comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
temporib antixp̃i ꝓpͥe congruunt. qñ
etiam signoꝵ oꝑatio eos qui corm̃ta in¬
seductione signis et ꝓdigiis mendacii
Dredicit᷑ gͦ clectis ut p̃scñ uigilent. ne
cors fides concutiat᷑. Licet ꝑsequucor
pietatis. sit oꝑator uirtutis. fõrsan gͦ
multi corruent. qui humano uidicio
Si gͦ dgerint uob̃ ccce in descrto est:
nolite exire. ecce in penetrabilib. noli¬
te credere. Antixp̃c cerimonias legis
temptabit restaurare. ut ęuangłium
soluat. Quȩ tes udcos eum ꝓ xp̃o sus¬
ciꝑe suadebit. Igit᷑ menbra eius qui se
rit uob̃ xp̃m morari in descrto. gentiluim
& philosophoꝵ dogiatȩ. aut in hereti¬
coꝵ penetiabilib qui dĩ pollicent᷑ archa¬
na. nolite exut a fide ur̃a ut illi credatis.
Penctrabilia sunt hic. camere hereticor:¬
ouente et paret usq occidentẽ: ita erit et
aduentus filii hominis. Subitus & cho¬
ruscus ueniet ut nullus in sua m̃te late¬
re ꝓmittat᷑. quin iudicis fulgore penetre

Expanded text:
temporibus Antichristi proprie congruunt, quando etiam signorum operatio eos qui tormenta inseductione, signis et prodigiis mendacii . Praedicitur ergo electis, ut praescii vigilent, ne eorum fides concutiatur, licet persecutor veritatis, sit operator virtutis. Forsitan multi corruent, qui humano judicio Si ergo dixerint vobis: Ecce in deserto est, nolite exire, ecce in penetralibus, nolite credere. Antichristus caeremonias legis tentabit restaurare, ut Evangelium solvat. Quae res Judaeos eum pro Christo suscipere suadebit. Igitur membra ejus qui se rit vobis Christum morari in deserto gentilium et philosophorum dogmate, aut in haereticorum penetralibus, qui Dei pollicentur arcana, nolite exire a fide vestra, ut illi credatis. Penetralia sunt hic camerae haereticornte, et paret usque in occidentem, ita erit et adventus Filii hominis. Subitus et coruscus veniet, ut nullus in sua mente latere permittatur, quin judicis fulgore penetret
Abbreviated transcription (Latin):
fuissent dies illi. ñ ficret salua om̃is
caro. s ꝓpt̾ electos. breuiabunt᷑ dies
illi. Sensus ẽ. Nisi ds quidat uirtu¬
tem patiendi. dispositione sua breui
asset potentiam ꝑsequendi. ratus uł
nullus fieree saluus. Non hoc gͦ dicit
ut tempora mutent᷑ scdm deluam̃ta
quorũdã. ñ attendentiũ qd̾ scͥptumẽ.
ordinatione tua ꝑscuerat dies: s nc ma¬
litiȩ mora fides credentiũ concutiat᷑.
Quanto enim tribulatio temꝑe anti¬
xp̃i grauior ẽ futura ceteris. tanto ẽ mo¬
deratior futura breuitate cemꝑis. Tribꝰ

Expanded text:
fuissent dies illi non fieret salva omnis caro sed propter electos breviabuntur dies illi. Sensus est. Nisi Deus qui dat virtutem patiendi disposasset potentiam persequendi, rarus vel nullus fieret salvus. Non hoc ergo dicit, ut tempora mutentur secundum deliramenta quorumdam, non attendentium quod scriptum est: Ordinatione tua perseverat dies , sed ne malitiae mora, fides credentium concutiatur. Quanto enim tribulatio tempore Antichristi gravior est futura caeteris, tanto moderatior est futura brevitate temporis. Tr
Abbreviated transcription (Latin):
Ubertatis habundantiam. ñ ad neces¬
sitatem carnis. s ad pͣuitatem sumi¬
mus uoluptatis. screnilatẽ aeris co¬
gimus nob̾ seruire ad amorẽ terre¬
nȩ dilectionis. Iure gͥ nos omĩa feri¬
unt: ut qͦt in mundo habuunus
gaudia. tot pꝰmodum sentiamꝰ torm̃¬

Expanded text:
ubertatis abundantiam non ad necesubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad pravitatem sumimus voluptatis; serenitatem aeris cogimus nobis servire ad amorem terrenae dilectionis. Jure igitur nos omnia feriunt, ut quot in mundo habuimus gaudia, tot postmodum sentiamus torm
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ssura gentium p̃confusione sonctꝰ
maris ẽt fluctium. arescentib ho-¬
minib p̃tiore et expectatione quȩ suꝑ¬
uenient uniuerso orbi. Pre confusione
.i. ante confusionẽ ut antea signa sint
& p̾ssura gentium. deinde sequat᷑ con¬
fusio sonitus maris & fluctuũ. Sol
rito incumbente uidicio sonitus ma¬
ris & fluctuum confundit᷑. terrarũ¬
orb̃ prementib se inuicem colonis infi¬
cit᷑. maxima celi luminaria turbant᷑.
quia qͦmͦ impulsȩ ad casum atbores
fragoris motusq sui p̃mittere solent
indicia. sic t̾mino mundi appropian¬
te quasi pauentia nutant ȩlem̃ta.
Nec mirũ homines arescere p̃timore
in quib illud implebit᷑. Pugnabit
ꝓ eo orb terrarũ cont᷑ insensatos. Om¬
nia quȩ ad usum uitȩ accipimus:
uertimꝰ in culpam. Tranquillitatem
humanȩ pacis. uertimus in uanam
sccuritatẽ. ꝑegrinationem t̃r̃ȩ ꝓ habi¬
tatione diligimus patrię. salutẽ cor¬
pors. redigimus in usum uicior.

Expanded text:
ione sonitus maris et fluctuum, arescentibus hominibus prae timore et exspectatione quae supervenient universo orbi. Prae confusione, id est, ante confusionem, ut antea signa sint et pressura gentium, deinde sequatur confusio sonitus maris et fluctuum. Sol rito incumbente judicio, sonitu maris et fluctuum confunditur orbis terrarum, prementibus se invicem colonis, inficitur, maxima coeli luminaria turbantur, quia quomodo impulsae ad casum arbores fragoris motusque sui praemittere solent indicia, sic termino mundi appropinquante quasi paveNec mirum homines arescere prae timore, in quibus illud implebitur: Pugnabit pro eo orbis terrarum contra insensatos . Omnia quae ad usum vitae accipimus, vertimus in culpam. Tranquillitatem humanae pacis vertimus in vanam securitatem, peregrinationem terrae pro habitatione diligimus patriae, salutem corporum redigimus in usum vitiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Orate autẽ: ut ñ fiat fuga ur̃a hie¬
mȩ uel sabb̃o. Hec ad litteram ñ pb¬
berent in uidea fugam. quia ibi ẽ fu¬
sabb̃o sit:i. aut ne in peccatoꝵ frigo¬
re. aut in otio bonors oꝑum repꝑia¬
mͦ. Utiq fugientes elongam᷑ a deo si
fides et caritas in xp̃o refrigescat: si
otiosi in oꝑe dĩ torpeamus sabb̃o uir¬
tutum. Amplius. Orate ut ñ fiat
fuga ur̃a hiemȩ uel sabb̃o .i. ne finan¬
tͣ fructus oꝑis ur̃i cum fine temporis.
Hyemȩ cnĩ finit᷑ fructꝰ. sabb̃o tempꝰ.¬

Expanded text:
Orate autem ut non fiat fuga vestra hieme vel Sabbato Haec ad litteram non prohibent in Judaea fugam, quia ibi est fuSabbato sit, id est, ne aut in peccatorum frigore, aut in otio bonorum operum reperiamur. Utique fugientes elongamur a Deo, si fides et charitas in Christo refrigescat, si otiosi in opere Dei torpeamus Sabbato virtutum. Amplius: Orate ut non fiat fuga vestra hieme vel Sabbato, id est, ne finiantur fructus operis vestri cum fine temporis. Hieme enim finitur fructus, Sabbato temp
Abbreviated transcription (Latin):
tib ut quidã interp̃tant᷑. quaꝵ uł ut̾i
uel manꝰ filioꝵ sarcina p̃grauate. fuge
necessitat̾ẽ ñ minimũ impediunt.
Lege regum historiam. uͭ uxor ionathȩ
malũ captiuitatis p̃ꝓpa fuga uitans.
lapsũ sinu filium ꝑpetuo claudũ re¬
cepit. Ampliꝰ. Quando concupiscit
aliquis rem alienam: anima sua qͣsi
concepisse uidet᷑. Si uͦ qd̾ concupiscit
ꝑ aliquã nequitiã potuerit obtinere.
qͣsi natũ filium osculari. & nutrire
cognoscit᷑. Uis concupiscendo imp̃¬
gnari: Concupisce uitã ȩternam.
Ipsa sit spes tua: &e certus erit partꝰ

Expanded text:
quidam interpretantur, quantum vel uteri, vel manus filiorum sarcina praegravatae, fugae necessitatem non minimum impediunt. Lege Regum historiam, ubi uxor Jonathae malum captivitatis praepropera fuga vitans, lapsum sinu filium perpetuo claudum recepit AUGUST. Amplius. Quando concupiscit aliquis rem alienam, anima sua quasi concepisse videtur. Si vero quod concupiscit, per aliquam nequitiam potuerit obtinere, quasi natum filium osculari et nutrire cognoscitur. Vis concupiscentia impraegnari? Concupisce vitam aeternam. Ipsa sit spes tua et certus erit partus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. ꝙ ipso nato uinocentes pucti sint
ab hac generatione ꝑempti. S quia
abel pastor ouiũ. ⁊acharias uͦ sacerdoᷤᷤ
fuit utriusq gradꝰ. mr̃es. et laici scił
et altaris officio mancipati: sub eoꝵ. uo¬
luit intimare uocabulo: edii. Mecxli.¬

Expanded text:
Christi, et ipso nato innocentes pueri sint Christi, et ipso nato innocentes pueri sint ab hac generatione perempti. Sed quia Abel pastor ovium, Zacharias vero sacerdos fuit, utriusque gradus martyres, et laici scilicet et altaris officio mancipati, sub eorum voluit intimare vocabulo. CAPUT CXLI
Abbreviated transcription (Latin):
infra tempłi erat. altare holocaustoꝵ
exteruis: int̃ qd̾ et templum ⁊acharias
occisus ẽ. De abel ñ dubitat᷑. quin is
undecimus ẽ in duodecim ꝓpħ̃is: alii
rachariam patrẽ ioh̃is. alii ⁊acͤariam
qui occisus ẽ a ioas rege ude int̃ tem¬
płu et altare. sic̃ regum nariat bysto¬
ria. & qu̾e scnptuta refert fuisse filiũ¬
ioiade sacerdotis. Non fuit inquit recordat᷑
ioas patͥs eus ioiade: que sͥ fecissec uo¬
na. Cum gͦ locus conueniat occisionis in
isto & ñ in suꝑiorib: querimꝰ quare ba¬
rachie dicat᷑ filius. Barachias in lingua
nr̃a benedictus dñi dicit᷑. in quo demon¬
strat᷑ hebreo nomine iusticia sacerdotis
ioiadȩ. & in ȩuangłio qͦ utunt᷑ nara¬
rei. ꝓ filio barachie filiũ ioiade scͥptum
repperimus. Quia isti gesserunt cont᷑
apłõs similia cain et ioas: ideo de una
generatione eẽ referunt᷑. Nam ut dictũ
ẽ: sic̃ boni sunt una geueratio. sic & ma
ꝙ multi post eum usq ad natiuitat̾e

Expanded text:
intra templum erat; altare holocaustorum, extra, inter quod et templum Zacharias occisus est. De Abel non dubitatur, quin is undecimus est in duodecim prophetis, alii Zachariam patrem Joannis, alii Zachariam qui occisus est a Joas rege Judae inter templum et altare, sicut Regum narrat historia, et quem Scriptura refert fuisse filiuJoiadae sacerdotis: Non fuit, inquit, recordatus Joas patris ejus Joiadae, quae sibi fecisset bona . Cum ergo locus conveniat occisionis in isto, et non in superioribus, quaerimus quare Barachiae dicatur filius. Barachias in lingua nostra benedictus Domini dicitur, in quo demonstratur Hebraeo nomine justitia sacerdotis Joiadae. Et in Evangelio quo utuntur Nazarei, pro filio Barachiae, filium Joiadae scriptum reperimus. Quia isti gesserunt contra apostolos similia Cain et Joas, ideo de una generatione esse referuntur. Nam, ut dictum est, sicut boni sunt una generatio, sic et malest: cum et multi post eum usque ad nativitatem
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ diunor eloquior ñsolũ compu¬
tatione tempoꝵ. uerũ etiam reb ipsis
completas fuisse pͥmo dm̃ aducutu.
danielis ebdomadas demonstrant: ma
ide ñ crit eiꝰ ciuitatiᷤᷤ qm̃ sic alienatus est
a iudcis qui cum ꝓpttrea saluatorẽ suũ¬
ñ cẽ crediderunt. qr occidere potucrũt.
Si autẽ iam complete sunt ebdoma
templo illo sublatum ẽ sacrificiũ. sub¬
lata unctio. mcrito apłis de fine que¬
rentib responsum ẽ. non c̃ urm scire
temꝑa uł mom̃ta quȩ pat̾ posuit in

Expanded text:
autem divinorum eloquiorum non solum computatione temporum, verum etiam rebus ipsis completas fuisse primo Domini adventu Danielis hebdomadas demoid est non erit eius ciuitatis, quoniam sic alienatus est a Iudaeis, qui eum propterea saluatorem non esse crediderunt, quia occidere potuerunt. Si autem jam completae sunt hebdomadtemplo illo sublatum est sacrificium, sublata unctio merito; apostolis de fine quaerentibus, responsum est: Non est vestrum scire tempora vel momenta quae Pater posuit i
Abbreviated transcription (Latin):
& electi. et reꝓbi. Math̃s dicit a sũmiᷤ
celoꝵ. usq ad t̾minos eoꝵ: qd signifi¬
cat om̃s qui sunt sub curuitate celi
qͣsi ꝑ oriontẽ. ¶Qm̃ comm̃tatoris ẽ
maxime in obscuris locis diuersoꝵ sen¬
tentias in optione lectoris poncie: le¬
gamꝰ et alit̃. Statim post tͥbulationẽ
dierum illoꝵ inceptã. ñ adhuc finitã:
soliusticiȩ obscurabit᷑. ad gelida corda.
Sic̃ enĩ ꝓcaptu uidentis. radiꝰ mũda¬
ni solis. aut pallidior iudet᷑ aut clari¬
or: ita ꝓ deuotione credentis. unicuiq
spũale lum̃ infundit᷑. Luna ñ dat
lum̃ si obiectu t̃re. radii soł excludant᷑.
sic & ȩccłia ñ dabit. cũ utia carnis¬
obsistent: ne fulgorem duuni luminis
de xp̃i radiis possit mutuati. Namq
in ꝑsequutionib lucem dĩ. solus plerũq
amor uitȩ huius excludit. Stellȩ cadẽt
fortissimi turbabunt᷑: impiis ultͣ mo

Expanded text:
et electi et reprobi. Matthaeus dicit: A summis et electi et reprobi. Matthaeus dicit: A summis coelorum usque ad terminos eorum: quod significat, omnes qui sunt sub curvitate coeli, quasi per horizontem. Quoniam commentatoris est maxime in obscuris locis, diversorum sententias in opinione lectoris ponere, legamus et aliter: Statim post tribulationem dierum illorum incoeptam, non adhuc finitam, sol justitiae obscurabitur ad gelida corda. Sicut enim pro captu videntis radius mundani solis aut pallidior videtur aut clarior, ita pro devotione credentis unicuique spirituale lumen infunditur. Luna non dat lumen, si objectu terrae radii solis excludantur, sic et Ecclesia non dabit, cum vitia carnisobsistent, ne fulgorem divini luminis de Christi radiis possit mutuari. Namque in persecutionibus lucem Dei solus plerumque amor hujus vitae excludit. Stellae cadent fortissimi turbabuntur impiis ultra mo
Abbreviated transcription (Latin):
Et uidebt̃ filiũ hominis uenientẽ in
nubib celi cũ uirtute multa & ma¬
iestate. Qui pͥus sic̃ pluuia in uelluᷤ des¬
cendit in humilitate: ueniet in potesta¬
te & gła. Ꝙ qͥa nubes suscep̃ eũ euntẽ
in celũ. et illic dictum ẽ ab angłis. qm̃
sic ueniet sic̃ abiit. merito credendus ẽ
ñsolũ in eodem corpore. uerũ etiã in nu¬
be uenturus. Et tunc mittet angłos
suos cũ tuba et uoce magna. & congre¬
gabunt electos eiꝰ a quatuor uentis. A
summis celoꝵ. usq ad t̾minos eor.
Tuba ẽ potestas suscitandi mortuos. uox
magna ut nullus remancat ñ suscita¬
tus.&. ut om̃s sint in iudicio. A qͣtuor
uentis .i. a quatuor climatib mundi.
oriente. occidente. aquilone .&. austro.
Et neqͥs putaret ñ etiã a medit̾ianeis
regionib congregandos. sub iunxit
marchus. A summo t̾rȩ usq ad sũmũ
usq ad ultimos t̃minos eiꝰ. uͥ longe
aspectantib cutułꝰ celi. tr̃e uidet᷑ insi¬
dere. Om̃s gͦ occurrent ad iudicium.

Expanded text:
hominis venientem in nubibus coeli, cum virtute multa et majestate. Qui prius sicut pluvia in vellus descendit in humilitate, veniet in potestate et gloria. Et quia nubes suscepit eum euntem in coelum, et illic dictum est ab angelis, quoniam sic veniet sicut abiit, merito credendus est non solum in eodem corpore, verum etiam in nube venturus. Et tunc mittet angelos suos cum tuba et voce magna, et congregabunt electos ejus a quatuor ventis, a summis cTurba est potestas suscitandi mortuos, vox magna, ut nullus remaneat non suscitatus, et ut omnes sint in judicio. A quatuor ventis, id est, a quatuor climatibus mundi, oriente et occidente, aquilone et austro. Et ne quis putaret non etiam a mediterraneis regionibus congregandos, subjunxit Marcus: A summo terrae usque ad summum usque adspectantibus circulus coeli terrae videtur insidere. Omnes ergo occurrent ad judicium,
Abbreviated transcription (Latin):
qua animas quȩ corpus possident
possidemus. cum ipsas animas adpa¬
tiendum ratione regimus. Uera autẽ
paticntia ẽ. aliena mala ȩquanunit̃
ꝑꝓeti. contͣ cum qui mala irrogat:
nullo dolore moueri. Ponite gͦ in cor¬

Expanded text:
qua animas quae corpus possident qua animas quae corpus possident possidemus, cum ipsas animas ad patiendum ratione regimus. Vera autem patientia est, aliena mala aequanimiter perpeti; contra eum qui mala irrogat, nullo dolore moveri, Ponite ergo in cor
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾̃minant᷑. Pruis quidẽ corda homi¬
num. & post elem̃ta turbant᷑. ut cum
rerũ ordo confundit᷑. ex qua re tͥbula¬
ñ ꝑibit. et in patientia ur̃a posside¬
bitis animas ur̃as. Quia dura sunt
quȩ p̃dicunt᷑ de afflictione mortis:
dat᷑ consolatio de gaudio resurrecti¬
onis. Ac si dicat mnr̾ib suis. Cur cune¬
tis ne ꝑcat qđ incisum dolet. qñqͥde
dolet. Aliter. Capillus de capite disci¬
pulors dñi ñ ꝑibit. quia ñ solũ fortia
minꝰ omnia ossa coꝵ. s et uolatilis
ut ita dicam ac tenussima cogitati¬
onũ suꝑficies quȩ de occulta cordis
radice. quasi de cerebro cesaries exit.
apud iustũ udic̃e conseruata digna
mercede donabit᷑. Unde ꝓph̃a. Et re¬
liquiȩ cogitationis. diem festũ agent
tͥ. Nararei etiam in lege comã nutͥre
iubent᷑. et nouacula suꝑ caput samu¬
elis ñ ascendit. quia sapientiũ cogita¬
tio hona saluat᷑ imꝑpctuum. Custoᷤ
autẽ omniũ uirtutũ patientia ẽ. in

Expanded text:
quidem corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua re tribulastro non peribit, et in patientia vestra possidebitis animas vestras. Quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, datur consolatio de gaudio resurrectionis. Ac si dicat martyribus suis: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quandoqudolet. Aliter: Capillus de capite discipulorum Domini non peribit, quia non solum fortia it omnia ossa eorum , sed et volatilis, ut ita dicam, ac tenuissima cogitationum superficies, quae de occulta cordis radice, quasi de cerebro caesaries exit, apud justum judicem conservata, digna mercede donabitur. Unde propheta: Et reliquiae cogitationis diem festum agent tibi . Nazaraei etiam in lege comam nutrire jubentur, et novacula super caput Samuelis non ascendit , quia sapientium cogitatio bona salvatur in perpetuum. Custos autem omnium virtutum patientia est, in
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ. Abhominatio scdm ueterẽ
scripturam ydolum numcupat᷑. & ic¬
circo addit᷑ desolationis. qđ in desolato
templo idolum positum sit. Putant
autẽ uel de antixp̃o intelligi. uel de
imagine cesaris quã pilatus posuit in
templo. uel de adriani st atua quȩ in
ipso scõ sc̃or loco multo temꝑe stetit.
Lucas uͦ sequenti capło ostendit tunc
factam fuisse abhominationẽ desolati¬
minus sumpsit de danide. habctͣ in
fine undecimȩ uisionis. Ꝙ in dimidio
inquit ebdomade auferet᷑ inquit sacri¬
ficium ineũ & libamina: & in templo¬

Expanded text:
dictum est. Abominatio secundum veterem scripturam idolum nuncupatur: et idcirco additur desolationis, quod in desolato templo positum sit idolum. Putant autem vel de Antichristo intelligi, vel de imagine Caesaris, quam Pilatus posuit in templo, vel de Adriani statua, quae in ipso Sancto sanctorum loco, multo tempore stetit. Lucas vero sequenti capitulo ostendit tunc factam fuisse abominationem desolatiminus sumpsit de Daniele, habetur in fine undecimae visionis. Et in dimidio, inquit, hebdomadae auferetur sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
abundabit iniquitas: refrigescet
caritas multor.M Qui autẽ ꝑse¬
uerauerit usq in finẽ: hic saluꝰ erit.
Multi scandalizabunt᷑ .i. ruent a fide.
timore uel immanitate torm̃toꝵ uel
portentis. Inuicem tradent fiat̃ infide¬
lis frẽm fidelem. & odio habebunt in¬
surgendo filii in parentes. et parentes
in filios. gladio dñi separante eos ab.
inuicem. qđ in principio p̃dicationis
factum ẽ. Falsi ꝓpħȩ surgent: ut & mi¬
racuł seducant : fidelis autẽ qͦcumq
tempore incipiat. usq ad finẽ p̾sentiᷤ
uite ꝑmaneat in caritate. quam ñ
poterunt extinguere aquȩ multȩ.

Expanded text:
abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum. M. R. Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Multi scandalizabuntur, id est, ruent a fide, timore vel immanitate tormentorum vel portentis. Invicem tradent, frater infidelis fratrem fidelem, et odio habebunt, insurgendo filii in parentes, et parentes in filios, gladio Domini separante eos ab invicem, quod in principio praedicationis factum est. Falsi prophetae surgent, ut et miraculis seducant. Fidelis autem quocunque tempore incipiat, usque ad finem praesentis vitae permaneat in charitate, quam non poterunt exstinguere aquae multae.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ȩuangłium regni in uniuerso
orbe. in testimonium omnib gentib.
& tunc ueniet consummatio. Quia
nouerat dñs corda discipuloꝵ de ꝑ¬
ditione suȩ gentis ẽẽ tristanda: hoc
mͦ consolat᷑. ut sciant amissis iuideis
se socios regni celestis ex toto mundo
habituros. Sic̃ enim eccłiasticȩ testan¬
T historie: multo ante excidium ui¬
deç om̃s apłi ad p̃dicandum ȩuan¬
głium ꝑ totum orbem sunt disꝑsi.
exceptis iacobo rebedi. et iacobo fr̃e
dñi. qui pͥus in udea. ꝓ uerbo ȩuan¬
gelii sanguinẽ fuderunt. Igit᷑ ante
fuit in quatuor partib mundi.
p̃dicatio ęuangelii. in testimonium
credentib aduentus filii d̃i & redem¬
ptionis: in testimoniũ ñ credentib
suȩ dampnationis: m ccxlyii. Rexlui.¬
um gͦ iuderitis abhominatio¬
niele ꝓph̃a stant̾e in loco sc̃o: qͥ legit
intelligat. Quando ad intelligentiã
ꝓuocam. inysticũ monstrat᷑ esse qd̃¬

Expanded text:
hoc Evangelium regni in universo orbe, in testimonium omnibus gentibus, et tunc veniet consummatio. Quia noverat Dominus corda discipulorum de perditione suae gentis esse tristanda, hoc modo consolatur, ut sciant amissis Judaeis se socios regni coelestis ex toto mundo habituros. Sicut enim ecclesiasticae testantur historiae multo ante excidium Judaeae omnes apostoli ad praedicandum Evangelium per totum orbem sunt dispersi, exceptis Jacobo Zebedaei et Jacobo fratre Domini, qui prius in Judaea pro verbo Evangelii sanguinem fuderunt. Igitur ante fuit in quatuor partibus mundi praedicatio Evangelii, in testimonium credentibus adventus Filii Dei et redemptionis, in testimonium non credentibus, suae damnationis. M. 247Is abominationiele propheta, stantem in loco sancto, qui legit intelligat . Quando ad intelligentiam provocamur, mysticum monstrat esse q
Abbreviated transcription (Latin):
nia qͣsi instet dies dñi. Sepe etiam
ꝓpt̾ nereticoꝵ importunitatẽ deside¬
rauerunt fideles dñm uel una die
corporali uisione si fieri posset redire
ad terras. & ñ uidebitis inquit. Suf¬
ficit enĩ qđ semel euangelii lucẽ toti
mũdo exhibuit. et caritatis munere
firmauit. ac sine int̾missione inuisi¬
bilit̃ in sius oꝑat᷑. Erudiunt᷑ itaq apłi
u̾itate doctrine ut neq in hoc exilii

Expanded text:
nia, quasi instet dies Domini. Saepe etiam propter haereticorum importunitatem desideraverunt fideles Dominum, vel una die corporali visione, si fieri posset, redire ad terras, et non videbitis, inquit: sufficit enim quod semel Evangelii lucem toti mundo exhibuit, et charitatis munere firmavit, ac sine intermissione invisibiliter in suis operatur Erudiuntur itaque apostoli veritate doctrinae, ut neque in hoc exsil
Abbreviated transcription (Latin):
tempłu: accesserunt ad eum discipuli
secreto. & interrogauerunt eñ dicenteᷤ.
Dreceptor dic nob̃ qñ hec crunt. & qd̃
signum aduentus tui cũ hec omnia
incipient consummari: Interrogãt
tũ suũ. qui crit in consũmatione scl̃i
Sedet autẽ dñs suꝑ mont̾ẽ oliuarũ
contͣ tempłu. cũ de riuna templi dis
putat. ut etiam ipso corꝑis situ uerb
manens in scĩs. suꝑbor detestat᷑ am̃¬
ciam. Quis enim ñ uideat qd mots
oliueti fructiferam eccłiȩ sc̃e celsitudi
re delectat᷑. Iue mons ñ solet gignere
siluam steriłe. s que lum̃ dat. infir¬
mitates soluit. lassos recreat. Quȩ
lum̃ dat p̃dicando scͥpturas: infirmi¬
tates peccatoꝵ soluit. lassos recreat.
Et ait ad discipulos. Uenient dies

Expanded text:
templum, accesserunt ad eum discipuli secreto, et interrogaverunt eum dicentes: Praeceptor, dic nobis, quando haec erunt, et quod signum adventus tui, cum haec omnia incipient consummari? Interrogant tum suum, qui erit in consummatione saeculi. Sedet autem Dominus super montem Olivarum contra templum, cum de ruina templi dputat, ut etiam ipso corporis situ vermanens in sanctis, superborum detestatur amentiam. Quis enim non videat quod mons Olivetire delectatur? Ille mons non solet gignere silvam sterilem, sed quae lumen dat, infirmitates solvit lassos recreat. Quae lumen dat praedicando Scripturas, infirmitates peccatorum solvit, lassos recreat Et ait ad discipulos: Venient dies
Abbreviated transcription (Latin):
iħe de templo: accesserunt Ecexluiu.¬
liscipuli euis ut ostenderent ei edifi¬
cationes templi: dicentes. Magist̃
urb̃. tanqmͣ commouendꝰ ambitiõe
templi eẽt. ut nũquã tale opꝰ destru¬
cretur. magnificentia ei extructioniᷤ
ostendit᷑. S ait destruenda omnia
ẽẽ. tempłu enĩ ȩternũ ad habitationẽ¬
habitaculũ. Non moueat qd̾ maths¬
ait unus ex discipuł suis. qͥa uł unꝰ
ꝓomnib loquebat᷑. uel singłarem
numerũ posuit ꝓ plurali. Et res¬
pondens iħc ait. Nidetiꝰ ha õs magnas
edificationes: Am̃ dico tiob̃. ueniẽt
dies in quib ñ relinquet᷑ nic lapi

Expanded text:
s de templo, accesserunt discipuli ejus, ut ostenderent ei aedificationes templi, dicentes: Magisterurbis, tanquam commovendus ambitione templi esset, ut nunquam tale opus destrueretur, magnificentia ei exstructionis ostenditur. Sed ait destruenda omnia esse: templum enim aeternam ad habitationehabitaculum. Non moveat quod Mattait, unus ex discipulis suis, quia vel unus pro omnibus loquebatur, vel singularem numerum posuit pro plurali. Et respondens Jesus, ait: Videtis has omnes magnas aedificationes? Amen dico vobis, venient dies in quibus non rel
Abbreviated transcription (Latin):
eis. si unus castigat᷑. iudet᷑ ꝑ omnib
castigari. quia qd alis est ꝓmissũ.
ipse solus luit. Reuera autẽ ñ ꝑaliis
castigatus ẽ: s ꝓ se. S si ñ peccans ali¬
quis castigaret᷑: ille ꝓ aliis diccret᷑ ca¬
stigari. Sic generatio ista ꝓ patͥb uid̃r
punita. qui cerriti fueritat ñ puniti:
uere autẽ ñ ꝑ illis. s ꝓ peccõ suo condem¬
pnata ẽ. Non enĩ iustum ẽ ut alter
ab una gencratione requirit᷑. licet mul¬
ti ante incarnationẽ. et post resurrec¬
tionẽ saluatoris ab aliis sint nationi¬
b interempti: quia moris ẽ scͥpturaꝵ
una generatio sunt. una ciuitas. unum
corpus diaboli. sic̃ om̃s boni una gene¬
ratio. et unũ corpꝰ. xp̃i. A sanguine abel
iusti usq ad sanguinẽ acharie filii ba¬
rachiȩ: quẽ occidistis int̾̃ tempłui & al

Expanded text:
eis, si unus castigatur, videtur pro omnibus eis, si unus castigatur, videtur pro omnibus castigari, quia quod aliis est promissum, ipse solus luit. Revera autem non pro aliis castigatus est, sed pro se. Sed si non peccans aliquis castigaretur, ille pro aliis diceretur castigari. Sic generatio ista pro patribus videtur punita, qui territi fuerunt, non puniti; vere autem non pro illis, sed pro peccato suo condemnata est. Non enim justum est ut alter ab una generatione requiritur, licet multi ante incarnationem et post resurrectionem Salvatoris, ab aliis sint nationibus interempti; quia moris est Scripturauna generatio sunt, una civitas, unum corpus diaboli; sicut omnes boni, una generatio et unum corpus Christi. A sanguine Abel justi, usque ad sanguinem Zachariae filii Barachiae, quem occidistis
Abbreviated transcription (Latin):
ulttriũ committere. iam adulter est
tͣ ꝓbono. aut condempnat᷑ ꝑ malo:
oꝑa autẽ sunt testimonia uolunta¬
tis. Et ꝑsequemini de ciuitate in
ciuitatem: ut uemat suꝑ uos om̃is
sangnis ustus qui effusus ẽ suꝑ t̾ram.
ꝓphetat interitũ uideoꝵ. minatꝰ eñ
fuit olim omnib malis qd̾ reddidit
gencrationi nouissimȩ. Ꝙ siẽ omĩa
bona quȩ in singulis geneiationib
a constitutione mundi om̃s sci me¬
rebant᷑ illis st̃ donata qui recepunt
xp̃m: sic omnia mala quȩ in singlis
generationib a constitucione mũdi
pati meruerunt iniqui suꝑ uideo¬
xpm̃ repellentes uencrunt. Quidg
Iniustus ẽ ds̃: Absit. S ꝓpt̾ea quȩ
illoꝵ crant isti dicunt᷑ passi. quia
meruerunt ea quȩ illi meruerunt.
et soli passi sunt. cũ ñ soli peccassent.
Res ita moralis ẽ. Ecce cum serui tu
peccant spolias unum: & iterũ partis
ei dicens. Nisi seruaiũs hoc: patieris
ddem facis et alteri. Non meliorantib

Expanded text:
ulterium committere, jam adulter est; ulterium committere, jam adulter est; pro bono, aut condemnatur pro malo, opera autem sunt testimonia voluntatis. Et persequemini de civitate in civitatem, ut veniat super vos omnis sanguis justus, qui effusus est super terram. Prophetat interitum Judaeorum: minatus enim olim fuit omnibus malis, quod reddidit generationi novissimae. Et sicut omnia bona quae in singulis generationibus a constitutione mundi omnes sancti merebantur, illis sunt donata qui receperunt Christum; sic omnia mala quae in singulis generationibus a constitutione mundi pati meruerunt iniqui, supem repellentes venerunt. Quid ergo? Injustus est Deus? absit! Sed propterea quae illorum erant, justi dicuntur passi, quia meruerunt ea quae illi meruerunt; et soli passi sunt, cum non soli peccassent. Res ita moralis est. Ecce cum servi tui peccant, spolias unum, et iterum parcis ei, dicens: Nisi servaveris hoc patieris. Idem facis et alteri. Non meliorantibus
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is. Qm̃ scio uos impleturos mensu¬
ram patrũ ur̃or. in occisione mei et̃
meorꝵ. ꝓpt̾ea ego dĩ sapientia dixi ab
ģt̃no. Alittam ad illos ꝓph̃as & aplõs
ne excusationem habeant. p̃dicatores
ñ habiusse ucritatis & aluis eoꝵ ma¬
licia sit occasio salutis. Ecce qui pꝰ ppha.
dicare alium legis et ꝓpharum fuisse
dm̃: et noui testam̃ti aliũ. Sepe etiam
scͥptura ꝓpħas appellat eos qui uenta
celestis regni gaudia p̃dicant. Ophece
dnudicent. Amplius. ꝓphe fuerunt
qͥdam discipuli uentura p̃dicantes.
ut agab. sapientes qui nouerunt
tempus p̃dicandi et scripturas expo¬
nendi. iuxta psalmistam. eruditi cor¬
de insapientia. scribȩ. in lege doccissi¬
mi. Ex quib lapidatus ẽ stephanꝰ. pau¬
lus occisus. petrus crucifixus. alii disci¬
puli flagellati. et ꝑsequiti. Diane o¬
stendit dñs uideis quia intelligit cor¬
da eoꝵ. qd̾ similes sint in malo pat̾b
suis. Nam apud dm̃ qui hominẽ
occidere uult iam homicida ẽ. qui ad¬

Expanded text:
uoniam scio vos impleturos mensuram patrum vestrorum in occisione mei et meorum, propterea ego sapientia Dei dixi ab aeterno: Mittam ad illos prophetas et apostolos, ne excusationem habeant, praedicatores non habuisse veritatis, et aliis eorum malitia sit occasio salutis. Ecce qui prius prodicare, alium legis et prophetarum fuisse Deum, et Novi Testamenti alium. Saepe etiam Scriptura prophetas appellat eos, qui ventura coelestis regni gaudia praedicant. Prophetae, ERON. Amplius, prophetae fuerunt quidam discipuli futura praedicentes, ut Agabus , sapientes, qui norunt tempus praedicandi, et Scripturas exponere, juxta Psalmistam eruditi corde in sapientia , Scribae in lege doctissimi. Ex quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, Petrus crucifixus, alii discipuli flagellati et persecuti. Plane ostendit Dominus Judaeis, quia intelligit corda eorum, quod similes erunt in malo patribus suis. Nam apud Deum, qui hominem vult occidere, jam homicida est, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
incarnationẽ xp̃i ꝓpheiauit. Nonui¬
dit ysaias dm̃ sicuti ẽ. qu̾eadmodũ
nec moyses nͥ forsan uiderint sup ho¬
minẽ iapti ut paulus. Unde iste iobis
in epłã sua ait. Nondũ apparuit qͥd
erimus. scimꝰ qr cũ apparuent simile
ei crimus. quia uidebimus eũ sicuti
ẽ. Ostendit gͦ se dñs ante in carnati

Expanded text:
incarnationem Christi prophetavit. Non vidit Isaias Deum sicuti est, quemadmodum nec Moyses, nisi forsitan viderint supra hominem rapti, ut Paulus . Unde iste Joannes in Epistola sua ait: Nondum apparuit quid erimus, scimus quia cum apparuerit similes ei erimus, quia videbimus eum sicuti est . Ost
Abbreviated transcription (Latin):
signata. nos ad ipsam iu̾tat̾e aliquate¬
Iec loquittus ẽ iħc. &. abut et abscon¬
dit se abeis. Non ab cis se abscondit qui
credere inccꝑant. s ab eis qui eũ oocidere
cupiebant. consulendo nr̃e infirmitati.
ñ derogando suȩ potestati. Cum autem
tanta signa fecisset coram eis ñ credebant
in cum. ut sermo ysaiȩ ꝓpħȩ impleret᷑
quẽ dixit. Dñe. qͥs credidit auditui nr̃o.

Expanded text:
signata, nos ad ipsam veritatem aliquatesignata, nos ad ipsam veritatem aliquateHaec locutus est Jesus, et abiit et abscondit se ab eis. Non ab eis se abscondit, qui credere incoeperant, sed ab eis qui eum occidere cupiebant, consulendo nostrae infirmitati, non derogando suae potestati. Cum autem tanta signa fecisset coram eis, non credebant in eum, ut sermo Isaiae prophetae impleretur quem dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ legem peccauerunt. ꝑ legem iudicabunt᷑.
S qui misit me pat̃: ipse mͥmandatũ
dedit quid dicam. aut qͥd loquar. Oignen¬
do dedit pat̃. qd̃ filius accepit nascendo.
sic̃ et uitã. Nam uita genuit uit̾a: i. pat̃
filium. Mandatũ dedit ñ qđ filius noz
habebat: s quia in sapientia patͥs. qđ est
uerbũ patͥs. omĩa mandata sunt patris.
Et scio quia mandatũ eiꝰ uita ęt̃na est.
Ergo mandatũ ẽ filius patͥs: qͥa ipse uita
ct̃na ẽ. Que gͦ ego loquor: sic̃dixit mͥ pat̃
sic loquor. Non accipiamꝰ quasi ꝑ uerba.
loquutus sit pat̃ unico uerbo. Quid gͦ
ẽ sic loquor: Ita ille dixit ut ucrax: ita iste
loquit᷑ ut ueritas. Dixit uerax ucritati.
.i.genuit ucritatem. Loquit᷑ uĩtas: idẽ
scipãm annuntiat. Intelligentib men¬
tib sic loquit᷑ i̾tas. intꝰ sine sono sicut
dicit ei pat̾. s ut crederent homines qd̃
ñdum possunt incelligere. ex ore carnis
uerba sonucrunt. que ꝓlata & litteris

Expanded text:
 legem judicabuntur . Sed qui misit me Pater, ipse mihi mandatum dedit, quid dicam et quid loquar. Gignendo dedit Pater, quod Filius accepit nascendo, sicut et vitam. Nam vita genuit vitam, id est Pater Filium. Mandatum dedit, non quod Filius non habebat, sed quia in sapientia Patris, quod est Verbum Patris, omnia mandata sunt Patris. Et scio quia mandatum ejus vita aeterna est. Ergo mandatum est Filius Patris, quia ipsa vita aeterna est. Quae ergo ego loquor, sicut dixit mihi Pater, sic loquor. Non accipiamus, quasi per verba locutus sit Pater unico Verbo. Quid ergo est, sic loquor? Ita ille dixit ut verax, ita iste loquitur ut Veritas. Dixit verax veritati, id est, genuit veritatem. Loquitur veritas, id est, seipsam annuntiat. Intelligentibus mentibus sic loquitur veritas intus sine sono, sicut dicit ei Pater; sed ut crederent homines quod nondum possunt intelligere, ex ore carnis verba sonuerunt: quae prolata et litteris
Abbreviated transcription (Latin):
te legtre. sciuit ab ȩt̾no te fore lecturum
hodie. et incternũ sciet te legisse hodie.
Quia gͦ p̃scientia falli ñ pot̃. omnia
ꝓuisa a deo necẽe ẽ fieri. Ꝙ ita hoc ꝓui¬
sum qd̾ antixp̃c nascat᷑. necessano futu

Expanded text:
te legere, scivit ab aeterno te lecturum te legere, scivit ab aeterno te lecturum hodie, et in aeternum sciet te legisse hodie. Quia ergo praescientia falli non potest, omnia provisa a Deo necesse est fieri. Et ita hoc provisum quod An
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝓpħȩ a dño audierunt. et ppło pre¬
dicauerunt. uix panci iudei credidert̃.
etiã dño in carne p̾sente. ꝑ brachium
intelligit᷑ filius. quia ꝑ eũ omma facta
sunt. sic̃ tii ꝑ brachium tuum oꝑaris.
Tale brachitm nec porrectum extendit᷑:
nec collectũ contrahit᷑. Ubiq eñ totus
ẽ filius. sic̃ pat̾. Hic quida iusitant
dicentes. Quȩ culpa iudeoꝵ. fuit si ne¬
cesse erat ut sermo ysaiȩ impleret᷑: Qui¬
b respondemus dnm̃ p̃scium futuroꝵ
et ñ ideo eos coegisse ad peccandũ. quia
infeit ꝓuidentia rerũ euentib. s sicut
se habent res ad utrumq uidet ad fie¬
ri. et ñ ficri: sic se ꝓuident᷑ habere. Quȩ
ꝓuidentia uel qd̃ idẽ ẽ p̃scientia dĩ exsua
sapientia p̃scientis omnia anteqm sint.
omnino immutabił ẽ: ꝙ nullo mͦ falli
pot̃. Neq mͦ scit aliquid cis̃ qd̃ ab et̾no
nescierit. nec in futuro quicqmͣ sciturus
ẽ qd̃ mͦ nesciat. Uerbi grã. Si scit hodie

Expanded text:
no audierunt et populo praedicaverunt, vix pauci Judaei crediderunt, etiam Domino in carne praesente. Per brachium intelligitur Filius, quia per eum omnia facta sunt, sicut tu per brachium tuum operaris. Tale brachium nec porrectum extenditur, nec collectum contrahitur. Ubique enim totus est Filius sicut Pater. Hic quidam mussitant, dicentes: Quae culpa Judaeorum fuit, si necesse fuit ut sermo Isaiae impleretur? Quibus respondemus, Dominum praescium futuroruet non ideo eos coegisse ad peccandum, quia infert providentia rerum eventibus, sed sicut se habent res ad utrumque, videlicet ad fieri et non fieri, sic se providentur habere. Quae providentia vel quod idem est praescientia Dei, ex tua sapientia praescientis omnia antequam sint, omnino immutabilis est, et nullo modo falli potest. Neque modo scit aliquid Deus, quod ab aeterno nescierit nec in futuro quidquam sciturus est quod modo nesciat. Verbi gratia: si scit hodie
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus hoc ꝓuisũ necẽẽ ẽ fieri. intelligi¬
mus et uerũ ẽ quia ñ pot̾ simul eẽ qd̃ ꝓ¬
uisum sit. & ñ fiat. Unde nullomͦ seqͣt᷑
qđ necessario fiat. Sic qͦ dicimus. me ui¬
dente te currere necẽe ẽ ut curras. hoc
ẽ ñ pot̃ simul fieri ut uideam te curre¬
re. &. ñ curras. Et ex hoc nequaqmͣ ꝓue¬
nit: qđ necessario curras. Sic gͥ exclu¬
sum ẽ sophisma. qđ multos in errorem
duxit: ut omnia ex necessitate fieri pu

Expanded text:
us, hoc provisum necesse est fieri, intelligimus et verum est; quia non potest simul esse quod provisum sit et non fiat. Unde nullo modo sequitur quod necessario fiat. Sic quoque dicimus, me vidente te currere, necesse est ut curras, hoc est, non potest simul fieri, ut videam te currere, et non curras. Et ex hoc nequaquam provenit ut necessario curras. Sic igitur exclusum est sophisma, quod multos in errorem duxit, ut omnia ex necessitate fieri pu
Abbreviated transcription (Latin):
ne dñi. in.cͦxͦuuͦ. psalmo. ñ iudebitis
amͦ .i. ab hoc tempore passionis faciẽ
meã. Hec autẽ confessio & hec uisio:
biptita ẽ. Credituri namq iudei pꝰꝗͣ.
plenitudo gentiũ intrau̾it. uidebũt
a iudicio inantea in humana xp̃i
fide confitebunt᷑ omnipotentis filiũ
in catne uenisse benedictũ .i. ab om̃i
peccõ iminuñe. ad głificandũ nom̃
patͥs. Increduli uͦ solam humanitatẽ
uidebunt in scdõ aduentu. &. tam̃
tunc certissime dicent conscientiis
hoc testantib: qͥa filiꝰ omipĩs uene¬
dictus uenit in nomine dñi: exlu

Expanded text:
ebitis amodo, id est, ab hoc tempore passionis, faciem meam. Haec autem confessio et haec visio bipartita est. Credituri namque Judaei, postquam plenitudo gentium intraverit, videbunt a judicio in antea in humana Christi tione confitebuntur Omnipotentis Filium in carne venisse benedictum, id est, ab omni peccato immunem ad glorificandum nomen Patris. Increduli vero solam humanitatem videbunt in secundo adventu, et tamen tunc certissime dicent, conscientiis hoc testantibus, quia Filius Omnipotentis benedictus venit in nomine Domini.
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ domus ur̃a descita. Cum ego suero
crucifixus. scindet᷑ uelũ templi. & secre¬
ta mysterii scĩtatis eius publicabunt᷑
& recedet ab eo sp̃e dĩ. Et sic̃ corpꝰ anumna
recedente pͥus frigescit. deinde putreseit
te ab eo. pͥus seditionib replebit᷑. dem̃
ruet. S iẽ eñi ante mortẽ hominis in¬
sanabilis p̃cedit infirmitas. sic ante
riunam loci alicuuis inemendabilia
p̃cedunt peccata. ꝙ sic̃ pulli frequen¬
t̃ a matre uocati. cum ñ eam sequuti
fuerint. aut accipit̃ diripit eos. aut
longe euagantes ꝑeunt: sic dño fteqnt̃
quasi accipit̃ rex romanus partem eoꝵ.
comedit fame et gladio. alii autẽ dispsi
sunt ut ꝑeant. Dico enĩ uob̃. ñ me
uidebitis amͦ donec dicatis. Benedictꝰ
qui uenit in nomine dñi. Sensu ẽ.

Expanded text:
vobis domus vestra deserta. Cum ego fuero vobis domus vestra deserta. Cum ego fuero crucifixus, scindetur velum templi, et secreta mysterii sanctitatis ejus publicabuntur, et recedet ab eo Spiritus Dei. Et sicut corpus anima recedente prius frigescit, deinde putrescit te ab eo, prius seditionibus replebitur, deinde ruet. Sicut enim ante mortem hominis insanabilis praecedit infirmitas, sic ante ruinam loci alicujus inemendabilia praecedunt peccata. Et sicut pulli frequenter a matre vocati, cum non eam secuti fuerint, aut accipiter diripit eos, aut longe vagantes pereunt, sic Domino frequenter quasi accipiter rex Romanus partem eorum comedit fame et gladio, alii autem dispersi sunt ut pereant. Dico enim vobis, non me videbitis amodo donec dicatis: Benedictus qui venit in nomine Domini.
Abbreviated transcription (Latin):
sequens uagat᷑. & ab ȩccłia matre ꝑ sacer¬
dotes mͦ increpationib. inͦ blandimentis
congregat᷑ et lactat᷑. Et quẽ admodũ gal¬
lina ñsolum suos pullos calefacit. s etiã
cuiꝰcumq uolatilis exclusos a sediligit
nos studet fouere. s siue gentiles. siue
iudei fuerint illi suppositi. om̃s fidei
suȩ calore uiuificat. & in baptismo
generat. &. in sermone nutricat. & ma¬
terna diligit caritate. Hec quȩ de iudis
dicunt᷑: etiam hcreticis coaptant᷑. Quo¬
tiens enĩ legunt᷑ in eccłiis uerba ꝓpħaꝵ.¬
ad nos. Quos om̃s hcictici. dum negligt̃
et male interp̃tant᷑: quasi occidunt. et
lapidant eos. Qui hcrctici quotiens
mouet᷑ ccitam̃ int̾ fideles et eos. & dñs¬
uult illos congregare sub ueritate pen
qͣsi domestici pulli. s quasi siluestres
& sanguinarii uulturis aut accipitris
ñ solum ad uentat̾e uenire nolunt. sed
etiã irruunt suꝑ gallinã .i. ȩccłiam. et
disꝑgunt pullos eius. E cce relinquet᷑

Expanded text:
 sacerdotes modo increpationibus, modo blandimentis congregatur et lactatur. Et quemadmodum gallina non solum suos pullos calefacit, sed etiam cujuscunque volatilis exclusos a se, diligit nos studet fovere; sed, sive gentiles, sive Judaei fuerint illi suppositi, omnes fidei suae calore vivificat, et in baptismo generat, et in sermone nutricat, et materna diligit charitate. Haec quae de Judaeis hic dicuntur, etiam haereticis coaptantur. Quoties enim leguntur in ecclesiis verba prophad nos. Quos omnes haeretici dum negligunt et male interpretantur, quasi occidunt et lapidant eos. Qui haeretici quoties movetur certamen inter fideles et eos, et Dominus vult congregare illos sub veritate pennorum, non quasi domestici pulli, sed quasi silvestres et sanguinarii vulturis aut accipitris, non solum ad veritatem venire nolunt, sed etiam irruunt super gallinam, id est, Ecclesiam, et dispergunt pullos ejus. Ecce relinquetur
Abbreviated transcription (Latin):
miles romanus ꝑ fines rudeȩ se dif¬
fundere ceꝑit: ñ fugiant in icrłm qͥ
extra sunt: s qui in ea sunt discedant.
anteqmͣ ita ꝑiculum urgeat. ut non
possit euadi. Dies enim ultionis hiist̃.
dñici uidelic&ꝵ sanguinis ultionem
petentes. Eccłiastica narrat historia.
xp̃ianos qui in iudea erant imminen¬
te extidio ab angło monitos fuisse. &
transiordanẽ in cuutate pella. doncc de¬
solatio udeȩ impleret᷑. habitasse sub
tutela agrippe qui parebat imꝑio ro¬
Ue autẽ p̃gnantib ꝙ nutrientib in
illis dieb. Ue p̃sente captiuitate pre

Expanded text:
miles Romanus per fines Judaeae se diffundere coeperit, non fugiant in Jerusalem qui extra sunt, sed qui in ea sunt, discedant, antequam ita periculum urgeat, ut non possit evadi. Dies enim ultionis hi sunt, Dominici videlicet sanguinis ultionem petentes. Ecclesiastica narrat historia Christianos qui in Judaea erant, imminente excidio ab angelo monitos fuisse, et trans Jordanem in civitate Pella, donec desolatio Judaeae impleretur, habitasse sub tutela Agrippae, qui parebat imperio Roae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ uob̃ legis ꝑitis ue: qͥa oncratis uo¬
mines onerib quȩ portari ñ possunt:
& ipsi uno digito ur̃o ñ tangitis sarti¬
nas. Tale ẽ qd̃ dicit. Nec in minimo
p̃cepto seruatis: qđ aliis iniuingitis.
Et cm̃ gram ñ requiritis. & iugũ leue
repellitis: s lex sine gr̃a nequit impleti:¬

Expanded text:
is homines oneribus quae portari non possunt, et ipsi uno digito vestro non tangitis sarcinas. Tale est quod dicit: Nec in minimo praecepto servatis quod aliis injungitis. Etenim gratiam non requiritis, et jugum leve repellitis, sed lex sine gratia nequit impleri
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ. hominũ ꝓtegit. Unde ꝓpħa
ait. Sub umbia alarum tuaꝵ ꝓcege
me. Amplius. Gallinam assimilat ex¬
cliȩ. Sic̃ enĩ pulli gallinaꝵ. pastũ suũ
sequentes ꝑ diuersa uagant᷑. & mat̾nis
uocib congregant᷑. sic et ppłs dĩ carnalẽ

Expanded text:
malorum hominum protegit. Unde Propheta malorum hominum protegit. Unde Propheta ait: Sub umbra alarum tuarum protege me . Amplius: Gallinam assimilat Ecclesiae. Sicut enim pulli gallinarum pastum suum sequentes per diversa vagantur, et maternis vocibus co
Abbreviated transcription (Latin):
uocat habitatores ñ saxa et edificia cuu¬
tatis plangndo. affectu patͥs. Quotienᷤ
uolui congregare fiuos tuos. quẽad mo¬
dum gallina congregat pullos suos sub
alas: ꝙ noluisti. In eo qd̾ dicit quoticuꝰ
uolui congregare filios tuos. om̃s tetro
ꝓpħas a se missos testat᷑. Tale ẽ qd̾ dicit.
Ego uolui: tu noluisti. et quotqtͦ congre¬
gãui mea uoluntate semꝑ efficaci. te no¬
lente feci. quia semꝑ ingrata fusti. Uel
ita. iuxta regulam quȩ nom̃ catise ꝓ
effectu ponit. Nolui .i. approbaui. mo¬
nII. & multifariȩ muttisq modis
consului tibi p̃uaricatrici. tedire ad cor:
tu uͦ noluisti. Misi ad te ysaiam. et ser¬
rasti etim. misi iheremiam & lapidasti.
misi iezechiel et tractũ ꝑ lapide ᷤ excereb̾sti.¬
Quomͦ sanab̃is. quȩ nullũ medicũ ad te
ucuire ꝑmittis: Seipsum dñs aui com¬
parat. et alas habere legit᷑. ꝓ eo qd̃ more
aius electos suos tanquã pullos sub se
colligit. fouet. et ab insidus diaboli. et

Expanded text:
ocat, habitatores, non saxa et aedificia civitatis, plangendo affectu patris. Quoties volui congregare filios tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti? In eo quod dicit, quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos testatur. Tale est quod dicit: Ego volui, tu noluisti; et quotquot congregavi mea voluntate semper efficaci, te nolente feci, quia semper ingrata fuisti. Vel ita, juxta regulam quae nomen causae pro effectu ponit: Volui, id est, approbavi, monui et multifarie multisque modis consului tibi praevaricatrici redire ad cor, tu vero noluisti. Misi ad te Isaiam, et serrasti eum; misi Jeremiam, et lapidasti. CHRYS. Misi Ezechiel, et tractum per lapides excerebrastiQuomodo sanaberis, quae nullum medicum ad te venire permittis? Se ipsum Dominus avi comparat, et alas habere legitur, pro eo quod more avis electos suos tanquam pullos sub se colligit, fovet, et ab insidiis diaboli et
Abbreviated transcription (Latin):
um: quȩ cũ suꝑficiem t̾rȩ communis
ostentent. intus uermescentiũ st̃ cadaue¬
rum plena fecore. Quicũq decepti ꝑ il¬
lorp sententias eos imitant᷑. quasi suꝑ
monumenta ignorant̃ gradiunt᷑. Ml
e uob̃ scribȩ et phausci hipocritȩ: qr
similes estis sepulchris dealbatis. quȩ¬

Expanded text:
um, quae cum superficiem terrae communis um, quae cum superficiem terrae communis ostentent intus vermescentium sunt cadaverum plena fetore. Quicunque decepti per illorum sententias, eos imitantur quasi super monumenta ignoranter gradiuntur. M. L. Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, quia similes estis sepulcris dealbatis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
eł pharisei hẏpochritȩ: quia mundatis
qd̾ deforis ẽ calicis & ꝑapsidis. intꝰ autẽ
pleni estis rapina. et immundicia. Pra¬
riscȩ cecȩ munda pͥus qd̾ intus ẽ calicis
dacii. qđ aliud loquant᷑. & aliud in cor¬
papsidis homines dicit manifestat᷑ ex
na. Ac si dicat. frustra sc̃itatem p̾tendi¬
tis exterius. uelut siquis calicẽ mũdec
exterius: intus autẽ relinquant᷑ sordes.
cum usus ciuis sit interior. Pieni sunt
calix et ꝑapsis rapina & immundicia:
qͥa qđ bibitis et manducatis aluis au¬
fertis: et ꝑ hoc potus et cyb ur inmũ¬
diciam habent peccator. Phariseȩ cece
.i. indiscrete. munda pͥus qd̾ tui ipsius
e in corde mala cogitante: int qd̃ desous
ẽ fiat mundũ .i. ut oꝑa tua sint iusta.
Non enĩ mala arbor pot̾ facere fructum
bonum. Parapsis ẽ uas quadratum. Ha¬
bens pares absides.i. angulos:L cxxxuiii.
monumenta quȩ ñ parent. & homines
ambulantes supͣ. nesciunt. Hypocrite
instar sunt monumentoꝵ. ñ apparenti¬

Expanded text:
et Pharisaei hypocritae, quia mundatis quod deforis est calicis et paropsidis, intus autem pleni estis rapina et immunditia. Pharisaee caece, munda prius quod intus est calicis dacii, q calicis et paropsidis homines dicit, manifestatur ex na. REMIG. Ac si dicat: Frustra sanctitatem praetenditis exterius, velut si quis calicem mundet exterius, intus autem relinquat sordes, cum usus ejus sit interior. Pleni sunt calix et paropsis rapina et immunditia, quia quod bibitis et manducatis, aliis aufertis, et per hoc potus et cibus vester immunditiam habent peccatorum. Pharisaee caece, id est, indiscrete, munda prius quod tuo ipsius est in corde mala cogitante ut quod deforis est, fiat mundum, id est, ut opera tua sint justa. Non enim mala arbor potest facere fructum bonum. Paropsis est vas quadratum habens pares absides, id est angulos. L. 138V monumenta quae non parent, et homines ambulantes supra, nesciunt. BEDA. Hypocritae instar sunt monumentorum non apparenti