comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec me agredi cogerent. opus
omnium sputis obnoxium. cun¬
ctorum de ridicłis dignum: p̃.¬
sertim cum sim ingenorudis.
sermone imꝑitꝰ. ⁊ ne rusticano¬
quidem eloquio balbutire suf¬
ficiam. ne dum litt̾is quippiam
comminisci p̃sumam. Cum hec
quiunt aliqͥd te cudere petimꝰ.¬
quippe qui nicħ iam repꝑiripos
asseris: sparsim copioseq trae¬
tata. poscimus utiliora queq
nob̃ necessariora stucho tuo
decerpta inuinum colligi ⁊ ue¬
luti sertum quoddam ex diũ¬
sis florib compingi. In qͦ oꝑe
non ponpacitatis ũborum fe¬
rulas. aut urbanitatis exigi
tiquorum est inuenire cõm
deuictꝰ importunitate &e de
diuina p̃sumens largiflua
bonitate. studiosa nichilo¬
minus ꝓuocatꝰ fr̃m caritate.
que humilit̃ eos postulare
sensi. eo tenore temptare p̃¬
stimpse. ut hec nulli unquã
rem oꝑis publieare pollice¬
rentur. S ⁊ si cuius ꝑitorum hec
aures offendint: ne me temerita¬
tis notet elogio. s nou̾it me ka¬

Expanded text:
nec me aggredi cogerent opus nec me aggredi cogerent opus omnium sputis obnoxium, cunctorum deridiculis dignum, praesertim cum sim ingenio rudis, sermone impeditus, et ne rusticanoquidem eloquio balbutire sufficiam, nedum veritatis quippiam comminisci praesumam. Cum haec, quiunt, aliquid te cudere petimus, qui nihil jam reperiri possasseris sparsim copioseque tractata, poscimus utiliora quaeque nobisque necessaria, studio tuo decerpta, in unum colligi, et veluti sertum quoddam ex diversis floribus compingi. In quo opere non pompacitatis verborum faleras, aut urbanitatis exigimple in antiquorum est invenire commeevictus importunitate, et de divina praesumens largiflua bonitate, studiosa nihilominus provocatus fratrum charitate, quae humiliter eos postulare sensi, eo tenore tentare praesumpsi, ut haec nulli unquam, rem operis publicare pollicerentur. Sed et si cujus peritorum haec aures offenderint, ne me temeritatis notet elogio, sed noverit me cha
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is adolescentioribus
quedam calculariȩ ar¬
tis rumenta cominuni sermone
explicare cȩpissem. quo eis huiꝰce
quoq ñ contemnende ut multi
arbitrantur scientie aliquid im¬
pertirem. qͦs in arte grammati¬
ca ꝓut diuina auxiliata ẽ. mu¬
nificentia aliquatinus intro¬
duxeram. nescio qͦ accensi des:¬
derio instare uehement̾ cȩpert̃.
quatinꝰ ea que iiua uoce deꝓm¬
pserant. multorum uitilitati ꝓfu¬
tura qualicunq scripto ederem:
ut si qͣndo hec. ut solet mens
humana. diũsis dedita curis
multa oblitus ci memoria exci¬
derint: litt̾arum fuffragiis ea
quoquomͦꝰ reparare ualerent.
id quod erat obtenderem. suꝑ¬
c̃e scilicet libros de hac eadem re
tam dilucide qͣm uenuste ma¬
iortim nr̃oꝵ lepore editos p̃ci¬
pue uenerabilis uiri domie
bede p̃sbi. qui cum maliis.
tum ⁊ inhoc sc̃e eccłiȩ utihita¬
tiplurimum destidauit. illoꝵ
lectioni instarent. illos dutina
meditatione ꝑdiscere student.
a me intentionem au̾terent.

Expanded text:
 adolescentioribus nostris quaedam calculatoriae artis rudimenta communi sermone explicare coepissem, quo eis hujusce quoque non contemnendae, ut multi arbitrantur, scientiae aliquid impertirer, quos in arte grammatica, prout divina auxiliata est munificentia, aliquatenus induxeram, nescio quo accensi desiderio instare vehementer coeperunt, quatenus ea, quae viva voce deprompseram, multorum utilitati profutura qualicunque scripto ederem, ut, si quando haec, ut solet mens humana diversis dedita curis multa oblivisci, memoriae exciderent, litterarum suffragiis ea quoquo modo reparare valerent. id quod erat obtenderem, superesse scilicet libros de hac eadem re tum dilucide, tum venuste majorum nostrorum tempore editos, praecipue venerabilis viri Domini Bedae presbyteri, qui cum in aliis, tum etiam in hoc sanctae Ecclesiae utilitati plurimum esudavit; illorum lectionem instarent: illos diutina meditatione perdiscere studerent, a me intentionem averterent,
Abbreviated transcription (Latin):
ł quantum inunoquoq signo
uel in toto zodiaco moretur.
uel ubi rectius int̾mittatur. Xxxi¬
n Quot horis luceat luna
singulis noctibus:
ix Qua eclypsis solis ce lune
xxi Quahora accendatur. tł quã axxu
insua accensione mutet ȩtatẽ. xxu

Expanded text:
 quantum in unoquoque signo vel in toto zodiaco moretur. vel ubi rectius intermittatur. XI. Quot horis luna luceat singulis noctibus. a hora eclipsis solis ac lunaes. XXII. Qua hora accendatur, vel qua in sua accensione mutet aetatem. XX
Abbreviated transcription (Latin):
hore. Undecim gͦ bisse . uiii. faciunt
horas. binis horis ꝑ .iͦi. bisses supputa
totum ambire zodiacum: ⁊ hoc est
lpecies menitum lunarum. S quia
nat᷑alis luna accensione usq ad ac¬
cenuonem computat᷑: ipla autem in
toto hoc spacio solem ñ sequit᷑. ut ab eo
reaccendat᷑. ñ additis dtiobꝰ diebtis.
⁊ .ii. horis. Hil suꝑioribꝰ iunctis.
nequeunt computari: ⁊ diem diffici
uicibꝰ media nocte ac die ꝑhibeatur
nis horis suꝑlunt pꝰ emensum rodiacũ
tiones munum collecti.xxui. efficum¬

Expanded text:
. Duodecim ergo bisses octo faciunt horas, ponis per tres bisses supputattotum ambire zodiacum; et haec est una species mensium lunarium. Sed quia naturalis lunae mensis ab accensione computatur, ipsa autem luna in toto hoc spatio solem non consequitur, ut ab eo reaccendatur, nisi additis duobus diebus et IV horis, his ad superiores junctis nequeunt computari, et unum diem difficilvicibus media die ac nocte perhibeatur rnis horis post emensum zodiacum tiones in unum collecti XXVI di
Abbreviated transcription (Latin):
iubet multiplicare: Quia .xl. ac¬
cessores accedunt omni anno:
numerant᷑ bissexti. ¶ Quare qͣrtã
partem iubet addere: Et quidem
usq ad finem. ꝓpt̾ hoc ipłam qͣrtã

Expanded text:
jubet multiplicare? M. Quia undecim accessores accedunt omni anno.-numerantur bissexti.--D. Quare quartam partem jubet addere, et quid esusque ad finem, et propter hoc ipsam quartam
Abbreviated transcription (Latin):
in luna habe cȩpimꝰ. hoc modo.
Si qͣndo .xiiͦ. exactis lunatiõibꝰ.
eam lunationem que sequitur
uł impso eqͥnoctio. uel eo tͣns¬
acto .xiiii. euenire contigerit:
ab ipsiꝰ mox accensione. seqͤntis
anni pͥmordia sumimꝰ: prece¬
dente anno qͥ communis exti¬
tit.xiiͦ. lunationib dieb ccͣc¬
liiii. t̾minato. At si .xiiͦ. luna

Expanded text:
in luna habere coepimus hoc modo: in luna habere coepimus hoc modo: si quando XII exactis lunationibus eam lunationem quae sequitur vel in ipso aequinoctio, vel eo transacto XIVam evenire contigerit, ab ipsius mox accensione sequentis anni primordia sumimus, praecedente anno, qui communis exstitit, XII lunationibus, diebus CCCLIV terminato. At si XII exa
Abbreviated transcription (Latin):
dunt.⁊ faciunt dies.uͣ. Qui
iuncti suꝑiorib. ccc siiii. red¬
dunt: qͥ sunt ut diximus dies
anni lunaris: quem constat re¬
tro semꝑ obseruatum. duode¬
nis qͦs dixi m̃sib ita semꝑ alt̾¬
nantib ut unꝰ tͥcenos. alt̾ un¬
de tͥcenos hab̃et dies: quousq¬
in iulii cesaris solertia solaris
reꝑtꝰ est annus: ꝓ eo quod luna¬
ris annꝰ inmultis uacillaret:⁊
solis cursui penitꝰ non conue¬
niret. Ita enim ille a uet̾ibus
g̾cis ac latinis obseruabatur:
ut. xii. semꝑ exactis lunationi¬
bus: a .xiii. lunatione. sequen¬
tem inchoaret annum.xuiii.
Sedcum sepe eueniret ꝓpter
.xiͦ. dies quos lunari anno de¬
esse diximus. ut hib̃m m̃ses
rerent tp̃r:nam ꝑ octonos an¬
nos tͥb regradabat᷑ mensibus:
statutum ẽ. ut .uiii. anno. xcͣ.
dies int̾kalarent᷑: qͥ ꝑ tot an¬
nos ex tindenis dieb. ⁊ duobus
bissextis accrescunt. Nos uero
ꝓpt̃ paschalem obseruantiam.
quam nonnisi.xiii. luna post
commnunes ⁊ embolismos annoᷤ.

Expanded text:
t faciunt dies VI, qui juncti superioribus, CCCLIV reddunt, qui sunt, ut diximus, dies anni lunaris, quem constat retro semper observatum, duodenis, quos dixi, mensibus ita semper alternantibus, et unus tricenos, alter undetricenos haberet dies, quousque Julii Caesaris solertia solaris repertus est annus, pro eo quod lunaris annus in multis vacillaret, et solis cursui penitus non conveniret. Graecis ac Latinis observabatur, ut XII semper exactis lunationibus a XIIIa lunatione sequentem inchoarent annum. Sed cum saepe eveniret propter XI dies, quos lunari anno deesse diximus, ut hiberni menses rrerent tempore nam per octonos annos tribus regradabatur mensibus statutum est ut octavo anno XC dies intercalarentur, qui per tot annos ex undenis diebus et duobus bissexti accesserunt. Nos vero propter Paschalem observantiam quam non nisi XIV luna post communes et embolismales annos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcesserit: tum illam p̃cedenti
anno.xiii. lunationib.⁊ diebꝰ
ccͣclx xxiii. Et hic annꝰ est
p̃cedentes autem communes:
quod semꝑii. equales p̃cedant:
excepto. in ogdoade ⁊ endecade:
quoꝵ utrunq unus tantum
communis annꝰ p̃cedit. Hec
de diu̾sitate annorum sola¬
ris ac lunaris. communium
⁊ embolismorum: nẽ paucis
dicta sint. Siqua restant: cum
ad ipsum pasche t̾minum ue¬
nerimus explicandumꝓꝓut
possibile fuerit ex equemur.
Sane inserie temporum com¬
putanda. nc̃ solaris anni qui

Expanded text:
cesserit, tum illam praecedentanno XIII lunationibus et CCCLXXXIV diebus. Et hic annus cedentes autem communes, quod semper II aequales praecedant, excepto in ogdoade et endecade quorum utrumque unus tantum communis annus praecedit. Haec de diversitate annorum solaris et lunaris, communium et embolismorum nunc paucis dicta sunt. Si qua autem restant, cum ad ipsum Paschae terminum venerimus explicandum, prout possibile fuerit, exsequemur. Sane in serie temporum computanda nunc solaris anni, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Si nosse cupis. qua hora xxiiii.¬
diei. luna accendat᷑ a sole .iͦ.
mutet etatem: uide quotͦ sit
annus illiꝰ cicli. qui ꝓpͥe luna¬
ris dr: cuiꝰ inuentionem. post
docebimus: ce eum numerum
multiplica quinquies. His ad¬
si infra. lx. remanserint:pun¬
ct̃os ẽẽ. scias horarum ipsiꝰ dieri
& singłas horas ꝑquinos pu¬
nctos computans:ea hora ac

Expanded text:
Si nosse cupis qua hora diei luna accendatur a sole, id est mutet aetatem, vide quotus sit annus illius cycli qui proprie lunaris dicitur, cujus inventionem post docebimus, et numerum multiplica quinquies, hisque adsi infra LX manserint, tot punctos esse scias horarum ipsius diei; et singulas horas per quinos punctos computans, ea hora
Abbreviated transcription (Latin):
os emi scolasticorum .xlu.¬
nostrorum rogatuqͤ int̾ducen¬
dis ad hanc artem pueris. neces¬
saria iudicauimꝰ: ꝓ captumge¬
nioli nr̃i. undecunq collecta
congess imꝰ. In qͥbꝰ cong̾gandis.
si aliquantulum uerbos ius
euagati sumus: quicunq lege¬
rit eo nos studio fecisse cognos¬
cat: ut que  dicebantur. ma¬
nifestiora le  gentib forent.
pas uerborum euitauimus:
cum fortasse hec nobis aliqͣte¬
nus suppederent: quia siẽ ait
beatus augustinus: qui elegant̃
aliquid loquit᷑. nec auoitorẽ
instruit.sibi tantum. ce non
illi quem ad erudiendum sus¬
cipit. loquit᷑. Rogamus aut̃.¬
hȩc quicunq legere digna¬
bitur: ut siqua in his sue uti¬
litati condiscibilia reꝑerit.
oĩũ bonoꝵ largitori referat. Qosi
secꝰ euen̾it: ñ ilicolaborẽ nr̃m ina¬
tur. Et enim si preciosum
est aureum poculum. non
ido tam̃ om̃i utilitate earet
non nunquam uasa fictilia.
tanto solent ẽẽ utiliora. qͣnto
uiliora: quia geminis in scri¬

Expanded text:
os enim, scholasticorum nostrorum rogatu, quae introducendis ad hanc artem pueris necessaria judicavimus, pro captu ingenioli nostri undecunque collecta congessimus. In quibus congregandis, si aliquantulum verbosius evagati sumus, quicunque ea legerit, eo nos studio fecisse cognoscat, ut quae dicebantur manifestoria legentibus forent. pas verborum evitavimus, cum fortasse haec nobis aliquatenus suppeterent. Quia, sicut ait B. Augustinus, qui eleganter aliquid loquitur, nec auditorem instruit, sibi tantum et non illi quem ad erudiendum suscepit, loquitur. Rogamus autem, quicunque haec legere dignabitur, ut si qua in his suae utilitati conducibilia reperit, omnium bonorum largitori gratias referat. Quod si secus evenerit, non illico laborem nostrum inatur. Etsi enim pretiosius est aureum poculum, non ideo tamen omni utilitate caret nonnunquam vasa fictilia tanto solent utiliora esse quanto viliora, quia gemmis in scri
Abbreviated transcription (Latin):
deuncem appellant. Si inuͦi.
partris. sexta pars setcans.¬
quinꝙ relique dextans ues
ue alii dest᷑as uocitant᷑. Si
quadrantis nomen residue
tres dodrantis accipiunt. Q
hurus dis cipline regula sol

Expanded text:
deuncem appellant. Si in sex partiris, sexta pars sextans, reliquae dextans, vel, ut alii, distans vocitantur. Si quadrantis nomen, residutres, dodrantis nomen accipiunt. Et hujus disciplinae regula sol
Abbreviated transcription (Latin):
uitur. quod pleros q tbat
imꝑitos. quia pͣhyppusrorum
expositione beati iob. estum
maris occean cotidie bis
uenire descͥbens adiunx̾it
hune timꝰ equioe lalis ho¬
re dobrante dansimgrotar¬
dius sine int̾missione siue
die uenire siue nocte. Porro
si ꝑ tͥa qͣud ditide cupis:
t̃ciam partem.drien. dtias re¬
siduas. bissem nͨcu pab̃. Si
ꝑ duo dimidium. semis ap¬

Expanded text:
itur, quod plerosque turbat imperitos: quia Philippus in expositione beati Job aestum maris Oceani quotidie bis venire describens, adjunxerit hunc aequinoctialis horae dodrante transmisso, tardius sine intermissione, sive die venire, sive nocte. Porro si per tria quid dividere cupis, tertiam partem trientem, duas residuas bissem nuncupabis. Si per duo, dimidium semis ap
Abbreviated transcription (Latin):
millem aiteidinis. Et
in euangłio qͣrta pars¬
totum. totius mundani corpo¬
tra idece quadrantis noĩe cen¬
setur. cum mrtͣtendo in penã
peccatori dr. ñ exies in

Expanded text:
missem altitudinis. Et in Evangelio, quarta pars totius mundani corpotice quadrantis nomine censetur, cum mittendo in poenam peccatori dicitur: Non exies in
Abbreviated transcription (Latin):
Sexis. sepͣtis. ⁊ cet̃a huiꝰmodi
quasi tres asses. quatuor as¬
ses proferant.⁊ in eundem
modum sequentia numero¬
rum quam plunima.Siue
gͥ horam unam.siue diem
integrum. siue mensem. si¬
ue annum. seu certe aͣsto
poris spacium. induodecim
partiri uis: ipsa duodecima

Expanded text:
sis, septussis, et caetera hujusmodi, quasi tres asses, vel quatuor ases proferant: et in eumdem modum sequentia numerorum quam plurima. Sive igitur horam unam, sive diem integrum, sive mensem, sive annum, sive certe aliud poris spatium in duodecim partire vis, ipsa duodecima
Abbreviated transcription (Latin):
habet ad t̾ram. ⁊ necessario in¬
demsolem obseruauerit. cum
cam cȩꝑit non uidere. contĩsꝰ
ad orientem lunam surgere ui¬
deat: atͦq inde ex alia parte. cũ
ei cepit ꝓpinquare illam partẽ
adnos conũtere. qͣ non illustc¬
donec ad cornua redeat. atq¬
inde omnino non appareat:
qͥa t ula pans que illustratur
sursum ẽ ad celum: ad t̾ram
autem illa quamiadiare sol
non potest. Cum gͦ die crescen¬
te sol a meridianis plagis ad
boreales paulatim partes as¬
cenderit. necesse est luna qͦ eo
tempore nata ẽ. ociori tͣnsitu
solem ad borealla signa p̾cur¬
rat. atq ideo etim noua post
occasum solis uidet᷑. que ao¬
sepͣtesntrionem solaris occasꝰ
occasira ẽ. nimairum ñ irita

Expanded text:
habet ad terram, et necessario intem solem obseruauerit, cum eum coeperit non uidere, conuersus ad orientem lunam surgere uideat — atque inde ex alia parte, cum ei coeperit propinquare, illam partem ad nos conuertere, qua non inlustrdonec ad cornua redeat atqinde omnino non appareat, quia tunc illa pars quae illustratur sursum est ad coelum, ad terram autem illa quam radiare sol non potest. Cum ergo die crescente sol a meridianis plagis ad boreales paulatim partes ascenderit, necesse est luna, quae eo tempore nata est, ociori transitu solem ad borealia signa praecurrat; atque ideo cum nova post occasum solis videtuseptentrionem solaris occasus occasura est, nimirum non juxta
Abbreviated transcription (Latin):
auras explorare conati. dñt
lunam nouam. quoties supi¬
na cornu utͦq uidet᷑ tempestuo¬
sum mensem. quoties erecto
uno. serenum porten de: quod
longe alit̃ ẽẽ nat᷑alis ratio ꝓdit.
Quid emm: nunquid credibi¬
le ẽ lune statum qͥ fixus in eche¬
re ꝑmanet. ꝓ subiacentium mu¬
tatione flabroꝵ uł nubi um
posse aliorsum qͣm fuerat con¬
uerti. ⁊ eam quasi fut᷑e metu
tempestatis aliquanto altiꝰ cͥoͣr¬
nu qͣm nat᷑e ordo poscebat at¬
tollerẽ. maxime cum ñ omĩb
intuis idem fluetuantium poᷤ¬
sit existere flatꝰ aurais Lune
autem statꝰ. idem. eademq
sit ꝓulariante solis digres su
conũsio. Diet enim eam sict̾
ce beat᷑ augustinꝰ in expositiõe
psalmi decimi docet. ñ hab̾e
lum̃ ꝓpͥum. s a sole illustraꝵl.
s quando cum illo ẽ. eam par¬

Expanded text:
auras explorare conati, dicant lunam novam, quoties supino cornu utroque videatur, tempestuosum mensem; quoties erecto uno, serenum portendere. Quod longe aliter esse naturalis ratio prodit. Quid enim? numquid credibile est lunae statum, qui fixus in aethere permanet, pro subjacentium mutatione flabrorum, vel nubium posse aliorsum quam fuerat converti, et eam quasi futurae metu tempestatis aliquanto altius cornu, quam naturae ordo poscebat attollere? Maxime cum non omnibus in terris idem fluctuantium possit existere flatus aurarum, lunae autem status idem, eademque sit pro variante solis digressu conversio. Dicunt enim eam, sicut et beatus Augustinus in expositione psalmi decimi docet, non habere lumen proprium, sed a sole illustrari. Sed quando cum illo est, eam par
Abbreviated transcription (Latin):
& agentib facta ẽ. posst̾ in illa
pͥncipalit̾ patres uet̾is testam̃ti
& antiquus ille popłs di: in hac
autem congregata ex gentibus
eccłia. figͣalit̾ expͥmi: quamiuis
enueleatiꝰ ȩdificium utriusq
& labores p̃sentis scłi eccłiȩ coti¬
dianos. & p̃mia in fut᷑o ꝑhen¬
nia. gaudiaq regni cȩlestis. &
electionem pͥmȩ de isrł eccłiȩ.
& salutem omnium gentrum
Yram Rex. salomonem i
S oꝑe templi iuuerit:¬

Expanded text:
et gentibus facta est, possunt in illa et gentibus facta est, possunt in illa principaliter patres Veteris  antiquus ille Dei populus, in hac autem congregata de gentibus Ecclesia, figuraliter exprimi. Quamvis aedificium utriusque et labores praesentis Ecclesiae quotidianos, et praemia in futuro perennia, gaudiaque regni coelestis, et electionem primae de Israel Ecclesiae, et salutem omnium gentium Quomodo Hiram rex Salomonem in opere templi juverit
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. Quomeliꝰ considato. ex or¬
dine ipsiꝰ dñi templi edificatio
patebit: ut in qͥbꝰdam uidelicet
fig̾a ad ipsum dñm. in qͥbdam
uͦ ad om̃s electos ꝑtineat. in qͥb¬
dam intemeratam in ceł angło
rum felicitatẽ: in qͥbdam in¬
minum descͥ̾bat. In quibꝰdam
collata hominib angłorum
auxilia: in qͥbꝰdam remun̾ata
cum angłis hõĩũ certamina
demonstrat. Des ignat eandem
domum domini sp̃alem. etiã
tab̾nacłm qͦndam factum per¬
illa domꝰ initinere. qͦ ad t̾ram
illa ut de loco adlocum creb
leuitaꝵ ministi̾o portata. tan¬
dem in tr̃am ꝓmisse hȩx edi¬
tatis induceret᷑. heout mox
in patͥa ipsa. & ciuitate regia
constructa. inuiolabili semꝑ
fundam̃to consist̾e̾t. donec in¬
ditum sibi figͣars cȩlestium
mimꝰ impłet: potest in illa p̃¬
sentis ȩccłiȩ labor & exilium:
in hac futa reqͥes & beatittido si¬
gurari. Ut certe qͥa illa a solis
filiis isrł. hȩc autem a ꝓselitis c̃ẽ

Expanded text:
Dominum. Quod melius considerata ex ordine ipsius templi aedificatione patebit, ut in quibusdam videlicet figura ad ipsum Dominum, in quibusdam vero ad omnes electos pertineat; in quibusdam intemerrum felicitatem, in quibusdam intientiam describat, in quibusdam collata hominibus angelorum auxilia, in quibusdam remunerata cum angelis hominum certamina demonstret. Designat eamdem domum Domini spiritualem, etiam tabernaculum quondam factum ram Jerusalem; illa ut de loco ad locum crebro Levitarum ministerio portata, tandem in terram promissae haereditatis induceretur, haec ut mox in patria ipsa et civitate regia constructa, inviolabili semper fundamento consisteret, donec inditum sibi figurarum coelestium munus impleret: potest in illa praesentis Ecclesiae labor et exsilium, in hac futura requies et beatitudo figurari. Vel certe quia illa a solis filiis Israel, haec autem a proselytis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ dños typice denunciet:
quoꝵ ope constat eccłiam sepiꝰ
ad uitam. nobilit̾ augm̃tatã:
& contͣ eiꝰ hereticos. scismaticos.
& paganos. pͥncipalib erectã
ẽẽ decretis. Petit gͦ salomon in
oꝑe dempli auxilium ab yrã.
quia cum ueniens dñs in car¬
ne. dilectam sibi domum. ui¬
delicet eccłiam ȩdificare dispo¬
neret: ñ de fudeis tantummͦ.

Expanded text:
rerum dominos typice denuntiet, rerum dominos typice denuntiet, quorum ope constat Ecclesiam saepius adjutam, nobiliter augmentatam, et contra haereticos, schismaticos, et paganos principalibus erectam esse decretis. Petit ergo Salomon in opere templi auxilium ab Hiram, quia cum veniens in carne Dominus dilectam sibi domum, videlicet Ecclesiam, aedificare disponeret, non de Judaeis tantumm
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Marrat regum hystoria.
qͥa salomon ȩdificaturꝰ domũ
dño. quesierit autilium ab
yram rege tyra. qͥ erat amicus
dauid õi tempore. & cum ipso qͦq
salomon pꝰqͣm regno potitꝰ est.¬
pacem hab̾e iã cȩꝑat. ꝓmptumq
mox ad adiuuandum se in oĩb
eiꝰ inuen̾it animũ: ita ut artifi¬
ces illi. ⁊ ligna & aurum. prout
opꝰ habebat dedit. Cuiꝰ bñficii
gr̃a. salomon ei ꝑannos singłos.
plurimos tͥcici & olei choros in
cibum domui eiꝰ dabat. Nulli
autem dubium. qͦd salomon
qͥ int̾ptat᷑ pacificꝰ. & ipso nõie.⁊
serenissimo regni sui statu. illũ
significet: de qͦ dixit ysaias ꝓ¬
pheta. Multiplicabit᷑ tiꝰ imꝑiũ.
& pacis ñerit finis: Yran uero
qͥ latine dr uiuens excelse: cre¬
dentes ex gentib. & uita simul
cum fide głosos. figͣaltẽ expͥmit.
Neq aliqͥd ꝓhibet. qͥn yram qͥa
rex erat. regalipotentia salomo¬
nem in ȩdificatione domꝰ dñi
iuuat. si conu̾sos ad fidem. ipsos

Expanded text:
. Narrat Regum historia, quia Salomon aedificaturus domum Domino, quaesierit auxilium ab Hiram rege Tyri, qui erat amicus David omni tempore, et cum ipso quoque Salomone, postquam regno potitpacem habere jam coeperit, promptumque mox ad adjuvandum se in omnibus ejus invenerit animum, ita ut artifices illi, et ligna et aurum, prout opus habebat, dederit: cujus beneficii gratia Salomon ei per annos singulos plurimos tritici et olei choros in cibum domui ejus dabat. Nulli autem dubium quin Salomon, qui interpretatur pacificus, et ipso nomine et serenissimo regni sui statu illum significet de quo dixit Isaias: Multiplicabitur ejus imperium,  non erit finis . Hiram vero, qui Latine dicitur vivens excelse, credentes ex gentibus et vita simul cum fide gloriosos figuraliter exprimit. Neque aliquid prohibet, quin Hiram, quia rex erat, regalique potentia Salomonem in aedificio domus Domini juvabat, conversos ad fidem ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
emmult᷑ mori potert̃. equales
enim anglis st̃. ⁊ filii di fr̾ cum
sint filii resurrectionis. adhãc
ꝑtinet ipse mediator  ⁊ hõiũ
ait. Soluite templum hoc: &
in tͥb dieb excitaboitid. Quod
exponens eugłista subiunxit.
Hoc aut̃ dicebat de templo cor¬
poris sui. Dic̃ aut̃ apłs de nob̾.
Nes citis qͥa templum dei estie:
ille templum di. ꝑ assumptam
humanitatem factꝰ est. &e nos
templum ꝑ in habitantem sp̃meiꝰ
in nob efficim: constat utiq. qͥa
figa omnium nr̃m. & ipsiꝰ dñi
sumꝰ. templum illud mat̾iale
angłaris. singłarit̾ electi. & p̃¬
ciosi. infundamento fundati:

Expanded text:
m ultra mori poterunt. Aequales enim angelis sunt, et filii sunt Dei, cum sint filii resurrectionis . Ad hanc pertinet ipse Mediator Dei et homait: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . Quod exponens evangelista, subjunxit: Hoc autem dicebat de templo corporis sui. Dicit autem Apostolus de nobis: Nescitis quia templum Dei estis, ille templum Dei per assumptam humanitatem factus est, et nos templum Dei per inhabitantem Spiritum ejus in nobis efficimur, constat utique quia figuram omnium nostrum et ipsius, Domisumus, templum illud materiale angularis singulariter electi et pretiosi in fundamento fundati;
Abbreviated transcription (Latin):
uod đr de his qui in sa¬
mariam a rege asyrioꝵs
ducti st̃ de nationib: &e una¬
queq gens fabricata ẽ deum
suum. posuer̃tq eos in fams
excelsis que fecerant samari¬
te.gens ⁊gens in urbib stus.
in quib habitabant. Uir
enim babilonĩ fecertnt so¬
cotħ benotħ. Uiri auteme
thei fecerunt nergal: ⁊ uiri
qͥd benoth ⁊ nargel fcierint
ciuitates. quas construxerint
in regione iude samaritani:

Expanded text:
ur de his, quae in Samariam a rege Assyriorum adductae sunt, nationibus, Et unaquaeque gens fabricata est Deum suum, posueruntque eos in fanis excelsis, quae fecerat Samaritana gens, et gens in urbibus suis, in quibus habitabanenim Babylonii fecerunt Socoth Benoth; viri autem Cutheni fecerunt Nergel, et viriquod Benoth et Nergel fuerint civitates, quas construxerint in regione Judaeae Samaritani
Abbreviated transcription (Latin):
uod dr de ieroboam rege
israel. ipse restituit t̾minoᷤ
israel ab introitu emathusq
ad mare solitudinis: emath
drionalis erat t̾minꝰ israel.¬
Mare autem solitidims gͦ
tuum significat: quod in
longitudine ꝑstadia. d. lxͦx.
usq ad roaros arabiȩ. in lati
sodomoꝵ progreditur.

Expanded text:
ur de Jeroboam rege Israel, Ipse restituit terminos Israel ab introitu Emath usque ad mare Solitudinis, Emath  septentrionalis erat terminMare autem Solitudinis, qtuum designat, quod in longitudine per stadia 580 usque ad Zoaros Arabiae, in latitSodomorum progreditur.
Abbreviated transcription (Latin):
mistium. foras limitem ex¬
cludatur. Passus nanq dñs
traditꝰ. ⁊ uiii. kl̃ apł̃. resurrexit.
qͦmͦ tres dies foras t̾minum ex¬
cludent᷑: Constitutumq est
debeat obseruari. Ꝙ in eodẽ
libro suꝑiꝰ scͥptum ẽ. Nam
surrectio fuisse tradebatur
pascha semꝑ celebrabant.Sin
uͦ anmum qualem querebas
i ldeo quem putabas mrle¬
nure non pot̾is uł chro nog¬
phors incelie uł tue potius
tarditati culpam ascͥ̾be. Tm̃
diligentissime cauens ne cro¬
nicoꝵs scͥpta defens ando inte¬
merabile legis ł euangelii
destimonium uidearis im¬
pugnare. dicendo dñm sal¬
aut xxxͦ. suc etatis anno sacͦ¬
sc̃m crucis subisse mist̾ium:
cum euangłia manifeste sig¬
nificent .xu . anno tyb̃ii pre¬
cursorem dñi p̃dicare coe¬
pisse. ipsumq mox int̾ alios
baptizasse iħm incipientẽ
iam fieri quasi xxx. annorum.
xluiii. De indict̾ionibus.

Expanded text:
mysterium, foras limitem excludatur? Passus namque Domitraditus, ab VIII° kal. Aprilis resurrexit. Quomodo tres dies foras tcludentur? » Constitutumque est debeat observari, ut in eodem libro superius scriptum est. Nam Christi resurrectio fuisse tradebatur, pascha semper celebrabant. Sin vero annum qualem quaerebas, in loco quem putabas invenire non poteris, vel Chronographorum incuriae, vel tuae potius traditati culpam adscribe, tantum diligentissime cavens, ne Chronicorum scripta defensando intemerabile legis vel Evangelii testimonium videaris impugnare, dicendo Dominum salaut XXX suae aetatis anno sacrosanctum crucis subisse mysterium, cum Evangelia manifeste significent XV anno Tiberii praecursorem Domini praedicare coepisse, ipsumque mox inter alios baptizasse Jesum, incipientem jam fieri quasi XXX annorum. CAPUT XLVIII. De indictionibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ostulat᷑ helyseus a popło.
ut aqͣs iericho steriles &
malignas sanaret. Accepit uaᷤᷤ
rude fictile. ⁊ adiecit in eo sal
& demersit illud in flumine:
⁊ statim aquȩ sanatȩ sunt. Qo
facto. p̃nunciabat ꝓpħa. quod
u̾bum carofieret: & habitaret
in nob̾. Inde in similitudinem
u̾bi salem id est sapientiam de¬
dit. In uas fict̾ile. incorpꝰ scili¬
cet humanum immittens in
aqua demersit. Quodqͥdẽ
significabat: quia omnes ppłi
qui sub figͣa aquarum in toto
mundo steriles erant. ꝑ xp̃i
incarnationem fȩcunditatem
& benedict̃ionem accepturq

Expanded text:
ostulatur Eliseus a populo, ut aquas Jericho steriles, et malignas sanaret. Accepit vas rude fictile, et adjecit in eo salem, et demersit illud in flumine, et statim sanatae sunt. 2. Quo facto praenuntiabat propheta quod Verbum caro fieret, et habitaret in nobis: inde in similitudinem Verbi salem, id est, sapientiam dedit; in vas fictile, in corpus scilicet humanum, immittens in aquam demersit, quod quidem significabat quia omnes populi, qui sub figura aquarum in toto mundo steriles erant, per Christi incarnationem fecunditatem et benedictionem accepturi
Abbreviated transcription (Latin):
horum medio. idẽ .xcͦiiͦ: au¬
tumnale equinoctium ẽẽ sei¬
to. Is est autem dies. qui dicit᷑
xiiͦ. k . octob. Certios imum est
enim.quia quantum in as¬
censusolis ab austro ad septem¬
trionem. nox minorat᷑ ⁊dies
crescit: tantundem ꝑ singłos
dies in eiꝰ descensu ab aquilo¬
ne ad austrum econtra dies
minuit᷑ ⁊ nox auget᷑. Sin uͦ
hoc etiam ocłis dep̃hendere
gestis: ꝑfacile factum est. De¬
signatis enim ut dictum est
supra punctism inpariete
cenacłs:per singłos radiorum
ictꝰ qui fiunt oriente sole. abu
ipsorum punctorum. surgen¬
tis solis radiopet. Hec de sol¬
sticiorum equinoctiorumq

Expanded text:
horum medio, id est XCII, autumnale aequinoctium esse scito. Is est autem dies qui dicitur XII Kal. Octob. Certissimum est enim quia quantum in ascensu solis ab austro ad septentrionem nox minoratur et dies crescit, tantumdem per singulos dies in ejus descensu ab aquilone ad austrum e contra dies minuitur et nox augetur. Sin vero hoc etiam oculis deprehendere gestis, perfacile factum est. Designatis enim, ut dictum est supra, punctis in pariete coenaculi per singulos radiorum ictus, qui fiunt in oriente sole ab unium ipsorum punctorum surgentis solis radio peti. Haec de solstitiorum aequinoctiorumq
Abbreviated transcription (Latin):
domum muniebant & orna¬
bant.tantȩ erant longitudi¬
nis. ut capita eoꝵ forisecus
ꝓminerent: infimo quidem
ordine cubitoꝵ septem: in
eis dem capitib earum tabula¬
ta componerent᷑. nequa quã

Expanded text:
domum muniebant et ornabant, tantae erant longitudinis, ut capita earum forinsecus prominerent, in infimo quidem ordine cubitorum septem, in eisdem capitibus earum tabulata componerentur, nequaqua
Abbreviated transcription (Latin):
indagine. inepta forte garruli¬
tate iusto u̾bosiꝰ dicta tardiorib
qͤsone fastidio sint ꝑitiorib. Iã
de t̾mino paschali qͣlit̾ inueniat᷑
paucis expediamꝰ. xxxiiii.

Expanded text:
indagine inepta garrulitate verbosius dicta tardioribus, quaeso, ne fastidio sint peritioribus. Jam de termino Paschali, qualiter inveniatur, paucis expediamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ant. quibdam temptationib
repͥmunt᷑: ut nequaquam tm̃
ꝓficere ualeant quantum uo¬
lunt: s ne extollant᷑ suꝑbia. fit
in eis ipsarum quedam men¬
sura uirtutum. Hinc est enim
quod helyas dum tot tirtuti¬
bus in alta ꝓfecisset: quadam
mensura suspensꝰ est: cum ie¬
zabel post inodum quamiuis
reginam. tamen mulserculam
dem petere nec acciꝑe: de ma¬
nu mulieris mortẽ fugiendo
uitare. Querebat enim mortẽ
uirtutes faciat. unde sic infir¬
mus. ut ita feminam ꝑtimes¬
cat: nisi qͥa dispensationis
suꝑni nutꝰ mens ura occulti
libraminis appendunt᷑. ut ip¬
si scĩ dihomines ⁊ multum ua¬
leant ꝑpotentiam di. ⁊ rursꝰ
qͣdam m̃fura mod̾ati sint per
infirmitatem suam: In illis
uirtutib helyas quȩ de deo ac¬
ceperat: mistis infirmitatib
quid de se ẽẽ pot̾at. cognosce

Expanded text:
dam tentationibus reprimuntur; ut nequaquam tantum proficere valeant, quantum volunt; sed ne extollantur superbia, fit in eis ipsarum quaedam mensura virtutum. Hinc est enim quod Helias, dum tot virtutibus in alta profecisset, quadam mensura suspensus est, dum Jezabel postmodum, quamvis Reginam, tamen muliertem petere, nec accipere: de manu mulieris mortem fugiendo vitare. Quaerebat enim mortem, virtutes faciat? Unde sic infirmus, ut ita feminam cat, nisi quia dispensationes superni nutus mensura occulti libraminis appenduntur, ut ipsi sancti homines et multum valeant per potentiam Dei, et rursum quadam mensura moderati sint per infirmitatem suam? In illis virtutibus Elias, quid de Deo acceperat, in istis infirmitatibus, quid de se poterat, agnosce
Abbreviated transcription (Latin):
significat᷑: qͣm xp̃s non frum̃ti
s u̾bi dei pane pascebat. De qua
qm apłs ait. Mortuo uiro. qͥb
desinente lege. cui finis est
oleum gr̃ȩ. ⁊ bñdictionis fari¬
na non defȩcit: in ommbus
foris gentib fame manente.
Quarum cibi uitȩ esuriem.:⁊
fidei tͥnitatis in ediam. con¬
grue p̾figͣabat illa qͦndam tri¬
ennio fames. Quoduͦ ꝑ helyam
in tempore siccitatis nubes
nulla apparuit. ⁊ postea fut᷑e
pluuiȩ signum inuestigioho¬
minis ostensum ẽ: significa¬
bat. quod nascente domino
inuestigio hominis ad t̾ras
nos a peccato mundaret.

Expanded text:
significatur, quam Christus non frumenti, sed verbi pane pascebat. De qua quam Apostolus ait, mortuo viro, quibus desinente lege, cui finis est oleum gratiae et benedictionis farina non deficit, in omnibus foris gentibus fame manente, quarum cibi vitae esuriem et fidei Trinitatis inediam congrue praefiguravit illa quondam triennio fames. Quod vero per Eliam in tempore siccitatis nubes illa apparuit, et postea futurae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, significabat quod, nascente Christo in vestigio hominis, ad terras nos a peccato mundaret.
Abbreviated transcription (Latin):
est primus decem nouenał
cieli annus. Dum auilis re¬
gulares scdm solem. intellige
singulorum m̃¬
sium kalendas
ueniant. eo scili¬
cet anno. quo ꝯ¬
currentes sunt
UII .I. quo nonus

Expanded text:
 primus decennovenalis circuli annus. Dum audis gulares secundum solem, intellige singulorum msium Kalendas eniant, eo scilcet anno quo crentes sunt id est, quo nonus
Abbreviated transcription (Latin):
december: uii.Quiuidelicet re-¬
gulares hoc specialit̾ indicañ
quota sit feria ꝑ kłas eo anno
quo .uii. concur rentes assepti
sunt dies. Cet̾is uͦ annis addes

Expanded text:
December VII. Qui videlicet regulares hoc specialiter indicant, quota sit feria per Calendas, eo anno quo septem concurrentes adscripti sunt dies; caeteris vero annis addes
Abbreviated transcription (Latin):
cuiuscumq anni iquenire de¬
siderans. sume annos dñi qͦt¬
quot fu̾int in p̃sentr: ce his
adde regłares.iii. illos scilicet
annos.qui p̃cesserant de indi¬
ctione. qua natꝰ est dominus:
& totam hanc summam diui¬
de ꝑ.xu. Indictionum uͦ originẽ.
paucis ũb aꝑire libet. Dicitur
enm ab indicendo. ¶um eñi
imꝑarent:omnib tributa
indixerunt: que eis .uͦ. semper
annopendebant᷑. S primo
quinquienniȩs scđo argen¬
tum: t̃cio soluebatur aurum:
quarto rurs a pͥncipio repete¬
bat᷑ . i. ab exe. Unde iunctis .iii.¬
quinquennis .xuͦ. annorum
indictiones sunt singłe insti¬
tuite. ⁊ cautum ẽ. ut nullꝰ lib̾
ratꝰ nullum pͥncipis edictum
ratum haberet᷑ quod indictio¬
nem ñ p̃ferret. Singlis autem
quinquennis ꝑacto censu mos
erat. urbem lustrare qͦd purgare¬
sepissime dixim. fiebat autem
hoc mensi februario:quem a
quem purgatorem credebant.
februare enmpurgare dr.¬

Expanded text:
cujusque anni invenire desiderans, sume annos Domini, quotquot fuerint in praesenti, et his adde regulares III, illos scilicet annos qui praecesserant de indictione qua natus est Dominus, et totam hanc summam erit. Indictionum originem paucis verbis aperire libet. Dicitur autem ab indicendo. Cum enim imperarent, omnibus tributa indixerunt, quae eis quinto anno semper impendebantur. Sed primo quinquennio aes, secundo argentum, tertio solvebatur aurum. Quarto rursus a principio repetebatur, id est ab aere; unde junctis quinquenniis XV annorum indictiones sunt singulae institutae, et cautum est ut nullus liber ratus, nullum principis edictum ratum haberetur, quod indictionem non praeferret. Singulis autem quinquenniis pacto censo, mos erat Urbem lustrare quasaepissime dicimus. Fiebat autem hoc mense Februario, quem oquem purgatorem credebant. Februare enim purgare dic
Abbreviated transcription (Latin):
errandi corriꝑe longo uirtu¬
tum usu exercitata didicit.
Unde ⁊ sci eccłia in canticis can¬
ticorum sponsi ac redemptoris
sui uirtutes ammirata: dicebat.
Manꝰ tuȩ tornatiles: auree ple¬
ne lacinctis.Iornatiles quippe
st̾ manꝰ eiꝰ: qͥa apparens in carne.
sanitates ⁊ miracła quecunq
uoluit. absq omni moratuum
tentia dedit. Plenȩ ft̃ iacinctis:
qͥa ad głam patͥs uniu̾sa qͤ fecit
retulit: qͥa ꝑ oꝑa qͤ fecit. nr̃os
git. Om̃s gͦ parietes templi per
gyrumuariis celaturis ⁊ tor¬
no sculpunt᷑: cum tota ꝑ mun-¬
dum eccłia. uirtutum sp̾ualiũ
executione absq ullo prorsꝰ er-¬
rore ꝓmpta deuotione infistit.¬
qͣsi ꝓminentes de pariete & eg̾¬
dientes. Chertibinnanq in pa-¬
rietib templi fecit salomoni:
cum electos suos dñs ad regłam
scͥpt᷑aꝵs sc̃ars. in qͥb ẽ multitudo
scientiȩ uitam diragere donat.
Cherubi fecit: cum eos in hoc
mundo castitatem angłice con¬

Expanded text:
errandi complere longo virtuerrandi complere longo virtutum usu exercitata didicit. Unde et sancta Ecclesia in Canticis canticorum sponsi et Redemptoris sui virtutes admirata, dicebat: Manus ejus tornatiles aureae, plenae hyacinthis . Tornatiles quippe sunt manus ejus, quia apparens in carne sanctitates et miracula quaecunque voluit, absque omni morarum tentia dedit. Plenae sunt hyacinthis, quia ad gloriam Patris universa quae fecit retulit, quia per opera quae fecit nostros git. Omnes ergo parietes templi per gyrum variis caelaturis et torno sculpuntur, cum per mundum Ecclesia virtutum spiritualium exsecutioni, absque ullo prorsus errore, prompta dequasi prominentes de pariete et egredientes. » Cherubim namque in parietibus templi fecit Salomon, cum electos suos Dominus ad regulam Scripturarum sanctarum, in quibus est multitudo scientiae, vitam suam dirigere donat. Cherubin facit, cum eos in hoc mundo castitatem angelicae con
Abbreviated transcription (Latin):
tiouirtutum: alii ꝓpħia: alii
discretio sp̃uum: alii genera
linguaꝵs: alii int̾p̾tatio sermo¬
num. Et ut ad illas ueniamꝰ qͣs
om̃s habere ualemꝰ uirtutes.
caritas. gaudium. pax. longa¬
nimitas. patientia. benignitas.
bonitas. modestia. continentia.
rietum templi: qͥ ornatꝰ st̃ m̃tiũ
popłi di: Sculpunt᷑ idem pa¬
rietes ⁊ torno: cum ꝓmpto pol¬
lent ammo fideles.ad faciendũ
cuncta qͤ dñs p̃cepit: ad patien¬
dum cunct̾a q̃ ꝑmittit: dicen¬
tes ex animo ꝑsĩgła q̃ oceurrt̃.
Benedicam dñm in oĩ tempore:
⁊ paratumcor meum ds. para¬
tum cor meum: cantabo &
psalmum dicam dño. Sculpun¬
dur torno: cũ in tantum uir¬
tutib oꝑam impendunt. ut
abhaꝵ tramite. nullis circum¬
stantium rerum contͣrietatibꝰ.
nullis posst̃ blandim̃tis au̾ti.
Qͥa enim tornat᷑a cȩt̾is artib
uelocitate p̾cellit: ⁊ ipsa sibire¬
gulam qͣ sine errore opꝰ ꝑficiat
ad obsequium diuinȩ uolun¬
tatis. ⁊ obhoc absq diu̾ticulo

Expanded text:
tio virtutum, alii prophetia, alii discretio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum. Et ut ad illas veniamus, quas omnes habere valemus virtutes, charitas, gaudium, pax, longanimitas, patientia, benignitabonitas, modestia, continentia ,rietum templi quae ornatus sunt mentium populi Dei. Sculpuntur et iidem parietes torno, cum prompto pollent animo fideles ad faciendum cuncta quae Dominus praecepit, ad patiendum cuncta quae permittit, dicentes ex animo per singula quae occurrunt: Benedicam Dominum in omni tempore . Et, Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum, cantpsalmum dicam Domino . Sculpuntur torno, cum in tantum virtutibus operam impendunt, ut ab harum tramite nullis circumstantium rerum periculis, nullis possint blandimentis averti. Quia enim tornatura et caeteris artibus velocitate praecellit, et ipsa sibi regulam, qua sine errore opus perficiad obsequium divinae voluntatis, et hanc absque diverticulo
Abbreviated transcription (Latin):
t om̃s parietes templi ꝑ crr-¬
cuitum sculpsit uaruis cela
cuitum. om̃s sc̃ȩ eccłiȩ. populi
sunt. qͥ suꝑ fundamentum xp̃i
locati totiꝰ ambitum orb̾ reple¬
uit: ceptũq fidi edificium. co¬
tidie noua membroꝵs suorum
ꝓgenie qͤ st̃ lapidum p̃ciosoꝵ
adoptatione. suꝑaugmentare
ñ desistit. Qui nimirum pari-¬
etes uariis celaturis sculpunt᷑:

Expanded text:
t omnes parietes templi per circuitum sculpsit variis caelacuitum, omnes sanctae Ecclesiae populi sunt, quibus super fundamentum Christi locatis totius ambitum orbis replevit, coeptumque fidei aedificium quotidie nova membrorum suorum progenie, quasi lapidum pretiosorum appositione, superaugmentare non desistit. Qui nimirum parietes variis caelaturis sculpuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
a kł̃is ianuarii.usq in diem de
qͦ inquiris: addita etate lunȩ
.lix. partire: qui sunt duaꝵ
lunationum dies. Quirestant.
ad .lixͣ. tamen ñ ꝑuenerint:
sublatis.xxͣx. quot remanẽt.
ipsa ẽ etas lune. In hoc argu¬
mento bissexti diem non nu
est expedire quod supͣ ꝓmisi¬
mus: cur nunc scilicet luna
Ad quod aꝑtiꝰ inspiciendum:
lunȩ computari mensefsed
altumisse quorodiacum ꝑ¬
uolat: altum qͦ solem luna
consequit᷑. Que cuncta ut
manifestiora fiant:dicendũ
est. singlis signis pͥmo: dehinc
in totius signferi lustratione.¬

Expanded text:
a Kalendis Januarii usque in diem in a Kalendis Januarii usque in diem in quo requiris, addita aetate lunae LIX partire, qui sunt duarum lunationum dies; qui restant ad LIX tamen non pervenerint, sublatis XXX, quot remanserint, ipsa aetas lunae est. In hoc argumento bissexti diem non numest expedire, quod supra promisimus, cur nunc scilicet luna Ad quod apertius inspiciendum lunae computari menses, sed alterum esse quo zodiacum pervolat, alterum quo solem luna consequitur. Quae cuncta ut manifestiora fiant, dicendum in singulis signis primo, dehinc in totius signiferi lustratione
Abbreviated transcription (Latin):
clri que si addent̾ regłaribus
m̃sium: qͥa luna hc̃ numerũ ñ
tͣnscendit: necesse erit singulis
mensib. eas dem recidere: &
scđm numerum regłarium in
Exempli causa ut hoc liquidiꝰ
constet. septemb̾ ht̃ regłares uͦ.
iunge epactas.xxͣx. fiunt xxͣ¬
fiunt .xxͣxu. Tolle .xxx. rema¬
nent .xͦ. Dimiltt̾ in cȩt̾is. Quid
gͦ necesse ẽ totiens ⁊ totiens ad¬
dere.xxͣx. ⁊ retrahere:cumlu¬
naris etas illo anno ꝑ singlas
kłas. numeroregłarit̃ ꝯstet: Ob
hoc eoanno nulle ꝓnunciant᷑
epacte. xU. Sequentium.¬
nam hoc mͦ reꝑies. Sume p̃¬
cedentes eiꝰdem mensis dies. ⁊
his adde ȩtatem lune. qͤ fuit
in kłis: ⁊ p̾mounum diem ka¬
lendarum deme. Reliquis
minꝰ . xxͣx. fu̾int: ipsa ẽ etas
lune. diultͣ. xxͣx. ꝓcesserint:
illis sublatis. qͥ suꝑfuerint. ip¬
sam xcatem lune ꝓclunt. Hoc
tm̃ consida: ut si mensis ille
.xxͣx. fert lunam .xxͣx. sin aut̃¬
dies idipsum inuestigare cupis:
sume om̃s p̃t̾itos anni dies. to ẽ.

Expanded text:
 Quae si adderentur regularibus mensium, quia luna hunc numerum non transcendit, necesse erat singulis mensibus eadem recidere, et secundum numerum regularium in Exempli causa, ut hoc liquidius constet. September habet regulares v. Junge epactas XXX, fiunt Xfiunt XXXV. Tolle XXX, remanent V; similiter in caeteris. Quid ergo necesse est toties addere XXX et retrahere cum lunaris aetas illo anno per singulas Kalendas numero regularium constet? Ob hoc eo anno nullae pronuntiantur epactae. Sequentiumm hoc modo reperies. Sume praecedentes ejusdem mensis dies, et his adde aetatem lunae quae fuit in Kalendis. Et primo unum diem Kalendarum deme, reliqui si minus XXX fuerint, ipsa est aetas lunae. Si ultra XXX processerint, illis sublatis qui superfuerint, ipsam aetatem lunae prodent. Hoc tantum considerans ut si mensis ille XXX fert lunam, XXX; sin autdies id ipsum investigare cupis, sume omnes praeteritos anni dies, id est
Abbreviated transcription (Latin):
quantum temporis expendat:
acbisse uniꝰ hore tns igit. Duc
gͦ duodecies duos dies: ⁊ fiũt
xxiii. Item senas horas.que
in singłis signis suꝑsunt. du¬
odecies multiplica: ce habes
lxxii. horas: ⁊ facint tres
dies singulos .xx.iiii. horaꝵs.
Hos .iii. dies iunge suꝑioribꝰ
.xxiiii. & fiunt .xxuiiͦ. Suꝑẽ.
adhuc in singłis signis. bisse
untus hore. Si queris quid
sunt bisse: scito bissem eẽ.chi
appellat᷑. Horum autem sub¬
lato uno. reliqͥ.ii. qui rema¬
nent tͥentes. ins imul bisse uo¬
tis. Apparet gͦ lunã in .xx.¬
uiI. dieb. ⁊ .uiii. horis. dotũ
ambire zodiacum: & hoc ẽ
una species mens ium luna¬
ritim. S quia natura ł lunȩ
mensis ab accensione usq at¬
ipsa autem luna in totohoe
spacio solem non cons equit᷑.
ut ab eo reaccendat᷑. ni addi¬
tis duob dieb ⁊ .iiii. horis

Expanded text:
quantum temporis expendat. ac bisse unius horae transit. Duc ergo duodecies duos dies, et fiunt XXIV. Item senas horas, quae in singulis signis supersunt, duodecies multiplica, et habes LXXII horas, quae faciunt tres dies, singulos XXIV horarum. Hos III dies junge superioribus XXIV, et fiunt XXVII. Superest adhuc in singulis signis bissis unius horae. Si quaeris quid sit bissis, scito bissem dici appellatur. Horum uno sublato, reliqui duo qui remanent trientes is simul bis votis. Apparet ergo lunam XXVII diebus et VIII horis totum ambire zodiacum; et haec est una species mensium lunarium. Sed quia naturalis lunae mensis ab accensione ipsa autem luna in toto hoc spatio solem non consequitur, ut ab eo reaccendatur, nisi additis duobus diebus et IV horis
Abbreviated transcription (Latin):
festabit se ipsum eis: quod palã
de patre annunciabit eis: quod
quȩ diximus. ipse statꝰ ⁊ conũsa¬
tio patͥe illius celestis. quomodo
sese habeat solis eis qui hanc in¬
trare meruerint eiꝰ ciuibus pa¬
tet. Unde bñ factura siue altitu¬
do horum capitelloꝵ. que supra
lilium erant non đr: ut incom¬
prehensibilis ẽẽ t̾restrab qua¬
litas cȩlestis habitationis insi¬
nuetͣ: de qua tamen hoc mini¬
me latet. quia om̃s ibi cõmu¬
ni felicitate diuinȩ uisionis
fruunt᷑. tanto quisq fublimiꝰ.
quanto mundiores aduidendũ
eum ocłos cordis habuerit. Qi
enim dixit. bñdixit om̃s tim̃tes
dñm. pusillos eum maioribus:
date. multe sunt mansiones be¬
adorum. muna eademq domo
patris ȩt̾na in cȩlis. Qͦo in hars
quoq factura columnarum.
mystice reor ẽẽ designatum:
cum dr̃. Et rurs tim alia capi¬
tella in summitate columnaꝵs
desuꝑ iuxta mens uram colum¬

Expanded text:
festabit seipsum illis quod palam festabit seipsum illis quod palam de Patre annuntiavit eis ; quodquae diximus, ipse status et conversatio illius patriae coelestis, quo modo sese habeat, solis eis qui hanc intrare meruerint, ejus civibus patet. Unde bene factura sive altitudo horum capitellorum supra lilium erant, ut incomprehensibilis esse terrestribus qualitas coelestis habitationis insinuetur. De qua tamen hoc minime latet, quod omnes ibi communi felicitate divinae visionis fruuntur, tanto quisque sublimius, quanto mundiores ad videndum eum oculos cordis habuerit; qui enim dixit, Omnes timentes Dominum, pusilli cum majoribus ,operum multae sunt mansiones beatorum in una eademque domo Patris aeterna in coelis. Quod in harum quoque factura columnarum mystice reor esse designatum, cum dicitur, Et rursum alia capitella in summitate columnarum desuper. Juxta mensuram qu
Abbreviated transcription (Latin):
ominus figura ꝑspicua ẽ: qͥa ñ¬
nisi per euangłm. exoptatissi¬
ma illa mundo uox insonuit:
penitentiam agite. apꝓpinqua¬
sequit᷑. ⁊ rursum alia capitella
insummitate columnarum
desuꝑ iuxta m̃suram columnȩ¬
suram dicit tante altitudinis
quante erat etcolumna:cuius
tam̃ altitudo qͣnta fuerit mini¬
me narrat᷑. Hec autem capitel¬
mensuram eoꝵ aꝑte scͥptura de¬
signat. in ore lilior uidentur
ẽẽ apposita: de quoꝵ factura
lectat. illã regni ꝑhennis su¬
blimitatem podest ñ incongrue
designare: qm nec ocłs tudit.⁊
çȩt̾a usq diligentib se. Post li¬
lia etenim .iiͦiͬ. cubitoꝵ aliast̃
apposita capitella: qtioꝵ alti¬
tudo quanta fuerit non dicit᷑:
qͥa multa quidem de cȩlestibea¬
ditudine in euangłio legimus:
qͦd uidelicet ibi mundicordes
dm̃ uidebunt: qͦd erunt eqͣles
angłis d̃ qͦd non nubent. neq
nubent᷑. quia nec mori ultra
ibi ce ministra eiꝰerunt: qͦd mani¬

Expanded text:
ominus ratio figurae perspicua est. Quia noominus ratio figurae perspicua est. Quia nonnisi per Evangelium exoptatissima illa mundo vox insonat. « Poenitentiam agite, appropinquasequitur: « Et rursum alia capitella in summitate columnarum desuper juxta mensuram consuram columnae tantae amplitudinis quanta erat et columna, cujus tamen altitudo quanta fuerit minime narratur. Haec autem capitelmensuram eorum aperte Scriptura designat more liliorum videntur esse apposita. De quorum factura lectat, illam regni perennis sublimitatem potest non incongrue designare, quam nec oculus vidit, et caetera, usque diligentibus se. Post lilia etenim quatuor cubitorum, alia sunt apposita capitella, quorum altitudo quanta fuerit, non dicitur: quia multa quidem de coelesti beatitudine in Evangelio legimus: quod videlicet ibi mundicordes Deum videbunt ; quod erunt aequales angelis Dei; quod non nubent, neque nubentur , quia nec mori ultra us, et ministri ejus erunt ; quod mani