comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã sarmentum tanto fructu pacis et di¬
lectionis opulentum. ut etiam si quid in eo
purgandum reperiretur. si nulla re alia cer¬
de falce martyrii purgaret᷑. Qmꝗͣ itaq ad errorẽ
ur̃m coniuncendum. et si uolueritis corrigen¬
drim. satis suꝑq potuerint ista sufficere. tam̃
ne quisquam arbitretur aliquid te in epła po¬
suisse quod refellere non ualerem. aut in quo
te nr̃is contra petilianum litteris nicħ ydo¬
neum respondisse demonstare non possem:

Expanded text:
tamquam sarmentum tanto fructu pacis et ditamquam sarmentum tanto fructu pacis et dilectionis opulentum, ut etiam, si quid in eo purgandum repperiretur, si nulla re alia, certe falce martyrii purgaretur. quamquam itaque ad errorem uestrum conuincendum et si uolueritis corrigendum satis superque potuerint ista sufficere, tamen, ne quisquam arbitretur aliquid te in epistula posuisse, quod refellere non ualerem aut in quo te nostris contra Petilianum litteris nihil idoneum respondisse demonstrare non possem
Abbreviated transcription (Latin):
tos malos.Quib uerbis uos damnamini: qͥ
separati accusatis & bonos. His uerbis cyprianꝰ
et nos tenet indomo dĩ cuius decorem dilexit.
etiam si quod nunqͣm facere potiustis auob̃
accusatos et demonstratos traditores. et quos¬
libet alios malos nosse possimus: ne illam
ꝓpt̃ uasa facta incontumeliam deseramus:
his u̾bis ediã uos in catholicam pacem correc¬
tos pacificus introducat: ne quib libet pecca¬
tis alienis seu ueris seu falsis offensi contra
ȩccłiam xp̃i in toto mundo scripturis fructi¬
ficantẽ atq crescentem. mala tanta iact̾ctis:
ne ꝓpter zirama triticum accusetis: ne ꝓpt̃
paleam frumenta deseratis: ne ꝓpt̃ uasa in ho¬
norata extra domũ magnam remaneatis. Ec¬
ce quantum nos abste commemoratꝰ beatꝰ
cyprianus adiuuit. Cui de baptismo repeten¬
do si quid aliter sapuit ꝓtantis meritis fla¬
grantissimȩ caritatis corrigendum ꝓculdu¬
bio dñs reuelauit. quia in ea uite ꝑmansit

Expanded text:
tos malos, quibus uerbis uos damnamini, qui tos malos, quibus uerbis uos damnamini, qui separati accusatis et bonos. his uerbis Cyprianus et nos tenet in domo dei cuius decorem dilexit, etiamsi, quod numquam facere potuistis, a uobis accusatos et demonstratos traditores et quoslibet alios malos nosse possimus, ne illam propter uasa facta in contumeliam deseramus. his uerbis etiam uos in catholicam pacem correctos pacificus introducat, ne quibuslibet peccatis alienis seu ueris seu falsis offensi contra ecclesiam Christi in toto mundo scripturis fructificantem atque crescentem mala tanta iactetis, ne propter zizania triticum accusetis, ne propter paleam frumenta deseratis, ne propter uasa inhonorata extra domum magnam remaneatis. Ecce quantum nos abs te commemoratus beatus Cyprianus adiuuit, cui de baptismo repetendo si quid aliter sapuit, pro tantis meritis flagrantissimae caritatis corrigendum procul dubio dominus reuelauit, quia in ea uite permansit
Abbreviated transcription (Latin):
tantummꝰ laborandum ẽ ut frumentum eẽ
possimus. ut cũ ceꝑit frumentum dñicis
tem magna ñ solum uasa sunt aurea & ar¬
gentea. s et lignea & fictilia. et quedam qͥ¬
dem honorata. quedam inhonorata. Nos oꝑ¬
am demus. & quantum possumus labore¬
its. ut uas aureum & argenteum simus
Cȩcerum fictilia uasa confringere dño soli con¬
cessum ẽ: cui et uirga ferrea data ẽ Esse non
potest maior dño suo seruus. Nec quisqͣm
sibi quod soli filio pater tribuit uendicare ut
se putet ut ad aream uentilandam & purgã¬
se aut afrumento uniui̾sa zrama humano
iudicio seꝑare. Suꝑba ẽ ista obstinatio ⁊ sa¬
crilega presumptio. quam sibi furor prauus
assumit. Et dum sibi semꝑ quidam plus qͣm
mitis iusticia deposcit assumunt: de eccłia
ꝑeunt. Et dum se insollerter excollunt ipso
suo tumore cȩcati ueritatis lumen amittunt.
His cẏpriani uerbis dm̃ timentes in ȩccłia dene¬
rentur: qui uellent ab ea separari ꝓpter cogni¬

Expanded text:
tantum modo laborandum est, ut frumentum esse possimus, ut. cum coeperit frumentum dominicis tem magna non solum sunt uasa aurea et argentea sed et lignea et fictilia et quaedam quidem honorata quaedam inhonorata. nos operam demus et, quantum possumus, laboremus, ut uas aureum et argenteum simus. ceterum fictilia uasa confringere domino soli licitum est, cui et uirga ferrea data est. esse non potest maior domino suo seruus nec quisquam sibi, quod soli filio pater tribuit, use putet aut ad aream uentilandam et purganse aut a frumento uniuersa zizania humano iudicio separare. superba est ista obstinatio et sacrilega praesumptio quam sibi furor prauus adsumit. et dum sibi semper quidam plus quam mitis iustitia deposcit adsumunt, de ecclesia pereunt, et dum se insolenter extollunt, ipso suo tumore caecati ueritatis lumehis Cypriani uerbis deum timentes in ecclesia tenerentur, qui uellent ab ea separari propter cogni
Abbreviated transcription (Latin):
respondimus. Quȩ nr̃a responsio cum etiã
in illius uenisset manus: scripsit hanc quam
nunc refellimus. et eum nr̃ȩ non respondisse
monstramus. In illa gͦ prima parde scriptoꝵ
eius. quib primum respondimꝰ. Hec sunt te-¬
stimonia scripturarum: quȩ nob̾ putauit ad¬
uersa. Arbor bona bonos fructus facit. & ar¬
bor mala malos fructus facit. Nunquid eol¬
ligunt de spinis uuas: & iterum.Omnis ho

Expanded text:
respondimus. quae nostra responsio cum etiam respondimus. quae nostra responsio cum etiam in illius uenisset manus, scripsit hanc contra quam nunc refellimus et eum nostrae non respondisse monstramus. in illa ergo prima parte scriptorum eius, quibus primum respondimus, haec sunt testimonia scripturarum, quae nobis putauit aduersa: arbor bona bonos fructus facit, et arbor mala malos fructus facit. numquid colligunt de spinis uuas, et it
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ tamen qualia sint. si recensere quisq uo¬
luerit qui et mea et ipsius habet scripta: puto
quod intelligat quanta firmitate roborata siñ.
Quod ut uobis breuiter ostendam: ipsa testimo¬
nia de scripturis scĩs ꝓlata recolite. uł legendo
recensete. quȩ posuit uelut aduersus nos. & in
mea responsione quȩ posui etiam ego aduer¬
sus uos: et uidete quemadmodum ego illa q̃
ipse posuit ostendi non nobis. s potus uob̾
ẽẽ contraria. Ipse autem illa quȩ posui maxi¬
me necessariã. omnino non adtigit: et in illo
uno apłi quod tanquam ꝓ se ꝑtractare cona¬
tus ẽ. uidebitis quam nullum exitum inue¬
nerit. Pars quippe epłȩ qͣm scͥpsit
ad suos. a capite usq ad eum locũ
ub dicit hȩc nobis dñs imꝑat. eum uos ꝑse¬
cuti fuerint homines in ciuitate. ista fugite
in aliam. quod si et mea uos ꝑsecuntur fugite
inaliam. primũ uenit in manus nrãs. Huic

Expanded text:
quae tamen qualia sint si recensere quisque uoquae tamen qualia sint si recensere quisque uoluerit, qui et mea et ipsius habet scripta, puto quod intellegat quanta firmitate roborata sint. quod ut uobis breuiter ostendam, ipsa testimonia de scripturis sanctis prolata recolite uel legendo recensete, quae posuit uelut aduersus nos et in mea responsione quae posui etiam ego aduersus uos, et uidete quemadmodum ego illa quae ipse posuit ostendi non nobis, sed potius uobis esse contraria. ipse autem illa quae posui maxime necessaria omnino non attigit et in illo uno apostoli, quod tamquam pro se pertractare conatus est, uidebitis quam nullum exitum inuenerit. Pars quippe epistulae quam scripsit ad suos a capite usque ad eum locum, ubi dicit: hoc nobis dominus imperat: cum uos persecuti fuerint homines in ciuitate ista, fugite in aliam; quodsi et in ea uos persequuntur, fugite in aliam, primum uenit in manus nostras; huic
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Nemo gͦ sibi arroget quod di ẽ. Sic ẽ
certa spes hominum. cum in illo figitur qͥ
fallere non potest:qm̃ maledic̾tus omnis qͥ
spem suã ponit in homine: et beatus cuius
ẽ dñs ds̃ spes ipsuis. Nam dispensator fide¬
lis mercedem accipiet uitam ȩternam. Dis¬
pensator autẽm fidelis. cum cibaria dnĩca
distribuit conseruis. absit ut ꝑsuam infide¬
litatem cibaria inucilia faciat: qm̃ quȩ dicũt
inquit facite: quȩ autẽ factunt facere noli¬
te. Quod ideo contra malos dispensatores p̃¬
ceptum ẽ: ut bona dĩ ꝑ ipsos accipiantur ma¬
la autem ipsorum uita. ex dissimilitudine ca¬
ueatur. Si autem adista prima uerba epłȩ
meȩ petilianum non respondisse manifestũ
ẽ. et ubi respondere conatus ẽ magis ostendit
quod non potuerit respondere. quid de illis par¬
tib meorum scriptorum loquar. quib nec re¬
spondere temptauit. quȩ omnino non attigit.

Expanded text:
dat. nemo ergo sibi arroget quod dei est. sic est dat. nemo ergo sibi arroget quod dei est. sic est certa spes hominum, cum in illo figitur qui fallere non potest, quoniam maledictus omnis qui spem suam ponit in homine et beatus cuius est dominus deus spes ipsius. nam dispensator fidelis mercedem accipiet uitam aeternam, dispensator autem infidelis, cum cibaria dominica distribuit conseruis, absit ut per suam infidelitatem cibaria inutilia faciat. quoniam quae dicunt, inquit, facite, quae autem faciunt facere nolite. quod ideo contra malos dispensatores praeceptum est, ut bona dei per ipsos accipiantur, mala autem ipsorum uita ex dissimilitudine caueatur. Si autem ad ista prima uerba epistulae meae Petilianum non respondisse manifestum est et, ubi respondere conatus est, magis ostendit quod non potuerit respondere, quid de illis partibus meorum scriptorum loquar, quibus nec respondere temptauit, quae omnino non attigit?
Abbreviated transcription (Latin):
s in illo qui iustifieat impium. in quem cre
cimus sicut putat uł putari cupit nos dicere
petilianus. s occulta gr̃a. occulta potentia. in
sp̃u sc̃õ. sicut de illo dictum ẽ a ioħe baptista.
Hic ẽ qui baptirat in spu scõ. Nec sicut petilia¬
nus dicit. iam baptitare cessauit: s adhuc id
agit. non ministerio corporis. s inuisibili oꝑe
maiestatis. Qͦd enim dicimus ipse baptirat.
non dicimus ipse denet. et in aqua corpꝰ creden¬
tium tinguit: s ipse ininsibiliter mundat.
et hoc unuiersam ꝓrsus ȩccłiam. Neq enĩ
apło paulo non ẽ credendum. qui de illo dix̃.
uiri diligite urores ur̃as sicut et xp̃e dilexit
eccłiam. et se ipsum tradidit ꝓ ea. ut eam sc̃ĩ¬
ficaret: mundans eam lauachro aquȩ mũbo.
Ecce. quia xp̃c scĩficat: ecce quia xp̃c etiã ipso
lauachro aquȩ inuerbo ubi ministri corpora¬
liter uidentur oꝑari. ipse abluit. ipse mun¬

Expanded text:
sed in illo qui iustificat impium, in quem credsed in illo qui iustificat impium, in quem credcimus, sicut putat uel putari cupit nos dicere Petilianus, sed occulta gratia, occulta potentia in spiritu sancto, sicut de illo dictum est a Iohanne Baptista: hic est qui baptizat in spiritu sancto. nec, sicut Petilianus dicit, iam baptizare cessauit, sed adhuc id agit non ministerio corporis, sed inuisibili opere maiestatis. quod enim dicimus: \'ipse baptizat\', non dicimus: \'ipse tenet et in aqua corpus credentium tinguit\', sed: \'ipse inuisibiliter mundat\', et hoc uniuersam prorsus ecclesiam. neque enim apostolo Paulo non est credendum, qui de illo dixit: uiri, diligite uxores uestras, sicut et Christus dilexit ecclesiam et se ipsum tradidit pro ea, ut eam sanctificaret mundans eam lauacro aquae in uerbo. ecce quia Christus sanctificat, ecce quia Christus etiam ipso lauacro aquae in uerbo, ubi ministri corporaliter uidentur operari, ipse abluit, ipse mun
Abbreviated transcription (Latin):
tis. non iam ipse s ds̃ aut angls abluit.
scĩus iustificantur qui baptirantur ab oc¬
cultis malis. quã qui baptirantur amani¬
festis bonis: Quȩ sententia si uobis displicet.
qm reuera displicere omnib debet. illa tol¬
lite unde nascitur: illa corrigite unde reli¬
gatur. Illa enim non precedant. & ista non
sequitur. Nolite itaq dicere. conscientia
scẽ dantis attenditur quȩ abluat accipien¬
tis. ne dicatur uobis quando latet dantis
polluta conscientia. quis abluit accipien¬
tis conscientiam. et cum responderitis uł
non habetis. sequatur uos unde confunda¬
mini. sanctius iustificantur qui baptiran¬
tur ab occultis malis. ut uł adõ uł aban¬
gelo abluantur: quam qui baptirantur a
manifestis bonis. qui do uł angłis non com¬
parantur: s dicite quod dicit ueritas et ca-¬
tholiea eccłia. quia non solum cum malus
minister ẽ baptismi. uerum etiam cum sc̃s
et bonus ẽ. non ẽ in homine spes ponenda.

Expanded text:
tis, non iam ipse, sed deus aut angelus abluit, tis, non iam ipse, sed deus aut angelus abluit, sanctius iustificantur qui baptizantur ab occultis malis quam qui baptizantur a manifestis bonis\'? quae sententia si uobis displicet, quoniam re uera displicere omnibus debet, illa tollite unde nascitur, illa corrigite unde religatur; illa enim non praecedant et ista non sequitur. Nolite itaque dicere: conscientia sancte dantis attenditur quae abluat accipientis, ne dicatur uobis: \'quando latet dantis polluta conscientia, quis abluit accipientis conscientiam?\', et cum responderitis: \'non habetis, sequatur uos unde confundamini: sanctius iustificantur qui baptizantur ab occultis malis, ut uel a deo uel ab angelo abluantur, quam qui baptizantur a manifestis bonis, qui deo uel angelis non comparantur\'. sed dicite quod dicit ueritas et catholica ecclesia, quia non solum cum malus minister est baptismi, uerum etiam cum sanctus et bonus est, non est in homine spes ponenda,
Abbreviated transcription (Latin):
in ur̃a cõmumioẽ non rebaptizatis. etiam
cũ cum constiderit ab aliquo baptizatum.
qui propt̃ occultam nequiciam iã sc̃e dantis
conscientiã non habebat: quid responsuri
suꝑ omnia sit benedictus in scła. aut absp̃u
sc̃o. cum & ipse sit ds̃ qͥa hȩc trinitas unitas
d̾s: Unde petrus cum dixisset homini ausꝰ
es mentiri spĩu scõ: continuo secutus adiun¬
hominib s deo. Postremo etiam si dicatis
eum ab angło ablui atqz mundari. quando
pollutam conscientiam non sc̃c dantis ig¬
norat: uidete quia sc̃i homines cum in et̾¬
nam uitam resurrexerint. tunc de illis dic¬
tum ẽ quod erunt ȩquales anglis dĩ. Quis¬
quis gͦ & ab angło abluitur. sanc̾tius ablui¬
tur quam si abluatur abhominis qualicun¬
q conscientia. Cur gͦ non uultis ut dicat᷑
uobis.si tunc abluit homo quando mani¬
festus bonus ẽ. cum autem occultus homo
malus ẽ qm̃ non habet conscientiã sc̃ẽ dan¬

Expanded text:
in uestra communione non rebaptizatis, etiam in uestra communione non rebaptizatis, etiam cum eum constiterit ab aliquo baptizatum, qui propter occultam nequitiam iam sancte dantis conscientiam non habebat, quid responsuri  deus super omnia sit benedictus in saecula, aut ab spiritu sancto, cum et ipse sit deus, quia haec trinitas unitas deus? unde Petrus cum dixisset homini: ausus es mentiri spiritui sancto, continuo secutus adiunhominibus, sed deo. postremo etiamsi dicatis eum ab angelo ablui atque mundari, quando pollutam conscientiam non sancte dantis ignorat, uidete quia sancti homines cum in aeternam uitam resurrexerint, tunc de illis dictum est quod erunt aequales angelis dei. quisquis ergo et ab angelo abluitur, melius abluitur quam si abluatur ab hominis qualicumque conscientia. cur ergo non uultis ut dicatur uobis: si tunc abluit homo, quando manifestus bonus est, cum autem occultus homo malus est, quoniam non habet conscientiam sancte dan
Abbreviated transcription (Latin):
unde pendeat quod dicturus sum. Si eorum
spem qui baptirandi sunt inhomine aquo
baptiantur ponitis. si baptiratorẽ hominẽ
sicut scripsit petilianus originẽ & radicẽ &
caput eius qui baptiratur constituitis. si ar¬
borem bonã bonum hominẽ baptirantem.
fructum autẽ eius bonum eum qui fuerit
ab ipso baptiratus accipitis: admonetis ut
queramꝰ auobis qua origine oriatur. qua ra¬
dice pullulet. cui capiti subnectatur: de qua
arbore nascadur. quem malus baptirat occul¬
tus. Adhane quippe inquisitionem ꝑtinet
etiam illud. cui non respondisse petilianum
sepissime commendaui. unde abluatur qui
accipit baptismum. cum maculosam consci¬
endiam non sc̃e dantis ignora t. Hanc etiam
conscientiam dantis uł sc̃e dantis uult esse
originẽ. tadicem. caput. semen. arborem. uñ
existat. unde ꝓpagetur. unde incipiat. unde
germinet. unde nascatur scĩficatio baptizati
Cum ergo querimus unde ablutus sit quẽ

Expanded text:
unde pendeat quod dicturus sum: si eorum unde pendeat quod dicturus sum: si eorum spem qui baptizandi sunt in homine a quo baptizantur ponitis, si baptizatorem hominem, sicut scripsit Petilianus, originem et radicem et caput eius qui baptizatur constituitis, si arborem bonam bonum hominem baptizantem, fructum autem eius bonum eum qui fuerit ab ipso baptizatus accipitis, admonetis ut quaeramus a uobis, qua origine oriatur, qua radice pullulet, cui capiti subnectatur, de qua arbore nascatur quem malus baptizat occultus. ad hanc quippe inquisitionem pertinet etiam illud, cui non respondisse Petilianum saepissime commendaui, unde abluatur qui accipit baptismum, cum maculosam conscientiam non sancte dantis ignorat. hanc enim conscientiam dantis uel sancte dantis uult esse originem radicem caput semen arborem, unde existat, unde propagetur, unde incipiat, unde germinet, unde nascatur sanctificatio baptizati. Cum ergo quaerimus, unde ablutus sit quem
Abbreviated transcription (Latin):
tur qui baptizant᷑ ab occultis malis: quã qui
baptirant᷑ amanifestis bonis. Redde autẽ illa
ex quib hoc pendet: continuo uidebis. & me
hoc ad uos corrigendos recte posuisse. & totum
qͦd uobis in hac sententia merito displicet ĩurã
faciem recidisse. Proinde quemadmodum illi
qui resurrectionem mortuoꝵ negabant. nullomͦ
se defenderent a tantis malis. quȩ ad eos redar¬
et nefanda similiter cȩtera. nͥ mutarent senten¬
tiam. et faterentur eẽ resurrectionem mortu¬
orum: sic etiã uos si non uultis uobis imputa¬
ri quod ad uos conuincendos &. cor¬
nigendos dicimus sanctius iustificari
tos qui baptitant᷑ ab occultis malis. quam qui
baptiantur.a manifestis bonis. mutate senten¬
tiam. & eorum spem qui baptirantur nolite in
homine pontre. Nam si ponitis. uidete quid
dicam. ne hoc aliquis iterum supprimat ⁊ di¬
cat me sensisse quod ad uos redarguendos cor¬
ngendosq commemoro. Uidete quid dicam

Expanded text:
tur qui baptizantur ab occultis malis quam qui tur qui baptizantur ab occultis malis quam qui baptizantur a manifestis bonis. redde autem illa ex quibus hoc pendet: continuo uidebis et me hoc ad uos corrigendos recte posuisse et totum, quod uobis in hac sententia merito displicet, in uestram faciem recidisse. Proinde quemadmodum illi, qui resurrectionem mortuorum negabant, nullo modo se defenderent a tantis malis, quae ad eos redaret nefanda similiter cetera, nisi mutarent sententiam et faterentur esse resurrectionem mortuorum, sic etiam uos, si non uultis uobis imputari quod ad uos conuincendos et corrigendos dicimus, sanctius iustificari eos qui baptizantur ab occultis malis quam qui baptizantur a manifestis bonis, mutate sententiam et eorum spem qui baptizantur nolite in homine ponere. nam si ponitis, uidete quid dicam, ne hoc aliquis iterum supprimat et dicat me sensisse, quod ad uos redarguendos corrigendosque commemoro. uidete quid dicam,
Abbreviated transcription (Latin):
axp̃o ꝑcipit fidem. tunc axp̃o ducit originẽ.
tunc. in xp̃o radicatur. tunc cum xp̃o capi¬
de gloriatur. tolle ista unde pendet qͦd sequit᷑.¬
& ualde pessime dic̾tum michiq tribuendũ
ẽ. optandum ẽ omnib qui baptirantur ut ba¬
ptiratores ꝑfidos habeant & ignorent eos. quãli
parabiliter melior: qui tunc erit baptitati cap̃.
si ꝑfidus lateat baptirator. Reddantur autem
illa quȩ uos dicitis.: tunc iam hoc qͦd inde pen¬
det. & religatum sequitur. non ame sentiri in¬
uenitur: & quicquid mali habent in uramsen¬
tentiam retorquetur: Idem tolle qͦd positum ẽ.
si arbor bona bonus baptirator ẽ ut fructus erꝰ
bonus sit ille quem baptirauerit. et sicum oc¬
culta ẽ arbor mala. quicunq ab illa fuerit bua¬
ptratus non de illa s de xp̃o nascitur: tolle ista
quȩ cogimini et ex ur̃a sect̃a. et ex petiliani epła
confiren. et meum erit ac michi imputandum
ulud insanum qͦd sequitur. Sanc̾tius iustifican¬

Expanded text:
percipit fidem, tunc a Christo ducit originem, tunc in Christo radicatur, tunc Christo capite gloriatur — tolle ista, unde pendet quod sequitur, et ualde pessime dictum mihique tribuendum est: optandum est omnibus qui baptizantur, ut baptizatores perfidos habeant parabiliter melior, qui tunc erit baptizati caput, si perfidus lateat baptizator. reddantur autem illa quae uos dicitis: tunc iam hoc, quod inde pendet et religatum sequitur, non a me sentiri inuenitur, et quidquid mali habet in uestram sententiam retorquetur. item tolle quod positum est: si arbor bona bonus baptizator est, ut fructus eius bonus sit ille quem baptizauerit, et si, cum occulta est arbor mala, quicumque ab illa fuerit baptizatus non de illa, sed de Christo nascitur — tolle ista, quae cogimini et ex uestra secta et ex Petiliani epistula confiteri, et meum erit ac mihi imputandum illud insanum quod sequitur: sanctius iustifican
Abbreviated transcription (Latin):
ut cum ceꝑit frumentum dominicis horres
condi. fructum ꝑ oꝑe nr̃o & labore capiamus.
Apł̃s in epła sua dicit. In domo autẽ magna
non solum sunt uasa aurea et argentea. s &
lignea et fictilia. et quedam quidẽ honorata
quedam inhororata. Nos operam demus ⁊
quantum possumus laboremꝰ. ut uas aureũ
& argenteum simus. Cȩterum fictilia uasa
confringere dño soli concessum ẽ. eui uirga fer¬
rea  data ẽ Esse non potest maior dño suo ser¬
uus. nec quisquam sibi quod soli filio pater tri¬
buit uendicare. ut se pucet aut ad aream uen¬
tilandam et purgandam paleã. uł uentilabrũ
lam ferre posse:ut a frumento uniuersarira¬
nia humano iudicio seꝑare. Suꝑba ẽ ista ob¬
prauus assumit. Et dum sibi semꝑ quidam¬

Expanded text:
ominicis horreis condi, fructum pro opere nostro et labore capiamus. apostolus in epistula sua dicit: In domo autem magna non solum sunt uasa aurea et argentea sed et lignea et fictilia et quaedam quidem honorata quaedam inhonorata. nos operam demus et, quantum possumus, laboremus, ut uas aureum et argenteum simus. ceterum fictilia uasa confringere domino soli licitum est, cui et uirga ferrea data est. esse non potest maior domino suo seruus nec quisquam sibi, quod soli filio pater tribuit, uindicarit, ut se putet aut ad aream uentilandam et purgandam palam et uentilabrum etiam ferre posse aut a frumento uniuersa zizania humano iudicio separare. superba est ista prprauus adsumit, et
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ea ñ legitime quisq usus fuerit. non ipsa fit
mala. s certe oberit malis.Fortasse dices & ne¬
minem posse et inlege esse. et lege male uti. Hoc
ipso enim quod contra legem uiuit non eẽ in le¬
ge monstratur. Contra ego dico fieri posse ut qͥsq
in lege sit. et non legitim e utatur. Quod itẽ ur̃is
concessionib probo. Conceditis enim memo¬
ratum apłm destimonium posuisse de psal¬
mis aduersus eos qui gloriabant᷑ in lege. et
uiuebant contralegem. Sicut senptum est
inquit. non ẽ iustus quisquam. non ẽ intelligẽs.
nonẽ inquirens dm̃. Om̃s declinauert̃ simul¬

Expanded text:
ergo ea non legitime quisque usus fuerit, non ipsa fit ergo ea non legitime quisque usus fuerit, non ipsa fit mala, sed certe oberit malis. Fortasse dices neminem posse et in lege esse et lege male uti; hoc ipso enim, quod contra legem uiuit, non esse in lege monstratur. contra ego dico fieri posse, ut quisque et in lege sit et ea non legitime utatur. quod item uestris concessionibus probo. conceditis enim memoratum apostolum testimonium posuisse de psalmis aduersus eos, qui gloriabantur in lege et uiuebant contra legem: sicut scriptum est, inquit, quia non est iustus quisquam, non est intellegens, non est inquirens d
Abbreviated transcription (Latin):
mus aliis ualet ad regnum. aliis adiudiciũ.
Hic tudeo quid te possit mouere. fortasse enim
dicis qͦd in his omnib nichil sacramenti cõ¬
memorauerim. Baptismus autẽ scm̃ sacram̃¬
tum ẽ. & ideo non esse consequens ut si de au¬
ro. de luce de alimentis. armamentis. indu¬
mentis ꝓbari potuit quod aliis habentibus
apta sint. aliis inconuenientia. quamuis
sint bona et adutile ali quid instituta. conti¬
nuo etiam baptismꝰ aliis ꝓsit. aliis obsit ha¬
bentib Restat gͦ adhuc requirere utrum etiam
illa bona quȩ ad legem dĩ ꝑtinent non omnia
omnib ꝓsint habentib. Hac questione ꝓpo¬
sita. intentio nr̃a ẽ quod nec ipsa omnia om¬
nib habentib ꝓsint. Hanc intentionem nr̃ã
uide quemadinodum ꝓbemꝰ exconsensionib
ur̃ĩs. Conceditis enim in omnib credendum
ẽẽ apło paulo. Teneo unum. Conceditis etiam
ficitur bonã eẽ legem. s legitime utentib. Si

Expanded text:
mus aliis ualet ad regnum aliis ad iudicium. mus aliis ualet ad regnum aliis ad iudicium. Hic uideo quid te possit mouere. fortasse enim dicis, quod in his omnibus nihil sacramenti commemorauerim: baptismus autem sanctum sacramentum est, et ideo non esse consequens, ut, si de auro de luce de alimentis armamentis indumentis probari potuit, quod aliis habentibus apta sint aliis inconuenientia, quamuis sint bona et ad utile aliquid instituta, continuo etiam baptismus aliis prosit aliis obsit habentibus. restat ergo adhuc requirere, utrum etiam illa bona, quae ad legem dei pertinent, non omnia omnibus prosint ha-. bentibus. hac quaestione proposita intentio nostra est, quod nec ipsa omnia omnibus habentibus prosunt. hanc intentionem, nostram uide quemadmodum probemus ex consensionibus uestris. conceditis enim in omnibus credendum esse apostolo Paulo — teneo unum —, conceditis etiam ficitur bonam esse legem, sed legitime utentibus. si
Abbreviated transcription (Latin):
concederes etiam latrones qͦ habere aurũ ñ opi¬
nor uelles ut ex his duob concessis concluderẽ
cum qui habere aurum uelit in latronumsoc¬
etate ẽe oportare: ita cum et ego concedo bonũ
ẽẽ baptismum. concedo etiam donatistas qͥq
habere baptismum. non debes exhis duobus
concessis quasi sequatur concludere. eum qͥ
habere baptismum uelit in societate donati¬
starum esse debere. Iam ex hoc etiam tibi ipsi
occurrere multa non dubito. quȩ quamuis bo¬
na sint et ad utile aliquid instituta ñ omĩb
tamen habentib sint utilia. sed tantum modo
bene utentib. Nam cum eadem luce & sani
oculi ꝑfunduntur & saucii. istis adiumentũ
ẽ illis tormentum.Idem cib alias ualitudines
alit alias ledit. Idem medicamentum hos cu¬
rat. ulos debilitat. Eadem arma. alios muni¬
unt. alios impediunt. Eadem uestis aliis te¬
gumento ẽ aliis impedimento. Sic et baptiᷤ¬

Expanded text:
concederes etiam latrones quoque habere aurum, non opiconcederes etiam latrones quoque habere aurum, non opinor uelles, ut ex his duobus concessis concluderem eum, qui habere aurum uelit, in latronum societate esse oportere, ita, cum et ego concedo bonum esse baptismum, concedo etiam Donatistas quoque habere baptismum, non debes ex his duobus concessis quasi sequatur concludere eum, qui habere baptismum uelit, in societate Donatistarum esse debere., Iam ex hoc etiam tibi ipsi occurrere multa non dubito. quae quamuis bona sint et ad utile aliquid instituta. non omnibus tamen habentibus sint utilia, sed tantummodo bene utentibus. nam cum eadem luce et sani oculi perfunduntur et saucii, istis adiumentum est, illis tormentum; idem cibus alias ualitudines alit alias laedit. idem medicamentum hos curat illos debilitat, eadem arma alios muniunt alios inpediunt, eadem uestis aliis tegimento est aliis inplicamento. sic et baptis
Abbreviated transcription (Latin):
ipse responde. Puto enim iam hoc ante ocłas
constituto. cernis ꝑ ingenii tui uiuacitate
quam ñ consequentia ꝓ consequentib colligaᷤ.
Nam reuera dicimus baptismum et illic eẽ.
s non dicimus et ꝓdesse immo uͦ dicimus
& obẽ. Cum autem queritur uibi quisq de¬
beat baptitari. credo ꝓpter ulud queri quod dñs
ait nͥ quis renatus fuerit ex aqua et spũ. non in¬
trabit in regnum cȩloꝵ. Quia gͦ ꝓpder hancuti¬
litatem accipiendus ẽ baptismus. cũ querit᷑
ubi accipiendus sit. non queritur ubi sit. s ubi
ad regnum cȩlorum adipiscendum utilis sit. Se¬
queretur autem etiam illic accipiendum ẽẽ ubi¬
cunq eum constat ẽẽ. si om̃s qui habent aliqͥo
boni. etiã bono suo habere docerent᷑. Cum uero
tam multi tam multa bona habeant malo
suo. quis non uideat cum queritur ubi aliqͥd
accipiendum sit. non queri ub sit s ubiꝓsite
Quomͦ enim si mͥ concederes bonum ẽẽ aurum.

Expanded text:
ipse responde. puto enim iam hoc ante oculos ipse responde. puto enim iam hoc ante oculos constituto cernis pro ingenii tui uiuacitate, quam non consequentia pro consequentibus colligas. nam re uera dicimus baptismum et illic esse, sed non dicimus et prodesse, immo uero dicimus et obesse. cum autem quaeritur, ubi quisque debeat baptizari. credo propter illud quaeri quod dominus ait: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum. quia ergo propter hanc utilitatem accipiendus est baptismus, cum quaeritur ubi accipiendus sit, non quaeritur ubi sit, sed ubi ad regnum caelorum adipiscendum utilis sit. sequeretur autem etiam illic accipiendum esse ubicumque eum constat esse, si omnes, qui habent aliquid boni, etiam bono suo habere doceretur. cum uero tam multi tam multa bona habeant malo suo, quis non uideat, cum quaeritur ubi aliquid accipiendum sit, non quaeri ubi sit, sed ubi prosit? quomodo enim, si mihi concederes bonum esse aurum.
Abbreviated transcription (Latin):
cedunt. Si autem precedentib ueris inhese¬
rit quecunq consequentia ꝑspexerit quȩ fal.¬
sa existimabat. uł de quib dubitabat admo¬
nitus amplectatur si ueritati ẽ paeatissimȩ a¬
micior quam condentiosissimȩ uanitati. Parũ
egerim nͥ hoc quod dico. in hac eadem quȩ int̃
nos uertit᷑ nr̃a sermocinatiõe monstraũo. Eece in
ea ipsa questione de baptismo tu ꝓposiusti a
me requirens ubi de baptuari conueniat. utrũ
apud nos an in parte donati. et quia intentio
tua ẽ in parte donati hominem potuis bapti¬
rari oportere. hanc intentionem hinc ꝓbare
conatus es. quod etiam nos ẽẽ illic baptismũ
ñ negamus. Uides certe id te agere uoluisse.
ut exeo quod concedimus.ad id quod non con¬
cedebamꝰ trahamur: idest ut quia concedimꝰ
ẽẽ illic baptismum. etiam illic ẽẽ hominem
baptitandũ concedere compellamur. Consi¬
dera diligenter si est hoc consequens. & tibi

Expanded text:
aecedunt. si autem praecedentibus ueris inhaeseaecedunt. si autem praecedentibus ueris inhaeserit. quaecumque consequentia perspexerit, quae falsa existimabat uel de quibus dubitabat, admonitus amplectatur, si ueritati est pacatissimae amicior quam contentiosissimae uanitati. Parum egerim, nisi hoc quod dico in hac eadem quae inter nos uertitur nostra sermocinatione monstrauero. ecce in ea ipsa quaestione de baptismo tu proposuisti, a me requirens ubi te baptizari conueniat, utrum apud nos an in parte Donati. et quia intentio tua est in parte Donati hominem potius baptizari oportere, hanc intentionem hinc probare . conatus es, quod etiam nos esse illic baptismum non negamus. uides certe id te agere uoluisse, ut ex eo quod concedimus ad id quod non concedebamus attrahamur. id est ut, quia concedimus esse illic baptismum, etiam illic esse hominem baptizandum concedere conpellamur. Considera diligenter, si est hoc consequens, et tibi
Abbreviated transcription (Latin):
achademicus carneades hanc habebat sontẽ¬
tiam. ut quando cum ilo sibi esset disputã.¬
dum. elleboro curandum cor esse censeret: cȩte¬
ros autem uł pransus facile suꝑaret. Si gͦ nos
libri stoicorum dialectice disputare docuerũt.
doctrinã pauli contra nos ꝓferant epĩ ur̃i. se¬
cum tamen nos conferret patiantur. sic̃ ipsos
tunc stoicos ille ñ reppulit. Hanc enim artem
qͣm dialecticam uocant quȩ nichil aliud do¬
cet qͣm consequentia demonstare. seu uera ue¬
ris. seu falsa falsis. nunquam doctrina xp̃ia¬
na formidat. sicut eam instoicis non formi¬
dauit apłs quos secum uolentes eonferre non
respuit. Et ipsa enim facetur et uerum ẽ. ne¬
minem a disputante ad conclusionẽ falsam
consequenter impelli. nͥ prius consenserit fal¬
sis. quib eadem conclusio uelit nolit efficit᷑.
Ac ꝑhoc qui cauet ne se loquentem conseqͣnt᷑
falsa quȩ non uult. uolens falsa caueat quȩ p̃¬

Expanded text:
Academicus Carneades hanc habebat sentenAcademicus Carneades hanc habebat sententiam, ut, quando cum illo sibi esset disputandum, helleboro purgandum cor esse censeret, ceteros autem uel pransus facile superaret. si ergo nos libri Stoicorum dialectice disputare docuerunt, doctrinam Pauli contra nos proferant episcopi uestri. secum tamen nos conferre patiantur, sicut ipsos tunc Stoicos ille non reppulit. Hanc enim artem, quam dialecticam uocant, quae nihil aliud docet quam consequentia. demonstrare seu uera ueris seu falsa falsis, numquam doctrina christiana formidat, sicut eam in Stoicis non formidauit apostolus, quos secum uolentes conferre non respuit. et ipsa enim fatetur et uerum est neminem a disputante ad conclusionem falsam consequenter inpelli, nisi prius consenserit falsis, quibus eadem conclusio uelit nolit efficitur. ac per hoc qui cauet, ne se loquentem consequantur falsa quae non uult, uolens falsa caueat quae pr
Abbreviated transcription (Latin):
cum dialecticis nolle habere sermonem: quo
inuict̾am doceant ueritatem. Uideo magnos
ȩstus pateris quomͦ defimas dialecticum. ut
nec peritus disputator sit. ne quod uituꝑasti
latdare cogaris: ne insidiosus uerboꝵ capta¬
tor. ne tib dicatur. sicut egit cum talib xp̃c
sic agat cum isto xp̃ianus. Pinde si placet ista
cura liberari. eum defini eẽ dialecticum. cum
quo legis ꝑiti de parte donati nolunt habere
colloquium. Euid enim t̾ aliud suggeren¬
dum ẽ. homini obicienti nobis dialecticam.
et ideo predicanti ep̃os suos quod nobiscum
nolint habere sermonem: Ez de iudeis for¬
tasse inuenis quid dicas. quamuis callide atq
uersute dolos interrogationum p̃tenderiñ
ñ eos fuisse dialecticos. De stoicis certe nichil
dici potest. qui ñ solum dialecti fuerunt. s
etiam ceteras phylosophorum sectas. in hac
uł arte uł facultate uicerunt. Stoicus quippe
ut mecum recolis fuit ille crisyppus. de quo

Expanded text:
cum dialecticis nolle habere sermonem, quo cum dialecticis nolle habere sermonem, quo inuictam doceant ueritatem. uideo, magnos aestus pateris, quomodo definias dialecticum, ut nec peritus disputator sit, ne quod uituperasti laudare cogaris, nec insidiosus uerborum captator, ne tibi dicatur: \'sicut egit cum talibus Christus, sic agat cum isto christianus\'. proinde si placet ista cura liberari, eum defini esse dialecticum, cum quo legis periti de parte Donati nolunt habere conloquium. quid enim tibi aliud suggerendum est, homini obicienti nobis dialecticam et ideo praedicanti episcopos suos, quod nobiscum nolint habere sermonem? Sed de Iudaeis fortasse inuenis quid dicas, quamuis callide atque uersute dolos interrogationum praetenderint, non eos fuisse dialecticos. de Stoicis certe nihil dici potest, qui non solum dialectici fuerunt, sed etiam ceteras philosophorum sectas in hac uel arte uel facultate uicerunt. Stoicus quippe, ut mecum recolis, fuit ille Chrysippus, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
quid egisse dialectice. Si gͦ nec illi qui cap¬
tiose atq insidiose sermocinantur ut in u̾¬
bo decipiant eoscũ quib agunt. nec illi qͥ
tales eorum responsione contuncunt dia¬
lectice agunt. dic nobis tandẽ quid sit dia¬
lectica. et quantũ mali habeat. quantũ no¬
ceat. quam fugienda sit doce. Cuiꝰ nomen in¬
uidiose subicis ignorantib. crimen ostende
querentib. Non us faderi quod dialectice a¬
gat qui homines auersos auero. perite recteq
interrogans.ac responsionib eoꝵ adducit
ad uerum. ne dialectiee cũ iudeis etiã xp̃m e¬
gisse fatearis. Item non uis illos agere dialec.¬
tice qui captiosis interrogationib insidiantes
respondentent decipe molunt᷑. ne tibi osten¬
datur ita cum xp̃o egisse iudeos. quos tam̃
ille non declinauit tacendo. s potiꝰ suꝑauit
loquendo. ac sic cogaris fateri ñ recte ep̃os ũros
quos rectos doctos atq sapientes putas. etiam

Expanded text:
quid egisse dialectice. si ergo nec illi, qui capquid egisse dialectice. si ergo nec illi, qui captiose atque insidiose sermocinantur, ut in uerbo decipiant eos cum quibus agunt, nec illi, qui tales eorum responsione conuincunt. dialectice agunt, dic nobis tandem quid sit dialectica, et quantum mali habeat, quantum noceat. quam fugienda sit doce, cuius nomen inuidiose subicis ignorantibus, crimen ostende quaerentibus. non uis fateri quod dialectice agat, qui homines auersos a uero perite recteque interrogans ex responsionibus eorum adducit ad uerum, ne dialectice cum Iudaeis etiam Christum egisse fatearis; item non uis illos agere dialectice, qui captiosis interrogationibus insidiantes respondentem decipere moliuntur, ne tibi ostendatur ita cum Christo egisse Iudaeos, quos tamen ille non declinauit tacendo, sed potius loquendo superauit, ac sic cogaris fateri non recte episcopos uestros, quos doctos atque sapientes putes. etiam
Abbreviated transcription (Latin):
reddita ratione ꝑdurit. cur eis dixit quid me
temptatis hẏpoerite. et non addidit dialectici:
Cur sibi nummum demonstrari flagitauit. ut
sententiã suã ueracem exprimeret etiam de ore
fallacium. ac non potius ait abscedite. neq .n.
loquendum ẽ uobiscum quia captiosas inter¬
rogationes ꝓponitis. quia dialectice mecum
agere uultis. Nichil tale dixit nec aduersus
captio sos interrogatores et uerboꝵ nr̃oꝵ calli¬
dos captatores exemplum nobis tale ꝓposuit.
sut eos potius etiam ueritatis inmicos uigi¬
lanti interrogatione et inuict̾a ratione testimo¬
num ueritati ꝑhibere cogamꝰ. Hoc nobis faci¬
ant ur̃i. si nos maliciosi et dialectici sumus. An
se timere indicant ne hoc eis nos potius facia¬
mus: Si autem xp̃m dixeris dialecticum. lau¬
dabis dialecticam quã mͥ ꝓ crimine obieceras.
Quod ne facias uideo quid fortasse dicturus sis.
Nec illos nec ulum in ea sermocinatione ali¬

Expanded text:
reddita ratione perduxit? cur eis dixit: quid me reddita ratione perduxit? cur eis dixit: quid me temptatis. hypocritae? et non addidit \'dialectici\'? cur sibi nummum demonstrari flagitauit, ut sententiam suam ueracem exprimeret etiam de ore fallacium, ac non potius ait: \'abscedite; neque enim loquendum est uobiscum, quia captiosas interrogationes proponitis, quia dialectice mecum agere uultis\'? nihil tale dixit nec aduersus captiosos interrogatores et uerborum nostrorum callidos captatores exemplum nobis tale proposuit, sed ut eos potius etiam ueritatis inimicos uigilanti interrogatione et inuicta ratione testimonium ueritati perhibere cogamus. hoc nobis faciant uestri. si nos malitiosi et dialectici sumus. an se timere indicant, ne hoc eis nos potius faciamus? si autem Christum dixeris dialecticum, laudabis dialecticam, quam mihi pro crimine obieceras. Quod ne facias, uideo quid fortasse dicturus sis, nec illos nec illum in ea sermocinatione ali
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣ cesaris adu̾saruiᷤ puniretur. Ubi ille num¬
ium sibi poposcit ostendi. et interrogauit cuꝰ
haberet ymaginem et inseriptionem. At illi cũ
respondissent cȩsaris. aꝑta enim ueritas hoc eoᷤ
respondere cogebat. continuo dñs eoꝵ responsio¬
ne colligatos ac captos trahens. reddite inquit
cesari quȩ cesaris sunt: et deo quȩ di sunt. Ob¬
secro te uli ne fuerunt dialec̾tiei. qui pretentis
interrogationis insidiis decipiendo suꝑare
moliti sunt. anille potius qui ex hoc ipso quod
interrogauerunt. uerã eorum responsionem
prudentia interrogationis eliciens. illud uerũ
quod ab eo putabant periculose dici. ipsos com¬
pulit confiteri: Si ulos dixeris fuisse dialecti¬
cos quia dolose.quia calumniose. quia malicio¬
se interrogando in uerbo caꝑe cupiebant. tales
enim etiã nos uultis uideri. cur eis tamen dñs
respondit cur eos usq ad ueritatis confessionẽ

Expanded text:
tamquam Caesaris aduersarius puniretur? ubi ille numtamquam Caesaris aduersarius puniretur? ubi ille nummum sibi poposcit ostendi et interrogauit, cuius haberet imaginem et inscriptionem. at illi cum respondissent: Caesaris — aperta enim ueritas hoc eos respondere cogebat —, continuo dominus eorum responsione colligatos ac captos trahens: reddite, inquit, Caesari quae Caesaris sunt et deo quae dei sunt. obsecro te, illine fuerunt dialectici, qui praetentis interrogationis insidiis decipiendo superare moliti sunt, an ille potius, qui ex hoc ipso quod interrogauerunt ueram eorum responsionem prudentia interrogationis eliciens illud uerum. quod ab eo putabant periculose dici, ipsos conpulit confiteri? Si illos dixeris fuisse dialecticos, quia dolose. quia calumniose, quia malitiose interrogando in uerbo capere cupiebant — tales enim etiam nos uultis uideri —, cur eis tamen dominus respondit? cur eos usque ad ueritatis confessionem
Abbreviated transcription (Latin):
cum quo agit cogat respondere quod uerũẽ
&exhoc ad aliud uerum quod querebatur ad¬
cducat ubi maxime regnare dialectiea dieitur.
Cum enim quisq suis responsionib uincitur.
& si male respondit non habet qͦd impucet dis¬
putatori: s sibi. & si bene respondit erubescit
ulterius resistere. non iam disputatori sed sibi.
In quo genere dñs cum aduersus iudeos crebro
ageret. eosq illorum responsionib captos con¬
clusosq conuinceret. non uos audierant. nec
auobis conuiciari didicerant. Nam libentius
et inuidiosius eum fortasse dialectieum qͣm
samaritanum appellarent. Quomͦ enim putes
eos contortos atq confusos cum uolentes eum
caꝑe in uerbo priores interrogauerunt utrum
liceret tributum reddere cesari. bicipiti uidelic
complexione insidiantes. ut quodlibet eligenᷤ
capetur: si licere responderet tanquam reus eẽt
aduersus populum di. si autem diceret ñ licere.

Expanded text:
cum quo agit cogat respondere quod uerum est cum quo agit cogat respondere quod uerum est et ex hoc ad aliud uerum quod quaerebatur adducat, ubi maxime regnare dialectica dicitur. Cum enim quisque suis responsionibus conuincitur, et si male respondit non habet quod inputet disputatori sed sibi, et si bene respondit erubescit ulterius resistere non iam disputatori sed sibi. in quo genere dominus cum aduersus ludaeos crebro ageret eosque illorum responsionibus captos conclusosque conuinceret, non uos audierant nec a uobis conuiciari didicerant; nam libentius et inuidiosius eum fortasse dialecticum quam Samaritanum appellarent. quomodo enim putes eos contortos atque confusos, cum uolentes eum capere in uerbo priores interrogauerunt, utrum liceret tributum reddere Caesari, bicipiti uidelicet conplexione insidiantes, ut quodlibet eligens caperetur, si licere responderet, tamquam reus esset aduersus populum dei, si autem diceret non licere,
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Pinfamiam & bonã famã. Ut seductores. &
ueraces. Ut qui ignoramur. & cognoscim᷑. Qͣsi mo-¬
rientes. & ecce uiimꝰ. Ut coerciti & non mortificati.
Uitustes. semꝑ autem gaudentes. Sicut egeni. mnt¬
tos audem ditantes.Tanquam nichil habentes⁊
omĩa possidentes. Quid enim hoc stilo apłico
uberius & ornatius idest eloquentius facile in
uenis: Si autem presse atq constricte: magis
eum disputatorem quã dictorem appellare con-¬
suerunt. Qualiter agit idẽ apls de cutumcisio¬
ne et preputio patris abraham. uł distinctione
legis & grẽ. ¶ d̾̃ quidã non intelligentes. immo
uero calumniantes criminati sunt eum dic̾e.
faciamꝰ mala ut ueniant bona. Siue autẽ sit
dictor siue disputator. nec dictio sine disputa¬
tione ẽ. cum et in ipsa eloquentiȩ latitudine
ueritas afalsitate discernitur. nec disputatio
potest ess e sine dic̾tione. quando utiq u̾bis
& lingua ipsa constructio sermonis expͥmit᷑.
siue ulo utatur p̃mendo suie interrogando eũ

Expanded text:
tem; per infamiam, et bonam famam; ut seductores, et veraces; ut qui ignoramur, et cognoscimur; quasi morientes, et ecce vivimus; ut coerciti, et non mortificati; ut tristes, semper autem gaudentes; sicut egeni, multos autem ditantes; tanquam nihil habentes, et omnia possidentes . Quid enim hoc stilo apostolico uberius ueneris? si autem presse atque constricte, magis eum disputatorem quam dictorem appellare consuerunt, qualiter agit idem apostolus de circumcisione et praeputio patris Abraham uel distinctione legis et gratiae, quod quidam non intellegentes, immo uero calumniantes criminati sunt eum dicere: faciamus mala, ut ueniant bona. siue autem sit dictor siue disputator, nec dictio sine disputatione est, cum et in ipsa eloquentiae latitudine ueritas a falsitate discernitur, nec disputatio potest esse sine dictione. quando utique uerbis et lingua ipsa constrictio sermonis exprimitur, siue illo utatur perpetuo siue interrogando eum
Abbreviated transcription (Latin):
bus corum cognoscetis eos. ego respondi &
dixi. eigo fructus consideremus: tũ continuo
subieci & adiunxi. Obicitis traditionẽ. hanc
ipsam multo ꝓbabilius nos uob̃ obicimus.
Et ne ꝑmulta curramus in eadem constanti

Expanded text:
bus eorum cognoscetis eos, ego respondi et bus eorum cognoscetis eos, ego respondi et dixi: ergo fructus consideremus. tum continuo subieci et adiunxi: obicitis traditionem: hanc ipsam multo probabilius nos uobis obicimus. et ne per multa curramus, in eadem Con
Abbreviated transcription (Latin):
sem. uł cuiuslibet alterius ciuitatis aliquem
de parte ur̃a gestis municipalib demonstra¬
tum dicerem traditorem. omnimodo eum de¬
fendere cogeretur. de suo predecessore conticu¬
it. Unde. nisi quia hic non inuenit quam ca¬
liginem offunderet. unde saltm homines m̃¬
te tardissimos et somnolentissimos falleret:
Quid enim diceret. nͥ falsa de siluano ista ia¬
ctari: S recitamꝰ gesta. et quando factum
sit. et quando etiã ⁊enofilo consulari allegatũ
sit. quib quomͦ ille resisteret septus undiq
optima causa eatholicȩ ũra autem pessima:
unde uta uerba commemoro exilla epła mea
cui ꝑhanc quam nunc refello uideri uoluit
respondisse. utiq ut uideatis quam inuicte
positũ sit contra quod ille nichil tucius
inuenire potuit quam silentium. Cũ enim¬
ex ȩugłio uelut contra nos testimoniũ posuis¬
sct. ubi dñs ait. uenient ad uos in uestitu ouiũ.
intrinsecus autem sunt lupi rapaces. ex fructi-¬

Expanded text:
sem uel cuiuslibet alterius ciuitatis aliquem sem uel cuiuslibet alterius ciuitatis aliquem de parte uestra gestis municipalibus demonstratum dicerem traditorem, omni modo eum defendere cogeretur, de suo prodecessore conticuit. unde, nisi quia hic non inuenit quam caliginem offunderet, unde saltem homines mente tardissimos et somnolentissimos falleret? quid enim diceret, nisi falsa de Siluano ista iactari? sed recitamus gesta, et quando factum sit et quando etiam Zenophilo consulari allegatum sit. quibus quomodo ille resisteret saeptus undique optima causa catholicae, uestra autem pessima? unde ista uerba commemoro ex illa epistula mea, cui per hanc quam nunc refello uideri uoluit respondisse, utique ut uideatis quam inuicte positum sit, contra quod ille nihil tutius inuenire potuit quam silentium. Cum enimex euangelio uelut contra nos testimonium posuisset, ubi dominus ait: uenient ad uos in uestitu, ouium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. ex fructi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑfluo requirantur. quid commemorauit.
aut qͥd ꝓbauit qͥ c̃ fuisset grauit̃ in traditores in¬
uectus. & multa in eos etiam de seĩs libris ce¬
stimonia ꝓclamasset. nichil tamen dixit un¬
de nos ostenderet traditores: Ego autem cõ¬
memoraui siluanum cirdensem. cui quib¬
dam interpositis etiã ipse successit cum adhuc
ẽẽt subdiatonus gestis municipalib expres¬
sum ẽẽ traditorem. Contra hoc ille mutire nil
ausus ẽ. Et ꝓfecto uidetis eum quanta necessi¬
tudo compellebat ad respondendum. ut ui¬
delicet predecessorem suum. et non solũ con¬
sotium. sed ut ita dicam etiã concathedraneũ.
innocentem acrimine traditionis ostenderet.
presertim cum totam causam ur̃am ibi con¬
stituatis. ut traditores appelletis eos quos tͣ¬
ditorib communionis tramite successisse ł
fingitis uł putatis. Qui gͦ ipsius cause ur̃ȩ ne¬
cessitate etiam si rusiccadiensem. uł calamen¬

Expanded text:
superfluo requirantur, quid commemorauit superfluo requirantur, quid commemorauit aut quid probauit? qui cum fuisset grauiter in traditores inuectus et multa in eos etiam de sanctis libris testimonia proclamasset, nihil tamen dixit unde nos ostenderet traditores. ego autem commemoraui Siluanum Cirtensem, cui quibusdam interpositis etiam ipse successit, cum adhuc esset subdiaconus, gestis municipalibus expressum esse traditorem. contra hoc ille mutire nil ausus est. et profecto uidetis, quanta eum necessitudo compellebat ad respondendum, ut uidelicet prodecessorem suum et non solum consocium, sed ut ita dicam etiam cathedraneum innocentem a crimine traditionis ostenderet, praesertim cum totam causam uestram ibi constituatis, ut traditores appelletis eos, quos traditoribus communionis tramite successisse uel fingitis uel putatis. qui ergo ipsius causae uestrae necessitate, etiam si Rusiccadiensem uel Calamen