comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmonitꝰ uereri:. ne
postea corripiat᷑. qd
turpe ẽ seniori. Seni¬
or tñ stultus: ut ait
beatus gregoriꝰ: uehe¬
ment̾ est increpandꝰ.
nis. ut uidentes amo¬
ris causa se cõmoneri:
facilius se corrigant.
anꝰ ut matres. ut cũ
miti sermone doce¬
antur. & sic honorifi¬
ce ꝓficiant Iuuencłaᷤ.
ut sorores. ut ꝓmptȩ
contra eas fiat. In al

Expanded text:
commonitus veteri ne postea corripiatur: quod turpe est seniori. Senior tamen stultus, ut ait beatus Gregorius, vehementer est increpandus.nis, ut videntes amoris causa se commoneri, facilius se corrigant; anus ut matres, ut cum miti sermone doceantur, et sic honorifice proficiant; juvenculas ut sorores, ut prompte pcontra eas fiat. In al
Abbreviated transcription (Latin):
rores. inom¬
ni castitate¬
loqͥo iuuencłarũ: recte iuuenis de castitate mo¬
netur. Uiduas. q̃ tñ uẽ uidue sunt .i. sicut aui¬
ro:ita amundi amore destitute:. honora. sump¬
tib eccłic sustentando. & solatiis fouendo
pͥmum discat regedo¬

Expanded text:
in omni castitatealloquio juvenculorum recte juvenis de castitate monetur. Viduas quae tamen verae viduae sunt, id est sicut a viro ita a mundi amore destitutae, honora, sumptibus Ecclesiae sustentando, et solatiis fovendo.primum discat rege
Abbreviated transcription (Latin):
qua eligitur: quasi doctor futurus ydoneus
bat: quid de hoc &e de cet̾is eẽt acturus. Id̃o
num ep̃ali honore. Data ẽ ꝑ propħiam dico
trib esse non possunt. & uocat presbiterũ.
ep̃m. & ido singularit̾ dicit p̾sbrti: qr unus
imponit manum: cet̾is assentientib. Man
aut̃ impositionis: sunt quib adduntur:
u̾ba mystica. quib confirmatur: ad hoc opꝰ
electus. auctoritatẽ accipiens: teste ꝯscien¬
tia sua: ut audeat uice domini sacͥficia deo
offerre. Uł scdm aliam litt̾am. cum imposit¬
one manuum p̾sbiterii. quia p̾sbit̾ium est
causa: cur manus imponant. uł qr impo¬
sitio manuum: dat
ditare. qr ad hec electꝰ
es. & in his esto .i. hec¬
exeq̃re: assiduo actu
manifestus sit om̃ĩb
.i. ut nullꝰ ignoret. te

Expanded text:
qua eligitur quasi doctor futurus idoneus.praesciebat quid de hoc et de caeteris esset acturus. Ideo num episcopali honore. Data est per prophetiam, dico,tribus esse non possunt, et vocat presbyterum episcopum. Vel ideo singulariter dicit presbyterii, quia unus imponit manum, caeteris assentientibus. Manus autem impositiones sunt quibus adduntur rba mystica, quibus confirmatur ad hoc opus electus auctoritatem accipiens, teste conscientia sua, ut audeat vice Domini sacrificia Deo offerre. Vel secundum aliam litteram, cum impositione manuum presbyterii, quia presbyterium est causa cur manus imponant. Vel quisitio manuum dat ditare, quia ad haec electus es, in his esto, id esexsequere assiduo actu, manifestus sit omnibus, id est ut nullus ignoret te
Abbreviated transcription (Latin):
trũ timore desere¬
rent eũ: an caritate
amplecteret᷑. Opor¬
facit cos recolere ea¬
IH M ritatẽ suã: ne tanqͣm inimicum
illum dep̾utent. dicens. Scitis ã qr ꝑ infir. carni

Expanded text:
desererent cum, an charitate amplecterentur. Opporfacit eos recolere charitatem suam, ne tanquam inimicum illum deputent, dicens, scitis autem quod per i
Abbreviated transcription (Latin):
Ordo u̾boꝵ talis ẽ. oro
etiã: ut in caritate ra¬
radicati. et¬
dati ad simlitudinẽ
domus:qr in eis sp̃s
sc̃s habitat. possitis¬

Expanded text:
Ordo verborum talis est: Oro etiam ut in charitate radicati, dati, ad similitudinem domus, quia in eis Spiritus sanctus habitat, possiti
Abbreviated transcription (Latin):
missio pccc̃oꝵ & pax
m̃tis. ⁊ reconciliatio ad
dm.a do patre nr̃o.
Or̃as. ⁊ c̃. Ostendit bo¬
na eẽ quȩ receꝑunt. du
gr̃as ꝓeis doagit. di
tur. nos dico: etiam sẽꝑ
orantes ꝓ uob̾. ut cres¬
catis in meliꝰ. Audien¬
des. Coce hic ostendit
de ẽ ordo. gr̃as agumis.
audientes fidem ur̃ã

Expanded text:
remissio peccatorum, et pax mentis et reconciliatio ad Deum. A Deo Patre nostro. Gratias, etc. Ostendit bona esse quae receperunt dum gratias pro eis agit, dictur. Nos, dico, etiam semper orantes pro vobis, ut crescatis in melius, audientes. Ecce hic ostendit Et est ordo. Gratias agimus audientes fidem
Abbreviated transcription (Latin):
melchisedech tñ. spetialius. qui ñ de gen̾e̾ usd̃oꝵ
ut quida dicunt. p̃cessit in typũ sac̃dotu xp̃i. qͥ
modrs. quia solus: rex ⁊ sac̾dos fuit. ⁊ añ circun¬
cisionẽ. functus sac̾dotio. ut ñgentes a iudeis:
s uidei agentib. sac̾dotium acciꝑent. & ñ fuit
unctus oleo uisibili ut moyses instituit: s oleo
exultationis.⁊ puritate fidei. nec aĩalia ĩmolauit.
s pane & uino: xp̃i sac̾dotium dedicauit. ñ uere
siinducitur: subito occurrisse abrahȩ & necañ
nec post genealogia eiꝰ muenit᷑. uł nom̃. huiꝰ
cedet. uł post xp̃m:. nec olim successit: nec in
tura obticet. qd̾ aliqͥs ei successisset. uł mystice
ꝑ eum loquitur: de sac̾dotio xp̃i. manet gͦ sac̃dos

Expanded text:
Melchisedech tamen specialius, quia non de genere Judaeorum, ut quidam dicunt, praecessit in typum sacerdotii Christimodis, quia solus rex et sacerdos fuit, et ante circumcisionem functus sacerdotio, ut non gentes a Judaeis, sed Judaei a gentibus sacerdotium acciperent. Et non fuit unctus oleo visibili, ut Moyses instituit, sed oleo exsultationis et puritate fidei, nec animalia immolavit, sed pane et vino Christi sacerdotium dedicavit. Non vere si inducitur subito occurrisse Abrahae, et nec ante nec post genealogia ejus invenitur vel nomen: hujus cedet, vel post Christum, nec olim successit, nec in tura obticet quod alius ei successisset. Vel mystice per eum loquitur de sacerdotio Christi. Manet ergo sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
suum. quo pasti.a p̾teritis mundantur. ⁊ in futu¬
rum confortant᷑ cui. abraham .i. fidelis: dat deci¬
mas omium .i. omnẽ ꝑfectionẽ sirã. ei attribuit.
Item. diligent̃ attende q̃ secunt᷑. quomͦ xp̃o con¬

Expanded text:
suum quo pasti a praeteritis mundantur et in futusuum quo pasti a praeteritis mundantur et in futurum confortantur. Cui Abraham, id est fidelis dat decimas omnium, id est omnem perfectionem suam ei attribuit. Item diligenter attende quae sequuntur quomodo C
Abbreviated transcription (Latin):
est .i. rex iusticie. De¬
salem qd est
pacis. Salem em̃ int̾¬
p̃tatur pax. ipse di¬
co: ens sine patre. &¬
sine matre. ñ qd non
habu̾it. s qr scriptu¬
EMA ra: ꝓuide ñ memorat.
tre.sine gene¬
bens ꝓlem. neꝙ ha
bens tincium dierũ.
qd̾ scriptura dicat.
neq finẽ uitȩ. scrip¬
tura in figura xp̃i¬
ẜ dicitur ñ habere . qr
ñ est scriptum:. illa
habuisse. In om̃ib¬
chisedech. melchisedech d̾r
rex iusticie. hic ẽ xp̃c. qͥ filioᷤ¬
ꝑ iusticiã regit: int̾ ꝓcellas¬
scłi. Similit̾: rex salẽ .i. pacis.
ẽ xp̃c. qr quos hic in iusticia
regit. in pace et̾na rege non
desinit. Ipse ẽ etiã. sac̾dos
dei sũmi. qui se mara crueis obtulit. ipse enã. ob¬
uiauit abrahe regresso acede regum .i. obuat
& occurrit. dandogr̃am cuiꝙ fideli. post cedemqͣ
reges. ꝑ quinq uictos: uinctum loth tenebant.
& b̾ndicit ei .s. fidel. dando increm̃tum fider. & bo¬
in oꝑis: dat etiã: panẽ ⁊ uinum .i. corpꝰ ⁊ sangͥnẽ

Expanded text:
est rex justitiae. DeSalem quod est rex pacis, Salem enim interpretatur pax. Ipse, dico, ens sine patre  matre: non quod non habuit, sed quia Scriptura provide non memorat ti: Sine genbens prolem, neque bens initium dierum, quod Scriptura dicat, e finem vitae, Scriptura in figura Chhoc dicitur non habere, quia non est scriptum illa habuisse. In omnibisedech, Melchisedech dicitur rex justitiae. Hic est Christus qui filio justitiam regit inter procellasli, similiter rex Salem, id est pacis, est, quia quos hic in justitia regit, in pace aeterna regere non desinit. Ipse etiam est sacerdos Dei summi qui se in ara crucis obtulit. Ipse etiam obviavit Abrahae regresso a caede regum, id est obviat et occurrit dando gratiam cuique fideli. Post caedem qreges per quinque victos vinctum Lot tenebant, et benedicit ei, scilicet fideli dando incrementum fidei et boni operis. Dat etiam panem et vinum, id est corpus et sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
simul atureligione. qr traditioni humane lno¬
men religioms applicant. ut religo appellecͤ.
cũsi t sacrilegium. qr qd̾ eont᷑ auctorẽ est sacͥ¬
lega mente inuentũ ẽ s iulata gͦ ibi est te¬
ligio ut uideantur ua. quȩ falsa sunto se illar
toaditio ueł religio. ẽ in humilit̾. qi mentes i
t̾ra humiliat. ne erigantur ad suꝑra. oe e sulad
rest . in. hono. ali. illis. qr trimcati sunte a copliu
xp̃o totos sedantes mundo explentes sersum

Expanded text:
simulata religione, quia traditioni humanae nomen religionis applicant, ut religio appelletur, 194 cum sit sacrilegium, quia quod contra auctorem est, sacrilega mente inventum est. Simulata ergo ibi est religio ut videantur vera quae falsa sunt. Et illa traditio vel religio est in humilitate, quia mentes in terra humiliat, ne erigantur ad superna. Et est noest in honore aliquo illis quia truncati sunt a capite Christo, toto se dantes mundo, et explentes sensum
Abbreviated transcription (Latin):
ratione. Qiͣ dicet. Quare nos magis elegit ad of¬
ficium p̾dicationis. uł apłatus. nescimꝰ. s tam̃
enĩ qd̃ ait. Non uos me elegistis. s ego elegiuos.
laus aut̃ głe d̃i est: cum multi adqͥrunt᷑ ad fidẽ.
sicut medici ẽ gła: cum multos curat. Simꝰ inqͣm
in laud̃e eius nos apłi. qui añ om̃s alios quib¬

Expanded text:
ratione. Quasi dicat: Quare nos magis elegit ad officium praedicationis et apostolatus nescimus, sed tamen enim quod ait: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Laus autem gloriae Dei est, cum multi acquiruntur ad fidem, sicut gloria medici est cum multos curat. Simus, inquam, in laudem ejus nos apostoli, qui ante omnes alios quib
Abbreviated transcription (Latin):
ditu uinusa obseruat ȩccłia: ut ꝓeis qui in
morent᷑: oretur. ac ꝓillis quoꝙ id offerri cõme
qb orationes d̾oninanit᷑ erigant᷑: sion ẽ am¬
bigendum ista ꝓdesse defunctis.s talib. qui
ita uixerunt ante mortẽ: ut possint eis hec
utilia p̃t morte eẽ. Nam qͥsine fide oꝑante ꝑ
dilectionẽ. eiusq sacram̃tis: de corꝑib exiert̃.

Expanded text:
ditum universa observat Ecclesia, ut pro eis qui in morentur, oretur, ac pro illis quoque id offerri commemquibus orationes Deo non inaniter erogantur? Non est ambigendum ista prodesse defunctis, sed talibus qui ita vixerunt ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide operante per dilectionem, ejusque sacramentis de corporibus exier
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mutatur sensꝰ hor u̾boꝵ Uos in qͣm o filioli:
bantur stult. si ñ legunt: ñ debent reciꝑe qd̾
nesciunt. silegerunt ip̃a ꝓbat se dimittendã.
qd̃ si ñ intelligunt. stulti sunt. Ido eos int̾rogat

Expanded text:
n mutatur sensus horum verborum. Vos, inquam, o filioli, bantur stulti; si non legerunt, non debent recipere quod nesciunt; si legerunt, ipsa probat se dimittendam. Quod si non intelligunt, stulti sunt. Ideo eos interrogat,
Abbreviated transcription (Latin):
toritas ipsius legis:
hoc ostendit. o filioli
mei dicite .i. responde¬
te mͥ. Usq huc enĩ pendet sententia. & int̾pomi¬
tur illud. quos it̾m partio doñ. for.xͦ inuob̾. uel¬

Expanded text:
toritas ipsius legis hoc ostendit. O filioli mei, dicite, id est respondete mihi. Usque huc enim pendet sententia, et interponitur illud quos iterum parturio, donec formetur
Abbreviated transcription (Latin):
euioent xp̃c ostendit. & illã di esse legẽ:ͥ quã
ꝓfanus iste blasphemat. & uidos ħre suas tͣ¬
ditiones. a libris ꝓpħicis ⁊ legitimis. alienas.
qͣs appellasse apłm fabulas ꝓphanas: & gene¬
alogias int̾minatas: ñ ħeticus. s eatholicꝰ lec¬
tor. intelligit. Que¬
fabule: mag̃ prestari¬

Expanded text:
istus ostendit et illam Dei esse legem quam profanus iste blasphemat, et Judaeos habere suas traditiones a libris propheticis et legitimis alienas, quas appellasse Apostolum fabulas profanas et genealogias interminatas non haereticus, sed Catholicus lector intelligit. Qufabulae, magis par
Abbreviated transcription (Latin):
fundit. qͣs deuterosin uocant. ubi dieunt & cre¬
dunt. duas uxores d̃m pͥmo hõi creasse. ex quib¬
texunt genealogias infinitas. parientes mi
i fictiones ⁊ ex cogitationes. ad qͦs etã ꝑtinebãt
ille. de quib oñs att. Ĩrritũ fecistis pceptũdi
Qd de parentib ñ honorandis: impietatẽ do¬
cerent filios suos. Moyses enĩ dieit: honora pa¬
trem tuũ. & matrẽ tuam. uos aut̃ dicitis. si dixĩt

Expanded text:
ndo, quas deuterosin vocant: ubi dicunt, et credunt duas uxores Deum primo creasse, ex quibtexunt genealogias infinitas, parientes infid est fictiones et excogitationes, ad quas etiam pertinebant illa de quibus Dominus ait: Irritum fecistis pquod de parentibus non honorandis impietatem docerent filios suos. Moses autem dicit: Honora patrem tuum, et matrem tuam. Vos autem diciti
Abbreviated transcription (Latin):
b ne uoctores aliter
docent: qͣm nos. neq¬
subditi. intend̾ent fa¬
minauS. duas mulieres fuisse primo
homini. euam. & alt̾am. ex qͣ dicunt multos fi¬
lios eẽ natos. qd̃ nusquã saera pagina narrat.
Uł fabulas hic dicit. doctrinã illoꝵ. qui legẽ
cũ gr̃a p̃dicant ẽẽ necessariã. Qd enĩ dicunt de

Expanded text:
 ne doctores aliter docerent quam nos: neqsubditi intenderent fadicunt duas mulieres fuisse 209 primo homini, Evam et alteram ex qua dicunt multos filios esse natos, quod nunquam sacra pagina narrat. Vel fabulas hic dicit doctrinam illorum qui legem cum gratia praedicant esse necessariam. Quod enim dicunt de
Abbreviated transcription (Latin):
tas: finis ẽ p̃ceptoꝵ .i. ad caritate refertur. om̃e
p̃ceptum. Ed uͦ timore pene: uł aliqua intentio¬
ne carnali fit: ut ñ referatur ad caritate. mindr
fit. quẽ admodũ fieri oportet. qͣmuis fieri ui¬
deatur. Tunc gͦ. & p̃cepta & ꝯsilia recte fiunt:
cũ referunt᷑ ad diligendum d̾m & ꝓximũ ꝓpt̾

Expanded text:
st finis praecepti, id est ad charitatem refertur omne praeceptum, quod vero timore poenae, vel aliqua intentione carnali fit, ut non referatur ad charitatem, nondum fit quemadmodum fieri oportet, quamvis fieri videatur. Tunc ergo et praecepta et consilia recte fiunt cum referuntur ad diligendum Deum, et proximum p
Abbreviated transcription (Latin):
ns & adimplecio legis. ẽ caritas. quare: non
ẽ opꝰ alus. & hoc ẽ. qd dic̃. finis aut̃ pcepti.
finit᷑ tumca. alit̃. finit᷑ hic. uł ibi. ager. finit᷑ pa¬
nis. manducando. finit᷑ tumca. texendo. ⁊ ibi so¬
nat. finis.⁊ illic. s panis finit᷑: ut ꝯsumat᷑. tuni¬
ca: ut ꝯsũmet᷑. Panis finit᷑: ut ñ sit. tunica. ut
ꝑfecta sit. Sic gͥ. caritas ẽ finis .i. ꝑfectio. p̾cepti.¬

Expanded text:
tas. Quare non est opus aliis. Et hoc est quod dicit, finis autem praecepti, finitur tunica, aliter finitur hic vel ibi ager. Finitur panis manducando, finitur tunica texendo, et ibi sonat finis et illic; sed panis finitur ut consumatur, et tunica ut consummetur; panis finitur ut non sit, tunica ut perfecta sit. Sic ergo charitas est finis, id est perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
euoluere. omĩa scripturarũ secreta penetrare:
tene caritatẽ: ubi pendunt omĩa. qr finis om̃i¬
um ẽ: dilectio di & pximi. Nullum rerũ diligen¬
Darum genꝰ. in bis duob p̃ceptis p̾termissum ẽ.
Cum enim p̾currat dilectio dei. & sequat᷑ di¬
lectio ꝓximi. de dilectione tua. nicħ dictum ui

Expanded text:
euoluere, omnia scripturarum secreta penetene charitatem ubi pendent omnia, quia finis omnium est dilectio Dei et proximi, nullum rerum diligendarum genus in his duobus praeceptis praetermissum est. Cum enim praecurrat dilectio Dei, et sequatur dilectio proximi
Abbreviated transcription (Latin):
.s. uł exacerbantib uel
ñ.offensus ẽ qͣdraginta an¬
nis: hunc numerũ anno¬
rũ it̾m cõmemorat. qr ħ
nuimo: notat᷑ totauita
nr̃a. Quadragenarioem̃
indicat integritatẽ scłoꝵ
subdit: respondens suȩ
int̾rogationi. Nonne in
ꝓstrata sunt bestiis
qd̃ ñ intrarent in reqͥem
& hoc ẽ qd dicit. fubin¬
terrogatione. Quib aut̃
iurauit ñ introire. ułut

Expanded text:
 exacerbantibus, vel non, infensus est quadraginta annis: hunc numerum annorum iterum commemorat, quia hoc numero notatur tota vita nostra. Quadragenarius enim indicat integritatem saeculorum. subdit respondens suae interrogationi: Nonne infprostrata sunt bestiis quod non intrarent in requiem. Et hoc est quod dicit sub interrogatione: Quibus autem juravit non introire, vel
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stat᷑ credentib gr̃a ad salu¬
tem: quam ipso presente
xp̃o. Siquis enĩ peccat. u̾q¬
quo est hodie potest reu̾̃ti.
Nemogͦ desꝑet dum uiuit:
Adhortamin dico: ut ñ ob
te causa. peccati. Sciatis enim: quod diabolus
fallit eum qui obduratur. Unde post cadit
in peccatum. Darticipes enĩ. Qiͣ. Debetis hor¬
tes partẽ cum ipsoxp̃oin
hereditate: effecti sumꝰ per
grãm qua uniti sumus ei.
ut menbra capiti. Ipse e¬
nim caput nr̃m. ⁊ nos su¬
mus menbra eiꝰ. facti su¬
mus participes dico. tn
hac conditione: si nosus¬
q: ad finem uite retine¬
amus. firmit̾: ut nunꝗͣ
deseramꝰ. inicium sub
ẽ inicium bonoꝵ per
quam in nob̾ existit ds̃
ꝑ quam deificamur.
& diuine substantie
participamꝰ. Retinea¬
mus usq ad finẽ dico:
dicitur nobis: hodie
siuocem eius audieritᷤ.
quemadmodum sua.
.s. obdurauerunt pa¬
tres: in illa exacbatio¬
ne. boc s. de parribus:

Expanded text:
patratur credentibus gratiae ad salutem quam ipso praesente Christo. Si quis enim peccat, usquequo est hodie potest reverti. Nemo ergo desperet dum vivit. Adhortamini dico, ut non obte causa peccati. Sciatis enim quod diabolus fallit eum qui obduratur. Unde post cadit in peccatum. Participes enim. Quasi dicat: Debetis hortes partem cum ipso Christo in haereditate, effecti sumus per gratiam, qua uniti sumus ei ut membra capiti. Ipse enim est caput nostrum, et nos membra ejus facti sumus. Participes dico, tamen hac conditione, Si nos ad finem vitae retineamus firmum, ut nunquam deseramus, initium subest initium bonorum, per quam in nobis existit Deus, per quam deificamur et divinae substantiae participamus. Retineamus usque ad finem, dico, dicitur nobis: Hodie si vocem ejus audieritis, quemadmodum sua, scilicet obduraverunt patres, in illa exacerbatione, hoc scilicet de patribus
Abbreviated transcription (Latin):
obdurare ut patres: in ex¬
 ac̾batione.⁊ b̃n hoc dico:
qͥa qͥdam illoꝵ audientes
uocemd̃i in deserto: de re¬
qͥe in t̾ra palestina futura:
eẽ audire de requie.qr &
illi om̃s audrert̃. s ñ om̃s
ꝑuener̃t. s quid̃a qui ñ ex¬
ac̾bauert̃. de quib subd̾.

Expanded text:
obdurare ut patres in exacerbatione. Et bene hoc dico quia quidam illorum audientes vocem Dei in deserto de requie in terra Palaestina futura, esse audire de requie, quia et illi omnes audierunt, sed non omnes pervenerunt, sed quidam qui non exacerbaverunt; de quibus subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
ei maledicto de eccłie pͥncipe loqueret᷑. ncc pe
te. ex quo arbitrandũ est de alio qͦdam dici qͥ
uł cum aplis fuerat. aił de udea uen̾at. ul ex
phariseis credid̾at. uł forte magnus sit apd̾¬
galathas estimatus. ut portet uidiciũ eccłie
uerandꝰ est: ita & qui rectum incedentẽ iter
flectit in deuium:. dampnationẽ ꝯsequitur.

Expanded text:
i maledicto de Ecclesiae principe loqueretur , nec Pet. Ex quo arbitrandum est de alio quodam dici, qui aut cum Apostolis fuerat, aut de Judaea venerat, aut ex Pharisaeis crediderat, aut Galatas aestimatus, ut portet judicium Ecclesinerandus est, ita et qui rectum incedentem iter flectit in devium, damnationem consequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
solam ficłe. sp̃uałr. quȩ nec parturire dr. Quȩ enĩ
parturit: dolores patitur. hec exelamat in le¬
ticia salutis humane. Ierłm uͦ t̾rena.idouirũ
habuisse dicta est: quia carnalit̾ gen̾abat. Paric¬
liberans gr̃a. qd̾ significatũ est in duob filiis
abrahe. quoꝵ unus de ancilla scd̾m carnẽ na¬
tus ẽ. alter de lib̾a. ñ scđm naturã. s ꝑ reꝓmnis¬
sionẽ. Negat enĩ natura filios ex tali cõmixtio¬
mulieris accedente. sterilitate. que nec tunc pa¬
rsre potuit. qn ñ etas fȩcunditat: s etati fe¬
cunditas defuit. Qd̾ uͦ nature sic affecte. fruc¬
tus post̾itatis ñ debebatur: sige̾at qd natura
nata: nichil uę felicitatis in posterum m̾ebat᷑.
ysaac ꝑ repmissionẽ natus. ñ ꝑ gen̾ationem:
sig̾eat filios gr̾e. ciues ciuitatis libȩ. socios e¬
uitatis libe. socios pacis et̾nȩ. Et qr hoc ñ ꝑ
genationẽ. s ꝑ regen̾ationẽ futurũ erat: id̾o:
tunc imꝑata ẽ curuncisio qn de sara ꝓmissus

Expanded text:
solam fidem spiritualiter. Unde nec parturire dicitur; quae enim parturit, dolores patitur. Haec enim exclamat in laetitiam salutis humanae. Jerusalem vero terrena ideo virum habuisse dicta est, quia carnaliter generabat. Civitliberans gratia, quod significatum est in duobus filiis Abrahae, quorum unus de ancilla secundum carnem natus est; alter de libera, non secundum naturam, sed per repromissionem. Negat enim natura filios tali commistiomulieris accedente sterilitate, quae nec tunc parere potuit, quando non aetas fecunditati, sed aetati fecunditas defuit. Quod ergo naturae sic adfectae frutus posteritatis non debebatur, significat quod natura nata nihil uerae felicitatis in poIsaac per repromissionem natus, non per generationem, significat filios gratiae, cives civitatis liberae, socios pacis aeternae. Et quia hoc non per generationem sed per regenerationem futurum erat, ideo tunc imperata est circumcisi
Abbreviated transcription (Latin):
entes ut similit̾ faciãt.
.& hoc ita mature fac:
exemplum fidelium. ut
Esto exemplum dico:
in u̾bo. ut tuo exemplo.
caute loquantur. & in
conũsatione honesta
int̾ alios. in caritate
dei &e ꝓximi. in fide. in
castitate m̃tis &e corꝑis.
Monet eũ. ut ꝓfectꝰ
eiꝰ ꝑ omĩa exemplum
eẽt alus. ut in adoles¬
cente: mirabilis uid̾et᷑
& grauis disciplina. &
actus esꝰ. excusarent
s quasi semor: hab̾et᷑
&e erubesc̾ent maiores
natu. si ñ se exhibereñ
iuxta formam huiꝰ. con¬
u̾satione &e morib gra¬
ues. ut aut̃ hec possis
seruare: dum uenio:
atcende lectioni. ut
scripturas intelligas.
& post lectionẽ: atten¬
de exhortationi. i amuo¬
lentium. x doct̾nȩ nes¬

Expanded text:
entes ut similiter faciant, et haec ita mature fac, exemplum fidelium, ut Esto exemplum, dico, in verbo, ut tuo exemplo caute loquantur, et in conversatione honesta inter alios, in charitate Dei et proximi, in fide et castitate, mentis et corporis.Monet eum, ut profectus ejus per omnia exemplum esset aliis, ut in adolescente mirabilis videretur, et gravis disciplina, ut actus ejus excusarent sed quasi senior habeatur, et erubescerent majores natu, si juxta formam hujus conversatione et moribus graves. Ut autem haec possis servare, dum venio, attende lectioni, ut Scripturas intelligas et, post lectionem attende exhortationi jam volentium, et doctrinae nes
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ꝓmisit: qui dat ui¬
tam̃. qui ẽ saluator.
omĩum hominum.
cum ⁊ iumentis enĩ
saluat carnales: cor¬
porali salute. qui solẽ
suum facit oriri: suꝑ
nos &e malos. Saluator ẽ
in dico: & maxime fide¬
lium. quos saluat. hic
fabulas deuita. exeree

Expanded text:
Deus promisit qui dat vitam, qui est Salvator omnium hominum; cum jumentis enim salvat carnales corporali salute, qui solem suum facit oriri super bonos et malos . Salvator est omnium, dico, et maxime fidelium, quos salvat hic, Fabulas devita, exerce
Abbreviated transcription (Latin):
sa opinionc sua. rep̾hendi &e conuinei ceꝑint.
ad defendendum. id qd̾ leuissima temeritate
&e aꝑtissima falsitate dix̾int. de sanctis libris
multa u̾ba ꝓnunciant. uolentes eẽ legis doc¬
⁊ ores. cum tñ: ñ intelligant quȩ locuntur. uł¬

Expanded text:
sa opinione sua reprehendi et convinci coeperint, ad defendendum id quod levissima temeritate et apertissima falsitate dixerunt, de sanctis libris multa verba pronuntiant, volentes esse legis doctores, cum tamen non intelligant quae loquuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
qui non ẽ minor patre.
qm inuiriose equatis le¬
giꝰ: dum ip̃m sine lege
ad salutẽ ñ sufficere as¬
seritis: sic̃ nec legẽ sine
eo s ab ip̃o sine lege. gͣ¬
tia ẽ. & pax. a qͦ secure q̃¬
renda est: qi ip̃e ẽ: qui¬
dedit .i. sponte obtulit.
qr non ẽ alius: qui poss¬
aꝑire librũ: nͥ leo de tri¬
buiuda: semetip̃m. qͥa¬
ũ erat alia digna hostia
lendis. qd̾ est inicium
saluationis. Quẽ gͦ lo

Expanded text:
qui non est minor Patre, quem injuriose aequatis legi, dum ipsum sine lege ad salutem non sumcere asseritis, sicut nec legem sine ed ab ipso sine lege gt et pax, a quo secure quaerenda est, quia ipse est quit, id est sponte obtulit, quia non est alius qui posseire librum, nisi Leo de tribu Juda , semetipsum, qn erat digna hostia lendis, qui est initium salvationis. Quem ergo lo
Abbreviated transcription (Latin):
sens scłm d̾r neqͣm. ñ id̾o: qd̾ mundꝰ iste creatꝰ a d̾o:
malꝰ sit. s qr in eo fiunt. iala. Ex hoc sensu dicit᷑
dies mali sunt. dies iacob: pessimi. mundꝰ. in ma¬
ligno positꝰ. tempora: ꝑicłosa. saltus quoq qͥ suñ
pleni iatronib & gladiꝰ quoq cruor effunditur
& calix quo uenenũ temꝑatur. mala dicuntur.
ꝑ ñ solum tempora: s etiã loca: ce instrum̃ta: ma¬
loꝵ traxerunt infannam: q̃ i eis fiunt. Ita scłm
stabunt᷑. am̃. hoc ꝯfirmationis nota ẽ. Attende.
qd̾ in hac salutatione: p̃libauit apłe: & cõmen¬
dationẽ sui. ⁊ qͥd possit gr̃a xp̃i ⁊ qd̾ lex nicħ cor

Expanded text:
citur nequam, non ideo quod mundus iste, creatus a Deo, malus sit; sed, quia in eo fiunt mala Ex hoc sensu dicitur: Dies mali sunt, dies Jacob pessimi, mundus in maligno positus, tempora periculosa, saltus quoque qui sunt pleni latronibus, et gladius quo cruor effunditur, et calix quo venenum temperatur, mala dicuntur, quia non solum tempora, sed etiam loca et instrumenta malorum traxerunt infamiam quae in eis fiunt. Ita et sastabuntur. Amen. Hoc confirmationis nota est. Attende quod in hac salutatione praelibavit Apostolus et commendatio
Abbreviated transcription (Latin):
res. Scd̾m celum: ẽ. imaginaria uł sp̃ualis ui¬
sio. qñ aliquis mextasi uł in sompnio. uidet
ñ corpora. s imagines rerum: di reuelatione.
ut petrus uidit discum. Terciũ celum ẽ: intel¬
lectualis uisio. qñ. nec corꝑa: nec ymagines
eoꝵ uidentur.s in incorporeis substantiis.
intuitꝰ m̃tis mra di potentia figit᷑. adhane rap
or est. Qd gͦ ñ ꝑ corpꝰ uidetur: nec imaginabilit̾
s ꝓpͥe: hoc. cauisione uidet᷑. q̃ om̃s alias suꝑat.
Oecurrunt enĩ triagen̾a uisionum: umũ ꝑ ocłos.

Expanded text:
lum est imaginaria vel spiritualis visio, quando aliquis in exstasi vel in somno videt non corpora, sed imagines rerum Dei revelatione, ut Petrus vidit discum. Tertium coelum est intellectualis visio, quando nec corpora nec imagines eorum videntur, sed incorporeis substantiis intuitus mentis mira Dei potentia figitur. Ad hanc raor est. Quod ergo non per corpus videtur nec imaginabiliter, sed proprie, hoc ea visione videtur quae omnes alias superat. Occurrunt enim tria genera visionum, unum per oculos
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ sit raptꝰ .s. siue aĩa remanente in corpore. siue
extra corpꝰ. etõe assũpta. s d̾s scit: qui hoc facere
potuit. hoc ignorauit apłe. utrum: qñ raptꝰ est:
in corꝑe fu̾it aĩa. an oĩno de corpore exierit. ut
corpꝰmortuũ iaceret. donee ꝑacta illa demonstra¬
tione: menbris mortius anima redd̾et᷑. ⁊ mortu¬
us omĩno reuisc̾e̾t. Se qr ip̃a a corꝑe alienatio:
utrũ omĩno mortuũ corpꝰ reliq̃rit. an scđm mo¬
dũ quendam uiuentis corꝑis ubi aĩa fuit: s meil
eiꝰ ad uidenda. uł audienda meffabilia illiꝰ uisiomi
arrepta sit. inc̾tum erat. dd̃o forsitan dix̃. siue in
corꝑe. siue extͣ. cor nes. d̾s scit. hoc: nescio. s certissi¬
usq ad.t̃. ce.s. empyreum. qd̾ statim factum. scĩs
di fuisse raptus. ⁊ id̾o magnificũ. ⁊ mirabile ẽ. qd̃
narrat. Primũ cȩlum: aerium ẽ. unde dicuntur
aues cȩli. scdm firmamentũ. unde: ingenesi. fi¬
at firmam̃tum. & uocauit firmam̃tum cęlum.

Expanded text:
licet sive anima remanente in corpore, sive extra corpus, eadem assumpta; sed Deus scit, qui hoc facere potuit. Hoc ignoravit Apostolus, utrum quando raptus est in corpore fuerit anima, an omnino de corpore exierit ut corpus mortuum jaceret, donec peracta illa demonstratione membris mortuis anima redderetur, et mortuus omnino revivisceret. Et, quia ipsa a corpore alienatio, utrum omnino mortuum corpus reliquerit, an secundum modum quendam uiuentis corporis ibi anima fuerit, sed mens eius ad uidenda uel audienda ineffabilia illius uisioniarrepta sit, hoc incertum erat. Et ideo forsitan dixit, sive in corpore sive extra nescio, Deus scit. Hoc nescio, sed certisum, scilicet empyreum, quod statim factum angelis di fuisse raptus, et ideo magnificum, et mirabile est quod narrat. Primum coelum aereum est, unde dicuntur aves coeli. Secundum firmamentum, unde in Genesi: Fiat firmamentum, et vocavit firmamentum coelum .
Abbreviated transcription (Latin):
tis figaris ud̾at. & facie ad faciẽ ei locutus erat.
qr ibi .i. in illa sp̃e qua ds est. longe ineffabilius:
uidetur. facie ad faciẽ. & iste ẽ paradisus: si dicipo¬
test: paradisoꝵ. Nam &e p̾sens ȩccłia: paradisus dr.
& paradisus ille dictus est: in quo adam corporałr
iuxit. ad illud t̾cium celum: raptũ se dicit paulꝰ
s an in corꝑe: an aĩa seꝑata: se nescire dicit. & di
cet. ñ humano sensuuidi. ut &e si in corꝑe aĩa existñ¬
de uidit. ñ sit contͣ illud: qd̾ dñs dicit moysi. Non
mit᷑. & ñ sit incredibile: quib d̾a scĩs: nund̃u tñ
ita defunctis: ut sepelienda cadauã reman̾ent:
dẽ istam excellentia reuelatioins fuise concessã.
Cur gͦ ñ credam̃. qd̾ tanto apło. doctori gentium.
rapto usq ad excellentissimã istã insionẽ: uoluit d̾̃s
demonstrare uit̾ã. in qͣ post hanc uidendꝰ est in
et̾num : Et eur ñ dicatur iste paradisꝰ: quasi regio.¬

Expanded text:
ltis figuris viderat, et facie ad faciem ei locutus erat, quia ibi, id est in illa specie qua Deus est longe ineffabilius e qua Deus videtur facie ad faciem; et iste est paradisus, si dici potest, paradisorum. Nam et praesens Ecclesia paradisus dicitur, et paradisus dictus est ille in quo Adam corporaliter vixit. Ad illud tertium coelum raptum se dicit Paulus, sed an in corpore an anima separata, se nescire dicit. Quasi dicat: Non humano sensu vidi, ut etsi in corpore anima existente viderit, non sit contra illud quod Dominus dicit Moysi: Non mitur, et non sit incredibile quibusdam sanctis nondum ita defunctis, ut sepelienda corpora remanerent etiam istam excellentiam revelationis fuisse concessam. Cur ergo non credamus qrapto usque ad istam excellentissimam uisionem, uoluerit deus demonstrare uitam, in qua post hanc uitam uiuendum est in aeternum? et cur non dicatur iste paradisus e
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ litt̾as ministrart̃
ut qñ ab aliqͦ eoꝵ nar¬
rabatur hystoria. cũ¬
ad scip̃m ueniret: tan¬
quã de alio loq̃ntur.¬
Ita enĩ de seip̃is locu¬
ti sunt. tanquã de ali¬
is. Inusitatius aut̃e.¬
hystoria. ubi rerum¬
gestarum suscipitur
explicanda narratio.
s in epła sic inserens¬
se ordini narrationis
N chil enĩ deꝑit u̾itati.
cendi iactantia qͦdãmodo uitat᷑. hoc qͥppe narra¬
bat: qd̾ ad laud̃c eiꝰ ꝑtinebat. De segͦ quaside
tciũ celum. hoc aut̃ accidie illi hoĩ an annos qͣ¬
tuordecim. Quatuordecĩ enĩ anni iã erant trans¬
acti. a tp̃re quouidit uisionẽ: usq ad istud quo

Expanded text:
nobis ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum narrabatur historia, cud seipsum veniret tanquam de illo loquita enim de seipsis locuti sunt tanquam de alis. Inusitatius autehistoria, ubi rerumgestarum suscipitur explicanda narratio; sed in Epistola sic inserensse ordini narrationis hil enim deperit veritati cendi jactantia quodammodo vitatur. Hoc quippe narrabat quod ad laudem Dei pertinebat. De se ergo quasi de tertium coelum. Hoc autem accidit illi homini, ante annos quatuordecim. Quatuordecim enim anni jam erant transacti a tempore quo vidit visionem usque ad illud quo
Abbreviated transcription (Latin):
tando cernebat. quȩ omĩa. ñ corporalia. s corꝑaliuõ
ymagines. erant. siue cũ pͥmũ in extasiuisȩ sunt:
siue cum postea cogitatȩ. Cum uͦ disceptabat᷑. & re¬
qͥrebatur qͥd illa sigcarent: mentis erat actio conan¬
tis. s deerat effectus. donec mens diuiuitꝰ aduuta:
intellexit. qͥd illud sig̾caret hac uisione q̃ d̾r intel¬
runt formas: similes corꝑm: uelut ipsa mens. &e
omĩs aĩȩ affectio. quo enĩ alio modo: ipse intellec¬
tus. nisi intelligendo ospicitur: nullo. Ita &e cari¬

Expanded text:
tando cernebat: quae omnia non corporalia, sed corporalium tando cernebat: quae omnia non corporalia, sed corporalium imagines erant, sive cum primum in exstasi visae sunt, sive cum postea cogitatae. Cum vero disceptabatur et requirebatur quid illa significarent, mentis erat actio conantis, sed deerat effectus donec mens divinitus adjuta intellexit quid illud significaret hac visione. Quae dicitur intelrunt formas similes corporum, velut ipsa mens et omnis animae affectio bona. Quo enim alio modo ipse intellectus nisi intelligendo conspicitur? Nullo. Ita et chari
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾a uisionum .s. corporale: sp̃uale: intlłectuale:
singillatim ꝯsid̾anda fc̃. Scd̾m pͥmam uisionẽ:
uidit balthasar manũ. continuoq. ꝑ corporis
cogitatione ꝑmansit. Uidebatur illud in sp̃u:
& ñ intelligebat᷑. nec tunc intellectũ erat: cum
corporalit̃ fieret: & apparet. iam tñ: signũ esse
intelligebat᷑. ⁊ id. exm̃tis officioerat. sicut & ip¬
sam inquisitionc̃: qua requirebatur: quid illd̃
illo signo portend̾etur. aꝑuit. meliꝰ dicendꝰ ꝓpħa.
ꝑ hoc genus uisionis: qd m̃tis ẽ ꝓpͥum: quã ille
qui signũ factum corꝑalit̃ uid̾at. & transact eiꝰ
imaginẽ: in sp̃u cogitando cernebat. Scd̃mui
sionẽ scd̾am. uidit petrus i extasi discum: ple¬
num uarus anmalib ⁊ audiuit uocẽ. mac̾ta.
&e manduca. Reddit᷑ aũt corꝑis sensib: idip̃n¬
qd̾ iuisũ in sp̃u inemoria tenuerat. in codẽ sp̃u cogi¬

Expanded text:
genera visionum, scilicet corporale, spirituale, intellectuale, genera visionum, scilicet corporale, spirituale, intellectuale, singillatim considerata sunt. Secundum primam visionem vidit Balthasar manum, continuoque per corporis cogitatione permansit. Videbatur illud in spiritu et non intelligebatur; nec tunc intellectum erat, cum corporaliter fieret et appareret. Jam tamen signum esse intelligebatur, et id ex mentis officio erat, sicut et ipsam inquisitionem qua requirebatur quod illud illo signo portenderetur aperuit. Melius dicendus propheta per hoc genus visionum, quod mentis est proprium, quam ille qui et signum factum corporaliter viderat, et transacti ejus imaginem in spiritu cogitando cernebat. Secundum visionem secundam vidit Petrus in exstasi discum plenum variis animalibus, et audivit vocem: Macta et manduca . Redditus autem corporeis sensibus id ipsod visum in spiritu memoria tenuerat, in eodem spiritu cogi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis q. ip̃a dilectio intlłecta ꝯspicit᷑. In his trib
gen̾ib. illud pͥmum: manifestũ est om̃ĩb. quo
uidetur cęlum &e t̾ra. & omĩa ocłis conspicua. Nec
illud alt̾m: quo absentia corꝑalia cogitantur:
insinuare difficile ẽ. Celũ enĩ & t̾ram: & quȩ meis
ip̃a corpora uidimus.⁊ memoria retinemꝰ. uł fic¬
tas: sic̃ cogitatio formare potu̾it. Alit̾ enim cogi
tamꝰ: qd nouimꝰ. alit̾: qd̾ ñ nouimꝰ. Terciũ uo illd̃.
qͣ dilectio intellecta ꝯspicit᷑: Cas res otmnet: que ñ
ht ymagines sui similes. q̃ non sint. qd̾ ip̃e. Di¬
lccłio cnĩ. non alit̾ uidet᷑ p̃sens in specie. qͣm est.
&e alit̾. absens: in aliꝗͣ ymagme su simili. s qͣntũ
m̃te cerni pot̾. ab alio magis: ab alio minus:
ip̃a cernitur. homo uͭ. uł arbor. &e alia corꝑalia
& p̾sentia uident᷑ in suis formis. &e absentia eo¬
gitant᷑ imaginib aĩo imp̾ssis. Hȩc sunt tͥa ge¬
nerauisionum. Pmũ: appellat᷑ corporale. qr cor

Expanded text:
his tribus generibus illud primum manifestum est omnibus quo videtur coelum et terra, et omnia oculis conspicua. Nec illud alterum, quo absentia corporalia cogitantur insinuare difficile. Coelum enim et terram et quae in eis  sicut ipsa corpora uidimus et memoria retinemus, seu fictas, sicut cogitatio formare potuerit. aliter enim cogialiter quod non novimus. Tertium vero illud quo dilectio intellecta conspicitur, eas res continet, quae non habent imagines sui similes, quae non sint quod ipsae. Dilectio enim videtur praesens in specie qua est, et aliter absens in aliqua imagine sui simili, sed quantum mente cerni potest, ab alio magis, ab alio minus ipsa cernitur. Homo vero vel arbor et alia corporalia et praesentia videntur in suis formis et absentia cogitantur imaginibus animo impressis. Haec sunt tria genera visionum: Primum appellatur cor
Abbreviated transcription (Latin):
tres uisiones: ordinẽ suum h̃nt. Prestantior emĩ ẽ
uisio scd̾a: quã pͥma. & t̾cia. qͣmsed̾a. Hac enĩ. mens
subuecta: rapitur in illã quasi regionẽ intelligibi¬
lium.ubi: sine om̃iymagine corꝑis uidet ꝑspicuã
uitatẽ. nullis opinionum falsarũ nebulis fuscatã.
uͥ. uirtutes aĩȩ: ñ sunt oꝑose. ac laboriose. Non enĩ
oꝑe tẽꝑantie: libi do frenatur. nec oꝑe fortitudinsᷤ
adu̾sa tolantur. nec oꝑe iusticie imquã puniunt᷑.
nec oꝑe prudentiȩ: mala uitant᷑. Una ibi. & totauir¬
tus ẽ: amare qd̃ uideas. & sũma felicitas. hr̃e qd̃
amas. Ibi: uita beata in fonte suo bibitur. inde.
aliqͥd asꝑgit᷑ huic humane uite. ut in tẽptationib
buiꝰ scłi. temꝑant̾. fortiter iuste. prudent᷑ ꝙ uiuat᷑.

Expanded text:
rdinem suum. Praestantior enim est visio secunda quam prima, et tertia quam secunda. Hac enim mens subvecta rapitur in illam quasi regionem intelligibilium, ubi sine omni imagine corporis videt perspicuam veritatem, nullis opinionum falsarum nebulis fucatam. Ibi virtutes animae non sunt operosae ac laboriosae. Non enim opere temperantiae libido frenatur, nec opere fortitudinis aduersa aut opere iustitiae iniqua puniuntur aut opere prudentiae mala deuitantur. una ibi et tota uirtus est amare quod uideas et summa felicitas habere quod amas. ibi enim beata uita in fonte suo bibitur, unde aspergitur aliquid huic humanae uitae, ut in temtationibus huius saeculi temperanter, fortiter, iuste prudenterque uiuatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nã ñ ꝑ meũ meritum:
s ꝑ grãm suam. &. ad
hoc utiq uocauit: ut
lium ingentib. oe ip̃e
itiq qui me nasci fe¬
eit: ad hoc me ducere
potuit. Ante enĩ quã
aliquis nascatur. scit
ds quis futurus sit.
⁊ quał. Un de ihere¬
mia legit᷑. Prius quã
de formarẽ in ut̃o: no¬
turos añquam sint:
cũ uult: nasci fucit
ut sint.⁊ iam natos qͦs
ut iusti sint. sic̃ paulũ
uocauit ꝑ gr̃am: ut

Expanded text:
n per meum meritum, sed per gratiam suam, et ad hoc utique vocavit, ut lium, in gentibus. Et ipse utique qui me nasci fecit, ad hoc ducere me potuit. Ante enim quam aliquis nascatur, scit Deus quis futurus sit et qualis. Unde de Jeremia legitur: Priusquam te formarem in utero, voturos antequam sint, cum vult nasci facit ut sint; et jam natos quos ut justi sint, sicut Paulum vocavit per gratiam ut
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotium. alit̾ emin
ñ aud̾ent sum̾e: non¬
ipientes: Sico: sumunt decimaᷤ:
s habent mandatum¬
Min lege. sine euiꝰ aucto¬
ritate nun qͣm p̾sume¬
rent. sum̾e decimas.
ñ ab aliqͦ sũmo. uł ali¬
mili. & sibi carnis cog¬
a fr̃ĩb sins. in quib me¬
lius licet ꝯfid̾e. Sum̾e
dico: nec absoluta li¬
legem. idest
sac̾dotii excellentia. ut etiã similes gene. & eun¬
de habentes ꝓgenitorẽ. multo ampliꝰ digniores
sint fr̃ib suis dñ:. abraham patriareba: meircun¬
eiso aliengene decimas ñ dedisset. nͥ excellentior
eẽt. in qͣ. & isti leuitici sac̾dotes decimas soluere.¬

Expanded text:
sacerdotium. Aliter enim non auderent sumere, non dico sumunt decimas, sed habent mandatum in lege, sine cujus auctoritate nunquam praesumerent sumere decimas, non ab aliquo summo vimili, sibi carnis ca fratribus suis, in quibus melius licet confidere, sumere, dico, nec absoluta llegem, id est sacerdotii excellentia, ut etiam similes genere et eumdem habentes progenitorem, multo amplius digniores sint fratribus suis. Unde Abraham patriarcha incircumciso alienigenae decimas non dedisset, nisi excellentior esset. In quo et isti Levitici sacerdotes decimas non de
Abbreviated transcription (Latin):
decdit ce PCcellentia sacerdotii ens¬
p̾ferens eum: ipsi abħȩ.
dech prefertur abrabȩ. quẽ uidei extollunt. de
centes. Nunquid tu maior es patre nr̃o abra¬
ham. ⁊ c̃. Et quidẽ. h¬

Expanded text:
dech et excellentia sacerdotii eeferens eum ipsi Abrahae dech praefertur Abrahae quem Judaei extollunt, de erunt, dicentes: Nunquid tu major es patre nostro Abraham, etc. . Et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
uxor ducatur leg¬
tima. temꝑib q cer¬
tis: ab ea abstineat᷑
fornicationis sie in
nalit̾ ꝯdempnabit.
& sialit̾ quidã pu¬
tent. dicentes dm̃¬
pecẽa carnis ñ cura¬
re.Sint cẽ mores .i.
uita: sine auaricia.
.i. largiendi denaci¬
tate. monee: ut non
sint tenaces in ha¬
bitis. & sint: ꝯtenti
in se: sicut iosue. hoc enĩ nob̃ ꝓmittit: sim illo
spem nr̃am ponimꝰ. Nontenacib. ñ cupidis:
fit ista ꝓmissio. s sꝑantib in dõ. Uñ subdit.
ta ut confidn
diabolus.ꝙr homo ap¬
Et quia longumẽ de

Expanded text:
uxor ducatur legitima temporibus, quia certis ab ea abstineaturfornicationis sit in naliter condemnabit, etsi aliter quidam putent dicentes peccata carnis Deum non curare. Sint mores, id est vita, sine avaritia, id est largiendi tenacitate. Monet ut non sint tenaces in habitis, et sint contenti in se sicut Josue. Hoc enim nobis promittit si in illo spem nostram ponimus. Non tenacibus, non cupidis sit ista promissio, sed sperantibus in Deo. Unde subdit: um ut confidendiabolus, quia homo apEt quia longum est de
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝑhoc monet: ut ñ sint cupidi ñ habi
cupidꝰ. in accipiendo. Hoc sd̃o dicit: qr isti for¬
tassis. postqͣm ꝑdid̾ant ꝓpriam facultatẽ:. uo¬
lebant congregare iterum diuitias. qd̃ ꝓhi¬
bet hic. S ne forte dic̾ent: quid facturi crimꝰ:
si suffragia necessaria nob̾ defecerint: ꝓtimus
subdit ꝯsolationẽ: adhibens testimonum de li¬
bro ihu naue. Ipse enĩ domutꝰ omp̃s dixit ad
iħ̾m naue. Non te de¬
linqueretur ille: qui fa¬
me ꝑiret. s qr hoc ñ ẽ:
cum moyse: ita ero te¬
eum confortare &e esto robustus. ñte dese

Expanded text:
 hoc monet ut non sint cupidi, non habitocupidus in accipiendo. Hoc ideo dicit, quia isti fortassis postquam perdiderant propriam facultatem volebant congregare iterum divitias, quod prohibet hic. Sed ne forte dicerent: Quid facturi erimus si suffragia necessaria nobis defecerint? Protinus subdit consolationem adhibens testimonium de libro Jesu Nave. Ipse enim Dominus omnipotens dixit ad Jesum Nave: Non te delinqueretur ille qui fame periret. Sed quia hoc non est, cum Moyse, ita ero tecum. Confortare et esto robustus, non te dese
Abbreviated transcription (Latin):
rantium tan¬
quam &e ipsi
in corpore cõ¬
morante s.
onorabile
conubiumin
ĩmacłatus:
formcatores
enĩ ce adulte¬
ros iudicabit
ds̃. Sint mo¬
res sine aua¬
ricia conten¬

Expanded text:
rantium, tanquam et ipsi in corpore morantes. Honorabile connubium in immaculatus. Fornicatores enim, et adulteros judicabit Deus. Sint mores sine avaritia
Abbreviated transcription (Latin):
ueniant ministrando.
tote:etiam bñfaciendo:
eis cõpatientes tanqͣm
no. obli. Obliuisqi dicit:
quia hanc habuerunt
ñ obliuiscamini. ꝑ hanc¬

Expanded text:
eniant ministrando. tote, etiam bene faciendo, eis compatientes, tanquam, i. Oblivisci dicit, quia hanc habuerunt non obliviscamini. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
omĩ suꝑstitione.⁊ ab ab¬
stinentia creaturarum
quid adhue. tanqͣ uiuen¬
dam suꝑstitiose abftinen¬
dum: Qͭ. si priꝰ dũ eratiꝰ
ignari. hoc faciebatis.
dicentes: ista. sc tetigͥ̾itis: ut cadauer. uł locu
inquo sedit mulier menstruata. neq gustauriᷤ
tatur eis. iudaico ritu. ut ab his. abstineat alis
utat᷑. credens in de iustificari.: ista dico iam exi¬
stentia scdm p̃cepta &e doctrinas hor̃m. ẜ oet¬

Expanded text:
omni superstitione et abstinentia creaturarum quid adhuc tanquam vivesdam superstitiose abstinendum! quia si prius dum eratis ignari hoc faciebatis, dicentes, ista ne tetigeritis, ut cadaver, vel locum in quo sederit mulier menstruata; neque gustaveritis, tatur eis judaice, ut ab his abstineat, illis utatur, credens inde justificari. Ista dico jam existentia, secundum praecepta et doctrinas hom
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt d̾o. qr ex ꝑditis
Hactenꝰ monuit stantes.¬
cuI XPO ne seduc̾entur a pseudo
nc̃ aggredit᷑ illos. qui
aliqͣ de lege seruabant
sub increpationis forma.
dehortans eos a lege.
alii: qui legalia recepi¬
stis. dicite quare legẽ
seruatis: & hoc ẽ quod
ait. Si aut̃ mortui estis
ñ misera a xp̃o: s felici
morte: ab elem̃tis mun
di .i. seꝑati a lege: que ẽ
institutio pueroꝵ. qui
mundana petunt:. mor

Expanded text:
faciunt Deo, quia ex perditis Hactenus monuit stantes ne seducerentur a pseudo; nunc aggreditur illos qui aliqua de lege servabant, sub increpationis forma dehortans eos a lege, alii qui legalia recepistis, dicite, quare legem servatis? Et hoc est quod ait: Si ante mortui estis, non misera a Christo, sed felici morte ab elementis mundi, id est separati a lege, quae est institutio puerorum qui mundana petunt, mor
Abbreviated transcription (Latin):
fidelẽ credidit dm:¬
orti sunt ab unou
tuum dicit: ad opꝰ¬
concipiendi: sare ui¬
derũ. qͣntũ ad uirũ¬
seniorẽ. uł ipsum
abraham: ad opus¬
genandi.einortuũ
dieit: quantũ ad¬
seniorem feminã.
ambo enĩ semores
ore menstruo iam

Expanded text:
fidelem credidit Dorti sunt ab uno, rtuum dicit ad opconcipiendi Sarae uterum quantum ad viruseniorem. Vel ipsum Abraham ad opusnerandi emortuum dicit quantum adseniorem feminam. Ambo enim seniores ore menstrui jam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona. non in incaria¬
accepit uirtutẽ .i. fȩ
cunditatẽ: in concep¬
tione seminis etiam
scił cum ẽẽt sterił. ⁊ in
senio. hac utiq fide:
qm̃ credidit eum fi¬
delem. qui repmisit¬
Prius quidẽ risit:
&e̾ siex gaudio: non
tamen plena fide.
s post: uerbrs angłi:
in fide. solidata fuit.¬
Riserat etiam abra¬
ham: quando ei pro¬
le ãmirationis fuit
& gaudii. ñ dubita

Expanded text:
 non in vicariaaccepit virtutem, id est fecunditatem, in conctione seminis, etiam icet cum esset sterilis et in senio; hac utique fide, am credidit eum fidelem qui repPrius quidem risit, et si ex gaudio non tamen plena fide,  post, verbis angeli, in fide solidata est.Riserat etiam Abraham, quando ei prole admirationis fuit et gaudii, non dubita
Abbreviated transcription (Latin):
.i. sicut ysaae & iacob
habitauerunt ibi. Nõ¬
emm eod̃e tempore
cohabitauerunt.Ex
pectabat enĩ. Qĩ. Cur
ita habitauit ibi abra
quia stabilis est ⁊ fir¬
ma. cuius ciuitatis:
artifex ce conditor¬
deus est. Sequitur.¬

Expanded text:
 sicut Isaac et Jacob habitaverunt ibi. Nm eodem tempore cohabitaverunt. ectabat enim. Quasi dicat: Cur ita habitavit ibi Abrahquia stabilis est ma; cujus civitatis artifex et conditorDeus est.
Abbreviated transcription (Latin):
AULUs apłe. Paulus
iam a mundo transitu¬
item scribit a roma de
gato. ut constant̾ laborce
In digra. sibi credita. exhortans eũ ad marty¬
rium. multis modis. & ut ꝑseuet in officio
recte p̾dicationis. ⁊ sẽa opatione. & p̾dicens.
tu. Et est intentio apłi. in hac epła. exhorta¬
ri tymotheum: ad sui officii diligentẽ execu¬
tionẽ. & ad palmã martyrii. &e quedã adhuc
addẽ. de ep̃ali officio. Modus:talis. pͥmo:
salutat. Deinde: gr̃as agit. de bono quod
habet. ubi suum uidendi eum desid̾ium
ostendit. Postea: monet ad p̾dicandũ. & ad pa¬
tientiam martyrii. suo exemplo. & alus modiᷤ
Inde dicit. quales fut᷑i sint in nouissimis dieb¬

Expanded text:
lus. Paulus jam a mundo transiitem scribit a Roma de gato, ut constanter laboret in Dei gratia sibi credita, exhortans eum ad martyrium multis modis, et ut perseveret in officio rectae praedicationis et sancta operatione, et praedicens tu. Et est intentio Apostoli in hac epistola exhortari Timotheum ad sui officii diligentem exsecutionem, et ad palmam martyrii, et quaedam adhuc addit de episcopali officio. Modus talis: primo salutat, deinde gratias agit de bono quod habet, ubi suum videndi eum desiderium ostendit: postea monet ad praedicandum, et ad patientiam martyrii, suo exemplo et aliis modis: inde dicit quales futuri sint in novissimis dieb
Abbreviated transcription (Latin):
missus es. & id̃o. p̾di¬
cande gr̃e magis es
obnoxius. Apłc sum
dico. nec sine spe p̃¬
que ẽ inxp̃o iħu. pro
hac ꝓmissione: legi¬
time certo. hanc: me¬
is sequacib ꝑmitto.¬
Paulus inquã. scͥbit
qͥ sol  ꝑnat᷑am: est ĩ mutabil. quia ñ cuiꝰqͣm
gr̃a s natura sua: nec potuit nec pot̾ aliqͣ
Su̾sione mutari. nec potuit nec poterit aliqͣ
mutatione peccare. Cuicunꝙ uͦ ereaturȩ ratio¬
nal pͥstatur. ut peccare ñ possit: ñ est hoc ꝓ¬
priȩ nature. s di gr̃ȩ. Solus gͦ d̾s. ht̃ ĩ mortali¬
tatem. & lucem habitat maccessibilem. qͣm nł

Expanded text:
missus es, et ideo praedicandae gratiae magis es obnoxius. Apostolus sum, dico, nec sine spe prquae est in Jesu, pro hac promissione legitime certo. Hanc meis sequacibus promittPaulus, inquam, 220 scribit  per naturam est immutabilis, quia nec cujusquam gratia, sed natura sua nec potuit, nec potest aliqua conversione mutari, nec potuit, nec poterit aliqua mutatione peccare. Cuicunque vero creaturae rationali praestatur ut peccare non possit, non est hoc propriae naturae, sed Dei gratiae. Solus ergo Deus habet immortalitatem, et lucem