comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ scd̃m deñ humano genen diligen¬
da est ⁊ colenda sestrenue fcũros omĩa
q̃ preceꝑit princeps mĩqmͣ desertiurs
nuliciam uł mortẽ ietusatinos prore¬
publica tuiꝰ sũtꝰ scripti mlicie. Cato
militẽ nõ dicit. nisi eũ qui sacramĩto
ad miliciã iam consetratus ẽ. Miles
gͥ sic̃ laboris ita. ⁊ houoris nomeu ẽ
Nemo uo sibi honorem sumit. insi
qui uocatur a domino. Qui nõ elect
se ipm̃ milicie nigerit in segladiuu
est tueri eccĩam impuguare ꝑ fidiam
⁊ sacerdotiũ uencrari. panꝑũ prop ul¬
sare nuurias. pactare prounitiã. pro
frĩb ut sacramẽti docet ꝯceptio fun¬
dẽ sangninẽ. Muroeaut̃ quõ princeps
illis adhibet fidẽ. quos indet deo suo cui
ut cet̾a taceam ⁊ satramento milicie
alligati sunt fidem debitam. nõ serua
Nequaqmͣ fidem sernabit ẜam qui
pͥniã irritã fecit. Deniq ꝯsecratio mi¬
litis ħ est. Consuetudo sollempuis. ut
ea die qua quis militari trigło detora¬

Expanded text:
ae secundum Deum humano generi diligenda est et colenda, se strenue facturos omnia, quae praeceperit princeps, nunquam deserturos militiam, vel mortem recusaturos pro republica, cujus sunt conscripti militiae. Cato militem non dicit, nisi eum qui sacramento ad militiam jam consecratus est. Miles igitur sicut laboris, ita et honoris est. Nemo enim sibi honorem sumat, nisi qui vocatur a Domino . Qui non electus seipsum militiae ingerit, in se gladiumest tueri Ecclesiam, impugnare perfidiam, et sacerdotium venerari, pauperum propulsare injurias, pacare provinciam, pro fratribus ut sacramenti docet conceptio fundere sanguinem. Miror autem quomodo princeps illis habet fidem, quod videt Deo suo, cui, ut caetera taceam, et sacramento militiae alligati sunt, fidem debitam non servare. Nequaquam fidem servabit secundam, qui primam irritam facit. Denique consecratio militis haec est. Consuetudo solemnis est, ut ea die qua quis militari cingulo decora
Abbreviated transcription (Latin):
re qmͣ principẽ. xp̃iamis pͥnceps ii¬
la quasi ad nuptias de albati procedũt
Incastris sermo illis ẽ de ꝯminiis ĩ
ꝯuinio de armis. Non sũt qui faciunt
nulitẽ tam corporalẽ qmͣ spũalẽ electio

Expanded text:
re, quam principem. Christianus princeps mila, quasi ad nuptias, dealbati procedunt. In castris sermo illis est de conviviis, in convivio de armis. Duo sunt, quae faciunt militem, tam corporalem quam spiritualem; electio
Abbreviated transcription (Latin):
q in sc̃ ip̃o institie rigorem ex̾cuit quod
sibi qũ assolit temptatio carnis surre¬
peret. hyemali tempore ĩ locũ glacie
uł niuib plenũ usq ad illũ motus
abscessũ se mergeret. a de quibdã inci¬

Expanded text:
 in seipso iustitiae rigorem exercuit, quod, si quando, ut assolet, tentatio carnis surreperet, hiemali tempore in locum glacie vel nivibus plenum usque ad illiciti motus abscessum se mergeret. 25
Abbreviated transcription (Latin):
longe extra tabulatũ collocabat᷑. E
ita fere usq ad m̾idiem morabantur
tunc incipiebant lac iumentinũ bib̾e¬
hoc siquidẽ nobis pro magno feterũt
lonore. s tm̃ nos ꝯpellebant adbibẽ
dñ. ꝙ nulłatemis pot̾amus pp̃ ꝯsuetu¬

Expanded text:
longe extra tabulatum erat predictum. Et ita fere usque ad meridiem morabantur, et tunc incipiebant lac bibere iumentinum, e vonge extra tabulatum erat predictum. Et ita fere usque ad meridiem morabantur, et tunc incipiebant lac bibere iumentinum, e
Abbreviated transcription (Latin):
sarraceni milites nõ sine obunuentia
maioris ꝑtis ex̾citus irruentes ĩ solda¬
nũ p̾dc̃m singentẽ ĩ mane de mensa
postͥ prandiũ ip̃m ĩmaiit᷑ uulnera¬
rent. ⁊ de suo tentorio exemitẽ. ut pos¬
s fuge bñfitio lib̾ari uidentib fere
om̃ib admiratis. ⁊ alioꝵ sarratenoꝵ
muttitudine frustratim gladiis tru¬
cidarent. Qͦ ꝑpetrato: statim multi
in ilło furoris calore. ac si uellent in¬

Expanded text:
Sarraceni, non sine conniventia vel majoris partis exercitus, irruentes in Soldanum praedictum surgentem in mane de mensa, post prandium, ipsum immaniter vulneraverunt, et de suo tentorio exeuntem, ut posset fugae beneficio liberari, videntibus fere omnibus admiratis, et aliorum Sarracenorum multitudine, frustatim gladiis trucidarunt. Quo perpetrato, statim multi in illo furoris calore, venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sanctus amor. hiis ꝑfecte affecta a¬
nima uelut quibdam brachiis sius
ꝯp̾hendit. ⁊ amplectit᷑. stringit ⁊ te
q respondet. Quid enĩ tam timendũ
qmͣ potestas. cui nõ potes resistere qmͣ
sapĩa cui abscondi nõ potes. Quid¬

Expanded text:
 sanctus amor. His perfecte affecta anima, veluti quibusdam duobus brachiis suis comprehendit, amplectitur, stringit tenet respondet. Quid tam timendum quam potestas, cui non potes resistere; quam sapientia, cui abscondi non potes? P
Abbreviated transcription (Latin):
Et andim: ait hõ qui ꝑdicio¬
nis sue occõnẽ ⁊ ut uulgo
dr̃ festucam querit uñ eruat sibi o
tulum. Audimi inquit de ilło ⁊ ilło
qui reliquerant omĩa. ⁊ ad uomui¬
tũ sunt ren̾si. Quomͦ isti acceꝑant
scrutetur pronide uias suas ⁊ studia
sua qui promissam centupli grãm
sibi deesse cãtur. Nec dubiũ quin in¬

Expanded text:
ed audivi, ait homo qui perditionis suae occasionem, et, ut vulgo dicitur, festucam quaerit unde sibi eruat oculum: audivi, inquit, de illo et illo qui reliquerant omnia, et ad vomitum sunt reversi; quomodo illi acceperunt Scrutetur proinde vias suas et studia sua, qui promissam centupli gratiam sibi deesse causatur: nec dubium quin in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ solum sequatur xp̃m. iactaus co¬
gitatũ sinim in eo enutriendus ab
eo. ⁊ centuplũ sine dubio ꝑcepturꝰ¬
R Iemo ergo cñ se uiderit nõ omĩa reli¬
quisse: centuplũ nõ accepisse miretur
omĩo tribuitur admittentib alienã
Infelix tu esau. qui dixisti. Non unã
tm̃ bñdictionẽ hẽs p̃r. Qnͣto melius

Expanded text:
 solum sequatur Christum, jactans cogitatum suum in eo, enutriendus ab eo, et centuplum sine dubio perceptur. Nemo ergo, cum se videt non omnia reliquisse, centuplum non accepisse miretur.omnino tribuitur admittentibus alienam. Infelix tu, Esau, qui dixisti: Num unam tantum benedictionem habes, pater? Quanto melius
Abbreviated transcription (Latin):
bra eius morbida prrus ⁊ rigida iam
tractabiłr pro agentis se uoluntate.
duram prius ⁊ liuidã. uelicti pu̾ili
teñttudine iam resumpta mirando
detoris magnitudinẽ p̾tendentẽ. Gli¬
osum tinic erat in tarne tam candi¬
da uidere sumilitu dinẽ fixure clanoꝵ
ĩmo nigros ut ferrũ cdauos ex ip̃a car¬
ne formatos in medio pedũ ⁊ mannũ
dextrũq latus satro sanguine rubri

Expanded text:
bra eius, morbida prius et rigida, iam tractabiliter pro tangentis se voluntate duram prius et lividam, veluti pueruli teneritudine iam resumpta, mirandodecoris magnitudine praetendentem. Gloriosum tunc erat in carne tam candida videre similitudinem fixurae clavorum immo, nigros ut ferrum clavos ex ipsa carne formatos in medio pedum et manuum, dextrumque latus sacro sanguine rubri
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit. Quib detransitu eiꝰ itino
landes alatriter dño decantare p̾cepit
pp̃e uo̾ pro ut potuit in hunc ꝓsalmũ ꝓ¬
rupit. uoce mea adĩi clamani. no. mͥͦ.
ab co loco ubi mupit. ante diem festũ
pasche ubi legi poposcit. Demde secilitio
suꝑponi cinere q asꝑgi p̾cepit. ⁊ sic filii
cirtumstantib ⁊ lugentib in domno¬
tuiꝰ nomẽ subticet᷑ eo ꝙ tanto nõslet p̾¬
como gloriari dum uiueret. uidit illã
gloriosam aĩam carne solutã instelle
grandis ⁊ radiantis effigie. uidit in ꝙͣ
uelut suꝑ aquas multas candida sub¬
uetam ũubetula mi cclũ directe ꝯscen
assisii. dm̃ una iocunditate laudanti¬
um. eo qd̃ tm̃ ilłis dignaret᷑ ꝯmenda
qd̃ fecerat dominus sr̃ terram. mem¬

Expanded text:
ocavit, quibus de transitu eius vicino Laudes alacriter Domino decantare praecepit. Ipse vero, prout potuit, in hunc psalmum prorupit: "Voce mea ad Dominum clamavi, voce mea ab eo loco ubi incipit: Ante diem festum paschae sibi legi poposcit; deinde se cilicio superponi cinereque conspergi praecepit. Et sic, filiis circumstantibus et lugentibus, cuius nomen ideo subticetur eo quod tanto nollet praeconio gloriari dum viveret, vidit illam gloriosam animam carne solutam in stellae grandis et radiantis effigie; vidit, inquam, veluti super aquas multas, candida subvectam nubecula in caelum directe conAssisii Deum unanimi iucunditate laudantium, eo quod tantum illis dignaretur commendarquod fecerat Dominus super terram;
Abbreviated transcription (Latin):
ibi tres iuuenes emldem t̾ritorii car¬
nis ꝯsauguiuitate ꝓpiniqui. Qui uidẽ¬
tes tantam pecuniam deferri ad fere¬
trum detrahere ceꝑuirt. landimensi¬
b. Dicentes eos questus grã ꝑ magi¬
tam artem facere miracula. Quor
unus alios exhortatus ẽ ut secũ irẽt
ad feretrum simulantes se illud os¬
culari. ⁊ sic de mĩmis sr̃ altare positis
ora sua lambendo nuplerent. Illis
autẽ hoc fac̾e nolentib. ꝑfidus ille fe¬
cit quod dix̾at. Et de acerno nũmoꝵ
qnͣtũ potuit ore lambendo rapuit. Re¬
diens q ad socios nũmos quos rapue¬
uat oñdit. In untanseos secũ iread tab̃¬
nam introiit. ⁊ saciatus exiit. Cetĩ
duo ad ꝯuentũ ppłĩ redierunt. Illea
ascenso equo proximã siluã intrant
q̃ iux diundio stadio aberat. ⁊ reste lig
nea collo suo cirtimiligata ad unins
arboris ramũ se suspendit. Equus
cui insederat. uatnus ad populi ꝯnen¬

Expanded text:
ibi tres juvenes ejusdem territorii, carnis consanguinitate propinqui, qui videntes tantam pecuniam deferri ad feretrum, detrahere coeperunt Laudunensibus, dicentes, eos quaestus gratia per magicam artem facere miracula. Quorum unus alios hortatus est, ut secum irent ad feretrum, simulantes se illud osculari, et sic de nummis super altare positis ora sua lambendo replerent. Illis autem hoc facere nolentibus, perfidus ille fecit quod dixerat, et de acervo nummorum, quantum potuit, ore lambendo rapuit, rediensque ad socios, nummos quos rapuerat ostendit, invitans eos secum ire ad tabrnam introivit, et satiatus exivit. Caeteri duo ad conventum populi redierunt. Ille autem ascenso equo proximam silvam intravit, quae vix dimidio stadio aberat, et reste lignea collo suo circumligata, in unius arboris ramo se suspendit. Equus cui insederat, vacuus ad popul
Abbreviated transcription (Latin):
cursum proseqñdo ad siluã celeriter
ꝑuenerunt: eum suspensũ ⁊ mortuĩ
reperunt. soluentes q marsupiũ ei
quod pendebat ad balthenni. muc¬
nerũt mĩmios quos rapũat. Adhuc
recenti saliua eius infectos. quos pro¬
timis cum magno emlatu ad feretrũ
deportantes suꝑ altare deposuerunt
t̾re prostrati pro aĩa cognati sui mĩa
dei genitricis implorantes corani õib
faciuus quod desmictus ꝑpetrauerat ie¬
tulerunt. mirati sunt om̃s tam cele¬
rem dei umdictam ⁊ pectora sua tũ¬
dendo ubertim lacrunas effuderunt

Expanded text:
osequendo, ad silvam celeriter pervenerunt, eumque suspensum et mortuum repererunt. Solventesque marsupium ejus quod pendebat ad baltheum, invenerunt nummos quos rapuerat adhuc recenti saliva infectos: quos protinus cum magno ejulatu ad feretrum deportantes, super altare reposuerunt: terraque prostrati, pro anima cognati sui misericordiam Dei Genitricis implorantes, coram omnibus facinus, quia defunctus perpetraverat, retulerunt. Mirati sunt omnes tam celerem Dei vindictam, et pectora sua tundendo ubertim lacrymas effuderunt
Abbreviated transcription (Latin):
tam bona foruia nialos. alioquiu quid
passurũ. putas supplicii qui dehonesta¬
ũit formã dei. põt aũt huani cognicõ
corporis alia colligi rõne. dria quippe
in humano corpore ꝯfid̾auda sut. ori
borem natus uelit uolit moriturꝰ. ¶la¬
mat nob̃ certissime mors. ⁊ lora mor¬
tis nic̾tissima. moxtẽ semꝑ ad omniũ
pendere oculos. ⁊ iõ semꝑ hñdam ab
om̃ib p̃ oculis semꝑq meditandã

Expanded text:
tam bona forma malos. Alioquin quid passurum putas supplicii, qui dehonestaverit formam Dei? Potest autem humani corporis cognitio alia colligi ratione. Tria quippe in humano corpore consideranda sunt: origborem natus, velit nolit moriturus. Clamat nobis certissima mors, et hora mortis incertissima, mortem semper ad omnium pendere oculos, et ideo semper habendam ab omnibus prae oculis, semperque meditanda
Abbreviated transcription (Latin):
certatim illi ꝯͣria imꝑare ꝯtendunt
maiestas atq amor. Nempe urget ille
inhibet illa. s interuenit dignatio tua
qua hoc ip̃m nõ p̾cipis s petis. cũ p̾cipere
magis tedeceat. Ceterum amor dũm¬
nescit. agnoscit filiũ. ⁊ in filiis ꝑ sesa¬
tis subiectus ẽ. Obsequitur sponte gra¬
tis obtemꝑat lib̾e reueretur. amani¬

Expanded text:
certatim illi contraria imperare contendunt majestas, atque amor. Nempe urget ille, inhibet illa. Sed intervenit tua dignatio, qua hoc ipsunt non praecipis, sed petis, cum praecipere magis te deceat. Majestate nescit, agnoscit filium et in infulis. Per se satis subjectus est, obsequitur sponte, gratis obtemperat, libere reveretur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
onui hora insudare talib reb. ⁊ pro
talib. Denide qũ oramus. qñ doce¬
mus pplos: Qñ edifitamꝰ eccłiam
Qñ meditamur in lege. Et quid̃
cotidie ꝑstrepũt in palacio leges. s
instiniani nõ dñi Inste ne ⁊̃ istud:
Tn uideris. Nam certe lex dñi mina¬
tulata ꝯu̾tens aĩas. hee añt nõ tam
loges qmͣ lites sũt ⁊ cauillacõnes sõ¬
uertentes indiciũ. Tu ergo pastor
coram te sꝑ silere illam garrire istas
fallor. si nõ mouet tibi scrupulũ ꝑu̾

Expanded text:
dare talibus rebus, et pro talibus? Denique quando oramus? quando docemus populos? quando aedificamus Ecclesiam? quando meditamur in lege? Et quidem quotidie perstrepunt in palatio leges, sed Justiniani, non Domini. Justene etiam istud? Tu videris. Nam certe lex Dominulata, convertens animas . Hae autem non tam leges, quam lites sunt et cavillationes, subvertentes judicium. Tu ergo pastor coram te semper silere illam, garrire istas? Fallor, si non movet tibi scrupulum perv
Abbreviated transcription (Latin):
teriam sine occõnem arguen¬
antuix ant nequaqmͣ posse saluari
cũ in tanto populo mandatoꝵ q̃ p̾la
ant oĩo impossibile eẽ uideatur. Et¬
quidẽ nõ nego. difficultatẽ tante ĩ¬
esse ꝑfectionẽ. si cũ ip̃a corde imꝑfec¬
to p̾sumitur. Porro imꝑfecti cordis
⁊ infirme prorsus uolinitatis indici¬
uiẽ: statuta semoꝵ studiosius discu¬
tere. herere ad singula q̃ minugunt᷑
Exigere dequibq rõem ⁊ male sus¬
picari. de om̃i p̾cepto cuiꝰ cã latuerit
nec uniquã libenter obedire insicum
audirx ꝯtig̾it: quod forte libu̾it. aut
nõ aliter licere. sen expedire monstra¬
u̾it. uł aꝑta rõ uł indubitata aucto¬
q̃ ex regula traditur: obedĩa siue mo¬
ra. dispictare profecto. ħ ẽ in actu cor¬
dis. nõ in anditu auris obedire. Istins¬
modi ergo carnalem aĩam nõ modo
p̾mi. s etiam opprimi ponde p̾sump¬
te ꝓfectionis ncc̃e ẽ qr nõ põt portare.
caro infirma. quia solus sp̃c promp¬

Expanded text:
eriam sive occasionem argumentanaut vix, aut nequaquam posse salvari, cum in tanto populo mandatorum, quae aut omnino impossibile videatur. quidem non nego difficultatem tantae inesse perfectioni: sed cum ipsa corde imperfecto praesumitur. Porro imperfecti cordis, et infirmae prorsus voluntatis indicium est, statuta seniorum studiosius discutere, haerere ad singula quae injunguntur, exigere de quibusque rationem, et male suspicari de omni praecepto, cujus causa latuerit; nec unquam libenter obedire, nisi cum audire contigerit quod forte libuerit, aut quod non aliter licere seu expedire monstraverit vel aperta ratio, vel indubitata auctoquae ex Regula traditur, « Obedientia sine mora. » Disputare profecto hoc est in astu cordis, non in auditu auris obedire. Istiusmodi ergo carnalem animam non modo premi, sed etiam opprimi pondere praesumptae perfectionis necesse est: quia non potest portare caro infirma, quod solus spiritus promp
Abbreviated transcription (Latin):
fixum aiõ qd neglectu. ⁊ tempore non
absolescat. ulueri uetusto ⁊ neglecto
callus obducitur: ⁊ eo insanabile. quo
usensibile sit. Demq dolor ꝯtiuiiis
⁊ acerbus diurnus esse nõ patitur.
Nam si nõ aliunde extinnditur ucc̃ẽ ẽ
cedat. uł sibi. Em̃ uo̾ cito aut de renie¬
dio consolacionẽ recipet. aut de assidiu¬
tate stuporem. Qmd̃ enĩ nõ nuutat ꝯ¬
suetudo. Quid nõ assiduitate duret᷑.
Quid nõ usu cedat. primũ tibi mi¬
portabile uidebitur. asiquid processu
temporis. si assuescas. indicabis nõ ad
in cordis duriciã itur. huic prorsus.
medio dolorem sustiuẽs ꝑ iculo te irre¬
nocabilit̾ desꝑatus ĩmergas. uereor
inquã. ne ĩ mediis occupationib ꝙͣ
multe sunt. dum diffidis finẽ frontẽ
insti utilis q doloris multo prudentiꝰ
te illis subtrahas. uł ad tempꝰ quĩ paci¬
are trahi ab ip̃is ⁊ certe paulatim duci¬
quo tu nõ uis. Queris quo: Ad cor
durum. Ne ꝑgas querere quid illud

Expanded text:
fixum animo, quod neglectu et tempore non obsolescat. Vulneri vetusto et neglecto callus obducitur, et eo insanabile, quo insensibile fit. Denique dolor continuus, et acerbus, diuturnus esse non patitur. Nam si non aliunde extunditur, necesse est cedat vel sibi. Enimvero cito aut de remedio consolationem recipiet, aut de assiduitate stuporem. Quid non invertat consuetudo? quid non assiduitate duretur? quid non usui cedat? quantis portabile videbitur aliquid: processu temporis, si assuescas, judicabis non adein cordis duritiam itur, et ex medio, dolorem non sustinens, periculo te irrevocabiliter desperatus immergas. Vereor, inquam, ne in mediis occupationibus, quoniam multae sunt, dum diffidis finem, frontemjusti utilisque doloris. Multo prudentius te illis subtrahas vel ad tempus, quam potiare trahi ab ipsis, et duci certe paulatim quo tu non vis. Quaeris quo? Ad cor durum. Nec pergas quaerere, quid illud
Abbreviated transcription (Latin):
tũ reddatur. A quo deniq diuina po¬
cus consilia requentur qm̃ ab illo
cui credita est dispensacio miusterioꝵ
dei. Ipm̃ ꝑro ide quẽ pro deo hẽmus
tanquiͣ deũ in hus q̃ aꝑte nõ sunt ꝯtͣ

Expanded text:
rtum reddatur. A quo denique divina portum reddatur. A quo denique divina potius consilia requirentur, quam ab illo cui credita est dispensatio mysteriorum Dei? Ipsum proinde quem pro Deo habemus, tanquam Deum in his quae
Abbreviated transcription (Latin):
obrem ñtquiti uice dei p̾cipit homo
quod nõ sit tñ certũ tñ certũ displicẽ
deo. aut secus oĩo accipiend̾ ẽ qmͣ sip̾¬
cipiat deus. Quid enĩ interẽ utrũ ꝑ
se au ꝑ suos muustros. sine homĩes siue
angłos hom̃ib innotesce̾ suũ placitũ
deuł: S homĩes in quis facile falli in dei
uolinitate. de reb dubiis ꝓcipienda.
⁊ in p̃cipienda fallere possunit. Set ẽ
quid hoc refert tui qui conscuis nõ es
p̾sertun cũ tenois de scripturris quia
labia sacerdotis custodĩt scientiam
⁊ legem ex ore ens requirunt. ꝯma
angelus dni excituũ est. Requirunt
dixerim. legem nõ quã auteñtica ul¬
la sc̾ptura tradid̾it uł rõ mnfesta
ꝓbau̾it. De hinusmodi quippe nec
p̾ceptor ẽ expectandꝰ nec ꝓhibitor
ascultandus. s quod ita latere ant
obscurũ esse cognoscit᷑. ut indubiũ
uenire possit. u̾trũ nã deus. sic an ałr
forte uelit. si nõ de labiis custodientibꝰ
scĩam. ⁊ ex ore angeli dñi ex̾cituũ c̾¬

Expanded text:
obrem quidquid vice Dei praecipit homo, quod non sit tamen certum displicere Deo; haud secus omnino accipiendum est, quam si praecipiat Deus. Quid enim interest, utrum per se, an per suos ministros, sive homines, sive Angelos, hominibus innotescat suum placitum Deus? Sed homines, inquis, facile falli in Dei voluntate de rebus dubiis percipienda, et in praecipienda fallere possunt. Sed enim quid hoc refert tua, cui conscius non es? praesertim cum teneas de Scripturis, quia Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem ex ore ejus requirunt: quia angelus Domini exercituum est . Requirunt, dixerim, legem, non quam vel authentica ulla Scriptura tradiderit, vel ratio manifesta probaverit de hujusmodi quippe nec praeceptor exspectandus, nec prohibitor auscultandus est; sed quod ita latere aut obscurum esse cognoscitur, ut in dubium venire possit, utrumnam Deus sic, an aliter forte velit, si non de labiis custodientibus scientiam, et ex ore angeli Domini exercituum ce
Abbreviated transcription (Latin):
pond̾e. seu discrimĩe irobedi
tm̃i grauet in obedĩa. ut u̾bi gr̃a. uel
abraham de ĩolando filio. uł ilłe
nescio quis de filio itidẽ furni nicendi¬
is exponendo tm̃ diuine indignacõnis ⁊¬
uł ultionis m̾itonturrissent. si nõ obe¬
dissent qnͣtũ laudis ⁊ grẽ receꝑunt ꝓ
gloria ⁊ posse nõ fieri sine tulpa. Ido¬
q si fiant digna esse p̾miis. nõ tñ
contrahunt. s impleta gloriã non
q̃ cũq diumnitus lege publica impo¬
nũtur homĩb. sine quib nec salua¬
ri quennt. hinc illud i emͣgelio. si

Expanded text:
mine inobedietantum gravet inobedientia: ut verbi gratia, vel Abraham de immolando filio , vel ille nescio quis de filio itidem furni incendiis exponendo , tantum divinae indignationis et ultionis merito incurrissent, si non obedissent, quantum laudis et gratiae receperunt pro gloria, et posse non fieri sine culpa; ideoque si fiant, digna esse praemiis, non tamen contrahunt, sed impleta gloriam  alquaecumque divinitus lege publica imponuntur hominibus, sine quibus nec salvari queunt. Hinc illud apud genti
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ p̃. ⁊ c̃. Ac si dicat. si solis ꝯtenti estis
p̾ceptis ⁊ tradicionib imipoĩte legis
⁊ nõ sponte ⁊̃ ꝑfectionis uos ꝯsiliis ⁊
suasionib mancipatis. liberi quidẽ
estis a debito. nõ tñ prro m̾ito gloriosi
E nasistis ꝑ enam: s nõ acqnsiftis
pareni nos insingulis q̃ muicta fuerĩt
⁊ formidare ultionẽ de transgressio¬
ne. ⁊ de obseruacione remmueracionẽ
Ea pp̃ u̾tͣ talib generalib hec regula
teneatur. ut in difficiliorib quidem
agendis obedicio gratioꝵ quã grauior
p̾uaritatio iudicetur. ⁊ in faciliorib
minusq onerosis ꝯtemptus damp¬
alm uideamus quaterius ad alium.
tenenda sit ip̃a q̃ in pro fessione firma¬
ri solz loci stabilitas. Prescribit sane¬
stabilitatis pactũ om̃i deinceps remis¬
tocius deniq in ꝯstancie lenttati. nõ
tñ hiis q̃ inprofessionis serie secunt᷑¬

Expanded text:
estis praeceptis et traditionibus impositae legis, et non sponte etiam perfectionis vos consiliis et suasionibus mancipatis; liberi quidem estis a debito, non tamen pro merito gloriosi: evasistis poenam, sed non acquisistis parem in singulis, quae injuncta fuerint, et formidare ultionem de transgressione, et de observatione parare remunerationem? Eapropter in talibus generalis haec regula teneatur, ut in difficilioribus quidem agendis obeditio gratior, quam gravior praevaricatio judicetur: et in facilioribus minusque onerosis contemptus damst, videamus quatenus etiam tenenda sit ipsa, quae in professione firmari solet, loci stabilitas, et stabilitatis pactum omni deinceps remistotius denique inconstantiae levitati; non tamen his quae in professionis serie sequunt
Abbreviated transcription (Latin):
tempserat. si nõ tũ loci prioris uicina
reuocetur. qr deuoto monastĩo nec reti¬
neri quis regularit̾ potẽ. nec recipi siue
u̾bi grã. de clinginacensĩb institutis ad
tysterciensiũ se stringere pauꝑtatem. e¬
ligens p̃ illis ninirũ ꝯsuetudimbus
quere tutũ nõ ẽ. forsan enĩ hoc tenere po¬
test. illud nõ poterit. Teccio: suspectã
hẽo lenitatẽ. quia illud sepe quod faci¬
le uolumus anteqmͣ probenius. exꝑti
iam uolumꝰ. uno ꝓpe monento. idip̃m
⁊ cupientes ⁊ respuentes. tanilenter
qmͣ irrõnabiliter. Qualiter utiq ñ
pancos freqũter exꝑmi᷑. qui uagi ⁊ in

Expanded text:
tabit: si non tamen loci prioris vicinia revocetur, quia de noto monasterio nec retineri quis regulariter potest, nec recipi sine  de Cluniacensibus institutis ad Cisterciensium sese stringere paupertatem, eligens prae illis nimirum consuetudinibus quere tutum non est; forsitan enim haec tenere potest, illud non poterit. Tertio suspectam habeo levitatem, qua id saepe quod facile volumus antequam probemus, experti jam nolumus, uno prope momento idipsum et cupientes, et respuentes, tam leviter quam et irrationabiliter. Quales utique non paucos frequenter experimur, quia un
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝯ te quale istud de mane usq
ad uesꝑam litigare aut litigã¬
tes auclire. ⁊ quasi nõ sufficeret diei
malicia sua nõ sunt libere nocte. Di¬
maliciã. Magna uirtus pacĩe. s nõ
hanc tibi ad ista optan̾m interdum
i ꝑacientẽ esse probabilius. Tn neaꝑ¬
probes illoꝵ ꝑacienciã quib paislus
dicebat. libenter fertis insipientes cũ
sitis ipĩ sapientes. Nisi fallor yrouia
ut possis esse liber seruũ te promit¬
tere fieri. Nolo dissimules sernitutẽ
uquã certe iudies duni nescis redi¬
gens. hebetati cordis indiciũ ẽ ꝓpriã
nõ senturr ꝯtinuã uerationẽ. uexa cõ
dat uitellectũ auclitui ait quidam
u̾ni est. S siminia nõ fu̾it. Nam si
sit nõ plane intellectũ dat. s ꝯtemp¬
tum. Deniq impius cũ ueu̾it in

Expanded text:
eso te, quale est istud, de mane usque ad vesperam litigare, aut litigantes audire? Et utinam sufficeret diei malitia sua! non sunt liberae noctes. Via est . Magna virtus patientiae: sed non hanc tibi ad ista optaverim. Interdum impatientem esse, probabilius. Tune approbes illorum patientiam, quibus Paulus dicebat: Libenter suffertis insipientes, cum sitis ipsi sapientes? Ni fallor, ironia cum possis esse liber, servam te permittere fieri. Nolo dissimules servitutem, in quam certe in dies, dum nescis, redigeris. Hebetati cordis indicium est, propriam non sentire continuam vexationem. Vexatio dat intellectum auditui, ait quidam . Verum est; sed si nimia non fuerit. Nam si sit, non plane intellectum dat, sed contemptum. Denique impius cum in
Abbreviated transcription (Latin):
nich perit. futuroꝵ nulla nsi fortead
ultiscendũ prospectio sen p̾paratio est
Et ut in brem curicta horribilis mali
mala ꝯplectar. ip̃m ẽ ꝙ nec deũ tunet
nec hominẽ reueretur. En quo trahe
te hl̃it occupaciones. hee maledicte. si
tũ ꝑgis ut cepisti dare ita te totũ illis

Expanded text:
n perit; futurorum nulla, nisi forte ad ulciscendum, prospectio seu praeparatio est. Et ut brevi cuncta horribilis mali mala complectar, ipsum est quod nec Deum timet, nec hominem reveretur. En quo trahere te habent hae occupationes maledictae: si tamen pergis, ut coepisti, ita dare te totum illis,
Abbreviated transcription (Latin):
gulam. Nam si hoc ibidẽ ꝑro impro
oꝑtineri forte nequiuerint duce spũ
lib̾tatis transire indubitant̾ suadeo
giosis ac bene ordinatis monasteriis
nullus professoꝵ meo ꝯsilio. ne artio¬
ris quidem desiderio uite. sine liũa sui
semoris egredietur. Eg̾ssus tamẽ si

Expanded text:
gulam fit. Nam si haec ibidem, pro improbobtineri forte nequiverint; duce spiritu libertatis transire indubitanter suadeo giosis ac bene ordinatis monasteriis nullus professorum meo consilio, ne arctioris quidem vitae desiderio, sine licentia sui senioris egredietur. Egressus tamen, si
Abbreviated transcription (Latin):
Bñ prorsus nõ põt esse conscnis sibi qui
se nõ implere ꝯfidit qd̾ debere secredit.
sub ingolegis gem̾e adhuc nõ dũ respi¬
esse exꝑtus. ⁊ deo certissime ad huc infii¬
niari ꝑ carnẽ. quia sp̃c nõ aduuat eiꝰ

Expanded text:
ne prorsus non potest conscius esse sibi, qui se non implere confidit quod debere se credit.  Dominus; sub jugo legis gemere adhuc, nondum respiesse expertus; ideoque certissime adhuc infirmari per carnem, quia spiritus non adjuvat ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nri. Et si enĩ om̃is in obediã in excusa¬
biliter sit culꝑabilis. milła tñ eterna¬
liter. dampnabilis nsi qmͣ remiedun
pnĩe nõ seꝑant. Null̃a est letalit̾ crimi¬
nalis uisi que ꝯtemptũ suꝑbie nõ enitat
Magna gͥ secirritas filiis obedĩe. ⁊ reue¬

Expanded text:
r. Etsi enim omnis inobedientia inexcusabiliter sit culpabilis, nulla tamen aeternaliter damnabilis, nisi quam remedium poenitentiae non sanat: nulla est lethaliter criminalis, nisi quae contemptum superbiae non evitat. Magna igitur securitas filiis obedie
Abbreviated transcription (Latin):
itaq si dicatis legem regule sub intͣs
se. ut habundaret delictũ. uerũ dici¬
tis. ceterum hec tulpa ẽ date legis. ñ
dantis legem. s improuide pr̃ofiteu¬
tis ⁊ imipie p̾uaricantis. Mandatũ qͥ dẽ
scm̃ ⁊ iustũ. s tu tenoris esse carnalem
uenũdatũ sub pcc̃o. hoc autẽ prouidisse
debueras quod turris hiꝰ ennͣgelice nõ
prius iaceres fund amenta quã sedens
computares. si hrẽs sumptus ad ꝑfici¬
endũ. Nunc autẽ quid restat. insint
ant correptus obedias semorib. aut
ꝯfusus audias ab illusorib hic homo
s forsan dicitis. Ergͥo ne ita ꝑfectus
quispiam inuenit᷑. cui nõ uł minimũ
aliquid subripiatur. de tam multis ac
minutis q̃ passim uł a negligentib p̾¬
positis imperantur Minime. s nõ con¬
tiuuo ut aliquid p̾tĩnius. ꝑ inius. p̾ser¬
tun cũ nos scriptura consoletur. si quis
peccau̾t inquiẽs. Aduocatũ hẽmus. ⁊¬
c̃. Qui ⁊ si pro trausg̾ssorib. nõ tñ pro

Expanded text:
em Regulae subintrasse, 510 ut abundaret delictum, verum dicitis. Caeterum hoc culpa non est datae legis, aut dantis legem, sed improvide profitet impie praevaricantis. Mandatum quidem sanctum et justum: sed tu te noris esse carnalem, venumdatum sub peccato . Verum hoc ante praevidisse debueras, quo turris hujus evangelicae non prius jaceres fundamentum, quam sedens computares, si haberes sumptus ad perficiendum. Nunc autem quid restat, nisi ut aut correctus obedias senioribus, aut confusus audias ab illusoribus: Hic hommmare . 24. Sed forsan dicitis: Ergone ita perfectus quispiam invenitur, cui non vel minimum aliquid interdum subripiatur de tam multis ac minutis, quae passim vel a negligentibus praepositis imperantur! Minime quidem ctinuo ut aliquid praeterimus, perimus: praesertim cum nos Scriptura consoletur, Si quis peccaverit, inquiens, advocatum habemus  quia etsi pro transgressoribus, non tamen pro
Abbreviated transcription (Latin):
ista ꝯplectitur nrã professio. ut ꝓ¬
fessus quisq cũ maliquo forte re¬
gulariũ mandatoꝵ deliquerit. si
ad remediũ eque regulare ꝯfugerit
⁊ si ꝯmutitur transgssor mandato
censuerim. fregisse uotũ. uiolasse ꝓ¬
mediũ. Regulares namq t̾minos
⁊ si sepe deliquerit nõ euadit qui cen¬
sure q̃ ex regula ẽ disciplmã nõ subt̾¬
fugit. ꝑs siquidẽ regule ẽ regłaris
correctio ⁊ in ea reꝑuuiturꝰ obedĩe

Expanded text:
ista complectitur nostra professio, ut professus quisque cum in aliquo forte regularium mandatorum deliquerit, si ad remedium aeque regulare confugerit, etsi convincitur transgressor mandati,m itaque censuerim fregisse votum, violasse pntiae. Regulares namque terminos, etsi saepe deliquerit, non evadit, qui censurae, quae ex Regula est, disciplinam non subterfugit. Pars siquidem Regulae est regularis correctio, et in ea re
Abbreviated transcription (Latin):
adñsus obedĩẽ legem affirmantes ꝓicu¬
losum est. promitt̾e. qd̾ tamilaboriosũ
ẽ obseruare. Ad hac ego respondeo. Imo
nõ ego. s dñs . Qini pot inquit cape ca¬
piant. huic quippe ẽ qd̾ paulo suꝑnus
dixi. quia antequã edificiũ inchoares
promdisse debueras unde ꝑficeres. Nt̃
autẽ ut ait. quidam aut nõ temptas¬

Expanded text:
adversus obedientiae legem, affirmantes periculosum promittere, quod tam laboriosum est observare; ad hoc ego respondeo, imo non ego, sed Dominus: Qui potest, inquit, capere capiat. Hoc quippe est quod paulo superius dixi, quia antequam aedificium inchoares, providisse debueras unde perficeres. Nunc autem, ut ait quidam, aut non tentas
Abbreviated transcription (Latin):
opponas. nũc apłi uocem: qua ait
Cum essem liber ex om̃ib om̃ me
sernũ fecr longe ẽ istud ate. Nũqͥd
hac ille ser nitute honũb inserue¬
uat in acquisicõne turpis questus.
Numquid ad eũ de toto orbe ꝯflue¬
bant ambiciosi. auani. symoniati
sacrilegi. ꝯcubinarii. incestuosi. ⁊
q̃q istus modi monstra hom̃ ut

Expanded text:
pponas nunc Apostoli vocem, qua ait: Cum essem liber ex omnibus, omnium servum me feci. Longe est istud a te. Numquid hac ille servitute hominibus inserviebat in acquisitione turpes quaestus? Numquid ad eum de toto orbe confluebant ambitiosi, avari, simoniaci, sacrilegi, concubinarii, incestuosi, et quaeque istiusmodi monstra hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ pp̃ deum. ⁊ millatenus lesio cuiq
proximi ne dũ p̾lati excusetur acuł¬
pa si solus defm̃t in cã deus alioquin
paulo ꝯtradicit qui ait. Si enĩ in fra¬
trem ꝑeccatis. in xpm̃ peccatis. Nolite

Expanded text:
er Deum: quod nullatenus laesio cujuscunque proximi, nedum praelati, excusetur a culpa, si solus defuerit in causa Deus. Alioquin Paulo contradicit, qui ait: Sic enim in fratrem peccantes, in Christum peccatis . Nam de
Abbreviated transcription (Latin):
orabit inquit pro eo. Nent̾ equid̾. Nã
⁊ a quo offenditur ⁊ obquẽ offenditur
eque utriusq or̃o execranda. decerut
apud ip̃i quioffenditur. ħ ẽ apud deũ
Talis ergo requirendus ẽ ad orandum
qui sit ydoneus ad placand̾. porro cuł¬
pam si q̃ ẽ qͥ h̃ offenditur cũ eiꝰ nõ obe¬
ditur aut multũ extenuat cũ nidior¬

Expanded text:
inquit, orabit, pro eo? Neuter equidem. Nam et a quo offenditur, et ob quem offenditur, aeque utriusque oratio exsecranda decernitur apud ipsum qui offenditur, hoc est apud Deum. Talis ergo requirendus est ad orandum, qui sit idoneus ad placandum. Porro culpam, si qua est, quod homo offenditur cum ei non obeditur, aut multum extenuat,
Abbreviated transcription (Latin):
ueglectus quidẽ langnor mnercie ẽ. con¬
temptus rõ suꝑbie tumoꝵ. porro ꝯtemp¬
tus in ouũi sp̃ẽ mandatoꝵ pari pondere
grauis. ⁊ ꝯmunit damipnabilis ẽ. ne¬
glectus autẽ infixis granior ĩ mobilib¬

Expanded text:
t. quidam languor inertiae est, contemptus vero superbiae tumor. Porro contemptus in omni specie mandatorum pari pondere gravis, et communiter damnabilis est: neglectus autem in fixis gravior, tol
Abbreviated transcription (Latin):
lis. ⁊ obediens. ⁊ minima nõ ꝯtemp¬
nere ⁊ maxima curare. q̃ maxima st̃
nitinio quodã deuoti. sincereq aninu
sapore discernens quib demandatis
ei qui p̾est sius quodãmodo ftĩs respon¬
deat cũ ꝓpħa. Tu mandasti man. ⁊ .c.¬

Expanded text:
ima non contemnere, et maxime curare quae maxima sunt, intimo quodam devoti sincerique animi sapore discernens, quibus de mandatis ei qui praeest, suis quodammodo factis respondeat cum propheta: Tu mandasti man
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dei ẽ.Non occides. fac ergo duos hõi¬
tidas. ⁊ unũ quidẽ spoliandi cupiditate
separat. faciens itaq disparẽ ualde culpã
uniꝰ eiusdẽ transgressionis. Nil deinde
incestius obscenius ne. qmͣ illas filias
loth paternũ usurpare ꝯcubitũ. Et
tũ quis nõ uideat qmi euacuerat. aut
attenũit turpis nephandiq flagitii re¬
atũ pietas intentionis. ⁊ intentio picta¬
tis. Iami r̾o de illo qui p̾cepit. ⁊ itẽ. de eo
ꝙ p̾cipitur huiꝰ cemodi adu̾tendaerit
scam̃. roẽm distinctio ut cuiꝰ inter pre¬
ceptores reuerentior nobis ĩminebit anc¬
toritas enis grauior formidatur offen¬
sio ac maioris ciꝰq mandati trausgres¬
sio dampnabilior estimetur. Porio ma¬

Expanded text:
tum Dei est: Non occides . Fac ergo duos homicidas, et unum quidem spoliandi cupiditate, separat, faciens utique disparem valde culpam unius ejusdemque transgressionis? incestius obsceniusve, quam illas filias Lot paternum usurpasse concubitum : et tamen quis non videat, quantum evacuarit aut attenuaverit turpis nefandique reatum flagitii pietas intentionis, et intentio pietatis? Jam vero de illo qui praecipit, et item de eo quod praecipitur, hujuscemodi avertenda erit secundum rationem distinctio, ut cujus inter praeceptores reverentior nobis imminebit auctoritas, ejus gravior formidetur offensio, ac majoris cujusque mandati transgressio, damnabilior aestimetur. Meli
Abbreviated transcription (Latin):
iectus huniscemodi obedien¬
ciam q̃ uoti finib cohibetur nou̾it
imꝑfectam. Nam ꝑfecta obedienti¬
a legem nescit ternimꝰ nõ arctatur
largiori uolmtate fertur in latitu¬
dine caritatis. ⁊ ad omne quod in¬
iungitur spontanea uigore liberał
infiuitã lib̾tatẽ extendit᷑. Dehac pe

Expanded text:
ectus hujuscemodi obedientiam, quae voti finibus cohibetur, noverit imperfectam. Nam perfecta obedientia legem nescit, terminis non arctatur:largiori voluntate fertur in latitudinem charitatis, et ad omne quod injungitur spontanea, vigore liberalis infinitam libertatem extenditur. Haec e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mandatis hom̃i. rara equalitas mue¬
intur. cũ pro uariis ncc̃itatib uł utili¬
tatib agendoꝵ inmngentiũ affectio
uarietur. Quodq putauint rectius
uł ꝯmodius hoc ampluis cupiant et
exigant obsernari. Gam ergo qualitas
p̃ceptoꝵ qmͣ anctoritas p̃cipienciũ. ⁊¬
⁊ obedĩe p̾ligit metũ. ⁊ in obedĩe termi¬

Expanded text:
rara aequalitas invenitur, cum, pro variis necessitatibus vel utilitatibus agendorum, injungentium affectio varietur; quodque putaverint rectius vel commodius, hoc amplius cupiant et exigant observari. Tam ergo qualitas praeceptorum, quam auctoritas praecipientium, et obedientiae praefigit metam, et inobedientiae termi
Abbreviated transcription (Latin):
gelio sub noĩb trabs ⁊ festuce gͣnes
leues q decerint obedientie culpas. Nã
ip̃a disputante atq diffimente grada¬
tim nobis distingintur. q̃ tudreatui
pena debeatur. Dum aliũ indicio aliũ
ꝯcilio. aliuĩ ⁊ gehennia reũ esse protesta¬
tur. Null̃a ergo ꝯseqñdi ncãtas cogit

Expanded text:
b nominibus trabis et festucae , graves levesque discernit inobedientiae culpas? Nonne ipsa disputante, imo definiente, gradatim nobis distinguitur, quae cuique reatui poena debeatur, dum alium judicio, alium consilio, alium et gehenna reum esse protestatur? Quaenam ergo consequendi necessitas co
Abbreviated transcription (Latin):
aguũ acceꝑat haud ignaꝵ partere subiec¬
tis ⁊ castigare suꝑbos. Tempore sci leonis
ausi fuissent faciliuis irrumꝑet. reclama¬
cõ male uiuentiũ. qmͣ uox libera eoꝵ
qui sanius senciebat. Mox exhortatõem

Expanded text:
uerat, haud ignarum parcere subjectis et castigare superbos. 4. Tempore Leonis ausi fuissent, facilius erumperet reclamatio male viventium, quam vox libera eorum qua sanius sentiebant. Mox cujusdam
Abbreviated transcription (Latin):
dniguaa qiͣ ns hereditariũ medullit᷑¬
retinens. retinens floridum patrẽ sibi
colligare artius decreut. Itaq scm̃ hu¬
gonem ꝓubescenti etate. uernantem
uitatũ głosissime excepit. Et ut fili¬
uu sur henricũ terciũ de satro fonte
leuaret gratant᷑ optimit. Tũc ⁊̃ pas¬
cha celebrauit paschalis agni filius u¬
⁊ cum imꝑatore angelica. clingina¬
censĩ semoꝵ stipatus catua in agrip¬
puia colomie. Nec multo uix abaugͦ¬
litudine constrictus decumberet. Ad ue¬
niente scõ hugone inimicũ reced̾e̾ exe¬
unte eodem accedere: tirtumstantib
protestatus ẽ. Quare ne infederabilis
infestacõnib hystis urgeretur. sedulita
ge remonerant. Cum uir apli̾cus ĩ
manib digne compositus traditus
est sepulture. s ⁊ reuerentissimo hyl¬
debranno mutato noĩe ⁊ gradii post¬
modũ gregorio nũcupato: manifesta¬
sime clarint. Q nod multo gre sp̃alis
p̃r hugo optineret. hic sane nõ dũ plu

Expanded text:
Cluniaci, quasi jus haereditarium, medulliCluniaci, quasi jus haereditarium, medullitus retinens, floridum Patrem sibi arctius colligare decrevit. Itaque sanctum Hugonem, pubescente aetate vernantem, vitatum gloriose accepit, et ut filium suum Henricum tertium de sacro fonte levaret gratanter obtinuit. Tunc etiam Pascha celebravit, paschalis Agni filius, una cum imperatore, angelica Cluniacensium seniorum stipatus caterva, in Agrippina colonia. Nec multo post, vix ab Augusletudine constrictus decumberet, adveniente sancto Hugone inimicum recedere, exeunte eodem accedere circumstantibus protestatus est. Quare ne infoederabilis infestationibus hostis urgeretur, sedulitatge removerant, cum vir apostolicus in manibus digne compositus, traditus est sepulturae. Sed et reverendissimo Hildebranno, mutato et nomine et gradu, postmodum Gregorio nuncupato, manifestissime claruit quod multum gratiae spiritalis Pater Hugo obtineret. Hic sane nondum ponti
Abbreviated transcription (Latin):
men dm̃ inno̾canit. In pupilsarib auis
conftitutus. nõ ut illa etas assolet iasci¬
uie frena laxait. Met merci luxii emol¬
litus migales meptias sectatus ẽ. set se¬
cudũ quod scriptũ ẽ de iacob inuocent
hĩtabat domi. dehnic cliugmacũ adieus
beato odilom se tradidit. nuitans.q ni¬
tam tũ tumca hĩtũ sane religionis de¬
uotissime suscepit. Conseqũter de ru¬
bigme mũdana nicanuno discipline
ad purũ excoctus subito talore longũ
teporem plurimoꝵ suꝑauit. Post hec
sanctus prior ⁊̃ bõ odolom defuncto ab¬
bati in regimine successit. licet cũ lac̾¬
muis ienitens. bonus itaq scĩa nclior ꝯ¬
scientia optimus temꝑantia. forma au¬
gelicus. morib cõpõitus nͣli incessu cõ¬
spicius. Sermone nõ affectato suaus
n tempore heuritus scdñs imꝑator
regni apitem stremussime gub̾nabat
Cnius pr̃ angustus in signia q̃ rome
gestauit in regni adeptione clingiia¬
co delegauit. Qua pp̃ filius dilectionẽ

Expanded text:
s constitutus, non ut illa aetas assolet, lasciviae frena laxavit, nec inerti luxu emollitus nugales ineptias sectatus est, sed secundum quod scriptum est de Jacob: Innocenter habitabat domi . Deinde Cluniacum adiens, B. Odiloni se tradidit, mutansque vitam cum tunica, habitum sacrae religionis devotissime suscepit. Consequenter de rubigine mundana in camino disciplinae ad purum excoctus, subito calore longum teporem plurimorum superavit. Post haec factus prior, etiam B. Odiloni defuncto abbati in regimine successit, licet cum lacrymis retinens; bonus utique scientia, melior conscientia, optimus temperantia, forma angelicus, moribus compositus, naturali incessu conspicuus, sermone non affectato suavisin tempore Henricus secundus imperator regni apicem strenuissime gubernabat; cujus pater Augustus insignia, quae Romae gestavit, in regni adeptione Cluniaco delegavit. Quapropter filius dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
his hugo angustudimẽsis indigena
fint. nõbiligen̾e: pr̃e dalmatio consi¬
lan uro beslicis reb intento. huiꝰ
mĩ grauida cũ partu granit᷑ labora¬
ret quẽdam sacerdotẽ religiosum pro
sui lib̾atõne ⁊ nascituri sainte mistã
celebrare exorauit. Q in dum missar
sollempnia attentius ꝑ oraret. ⁊ mꝯ
templacõne suspensus. sustolleret
incumbebat spẽm infantilẽ supͣ hu¬
nianũ modũ mirifice radiantẽ. Dig¬
na prorsus uisio ⁊ uere p̾saga futuri
in calice apparuit. nõ dum natus qui
ab adolescentia calicẽ salutaris accipi¬

Expanded text:
is, Augustodunensis indigena fuit, nobili genere, patre Dalmatio consulari, viro bellicis rebus intento. Hujus mater gravida, cum in partu graviter laboraret, quemdam sacerdotem religiosum, pro sui liberatione et nascituri salute, missam celebrare exoravit. Qui dum missarum solemnia attentius peroraret, et in contemplatione suspensus, super semetincumbebat, speciem infantilem, super humanum modum radiantem. Digna prorsus visio, et vere praesaga futuri, in calice apparuit nondum natus, qui ab adolescentia sua calicem salutaris accipi
Abbreviated transcription (Latin):
mens insui admiratõne otcupata:
difigitur. panlatim iam ⁊ cñ a quo ht̃
oblinisci incipit ⁊ quasi sibi iam suffi¬
ciat quod est. Malasua ad memoriã
redutere nõ dignatur. Tmc hostis pꝰ¬
qmͣ intus cor tuumdũ uidet: obp̾na fo
ris. ⁊ miurias ad monet. qr sct quod
decepta mens tanto iam cas impatiẽ¬
tius susceptura sit qnͣto in se mãił in
demq sut ꝑ que humilitas adtisus
illatam ꝯtumeliã se defendit. Pomũ
ut consideremus tulꝑam nrũm qua
proximus. hic quasi nõ ille. s ĩ illo uis¬
to iditio suo ad nram probacõem sine
mbendo sine ꝑ mittendo opctur deus. post

Expanded text:
mque in sui admiratione occupata defigitur, paulatim jam et eum a quo hoc habet oblivisci incipit; et quasi sibi jam sufficiat quod est, mala sua amplius ad memoriam reducere non dignatur. Tunc hostis postquam intus cor tumidum videt, et horis et injurias admovet, quia scit quod decepta mens tanto jam eas impatientius susceptura sit, quanto magis indenique sunt, per quae humilitas adversus illatam contumeliam se defendit: Primum, ut consideremus culpam nostram, quaproximus, hoc quasi non ille, sed in illo justo judicio suo ad nostri probationem sive jubendo sive permittend
Abbreviated transcription (Latin):
u̾entia exhibeatur. Mens etem̃ hominis
citius ilande sua decipitur. qr ꝙ libenti
ampit. difficilius repellit. Nan dum
bona sua nõ nqmͣ foris landar audit. ⁊¬
s adulatio potins delectat. ut antẽ pior¬
sus ab elacõnis inno. Innocens esse uidẽ¬
atur: maiori adħnc calliditate se palle¬
at ⁊ postqͣm id qd̾ de sedictũ est. ueru
esse consenserit ne ulto modo sibi tribu̾e
cxistimet. statim se ad gr̃aꝵ actionem

Expanded text:
pplantare. Mens etenim hominis citius in laude sui decipitur, quia quod libentius accipit, difficilius repellit; nam dum bona sua nonnunquam foris laudari audit, sed adulatio potius delectat. Ut autem prorsus ab elationis vitio innocens esse videatur, majori adhuc calliditate se palliat; et postquam id quod dictum est de se verum esse consenserit, ne ullo modo sibi tribuere existimet, statim se ad gratiarum actionem
Abbreviated transcription (Latin):
firmanti. quia om̃is qui male agit.
nõ qiͣ ex uirtute agens. s quasi a uir¬
tute deficiens. ⁊ uelut quadã frenesis
egritudine laborans pie tolerandus
est. Prima gͦ consideratio suãdet no¬
bis institiã. secunda renerentiã. tertia
mĩam. Contra reuerentiã antẽ. et
landationẽ ꝑ eandem maloꝵ snoꝵ

Expanded text:
imarum; et omnis qui male agit, non quasi ex virtute agens, sed, quasi a virtute deficiens et veluti quadam phrenesis aegritudine laborans, pie tolerandus est. Prima ergo consideratio suadet nobis justitiam, secunda reverentiam, tertia misericordiam. Contra reverentiam autem et laudationem per eamd
Abbreviated transcription (Latin):
sa manui signũ scẽ crutis edente. uid ͭ
ex ore eiis flanimã ignis ad modũ
lancee procedentẽ q̃ in lupos iaculata
eos deterruit ⁊ celeri fuga delapsos ꝓ¬
cul ab egit. Tunc anselmus frem de¬

Expanded text:
ignum sanctae crucis edente, viderit ex ore illius flammam ignis in modum lanceae procedentem, quae in lupo jaculata eos deterruit, et celeri fuga dilapsos procul abegit. Tunc Anselmus ad
Abbreviated transcription (Latin):
delitescendo hinc in de ꝯmutare. Ter¬
riti fiei qui ad erant quid hr̃et quere¬
bant. At ilłe. Genimos inmanes lu¬
pos int̾ brathia sua me tenere comp̾s
sum ⁊ guttur meũ in p̾ssis dentib
iam suffocare uidetis ⁊ quid mͥ sit q̃¬
frẽm ageretur patefecit. Tunc ille ĩ¬

Expanded text:
delitescendo hinc inde commutare. Territi fratres qui aderant, quid haberet percunctantur. At ille: Geminos immanes lupos me inter brachia sua compressum tenere, et guttur meum impressis dentibus jamjam suffocare videtis, et quid mihi fit qufratrem ageretur, patefecit. Jussus
Abbreviated transcription (Latin):
dringentis nulib peditũ. Q nib
tũ occurriss ex̾citus domini in quo
uiis sius ad se redamantib pugnã¬
te ⁊ mibe eos ab estu solis defenden¬
te. Sarrateni solo xpĩanoꝵ impe¬
tu terrcti. om̃s proiectis armis fu¬
gerunt. ⁊ in hoc sexto bello .iiiiͦ.
kł. augusti fc̃o. cesa sunt centum
nulia paganoꝵ. In porta u̾o asco¬
lome suffocati sunt ad duo nulia
At coꝵ qui in mari ꝑieruuit. et
qui inter spmeta silłuaꝵ ꝯsump¬
ti lunt nimerus ne citur. Duceañt
godefrido. electo ad principandũ re¬
manentib in icrim. ceteri principes
repatriant. Capta est icrłm post an¬
ta. ex quo sub heracsio imꝑatore. se¬
cunda uite capta. possessa est a sarra¬

Expanded text:
dringentis millibus peditum. Quibus dringentis millibus peditum. Quibus cum occurrisset exercitus Domini, in quorvis suis ad se clamantibus pugnante, et nube eos ab aestu solis defendente, Sarraceni solo Christianorum impetu territi, omnes projectis armis fugerunKal. Augusti facto caesa sunt centum milia paganorum; in porta vero Ascalonae suffocati sunt ad duo milia; ad eorum qui in mari perierunt, et qui inter spineta silvarum consumpti sunt, numerus nescitur. Duce Godefrido electo ad principandum remanentibus in Hierusalem, ceteri principes repatriant. Capta est autem Hierusa460, ex quo sub Eraclio imperatore secunda vice capta, possessa est a Sara