comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominem. Quod et alio scriptum est
loco. Miscõiam uolo et non sacrifici¬
um: et scientiam dĩ magis quam ho¬
locaustum. & ꝑ malachiam. Omnia
que oderam faciebatis: oꝑientes lacri¬
mis altare meum. Numquid dignũ
ẽ ut respiciam ad sacrificium ur̃m et
suscipiam placcabile quid de manib
uris: Audiant iudei quod deus non
querat sacrificium: s offerentium ani¬
mum. Et qui mactat inquit pecus.
quasi qui excerebret canem. Inde per
moysem scͥptum ẽ. Non offeres mer¬
cedem meretricis: neq p̃cium canis
indomodei tui. Pulcre canis et mere¬
trix copulantur: quia utrumq aĩal
ꝓnum ẽ. ad libidinem. Simulq con¬
sideremus quod ñ dixerit qui imino¬
lat arietem quasi qui immnolat canẽ.
s: qui occidat inquit canem. Quod uer¬
bum non ponitur insacrificiis: et in
his que trucidantur illicite. Qui of¬
fert oblationem et sacrificium: quafi
quisanguinem siuillum offerat. Quod
et ipsum lege ꝓhibetur. Tales sunt
cerimonie iudeorum: qui thus tri¬

Expanded text:
criptum est loco: Misericordiam volo, et non sacrificium: scientiam magis Dei, quam holocaustum . Et per Malachiam: Omnia quae oderam, faciebatis: operientes lacrymis altare meum: numquid dignum est ut respiciam ad sacrificium vestrum, et suscipiam placabile quid de manibus vestris ? Audiant Judaei quod Deus non quaerat sacrificia, sed offerentium animum. Et qui mactat, inquit, pecus, quasi qui excerebret canem. Unde et per Moysen scriptum est: Non offeres mercedem meretricis: neque pretium canis in domo Dei tui. . Pulchreque canis et meretrix copulantur, quia utrumque animal pronum est ad libidinem. Simulque consideremus quod non dixerit: Qui immolat arietem, quasi qui immolat canem; sed occidat, inquit, canem. Quod verbum non ponitur in sacrificiis, sed in his quae trucidantur illicite. Qui offert oblationem et sacrificium, 801 quasi qui sanguinem suillum offerat. Quod et ipsum Lege prohibetur, tales sunt caeremoniae Judaeorum . Qui thus tri
Abbreviated transcription (Latin):
ioħis. Timete dñm. et date ei gloriã.
Paulus quoq scribit ad cormthios:
ꝓuocans eos ad continentiam. Ut głi¬
ficetis dm̃ in corpore ur̃o. Et rursũ.
Siue comeditis siue bibitis: omniam
gloriam dĩ facite. Unde et dñs male¬
dicentib ñ remaledicebat: et ꝓ ꝑsecu¬
torib p̃cabatur. Quod aũ p̃cipit diçi¬
te frĩb ur̃ĩs: non simplicit᷑ accipien¬
dum ẽ. Alioqum multi fr̃s uocant
et in corde ñ retcinent caritatem: deqb

Expanded text:
Joannis: Timete Deum, et date ei gloriam . Joannis: Timete Deum, et date ei gloriam . Paulus quoque scribit ad Corinthios, provocans eos ad continentiam: Ut glorificetis Deum in corpore vestro . Et rursum: Sive comeditis, sive bibitis, omnia in gloriam Dei facite . Unde et Dominus maledicentibus non remaledicebat : et pro persecutoribus precabatur. Quod autem praecipit: Dicite fratribus vestris , non simpliciter accipiendum est, alioquin multi fratres vocant, et in corde non retinent charitatem, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Nec hoc p̃ceptorum fine conten¬
tus ẽ. s imꝑat eis mandacũ euan-¬
gelicum. ut diligant iniicos suos.
tiam patris: qui oriri facit solem suii
suꝑ iustos et inustos. Ut iudentes in¬
quit oꝑa ur̃a: glorificent patrem urm
qui in celis ẽ. Quod post generalem n¬
telligentiam spĩtalit̃ apłis p̃cipitur
et apłicis uiris ut diligant ideos ꝑ¬
secutores suos. et eos quise abominan¬
tur in loco frm̃ habeant dicentes cũ
petro. Uiri fr̃s̃ et patres audite.  pau¬
lo apło. Tristicia magna mͥ ẽ. et conti¬
nuus dolor cordi meo ꝓfr̃ib meis qui
sunt ifrłite. Glorificatur aũ nomen¬
domini quando uiderint homines
ꝑsecutorum ferociam. nr̃a frangi pa¬
tientia: et uerberantem manus alte¬
rius mala eũsione confundi. Quib
in euangłio p̃cipitur. Luceat lumen
urm̃ coram hominib ut uidentes
bona oꝑa ur̃ã. glorificent patrem
ur̃m qui ẽ. in celis. & in apocalipsi

Expanded text:
ejus. Nec hoc praeceptorum fine contenejus. Nec hoc praeceptorum fine contentus est, sed imperat eis mandatum Evangelii , ut diligant inimicos suos, tiam Patris, qui oriri facit solem suum super justos et injustos: Ut videntes, inquit, opera vestra, glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Quod post generalem intelligentiam specialiter Apostolis praecipitur et apostolicis viris, ut diligant Judaeos persecutores suos, et eos qui se abominantur, in loco fratrum habeant, dicentes cum Petro: Viri fratres et patres, audite; et Paulo apostolo: Tristitia mihi est, et continuus dolor cordi meo pro fratribus meis qui sunt IsrDomini, quando viderint homines persecutorum ferociam nostra frangi patientia, et verberantem manum, alterius malae obversione confundi. Quibus in Evangelio praecipitur: Luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videntes bona opera vestra, glorificent et in Apocalypsi
Abbreviated transcription (Latin):
sponderet. locutus sum et ñ audiert̃:
feceruntq malum in oculis meis. et
que nolui eleger̃. Quos ũsus scło po-¬
nit: in p̃senti loco et supra uͥ dicitur.
numerabo uos in gladio et om̃s ince¬
de corruetis: quia uocaui et ñ respon¬
distis et cet̾a similit̾. Quod testimoni¬
um qͦsensu accipi debeat: ibi dictum
ẽ. Audice u̾bum dñi: qͥ treme̾tis ad
um. Głificetur dominus et uidebimꝰ
in leticia ur̃a: ipsi aũ confundentur.
lxx. Audite u̾bum domini qui tre¬
meͥtis sermonem eiꝰ. Dicite fr̃ib urĩs
qui oderunt uos et abominantur ut
nom̃ głificetur dñi et appareat in le¬
ticia eorum et illi confundantur. De
quib añ iam dixerat suꝑ quẽ respi-¬
ciam nisi suꝑ humilem et quietũ
et trementem sermones meos: ipse
p̃cipit ut condempnatis uictimis ni¬
deorum et omni scribarum ac pha¬
riseorum tumore despecto transe-¬
ant ad eius cultum quẽ uocantem
illi audire noluerint acq contemp¬
serint. et fecer̃ malum in conspectu

Expanded text:
n audierunt: feceruntque malum in oculis meis: et quae nolui, elegerunt. Quos versus secundo ponit in praesenti loco, et supra, ubi dicitur: Numerabo vos in gladio, et omnes in caede corruetis: quia vocavi, et non respondistis , et caetera similiter. Quod testimonium, quo sensu accipi debeat, ibi dictum est. Audite verbum Domini, qui tremitis ad um: Glorificetur Dominus, et videbimus in laetitia vestra: ipsi autem confundentur. LXX: Audite verbum Domini, qui tremitis sermonem ejus. Dicite fratribus vestris, qui oderunt vos, et abominantur ut nomen glorificetur Domini: et appareat in laetitia eorum: et illi confundentur Al. confundantur . De quibus ante jam dixerat: Super quem respiciam, nisi super humilem et quietum, et trementem sermones meos? ipsis praecipit ut, contemptis victimis Judaeorum, et omni Scribarum ac Pharisaeorum tumore despecto, transeant ad ejus cultum, quem vocantem illi audire noluerunt, atque contempserunt, et fecerunt malum in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ saluatorem qͥ montiũ mons ẽ. et
scõrum omium sanctꝰ. uel montem
syon et ciuitatẽ deiuiuentis ierłm cele¬
stem: qui hec et hec facitis tradam gla¬
dio ut om̃s int̾fecti parit̃ corruatis.
Quis sic gladius dicemus postea. Poni-¬
tis inquit fortune m̃sam et libatis su¬

Expanded text:
torem, qui montium mons est, et sanctorum omnium sanctus, vel montem Sion, et civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem, qui haec et haec facitis, tradam gladio, ut omnes interfecti pariter corrnatis. Qui sit gladius, dicemus postea: Ponitis, inquit, fortunae mensam, et libatis su
Abbreviated transcription (Latin):
ne in peccato positus adam et necdum
sua delicta cognoscens comedere ex eo
et inpenitentie desꝑationisq ac suꝑbie
morte moreretur. Quid sit hoc lignum
uite: salomon exponit manifestius. qͥ
de sapientia dĩ disputans ait. Lignum
uite ẽ. omnib qui accedunt ad eam:
et qui innituntur suꝑ illam quasi suꝑ
dñm firmitas. Nec dubium quin u̾bũ
deisignificet qui ipse ẽ. uita atq sapi¬
entia et de se loquitur ego sum uita.
et de quo ꝓpħa decantat. Omĩa in sapi
uet̾ascent s innouabuntur cotidie.
ut non ambulent in uetustate littere:
s in nouitate sp̃c. Ut quomodo ꝑ mo¬
bedientiam uniꝰ hominis peccatores con-¬

Expanded text:
ne in peccato positus Adam, et necdum ne in peccato positus Adam, et necdum sua delicta cognoscens, comederet ex eo, et impoenitentiae desperationisque ac superbiae morte moreretur. Quod sit hoc lignum vitae, Salomon exponit manifestius, qui de sapientia Dei disputans ait: Lignum vitae est omnibus qui accedunt ad eam, et qui innituntur super illam, quasi super Dominum firmitas ; nec dubium quin Verbum Dei significet, qui ipse est via atque sapientia, et de se loquitur: Ego sum vita . Et de qua Propheta decantat: Omnia in sapieveterascent, sed innovabuntur quotidie, ut non ambulent in vetustate litterae, sed in novitate spiritus . Ut quomodo per inobedientiam unius hominis, peccatores con
Abbreviated transcription (Latin):
uite dies populi mei: oꝑa laborũ suoꝵ
inuet̾escere facient electi mei. Non la¬
borabunt inuacuũ neq filios genera¬
bunt in maledictionem: quia semen
benedictum a dño ẽ. et nepotes eorum
cum eis. Q erit anceqͣm clament ego
exaudiam eos: adhuc loquentib illis
dicam quid ẽ: Tunc lupi et agni pas¬
centur simul. leo aũ quasi bos come¬
det paleas: et serpens t̾ram quasi panẽ.
Non nocebunt neq corrumpent in
monte scõ meo diẽ dominꝰ. E t̾na erit
habitatio atq plantatio iustorumia
ut dies uite popłi mei. dieb lign uice
comparentur. De quo in psalims dr̃.
Iustus ut palma florebit: cocidie tri¬
umphans de adũsariis et insigne ui¬
ctorie p̃ferens. Sin aũ iuxta.lxx. legi
mus dies ligni uice qui magis sensũ
ex hebreo uet̾e quã uerba: lignum
uite intelligimus quod in paradiso si¬
tum ẽ. ad quod ne extenderet adã ma-
posita ẽ. ut seruarent uiam ligni uite:

Expanded text:
vitae, dies populi mei: opera laborum suorum vitae, dies populi mei: opera laborum suorum inveterascere facient electi mei: non laborabunt in vacuum, neque filios generabunt in maledictionem: quia semen benedictum a Domino est, et nepotes eorum cum eis. Et erit antequam clament, ego exaudiam eos: adhuc loquentibus illis dicam, quid est? Tunc lupi et agni pascentur simul: leo autem quasi bos comedet paleas, et serpens terram quasi panem. Non nocebunt, neque corrumpent, in monte sancto meo, dicit Dominus. Aeterna erit habitatio atque plantatio justorum, ut dies vitae populi mei diebus vitae ligni comparentur, de quo in Psalmis dicitur: Justus ut palma florebit , quotidie triumphans de adversariis, et insigne victoriae praeferens. Sin autem juxta mus, dies ligni vitae, qui magis sensum ex Hebraeo vertere, quam verba, lignum vitae intelligimus, quod in paradiso situm est. Ad quod ne extenderet Adam manuposita est, ut servarent viam ligni vitae,
Abbreviated transcription (Latin):
agricola. Omnis qui ñ facit fructum
excidetur et in ignem mictetur. Huius
fructꝰ comeduncur et bibuntur et le¬
tificant cor hominis. et in ebriant ami-¬
cos sponsi: et in regno dĩ bibuntur co¬
tidie. Sub ficu aũ qui requiescit et
nullius insidias reformidat qui dulce¬
dine scĩ sp̃c fruitur. et illius fructibus
sacuratur. caritate. gaudio. pace.fide.
continentia. patientia: de huiꝰ modi dr̃
plantatore. qui plantaũit ficum comedet
fructus enis. Qui tales edificau̾̃it domos
suarum et seminans in spũ de spũ mtit
uitam et̾nam nec diaboli et sacellitum
dies enim ligni erunt dies populi mer:
et oꝑa manuũ eorũ iuct̾abunt electi
mei. Non laborabunt frustra neq ge¬
nerabunt in conturbatione: qm̃ sem̃
benedictorũ dñi ẽ. et nepotes corũ cum
et leo et boscomedent ꝑ aleas. et serpen-¬
ti pulius panis eius. Non nocebunt neq
occident in omni monte sc̃õ meo dicit
dominus. Lxx. Ꝙ enĩ scđm dies ligni.

Expanded text:
agricola Omnis qui non facit fructum agricola Omnis qui non facit fructum excidetur, et in ignem mittetur . Hujus fructus comeduntur et bibuntur, et laetificant cor hominis, et inebriant amicos sponsi, et in regno Dei bibuntur quotidie. Sub ficu autem requiescit, et nullius insidias reformidat, qui dulcedine sancti Spiritus fruitur, et illius fructibus saturatur, charitate, gaudio, pace, fide, continentia, patientia. De hujuscemodi dicitur plantatore: Qui plantaverit ficum, comedet fructus ejus . Qui tales aedificaverit domos, suarum ; et seminans in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam : nec diaboli et satellitum dies enim ligni erunt dies populi mei et opera manuum eorum inveterabunt electis meis non laborabunt frustra neque generabunt in conturbatione quia semen benedictorum Domini est et nepotes eorum cum et leo et bos comedent paleas et serpenti pulvis panis eius non nocebunt neque occDominus. LXX: Etenim secundum dies ligni
Abbreviated transcription (Latin):
describunt. Omĩs qui uenit ad me
et audit sermones meos et facit eos:
similis erit uiro prudenti qui edifica¬
uit domum suam suꝑ petram. et reli¬
qua. Alioquin iuxta lict̾am multi
scĩ edificant domos et non babitant
in eis: uł ꝑegrinatione uł alt̾ius ra¬
pina uł morte subtracti. Qualis fuit
iob qui diues carne ac spũ in tantam
deductꝰ ẽ. pauꝑtatem ut in st̃quili¬
nio sederet extra portam ciuitatis.
Econtrario diues ille in euangłio pur¬
puratus edificauit domum: et habita¬
uit in ea. cui reccissime dicipot̾at. stul¬
te hanc nocte auferent animam tuã
ate que aũ p̃parasti cuiꝰ erunt: slon
solum aũ ait edificabunt domos et
habitabunt in eis: s plantabunt quo¬
q uineas et ipsi comedent fructũ earũ.
Iuxta illud quod in michea dr̃. Requi¬
escet unusquisq sub uinea sua et sub
ficusua: et non erit qui ext̾reat. Hec ÷
uinca que in euangłio loquebatur.
Ego sum uitis uos palmites: et pat̾ m̃s

Expanded text:
describunt: Omnis qui venit ad me, describunt: Omnis qui venit ad me, et audit sermones meos, et facit eos, similis erit viro prudenti, qui aedificavit domum suam super petram, , et reliqua. Alioquin juxta litteram, multi sancti aedificant domos, et non habitant in eis, vel peregrinatione, vel alterius rapina, vel morte subtracti. Qualis fuit Job, qui dives carne et spiritu, in tantam deductus est paupertatem, ut in sterquilinio sederet extra portam civitatis . E contrario dives ille in Evangelio purpuratus aedificavit domum, et habitavit in ea, cui rectissime dici poterat: Stulte, hac nocte auferetur anima tua a te; quae autem praeparasti, cujus erunt ? Non solum autem ait, aedificabunt domos, et habitabunt in eis: sed plantabunt quoque vineas, et ipsi comedent fructum earum. Juxta illud quod in Michaea dicitur: Requiescet unusquisque sub vinea sua et sub ficu sua; et non erit qui exterreat . Haec est vinea quae in Evangelio loquebatur: Ego sum vitis, et vos palmites, et Pater meus
Abbreviated transcription (Latin):
eius habitabunt in ea. Que omĩa iu-¬
dei accipiunt carnalit̾ ut itrłm ur-¬
besq iuidee resticuantur in pristinũ
statum. Quod si eis concedimus. au¬
diant non solum hoc ierłm. s et sodo¬
me reꝓmicti. Dicente ier echiele. resti¬
tuetur sodoma in antiquã. Ergo do¬
mus in quib habitaturi sunt qui edi¬
ficant uel uircutes intelligende sunt
uel diu̾se mansiones apud patrem:
quas iugit̾ possidebit qui eas edifica¬
uerit. Quales sͥ edificasse et obstetri¬
ces dicunt᷑ in exodo: quia timebant
dñm. Ꝙ licet scriptum sit in hebrai-¬
co a deo eẽ. edificatas domos quia ti¬
muerunt eũ. Et iacob quia fimplex
erat siue ut grece dicitur aplaros.
id÷ nequaqͣm fictus nec talis quales
in petri epła condempnant᷑. de quib
ait in auaritia fictis sermonib: de uo
bis negotiantur: iccͥco habitabat in
domo quam esau quiferis delectabat᷑
in silius possidere non potuit. Talem
domum et saluatoris in euangłio u̾̃ba

Expanded text:
ejus, habitabunt in ea. Quae omnia Judejus, habitabunt in ea. Quae omnia Judaei accipiunt carnaliter, ut Jerusalem urbesque Judaeae restituantur in pristinum statum. Quod si eis dederimus, audiant non solum hoc Jerusalem, sed et Sodomae repromitti, dicente Ezechiele: Restituetur Sodoma in antiquum . Ergo domus, in quibus habitaturi sunt qui aedificant eas, vel Virtutes intelligendae sunt, vel diversae mansiones apud Patrem; quas jugiter possidebit, qui eas aedificaverit. Quales sibi aedificasse et obstetrices dicuntur in Exodo, quae timebant Deum: licet scriptum sit in Hebraico, a Deo eis aedificatas domos, quia timuerunt eum . Et Jacob quia simplex erat, sive ut Graece dicitur ἄπλαστος, est, nequaquam fictus; nec talis quales in Petri Epistola condemnantur, de quibus ait: In avaritia fictis sermonibus de 793 vobis negotiantur ; idcirco habitabant in domo, quam Esau, qui feris delectabatur et silvis, possidere non potuit. Talem domum et Salvatoris in Evangelio verba
Abbreviated transcription (Latin):
siue post baptismum in pͥma resurre¬
ccione credendum. non abhorret ab
eccłe fide. Hebrei hec ante resurrectio¬
nem in mille annorũ regno suꝑ t̾rã
futura contendunt: et tam longa
future uite spacia reꝓmiti ut centũ
anm reputentur infantie. Peccatorẽ
autem centesimo etatis sue anno eẽ
moriturum: ne uidelicet paratis opi¬
bus ꝑfruatur. s ob peccatum maledic¬
tum eẽ. se nouerit. Quod fiita ẽ. ubi
erit beatitudo ꝑfecta que peccato u¬
olatur atq corrumpitur et peccatũ
mimatura morte punicur: Et edifi¬
cabunt domos et habitabunt: et plan¬
tabunt uineas. et comedent fructus
earum. Non edificabunt et alius &¬
habitabit: non plantabunt et alius
comedet.Lxx. similit̃. De his domib
et in .lx. octauo psalmo sermo ꝓpħicꝰ
pollicetur dicens. Quia ds̃ saluam
faciet syon et edificabuntur ciuitates
nudee et habitabunt ibi et heredita
bunt illam et sem̃ seruorũ eius pos¬
sidebunt eam et qui diligunt nom̃

Expanded text:
sive post baptismum in prima resurresive post baptismum in prima resurrectione credendum, non abhorret ab Ecclesiae fide. Hebraei haec ante resurrectionem in mille annorum regno super terram futura contendunt, et tam longa futurae vitae spatia repromitti, ut centum anni reputentur infantiae; peccatorem autem centesimo aetatis suae anno esse moriturum: ne videlicet paratis opibus perfruatur; sed ob peccatum, maledictum esse se noverit. Quod si ita est, ubi erit beatitudo perfecta, quae peccato violatur atque corrumpitur, et peccatum immatura morte punitur? Et aedificabunt domos, et habitabunt; et plantabunt vineas, et comedent fructus earum. Non aedificabunt, et alius habitabit: non plantabunt, et alius comedet. LXX similiter. De his domibus, et in sexagesimo octavo psalmo sermo propheticus pollicetur, dicens: Quia Deus salvam faciet Sion: et aedificabuntur civitates Judae, et habitabuacquirent illam, et semen servorum ejus possidebit eam: et qui diligunt nomen
Abbreviated transcription (Latin):
cordia: potentes aũ potent̃ tormenta
patientur. In quem sensum et domini
uerba consentiunt. Seruus qui scit uo¬
luntatem dñi sui et non facit ea. uapu¬
labit multaᷤᷤ. qui uero nescit et fecerit
digna: plagis uapulabit paucis. Bea
archam non solum circumcisionis sed
s̃putii asserit patrem hoc ẽ. duos ex eo
populos eẽ. generatos. et eum qͥuixta
xp̃m qui de abraham stirpe generatus
ẽ. in quem ille miserit manus: maledi¬
etioni ꝑpetue subiacere. Hanc figurã
docent euangłia: in quib fert᷑ tunc ae¬
morosam egrotare cepisse quando na¬
ta ẽ. filia archisinagogi. et quando
ista sanata sit: statim illam ẽẽ mortu¬
am. unoq atq eodem annorũ spacio
nouũ popłm in nuuentute ꝑsistere:
et uet̾em in infidelicate morientem eẽ
gata ẽ. ne in loco famosissimo iudere¬
mur ad hebree lingue arcem confu¬
gere. Quod siue post resurrectionem
intellexeris insccdo saluatoris aduentu

Expanded text:
cordia: Potentes autem potenter tormenta cordia: Potentes autem potenter tormenta patientur . In quem sensum et Domini verba consentiunt: Servus qui scit voluntatem Domini sui, et non facit eam, vapulabit multis . Qui vero nescit, et fecerit digna plagis, vapulabit paucis. Beatarcham non solum circumcisionis, sed praeputii asserit patrem , hoc est, duos ex eo populos esse generatos, et eum qui juxta ter Christum, qui de Abraham stirpe generatus est, in quem ille miserit manus, maledictioni perpetuae subjacere. Hanc figuram docent Evangelia , quibus fertur tunc haemorrhousam aegrotare coepisse, quando nata est filia archisynagogi, et quando ista sanata sit, statim illam esse mortuam, uno atque eodem annorum spatio, novum populum in juventute persistere, et veterem in infidelitate mori, et esse gata est: ne in loco famosissimo videremur ad Hebraeae linguae arcem confugere. Quod sive post resurrectionem intellexeris in secundo Salvatoris advento,
Abbreviated transcription (Latin):
rium numerũ. Qualis fuit abrabã
qui ꝓmissionem filii isaac hac etace
suscepit. De cuiꝰ numeri laudib non
necesse ẽ. plura memorare: ne suꝑflua
sit disputatio. Hoc tantũ dicimus qd̃
decem decadis equalia habeat latera:
centuplum pollicetur: et in bonam
t̾ram sementes. cadens pͥmũ habet
ubrime frugis numerũ centenariũ.
Deniq et isaac unũ sementẽ iacius
fidei : hoc numero laboris sui opera
multiplicata suscepit. In illo gͥ tps
et peceator erunt simili resurrecioie
ꝑfecti: nec int̾ se uariabunt tempora
s alius ad p̃mia alius ad supplicia ꝑ¬
trahetur. & in eo peccator maledictus
erit: quod incorrupto penas patietur
et̾nas. Ilud quoq quod in apocalipsi
ioħis legimus. post resurreccionem ex¬
hibere p̃sentie iudicis paruos et magnos
non etatum s meritorum significat dif¬
ferentias. Qui enim paruus ẽ. nuixta
sententiam salomonis dignus ẽ. miseri-¬

Expanded text:
rium numerum, qualis fuit Abraham, rium numerum, qualis fuit Abraham, qui promissionem filii Isaac, hac aetate suscepit . De cujus numeri laudibus, non necesse est plurima memorare, ne superflua sit disputatio. Hoc tantum dicimus, quod decem decades aequalia habent latera, centuplum Dominus pollicetur, et in bonam terram sementis cadens, primum habet uberrimae frugis numerum centenarium. Denique et Isaac unam sementem jaciens fidei, hoc numero laboris sui opera multiplicata suscepit. In illo igitur sanctus et peccator erunt simili resurrectione perfecti, nec inter se variabunt tempore; sed alius ad praemia, alius ad supplicia pertrahetur: et in eo peccator maledictus erit, quod incorrupto corpore poenas patietur aeternas. Illud quoque quod in Apocalypsi Joannis legimus , post resurrectionem exhiberi praesentiae judicis parvos et magnos, non aetatum, sed meritorum significat differentias. Qui enim parvus est juxta sententiam Salomonis, dignus est miseri
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ congriuum erit in ciuitate
ierłm et populo dei qui exultationis
et gaudii eternam suscipiet creatur̃
audia tur ultra uox fletus et clamons:
quando abierint dolor. meror. et ge¬
mitus. Cont᷑ria quippe simul eẽ non
possunt: et ubi exultatio ẽ. et gaudiũ
qui fructus ẽ. sp̃c sancti: ibi fletus et
planctus non potest commorari. qui
aptus ẽ. lamentantib atq lugentibꝰ
& p̃cipue clamor quem de eccła cre¬
dentium populus expellit: ne insim¬
litudine iudeorum ꝓ iudicio faciamꝰ
clamorem. In tali urbe diu̾se etates ñ
erunt. infans et senex paruus et mag¬
nus. qui ñ impleat dies suos: s quasi
filii refurrectionis om̃s ꝑuenient in
urũ ꝑfectum in m̃suram etatis ple¬
nicudinis xp̃i. ut nec defint alicui
annorũ spacia nec suꝑ sint: et alio nce¬
dum solidas habente iuires. alius defi¬
nat eẽ quod fũat: et decrepita etace
marcescat. ꝑuenientq om̃s ad centina¬

Expanded text:
Neque enim congruum erit, ut in civitate Neque enim congruum erit, ut in civitate Jerusalem et populo Dei, qui exsultationis et gaudii aeternam suscipiet creaturam, audiatur ultra vox fletus et clamoris; quando abierint dolor, moeror et gemitus. Contraria quippe simul esse non possunt. Et ubi exsultatio est, et gaudium, qui fructus est Spiritus sancti, ibi fletus et planctus non potest commorari, qui aptus est lamentantibus atque lugentibus, et praecipue clamor, quem de Ecclesia credentium Paulus expellit, ne in similitudinem Judaeorum, pro judicio faciamus clamorem . In tali urbe diversae aetates non erunt: infans et senex, parvus et magnus, qui non impleat dies suos; sed quasi filii resurrectionis, omnes pervenient in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi, ut nec desint alicui annorum spatia, nec supersint, et alio necdum solidas habente vires, alius desinat esse quod fuerit, et decrepita aetate marcescat; pervenientque omnes ad centena
Abbreviated transcription (Latin):
populo inco.lxx. Quia ecce ego facio
ierłm exultationem: et popłm meum
tabor suꝑ populo meo. Gaudere in qͥt
et exultare debetis leticia sempit̾na in
concrepationem nouorum celorũ et t̾re
noue: et pͥorum penitꝰ non meminis¬
se. Nequaquam uob̃ recordationis an¬
tique oritur tristicia: quia non solũ
celum nouũ et t̾ram nouam s ierłm¬
quoq creabo mexultationẽ. et popłm
enus in gaudium haut dubium quin
uniũse t̾re. Ut que uetꝰ unigeniti gau¬
dium erat: noua cunctis nationib
leticie sit. In tantum aũ exultatio erit
omĩum atq leticia suꝑ urbe et po¬
pulo dei. ut ego quoq condicor eius
tabitur et exultabit in ea. et qui noĩe
fans dierum. et senex qui non imple¬
at dies suos: qm̃ puer centũ annorum
morietur. et peceatorcentũ annorũ ma¬
ledictus erit. Lxx. E non audiet᷑ in ea
ultra uox fletus et uox clamoris. neq
fiet ibi ultra inmaturus. et senex qui
centum annorũ. et qui moritur pec-¬
cator centenarnus maledictus erit.

Expanded text:
a ecce ego facio Jerusalem exsultationem, et populum meum tabor super populo meo. Gaudere, inquit, et exsultare debetis laetitia sempiterna in creatione novorum coelorum, et terrae novae, et priorum penitus non meminisse: ne qua vobis recordationis antiquae oriatur tristitia: quia non solum coelos novos et terram novam, quoque creabo in exsultatione, et populum ejus in gaudio. Haud dubium quin universae terrae, ut quae vetus uni genti gaudium erat, nova cunctis nationibus laetitiae sit. In tantum autem exsultatio erit omnium, atque laetitia super urbe et populo Dei, ut ego quoque conditor ejus tabitur, et exsultabit in ea, et qui in nomine plius infans dierum, et senex qui non impleat dies suos. Quoniam puer centum annorum morietur, et peccator centum annorum maledictus erit. LXX: Et non audietur ultra in ea vox fletus, et vox clamoris: neque fiet ibi ultra immaturus et senex, qui non centum annorum, et qui moritur peccator centenarius, maledictus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rogabant: ad eumdẽ sensũ refertur
ut pͥus dñ noticiam ñ habentes. pͥta
quererent dnm̃. & eũ reuelatione cog¬
noscant. qui et paulo dum eccłam cre¬
dentiũ ꝑsequitur reuelatus ẽ. et apło
petro ait. Beatꝰ es symon bariona: qͥr
caro et sangius ñ reuelaucr̃ tibi: s pat̾
meus qui ẽ. in celis. Hunc querebat
apud te: ostende mͥ manifeste ut ui¬
deam te: Maiores diuitias thesauris

Expanded text:
umdem sensum refertur: ut prius Dei notitiam non habentes, postea quaerant Dominum, et eum revelatione cognoscant: qui et Paulo dum Ecclesiam credentium persequitur, revelatus est . Et apostolo Petro ait: Beatus es, Simon Barjona: quia caro et sanguis non revelaverunt tibi; sed Pater meus qui est in coelis . Hunc quaerebat apud te, ostende te mihi manifeste, ut videam te . Majores divitias thesauris
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitate acceꝑit oculos: et esurien¬
tia indeserto exceptis mulicrib acpu¬
eris populoꝵ saturata sint nuilia. Sig¬
inficant expanse manꝰ et parentis cle¬
mentiam suos fili. os insinũ reciꝑe.
gestientis. Qui ẽ cont̾rio ambulauert̃
inuia ñ bona: et secuti sunt cogitatio
rant enĩ alienos: et instar meretricis
dix̾ant. Uadam pꝰ amatores meos. Q re-¬
linquentes uiam bonam que dicit
in euangłio. ego sum uia: ambula

Expanded text:
tivitate acceperit oculos : et esurientivitate acceperit oculos : et esurientia in deserto, exceptis pueris ac mulieribus, populorum saturata sint millia . Significant expansae manus et parentis clementiam, suos filios in sinu recipere gestientis. Qui e contrario ambulaverunt in via non bona, et secuti sunt cogitationrant enim alienos, et instar meretricis dixerant: Vadam post amatores meos . Et relinquentes viam bonam, quae dicit in Evangelio: Ego sum via , ambul
Abbreviated transcription (Latin):
in belzebub principe demoniorũ. Ꝙ itm.
Samarithanus es cu: et demoniũ habes.
Et rursum. Cum sis homo faciste dm̃.
& alibi. Iste homo non ẽ. adeo: quia
sabbatum ñ custodit. & multa alia que
longum ẽ. texere. Deniq cum ille in
cruce extenderet manus ad popłm
non credentem et diceret ignosce eis
quod enĩ faciunt nesciunt: illi e regio¬
ne dicebant. Uah qui destruit templr̃
et in trib dieb edificat illud: descen¬
dat nc̃ de cruce et credimꝰ ei. Alios sal¬
uos fecit: se ipsum salus̃ facere non
potest: Dehoc et symcon in ulnis tenets
paruulum ꝓpħabat. Ecce hic positus
ẽ. in ruinã et resurrectionẽ multorũ:
et signũ cui contradicit᷑. Rome: u¬
dei locunt᷑ ad paulũ. De secta hac no¬
tum ẽ. nobis: quod ubiq ei contradi¬
catur. Possumꝰ expansas manꝰ et in lar¬
gitate donantis acciꝑe. quod nichil eis
petentib denegarit: s statim roganti
lȩꝓso reddiderit sanitatẽ. et cecus ana¬

Expanded text:
in Beelzebub principe daemoniorum . Et iterum: in Beelzebub principe daemoniorum . Et iterum: Samaritanus es tu, et daemonium habes . Et rursum: cum sis homo, facis te Deum . Et alibi: Iste homo non est a Deo, qui sabbatum non custodit . Et multa alia, quae longum est texere. Denique cum ille in cruce extenderet manus ad populum non credentem, et diceret: Pater, ignosce eis: quod enim faciunt, nesciunt : illi e regione dicebant: Vah! qui destruit Templum, et in tribus diebus aedificat illud: descendat nunc de cruce, et credimur ei. Alios salvos fecit, seipsum salvum facere non potest . De hoc et Simeon in ulnis tenens parvulum prophetabat: Ecce hic positus est in ruinam et in resurrectionem multorum, et in signum cui contradicetur . Romae Judaei loquuntur ad Paulum: De secta hac notum est nobis, quod ubique ei contradicatur . Possumus expansas manus et in largitate donantis accipere, quod nihil eis petentibus denegarit: sed statim roganti leproso reddiderit sanitatem : et caecus a na
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ quasi uideret contẽplabacur. Deqͥ
et inpsalmis loqͥtur. Spes om̃ũ finiũ
terre et in mari longe. Ꝙ in genesi. Ipa
erit expectatio gentiũ. Quodq seqͥtar
Dixi ecce ego sum ad gentem que non
inuocat nom̃ meũ: illi sensui comials
Qui ẽ mifit me ad uos. Qui cũ mhiua
dei eẽt. non ẽ. rapinam arbitatꝰ iqua¬
lem se eẽ deo. et cet̾a: s totiꝰ mundi ꝓ¬
uocans gentes. unã fec sui nominis
iuia ñ bona pꝰ cogitationes suas
lxxx. Expandi manus meas tocadie
ad populũ incredulum. et contradicen¬
tem qui ñ ambulauer̃ in uia bona sed
pꝰ peccata sua. Hoc quod supͣ dictum ẽ.
apparui his qui me ñ int̾rogabant. in¬
uentꝰ sum ab his qui me ñ querebant:
apłs paulus scribens ad romanos. cum
suꝑ gentium ꝑsona exposuisset: adie¬
cit. Ad ifrł autẽ dicit. Expandi manꝰ
meas ad popłm incredulũ et contradi¬
centem. Qui cum beneficiis dñi uin¬
ceretur et ultra hominẽ signa conspic̾e
loquebatur. Iste non eicit demonia nͥ

Expanded text:
uasi videret, animo contemplabatur. De quo et in Psalmis legitur: Spes omnium finium terrae, et in mari longe . Et in Genesi: Ipse erit exspectatio gentium . Quodque sequitur: Dixi: ecce ego sum: ad gentem quae non invocabat nomen meum , illi sensui convenit: Qui est, misit me ad vos. Qui cum in forma Dei esset, non est rapinam arbitratus aequalem se esse Deo, etc. ; sed totius mundi provocans gentes, unam fecit sui nominis in via non bona post cogitationes suas. LXX: Expandi manus meas tota die ad populum incredulum et contradicentem, qui non ambulaverunt in via bona: sed post peccata sua. Hoc quod supra dictum est: Apparui his qui me non interrogabant: inventus sum ab his qui me non quaerebant, apostolus Paulus scribens ad Romanos, cum super gentium persona exposuisset, adjecit: Ad Israel autem dicit: Expandi manus meas ad populum incredulum et contradicentem , qui cum beneficiis Domini vinceretur, et ultra hominem signa conspiceret, loquebatur: Iste non ejicit daemonia, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
et scẽ matris tue pau¬
le nomine dedicatur.
ut quas pari honore suspexi: equa com¬
memoratione nc̃ rccolam. Presertim cũ
et illa dũ uiueret. hoc opꝰ tecum crebriꝰ
postularit: et uir eruditissimꝰ fr̃ tuus
pãmachius. et tunc et postea freq̃ntib
scriptis cogere. ñ destit̾it: michiq et p̃sen¬
tium amicoꝵ et absentrum. iurorũq ac
feminarũ in xp̃o dormientiũ. eadem re-¬
ligio fit: id ÷ annoꝵ caritas non corꝑm.
Nec ignoro quanta int̾ homines sencen¬
tiarum diu̾sitas sit: non dico de mystĩo
trinitatis. cuiꝰ rect᷑a confessio ẽ. ignoratio
scientie: s de aliis eccłasticis dogmatib
de resurrectione scilicet et de animarũ
et humane carnis statu et reꝓmissioni¬
bus futuroꝵ quomͦ debeant᷑ accipi &
qua ratione intelligenda sit. apocalipis

Expanded text:
tae matris tuae Paulae nomini dedicatur, ut quas pari honore suspexi, aequa commemoratione nunc recolam: praesertim cum et illa dum viveret, hoc opus tecum crebrius postularit, et vir eruditissimus frater tuus Pammachius et tunc et postea frequentibus scriptis cogere non destiterit: mihique et praesentium amicorum et absentium, virorumque ac feminarum in Christo dormientium eadem religio sit, id est, animorum charitas, non corporum. Nec ignoro quanta inter homines sententiarum diversitas sit. Non dico de mysterio Trinitatis, cujus recta confessio est ignoratio scientiae: sed de aliis Ecclesiasticis dogmatibus, de Resurrectione scilicet, et de animarum et humanae carnis statu, de Repromissionibus futurorum, quomodo debeant accipi, et qua ratione intellige
Abbreviated transcription (Latin):
am guleq ac uentris ingluuiẽ ea que
Esca inquit uentri et uent̃ escis: ds̃ aũ
et hunc et illa destruet. E non ẽ. regnum
dei cybus et potus. Et dñs atq saluator.
Erratis inquit nescientes scripturas neq
uirtutem dĩ. In resurrectione enĩ neq¬
gelorũ. Nec hec dicens aufero corporum
ueritatem: que incorrupta et ĩmortalia
resurrectura conficeor. ut mutent głam
mite: ut nec ad sinistram nec ad dexte¬
ram declinemus. id ÷ nec iudaicũ nec he¬
reticoꝵ sequamur errorem. Quoꝵ alti
quia carnales sunt solas diligunt car¬
nes. alii ingͣti beneficioꝵ dĩ habere de¬
trectant quod xp̃s et natus habuit &
resurgens. Cum enĩ apłi eum putarent
lectitant nararei incorꝑale demoniorũ
dixit eis. Quid tur bati estis. et cogitatio¬
nes ascendunt in corda ur̃a: Uidete ma¬

Expanded text:
am, gulaeque ac ventris ingluviem, ea quae am, gulaeque ac ventris ingluviem, ea quae Esca, inquit, ventri, et venter escis: Deus autem et hunc et illas destruet Et, Non est regnum Dei cibus et potus . Et Dominus atque Salvator: Erratis, inquit, nescientes Scripturas neque virtutem Dei. In resurrectione enim neqgelorum . Nec haec dicens aufero corporum veritatem, quae incorrupta et immortalia resurrectura confiteor: ut mutent glorimite, ut nec ad sinistram nec ad dexteram declinemus, id est, nec Judaicum nec haereticum sequamur errorem. Quorum alii qui carnis sunt, solas diligunt carnes: alii ingrati beneficiorum Dei, habere detrectant, quod Christus et natus habuit et resurgens. Cum enim Apostoli eum putarent lectitant Nazaraei, incorporale daemonium, dixit eis: Quid turbati estis, et cogitationes ascendunt in corda
Abbreviated transcription (Latin):
cont̾ire. Latinoꝵ tertullian. uictona¬
ni. lactantii. gcorũ ut cet̾os p̃t̾mitam.
hirenei tantũ lugdiuiensis ep̃i faciam
mentionẽ. adusũ quẽ uir eloquentiss.¬
mus dionisius alexandrine eccłe poni¬
fex elegant᷑ scribit librum. irridens mil¬
le annorũ fabulam et auream atq gem¬
matam in t̾ris ierłm. instaurationem
templi hostiarũ sanguinẽ. otium sab¬
bati. circumcisionis iniuriam. nuptias.
partꝰ. liberos educantiũ. epularũ deliti¬
as. et cunctarũ gentiũ seruitutẽ. Rur¬
sumq bella exercitus ac tͥumphos et su¬
ꝑatorũ neces: mortemq centenarii pecca¬
toris. Cut duob uoluminib respon-¬
dit apollonaris: quem ñ solũ sue secte
homines s et nr̃orũ in hac parte dũtaxat
płima sequit᷑ multitudo. ut p̃saga m̃te
iam c̾nant quantarũ innumerabilium¬
uis concitanda sit. Quib ñ inuideo si tan¬
tum amant t̾ram ut et in regno xͥ terre¬
na desiderent: et pꝰ ciborũ abundanti¬

Expanded text:
contraire: Latinorum, Tertulliani, Victorini, Lactantii: Graecorum, ut caeteros praetermittam, Irenaei tantum Lugdunensis episcopi faciam mentionem, adversum quem vir eloquentissimus Dionysius Alexandrinae Ecclesiae pontifex elegantem scribit librum, irridens mille annorum fabulam, et auream atque gemmatam in terris Jerusalem, instaurationem Templi, hostiarum sanguinem, otium sabbati, circumcisionis injuriam, nuptias, partus, liberorum educationem, epularum delicias, et cunctarum gentium servitutem: rursusque bella, exercitus, ac triumphos et superatorum neces, mortemque centenarii peccatoris. Cui duobus voluminibus respondit Apollinarius, quem non solum suae sectae homines, sed et nostrorum in hac parte dumtaxat plurima sequitur multitudo, ut praesaga mente jam cernam quantorum in me rabies concitanda sit. Quibus non invideo, si tantum amant terram, ut in regno Christi terrena desiderent: et post ciborum abundanti
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ celi erant abinitio. et t̾ra de aqua
et de aqua dĩ sermo subsistit. ꝑ que
prior mundus inundatus diluuio
ꝑiit. Celi aũ qui nunc sunt et t̾ra: ea¬
dem ratione seruantur igni. Qd̃ quo
sensu accipiendũ sit: post modũ docet.
Nouos aũ celos et nouam t̾ram uide¬
bimus ÷ et reꝓmissionem eiꝰ. Non dixit
alios celos et aliam t̾ram uidebimus.
s uet̾es et antiquos in meliꝰ commuta¬
tos. Possumus hoc dicere quod conũsi
ab idolatria pristino errore deserto.
nouos celos et t̾ram nouam uicdeant.
nequaquã arbitrantes elem̃ta deos
et ea que nascuntur ext̾ra. Nunc con¬
ficemur celum et t̾ram oꝑa eẽ. mun-
di: illi aũ temꝑe seruos et creacuras
uenerabimur obsequio dei. Quod &
dauid sentiens cantat in psalmo. Hi¬
debo celos oꝑa digitorũ tuorum. Non
quo eo tempore celos non uiderit. cũ
ista dicebat: s quod ꝑsingula aug¬
menta uirtutum et futurorũ scienti¬
am. nouos uideat quos et uet̾es iam¬

Expanded text:
quoniam coeli erant ab initio; et terra de aqua, quoniam coeli erant ab initio; et terra de aqua, et per aquam, Dei sermone subsistit: per quae prior mundus inundatus diluvio periit. Coeli autem qui nunc sunt et terra, eadem ratione servantur igni : quo sensu accipiendum sit, postmodum docet: Novos autem coelos, et novam terram videmus, et realios coelos et aliam terram videbimus, sed veteres et antiquos in melius commutatos. Possumus et hoc dicere, quod conversi ab idololatria, et pristino errore deserto, novos coelos et novam terram videant: nequaquam arbitrantes elementa deos, et ea quae nascuntur ex terra. Nunc confitemur coelum et terram opera esse manuum Dei: illo autem tempore, servos et creaturam venerabamur obsequio Dei, quod et David sentiens cantat in psalmo: Videbo coelos opera digitorum tuorum : non quo eo tempore coelos non viderit, cum ista dicebat; sed quo per singula augmenta virtutum, et futurorum scientiam, novos videat, quos veteres
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ cõmutationẽ in melius et ñ ele-¬
m̃torum arbitratur int̾icum: illo
utuntur exemplo. Apͥncipio t̾ram tu
fundasti dñe: et oꝑa manuũ tuarum
sunt celi. Ipsiꝑibunt tu aũ ꝑmanes.
et om̃s sicut uestimentũ ueterascent.
& quasi amictum iuoluens cos &
mutabunt᷑. In quo ꝑspicue demon-¬
stratur ꝑditionem int̾itũ non aboliti¬
onem innichili: s cõmutationẽ sona¬
re in melius. Neq enĩ illud quod in alio
loco scͥptum ẽ. luna fulgebit ut sol ce
sol septuplum lum̃ accipiet. int̾itum
significat pristinorum : s cõmutatio¬
nem in meluis. Quod ut possit intel¬
ligi: nr̃e conditionis ponamꝰ exẽpla.
Infans cum in puerũ creu̾it. et puer
in iuuenem. et iuuenis in uirũ et uir
dicitur. Quod incelligens et paulus
apłs loquebatur. Pret̾it enĩ figura
huiꝰ mundi. Consideremus quid di-¬
xerit. figura p̃t̾it: non sub̾a. Hoc idem
sig̃eat petrus. lacet eos hoc uolentes

Expanded text:
tatem, commutationem in melius, et non elemtatem, commutationem in melius, et non elementorum arbitrantur interitum, illo utuntur exemplo: A principio terram tu fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt coeli. Ipsi peribunt, tu autem permanes, et omnes sicut vestimentum veterascent, et quasi amictum involves eos, et mutabuntur . In quo perspicue demonstratur perditionem et interitum, non abolitionem in nihili, sed commutationem sonare in melius. Neque enim illud quod in alio loco scriptum est: Luna fulgebit ut sol, et sol septuplum lumen accipiet , interitum significat pristinorum, sed commutationem in melius. Quod ut possit intelligi, nostrae conditionis ponamus exempla: Infans cum in puerum creverit, et puer in juvenem, et juvenis in virum, et vir dicitur. Quod intelligens et Paulus apostolus loquebatur: Praeterit enim figura hujus mundi . Consideremus quid dixerit: Figura praeterit, non substantia. Hoc idem significat et Petrus: Latet eos hoc volentes:
Abbreviated transcription (Latin):
et non ueniet suꝑ cor eorum. Sed gau¬
diũ et exultationem inuenient in ea.
Causa leticie et confessionis dei ueri ẽ.
quia et̃na angustiarum pͥorum succe¬
dit obliuio. Ut nequaquam idolorum
memmerĩt et erroris pristini: s ad lucẽ
de tenebris transeant. et et̾na beacitudi-
ne ꝑfruantur. Obliuiscetur pͥstina ma
In die bona: obliuio malorũ. & alibi.
Affuctio hore obliuione fac̃ delitiarũ.
eo quod in angustris constituti. neq̃ꝗͣ
uoluptatib pristims iuxta errorem
epicuri animo ꝑfruantur. Licet possit
et hoc dici quod in celo nouo et in t̾ra
noua omnis conũsationis pristine me¬
moria deleatur. ne hoc ipsũ pars malo¬
rum sit prioris angustie recordari. Ce¬
lum aũ nouũ et t̾ram nouã qui pu¬
tant omĩa int̾ire que cernimus : eun¬
gelii int̾pretantur testimonio. celũ
et t̾ra ꝑtransibunt. Ꝙ pauli apłi. Qe
enĩ uidentur tẽporalia sunt: que aũ
non uidentur et̾na. Porro qui noui¬

Expanded text:
et non veniet super cor eorum; sed gauet non veniet super cor eorum; sed gaudium et exsultationem invenient in ea. Causa laetitiae et confessionis Dei veri est, quia aeterna angustiarum priorum succedet oblivio, ut nequaquam idolorum meminerint et erroris pristini, sed ad lucem de tenebris transeant, ut aeterna beatitudine perfruantur. Obliviscentur enim pristina malest: In die bona oblivio malorum . Et alibi: Afflictio horae oblivionem facit deliciarum : eo quod in angustiis constituti, nequaquam voluptatibus pristinis, juxta errorem, Epicuri animo perfruantur. Licet possit et hoc dici, quod in coelo novo, et in terra nova, omnis conversationis pristinae memoria deleatur: ne hoc ipsum pars malorum sit, prioris angustiae recordari. Coelum autem novum et terram novam, qui putant omnia interire quae cernimus, Evangelii interpretantur testimonio: Coelum et terra transibunt . Et Pauli apostoli: Quae enim videntur, temporalia sunt: quae autem non videntur, aeterna . Porro qui novi
Abbreviated transcription (Latin):
quem misisti iħm xp̃m: s ad filium
qui et ip̃se deus uerus ẽ. dicente euan¬
gelista ioħe. uenit filius dei et dedit no¬
bis mentem ut cognoscamus uerũ et
simus in uero filio eius iħu xp̃o. Isteẽ
uerus deus et uita et̾na. Si enim salua¬
tor dese loquitur: ego sum u̾tas: conse¬
quent̾ uerus ds̃ a ueritate nom̃ acctp̃.
It nequaquã scđm falsos deos appel
ipse sit uerus deus. Alioquin sinon et
uerus: erit idolorum similis. Quodre
dundat in capita eorum: quixpͥm ut
rum dm̃ negant. Hoc ẽ. aut̃ nom̃ noiũs
quod ei in apocalipsi suꝑ calculos scribi¬
tur: cui in toto orbe beneditur ¶ ua
obliuiomi trachite sunt angustie p̾ore
et quia abscondite sunt ab oculis ib
Ecceenĩ ego creo celos nouos et t̾ram no
uam. et non erunt in memoriam pͥora.
et exultabitis usq in sempit̾nũ. in his
que ego creo. Lxx. Obliuiscetur enim
tribulationis prioris: et non ascendet
suꝑ cor eorum. Erit enim celum nouũ
et terra noua et non recordabitur pͥoꝵ

Expanded text:
um Christum : sed ad Filium, qui et ipse verus Deus est, dicente evangelista Joanne: Venit Filius Dei, et dedit nobis mentem, ut cognoscamus verum, et simus in vero Filio ejus Jesu Christo . Iste est verus Deus et vita aeterna. Si enim Salvator de se loquitur: Ego sum veritas , consequenter verus Deus a veritate nomen accepit, ut nequaquam secundum falsos deos appellipse sit verus Deus. Alioquin si non est verus, erit idolo sidundat in capita eorum, qui Christum verum Deum negant. Hoc est autem nomen novum, quod ei in Apocalypsi super calculo scribitur , cui in toto orbe benedicitur. Quia oblivioni traditae sunt angustiae priores, et quia absconditae sunt ab oculis meis. Ecce enim creo coelos novos, et terram novam, et non erunt in memoria priora: et exsultabitis usque in sempiternum in his quae ego creo. LXX: Obliviscentur enim tribulationis prioris, et non ascendet super cor eorum. Erit enim coelum novum, et terra nova: et non recordabuntur priorum,
Abbreviated transcription (Latin):
et inebriat eum ut respiciat ad spelun¬
cas suas. De his speluncis et dñs loque¬
batur. Scͥptũ ẽ. domꝰ patris mei domꝰ
orationis uocabitur: uos aũ fecistis eã
speluncã latronũ. In qͥb animas int̾fi

Expanded text:
et inebriat eum, ut respiciat ad spelunet inebriat eum, ut respiciat ad speluncas suas . De his speluncis et Dominus loquebatur: Scriptum est, domus patris mei, domus orationis vocabitur: vos autem fecistis eam spelun
Abbreviated transcription (Latin):
nobis faciunt om̃sq heretici quales
nuiꝑsub magistro celebroso in gallia
pullularunt. Qui basilicas martyrũ
declinantes nos qui ibi orationes ex mo-¬
re celebramus: quasi inmundos fugi¬
unt. Hoc aũ non tam illi faciunt quã
habitantes in cis: demonis fortitudinẽ
et flagella scĩcineris ñ ferentes. Quis aũ
hereticoꝵ ñ requiescit in memoriis. nol
dorinit in specub magistrorũ. qͣlis fuit
martion et ualentinꝰ: et nuꝑ eunomiꝰ
m̃tis inmunditiã leꝓsa carne conte¬
stans. Qui lum̃ scĩ sp̃c relinquentes. et
cenaculũ in quo apłi uersabant᷑. in dia¬
boli tenebris conmorant᷑. et speluncas
diligunt: quas ieremias mistico sermo¬
ne condempnat. facta ẽ. hereditas mea
michi quasi spelunca hẏene: quam nr̃i
beluã uocant. Quod animal semꝑ cada¬
uera ꝑseqͥtur: et uiuit succo acsanie
corꝑm mortuorũ. Adu̾sus hos qui ha¬
bitant in speluncis : et abacuc lam̃ta¬
bili uoce dicebat. Ne qui potum dac
ꝓximo amico suo potionis turbide:

Expanded text:
nobis faciunt, omnesque haeretici, quales nuper sub magistro cerebroso in Gallia pullularunt, qui basilicas Martyrum declinantes, nos qui ibi orationes ex more celebramus, quasi immundos fugiunt. Hoc autem non tam illi faciunt, quam habitantes in eis daemones, fortitudinem et flagella sancti cineris non ferentes. Quis autem haereticorum non requiescit in memoriis, non dormit in specubus magistrorum? Qualis fuit Marcion et Valentinus, et nuper Eunomius, mentis immunditiam leprosa carne contestans, qui lumen sancti Spiritus relinquentes, et coenaculum in quo Apostoli versabantur, in diaboli tenebris commorantur, et speluncas diligunt, quas Jeremias mystico sermone condemnat: Facta est haereditas mea mihi quasi spelunca hyaenae , quam nostri belluam vocant: quod animal semper cadavera persequitur, et vivit succo ac sanie corporum mortuorum. Adversum hos, qui habitant in speluncis, et Abacuc lamentabili voce dicebat: Vae qui potum dat proximo suo potionis turbidae:
Abbreviated transcription (Latin):
et scđm multitudinẽ iusticie sue. fin¬
to ut nos arbitram᷑ pͥmo. ut pleriqesi¬
mant scdo saluatoris aduentu in quo
subaudit᷑ iudicantis ĩmo pugnants u
que et populi sui adu̾sarios trucidan¬
tes cruentus. uctorq describit᷑: icipit
alia tiepirotin in qua ex ꝑsona populi
ꝓpħa loquit᷑ enarrans beneficia ins
dei et sui cordis duritiam. Ob quã t
ierłm incendio et ifrł captiuitate tra
tiũ turb successit. Curramꝰ igit᷑ ꝑ
singula or̃onis m̃bra: et ea ne lascuu¬
osa sit expositio breuit̾ disseramꝰ. Ororꝰ
pondere maloꝵ in nullo alio nisi indĩ
miscdia spẽ habeo: qui facit misccłiã
in milia diligentib se. et extendit mi¬
sccłiam suã his qͥ cognoscunt eũ. Ex
quo ostendit᷑ diligentib et cognoscti¬

Expanded text:
et secundum multitudinem justitiae suae. Finito, ut nos arbitramur primo, ut plerique aestimant secundo Salvatoris adventu, in quo subauditur, judicantis, immo pugnantis vox, suosque et populi sui adversarios trucidantis, cruentus victorque describitur: incipit alia περικοπή, in qua ex persona populi Propheta loquitur, enarrans beneficia in se Dei, et sui cordis duritiam, ob quam et Jerusalem incendio, et Israel captivitati tradtium turba successit. Curramus igitur per singula orationis membra, et ea, ne laciniosa sit expositio, breviter edisseramus. Pressus pondere malorum, in nullo alio nisi in Dei misericordia spem habeo; qui facit misericordiam in millia diligentibus se, et extendit misericordiam suam his qui cognoscunt eum. Ex quo ostenditur, diligentibus et cognoscen