comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potest aliter humana conditio lassa recreari.
ce infirmitates nr̃as portauit: ut ibi omniũ pec.
cata uacuaret. Merito gaudent angłi: quia is
qui errauit. iam ñ errat ÷ iam suum est oblitꝰ
erroiem. Non error gͥ. s consummatio est: ut
alt̾a docet int̾pretatio. Consũmatio aũ: ꝑfec.¬
tio discipline est. Unde & iheremias: in suis thre¬
nis sub hac litt̾a ait. Befecit inqͥtas tua filia
syon: non aditiet te expellere adhuc. Uisitauit
inqͥtates tuas filia edom: reuelauit suꝑ pecca.¬
ta tua. Adũtis qm̃ iniqͥtas non potuit sine dei uisita¬
dicentẽ eccłam. Exui tuncã meam ⁊ qͦmͦ induã
came Lau  pedes meos: quomͦ inqͥnabo eos
uet̾is gͥ hominis uestim̃tum. uiciis erroris intex-¬
tũ÷ in lauacri regen̾atione depositũ: nescit
qͦmͦ possit induere. Studio ĩ correctionis eñim:¬
moleuerat obliuio peccatoꝵ. Tanta uis consum.¬
matȩ em̃dationis est: ut in qͣndam redeat

Expanded text:
potest aliter humana conditio lassa recreari, potest aliter humana conditio lassa recreari, ce infirmitates nostras portavit, ut ibi omnium cata uacuaret. merito gaudent angeli, quia is qui errauit iam non errat, iam suum est oblitus errorem. Non error igitur, sed consummatio est, ut altera docet interpretatio; consummatio autem perfectio disciplinae est. unde et Hieremias in suis Threnis sub hac littera ait: defecit iniquitas tua, filia Sion, non adiciet te expellere adhuc. uisitauit iniquitates tuas, filia Edom, reuelauit super peccata tua. aduertis, quoniam iniquitas non potuit sine dei uisitadicentem ecclesiam: exui tunicam meam, quomodo induam eam? laui pedes meos, quomodo inquinabo eos? ueteris igitur hominis uestimentum uitiis erroris intextum in lauacri regeneratione depositum nescit quomodo possit induere; studio enim correctionis inoleuerat obliuio_A peccatorum. tanta uis consummatae emendationis est, ut in quandam redeat
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ erroie deposito: & sp̃u sco atq omni moꝵ
em̃datione: renouatꝰ : dicit. Erramus enĩ ali.¬
qͥndo errantes. Uides gͦ. qͥa errori renuntiasse &
uiciis: ꝓfectus est. Postremo ipse te doceat dñs
iñc: si humanis consilis uel sentenciis ñ putas
ẽẽ credendum. Nanq in euangłio suo ipse asseru¬¬
it: qd̃ pastor reliquit nonaginta & nouẽ oues.
& unam reqͥrit quȩ errauit. Cetesima ouis est:
qͣm dicit errasse ꝑfectio & płmitudo numeri :¬
ipsa te instruat & informet. hon imm̾ito cet̾is
antefert᷑: qͥa plꝰ est ã uicio se reuocasse. qͣm ꝓpe.
uicia ipsa nescisse. Imbutos enim uiciis ammos
exũere frenis cupiditatũ. atq em̃dasse: ñ solũ
ꝑfectȩ uͥtutis. s etiam cȩlestis est gr̃ȩ. Emendare
etenim futura. attencionis humane est: p̾t̾ita
donare. diumȩ est potestatis.Demq: inuentam
pastor ouem. humeris imposuit suis. Agnoscis
utiq myst̾ium. qͦmͦ ouislassa reficiat᷑ : quia ñ

Expanded text:
igitur errore deposito et spiritu sancto atque omni morum emendatione renouatus dicit: eramus enim a aliquando errantes. uides ergo, quia errori renuntiasse non uitii, sed profectus est. Postremo ipse te doceat dominus Iesus, si humanis consiliis uel sententiis non putas esse credendum. namque in euangelio suo ipse adseruit. quod pastor reliquit nonaginta et nouem oues et unam requirit quae errauit. centesima ouis est quam dicit errasse; perfectio et plenitudo numeri ipsa te instruat et informet. non inmerito ceteris antefertur, quia plus est a uitio se reuocasse quam prope uitia Ipsa nescisse. inbutos enim uitiis animos exuere frenis cupiditatum atque emendasse non solum perfectae uirtutis, sed etiam caelestis est gratiae. emendare etenim futura attentionis humanae est. praeterita donare diuinae est potestatis. denique inuentam pastor ouutique mysterium, quomodo ovis lassa reficiatur; quia non
Abbreviated transcription (Latin):
hoc martyr dicit. qͥ iniuste ꝑsecutionũ torm̃.¬
ta sustineat: qui nichil rapuerit. nullũ iio¬
lentꝰ opp̾sserit. nulliꝰ sangumẽ fudit. nullum¬
iustoꝵ putau̾it ẽẽ uiolandũ: qui nichil legib

Expanded text:
hoc martyr dicit, quod iniuste persecutionum tormenhoc martyr dicit, quod iniuste persecutionum tormenta sustineat, qui nihil rapuerit, nullum uiolentus oppresserit. nullius sanguinem fuderit, nullius torum putauerit esse uiolandum, qui nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tione: satis ꝓ captu nr̃o dictum putamꝰ: adori.
lante subiecit. Principes ꝑsecuti sunt me
gͣtis: & ã u̾bis tuis trepidauit cor meũ. Si uet̾em
repetam᷑ hẏstoriam: & saul & abesalon. & mul¬
ti alienigene pͥncipes. scm̃ dauid ꝑsecuti sunt : s
nemo de eo potuit tumphare. St̃ & pͥncipes mun-¬
di rectoresq tenebrarũ. qͥ in tuo peccore te conant᷑
oppͥmere: & ꝑsecutionũ seua intꝰ oꝑant᷑. ꝓmit.¬
tentes regna terrarum. honores atq diuitias:
si fragili mente succumbas: & obediendũ eoꝵ
imꝑiis arbitreris. Isti pͥncipes int̾dum gͣtis ꝑse.¬
cunt᷑ : int̾dum ñ gratis. Gratis eum ꝑsecunt᷑.
apd̃ quẽ nichil suũ inuemunt: & eũ subiuga.¬
re contendunt. Non gͣtis ꝑsecunt᷑ eum. qͥ se eoꝵ
ded̾it potestati: & in possessionẽ scł̃i totꝰ intͣue.¬
rit. In suos enim iure sibi dñatũ uindicant:
atq ab his m̾cedem imqͥtatis efflagitant. Bene

Expanded text:
tione satis pro captu nostro dictum putamus. adoriamtione satis pro captu nostro dictum putamus. adoriamlante subiecit: principes persecuti sunt me gratis, et a uerbis tuis trepidauit cor meum. si ueterem repetamus historiam, et Saul et Abessalon et multi alieni- genae principes sanctum Dauid persecuti sunt, sed nemo de eo potuit triumphare. sunt et principes mundi rectoresque tenebrarum, qui te in tuo pectore conantur obprimere et persecutionum saeua intus operanttentes regna terrarum, honores atque divitias, si fragili mente succumbas, et obediendum eorum imperiis arbitreris. Isti principes interdum gratis persequuntur, interdum non gratis. Gratis eum persequuntur, apud quem nihil suum inveniunt, et eum subjugare contdederit potestati et in possessionem saeculi totus intrauerit. in suos enim iure sibi dominatum uindicant atque ab his mercedem iniquitatis efflagitant. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
peccatͥtis abolens conscientiȩ : iocunditatẽ uitȩ
infundit ȩt̾nȩ. Ideo scͥptura dicit. & popłm tu.
ũ inebͥans: quã p̾clarũ est. Aedicam̃tũ gͥ suꝑ
uulnus est: quia medicus ipse dñs m̃c. qui
uuln̾a nr̃a curauit. infundens uinum & oleũ:
& alligans uuln̾a ade illiꝰ. qui descendens ab
ne descendat ab iherłm. Peccatis enim suis. unꝰ
quisq descendit : & meritis ascendit. Aut qͥa fra¬
giles sumꝰ. qͥ descendit currat ad illũ samaritanũ
custodẽ oꝑis fui. custodẽ legis ⁊ gr̃e: ut uuln̾i suo pos¬
sit inuenire medicinã: qui alligaturã u̾boꝵ
cȩlestiũ suꝑ uulnꝰ imponat dicens. Pententiã¬
agite : agite : appropinqͣuit enim regnũ celoꝵ.
Bona alligatura: quȩ fracta ammȩ tuȩ ossa
connectat: & soliditate reparata in pͥstinas
uires reformet: ac discissos artus sine ulla sibi
cicatͥtis offensione restituat. De litt̃ȩ int̾preta.¬

Expanded text:
peccatricis abolet conscientiae, jucunditatem vitae peccatricis abolet conscientiae, jucunditatem vitae infundit aeternae. Ideo Scriptum inebrians quam praeclarum est! Medicamentum igitur super uulnus est, quia medicus ipse dominus Iesus, qui uulnera nostra curauit, infundens uinum et oleum et alligans uulnera Adae illius, qui descendens ab ne descendat asquisque descendit, et meritis ascendit. Aut quia fragiles sumus; qui descendit, currat ad illum Samaritanum, custodem operis sui, custodem Legis et gratiae; ut vulneri suo possit invenire medicinam: qui alligaturam verborum coelestium super vulnus imponat, dicens: Poenitentiam agite; appropinquavit enim regnum coelorum . Bona alligatura, quae tracta animae tuae ossa connectat, et soliuires reformet ac discissos artus sine ulla sibi cicatricis offensione restituat. De litterae interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
ricipes ꝑsecuti sunt me gͣtis: uulñ est
Exulto ego in u̾ba tua. sic̃ qui inuenit
spolia multa. suꝑ uulnꝰ est: qͥa uerbis
dominicis. uulneris dura curantur. In threnis
qͦ iheremiȩ : habes sub hac litt̾a scͥptum. Audisti
me : labia insurgentiũ. & meditationes eoꝵ ad¬
u̾sum me tota die ÷ sessionem eoꝵ & resurreccio.¬
nẽ eoꝵ. Uulnus est: s subiecit. Aspice in ocłos eoꝵ.
rem solet uuln̾is mitigare. & infra idem ihere.¬
mias ait. Gaude & letare filia idumee. quȩ ha.¬
bitas in geth: & quidẽ & ad te tͣnsibit calix :¬
& bibes. & in ebriaberis. Adhuc suꝑ uulnus est.
Calix enim domimi remissio peccatoꝵ est: quo
sanguis effundit᷑. qui totiꝰ redemit peccata mun.¬
di. hic calix mebriauit gentes: ne ꝓpͥi meminᷤ.¬
sent doloris. s uet̾em obliuisc̾entur errorẽ . bo.¬
na gͥ ebrietas spiritalis: quȩ turbare corporis
nescit incessum: leuare mentis nouit uestigi.¬
um. Bona ebͥetas poculi salutaris: qͤ mesticiam

Expanded text:
 est. Exsulto ego in verbis tuis, sicut qui invenit spolia multa, super vulnus est; quia verbis Dominicis vulneris dura curantur. 4. In Threnis quoque Hieremiae habes sub hac littera scriptum: Audisti me, labia insurgentium mihi, et meditationes eorum adversum me tota die, sessionem eorum, et resurrectionem eorum , vulnus est. Sed subjecit: Aspice in oculos eorum: dolorem vulneris mitigare. Et intra idem Hieremias ait: Gaude et laetare, filia Idumaeae, quae habitas in Geth: et quidem ad te pertransibit calix: bibes, et inebriaberis adhuc , super vulnus est; calix enim Domini remissio peccatorum est, quo sanguis effunditur, qui totius mundi peccata redemit. Hic calix inebriavit gentes; ne proprii meminissent doloris, sed veterem obliviscerentur errorem. Bona igitur ebrietas spiritalis, quae turbare nescit corporis incessum, levare mentis novit vestigium. Bona ebrietas poculi salutaris, quae moestitiam
Abbreviated transcription (Latin):
adept᷑ ẽẽt p̾ea sapientiȩ disciplinã: neq dixis.¬
set. eramꝰ errantes. nͥ qui suꝑiorẽ deposuisset erro.¬
rem. Demq ut abolitũ lapsum doc̾et. nec ullũ
offensionis resedisse uestigium: ait. Cum autẽ
benignitas & humanitas apparuit saluatoris
nr̃i dei: non ex oꝑib iusticiȩ quȩ fecimꝰ nos. s¬

Expanded text:
adeptus esset postea sapientiae disciplinam, neque dixisadeptus esset postea sapientiae disciplinam, neque dixisset: eramus errantes, nisi superiorem deposuisset errorem. denique ut abolitum lapsum doceret nec ullum offensionis resedisse uestigium, ait: cum - autem benignitas et humanitas apparuit saluatoris nostri, non ex operibus iustitiae quae fecimus nos
Abbreviated transcription (Latin):
apd̃ hebreos ultima. Psalmo aut̃ isto. mau̾¬
hoc est centesimo octauodecimo. ꝓfec.¬
tum hominis diximꝰ significari: qui
doctͥnȩ moralis magisteriis eruditꝰ. deponeret
omnẽ inexercitatȩ m̃tis infantiã: assumeret
aũ uet̾am consilii scientiam. & prudentiȩ seni-¬
lis etatem. Ubi aũ error est: culpa significatur.¬
hic gͦ est ꝓfectus fimis. ut culpa sit: S uide qͥd
int̾p̃tetur. Errauit inqͥt. Non errat: s errauit.
Errasse pret̾iti est temporis: errare p̾sentis. Q er-¬
rauit. desiuit errare: & uet̾em condempnat er.¬
rorem. De eo enim dicit᷑. errauit: qͥ in errore iam
ñ sit. Nam is qui in errore adhuc ꝑmanet: ñ er.¬
rasse dicit᷑ s errare. Errare enĩ. ꝑmanentis in ui.¬
tio est: errasse. corrigentis est lapsum. Demq:
em̃dator moꝵ ait. Erramꝰ enim aliqͥndo insipien.¬
tes. increduli: errantes desidiis & uoluptatib. Nõ
dixisset utiq eramꝰ aliqͣndo insipientes: nͥ qui

Expanded text:
apud Hebraeos est ultima. Psalmo autem isto, hoc est, centesimo octavo decimo profectum hominis diximus significari, qui doctrinae moralis magisteriis eruditus, deponeret omnem inexercitatae mentis infantiam, assumeret autem veterani consilii scientiam et prudentiae senilis aetatem. Ubi auhic ergo est profectus, finis ut culpae sit. sed quid est quod interpretetur ? \'errauit\', inquit; non \'errat, sed \'errauit\'. errasse praeteriti est temporis, errare praesentis; qui errauit desiuit errare et ueterem condemnat errorem. de eo enim dicitur \'errauit\', qui in errore iam non sit. nam is, qui adhuc in errore permaneat, non errasse dicitur, sed errare; errare enim permanentis in uitio est, errasse corrigentis est lapsum. Denique emendator morum ait: eramus enim ali quando insipientes, increduli, errantes in desideriis et uoluptatibus. non dixisset utique: eramus aliquando insipientes, nisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
desiderare bonũ. bonũ ẽ: pͥmatus aut̃
honoris concupisc̃e uanitas est. qm̃
bonum opus implere. nr̃e uoluntatis
& nri oꝑis ẽ ⁊ laboris. Propt̾ quod &¬
ris. nescio si aliquã mercedem iusticie
ad ipisci merem. Nam desideriũ pri¬
matus:ex iactantia nascidur cordis.
Qui aut̃ humilis ẽ corde & indignio¬
rem se aliis arbitrat᷑ scdm aplicum
p̃ceptũ illud qͦd ait. alt̾ alterũ existi¬
mans suꝑiorem sͥ: numquã desidãt¬

Expanded text:
desiderare bonum est, primatum autem honoris concupiscere vanitas est, quoniam bonum opus implere nostrae voluntatis et nostri operis est et laboris. Proptris, nescio, si aliquam mercedem homo adipisci mereatur. Nam desiderium primatus ex iactantia nascitur cordis. Qui autem humilis est corde, indigniorem se aliis arbitratur secundum apostolicum praeceptum illud, quo ait: Alter alterum existimans superiorem se, et nunquam s
Abbreviated transcription (Latin):
alus maior appareat. sed quomͦ omnib
inferior uideatur: quoniam non qui ma¬
ior fuerit in honore ille est iustior: sed qͥ
iustior fucrit ille ẽ maior. Conuersatio gͦ
melior ẽ desicdanda: non digniosior

Expanded text:
aliis major appareat, sed quomodo omnibus inferior videatur, quoniam non qui major fuerit in honore, ille est justior, sed qui fuerit justior, ille major. Conversatio ergo melior est desideranda, non dignior
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: e nichil est. Ita quicquid uiuũ crea¬
tum est suꝑ derram. exuita uiuit. Nlec
enim potest esse aliquid initũ in quo
non sit sp̃s uite. Ex malo aut̃. nulla
res esse potest. Cum enim ipsũ malũ
nichil sit: quomͦ potest facere rem¬
aliquam esse: Tamen ꝑdere potest:
s non ipsum malũ ꝑdere. S de re illa
in qua ẽ malum. subtrahit sce bonum:
ꝓpter in habitans malum in ea. S sic
bono recedente res uadit ad nichilũ.
Eigo res inqua solum bonum est: ui¬
uax est & in mortalis. Inqua autẽ et¬
bonũ & malum habitat: uiuit qͥdẽ
tamen ꝓtempore uiuit ꝓpt̾ in habi¬
tans bonum. moritur autẽ ꝓpt̃ in¬
habitans malum: & est res mortalis
malo sequat᷑ bonum. & ꝓhoc habeat
electionis mercedem. Qđd si contẽpto
bono secutus fuerit matum: suscipi¬
et eum et̾ernus interitus. Si autẽ di¬
misso malo. secutus fuerit bonũ: in
morit natura carnis cius soluitur ab
immortalitatẽ ab sorbet. & sicut ait¬

Expanded text:
et nichil est. Ita quicquit vivum creatum est super terram, et vita vivit. Nec enim potest aliquot vivum, in quo non sit spiritus vite, ex malo autem nulla res esse potest. Cum ipsum malum nichil est, quomodo potest facere aliquam rem esse? Tantum perdere potest, sed non ipsum malum, sed de re ipsa, in qua est malum, subtrahit se bonum propter inhabitans malum in ea, et sic bono recedente res vadit ad nichilum. Ergo res, in qua solum bonum est, vivax est et immortalis, in qua autem bonum et malum habitat, vivit quidem, cum pro tempore vivit propter inhabitans bonum, moritur autem propter inhabitans malum et est res mortalis malo sequatur bonum, et per hoc habet eleccionis mercedem. Quod si contempto bono secutus fuerit malum, suscipiet eum eternus interitus. Si autem dimisso malo secutus fuerit bonum, in morte natura carnis eius solvitur ab immortalitate absorbebit. Et sicud
Abbreviated transcription (Latin):
parabolam anmintiat eis esse uentu¬
ram. Nam si illi qui timere debuerant
non timuerunt. s magis exasperatisunt.
qͣntomagis xp̃s tacere non debuit. qui
timere non poterat : Illos enim malitia¬

Expanded text:
parabolam praenuntiat illis venturam. Nam si illi qui timere deberent, non timuerunt, sed potius exasperati sunt, quanto magis Christus tacere non debuit, quem timere non oportuit. Illos
Abbreviated transcription (Latin):
sins. Adhuc dicit aliquis. Qui agrum lo¬
cat ut agri iam fructum accipiat. aut
domũ ut pensiones accipiat: non ẽ simi¬
lis ci qui pecumom dat ad usurã: absit
Primũ quidem quando pecuma non
ad aliquẽ usum disposita ẽ: s ad p̃ciũ
mansionis capit ex ca. Ideo qui locat a¬
grum ueldomũ. usum suũ dare uidet᷑.
&e pecuniã acciꝑe: & quodãmodo quasi
commutare uidetur luctũ cũ lucro.
exea. Tercio ager ueldomus utendo ue¬
terascit: pecuma aut cum fuerit mu¬
tata nec minuitur nec ueterascit. Et
mensas nummolariorũ subuertit.
Pecunia sp̃italit̾ homines intelligun¬
tur. Quia sicut nummus habet ca¬
ragmã cesaris: sic homo habet carag¬
mam dĩ: & quẽadmodũ solidus qui ñ
habet caragiã cesaris reꝑbus est: ita &
homo qui non ostendit in se imaginẽ
dĩ repbus estimat᷑. Unde ysaias dice¬
bat ad iherłm. Pecuma tua reproba ẽ:
caupones tui miscent uino aquam &¬
cetera. Ideo gͦ mensas nunmolariorũ
cuertit: significans quia indemplodĩ

Expanded text:
§ 4. Adhuc dicit aliquis: Qui agrum locat, ut agrariam recipiat, aut domum, ut pensiones recipiat, nonne est similis ei, qui pecuniam dat ad usuram? Absit. Primum quidem, quoniam pecunia non ad aliquem usum disposita est, nisi ad mansionis capit ex ea. Ideo qui locat agrum vel domum, suum usum dare videtur, et pecuniam accipere, et quodammodo quasi commutare videtur cum lucro . Tertio ager vel domus utendo veterascit. Pecunia autem quum fuerit mutuata, nec minuitur, nec veterascit. § 5. Et mensas nummulariorum subvertit.  Pecunia spiritualiter homines intelliguntur, quia sicut nummus habet charagma Caesaris, sic homo habet charagma Dei. Et quemadmodum solidus, qui non habet charagma Caesaris, reprobus est, ita et homo, qui non ostendit in se imaginem Dei, reprobus aestimatur Unde Esaias dicebat ad Hierusalem:  Pecunia tua reproba est, caupones tui miscent vinum cum aqua, etc. Ideo ergo mensas nummulariorum evertit, significans, quia in templo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
de malo. Quẽad modũ sitriticũ aut
aliquã speciem cernas incribro. dũ
huc & illuc iactas cam. grana omnia
in cribro nichil remanet nisi stercus so¬
lum: sic & substantia negotiatoꝵ dum

Expanded text:
ur. Quemadmodum enim, si triticum aut aliud tale cernas in cribro, dum huc et illuc jactatur, grana omnia in cribro nihil remanet, nisi stercus solum: sic de substantia negotiatorum
Abbreviated transcription (Latin):
sanus fuerit. totum corpus ualidum est.
si audem dissipatus fuerit. dotum corpus
infirmũ c̃: ita si sacerdodiũ in degrũ fue¬
rit. tota eccłia floret: si aut̃ corruptũ fuc¬
rit. omnium fides marcida est. Cor autẽ

Expanded text:
si sanus fuerit, totum corpus est validum, et si fuerit dissipatus, totum corpus infirmabitur: ita si sacerdotium fuerit integrum, tota eclesia floret; si autem corruptum fuerit, omnium fides est marcida.
Abbreviated transcription (Latin):
cum uideris arborem pallentib folus
marcidam. intelligis quia aliquã culpã
habet circa radicem: ita cum inderis¬
sine dubio cognosce quia sacerdotiũ
eius non est sanum. Et eiciebat uen¬
dentes & ementes de demplo: signifi¬
potest deo placere. Et idco nullus xp̃i¬
anus debet c̃ẽ mercator: aut si uoluerit
eẽ. ꝓiciatur de eccłia dĩ. dicente ꝓpħa.
Quia ñ cognoui negociationes introibo
inpotentias dñi. Qũc ad modũ emm
qui ambulat inter duos mimicos uo¬
lens ambobz placere & uolens se cõmen¬
dare. sine maliloquio non potest esse:¬
necesse est enim ut & isti male loquat᷑¬
qui emit & uendit. sine mendatio & ꝑ

Expanded text:
um videns arborem foliis pallentibus marcidam, intelligis quia aliquam culpam habet circa radicem, ita cum viderissine dubio cognosce quia sacerdotium ejus non est sanum. Et cum fedentes et ementes de templo, signifipotest Deo placere. Et ideo nullus Christianus debet esse mercator, aut, si voluerit esse, projiciatur de ecclesia Dei, dicente Propheta: Quia non cognovi negotiationes, introibo in potentias Domini. Quemadmodum enim qui ambulat inter duos inimicos, ambobus placere volens et se commendare, sine maliloquio esse non potest necesse est enim, ut isti mqui emit et vendit sine mendacio et
Abbreviated transcription (Latin):
modum patientiȩ tacit᷑ntatem. ut tanqͣm sepe.¬
liat osꝓprium ne loqͣtur:: & uelut qͦdam aggere
uͥtutum obstruat. ne uocem doloris enittat: tan.¬
tum pondꝰ asserens patientiȩ qͣm spes foueat: ut
uocem ipsam uelut busto quodam ac tumulo
sepeliat ac includat: qͣm nulla extorquere. nul-¬
la nec exag̾itare possit inuria. Huius qͦ litt̾ȩ in¬
t̃pretationem ut potunnus explicauim᷑: uenia.¬
mus ad psalmum. Itaq primus u̾siculus est.

Expanded text:
modum patientiae taciturnitatem, ut tamquam sepemodum patientiae taciturnitatem, ut tamquam sepeliat os proprium, ne loquatur, et uelut quodam aggere uirtutum obstruat, ne uocem doloris emittat, tantum pondus adserens patientiae quam spes foueat, ut uocem ipsam uelut busto quodam ac tumulo sepeliat ac concludat, quam nulla extorquere, nulla nec excitare possit iniuria. huius quoque litterae interpretationem ut potuimus explicauimus; ueniamus ad psalmum. Itaque primus uersiculus est
Abbreviated transcription (Latin):
querit ammam meam. Si autẽ modo extͣneus ma-¬
ledicit mͥ÷ dimitte illum ut maledicat: qm̃ dñs
dixit illi. ut uideat humilitatem meam: & recri-¬
buat michi dominꝰ bona. ꝓ maledicto hoc. Qd̃ &̾
ꝓpħico dixit sp̃u: & ꝓbauit euentu. Cum enim
repleta fuerit humilitas: peccatum soluit᷑. Deni-¬
q & in ysaie libro habes: quia dicit dominꝰ ad sa.¬
cerdotes. Loqͥmim in cor iherłm: consolamini eam.
qͥa repleta est humiliatio ei ÷ solutum est pecc̃m¬
eius: quia accepit de manu domini dupplicia pec.¬
cata sua. Adũtis gͥ: quia ubi desolatio. ibi humili.¬
tas. Desolationem enim seqͥtur humilitas iusto
ordine÷ humilitatem patientia: patientiam ꝓ.¬
batio. consolatio ꝓbationem. Qd̃ habes & in apło
scriptum: quia tribulatio patientiam oꝑatur:
patientia autem ꝓbationem÷ ꝓbatio uͦ sp̃em:
spes autem non confundit: quia caritas dei dif.
bit in sepultura os suum: ostendit qͣndam supͣ

Expanded text:
quaerit animam meam. si autem\' modo extraneus maquaerit animam meam. si autem\' modo extraneus maledicit mihi, dimitte illum, ut maledicat, quoniam dominus dixit illi, ut uideat humilitatem meam et retribuat mihi dominus bona pro maledicto hoc. quod et prophetico dixit spiritu et probauit euentu; cum enim repleta fuerit humilitas, peccatum soluitur. denique et in Esaiae libro habes, quia dicit dominus sacerdotes, loquimini in cor Hierusalem, conquia repleta est humilitas ejus. Solutum est pecceius, quia accepit de manu domini duplicia peccata sua. aduertis igitur quia, ubi desolatio, ibi humilitas; desolationem enim sequitur humilitas iusto ordine, humilitatem patientia, patientiam probatio, consolatio probationem. quod habes et in apostolo scriptum, quia t r ibulatio patientiam operatur patientia autem probationem, probatio autem spem; spes autem non confundit, qubit in sepultura os suum, ostendit quandam supra
Abbreviated transcription (Latin):
imam aut alt̾am contumeliam sustmere. Addi.¬
dit. satiabitur i obpbriis: quo facilius domim
moueat miscdiam: obpbricoꝵ cõplurium de.¬
formitate miserabilis. Qd̃ utiq de libro regnoꝵ
pot̾es intelligi. Quippe cum conuitiaret᷑ semey fi.¬
lius gerã sco dauid. uirum sangumũ appellans.
& malediceret ei÷ qͣndo fugiebat filium suum
abessalon : parridalia ad tempꝰ bella declinans
tacebat rex. & summum patientie insigne pre-¬
stabat. & enim cum temptationis suȩ tempꝰ intel.¬
ligeret. ut ei parridale p̾lium moueret᷑: magis
humilem se uolebat inderi. quo domini mitiga.¬
ret offensam: qͣm exasꝑnandum eiꝰ arbitͣretur in
sua temptatione iudicium: si forte suas iniurias
ultum iret. Unde & ad popłi ducem abisay um-¬
dicare cupientem : ait. Quid m & tibi est fili sarme:
Ideo maledicit mͥ: qm̃ dominus dixit illi ut ma.¬
ledicat. Ecce filius meus qui exiuit de uentre meo:

Expanded text:
unam aut alteram contumeliam sustinere. addiunam aut alteram contumeliam sustinere. addidit: satiabitur in obprobriis, quo facilius domini moueat misericordiam obprobriorum conplurium deformitate miserabilis. quod utique ex libro Regnorum potes intellegere. quippe cum conuiciaretur Semei filius Gera sancto Dauid, uirum sanguinarium appellans, et malediceret ei, quando fugiebat filium suum Abessalon parricidalia ad tempus bella declinans, tacebat rex et summum patientiae insigne praestabat. etenim cum temptationis suae tempus intellegeret, ut ei parricidale proelium moueretur, magis humilem se uolebat uideri, quo domini mitigaret offensam, quam exasperandum eius arbitrabatur in sua temptatione iudicium, si forte suas iniurias ultum iret. unde et ad populi ducem Abisai uindicare cupientem ait: quid mihi et tibi est, fili Saruiae? ideo maledicit mihi, quoniam dominus dixit illi ut maledicat. ecce filius meus, qui exiuit de uentre meo,
Abbreviated transcription (Latin):
hult enim & discipulos suos iniuriarũ ẽẽ patien.¬
tes: nec referire facile: nedum ferire. Patientia
enim humilitatis indicium est. & ido qm̃ deso.¬
lata ac destituta erat iherłm : dabit inquit ꝑ¬
tutienti maxillam sutm ÷ ut non se subducat
imiuriȩ. nec declinet cedis dolorem: s ꝑcutienti
maxillam offerat. Utrũq intelligi potest: siue
ei qui ꝑcutere incipiat: siue ei qui iam ꝑcusse.¬
rit: ut illud euangłicum cõpleatur. Qui te ꝑ.¬
cusserit in maxillam: p̾be ei & alt̾am. & ꝓpħice
hoc positum est: ut doceret iberłm. hoc est plebis
nidaicȩ eccłam ñ aliter ẽẽ saluandam. nͥ ꝑ euangłii
disciplinam: ut cum ceꝑit euangłii p̾cepta serua.
re. & oꝑibꝰ implere mandatum domini ir̃u: tc̃ ui.¬
gum captiuitatis de suȩ animȩ ceruice deponat.
cũ sc subdiderit iugo xp̃i. & satiabit᷑ inquit in ob¬
ꝓbriis. Non dixit. subibit ohpbͥum. facile est enim:

Expanded text:
uult enim discipulos suos et iniuriarum esse patienuult enim discipulos suos et iniuriarum esse patientes nec referire facile, nedum ferire; patientia enim humilitatis indicium est. et ideo, quoniam desolata erat ac destituta Hierusalem: dabit, inquit, percutienti maxillam suam, ut non se subducat iniuriae nec declinet caedis dolorem, sed percutienti maxillam offerat. utrumque intellegi potest, siue ei qui percutere incipiat siue ei qui iam percusserit, ut illud euangelicum compleatur: qui te percusserit in maxillam praebe ei alteram. et prophetice hoc positum est, ut doceret Hierusalem, hoc est plebis Iudaicae ecclesiam non aliter esse saluandam nisi per euangelii disciplinam, ut, cum coeperit euangelii praecepta seruare et operibus implere mandatum domini Iesu, tunc iugum captiuitatis de suae animae ceruice deponat, cum se subdiderit iugo Christi. Et satiabitur, inquit, in obprobriis. non dixit: \'subibit obprobrium\'; facile est enim
Abbreviated transcription (Latin):
inf. Nimis enim insoluerat. & inflato corde¬
se iactauerat: ut caput tenere non posset do.¬
minum ĩm: ids humilitatẽ. grãm. iusticiã.
sapientiam : hoc est uerȩ fidei magist̾ium ñ
teneret. & ideo dommus castigauit eam: qui
mod̾ator omnium. nouit qͣmadmodũ unũqͣ ꝙ
castiget. Ut enim medicus gͣuiora uulnera asꝑi.¬
orib medicam̃tis curare consueuit : leuiora leui.¬
orib : ita & deus noster gͣuiora peccata maiore
sei̾itate castigat: s ipsa castigatio ad salutem
ꝓficit. Dixit enim dominus. ꝑcutiam: & ego sa.¬
nabo. Deniq de iherłm specie: cepit iheremias
ꝓpħa ꝓmitere. Nam in post̾iorib : sub hac litt̾a
ait. Dabit ꝑcutienti maxillam suam. & satiabi.¬
tur in obꝓbriis: dabit in sepultura ossuum: si
tamen est spes patienciae. In euangłio dominui
iñt docens uirtutem atq insigne patientiȩ: ait.
Qui te ꝑcusserit in maxillam: prebe ei & alt̾am.

Expanded text:
nis. nimium enim insoluerat et inflato se cordnis. nimium enim insoluerat et inflato se corde iactauerat, ut caput tenere non posset dominum Iesum, id est humilitatem gratiam iustit am sapientiam, hoc est uerae fidei magisterium non teneret. et ideo dominus castigauit eam, qui moderator omnium nouit quemadmodum unumquemque castiget. ut enim medicus grauiora uulnera asperioribus medicamentis curare consueuit, leuiuraleuiora leuioribus, itaet deus noster grauiora peccata maiore seueritate castigat, sed ipsa castigatio ad salutem proficit; dixit enim dominus: percutiam, et ego sanabo. Denique de Hierusalem spem coepit Hieremias propheta promittere; nam in posterioribus sub hac littera ait: dabit percutienti maxillam suam et satiabitur in obprobriis. dabit in sepultura os suum, si tamen est spes patientiae. in euangelio dominus Iesus docens uirtutem atque insigne patientiae ait: qui te percusserit in maxillam praebe ei et alteram;
Abbreviated transcription (Latin):
Nec discors ac dissonans uidetur int̾pretatio. Siqͥ¬
dem qui desolati sunt: citius confitentur Magis
enim sccłis rebus animus extolli solet. Cum aut̃
urgetur adu̾sis: tunc diumnum implorat duri¬
lium.Nam & in his quȩ humana sunt hunc u.¬
sum eẽ cognoscimus: ut cui succedunt ꝓsꝑa. am¬
mus elatior sit: cui mundi huius infesta sunt. s
potentia alicuius adu̾saturũtẽ confugiat. tunc
opem querat: ut uel rogando suꝑioris mitiget
potestatem: uel se uirib armet adiunctis: ne
quasi inferior potentioris uirib oppͥmatur. Dem
q iheremias. sub hac litt̾a sic ait. Manus suas
extendit qui tribulatur: in omnia desid̾ia eiꝰ
Uidit enim gentes intͦeuntes in sc̾ificationem su.¬
am: quib mandasti ne intͦirent in ȩccłam es
ut pꝰea sequeretur confessio. Castigat enim do¬
minus omnem filium qͦm receͥpit. Recepturus
gͥ iherłm: ante. captiuitatis flagellisuit erũ¬

Expanded text:
nec discors ac dissonans uidetur interpretatio, siquinec discors ac dissonans uidetur interpretatio, siquidem qui desolati sunt citius confitentur. magis enim secundis rebus animus extolli solet, cum autem urgetur aduersis, tunc diuinum inplorat auxilium. nam et in his quae humana sunt hunc usum esse cognoscimus, ut, cui succedunt prospera, animus elatior sit, cui mundi huius infesta sunt et potentia alicuius aduersa, tunc confugiat, tunc opem quaerat, ut uel rogando superioris mitiget potestatem uel se uiribus armet adiunctis, ne quasi infique Hieremias sub hac littera sic ait: Manus suas extendit qui tribulatur uidit enim gentes introeuntes in sanctificationem suam, quibus mandasti ne introirent in ecclesiam eut postea sequeretur confessio; castigat enim dominus omnem filium quem recipit. -recepturus igitur Hierusalem ante captiuitatis flagellauit aerum
Abbreviated transcription (Latin):
atq argento preferat: qui potest ꝓpt̾ uerbum
dei omnia sua relinquere. S nec xp̃c hunc rep.¬
perit : nisi de his quos ipse docere dignatus est.
Petrus hoc dixit: & ꝓbauit effectu. quia pluris
legem qͣm aurum habuit. Idoq ait. Argentum &
aurum non habeo. Non auarus hoc dicit: qui de.¬
fosso auro incubat. Non dicit pecuniosus: qui
cotidiana emolumenta sollicito rimatur affec.¬
tu. qui cotidie opes aggerat: qui hereditatis ten¬
dit aucupia: qui circa egrotantis lectulũ inde.¬
fessas exercet excubias. Hic aliqui legem oris dei
tanqͣm legem uerbi dei accipiunt: ut sidicas le.¬
gem dexterȩ dei. Bene gͦ & hoc conuenit petro
dicenti. uerba uitȩ et̾nȩ habes: & nos relinqͥmꝰ
te: hoc est. lex tui ons suꝑ milia auri & ar¬
genti est: & possumus tantum deserere bonum⁊
& seculi huius emolumenta captare: S & moy.¬
minus. & dedit legem
significatione confessio dicitur. uel certe desolatio.

Expanded text:
atque argento praeferat, qui potest propter legem atque argento praeferat, qui potest propter legem dei omnia relinquere. sed nec Christus hunc repperit nisi de his quos ipse docere dignatus est. Petrus hoc dixit et probauit effectu, quia pluris legem quam aurum habuit. ideoque ait: argentum et aurum non habeo. non auarus hoc dicit, qui defosso auro incubat, non dicit pecuniosus, qui cotidiana emolumenta sollicito rimatur affectu, qui cotidie opes aggerat, qui hereditatis tendit aucupia, qui circa aegrotantis lectulum indefessas exercet excubias. Hic aliqui \'legem oris dei\' tamquam legem uerbi dei accipiunt, ut si dicas \'legem dexterae dei\'. bene ergo et hoc conuenit Petro dicenti: uerba uitae aeternae habes, et non relinquemus t e, hoc est: Lextui oris super milia auri et argenti est; et possumus tantum deserere bonum et saeculi huius emolumenta captare ? sed et Moyminus et dedit legem.significatione confessio\' dicitur uel certe \'desolatio\'.
Abbreviated transcription (Latin):
cationes dei & meruit. & impleuit. Ergo hic hu-¬
miliasti me: hoc est diu̾sis temptationib & in.¬
cõmodis exercunsti dicit. Qd̃ aꝑuit & simmachꝰ.:
scribens. ꝓfuit mͥ qd̃ affuctus sum: ut discerem
iustificationes tuas. Ergo qui humiliat᷑. non dei-¬
tiat animum. neq frangat᷑: s magis humilian.¬
do ꝓficiat: ut suꝑbum humilitate sua mitiget:
dat: contumeliosos.patiencia sua frangat: ama¬
ros ñnũꝗͣ etiã eqͣnimitate dispendii a iurgũ intenti¬
one deducat. Sic enim legisti. quia iustificata ẽ
sapiencia ã filiis suis : dũ xp̃c se offert iudicii sup¬
plicio: dedit iniuriis: non subducit obꝓbriis: nec
ã confusione sputoꝵ au̾tit faciem suã: & ideo
omnes patientia sua instruxit. & liuore sana¬
uit. Sequitur u̾sus. uiiiͦ. Nonum mͥ lex oris tui:
suꝑ milia auri & argenti hon qͥcũq hoc dicit ⁊
immo rarus hoc dicit: idest qui legem dei auro

Expanded text:
cationes dei et meruit et impleuit. ergo hic hucationes dei et meruit et impleuit. ergo hic humiliasti me, hoc est: diuersis temptationibus et incommodis exercuisti, dicit. quod aperuit et Symmachus scribens: profuit mihi quod adflictus sum, ut discerem iustitias tuas. ergo qui humiliatur non deiciat animum neque frangat, sed magis humiliando proficiat, ut superbum humilitate sua mitiget, dat, contumeliosos patientia sua frangat, auaros nonnumquam etiam aequanimitate dispendii a iurgii intentione deducat. sic enim legisti, quia iustificata est sapientia a filiis suis, dum Christus se offert supplicio, dedit iniuriis, non subducit obprobriis nec a confusione sputorum auertit faciem suam; et ideo omnes patientia sua instruxit et liuore sanauit. Sequitur uersus octauus: bonum mihi lex oris tui super milia auri et argenti. non quicumque hoc dicit, immo rarus hoc dicit, id est: qui legem dei auro
Abbreviated transcription (Latin):
co accescat. Coagulatio enim lacce fit quedam
concretio: nec suauitatem habens eand̃: nec gr̃a.
Itaq homines qui ante. sedulitate. gr̃a. suaui-¬
tate u̾boꝵ. lactis sp̃em ꝓferebant nulla mindia
corruptam : hi cum ceꝑint inuidere. coagula.¬
tur in uicium cor eoꝵ: & fit de suauitate ami.¬
citiȩ. amaritudo maliuolentiȩ : & insuauis qͥ¬
dam horror inuidiȩ. Ergo coagulatum est cor.
ꝑ suꝑbiam: ꝑ muidiam: quȩ lenitatẽ naturȩ
fluentem bemuolentia. malitiȩ concretione
uiciarunt. Inqͦrum gͦ cor coagulatur: iustus
autẽ humiliatur legis p̾cepta meditando: quȩ
hgbet humilitatis magisterium. Idoq subdidit.¬
Ionum michi qd̾ humiliasti me: ut discam
iustificationes tuas. Hoc sequutus apłs: ait.
placeo michi ininfirmitatib meis ÷ in miuriis.
in necessitatib. in ꝑsequutionib : in angustiis.
Cum enim complacet ininfirmitatib. & non fran.¬
gitur ammo. nec cedit iniuriȩ : discere iustifi.¬

Expanded text:
coacescat. coagulato enim lacte fit quaedam coacescat. coagulato enim lacte fit quaedam concretio nec suauitatem habens eandem nec gratiam. ita homines, qui ante sedulitate gratia suauitate uerborum lactis speciem praeferebant nulla inuidia corruptam, hi si coeperint inuidere, coagulatur in uitium cor eorum et fit de suauitate amicitiae amaritudo maliuolentiae et insuauis quidam horror inuidiae. ergo coagulatum est cor per superbiam, per inuidiam, quae lenitatem naturae fluentem beniuolentiam malitiae concretione uitiarunt. iniquorum ergo cor coagulatur, iustus autem humiliatur legis praecepta meditando, qui habet humilitatis magisterium. Sequitonu m m i hi quo d hu m iliasti me, ut dis c am iustif icationes tuas. hoc secutus apostolus: placeo mihi, ait, in infirmitatibus, in iniuriis, in necessitatibus, in persecutionibus, in angustiis. cum enim conplacet in infirmitatibus et non frangitur animo nec cedit iniuriae, discere iustifi
Abbreviated transcription (Latin):
dere potest: & amissis filiis generare meliores.
Nunqͥd deo est difficile meliora donare: Potest
etiam sinchil donet. hoc ipsi tamen iusto ẽẽ ꝓ.¬
spectum ÷ si forte futuri impbi. rapti sunt: ne
mutaret malicia cor eoꝵ. Similit̾ & de patͥmo-¬
nio: quasi non uideamus plurimos ꝓpter opes
patͥmonii. i ꝑiculum salutis ẽẽ deductos: plu.¬
rimis ex diuitiarum habundantia causam or.¬
tam eẽ peccandi. Qui enim non habet qd̾ donet:
ascribi ei culpa non potest. qd̃ non donau̾it. Qͥ
autem habet qd̃ donet. & non dat : obnexius
incipit c̃ẽ peccato.  Sequit᷑ uersus.ui. Coa-
gulatũ ÷ ut lac cor eoꝵ: ego dutem legem tuam
meditabor. Subtile cor sanctoꝵ : coagulatum est
uͦ cor suꝑboꝵ ut enim lac natura sui purum.
speciosum atq sincerum est. s corruptione coac.¬
cescit: sic mentis & cordis humani natura pura:
sincera. ꝑspicua est: pꝰqͣm uicioꝵ admixtione

Expanded text:
ere potest, qui ei et amissis filiis generaret meliores. ere potest, qui ei et amissis filiis generaret meliores. numquid deo est difficile meliora donare? potest, etiamsi nihil donet, hoc ipso tamen iusto esse prospectum, si forte futuri inprobi rapti sunt, ne mutaret malitia cor eorum. similiter et de patrimonio: quasi non uideamus plurimos propter opes patrimonii in periculum salutis esse deductos, plurimis ex diuitiarum abundantia causam ortam esse peccandi. qui enim non habet quod donet, adscribi ei culpa non potest quod non donauerit; qui autem habet quod donet et non dat, utique obnoxius incipit esse peccato. Sequitur uersus sextus: co ag u l atum est u t lac cor eorum, ego autem legem tuam me d it ab ar. subtile cor sanctorum, coagulatum est uero cor superborum. ut enim lac natura sui purum, speciosum atque sincerum est, sed corruptione coacescit, sic mentis et cordis humani natura pura sincera perspicua est, priusquam uitiorum admixtione
Abbreviated transcription (Latin):
nebant. Ita gͦ multiplicant᷑ siue neqͥciȩ sp̃itales
uel diu̾sis afficiatur incõmodis rerum. uel corꝑiᷤ
infirmitatib : tunc dicunt suꝑbi. Ubi est iusti¬
tia eius: ubi miscdia : Ecce quia humiliatꝰ est:
tice quia ei innocentia sua nichil p̃dest. Idoc
ad uitȩ huius specimen ȩxtͣhendȩ. tres illi sc̃o iõb
specie amici. obtrectatione autem inimici. ꝓbita.¬
tis atq iusticiȩ eius inuidi: expbrantes grauia
obꝓbria congerebant: & qui uen̾ant ad conso-¬
landum. insultare ceꝑunt. S iustus hic non mo.¬
uetur: idõq nec iob frangebatur. Deniq in amiᷤ.¬
sionib filioꝵ uel patͥmonii: dicebat. Dominus
dedit dominus abstulit: sit nomen domini bñ¬
dictum. Ergo & in adu̾sis positi: dicamus. Boni-¬
tatem fecisti cum seruo tuo. Potest enim domi.¬
nus in melius mutare quȩ facta sunt: ut iob
sc̃i habemus exemplum. & quȩ amissa sunt red

Expanded text:
nebant. ita ergo multiplicantur siue nequitiae spiritales nebant. ita ergo multiplicantur siue nequitiae spiritales uel diuersis adficiatur incommodis rerum uel corporis infirmitatibus, tunc dicunt superbi: \'ubi est iustitia eius, ubi misericordia? ecce quia sic multatus est, ecce quia ei innocentia sua nihil prodest ideoque ad uitae huius specimen extrahendum tres illi sancto specie amici, obtrectatione autem iniqui, probitatis atque iustitiae eius inuidi, exprobrantes grauia obprobria congerebant et qui uenerant ad consolandum insultare coeperunt. Sed iustus his non mouetur ideoque nec Iob frangebatur. denique in amissionibus filiorum uel patrimonii dicebat: dominus dedit, dominus abstulit; sit nomen domini benedictum. ergo et in aduersis positi dicamus: bonitatem fecisti cum seruo tuo. potest enim dominus in melius mutare quae facta sunt, ut Iob sancti habemus exemplum, et quae amissa sunt redd
Abbreviated transcription (Latin):
co enim iustificationem non fecerunt: qͥa nolu.¬
erunt agere penitenciam delictoꝵ. Qͣm ꝓpħa
in bonitate uult agere: ut ei fiat peccatoꝵ re-¬
missio sine atrocitate dampnationis: cum re¬
misionis gr̃a. Sequitur u̾sus.uͭ. Wultiplicata
est suꝑ me iniquitas suꝑboꝵ: ego autem in doto
corde scrutabor mandata tua. Quanto magis quis
deo seruire desid̾at÷ tantõmagis in se excitat ad.¬
u̾sarios: & tanqͣm athleta fortis coronam iusticiȩ
reportare desid̾ans÷ irritat in se plurimos & la-¬
tessit qui inuident nr̃o ꝓfectui. Qd̃ etiam in po.¬
st̾iorib euidenter ostendit. Cum odio habentib
pacem. eram inqͥt pacificus. Nichil tamen tͣnqͥlli.¬
tas eiuis ꝓficiebat: ut eos qui pacem oðant sua
tͣnquillitate compon̾et. & eoꝵ studia compͥmeret.
Cum loquebar illis inquit : impugnabant me
gratis. Hoc est. cum causam impugnandi non
haberent: tam̃ impugnandi studium ñ depo.¬

Expanded text:
eo enim justificationem non fecerunt; quia nolueo enim justificationem non fecerunt; quia noluerunt agere poenitentiam delictorum, quam Propheta in bonitate vult agere; ut ei fiat peccatorum remissio sine atrocitate damnationis, cum remissionis gratia. 17. Sequitur: Multiplicata est super er me ini quit a s superborum, eg o autem in toto corde meo scrutabor mandata tua. quanto magis quis deo seruire desiderat, tanto magis in se excitat aduersarios et tamquam athleta fortis coronam iustitiae reportare desiderans inritat in se plurimos et lacessit, qui inuident nostro profectui. quod etiam in posterioribus euidenter ostendit: cum odiosis non habentibus pacem eram, inquit, pacificus. nihil tamen tranquillitas eius proficiebat, ut eos qui pacem oderant sua tranquillitate conponeret et eorum studia conprimeret; cum loquebar illis, inpugnabant m e gratis, hoc est: cum causas inpugnandi non haberent, tamen inpugnandi studium non depo
Abbreviated transcription (Latin):
etiam amara plus ꝓsunt: non enim inferunt᷑. ut
noceant. s ut corrigant: rogatur tamen ut in
bonitate sua doceat nos iusticias suas. Consida
medicum utilia apponentem medicamenta uul.¬
nerib : ea tamen quȩ mordeant ulceris uirus:
ac certe ferro putrefacta resecantem. Cum ieo
ipso sit bonus medicus. quia utilitatem oꝑatur
igroti. & facit qd̃ ꝓdẽe nou̾it: tamen quia eger
dolorem aut non uult aut non potest sustinere
ꝓpt̾ infirmitatem affectus sui÷ rogat ut medicꝰ
tum qͣdam bonitate & suauitate sua curet: nͣ
asꝑitatem adhibeat medicamentoꝵ: non ferro
intidat uuln̾um fibras: aut si aliter non potest
ut cum mod̾atione faciat : & qͣdam subtilitate
mitiget uim doloris. & ideo in euangłii bonita.¬
te melius docentur iustificationes dei : qͣm in
legis seu̾itate. Opus autem iusticiȩ : iustificatio
est. Unde scriptum est quia pharisci iustificare¬
se noluerunt: non baptirati baptismo ioħ̃is. In

Expanded text:
etiam amara plus prosunt —non enim inferuntur ut etiam amara plus prosunt —non enim inferuntur ut noceant, sed ut corrigant —, rogatur tamen, ut in bonitate sua doceat nos iustitias suas. considera medicum utilia adponentem medicamenta uulneribus, ea tamen, quae mordeant ulceris uirus, aut certe ferro putrefacta resecantem. cum m eo ipso sit bonus meaegroti, et faciat quod prodesse noverit: tamen quia aeger dolorem aut non vult, aut non potest sustinere propter infirmitatem affectus sui, rogat ut medicus eum quadam bonitate et suavitate sua curet, non asperitatem adhibeat medicamentorum, non ferro incidat vulnerum fibras: aut si aliter non potest, ut cum moderatione faciat, et quadam subtilitate mitiget vim doloris. Et ideo in Evangelii bonitate melius docentur justificationes Dei, quam in Legis severitate. Opus autem justitiae justificatio est. Unde scriptum est quia Pharisaei se justificare noluerunt, non baptizati baptismo Joannis . In
Abbreviated transcription (Latin):
aliena laudantur: qͣntomagis unꝰquisq dei sibi
conciliare grãm debet. ut dicat. bonus es domme
Nam si hoc dicat homini. ut ẽẽ admoneatur qd̃
forsitan non sit. & bonitatis etiam ipse p̾dicatio.¬
ne mitescit. t̾roremq immitis deponit affectus : qͦn.¬
tomagis deo laus sua est deferenda. qui nͥ bomuis
eẽt. suꝑ t̾ram stare quis posset: ꝓpͥum autem dĩ¬
est: ut bonus sit. Deniq in euangłiis habes: qͥaar¬
bor bona fructus bonos facit. fructus enim eius:
angłi sunt. Fructus eius hommes sunt. hoc est rati.¬
onabiles sancti: si domim p̾cepta custodiunt.
fructus eius sunt hi qui nascunt᷑ in t̾ris: fructus
eius sunt uirtutes hominũ. Aerito gͦ arbor bona
bonos fructus facit. pꝰ gͥ radix laudetur: ut fru.¬
ctus possit ꝓbari. S & alibi ait idem dominus
iñc. & pater uester qui bonus est: dabit bona
data petentib se. S qͣmuis deus bonus sit. curꝰ

Expanded text:
aliena laudantur, quanto magis unusquisque dei sibi aliena laudantur, quanto magis unusquisque dei sibi conciliare gratiam debet, ut dicat: bonus es, domine! nam si hoc dicat homini, ut esse admoneatur quod forsitan non sit, et bonitatis etiam ipse praedicatione mitescit terroremque inmitis deponit affectus; quanto magis deo laus sua est deferenda, qui nisi bonus esset, super terram stare quis posset ? proprium est autem dei ut bonus sit. denique in euangelio habes, quia arbor bona fructus bonos facit. fructus eius angeli sunt, fructus eius homines sunt, hoc est rationabiles, sancti, si domini praecepta custodiunt, fructus eius sunt hi qui nascuntur in terris, fructus eius sunt uirtutes hominum. merito ergo arbor bona bonos fructus facit. prius igitur radix laudetur, ut fructus possit probari. sed et alibi ait idem dominus Iesus: et pater uester qui bonus est dabit bona data petentibus se Sed quamuis bonus deus sit, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
tsticia absorbearis: & fiat tͥ deiectio tua increm̃.¬
tum iniqͥtatis: quȩ debet ẽẽ correpͥtionis occasio.
& enim in temptationib homo: sic̃ aurum incon¬
flatorio cõpbatur. Hides ꝓpħa quid dicat. Pusqͣm
humiliarer inqͥt deliqui. Iure gͦ temptationib tͤ.¬
ditus est: qm̃ delinquebat. Delinquebat autem
quia dei eloquiũ non tenebat. Uerum inde ordi¬
nem emendationis inuenit: unde culpa ꝓcesse.¬
rat. Cepit ẽẽ subiectus eloquio diumo: & culpa
desiuit. Sequitur u̾sus.iiii. Ronus es domine:
& in bonitate tua doce me iustificationeᷤ tuas. Etiã
usus disciplinȩ secularis accepit: ut unusqͥsq i.¬
dicem suum laudet. Unde apłs sequens diumarũ
pit. De omnib quib accusor rex agrippa a iudeis.
estimo me felicem apud te: incipiens rationem
redð̃e. & infra. Credis rex agrippa ꝓpħis: Scio qͥa
credis. Ergo si laudantur homines. in quib plerũc

Expanded text:
tristitia absorbearis et fiat tibi deiectio tua incrementristitia absorbearis et fiat tibi deiectio tua incrementum iniquitatis, quae debet esse correctionis occasio. etenim in temptationibus homo sicut aurum in conflatorio conprobatur. uides propheta quid dicat: priusquam humiliarer, inquit, deliqui. iure ergo temptationibus traditus est, quoniam delinquebat, delinquebat autem, quia dei eloquium non tenebat. uerum inde ordinem emendationis inuenit, unde culpa processerat; coepit esse subiectus eloquio diuino et culpa desiuit. Sequitur uersus quartus: bonus es, domine, e t in bonitate tua d o ce m e iustif icationes tuas. etiam usus disciplinae saecularis accepit, ut unusquisque iudicem suum laudet. unde apostolus sequens diuinarumpit: d e omnibus quibus accusor, rex Agrippa, a Iudaeis, aestimo me felicem apud te incipiens rationem reddere, et infra: credis, rex Agrippa, prophetis? scio quia credis. ergo si laudantur homines, m quibus plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ortam eẽ de culpa. & quia culpa p̾cessit
ido humiliatum ostendit: hoc est accͥtum tẽp.¬
tationib & adu̾sis. & tͣditum anxietatib: qͦm¬
admodum & ille qui tͣditus est ã paulo mint̾i.¬
tum carnis. humiliatus utiq est: ut postea põ¬
set reconciliationẽ mereri. S qͣmuis humilita
ista hoc est uelut quedam deiectio ꝑturbationiˢ.
non uirtutis sit: gen̾at tamen sepe uirtutem
& fit non pena. s remedium delinquentis. Dan
si peccatis tuis tribuas. qd̃ humiliat᷑ es. & qͥcqͥd qt¬
cid̾it in te retorques: ex reo incipies ẽẽ iustus. qu
te ipse condempnas. Iustus enim accusator est
sui: in exordio sermonis. Nec potes indignum te
iudicare humilitate. qui ꝓpͥa errata cognoscis:
in quibꝰ erubescendo non utiq extõlleris. s hum¬
liaris uides gͦ quia ideo humiliatus es. quia deu¬
quisti: & non seruasti eloquia dei. Unde serua
diligentius ne pecces: ne. iterum qͥa deiectus es.

Expanded text:
tatem ortam esse de culpa. et quia culpa praecessit, tatem ortam esse de culpa. et quia culpa praecessit, ideo humiliatum ostendit, hoc est adtritum temptationibus et aduersis et traditum anxietatibus, quemadmodum et ille, qui traditus est a Paulo in interitum carnis, humiliatus utique est, ut postea posset reconciliationem mereri. Sed quamuis humilitas ista, hoc est uelut quaedam deiectio, perturbationis, non uirtutis sit, generat tamen saepe uirtutem et fit non poena, sed remedium delinquentis. nam si peccatis tuis tribuas quod humiliatus es, quicquid acciderit in te retorques et ex reo incipies esse iustus qui te ipse condemnas; iustus enim accusator est sui in exordio sermonis. nec potes indignum te iudicare humilitate qui propria errata cognoscis, in quibus erubescendo non utique extolleris, sed humiliaris. uides ergo, quia ideo humiliatus es, quia deliquisti et non seruasti eloquia dei. unde serua diligentius, ne pecces, ne iterum, quia deiectus es,