patri a summo pontifice oblatus, quatenus eo pretio quo redempti sumus de morte ad vitam, et in corpore Christi aggregati, exuamur a culpis quotidianis levipeccatis. Deinde eo ipso cibo potuque pascamur mur, alioquin vitam in nobis habere non possumus; unde ipse Salvator: Nisi manducaveritis, inquitDomini manducare, neque ejus sanguinem bibere, utrum vel quantum noceat; aut si nihil noceat, praesertim cum mox renati in Christo, unum cum eo corpus effecti, in adoptionem filiorum Dei venisse vere creduntur. Unde constat quia renati ad vitam, mox tus est, sine ullius labe peccati, in ipso concorporati inveniuntur; et ideo non obesse credimus eos viaticum non accepisse hujus sacramenti ad vitam in via; quia in nullo post perceptam vitam declinaverunt a via, sed manserunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si dicer&. Qla generalit̾ hom̃es. cibũ & potũ
obid ꝑ maxime appetunt. ut ñ esuriant. neq siciant. &
ne moriant᷑. hoc utiq cõmunis iste ñ prestat cib & potꝰ
s caro mea. & sangͥs. qr ĩ mortales. & in corruptibiles fac̾.
Et idõ. uere cib & potꝰ nominant᷑: Constat gͥ & liqͥ&

Expanded text:
ac si diceret, quia generaliter homines cibum et potum ob id permaxime appetunt, ut non esuriant neque sitiant, et ne moriantur, hoc utique communis iste non praestat cibus et potus, sed caro mea et sanguis, quia immortales et incorruptibiles facit, et ideo ver
Abbreviated transcription (Latin):
sanctior sum hoc eunucho. necstudiosior. quide aahropia id÷
deextremis mundi finibus uenit ad templum. reliquit aula
regiam . & tantus amata diuinescientiae fuit. ut &iam inuehi¬
culo sacras litteras legeret: It tamen cum librum tener&.
& uerba d ñi cogitatione conciper&. lingua uoluer&. labis personara. igno¬
rabat eum quem in libro nesciens uertabatur: uenit phrlippus ostendit
eiihm̃. quiclausus latebat in littera: & õmira doctoris uirtus. Eadẽ
hora credidite unuchus. baptiratur. fidelis & sc̃s est. ac magisterde
discipulo. Plus inde serto fonte acdesiae. quam in aurato sinagoge
templorepperit: haec ame perstricta sunt breuiter: Neq: eni episto¬
laris angustia euagarilongius patiebat᷑ ut intellegereste in scripturisscis
sine pracuio & monstranto semitã non posse in gredi: Taceo degramma¬
ticis r&horibus phrlo sophis geomaricis dialactias. musicis. astrono¬

Expanded text:
sanctior sum hoc eunucho nec studiosior, qui de Aethiopia, id est sanctior sum hoc eunucho nec studiosior, qui de Aethiopia, id est de extremis mundi finibus, uenit ad templum, reliquit aulam regiam — et tantus amor diuinae scientiae fuit, ut etiam inculo sacras litteras legeret: et tamen cum librum teneret, et verba Domini cogitatione conciperet, lingua volveret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens venerabatur. Venit Philippus, ostendit ei Jesum, qui clausus latebat in littera. O mira doctoris virtus! Eadem hora credit eunuchus, baptizatur, fidelis et sanctus est; ac de discipulo magister: plus in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me perstricta sunt breviter 275 neque enim Epistolaris angustia evagari longius patiebatur ut intelligeres te in Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astrono
Abbreviated transcription (Latin):
abrahamuidit diem eius. & la&atus est: Aperiebantur celi eze¬
chieli: qui populo peccatori clausi erant: Reuela inquit dauid
oculos meos. & considerabo mirabilia delegetua. Lexenim
spiritalis est. & reuelation eo pus estut intellegatur. ac reuelata
facied ni gloriam contempl&ur : Liber i napo calypii sept ẽ sigillisi gnat
ostenditur. quem sidederis hominiscienti luteras udegatres¬
pondebittibi nom possum. Signatus estenim: quanti hodie
putantes senosse lit teras tenent signatum librum. peca perire
possunt. nisi ille reserauerit qui hab& clauem dauid qui a perit
& nemoclaudit quiclaudit & nemo aperit: Inactibus a posto¬
lorum sc̃s eunuchus immouir. sicenim eum scriptura cog¬
nominat. cũ leger& isaiam proph&am. interro gatusa phrlip¬
po putas intellegis quaelegis: respondit. Quomodo posiũ
nisi aliquis medocuerit. Ego ut deme interim loquar. nec

Expanded text:
Abraham uidit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli EzeAbraham uidit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli Ezechieli, qui populo peccatori clausi erant. reuela, inquit Dauid, oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua; lex enim spiritalis est et reuelatione indiget, ut intellegatur ac reuelata facie dei gloriam contemplemur. , Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur; quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: \'non possum, signatus est enim\'. quanti hodie putantes se nosse litteras tenent signatum librum nec aperire possunt, nisi ille reserauerit, qui habet clauem Dauid, qui aperit et nemo claudit, qui claudit et nemo aperit! in Actibus apostolorum sanctus eunuchus, immo uir — sic enim eum scriptura cognominat —, cum legeret Esaiam, interrogatus a Philippo: putas intellegis, quae legis? respondit: quomodo possum, nisi me aliquis docuerit? ego, ut de me interim loquar, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ficat: nam & uerbum est &ratio. & supputatio. & causa unius cuiusq
rei. perquam sunt singulaquȩ subsistunt. que uniuers a recte
intellegimus in xp̃o: hoc doctus platonesciuit. hoc de mosthene
eloquens ignorauit: Perdam inquit sapientiam sapientium. & intel¬
lectum prudentium reprobabo.: Vera sapientia. perdit falsã
sapientiam: & quãquam stultitia praedi cationis incrucesit.
tamen paulus sapientiam loquitur interperfectos. Sapientiã
autem non sȩculihuius. nec princip um sȩculiistius quidestruunt
sed loquitur dĩ sapientiam in mysterio absconditam . quam prae
dequa & nonipsalmititulus prȩnotatur prooccultis filu. inquo
iuntomnes t hesauri sapientiae & scientiae abs conditi: & quinmis¬
terio abs condituserat. praedestinatus est ante sȩcula: Prae destina¬
tus autema prȩfiguratus in lege & prophais. unde & prophaae
appellantur uidentes quia uidebant eum quem cxeri nonuidelan.

Expanded text:
ficat; nam et verbum est, et ratio, et supputatio, et causa uniuscujusque rei, per quam sunt singula quae subsistunt. Quae universa recte intelligimus in Christo. Hoc doctus Plato nescivit: hoc Demosthenes eloquens ignoravit. « Perdam, inquit, sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo » . Vera sapientia perdet falsam sapientiam: et quanquam stultitia praedicationis in Cruce sit, tamen Paulus « Sapientiam loquitur inter perfectos. Sapientiam autem non saeculi hujus, nec principum saeculi istius, qui destruuntur: 274 sed loquitur Dei sapientiam in mysterio absconditam, quam praedde qua et noni psalmi titulus praenotatur \'pro occultis filii\',in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi et qui, jn mysterio absconditus, praedestinatus est ante saecula, praedestinatus autem et praefiguratus in lege et prophetis. unde et prophetae appellabantur uidentes, quia uidebant eum, quem ceteri non uidebant.
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt myrrã. cũ unguentis meis: Manducaui autem¬
panẽ meũ. cũ melle meo & bibi uinũ. cũ lacte meo. S ñ pͥus
panis comedit᷑ : ꝙͣ myrra in nob̾ mortificationis turgescat. &
unguentũ boni odoris. narib resꝑgat᷑. Tc̃ itaq panẽ cum
duas nat᷑as. diuinã & humanã: tc̃ utiq uinũ s uauitatis.
fuit. ut inhis diuinũ fier&. sacram̃tũ. qͣtinꝰ totũ spĩtalit̾ in¬
telligere mens satager& ubi nichil carnale sentire licet.
sic̾ & caro quȩ in cruce pependit. cũ integer de inceps &ͦ ꝑ
& firmitatẽ animi. caro uͦ. ad unitatẽ nat᷑e nr̃ȩ. & redẽpti¬
onis p̃tiũ. Unde ipse ait. Caro mea ẽ ꝓmundi uita: &

Expanded text:
inquit, myrrham cum unguentis meis; manducavi inquit, myrrham cum unguentis meis; manducavi panem meum cum melle meo, et bibi vinum cum lacte meo ; sed non prius panis comeditur quam myrrha in nobis mortificationis turgescat, et unguentum boni odoris naribus respergatur. Tunc itaque panem cum duas naturas, divinam et humanam; tunc utique vinum suavitatis fuit ut in his divinum fieret sacramentum, quatenus totum spiritaliter intelligere mens satageret, ubi nihil carnale sentire licet; sicut et caro quae in cruce pependit, cum integer deinceps Christet firmitatem animi, caro vero ad unitatem naturae nostrae et redemptionis pretium. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
t ideo speciem uini. uire tenet insensu. dũ sp̃italit̾ sanguis
potat᷑ in mẏsterio qͥahinc lȩtificam᷑. sꝑitali leticia ad gau¬
dium : hinc uͦ redimimꝰ de morte ad uitã. ꝙ. p̃tio salutis nr̃ȩ
interius saginam᷑. De qͥb duob. dauid cecinerat in inis¬
terio: qͦd panis c̃ firmat cor hoĩnis.&. uinũ letificat utiq
leticia sꝑitali. dpt̃ qͦd.ineadẽ substantia uire cęlebrat᷑
hoc misteriũ salutis: qr xͦ. panis ẽ qͥ decȩlo descendit. &¬
uinũ qͦ lȩtificant᷑ corda credentiũ. De qͦ nimirũ iosepħ
meridie. qͣ hora &ͨ passus ẽ in ebriatꝰ legit᷑ mistice cum
fr̃ib suis. Unde & nos si adhuc aquã tantũ ñ sapimus.
intꝰ in ebriam᷑ ꝙ gaudemꝰ debonis dñisuꝑ frum̃to.
uino & oleo. qͦꝑ fusi sumꝰ lȩticia ȩt̃na & gaudio ex ultatio
nis indño. Nos enĩ ñ solũ uinra dñi. sed ꝙ undemia
eiꝰ sumꝰ. Dr qͣ nimirũ uinra. x in canticis. Uindemiaui

Expanded text:
t ideo speciem vini jure tenet in sensu, dum spiritaliter sanguis potatur in mysterio, quia hinc laetificamur spiritali laetitia ad gaudium; hinc vero redimimur de morte ad vitam, et pretio salutis nostrae interius saginamur. De quibus duobus David cecinerat in mysterio, quod panis confirmat cor hominis, et vinum laetificat, utique laetitia spiritali. Propter quod in eadem substantia jure celebratur hoc mysterium salutis, quia Christificantur corda credentium. De quo nimirum Joseph meridie, qua hora Christus passus est, inebriatus legitur mystice cum fratribus suis. Unde et nos, si adhuc aquam tantum non sapimus, intus inebriamur, et gaudemus de bonis Domini super frumento, vino et oleo, quo perfusi sumus laetitia aeterna, et gaudini, sed et vindemia ejus sumus. De qua nimirum vinea Christus in Canticis: Vindemiavi,
Abbreviated transcription (Latin):
pinguedine. nos fecundaremꝰ. qr ut ipse ait. nisi mortuũ
fuerit. ipsũ solũ maner&. Nc̃ uͦ qr mortuus resurrexit:
multũ iã fructũ affert in credentib. De qͦ nimirũ
gͦ hoc misteriũ. in pane cȩlebrat᷑: qͣuatinꝰ ꝑ hoc altius
de signet᷑. qd in eo gerat᷑. Simili mͦ ꝙ in uino. qͦd ex
multis liquat᷑ uuis. & de multis in unũ confluit granis.
Quȩ nimirũ grana uirtutũ. ex illa creuert̃ uite. quȩ
dixerat. E go sũ uitis uera. uos autẽ palmites. N potest
gͦ palmes ase ipso. nͥ in uite manserit. facere fructum.
Id circo. uinũ qđ bibimꝰ. sangͥs ẽ eiꝰdẽ uitis. qͥde latere
eiꝰ fluxit. Nã uitis & palmes. imũ st̃ corpꝰ Et idõ unũ
fructũ ferre uident᷑. qr uua quã palmes affert. de radice
gestantes detulert̃. Unde paulus egregius p̃dicator. p̾tio
inqt empti ent̃ estis. portate dñm xp̃m in corpore ur̃o. Deqͦ

Expanded text:
pinguedine nos fecundaremur, qui ut ipse ait: Nisi mortuum pinguedine nos fecundaremur, qui ut ipse ait: Nisi mortuum fuerit, ipsum solum manet . Nunc vero quia mortuus resurrexit, multum jam fructum affert in credentibus. De quo nimiruergo hoc mysterium in pane celebratur, quatenus per hoc altius designetur quid in eo geratur. Simili modo et in vino quod ex multis liquatur urvis, et de multis in unum confluit granis, quae nimirum grana virtutum ex illa creverunt vite quae dixerat: Ego sum vitis vera, vos autem palmites . Non potest ergo palmes a seipso, nisi in vite manserit, facere fructum. Idcirco vinum quod bibimus sanguis est ejusdem vitis qui de latere ejus fluxit. Nam vitis et palmes unum sunt corpus, et ideo unum fructum ferre videntur, quia uva quam palmes affert, de radice gestantes detulerunt. Unde Paulus egregius praedicator: Pretio, inquit, empti estis, portate Dominum Christum in corpore vestro . De qua
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur in pane ideo cęlebrat᷑ : quia xp̃c panis est. qͥ
decelo descendit: sed sicut panis. longe aliud ab isto pane
intelligit᷑: ita longe in aluid. caro.amortali iã nr̃a carne
secernit᷑. Caro itaq passionẽ. & uera caro. redẽptionẽ
sue conditionis explet. Panis uͦ. uictũ ad et̾nitatẽ rena¬
tis ĩmortalitatis p̾bet. Atq idõ nec mirũ. si caro xͥ. panis
caro porrigit᷑. S caro. qr ineadẽ carne. passus in ueritate
creditꝰ. panis uͦ qr granũ frum̃ti cadens interrã. & nos ex
ipso nichil aliud ꝗͦ frum̃tũ. ꝑ fidẽ genuit. Unde ꝑhoc se¬
grana. nichil aliud qͦm frum̃tũ. qͦd in horreũ coaceruatur.
Unde. mira in ipso nr̃ȩ nat᷑e unitas p̾dicat᷑. Nã oẽs nouimꝰ.
qđ panis unꝰ. ex multis nat᷑alit̾ granis efficit᷑. Ex qͦ nr̃a in
xͦ cõm̃dat᷑ unitas. & figura ueritatis in misterio apꝓbat᷑.
Ad hoc qͥppe illud unũ mortuũ ẽ int̾ra. ut ex eiꝰ adipe &

Expanded text:
gitur in pane ideo celebratur, quia Christus panis est qui de coelo descendit; sed sicut panis longe aliud ab isto pane intelligitur, ita longe in aliud caro a mortali jam nostra carne secernitur. Caro itaque per passionem et vera caro redemptionem suae conditionis explet: panis vero victum ad aeternitatem renatis immortalitatis praebet. Atque ideo nec mirum, si caro Christi panis caro porrigitur; sed caro, quia in eadem carne passus in veritate creditur; panis vero, quia granum frumenti cadens in terram, et nos ex ipso nihil aliud quam frumentum per fidem genuit. Unde per hoc segrana nihil aliud quam frumentum, quod in horreum coacervatur. Unde mira in ipso nostrae naturae unitas praedicatur. Nam omnes novimus, quod panis unus ex multis naturaliter granis efficitur. E commendatur unitas, et figura veritatis in mysterio approbatur. Ad hoc quippe illud unum mortuum est in terra, ut ex ejus adipe et
Abbreviated transcription (Latin):
nis demutari : qr nec hoc ẽ iã qͦd uidet᷑: & nec fier& illud
ãpliꝰ ut ẽe̾t caro & sangͥs. ꝗͦ ut ꝑcipit᷑. Nos enĩ in eo illũ panẽ
qͥ decelo descendit comedimꝰ. ꝙ idõ dr̃. comedi panẽ cũ melle
Idcirco. sic̃ in isto saporẽ panis. aut colorẽ ñ attendimꝰ. ita qͦ
simutaret᷑ in carnẽ. nichil ãpliꝰ caro xͥ e̾ẽt quã ẽ: qr totũ
sp̃itale ẽ qđ comedimꝰꝰ ĩmo duriꝰ e̾ẽt. c̃tra c̃ surtudinẽ hu¬
manã. lic& carne̾ salutis. tam̃ carnẽ hominis &ͥ. in speciẽ
& colorẽ ipsius mutatã.&. uinũ. incruorẽ conũsũ acciꝑe. Unde
& illi adhuc rudes discipłi. carnalit̾ sapientes. dicebant.

Expanded text:
c fieret illud amplius ut esset caro et sanguis, quam ut percipitur. Nos enim in eo illum panem qui de coelo descendit comedimus, et ideo dicitur: comedi panem al., favuidcirco sicut in isto saporem panis aut colorem non attendimus; ita quoque si mutaretur in carnem, nihil amplius caro Christi esset quam et contra consuetudinem humanam, licet carnem salutis, tamen carnem hominis Christi in speciem et colorem ipsius mutatam, et vinum in cruorem conversum accipere. Unde et illi adhuc rudes discipuli carnaliter sapientes, dicebant
Abbreviated transcription (Latin):
rimo itaq capitulo demonstratur quã impii sunt de crinitate diuina.
qui patris & filii & sp̃ssc̃i unamatq candem asserunt ẽ ẽ personã
tam quãidem. nunc pat̃. nunc filius nunc sp̃s sc̃s nomina᷑. nec alius
sit quigenuit: alius quigenitus est. alius quideutroq procedit.
& singularis unitas in tribus quidem uocabulis. sed non intribus
sit accipienda personis. quod blasphemiȩ genꝰ de sabelluopinione
supsert̃

Expanded text:
rimo itaque capitulo demonstratur, quam impie sentiant de Trinitate divina, qui Patris et Filii et Spiritus sancti unam atque eamdem asserunt esse personam: tanquam idem nunc Pater, nunc Filius, nunc Spiritus sanctus nominetur: nec alius sit qui genuit, alius qui genitus est, alius qui de utroque procedit, sed singularis unitas in tribus quidem vocabulis, sed non in tribus sit accipienda personis, quod blasphemiae genus de Sabellii opinione sumpserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
espũ uerosco dubium non est. quod nihilignor&. nec sit extorris
a patre cumsine s puscõpatrem fuisse. aliquando summe demen¬
tiae est dicere. quod ipsescrutatur secundum a postolum. sicut sẽpe
dictum est profunda & altadĩ : Et quodidem spsfiliisit. multis
scripturarum testimoniis probauimus: & quod totum totus maneat
infilio & sicut procedit adõ patre. ita procedit afilio. ut tota trinitas
unus credatur ds̃: Nihilestergo quod faciat uel disponat pater
Sp̃s inquit paraclitus. sp̃s sapientiae . & intellectus. sp̃s consilu
& uirtutis sp̃sscientiae & pi&atis. quȩ omi a indõ qui est trinitas
consistunt

Expanded text:
u vero sancto dubium non est quod nihil ignoret, nec sit extorris a Patre; dum sine Spiritu suo Patrem fuisse aliquando summae dementiae est dicere, quoniam ipse scrutatur, secundum Apostolum, sicut saepe dictum est, profunda et alta Dei . Et quod idem Spiritus Filii sit, multis Scripturarum testimoniis probavimus: et quod totus maneat in Filio: et sicut procedit a Deo Patre, ita procedit a Filio, ut tota Triunus credatur Deus. Nihil est ergo quod faciat vel disponat Pater Spiritus paraclitus, spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et virtutis, spiritus scientiae et pietatis , quae omnia in Deo. qui est Trinitas, consistunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mã ⁊gomorã ignẽ
⁊ sulgur ut disꝑd̾et
impios ⁊ in exodo
gͣndinẽ parit̾ ⁊ ig¬
nẽ. In libro nut̾io¬
r̃ misit ignitos
tesut cognoscant
impii qd̾ oĩs c̾at᷑a
ꝑata ẽ ulcisciu inui¬
riam creatoris

Expanded text:
Gomorrham ignem et sulphur, ut disperderet impios: et in Exodo, grandinem pariter et ignem. In libro Numerorum: Misit ignitos tes, ut cognoscant impii quod omnis creatura parata est ulcisci injuriam Creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
uenire &a locu tab̾nacłi admirabilis usq ad domũ dĩ in
uoce exultdionis & confessionis. ubi sonis ẽ epulantis.
Noli gͦ paru pende tantã gr̃am: sed de hoc exiguo
lectionis intellige quantasit uirtꝰ. uitã et̾nã in pre¬
sentiarũ acciꝑe. & angelicis escis cotidir saguiari.

Expanded text:
ervenire ad locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei, in ervenire ad locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei, in voce exsultationis et confessionis, ubi sonus est epulantis. Noli ergo parvipendere tantam gratiam, sed de hoc exiguo lectionis intellige, quanta sit virtus vitam aeternam impraesentiarum accipere, et angelicis escis quotidie saginari.
Abbreviated transcription (Latin):
ne credentibus uita prestat᷑. in corruptibilis. & ȩterna. Hino¬
ergo neputes me tibi fili fabulam de maronis salsura cõtexe¬
re: inimo erede post lac iufautiȩ. nichil magis cauendum:
ne ithis offendas: in chilq. felicus si digne adea gustu intel¬
ligibili ꝑtingas. Ubi sirecte sapio q uotiens lib& recũbis: inter
angłoꝵ frequentiam. & scõꝵ omium. epulis quia cõuiuiunt
est regis et̾ni. ad mis ceris. Ubi sponsuss & sponsa dulcibus frũ¬
untur delici arũ niuneribus. & rex totius creaturȩ cocidie in¬
greditur. ut uideat discunbentes. si uestert inqua renati sunt
re: opesq deliciarũ xp̃i. fedare uite criminibus. & que sc̃a st̃
inpudenee atirere: uelim caueas a̾ hier aena cum iniqua ge¬
rentibus muroire. Im mo lau int̾ in necentes manꝰ qr iã sacris
es officiũ mancipatꝰuit sine periculo pessis accedđe ad
cõmilsa: & cũfidutia contingere uitȩ pascua. Quib
sane refrctꝰ ꝙ usq ad finẽ uitȩ digne nutritꝰ: ualeas ꝑ¬

Expanded text:
ne credentibus vita praestatur incorruptibilis et aeterna. Nergo ne putes me tibi, fili, fabulam de Maronis salsura contexere, imo crede, post lac infantiae nihil magis cavendum, ne in his offendas; nihilque felicius, si digne ad ea gustu intelligibili pertingas; ubi, si recte sapio, quotienslibet recumbis, inter angelorum frequentiam et sanctorum omnium epulas, quia convivium est regis aeterni, admisceris. Ubi sponsus et sponsa dulcibus deliciarum fruuntur muneribus, et Rex totius creaturae quotidie ingreditur, ut videat discumbentes, si vestem in qua renati sunt re, opesque deliciarum Christi foedare vitae criminibus, et quae sancta sunt impudenter attingere, velim caveas ad haec una cum iniqua gerentibus introire. Imo lava inter innocentes manus, quia jam sacris es officiis mancipatus, ut sine periculo possis accedere ad commissa, et cum fiducia contingere vitae pascua, quibus sane refectus et usque ad finem vitae digne nutritus, valeas p
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ. coram sẽt altaribus. frequentiam angłoꝵ. uultumq. dĩ.
cumten plautẽ. diuina obsequia obseruare oportet & uereri. hec
aũt ut securius tria ꝑ legat infantia. placuit lem̃e catholicos eccłedoo
tores. in pͥncipio aduotare.ꝰ exquibus pauea depluribus quasi lac te¬
neritudinis elequa uerimus: cipͥanũ scilic&. ambrosium. hilariũ.
aigustinũ. iohannẽ. hierouinũ. gregoriũ. isidoꝵ. isiciũ. & bedam.
quoꝵ doctrina. & fide imbutus. melius possis ad proficere. Nr̃o
pudem stilo. iunc seusum eoꝵ cõmendans: nanc uͦ ꝓpriis eoꝵ
uerbis utens. que apta erant meo studio temꝑ aui. Int̾dum aut̃.
que manifestd. non dubiũ uidebant᷑ ueneratione firmaui. Et cõ¬
tra queq in eiusdem libri margine. literas doctoꝵ. quos p̃misi.
ex in itio nominis. cregione figere curaui. Propt̃ quod lege securus:

Expanded text:
uentiam angelorum vultumque Dei contemplante, divina obsequia observare oportet et vereri. Haec autem ut securius tua perlegat infantia, placuit, charissime, catholicos Ecclesiae doctores in principio adnotare, ex quibus pauca de pluribus quasi lac teneritudinis eliquaverimus, Cyprianum scilicet, Ambrosium, Hilarium, Augustinum, Joannem, Hieronymum, Gregorium, Isidorum, Isicium et Bedam, quorum doctrina et fide imbutus, melius possis ad altiora proficere. Nostro quidem stylo nunc sensum eorum commendans, nunc vero propriis eorum verbis utens, quae apta erant meo studio temperavi. Interdum autem quae manifesta non dubium videbantur, vera ratione firmavi, et contra quaeque in ejusdem libri margine litteras doctorum quos praemisi, ex initio nominis e regione figere curavi, propter quod lege securus
Abbreviated transcription (Latin):
scribens. ad solem posui. s insoli clitate fidei. & caritate .x.
interius. spũ solid ante. semina uitę seui. Unde uotoꝵ fi¬
li. cens ura fidei & dilectionis gr̾a. & it̾ mundi turbines. p̾ser¬
tim dũ nr̃ suis discordiarũ anfractibus pene labitur or

Expanded text:
scribens ad solem posui, sed in soliditate fidei et charitate Christi scribens ad solem posui, sed in soliditate fidei et charitate Christi interius spiritu solidante semina vitae sevi. Unde, votorum filii, censura fidei, et dilectionis gratia etiam inter mundi turbines, prtrarum suis discordiarum anfractibus pene labitur or
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ nec ambigo. tua ex¬
perunto disciplinarum.
sollertia: qđ arsenus nr̃:
quẽ nr̃a nc̃ nobis scła hieremiã alterũ tulerunt ab
illo: infidei te mͥ cõmiserit ratione. Propt̾ qͥd. a pri¬
meuo in defessus curaui te raꝑe de int̾ undas. Sed
fateor: tͥ magis melotam patͥs supra u̾ticẽ ꝓ fuisse.
Qua deniq sub uectũ te congratulor euasisse: me
qͦq iocundor non inuacuũ cucurrisse. Prefatꝰ autẽ
exilium fert ꝓfide. Illo ut utar comici. quia plenus rimarũ.
ueritatem sciens silere nolicit. Un de adhuc suspecti sunius.
quid aĩ dispensatio. ex eo ulterius uelit.⁊ quẽ inspicimus ꝓ¬
missionib meriteꝵ. hiic inde eliunitꝰ a gitari. Tutamen
non es secutus iuuenilia. ut ad solent desideria. qui diuti¬
nis pemunt᷑ uiuiti disciplinarũ cõpedibus. sed radicitus fi¬
de xp̃i ultro neus moribus. & uita. cotidie ad meliora dño ui¬
uante ꝓficis N eq ut frequent̃ tͥ ob ieceram. supͣ glaciẽ

Expanded text:
igitur, nec ambigo tua experimento disciplinarum solertia, quod Arsenius noster, quem nostra nunc nobis saecula Jeremiam alterum tulerunt ab illo, in fidei te mihi commiserit ratione: propter quod a primaevo indefessus curavi te rapere de inter undas; sed fateor tibi magis melotam patris supra verticem profuisse: qua denique subvectum te congratulor evasisse, me quoque jucundor non in vacuum cucurrisse. Praefatus autem exsilium fert pro fide, illo ut utar Comici, quia plenus rimarum veritatem sciens silere noluit. Unde adhuc suspecti sumus quid Dei dispensatio ex eo ulterius velit, quem jam inspicimus promissionibus meritorum hinc inde divinitus agitari. Tu tamen non es secutus juvenilia, ut assolent, desideria, qui diutinis premuntur inviti disciplinarum compedibus, sed radicatus fide Christi ultroneus moribus et vita quotidie ad meliora, Domino juvante, proficis. Neque, ut frequenter tibi objeceram, supra glaciem
Abbreviated transcription (Latin):
tus. sed sedeas ad hanc mensulam pauꝑtatis. ao si ad fercu¬
lum salomonis. Aibiuint ergo eum. el ecboꝵ sex aginta for¬
tes. exfortissimis suꝑ noꝵ. U bis iquis suꝑsilios us. aut in¬
uidus. uł indignus accesserit: is quam roꝵ tutus loquor
p̃sidio. ista non absq periculo cõtẽpuit. Qm̃ imius cuiꝰq en¬
sis suꝑ femur iu bratus: tam ut taliũ retundat audatian.

Expanded text:
amore ductus, sed sic sedeas ad hanc mensulam paupertatis, ac si ad fercuamore ductus, sed sic sedeas ad hanc mensulam paupertatis, ac si ad ferculum Salomonis. Ambiunt ergo eum electorum sexaginta fortes ex fortissimis supernorum. Ubi si quis superciliosus aut invidus vel indignus accesserit usquam, eorum tutus loquor praesidio, ista non absque periculo contemnit. Quoniam uniuscujusque ensis super femur vibratur, tam ut talium retundat audacia
Abbreviated transcription (Latin):
lite diu cõcussus. tandem occulta quȩ a pͥncipio ꝑ partes. hĩo
inde cõereuerant.. delictoꝵ habenis ubiq cõcupis centiarum.
refusis. iã sua sũmos feiuant fulgura montes : ita ut nichil
nr̃as nisi cõfusio unciiq. ꝑ singula horarũ spatia reꝑouciat au¬
res. Tamen non suꝑ sedi. ne unicũ. ac specialem te diuinis dũ¬
taxat quam ius clausus in custotlia. curarem cluere uotis.
ad in mor talia et̾noꝵ licet sermone ĩ elimato pulsũ alacte.
annuis angoribus ut gliscas febicus in uitarem. Quod idõ
placuit cõmunit̾ stilo temperari subulco: & ea que de sacra
more itatenus ꝑ stringere. ut cet̾i quos necdũ unda liberalium.
attigerat lit̾arum uitę pabulum. & salutis haustum plenuis
tecum caperent ad medelam: & nobis oꝑis prestancior exube¬
rar& fructus. atq. merces ꝓsudore. Quia peceu ia uerbi sic̃
plenius nosti. quantos repleuerit suis sũꝑtibus auttitores: tan¬
tis copiosuis insese amplificat᷑ uieritoꝵ opibus. Ideo uelĩ

Expanded text:
ltum diuque concussus, tandem patent occulta, quae a principio per partes hinc inde concreverant, delictorum habenis ubique concupiscentiarum refusis, jam sua summos feriunt fulgura montes; ita ut nihil nostras nisi confusio undique per singula horarum spatia repercutiat aures: tamen non supersedi, ne unicum ac specialem te divinis duntaxat, quamvis clausus in custodia, curarem eluere votis, et ad immortalia aeternorum, licet sermone inelimato, pulsum a lacte annuis angoribus ut gliscas felicius invitarem. Quod ideo placuit communi stylo temperari subulco, et ea quae de sacrmore ita tenus perstringere, ut caeteri, quos necdum unda liberalium attigerat litterarum, vitae pabulum et salutis haustum planius tecum caperent ad medelam, et nobis operis praestantior exuberaret fructus, atque merces pro sudore: quia pecunia verbi, sicut plenius nosti, quantos repleverit suis sumptibus auditores, tantis copiosius in sese amplificatur meritorum opibus. Ideo velim
Abbreviated transcription (Latin):
re solent arriam: qr scriptũ ẽ. & spe¬
cie murnitꝰ ut hõ. humiliauit semet¬
ipsũ. factꝰ obedions usq ad mortem.
Et hominẽ premisit. & usq ad mortẽ dixit. ut
intelligeremꝰ obedientiã mortis. non diuinitatis
fuisse sed in carnationis. in qua & officia nr̃a
suscepit & nomina. Didicimꝰ itaq unam
ẽe̾ potentiã trinitatis quã nos in ipsa
atq post ipsã docuit passionem.

Expanded text:
lent Ariani, quia scriptum est : Et specie inventus ut homo, humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem. Et hominem praemisit, et usque ad mortem dixit, ut intelligeremus obedientiam mortis non divinitatis fuisse, sed humanitatis, in qua officia nostra suscepit et nomina. Dicimus itaque unam esse potentiam Trinitatis, quam nos in ipsa atque post ipsam docuit passionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Et si ꝓpͥa ÷ & una xͥ caro utiq ipsa ẽ. qͦ nata ẽ de maria
& ũbũ caro factũ ẽ. & quȩ pependit in ligno. Hoc ita cre¬
dere insacram̃to. fides ẽ & sacram̃tũ fidei. uera caro x.
fides data ẽ.. ꝑ quẽ hoc efficit᷑ sacram̃tũ. ut urra sit caro
atq ipsa &. non alia qͦm ipsa caro. Alias aut̃ sine spũi scõ sicut

Expanded text:
caro, utique ipsa est quae nata est de Maria, quia Verbum caro factum est, et quae pependit in cruce. Hoc itaque credere in sacramento fides est, et sacramentum fidei vera caro et , per quem haec fides data est, et per quem hoc efficitur sacramentum, ut vera sit caro, atque ipsa et non aliud quam ipsa caro. Alias autem sine Spiritu sancto, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicat᷑ fides ẽ. inqͥt sperandoꝵ substantia terũ argum¬
tũ ñ apparentũ.& tam̃ urua substantia qͥmiis dioatur
arguntũ eẜtidõqr ñ uidet᷑ hiȩc caro neq uitaet̾na que
sprrit. q u̾bi caro ꝓpͥa ẽ ipfide. substantia x̃ que iam
cxeditꝰ & cõmunicat᷑. Et adhuc tam̃ hodir speratur

Expanded text:
rerum, argumentum non apparentium ; et tamen vera substantia, quamvis dicatur argumentum. Et ideo non videtur haec caro, neque vita aeterna quae speratur, quia Verbi caro propria est. In fide substantia est quae jam credit, et communicatur, et adhuc tamen hodie speratur.
Abbreviated transcription (Latin):
gat. eũ familiarie sibi fide & amore insepara bilẽ
teneat: ideo subiungit. Ego dilecto meo. & dilectus
sinagoga ꝑ p̾dicacionẽ eccłiȩ adfidẽ quandoq con¬
uertatur. ita ut se abnegans xp̃m solum sequatur.
c̃a factã. iam sibi sponsam conc iuncta sponsus allo¬
quit᷑. congratulans & dicens.
Slchra es amica mea: suauis & decoia sic̃
iherłm: terribilis ut castrorũ a cies ordi
nata. Pulchra es amica suauis. & decora sicue
iherłm sinagoꝗa ẽẽ perhibet᷑ quia quatuor
scã eũgłia aliquando conu̾sa. sicut eccłia sec tabit᷑
Hihetłm quippe uisio pacis int̾pretat᷑. ꝑ quam an̾¬
bene scã eccłia figurat᷑: quia dum inmundon
pͥssurã semꝑ patitur. uiã fastidiens. que sit
pax patrie celestis currendo contemplat᷑. confidens
in eo qui discipulis suis dicebat. Inmundo quidem
pssuram habebitis. sed confidite ego uicimundum.
oꝑacionis colligit rit inamicicia hereat. suauitatẽ
mansuetudinis discit. ut permaneat: speciẽ decore

Expanded text:
 familiariter fide et amore inseparabilem teneat, ideo subjungit: Ego dilecto meo, et dilectusSynagoga per praedicationem Ecclesiae ad fidem quandoque convertetur, ita ut se abnegans, Christum solum sequatur, cam factam, jam sponsam sibi conjunctam Sponsus alloquitur, congratulans et dicens: Pulchra es, amica mea, suavis et decora sicut Jerusalem, terribilis ut castromica, suavis et decora sicut Jerusalem, Synagoga esse perhibetur; quia sancta quatuor Evangelia, aliquando conversa sicut Ecclesia sectabitur. Jerusalem quippe visio pacis intepretatur. Per quam bene sancta Ecclesia figuratur; quia dum in mundo semper pressuram patitur, viam fastidiens, quae sit pax patriae coelestis currendo contemplatur, confidens in eo qui discipulis suis dicebat: In mundo quidem pressuram habebitis; sed confidite, ego vici mundum .operationis colligit ut in amicitia haereat, suavitatem mansuetudinis discit ut permaneat, speciem decorae
Abbreviated transcription (Latin):
UISQUE catholicorum
Rscte pm cuncta cre¬
asse exni chilo corde
credit ad iusticiã. & ore con¬
ficet᷑ ad salutẽ: nũ quã dubi¬
tare poterit. ex aliqͦ. aliꝗd
rursus fieri posse. quasi con
xͥ. ex qͣ xp̃c manet in nobis: ut & nos ꝑ eã trans formem᷑ in illũ.
qͥ nichil aliud factꝰ ẽ ꝗͣ ds̃ caro dignatione sua. ut habitaret
in nobis. Sigͦ habitat in nob̾. ut nos m̃bra corporis eiꝰ maneamꝰ
in illo : iustũ ẽ. qr in illo sumꝰ. ut ex eo uiuamꝰͥ & idõ carne u̾bi
uescimꝰ. &. potam᷑ sangͥne. Hȩc ẽ in ꝗͦ firmitas fidei nr̃ȩ. hȩc
unitas &. uitȩ cõmunicatio. Ubi si naturȩ ordo reqͥrit᷑. suc¬
cũbit ratio : et tam̃ manet extra humanã rationẽ. facti ue¬
ritas. ita ut in ratione fidei. uis deitatis. & potestas efficax
modis om̃ib credat᷑ : qr dubietas m̃tis. licet bone uite sit qui
accipit. excludit. ne adhuiꝰ sac̾menti intelligentiã ꝑtingat.

Expanded text:
uisque catholicorum recte Deum cuncta creasse ex nihilo corde credit ad justitiam, et ore confitetur ad salutem, nunquam dubitare poterit ex aliquo aliquid rursus fieri posse, quasi contus manet in nobis, ut et nos per eam transformemur in illum; qui nihil aliud factus est, quam Deus caro dignatione sua, ut habitaret in nobis. Si ergo habitat in nobis, ut nos membra corporis ejus maneamus in illo, justum est quia vescimur et potamur sanguine. Haec est, inquam, firmitas fidei nostrae, haec unitas et vitae communicatio, ubi si naturae ordo requiritur, succumbit ratio, et tamen manet extra humanam rationem facti veritas, ita ut in ratione fidei vis Deitatis et potestas efficax modis omnibus credatur, quia dubietas mentis, licet bonae vitae sit qui accipit, excludit, ne ad hujus sacramenti intelligentiam pertingat.
Abbreviated transcription (Latin):
sangs fiat consecratione
misteriĩ: nemo qͥ uerbis di¬
uinis credit. dubitat. Unde
ueritas ait. Caro enĩ mea.
uere ẽ cib: & sangͥs m̃s. uere

Expanded text:
sanguis fiat consecratione mysterii, nemo qui verbis divinis credit dubitat; unde Veritas ait: Caro enim mea vere est cibus, et sanguis meus vere
Abbreviated transcription (Latin):
de inde uirtute ipsiꝰ. xͥ corpore cotidie pascim᷑: & potam᷑
sangne. Unde nesmirũ. sp̃c sc̾s. qͥ hoĩnẽ xp̃m in utero
uirginis. sine semine creauit: & iam si ipse panis ac uim
substantia. carnẽ xͥ & sangͥnẽ in uisibili potentia cotidie
ꝑ sacram̃ti sui scĩficationẽ oꝑat᷑. ꝙͦuis nec uisu exteriꝰ. nec
gustu saporis conp̃hendat᷑. S qr sꝑitalia st̃. fide & in tel¬
lectu ꝓcerto sic̃ ueritas p̾dixit. plenissime sumuntur.
Utrũ subfigura Aninueritate hoc my sticũ
fiat sacramentum
uod inueritate corpus &

Expanded text:
deinde virtute ipsius Christi corpore quotidie pascimur et potamur deinde virtute ipsius Christi corpore quotidie pascimur et potamur sanguine. Unde nec mirum Spiritus qui hominem Christum in utero virginis sine semine creavit, etiamsi ipse panis ac vini substantia carnem Christi et sanguinem invisibili potentia quotidie per sacramenti sui sanctificationem operatur, quamvis nec visu exterius nec gustu saporis comprehendatur. Sed quia spiritualia sunt, fide et intellectu pro certo, sicut Veritas praedixit, plenissime sumuntur. CAPUT IV. Utrum sub figura an in veritate hoc mysticum calicis fiat sacramentum. 1. Quod in veritate corpus