comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
canus. Et turbata perit disꝑsis lrã
penuis. Excelsa petunt. quo faci¬
lius udeant quas petant t̾ras.
Castigat aũt uoce que cogit agmẽ
at ubi raucescit succedit alia. Ioc
te excubias diuidunt. et origiem
uigiliarum ꝑuices faciunt. tenẽ¬
tes lapillos suspensos digitis quib
somꝑnos arguant. Quod cauen¬
dum erit cla̾mor indicat. E tatẽ
in illis color prodit. nã senectute
oris potius esse quã uocis. qr eum
quatiente rostro faciunt. Hee ueris
nũcie. societatis comites serpenciũ
hostes. Mlaria transuolant. masiã
collecto agnune ꝑgunt. Corm ces
duces eas p̃cedunͣt et ipẽ quasi ex¬
ecitus prosequũt᷑. Exinua illis
arca filios pietas. Nan a deo indos
mpensius fouent. ut assiduo in¬
cubitu plumas exuant. Quãtũ aũt
Olor auis est ꝙ̃ greti cignũ appellant.
Olor autem dictus. quod lit totꝰ plu¬
mis albus. Nullus enĩ meninit ci¬
gnum ingrum. Olo em̃ enĩ grece to¬

Expanded text:
canus5, 716: Et turbata perit dispersis littera canus5, 716: Et turbata perit dispersis littera pinnis. Excelsa autem petunt, quo facilius videant quas petant terras. Castigat autem voce quae cogit agmen: at ubi raucescit, succedit alia: nocte autem excubias dividunt, et ordinem vigiliarum per vices faciunt, tenentes lapillos suspensis digitis, quibus somnos arguant: quod cavendum erit, clamor indicat. Aetatem in illis color prodit; nam senectute oris potius esse quam vocis, quia eum quatiente rostro faciunt. Hae veris nuntiae, societatis comites, serpentium hostes, maria transvolant, in Asiam collecto agmine pergunt. Cornices duces eas praecedunt, et ipsae quasi exercitus prosequuntur. Eximia illis circa filios pietas; nam adeo nidos inpensius fovent ut assiduo incubitu plumas exuant. Quantum autemOlor avis est quem Graeci κύκνον appellant. Olor autem dictus quod sit totmis albus. Nullus enim meminit cygnum nigrum. Olor enim Graece to
Abbreviated transcription (Latin):
cum super maria ĩmobili penua
de tanta sublimitate pisciculos na¬
tare uideat. ac tormenti instar des¬
cendens raptam predam pennis ad
litus ꝑtrahat. Nam et contra radiũ
solis fertur obtutũ non flectere. uñ
et pullos suos ungue suspensos ra¬
diis solis obicit. et quos iudĩt nnimo¬
bilen tenere acieni ut dignos gen̾e
conseruat. Si quos uͦ inflecte̾ obtu¬
tum. qͣi de generes abicit. Uultur
sine copula concipere et generare.
natos q earum pene usq ad centũ
annos procedere. Uultures auteni
sicut et aquile etiã ultra maria
cadauera senciunt. Alcius quippe
uolantes. multa q̃ montiũ obscuri¬
tate celant᷑ ex alto ille concipiunt.
Gradipes apud grecos uocatur auis.
aprid nos tarda. eo quod graui uo¬
latu detenta nequaqm ut cecere
uolutres accollit᷑. uelocitate pen¬
narũ. Grues nomen de prop̾a uoce
sumpserunt. tali enĩ sono subsiuzãt
Hec autẽ dum properant unani se¬
quũtͣ ordine literato. De quib lu¬

Expanded text:
cum super maria inmobili pinna cum super maria inmobili pinna de tanta sublimitate pisciculos natare videat, ac tormenti instar descendens raptam praedam pinnis ad litus pertrahat. Nam et contra radium solis fertur obtutum non flectere; unde et pullos suos ungue suspensos radiis solis obicit, et quos viderit inmobilem tenere aciem, ut dignos genere conservat; si quos vero inflectere obtutum, quasi degeneres abicit. Vultur sine copula concipere et generare; natosque earum paene usque ad centum annos procedere. Vultures autem, sicut et aquilae, etiam ultra maria cadavera sentiunt; altius quippe volantes multa, quae montium obscuritate celantur, ex alto illae conspiciunt. Gradipes apud Graecos vocatur avis apud nos tarda, eo quod gravi volatu detenta nequaquam, ut ceterae volucres, adtollitur velocitate pinnarum. Grues nomen de propria voce sumpserunt; tali enim sono susurrant. Haec autem dum properant, unam sequuntur ordine litterato. De quibus Lu
Abbreviated transcription (Latin):
set. Auel dicte. eo quod uas certas
non habeant. sed ꝑ auia queq dis¬
currunt. Alites quod alis alta intẽ¬
dant. et ad sublimia remigiorum
conscendant. uolutres a bolando
nam unde uolare inde et ambula¬
re dicimus. uola em̃ dicit᷑ media
pars pedis. siue manus. et in auib
uola media ꝑs alarũ. quaru motu
pennie agitant᷑ inde uolucres.
Dulli dicunt᷑ om̃ium aniũ nati.
sed et animalium quadrupedimi
dicunt᷑ eo ꝙ polluti sunt. unde et
uestis ngra pulla dicta est. Alie
sunt in quib penne per ordinem
lant et foueant pullos. Pemia
et pendere. uolucres enĩ pennarũ¬
pluma quasi piluma. Nam sicut
pili quadrupedum corpore ita pla¬
nia in auibus. Auiũ norã multa
a sono uocis constat esse posicau
ut grus. coruus. cignus. pauo nul¬
uułs. ulula. cuculus. gracululus
et cetera. barietas enĩ uocis eatũ
docuit homines quid nominarent᷑.
aAquila ab acumine oculoꝵ uocata
Tanti enĩ contuitus esse dicit᷑. ut

Expanded text:
set. Aves dictae eo quod rectas vias set. Aves dictae eo quod rectas vias non habent, sed per avia quaeque discurrunt, alites, quia alis ad alta tendunt, et ad sublimia alarum remigio conscendunt. Volucres a volando. Nam unde volare, inde et ambulare dicimus. Vola enim dicitur media pars pedis sive manus, et in avibus vola media pars alarum quarum motu pennae agitantur; inde et volucres. Pulli dicuntur omnium avium nati. Sed et animalium quadrupedum ndicuntur, eo quod polluti sint. Unde et vestis nigra pulla dicta est. Aliae sunt, in quibus pennae per ordinem lant, et foveant pullos. Penna et pendere. Pluma quasi piluma; nam sicut pili in quadrupedum corpore, ita pluma in avibus. Avium nomina multa a sono vocis constat esse conposita: ut grus, corvus, cygnus, pavo, milvus, ulula, cuculus, graculus et cetera. Varietas enim vocis eorum docuit homines quid nominarentur. Aquila ab acumine oculorum vocata. Tanti enim contuitus esse dicitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
auiũ sed genꝰ diu̾sum. llã
sicut spetie sibi differunt
ita et nature diu̾sitate. Nam alie
simplices sunt ut columbe. Alie
astute. ut ꝑdix. alie ad manũ se su¬
midant ut garamantes. Alie honi
rundo. aAlie in desertis secretam
uitam diligunt ut turtur. Alie
solo semine reꝑto nastunt᷑ ut an¬
ser. Alie carnes edunt. et rapinis
intendunt. ut nuluuil. Alie incole
que manent m lotis semꝑ ut struc¬
tio. Alie aduentice que ꝓpriis tem¬
poribus reuertunt᷑ ut ciconie. et
hirundines. alie cũ grege .i. gre
gatim uolantes. ut sturni et cotͣm¬
ces. Alie soliuage. id est solitarie
propter in sidias depredandi .ut a¬
quila et ancipit̾. et quecũq ita sunt.
aue nocibus strepunt. ut hirundo
hominũ mutant᷑. ut psitacus et pica
sed et alia sicut gen̾e̾. ita morib in.¬
numerabilia. llam et uolutrũ quet
genera sunt inuenire quisq non pt̃
neq em̃ om̃is indie et ethiopie aut
scithie deserta quis penetrare potuit
qui earũ genus et differencias nos¬

Expanded text:
um, sed genus diversum. Nam sicut specie sibi differunt, ita et naturae diversitate. Nam aliae simplices sunt, ut columbae; aliae astutae, ut perdix; aliae ad manum se sumidant, ut garamantes; aliae homirundo; aliae in desertis secretam vitam diligunt, ut turtur; aliae solo semine reperto pascuntur, ut anser; aliae carnes edunt et rapinis intendunt, ut milvus; aliae enchoriae, quae manent in locis semper, ut struthio; aliae adventitiae, quae propriis temporibus revertuntur, ut ciconiae, et hirundines; aliae congregae, id est, regatim volantes, ut sturni, et coturnices; aliae solivagae, id est, solitariae propter insidias depraedandi, ut aquila, accipiter, et quaecunque ita sunt; aliae vocibus strepunt, uhominum imitantur, ut psittacus et pica; sed et aliae sicut genere, ita et moribus innumerabiles. Nam volucrum quot genera sint, invenire quisquam non potest. Neque enim omnis Indiae, Aethiopiae, aut Scythiae deserta quisquam penetrare potuisset, qui earum genus vel differentias nos
Abbreviated transcription (Latin):
hebraicam om̃ium linguarum esse
matrem. Nngigerulus appellatꝰ¬
ab eo quod sit turpis nũcius. Negli
quodani scorpionũ qui natos suos
cõsumit excepto eo qui dorso suo
insiderit nam rursus ip̃e qui seruatꝰ
fui̾t ꝯsũt patrẽ uñ homines qui
bona parentũ ꝑ luxiriam ꝯsumũt
nepotes dicũt᷑. hmic quoq nepociauo¬
proluxuria ponitur qua certe queq
res consumit᷑. Niger quasi mibige
qr non serenus sed fusco oꝑtus. unde
ibilum diem tetrũ dicimꝰ.

Expanded text:
linguam omnium linguarum esse linguam omnium linguarum esse matrem. Nab eo quod sit turpis nuntius. Neglegquodam scorpionum qui natos suos consumit, excepto eum, qui dorso eius insiderit; nam rursus ipse qui servatus fuerit consumit patrem: unde homines qui bona parentum per luxuriam consumunt nepotes dicuntur. Hinc quoque nepotapro luxuria ponitur, qua certe quaeque res consumuntur. Niger, quasi nubiger: quia non serenus, sed fusco opertus. Unde et nubilum diem tetrum dicim
Abbreviated transcription (Latin):
Obilis non uilis. cuius et
nomen et genus scitur. Nu¬
bilis ad nu̾bendũ habilis.
Nemo ab homĩne tractum .i. ne hõ
pro nullo. nullus autẽ quasi ne ullus.
hilum autem ut narro ait significat
oN. uotant. et sit dici apud nos nichilũ.
quomodo apud grecos iudet᷑. Neqmͣ
a malo pleriq distingunt. alni ꝑuiti¬
osum. alii mgam existimantes ut
ait nouatus hic adolescens neqmͣ nõ
malus .i. fugax non ꝑniciosus alii
confundunt᷑ quasi utraq unum
esse noluerunt. Neut̾ neq ille neq
iste quali dicẽt neq ut̾q. Nephariꝰ
non dignũ farre quo p̾mo tibi gen̾e̾
uita hominũ sustinebat᷑. Nefandꝰ
masculmo id nero quod nĩciat
genere neutro. ut hͦ nũciũ et hec
nuncia. Nazareus .i. sanctus dei.
nazcireus olim dicebat᷑ qui stam̃
comam nutriebat et nichil cõta¬
minatum conspiciebat abstinẽs
se a uino omĩq si cera q̃ mentem
ab integra sanitate ꝑuertunt.
phomas. nugas quia longe reces¬
serunt ut nosse possemꝰ lingnam

Expanded text:
obilis, non vilis, cuius et nomen et genus scitur. Nubilis, ad nubendum habilis. Nemo ab homine tractum, id est ne homo, quod est pro nullo; nullus autem quasi ne ullus. Hilum autem Varro ait significareλον vocant; et sic dici apud nos nihilum quomodo apud Graecos οὐδὲ γρῦ. Nequam a malo plerique distingunt, alium perniciosum, alium nugam existimantes; ut ait Munatius: 'Hic adulescens nequam, non malus,' id est nugax, non perniciosus. Alii confundunt, quasi utrumque unuesse voluerunt. Neuter, neque ille neque iste; quasi diceret ne uterque. Nefarius, non dignus farre, quo primo cibi genere vitamasculino: id vero, quod nuntiat, genere neutro, ut hoc nuntium et haec nuntia. Nazaraeus, id est sanctus Dei. Nazaraeus olim dicebatur qui sanctam comam nutriebat et nihil contaminatum conspiciebat, abstinens se a vino omnique sicera, quae mentem ab integra sanitate pervertit.phonias, ‘nugas qui a lege recesserunt’, ut nosse possimus hebraycam
Abbreviated transcription (Latin):
non expecto. ĩmo peto inquit ut expec¬
ter Antimetabole est conu̾sio uerboꝵ
que ordine mutato contrariũ efficit᷑
sensum non ut edam uiuo. sedut iuuã
hostis. si conseruator rei publite brutus.
appius: Quis produxit : appiꝰ

Expanded text:
'non expecto, immo peto, inquit, ut expec'non expecto, immo peto, inquit, ut expectes'. Antimetabole est conversio verborum, quae ordine mutato contrarium efficit sensum: 'non ut edam vivo, sed ut vivam hostis: si conservator reipublicae Brutus, Appius. Quis produxit? Appi
Abbreviated transcription (Latin):
egestate. bona ratio cum ꝑdita. mens
saua cũ amencia. bona deniq spes cũ oĩũ
ren desꝑatione confligit. In huiõi certa¬
mine ac pͥmo. huiꝰ moĩ locutiomis or na¬
mento liber ecclesiasticus ⁊ usus est dicẽs.
uitum. Sit contra pium pectator⁊ Gi
sic intuere omĩa oꝑa aitissimi bmia et bia:
unũ contra unun: Synomina est quon¬
tiens in cõnexa orõne pluribis uerbis unã
rem significamus. ut ait cicero. Nichil
Non feram. non paciar. non sinam. Epa¬
nados quam regressionem nr̃i uocante
par fo:tasse eorum qui sequebautur:
Anca padosis quotiens media pͥmis et
factum rep̃hendo patres conscripti.
non meũ ac pulcherrinũ quidẽ fac¬
tuni. uerũ ut dixi non meum sed urm̃.
Daradiastole est quotiens id quod
pro inconsiderato forteni. pro illiberali
diligenten: Antanadasis est. que eodẽ
uerbo contrarium exp̾unt sensun:
Querebatur quidam de filio cum
mortem suam expectaret. respondẽte

Expanded text:
egestate; bona ratio cum perdita; mens egestate; bona ratio cum perdita; mens sana cum amentia; bona denique spes cum omnium rerum desperatione confligit'. In huiusmodi certamine ac praelio, huiusmodi locutionis ornamento liber Ecclesiasticus usus est, dicens33,vita: sic contra pium peccator: et sic intuere in omnia opera altissimi, bina et bina, unum contra unum'. Synonymia est, quotiens in conexa oratione pluribus verbis unam rem significamus, ut ait CiceroCatil. 1,Catil. 1, 10: 'non feram, non patiar, non sinam'. Epanodos, quam regressionem nostri vocantpar fortasse eorum, quae sequebantur'. Antapodosis, quotiens media primis etfactum reprehendo, patres conscripti, non meum, ac pulcherrimum quidem factum: verum, ut dixi, non meum, sed vestrum'. Paradiastole est, quotiens id, quodpro inconsiderato fortem, pro inliberali diligentem'. Antanaclasis est, quae eodem verbo contrarium exprimit sensum. Querebatur quidam de filio, cum mortem suam expectaret, respondente:
Abbreviated transcription (Latin):
quod aliud in alio quasi nectis᷑ nomine
atq ita res plures in geminatione u̾bor
trahuntur. fit aut̃ hot scema non solũ
in uerbis singlis. sed etiã in conterione
u̾boꝵ ut apud grecum Puericia tua
adolescencie tue in hõnestamentum fuit.
adolescencia senectuti decoramentum.
senectus rei publice flagicium. Sit
et apud scipionem: Bi atp gratis coact
cum illo sponsionem feci. facta sponsione
ad iudicem adduxi. adductũ p̾mo cetu
dampnaui. dampnatum ex uolũtate
dimsi: Anticheta que lãtine contra¬
posita appellantur. que dum ex adu̾so
ponantur. sentencie pulch. itudinem
facuint. et mornamentum locutionis
decentissima. existunt ut cicero: Et ic
hinc pudicicia. illinc stuprum. huic fides.
illint fraudatio. hinic pietas. illint sce¬
lus. hinc constancia. illuit furor. huic
honestus. illunt turpitudo. hunic conti¬
uencia. illinc libido. binc demq eguitas.
uiciis ominbus. postremo copia cuui

Expanded text:
quod aliud in alio quasi nectitur nomine, quod aliud in alio quasi nectitur nomine, atque ita res plures in geminatione verborum trahuntur. Fit autem hoc schema non solum in singulis verbis, sed etiam in contextione verborum, ut apud Gracchum: Pueritia tua adolescentiae tuae inhonestamentum fuit, adolescentia senectuti dedecoramentum, senectus reipublicae flagitium. 5. Sic et apud Scipionem: Vi atque ingratiis coactus cum illo sponsionem feci, facta sponsione ad judicem adduxi, adductum primo coetu damnavi, damnatum ex voluntate dimisi. 6. Antitheta, quae Latine contraposita appellantur, quae dum ex adverso ponuntur sententiae pulchritudinem faciunt, et in ornamento locutionis decentishinc pudicitia, illinc stuprum; hinc fides, illinc fraudatio; hinc pietas, illinc scelus; hinc constantia, illinc furor; hinc honestas, illinc turpitudo; hinc continentia, illinc libido; hinc denique aequitavitiis omnibus; postremo copia cum
Abbreviated transcription (Latin):
orationem extollit et exornat mer¬
gia et emfasis. que plus quidam quã
dixerit intelligi facit. ut si dicas ud
dicit lapsi altitudinẽ imaginis sugge¬
rit ⁊ huic cont̾.ia uirtus est. uerbis
ininuere. que natura sua magna sunt
uerborum et sentenciarum: Nam quia
directa et ppetua orõ fatigationem atq
fastidii tam dicendi ꝙͣ audiendi creat.
flectenda est. et in uarias uersanda t¬
formas. ut dicentem reficiat. et orna
annotate sunt. Unde tantum illa hic
interponi oportuit. que in poemate aut
nũ ꝙͣ aut difficult᷑ fuint. in orõne. mũt
libere: Item anadiplosis est cõgemina¬
etiam inse natũ uenit. Elimax gradatio.
cum ab eo u̾bo quo sensus superior ter¬
minatur. iferior incipit. ac de hinc
quasi ꝑ gradus dicendi ordo seruatur.
ut est illud affric.im. Ex in nocencia
uascitur dignitas. ex dignitate honor. ex ho ͤ
imperium. ex imꝑio libertas: hanc figu.¬
ram nõ nulli cathenani appellant. propt

Expanded text:
orationem extollit et exornat †enerorationem extollit et exornat †energia tum† Emphasis, quae plus quiddam quam dixerit intellegi facit; ut si dicas: 'Adicit lapsi, altitudinis imaginem suggerit. Huic contraria virtus est, verbis minuere quae natura sua magna sunt.verborum ac sententiarum. 92 Nam quia directa, et perpetua oratio fatigationem atque fastidium tam dicendi quam audiendi creat, flectenda est, et in alias versanda formas, ut et dicentem reficiat et ornatiannotatae sunt. 2. Unde tantum illa hic interponi oportuit, quae in poemate, aut nunquam, aut difficulter fiunt, in oratione autem libere. Anadiplosis est congeminaetiam in senatum venit. 3. Climax est gradatio, cum ab eo verbo quo sensus superior terminatur inferior incipit, ac dehinc quasi per gradus dicendi ordo servatur, ut est illud Africani: Ex innocentia nascitur dignitas, ex dignitate honor, ex honore imperium, ex imperio libertas. 4. Hanc figuram nonnulli catenam appellant, propterea
Abbreviated transcription (Latin):
Nuerbis quoq cauenda borum¬
sunt incia. ut non in ꝓp̾a uerba
ponantur. que greci acirologiam uocant.
Amanda est gͦ prop̾etas. sic᷑ tamẽ ut
aliquando proptẽ hũilit. itẽ sordidi aut
spurci nocabu. tranlatis nonimnt
sit utendum. non tamẽ longe accitis.
sed ut ueris proximna et tognãta inde¬
antur: fugienda etiam yꝑbata longua.
que fieri sine alioꝵ sensuã confusione
non possunt: Ambigutis quoq et
uitium illud cauendum. cũ quid am
iactacione eloquentie ducti. quod uno
aut duobus uerbis significare poterãt
int̾ positis manibus uocib longna. et
arcumflexa ambage condudunt: quod
uiciũ ꝑisolegia. uocatur: Ci contr.ariũ¬
trimim uicium est. ob breuitatis studiũ
etiam necessaria uerba furari. fugi¬
enda sunt quoq sicut in lucteris et u̾bis
ita et in sentenciis nicia: que nnt̾ p̾ma
gramaticoꝵ studia cognostunt᷑. Sũt
autẽ cacephaton. tantologia. el ensis.
acirologia. matro logia. pisologia.
pleonasmos. et hns smulia: At cont̃

Expanded text:
erbis quoque cavenda sunt vitia, ut non impropria verba ponantur, quam Graeci acyrologiam vocant. Amanda est ergo proprietas, sic tamen, ut aliquando propter humilitatem sordidi, aut spurci vocabuli, translatis nominibus sit utendum; non tamen longe accitis, sed ut veris proxima et cognata videantur. 2. Fugienda etiam hyperbata longiora, quae fieri sine aliorum sensuum confusione non possunt. Ambiguitas quoque et vitium illud cavendum, cum quidam, jactatione eloquentiae ducti, quod uno aut duobus verbis significare poterant, interpositis inanibus vocibus, longa et circumflexa ambage concludunt, quod vitium perissologia vocatur. 3. Cui contrarium vitium est, brevitatis stetiam necessaria verba furari. Fugienda sunt quoque, sicut in litteris et verbis, ita et in sententiis vitia, quae inter prima Grammaticorum studia cognoscuntur. Sunt autem Cacemphaton, Tautologia, Ellipsis, Acyrologia, Macrologia, Perissologia, Pleonasmos et his similia. At contra
Abbreviated transcription (Latin):
rege de uicto. deinde lucullus epontica
preda. Post hos cesar dedit marro
cas̾ publicauit pollio grecas simuil
atq latinas. additis atq auctoꝵ ima¬
giubus nat̾o quod de manubns ma¬
gnificentissimum instruxerat: ui

Expanded text:
rege devicto: deinde Lucullus e pontica preda, post hos Cesar dedit Marco cas publicavit Pollio, grecas simul atque latinas, additis authorum imaginibus in atrio, quod de manubis magnificentissimum instruxerat.
Abbreviated transcription (Latin):
Pmino
meo et
dei seruo
braulioni
Omĩ desi¬
Perio desi¬
deraui nunt iudẽ faciem tuam. et utinã
aliqñ imple̾t deꝰ uotum meum ante ꝙͣ
moriat: Ad p̾sens aũt dep̃cor ut cõmẽde
me dõ orõnib tuis. ut et in hac uita spẽ
meam impleat. et in futura: beatitudil
sue consorciũm m̾ concedat: Et manu
sua: Ora pro nobis beatissime pater et

Expanded text:
mino meo et Dei servo, Braulioni Omni desiderio desideravi nunc videre faciem tuam, et utinam aliquando impleret Deus votum meum, antequam moriar. Ad praesens autem deprecor ut commendes me Deo orationibus tuis, et, ut in hac vita spem meam impleat, et in futura beatitudinis tuae consortium mihi concedat. Et manu sua. Ora pro nobis, beatissime domine et
Abbreviated transcription (Latin):
bras: uesperũ ab stella occidentali
nocatum. que solem occiduũ sequit᷑
et tenebras sequẽtes p̃cedit. de qua
est qñ omnes silent. Conticestere .n.
silere est. Intẽpestum est mediuim et
m actuosum noctis tempus. qñ agi
nichil potest. et omĩa sopore quieta
sunt Nam tempus ꝑ se non intelli¬
gitur. msi ꝑ actus humanos. medium
autem notis. actũ caret. Ergo in¬
tempesta ni actuosa. quasi sine temꝑe¬
⁊ actu Gallicinum. propt̾ gallos
lucis p̃nuntios dictum: Matutinum
est inter abscessum tenebrarũ et
aurore aduentum: Et dictum matu¬
tinum quod hoc tempus incohante
mane sit: Diluculum qͣr iam intipi¬
ens parua diei lux: Hec et aurorã
quem solem p̃cedit: Est aũt aurora
die clarescentis exordium. et p̾mus
splendor aeris. que grece eoos dr̃. quã¬

Expanded text:
 Vesperum ab stella occidentali vocatum, quae solem occiduum sequitur et tenebras sequentes praecedit. De quest quando omnes silent. Conticescere enim silere est. Intempestum est medium et inactuosum noctis tempus, quando agi nihil potest et omnia sopore quieta sunt. Nam tempus per se non intellegitur, nisi per actus humanos. Medium autem noctis actum caret. Ergo intempesta inactuosa, quasi sine tem actu. Gallicinium propter gallos lucis praenuntios dictum. Matutinum est, inter abscessum tenebrarum et aurorae adventum: et dictum matutinum, quod hoc tempore inchoante mane sit. Diluculum, quasi jam incipiens parva diei lux: haec et aurora, quae solem praecedit. Est autem aurora diei clarescentis exordium, et primus splendor aeris, qui Graece eos dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
tus eius subenntem lunam osten¬
dens. magorum impudicie mam¬
festissimum. In hoc quoq exem¬
plum est. quĩ admixta herbe leotͦ¬
pio. quibuldam additis precanta¬
tionibus gerentem tonspici negãt.
Gignitur in cipro et affrita sed me¬
lior in ethiopia. Sacrida genimia
prasmi coloris apud chaldeos cuiꝰ
tanta uis est. ut ꝑ meantes naues
e profundo petat. et carmis ita te¬
nacit̾ adhereat. ut iusi abra sa
ꝑte ligni uix separet᷑. Mliritis
dicta est. quod m ea mirre color ẽ
cõpressus autẽ usq ad odorem nat¬
di spirat suauitatem. Adroma¬
ditis reꝑit᷑ in arabia uel egipto
mit ri cõloris et odoris uũ et nomẽ
habet. Me lectos bicolor ex una
parte niridis ex altera melli simi

Expanded text:
tus eius subeuntem lunam ostentus eius subeuntem lunam ostendens. Magorum inpudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam additis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cuius tanta vis est ut permeantes naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat ut nisi abrasa parte ligni vix separetur. Myrrhites dicta est quod in ea myrrhae color est. Conpressus autem usque ad calorem nardi spirat suavitatem. Aromatitis reperitur in Arabia vel Aegypto, myrrhae coloris et odoris; unde et nomen habet. Melichros bicolor ex una parte viridis, ex altera melli simi
Abbreviated transcription (Latin):
autem apud indos et arabes detecta
torrentibus. gnã eiꝰ quĩq. Emati¬
tes rubore sanguineiꝰ ac propterea
emacides uocatur. Emat quippe
sanguis est. gignitur in ethiopia
quidem sed pͥncipalis in arabia. et
affrica inuenitur. De qua promnt¬
tunt magi quidam ad coarguendas
barbarorum insidias. Sucinus quẽ
appellant greci ele gtron fului cerei¬
q coloris. Fertur arboris succus esse.
et ob id sucinũ esse appellari. Elec¬
trum autẽ nocari fabulosa argu¬
mentatio dedit. Llaniq fetont̾e ful¬
minil ictu interempto. loiores aius
sucũ populi. sed ꝑmee arboris. Nã
accensus cede indore flagrat. Nas¬
citur autẽ in insulis occe̾am septẽ¬
t̾onalis. sicut gũmi. densat᷑. ut
cristallum rigore uel corpore. ex ea
fiunt decoris grã agrestiũ feminaꝵ
mouilia. Uocari autem a quibusdam
arpaga eo quod attrictu digitorum ac¬
cepta coloris aninia. folia paleasq
et uestium fimbrias rapiat sicut

Expanded text:
autem apud Indos et Arabes detecta autem apud Indos et Arabes detecta torrentibus. Genera eius quinque. Haematites rubore sanguineus, ac propterea haematites vocatus; αἷμα quippe sanguis est. Gignitur in Aethiopia quidem principalis, sed in Arabia et in Africa invenitur. De qua promittunt magi quiddam ad coarguendas barbarorum insidias. Sucinus, quem appellant Graeci ἤλεκτρον, fulvi cereique coloris, fertur arboris sucus esse et ob id sucinum appellari. Electrum autem vocari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu interempto sorores eius sucum populi, sed pineae arboris; nam accensus taedae nidore fragrat. Nascitur autem in insulis Oceani septentrionalis sicut gummis, densaturque ut crystallum rigore vel tempore. Ex ea fiunt decoris gratia agrestium feminarum monilia. Vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod adtritu digitorum accepta caloris anima folia paleasque et vestium fimbrias rapiat, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
in mari forma romosus.
colore niidis. et marime ⁊ubens
bacte eius candide sub aqua et
molles detracte confestim durãt᷑
et rubescunt. tactuq protinus
lapidescunt. Itaqz occupari euelli¬
ꝑ retibus solet aut acri ferramẽto
precidi. quade causa coralliꝰ uocita᷑.
Quantum autem apud nos marga¬
ritum indicũ p̃tiosum est. tantum
apud indos corallium. Hunc magi
fulimmbus resistere affirmant
si creditur. Sardus dicta eo quod
sed int̾ genimas uilissima. genera
eius quinq. Oix appella ta quod ha¬
beat in se ꝑmirtum candorem in si¬
militudinem unguis hunami. Greci
emin unguem omtem dñt. hanc india
uel arabia gignit. Distant auteni¬
mucem. Nam indica igniculos bab
albis cingentibus zoms. Arabica
autem ingra est. tũ candidis zoms
genera eius quĩq. Sardonix ex duoꝵ
nominũ societate uocata est ai. exo¬
is caudore et sardo. Constat autẽ
tribus coloribus subt̾iꝰ igro medio
candido suꝑiꝰ mineo. Hecͦ sola insi¬
gnando nichil cere euellit. Reperit᷑

Expanded text:
in mari, forma ramosum, colore viride, et maxime rubens; venae ejus candidae sub aqua et molles, detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari, evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallium vocitatur. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallium. Hunc magi fulminibus resistere affirmant, si creditur. 2. Sardius dicta, eo quodsed inter gemmas vilissima. Genera ejus quinque. 3. Onyx appellata, quod habet in se permistum candorem in similitudinem unguis humani. Graeci enim unguem ὄνυχα dicunt. Hanc India, vel Arabia gignit; distant autem invicem: nam Indica igniculos habet albis cingentibus zonis; Arabica autem nigra est cum Genera eius quinque. Sardonyx ex duorum nominum societate vocata; est enim ex onychis candore et sardo. Constat autem tribus coloribus; subterius nigro, medio candido, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae avellit. Reperitur
Abbreviated transcription (Latin):
etia in in diebus pentecosten et ipĩ celebrans
post dñi resuriectionem remissa culpa. et
ꝯstant et inde secula. quod se
sequant᷑ Abeuntibus .n. aliis
alia succedunt: hunc quidẽ qͥnquagesimũ
annũ dnc̃.quen hebrci iubeleum uotant:
Ob hant causam et ille hebreus qui propt̾
uxoreni et lib̾os amans dominum suũ aure
ꝑtusa seruitio subiugatꝰ seruire iubetͣ
ni seculum. hoc est usq ad anniũ qͥnqua¬
gesimum : Etas plerumq dicit᷑ et pro
uno anno. ut in annalib. et pro septem
multis seculis instruit᷑. Et dicta etas.
neq extremun nostit᷑ quod greci dñt
eonas. quod aliqũ apud eos pro seculo.
aliqñ pro et̾no ponit  Unde et apud
latmos est diruuatum. Etas autem
ꝓp̾e duobus modis dicit᷑. Aut eñ hoĩs
sicut infancia. iiuetus. senectus. aut
mundi. cuiꝰ p̃ma etas est ad adam

Expanded text:
etiam in diebus Pentecosten et ipsi celebramus etiam in diebus Pentecosten et ipsi celebramus post Domini resurrectionem, remissa culpa et tstant; et inde saecula, quod se sequantur: abeuntibus enim aliis alia succedunt. Hunc quidam quinquagesimum annum dicunt, quem Hebraei iubileum vocant. Ob hanc causam et ille Hebraeus, qui propter uxorem et liberos amans dominum suum aure pertusa servitio subiugatus, servire iubetur in saeculum, hoc est usque ad annum quinquagesimum. Aetas plerumque dicitur et pro uno anno, ut in annalibus, et pro septem,multis saeculis instruitur. Et dicta aetas, neque extremum noscitur: quod Graeci vocant eonas: quod aliquando apud eos pro saeculo, aliquando pro aeterno ponitur. Unde et apud latinos est derivatum. Aetas autem prope duobus modis dicitur. Aut est enim hominis, sicut infantia, juventus, senectus: aut mundi, cujus prima aetas est ab Ada
Abbreviated transcription (Latin):
abraham. Tercia ab abraham usqr ad
dand Quarta a daiud usq ad trans
migrationem uide in babilonem. Qn¬
ta deinde usq ad aduentũ saluatoris
in carnem: Sexta que nunt agit᷑ ust
mundus iste fimatur. Quarũ decursus¬
rationes et regna ita inspicit᷑
mundi. Primo.n. die ds in rũ
lucis nomine ꝯdidit angelos: Scdo in
fitmamenti appellatione celos. Tercia
in distretionis nocabulo spem̃ aquaꝵ
et terre: Quarto luminaria toli. Ento
anmantia ex aquis Sexto e aiãncia
ex terra. et hominem quẽ appellauit
adam. Prima etas.
¶Dam amio. ccxxx. genuit sech
a quo filii di .cc.xix. anĩ ceb.
seth genuit enos. qui cepit
inuocare nomen dñi. crc.xxxu. Enos
anũ .cxc. gen̾ chanam. dc xxu. Ghainã
anno. clxx. genuit malelehel. dccxxu.
malelehel amñ.clou. genuit iarech¬
deccclx. Iareth anno. clrii. gen̾ enoch¬
qui translatus est.ĩ.cxxni. Enoch anñ
.cxu. genuit matusalem.ĩ cclxxxuni.
Matusalẽ ãnũ. clebi. genuit lamech

Expanded text:
raham: tertia ab Abraham usque ad David: quarta a David usque ad migrationem Juda in Babyloniam: quinta deinde usque ad adventum Salvatoris in carne: sexta, quae nunc agitur, usque quo mundus iste finiatur. Sic ergenerationes et regna ita inspiciturmundi. Primo enim die Deus in lucis nomine condidit angelos; secundo in firmamenti appellatione caelos; tertio in discretionis vocabulo speciem aquarum et terrae; quarto luminaria caeli; quinto animantia ex aquis; sexto animantia ex terra et hominem, quem appellavit Adam. Prima aetas. dam ann. CCXXX genuit Seth, a quo filii Dei. CCXXX. Seth ann. CCV genuit Enos, qui coepit invocare nomen Domini. CCCCXXXV. Enos ann. CXC genuit Cainan. DCXXV. Cainan ann. CLXX genuit Malalehel. DCCXCV. Malelehel anno LXII. genuit Iareth. Iareth anno CLXII. genqui translatus est, M. CXXII. Enoch, an. CLXV, genuit Mathusalem, M.CCLXXXVII. 4. Mathusalem, an. CLXVII, genuit Lamech
Abbreviated transcription (Latin):
simile quod non est dubnun referat᷑
et incerta certis probentur: Octo
añt moĩs comꝑatio analogie colligit᷑
.i. qualitate. comꝑacione gu̾e. numero.
figura casu. extremitatib summlium
sillabarun. et simm litudine tempor ũ
Si quid uuũ de huis defũit iam non est
analogia .i. similitudo. sed est anomalia
I. extra regulani: ut lepus et lupus totũ
conuent sed dissenciunt casu: fecit em̃
lupi leporis. Nam regularit᷑ est. dum
queris utrum trames masculinum sit
an femininũ. siualis ẽ illi in oĩ declina¬
cione lunes et erit masculmũ. Item ex¬
comꝑacione si incerti generis ẽẽ credis
similis illi est panis in declinatione.
et erit masculinum: Item ex comꝑacõẽ
positiuorum. ut li dicas. doctus magnꝰ
positim sunt. et sui similes: fit et ꝑ
diminucionem. ut puta funẽ mascu¬
liuum esse: funiculus ostendit. sicus
marmor neut̾ ẽẽ generis marmustulũ

Expanded text:
simile, quod non est dubium, referatur, simile, quod non est dubium, referatur, et incerta certis pautem modis comparatio analogie colligitur, id est qualitate, conparatione, genere, numero, figura, casu, extremitatibus similium syllabarum, et similitudine temporum. Si quid de iis unum defuerit, iam non est analogia, id est similitudo, sed est anomalia, id est extra regulam, ut 'lepus' et 'lupus'. Totum convenit, sed dissentiunt casu; facit enim 'lupi', 'leporis'. Nam regulariter est, dum quaeris utrum 'trames' masculinum sit an femininum, similis est illi in omni declinatione 'limes', et erit masculinum. Item 'funis' si incerti generis esse credis, similis est illi 'panis' in declinatione, et erit masculinum. Item ex conparatione positivorum, ut si dicas 'doctus', 'magnus': positivi sunt et sui similes. Fit et per diminutionem, utputa 'funem' masculinum esse funiculus ostendit, sicut 'marmor' neutri esse generis marmusculu
Abbreviated transcription (Latin):
Cantul licut et quantꝰ in medio in
habebunt. Quam enim et tam unde
int̾ie ctio cũ. a scribenda. ue cõiũctio
sine a. xpt̃ qr grecum est ꝑ .x. scribẽ¬
dum. ita et xrisma: Y ⁊ .2. litteris
sola greca nomina scribunt᷑. Nam
cum usticia. sonũ .z. littere exp̃mat.
tamen qr latinum est ꝑ .t. scribendum
est: Sic militia malicia. nequicia. et
cetera smmilia: In dubiis quoq uerbis
conluetudo ueterum erat. ut cum
eadem litta alium intellectum correc¬
ta. alium productam habent: longe
sillabe apitem apponebant. ut put.
populus arborem significaret. an
hominitm multitudinem. apite distin¬
guebatur: Sit et ubi litte consonãtes
gemiabantur. sicilicum suꝑꝑonebant
ut c̾ella. ser̾ra assereres. Dteres emĩ
non duplicabant lictas. sed suꝑ sirili¬
cos apponebaut. qua nota admonebat᷑.¬
or geminandam esse licteram⁊ cap̃
sine ꝓportio nominatur: Cuiꝰ hec ius
est ut quod dubium est ad aliquid

Expanded text:
'Tamtus', sicut et 'quamtus' in medio M 'Tamtus', sicut et 'quamtus' in medio M habebant. 'Quam' enim et 'tam', unde interiectio cum A scribendum; 've' coniunctio sine A. Xp̃s, quia Graecum est, per X scribendum. Ita et 'Xrisma'. Y et Z litteris sola Graeca nomina scribuntur. Nam cum 'iustitia' sonum Z littera exprimat, tamen, quia Latinum est, per T scribendum est. Sic 'militia', 'malitia', 'nequitia', et cetera similia. In dubiis quoque verbis consuetudo veterum erat ut, cum eadem littera alium intellectum correpta, alium producta haberet, longae syllabae apicem adponebant; utputa 'populus' arborem significaret, an hominum multitudinem, apice distinguebatur. Sic et ubi litterae consonantes geminabantur, sicilicum superponebant, ut 'cella', 'serra', 'asseres'. Veteres enim non duplicabant litteras, sed supra sicilicos adponebant; qua nota admonebatur lector geminandam esse litteram. § 28 De sive proportio nominatur. Cuius haec vis est ut, quod dubium est, ad aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Onus si de ouere uenit ꝑ o. lt̾bendum:
si de honore cũ aspiratione: Prepolitio
et preterea ꝑ diptongon scribendum:
pene uero quod est coninctio. ꝑ .e. poen
quod est suppliciũ ꝑ .oe. Q. lr̃a tunt
recte ponitur cum illam statan.u lrã¬
sub sequit᷑. et alia quel ib et una plures.¬
ne uocales ungunt᷑. ita ut una silb̾a
fiat. Cetera ꝑ .c. se̾bunt᷑. Que prono¬
men cum a sc̾bendum. que cõiuc̃tio liue
a. Quid ꝑ .d. lram̃ scribitur cũ pronomẽ
est ꝑ t. cũ uerbum. Euiꝰ positio est
pͥma q̃o quis quit. et in compoĩcione ueq̃o
nequis nequit. Quod qũ pronomen est ꝑ
scribendum non ꝑ .c. ut sit quot diebus:
R̾. littera cõmunẽ habet: cũ .s. litera:
Itaq apud antiquos honos. labos. arbos
dicebatur: nunt honor. labor. arbor.
Sat ꝑ .t. scribi oportet. qr integrũ
ein facit satis. sed ꝑd oportet scribi.
Upud antiquos enim sed sedũ dicebat᷑.
nos finales duas litteras ascidimus:

Expanded text:
'Onus' si de onere venit, O sola scribendum; 'Onus' si de onere venit, O sola scribendum; si de honore, cum H aspiratione. 'Praepositio' et 'praeterea' per dipthonga scribendum. 'Pene' vero, quod est coniunctio, per E; 'poena', quod est supplicium, per OE. Q littera tunc recte ponitur, cum illi statim U littera sequitur, et alia quaelibet una pluresve vocales iunguntur, ita ut una syllaba fiat. Cetera per C scribuntur. 'Quae' pronomen cum A scribendum; 'que' coniunctio sine A. 'Quid' per D litteram scribitur, cum pronomen est; per T, cum verbum: cuius positio est pnequis, nequit'. 'Quod' quando pronomen est, per scribendum, non per C, ut sit 'quot diebus'. R littera communionem habet cum S littera. Itaque apud anticos 'honos', 'labos', 'arbos' dicebatur, nunc 'honor', 'labor', 'arbor'. 'Sat' per T scribi oportet, quia integrum eius facit 'satis'. 'Sed' per D oportet scribi. Apud anticos enim sed 'sedum' dicebatur; nos finales duas litteras abscidimus.
Abbreviated transcription (Latin):
fucit idem: Quod si uerbum est tercie
ꝑsone. ꝑ .t. not abitur ab eo quod est. eo
is it. q facit. it.: R lict᷑am antiqui pre
ponebant quotiens a. sequebatur. ut
kapt᷑. kanna. kalamus. Nunt autẽ
cartago et k alende ꝑ eandem tm̃ stri¬
buntur. Omĩa autem greca noĩa qua¬
licimq sequente uocali. ꝑ ħ sunt sc.¬
leticia a latitudine uocata esti Cuiꝰ¬
e contͣrio est tͥsticia: que angustiam
facit. l aũt lr̃a int̾dum pro d. lict̾a
utunur. ut latum pro datum. et cala¬
mitate pro cadamitate: A cadendo
enĩ nomen sumpsit calamitas: maei¬
mus an maximꝰ. et si qua sunt sum
lia. qualiter scribi debeant quesitum
Inde propter auctoritatem tanti uiri
consuetudinem factum ut maxinius
bendum. q est magis uolo: Malle ꝑ duo
l .l. qr est magis uelle: Nolo enĩ ue uolo
aut ossum significat. ꝑ o. solum scribẽ¬
dum. si ꝑ sonam. ħ p̃ponenda est: Om
funum ꝑ.o. hora dierum ꝑ .h. sc̾bend̾.

Expanded text:
facit idem. Quod si verbum est tertiae facit idem. Quod si verbum est tertiae personae per t notabitur, ab eo quod est eo, is, it, quia facit itur. 13. K litteram antponebant, quotiens a sequebatur, ut kapui, kanna, kalamus. Nunc autem Karthago et kalende, per eamdem tantum scribuntur. Omnia autem greca nomina qualicumque sequenti vocali, per k sunt scrlaetitia a latitudine vocata est, cui contraria est tristitia, quae angustiam facit. L autem littera interdum pro d littera utimur, ut latum pro datum, et calamitatem pro cadamitate; a cadendo enim nomen sumpsit calamitas. 15. Maxumus, an maximus, et si qua similia sunt, qualiter scribi debeant 45 quaesinde propter auctoritatem tanti viri consuetudinem factam ut maximus, quod est “magis uolo”; ‘malle’ per duo ll, quod est “magis uelle”: ‘nolo’ per unum l, aut ossum significat per O solam scribendum est; si personam, H praeponenda est. 'Ora' finium per O; 'hora' dierum per H scribendum.
Abbreviated transcription (Latin):
latine recta scriptura intͦptati
Orto enim recte graphia scriptura dicit᷑.
Hec disciplina docet ꝙͣadmodum sc̃bere
debeamus. Naui sicut ars tractat de
partiu declinatione. it a ortogra¬
phia describendi pericia: Uti puta
natur: et aspiratur in capite. qũ aũt
cione scribitur: Apud p̃positio. ꝑ d. sc̃¬
bitur. sicut apud patrem. qm̃ ueteres
mediis litteris subtractis: Interdũ aũt̃
alie lutere in locum aliarũ litterarũ¬
rite pomunitur: b. et p. licteris quedã
cognatio ẽ nam pro birro dicimꝰ purũ:
Cet g. quandam cognationẽ hñt: Nam
cum dicimꝰ centum et crecentos. et¬
postea dicimus quadrignitos .g. ponẽ¬
tes pro.qi.C. et q. similit̾ cognatio est
Cum aut̃ p̃positio. ꝑ .c. sc̾bendu est: Si
uero aduerbium fui̾t.ꝑ.q dicimꝰ em̃¬

Expanded text:
Latine recta scriptura interpretatur. Orto enim recte, graphia scriptura dicitur. Haec disciplina docet quemadmodum scribere debeamus. Nam sicut ars tractat de partium declinatione, ita orthographia de scribendi peritia, utputa natur et aspiratur in capite; quando autione scribitur. 'Apud' praepositio per D scribitur, sicut 'ad patrem' quoniam veteres mediis litteris subtractis. 4. Interdum autem aliae litterae in locum aliarum rite ponuntur. B et p litteris quaedem cognatio est; nam pro birro dicimus pirrum. C et g quamdam cognationem habent; nam cum dicimus centum et trecentos, postea dicimus quadringentos, g ponentes pro c. C et q similiter cognatio est; Cum autem praepositio, per c scribenda est, si autem adverbium fu
Abbreviated transcription (Latin):
no facta. quib remi ad scalamos alli¬
gantur. De quibus luuꝰ. Tunt q re¬
mos iussit ligare strupis. Eacapora¬
tis. lmea cũ massa plumbea qua ma¬
ris altitudo temptatur. lucilius. hãc
cataporantem pueri eodem defore
cunctum. plumbi paxillum eudus
siue a retinendis piscibus.
sue a restibus quibus tendũ.
dici fimes illos. quibus retbia tendũ¬
tur. trica unam et sũmam ꝑtem
ffunda genus est pistatoru rethis
dicta ab eo quod in fundo mittatur.
Eadem etiam a iactando iaculum
dicitur. Plautus pro quibus quidã
antea iaculator erat. Tragum genꝰ
rethis ab eo quod trabiturͦ. nũcupa¬
tum. Ipã est et uerriculum. uerre¬
re enĩ trabere est. llassa. Cassis ge¬
nus uenatorii retbis quod capiat.
hinc est quod et in cassum dicimꝰ
id est sine causa. qͣi sine cassibus
sine quibus uenatio manis est.
Conopeum rethe quo culices erclu¬
duntur. in modũ tentorii. quo ma
gis alexandrim utunt᷑. qr ibi ex

Expanded text:
no facta, quibus remi ad scalmos allino facta, quibus remi ad scalmos alligantur. De quibus Livius: Tuncque remos jussit deligare struppis. 10. Catapirates linea cum massa plumbea, qua maris altitudo tentatur. 425 Lucilius: Hunc catapiratem puer eodem deferat unctum Plumbi pauxillum rodus, a retinendis piscibus, sive a restibus quibus tenduntuimus funes illos quibus retia tenduntur circa imam et summam partem. 2. Funda genus est piscatoriae retis, dicta ab eo quod in fundum mittatur. Eadem etiam a jactando jaculum dicitur. Plautus: Probus quidem antea jaculator eras. 3. Tragum genus retis ab eo quod trahatur, nuncupatum, ipsum est et Verriculum. Verrere enim trahere est. Nassa . . . . . Cassis genus venatoriae retis, quod capiat. Hinc est quod et incassum dicimus, id est, sine causa, quasi sine cassibus, sine quibus venatio inanis est. 4. Conopeum, retes qua culices excluduntur in modum gis Alexandrini utuntur, quia ibi ex
Abbreviated transcription (Latin):
more cuturbas uocant.Spire autẽ
ab sparto uocate. propes funis quo
pes ueli alligatur. quasi prope pedes
De quo turpilius. Quasi cũ uentus
fer nauem in mare scd̃s. si quis pro¬
pedon misit si uelis simstrum. Tor¬
mentum funis in nauib longus. quo
ꝓra ad pupim extenditur. quo ma¬
gis constringatur. Tormenta autem
a tortu dicta. restes funesq. Safon
funis in prora positꝰ. De quo cecilius.
uenerio cursu uemi prolato pede usq
ad safonem. Opiffora. funes. qui
cornibus antenne dext᷑ simstra q tẽ¬
duntur. retrou̾so. Prosnesium funis
quo nauis in litore religatur ad pa¬
lũ. iitra fums quo nauis media
iuĩcitur. Anqͥna. quo ad malũ anten¬
na constringitur. de qua tinna. atq
anquina regat stabilem fortissimia
cursum. Remultũ. funis quo religa¬
ta nauis trahit᷑ uice remi. De quõ
ualguis. hic mea me longo suctedẽs
ꝓra remulto letãtem grãtis sistit in
hospiciis. Strupi. iĩcula loro. uel li¬

Expanded text:
more cucurbas vocant. Spirae autem more cucurbas vocant. Spirae autem a sparto vocatae. 424 3. Propes funis quo pes veli alligatur, quasi prope pedes. De quo Turpilius: Quasi cum ventus fert navim in mare secundus, si quis propedem misit, si veli sinistrum. 4. Tormentum funis in navibus longus, quo prora ad puppim extenditur, quo magis constringantur; tormenta autem a tortu dicta, restes, funesque. 5. Saphon, funis in prora positus. De quo Caecilius: Venerio cursu veni prolato pede usque ad saphonem. 6. Opisphora, funes, qui cornibus antennae dextra sinistraque tenduntur, et retroverso. Prymnesium, funis quo navis in littore religatur ad palum. Mitra funis quo navis media vincitur. 7. Anquina, quod ad malum antenna constringitur. De qua Cinna: Atque anquina regat stabilem fortissima cursum. 8. Remulcum, funis quo deligata navis trahitur vice remi. De quo Valgius: Hic mea me longo succedens prora remulco, Laetantem gratis sistit in hospitiis. 9. Struppi, vincula loro vel li
Abbreviated transcription (Latin):
iere mouent᷑. apud latinos
autem uela a uolatu dicta. Unde ẽ
illud. uelorũ pandimꝰ alas. Genera
uelorũ. acateon. epidromos. dalum.
artemon. siparũ modicũ. Ex quibus
acateon. uelũ maximũ. et in media
naue ꝯstitutũ. Epidromos sedẽ am¬
plitudinis. sed ad pupĩ. dalũ mĩmũ
uelum. et ad proram defirum. Acti¬
mon diugende. dirigende pociuis
nauis causa cõmendatũ ꝙͣ celerita¬
tis. Siparum genus ueli unũ pe¬
dem hñs quo inuari nauigia solent
in nauigatione. quotiens uis uenti
languescit. De quo lutanus. Sũma¬
qr tendens sipara uelorũ. ꝑitura col¬
ligit auras. Quod ex sepatione existi¬
mant nominatum. pes extremus
angulus ueli. quẽ sic naute loquũt᷑¬
duti quod antea mbus¬
in usum luminis fuerint.
çircundati tera. unde et funalia.
Restes siue qd̾ rates ꝯtineant. seu
quod hns recia tendant᷑. Rudentes
sunt funes nauiũ ex nimo stridore
ita dicti. Spire funes quibus in tẽ¬
pestatibus utunt᷑. quas nautici suo

Expanded text:
aere moventur. Apud Latinos autem vela a volatu dicta. Unde est illud: Velorum pandimus alas. 2. Genera velorum Acation, Epidromos, Dolon, Artemon, Siparum, Mendicum. Ex quibus Acation velum maximum, et in media navi constitutum. 3. Epidromos secundae amplitudinis, sed ad puppim. Dolon minimum velum, et ad proram defixum. Artemon dirigendae potius navis causa commentatum, quam celeritatis. 423 4. Siparum genus veli, unum pedem habens, quo juvari navigia solent in navigatione, quoties vis venti languescit. De quo Lucanus: Summaque tendens Sipara, velorum perituras colligit auras, quod ex separatione existmant nominatum. Pes extremus angulus veli, quem sic nautae loquuntti, quod antea in usum luminis fuerint circumdati cera, unde et funalia. Restes, sive quod rates contineant, seu quod in iis retes tendantur. Rudentes sunt funes navium ex nimio stridore ita dicti. 2. Spirae funes, quibus in tempestatibus utuntur, quas nautici suo
Abbreviated transcription (Latin):
habet instar mali in sũmitate uel
quia qͣi quibusdam malleolis ligneis
cingitur. quorũ uolubilitate uela
facilius eleuantur. Modius est. cui
arbor. insistit ob similitudinẽ uasis¬
mensuralis dictus. Carceria sunt in
Troclee autem uocate quod rotulas
habeant. Trocos enĩ grece rota dici¬
tur. Parastate stipites sunt pares
stantes. quib arbor sustinetur. Ca¬
to. inalum deligatum para state
coniuncte. Clauus est quo regitur
gubernaculum. De quo eminꝰ. ut
clauum rectum teneã nauẽ q gu¬
ber̾nẽ. Portitulus malleus in ma¬
nu portatur. quo modus signumq
datur remigantibus. De quo plan¬
tus. Ad loquendumatq tacendũ
tute habes porticulum. A portando
igitur porticulus. Tonsilla uncinus
ferreus uel ligneus. ad quem in lito.
ferreus. ex greca ethimologia nomẽ
ducit. quod quasi hominis manus
ꝯprebendat uel scopulos uel arenas.
Nam manus grece kira dicit᷑. Apud
grecos autẽ aspirationẽ non habet.

Expanded text:
habet instar mali in summitate, vel habet instar mali in summitate, vel quia quasi quibusdam malleolis ligneis cingitur, quorum volubilitate vela facilius elevantur. Modius est cui arbor insistit, ob similitudinem mensuralis vasis dictus. Carchesia sunt in Trochleae autem vocatae quod rotulas habent; τροχὸς enim Graece rota dicitur. Parastatae stipites sunt pares stantes quibto: Malum deligatum, parastatae vinctae. 12. Clavus est quo regitur gubernaculum. De quo Ennius: Ut clavum rectum teneam, navimque gubernem. 13. Porticulus malleus in manu portatus, quo modus signumque datur remigantibus. De quo Plautus: Ad loquendum, atque ad tacendum tute habeas porticulum. A portando igitur porticulus. ferreus vel ligneus ad quem in litoreferreus ex Graeca etymologia nomen ducit, quod quasi hominis manus conprehendat vel scopulos vel arenas. Nam manus Graece κυρα dicitur: apud Graecos autem aspirationem non habet,