comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fluunt defontib isrł. Dictum ẽ fluminibus st̃m detur
terru : desubitis & ad tempus currentibus. om̃r torrentes uadunt inmare. Taliũ enĩ quarum
& postea dĩ gratia dissipatã dicito eẽ conpletum. Disꝑgens aquas itineris: Potest aũ hoc quod
dicitur itineris subaudire diabolis : ut st sensus : aquas quas diabolus conculcauit. & quȩ mul¬
tis inse p̃buerunt iter. idest multir patuer̃ erroribus: Diuid& dñs atq disꝑget: Vnde & cȩ¬
teri inter p̃tes. furorẽ uolentes hȩr&icũ describere. transtuler̃ inlisiouel imp&us a quarum
transi It. Feruntur enim prono eloquentiȩ cursu & precipites : utquemq obuiũ & leuẽ in ue¬
nereit. secũ trabam : Lxx dedit abyssus uocẽ suam. altitudinẽ fantasiȩ suue. Abyrsus sȩpȩ
p̃cantur. nemittantur in abys sum : & ingener. abyssur suꝑ quam tenebrȩ erantinescio. aninbo¬

Expanded text:
fluunt de fontibus Israel, dictum est: Fluminibus scindetur fluunt de fontibus Israel, dictum est: Fluminibus scindetur terra. De subitis, et ad tempus currentibus: Omnes torrentes vadunt in mare. Talium enim aquarum et postea Dei gratia dissipatam, dicito esse 651 completum: disperges aquas itineris. Potest autem hoc quod dicitur, itineris, subaudiri diabolici, ut sit sensus: Aquas quas diabolus conculcavit, et quae multis in se praebuerunt iter, id est, multis patuerunt erroribus, dividet Dominus atque disperget. Unde et caeteri interpretes, furorem volentes haereticum describere, transtulerunt: Illisio, vel impetus aquarum transiet. Feruntur enim prono eloquentiae cursu et praecipites, ut quemcumque obvium et levem invenerint, secum trahant. LXX: Dedit abyssus vocem suam altitudinem phantasiae. Abyssus saepe eliqua. Sed et daemones deprecantur, ne mittantur in abyssos , et in Genesi: Abyssus super quam tenebrae erant , nescio an in bo
Abbreviated transcription (Latin):
significat: consequent̃ rupta terra . fluuiis manantibꝰ. populi. quide flumimb biberant ui¬
debuntdm̃ atq. parturient: & hoc enim ipso quod uident dm̃. statimdĩ uerbũ concipiunt &¬
dicunt atimore tuo dñe in utero suscepimus & parturiuimus : & peperimus : spm salutis tuae fa¬
ciemus suꝑ terrã. Beati inquit mundo corde : qñ ipsidm̃ uidebunt. Isti ituq populiloti a flumi
narũ : sed quiu dicuntur populi & populorũ nonẽ uidere faciem dĩ Nic& infutura extendat᷑
oratio uidebunt & parient: tamen. iuxtu trophologiã. mugis hebraicũ sequendũ est ubi dr̃
Videruntte &peperer̃ montes. montiũ enimẽ uidere dm̃ & paraere filicis quos dedi concopere ser¬
mone lxx. Disꝑger aquas
itineris : diuerił aquȩ sunt : aliȩ sempit̃nȩalie lȩ breues :
de sempiternis aquis. & quae

Expanded text:
significat. Consequenter rupta terra, et fluviis manantibus, populi qui de fluminibus Dei biberant, visignificat. Consequenter rupta terra, et fluviis manantibus, populi qui de fluminibus Dei biberant, videbunt Deum, atque parturient. Ex hoc enim ipso quod vident Deum, statim Dei verbo concipiunt et dicunt: A timore tuo, Domine, in utero suscepimus, et parturivimus et peperimus: spiritum salutis tuae faciemus super terram . Beati, inquit, mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Isti itaque populi loti a fluminnarum. Sed quia dicuntur populi, et populorum non est videre faciem Dei, licet in futurum extendatur oratio, videbunt et parient: tamen juxta tropologiam magis Hebraicum sequendum est, ubi dicitur: Viderunt te, et pepererunt montes: montium enim est videre Deum et parere filios, quos de Dei concepere sermone. LXX: Disperge aquas itineris. Diversae aquae sunt: aliae sempiternae, aliae breves. De sempiternis aquis, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
tarũ tuarũ & insplendor hastȩtuȩ. quȩ eos ad hoc corripuit ut emendar& ambulauit pulus
tubs infremi tuo : quando ergo populitu. uindicabis iniuriã terrena regna calcabis: & om̃s gen¬
tes ud mrari facienꝰ quia i grersuser in saluitẽ populitui. & uenistiadeo: Qcũ xp̃otuo:¬
lic& in hebraica scriptumstt. Egresiures in ialutẽ populitui cumihũ xp̃õtuo. siue cũ salua¬
tore xpõtuo Ihs enĩ saluator int̃ pretatur. Veniente aũ xpõ ihũ filiotuo ꝑcursisti anicm¬
tũ. dedomo impii. hoc ẽ in hoc sȩculo. quod in maligno positum ẽ : siue ipsum diabolũ ꝑcur¬
sisti qui impietatis caput est : & denu dasti funda mentum eius usq ad collũ. Idest abs condie
eius aꝑta fecisti: non adbreue tempus sedimꝑ p&uũ: Hoc enim significat seła idestreo
lxx: uidebuntte. & dol ebunt siue parturient populi: G̃ΑΥΗΗCΟΥCΙΝ quippe utrumqs

Expanded text:
ttarum tuarum et in splendore hastae tuae, quae eos ad hoc corripuit, ut emendaret, ambulavit populus ttarum tuarum et in splendore hastae tuae, quae eos ad hoc corripuit, ut emendaret, ambulavit populus tuus in fremitu tuo. Quando ergo populi tui vindicabis injuriam, terrena regna calcabis, et omnes gentes admirari facies, quia egressus es in salutem populi tui et venisti ad eos cum Christogressus es in salutem populi tui cum Jesu Christo tuo: sive cum Salvatore Christo tuo: Jesus enim Salvator interpretatur. Veniente autem Jesu Christo Filio tuo, percussisti Antichristum de domo impii, hoc est, in hoc saeculo, quod in maligno positum est: sive ipsum diabolum percussisti, qui impietatis caput est, et denudasti fundamentum ejus usque ad collum, id est, abscondita ejus aperta fecisti, non ad breve tempus, sed in perpetuum: hoc enim significat SELA, id est, semper. LXX: Videbunt te, et dolebunt, sive parturient populi; ὠδινήσουσι quippe utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
nrĩ deditionẽ posuimus. ut iuxta eũ. idẽ iuxta hebraicũ texenter. consequentiã loci
postea lxx. cõmatice ꝑ capitula disseramus. Vider̃ te dr̃. & doluer̃ montes excelsa. seilic&
regna & sublime huius secłi potestates: & qua drigȩ quattuor in: acharia quȩ egrediuntur
demontib aeris. Hac te uider̃ intremuer: & gurges aquarũ transit. hoc ẽ omniscorũ impe¬
tus. & ꝑsecutio. quauexabant populumtuũ. postquã te uider̃ transut: tunc abyrnir. hoc est
inferi. laudaueruntte : Tunc&iã supͣ id est angeli in plausum suis manib concreparent. ut
uictorem ueluti gestuquodã & trepudio eleuatarũ manuũ dȩ monstrare S ol tuus & luna. &om¬
nis splendor. quopriur in luxeras populotuo. & malorum postec pondere uniuersa fuerant
tenebrarũ horrore coopertioreceper̃ lumensuũ : & pristinũ habuere fulgorẽ: sagitte tue.
& fulgbrans hastutua. id est plugȩ tuue. & eruditiolumen tuo populo p̃buer̃. Deniq inluce sagn¬

Expanded text:
nostram editionem posuimus, ut juxta eam, id est, juxta Hebraicum, texentes consequentiam loci, postea LXX commatice per capitula disseramus. Viderunt te, Deus, et doluerunt montes: excelsa scilicet regna, et sublimes hujus saeculi potestates, et quadrigae qrunt et intremuerunt, et gurges aquarum transiit, hoc est, omnis eorum impetus et persecutio, qua vexabant populum tuum, postquam te viderunt, transiit tunc abyssus, hoc est, inferi laudaverunt te, tunc etiam superi, id est, angeli in plausum suis manibus concreparunt et victorem veluti gestu quodam et tripudio elevatarum manuum demonstrarunt. Sol tuus et luna et omnis splendor, quo prius illuxeras populo tuo et malorum postea pondere universa fuerant tenebrarum horrore cooperta, receperunt lumen suum et pristmum habuere fulgorem. Sagittae tuae et fulgurans hasta tua, id est, plagae tuae, et eruditio lumen tuo populo praebuerunt. Denique in luce sagi
Abbreviated transcription (Latin):
naaquȩ salientir inuttũ ac t̃num Malorũ illud quod phario loquitur in ezechiel. me
sunt fluminu & ego feci illu : in quib: draco habitat: & multa his similia. Quod aũ mare
in bonã pastẽ accipiatur. uicesimus testiur psalmus testimonio ẽ : inquo tropholoi ce
deecclesi a dicitur, coboikor menen id est orbem terrarum.:
dnies terra .& plenitudo cius orbis terre &omnis quih abua t in co. Ipse suꝑ maria fundiut eũ.

Expanded text:
na aquae salientis in vitam aeternam . Malorum illud quod Pharao loquitur in Ezechiele: Mea na aquae salientis in vitam aeternam . Malorum illud quod Pharao loquitur in Ezechiele: Mea sunt flumina, et ego feci illa , in quibus draco habitat, et multa his similia. Quod autem mare in bonam partem accipiatur, psalmus vicesimus tertius testimonio est, in quo 645 tropologice de Ecclesia dicitur sub οἰκουμένῃ, id est, orbe terrarum: est terra et plenitudo ejus, orbis ter
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ: exeri ut supra similiter transtuler̃: & quia ud trophologiũ. int̾ pretationẽ fes¬
tinat oratio: breuit̃ secundũ litterã sensũ capituli. conp̃hendens. ꝑgr̃ adreliqua: sicut
iorda nẽ. & mare sccasti : aut quiequã in sensibilia offensiones contraheye potuer . Ita nc̃¬
quadrigas concendens tuas. arcumꝰ quiȩ corripiens salutem dab̵ populo tuo: & iuram̃ tu
quȩ iurasti patrib nrĩs. & tribubus. ex plebis in sempit̾ nũ: quod aũ dicit Num quid in
fluminib: iratus ercñe aut in fluminib furor tuus uel in mare impetur tuus Dicit ambi¬
gue & in t̃ rogantes magis eloquiũ quã ꝓbantis : sunt enĩ &bona flumina : sunt & malu
Est mare peramũ & est mare optimum bonorũ fluminũ illud ex emplum ẽ : Fluminis
impour luetificat ciuitatẽ dĩ : & quia quildea qua dni biberit: Fluant deuentre eius. flumi¬

Expanded text:
eri ut supra similiter transtulerunt. Et quia ad tropologicam interpretationem feseri ut supra similiter transtulerunt. Et quia ad tropologicam interpretationem festinat oratio, breviter secundum litteram sensum capituli comprehendens, pergam ad reliqua. Sicut Jordanem, et mare squadrigas conscendens tuas, arcumque corripiens, salutem dabis populo tuo, et juramenta quae jurasti patribus nostris et tribubus, explebis in sempiternum. Quod autem dicit: Numquid in fluminibus iratus es, Domine, aut in fluminibus furor tuus, vel in mari impetus tuus? dicit ambigue, et interrogantis magis eloquio quam probantis. Sunt enim et bona flumina, sunt et mala. Est mare pessimum, et est mare optimum. Bonorum fluminum illud exemplum est: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . Et quod qui de aqua Domini biberit, fluent de ventre ejus flumi
Abbreviated transcription (Latin):
& tabernaculu terrȩ madian: eos demintellege tabernaculu uechiopiũ: & tab naculu terrȩ
mudian : Post quã eninditati fuerint & ꝑ fãs ac nefas. ad altissimũ gradũ cõscenderent :¬
T unc conscientiã peccatorũ suorũ. semꝑ mostẽ. semꝑ iudiciũ formidabunt: & adleuẽ febrico¬
lũ quasi latrones incarcene itude aecernis supplicur sus pirabunt: madianaũ in lingua
nr̃a sonat ex iuditio. idest in condempnationẽ : & ostenditur quod m&u iuditu. ac t̃narumq:
poenarum. semꝑ in forimidine sut: &cruciatur quas se. unt merere. cotidiano panore suste¬
aequos tuos : & quad riuetuȩ saluatio : sucitans suscitabis arcumtuũ : iuramentu tribubus
quae locutur es semꝑ . Lxx. Numquid in fluminib iratus es dñe. aut in fluminib furor ta¬
us uel in mart impetur tuus : Quia scendersuꝑ equortuos : & ȩquitatio tua salur.: Intenders¬

Expanded text:
et tabernacula terrae Madian, eosdem intellige tabernacula Aethiopum, et tabernacula terrae et tabernacula terrae Madian, eosdem intellige tabernacula Aethiopum, et tabernacula terrae Madian. Postquam enitunc conscientia peccatorum suorum semper mortem, semper judicium formidabunt, et ad levem febriculam, quasi latrones in carcere de aeternis suppliciis suspirabunt. Divites anostra sonat ex judicio, id est, in condemnationem, et ostenditur, quod metu judicii aeternarumque poenarum semper in fortitudine sint, et cruciatus, quos se sciunt quotidiano pavore sustequos tuos, et quadrigae tuae salvatio. Suscitans suscitabis arcum tuum, juramenta tribubus quae locutus es. Semper. LXX: Numquid in fluminibus iratus es, Domine: aut in fluminibus furor tuus, vel in mari impetus tuus? Qui Al. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras & ab omini luce alien. quidracons carnȩ s uescuntur: De quo scriptum ẽ. De disa
eũ escam populis aethiopum. dȩmones intelleguntur : Quorũ fit tab̾naculũ:Qquicũ que
in hoc sȩculo: propt̃ honores & diuitias laborͣde quod significanter subuno uerbo iniquitatir
ostenditur : Omnis enudiuet aut iniquur: aut hȩres iniqui est: Vide homines maria transire.
ante potentũ excubare foras patiomnia quȩ seruorũ condicio uix patitur. ut diuitias congre¬
genti utali quam accipiȩͣnt dignitatẽ : & post quã hoc fuerint consecuti : tradere se luxoriae.
& uoluptatibꝰ. & omni iniquitate : ut quod auaritia congregauit. luxdria consumat: Is tiergo
prolaborib sur efficiuntur hospitium demonum : & qui templũ dĩ eẽ debebant. fiunt tabnacu¬
lum aethiopum. Sed& hoc quod sequitur. Nurbabuntur peller terrae madian. siue patebt:

Expanded text:
tenebras et ab omni luce alieni, qui draconis carne vescuntur, de quo scriptum est: « Dedisti tenebras et ab omni luce alieni, qui draconis carne vescuntur, de quo scriptum est: « Dedisti eum escam populis Aethiopibus . » Daemones intelliguntur, quorum fit tabernaculum, quicunque in hoc saeculo propter honores et divitias laboraverit, quod significanter sub uno verbo iniquitatis ostenditur. Omnis enim dives aut iniquus aut haeres iniqui est. Vide homines maria tante potentum excubare fores: pati omnia quae servorum conditio vix patitur, ut divitias congregent, ut aliquam accipiant dignitatem: et postquam hoc fuerint consecuti, tradere se luxuriae et voluptatibus et omni iniquitati, ut quod avaritia congregavit, luxuria consumat. Isti ergo pro laboribus suis efficiuntur hospitium daemonum, et qui templum Dei esse debebant, fiunt tabernaculum Aethiopum. Sed et hoc quod sequitur: Turbabuntur pelles terrae Madian, sive pavebunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad mirariili & uidere post aduentũ sermonis dĩ & dĩ patris p̃sentiã  Quomodo humanȩ
animȩ cõmoueantur : & omne quod terrenumẽ dissoluatur : & cogitationes pristinȩ redigan¬
t adnihilũ : Tunc destruu̾ntur de mones tunc secđ altitudines adnihilũ deducunt᷑ : & omp̃r
ier& uorũ scientia quȩ primũ tumebat ud dĩ sermones aduentũ humiliatꝰ conterit᷑
atq consumÑ & qđ prius pulchrũ & maximũ uidebat᷑. quasi dispectũ abicit᷑ paruum:
& hoc fit propt̃ aduentũ dĩ & hospitiũ xpi : Iuxta quod alibi scriptũ est. In habi¬
tabo in eis & mambulabo : & ero dreorum & ipsi er̃ mihi populur: pro iniquitate
udi tontoria. a ethopiȩ. turbabuntur pellerterre madun: lxx. prolaborib uidi
tabernaculu aethiopum pauebum. & taber nacula terrae madian: aet thiopestete ec a mames

Expanded text:
admirari. Licet videre post adventum sermonis Dei, et Dei Patris praesentiam, quomodo humanae admirari. Licet videre post adventum sermonis Dei, et Dei Patris praesentiam, quomodo humanae animae commoveantur, et omne quod terrenum est, dissolvatur, et cogitationes pristinae redigantur ad nihilum. Tunc destruuntur daemones, tunc saeculi altitudines ad nihilum deducuntur, et omnis haereticorum scientia, quae primum tumebat, ad Dei sermonis adventum humiliatur, conteritur atque consumitur. Et quod prius pulchrum et maximum videbatur, quasi despectum abjicitur et parvum. Et hoc fit propter adventum Dei et hospitium Christi, juxta quod alibi scriptum est: Inhabitabo in eis, et inambulabo, et ero Deus eorum, et ipsi erunt mihi populvidi tentoria Aethiopiae, turbabuntur pelles terrae Madian. » LXX: « Pro laboribus vidi tabernacula Aethiopum, pavebunt et tabernacula terrae Madian. » Aethiopes tetri et amantes
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ respicit. cunctas animȩ gentes: quas cogitationes . & multiplices in diuersas sententias
pos sumur intellegere : quue ilico dissoluuntur ac tabescunt siquid & ũ aduersũ scientiã
dĩ. se ex altauerat in terra. & sensũ occupauerat. Audientes. hoc p̃cedente sermone. &
ad uentu dĩ. confringetur atq conteritur: montib. aũ confractis : contritis ad aspectum dĩ.
colles liquido consumentur & redigentur adnihilũ : Nonenĩ sunt monter dĩ. sed montes
sȩcłi Sempit̃ num enĩ iter dĩ ea respicies ad qũsuos sermo p̃ced& : & fostius collibꝰ seculi con¬
sum& & destru& eos: possunt aũ montes & dȩmones intellogi quiuersantur in hereticis. &
eleuant se contra scientiã dĩ : Colles quoq aliȩ dȩmonũ fostitudine. quȩ faciunt homines
corporũ pulchritudinẽ dignitates. diuitias. nobiltatẽ generis i E&era que mundibance

Expanded text:
Dei respicit cunctas animae gentes, quas cogitationes et multiplices in diversa sententias Dei respicit cunctas animae gentes, quas cogitationes et multiplices in diversa sententias possumus intelligere, quae illico dissolvuntur ac tabescunt. Si quid etiam adversum scientiam Dei se exaltaverat in terra, et sensum occupaverat audientis, hoc praecedente sermone, et adventu Dei, confringetur atque conteretur. Montibus autem confractis contritisque ad aspectum Dei, colles liquido consumentur, et redigentur ad nihilum. Non enim sunt montes Dei, sed montes saeculi. Sempiternum enim iter Dei respiciens ad ea quae suus sermo praecedit, et fortius collibus saeculi, consumet et destruet eos. Possunt autem montes et 643 daemones intelligi, qui versantur in haereticis, et elevant se contra scientiam Dei: colles quoque aliae daemonum fortitudines, quae faciunt homines corporum pulchritudinem, dignitates, divitias, nobilitatem generis, caeteraque mundi bona
Abbreviated transcription (Latin):
ribus aeternitatis eius. id est dĩ. quia aet̃nitas illius. ad nos uenire dignataẽ : siue qđ semper
a principio mundi. usq ad incarnationẽ suam uenerit ad scõs. & factus sit insingulorũ manu
sermo dĩ atq in uniuerns uincentib ipse superarq  ae ternũ eius iter incuruauerit. colles
munosue contriuerit huec ꝑ m&a foran. iuxta hebraicũ dicta sint: Porro secđ lax. post quã
faciem dĩ. sermo p̃cęsserit. & egressus fuerit inplana. dr̃ pat̾ uenit illuc ubi eisermone
sua regio p̃paratuẽ. & uenit post peder sermonĩ sui & stat : Nuiquã ante p̃cedens sed semꝑ
sua ragio pparatue. Auenit post pedeaitemonĩ sui&ts pede seuoqus anite p̃cedens. sed semꝑ
ualentia sustinere dĩ p̃sentiã ecõmoueͥntꝰ. cumq. cõmota fuerint : uirtus sermonis & p̃senta

Expanded text:
ribus aeternitatis ejus, id est, Dei, quia aeternitas illius ad nos venire dignata est, sive quod semper ribus aeternitatis ejus, id est, Dei, quia aeternitas illius ad nos venire dignata est, sive quod semper a principio mundi usque ad incarnationem suam venerit ad sanctos, et factus sit in singulorum manu sermo Dei, atque in universis vincentibus ipse superarit, et aeternum ejus iter incurvaverit, colles montesque contriverit. Haec per metaphoram juxta Hebraicum dicta sint. Porro secundum LXX postquam faciem Dei sermo praecesserit, et egressus fuerit in plana, Deus Pater venit illuc, ubi ei ad sermonem suum regio praeparata est, et venit post pedes sermonis sui, et stat; numquam ante praecedens, sed srata est, et venit post pedes sermonis sui, et stat; numquam ante praecedens, sed semper valentia sustinere Dei praesentiam, commoventur. Cumque commota fuerint, virtus sermonis et praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ spiciens & oculo suo uniuersitatẽ mundi mstienigentiũ multitudinẽ dissi pauit: Quibus dirsi patu
& dis solutis. contritis̃ monter huius sȩcłi : & incuruatir̃ colles huius mundi Sunt enĩ & alii montes.
& colles quos sal& & transil& sponsur incantico canticorũ : dequibus & secundo graduũ psalmo
dicitur: Reuaui oculos meos admontes: unde ueniat auxiliũ mihi montes aũ seculi. ipsi sum
qui & montes tenebrosi : dequibus hieremias p̃cepit. ne in pingantur pedes nr̃i. suꝑ eos: Is eti col¬
les in quib regnabat saul. quando interficiebat sacerdoter dĩ : gabaã quippe collȩs int̃ pretut
eligant̃ incuruatis inquit colles mundi Ante aduentũ quippe saluatoris erecta ceruice gra¬
diebantur : & suꝑ biameorum humiliare nemopoterat: Contritiaũ sunt. & incuruati abitine¬

Expanded text:
perspiciens, et oculo suo universitatem mundi metiens, gentium multitudinem dissipavit: quibus dissipatis perspiciens, et oculo suo universitatem mundi metiens, gentium multitudinem dissipavit: quibus dissipatis et dissolutis contriti sunt montes hujus saeculi, et incurvati sunt colles hujus mundi. Sunt enim et alii montes et colles, quos salit et transilit sponsus in Cantico 642 canticorum , de quibus et in secundo graduum psalmo dicitur: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi . Montes autem saeculi ipsi sunt qui et montes tenebrosi; de quibus Jeremias praecepit, ne impingantur pedes nostri super eos . Isti sunt colles in quibus regnabat Saul, quando interficiebat sacerdotes Dei : Gabaa quippe collis interpretatur. Et eleganter incurvati sunt, inquit, colles mundi. Ante adventum quippe Salvatoris erecta cervice gradiebantur, et superbiam eorum humiliare nemo poterat. Contriti autem sunt et incurvati ab itine
Abbreviated transcription (Latin):
teneat int̃ alios & propt̃ nimiã uelocitatẽ atq in aduers̃ discursumauis & uolatile nuncupet᷑:
Ipsumq eẽ in paradiso subfigura serpentis mulieri sit locutus : & ex maledictione qua adõ conde¬
natus ẽ. accspis se nom̃ : si quidem reseph. reptansuentre int̃ prȩtatur Hoc ẽ ergo qđ dicit᷑:
statĩs &uenerit dñs & in iordane fuerit bapti atus. & ad columbae discensũ uox patris
intonuerit: Hic ẽ filius mr̃ dilectur in quomihi conplacui : Ex eunti deaquis occurrit di¬
quasi confectus . ager sementẽ pos sit recipere spiritalẽ : stetit & mensus ẽ terrã : As pexit
& dis soluit gentes : & contritis̃ monter sȩculi : Incuruate sunt colles mundi: abitinerib aeter¬
contritis̃ montes uiolenti&. tabum colles sȩculi. itineris sempiter nieius : stans saluator. & cuncta

Expanded text:
teneat inter alios, et propter nimiam velocitatem atque in diversa discursum, avis et volatile nuncupetur: teneat inter alios, et propter nimiam velocitatem atque in diversa discursum, avis et volatile nuncupetur: ipsumque esse qui in paradiso sub figura serpentis mulieri sit locutus, et ex maledictione, qua a Deo condemnatus est, accepisse nomen: siquidem RESEPH, reptans ventre interpretatur. Hoc est ergo quod dicitur: statim cum venerit Dominus et in Jordane fuerit baptizatus, et ad columbae descensum vox Patris intonuerit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui , exeunti de aquis occurret diquasi consectus ager, sementem possit recipere spiritualem. Stetit, et mensus est terram: aspexit, et dissolvit gentes, et contriti sunt montes saeculi: incurvati sunt colles mundi, ab itineribus aetercontriti sunt montes violentia: tabuerunt colles saeculi itineris sempiterni ejus. Stans Salvator et cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
Itaut de nobis possitdici & posuit diabolus dilectionẽ fostem uitiarũ suarũ ante faciem eius ibit
tres interȩ posite sunt dalah. G& h. res abique ulla uocali. quȩ si legantur dabar. uerbũ
significant : sideber pestem quȩ grecedicitur AOIMOC Deniq & aquila ita int̃ pretatus
ẽ. ante faciem ibit pestis. symmachus ante faciemeius precedit mors : quinta ȩditio ante faci¬
emeius ambulabit mors : soli Lxx & theo dotion sermonẽ promorte interp̃tatis : Nec non in
con sequenti. uersiculo ubi diximus. egredietur diabolus ante pedes eius. & lxx aliter trans¬
tuler̃ : iuxtuquos postea disputabimus: aquila prodiabolo transtulit uolatile. symmachusaũ
theodoton. & sexta ȩditio uolucrẽ : quod hȩbra icedicit᷑ rereph Traduntaũ hebrei quomodo
in euangelio princeps dȩmonũ dicit᷑ eẽ beltebub: ita resepħ. de monis eẽ nom̃. qui principatũ

Expanded text:
ita ut de nobis possit dici: Et posuit diabolus dilectionem fortem vitiorum suorum. Ante faciem ejus ibitita ut de nobis possit dici: Et posuit diabolus dilectionem fortem vitiorum suorum. Ante faciem ejus ibittres litterae positae sunt, DALETH, BETH, RES, absque ulla vocali, quae si legantur DABAR  , verbum significant; si DEBER, pestem, quae Graece dicitur λοιμός. Denique et Aquila ita interpretatus est, Ante faciem ejus ibit pestis; Symmachus, Ante faciem ejus praecedet mors; quinta editio, Ante faciem ejus ambulabit mors; 641 soli LXX et Theodotio sermonem pro morte interpretati sunt. Necnon in consequenti versiculo, ubi diximus: Egredietur diabolus ante pedes ejus, et LXX aliter transtulerunt, juxta quos postea disputabimTheodotio, et quinta editio, volucrem; quod Hebraice dicitur RESCHEPH. Tradunt autem Hebraei quomodo in Evangelio princeps daemonum dicitur esse Belzebub, ita Reseph daemonis esse nomen, qui principatum
Abbreviated transcription (Latin):
lorum eorumq quiad cuelos nituntur ascendere posita eẽ dicamus: quod &isaias sonat.
dicens. Vinea facta ẽ dilecto in cornuin locouberi Proeo quod est in regno obhancputo cau¬
sam nullũ cornutum animal inter in munda poniin leuitico : & idipsũ significare uni¬
Q uodaũ iuxta lxx legimus & posuit dilectionẽ fostẽ uistutis suue &iam in hoc dexp̃o intel¬
legendũ : quod dĩ pater id circo operuit cȩlos uirtute sua. & terram repleuert laude. & splen¬
dorem suum fecerit eẽ ut lumen & regnum posuerit inmanu filii sui: ut facer& delectũ suum
abomnibus diligi. elegu& diligi. Non leuiter sed uehement̃. & fostiter ut quieũ fostit̃ dilexis¬
sent. & hererent in dilectione neius : Nemotoller& eos demanu illius: econtrario diabolus
facit amare nos mundũ & prodilectione uistutis diligere uitia & non leuit̃. sed fostiter :

Expanded text:
lorum, eorumque qui ad coelos nituntur ascendere, posita esse dicamus: quod et Isaias sonat, lorum, eorumque qui ad coelos nituntur ascendere, posita esse dicamus: quod et Isaias sonat, dicens: Vinea facta est dilecto in cornu, in loco uberi , pro eo quod est, in regno. Ob hanc puto causam nullum cornutum animal inter immunda poni in Levitico, et idipsum significare uniQuod autem juxta LXX legimus: et posuit dilectionem fortis virtutis suae, etiam hoc de Christo intelligendum est, quod Deus Pater idcirco cooperuerit coelos virtute sua, et terram repleverit laude, et splendorem suum fecerit esse ut lumen, et regnum posuerit in manu Filii sui, ut faceret dilectum suum ab hominibus diligi, et diligi non leviter, sed vehementer et fortiter, ut qui eum fortiter dilexissent, et haererent in dilectione ejus, nemo tolleret eos de manu illius. Econtrario diabolus facit amare nos mundum, et pro dilectione virtutis diligere vitia, et non leviter, sed fortiter,
Abbreviated transcription (Latin):
Quodaũ sequit᷑ cornua in manib eius. morisẽ scripturarx : ut semꝑ cornua proregnis ponar
Nam& illicd quod anna loquitur in primo regnorũ libro. ex altauit cornu xp̃isuu magnifi¬
entia negi saluatoris significat : & indanihele decẽ cornua. decẽ regnademonstrat: sic aũ
nunedicit᷑ cortua inmanb :ͦ  uomodo & alibi scriptũ legimus ÷ corregis in manudi. proeo qđ est
mens a principale cordis uiri scĩ. quiꝑgit ad regnacȩlorum: Quiad huc pontus int̃ regia cor¬
poris ad  pecta. uoniacitiꝙ extinetus: sedindi tutelia situs est. Quia uero & inhebreo &
inc&eris ȩditionib non hab& scriptũ cornua in manibus eius. sed in manueius quod dicit᷑ iado:
manũ dĩ fostem atq robustam intellegamus filium eius & in hac manu omnia regna cae¬

Expanded text:
Quod autem sequitur: Cornua in manibus ejus, moris est Scripturarum, ut semper cornua pro regnis ponant. Quod autem sequitur: Cornua in manibus ejus, moris est Scripturarum, ut semper cornua pro regnis ponant. Nam et illud quod Anna loquitur in primo Regnorum libro: 640 Exaltavit cornu Christi sui , magnificentiam regni Salvatoris significat. Et in Daniele, decem cornua decem regna demonstrant . Sic autem nunc dicitur: Cornua in manibus ejus, quomodo et alibi scriptum legimus: Cor regis in manu Dei : pro eo quod est, mens et principale cordis viri sancti qui pergit ad regna coelorum, qui adhuc positus in terra, regnat corpori absque peccatis non vagatur extrinsecus; sed in Dei tutela situs est. Quia vero et in Hebraeo, et in caeteris editionibus non habet scriptum: Cornua in manibus ejus, sed in manu ejus, quod dicitur JADO  , manum Dei fortem atque robustam intelligamus Filium ejus. Et in hac manu omnia regna coe
Abbreviated transcription (Latin):
iitur speciales uistuter in quibus. xprostenditur secundũ profectum corum qui uel sapientiã
nosrem terra uocabantur. & dicebatur ad eos. terra es & interramibisinaduentu saluatoris
luuide. dñi repleantur : Cum autẽ & cueli uistute dĩ. opesti fuerint. proteeti uidelic&. &exom¬
nipaste uestiti & uniuersa terra replax laude dĩ Tunc splendor eius ut luxerit: Imagi¬
ne aũ dĩ splendoremgloriȩ eius ẽẽ dm̃ suluatorem A postolus Nontaca : Qui post quam
nob apparuit splendor gloriuedĩ. reuersus ẽ ud pristinã maiestatẽ : &sienĩ nouerimius a pñ
secundũ cas hem : sediam non noui mus cũ iuxta carnẽ. uerũ uxt spm̃ : quia quod fac
tumẽ in ipsouat erat. &uita ẽ lux hominũ : quod & manifestiur in euangelio saluator
ostendens ant ÷ Pat glorificame gloriaquam habui apudte priurquã mundus fier&
Alt post ascensionem adcelos sit splendor quod luxẽ id est incipiat filius eẽ quod patere

Expanded text:
cundum profectum eorum, qui eum vel sapientiam terreni terra vocabantur, et dicebatur ad eos: Terra es, et in terram ibis , in adventu Salvatoris laude Domini repleantur. Cum autem et coeli virtute Dei operti fuerint protecti videlicet et ex omni parte vestiti, et universa terra repleta laude Dei, tunc splendor ejus ut lux erit. Imaginem autem Dei et splendorem gloriae ejus, esse Deum Salvatorem, apostolus non tacet: Qui postquam nobis apparuit splendor gloriae Dei, reversus est ad pristinam majestatem . Etsi enim noveramus Christum secundum carnem: seipso vita erat, et vita erat lux hominum . Quod et manifestius in Evangelio Salvator ostendens ait: Pater, glorifica me gloria, quam habui apud te, priusquam mundus fieret ; ut post ascensionem ad coelos, sit splendor quod lux, hoc est, id incipiat Filius esse quod Pater est.
Abbreviated transcription (Latin):
montium meorum qm̃ coniung&ur uallis montiũ usque adpximũ. & fugi&xis
sicut fugistis afaciae terrae motus indieb oziae regis uida & ueni& dñs ds̃ m̃s

Expanded text:
montium meorum: quoniam conjungetur vallis montium usque ad proximum, et fugietis montium meorum: quoniam conjungetur vallis montium usque ad proximum, et fugietis sicut fugistis a facie terraemotus in dieb
Abbreviated transcription (Latin):
a mutles factisunt ramitui quifracti sunt debonaradicae utnos in locum eorum
insereremur & añĩ aduerte mysteria scripturarum. Quomodo media pars que uer¬
nt ido ceidentẽ & salis atque amaris fluctib tunditur Non sim plieũ inmari es̃ ddicat᷑
Sed inbripta maris uorigine& i agnanimis. dequa & micheas loquit᷑ detraliam
in ualle lapides eius. haudubiu quinhierusalem & fundamenta ei reuelabo. Hacc
ut inlocis difficillimis &ual d eobscuris protenuitate uirium nostrarum diximus.
aeuerum iudaei occidentẽ sequentes literã conant᷑ ostendere. stantem dm̃ suꝑ montẽ
olru&i & ipsum ontem induas partes eẽ diuisum ut contra orientem unius partis
habeat scissura principium & altera pars fineintendat ad occidentem & in medio uallo
precipiti. alia pars adaquilonem adaustrum alia diuidatur. Et separabitus
medium montis ad aquilonem & mediũ eius ad meridiem & fugi&is aduallem

Expanded text:
utiles facti sunt rami tui, qui fracti sunt de bona radice, ut nos in locum eorum insereremur. Et animadverte mysteria Scripturarum, quando  Al. quomodo media pars quae vergit ad Occidentem, et salsis atque amaris fluctibus tunditur, non simpliciter in mari esse dicatur, sed in praerupta maris voragine et magna nimis, de qua et Michaeas loquitur: Detraham in vallem lapides ejus haud dubium quin Jerusalem, et fundamenta ejus revelabo . Haec ut in locis difficillimis et valde obscuris, pro tenuitate virium nostrarum diximus. Caeterum Judaei occidentem sequentes litteram, conantur ostendere, stantem Dominum super montem Oliveti, et ipsum montem in duas partes esse divisum, ut contra orientem unius partis habeat scissura principium, et altera pars finem tendat ad Occidentem: et in medio valde  Al. valle praecipiti, alia pars ad Aquilonem, ad Austrum alia dividatur. Et separabitur medium montis ad Aquilonem, et medium ejus ad Meridiem. Et fugietis ad vallem
Abbreviated transcription (Latin):
dequo a dio hannes inapocalrpsi sua loquitͥ. ecceueni& cumnubibus ac undebuir
eum om̃is oculus & qui eum conpunxero & dñs in euanglio ꝓmuntiat uenturum
silium hominis in nubibus caeli cum fortitudine & gloria multa ueni& au
aduentus eiꝰ fuerit implocus. Nonerit lux sed frigus & gelu refrigerata omini¬
um caritate & p̃multitudine malorum q super uentura sunt friges centib cune¬
tis a calorem pristinae fidei ꝑdentib post quam aũ om̃speccatores frigus suũ gelu¬
q contfcerat unadieserit atq ꝑp&ua nequaquã sibi lucie. & tenebris die &
noet e succedentib sed ipsedũs erit lux omniũ. Dequo isaias plenius. nonerit

Expanded text:
ibus, et videbit eum omnis oculus et qui eum compunxerunt . Et Dominus in Evangelio pronuntiat venturum Filium hominis in nubibus coeli cum fortitudine et gloria multa . Veniet adventus ejus fuerit impletus, non erit lux, sed frigus et gelu, refrigerata omnium charitate, et prae multitudine malorum quae superventura sunt, frigescentibus cunctis, et calorem pristinae fidei perdentibus. Postquam autem omnes peccatores frigus suum geluque contraxerit, una dies erit atque perpetua: nequaquam sibi luce et tenebris, die et nocte succedentibus; sed ipse Dominus erit lux omnium: de quo Isaias plenius: Non erit,
Abbreviated transcription (Latin):
ungicurs Muo daũdit usq aticd. ⁊dẽ usq ad prorcimũ . hoc tis uifierus iuncta qiuidẽ
abisce iduo in ortumento legis de cuangelur sed ita uincta ut magis uicinisit queunca
multa eñ ueceris legis amiaimus & nouae gratae suscepimus cumaũhoa s ueslugri
diobus inter sepopuli separatis obturre. & repleat cam uoraginem. Quied uos populos
dundebat: ut planauia adiemutuo gradiant᷑. Et ert indicilla nonerit lesoe sedsr¬
eusi agelu. & ert dies un a quienota c̃ dño nondies neq noe. & intempore uespera ueridiax¬

Expanded text:
d proximum, hoc significat, juncta quidem sibi esse duo Instrumenta Legis et Evangelii; sed ita juncta ut magis vicina sint quam unita: multa enim veteris Legis amisimus, et novae gratiae suscepimus. Cum autem hoc fueritduobus inter se populis separatis, obturet et re pleat eam voraginem quae duos populos dividebat, ut plana via ad se mutuo gradiantur. Et erit in die illa, non erit lux, sed frigus et gelu. Et erit dies una, quae nota est Domino, non dies neque nox, et in tempore vesperi erit l
Abbreviated transcription (Latin):
appellat mostuũ ex eo quo dinihil onaquis ci pos sit uiuere & media pars ad reno¬
uis sirũ quodducit ad aegrptum & facitlitora palestinae. Inaestite inqui aonic
mne uta erit utaquaeis tie quae &xibunt dehierłm uieeglucons tringam biemis
trena eslens ninio seruore siccent᷑. Quam quã phicm e uerna tem pus sepriagipti
transtuler. quod ad dis tinctionẽ aestitis non conuenit cumq uitales aquae uanis
mare fuerint ingressae & amaras aquas dula fluminae in itgarint: Tunc erie
Añsrex super omnẽ terrã Aqua quae egredit᷑ dehierusalem. hocẽ deccdesa da¬
trinã indicit saluatoris. desion enĩ egredit lex & uerbum dñi dehierusalem Iuxa
illud quod alibi scrptumẽ : repla isunt omiua scientiadũ si cet a quie iulio opgres

Expanded text:
appellatur Mortuum, ex eo quod nihil in aquis ejus possit vivere. Et media pars ad mare novissimum, quod ducit ad Aegyptum, et facit littora Palaestinae. In aestate, inquit, et in hieme ita erit, ut aquae istae quae exibunt de Jeruslaem, nec gelu constringantur hiemis, nec aestatis nimio fervore siccentur: quamquam pro hieme vernum tempus Septuaginta transtulerint, quod ad distinctionem aestatis non convenit. Cumque vitales aquae utrumque mare fuerint ingressae, et amaras aquas dulci flumine mitigarint: tunc erit Dominus rex super omnem terram. Aqua quae egreditur de Jerusalem, hoc est, de Ecclesia, doctrinam indicat Salvatoris: De Sion enim egreditur lex, et verbum Domini de Jerusalem ; juxta illud quod alibi scriptum est: Repleta sunt omnia scie
Abbreviated transcription (Latin):
terra commotiẽ: Uidit isauas uisionẽmagnã quam suo uolumine intexut. Trin¬
seamus ad intellegendã sp̃italem .p. quam mons olruirũ adorientẽ ido ccidentem
uocatione gentiũ & ab iectione iudaeorum fuerit separatus. Rur sum alia scis¬
fura fada a quilonis & austri. Aquilo iungaur occidenti auster orientali plagae adri¬
qui interp̃tat᷑ diubolus. Auster calidus uentus adueniat. Quemsponia ꝑquirens at
alibi pralmista conclamat. In luminans tu mirabilit̃ amontib aecernis: Cumaũ
tanta fuerit duorum populorũ in toto orbe diuisio: Tt ali adorientẽ & austrum¬
idc̃ addextram. Alui adaqulonem. & occidentem ad simistrã uidelicau seperaptuass.¬

Expanded text:
terra commota est, vidit Isaias visionem magnam, quam suo volumini intexuit. Tranterra commota est, vidit Isaias visionem magnam, quam suo volumini intexuit. Transeamus ad intelligentiam spiritualem. Postquam mons Olivarum ad Orientem et Occidentem vocatione Gentium et abjectione Judaeorum fuerit separatus, rursum alia scissura fiet Aquilonis et Austri. Aquilo jungetur Occidenti, Auster Orientali plagae; ad siqui interpretatur diabolus, Auster calidus ventus adveniat, quem sponsa perquirens, ait: alibi Psalmista conclamat: Illuminans tu mirabiliter a montibus aeternis . Cum autem tanta fuerit duorum populorum in toto orbe divisio, ut alii 918 ad Orientem et Austrumest, ad dextram: alii ad Aquilonem, et Occidentem, ad sinistram videlicet separentu
Abbreviated transcription (Latin):
paterer quaetiripta sunt. Cum mons olruaxi grandiuorigine p̃ruptus fuerit uot
una pors uoriginis adorientem. altera ad occidentem respicut. ⁊epente Ri noa
ubora guraei ex celso eitrique puste prupto Alia uorigo rumpaur ada qulonen
abie ml austrum & pruptum quadrangulum piac: ut quidr i fariã in quatior oco
ue irts ee o ceidentis a quuilonis & austri uoragotenditur & fugientis inqut idiui¬
lem quee ẽ inter templum & sion. in enĩtempli& sion duo montesdi monites appa¬
la qt Quea uollis ulit:montis olruai quaepruptis hinc at que inde monbis cngtet
usque ad templimontem quiscs ẽ suum uoraginem trahia Nerrit mocuais in disus
oriae regis Iud eillius temporis traditur : quando otias quialtero nomiine itinas
dicit᷑ inlicitum sibi sacerdotiũ uindicare conat lepra ꝑtussus in fronte est dequsirt
usrabel idiebus oruc regis iudo : & indiebus hieroboam fili ioas regis srł : Nite duos
annos terrae motus. denique hic monuus est rex scaclestis ad cuius impi&atem oñis¬

Expanded text:
patere quae scripta sunt: Cum mons Oliveti grandi voragine praeruptus fuerit, ita ut una pars voraginis ad Orientem, altera ad Occidentem respiciat, repente et in ipsa voragine excelsa ex utraque parte praerupto, alia vorago rumpetur ad Aquilonem, alia ad Austrum, et praeruptum quadrangulum fiet, ut quadrifariam in quatuor plagas Orientis et Occidentis, Aquilonis et Austri vorago tendatur. Et fugietis, inquit, ad vallem quae est inter templum et Sion. Hi enim templi et Sion duo montes, Dei montes appellantur; quia vallis illa montis Oliveti, quae praeruptis hinc atque inde montibus cingitur, usque ad templi montem qui sanctus est, suam voraginem trahet. Terraemotus autem in diebus Osia regis Juda, illius temporis traditur, quando Osias, qui altero nomine Azarias dicitur, illicitum sibi sacerdotium vendicare conatus, lepra percussus in fronte est , de quo tIsrahel in diebus Oziae regis Iuda et in diebus Hieroboam filii Ioas regis Israhel ante duos annos terraemotus et dixit Do
Abbreviated transcription (Latin):
rȩpmissionis & celsiusẽ nec nemorosius atq condensius sic iordani fluuio quimiximus in uidoua est
ux ta quẽ moreͣnt᷑ leones fremitũ unx̃ leonũ pp̃ ardor ẽ sitis ł obdeserã uicintẽ alatituo inẽ uaste soltuains

Expanded text:
repromissionis excelsius est, nec nemorosius atque condensius sic Jordani fluvio, qui maximus in Judaea est, repromissionis excelsius est, nec nemorosius atque condensius sic Jordani fluvio, qui maximus in Judaea est, juxta quem morantur leones, fremitum junxit leonum propter ardorem sitis, et ob deserti viciniam et latitudinem vastae solitudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
sequunt᷑ huic sensui congruant: Uox ululatus pastoꝵ quiauas tataẽ magnificentia eoꝵ. Uox rugitus
leonũ quia uastataẽ suꝑbia iordanis. LXX. Uox lugentiũ pastoꝵ. Qm̃ misera facia ẽ magnisicema
eoꝵ. Uox rugeiniũ leonũ quia ad flictus ẽ fremitus iordanis pars superioris capituli. & in his usiculs
c̃tin& Quoduo cauerit caedros abi&es pinos & quercus basan. & & ponens quae eent istae arbores
intulerat dicens. Qm̃ magnifici uastati sunt. Nunc ꝑ aliã meta qũ pam̃ diciteẽ pastores id:
principes atq doctores & qui primierant inpopulo. qđ flere debcant &lugere. Quia magnisicent ac&
& pulchritudo & decus uas tata sit atq c̃sũmata templũ uidelic& in quo sibi glon abant᷑. & uox inqut ra¬
gitus leonũ quos excelsas arbores & rursũ pastores eosdẽ nuncleones appellat. & quialeones daerat sesue
dr̃ gão & quo modo templi abatudinẽ iuxta sitũ t̃raȩ iuda ae altitudini libani c̃parauit. Nihil it libano it̃.

Expanded text:
nt. Vox ululatus pastorum, quia vastata est magnificentia eorum: vox rugitus leonum, quia vastata est superbia Jordanis. LXX: Vox lugentium pastorum, quoniam misera facta est magnificentia eorum. Vox rugientium leonum, quia afflictus est fremitus Jordadanis. Pars superioris capituli, et in his versiculis continetur. Quos vocaverat cedros, abietes, pinos et quercus Basan, et exponens quae magnifici vastati sunt, nunc per aliam μεταφορὰν dicit esse pastores, id est, principes atque doctores, et qui primi erant in populo, quod flere debeant et lugere, quia magnificentia eorum et pulchritudo et decus vastata sint, atque consumpta: templum videlicet, in quo sibi gloriabantur. Et vox, inquit, rugitus leonum, quos excelsas arbores, et rursum pastores, eosdem nunc leones appellat. Et quia leones dixerat, servat  Et quomodo templi altitudinem juxta situm terrae Judaeae altitudini Libani comparavit nihil enim Libano in terra
Abbreviated transcription (Latin):
pastorbonus ponit animam suã proouibus suis Quã obrem & ego indignatus senten¬
tã protuli & adipsos pastores quos mea in dignatione succideram siue succisis pasto¬
ribus adreliquũ gregem locutus sum. Non pascã uos. sed quod mostem elegit
sua uoluntate moriat᷑. & se alt̾utrum deuorent mutuaquae caede dilanient
haec nã pa s pactifeoe. diximus ut futurae &xplanationis semitã sterneremus:
reator & pastor cuius oues cognoscunt uocem & secunt᷑ eum. duas sibi ad sumpst
nunigenus suabereditione protexit. Quando insturato mundo occ duunnelim

Expanded text:
pastor bonus ponit animam suam pro ovibus suis . Quamobrem et ego indignatus sentenpastor bonus ponit animam suam pro ovibus suis . Quamobrem et ego indignatus sententiam protuli, et ad ipsos pastores, quos mea indignatione succideram, sive succisis pastoribus ad relictum  Al. reliquum gregem locutus sum: Non pascam vos; sed quod mortem elegit, sua voluntate moriatur, et se alterutrum devorent, mutuaque caede dilanient. Haec παραφραστικῶς diximus, ut futurae explanationis semitam sterneremus. Creator et pastor cujus oves cognoscunt vocem, et sequuntur eum, duas sibi assumpsit inum genus sua benedictione protexit: quando instaurato mundo, necdum
Abbreviated transcription (Latin):
habitatores t̾rae dicit dñs & hoc deuno iudaicopopulo dicere uidebatur. Quod int fec¬
tis propheis &iam in filiumdi misissent manus & uocetemeraria cõnclamas se
sanguis eius suꝑnos & suꝑ filiosurõs. Nunc creitos uniuerstiatis & dñs mrsteria sui
orbis exponit & dicit Duas babuisse seuirgas quarum alterã decorem uocauer it
alterim funiculos & induabus uirgis iunctum pauerit gregem. Tres quo que pas tores
inuno mense succiderit & contractasit siue indignata. aut ut septuaginta transtuler̃
Ingrauata anima eius super eos. haud dubium quinpastores signific&. quos suc cidit
iimen se uno reddit que causã. cur pastoribus indignatus sit ixtantũ ut eos in unom̃¬
se succiderit. Si quidem & anima eorum inquit uariauit in me. & ẽ sensus. Nonme
pleno animo dilexer̃. Nec pastores mercennarii uerum amauere pastorem. Quia

Expanded text:
habitatores terrae, dicit Dominus. Et hoc de uno Judaico populo dicere videbatur, quod interfechabitatores terrae, dicit Dominus. Et hoc de uno Judaico populo dicere videbatur, quod interfectis prophetis, etiam in Filium Dei misissent manus, et voce temeraria conclamassent: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros ! Nunc Creator universitatis et Dominus mysteria sui orbis exponit, et dicit duas habuisse se virgas, quarum alteram decorem vocaverit, alteram funiculos, et in duabus virgis vinctum paverit gregem: tres quoque pastores in uno mense succiderit, et contracta sit, sive indignata, aut ut Septuaginta transtulerunt ingravescet anima mea super eos; haud dubium quin pastores significet, quos succidit in mense uno. Redditque causam cur pastoribus indignatus sit intantum, ut eos in uno mense succiderit: Siquidem et anima, inquit, eorum variavit in me. Et est sensus: Non me pleno animo dilexerunt: nec pastores mercenarii verum amavere pastorem: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
uircas uuam uoca deconem et Atenam uocam puxiculd̃s ex pain
regem & succidi pastores tres inmense uno & contracta ẽ animamea in eis:
Siquidem & anima eorum uariauit in me. & dixi non pascãuos quod morit᷑ moriat᷑.¬
& quod succidit᷑ succidatur & reliqui deuorent unus quisque carnes proximisu¬
L Et ad sumã inihi dius uirgas una uocaui decorem & alteram uocaui funiculũ
& pascam oues & auferam tres pastores in mense uno & in grauesca anima mea
super cos. Siquidem &anima eorum rugiebant aduer suꝑ me. & dixi non pas¬
cumeos : quod morit᷑ morut᷑ & quod defecit deficiat. & feliqui deuorent unus¬
qui que carnes proxini sui: supradixerat propterhoc. õ pauperes gregis a fasta
auoct pc đN Sub audiȩbatur. At tendite quialibaniportȩ aꝑtesunt. & quer¬
cusbasan abi&es caedri que suc cisae & intulerat comminans. Non parcam ultra suꝑ

Expanded text:
corem, et alteram vocavi Funiculum: et pavi corem, et alteram vocavi Funiculum: et pavi gregem. Et succidi tres pastores in mense uno et contracta est anima mea in eis: siquidem anima eorum variavit in me. Et dixi: Non pascam vos: quod moritur, moriatur: et quod succiditur, succidatur: et reliqui devorent unusquisque carnem proximi su Et assumam mihi duas virgas: unam vocari decorem, et alteram vocavi funiculum, et pascam oves. Et auferam tres pastores in mense uno, et ingravescet anima mea super eos: siquidem et animae eorum rugiebant super me. Et dixi: Non pascam eos; quod moritur, moriatur, et quod deficit, deficiat, et reliqui devorent unusquisque carnes proximi sui. Supra dixerat: Propter hoc, o pauperes gregis, et facta ἀποσιωπήσει, subaudiebatur, attendite, quia Libani portae apertae sunt, et quercus Basan, abietes cedrique succisae, et intulerat comminans: Non parcam ultra super
Abbreviated transcription (Latin):
populus diuidatur. Legamus iosephum & septẽ iudaicae captiuitatis libros
xhanc proph&iam eẽ conpl&xã historiae ueritate cernomus. & concident uit
t̾ram Haut dubiũ quin romani omnem t̃ram & uniuersas urbes destruxe¬
rint iudaeorum & noneruã eos demanu eorum. Audiuidaee quitibi spe
uanissima repromittis. & non audis dicentẽ dnm̃ at que firmantẽ. Noneruam
deman u eorum quod aeterna sit aput romanos tua futura captiuitas:
Et pascampetus occisionis ut semꝑ iudaei nutriantur ad mostem propter es
quia dĩ est ista sententia. Ouos quiestis pauperes gregis. hoc ẽ iusti deisrł:
capituli sacramenta cognoscite. Quodaũ secundum septuaginta legimus. &
piscam oues occisionis interra chanaan sic possumus intellegere. quod populũ
udieorum quidestinatus ẽ mosti intoto orbedisꝑ sum. hoc ẽ interra chanaan
it quẽ gentilium pascat dñs & nutriat adimmolandũ: Et xdsuapei cĩhi duas

Expanded text:
populus dividatur. Legamus Josephum et septem Judaicae captivitatis libros, populus dividatur. Legamus Josephum et septem Judaicae captivitatis libros, et hanc prophetiam esse completam, historiae veritate cernemus. Et concident, ait, terram, haud dubium quin Romani omnem terram et universas urbes destruxerint Judaeorum. Et non eruam eos de manu eorum. Audi, Judaee, qui tibi spes vanissimas repromittis, et non audis dicentem Dominum atque firmantem: Non eruam de manibus eorum, quod aeterna sit apud Romanos tua futura captivitas. Et pascam pecus occisionis, ut semper Judaei nutriantur ad mortem; propterea quia Dei est ista sententia: O vos qui estis pauperes gregis, hoc est, justi de Isrpituli sacramenta cognoscite. Quod autem secundum Septuaginta legimus: Et pascam oves occisionis in terra Chanaan, sic possumus intelligere; quod populum Judaeorum, qui destinatus est morti, in toto orbe dispersum hoc est, in terra Chanaan tque