comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac post quam bene dix̃ illum dñs. et mag¬
nificatus est ualde. ad gressus est opus.
& cepit fodere puteos: quos foderant pue¬
ri patris eius abraham. Sed in uidentes
ei palestini. obstruxerunt eos implentes
nr̃. quidum descendisset ni istum torren¬
tem gerera. pͥmo omniũ illos pureos
fodere uult. quos foderant pueri patͥs
sui. id ẽ moyses puteũ legis foderat. da
uid & salomon & ꝓpħe libros scripsert̃
ueteris testam̃ti. quos tam̃ t̃rena & sordi¬
da repleuerat intelligentia iudeorũ. Et
eorum os cum uellet purgare isaac. ut
ostenderet qr que cũq lex & prophete
dixert̃. de ipso dixerunt: rixatisunt cũ
eo palestini. id est uidei aregno dei alie¬
ni. Sed descendit abeis: non potest esse
cũ his qui inputeis aquam nolunt babe¬
re: sed terram. et dicit eis. Ecce relinque¬
tur uob̃ domus ur̃a deserta. Fodit ergo
isaac nouum puteum. inmo pueri isa¬
ac fodiunt. pueri st̃ isaac. matħs. mar¬

Expanded text:
ac postquam eum benedixit Dominus, et magac postquam eum benedixit Dominus, et magnificatus est valde, aggressus est opus, et coepit fodere puteos, quos foderant pueri patris ejus Abrahae; sed invidentes ei Palaestini, obstruxerunt eos, implentesnoster, qui dum descendisset in istum torrentem Gerara, primo omnium illos puteos fodere vult, quos foderant pueri patris sui, id est, Moyses puteum vid, Salomon, et prophetae; libros scripserunt Veteris Testamenti, quos tamen terrena et sordida repleverat intelligentia Judaeorum; et eorum os cum vellet purgare Isaac, ut ostenderet quia quaecunque lex et prophetae dixerunt, de ipso dixerunt, rixati sunt cum eo Palaestini, id est Judaei a regno, Dei alieni. Sed descendit ab eis: non potest esse cum his qui in puteis aquam nolunt habere, sed terram, et dicit eis: Ecce relinquetur vobis domus vestra aeserta . Fodit ergo Isaac, novum puteum, imo pueri Isaac fodiunt. Pueri sunt Isaac, Matthaeus, Mar
Abbreviated transcription (Latin):
bñdictione diuĩ perręrit: ibiq rebeccam
uxorem suam timoris causa finxit sororẽ.
quam rex alienigena isaac conuigẽ tunc
esse cognouit quando eum. cum ea ludentẽ
uidit. quid sibi uelit insacram̃to xͥ et ecclẽ.
quod tantꝰ patriarcha cũ conuige luserit.
conuigiumq illud indesit cognitum: ui¬
det profecto quisqͥsne aliquid narrando
in eccła peccet. si secretum uirieiꝰ inscrip.¬
turis sc̃is diligenter intueatur. et in ue¬
nit eum maiestatem suam qua infor¬
ma dei equalis est patri. paulisper abs¬
condisse informa serui: ut erꝰ capax esse
humana infirmitas posset. eoq mͦ se con¬
uigi congruum  aptaret. Quid eĩ
absurdum immo qui d inconuenient̃
futurorũ pronuntiacioni accõmodatũ si ꝑ¬
pheta cłi carnale aliquid lusit. ut eum
caperet affectus uxoris. cum ipsum uer¬
bum dĩ caro factumsit. ut habitaret in
nobis: Post hec refert scriptura. qͦd isa¬

Expanded text:
benedictione Domini; ibique Rebeccam benedictione Domini; ibique Rebeccam uxorem suam timoris causa finxit sororem. Quam rex alienigena Isaac conjugem tunc esse cognovit, quando eum cum ea ludentem vidit. 2. Quid autem sibi velit in sacramento Christi et Ecclesiae, quod tantus patriarcha cum conjuge luserit, conjugiumque illud inde sit cognitum? Videt profecto quisquis ne aliquid errando in Eccturis sanctis diligenter intueatur, et invenit eum majestatem suam, qua in forma Dei aequalis est Patri, paulisper abscondisse in forma servi, ut ejus capax esse humana infirmitas possit, eoque modo se conjugi congruenter aptaret. Quid enim absurdum, imo quid non convenienter futurorum praenuntiationi accommodatum, si propheta Dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet affectus uxoris, cum ipsum verbum Dei caro factum sit, ut habitaret in nobis . Post haec refert Scriptura illud, quod Isa
Abbreviated transcription (Latin):
narrator easdem eius diuitias quib mag¬
nus factus est: & hinc motus abimelech.
timuit illũ ibi ẽẽ. ne potentia eiꝰ sibi es¬
set infesta. Quam quam gͦ aliquid spiri¬
talit̃ ista significent. tam̃ scđm idquod
contingert᷑. ideo premissum ẽ. benedirit
eum dñs. ut sana fide intellegamꝰ. etiã
ista temporalia dona nec dari posse nec
sperari debere. etiam cũ ab in firmioribus
appetumtur. nisi abunodõ. Ut qͥ in mi¬
nimis fidelis est. & in magnis fidelis sit.
& qui in mamona iniquo fidelis inuentꝰ
ẽ. etiam uerũ accipere mereatur. sicut
dñs in euangłio loqͥt᷑. Talia etiã de abra¬
ham dicta sunt: qd̃ ei munera dĩ ꝓue¬
nerunt. Unde non parũ edificat sanã
fidem pie intelligentib ista narratio.
etiam si de his reb allegorica significatio
nulla posset exculpi. Quod autem orta fa¬
mes super terram isaac ad abimelech re¬
gem palestinorum ingerera exp̃cepto &

Expanded text:
narrator easdem ejus divitias, quibus magnarrator easdem ejus divitias, quibus magnus factus est, et hinc motus Abimelech, timuit illum ibi esse, ne praesentia ejus sibi esset infesta. Quanquam ergo aliquid spirituale ista significent, tamen secundum id quod contigerunt, ideo praemissum est: Benedixit eum Dominus, ut sana fide intelligamus etiam ista temporalia dona nec dari posse, nec sperare debere, etiam cum ab infirmioribus appetuntur, nisi ab uno Deo, ut qui in minimis fidelis est, et in magnis fidelis sit; et qui in mammona iniquo fidelis inventus est, etiam verum accipere mereatur, sicut Dominus in Evangelio loquitur . Talia enim de Abraham dicta sunt, quod ei munera Dei provenerint. Unde non parum aedificat sanam fidem, pie intelligentibus ista narratio, etiamsi de his rebus allegorica significatio nulla posset exsculpi. Quid autem sibi veme super terram, abiit Isaac ad Abimelech regem Palaestinorum in Gerara, ex praecepto, et
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos circa uiginti annos fuisse. fiant anni
etatis isaac usq ad illud factum filiorum
etꝰ circa octoginta. Ad olescentem accipi¬
amꝰ fuisse. ab imelech quando matrẽ ip
sius concupiuit. et abrahe amicus factꝰ
ẽ. Potuit gͦ iam eẽ qͣsi centenariꝰ. si post
illud factum filiorum suorũ ꝑrexit in ea
terram fainis necessitate isaac. Non ergo
ex hoc cogit ulla necessitas perrecapitu¬
lationem putare narratam ꝑfectionem
isaac ingerara:s quia ibi duiturno tẽ¬
pore ẽẽ isaac scribitur. et puteos fodisse
et de his contendisse. & ditatum fuisse pe¬
cunia: mirum nisi recapitulando ista cõ¬
memorantur. Que ideo fuerant p̾termis¬
sa: ut defiliis eiꝰ primum usq ad illum
locum de lenticula narratio ꝑueniret.
Ideo quod scriptum est de isaac benedix̃
maior fiebat. quo ad usq magnus factuᷤ
est ualde. scdm terrenam felicitatem dic¬
tum sequentia docent. Exequitur enim

Expanded text:
ipsos circa uiginti annos fuisse, fiunt anni ipsos circa uiginti annos fuisse, fiunt anni aetatis Isaac usque ad illud factum filiorum eius circiter octoginta; adulescentem accipiamus fuisse Abimelsius concupivit, et Abrahae amicus factus est. Potuit ergo jam esse quasi centenarius, si post illud factum filiorum suorum perrexit in eam terram famis necessitate Isaac. Non ergo ex hoc cogit ulla necessitas, per recapitulationem putare narratam perfectionem Isaac in Gerara. Sed quia ibi diuturno tempore esse Isaac scribitur et puteos fodisse, et de his contendisse, et ditatum fuisse pecunia, mirum nisi recapitulando ista commemorantur: quae ideo fuerant praetermissa, ut primum de filiis ejus usque ad illum locum de lenticula narratio perveniret. Ideo quod scriptum est de Isaac: Benedixi et procedens major fiebat, quoadusque magnus factus est valde, secundum terrenam felicitatem dictum sequentia docent. Exsequitur namque
Abbreviated transcription (Latin):
celi. i neo quod scriptum est facta est fa
mes super terram. post famemque ante
facta est intẽpore abraham. abut̃ autẽ
ifaac ad abimelech regẽ palestinorum in
gerera. Querit᷑ hoc quando sit factũ utrũ
postea. quã esau uendidit pͥmogenita sua
cibo lenticulȩ. post illam quippẽ narratio¬
nem hoc narrari incipit. anut fieri sol&
ꝑ recapitulationem narrator ad ea reuersuᷤ
sit. cum pro gressus defiliis eiꝰ ad eum locũ
ꝑuenisset: qui delenticula cõmemoratus ẽ:
mou& autẽ. quia ipse inuenitur abime¬
lech. qui etiã saram concupiuerat. Ipsiꝰ enĩ
para nĩphus & pͥnceps militiȩ ibi cõmemo¬
ratisunt łetiam hic cõmemorantur. utrũ
uł uiuere potuerint. Quando enim factꝰ
est amicus abrahe: ñdum natus erat isaac.
sed iam promissus. Ponamꝰ ante annũ ꝗͣ
nas ceretur isaac illud fuisse factũ. deinde
ifaac suscepit filios. cum ess annorũ sex a¬
guita. illi autẽ uiuenes erant quando uen¬
didit esau pͥmogenita sua. ẜ onamus etiã

Expanded text:
. In eo quod scriptum est: facta est autem fames super terram praeter famem quae ante facta est in tempore Abraham; abiit autem Isaac ad Abimelech regem Phylistinorum in Gerara, quaeritur hoc quando sit factum: utrum posteaquam Esau uendidit primogenita sua cibo lenticulae — post illam quippe narrationem hoc narrari incipit — an, ut fieri solet, per recapitulationem narrator ad ea reuersus sit. cum progressus de filiis eius ad eum locum peruenisset, qui de lenticula commemoratus est. mouet autem — quia ipse inuenitur Abimelech, qui etiam Sarram concupiuerat; ipsius enim paranymphus et princeps militiae, qui ibi commemorati sunt, etiam hic commemorantur — utrum uel uiuere potuerunt. quando enim factus est amicus Abrahae, nondum natus erat Isaac, sed iam promissus. ponamus ante annum quam nasceretur Isaac illud fuisse factum — deinde Isaac suscepit filios, cum esset annorum sexaginta; illi autem iuuenes erant quando uendidit Esau primogentia sua - ponamus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
se pomo. suspenderet: p̃ceprum ꝓ hibitioniᷤ
accepit. nan cum alim̃ta quedam saluti
nr̃e ds contraria indicat. abhis nos. qͣsi
ꝑsententiã uerat. Et concupiscentes noxia
attingimꝰ. ꝓfecto quid aliud. quã uetita
degustamꝰ : Ea itaq sum̃da sunt que na-¬
ture necessitas querit. & ñ que hedendi
libido suggerit. ne etiam. si hec modera¬
ta discretio minuscaute ꝑspexerit: illicitȩ¬
se concupiscentie. quis uoragine mergat.

Expanded text:
se pomo suspenderet, praeceptum prohibitionis se pomo suspenderet, praeceptum prohibitionis accepit. Nam cum alimenta quaedam saluti nostrae Deus contraria indicat, ab his nos quasi per praesentiam vetat; et cum concupiscentes noxia attingimus, profecto quid aliud quam vetita degustamus? Ea itaque sumenda sunt quae naturae necessitas quaerit, et non quae edendi libido suggerit, ne etiam si haec moderata discretio minus caute pse concupiscentiae quis voragine mergat.
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝑte ostenditur. quod idcirco salutẽ ꝑdidit.
quia cum suꝑbie uitio m̃suram moderate
refectionis excessit. hinc pͥmogenitorũ gło¬
riam esau amisit. qr magno estu deside¬
rabilẽ cibũ uel lenticulam concupiuit.
Quam dũ uenditis etiã pͥmogenitis p̃tulit.
quid in illo appetitu anhelaret indicauit.
Neq eium cbus. sed appetitꝰ inuitio ẽ.
undeꝰ lautiores cybos plerumq sine culpa
sumimꝰ. & abiectiores non sine reatu con¬
scientiȩ degustamꝰ. hic quippe quemdixi¬
mus esau primatum per lenticulam ꝑdi¬
dit. & helias inheremo uirtutem corporis
carnes hedendo: seruauit. Unde & antiquuᷤ
hostis. quia. ñ cibum. sed cybi concupiscen¬
tiam esse causam dapnationis intelligit.
& pͥmũ sibi hominẽ non carne. sed pomo
subdidit: & sccđ̃m non carne. sed pane
tẽptauit. Hinc ẽ qͦd plerunq adã culpa
cõmittit᷑. etiam cum abiecta. et iulia su¬
munt᷑. Neque adam solus ut auerito

Expanded text:
te ostenditur, quod idcirco salutem perdidit, te ostenditur, quod idcirco salutem perdidit, quia cum superbiae vitio mensuram moderatae refectionis excessit. Et primogenitorum gloriam Esau amisit, quia magno aestu desiderii, vilem cibum, id est lenticulam, concupivit. Quam cum venditis etiam primogenitis praetulit, quo in illam appetitu anhelaret, indicavit. Neque enim cibus, sed appetitus in vitio est. Unde et lautiores cibos plerumque sine culpa sumimus, et abjectiores non sine reatu conscientiae degustamus. Hic quippe quem diximus Esau, primatum per lenticulam perdidit, et Elias in eremo virtute corporis carnis edendo servavit. Unde et antiquus hostis, quia non cibum, sed cibi concupiscentiam esse causam damnationis intelligit, et primum sibi hominem non carne, sed pomo subdidit, et secundum non carne, sed pane tentavit. Hinc quod plerumque Adam culpa committitur, etiam cum abjecta et vilia sumuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
bos lautiores querit. aliquando que lib&
sum̃di surt: preparari acuratius expetit.
aliquando autẽ et qualitate cyborum.
et tempore congruit. sed in ipsa quantita¬
te sumendi mensurani refectionis excedit.
ton numquam uͦ. et abiectius est quod desi¬
derat. et tam̃ in ipso estu in nĩsi desiderii
deteruis peicat. Que uitiorum tempora.
melius ostendimus. si hec exemplis euiden
tioribus adꝓbamꝰ: mortis quippe sentũci¬
am patris ore ionatham meruit. quia in
gustu mellis constitutum edendi tẽpꝰ ante¬
cessit. Et exegypto populus ductus inhe¬
remo occubuit qui despecto matina cyboᷤᷤ
carniũ petiit. quos lautiores putauit. s pͥ¬
ma filiorum heli culpa sub orta est. quod
ex eorum uoto sacerdotis puer non antiquo
more coctas uellet de sactifitio carnes acci¬
pere. sed crudas quereret: quas acuratiuᷤ
exhiberet. Et cum ad hierusalem dicitur.
hec fuit nuquitas sodomȩ sororis tuȩ su¬
ꝑbia & saturitas panis & habundantia.

Expanded text:
bos lautiores quaerit. Aliquando quaelibet bos lautiores quaerit. Aliquando quaelibet sumenda sunt, et praeparare curatius expetit. Aliquando autem et qualitate ciborum et tempore congruit, sed in ipsa quantitate sumendi mensuram refections excedit. Nonnunquam vero et abjectius est quod desiderat, et tamen in ipso aestu immensi desiderii deterius peccat: quae vitiorum tempora melius osttioribus approbamus. Mortis quippe sententiam patris ore Jonathan meruit, quia in gustu mellis constitutum edendi tempus antecessit. Et ex Aegypto populus ductus, in eremo occubuit, qui, despecto manna, cibos carnium petiit, quos lautiores putavit. Et prima filiorum Heli culpa suborta est, quod ex eorum voto sacerdotis puer non antiquo more coctas vellet de sacrificio carnes accipere, sed crudas quaereret, quas accuratius exhiberet. Et cum ad Jerusalem dicitur: Haec fuit iniquitas Sodomae sororis tuae, superbia et saturitas panis, et abundan
Abbreviated transcription (Latin):
q parui pendens qd pͥmogenita uendidus
qd iste esau pͥmogenita sua ꝓpt̾ escã eidẽ
fr̃i suo iuniori uenundauit. ac post modũ pa¬
t̾na bñdictione sibi ꝓmissa pͥuatꝰ ẽ. significat
eundem. israheliticum populum. qͥa
deo ut exodi liber indicat primogeni¬
tus filius nuncupatus est. Qui propter
presentis scłi luchrum. non solum pri¬
matus sui. honorem amisit: uerum
etiã & regni celestis p̃miũ p̾paratum.
ad ipisci non meruit. dũo quodã mͦ. id
eidem exꝑbrante cũ dicit. Transferet᷑
auobis regnũ dei. et dabitur genti faci¬
enti fructꝰ eius. Primogenita autẽ ip¬
sa uestis erat sacertlotalis qua maiores
natu cũ bene dictione patris induti:
uictimas dõ uelut pontifices offerebant.
hoc dono terreni amoris desiderio carue¬
runt iudei. cũ gła regni futuri: sciendũ
quia qͥnq nos modis gule uitium tẽptat.
Aliquando nãq in digentie tẽpora pͥue¬
nit: Aliquando tempus non p̃uenit.: sed cy¬

Expanded text:
 parvipendens quod primogenita vendidisset. Quod iste Esau primogenita sua propter escam eidem fratri suo juniori venundavit, ac postmodum paterna benedictione sibi promissa privatus est, significat eumdem Israeliticum populum qui a Deo, ut Exodi liber indicat, primogenitus filius nuncupatus est, qui propter praesentis saeculi lucra, non solum primatus sui honorem amisit, verum etiam regni coelestis praemium praeparatum adipisci non meruit, Domino quodammodo id eidem exprobrante, cum dicit: Transferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . Primogenita autem ipsa vestis erat sacerdotalis, quam majores natu cum benedictione patris induti, victimas Deo velut pontifices offerebant. Hoc dono terreni amoris desiderio caruerunt Judaei, cum gloria regni futura. Sciendum quia quinque nos modis gulae vitium tentat. Aliquando namque indigentiae tempora praevenit, aliquando tempus non praevenit, sed ci
Abbreviated transcription (Latin):
fusi. carnẽ secunt᷑: qui etiã agricola ẽẽ des¬
cribitur: quia amatores scłi huiꝰ. tanto
magis exteriora in colunt. quanto inte¬
riora sita in culta derelinquunt. Iacob
uir simplex intabernaculis uel indo¬
mo habitare ꝑhibetur. qr nimirũ om̃s.
qui incuris exteriorib spargi refugiunt:
simplices in cogitatione atq in conscientie
sue habitatione consistunt. Intaberna¬
culis uͦ uel indomo habitare est. se intͣ
m̃tis secreta. restringere: et nequaquã
exteriꝰ ꝑdesideria dissipare. Nedũ ad
multa foras in hiart. ase ipsis alienatis
eiꝰ edom. Rubeũ siue fuluũ lingua he¬
edom sortitus ẽ nom̃. Cui dixit iacob.¬

Expanded text:
fusi carnem sequuntur? Qui etiam agricola esse desfusi carnem sequuntur? Qui etiam agricola esse describitur, quia amatores hujus saeculi tanto magis exteriora colunt, quanto interiora sua inculta derelinquunt. Jacob vero simplex in tabernaculis vel in domo habitare perhibetur, quia nimirum omnes qui in curis exterioribus spargi refugiunt, simpsuae habitatione consistunt. In tabernaculis enim aut in domo habitare, est se intra mentis secreta restringere, et nequaquam exterius per desideria dissipare, ne dum ad multa foras inhiant, a seipsis, alienatis ejus Edom. Rubrum, sive fulvum, lingua HeEdom sortitus est nomen. Seminavit a
Abbreviated transcription (Latin):
ces tuas. et non subriertam urbẽ. ꝑ qua
locutus es. Qura uidelicet cum dõ depreca¬
tio funditur: ne quaqiã talis conugũ
uita dãpnatur. Dequa precatione quoq
paulus ammonuit dicens. Nolite frauda¬
re inuicem. nisi forte exconsensu. ut ua

Expanded text:
eces tuas, ut non subvertam urbem pro qua eces tuas, ut non subvertam urbem pro qua locutus es, quia videlicet cum Deo deprecatio funditur, nequaquam talis conjugum vita damnatur. De qua precatione quoque Paulus admonuit dicens: Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu a
Abbreviated transcription (Latin):
celsitudo coniugalis continentie. subtiliter
non tenetur. Est in medio. segor cuutas.
quȩ fugientem saluet et infirmum: quia
iudelicet cum sibi per incontinentiam mis
centur conuiges. & lapsus sceleris fugiunt.¬
et tamen uenia saluantur. quasi paruam
quippe ciuitatẽ inueniunt. inqua ab igni¬
bus defendantur. quia con uigalis hec ui¬
ta non quidem in uirtutib mira est: secl
tñ asuppliciis secura. Unde isdem loth ad
angelum dicit. Est ciuitas hec uixta ad
quam possum fugere parua. et saluabor
mea. Nũquid uon modica est. et uiuet¬
inea anima mea. Iuxta igitur dicitur.
& tamen ad salutem. tuta per hibetur. qr
conuigalis uita. nec amundo longe est¬
diuisa: nec tam̃ agaudio salutis aliena.
S ed tẽ inactione hac uitam suam comu¬
ges quasi in parua ciuitate custodiunt:
quando prose assiduis deprecationib in¬
tercedunt. Unde recte ꝑ angłm. ad eundẽ
loth dicitur. Ecce etiam in hoc suscepi p̃¬

Expanded text:
celsitudo conjugalis continentiae subtiliter celsitudo conjugalis continentiae subtiliter non tenetur. Est in medio Segor civitas quae fugientem salvet et infirmum, quia videlicet cum sibi per incontcentur conjuges, et lapsus scelerum fugiunt, tamen per veniam salvantur. Quasi parvam quippe civitatem inveniunt, in qua ab ignibus defendantur, quia conjugalis haec vita non quidem in virtutibus mira est, sed tamen a suppliciis secura. Unde et idem Loth ad angelum dicit, Est civitas hic juxta, ad quam possum fugere, parva, et salvabor in ea. Numquid non modica est, et viin ea anima mea? Juxta igitur dicitur et tamen ad salutem tuta perhibetur, quia conjugalis vita nec a mundo longe divisa est, nec tamen a gaudio salutis aliena. Sed tunc in actione hac vitam suam conjuges quasi in parva civitate custodiunt, quando pro se assiduis deprecationibus intercedunt. Unde recte per angelum ad eumdem Lot dicitur: Ecce etiam in hoc suscepi pr
Abbreviated transcription (Latin):
terpretatur cecitas. mundana expͥmit
desideria. Altitudo uero montium. spe¬
culatio ẽ. perfectorum. Exiuit quidem
lecebras fugiunt: sed tam̃ inactione po¬
siti contemplationis apicẽ subire neque¬
re. luxta igitur dicitur. et tam̃ ad salutẽ
tuta ꝑhibetur. quia actualis uita. nec
amundi curis extoto discreta est. nec ta
ardentem sodonam fugere est. llicita car¬
nis incendia declinare. Altitudo uͦ est mon¬
tium. munditia continentium. Uel certe
quasi inmonte suut. qui etiam carnali
copule inherent. sed tam̃ extra suscipien¬
de prolis ad mixtionem debitam nulla car.¬
nis uoluptate soluuntur. In monte quip¬
pe stare est.fructũ ꝓpaginis incarne ñ que¬
r̾e. In monte stare est. carnaliter non adhe¬
rere. Sed quia multi sunt. quiscelera qͥdẽ
carnis deserunt. nec tam̃ in con iugio po¬
siti. usus solum modo debiti iura conser.¬
uant. Exiit quidem loch desodona. sed ta¬
men mox ad montana non peruenit. Qr
ram dãpnabilis uita relinquitur: sed ad huc

Expanded text:
terpretatur caecitas, mundana exprimit desideria, altitudo vero montium, speculatio est perfectorum? Sed quia mlecebras fugiunt, sed tamen in actione positi contemplationis apicem subire nequea? Juxta igitur dicitur, et tamen ad salutem tuta perhibetur, quia actualis vita nec a mundi curis ex tota discreta est, nec tamArdentem Sodomam fugere, est illicita carnis incendia declinare; altitudo vero est montium, munditia continentium; vel certe quasi in monte sunt, qui etiam carnali copulae inhaerent, sed tamen extra suscipiendae prolis admistionem debitam, nulla carnis voluptate solvuntur. In monte quippe stare, est fructum propaginis in carne non quaerere. In monte stare, est carnaliter non adhaerere. Sed quia multi sunt qui scelera quidem carnis deserunt, nec tamen, in conjugio positi, usus solummodo debiti jura conservant, exiit quidem Lot de Sodomis, sed tamen mox ad montana non pervenit, quia jam damnabilis vita relinquitur, sed adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
est. hoc ipsum experibor utrum non possĩ:
quod cũ minando non ignorando dicitur:
irati apparet affectus. Sed perturbatio ñ
cadit indeum. Mos autem humane lo¬
cutionis et usitatus est. et humane in fir¬
mitati congruit. cui deus coaptat locu¬
tionẽ suam. Peccatum cum uoce est. cul¬
pa inactione. Peccatum uͦ cũ clamore est:
culpa cum libertate. Ille gͦ cui omĩa nuda
tie prolatione cõpesceret: mala sodomȩ.
et uidebo utrũ clamorem qui uenit ad
Et ecce per angłos ad cognoscenda mals des¬
cendit. et intanto crimine inuolutos in¬
ueniens: quasi pacientiam p̃t̾misit. et
eos igne. uidicii añ diem iudicii p̾uenit¬
exemplum. quod maiora crimina. et
tarde credenda st̃ cũ audiuntur: & citius
punienda. cum ueraciter agnoscuntur.

Expanded text:
est, hoc ipsum experibor utrum non possim. est, hoc ipsum experibor utrum non possim. Quod cum minando, non ignorando dicitur, irati apparet affectus, sed perturbatio cadit in Deum. Mos autem humanae locutionis, et usitatus est, et humanae infirmitati congruit, cui Deus coaptat locutionem suam. Peccatum cum voce est culpa in actione; peccatum vero etiam cum clamore est culpa cum libertate. Sed quid hoc tiae prolatione compesceret, cum omnia nudaet videbo utrum clamorem qui venit ad Et ecce per angelos ad cognoscenda mala descendit, et tanto crimine involutos inveniens, quasi patientiam praetermisit, et eos igne judicii ante judicii dexemplum, quod majora crimina et tarde credenda sunt cum audiuntur, et citius punienda cum veraciter agnoscuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
loth angłis. et ad orauit infaciem. uidet᷑
intellexisse. quod angeli essent. Sed rur¬
sus cum eos ad refectionem corporis inuitat:
que mortalib necessaria est. uidecur putas¬
se quod homines essent. Et dehis ita intel¬

Expanded text:
Lot angelis et adorauit in faciem, uidetur intellexisse quod angeli essent; sed rursus cum eos ad refectionem corporis inuitat, quae mortalibus necessaria est, uidetur putasse quod homines essent . ergo quae
Abbreviated transcription (Latin):
si latine dici possit seculare. An ex hoc
aliquid scdm spiritalem promissionem in
telligere cogamur. ut eternum ideo dic¬
tum sit: quia hinc eternum aliquid signi¬
cumcisa non fuerit. peribit anima illa de
populo suo. quia pactum meum irritum
gentes: etiamcireumcisioniseipactũ datur.
insignum. et significat renouatam naturã
perbaptisinum. post spoliationem ueteris
culos et empticios circũcidi precipit. ut
ad omnes gratiam redẽptionis pertine¬
re testetur᷑. Ibi parentũ mutantur et no¬
mina. ut omnia resonent nouitatẽ. Abrã¬

Expanded text:
si Latine dici possit saeculare; an ex hoc si Latine dici possit saeculare; an ex hoc aliquid secundum spiritualem promissionem hic intelligere cogamur, ut aeternam ideo dictum sit, quia hinc aeternum aliquid signicumcisa non fuerit, delebitur anima illa de populo suo quia pactum meum irritum gentibus, circumcisionis pactum datur in signum: quia significat naturam renovatam per baptismum, post spoliationem veteris culos, et emptitios, circumcidi praecipit, ad omnes gratiam redemptionis pertinere testatur. Ibi parentum mutantur et nomina, ut omnia resonent novitatem. Na
Abbreviated transcription (Latin):
et multiplicati sñt ualde. duo decim
duces generauit ismahel. cũ multitudo
carnaliũ iudeorum ex duo decim patriar
hoc est populo credentium. quẽ mater ec¬
clesia per fidem & baptismum genera¬
uit. Ei fedus est constitutum sempitnum.
quia eterne uitȩ possessio illi soli promit¬
humanũ genus ad uitam restauratum ẽ.¬

Expanded text:
qui multiplicatus est valde; duodecim duces generavit, cum multitudo carnalium Judaeorum ex duodecim patriarhoc est populo credentium, quem mater Ecclesia per fidem et baptismum generavit, eique foedus constitutum est sempiternum, quia aeternae vitae possessio illi soli promithumanum genus ad vitam restauratum e
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Qui habet aures audiendi audi¬
inepta ⁊ secularia: inpudica tuxpia: in ui¬
riosa: proterua. blasphema : & cetera quȩ
indigna sunt xp̃iano: non loquamur. sed
ius cemodi motus importunus existit.
nec statutos legib terminos superat.
ro in omnem lasciiam proruit. et ꝑ
diuersos et illicitos. passim pendet am¬
plexus. atq in omnem libidinis gurgi¬
tem fertur infrenis: iste incircumcisus
tis nefandisq cubilib: uerum etiam tẽ¬
sa xp̃i pudicis uirginibus floret. inquib
sideriis. et fedis cupiditatibus uel here¬
mechatur in corde. sed puram fidem incons¬
cientie securitate custodit: circũcisus ẽ
corde. Dequo dici potest. Beati mundo

Expanded text:
VIII: « Qui habet aures audiendi, audiinepta, saecularia et impudica, turpia et injuriosa, proterva, blasphema, et caetera quae indigna sunt Christiano, proloquitur. Si juscemodi motus non importunus existat, nec statutos legibus terminos superet, ro in omnem lasciviam proruit, et per diversos et illicitos passim pendet amplexus, atque in omnem libidinis gurgitem fertur infrenis, iste incircumcisus tis nefandisque cubilibus, verum etiam s et pudicis virginibus floret, in quibusideriis et foedis cupiditatibus aesmoechatur cordecientiae sinceritate custodit, iste circumcisus est corde, de quo dici potest: Beati mundo
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm omnis hominis⁊ intelligi uoluit. ꝓp¬
eis cuncta animalia in escam. quia in con
uocatiõẽ gentium ad fidem. nulla est distan¬
tia. quod ͨ indisco petri ostenditur: Eiecto
sanguine iubentur manducare: ne uita
pristina quasi suffocata in hac conscientia
teneatur: sed habeant tanquam effrsio¬
nem. perconfessionẽ: Arcum meũ ponam

Expanded text:
fratrem omnis hominis intelligi voluit seceis cuncta avocatione gentium ad fidem nulla distantia est, quod in disco Petri figuratur. sanguine iubentur manducare: ne uita pristina quasi suffocata in conscientia teneatur, sed habeat tamquam effusionem per confessionem. quod testam
Abbreviated transcription (Latin):
et rełq. Recte nomen eius ita uocauit: qr
gratuito munere consulit miseris. et conso¬
lorem nle consideras. Et tibi de relic̃¬
est ad moysen. uidebis posteriora mea. nã
facies mea non apparebit tibi. Non enĩ
potest. Illam ergo manifestationem sapi¬
entie dei: nemo potest uidere. et uiuere.
psa est enim species cui contemplande
suspirat oĩs qui affectat diligere dm̃ ex to¬
to corde. et ex tota anima: & extota men¬
te. Ad quam contemplandam etiam ꝓri
in futura autem uita contemplatione ꝑ¬
fruemur et̃na. P ropterea appellauit pu¬
teum illum. puteum uiuentiset uidentẽ.¬
deserto arabie: inter cades et barao. & sig¬
turam. quam conditor nr̃ qui est uita
uiuentium. et spes morientium: intui¬
tu pie miserationis. mortalib dedit. ut
per illam edocti. atq auitiis correcti:
uisione incelis perpetua digni esse mere¬
antur. Peperitq agar abrahe filium
qui uocauit nomen eius ismael. Ad no¬
men allusit. Isinael enim in terpretatur

Expanded text:
 » Recte nomen ejus ita vocavit, quia gratuito consulit miseris elorem consideras, et tibi derelicd: « Videbis posteriora mea, nam facies non apparebit tibi. » « Non enim t . » Illam enim manifestationem sapientiae Dei nemo potest videre et vivere. Ipsa est enim species cui contemplandae suspirat omnis qui affectat diligere Deum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente, ad quam contemplandam, etiam proin futura autem vita contemplatione perfruemur aeterna. Propterea appellavit puteum illum puteum viventis et videntdeserto Arabiae, inter Cades et Barad, quod sigturam, quam conditor noster, vita viventium et spes morientium, intuitu piae miserationis mortalibus dedit, ut per illam edocti atque a vitiis correcti, ejus visione in coelis perpetua digni esse mereantur. Peperitque Agar Abrae filium, qui vocavit nomen ejus Ismael. Ad nomen allusit; Ismael enim interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
presentium rerum curis angustantur.
ac nefas rapine agere non formidant.
obruunt et presternunt. Uincunt et
sennaar regem adame id est terrene.
cum eos qui carnalia tantum sapiunt.
& decelestib non cogitant. ut in luxu
uoluptatum permaneant ex hortantur.
quatinus iuxta illud propheticum ac¬
tibus suis dicant. Comedamus & biba¬
mus. cras enuim moriemut. Nincunt
et semeber. qui int̾pretatur ibi perditio:
et rex est seboim. id est cinguli meroris.
cum per iracundiam. et in uidiam in cau-¬
tos quosq decipiunt Unde scriptum est.
stultum interficit iracundia. ac pariuilos
occidit inuidia. Quintum ergo regem. hoc
est regem bale. similiter uincunt spirita¬
les nequitie: Cum pusillanimes ac formi¬
dolosos in desperationem mitunt. Balȩ e¬
nuim interpretatur precipitatio uel obsor¬
bitio. & in nulla re antiquus hostis magiᷤ
certat ac satagit: quã ut post lapsum pecca¬
ti de ceptos indesperationem ne se recupera¬

Expanded text:
praesentium curis angustantur rerum, praesentium curis angustantur rerum, ac nefas rapinae agere non formidant, obruunt ac prosternunt. Vincunt et Sennaar regem Adamae, hoc est terrae, cum eos qui carnalia tantum sapiunt, et de coelestibus non cogitant, ut in luxu voluptatum permaneant exhortantur, quatenus juxta illud propheticum, actibus suis dicant: Comedamus et bibamus, cras enim moriemur . Vincunt et Semeber, qui interpretatur ibi perditio, et rex est Seboin, id est, cinguli moeroris, cum per iracundiam et invidiam incautos quosque decipiunt. Unde scriptum est: Stultos interficit iracundia, ac parvulos occidit invidia . Quintum ergo regem, hoc est regem Balae similiter vincunt spirituales nequitiae, cum pusillanimes ac formidolosos in desperationem mittunt. Bala enim interpretatur praecipitatio vel absorbitio, et in nulla re antiquus hostis magis certat ac satagit, quam ut post lapsum peccati deceptos, in desperationem, ne se recupera
Abbreviated transcription (Latin):
creatore uenerantur. & scłi in lecebris ꝑ
omnia inuoluuntur. Chodor la omor
uero. qui interpretatut. quasi decorum
manipulum. & rex est elam. hoc est scłi
uel orbis: ipochrisu non in conuenienter
exprimit. Que licet uanasit. & pernitiosa:
tamen decora superficie imperito uulgo
inpresenti esse uidetur. sed infuturo. per
aduentum ueri luminis qualis fuerit ap¬
parebit : Porro thadal. qui sciens uigum.
siue explorator dicitur. & rex est gentium:
apte ad significationem auaritie. trans¬
ferri potesi. que sagax atq uersuta mul¬
tos suo subigat imperio. Tales ergo re¬
ges uincunt: Primum bara. qui malitiã
sonat. siue creaturam. et rer est sodomo¬
rum. hoc est cetitatis. siue pecudis silen¬
tis. cumeis qui in malitie uetustate per.¬
seuerant. quatinus more pecudum ce¬
citatem libidinis sequantur persuadet:
Nincunt & bersa. hoc est inangustia. cons¬
titutum. regem scilicet gomorre. id est
populi timentis. ac seditiosi. cum eos qui

Expanded text:
Creatore venerantur, et saeculi illecebris per Creatore venerantur, et saeculi illecebris per omnia involvuntur. Chodorlahomor vero, quod interpretatur quasi decorus manipulus, et rex est Elam, hoc est, saeculi, vel orbis, hypocrisin non inconvenienter exprimit, quae licet vana sit et perniciosa, tamen decora superficie imperito vulgo in praesenti esse videtur, sed in futuro per adventum veri luminis qualis fuerit apparebit. Porro Thadal, qui sciens jugum, sive explorator dicitur, et rex est gentium, apte ad significationem avaritiae transferri potest, quae sagax atque versuta, multos suo subjugat imperio. Tales ergo reges primum vincunt Bara, qui malitiam sonat, sive creaturam, et rex est Sodomorum, hoc est caecitatis, sive pecudis silentis, cum eos qui in malitia vetusta perseverant, quatenus more pecudum caecitatem libidinis sequantur, persuadet. Vincunt et Bersa, hoc est, in angustia constitutum regem scilicet Gomorrhae, id est populi tumentis ac seditiosi, cum eos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
paneas dicitur : Dan autem unus est
efontib iordanis: nam et alter uocatur
ior. quod interpretatur. Pis Pon. id est
ruius. Duobus ergo fontibus qui haud
procul a se distant: in unum riulum fe¬
deratis. iordanis deinceps apellatur: Re¬
durit q omnem substantiam. & loth fra¬
trem suum cum substantia illius. mulie¬
res quoq & populum: Mystice autẽ. qͣt¬
tuor reges. qui quinq reges suꝑauerant:
possuntꝰ contrarias potestates significare.
que carnales quinq sensib corporis. ab¬
utentes uitus uincunt. ac indniũ suũ
redigunt. Nam amraphahel qui interp̃¬
tatur dixit ut caderet. et rex ẽ sennaar.
qui excussio dentium. uel fetor eorum in¬
terpretatur: potest heresim significare.
quȩ ad certum casum tendens. uerbis do¬
losis: sensum foetidum euomit. Arioch qͥ
interpretatur hebrius. uel hebrietas. typi.¬
ce designat gentium stulticiam. qui iniqͥ¬
tate de briati ceco corde creaturam pro

Expanded text:
Paneas dicitur. Dan autem unus est Paneas dicitur. Dan autem unus est e fontibus Jordanis. Nam et alter vocatur Ior quod interpretatur ῥεῖθρον, id est, rivus. Duobus ergo fontibus, qui haud procul a se distant, in unum rivulum foederatis, Jordanis deinceps appellatur. stantiam, et Lot fratrem suum cum substantia illius, mulieres quoque et populum. Mystice igitur quatuor reges qui quinque reges superaverant, possunt contrarias potestates significare, quae carnales quinque sensibus corporis abutentes vitiis vincunt, ac in dominium suum redigunt. Nam Amraphel, qui interpretatur dixit ut caderet, et rex est Sennaar, qui excussio dentium, vel fetor eorum interpretatur, potest haeresim significare, quae ad certum casum tendens, verbis dolosis sensum fetidum evomit. Arioth autem, qui interpretatur ebrius, vel ebrietas, typice designat gentilium stultitiam, qui iniquitate ebrii, caeco corde creaturam pro
Abbreviated transcription (Latin):
transferentes: gentes fortissimas posuert̃.
Et reuertentes uenerunt ad fontem uidicii:
hoc est cades. Panticipationem dicitur. qd̃
postea sic uocatum est. Significat autẽ
locum apud petram. qui fons iudicii nomi¬
natur. quia ibi ds populũ uidicarit Et ꝑ¬
cusserunt omnem regionem amale chita¬
rum: et amorreorum. sedentem inasa son¬
thamar: hoc oppidum est quod nc̃ uocat᷑
engaddi: balsami & palmarum fertile: por¬
ro asa sonthamar: inlingua nr̃a urbs pal¬
marum resonat. Thamar quippe: palma
dicitur. Sciendum autem pro eo quod
post paululum sequitur. et direxerunt
contra eos aciem ad bellum inualle sali
narum inhebreo habetur. in ualle sed dio.
quod aquila & theodotion amoena ne¬
mora interpretatisunt: Quod cum au¬
peditos dicit iuuenes ad bellum prõptos.
& qui non fuerunt uxorati dequib dicit᷑
insequentib. Ex ceptis his quȩ comede¬
eos usq dan. adfenicis oppidum. qͦd nc̃

Expanded text:
transferentes, gentes fortissimas posuerunt. transferentes, gentes fortissimas posuerunt. Et revertentes venerunt ad fontem Judicii, hoc est Cades. Per anticipationem dicitur, quod postea sic vocatum est. Significat autem locum apud petram, qui fons Judicii nominatur quia ibi Deus populum judicarit. Et percusserunt omnem regionem Amalecitarum, et Amorrhaeum sedentem in Asasonthamar. Hoc oppidum est quod nunc vocatur Engaddi, balsami et palmarum fertile Porro Asasonthamar in lingua nostra urbs palmarum resonat. Thamar quippe palma dicitur. Sciendum autem, pro eo quod post paululum sequitur, Et direxerunt contra eos aciem ad bellum in valle Sali narum, in Hebraeo habetur, In valle Siddim, quod Aquila et Theodotion amaena nemora interpretati sunt. Et tupeditos dixit juvenes, ad bellum promptos, et qui non fuerunt uxorati, de quibus in sequentibus dixit, exceptis his, quae comedeeos usque Dan ad Phoenicis oppidum, quod nunc
Abbreviated transcription (Latin):
q omnes hi conuenerunt inuallem si¬
lingua hebrea. deuoratio dicit᷑. Tradunt
gͥ hebrei. hanc eandem in alio scripturaꝵ
loco salisa nominari. diciq rursum uitu
re motu ab sortasit : Et ex eo tempore quo
sodoma & gomorra. adania. et sebou.
diuino igne subuerse sunt: illa paruula
nũcupetur: Siquidẽ segor. transfertur
inparuam. que inlingua sira. toarã dicit᷑.
Uallis autem salinarum sic̃ in hoc eodẽ libro
scͥbitur. inqua fuerunt antea putez bi¬
tuminis. post dei iram. & sulphuris plu¬
uiam: in mare mortuum uersa est: Per¬
cusseruntq raphaum in astaroth. us¬
q qui habitant inasa sonthamar: Alia
autem editio sic habet: Et considerunt
quattuor reges profecti debabilone. in¬
terfecerunt gigantes. hoc est raphaim.
robustos quoq arabie. & turim. homim.¬
et enim inciuitate sauhe que usq ho-¬
die sic uocatur: ⁊irim aut̃. et emm. terribi¬
les. et horrendi interpretantur. Pro quo
lxr sensum magis quam uerbum exuerbo

Expanded text:
 Omnes hi convenerunt apud vallem silingua Hebraea devoratio dicitur. Tradunt igitur Hebraei hanc eamdem in alio Scripturarum loco Salisa nominari, dicique rursum μόσχtertio absorpta sit, et ex eo tempore quo Sodoma et Gomorrha, Adama et Seboim, divino igne subversae sunt, illa parvula nuncupatur. Siquidem Segor transfertur in parvam, quae in lingua Syra Zoara dicitur. Vallis autem Salinarum, sicut in hoc eodem libro scribitur, in qua fuerunt ante putei bituminis, post Dei iram et sulphuris pluviam, in mare Mortuum versa est. Percusseruntque Raphaim in Assaroth qui habitabat in Asasonthamar. Alia autem editio sic habet: Et conciderunt quatuor reges profecti de Babylone, interfecerunt gigantes hoc est Raphaim, robustos quosque Arabiae, et Zuzim in Hom, Emim in civitate Save, quae usque hodie sic vocatur. Zuzim autem et Emim terribiles et horrendi interpretantur, pro quo Septuaginta, sensum magis quam verbum ex verbo
Abbreviated transcription (Latin):
tum festinebat. Hic erit ferus homo. Ma¬
nus eius contra omnes et manus om¬
onager. Significat autem sem̃ eius ha¬
bitaturum inheremo. id est saracenos
uagos incertisq sedibus qui uniuersas
gentes quib desertum ex latere iungit᷑
incursantes: inpugnantur ab omnibus.
interpretarionem duo significant testa
menta. Agar. legem ueterem. que insi¬
nagoga populum uidaicum seruituti¬
nutribat ob norium. sara quoq euange¬
in libertatem fidei generauit. Multipli¬
catisunt ergo ancille filii et non nume¬
rabantur premultitudine: qui supra
harene comparantur. Ipse gͦ populus fe¬
rocitate sua emulus et contrarius est¬
omnib bonis: maxime cum xp̃ianam plebẽ
toto orbe inuidia stimulante persequitur.
& longe lateq dispersus: circum uagando
atq negociando. semper incertis secdibus
extans. om̃ib oneri est. Uocauit autem

Expanded text:
tum est: Hic erit ferus homo. Manus ejus contra omnes, et manus omonager. Significat autem semen ejus habitaturum in eremo, id est, Saracenos vagos incertisque sedibus, qui universas gentes, quibus desertum ex latere jungitur incursantes, impugnantur ab omnibus. interpretationem significant, hoc est Agar legem veterem, quae in Synagoga populum Judaicum sernutriebat obnoxium; Sara, Novuin libertatem fidei generavit. Multiplicati sunt ancillae filii, ut non numerarentur prae multitudine, qui supra arenae comparantur. Ipse ergo populus ferocitate sua aemulus, et omnibus bomnibus bonis, maxime cum Christianam plebem toto orbe invidia stimulante persequitur, et longe lateque dispersus circumvagando atque negotiando, incertis sedibus semper existens, omnibus oneri est. Legi tam
Abbreviated transcription (Latin):
Aiunt hebrei bunc esse semfilium noe:
& supputantes annos uite ipsius ostendũt
eum ad isaac usq uirisse. omnes q pri-¬
mogenitos anoe: donec sacerdotio fun¬
geretur aaron: fuisse pontifices. Porro salẽ
per xp̃m ad gentium eccłam ÷ Omnis enĩ
corporis gła refertur admenbra: eo quod
benedixerit abrahe. & in abraham leui.
et per leuia aron.de quo postea sacer¬
dotium: Ex quo colligi uult sacerdotiũ
eccłe habentis preputium: benedixisse
cietumciso sacerdotio sinagoge: Quod
autem ait tues sacerdos in eternum se.¬
cundum ordinem mel chisedecb: myste¬
rium nr̃m uerbo ordinis designatur:
Nequaquam ꝑ aaron irrationabilib uicti¬
mis immolandis: sed oblato pane et uino id
est corpore domini et sanguine consecrari:¬
melius sacerdotium futurum. inpopulo

Expanded text:
Aiunt hunc esse Sem filium Noe: et supputantes annos vitae ipsius, ostendunt eum ad Isaac usque vixisse, omnesque primogenitos Noe donec sacerdotio fungeretur Aaron, fuisse pontifices. Porro Salem,per Christum ad gentium Ecclesiam. Omnis 329 enim capitis gloria refertur ad membra, eo quodbenedixerit circumciso, et in Abraham Levi, et per Levi Aaron: de quo postea sacerdotium. Ex quo colligi vult, sacerdotium Ecclesiae habentis praeputium, benedixisse circumciso sacerdotio Synagogae. Quod autem ait: Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech : mysterium nostrum in verbo ordinis significatur: nequaquam per Aaron irrationalibus victimis immolandis, sed oblato pane et vino: id est, corpore et sanguine Domimelius sacerdotium futurum in populo
Abbreviated transcription (Latin):
ditionem. Potest et sic solui. quoniam
scriptura quȩ dixit. cum esset thara
annorum septuaginta genuit abram & na¬
chor. et aran. non utiq intelligi uoluit qͦd
eodem anno septua gesimo etatis suȩ om̃s
tres genuit. sed exquo anno generare cepit
eum annum commemorauit scͥptura. fieri
autem potest ut posterior sit generatus
abram. sed merito excellentie qua inscͥptu¬
ris ualde cõmendatur: prior fuerit nomi¬
natus. sicut propħ̃a priorem nominauit
minorem. iacob dilexi. esau aut᷑ odio ha¬
bui. et inparalipomenon. cũ sit quar¬
tus nascendi ordine uidas: prior est noĩa¬
tus. aquo iudaice genti nomen est ꝓpter

Expanded text:
ditur. potest et sic solui, quoniam ditur. potest et sic solui, quoniam scriptura, quae dixit: cum esset Tharra annorum septuaginta, genuit Abram et Nachor et Arran, non utique hoc intellegi uoluit, quia eodem anno septuagesimo aetatis suae omnes tres genuit, sed ex quo anno generare coepit, eum annum commemorauit scriptura. fieri autem potest, ut posterior sit generatus Abram, sed merito excellentiae, qua in scripturis ualde commendatur, prior fuerit nominatus, sicut propheta priorem nominauit minorem: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, et in Paralipomenon cum sit quartus nascendi ordine ludas, prior est commemoratus, a quo Iudaicae genti nomen est, propter
Abbreviated transcription (Latin):
norum. sicut insequentib ostenditur: Nisi
ꝑ recapitulationem ostendatur uino tbara
locutum esse dm̃i ad abram. uiuo patre su¬
o scđm preceptum domini exisse de haran.
cũ esset septuaginta quinq annorum. cen¬
tesimo & quadragesimo et quinto anno
uitȩ patris sui: si dies uitȩ patris sui anni
ducenti quinq fuert̃. ut ideo scriptum
sit. fuerunt anni thare ducenti quinq in
haran. qr ibi cõpleuit om̃s annos tocius
uite suȩ. Soluitur gͦ questio ꝑ recapi¬
tulationem que indisso lubilis remaner&e.
si post mortem thare acciperemus dñm¬
locutum esse ad abram. ut exiret dearan.
quia non poterat esse adhuc annorum sep¬
tuaginta. quinq cum patͣ eius iam mor¬
tuus esset qui eum septuagesimo etatis
sue anno genuerat. ut abram post mor¬
tem patris sui annorũ esset centũ trin¬
ginta quinq si omnes annipatris sui.
ducenti quinq fuerunt: sic per recapitu¬
ri. annos etatis abre. ex quo liberatus est

Expanded text:
norum, sicut in sequentibus ostenditur: nisi norum, sicut in sequentibus ostenditur: nisi per recapitulationem ostendatur, vivo Thara locutum esse Dominum, et Abram vivo patre suo secundum praeceptum Domini exisse de Haran, cum esset septuaginta quinque annorum, centesimo et quadragesimo et quinto anno vitae patris sui, si dies vitae patris sui anni ducenti quinque fuerunt, ut ideo scriptum sit, Fuerunt anni vitae Thara ducenti quinque in Haran, quia ibi complevit omnes annos totius vitae suae. Solvitur ergo quaestio per recapitulationem, quae indissolubilis remaneret, si post mortem Thare acciperemus locutum esse Dominum ad Abram, ut exiret de Haran, quia non poterat esse adhuc annorum septuaginta quinque cum pater ejus jam mortuus esset, qui eum septuagesimo aetatis suae anno genuerat, ut Abram post mortem patris sui annorum esset centum et triginta quinque si omnes anni patris ejus ducenti quinque fuerunt. Recapituri annos aetatis Abrahae, ex quo liberatus est
Abbreviated transcription (Latin):
ra natiuitatis sue iigne chaldeorum.
quod uidelicet ignem nolens adorareꝰ ig¬
ne consumptus sit. Loquitur autemdo¬
minus postea ad habraam. Ego sum qui
te eduxi de igne chaldeorum. durerunt
autem abram & nachor uxores. & retq.
aran filius thare frater abram. & nachor.¬
Is duas filias genuit. melcham et sarai
cognom̃to iescham. di om ouon. ẜ quibꝰ
melcham accepit uxorem. nachor: et sarai
abram : Nec dum quippe interpatruos &
fr̃m filias nuptiȩ fuerant lege prohibitȩ:
quȩ inprimis hominib etiam inter fra¬
tres et sorores inite sunt. Tulit itaq tha-¬
thare. ducentiquinq anni et mortuus ẽ
in haran: Merito queritur quomodo acci¬
piendum sit qd̃ cum ess thara pat̾ abre
annorum septuaginta. genuit abrã. et
postea cum suis omĩb mansit in haran.
et iuxit annos ducentos quinq inharan
et mortuus est: Et dixit dominus ad ab¬
ram ut exiret deharan. Exiit inde cum es¬
set idem abram septuaginta quinq an-¬

Expanded text:
ra nativitatis suae in igne Chaldaeorum, ra nativitatis suae in igne Chaldaeorum, quod videlicet ignem nolens adorare, igne consumptus sit. Loquitur autem postea Dominus ad Abram: Ego sum qui te eduxi de igne Chaldaeorum. Duxerunt autem Abram et Nachor uxores: nomen Aran filius Thare frater Abram et Nachoris, duas filias genuit, Melcham et Sarai cognomento Jescham δυώνυμον. E quibus Melcham accepit uxorem Nachor et Sarai ram; necdum quippe inter patruos et fratrum filias nuptiae fuerant lege prohibitae, quae in primis hominibus etiam inter fratres et sorores initae sunt. Tulit itaque Thatorum quinque annorum, et mortuus est in Aran. Merito quaeritur quomodo accipiendum sit quod cum esset Thara pater Abrae annorum septuaginta genuit Abram, et postea cum suis omnibus mansit in Haran, et vixit annos ducentos quinque in Haran, et mortuus est, et dixit Dominus ad Abram ut exiret de Haran; et exiit inde cum esset idem Abram septuaginta quinque an