comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non uult offendi aures suas: Bene ca¬
ne fr̃: Si alicui bono auditori musico.
quando tͥ dicitur eanta ut placeas ei.¬
et si uis aliqua instructione musicȩ
artis cantare trepidas ne displiceas ar¬
tifici. qͥa qd inte ĩꝑitus ñ agnoscit. arti¬
fex reprehendit: Quis afferat deo bene
cantare. fic iudicanti decantatore: sic
examinãti omĩa: sic audienti: Qñdo
potes afferre. tam elegans artificiũ can¬
tandi: ut tam ꝑfectis aurib innullo
displiceas: Ecce ueluti modum cantan¬
didat tͥ: Noli querere uerba. qͣsi expli¬
care possis: unde ds̃ delectetur. Inuibi
qͥ cantant suie inmesse. siue inuinea.
siue inaliquo oꝑe feruenti. cum ceꝑint
inuerbis canticoꝵ exultare leticia.
ueluti impleti tanta leticia. ut eam
uerbis explicare non possint: auert̃oñ
se asillabis uerboꝵ: et eunt insonũ
iubilationis: Iubilum sonus quidã
ẽ: significans cor parturire. qͦd dicere
non potest: Et quem decet ista iubi¬

Expanded text:
Non vult offendi aures suas. Bene caNon vult offendi aures suas. Bene canta, frater. Si alicui bono auditori musico, quando tibi dicitur, Canta ut placeas ei, sine aliqua instructione musicae artis cantare trepidas, ne displiceas artifici; quia quod in te imperitus non agnoscit, artifex reprehendit: quis offerat: Deo bene cantare, sic judicanti de cantore, sic examinanti omnia, sic audienti? Quando potes afferre tam elegans artificium cantandi, ut tam perfectis auribus in nullo displiceas? Ecce veluti modum cantandi dat tibi: noli quaerere verba, quasi explicare possis unde Deus delectatur. In jubiqui cantant, sive in messe, sive in vinea, sive in aliquo opere ferventi, cum coeperint in verbis canticorum exsultare laetitia, veluti impleti tanta laetitia, ut eam verbis explicare non possint, avertunt se a syllabis verborum, et eunt in sonum jubilationis. Jubilum sonus quidam est significans cor parturire quod dicere non potest. Et quem decet ista jubi
Abbreviated transcription (Latin):
Odit te se rep̃hendentẽ uero iudicio: et ser¬
uat inse. qͦd placet ꝑuerso consilio: Inimi¬
cum te pitat: quia turpitudinẽ demi:
Tugit ocłos tuos: et omnino non curat
qua regula iusticiȩ reprehendatur: Si
ergo illi ñcurant reprehensores ueraceᷤᷤ
ut sint formosi fallaces: nos inhis reb
inquib placemus sapientiȩ di. debemꝰ
curare irrisores iniustos. ñ habentes o¬
culos unde uideant qđ amamus: hec
cogitantes recti corde. confitemini dño
incythara: inpsalterio decem cordarum
nouũ canticum. Non ꝑtinet canticum
nouum. adueteres homines: Non illd̃
dicunt n homines noui. renouati ꝑ
grãm ex uetustate: et ꝑtinentes iam
ad testamentum nouum qđ ẽ regnũ
cȩlorum: Ei suspirat omĩs amor noster
et cantat canticum nouum Cantet
cantirum nouum: ñ lingua s uita
Cantate clño canticũ nouum: bene can¬
tate ei Querit unusquisq quomͦ
cantet deo: Canta illi: s noli male

Expanded text:
odit te reprehendentem vero judicio, et serodit te reprehendentem vero judicio, et servat in se quod placet perverso consilio. Inimicum te putat, quia turpitudinem demis. Fugit oculos tuos, et omnino non curat qua regula justitiae reprehendatur. Si ergo illi non curant reprehensores veraces, ut sint formosi fallaces; nos in his rebus in quibus placemus sapientiae Dei, debemus curare irrisores injustos, non Habentes oculos unde videant quod amamus? Haec cogitantes recti corde, Confitemini Domino in cithara, in psalterio decem chordarum Non enim pertinet canticum novum, ad veteres homines. Non illud discunt nisi homines renovati per gratiam ex vetustate, et pertinentes jam ad Testamentum novum, quod est regnum caelorum. Ei suspirat omet cantat canticum novum. Cantet canticum hovum, non lingua, sed vita. Cantate ei canticum novum: bene cantate ei. Quaerit unusquisque quomodo cantet Deo. Canta illi, sed noli male.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ipsa iusticia qualis ẽ: Quis illã pin¬
git Sapientia dĩ quam puleritu¬
dinem habet: Pillam pulchra sunt omĩa:
quȩ ocłis placent: Ei uidende. contemplan¬
de:corda mundanda sunt: Huius ama¬
tores nos ꝓfitemur: Ipsa nos componit:
ut ei non displiccamus: & qñ nos repre¬
hendunt homines inhis reb. inquib ei
quam diligimus placemus : quomͦ praui¬
et parui babemur apud rephensores nr̃os:
quomͦ abillis contempnimur: etomnino
nichili pendimur. Amatores lubrici &
dampnabiles feminarũ. quando amate
ipsoꝵ componunt illos scđm ocłos suos:
si ipsis placeant. ñcurant eos quib dis¬
plicent: putantes sibi sufficere qͦd earũ
ocłis placent adquas affectant: et pler̃q
gͣuib displicẽt. immo sẽꝑ gͣuib displicẽt:⁊ me¬
liore iudicio rep̃hendunt᷑ Ñ bñ tonsꝰ es dicit.¬
cincinnis ñte decet incedere: Nouit aut̃
ille capillõsuo̾ capilloᷤ illoᷤᷤ plac̾e nescio cui

Expanded text:
7. Et ipsa justitia qualis est? quis illam pin7. Et ipsa justitia qualis est? quis illam pingit? Sapientia Dei quam pulchritudinem habet? Per illam pulchra sunt omnia, quae oculis placent: ei videndae, complectendae, corda mundanda sunt. Hujus nos amatores profitemur: ipsa nos componit, ut ei non displiceamus. Et quando nos reprehendunt homines in his rebus, in quibus ei quam diligimus placemus, quomodo parvi habemus reprehensores nostros, quomodo illos contemnimus et omnino nihili pendimus? Amatores lubrici et damnabiles feminarum, quando amatae ipsorum componunt illos secundum oculos suos, si ipsis placeant, non curant eos quibus displicent, putantes sibi sufficere quod earum oculis placent, ad quas affectant: et plerumque gravibus displicent, imo semper gravibus displicent, et meliore judicio reprehenduntur. cincinnis incedere. Novit autem ille capillos illos placere nescio cui:
Abbreviated transcription (Latin):
derunt: Quid amabant: quando istis
omnib renunciabant: Non enim illi ñ
erant amatores: Aut hoc uob̾ dicimus
ut ñ ametis: Qui ñ amat: friguit. Amct̃.¬
s pulcritudo illa quȩ laudata iusticia
uerba: edunt uoces: undiq dicunt. be
dat senex iustus. ẽ aliqͥd in eius corpore
qd ametur: et tam̃ amat᷑ abhominib
Ibi amatur: uͥ ñ uidetur: Imino ibi amat᷑¬
ubi cor uidetur: Delectet uos ergo: et ro¬
gate dñm ut delectet: Dñs enim dabi
suanitatem: et terra nr̃a dabit fructũ
suum: ut ꝑcaritatem impleatis. qđ ꝑ
timorem implere difficile ẽ: Quid dico
difficile est. Npotest timens adhuc animꝰ
Mallet ñ ẽẽ qͦd precipitur: si ad faciendỹ
amore ñꝑducitur. s timore coartat᷑
Noli furtum facere: time gehennas.
Mallet non ẽẽ gehennas: inquas mitte¬
retur: Quando incipit amare iustici¬
am: nͥ quando mallet furta non eẽ.
et si gehenna non esset inqua fures
mitterentur: hoc ẽ amare iusticiam:

Expanded text:
derunt. Quid amabant, quando istis derunt. Quid amabant, quando istis omnibus renuntiabant? Num enim illi non erant amatores? aut hoc vobis dicimus, ut non ametis? Qui non amat, friguit,  pulchritudo quae laudata justitia verba, edunt voces, undique dicunt, Bendat senex justus, est aliquid in ejus corpore quod ametur, et tamen amatur ab omnibus. Ibi amatur, ubi non videtur; imo ibi amatur, corde videtur. Delectet vos ergo, et rogate Dominum ut delectet. Dominus enim dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum : ut per charitatem impleatis quod per timorem implere difficile est. Quid dico difficile est? Non potest adhuc animus: mallet non esse quod praecipitur, si ad faciendum amore non ducitur, sed timore coarctatur. Noli furtum facere, time gehennas: mallet non esse gehennas, in quas mitteretur. Quando incipit amare justitiam, nisi quando mallet furta non esse, etsi gehennae non essent, in quas fures mitterentur? Hoc est amare justitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
um dicentẽ: Non concupiscas uxorẽ
ꝓximi tui: quia et tuã nonuis ab
alio concupisci: Non concupiseas rẽ
aliquã ꝓximi tui: quia si quis tuã
concupiscit. displicet tͥ Conuerte
et inte linguam: quando tͥ displicet
qui tͥ nocet: Hȩc omnia precepta dĩ
sunt. sapientia donante donata sũt
de suꝑ sonant: Tange psalterium: imple
legem. quã dñs ds̃ tuus nonuenit solu̾e
s implere Implebis enim amore: qđ
timore non poteras: Qui enim timendo¬
ñ facit male: male faceret si licerer Ito
et si facultas ñ datur: uoluntas teneatur
Nonfacio inquit Quare: Quia timeo
Nondum amas iusticiam: Ad huc seruis
es Isto & filius S exbono seruo. fit bo¬
nus filius Interim timendo noli facere
Disces et amare ñ facere Est enim pulcui¬
tudo iusticiȩ quedam: Pęna te detenit.
habet iusticia formam suã Ocłos que¬
rit: accendit amatores suos: Pro hac ma¬
tyres seculum calcantes: sanguinẽ fu¬

Expanded text:
um dicentem. Non concupiscas uxorem um dicentem. Non concupiscas uxorem proximi tui: quia et tuam non vis ab alio concupisci. Non concupiscas rem aliquam proximi tui : quia si quis tuam concupiscit, displicet tibi. Converte et in te linguam, quando tibi displicet qui tibi nocet. Haec omnia praecepta Dei sunt, sapientia donante data sunt, desuper sonant. Tange psalterium, imple Legem, quam Dominus Deus tuus non venit solvere, sed adimplere . Implebis enim amore, quod timore non poteras. Qui enim timendo non facit male, mallet facere, si liceret. Itaque etsi facultas non datur, voluntas tenetur. Non facio, inquit. Quare? Quia timeo. Nondum amas justitiam, adhuc servus es: esto filius. Sed ex bono servo fit bonus filius. Interim timendo noli facere, disces et amando non facere. Est enim quaedam pulchritudo justitiae. Poena te deterreat. Habet justitia formam suam, oculos quaerit, accendit amatores suos. Pro hac Martyres saeculum calcantes, sanguinem fu
Abbreviated transcription (Latin):
di tui inuanum: habes alterã cordam
Obserua diẽ sabbati. ñ carnalit̃. ñ uidas¬
cis deliciis qͥ ocio abutuntur ad nequi¬
ciam: melius ẽ enim utiq tota die fo¬
dere. quam tota die saltare: s cogitãs
requiem indo tuo. et ꝓpt̃ ipsam reqͥẽ
omĩa faciens. abstinens aboꝑs seruili:
omĩs enim qui facit peccatũ seruus
ẽ peccati: et utinam hominis et non
peccati: Hec tria ꝑtinent addilec̾tio¬
nem di: cuius cogita unitatem. ueri¬
tatem. uoluntatem: Est enim quedã
uoluptas in dño: ubi uerũ sabbatũ.
uera requies Unde dicitur Delectare
in dño: et dabit tͥ peticiones cordis tui
Quis enim sic delectat. qͣm ille qui fec̃
Ne facias alii qđ pati ñuis: honores pa¬
trem et matrem: quia uis te honorari
afiliis tius: Non mechaberis: qͥa nec
mechari uxorem tuã post te uis
occidas: quia et occidi nonuis: Non
fureris: quia tu furtũ pati non uis:
Non falsum testimonium dicas: qͥa
odisti aduersũ te falsum testimoni¬

Expanded text:
i tui: habes alteram chordam. Observa diem sabbati, non carnaliter, non judaicis deliciis, qui otio abutuntur ad nequitiam. Melius enim utique tota die foderent, quam tota die saltarent. Sed tu cogitans requiem in Deo tuo et propter ipsam requiem omnia faciens, abstine ab opere servili. Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati : et utinam hominis, et non peccati! Haec tria pertinent ad dilectionem Dei, cujus cogita unitatem, veritatem et voluptatem. Est enim quaedam voluptas in Domino, ubi verum sabbatum, vera requies. Unde dicitur: Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Quis enim sic delectat, quam ille qui fecit ne facias alii quod pati non vis. Honores patrem et matrem: quia vis te honorari a filiis tuis. Non maecheris: quia nec moechari uxorem tuam post te vis. Non occidas: quia et occidi non vis. Non fureris: quia furtum pati non vis. Non falsum testimonium dicas: quia odisti adversum te falsum testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
Equum etiã accipe figuratȩ quãlibet am¬
plitudinem scłi huius: quemlibet hono¬
norem inquem suꝑbus inceddis Cũ altiꝰ
ingrederis: eo te ñ tantum celsiorẽ. s etiã
tutiorem falso putas Quomͦ enim te
deiciat nescis: tanto elisum grauius. qͣn¬
to sublimius ferebaris M endar equus
adsalutẽ: in abundantia autẽ uirtutis
suȩ ñerit saluus Et unde erit saluus:
Non de uirtute: ñ deuirib: ñ dehonore:
ñ de gła: ñ de equo Vnde : Quo ibo: Ubi
inueniã unde saluus sum: Noli du q̃¬
rere: noli longe: Ecce ocłi dñi suꝑti
mentes eum: Ni detis quia ipsi sunt:
quos ꝓspexit de habitaculo suo Ecce
ocłi dñi sũꝑ timentes eum Sꝑantes in¬

Expanded text:
Equum accipe etiam figurate quamlibet amEquum accipe etiam figurate quamlibet amplitudinem saeculi hujus, quemlibet honorem in quem superbus ascendis: quo altius ingrederis, eo te non tantum celsiorem, sed etiam tutiorem falso putas. Quomodo enim te dejiciat nescis, tanto elisum gravius, quanto sublimius ferebaris. Mendax equus ad salutem: in abundantia autem virtutis suae non erit salvus. Et unde erit salvus? Non de virtute, non de viribus, non de honore, non de gloria, non de equo. Et unde? Quo ibo? Ubi inveniam unde salvus sim? Noli diu quaerere, noli longe. Ecce oculi Domini super timentes eum. Videtis quia ipsi sunt quos prospexit de habitaculo suo. Ecce oculi Domini super timentes eum, sperantes
Abbreviated transcription (Latin):
gnum. fortem. ualidum. uelocẽ: potest
si aliqͥd irruerit cito illum depericulo li¬
berare. N fallatur: audiat qđ sequitur.
endax equus ad salutem: An intelleri¬
stis qͥd dictum sit. mendar equus adsa¬
lutẽ : Non tͥ ꝓmittat equus tuus salu¬
tem: Si ꝓmiserit: mentiet᷑: Si enun
ds̃ uoluerit liberaberis: si ds̃ noluerit.
cadente equo altius cades: Non ergo pu¬
tetis dictum. mendar equus ad salitẽ.
quasi mendar iustus ad salutẽ: qđ ueluti
Sequus animal quadrupes: hoc grec
codex indicat: et redargiunt᷑ mala u¬
menta homines. qui sibi querunt oc¬
casiones mendacioꝵ. cum scriptura di¬
cat. Os qa mentitur occidit animã.
Et ꝑdes om̃s qui locunt᷑ mendacium. Qd
ẽ ergo mendax equus adsalutẽ: Menti¬
tur tͥ equus: quando ꝓmittit salutem
Iunquid equus aliquid alicui loquit᷑:
et ꝓmittit salutem: S cũ tu uides equũ
bene formatũ magnis uirib. magno
cursu preditum: ista omĩa uelut pro
ñ tuetur: quia mendax equus adsalutẽ:

Expanded text:
gnum, fortem, validum, velocem; potest si aliquid ingruerit, cito illum de periculo liberare? Non fallatur, audiat quod sequitur: Mendax equus ad salutem. Intellexistis quid dictum sit: Mendax equus ad salutem? Non tibi promittat equus tuus salutem: si tibi promiserit, mentietur. Si enim Deus voluerit, liberaberis: si Deus noluerit, cadente equo altius cades. Non ergo putetis dictum, Mendax equus ad salutem, quasi mendax justus ad salutem, quod velutitur; sed equus, animal quadrupes. Hoc graecus codex indicat. Et redarguuntur mala jumenta, homines qui sibi quaerunt occasiones mendaciorum: cum Scriptura dicat, Os quod mentitur, occidit animam ; et; Perdes omnes qui loquuntur mendacium . Quid est ergo, Mendax equus ad salutem? Mentitur tibi equus quando promittit salutem. Numquid equus alicui loquitur, et promittit salutem? Sed cum tu vides equum bene formatum, bonis viribus, magno cursu praeditum, ista omnia velut promnon tuetur, quia Mendax equus ad salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
cato inuenit mulas preciosas: et emit
eas Si fidem inuenires uenalem qͣntũ
ꝓilla dares: quam de uoluit ds̃ gratis
habere. et ingratus es: Egent ergo illi di¬
utte  fide eget̃. et qͦd ẽ. grauius. pane egent:
Ne forte putetis quia auro egeant et argen¬
to: quamquam et hoc egeant: Qntum
habuit quidã: et qͥdeum satiauit: Sic
mortiuuis ẽ. egens: quia plura uolebat ad¬
quirere quam tenebat: Egent et pane:
ille enim dixit: Ego enim sum panis ui

Expanded text:
catu invenit mulas pretiosas, et emit catu invenit mulas pretiosas, et emit eas. Si fidem invenires venalem, quantum pro illa dares, quam te voluit Deus gratis habere, et ingratus es? Egent ergo illi divites, egent: et, quod est gravius, pane egent. Ne forte putetis, quia auro egent et argento, quanquam et hoc egeant. Quantum habuit quidam, et quid eum satiavit? Sic mortuus est egens, quia plura volebat acquirere quam tenebat. Egent et pane. le dixit: Ego sum panis vi
Abbreviated transcription (Latin):
Si aurum esset uideres: quia fides est.
non uides. Et si non uides fidem: auare
amas seruũ fidelem: Interroga te ipsũ
qualem seruum diligis Forte habes ser¬
uum formosum: staturosum: bene cõ¬
positũ. sed furem. nequam. fraudulentũ:
deformẽ facie: colore tetro: fidelẽ. par¬
cum. sobrium: Attende rogo te Quem
istorum duoꝵ diligis: Si ocłos carnis
interrogas: uincit apud te pulcher in¬
iustus Si ocłos cordis: iuncit deformis
fidelis Uide ergo Qđ uis ut exhibeat
tibi alter. id÷ fidem: exhibe uli et tu:
Quare gaudes adeum qui fidem tͥ exhibet:
et laudas cum: his ergo bonis que non
uidentur nͥ ocłis cordis cum repletus fu¬
habebat lectum ebuineum: et tu pauꝑ
es cuius cubiculũ cordĩ plenũ ẽ tantis
geminis iitutum. iusticiȩ. ueritatis. ca¬
ritatis. fidei. patientie. et tolerantiȩ: Ex¬
plica diuicias tuas si habes ulas: et com¬
para diuiciis diuitum: At ille inmer¬

Expanded text:
Si aurum esset, videres: quia fides est, Si aurum esset, videres: quia fides est, non vides. Et si non vides fidem, quare amas servum fidelem? Interroga teipsum, qualem servum diligis. Forte habes servum formosum, staturosum, bene compositum; sed furem, nequam, fraudulentum: deformem facie, colore tetro; sed fidelem, parcum, sobrium: attende, rogo te, quem istorum duorum diligis? Si oculos carnis interrogas, vincit apud te pulcher injustus; si oculos cordis, vincit deformis fidelis. Vides ergo, quod vis ut exhibeat tibi alter, id est fidem, exhibe illi et tu. Quare gaudes ad eum qui fidem tibi exhibet, et laudas eum de his bonis quae non videntur nisi oculo cordis? Cum repletus fuhabebat lectum eburneum; et tu pauper es, cujus cubiculum cordis plenum est tantis gemmis virtutum, justitiae, veritatis, charitatis, fidei, patientiae et tolerantiae! Explica divitias tuas, si habes illas, et compara divitiis divitum. At ille in mer
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in lecto suo: deducunt eum sui: pom¬
pa tanta funeris celebratur: Ego noui qͥd
fecerit: Decepit me scriptura et fefellit.
ubi audio et canto. diuites eguerunt et esu¬
rierunt: Quando iste inops fuit: Quan¬
do esuriuit: Inquirentes autem dñm
ñminuentur omni bono: Cotidie adba¬
silicam surgoꝰ cotidie genu flecto: coti¬
die inquiro dñm. et nicħ boni habeo: Iste
ñinquisiuit dñm: et inter tanta bona
defunctus ẽ: Sic cogitantem suffocat
laqueus scandali: Escam enim morta¬
lem querit interra: et ueram mercedẽ
ñ querit incęlo & mittit caput inla¬
queũ diaboli: constringuntur ei fau¬
ces. et tenet diabolus admale faciendũ.
ut sic imitetur illum diuitem quẽ ui¬
det intanta copia defunctum: Noli gͦ
sic intelligere: Et quomͦ intelligo: Inbo¬
nis spiritalib. s ubi sunt: Non uident̃
oclis s corde: Non uideo ipsa bona: uidec
illa qui amat. Iusticiam ñ uideo: non
enim aurum ẽ non enĩ argentum est:

Expanded text:
est in lecto suo, deducunt illum sui, pomest in lecto suo, deducunt illum sui, pompa tanta funeris celebratur: ego novi quae fecerit; decepit me Scriptura, et fefellit, ubi audio et canto: Divites eguerunt et esurierunt. Quando iste inops fuit? quando esurivit? Inquirentes autem Dominum non minuentur omni bono . Quotidie ad basilicam surgo, quotidie genuflecto, quotidie inquiro Dominum, et nihil boni habeo: iste non inquisivit Dominum, et inter tanta bona defunctus est! Sic cogitantem suffocat laqueus scandali. Escam enim mortalem quaerit in terra, et veram mercedem non quaerit in coelo, et mittit caput in laqueum diaboli, constringuntur ei fauces, et tenet diabolus ad malefaciendum, ut sic imitetur illum divitem, quem videt in tanta copia defunctum. 15. Noli ergo sic intelligere. Et quomodo intelligam? In bonis spiritualibus. Sed ubi sunt? Non videntur oculis, sed corde. Non video ipsa bona. Videt illa qui amat. Justitiam non video. Non enim aurum est, non enim argentum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tit trepido et dubitanti: ne si forte ti¬
inuerit dñm. deserant illum suꝑflua:
Pascebat te dñs contempnentẽ se. et dese¬
ret te timentẽ se: Attende: et nolidi¬
cere: Ille diues ẽ: et ego pauꝑ sum: Igo
timeo dnm: ille ñtimendo. quantũ
ad quisiuit: et ego timendo. nudus sũ
Nide qͥd sequitur: Diuites eguerunt
et esurierunt: inquirentes autẽ dnm̃
ñminuentur om̃i bono Si adlitterã
accipias: uidetur te fallere: Respicis
enim multos diuites iniquos mor
indiuiciis suis: ñ factos fuisse pauꝑes cũ
uiuerent: Nides illum senescere: ꝑduci
adultimum uite int magnas copias di¬
uitiarũ: celebrari eius pompam funeris
inmagnis effusionib ÷ ꝑduci usq ad sepul¬
chrum diuitem: qui exspirauit in lec̾tis
eburneis circumflente familia suoꝵ: et di¬
cis inanimo tuo. si forte nosti aliqua pec¬
cata et scelera ipsius: Ego noui quia tan¬
ta fecit iste homo: ecce senuit: mortuus

Expanded text:
tit trepido, et dubitanti ne si forte ttit trepido, et dubitanti ne si forte timuerit Dominum deserant illum superflua. Pascebat te Dominus contemnentem se, et deseret te timentem se? Attende, et noli dicere: Ille dives est, et ego pauper sum: ego timeo Dominum, ille non timendo quantum acquisivit, et ego timendo nudus sum! Videte quid sequitur: Divites eguerunt et esurierunt, inquirentes autem Dominum non minuentur omni bono. Si ad litteram accipias, videtur te fallere. Respicis enim multos divites iniquos mori in divitiis suis, non factos fuisse pauperes, cum vivunt; vides illos senescere, perduci ad ultimum vitae inter magnas copias divitiarum, celebrari eis pompam funeris in magnis effusionibus, perduci usque ad sepulcrum divitem, qui et exspiravit in lectis eburneis, circumflente familia suorum; et dicis in animo tuo, si forte nosti aliqua et peccata et scelera ipsius: Ego novi quanta fecerit iste homo; ecce senuit, mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
quis ñsꝑat indño: miser ẽ: Quis ẽ. qui
ñ sꝑat indño: Qui inse sꝑcit. Aliquan¬
do qͦd peius ẽ. fr̃s mci attendite. aliqñ
homines nolunt sꝑare inse. s in aliis
hominib. Salua salute aĩs euis: nicħ
mͥ potes facere Et forte loquitur de
homine iã mortuo inciuitate ista : Dic̃
salua salute illius: et ille maliis locis
forte mortuus ẽ. Et quã cito dicunt
homines hoc: et ñdicunt credo indeo¬
meo quia ñte ꝑmitcit nocere mͥ: non
dicunt credo indeo meo. qͥa et si te ꝑmi¬
serit adaliqͥd meum: ad animam meam
ñte ꝑmittet: S cum dicunt salua sa¬
lite illius: nec ipsi uolunt habere salu¬
tem: et illos grauant ꝑquos putant ha¬
bere salutem: Timete dñm om̃s sc̃ĩ eiꝰ¬
patiant᷑: Dicitur illis: Nolite fraudẽ fa
dest ars siue inpostura ẽẽ: non potest ne¬
gotiũ sine frauide: S fraudẽ punit ds̃:
Time d̃m. S. si timuero dñm: ñ habebo

Expanded text:
quis non sperat in Domino, miser est. Quis est qui quis non sperat in Domino, miser est. Quis est qui non sperat in Domino? Qui in se sperat. Aliquando quod pejus est, fratres mei, attendite, aliquando homines nolunt sperare in se, sed in aliis hominibus. Salva salute Gaii Seii, nihil mihi potes facere. Et forte loquitur de homine jam mortuo. In ista civitate dicit, Salva salute illius, et ille in aliis locis forte mortuus est. Et quam cito dicunt homines hoc: et non dicunt, Credo Deo, quia non te permittit nocere mihi. Non dicunt, Credo Deo meo, quia etsi te permiserit ad aliquid meum, ad animam meam non te permittet. Sed cum dicunt, Salva salute illius, nec ipsi volunt habere salutem, et illos gravant per quos putant habere salutempatiantur. Dicitur illis: Nolite fraudem factest ars sine impostura esse, non potest negotium esse sine fraude. Sed fraudem punit Deus. Time Deum. Sed si timuero Deum, non habebo
Abbreviated transcription (Latin):
magni confilii nuncius. Sic illum dixe¬
runt ꝓpħȩ. Ipse gͦ magni consilii angłs.
id÷ nuncius. inmittit in eos qui ti¬
ment dñm: et eruet eos: Noli ergo ti¬
mere: ne lateas: Ubicunq dñm timiie¬
ris. nouit te angłs qui immutit in
sacramento uult dicere: qđ ferebatur
inmanib suis Gustate et iudete:
qm̃ suauis ẽ dñs: Nonne aꝑit se psalmꝰ:
rorem constantem. et sanam et sobriã
ebrietatem illius dauid. qͥ figurate sa¬
cramentum dũicũ ostendebat: quando
illi miseri coram rege achis dixerunt.
manducauerit carnẽ meam. et biberit
sanguinẽ meum. ñ habebit inse ui¬
tam: et illi inquib regnabat achis.
id÷ error et ignorantia dixerunt. qͦ¬
modo iste poterit nob̾ dare carnẽ suã
manducare: Si ignoras: gusta et ui¬
de quã fuauis ẽ dñs: Si autem non in¬
telligis: rex es achis: Immutabit fa¬
ciem suam dauid. et recedet ate: etdi¬
mittet te et abibit Heatus uir qͥ sꝑat
ineum: Hoc qͥd opus ẽ dui exponi: Qͥs¬

Expanded text:
magni consilii nuntius: sic illum dixerunt Prophetae Ipse ergo magni consilii Angelus, id est nuntius, immittet in eos qui timent Dominum, et eruet sos. Noli ergo timere ne lateas: ubicumque Dominum timueris, novit te ille Angelus qui immittet in sacramento vult dicere, quo ferebatur in manibus suis. Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus. Nonne aperit se Psalmus, m sanam insaniam, et sobriam ebrietatem illius David: qui in figura nescio, quid ostendebat, quando illi miseri coram rege Achis dixerunt, manducaverit 149 carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam . Et illi in quibus regnabat Achis , id est, error et ignorantia, dixerunt: Qmodo iste poterit nobis dare carnem suam manducare ? Si ignoras, gusta, et vide quoniam suavis est Dominus: si autem non intelligis, rex es Achis. Immutabit faciem suam David, et recedet a te, et dimittet te, et abibit. 13. Beatus vir qui sperat in eum. Hoc quid opus est diu exponi? Quis
Abbreviated transcription (Latin):
tie: Qđ̃ ante ait consilium. hoc ait po¬
stea cogitationes cordis: et qđ supra ait
manet incternum Hoc postea inscła se¬
culorum: Repecitio confirmatio ẽ Ne
autem putetis fr̃s quia dixit cogitatio¬
nes cordis. quasi sedere dm. et cogitare
quid agat: et exquirere consilium faci¬
endi aliquid uel non faciendi Tuȩ sũt
iste homo tarditates: usq inuelocitatẽ
currit uerbũ eius: Quando potest mo¬
ra esse cogitationis. in illo uerbo quod
unum ẽ. et omia complectitur: S di¬
cuntur cogitationes di. ut tu intelligas:
ut scđm te audeas erigere cor. uel ad
uerba tuȩ infirmitati similia: qͥa res
ipsa multum ẽ. adte Cogitationes

Expanded text:
tiae est. Quod ante ait consilium, hoc ait postea cogitationes cordis: et quod supra ait manet in aeternum, hoc ait postea in saecula saeculorum. Repetitio, confirmatio est. Ne autem putetis, fratres, quia dixit cogitationes cordis, quasi sedere Deum, et cogitare quid agat, et exquirere consilium faciendi aliquid vel non faciendi. Tuae sunt istae, o homo, tarditates: usque in velocitatem currit verbum ejus. Quando potest mora esse cogitationis in illo verbo, quod unum est, et omnia complectitur? Sed dicuntur cogitationes Dei, ut tu intelligas, ut secundum te audeas erigere cor vel ad verba tuae infirmitati similia: quia res ipsa multum est ad te. Cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
legis: habes psalterium: ꝑfecta res ẽ:
Habes ibi dilect̾ionem dei intrib: & di¬
lectionem ꝓximi inseptẽ & utiq no¬
stis dño dicente: quia inhis duobus¬
preceptis tota lex pended et ꝓpħe: Dic̃¬

Expanded text:
Legis habes psalterium. Perfecta res est: Legis habes psalterium. Perfecta res est: habes ibi dilectionem Dei in tribus, et dilectionem proximi in septem. Et utique nosti Domino dicente, quia in his duobuspraeceptis tota lex pendet, et p
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim celestia regit: et terrena deserit.
Aut non illi dicitur. quo abibo aspũ tuo:
et afacie tua quo fugiam: Si ascendero
incelum tu ibi es: et si descendero inin¬
fernum ades: Ybi ergo de est. qui nusꝗͣ
non est. Ergo confitere dño ineythara:¬
id÷ siue tibi habundet terrenum aliqͥd
grãs age illi qui dedit: siue tibi desit:
Si forte dampno tͥ auferatur aliquid: cy¬
thariza securus. Non ẽ. enim ille ablatus¬
tͥ qui dedit: quamius ablatũ tͥ fuerit
qđ dedit Etiam sic inquam cytharira
securus: certus in deo tuo. tange cordaᷤ
incorde tuo: & dic tanquam incytha¬
ra mninferiori parte bene sonante:
Dominus dedit dñs abstulit: sicut dño
placuit ita factum ẽ. sit nomen dñi be¬
nedic̾tum: Iam uero cum attendis su¬
ꝑiora dona di quid tͥ contulerit pre¬
ceptorum. quia doctrina cęlesti te im¬
bueritꝰ quid tͥ desuꝑ exillius uerita¬
cem cordarum: Precepta enim legis:
decem sunt: Indecem suat preceptis

Expanded text:
Non enim coelestia regit, et terrena deserit: Non enim coelestia regit, et terrena deserit: aut non illi dicitur, Quo abibo a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es; si descendero in infernum, ades ? Ubi ergo deest qui nusquam non est? Ergo confitere Domino in cithara. Sive tibi abundet terrenum aliquid, gratias age illi qui dedit; sive tibi desit, vel forte damno tibi auferatur, cithariza securus. Non est enim ille tibi ablatus qui dedit, quamvis tibi ablatum fuerit quod dedit. Etiam sic, inquam, cithariza securus; certus in Deo tuo, tange chordas in corde, et dic tanquam in cithara in inferiore parte bene sonante: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factum est . Sit nomen Domini benedictum. Jam vero cum attendis superiora dona Dei: quid tibi contulerit praeceptorum, qua doctrina coelesti te imbuerit, quid tibi desuper ex illius veritacem chordarum. Praecepta enim Legis decem sunt. In decem praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ terrena ꝓsꝑitas: Cum sumus sani se¬
cundum carnem: cum abundant omĩa
quib uiuimus: cum incolumitas nr̃a
seruatur: cum fructus large ꝓueniunt:
cum solẽ suũ oriri facit suꝑ bonos &
malos. et pluit suꝑ iustos & iniustos:
hȩc omĩa aduitam terrenam ꝑtinent:
Ouisquis inde non laudat dm̃: ingratꝰ
ẽ: Nunquid quia terrena: ideo non
dei sunt: Aut ideo alter ea dare cogi¬
tandus est. quia dantur et malis: Mul¬
tiplex ẽ enim miscdia dei: patiens
& longanimis. Inde magis significat.
qͥd seruet bonis: cum ostendit qͣnta
donet et malis Aduersitates autẽ exin¬
feriore utiq parte. defragilitate generis
humani: in dolorib. inlanguoribus
inpressuris. intribulationib. intemp¬
tationib Ubiq laudet dm̃: qui cytha¬
rizat: Non attendat quia inferiora sũt
s quia regi etgubernari ñ possunt: nisi
abilla sapientia quȩ attingit afine tisq
adfinem fortit̃. et disponit omĩa suauit̃.

Expanded text:
est terrena prosperitas? Cum sani sumus seest terrena prosperitas? Cum sani sumus secundum carnem, cum abundant omnia quibus vivimus, cum incolumitas nostra servatur, cum fructus large proveniunt, cum solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Haec omnia ad vitam terrenam valent. Quisquis inde non laudat Deum, ingratus est. Numquid quia terrena, ideo non Dei sunt? Aut ideo alter ea dare cogitandus est, quia dantur et malis? Multiplex est enim misericordia Dei, patiens est, longanimis. Inde magis significat quid servet bonis, cum ostendit quanta donet et malis. Adversitates autem, ex inferiore utique parte, de fragilitate generis humani, in doloribus, in languoribus, in pressuris, in tribulationibus, in tentationibus. Ubique laudet Deum qui citharizat. Non attendat quia inferiora sunt, sed quia et regi et gubernari non possunt, nisi ab illa Sapientia, quae attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter .
Abbreviated transcription (Latin):
concipientes. magis canore reddant᷑:
hoc ergo lignum cythara in inferiore
parte habet psalteriũ insuꝑiore: Hec
ẽ distinctio: Iubemur autem mͦ con¬
fiteri incythara: et psallere inpsalterio
decem cordarum: Non dixit inpsalte¬
rio & cythara decem cordarum: neq
in hoc psalmo neq si non fallor alicu¬
bi: Legant et considerent melius & oci¬
osius filii nr̃i lectores: tamen quantũ
mͥ uideor meminisse. multis locis inue¬
nimus psalterium decem cordarum: cy¬
tharam decem cordarum nus. quã mͥ
lectum occurrit: Mementote cytharã
ex inferiore parte habere quo sonat.
psalterium exsuꝑiore: Exinferiore ui¬
ta id÷ terrena. habemus ꝓsꝑitatem ⁊
aduersitatem. unde dm̃ laudemus in
utroq: ut semꝑ sit laus eius inore nr̃o:
et benedieamus dñm in omni temꝑe
Est enim terrena quedam ꝓsperitas:
est quedã terrena aduersitas Exutroq
laudandus ẽ. ds̃: ut eythariremus Quȩ

Expanded text:
concipientes, magis canorae reddantur: concipientes, magis canorae reddantur: hoc ergo lignum cithara in inferiore parte habet, psalterium in superiore. Haec est distinctio. Jubemur autem modo confiteri in cithara, et psallere in psalterio decem chordarum. Non dixit in cithara decem chordarum, neque in hoc psalmo, neque, si non fallor, alicubi. Legant, et considerent melius et otiosius filii nostri Lectores: tamen quantum mihi videor meminisse, multis locis invenimus psalterium decem chordarum, citharam decem chordarum nusquam mihi lectum occurrit. Mementote citharam ex inferiore parte habere quo sonat, psalterium ex superiore. Ex inferiore vita, id est terrena, habemus prosperitatem et adversitatem, unde Deum laudemus in utroque, ut semper sit laus ejus in ore nostro, et benedicamus Dominum in omni tempore . Est enim quaedam terrena prosperitas, est quaedam terrena adversitas: ex utroque laudandus est Deus, ut citharizemus. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a docebamus: Nonne id egit insti
ut existo loco cytharȩ pellerent᷑: &
ecce ipse iubentur sonare: Confitemi¬
ni inquit dño incythara: in psalterio
decem cordarum psallite ei: Nemo am¬
uertat cor adorgana theatrica: Quod
ei iubetur. in se habet: sicut alibi dr̃
nine sunt ds̃ uota tua: quȩ reddam
laudationes tͥ: Meminerunt qui
pridem affuerunt. qͣndo qͥd int̾sit
inter psalterium et cytharam sicut
potiumus sermone discreuimus: &
adintellectum om̃ium ꝑducere inte¬
rim conati sumus Quantũ autem
effecertmus. uiderint qͥ audierunt:
Et nunc ñ inoportune repetimus:
ut inista diuersitate duoꝵ instrum̃¬
torum musicoꝵ diuersitatẽ factoꝵ
humanoꝵ inueniamus significatã
quam tympanum pendente testu¬
dine. eui ligno cordȩ innitunt᷑ il
tacte resonent. Non plectrum dico quo
tanguntur: sed lignum illud dixi con¬
cauum. cui suꝑiacent. cui quodammͦ
incumbunt: ut exillo cum tangunt᷑
tremefactȩ. et exilla concauitate sonũ

Expanded text:
rs. 2. Nonne id egit institut ex isto loco citharae pellerentur? Et ecce ipsae jubentur sonare: Confitemini, inquit, Domino in cithara, in psalterio decem chordarum psallite ei. Nemo convertat cor ad organa theatrica. Quod ei jubetur, in se habet, sicut alibi dicitur: In me sunt Deus vota, quae reddam laudis tibi . Meminerunt qui pridem affuerunt, quando quid intersit inter psalterium et citharam, sicut potuimus, sermone discrevimus, et ad intellectum omnium perducere interim conati sumus: quantum autem effecerimus, viderint qui audierunt. Et nunc non importune repetimus, ut in ista diversitate duorum instrumentorum musicorum, diversitatem factorum humanorum inveniamus, significatam quam tympanum pendente testudine, cui ligno chordae innituntur, ut tactae resonent: non plectrum dico quo tanguntur, sed lignum illud dixi concavum cui superjacent, cui quodammodo incumbunt, ut ex illo cum tanguntur tremefactae, et ex illa concavitate sonum
Abbreviated transcription (Latin):
rigens te subiungensq uoluntati eius
ac dicens. uerũ ñ qđ ego uolo. s qđ tu
ius pater: quomͦ disuunctus es ad eo.
qui iã hoc uis qđ ds̃: Eris gͦ rect̾ꝰ ite decet
laudatio: qm̃ rectos decet laudatio. si aũ ẽuus
fueris: ñ laudas deum: Laudas dm qñ¬
t̾ bene ẽ: blasphemas quando tͥ maleẽ
Qđ quidẽ male. si uistum ẽ: non ẽ mala:
Iustum ẽ autem: qm̃ abillo fit qui in¬
iuste facere nichil potest Eteris insul¬
sus puer. indomo patris amans pa¬
trem si tibi blandiatur: & odio habẽs
quando te flagellat: quasi et non blan¬
diens. et flagellans hereditatem paret.
Nide autem. quemadmodũ decet rectos
laudatio Audi uocem recti laudantis
exalio psalmo: Benedicam dñm in
om̃i tempore: semꝑ laus eiꝰ mnore

Expanded text:
rigens te, subjungensque voluntati ejus, rigens te, subjungensque voluntati ejus, ac dicens, Verum non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater: quomodo disjunctus es a Deo, qui jam hoc vis quod Deus? Eris ergo rectus, et te decebit laudatio; quoniam rectos decet laudatio. 3. Si autem curvus fueris, laudas Deum quando tibi bene est, blasphemas quando tibi male est: quod quidem male si justum est, non est male; justum est autem, quoniam ab illo fit qui injuste facere nihil potest: et eris insulsus puer in domo patris, amans patrem si tibi blandiatur, et odio habens quando te flagellat; quasi non et blandiens et flagellans haereditatem paret. Vide autem quemadmodum deceat rectos laudatio, audi vocem recti laudantis ex alio psalmo: Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid in illo aliquantum curuũ
esset. adillum dirigere qui semꝑ est
rectus: uerum non qđ ego uolo ait.
set uelle quam pater: Quorum ẽ. una
diuinitas: non potest eẽ dispar uolun¬
tas. S exꝑsona hominis transfigitrãs
nnise suos. quos inse transfigurauit cum
ait esuriui et dedistis mͥ manducare: qͦs
inse transfigurauit. cũ furenti & scõs ꝑ¬
sequenti s aulo. clamauit de suꝑ. quem
nemo tangebat. saule saule quid me ꝑ¬
sequeris. ostendit quandam hominis
ꝓpnam uoluntatẽ: ostendit et correxit.
Ecce uide inquit te inme: quia potes ali¬
quid ꝓprium uelle. ut aliud ds uelit: Con¬
ceditur hoc humanȩ fragilitati: concedi¬
tur humane infirmitati aliqͥd ꝓp̃ũ
uelle Difficile ẽ: ut ñ tibi contingat. S
statim cogita qui sit supra te Illum
supra te: te infra illum Illum creato¬
rem: te creaturam: Illũ dnm̃: te seruũ
Illum omipotentem : te infirmũ Et cor¬

Expanded text:
quidquid in illo aliquantum curvum quidquid in illo aliquantum curvum esset, ad illum dirigeret qui semper est rectus; Verum non quod ego volo, ait, set velle, quam Pater? Quorum una est divinitas, non potest esse dispar voluntas. Sed ex persona hominis transfigurans in se suos, quos in se transfiguravit, cum ait, Esurivi, et dedistis mihi manducare ; quos in se transfiguravit, cum furenti et sanctos persequenti Saulo clamavit desuper, quem nemo tangebat, Saule, Saule, quid me persequeris ? ostendit quamdam hominis propriam voluntatem; ostendit te, et correxit te. Ecce vide, inquit, te in me; quia potes aliquid proprium velle, ut aliud Deus velit, conceditur hoc humanae fragilitati, conceditur humanae infirmitati; aliquid proprium velle, difficile est ut non tibi contingat: sed statim cogita qui sit supra te; illum supra te, te infra illum; illum creatorem, te creaturam; illum dominum, te servum; illum omnipotentem, te infirmum, cor
Abbreviated transcription (Latin):
scłm uoluntatẽ di: et si eos ꝑturbat
humana fragilitas: diuina consolat
equitas Quamuis autẽ corde mortali ali¬
quid priuatũ uelint. qͦd suȩ interim cau¬
sȩ uł negocio uel presenti necessitati con¬
ueniat: uͥ intellexerint & cognouerint
aliud dm uelle. p̃ponunt uoluntatẽ
melioris uoluntati suȩ: & uoluntatẽ
omĩpotentis uoluntati infirmi: & uo¬
luntatem dĩ. uoluntati hominis Qͣn¬
tum enim distat ds̃ abhomine: tan¬
tum uoluntas dĩ auoluntate hominis.
Unde hominem gerens xp̃s. & regulam
nob ꝓponens docens nos uiuere. et pre¬
stans nobis uiuere: ostendit hominis
quandam priuatam uoluntatem. in
qua suam figurauit & nr̃ãm: quia cap̃
nr̃m ẽ. & ad cum sicuti nostis tanquã
menbra utiq ꝑtinemus Pater inquit
si fieri potest. transeat a me calix iste:
Hȩc humana uoluntas erat. ꝓprium
aliquid ettanquã priuatum uolens
S quia recto corde uoluit hominem.

Expanded text:
secundum voluntatem Dei; et si eos perturbat secundum voluntatem Dei; et si eos perturbat humana fragilitas, divina consolatur aequitas: quamvis enim corde mortali privatim aliquid velint, quod suae interim causae vel negotio, vel praesenti necessitati conveniat; ubi intellexerint et cognoverint aliud Deum velle, praeponunt voluntatem melioris voluntati suae, et voluntatem omnipotentis voluntati infirmi, et voluntatem Dei voluntati hominis. Quantum enim Deus distat ab homine, tantum voluntas Dei a voluntate hominis. Unde gerens hominem Christus, et regulam nobis proponens, docens nos vivere, et praestans nobis vivere, ostendit hominis quamdam privatam voluntatem, in qua suam figuravit et nostram, quia caput nostrum est, et ad eum, sicut nostis, tanquam membra utique pertinemus: Pater, inquit, si fieri potest, transeat a me calix iste. Haec humana voluntas erat, proprium aliquid et tanquam privatum volens. Sed quia rectum corde voluit esse hominem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ indño. ita conuenit. ut laudemꝰ
illum qui solus ñ habet qđ nob disph¬
ceat: et nemo tã multa habet quȩ in¬
fidelib displicent: Ꝙbreue p̃ceptũ est
Ille placet deo: cui placet ds̃: Nec leue
putetis hoc km̃i Uidetis enĩ quã mul¬
ti disputant contra dm: qͣm multis
displicent oꝑa eius Cum enĩ uolue¬
rit facere contra uoluntatem homiñ
quia dñs ẽ. & nouit quid faciat. nec
tantum attendit nr̃am uoluntatem
quam utilitatem: illi qͥ malunt suã
uoluntatem impleri qͣm dĩ. uolunt
ad suam uoluntatẽ fletere d̾m: ñ suã
corrigere addm Talib hominibus.
infidelib. impiis. iniquis. et qđ pigẽ
dicere s tamen dicam. nostis enĩ qͣm
uerum dicam: facilius placet panto¬
mimus quam ds̃: Propterea cũ di¬
isset exultate iusti indño: quia exul¬
tare in illo nͥ laudando ñpossumus.
eum autẽ laudamus cui tantomag̃
placemus. quantomagis ipse nobi
placuerit: rectos inquit decet laudi¬
tio Qui sunt recti: Qui dirigunt co

Expanded text:
autem in Domino ita convenit, ut laudemus illum qui solus non habet quod nobis displiceat, et nemo tam multa habet quae infidelibus displicent. Et breve praeceptum est: Ille placet Deo, cui placet Deus. Nec leve putetis hoc, carissimi. Videtis enim quam multi disputent contra Deum, quam multis displiceant opera ejus. Cum enim facere voluerit contra voluntatem hominum, quia Dominus est, et novit quid faciat, nec tam attendit nostram voluntatem quam utilitatem; illi qui malunt suam voluntatem impleri quam Dei, volunt ad suam voluntatem flectere Deum, non suam corrigere ad Deum. Talibus hominibus infidelibus, impiis, iniquis, quod piget dicere, sed tamen dicam, nostis enim quam verum dicam, facilius placet pantomimus quam Deus. 2. Propterea cum dixisset, Exsultate justi in Domino; quia exsultare in illo nisi laudando non possumus, cum autem laudamus, cui tanto magis placemus quanto magis ipse nobis placuerit; Rectos, inquit, decet laudatio. Qui sunt recti? Qui dirigunt cor
Abbreviated transcription (Latin):
animas eoꝵ: et alat eos infame: Ut
det eis alimentum uerbi: et sempit̾nȩ
ueritatis qđ amiserant. dũ p̃sumunt
resistimus aduersario Quia impso
ubi magna sine illo inopia ẽ: s inipso
letabitur cor nr̃m Et innomine scõ
eius sꝑalumus: Et ideo sperabimus
nos uenturos addeum: quia nob ab¬
sentib ꝑfidem misit nomen suum:
nos Spes enim non confundit: qua
speramus inte:
salinus iste admonet nos
exultare indño: Inscribit̃
autem ipsi dauid O gͦ pa¬
nent ad sacratissimũ sem̃ dd̃.¬

Expanded text:
animas eorum, et alat eos in fame: ut det eis alimentum verbi et sempiternae veritatis, quod amiserant dum praesumunt resistimus adversario. 21. vers. ubi magna sine illo inopia est; sed in ipso laetabitur cor nostrum. Et in nomine sancto ejus speravimus: et ideo speravimus venturos nos ad Deum, quia nobis absentibus per fidem misit nomen suum. mine, super nos; spes enim non confundit, quia speravimus in te. salmus iste admonet nos exsultare in Domino. Inscribitur autem, Ipsi David. Qui ergo pertinent ad sacratissimum semem Davi
Abbreviated transcription (Latin):
exultate iusti in dño. hoc dixerim. exul¬
tare fideles indomino: quia iustus exfi¬
de uiuit: Recꝰtos decet laudatio: Di¬
scite gr̃as agere deo: et in ꝓsperitatib
& intribulationib. Discite habere in
corde. qđ habet omnis homo inlingua.
qͦd uult ds̃ hoc agat: Ipsa lingua po¬
pularis: plerũq ẽ. doctrina salutaris.
Quis non cotidie dicit: qđ uult ds̃ hoc
agat: Et rectus erit inter eos qui ex¬
ultant in dño. et quos decet laudatio:
quales alloquitur consequent psalmꝰ
et dicit C onfitemini dño incytha¬
ra: inpsalterio decem cordarum psal¬
ltte ei Hoc enim etiã mͦ cantabamꝰ.

Expanded text:
Exsultate justi in Domino: hoc dixerim, ExsulExsultate justi in Domino: hoc dixerim, Exsultate fideles in Domino, quia justus ex fide vivit. Rectos decet laudatio. Discite gratias agere Deo et in prosperitatibus, et in tribulationibus. Discite habere in corde quod habet omnis homo in lingua: Quod vult Deus. Ipsa lingua popularis, plerumque est doctrina salutaris. Quis non quotidie dicit: Quod vult Deus hoc agat? Et rectus erit inter eos qui exsultant in Domino, et quos decet laudatio: quales alloquitur consequenter Psalmus, et dicit: Confitemini Domino in cithara, in psalterio decem chordarum psallite
Abbreviated transcription (Latin):
remini: sanguis unici ꝓuob effusus est:
Siuos uobis exterrena fragilitate iului¬
stis: ex precio ur̃o uos appendite: quid
manducetis. quid bibatis. quo subscriba¬
mini. tantũ digne cogitate: Hunquid
hoc uos monemus ut suꝑbi sitis: et uo¬
bis aliquam ꝑfectionem audeatis ar¬
rogare: S ñ iterum ab omni usticia
uos putare debetis exules fieri: Nolo
enim uos interrogare de iusticia ur̃a:
Fortassis enim nemo ur̃m audeat michi¬
respondere iustus sum: sed interrogo uoᷤ
defide ur̃a Sicut nemo ur̃m audet
dicere iustus sũ: sic nemo audet dicere¬
infidelis sum. Nondum quero qͥd uiuas:
s quero quid credas. Responsurus es:
tua: quia utiq si credis. caues Si autẽ
caues. conaris: et conatũ tuum nouit
ds̃. et uoluntatem tuam inspicit: &¬
luctam cum carne considerat: et hor¬
tatur ut pugnes: et adiuuat ut uin¬
cas: et certantem spectat: et deficientẽ
subleuat: et iuncentem coronat Ergo

Expanded text:
remini, sanguis Unici pro vobis effusus est. remini, sanguis Unici pro vobis effusus est. Si vos vobis terrena fragilitate viluistis, ex pretio vestro vos appendite: quid manducetis, quid bibatis, quo subscribatis Amen, digne cogitate. Numquid hoc vos monemus, ut superbi sitis, et vobis aliquam perfectionem audeatis arrogare? Sed non iterum ab omni justitia vos putare debetis exules fieri. Nolo enim vos interrogare de justitia vestra; fortassis enim nemo vestrum mihi audeat respondere, Justus sum: sed interrogo vos de fide vestra. Sicut nemo vestrum audet dicere, Justus sum; sic nemo audet dicere, Fidelis non sum. Nondum quaero quid vivas, sed quaero quid credas. Responsurus es tua: quia utique si credis, caves; si autem caves, conaris; et conatum tuum novit Deus, et voluntatem tuam inspicit, et luctam cum carne considerat, et hortatur ut pugnes, et adjuvat ut vincas, et certantem exspectat, et deficientem sublevat, et vincentem coronat. Ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
siue in ꝓsperis. siue in aduersis Nã
si inꝓsꝑis. et ñ in aduersis. quomodo
om̃i tempore: quomͦ semꝑ: & au¬
diuimus multas multorum tales
uoces Quando illis ꝓuenit aliqua
felicitas. exultant: gaudent: cantãt
deo: laudant deum: Non sunt imꝑ¬
bandi: immo gaudendum ẽ illis qͥa
exꝓsꝑitatis parte ceꝑunt. docendi s̃
patrem agnoscere flagellantem: nec
murmurare aduersus corrigentis
manum. ne semꝑ praui remanentes.
ex heredari mereantur: ut facti iam
sis deum laudare et dicere: dñs dedit
dñs abstulit sicut dño placuit. ita fac¬
tum ẽ: sit nomen dñi benedictum: Lales
rectos decet laudatio: non primo lauda¬
turos. et postea uituperaturos: Ergo iusti.
recti exultate indño: quia uos decet
laudatio: Nemo dicat: Quis ergo iustꝰ.:
aut quando iustus ero: Nolite uos ab.¬
icere: et desperare deuobis: Homines estis.
dei facti estis: Qui uos homines fecit:
et ꝓuobis homo factus ẽ Ut multi filii
adhereditatem sempiternam adopta¬

Expanded text:
is sive in adversis. Nam si in prosperis et non in adversis, quomodo omni tempore, quomodo semper? et audivimus multas multorum tales voces: quando illis provenit aliqua felicitas, exsultant, gaudent, cantant Deo, laudant Deum; non sunt improbandi, imo gaudendum est illis, quex prosperitatis parte coeperunt, docendi sunt patrem agnoscere et flagellantem, nec murmurare adversus corrigentis manum; ne semper pravi remanentes exhaeredari mereantur, ut facti jam s deDominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Tales rectos decet laudatio, non primo laudaturos, et postea vituperaturos. 4. Ergo justi recti, exsultate in Domino: quia vos decet laudatio. Nemo dicat: Quis ego justus, aut quando ego justus? Nolite vos abjicere et desperare de vobis. Homines estis, Dei facti estis: qui vos homines fecit, pro vobis et homo factus est: ut multi filii ad haereditatem sempiternam adopta
Abbreviated transcription (Latin):
militat contra consuetudinẽ concupi¬
scentiȩ suȩ. uel contra diabolum et an¬
gelos eius. saluus erit: si suȩ fortitudi¬
ni multum commiserit: Nendax eqꝰ
uł ꝑhomines int homines acceptum
se salutem adipisci: uel impetu animo¬
sitatis suȩ defendi aꝑniciȩ: Inhabun¬
dantia autẽ uirtutis suȩ ñerit saluus:¬

Expanded text:
militat contra consuetudinem concupimilitat contra consuetudinem concupiscentiae suae, vel contra diabolum et angelos ejus, salvus erit, si se suae fortitudini multum commiserit. 17. vers. vel per homines inter homines acceptam se salutem adipisci, vel impetu animositatis suae defendi a pernicie. In abundantia autem virtutis suae non erit salvus