comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nãcũ ipse dñs uenis set qx passurus uenit: occultus
uenit. Etcũ eet fortis inse in firmus in carne ap¬
paruit. Opor tebat enĩ eũ uideri ut non intellige¬
retur condẽpni ut occideretur. Erat głe species
indiunitate . sed hȩc latebat in carne. Sinim
cognoius sot nũ quã dñm głȩcruci fixissent
Sic̃ gͦ meer iudeos inter inumcos ambulauit occ ul¬
tus mira saciens mala piciens donec suspende¬
retur inlgno dentesq: iudei pendente migis
magisq contepnersult & ante crucẽ ciput at¬
tantes dicerent. Si filius ł est descendat deeru¬
Unde enmnlle uoces nisi er nobis ansuret⁊ as ds̃ms ut¬

Expanded text:
Nam cum ipse Dominus venisset, quia passurus venit, occultus venit: et cum esset fortis in se, infirmus in carne apparuit. Oportebat enim eum videri, ut non intelligeretur; contemni, ut occideretur. Erat gloriae species in divinitate; sed haec latebat in carne. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Sic ergo inter Judaeos, inter inimicos ambulavit occultus, mira faciens, mala patiens, donec suspenderetur in ligno; videntesque pendentem Judaei magis magisque contemnerent, et ante crucem caput agitantes, dicerent: Si Filius Dei est, descendat de cruUnde enim il
Abbreviated transcription (Latin):
Promn de confitentes maiestatemdi. utrosq in uenio:
& demonia confessa sunt xp̃m: & sideles confes
Scims quisis. tues silius dĩ dixerunt demones.
Prem audio confessionẽ: sed non parem inuenio
dilectionẽ. Inmo uero hic dilectionẽ ibi timorẽ.
Quib: ergo amalis filii sunt : quib: terribilis filii
non sunt . Quib amabilis deos illos fecit. quibus
terribilis non esse deos conuicit: Hi enim di
fir ime illi disputantir. hos dos facit ueritas
suos ipse locutus es ꝑsideles suos ipse loquitur
phumilitatẽ nram C ũ aliqͥduerũ dicunꝰ ꝓse lo¬
quitrr Videte iaq loquendo multiplacasa:
multis modis ꝑmulta uasa ꝑmilta organa
Ipsetamen sonutubiq tcangendomo ⁊ sic ando
inspueno Mdcte qͥdegerit. Locutus est qũ

Expanded text:
Proinde confitentes majestatem Dei utrosque invenio, Proinde confitentes majestatem Dei utrosque invenio, et daemonia confessa sunt Christum, et fideles confessScimus qui sis: tu es Filius Dei, dixerunt daemones . Parem audio confessionem, sed non parem invenio dilectionem; imo vero hic dilectionem, ibi timorem. Quibus ergo amabilis, filii sunt; quibus terribilis, filii non sunt: quibus amabilis, deos illos fecit; quibus terribilis, non esse deos convincit. Hi enim dii fiunt, illi dii putantur: hos deos facit veritas, suos ipse locutus est, per fideles suos ipse loquitur, per humilitatem nostram, cum aliquid verum dicimus, ipse loquitur. Videte itaque, loquendo multipliciter, multis modis, per multa vasa, per multa organa, ipse tamen sonat ubique, tangendo, modificando, inspirando: videte quid egerit. Locutus est enim,
Abbreviated transcription (Latin):
hereheret esauic antabore cobereces. Qus hoc
aereres homol uent fiaboee coher edes : selo
&qͥ in uenitur iuelle diuide cũ
hereditatẽ minus habens ipse diuideis ꝗsi solus pos¬
sideret. Hereditas autẽ in qua coheredes xp̃i sumus
nonminuitur copia possessoꝵ : nesit angustior numero¬
sitate cohererlu. sed tanta est multis. quanta sauicis:
Tanta singulis. quanta om̃ib Uidete in qͥt apłs qualẽ
dilectionẽ nobis dehit ds̃ ut filuide uocemus & simus
& in alio loco. Dilectistimrim filii dĩ sumꝰ & nondum
apparuit qͥderimꝰ. Sumus m in spe nondũ in re
sumlis uiuendo. Non enĩita similis ut qui hoc est qđ
ille a quogenitus est. Nos enĩ similis nonȩquales.
Ille queequalis : ideo similis. Audiamꝰqͥ sint du
facti iustificati: qe filu dei dicuntur & diiquisind
dii dequib: ille deus deoꝵ terribilis : Dicit enim alius
psalmus. Terribilis suꝑom̃s deos. Et quasi quertes
demoniis terr ibrlis : dusase factis filiis ãmabilis.

Expanded text:
Quis hoc avarus homo velit, habere cohaeredes? Sed et qui in venitur velle, dividet cum eis haereditatem, minus habens ipse dividens quam si solus possideret: haereditas autem in qua cohaeredes Christi sumus, non minuitur copia possessorum, nec fit angustior numerositate cohaeredum; sed tanta est multis quanta paucis, tanta singulis quanta omnibus. Videte, inquit apostolus, qualem dilectionem nobis dedit Deus, ut filii Dei vocemur et simus. Et in alio loco: Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus. Ergo sumus in spe, nondum in re.similes videndo. Non enim ita similes ut ille, qui hoc est quod ille a quo genitus est: nos enim similes, non aequales: ille quia aequalis, ideo similis. Audivimus qui sint dii facti justificati, quia filii Dei dicuntur; et dii qui non sunt dii, quibus ille Deus deorum terribilis est. Dicit enim alius psalmus: Terribilis est super omnes deos. Et quasi quaerereonia . Diis gentium, daemoniis terribilis; diis a se factis, filiis amabilis.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ & uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ
Et si om̃ia pipsũ facta sunt. sicut consequenter
dicit & ddi siqui facti sunt ꝑipsũ facti sunt unus en¬
est ds̃ non factus & uerus di ipse solus. Ipse
autẽ solus ds̃ pater & filius & sp̃s scs imusds̃¬
Duergo quoꝵ ds uerus est quisunt aut ubi sunt :
dict̃t alius psalmus. Ss stetit in sinagoga dẽoꝵ
imedio auitẽ deos diuidicat᷑. Ad huc̃ nescimus
ne forte dis aliqui in cȩlo c̃gregati sint & in eoꝵ
õgregatione. hoc ẽ enĩ insinagoga ds̃scetit dis
cornere illos. Uidete in eodẽ psalmo qͥd dicat¬
F go dixi diestis: et filu ex celsi om̃s: Uosautẽ ut
homines moriemini & sicut unus ex principib ca

Expanded text:
erbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et si omnia per ipsum facta sunt, sicut consequenter dicit, et dii si qui facti sunt, per ipsum facti sunt. Unus enim Deus non factus, et vere Deus ipse solus. Ipse autem solus Deus, Pater et Filius et Spiritus sDeus est verus Deus, qui sunt, aut ubi sunt? Dicit alius psalmus: Deus stetit in synagoga deorum; in medio autem deos discernit. Adhuc nescimus ne forte dii aliqui in coelo congregati sint, et in eorum congregatione, hoc est enim in synagoga, stetit Deus discernere illos. Videte in eodem psalmo quibus dicat: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes: vos autem ut homines moriemini, et sicu
Abbreviated transcription (Latin):
& predicari in nomine eiꝰ pęnitentiã et remissionẽ
peccatoꝵ inom̃s gentes. Om̃s enim gentes sunt.
asolis ortuusq: ad occasũ. Quod uerõ exionspecies
decoris eiꝰ qđ inde cepit decus euangłieus: qđ inde
cȩpit ad nuntiare speciosus forma p̃filus hominũ.
Concordit uerbis ch̃i dicentis. incipientib abierł m.
Concinunt noua ueterib : uetera nouis. Dicunt ad in¬
testam̃ta dudat uox c̃ inentiũ testam̃ torũ : non
calũ pniantiũ exheredatoꝵ. fecit gͦ ista ds̃ deorũ.

Expanded text:
t praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes . Omnes enim gentes sunt a solis ortu usque ad occasum. Quod vero Ex Sion species decoris ejus, quod inde coepit decus Evangelii ejus, quod inde annuntiari coepit speciosus forma prae filiis hominum , concordat verbis Domini dicentis, Incipientibus ab Jerusalem. Concinunt nova veteribus, vetera novis: dicunt ad inTestamenta: audiatur vox concinentium Testamentorum, non calumniantium exhaeredatorum. Fecit ergo ista Deus deo
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ uitȩ nr̃ȩ & ad speranda p̃mia eiꝰ penasq
metuendas. unusquisq in se metiatur . &
conscientiã suã ante oculos eus sinȩ dolo ponat :
nos ꝓmittendo bonasi sua & confirmando spem
nram. Male uiuentib tam̃ & contẽpnentib: uerbũ
suũ. om̃ino non parcit. Interroget se unusquisq
c̃tẽptus est & uideat ubi sit: & aut ꝑseueret in bono
aut muitetur amalo. Sicut enimdieit in hoc psal¬
mo: ñ quicũq homo. aut qui cũq angłus.
qͥd egio uocaut terrã a solis ortu usq adoc¬

Expanded text:
speranda praemia ejus poenasque metuendas, unusquisque in se metiatur ; et conscientiam suam ante oculos ejus sine dolo ponat, nos promittendo bona sua, et confirmando spem nostram; male viventibus tamen, et contemnentibus verbum suum omnino non parcit. Interroget se unusquisque cum tempus est, et videat ubi sit, et aut perseveret in bono, aut mutetur a malo. Sicut enim dicit in hoc psalmo, non quicumque homo, aut quicumque angelus,quid egit? Vocavit terram a solis ortu usque ad oc
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis : Nonne hesterno uiximus & hodie¬
non uiuimus est corrigendi locus : Nondũ
facta est. illa disuinctio aliorũ ad dexteram.
aliorũ ad sinistram. Nondũ apud inferos sumꝰ.¬
ubi fuit diues ille sitiens. et stllan deside¬
rans . audiamus. Cumuiumus : corrigam̃
Nonsperemus res alienas : & in pregnati tume¬
amus: Nec ꝑueniamꝰ ad illas : et eas adipiscen¬
docanquã filios osculemur Ve enim preg¬
nantib : & manimentib in illis dieb Alutan¬
dum est cor. leuandũ est cor. Non hic habi¬
habitemus. Si resurrexistis cũ xp̃o quȩ sursũ¬

Expanded text:
in nobis. Nonne hesterno viximus, et hodiein nobis. Nonne hesterno viximus, et hodie vivimus? Est corrigendi locus; nondum facta est illa disjunctio, aliorum ad dexteram, aliorum ad sinistram ; nondum apud inferos sumus, ubi dives ille fuit, sitiens et stillam desiderans : audiamus cum vivimus, corrigamur. Non speremus res alienas, et impraegnati tumeamus: nec perveniamus ad illas, et eas adipiscendo tanquam filios osculemur. Vae enim praegnantibus et mammantibus illis diebus. Mutandum est cor, levandum est cor, non hic habihabitemus. Si surrexistis cum Chr
Abbreviated transcription (Latin):
idest lactantes qui iam deptisunt quod
cupierant: Et enim mulier pregnans ur
spe cumet filii: non dũ uidec filiũ. Que
autẽ iam lactat: amplectitur qđ sꝑabat :
Ergo similitudinẽ uerbi gr̃aponanus:
Bona est ista uilla uicini O simea esseto¬
osi ad iuingerem illam & facerem de isto
fundo & de illo imitatem : Amat et auani¬
tia unitatem.: Qđamat bonũ escio sed
ubi amandũ sit nescit. Ecce concuꝑiuituo
uil am prcum sediscȩ ꝓximꝰ diuel estinon
indigess. Habens honorem: habens etiam¬
in potentiã Acuius forte potentia abi
metuendũ sit non deillius fundo aliquid
sꝑandum Nihilsperans non concipitiie
cessitate positus est. ut possit uendere.
uicinũ suũ cui forte obsequisolet cui de ferre.
cui uenienti assur gere: quẽ inclinato capite
salutare. Namihi rogo tepatior necessitatẽ
urgeor acredicore . Et ille: non habeo modo
inmanib: Suelit uendere : habere Ag¬
noscimus hoc łuerunt in nobis : iã nons mĩ

Expanded text:
id est lactantes, qui jam adepti sunt quod id est lactantes, qui jam adepti sunt quod concupierant. Etenim mulier praegnans in spe tumet filii, nondum videt filium: quae autem jam lactat, amplectitur quod sperabat. Ergo similitudinem, verbi gratia, ponamus: Bona est ista villa vicini: o si mea esset; adjungerem illam, et facerem de isto fundo et de illo unitatem. Amat et avaritia unitatem: quod amat bonum est, sed ubi amandum sit, nescit. Ecce concupivit villam proximi; sed iste proximus dives est, non indigens, habens honorem, habens etiam potentiam, a cujus forte etiam potentia tibi metuendum sit, non de illius fundo aliquid sperandum: nihil sperans non concipit, nocessitate positus est, ut possit vendere, vicinum suum, cui forte obsequi solet, cui deferre, cui venienti assurgere, quem inclinato capite salutare: Da mihi, rogo te; patior necessitatem, urgeor a creditore. Et ille: Non habeo modo in manibus. Si vellet vendere, haberet. Agnoscimus hoc: fuerunt in nobis, jam non sint
Abbreviated transcription (Latin):
deesse Pñs curã habecten : Aduitor meus
& ꝓcector m̃s tues ds̃ m̃s netardaueris
Inuocat. implorat: timens nedeficiat: netar¬
tribulationũ. Iuasi enĩ unus homo : rogan
dm̃ mbra xp̃i. corpus xp̃i ubiq: diffusumẽ.
unus mendicus: unus pauper. Quia et ille
ditat. falsos diuites pauperat: Clamat
adcũ. Afinib terrȩ ad te clamaui: cũ tede¬
rec animã meã. Uenient dies tribulatio¬
nũ: & maloꝵ tribulationũ Uenient : sicut
dicit scriptura Etquantũ accedunt dies
augentur tribulationes: Nemo sib ꝓmitta¬
tat᷑ : qđ euangłium non ꝓmittit : Fr̃s mei
obsecrouos. ad tendite scripturas nr̃as.¬
ut usq infinẽ fiant om̃ia quẽ admodum
dixerunt : Non nobis ꝓmittunt scripture
nr̃ȩ in hoc scło nisi tribulationes: pressuras:
angustias : augmenta doloꝵ: habundantiã
teptationũ: adista nos precipue paremus.
ne in parati deficiamus : Ve pregnantibis
&ma ertib modo audistis. Pregnantes sunq:
qui sperntumescunt Manimentes autem

Expanded text:
deesse, Dominus curam habet mei. 28. Adjutor meus et protector meus tu es: Deus meus, ne tardaveris. Invocat, implorat, timet ne deficiat: Ne tartribulationum. Quasi enim unus homo rogat Deum, membra Christi, corpus Christi ubique diffusum, unus mendicus, unus pauper; quia et ille ditat, falsos divites pauperat. Clamat ad eum: A finibus terrae ad te clamavi, cum taederet animam meam . Venient dies tribulationum et majorum tribulationum: venient, sicut dicit Scriptura; et quantum accedunt dies, augentur tribulationes. Nemo sibi promittat quod Evangelium non promittit. Fratres mei, obsecro vos, attendite Scripturas nout usque in finem sic fiant omnia, quemadmodum dixerunt. Non nobis promittunt Scripturae nostrae in hoc saeculo, nisi tribulationes, pressuras, angustias, augmenta dolorum, abundantiam tentationum. Ad ista nos praecipue paremus, ne imparati deficiamus. Vae praegnantibus et mammantibus : modo audistis. Praegnantes sunt, qui spe intumescunt: mammantes autem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̃o indo. Nonenĩ apparet : qđ uobis ꝓmissũ e
Etiam paritũ est : sed nonuides. hipregnar
uis: hinc inꝰ pregnare Ipsa sit spescua certꝰ
erit partus tuus : Nonerit abortuus : non
tem poralis. Amplecteris qđ pepereris in
nondatur modo : sed dabitur. Quanta
data sunt fr̃s meiquis illa numerat : scđm
scripturas. ibi scriptũ est de ecđa. Et illa
uidetur quia estibi scriptũ de idolis quia
nonerunt : & uiditur quia non sunt : Ibi
scriptũ est gr ꝑdituri erunt iudei regnũ :
Suidecur. Ibi scriptũ est de hereticis quia
futuri erant. & uidetur Ihi scriptũ esqu
cunã babebit mei adutor m̃sa ꝓtecton
ms eues: ds̃m̃s netar daueris : Asup mino¬
rarentor diesilli: nulla caro ꝑdurantio
Sed ppter eleitos breiubimnplidies illi
puntt ibulationis se ñtam lonee quã
spantur : Ci to illi transibunt sequieꝰ
debuit malũ pro infinito bono Ex ꝑlicit¬

Expanded text:
. Non enim apparet quod vobis promissum est: et jam paratum est, sed non videtis. Impraegnari vis, hinc impraegnare; ipsa sit spes tua: certus erit partus tuus, non erit abortivus, non temporalis: amplecteris quod pepereris in non datur modo, sed dabitur. Quanta data sunt, fratres mei, quis illa numerat secundum Scripturas? Ibi scriptum est de Ecclesia, et videtur quia est; ibi scriptum est de idolis quia non erunt, et videtur quia non sunt; ibi scriptum est quia perdituri erant Judaei regnum, et videtur, ibi scriptum est de haereticis, quia futuri erant, et videtur: ibi scriptum est et curam habebit mei. Adjutor meus et protector meus tu es: Deus meus, ne tardaveris. Nisi minorarentur dies illi, nulla caro perduraret: sed propter electos breviabuntur . Dies illi erunt tribulationis, sed non tam longi quam sperantur. Cito illi transibunt; requiesongum, ferri debuit malum pro infinito bono. IN
Abbreviated transcription (Latin):
suã altissimus & mota est terra. Arrepticui
idolorũ tamquã ranȩ de paludib ꝑsonabant:
tanton tumultuosuis quanto sordiduis deluto.
deceno A qͥd strepitus ranarũ ad tonitsua nubiũ:
inde enĩ dedit uocẽ sua altissimꝰ & mota est t̾ra.
Tonuit denubib suis. Quȩ sunt nubes eius : apłieiꝰ.
ruscabat miraculis. Ip̃se nubes quȩ & montes:
Montes ꝓpter altitudinẽ & firmitatẽ nubes
ꝓpter pluuiã et ubertatẽ. In rigauer̃ enĩ terram
nubes iste : dequib dictũ est. Uocẽ suã altissimꝰ¬
dedit & mota est terra. Dehis enim nubib minat᷑
cuidam umeȩ stetili: unde translati sunt mon¬
tes incorde maris. Mandabo inqͥt nubib meis:
ne pluant suꝑ eam imbrem. Hoc impletũ ĩ neo
qđ cõmenorauimꝰ quando translati sunt montes

Expanded text:
suam Altissimus, et mota est terra. Arreptitii suam Altissimus, et mota est terra. Arreptitii idolorum tanquam ranae de paludibus personabant, tanto tumultuosius, quanto sordidius de luto et coeno. Et quid strepitus ranarum ad tonitrua nubium? Inde enim dedit vocem suam Altissimus, et mota est terra: tonuit de nubibus suis. Quae sunt nubes ejus? Apostoli eruscabat miraculis. Ipsi nubes qui et montes: montes propter altitudinem et firmitatem, nubes propter pluviam et ubertatem. Irrigaverunt enim terram nubes istae, de quibus dictum est, Dedit vocem suam Altissimus, et mota est terra. De his enim nubibus minatur cuidam vineae sterili, unde translati sunt montes in cor maris: Mandabo, inquit, nubibus meis ne pluant super eam imbrem . Hoc impletum est in eo quod commemoravimus, quando translati sunt montes
Abbreviated transcription (Latin):
eius ds̃ : Adunuabit eam ds̃ uultus uo. Ille ẽ adiutor
intribulatonib: quȩ inuenerunt nos nimis. Adiuua¬
bit eam ds̃ uultu suo. Qud est uultu suo : demonstra¬
tone sua . Iuo modo se demonstrat ds̃ ut uultũ eiꝰ
cipimꝰ ita ut om̃ino non dubitedius a ch̃o nobis esse
concessum. Wltus di nobis cũ est adiuuabit eã
ds uultu suo. Conturbatȩ sunt gentes. Q quo
modo conturbatȩ : ut qͥd conturbatȩ : ut deice¬
rent cuntatem dei incuiꝰ medio ds̃ ut euerto ent
tabernaculũ scificatũ qđ adiuuat ds̃ uultu suo
Non sediam salubriter conturbatȩ gentes. Luid
enm seq̃r: riclinata sunt regna. Inclmata in¬
quit sunt regna. iã non erecta ut suꝑbirent.
sed indinata ut adorarent. Quando inclinata
sunt regna: quando factũ est qđ p̃dictũ est in
alio psalmo. Adorabunt eũ om̃s reges terrȩ :
om̃s gentes seruient ei. Quȩ res fecit ut ineli¬
marentur regna: e audi. Pedit uocem

Expanded text:
ejus Deus. Adjuvabit eam Deus vultu suo. Ille est, adjutor ejus Deus. Adjuvabit eam Deus vultu suo. Ille est, adjutor in tribulationibus, quae invenerunt nos nimis. Adjuvabit eam Deus vultu suo. Quid est, vultu suo? Demonstratione sua. Quomodo se demonstrat Deus, et vultum ejus cipimus, ita ut omnino non dubitemus a Domino nobis esse concessum, vultus Dei nobiscum est. Adjuvabit eam Dmodo conturbatae? utquid conturbatae? Ut dejicerent civitatem Dei, in cujus medio Deus? ut everterent tabernaculum sanctificatum, quod adjuvat Deus vultu suo? Non. Sed jam salubriter conturbatae gentes. Quid enim sequitur? Et inclinata sunt regna. Inclinata, inquit, sunt regna: jam non erecta, ut saevirent; sed inclinata, ut adorarent. Quando inclinata sunt regna? Quando factum est quod praedictum est in alio psalmo: Adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient ei . Quae res fecit ut inclinarentur regna? Quae res, audi: Dedit vocem
Abbreviated transcription (Latin):
gendos. Iuo significatur om̃is pra anima credens in
tes ds in medio eius non cõmouebitur. Quid est
loco stet & circũdent eũ qui credent in eum
Ergo ambitur loco ds̃ & lata sunt quȩ circũdant
m angusto est qͥ circũdatur : Absit. Nihil tale
cogicetis dedo qui nullocapit᷑ loco: cũi sedes est
conscientia pioꝵ &ita sedes di est incordib: homi¬
nũ. Vt si homoceciderit adõ dĩ in sẽ manet non qͥasi
cadat non ueniendo ubi sit. Magis enĩ te subleuat
ot m illosis quã inte incũbit. ut sitȩ subduxeris
cadat ille sise sub duxerit: cadestũ. Tute si subdu¬
Neris noncadit illȩ. Quid gͦ est ds̃ immedio eius :
hoc significat qđ ȩquus est om̃ib ds̃ & ꝑsonas non ac¬
cipit. Quomoenim illud qđ imnedio est. paria ha¬
b& spatia ad om̃s sines. ita cb̃ medius esse dicitur.
equaliter om̃ib: consulens : Ds̃ in medio eius non com¬
mouebitur. Ude non cõmouebitur : quia in medio

Expanded text:
gendos, quo sanctificatur omnis pia anima credens in gendos, quo sanctificatur omnis pia anima credens in tes: Deus in medio ejus, et non commovebitur. Quid est, loco stet, et circumdent eum qui credunt in eum. Ergo ambitur loco Deus, et lata sunt quae circumdant, in angusto est qui circumdatur? Absit. Nihil tale cogitetis de Deo, qui nullo capitur loco, cui sedes est conscientia piorum: et ita sedes Dei est in cordibus hominum, ut si homo ceciderit a Deo, Deus in se maneat, non quasi cadat, non inveniendo ubi sit. Magis enim te sublevat, ut in illo sis, quam in te incumbit, ut si te subduxeris, cadat. Ille si se subduxerit, cades tu: tu te si subduxeris, non cadet ille. Quid ergo est, Deus in medio ejus? Hoc significat quod aequus est omnibus Deus, et personas non accipit. Quomodo enim illud quod in medio est, paria habet spatia ad omnes fines; ita Deus medius esse dicitur, aequaliter omnibus consulens. Deus in medio ejus, et non commovebitur. Unde non commovebitur? Quia in medio
Abbreviated transcription (Latin):
Turbentur montes. ad nuntiato euangłio. Quid
tu cuntas dĩ . Audi qͦd seq̃r. ł limminis impetus
letificat᷑ ciuitatẽ di. Conturbantur montes
cũ seiit mare: non deserit ds̃ ciuitatẽ ꝑͥ impe¬
tus fluminis. Qui sunt isti impetus fluminis:
abimo flumne : multi imp&us fluminis letifi¬
cant ciuitatẽ di. Nam ut noueritis hoc despũ
scõ dictũ in eodem euangło consequenter dicit
euangłista. Hoc autẽ dixit desp̃uquẽ accep¬
turi erant hi qui in eũ erant credituri. Sp̃s i. n
nondũ erat datus. gc iħs nondũ erat glorifi¬
pentecostes uenit sp̃ssc̃s: impleuit credentes:
locuti sunt linguis: p̃dicare euangłium cȩpert̃
gentib Hinc ciuntas dĩ lȩtificabatur dũ mare
turbabatur sonitu a quarũ suarũ : dũ montes
anorũ deterra eradicarent: contraquẽ : contra
fluminis impetus let ficantes ciuitatẽ di. Hie
& Ia ostendit dequo flumine diceret : quia sp̃m scm
festũ est Flumnis illosimpetus despũ scõ intelli¬

Expanded text:
iato Evangelio. Quid tu, civitas Dei? Audi quod sequitur: 5. Fluminis impetus laetificat civitatem Dei. Cum turbantur montes , cum saevit mare, non deserit Deus civitatem suam per impetus fluminis. Qui sunt isti impetus fluminis? ab uno flumine, multi impetus fluminis laetificant civitatem Dei. Nam ut noveritis hoc de Spiritu sancto dictum, in eodem Evangelio consequenter dicit Evangelista: Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant hi qui in eum erant credituri. Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorifiPentecostes venit Spiritus sanctus, implevit credentes, loquuti sunt linguis : praedicare Evangelium coeperunt Gentibus . Hinc civitas Dei laetificabatur, dum mare turbaretur sonitu aquarum suarum, dum montes rum genus de terra eradicarent. Contra quem? Contra fluminis impetus laetificantes civitatem Dei. Hinc etiam ostendit de quo flumine diceret, quia spiritum sanctum festum est fluminis illos impetus de Spiritu sancto intelli
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Cuius : nunqͥd nã maris: an potius di de
quo dictũ est refugiũ & uirtus. ad iutor in
tribulationib quȩ in uener᷑ nos nimis: turbati
enim suts montes: id est potestates huius scłi.
Alii enĩ sunt montes dĩ: alii sunt montes scłi.
illi montes. Tunc dederunt uoces contra xp̃i¬
anos quando turbati sint montes. sonantibis
fluctib & montes turbati & factus ẽ. terre.
motus magnus cũ motu aquȩ. Sed cui hȩc :

Expanded text:
maris, an potius Dei, de quo dictum est: Refugium et virtus, adjutor in tribulationibus quae invenerunt nos nimis? Turbati enim sunt montes, id est potestates hujus saeculi. Alii sunt enim montes Dei, alii sunt montes saeculi: illi montes. Tunc dederunt voces contra Christianos, quando turbati sunt montes sonantibus fluctibus: et montes sunt turbati, et factus est magnus terrae motus cum motu aquae.
Abbreviated transcription (Latin):
antem ⁊p̃o fit cranquillitas. Demq & ipse
dñs qͥđ ait Ubi est sides ur̃a xp̃s excitatꝰ
fieret in cordib eoꝵ. Adiutor intribulatio¬
nib quȩ inuener nos nmis Idegit ut esseci¬
ibu tranqllitas magna . uide ipsam tranquil¬
leatẽ Propterea non timebimꝰ dũ concurba¬
bitur terra : Et trans ferentur montes i.
cormaris Tunc nontimebimꝰ querimod
montes trans latos & si inueniree potue¬
monis h anifescum est ge ipsa ÷ secuntas
sicut granũ sinapis: dicȩtis monti huic tollere &
mittere in mare. fi&e. Forte monte huic dese ipso
dixit. Dictꝰ ẽ. enĩ mons. Erit. dmouissimis dieb ma¬
nifestꝰ mons dnĩ. Sed iste moni. suꝑ alios montes
collocatus. ẽ: qͥa & apłi montes. portantes montẽ
hunc Ideo sequit᷑. Erit in nouissimis tẽporib mani¬
festus mons dnĩ: paratꝰ in cacumine montiũ. Transcen¬
dit gͦ cacumine montiũ om̃iũ. & incacumine montiũ

Expanded text:
autem Christo, fit tranquillitas. Denique et ipse autem Christo, fit tranquillitas. Denique et ipse Dominus quid ait? Ubi est fides vestra ? Exci, fieret in cordibus eorum. Adjutor in tribulationibus quae invenerunt nos nimis: id egit ut ibi esset tranquillitas magna. 6. Videte ipsam tranquillitatem: Propterea non timebimus, cum conturbabitur terra, et transferentur montes in cor maris. Tunc non timebimus. Quaeramus montes translatos; et si invenire potuerimus, manifestum est quia ipsa est securitas sicut granum sinapis, dicetis monti huic, Tollere et mittere in mare, et fiet . Forte, monti huic, de seipso dixit; dictus est enim mons: Erit in novissimis temporibus manifestus mons Domini. Sed iste mons super alios montes collocatus est: quia et Apostoli montes, portantes montem hunc. Ideo sequitur, Erit in novissimis temporibus, manifestus mons Domini, paratus in cacumine montium . Transcendit
Abbreviated transcription (Latin):
cogitare potuerunt : qͥd grauius peccatori
egro quã medici interfectio : Quid grauius
eger potest facere quã simedicũ suum
occidat : cũ hoo dimitut᷑ qͥd non dimittit᷑
abillo ergo cui dictũ est refugiũ & uirtus¬
Acceper magnã securitatẽ. bap̃titetur unui¬
nomme quẽ occidistis baptitabimini & di¬
medicũ uel postea cognouists. iã securibibite
sanguinem quem fudistis: Deniq: accepta¬
tanta securitate qͥd dicuit : Proptereti nore
timebimꝰ cũ conturbabitor terra. Paulo ante
solliciti subito securi ex tribulationib nimis
inmagna tranqllitate positi. Pormiebat
enim illes xp̃s ideo turbabantur excitatus ẽ.
xp̃s sicut modo audiuimꝰ in euangelio
Imperauit uentis & quieueruit ꝙp uxpł meus¬
cumq corde ꝑfidẽ est : significatũ est nobis
qura eius cortamꝗ nauis in huius seli tẽpes¬
tate turbatur. Q ui fidẽ suã obliuscittur
tamqua xp̃o dormiente turbatur s xcirato

Expanded text:
cogitare potuerunt. Quod gravius peccatum cogitare potuerunt. Quod gravius peccatum aegri, quam medici interfectio? quid gravius potest aeger facere, quam si medicum suum occidat? Cum hoc dimittitur, quid non dimittitur? Ab illo ergo cui dictum est, Refugium acceperunt magnam securitatem; baptizetur unusnomine quem occidistis baptizamini, et diMedicum vel postea cognovistis: jam securi bibite sanguinem quem fudistis. » tanta securitate, quid dicunt? Propterea non timebimus, cum conturbabitur terra. Paulo ante solliciti, subito securi, ex tribulationibus nimiis in magna tranquillitate positi. Dormiebat enim illis Christus, ideo turbabantur: excitatus est Christus, sicut modo audivimus in Evangelio, imperavit ventis, et quieverunt . Quue corde per fidem est, significatum est nobis, quia ejus cor tanquam navis in hujus saeculi tempestate turbatur, qui fidem suam obliviscitur: tanquam Christo dormiente turbatur; excitato
Abbreviated transcription (Latin):
pucticorde dixer. Quid faciemus : iste erans
nimiȩ tribulationes quȩ illos inuenerant.
Non enim ipsi inuener̾ peccata sua. sed inuen¬
te in eis sunt cõmemoratione apłoꝵ. Ideo
inuenerunt illos tribulationes nom psius
inuener̃ tribulationes. Nam quando sine
alicunis ammonitione ipse homo c̃siderat
factũ suũ & arrogat dm̃ qͥd dicit: tribulatio¬
nem & dolorem inueni & nom̃ dñi in uocaui.
Alia est gͦ tribulatio quã tuinuenis: aliaquȩ te
tor in tribulationib Nam & ille cũ in ueniret
hoc dix̃. & nom̃ dñi inuõcaui: & hi intribula¬
tionib a qͥb se uiuentos dixerunt. hoc dixer̃.
Os̃ noster refugiũ & uirtus: adiutor intribu¬
lationib quȩ̃ inuenerunt nos nimis. Sedqr
aduitor factus est. Unde factus est : cõpunc¬
ti in qͥd corde dixerunt. Quid faciemus tan¬
quã magna desperatione illetantus est quẽ
nos occisimis : nos ubi erimus : & petrus. Agite

Expanded text:
puncti corde, dixerunt: Quid faciemus? Istae erant puncti corde, dixerunt: Quid faciemus? Istae erant nimiae tribulationes, quae illos invenerant. Non enim ipsi invenerunt peccata sua, sed inventa in eis sunt commemoratione Apostolorum. Ideo invenerunt illos tribulationes, non ipsi invenerunt tribulationes. Nam quando sine alicujus admonitione ipse homo considerat factum suum, et rogat Deum, quid dicit? Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi . Alia est ergo tribulatio quam tu invenis, alia quae te tor in tribulationibus. Nam et ille cum inveniret, hoc dixit, Et nomen Domini invocari: et hi in tribulationibus, a quibus se inventos esse dixerunt, hoc dixerunt, Deus noster refugium et virtus, adjutor in tribulationibus quae invenerunt nos nimis. Sed quia adjutor factus est, unde factus est? Compuncti, inquit, corde dixerunt: Quid faciemus? Tanquam magna desperatione. Ille tantus est, quem nos occidimus, nos ubi erimus? Et Petrus, Agite
Abbreviated transcription (Latin):
non sanat. nisi indulgentia. Si enĩ magnas
tribulationes habere sedicit Mdebitor fisci
confossus & intuens angustas rei familiaris
suȩ. cũ se uidet non possẽ soluendo propter
mminentes om̃i anno cõpulsores tribulatio¬
nes magnas se pati dicit: nec usquã respi¬
rat nisi inspe indulgentiȩ rerũ terrenarũ:
quanto magis debitor penarũ dehabun¬
dantia delictoꝵ quando reddet qđ deb&
demala conscientia quando si reddiderit
ipse perit᷑. Hoc enim debitũ reddere : pęnas
luere est. Restat gͦ ut de ipsius indulgen¬
ta securi esse possimꝰ si tam̃ accepta indul¬
gentia non rursus ad debita contrahenda
redeamus. Isti ergo silii chore fortasse intelli¬
guntur esse illiquib locutus est petrus in ac
bilia aduentus sp̃s sc̃ĩ: cũ om̃s iniquos uene¬
cũ ab eis occideretur. Quã altus & excelsus
apud dm̃ factus esset: qui spusuo idiotas imple¬
r& & linguas infantiũ facer& disertas con¬

Expanded text:
non sanat nisi indulgentia. Si enim magnas non sanat nisi indulgentia. Si enim magnas tribulationes habere se dicit debitor fisci confessus, et intuens angustias rei familiaris suae, cum se videt non posse esse solvendo; propter imminentes omni anno compulsores, tribulationes magnas se pati dicit, nec usquam respirat nisi in spe indulgentiae rerum terrenarum: quanto magis debitor poenarum de abundantia delictorum, quando reddet quod debet de mala conscientia, quando si reddiderit ipse perit? Hoc enim debitum reddere, poenas luere est. Restat ergo ut de ipsius indulgentia securi esse possimus: si tamen accepta indulgentia non rursus ad debita contrahenda redeamus. 4. Isti ergo filii Core fortasse intelliguntur esse illi, quibus locutus est Petrus in Actbilia adventus Spiritus sancti, cum omnes in quos venecum ab eis occideretur, quam altus et excelsus apud Deum factus esset, qui Spiritu sancto idiotas impleret, et linguas infantium faceret disertas, com
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ. Quo fugiturus est: quocũq fugerit
setalem trabit post se & quocũq: talem traxe¬
rit sẽ cruciat. Ded ase ipso sunt tribulationes:
quȩ inueniunt hominẽ nimis. A cerbiores enim
non sunt. tanto non sunt acerluores. quanto
non sunt interiores. Uidete carissimi cũ linga᷑a
deiciuntur & ꝓbantur a fabris aliquando in
suꝑsicie uidentur quasi lesa & putrida. Faber
au̾tem inspicit tanquã medullam interiorẽ
ligni. Ꝙsi sana interius ligna cognouerit .¬
ꝓmittit ea inȩdificio duratura nec̃ ualdeerit
de suꝑsiciȩ lesa sollicitus: quando id qđ interiꝰ
est sanũ renuntiat. Porro hominis interius
conscientia non inuenitur. Quidigitur ꝓdest
si qđ exterius sanũ est & putre facta ẽ medul¬
la conscientiȩ : Artȩ iste & uehem̃tes om̃ino:
& sicut psalmus ipse ait . Nimie tribulatio¬
nes st̃ tamen & in his adiutor factus est dr̃s
dimittendo peccata. Iniquoꝵ enĩ conscientias

Expanded text:
ipsum quo fugiturus est? Quocumque fugerit, ipsum quo fugiturus est? Quocumque fugerit, se trahit post se: et quocumque talem traxerit se, cruciat se de se. Ipsae sunt tribulationes quae inveniunt hominem nimis: acerbiores enim non sunt: tanto non sunt acerbiores, quanto non sunt interiores. Videte, carissimi, cum ligna dejiciuntur et probantur a fabris; aliquando in superficie videntur quasi laesa et putria: faber autem inspicit tanquam medullam interiorem ligni, et si sana interius ligna cognoverit, promittit ea in aedificio duratura; nec valde erit de superficie laesa sollicitus, quando id quod interius est sanum renuntiat. Porro homini interius conscientia non invenitur: quid igitur prodest, si quod est exterius sanum est, et putrefacta est medulla conscientiae? Arctae istae, et vehementes omnino, et sicut psalmus ipse ait, nimiae tribulationes sunt: tamen et in his adjutor factus est Dominus dimittendo peccata. Iniquorum enim conscientias
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria. Om̃ino aliud refugiũ non debet
tis erit. aut sibi ipse fortitudo erit : sed ille
illi fortitudoerit qui refugiũ cius factus est.
Uerũ tamen lem̃i inter om̃s tribulationes ammȩ
humanȩ. nulla ẽ. maior tribulatio : quã scien¬
tia delictorũ. Namq siibi uulnus non sit.
sanũq: sit intus hominis qđ conscientia uocat᷑
Ubi cũq alibi passus fuerit tribulationes illuc
confugi&: & ibi inueniet dm̃. Si autẽ ibi
requies pon ẽ  ꝓpter habundantiã iniquita¬
homo: quo fugiet cũ cȩperit patitribulati¬
ones: fugi& abagro ad cuntate᷑. apublico
addomũ. ad omo in cubiculũ : & sequitur tribu¬
latio. Acubiculo iãqͦ fugiat non hab& insi
in interius cubile suũ. Porro sibi tumultuf
est si fu mus iniquitatis si flama sceleris :
non illuc potest confugere. Pellitur enim¬
inde : & cũ inde pellitur. ase ipso pellitur
Et ecce hostẽ suum inuenit quo fugerit. se¬

Expanded text:
necessaria, omnino aliud refugium non debet necessaria, omnino aliud refugium non debet tis erit, aut sibi ipse fortitudo erit; sed ille illi fortitudo erit, qui refugium ejus factus est. Verumtamen, carissimi, inter omnes tribulationes humanae animae, nulla est major tribulatio quam conscientia delictorum. Namque si ibi vulnus non sit, sanumque sit intus hominis quod conscientia vocatur; ubicumque alibi passus fuerit tribulationes, illuc confugiet, et ibi inveniet Deum. Si autem ibi requies non est propter abundantiam iniquitahomo? quo confugiet, cum coeperit pati tribulationes? Fugiet ab agro ad civitatem, a publico ad domum, a domo in cubiculum, et sequitur tribulatio. A cubiculo jam quo fugiat non habet, nisi in interius cubile suum. Porro si ibi tumultus est, si fumus iniquitatis, si flamma sceleris, non illuc potest confugere: pellitur inde; et cum inde pellitur, a seipso pellitur. Et ecce hostem suum invenit, quo confugerat: se
Abbreviated transcription (Latin):
ÑR REFUGIU ET UIRTUS. Sunt quȩ¬
dã refugia ubi non est inrtus quoquisq
confugerit magis in firmatur quam
confirmatur. Confugis uerbi gr̃a adaliquẽ
in scło magnũ ut facias tibi potentẽ anncũ. Re¬
fugum uidetur: tanta tamen huius scłi incerta
sunt. & ita potentiũ rumȩ cotidie crebrescunt :
ut cũ ad tale refugiũ confugeris. plus ibi timerȩ
incipias. Antea enim causȩ tuȩ tantũ timebas.
Cũ uero ad talem refugeris & de illotimebis.
Multi em̃ cũ ad talia refugia confugis sent cadentib
illis ad quos confugerant & ipsi quesiti sunt : qͦs
nemoquerer& siad talia non c̃ fugissent. Nonẽ.
refugium nr̃ in tale : sed refugiũ ñm uirtus ẽ.
Cũ illue confugerimꝰ. firmi erimꝰ. Os nr̃ refugiuĩ¬
nerunt nos nimis. Multȩ sunt tribulationes
& in om̃i tribulatione addm̃ confugiendum
est. siue sit tribulatio inre famibari. siue sit
insalute corporis siue depericulo carissimoꝵ
siue daliqua re ad huius uitȩ sustentaculum

Expanded text:
r refugium et virtus. Sunt quaedam refugia ubi non est virtus, quo quisque cum fugerit, magis infirmatur quam confirmetur. Confugis, verbi gratia, ad aliquem in saeculo magnum, ut facias tibi potentem amicum: refugium tibi videtur. Tanta tamen hujus saeculi incerta sunt, et ita potentum ruinae quotidianae erebrescunt, ut cum ad tale refugium perveneris, plus ibi timere incipias. Antea enim causae tuae tantum timebas; cum vero ad talem refugeris, et de illo tibi timebis. Multi enim cum ad talia refugia confugissent, cadentibus illis ad quos confugerant, et ipsi quaesiti sunt: quos nemo quaereret, si non ad talia confugissent. Non est refugium nostrum tale, sed refugium nostrum virtus est. Cum illuc confugerimus, firmi erimus. 3. Adjunerunt nos nimis. Multae sunt tribulationes, et in omni tribulatione ad Deum confugiendum est: sive sit tribulatio in re familiari, sive sit in salute corporis, sive de periculo carissimorum, sive de aliqua re ad hujus vitae sustentaculum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittit dñs ꝑꝓphetã dicens. Paboleges meas
indita om̃ium gentiũ fidu & credulitati.
mondes dicti sunt trans lati incor maris.
unc nos nontimebimꝰ. Qui non timebimꝰ
illi qui eõ puncti sinnꝰ corde: ne sieremꝰ denu¬
mero repborũ iudeox tanq ramorũ frac¬

Expanded text:
minus, per prophetam dicens: Dabo leges meas indita omnium Gentium fidei et credulitati, montes dicti sunt translati in cor maris. Tunc nos non timebimus. Qui non timebimus? Illi qui compuncti sumus corde, ne fieremus de numero reproborum Judaeorum, tanquam ramorum frac
Abbreviated transcription (Latin):
lissimã pͣdicationẽ fi &e̾ ut mons uste hoc ẽ. ego ipse
pͣdicer ingentibꝰ głificer ingentibꝰ: agnoscar̾ ingentibꝰ:
& fiat qđ deme pͣdictũ est. Popłs quẽ non cognoui
seruiuit michi. Quando autem & illi montes trans¬
lat sunt & hoc indicet uobis seriptura di. qͥ ando
apłs p̃dicabat iudeis respuer uerbũ. &ait¬

Expanded text:
stram praedicationem fiet ut mons iste, hoc est ego ipse praedicer in Gentibus, glorificer in Gentibus, agnoscar in Gentibus, et fiat quod de me praedictum est, Populus quem non cognovi, servivit mihi . Quando autem et illi montes translati sunt? Et hoc indicet nobis Scriptura Dei. Quando Apostolus praedicabat Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
cor maris: ad tendite & indete ueritate:
ec enĩ quando dicebantur. obscuraerant᷑ :¬
qe nondũ contigerant. Nunc aute quis iã¬
non facta cognoseat: liber cibi sit pagina
diuma ut hȩc audias : liber sit tibi orbis terra¬
rũ ut hȩc uideas. Inistis codicib ea non legun.
nisi qui litteras norunt in toto mudo legat¬
& idiota. Quid ergofactũ est dũ trans lati
sunt montes in corde maris: Sonauer᷑ & tur¬
batȩ suit aquȩ eius. Quando p̃dicabatur
Hoc athemenses ephesii autẽ qͦ tu multu occidẽ
apłos uoluer. quando intheatro ꝓdiana sua
tantũ strepitũ fecerunt. ut clamarent Mlagna
diana ephesiꝵ. Inter qͦs fluctꝰ & sonitꝰ maris
non timebant. qui ad refugiũ illud confuge¬
rant. Deniq apłs paulus uolebat intrare
aiteatrũ: s& adiscipłis reuocatus ẽ. Quia
necessariũ ad huc erat ut maneret incarne

Expanded text:
cor maris? Attendite et videte veritatem. Haec enim quando dicebantur, obscura erant, quia nondum contigerant: nunc autem quis jam facta non cognoscat? Liber tibi sit pagina divina, ut haec audias: liber tibi sit orbis terrarum, ut haec videas. In istis codicibus non ea legunt, nisi qui litteras noverunt: in toto mundo legat et idiota. Quid ergo factum est, dum translati sunt montes in cor maris? Sonuerunt et turbatae sunt aquae ejus. QuanHoc Athenienses . Ephesii autem quo tumultu occidere Apostolos voluerunt, quando in theatro pro Diana sua tantum strepitum fecerunt, ut clamarent, Magna Diana Ephesiorum . Inter quos fluctus et sonitus maris non timebant, qui ad refugium illud confugerant. Denique Apostolus Paulus volebat intrare in theatrum, et a discipulis revocatus est: quia necessarium era
Abbreviated transcription (Latin):
amor ꝑximi Caritas dicitur : amor mundi amor
hiuus scłi cupiditas dicitur: Cupiditas refrenetur:
eprarids excitetur Ipsa enĩ caritas bene operantis : dat
spembonȩ conscientie Spem enĩ gerit bona conscientia :
Quomodo mala conscientia in totades peritio ẽ : sic bona
ic onscientia in tota spe &erunt tria hȩc dequib dix̃ apłs:
fides spes ciritas N alio loco ipsa tria : sed ꝓspebonam

Expanded text:
amor proximi, charitas dicitur: amor mundi, amor amor proximi, charitas dicitur: amor mundi, amor hujus saeculi, cupiditas dicitur. Cupiditas refrenetur, charitas excitetur. Ipsa enim charitas bene operantis dat ei spem bonae conscientiae. Spem enim gerit bona conscientia: quomodo mala conscientia tota in desperatione est, sic bona conscientia tota in spe. Et erunt tria haec, de quibus dicit Apostolus, Fides, Spes, Charitas . Et alio loco ipsa tria, sed pro spe bonam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximũ tuũ : taꝗteipsũ Dilectio pximĩmalũ ñ oꝑatꝰ:
Plenitudo gͦ legis caritas Num qͥd caritas ꝑmittit aliqͥd
mali te facere eiquẽ diligis: sed forte tantũ mͦ mali
nihil facis non etiã aliqͥdboni: Ergo nei caritas ꝑmittt
te ñ prestare qͥc qͥd potes ei quẽ diligis Monne illa ẽ.
caritas que orat & iam ꝑimmicis: ergo deserit amicum
qui bene optat umnmico Iaq si fides sine dilectione sit
sine oꝑe erit: Ne autẽ multa cogites de oꝑe fidei: ad¬
de illi sp̃e. & dilectionẽ & noli cogitare qͥd oꝑerisaipsa
dilectio uacare ñ potest :Quid enĩ de quoqͥa homine
&im male oꝑatur nisiamor : da mihi uacantẽ a¬
morẽ & nihł oꝑantẽ flagitia adulteria. facinora
homicidia luxurias om̃s. Nonne amor oꝑatur :pur¬
ga ergo amorẽ tuũ. quã fluentẽ incloags .ã: con¬
admundis̃ : tales habeat ad artificẽ mud Non uob
dicitur. nihnla metis :: ab sic : Pigrimnor tuidetes tandi

Expanded text:
teipsum: dilectio proximi malum non operatur: Plenitudo autem legis, charitas . Numquid charitas permittit aliquid mali te facere ei quem diligis? Sed forte tantummodo mali nihil facis, non etiam aliquid boni. Ergone charitas permittit te non praestare quidquid potes ei quem diligis? Nonne illa est charitas quae orat etiam pro inimicis? Ergo deserit amicum, qui bene optat inimico? Itaque si fides sine dilectione sit, sine opere erit. Ne autem multa cogites de opere fidei, adde illi spem et dilectionem, et noli cogitare quid opereris. Ipsa dilectio vacare non potest. Quid enim de quoquam homine etiam male operatur, nisi amor? Da mihi vacantem amorem et nihil operantem. Flagitia, adulteria, facinora, homicidia, luxurias omnes, nonne amor operatur? Purga ergo amorem tuum: aquam fluentem in cloacam, conad mundum, tales habeat ad artificem mundi. Num vobis dicitur: Nihil ametis? Absit. Pigri, mortui, detestandi,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatim Walio loco Plenitudo autẽ legis caritas:
& alio loco: Om̃is enĩ lex mnio sermone impletur :
in eo qđ scriptũ ẽ. Diliges ꝓximũ tuũ tanꝗte ipsũ :¬

Expanded text:
operatur ; et alio loco: Plenitudo ergo legis, charitas ; operatur ; et alio loco: Plenitudo ergo legis, charitas ; et alio loco: Omnis enim lex in uno sermone impletur, in eo quod scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
ne gͦ erat melius & tolerabilius ut eẽt gubnator ille.
aliquan.Io tnualidor ut cũ labore & aliqua difficul¬
tate gub̾nacula regenir&. & tam̃ rectũ debitũ q
cursũ tener& Rursũq ille &iã pigrius & in becilliuf¬
mina ambular&. quã p̃teruiã fortiter currer& .s
Optimꝰ gͦ ille qui & uam ten&: & bene ibi ambulat :
sequentis autẽ spei. Iui & si aliquantũ claudieat non
om̃ino ut erret aut remaneat sed ꝓgrediatur
Et si paulatim fortasse enĩ sꝑandũ ẽ .: ed̾ qͦtendit &̾iam
t ardius ꝑuenturũ  Ergo fr̃s exfide iustisicatus est
abraham: sed sifidem oꝑa i ñ precesserunt : tam̃ secu¬
ta sunt. Nimquid enĩ fides tua sterilis erit : Si sterilis
non es sttrilis non ẽ ipsa : Aliquid mali credidisti:
& igne malitie tue rachcẽ tuȩ fidđi coneremasti Tene
ergo fidem oꝑaturus : Sed chcis ñ hocait apłs paulus :
Immohoc ait apłs paulus: fides inqͥt quȩ ꝑhlectionẽ

Expanded text:
ne ergo erat melius et tolerabilius, ut esset gubernator ille ne ergo erat melius et tolerabilius, ut esset gubernator ille aliquanto invalidior, ut cum labore et aliqua difficultate gubernacula regeret, et tamen rectum debitumque cursum teneret; rursumque ille pigrius etiam et imbecilliuia ambularet, quam praeter viam fortiter curreret? Optimus ergo ille qui et viam tenet, et bene ibi ambulat: sequentis autem spei, qui etsi aliquantum claudicat, non omnino ut erret, aut remaneat, sed progreditur etsi paulatim. Fortasse enim sperandum est, eum quo tendit etiam tardius perventurum. 5. Ergo, fratres, ex fide justificatus est Abraham: sed si fidem opera non praecesserunt, tamen secuta sunt. Numquid enim fides tua sterilis erit? Si sterilis non es, sterilis non est ipsa. Aliquid mali credidisti, et igne malitiae tuae radicem tuae fidei concremasti. Tene ergo fidem operaturus. Sed dicis, Non hoc ait apostolus Paulus. Imo hoc ait Paulus apostolus: Fides, inquit, quae per dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
uires & cursus celerrimꝰ p̃teruiam : Nemogͦ cõputa
bona oꝑa sua ante fidem : Vbi fides non erat᷑ bonũ opus
ñ erat: Bonũ enĩ opus : intentio facit : Intentionẽ fides diri¬
git: Non ualde a Ttendas quid homo faciat: sed cũ facit
aspiciat : quo lacertos obtime gubernationis dirigat᷑:
Fac enĩ hoynnẽ obtimȩ gubnare nauem⁊ & ꝑdidisse quo
tendit Iuid ualet : qr te mones obtime ten&. optime
mouet: dat ꝓram fluctib cauet ne late᷑ in fligantꝰ :
Tantis ẽ. uirib ut ede torqueat nauẽ quo uelituatq
unde uelit. Sdicatꝰ eiu qu quons: & dieat nescio
Aut ñ dicat nescio. sed dicat adillũ portũ eo. nec hent
mportũ sed in sara festinetꝰ Nonne iste quanto sibi
uidetur in naui gub̵nanda agilior & efficatior tanto
periculosius eam sic gob̾nat ut ad naufragiũ ꝓperando
ꝑducat talis ẽ & qui optime currit p̃teruiam : Non¬

Expanded text:
vires et cursus celerrimus praeter viam. Nemo ergo computet vires et cursus celerrimus praeter viam. Nemo ergo computet bona opera sua ante fidem: ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit aspiciat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. Fac enim hominem optime gubernare navim, et perdidisse quo tendit; quid valet quia artemonem optime tenet, optime movet, dat proram fluctibus, cavet ne latera infligantur; tantis est viribus, ut detorqueat navim quo velit, atque unde velit: et dicatur ei, Usquequo is; et dicat, Nescio: aut non dicat, Nescio; sed dicat, Ad illum portum eo, nec in portum, sed in saxa festinet? Nonne iste quanto sibi videtur in navi gubernanda agilior et efficacior, tanto periculosius eam sic gubernat, ut ad naufragium properando perducat? Talis est et qui optime currit praeter viam. Non
Abbreviated transcription (Latin):
sibi aduersi apłi: dicit autẽ opus om̃ib: notũ abraham filiũ
suũ immolandũ do obtulit Magnũ opus : sed exfide :
laudo suꝑ ȩdificationẽ oꝑis : Seduideo fidĩ fundam̃tũ : lai¬
do fructũ boni oꝑis : sed infide agnosco radicẽ : Si autẽ hoc
p̃terfidem rectã facer& abraham : nihililli ꝓdessec
quale cũq: illu opus eẽt : Rursũ sisic tener& fidẽ abrahã
ut cũ ei ds̃ imperar& offerre sibi immolandũ filium
dicer& apud sem& ipsum non facio. Atam̃ credoqs me
&iam contẽpnentẽ iussa sua libat ds̃ fides sine oꝑib: mor¬
tua esset & tãꝗ radixsine fructu sterilis atq arida re¬
maneret : Quid gͦ. debemꝰ nulla oꝑra p̃ponere fidei : ⁊d ÷
ut ante fidem qͥsq dicat᷑ bene oꝑatus : ea Ipsa enim
oꝑa quȩ dicunturꝰ Nfidem quã uis uideantur hominib:
laudabilia ĩn ania sunt: Ita mihi uidentur eẽ ut magne

Expanded text:
sibi adversi Apostoli. Dicit autem opus omnibus notum, Abraham filium sibi adversi Apostoli. Dicit autem opus omnibus notum, Abraham filium suum immolandum Deo obtulit . Magnum opus, sed ex fide. Laudo superaedificationem operis, sed video fidei fundamentum: laudo fructum boni operis, sed in fide agnosco radicem. Si autem hoc praeter fidem rectam faceret Abraham, nihil illi prodesset qualecumque illud opus esset. Rursum si sic teneret fidem Abraham, ut cum ei Deus imperaret offerre sibi immolandum filium suum, diceret apud semetipsum, Non facio, et tamen credo quia me etiam contemnentem jussa sua liberat Deus; fides sine operibus mortua esset, et tanquam radix sine fructu sterilis atque arida remaneret. 4. Quid ergo? Debemus nulla opera praeponere fidei, id est ut ante fidem, quisquam dicatur bene operatus? Ea enim ipsa opera quae dicuntur ante fidem, quamvis videantur hominibus laudabilia, inania sunt. Ita mihi videntur esse, ut magnae