comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
factum. ẽ. Ante enĩ retrorsũ aquȩ con¬
u̾se fu̾ant: mͦ retrorsũ peccata conu̾sa
sunt. E sicut tunc impetꝰ fuiminis
alueum sui cursus ꝑdidit: ita iñc impe¬
tꝰ peccatoꝵ hominũ sui erroris amisit.
đ quidẽ in ꝓpħa helya iam illo in tp̃r
factũ puto. Sicut enim helias in ior¬
dane diuisionẽ fecit undarum: ita et
oꝑatꝰ est peccatoꝵ. Ille stare fluenta
p̃cepit: hic crimina. Q sicut sub helia
fluctꝰ primordia fontium de quibus
exierant petierunt. ĩta et sub xp̃o dño
homines ad originis suȩ de qua in
infantia fuant exorti reu̾si sunt:
uangłica scriptura refert sic̃
iordanem baptisini causa ue¬
nisse: et in eodem flumine my¬
steriis se consecrari cȩlestib uoluisse.
Q d̃ mirari non debemꝰ. cur hoc baptisma¬
ipse ait. Qui fecerit sic & docĩt. maxi¬
mus uocabit᷑ in regno cȩloꝵ. facere
gͥ priꝰ uoluit qđ faciendũ omnib un¬
ꝑabat: ut bonus magister doctrinam
suam non tam uerbis insinuaret quã

Expanded text:
factum est; ante enim retrorsum aquae conversae fuerant, modo retrorsum peccata conversa sunt: et sicut tunc impetus fluminis alveum sui cursus perdidit; ita et nunc impetus peccatorum dominium sui erroris amisit. Quod quidem in propheta Elia jam illo in tempore factum puto; sicut enim Elias in Jordane divisionem fecit undarum , ita etoperatus est peccatorum: ille stare fluenta praecepit, hic crimina. Et sicut sub Elia fluctus primordia fontium, de quibus exierant, petierunt; ita et sub Christo Domino homines ad originem suam de qua in infantia fuerant exorti, sunt angelica scriptura refert, sicut Jordanem baptismi causa venisse, et in eodem flumine mysteriis se coelestibus consecrari voluisse. Quod mirari non debemus, cur hoc baptismaipse ait: Qui fecerit sic, et docuerit, maximus vocabitur in regno coelorum . Facere igitur prius voluit, quod faciendum omnibuperabat, ut bonus magister doctrinam suam non tam verbis insinuaret quam
Abbreviated transcription (Latin):
rim: quia ẽ alacer. mitis et sũpplex. Colũ¬
ba.ẽ: quia scõs suos eẽ p̾cepit et colũbas.
dicens. Estote simplices sicut colũbȩ. Qd
suꝑ uenit columba. Intelligo mysteriũ:
agnoseo etiam sacram̃tũ. Colũba enĩ
ipsa ẽ. quȩ nunc ad eccłam xp̃i in ba¬
ptisino uenit. quȩ quondã ad archã noe
tatem annuntians oliuȩ ramo: modo huic
et̾nitatẽ conferens diuinitatis indicio.
Tunc signum pacis ore afferens: mͦ ipsa
pacem xp̃m su substantia suꝑfundens.
n iordane gͥ baptizatus ⁊ dñs. Multa
mirabilia in hoc flumine sepiꝰ ficta. eẽ.

Expanded text:
rim; quia est alacer, mitis et simplex. Columrim; quia est alacer, mitis et simplex. Columba est, quia sanctos suos esse praecepit ut columbas, dicens: Estote simplices sicut columbae . Qusupervenit columba. Intelligo mysterium, agnosco etiam sacramentum; columba enim ipsa est, quae nunc ad Ecclesiam Christi in baptismo venit, quae quondam ad arcam Noe tatem annuntians olivae ramo , modo huic aeternitatem conferens Divinitatis indicio; tunc signum pacis ore afferens, modo ipsam pacem Christum sui substantia super fundens. In Jordane igitur baptizatus est Dominus. Multa mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. Uidete saluatoris beniuolentiam. qua
solus se in passione contumeliis suboi-¬
dit: in lauaero solus grãm non quesunt.
Uult participes ẽẽ. głe. Ad ÷ gͦ sicut dixi
uoce. Qđq solũ ad astruendã fidẽ hoĩb
necessarium erat exhibere saluatorẽ. fides
enim nr̃a ñ nͥ auditu constat et uisu:
ideo se sp̃s in columba ocłis subdit: pat
in uoce seaurib subministrat. Nam nͥ
ꝓpt̾ nr̃am crieselitatẽ ista fieri oportuis¬
set potuit pat̾ et sp̃s tanꝗͣ inuisibilis ds̃.
ad uerbũ filium inuisibili ꝓlapsione
ad u̾bum. Uerbum enĩ xp̃c. ẽ: de quo
scribit᷑. In principio erat u̾bum. bene
inquã pat̾ uex et filius uerbũ dr̃: quia
uerbum non nͥ de uoce ꝓcedit. Conue¬
niunt itaq sibi uox et u̾bũ: et saluti
hominum ꝓuident societate mysterii.
columbȩ descenderit. iudeamꝰ utrum
sit aliqua similitudo columbȩ uel dñi.
sicut ẽ uocis et u̾bi. Est plane non par¬
ua. Columbam enim etiam ipsum dixe¬

Expanded text:
s. Videte Salvatoris benevolentiam, qua solus se in passione contumeliis subdidit, in lavacro solus gratiam non quaesivit, vult participes esse gloriae. Adest ergo sicut dixi,voce: quodque solum ad astruendam fidem hominibus necessarium erat, exhibet Salvatorem. Fides enim nostra nisi auditu non constat et visu; ideo se Spiritus in columba oculis subdit, Pater in voce se auribus subministrat; nam nisi propter nostram credulitatem ista fieri oportuisset, potuit Pater et Spiritus tamquam invisibilis Deus ad Verbum Filium invisibili prolapsione ad Verbum; Verbum enim Christus est, de quo scribitur: In principio erat Verbum . Bene, inquam Pater vox, etverbum nonnisi de voce procedit. Conveniunt itaque sibi vox et verbum, et saluti hominum provident societate mysterii. columbae descenderit, videamus: utrum sit aliqua similitudo columbae vel Domini, sicut est vocis et Verbi. Est plane non parva; columbam enim etiam ipsum Dominum dixe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑib legis. Latro qͥcũ dño crucifixus. ẽ.
corde credidit ad iusticiam: ore aut̃ confes¬
sus ÷ ad salutem. Nam fides que ꝑ dilectionẽ
oꝑat᷑. et siñ sit in quo ext̾iꝰ oꝑet᷑ incorde ta
m̃ feruens seruat᷑. Nam erant quidam in
lege. qui de oꝑib legis głabant᷑: que fortasse
not dilectione s timore faciebant: et uole¬
bant se iustos uideri. et p̃poni gentib. q̃
opus legis ñ fecerant. Apłs aut̃ p̾dicans fi¬
dem gentib. cum eos qui accedebant ad
dñm. uideret iustificatos ex fide. ut iam
qui credidant bene oꝑarent᷑ ñ quia be-¬
ne oꝑati sunt credere mererent᷑. eͣxclama¬
uit securus. et ait. qr potest iustificari hõ
ex fide sine oꝑib legis: ut illi magis non
fuint iusti. qui qđ faciebant timore faci¬
ebant: cum fides ꝑ dilectionẽ oꝑetꝰ in cor¬
de. etiam si foriͣs ñ exit in oꝑe. fr̃¬

Expanded text:
peribus legis. Latro qui cum Domino crucifixus est peribus legis. Latro qui cum Domino crucifixus est corde credidit ad justitiam, ore confessus est ad salutem. Nam fides quae per dilectionem operatur, et si non sit in quo exterius operetur, in corde tamen illa fervens servatur. Nam erant quidam in lege qui de operibus legis gloriabantur, quae fortasse non dilectione, sed timore faciebant, et volebant se justos videri, et praeponi gentibus quae opus legis non fecerant. Apostolus autem praedicans fidem gentibus, cum eos qui accedebant ad Dominum videret justificatos ex fide, ut jam quia crediderant, bene operarentur, non quia bene operati sunt, credere mererentur, exclamavit securus, et ait: Quia potest justificari homo ex fide, sine operibus legis, ut illi magis non fuerint justi, qui quod faciebant, timore faciebant, cum fides per dilectionem operetur in corde, etiamsi foris non exit oper
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit. Credidit abraham deo. et reputa¬
tum ÷ illi ad iusticiam. Ꝙ amicus dei ap¬
pellatus.ẽ. Qd̃ credidit deo: intus in cor¬
de. in sola fide . ẽ. Qd̃ aũt immolandum
dux̃ filium. qd intrepidus dexteram ar¬
mauit. qđ iam feriret. nͥ uoce teneret᷑.:
magna fides ÷ utiq et magnum opus:
et ipsum opꝰ laudauit ds̃ cum diceret.
qm̃ exaudisti uocem meam. Quare gͦ
apłs paulus art: arbitram᷑ iustificari ho¬
minem ꝑ fidem. sine oꝑib legis: Et alio
loco dicit. E fides que ꝑdilectionẽ oꝑat᷑.
uomꝰ fides ꝑ dilectionem oꝑat᷑. ce quomͦ
iustificat᷑ homo ꝑ fidem. sine oꝑib legis:¬
quomͦ : lutendite fr̃s. Credidit aliquis:
ꝑcepit fidĩ sacram̃ta in lecto: et mot̾uus ::
De fuit illi oꝑandi tempꝰ. Qͥa dicimꝰ: Qa
non ÷ iustificatus : Plane dicimꝰ iustifi¬
catum: credentẽ in eum qui iustificat im¬
pium. Ergo iste iustificatus ẽ. et oꝑatus uĩ
est. et implet᷑ sententia dicentis apłi. Ar¬

Expanded text:
ium. Credidit Abraham Deo et reputatum est illi ad justitiam, et amicus Dei appellatus est. Quod credidit Deo, intus in corde, in sola fide est. Quod autem immolandum filium duxit, quod intrepidus dexteram armavit, quod jam feriret nisi voce teneretur, magna fides est utique, sed et magnum opus. Et ipsum opus laudavit Deus, cum diceret, quoniam exaudisti vocem meam. Quare ergo apostolus Paulus ait: Arbitramur justificari hominem per fidem sine operibus legis? Et alio loco dicit. Est fides quae per dilectionem operatur. Quomodo fides per dilectionem operatur, et quomodo justificatQuomodo? intendite, fratres. Credidit aliquis, percepit fidei sacramenta in lecto, et mortuus est: defuit illi operandi tempus. Quid dicimus? quia non est justificatus? Plane dicimus justificatum, credentem in eum qui justificat impium . Ergo iste justificatus est, et operatus non est; et impletur sententia Apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
U iri fr̃s & patres audite. Quid lenius:
quid clem̃tꝰ: Conciliabat auditorem:
ut cõm̃ daret saluatorẽ. U laude cep̃
ut diu audiret᷑. & quia hinc fu̾ãt
accusatus. qđ u̾ba dix̾it contra dm̃
ta audistis. Hoc tantum exhortandã¬
iiideo caritatem urãm et ȩdificandam.
ut seiatis sc̃m stepħm honorem xp̃i
quesisse: ut sciatis scm̃ mr̃em testem
xp̃i fuisse. ut sciatis tanta eum tunc
miracula. in nomine xpi fecisse. Hoc
uum a domino: cultorẽ a deo: adora¬
torẽ ab adorando. Quando enĩ discer¬
nitis. tc̃ uos amat. Non enĩ ille ꝓ se

Expanded text:
Viri fratres et patres, audite. Quid lenius? Viri fratres et patres, audite. Quid lenius? quid clementius? Conciliabat auditorem, ut commendaret Salvatorem. Blande coepit, ut diu audiretur. Et quia hinc fuerat accusatus, quod verba dixerat contra Deum ta audistis. Hoc tantum exhortor ad Charitatem vestram aedificandam, ut sciatis sanctum Stephanum honorem Christi quaesisse, ut sciatis sanctum Martyrem testem Christi fuisse, ut sciatis eum tanta tunc miracula in nomine Christi fecisse. Hoc vum a Domino, cultorem a Deo, adoratorem ab adorando. Quando enim discernitis, tunc vos amat. Non enim pro se ille
Abbreviated transcription (Latin):
in illum pares suos. Petris lapidaba¬
tur: qui ꝓ petra moriebat᷑. Dicente
eẽt. indocendo constantia: uidete qualis
extiterit in morte patientia. Hii enm
ietib lapidum corpꝰ ipsius quatiebant:
exterior: & supplicabat interior. Sed
ds̃ qui einxerat. qui ꝓbauerat. qui ei
caracterem non in manu s in fronte
posuerat: spectabat desuꝑ militẽ suũ
iuuaturꝰ certanten. coronaturꝰ uin¬
centem. Deniq ostendit se illi. Ecce enĩ
inquit uideo cęlos aꝑtos: & filium
hominis stantẽ ad dexteram dĩ. So¬
lus uidebat. quia illi soli apparebat.
ꝓse erectus. ꝓ illis curiuis: ꝓ se celsus.
ꝓ illis humilis: genu flexit: & ait.
Dñe ne statuas illis hoc peccatum. &
hoc dicto: obdormiuit. O somnꝰ pa¬
cis. Qui int̾ lapides inimicoꝵ dor¬
miuit: quomͦ in suis cinerib uigi¬
labit: Dormiuit securus. quietus.
in pace: quia sp̃m suum dño cõm̃¬
onet michi dñs pauea di
res loqui: quasi timeret eos.

Expanded text:
in illum pares suos. Petris lapidabain illum pares suos. Petris lapidabatur, qui pro Petra moriebatur; dicente  tanta esset in docendo constantia, videte qualis exstiterit in morte patientia. Hi enim ictibus lapidum corpus ipsius quatiebant, exterior, et supplicabat interior. Sed Dominus qui cinxerat, qui probaverat, qui ei characterem, non in manu, sed in fronte posuerat, spectabat desuper militem suum, juvaturus certantem, coronaturus vincentem. Denique ostendit se illi. Ecce enim, inquit, video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexteram Dei. Solus videbat, quia illi soli apparebat. pro se erectus, pro illis curvus; pro se celsus, pro illis humilis: genu flexit, et ait, Domine, ne statuas illis hoc peccatum. Et hoc dicto, obdormivit . O somnus pacis! Qui inter lapides inimicorum dormivit, quomodo in suis cineribus vigilabit? Dormivit securus, quietus in pace; quia spiritum suum Domino commeDonet mihi Dominus pauca dicres loqui, quasi timeret eos:
Abbreviated transcription (Latin):
Attendamus illam: nemo dicat. multũ
est ad me. Homo erat. Homo es. S non
accepit a se. Hunquid accepit & clau¬
sit tibi. fons communs.ẽ. Bibe uñ
bibit. Denesfictio dei accepit: abun¬
dat qui dedit. Ee tu pete. & accipe:¬
Dñs amare et acerbe arguit iudeõs .s
amando. Uȩ uob scribe et pharisei. y¬
pocrite. Quando dicebat ista: quis
non diceret. quia oderat illos:
U enit ad crucem & ait. Pat̃ ignosce ilł.
quia nesciunt quid faciunt. Sic et
stepħs. in sermone suo prius arguit.
Dura ceruice. & ñ circumcisi eor¬
de et aurib. uerba sunt sc̃i ste¬
phani quando iudȩos alloquebatur.
dura ceruice. & non circumcisi corde
et auri b. uos semꝑ sp̃ui sc̃õ resti¬
tistis: sicut et patres ur̃i. Quem ꝓ¬
pħarum non occiderunt patres ur̃i :
sta dicendo quasi odit: quasi seuit.
Lingua clamat: cor amat. sudiuimꝰ
linguam clamantem: ꝓbemꝰ auimũ
diligentem. Nam cum ad lapides
cucurrissent. duri ad duiros: ia etabañ

Expanded text:
attendamus illam. Nemo dicat, Multum attendamus illam. Nemo dicat, Multum est ad me: homo erat, homo es. Sed non accepit a se. Numquid accepit, et clausit tibi? Fons communis est: bibe unde bibit. Beneficio Dei accepit: abundat qui dedit; et tu pete, et accipenus amare et acerbe arguit Judaeos, sed amando: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae . Quando dicebat ista, quis non diceret quia oderat illos? Venit ad crucem, et ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Sic et Stephanus in sermone suo prius arguit: Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus. Verba sunt sancti Stephani, quando Judaeos alloquebatur: Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus; vos semper Spiritui sancto restitistis, sicut et patres vestri. Quem prophetarum non occiderunt patres vestri? Ista dicendo, quasi odit, quasi saevit. Lingua clamat, cor amat. Audivimus linguam clamantem, probemus animum diligentem. Nam cum ad lapides cucurrissent, duri ad duros, jactabant
Abbreviated transcription (Latin):
in carne peccati. s in similitudine
caruis peccati. Nunqͥd hoc stepħs:
Dic natus est ut tu: inde natus unde
et tii: ab eo renatus a quo et tu: eo p̃¬
cio redemptꝰ quo et tu. Tanti ualet:
qnͣti uales. Unum instrum̃tum uob̾
factũ. ẽ. Euangłm instrum̃tũ est: uͥ
om̃s septi sii mus. Ubi tii. ibi
ille. Quia serui sumꝰ instru¬
m̃tum est: quia filii sumꝰ. testam̃tũ
.ẽ. Ipsum attende. conseruũi attende.
Multum est ad te quia infir¬
mos ocłos habes intueri solem. Lu¬
cernã uide. Suis enĩ discipłis dix̾̃
dñs. Hemo accendit lucernã et¬
ponit eam sub modio s suꝑ cande-¬
labrum: ut luceat omnib qui in
brum. xp̃i crux .ẽ. Lucerna in can¬
delabro lucens: xp̃ce in criice pendens.
In ipso candelabro lucebat etiam ille
qui prius lapidantium uestimenta
seruabat. De saulo paulus. de lupo
agnus: et paruus et magnꝰ. Raptor
ceat inquit lum̃ ur̃m coram hominib.
Ecce lum̃ lucet stephi: lucet lucerna ista.

Expanded text:
in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati : numquid hoc Stephanus? Sic natus est ut tu; inde natus est, unde et tu; ab eo renatus est, a quo et tu; eo pretio redemptus, quo et tu; tanti valet, quanti vales. Unum instrumentum nobis factum est. Evangelium instrumentum est, ubi empti sumus: ubi tu, ibi ille. Quia servi sumus, instrumentum est: quia filii sumus, testamentum est. Ipsum attende, conservum attende.Multum est ad te, quia infirmos oculos habes, intueri solem? lucernam vide. Suis enim discipulis dixit Dominus: Nemo accendit lucernaponit eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in brum, Christi crux est: lucerna in candelabro lucens, Christus in cruce pendens. In ipso candelabro lucebat etiam ille, qui prius lapidantium vestimenta servabat, de Saulo Paulus, de lupo agnus, et parvus et magnus; raptor ceat, inquit, lumen vestrum coram hominibus . Ecce lucet lumen Stephani, lucet lucerna ista:
Abbreviated transcription (Latin):
sultantib. crucisigentib: ait. Pater
ignosce illis: quia nesciunt qͥd faciut̃.
Cecitas enim me crucifigit. Cecitas cru¬
cifigebat: et crucifixus eis de sangͥ¬
pigri ad p̾̃ceptum. ãuidi ad p̾mium:
quia ñ diligunt inimicos suos. s se
de illis uindicare affectant᷑ nec at¬
tendunt dñm. qui si uellet se uindi¬
care de inimicis suis. non remau̾et
qui laudaret eum: quando audiut̃
locum istũ euangłii quo dñs in cruce
dixit. pat̾ ignosce illis quia nesciunt
quid faciunt: dicunt sibi. Ip h oc
potuit tanquã filiꝰ dĩ. tanꝗͣ unicus
patris. Caro enim pendebat. s ds̃ intꝰ
latebat. Nos quid sumꝰ. qui ista faci¬
amͦ : Fefellit qui uissit: Absit. Hon
fefellit. Si multũ ad te putas imi¬
tari dñm tium: attende stepħm con¬

Expanded text:
sultantibus, crucifigentibus, ait: Pater, sultantibus, crucifigentibus, ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Caecitas enim me crucifigit. Caecitas crucifigebat: et crucifixus eis de sangupigri ad praeceptum, avidi ad praemium, qui non diligunt inimicos suos, sed de illis se vindicare affectant, nec attendunt Dominum, qui si vellet se vindicare de inimicis suis, non remaneret qui laudaret eum; quando audiunt locum istum Evangelii, quo Dominus in cruce dixit, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt; dicunt sibi, Ipse hoc potuit, tanquam Filius Dei, tanquam unicus Patris. Caro enim pendebat, sed Deus intus latebat. Nos autem quid sumus, qui ista faciamus? Fefellit qui jussit? Absit: non fefellit. Si multum ad te putas imitari Dominum tuum, attende Stephanum con
Abbreviated transcription (Latin):
it suꝑ iustos et iniustos. Hoc uide¬
mͦ. hoc negare non possumꝰ. Nunqͥd
dictum .ẽ. nubib pluite ꝑ agros eul¬
toꝵ meoꝵ ⁊ recedite ab agris blasphematoꝵ
meoꝵ: Nũqͥd dictũ ẽ soli. uideant ce qui me
colunt. ñ te uideant qui mͥ maledict̃. Bene¬
ficia de cȩlo: beneficia de t̾ra. Scatent fontes:
bent ista boni. hñt ⁊ mali. habent grati. hñt
ingrati. Qui prestat tanta bonis. imalis. pu¬
tamus nichil seruat bonis: Hoc dat
bonis et malis: quod
ꝓpositum. ẽ. de deo patre: qui solem
suum oririfacit suꝑ bonos & malos:
quã suscepit amando imiicos suos.
Qui enim amator inimicoꝵ suoꝵ in
mundum uenit. om̃s ꝓrsus inimi¬
cos suos inuenit: neminem amicum
inuenit. d inimicis sanguinẽ fudit.
micis amicos fecit. De his amicis
erat etiam stepħs. Immo est et erit.
Ostendit tam̃ primꝰ ipse dñs in cruce
qd̾ monuit. Undiq enint iudȩis fre¬
mentib. irascentib arridentib. in¬

Expanded text:
it super justos et injustos . Hoc videit super justos et injustos . Hoc videmus, hoc negare non possumus. Numquid dictum est nubibus: Pluite super agros cultorum meorum, et recedite ab agris blasphematorum meorum? Numquid dictum est soli: Videant te qui me colunt, non te videant qui mihi maledicunt? Beneficia de coelo, beneficia de terra: scatent fontes, bent ista boni, habent et mali; habent grati, habent ingrati. Qui praestat tanta bonis et malis, putamus nihil servat bonis? Hoc dat bonis et malis, quod propositum est de Deo Patre, qui solem suum oriri facit super bonos et malos. Dixit quam suscepit amando inimicos suos. Qui enim amator inimicorum suorum in mundum venit, omnes prorsus inimicos suos invenit, neminem amicum invenit. Pro inimicis sanguinem fudit: micis amicos fecit. De his amicis erat etiam Stephanus: imo est et erit. Ostendit tamen primus ipse Dominus in cruce, quod monuit. Undique enim Judaeis frementibus, irascentibus, irridentibus, in
Abbreviated transcription (Latin):
ante apłos coronatꝰ. illas t̾ras
passus illustrauit. istas mor¬
tuus uisitauit. S mortuus non
uisitaret: nisi et mortuus uiueret.
E riguus puluis: tantũ popłm congre¬
gauit. Cinis latet. bñficia patent᷑.
gione uiuors: qui tanta p̃stat in pul-¬
uere mortuoꝵ. Caro sc̃ĩ stepħi. ꝑ lo¬
ca singła diffamat᷑ s fidei eius meri¬
tum cõm̃dat᷑ Sic expeccemꝰ conseqͥ
temporalia beneficia: ut eum imitan¬
do acciꝑe meream᷑ et̾na. Qđ nobis
beatus martyr imitandum in sua
passione ꝓposuit. hoc attendere. hoc
et salubria. diuina et altissima. quę
dedit discipulis suis: hoc uidetur
hominib graue. qđ iussit ut diligant
inimicos suos. Ciraue p̾ceptũ. s gran¬
de p̃mium. Deniq cum hoc moneret:
uidete qđ dixit. Diligite inimieos
ur̃os. bñfacite illis qui uos oderunt:
et orate ꝓ ꝑseq̃ntib uos. Audisti
opus: expecta mercedẽ. & uide quid
addat. Ut sitis inquit filii patris
ur̃i qui in cęlis est: qui solem suum

Expanded text:
ante Apostolos coronatus; illas terras passus illustravit, istas mortuus visitavit. Sed mortuus non visitaret, nisi et mortuus viveret. Exiguus pulvis tantum populum congregavit: cinis latet, beneficia patent. um, qui tanta praestat de pulvere mortuorum. Caro sancti Stephani per loca singula diffamatur: sed fidei ejus meritum commendatur. Sic exspectemus consequi temporalia beneficia, ut eum imitando accipere mereamur aeterna. Quod nobis beatus Martyr imitandum in sua passione proposuit, hoc attendere, hoc credere, hoc et salubria, divina et altissima quae dedit discipulis suis, hoc videtur hominibus grave, quod jussit ut diligant inimicos suos. Grave praeceptum, sed grande praemium. Denique cum hoc moneret, videte quid dixerit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui vos oderunt, et orate pro persequentibus vos. Audisti opus, exspecta mercedem; et vide quid addat: Ut sitis, inquit, filii Patris vestri qui in coelis est, qui solem suum
Abbreviated transcription (Latin):
dñicam peccuniam: ur̃m . ẽ. cũ cura &
solliettudine magna susciꝑe. Ego enĩ
possum. eẽ. dator. non exactor. & da¬
tor non quasi meȩ rei s dei. unde et
ego uiuo: quia ad unam domũ mag¬
nam onĩs ꝑtinemꝰ: unũ patrẽ famili¬
as om̃s habemꝰ. Cell arium amplum¬
ht̃: unde & nos et uos uiuere possimꝰ.
Tantũ eum rogemꝰ. ut fastidium deter¬
gat. Prius donet esuriem: & sic porri¬
gat panẽ. Unde uiuo.: inde dico. Uñ
pascor. hoc ministro. Nam uob̾cum
pauꝑ sum: diuitiȩ cõmunes. Dñs nr̃¬

Expanded text:
inicam pecuniam; vestrum est cum cura et sollicitudine suscipere. Ego enim possum esse dator, non exactor: et dator non quasi meae rei, sed Dei, unde et ego vivo; quia ad unam domum magnam omnes pertinemus, unum patremfamilias Dominum habemus. Cellarium habet amplum, unde et nos et vos vivere possimus. Tantum eum rogemus, ut fastidium detergat; prius donet esuriem, et sic porrigat panem. Unde vivo, inde dico; unde pascor, hoc ministro. Nam vobiscum pauper sum. Divitiae communes nostr
Abbreviated transcription (Latin):
tis et fute. Si salutẽ p̃sentem donat ds̃
et hominib et peceorib donat ds̃ bonis
et malis. Hane salutem temporalem: ꝓ
et̾na salute martyres contẽpsert̃. Gau¬
te ut etiam in illo die uobiscum gau
ne tam magna & ampla ut eius iux
um et corona mea uos estis. Quicunq

Expanded text:
tis et futurae : sed salutem praesentem donat Deus et hominibus et pecoribus, donat Deus et bonis et malis. Hanc autem salutem temporalem, pro aeterna salute martyres contempserunt. Gaute ut etiam in illo die de vobis gaudne tam magna et ampla, ut ejus vix um et corona mea . Quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
ad. xp̃m. Dñs in cruee pendens ꝓ mi¬
micis suis ait. pat̾ ignosce illis quia
nesciunt qͥd faciunt: stepħs sub lapi¬
dib flexo genu aic. dñe ne statuas il¬
lis hoc peccatum. Secutꝰ ẽ. uestigia pa¬
storis. tanꝗͣ bona ouis. Donus agnꝰ
secutꝰ est agnũ. euius sanguis tulit¬
mundi peccatum. Impleuit qd ait

Expanded text:
. Dominus in cruce pendens pro inimicis suis ait, Pater, ignosce illis; quia nesciunt quid faciunt. Stephadibus genu fixo, Domine, ne statuas illis hoc delictum . Secutus est vestigia pastoris sui, tanquam bona ovis: bonus agnus secutus est Agnum, cujus sanguis tulit peccatum mundi. Implevit quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
iam fidelib dicit. frustis aliqͣndo tene¬
brȩ: nunc aut̃ lux in dño. Sunt gͦ ista
sp̃italia nequiciȩ in cęlestib. Non ubi sy¬
dera disposita effulgent. et scĩ augłi com¬
morant᷑. s in huiꝰ aeris insumi caliginoso
habitacło. ubi ⁊ nebula conglobatur
Ettam̃ scͥptum ÷. qui cooꝑit celũ nubib
U bi ⁊ aues uolitant. ⁊ tam̃ dicunt᷑ uola¬
tilia cęli. In his gͦ celestib ñ in illa su
ꝑiore tranquillitate cęlestium habitant
isti nequissimi sp̃s. cont᷑ quos nob̃ collucta¬
tio sp̃ał indicit᷑. ut deuictis angłis mał illo p̃mio
ꝑfruam᷑. qͦ angłis bonis incorrupta ȩc̃nitate so¬
ciem̃. Unde alio loco idẽ apłs. cũ significaret te
infiliis infidelitatis. Qd gͦ ẽ. spc̃ mundi huiꝰ. hoc

Expanded text:
jam fidelibus dicit, Fuistis aliquando tenejam fidelibus dicit, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sunt ergo ista spiritualia nequitiae in coelestibus; non ubi sidera disposita effulgent, et sancti Angeli commorantur; sed in hujus aeris infimi caliginoso habitaculo, ubi et nebula conglobatur: et tamen scriptum est, Qui cooperit coelum nubibus . Ubi et aves volitant: et tamen dicuntur volatilia coeli . In hisperiore tranquillitate coelestium habitant isti nequissimi spiritus, contra quos nobis colluctatio spiritalis indicitur, ut, devictis angelis malis, illo praemio perfruamur, quo angelis bonis incorrupta aeternitate sociemur. Unde alio loco idem Apostolus, cum significaret tenin filiis infidelitatis . » Quod ait hic
Abbreviated transcription (Latin):
um uos dilectissimm ad uigilan¬
dũ. ⁊ orandũ. ipsa sollempnitas
sc̃ȩ huiꝰ noctis hortet᷑: ẽtiam nr̃m
uob tam̃ sollempnit̾ debetꝰ alloquium:
ut adũsus contrarias et inuidas pote¬
states. rectoresq tenebraꝵ. uelut contꝰ
nocturnas bestias. dñicũ gregem etiã
uor pastoralis exsusertet. Hon ⁊ enim
nobis colluctatio adu̾sus carnẽ et sangͥ¬
nem sicut apłs dicit. id ÷ adu̾sus homi¬
nes mortali corꝑe infirmos: s adu̾sus pͥn¬
cipes ⁊ potestates. ⁊ rectores mundi tene¬
braꝵ harum: adu̾sus sp̃italia nequitiȩ
in cȩlestib Nec ideo sane diabolum et an¬
głos enis quos apłs his u̾bis significat:
mundi huiꝰ estimetis ẽẽ reccores. de qͦ scͥptũ ẽ.
& mund̾ ꝑ eum factus ÷. Flam eos rectores
mundi. cum etiam ipse dixisset. nequis
mundum intelligeret. qui plerisq scrip¬
turaꝵ locis celi et t̾rȩ nomine nuncupat᷑:
continuo tanꝗͣ exponendo addidit. tene¬
braꝵ haꝵ : hoc ÷ infidelium. Propt̃ qd

Expanded text:
um vos, dilectissimi, ad vigilandum et orandum ipsa solemnitas sanctae hujus noctis hortetur; etiam nostrum vobis tamen solemniter debetur alloquium, ut adversus contrarias et invidas potestates rectoresque tenebrarum, velut contra nocturnas bestias, dominicum gregem etiam vox pastoralis exsuscitet. Non est enim nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sicut Apostolus dicit; id est, adversus homines mortali corpore infirmos: sed adversus principes et potestates, et rectores mundi tenebrarum harum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibus . Nec ideo sane diabolum et angelos ejus, quos Apostolus his verbis significat, mundi hujus existimetis esse rectores, de quo scriptum est, Et mundus per eum factus est . Nam eos rectores mundi cum etiam ipse dixisset, ne quis mundum intelligeret, qui plerisque Scripturarum locis coeli et terrae nomine nuncupatur; continuo tanquam exponendo addidit, tenebrarum harum, hoc est, infidelium. Propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
lim̃i solutꝰ ÷ omnis ꝑaternȩ p̾uarica¬
tionis metꝰ. quẽ diabolicis dudum
fraudib incurrit circumuenta mor¬
talitas. Ad est enim nob̾ cęli t̾ręq ui¬
dex: qui reciso cyrographo delictorũ
reatum nr̃m miseratꝰ ab soluit. Ad est
dñs qui iugũ captiuitatis antiquȩ
nr̃is a ceruicib soluens merorẽ mun¬
di et̾na lib̾tate letificet. Ad est rex ille
mansuetus qui ꝑ spacia tociꝰ orbis
cȩlestis iusticiȩ gressib incedens: su¬
ꝑbientem furentis immici conterat
tyrannidem. Hodie namq parturi¬
ente maria natus est nob̃ dĩ filius
ut germane carnis nr̃e conceptiõe
ꝓductus: creato a se homini & ꝑie¬
tatem pat̾nam. & frat̾nũ largiretur
femina ut eum parit̃ et hominem
testaretur partus humanꝰ: & dm̃ ꝓ¬
baret et̾na uirginitas. Nam sicut ñ
poterat nisi caro de carne nasci. ita ñ
poterat dei caro de femineo utero
nisi sine generante ꝓdire dpt̃ qđ ait

Expanded text:
imi, solutus est omnis paternae praevaricationis metus, quem diabolicis dudum fraudibus incurrit circumventa mortalitas. Adest enim nobis coeli terraeque judex qui rescisso chirographo delictorum, reatum nostrum miseratus absolvit. Adest nus, qui jugum captivitatis antiquae a nostris cervicibus solvens, moerorem mundi aeterna libertate laetificet. Adest rex ille mansuetus, qui per spatia totius orbis, coelestis justitiae gressibus incedens, superbientem furentis inimici conterat tyrannidem. Hodie namque, parturiente Maria, natus est nobis Dei Filius; ut germana carnis nostrae conceptione productus, creato a se homini et pietatem paternam et fraternum largiretur femina; ut eum pariter et hominem testaretur partus humanus, et Deum probaret aeterna virginitas. Nam sicut non poterat nisi caro de carne nasci; ita non poterat Dei caro de femineo utero, nisi sine generante prodire. Propt
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ qd̃ significat᷑ et̃n altĩ: quãꝗͣ tnͣsire uide¬
atur. Sic gͦ accipite. ut uos cogitens lin
tatem in corde habeatis: sursũ cor semꝑ
figatis. Spes ur̃a ñ sit in t̾ra. s in celo: si¬
dẽs ur̃a firma sit in dm̃ꝰ acceptabilis sit
deo: Q uia quod modo hic non uidetis
et creditis: uisuri estis illic. ubi sine fine
gaudebitis.

Expanded text:
d significatur aeternaliter, quanquam transire videatur. Sic ergo accipite, ut vos cogitetis, ut unitatem in corde habeatis, sursum cor semper figatis. Spes vestra non sit in terra, sed in coelo: fides vestra firma sit in Deum, acceptabilis sit Deo. Quia quod modo hic non videtis, et creditis; visuri estis illic, ubi sine fine gaudebitis.
Abbreviated transcription (Latin):
caput habere cor. Deinde post scĩficationẽ
sacrificii dei. qua nos iꝑsos uoluii. ẽẽ
sacrificium suum. qd demonstratũ. ẽ uͥ
impositũ ÷ pͥmũ illud sacrificium dĩ. &
nos id ÷ signũ rei qđ sumꝰ. ecce uͥ ÷ ꝑacta
scĩficatio. dicimꝰ orationẽ dñicã quã acce¬
pistis ⁊ reddidistis. Post ipsam dr̃ pax uo¬
b̾cum.⁊ osculant᷑ se xp̃iani in osculo sco
qđ ÷ signũ pacis. si qd̃ ostendum labia. fiat
in conscientia: Id ÷ quomͦ labia tua ad la¬
bia frĩs tui accedum: sic cor tuium a corde
eiꝰ non recedat. Magna gͦ sacram̃ta: & ual¬
de magna. Uultis nosse quomͦ cõm̃dant᷑:
Ait apłs. Qui manducat corpꝰ xͥ aut bibti

Expanded text:
caput habere cor. Deinde post sanctificationem sacrificii Dei, quia nos ipsos voluit esse sacrificium suum, quod demonstratum est, ubi impositum est primum illud, sacrificium Dei et nos, id est signum rei quod sumus: ecce ubi est peracta sanctificatio dicimus orationem dominicam, quam accepistis et reddidistis. Post ipsam dicitur, Pax vobiscum: et osculantur se Christiani in osculo sancto. Pacis signum est: sicut ostendunt labia, fiat in conscientia. Id est, quomodo labia tua ad labia fratris tui accedunt, sic cor tuum a corde ejus non recedat. Magna ergo sacramenta, et valde magna. Vultis nosse quomodo commendentur? Ait Apostolus: Qui manducat corpus Christi
Abbreviated transcription (Latin):
panis. sine igne. Qa gͦ significat ignis:
Hoc ÷ chrysma. Oleum etenĩ ignis nr̃i: sp̃s
qnͣdo legitur. Modo incipit liber ipse le¬
nas: intenti estote ad script᷑as. Codices
uri nos sumͦ. Attendite gͦ et uidete: qr
guis igneis se ostendit. Inspirat enim
caritatem qua ardeam᷑ in dm̃. et con¬
tempnamꝰ mundũ: et fenum nr̃m exu¬
ratur. ⁊ cor quasi aurũ purget᷑. accedit
nificat᷑: Tenetis sacram̃ta ordine suo.
Primo post orõnẽ: ad monemini sursum
hab̾e cor. Hoc docent᷑ m̃bra xp̃i. Si eni
m̃ba. xp̃i facti estis: caput urm̃ ubi. ẽ:
Membra hĩri capiit. Si caput ñ p̃cessisset:
m̃bra ñ seq̃rent᷑. Quo iuit caput nr̃m:
Quid reddidistis in symbolo: Tercio die
rcsurrexit a mortuis: ascendit in cęlum:
sedet ad dexteram patris. Ergo in celo
: caput nr̃m. Ideo cum dr sursũ cor:
respondetis habemꝰ ad dñm. & ne hocip¬
sum qđ cor habetis sursum ad dñm. tribu¬

Expanded text:
panis sine igne. Quid ergo significat ignis? panis sine igne. Quid ergo significat ignis? Hoc est Chrisma. Oleum etenim ignis nostri, Spistolorum advertite, quando legitur. Modo incipit liber ipse lenas: intenti estote ad Scripturas. Codices vestri nos sumus. Attendite ergo, et videte, quia guis igneis se ostendit. Inspirat enim charitatem, qua ardeamus in Deum, et contemnamus mundum, et fenum nostrum exuratur, et cor quasi aurum purgetur. Acceditnificatur. Tenetis sacramenta ordine suo. Primo post orationem, admonemini sursum habere cor. Hoc decet membra Christi. Si enim membra Christi facti estis, caput vestrum ubi est? Membra habent caput. Si caput non praecessisset, membra non sequerentur. Quo ivit caput vestrum? Quid reddidistis in Symbolo? Tertia die resurrexit a mortuis, ascendit in coelum, sedet ad dexteram Patris. Ergo in coelo est caput nostrum. Ideo cum dicitur, Sursum cor; respondetis. Habemus ad Dominum. Et ne hoc ipsum quod cor habetis sursum ad Dominum, tribu
Abbreviated transcription (Latin):
emor sum ꝓmissionis meȩ. d¬
miseram enim uob qui baptizati
estis sermonẽ. quo exponere men¬
se dñicȩ sacranitum: qd̾ mͦ etiam
uidetis. ⁊ cuiꝰ nocte p̾terita participes¬
iam facti estis. Debetis scire quid accepi¬
stis: quid accepturi estis: qͥd cotidie ac¬
ciꝑe debeatis. Pains ille que uidenis in
alix iste. immo quod ht̃ calix: scĩficatũ
Sic exposuit sacram̃tũ m̃se dñice. Nius
panis: unum corpꝰ. multi sumͦ. Cõmen¬
datꝰ uob̾ in isto pane: quomͦ unitatem
amare debeatis. Nimquid enim panis
ille de uno grãno factus .ẽ. Nonne multa
erant tritici grana: S anteꝗͣ ad panem
uenirent: seꝑata erant. ꝑ aquã coniuncta
st̃: et post qͣndã contricionẽ. Nisi enim
molat᷑ triticum. et ꝑ aquã consꝑgat᷑: ad
istam formã minime uenit que panis uo¬
cat᷑. Sic et uos ante ieuinii humiliatioẽ:
exorcisii sacram̃to. quasi molebamini.
Accessit baptismũ ⁊ aqua: quasi consꝑsi esti
ut ad formã panis ueniretis. S ñdũ:

Expanded text:
emor sum promissionis meae. Promiseram enim vobis, qui baptizati estis, sermonem quo exponerem mensae Dominicae Sacramentum, quod modo etiam videtis, et cujus nocte praeterita participes facti estis. Debetis scire quid accepistis, quid accepturi estis, quid quotidie accipere debeatis. Panis ille quem videtis in Calix ille, imo quod habet calix, sanctificatum Sic exposuit sacramentum mensae Dominicae: Unus panis, unum corpus, multi sumus. Commendatur vobis in isto pane quomodo unitatem amare debeatis. Numquid enim panis ille de uno grano factus est? Nonne multa erant tritici grana? Sed antequam ad panem venirent, separata erant: per aquam conjuncta sunt, et post quamdam contritionem. Nisi enim molatur triticum, et per aquam conspergatur, ad istam formam minime venit, quae panis vocatur. Sic et vos ante jejunii humiliatione et exorcismi sacramento quasi molebamini. Accessit Baptismum et aqua; quasi conspersi estis, ut ad formam panis veniretis. Sed nondum est
Abbreviated transcription (Latin):
abolica a corde suo respuit temptam̃ta &
iunia. simꝰ in fide fortes. in iuidicuis iusti. in
amicicia fideles. in iniuriis patientes. in çon¬
tentionib moderati. refugientes turpiloqͥa.
adusus iniqua constantes. in conuuiis so¬
brii. in uoluptatib continentes. in caritate
simplices. int̾ subdolos cauti. tristib condo
lentes. contumacib resistentes. in suspiciomi¬
b parci. int̾ maliloquos taciti. int̾ humiles
stiuitatem paschalis gr̃ȩ. et ad gaudia cȩ¬
lestium ꝓmissionum indubitata fiducia

Expanded text:
abolica a corde suo respuit tentamenta. Etabolica a corde suo respuit tentamenta. Etjunia, simus in fide fortes, in judiciis justi, in amicitia fideles, in injuriis patientes, in contentionibus moderati, refugientes turpiloquia, adversus iniqua constantes, in conviviis sobrii, in voluptatibus continentes, in charitate simplices, inter subdolos cauti, condolentes tristibus, contumacibus resistentes, in suspicionibus parci, inter maliloquos taciti, inter humiles stivitatem paschalis gratiae, et ad gaudia coelestium promissionum, indubitata fiducia
Abbreviated transcription (Latin):
uitare: Scificat ille ieiumum. cuiꝰ cor adu¬
latio potentum. amicoꝵ parentũq gr̃a. cli¬
entum etiam parua magnaue munuscula
a recti tramite ñ au̾tunt. Sc̃ĩficat ieuiniũ
suum: cuius p̃cͥio iusticia ñ uilescit. Sc̃ificat
ille ieninium: qui flãmas seuientis ira cun¬
diȩ. mansuetȩ m̃tis placabilitate restringis
Sc̃ificat ieiunium: qui lasciuientes oculos
turpi ab aspeccu habenis castitatis auertii.
Scĩficat ieiunium: qui conuicioꝵ lacula. scu¬
to patientiȩ reꝑcussa disꝑgit. Sc̃ificat ieui¬
nium: qui litigantium tumultꝰ pacifici sa¬
nitate sermonis. et lingue prudentioris
arte compescit. Scĩficat ieiuinium: qui con¬
surgentes in semetipso uanarũ cogitationũ
spmas. euangłico sulcante uomere. uelut
quidam pectoris sui arator excidit. Sc̃ificat
ieuium qui mopias egenoꝵ ꝓ qualitate
substantiȩ suȩ miserantis manꝰ humanitate
solatur. Ad pͥme scĩficat ille ieiunium: qui

Expanded text:
vitare? Sanctificat ille jejunium, cujus cor aduvitare? Sanctificat ille jejunium, cujus cor adulatio potentum amicorum parentumque gratia, clientum etiam parva magnaque munuscula a recti tramite non avertunt. Sanctificat jejunium suum, cujus justitia cor non vilescit. Sanctificat ille jejunium, qui flammas saevientis iracundiae mansuetae mentis placabilitate restinguit. Sanctificat jejunium, qui lascivientes oculos turpi ab aspectu habenis castitatis avertit. Sanctificat jejunium, qui conviciorum jacula, scuto patientiae repercussa dispergit. Sanctificat jejunium, qui litigantium tumultus pacifici sanitate sarte compescit. Sanctificat jejunium, qui consurgentes in semetipso vanarum cogitationum spinas evangelico sulcante vomere, velut quidam pectoris sui arator, excidit. Sanctificat jejunium, qui inopias egenorum pro quantitate substantiae suae miserantis manus humanitate solatur. Apprime sanctificat ille jejunium, qui
Abbreviated transcription (Latin):
silium sanitatis. lactantiȩ uanitas: ñ uir¬
tutis exemplum. Inane ẽ enim omne inira¬
culum: qd̾ utilitatem saluti ñ oꝑatꝰ huma¬
nȩ. & hac dñi responsione cassatus. osten¬
dit ei omnia regua mundi. et honores eorũ.
dicens. Hȩc omnia tͥ dabo. si ꝓcidens adora¬
ueris me. Cui it̾m respondet᷑. Scriptũ est
Dñm dm̃ tuum adorabis: & illi soli seruiee:
Id ÷ qui te demon adorauit: non ei regna si
iferna debentur. Adorare namq dm̃ uerũ
eiq serure: p̃rogatiua regnandi ẽ. Tu aut̃
qui honores mundi ex uetita p̾uaricatione
ꝓmittis: nec regnum dare posse te noueris.
Ecce temptator trina iam int̾rogatione ni¬
Aggressus. ẽ ut ꝓbaret. reꝓbatꝰ abscessit. E rgo
rias recensentes triumphum nr̃ȩ salutis
agnouimꝰ: ieiunia nr̃a religiosis sc̃ĩficemus
obsequiis. Quid aũt ẽ aliud scĩficare ieiunũ.
nisi ieiunii causa scã uelle. iusta facere. iniqͣ

Expanded text:
silium sanitatis, jactantiae vanitas, non virsilium sanitatis, jactantiae vanitas, non virtutis exemplum; inane est enim omne miraculum, quod utilitatem saluti non operatur humanae. Et hac Domini responsione cassatus, ostendit ei omnia regna mundi et honores eorum dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me . Cui iterum respondetur: Scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Id est, qui te, daemon, adoraverit, non ei regna, sed inferna debentur. Adorare namque Deum verum eique servire, praerogativa regnandi est: tu autem, qui honores mundi expetita praevaricatione promittis, nec regnum dare posse te noveris. Ecce, tentator, trina jam interrogatione niaggressus 109 est ut probaret, reprobatus abscessit. Ergo nrias recensentes, triumphum nostrae salutis agnovimus, jejunia nostra religiosis sanctificemus obsequiis. Quid autem est aliud sanctificare jejunium, nisi jejunii causa sancta velle, justa facere, iniqua
Abbreviated transcription (Latin):
Frustra diabole it̾m ꝑ escam supplantare conaris.
sufficiat tͥ suadendo cibos illicitos in parady¬
so adam ꝑ te fuisse deceptum. Nec esuries me
uicit. nec tuis suasionib cedo. Uoluntas eñ
dĩ cib est meus. u̾bum dĩ.mͥ. ẽ ꝑfecta refectio
Qua sententia reꝑcussus. it̾m ut estimo dixit
diabolus. Ed hoc rei. ẽ : Uideo illum esuri¬
re. et necessitatem in eo non inuenio mandu¬
candi. Omnia ut homo patit᷑. & omnia uin¬
cit ut ds̃. Adam ille dei certe manib factus.
meis quondã cessit insidiis: hic natus e fe¬
mina. neq suis necessitatib flectit᷑. neq meis
consiliis adquiescit. Illum serpentis ore suꝑa¬
uII. hic me etiam ipsum loq̃ntem contempnit.
Iterum stanti dño supra templi pinnã ait. Si
dere. a quo nicħ potuit de panib impetrare.
Cui respondet᷑ a .xp̃o. Scriptum ÷. Non temp¬
tabis dñm dm̃ tuum. Id:. Hoc qđ̃ suades
diabole temptationis p̾sumptio. ẽ non con¬

Expanded text:
Frustra, diabole, iterum per escam supplantare conaris: Frustra, diabole, iterum per escam supplantare conaris: sufficiat tibi suadendo cibos illicitos in paradiso Adam per te fuisse deceptum. Nec esuries me vincit, nec tuis suasionibus cedo, voluntas enim Dei cibus est meus: verbum Dei mihi est perfecta refectio. Qua sententia repercussus, iterum, ut aestimo, dixit diabolus: Quid hoc rei est, video illum esurire, et necessitatem non invenio manducandi; omnia ut homo patitur, et omnia vincit ut Deus. Adam ille, Dei certe manibus factus, meis quondam cessit insidiis, hic natus e femina, neque suis necessitatibus flectitur, neque meis consiliis acquiescit; illum serpentis ore superavi, hic me etiam ipsum loquentem contemnit. Iterum stanti Domino super pinnam templi ait: Si dere, a quo nihil potuit de panibus impetrare. Cui respondetur a Christo: Scriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum . Id est, hoc quod suades, diabole, tentationis praesumptio est, non con
Abbreviated transcription (Latin):
audienti ridiculum ñ ÷. dm̃ femineo lacte
nutriris Post omnia ecce esurit. cum utiq
esurire dm̃ ratio nulla ꝑsuadeat. Ignorabat
erat fragilitatis corporee. s cȩlestis gr̃ȩ saera¬
m̃tum. Os enĩ dĩ filius cuicum sempit̾no
patre intemporalis constat et̾nitas. qui cũ
suo genitore naturalit̾ impassibilis incor¬
rupto regnat imꝑio: egit in carne nr̃a salu¬
tare mysterium. et ob hoc communionem
mortalium subiit passionum. ut inimicũ
generis humam. hõis certamine triũpharet
Unde et p̾sumptor ille furore suo cecatus ait ad
dñm. Si filius dei es: dic ut lapides isti ꝑanes¬
isti panes fiant. Stutassima hȩc eius manisq
subreptio. ꝑ panem enim en iuilt eum temp¬
tare qui panis. ẽ estimans esus illũ penuria
laborare. qͥ uolũtariam ꝑferebat esuriem. Cui
respondit dñs. Scͥptum. ẽ: ñ in pane tantum
uiuit homo. s in omui u̾bo dĩ. Hoc ÷ dicere.

Expanded text:
audienti ridiculum est Deum femineo lacte audienti ridiculum est Deum femineo lacte nutriri? Post omnia ecce esurit, cum utique esurire Deum ratio nulla persuadeat. Ignorabat erat fragilitatis corporeae, sed coelestis gratiae sacramentum. Dei enim Filius, cui cum sempiterno Patre intemporalis constat aeternitas, qui cum suo genitore naturaliter impassibilis 108 incorrupto regnat imperio, egit in carne nostra salutare mysterium; et ob hoc communem mortalium subiit passionem, ut inimicum generis humani hominis certamine triumpharet; unde et praesumptor ille furore suo caecatus ait ad Dominum: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Stultissima haec ejus inanisque subreptio: per panem eum vult tentare, qui panis est, aestimans illum escae penuria laborare, qui voluntariam perferebat esuriem. Cui respondit Dominus: Scriptum est: Non in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo Dei . Hoc est dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Ut homo natus: honoratꝰ ut ds. A scłis
nunquã mͥ hoc contigit. ut quisquã nascere¬
tur homo. ut human uicii nil haberet. Quȩ
hec tam noua potensq generatio. ẽ: Inter
peccatores et impios natus. mortali etiam
de matre ꝓgressus: purgatior cunctis nas¬
centib et ipso mͥ cęlo purior apparet. Auaritiȩ
concupiscentiam non adiniitunt: nulla au¬
rium uoluptate mollit᷑. Luxuries certe per
quam michi humanũ subieci genus: pectus
eius non potest penetrare. Nulla illi iactan¬
tia inest: nulla malicia. & quid plura: Ni¬
chil in eo reꝑio. qđ me delectet: om̃s meos co¬
natus euacuat. Quid agam: Quo me conũtã:
Fornorẽ me sentio. puto illum in regno meo
uelle regnare. Ne forte ds̃ sit iste: quẽ nullũ
potest maculare delictum. S si ds̃. eẽtꝰ quomͦ
indignitates partus feminei sustineret :
Quomͦ eẽt ui pannisq contentus: Quis cre¬
dere possit infantiȩ uagitis in deo: Cui

Expanded text:
sum; ut homo natus honoratur ut Deus. A saeculis sum; ut homo natus honoratur ut Deus. A saeculis nunquam mihi hoc contigit, ut quisquam nasceretur homo, et humani vitii nihil haberet. Quae haec tam nova potensque generatio est? Inter peccatores et impios natus, mortali etiam de matre progressus, purgatior cunctis nascentibus et ipso mihi coelo purior apparet. Avaritiae concupiscentiam non admittunt, nulla aurium voluptate mollitur; luxuries certe, per quam mihi humanum subjeci genus, pectus ejus non potest penetrare: nulla illi jactantia inest, nulla malitia. Et quid plura? Nihil in eo reperio quod me delectet; omnes meos conatus evacuat. Quid agam? quo me convertam? Fortiorem sentio; puto illum in regno meo velle regnare, ne forte Deus sit iste, quem nullum potest maculare delictum. Sed si Deus esset, quomodo indignitates partus feminei sustineret? Quomodo esset cunis pannisque contentus? Quis credere possit infantiae vagitus in Deo? Cui non
Abbreviated transcription (Latin):
nuicus dei filium tanta ꝑ miracula ꝓcreatũ:
uoluebat secum ut arbitror. atq ammirans
dicebat. Quis est iste. qui uesciente me hunc
ingressus : mundum: Noui quidẽ quia de
femina natus :. s nescio unde conceptus.
Astat ecce mat̾. s patrẽ inuenire non possũ
Partum uideo: s non agnosco nascentẽ. E qd̃
stupori meo accrescit. in consuetuda lege pa¬
riendi etiam edito filio. mat̾ exultat & uͥgo.
En lacet in cunabulis paruulus: suffundit
lacrimis uultum: similẽq se eẽ. mortalium. ua¬
gitib ꝓdit & cum nicħ ei de infantia desit:
nulla tam̃ illi ẽ. uelut in infante corruptio.
Paunis obsitus sordet. s cȩlum illi radio stelle
letioris arridet. atq in honorẽ ipsius mini¬
strantes ei angeli int̾ sydera t̾rasq concurr̃.
et exultantes annunciant quã ñ intellig
nouitatem. Quid ÷ hoc miraculi: Uideo qd̾
adũtere nequeo: audio qd sustinere non pos¬

Expanded text:
micus Dei Filium tanta per miracula procreatum, micus Dei Filium tanta per miracula procreatum, volvebat secum, ut 107 arbitror, atque admirans dicebat: Quis est iste qui, nesciente me, hunc ingressus est mundum? Novi quidem quia de femina natus est, sed neseio unde conceptus. Astat ecce mater, sed patrem investigare non possum. Partum video, sed non agnosco nascentem: et quod stupori meo accrescit, inconsueta lege pariendi, etiam edito filio, mater exsultat ut virgo. En jacet in cunabulis parvulus, suffundit lacrymis vultum, similemque esse mortalium vagitibus prodit; et cum nihil ei de infantia desit, nulla tamen illi est velut in infante corruptio. Pannis obsitus sordet; sed coelum illi radio stellae laetioris arridet, atque in honorem ipsius ministrantes ei angeli inter sidera terrasque concurrunt, et exsultantes annuntiant, quam non intelligo novitatem. Quid hoc miraculi est? Video quod advertere nequeo, audio quod sustinere non pos
Abbreviated transcription (Latin):
tione diabolus in uerba ꝓrumpit: et rerum
añs temptator suo uerbis nichilominus res¬
pondere dignat᷑. In his aut̃ omnib nr̃e salutis
⁊ratio. Nobis saluator esurit: nobis loquitur.
Nos in illo uineimus: qi nos ei causa sumus pug¬
nanci. Nlam quis ambigat unigenitũ patͥs
cui nulla obuiare poterat creatura. ꝓ illis
misse certamen. quorũ se carne uestiuit: Hu¬
mani gͥ corporis forma. hostem calidissimũ
ꝓdire ꝑsuasit ad p̃lium: quem uerꝰ dĩ filius
ueri hominis responsione confudit. Apt̃ qđ er¬
rabundus et anceps temptator. mollia suspen¬
saq temptam̃ta rimat᷑. quia licet carnalis ui¬
ri spẽn contemplaretur in xp̃o. p̾sentia tam̃
diumnitatis eius concitatꝰ. suspicabatur eũ plus
eẽ. quam hominem. Animabat itaq illum
p̃sumere congressum partus femineus. s t̃¬
rebat uirgunitas parientis. Quãuis eñĩ xͣ
mania. euę utiq filia peꝑisset: non tamen
eum conceꝑat de adam. Cum gͦ uid̾et ini¬

Expanded text:
erum Dominus tentatori suo verbis nihilominus respondere dignatur. In his autem omnibus nostrae salutis est ratio. Nobis Salvator esurit: pro nobis loquitur; nos in illo vincimus, quia nos ei sumus causa pugnandi. Nam quis ambigat Unigenitum Patris, cui nulla obviare poterat creatura, pro illis iniisse certamen, quorum se carne vestivit? Humani igitur corporis forma hostem callidissimum prodire suasit ad praelium, quem verus Dei Filius veri hominis responsione confudit. Propter quod errabundus et anceps tentator mollia suspensaque tentamenta rimatur: quia licet carnalis viri speciem contemplaretur in Christo, praesentia tamen divinitatis ejus concitatus, suspicabatur eum plus esse quam hominem. Animabat itaque illum praesumere congressum partus femineus, sed terrebat virginitas parientis; quamvis enim Christum Maria, Evae utique filia, peperisset, non tamen eum conceperat de Adam. Cum ergo videret ini
Abbreviated transcription (Latin):
agͥnicłm ubicũq posse comedi. Precipit᷑
nob ut in una illũ comedamꝰ domo: id÷
ñ extͣ eccłam immolari agnũ putemus
qui agnum in eccła non comedunt. ñ¬
eos agm carnes comecłe s draconis: qui
datus ÷ iuxta psalt̾ium. in escam popłis

Expanded text:
m ubique posse comedi. Praecipitur nobis ut in una illum comedamus domo, id est ne extra ecclesiam immolari Agnum qui agnum in Ecceos agni carnes comedere, sed draconis qui datus est, juxta Psalterium, in escam populis