comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe polimito iuxta texturam suꝑhume¬
tał. et auro ⁊atinto ⁊ pͣpͥa. coccoq biscincto & bysso
retota. Quadrangulũ erit & duplex. mensu¬
ram palmi habebit. taminlongitudine quã
in latitudine. Oꝑe polimito. oꝑe multipha¬
rio dr. Sicut aut̃ insuꝑhumerali opũ ꝑfec¬
tio: ita inrationali iudicii quo pectus sacerdo¬
tis tegebat᷑. simul &r ornabat᷑ cordis ce cogita¬
tionum eius casticas exprimit᷑. Et bene post
suꝑhumerale rationale iudicii sequit᷑. ut cũ
ante homines quas innocens manib apparu¬
erit: multomagis inconspectu sumimiudi¬
cis mundꝰ corde assistere contendat. Omma
agens industria: ut quicqͥd foris eiga prori¬
mos agit aut iudicat: dotũ ex regula inter¬
ne rationis probatũ. ac suo conditori placitũ
fulgeat. Idem rationale iudicii saccidos in
pectore ferre prccipit᷑: quia debet rector sub¬
tili semꝑ examine bona malaq discernere:¬
& que uel quib quando uelqualit con¬
gruant studiose cogitare. Duplex aut̃ fac¬

Expanded text:
ram superhumeralis, ex auro hyacintho, et purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta. Quadrangulum erit et duplex. Mensuram palmi habebit, tam in longitudine, quam in latitudine . Opere polymito, opere multifario dicitur. Sicut autem in superhumerali operum perfectio, ita in rationali judicii, quo pectus sacerdotis tegebatur simul et ornabatur, cordis et cogitationem ejus castitas exprimitur. Et bene post superhumerale, rationale judicii sequitur; ut cum ante homines quis innocens manibus apparuerit, multo magis in conspectu summi judicis mundos corde assistere contendat, omni agens industria ut quidquid foris erga proximos agit, aut judicat, totum ex regula internae rationis probatum, ac suo Conditori placidum fulgeat. Item rationale judicii sacerdos in pectore ferre praecipitur, quia debet rector subtili semet quae vel quibus, quando vel qualiter congruant, studiose cogitare. Duplex autem fac
Abbreviated transcription (Latin):
a cies in radionali catenulas sibi inuicẽ
coherentes exauro purissimo: & duos
anulos aureos quos pones inutraq rationa¬
lis summitate cacenasq aureas iunges anu¬
us quisunt in marginib ciꝰ. & iplarũ cate¬
narum ertiema duob copulabunt᷑ uncinis in
utioq lacere suꝑ humeralis qđ rationale tes¬
Buio erant uncim supia induob suꝑ hume¬
ralis angulis impositi.: & duo condra anuili
in duob rationalis agulis sursũ. equib pende¬
bant duecatene auice. que tempore induen¬

Expanded text:
acies in rationali catenas sibi invicem cohaerentes ex auro purissimo, et duos annulos aureos, quos pones in utraque rationalis summitate, catenasque aureas junges annulis, qui sunt in marginibus ejus, et ipsarum catenarum extrema duobus copulabis uncinis in utroque latere superhumeralis, quod rationale resDuo erant uncini supra in duobus superhumeralis angulis impositi, et duo contra annuli in duobus rationalis annulis sursum; e quibus pendebant duae catenae aureae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
collent. Et simotiferum quid biberint: nõ
cis nocebit. Uerum siue hoc siue illud siue utrũq
designent. recteetiã duolapidel onchini
sup humerali eodem duo denano erant patrũ
numero sculpt: ut doctrinam fidemq apłoꝵ
utriq popio iudeoiũ uidelicet & genciũ pro¬
tuturam eẽ. de signarent. iuxta qd̾ eidẽ intel

Expanded text:
llent, et si mortiferum quid biberint, non eis nocebit. Verum sive hoc sive illud, utrumque designant. Recte etiam duo lapides onychini, in superhumerali, eodem duodenario erant patrum numero sculpti, ut doctrinam fidemque apostolorum utrique populi Judaeorum videlicet et gentium profuturam esse designarent. Juxta quod eidem in
Abbreviated transcription (Latin):
&e adleuam penetrabis: & semen tuum gen¬
tes hereditabit. Qd aut̃ onix rubri feitur eẽ
colons. singłos uidelicet habens albis cingen¬
tib tonis. quis ñ uideat qd̾ uel ardorẽ carita¬
tis uel lucem designet scientie comitante
tona castitatis: Cui modi lapidib inscripta
patrum uocabula gestat sacerdos: cũ ex secutꝰ
precedentiũ iustorũ catitaci. casticati. humi¬
utati. doctrine. ceterisq itutũ oꝑib iuge

Expanded text:
am penetrabis, et semen tuum gentes haereditabit. Quod autem onyx rubri fertur esse coloris, singulos videlicet habens albis cingentibus zonis quis non videat, quod vel ardorem charitatis, vel lucem designet scientiae comitante zona castitatis? Cujusmodi lapidibus inscripta patrum vocabula gestat sacerdos, cum exsecutus praecedentium justorum charitati, humilitati, doctrinae, caeterisque virtutu
Abbreviated transcription (Latin):
lecta sunt cũ dicebat moyses adpharao¬
nẽ. Iter criũ dierũ ibimus indeserto: et
immolabimus dño deo nr̃o. Hoc gͦ erat
triduũ ad qd festinabat moyses:& contra¬
dicebat pharao. Ille eñ dicebat ne abea¬
tis longius. Non ꝑmittebat pharao ad
locũ signorũ ꝑuenire filios isrł: ñ ꝑmit¬
tebat eos incantũ proficere. ut possint
tercii diei misteriis ꝑfrui. Audi eñi ꝓpħã
qui dicit. Resuscitabit nos ds post biduũ:
& indie tercia resurgemus: et uiuemus in
conspectu eius. Prima dies nobis passio
saluatoris ẽ: & scdã qua descendit in infer¬
num. Tercia aut̃ resurrectionis ẽ dies. Et
id̃o indie tercia ds antecedebat eos: ꝑ
diem in columna nubis: ꝓ noctẽ aut̃ incolina

Expanded text:
lecta sunt cum dicebat Moyses ad Pharaolecta sunt cum dicebat Moyses ad Pharaonem: Iter trium dierum ibimus in deserto, et immolabimus Domino Deo nostro. Hoc ergo erat triduum, ad quod festinabat Moyses: et contradicebat Pharao. Illi enim dicebat. Non eatis longius. Non permittebat Pharao ad locum signorum pervenire filios Israel; non permittebat eos interim proficisci, ut possint tertii diei mysteriis perfrui. Audi enim propheta quid dicit: Resuscitabit Deus nos post biduum, et in die tertia resurgemus, et vivemus in conspectu ejus . Prima dies nobis passio Salvatoris est; secunda qua descendit in infernum; tertia autem resurrectionis est dies. Et ideo in die tertia Deus antecedebat eos per fidem in columna nubis
Abbreviated transcription (Latin):
magdalu &e mare contia beellephon ancõs
pectueius castra ponetis suꝑmare. Exrames¬
se que int̾pretatur cõmotio tinee. uel toni¬
pretes nominum. Cũgͦ uoce euangłii cõmo¬
monitus derelinquens egyptum. discusseris
reieceris: habitabis intabernaculis. Habi¬
tabis enim intabernaculis: exquibi nolumꝰ
ex poliari s suꝑ uestiri. Habitatio aũt̃ cab̃¬
naculorum. expeditũ & absq ullis impedi¬
mentis indicat c̾ẽ eum qui festinat ad dm̃.
S ne inhoc quidẽ standum est urgendaꝓ
fectio: mouenda sunt castra etiam de locoth:
& festinandũ est. ut ueniat᷑ inethan. Ethan
siue othon in nram linguã uerti dicunt:
fortitudo. siue signa eis. & merito. Hic eñi
audies dici quia ds antecedebat eos ꝑdiẽ
incolumna nubis: et ꝑ noctẽ incolũna ig¬
nis.Non hoc inuenis factum apud rames¬
se nec apud socoth que scđã proficiscentib
castra dicunt᷑. s tercia castra sunt in quib
fiunt signadiuina. Recordare que suꝑiꝰ

Expanded text:
et mare contra Beelsephon. castra ponetis super mare . Ex Ramesse, quae interpretatur commotio tineae vel tonipretes nominum. Cum ergo voce Evangelii commonitus, derelinquens Aegyptum, discusseris rejeceris, habitabis in tabernaculis. Habitabis enim in tabernaculis, ex quibus nolumus exspoliari, sed supervestiri. Habitatio autem tabernaculorum, expeditum et absque ullis impedimentis indicat esse eum, qui festinat ad Deum. Sed nec in hoc quidem standum est: urgenda est profectio, movenda sunt castra etiam de Socoth, et festinandum est ut veniatur in Etham. Etham sive Othon, in nostram linguam verti dicunt, fortitudo sive signa ejus. Et merito. Hic enim audis dici, quia Deus antecedebat eos per diem in columna nubis, et per noctem in columna ignis. Non hoc invenis factum apud Ramesse, nec apud Socoth, quae secunda proficiscentibus castra dicuntur; sed tertia castra sunt, in quibus fiunt signa divina. Recordare quae superius
Abbreviated transcription (Latin):
rant que fut trib regalis: ita ut aphares fo¬
uo iude qui cũ iuda patre suo ingressus est
egyptũ usq ad salmon qui in ipla tribu dux
cerrã repromissionis introiit. sint quinep
generationes. Pnares genuit esrom. Elrom
genuit aram. Aram genuit aminadabn
Aminadab genuit naason. & naason genu

Expanded text:
rant, quae fuit tribus regalis: ita ut a Phares firant, quae fuit tribus regalis: ita ut a Phares filio Judae, qui cum Juda patre suo ingressus est Aegyptum, usque ad Salmon, qui in ipsa tribu dux, terram repromissionis introiit, sint quinque generationes. Phares genuit Esrom; Esrom genuit Aram; Aram genuit Aminadab; Aminadab autem genuit Na
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui hebreorũ libros diligent̃ inspexert̃
ut sit quasi sensus. quinq aut̃ ascenderut̃
filii isrt dleterra egypti. Qd quia minului¬
debatur intelligi: adiuncta gen̾atio ẽ. Aqui¬
lamuͭ & inceteris et inhoc maxime loco
proprie transtulisse omnis iudea conclamat:
&e sinagogarũ conclamant uniuersa subsel¬
quom̃ quinta generatione filii isrt ascendert̃
ae egypto: ꝑhominũ generationes supputa¬
re debet: idẽ ut abipso iacob qui intrauit
inegyptum. usq ad moysen qui cũ popło
egressus est. ut aliqui uolunt generationes
quinq numerent᷑. Iacob enĩ primꝰ. scđs le¬
ui. tertius caath. quartus amrã. quintꝰ mo¬
yses inuenit᷑. Has aut̃ dicit progenies lati¬
nus interpres. quas geneas greci uocant:
que ineuangłio generationes appeliantͤ.
nec numerant᷑ nisi ꝑsuccessiones hominũ¬
ñ ꝑnumerũ annorum. Auii aũ ñ a lacobꝑ
ieui usq admoysen. s ꝑtribũ iude nume¬

Expanded text:
illi qui Hebraeorum libros diligenter inspexerunt, illi qui Hebraeorum libros diligenter inspexerunt, et fit quasi sensus: \'quinque autem ascenderunt filii Israhel de terra Aegypti\'; quod quia minus uidebatur intellegi, adiuncta \'generatio\' est. Aquilam uero et in ceteris et in hoc maxime loco proprie transtulisse omnis Iudet synagogarum consonant universa subselquomodo quinta generatione filii Israel ascenderint de Aegypto, per horum generationes supputari debet, id est, ut ab ipso Jacob, qui intravit in Aegyptum, usque ad Moysen qui cum populo egressus est, ut aliqui volunt, generationes quinque numerentur. Jacob enim primus, secundus Levi, tertius Caath, quartus Amram, quintus Moyses invenitur. Has autem dicit progenies Latinus interpres quas γενεὰς Graeci vocant: quae in Evangelio generationes appellantur: nec numerantur nisi numerum annorum. Alii autem non Jacob per Levi usque ad Moysen, sed per tribum Judae nume
Abbreviated transcription (Latin):
eos duxit dñs ꝑuiam terre philistum que
uicina ẽ. reputans ne forte peniteret eũ siui¬
aeret aduersum se bella consurgere: & reuer¬
teet᷑ inegyptum. Ex egypto itaq exeuntib
ceuicino bella subtrahunt᷑: quia derelinquen¬
tib sc łm quedã prius tranquillitas ostendi¬
tur: ne inipsa sua ceneritudine atq incho¬
atione turbati. ad hoc territi redeant qd̃ eua¬
serunt. Prius gͦ securitatis suauitatẽ senti¬
unt: prius pacis quiete nutriunt᷑: post cog¬
nicam uͦ dulcedinẽ tanto iam tolerabiliꝰ
temptationũ ceitamina sustinent: quanto
altius dm̃ cognouerunt. Et armati ascen¬
acrunt filii isrł deterra egypti. Aquila nãq
qui non contentiosus ut quidã putant.
hstudiosus uerbũ int̾pretat᷑ ad uerbũ an¬
coloco ubi.lxx. posuerunt. quinta autem
generatione ascenderunt filii isrł de terra¬
anbiguitatẽ:⁊ instructi siue munit ꝓpt̾ supellectilẽ

Expanded text:
eos duxit Dominus per viam terrae Philistiim, quae eos duxit Dominus per viam terrae Philistiim, quae vicina est, reputans ne forte poeniteret eum si vidisset adversum se bella consurgere, et reverteretur in Aegyptum. Ex Aegypto itaque exeuntibus e vicino bella subtrahuntur, quia derelinquentibus saeculum, quaedam prius tranquillitas ostenditur; ne in ipsa sua teneritudine atque inchoatione turbati, ad hoc territi redeant quod evaserunt. Prius ergo suavitatem securitatis sentiunt, prius pacis quiete nutriuntur, post cognitam vero dulcedinem tanto jam tolerabilius tentationum certamina sustinent, quantoDeum altius cognoverunt. Et armati ascenderunt filii Israel de terra Aegypti. Aquila namque, qui non consed studiosus verbum interpretatur ad verbum, ubi LXX posuergeneratione ascenderunt filii Israhel de terra Aambiguitatem et Cinstructi\' siue \'muniti\' propter
Abbreviated transcription (Latin):
set aduersum se bella consurgere. & reuerteri¬
tur inegyptum: s circũduxit ꝑuiam deser¬
ti que est iuxta mare rubrũ. Hic ostenditur
omnia fieri debere que consilio recte fieri pol¬
sunt ad euitanda que aduersa sunt:etiã cũ
aꝑtissi me ds adiutor ẽ. Sepe conuersi quem
ipso adhuc aditu inchoationissue uel tranes¬
utatẽ pacatisimam carnis uel dona ꝓphie
uel predicamenta doctrine uel signorum
nracula uel grãm curationis accipiunt:
uosthec autẽ duris temptationum ꝓbati¬
onib . T fatigant᷑: a quib temptationib
iohuic cũ inciperent ualde liberos ẽẽ credi¬
atunt. Qd diuna gr̃a dispensatorie agit᷑.
ae minchoatione sua temptationũ aspita¬
ecangant᷑: quia si eorũ initia amaritũdo
emptationis exciperet: etiam facile adea
quereliquerant redirent: aquib nec longiꝰ
alcesserunt. Nam contemptis prius uitiis
quasi iupeta positis replicant᷑. Unde & scrip¬
d est. cũ dimisisset pharao popłmnon

Expanded text:
ere, et reverteretur in Aegyptum; sed circumduxit per viam deserti, quae est juxta mare Rubrum. Hic ostenditur omnia fieri debere, quae consilio recte fieri possunt, ad evitanda quae adversa sunt, etiam cum Deus apertissime adjutor est. Saepe conversi, qui in ipso adhuc aditu inchoationis suae vel tranquillitatem pacatissimam carnis, vel dona prophetiae, vel praedicamenta doctrinae, vel signorum miracula, vel gratiam curationis accipiunt: post haec autem duris tentationum probationibus fatigantur, a quibus tentationibus adhuc cum inciperent, valde liberos se esse crediderunt, quod divina gratia dispensatorie agitur: ne inchoatione sua tentationum asperitate tangantur; quia si eorum initia amaritudo tentationis exciperet, etiaquae reliquerant redirent, quam nec longis discesserant, nam contemptis prius vitiis quasi juxta positis replicarentur. Unde scriptum est: Cum dimisisset Pharao populum, non
Abbreviated transcription (Latin):
solitudinis. Ons auit precedebat eos adostẽ¬
aendam uiam ꝑdiem in colũna nubis et
ꝑ noctẽ in colũna ignis: ut dux eẽt itineris
utroq tẽpore. Hunquã defuit colũna
nubis ꝑdiem: nec columna ignis ꝑnoctẽ

Expanded text:
ecedebat eos, ad ostendendam viam per diem in columna nubis, et per noctem in columna ignis, ut dux esset itineris utroque tempore. « Nunquam defuit columna nubis per diem, nec columna ignis per noctem
Abbreviated transcription (Latin):
debuit & ñfecit. Unde scriptura dicit.
omni custodia serua cotuũ: quia exip¬
so uita seu mors procedit. Ꝙ itẽ. cor hominiᷤ
disponit uiam suam. Et itẽ Cor hominiᷤ¬
sapientis erudiet eum & labiis illiꝰ addet

Expanded text:
et non fecit. Unde Scriptura dicit: et non fecit. Unde Scriptura dicit: Omni custodia serva cor tuum, quia ex ipso vita seu mors procedit . Et item: Cor hominis disponit viam suam . Et item: Cor sapientis erudiet os ejus: et labiis illi
Abbreviated transcription (Latin):
cest quã ille qui indomo eccłie existens
p̃sentia tam̃ diligitꝰ & obeorũ questum
laborẽ cotũ impendit. Qui nondum
infilioũ numero meruit ascribi. quia he¬
reditatẽ celestis patrie querere neglone
hauc quoq s ille siuꝑb comupeta ineeb
quas diligit aliquid in cõmodi intulerit
& cum inhoc conftrstauerit. ꝓuisorip¬
sius ciamnũ inlatũ. iusta emendaaione
scam legis mandata ꝑtidem. sp̃e ce can¬
tate emendare debet: nec ñ et auerorem
seeleris duris disciplinis contiꝑẽ qcucon¬
cra io qͥđ cnptum ẽ neminẽ concutiati
nemine noceatis ꝓcacit̃ egit & iterũ qdđt̃¬
tia incelligi: ut in signifcatione boris
conupece suꝑbũ animi motũ accipia¬
mi. Quẽ si dñs suus hoc ẽ sp̃s quirecte
debuit in homine principari ñ constrin¬
int̾itum uel corporib ingerit in cõmo¬
Qum: reatussceleris redundat mauers¬
e limul &e custodẽ illiꝰ qui eũ ꝓhibere¬
liber¬

Expanded text:
test, quam ille qui, in domo Ecclesiae existens, test, quam ille qui, in domo Ecclesiae existens, praesentia tantum diligit, et ob eorum quaestum laborem totum impendit; qui nondum in filiorum numero meruit ascribi, quia haereditatem coelestis patriae quaerere neglexit? Huic quoque si ille superbus cornupeta, in rebus quas diligit aliquid incommodi intulerit, et eum in hoc contristaverit, provisor ipsius, damnum illatum, justa emendatione secundum legis mandata, per fidem, spem et charitatem emendare debet; nec non et auctorem sceleris, duris disciplinis corripere, qui contra id quod scriptum est: Neminem concutiatis, neminem noceatis, procaciter egit ; et iterutia intelligi: ut significatione bovis cornupetae superbum animi motum accipiamus: quem si dominus suus, hoc est spiritus qui recte debuit in homine principari non constrininteritum, vel corporibus ingerit incommodum, reatus sceleris redundat in auctorem simul et custodem illius, qui eum prohiber
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eũ erit: & impietas impis erit suꝑ eum
diaut magister & doctor tales discipli mores
scebas. & ascripturis sacris sepe contestatus
curã infesti pectoris habere negligebat: iam ac¬
cus illiꝰ particeps factus. pene illi utiq merico
lefaciunt s etiam qui consenciunt facitntib
dignisunt morte. Qd̃ siimpositũ fuerit ei¬
precium: dabit pro animasua quicquio
fuent postulatus. Clemosinis utiq & dignis
penitentie fructib appetua morte sefesti¬
net liberare. fĩliũ quoq & filiã si cornu ꝑ¬
cuserit. simili sententia subiacebic. Infiui
ua fiie nomine quiẽ congiuentiꝰ possumꝰ
acciꝑe quã bonũ auditore. qui eaque lunt
dei qiligent̃ discere atq oꝑib exercere stis¬
aer & hoc prorute etne delidio: Hunc
quoq qui ꝑcusserit honcidie iuencio
multanduserit. Qd̃ aut̃ sequit nleruum
ancillamq inuaserit. triginta siclos ar¬
genti cdabit dño bos uͦͭ lapidid obruetur
Qus seruus uei ancilla meliꝰ intelligipo¬

Expanded text:
ietas impii erit super eum . Si autem magister et doctor tales discipuli mores sciebat, et a Scripturis sacris saepe contestatus curam infesti pecoris habere negligebat, jam actus illius particeps factus, poenae illius utique merito le faciunt, sed etiam qui consentiunt facientibus, digni sunt morte. Quod si pretium ei fuerit impositum, dabit pro anima sua quidquid fuerit postulatus. Eleemosynis utique et dignis poenitentiae fructibus, a perpetua morte se festinet liberare. Filium quoque et filiam si cornu percusserit, simili sententiae subjacebit. In filii vel filiae nomine, quem coauditorem, quia ea quae sunt Dei diligenter discere atque operibus exercere studet, et hoc pro vitae aeternae desiderio? Hunc quoque qui percusserit, homicidae judicio multandus erit. Quod autem sequitur, Si servum ancillamque invaserit, triginta siclos argenti dabit domino: bos vero lapidibus obruetur. Quis vero servus vel ancilla melius intelligi po
Abbreviated transcription (Latin):
eũ cũsolatio prosequat᷑. nec uacuũ dilectione
ase reced̾e ꝑmittat. Heretico aũt hominira
scismadico qui alienus ẽ. adei popło ñ habec
pocestatẽ illum tradendi: s siipse laborẽ de
eo subire noluerit liberũ exire patiatur: ut
sibi magistrũ quẽ uelit eligat.
iquis ꝑcusserit aliquẽ &e morcuus fuerit:
morte moriat᷑. Qui aũt nolens. s ds̃ cra

Expanded text:
eum cum solatio prosequatur, nec vacuum dilectione eum cum solatio prosequatur, nec vacuum dilectione a se credere permittat. Haeretico autem homini vel schismatico, qui alienus est a Dei populo, non habet potestatem illum tradendi; sed si ipse laborem de eo subire noluerit, liberum recedere patiatur, ut sibi magistrum quem velit eligat. Si quis percusserit aliquem et mortuus fuerit, morte moriatur. Qui autem nol
Abbreviated transcription (Latin):
cidaret si eam ibi ñ annominasset & tamen
concũbendo humiliasset. Si aut̃ criahec nõ
fecerit ei. exibit gratis. Hoc intelligit᷑ si eã ip̃e
concubitu ñ humiliauerit neq filio suo cũ¬
iunxerit. neq alia afiliosuo ducta istam
eiecerit.: abibit gratis .i. sufficiet ei ñ ceneri
inseruitute. Abibit eñ nichil accipiensauit ser¬
uis nebreus. Nem̃ licet año eiꝰ copulare illã
uiro non hebreo: quã non licet extere gen¬
q tradi Siaut̃ seruo hebreo cam copu¬
lauerit: hoc utiq intelligit᷑ qd̾ cũ cogratis
exibit nequaquã a marico se parata. Mistice
aut̃ si quis deuotã subiectionẽ quã bonus an¬
mus genuit cuilibet doctorũ adobediendũ
tradidit. non ẽ equũ ut spreta ab illo uel
confusa abiciat᷑. Ssiue sibi uel ꝓbato disci¬
pło iungat adconsortiũ aiscipline si hoc ele¬
genit uelau doctor eum cõmenaet. incuiꝰ soci¬
etate proficere possit: & ipse bemiuo la mence

Expanded text:
ei daret si eam ibi non annominasset, et tamen ei daret si eam ibi non annominasset, et tamen concumbendo humiliasset. Si autem tria haec non fecerit ei, exibit gratis. Hoc intelligitur, si eam ipse concubitu non humiliaverit, neque filio suo conjunxerit, neque aliam filio suo ductam, istam ejecerit, abibit gratis: id est, sufficiet ei non teneri in servitute. Abibit enim nihil accipiens, ut servus Hebraeus. Non enim licet Domino ejus copulare illam viro non Hebraeo, quam non licet exterae genti tradi. Si autem servo Haebraeo eam copulaverit, hoc utique intelligitur quod cum eo gratis exibit, nequaquam a marito separata. Mystice autem, si quis devotam subjectionem quam bonus animus genuit, cuilibet doctori ad obediendum tradiderit, non est aequum, ut spreta ab illo vel confusa, abjiciatur: sed sive sibi vel probato discipulo jungat ad consortium disciplinae, si hoc elegerit, vel alio doctori eum commendet, in cujus societate proficere possit, et ipse benevola mente
Abbreviated transcription (Latin):
aquentib ut cunq clarescit. Sequit̾ em̃ & di
nauit eam. id ẽ noneã fecit uxorẽ: remunerabit
uam. Hoc ẽ qd̃ supra dixit. ñ abibit ita ut rece¬
aunt ancille. Iussa ẽ quippe aliquid accͥpere
pnoeo qd humiliata ẽ: quia nonei se itamiscuit
ut faceret uxorem.io ẽ ut annominaret eamsi¬
oi osifilio annominauerit eam: scđm iusti¬
fcationẽ filiarũ faciet ei. Hic iam apparere in¬
cipit qũẽ admodũ supradixerit. quia ñ anno¬
minauit. Nam quid ẽ aliud sifilio annomina
uerit eam nsifilio cõfixerit eã uxorẽ. qñ quidẽ
dicit scam̃ iustificationẽ filiarũ faciet ei. id est
ut si cradat canquã filiam dotẽ scilicet appo¬
nens ei. Deinde ad iungit. qđ si aliã accipiet
ci.i. ñ istam deputauit uxorẽ filiosuo szei ali¬
am accipiet que opus sunt & uestẽ et cõuersa¬
tionẽ eius ñ fraudabit ei simili lege que cõpe¬
tunt. qñ ñ mansit uxor filio eiꝰ quẽ admodũ

Expanded text:
sequentibus utcumque clarescit. sequitur enim et sequentibus utcumque clarescit. sequitur enim et nauit eam — id est non eam fecit uxorem — remunerabit eam, hoc est quod supra dixit: non abibit ita ut recedunt ancipro eo quod humiliata est: quia non ei se ita miscuit, ut faceret uxorem, id est, ut annominaret eam sibi. Quod si filio annominaverit eam, secundum justificationem filiarum faciet ei. Hic jam apparere incipit, quemadmodum supra dixerit, quia non annominavit. Nam quid est aliud, si filio annominuerit eam" nisi "filio coniunxerit eam uxorem?" quando quidem dicit: secundum iustificationem filiarum faciet ei, id est" ut sic tradat tamquam filiam," dotem scilicet adponens ei. deinde adiungit: quodsi aliam accipiet ei id est non istam deputabit uxorem filio suo, sam accipiet, quae opus sunt, et vestem conversationem ejus non fraudabit ei. Simili lege quae competunt, quomodo mansit uxor filio ejus, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplatio qua suꝑ nos rapim̃ lib̾tatẽ mencis
ñ optinet simitat᷑. quia illa quies intima in
iquis uendidit filiamsuam infamulan:
ñ egrediet᷑ sicut ancille exire consuerunt.
Si displicuerit inocłis dñi sui eui tradita fuis
dimitcet eam: popło aut̃ alieno uendendiñ
habebit potestatẽ sispreuerit eam. Sin aũt filio
suo desponderit eam: iuxta morẽ filiarum
faciet illi. Q̃ si alcerã illi acceperit: prouide¬
uit puelle nuptias &e uestimenta &e preciũ pudi¬
acc non ne gabit. Si tnaista non fecerit. egrediet᷑¬
quã oi ne sen greciuocant: ñ abibit ita ut rece¬
dunt ancille. Incelligendũ est ñ sic receder quo¬
mueccadunt ancille hebree post sex annos. Eam
quippeoportet infeminã hebrtam legẽ datam
nelligi. que seruat᷑ inmarib. Curgͤista ĩ itare¬
eat᷑ isi quia millo famulatu intelligit᷑ huim¬
uatã qd ei se dñs miscuerit: Hoc quippe incõ¬

Expanded text:
contemplatio qua super nos rapimur, libertatem mentis contemplatio qua super nos rapimur, libertatem mentis non obtinet, sed imitatur; quia illa quies intima in quis vendiderit filiam suam in famulam non egredietur sicut ancillae exire consuerunt si displicuerit oculis domini sui cui tradita fuerit dimittet eam populo autem alieno vendendi non habet potestatem si spreverit eam sin autem filio suo desponderit eam iuxta morem filiarum faciet illi quod si alteram ei acceperit providebit puellae nuptias et vestimenta et pretium pudicitiae non negabit si tquam otyinjv Graeci uocant — non abibit ita ut recedunt ancillae, intellegendum est: "non sic recedet quomodo recedunt ancillae hebraeae post sex annos". eam quippe oportet etiam in femina hebraea legem datam intellegi, quae seruatur in maribus. cur ergo ista non ita recedet, nisi quia in illo famulatu intellegitur humiliata, quod ei se dominus miscuerit? hoc quippe in con
Abbreviated transcription (Latin):
& postes tabernacłi ducit᷑. ut de ingressu et̃m
caberna cłi aliquid audiat. & tremendi iudi¬
cii diem subtilit agnoscat. ne ꝑbona oꝑa que
facit placere hominib appetat. sicq auris ei
subula ꝑforat᷑. dũmens ulliꝰ timons dei subti¬
litate ꝑcutitur: & uerbi acumine transfixa
ꝑ omine qd̾ agit nouerit ingressũ regni semꝑ
atcenẽ & quasi abostio et po̾te. tab̾nacłi ꝑfora¬
tam aurẽ potare. Qui erit seruus inscłm: ut
ẽẽ post scłm liber possit. Inscłm eñi seruus est:
quiꝑ actiuã uitam hominib seruire disposu¬
ic. ut post presens sec lũ adlibcatẽ uerã ualeat
ꝑuenire. Dequa & ꝑpaulũ dicit̃: quia & ipsa cre¬
atura lib̾abit᷑ aseruitute corruptionis. inlib̾ta¬
tẽ głie filiorũ dei. Tunc eñiuera in nobis lib̾tas
erit: cũ adgłam filiorũ des. adoptio nr̃a ꝑuene¬
rit. Nunc uͦ ñ solũ actiua inseruituce ẽ: s etiam

Expanded text:
et postes tabernaculi ducitur, ut de ingressu aeterni et postes tabernaculi ducitur, ut de ingressu aeterni tabernaculi aliquid audiat, et tremendi judicii diem subtiliter agnoscat, ne per bona opera quae facit, placere hominibus appetat. Sicque auris ejus subula perforatur, dum mens illius timoris Dei subtilitate percutitur: et verbi acumine transfixa, per omne quod agit, noverit ingressum regni semper attendere, et quasi ab ostio et poste tabernaculi perforatam aurem portare, qui erit servus in saeculum, ut esse post saeculum liber possit. In saeculum enim servus est, qui per activam vitam hominibus servire disposuit, ut post praesens saeculum ad liPaulum dicitur. « Quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei . » Tunc enim vera in nobis libertas erit, cum ad gloriam filiorum Dei adoptio nostra pervenerit. Nunc ergo non solum activa in servitute est, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ seruus exit cũ uestitu suo: quia bona actio
uel eiusdẽ bone actionis fructus predicato¬
ris mercede reputant᷑. ipse uͦ in desiderii sui
intentione ꝑdurans. ꝑsuꝑnã grãm adcon¬
templationẽ liber egredit᷑. Qõ si dixerit ser¬
uus diligo dnm meum & uroẽ ac lib̃os. ñ¬
egrediar liber. Seruus dnm̃ suum diligit:
quando predicatoris uerba sollicita mente
custodit. Uxorẽ quoq amans et libos liber
egredi recusat: quando actiuã uitã eiussq
fructus diligens. transire adcontẽpladiuã
suiseruitute habere considerans. adlib̾catis
quietẽ rennuit transire. S offerat eũ dñs dus.
& applicet᷑ adostiũ & postes et ꝑforet aurem
eiꝰ subula. ut sit eiseruus inscła. Iseñi quim
actiua disposuit uita ꝑdurare. adño diis offer¬
tur:quando apredicatore suo antiquorũ pa¬
trum dictisimbuit᷑. qui nobis inuia omnipo¬
tentis dñi sacerdotes fuerunt: atq ad ostium.

Expanded text:
vero servus exit cum vestitu suo: quia bona actio vero servus exit cum vestitu suo: quia bona actio vel ejusdem bonae actionis fructus, praedicatoris mercede reputatur. Ipse vero, in desiderii sui intentione perdurans, per supernam gratiam ad contemplationem liber egreditur. Quod si dixerit servus: Diligo domegrediar liber. » Servus dominum suum diligit, quando praedicatoris verba sollicita mente custodit. Uxorem quoque amans et liberos liber egredi recusat, quando activam vitam ejusque fructus diligens, transire ad contemplativam sui servitute considerans, ad libertatis quietem renuit transire. Sed offerat eum dominus diis, et applicetur ad ostium et postes: et perforet aurem ejus subula, ut sit ei servus in saeculum. Is enim qui in activa disposuit vita perdurare, a Domino diis offertur, quando a praedicatore suo antiquorum Patrum dictis imbuitur qui nobis in via omnipotentis Domini sacerdotes fuerunt; atque ad ostium
Abbreviated transcription (Latin):
tiosocient᷑: iambona oꝑaridiligunt. St̃ uͦ alii qui
bona oꝑa post quã ad seruitium dei om̃ipoten¬
tis uenerint: discunt. Quigͦ oꝑationẽ bonã & priꝰ¬
re studuit: hebreus seruus cũ uxore emptus est.
Et plerunq isqui talis est. potest ad contẽplati¬
uam uitã transire: & tam̃ actiuã non deserere.
Unde & illic subdit᷑. dihabens urorẽ: & uxor egre
uenit: etiam foris actionẽ boni oꝑis qua pro¬
desse possit aliis. non relinquit. Si aũt dñs
mulier & liberi erunt dñi sui. ipse uͦ exiet
cũ uestitu suo. Seruo empto dñs dat uxorẽ
cũ predicator quisq eum quẽ iure omnipo¬
tentidõ mancipauerit. bone actioni coniun¬
git. Nam & predicatores dñi uocant᷑. sicut he¬
dñs tuus tollat᷑ ate : Uxoruͦ serui empticii
filios et filias parit quando ei bona actio
fortes uel teneros fructꝰ generat.S mulierq̃
a dño data ẽ. eidẽ dño cũ filuis remanet. Ipse

Expanded text:
tio socientur, jam bona operari diligunt. Sunt vero alii qui tio socientur, jam bona operari diligunt. Sunt vero alii qui bona opera, postquam ad servitium omnipotentis Dei venerint, discunt. Qui ergo operationem bonam, et priure studuit. Hebraeus servus cum uxore emptus est. Et plerumque is qui talis est, potest ad contemplativam vitam transire, et tamen activam vitam non deserere. Unde et illic subditur: « Si habens uxorem, et uxor egredervenerit, etiam foris actionem boni operis qua prodesse possit aliis, non relinquit. « Si autem demulier et liberi ejus erunt domini sui: ipse vero exibit cum vestitu suo. » Servo empto dat dominus uxorem, cum praedicator quisque quem jure omnipotenti Deo mancipaverit, bonae actioni conjungit. Nam et praedicatores domini vocantur, sicut EDominus tuus tollatur a te ? Uxor vero servi empti tum filios et filias pariet, quando ei bona actio fortes vel teneros fructus generat. Sed mulier quae a domino data est, eidem domino cum filiis remanet. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
totasse credimꝰ nad ꝑmanens scłmmente tran¬
seam. Deruus uͦ hebreus emptus sex annis
seruire precipit᷑ ita ut inseptimo liber exeat
gatis. Quio em̃ ꝑsenariũ numerũ nili acca¬
ue uite ꝑfectio designatur: Quid ꝑseptena¬
riumnsi contẽplatiua uita exprimitur. Sexan
nis seruit &e septimo egredit̃ liber: qui ꝑaci¬
uam quã ꝑfecte exhibuerit. ad concẽpladiue
uite librate transit. Et nocandũ qd gratis liber
egredit.: quia hi qui post quã ominia fecerint
aieunt se mutilesseruos. eis proculdubio sicut
ipa deciua fuit exmunere. itaerit exgr̃a etiam
conce platiuia. Cui tali ueste intiauerit cũ tali
excat: quia omnino necesse ẽ ut unusquisq
nostrũ in hoc qd̾ incipit ꝑseueret: atq usq
ad finẽ oꝑis in ea qua inchoauit intentione ꝑdu¬
ret. Ille quippe bene adcontẽplatiuã transit: qui
inactiua uita intentionis sue uestẽ ñ mutauerit.
Et st̃ ñ nulli qui priusquã om̃ipotentis dei serui¬

Expanded text:
s, nisi ad permanens saeculum mente transeamus. Servus vero Hebraeus emptus sex annis servire praecipitur, ita ut in septimo liber exeat gratis. Quid enim per senarium numerum, nisi activae vitae perfectio designatur? Quid per septenarium, nisi contemplativa exprimitur? Sex ergo annis servit, et septimo egreditur liber, qui per activam, quam perfecte exhibuerit, ad contemplativae vitae libertatem transit. Et notandum quod gratis liber egreditur, quia hi, qui postquam omnia fecerint, dicunt se inutiles servos , eis procul dubio sicut ipsa activa fuit ex munere, ita erit ex gratia etiam contemplativa. Cum quali veste intraverit, cum tali exeat. » Quia omnino necesse est, ut unusquisque nostrum in hoc quod incipit perseveret, atque usque ad finem operis in ea qua inchoavit intentione perduret: ille quippe qui ad contemplativam vitam transit, qui in activa vita intentionis suae vestem non mutaverit. Et sunt nonnulli qui priusquam omnipotentis Dei servi
Abbreviated transcription (Latin):
us e contestati sunt dnm̃ei. nec reclulit eũ
uugndũ est quicquid inpcconb usui hu¬
a animal qdđ auferendũ est. qua morte aufe¬
ratur: Peunde qd̾ ad cidit carnib eiꝰ nonẽs
uescen dũ. quo ꝑtinẽt᷑ nisi omnia ista ligniti¬
aentalius qd scciptura maxime solet incucr:
Bous g nomine concumar ancipłs denotari
pot: qui ꝑfastũ suꝑbie laniat: & reliqua peco¬
ragregs am̃ici infestat. Sals gͦsi inscio magis¬
as alique uirũ aut femina. hoc ẽ quẽ libei
doceaut insitmũ comi ꝓt̾uie sue ꝑfoãit. &x eis mo¬

Expanded text:
us telligendum est: quidquid in pecoribus usui huenim animal quod auferendum est, qua morte auferatur? Deinde quod addidit, carnibus ejus non esse vescendum quo pertinet, nisi omnia ista significent aliud, quod Scriptura maxime solet intueri? Bovis ergo nomine contumax discipulus denotari potest: qui per fastum superbiae laniat, et reliqua pecora gregis Dominici infestat. Talis ergo si inscio magistro aliquem virum aut feminam, hoc est quemlibet fortem aut in
Abbreviated transcription (Latin):
serit seruo uel ancille sue.similit̃ dimitcet
cos liberos cecetera. Diquis uͦ auditorẽ suum.
adintuitũ recti intellectus debilẽ fecerit. aili
dentẽ discretionis ꝑquẽ subtilit̃ sententias sc̃p¬
turarũ cõminuens ad pastũ anime redigere
poterat ꝑ procuram suam ex cusserit. bonii
es ciut illi libcatẽ tribuat alterꝰ aisci platũ
sdocundie ne force proei anime nacusse sbi

Expanded text:
serit servo vel ancillae suae, similiter dimittet serit servo vel ancillae suae, similiter dimittet eos liberos. Si quis vero auditorem suum ad intuitum recti intellectus debilem fecerit, aut dentem discretionis per quem subtiliter sententias Scripturarum comminuens, ad pactum animae redigere poterat, per proterviam suam excusserit, bonum est ei ut illi libertatem tribuat alterius discipulatum subeundi: ne forte pro ejus animae i
Abbreviated transcription (Latin):
cione ipsius ñ possit anima subtilit̃ & sp̃alit̃
suscipere uerbũ dei: auferat᷑ denseiꝰ quiñ
contriuisti. Et alibi nichilominus scribitur
qui manducat uuã acerbã obstupescent
Manus quoq promanu: & pespro pede de¬
poscit᷑. Manus est anime uirtꝰ qua tenere
aliquid & constringere potest:uelut sidi¬
camus actus eiꝰ. et forcicudo. & pes quo in ce¬
dit uel adbona uel admala. Quia gͦ si scan¬
dalum patiat᷑ anima ñ solũ infide s & in
actib que ꝑmanus significant᷑ et pedes:
auferunt᷑ illiꝰ qui offendiculũ prebuit manꝰ.
quib non bene oꝑat᷑. & pedes quib ñ bene
incedit. Recipiet etiã combusturq̃ qua cõ
truncatus menbris a corpore excidat᷑ eccłie. uit
ceteri inquit uidentes timorẽ habeant̾ & ñ fa¬
ciant similicer.
S
i ꝑcusserit quispiam ocłi seruisui aut
ancille. & luscos eos fecerit: dimicet li¬
beros pro ocło quẽ eruit. Bentẽ quoq si excus¬

Expanded text:
tione ipsius non possit anima subtiliter et spiritualiter tione ipsius non possit anima subtiliter et spiritualiter suscipere verbum Dei, auferatur dens ejus, qui non bcontrivisti . Et alibi nihilominus scribitur: Qui manducat uvam acerbam, obstupescent manus quoque pro manu, et pes pro pede deposcitur. Manus est animae virtus, quae tenere aliquid et constringere potest: velut si dicamus actus ejus et fortitudo, et pes quo incedit ad bona vel ad mala. Quia ergo si scandalum patiatur anima, non solum in fide, sed in actibus, qui per manus significantur et pedes, auferuntur illius qui offendiculum praebuit manus, quibus non bene operatur, et pedes quibus non bene incedit. Recipiet etiam combusturam qua combtruncatis membris, a corpore excidatur Ecclesiae: ut caeteri, inquit, videntes, timorem habeant, et non faciant similiter . Si percusserit quispiam oculum servi sui aut ancillae, et luscos eos fecerit, dimittet liberos pro oculo quem eruit. Dentem quoque si excus
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit ẽẽ de illis de quib dicebat apłs
iam eñi que dã conuerse sunt retro post
sachanã: animã pro anima dabit. uel
in die iudicii accipiendũ est. apud eum
iudicẽ qui pot̾ animã & corpꝰ ꝑ de inge¬
hennam. Uel certe pot̾ fortassis etiam
illud aptari. ut quisibi conscius canti
scandali fuerit ponat animã suã pro
anima illius quẽ scandalitauerit:et
usq ad mortẽ det oꝑam quomͦ redeat. M¬
quomͦ reparet᷑: quomͦ restituat᷑ adfidẽ.
Ponat etiam ocłm proocło. si ocłm le¬
sit anime idẽ incellectũ eiꝰ curbauit. au¬
seut᷑ oels ipsius abeo ꝗͥ eccłie preẽ. & incellec¬
tus cius ille curbulentꝰ & ferox quiscan¬
dalii generat desecet᷑. d si dentẽ lesit audi¬
coris. quo suscipiens cibũ uerbũ di uel cõmi¬
nuere uel molarib terrere solitus erat. & sub¬
cilẽ ex his aduentrẽ anime cransmictere sensis
sihunc dentẽ ille uexauit &. cuellit ut conten¬

Expanded text:
fuerit esse de illis de quibus dicebat Apostolus: fuerit esse de illis de quibus dicebat Apostolus: Jam enim quaedam conversae sunt retro post Satanam , animam pro anima dabit, vel in die judicii accipiendum est, apud eum judicem, qui potest animam et corpus perdere in gehennam; vel certe potest fortassis etiam illud aptari, ut qui sibi conscius tanti scandali fuerit, ponat animam suam pro anima illius, quem scandalizaverit; et usque ad mortem det operam quomodo redeat, quomodo reparetur, quomodo restituatur ad fidem. Ponat etiam oculum pro oculo. Si oculum laesit animae, id est, intellectum ejus turbavit, auferatur oculus ipsius ab eo qui Ecclesiae praeest; et intellectus ejus, ille turbulentus et ferox, qui scandalum generat, desecetur. Sed et si dentem laesit auditoris, quo suscipiens cibum verbi Dei, vel comminuere, vel molaribus terere solitus erat, et subtilem ex his ad ventrem animae transmittere sensum, si hunc dentem ille vexavit et evellit, ut pro conten
Abbreviated transcription (Latin):
scandaluat᷑ ita ut uerbũ fidei qd ce¬
nuiter conceꝑat abitiat. & ꝑdac nõ¬
dum formatum. is qui scandalũ fecit
cundũ qd indixerit uel imposuerit uir
eiꝰ. Ergo uir iste uł xp̃c qui omniũ est
magister: uel qui pro xp̃o eccłie pre est
doctor animarũ ille qui ad subuersionẽ
audientiũ uerbis concendit. paciatur
damnũ ꝓ anima illa que ñdũ forma¬
tum abicit infantẽ. hoc ẽ penicentiam
agat: et rursũ conet᷑ ille quilesit ut
instruat. reparet.restitudc anime ea que
ꝑdidit. Et hec iamfaciat cũ honore. cũ
modestia. cũ patientia sicut apł̃s dicit.
Cũ mansuetudine compientes cos qui re¬
sistunt ñ cũlite: sicut suꝑiꝰ cũ scandalũ
intulit. Qd si formatus iamfuerit infan̾.
dabit animã pro anima. formatus in¬
fans potest uideri sermo dei in corde eiꝰ
amime que grãm baptismi consecuta
ẽ: uel euidentiꝰ & clariꝰ uerbũ dei con¬
cepit. Hec gͦ sinimia contentione doc¬
torũ ꝑcussa abiecerit uerbũ & inuenta

Expanded text:
scandalizabitur, ita ut verbum fidei quod tenuiter conceperat, abjiciat et perdat nondum formatum, is qui scandalum fecit, cundum quod indixerit vel imposuerit vir ejus. Ergmagister est, vel qui pro Christo Ecclesiae praeest, doctor animarum. Ille qui ad subversionem audientium verbis contendit, patiatur damnum pro anima illa quae nondum formatum abjicit infantem, hoc est poenitentiam agat; et rursum conetur ipse qui laesit, ut instruat, reparet, restituat animae ea quae perdidit. Et haec jam faciat cum honore, cum modestia, cum patientia, sicut Apostolus dicit: Cum mansuetudine corripientes eos qui resistunt , non cum lite, sicut superius cum scandalum intulit. Quod si formatus jam fuerit infans, dabit animam pro anima. Formatus infans potest videri sermo Dei in corde ejus animae quae gratiam baptismi consecuta est, vel evidentius et clarius, verbum fidei concepit. Haec ergo si anima, contentione doctorum percussa, abjecerit verbum et inventa
Abbreviated transcription (Latin):
amen am̃dico uob̃ quisermonẽ meũ audit
& credit ei qui misit me habet uitã eternam:
et iniudiciũ ñuenit. s transibit amote inii
ꝑtinet dũ dicit. dñs d̃s tuus ds unus est:
utiq ut hec audiens unũ dm̃ pacrẽ colas. et
inmulcos fictos deos fornicatic nẽ tuam non
Idũ dicit non assumes nom̃ dei tui inua¬
num: idẽ ne estimes ereaturã ẽẽ filiũ dei. qm̃ om
nil creatura uanitati subiecta ẽ. s credas eum
equalem eẽ patri. deum deorũ. uerbũ apud de¬
erciũ mandatũ de sabbato ad spm̃ ꝑtinet
oꝑum. non ẽ nominata sc̃ificatio: nisi insab¬
bato ubi dr requieuit ds. Proinde hoc man¬

Expanded text:
 qui sermonem meum audit, et credit ei qui me misit, habet vitam aeternam, et in judicium non venit, sed transibit a morte in pertinet dum dicit: Dominus Deus tuus, Deus unus est. Utique haec audiens, unum Deum patrem colas, et in multos fictos deos fornicationem tuam non etinet dum dicit: Non assumes nomen Dei tui in vanum. Id est, ne aestimes creaturam esse Filium Dei, quoniam omnis creatura vanitati subjecta est; sed credas eum aequalem esse Patri, Deum deorum, Verbum apud DeTertium mandatum de sabbato ad Spiritum peroperum, non est nominata sanctificatio, nisi in sabbato, ubi dicitur, « requievit Deus. » Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
pocest dicranima uiua ineo corpore qd̾ sen¬
sucaret sicalis ẽ incarne ñ dũ formata. et
ico non dũ sensib predita. Duo aut̃ istiui¬
riquilitigant. duo disputantes sunt de
dogmatib uel questionib legis. Quia gͦ
isti qui in questionib litigant contra apli
sencentiam faciunt qua dicit noli uerbis
contenae ad nichil em̃ utile ẽ nisi adlubu̾¬
sionẽ audientiũ. iccirco ꝑcuciunc mulie

Expanded text:
potest anima viva in eo corpore quod senpotest anima viva in eo corpore quod sensu caret, si talis est in carne nondum formata, et ideo nondum sensibus praedita. Duo autem isti viri qui litigant, duo disputantes sunt de dogmatibus vel quaestionibus legis. Quia ergo isti qui in quaestionibus litigant, contra Apostoli sententiam faciunt qua dicit: Noli verbis contendere; ad nihil enim utile est, nisi ad subversionem audientium , idcirco percutiunt muli
Abbreviated transcription (Latin):
dabic cũ postulatione. Hic de anima solet¬
questio agitari: uttũ qd̃ formatũ ñ est. ne aĩa¬
cum quidẽ possit incelligĩ & iđdo nonsit ho¬
micidiũ quia nec exanimatũ dici poc̾siad¬
hucanimã non habebat. Seqr̃ eñi cedicit.
Si aut foymatũ fuerit: dabic animã ꝓ anima.
Ubi quio incelligit᷑ aliuõ nisi & ipse monet̃:
siam hoc & inceteris ex hac occalione iam
precipitõ cłm proocło. dentẽ pro dente nra¬
nũ promanu. pedẽ propede. cõbustionẽ
pro cõbustione uulnus ꝓ uulnere. liuorem
proliuore. talionis uidelicet equitate. Que
lex ido constituic ut demonstraret que uin¬
dicta debeat᷑. Nisi eñi ꝑlegẽ sciret̃ quio uin¬
diete debercẽ unde sciret̃ quid uenia relaxa¬
reat quid dimitiat᷑. Neq eñi debita dimit¬
cerenmisi quio nobis deberet᷑ lege in dice
discereinus. Iao gͦ informe puerpiũ lex no¬
lunt adhomiciiũ ꝑtinere: quia nondi

Expanded text:
dabit cum postulatione. Hic de anima quaestdabit cum postulatione. Hic de anima quaestio solet agitari, utrum quod formatum non est, ne anima quidem possit intelligi: et ideo non sit homicidium, quia nec exanimatum dici potest, si adhuc animam non habebat. Sequitur enim et dicit: Si autem formatum fuerit, dabit animam pro anima. Ubi quid aliud intelligitur, nisi ut ipse moriatur? Nam hoc et in caeteris ex hac occasione jam praecepit: Oculum pro oculo, dentem pro dente, manum pro manu, pedem pro pede, combustionem pro combustione, vulnus pro vulnere, livorem pro livore: talionis videlicet aequitate . Quae lex ideo constituit, ut demonstraret quae vindicta debeatur. Nisi enim per legem sciretur quid vindictae deberetur, unde sciretur quid venia relaxareat quid dimittatur. Neque enim debita dimitteremus, nisi quid nobis deberetur, lege indice disceremus. Ideo ergo informe puerperium lex noluit ad homicidium pertinere, quia nondum dici
Abbreviated transcription (Latin):
tum sem̃ & prohoc abortiuũ quidẽ fecerit
pla tam̃ uiuente. tunc pccunia ꝑcussorlesi¬
ons racõpensare possit. scam id qđ ex petitus
fuerit & udices decreuerint. Si aut̃ mos iui
suerit subsecuca: cunc iam homicidii reuspu¬
menduscrit ipse ꝑcussor. Misticae aut̃ siquis
alicuius animã post conceptũ sem̃ uerbi ꝑ
incuriã uel fraudẽ leserit. itaut uitale ger¬
men bonioꝑis sanũ proferre non possit: etiã
supsa ad huc infide uiuens ꝑstiterit. ꝑcussor
tam̃ ut damnũ illatũ ꝑpenitentiã resticu¬
at scãm euangłii magisteriũ necesse habe¬
bit. di aut̃ ipsaamina perrorẽ necata post pro¬
latũ abotiuũ hoc ẽ opus mortiferũ in infideli¬
tate ꝑseuerauerit: si ne dubio seducto illiꝰ qua¬
si uerus homicida et̃na morte reuserit. Nocan¬
dũ aut̃ qdđ alia editio sic habet. Silitigabunt
auo iuri &e ꝓcusserit mulierẽ muters habente.
& exierit infans eiꝰ nondũ formatꝰ. detrimen¬
cũ patiet̃ quantũ in dixeric uir mulieris. &

Expanded text:
tivum quidem fecerit, ipsa tamen vivente, tunc pecunia percussor laesionem recompensare possit, secundum id quod expetitus fuerit, et judices decreverint. Si autem mors illius fuerit subsecuta, tunc jam homicidii reus, puniendus erit ipse percussor. Mystice autem, si quis alicujus animam post conceptum semen verbi, per incuriam vel fraudem laeserit, ita ut vitale germen boni operis sanum proferre non possit, etiam si ipsa adhuc in fide vivens perstiterit, percussor tamen ut damnum illatum per poenitentiam restituat secundum Evangelii magisterium necesse habebit. Si autem ipsa anima per errorem necata, post prolatum abortivum, hoc est opus mortiferum, in infidelitate perseveraverit, sine dubio seductor illius, quasi verus homicida, aeterna morte reus erit. Notandum autem quod alia editio sic habet: Si litigabunt duo viri, et percusserit mulierem in utero habentem, et exierit infans ejus non deformatus, detrimentum patietur, quantum indixerit vir mulieris: et
Abbreviated transcription (Latin):
bro precipiunt᷑ ut sex annis seruiat &e dimnit¬
catur liber gratis. neserui xp̃iam hoc flagita
tina blasphemet. INud eñi exhoc sacis cons¬
at inmisterio preceptũquia et ꝑtundi subu¬
la cis aurẽ adpostem precepit ds quilibta¬
temillam recusaret. Precipit eñi ut hebreus
puer si fore inseruitutẽ deuenerit. sex annis
seruiat. septimo uͦ anno liber dnnitiat᷑. Qd si
e gredi aseruitude noluerit ꝓpt̃ urorẽ & filioᷤ:
ꝑforabit᷑ auricula eiꝰ. & erit seruus inscłm. Hoe
depresenti scło ñ dicit̃ s de futuro: quia insex
etatib huiꝰ scłi seruientes. septimodie et̃ no
sabbato lib̾amurꝰ. si tam̃ uoluerimꝰ ẽẽ liberi
aui adhuc in scło seruimꝰ peccato. Si aut̃ no¬
luerimus ꝑforabit᷑ nobis auricła. intestimo

Expanded text:
braeo praecipiuntur, ut sex annos seruiat et dimittatur liber gratis, ne serui christiani hoc flagitartrina blasphemetur. illud enim ex hoc satis constat in mysterio praeceptum, quia et la ejus aurem ad postem praecepit Deus, qui libertatem illam recusaret. Praecipitur enim ut Hebraeus puer, si forte in servitutem deveherit, sex annis deserviat, septimo anno vero liber limittatur. Quod si egredi a servitute noluerit propter uxorem et filios, perforabitur auricula ejus, et erit servus in saeculum. Hoc de praesenti saeculo non dicitur, sed de futuro: quia in sex aetatibus hujus saeculi servientes, septimo die aeterno sabbato liberamur, si tamen noluerimus esse liberi dum adhuc in saeculo servimus peccato. Si autem noluerimus, perforab
Abbreviated transcription (Latin):
cere primogenitos. Moriunt᷑ eñihomines siue
ante parentessuos: siue post parences suos mor¬
ciumoriunt᷑. Ii ud molestũ ẽ ne ꝑhanc occul
camlitã ꝯxupiscentiã primogenita cordis
tui ꝑdas. Primogenitꝰ eñi innobis imaginẽ
habet deigr̃e. nouios natos. prior natus inter
om̃s canquam natos cordis nr̃i: primogenita
fiacs ẽ. Nemo eñi bona oꝑat᷑: ñ fides p̃cesserit. Diã
oꝑa tua bona: cui sit̃ filii spiritales. Sed int̃ om̃s hoͤ:

Expanded text:
tere primogenitos. Moriuntur enim homines, sive tere primogenitos. Moriuntur enim homines, sive ante parentes suos, sive post parentes suos, morituri moriuntur, illud molestum est, ne per hanc occulam concupiscentiam primogenita cordis tui perdas. Primogenitus enim in nobis imaginem habet gratiae Dei, novus natus, prior natus, inter omnes tanquam natos, cordis nostri primogenita fides est; nemo enim bene operatur nisi fides praecesserit: omnia opera tua bona, filii