comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&e si alius ẽ. a lio fortior. alius alio sapien¬
tior: alius alio iustior alius alio sancti
mansionẽ ꝓ suo quisque accepturus est
merito Denarius quidẽ ille ęqualis ẽ.
om̃ib: quem pater familiaᷤ eis qui opera-¬
ti sunt in uinea iubet dari om̃ib: non
in eo discernens qui minus aut qui am-¬
plius laborarunt: Quo utiq de nario
uita significatur ȩterna: ubi amplius
alio nemo uiuit: qm̃ uiuendi non est
diuersa in eternitate mensura Sed
multae mansiones: diuersas meritoꝵ
in una uita eterna significant dignita¬
tes. Alia enim gła solis: alia gła lunȩ :
alia gła stellarum Stella enim a stella
differt in gła: Ita ce resurrectio mortu.¬
orum: Iamquam stelle scĩ diuersas man-¬
siones diuersȩ claritatis tamquam in cȩ¬
lo sortiuntur in regno: sed ꝓpt̾ unũ
denarium nullus separatur a regno:
singuli. cõmune sit om̃ib: Sic enim quis¬
q etiam ipse habet: cũ amat in altero

Expanded text:
et si alius est alio fortior, aut alius alio sapienet si alius est alio fortior, aut alius alio sapientior, alius alio justior, alius alio sanctiomansionem pro suo quisque accepturus est merito. Denarius quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea, jubet dari omnibus, non in eo discernens qui minus, et qui amplius laborarunt . Quo utique denario vita significatur aeterna, ubi amplius alius nemo vivit, quoniam non est vivendi diversa in aeternitate mensura; sed multae mansiones diversas meritorum in una vita aeterna significant dignitates. Alia enim gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum. Stella enim ab stella differt in gloria; sic et resurrectio mortuorum. Tanquam stellae sancti diversas mansiones diversae claritatis, tanquam in coelo, sortiuntur in regno; sed propter unum denarium nullus separatur a regno: singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero
Abbreviated transcription (Latin):
timerent &e idõ turbarentur: consolat᷑
eos: etiã se dm̃ . eẽ. contestans Creditis
inquit in dm̃ & in me credite: Conse¬
quens est enim: ut si in dm̃ creditis
rapina esse sȩqualem dõ Semet ipsum
enim exinaniuit: non tamen formam
dĩ amittens: sed formã serui assumens
Mortẽ metuitis huic formę serui: non
turbetur cor ur̃m: suscitabit illã for¬
ma dĩ Sed quid . ẽ. qđ sequitur. in do¬
mo patris mei mansiones multȩ sunt.
nisi quia ce sibi metuebant: unde au-¬
dire debuerunt. non turbetur cor
ur̃m. Quis eium eoꝵ non metueret:
cũ petro dictum esset fidentiori. atq
ꝓmptiori. non cantabit gallus donec
ter me neges: Iamquã ergo eẽnt. pe¬
rituri ab illo: merito turbabantur:
Sed cum audiunt in domo patris mei
mansiones multȩ sunt. si quo minus
dixissem uobis. quia uado uobis parare
locum: a ꝑturbatione recreantur : certi
ac fidẽtes post pericula temptationũ
se apud dm̃ cũ xp̃o esse mansuros: quia

Expanded text:
timerent, et ideo turbarentur, consolatur eos, etiam Deum se esse contestans. Creditis, inquit, in Deum, et in me credite. Consequens est enim, ut si in Deum creditisrapina, esse aequalem Deo. Semetipsum enim exinanivit , non tamen formam Dei amittens, sed formam servi accipiens. Mortem metuitis huic formae servi? Non turbetur cor vestrum: Deus suscitabit illam formam Dei. Sed quid est quod sequitur: In domo Patris mei mansiones multae sunt? nisi quia et sibi metuebant: unde audire debuerunt: Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset, fidentiori atque promptiori: Non cantabit gallus, donec ter me neges? Tanquam ergo essent ab illo peSed cum audiunt: In domo patris mei mansiones multae sunt; si quo minus dixissem vobis, quia vado vobis parare locum. A perturbatione recreantur, certi ac fidentes, et jam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros, quia
Abbreviated transcription (Latin):
habeatur: Nam nisi ab allo minus. ab allo
amplus haberetur : scs eliseus scõ heliȩ
non diceret: Sp̃s qui est inte: duplo
sit in me Quantto autẽ ait ioħs bap¬
tista. non enim ad mensurã datds̃ sp̃m.
de ipso dĩ filio loquebatur: cui non est
datus sp̃s ad mensuram: qr in illo hubitat
om̃is plenitudo diuinitatis: corporalit̃:
Neq enim sine gr̃a sp̃s scĩ est mediator dĩ¬
& ipse dicit. de se fuisse ꝓpħicũ illud
est gr̃ę sed naturę Qđ autẽ in unitate
ꝑsone unigeniti assũptus est homo grȩ. ẽ.
non naturȩ: confitente euangłio atq di¬
cente Puer autẽ crescebat & conforta.¬
batur. plenꝰ sapientia : & gr̃a dei in illo:
Ceteris autẽ ad mensuram datur. & addi
tur: donec unicuiq pro modo suȩ ꝑ¬
fe ionis. ꝓpria mensura cõpleat᷑ Unde mo-¬

Expanded text:
habeatur. Nam nisi ab alio minus, ab alio habeatur. Nam nisi ab alio minus, ab alio amplius haberetur, sanctus Elisaeus sancto Eliae non diceret: Spiritus qui est in te, duplo sit in me . 3. Quando autem ait Joannes Baptista, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum , de ipso Dei Filio loquebatur, cui non est datus Spiritus ad mensuram; quia in illo inhabitat omnis plenitudo divinitatis . Neque enim sine graet ipse dicit de se fuisse propheticum illud est gratiae, sed naturae: quod autem in unitatem personae Unigeniti assumptus est homo, gratiae est, non naturae, confitente Evangelio atque dicente, Puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia, et gratia Dei erat in illo . Caeteris autem ad mentur, donec unicuique pro modo suae perfectionis propria mensura compleatur. Ec
Abbreviated transcription (Latin):
inpertionem: non semel sed bis nume¬
ro dñs egit Mox ut enim resurrex̃ a
mortuis : insufflans ait Accipite sp̃m
sc̃m Nũquid igitur quia tunc de¬
dit. idõ non misit etiam postea quã ꝓ¬
misit : Aut non idem ipse est sp̃c sc̃s qui
ce tunc est insufflatus ab ipso. &e postea
ab ipso missus e cęlo: Qua ꝓpt̃ cur ipsa
quȩ facta est euident̃ donatioeiꝰ bis
facta fuerit: alia questio est Fortassis
enim ꝓpt̾ duo p̃cepta dilectionis. hoc ẽ.
ꝓximi cedĩ: ut commendaretur ad sp̃m
scm̃ pertinere dilectio Hȩc eiꝰ gemina
.ẽ. in manifestatione facta donatio: Et
si alia causa querenda ẽ. non nunc eiꝰ
inquisitione. in longiorẽ quam oportet
modũ sermo iste mittendꝰ est: dũ tam̃
se atq agere. tanto minꝰ. quanto illum
ꝑcipimus minꝰ: tanto aut̃ ampliꝰ. quãto
illũ ꝑcipimus amplius Proinde non
solũ nõ habenti. uerũetiã habenti non
in cassum ꝓmittitur Nonhabenti quidẽ
ut habeatur. habenti aut̃ ut amplius

Expanded text:
ncti non semel, sed bis numero Dominus egit. Mox enim ut resurrexit a mortuis, insufflans ait: Accipite Spiritum sanctum . Numquid igitur quia tunc dedit, ideo non misit etiam postea quem promisit? Aut non idem ipse est Spiritus sanctus, qui et tunc est insufflatus ab ipso, et postea ab ipso missus e coelo ? Quapropter cur ipsa quae facta est evidenter donatio ejus, bis facta fuerit, alia quaestio est: fortassis enim propter duo praecepta dilectionis, hoc est proximi et Dei, ut commendaretur ad Spiritum sanctum pertinere dilectio, haec ejus gemina est in manifestatione facta donatio. Et si alia causa quaerenda est, non nunc ejus inquisitione in longiorem quam oportet modum sermo isto mittendus est: dum tamen se atque agere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius. Proinde non solum non habenti, verum etiam habenti, non incassum promittitur: non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. suum dicit: Latro: quia &e qđ est
furatus occidit: Qui autem intrat
ꝑostium: pastor est ouium. huic
ostiarius aꝑit De ostiario isto tunc
quȩramus cum ab ipso dño audieri¬
mus. qđ sit ostium. & qui sit pastor.
& oues uocem eius audient. & ꝓpri-¬
as oues uocat nominatim Habet e¬
nim nomina earum scripta in libro
uitȩ: Proprias oues uocat nomina¬
tim Hinc dicit apłs: Nouit dñs
qui sunt eus : Ꝙ adducit eas cecũ
ꝓprias oues emiserit. ante eas uadit
& oues illum sequutur quia sciunt

Expanded text:
est, suum dicit: latro, quia et quod est est, suum dicit: latro, quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Habet enim nomina earum scripta in libro vitae. Proprias oves vocat nominatim. Hinc dicit Apostolus: Novit Dominus qui sunt ejus . Et educit eas. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit: et oves ill
Abbreviated transcription (Latin):
ianuam: oportet humiliet se. ut
sano capite possit intrare: Qui au.¬
tem se non humiliat sed extollit:
ꝑmatheriam uult ascendere: Qui
autem ꝑ matheriam ascendit: idõ
exaltatur ut cadat: Recte tamen
adhuc loquitur dñs iħc noncdum
intellegitur: Hominat ostium no-¬
minat ouile. nominat oues: Com-¬
mendat hȩc om̃a: sed nondũ expo-¬
nit: Legamus ergo. quia uenturũ
.ẽ. ad ea uerba in quib: nobis aliqua
quȩ dixit dignetur exponere: Ex
quoꝵs expositione : dabit nobis for-¬
tasse etiam illa quȩ non exposuit
intelligere: Pascit enim manifestis:
exercet᷑ obscuris Qui non intrat ꝑ
ostium in ouile ouium. sed ascendit
aliunde. ue misero: quia casurus. ẽ
Sit ergo humilis. ꝑostium intret. pla¬
no pede ueniat. ce non offendat: Ille
inquid fur . ẽ. ce latro Oues suas uult
dicere. oues alienas: Adhoc suas. idẽ.
furto ablatas. non ut saluet sed ut
occidat Ergo fur ẽ. quia qđ alienũ

Expanded text:
 per hanc januam, oportet humiliet se, ut  per hanc januam, oportet humiliet se, ut sano capite possit intrare. Qui autem se non humiliat, sed extollit, per maceriam vult ascendere: qui autem per maceriam ascendit, ideo exaltatur ut cadat. 6. Tecte tamen adhuc loquitur Dominus Jesus, nondum intelligitur: nominat ostium, nominat ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum
Abbreviated transcription (Latin):
qui se uidentes non solum iactant.
sed a xp̃o illummatos uideri uolunt:
Sunt autem heretici: Forte ipsi ꝑ ianu.¬
am intrauerunt: Absit: Sabellius di-
filium dicit patrem: Arrianus dicit:
Aliud est pater: aliud est filius Recte
diceret: si diceret alius non aliud:
Quando enim dicit aliud: ei contradi¬
cit. a quo audit: Ego ce pater unum
sumus Nec ipse ergo ꝑ ostium in¬
trat: Pretdicat enim xp̃m qualem
sibi fingit: non qualem ueritas
dicit Nomen habet. rem non habet:
Alicuius rei nomen est xp̃c: Tene ip-¬
sam rem: siuis ꝓdesse tibi nomen:
ipse intrat ꝑostium: quia xp̃c. &e ho¬
mo ẽ. & ds̃ Et quid opusẽ. multa
ꝑcurrere. ce multã uanam heresim¬
enumerare: Hoc tenete Ouile
q uult intrare ad ouile: ꝑ ostium
intret. Xp̃m uerum predicet Nõ
solum xp̃m uerum predicet: sed
xp̃i głam quęrat non suam Nã
multi quȩrendo głam suam : oues
xp̃i sparserunt pocius quam con-¬
gregauerunt Humilis est enim

Expanded text:
qui se videntes non solum jactant, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici. Forte ipsi per januam intraverunt? Absit. Sabellius diciFilium dicit Patrem. Arius dicit: Aliud est Pater, aliud est Filius. Recte diceret, si diceret Alius; non, aliud. Quando enim dicit, Aliud, ei contradicit a quo audit, Ego et Pater unum sumus . Nec ipse ergo per ostium intrat: praedicat enim Christum qualem sibi fingit, non qualem veritas dicit. Nomen habes, rem non habes. Alicujus rei nomen est Christus: tene ipsam rem, si vis prodesse tibi nomen. ipse intrat per ostium, quia Christus et homo et Deus est. Et quid opus est multa percurrere, et multa vana haeresumenumerare? Hoc tenete, ovile uicumque vult intrare ad ovile, per ostium intret, Christum verum praedicet. Non solum Christum verum praedicet, sed Christi gloriam quaerat, non suam: nam multi quaerendo gloriam suam, oves Christi sparserunt potius quam congregaverunt. Humilis est enim
Abbreviated transcription (Latin):
non ut pastor saluare atq conseruare :
Euer̃ ergo quidam philosophi de uirtuti¬
b: & uici is. subtilia multa tractantes:
diuidentes. diffinientes. ratiocinatio¬
nes acutissimas concludentes. libros
implentes. suam sapientiam buccis cre-¬
pantib uentilantes. qui etiam dicere
auderent hominib nos sequimini. sec¬
tam nr̃am tenete. si uultis beate uiue-¬
re: Sed non intrant ꝑostium: Perde-¬
re uolebunt mactare. & occidere: Quid
de istis dicam: Ecce ipsi pharisei lege¬
bant. & in eo qđ legebant xp̃m sonabat̃
uenturum sperabant. & presentem nõ
agnoscebant: Iactabant se etiam ipsi
inter uidentes. hoc ẽ. inter sapientes.
&e negabant xp̃m oe non intrabant per
ostium: Ergoce ipsi si quos forte sedu¬
cerent: mactandos & occidendos. non
liberandos seducerent Et hosdimit¬
tamus Uideamus illos si forte illi in¬
trant ꝑostium: qui ipsius xp̃i nomi¬
ne głantur: Innumerabiles enim sunt :

Expanded text:
non ut pastor, conservare atque salvare. non ut pastor, conservare atque salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi, de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant Christum, et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, qui ipsius Christi nomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tes. & cetera. Quȩ lege mandata sunt uelut
obseruantes xp̃iani non sunt. & plerũq¬
se iactant quomodo isti: Numquid
& nos cȩci sumus: Quia uero ista om̃a
quȩ faciunt. & nesciunt ad quem fi¬
nem referant. maniter faciunt: dñs
de grege suo &e de ostio quo intratur
ad ouile. similitudinem ꝓposuit in
hodierna lectione: Dicant ergo paga¬
ni: Bene uiuimus Si ꝑostium non
intrant quid eis ꝓdest̾ uncte głant᷑:
Adhoc enim debet unicuiq ꝓdesse. be-¬
ne ui uere. ut detur illi semꝑ uiuere:
Nam cui non datur semꝑ uiuere: quid
ꝓdest beneuiuere: quia nec bene ui-¬
uere dicendi sunt: qui finem bene
uiuendi uel cecitate nesciunt: uel
inflatione contempnunt: Nonẽ. au-¬
tem cuiquam spes uera cecerta semꝑ
uuuendi: nisi agnoscat uitam. qđ .e.
Quȩr̃ ergo plłrumq tales homines. eti-¬
am ꝑsuadere hominib: ut bene uiuan:
& xp̃iani non si nt Peraliam partẽ
uolunt ascendere. raꝑe. & occidere:

Expanded text:
bentes, et caetera quae lege mandata sunt velut bentes, et caetera quae lege mandata sunt velut observantes, christiani non sunt: et plerumqse jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bene vivimus. Si per ostium non intrant, quid prodest eis unde gloriantur? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere, quid prodest bene vivere? Quia nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vivendi, nisi agnoscat vitam, quod esQuaerunt ergo plerumque tales homines etiam persuadere hominibus ut bene vivant, et christiani non sint. Per aliam partem volunt ascendere, rapere et occidere;
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam ex pharisȩis dixerunt: Numquid
&e nos cȩci sumus: Quib respondit: Si
cȩxi essetis: non haberetis peccatum:
Nunc autem dicitis quia uidemi is : pecca¬
tum ur̃m manet His uerbis subiunx̃
ea quȩ hodie cum recitarentur audi¬
uimus: Amen amendico uobis qui non
intrat ꝑ ostium in ouile ouiũ. sed ascen¬
dit aliude: ille fur est ce latro: Dixer̃
enim se cȩcos non esse: Uidere autem
tunc possent : si oues xp̃i essent Unde
sibi usurpabant lumen. qui furebant
contra diem: Propter illors ergo ua¬
nam && suꝑbam ce in sanabilem arro-¬
gantiam dñs iħs ista contexiit. in qͥb¬
nos salubriter si aduertamus admonu.¬
it: Multi enim sunt qui scđm quan-¬
dam uitȩ huuus consuetudinem. di-¬
cuntur boni homines: boni uri. bone
feminȩ. innocentes. & quasi obseruan¬
tes ea quȩ in lege p̾cepta sunt. defe¬
rentes honorem parentib suis. non
mȩchantes. non homicidiũ ꝑpetran-¬
tes. Non furtum facientes. non falsũ

Expanded text:
harisaeis dixerunt, Numquid et nos caeci sumus? Quibus respondit: Si caeci essetis, non haberetis peccatum; nunc autem dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet . His verbis subjunxit ea quae hodie cum recitarentur, audivimus. 2. Amen, amen dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quibus salubriter nos, si advertamus, admonuit. Multi enim sunt qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, boni viri, bonae feminae, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt; deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non falsum
Abbreviated transcription (Latin):
sequatur dicentem: Qui ꝑseuerauerit
usq in finem hic saluus erit: Bona uox
fr̃s. uera. pastorͦis. ipsa. ẽ. uox salutis in
tabernaculis iustoꝵ Nam facile ẽ. au-¬
dire xp̃m. facile. ẽ. laudare euangelium:
facile est ad clamare disputatori: Perse¬
uerare usq in finem: hoc ẽ. ouiũ. uocẽ
pastoris audientium: Temptatio accedit:

Expanded text:
sequatur dicentem: « Qui perseveraverit sequatur dicentem: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Bona vox, fratres, vera, pastoralis ipsa est: « Vox salutis in tabernaculis justorum . » Nam facile est audire Christum, facile est laudare Evangelium, facile est acclamare disputatori; perseverare usque in finem, hoc est ovium vocem pastoris audientium. Tentatio accidit
Abbreviated transcription (Latin):
ita posse dissolui: E st aliqua uox .ẽ.
inquam uox aliqua pastoris. in qua
oues non audiunt alienos: in qua non
oues non audiunt xp̃m: Quȩ est ista
uox: Qui ꝑseuerauerit usq in finẽ hic
saluus erit Hanc uocem non negligit
ꝓprius : non audit alienus: Nam ce ille
hoc ei p̃dicat. ut ꝑseueret apud se ipsũ
usq in finem: sed non apud eum ꝑseue¬
rando non audit hanc uocem: Genit
ad xp̃m. audiuit alia &e alia uerba. illa
&e illa. Om̃a uera. sana om̃a interq̃: om̃a¬
est illa uox. Qui ꝑseuerauerit usq in fi-¬
nem hic saluus erit: Istam uocem qui
audierit ouis est Sed audiebat illam
nescio quis &e desiput. refriguit. audi¬
uit alienam: Si p̃destinatus est ad tem¬
pus errauit. in ȩternam non periit:
Redit ut audiat qđ neglexit. faciat qđ
audiuit: Sienim de his ẽ. qui p̃destina¬
tisunt. ce errorem ipsius. ds̃ p̃sciuit. ce
conuersionem futuram. si aberrauit:
Redit ut audiat uocem illam pastorisce

Expanded text:
ita posse dissolvi. Est aliqua vox, est, ita posse dissolvi. Est aliqua vox, est, inquam, vox aliqua pastoris, in qua oves non audiunt alienos, in qua non oves non audiunt Christum. Quae est ista vox! Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Hanc vocem non negligit proprius, non audit alienus: nam et ille hoc ei praedicat, ut perseveret apud ipsum usque in finem, sed non apud eum perseverando non audit hanc vocem. Venit ad Christum, audivit alia et alia verba, illa et illa, omnia vera, sana omnia: inter est et illa vox: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Istam qui audierit ovis est. Sed audiebat illam nescio quis et desipuit, refriguit, audivit alienam: si praedestinatus est, ad tempus erravit, in aeternum non periit; redit ut audiat quod neglexit, faciat quod audivit. Si enim de his est qui praedestinati sunt, et errorem ipsius Deus praescivit, et conversionem futuram; si aberravit, redit, ut audivit vocem illam pastoris, et
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando: sed ipse nesciunt: sed pas-¬
tor nouit eas: scđm istam predestina¬
tionem. scđm istam dĩ p̾scientiã. scđm
ȩlectionem ouium. ante consti tutio.¬
dĩ & predestinationẽ dĩ quam multe
oues foris. quam multi lupi intus. &
quammultȩ oues intus & multi lupi
foris: Quid .ẽ. qđ dixi. quam multȩ
oues. foris: quammulti modo luxuri-¬
antur casti futuri: Quam multiblas.¬
phemant xp̃m credituri in xp̃m:
Quam multi se iebriant futuri sobrii:
Quã multi rapiunt resalienas dona.¬
turi suas: Gerumtamen modo alie-¬
nam uocem audiunt alienos sequunt᷑:
I tem quammulti interlaudant. blasphe¬
maturi: Casti sunt. fornicaturi: So¬
brii sunt. se uino postea sepulturi:
stant. casuri: non sunt oues De pre-¬
destinatis enim loquimur: De hislo.¬
Et tamen ipsi quamdiu recte sapiunt:
xp̃i uocem audiunt: Ecce audiunt
ipsi non audiunt illi Et tamen secun-¬
dum p̃destinationem non oues
isti: oues illi Adhuc manet quȩstio
quȩ michi interim nunc uidetur.¬

Expanded text:
ed pastor novit eas, secundum istam praedestinationem, secundum istam Dei praescientiam, secundum electionem ovium ante constitutioDei et praedestinationem, quam multae oves foris et quam multi lupi intus, et quam multae oves intus et multi lupi foris! Quid est quod dixi, quam multae oves foris? Quam multi modo luxuriantur, casti futuri; quam multi blasphemant Christum, credituri in Christum; quam multi se inebriant, sobrii futuri; quam multi rapiunt res alienas, donaturi suas. Verumtamen modo alienam vocem audiunt, alienos sequuntur. Item quam multi intus laudant, blasphematuri; casti sunt, fornicaturi; sobrii sunt, se vino postea sepulturi; stant casuri, non sunt oves. De praedestinatis enim loquimur; de his lount ejus ; » et tamen ipsi quandiu recte sapiunt, Christi vocem audiunt. Ecce audiunt ipsi, non audiunt illi, et tamen secundum praedestinationem non oves isti, et oves illi. Aquae mihi interim nunc videtur
Abbreviated transcription (Latin):
catholici fideles erant. oues erant:
Si oues erant quomodo uocem alieni
audire potuerunt. cum dñs dicat.
non audierunt eos oues: udistis
fr̃s altitudinem questionis Dico
ergo Nouit dñs qui sunt eius: No¬
uit prescitos: nouit prȩdestinatos:
De illo quippe dicitur: Quos autem
presciuit: ce p̃destinauit conformes
fieri i maginis filii sui: ut sit ipse
primogenitus in multis fr̃ib: Quos

Expanded text:
catholici fideles erant, oves erant. catholici fideles erant, oves erant. Si oves erant, quomodo vocem alieni audire potuerunt, cum Dominus dicat, non audierunt eos oves? 12. Audistis, fratres, altitudinem quaestionis. Dico ergo: Novit Dominus qui sunt ejus . Novit praescitos, novit praedestinatos: de illo quippe dicitur, « Quos autem praescivit, et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in mult
Abbreviated transcription (Latin):
modo multi colliguntur ad ouile
xp̃i: ce ex hereticis funt catholici
A furib tolluntur. pastori reddin.¬
tur. & aliquando murmurant te¬
dim paciuntur ad reuocantem.
&e non intelligunt iugulantẽ: uerũ¬
tamen etiam cum renitentes uene.¬
rint. quȩ oues sunt agnoscunt uocẽ
pastoris. & se uenisse lȩtantur. ce er¬
rasse erubescunt: Quando ergo in
illo errore tanꝗ in ueritate głabans
& utiq non audiebant uocẽ pastoris.
& alienum idõ sequebantur. oues eranT
an non erant:Si oueserant quomo¬
do alienos oues non audiunt: Si oues
non erant quare obiurgantur. illi qui-¬
bus dicitur. errantem ouem non re-¬
uocastis: In ipsis etiamꝰ factis catho¬
licis xp̃ianis bonȩ spei fidelib aliquan¬
do mala contingunt. seducuntur
in errorem. & post errorem reuo¬
cantur: Quando seducti sunt in er-¬
rorem & rebaptizati sunt. Aut post
ouilis dñici societatem rursus in er
non erant: utiq: catholici erant: Si

Expanded text:
modo multi colliguntur ad ovile modo multi colliguntur ad ovile Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen etiam cum renitentes venerint quae oves sunt, agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audiebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non erant? Si oves erant, quomodo alienos oves non audiunt? si oves non erant, quare objurgantur illi quibus dicitur, Errantem ovem non revocastis? In ipsis etiam jam factis catholicis Christianis, bonae spei fidelibus, aliquando mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt, aut post ovilis dominici societatem rursus in errnon erant? Utique catholici erant. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Per ezechielem ꝓpħam dñs obiurgat
pastores. ce dicit inter cetera de oui-¬
bus. Errantem non reuocastis. Et
errantem dicit: & ouem apellat Si
quando errabat. ouis erat. cuius uo¬
oem ut erraret audiebat: ꝓcul du¬
bio enim non erraret. si uocem pasto¬
ris audiret Sed idõ errauit: quia
uocem audiuit alieni: Gocem fu¬
ris &e latronis audiuit: Certe latro-
num non audiunt uocem oues
qui uenerunt inquit. & intelligi¬
mus p̃ter me. Id est qui ueneruN
prȩter me: fures sunt &e latrones.
&e non audierunt eosoues Oñe. si
non audierunt eos oues. quomodo
erant oues. si oues non audiunt
nisi te : tu autem ueritas es Quis¬
quis ueritatem audit: non utiq
errat: Illi autem errant ce oues ap.¬
pellantur Nam si in errore ipso o-¬
ues non appellarentur: non dice¬
retur ꝑ ezechielem. errantẽ ouem
non reuocastis Quomodo &e errat &
ouis est: uocem alieni audiunt. cer-¬
te non audierunt eos oues: Deinde

Expanded text:
Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui venerunt, inquit, et intelligimus, Praeter me; id est, Qui venerunt praeter me, fures sunt et latrones, et non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Aliqui uero eoꝵ qui xp̃m cruci:¬
fixerunt non audiebant. ce oues eraÑ :
psos enim uidebat in turba: quando
dicebat: Cum ex altaueritis filium
hominis. tunc cognoscetis quia ego
sum: Quomodo enim ista soluitur
quȩstio : Audiunt non oues. & non
audiunt oues Sequuntur uocem
pastoris quidam lupi: ce ei quȩdam
contradicunt oues Postremo pasto.¬
rem occidunt oues Soluitur quȩstio:
Respondit enim aliqiuis cedicit: Sed
quando non audiebant. oues non-¬
dum erant: tunc lupi erant: Uox
audita eos mutauit: oe ex lupis o-¬
ues fecit Quando ergo factȩ sunt
oues. audierunt. &e pastorem inue-¬
nerunt. pastoremq sequutȩ s: Pas-¬¬
toris ꝓmissa sꝑauerunt. quia uissa
fecerunt Soluta est utcumq ista
quȩstio : ce cuiquam forte sufficiat:
Me autem adhuc mouet Et quid
me moueat communico uobiscum:
ut quodam modo quęrens uobcum
reuelante illo. uobiscum merear inue¬
nire: Quid ergo me moueat accipite:

Expanded text:
tur. Aliqui vero eorum qui Christum crucitur. Aliqui vero eorum qui Christum crucifixerunt, non audiebant, et oves erant: ipsos enim videbat in turba, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Quomodo enim ista solvitur quaestio? Audiunt non oves, et non audiunt oves; sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum, ut quodammodo quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite.
Abbreviated transcription (Latin):
si intelligibilem significationẽ: eundẽ
potum sp̃italem biberunt: Quotquot
ergo illo tempore crediderunt uel
abrahȩ. uel isaac. uel iacob. uel morsi.
uel ali is patriarchis. aliisq ꝓpħis.
ipsius audierunt: Iudex fuerat in
prȩcone: quia cequando iudex loqͥ¬
tur ꝑ prȩconẽ: exceptor non facit:
Prȩco dixit: sed uidex dixit Alii sunt
ergo quos non audierunt oues: in
quib non erat uox xp̃i . errantes. falsa
dicentes. inania garrientes. miseros se¬
ducentes: Quid ẽ ergo qđ dixi. mai-¬
or hȩc quȩstio est. Quid habet obscu¬
rum. & ad intelligendũ difficile: Au-¬
pastoris erat expressa. ipso ore pastoris:
Sienim ꝑ ꝓpħas uox pastoris erat. quan¬
tomagis uocem pastoris ꝓferebat:
Linguam ipsam pastoris non om̃s audi¬
erunt: Sed quid putamus. qui audi¬
erunt oues erant: Eoce audiuit ui-¬
das: &e lupus erat: Sequebatur: sed
pelle ouina tectus. pastori insidiaba¬

Expanded text:
si intelligibilem significationem, eumdem si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Quotquot ergo illo tempore crediderunt vel Abrahae, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel aliis Patriarchis, aliisque Propheipsius audierunt. Judex fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10. Quid est ergo quod dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obscurum et ad intelligendum difficile? Auo magis vox pastoris erat, expressa ipso ore pastoris. Si enim per Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes audierunt. Sed quid putamus? qui audierunt, oves erant? Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequebatur, sed pelle ovina tectus pastori insidiaba
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s eundem potum sp̃italem biber̃:
Mare rubrum. significat baptismum:
Moyses ductor ꝑ mare rubrum: signifi.
cat xp̃m Popłs transiens: significat
fideles: Mors egrptioꝵ: significat
abolitionem peccatorum: In signis
diuersis eadem fides. sic in sign̾is di¬
uersis quomodo in uerbis diuersis: qr
uerba sonos mutant ꝑ tempora. ce u¬
tiq nichil sunt aluid uerba. quam
signa: Significando enim uerba suN:
Tolle significationem uerbo: strepitus
inanis . ẽ. Significata ergo sunt om̃a:
Numquid non eadem credebant. per
quos hȩc signa ministrabantur: Per
quos hȩc eadem quȩ credimus ꝓphe-¬
eundem: Quid enim illi bibebant: Bi-¬
bebant enim de sp̃itali: sequenti eos pe¬
tra: Petra autem erat xp̃c Uidete ergo
fidem ante signa uariata: Ibi petra xp̃c.
illi ꝓ magno sacramento eiusdẽ xp̃i
biberunt aquã ꝓfluentẽ de petra:
nos quid bibamus norunt fideles:
Si speciem uisibilem intendas: aliud. ẽ:

Expanded text:
omnes eumdem potum spiritualem biberunt. omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic in signis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: tolle significationem verbo, strepitus inanis est. Significata ergo sunt omnia. Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, per quos eadem quae credimus, propheeumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Videte ergo, fide manente, signa variata. Ibi petra Christilli pro magno sacramento ejusdem Christi biberunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est:
Abbreviated transcription (Latin):
fides utrosq coniuingit: ce eos qui uen¬
turum. ẽẽ. & eosqui eum uenisse cre-¬
diderunt: Diuersis quidem tempo¬
rib: sed utrosq ꝑ unum fidĩ ostium
resurrexisse. in cȩlum ascendisse: Iotũ
hoc sicut uerba auditis p̃teriti tẽporis
impletum esse iam credimus: In eius suꝗ̃
fidei societate nobiscum. & illi patresqui
crediderunt de uirgine nasciturum.
passurum. resurrecturum. in cȩlum
ascensurum: Illos enim ͦftendit apłs:
ubi ait Habentes autem eundem
sp̃m fidĩ sicut scriptum ẽ: Credidi
ꝓpt̾ qđ locutus sum : Et nos credimꝰ.¬
ꝓpt̃ qđ ce loquimur Ut sciatis autẽ.
qđ una sit fides: audite dicentem. Ha-¬
bentes eundem sp̃m fidĩ. &e noscredi¬
mus Sic ce alio loco: Nolo enim igno¬
rare uos fr̃s: quia patres nr̃i om̃s sub
nube fuerunt. & om̃s ꝑmare transi-¬
erunt. & om̃s in moysenbaptitatis
in nube ce in mari. ce om̃s eandem es-¬
cam sp̃italem manducauerunt. oe

Expanded text:
fides utrosque conjungit, et eos qui venfides utrosque conjungit, et eos qui venturum esse, et eos qui eum venisse crediderunt. Diversis quidem temporibus, sed utrosque per unum fidei ostium, resurrexisse, in coelum ascendisse: totum hoc, sicut verba auditis praeteriti temporis, impletum esse jam credimus. In ejus sunt fidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim ostendit Apostolus ubi ait, Habentes autem eumdem spiritum fidei, sicut scriptum est, Credidi, propter quod locutus sum; et nos credimpropter quod et loquimur. Ut scias autem quod una sit fides, audi dicentem, Habentes eumdem spiritum fidei, et nos credimus. Sic et alio loco, Nolo enim vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omem escam spiritualem manducaverunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
uerusti : sed intellige : Quotquot uener̃
dixi: utiq p̃ter me Recolamus ergo an¬
te aduentum ipsius. uenerunt. ꝓphȩ:
Numquid fures & latrones fuerunt :
Absit: Non p̃t illum uenerunt: quia cũ
illo uenerunt Genturus p̃cones mitte¬
bat: sed eoꝵs corda quos miserat possede¬
bat: Gultis nosse quia cum illo ueneruN.
qui.. ẽ. ipse semꝑ: Carnem qruppe ac-¬
cepit extempore: Quid ẽ. semꝑ: In prin¬
cipio erat uerbum: Cum illo ergo uene¬
runt: qui cum uerbo dĩ uenerunt:
Ego sum inquid uia: & ueritas &e uita:
Si ipse .ẽ. ueritas cum illo uenerunt: quia
ueraces fuer̃ Quotquot ergo p̃ter illũ:
fures ce latrones. id est ad furandum.
& occidendum: Sed non audierũt eos
oues: Maior hȩc quȩstio est: Non au
ne: p̃cesserunt uisti. sic in eũ creden-¬
tes uenturũ. quomodo nos credimus
in eum qui uenit: Iempora uariata s̃.
non fides: quia ce ipsa uerba ꝓ tẽpo¬
uenturus ẽ. & ueni t Eadem tamen

Expanded text:
venisti? Sed intellige: Omnes quotquot venerunt venisti? Sed intellige: Omnes quotquot venerunt dixi, utique praeter me. Recolamus ergo. Ante adventum ipsius venerunt Prophetae; numquid fures et latrones fuerunt? Absit. Non praeter illum venerunt, quia cum illo venerunt. Venturus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Vultis nosse quia cum illo venerunt, qui est ipse semper? Carnem quippe accepit ex tempore. Quid est ergo semper? In principio erat Verbum . Cum illo ergo venerunt, qui cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via et veritas et vita . Si ipse est veritas, cum illo venerunt qui veraces fuerunt. Quotquot ergo praeter illum, fures et latrones; id est, ad furandum et occidendum. 9. Sed non audierunt eos oves. Major haec quaestio est, non audne, praecesserunt justi, sic in eum credentes venturum, quomodo nos credimus in eum qui venit. Tempora variata sunt, non fides. Quia et ipsa verba pro tempoventurus est, et venit: eadem tamen
Abbreviated transcription (Latin):
si pulsare ꝑsistat: Ille uero adhuc au¬
diat. Nisi credideritis non intelligetis:
Quare ista commendo qui etiam cum
uerba hȩc obscura sicut possum expo¬
suero aut quia ualde sunt abdita
uel ego eorum non apprehendero in¬
telligentiam. uel explicandi qđ intel¬
ligo non habuero facultatẽ. uel tam
fuerit quisq tardus. ut etiam expo-¬
nentem non sequatur: non de se des-¬
peret Maneat in fide. ambulet in
ua. audiat apłm cdicentem &e si quio
aliter sapitis. hoc quoq ds uobis reuala¬
uit Uerumtamen in qđ ꝑuenimus.
in eo ambulemus: Incipiamꝰ ergo au¬
dire exponentem: quem auduumus
ꝓponentem: Dixit ergo eis iterũ iħs:
Amen amendico uob: quia ego sum ostiũ
ouium: Ecce ipsum ostium: qđ clausũ
posuerat aꝑuit Ipse ẽ. ostium. Agnouimꝰ
intremus: ut nos intrasse gaudeamuis:
Om̃s quotquot uenerunt fures sunt &
latrones: Quid est hoc dñe. om̃s quot.¬
quot uenerunt: Quid enim: tu non

Expanded text:
si pulsare persistat; ille vero adhuc ausi pulsare persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via, audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus . 8. Incipiamus ergo audire exponentem, quem audivimus proponentem. Dixit ergo iterum eis Jesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. Ecce ipsum ostium quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, aut nos intrasse gaudeamus. Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine, Omnes quotquot venerunt? Quid enim? tu non
Abbreviated transcription (Latin):
quuntur : sed fugiunt ab eo quia
non nouerunt uocem alienoꝵ. Iecta
sunt hec. plena questionib grauida
sacramentis: Sequamur ergo & audi¬
amus magistrũ: ex his obscuris aliquid
aperientem. ce ꝑ id qđ aꝑit. nos forte
intrare facientem: Hoc ꝓ uerbͥum:
dixit illis iħc Illi autem non cogno¬
uerunt quid loqueretur eis Forte
nec nos Quid ergo inter est int̾ illos.
& nos. antequam ista uerba agnos.¬
camus &e nos: quia nos pulsamus. ut
aꝑiatur nobis Illi autem xp̃m negan¬¬
do rolebant intrare seruandi: sed fo-¬
ras remanere ꝑdendi: Qđ ergo nos au¬
diuimus hȩc. pie. qđ ante quam intel¬
ligamus illa credimus uera esse. atq
diuina: magna ab istis diuersitate
distamus: Cum enim duo audiunt
uerba euangelii. unus impius alt̃ pius.
& talia sunt ut forte ambo non intelli-¬
gant: unus dicit nichil dixit. alius dicit
uerum dixit cebonum est qđ dixit.
sed nos non intelligimus: Iste quia cre¬
dit im pulsat: &e dignus est cui aꝑiat᷑.

Expanded text:
sed fugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrare facientem. 7. Hoc proverbium dixit illis Jesus; illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo interest inter illos et nos, antequam ista verba agnoscamus et nos? Quia nos pulsamus ut aperiatur nobis; illi autem Christum negando nolebant intrare servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelligant, unus dicit, Nihil dixit; alius dicit, Verum dixit, et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus: iste quia credit jam pulsat, et dignus est cui aperiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
illo qui natus est cecꝰ.
sermo ad iudȩos dñi
exortus ẽ: Huic itaq lectioni hodiernã
esse contextam scire debuit & cõmoneri
caritas ur̃a: Cum enim dñs dixisset in
iudicium enim ego ueni in hinc mun-¬
dum. ut qui non uident uideant. & qui
uident cȩci fiant. qđ eo tempore. quando

Expanded text:
illo qui natus est caecus, sermo ad Judaeos Domini exortus est. Huic itaque lectioni hodiernam esse contextam, scire debuit et commoneri Charitas vestra. Cum enim Dominus dixisset, In judicium ego veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui viden
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ : id est. xp̃s discipłis fidelibus.
ut audirent eum ce amarent sequendo :
&r nox nocti annunciauit sciantiã: idẽ.
eum. & apprehenderent ꝑsequendo:
Sed iam hinc in sermone dm̃ qui ẽ. factꝰ
ad pios antequã teneretur ab impi is.
intentior flagitatur auditor: &e idõ
eum p̃cipitare non debet : sed differre
pocius disputator: ExelIC̃ SERMO LxII¬
ficatos est ineoillo. si ps̃ clarificatos

Expanded text:
verbum, id est, Christus discipulis fidelibus, verbum, id est, Christus discipulis fidelibus, ut audirent cum, et amarent sequendo; et nox nocti annuntiavit scientiam , id est, eum, et apprehenderent persequendo. Sed jam hinc in sermonem Domini, qui factus est ad pios, antequam teneretur ab impiis, intentior flagitatur auditor; et ideo cum praecipitare non debet, sed differre potius disputator. TRACTATUS LXIIficatus est
Abbreviated transcription (Latin):
quid dixerit ei Quidã enim putabaÑ
quia loculos habebat uidas. Quia dixit
ei iħs. eme ea quȩ opus sunt nobis ad
diem festum: aut egenis ut aliquid da¬
ret Habebat ergo ce dñs loculos: ce a
fidelib oblata conseruans. & suorum
necessitatib & aliis indigentib tribue¬
bat: Iunc primum ecclesiastioe pecu-¬
nię forma. ẽ. instituta: ubi intelligeremꝰ.
qđ precepit non cogitandum eẽ.:de cras-¬
tino. non adhoc fuisse preceptum ut
nichil pecuniȩ seruaretur a scĩs. sed
ne dõ ꝓ ista seruiatur. & ꝓpt̃ in opiȩ ti¬
morem usticia deseratur Nam ce apłs
in posterum ꝓuidens ait Si quis fideł
habet uiduas. sufficienter tribuat eis:
ut non grauetur ȩccła : quo ueris uiduis
sufficere possit Cum ergo accepisset buc¬
cellam. exit continuo: Erat enim nox:
Et ipse qui exit erat nox: Cum ergo exis¬
set nox: ait iħs Punc clarificatus est
filius hominis Dies ergo diei eructauit

Expanded text:
quid dixerit ei. Quidam enim putabant quid dixerit ei. Quidam enim putabant quia loculos habebat Judas, quia dixit ei Jesus: Eme ea quae opus sunt nobis ad diem festum, aut egenis ut aliquid daret. » Habebat ergo Dominus loculos, etiam fidelibus oblata conservans et suorum necessitatibus et aliis indigentibus tribuebat. Tunc primum ecclesiastice peccunie forma est instituta, ut intelligeremus, quod precepit non esse cogitandum de crastino non ad hoc fuisse preceptum, ut nichil peccunie servetur a sanctis, sed ne deo propter ista serviatur et propter inopie timorem iusticia din posterum providens, ait: Si quis fidelis habet viduas, sufficienter tribuat eis, ut non gravetur Ecclesia, quo veris viduis sufficere possit . 6. Cum ergo accepisset ille buccellam, exiit continuo. Erat autem nox. Et ipse qui exivit, erat nox. Cum ergo exisset nox, ait Jesus: Nunc clarificatus est Filius hominis. Dies ergo diei eructavit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter illũ: Qđ facis: fac citius Querbũ
libentiꝰ parati: quã irati O uerbum
non tam poenã exprimens ꝓditoris:
quã mercedem significans redempto¬
ris Dicit enim qđ facis fac citius.
non tã in ꝑniciẽ ꝑfidi seuiendo quam
ad salutem fidelium festinando: quia
traditus ẽ ꝓpt̾ delicta nr̃a : cedilexit
eccłam & se ipsum tradidit ꝓ ea: Onde
se traderet xp̃s: nemo traderet xp̃m
Quid habet uidas nisi peccatum: Neq
enim in tradendo xp̃m salutem nrãm
cogitauit. ꝓpt̾ quã. ẽ. traditus xp̃s:¬
sed cogitauit petuniȩ lucrũ : &e inuenit
animȩ̃ detrimentum: Accepit mercedẽ
quam uoluit : sed nolenti . ẽ. data quã
meruit: Iradidit uidas xp̃m: tradidit
xp̃s seipsum: Ille agebat negociũ suȩ
uenditionis: iste nr̃ę redemptionis Qđ
facis fao citius. Non quia tu potes: sed
quia hoc uult qui totum potest Hoc
autem nemo sciuit discimbentium : ad

Expanded text:
praeter illum? Quod facis, fac citius. O verbum praeter illum? Quod facis, fac citius. O verbum libentius parati, quam irati! o verbum non tam poenam exprimens proditoris, quam mercedem significans Redemptoris! Dixit enim, Quod facis, fac citius, non tam in perniciem perfidi saeviendo, quam ad salutem fidelium festinando; quia traditus est propter delicta nostra , et dilexit Ecclesiam, et semetipsum tradidit pro ea . Unde se traderet Christus, nemo traderet Christum. Quid habet Judas, nisi peccatum? Neque enim in tradendo Christo salutem nostram cogitavit, propter quam traditus essed cogitavit pecuniae lucrum, et invenit animae detrimentum. Accepit mercedem quam voluit, sed nolenti est data quam meruit. Tradidit Judas Christum, tradidit Christus seipsum: ille agebat negotium suae venditionis, iste nostrae redemptionis. Quod facis, fac citius, non quia tu potes, sed quia hoc vult qui totum potest. 5. Hoc a
Abbreviated transcription (Latin):
ac deinde ad hoc uentũ. ubi scđm narra¬
tionem ioħis. aꝑtissime dñs ꝑ bucellam
tinctam atq porrectã suum exprimit
traditorem: fortassis ꝑ panis tinctio¬
nem illiꝰ significans fictionẽ: Non
enim om̃a quȩ tinguntur abliuntur:
sed ut inficiantur non nulla tinguntur:
Si autẽ bonum aliquid significat tinctio.
eidem bono ingratum non in merito est
sequuta damnatio: Ad huo tam̃ iuidã
possesso non adño sed acdiabolo cum ho¬
mini ingrato intrasset panis inuentrẽ.
hostis in mentem: adhuc inquam tanti
mali iam corde concepti plenus resta¬
bat effectus: cuiꝰ iam p̃cesserat damnan¬
dus affectus Itaq cum dñs panis ui-¬
uus. panem mortuo tradidisset : & pa¬
nem tradendo. panis traditorẽ osten¬
disset: qđ facis inquit faccitius Non
prȩcepit facinus: sed p̃cepit uidȩ ma¬
lum nobis bonum: Quid enim iudȩ
peius. & quid nobis melius. quam tradi-¬
tus xp̃s. ab illo aduersus illũ. ꝓ nobis

Expanded text:
ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narraac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur, abluuntur; sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. 4. Adhuc tamen Judae possesso, non a Domino, sed a diabolo, cum homini ingrato intrasset panis in ventrem, hostis in mentem: adhuc, inquam, tanti mali jam corde concepti plenus restabat effectus, cujus jam praecesserat damnandus affectus. Itaque cum Dominus panis vivus panem mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendisset: Quod facis, inquit, fac citius. Non praecepit facinus; sed praedixit Judae malum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et quid nobis melius quam traditus Christus, ab illo adversus illum, pro nobis