comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est: ac demde ꝑ crucis pati¬
bulum exp̃ssum. terris om¬
nib pluuiam salutis effudit:
et stillicidia gr̃e humanis p̃¬
stitit m̃tib. Dñs tecum inqͥt.
Mira res. Et iam erat cũ uir¬
gine. qui ad uirginem mit¬
rebat angłm: et p̃cessit nun¬
cium suum ds: sed a deoñ
recessit. Nec teneri potent lo¬
cis. qui omnib habet᷑ in lo¬
cis: et totus ubiq ẽ sine quo
nichil totum.
erbum patͥs nunqͣm
a patre discecdens: ho¬
mo ꝓ nobis fieri dignatus
est. secreto suo mysterio qd̾
ipse nouit. Qui q̃m totũ su¬
scepit quod est hommis. ho¬
mo totus est: et tocum reci¬
uens quod dei est. omnino
ex maria esse non potuit.
Scit enim cłs omnia. et po

Expanded text:
est, ac deinde per crucis patiest, ac deinde per crucis patibulum expressum, terris omnibus pluviam salutis effudit, et stillicidia gratiae humanis praestitit mentibus. Dominus tecum, inquit. Mira res. Et jam erat cum virgine qui ad virginem mittebat angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis, qui omnibus habetur in locis, et totus ubique est, sine quo nihil totum. Ergo Verbum Patris nunquam a Patre discedens, homo pro nobis fieri dignatus est, secreto suo mysterio quo ipse novit. Qui quoniam totum suscepit quod est hominis, homo totus est, et totum retinens quod Dei est, omnino ex Maria, esse non potuit. Scit enim Deus omnia et po
Abbreviated transcription (Latin):
Iiia. a ꝓpħis quidem ẽ¬
pͥnunciata: a patͥarchis fi¬
guris et eniginatib p̃signa¬
ta: ab euangelistis ex hibita
et monstrata÷ ab angelo ue¬
nerabilit̾ atq officiosissime
salutata. Preterea qualis et
qͣnta esset ab eodem diuini¬
tus declaratur: cum ait. Aue
maria gr̃a plena. dñs tecum:
benedicta tu in mulierib.
Talib nanq decebat uirgi¬
nem obpignerare muneri

Expanded text:
iis. A prophetis quidem praenuntiata, a patriarchis figuris et aenigmatibus praesignata, ab evangelistis exhibita et monstrata, ab angelo venerabiliter et officiosissime salutata. Praeterea qualis et quanta esset, ab eodem divinitus declaratur, cum ait: Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus . Talibus namque decebat virginem oppi
Abbreviated transcription (Latin):
pariter et cogitationes pen¬
sat. Cum duplo ergo exer¬
citu. contra simplum uenit:
qui nos uix in solo oꝑe pre¬
paratos. simul de oꝑe et co¬
gitatione discutit. Quid gͦ
agendum est frẽs. nisi ut
dum nos cum simplo excrci¬
tu contra duplum illius suf¬
ficere non posse conspicimꝰ:
dum adhuc longe est lega¬
tionem mittamꝰ. rogemꝰ ea
que pacis sunt: Longe enim
esse dicitur: quia adhuc pre¬
sens ꝑ iudicium ñ uidetur.

Expanded text:
pariter et cogitationes penpariter et cogitationes pensat. Cum duplo ergo exercitu contra simplum venit, qui nos, vix in solo opere praeparatos, simul de opere et cogitatione discutit. Quid ergo agendum est, fratres, nisi ut, dum nos cum simplo exercitu contra duplum illius sufficere non posse conspicimus, dum adhuc longe est, legationem mittamus: Rogemus ea, quae pacis sunt! Longe enim esse dicitur, qui adhuc / praesens per iudicium non videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
currere ei. qui cum uigin¬
ti milib uenit ad se: Alo¬
quin adhuc eo longe agen¬
te: legationem mittens ro¬
gat ea que pacis sunt. Rex
contra regem ex equo ue¬
nt ad prelium: et tam̃ si
se ꝑpendit non posse suffi¬
cere: legationem mittre. et
ea que pacis sunt postulat:
spare ueniam debemꝰ.
qui in illo tremendo exa¬
mine. cum rege nr̃o ex e¬
quo ad iudicium non ue¬
nimus: quos mmirum cõ¬
ditio infirmitatis et causa
inferiores exhibet: Sed for
tasse iam mali oꝑ s culpas
abscidimus: iam praua qͦe
exccrius declinamus.Nun¬
quid ad reddendam ratio¬
nem cogitationis nr̃e suffi¬
cimus: Nam cum uginti
cit iste. qui cum decem mi¬
libus uenit. Decem milia
quippe ad uiginti imilia:
simplum ad duplum sun.
Nos autem si multum ꝓfi¬
cimus: uix exteriora nr̃a
oꝑa in reccitudine seruamꝰ.
Nam et si iam luxuria car¬
nis abscisa est: tam̃ adhuc
a corde funditus abscisa ñ
est. Ille autem qui iudica¬
turus uenit. exteriora simul
et interiora iudicat: facta

Expanded text:
cum viginti millibus venit ad se. Alioquin adhuc illo longe agente, legationem mittens, rogat ea quae pacis sunt. Rex contra regem, ex aequo venit ad praelium, et tamen si se perpendit non posse sufficere, legationem mittit, et ea quae pacis sunt postulat. sperare veniam debemus, qui in illo tremendo examine, cum rege nostro ex aequo ad judicium non veniamus, quod nimirum conditio, infirmitas et causae inferiores exhibet, sed fotasse iam mali operis culpas abscidimus, iam prava / quaeque exterius declinamus. Numquid ad reddendam rationem cogitationis nostrę sufficimus? Nam cum viginticit ille, qui cum decem milibus venit. Decem milia quippe ad viginti milia simplum ad duplum sunt. Nos autem, si multum proficimus, vix exteriora nostra opera in rectitudine servamus. Nam etsi iam luxuria carnis abscisa est, tamen adhuc a corde funditus abscisa non est. Ille autem, qui iudicaturus venit, exteriora simul et interiora iudicat, facta
Abbreviated transcription (Latin):
torem nr̃m. ñ solũ esse uentu¬
rum.s aduentasse iam. et co¬
habitare hominib ueritate
p̃sentis testimonii reuelaret.
Quẽ cum inter ꝓmiscuas tur¬
bas adbaptismũ suũ ꝓperare
uidisset: uelut digito demon¬
strans ait. Ecce agnus der: ec¬
ce qui tollit peccata mundi.
Ouam innocens ẽ huiꝰ uita:
uel qua possumꝰ deuotione eiꝰ

Expanded text:
torem nostrum, non solum esse venturum, sed adventasse jam et cohabitare hominibus veritate praesentis testimonii revelaret, quem inter promiscuas turbas ad baptismum suum properare vidisset, velut digito demonstrans ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quam innocens est hujus vita, vel possumus devotion
Abbreviated transcription (Latin):
lux indefectiua donat᷑. In si¬
nistra illius diuitiȩ et gła:
qͥa et in hoc exilio ꝑegrina¬
tionis. diuitus uirtutũ & gła
fidei. donec ad eternam ꝑue¬
niamꝰ reficimur. De qua ui¬
delicet gła. dicit apłs. Et glo¬
riamur in spe gle filiorũ dei.
Non solũ autem. s et gloriam᷑

Expanded text:
lux indefectiva donatur. In silux indefectiva donatur. In sinistra illius divitiae et gloria, quia et in hujus exsilio peregrinationis divitiis virtutum et gloria fidei, donec ad aeterna perveniamus, reficimur. De qua videlicet gloria dicit Apostolus: Et gloriamur in spe gloriae filiorum Dei: non solum autem, sed et gloria
Abbreviated transcription (Latin):
ciam uobis: Et qixerunt.Da
nob̃ ut unus ad dexterã tuã.
et alius ad sinistram tuã sede¬
amus in gła tua. Illos gͦ tan
rogare asserit. quoꝵ uolunta¬
dem in rogando potiorẽ con¬
spicit: & quoꝵ hortatu matrẽ
ad rogandũ nouit ẽẽ cõmoni
zebedei dignitatẽ sediũ
querentib. ipse cognitor me¬
ritoꝵ. ac sedis distribitor res¬
ponderit: audiamus. Respon¬
quid petatis. Nesciebant et¬
enim qͥd peterent. qui in re¬
gno celestis patriȩ. quẽ piã
ad sinistram xp̃i sessurum
ẽẽ putabant: cũ in illa discre¬
tione nouissimi examinis.
om̃s electi ad dexterã sũmi
regis ac iudicis legantur eẽ
uenturi. Nil quippe simstrũ
uita illa: nil habet felicitas
eterna reprobũ: nil pax sem¬
piterna recipit caducum.
inistra autẽ xp̃i
cum in bono accipit᷑
presens sc̃ẽ eccłe uita intelli¬
gitur. Unde scriptũ est. Lon¬
gitudo dierũ. in qextera eiꝰ:
in sinistra illius. diuitie et
gła est. Longitudo quippe
electis et angłis & hominib

Expanded text:
xerunt: Da nobis ut unus ad dextram tuam, et alius ad sinistram sedeamus in gloria tua . Illos ergo tantrogare asserit, quorum voluntatem in rogando potiorem conspicit, et quorum hortatu matrem ad rogandum novit esse commoni dignitatem sedium quaerentibus ipse cognitor meritorum ac sedium distributor responderit, audiamus. Responquid petatis? Nesciebant etenim quid peterent, qui in regno coelestis patriae quemquam ad sinistram Christi sessurum esse putabant, cum in illa discretione novissimi examinis omnes electi ad dextram summi regis ac judicis legantur esse statuendi. Nil quippe sinistrum vita illa, nil habet felicitas aeterna reprobum, nil pax sempiterna recipit caducum. Sinistra autem Christi cum in bono accipitur, praesens sanctae Ecclesiae vita intelligitur, unde scriptum est: Longitudo dierum in dextra ejus, in sinistra ejus divitiae et gloria . Longitudo quippe electis, et angelis, et hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Sc redemptor nr̃ uulne¬
ra suꝑbie nr̃e sanare deside¬
rans. et ipse cum in forma di
eẽt. forma hominis accepta.
humiliauit semetipsũ. factis
obediens usq ad mortẽ: & noꝰ
quoq si culm̃ uere sublimtca¬
tis conscendere uolumꝰ. Tter
humilitatis arripe p̃monet.
nos si uerã uitã uidere cupimꝰ
et aduersa queq scłi p̃sentis.¬
& ipsã quoq mortẽ pacient̃
ferre p̃cepte. Promisit nobis
dona głe: s premisit certami¬
na pugne.Dixit ꝓmittens.
erit merces ur̃a multa. & erttis
filii altissimi: sed predixit i¬
bens. diligite inimicosurõs.¬

Expanded text:
ac redemptor noster, vulnera superbiae nostrae sanare desiderans, et ipse cum in forma Dei esset, forma hominis assumpta, humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem: et nos quoque, si culmen verae sublimitatis conscendere volumus, iter humilitatis arripere praemonet; nos, si veram vitam videre cupimus, et adversa quaeque praesentis ipsam quoque mortem patienter ferre praecepit. Promisit nobis dona gloriae, sed praemisit certamina pugnae. Dixit promittens: Erit merces vestra magna, et eritis filii Altissimi ; sed praedixit jubens, Diligite inimicos vestr
Abbreviated transcription (Latin):
quid ab eo. Nemo autẽ esti¬
met. matrẽ uel ꝓfiliis. absq
illoꝵ consensu ac uoto petis¬
se: s potius intelligat. una¬
nimo omniũ eors consiliofu
isse dispositũ. ut ꝑ matrem.
quã maxĩẽ dilectã dño nouerah̃.
suũ illi desideriũ discipłi pate¬
facerent. Unde hoc referens
eugłista marcus: tacito matͥs
bat. facit mentionẽ. Et acce¬

Expanded text:
uo. Nemo autem aestimet matrem haec pro filiis absque illorum consensu ac voto petisse, sed potius intelligat unanimi omnium consilio eorum fuisse dispositum ut per matrem quam maxime dilectam Domino noverant, suum illi desiderium discipuli patefacerent. Unde haec referens evangelista Marcus, tacito matrisbat, facit mentionem. Et acce
Abbreviated transcription (Latin):
de loco conuuiuii. & abire iam cepit
Setuitus est autem eum petrus:
etiam incessu pedum. cupiens im-¬
plere ql audiuit sequere me: secutꝰ
est & ille discipulus quẽ tliligebat
ih̾e. Neq enim arcendum se a consec-¬
tatu xp̃i putabat: qui ñ minore se
gr̃a dilectionis. a xp̃o complexum
nouerat. Neq increclibile est. ideo
utrumq discipulum corporali gres¬
tum autem noui ur̃e fraternitati
quis sit ille discipulus quẽ dilige¬
bat ih̾c: ioh̾es indelicet ip̃e curus
hochie natalicia celebramus qͥ hoc
scripsit euangłium: atq ideo
suam ꝑsonam maluit indiciis re¬
rum accidentium. quam propͥo
designare uocabulo.
exceptis ceteris singulariter
solum: s pre ceteris qͦs diligebat
famliarius unum: quẽ specialis
prerogatiua castitatis ampliori di¬
lectione fecerat dignum. Omnes
quippe se diligere probat: quibus
ante passionem loquitur. Sient
dilexit me pater. & ego dilexi uos:
manete in dilectione men. S hune

Expanded text:
de loco convivii, et abire jam coepit. de loco convivii, et abire jam coepit. Secutus est autem eum Petrus etiam incessu pedum, cupiens implere quod audivit, Sequere me. Secutus est et ille discipulus quem diligebat Jesus. Neque enim arcendum se a consectatu Christi putabat, qui non minori se gratia dilectionis a Christo complexum noverat. Neque incredibile est ideo utrumque discipulum corporali grestum autem novi vestrae fraternitati qui sit ille discipulus quem diligebat Jesus, Joannes videlicet ipse, cujus hodie natalitia festa celebramus, qui hoc scripsuam personam maluit indiciis rerum accidentium, quam proprio designare vocabulo. exceptis caeteris singulariter solum, sed prae caeteris quos diligebat familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe se diligere probat, quibus ante passionem loquitur: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, manete in dilectione mea . Sed hunc
Abbreviated transcription (Latin):
ne grauis forte uideretur petro.
predicta a dño passio crucis hanc
suo confestim lenire curauit exẽplo:
ut cruciatum martyrii eo leuiꝰ fer¬
ret ÷ quo se meminisset. similẽ suo
redemptori mortis accipe sententiã.
ostquam dñs significauit
petro. qua morte clarificatu¬
rus ẽẽt deum: ꝓtinus adiungit
quod in huius capite lectionis au¬
diuimus: & dicit ei. Sequere me.
Aesi aꝑte dicat. Quia ipse prius ꝓ
iuia redemptione crucis suppliciũ
subire ñ timinꝰ cur tu ꝓ mei con¬
fessione nommnis crucem pati for¬
mides. qui eo gloriosiore martyrii
palma glorificaberis. quo in hac
ꝓmerenda magistri iter sequeris:
lam uͦ ab euangelista ñ subditur.
quid post hec dicta dñs & disci-¬
puli fecerint: s ex eo tam̃ innuit᷑
qđ subiungit. Conuersus petrus:
uidit illum discipłm quẽ diligebat
he sequentem. Datet nanq quia cũ
lixisset petro sequere me. id ẽ cru¬
rem patiendo imitare: surrexit

Expanded text:
ne gravis forte videretur Petro ne gravis forte videretur Petro praedicta a Domino passio crucis, hanc suo confestim lenire curavit exemplo, ut cruciatum martyrii eo lenius  Al., levius ferret, quo se meminisset similem suo Redemptori mortis excipere  Al.Postquam enim significavit ei qua morte clarificaturus esset Deum, protinus adjungit quod in hujus capite lectionis audivimus. Et dicit ei: Sequere me. Ac si aperte dicat: Quia ipse prius pro tua redemptione crucis supplicium subire non timui, cur tu pro mei confessione nominis crucem pati formides? Qui eo gloriosiore martyrii palma clarificaberis, quod in hac promerenda magistri iter sequeris. Jam vero ab evangelista non subditur quid post haec dicta Dominus et discipuli fecerint, sed ex eo tamen innuitur quod subjungit, Conversus Petrus vidit illum discipulum quem ditigebat Jesus, sequentem. Patet namque quia cum dixisset Petro, Sequere me, id est, crucem patiendo imitare, surrexit
Abbreviated transcription (Latin):
cipia considerare ualeamꝰ: libet
suꝑiora parũꝑ atcenclere. Apparuit
dñs post resurrectionẽ discipłis sept̃:
in piscando tota nocte laborantibus.
Et stans in litore: copiosa rete eorum
piscium multitudine impleuit. Mox¬
q egressos ad terram: mintait ad
prandium. Et inter prandendũ t̾eio
petrum an se amaret interrogauit:
ac tercio amorem confitenti qͥa ten
eum negauerat. ei tercio pascendas
suas oues cõmisit: ac clemde quia
ꝓ earundem ouium id ẽ animarũ
fidebum cura pastorali. usq ad mar¬
tyrium crucis eẽt ꝑuenturus. inti¬
mauit dicens. Amen am̃ dico tibr
cũ esses numor cingebas te. et ãbi¬
labas ubi uolebas. Qum autem
senueris extendes manus tuas se
alius te cinget et clucet quo ñ uis.
In manuum nanq extensione desis¬
nauit qł ꝑ mortẽ crucis mariy¬
rio coronandus : in cinctione alt̾ius
quod uinciendus a ꝑsecutore: in
ductu quo ñ uellet. qͦd tormenta.
passionis contra uoluntatem esset
passurus humane fragilitatis. S

Expanded text:
re valeamus, libet superiora parumper attendere. Apparuit Dominus post resurrectionem discipulis septem, in piscando tota nocte laborantibus, et stans in littore copiosa rete eorum piscium multitudine implevit, moxque egressos ad terram invitavit ad prandium, et inter prandendum tertio Petrum an se amaret, interrogavit; ac tertio amorem confitenti, quia ter eum negaverat, ei tertio pascendas suas oves commisit: ac deinde quia pro earumdem ovium, id est, animarum fidelium cura pastorali usque ad martyrium crucis esset perventurus, intimavit dicens: Amen amen dico tibi, cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget et ducet quo non vis. In manuum namque extensione designavit quod per mortem crucis martyrio coronandus; in cinctione alterius, quod vinciendus a persecutore; in ductu quo non vellet, quod tormenta passionis contra voluntatem esset passurus humanae fragilitatis. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ectio sc̃i euangelii que nob̾
lecta ẽ fr̃s mei. tanto maioria nob̾
intentione debet ꝑ singl̃a uerba
pensari: quanto magna gr̃e suꝑ¬
ne dulcecline tota recdundat. Com¬
menclat enim nobis beatissimꝰ euan¬
gelista & apłs ioh̾es primilegiũ amo¬
ris precipui. quo ceteris ampbus
merint honorari a dño: cõmendat
testimonium euangelice descͥptioĩs
qͦd ueritate chruma subnixũ. nullus
fidelium dubitare ꝑmittitur: cõmen

Expanded text:
ectio sancti Evangelii quae nobis lecta est, fratres mei, tanto majori a nobis intentione debet per singula verba pensari, quanta magna gratiae supernae dulcedine tota redundat. Commendat enim nobis beatissimus evangelista et apostolus Joannes privilegium amoris praecipui, quo caeteris amplius meruit honorari a Domino: commendat testimonium evangelicae descriptionis, quod veritate divina subnixum nullus fidelium dubitare permittitur: c
Abbreviated transcription (Latin):
causa: hoc sacrificium cõsti¬
tutum est. At si sacrificu pre¬
cepta contempseris: sacrificu
remedium seutire nõ poteris.
Comple illud. cuius causa
sacrificium factum est: ut
sacrificio perfruaris. Lxii

Expanded text:
crificium constitutum est. Et si sacrificii praecepta contemnis, sacrificii remedium sentire non poteris. Comple illud cujus causa sacrificium factum est, ut sacrificio perfruaris. I
Abbreviated transcription (Latin):
nmam suant pro te¬
donunus dedit. et tu
numicus conscrus perdiuas:
et cum hoc anmo ad mensã
pacis accedis: Ille ne mo
quidem pro tua utilitate re¬
cusaunit⁊ et tu nec iram tuã
conscruo pro tua liberation
concedis: Sed forsitan dicis.
Iu nuico fraudatus sum.
multis me lesit dispendus.
magnus me detrumeutis oue¬
raint. Quicquid dixcris:
pcciuiarum uertitur causa
Non te crucifixit. sicut iuili
christum: et tameu ille efsa¬
sum sanguinẽ. ad salutm
corum qui effuderũt. laihi
pietate concessit. Inimicuo
deo est: tumidum pectus. A¬

Expanded text:
mam suam pro teDominus dedit, et tu inimicus conservo perduras? et cum hoc animo ad mensam pacis accedis? Ille nec mori quidem pro tua utilitate recusavit, et tu nec iram tuam conservo pro tua liberatione concedis? Sed forsitan dicis: Ab inimico fraudatus sum, multis me laesit dispendiis, magnis me detrimentis oneravit. Quidquid dixeris pecuniarum vertitur causa. Non te crucifixit, sicut Judaei Christum, et tamen ille effusum sanguinem pro salute eorum qui effuderunt larga pietate concessit. Inimicum Deo est tumidum pectus.
Abbreviated transcription (Latin):
te cum rege: ego ueniam post
te. & complebo sermones tuos.
Ingressa est itaq bethsabee ad
regem in cubiculo.
ex idauid senuerat nimis:
et abisag sunamites mini¬
strabat ẽi. Inclinauit se bethsa¬
bee: & adorauit regem. Ad
quam rex. Quid tibi inqͥt uise
Que respondens ait. Dñe mi.
tu iurasti ꝑ dñm dm̃ tuũ ancil¬
le tue ÷ salomon filius tuus re¬
gnabit post me. & ipse sedebit
in solio meo: & ecce nunc ado¬
nias regnauit. te dñe mi rex
ignorante. Maccauit boues et
pinguia queq & arietes pluri¬
mos. & uocauit om̃s filios re¬
gis: abiathar quoq sacerdotẽ
et ioab principem militiȩ: sa

Expanded text:
st te, et complebo sermones tuos. Ingressa est itaque Bethsabee ad regem in cubiculo: rex autem senuerat nimis, et Abisag Sunamitis ministrabat ei: inclinavit se Bethsabee, et adoravit regem. Ad quam rex, Quid tibi, inquit, vis? Quae respondens, ait: Domine mi rex, tu jurasti per Dominum Deum tuum ancillae tuae, Salomon filius tuus regnabit post me, et ipse sedebit in solio meo. Et ecce nunc Adonias regnat, te, domine mi rex, ignorante. Mactavit boves, et pinguia quaeque, et arietes plurimos, et vocavit omnes filios regis. Abiathar quoque sacerdotem, et Joab principem
Abbreviated transcription (Latin):
qui erat uicinus fonti rogel:
uocauit uniuersos fr̃s suos fili¬
os regis: & om̃s uiros iuda ser¬
uos regis. Nathan autem pro¬
phetam & banaiam. et robu¬
stos quosq. & salomonẽ frẽm
suum ñ uocauit. Dixitq na¬
than ad bethsabee matrem sa¬
lomonis. Num audisti qͦd re¬
gnauerit adonias filiꝰ aggyth.
& dominus nr̃ dauid hoc igno¬
iat: Nunc gͦ ueni accipe a me¬
consiliũ: & salua animã tuã.¬

Expanded text:
vicinus fonti Rogel, vocavit universos fratres suos filios regis, et omnes viros Juda servos regis. Nathan autem prophetam, et Banaiam, et robustos quosque, et Salomonem fratrem suum non vocavit. Dixit itaque Nathan ad Bethsabee matrem Salomonis: Num audisti, quod regnaaverit Adonias filius Haggith? et dominus noster David hoc ignorat? Nunc ergo veni, accipe consilium a me, et salva anima
Abbreviated transcription (Latin):
et dñs ẽrat cũ eo
& ñ cecidit ex
omnib uerbis¬
⁊ eius in terram.
Et cognouit uniuersus isrł a
dan usq bersabee: quł̃ fidelis
samuhel ꝓpħa esset dñi. Et
acddidit dñs ut apparent in
sylo: qm̃ reuelatus fuerat dñs
samuheli in sylo. iuxta uerbũ
dñi. St euenit sermosamuhe¬
lis. uniuerso israeli. Et factũ est
in prelium: & castra metatus est
iuxta lapidem adiutorii. Porro
philistum uenerunt in affec: &
instruxerunt aciem contra isrł.
gito autem certamine.
terga uertit isrł philisteis: & ce¬
sa sunt in illo certamine passim
per agros. quasi quatuor milia
uirorũ. Et reuersus ẽ populus
ad castra.Dixeruntq maiores
natu de isrł. Quarȩ percussit
Afferamꝰ ad nos de sylo archam
federis dñi: & ueniat in mediũ
nr̃i: ut saluet nos de manu
in sylo: et tulerunt inde archã
federis dñi exercituum. sedentis
suꝑ cherubin. Srantq duo filii
heli. cum archa federis dei: of.¬
ni et phinces.
federis dñi incastra: uo¬

Expanded text:
et Dominus erat cum eo et non cecidit ex omnibus verbis eius in terram et cognovit universus Israhel a Dan usque Bersabee quod fidelis Samuhel propheta esset Domini et addidit Dominus ut appareret in Silo quoniam revelatus fuerat Dominus Samuheli in Silo iuxta verbum Domini et evenit sermo Samuhelis universo Israheli egressus est  et castrametatus est iuxta lapidem Adiutorii porro Philisthim venerunt in Afec et instruxerunt aciem contra Israhel inito autem certamine terga vertit Israhel Philistheis et caesa sunt in illo certamine passim per agros quasi quattuor milia virorum et reversus est populus ad castra dixeruntque maiores natu de Israhel quare percussit adferamus ad nos de Silo arcam foederis Domini et veniat in medium nostri ut salvet nos de manu in Silo et tulerunt inde arcam foederis Domini exercituum sedentis super cherubin erantque duo filii Heli cum arca foederis Domini Ofni et Finees oederis Domin
Abbreviated transcription (Latin):
archa dñi. Uirautem ille post¬
qͣm ingressus est. nuntiauit
urbi: & ululauit om̃is ciuitas.
Et audiuit heli sonitũ clamo¬
ris: dixitq. Quis ẽ hic sonitus
tumultus huius: At ille festi¬
nauit. et uenit: & annuntiauit
heli. Heli autẽ erat nonagin¬
ta & octo annorũ: & oculi eius
caligauerant: et uidere ñ po¬
terat. Et dixit adheli. Ego
sum qui ueni de prelio: & ego
qui de acie fugi hodie.Qui
ille ait. Quid actũ est fili mi:
Respondens autẽ qui nuntia¬
bat: fugit inquit isrł coram
philistum: & ruina magna
facta et in poplo: insuꝑ & duo
filii tui mortui sunt ofni et
der: cecidit. de sella retrorsum
iuxta ostium: & fractis ceruicib
mortuus est. Senȩx enim eratt
uir & grandeuus: & ipse iudi¬
cauit isrł quadraginta annis.

Expanded text:
arca Dei. Vir autem ille postarca Dei. Vir autem ille postquam ingressus est, nuntiavit urbi, et ululavit omnis civitas. Et audivit Heli sonitum clamoris, dixitque: Quis est hic sonitus tumultus hujus? At ille festinavit, et venit, et annuntiavit Heli. Heli autem erat nonaginta et octo annorum, et oculi ejus caligaverant, et videre non poterat. Et dixit ad Heli; Ego sum qui veni de praelio, et ego qui de acie fugi hodie. Cui ille ait: Quid actum est, fili mi? Respondens autem qui nuntiabat: Fugit, inquit, Israel coram Philisthim, et ruina magna facta est in populo: insuper et duo filii tui mortui sunt, Ophni et Dei, cecidit de sella retrorsum juxta ostium, et fractis cervicibus mortuus est. Senex enim erat vir et grandaevus, et ipse judicavit Israel quadraginta annis.
Abbreviated transcription (Latin):
clamoris: dixeruntq. Quenã
est hec uox clamoris magni. in
castris hebreorũ: Et cognoue¬
runt. qđ archa dñi uenisset in
castra. Timueruntq philisti¬
im: dicentes. Uenit ds̃ in castra.
Et ingemuerunt dicentes. Ue
nobis. Non enim fuit tanta
exultatio. heri et nudius terciꝰ.
Ue nobis. Quis nos seruabit
Hi sunt dii qui ꝑcusserunt
egyptũ. omni plaga in deser¬
to.Confortamini. et estote
uiri philistiim: ne seruiatis
hebreis. sicut illi seruierunt uo¬
bis. Confortamini: et bellate.
Pugnauerunt gͦ philistiim.
et cesus est isrł: & fugit unui¬
quisq in tabernaculũ suum.
Et facta ẽ plaga magna ni¬
mis: & ceciderunt de isrł tri¬
ginta milia peditum: & archa
dei capta est. Duo quoq filii¬
heli mortui sunt: ofni &. finees.
urrens uir de ben.iiii.¬
iamin ex acie. uenit in sy¬
lo indie illo: scissa ueste. & con¬
spersus puluere caput. Cumq
ille uenisset: heli sedebat suꝑ
sellam. contra uiã spectans.
Erat enim cor. eiꝰ pauens. pro

Expanded text:
nam est haec vox clamoris magni in castris Hebraeorum? Et cognoverunt quod arca Domini venisset in castra. Timueruntque Philisthim, dicentes: Venit Deus in castra. Et ingemuerunt, dicentes: Vae nobis: non enim fuit tanta exsulvae nobis. Quis nos servabit hi sunt Dii qui percusserunt Aegyptum omni plaga, in deserto. Confortamini, et estote viri Philistiim: ne serviatis Hebraeis sicut illi servierunt vobis confortamini et bellate pugnaverunt ergo Philisthim et caesus est Israhel et fugit unusquisque in tabernaculum suum et facta est plaga magna nimis et ceciderunt de Israhel triginta milia peditum et arca Dei capta est duoOphni et Phinees. Currens autem vir de Benjamin ex acie, venit in Silo in die illo scissa veste, et conspersus pulvere caput. Cumque ille venisset, Heli sedebat super sellam contra viam spectans. Erat enim cor ejus pavens pro
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis uerbis agnoscimus:
Cum enim dixit. si quis inͥ
ministrat me sequat᷑: hoc
intelligi uoluit. ac si diceret.
Si quis me non sequit᷑: ñ
iͥn ministrat. Ministrant
runt. sed que m̃u xp̃i. Hoc
est enim me sequatur. uias
ambulet meas ñ suas: sicut
alibi scriptum est. Qui se di¬
cit in xp̃o manere: debet si¬
eut ille ambulauit. et ipse
ambulare: Siohem.

Expanded text:
ipsis verbis agnoscimus? ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit: Si quis mihi ministrat, me sequatur, hoc intelligi voluit, ac si diceret: Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant runt, sed quae Jesu Christi. Hoc est enim, me sequatur. Vias ambulant, non suas. Sicut alibi scriptum est: Qui se dicit in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Debet
Abbreviated transcription (Latin):
ca que sunt corpori necessari¬
a preparare: aut cenanti cy¬
bum coquere uel apponere.
uel poculum dare. potumq
miscere: fecerunt hoc illi qͥ
potuerunt eum in corpore ha¬
bere presentem: sicut mar¬
cha et maria. qͣndo et lazarꝰ
unus erat ex recumbentib.
Sed eo modo. xp̃o etiam in¬
das ꝑditus ministrauit. Nam
et loculos ipse habebat: et qͣn¬
uis ex eis que mitcebantur
sceleratissime furarit᷑ : ꝑ illũ
tam̃ etiam necessaria paraban¬
tur. Hinc est illud quod cũ
ei diceret dñs. quod facis fac
uelociter: arbitrati sunt qui¬
dam quod eum iusserit ꝓpt̃
diem festum necessaria p̃pa¬
rare: uel indigentibus ali¬
quid dare. Nullomͦ igit᷑ de
huiusmodi ministris dicẽt
dñs. ubi ego sum ibi erit et
mnister meus: et siquis mͥ
ministrauerit honorificabit
eum pater meus: qm̃ iudã
talia ministrantem. reꝓba¬
tum potius qͣm honoratũ
uidemꝰ. Ut quid gͦ alibi qͦri¬
mus quid sit ministrare
xp̃o : et non potius in istis

Expanded text:
ea quae sunt corpori necessariea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare, potumque miscere, fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbentibus. Sed eo modo Christo etiam Judas perditus ministravit. Nam et loculos habebat ipse. Et quamvis ex eis quae mittebantur sceleratissime furaretur, per illum tamen etiam necessaria 412 parabantur. Hinc est illud quod cum ei diceret Dominus: Quod facis fac velociter, arbitrati sunt quidam quod eum jusserit propter diem festum necessaria praeparare vel indigentibus aliquid dare. Nullo modo igitur de hujuscemodi ministris diceret Dominus: Ubi ego sum, ibi erit et minister meus. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus, quoniam Judam talia ministrantem reprobatum potius quam honoratum videmus. Ut quid ergo alibi quaerimus quid sit ministrare Christo, et non potius in istis
Abbreviated transcription (Latin):
i quis mͥ ministrat: Xl.¬
ine sequat᷑. Quid est me
ait apłs petuus: relinquens
nobis exemplum. ut sequam̃
uestigia eius. Ecce quod die¬
tum est: si quis iͥ ministrat.
me sequatur. Quo fructu: qͣ
mercede: quo p̃mio: Et ubi¬
sum inqͥt: illic et munster
meus erit. Oratis ametur: ue
oꝑis quo inunstrat᷑ illi. p̃cium
sit. esse cum illo. Ubi enim
bene erit sine illo: Aut qͣn¬
do male esse poterit cum illo:
Audi euidentius. Si quis
mͥ ministrauerit: honorifi¬
cabit eum pater meus. Quo
honore: nisi ut sit cũ filio
cius: Quod enim suꝑius dix̃.
ubi ego sum. illic et ininister
meus crit: hoc intelligitur
exposuisse. cum dicit. hono¬
rificabit eum pater meus.
Nam quẽ maiorem honorẽ
acciꝑe poterit adoptatus.
quam ut sit ubi est unicus:
ñ equalis factus diuinitall.
sed consociatus eternitati:
uid sit ministrare .XIl.¬
xp̃o. cui operi mercestan¬
capimittit᷑: hoc pocius debemꝰ
inquirere. Si enim hoc puta¬
uerimꝰ esse xp̃o ministrare.

Expanded text:
i quis mihi ministrat, me sequatur. » Quid est, « me ait apostolus Petrus, « relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . » Ecce quod dictum est, si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu? qua mercede? quo psum, inquit, illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi pretium sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando male esse poterit cum illo? Audi evidentius: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quid enim superius ait? Ubi ego sum, illic et minister meus erit. Hoc intelligitur exposuisse cum dicit: Honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus quam ut sit ubi est unicus, non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta promittitur, hoc potius debemus inquirere. Si enim hoc putaverimus esse Christo ministrare,
Abbreviated transcription (Latin):
mundo duntaxat. diuinis
efferunt p̃coniis: Porro ab
exordio scĩ euangelii. gabrie¬
lem archangelũ colloquen¬
tem manie audistis: et de¬
inceps reliqua omnia plemꝰ
legistis. Ad p̃sepe quoq o pau¬
la de teste nato puero. mul¬
pundia nomi partul. et que¬
relas nescii ploratus. ꝓfescen¬
ninis. gła in excelsis deo. et
in terra pax hominib bone
stiz et rachiantem stellam ui¬
disti: pastorib insuꝑ euan¬
gelizantib credidisti. Magos
p̃terca tria deferentes inuu̾a.
i insione beatis oculis con¬
spexisti: ipsa cadem mun̾a
bene intelligendo. uodis om¬
nib fide deo obtulisti: nã
et cum eisdem magis đm pu¬
erum in p̃sepe adorasti.Sed
Ad quod ego. Si celatum ẽe
uolebas. teste conscientia: mnͥ
narrare ante p̃sepium. uͥ plu¬
rimũ lacrimata es. ñ debe¬
res: q̃m ut uerum fatear. xp̃i
p̃conia etiam si uoluero ad¬
iuratus. neq tuas laudes om¬
nino tacere queo. Iccirco tue
te interrogent filie quas lac¬

Expanded text:
mundo dumtaxat, divinis mundo dumtaxat, divinis efferunt praeconiis. Porro ab exordio sancti Evangelii Gabrielem archangelum colloquentem Mariae didicistis, et deinceps reliqua omnia plenius legistis. Ad praesepe quoque, o Paula, te teste, nato puero pundia novi partus, et querelas nescii ploratus, pro fescenninis, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae visti, et radiantem stellam vidisti. Pastoribus insuper evangelizantibus credidisti. Magos praeterea tria deferentes munera, in visione beatis oculis conspexisti: ipsa eadem munera bene intelligendo votis omnibus fide Deo obtulisti. Nam et cum eisdem magis Deum puerum in praesepio adorasti. Sed Ad quod ego: Si celatum esse volebas teste conscientia, mihi narrare ante praesepium, ubi plurimum lacrymata es, non debueras: quod ut verum fatear, Christi praeconia, etiamsi voluero adjuratus, neque tuas laudes omnino tacere queo. Idcirco tuae te interrogent filiae, quas lac
Abbreviated transcription (Latin):
mi prb̃i. Cogitis
me o paula et eu¬
stochium. inimo ca¬
ritas xp̃i me compellit. qͥ
uobis dudum tractatibus
loqui consueueram. ut no¬
uo loquendi genere. scĩs que
uobiscum degunt uirginib.
latino utens eloquio. exhor¬
tationis gr̃a sermonem faciã
de assumptione beate et glose
semꝑ uirgnus cotrie: more
coꝵ qͥ declamatorie ieccłiis so¬
len loqͥ ad ppłm: quod utiq
genus docendi nec dum ac¬
tigeram. Sed quia negare ne¬
queo quicquid inuingitis:
ne. exꝑiar que hortamini. af¬
fectu infantium ore balbuti¬
entiũ. qui quecunq audie¬
rint fari gestiunt. cũ necdũ
possint ad plenũ uerba for¬
mare: maxime qͥa ꝓpt̃ sim¬
pliciore qͣsq. id me deꝓinere
quibue diuinis uacent le¬
ccionib: presertim cum et
eadem in multis festiuita¬
tibus. multoꝵ scõꝵ patrum
studia. miro cuderint eloqͥo:
quȩ de hac qͥdem uberius
ubiq in scripturis diuinis
p̃dicata leguntur.
uid aliud sonant euan
eius inerem̃ta qͦusq fuit in

Expanded text:
nis. I. Cogitis me, o Paula et Eustochium, imo charitas Christi me compellit, qui vobis dudum tractatibus loqui consueveram, ut novo loquendi genere, sanctis quae vobiscum degunt virginibus, Latino utens eloquio, exhortationis gratia, sermonem faciam de Assumptione beatae et gloriosae semper Virginis Mariae, more eorum qui declamatorie in Ecclesiis solent loqui ad populum: quod utique genus docendi, necdum attigeram. Sed quia negare nequeo quidquid injungitis, ne, experiar quae hortamini affectu infantium, more balbutientium, qui quaecumque audierint, fari gestiunt, cum necdum possint ad plenum verba formare: maxime, quia propter simpliciores quasque id me depromere quibusve divinis vacet lectionibus: praesertim cum et eadem in multis festivitatibus, multorum sanctorum Patrum studia, miro cuderint eloquio, quae de hac quidem uberius ubique in Scripturis divinis praedicata leguntur. Quid enim aliud sonant Evangejus incrementa, quousque fuit in
Abbreviated transcription (Latin):
ides ꝙ ĩmunda sunt
iudeorum azima: ꝙ
illicita festiuitas: ꝙ non¬
uidaicum: sed exemptũ et
cuacuatũ est pasche spũalis
aduentu quod christus tra¬
didit. Nam cum manduca¬
rent inquit et biberent: acce¬
pit panci et fregit. et dixit
Nec est corpus meum: quod
pro uobis tradetur. Agnoseũt
quod lequor: qui sunt diui¬
nis consecrati mysterus. Et
iterum accepit calicẽ: et dixit
Hic est sanguis meus: qui
pro multis effundetur in re¬
missionem peccatorum. Et
presens uidas erat: ista xp̃o
dicente. Iste est laugnis.
dic inda : quẽ triginita dena¬
rus uendidisti: Iste est san¬
guis ⁊ de quo ante. cum pha¬
riscis pacta fecisti: O christi
miscricodia: o uide demẽtia
Ille cum triguita denariis
paciscebatur ut uenderet⁊ it
chistus ei sanguinem quẽ
uendidit offerebat. ut haberi
renussionem peccatorum: si
tameu impus cxistere no¬
luisset. Nam affuit idas:
et illius sacrificu cõmuni¬
cationem meruit ⁊ et pedes
cius quando et aliorũ disa¬

Expanded text:
d immunda sunt eorum azyma, quod illicita festivitas, Judaicum, sed exemptum et evacuatum est paschae spiritalis adventu, quod Christus tradidit. Nam cum manducarent, inquit, et biberent, accepit panem et fregit et dixit: Hoc est corpus meum quod pro vobis tradetur. Agnoscunt quod loquor, qui sunt divinis consecrati mysteriis. Et iterum: Accepit calicem et dixit: Hic est sanguis meus qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Et praesens Judas erat, ista Christo dicente. Iste est sanguis, dic, Juda, quem triginta denariis vendidisti. Iste est sanguis, de quo cum Pharisaeis pactum fecisti. O Christi misericordia! o Judae dementia! Ille enim triginta denariis paciscebatur ut venderet, et Christus ei sanguinem quem vendidit offerebat; ut haberet remissionem peccatorum, si tamen impius existere noluisset. Nam adfuit Judas, qui illius sacrificii communicationem meruit, et pedes ejus quando aliorum disc
Abbreviated transcription (Latin):
et quod uidas sustuunt patia¬
tur. Nam in illũ post com¬
municationẽ meuse dyabo¬
ius intrauit: nõ quia con¬
tempserat dominicũ corpꝰ:
sed quia impudentia uide.¬
et malignitas mentis. ut
aduersarius in co habitaret
effecit: ut discas ꝙ ĩdigna
et fucata mente mysterior
sccreta celebrantib a drabo¬
lo prpparintur insidie: et
nuitantur: qui non eque
anuno cõmunicare festinãt
Et hec dico. nõ ut uos terrcã:
sed ut cautiores efficiam.
cmo sit
uidas in mensa. Hoc
sacrificium: cibus spũalis¬
est. Nam sicut corpo: alis ci

Expanded text:
et quod Judas sustinuit patiaet quod Judas sustinuit patiatur. Nam illum post communicationem mensae diabolus intravit, non quia contempserat Dominicum corpus, sed quia impudentia et malignitas mentis ejus ut adversarius in eo habitaret effecit. Ut discas quod indignis, et fucate mysteriorum secreta celebrantibus a diabolo praeparantur insidiae, et mptantur, qui non aequo animo communicare festinant. Et haec dico non ut vos terream, sed ut cautiores efficiam. Nemo sit Judas in mensa. Hoc sacrificium cibus est spiritualis, nam sicut corporalis ci
Abbreviated transcription (Latin):
inuitat. Nullus ibi iudai
reperiatur ⁊ nullus maligi
gatur: nec fucata uerba lĩgua
proferantur. nec insidie mẽte
condantur: scd quod uolũtas
possidet. sermo declaret. Et nũc
ille presto est christus qͥ illã
oruauit mensam: ipse istã
quoqz consecrat. Non enun
homo est qui proposita corp
christi facit et sanguinem:
sed ille qui crucifixus pro
nobis est christus. Sacerdo¬
ns ore uerba profcruntur: et
di uirtute consecrantur et
gratia. Hoc est ait corpus
meum. Hec uerbo: proposita
consecrantur. Et sicut illa
uox qua dixit. crescite et mul¬
tplicanuni et complete ter¬
ram. semel quidem dicta ẽ.
sed omni tempore sentit effe¬
ctum ad generationem ope¬
rante natura ⁊ ita et uox illa
scmel quidem dicta est: sed
per omnes mensas ecclesie
bsq ad hodiernũ diẽ. et usq
a eius aduentũ. prestat sa¬
nficio firmitatem. cto re.¬
ullus igitur fictus as¬
cedat: nullus fucato
anumo tantis audeat proxi¬
mare mysterus ⁊ ne condem¬
netur et sententiã mereatur:

Expanded text:
t nullus ibi Judaeus reperiatur, nullus malignus n fucata verba lingua proferat, nec insidiae mente condantur, sed quod voluntas possidet, sermo declaret. Et nunc illo praesto est Christus, qui illam ornavit mensam, ipse istam quoque consecrat. Non enim homo est, qui proposita corpus Christi facit et sanguinem, sed ille qui crucifixus pro nobis est Christus. Ore sacerdotis verba proferuntur, et Dei virtute consecrantur et gratia. Hoc est, ait, corpus meum. Hoc verbo proposita consecrantur, et sicut illa vox, quae dixit: Crescite et multiplicamini, et complete terram, simul quidem dicta est, sed omnium tempore sentit effectum, ad generationem operante natura: ita et vox illa semel quidem dicta est, sed per omnes mensas Ecclesiae usque ad hodiernum diem et usque ad ejus adventum praestat sacrificio firmitatem. ullus igitur fictus accedat, nullus fucato animo tantis audeat proximare mysteriis, ne condemnetur, et sententiam mereatur,
Abbreviated transcription (Latin):
bus cũ uentrim iuenerit
aduersis humorib occupatũ.
amplius ledit. magis uocet.¬
et nullũ prestat auxili:
ita et iste spiritualis cibus.
si aliquẽ reppererit maligni¬
fate pollutum. magis cum
perdet: non sua natura. scd
accipients uicio. Pura ig̃r
nicus in omnib: pura co¬
gitatio. Quia et sacrificiũ
purum est: sauctã animã
preparcius. Et hoc nõ mul¬
to tempore: sed uno corrigi¬
tur die. Nam si tibi cõtra
uumicum tuũ dolo: est: sol¬
ue uant: nuimicicias laxa:
ut remediũ de mensa percipi¬
as. Ad sanctũ ac terribile
sacrificiũ properas. crubesce
oblationis archana. Ortisꝰ
propositus christus est. Et
reconciliet uniuersa: ut a¬
micũ te constituat angelor:
ut deo socict. habenti omniũ

Expanded text:
bus cum ventrem invenerit adversis humoribus occupatum amplius laedit, magis nocet, nullum praestat auxilium, ita est iste spiritualis cibus, si aliquem repererit malignitate pollutum, magis eum perdit, non sua natura, sed accipientis ex vitio. Pura igitur mens in omnibus, pura cogitatio, quia et sacrificium purum est. Sanctam animam praeparemus. Ex hoc non multo tempore, sed una corrigitur die. Nam si tibi contra inimicum tuum dolor est, solve iras, inimicitias laxa, ut remedium de mensa percipias. Ad sanctum ac terribile sacrificium properas? Erubesce oblationis arcana. Occisioni propositus Christus est, et reconciliet unimicum te constituat angelorum, ut Deo societ habenti omnium
Abbreviated transcription (Latin):
t diligatis in uicem: sicut di
nuos. Siue ddicatur p̃ceptũ
intrumq int̾pretatur. quod ẽ
iole. Iam uero istam sententiã.
antea dixerat: de qua me uob̃
a potui disputasse meminissẽ
ditis. Ibi cnimsic ait. Man¬
tum nouum do uobis ut di¬
ligatis inuicem sicut dilexi uos:
ut et uos diligatis inuicem.
Huius itaq mandati repetitio
commendatio est: nisi quod
ibi mandatum inquit nouũ
do nobis:hic autem hoc est
inquit mandatum meum.
Ibi tanquam non fuerit ante
tale mandatum: hic tanꝙͣ
non sit aliud euis mancdatũ
Sed ibi dictum est nouũ. ne ĩ
uetustate nr̃a ꝑseueremus: h
dictũ ẽ meum ne contẽnendũ
putemus.Quod autem hic
ita dixit hoc est mandatũ
meum uelut non sit aliud:
quidnam solum erus de ista
diler tione mandatum est
qu a diligimus inuiceme Nõ¬
ne est et aliuci maius ut dili¬
gamus deumcAut uero cle
sola nobis dilectione mancda¬
uit: ut alia non inquiramus:
Tria certe commendat apłs.
dicens. Manent aute fides.
spes. sacitas fͥa hec: maior

Expanded text:
i vos. Sive dicatur praeceptum, utrumque interpretatur, quod est ἐντολή. Jamvero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem . Hujus itcommendatio est, nisi quod ibi mandatum novum, inquit, do vobis; hic autem, hoc est, inquit, mandatum meum. Ibi tanquam non fuerit antea tale mandatum, hic tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus; hic dictum est meum, ne contemnendum putemus. Quod autem hic ita dixit, hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut vero de sola Deus nobis dilectione mandavit, ut alia non requiramus? Tria certe commendat Apostolus dicens: Manent autem fides, spes, charitas, tria haec: major
Abbreviated transcription (Latin):
sui amoris dulcecline clonaint. De¬
mq hinc moriturus meruee matrẽ¬
suam cõmencdauit. ut uͥginẽ uirgo
seruaret: & ipso post mortem ac re¬
surrectionẽ celos ascendente. ñ deess
eius gentrici filius: cuius casta in
ta. castis eius tueretur obseqͥis. Po¬
int et aliud sue ꝑsone beatus ioh̾es
indicium: subiungens. Qui et re¬
cubuit in cena suꝑ pectus eius:
& dixit. dñe qͥs est qui traclet tẽ.
Hoc quomodo gestum sit. suꝑiora
huius euangelii loca pleniꝰ osten¬
dunt: quia uidelicet in cena. qͣm
ultimam ante passionẽ cũ disci-¬
pulis saluator habuit in qua eo¬
rum pedes lauit. eisq corporis
ac sangumis sui traclidit myste¬
ria celebranda. discipłs ille quẽ
diligebat supra pectus eius recu¬
bierit ÷ & cum dixisset eis. am̃
amen dico uobis. quia unus ex
uobis tradet me: responderit ille
cdiscipulꝰ inmuente petro ut inter
ille supra pectus magistri recubuit:
non presentis solummͦ dilectionis.¬
s et futuri erat signum mysterii.

Expanded text:
dulcedine donavit. Denique huic moriturus in cruce matrem commendavit suam, ut virginem virgo servaret: et ipso post mortem et resurrectionem coelos ascendente, non deesset ejus genitrici filius, cujus casta vita ejus castis tueretur obsequiis. Ponit et aliud suae personae beatus Joannes indicium subjungens: Qui et recubuit in coena super pectus ejus, et dixit: Domine, quis est qui tradet te? Hoc quomodo gestum sit, superiora hujus Evangelii loca plenius ostendunt: quia videlicet in coena, quam ultimam ante passionem cum discipulis Salvator habuit, in qua eorum pedes lavit, eisque corporis et sanguinis sui tradidit mysteria celebranda; discipulus ille, quem diligebat, super pectus ejus recubuerit; et cum dixisset eis: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me, responderit ille discipulus, innuente Petro ut interrille super pectus magistri recubuit, non prsed et futuri erat signum mysterii.
Abbreviated transcription (Latin):
uens pater. et ego uiuo. ꝓpt̃
patrem: et qui manducat
me. et ip̃e uiuet propt me.
Ae si diceret. Ut ego uniã
propter patrem. id est ad il¬
lum tanꝙͣ ad maiorem. re¬
uitio mea fecit. in qua me
misit. St auten quisq ui¬
uat propter me : participatio
facit qua manducat me

Expanded text:
ens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me: ac si diceret, Ut ego vivam propter Patrem, id est, ad illum tanquam majorem renitio mea fecit, in qua me misit; ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me
Abbreviated transcription (Latin):
Ria. ꝓpt̾ gr̃e excellentiam: u¬
na tam̃ integͥtas carnis. et una
uirtus. que adinuicem qͣsi co¬
guata sociatur.
pio. et apud dm erat. et d̾s e¬
it beata et głosa uirgo maria.
ex se carnem faccum. Iccirco¬
et uirginitas longe sacratior.
et fecunditas ut ita dicam
multo ineffabilior: qͣm suo
potuerit ille explicare eloqͥo.
Uerũtam̃ qͣnto uirginitas
cognatior uirginitati: tanto
beatus euangelista cȩteris
excellentior. et uicimor u̾bo.

Expanded text:
ria propter gratiae excellentiam: uria propter gratiae excellentiam: una tamen integritas carnis, et una virtus, quae ad invicem tamquam cognata sociatur. pio, et apud Deum erat, et Deus eit beata et gloriosa Virgo Maria ex se carnem factum. Idcirco virginitas longe sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verumtamen quanto virginitas cognatior virginitati, tanto beatus evangelista caeteris excellentior et vicinior Verbo.
Abbreviated transcription (Latin):
adoptionis..
on pudicissima uirgini¬
Itas alicui discipłoꝵ rectiꝰ
qͣm uirgini cõmendat᷑: ut
esset adinuicem grata socie¬
tas et floridus aspectus: nec¬
non et uenustus conuersan¬
di uernans alternatim pudi¬
ciciarũ splendor decoratus.
Una siqͥdem uirtꝰ uirginitatis
in ambob: sed altera ꝓporcio
in maria. Aitera qͥdem. qͥa
fecundior: sed ipsa. Ipsa uͦ s
altera: quia et si ipsa cadẽqꝑ
incorruptio : tam̃ fecunditas
integͥtatis. longe gloriosior
qͣm uirginitas. Iccirco et fec̃¬
ditas in illa tota deifica est:
et uirginitas. Auoqͥn nusqͣm
scđłm naturã nascencti. uirgi¬
nitas uͥ fecunditas preclicat᷑:
neq fecunditas uͥ uirginitas
integ̃ conseruat᷑. Ideoq totũ
supexcellit de illa quȩ dicun¬
tur: qͥa sunt diuina atꝙ in¬
effabilia. Unode uirginitas et
fecunditas ꝓlis. suꝑcminens
nouitas est: qͣnqͣm humanũ
cernat᷑ ex carne qđ nascitur.
Uerũtam et si magnificenti¬
or multũ uirginitas in oa¬

Expanded text:
doptionis. m pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore decoratur. Una siquidem virtus virginitatis in ambobus, sed altera proportio in Maria: altera quidem, quia fecundior, sed ipsa. Ipsa vero, sed altera: quia etsi ipsa eademque incorruptio, tamen fecunditas integritatis longe gloriosior quam virginitas. Idcirco et fecunditas in illa tota deifica est et virginitas. Alioqui nusquam secundum naturam nascendi virginitas, ubi fecunditas praedicatur: neque fecunditas, ubi virginitas integra conservatur. Ideoque totum superexcellit de illa quae dicuntur: quia sunt divina atque ineffabilia. Unde virginitas et fecunditas prolis supereminens novitas est, quamquam humanum cernatur ex carne quod nascitur. Verumtamen etsi magnificentior multum virginitas in Ma
Abbreviated transcription (Latin):
raculis gloria. quam mirem᷑.
Iua letificent: ista edificent.
Mouȩant illa: ista ꝓmoue¬
ter continua pietatis sue be¬
mundo: cuius multi salua¬
rentur exemplo. Iderum di¬
co gaudete: quod factus de
medio. appropiauit deo: ut
multo plures eius intercessi¬
one saluentur. In terris uisus¬
est. ut esset exemplo: in celum
leuatus est. ut sit patrocinio.
Hic informat ad uitam: illic
inuitat ad głam. Hec dies

Expanded text:
raculis gloria a qua reprimamur. raculis gloria a qua reprimamur. Illa laetificent, ista aedificent; moveant illa, ista promoveuae pietatis bemundo, cujus multi salvarentur exemplo. Iterum dico, gaudete, quod factus de medio appropiavit Deo, ut multo plures ejus intercessione salventur. Habet est, ut esset exemplo; in coelum levatus est, ut sit patrocinio. Hic informat ad vitam, illic invitat ad gloriam. Factus