comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bo & indoc̾trina. Qxod si dixerit ser¬
uus ille incorde suo. morã fac̃ dñs
m̃s uenire. & ceperit ꝑcutere pueros
&e ancillas. & edere. etbibere & ine¬
briari:. Sicut inuno fideli dispen¬
satore totus bonoꝵ rectoꝵ quomͦ
uel uiuat uel remuneretur ordo. do¬
cetur: sic & in hoc nequissimo seruo
cunc̾torũ p̃sulũ maloꝵ. dampnan¬
dũ parit opus. ce dampnatio nar¬
ratur ȩterna. Qui negliͣgendo dñi
timorẽ. non mͦ ipsi luxurie uacant.
secd et subditos inuiriis stimulant.
Quãius ce typice possit intelligipu¬
eros ⁊ ancillaᷤs ꝑcut̾e corda ĩfirmoꝵ nec
adhuc fide spe. &e caritate solida¬
torum. ostenso prauȩ oꝑationis alit
locutionis exemplo uiciare. Edere
autem. bibere & inebriari: cunctis fa¬
cinorib & seculi illecebris. que men¬
tem demant &e errare faciant. occupa¬
ri. Nota sane inderuicia serui mali
adscriptum. qͦd tardũ dñi sui reditũ
put auerit. Non aut̃ int boni uirtu¬
tes adnumeratũ. qͦd hunc citum

Expanded text:
doctrina . Quod si dixerit servus ille in corde suo: Moram facit Dominus meus venire, et coeperit percutere pueros et ancillas, et edere et bibere, et inebriari. Sicut in uno fideli dispensatore totus bonorum rectorum quomodo vel vivat, vel remuneretur ordo docetur; sic et in hoc nequissimo servo cunctorum praesulum malorum damnandum pariter opus, et damnatio narratur aeterna; qui, neglecto Domini timore, non modo ipsi luxuriae vacant, sed et subditos injuriis stimulant. Quamvis et typice possit intelligi pueros et ancillas percutere corda infirmorum, nec adhuc fide, spe et charitate solidatorum, ostenso pravae operationis aut locutionis exemplo vitiare. Edere autem, bibere et inebriari, cunctis facinoribus et saeculi illecebris quae mentem dementent, et errare faciant occupari. Nota sane inter vitia servi mali ascriptum, quod tardum sui Domini reditum putaverit; non autem inter boni virtutes adnumeratum, quod hunc citum
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus quȩ cepit iħs fa¬
cere & docere usq indiẽ qͣ
assumptus ẽ sermonẽ fac¬
tũrus: Primo eoꝵ qui falsa de illo
scripsere redarguere curauit auda¬
ciã: lec̾torem uidelicet tacite ammo¬
nens. ut ñ solum quȩ predicat ipse
sequenda. uerũ quȩ alit̃ sonuerint no¬
uerit penitus esse dezestanda: & ne er¬
rorum forte infirmis Daret᷑ occasio.
suꝑflua passim scribentiũ lectionẽ
ꝓrsus aduersandã. Neq .ii. de om̃ibꝰ
generalit̃ sed de quibusdã speciali fide.
uel uirtute scientiȩ p̃ditis dici potuit
& si mortiferum quid biberint. non
eos nocebit. Sie ergo incipit lucas.

Expanded text:
omnibus quae coepit Jesus facere et docere, usque in diem qua assumptus est, sermonem facturus; primo eorum qui falsa de illo scripsere, redarguere curavit audaciam. Lectorem videlicet tacite admonens, ut non solum quae praedicat ipse sequenda, verum quae aliter sonuerint, novit penitus esse detestanda. Et ne errorum forte infirmis oriretur occasio, superflua passim scribentium lectionem prorsus aversandam. Neque enim de omnibus generaliter, sed de quibusdam speciali fidei vel scientiae virtute praeditis dici potuit; Etsi mortiferum quid biberint, non eis nocebit . Sic ergo incipit Lucas.
Abbreviated transcription (Latin):
Quisquis gͦ amat dm̃. siue ad eo se de¬
siderat amari. ad se scriptum puted e¬
uuangłium: et ut sibi datum munus
sibiq commendatũ ꝑignus conseruet.
ne uidelicet accepti uerbi pecuniã. uel
tinea dilacerationis hereticȩ. uel sor¬
didȩ cupiditatis erugo deuastet: Non
autem nouoꝵ quorumlibet eidẽ theo¬
philo. et uelut ignotoꝵ ratio pandet¬
da. sed eoꝵ de quib eruditus ẽ. uerboꝵ
ꝓmittit᷑ ueritas exprimenda: scilicet it
quo quid ordine de domino uel adño
gestum dictum ue sit. agnoscere q̃at
Neq enĩ qui ꝑfectus esse cupit solum¬
modo inxp̃m credere sed et fidẽ p̃cipue
diuinitatis et temporanes dispensatio¬
nis illius debet ordinem nosse.Cap̃. ii.

Expanded text:
Quisquis ergo amat Deum, sive a Deo se deQuisquis ergo amat Deum, sive a Deo se desiderat amari, ad se scriptum putet Evangelium, et ut sibi datum munus, sibique commendatum pignus conservet. Ne videlicet acceptam verbi pecuniam, vel tinea dilacerationis haereticae, vel sordidae cupiditatis aerugo devastet. Non autem novorum quorumlibet eidem Theophilo et velut ignotorum ratio pandenda, sed eorum de quibus eruditus est, verborum promittitur veritas exprimenda. Scilicet ut quo quid ordine de Domino vel a Domino gestum dictumve sit, agnoscere queat. Neque enim qui perfectus esse cupit, solummodo in Christum credere, sed et fidem perpetuae divinitatis, et temporaneae dispensationis illius debet ordinem nosse. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
inmultis quȩ scriberent. abhis qui in¬
fanciam. puericiam. genealogiamq
euis scire. et gestis inter esse potuerãt.
audire opus habebant. Qđ aut̃ uisũ
etiã sibi scribere dic̃ non quasi ase sibi
uisum. sed sp̃u scõ inspirante sibi qͦ ui¬
sum significat: iuxta qͦd inepła sua
dicunt apostoli Nisum ẽ enim sp̃ui
scõ et nob̃. cuius nimirum gr̃a gerit᷑
ut id qd bonũ ẽ nobis etiã bontum ui¬
deatur: et assecutũ quid ẽ apͥncipio ñ par¬
ca sedic̃ s oĩa. Uerum assecuto omĩa.
uisum ẽ scribere ñ omnia: sed de om̃ib
quȩ adsidem legentiũ confirmandam
crederet ydonea: quia nec ipse mundꝰ
si scriberetur: caperet omnia Unde eti¬
am consulto non nulla quȩ ab aliis st̃
dicta preteruit: ut multifaria in euuan¬
gelio gr̃a refulgeret: et ꝓpriis quib dã
singłi libri misterioꝵ gestoꝵq mira¬
culis eminerent: Theophilus interpre¬
tatur amans dm̃: uel amatus adeo

Expanded text:
in multis quae scriberent ab iis qui inin multis quae scriberent ab iis qui infantiam, pueritiam, genealogiamque ejus scire et gestis interesse potuerant, audire opus habebant. Quod autem visum etiam sibi scribere dicit, non quasi a se sibi visum, sed Spiritu sancto instigante, sibi quoque visum significat. Juxta quod in epistola sua dicunt apostoli: Visum est enim Spiritui sancto, et nobis. Cujus nimirum gratia geritur, ut id quod bonum est, nobis etiam bonum videatur. Et assecutum quidem se non pauca dicit, sed omnia. Verum assecuto omnia visum est scribere non omnia, sed de omnibus quae ad fidem legentium confirmandam crederet idonea, quia nec ipse mundus, si scriberentur caperet omnia . Unde etiam consulto nonnulla quae ab aliis sunt dicta praeteriit, ut multifaria in Evangelio gratia refulgeret, et propriis quibusdam singuli libri mysteriorum gestorumque miraculis eminerent. Theophilus, interpretatur amans Deum, vel amatus a Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
num grecũq uisum ẽ transferre sermonẽ
falsa uero euuangłia lucas prima mox
p̃fatione refellit: Qm̃quidem multi in¬
quit conatisunt ordinare narrationẽ:
Multos udelicet eos ñ tam numerosi¬
tatẽ qͣm hereseos multifariȩ diuersita¬
te commendans: qui non sp̃c scĩ mune¬
re donat. sed uacuo labore conati mag̃
ordinarint narrationẽ qͣm hẏstorie
texͥerint ueritatẽ: ideoq aliis cõplen¬
dum opus in quo frustra sudauere re¬
liq̃rint. Ilł nimirũ qͥ cũ sint . iiͦiͬ. ñ tam
quatuor euuangłia. qͣm unum. qͣtu¬
or libroꝵ uarietate pulcherrima con¬
sonum. ediderunt. Ediderunt enim
sic̃ tradiderunt illis qui abinicio ip¬
si uiderunt: & ministri fuerunt ser¬
monis: Qua sententia ñ soli lucas &
marcus. qui p̃sentem incarne dñm ñ
iuderant. atq ideo quȩ scriberent audi¬
tu discere debebant: uerũ matħs qͦ et
iohannes apłi sunt designati. Et ipsi enĩ

Expanded text:
num Graecumque visum est transferre sermonem. num Graecumque visum est transferre sermonem. Falsa vero Evangelia, Lucas prima mox praefatione refellit. Quoniam quidem multi inquit conati sunt ordinare narrationem. Multos videlicet eos non tam numerositate quam haereseos multifariae diversitate connumerans, qui non Spiritus sancti munere donati, sed vacuo labore conati magis ordinarint narrationem, quam historiae texuerint veritatem, ideoque aliis complendum opus, in quo frustra sudavere reliquerint. Illis nimirum, qui cum sint quatuor, non tam quatuor Evangelia, quam unum quatuor varietate pulcherrima consonum ediderunt. Ediderunt enim sicut tradiderunt illis qui ab initio ipsi viderunt, et ministri fuerunt sermonis. Qua sententia non soli Lucas et Marcus, qui praesentem in carne Dominum non viderant, atque ideo quae scriberent auditu discere debebant, verum Matthaeus quoque et Joannes apostoli sunt designati. Et ipsi enim
Abbreviated transcription (Latin):
Snibꝰ diligent̃ exordine tibi scribere op¬
S time theophile ut cognoscas eoꝵ uer¬
Sboꝵ dequib eruditus es ueritatem.
Quo manifestissime ꝓhemio significat
eã sibi maxime causam euuangłii fuis¬
se scribendi. Ne ꝑseudo euuangłistis fa¬
cultas esset falsa p̃dicandi: qui ut eoꝵ
hodieq monimenta testant᷑ sub no¬
mine apostoloꝵ ꝑfidiȩ conati sunt in¬
ducere sectas. Demiq ñ nulli thomȩ alii
bartholomei. quidã mathiȩ. aliqui eti¬
am duodecim apostolorum titulo rep¬
periuntur falso sua scripta p̃notasse.s
etbasilides atq apelles: quoꝵ unus tre¬
centos sexaginta quinq cȩlos. alter duos
inuicem contrarios deos int̃ alia nefan¬
da dogmatirabant euuangłia sui noĩs
errore fedare liquisse. Int quȩ notandum:
qͦd dicit̾ eiuuiangłium uixta hebreos. non
inter apocrifas. sed inter eccłiasticas nu¬
merandum hystorias. Nam et ipsisa¬
crȩ scripturȩ interpreti ieronimo pleraq
exeo destimonia usurpare. et ipsum in lati¬

Expanded text:
e ex ordine tibi scribere, optime Theophile, ut cognoscas eorum verborum de quibus eruditus es veritatem. Quo manifestissime prooemio significat eam sibi maxime causam Evangelii fuisse scribendi, ne pseudoevangelistis facultas esset falsa praedicandi, qui, ut eorum hodieque monumenta testantur, sub nomine apostolorum perfidiae conati sunt inducere sectas. Denique nonnulli Thomae, alii Bartholomaei, quidam Matthiae, aliqui etiam duodecim apostolorum titulo reperiuntur falso sua scripta praenotasse. Sed et Basilides atque Apelles, quorum unus trecentos sexaginta quinque coelos, alter duos invicem contrarios deos inter alia nefanda dogmatizabant, Evangelia sui nominis errore foeda reliquisse. Inter quae notandum, quod dicitur Evangelium juxta Hebraeos, non inter apocryphas, sed inter ecclesiasticas numerandum historias. Nam et ipsi sacrae Scripturae interpreti Hieronymo pleraque ex eo testimonia usurpare, et ipsum in Lati
Abbreviated transcription (Latin):
tempus intelligere manifestũ. atq con¬
sentiendum aduersario inuia ꝓnunciat.
Nunciatis quibusdã apilato occisis. ait
omnes isi penitenciam agant similiter
perituros. uel sic̃ illi decem & octo runa
turris oppressi. parabolam qͦ desterili ar¬
bore fici ponens. indicat penitenciam dif¬
ferentes et mulierem ab annis decem
refellit. gaudente populo de eius mira
Regnum di grano sinapis comparans.
& fermento. de angusta qͦ uitȩ uia pau¬
corum loquens erunt inquit primi no¬
Herodem uulpem appellat et ierusalem¬
increpat. alis eius ꝓtegi respuentem.
Hẏdropicum sabbato curans uelut de
humoris puteo liberat. murmurantes
phariseos asini uel bouis ineo cadents̃
extractione confundit. humilitatem qͦ
sectandã docens. in conuiuio pͥmũ accu¬
bitum p̃cipit ñ qͣuerendũ. nec diuites. s
cusare studentes. cena ñ fuerint digni.
suam. & assumpta cruce secuturis s¬
militudinẽ edificandȩ turris. et debello¬

Expanded text:
tempus intelligere manifestum, atque consentiendum adversario in via pronuntiat . Nuntiatis quibusdam a Pilato occisis, ait omnes, nisi poenitentiam agant, similiter perituros; vel sicut illi XVIII turris ruina oppressi. Parabolam quoque de sterili arbore fici ponens, indicat poenitentiam differentes . Mulierem ab annis XVIII lo depellit, gaudente populo de gloriosis  . Regnum Dei grano sinapis comparans et fermento, de angusta quoque vitae via paucorum loquens: Erunt, inquit, noesignantur, appellat; et Jerusalem alis ejus protegi respuentem increpat . Hydropicum Sabbato curat, et velut de humoris puteo liberat . Murmurantes Pharisaeos asini vel bovis in puteum cadentis extractione confundit. Humilitatem quoque sectandam docens, in convivio primum accubitum non esse quaerendum, nec divites, sed cusare studentes, coena non fuerunt digni. turis, et assumpta cruce ipsum secuturis, similitudinem aedificandae turris ne de
Abbreviated transcription (Latin):
ta eorum mala coarguit.
iscipulis precipit & afermento hypo¬
crisis cauełe et eos qui corpus occidũt
non metuere. nec in ꝑsecutione qͥd locutu¬
ri sint cogitare
etente quodam int̾se et frat̾em suum
diuidi hereditatẽ parabolã ponit de
diuite auaro. mox & discipulis solli¬
citudinem cibi uestisq qua carent
aues. precipit euttandam
usillo gregi regnum ꝓmittens. possidẽ¬
da. uel possessa ꝓpt el emosinã uendi.
lumbosq p̃cinctos. etlucernas ardentes
esse debere iubet. iugilandum qͦ serui
boni maliq mentione facta p̃cipiens.
seruum scientem uoluntatem domini.¬

Expanded text:
ta eorum mala coaddit . Discipulis quoque praecipit a fermento hypocrisis cavere, et eos qui corpus occidunt non metuere, nec in persecutione quid locuturi sint cogitare . Petente quodam inter se et fratrem suum dividi haereditatem, parabolam ponit de divite avaro. Mox et discipulis sollicitudinem cibi vestisque, qua carent aves, praecipit evitandam . Pusillo gregi regnum promittens, possidenda vel possessa propter eleemosynam vendi, lumbosque praecinctos et lucernas ardentes esse debere jubet. Vigilandum quoque, servi boni malique mentione facta, imperat. Servum scientem voluntatem domini
Abbreviated transcription (Latin):
Deuilico iniquitatis ex dissimilitudine
ore minuerat. introducit libri.U.
monȩ. auaros increpat phariseos. legẽq
dicens uel ꝓpħas usq ad iohannẽ bap¬
qualia sint passuri raptores. si sic merẽ¬
tur puniri tenaces.
Ie dicit scandalitanti. penitenti uͦ frat¬
etiam septuagies septies p̃cipit remit¬
tendum.
ugeri sibi petunt aplĩ fidẽ & audiunt
de translatione arboris facultatem. po¬
sitaq similitudine deseruo arante. uel
pascente. docet ut inutiles se. etiam im¬
plentes quȩ p̃cepta sunt fateantur.
alienigena ad gr̃ãs reuertit̃ reserendas.
uiui. I nterrogatus de tempore regni d̃i. respond̃.
non cum obseruatione uenturũ. eumq

Expanded text:
de villico iniquitatis ex dissimilitudine ore minuerat domini sui debitum eruit. Avaros increpat Pharisaeos, legemque dicens vel prophetas usque ad Joannem Bapqualia passuri sunt raptores, si sic merentur puniri tenaces . Vae dicit scandalizanti, poenitenti vero fratetiam septuagies septies praecipit remittendum . Augeri sibi petunt apostoli fidem, et audiunt de translatione arboris facultatem; positaque similitudine de servo arante vel pascente, docet ut inutiles se, etiam implentes quae praecepta sunt, fateantur alienigena, ad gratias referendas rediit . Interrogatus de tempore regni Dei, respondit non cum observatione venturum, et
Abbreviated transcription (Latin):
mato fortiore deuicto.
regresso. redarguit.
xclamanti mulieri beatum ẽẽ uentrẽ
qͥ eum portasset respondit eum esse
beatum. qui seruauerit uerbũ dĩ. &¬

Expanded text:
mato a fortiore devicto eregresso tractavit . Exclamanti mulieri beatum esse ventrem qui eum portasset, respondit eum esse beatum qui servaverit verbum Dei . P
Abbreviated transcription (Latin):
guram inillis quatuor animalibus
significasse uidetur. Hȩc autem ani¬
malia tria. siue leo. siue homo. siue
uitulus. interra gradiunt᷑. Vnde isti
tres euuangelistȩ inhis maxime oc¬
cupati sunt. quȩ xp̃c incarne oꝑatꝰ
ẽ : et quȩ p̃cepta moralis uitȩ exercendȩ
carnem portantibꝰ tradidit: At uero
iohannes supra nubila infirmitatis
humanȩ uelut aquila uolat. & lu¬
cem incommutabilis ueritatis acu¬
tissimis atq firmissimis ocłis icor¬
dis intuetur: Hȩc beati augustini
pauca de plurib excẽꝑta testimonia.
adrepellendam quorumdam calu¬
mpniam epłe p̃fationis inserui.
quȩ et prisco nr̃o operi ut dictum
ẽ. tutelam defensionis exhibeant:
& p̃senti signaculum non ignobile
p̃figant: Orantem ꝓnobis scãm pa¬
ternitatem ur̃am gr̃a suꝑni adiu¬
toris conseruare. atq ad defeniio¬

Expanded text:
guram in illis quatuor animalibus guram in illis quatuor animalibus significasse videtur. Haec autem animalia tria, sive leo, sive homo, sive vitulus, in terra gradiuntur. Unde isti tres evangelistae in his maxime occupati sunt quae Christus in carne operatus est, et quae praecepta mortalis vitae exercendae carnem portantibus tradidit. At vero Joannes supra nubila infirmitatis humanae velut aquila volat, et lucem incommutabilis veritatis acutissimis atque firmissimis oculis cordis intuetur. Haec beati Augustini pauca de pluribus excerpta testimonia ad repellendam querulorum calumniam epistolae praefationis inserui, quae et prisco nostro operi ut dictum est tutelam defensionis exhibeant, et praesenti signaculum non ignobile praefigant. Orantem pro nobis sanctam paternitatem vestram gratia superni adjutoris conservare atque ad defensio
Abbreviated transcription (Latin):
leonem significatus accipit᷑. Unde et in
apocalipsi cum ipsa tribu regia leo cõ¬
memoratus ẽ: ubi dictum ẽ. uicit leo
detribu uida Secundum matheum
enu et magi narrantur uenisse ab
oriente ad regẽ querendum. et ad.¬
orandum. qui eis ꝑstellam natus
apparuit: & ipse rex herodes regem
xp̃m formidat infantem: atq ut.
eum possit occidere tot paruulos
necat Quod autem ꝑuitulũ lucas
significatus sit: ꝓpt̃ maximam iuc¬
timam sacerdotis. neutri dubitauer̃:
Ibi enim asacerdote ⁊ acharia iN¬
cipit sermo narrantis. ibi cognatio
mariȩ. et elizabeth commemoratur
ibi sacramenta primi sacerdocii mi¬
nistrante xp̃o impleta narrantur. et
quecumq alia possunt diligenter
aduerti: quibꝰ appareat lucas inten¬
cionem circa ꝑsonam sacerdotis ha¬
buisse. Marcus ergo qui neq stirpẽ
regiam. neq sacerdotalẽ uel cognati¬
onem. uel consecrationem narrare uo.¬
luit. & tamen ineis uersatus ostendit᷑

Expanded text:
leonem significatus accipitur. Unde et in leonem significatus accipitur. Unde et in Apocalypsi cum ipsa tribu regia leo commemoratus est, ubi dictum est: Vicit leo de tribu Juda. Secundum Matthaeum enim et magi narrantur venisse ab Oriente ad regem quaerendum, et adorandum, qui eis per stellam natus apparuit, et ipse rex Herodes regem Christum formidat infantem, atque ut eum possit occidere tot parvulos necat. Quod autem per vitulum Lucas significatus sit propter maximam victimam sacerdotis, neutri dubitaverunt. Ibi enim a sacerdote Zacharia incipit sermo narrantis. Ibi cognatio Mariae et Elisabeth commemoratur. Ibi sacramenta primi sacerdotii in infante Christo impleta narrantur. Et quaecunque alia possunt diligenter adverti, quibus appareat Lucas intentionem circa personam sacerdotis habuisse. Marcus vero qui neque stirpem regiam neque sacerdotalem vel cognationem vel consecrationem narrare voluit, et tamen in eis versatus ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
longe atribus istis superuis fertur: ita
ut hos uideas quodammꝰ interra cũ xp̃o
homine conuersari. illum autem tranᷤ¬
cendisse nebulam qua tegitur omnis
terra. et ꝑuenisse adliquidum celum:
unde acie mentis acutissima atq fir¬
missima. uideret inprincipio uerbum
deum apud deum. ꝑ q̃d facta sunt om¬
nia: et ipsum agnosceret carnẽ factũ.
ut habitaret innobis. Item post aliqͣn¬
ta. Ynde mͥ uident᷑ inquit qui exapo¬
calipsi illa quatuor animalia adintel¬
ligendos quatuor euuangłistas int pre-¬
tati sunt ꝓbabilius aliquid attendisse.
illi qui leonem inmatheo. hominem
inmarco. uitulum inluca aquilam
imohanne intellexerunt: quã illi qui
hominem matheo. aquilam marco. leo¬
nem iohanni tribuerunt. De principiis
enim libroꝵ quandã coniecꝰturam caꝑe
uoluerunt: non detota intencione euuã¬
głistarum. quȩ magis fuerat ꝑscrutanda.
Multo enim congruentius ille qui regiã
xp̃i ꝑsonam maxime commendauit ꝑ

Expanded text:
longe a tribus istis superius fertur, ita longe a tribus istis superius fertur, ita ut hos uideas quodammodo in terra cum Christo homine conuersari, illum autem transcendisse nebulam, qua tegitur omnis terra, et peruenisse ad liquidum caelum, unde acie mentis acutissima adque firmissima uideret in principio uerbum deum aput deum, per quod facta sunt omnia, et ipsum agnut habitaret in nobis. Item post aliquanta: Unde mihi videntur, inquit, qui ex Apocalypsi illa quatuor animalia ad intelligendos quatuor evangelistas interpretati sunt, probabilius aliquid attendisse illi qui leonem in Matthaeo, hominem in Marco, vitulum in Luca, aquilam in Joanne intellexerunt, quam illi qui hominem Matthaeo, aquilam Marco, leonem Joanni tribuerunt. De principiis enim librorum quamdam conjecturam capere voluerunt, non de tota intentione evangelistarum, quae magis fuerat perscrutanda. Multo enim congruentius ille qui regiam Christi personam maxime commendavit, per
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e inquit et rex et sacerdos effectus
ẽ Cui dedit ds sedem daiud patris sui.
ut regni eius non esset finis: et essa ad
interpellandum ꝓnobis mediator dei.
& hominum. homo xp̃c iħc. Non aut̃
habuit tamquam breuiatorẽ conumc-¬
tum lucas: sicut marcum matheus: et
hoc forte non sine aliquo sacramento:qͥa
regum ẽ. non esse sine comitum obsequio:
lnde ille qui regiã ꝑsonam xp̃i narran¬
dam susceperat. habuit sibi tamquam
comitem adiunctum: qui sua uestigia
quodamm sequeretur. Sacerdos autem
qm̃ insc̃a sanctorum solus intrabat. ꝓp¬
terea lucas cuius sacerdotium xp̃i erat
intentio: non habuit tamquam sociũ
subsequentem qui suã narrationẽ quo¬
damm᷑ breuiaret. Tres tamen isti euu
temporaliter gessit. Porro autem ioħ̃s
ipsam maxime diuinitatẽ dñi qua pa¬
tri ẽ equalis intenditꝰ eamq p̃cipue suo
euuangłio qͣntum inter homines suffi¬
cere credidit. commendare curauit. Itaq

Expanded text:
Christus inquit et rex et saChristus inquit et rex et saest, cui dedit deus sedem Dauid patris sui, ut regni eius non esset finis et esset ad interpellandum pro nobis mediator dei et hominum homo Christus Iesus. non autem habuit tamquam breuiatorem coniunctum Lucas sicut Marcum Mattheus, et hoc forte non sine aliquo sacramento, quia regum est non esse sine comitum obsequio. unde ille, qui regiam personam Christi narrandam susceperat, habuit sibi tamquam comitem adiunctum, qui sua uestigia quodammodo sequeretur, sacerdos autem quoniam in sancta sanctorum solus intrabat, propterea Lucas, cuius circa sacerdotium Christi erat intentio, non habuit tamquam socium subsequentem, qui suam narrationem quodammodo breuiaret. ia Tres tamen isti euantemporaliter gessit; porro autem Iohannes ipsam maxime diuinitatem domini, qua patri est aequalis, intendit eamque praecipue suo euangelio, quantum inter homines sufficere credidit, commendare curauit. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
et pleraq secundum hominũ p̃sentem
uitã. facta et dicta eius. Marcus enim¬
eum subsecutus tamqͣm pedisequus
et breuiator eius uidetur. Cum solo qͥp¬
pe iohanne nichil dĩr: solus ipse ꝑpau¬
ca: cum solo luca pauciora: cum math¬
eo uero plurima. et multa pene totidẽ
atq ipsis uerbis. suie cum solo. siue cum
cȩteris consonante. Lucas autẽ circa sa¬
cerdotalem domini stirpem. atq ꝑso¬
nam. magis occupatus apparet. Nam
et adipsum dauid non regium sthem¬
ma secutus ascendit: sed ꝑeos qui reges
non fuerunt exit adnathan filium
dauid. qui nec ipse rex fuit: non sicut
matheus qui ꝑsalomonem regẽ descẽ¬
dens. ceteros etiam reges ex ordine ꝑse¬
cutus est: seruans ineis de quo pos¬
tea loquem mysticum numerum. Dñs
uerus sacerdos. illud ad regendos nos.
illud adexpiandos. has duas ꝑsonas¬
apud patres singillatim commenda¬
tas. suam figuram egisse declarauit.
Et paulo post. Scdm hominẽ quippe

Expanded text:
et pleraque secundum hominum praesentem et pleraque secundum hominum praesentem uitam facta et dicta eius. Marcus eum subsecutus tamquam pedisequus et breuiator eius uidetur. cum solo quippe Iohanne nihil dixit, solus ipse perpauca, cum solo Luca pauciora, cum Mattheo uero plurima et multa paene totidem adque ipsis uerbis siue cum solo siue cum ceteris consonante. Lucas autem circa sacerdotalem domini stirpem adque personam magis occupatus apparet. nam et ad ipsum Dauid non regium stemma secutus ascendit, sed per eos, qui reges non fuerunt, exit ad Nathan filium Dauid, qui nec ipse rex fuit. non sicut Mattheus, qui per Salomonem regem descendens ceteros etiam reges ex ordine persecutus est seruans in eis, de quo postea loquemur, mysticum numerum. Dominueras sacerdos, illud ad regendos nos, illud ad expiandos, has duas apud patres singillatim commendatas, suam figuram egisse declaravit. Et paulo post: Secundum hominem quippe
Abbreviated transcription (Latin):
ne traditum dixi Neq enim michi
ame ipso uisum ita: sed ita abeaͥto au¬
gustino expositum fuisse memorari.
& paucis etiam unde hoc adfirmaret᷑
adunxi Cuius non abre ẽ sine ratio¬
ne. si ipsa quoq uerba ponentes. qͥd de
euuangłistis. uel tẏpicis eoꝵ animalibꝰ
senserit ostendamus: quib et illud nr̃m
et hoc p̃posita tanti doctoris auctoritate
firmetur. Cum ergo multa pulchre et ex¬
imiȩ de euuangelistis inlibro deconsers¬
su eoꝵ primo p̃misisset ĩungit int̃ cẽta
dicens. E quamuis singłi suũ quendã
narrandi ordinem tenuisse uideant᷑.
non tamen unusquisq eoꝵ uelut al¬
terius p̃cedentis ignarus. uoluisse scri¬
bere repperitur: uel ignorata p̃termisis¬
se. quȩ scripsisse alius inuenit᷑. sed iini
cuiq sicut inspiratũ ẽ non suꝑfluam
cooperationem sui laboris adiunxit. Nã
matheus suscepisse intelligitur incar¬
nationem domini scd̃m stirpem regiã:

Expanded text:
ne traditum dixi. Neque enim mihi ne traditum dixi. Neque enim mihi a meipso ita visum; sed ita a beato Augustino expositum fuisse memoravi, et paucis etiam unde hoc affirmaret adjunxi. Cujus non ab re est si ipsa quoque verba ponentes, quid de evangelistis vel typis eorum animalibus senserit ostendamus, quibus et illud nostvetur, et hoc praeposita tanti doctoris auctoritate firmetur. Cum ergo multa pulchre et eximie de evangelistis in libro de Consensu eorum primo praemisisset, jungit inter caetera dicens: Et quamvis singuli suum quemdam narrandi ordinem tenuisse videantur, non tamen unusquisque eorum velut alterius pbere repperitur uel ignorata praetermisisse, quae scripsisse alius inuenitur, sed sicut unicuique inspiratum est non superfluam cooperationem sui laboris adiunxit. nam Mattheus suscepisse intellegitur incarnationem domini secundum stirpem regiam
Abbreviated transcription (Latin):
obsecro. et ꝑ dominum legentes obte¬
stor. ut si qui forte nr̃a hȩc qualicũ ꝙ
sunt. opuscula transcriptione digna
duxerint memorata quoq nominũ
signa ut in nr̃o exemplari repererint
ad figere meminerint Non nulla
etiam quȩ ut uerbis tuȩ sanctatis lo¬
quar. mͥ auctor lucis aperuit. ꝓprii
sudoris indicia ubi oportunum ui¬
debatur adnexuu qͥ in legis diunȩ
meditacione & si nonͣ ipse scripsisti.
dies noctesq ꝑuigiles ducere sufficio.
non parum tamen studii me inscriptu¬
ris impendisse non dubito: et ea solũ
quȩ mͥ auctor lucis aperire dignatꝰ
est: non in hoc tantũ opusculo. sed
inomni ꝓrsus lectione potuisse uid̾e
idẽ recte sentiendo dinoscere. Quod
uͦ ais mouere quosdã quare inapoca¬
lipsi noua interpretatione matheum
leoni. marcum homini adsignarem:
intueri debuerant quicumq illi sunt
quos hoc mouet quia non hoc mea:
sed noua antiqua patrũ explanatio¬

Expanded text:
obsecro, et per Dominum legentes obteobsecro, et per Dominum legentes obtestor, ut si qui forte nostra haec qualiacunque sunt opuscula transcriptione digna duxerint, memorata quoque nominum signa, ut in nostro exemplari reperiunt, affigere meminerint. Nonnetiam quae ut verbis tuae sanctitatis loquar mihi auctor lucis aperuit, proprii sudoris indicia, ubi opportunum videbatur, annexui. Qui in legis divinae meditatione etsi non ut ipse scripsisti dies noctesque pervigiles ducere sufficio, non parum tamen studii me in Scripturis impendisse non dubito, et ea solum quae mihi auctor lucis aperire dignatus est, non in hoc tantum opusculo, sed in omni prorsus lectione potuisse videre, id est, recte sentiendo dignoscere. Quod vero ais movere quosdam quare in Apocalypsis nova interpretatione Matthaeum leoni, Marcum homini assignarim, intueri debuerant quicunque illi sunt quos hoc movet, quod non hoc mea nova, sed antiqua patrum explanatio
Abbreviated transcription (Latin):
tinacula preteream. ipse michi dic̃¬
tator simul notarius. et librarius ex¬
isterem: aggregatis quȩ hinc inde qͣ¬
si insignissimis. ac dignissimis tan¬
ti muneris artificibus opusculis
patrum: quid beatus ambrosius.
quid augustinus. quid deniq gre¬
goruis. uigilantissimus iuxta suũ
nomen. nr̃ȩ gentis apostolus. quid
ieromiinus sacrȩ interpres hystoriȩ
quid cȩteri patres inbeati lucȩ uerbis
senserint: quid dixerint. diligentius
inspicere sategi Mandatumq con¬
tinuo scedulis ut iussistr. uel ipsis eoꝵ
syllabis. uel certe meis breuiandi cau¬
sa sermonibus. ut uidebatur edidi
erat uocabula interserere per singła.
et quid aquo auctore sit dictum. no¬
minatim ostendere: commodũ duxi.
eminus elatere primas nominũ lit¬
teras inprimere: ꝑq has uiritim¬
pirat. ubi sermo quem transtuli desi¬
nat intimare sollicitus ꝑomnia ne
maiorum dicta furari. et hȩc quas
mea ꝓpria componere dicar. Multũq

Expanded text:
tinacula praeteream ipse mihi dictinacula praeteream ipse mihi dictator simul notarius et librarius existerem. Aggregatisque hinc inde quasi insignissimis ac dignissimis tanti muneris artificibus, opusculis Patrum, quid beatus Ambrosius, quid Augustinus, quid denique Gregorius vigilantissimus juxta suum nomen nostrae gentis apostolus, quid Hieronymus sacrae interpres historiae, quid caeteri Patres in beati Lucae verbis senserint, quid dixerint, diligentius inspicere sategi; mandatumque continuo schedulis, ut jussisti, vel ipsis eorum syllabis, vel certe meis, breviandi causa, sermonibus, ut videbatur, edidi. erat vocabula interserere per singula, et quid a quo auctore sit dictum, nominatim ostendere, commodum duxi eminus e latere primas nominum litteras imprimere, perque has viritimpiat, ubi sermo quem transtuli desinat, intimare, sollicitus per omnia, ne majorum dicta furari, et haec quasi mea propria componere dicar. Multumque
Abbreviated transcription (Latin):
Domino beatissimo et nimiuo oesi¬
derantissimo acca epis copo seda hu
iRa uere ẽ et uere mira docto¬
ris egregii sentencia. quia
caritas omnia credit. om̃ia
sperat: Datis namq adme epłis
ut aliqua tibi scribam rogareͤ dicis.
et interrogandum nec dumq meȩ
consensionis accepto responso. que¬
sitis adhuc opusculis quasi iam ac¬
quisitis. ac ꝑfecꝰte consummatis p̃fa¬
cionis signaculum condis: et non¬
dum fundamine iacto. non allata
saltim materia. ipse quasi completo
iam tanti laboris edificio. claues qͥbꝰ
introitus muniatuꝵ. dirigis: ut
pudeat non cito subire opus. qđ cito
subeundum. cicus explendum. fides
amica presumat: Non hec certe alia
quã indubitata mutui fiducia fa¬
cit amoris: quȩ deamico pectore
ut dictum ẽ omnia dum taxat q̃
fieri possunt credit omnia sperat
Unde et ego mox lectis tuȩ dulcissi¬
mȩ sancꝰtitatis paginulis. iniuncti
me operis labori supposui. In quo ut
innumera monasticȩ seruitutis re¬

Expanded text:
Domino beatissimo et nimium desiderantissimo Accae episcopo Beda humMira vere est, et vera mire, doctoris egregii sententia, quia charitas omnia credit, omnia sperat. Datis namque ad me epistolis, ut aliqua tibi scribam rogare te dicis, et inter rogandum, necdumque meae consensionis accepto responso, quaesitis adhuc opusculis quasi jam acquisitis ac perfecte consummatis praefationis signaculum condis. Nondum fundamine jacto, non allata saltem materia, ipse quasi completo jam tanti laboris aedificio, claves quibus introitus muniatur dirigis, ut pudeat non cito subire opus quod cito subeundum, citius explendum fides amica praesumat. Non haec certe alia quam indubitata mutui fiducia facit amoris, quae de amico pectore ut dictum est omnia duntaxat quae fieri possunt credit, omnia sperat. Unde et ego mox lectis tuae dulcissimae sanctitatis paginulis injuncti me operis labori supposui, in quo ut innumera monasticae servitutis re
Abbreviated transcription (Latin):
sura. nec p̃cogitandum. qͥd traditi lo¬
quant᷑ sed inpatientia sua possideant
animas suas
urtumdandã ab exercitu iherus alem.
& ue pregnantib. gladium qͦ & cap¬
tiuitatem. signaq cęli futura. seq uẽ¬
turũ innube cum potestate magna. &
mai estate predicit.
R espicite inquit quia appropinquat re¬
demptio ur̃a. ab ebrietate qͦ et curis huiꝰ
uitȩ. ꝓhibens. uigilandum p̃cip̃ et orandũ.

Expanded text:
raecogitandum quid traditi loquantur, sed in patientia sua possideant animas suas. Circumdandam ab exercitu Jerusalem, et vae praegnantibus; gladium quoque et captivitatem, signaque coeli futura; seque venturum in nube cum potestate magna et majestate praedixit. Respicite, inquit, quia appropinquat redemptio vestra. Ab ebrietate quoque et curis hujus vitae prohibens, vigilandum praecipit et orandum.
Abbreviated transcription (Latin):
suo creatori ñ materialẽ pecuni am
sed ꝓpͥȩ salutis nũmum debebant:
Conditor et enim ñr qͦs adimagi¬
nẽ & similitudinẽ suã creauit. qͣsi
commodato adseruandũ subli¬
mauit denario: Nã denarius
solet regis imagine ac nomine
formari Omni autem cui mul¬
tum donatũ ẽ. multũ queret᷑ ab
eo. E cui multũ cõmendauerũt.
plus petunt abeo. Etquidẽ utri¬
usq ppłi debitũ ꝑqͥnariũ nume¬
rum multiplicatur: qͥa uidelicet
qͥnq sunt sensꝰ qͥb in hac utta u¬
dentes. imaginẽ qͣm accepimꝰ nr̃i
conditoris excolere debemus. sed
centenariũ numerum fenus ac¬
cumulatur: quem adregni cȩlestis
qͦd dextris dabitur significatio¬
nem ꝑtinere nemo qui dubitet
Neq enĩ frustra eodem flexu digi¬
torum quo denaruis in leua. ipse
figurat᷑ in dextera: nͥ quia & nc̃
opera decalogi quȩ littera ñ po¬
terat fides ꝑfẽcit: & infuturo red¬
det unicuiq scđm oꝑa cius: his

Expanded text:
est, suo Creatori, non materialem pecuniam, est, suo Creatori, non materialem pecuniam, sed propriae salutis nummum debebant. Conditor etenim noster, quos ad imaginem et similitudinem suam creavit, quasi commodato ad servandum sublimavit denario. Nam denarius solet regis imagine ac nomine formari. Omni autem cui multum datum est, multum quaeretur ab eo. Et cui multum commendaverunt, plus petunt ab eo. Et quidem utriusque populi debitum, per quinarium numerum multiplicatur. Quia videlicet quinque sunt sensus, quibus in hac vita utentes, imaginem quam accepimus nostri Conditoris excolere debemus: sed centenarium numerum fenus accumulatur, quem ad regni coelestis, quod dextris dabitur, significationem pertinere nemo qui dubitet. Neque enim frustra eodem flexu digitorum, quo denarius in laeva, ipse figuratur in dextera. Nisi quia et nunc opera Decalogi, quae littera non poterat, fides perficit, et in futuro reddet unicuique secundum opera ejus, his
Abbreviated transcription (Latin):
meos. Osculum quippe dilcc̾tio¬
nis ẽ signum Sed infidelis ille po¬
pulus õsculum dõ ñ dedit. qͥa exca¬
ritate cũ amare noluit. cui extimo¬
re seruiuit. Uocata autẽ gentilitaᷤ
redemptoris sui uestigia osculariñ
cessat. quia ineius amore continuo
suspirat. Oleo caput meũ ñ unxisti.
Si pedes dñi mysterium incarna¬
tionis accipimus. congrue ꝑcap̃t
illiꝰ ipsa diuinitas designatur: Uñ
& ꝑapostolum dicitur. Caput xͥ¬
mine credere uidaicꝰ ppłs fatebatur.
S phariseo dicitur: oleo caput me¬
um ñunxisti. qͥa ipsam qͦ diuini¬
tatis potenciam inqua se uidaicꝰ
populus credere spopondit: digna
laude p̃dicare neglexit Hec autẽ
unguento unxit pedes meos. qͥ a
dũ incarnationis eius mysteriũ
gentilitas credidit. summa lau¬
de etiã eius ima p̃dicauit. Duo
qͦ debitores dequib sẏmoni pa¬
radigma obponitur Utrumq
populum uideoꝵ scilicet & genti¬
um designaͬt. qͥ uno feneratori

Expanded text:
meos. Osculum quippe dilectiomeos. Osculum quippe dilectionis est signum. Et infidelis ille populus, Deo osculum non dedit, quia ex charitate Deum amare noluit, cui ex timore servivit. Vocata autem gentilitas, Redemptoris sui vestigia osculari non cessat, quia in ejus amore continuo suspirat. Oleo caput meum non unxisti. Si pedes Domini mysterium incarnationis accipimus, congrue per caput illius ipsa Divinitas designatur. Unde et per Apostolum dicitur: Caput Chmine credere Judaicus populus fatebatur. Sed Pharisaeo dicitur, Oleo caput meum non unxisti, quia ipsam quoque Divinitatis potentiam, in qua se Judaicus populus credere spopondit, digna laude praedicare neglexit. Haec autem unguento unxit pedes meos. Quia dum incarnationis ejus mysterium gentilitas credidit, summa laude etiam ejus ima praedicavit. Duo quoque debitores, de quibus Simonis paradigma opponitur, utrumque populum, Judaeorum scilicet et gentium, designant, qui uno feneratori, id
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbum enĩ caro factum ẽ: et habi¬
tauit innobis. Os culamur enim¬
igitur pedes redemptoris. cum my¬
sterium in carnationis eius exto¬
to corde diligimus: Unguento
pedes unguimus: cũ ipsam hu¬
manitatis eiꝰ potentiã sacͥ eloqͥi
bonĩ opinionĩ p̃dicamus. S hoc
phariseus uidet. & inuidet: quia
cum iudaicus populus gentilita¬
tem dm̃ predicare conspicit. sua
apud se ma i licia tabescit S re¬
demptor nr̃ facta ei mulieris qͣsi
bona gentilitatis enumerat: ut in
qͦmalo iaceat. agnoscat Intraui in
domum tuã. aqͣm pedib meis non
dedisti. Hec autem lacrimis rigauit
pedes meos. Aqua quippe extra noᷤ
ẽ lacrimarum humor intra nos ẽ
Quia uidelicet infidelis ille popu¬
lus. nec ea que extra se erant. umꝗͣ
ꝓdño tribuit: Conuersa autem gen¬
tilitas ꝓeo ñsolum rerum substan¬
diam. s etiam sanguinem fudit: Os¬
culum mͥ ñ dedisti. hec autem ex qͦ
intrauit ñcessauit osculari pedes

Expanded text:
Verbum enim caro factum est, et habiVerbum enim caro factum est, et habitavit in nobis . Osculamur igitur pedes Redemptoris, cum mysterium incarnationis ejus ex toto corde diligimus. Unguento pedes ungimus, cum ipsam humanitatis ejus potentiam sacri eloquii bona opinione praedicamus. Sed hoc Pharisaeus videt, et invidet. Quia cum Judaicus populus gentilitatem Deum praedicare conspicit, sua apud se malitia tabescit. Sed Redemptor noster facta ei mulieris, quasi bona gentilitatis enumerat, ut in quo malo jaceat agnoscat. Intravi in domum tuam, aquam pedibus meis non dedisti. Haec autem lacrymis rigavit pedes meos. Aqua quippe extra nos est, lacrymarum humor intra nos. Quia videlicet infidelis ille populus, nec ea quae extra se erant unquam pro Domino tribuit; conversa autem gentilitas pro ea non solum rerum substantiam, sed etiam sanguinem fudit. Osculum mihi non dedisti. Haec autem, ex quo intravit, non cessavit osculari pedes
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbulatione compatimuꝵ: si eorũ
tͥsticiam nram putamus Capillis
mulier pedes qͦs rigauerat tersit
Capilli quippe suꝑfluũt corꝑi. & qͥd
qͥd habundans t̾rena substantiam
nͥ capilloꝵ spẽm tenet: quȩ dum
adusum necessitatis suꝑfluit etiã
abscisam ñsentit: Capillis ergo pe¬
des domini tergimus: q̃ndo scĩs erꝰ
qͥb excaritate compatimur. etiã
erhis que nob̃ suꝑfluunt misere¬
mur. Quatenus sic mens ꝑcõpas¬
sionem doleat: ut etiã manus lar¬
ga effectum doloris ostendat. Os¬
culatur mulier pedes qͦs tergit: qͦd
nos qͦ plene agimus. si studiose di¬
ligimus. qͦs exlargitate continemꝰ
ne graius sit nobis necessitas pro¬
ximi. ne ipsa eiꝰ in digentia quȩ
sustentatur. fiat onerosa: Et cum
manus necessaria tribuit. animꝰ
adilectione torpescat Potest qͦ
ypedes ipsũ mysterium incarna¬
tionis eius intelligi: qͦ diuinitas
t̾ram tetigit. qͥa carnẽ sumpsit

Expanded text:
tribulatione compatimur, si eorum tribulatione compatimur, si eorum tristitiam nostram putamus. Capillis mulier pedes quos rigaverat tersit. Capilli quippe superfluunt corpori. Et quid abundans terrena substantia, nisi capillorum speciem tenet? Quae dum ad usum necessitatis superfluit, etiam abscissa non sentit. Capillis ergo pedes Domini tergimus, quando sanctis ejus, quibus ex charitate compatimur, etiam ex his quae nobis superfluunt miseremur, quatenus sic mens per compassionem doleat, ut etiam manus larga effectum doloris ostendat. Osculatur mulier pedes quos tergit. Quod nos quoque plene agimus, si studiose diligimus quos ex largitate continemus, ne gravis nobis sit necessitas proximi, ne ipsa ejus indigentia quae sustentatur fiat onerosa, et cum manus necessaria tribuit, animus a dilectione torpescat. Potest quoque per pedes ipsum mysterium incarnationis ejus intelligi, quo divinitas terram tetigit, quia carnem sumpsit.
Abbreviated transcription (Latin):
litterã tantũ legis. Nos aut̃ et gra¬
ciam sp̃s in lege sequimur. Ille ie¬
sum ñ ẽẽ ꝓpħam eo qͦd peccatores
recipiat estunat: nos uero hunc etiã
dm̃ uerũ qui peccatores iustificare
possit. agnoscimus:. Ittulit aut̃
mulier alabastrum unguenti. Qd
inunguento nͥ bonus odor opim¬
onis expͥmitur: Unde et paulꝰ
dic̃. Xp̃i bonus odor sumꝰ dõ. in
omni loco. Si igitur rect̾a opera
agimus qͥb opinionis bone odore ec¬
clesiam respargamus: qͥd in dñi cor¬
pore ñunguentum fundimus: sed
secus pedes mulier stetit. Contͣ pe¬
des enim dñi stetimꝰ: cũ inpeccats
positi eius itinerib renitebamur
S si adueram penitenciã post pec¬
cała conũtimur: iam retro secꝰ pe¬
des stamus. qͥa eius uestigia seqm̃.
quȩ inpugnahamus. Lacrimiᷤ mu¬
lier pedes rigat: qͦd nos qͦ ueracit᷑
agimus. si quibuslibet ultimis mẽ¬
bris domini ꝑcompassionis af¬
fectum inclinemur. si scĩs eius in

Expanded text:
litteram tantum legis, nos autem et gralitteram tantum legis, nos autem et gratiam Spiritus in lege sequimur. Ille Jesum non esse prophetam, eo quod peccatores recipiat, aestimat; nos vero hunc etiam Deum verum, qui peccatores justificare possit, agnoscimus. Attulit autem mulier alabastrum unguenti. Quid in unguento nisi bonae odor opinionis exprimitur? Unde et Paulus dicit: Christi bonus odor sumus Deo in omni loco . Si igitur recta opera agimus, quibus opinionis bonae odore Ecclesiam respergamus, quid in Domini corpore nisi unguentum fundimus? Sed secus pedes mulier stetit. Contra pedes enim Domini stetimus, cum in peccatis positi, ejus itineribus retinebamur. Sed si ad veram poenitentiam post peccata convertimur, jam retro secus pedes stamus, quia ejus vestigia sequimur quae impugnabamus. Lacrymis mulier pedes rigat, quod nos quoque veraciter agimus, si quibuslibet ultimis membris Domini per compassionis affectum inclinemur, si sanctis ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
cibus ẽ ut faciã uoluntatẽ eiꝰ qͥ mi
sit me ut ꝑficiam opus euis.
Et ingressꝰ inquit domũ pharisei
discubuit. Domus pharisei ipsale¬
gis ꝓpħarumq custodia ẽ. in qua
se ppłs uideoꝵ mansionẽ conti¬
nue conuersationis habere gloria¬
batur. Quã dñs ingressus ẽ qͥa
temꝑalit̾ incarne apparens. ñ ue¬
int soluere legem. aut ꝓph̾as. sed
adimplere. Discubuit autem: qͥa
qͥ insublimitate sue maiestatis in¬
telligi non poterat. formȩ seruilis
humilitatem qua uideri posset
ad sumpsit. Cognouit itaq mu¬
lier quȩ erat inciuitate peccatrix.
qͦd accubuit in domo pharisei:
Quia gentilitas inmundis prus ac¬
tib inseculi conu̾satione deiuncta.
fama Sermonis apostolici didicit.
qͦd misit ds filium suũ factũ ex
muliere. factum sublege. ut eos qͥ
sublege erant. redimeret. Atq in
domo pharisei ñ phariseus s illa
iustificatur. dũ populus uideoꝵ

Expanded text:
cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui me cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui me misit, ut perficiam opus ejus . Et ingressus, inquit, domum Pharisaei, discubuit. Domus Pharisaei, ipsa legis prophetarumque custodia est, in qua se populus Judaeorum mansionem continuae conversationis habere gloriabatur. Quam Dominus ingressus est, quia temporaliter in carne apparens, non venit solvere legem aut prophetas, sed adimplere. Discubuit autem, quia qui in sublimitate suae majestatis intelligi non poterat, formae servilis humilitatem, qua videri posset, assumpsit. Cognovit itaque mulier quae erat in civitate, peccatrix, quod accubuit in domo Pharisaei, quia gentilitas immundis prius actibus in saeculi conversatione devincta, fama sermonis apostolici didicit, quod misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Atque in domo Pharisaei, non Pharisaeus, sed illa justificatur, dum populus Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ iã abillo acceꝑat. a qͦ ꝑspẽ
etiã salutẽ querebat. Inpace aut̃ ire¬
precipitur. ut aueritatȩs tenore a
uia scandali ulterius ñ deriuetur.
Hec historica expositione dicta sint.
nunc mystici intellectus secreta ui¬
deamus. Quem namq phariseus
defalsa iusticia p̃sumens. nͥ iuidai¬
cum populum. Quem peccatͥx mu¬
lier sed aduestigia dñi ueniens. &
plorans. nisi conuersã gentilitatẽ
designat: Rogabat autẽ pharise¬
us dnm. ut manducaret cũ illo:
Quia populus idem quẽ uenientẽ
credere noluit. uenturũ sperare non
desut. immo uotis p̃catoriis ut ue¬
niat optare dicens. Excita poten¬
ciam tuã & ueni. ut saluos facias
nos. Domino qͥppe cũ phariseo
manducare ẽ. de credentis popul
deuotione mentis gaudia susciꝑe.
Vnde ipse alibi decreditura samaria
discipłis ait. Ego cibũ habeo mandu¬
care quem uos nescitis: Illisq hesi¬
tantib qͥd diceret exponens ait. Ms

Expanded text:
tudinem jam ab illo acceperat, a quo per spem tudinem jam ab illo acceperat, a quo per spem etiam salutem qupraecipitur, ut a veritatis itinere in viam scandali ulterius non derivetur. Haec historica expositione dicta sint, nunc mystici intellectus secreta videamus. Quem namque Pharisaeus de falsa justitia praesumens, nisi Judaicum populum? quem peccatrix mulier, sed ad vestigia Domini veniens et plorans, nisi conversam gentilitatem designat? Rogabat autem Pharisaeus Dominum, ut manducaret cum illo, quia populus idem quem venientem credere noluit venturum sperare non desiit, imo votis precatoriis, ut veniat, optare dicens: Excita potentiam tuam, et veni, ut salvos facias nos . Domino quippe cum Pharisaeo manducare est, de credentis populi devotione mentis gaudia suscipere. Unde ipse alibi creditura Samaria discipulis ait: Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis . Illisque haesitantibus quid diceret, exponens ait: Meus
Abbreviated transcription (Latin):
Propter quod dico tibi. remittunt᷑
ei peccata multa qm̃ dilexit multỹ.
Quid ẽẽ dilectionem credimꝰ nisi
ignẽ & quid culpas. nͥ rubiginem:
Ynde nc̃ dicitur Remittentur ei
peccata multa. quia dilexit multũ.
Acsi aꝑte diceretur. Incendit plene
peccati rubiginem: qͥa ardet uali¬
de ꝑ amoris ignẽ. La. nto namq
amplius peccati rubigo consumi¬
tur: qͣnto peccatoris cor magno ca¬
ritatis igne concrematur. Ecce
ea que admedicum uenerat egra
sanata ẽ s de salute eius adhuc
alii egrotant. Nã sequitur.
Et ceꝑunt qui sunul discumbe¬
bant dicere intra se. Quis ẽ hic. qͥ
etiam peccata dimittit: S ce¬
lestis medicꝰ egros ñ respicit. qͦs eti¬
am demedicam̃to fieri deteriores
uidet. Eam aut̃ qͣm sanauerat ꝓpͥe¬
tatis sue sentenciã confirmat di¬
cens. Fides tua de saluã fec̃. ua¬
de inpace fides et enim saluã fec̃
ͥa hoc quod petuit posse se acciꝑe
ñ dubitauit. S ipsam qͦ spei certi¬

Expanded text:
co tibi, remittentur ei peccata multa, quoniam dilexit multum. Quid esse dilectionem credimus, nisi ignem? et quid culpas, nisi rubiginem? Unde dicitur: Remittentur ei peccata multa, quia dilexit multum. Ac si aperte diceretur: Incendit plene peccati rubiginem, quia ardet valide per amoris ignem. Tanto namque amplius peccati rubigo consumitur, quanto peccatoris cor magno charitatis igne concrematur. Ecce ea quae ad medicum venerat aegra, sanata est, sed de salute ejus adhuc alii aegrotant; nam sequitur: Et coeperunt, qui simul discumbebant dicere intra se: Quis est hic qui etiam peccata dimittit? Sed coelestis medicus aegros non despicit, quos etiam de medicamento fieri deteriores videt. Eam autem quam sanaverat per pietatis suae sententiam confirmat, dicens: Fides tua te salvam fecit, vade in pace. Fides etenim salvam fecit, quia hoc quod petiit posse se accipere non dubitavit. Sed ipsam quoque spei certi
Abbreviated transcription (Latin):
cidit. hi sunt qͥ audierunt. & a
sollicitudinib & diuiciis & uo¬
luptatib uite euntes suffocan¬
tur. & non referunt fructum.
Mirum qͦmͦ dominus spinas di¬
uicias interpretatus sit. cum il¬
ie pungant. iste delectent: & ta¬
men spine sunt. quia cogita¬
cionum suarũ punctionibus
m̃tem lacerant. & cum usq ad
peccatum ꝑtrahunt. qͣs infli¬
cto uulnere cruentant: qͦs be¬
ne hoc inhoc loco alio euuange¬
lista testante. Nequaqͣm dñs
diuicias. s fallaces diuicias ap¬
pellat fauaces enĩ sunt.¬

Expanded text:
t qui audierunt et a sollicitudinibus, et divitiis et voluptatibus vitae euntes suffocantur et non referunt fructum. Mirum quomodo Dominus spinas divitias interpretatus sit, cum illae pungant, istae delectant. Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant, quas bene in hoc loco, alio Evangelista testante, nequaquam Dominus divitias, sed fallaces divitias appellat. Fallaces enim sunt