comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Npientes al¬
liquid de pen¬
uria ac tenui¬
tͣate ñra cum
pauꝑculain.
ardua scandere. opus ultͣ
uires nr̃as agere p̃sumsimꝰ
ꝯsũmationis fidutiã labo¬
risq mercedem insamari¬
tano statuentes qui ꝓlatis
in curationẽ semimiui du¬
ob denaris suꝑerroganti
cuncta recldere ꝓfessus est.
Delectat nos uitas pollicẽ¬
tis. s teret in mensitas la¬
boris. desid̾riũ hortat᷑ ꝓfici¬
endi. s de hortat᷑ infirmi¬
tas defitiendi. quã uincit
çelus domꝰ dei. Quoinar¬
descentes fidem nr̃am ad¬
u̾sus errores carnaliũ atq
animaliũ hominũ Sauiti¬
ce turris clipeis munire
uł potius munitã ostenteͣ.
iac theologicax in quisitio¬
nũ abdita aꝑire. nec nõ as⁊
co incelligẽtie nr̃e nociciã
tradere studuimꝰ. nõ ualen¬
tes studiosoꝵ fracrũ uotis
udabilib studiis linga ac
stilo nos ẜuure flagitãtiũ.
Quas uignas in nob̾agi¬
tat xp̃i caritas. quãuis nõ
ambigimꝰ omẽm hũani

Expanded text:
pientes aliquid de penuria ac tenuitate nostra cum paupercula in ardua scandere, opus ultra vires nostras agere praesumpsimus; consummationis fiduciam, laborisque mercedem in Samaritano statuentes, qui, prolatis in curationem semivivi duobus denariis, supereroganti cuncta reddere professus est. Delectat nos veritas pollicentis; sed terret immensitas laboris. Desiderium hortatur proficiendi, sed dehortatur infirmitas deficiendi , quam vincit zelus domus Dei. Quo inardescentes, fidem nostram adversus errores carnalium atque animalium hominum, Davidicae turris clypeis munire, vel potius munitam ostendere, ac theologicarum inquisitionum abdita aperire, necnon et o intelligentiae nostrae notitiam tradere studuimus . Non valentes studiosorum fratrum votis udabilibus studiis, lingua ac stylo nos servire flagitantium: quas bigas in nobis agitat Christi charitas. Quamvis non ambigamus om
Abbreviated transcription (Latin):
Nne post testimonia
us testam̃ti de fide scẽ
trinitacis ⁊ inutat᷑ ad noui
testam̃ti auctoritates acce
sumat̾ caltuł quo cangãt᷑
ora fideliũ dñs itaq xp̃us
unitatẽ diuine cẽntie ac ꝑ¬
sonaꝵ crinitatẽ aꝑte in sinu

Expanded text:
 post testimonia veteris Testamenti, de fide sanctae Trinitatis et unitatis, ad novi Testamenti auctoritates accedsumatur calculus quo tangantur ora fidelium. Dominus itaque Christus unitatem divinae essentiae ac personarum trinitatem a
Abbreviated transcription (Latin):
bro de trinitate. nõ in nomi
unũ sumꝰ. Nñde dixit. ut.
ait ambroxiꝰ in eodem li. ne
fiat discretio potestatis na¬
ture. N ad idͭͥ sumꝰ. ut pr̃em

Expanded text:
on in nominunum sumus; unum dixit, ut ait Ambr. in eodem, ne fiat discretio potestatis naturae; et addidit, sumus, ut Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
stis srbꝰ nõ audet ꝑ u̾ba ꝑsuasio¬
uis exire metuẽs dep̃hendi. s sub
int̾rogatõne eam aggredituut
ex responsione colig̾et quałr ĩ ma¬
ucia ꝓcedere poss. Cũr inquit p̃¬
omi ligno ꝑadisi. Cui respondic mł¬
ier. Defractu lignoꝵ que sũt in¬

Expanded text:
stis superbus non audet in verba persuasionis exire, metuens deprehendi, sed sub interrogatione eam aggreditur, ut ex responsione colligeret, qualiter in malitiam procedere posset. Cur, inquit, promni ligno paradisi? Cui respondit mulier: De fructu lignoru
Abbreviated transcription (Latin):
adet᷑ eẽ dacũ. cũ ipã młr cestetur
sibi q̃ cẽ mandatũ dicens. p̃cepit
ctãmulicit᷑. deũ dixisse uiro. deli¬
gno scĩs loniamtiali ne comedã
nõ dix̃ ne comedatis. forte qr fc̃urꝰ

Expanded text:
e datum, cum ipsa mulier testatur sibi etiam esse mandatum, dicens: Praecepit ctam mulierem, Deum dixisse viro: De ligno scientiae boni et mali ne comedas; non dixit ne comedatis. Forte quia facturus
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑce ꝑsticerat. nõ ẽ redẽpta. huã¬
na uͦ coca ꝑierat. ⁊ id̾o ne penitꝰ re
pentͥe ꝑ deret᷑. exꝑte ẽ redempta.
ta młcicudo. ingłoꝵ. deñ deserendo
tioneremanẽt. Nuc a cũ deoilla
deserente ꝑstiterat de sua ctissiẽ
coguita semꝑfestitate gauderet

Expanded text:
erstiterat, non est redempta; humana vero tota perierat, et ideo ne penitus perderetur, ex parte est redempta, ta multitudo angelorum Deum deserendo tione remaneret, quae autem cum Deo, illa deserente, perstiterat, de sua certissime cognita semper felicitate gauderet.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsticuit᷑ beata uita. Cuius
etiam spes hoc tem̃pr ᷤ so¬
lat̾. In homine aũt spes po¬
nenda nõ ẽ. qr maledictus
est qui hoc facit. gͦ siliqͥde
adũtas. n̾c se ip̃o quisquã
frui d̾bet. qr nõ se diligere¬

Expanded text:
constituitur beata vita, cujus etiam spes hoc tempore nos consolatur. In homine autem spes ponenda non est, quia maledictus est qui hoc facit . Ergo si liquide advertas, nec seipso quisquam frui debet, q
Abbreviated transcription (Latin):
gmate.tanto nr̃am ꝑegͥna¬
tionẽ ⁊ tollerabiliꝰ sustine¬
mꝰ. ⁊ ardc̃tiꝰ finire cupimꝰ
tur etiã in li ac uica. nõ tã¬
cũ ht̃ gnudiũ spei s etiãrci
quia iam delectat᷑ in coꝙ
diligit. ⁊ ita iam rem aliqͣ¬
tenus cenet. Constat igit᷑¬
ꝙ deo debemꝰ frui nõ uti Il¬
⁊ in quo spẽ ponis ut ad
id ꝑueĩas de hoc idẽ ait. in

Expanded text:
gmate, tanto nostram peregrinationem, et tolerabilius sustinemus, et ardentius finire cupimustur etiam in hac vita, non tantum habet gaudium spei, sed etiam rei, quia jam delectatur in eo quod diligit, et ita jam rem aliquatenus tenet. Constat igitur quod debemus Deo frui et non uti. Ilet in quo spem ponis, ut ad id pervenias. De hoc idem ait in
Abbreviated transcription (Latin):
chiel ĩmo ip̃e de̾ qui ci hͥ aubi locũt
ẽ in sñtentiis discͥpare iuideat᷑ antł
amꝰ finẽ illiꝰ auctoritatis ex odi. Dicto
enĩ recto ĩiquitates pr̃m infilios
addit ħ qui oderũt me ꝑ qd̾ euidẽ¬

Expanded text:
chiel, imo ipse Deus, qui hic et ibi locutus est, in sententiis discrepare non videachiel, imo ipse Deus, qui hic et ibi locutus ndamus finem illius auctoritatis Exod. Dicto enim: Reddo iniquitates patrum in filios, addit: His qui oderunt me; per quod eviden
Abbreviated transcription (Latin):
erit frm̃ suoꝵ. Que enĩ ĩcitia ẽnt
pat̾ peccauit ⁊ fili pnnit᷑ sit s ĩ
mis fiat. a de diffr̃a ip̃oꝵ pecc̃oꝵ G̃¬
titit. qr ance pͥmũ pect̾m ñ erat ad
mauĩa ñ oriret᷑. Cum enĩoriginẽ ⁊
cãm huĩt. aut ex bono aut exmalo
his̃it. ꝯ inalũ aũ nõ erat. ex bono
g ortũ ẽ. pͥus eni in angło ortũ ẽ pec¬
catũ. q p̾cea in hoiẽ. ⁊ quiderat an¬
geł nͥ bona nacura dei. sioncrto ortu
ẽ malũ qd fuit in angło. nͨ ex alio
qͣm exangło. Exono gͥ oitũ fuit .⁊¬

Expanded text:
erit fratrum suorum. Quae enim justitia est, ut pater peccaverit, et filius punitus sit? Sed in dis fiat; et de differentia ipsorum peccatortitit, quia ante primum peccatum non erat aliquid mali unde oriretur. Cum enim originem et causam habuit, aut ex bono, aut ex malo habuit. Sed malum ante non erat; ex bono ergo ortum est. Prius enim in angelo ortum est peccatum, et postea in homine. Et quid erat angelus, nisi bona natura Dei? Non ex Deo ortum est malum quod fuit in angelo; non ex alio quam ex angelo; ex bono ergo ortum est.
Abbreviated transcription (Latin):
allł ẽ posse gign̾e̾ ⁊ aliud po¬
se gigni. aliã sigͥfices potẽti¬
am qͣ pat̾ potẽs ẽ gignere
⁊ aliã qua fili potens ẽ gig¬
ni. falsus ẽ in cellectus. Si
aũt dicas patrem posse hr̃c
ali. am ꝓpͥctatẽ siue notionẽ
qua genitor ẽ. ⁊ filus aliã
qͣ genitꝰ e. uerꝰ ẽ in tlłctus ali¬

Expanded text:
Aliud est posse gignere, aliud posse gigni, aliam significas potentiam, qua Pater potens est gignere, et aliam, qua Filius potens est gigni, falsus est intellectus. Si autem dicas Patrem posse habere aliam proprietatem sive notionem, qua genitor est; et Filium aliam, qua genitus est, verus est intellectus. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
quib̾ uoluit ibonasua i qͥ¬
b̾cũq donat ꝑcul dubio se
donatũ eẽ p̾sciuit. pp̃araũ¬
q̃ ds ut ait fuleñtiꝰ mal
ste pp̃mut ad luenda supp
humana iniqͥtas admitteret

Expanded text:
quibus voluit bona sua, et quibuscumque donat, procul dubio se donaturum esse praescivit. Pra ut ait Fulgentius, malis ste praeparavit ad luenda supplhumana iniquitas admitteret.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ siẽ tuc ñ omia simłscit
illud dictis eẽ noi̾imꝰ ut
dm̃illa alt̾nati uł ꝑticłati sci¬
re neget. n ꝑ diu̾sa tempox
mom̃ta sic illa cognouit

Expanded text:
 omnia simul scit illud dictum esse noverimus, ut Deum illa alternatim vel particulatim scire neget, nec per diversa temporum momenta sic illa cognovit,
Abbreviated transcription (Latin):
abatuc ab surdũ ẽiiquão
ad h deduce̾t cłi maiestatẽ
ut sciat ꝑ mom̃ta suigła qt
culices nascant᷑. qͥtue mori¬
ant᷑. quota pulicũ a musca¬
rũ sit młticudo qͥcue pisces
natẽt in aquis. a similia sis
simus cãnfatiui ad hulato¬
res dĩ ut dũ ꝓuidentia eius
⁊ adima recrudimꝰ ĩnoo iꝑ

Expanded text:
Abacuc.: Absurdum est, inquit, ad hoc deducere Dei majestatem, ut sciat per momenta singula quot culices nascantur, quotve moriantur, quota pulicum et muscarum sit multitudo, quotve pisces natent in aquis, et similia. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum providentiam ejus etiam ad ima retrudi
Abbreviated transcription (Latin):
qr nlłm diuortiũ. Solus ibi nupti¬
alis ꝯcubitꝰ nõ fuit. qr ĩ carne pec̾ci
fier nõ pot̾at sñ pudenda ꝯcupiscȩ̃¬
tia carnis qͥ accidit expeccõ. Sinc
qͣ ꝯcipi uoluit qͥsñ p̾cato futurꝰ erat
Et licet ñ int̾cessisset ꝯuigal̾ ꝯcubitꝰ¬

Expanded text:
tialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato; sine qua concipi voluit, qui sine peccato futurus erat. Et licet non intercesserit conjugalis concubit
Abbreviated transcription (Latin):
adclideit᷑. Nam si illud dixc¬
rũt sibi ip̃i p̃iudicaret. Ut¬
re ad quosdã quib scbebat
sic̃ ad chessalonicenses ut
supleret q̃ illoꝵ fidci de erãt
s qui supplet. ꝙ minꝰ crat
adclit. nõ ꝙ ĩ erat tołit. Qui

Expanded text:
accepistis. Nam, si illud diceret, sibi ipse praejudicaret, re ad quosdam quibus scribebat, sicut ad Thessalonicenses, ut suppleret quae illorum fidei deerant. Sed qui supplet, quod minus erat addit, non quod inerat tollit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
celebratasũt. ita simbola eoꝵ
sb̾uĩctis anathematib sanc¬
cita sũt. ut nlłi d̾cͥnitatis fi¬
de alud doceͣ uł alicer p̃dica¬
re. ꝗͣ ibi ꝯcineat᷑ liceat. Inqͥ¬
thematis reos. Addũtͥ etiã.
adassertionẽ sue opĩonis in
testimoĩum ũre dampnati¬
oĩs de simbolo fidei qd sccłm
traditionẽ p̃dictoꝵ ꝯcilioꝵ
Leo t̾tiꝰrome transcͥptũ in ta¬
bula argentea post altare bc̃i
pauli apłi posita post̾is reliqͥt
ꝓamore ut ip̃e ait. ⁊ cautela fi¬
dei ortodoxe. In qͦ qui de simbo¬
lo ĩ pcessione spũs soł cõme¬

Expanded text:
celebrata sunt, ita Symbola eorum, subjunctis anathematibus, sancita sunt, ut nulli de Trinitatis fide aliud docere vel aliter praedicare quam ibi continetur, liceat. Inanathematis reos. Addunt etiam ad assertionem suae opinionis et in testimonium nostrae damnationis, de Symbolo fidei, quod, secundum traditionem praedictorum conciliorum, Leo III Romae transcriptum in tabula argentea post altare beati Pauli posita posteris reliquit pro amore ut ipse ait et cautela fidei orthodoxae. In quo quidem symbolo, in processione Spiritus solus comme
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ea abscondii alumi¬
ne cłi. qui ctiam in libro
ad beliudium insinuat
cognitonẽ dĩ uariis mͦis
accipiendã in quiẽs. siad
scĩam referas ñ ignorat
cłs aliquos ł aliqua qui
tñ iniuditio quib̾dam
dicet. ñ noui uos. s eoꝵ
ata ẽ. Ecce ñ cognoscere

Expanded text:
dixit ea abscondita a lumine Dei. Qui etiam in lib. ad Helvidium insinuat cognitionem Dei variis modis accipiendam, inquiens: Si ad scientiam referas, non ignorat Deus aliquos vel aliqua; qui tamen in judicio quibusdam dicet: Non novi vos, sed eorum ata est. Ecce non cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
quodãmͦ cognoscit ds̃ bo¬
na qͦ nõ cognoscit mala
parit̾ quidẽ ut̃q eodẽq
mͦ noscit qͣntum ad no¬
titiam. s bona etiam ap¬
ꝓbatone. ⁊ bñplacito co

Expanded text:
quodam modo cognoscit Deus bona, quo non cognoscit mala. Pariter quidem utraque eodem modo noscit, quantum ad notitiam, sed bona, etiam approbatione et beneplacito co
Abbreviated transcription (Latin):
na qͣm malla. ⁊̃ añt qͣm fic¬
rent. ⁊ p̃sciuit ab etno ca
fut᷑a. Idoq cũ omnia bona
gnitionis eadem rõne uidet᷑ ⁊
dicendum. omĩa malla ẽẽ in eo
p̃sentia fuerĩt. p̃cogͦuit enĩ
cłs ab etno. quosdam futuros
tlłigend̃ ẽ. ea includi in illage¬

Expanded text:
na quam mala antequam fierent et praescivit ab aeterno ea futura. Ideoque cum omnia bona gnitionis, eadem ratione videtur dicendum omnia mala esse in eo, praesentia fuerint. Praecognovit enim Deus ab aeterno quosdam futuros telligendum est ea includi in illa ge
Abbreviated transcription (Latin):
Mala quasi de longe cogͤscit
deũ loquẽs de malis ait.de
e abscondũt᷑. S quomͦ pec¬
cata alumine u̾itatis diui¬
ne abscondunt᷑. cum adõ
sciant᷑. Si enĩ ñ sciret qͦmͦ
de illis iudicaret. ⁊ pillis

Expanded text:
 quasi de longe cognoscitDeum loquens de malis, ait: Des absconduntur. Sed quomodo peccata a lumine veritatis divinae absconduntur, cum a Deo sciantur? Si enim non sciret, quomodo de illis judicaret, et pro i
Abbreviated transcription (Latin):
credit᷑ ⁊ inclłigit᷑. que est sũ¬
mũbonũ. ꝙ purgatissimis
mentib cerit᷑. M encis enim
humans inualida acies intã
excelenti lucc nõ figit᷑. nisi ꝑ¬
ꝑ iusticiã fidei emundet̃. Dc̃
hac igit᷑ re sũma ⁊ excelen¬
tissimꝰa cum modestia ⁊ tĩo¬
re agendꝰ ẽ. ⁊ attentissĩs
aurib atq deuotis audi¬

Expanded text:
creditur et intelligitur, quae est summum bonum, quod purgatissimis mentibus cernitur. Mentis enim humanae acies invalida in tam excellenti luce non figitur, nisi per justitiam fidei emundetur. De hac re ergo summa et excellentissima, cum modestia et timore agendum est, et attentissimis auribus atque devotis audi
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝑicłosius alicubier¬
rat᷑. nec laboriosi aliquid
querit᷑. nec fructuosius ali
tis luce dũrstud̾ant imita¬
ri acq seruare quod ue¬
nerabilis doctor auꝰ. in pͥ
de se ip̃o. Non pigebit
me inquit sicubi hesito
querere nec pudebit. sic¬
ubi erodiscere. Susquis
parit̾ cͥtus est ꝑgat me¬
cum ubi parit̾ hesitat. q̃¬
rat mecum. ubi errorẽ
suum congnoscit recle¬
at ad me. ubi mecũ reuo¬
cet me. Ita ingrecliam̃
simł u̾tatis uiã cenden¬
tes ad eum dqͦ dictũ est.¬

Expanded text:
nec periculosius alicubi erratur, nec laboriosius aliquid quaeritur, nec fructuosius aliqtis luce dicuntur, studeat imitari atque servare, quod venerabilis doctor Augustinus in de seipso ait: Non pigebit me, inquit, sicubi haesito quaerere; nec pudebit, sicubi erro, discere. Quisquis pariter certus est, pergat mecum: ubi pariter haesitat, quaerat mecum; ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
les filios eẽnt hĩtini. qui nͨ lingua
ptꝰ uteri necaͣtacẽ. forte nec̾te erat
ꝑuulos nasci. S qͣmuns exiguaꝑs
grandes face̾. s ut ħ omitã potat
sticit: quoꝵ pulli qͣmuis sit ꝑun

Expanded text:
turi, qui nec lingua, propter uteri necessitatem, forte necesse erat parvulos nasci: sed quamvis exigua pars grandes facere. Sed, ut hoc omittam, poterat aestitit, quorum pulli, quamvis sin
Abbreviated transcription (Latin):
entes fiere qͣm suggere. ꝓpͥcq in fir¬
nucati mentis ꝯgruit carms in¬
firmitas. hiis u̾bis uidetur in¬
sinuari quod fili e etiam ꝑuuli
officiis menbrorũ ualerent uti
Quibugtum non absurle
placait quod filii parmi naser

Expanded text:
es flere quam sugere, proprieque infirmitati mentis congruit haec infirmitas carnis. His verbis videtur insinuari quod filii etiam parvuli officiis membrorum valerent uti. 6. Quibusdam non absurde placuit quod filii parvi nascer
Abbreviated transcription (Latin):
icainquiens. potu̾ũt pͥmi hoĩes
inꝑadiso filios gigne̾. nõ ut mori¬
entibꝰ patrib̾. siiccecerẽt filii. s in
a liquo forme statu manentib̾aide
ligno uite uigorẽ sumentibꝰ a filii

Expanded text:
a inquiens: Potuerunt primi homines paradiso filios gignere, non ut morientibus patribus succederent filii, sed in aliquo formae statu manentibus, et de lign
Abbreviated transcription (Latin):
pĩe q̃ atting̃ a finc usqad
sui in mobłitate oiã attĩg̃
ñ localimotũ. s ũ uͥq sm̃ꝑ
sit. ⁊ nusꝙͣ inclusa cenca¬
t᷑. Sic gͦ caritas clr motꝰ aĩ¬

Expanded text:
i attingit a fine usque ad sui immobilitate omnia attingit, non locali motu, sed ut ubique semper sit, et nusquam inclusa teneatur. Sic ergo charitas dicitur motus a
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ qr dei oscilio ũmisti̾o ita actũ ẽho¬
die eycusaret᷑. ille cui miscio uyoriᷤ
soror lectulũ eiꝰ ing̾ssa se subic̾e̾t
Quet̃ sñ spe ꝯuigii ꝑpetuomanere
censeat᷑ ille tñ qͥ cognouit eã ꝑigͦ¬

Expanded text:
quia Dei consilio in mysterio ita actum esiam excusaretur ille, cui inscio uxoris soror lectulum ejus ingressa se subjiceret; quae cum sine spe conjugii perpetuo manere censeatur, ille tamen qui cognovit eam per ign
Abbreviated transcription (Latin):
solempnia pacta nuptialia Qr n
paccis ubi ẽ tm̃sponsio fũt. ait. as̃¬
Institutũ c̃ ut iam pactͤ sponse ñ
statĩ tradant᷑ neuillẽ ẜ̾at maritꝰ
datã qͣ ñ suspiraanit sponsus dua
tã Que sponsa sit uidua mortuo
nõ reman undua. qr nõ fuerat
uir eiꝰ uͫ siqͥs eam dux̾it ad sacro¬
ordines ꝯscendere nõ ꝓhibet᷑. qr

Expanded text:
solemnia pacta nuptialia. 12. pactis, ubi est tantum sponsio futuri ait Ajam pactae sponsae non statim tradantur, ne vilem habeat maritus datam, quam suspiravit sponsus dilatam. 13. Quae sponsa sit vidua mortuo non remanet vidua, quia non fuerat vir ejus. Unde si quis eam duxerit, ad sacroordines con
Abbreviated transcription (Latin):
attinet d̾ canonicis institutis. qͥn
ad sacro ordineᷤᷤ ꝓmou̾iualeat. Si
uͦ całsponsa fuiss int̾qͣm ⁊i sponsũs
eiꝰ ꝯsensus d̾ prẽsena inc̃cessiss co
mortuo uidua remansiss. cuico¬
pulatꝰ in ꝯiugio ult̾ius ad sacro
ordineᷤᷤ nõ acceteret. cũ uiduã du¬
x̾it. sion ẽ gͣ ambigend̾. qͥn solus
de p̃senci ꝯ sensus ꝯiugiũ esfitiat¬

Expanded text:
obviet de canonicis institutis, quin ad sacros ordines promoveri valeat. Si vero talis sponsa fuisset inter quam et sponsum ejus consensus de praesenti intercessisset. eo mortuo vidua remansisset; cui copulatus in conjugio, ulterius ad sacros ordines non accederet, cum viduam duxerit. Non est ergo ambigendum quia solus de praesenti consensus
Abbreviated transcription (Latin):
nouĩt cam bona quã ma¬
la. Nolũtate aũt nõ uelic
nisi bona. sciẽtia qiippedi
⁊ p̃sciẽtia d̾ bonis esi dana¬
b. uoluntas uero ⁊ p̃desti¬
natio Ita cũ unũ sit dei na¬
cura dei ⁊ uolu̾tas. dicit᷑ tñ
pat̾ genuisse filiũ. uat᷑a nõ

Expanded text:
noverit tam bona quam mala, voluntate autem non velit nisi bona. Scientia quippe Dei et praescientia de bonis est et malis; voluntas vero et praedestinatio; ita cum unum sit natura Dei et voluntas, dicitur tamen Pater genuisse Filium natura, non
Abbreviated transcription (Latin):
Tu cognoiusti sensionẽ mã
nẽ meam tͥenĩ placuit. uolu¬
isti itaq tota trinitas ut xp̃e
pateret᷑ nec tam̃uoluit ut

Expanded text:
Tu cognovisti sessionem meam,nem meam, tibi enim placuit. Voluit itaque tota Trinitas ut Christus pateretur, nec tamen voluit ut
Abbreviated transcription (Latin):
q ⁊ fierent. qr in illo põt aib
hominc suꝑari uł inpediri
eiꝰ uolũtas s ut iusticiã suã
hominibꝰ ostenderet. ⁊ ma¬
lieẽnt in excusabiles. den¬
q ut boni exobeclientiaglo¬
nam mali ex ĩobelientiape¬
nam sortirent᷑. sicut utsq
ab et̾no p̃parauit. ea gͥ que

Expanded text:
o potest ab homine superari vel impediri ejus voluntas, sed ut justitiam suam hominibus ostenderet, et mali essent inexcusabiles; denique ut boni ex obedientia gloriam, mali ex inobedientia poenam sortirentur, sicut utrisque ab aeterno praeparavit. Ea ergo quae
Abbreviated transcription (Latin):
cens. tudicis ꝙr pr̃ genuit
filiũ minorẽ se ipo. in qͦ a prĩd̾¬
rogas. Qui si filiũ uinc̃ mi¬
norẽ genuit. aũ nõ potuit. a ũ
nõ uoluit gigne eqͣlem. Si¬
aũ dicis. qi ñ uoluit eũ ĩuid¬

Expanded text:
cens: Tu dicis quod Pater genuit Filium minorem seipso, in quo et Patri derogas; qui si Filium unicum minorem genuit, aut non potuit, aut non voluit gignere aequalem. Si dicis quia non voluit
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃ra anni .s. uer. estatem autũ¬
pnũ. hiemeni: uł sũt insigna ⁊
tẽpora .i. in distinetõne horartr̃ns
qr priusqͣm fierent ordo tẽporne
liis notabat᷑ inditiis uł menti¬
ana hora uł qualib hora ħ qͣrta

Expanded text:
pora anni, scilicet ver, aestatem, autumnum, hyemen. Vel sunt in signa et tempora, id est, distinctionem horarum, quia priusquam fierent, ordo temporum nullis notabatur indiciis, vel meridiana hora, vel quaelibet hora. Haec quarta
Abbreviated transcription (Latin):
lũtatẽ qua i gigneret fili¬
um. sic̃ nos aliquid aliꝗͣ¬
do uoluimꝰ qd añea non
uolebamꝰ. ꝓpt quod mu¬
tabilis inclłigit nr̃a na¬
tura quod ab sit ut intõ
dei eẽ filu dei natura ño
respondẽtem comendat di¬
cens. Actute sane quidãre¬
spondit ħetico u̾tissime in¬
t̾roganti. ucrũ d̾s filiũ uolẽs
annolens genuit. Ut sidi¬
ceret nolẽs ab surclissima
miseria dei sequeret᷑. Si a
bat ꝯcluderers. nõ nature
eẽ filiũ sͥ uoluntatis. At
ille ingilantissie quesiuit
uolens an nolens d̾s sit
ut si responderet nolens
quã de deo credere magͥe
insania. Si aũt dicereti
uolẽs respond̾ret᷑ ei. gͦsno
Qt gͦ restabat nisi ut ob¬
mutesce̾t sua in t̾rogati¬
one. obligat᷑ in solubiliiũ¬
culo se uidẽs. Exp̃dictis
i nolẽs uł nolens sit d̾s. It̃
quod uolũtate uł neccitatel

Expanded text:
luntatem qua gigneret Filium, sicut nos aliquando aliquid volumus quod antea non volebamus, propter quod mutabilis intelligitur nostra natura; quod absit ut in Deo Dei esse Filium Dei natura, non respondentem commendat di. Acute sane quidam respondit haeretico uersutissime interroganti, utrum deus filium nolens an nolens genuerit, ut, diceretur nolens, absurdissima dei miseria sequeretur, si aconcluderet, non naturae esse filium, sed uoluntatis. at ille uigilantissime uicissimuolens an nolens sit deus, ut, si responderet nolens, quam de deo credere magna insania est, si autem diceret uolens, responderetur ei: "ergo Quid ergo restabat, nisi ut obmutesceret, sua interrogatione obligatum indissolubili vinculo se videns? Ex praedictis l volens vel nolens, sit Deus. Item, quod voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
Ridend.a ẽ dialetica eimo¬
mii. a quo eunomiam h̾e¬
cici orti sũt qui cum nõ
potuissẽt intelligere. nec
credere uolurssẽt intlłige¬

Expanded text:
ridenda est dialectica Eunomii, a quo Eunomiani haeretici exorti sunt, qui cum non potuisset intelligere, nec credere voluisset, unig
Abbreviated transcription (Latin):
mouet ꝑ tempus cãturã
spalem. mouet etiã ꝑ tp̃s
⁊ locuĩ cã̾turã corꝑalẽ. ũ eo
motu naturas quas ꝯcli¬
tale aliquidagit. ñ debemꝰ
opin ari eius sub̾am que¬

Expanded text:
mouet per tempus creaturam spiritalem, mouet etiam per tempus et locum creaturam corporalem, ut eo motu naturas, quas tale aliquid agit non debemus opinari ejus sub
Abbreviated transcription (Latin):
istinctõnis noinũ int̾. ilia
que supͣ diligent ex se cuti su¬
ꝑsiłitudinẽ de dõclici ut spe¬
culum splendor ⁊ caraa¬
cter figura. ⁊ huiusmodi
de quibꝰ pio lectori breuit᷑
trado. quod sentiuit. ut .s.
racõnesimlitudis ꝯsidera¬
ta. ex causis dicendi. dicto¬
ꝵ incelligenti ã assumat
s catbolicam. flichildig¬
nura de excelentia in effa¬
bilis cͥnitatis se cradidisse

Expanded text:
num, inter alia quae supra diligenter executi susimilitudinem de Deo dici; ut speculum, splendor, character, figura, et hujusmodi; de quibus pio lectori breviter trado quod sentio, ut si ratione similitudinis considerata ex causis dicendi dictorum intelligentiam assumat, sed catholicam. 11. Nihil dignum excellentiae ineffabilis Trinitatis se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓportet utrum scientia uł
uandoꝵ sinulla eẽnt fut᷑a.
si nichil eẽt facturꝰ ds. ł ali¬
quos saluaturꝰ ñ uidet᷑ potu¬
isse ind̾o. eẽ p̾scientia uł dis

Expanded text:
portet utrum scientia, vevandorum, si nulla essent futura, si nihil esset facturus Deus, vel aliquos salvaturus, non videtur potuisse in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑerat mltis paucoꝵ fraude cl¬
ceptis ħetica impietas sub
betico inꝑatore constantio
labefactare temptauit.s po¬
st ñ longũ tp̃c lib̾tate fidei cato¬
lice p̃ualente. postqͣm ius u̾bi
sicut debuit intlłcta ẽ housi¬
on illud catholice fidei sani¬
cate longe lateq defensũ ẽ ⁊

Expanded text:
ererat, multis paucorum fraude deceptis, haeretica impietas sub haeretico imperatore Constantio labefactare tentavit. Sed post non longum tempus libertate fidei catholicae praevalente, posteaquam vis verbi, sicut debuit, intellecta est, Homousion illud catholicae fidei sanitate longe lateque defensum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tia clispositio. p̃destinatio¬
łs ab et̃no. homines ad
bona eligendo. ⁊ p̾destiã¬
uit eis bona p̃parando⁊
Quod hom̃es p̃destina¬
uit apłus ostendit dicens. p̃¬

Expanded text:
stinatioDeus ab aeterno homines, ad bona eligendo; et praedestinavit, eis bona praeparando. Quod homines praedestinavit, Apostolus ostendit dicens,
Abbreviated transcription (Latin):
scire qd̾ eẽ potuit. gͦ nõ eẽ
Itẽ cum idem sit d̾o p̃sciuũ
p̃scius. ⁊ potuit nõ eẽ ds̾
pocuit aũ nõ eẽ p̾scius. si
potuit nulla p̾scire. At po¬
tuit nulla p̾scire. quia po

Expanded text:
scire quod esse; potuit ergo non esse. Item, cum idem sit Deum praescium praescius, potuit non esse Deus. Potuit autem non esse praescius, si potuit nulla praescire: at potuit nulla praescire, quia po
Abbreviated transcription (Latin):
astruit a mĩori dicens ita slus¬
losapiente homĩe auctore
fit hõ dec̾ior. Tanta enĩẽis
nequit. Est aũt ds oĩ hoiẽ
sapiente p̃stantior młtomi¬
nꝰ gͦ t̾o auctore sit hõ det̾i̾or¬

Expanded text:
astruit a minori, dicens ita: Nullo sapiente homine auctore fit homo deterior; tanta enim est istnequit: est autem Deus omni homine sapiente praestantior; multo minus ergo Deo auctore fit homo deterior
Abbreviated transcription (Latin):
tendẽdi. ad nõ eẽ. qui utita
dicam ee̾ndi causa ẽ. quia
omiũq sũt auctorẽ que ĩ
quantũ sũc bona sũt. Ecce
hales qd̾ deficere a deo qui
to auccore uł uolente mala

Expanded text:
ita dicam, essendi causa est; quia omnium quae sunt auctor est, quae, in quantum sunt, bona sunt. Ecce aperte habes quod deficere a Deo qui Deo auctore vel volente mala
Abbreviated transcription (Latin):
intiũ longe abẽ adͥi uolutate
nt rocecet aquo sit querẽ eł
eͣ frce. ipte l dicit au. deoau¬
ctore uolente hominẽ nõ fiꝰ
deciorem. s uitio uolũtatis
sue. sonẽ gͦteo auctore ꝙma¬
lumfit ab aliquo. q⁊ itadeouo¬
iente mala non fuĩt. Ꝙ irde
u. sic ddicens ut sit hõ dec̾or
aut imp̃o ẽ aut in alio aut
michilo simichilo nullar

Expanded text:
vitium si longe abest a Deo voluntate, ut ratio docet, a quo sit quaerendum est? Ecce aperte dicit Aug. Deo auctore vel volente hominem non fieri deteriorem, sed vitio voluntatis suae. Non est ergo Deo auctore quod malum fit ab aliquo; et ita Deo volente mala non fiunt. 11. Quom lib. dicens ut si homo deterior, aut in ipso est, aut in alio, aut in nihilo. Si in nihilo, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
potens c̃tũ e ñ posse fi mala
te poss ab aliquo malu fi̾ cũ
quin sũme bonus ñ ꝑtiñtet¬
ent ea fi̾. unde au. in enchi
mala sut̃ inqͣntũ mal qͣa
non sũt bona. tñ ut nõ solũ

Expanded text:
otens, certum est non posse fieri mala te posset ab aliquo malum fieri, quin summe bonus non permitteret ea fieri. Unde August. in Ench., mala sunt, in quantum mala sunt non sunt bona, tamen ut non solum
Abbreviated transcription (Latin):
fieri factũq non eẽ. qui sine
ullis ambiguitatibꝰ. siue ĩcelo
a int̾ra sicut u̾itas cantat.⁊
Omiã quecũq uoluit fecit ꝓ¬
fecto face̾ fi̾ ñ uoluit quetũꝙ
ñ fecit. Ex his aꝑte ostendr̃ qͦ¬
uult. iͥd fieri qd̾ nõfiat n nõ¬

Expanded text:
e, factumque non esse, qui sine ullis ambiguitatibus sive in coelo et in terra, sicut Veritas cantat, omnia quaecumque voluit fecit; profecto facere non voluit quaecumque non fecit. Ex his aperte ostenditur quvult aliquid fieri quod non fiat, n
Abbreviated transcription (Latin):
q scrptũ ẽ lumẽ de lumine
deũ ueꝵ d̾ deo uero. S uero
adit᷑ gͦ gemut se deũ uł aliũ
mus. Quod aliũ deunͣge¬
nuit maĩfestũ ẽ qr unus cm̃
deus ẽ. Quod aũt se ip̃m
Qui putant eius dẽ eẽ potẽ¬
cie clñi. ut se ip̃m ip̃e genu¬
erit. eo plus errant ꝙ non
solũ dcus ip̃e non ẽ. s nec
spualis. nec corporalis cã¬
tura. Nulla enĩ res ẽ que se¬
ut sic. ⁊ idco nõ est creden¬
dum uł clicendũ. ꝙ deus ge¬
nuit se. Alia q̃stio de code
Ed ad huc opponũt ga¬
ruli raciocinatores di¬
cẽtes. si deus pater genuit
deũ. aut genuit deũ quiẽ
d̾s pat̾. aut deũ qui nonẽ
d̾s pat̾. Si genuit deũ qui
pat̾. gͦ genuit se ip̃m. Ad qd̾
respondemꝰ d̾ t̾iminantes il¬
lam ꝓpoĩtionẽ. qua sic ꝓpoñt
Sid̾s pat̾ genuit dcum. aut

Expanded text:
ine, Deum verum de Deo vero. Quod vero additur, ergo genuit se Deum, vel alium mus. Quod alium Deum non genuit manifestum est, quia unus tantum Deus est. Quod autem seipsum Qui putant esse Deum ejusdem potensse Deum, ut seipsum ipse genuerit, eo plus errant, quod non solum Deus ita non est, sed nec spiritualis, neque corporalis creatura. Nulla enim res est quae seut sit; et ideo non est credendum vel dicendum quod Deus genuit se. 2. Alia quaestio de eodem. Sed adhuc componunt garruli ratiocinatores dicentes: Si Deus Pater genuit Deum, aut genuit Deum qui est Pater, aut Deum qui non est Deus Pater. Si genuit Deum qui Pater, ergo genuit seipsum. Ad quod respondemus determinantes istam propositionem, quam sic proponunt: Si Deus Pater genuit Deum, au
Abbreviated transcription (Latin):
unc illud restat discutiẽ¬
oũ utr̃ melius. ili quid d̃o¬
possit face̾ qͣm facit. solẽt
dus eẽt a ñ sũme bonus. ai
ersimuli astruere conant᷑

Expanded text:
unc illud restat discutiendum, utrum melius aliquidpossit facere quam facit? Solent dus esset, et non summe bonus. Et hoc ex simili astruere conantur;
Abbreviated transcription (Latin):
facẽ que nͨ uult nec facit
potuit enĩ facẽ. ut .xii. le¬
giones angłoꝵ pugnaẽt
ꝯtͣ illos qui xp̃m ceperũt
Itẽ in eodẽ. Cur apud quos¬
dam ñ facte sũt uirtutes
que si facte fuissent. egis¬
sent illi homines penitẽ¬
tiam ⁊⁊ facte sunt apudcos
qui ñ fuerant c̾clituri tũc¬
latet. nec utiq cłs in iuste
uoluit saluos fieri. cũ po¬
ssent salui ẽẽ si uellet tc̃
inclarissima luce sapiẽ¬

Expanded text:
it; potuit enim facere ut duodecim legiones angelorum pugnarent contra illos qui Christum ceperunt. Item in eodem: Cur apud quosdam non factae sunt virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam; et factae sunt apud eos qui non erant credituri; tunclatet. Nec utique injuste Deus noluit salvos fieri, cum possent salvi esse si vellet. Tunc in clarissima sapien
Abbreviated transcription (Latin):
uelle. qr plura sũt subiecta
mĩq teneat᷑. scͥpture testimo¬
niis asseramꝰ cłm plura face̾
rem ⁊ exhibebit mͥ modo pł
qͣm duod cĩ legiones angłoꝵ
ex quib̾ u̾b̾ patentet inuit

Expanded text:
velit, quia plura sunt subiecta miusque teneatur, Scripturae testimoniis asseramus, Deum plura faceremeum, et exhibebit mihi modo plus quam duodecim legiones angelorum? Ex quibu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ip̃e põt qui eam fecit. pͥgͦ
potuit łs hominẽ fecisse. ꝗ
nec peccare posset nͦuellet
sitalem fecisset quis dubi¬
tat eum meliorẽ fuisse. Ex p̃¬

Expanded text:
quod ipse potest qui eam fecit. Potespotuit Deus hominem fecisse, qui nec peccare posset, nec vellet; et si talem fecisset, quis dubitat eum meliorem fuisse? Ex pr
Abbreviated transcription (Latin):
ri.Non eni uult ds omc̃s
homines iustificare⁊ tñqͥs
dubitat eũ posse. põt gͦ do
alid̾ face̾ quã facit. a tnsi
noua nͦ mutablis. iliqͦm tẽ

Expanded text:
vult Deus omnes homines justificare, et tamen quis dubitat eum posse? Potest ergo Deus aliud facere quam facit; et tamen si nova, nec mutabilis aliquo modo
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. ũ pat̾ nõ sit sapies
de se ipõ. s de filio. Nec sapi¬
entia sapĩam genuiͣt. s ca
sapientia. pat̾ dicat᷑ sapie¬
ns eẽ qͣm genuit. Ubi enĩ
ñ ẽ inclłigentia. nͨ sapia pͭ¬

Expanded text:
tur, ut Pater non sit sapiens de se ipso, sed de Filio, nec Sapientia Sapientiam genuit, si ea Sapientia Pater dicatur sapiens esse quam genuit. Ubi enim non est intelligentia, nec sapi
Abbreviated transcription (Latin):
se agat filius ne a se agat
ũ ꝑ se agat. In tellige filiũ
agente. ⁊ ꝑ eum patͤm agẽ¬
tem. nͨ a se agit cũ pat̾ meo
manere monstrat᷑. ꝑ se ag̃
cum sccłm natiuitatẽ filii
agit. ip̃e que placita sũt⁊
In firmꝰ sit ñ ase agento nͥ
adeo ip̃ẽ agit. Non sit uͦ in
unitate nature sique agit
Sicut gͦ in quiunt. filius
ꝑse agit s nõ ase. ita filius
debet dici sapiens ꝑ se. sx

Expanded text:
se agat, et ita non a se agat ut per se agat. Intellige Filium agentem, et per eum Patrem agentem. Non a se agit, cum Pater in eo manere monstratur. Per se agit, cum secundum nativitatem Filii agit ipse quae placita sunt. Infirmus sit non a se agendo, nisi a Deo ipse agit; non sit vero in unitate naturae, si quae agit Sicut ergo, inquiunt, Filius per se agit, sed non a se; ita et Filius debet dici sapiens per se, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ibi sit dilige̾ quod eẽ qͦ¬
modo dicitur pat̾ uł filiꝰ
ñ eẽ ea cdilectione qua alter
alt̾um diligit. cum ĩo pat̾
neget᷑ sapere sapientia ꝙͣ
Ifficile ẽ mͥ hanc fateor

Expanded text:
ibi sit diligere quod esse, quomodo dicitur Pater vel Filius non esse ea dilectione qua alter alterum dnegetur sapere Sapientia quam Difficilem mihi fateor
Abbreviated transcription (Latin):
ces. qr una ẽ tnĩ sapientia
patͥs s nõ uno mͦ dr̃. Nam
sapientia patͥs dr̃ illa quã
genuit. ⁊ sapientia patͥs
dr̃ ea qua sapiens ẽ. diu̾¬
saẽ gͦ ratio dicti. Illa enĩ
dr̃ pat̾s q eam genuit¬

Expanded text:
 Sapientia Patris, sed non uno modo dicitur. Nam Sapientia Patris dicitur illa quam genuit, et Sapientia Patris dicitur ea qua sapiens est. Diversa est ergo ratio dicti. Illa enim dicitur Patris, qui eam genuit
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ sit sapiã patͥs quod nõ
inquiũt ẽ sapientia patͥs
genita. qua pat̾ sapiens
ñ ẽ. Est gͥ aliqua sapienti¬
a pat̾ qͣ sapiens nõ ẽ. Est
aũt ⁊ sapientia patͥs inge¬
nita ⁊ ea pat̾ sapiens ẽ Est

Expanded text:
tantum sit Sapientia Patris. Quod non inquiunt, est Sapientia Patris genita, qua Pater sapiens non est. Est igitur aliqua Sapientia Patris, qua sapiens non est. Est autem et Sapientia Patris ingenita, et ea Pater sapiens est. Est
Abbreviated transcription (Latin):
uira. ⁊ pat̾ sapientia inge¬
nita. ⁊ sapientia genita ẽ
de Papientia ingenira. uł
asapĩa ingenita. ⁊ cumr
idem sit ibi eẽ qd̾ ẽ sapiẽ¬
tem eẽ. relinquit᷑ ut sapi¬
entia genita sit sapiens
desapiençia ingenita.fion
gͦ filiꝰ dr̃ sapientia dĩ ca¬

Expanded text:
est Sapientia ingenita; et Sapientia genita est de Sapientia ingenita, vel a Sapientia ingenita. Et cum idem sit ibi esse quod sapientem esse, relinquitur ut Sapientia genita sit sapiens de Sapientia ingenita. Non ergo Filius dicitur Sapientia Dei, ta
Abbreviated transcription (Latin):
entia ẽ patͥs sapies d̾ łapi¬
entia q̃ ẽ pat̾ d̾ quo genitus¬
ẽ filiꝰ. Ita ⁊ pat̾ ẽ intellig¬
ens. ea q̃ ipẽ ẽ sua inclłi¬
gentia. Nlon enĩ eẽt sapi¬
ens. qui nõ eẽt intlłigens
filius aũt intlłigenti a pa¬
tris de intlłigentia genitꝰ
ẽ que ẽ par̃ de qua ⁊ inclłi¬
lius e sapientia. ⁊ nt̃q una

Expanded text:
entia Patris, est sapiens de Sapientia quae est Pater, de quo est genitus Filius. Ita et Pater est intelligens ea, quae ipse est, sua Intelligentia. Non enim esset sapiens, qui non esset intelligens. Filius autem, Intelligentia Patris, de Intelligentia genitus est, quae est Pater; de qua et intelliFilius Sapientia, et uterque una
Abbreviated transcription (Latin):
ci eẽntia sapientẽ in celli¬
gas. uerus sit incelłctus
Siuͦ ase ipõ uł de se ipõ sa¬
pientẽ intlłigas eẽ falsita¬
ti subiectã ħ̾es intlłigen¬
ciaͣ. Allii uͦ simplicit᷑ ci ab¬
sq det̾miatõne ꝯcedũt hꝰ¬
i odi locutiones. filius ẽ

Expanded text:
sapientem intelligas, verus sit intellectus; si vero a seipso vel de seipso sapientem esse intelligas, falsitati subjectam habeas intelligentiam. Alii vero simpliciter et absque determinatione concedunt hujusmodi locutiones: Filius est
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itas scͥpsit incorte boĩs. Et qr nõ
legebat incorde iterauit incabuł
ut uoce forinsecus ad mota redirz
ad cor a ibi inueniret qd̾ extͣ leg̾et
hanc gͥ illi p̃uancari uident᷑. in il¬
lo facto aliis futientes ꝙ nolebãt
sibi fieri. sibi subintlłigend̾e in
iuste. ilt ñ alii .s. ĩ iuste facias qd̾

Expanded text:
Veritas scripsit in corde hominis; et quia non legebatur in corde, iteravit in tabulis, ut voce forinsecus admota rediret ad cor, et ibi inveniret quod extra legeret. Hanc ergo illi praevaricari videntur in illo facto, aliis facientes quod nolebant sibi fieri. Sed ibi intelligendum est injuste, ut non alii, scilicet, injuste, facias quod
Abbreviated transcription (Latin):
łr insitam incelligenti i. memo¬
ria. ⁊ noiũtas sinc dilłcco. libu
quoq arbitͥum .i. lib̾a inclinande
uolutatis. siue ad bonũ suic ad
maliĩ facultas. pot̾ant. cnĩ ꝑli
bum arbitͥum siñ molẽstia uł co¬

Expanded text:
r insitam intelligentia, memoria et voluntas sive dilectio, liberum quoque arbitrium, id est, libera inclinandae voluntatis sive ad bonum, sive ad malum facultas. Poterant enim per liberum arbitrium sine violentia
Abbreviated transcription (Latin):
puitatur diabolus nuꝙͣ in̾ta¬
te stecisse. nũꝙͣ beata uicã duxi¬
se sabiuitio cecidisse. sion sicac¬
cipiend̾ c̃ ut inalus abono deo
c̾ãtus eẽ puteturꝰ. qͣr ibinitio ñ
cecidisse diceret᷑. Noncnĩcecidit
cad̾e̾t fc̃us gͦ pͥns statĩ auitate

Expanded text:
putatur diabolus nunquam in veritate stetisse, nunquam beatam vitam duxisse, sed ab initio cecidisse: non sic accipiendum est, ut malus a bono Deo creatus esse putetur, quasi ab initio non cecidisse diceretur. Non enim cecidit, caderet? Factus ergo prius, statim a veritate
Abbreviated transcription (Latin):
pens ałn non fuit ẜ pens cum
inꝑadiso delitiaꝵ moraretur
deus. enim malitiã nõ fecit. Et¬
ce aꝑte dicit p̾ creationẽ ħ in¬
tͥpoĩta morula cecidisse. Ioq il¬
la u̾ba sic accipienda sũt uidẽ¬
tur homicida erat. ⁊bimitõ.ł

Expanded text:
pens aliqnando fuit non serpens cum in paradiso deliciarum moraretur; Deus enim malitiam non fecit. Ecce aperte dicit post creationem, interposita morula, cecidisse. Ideoque illa verba sic accipienda videntur: Homicida erat ab initio vel
Abbreviated transcription (Latin):
bt̃i ñ funt ⁊ qd̾. ingeli qui p̃stitert̃
b btitudinẽ suiuł sibi affututã p̃sci¬
ert̃ atq deca certi ĩspe ertiterut. uñ
si it⁊ fuiss poss dici alios aliqͦmͦ fui¬
se bt̃os. alios uͦ non qui nescierũt
xerit non asserendo .s. angeli
qͥ p̃stiterunt p̃scii fuerunt
rendo dicit. augꝰ. qͣm asserendo
uñ ⁊ huic oppinoni opponens
seq̃nt subdit. s quare discerne¬
bant᷑ illi a ceteris. ut deus istis
que ad ip̃os ꝑtinebant. ⁊ nõ reue¬
laret. aliis uͦ reuellaret. tum nõ

Expanded text:
beati non fuerunt. Et quod angeli qui perstiterunt beatitudinem sibi affuturam praesciverunt, atque de ea certi in spe extiterunt, unde si ita fuisset, posset illos dici modo fuisse beatos, alios vero non, qui nesciverunt dixit, non asserendo, quod angeli qui perstiterunt praescii fuerunt aerendo dicit Augustinus quam asserendo. Unde et huic opinioni opponens consequenter subdit: Sed quare discernebantur illi a caeteris, ut Deus istis quae ad ipsos pertinerent non revelaret, aliis vero revelaret, cum non
Abbreviated transcription (Latin):
mora imp̃ocatõnis ex ordio cecide¬
rũt. oppinio quorumdam putã¬
tium angelos inmalitia creacoᷤᷤ
fine omm mora ruisse ¶utau¬
ũt enĩ quidã angelos qͥ ceciterũt
creatos eẽ malos ⁊ nõ liẜo arbitͥo
inmalitiã declinasse. s in malitia
adꝯfcõs cẽ. nec aliqͣm fuisse morã
int̾ catonẽ ⁊ lapsũ. s abinitõ apo¬
statasse. alios nͦcacos fuisso plene
beatos qui oppinionẽ su ãmuniũt
Non frustia putan pͤ abinitõ tpr̃s
diabolũ cecidisse. nec cũ scĩs anglis
apostatasse. unde doꝰ. ait. Ilc hoi
tit. ex quo ca̾tus ẽ qui staret suolu

Expanded text:
mora in ipso creationis exordio ceciderint. 5. Opinio quorumdam dicentium angelos in malitia creatos, et sine omni mora ruisse. Putaverunt enim quidam angelos qui ceciderunt creatos esse malos, et non libero arbitrio in malitiam declina Deo factos esse; nec aliquam fuisse moram inter creationem et lapsum, sed ab initio apostatasse; alios vero creatos fuisse plene beatos. Qui opinionem suam muniunt Non frustra potest putari ab initio temporis diabolum cecidisse, nec cum sanctis angelis apostatasse; unde Dominus ait Joan. t
Abbreviated transcription (Latin):
at lux. ⁊ facta ẽ lux. Nina pͥmo
agit᷑ dec̾atõne spũalis nature
in formis p̾ea de fortõne cĩdem
Ratio ꝙͦ obuiat illis quidiñt
angłos creatos finsse malos
Non enĩpot̾at cator optimꝰ an¬
ctormaliẽe. a iõ cotũ bonum
erat. qd̾ exipõ illis erat ⁊ totũ
bonuerat quĩ cripo cotũ crat

Expanded text:
Fiat lux, et facta est lux; quia in primo agitur de creatione spiritualis naturae informis, postea de formatione ejusdem. Ratio quoque obviat illis qui dicunt angelos creatos fuisse malos. Non enim potuit Creator optimus auctor mali esse, et ideo totum bonum erat quod ex ipso illis erat; et totum bonum era
Abbreviated transcription (Latin):
cie. ⁊ ĩcelligentis sapiã erlib̾tate
uolũt artes differentes erant
has discretõnes incelligibles
ĩisibili naturaꝵ ille selus ꝯ¬
phende̾ potuit ⁊ pond̾rare qui
cuncta fecit ⁊ inponde nũo et¬

Expanded text:
tiae, et intelligentia sapientiae, et libertate voluntatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fecit in pondere, numero, et
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse pͥncipia oppinantiũ pla¬
to nãq c̾a initia ertimauit deũ
cãta sñ pͥncipio. ⁊ dcũ quasi ar¬
tifice ⁊ nõ catorẽ. Crtator enĩ
ẽ ⁊ qui d̾ nichilo aliqͥd facit. Et
creare ꝓpͥc ẽ de nichilo aͥd fact̾¬

Expanded text:
lato namque tria initia existimavit, Deum creatam sine principio, et Deum quasi artificem non creatorem. Creator enim est qui de nihilo aliquid facit. Et creare proprie est de nihilo aliquid fac
Abbreviated transcription (Latin):
p̃statur scĩs. corũ temptacõne
ꝓfectus. S ipte eͤ imciũ. qr p̃cedit
inciquitate. ⁊ pncipatu ne a llfic
eis angelos malos. ⁊ homines
malos ut nũqͣntũ nitunt᷑. s qͣtił

Expanded text:
eorum tentatione profectus. Sed ipse est initium, quia praecedit antiquitate et principatu malitiae.  quia subdit eis angelos malos et homines malos, ut non quantum nituntur, sed quantum
Abbreviated transcription (Latin):
muicare posse. ⁊ minuioĩo nõ
posse. Ilud gͥ bonu qdꝰ pẽ crit¬
⁊ quo beatꝰ erat. solabonitate
qr sume boni erat. ꝓdesse uelle.
⁊ onuĩpotentissimiꝰ uiteñ posse

Expanded text:
ommunicari posse, et minui omnino non posse. Illud ergo bonum quod ipse eratt quo beatus erat, sola bonitate, quia summe boni erat prodesse velle, et omnipotentissimi nocere non posse
Abbreviated transcription (Latin):
dubitate dementiꝰ ẽ. iusta ẽ hcc¬
quisq iniuste dũans. aut surriꝑe ho¬
minc̃ potuit. uelud ignoianti d̾oaut
extorquere in uit̾o taqͣm ĩualidiori
nt hoinẽ ĩiusta pena cͥti aret. selĩ¬
quit᷑ g ͦ ut ħ pena iusta de dam

Expanded text:
dubitare dementis est, iusta hquisquam injuste dominans aut surripere hominem potuit velut ignoranti Deo, aut extorquere invito tanquam invalidiori, ut hominem injusta poena cruciaret. Relinquitur ergo ut haec poena justa d
Abbreviated transcription (Latin):
cisim dei tͣditi sut uͥ ait apłus. teqͥ¬
buõdam. sinc tescrendo sine. alis
mͦ explicabili uł in explicabili inpiᷤ¬
siones ignominie ut cͥmina tͥmĩbꝰ
uindicarent᷑ asuplicia pͤcantul ñ tm̃
sint tormenta s cuitioꝵ in cremĩta
Illa gͦ pecc̃a q̃ meminerat apłs qr¬

Expanded text:
imi Dei traditi sunt, ut ait Apostolus de quibusdam, sive deserendo, sive alio modo explicabili, sive inexplicabili, in passione ignominiae, ut crimina criminibus vindicarentur, et supplicia peccantium non tantum sint tormenta, sed et vitiorum incrementa. Illa ergo peccata quae enumerat Apos
Abbreviated transcription (Latin):
unã ipostasim indic̾ alie
dicens sub noiẽ pietatis ⁊¬
tros nat᷑as conat᷑ asserere
sufitiat nob̾ drẽ unã sub¬
stãtiã ⁊ tres pͥs. ꝑfectas eqͣ¬
les. Taceamꝰ tres ipostasos
si plac nõ bone suspitõis

Expanded text:
unam hypostasim indicit, alidicens, sub nomine pietatis tres naturas conatur asserere. Sufficiat nobis dicere unam substantiam et tres personas perfectas aequales; taceamus hypostases, si placet.
Abbreviated transcription (Latin):
l nom̃ ita apud catholi¬
cos uulgatũ nͨ ita eiꝰ sigͥfi¬
catõ det̾iata. ũ modo. ciõ
fore sine distĩctõne. Lex
fide catholica ad clama¬
sum papã ab arranoꝵ p̃sule
ẏpostaseon. nouellũ nom̃ a
me hõie romano eyigit᷑. In¬
tͥrogamꝰ qͥd tres ipostases ar¬
bitrent̾ in clłigi tres pͥs sub¬
sistentes aiunt. R espondemꝰ
uos ita cred̾e̾ ñ sufficit eis
sensus ip̃m nom̃ efflagitat
qr nescio qͥd inueni in silłis
latz. Clamamꝰ si quis tres

Expanded text:
atholicos vulgatum, nec ita ejus significatio determinata ut modo. Et ideo fore sine distinctione vel efide catholica ad Damasum papam: Ab Arianorum praesule, hypostasion novellum nomen a me homine Romano exigitur; interrogamus quid tres hypostases arbitrentur intelligi? tres personas subsistentes aiunt. Respondemus nos ita credere. Non sufficit eis sensus; ipsum nomen efflagitant, quia nescio quid veneni in syllabis latet. Clamamus: Si quis tres
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. Ad ħ ꝙ dicend̾ ẽ. qd̾ si non
pectasset̃ pͥmi hoĩss. sinc oĩpe¬
cato a macula inꝑadiso carnali
copula ꝯuenissẽt ⁊ eẽt ibi chorꝰ
inmaculatꝰ ⁊ cõmixtio sũ ꝯcupi¬
scentia atq genitalib membris
sicut ceteris imꝑarẽt. ñ ibi ulłũ
mocũ illicitũ sentirẽt. qłicut
alia menbra corꝑis aliis admone¬
mꝰut manũ ori sine artore libidi¬
nis ita genitalib̾ uterẽt᷑ mẽbris
stĩ aliquo pͣritu carnis. ħ enĩle¬
talis egͥtudo membris hũanis
expecc̃o in hesit. Geniissent ita¬
q filios ꝑ inꝑadiso ꝑcoitũ ĩma¬
culatũ ci sine corruptõne. Undeay.

Expanded text:
sunt. Ad quod dicendum est quod si non peccassent primi homines, sine omni peccato et macula in paradiso carnali copula convenissent, et esset ibi thorus immaculatus, et commixtio sine concupiscentia; atque genitalibus membris sicut caeteris imperarent, ut ibi nullum motum illicitum sentirent, et sicut alia membra corporis aliis admovemus, ut manum ori, sine ardore libidinis; ita genitalibus uterentur membris sine aliquo pruritu carnis. Haec enim lethalis aegritudo, membris humanis ex peccato inhaesit. Genuissent itaque filios in paradiso per coitum immaculatum, et sine corruptione; unde
Abbreviated transcription (Latin):
addo calen cibũ illam arborẽ
p̃stitisse qd̾ corpꝰ homis stab̾li
sanitate firmaret᷑ nõ sicut ex ali¬
o cibo s inspirone salubritatis et¬
clexia. hic mnuuere uidet᷑. qd̾ cũ
aliis cibis poss corpꝰ sustentariħ
cibo in deficientis anitate firma¬
retur. Ex quo ꝯsequi uidet᷑ qd̾
mori cibis aintus. s siꝑsticiss
in mortalitatis ꝑfectio ẽẽt eide

Expanded text:
addo, talem cibum illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate firmaretur. Ex quo consequi videtur quod mori, cibis adjutus; sed si perstitisset, immortalitatis perfectio esset ei de
Abbreviated transcription (Latin):
Ost ħ uitendũ ẽ quałr pͥmi
ꝑentes. si nõ peccassẽt. filios
ꝓcassent a qͣles ipĩ filii n asce̾t᷑
Quidã putant ad gignendos fi¬
lios pͥmos hoĩes inꝑadiso misce¬

Expanded text:
endum est qualiter primi parentes, si non peccassent, filios procreassent, et quales ipsi filii nascerentur. Quidam putant ad gignendos filios primos homines in paradiso misce
Abbreviated transcription (Latin):
Rebuit ñ obliuisti om̃s retͥbutõne
dei q̃ tot sũt qͦt st̃ pcatoꝵ remissioeᷤ
Tot gͦ debuit cogitare dona dei quot
canis rediit ante acta bona morti¬
ficaut a p̾cm̃ dimissũ reuocaũ. ut
cui hũiliaco añ deꝰ pͤcm̃ dimiẜat ais

Expanded text:
Debuit non oblivisci omnes retributiones Dei, quae tot sunt quot sunt peccatorum remissiones. Tot ergo debuit cogitare dona Dei quot d vomitum, sicut canis, rediit, anteacta bona mortificavit, et peccatum dimissum revocavit, ut cui humiliato ante Deus peccatum dimiserat, ei
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtat bñdiciõnis plenitudinẽ tͥbn¬
ere dii. nõ qr soli illi cͣnsfũdat gram
s qr illi soli licite a digne id agũt nͤ
subditos mala uita sactotis ledit
si bona facuĩt q̃ ille dic u ggͣ. młt¬

Expanded text:
itat, benedictionis plenitudinem tribuere dicuntur, non quia soli illi transfundant gratiam, sed quia illi soli licite et digne id agunt. Nec subditos mala vita sacerdotis laedit, si bona faciunt quae ille dicit.