comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et tamen offitium diuine legis ignorant.
Sedent et tacent. seipsos pascunt. nec gre¬
gem sibi commissum ad pascua et̃nȩ ui¬
riditatis ducunt. Et hic gͥ cui intelligẽ¬
tia cdatur. nec ppło u̾bum dei p̃dicat. ⁊¬
hic qui tacet qr nescit quid dicat: ut̃q
caueat. ne quasi gallus de ꝑtica cadat.
filios suos heli sepe corripuit. s qr ma

Expanded text:
et tamen officium divinae legis ignorant. Sedent, et tacent, et seipsos pascunt, nec gregem sibi commissum ad pascua aeternae viriditatis ducunt. Et hic igitur, cui intelligentia datur, nec populo verbum Dei praedicat, et hic qui tacet, quia nescit quid dicat, uterque caveat, ne quasi gallus de pertica cadat. Filios suos Heli corripuit sa
Abbreviated transcription (Latin):
restringit: uel ꝑuersos fr̃es pungenti
inuectione rep̃hendit. Maria transuo¬
lant: in asiam collecto agmine ꝑgunt.
Asia: int̾pretat᷑ eleuata. Maria igitur
transuolat. et in asiam ꝑgit. qͥ spietis
mundi tumultib ad altiora tendit.
Eximia ulis cura filios pietas ut assi¬
duo incubitu suꝑ eos exuant plumas.
assiduo incubitu suꝑ pullos uicone plu¬
mas exuunt: qi dum p̃lati subiectos nti¬
triunt. suꝑfiuitatis et leuitatis a se plu¬
mas euellunt. Quantũ aut̃ remꝑis im¬
pendint in fetib elucandis. tantum⁊
ipse inuicẽ apullis sius alunt᷑. Quan¬
tũ pulli eaꝵ indigent. tam dui cicome
gent discipłi. tam dui uerbo doctͥne
debent eos alere p̃lati. Similit̃ p̃lati
subiecti p̃latos suis laborib fouere de¬
bent: ut eis ministrent necessaria qͥb

Expanded text:
restringit, vel perversos fratres pungenti restringit, vel perversos fratres pungenti invectione reprehendit. Maria transvolantes, in Asiam collecto agmine pergunt. Asia interpretatur elevata. Maria igitur transvolant, et in Asiam pergunt qui spretis mundi tumultibus ad altiora tendunt. Eximia illis circa filios pietas, ut assiduo incubitu super eos plumas exuant. Assiduo incubitu super pullos ciconiae plumas exuunt, quia dum praelati subjectos nutriunt, superfluitatis et levitatis a se plumas evellunt. Quantum autem tempus impenderint in fetibus educandis, tantum et ipsae invicem a pullis aluntur. Quandiu pulli earum indigent, tandiu ciconiae gent discipuli, tandiu verbo doctrinae debent eos alere praelati. Similiter subjecti praelatos suis laboribus fovere debent, ut eis ministrent necessaria q
Abbreviated transcription (Latin):
pitant. quasi cicanie: quẽ sonũ
oris põtius ẽẽ quam uocis. qr quatiente
rostro eum fatiunt. hee ueris nuntie.
societatis comites serpentium hostes.
maria transuolant: in asiam collecto
agmine ꝑgunt. Cornices eas duces p̃
cedunt: et ipse quasi ģrercitus ꝓseqũ¬
tur: Eximia illis circa filios pietas. Nã
adeo nidos impensius fouent: ut assi¬
duo incubitu plumas exuant. Quan¬
tum aũt temporis impendint in filuis
educandis: tantũ et ipse inuic̾e a pul¬
lis sius alunt᷑. Ciconie sonum oris ꝓuo
ce. quatiente rostro faciunt. Illos aũt
p̃tendunt. qui cum fletu et stridore
dentium. quod male gesserunt. ore
ꝓmunt. Hee sunt nuncie ueris: qͥa
cet̾is demonstrant temꝑantiã conu̾sȩ
mentis. Societatis sunt comites: qr
libent᷑ habitant int̃ fres. Dicit᷑ etiã de
ciconia: quod sit serpentib inimica.
Serpentes. sunt ꝑuerse cogitationes.
suic ꝑuersi frẽs. quos ci conia rostro ꝑ¬
cutit. dum uistus prauas cogitationes

Expanded text:
 sonum oris potius esse quam vocis, quia eum quatiente rostro faciunt. Hae veris nuntiae societatis comites, serpentium hostes maria transvolant, in Asiam collecto agmine pergunt. Cornices duces eas praecedunt, et ipse quasi exercitus prosequitur. Eximia illis circa filios pietas. Nam adeo natos impensius fovent, ut assiduo incubitu plumas exuant. Quantum autem tempus impenderint in fetibus educandis, tantum et ipsae invicem a pullis suis aluntur. Ciconice quatiente rostro faciunt. Illos autem praetendunt qui cum fletu et stridore dentium quod male gesserunt ore promunt. Hae sunt nuntiae veris, quia caeteris demonstrant temperantiam conversae mentis. Societatis sunt comites, quia libenter habitant inter fratres. Dicitur etiam de ciconia quod sit serpentibus inimica. Serpentes sunt perversae cogitationes, sive perversi fratres, quos ciconia rostro percutit, dum justus pravas cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
templationis lucẽ. noctẽ. tẽpta¬
tionũ caliginẽ. istũ illuminat
sol indeficiens. illam luna decͤs¬
cens. hic uides d̃m. ibi offendis
pximũ. in die rides. in nocte plo¬
ras. Unde iheremias. Plorans
ploraui in nocte. Mens enĩ quȩ
temptationũ turbine qͣndoq con¬
cussa dolet: ex hilarata radio con¬
templationis postmodũ gaudet.
restat etiã ut eiusdem templi de¬
t̃minet᷑ locus. de quo in paralipo¬
menon manifeste dicit᷑. S salomon¬

Expanded text:
templationis lucem, noctem, tentatemplationis lucem, noctem, tentationum caliginem. Istum illuminat sol indeficiens, illam luna decrescens. Hic vides Deum, ibi offendis proximum. In die rides, in nocte ploras. Unde Jeremias: Plorans, ploravit in nocte . Mens enim, quae tentationum turbine quandoque concussa dolet, exhilarata radio contemplationis postmodum gaudet. restat etiam ut ejusdem templi determinetur locus, de quo in Paralipomenon manifeste dicitur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
hostem idẽ. diabłm: in qͣrto ad¬
quirit pacẽ. dũ diligit pximũ.
In trib pͥmis mat̾iam p̃parat.
in qͣrto ȩdificat. Nec etĩã ĩ pͥmo
m̃se anni s in scdõ. Pͥmus m̃sis
in m̃sib anni apud hebreose¬
rat apͥlis.: scds̃ uͦ maius. In apͥli
siqͥdem innouat᷑ terra: in eodẽ
fiebat pascha id ẽ. phase qd̾ int̃¬
p̾tatur tͣnsitus. Dũ enĩ de uiciis
ad uirtutes nouit̃ tͣnͣseas. dũ ad¬
huc nouellus sis in dilectione. ñ¬
dum potes fundam̃ta templi po¬
nere. Cũ autẽ diligis inimeũ. tẽ
quasi in scdo m̃sc ponis fundam̃¬
tũ. Pmus enĩ mnsis in anno dilec¬
tionis c̃. dilig̾e amicũ. hoc etiam
echici faciunt: scds uͦ diligere
inimicũ. t̃cius dilig̾e dm. Dũ gͦ
inimicũ diligis. fundam̃ta tẽpli
in latũ disponis. dũ diligis dm.
edificii sp̾italis parietes erigis in
altum. In his uͦ m̃sib et in his an¬
nis. dies et noctes possunt assigna¬
ri. Habet enĩ anima diem. con¬

Expanded text:
hostem, id est, diabolum. In quarto, acquirit pacem, dum diligit proximum. In tribus primis materiam praeparat, in quarto aedificat. Nec etiam in primo mense anni, sed in secundo. Primus mensis in mensibus anni apud Hebraeoserat Aprilis, secundus vero Maius. In Aprili siquidem innovatur terra: in eodem fiebat Pascha, id est, phase, quod interpretatur transitus. Dum enim de vitiis ad virtutes recenter transeas, dum adhuc novellus sis in dilectione, nondum potes fundamenta templi ponere. Cum autem diligis inimicum, tunc quasi in secundo mense ponis fundamentum. Primus enim mensis in dilectione anno est diligere amicum, hoc etiam ethnici faciunt. Secundus vero, diligere inimicum. Tertius, diligere Deum. Dum ergo inimicum diligis, fundamentum templi in latum disponis. Dum diligis Deum, aedificii spiritualis parietes erigis in altum . In his vero mensibus et in his annis dies et noctes possunt assignari. Habet enim anima diem, con
Abbreviated transcription (Latin):
conculcatore diabolo suꝑato. deũ
quẽ desid̾at inpace uidet. Recipit
ri solet qnͣtitas ȩdificii: ideo congͣ¬
um uidet᷑ subiungi de trib dim̃¬
sionib templi. Habebat enĩ sexa¬
ginta cubitos in longitudine. ui¬
ginti in latitudine: centũ uigin

Expanded text:
conculcatore diabolo superato, Deum conculcatore diabolo superato, Deum quem desideraverat, in pace videt. Recipit ri solet quantitas aedificii: ideo congruum videtur subjungi de tribus dimensionibus templi. Habebat enim sexaginta cubitos in longitudine, viginti in latitudine, centum autem
Abbreviated transcription (Latin):
in monte moria. qui demonstratꝰ
fuerat dauid patri eiꝰ: in loco quem
p̃ꝑau̾at dauid in area ornam iebu¬
sei. Edificanda ẽ itaq domꝰ dñi ĩ
iherłm. et inmonte idẽ. in pacifi¬
ca ĩnte: in eminentiori uidelicet
hominis parte. Qui mons moria
idẽ. uisionis nuncupat᷑: quia in
m̃te pacifica dñs habitat. et in e¬
adem.oclõ contemplationis uide¬
ri desid̾atur. Qui de monstratus
fuerat dauid et quẽ p̃parau̾at:
demonstrat᷑ enĩ manu forti. idẽ.
iebusez: quȩ mundanda ẽ uenti¬
labro discretionis. a palea uanȩ
cogitationis. Ornã illuminatus.
ebuseus conculcatus interp̃tat᷑.
Habet enĩ mens qnͣdoq lumen
diseretionis: & lucẽ conscĩȩ . s. tam̃
ad huic conculcat᷑ a sp̾itib immun¬
dis. et implicat᷑ scłarib curis. Cum
uͦ iebuseus locũ areȩ suȩ dauid regi
uenderet. in qua templũ dñi salo¬
mon edificaret: ñ iam iebus sed ie¬
rusalem nuncupat᷑. Mens enim
quȩ reñtiat om̃ib quȩ possidet:

Expanded text:
in monte Moria, qui demonstratus fuerat David patri ejus in loco quem praeparaverat David in area Ornam Jebusaei . Aedificanda est itaque domus Domini in Jerusalem in monte, id est, in pacifica mente, in eminentiori videlicet hominis parte. Qui mons Moria vel visionis nuncupatur, quia in mente pacifica Dominus habitat, et in eadem oculo contemplationis videri desiderat. Qui demonstratus fuerat David, et quem praeparaverat. Demonstratur enim manu forti, id estJebusaei quae mundanda est ventilabro discretionis a palea vanae cogitationis. Ornam illuminatus; Jesubaeus, conculcatus interpretatur. Habet enim mens quandoque lumen discretionis, et lucem scientiae; sed tamen adhuc conculcatur a spiritibus immundis, et implicatur saecularibus curis. Cum vero Jebusaeus locum areae suae David regi venderet, in qua templum Domini Salomon aedificaret, non jam Jebus, sed Jerusalem nuncupatur. Mens enim, quae renuntiat omnibus quae possidet,
Abbreviated transcription (Latin):
iordanis: aquã dulcem ñ tam̃ cũ
silentio currentẽ. Dũ autẽ ex aqͥs
syloe quȩ cũ silentio currũt ocłos
lauas. ut uideas: tc̃ apꝓpinqͣs ad
montẽ uisionis in quo ȩdificii tui
fundam̃ta ponas. Non gͥ hoc faciᷤ
sub moyse. s sub salomone. Nee
etiã pͥmo regni sui anno. s in qͣrto.
Anni. m̃ses. dies. et noctes: huma¬
nȩ uitȩ st̃ distinctiones. Habet .N.
quelibet fidelis anima moralit̃
annos. m̃ses. dies. et noctes. qͥb

Expanded text:
Jordanis, aquam dulcem, non tamen cum Jordanis, aquam dulcem, non tamen cum silentio currentem . Dum autem ex aquis Siloe, quae cum silentio currunt , oculos levas ut videas, tunc appropinquas ad montem visionis, in quo aedificii tui fundamenta ponas. Non igitur hoc facis sub Moyse, sed sub Salomone. Non etiam primo regni sui anno, sed in quarto. Anni, menses, dies et noctes humanae vitae sunt distinctiones. Habet enim quaelibet fidelis anima moraliter annos, menses, dies, noct
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ quadringentesimo et oc¬
togesimo anno egͥssionis filioꝵ
isrł de t̾ra egypti in anno qͣrto.
m̃sezio. ipse ẽ m̃sis scd̾s regis
salomonis suꝑ isrł. edificare cep̃
Epꝰt egͥssionem filioꝵ isrł de t̃ra
egypti posuit salomon funda¬
m̃ta templi: ñ enĩ qͣm cito mũ¬
do renuntias. edificii sp̾italis
fundam̃ta locas.Adhuc enim
suꝑ ẽ tnͣsitus maris rubri. habẽᷤ
inse colorem sanguinis et com¬
motionẽ turbationis: adhuc e¬
nim turbaris adhuc et głaris.
in pace autẽ debes ẽẽ et in hu¬
militate. In deserto autẽ pͥus
reꝑis aquã s amarissimã: dũ
enĩ peccata deseris. adhuc gemiᷤ:
fit autẽ aqua potabilis. imposi¬
to ligno erueis. Cũ enĩ ad me¬
moriam passio xp̃i reducit᷑: dulces¬
cit anim dũ ei de morte saluatoris
pecc̃i remissio ꝓmitcitur. Ad huc
bella sustines et contradictiones ne
tͣnseas. adhuc ollas carniũ suspiras.
Cũ uͦ appropinquas ad t̾ram ꝓmis¬
sionis.bibis aquã fluminis. aquã

Expanded text:
 quadringentesimo et octogesimo anno egressionis filiorum Israel de terra Aegypti in anno quarto, mense Zio, ipse est mensis secundus regis Salomonis super Israel, et aedificare coepit post egressionem filiorum Israel de terra Aegypti, posuit Salomon fundamentum templi. Non enim quam cito mundo renuntias, aedificii spiritualis templi fundamenta locas. Adhuc enim superest transitus maris Rubri, habens in se colorem sanguinis, et commotionem turbationis. Adhuc enim turbaris, adhuc et gloriaris. In pace autem debes esse, et in humilitate. In deserto autem prius reperis aquam, sed amarissimam . Dum enim peccata deseris, adhuc gemis; fit autem aqua potabilis imposito ligno crucis. Cum enim ad memoriam passio Christi reducitur, dulcescit animus dum eidem morte Domini Salvatoris peccati remissio promittitur. Adhuc bella sustines et contradictiones, ne transeas; adhuc ollas carnium suspiras . Cum vero appropinquas ad terram promissionis, bibis aquam fluminis, aquam
Abbreviated transcription (Latin):
ait beda sermo ẽ ꝓpħicus: ostium
templi xp̃c. ostiũ oraculi. patrie
cȩlestis introitus. In porticu uͦ re¬
nuntiationis moralit̾ ẽ ostiũ cog¬
nitio mundiꝰ. in templo conu̾sioĩs
cognitio su: in oraculo contempla¬
tionis cognitio dei. Dũ enĩ inte ca¬
sum mundi attendis uidelicet qd̾
sis positus in incerto diuitiarũ. in
lapsu uoluptatũ. in ꝑiculo digni¬
tatũ.: tẽ ad ostiũ porticus accedis. Dũ
uͦ ꝓpriȩ carnis attendis defectum.
ortum pueritiȩ. iuuentutis mo¬
m̃tum. uesꝑam senectutis: dum
hȩc consid̾as. ꝑ ostiũ templi tnͣsire
festinas. Cũ autẽ bonitatẽ dez at¬
tendis. bonitatẽ cui nichil deest.
beatitudinẽ quȩ nullo indiget:
et accedis ad uidendũ in bonitate
electoꝵ suoꝵ. ad letandũ in lȩti¬
cia gentis suȩ: dũ hȩc facis ꝑ osti

Expanded text:
ait Beda, sermo est propheticus; ostium ait Beda, sermo est propheticus; ostium templi, Christus; ostium oraculi, patriae coelestis introitus. In porticu vero renuntiationis moraliter est ostium cognitio mundi; in templo conversionis, cognitio sui; in oraculo vero contemplationis, cognitio Dei. Dum enim in te casum mundi attendis, videlicet quod sis positus in incerto divitiarum, in lapsu voluptatum, in periculo dignitatum, tunc ad ostium porticus accedis. Dum vero propriae carnis attendis defectum, ortum pueritiae, juventutis momentum, vesperam senectutis, dum haec consideras, per ostium templi transire festinas. Cum autem bonitatem Dei attendis, bonitatem cui nihil deest; beatitudinem quae nullo indiget, et accedis ad videndum in bonitate electorum suorum, ad laetandum in laetitia gentis suae : dum haec facis, per osti
Abbreviated transcription (Latin):
bis: quietũ uidebis. Oraculum
moralit̾ ẽ contemplationis
secretũ. mistice uͦ significat cȩ¬
leste regnũ. in quo seraphin
ponit᷑ qͣsi lapis pͥmus: qͥa fun¬
dam̃to diuinȩ maiestatis per
amorem heret ꝓpinquus. Se¬
raphin incendentia siue incẽ¬
sa dicunt᷑: incensa ab illo ig¬
ne de quo d̾r. qui approximãt
mͥ. apꝓximant igni. Hic igniᷤ
accendit᷑ in aqua: ardet in tur¬
bine. lucet in occulto. Hic ig¬
nis ẽ ardor dilectionis: accendit᷑
in aqua compunctionis: ardet
int̃ turbines tribulationis. lu¬
cet in occulto contemplationis
Uides ne quomͦ lapis iste. in or¬
dine suoconcordet scd̃o lapidi
et pͥmo: Abel enĩ designat mo¬
ralit̾ penitentiȩ luctũ: stephanꝰ
patientiã tribulationũ. seraphĩ
amoris incendiũ. Hic ẽ ĩcipien¬
tium dolor: ꝓficientiũ labor. ꝑfec¬
toꝵ amor. fecit etiam salomon osti¬
um in portieu. in templo in ora¬
culo. Ostium porticus mistice ut

Expanded text:
veris, quietum videbis. Oraculum veris, quietum videbis. Oraculum moraliter est contemplationis secretum, mystice vero significat coeleste regnum. In quo seraphin ponitur quasi lapis primus, quia in fundamento divinae majestatis per amorem haeret propinquus. Seraphin incendentia sive incensa dicuntur incensa ab illo igne, de quo dicitur: Qui approximant mihi, approximant igni . Hic ignis accenditur in aqua, ardet in turbine, lucet in occulto. Hic ignis est ardor dilectionis, accenditur in aqua compunctionis, ardet inter turbines tribulationis, lucet in occulto contemplationis. Videsne quomodo lapis iste in ordine suo concordet secundo lapidi et primo? Abel enim designat moraliter poenitentiae luctum. Stephanus patientiam tribulationum, seraphin amoris incendium. Hic est incipientium dolor, proficientium labor, perfectorum amor. Fecit enim Salomon ostium in porticu, in templo, in oraculo . Ostium porticus mystice, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rigere. Hȩc gͥ ponenda st̃ super
fundam̃tum humilitatis. di̾po¬
sita in latitudine caritatis: ut
om̃ia in caritate fiant.Habes
ñc moralit porticũ que est ante
templũ reñtiationẽ mundi: mi¬
sticam uͦ patres uet̾is testam̃ti:
Cor autẽ ad dm̃ conu̾sũ ẽ mora¬
le templũ: eccłia misticũ. In
hoc templo quasi pͥmus beatuᷤ
stepħs ponitur: ut ab ipso regła
iusticiȩ dirigatur. Stephanus
eni interp̃tatur norma nr̃a:
qua dirigit᷑ equalitas lapidum
idẽ. ordo uirtutũ. Scd̃m recti¬
tudinẽ huiꝰ regłȩ: in ȩdificio cor¬
dis tui uirtutes dispone. Hoc
autẽ facis. dũ tribulationes
libent̃ pateris. dũ inmicũ
diligis. dũ ꝓ ꝑsequentibus
fundis p̃ces: et inde cũ stephano
ocło contemplationis iam ꝓxi¬
mus oraculo. filiũ. patris ad dex¬
terã stantem uides. Uides enĩ¬
eũ stantem: ñ quasi scdentem.
s uelut ȩdificanti auxiliũ p̾be
uolentem. Si enĩ oracłm intra¬

Expanded text:
rigere. Haec igitur ponenda sunt super rigere. Haec igitur ponenda sunt super fundamentum humilitatis, disposita in latitudinem charitatis, ut omnia in charitate fiant. Habes nunc moraliter porticum, quae est ante templum, renuntiationem mundi; mysticam vero, patres Veteris Testamenti. Cor autem ad Deum conversum, est morale templum; Ecclesia, mysticum. In hoc templo quasi primus beatus Stephanus ponitur, ut ab ipso regula justitiae dirigatur. Stephanus autem interpretatur norma nostraqua dirigitur aequalitas lapidum, id est ordo virtutum. Secundum rectitudinem hujus regulae in aedificio cordis tui virtutes dispone; hoc autem facis, dum tribulationes libenter pateris, dum inimicum diligis, dum pro persequentibus fundis preces. Unde cum Stephano oculo contemplationis, jam proximus oraculo: Filium Patris ad dexteram stantem vides . Vides enim stantem non quasi sedentem, sed velut aedificanti auxilium praebere volentem. Si enim oraculum intra
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tatio nominis ad qͥd respiciat:
ut ipsius moralitatis diu̾sitaᷤ ad
bene oꝑandũ m̃tem cogat. Ua¬
nitas enĩ respicit ad mundum.
luctus ad peccm̃n: uapor ad ce ip¬
sũ. miserabilis ad dm̃. fuge igit᷑
luge attende et dep̃care: fuge
mundũ quia uanitas ẽ. luge
peccm̃ qͥa iniquitas ẽ. attende
carnẽ tuã quia fragilis et quasi
uapor ad modicũ parensẽ. dep̃¬
care din qr miserabilis es tuet
ipse misericors et clemens est.
Hic lapis pͥmus ponit᷑ in porti¬
cu templi: pͥor enĩ extitit inter
patres. uet̾is testam̃ti. Ponitur
etiã lapis iste in templo mora¬
li. Porticus enĩ templi designat
moralit̃ reũtiationẽ mundi:
Si hanc gͥ porticũ ȩdificas. con¬
gruum ẽ. ut ad significationẽ
nominis supradicti accedas: et
sic in pͥmis placeat tibi. uantta¬
tem mundi fugere. iniqͥtatem
pecc̃i deflere. fragilitatem miscrȩ
carnis attende: et qͥa sic miserabił
es. ad ipsũ miscð̃em dm̃ questũ di¬

Expanded text:
pretationem nominis ad quid respiciat, pretationem nominis ad quid respiciat, ut ipsius moralitatis diversitas ad bene operandum mentem cogat. Vanitas enim respicit ad mundum, luctus ad peccatum, vapor ad teipsum, miserabilis ad Deum. Fuge igitur, luge, attende et deprecare. Fuge mundum, quia vanitas est; luge peccatum, quia iniquitas est; attende carnem tuam, quia fragilis est, et quasi vapor ad modicum parens est . Deprecare Deum, quia miserabilis es tu, et ipse misericors et clemens est . Hic lapis primus ponitur in porticu templi, primus enim exstitit inter patres Veteris Testamenti. Ponitur enim lapis iste in porticu morali, porticus enim templi designat moraliter renuntiationem mundi. Si hanc igitur porticum aedificas, congruum est ut ad significationem nominis supradicti accedas; et sic in primis tibi placeat vanitatem mundi fugere, iniquitatem peccati defflere, fragilitatem miserae carnis attendere; et quia sic miserabilis es, ad ipsum misericordem Deum questum di
Abbreviated transcription (Latin):
tñscurramꝰ. Edificemꝰ gͥ sp̾itale tẽ¬
plum: id ẽ. cor nr̃m ad dm̃ conu̾¬
sum. Habemꝰ enĩ ut suꝑius dixi¬
mꝰ montẽ in ierłm: locũ uideliẽ.
ȩdificii pacificam m̃tẽm. Habemꝰ
mat̾iam ligna et lapides. idẽ. di¬
uersas uirtutes.: habemꝰ et artifi¬
cem. intellectũ rationabilit̃ singłã
discernentẽ. habemꝰ etiã m̃suras
longitudinis. latitudinis. altitu¬
dinis. idẽ. ꝑseu̾antiã boni operis
in peregͥnatione huiꝰ exilii. largi
Ordo siquidem lapidũ ẽ ꝓcessus
uirtutũ qui in altũ dirigit᷑. dũ
mens de uirtute in uirtutẽ ad
ꝑfectionis culmen subleuatur.
Ex his eriguntur templi parieteᷤ.
rectȩ uidelicet oꝑationes. In ȩ¬
dificio mystiei templi pͥmus la¬
pis abel in ordine ponit᷑:a quo
usq ad ultimũ iustũ linea ius¬
ticiȩ ꝓtendat᷑. Abel interp̃tat᷑
luctus siue uanitas: uł uapor se¬
ii miserabilis. Attendamꝰ gͥ inter¬

Expanded text:
transcurramus. Aedificemus igitur spirituale temtranscurramus. Aedificemus igitur spirituale templum, id est cor nostrum ad Deum conversum. Habemus enim, ut supra diximus, montem in Jerusalem, locum videlicet aedificii, pacificam mentem. Habemus materiam, ligna et lapides, id est diversas virtutes. Habemus et artificem, intellectum rationabiliter singula discernentem. Habemus etiam mensuras longitudinis, latitudinis et altitudinis, id est, perseverantiam boni operis in peregrinatione hujus exsilii, largitOrdo siquidem lapidum est processus virtutum qui in altum dirigitur, dum mens de virtute in virtutem ad perfectionis culmen sublevatur. Ex his eriguntur templi parietes, rectae videlicet operationes. In aedificio mystici templi primus lapis Abel in ordine ponitur, a quo usque ad ultimum justum linea justitiae protenditur. Abel interpretatur luctus sive vanitas, vel vapor seu miserabilis. Attendamus igitur inter
Abbreviated transcription (Latin):
amici. s etiã damno cõpatitur in¬
imici. Celsitudo altitudinis ẽ spes
de p̃mio et̃nȩ retͥbutionis. Sic fit
ut sis moralit̃ inbona oꝑatione
longus. in miscdia largus. in desi¬
dio altus: ita scilicet ut ꝑseu̾antia
duret usq ad ultimũ uitȩ finem.
misedĩa dilatet manꝰ usq ad pau¬
perẽ. altitudo uͦ desid̾ii gustet et̃¬
nitatis dulcedinẽ. In hac igitur
longitudine. latitudine. altitudi¬
ne parietũ. disponunt᷑ diu̾si ordi¬
nes lapidũ. In mistico siqͥdem dis¬
ponunt᷑ homines: in morali uiR¬
tutes. Tria enĩ assignauimꝰ tẽpla:
uidelicet mat̾iale. mysticũ. mora¬
le. Pmũ in monte. scd̃m in mente:
t̃cium in congregatione. Unũ de
lignis et lapidib. aliud de uirtuti¬
b: t̾cium de iustis hominib. Ha¬
bes nunc utͥusq locũ templi et ma¬
suscepimꝰ: idcurco ad edificationẽ
claustraliũ int̃ponentes aliquid
de mystico. quȩ restant aliqͣntu¬
lum latius exponendo moraliter

Expanded text:
amici, sed etiam damno compatitur inimici. Celsitudo altitudinis est spes de praemio aeternae retributionis. Sic fit ut moraliter sis in bona operatione longus, in misericordia latus, in desiderio alius; ita scilicet ut perseverantia duret usque ad ultimum vitae finem, misericordia dilatet manus usque ad pauperem, altitudo vero desiderii gustet aeternitatis dulcedinem. In hac igitur longitudine, latitudine, altitudine parietum disponuntur diversi ordines lapidum. In mystico siquidem disponuntur homines, in morali virtutes. Tria enim assignamus templa, videlicet materiale, mysticum et morale. Primum in monte, secundum in mente, tertium in congregatione. Unum de lignis et lapidibus, alterum de virtutibus, tertium de justis hominibus. Habes nunc utriusque templi locum et masuscepimus, idcirco ad aedificationem claustralium interponentes aliquid de mystico, quae restant aliquantulum latius exponendo moraliter
Abbreviated transcription (Latin):
Quorum puui sunt eorum discipuli.
Qui ad dm̃ damant. et tñ murmurat.
quod eoꝵ magistri in cibum delicatio¬
ra sumant. Nagantes a claustris exeunt.
et sic habundantiã uictualium sibi q̃¬
runt. Sunt et alii maiores corui. pote¬
state maiores. dignitate sublimes. qui
quandoq ppłos in eccl̃us congregant.
ieiunia p̃dicant. ipsi tñ in dieb ieuini¬
orum carnes edunt: et sic simplices
scandalirant et offendunt. Inde ppłi

Expanded text:
Quorum pulli sunt eorum discipuli, Quorum pulli sunt eorum discipuli, qui ad Deum clamant, et inde murmurant, quod eorum magistri in cibum delicatiora sumant, vagantes a claustris exeunt, et sic abundantiam victualium sibi quaerunt. Sunt et alii corvi, potestate majores, dignitate sublimiores, qui quandocunque populos in Ecclesiis congregant, jejunia praedicant, ipsi tamen in diebus jejuniorum carnes edunt, et sic simplices scandalizant et offendunt. Inde p
Abbreviated transcription (Latin):
tute posse se sciunt. et quamius aĩ
lucra pus uocib esurrant. ab illo tñ
qui cuncta intrinsecus oꝑatur: hec fi¬
eri exoptant. Uera enim fide comp̃¬
hendunt. quia neq qui plantat est
aliquid. neq qui rigat: s qui incre¬
mentum dat. Quod uero dictum ẽ
uagantes eo quod ñ habeant cibos:
in hai uagatione nil aliud quam es¬
tuantͥũ p̃dicatoꝵ uota signant᷑ Qui
dum in eccł̃ie sinum reciꝑe ppłos am¬
biunt: magno ardore suecensi. nunc
ad hos. nunc ad illos colligendos desi¬
dium mittunt. QSͣi qͥ ppe quedã ꝓpͥe
uagatio ẽ: ipsa cogitationis estuatio.
Et uelud ad loca uaria mutatis nuti¬
b transeunt: dum proadunandis aĩa¬
bus. in modos innumeros in partes
diu̾sas esurienti mente discurrunt.
Potest hec auctoritas alit̾ exponi. ut
ꝑ coruum intelligant᷑ quidam eccł̃iaꝵ
p̃lati: pecatoꝵ fuligine inugri Qui ñ
tantum escam suam sibi ̃parant. s
s̃parant: ut pre cet̾is delicatius uiuat.

Expanded text:
tute posse se sciunt. Et quamvis animarum tute posse se sciunt. Et quamvis animarum lucra piis vocibus esuriant ab illo tamen qui cuncta intrinsecus operatur, haec fieri exoptant. Vera enim fide comprehendunt, quod neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus. Quod vero dantes eo quod non habeant cibos, in hac vagatione nihil aliud quam aestuantium praedicatorum vota signantur. Qui dum in Ecclesiae sinum recipere populos ambiunt, magno ardore succensi, nunc ad hos, nunc ad illos colligendos desiderium mittunt. Quasi quaedam quippe vagatio est ipsa cogitationis aestuatio; et velut ad loca varia mutatis nutibus transeunt, dum pro adunandis animabus in modos innumeros ac in partes diversas esurienti mente discurrunt.tiam aliter exponi, ut per corvum intelligantur quidem Ecclesiae praelati peccatorum fuligine nigri, qui non tantum escam suam sibi parant, sed etiam praeparant, ut prae caeteris delicatius vivant.
Abbreviated transcription (Latin):
uestiunt. de se etiam uolatũ ꝓmit¬
tunt. qr cum magis discipłi abiecta
de se sentunt. quo magis sese despi¬
tientes affligunt: eo ampluss spem ꝓ¬
uectiis sui in altiora pollicentur. In¬
de et curat doctor festinantius alere:
quos iam ꝑ quedam indicia ꝓuidet
posse. et aluis ꝓdesse. Que doctrine dis¬
cretio dum caute a p̃dicatore custodit᷑:
ei diuinitus largior copia p̃dicationis
datur. Dum enim ꝑ caritatem cõpati.
afflictis discipłis nouit. dum ꝑ discre¬
tionem congruum doctrine tempus
intelligit. ipse non solum prose. s etiã
pro eis quib laboris sui studia impen
escam suam. quando pulli eiꝰ ad dm̃
cdamant. uagantes eo quod ñ habe¬
ant cibos: Cum enim pulli ut saci
entur clamant. coruo esca p̃paratur: qr
dum uerbum dei boni auditores esu¬
riunt. pro reficiendis eis maiora docto
p̃sumunt: s in uirib redemptoris sui
Unde bene dicitur: quando pulli eiꝰ
ad dm̃ clamant. Nichil enim sua uir¬

Expanded text:
vestiunt, de se et volatum promitvestiunt, de se et volatum promittunt; quia quo magis discipuli abjecta de se sentiunt, quo magis sese despicientes affligunt, eo amplius spem sui profectus in altiora pollicentur. de et curat doctor festinantius alere, quos jam per quaedam indicia providet posse et aliis prodesse. Quae doctrinae discretio dum caute a praedicatore custoditur, tunc ei divinitus largior copia praedicationis datur. Unde enim per charitatem compati afflictis discipulis novit, dum per discretionem congruum doctrinae tempus intelligit, ipse non spro eis, quibus laboris sui studia impendescam suam, quando pulli ejus clamant ad Deum, vagantes eo quod non habeant cibos? entur clamant, corvo esca praeparatur, quia, dum verbum Dei boni auditores esuriunt, pro reficiendis eis majora doctorpraesumunt, sed in viribus Redemptoris sui. Unde bene dicitur: Quando pulli ejus ad Deum clamant, nihil enim sua vir
Abbreviated transcription (Latin):
b eredunt querunt. S eis doc̃tor suꝰ¬
alim̃ta p̃dicamentoꝵ sublimium
tantominus tͥbuit: quanto illos p̃¬
terita peccata minus digne defle¬
re cognoscit. Expectat quippe atq
ammonet. ut anitore uite p̃sentis
pͥus ꝑ penitentie lamenta nigres¬
cant: et tunc demum congrua p̃¬
dicationis subtilissime nutrimenta
ꝑcipiant. Coruus in pullis ora inhi¬
antia respicit. s ante in eis pennaꝵ
nigredine indui corpus querit: et
discretus doctor int̃na myst̾ia eorũ
sensib ñ ministrat. quos ad huc
ab hoc scł̃o nequaquã se abiecisse
considerat. Et quose a temꝑali gła
ieiunant. Eisq hiantib in ore cibum
reuocat: dum ex ea intelligentia qũa
ceꝑit. esurientib discipłis. alim̃ta uite
loquendo subministrat. Quos tanto
ardentius de suꝑiorib reficit. qnto
uerius amundi nitore nigrescere pe¬
nitentie lamentatione cognoscit. Pul¬
li aut dum nigro se pennaꝵ colore

Expanded text:
bus quaerunt. Sed eis doctor bus quaerunt. Sed eis doctor alimenta praedicationum sublimium tanto minus tribuit, quanto illos peccata praeterita minus digne deflere cognoscit. Exspectat quippe atque admonet, ut a nitore vitae praesentis prius per poenitentiae lamenta nigrescant, et tunc demum congrua praedicationis subtilissimae nutrimenta percipiant. Corvus in pullis ora hiantia respicit, sed ante in eis pennarum nigredine indui corpus quaerit. Sic discretus doctor interna mysteria eorum sensibus non ministrat, quos adhuc ab hoc saeculo nequaquam se abjecisse considerat. Et quo se a temporali gloria at, eisque inhiantibus in ore cibum revocat, dum ex ea intelligentia quam coeperit, esurientibus discipulis alimenta vitae loquendo subministrat. Quos tanto ardentius de superioribus reficit, quanto verius a mundi nitore nigrescere poenitentiae lamentatione cognoscit. Pulli autem, dum nigro se pennarum colore
Abbreviated transcription (Latin):
tura dicit. Coruus ad archam non re¬
diit: quia forsitan aquis diluun in¬
terceptus ꝑiit. uel cadauerib iuen¬
tis. forsitan suꝑsedit. Similit peccator
qui carnalib desidiis foras pascitur:
quasi coruus qui ad archam ñ rediit
curis ext̾iorib detinetur. S et in bona
significatione coruus accipit᷑. ut per
coruum quilibet doctus p̃dicator in¬
telligatur. Inde ꝑ beatum iob dici¬
tur. Quis p̃parat coruo escam suam.
quando pulli eius ad dm̃ clamant.
uagantes eo quod non habeant cibos:
uoce clamat. dum pecc̃oꝵ suoꝵ me¬
moriam quasi quandam coloris mgͥ¬
diem portat. Cui nascunt᷑ in fide
dsscipuli. s fortasse adhuc considare
infirmitatẽ suã nesciũt. fortassea p̾t̾itiᷤᷤ
peccatis memoriam auer¬
tunt. et ꝑ hoc eam qũa quassumi
oportet. contra huius mundi głam
humilitatis nigredinẽ ñ ostendut.
hii uelud ad acupiendas escas os aꝑ¬
uint: cum doceri de secretis sublimi¬

Expanded text:
tura dicit: Corvus ad arcam non retura dicit: Corvus ad arcam non rediit , quia forsitan aquis diluvii interceptus periit vel cadaveribus inventis forsitan supersedit. Similiter peccator, qui carnalibus desideriis pascitur, quasi corvus qui ad arcam non rediit, curis exterioribus detinetur. Sed in bona significatione corvus accipitur, ut per corvum quilibet doctus praedicator intelligatur. Unde per beatum Job, dicitur: Quis praeparat corvo escam suam, quando pulli ejus ad Deum clamant, vagientes eo quod non habeant cibos? voce clamat, dum peccatorum suorum memoriam, quasi quamdam coloris nigredinem portat. Cui quidam nascuntur in fide discipuli, sed fortasse adhuc considerare infirmitatem propriam nesciunt, et fortasse a peccatis praeteritis memoriam avertunt, et per hoc eam, quam assumi oportet contra hujus mundi gloriam, humilitatis nigredinem non ostendunt. Hi velut ad capiendas escas os aperiunt, cum doceri de secretis sublimi
Abbreviated transcription (Latin):
dens. eorum errores uitat. Habitat in
ruiis parietum: dum mundi defectõ
considerat. et expectat occasum. Escã
in nocte querit: quia peccantiũ iuitã
recogitans. de eremplis ustoꝵ mentẽ
sis modis accipit᷑. ut ꝑ coruũ
diabolꝰ intelligatur. ssidorus in libro ettimo¬
logiarum dicit: quod coruus pͥus in ca¬
qui ertincto discretionis intellectu. sen¬
sum mentis euertit. It̾m ꝑ coruum qͥ¬
libet peccator intelligit᷑: qui quasi pec¬
catoꝵ plumis nigrescentib uestitur.
Sunt aũt quidam peccores. qui de mi¬
scdia dei desꝑant. sunt et alii qui ad
hoc ut religiosoꝵ p̃cib aduiuentur:¬
erorant. De quib dicitur. Corui paue¬
runt heliam. ꝑcoruos gͥ peccõres intel¬
ligi uolunt: qui de sua substantia re¬
ligiosos pascunt. Illos enim helias si¬
gnificat: quos locus et habitus reli¬
gionis occultat. Sunt aũt̃ alii qui
desꝑant. t̾ienis iihiant. cum intus de¬
berent ẽẽ: foras spectant. De quib scͥp¬

Expanded text:
dens, eorum errores vitat. Habitat in ruinis parietum, dum mundi defectum considerat, et exspectat occasum. Escam in nocte quaerit, quia peccantium vitam recogitans, de exemplis justorum mentrsis modis accipitur, ut per corvum diabolus intelligatur. Isidorus in libro Etymologiarum dicit quod corvus primum in caquia exstincto discretionis intellectu, sensum mentis evertit. Item per corvum quilibet peccator intelligitur, qui quasi peccatorum plumis nigrescentibus vestitur. Sunt autem quidam peccatores, qui de misericordia Dei desperant. Sunt et alii, qui ad hoc ut religiosorum precibus adjuventur, orant, de quibus dicitur: Corvi paverunt Eliam . Per corvos igitur peccatores intelligi volunt, qui de sua substantia religiosos pascunt. Illos enim Elias significat, quos locus et habitus religionis occultat. Sunt autem alii, qui desperant, terrenis inhiant, cum intus deberent esse, foras spectant, de quibus Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnitatis głam agnoscit. & in po¬
tentia maiestatis adorat unitatẽ.
eiusdem fidei firmitate ab oĩb
adu̾sitatib eccłĩam munit.
Pulcher ordo. ut pͥus agnoseat. pͥt¬
modũ adoret: adultimũ uͦ signo
crucis se munire festinet. Licet
enĩ agnoscat tͥnitatẽ. et adoret
unitatem. nisi xp̃m dm̃ et ho¬
minẽ ẽẽ. et pꝰt mortẽ a mortui
resurrexisse credid̾it: eccłiam
destruit non munit. Non ag¬
noscit iudeus tͥnitatẽ. nec gen¬
tilis unitatẽ: et tam̃ abrahã
tres uidit. et unum adorauit.
Confitebimur tͥ d̃s. conficebim᷑
et inuocabimꝰ nom̃ tuũ. Confi¬
tebim᷑ ꝑsonã patris. confitebim᷑¬

Expanded text:
nitatis gloriam agnoscit, et in potentia majestatis adorat unitatem, ejusdem fidei firmitate ab omnibus adversitatibus Ecclesiam munit. Pulcher ordo, ut prius agnoscat, postmodum adoret, ad ultimum vero signo crucis se munire festinet. Licet enim agnoscat Trinitatem, et adoret unitatem, nisi Christum Deum et hominem esse, et post mortem a mortuis resurrexisse crediderit, Ecclesiam destruit, non munit. Non agnoscit Judaeus Trinitatem, nec gentilis unitatem, et tamen Abraham tres vidit, et unum adoravit . Confitebimur tibi Deus, confitebimur, et invocabimus nomen tuum . Confitebimur personam Patris, confitebim
Abbreviated transcription (Latin):
nos credimꝰ ẽẽ saluandos. Si igit᷑
aliqnͣdo homo delinquit: miran¬
dũ ñ ẽ. si ad hominẽ dm̃. homo
delinquens securꝰ recurrit. Ipseẽ
enĩ d̾i et hominũ mediator. ħo

Expanded text:
nos esse salvandos. Si igitur aliquando homo delinquit, mirandum non est si ad hominem Deum homo delinquens securus recurrit. Ipse est enim Dei et hominum mediator, ho
Abbreviated transcription (Latin):
lucent. quȩ sua singulis corda
manifestat. ex auro dr. simili
uitro mundo: ut designet᷑ au¬
ro clara. uitro ꝑspicua. Restat
ut in illa cęlesti hierłm alteriuᷤ
alt̾i conscĩa pateat. nec in occul¬
to aliqͥd occultũ fiat. In plateiᷤᷤ
gͥ celestis hierłm ñ erit lutum
trenȩ uoluptatis. nec puliuis
mundane humanitatis: sed
sternent᷑ auro ꝑfecte claritatis.
simili uitro inꝑturbate puri¬

Expanded text:
lucent quae sua singulis corda lucent quae sua singulis corda manifestat, ex auro dicitur simili vitro mundo, ut designetur auro clara, vitro perspicua. Restat ut in illa coelesti Hierusalem alterius alteri conscientia pateat, nec in occulto aliquid occultum fiat. In plateis igitur coelestis Hierusalem non erit lutum terrenae voluptatis, nec pulvis mundanae vanitatis, sed sternentur auro perfectae claritatis, simili vitro imperturbatae puri
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑnã patͥam. illã beatorũ
ciuiũ societatẽ. quoꝵ corda
sibi inuicem et claritate fulgẽt.
& puritate tͣnslucent: Sͥa enĩ
om̃s scĩ in et̃na beatitudine sũ¬
ma claritate fulgeb̃t. instruc¬
ta auro dicit᷑. cũ uͦ ipsa eorum
claritas sibi inuicẽ in alt̾ius
cordib patet. & cũ uniꝰeuiusq
uultus attendit᷑. simul & con¬
scĩa penetrat᷑: hoc ipsũ aurum
simile uitro mundo ẽẽ memo¬
rat᷑. Ibi quippe unicuiꝰq m̃tẽ
alt̾ius ocłis m̃broꝵ corpulenti¬
a non abscondet. s patebit. A¬
nimꝰ patebit corporalib ocłis.
ipsa etiã armonia corꝑis. Sieq
unꝰquisq tunc erit conspica¬
bilis alteri: sicut nẽ ñ potest
ẽe conspicabilis sibi. Nam cor¬
da nr̃a qͣndui in hac uita su¬
mꝰ. quia ab alt̾o in alterum
uideri ñ possunt: ñ intra
uitrea. s intͣ lutea uascula
coneludunt᷑. Cĩ uitas gͥ illa
in qua om̃s scĩ tanta claritate
fulgent. tanta ꝑspicuitate tͣns¬

Expanded text:
supernam patriam, illam beatorum supernam patriam, illam beatorum civium societatem? quorum corda sibi invicem, et claritate fulgent, et puritate translucent. » Quia enim omnes sancti in aeterna beatitudine summa claritate fulgebunt, instructa auro dicitur. Cum vero ipsa eorum claritas sibi invicem in alterius cordibus patet, et cum uniuscujusque vultus attenditur, simul et conscientia penetratur, hoc ipsum aurum simile vitro mundo esse memoratur. Ibi quippe uniuscujusque mentem alterius oculis membrorum corpulentia non abscondet, sed patebit animus, patebit corporalibus oculis ipsa etiam harmonia corporis. Sic unusquisque tunc erit conspicabilis alteri, sicut nunc potest esse conspicabilis sibi. Nam corda nostra, quandiu in hac vita sumus, quia ab altero in alterum videri non possunt, non intra vitrea, sed intra lutea vascula concluduntur. Civitas igitur illa, in qua omnes sancti tanta claritate fulgent, tanta perspicuitate trans
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm sternent᷑ auro
mundo. & lapidib p̃ciosis.
Platea suꝑnȩ ciuitatis. est
latitudo ꝑfectȩ caritatis. la¬
pides p̃ciosi. sunt iusti. em¬
pti pcioso sanguine xp̃i fu
ro ciuitas illa sterni dicitur
quia puritate dilectionis un¬
diq uestitur. Nec auro tantũ
ut ait beatus ioh̃es in apoca¬
lipsi. s auro mundo. simili
uitro mundo. Unde beatus
Gregorius in moralib Appella¬
tione inqͥt auri in sacro eloqͥo.
aliqͣndo splendor suꝑnȩ ciui¬
tatis accipit᷑. Aurũ nãq ex qͦ
ciuitas illa constat. simile ui¬
tro dicit᷑: ut ꝑ aurũ clara. ꝑ
uitrũ ꝑspicua designet᷑. Auri
ori metallis om̃ib claritate
fulgere: uitri uͦ natura ẽ. ut
extͥnsecꝰ uisu pura. intͥnsecus
ꝑspicuitate luceat. In alio me¬
tallo quicquid intͥnsecꝰ conti¬
netur. abscondit᷑. in uitro uͦ
quilibet liquor qualis con¬
tinet᷑ int̾ius. talis ext̾ius de¬
monstrat᷑. Quid gͥ aliud in
auro uł uitro ut ait beatus
bregorius accipimꝰ. nisi illã

Expanded text:
alem sternentur auro mundo, et lapidibus pretiosis . Platea supernae civitatis, est latitudo perfectae charitatis. Lapides pretiosi, sunt justi empti pretioso sanguine Christi. Auro civitas illa sternitur, quia puritate dilectionis undique vestitur. « Nec auro tantum, ut ait beatus Joannes in Apocalypsi, sed auro mundo simili vitro mundo. » Unde beatus Gregorius in Moralibus: « Appellatione, inquit, auri in sacro eloquio, aliquando splendor supernae civitatis accipitur. » Aurum namque, ex quo civitas illa constat, simile vitro dicitur, ut per aurum clara, per vitrum perspicua designetur. Aurum ori metallis omnibus claritate fulgere. Vitri vero natura est, ut extrinsecus visu pura, intrinsecus perspicuitate luceat. In alio metallo quidquid intrinsecus continetur, absconditur. In vitro vero, quilibet liquor qualis continetur interius, talis exterius demonstratur. « Quid ergo aliud in auro vel vitro, ut ait beatus Gregorius, accipimus, nisi illam
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Confidat cęlos. sꝑet suꝑ¬
nam patͥam. angłoꝵ se sociã
selat: atq in suo capite p̾latã
se etiam angłis gaudeat. Qui
gͥ in hoc scło claustri cedium
seu labores ad tempꝰ sustinent:
in claustro ñ manufacto qđ ẽ
in cęlis. cũ angłis quiete sine

Expanded text:
retur; confidat coelos, speret supretur; confidat coelos, speret supernam patriam, angelorum se sociam sciat, atque in suo capite praelatam se etiam angelis gaudeat. Diergo in hoc saeculo claustri taedium seu labores ad tempus sustinent, in claustro non manufacto quod est in coelis cum angelis quiete sine
Abbreviated transcription (Latin):
turam uincunt: q̃m cȩlestem
uitam in t̃ris ducunt. Contẽ.¬
plationi uacant. dm̃n uidere
desid̾ant . & quecũq interun
contingant: aduentũ tam̃ iudieiᷤ
pacient expectant. In hac uita
quelibet adu̾sa tolerant: ut ȩqͣleᷤᷤ
angłis post resurrectionẽ fiant.
Vnde beatus Gregorius. Is inqͥt
qui ꝓpter nos minor angli̾s exti¬
tit: equales nos anglĩs uirtute
sue minorationis fecit. Unde &
moriendo docuit mortẽ ñ me¬
tui. resurgendo de uita confidi.
ascendendo de cȩlestis patriȩ hȩ¬
reditate głari: ut quo caput p̾is¬
se conspicit᷑. illuc subsequi & m̃¬
bra gratulentur. Omnes autẽ
nos qui in eius fide nati sumus:
eius ꝓculdubio corpus existimuᷤ.
Non gͦ fragilitas humana se de
sꝑet. unigeniti sanguinẽ consi¬
deret: &. in p̾cio suo uidet: quã
magna ẽ quȩ tanti ualet. ꝑpen¬
dat sollicite quo caput p̃cessit.
et qui ad uiuendũ p̾ceptis astͥn¬
gitur: ad sꝑandũ exemplo robo¬

Expanded text:
turam vincunt, quoniam coelestem turam vincunt, quoniam coelestem vitam in terris ducunt, contemplationi vacant, Deum videre desiderant. Et quaecunque interim contingant, adventum tamen judicis patienter exspectant. In hac vita quaelibet adversa tolerant, ut aequales angelis post resurrectionem fiant. Unde beatus Gregorius: « Is, inquit, qui propter nos minor angelis exstitit, aequales nos angelis virtute suae minorationis fecit. » Unde et moriendo docuit mortem non motui; resurgendo, de vita confidi; ascendendo, de coelestis patriae haereditate gloriari, ut quo caput praeisse conspicitur, illuc subsequi et membra gratulentur Omnes autem nos, qui in ejus fide nati sumus, ejus procul dubio corpus existimus. Non ergo fragilitas humana de se desperet. Unigeniti sanguinem consideret, et in pretio suo videat quam magna est, quae tanti valet. Perpendat solet quae ad vivendum praeceptis astringitur, ad sperandum exemplo robo
Abbreviated transcription (Latin):
iusto. ꝑfecti gͥ sunt. qui in qͣ¬
dratura huiꝰ atrii ꝑmanent.
quia recedentes ab hoc scło. ad
illud claustrũ ꝑfectȩ beatitu¬
dinis ꝑuenient: in quo sine
aliquo defectu ꝑdurent. Ibie¬
nim nec prudentia pot̾it deci¬
pi. nec fortitudo frangi. nec iꝰ¬
ticia subuerti:nec temꝑantia
minui uł augeri. & erit ĩ hac
gent:. et ideo non est eis necessa¬
rium ut laborent. Non esuri¬
unt neq sitiunt: quia cęlesti
pane satiant᷑. & de torrente uo¬
luptatis bibunt. Faciem pats
semꝑ uident: quia p̃ cet̾is ratio¬
nabilib ereaturis ꝑfectã cogni
cionẽ de eo habent.Amant de¬
ũ & desid̾ant: nec tam̃ desid̾io
cruciant᷑. nec fastidio laborãt.
Similit̾ in mat̾iali claustͦ mł¬
ti st̃. qui futurȩ felicitatis or¬
dinẽ diligunt. Paucis indigẽt:
q̃m in ꝓpͥos usus pͣter uictum
& uestimentũ nichil habent. Ca
etiam quȩ carnis necessitati con¬
cessa st̃. carm subtrahunt. Na¬

Expanded text:
justo. Perfecti igitur sunt, qui in qujusto. Perfecti igitur sunt, qui in quadratura hujus atrii permanent, quia recedentes ab hoc saeculo, ad illud claustrum perfectae beatitudinis pervenient, in quo sine aliquo defectu perdurent. Ibi enim nec prudentia poterit decipi, nec fortitudo frangi, nec justitia subverti, nec temperantia minui vel augeri, et erit in hac gent, et ideo non est eis necessarium ut laborent. Non esuriunt, neque sitiunt, quia coelesti pane satiantur, et de torrente voluptatis bibunt: faciem Patris semper vident, quia prae caeteris rationabilibus creaturis perfectam de eo cognitionem habent. Amant Deum, et desiderant, nec tamen desiderio cruciantur, nec fastidio laborant. Similiter in materiali claustro multi sunt qui futurae felicitatis ordinem diligunt. Paucis indigent, quoniam in proprios usus praeter victum et vestitum nihil habent. Ea etiam, quae carnis necessitati concessa sunt, carni subtrahunt. Na
Abbreviated transcription (Latin):
edificiũ habeat atriũ. qđ equis
lat̾ibus undiq disponat᷑. Dispo¬
sitioni siquidem huiꝰ atrii. assi¬
milat᷑. qͦdͣtura supͣdicti claustri.
Est aut̃ ut ait beatꝰ Gregorius
hoc atriũ. amplitudo popłoꝵ
fideliũ. qui dũ prudentiam.
fortitudinẽ. iusticiã. atq tem¬
ꝑantiam tenent: m̃surã sp̃uał̃
edificii ꝑ qͣdrũ habent. Longi¬
tudo et ȩqualitas qͣtuor later.
ẽ. in quolibet iusto ꝑseu̾antia
usq ad mortẽ. qͣtuor p̃cedenti¬
ũ uirtutũ. S forsitan aliquio
dubitat: an in popło fideliũ
aliquis ꝑfectus existat. Cum
beatus Gregoriꝰ in libro suꝑ iere¬
chielem que reret. utrũ eent
aliqui qui inuenirent᷑ in mã¬
datis d̃i uiuere ꝑfecti: respond̃.¬
Sunt om̃ino. Unde in iezechi¬
ele dicit᷑. Et m̃sus ẽ acriũ. lon¬
gitudine centũ cubitorum ꝑ
quadrũ. Numerꝰ centenarii
ꝑqͣdrum qui assignatur atrio:
ẽ m̃sura ꝑfectionis in quolibet

Expanded text:
aeficium habebat atrium, quod aequis aeficium habebat atrium, quod aequis lateribus undique disponebatur. Dispositioni siquidem atrii assimilatur quadratura supradicti claustri. « Est autem, ut ait B. Gregorius, hoc atrium amplitudo populorum fidelium, qui dum prudentiam, fortitudinem, justitiam atque temperantiam tenent, mensuram spiritualis aedificii per quadrum habent. » Longitudo et aequalitas quatuor laterum, est in quolibet justo perseverantia usque ad mortem quatuor praecedentium virtutum. Sed forsitan aliquis dubitat an in populo fidelium aliquis perfectus existat, cum beatus Gregorius in libro super Ezechielem quaerit utrum essent aliqui, « qui invenirentur in mandatis Dei vizechiele dicitur: Et mensus est atrium longitudine centum cubitorum per quadrum . Numerus centenarii per quadrum, qui assignatur atrio, est mensura perfectionis in quolibet
Abbreviated transcription (Latin):
missus. exiuit illesus. & qͥ uir¬
ginitatis integritatẽ secũ sociã
habuit: a corruptione carnis
calor in torm̃to carni nocuit.
qͣm calor luxuriȩ aliquotiens
ñ accendit. In pͥmo gͥ ordine st̃
antiqui patres. in scdo mr̾es. ĩ
t̃çio confessores: in qͣto uirgines.
De quadratura celestis ierłm.
laustrum ꝑfectȩ beatitu¬
dinis. inquadro ponit᷑. ut ex
om̃i parte firmitas ȩqualitatis
in ea teneat᷑. ne eleuet᷑ ꝓsꝑis. ne
frangat᷑ adu̾sis. ne de p̃teritis
doleat. nec de futuris aliquid
sinistrũ posse contingere pert¬
mescat. Mensura quadri non
recte stat. si unũ latus minus .&.
aliud maius fiat. Oportet gͥ ut
m̃sura uniꝰ cuꝰq lat̾is. subiaceat
lineȩ ꝑfectȩ ꝓsꝑitatis. Habeat
autẽ hȩc linea longitudinem.
ꝑfectȩ felicitatis eternitatem.
Erit gͥ in hac longitudine. m̃¬
sura longitudinis sine fine. In
ierechielis libro scͥptũ legit᷑. de
edificio qd̃ in monte a ꝓpheta
uisum fuisse ꝑhibetur. qd̾ illd

Expanded text:
inc exivit illaesus; et qui virginitatis integritatem secum sociam habuit, a corruptione carnis calor in tormento carni nocuit, quem calor luxuriae aliquoties non accendit. In primo igitur ordine sunt antiqui patres, in secundo martyres, in tertio confessores, in quarto virgines.De quadratura claustri. Claustrum perfectae beatitudinis in quadro ponitur, ut ex omni parte firmitas aequalitatis in eo teneatur, ne elevetur prosperis, ne frangatur adversis, ne de praeteritis doleat, ne de futuris aliquid sinistrum posse contingere pertimescat. Mensura quadri non recte stat, si unum latus minus et aliud majus fiat. Oportet igitur ut mensura uniuscujusque lateris subjaceat lineae perfectae prosperitatis. Habeat autem haec linea longitudinem perfectae felicitatis aeternitatem. Erit igitur in hac longitudine mensura longitudinis sine fine. In Ezechielis libro scriptum legitur de aedificio, quod in monte a propheta visum fuisse perhibetur, quod illud