comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sultu ac ꝓuisione opiis habemꝰ. illi uͦ consilio
nos prauo deciꝑe. atq initer erroris de flec tere
querunt. Scandalũ quippe sermo grecꝰ ẽ. qͦd nos
offendiculũ uel riunã ⁊ inpactionẽ pedis dice¬
re possumus. Quidã scandalũ grece. latinę scru¬
pulũ dicunt. Iue gͦ scandalizat frem. qͥei dicto
factoue minꝰ recto. occasionẽ runȩ dederit.
Potest ⁊ simplicit᷑ dici. Si quis ita necessariꝰ no¬
bis ẽẽ udetur ut manꝰ. pes. ⁊ oculys utilis ui¬
delicetatq sollicitꝰ iaccutꝰ adꝑ spicienaum
scandalũ aut̃ nob̾ facit. ⁊ ꝑ dissonantiã moꝵ nos¬
trahit ingehennã. nec quidẽ tẽporalibꝰ eiꝰ cõmodis
cũ ꝑiculo animarũ nr̃arũ. uti ac refoueri debemꝰ.
Quia uͦ dñs tertio mentionẽ. uermis. ⁊ ignis fecit
et̾ni. restat dicere qͦmͦ fetorẽ uermis et ignis ua¬
leamus eiutare tormentỹ. Seqͥtur. Om̃is enĩ ig¬

Expanded text:
consulto ac provisione opus habemus, illi vero consilio consulto ac provisione opus habemus, illi vero consilio nos pravo decipere atque ad iter erroris deflectere quaerunt. Σκάνδαλον quippe sermo Graecus est, quod nos offendiculum vel ruinam, et impactionem pedis dicere possumus. Quidam σκάνδαλον Graece, Latine scrupulum dicunt. Ille ergo scandalizat fratrem, qui ei dicto factove minus recte occasionem ruinae dederit Potest et simpliciter dici, si quis ita necessarius nobis esse videtur, ut manus, pes et oculus, utilis videlicet atque sollicitus et acutus ad perspiciendum, scandalum autem nobis facitc quidem temporalibus ejus commodis cum periculo animarum nostrarum uti ac refoveri debemus. Quia vero Dominus tertio mentionem vermis et ignis fecit aeterni, restat dicere quomodo fetorem vermis, et ignis valeamus evitare tormentum. Sequitur: Omnis enim ig
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ dicit serã scelerum penitudinẽ. quȩ nũꝗͣ
intormentis conscientiã ad flictoꝵ mordere ces¬
sabit. ut ignis sit pena extrinsecꝰ seuiens. uermis
dolor interiꝰ accusans. Et si pes tuus scandalitat¬
te. amputa illumi. Bonũ ẽ t̾ claudũ introire in
uitã ȩternã. qua duos pedes habentẽ mitti in
gehennã ignis in extinguibilis. ⁊ cȩtr̃. Inpede
sicut ⁊ inmanu caros inem̃dabiles docet alienan¬
dos anobis. neꝑimmunditiã eoꝵ. qͦs castigare ne¬
quimꝰ. ⁊ ipsi polluti ꝑeamus. Sed manꝰ ꝓpt̾ opꝰ
necessariũ nob̃. pes sunt dicti tales ꝓpter minis¬
teriũ discursusq in nr̃is usib accomodatos. Qͦa
si occulꝰ tuus scandalizat te. eice eũ. Bonũ ẽ tibi
luscum inttre in regnũ dei. quã duos occulos
habentẽ mitti ingehennã ignis. In oculo qͦq ꝓp¬
ter scandalũ eruendo. idẽ nr̃i carnales amici.
spiritalit᷑ uͦ aduersari designant᷑ si cũ nos eoꝵ

Expanded text:
mis dicitur sera scelerum poenitudo, quae nunquam in tormentis conscientiam afflictorum mordere cessabit, ut ignis sit pdolor interius accusans. Et si pes tuus te scandalizat, amputa illum: bonum est tibi claudum introire in vitam aeternam, quam duos pedes habentem mitti in gehennam ignis inexstinguibilis. In pede sicut et in manu, charos inemendabiles docet alienandos a nobis, ne per immunditiam eorum, quos castigare nequimus, et ipsi polluti percamus. Sed manus propter opus necessarium nobis: pes, sunt dicti tales propter ministerium discursisque nostris usibus accommodos. Quod si oculus tuus scandalizat te, erue eum; bonum est tibi luscum introire in regnum Dei, quam duos oculos habentem mitti in gehennam ignis. In oculo quoque propter scandalum eruendo, iidem nostri carnaliter amici, spiritaliter vero adversarii designantur. Sed cum nos eorum
Abbreviated transcription (Latin):
inquantiᷤ te accusarit. Ih̃c autẽ ampliꝰ nichil
respondit. ꝑthnicꝰ quidẽ ẽ quicondãpnat ihm.
s causã refert inpopulũ udeoꝵ dicens. uide
inquantis te accusant. Ih̃c autẽ nichil respon¬
dere uoluit. tt crimen diluens. dimitteretur
ap̃side ⁊ crucis utilitas differretur. Pontifi¬
ces autẽ eoncitauerunt turbã: ut magis bar¬
eñĩ cdata sibi optione ꝓ iħu latrone̾. ꝓsalua¬
tore int̾fectorẽ. ꝓdatore uitę. elegerunt ad¬
emptorẽ. merito salutẽ ꝑdiderunt ⁊ uitã. et
latrociniis sese ac seditionib intantũ subdi¬
derunt. ut et patͥam regnumq suũ. qđ plus

Expanded text:
is te accusant. Jesus autem amplius nihil respondit. Ethnicus quidem est qui condemnat Jesum, sed causam refert in populum Judaeorum: Vide in quantis te accusant. Jesus autem nihil respondere voluit, ne, crimen diluens, dimitteretur a praeside, et crucis utilitas differretur. Pontifices autem concitaverunt turbam, ut magis Barenim, data sibi optione, pro Jesu latronem, pro Salvatore interfectorem, pro datore vitae elegerunt ademptorem, merito salutem perdiderunt, et vitam, et latroniciis sese ac seditionibus in tantum subdiderunt, ut et patriam regnumque suum, quod plus
Abbreviated transcription (Latin):
duxerunt ihm̃. ad sumũ sac̃dotẽ. Sumũ sacdo¬
tẽ caiphan significat. quisicut eiuiangłis ta
ioh̾es scribit erat pontipher aniu illiꝰ deqͥ testat᷑¬
iosepluis qđ pontificatũ sibi absq merite di gnita¬
tis. emnerit aprincipe romans. Nong̾ murĩ ẽ
siiniquus pontiphex. iniqua uidicast P etrꝰ autẽ
alonge sequutꝰ e eum. usq in atriũ sũmi sac̃doti
Serito alonge sequebatur. qr ia erat priune necatur.
Neq eñi negare potuisset. si xp̃o ꝓaimus adhess¬
negat obreptionꝰis. qđ penitet fidei. Alit̃ Qd aa¬
passionẽ eundẽ dñm alonge sequitur petrus.
significat eccłiã sequuturã quidẽ. hoc ũnitaturã¬

Expanded text:
duxerunt Jesum ad summum sacerdotem. Summum sacerdoduxerunt Jesum ad summum sacerdotem. Summum sacerdotem Caipham significat, qui sicut evangelista Joannes scribit erat pontifex anni illius. DeJosephus , quia pontificatum sibi absque merito dignitatis emerit a principe Romano. Non ergo mirum est si iniquus Pontifex inique judicat. Petrus autem a longe secutus est eum usque in atrium summi sacerdotis. Merito a longe sequebatur, qui jam proxime erat negaturus. Neque enim negare posset, si Christo proximus adhaesisnegat obreptionis. passionem eumdem Dominum a longe sequitur Petrus, significabat Ecclesiam secuturam quidem, hoc est imitatura
Abbreviated transcription (Latin):
penitentie lacrimis abluit. ⁊ ꝯfessione duĩti a¬
moris funditus extur pauit. recuꝑationẽ ostendit
eoꝵ qui inmarts rio labuntur. ita ceteri discipłi
qͥ articło c̃p̃hensionis fugiendo p̾ueneraint. caute¬
lã fugiendi docent eos quise muiꝰ idoneos adto¬
leranda supplitia sentiunt. Quibꝰ multo tutiꝰ ẽ
p̾sidia latebrarũ petere. ꝗͣ se discrimini certami¬
nũ exponere Ita etiã iste adolescens qͥreiet ta
syndone. nudꝰ ꝓfugit abimpus illoꝵ et opꝰ de¬
signat ⁊ animũ. qͥut securiores abuicurab. hos¬
tium fiant. qͥeqͥt inhoc miido posside uident᷑
abiciunt ac nudi potiꝰ dño famular. ꝗͣ adheren¬
do mundi reb materiã tẽptandi atq ĩdeo reuo¬
candi aduersariis dare didicerunt uixta erem¬
plũ beati ioseph. qui relieto inmanibꝰ ad ultere
pallio. foras exiluut. malens deo nutꝰ. quã indu¬
tus cupiditatibꝰ nundi meretrici seruire. Ftaaͥ¬

Expanded text:
poenitentiae lacrymis abluit, et confessione dominici apoenitentiae lacrymis abluit, et confessione dominici amoris funditus exstirpavit, recuperationem ostendit eorum qui in martyrio labuntur, ita caeteri discipuli, qui articulum comprehensionis fugiendo praevenerant, cautelam fugiendi docent eos qui se minus idoneos ad toleranda supplicia sentiunt. Quibus tutius est multo praesidia latebrarum petere, quam se discrimini certaminum exponere. Ita etiam iste adolescens qui, rejecta sindone, nudus profugit ab impiis, illorum et opus designat et animum qui, ut securiores ab incursibus hostium fiant, quidquid in hoc mundo possidere videntur abjiciunt, ac nudi potius Domino famulari, quam adhaerendo mundi rebus materiam tentandi atque a Deo revocandi adversariis dare didicerunt: juxta exemplum beati Joseph, qui, relicto in manibus adulterae pallio, foras exsilivit, malens Deo nudus, quam indutus cupiditatibus mundi meretrici, servire. Et ad
Abbreviated transcription (Latin):
ritas foras mittit tunorẽ. ita timor mentẽ obsi¬
ders. inꝑfec tã arguit caritatẽ. Sednotandũ sol¬
lertiꝰ. qt dehoc adolescente scribens euuiangłista
ñ ait. qr fugit a comitatu dñi uł fugit a seqͣudo
⁊ facta. Hon autẽ fugit adñs saluatore ac magis¬
tro suo. cuiꝰ amorẽ etiã corꝑe absens firũ in corde
seruauit. Neq aliquitluetat intelligi. iohem hunc
fuisse adolescentẽ. ⁊ dilec tũ p̾cȩteris magistrodis¬
cipulũ. Nã ⁊ illũ eo temꝑe fiusse. Molescentẽ lon
ge pꝰ hȩc incarne uita eiꝰ inditioẽ. Potuit enĩ fic¬
ri. ut adhanc horaĩ tenentiũ manibꝰ. elapsus inor
resũpto indunento redierit. ⁊ subdubia noctis
luce sese turbis ducentiũ ihm̃. quasi unꝰ deipsis
inmiscuerit donee adatriũ pontificis eui erat no¬
tus ꝑueniret. uexta qđ insuo ipse euuangłio c̃c¬
memorat. Sicut autẽ petr᷑ quiculpã negationis

Expanded text:
ritas foras mittit timorem , ita timor mentem obsiritas foras mittit timorem , ita timor mentem obsidens, imperfectam arguit charitatem. Sed notandum solertius quod de hoc adolescente scribens evangelista, non ait quia fugit a comitatu, vel fugit a sequendo et facta; non fugit a Domino Salvatore ac magistro suo, cujus amorem etiam corpore absens fixum in corde servavit. Neque aliquid vetat intelligi Joannem hunc fuisse adolescentem dilectum prae caeteris magistro discipulum. Nam et illum eo tempore fuisse adolescentem lota ejus indicio est. Potuit namque fieri ut ad horam tenentium manibus elapsus, mox resumpto indumento, redierit, et sub dubia noctis luce sese turbis ducentium Jesum, quasi unus de ipsis immiscuerit, donec ad atrium pontificis cui erat notus perveniret. Juxta quod in suo ipse Evangelio commemorat. Sicut autem Petrus, qui culpam negationis
Abbreviated transcription (Latin):
nantẽ. ꝑꝑditorẽ inuestigare. qui cotidie in
tẽplo doceat.S ideo aduersum ine intene¬
bris conͦ gamiri. qi potestas ur̃a intenebris
el unce discipuli ehꝰ reliniquentes cũ. omnẽs
fugerunt. limpletur sermo dm̃ ꝗͣ dixerat qđ om̃s dis
cipuli scandaliarent᷑ in illo in ipsa noc tt. Nã a sit̃¬
ba ꝑmittente adpetitionẽ dñi fugerunt. ut ioħes
sequebatur cũ amic t sindone suꝑnudo. ⁊ tenue¬
runt eũ. Atille reiecta sindone. nud ꝓfugit abed.
qđ ait amictꝰ sindone suꝑrudo. subauditur corpͦe.
euuanguista ñ dicit. quisqͥs uͦ fuit. inaiorẽ inse
ꝗͣ inceteris amorẽ dĩi ꝑmansisse. ꝓbaliit. qͥ illis¬
ia fugientib ipse donee abhostib cõp̾henderetur
uincło caritatis adtractꝰ. eũ ꝑ seqͥ ñomisit. ꝗͣ uis nec¬
dũ ꝑfec tã habuerit caritatẽ. quia comitatu salua¬
toris uł tentꝰ ꝓfugere potuit. qr sicut ꝑfec t̃a ca¬

Expanded text:
nantem per proditorem investigare, qui quotidie in nantem per proditorem investigare, qui quotidie in templo doceat. Sed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas vestra in tenebris est. Tunc discipuli ejus relinquentes eum, omnes fugerunt. Icipuli scandalizarentur in illo in ipsa nocte. Nam et si turba permittente ad petitionem Domini fugerunt, ut Joannes sequebatur eum amictus sindone super nudo, et tenuerunt eum. At ille, relicta sindone, nudus profugit ab eis. Quod ait, Amictus sindone super nudo, subauditur corpore, evangelista non dicit. Quisquis vero fuit, majorem in se quam in caeteris amorem Domini permansisse deretur, vinculo charitatis astrictus, eum prosequi non omisit. Quamvis necdum perfectam habuerit charitatem, qui a comitatu Salvatoris vel tentus profugere potuit. Quia sicut perfecta cha
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussit seruũ sũmi sac̃dotis. et artiputauit illi
auricula. Petrꝰ hoc fecit ut ioħes eiuuiangłista
declarat eodẽ nutirũ m̾tis ardore qͦ cętera fe¬
cerat. Sciebat enĩ. qͦmͦ finees punuertdo saclegos.
mercedẽ iustitiȩ ⁊ sac̃dotii ꝑherinis acceperit
ucas autẽ acidit. qđ dñs tangens auriculã ser¬
ui. sanauerit cum. Nũꝗ̃ gͦ pictatis suę dñs
obluuscitur. quietiã hostes slios ñ patitur iuil¬
uerari. lili iusto mortẽ inferunt. ipse ꝑ sequutoꝵ
uulnerat sanat. mysticę docens etiã eos quun
suȩ mortis ꝯsensionẽ uulnꝰ anime contͣrerant
si fructũ penitentiȩ dignũ facerent. salutẽ
posse mereri. E trespondens iħc. ait illis. Lamo
adlatronẽ existis ꝯgladis. ⁊ lignis cõp̃hendẽ me
Cotidie eram apuo uos intẽplo docens. ⁊ ñ me
teniustis. St̾ultũ ẽ inqͥt eum cũ gladiis et fus¬
tibꝰ querere qͥultro se ur̃is tradat manib. et
in noc te quasi latitantẽ. et ur̃os oculos decli¬

Expanded text:
ussit servum summi sacerdotis, et amputavit illi auriculam. Petrus hoc fecit, ut Joannes evangelista declarat , eodem nimirum mentis ardore, quo caetera fecerat. Sciebat enim quo modo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae et sacerdotii perennis acceperat . Lucas autem addit, quod Dominus tangens auriculam servi sanaverit eum . Nunquam ergo pietatis suae Dominus obliviscitur, qui etiam hostes suos non patitur vulnerari. Illi justo mortem inferunt, ipse persecutorum vulnera sanat, mystice docens etiam eos, qui in suae mortis consensione vulnus animae contraxerant, si fructum poenitentiae facerent dignum, salutem posse mereri. Et respondens Jesus ait illis: Tanquam ad latronem existis cum gladiis et lignis comprehendere me; quotidie eram apud vos in templo docens, et non me tenuistis. Stultum est, inquit, eum cum gladiis et fustibus quaerere, qui ultro se vestris tradat manibus, et in nocte quasi latitantem et vestros oculos decli
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝯsequi. ltaq quantũ deardore m̃tis c̃fidimnꝰ.
taritũ de carnis fragilitate timeamus. S tamen
hic locꝰ. ⁊aduersum euticianod. quidicunt unã
inmediatore der ⁊ hominũ. dr̃o ⁊ saluatore nr̃o
oꝑationẽ. unã fuisse uoluntatẽ. Cũ eñĩ dicit᷑¬

Expanded text:
se consequi. Itaque quantum de ardore mentis confidimus, se consequi. Itaque quantum de ardore mentis confidimus, tantum de carnis fragilitate timeamus. Sed tamenhic locus adversum Eutychianos, qui dicunt unam in Mediatore Dei et hominum Domino et Salvatore nostro operatione
Abbreviated transcription (Latin):
mon dormis : Nonpotiusti una hora uigilare¬
metũ Iile qui supra dixerat. etiã siom̃s scanda¬
lizati fuerint ego nũquã scandalizabor. nunc
tristitiȩ magnitudine somnũ uincere ñ potest.
Uigilate ⁊ orate. ut ñ uitretis urtẽptationẽ.
Inpossibile ẽ humanã aruimã ñ tẽptari. Unde⁊
anoratione dĩica diciꝰ nenos inducas intẽp¬
tationẽ. ꝗͣ inferre ñ possumus. ñ tẽptationẽ pę¬
nitus refutanteᷤ. s uires sustinendi itẽptati¬
onibꝰ dep̾cantes. E rgo ⁊ inp̾seritiarũ ñ ait iugi¬
late ⁊ orate. ñ uttem̃ptemini. s. ne uitretis intẽp¬
tationẽ. Hoc ẽ tẽptatio uos n̾ suꝑet ⁊ iuncat. et¬
int᷑ suos casus teneat. Uerbi gr̃a. Martyr qͥ con¬
fesslone diũ sanguinẽ fudit. tẽptatũs quidẽ
ẽ s tẽptationis retib n̾ligatus. Qui autẽ negat.
inplagas tẽptationis incurrit. Sp̃c quidẽ prõp¬
tus ẽ. caro autẽ infirma. Hoc aduersum temera¬

Expanded text:
on, dormis? Non potuisti una hora vigilare? Ille qui supra dixerat: Etiamsi omnes scandalizati fuerint, ego nunquam scandalizabor, nunc tristitiae magnitudine somnum vincere non potest. Vigilate et orate, ut non intretis in tentationem. Impossibile est humanam animaOratione Dominica dicimus: Et ne nos inducas in tentationem ; quam ferre non possumus: non tentationem penitus refutantes, sed vires sustinendi in tentationibus deprecantes. Ergo in praesentiarum non ait: Vigilate et orate, ne tentemini, sed, ne intretis in tentationem. Hoc eintra suos casus teneat. Verbi gratia, martyr, qui pro confessione Domini sanguinem fudit, tentatus quidem est, sed tentationis retibus non ligatus. Qui autem negat, in plagas tentationis incurrit. « Spiritus quidem promptus, caro autem infirma. » Hoc adversum temera
Abbreviated transcription (Latin):
liũ. nunie usq uesanis nomuetenꝰ fid eliũ ex ho¬
norat᷑ atq irritat᷑ ob ꝓbriis. Uelauer̃ iute faciẽ
ciꝰ ñ ut eoꝵ ille scelera ñuideat. s ut asese ipsi si¬
cut qͦrdã moysi fecerunt. grãm cogruitionis eiꝰ
abscondant᷑. Sicut credent moysi. credent for¬
sitan a dño. Qdđ uelamentũ usꝙ hodiȩ manet
suꝑ eor eoꝵ n̾reuclatũ. nob̾ autẽ in xp̃m credentib¬
reuelatũ ẽ. Neq enĩ frustra eo moriente. uelũ tẽpli
scissum ẽ mediũ.⁊ ea quę toto legis tẽꝑe latuerant.
⁊ abscondita carnali isrł fuerant. noui testam̃ti
dicunt ei ꝓphetiza. ⁊ iusta alios eiuiangłis tas.
ꝓphetita. quis ẽ quite ꝑc̾sit quasi u contumeliã
faciunt ei. qui se apopuł ꝓphãm uoluerit habe
rI. S ipso dispensante qui patitur. omĩa ꝓnobis
fiunt ut sicut petrus hortat᷑. xp̃o incarne pas¬
so. nos eadẽ cogitatione armemur.atq adtole¬
randa ꝓ nomine eiꝰ. irrisionũ ob ꝓbria p̃parem᷑.

Expanded text:
anis nomine tenus fidelium exhonoratur atque irritatur opprobriis. Velaverunt autem faciem ejus, non ut eorum ille scelera non videat, sed ut a se ipsi, sicut quondam Moysi fecerunt , gratiam cognitionis ejus abscondant; si enim crederent Moysi, crederent forsitan et Domino . Quod velamentum usque hodie manet per cor eorum non revelatum. Nobis autem in Christum credentibus ablatum est. Neque enim frustra eo moriente velum templi scissum est medium, et ea quae toto legis tempore latuerant, et abscondita carnali Israel fuerant, Novi Testamenti dicunt ei: Prophetiza, et juxta alios evangelistas: Prophetiza quis est qui te percussit; quasi in contumeliam faciunri. Sed ipso dispensante, quae patitur omnia pro nobis fiunt, ut, sicut Petrus hortatur , Christo in carne passo nos eadem cogitatione armemur, atque ad toleranda pro nomine ejus irrisionum opprobria praeparemur.
Abbreviated transcription (Latin):
& mandata custodit ut ueterẽ p̃uaricationidꝰ abo¬
leret errorẽ. Et exut foras ante atrium. ⁊ gallus
cantauit. De hoc galli cartu cȩteri euuangłiste
tacent. ñ tamen factũ eẽ negant sicut ⁊ multa
alia alii silentio p̾tereunt: quȩ alii narrant. Rur¬
sus autẽ cũuidisset illũ ancilla cepit dicere cir¬
ciunstantib. Quia hic exillis est. Atille tterũ ne¬
credenda ẽ. Dicit naq matheus aꝑtissimȩ. exeun
i cȩtera. In hac autẽ negatione pet discimꝰ. ñ solũ
ñ ait petro. discipulũ meũ negibis si me nega¬
bis. Negauit gͦ ipsum. cũ se negauit. eiꝰ eẽ nega¬
qpuit. Et post pusillũ. rursus quiadstabant dice¬
bant petro. Uere tu exillis es. Nã et gilileus es.
Non qđ alia lingua galilei ꝗ̃ iherosolunitȩ ioque¬
rentur. quiut ꝙ fuerunt hebrxi. s qđͣ una quȩqͣ
ꝓiuntia ⁊ regio suas habeat ꝓprietates. ac̃ uerꝰ¬
naculũ loquendi soriũ uitare ñ possit. Unde

Expanded text:
ta custodit, ut veterem praevaricationis aboleret errorem. Et exivit foras ante atrium, et gallus cantavit. De hoc galli cantu caeteri evangelistae tacent, non tamen factum esse negant, sicut et multa alia alii silentio praetereunt, quae alii narrant. Rursus autem cum vidisset illum ancilla, coepit dicere circumstantibus: Quia hic ex illis est. At ille iterucredenda est. Dicit namque Matthaeus apertissime: « Exeun. » In hac autem negatione Petri discimus, non solum us autem non ait Petro: Discipulum meum te negabis, sed « me negabis. » Negavit ergo ipsum, cum se negavit ejus esse discipulum. « Et post pusillum rursus qui astabant, dicebant Petro: Vere tu ex illis es. Nam et Galilaeus es. Non quod alia lingua Galilaei, quam Hierosolymitae loquerentur, qui utrique fuerint Hebraei, sed quod unaquaeque provincia et regio suas habeat proprietates, ac vernaculum loquendi sonum vitare non possit. Unde,
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃dos scindens uestimenta sua ait. Iuĩ adhuc
desidamꝰ teste Audistis ulasphemiã. Quẽ desolio
sacẽddotali furor. erc̃serat eade rabies ad scindendas
uestes ꝓuocat. Scindit uestim̃ta sua ut ostendat
uideos sac̃dotalẽ gam ꝑdidisse. ⁊ uacuã habere
sedẽ pontificis.S. ⁊ consuetudinis uidaice ẽ. cũ a¬

Expanded text:
sacerdos, scindens vestimenta sua, ait: Quid adhuc desideramus testes? Audistis blasphemiam. Quem de solio sacerdotali furor excusserat, eadem rabies ad scindendas vestes provocat. Scindit vestimenta sua, ut ostendat Judaeos sacerdotalem gloriam perdidisse, et vacuam sedem habere pontificis. Sed et consuetudinis judaic
Abbreviated transcription (Latin):
ecce quime tradet ꝓpe ẽ. Post ꝗͣ t̾tio orauerat.
⁊ apłoꝵ timorẽ sequente. perutentia impct᷑ue¬
rat corrigendũ. securꝰ depassione sua ꝑgit ad ꝑ¬
sequutores. ⁊ ultro se interficiendũ p̾bet dicit¬
q discipuł. surgite eamus. ecce quime tradet
ꝓpeẽ Nonuos inueniant quasi tun̾teᷤ ⁊ retrac¬
tantes. ultro ꝑgamꝰ admorte̾. ut confidentiã
& gaudiũ passuri uideant. Dedderat autẽ tͣditor
eis signũ dicens. Qu̾e osculatus fuero. ipse est.
eum. linpudens quidẽ ⁊ scelerata ꝯfidentia.
magistrũ uocare ⁊ osculũ ei ingerere. quẽ tra¬
debat. Tam̾ adhuc aliquid deuerecundia dis¬
cipuli. cũ ñ eum palã tradidit ꝑsequutoribꝰ.
s. ꝑsignũ osculi Suscepit autem dominꝰ̾ oscu¬
lum traditoris. ñ qͦ simulare nos doceat. s nep¬
ditionẽ fugere uideatur. simul ⁊ illud clauiti¬
cũ cõplens. cũlns qui oderunt pacẽ erã pacificꝰ.¬

Expanded text:
ecce qui me tradet prope est. Postquam tertio oraverat, ecce qui me tradet prope est. Postquam tertio oraverat, et apostolorum timorem sequente poenitentia impetraverat corrigendum, securus de passione sua pergit ad persecutores, et ultro se interficiendum praebet, dicitque discipulis: Surgite, eamus, ecce qui me tradet prope est. Non nos inveniant quasi timentes et retractantes, ultro pergamus ad mortem, ut confidentiam et gaudium passuri videant. Dederat autem traditor ejus signum eetc. Impudens quidem et scelerata confidentia, magistrum vocare, et osculum ei ingerere, quem tradebat. Tamen adhuc aliquid habet de verecundia discipuli, cum non eum palam tradidit persecutoribus, sed per signum osculi. Suscepit autem Dominus osculum traditoris, non quo simulare nos doceat, sed ne proditorem fugere videatur, simul et illud Davidicum complens: Cu
Abbreviated transcription (Latin):
uoluritatis atq uirtutis eꝰ. Et iterũ abiens. orauit
eunde sermonẽ diceris. E treu̾siis denuo. inuenit
eos dormientes. Solꝰ orat ꝓ om̃ib sicut ⁊ solus
patit᷑ ꝓunuisis. Languescebant autẽ ⁊ oppri¬
mebantur apłoꝵ oculi negatione diuina. Et
uenit t̾tio. ⁊ ait illis. Dormite ĩa. ⁊ requiescite.
Sufficit Uenit hora. ecce tͣcletur filiꝰ hominis
inmanꝰ peccatoꝵ. Cũ dixisset dormite ĩa ⁊ re¬
quiescite. ⁊ adiungeret sufficit. ac deinde infer¬
ret uenit hora. ecce tradetur filiꝰ hominis uima¬
nꝰ peccatoꝵ. utiq intelligitur pꝰ illud qđ eis dic¬
tulũ ut hoc fieret qđ ꝓmiserat. ⁊ tunc intulis¬
se. eece ad ꝓpinqͣuit hora suie uenit hora. Ideo
p̾illa ũba positũ ẽ sufficit. idẽ qđ requiciustis iã suf¬
ficit. Sed quia c̃memoratiañ ẽ ipsa int᷑positio silen¬
tii dñi ꝓptẽa cohartat intellectũ. ut in illis uer¬
bis alia ꝓnuntiatio reqͥratur. Surgite eamus.

Expanded text:
atque virtutis est. Et iterum abiens oravit, eumdem sermonem dicens. Et reversus, denuo invenit eos dormientes. Solus orat pro omnibus, sicut et solus patitur pro universis. Languescebant autem et opprimebantur apostolorum oculi negatione vicina. Et venit tertio, et ait illis: Dormite jam et requiescite. Sufficit, venit hora, ecce tradetit, ut, cum dixisset: dormite iam et requiescite, adiungeret sufficit et deinde inferret uenit hora, ecce tradetur filius hominis, utique intellegitur post illud quod eis dicantum, ut hoc fieret quod promiserat, et tunc intulisse: Ecce appropinquabit hora, sive venit hora. Ideo post illa verba positum est, sufficit, id est, quod requievistis jam sufficit. Sed quia commemorata ipsa non est interpositio silentii Domini, propterea coarctat intellectum, ut illis verbis alia pronuntiatio requiratur. Surgite, eamus,
Abbreviated transcription (Latin):
sunul crucifix̾ẽ cruci cũ illo. ut euacuetur corpꝰ
peccati. ut ult᷑ ñ seruiamus peccato quã diuid
agunt oꝑa nr̃a. ut cuacuetur corpꝰ peccati. qua¬
diu exterior homo corrumpitur. ut interior re¬
nouetur dedie indiẽ tempꝰ ẽ crucis. Hec sunt
etiã bona oꝑa quidẽ tamen adhuc laboriosa.
qͦꝵ merces requies c̃. Sed ideo dicitur spe gauden¬
tes. ut requiẽ futurã cũ hilaritate in laboribꝰ o¬
tẽ oꝑartis. qr tristitia facit angustias. ꝑlaͥti¬
tudiriẽ autẽ cui caput adiungitur. expec ta¬
tio retributionis. desublimi iꝰtitia dei. qͥ redlet
unieuiq secd̾m oꝑa sua. his quidẽ qui secdm̃
tolerantiã boni oꝑis. glam ⁊ honorẽ et incor̾¬
ruptione querentib uitã et̾nã. Itaq etiã lon¬
gitudo qͣtotũ corpꝰextendit᷑ ipsã tolerartiã
significat. Unde longanimes dicunt᷑. quito¬
lerant. Erofundũ aut . qđ̃ t̾rȩ infirũ ẽ secretũ
inista designificatione crucis expediant. ubi ait. In

Expanded text:
simul crucifixus est cruci cum illo ut evacuetur corpus peccati, ut ultra non serviamus : quandiu id agunt opera nostra ut evacuetur corpus peccati, quandiu exterior homo corrumpitur, ut interior renovetur de die in diem, tempus est crucis. Haec sunt etiam bona opera quidem tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. Sed ideo dicitur spe gaudentes, ut requiem futuram cum hilaritate in laboribus otem operantis, quia tristitia facit angustias; per altitudinem autem, cui caput adiungitur, expectationem retributionis de sublimi iustitia dei, qui reddet unicuique secundum opera sua, his quidem qui secundum tolerantiam boni operis gloriam et honorem et incorruptionem quaerentibus uitam aeternam. itaque etiam longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam tolerantiam significat, unde longanimes dicuntur, qui tolerant. profundum autem, quod terrae infixum est, secretum e uerba apostolica in ista designatione crucis expediam, ubi ait: In
Abbreviated transcription (Latin):
corda hominũ. illiꝰ cui instituendo ad credendũ
xp̃o. ac resistendũ ꝑfidiȩ antirp̃i. deinde ipse
suã anumã ꝓpter martyriũ fidei xp̃i ponendã.
deqͦ in apocalipsi pleruius mystico sermone nai¬
ratur. Sed dico uob̃. qr ⁊ helias uenuit. et feceit᷑
illi quȩcũq uoluerunt. sicut scriptum ẽ deeo.
Ipse quiuenturus ẽ inscdo saluatoris aduent¬

Expanded text:
corda hominum illius aevi, instituendo ad credendum corda hominum illius aevi, instituendo ad credendum Christo, ac resistendum perfidiae Antichristi; deinde ipse suam animam propter martyrium fidei Christi ponendo. De quo in Apocalypsi plenius mystico sermone narratur. Sed dico vobis, quia et Elias venit, et fecerunt illi quaecunque voluerunt, sicut scriptum est de eo. Ipse qui
Abbreviated transcription (Latin):
mant gͦ di scipuli tnisformationẽ tiȩ hane esse
qͦmꝰ p̃cursor tuus ñ apparet: Maximne qr heliã ui¬
derunt recessisse. Quando autẽ adiciunt scribȩ. ⁊
dicunt. qͥa heliam oporteat primũ uerure. pri¬
mũ dicendo ostendunt. qͦd nͥ helias uenerit.
ñsit secundꝰ inscriptura saluatoris aduertus.
Qui respondens ait illis. Hęlias cũ uenerit. pͥmo
restituet om̃ĩa. Omi̾a restituet. utiq illa. que
ꝓpħa p̾fatus ostendit dicens. Ecce ego mittã
uob̾ heliã ꝓphãm. anteꝗ̃ ueniat dies dnũi mag¬
nus ⁊ horribilis. ut conuertat cor patrũ ad fili¬
os. ⁊ cor filioꝵ ad patres eoꝵ reftituet. Et hoc qͦd
morti debet. ac du uiuendo distulit. qͦd etiã
Ine dñs conseqͣnt̃ intimauit. cũ ꝓtinus adunx̃.
⁊ qͦm scriptũ ẽ infilium hominis. ⁊ multa paci
multi phariȩ ꝓpħȩ multi scripserunt:. sic et he¬
lias cũ uenerit multa passurus ẽ ⁊ contennend
abimpus. Restitult gͦ omĩa. pͥmo uidelicet

Expanded text:
puli transformationem gloriae hanc esse, modo praecursor tuus non apparet? Maxime quia Eliam viderant recessisse. Quando autem adjiciunt scribae, et dicunt: quia Eliam oporteat primum venire, primum dicendo ostendunt, quod nisi Elias venerit, non sit secundus Salvatoris adventus. Qui respondens ait illis: Elias cum venerit, primo restituet omnia. Omnia restituet, utique illa quae propheta praefatus ostendit dicens: Ecce ego mittam vobis Eliam prophetam, antequam veniat dies Domini magnus et horribilis, et convertet cor patrum ad filios, et cor filiorum ad patres eorum . Restituet et hoc quod morti debet, ac diu vivendo distulit. Quod etiam hic Dominus consequenter intimavit, cum protinus adjunxit: Et quomodo scriptum est in Filium hominis, multifarie prophetae multa scripserunt, sic et Elias, cum venerit, multa passurus est, contemnendus ab impiis. Restituet ergo omnia, primo videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
sententia. dic̃ apłs. Sed siue occasione. siue ueri¬
tate xp̃c adnuncietur. ⁊ inhoc gaudeo. s ⁊ gau¬
signa facientes. ab alioꝵ salute censeant᷑ ñ eẽ ꝓ
hibendi. n̾̃ tam̃ ipsis ꝑtalia signa secura. sua c̃¬
scientia reddit᷑. qͥn potiꝰ in illa die cũ dixerint.

Expanded text:
sententia dicit Apostolus: Sed sive occasione, sive veritate Christus annuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gausigna facientes, ab aliorum salute sentiantur non esse prohibendi, non tamen ipsis per talia signa secura sua conscientia redditur quin potius in illa die, cum dixerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
die resurget. Sẽper ꝓsꝑis miscet tristia. ut cũ
repente uenerint. ñ terreant apłos. s p̾medita¬
tis ferant᷑ animis. Siciũ contristat eos qđ occiden¬
d̃ ẽ. debet letificare q die t̾tio resurrec turꝰ ẽ. Et¬
illi ignorabant u̾bum istui. ⁊ timebant eũ iit̾¬
rogare. hȩc ignorantia discipuloꝵ ñtã detardẽ¬
tate ingenu sui. ꝗͣ de amore nascit᷑ saluatoris.
qr carnales adhuc ⁊ mysterii crucis ignari. quẽ
⁊ q ꝑfiguras eum sepe loqͣntẽ audure solebant.
horrentes euentũ mortis eiꝰ. etiã incis qͦ desua tͣ¬
attione ⁊ passione aꝑte loqͤpatur. figuratȩ aliut
tuenerunt capharnaũ. Q uicũ domi essẽt
Rint̾rogalat eos. quidiniua trac tabitis.
A tilli tacebant. i qͥdẽ int̾ se inuia disputauciant. qͥs
ẽẽt illoꝵ maior. ⁊ cętr̃. Inde orta uidet᷑ disputatio
discipuloꝵ depͥmatu. q uidant petrũ. ⁊ iacobũ.
⁊ iohẽm seorsum ductos inmontẽ. secretumq eis

Expanded text:
enter. Semper prosperis miscet tristia, ut cum repente venerint, non terreant apostolos, sed a praemeditatis ferantur animis. Si enim contristat vos quod occidendus est, debet laetificare quod die tertia resurrecturus. um istud, et timebant interrogare eum. Haec ignoratio discipulorum, non tam de tarditate ingenii eorum quam de amore nascitur Salvatoris, qui carnales adhuc et mysterii crucis ignari, quem ant. Et quia per figuras eum saepe loquentem audire solebant, horrentes eventum mortis ejus, etiam in eis quae de sua traditione et passione aperte loquebatur, figurate aliud venerunt Capharnaum. Qui cum domi essent, interrogabattacebant. Si quidem inter se in via disputaverant quis esset illorum major. Inde orta videtur disputatio discipulorum de primatu, quia viderant Petrum, Jacobum et Joannem seorsum ductos in montem, secretumque eis
Abbreviated transcription (Latin):
ait illis. Quit gͦ uultis ut faciã regi iudeor:
Atilli iterũ clamauerunt. Crucifige eum. Pi¬
latus uͦ dicebat eis. Quidenĩ mali fecit: Mul¬
tas liberandi saluatorẽ pilatus occasiones de¬
dit. primũ latronẽ ĩto ꝯferens. deinde infe¬
rens. quid gͦ uultis ut faciam regi udeoꝵ:
Cũq responderent crucifi.gatur. ñ stat̾im ad¬
quicuit. seo uirta suggestionẽ uxoris qͥ man¬
dauerat ei. ut mattheus scribit. nichil tibi et
cit: Hoc dicendo pilatꝰ absoluit ihm. Atilli ma¬
gis clamabant. Crucifige eum. Ut impleret᷑
runt me canes multi. congͤ. gatio malignanti¬
ũ obsederunt me. ⁊ illud iheremie facta ẽ inͥ
hereditas mea. sicut leo insilua. dederunt suꝑ

Expanded text:
ut faciam regi Judaeorum? At illi iterum clamaverunt: Crucifige eum. Pilatus vero dicebat eis: Quid enim mali fecit? Multas liberandi Salvatorem Pilatus occasiones dedit: primum latronem justo conferens, deinde inferens: Quid ergo vultis, ut faciam regi Judaeorum? Cumque responderent Crucifigatur, non statim acquievit, sed, juxta suggestionem uxoris, quae mandaverat ei, ut Matthaeus scribit: Nihil tibi et cit? Hoc dicendo Pilatus absolvit Jesum. At illi magis clamabant: Crucifige eum. Ut impleretur runt me canes multi, congregatio malignantium obsedit me ; et illud Jeremiae: Facta est mihi haereditas mea sicut leo in silva, dederunt su
Abbreviated transcription (Latin):
de uestunta sua. ꝗd paulũ quaq ⁊ barnaban. ꝗͣ do
inlicaonia deoꝵ cultu honorabant᷑. fecisse legimꝰ
Nerodes aut̃ qr ñ dedit honorẽ deo . s ad quiciit ĩ¬
modato fauori pꝰpuli. statim ab angło ꝑcussus ẽ¬
ꝯturca dñi. nec abipsis qͥ eum crucifigere militi¬
b seuidi potuerit. fĩ gurabat᷑ enĩ. qr sac̃dotium
udeoꝵ ꝓscelerib ipsoꝵ pontificũ cet seindendũ.
ris solet appellari. nũꝗ̃ ualet disrũpi qͥn potius
⁊ si uidei. si gentiles. si heretici. simali catholici.
hunulitat᷑e dĩi saluatoris ꝯtẽpuant. ciꝰ tam̃ usq
adconsũmationẽ secłi in illis quos sors electionis
inuenerit inuiclata sit ꝑmansura castitas. Et cepe¬
runt quida censpuere cum. ⁊ uelare facie̾ eiꝰ. ⁊ cola¬
pls cũ cede. ⁊ diccre ei ꝓphetica. Et mirstri ai.i

Expanded text:
e vestimenta sua. Quod Paulum quoque et Barnabam, quando in Lycaonia deorum cultu honorabantur, fecisse legimus. Herodes autem, quia non dedit honorem Deo, sed acquievit immoderato favori populi, statim ab angelo percussus eni nec ab ipsis, qui eum crucifixere militibus scindi potuerit. Figurabatur enim, quod sacerdotium Judaeorum pro sceleribus ipsorum pontificum esset scindendum, ris solet appellari, nunquam valeat disrumpi; quin potius etsi Judaei, si gentiles, si haeretici, si mali catholici humilitatem Domini Salvatoris contemnant, ejus tamen usque ad consummationem saeculi in illis quos sors electionis invenerit inviolata sit permansura castitas. Et coeperunt quidam conspuere eum, et velare faciem ejus, et colaphis eum caedere, et dicere ei: Propheti
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m dnm nr̃m. Intelligat scriba doctꝰ in
regno celoꝵ. in hoc demoniaco adño curato. sal¬
uationẽ om̃iũ fidelium eẽ designatã qͥorigi¬
nalis culpȩ reatu adstricti ueniunt in mundũ.
nec nͥ unius redẽptoris ihũ xp̃i fide sunt ⁊ grã

Expanded text:
inum nostrum. Intelligat scriba doctus in regno coelorum, in hoc daemoniaco a Domino curato salvationem omnium fidelium esse designatam, qui originalis culpae reatu astricti veniunt in mundum, nec nisi unius Redemptoris Jesu Christi fide sunt et gratia
Abbreviated transcription (Latin):
uerã se habusse carnis naturã. more tactꝰ humani
declarauit. egat naq manes insanꝰ ueracit᷑ eum
carne indutũ fuise .s. ipse cũ tet langientes suo
tactu erexit muncdauit. illuminauit heresim illiꝰ.
⁊ anteꝗ̃nata eẽt dãpnauit. xcĩ. Et cũ intixis¬
set indomũ. discipuli eiꝰ secreto int̾rogabant eum.

Expanded text:
veram se habuisse carnis naturam more tactus humani veram se habuisse carnis naturam more tactus humani declaravit. Negat namque Manichaeus insanus veraciter eum carne indutum fuisse: sed ipse cum tot languentes suo tactu erexit, mundavit, illuminavit, haeresim illius et antequam nata esset damnavit. Et cum introisset in domum, discipuli ejus secreto interrogaban
Abbreviated transcription (Latin):
uit᷑ imꝑii. Naut̃ ꝑuero qͥuĩ paticbat᷑ s demoni qͥ
inferebut c̃ominatꝰ ẽ. q qͥ peccantẽ em̃dare desid̾at
uitiũ utiq in crepando. ⁊ ereerando debet exter
plius in eum in gͤdiat᷑ imꝑat. qr ille ueracit̾ ademo¬
niea dominatione libutur. qͥ ad peccata aquib se¬
mel pentendo mundatꝰ ẽ. uitat male iuuendo re¬
uerti. ł terclamans multũ. ⁊ discerpens cũ. exut
abeo. Eatturꝰ abhomine sp̃c immiuitꝰ. discerpit eũ.
ac furenti clamore t̾riutuntuentes. qr plerũq di abolꝰ
dũ decorde expellit᷑ acriores in eo teptationes gene¬
rat. ꝗ̃ priꝰ eiritauerat. ꝗͣ do hoc quietꝰ possidebut.
Et factus c̃ sicut mortuus. ita ut mutti dicerent
qr mortuus ẽ. lỹe autẽ tenens manũ illiꝰ. el euauit
eum ⁊ surerit. Quẽ hostis impiꝰ iã fugere cõpulsus
strauit. ac mortuo similẽ reddidit. hunc puis sat¬
uator miti suȩ dexterȩ tac tu leuauit. Quisieut
uerũ se ẽẽ am̃ potentia saluandi docuit. ita etiã

Expanded text:
 daemoni qui inferebat comminatus est. Quia qui peccantem emendare desiderat, vitium utique increpando et exsecrando debet extermplius in eum ingrediatur imperat. Quia ille veraciter a daemoniaca dominatione liberatur, qui ad peccata a quibus semel poenitendo mundatus est, vitat male vivendo reverti. Exclamans, et multum discerpens eum, exiit ab eo. Exiturus ab homine spiritus immundus discerpit eum, ac furenti clamore terruit intuentes. Quia plerumque diabolus dum de corde expellitur, acriores in eo tentationes generat, quam prius excitaverat quando hoc quietus possidebat. Et factus est sicut mortuus, ita ut multi dicerent quia mortuus est. Jesus autem tenens millum et surrexit. Quem hostis impius jam fugere compulsus stravit, ac mortuo similem reddidit, hunc pius Salvator miti suae dexterae tactus levavit. Qui sicut verum se esse Deum potentia salvandi docuit, ita etiam
Abbreviated transcription (Latin):
qr ap̃i estis. amen dico uob̾. ñꝑdet mercedẽ suã.
Legimꝰ in propħa dauid. ad excusandas excusa
deluiquunt uideant᷑ necessitate peccare. Dñs
serutatoꝵ cordis. ⁊ renũ. furturas cogitationes in
singulis contuetur. ⁊ dixerat. Quisqͥs unũ par
uulũ receꝑit in nomine meo. me recipit. Pote¬
rat aliqͥs causari ⁊ dicere. Pauꝑtate ꝓhibeor. tenu¬
itas me retinet. ut hospitalis eẽ ñ possum. Et hanc
ercusationẽ. leuissimo p̾cepto dilurt. ut calice̾ a¬
quę ⁊ hoc frigide uixta matheũ toto arimo por¬
rigamus. Frigide in qͥt aquȩ n̾calide ne et in
calida pauꝑtatis. & penuriȩ lignoꝵ eccasio quere¬
ret᷑. Tale quid ⁊ apłs adgalathas p̾cipit. cõmu¬
nicet his qui catecitat᷑ ei qui se catecirat in õĩb
bonis. ⁊ discipulos ad magistroꝵ refrigeria cohor¬
itat᷑ Et q poterat quilibet p̾tende pauꝑta¬
t̾as et p̃ceptũ eludere. priꝰquã illut ꝓponat immi¬

Expanded text:
discipuli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam. Legimus in propheta David: Ad excusandas excusatdelinquunt, videantur necessitate peccare: Dominus scrutator cordis et renum, futuras cogitationes in sinvulum receperit in nomine meo, me recipit. Poterat aliquis causari et dicere, Paupertate prohibeor, tenuitas me retinet, ut hospitalis esse non possim, et hanc excusationem levissimo praecepto diluit, ut calicem aquae et hoc frigidae juxta Matthaeum toto animo porrigamus: frigidae, inquit, aquae, non calidae, ne et in calida paupertatis et penuriae lignorum occasio quaereretur. Tale quid et Apostolus ad Galatas praecipit, Communicetis qui catechizatur ei qui se catechizat, in omnibus bonis . Et discipulos ad magistrorum refrigeria cohortatur. Et quia poterat quilibet obtendere paupertatem, et praeceptum eludere, priusquam illud proponat, immi
Abbreviated transcription (Latin):
iste sepiꝰ uob̾ inmudũ nasciturũ ꝓmisit. Iniiꝰ uerbꝰ
inrta p̾ceptũ ipsiꝰ moysi. ⁊ uosauscultate. ⁊ om̃s
ur̃ amatores auscultare iubete. Et notandũ sicut
res tione uidentes collaudabimꝰ. Pec frustra sp̃e
sc̃s hic inlucida nubȩ. ut aliꝰ cuuan glista cõmemno¬
rst ulie apparebiͣt incolu̾ba.qr qͥnunc simplici cor¬
de fidẽ qua ꝑcipit seruat. tunc uice aꝑte uulonis
qͥd crediłat cotemplabit᷑ ipsaq qua illustrabitur

Expanded text:
 in mundo nasciturum promisit. Hujus verbis juxta praeceptum ipsius Moysi et vos auscultate, et omnes veri amatores auscultare jubete. Et notandum quod srectione videntes collaudabimus. Nec frustra Spiritus sanctus hic in lucida nube, ut alius evangelista commemorat, illic apparebat in columba, quia qui nunc simplici corde fidem quam percepit servat, tunc luce apertae visionis quod crediderat contemplabitur, ipsaque qua illu
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃s. tanq̃ me ipsũ audiens. uirta omĩa qͥ
rit ꝓphãm illũ. ext̾minabit᷑ de plebe. Qũe gͦ mer¬
ses eũ uenerit in carneaudiendũ ab om̃i anima
qͥ saluari uellet p̃dir̃ hunc iã uenientẽ incarne.
as ꝑat̾ audicrdũ discipsis oftendit. ⁊ suũ etͥ filiũ¬

Expanded text:
ta omnia quae rit prophetam illum, exterminabitur de plebe . Quem ergo Moyses cum veniret in carne, audiendum ab omni anima, quae salvari vellet praedixit; hunc jam venientem in carne, Deus Pater audiendum discipulis o
Abbreviated transcription (Latin):
tͥa tab̾nacula. tͥ unũ. ⁊ mgysi unũ et heliȩ unum.
Non enl sciebut quid diceret. frant erꝰ tiniore ext̾riti.
Oꝗͣta felicitas uisioni deitatis inter angłoꝵ choros
ad eẽ ꝑpetuo. si tantũ tnsfigurata.xp̃i humanitas.
duoꝵq societas sc̃or. ad punctũ uisa delec tat.
ut eos ne discedant etiã obsequia. petrꝰ sistere uelit
Qui ⁊ si ꝑstupore humanȩ fragilrtatis nesciat quio
dicat. insiti tamen sibi dat affec tꝰ inditiũ. Nescie¬
e se suosq coapłos. mortali aclhuc carne curũsep¬
tos. ininortał uitȩ statũ subire ñposse. cui m̃ti ex¬
cesserat. qr indomo pat̾s. quȩ incelis ẽ domꝰ manu¬
fac ta necessaria ñsit. S ⁊usq nunc imperitiȩ no
facere cupit. cũ hec abinuict̾ nullatenꝰ ualeant
seꝑari. unũ habentia tabnaculũ hoc c̃ eccłiã dei.
Et factaẽ nubes obũbrans eos. Quimateriale taber¬
naculũ quesunt. nubis accepit uinbraculũ. ut dis¬

Expanded text:
tria tabernacula, tibi unum, et Moysi unum, et Eliae unum. tria tabernacula, tibi unum, et Moysi unum, et Eliae unum. Non enim sciebat quid diceret, erant enim timore exterriti. O quanta felicitas visioni Deitatis inter angelorum choros adesset perpetuo, si tantum transfigurata Christi humanitas, duorumque societas sanctorum ad punctum visa delectet, ut eos, ne discedant etiam obsequio, Petrus sistere velit; qui etsi, pro stupore humanae fragilitatis, nesciat quid dicat, insiti tamen sibi dat affectus indicium. Nescieest, se suosque coapostolos mortali adhuc carne circumseptos, immortalis vitae statum subire non posse, cui mente excesserat quod in domo Patris, quae in coelis est, domus manufacta necessaria non sit. Sed et usque nunc imperitiae notfacere cupit, cum haec adinvicem nullatenus valeant separari, unum habentia tabernaculum, hoc est, Ecclesiam Dei. Et facta est nubes obumbrans eos. Qui materiale tabernaculum quaesivit, nubis accepit obumbraculum, ut dis
Abbreviated transcription (Latin):
scelerum fueritaccensa hoc remedio singłari pos¬
se placare Ieuiniũ autẽ gencrale ẽ. ñ solum abescis.
tione gerimus. teste apło qͥait. Sẽꝑ. gaudete. sine
uit̾missione erate. Quomͦ enĩ qͥs om̃ib horis. atq
mom̃tis. sine int̾missione diñ potest in uocare ser¬
moribꝰ: S. tunc sine int̾missione oramus. cũ ea
solum oꝑa gerimꝰ. qͣ nos pietati nr̃i comendent
auctoris. qͦ nuirũ ieuuno. ⁊ qͣ oratione. iuuante
dño cunctas antiqͥ hostis debellabimꝰ ac ꝓpulsa¬

Expanded text:
scelerum fuerit accensa, hoc singulari remedio posse placari. Jejunium autem generale est, non solum ab escis,ne intermissione orate . » Quomodo enim quis omnibus horis atque momentis sine intermissione Deum potest invocare sermonibus? Sed tunc sine intermissione oramus, cum ea solum opera gerimus, quae nos pietati nostri commendent auctoris. Quo nimirum jejunio et oratione, juvante Domino, cunctas antiqui hostis debellabimus ac propulsa
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ eẽ saluberrimũ exemplo mulicris. qͥ fimbriã eiꝰ
felici audacia tetigit scunus. Tangit nos dominꝰ.
cũ mentẽ nram affiatu sui sp̃c illustrat. atq ad ag¬
nitionẽ nos ꝓpriȩ infirmitatis. studiumq bonȩ
agnitionis accendit. Et app̾hendens manũ ceci e¬
durit eũ extra uicũ. Apprehendit manũ ceci. ut
eũ ad exsecutionẽ bone oꝑationis quã ꝓdiutina
cordis obscuritate ñ nouerat confortaret. E durit
extra uicũ. ut auita uulgari segregatꝰ uoliuitatẽ
sui conditoris qua illumirari mereret᷑. liberiꝰ sedu¬
lo corde scrutaretur. Iuisquis enĩ lumen eternita¬
tis uide desiderat. ñ erempla turbarũ. sedi ducatũ
necesse ẽ semꝑ sui redẽptoris sequat᷑. Et expuens
incculos eiꝰ impositis manib. suis. int̾roguiit sia¬
liquid uideret. Et aspiciens. ait. Uideo homines.

Expanded text:
nobis esse saluberrimum exemplo mulieris quae fimbriam ejus nobis esse saluberrimum exemplo mulieris quae fimbriam ejus felici audacia tetigit ediscimus. Tangit nos Dominus cum mentem nostram afflatu sui spiritus illustrat, atque ad agnitionem nos propriae infirmitatis studiumque bonae actionis accendit. Et apprehendens manum caeci, eduxit eum extra vicum. Apprehendit manum caeci, ut eum ad exsecutionem bonae operationis quam pro diutina cordis obscuritate non noverat confortaret. Eduxit extra vicum, ut a vita vulgari segregatus voluntatem sui conditoris, qua illuminari mereretur, liberius sedulo corde scrutaretur. Quisquis enim lumen aeternitatis videre desiderat, non exempla turbarum, sed ducatum necesse est semper sui redemptoris sequatur. Et exspuens in oculos ejus, impositis manibus suis, interrogavit eum si aliquid videret. Et aspiciens a
Abbreviated transcription (Latin):
minis possessionẽ adse trahet. Hoc ẽ deqͦ ⁊ apłs loqͥtur.¬
t ueniunt bethsaida. ⁊ adducunt ei cecũ. ⁊ ro¬
Agabant eum. ut illum tangeret. Cuncti qͥ i
dño curant᷑ languores. spiritaliũ sunt signa languo¬
rũ. quib aruima ꝑpeccatũ et̃uę morti ꝓpinquat. Si¬
cut enĩ insurdo ⁊ muto adño sanato. sanatio mentis
insinuatur eor. qui neq audire uerbũ dei. neq loqͥ
nouerant. ⁊ mox uirefectione turbe esurientis. quȩ
dũm sequuta fuerat suauitas figuratur illa qua
diligentiũ se ⁊ querentiũ solet corda nutrire. ita
ut hoc ceco paulatĩ curato adño. illuminatio desig¬
natur eendiũ stultoꝵ. ae longe auia uertatis aber¬
rantiũ. Rog. bant autẽ eũ ut illũ tange̾ret. scientes
qͥa tact᷑ dñi sicut leprosũ mundare. ita etiã cecũ illu¬
minare ualeret. Langimꝰ autẽ dum nos. cũ ei fide
integra et sincera adheremus. que̾ ꝓfecto tactum

Expanded text:
minis possessionem ad se trahet. Hoc est de quo et Apostoluminis possessionem ad se trahet. Hoc est de quo et Apostolut veniunt Bethsaida, et adducunt ei caecum, et rogabant eum ut illum tangeret. Cuncti qui a Domino curantur languores spiritalium sunt signa languorum quibus anima per peccatum aeternae morti propinquat. Sicut enim in surdo et muto a Domino sanato sanatio mentis insinuatur eorum qui neque audire verbum Dei neque loqui noverant, et mox in refectione turbae esurientis quae Dominum secuta fuerat suavitas figuratur illa qua diligentium se et quaerentium solet corda nutrire, ita in hoc caeco paulatim curato a Domino illuminatio designetur cordium stultorum, ac longe a via veritatis aberrantium. Rogabant autem eum ut illum tangeret, scientes quia tactus Domini sicut leprosum mundare, ita etiam caecum illuminare valeret. Tangimus autem Dominum nos, cum ei fide integra et sincera adhaeremus. Quem profecto tactum
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ p̾cepti qͦd saluator iusserat dicens. cauete
afermento phariseoꝵ. ⁊ fermento herodis. docet eos
qͥd significent quinq paned. ⁊̃ septẽ. siue piscicu¬
li siue quinq milia hominũ. et quatuor. milia
q̃pasta sunt inherenio. qđ licet signoꝵ magnitu¬
do ꝑspicua sit. tamen aliud spiritali intelligen¬
tia demonstret᷑. Sicrũ ferm̾tũ phariseoꝵ ⁊ s aduceo¬
rum. ⁊ fermentũ herodis. ñ corꝑale̾ panc̾ s traditio
nes ꝑuersas et heretica si gnificat dognata. quare
et cibi quib nutritꝰ ẽ populus dei ñ uerã doc trinã
integrãq significent: Istuis modi fermentũ quod
om̃i ratione uitandũ ẽ habuit marcioni. ⁊ ualentinꝰ
& om̃s heretici. fermentũ haric uim habet ut si farinȩ
inixtũ fuerit. qđ paruũ uidebatur crescat inmaius.
⁊ adsaporẽ suum uniũsam consparsionẽ trahat. Ita ⁊
doctrina heretica. siuel modicã scintillã intuũ pec¬
tus iecerit. inbreui ingens flama succrescet. Itotã ho¬

Expanded text:
sionem praecepti quo Salvator jusserat dicens: Cavete a fermento Pharisaeorum et fermento Herodis, docet eos quid significent quinque panes et septem, sive pisciculi, aut quinque millia hominum et quatuor millia quae pasta sunt in eremo. Quod licet signorum magnitudo perspicua sit, tamen aliud spiritali intelligentia demonstratur. Si enim fermentum Pharisaeorum et Sadduccaeorum, et fermentum Herodis non cones perversas et haeretica significat dogmata, quare et cibi, quibus nutritus est populus Dei, non veram doctrinam integramque significent? Istiusmodi fermentum, quod omni ratione vitandum est, habuit, Marcion et Valentinus, et omnes haeretici; fermentum hanc vim habet ut si farinae mistum fuerit, quod parvum videbatur, crescat in majus, et ad saporem suum universam conspersionem trahat. Ita et doctrina haeretica, si vel modicam scintillam in tuum pectus jecerit, in brevi ingens flamma succrescet, et totam ho
Abbreviated transcription (Latin):
diũ ñ merent᷑.s. pat̾ respondit ꝓfilio. ut uerbum
quune inisit. ipse ꝓme dicit testimoriũ. Uor qͦq
decelo patris loquentis audit᷑. qͥtestimoniũ ꝑhi¬
bet filio. ⁊ petrum eriore sublato docet ueritatt̃
ĩmo in petio cȩteros apłos. hic ẽ ait fuiꝰ m̃s Raris¬
simꝰ. Huic figenũ ẽ tabernaculũ huc obtem¬
punciũ.łłic ẽ filiꝰ. illi seriust̃. Moyses thelias
debent ⁊ ipsi uobeũ impenetraoilib cordis
sui. dñs tabnaculũ p̾parare. Concordiat sane
inc euuangłis locͦ. cũ uerb̾ ipsiꝰ moysi. quibꝰ
ucarnationis diu̾eȩ testimoniũ ferens. aielat.

Expanded text:
pondet pro Filio, ut verbum qui me misit, ipse pro me dicit testimonium . Vox quoque de coelo Patris loquentis auditur, quae testimonium perhibeat de Filio, et Petrum, errore sublato, doceat veritatem, imo in Petro caeteros apostolos. Hic est, inquit, Fisimus, huic figendum est tabernaculum, huic obtemperandum. Hic est Filius, illi servi sunt Moyses et Elias: debent et ipsi vobiscum in penetralibus cordis sui Domino tabernaculum praeparare. Concordat sane hic Evangelii locus cum verbis ipsius Moysi, quibus incarnationi Dominicae testimonium ferens