comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec: erechiel in conspectu eoꝵ ꝑ
diem cepit transportare uasa do¬
mus sue. quasi fnsmigrans ad alium lo¬
cum. uesꝑe aut̃ ꝑfodit parietẽ.⁊ ꝑ ru¬
inam parietis exportauerunt eũ in hu¬
meris seru eius: uelata facie. nichil
uidentẽ. & dixerunt ad eum domꝰ isrł.
Quid tu facis: Qui Rdit. Suꝑ regem qui
ẽ in ierłm onus istud. Parietẽ ꝑfodient.
ut educant eũ. In caligine noctis egre¬
dietur. capiet᷑ in sagena. ad ducet᷑ in
babilonẽ. ⁊ eam ñ uidebit ibiq mori¬
etur. Postea locitꝰ ẽ ad domũ utł in
eniginate. dicens. hec dicit dñs. Aquila
gͣndis magnaꝵ alarũ: longo m̃brorũ

Expanded text:
ost haec Ezechiel in conspectu eorum per diem coepit transportare vasa domus suae, quasi transmigrans ad alium locum . Vespere autem perfodit parietem, et per ruinam parietis asportaverunt eum in humeris servi ejus, velata facie, nihil videntem. Et dixerunt ad eum domus Israel: « Quid tu facis? Qui respondit: Super regem, qui est in Jerusalem onus istud est. Parietem perfodient, ut educant eum, in caligine noctis egredietur, capietur in sagena, adducetur in Babylonem, et eam non videbit, ibique morietur. Postea locutus est ad domum Israel in aenigmate, dicens: « Haec dicit Dominus: Aquila grandis magnarum alarum lon
Abbreviated transcription (Latin):
neam .i. fecit eũ regẽ. & accepit ab eo uis¬
iurandum. ⁊ facta ẽ aquila altã gͣndis.
.i. pharao. & ecce uinea ista: extendit pal¬
mites suos ad illãm: ut irrigaret eam.
Nunqͥd ꝓsꝑabit᷑ qui fecit hec : Et quis
Et factum ẽ u̾bum dñi ad erechielem
in anno nono. mense decimno. decima
die mensis. dicens fili hominis: scribe
t nom̃ diei huiꝰ. in qua confirmatꝰ ẽ rex
babilonis adu̾sus ierłm hodie. Ecce ego
tollã hodie ate desid̾abile oculoꝵ tuoꝵ.
⁊ ingemisces tacens. non plorabis. ñ
planges: luctum mortui faciens. Non
uelabis ora amictu. nec cibos lugen¬
tium comecdes. s calciam̃ta erunt in
& dixerunt ad eũ. Quid portendunt
hec: Qui redit. hec dicit dñs. Ecce ego
polluam sanctuariũ meũ. desid̾abile
ñ plangetis. quia quisq de nece sua
sollicitus erit. Postea: in ꝯsolationẽ
gentis suȩ. p̃dixit ꝓpħa calamitates
cirtũstancium nationũ. quȩ uł ui¬
uerant hostes cont᷑ ierłm. uł insulta

Expanded text:
fecit eum regem, et accepit ab eo jusjurandum. « Et facta est aquila altera grandis, » id est Pharao. « Et ecce vinea ista extendit palmites suos ad illam, ut irrigaret eam. Nunquid prosperabitur, qui fecit haec? Et qui « Et factum est verbum Domini ad Ezechielem in anno nono, in mense decimo, decima die mensis, dicens: Fili hominis, scribe tibi nomen diei hujus in qua confirmatus est rex Babylonis adversus Jerusalem hodie. Ecce ego tollam hodie a te desiderabile oculorum tuorum, et ingemisces tacens, non plorabis, non planges, luctum mortui faciens, non velabis ora amictu, nec cibos lugentium comedes, sed calceamenta erunt in et dixerunt ad eum, quid portenderet hoc. Qui respondit: « Haec dicit Dominus: Ecce ego polluam sanctuarium meum desiderabile non plangetis, » quia quisque de nece sua sollicitus erit. Postea consolationem gentis suae praedixit propheta, calamitates circumstantium nationum, quae vel juver
Abbreviated transcription (Latin):
post mensẽ: naas amonites ob¬
sedit iabis galaad Cũq petissent
obsessi ab eo fedus: ait. In hoc feriã
uobis cũ fedus. ut eruam om̃ib uo¬
bis oculos dextros Eis enĩ quosbel¬
lo capiebat: dextros oculos eruebat.
ut sinistros scutis celantes: ad bellũ
forent inutiles Et responderunt ei
Concede nobis uii. dies. ⁊ mittemꝰ
in om̃s t̾minos isrł. & si ñ fu̾i̾t no¬
bis defensor: eg̾diem᷑ ad te. Uene¬
runt gͦ nuncii in gabaa sauls. ꝙ
cũ nunciassent hec: fleuit popłs.
ꝙ ip̃e saul ueniebat de agro: seq̃ns
boues. & ꝓmisit iabitis: se t̾eia die
uenturũ eis in auxiliũ. Et iussit
aliquos eoꝵ ꝓ ducatu itin̾is susti¬
nere. ꝙ diuinitꝰ inspiratꝰ: ꝯcidit
utrũq bouẽ in frusta. ⁊ ꝯminatꝰ
ẽ in om̃s t̃minos isrł. dicens. Qui

Expanded text:
post mensem, Naas Ammonites obsedit Jabes Galaad . » Cumque petissent ab eo obsessi foedus, ait: « In hoc feriam vobiscum foedus, ut eruam omnibus vobis oculos dextros. » Eis enim quos bello capiebat, dextros oculos eruebat, ut sinistros scitis celantes ad bellum forent inutiles. Et responderunt ei: « Concede nobis septem dies; et mittemus in omnes terminos Israel; et si non fuerit nobis defensor, egrediemur ad te. Venerunt autem nuntii in Gabaa Saulis. » Et cum nuntiassent hoc, flevit populus, et ipse Saul veniebat de agro sequens boves, et promisit Jabitis se tertia die venturum eis in auxilium, et jussit aliquos eorum, pro ducatu itineris sustinere, et divinitus inspiratus concidit utrumque bovem in frusta, et comitatus est in omnes terminos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituit saul ppłm in tros parces.
& ing̾ssus ẽ castra in uigilia matuti¬
na. & ꝑcussit amon plaga grandi.
& ait ppło ad saul. Quis est qui dixit:
non regnabit saul suꝑ nos: Int̾si
die quispiã: quia fecit d̾s salutẽ
in isrł. & ait samuel. Samus in
galgala.⁊ innouemꝰ ibi regnũ ꝙ
inunxerunt saul in regẽ sed̾o in
galgala. St ait saniuei ad ppłm.
Ecce rex gradit᷑ ante uos Me ab¬
iecistis.⁊ dñm. & hoc uobis sig¬
num qd̵ ded̾it uobis Añs regem
in ira: Ecce messis tͥticea ẽ hodie.
Inuocabo dñm.⁊ dabit tonitrua.
choruseationes. gͣndinẽ.⁊ pluui
am.Et sic fẽm ẽ statim: ꝯtra nã¬

Expanded text:
constituit Saul populum in tres partes, et ingressus est castra in vigilia matutina, et percussit Ammon plaga grandi: « Et ait populus ad Saul: Quis est qui dixit: Non regnabit Saul super nos. Date ur quispiam hodie; quia fecit Dominus salutem in Israel. Et ait Samuel: Eamus in Galgala, et innovemus ibi regnum. » Et inunxerunt Saul in regem secundo in Galgala. « Et ait Samuel ad populum: Ecce rex graditur ante vos. Me abjecistis, et Dominum; et hoc vobis signum, quod dedit Dominus vobis regem in ira: ecce messis triticea est hodie. Invocabo Dominum, et dabit tonitrua et coruscationes, grandines et pluvias . » Et sic factum est statim contra na
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpiciationis. qͥa ea die rediit moyses:
ad eos. referens dm̃ eis placatũ suꝑ of¬
fensã uituli ꝯflatilis. Eadẽ die ieiuna¬
ꝑam. ꝓ memorta mortuoꝵ. Uñ ⁊ diceba¬
tur s dies afflictionis. Dicebat᷑ qͦ dies
expiationis. qͥa ea die: sangͥne utulȩ
rufe expiabatur tabnacłm. ⁊altare:
ut p̃dictum ẽ. & siebat cinis ad expiati¬
onem immundoꝵ. ⁊ ip̃i expiabant᷑ a
pecc̃is illiꝰ anni: ꝑ emissionẽ hirci apo¬

Expanded text:
Propitiationis , quia ea die rediit Moyses ad eos, referens Deum eis placatum super offensam vituli conflatilis, ea die jejunaam pro memoria mortuorum. Unde etiam dicebatur dies afflictionis. Dicebatur quoque dies expiationis, quia ea die sanguine vitulae rufae expiabatur tabernaculum, et altare, ut praedictum est. Et fiebat cinis ex eo ad expiationem immundorum, et ipsi expiabantur a peccatis illius anni, per emissionem hirci a
Abbreviated transcription (Latin):
ortu ⁊ educatu moysi
gressus est post hec: uir lẽuita.
m cont̾bulem: iocabeth. Qui nole¬
bat accedere ad uxorẽ: post edictum.
malens carere libis: qm in necem ꝓ¬
creare. Cui deus ꝑ sõpniũ astreit. ut
ait iosephus: dicens. ne timeret uxo¬
rem cognoscere. quia puer quẽ time¬
bant egiptii: nasciturꝰ erat ex ea. Et
tum ei dolores partus institerpit.
Et uidens puerũ elegantẽ: abscon¬
dit eũ trib m̃sib. Cumq celareñ
posset: sũꝑsit fiscellã scirpeam in
modũ fisci.i. saccit rotundam. uimi¬
ne ꝯplexam. & linurit eã bitumine
ac pice. ⁊ ponens intus infantulum.
in carecto eũ ripe exposuit. ne impe¬
tu flumins raꝑetur. stante ꝓcul so¬
rore paruuli maria.⁊ expectante rei
exitum: ex matris p̃cepto. Ecce des
cendit termuth filia pħonis. ut la¬
uaretur in flumine. Quȩ uidens al¬
ueolum.⁊ afferri sibi iubens: iudit

Expanded text:
ortu, et educatione Moysi. « Egressus est post haec vir levita ,rem contribulem nomine Jocabeth, qui nolebat accedere ad uxorem post edictum, malens carere liberis quam in necem procreare. Cui Deus per somnium astitit, ut ait Josephus, dicens, ne timeret uxorem cognoscere, quia puer, quem timebant Aegyptii, nasciturus esset ex ea: etiam tum ei dolores partus institerint. « Et videns puerum elegantem, abscondit eum tribus mensibus. Cumque celare non posset, sumpsit fiscellam scirpeam » in modum fisci, id est sacci rotundi, vimine complexam, « et linivit eam bitumine ac pice, et ponens intus infantulum in carecto ripae eum exposuit, » ne impetu fluminis raperetur, et stante procul sorore parvuli Maria, exspectante rei exitum, ex matris praecepto. « Ecce autem descendit Terimith filia Pharaonis, ut lavaretur in flumine, quae videns alveolum,
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliatore uterent᷑ hebreo. Et
uix optinuert̃ a termuth. ut
mentis : ne ei noc̾ent. Erat aut̃
moyses uir bellicosus. ⁊ ꝑitissimꝰ.
Qui fluminis iter tanqͣm longiꝰ
pret̾iniitens: ꝑ t̾ram duxit exer¬
citũ. itinere breuiori. ut imꝑ¬
uisos ethiopes p̃ueniret. S ꝑ
loca plena serpentib iter faci¬
ens tulit in archis papiriis
suꝑ plaustra: ybices. eyconias.
.s. egiptias. naturalit̾ infestas
serpentib. quȩ rostro ꝑ post̾io¬
ra misso: aluum purgant. Ca¬
straq metatus: ꝓferebat eas ut¬
serpentes fu garent:⁊ diuorarent.
⁊ ita tictus ꝑ noctes tͣnsibat
exercitꝰ. Tandem p̃uentos echi¬
opes expugnans. inclusit eos
fugientes in ciuitatẽ saba re
giam. qit̾a: post cambises a no
mine sororis sue meroemr de¬
noĩauit. Quã quta inexpugna¬
bilis erat cũ duitiꝰ obsedisset:
oculos suos imecit in eũ thar¬
bis filta regis ethiopũ. A ex con¬
dicto tradidit ei ciuitatem si
duc̾e̾t eã uxorẽ. ⁊ ita fc̃m ẽ. Inde

Expanded text:
auxiliatore uterentur Hebraeo; et vix obtinuerunt a Terimith, ut  sacramentis, ne ei nocerent. Erat autem Moyses vir bellicosus, et peritissimus, qui fluminis iter tanquam longius praetermittens, per terram duxit exercitum itinere breviori, ut improvisos Aethiopes praeveniret. Sed per loca plena serpentibus iter faciens, tulit in arcis papireis super plaustra ibices ciconias, id est Aegyptiacas, naturaliter infestas serpentibus, quae rostro per posteriora immisso alvum purgant, castraque metatuserpentes fugarent et devorarent, et ita tutus per noctem transibat exercitus. Tandem preventos Ethiopes expugnans inclusit eos fugientes in civitatem regiam Saba, quam post Cambimine sororis suae Meroem denominavit. Quam cum, quia inexpugnabilis erat, diutius obsedisset, oculos suos injecit in eum Tarbis filia regis Aethiopum, et ex condicto tradidit ei civitatem, si duceret eam uxorem, et ita factum est. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
ad optauit eum in filiũ. ⁊ dictus est
moyses. Egiptii enĩ moiᷤᷤ aquã. is:
sali̾atũ dicunt. Quẽ dũ quadã die
termitth obtulisset pħonit ut ipse
eũ adoptaret: ad mirans rex pueri
uenustatẽ: corona quã forte gesta¬
bat: captei illiꝰ imposuit. Erat aut̃
in ea hamonis ymago fabricata.
puer aut̃ coronã ꝓiecit in t̾ram: ⁊
fregit. Saẽdos aut̃ elyopoleos alat̾e
regis surgens: exclantauit. Hic est
puer quẽ nobis occidendũ monstͣat¬
deisᷤ. ut de cet̾o timore cateamus. ⁊
uoluit irruere in eũ. s auxilio regis
lib̾atus ẽ. ⁊ ꝑsiasione cuiꝰdam sapi¬
eutis: qui ꝑ ignoranttã hoc ẽẽ fcm̃ ⁊
puera: asseruit. In cuiꝰ rei arg̃mo. cũ
ori suo apposuit. ⁊ linguȩ suȩ sũm¬
tatẽ igne corrupit. Uñ ⁊ hebrei eũ
impeditioris lingue fuisse autu¬
mant. tante uͦ pulcͥtuduus fuit:
ut ait iosephus. ut nullus ad̾o seue¬
rus ẽẽt : qui eiꝰ aspecti ñ hereret᷑.
Multiq dũ cern̾ent eũ ꝑ plateam

Expanded text:
ium, et dictus est Moyses. Aegyptii enim Moys, aquam, is salvatum dicunt. Quem dum quadam die Terimith obtulisset Pharaoni, ut et ipse eum adoptaret, admirans rex pueri venustatem, coronam, quam tunc forte gestabat, capiti illius imposuit. Erat autem in ea Ammonis imago fabrefacta. Puer autem coronam projecit in terram, et fregit. Sacerdos autem Heliopoleos a latere regis surgens, exclamavit: Hic est puer, quem nobis occidendum Deus monstravit, ut de caetero timore careamus, et voluit irruere in eum, sed auxilio regis liberatus est, et persuasione cujusdam sapientis qui per ignorantiam hoc factum esse a puero asseruit. In cujus rei argumentum cum ori suo opposuit, et linguae suae summitatem igne corrupit. Unde et Hebraei impeditioris linguae eum fuisse autumant. Tantae vero pulchritudinis fuit, ut ait Josephus, ut nullus adeo severus esset, qui ejus aspectui non haereret, multique, dum cernerent eum per plateas
Abbreviated transcription (Latin):
tere meridiano .c. cubitoꝵ. a in
aquilonaricentũ. In oriental uͦ:
qͥnqͣguita. ⁊ totidẽ in occidñtali.
⁊ sic: quadrum erat. s in forma
alt̾a parte longiori.Erantq in la¬
tere australi: .xx. colũpne. alte qͥnq
cubitoꝵ. Capita hñtes argentea.
cũ celaturis. cũ basibus eneis. sꝑa¬
cio qͥnq cubitoꝵ: inter se distantes.
suꝑ quas anuli enei singłis mnerant.
singuloꝵ paxilloꝵ. qui erant ma¬
gnitudine cuibiti.⁊ ꝑ singłas co¬
luꝑnas in t̾ram uaside fixi. ut
atum immobile custodirent. Cor¬
tina u̾o de bysso mollissima cen¬
tum cubitoꝵ in longum. ⁊ qͥnq
in latum: ꝑ colũpnas dependebat.
a capite usq ad bassem diffusa.
ut nil a pariete disferre uideret᷑
Nisi forte pro aeris intemꝑie:
qͣndoq retro funib ⁊ paxillis
traheretur. ut sub ea tanqͣm
sub tecto ppłs reciꝑetur. In eun¬
dem modum latus aquilonis .xx.
colũpnas: ⁊ cortinã habebat dis¬
fusam. ab occidente uo .x. colũpnȩ¬

Expanded text:
ridiano centum cubitorum; et in aquilonari centum; in orientali vero quinquaginta, et totidem in occidentali; et sic quadrum erat; sed in forma altera parte longiori. Erantque in latere australi viginti columnae, altae quinque cubitis, capita habentes argentea cum celaturis, cum basibus aeneis, spatio quinque cubitorum inter se distantes, super quas annuli singuli inerant;  paxillorum, qui erant magnitudine cubiti, et per singulas columnas in terra valide fixi, ut atrium immobile custodirent. Cortina vero de bysso mollissima, centum cubitorum in longum, et quinque in altum per columnas dependebat a capite usque ad basem diffusa, ut nihil a pariete differre videretur, nisi forte pro aeris intemperie quinque retro funibus et paxillis traheretur, ut sub ea, tanquam sub tecto populus reciperetur. In eumdem modum latus aquilonis viginti columnas et cortinam habebat diffusam. Ab occidente vero decem column
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lucide. It̾m ꝓ ostqͣm enunt̾auit mo¬
yses bñdictionis obseruantiũ legem.
⁊ maledictiones tͣnsgͥssoꝵ: in finema
sibus in egiptũ. ibi uenderis hostib
tuis: in seruos. ⁊ ancillas. ⁊ ñ erit

Expanded text:
cide . » Item: « Postquam enumeravit Moyses benedictiones observantium legem, et maledictiones transgressorum, in fine masibus in Aegyptum; ibi venderis hostibus tuis in servos, et ancillas; et non erit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dñarent᷑ in t̾m ꝓmissionis:
delerent amalech de sub celo. qͥa ip̃is
t̃nseuntib ꝑ desertũ: płimum nocu¬
ñ erat fas ing̾di castra: int̾ficientes.
&e subdidit dñs huic p̃cepto: caue ne
obliuiscaris. Qd̾ quia tnsg̾ssus ẽ saul:
tͣns latum ẽ regnũ a domo eiꝰ. It̃m Cũ
int᷑ueris t̾ram ꝓmissioĩs: tolles de
q ad locũ quẽ dñs eleg̾it. ⁊ facta ob¬
latione stans adiu̾so altaris: gr̃as
ages deo corã sac̾dote. qͥa lib̾auit pa¬
dedit tibi t̾ram lacte ⁊ melle manan¬
tem. hoc semel fem̃ quidã traduntin
ing̾ssu t̾rȩ. S singłis annis tradit
iosiphus : has gr̃aꝵ actiones agn̾das.
in scenophegia. ĩmo bis in die. ues¬
pere ⁊ mane iuigit̾ testificanda ab
eis dona dei: dicit. It̃m. Quando t̃n¬
sieris iordanẽ. edificabis altare dno:
de lapidib quos ferrũ ñ tetigit. ⁊
offeres hostiã dño. ⁊ scribes suꝑ la

Expanded text:
cum dominarentur in terra promissionis, delerent Amalec de sub coelo , quia ipsis transeuntibus per desertum plurimum nocunon erat fas ingredi castra, interficientes. Et subdidit Dominus huic praecepto: « Cave ne obliviscaris. » Quod quia transgressus est Saul, translatum est regnum a domo ejus. Item: « cum intraveris terram promissionis, tolles de que ad locum quem Dominus elegerit. Et facta oblatione, stans e diverso altaris, gratias ages Deo coram sacerdote, quia liberavit paypto, et tandem dedit tibi terram lacte et melle manantem. » Hoc semel factum quidam tradunt in ingressu terrae, sed singulis annis tradit Josephus has gratiarum actiones agendas in Scenopegia. Imo bis in die, et vespere, et mane jugiter, testificanda ab eis dona Dei, dicit. Item: « Quando transieris Jordanem, aedificabis altare Domino, de lapidibus quos ferrum non tetigit, et off
Abbreviated transcription (Latin):
in hunc modũ. Quinq ꝯsid̾anda
siuit hic. sacͥficia.: que deo offe¬
runt᷑. ꝑ sone: a quib offerunt᷑.¬
runt᷑. Triplex aut̃ eoꝵ quȩ rite
offerebant᷑: occurrit discretio
Ante enĩ erat oblatio de animabꝰ
⁊ sac̾ficiũ dicebat᷑. Nec aute octa¬
uum diẽ natiuitatis: poterat
offerri. Nec eadem die mater: ⁊
fetus eiꝰ. Ante: de sicca mat̾ta.
ut de simila. pane. Thure. et
ꝓpͥe dicebat᷑: oblatio. aut de li¬
quidis .s. uino. ⁊ oleo. quȩ ꝓꝑrie
libamen.uł libatio: dicebatur.
licet hiis nominib sc̾ptura qͣn¬
doq indifferent̃ utatur. ꝑ sone

Expanded text:
in hunc modum: Quinque consideranda in hunc modum: Quinque consideranda sunt hic. Sacrificia, quae Deo offeruntur, personae a quibus offeruntruntur. Triplex autem eorum quae offerebantur, rite occurrit discretio. Aut enim erat oblatio de animalibus, et sacrificium dicebatur, nec ante octavum diem nativitatis poterat offerri, nec eadem die mater et fetus ejus. Aut de sicca materia, ut simila, pane, thure, et proprie dicebatur oblatio. Aut de liquidis, vino, et oleo, quae proprie libamen, vel libatio dicebatur, licet his nominibus scriptura quandoque indifferenter utatur. Personae
Abbreviated transcription (Latin):
primo.anui sedi. in pͥma die m̃sis:
erexit moyses tab̾nacłm. Oꝑuit
na eẽt. non ꝓcellosa: s lucida.
non tñ ꝑ quã transiret aspectus.
qualem decebat dei p̃sentram. &
ad nebulȩ illiꝰ eleuationẽ: dem¬
ceps mouerunt castra. & ad depo¬
sitionẽ: deposuerunt. q dũ stabat
suꝑ tab̾nacłm: ⁊ ipsi stabant.
Cratq ignis in nocte. hysto
uiticũs. quia de electione ⁊ mi¬
nist̾io leuctaꝵ agit. Latine of¬
fertorius. uł sac̾ficaticꝰ. quia de
sacͥficiis. ⁊ de hiis que offerebã¬
tur ex lege tractat. hebraice uo
librorum noĩant eos. sieut nos
Popłs syon. uł legit᷑: erunt sig¬
na in sole ⁊ luna. In choat aut̃
sic: liber iste. uocauit autẽ
moysen. ⁊locutus ẽ ei dũs de
tabnacło fed̾is. dicens. homo
qui obtulerit hostiã si fuerit
holocaustũ: ⁊ de armentis: mas¬
culum offeret. Pro autẽ habet᷑
in hebreo: Et .ua. enĩ sonat: et.
doctrina. ⁊ traditione sac̾ficioꝵ
que sequit᷑: quedã p̃libanda sunt.

Expanded text:
primo anni secundi, in prima die mensis, erexit Moyses tabernaculum, et na esset, non procellosa, sed lucida, non tamen per quam transiret aspectus qualem decebat Dei presentiam; et ad nebule illius elevationem deiceps moverunt castra, et ad depositionem deposuerunt, et dum stabat super tabernaculum, et ipsi stabant, eratque ignis in nocte. HISTORIviticus, quia de electione et ministerio levitarum agit; latine Offertorius, vel Sacrificaticius; quia de sacrificiis et de his quae offerebantur ex lege tractat. Hebraice verlibrorum nominant eos, sicut nos Populus Sion; vel legitur: Erunt signa in sole, et luna. Inchoatur autem sic liber iste. « Vocavit autem Moyses, et locutus est ei Dominus de tabernaculo, foederis dicens: Homo qui obtulerit hostiam, si fuerit holocaustum, et de armentis, masculum offeret. Pro « autem, » habetur in Hebraeo, « va, » quod enim sonat, et doctrina et traditione sacrificiorum, quae sequitur, quaedam praelibanda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs multitudo obtulit
ulxta u̾bum moysi mente ꝓmp¬
tissima: quicqͥd p̃ciosius huit.
U eum tanta copia: qd compulsi st̃
artifices uoce p̃conis clamare ne
quisqͦm ultra offerret. Fecert̃q
beseleel.⁊ hooliab: cuncta que s
fuerant: ⁊ sicut fu̾ant: impata.
a sed̾m iosephũ omne tempꝰ ad
opus faciendũ transiit: in m̃sib.
dus scũariĩ. fuerunt p̃terea.c.ta
lenta argñti. Ex quib conflate
ta colũpnaꝵ. quȩ ⁊ uestite erant

Expanded text:
omnis multitudo, obtulit, juxta verba Moysi, mente promptissima quidquid pretiosius habuit, et cum tanta copia, quod compulsi sunt artifices voce praeconis clamare, ne quisquam ultra offerret. Feceruntque Beseleel, et Oliab cuncta quae sibi fuerant, et sicut fuerant imperata . Et secundum Josephum, omne tempus ad opus faciendum transiit in mensibus dus sanctuarii. Fuerunt praeterea, centum talenta argenti, ex quibus conflatae ta columnarum, quae etiam vestitae erant
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ꝑmissus libellus repudii. quia
ꝓmpti erant ad effundendũ sangninẽ:
us sonat sc̃s. ł florens. ł g̾minans. Di¬
cebant᷑q natarei quidã: qui ex uoto ob¬
ligabant se scĩmonie usq ad certũ tp̃s
ułꝰ iugit̾: ut samuel. & ꝯsecrabant se dño
⁊ quasi seꝑabant a ꝯmuni uita homi¬
num. Sicut quis mͦ ꝑ annũ: uł duos:
ex uoto seruit in hospitali iherosoli¬
mitano. Sc̃itatis eoꝵ: lex erat hȩc.
Om̃i temꝑe seꝑationis suȩ: nouacła

Expanded text:
sicut permissus est libellus repudii, quia prompti erant ad effundendum sanguinem. us sonat sanctus, vel florens, vel germinans. Dicebanturque Nazaraei quidam qui ex voto obligant se sanctimoniae, usque ad certum tempus, vel jugiter ut Samuel, et consecrabant se Domino, et quasi separabantur a communi vita hominum, sicut quis modo per annum, vel duos, ex voto servit in hospitali Jerusalem. Sanctitatis eorum lex fuit haec. Om
Abbreviated transcription (Latin):
re: s ꝓ scĩtate. Nicħ qd̾ inebriare pot̾
bibebat. Nec edebat aliqͥd: qd̾ eẽt ex
uinea. ab uua passa usq ad acinum
ad nullũ mortuũ ing̾diebat᷑. Qd̾ si
mortuus eẽt subito quisptã corã eo:
polluebat᷑ caput ꝯsecrationis suȩ ⁊
sui scimoniã tt̾m incipiebat. forte:
ñ ꝓ quolibae mortuo. s ꝓ occiso: eo¬
dieb uoti sui: offerebat agnũ annii¬
cłm ĩ holo caustũ. ouem annicłam ꝑ
pecẽo. arietem: hostiã pacificã. & no¬
ta: cũ ita simpłr ponit᷑ aries: qd he¬
breus dicit: ad minꝰ duoꝵ annoꝵ de
bere eẽ. Canistrum quoq diu̾sorum
panum arimoꝵ. Exceptis hiis quȩ
sponte offerebat: iuxta ꝑfectionem
scĩtatis scȩ. Quȩ oblatio dicebat᷑ corban.
.i. munꝰ. & offe̾bat mulier .xxx. siclos:

Expanded text:
itate. Nihil quod inebriare poterat, bibebant, non edebant aliquid quod esset ex vinea, ab uva passa, usque ad acinum, ad nullum mortuum ingrediebantur. Quod si mortuus esset subito quispiam coram eo, polluebatur caput consecrationis suae, et sui sanctimoniam iterum incipiebat. Forte non pro quolibet mortuo, sed pro occiso codiebus voti sui, offerebat agnum anniculum in holocaustum, ovem anniculam pro peccato, arietem hostiam pacificam. Et nota, cum ita simpliciter ponitur aries, quod Hebraeus dicit, ad minus duorum annorum eum debere esse. Canistrum quoque diversorum panum azymorum, exceptis his, quae sponte offerebat juxta perfectionem sanctitatis suae, quae oblatio dicebatur corban, id est munus. Et offerebat mulier triginta siclos,
Abbreviated transcription (Latin):
lent. & ip̃is petentib: concessit
uideos ubiq patriis uti legib. ce
septimũ annũ sine tͥbutis eẽ: ꝓpt̾
sabbatũ t̾re & exinde: ad alias etus
tatis ꝓfictus est Tunc samarite
uidentes munificentiã circa n¬
deos: cognatos se dixerunt eẽ iu¬
deoꝵ. originẽ suã ab effraim et
manasse recensentes. & postulair¬
runt: ut templũ eoꝵ in garitim
honoraret. Qd̾ in reditu se factu¬
rum ꝓmisit. Cũq peterent ab eo
relaxationẽ septimi anni: quesiuit
qui eẽnt. & dixerunt seẽẽ hebreos.
sub silentio ꝑtransimꝰ: qualit̾ ale¬
xander darim uicit. ⁊ porum. et
quomͦ ꝯsuluit arbores solis. ⁊ lune.
⁊ ect̃a admiratione digna: quȩ p̃¬
ceptori suo aristotili ꝑ epłam in

Expanded text:
let. Et ipsis petentibus concessit let. Et ipsis petentibus concessit Judaeos ubique patriis uti legibus, et septimum annum sine tributis esse propter Sabbatum terrae, tates profectus est. Tunc Samaritae videntes ejus munificentiam circa Judaeos, cognatos se dixerunt esse Judaeorum, originem suam ab Ephrain et Manasse recensentes. Et postulaverunt ut templum eorum in Garizim honoraret: quod in reditu se facturum promisit. Cumque peterent ab eo relaxationem septimi anni, quaesivit qui essent. Et dixerunt se Hebraeos. sub silentio pertransimus qualiter Alexander Darium vicit et Porum, et quomodo consuluit: arbores solis, et lunae, et caetera admiratione digna, quae praeceptori suo Aristoteli per
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ putauer̃t. Solus parche¬
mius quesiuit ab eõ: cur sacerdo¬
tem gentis uides̃ ad orasset. ꝙ res¬
pondit. Non hunc adoraui. s de¬
um. cui pͥncipatũ sac̾dotii gerit.
Nam ꝑ somniũ in tali habitu de¬
um conspexi: adhuc in lẏcia ciut¬
tate macedonie ꝯstitutus. dũq
mecũ cogitarẽ utrũ asyam pos¬
sem obtinere: ussit me confid̾e
Nam ip̃e exercitũ in eum ꝑduce¬
ret. ⁊ ꝑsarũ mͥ trad̾et pͥncipatũ
Nunc aut̃ pͥmo uidi in hoc sacer¬
dote ipsiꝰ effigiem. ⁊ quȩ mͥ ꝓmi¬
sit ꝓuentura confido. ⁊ ꝓptea de.¬
umꝰ ad oraui. ⁊ hominẽ uen̾atus
sum a ing̾ssus ẽ urbẽ alexander.
⁊⁊ in templo sacͥficauit deo sed̾m
sac̾dotis ostensionẽ. d attuler̃t
ei damelẽ. in quo scͥptum erat:
quendã grecoꝵ ꝑditurũ ꝑsarum
potenciã. M arbitrans de se scͥptũ
eẽ: gauisus ẽ. & in crastinũ conuo¬
eans ppłm: iussit petere quȩ uel¬

Expanded text:
mentem putaverunt. Solus Parmementem putaverunt. Solus Parmenio quaesivit ab eo, cur sacerdotem gentis Judaeae adorasset? Et respondit. Non hunc adoravi, sed Deum, qui principatum sacerdotum gerit. Nam per somnium in tali habitu Deum prospexi, adhuc in Lycaea civitate Macedoniae constitutus. Dumque mecum cogitarem utrum Asiam possem obtinere, jussit me confidere: nam ipse exercitum meum perduceret, et Persarum mihi traderet principatum. Nunc autem primo vidi in hoc sacerdote ipsius effigiem, et quae mihi promisit proventura confido, et propterea Deum adoravi, et hominem veneratus sum. Et ingressus est urbem Alexander, et in templo sacrificavit Deo, secundum sacerdotis ostensionem, et attulerunt ei Danielem, in quo scriptum erat, quemdam Graecorum perditurum Persarum potentiam, et arbitrans de se scriptum esse gavisus est. Et in crastinum convocans populum, jussit petere quae vel
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ saraballa alexander aut̃ capta
gata in ierosolunã festinabat. Et
timentes uidei clamauerunt ad
dñm. ⁊ immolabant hostias. ł ia¬
dus orabat ꝓ gente. Qui cũ post
sacͥficium obdormisset: p̃cepit ei
armaret. & ip̃e pontificalibus in¬
dictus. ⁊ reliqui sac̾dotes eũ eo le¬
gitimis stolis induti: obuiam exi¬
rent alexandro. & surgens a sopo¬
re: oraculũ om̃ib indicauit. Au¬
diensq ñ longe ẽẽ a ciuitate ale¬
xandrũ: ꝓcessit cũ sac̾dotib et
ciuiũ multitudine sacra ad locũ:
qui saphim appellat᷑. qd̾ latine
transsatum: scopulũ sonat. unde
ierosoluna ⁊ templũ uideri po¬
tuisset. A factum ẽ ꝯtra spem
om̃ium qui sequebant᷑ regem:¬
Nam alexander intuens antisti¬
tem pontificali stola insignem:
tum er̾at nomen dei: descendit
de equo. ⁊ adiit eum solus. et no¬
men ad orauit. ⁊ pontificẽ uene¬
ratus ẽ & obstupuerunt pͥnci¬
pes exercitꝰ. ⁊ ludificatam regis

Expanded text:
est Saraballa. Alexander autem, capta est Saraballa. Alexander autem, capta Gaza, in Jerosolymam festinabat. Et timentes Judaei, clamaverunt ad Dominum, et immolabant hostias, et Jaddus orabat pro gente. Qui cum post saornaret, et ipse pontificalibus indutus, et reliqui sacerdotes cum eo legitimis stolis induti, obviam exirent Alexandro. Et surgens a sopore, oraculum omnibus indicavit. Audiensque non longe esse a civitate Alexandrum, processit cum sacerdotibus, et civium multitudine sacra, ad locum, qui Saphim appellatur, quod Latine translatum scopulum sonat, unde Jerosolyma et templum Domini videri potuissent. Et factum est contra spem omnium qui sequebantur regemNam Alexander intuens antistitem, pontificali stola insignem, n qua scriptum erat nomen Dei, descendit de equo, et adiit eum solus, et nomen Dei adoravit, et pontificem veneratus est. Et obstupuerunt principes exercitus, et ludificatam regis
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ auxiliũ. dicens: se libentiꝰ ob
tirea dixit ei: se habere generũ ma¬
nassem: frẽm pͥncipis sac̃̾dotum
gentis iudee. multosq alios cũ eo
p̾sentes ex ea gente. quos uelle ai¬
ebat sub eo templũ constitutis
locis edificare. qs ꝓfuturũ alexan¬
dro tistabat᷑. quia potencia uideoꝵ
in duo diuisa ñ rebellaret. Conce¬
dente uͦ alexandro: omĩ ftudio edi¬
ficauit saraballa templũ. ⁊ altare.
q ꝑmansit usq ad destructionem
factam ꝑ romanos. & in eo manas¬
sem ꝯstituit pontificẽ Porro: dũ
alexander erat in obsidione tyri
auxiliũ. ⁊ ex̾citui uenalia p̾ꝑaret.
⁊ redd̾et sibi tͥbuta. quȩ pͥus dario
conferebat. Et idit iadus: se dario
sacmenta dedisse. nec eo uiuente
posse tͥnscendere ꝯstituta Tunc c̃õ¬
minatus ẽ alexander genti iudeoꝵꝵ.
qd̾ ꝑ eum discerent: quib deberent
ꝯstituta seruare Tunc iniectis ag¬
gerib tyrum fecit ꝯtinentem. Qua

Expanded text:
tus est in auxilium, dicens se libentius obstus est in auxilium, dicens se libentius obs. Praeterea dixit ei se habere generum Manassem, fratrem principis sacerdotum gentis Judaeae, multosque alios cum eo potentes ex ea gente, quos velle aiebat sub eo templum constitutis locis aedificare: quod profuturum Alexandro testabatur, quia potentia Judaeorum in duo divisa non rebellaret. Concedente vero Alexandro, in studio aedificavit Saraballa templum et altare, quod permansit, usque ad destructionem factam per Romanos, et in eo Manassem constituit pontificem. Porro dum Alexander erat in obsidione Tyri,auxilium et exercitum, venalia praepararet, et redderet sibi tributa quae prius Dario conferebat. Et respondit Jaddus se Dario sacramentum dedisse, nec, eo vivente, posse transcendere constituta. Tunc comminatus est Alexander genti Judaeorum, quod per eum discerent quibus deberent constituta servare. Tunc injectis aggeribus, Tyrum fecit continentem, id
Abbreviated transcription (Latin):
ser idem tempꝰ: philippus rex
macedonũ ꝑ insidias ꝑemptus
cst a pansania. trahente genꝰ ab ore¬
obtinere syriam: transiit helles¬
pontum. Q ꝯgregati sunt adu̾sus
eũ duces darii. qui erant tͥnfflumen.
d suꝑ granieum fluuiũ expugnauit
eos. Cumq ꝑcurrisset lydiam ⁊ yo¬
niam: ꝑuenit ad loca panphilie. Tẽ
darius filiꝰ arsami delectum colle¬
git ex̾citun. ⁊ tͥnsiuit eufratem. et
montẽ eylicie taurũ. sperans in ey¬
licia macedones expugnare. Tlinc
gauisus ẽ saraballa. putans: qd̾ post
uictoriã occurreret dario. ⁊ edificati¬
onem templi ab eo impetraret. Ip̃e¬
alit̾ qͣm sꝑabat euenit. Nam uictus
ẽdariꝰ a macedonib. ⁊ capta matre
eiꝰ upore: ⁊ filiis: ad ꝑsas fugiens: reme¬
auit. cũ paucis. Tunc abexander
cepit aspirare ad monarchyam ori¬
entis. & intrans syriam: cepit damas¬
cum. ⁊ subiugata sydone: tyrum ob¬
sidebat Tunc saraballa eligens de
sius .uiii. milia: in alexandri ꝓfec¬

Expanded text:
er idem tempus Philippus rex Macedonum per insidias peremptus est a Pausania trahente genus ab Oreobtinere Syriam, transiit Hellespontum. Et congregati sunt adversus eum duces Darii, qui erant trans flumen, et super Granicum fluvium expugnavit eos. Cumque percurrisset Lydiam et Iconiam, pervenit ad loca Pamphyliae. Tunc Darius, filius Arsami, electum collegit exercitum, et transivit Euphratem, et montem Ciliciae Taurum, sperans in Cilicia Macedones expugnare. Tunc gavisus est Saraballa, putans quod post victoriam occurreret Dario, et aedificationem templi ab eo impetraret, aliter quam speraret evenit. Nam victus est Darius a Macedonibus, et capta matre ejus, uxore et filiis, ad Persas fugiens, remeavit cum paucis. Tunc Alexander coepit aspirare ad monarchiam Orientis, et intrans Syriam cepit Damascum, et subjugata Sidone Tyrum obsidebat. Tunc Saraballa eligens de suis octo millia in Alexandriam profec
Abbreviated transcription (Latin):
tas decalogo. & assũpto tm̃ iosue:
transiuit t̾minos. dicens seniori¬
bus. Expectate hic .s. in castris. et
usq ad t̾̃minos. & siqͥd q̃stionis na¬
tum fu̾it: referetis illud ad taron:
⁊ hur. Oꝑuitq nubes montẽ. Itemq
dimisso iosue in quadã montis pla¬
nicie. solus ascendit moyses ad ca

Expanded text:
tas Decalogo. Et assumpto tantum Josue, tas Decalogo. Et assumpto tantum Josue, transivit terminos, dicens senioribus. « Expectate hic, » id est in castris, et usque ad terminos. « Si quid quaestionis natum fuerit, referetis illud ad Aaron, et Hur; operuitque nubes montem. » Iterumque dimisso Josue in quadam planitie montis, solus ascend
Abbreviated transcription (Latin):
titulos dicit. uł potiꝰ: unũ ex .xii.
lapidib. & in singłis: singła not̾a
filioꝵ isrł sculpsit: quasi titulos
acratin: qd ẽ contexere dicta. Reli¬
quum sangͥnis: effudit suꝑ alta¬
re. Legitq uolum̃ fed̾is: audiente
ppło. Qui dix̾unt. Omt̃a quȩ locu¬
tus ẽ dñs: faciemꝰ. Ipse uͦ sũ ptum
hic ẽ sanguis fedis qd̾ pepigit
oñs uobiscũ. ac si dice̾t. Sic ꝑibit
runt agentilib. qui poream fe¬
deris fede laniantes: sic fu mabass
aquȩ. Qd fecit iosue: ⁊ samuel. qͥa
sieut aqua tota fundit᷑. ita: qd̾ nil¬
ex ea remanet in uase. qd̾ non alii
liquores.⁊ etiã ip̃a perit fusa in
t̾ram: sic penitꝰ cũ stirpe sua pe¬
riret: qui solu̾et fedus. Hoc facto.:¬
ascendit moyses. ⁊ aaron. nadab.
⁊ abiu. ⁊ seꝑtitaginta desemorib
⁊ quasi cȩlum: cum ẽ serenim. sam̃
nec suꝑ eos qui erant in castris:
se ab eis. s uidentes magestatẽ
uocauit dominus moysen: da¬
turus ei tabulas lapideas. inscͥp¬

Expanded text:
titulos dixit. Vel potius unum ex duodecim lapidibus, et in singulis singula nomina filiorum Israel scripsit, quasi titulus a cratin, quod est contexere dicta, « reliquum sanguinem fudit super altare, legitque volumen foederis audiente populo. Qui dixerunt. Omnia quae locutus est Dominus, faciemus. Ipse vero, sumptuHic est sanguis foederis, quod pepigit Dominus vobiscum. » Quasi diceret: Sic peribit runt a gentilibus, qui, porcam foederis foede laniantes, sic confirmabant aquae, quod fecit Josue, et Samuel, quia sicut aqua tota funditur, ita quod nil remanet in vase, quod non alii liquores, et etiam ipsa perit fusa in terram, sic penitus cum stirpe sua periret, qui solveret foedus. CAP.dit Moyses, et Aaron, Nadab, et Abiud, et septuaginta de senioribus et quasi coelum cum serenum est. Tamen nec super eos, qui erant in castris se ab eis, sed videntes majestatem vocavit Dominus Moysen, daturus ei tabulas lapideas, inscrip
Abbreviated transcription (Latin):
bẏssum. qd̾ est genus lini egiptiaci.
molle ⁊ candidũ. p ilos quoq capͣ¬
rum. ⁊ pelles arietum rubricatas.
quas parthicas dicimꝰ. quia parthi
sic colorari eas: excogitauert̃. & pel¬
les iacinctinas. ⁊ ligna sechim. Est
aut̾ sechim: nom̃ montis. ⁊ regio¬
nis.⁊ arboris. quȩ similis ẽ albe
spinȩ in foliis. I ẽ leuissimũ lignũ.
⁊ impit᷑bile. ⁊ inc̾mabile. Oleum
quoq ad luminaria. aromatha: in
iinguenta. & thimyamatha: boni
odoris. I lapides onychinos. ita qd̵¬
sardonices. I geminas. & faciant
mͥ scũarium: ut inhabitẽ in me¬
dio eoꝵ. ne sit eis labor recurere:
ad hunc montẽ. Iuxta similitu¬
diuẽ tab̾nacłi qd̾ ostendam tibi:
facies illud. tta. De scemate

Expanded text:
byssum quod est genus lini Aegyptii molle, et candidum, pilos quoque caprarum, et pelles arietum rubricatas, » quas parthicas dicimus, quia Parthi sic colorari eas excogitaverunt, « et pelles hyacinthinas, et ligna setim. » Est autem Setim nomen montis, et regionis, et arboris, quae similis est albae spinae in foliis, et est levissimum lignum, et imputribile, et incremabile, « oleum quoque ad luminaria; aromata in unguenta, et thymiamata boni odoris, et lapides onychinos, sardonices, et gemmas, et faciant mihi sanctuarium, ut habitem in medio eorum, » ne sit eis labor recurrere ad montem hunc, « juxta similitudinem tabernaculi, quod ostendam tibi facies illud ita. » CA
Abbreviated transcription (Latin):
loth exire: app̃hensum eum cũ uxore
⁊ filiab: statuerunt angł extra cuiitatẽ.
dicentes. Ne respicias retro. s in monte
saluum te fac. Qui ex ꝑturbatione ñdum
pleue credens uño: ait. Non possum in
monte saluari: ne forte app̃hendat me
malũ: ⁊ moriar. forte senex frigora mon¬
quitas parua. ad quã fugere sufficio. ut
saluer in ea. Q ait dñs. Non subu̾tam ur¬
beni: ꝓ qua locitus es. Q id̾o qͥa dixit par¬
ua: uocatum ẽ nom̃ urbis segor .i. parua.

Expanded text:
Lot exire, apprehensum eum, cum uxore sua, et filiabus statuerunt angeli extra civitatem dicentes: Ne respicias retro; sed in monte salvum te fac . Qui ex perturbatione, nondum plene credens Domino, ait: Non possum in monte salvari, ne forte apprehendat me malum, et moriar. Forte senex montium fricivitas parva ad quam fugere sufficio, ut salver in ea: Et ait Dominus. Non subvertam urbem, pro qua locutus es. et ideo, quia dixit parva, vocatum e
Abbreviated transcription (Latin):
ri solebat. a iudeis maxime. uł ad pepla¬
emenda. ut tegas faciem: ne ameris.
isicauit de ortu ysaac ⁊ eiectione.¬
⁊ circũcidit eũ abrabã. octauo die. Exiñ.
post totidẽ dies: iudei c̾cunadunt: Ara¬
mael. illiꝰ gentis auctor: cirtũcisus fuit.
Et uocauit eũ ysaae .i. risum. qͥa risum¬
quia die illa: filiꝰ primo accessit ad men¬
ĩam patris. dumq simul lud̾ent hys¬
mael ⁊ ysaac: ledebat maior minorem.
⁊ intellexit mat᷑ in ludo: ꝑsẽcutionẽ
qd̾. scił. patre mortuo: maior uellet dña
ri: minori. uł ut hebrei tͣdunt: cogebat
cum adorare liteas ymagines. quas fece¬
rat. Qd̾ cũ displicuisset matri: dixit ad
abraham. Cice ancillãc⁊ filiũ eꝰ. dilre
accepit hoc abraham ⁊ dissintulabat.
d dixit ei dñs. audi uocem sarre. Qui tol¬
lens panẽ ⁊ utrem aquȩ: imposuit sca¬
pulx agar. ⁊ tͣdidit ei puerũ. Cũq ꝯsũp¬
ta ẽẽt aqua in deserto: ⁊ puer defic̾et sin:

Expanded text:
ri solebat, maxime a Judaeis, vel ad peplari solebat, maxime a Judaeis, vel ad peplaemenda, ut tegas faciem, ne ameris. CAP. LVI. De ortu Isaac, et ejectioneet circumcidit eum Abraham octavo die . Et exinde post totidem dies Judaei circumcidunt. Aramael gentis illius auctor circumcisus fuit. Et vocavit eum Isaac, id est risum, quia risumquia ea die filius primo accessit ad mensam patris. Dumque simul luderent Ismael et Isaac, major laedebat minorem. Et intellexit mater in ludo persecutionem, quia scilicet, patre mortuo, vellet dominari major minori. Vel ut Hebraei tradunt, cogebat eum adorare luteas imagines, quas fecerat. Quod cum displicuisset matri, dixit ad Abraham: Ejice ancillam et filium ejus. Dure hoc accepit Abraham, et dissimulabat, sed dixit ei Dominus: Audi vocem Sarae. Qui tollens panem, et utrem aquae imposuit scapulae Agar, et tradidit ei puerum. Cumque consumpta esset aqua in deserto, et puer deficeret siti,
Abbreviated transcription (Latin):
ditur hoc dixisse. ⁊tta: relator fuit u̾boꝵ
dñi: ut heły seus: celauit se ñ cognoscen¬
tib. Quidã tam̃ dicunt. thare mortua
matre abrahȩ: ⁊ mortuo aram: duxisse
uxorem filii ⁊ genuisse sarram. Uñ. ⁊ hic
dicit᷑ filia thare. scd̾m carnẽ.⁊ supiti: si¬
lia aram: scd̃m suscitationẽ seminis. qͥa
solum mascłm reliquerat. Orauit aut̃
abraham ꝓ eo. ⁊ sanatꝰ ẽ. ⁊ uxor: ⁊ancił¬
le eiꝰ: peꝑerunt. ꝙ dedit abymelech a¬
brabȩ: iurnera. ⁊ t̾ram ad habitandum:
ad optionẽ suã. Sarre aut̃
uixit. Ecce dedi fratri tuo ꝓ te:
mille argñteos. hec exunt᷑ tͥ⁊ in uelam̃
oculoꝵ: corã om̃ib qui tecum sunt .i.
in memoriã u̾ecundie qͥa in mendatio
dep̾hensa es. Uñ subdit exponendo. ⁊ꝑ.¬
.i. quocũq ꝑrexeris: mem̃to te depre¬
hensam. uł elegans ẽ irrisio. hecerũt
in uelam̃ oculoꝵ .i. in p̃ꝑationẽ funu̾s.
Q d.anus es ⁊ uicina funeri. tñ men
pensas fun̾is. qd̾ magnis expensis fie¬

Expanded text:
hoc dixisse, et ita relator fuit verborum Domini, ut Elisaeus celavit se non cognoscentibus. Quidam tamen dicunt Thare, mortua matre Abrahae, et mortuo Aram, duxisse uxorem filii, et genuisse Saram. Unde et hic dicitur filia Thare secundum carnem, et supra filia Aram secundum suscitationem seminis, quia solum masculum reliquit Aram. Oravit autem Abraham pro eo, et sanatus est, et uxor et ancillae ejus pepererunt. Et dedit Abimelech Abrahae munera, et terram ad habitandum ad optionem suam. Sarae autem dixit: Ecce dedi fratri tuo pro te mille argenteos. Hoc erit tibi in velamen oculorum coram omnibus, qui tecum sunt, id est in memoria verecundiae, quia in mendacio deprehensa es. Unde subdit exponendo: Et quocunque perrexeris, memento te deprehensam. Vel elegans est irrisio: Hoc erit tibi in velamen o Anus es, et vicina funeri, et mentipensas funeris. Quod magnis expensis fie
Abbreviated transcription (Latin):
subaudi: frat̃. uł filia pat̾s mei. ⁊ ñ mat̾s
meȩ. qd̾ ẽ. neptis mea. ⁊ cograta ex parte fra¬
tris mei. maioris natu. ⁊ ñ ex parte sororis¬
ñ ex matre. Sicut enĩ dicebant cognatos
frẽs: sic ⁊ cognatas sorores. fratrẽ uͦ aram:
scd̾m usum loq̃ndi. quo maiores natu: pa¬
tres uocamꝰ. minores: filios. Et qͥa digu¬
or ⁊ maior affectio solet eẽ ꝓpinquoꝵ scd̾̃m
uiros. q̃m sed̾m mulieres. ꝓpinquam siã. ꝑuir
dignori noĩe: uocauit. sororem .s. ponus:

Expanded text:
ia Patris mei, et non matris meae, quod est, neptis mea est, et cognata ex parte patris, et fratris mei, et non ex parte sororisn a matre. Sicut enim dicebant cognatos fratres, sic et cognatas sorores; fratrem vero Aramsecundum usum loquendi, quo majores natu, patres vocamus, minores filios, et quia dignior, et major affectio solet esse propinquorum secundum viros, quam secundum mulieres, propinquam suam per virum, digniori nomine vocavit, sororem
Abbreviated transcription (Latin):
abraham de conualle mambre: regẽ¬
in terrã australem. ⁊ ꝑegͥnatꝰ est in gera ge¬
ris. inter cades. unde stuerunt aque
contclictionis: ⁊ sur. loco sororis hu̾is
sarram. similia pͥorib simlans. ꝓ ti¬
more. Misit aut̃ abymelech. rex gerare:
⁊tulit eam. in quo. uis forme illius mi¬
randa notatur. quȩ nonageria: adhuc
amtari pot̾at. S in egͥtudinẽ cecidit rex:
dei uoliuitate. ne eam tang̾et: ut atdio¬
sephus. ⁊ am̃ in fine huiꝰ capetul: alia

Expanded text:
braham de convalle Mambre in terram australem, et peregrinatus est in Geraris, inter Cades, unde fluxerunt aquae contradictionis, et Sur, loco sororis habens Saram, similia prioribus simulans prae timore, misit autem Abimelech Rex Gerarae, et tulit eam . Iu quo vis formae illius miranda notatur, quae nonagenaria adhuc amari poterat. Sed in aegritudinem cecidit rex Dei voluntate, ne eam tangeret, ut ait Josephus. In fine tamen hujus capituli alia
Abbreviated transcription (Latin):
angłs matͥ. Surge. ⁊ tolle puerũ. &ape¬
ruit eiꝰ oculos deus. ⁊ idit puteũ. ue¬
ditq puero bibere. & implens utrem:
abiit. Creuit puer.⁊ moratus ẽ in soli¬
tudine pharam. & factus ẽ uir sagata¬
rius. ⁊accepit ei mat̾ uxorem: deterra
egipti. De qua nati sunt ei filii.xii. pͥn¬
cipes tͥbuum suaꝵ quoꝵ appellat᷑one.
opida pagi. ⁊ trib celebrant᷑. Nabaroth
pͥmogenit᷑ꝰ. aquo pars arabiȩ. quȩ ẽ ab
eufiate usq ad mare rubrũ: nabathea
dr᷑. sedar: scd̾s. a quo cedar quȩ ẽ in
deserto. duma: sextus. aquoduma
regio. Thenta: nonus. aquo. them̃a.

Expanded text:
s matri: Surge, tolle puerum, et aperuit oculos ejus Deus, et vidit puteum, deditque puero bibere, et implens utrem abiit Crevit puer, et moratus est in solitudine Pharan, et factus est vir sagittarius. Et accepit ei mater uxorem de terra Aegypti, de qua nati sunt ei duodecim filii principes tribuum suarum, quorum appellatione, oppida, pagi, etminatus, a quo pars Arabiae, quae est ab Euphrate, usque ad mare Rubrum Nabathea dicitur. Cedar secundus, a quo Cedar, quae est in deserto; Duma sextus, a quo Dumea regio; Themam nonus, a quo Thema
Abbreviated transcription (Latin):
nitaꝵ. Moab: int̾pr ex patre. hoc nomine
amon: filius ppłi mei. hec aliqͣntulũ
Ee ppło meo. dicit ieꝵ. filras posse excu¬
sari: qͥa credid̾int genꝰ humanũ defecis¬
se. ⁊ pietas postc̾catis: impietatem ince
eodem ait strab. Loth inexcusabilis est.
primũ: qͣa angło ñ eredidit. se posse sal¬
uari in segor. deiñ: quia mebrtatus est.

Expanded text:
nitarum. Moab interpretatur ex patre, hoc nomine Ammon filius populi mei. Haec aliquantulum populo meo. Dicit Hieronymus filias posse excusari, quia crediderunt genus humanum defecisse, et pietas posteritatis impietatem inceseodem dicit Strabus: Lot inexcusabilis est: primo, quia angelo non credidit se posse salvari in Seg
Abbreviated transcription (Latin):
peret interim. Medicis aut̃ desꝑantib:
soporatꝰ audiuit a dño. hoc sibi ꝓpter
uxorem ꝑ egͥm: inferri. & p̃cepit ei ut
redderet uiro uxorem: qͥa ꝓpħa erto.⁊
ille oraret ꝓ eo. ⁊ uiueret. Statim sur¬
gens uocauit seruos suos. uocauit÷
abraham. dixitq ei. Quid fecisti nobis:

Expanded text:
eret. Medicis autem desperantibus, soporatus audivit a Domino, haec sibi propter uxorem peregrini inferri. Et praecepit ei, ut redderet viro uxorem, quia Propheta erat, et ille oraret pro eo, et viveret. Statimque surgens, vocavit servos suos, vocavit et Abraham, et dicit ei: Quid fecisti n
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatũ. Qmdiu gͦ loch fuit in ea: peꝑ¬
cit ei dñs. S ut dicit ieix: loch timens
ꝯsuetum ẽẽ t̾rȩmotum: eg̾ssus mansit
in monte. Egresso itaq loth
de sodomis: pluit dñs suꝑ ciuitates
illas: sulphurẽ. ⁊ ignem. pluit dñs a
se ip̃o.ens int̾ra: a se ente in celo. iudi¬

Expanded text:
mdiu ergo fuit Lot in ea, pepercit ei Dominus. Sed ut dicit Hieronymus, Lot, timens consuetum ejus terraemotum, egressus mansit in monte. Egresso itaque Lot de Sodomis, pluit Dominus super civitates illas sulphur et ignem. Pluit Dominus a seipso ens in terra, a se ente in coelo, judi
Abbreviated transcription (Latin):
rante patre: ꝯceptum. nec repetier̃t.
hoc tam̃ desuꝑ apungunt hebreu q̃si
one fieri ꝯceptum. Ob hoc: antixp̃e
uicet se filiũ uirginis. Peꝑitq filia
maior: filiũ. ⁊ uocauit eum: moab. pa¬
trem moabitoꝵ. Minor quoq peꝑit
filiũ. ⁊ uocauit eũ amon. patrẽ amo¬

Expanded text:
rante conceptum, nec repetierunt. rante conceptum, nec repetierunt. Hoc tamen desuper appungunt Hebraei quasone fieri conceptum. Ob hoc Antichristus dicet se filium virginis. Peperitque major filia filium, et vocavit eum Moab, patrem Moabitarum; minor peperit filium, et vocavit eum Ammon, patrem Am
Abbreviated transcription (Latin):
mine illu strat᷑. am om̃e carens uita in ꝓfundũ
m̾gitur. Si quid uiuũ aliqua arte umm̾seris: suꝑ¬
exilit. luc̾na ardens: suꝑnatat. extincta: mer¬
git᷑. Multis locis nigras gͦlebas bituliunis uo¬
mit. ⁊ id̾o: lacus alfati: uł alfatides: dr̃. Picit᷑ ⁊̃. qd
poma nata marborib circũpositis: uisq ad matu¬
ritatẽ uiuidi st̃ coloris. matura si incidas: fa¬
uillas intus inuenies. Uñ ut ait iosephꝰ fabu¬
la t̾rȩ sodomiticȩ fidem habet. dr̃ ⁊ uallis sa¬
linaꝵ forte. ibi fit sasiuł lapides solis cͥca ĩuenint̃¬
segor: mansit in monte. in spelunca
⁊ duȩ filie eiꝰ cũ eo Didicerant aittẽ
filie loth ꝯsumationem mundi fitu¬
ram ꝑ ignem. ⁊ suspicate sunt tale
aliquid fc̃m: quale in dieb uoe. sccł.
tas ẽẽ suꝑsiites cũ patre. Id̾o ꝯsilium
inierunt.⁊ patris mesticiã. ⁊ rigorem.
uino mollientes: singłig. licet uirgi¬
ues singłe. noctib: susceꝑunt ab igno¬

Expanded text:
tes. Nam omne carens vita in profundum mergitur. Si quid vivum aliqua arte immerseris, superexsilit. Lucerna ardens superenatat, exstincta mergitur. Multis in locis nigras glebas bituminis vomit, et ideo lacus Asphalti, vel Asphaltidis dicitur. Dpoma nata in arboribus circumpositis, usque ad maturitatem coloris sunt viridis, matura si incidas, favillas intus invenies. Unde, ut ait Josephus, favilla terrae Sodomiticae fidem habet, dicitur et vallis Salinarum. Forte fit ibi sal, vel lapides salis circa inveniuntegor, mansit in monte in spelunca, et duae filiae ejus cum eo . Didicerant autem filiae Lot consummationem mundi futuram, per ignem. et suspicatae sunt tale aliquid factum, quale fuit in diebus Noe, scilicet tas se esse superstites cum patre. Ideoque consilium inierunt, et patris moestitiam et rigorem vino mollientes, singulae, licet virgnes, singulis noctibus susceperunt ab igno