comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tudenti est. dedõ dubitae̾ ut ⁊ sanl relictode¬
b: loquor eo. qui ei fueat plelicto raͣtus. adydo¬
nos ipsiulatam tecliit. sꝑans aliquid de eacui
dicatrꝙ ũpre sẽnti obfuit. ⁊ ĩfutm gehẽ nam¬
dico ult̾tẽ gena̾uit. Idõ apts istos hõtatur
sapiẽtes u̾dolothita cũ offendi culo infĩoꝵ
quib udolatͥe uid̾entut. ł neip̃i infĩnuydo¬
latre sint edendos ub ydoli uenatiõe. ⁊ putan¬
do yloliũ aliquid eẽ. Infugiatisio quor nobis
ut ꝑrudẽtib .i. loquor uobaltum᷑ quid. qĩ pru

Expanded text:
rare est, de Deo dubitare, ut Saul, relicto Deo qui ei fuerat pro delicto iratus, ad idololatriam rediit sperans aliquid de ea, cui et in praesenti obfuit, et in futuro gehennam ultricem generavit. Ideo Apostolus istos hortatur sapientes idolothyta cum offendiculo infirmorum, quibus idololatrae videntur. Vel ne ipsi infirmi idololatrae sint, edendo sub idoli veneratione, et putando idolum aliquid esse. Et, ut fugiatis, loquor vobis ut prudentibus, id est loquor
Abbreviated transcription (Latin):
duc̃ nõ cilege m̃te. s excãne. nõ extoto. s cxpãte
quiamẽs ie pugnat ꝯdlectatur logidi sic̃d ipõ apło
ꝯ uemientit accipitur. quidaic̃ se captum̃ duci ex
cane. mc̃s em̃ nõꝯsentit pecc̃o titillanti suggeren¬
ti blan dienti ꝯmababet alias inteĩus dicctanoia

Expanded text:
parte, quia mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic de ipso Apostolo convenienter accipitur, qui dicit se captivum duci ex carne. Mens enim non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti, quia habet interius alia
Abbreviated transcription (Latin):
estsub tiec potest enĩ ec̃. subiocta. quĩdnõ potest. nĩ
iecta hõ potest. nõ aĩa potest. nõ ip̃a caro quedeic̃a
nece tuĩ est. potest utiq s pndenti cãnis nõpõt
im i. natã potest uitiũ uõ potest .s. medicus ad hoc¬
porest uenit ut pellatun̾u. uenit enĩ saluator adgͦhum
Quiaũ nullums amĩi inuenit. Iõ magnus meciicus¬
tem in uenit ad sanandũ uituui. quo sanato. iecu¬
carne ꝑataest nat̃a. ⁊ dt̃ hoc cc̃ manicheos quiuole¬

Expanded text:
ubjecta. Quid est non potest? Non homo potest? non anima potest? non ipsa caro, quae Dei creatura est? potest utique: sed prudentia carnis non potest; id est natura potest, vitium non potest. Sed medicus ad hoc venit ut pellat vitium. Venit enim Salvator ad genus humanum, nullum sanum invenit, id est magnus medicus venit, ad sanandum vitium, quo sanato, reparata est natura, et dicitur hoc contra Manichaeos qui vole
Abbreviated transcription (Latin):
E st enĩ ẜuus quiest ĩ filius. quatum dñm. ⁊ hono¬
rat patrẽ. Uñ ꝑmalachiam dñs ait. Si dñs sũ u̾
est timor meus: sipater uͥest amõraens: Et est sũ
quitum peãm s nõdiligit ustitiam. E ⁊ quiade
timoi̾b fit m̃no sciendum est p̃ter nat᷑alem tuno¬

Expanded text:
us qui est et filius, qui timet dominum et honorat patrem. Unde per Malachiam Dominus ait: Si Dominus sum, ubi est timor meus? Si pater, ubi est amor meus? Et est servus qui timet poenam, sed non diligit justitiam. Et quia de timoribus fit mentio, sciendum est praeter naturalem timo
Abbreviated transcription (Latin):
num. ad placere. Et enĩ xp̃s nõ sibrplacun.¬
edificati i. nõ quod placeret cãni fecit. Sicut ipẽ¬
onem. dicit menangelio. nõuem faceit uolum¬
tatemneams euis ꝗmisit me. nõ cͥ pla cuit dico
ed dõpat̾ Sicut scͥptumest. inp̃so. imptopͤtia.
psalmi graphus expscã salnatoĩs ũba facit. nł¬

Expanded text:
 placere, etenim Christus non sibi placuit, id est quod non placeret carni fecit, sicut ipse dicit in Evangelio: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui misit me . Non sibi placuit dico, sed Deo Patri, sicut scriptum est in Psalmis: Improperia, Psalmographus ex persona Salvatoris verba facit
Abbreviated transcription (Latin):
illiminores. s orclinem sequitut ut abeccłasp̃s .s.¬
pro rec toẽ suo fiat orõ. ⁊bñc utiq rogata ut ad¬
postolus inmoee̾ ꝓse oãit. młti enĩ minumilunc
oñ ꝯgregantur ut amines fuit̃ magni. ⁊ tisme
multorum p̃ces impossibile ẽ ut nõimpe moati¬
trẽt. Sigͦ eum cupuit uid̾e orent. utlib̾a omb
tum eiunttipiant cũgaudio caĩtatis. uñ itĩsad

Expanded text:
illi minores, sed ordinem sequitur, ut ab Ecclesia pro rectore suo fiat oratio. Et bene utique rogat Apostolus minores pro se orare. Multi enim minimi, dum congregantur unanimes, fiunt magni, et multorum preces impossibile est ut non impetrent. Si ergo cupiunt eum videre, orent ut liberatum eum recipiant cum gaudio charitatis. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
x̃ tñ adp̃ciestinatos cũ. at. Stabit aut̃. hoc d̾ ẜ̃d̾stina¬
tis cdicit. Et ne sͥstaẽ arrogent subdit Potest cm̃
deusstanuere illum. d̾ quonulli ambigitum ꝑ
hoc aut̃ ꝙ ait. stat aut̃ cadit. ostũdit se nescite q̃ aĩo
uie seagat indubus. cũuõ addit stabit ant̃. hic in¬
mut ꝙ am bigna d̾ bemus ir meliorẽ patem ũtẽ.
⁊ plus saluitem quammõttm eotum optare ⁊ infigõ

Expanded text:
xit ad praedestinatos cum ait, stabit autem, hoc de praedestinatis dicit. Et ne sibi stare arrogent subdit: Potens est enim Deus statuere illum, de quo nulli est ambiguum. Per hoc autem quod ait, stat aut cadit, ostendit se nescire quo animo ille se agat in dubiis. Cum vero addit, stabit autem, hic innuit quod ambigua debemus in meliorem partem vertere, et plus salutem quam mortem reorum
Abbreviated transcription (Latin):
impõ tusitu insichatur laqueus ꝯcupiscenne. icẽ
salus dbebãt cẽ cã edendi. adiũgit se tãquam pe¬
disse qua ꝑiculosa iocũditas. ⁊ sepe coãtur p̃ire an¬
euis fiat. ꝙ salutis cã fatiendũ cat᷑. ⁊ sepe inc̃tũ
sit. litrũ adhuc necesfaĩa cor poĩs cuã sub sidium
petat. anuolũtaia cupiclitas fallatie minister̃am
suppetat adboc mnc̃tũ ylarescit. In felri anima gui¬
des̃ nõ appaẽre. quid satis sit modanõi malitudmi
ut optẽptũ salutis obũbret negotium uoluptins.

Expanded text:
ipso transitu insidiatur laqueus concupiscentiae, et cum salus debeat esse causa edendi adjungit se tanquam pedissequa periculosa jucunditas, et saepe conatur pra fiat quod salutis causa faciendum erat, et saepe incertum fit, utrum necessaria corporis cura subsidium petat, an voluptaria cupiditas fallaciae ministerium suppetat. Ad hoc incertum hilarescit infelix 60 anima gaudens non apparere quid satis sit moderationi ualetudinis, ut obtentu salutis obumbret negotium uoluptatis.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ exipã lege mõs s exuitio nominis. quia uõlex
s fomes est afitiens cãmõtis quideñnremuertit in
malum. sicut enim medicina nõ est cĩ nietis siostũ¬
dat uenena mõtifeã. licet his malihorames abutũ¬
tut admotem suam. uł alioꝵ. siclex que uencua
peceatorile mõ strat. ⁊ hominẽ lib̾tatẽ sua abntẽ

Expanded text:
est ex ipsa lege mors, sed ex vitio hominis, quia non lex, sed fomes est efficiens causa mortis, qui bonam rem vertit in malum. Sicut enim medicina non est causa mortis, si ostendat venena mortifera, licet his mali homines abutantur ad mortem suam, vel aliorum; sic lox quae venena peccatorum demonstrat, et hominem liberta
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie insinuandum utrũꝙ dix. cufactus est angulũ
lapis uementi pãtim exebreis. ad quos ptin abba
pãtim ex gñtib ad quos ꝑtin⁊ pater. quia eccła est a
utroꝙ poło inihd anguailapide collecta. quifctit
bonus magister ꝯ patiens. insc ostñdit filios eus .. mã¬

Expanded text:
Ecclesiae insinuandum utrumque dixit, cui factus est angularis lapis, venienti partim ex Hebraeis, ad quos pertinet, Abba, partim ex gentibus, ad quos pertinet, Pater, 40 quia Ecclesia est de utroque populo in uno angulari lapide collecta, qui fecit bonus magister compatiens in se ostendit filios ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
tu di ex ailectiõe ẜ uientes Ii aguatur. dicu¬
tut. hii ost̃dat. plus est er̃ magiquam iegi. ag¬
dei ⁊ tem. regi aliquẽ dicinus qĩ iam age̾tẽ.
Ain enĩ agrit. agere aliquid urnitelligit᷑.
Qmi ant regitur. aliquid ag̃. uõ itgiut ut ie¬
te agat. t st multũ p̃stitisse g̃ saluntõis intelli¬
gatut. dñ agiuntut ndũ mchꝰ agant s. quiaĩ
petu gr̃e aguimur. uixtn ut agant. slatatomagi
efficitur filius quisbonus. quanto lãgius datur ei

Expanded text:
id est ex dilectione servientes. Vel aguntur dictum ostendat. Plus est enim agi quam regi. Agtem; regi aliquem dicimus, quasi aliquid agentem. Qui enim agitur, agere vix aliquid intelligitur; qui autem regitur, aliquid agit, et ideo agitur ut recte agat. Ut ergo multum praestitisse gratia Salvatoris intelligatur, dixit, aguntpetu gratiae aguntur, vix tamen ut agant. Nam tanto magis efficitur quis filius bonus quanto largius datur ei
Abbreviated transcription (Latin):
nrõm ꝯuic̃tis. ⁊caꝑtraitatẽ me ex cãne nõ mertẽ
in legẽ peciati .i. inmotum pͥmmulocupisentie. Ipã
enuĩ ꝯcupi scentia est lix pactĩ. lox autẽ menbira. ł
cams est morbidus quidam affectus. ut iarguor ꝗ
ꝯmouet ilicitum dsideĩum .i. cañalem ꝯcupisita¬
tiam quam logem pecãi. que hoc cãrale nosttum¬

Expanded text:
tivantem me, ex carne, non mente in legem peccati, id est in motum concupiscentiae. Ipsa enim concupiscentia est lex peccati. Lex autem membrorum, vel carnis est morbidus quidam affectus, vel languor qui commovet illicitum desiderium, id est carnalem concupiscentiam, quam legem peccati
Abbreviated transcription (Latin):
tare nõ possimussr̃ illum loccon. Irascimni mo
lite pectate. ad quod diñs legcmn illicitam om̃em ꝯ¬
cupiscentiam nolle. S aliter dicitur nolle cõcupisc̾ẽ¬
cum que est impͥmo motu. aliter ꝯcupiscentiam
dilectionis ⁊ ꝯsensus. Illam qroppe nõ uult .i. lex

Expanded text:
on possumus super illum locum: Irascimini, et nolite peccare . Ad quod dicimus legem omnem illicitam concupiscentiam nolle. Sed aliter dicitur nolle concupiscentiam quae est in primo motu, aliter concupiscentiam delectationis et consensus. Illam quippe non vult, id est
Abbreviated transcription (Latin):
utĩꝙ ait. qr uitiũ cãmi inreboã nõ est bonũ. quod
hoc eisi est ꝯcupiscentie uitiũ. quod mens quidenis
ex cãne. ccͣxit. słatã quippe humana ndoꝑedi. cum
uitio pͥmitus est instinitu. s ex uolumtates arbi¬
tͥo pͥoꝵ hominũ ueniertt uitio est sautiata. St̃¬
Tlam uelle. ⁊ c̃. uẽbonum nõbabatit incãntic. Nã
uelle bomĩ adiacet michi .i. inme. est ꝓficere

Expanded text:
quod Hic enim est concupiscentiae vitium, quod mens quoque sed ex carne contrahit. Natura quippe humana non opere Dei cum vitio primitus est instituta, sed ex voluntatis arbitrio primorum hominum venienti vitio, est sauciata. Nam velle, vere bonum non habitat in carne. Nam velle bonum adjacet mihi, id e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbon plegem. nõ utiꝙ effitientẽ poccm̃n. s potui¬
unio d̾ mõ strantẽ. ⁊phibñiem illud. itant peã
patũ apꝑareat ꝑecc̃m. nõdi cout sit peam .s. appare¬
est mͥ at. quia ĩ east qñ nd̃ appairbat. sicut supͣdix̃ ꝯcu¬
tem ũ habebat̃. S̾onũ est gͥ lex. quescĩtate s̃ui uu
fiat stitia malũ et̃ ꝯcupiscentum quod nesciebam¬
sup̃ ostñdit. Nõg̾ imputo legidĩ s uno ineo pect̃o.¬
pecc ꝓsit plenis g̃. Multa cuĩsut᷑ boũ que tñquib dã
aus intio ipoꝵ sũt noxia. sicut sol sanos quidcm

Expanded text:
ntem peccatum, sed potius demonstrantem et prohibentem illud, ita ut per eam appareat peccatum, non dico ut sit per eam, sed appareat, quia etiam erat quando non apparebat, sicut supradict, non habebam. Bonum ergo est lex quae sanctitate sua et justitia, malum esse concupiscentiam quam nesciebam ostendit. Non igitur imputo legi Dei, sed vitio meo peccatuprosit plenis gratia. Multa enim sunt bona quae tamen quibusdam vitio ipsorum sunt noxia, sicut sol sanos quidem
Abbreviated transcription (Latin):
te infeĩor̃ can̾alis est. ⁊ quia hoc ex pecc̃o pͥmtibo¬
minis accessit sub dit. egodico uenumdatus sub
pecc̃o .i. p̃tio male uoluptatis adc. subditus poc¬
cato .i. concupisorntie. hoc em̃ petc̃i noc appel
scentia. & nic quid enĩ peccõꝵ. est indictis. inifac¬
tis. incogitatiorib nõoĩtur insi ex mala ꝯcupi¬

Expanded text:
te inferiori carnalis est. Et quia hoc ex peccato primi hominis accessit, subdit: Ego, dico, venumdatus sub peccato, id est pretio malae voluptatis Adae, subjectus peccato, id est concupiscentscentia. Quidquid enim peccatorum est in dictis, in factis, in cogitationibus, non oritur nisi ex mala concupi
Abbreviated transcription (Latin):
to Qd̾ ip̃e est . Iigͣ sũt uerba. hic res est. Ego aut̃.¬
enĩ ope hucusꝙ legem excusait. quod nõdbi re¬
ñm fundi culpameam. hedicit quod nõobi
qui ex sc utati fut̃ ut p̃uis motib resi stẽ nequeat.
iutio re sistere diabolo. quod uitiũ ꝑ ꝯcupiscentiã
ue numdatus. imymo parente. ita ut sim. subpec
senie cuis subiectũ eit pecc̃o. ut potestate sui utinõ
possit cͥca obedientiam leg adc̃ quippe p̃uaĩcati¬
oẽ. atir irritadicã dapnosa negytiatio̾e. ftaudulẽ¬
taq. ꝯ mestiot̃ uẽ diti sumus. om̃ẽ enĩ ꝓlem suam
ẜ pentis psuasioẽ seductus. illiciti cibi pocptiõẽ o¬

Expanded text:
 ipse est. Ibi ergo sunt verba, hic res est. Ego autem, hucusque legem excusavit, quod non debet refundi in eam culpa. Hic dicit quod non qui ex se vitiati sunt, ut pravis moribus resistere nequeant.vitio resistere diabolo, quod vitium per concupiscentiam venumdatus in primo parente ita ut sim, sub pecsemen ejus subjectum peccato, ut potestate sui uti non possit circa obedientiam legis. Adae quippe praevaricatione atque, ut ita dicam, damnosa negotiatione fraudulentaque comestione venditi sumus. Omnem enim prolem suam serpentis persuasione seductus, illiciti cibi perceptione pe
Abbreviated transcription (Latin):
bit d̾ cor menbris meis .i. excãnc. ꝗ̃to autẽ uici¬
tihuui epłe hec est lexmala quaquisq cãnali ꝯsu¬
inisigr̃a ctudine iplicatus astringitur. nac ie¬
dei pet pugnare ait legim̃tissue. ⁊ se captiuare¬
iłim do uñ intelligitur ille hõ d̾ s cͥbi qui nõ dũ
nostiũ. sum infclix. quianatus sub pecto hostem

Expanded text:
id est ex carne. Quanto autem viciior. Haec est lex mala, qua quisque carnali consuetudine implicatus astringitur; hanc repugnare ait legi mentis suae, et se captivare. Unde intelligitur ille homo describi qui non est sum, Ambrosius quia natus est sub peccato, hostem
Abbreviated transcription (Latin):
occasio datut illi ut dsente nos dõ accepta potesta¬
te illudat ⁊ mõtisicit. Siuisg̾ ẽẽ uictor tiraum.⁊
imiicum inermẽ inueniẽ sictibi subicere. nõobe¬
dias ꝯcupiscentie. male oꝑando. nec ⁊̃ ꝯcupiscas olec¬
tando. uł ꝯsentiendo. S potuis exbibete .i. facite uo¬
tem uelitis ꝑ quod habiles eitis ⁊ p̃ꝑati. ⁊ hoc est ꝙ diẽ
cum subdit ⁊ menbra urã exlbete deo ut suit ar¬

Expanded text:
occasio datur illi ut deserente nos Deo accepta potestate illudat et mortificet. Si vis ergo esse victor tyranni et inimicum inermem invenire, et sic tibi subjicere, non obedias concupiscentiae male operando, nec etiam concupiscatis delectando tem velitis per quod habiles eritis et praeparati. Et hoc est quod dicit cum subdit, et membra vestra exhibete Deo, ut sint ar
Abbreviated transcription (Latin):
moiũ. multatam ing̃tis quam iulatis coclicib ab
hr̃tics ꝯ tentionis studio mutam sũt. quicũ pͥa auc¬
toi̾tate uti nõ possint aduictoĩam u̾ta lecos adiu¬
teãnt. ut sensũsuum qĩ uerbis legis asseãnt. ⁊ cc̃¬
ouentibus sibi qĩ iucton̾tate ieust ñ dt̃. quiadã

Expanded text:
, multa tam in Graecis quam in Latinis codicibus ab haereticis contentionis studio mutata 26 sunt, qui cum propria auctoritate uti non possunt ad victoriam, verba legis adulterant, ut sensum suum quasi verbis legis asserant, et contradicentibus sibi, quasi auctoritate resistant. Qui Adam,
Abbreviated transcription (Latin):
onis p̾ter legitimũ ꝯcubitu̾. aua. auaĩtia est multa acqui¬
irte. nec suꝑflua. pauꝑib erogare. nequi. nequitu est. te¬
meñtis qñquis audet qu nequit. ut nequina est. intemꝑłm¬
passioẽm. Cumaut quodip̃e est. aliud ẽẽ nõuult. aut aliũ
guatio iũtatis ꝑ cõfidentũ clamõis. dolo dolus est. qñ aliu
simmulatur. ⁊ aliud agitur. malignita. malignitas est ma¬
la uoliantascumult᷑ nõ potest. uł dbenefitus gr̃ãs nõit fer¬
te Susur rones int̃ anucos discõdias seminantes. aeti̾toẽs.
nil. clatos. elatisut̃ quinolut̃ patiporẽ. uł pa iẽ. iuuentoe̾s.¬

Expanded text:
onis praeter legitimum concubitum. Avaritia. Avaritia est multum acquirere nec superflua pauperibus erogare. Nequitia. Nequitia est temeritas, quando quis audet quod nequit; vel, nequitia est intemperanpassionem, cum aut quod ipse est alium esse non vult, aut alium gnatio veritatis per confidentiam clamoris. Dolo. Dolus est quando aliud simulatur, et aliud agitur. Malignitate. Malignitas est mala voluntas cum ultra non potest, vel de beneficiis gratiam non referre. Susurrones, inter amicos discordias seminantes. Detractores, ribus. Elatos. Elati sunt illi qui nolunt pati priorem vel parem. Inventores
Abbreviated transcription (Latin):
tatioẽs nrãs. ⁊ fatiẽ bom uidẽtes gandamus. cor
ud̃ deo ꝯmittamꝰ ꝓquo oẽmus. dico assimiẽte in¬
sĩmu. ⁊ sũt uit nos quidam qui hoc possut Aluis
eiĩ utm̃ infide ꝑfectus creclitse posse mandueare
mẽ alios. Quantẽ infirmisest olus maou¬

Expanded text:
tationes nostras, et faciem boni videntes gaudeamus; cor vero Deo committamus, pro quo oremus. Dico, assumite infirmum, et sunt inter vos quidam qui hoc possunt. Alius enim vestrum, in fide perfectus, credit se posse manducare mere alios. Qui autem infirmus es
Abbreviated transcription (Latin):
li suanitate iocun das magnam felicitatẽ puta¬
bat.s. ueniente lege. qĩ oppoi̾to obice iidit hõ
malum suum. uolit refrenare ꝯcupiscentiam
cuyiscentie fliuiũ siccare.s nõuabut. refreãtus est¬
quide fluminis ꝯ cupisentie o ppoĩtis obicibus legi
ducebat obice mallo. obsRut eum obice ꝑ tupto.
ꝑlegem enĩ doctus eap̃mĩcata. penus est uictus.
⁊ factus est legis p̃uaĩcator. qui nõ fuit añ nesciꝰ
peccator. nõ bene dicit. om̃em ꝯcupiscentiam

Expanded text:
li suavitate jucundas magnam felicitatem putabat. Sed veniente lege quasi opposito obice, vidit homo malum suum, voluit refrenare concupiscentiam, cupiscentiae fluvium siccare, sed non valuit. Frenatus quidem est fluvius concupiscentiae, oppositis obicibus legis, ducebat obice nullo, obruit eum obice rupto. Per legem enim doctus, ea praevaricata pejus est victus, et factus est legis praevaricator qui fuit ante nescius peccator; et ideo bene dicit omnem concupiscentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
catum ta que ꝑmoxsem data est. que sub int᷑uit ũ¬
niten abuindaret dlictum. Nõ g idco dicit apostał¬
nõ un usq adlogẽ pecc̃m fuisse nmũdo. quodde in¬
puta aeds innemine fuĩt. s quia nõ potãt plutã¬
cumlex nequis fidens dui& ibus putaret libo atbi¬

Expanded text:
intravit ut abundaret delictum. Non ergo ideo dicit Apostolus, usque ad legem peccatum fuisse in mundo quod deinceps in nemine fuerit, sed quia non poterat per leri, ne quis fidens de viribus putaret libero arbi
Abbreviated transcription (Latin):
dictis namq passionib ip̃a anima mołtur. que iam
iuro suit m̃te legiori. Quamuis ipe passiones nondũ
mõtuc sint. quam dui cãnc s ut. legi pecõ. Restat
gͥ ciadbuc aliquid qui est subgͣ. quod eum tm̃m
uicat. nec captiuumducat. Sequitut.
Qunid. Hic queĩtur ut tumipã lix sit mala qma tu¬
gͥ dice & batur culpaisc legem dicendo passiones pet¬
mus: catorum eẽ plegem. lcadem uocando legom¬
lexpec mortis. Nictustrarm batẽ. que uerba male in¬
catum telle cta somitẽ insame futoĩ maincheonim

Expanded text:
dictis namque passionibus ipsa anima moritur quae jam servit mente legi Dei, quamvis ipsae passiones nondum mortuae sunt, quandiu carne servit legi peccati. Restat ergo adhuc aliquid ei qui est sub gratia, quod eum tamen non vincat, nec captivum ducat. Quid ergo? Hic quaeritur utrum ipsa lex sit mala, quia videbatur culpasse legem dicendo passiones peccatorum esse per legem, et eamdem vocando legem mortis et vetustatem litterae; quae verba male intellecta fomitem insaniae furori Manichaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
menbra nostra admalioꝑa. itant stuctificuẽt mor
ti .i. utfaceit̃ oignaet̃na amõte. Nuc̃ autẽ cumsumꝰ
I. solutisumus. remisis pea̾is alege. que est cã mõtis .i.
peccati. Anctor est enum ꝯcupiscentia cum lex phib̾ li
nõeãt fides. ⁊ ad cuniulum peitatorum pĩe naĩcano¬
ns cͥmen adiec tum est. qui iubi nõ est lex nec p̃uaĩ
catio. uł lex mõtis. iõdicta est. quia peccantes int̾fic̃
ureos punit. In qualege dtmebanuut. necumquam
nisig̃ dei. solueremur. soluti sumius dico. itas magͦ¬

Expanded text:
a nostra ad mala opera, ita ut fructificarent morti, id est ut facerent digna aeterna morte. Nunc autem cum sumus Christi, soluti sumus, remissis peccatis, a lege, quae est causa mortis, id est peccati. Aucta est enim concupiscentia, cum lex prohiberet ubi non erat fides; et ad cumulum peccatorum praevaricationis crimen additum est, quia ubi n lex mortis ideo dicta est, quia peccantes interficit, et reos punit. In qua lege detinebamur, nec unquam nisi gratia Dei solveremur. Soluti sumus, dico, ita
Abbreviated transcription (Latin):
cisione. carnali. uideis abraam p̃t. uł teputa¬
tur fides adiustitiam. s ihis. quicumꝙ sũt.
sectantur uestigia fidci abrahe. ut it a ample c̃¬
dant. sic̃ ille c̃didit. abrabe dico. ptĩs nri diũiũ
i.pris omũ c̃cdñtiũ. que fides. data est ei. inq̃pi¬

Expanded text:
Abraham pater, vel reputatur fides ad justitiam, sed et his, quicumque sint, qui sectantur vestigia fidei Abrahae, ut ita ample credant, sicut ille credidit. Abrahae dico, patris nostri, id est patris omnium credentium. Quae fides data est ei, in p
Abbreviated transcription (Latin):
coẽ suo. Ium̃tadũt homines intatio ãbiliter uiuẽ¬
tes. sine honestate morp. ⁊ cõuersationis. Iumĩta
g insteuoẽ putrescere eit. infeto reluxiũe. ⁊iũ¬
praidine uitiorum uitam finiẽ. ur̃.
apecta cato. cuius tuc̃ suieãtiᷤᷤ. Nora quia supͣ¬
to ẜui cdixit eosliberos fuisse iustitie. nõlibẽatoᷤ.¬
autem nũc autem apeccõ nõliberos dicit. nc sibi¬
habetis libeãtos. ieferenshoc adillam domim se¬
ftuctum tentiam si filuis uos libam̃t. uerc libe¬
uestrũ neiͣtis.s. ħ uolumtus. qĩ iinalis liberaẽ.
iuscĩfica quia delectatur malis. iõ i homues ñ
tionõti est libeã. quialib̾ata nõ est. nec potest¬
nemue homo aliquid boĩ uelle. nisiabeo adu¬

Expanded text:
oel I. Jumenta dicuntur homines irrationabiliter viventes sine honestate morum et conversationis. Jumenta ergo in stercore putrescere est in fetore luxuriae, et turpitudine vitiorum, vitam finire. Nunc a peccato, cujus tunc servi eratis. Nota quod supradixit eos liberos fuisse justitiae, non liberatos; nunc autem a peccato non liberos dicit, ne siber liberatos, referens hoc ad illam Domini sententiam: Si Filius vos liberaverit, vere liberi eritis . Sed haec voluntas quae in malis libera est, quia delectatur malis, ideo non est in bonis libera, quia liberata non est; nec potest homo aliquid boni velle, nisi adju
Abbreviated transcription (Latin):
hit̃. mot̾ũ ciũ dicitur lex. cumceisat cuis auctoĩtas. llõ
obetis hoc ignoare quu uos scitis legem natãlem. ⁊ ego
loquor scientibusle hoc dlege nat̾ali litt̃is in scͥpta sius
o suctudins hominum ꝯ ꝓbata. ait. Sub qua eañt ui¬
dei. gren. ilatim. hec enĩ lex genẽalis est. postea nõ
speciale i legem ꝓponit. ꝑ quam uult ĩ aptius ꝓba¬

Expanded text:
habet. Mortua enim dicitur lex, cum cessat ejus auctoritas. Non debetis hoc ignorare, quia vos scitis legem naturalem. Et ego loquor scientibus legem, hoc de lege naturali litteris inscripta, sive consuetudine hominum comprobata ait, sub qua erant Judaei, Graeci, Latini. Haec enim lex generalis est; postea vero specialem legem proponit, per quam etiam vult proba
Abbreviated transcription (Latin):
illaingnationem. sic milluis est instus p̃ter istan
Nemo em̃nascitur uisi mnocupiscẽtia cãnali. que
facta est exptimohonime. ⁊ nemo renascitur nͥg̃
dicit multos. ⁊multos. Ut auter abillolot. E nõ
sicut olictũ. Dixeãt q uod adam est fõma fitnĩ. sõ¬
ma utur inhoc est. quod unus emendat ꝙ uiuspoc

Expanded text:
est justus praeter istam. Nemo enim nascitur nisi in concupiscentia carnali, quae tracta est ex primo homine; et nemo renascitur nisi dicit multos, sed aliter, ab illo loco, sed non sicut delictum, etc., dixerat quod Adam est forma futuri. Forma utique in hoc est quod unus emendat, quod unus
Abbreviated transcription (Latin):
te dõ suꝑi. si tñ nõuacuum gͣm eiussuscr ꝑit . si
sifor de hoc miãculo in effabili cͣatõis. ut lex pect̾i
que est inmenbris ꝓrsus extinguatur. ⁊ nõsit .s.
ut quicquid mali ab homine factum. uł dictum ẽ¬
uł cogitatum. cum eid ꝯcupiscentie subiecta m̃te
ẜ uiret. totum abolcatur. ac uelud factum nõ fui̾t
que ꝑillam diabolus aniãm retinebat. ⁊ asuo cͣa¬
tore sep.abat. maneat inc̾tamĩe quo cõpus nr̃m
castigannis. ⁊ẜ uituti subiciis. Uetustas itaq
ntã pene. ⁊ culpe. que est ex male dicto pͥmihomi
suscepit. ⁊ pac̃a nostra ꝑtulit incorpe suo super
lignum. incinus pecc̃i. ⁊mõtis figã. ⁊̃ moysesinhe¬
remo suꝑlignum ex altauit ẜpentem. ꝑ suasiõe
quippe s pentis. hõ indãpnanõẽ mõtis cecidit. Ita
ꝙ ẜpes adsignificationem illius mõtis. ꝯueniẽt
inligno exaltatus est. Iuilla enĩ figa. ẜ pens pende¬
ꝯsumeret : qualiter aũt uetustas nra incruce ꝯsup̃¬

Expanded text:
 vacuum gratiam Dei suscepit, si si forte miraculo ineffabili Creatoris, ut lex peccati, quae est in membris prorsus exstinguatur et non sit; sed ut quidquid mali ab homine factum, dictum, cogitatum est, cum eidem concupiscentiae subjecta mente serviret, totum aboleatur, ac velut factum non fuerito quo per illam diabolus animam retinebat et a suo Creatore separabat, maneat in certamine quo corpus nostrum castigamus, et servituti subjicimus. Vetustas itaque nostra poenae et culpae, quae est ex maledicto primi hominsuscepit, et peccata nostra pertulit in corpore suo super lignum, in cujus peccati et mortis figura etiam Moses in eremo super lignum exaltavit serpentem; persuasione quippe serpentis, homo in damnationem mortis incidit. Itaque serpens, ad significationis ipsius mortis convenienter in ligno exaltatus est. In illa enim figura serpens pendeo nobis consumeret? Qualiter autem vetustas nostra in cruce consump
Abbreviated transcription (Latin):
erẽt fecit. pea̾m quoꝙ similiter ꝯsũpsit. E st aut̃
peã duplex. grhennalis. ⁊ tp̃alis. Gehennalem ꝓr¬
lemuõ nõ dũpenitus tulit. Manet enĩfames. sitis
imõs ⁊ huus moĩ s regnũ ⁊ domũ cius eiecit ⁊ tãdẽ
in nourssimo. eandem peaĩt ex t̾mimabit. Sic̃¬

Expanded text:
erent fecit. Poenam quoque similiter consumpsit. Est autem poena duplex, gehennalis et temporalis. Gehennalem prlem vero nondum penitus tulit. Manet enim fames, sitis, mors et hujusmodi; sed regnum et dominium ejus dejecit, et tandem in novissimo eamdem peni
Abbreviated transcription (Latin):
centi. insqncatioẽm .i. adboni ꝯsumationem. Et est
sensus. Sĩcut tuc̃ millius timot coegit uos adyec¬
candum. s libido uoluntasq peccĩ duxit. sic mõ
adiuste inuendum filios nõuos supplicii metus
urgueat. s dlectatiocaĩtasꝙ uistitie ducat. ⁊ħ
quidẽ quatum michcruidr̃ nõdum est ꝑfecta . s
quodam mõ adulta iustitia. Uñ frustra dixit hũa

Expanded text:
ctificationem, id est ad boni consummationem. Et est sensus. Sicut tunc nullus timor coegit vos ad peccandum, sed libido voluptasque peccati duxit, sic modo ad juste vivendum, non vos supplicii metus urgeat, sed delectatio charitasque justitiae ducat. Et haec quidem, quantum mihi videtur, nondum est perfecta, sed quo
Abbreviated transcription (Latin):
pugͣntẽ inti retͣt dictur lei qua segitunetactũ¬
legĩti estͣ ut qui nobeuit᷑ suo supion. ei nõ i u¬
mee. ica at suum infen̾is .i. caro. Supͣte est dñs¬
ptiuã itẽ tuus infͣte carotua. sui meliori. ut ẜ ui¬
me uule at tibi infei̾or ꝯtẽpsisti suꝑiorẽ tõque re¬
bris nñs. sum. ⁊ opationem quia ꝯsuetudine pec

Expanded text:
ti, recte dicitur lex, quia legitime factum est, ut qui non obedivit suo superiori, ei non serviat suum inferius, id est caro. Supra te est Dominus tuus, infra te caro tua. Servi meliori ut serviat tibi inferior. Contempsisti superiorem, torquerr consensum et operationem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ecuctus malo. s ĩpã malãuolũtatẽ uñdic⁊ exo̾tam
nasi cxbõ: Si eĩ exangło. quidẽ angłs nͥ bontũ op̃
di :Siex homine. quideãt ipc̃ hõ. nsibonũ opus derꝰ
imo quid ean̾t hec duo as quam meis oĩretur mala
dicit. sinatã opus dĩ est. popus dciopus diaboli tnͣsie
nõ sinitut S nõne opus diaboli qñ ꝑõpͥm̃ fuit na
gelo qui diabolus factus est: ortum iopere dei. Qua

Expanded text:
 sed ipsam malam voluntatem unde dicet exortam, nisi ex bono? Si enim ex angelo, quid est angelus nisi bonum opus Dei? Si ex homine, quid erat ipse homo, nisi bonum opus Dei? Imo quid erant haec duo antequam in eis oriretur mala vdicit: Si natura opus Dei est, per opus Dei opus diaboli transire non sinitur. Sed nonne opus diaboli, quando primum fuit in angelo, qui diabolus factus est, ortum est in opere Dei? Qua
Abbreviated transcription (Latin):
imutum et̾nam .i. et̾naliter in in corruptionem
muldo mag̃ dicit hos regnare. gina multo maiotie
est hic. quam sit inregnomõtis. ¶⁊ mailtom¬
gitur S icut exp̃dictis infeit difputationem su¬
licut ꝑ am. ieodem quodpposueãt. ꝯcludens.

Expanded text:
id est aeternaliter in incorruptione. Multo magis, dicit hos regnare, quia multo major res est hic, quam sit in regno mortis. Vel multoetc. Ex praedictis infert disputationem suam in eodem quod proposuerat concludens:
Abbreviated transcription (Latin):
occasio tem. E cre quia pillud seductussum falsa dul¬
ne ac cedine adiabolo. ut fomite. ⁊hoc est. Nampetca¬
perin ad malum t̃xit. occisioe acceptapiniudatum.¬
anda quia quod ocupi scitur. dultuis sit cum uetat᷑.¬
tum ⁊ sic peccatum fallit pmãdatũ. Exphibitione¬
sedu namq uͥcaĩtas d̾ fuit d sidcĩum mali crescit qͦ
xitm aucto dultius fit quod ꝓhibetur. nta pecc̃m fal¬
o.⁊ ꝑ lit falsa dulcecune. fallax euĩ est oulcedo qui¬

Expanded text:
osius Ecce, quia per illud seductus sum falsa dulcedine, diabolo vel fomite. Et hoc est, nam peccaa bono ad malum traxit me. Occasione accepta per mandatum. Quia quod concupiscitur, dulcius fit dum vetatur, et sic peccatum fallit per mandatum. Ex prohibitione namque ubi charitas deficit, desiderium mali crescit, quo aucto dulcius fit quod prohibetur, et ita peccatum fallit falsa dulcedine. Fallax enim est dulcedo qu
Abbreviated transcription (Latin):
qua posset infimãth ab s. siãs cnectutẽ. ⁊ sare senec¬
tẽ dñ omĩm d̾ mostraret. aliquienĩ inflatiitẽ
mundi. drõ neglexenit̃. iõ que tuundo impossibi¬
di cimo. mancrpati. Attñdendum est. ⁊̃. quod nõ ẽt
magne rei fignãm. u saac cc̃natãm genẽationis
iimane fuit ꝓrissus. hoc enĩ fuit insignimi. dĩ
na sciturum. filiosꝙ hominum ꝑ spm̃ regeneã¬
tionis. expectõib filios der ex mõtalib imor¬
tales geneãndos. mnõsolum imꝓmissione nõ
hesitauit abraam. si ĩ.

Expanded text:
nectutem, et Sarae steriltem Deum omnium monstraret. Aliqui enim inflati ratione mundi, Deum neglexerunt. Ideo quae mundo impossibii. Attendendum est etiam quod non praeter magnae rei figuram, Isaac contra naturam generationis humanae fuit promissus. Hoc enim fuit in signum, Dei nasciturum, filiosque hominum per spiritum regenerationis ex peccatoribus filios Dei, ex mortalibus immortales generandos. Et non solum in promissione non haesitavit Abraham, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dispoĩtiõe. furm̃ est. Uñ alibi. Quifecit que futirã
sũt. E ⁊ alibi. qui clegit nos añ mundi ꝯstitutiõẽ
quissufficit hoc explicare : Eliguntur quinons̃
net ẽãt qñ elegi : nec uane eligit. eligit tñ. ⁊ ħi
clectos quos cͣat̃s est eligendos. quosht apud se¬

Expanded text:
destinatione futurum est. Unde alibi: Qui fecit quae futura sunt; et alibi: Qui elegit nos ante mundi constitutionem . Quis sufficit hoc explicare? Eliguntur qui non sunt, nec errat qui eligit, nec vane eligit. Eligit tamen, et habet electos quos creaturus est eligendos, quos habet apud se
Abbreviated transcription (Latin):
cum impime futa peccata. s nõ ap̃nomimes. Nõciũ
lex nat̾ilis penitus obtor pueãt. quia nõ ignarib.it
quodnõ dbclist faceir alus. quod pati nolebat᷑. llam¬
n usq adcopet̾i nõ eãt ignoium it̃ homines.
quod ioscpl quantus pcalup̃mam. tñ quaĩ reus¬

Expanded text:
eum impune futura peccata, sed non apud homines. Non enim lex naturalis penitus obtorpuerat, quia non ignorabant quod non debebant facere, aliis, quod pati nolebant. Nam usque adeo peccatum non erat ignotum inter homines quod Joseph, quamvis per calumniam, t
Abbreviated transcription (Latin):
quia uidit se es̃ irum apud dm̃ exhisque peccabat.
cui bne attñdenti. mãdatum legis quod eãt adii¬
tam obolienti. ⁊ obs uanti ¶⁊ eat adiutam uẽ¬
tione dantis quiabonum eãt. hoc idẽ. Aliud eẽ ad
mõtem etnam michi nõ obsuanti. ⁊ peccanti. ad mõ¬

Expanded text:
quia vidit se reum esse apud Deum ex his quae peccabat. cui bene attendenti, mandatum legis, quod erat ad vitam obedienti vel observanti, vel erat ad vitam intentione dantis, quia bonum erat, hoc idem non aliud esse, ad mortem aeternam, mihi non observanti, et peccanti. Ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
ciẽs cã pectaticumsit scã iboã .s quia eadata aug¬
mentum pectĩ ac cessit. ꝙ sine canõ accessiss ⁊. Mui¬
ta em̃ sut̃ que dñt esficere aliqua. nõ quod ipsa
effitiant. s quiasme ipĩs ea nõ fierent eaque
fuĩt e dor̃. Qui abraam est pater .i. institutor

Expanded text:
ugmentum peccati accessit, quod sine ea non accessisset. Multa enim sunt quae dicuntur efficere aliqua, non quod ipsa efficiant, sed quia sine ipsis non fierent illa quae fiunt. Qui, Abraham, est pater, id est institutor
Abbreviated transcription (Latin):
nõ÷. Uñ ⁊ filii nõlegitun. s natũles uocantur quiide na¬
scumtur. Nõ gͦ ꝯcupiscẽtiam cans itaillo uerbo laudeuit
ripostolus .s. iatnͣlem usum appellauit. ullura usum uñ
hoccitatis. ut pea possit adgrneandum sexiis ut̃ꝙ misri̾.
ac ꝑhoc cum eis deitimẽbns. ⁊̃ meretͥci qui smiscetur. natã¬
lis ÷ nsus. nec tñlandabilis.s. culpobilis. abea uõ pãte cõꝑis
que uõ adgnandum est instituta. si ⁊̃ quisꝙͣ ꝯuige utatut:

Expanded text:
es vocantur, qui inde nascuntur. Non ergo concupiscentiam carnis in illo verbo laudavit Apostolus, sed naturalem usum appellavit illum usum, unde hoc creatis, ut per ea possit ad generandum sexus uterque misceri. ac per hoc cum eisdem membris etiam meretrici quisque miscetur, naturalis est usus, nec tamen laudabilis, sed culpabilis. ab ea uero parte corporis, quae non ad generandum est instituta, si et coniuge quisque utatur,
Abbreviated transcription (Latin):
so. qñ cẽ p̃ceptũ datũ satis apprebit admissum.
s: cum homineis nat ipeccatoei sine mãdato unc¬
iet̃. tim̃ꝗͣ mõtuum latebat sequebãtur ꝙ ⁊cupi¬
socutis cĩnis sine cognitiõe. quiasine cohbitioe.
s datalege. petc̃m inuotitia natihonimis teurẽ.
quod notitum pͥmã facti hominis aliqũ iamiu¬
xeãt ẽ go autẽ mõtussum .i. nouime mot tinuim¬

Expanded text:
 praeceptum datum satis apparebat admissum; sed cum homines nati peccatores sine mandato viverent, tanquam mortuum latebat, sequebaturque concupiscentias carnis sine cognitione, quia sine cohibitione; sed, data lege, peccatum in notitiam nati hominis revixit quod in notitiam primam facti hominis, aliquando jam vixerat. Ego aute
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Ẽuauior enĩ est iustitia. Alucidior qnam ini¬
quitas nõ mag̃ amãda. appende enĩ iustitum uinia¬
tatem. tm̃ est ne amãdata est ista. quamtũ ama¬
t̃a est illa. Absit. ut sic. iutmam. uł sic anietur
gͦ plus amĩda: plus oiõ imquitatẽ s ecutus es̃ uo¬
lup̃tatẽ ꝓuistitia polła ⁊ oloẽm. E coc plus. s nõ diẽ

Expanded text:
tem. Suavior est enim justitia et lucidior quam iniquitas, et ideo magis amanda. Appende enim justitiam et iniquitatem. Tantumne amanda est justitia, quomodo amata est illa? absit ut sic, et utinam vel sic ametur! Ergo plus amanda, plus omnino. In iniquitate consecutus es volupt
Abbreviated transcription (Latin):
lonie fi quia cuidixt᷑ ut meiear iustificationẽ
liotum abeo fidem.Rtur ei. Quidhe quod nacit¬
unicuiq dcus pstitus est incusnãm fidi. nõgͣmdĩ
ali quid mĩti pocclit humani. s ip̃a g meictur in¬
geĩ. ut aucta mereatut. ⁊ ꝑfici uolumtate ꝯmitã¬

Expanded text:
 quia cum dixerit: Ut merear justificationem habeo fidem, respondetur ei: Quid habes quod nunicuique Deus partitus est mensualiquid meriti praecedit humani, sed ipsa gratia meretur augeri, ut aucta mereatur et perfici, voluntate comitan
Abbreviated transcription (Latin):
mul ta p̃stitit boã. ⁊ tand hominẽ quem omis¬
sio pecrõꝵ diabolo subdidit. remissiõe peccitaꝵ
occidit. Iõ aut̃ potñtia iuncere noluit: qmadia¬
bolus uitio pusitatis sue amator est potentar
deserto oppugnatorꝙ institie. inquohomines
magi is eum mutãtur. quod neglecta. ut ⁊ ꝑ
osa iustitia: porñtie mag̃ stud. eiusꝙ. ut ad¬
eptio ẽ letantur: ut cupiditate inflantuantur.

Expanded text:
multa praestitit bona, et tandem hominem quem commistio peccatorum diabolo subdidit, remissione peccatoruoccidit. Ideo autem potentia vincere noluit, quia diabolus vitio perversitatis suae amator est potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae, in quo homines magis eum imitantur, qui, neglecta vel etiam perosa justitia, potentiae magis student, ejusque vel adep
Abbreviated transcription (Latin):
missi. cumiudicũs appołis nõcdebere implete ꝓmissa
d semine dd sicut ꝓmsit. ⁊ sic uincit cumindicitur.
amadat quod daturus negatur. cumꝙ dat quos uidi¬
catur nõdaturus umat. ostñdens uãcẽ illum antẽ
mẽdacem quinõ c̃cit uetbis eiui ⁊ est lnc. ut. ꝯsecu

Expanded text:
romissa, cum judicaris a populis non debere implere promissde semine David, sicut promisit; et sic vincit cum judicatur, quia dat quod daturus negatur. Cumque dat quod judicatur non daturus, vincit, ostendens se veracem, illum autem mendacem qui non credit verbis e
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃dm̃ qui inspicit cor da honimũ. ⁊ scit qui c̃¬
An mogulto. ił non.Et est seulus Si abraanex¬
sm̃bomines nõ apud dm̃. qnnbec instificatio ẽ
noꝑini õe hontinũ. ⁊ nõ apud dm̃ quia nonest
quicum płicano intemplo ascendeãt. ⁊ oꝑi sua iac¬
tabat dicens nõsum sicut cettĩ homines. ⁊c̃. dig¬

Expanded text:
m, qui inspicit corda hominum, et scit qui crin occulto, vel non. Et est sensus: Si ergo Aicatio est in opinione hominum, et non apud Deum quia non vera qui cum publicano in templum ascenderat, et opera sua jactabat dicens: Non sum sicut caeteri hominum, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
est quamdui patientia dĩ adpenitentinn᷑ a cit pa¬
hodie. scismati cus: hocdie. quidsicras amplec tatur cu¬
tbolicã pacem: ⁊sequatur catholicam uer̾tatẽ: quidsi
isti. quos in quoc̃iꝙ gnẽ citoi̾s notas. ⁊ tãquam ꝯqis¬
ꝑatissimos daip̃nas. aũquam fi mãt uitãistani. aat̃¬

Expanded text:
enitentiam adducit. Pafidelis est hodie, quid si cras amplectatur Catholicam pacem, et sequatur Catholicam veritatem? Quid si isti quos in quocunque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos damnas antequam finiant istam vit
Abbreviated transcription (Latin):
i enĩ Inter iecta temotio est imiquitatis dei .i.
u̾ntis di int̃ poĩta d̾mõst̃tioẽ qui ostũditur quod¬
inmeo deus non est iniquus uñ apparet ubapche¬
m̃datio nõeo quod dictum est sensu accipienda ie
habun dita postłus adprobationem cãnalis.
dauitĩ nitñs probare. ꝙ sideus punit malos inqũ¬

Expanded text:
tione iniquitatis Dei, id est interposita demonstratione qua ostenditur quod Deus non est iniquus, unde apparet verba Prophetae non eo quo dictum est sensu accipienda, redit Apostolus ad probationem carnalis nitentis probare quod si Deus punit malos iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in quolibido sol dominaĩ. caititatẽ mttis. ⁊ cor¬
puñis uandam.⁊ impuditicum ittidẽdã indicet.
dĩst omonascitur quẽ ad modũ cum oĩginali pecr̃o.
ictũcisus. ĩputiatum gignit. tͣiciẽsinillum. quo
ipẽ iam catuit. sicut bapticatus. infiliũ. quẽ car¬
ne gnãt icatum ficit oĩgs. aquo ipẽ iamliber

Expanded text:
 dominari, castitatem mentis et corporis servandam, et impudicitiam recidendam indicet. omnis homo nascitur, quemadmodum et cum originali peccato: et circumcisus praeputiatum gignit, trajiciens in illum quo ipse jam caruit, sicut baptizatus in filium quem carne generat reatum trajicit originis, a quo ipse jam liber
Abbreviated transcription (Latin):
imus per nõ adałiq̃ disfereniã dictumestix
Sedlegem dem .s. aduaietatem locutionis
statuntui. Idemi÷ enĩ quod clicit q fide ⁊ ꝑfid
quia apostolus scpemutat p̾poitiones. in eodẽ
sensu. Et quia dm̃s om̃s iustific aĩ ꝑfidem gͣ
legem destritmis ꝑfidem : absit. Nõ cm̃

Expanded text:
: quod non ad aliquam differentiam dictum est, fidem; sed ad varietatem locutionissius. Idem est enim quod dicit ex fide et per fidem, quia Apostolus saepe mutat praepositiones in eodem sensu; et quia dicimus omnes justificari per fidem. Ergo legem destruimus per fidem? Absit! Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ꝯ certi ĩ ꝯcupncentia que impãde illa mag̃ do¬
minatur. ⁊ quia uullo m̃bro culyam in obedienno
p̃ homo cognouit. d̾cuit ut in hoc m̃bro signum¬
qui a post septe anͣii ute huiusin .uiii. etate. que
cĩt cesurgentiũ. omis abeletas ꝓpctram xp̃in absci

Expanded text:
centia, quae in parte illa magis dominatur; et quia in illo membro culpam inobedientiae primus homo cognovit, decuit ut in hoc membro quia post septenarium vitae hujus in octava aetate, quae erit resurgentium, omnis ab electis per petram
Abbreviated transcription (Latin):
Ubiest ergo Redditatoẽ. ad eos loquitur quia
gtatiotua : gũt sublege. ostũdens quodsine eã¬
Exclus a est. gluntur blandientes sibi dlege. ⁊ de¬
ꝑ quauilege: genere abtae. uidentes nõ iustifican¬
factorum: hominem apua deun nisi ꝑfidem.
slon. s pet a .d. quia exfide lege est iustiti gͥo

Expanded text:
eddita ratione ad eos loquitur qui agunt sub lege, ostendens quod sine causa gloriantur, blandientes sibi de lege, et de genere Abrahae, videntes non justificari hominem apud Deum, nisi per fidem. Quasi dicat: Quia ex fide sine lege est justitia,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam sum. dũ cis remitrit p̃ceclenna dlicta q̃
pessimis tir mius seluento cẽxeant. eo tempore
diu sustin deus ⁊ suppõtat peccã homnũ. qued
kͥ cẽt inpͥmo homine fmis homini s eẽt ꝑuidi¬
ciũ fuiss. ad quid aut̃ tũc patẽtur ⁊ sustineret:¬

Expanded text:
tiam suam dum eis remitteret praecedentia delicta quae pessimis tyrannis serviendo contraxerant, eo tempore diu sustinet et supportat peccata hominum. Quod nisi esset, in primo homine finis hominis per judicium fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ masen no i geui᷑ ꝓuenisse testatur apostolus. ut femi¬
li telicto m femc̃ã ⁊ masculus masculum turpidfidei̾o. ad¬
nat᷑alife usũ appetet̃ indbitũ. Quid est ex̃ mutare natãlẽ¬
mime ex usum in cum qui est ccͣnatãm: tusi sublato ꝯcesso¬
arserũt usu aliter uti quam ꝯcessumi est: cumilla pas cõ¬
inclesi ht̃ hõ ꝯcessa ⁊ licita inaliũ ordinẽ ꝯu̾sa. ⁊ aliter fac¬
ne apł̃o ex hoc laudasse libidiñt. quia u sũ femine dix̃ ce

Expanded text:
mano generi provenisse, testatur Apostolus, ut femina feminam, masculus masculum turpi desiderio ad usum appeteret indebitum. Quod enim est mutare naturalem usum, in eum qui est contra naturam, nisi sublato usu concesso aliter uti quam concessum est, cum illa pars corhabet homo concessa et licita, in alium ordinem conversa, et aliter facne, Apo
Abbreviated transcription (Latin):
impiũ ⁊ igͣuissimũ dlictum est: tm̃ ⁊ ꝯpensatio eiusorrẽ¬
inint᷑a sua uidicantes dm̃ .i. iũdictã cdi sustinertes in
suo sctu .s. d fõmitatẽ oꝑantes. E t notaꝙ dicit opõtusse¬
eos istam mecedem recipere. hic utiꝙ iudes causam
ꝑꝑ quantͣclitisut sine ulla ãbiguitate mõst̾t᷑a. dixit
enĩ quidmili añ fecissẽt.⁊ pꝰea adi̾git. ꝑꝑeardidit. ⁊ c̃.

Expanded text:
perimpium et gravissimum delictum est, tantum et compensatio ejus horrenin natura sua vindicantes Deum, id est vindictam Dei sustinentes in suo sexu, scilicet deformitatem operantes. Et nota quod dicit eos oportuisse istam mercedem recipere. Hic utique vides causam propter quam traditi sunt sine ulla ambiguitate monstratam. Dixit enim quid mali ante fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
ueniãt cor tamquam peteator. ⁊ adhuc .i. post com
bonta. Q uersionem. postquam s dit boã idigno
uotum uñgłosus apparet: añ ꝯuersionẽ enĩcimi
capna male mererer: ex meis. nõ eat głołior. Et ẽ¬
quod dimitñdi uitas. nõ habumdas ingłam ñ¬

Expanded text:
icor tanquam peccator etiam adhuc, id est post conversionem, postquam dedit bona indigno, unde gloriosus apparet. Ante conversionem enim cum male mererer, ex meis non erat gloriosior. Et esquod dimittendi veritas non abundasset
Abbreviated transcription (Latin):
umo catũ aut̃ ꝙ penitñtia nõdiluitur. suo ponde mox ada
fitãt ti. E xillo quippe culpa sub sequẽs oĩtur. Petcatiuuꝰ
cõpas quodexpecrato oĩtur. nõsolum peccatũ. s ĩ pena¬
uam peccati est. quia uiditio iusto deus cor peccantis ob¬
seme nuibilat ut p̃cedentis pecc̃ĩ mei̾to.⁊̃ inalia cadat q̃¬
tipsis. libare noluit dsendo ꝑcussit. ⁊ hoc est quodait. ꝓꝑ¬

Expanded text:
um namque quod poenitentia non diluitur, suo pondere mox adeccati. Ex illo quippe culpa subsequens oritur. Peccatum vero quod ex peccato oritur, non solum peccatum, sed et poena peccati est, quia justo judicio Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito, etiam in alia cadat. Quem enim liberare noluit, deserendo percussit, et hoc est quod ait:
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓnobis datum axpo ib̃i. d̾quo petius ait. q
nõ corruptibi. angento. uł auro redepti estis. Sed
p̃tioso sanguie unigeniti filii dei. Nempe ut ui
stificarentur homine diuina gͣ d maĩa nata est.
ut poss: ꝓ illis iustificandis offerre sacͥfitiũ passioĩs
⁊ ciucis. slisi enĩ a nob̾ assumeret can̾em mõtalc̃.
ap̃s moĩ nõ poss. Notãdum uõ quia recte ditit̃¬
pccc̃o nõiedamus: fructuosa eit nos redep̃tio x¬

Expanded text:
 nobis a Christo Jesu. De quo Petrus ait, Quia non corruptibilibus argento, vel auro, redempti estis, sed pretioso sanguine unigeniti Filii Dei . Nempe ut justificarentur homines divina gratia, Veritas de Maria nata est, ut posset pro illis justificandis offerre sacrificium passionis et crucis. Nisi enim a nobis sumeret carnem mortalem, Christus mori non posset. Notandum vero quia recto dicitpeccata non redeamus, fructuosa erit nobis redemptio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ regenãtionis inquirat. neq enĩ ⁊p̃o retͥbutũ est. noc nob̾ ꝓ aliq̾
mcĩto s gͣtis t̾butum. Ille quippe nos fccit cͣdere inxp̃m. qui nob
fecit. inquẽ cͣclimꝰ xp̃m. Illefacit in hõĩb pͥncipiũ fidei quifeat
natioĩs cxemplum. quamipẽ medutor̃. Quisquis gͦ fidlis uult
cambñ intelligere attñdat ip̃m. ⁊ nullo inuetuat ⁊ sc ip̃m. qui¬

Expanded text:
regenerationis requirat. Neque enim Christo tributum est, nec nobis pro aliquo merito, sed gratis tributum est. Ille quippe nos fecit credere in Christum, qui nobis fecit in quem credimus Christum. Ille facit in nobis principium fidei, qui fecit tionis exemplum, quam ipse mediator. Quisquis fidelis vult eam bene intelligere, attendat ipsum, atque in illo inveniat et seipsu
Abbreviated transcription (Latin):
uistina. Qnõ eiũ ex hoc iniustus uidbitur deus.
qura aduersabitur minstitie. Inducit enĩ iam̃ho¬
minib. ꝓeo quod insemetip̃is locum ininstitie de¬
cuiãscitut adusus ipãm inustitiam. cui eum nec
mustros inustitie cuideus iãscitur. pbue tut᷑. nõ¬

Expanded text:
um. Quo modo enim ex hoc justus videbitur Deus, quia adversatur injustitiae; inducit enim iram hominibus pro eo quod in semetipsis locum injustitiae decum irascitur adversus injustitiam, cui eum nec ministros injustitiae, cui Deus irascitur, praebuerunt. N
Abbreviated transcription (Latin):
malitiam imꝑtiat . s. quia sicut appoĩt grãm umclinatur
hõis uolũtas adbom̃. ⁊ ita subt̃hit quib dam. quasubtͣc¬
ta incuruatur eoꝵ uolũtas admalum. Sr̃¬
Qui conmutauetunt uestatemdei inmendetium ⁊ colu¬
erunt Hic exsequitur latius ꝑpãtes culpam eorum i pe¬

Expanded text:
malitiam impertiat, sed quia sicut apponit gratiam, unde inclinatur hominum voluntas ad bonum, ita subtrahit a quibusdam, qua subtracta incurvatur voluntas eorum ad malum. Quia commutaverunt veritatem Dei in mendacium, et coluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
erit̃. sicut enĩ ex motib ⁊ aministtiõe cõpis animã quara
nõ uides intelligis. sic exĩminis tritiõe to̾tus mũdi ⁊ irgi
gnouissẽt initiũ sortita sũt: nõsic̃ dĩngloĩfi ciuenĩt.
erunt añ tatioib suis putantes se aliquid eẽ cũ nicħ sit̃
gitatioĩb obscuãtũ est. tumoe̾ supbie obũ brante. ita ut¬
ss̃ iobscuã sit insipiens .i. paulatĩusq ad insipientiam:
ers cor eo illorp. quia cũ cͣatoẽm excatiũs cognouisset̃.¬
tum.. nec sicut dm̃ glificass̃ amplius obtusi sũt.

Expanded text:
ere. Sicut enim ex motibus et administratione corporis animam, quam non vides, intelligis, sic ex administratione totius mundi, et regnia initium sortita sunt, non sicut Deum glorificaverunt, tationibus, putantes se aliquid esse, cum nihil sint, sse, obscuratum est, tumore superbiae obdurante, ita ut sit insipiens, id est paulatim usque ad insipientiam cor illorum, quia cum Creatorem ex creaturis cognovissent, nec sicut