comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Srunt circumcidere puerũ. & uocabant
Seum nomine ꝑatris sui ⁊ achariam. E¬
S respondens mater eius dĩxz Nqͣqͣuam.¬
S seduoeabitur iobannes. Mire sc̃s
euuangłista p̃mittendũ putauit qͦd
plurimi infantem patris nomine ⁊a¬
cbariȩ appellandum putarunt. ut
aduertas matri ñ nom̃ alicuius displicu¬
isse degeneris sed id sc̃o infusum spũ. qͦd
abangło ante zachariȩ fuerat p̃nuncia¬
tum. E quidem ille mutus intimare uo¬
cabulum filii nequit urori. s ꝑꝓphiam
elixabeth didicit. qͦd ñ didicerat amarito.
Et dixerunt adillam: quia nemo ẽ
incognatione tua qui uocẽt᷑ hoc nomi¬
nez Innuebant autem patri eiꝰ quem¬

Expanded text:
bant eum nomine patris sui Zachariam. Et respondens mater ejus, dixit: Nequaquam, sed vocabitur Joannes. Mire sanctus evangelista praemittendum putavit, quod plurimi infantem patris nomine Zachariae appellandum putarunt, ut advertas matri non nomen alicujus displicuisse degeneris, sed id sancto infusum Spiritu quod ab angelo ante Zachariae fuerat praenuntiatum. Et quidem ille mutus intimare vocabulum filii nequivit uxori, sed prophetiam Elisabeth didicit, quod non didicerat a marito. Et dixerunt ad illam: Quia nemo est in cognatione tua qui vocetur hoc nomine. Innuebant autem patri eju
Abbreviated transcription (Latin):
rit. hic aterrenis asuꝑiora ꝓgredi¬
ens. uerticẽ cure sublimioris ascendit.
Qui uͦ de diuitus. aut dehonore se¬
culi. aut certe deinimic morte sol¬
licitus. obsecrat: ipse iͥnfimis iacens.
uiles addm preces mittit. Orat
autem dominus. ñ ut ꝓse obsecret.
sed ut ꝓme impetret. Nam et si
omnia posuerit pat̾ inpotestate
filii. filius tam̃ ut formã homi¬
nis impleret. obsecrandum patrẽ
putat ẽẽ ꝓnob̃. quia aduocatus ẽ
nr̃: Aduocatum enim inquit ha
bemus apud patrem iħm.xp̃m. Si
aduocatus ẽ. debet ꝓ meis interue¬
nire peccatis. Non gͦ qͣsi infirmus.
s qͣs : pus obsecrat His scire. qm̃
omia quȩ uelit possit : & aduocatꝰ

Expanded text:
rit, hic a terrenis ad superiora progredirit, hic a terrenis ad superiora progrediens, verticem curae sublimioris ascendit. Qui vero de divitiis, aut de honore saeculi, aut certe de inimici morte sollicitus obsecrat, ipse in infimis jacens, viles ad Deum preces mittit. Orat autem Dominus, non ut pro se obsecret, sed ut pro me impetret. Nam et si omnia posuerit Pater in potestate Filii, Filius tamen ut formam hominis impleret, obsecrandum Patrem putat esse pro nobis, quia advocatus est noster: Advocatum enim, inquibemus aput patrem. si aduocatus est, debet pro meis interuenire peccatis. non ergo quasi infirmus, sed quasi pius obsecrat. uis scire quam omnia quae uelit possit? et aduo
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ fili ñsit manus tua ad acci¬
piendum porrecta: & ad dandum
collecta Frustra enĩ manus addm̃
ꝓpeccatis rogaturus expandit qui
ñhas adiuduã rogantẽ bñficium
laturus extenderit. Ipsi autem
repleti sunt insipientia. & colloque¬
bantur adinuicẽ. quid nã facerẽt
ihu. Magna utiq insipientia.
eos qui salute plurimum indige¬
bant denece saluatoris agere con¬
silium. Qui qͣntum nequitiȩ stude¬
ant ostenditur. cũ et hoc incrimeni
reputant. qͦd aduerbum illius. s al¬
uam qui languebat extenderit der¬
teram: Quasi ñ eoꝵ quisqͣ maiora
sabbatis egerit. cibos portando. por¬
rigendo calicem. cȩteraq quȩ iuctui
necessaria sunt. exsequendo. Neq t¬
nim qui dixit & facta sunt. sabb̃o
laborasse poterat conunci.
Eactum ẽ autem in illis diebus.
exut inmontem orare. Non om̃is
qui orat. ascendit inmontem. Est
enim oratio. quȩ peccatum fac̃ s
quibene orat. qui dm̃ orando que¬

Expanded text:
dicitur: Fili, non sit manus tua ad accidicitur: Fili, non sit manus tua ad accipiendum porrecta, et ad dandum collecta . Frustra enim manus ad Deum pro peccatis rogaturus expandit, qui non has ad viduam rogantem beneficium laturus extenderit. Ipsi autem repleti sunt insipientia, et colloquebantur ad invicem, quidnam facerent Jesu. Magna utique insipientia, eos qui salute plurimum indigebant, de nece Salvatoris agere consilium. Qui quantum nequitiae studeant, ostenditur, cum et hoc in crimen reputant, quod ad verbum illius salvam qui languebat extenderit dexteram. Quasi non eorum quisque majora Sabbatis egerit, cibos portando, porrigendo calicem, caeteraque quae victui necessaria sunt exsequendo. Neque enim qui dixit et facta sunt, Sabbato laborasse poterat convinci. Factum est autem in illis diebus, exiit in montem orare. Non omnis qui orat, ascendit in montem. Est enim oratio quae peccatum facit. Sed qui bene orat, qui Deum orando quae
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. aꝑdicione saluã ñ facere. Si quẽ
uero mouet quare dñs cum corpus
cum eẽt curaturus. De animȩ sal¬
uatione introgauerit. intelligat. ł
animã more scripturarũ. ꝓhomi¬
ne positã. sic̃ dicitur. He sunt ani¬
me que exierunt de femore iacob:
uel qͦd illa miracula ꝓpt̃ anime
s alutẽ faciebat: uel qͦd ipsa manꝰ
sanatio. salutẽ anime significabat.
quȩ abonis ut p̃dixi cessans oꝑibꝰ
aridã quodãmͦ dextram habere u¬
debatur. Et circumspectis omnibꝰ
dixit homini. extende manum tuã
& extendit. & restituta ẽ manꝰ eius.
Sananda manus arida iubetur ex¬
tendi. quia infructuose debilitas a¬
nimȩ. nullo melius ordine qͣm ele¬
mosinarum largitate curatur. uñ
iohannes baptista turbis sciscitan¬
tib qͥd facerent. ut non uelut arbo¬
res aride mitterentur inignẽ. hoc
solum p̃cepit. qui habet duas tu¬
nicas. det non habenti: et qͥ habet
escas similit faciat. Et inȩccłiastico

Expanded text:
esse, a perditione salvam non facere. Si quem esse, a perditione salvam non facere. Si quem vero movet quare Dominus cum corpus esset curaturus, de animae salvatione interrogaverit, intelligat vel animam more Scripturarum pro homine positam, sicut dicitur: Hae sunt animae quae exierunt de femore Jacob ; vel quod illa miracula propter animae salutem faciebat, vel quod ipsa manus sanatio salutem animae significabat, quae a bonis ut praedixi cessans operibus, aridam quodam modo dextram habere videbatur. Et circumspectis omnibus, dixit homini: Extende manum tuam. Et extendit, et restituta est manus ejus. Sananda manus arida jubetur extendi, quia infructuosae debilitas animae nullo melius ordine quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Joannes Baptista turbis sciscitantibus quid facerent, ut non velut arbores aridae mitterentur in ignem, hoc solum praecepit: Qui habet duas tunicas, det non habenti, et qui habet escas, similiter faciat . Et in Ecclesiastico
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ peccatum: Omnis enĩ qui fac̃ pec¬
catum seruus ẽ peccati: Eodẽ p̃cepto si¬
mul & futuri scłi formam inp̃sentibꝰ
bona fecerunt inseptima quiete ma-¬
lorum tantummͦ. Non autẽ etbonoꝵ
sint ferias sabbati habituri. Ham licet
secularia oꝑa conquiescant. ñ ociosus
tam̃ boni oꝑis actus ẽ indĩ laude qͥesc̃e.
tioam saluam facere. anꝑdere.
hoc ẽ hominem curare. an non. Pem
ẽ quod p̃miserat. bene facere. anmale:
Non qͦd ds̃ summe bonus. auctor ma¬
li nobis aut ꝑditionis ẽẽ possit. sed
qd eius ñ saluare. scͥpture consuetu¬
dine ꝑdere dicatur. Sicut dicitur.
indurasse cor pharaonis. ñ qͦd mol¬
le ob duruerit. sed qͦd meritis p̃ce¬
dentib obduratum. misericordit
emollire noluerit: & nos cũ rogamꝰ
ne nos inducat intemptationẽ ꝓtinꝰ
addendo. sed libera nos amalo.ma¬
nifeste docem᷑us. eius inducere iN
liberare amalo: Eius ꝑdere animã.

Expanded text:
id est peccatum: Omnis enim qui facit pecid est peccatum: Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati . Eodem praecepto simul et futuri saeculi formam in praesentibus bona fecerunt, in septima quiete malorum tantummodo, non autem et bonorum sint ferias habituri. Nam licet saecularia opera conquiescant, non otiosus tamen boni operis actus est in Dei lAnimam salvam facere, an perdere? Hoc est, hominem curare, an non? Idem est quod praemiserat, Bene facere, an male? Non quod Deus summe bonus, auctor mali nobis aut perditionis esse possit, sed quod ejus non salvare, Scripturae consuetudine perdere dicatur. Sicut dicitur indurasse cor Pharaonis, non quod molle obduraverit, sed quod meritis praecedentibus obduratum, misericorditer emollire noluerit. Et nos cum rogamus, ne nos inducas in tentationem , protinus addendo: Sed libera nos a malo , manifeste docemur ejus non inducere in liberare a malo; ejus perdere animam
Abbreviated transcription (Latin):
cepharisei. si sabbato curaret. ut inueni¬
rent unde accusarent illum. Quia de¬
structionem sabbati qͣm indiscipulis
arguebant. ꝓbabili magister excus a¬
uerat exemplo: Nunc ipsum obseruan¬
do magistrum calumpniari uolunt.
ut si sabbato curet. trangressionis. Si
ñcuret. crudelitatis aut inbecillitatis
arguant:. Ipse uero sciebat cogitõnes
corum. etcȩtera. Hoc ẽ quod legimus.
Dominus nouit cogitationes hominũ.
qm̃ uane sunt. Et qͦd sequit᷑ beatus
homo quẽ tu erudieris dñe. et delege¬
nale ꝑhanc s sp̃ale sabbatum didicert̃
eẽ p̃ceptum. Ait autẽ adillos ihe. lnter¬
rogo uos. silicet sabbato bñfacere. an
male: Preueniens dñs calumpniam
uudeoꝵ qͣm sibi ꝑfida mente paraue¬
rant. arguit eos. quia legis p̃cepta pͣua
interpretatione uiolarint. estimando
insabbato etiã abonis oꝑib ferian¬
dum. cum lex amalis abstinere iubeat
dicens. Omne opus seruile ñ facietis ineo.

Expanded text:
et pharisaei si Sabbato curaret, ut inveniet pharisaei si Sabbato curaret, ut invenirent accusare illum. Quia destructionem Sabbati quam in discipulis arguebant probabili magister excusaverat exemplo, nunc ipsum observando magistrum calumniari volunt, ut si Sabbato curet, transgressionis, si non curet, crudelitatis aut imbecillitatis arguant. Ipse vero sciebat cogitationes eorum, etc. Hoc est quod legimus: Dominus novit cogitationes hominum quoniam vanae sunt . Et quod sequitur: Beatus homo quem tu erudieris, Dnale per hanc, sed spiritale Sabbatum didicerunt esse praeceptum. Ait autem ad illos Jesus: Interrogo vos, si licet Sabbato bene facere an male? Praeveniens Dominus calumniam Judaeorum quam sibi perfida mente paraverant, arguit eos quia legis praecepta prava interpretatione violarint, aestimando in Sabbato etiam a bonis operibus ferrandum, cum lex a malis abstinere jubeat dicens: Omne opus servile non facietis in eo ,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlegẽ uidebatur. legendis audien¬
disq scripturis operam dare: Iurt
yses enim adieb antiqͥs habet qui
eum p̃dicent in synagogis. ubi pom
ne sabbatum legitur. Nam sicut
hi quib uenandi ars ẽ. ubi feras ps¬
ces. et uolucres plus habundare di¬
dicerint. ibi sua marime retia ten¬
dunt: Ita et dominus semꝑ docut
insynagoga. etintemplo. quo om̃s
uidei conueniebant. uolens om̃s
saluos fieri. adagnitionẽ ueri¬
tatem uenire. Homo sane qͥmanũ ha¬
bebat aridam. humanum genus indi¬
cat infecunditate boni operis arefactũ.
sed dñi miseratione curatum. Cuiꝰ dex¬
tera quȩ inpͥmo parente dum uetie ar¬
horis poma decerperet aruerat. Predẽp̃¬
toris grãm dum insontes manus incru¬
ce arbore tenderet. bonoꝵ operum su¬
cis ẽ restituta salun. Ebene insynagoga
manus erat arida: qͥa ubi scientie donũ
mauis. ibi grauius ẽ in excusabilis noxa
periculum. Obseruabant autẽ scͥbe

Expanded text:
per legem jubebatur, legendis audienper legem jubebatur, legendis audiendisque Scripturis operam dare. Juxtayses enim a diebus antiquis habet qui eum praedicent in synagogis, ubi per omne Sabbatum legitur. Nam sicut hi quibus venandi ars est, ubi feras, pisces et volucres abundare didicerint, ibi sua maxime retia tendunt: ita et Dominus semper docuit in synagoga et in templo, quo omnes Judaei conveniebant, volens omnes salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire. Homo sane qui manum habebat aridam, humanum genus indicat infecunditate boni operis arefactum, sed Domini miseratione curatum. Cujus dextera quae in primo parente dum vetitae arboris poma decerperet, aruerat, per Redemptoris gratiam, dum insontes manus in crucis arbore tenderet, bonorum operum succis est restituta saluti. Et bene in synagoga manus erat arida, quia ubi scientiae donum majus, ibi gravius est inexcusabilis noxae periculum. Observabant autem scribae
Abbreviated transcription (Latin):
niens dauid. panesq consecratos
accipiens. ostendit figurate sacerdo¬
talem cybum adusum transiturũ
eẽ populorum. siue qͦd om̃s uitam
sacerdotalem debemus imitari: siue
quia omnes filii eccłiȩ. sacerdotes suñ.
Inguimur enim insacerdotium scm̃
offerentes nosmetipsos dõ hostias
dauid rex sacerdotali cibo pastus ex¬
cus abilis:. & iuxta alterius euuangłu
fidem sacerdotes sabbatũ ꝑtempli
ministerium uiolantes. crimine ci¬
rent. qͣntomagis filius hominis qui
uerus rex. et uerus sacerdos. et ideo
dominus ẽ sabbati euulsarum sabb̃o
spicarum nora nontenetur:
S actum ẽ autem et in alio sabbato
lit intraret insynagogam. et docent
& erat ibi homo. et manus eius de¬
tera erat arida. Sabbatis p̃cipue
dñs insynagoga docet. operaturq
uirtutes. Nonsolum ꝓpt̃ insinuã¬
dam spale sabbatum. s et ꝓpt̃ ce¬
lebriorẽ eo die populz conuentum
Cui tunc exantiqua patrũ instituti¬
one moris erat. qͥa uacare a labor

Expanded text:
niens David, panesque consecratos niens David, panesque consecratos accipiens, ostendit figurate sacerdotalem cibum, ad usum transiturum esse populorum. Sive quod omnes vitam sacerdotalem debemus imitari, sive quia omnes filii Ecclesiae sacerdotes sunt. Ungimur enim in sacerdotium sanctum, offerentes nosmetipsos Deo hostias . Si, inquit, David rex sacerdotali cibo pastus excusabilis est, et juxta alterius Evangelii fidem sacerdotes Sabbatum per templi ministerium violantes crimine carent, quanto magis Filius hominis, qui verus rex et verus sacerdos, et ideo Dominus est Sabbati, evulsarum Sabbato spicarum noxa non tenetur. Factum est autem et in alio Sabbato, ut intraret in synagogam et doceret, et erat ibi homo, et manus ejus dextera arida. Sabbatis praecipue Dominus in synagoga docet, operaturque virtutes, non solum propter insinuandum spiritale Sabbatum, sed et propter celebriorem eo die populi conventum. Cui tunc ex antiqua Patrum institutione moris erat, qui vacare a labore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa dicente. miscđiam uolo et non
sacͥficiũ. defamis periculo homines
liberare. qͣm d̃o offerre sacrificium.
hostia enim dõ placabilis. hominum
salus ẽ. Opponit gͦ dñs phariseis ca¬
lumpni antib et dicitz: Si et dauid sc̃s
ẽ. & abimelech pontifer auobis ñ rep̃¬
henditur. sed legis uterq mandatũ.
ꝓbabili excusatione transgressi sunt.
Istispicas insabbato manu confricant.
illi panes comedere leuiticos. & ad sab¬
bati sollempnitatẽ accedebant. Coque¬
bantur enim panes ꝓpositionis ante
sabbatum. & sabbato mane oblati. supͣ
sacram mensam ponebantur: bis seni
adalterutros conuersi. duab pateris
aureis suꝑ positis. ture plenis. qui ꝑ¬
manebant adaliud sabbatũ. et tũc
ꝓillis alii deportabantur. Illi uͦ sacer¬
dotib exhibebantur. etthure incenso
inigne sacro inqͦ omnia holo causta
fieri solebant: Aliud thus suꝑ alios .xii.
panes adiciebatur. Qua hora suꝑue¬

Expanded text:
propheta dicente: Misericordiam volo et non propheta dicente: Misericordiam volo et non sacrificium de famis periculo homines liberare, quam Deo offerre sacrificium. Hostia enim Deo placabilis, hominum salus est. Opponit ergo Dominus Pharisaeis calumniatoribus, et dicit: Si et David sanctus est, et Abimelech pontifex a vobis non reprehenditur, sed legis uterque mandatum probabili excusatione transgressi sunt, isti spicas in Sabbato manu confricant, illi panes comedere Leviticos, et ad Sabbati solemnitatem accedebant. Coquebantur enim panes propositionis ante Sabbatum, et Sabbato mane oblati super sacram mensam ponebantur, bis seni ad alterutros conversi, duabus pateris aureis superpositis thure plenis. Quae permanebant ad aliud Sabbatum, et tunc pro illis alii deportabantur, illi vero sacerdotibus exhibebantur. Et thure incenso in igne sacro in quo omnia holocausta fieri solebant, aliud thus super alios duodecim panes adjiciebatur. Qua hora superve
Abbreviated transcription (Latin):
ue ꝑplures passim criminantes utrisq
sint dicta. neq enim ullus euuangłista
falsum scrbere potuit. Tam̃ quia quic¬
quid adiscipulis agitur. adeum respic̃
cuius inagendo mͣysterium secuntur.:
Confestim ille urta qͦd ysaias ait. & ar-¬
guet inequitate ꝓmansuetis terrȩ. fal¬
sos legis defensores uens scõꝵ deuincit
exemplis. Ait enĩ. Hec hoc legistis. qͦd
fec̃ dauid. cũ esurisset ipse et qui cũ eo
erant. qͦmͦ intrauit in domũ dĩ. et pa¬
nes ꝓpositionis sumpsit. et mandu¬
cauit. & dedit his qͥcum ipso erant. qͦs
ñlicet manducare. nͥ tantum sacerdotibꝰ:
Regum narrat hẏstoria. beatũ dauid
insidias saulis uitantẽ adabimelech
sacerdotem uenisse. in nobe: sibi siusq cy¬
bos petisse: Ac sacerdotẽ panes commu¬
nes ñ habentẽ. cum solum pͥmo disceret
mundos amulierib abheri et nudus¬
tercuis fuisse pueros. panes consecratoᷤ
ei dare ñ dubitasse. melius arbitratum

Expanded text:
per plures passim criminantes utrisque per plures passim criminantes utrisque sint dicta neque enim ullus evangelista falsum scribere potuit tamen quia quidquid a discipulis agitur, ad eum respicit, cujus in agendo magisterium sequuntur, confestim ille juxta quod Esaias ait: Et arguet in aequitate pro mansuetis terrae , falsos legis defensores veris sanctorum devincit exemplis. Ait enim: Nec hoc legistis quod fecit David, cum esurisset ipse et qui cum eo erant, quomodo intravit in domum Dei et panes propositionis sumpsit, et manducavit, et dedit his qui cum ipso erant, quos non licet manducare nisi tantum sacerdotibus? Regum narrat historia, beatum David insidias Saulis vitantem ad Abimelech sacerdotem venisse in Nobe, sibi suisque cibos petisse. At sacerdotem panes communes non habentem, cum solum primo disceret mundos a mulieribus ab heri et nudiustertius fuisse pueros, panes consecratos ei dare non dubitasse, melius arbitratum
Abbreviated transcription (Latin):
minu manducari spitȩ referuntur.
Hoc ẽ enim. mortificate menbra ur̃a
quȩ sunt suꝑ t̾ram. et exuite uos uere¬
rem hominem cũ actib eius. quia ñ
alit̃ quisq tͣnsit incorpꝰ xp̃i. ñ alit
doctoꝵ ꝓfectus sui fructib pascit.
Nellere itaq spicas ẽ. homines at̾rena
intentione qua solum mentis qͣsi ra¬
dicem firerant. eruere. Fricare autẽ
manib exemplis iurtutum abipsa
etiam carnis concupiscentia qͣsi fol¬
liculis atq integumentis aristarum
puritatẽ mentis exuere. Grana uero
manducare ẽ. emundatum quẽq ab
corporari. Et bene hec discipłi apud
martum dum p̃gredientes egisse
referuntur. quia doctoris necesse ẽ sermo
p̃cedat. et sic cor auditoris gr̃a suꝑne ui¬
sitationis ulustret. Uyidam aũ pha¬
riseorum dicebant illis qͥd facitis. quod
ñlicet insabbatis: Hec alii euuangłistȩ
narrant ipsi domino fuisse magis ob¬
lecta. sed siue illi siue discipulis eius. si

Expanded text:
minus manducari spicae referuntur. minus manducari spicae referuntur. Hoc est enim: Mortificate membra vestra quae sunt super terram, et exuite vos veterem hominem, cum actibus ejus . Quia non aliter quisque transit in corpus Christi, non aliter doctorem profectus sui fructibus pascit. Vellere itaque spicas esse homines a terrena intentione, qua solum mentis quasi radicem fixerant, eruere. Fricare autem manibus, exemplis virtutum ab ipsa etiam carnis concupiscentia, quasi folliculis atque integumentis aristarum, puritatem mentis exuere. Grana vero manducari est, emundatum quemque abcorporari. Et bene haec discipuli apud Marcum, Dominum praegredientes egisse referuntur, quia doctoris necesse est sermo praecedat, et sic cor auditoris gratia supernae visitationis illustret. Quidam autem Pharisaeorum dicebant illis: Quid facitis quod non licet in Sabbatis? Haec alii Evangelistae narrant ipsi Domino fuisse magis objecta. Sed sive illi, sive discipulis ejus, sive
Abbreviated transcription (Latin):
qui merito scilicet et gr̃a. sihumanȩ
natiuitatis ordine primũ p̃cesserit
adam. iuxta qͦd deillo p̃cursor suus
ait: Qui post me uenit ante me fac¬
tus ẽ qͥa prior me erat: Potest et ita
insabbato scdõ pͥmo dictum intellis
Utunũ idemq noui testamenti sab¬
batum. et secundum & pͥmum sit
Secundum. quia post legale sabba¬
tum a nob obseruatur: primum q
& ante decreta legis aiustis obseruaba¬
tur antiquis Mysticȩ autem discipłi ꝑ
sata tͣnseunt. illa uidelicet dequib do¬
minus ait. leuate ocłos uros. et uide¬
te regiones. qͥa albe sunt iam ad mes¬
sem. et qui metit. mercedem accepit. E
ideo nicħ melius esurire qͣm salutem
intelliguntur hominum. qͣm ipse mes¬
sorum pͥmus qͦndam int̃p̃ces esuriẽs.
mox ostensis qͣs cupiebat dapib au¬
dit. Surge petre. occide. et manduca.
E mira sacram̃ti concordia. qͥa et ibi
mactari et manducari iubentur a¬
nimalia. &hic confricari et nichilo¬

Expanded text:
qui merito scilicet et gratia non humanae qui merito scilicet et gratia non humanae nativitatis ordine primum praecesserit Adam, juxta quod de illo praecursor suus ait: Qui post me venit, ante me factus est, quia prior me erat . Potest et ita in Sabbato secundo primo dictum intelligi, ut unum idemque Novi Testamenti Sabbatum, et secundum et primum sit. Secundum, quia post legale Sabbatum a nobis observatur. Primum, quia et ante decreta legis a justis observabatur antiquis. Mystice autem discipuli per sata transeunt, illa videlicet de quibus Dominus ait, Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem, et qui metit, mercedem accipit . Et ideo nihil melius esurire, quam salutem intelliguntur, hominum quam ipse messorum primus quondam inter preces esuriens, mox ostensis quas cupiebat dapibus, audit: Surge, Petre, occide et manduca . Et mira sacramenti concordia, quia et ibi mactari et manducari jubentur animalia, et hic confricari et nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
milis erat. oportere restitui: Ut sic̃
ȩccłiam ñcurumcisio. uelcerẽmoniȩ
legis. sed fides abrahe qua inp̃putio
iustificatus ẽ. ꝑdilecꝰtionẽ operata
saluat. Ita hanc etiã ñ aluid qͣm sp̃a¬
le sabbatum qͦ et ipse abraham semꝑ
aseruili idẽ noxia uacabat actione ꝑ
septiformem sp̃s sc̃i grãm d̃õ commẽ¬
det Huius itaq temporis sabbatum
qͦ sic̃ incet̾is dieb utilia queq licet op¬
ari. addistinctionẽ uidaici sabbati qͦ
ñit̃ facere. ñligna colligere. ñ alia quȩ¬
libet necessaria facere licebat. scdõ pri¬
mum appellat Primum uidelicet
a secundo. p̃latum siue temporis ordi¬
ne qͥa ꝑinnumera ante legẽ scł̃a qͦ¬
modo nunc agit᷑ a patrib agebatur.
seu certe gr̃e munere significans ut
uicħ aliud secundo pͥmum. qͣm in¬
feriori suꝑius intelligas ẽẽ sabbatũ.
Nam et primus homo deterra terti¬
nus: secundus homo decȩlo celestis.

Expanded text:
milis erat, oportere restitui. Ut sicut milis erat, oportere restitui. Ut sicut Ecclesiam non circumcisio vel caeremoniae legis, sed fides Abrahae qua in praeputio justificatus est, per dilectionem operata salvat, ita hanc etiam non aliud quam spiritale Sabbatum, quo et ipse Abraham semper a servili, id est, noxia vacabat actione, per septiformem Spiritus sancti gratiam Deo commendet. Hujus itaque temporis Sabbatum, quo sicut in caeteris diebus utilia quaeque licet operari, ad distinctionem Judaici Sabbati quo non iter facere, non ligna colligere, non alia quaelibet necessaria facere licebat, secundo-primum appellat. Primum videlicet hoc a secundo praelatum sive temporis ordine, quia per innumera ante legem saecula, quomodo nunc agitur a patribus agebatur, seu certe gratiae munere significans ut nil aliud secundo-primum, quam inferiori superius intelligas esse Sabbatum. Nam et primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis.
Abbreviated transcription (Latin):
cionibꝰ commaculati. dulcedinem
sp̃italium uerboꝵ ꝑcipere nequaqͣm
secundo pͥmo cum transiret ꝑsata.
uellebant discipuli eius spicas. &
manducabant. confricantes mani¬
bus. Hoc ẽ qͦd marcus ait. qͥa disci¬
puli ꝓpt̃ nuniã eoꝵ qͥueniebant
ut curarentur importunitatem. ne
manducandi qdẽ spacium habe¬
bant. et ideo qͣsi homines esurie¬
bant. Qd̃ aut̃ spicas segetum mani¬
bus confricant. et inediam conso¬
lantur: uite austerioris indiciũ est
ñp̃paratas epulas. sed cibos simpli¬
ces querentiũ. Et nota. qͦd pͥmi apłi
s aluatoris luterã sabbati destruunt.
aduersum ebionitas. qͥcũ cetos reci¬
piant apostolos. paulum qͣsi trans¬
gressorem legis repudiant. Uñ bene
lucas diem quo sabbati littera solui
cundo pͥmum s abbatũ nuncupat. Uo¬
lens intimare. sabbati legalis obser¬
uantiam cessare ultra debere & na¬
turalis sabbati libertatẽ que admoysi
usq tempora ceterarũ dierum si-¬

Expanded text:
tionibus commaculati, dulcedinem tionibus commaculati, dulcedinem spiritalium verborum percipere nequaquamsecundo primo cum transiret per sata, vellebant discipuli ejus spicas, et manducabant confricantes manibus. Hoc est quod Marcus ait, quia discipuli propter nimiam eorum qui veniebant ut curarentur importunitatem, ne manducandi quidem spatium habebant, et ideo quasi homines esuriebant. Quod autem spicas segetum manibus confricant, et inediam consolantur, vitae austerioris indicium est, non praeparatas epulas, sed cibos simplices quaerentium. Et nota quod primi apostoli Salvatoris litteram Sabbati destruunt, adversum Ebionitas, qui cum caeteros recipiant apostolos, Paulum quasi transgressorem legis repudiant. Unde bene Lucas diem quo Sabbati littera solvi cundo-primum Sabbatum nuncupat, volens intimare Sabbati legalis observantiam cessare ultra debere, et naturalis Sabbati libertatem quae ad Moysi usque tempora caeterorum dierum si
Abbreviated transcription (Latin):
nonconuenit. Et nemo mittit uinũ
nouum inutres ueteres. Alioqͥn rum¬
pit uinum nouum utres. & ipsum
effunditur: etutres peribunt. S ui¬
num nouum inutres nouos mitten¬
dum ẽ. etutraq conseruantur. Eosdẽ
qͦ ueterib comparat utrib quos ui¬
no nouo idẽ spiritalib p̃ceptis faciliꝰ
disrumpi. qͣm id posse continere dic̃
Erunt autem iam utres noui cũ post
ascensum dñi desidio consolationis
euis orando & sperando innouant᷑.
tantib dictum ẽ qͥa musto pleni s̃
isti Nouum enim uinũ iam nouis
utrib uenerat. hoc ẽ sp̃c sc̃i feruorspi¬
ritalium corda repleuerat. Alit̃. cauẽ¬
dum doctori ne animȩ nondũ reno¬
uate. s inuetustate maliciȩ ꝑduranti.
nouoꝵ mysterioꝵ secreta cõmittat.
Et nemo bibens uetus statim uult
nouum. Dic̃ enim: iletus melius est
Iudaeos significat. qͥb uitȩ ueteris.
saliua in bis. noue gr̃e pcepta sor¬
duerant: Quia ꝓfecto maioꝵ tradi¬

Expanded text:
non convenit. Et nemo mittit vinum non convenit. Et nemo mittit vinum novum in utres veteres, alioquin rumpit vinum novum utres, et ipsum effunditur, et utres peribunt. Sed vinum novum in utres novos mittendum est, et utraque conservantur. Eosdem quoque veteribus comparat utribno nouo, id est spiritalibus praeceptis, facilius dirrumpi quam id posse continere dicit. erunt autem iam utres noui, cum post ascensum domini desiderio consolationis eius orando et sperando innouantur. m est, quia musto pleni sunt isti. Novum enim vinum jam novis utribus noverat, hoc est Spiritus sancti fervor spiritalium corda repleverat. Aliter. Cavendum doctori, ne animae nondum renovatae, sed in vetustate malitiae perduranti, novorum mysteriorum secreta committat. Et nemo bibens vetus, statim vult novum, Dicit enim, Vetus melius est. Judaeos significat, quibus vitae veteris saliva imbutis, novae gratiae praecepta sorduerant. Quia profecto majorum tradi
Abbreviated transcription (Latin):
interrogatus eẽt dñs. cur discipłi
eiuis ñieuinarent. Respondit carna¬
les adhuc quosq & nec dũ passionis
resurrectionis ꝙ sue fide solidatos
ñposse seueriora ieiunia & continen¬
tiȩ sustinere precepta. ne ꝑausterita¬
tem nuniã etiã credulitatem quam
habere uidebantur amittant. Ipsos
gͦadhuc discipłos tanꝗͣ uet̾a uestim̃ta
dic̃ quib inconuenient nouus pan¬
nus assuitur idẽ aliqua particła
doctrine. quȩ adnou̾itatẽ uitȩ tem¬
perantiam ꝑtinet. Quia si hoc fie̾t.¬
& ipsa doctrina quodãm scinditur
cuius particła quȩ adieiuinium ci¬
borum ualet inoportune traditur.
cum illa doccat generale ieunium:
ñ aconcupiscentia ciboꝵ tantum. sed
abomni leticia temporalium delectõ¬
num. Cuius qͣsi pannum idẽ partẽ
aliqͣm quȩ adcibos ꝑtinet. dic̃ ñ opor¬
tere hominib adhuc ueteri consuetu¬
dini deditis impertiri: qͥa et illinc qͣsi
concisio uidet᷑ fieri. & ipsi uetustati

Expanded text:
interrogatus esset Dominus cur discipuli interrogatus esset Dominus cur discipuli ejus non jejunarent, respondit carnales adhuc quosque, et necdum passionis resurrectionisque suae fide solidatos, non posse severiora jejunia et continentiae sustinere praecepta, ne per austeritatem nimiam, etiam credulitatem quam habere videbantur amittant. Ipsos ergo adhuc discipulos tanquam vetera vestimenta dicit, quibus inconvenienter novus pannus assuitur, id est, aliqua particula doctrinae, quae ad novae vitae temperantiam pertinet. Quia si hoc fiat, et ipsa doctrina quodammodo scinditur, cujus particula quae ad jejunium ciborum valet, inopportune traditur. Cum illa doceat generale jejunium non a concupiscentia ciborum tantum, sed ab omni laetitia temporalium delectationum, cujus quasi pannum, id est, partem aliquam quae ad cibos pertinet, dicit non oportere hominibus adhuc veterae consuetudini deditis impertiri. Quia et illinc quasi conscissio videtur fieri, et ipsi vetustati
Abbreviated transcription (Latin):
nemq eusdem sponsi. s etante iear¬
nationẽ illiꝰ ꝑ totum huiꝰ scłi tẽpꝰ ẽẽ
celebratũ. Prima qͥppe tẽpora ȩccłiȩ an¬
te uirginis partum scõs habuere. ꝗdesi¬
derarent incarnationis xp̃i aduentũ
Ista uͦ tempora ex qͦ ascendit incelum
scõs habent. qͥ desiderent eius manili¬
sationem adiuuos & mortuos iudican¬
dos Neq hic desiderabilis ȩccłie luctꝰ
requieuit aliqͣndo. nͥ qͣm dui hic
cum discipulis in carne ꝯuersatꝰ ẽ Iu¬
xta leges autẽ tropologiȩ sciendum.
qͦd q̃m diu sponsus nobiscum ẽ et in
leticia sumꝰ. nec ieuinare possumus.
nec lugere. Cum aut̃ ille ꝓpt̃ peccata
anobis recesserit. & auolauerit tunc
indicendũ ieiuntum tunc recipiendꝰ
ẽ luctus. Dicebat aut̃ et similitudi¬
nem adillos Quia nemo commis¬
suram auestimento nouo. inmittit
inuestimentum uetus. Alioquin:
& nouum rumpit et ueteri non
conuenit commissura a nouo. Cũ

Expanded text:
nemque ejusdem sponsi, sed et ante incarnemque ejusdem sponsi, sed et ante incarnationem illius per totum hujus saeculi tempus esse celebratum. Prima quippe tempora Ecclesiae ante Virginis partum sanctos habuere, qui desiderarent incarnationis Christi adventum. Ista vero tempora ex quo ascendit in coelum sanctos habent, qui desiderent ejus manifestationem ad vivos et mortuos judicandos. Neque hic desiderabilis Ecclesiae luctus requievit aliquantum, nisi quandiu hic cum discipulis in carne versatus est. Juxta leges autem tropologiae sciendum, quod quandiu sponsus nobiscum est, et in laetitia sumus, nec jejunare possumus, nec lugere. Cum autem ille propter peccata a nobis recesserit et avolaverit, tunc indicendum jejunium, tunc recipiendus est luctus. Dicebat autem et similitudinem ad illos: Quia nemo commissuram a vestimento novo, immittit in vestimentum vetus. Alioquin et novum rumpit, et veteri non convenit commissura a novo. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
sus. tunc ieunabunt in illis diebus.
Sponsus xp̃c sponsa eccłia ẽ Dehoc
scõ spiritaliq conuibio apłi sunt ce¬
ati : llnde bene marcus euuangłista
filios eos appellat nuptiarum. non
tantum sponsi. sed etiam sponse uo-¬
lens intelligi. qͥa ꝑlauacri regeneratio¬
nem in ius diine generationis ad¬
sumpti sunt Qui ieuinare aclugere
non possunt. qͣmdui sponsum inthi¬
lamo uident. et ipsum sciant ẽẽ cum
sponsa. Quando uero transierint nuy¬
tie et passionis acresurrec̾tionis tempꝰ
aduenerit. tunc sponsi filii ieiunabũt
Quod autem lucas ñ ait ut cȩteri: Num¬
quid possunt filii sponsi. aut nuptia¬
rum ieiunare. uel lugere. sed numqͥd
potestis filios sponsi facere ieuina¬
re: Elegant̃ intimauit eosdẽ ip sos
qͥ loquebantur fuisse facturos. ut lu¬
gentes ieuinarent filu sponsi. qm̃ ipsi
essent sponsum occisuri. Notandum
uͦ hunc luctum absentiȩ sponsi. ñ nunc
tantum idẽ post mortem resurrectio¬

Expanded text:
sus, tunc jejunabunt in illis diebus. sus, tunc jejunabunt in illis diebus. Sponsus Christus, sponsa Ecclesia est. De hoc sancto spiritalique connubio, apostoli sunt creati. Unde bene Marcus evangelista filios eos appellat nuptiarum, non tantum sponsi, sed etiam sponsae, volens intelligi quia per lavacri regenerationem, in jus divinae generationis assumpti sunt. Qui jejunare ac lugere non possunt quandiu sponsum in thalamo vident, et ipsum sciunt esse cum sponsa. Quando vero transierint nuptiae, et passionis ac resurrectionis tempus advenerit, tunc sponsi filii jejunabunt. Quod autem Lucas non ait ut caeteri: Nunquid possunt filii sponsi aut nuptiarum jejunare vel lugere, sed nunquid potestis filios sponsi facere jejunare ? eleganter intimavit eosdem ipsos qui loquebantur fuisse facturos, ut lugentes jejunarent filii sponsi, quoniam ipsi essent sponsum occisuri. Notandum vero hunc luctum absentiae sponsi, non nunc tantum, id est, post mortem resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
hannis & phariseoꝵ ieiuinant. xp̃i
autem edunt et bibunt: qͥa siue oꝑa
qͥs legis seu traditionis sequatur ho¬
minum. siue ipsum etiam xp̃i p̃coni¬
um aure tantum ꝑcipiat corꝑis. sp̃a¬
lib abstinens bonis ieiuno corde tabes¬
cit. Qui uͦ xp̃i menbris fideli incorpo¬
ratur amore. ñpotest ieiunare. qͥa car¬
ne ipsiuis epulatur & sanguine. Alit̃.
lohannes. uinum et siceram ñbibit.
dñs cum publicanis & peccatoribus
manducat. & bibit. Quia ille abstinen¬
cia meritum auget. cui potentia nul¬
la naturẽ. Dñs aut̃ cui naturalit subpe¬
tebat delicta donare cur eos declinaret.
qͦs abstinentib poterat reddere purio¬
res: sedieuinauit et xp̃o ne p̃ceptum
declinares. Manducauit cum peccato¬
rib ut grãm cerneres. agnosceres pote
uibus ipse ait. Numqͥd statẽ
potestis filios sponsi dum cũ a illis ẽ
sponsus facere ieiunare: Henent aũ
dies: et cum ablatus fuerit abillis fp̃o¬

Expanded text:
annis et pharisaeorum jejunant, Christi annis et pharisaeorum jejunant, Christi autem edunt et bibunt, quia sive opera quis legis seu traditiones sequatur hominum, sive ipsum etiam Christi praeconium, aure tantum percipiat corporis, spiritualibus abstinens bonis jejuno corde tabescit. Qui vero Christi membris fideli incorporatur amore, non potest jejunare, quia carne ipsius epulatur et sanguine. Aliter: Joannes vinum et siceram non bibit, Dominus cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit, quia ille abstinentia meritum auget, cui potentia nulla naturae: Dominus autem cui naturaliter suppetebat delicta donare, cur eos declinaret quos abstinentibus poterat reddere puriores? Sed jejunavit et Christus, ne praeceptum declinares. Manducavit cum peccatoribus, ut gratiam cerneres, agnosceres potestatem. Quibus ipse ait: Nunquid potestis filios sponsi, dum cum illis est sponsus, facere jejunare? Venient autem dies, et cum ablatus fuerit ab illis spon
Abbreviated transcription (Latin):
murabant. sed penitentiam agentes
publicani uenerint a diħm. E ipse
quoq iħs conunua peccatoꝵ ut oc¬
casionem haberet docendi. & spãles in¬
uitatorib suis p̃beret cibos. adire dig¬
natus sit. Deniq cum frequent ꝑgere
adconiuuium describatur. nicħ refer¬
tur aliud. nͥ quid ibi fecerit. qͥd docuerit.
ut et humilitas domini eundo ad pec¬
catores. et potentia doctrine eius inpe¬
nitentium conuersione monstretuꝵ.
At illi direrunt adcum. Quare dis¬
cipuli iohannis ieiunant frequent̃.
& obsecrationes faciunt. similit̃ &
phariseorum: tui autem edunt et bibt̃:
Math̾s refert ipsos iohannis discipulos
hoc dixisse saluatori. Unde patet utroq
conuictos hac eum questione pulsasse. Ubi
iohannis marimȩ reprehendendi s̃ dicipłi
ñsolum de suͥ iactancia ieiunii. uerũ
qͥa calumpniabantur quem sciebant
amagistro p̃dicatum. & iungebantur
phariseis. quos abeo nouerant condẽp¬
natos. Spiritalit autem discipuli io¬

Expanded text:
murabant, sed poenitentiam agentes murabant, sed poenitentiam agentes publicani venerint ad Jesum: et ipse quoque Jesus convivia peccatorum ut occasionem haberet docendi, et spiritales invitatoribus suis praeberet cibos, adire dignatus sit. Denique cum frequenter pergere ad convivium describatur, nihil refertur aliud, nisi quid ibi fecerit, quid docuerit, ut et humilitas Domini eundo ad peccatores, et potentia doctrinae ejus in poenitentium conversione monstretur. At illi dixerunt ad eum: Quare discipuli Joannis jejunant frequenter, et obsecrationes faciunt, similiter et pharisaeorum, tui autem edunt et bibunt? Matthaeus refert, ipsos Joannis discipulos haec dixisse Salvatori, unde patet utrosque conjunctos hac eum quaestione pulsasse. Ubi Joannis maxime reprehendendi discipuli non solum de sui jactantia jejunii, verum quia calumniabantur quam sciebant a magistro praedicatum, et jungebantur pharisaeis quos ab eo noverant condemnatos. Spiritaliter autem discipuli Jo
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ xp̃i sedula deuotione reficiunt.
expͥmitur. ꝓfecto suꝑcilium phariseoꝵ
iudeoꝵꝰ inuidiam qua degentium sa¬
lute torquent᷑ insinuat.
Et respondens iħs. dir adiuos. Non
egent q̃ sani sunt medico. sed qͥ male
habent. Nonueni uocare iustos. sed pec¬
catores inpenitenciã. Suggillat scͥbas
et phariseos: qui iustos se putantes. pec¬
catorum consortia declinabant: Se ip¬
sum namq medicum dic̃. qͥ miro me¬
dicandi genere uulneratus ẽ ꝓpt̃ ini¬
quitates nr̃as. & liuore eius sanati su¬
mus. Sanos autem & uistos appellat
eos. qui ignorantes di iusticiã. et suam
uolentes constituere. iusticie dĩ ñ sunt
subiecti. Qui ex lege p̃sumentes. euuã¬
gelii grãm non querunt. Porro male
habentes & peccatores uocat eos. qui
sue fragilitatis conscientia deuicti. nec
gr̃ẽ penitendo submittunt. Ubi simul
ostenditur qđ non inpristinis uicus ꝑ¬
manentes. ut pharisei et scribȩ mur¬

Expanded text:
corpus Christi sedula devotione reficiuntur, corpus Christi sedula devotione reficiuntur, exprimitur, profecto supercilium Pharisaeorum, Judaeorum invidiam, qua degentium salute torquentur, insinuat. Et respondens Jesus, dixit ad illos: Non egent qui sani sunt medico, sed qui male habent. Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam. Suggillat Scribas et Pharisaeos, qui justos se putantes, peccatorum consortia declinabant. Seipsum namque medicum dicit, qui miro medicandi genere vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus . Sanos autem et justos appellat eos qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti , qui ex lege praesumentes Evangelii gratiam non quaerunt. Porro male habentes, et peccatores vocat eos, qui suae fragilitatis conscientia devicti, nec nitendo submittunt. Ubi simul ostenditur quod non in pristinis vitiis permanentes, ut pharisaei et scribae mur
Abbreviated transcription (Latin):
tale conuiuium. quod dines populus
eget. pauꝑ epulatur. Eterat turba mul¬
ta publicanoꝵ. et alioꝵ qͥcum illis erat̃
discumbentes. Cliderant publicanũ
apeccatis admeliora conuersum locum
inuenisse penitentie: et ob id etiam ip̃¬
si non desperant salutem.
Et murmurabant pharisei et scͥbe
eoꝵ dicentes. addiscipulos eius Quare
cum publicanis & peccatorib man¬
ducatis & bibitis: Conuiuantibus
cum dño publicanis: pharisei mur¬
murantes deieuinio głantur. Ubi pͥ¬
mo legis et gr̃e qͣnta sit distantia decla¬
ratur: Quia qͥlegem sequuntur. ieui¬
ne m̃tis fam̃ patiantur ẽt̾nam. Qui
uͦ ũbum ininteriorib animȩ recepe¬
runt: alim̃ti celestis & fontis ubertate
recreati. esurire et sitire nonpossunt.
Dem retributionis future spẽs pre¬
figurantur. qͣndo epulantib cũ. xp̃o
electis. ꝑfidia suꝑboꝵ ieuina torquebi¬
tur. Quib dicitur. Meretrices et pub
prius mundi lucris in hiabant. s nunc

Expanded text:
itale convivium, quo dives populus itale convivium, quo dives populus eget, pauper epulatur. Et erat turba multa publicanorum et aliorum qui cum illis erant discumbentes. Viderant publicanum a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae, et ob id etiam ipsi non desperant salutem. Et murmurabant pharisaei et scribae eorum dicentes ad discipulos ejus: Quare cum publicanis et peccatoribus mandcum Domino publicanis, Pharisaei murmurantes de jejunio gloriantur. Ubi primo legis et gratiae quanta sit distantia declaratur, quia qui legem sequuntur, jejunae mentis famem patiantur aeternam; qui vero verbum in interioribus animae receperunt alimenti coelestis, et fontis ubertate recreati, esurire et sitire non possint. Deinde retributionis futurae species praefiguratur, quando epulantibus cum Christo electis, perfidia superborum jejuna torquebitur, quibus dicitur: Meretrices et publprius mundi lucris inhiabant, sed nunc
Abbreviated transcription (Latin):
surge. & ambula: Utrum sint pa¬
ralitico peccata dimissa: solus noue¬
rat qui dimittebat:. Surge autem &
ambula. tam ille qͥ surgebat. qͣm hiqͥ
surgentem uidebant. approbare pote¬
rant: Fit gͥ carnale signũ ut ꝓbet sp̃ale.
Ut autem sciatis. quia filius hominis
potestatem habet int̾ra dimitt̾e pec̃ca.
Si et ds̃ ẽ iurta memoratũ ysaiȩ testimo¬
nium. qui delet iniquitates nr̃as. &
filius hominis potestatẽ habet int̃ra
dimittendi peccata: Ergo idẽ ipse et
ds. & filius hominis ẽ. ut et homo xp̃c

Expanded text:
Surge et ambula? Utrum sint paSurge et ambula? Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat, quam ii qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit igitur carnale signum, ut probetur spiritale. Ut autem sciatis quia Filius hominis potestatem habet in terra dimittere peccata. Si et Deus est, juxta memoratunium qui delet iniquitates nostras, et filius hominis potestatem habet in terra dimittendi peccata, ergo idem ipse et Deus et filius hominis est, ut et homo C
Abbreviated transcription (Latin):
peccata nisi solus ds̃: Uerum dicunt
tendi tribuit potestatẽ & ideo xp̃c
cata qͣsi d̾s potest. Uerũ dõ testimo¬
nium reddunt. sed ꝑsonam xp̃i negan¬
do fallantur. Er̾ant itaq uidei. qͥ cum
xp̃m et dm ẽẽ. et peccata dimittere
posse credant: iħm tam̃ xp̃m eẽ nõ¬
credunt. S multo dementuis errant
peccata posse dimittere. euuangelii
uerbis deuicti negare ñ audeant: i¬
chilominus tam̃ dm̃ negare non ti-¬
ment. At ipse ꝑfidos saluare deside¬
rans: & occultoꝵ cognitione. & uir¬
tute opcrum. dm se ẽẽ manifestat.
Respondens enim dicit adillos. Qͥd
deleo iniquitates tuas. Sapientissi¬
miis adorator ait. Tu enim solus nosti
corda omnium filioꝵ hominum. Ea¬
dem gͦ inquit maiestate & potencia.
qua cogitationes ur̃as intueorͬ pos¬
sum et hominib peccata dimittere:
E uobis. intelligite: quid ꝑ aralit᷑us
consequatur. Quid ẽ facilius dicere.
dimittuntur tibi peccata. an dicere.

Expanded text:
peccata, nisi solus Deus? Verum dicunt peccata, nisi solus Deus? Verum dicunt tendi tribuit potestatem. Et ideo Chricata quasi Deus potest. Verum Deo testimonium reddunt, sed personam Christi negando falluntur. Errant itaque Judaei, qui cum Christum et Deum esse et peccata dimittere posse credant, Jesum tamcredunt. Sed multo dementius errant sse et peccata posse dimittere Evangelii verbis devicti negare non audeant, nihilominus tamen Deum negare non timent. At ipse perfidos salvare desiderans et occultorum cognitione, et virtute operum Deum se esse manifestat. Respondens enim dixit ad illos: Quid deleo iniquitates tuas, sapientissmus adorator ait: Tu enim solus nosti corda omnium filiorum hominum. Eadem ergo, inquit, majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere: ex vobis intelligite quid paralyticus consequatur. Quid est facilius dicere, Dimittuntur tibi peccata, an dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
Homo. remittuntur tibi peccata tua.
Hominem dominus aparalisi curatu¬
rus pͥmo peccatoꝵ uincula dissoluit:
ut ostenderet eum obnerus culparũ
artuum dissolutione dampnari. nec
nͥ his relaratis menbroꝵ posse recupe¬
ratione sanari: Sic et illi paralitico qͥ
uixta ꝓbaticam piscinam du motum
aquȩ frustra prestolabatur sanato. a
domino dicitur: Ecce sanus factus es.
iam noli peccare. ne deteruis tibi ali¬
quid contingat. E bene is cui pecca¬
ta dimittebant᷑. homo uocatur. qui
hoc ipso qͦd homo erat ñ posserdices
non peccaui. simul etiam ut ille qͥ ho¬
mini dimittebat. intelligeretur ds̃. In¬
tuendum sane qͣnti ꝓpria cuuisq fideᷤ
apud dm ualeat. ubi tanti ualuit alie¬
na: ut totus homo repente. id÷ exteriꝰ
interiusq iam saluatus. exsurge̾t. ali¬
orumq merito aliis laxarent᷑ errata.
Et ceperunt cogitare scribȩ et phari¬
sei. dicentes. Quis ẽ hic. qui loquitur
blasphemias: quis potest dimittere

Expanded text:
Homo, remittuntur tibi peccata tua. Homo, remittuntur tibi peccata tua. Hominem Dominus a paralisi curaturus, primo peccatorum vinculo dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum actuum dissolutione damnari, nec nisi his relaxatis membrorum posse recuperatione sanari, sic et illi paralytico qui juxta Probaticam piscinam diu motum atque frustra praestolabatur, sanato a Domino dicitur: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat. Et bene is cui peccata dimittebantur homo vocatur, qui hoc ipso quod homo erat non posset dicere, Non peccavi. Simul etiam ut ille qui homini dimittebat intelligeretur Deus. Intuendum sane, quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, id est, exterius interiusque jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito aliis laxarentur errata. Et coeperunt cogitare scribae et Pharisaei, dicentes: Quis est hic qui loquitur blasphemias? Quis potest dimittere
Abbreviated transcription (Latin):
consuctudinis obstaculo retardatur
Sepe int̃ ipsas orationes secretȩ dul¬
cedinis. & qͣsi suaue cum dño collo¬
quium turba cogitacionũ int̃ ue¬
mens aciem mentis ne xp̃c uideat᷑
tumultuantur. remanendum: s tec¬
tum domus inqua xp̃c docet. ascen¬
dendum. idẽ sacrȩ scripturȩ sublimi¬
tas ẽ appetenda. lerq dñi cum ꝑsal¬
mista die noctuq meditanda. Inqͦ .ni.
corrigit iuuenior uiã: incustodiendo
illum cum lec̾to inmedio ante ihesum
Patefacto tecto eger ante iħm summit¬
titur. quia reseratis scripturarũ miste¬
ris adnoticiam xp̃i ꝑuenitur. hoc est
adeius humilitatem fidei pietate des¬
descenditur. & bene domus iħu tegu¬
lis contecta describitur: quia sub con¬
temptibili litterarum uelamine. si ad¬
sit qui reseret doctor. diuina sp̃alis gr̃
uirtus inuenietur: Quod autẽ cũ lecto
deponitur. significat. ab homine inista
carne adhuc constituto xp̃m debere
cognosci. QYorum fidẽ ut uidit dũ:

Expanded text:
consuetudinis obstaculo retardatur. consuetudinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas orationes secretae dulcedinis, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens, aciem mentis; ne Christus videatur, tumultuantur, remanendum, sed tectum domus in qua Christus docet, ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum psalmista die noctuque meditanda. In quo enim corrigit junior viam suam? In custodiendo, illum cum lecto Patefacto tecto aeger ante Jesum summittitur, quia reseratis Scripturarum mysteriis ad notitiam Christi pervenitur. Hoc est, ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur; et bene domus Jesu regulis contecta describitur, quia sub contemptibili litterarum velamine, si adsit qui reseret doctor, divina spiritalis gratiae virtus invenietur; quod autem cum lecto deponitur, significat ab homine in ista carne adhuc constituto Christum debere cognosci. Quorum fidem ut vidit, dixit: