comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non libeat: nec omĩmͦ corpori. ut pudenda m̃¬
bra uoluntas potius quam libido cõmoueat.
Quod si ita c̃et: pudenda omĩno ñ eẽnt. Nuncuͦ
pudet animum resisti sibi acorpore: qd eina¬
tura inferiore subiectum ẽ. In aliis quippe
affectionib cum sibi resistit. id eo minꝰ puda.
quia cum ase ipso uincit᷑ ipse se uincit. ⁊ si
in ordinate atq uiciose. quia exhispartibus
quȩ rationi subici debent tam̃ a partibꝰ suis.
ac ꝑhoc ut dictum ẽ ase ipso uincit᷑. Nam
cũ ordinate se animꝰ uincit. ut irrationales
motꝰ eius m̃ti rationiq subdant᷑. si tam̃ et
illa deo subdita sunt. laudis atq uirtuds q̃
minus tamen pudet cum sibi animus exus¬
ciosis suis partib non obtemꝑat: quã cũ ei
corpꝰ quod alterum ab illo ẽ. atq infra illũe.
⁊ cuiꝰ sine illo natura nonuiuit. uolenti ue¬
bentiq noncedit. S cum alia m̃bra retine¬
tur uoluntatis imꝑio. sine quibꝰ illa gus

Expanded text:
non libeat, nec omni modo corpori, ut pudenda memnon libeat, nec omni modo corpori, ut pudenda membra uoluntas potius quam libido commoueat; quod si ita esset, pudenda non essent. Nunc uero pudet animum resisti sibi a corpore, quod ei natura inaffectionibus cum sibi resistit, ideo minus pudet, quia cum a se ipso vincitur, ipse se vincit; etsi inordinate atque vitiose, quia ex his partibus, quae rationi subjici debent; tamen a partibus suis, ac per hoc, ut dictum est, a se ipso vincitur. Nam cum ordinate se animus vincit, ut irrationales motus ejus menti rationique subdantur si tamen et illa Deo subdita est, laudis atque virtutis est. Minus tamen pudet, cum sibi animus ex vitiosis suis partibus non obtemperat, quam cum ei corpus, quod alterum ab illo est, atque infra illum est, et cujus sine illo natura non vivit, volenti jubentique non cedit. 3. Sed cum alia membra retinentur voluntatis imperio, sine quibus illa quae
Abbreviated transcription (Latin):
quanta ⁊ innobis ⁊ in aliis uidemꝰ. maximẽ arͣ¬
tificib quoꝵq oꝑum corporalium. ubi adexer¬
cendam infirmiorem tardioremq naturam
agilior accessit industria. ⁊ non credimꝰ ad opꝰ
generationis filioꝵ silibido non fuisset quȩ
peccato inobedientiȩ̨ retributa ẽ. obedient̃
hominib aduoluntatis nutum similit̾ ut
cetera potuisse illa membra seruire: Nonne
cicero in libris de republica cum deimꝑioꝵ
differentia disputaret. ⁊ huius rei similitadi¬
nem ex natura hominis assumeret. ut filiis
dixit imperari corporis membris ꝓpt̾ obedi¬
endi facilitatem. uiciosas uͦ animi partes ut
seruos as ꝑiore imꝑio coherceri: Et utiq or¬
dine natutali anmus anteponit᷑ corpori: et
tamen ipse animus imꝑat corpori faciliꝰ ꝙͣ.
sibi. Ueruntam̃ hȩc libido de qua nunc disse¬
rimus eomagis erubescenda existit. quo ani¬
mus in ea nec sibi efficaciter imꝑat. ut om̃ino

Expanded text:
quanta et in nobis et in aliis uidemus, maxime in arquanta et in nobis et in aliis uidemus, maxime in artificibus quorumque operum corporalium, ubi ad exercendam infirmiorem tardioremque naturam agilior accessit industria; et non credimus ad opus generationis filiorum, si libido non fuisset, quae peccato inoboedientiae retributa est, oboedienter hominibus ad uoluntatis nutum similiter ut cetera potuisse illa membra seruire? Nonne Cicero in libris de re publica, cum de imperiorum differentia disputaret et huius rei similitudinem ex natura hominis adsumeret, ut filiis dixit imperari corporis membris propter oboediendi facilitatem; uitiosas uero animi partes ut seruos asperiore imperio coherceri? Et utique ordine naturali animus anteponitur corpori, et tamen ipse animus imperat corpori facilius quam sibi. Verum tamen haec libido, de qua nunc disserimus, eo magis erubescenda extitit, quod animus in ea nec sibi efficaciter imperat, ut omnino
Abbreviated transcription (Latin):
qr sic̃ putant nisi peccassent generare ñ possent.
ꝓfecto ut nonsol duo iusti homines possent eẽ.
s multi: necessarium peccatum fuit. Quod si
credere absurdum ẽ. illud potiꝰ ẽ credendũ.
qd̾ scõꝵ numerꝰ quantus ill complende suffi¬
cit beatissimȩ ciuitati tantus existeret. ⁊ si ne¬
mo peccasset: quantus nunc ꝑdĩ grãm de
multitudine colligit᷑ peccatoꝵ. quo usq filii
huiꝰ scł̃i generant ⁊ generant᷑. Et idõ ille nup¬
tiȩ dignȩ felicitate paradisi sipeccatum ñ fu¬
isset. ⁊ diligendam prolem gignerent: et pu¬
dendam libidinem non haberent. S quomͦ
id fieri posset: nunc non ẽ qͦ demonstret᷑
exemplo. Nec ideo tam̃ incredibile debet ui¬
deri etiam illud unum sine ista libidine
uoluntati potuisse seruire: cui tot membra
nunc seruiunt. An uͦ manꝰ ⁊ pedes moue¬
mus cum uolumꝰ ad ea quȩ his m̃bris a¬
genda sunt sine ullo renisti tanta facilitate.

Expanded text:
quia, sicut putant, nisi peccassent, generare non possent: quia, sicut putant, nisi peccassent, generare non possent: profecto ut non soli duo iusti homines possent esse, sed multi, necessarium peccatum fuit. Quod si credere absurdum est, illud potius est credendum, quod sanctorum numerus quantus conplendae illi sufficit beatissimae ciuitati, tantus existeret, etsi nemo peccasset, quantus nunc per Dei gratiam de multitudine colligitur peccatorum, quo usque filii saeculi huius generant et generantur. Et ideo illae nuptiae dignae felicitate paradisi, si peccatum non fuisset, et diligendam prolem gignerent et pudendam libidinem non haberent. Sed quo modo id fieri posset, nunc non est quo demonstretur exemplo. Nec ideo tamen incredibile debet uideri etiam illud unum sine ista libidine uoluntati potuisse seruire, cui tot membra nunc seruiunt. An uero manus et pedes mouemus, cum uolumus, ad ea quae his membris agenda sunt, sine ullo renisu, tanta facilitate,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sensu corporis. s aꝑte de uinculo conuga¬
li quo inuicem sibi ut̃q sexus obstringit᷑. do¬
minus interrogatꝰ utrum liceret quacunq
repudii: respondit atq ait. Non legistis. qͥaqͥ
fecit abinitio masculum et feminam fec̃ eoᷤ
⁊ dix̃. ꝓpt̃ hoc dimittet homo patrẽ ⁊ matrẽ
⁊ adherebit uxori suȩ.⁊ erunt duo in carne una:
Itaq iam non sunt duo: s una caro. Qd gͦ
ds̃ coniunxit: homo non separet. Certum ẽ gͥ
mascłm ⁊ feminam ita primitꝰ institutos: ut
nunc homines duos diuersi sexus uidemꝰ et no¬
uimꝰ. Unum autẽ dicit. uł ꝓpt̾ comunctionẽ:
uel ꝓpt̃ originem feminȩ quȩ de masculi la¬
ammonet ut uiri urores suas diligant. Xxii¬
uis quis autem dicit ñ fuisse eoituros nec ge¬
neraturos si non peccassent. quid dicit. nͥ ꝓpt̃
numerositatẽ scõꝵ necessarium hominis fuisse
peccatũ: Si enim ñ peccando soli remanerent

Expanded text:
et sensu corporis, sed aperte de uinculo coniugaet sensu corporis, sed aperte de uinculo coniugali, quo inuicem sibi uterque sexus obstringitur, Dominus interrogatus utrum liceret quacumquerepudii, respondit adque ait: Non legistis, quia, qui fecit ab initio, masculum et feminam fecit eos et dixit: Propter hoc dimittet homo patrem et mxori suae, et erunt duo in carne una? Itaque iam non sunt duo, sed una caro. Quod ergo Deus coniunxit, homo non separet. Certum est igitur masculum et feminam ita primitus institutos, ut nunc homines duos diuersi sexus uidemus et nouimus, unum autem dici uel propter coniunctionem uel propter originem feminae, quae de masculi laadmonet, ut uiri uxores suas diligant. uisquis autem dicit non fuisse coituros nec generaturos, nisi peccassent, quid dicit, nisi propter numerositatem sanctorum necessarium hominis fuisse peccatum? Si enim non peccando soli remanerent,
Abbreviated transcription (Latin):
benedictio ipsa subiuncta ẽ. Nam cum scrip¬
tura dixisset masculum ⁊ feminam fecit eos:
continuoi subdidit. Et benedirit eos ds̃ diceis.
Crescite ⁊ multiplicamini ⁊ implete t̃ram ⁊
domi namini ciꝰ: ⁊cȩtera. Quȩ omnia qͣm¬
quam non inconuenienter possint etiam ad
intellectum spiritalem referri: masculum t̃n
⁊ feminam ñ sicut simile aliquid etiam in ho¬
mine uno intelligi potest. quia uidelicet in
co aliud ẽ quod regit aliud qđ regit᷑. S sic̃
euidentissime apparet indiuersi sexus cor¬
porib masculum ⁊ feminam ita creatos ut
prolem generando crescerent ⁊ multiplica¬
rent᷑ ⁊ implerent t̾ram: magne absurdita¬
tis ẽ reluctari. Neq enim de spũ qͥ imꝑat
⁊ carne quȩ obtemꝑat. aut de ammo rationa¬
li qui regit ⁊ irrational cupiditate quȩ regit᷑.
aut de uircute contemplatiua quȩ excellit. ⁊ de
actiua uita quȩ subdit᷑. aut de intellectu m̃tis

Expanded text:
benedictio ipsa subiuncta est. Nam cum scripbenedictio ipsa subiuncta est. Nam cum scriptura dixisset: Masculum et feminam fecit eos, continuo subdidit: Et benedixit eos Deus dicens: Crescite et multiplicamini et inplete terram et dominamini eius, et cetera. Quae omnia quamquam non inconuenienter possint etiam ad intellectum spiritalem referri, masculum tamen et feminam non sicut simile aliquid etiam in homine uno intellegi potest, quia uidelicet in eo aliud est quod regit, aliud quod regitur; sed sicut euidentissime apparet in diuersi sexus corporibus, masculum et feminam ita creatos, ut prolem generando crescerent et multiplicarentur et inplerent terram, magnae absurditatis est reluctari. Neque enim de spiritu qui imperat et carne quae obtemperat, aut de animo rationali qui regit et inrationali cupiditate quae regitur, aut de uirtute contemplatiua quae excellit et de actiua quae subditur, aut de intellectu mentis
Abbreviated transcription (Latin):
lud tam̃ qđ dictum ẽ crescite ⁊ multiplicami¬
ni. non scłm carnalem fecunditatẽ uolunt
intelligi: quia ⁊ scđ̾m animam legit᷑ tale ali¬
quid dictum. multiplicabis me in anima mea
uitute: ut id quod ingenesi sequit᷑ ⁊implete
tĩam ⁊ dominamini eiꝰ t̾ram intelligant car¬
nem quam p̃sentia sua implet anima eiꝰq ma¬
xime dominat᷑. cum uirtute multiplicatur.
Carnales autem fȩtus sine libidine quȩ post pec¬
catum exorta. inspecta. confusa uelata ẽ. nec tẽ
nasci potuisse. sicut neq nunc possunt: nec
inparadiso futuros fuisse s foris. sicut et factũ ẽ
Nam postea quam inde dimissi sunt: ad gignen¬
dos filios coicrunt. eosq genuerunt. xxii
dictionem dei crescere ⁊ multiplicari ⁊ im¬
plere t̾ram. donum esse nuptiarũ: quas dõ an¬
te peccatum hominis ab initio constituit cre¬
ando masculum ⁊ feminam: utiq qui serus
cuidens incarne ẽ. Huic quippe oꝑi di: etiã

Expanded text:
lud tamen quod dictum est: Crescite et multiplicamilud tamen quod dictum est: Crescite et multiplicamini, non secundum carnalem fecunditatem uolunt intellegi, quia et secundum animam legitur tale aliquid dictum: Multiplicabis me in anima mea in uirtute, ut id, quod in genesi sequitur: Et inplete terram et dominamini eius, terram intellegant carnem, quam praesentia sua inplet anima eiusque maxime dominatur, cum in uirtute multiplicatur; carnales autem fetus sine libidine, quae post peccatum exorta inspecta, confusa uelata est, nec tunc nasci potuisse, sicut neque nunc possunt, nec in paradiso futuros fuisse, sed foris, sicut et factum est. Nam postea quam inde dimissi sunt, ad gignendos filios coierunt eosque genuerunt. CAPUTdictionem Dei crescere et multiplicari et inplere terram donum esse nuptiarum, quas Deus ante peccatum hominis ab initio constituit, creando masculum et feminam, qui sexus euidens utique in carne est. Huic quippe operi Dei etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Crescite ⁊ multiplicamini et replete tr̃am. P pec¬
satum quippe orta ẽ hȩc libido: post pecca¬
dum eam natura non impudens amissa pote¬
state ciui corpꝰ ex om̃i parte seruiebat. sensit.
attendit. erubuit. oꝑuit. Illa uero benedi¬
cto nuptiarum. ut comugati crescerent:
multiplicarent᷑. & implerent t̃ram. quãuis
indelinquentib manserit. tamen ante¬
Nlam delinquerent data ẽ: ut cognosceret᷑
ꝓereationem filioꝵ ad głam conubii. non
ad penam ꝑtinere peceati. S nc̃ homines ꝓfe¬
cto illius quȩ inparadiso fuit felicitatis igna¬
ri. nisi ꝑ hoc quod exꝑtisunt. idẽ ꝑlibidinẽ de
qua uidemus ipsam etiam honestatẽ erubesce¬
re nuptiarum ñ potuisse gignifilios opinant᷑
Alii scripturas chiumas ubi legit᷑ post peccatũ
puduisse nuditatis et pudenda ẽẽ contecta
prorsus non accipientes. s infidelit̃ irridentes.
aliiuͦ quamuis eas accipiant ⁊honorent. il¬

Expanded text:
Crescite et multiplicamini et replete terram. Post pecCrescite et multiplicamini et replete terram. Post peccatum quippe orta est haec libido; post peccatum eam natura non inpudens amissa potestate, cui corpus ex omni parte seruiebat, sensit adtendit, erubuit ciuitate. Illa uero benedictio nuptiarum, ut coniugati crescerent et multiplicarentur et inplerent terram, quamuis et in delinquentibus manserit, tamen antequam delinquerent data est, ut cognosceretur procreationem filiorum ad gloriam conubii. non ad poenam pertinere peccati. Sed nunc homines, profecto illius quae in paradiso fuit felicitatis ignari, nisi per hoc, quod experti sunt, id est per libidinem, de qua uidemus etiam ipsam honestatem erubescere nuptiarum, non potuisse gigni filios opinantur, alii scripturas diuinas, ubi legitur post peccatum puduisse nuditatis et pudenda esse contecta, prorsus non accipientes, sed infideliter inridentes; alii uero quamuis eas accipiant et honorent, il
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo tam̃ eoꝵ audet hoc facere. Quod si aliqͥ
ausi eẽnt: ut ñ dicam ictib lapidantium. cer¬
te conspuentium saliuis obruerent᷑. Pudet gͥ
huiꝰ libidinis humanam sine ulla dubita¬
tione naturam: et merito pudet. In eiꝰ qͥp¬
pe in obedientia quȩ genitalia corporis m̃bra
solis suis motib subdidit. et potestati uolun¬
tatis eripuit: satis ostenditur. quid sit homi¬
nis illi pͥmę inobedientiȩ retributum. Quod
in ca marime parte oportuit apparere. qua ge¬
nerat᷑ ipsa natura. quę illo pͥmo ⁊ magno in
deteriusẽ mutata peccato. A cuius neru nullꝰ
cruit᷑: nͥ id quod cum om̃s in uno ec̃nt in cõ¬
munem ꝑniciem ꝑpetratum ẽ. et dei iusticia
uindicatum: dei grã in singulis expiet᷑. x xi¬
bsit itaq ut credamus illos comuges in pa¬
radiso constitutos ꝑhanc libidinem de qͣ
crũbescendo eadem membra tererunt. imple¬
dros fuisse quod insua benedictione ds̃ dix̃.

Expanded text:
nemo tamen eorum audet hoc facere, quod si aliqui nemo tamen eorum audet hoc facere, quod si aliqui ausi essent, ut non dicam ictibus lapidantium, certe conspuentium saliuis obruerentur. Pudet igitur huius libidinis humanam sine ulla dubitatione naturam, et merito pudet. In eius quippe inoboedientia, quae genitalia corporis membra solis suis motibus subdidit et potestati uoluntatis eripuit, satis ostenditur, quid sit hominis illi primae inoboedientiae retributum; quod in ea parte maxime oportuit apparere, qua generatur ipsa natura, quae illo primo et magno in deterius est mutata peccato; a cuius nexu nullus eruitur, nisi id quod, cum omnes in uno essent, in communem perniciem perpetratum est et Dei iustitia uindicatum, Dei gratia in singulis expietur. bsit itaque, ut credamus illos coniuges in paradiso constitutos per hanc libidinem, de qua erubescendo eadem membra texerunt, inpleturos fuisse quod in sua benedictione Deus dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmundam impudentemq sententiã. ut sci¬
licet qm̃ iustũ ẽ quod fit inuxore. palam ñ
pudeat idagere. nec inuico. aut in platea
qualibet coniugalem concubitum deuitare.
Uicit tam̃ pudor naturalis: opinionem hu¬
ius erroris. Nam et si ꝑhibent hoc aliqͣndo
głabundum fecisse diogenẽ ita putantem sectã
suam nobiliorem futuram si inhominũ memoria
insignior eiꝰ impudentia figeret᷑ postea tam̃ acini¬
cis fieri cessatum ẽ. Plusq ualuit pudor ut erube
lum qui hoc fecisse referunt᷑ potius arbitror ꝯ¬
cũbentium motus dedisse oculis hominũ nesci¬
entium quid sub pallio gereret᷑: quam huma¬
no p̃mente conspectu potuisse illam ꝑagi uo¬
luptatẽ. Ibi enim philosophi non crubescebañ
uideri se uelle concumbere: ubi libido ipsa eru¬
besceret surgere. Et nunc uidemꝰ adhuc eẽ phi¬
losophos cinicos. Hi enim sunt qui ñ solũ ami¬
ciunt᷑ pallio: uerum etiam clatiam ferunt.

Expanded text:
inmundam inpudentemque sententiam? ut sciinmundam inpudentemque sententiam? ut scilicet, quoniam iustum est quod fit in uxore, palam non pudeat id agere nec in uico aut platea qualibet coniugalem concubitum deuitare. Vicit tamen pudor naturalis opinionem huius erroris. Nam etsi perhibent, hoc aliquando gloriabundum fecisse Diogenem, ita putantem sectam suam nobiliorem futuram, si in hominum memoria insignior eius inpudentia figeretur, postea tamen a Cynicis fieri cessatum est, plusque ualuit pudor, ut erubeum uel illos, qui hoc fecisse referuntur, potius arbitror concumbentium motus dedisse oculis hominum nescientium quid sub pallio gereretur, quam humano premente conspectu potuisse illam peragi uoluptatem. Ibi enim philosophi non erubescebant uideri se uelle concumbere, ubi libido ipsa erubesceret surgere. Et nunc uidemus adhuc esse philosophos Cynicos; hi enim sunt, qui non solum amiciuntur pallio, uerum etiam clauam ferunt;
Abbreviated transcription (Latin):
sic abscondit uerecundia. ut oꝑa libidinis
quȩ fiunt genitalib membris: quid causȩẽ
nisi quia in ceteris membra corporis. ñ ipse
affectiones s quȩ eis consenserit uoluntas
mouet. quȩ inusu eoꝵ omĩno dominat᷑: Nã
qͥsqͥs u̾bum emittit iratꝰ uel etiã quenqͣmꝑ
cutit: non posset hoc facere nisi lingua et
manus iubente quod ammꝰ uoluntate mo¬
uerent᷑. Quȩ membra: etiam cũ ira nulla ẽ.
mouent᷑ eadem uoluntate. At uero genita¬
les corporis pardes ita libido suoiuri qͦdãmͦ
mancipauit ut moueri ñ ualeant si psa de¬
fuerit : et nisi ipsa uel ultro uel exqtata surre¬
xerit. Hoc est quod pudet: hoc ẽ qd̾ intuen¬
tium oculos erubescendo deuitat. Magisq
fert homo spectantium multitudinem q̃n
in iustȩ irascit᷑ homini: quam uel uniꝰ aspe¬
ctum ⁊ quando iustę miscet᷑ uxori. x x
uiderunt. ꝓferentes contra humanã uere¬
cundiam quid aliud quam caninam hoc ẽ

Expanded text:
sic abscondit uerecundia, ut opera libidinis, sic abscondit uerecundia, ut opera libidinis, quae fiunt genitalibus membris, quid causae est, nisi quia in ceteris membra corporis non ipsae adfectiones, sed, cum eis consenserit, uoluntas mouet, quae in usu eorum omnino dominatur? Nam quisquis uerbum emittit iratus uel etiam quemquam percutit, non posset hoc facere, nisi lingua et manus iubente quodam modo uoluntate mouerentur; quae membra, etiam cum ira nulla est, mouentur eadem uoluntate. At uero genitales corporis partes ita libido suo iuri quodam modo mancipauit, ut moueri non ualeant, si ipsa defuerit et nisi ipsa uel ultro uel excitata surrexerit. Hoc est quod pudet, hoc est quod intuentium oculos erubescendo deuitat; magisque fert homo spectantium multitudinem, quando iniuste irascitur homini, quam uel unius aspectum et quando iuste miscetur uxori. CAPUuiderunt, proferentes contra humanam uerecundiam quid aliud quam caninam, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
te. istis seruientib. possit in homine iusticia
ex om̃i animi parte seruari. He gͥ partes ⁊¬
quas ⁊ in homine sapiente ac temꝑante faten¬
t᷑ esse uiciosas. ut eas abhis reb ad quas in iu¬
stȩ mouent᷑. mens compescendo et cohiben¬
do refrenet ac reuocet. atq ad ea ꝑmictat g̃
sapientie lege concessa sunt. sicut ad iram ere¬
endam iustam cohercitionem. sic̃ libidinẽ
adꝓpagandę prolis officium: hȩç inquã
partes inparadiso ante peccatũ uiciosȩ ñ erã
Non enim contra rectam uoluntatẽ ad aliqͥd
mouebant᷑: unde necesse eẽt cas ratione tan¬
quam frenis regentib abstinere. Nam qd
nunc ita mouentur et ab eis qui temꝑant
⁊ iuste ⁊ pie uiuunt. alias difficiliꝰ aliasfa¬
cilius tam̃ cohibendo et repugnando modi¬
ficant᷑: non ẽ utiq sanitas ex natura. s lan¬
gor exculpa. Quod autem ire oꝑa aliarumꝙ
affectionum inquibq dictis atq factis ñ

Expanded text:
te, istis seruientibus possit in homine iustitia te, istis seruientibus possit in homine iustitia ex omni animi parte seruari. Hae igitur pquas et in homine sapiente ac temperante fatentur esse uitiosas, ut eas ab his rebus, ad quas iniuste mouentur, mens conpescendo et cohibendo refrenet ac reuocet adque ad ea permittat, quae sapientiae lege concessa sunt sicut iram ad exercendam iustam cohercitionem, sicut libidinem ad propagandae prolis officium — hae, inquam, partes in paradiso ante peccatum uitiosae non erant. Non enim contra rectam uoluntatem ad aliquid mouebantur, unde necesse esset eas rationis tamquam frenis regentibus abstinere. Nam quod nunc ita mouentur et ab eis, qui temperanter et iuste et pie uiuunt, alias facilius, alias difficilius, tamen cohibendo et repugnando modificantur, non est utique sanitas ex natura, sed languor ex culpa. Quod autem irae opera aliarumque adfectionum in quibusque dictis adque factis non
Abbreviated transcription (Latin):
mus auctor eloquii. omnia rectȩ facta inluce
se collocari uolunt. idẽ appetunt sciri: hoc
recte factum sic appetit sciri. ut tam̃ erube¬
scat uideri. Quis enim nescit ut filii ꝓcre¬
entur quid inter se coniuges agant: quando
qͥdem ut id agatur tanta celebritate ducunt᷑
uxores: Ettamen quando agitur unde filii
nascant᷑. nec ipscͥ filii si qui iam inde nati fc̃.
testes fieri ꝑmittunt᷑. Sic enim hoc recte fa¬
ctum ad sui noticiam lucẽ appetit animoꝵ:
ut tam̃ refugiat oculoꝵ. Unde hoc nͥ qr sic
gerit᷑ quod deceat ex natura:. ut etiam qđ pu¬
philosophi qui ueritati ꝓpius accesserunt.
iram atq libidinem uiciosas animi partes eẽ
confessi sunt. eo qđ turbide atq inordinate
mouerent᷑. ad ea etiam quȩ sapientia ꝑpetͣ¬
ri uetat: ac ꝑhoc opus habere moderatrice
mente atq ratione. Quam partem animi
t̃ciam uelut in arce quadam ad istas regen¬
das ꝑhibent collocatam: ut illa imꝑan¬

Expanded text:
mus auctor eloquii\', omnia recte facta in luce mus auctor eloquii\', omnia recte facta in luce se conlocari uolunt, id est adpetunt sciri: hoc recte factum sic adpetit sciri, ut tamen erubescat uideri. Quis enim nescit, ut filii procreentur, quid inter se coniuges agant? quando quidem ut id agatur, tanta celebritate ducuntur uxores; et tamen cum agitur, unde filii nascantur, nec ipsi filii, si qui inde iam nati sunt, testes fieri permittuntur. Sic enim hoc recte factum ad sui notitiam lucem adpetit animorum, ut tamen refugiat oculorum. Unde hoc, nisi quia sic geritur quod deceat ex natura, ut etiam quod puphilosophi, qui ueritati propius accesserunt, iram adque libidinem uitiosas animi partes esse confessi sunt, eo quod turbide adque inordinate mouerentur ad ea etiam, quae sapientia perpetrari uetat, ac per hoc opus habere moderatrice mente adque ratione. Quam partem animi tertiam uelut in arce quadam ad istas regendas perhibent conlocatam, ut illa imperan
Abbreviated transcription (Latin):
fugienda humana tudicia requirunt᷑. uerum
etiam musu scortoꝵ quam t̾rena ciuitas licitã
turpitudinem fecit quamius id agat᷑ qđ eiꝰ ci¬
uitatis nulla lex uindicat: deuitat tam̃ publi¬
cum etiam ꝑmissa atq impunita libido conspe¬
ctum. ⁊ uerecundia natural hñt ꝓuisum lu¬
panaria ipsa secretum. faciliusq potuit impu¬
dicicia non habere uincla ꝓhibitionis. qͣm ĩ¬
pudentia remotiere latibula illius feditatis.
S hanc etiam ipsi turpes turpitudinem tiocans.
cuius licet sint amatores ostentatores ẽẽ ñ au¬
dent. Quid concubitꝰ comugalis qui scd̃ m
matrimonaliũ p̃scripta tabularum ꝓcreandoꝵ
fit causa liberoꝵ: Nonne ⁊ ipse quamꝗͣ. sit
licitus ⁊ honestus remotum ab arbitris cubi¬
le requirit: Nonne om̃s famulos atq ipsos
etiam paranimphos et quoscunq ingredi q̃¬
libet necessitudo ꝑmiserat. ante mitait foras:
quam uel blandiri coniunx coniugi incipiat:

Expanded text:
fugienda humana iudicia requiruntur, uerum fugienda humana iudicia requiruntur, uerum etiam in usu scortorum, quam terrena ciuitas licitam turpitudinem fecit, quamuis id agatur, quod eius ciuitatis nulla lex uindicat, deuitat tamen publicum etiam permissa adque inpunita libido conspectum, et uerecundia naturali habent prouisum lupanaria ipsa secretum faciliusque potuit inpudicitia non habere uincla prohibitionis, quam inpudentia remouere latibula illius foeditatis. Sed hanc etiam ipsi turpes turpitudinem uocant, cuius licet sint amatores, ostentatores esse non audent. Quid? concubitus coniugalis, qui secundum matrimonialium praescripta tabularum procreandorum fit causa liberorum, nonne et ipse quamquam sit licitus et honestus, remotum ab arbitris cubile conquirit? Nonne omnes famulos adque ipsos etiam paranymphos et quoscumque ingredi quaelibet necessitudo permiserat, ante mittit foras, quam uel blandiri coniux coniugi incipiat?
Abbreviated transcription (Latin):
feccrunt sibi cãpestria: id ẽ succinctoria ge¬
nitalium. Nlam quidam interp̃tes succinctoria
posuerunt. Forio autem campestria latinũ qͥ¬
dem uerbum ẽ: s ereo dictum. qd iuuenes
qui nudi crercebantur incampo pudenda
opiebant. Uñ qui ita succincti sunt: campe¬
stratos uulgus appellat. Quod itaq adũsꝰ
damnatam culpam mobedientis. uoluntatẽ
libido mnobedienter mouebat: uerecundia
pudenter tegebat. Ex hoc om̃s gentes qm̃
ab illa stirpe ꝓcreatę sunt. usq adeo tenen
insitum pudenda uelare: ut quidam bar¬
bari illas corporis pardes nec inbalncis nu¬
das habeant. s cum earum tegumentis la¬
uent. F opacas quoq indie solitudines cũ qͥ¬
dam nudi philosophentur unde giminoso¬
phiste nominant᷑: adhibent tamen genitali¬
bus tegmina. quib ꝑcetera m̃broꝵ carent.
Opus uero ipsum quod libidime tali pagi
non solum in quibꝰq stupris ubi latebix ad subt̃¬

Expanded text:
fecerunt sibi campestria, id est succinctoria gefecerunt sibi campestria, id est succinctoria genitalium. Nam quidam interpretes \'succinctoria\' posuerunt. Porro autem \'campestria\' latinum quidem uerbum est, sed ex eo dictum, quod iuuenes, qui nudi exercebantur in campo, pudenda operiebant; unde qui ita succincti sunt, campestratos uulgus appellat. Quod itaque aduersus damnatam culpa inoboedientiae uoluntatem libido inoboedienter mouebat, uerecundia pudenter tegebat. Ex hoc omnes gentes, quoniam ab illa stirpe procreatae sunt, usque adeo tenent insitum pudenda uelare, ut quidam barbari illas corporis partes nec in balneis nudas habeant, sed cum earum tegimentis lauent. Per opacas quoque Indiae solitudines, cum quidam nudi philosophentur, unde gymnosophistae nominantur, adhibent tamen genitalibus tegmina, quibus per cetera membrorum carent. Opus uero ipsum, quod libidine tali peragitur, non solum in quibusque stupris, ubi latebrae ad subter
Abbreviated transcription (Latin):
tisunt oculi amboꝵi cognouerunt qr nudi cran:
et consuerunt folia ficus. et fecerunt sibi cãpe¬
stria. Aꝑtisunt inquit ocłi amboꝵ. Non ad ui¬
dendum.nam ⁊ antea uidebant: s ad discer¬
nendum int̾ bonum quod amiserant. ⁊ ma¬
lum quoceciderant. Uñ ⁊ ipsum lignum eo
qđ istam facet dinoscentiam. si aduescendũ
contra uetitum tangeret᷑: ex eare nom̃ accep̃
ut appellaret᷑ lignum sciendiboni ⁊ mali.
Erpta enim morbi molestia: cuidentior fit
etiam iocunditas sanitatis. Cognouerunt gͦ
quia nudi erant: nudati scilicet ea gr̃a qua
fiebat. ut nuditas corporis nulla cos lege
peccati m̃ti eoꝵ repugnante confunderet.
Hoc itaq cognoucrunt quod felicius ignora¬
rent. si deo credentes et obedientes ñ commit¬
terent. quod eos cogeret exꝑiri infidelitas et
inobedientia quid noceret. Proinde confusi
in obedientia carnis suȩ.tanquam teste pęna
mobedientie suę consuerunt folia ficcs ⁊

Expanded text:
erti sunt oculi amborum et agnouerunt quia nudi erant, erti sunt oculi amborum et agnouerunt quia nudi erant, et consuerunt folia fici et fecerunt sibi campestria. Aperti sunt, inquit, oculi amborum, non ad uidendum, nam et antea uidebant, sed ad discernendum inter bonum quod amiserant et malum quo ceciderant. Unde et ipsum lignum, eo quod istam faceret dignoscentiam, si ad uescendum contra uetitum tangeretur, ex ea re nomen accepit, ut appellaretur lignum sciendi boni et mali. Experta enim morbi molestia euidentior fit etiam iucunditas sanitatis. Cognouerunt ergo quia nudi erant, nudati scilicet ea gratia, qua fiebat ut nuditas corporis nulla eos lege peccati menti eorum repugnante confunderet. Hoc itaque cognouerunt, quod felicius ignorarent, si Deo credentes et oboedientes non committerent, quod eos cogeret experiri infidelitas et inoboedientia quid noceret. Proinde confusi inoboedientia carnis suae, tamquam teste poena inoboedientiae suae, consuerunt folia fici et
Abbreviated transcription (Latin):
Non quodeis sua nuditas esset incognita: sed
turpis nuditas ñdum erat. qr ñdum libido
membra illa p̃ter arbitrium commouebat
Nondum ad hominis inobedientiam redargu¬
endam: sua mobedientia caro quodãmͦ testi¬
monium ꝑhibebat. Neq enĩ ceci creati erant.
ut imꝑitum uulgus opinat᷑: qͣndoqͥdem̃ ⁊
ille uidit animalia quib nomina imposuit:¬
⁊ de illa legit᷑. uidit mulier quia bonũ li¬
gnum inescam. ⁊ quia placet oculis ad ui¬
dendum. Patebant gͥ oculi eoꝵ: s ad hoc ñ
erant aꝑti. hoc ẽ non attenti. ut cognoscerent
quid eis indumento grẽ p̃staret᷑: quando
membra eoꝵ uoluntati repugnare nescie¬
bant. Qua grã remota ut pęna reciproca
in obedientia plecteret᷑: exticit in motu corporis
quedam impudens nouitas unde esset indecens
nuditas. ⁊ fecit attentos reddiditq confusos. Hinc
ẽ quod postea quam mandatum dei aꝑta trans¬
gressione uiolarunt: scriptum ẽ de illis. Et aꝑ¬

Expanded text:
non quod eis sua nuditas esset incognita, sed non quod eis sua nuditas esset incognita, sed turpis nuditas nondum erat, quia nondum libido membra illa praeter arbitrium commouebat, nondum ad hominis inoboedientiam redarguendam sua inoboedientia caro quodam modo testimonium perhibebat. Neque enim caeci creati erant, ut inperitum uulgus opinatur; quando quidem et ille uidit animalia, quibus nomina inposuit, et de illa legitur: Vidit mulier quia bonum lignum in escam et quia placet oculis ad uidendum. Patebant ergo oculi eorum, sed ad hoc non erant aperti, hoc est non adtenti, ut cognoscerent quid eis indumento gratiae praestaretur, quando membra eorum uoluntati repugnare nesciebant. Qua gratia remota, ut poena reciproca inoboedientia plecteretur, extitit in motu corporis quaedam inpudens nouitas, unde esset indecens nuditas, et fecit adtentos reddiditque confusos. Hinc est quod, postea quam mandatum Dei aperta transgressione uiolarunt, scriptum est de illis: Et ap
Abbreviated transcription (Latin):
q oꝑib distributa membra seruirent. nutu uo¬
luittatis acta. non estu libidins incitata: S neq
ipsi amatores huiꝰ uoluptatis siue ad concubitus
coniugales. siue ad immundicias flagicioꝵ cũ
uoluerint commouent᷑ s aliquando importu
nẽ ille motus nullo poscente. aliquando autẽ
destituit inhiantẽ. Et cum in animo concupis¬
centia ferueat: friget incorpore. Atq ita mirũ
in modũ non solum gentrandi uoluptati: ue¬
rum etiam lasciuiendi libidini libido ñ seruit.
Et cum tota plerumq menti cohibenti adũset̾:
ñnunquam ⁊ adũsus seipsã diuidit᷑: cõmotoq
animo incõmouendo corpore. se ipsam non se¬
quitur.X UII¬
rito ⁊ ipsa membra quȩ suo quodam ut ita
dixerim iure. ñ omĩmꝰ ad arbitrium nr̃m mo¬
uent᷑ aut ñ mouent᷑ pudenda dicunt᷑: quod
ante peccatum hominis ñ fuerunt. Nam si¬
cut scriptum ẽ: nudi crant ⁊ ñ confundebant᷑.

Expanded text:
operibus distributa membra seruirent, nutu uooperibus distributa membra seruirent, nutu uoluntatis acta, non aestu libidinis incitata? Sed neque ipsi amatores huius uoluptatis siue ad concubitus coniugales siue ad inmunditias flagitiorum cum uoluerint commouentur; sed aliquando inportunus est ille motus poscente nullo, aliquando autem destituit inhiantem, et cum in animo concupiscentia ferueat, friget in corpore; adque ita mirum in modum non solum generandi uoluntati, uerum etiam lasciuiendi libidini libido non seruit, et cum tota plerumque menti cohibenti aduersetur, nonnumquam et aduersus se ipsam diuiditur commotoque animo in commouendo corpore se ipsa non sequitur. rito et ipsa membra, quae suo quodam, ut ita dixerim, iure, non omni modo ad arbitrium nostrum mouet aut non mouet, pudenda dicuntur, quod ante peccatum hominis non fuerunt. Nam sicut scriptum est: Nudi erant, et non confundebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Uumgͥ sint multarum libidines rerum. tã¬
men cum libido dicit᷑ neq cuiꝰ rti libido
sit addit᷑: non fere assolet animo occurrere
nisi illa qua obscenȩ partes corporis excitant᷑
Hȩc autem sibi non solum totum corpꝰ necso¬
lum extrinsecus uerum etiam intrinsecus
uendicat. totumq hominem cominouet.
animi simul affectu. cum carnis appetitu
sequat᷑ qua maior incorporis uoluptatib
nulla ẽ: ita ut momento ipso temporis qͦ
ad ciuspuenit᷑ extremum. pene om̃is acies ⁊ qͣsiui¬
gilia eogitationis obruat᷑. Quis autem amicꝰ sa¬
bientie. scõꝵ q gaudioꝵ coniugalem agens uitã
er sicut apłs monuit. sciens suum uas possidẽ
i sc̃ficatione ⁊ honore ñ in morbo desiderii. sic̃
⁊ geutes que ignorant dm̃. ñ mallet si posset si¬
ne hac libidine filios ꝓcreare: ut etiam in hoc
serende plis officio. sic eiꝰ menti ea quȩ adhoc
opus creata sunt. quemadmnodũ cetera suis quȩ

Expanded text:
 sint multarum libidines rerum, ta sint multarum libidines rerum, tamen, cum libido dicitur neque cuius rei libido sit additur, non fere adsolet animo occurrere nisi illa, qua obscenae partes corporis excitantur. Haec autem sibi non solum totum corpus nec solum extrinsecus, uerum etiam intrinsecus uindicat totumque commouet hominem animi simul adfectu cum carnis adpetitu sequatur, qua maior in corporis uoluptatibus nulla est; ita ut momento ipso temporis, quo ad eius peruenitur extremum, paene omnis acies et quasi uigilia cogitationis obruatur. Quis autem amicus sapientiae sanctorumque gaudiorum coniugalem agens uitam, sed, sicut apostolus monuit, sciens suum uas possidere in sanctificatione et honore, non in morbo desiderii, sicut et gentes, quae ignorant Deum, non mallet, si posset, sine hac libidine filios procreare, ut etiam in hoc serendae prolis officio sic eius menti ea, quae ad hoc opus creata sunt, quem ad modum cetera suis quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
cum sit hoc generale uocabulum omĩs cubi¬
ditatis. Nam ⁊ ipsam iram nichil aliud et
quam ulciscendi libidinem ucteres defime¬
runt: quamius ñ nunquam homo ubium¬
dicte nullus ẽ sensus. etiam reb in animisira¬
scatur ut male scribentem stilum collidat
uel calamum frangat iratus: Uerum ⁊ ista
licet irrationabiliostam̃ quȩdam ulciscendi
libido ẽ:⁊ nescio qua ut ita dixerim quasi re
tributionis umbra ut qui mala faciunt ma¬
la patiant᷑ Est gͥ libido uleiscendi quȩ iradi¬
citui. ẽ libido habend pecuniam que auartia
c̃ libido quomodo cũq uincendi. quȩ ꝑuica¬
tia ẽ. libido gloriandi. quȩ iactantia nuncu¬
pat᷑. Sunt multȩ uariȩq libidines quarũ
ñ nulle habent etiam uocabula ꝓpͥa: quedã
uero ñ habent. Quis enim facile dirxerit quid
uocet᷑ libido dominandi. quam tam̃ pluri¬
mum ualere intyrannoꝵ animis etiam qui¬
lia bella testantur.¬

Expanded text:
cum hoc sit generale uocabulum omnis cupicum hoc sit generale uocabulum omnis cupiditatis. Nam et ipsam iram nihil aliud esse quam ulciscendi libidinem ueteres definierunt; quamuis nonnumquam homo, ubi uindictae nullus est sensus, etiam rebus inanimis irascatur, et male scribentem stilum conlidat uel calamum frangat iratus. Verum et ista licet inrationabilior, tamen quaedam ulciscendi libido est, ut nescio qua, ut ita dixerim, quasi umbra retributionis, ut qui male faciunt, mala patiantur. Est igitur libido ulciscendi, quae ira dicitur; est libido habendi pecuniam, quae auaritia; est libido quomodocumque uincendi, quae peruicacia; est libido gloriandi, quae iactantia nuncupatur. Sunt multae uariaeque libidines, quarum nonnullae habent etiam uocabula propria, quaedam uero non habent. Quis enim facile dixerit, quid uocetur libido dominandi, quam tamen plurimum ualere in tyrannorum animis etiam ciuilia bella testantur
Abbreviated transcription (Latin):
lesti nob̃ potuerimus eẽ non illi: Neq enim
sic ille nr̃o: ut nos seruicio corporis indigemꝰ.
Et ideo nr̃a ẽ quod recipimus. ñ iliꝰ pena
quod fecimus. Dolores porro qui dicunt᷑
carnis: animȩ sunt incarne et ex
carne. Quid enim e inhi caro ꝑse ipsã
sine anima uel dolet uel concupiscit: s.
animȩ quod carnis afficit passio. uiel aspa
ut faciat dolorem. uel lenis ut uoluntxã¬
S dolor carnis tantummꝰ offensio ẽ animnẽ
ex carne. ⁊ quedam ab eiꝰ passione dissenio
dissensio ẽ abhis reb quȩ nob nolentib a.¬
ciderunt. S tristiciam plerũq p̾cedit inec̾
qui ⁊ ipse in anima ẽ. ñ in carne. Doloremast
carnis non p̃cedit ullus quasi carnis met
qui ante dolorem incarne sentiatur. olupta¬
tem uͦ p̃cedit appetitus qͥdam. qui sentit᷑ in
carne. quasi cupiditas eiꝰ. sicut fames ⁊ sitie
⁊ ea quȩ ingenitalib usitatius libido noĩat̃

Expanded text:
lesti nobis potuerimus esse, non illi? Neque enim lesti nobis potuerimus esse, non illi? Neque enim sic ille nostro, ut nos seruitio corporis indigemus, et ideo nostra est quod recipimus, non illius poena quod fecimus. Dolores porro, qui dicuntur carnis, animae sunt in carne et ex carne. Quid enim caro per se ipsam sine anima uel dolet uel concupiscit? Sed animae, quod carnis adficit passio, uel aspera, ut faciat dolorem, uel lenis, ut uolupta dolor carnis est offensio anime ex carne et quedam ab eius passione dissensio, dissensio est ab his rebus quae nobis nolentibus acciderunt. Sed tristitiam plerumque praecedit metus, qui et ipse in anima est, non in carne. Dolorem autem carnis non praecedit ullus quasi metus carnis, qui ante dolorem in carne sentiatur. Voluptatem vero praecedit appetitus quidam, qui sentitur in carne quasi cupiditas ejus, sicut fames et sitis, et ea quae in genitalibus usitatius libido nominatur,
Abbreviated transcription (Latin):
potest uelit: In paradiso enim etiam si ñ oĩa
poterat ante peccatum: quicqͥd tam̃ ñ pote¬
rat non uolebat. ⁊ ideo poterat omnia quę
uolebat. Nunc uero sicut in eiꝰ stirpe cognos¬
cimus. ⁊ diuina scriptura testat᷑: homo uiani¬
tati similis factꝰ ẽ. Quis cnim cnumerat qͣm
multa quȩ non potest uelit. dum sibi ipse id
ẽ uoluntati eiꝰ ipse animꝰ cius. eoq inferior ca¬
ro eiꝰ non obtemꝑat: Ipso namq in uito ⁊ an¬
mus plerumq turbat᷑ et caro dolet. ⁊ uetera¬
sqt ⁊ morit᷑. ⁊ quicqͥd aliud patimur. qd̾ ñ ꝑa¬
teremur inuiti. si uoluntati nrẽ nrã natura
omĩmͦ. atq ex omnib partib obediret. At
enim aliquid caro patit̾: quo seruire ñ sinit̾.
Quid int̾̃ est unde dum tam̃ ꝑiusticiam do¬
minantis dei. cui subditi seruire noluimꝰ
caro nr̃a nobis quȩ subdita fuerat. ñ seriuendo
molesta sit. quamuis nos deo ñ seruiendo. mo¬

Expanded text:
potest uelit? In paradiso enim etiamsi non omnia potest uelit? In paradiso enim etiamsi non omnia poterat ante peccatum, quidquid tamen non poterat, non nolebat, et ideo poterat omnia quae uolebat; nunc uero sicut in eius stirpe cognoscimus et diurna scriptura testatur: Homo uanitati similis factus est. Quis enim enumerat, quam multa quae non potest uelit, dum sibi ipse, id est uoluntati eius ipse animus eius eoque inferior caro eius, non obtemperat? Ipso namque inuito et animus plerumque turbatur et caro dolet et ueterescit et moritur, et quidquid aliud patimur, quod non pateremur inuiti, si uoluntati nostrae nostra natura omni modo adque ex omnibus partibus oboediret. At enim aliquid caro patitur, quo seruire non sinitur. Quid interest unde, dum tamen per iustitiam dominantis Dei, cui subditi seruire noluimus, caro nostra nobis, quae subdita fuerat, non seruiendo molesta sit, quamuis nos Deo non seruiendo mo
Abbreviated transcription (Latin):
putat: metiri ꝓfecto nescit quanta fuerit
candi facilitas. Sicut enim abiahȩ ñ imime¬
rico magna obedientia p̃dicat᷑ quia ut occide¬
ret filium res difficillima ẽ imꝑata: itamꝑa¬
radiso tanto maior mobedientia fuit. quanto
id quod p̃ceptum ẽ nulliꝰ difficultatis fuit.
Et sicut obedientia secundi hominis eo p̃dica¬
bilior quo factus ẽ obediens usq ad mortẽ.
ita inobedientia pͥmi hominis eo decestabilior
quofactꝰ ẽ in obediens usq ad mortẽ. Ubi em̃
magna ẽ inobedientiȩ pena ꝓposita. ⁊ res
a creatore facilis imꝑata: quisnam satis expli¬
cet quantum malum sit non obedire inrx fa¬
cili. ⁊ tante potestatis imꝑio. ⁊ tanto t̾rente sup¬
plicio: Deniq ut breuiter dicat᷑ milliꝰ pecca¬
ti pęna: quid mobedientie nͥ mobidientia
retributa ẽ: Nam quȩ hominis ẽ alia mise¬
ria. nisi aduersus eum ipsum mobedientia
eius ipsius: ut qm̃ noluit quod potuit. qđ ñ

Expanded text:
putat, metiri profecto nescit, quanta fuerit putat, metiri profecto nescit, quanta fuerit candi facilitas. Sicut enim Abrahae non inmerito magna oboedientia praedicatur, quia, ut occideret filium, res difficillima est imperata: ita in paradiso tanto maior inboedientia fuit, quanto id, quod prae- . ceptum est, nullius difficultatis fuit. Et sicut oboedientia secundi hominis eo praedicabilior, quo factus est oboediens usque ad mortem: ita inoboedientia primi hominis eo detestabilior, quo factus est inoboediens usque ad mortem. Ubi enim magna est inoboedientiae poena proposita et res a Creatore facilis imperata, quisnam satis explicet, quantum malum sit non oboedire in re facili et tantae potestatis imperio et tanto terrente supplicio? Denique, ut breuiter dicatur, in illius peccati poena quid inoboedientiae nisi inoboedientia retributa est? Nam quae hominis est alia miseria nisi aduersus eum ipsum inoboedientia eius ipsius, ut, quoniam noluit quod potuit, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
stituerat. qui itrum omĩũ copiã salutisq p̃stiterat.
qui preceptis nec plurib. nec grandib. nec
difficilib oncrauerat. s uno breuissimo atq
leuissimo adobedientiȩ salubritatẽ ammin¬
culum ded̾at. quo eam creaturam cui libera
seruitus erpediret se cẽ dm̃ cõmonebat. iusta
damnatio subsecuta ẽ: talisq damnatio. ut
homo qui custodiendo mandatum diunũ.¬
futurus fuerat etiam carne spiritualis. fieret
etiam mente carnalis. Et qui sua sitꝑbia si¬
bi placuerat: dei iusticia sibi donaret᷑. Nec
sic ut insua esset omĩmodis potestate s ipse
a se quoq dissentiens sub illo cui peccandoꝰ
sensit ꝓ libertate quam concupiuit. durã
miseramq ageret seruitutẽ mortiuis spũ
uolens. et corpore moriturus inuitꝰ. desertor
eterne uitȩ. etiam eterna nisi grã liberaret
morte dainnatꝰ. Quisqͥs huiꝰ modi dam¬
nationem uł osopł nimiam uel iniustã

Expanded text:
stituerat, qui rerum omnium copiam salutisque praestiterat, stituerat, qui rerum omnium copiam salutisque praestiterat, qui praeceptis nec pluribus nec grandibus nec difficilibus onerauerat, sed uno breuissimo adque leuissimo ad oboedientiae salubritatem adminiculauerat, quo eam creaturam, cui libera seruitus expediret, se esse Dominum commonebat: iusta damnatio subsecuta est, talisque damnatio, ut homo, qui custodiendo mandatum futurus fuerat etiam carne spiritalis, fieret etiam mente carnalis et, qui sua superbia sibi placuerat, Dei iustitia sibi donaretur; nec sic, ut in sua esset omnimodis potestate, sed a se ipse quoque dissentiens sub illo, cui peccando consensit, pro libertate, quam concupiuit, duram miseramque ageret seruitutem, mortuus spiritu uolens et corpore moriturus inuitus, desertor aeternae uitae etiam aeterna, nisi gratia liberaret, morte damnatus. Quisquis huius modi damnationem uel nimiam uel iniustam
Abbreviated transcription (Latin):
ed ẽ peior dampnabiliorq suꝑbia. qua etiã
Iinpeccatis manifestis suffugium excusatio¬
nis exquiritur. sicut illi primi homines quoꝵ
⁊ illa dixit. serpens seduxit me ⁊ manducaui:
⁊ ille dixit. mulier quam dedisti mͥ hȩc michi
dedit aligno et comedi. Nusquam hic sonat
peticio ueniȩ: nusquam imploratio medi¬
cinȩ. Nam licet isti non sic̃ cam qđ cõmiser̃
negent: adhuc tamen suꝑbia in aliud querit
referre. quod ꝑperam fecit. Suꝑbia mulieris
inserpentem: suꝑbia uiri in mulierẽ. S accu¬
satio potius quam excusatio uera ẽ: ubi man¬
dati diuini ẽ aꝑta transgressio. Neq enĩ hoc
ꝓpterea ñ fecerunt. quia id mulier serpente sua¬
dente. uir muliere imꝑtiente commisit: qͣsi
quicquam deo cui uel crederet᷑ uel cederet᷑
ante ponendum fuit.
uia gͦ contemptꝰ est ds̃ iubens qui creaue¬
rat. qui ad suam imaginem fecerat. qͥ cete¬
ris animalib p̃posuerat. qui in paradiso con¬

Expanded text:
est pejor damnabiliorque superbia, qua etiam est pejor damnabiliorque superbia, qua etiam in peccatis manifestis suffugium excusationis inquiritur; sicut illi primi homines, quorum et illa dixit: Serpens seduxit me, et manducaui, et ille dixit: Mulier, quam dedisti mecum, haec mihi dedit a ligno, et edi. Nusquam hic sonat petitio ueniae, nusquam inploratio medicinae. Nam licet isti non sicut Cain quod commiserunt negent, adhuc tamen superbia in aliud quaerit referre quod perperam fecit: superbia mulieris in serpentem, superbia uiri in mulierem. Sed accusatio potius quam excusatio uera est, ubi mandati diuini est aperta transgressio. Neque enim hoc propterea non fecerunt, quia id mulier serpente suadente, uir muliere inpertiente commisit, quasi quidquam Deo, cui uel crederetur uel cederetur, anteponendam fuit.uia ergo contemtus est Deus iubens, qui creauerat, qui ad suam imaginem fecerat, qui ceteris animalibus praeposuerat, qui in paradiso con
Abbreviated transcription (Latin):
lum quod ꝑpetratum ẽ inaꝑto. Uerum ẽ enĩ
qd scriptum ẽ. Ante ruinam eraltat᷑ cor: et
ante głam humiliat᷑. Illa prorsus ruina quȩ
fit in occulto p̃cedit ruinã quȩ fit in manifesto
dum illa ẽẽ ruma non putat᷑. Quis enim
exaltationem rumam putat cũ iam ibi sit
defectus. quo ẽ relictus excelsus: Quis autẽ
ruinam eẽ non uideat. quando fit manda¬
ti euidens et indubitata transgressio: Propt̃
hoc ds̃ illud prohibuit. quod cũ eẽt ad mis¬
sum. nulla defendi posset imaginatione
iusticiȩ. Et audeo dicere. suꝑbis ẽẽ utile cadẽ
inaliquod aꝑtum manifestumq peccatũ:
unsibi displiceant. qui iam sibi placendo ce¬
ciderant. Salubriꝰ enim petrus sibi displi
cuit quando fleuit: quam sibi placuit qͣn¬
do p̃sumpsit. Hoc dicit et sacer psalmꝰ.
Imple facies eorum ignominia: et querent
nom̃ tuum domine. Idest ut tu eis placeas
querentib nom̃tuum. qui sibi placuerant

Expanded text:
lum quod perpetratum est in aperto. Verum est enim lum quod perpetratum est in aperto. Verum est enim quod scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor et ante gloriam humiliatur. Illa prorsus ruina, quae fit in occulto, praecedit ruinam, quae fit in manifesto, dum illa ruina esse non putatur. Quis enim exaltationem ruinam putat, cum iam ibi sit defectus, quo est relictus Excelsus? Quis autem ruinam esse non uideat, quando fit mandati euidens adque indubitata transgressio? Propter hoc Deus illud prohibuit, quod cum esset admissum, nulla defendi posset imaginatione iustitiae. Et audeo dicere superbis esse utile cadere in aliquod apertum manifestumque peccatum, unde sibi displiceant, qui iam sibi placendo ceciderant. Salubrius enim Petrus sibi dispcuit quando flevit, quam sibi placuit quando praesumpsit. Hoc dicit et sacer psalmus: Imple facies eorum ignominia, et quaerent nomen tuum, Domine; id est, ut tu eis placeas quaerentibus nomen tuum qui sibi placuerant
Abbreviated transcription (Latin):
magna differentia qua ciuitas unde loquim᷑
utraq discerint᷑. una scilicet societas pioꝵ homi¬
num. altera impioꝵ. singula quȩq cum angłis
adse ꝑtinentib in quib p̃cessit hac amor dĩ.
hac amor sui. Manifesto gͦ aꝑtoq peccato uͥ
factum ẽ. quod ds̃ fieri ꝓhibuerat. diabolus
hominẽ non cepisset: nisi iam ille sͥ ipsiplacere
cepisset. Hinc enim et delectauit qđ dictum
ẽ Eritis sicut dii. Quod melius esse possent
summo ueroq principio coherendo ꝑ obedien¬
tiam: non suum sibi existendo principium
ꝑsuꝑbiam. Dii enim creati: ñ suam ueritate
s dei ueri participatione sunt dii. Plus autẽ
appetendo. minus ẽ: qui dum sibi sufficere di¬
ligit. ab illo qui ei uere sufficit deficit. Illud
itaq malum quo cum sibi homo placet. tan¬
quam sit et ip̃se lumen. au̾titur ab eo lumine.
quod ei si place̾t ⁊ ipse fit lumen illud in qͣm
malum p̃cessit in abdito: ut sequeret᷑ hoc ma¬

Expanded text:
magna differentia, qua ciuitas, unde loquimur, magna differentia, qua ciuitas, unde loquimur, utraque discernitur, una scilicet societas piorum hominum, altera inpiorum, singula quaeque cum angelis ad se pertinentibus, in quibus praecessit hac amor Dei, hac amor sui. Manifesto ergo apertoque peccato, ubi factum est quod Deus fieri prohibuerat, diabolus hominem non cepisset, nisi iam ille sibi ipsi placere coepisset. Hinc enim et delectauit quod dictum est: Eritis sicut di. Quod melius esse possent summo ueroque principio cohaerendo per oboedientiam, non suum sibi existendo principium per superbiam. Di enim creati non sua ueritate, sed Dei ueri participatione sunt di. Plus autem adpetendo minus est, qui, dum sibi sufficere deligit, ab illo, qui ei uere sufficit, deficit. Illud itaque malum, quo, cum sibi homo placet, tamquam sit et ipse lumen, auertitur ab eo lumine, quod ei si placeat et ipse fit lumen — illud, inquam, malum praecessit in abdito, ut sequeretur hoc ma