comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nt ad italiam. hoc est et tuscia. s cusciam
dicere non debemus q nusquã legimus.
suscia autẽ afrequentia sacrificiorũ et tu¬
sis dicta est. atio eoyce. Illic et aruspicinã
dicunt essȩ reꝑtam. Apulia ubi brondu¬
sium quã olim secuti diomedem ducem
andiderinit. Campania habet terras hi¬
eme anni atq estate uernantes. sol ibimi¬
asgata temꝑies. aer purus et blandus sa al¬
la acandore popłi nuncupata ẽ. gala enĩ
gece lac dr. Montes enim et rigor cȩli ab
ei parte solis ardorem excludunt. quofit
nt candior corporũ non coloretur. Hanc ab
oiente alpium uiga tuent᷑: ab occasu oe¬
ceanus includit. ameridie prerupta pi¬
renei. a septemtrione rem fluenta atq¬
 germania euiꝰ iniciũ belgicafinis Aqui¬
tonia ẽ gleba uberi ac pabulosa. et ad usũ
animantiũ apta. fluminib qͦ et sontib
inrigua. ꝑfusa duob magnis. reno et ro. da¬
no fluuuis ħ elgis autẽ ciuitas ẽ gallie. a

Expanded text:
nit ad Italiam. Haec est et Tuscia; sed Tusciam nit ad Italiam. Haec est et Tuscia; sed Tusciam dicere non debemus; quia nusquam legimus. Tuscia autem a frequentia sacrificii et turis dicta, ἀπὸ τοῦ θῦσαι. Illic et aruspicinam dicunt esse repertam. Apulia ubi Brundusium, quam Aetoli secuti Diomedem ducem condiderunt. Campania habet terras hieme anni atque aestate vernantes. Sol ibi mitis, grata temperies, aer purus et blandus. Gallia a candore populi nuncupata est; γάλα enim Graece lac dicitur. Montes enim et rigor caeli ab ea parte solis ardorem excludunt, quo fit ut candor corporum non coloretur. Hanc ab oriente Alpium juga tuentur, ab occasu Oceanus includit, a meridie praerupta Pyrenaei, a septentrione Rheni fluenta atque Germania, cujus initium Belgica finis. Aquitania est regio gleba uberi et pabulosa, et ad usum animantium apta, fluminibus quoque et fontibus irrigua, perfusa duobus magnis Rheno et Rhodano fluviis. Belgis autem civitas est Galliae, a
Abbreviated transcription (Latin):
neq illic uapores sunt qui ex solis luce gignũ¬
tur. neq flatus. qui eiusdẽ motib incitatur.
s ꝑpetuus stupor. Tartaritin enĩ horrere et
tremere apud grecos legitur. illic enĩ fletus
sulphuris quẽ appellari putant aualle ido¬
lis consecrata.quȩ est iuxta murũ repleta
olim cadauerib mortuorũ. ibi enĩ hebrei fi¬
lios suos ĩmolabant demonib et appellaba¬
tur locus ipse gehennon. Futuri gͦ supplicũ
loci uocabulo designat᷑. Duplicẽ autẽ esse
gehennam ĩgnis et frignis. Inferus appella¬
tus eo quod infra sit. Sicut autẽ scđ̾m corpus
si ponderis sui ordinẽ teneant inferiora st
omnia grauiora. ita scđin sp̃m inferiora
sunt om̃nia tristiora. unde et in greca lin¬
gua origo nõis. quo appellat᷑ inferus. exeo
quod nichil suaue habeat. resonare ꝑhibet᷑
Sicut autẽ cor animalis in medio ẽ. itact
infernus in medio terrȩ esse ꝑhibet᷑. unde

Expanded text:
neque illic vapores sunt, qui ex solis luce gignunneque illic vapores sunt, qui ex solis luce gignuntur, neque flatus, qui eiusdem motibus incitatur, sed perpetuus stupor; ταρταρίζειν enim horrere et tremere apud Graecos legitur. Illic enim 'fletussulphuris, quem appellari putant a valle idolis consecrata, quae est iuxta murum Hierusalem, repleta olim cadaveribus mortuorum; ibi enim Hebraei filios suos inmolabant daemonibus, et appellabatur locus ipse Gehennon. Futuri ergo supplicii loci vocabulo designatur. Duplicem autem esse gehennam ignis et frigoris legitur. Inferus appellatur, eo quod infra sit. Sicut autem secundum corpus, si ponderis sui ordinem teneat, inferiora sunt omnia graviora, ita secundum spiritum inferiora sunt omnia tristiora. Unde et in Graeca lingua origo nominis, quo appellatur inferus ex eo quod nihil suave habeat, resonare perhibetur. Sicut autem cor animalis in medio est, ita et infernus in medio terrae esse perhibetur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
elicon dictus ab elicone frẽ ciceronis. Itẽ etai¬
nii sunt montes epiri a crebris dicti fulmini¬
mons appellatus quasi alpes penice. qr han¬
nibal ueniens ad italiã easdem alpes aꝑutt.
uenalis. et montẽ rupit aceto. et inde loca
ipsa quȩ rupit appenninȩ alpes uocantur.
Mons ethna ex igne et sulphure unde et
gehenna. Constat autẽ hunc ab ea parte
qua eurus uel affricꝰ flat. habere spelun¬
cas plenas sulphuris. et usq ad mare deduc¬
tas. quȩ spelunce recipientes inse fluctus.
uentum creant. qͥ agitatus ignẽ gignit ex
sulphure. unde est et hoc quod uidetur in
cendiũ. Pireneus et ipse acrebris fulimnĩ
ignib nuncupatus. grece enĩ ignis piro uo¬
catur. Iste est qui inter galliam atq span¬
am. quasi de industria munimentũ int¬
lacet. Solurius a singularitate đr. quodom
in ultimis finib occeani occeani qui diri¬
mit europam ab affrica. quẽ athlantis si¬

Expanded text:
Helicon dictus ab Helicone fratre Cythaeronis. Item CerauHelicon dictus ab Helicone fratre Cythaeronis. Item Ceraunii sunt montes Epiri, a crebris dicti fulminimons appellatus quasi Alpes Poeninae, quia Hannibal veniens ad Italiam easdem Alpes aperuitvenalis10, 153: Et montem rupit aceto. Et inde loca ipsa, quae rupit, Appenninae Alpes vocantur. Mons Aethna ex igne et sulphure dictus; unde et Gehenna. Constat autem hunc ab ea parte, qua Eurus vel Africus flat, habere speluncas plenas sulphuris et usque ad mare deductas, quae speluncae recipientes in se fluctus ventum creant, qui agitatus ignem gignit ex sulphure; unde est quod vicendium. Pyrenaeus et ipse a crebris fulminum ignibus nuncupatus: Graece enim ignis pyr vocatur. Iste est, qui inter Galliam atque Hispaniam quasi de industria munimentum interjacet. Solorius a singularitate dicitur, quin ultimis finibus Oceani, qui dirimit Europam ab Africa, quam Atlantis fi
Abbreviated transcription (Latin):
ec usq hodie ibidẽ lignorũ eius uidentur
uestigia. Acroceraunii montes ꝓpter altitu¬
dinẽ. et fulminũ iactus uocati sunt. grece
pis usq ad fontẽ tigridis fluuui. Iꝑborei
montes scitiȩ: dicti quod supͣ idest ultra
eos flat boreas. Rifei montes. in capite ger¬
maniȩ sunt. aꝑpetuo uentorũ flatu noĩati.
niȩ nimiũ precelsus. ita ut sub illonubes
limpus. Dictus autẽ olimpꝰ quasi olo lampꝰ.
idest quasi celũ. Hic mons macedoniã di¬
iudit atracia. Athos mons macedoniȩ. et
ipse altior nubib. tantoq sublimis. ut inlẽ¬
nũ umbra euis ꝑtendat. quȩ ab eo septua¬
guta sex milib separat᷑. Parnasus mons
tessaliȩ. iuxta hoetia. qui gemino uertice
erectus est incelũ Hic induo finditux iu¬
a cirra et nisa. unde uuncupatus eo in sin¬
gulis uigis colebatur apollo et liber. Hȩc ui¬
ga a duob fr̃ib ceteron et elicon appellant᷑. sloã

Expanded text:
et usque hodie et usque hodie vestigia. Acroceraunii montes propter altitudinem et fulminum iactus vocati sunt; Graecepiis usque ad fontem Tigridis fluvii. Hyperborei montes Scythiae, dicti quod supra, id est ultra, eos flat Boreas. Riphaei montes in capite Germaniae sunt, a perpetuo ventorum flatu nominati; niae nimium praecelsus, ita ut sub illo nubes lympus. Dictus autem Olympus quasi Ololampus, id est quasi caelum. Hic mons Macedoniam dividit a Thracia. Athos mons Macedoniae, et ipse altior nubibus, tantoque sublimis ut in Lemnum umbra eius pertendat, quae ab eo septuaginta sex milibus separatur. Parnasus mons Thessaliae iuxta Boeotiam, qui gemino vertice est erectus in caelum. Hic in duo finditur iuga: Cyrrham et Nissam; unde et nuncupatus; eo quod in singulis iugis colebantur Apollo et Liber. Haec iuga a duobus fratribus Cithaeron et Helicon appellantur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
nentes. Quidã autẽ ꝓprus ex causis uocati
sunt. ex quibus notandi sunt qͥ opinione
maximi celebrant᷑. Mons caucasus ab in¬
dia usq ad caurũ porrectus. ꝓ gentiũ ac
linguarum uarietate quoquo uersũ uadit
diuersis nominib mincupatur. Ubi autẽ
ad orientẽ in excelsiorẽ consurgit sublimi¬
tatẽ ꝓ niuiũ candore caucasus ñcupatur.
Nam orientali lingua caucasũ significat
candidum. idest niuib densissimis candi¬
cantẽ. Unde et eũ scite qui eidem monti
uingunt᷑ croacasim uocauerunt. Casim
enim apud eos candor siue nix dr. Mons
taurus aplerisq idem uocatur et caucas:
Libanus mons fenicũ altissimꝰ cuiꝰ memi¬
nerunt ꝓpħe. dictus a ture qi ibi colligitur.
Cuiꝰ ea pars quȩ ẽ suꝑ eũ inorientalẽ plagã
respiciens. antilibanꝰ appellat᷑. id est contraᷤ
libanũ. Ararat mons armeniȩ. in qͦ archã
historiȩ post diluiuũ sedisse testant᷑. Nñ

Expanded text:
nentes. Quidam autem propriis ex causis vocati nentes. Quidam autem propriis ex causis vocati sunt, ex quibus notandi sunt qui opinione maximi celebrantur. Mons Caucasus ab India usque ad Taurum porrectus, pro gentium ac linguarum varietate quoquo versum vadit, diversis nominibus nuncupatur. Ubi autem ad orientem in excelsiorem consurgit sublimitatem, pro nivium candore Caucasus nuncupatur. Nam orientali lingua 'caucasum' significat candidum, id est nivibus densissimis candicantem. Unde et eum Scythae, qui eidem monti iunguntur, Croacasim vocaverunt. 'Casim' enim apud eos candor sive nix dicitur. Mons Taurus a plerisque idem vocatur et Caucasus. Libanus mons Phoenicum altissimus, cuius meminerunt prophetae; dictus a ture, quia ibi colligitur. Cuius ea pars, quae est super eum ad orientalem plagam respiciens, Antilibanus appellatur, id est contra Libanum. Ararat mons Armeniae, in quo arcam historici post diluvium sedisse testantur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
qr prohibitus hospicio alaomedonte rege¬
troianorũ simulauit abscessũ. et inde con¬
tra troiam cũ silentiouenit. quod dr sige.
Maleum ꝓmontoriũ greciȩ qđ intrat ma
re. et ꝑmilia quinquaginta ꝓtendit᷑ ubi
unda ita seua ẽ ut ꝑ sequi nauigantes ui-¬
deat᷑. Hoc autẽ ꝓmontoriua maleo rege ar-¬
giuorũ nomen accepit. Pelorũ ꝓmontoriũ
siciliȩ respiciens aquilonẽ. scđm salustiũ
dictũ agubernatore hannibalis illic sepul.¬
to. Pachinũ ꝓmontoriũ siciliȩ austrum
spectans ab aeris crassitudine dictũ. Nam
anuc. est pinguis et crassus austro enĩ ꝑflat᷑.
Lilibeũ ꝓmontoriũ sicilie solis occasũ in¬
tendens. uocatũ ab eiusdem nominisci¬
uitate quȩ ibi sita est. Boreon ꝓmontoriuĩ
numidie. uocatũ ita qđ ad aquilonẽ in¬
tendat. Hoc ippone regiũ postea dictum.
pro eo quod sit equore interruptũ. Calpis
terrarũ altissimi. dicti qđ sint emi¬

Expanded text:
quia prohibitus hospiquia prohibitus hospiTrojanorum rege, simulavit abscessum, et inde contra Trojam cum silentio venit, quod dicitur sige. Maleum, promontorium Graeciae, quod intrat in mare, et per millia quinquaginta protenditur, ubi unda ita saeva est, ut persequi navigantes videatur. Hoc autem promontorium a Maleo rege Argivorum nomen accepit. Pelorum, promontorium Siciliae, respiciens aquilonem, secundum Sallustium dictum a gubernatore Hannibalis illic sepulto. Pachynum, promontorium Siciliae austrum spectans, ab aeris crassitudine dictum; nam pachus est pinguis et crassus: Austro enim perflatur. Lilybaeum, promontorium Siciliae, solis occasum intendens, vocatum ab ejusdem nominis civitate, quae ibi est sita. Borion, promontorium Numidiae, vocatum ita quod Aquilonem intendat. Hoc Hipponem Regium postea dictum, pro eo quod sit aequore interruptum. Calpis terrarum altissimi, dicti quod sint emi
Abbreviated transcription (Latin):
qo ꝓsecuta est. cuiꝰ regressu insule fertili¬
eamq nomine mulieris auetoris et ducis
appellauerunt. Hec autẽ insula grece cir
iedr. a cirno herculis filio habitata. De
uei equoris sinu ad ꝓspectũ italiȩ. Est
aut̾e multis ꝓmontoriis angulosa gig¬
nens letissima pabula. et lapidem quem
spaniȩ. dicta qđ a zonio non ꝓcul sit. qͣsi
doosuis. Nam septuaginta stadiis ab ea
ontraria ẽ colubraria quȩ referta est an¬
quib Baleares insulȩ isꝑaniȩ duȩ sunt.
esosides et genaside maior et minor. unde
et eas uulgus maioricam et minoricã nun¬
cupant. In his pͥmũ insulis inuenta ẽ fun¬
da qua lapides emittunt᷑. unde et baleares
dictȩ. Bali eiĩ grece emittere dr. unde et
balista quasi missa et fundibalũ. Nirgiliꝰ.
inde et loca eorum ꝓmontoria d̾nr
Sic salustiꝰ de sardinia. in orientẽ quã in
Dictũ autẽ sigeũ ꝓpt̾ herculis tacit᷑nitatẽ.

Expanded text:
gio prosecuta est. Cuius regressu insulae fertiligio prosecuta est. Cuius regressu insulae fertilieamque nomine mulieris auctoris et ducis appellaverunt. Haec autem insula Graece Κύρνη dicitur, a Cyrno Herculis filio habitata. De stici aequoris sinu ad prospectum Italiae. Est autem multis promuntoriis angulosa, gignens laetissima pabula et lapidem quem Hyspanie, dicta quia a Zonio non procul sit, quasi abosus . Nam LXX stadiis ab ea contraria est Colubraria, quae feta est anguibus. Baleares insulae Hispaniae duae sunt: Aphrosiades et Gymnaside, maior et minor; unde et eas vulgus Maioricam et Minoricam nuncupant. In his primum insulis inventa est funda qua lapides emittuntur, unde et Baleares dictae: βάλλειν enim Graece mittere dicitur; unde et ballista, quasi missa et fundibalum. Virgilius:inde et loca earum promontoria dicuntur. Sic Sallustius de Sardinia: In Orientem latior pDictum autem Sigaeum propter Herculis taciturnitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
condicarum urbium plerumq ãs¬
sensio inuenit᷑. ad eo ut nec urbis qͥ¬
dem romane origo possit diligent᷑ agnosa.
Nam salustius dicit urbem romanã sicuti
ego accepi condidere atq habitauere inui-¬
tio troiani. et cũ his aborigines. Alii dicĩt
la inclita roma. Si gͥ tantȩ ciuitatis cer¬
ta racio non apparet: non mirũ si inaliat̃
opinione dubitat᷑. ende nec historicos
nec cõmentatores uaria dicentes imꝑite
condẽpnare debemus. qr antiquitas ꝙ¬
sa creauit errorẽ. Sane quasdam de quib
aut scẽ scripture aut historie gentiũ certã
originẽ referunt. paucis ad modũ uerbil
retȩxere oportet. Primus ante diliuiius
can cuutatem en och ex nomine filii sui
iundia condidit. quam urbem sola multi¬
cidine sue posteritatis impleuit. Primus
post diluuiũ nembroth gigans babilonẽ
arbem mesopotamnie fundauit. hanc se¬
mramis regina assiriorũ pͣreliauit. mu¬
sũq urbis bitumine et cocto latere fecit.
llocabulũ autẽ sumpsit aconfusione. eo

Expanded text:
conditarum urbium plerumque dissensio invenitur, adeo ut nec urbis quidem Romae origo possit diligenter agnosci. Nam Sallustius dicitCat. 6: 'Urbem Romam, sicuti ego accepi, condere atque habitare initio Troiani et cum his Aborigines.' Alii dicuntla inclita Roma. Si igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Unde nec historicos nec commentatores varia dicentes imperite condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem. Sane quasdam, de quibus aut sanctae Scripturae aut historiae gentium certam originem referunt, paucis admodum verbis retexere oportet. Primus ante diluvium Cain civitatem Enoch ex nomine filii sui in Naid condidit, quam urbem sola multitudine suae posteritatis implevit. Primus post diluvium Nembroth gigans Babylonem urbem Mesopotamiae fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit a confusione, eo
Abbreviated transcription (Latin):
ingreco nomine. opꝰ multoꝵ librorum:
Poema unius idillicon. paucoꝵ uersuum:
disticon duorum. monosticon. uniꝰ. Epigrã¬
ma. est titulus. qđ inlatinum suꝑ scriptio
scriptio dicit᷑. Epodon inpoemate clausula¬
est breuis Dictũ aut̃ epodon. qđ adiciat᷑
ad speciem elegiacam ubi p̃misso uno lon¬
giore. alt̾ breuior conponit᷑. atq insingu¬
lis qͥbuscumq maioribus. sequentes mino¬
res. quas clausule recinunt Clausulas
aut̃ lirici appellant. qͣsi p̃ci sos uersus. in¬
tegris subiectos. ut est apud oratium: Hea
p̃cisus. ut prisca gens mortalium. sic et de¬
inceps alterni. quibus. aliqua pars de est.
et ipsi p̃cedentibus similes. s minores:
Centones apud grãmaticos uocari solent.
qͥ de carminibꝰ omeri. seu uirgilii. ad ꝓpͥa
oꝑa. more centenario. ex multis hĩc inde
compositis. imunum saciunt corpus. ad
falcultatẽ cuiꝰq materiȩ Demq ꝓbra uxor

Expanded text:
r Graeco nomine opus multorum librorum, r Graeco nomine opus multorum librorum, poema unius, idyllion paucorum versuum, distichon duorum, monostichon unius. Epigramma est titulus, quod in Latinum superscriptio scriptio dicitur. Epodon in poemate clausula brevis est. Dictum autem epodon, quod adcinatur ad speciem elegiaci, ubi praemisso uno longiore, alter brevior conponitur, atque in singulis quibusque maioribus sequentes minores quasi clausulae recinunt. Clausulas autem lyrici appellant quasi praecisos versus integris subiectos, ut est apud Horatium Epopraecisus: Ut prisca gens mortalium; sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi praecedentibus similes, sed minores. Centones apud Grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri seu Vergilii ad propria opera more centonario ex multis hinc inde conpositis in unum sarciunt corpus, ad facultatem cuiusque materiae. Denique Proba, uxor
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma menmiati moco ae fecit. mappol¬
linem. ⁊ inusas quȩ fuit cemporis ennii
longe post dauid. umni aut̃ exgreco
in latinum laudes int̾p̃tatur Aepitala¬
nia sunt carmina nubentium quȩ
decantantur ascolasticis. inhonorẽ spõ¬
si & sponse. Hec pͥmũ salomon edidit.
sib epitalamium uendicarunt. et istiꝰ
generis carm̃ affumptum ẽ. Qđ genus
primum. agentilibus in cenis celebraba¬
tur. post ea tantum in nuptiis hefit. Uoca¬
tum aut̃ epitalamiũ. eo qđ inthalamis de¬
cantet᷑. Trenos. qđ latine lamentum uoca¬
mͦ Primꝰ. u̾sus iheremias composuit. suꝑ
uus ductus ẽ Post hũc apud grecos. si¬
monides poctã liricus. Ad hibebantur
aũt funeribus atq lam̃tis. similit̃ et nunc
Epita fium grece. latine suꝑͣ cumulum:
Est enĩ titulus mortuorum. qͥ indormitio¬
ne corp fit. qui iam de functi funt. Seri¬
bit᷑ ibi uita. mores. & etas eor Poesis dicit᷑¬

Expanded text:
prima Memmia Timothoe fecit in Apolprima Memmia Timothoe fecit in Apollinem et Musas, quae fuit temporibus Ennii longe post David. Hymni autem ex Graeco in Latinum laudes interpretantur. Epithalamia sunt carmina nubentium, quae decantantur ab scholasticis in honorem sponsi et sponsae. Haec primum Salomon edidit sibi epithalamium vindicarunt, et istius generis carmen adsumptum est. Quod genus primum a gentilibus in scenis celebrabatur, postea tantum in nuptiis haesit. Vocatum autem epithalamium eo, quod in thalamis decantetur. Threnos, quod Latine lamentum vocamus, primus versu Ieremias conposuit super vus ductus est. Post hunc apud Graecos Simonides poeta lyricus. Adhibebantur autem funeribus atque lamentis: similiter et nunc. Epitaphium Graece, Latine supra tumulum. Est enim titulus mortuorum, qui in dormitione eorum fit, qui iam defuncti sunt. Scribitur enim ibi vita, mores et aetas eorum. Poesis dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
aptior eẽt modis Hic aut̃ uix omnino
constat. aquo sit inuentus. nisi quia
apua nos. ennꝰ eopͥor usus sit. Nam a¬
pud grecos. sic adhuc.lis grãmaticorũ
pendet. et sub iudice res religata sit. Nã
quidã eorum colofoniũ quendam. qͥdã
archilogum. auctorem. atq inuentorẽ
uolunt:. Bucolicum. id÷ pastorale carm̃.
pleriq siracusis primum compositum.
apastoribus opinant᷑: Nõ nulli a lacede¬
mone: Namq transeunte intraciã. xex¬
xe. rege ꝑsarum. cum spartanȩ uirgi¬
nes. sub hostil metu. neq egredi urben.
neq pompã chorumq agrestẽ dianȩ.
de more exercerent: turba pastorum.
ne religio p̃teriret. eandẽ inconditis cã¬
tibus celebrarunt: Appellat᷑ aũt bucoli¬
cum. de maiori parte. quãuis opilionũ
caprariorumq sermones inhis. & canti¬
ca inserant᷑. Un nos pͥmũ dauid ꝓpħa
in lauãem de conposuisse. ac cecinisse
manifestum ẽ De inde apud gentiles.

Expanded text:
aptior esset modis. Hic autem vix omnino aptior esset modis. Hic autem vix omnino constat a quo sit inventus, nisi quia apud nos Ennius eum prior usus est. Nam apud Graecos sic adhuc lis Grammaticorum pendet, ut sub iudice res relegata sit. Nam quidam eorum Colophonium quendam, quidam Archilochum auctorem atque inventorem volunt. Bucolicum, id est pastorale carmen, plerique Syracusis primum conpositum a pastoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in Thraciam Xerxe rege Persarum, cum Spartanae virgines sub hostili metu neque egredi urbem neque pompam chorumque agrestem Dianae de more exercerent, turba pastorum, ne religio praeteriret, eundem inconditis cantibus celebrarunt. Appellatur autem Bucolicum de maiori parte, quamvis opilionum caprariorumque sermones in eis et cantica inserantur. Hymnos primum David prophetam in laudem Dei conposuisse ac cecinisse manifestum est. Deinde apud gentiles
Abbreviated transcription (Latin):
bus pedibus. dactilo & spondeo. ac sepe
pene.ł ex hoc uł exillo. nisi qdđ temꝑatis¬
simꝰ fit utriusq mixtura. qu̾as instiri¬
atͣ a singulis. omnibꝰ quoq metris. pͥor ẽ
Hunc primum moyses incantico de
utero nomit. longe ante ferecidem.
&. omerũ. cecinisse ꝓbatur Unde appari
antiquiꝰ fuisse. apud hebreos studium car¬
minum. qm apud gentiles Si quidem
et iob moxsi temporibꝰ ad ȩquat᷑. exame¬
tro uersu. dactilo. spondeoq de currit
Hinc apud grecos. acatesuis melesius.
fertur pͥmus composuisse. uł ut a lii
putant. ferecides syrus. qđ metrũ ante
homerum picium dictum ẽ. post ome¬
rum eroicum nominatũ Picium aui
appolluns fint edita Nã cũ in parnaso
fitonẽ serpentem inuindictã matris
sagitus insequeret᷑: a cole delfici. hoc illũ
metro hortatisunt. dicentes. ut ait terẽ
miseris. Terentianꝰ. hos elegos dicere so¬
let. qđ clausula talis. tristibꝰ ut tradunt.

Expanded text:
obus pedibus, dactylo et spondeo, ac saepe obus pedibus, dactylo et spondeo, ac saepe pene vel ex hoc vel ex illo; nisi quod temperantissimus fit utriusque mixtura quam si instruatur a singulis. Omnibus quoque metris prior est. Hunuteronomii; longe ante Fereciden et Homerum cecinisse probatur. Unde apparet antiquiora fuisse apud Hebreos studia carminum, quam apud gentiles. Siquidem et Iob Moysi temporibus adequatus, exametro versu, dactilo spondeoque decurritHunc apud Graecos Achatesius Milesius fertur primus conposuisse, vel, ut alii putant, Pherecydes Syrus. Quod metrum ante Homerum Pythium dictum est, post Homerum heroicum nominatum. Pythium autApollinis sint edita. Nam cum in Parnaso Pythonem serpentem in vindictam matris sagittis insequeretur, accolae Delphici hoc illum metro hortati sunt, dicentes, ut ait Terentmiseris. Terentianus hos elegos dicere solet, quod clausula talis tristibus, ut tradunt,
Abbreviated transcription (Latin):
saffo mulier edidit. Archiloicos: archilo¬
icus quidã seripsit. Colosinios. colofimiꝰ
quidam exereuit. socadeor quoque. reꝑtor
est socades genẽ crethensis. simonidia qͥt
met᷑. simonides poeta liricus. composur
Afrequentatoribus. ut asclepiadia. Non
enĩ ea asclepiꝰ inuenit sed ꝓ inde ita uo¬
cata. qđ ea idem elegantissime & frequẽ¬
cissime usus sit Arebus que scribuntur
ut eroicum. eegiacum. bucolicũ E roi
cum enĩ carm̃ dictum. qđ eo. iirorp
forcium res:⁊ facta narrantur Nam
eroes. appellant᷑ uiri. quasi aerei. ⁊ cȩlo
digni. ꝓpt̃ sapientiã & fortitudinẽ qđ m
trum. auctoritate. cȩt̾a met̾ p̃cedit Unꝰ
ex omnibus cam maximis oꝑibꝰ aptus.
qͣm paruis. suauitatis &. dulcedinis ȩque
capax. quibus uirtutibus nom̃ solus op¬
tinuit. ut eroicum uocaretur. ad memo¬
randas scilicet eroum res Nam et p̃cet¬
ris simplicissimꝰ habetur. Constatq du¬

Expanded text:
Sappho mulier edidit; Archilochios ArchiloSappho mulier edidit; Archilochios Archilochus quidam scripsit; Colophonios Colophonius quidam exercuit. Sotadeorum quoque repertor est Sotades genere Cretensis. Simonidia quoque metra Simonides poeta lyricus conposuit. A frequentatoribus, ut Asclepiadia. Non enim ea Asclepius invenit, sed proinde ita vocata quod ea idem elegantissime et frequentissime usus sit. A rebus quae scribuntur, ut heroicum, ecum enim carmen dictum, quod eo virorum fortium res et facta narrentur. Nam heroes appellantur viri quasi aerei, et coelo digni propter sapientiam et fortitudinem. Quod metrum auctoritate cetera metra praecedit; unus ex omnibus tam maximis operibus aptus quam parvis, suavitatis et dulcedinis aeque capax. Quibus virtutibus nomen solus obtinuit, ut heroicum vocaretur ad memorandas scilicet eorum res. Nam et prae ceteros simplicissimus habetur constatque du
Abbreviated transcription (Latin):
memini.si u̾ba tenerẽ. Carm̃ uocat᷑. quic¬
quid pedibus continet᷑. cui datum nom̃
existimant. eoqđ carptim ꝓñciaretur.
Unde hodie lanam quã purgantes dis¬
cerpunt. carminare dicimꝰ. seu qđ qui
illa canerent. carere m̃te existimabans
Metͣ uł apedibꝰ ñ eupata. uł arebiis quȩ
seribunt᷑. uł ab inuentoribus. uł afrequẽ¬
tatoribus. uł anuinero sillabarum Ape¬
dibus metͣ uocata. ut dactilica. iambica.
trocaica. Atrocheo eñi: trocaicum me¬
trum noscitur Ad actilo dactilicum: sic
& alia asuis pedibus Anumero: ut exa¬
metrum. pentametrum. crimetrum:
Nam senarios uersus. nos exnumero pe¬
dum uocamꝰ Hos greci quia geminos
ferunt. trimetros dicunt. Ex ametros
aut̃ latinos. pͥmũ fecesse enniꝰ tradit᷑.
eosq longos uocat. Ab inuentoribus
met᷑ appellata dicunt᷑. ut anacreonticũ.
safficũ. archilogicium: Nam ana creon¬
tica metͣ: anacreon con posuit saffica.

Expanded text:
memini, si verba tenerem. Carmen vocatur quidmemini, si verba tenerem. Carmen vocatur quidquid pedibus continetur: cui datum nomen existimant seu quod carptim pronuntietur, unde hodie lanam, quam purgantes discerpunt, 'carminare' dicimus: seu quod qui illa canerent carere mentem existimabantur. Metra vel a pedibus nuncupata, vel a rebus quae scribuntur, vel ab inventoribus, vel a frequentatoribus, vel a numero syllabarum. A pedibus metra vocata, ut dactylica, iambica, trochaica. A trochaeo enim trochaicum metrum nascitur, a dactylo dactylicum; sic et alia a suis pedibus. A numero, ut hexametrum, pentametrum, trimetrum. Nam senarios versus nos ex numero pedum vocamus. Hos Graeci, quia geminos feriunt, trimetros dicunt. Hexametros autem Latinos primum fecisse Ennius traditur; eosque 'longos' vocant. Ab inventoribus metra appellata dicuntur, ut Anacreonticum, Sapphicum, Archilochium. Nam Anacreontica metra Anacreon conposuit; Sapphica
Abbreviated transcription (Latin):
orem curã fuisse carminũ. ꝗͣ ꝓsa. Omĩa
enĩ pͥus uersibus condebantur. ꝓse aut̃
studium sero uiguit. Primꝰ apud grecos
ferecides syrus. soluta oratione scripsit:
Apud romanos aut̃. apius cecus. ad u̾sus
pirrum. solutã orationem prius exercuit:
iam ex hinc ⁊ceteri ꝓse eloquentia conten¬
derunt. De metris.xxiiii.
Netra uocata. quia certis pedum insu¬
suris atꝙ spaciis t̃minantur. neq ult̃
dim̃sionẽ temporum constituta ꝓcedt̃.
Osura enĩ. grece metrũ dicit᷑. Uersus
Aicti. abea qđ pedibus moraine suo dis¬
positis. certo fine moderant᷑ ꝑ articulos.
qͤ cesa ꝙ m̃bra nominantur: qͥ nelongius
ꝓuoluerent᷑. quã iudicium posset susti ne.
modũ statuit ratio unde reuerteretur.
⁊ abeo ipso uersum uocatum. qđ reu̾titur.
Huic adheret richimꝰ qͥ ñ est certo fine mo¬
deratꝰ. seã cam̃ rationabilit̃ ordinatis pedibꝰ¬
currit. Qui latine nichil aliud qm nu

Expanded text:
orem curam fuisse carminum quam prosae. Omnia orem curam fuisse carminum quam prosae. Omnia enim prius versibus condebantur; prosae autem studium sero viguit. Primus apud Graecos Pherecydes Syrus soluta oratione scripsit; apud Romanos autem Appius Caecus adversus Pyrrhum solutam orationem primus exercuit. Iam exhinc et ceteri prosae eloquentia contenderunt. § 39 De metris. Metra vocata, quia certis pedum mensuris atque spatiis terminantur, neque ultra dimensionem temporum constitutam procedunt. nsura enim grece metron dicitur. Versus dicti sunt ab eo quod pedibus in ordine suo dispositis, certo fine moderantur per articulos, qui cesa et membra nominantur, qui ne longius pervolverentur quam iudicium posset sustinere, modum statuit ratio unde reverteretur et ab eo ipso versum vocatum, quod revertitur. Huic adheret rythmus, qui non est certo fine moderatus, sed tamen rationabiliter ordinatis pedibcurrit; qui Latine nihil aliud quam num
Abbreviated transcription (Latin):
Darabola. ẽ comparatio. exdissimilibus rebus.
sarẽ comꝑauit. ñ ex suo sed ex alieno genẽ
sumlitudinẽ faciens Paradiginia ẽ. exemplũ
dicti uł facti alicuus. aut exsimili. aut ex-
dissimil genẽ conueniens eiꝰ quã ꝓponimꝰ
rei. ut ita tam fortit ꝑut apud iponem.
scipio. quã utice cato. Similitudo aut̃ tͥbꝰ
modis fit. a pari. amaiore. aminore:
cere comugis. orpheus treicia fretus e¬
chara fidibusq canoris. quasi dicat re par¬
uua & breui. idẽ si ille cithara fretus. ego
pͥetate. De PROSA. XXIII.¬
rosaẽ. ꝓducta oratio. ⁊ alege metri
soluta: prosum enĩ. antiqui ꝓduc¬
tum dicebant & rectum: Unde ait uar¬
ro apud plautum. ꝓsis lectis. significari
rectis Unde etiã q̃ñẽ. ꝑ plexa numero.
sed recta ꝓsa. oratio dicit᷑ in rectum ꝓducẽ¬
nullo sibi t̾mino p̃finito Preterea tam
apud grecos. ꝗͣ apud latinos. longe antiqui¬

Expanded text:
Parabola conparatio ex dissimilibus rebus, Parabola conparatio ex dissimilibus rebus, sarem conparavit, non ex suo, sed ex alio genere similitudinem faciens. Paradigma vero est exemplum dicti vel facti alicuius aut ex simili aut ex dissimili genere conveniens eius, quam proponimus, rei, ita: 'Tam fortiter periit apud Hipponem Scipio quam Uticae Cato'. Similitudo autem tribus modis fit: a pari, a maiore, a minore. sere coniugis Orpheus, Threicia fretus cithara fidibusque canoris; quasi dicat, re parva et brevi, id est, si ille cithara fretus, ego pietate. § 38 De prosa. Prosa est producta oratio et a lege metri soluta. Prosum enim antiqui productum dicebant et rectum. Unde ait Varro apud Plautum 'prosis lectis' significari rectis; unde etiam quae non est perflexa numero, sed recta, prosa oratio dicitur, in rectum producennullo sibi termino praefinito. Praeterea tam apud Graecos quam apud Latinos longe antiqui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ subito tacenti. dicit᷑ istud ꝓuerbium.
tristia facta. de generemq neobtolemũ
narrare mem̃to Huic contrariꝰ antismoᷤ
urbanitas sine iracumdia. ut illud qͥ
meui: Atq idem uingat uulpes. ⁊ mul¬
geat hyrcos. Id ÷. quibauiũ ñ odit. ꝓpe
na ei contingat. ut diligat meuzium.
fuerunt aũt meuius. ⁊ pͥauiꝰ poete pessimi
i immiei uirgilii. qui hos ergo diligit.
faciat q̃ cont᷑ naturã sunt. Idẽ. nungat
uulpes. & mulgeat hẏrcos Omoeusis. ẽ.
que latine interp̃tatur similitudo. ꝑqͣm
minꝰ notȩ rei. ꝑsimilitudinẽ eiusq̃ ma¬
gis nota est. panditur demonstratio: huiꝰ
species sunt tres Hicon. parabolȩ. paradig¬
ma. idẽ imago. comparatio. exemplum.
Hicon.ẽ imago. cũ reifigͥam exsimili genere
conam᷑ ex pͥmere. ut omĩa mercurio si
milis. uocemq colorẽq ꝙ crines flauos.
est similitudo. de specie. cuiꝰ ꝑsona inducit᷑.

Expanded text:
cum subito tacenti dicitur istud prouerbium: cum subito tacenti dicitur istud prouerbium: tristia facta degeneremque Neoptolemum narrare memento. Huic contrarius est Astysmos, urbanitas sine iracundia, ut illud VirMaevi, atque idem iungat vulpes et mulgeat hircos. Id est: qui Bavium non odit, pna ei contingat ut diligat Maevium. Fuerunt autem Maevius et Bavius poetae pessimi, et inimici Virgilii. Qui hos ergo diligit, faciat quae contra naturam sunt, id est, jungat vulpes, et mulgeat hircos. 31. Homoeosis est quae Latine interpretatur similitudo; per quam minus notae rei per similitudinem ejus quae magis nota est panditur demonstratio. Hujus species sunt tres; icon, parabola, paradigma, id est, imago, comparatio, exemplum. 32. Icon est imago, cum figuram rei ex Simili genere conamur exprimere, ut: Omnia Mmilis, uocemque coloremque / et crines flauos et est simi
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃ yroniam aut̃ rantifiasin. hoc dista¬
qđ hironia ꝓñtiatione sola indicat. qdđ
ñ uoce ꝓñtiantis significat contrarium.
sed suis tantũ u̾bis. quoꝵ origo contrari
est. Aenigina ẽ. questio obscura que dis¬
ficile intelligit᷑. nisi aꝑiat᷑. ut est illud
De comedente exiuit cibus:⁊ de forte egi¬
sa ẽ dulcedo. significans exore leonis fi¬
uũ extractum. Int̾albegoriam aut̃ ienis¬
ma. hoc int̾ est. qđ allegorie. uis gemina
est: issub re alia aliud figuralit᷑ indicat.
Carientismos est tropus. quodura direa¬
dictu. gratius ꝓferuntur. ueluti cum int̃¬
rogantibus nobis. numquid nos quesie¬
rit aliquis: respondetur. bona fortuna.
unde inteligit᷑ neminem nos quesisse.:
Iaraonia est rebus et temporibus ad¬
commodatum ꝓuerbum: rebus. ut cõtͣ
stimulum calces. dum significat᷑ ad u̾sus
resistendum. Temporibus. ut lupus in
nẽ ꝑdere. sieum lupꝰ pͥor uiderit. Unde

Expanded text:
Inter ironiam autem et antiInter ironiam autem et antiquod ironia pronuntiatione sola indicat quod n voce pronuntiantis significat contrarium, sed suis tantum verbis, quorum origo contraria est. 26. Aenigma est quaestio obscura, quae difficile intelligitur, nisi aperiatur, ut est illud: De comedente exivit cibus, et de forti egressa est dulcedo, significans ex ore leonis favum extractum. Inter allegoriam autem et aenigma hoc interest, quod allegoriae vis gemina est, et sub re alia aliud figuraliter indicat.Charientismos est tropus quo dura didictu gratius proferuntur, uti cum interrogantibus, 'numquid nos quaesierit aliquis? respondetur: 'Bona Fortuna'. Unde intellegitur neminem nos quaesisse. Paroemia est rebus et temporibus adcommodatum proverbium. Rebus, ut: 'Contra stimulum calces', dum significatur adversis resistendum. Temnem perdere, si eum lupus prior uiderit; unde et
Abbreviated transcription (Latin):
uos conspicit errantes. ubi tres duces
belli punici. ułtria bella punica signifi¬
cantur: et inbucolicis: aurea mala decĩ
misi. idẽ. ad augustum. decẽ eglogas pas¬
torum: Huiꝰ cropi plures sunt species
ex quibus eminent septẽ: y ronia. antis¬
frasis. enigina. carentis mos. paroemia.
sareasmos antismos. Yroniaẽ. sententia.
ꝑ ꝓñtiationẽ contͣrarium habens intelle¬
in aula. euolus. ⁊clauso uentoꝵ carcere
regnet. Et quomodo aula. sicacer est ͦ
Soluit᷑ enĩ ꝓñtiatione: Nam carcer
ꝓñtiatio ẽ: Iactet. & aula. yronia est: eti
totum ꝑcontrariam ꝓñtiationẽ ad ñti¬
at᷑ ꝑhironiam. speciemq laudando de¬
ridet: Antiffrasis. est sermo econtrario in¬
telligendus. ut lucus. quia caret luce. ꝑ
manes: ⁊ parce. ⁊ eumenides furiȩ: qđ nu¬
li parcant. uł benefaciant Hoc tropo.
⁊ nani athalantes. ⁊ ceci uidendentes: &
uulgo ethiopes argentei appellantur.

Expanded text:
vos conspicit errantes: ubi tres duces vos conspicit errantes: ubi tres duces belli Punici, vel tria bella Punica significantur. Et in Bucolicis, Aurea mala decem misi, id est, ad Augustum decem eclogas pastorum. Hujus tropi plures sunt species, ex quibus eminent septem: ironia, antiphrasis, aenigma, charientismos, paroemia, sarcasmos, astysmos 63 23. Ironia est sententia per pronuntiationem contrarium habens intellein aula Aeolus, et clauso ventorum carcere regnet. Et quomodo aula, si carcer est? Solvitur enim pronuntiatione. Nam carcer pronuntiatio est: iactet et aula ironia est; et totun per contrariam pronuntiationem adnuntiatur per ironiae speciem, quae laudando deridet. Antiphrasis est sermo e contrario intellegendus, ut 'lucus', quia caret lucem penmanes; et 'Parcas' et 'Eumenides', Furiae quod nulli parcant vel benefaciant. Hoc tropo et nani Athlantes et caeci videntes et vulgo Aethiopes argentei appellantur.
Abbreviated transcription (Latin):
certa sequi que sit rebus fortuna iuidetis.
excessere om̃s aditis arisq relictis. dii
quibus imꝑium hoc steterat. succurritis
urbi incensȩ. moriamur. et in media
arma ruamus. Ordo talis est Iuuenes.
fortisima pectora frustͣ succ̾ritis urbi incense.
quia excesserunt dii. quibus hoc imꝑiũ
steterat. Undo fiuobis cupido certa est.
me sequi audentem extrema. ruamus
in media arma. ⁊ moriamur. Yꝑbole.
est ex celsitas fidem excedens ultra quã
credendum est. ut sidera uerberat unda.
& terram inter fluctus aꝑit. Hoc enim
modo. ultͣ fidem aliquid auget᷑. nec tam̃
atramite significandȩ ueritatis erratur.
quam uis uerba quȩ indicantur excedãt.
ut uoluntas loquentis ñfallentis appareat.
quo tͦpo. ñ solum augetur aliquid. sed ⁊
minuit᷑. Augetur. ut uelocio aura: mi¬
nuitur: ut mollior. pluma. duriorsaxo:
Allegoria. est alieni loquium. Aliud enĩ
sonat. &abud inteligit᷑ ir tres littore cer¬

Expanded text:
certa sequi, quae sit rebus fortuna videtis. certa sequi, quae sit rebus fortuna videtis. Excessere omnes aditis arisque relictis dii, quibus inperium hoc steterat; succurritis urbi incensae; marma ruamus. Ordo talis est: Juvenes fortissima pectora frustra succurritis urbi incensae, quia excessere dii, quibus hoc imperium steterat. Unde si vobis cupido certa est me sequi audentem extrema, ruamus in media arma, et moriamur. 21. Hyperbole est excelsitas fidem excedens ultra quam credendum est, ut, sidera verberat unda, et, terram inter fluctus aperit. Hoc enim modo ultra fidem aliquid augetur, nec tamen a tramite significandae veritatis erratur, quamvis verba quibus indicatur excedant, ut voluntas loquentis non fallentis appareat; quo tropo non solum augetur aliquid, sed et minuitur. Augetur, ut, velocior aura; minuitur, ut, mollior pluma, durior saxo. 22. Allegoria est alieniloquium, aliud enim sonat, aliud intelligitur; ut, tres littore cer
Abbreviated transcription (Latin):
aut feditatẽ circuitu euitat. Ueritatem
splendide ꝓducit. sicut. et iam. pͥma no¬
uospargebat lumine terras. Titan ero
cidumq petiuit. coniugis infusus gremio
censio cũ u̾bum aut sententia ordine com¬
mutatur. huiꝰ species quinq. Anatrofe:
Steronp teron. Parenthesis. thimesis. sin¬
chesis. Anastrophȩ. uerboꝵ ordo p̃posterꝰ.
ut lntora eirtũ. ꝓcircũ lucora: yste roni
quam altos tetigit fluctus. ⁊ ad ȩquora
uenit. antea enĩ ad equora uenit. ⁊ sic teti¬
git flucctus Parentesis. ubi inter ponimꝰ
sententiã nrãm. qua emedio remota. in¬
rapidum ad naues p̃mittit achatem:
ẽ enĩ ordo. eneas rapidũ p̃mittit achatẽ
Nam illud inmedium parentesis ẽ Timne¬
sis c̃. sectio umꝰ nominis. ꝑ interpositionẽ
uerboꝵ. ut multum nebulȩ. circumdea
fudit amictu. ꝓ circumfudit Sinchesis.
ubi exomini parte confusa sunt u̾ba.
tora.si uobis audendi extrema cupido ẽ.

Expanded text:
aut foeditatem circuitu euitat. ueritatem aut foeditatem circuitu euitat. ueritatem splendide producit, sicut: et iam prima nouo spargebat lumine terras / Tithoni croccidumque petiuit / coniugis infusus gremio Vcensio, cum verbum aut sententia ordine commutatur. Huius species quinque: anastrophe, hysteron proteron, parenthesis, tmesis, synthesis. Anastrophe est verborum ordo praeposterus, ut: 'litora circum', pro 'circum litora'. Hysteron quam altos tetigit fluctus, et ad aequora venit. Antea enim ad aequora venit, et sic tetigit fluctus. Parenthesis, ubi interponimus sententiam nostram, qua ex medio remota inrapidum ad naves praemittit Achaten. Est enim ordo: Aeneas rapidum praemittit Achaten. Nam illud in medio parenthesis est. Tmesis est sectio unius nominis per interpositionem verborum, ut fudit amictum, pro 'circumfudit'. Synthesis est, ubi ex omni parte confusa sunt verba,tora, si vobis audendi extrema cupido est
Abbreviated transcription (Latin):
fonia resina sũpsit. Lix grecũ nomen ẽ qͣm
illi pisa uocant. alii uolunt ex pino picem
locari. Hȩc agrecis appellat᷑ clonia nos rama¬
lem dicere possimiꝰ. cuiꝰ ꝓbabilis. splendens le¬
nis et munda. Creandaruĩ arborũ naturalit᷑
tia st̃ genera. Aut enĩ sua sponte nascunt᷑.
alt ex seminib fortuitu iacentib surgunt.
aut ex radicib pullulant. Nam cetera usꝰ
inuenit fauente natura. Omnia poma
latine feminini fere generis exceptis paucis.¬
Item hoc buxũ. licet et hȩc. dicat᷑. buxꝰ. Nam
suꝑfluã quidam uolunt facere discretionẽ
ut hec buxus de arbore dicamus : buxum uͦ
de ligno cõposito. De aromaticis arborib .uiii.

Expanded text:
phonia resina sumpsit. Pix Graecum nomen est, quam phonia resina sumpsit. Pix Graecum nomen est, quam illi πίσσαν vocant. Alii volunt ex pino picem vocari. Haec a Graecis appellatur κλωνία: nos ramalem dicere possumus. Cuius probabilis splendens, lenis et munda. Creandarum arborum naturaliter tria sunt genera: aut enim sua sponte nascuntur; aut ex seminibus fortuitu iacentibus surgunt; aut ex radicibus pullulant. Nam cetera usus invenit favente natura. Omnia poma Latine feminini fere Item hoc buxum, licet et haec buxus dicatur. Nam superfluam quidam volunt facere discretionem, ut haec buxus de arbore dicamus, buxum vero de ligno conposito. De aromaticis arboribus .
Abbreviated transcription (Latin):
pars aquosa ab emergendo dicta id est quod
oleo se mergat. et fex sit eiꝰ. Hanc greci amul¬
ẽ uocant. ex latina lingua trahentes uo ca¬
bulũ. Gi umen grecĩ nomen est. ħenĩ illi gũ¬
mi dicunt. Resinã greci rethinã uocant. Rei
eũ grece dr: qͥcqͥd manat. Est enĩ lacͥma sudo¬
re exalata lignorũ. ut cerasi. lintici balsami.
uel reliquarũ arborũ. siue uirgultorũ. quȩ
sudare ꝓdunt᷑. sicut et orientis ligna õdorata
sicut guita balsami. ac ferularũ uel sucinorũ.
cuiꝰ lacͥma durescit in gẽmã. Prima ẽ resina
terebintina. omniũ prestantior. Affert᷑ autẽ
xx arabie patria. atq iudea et siria cipro. et af¬
srica. et insulis qͦ cicladib. Scda est latiscina.¬
quȩ mastix uocat᷑. hec exchio insula depor¬
sat᷑. Tercia pinalis quarũ alia pitines. alia
piocinȩ. alia liquida. alia arida. et afferũ¬
tur extirrena colofonia unde etiã nom̃ colo¬

Expanded text:
pars aquosa ab emergendo dicta, id est, quod ab pars aquosa ab emergendo dicta, id est, quod ab oleo se mergat et faex sit eius. Hanc Graeci ἀμόργην vocant ex Latina lingua trahentes vocabulum. Gummi Graecum nomen est; hoc enim illi κόμμι dicunt. Resinam Graeci ῥητίνην vocant; ῥεῖν enim Graece dicitur quidquid manat. Est enim lacre exhalata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami, vel reliquarum arborum, sive virgultorum, quae sudare produntur, sicut et odorata Orientis ligna, sicut gutta balsami, ac ferularum, vel succinorum, cujus lacryma durescit in gemmam. Prima est resina terebinthina omnium praestantior. Affertur autem ex Arabia Petraea, atque Judaea, et Syria, Cypro, et Africa, ex insulis quoque Cycladibus. Squae mastix vocatur; haec ex Chio insula deportatur. Tertia pinalis, quarum alia πιτυΐνη, alia πευκίνη, alia liquida, alia arida: et adferuntur ex Tyrrhena Colophonia. Unde etiam nomen Colo
Abbreviated transcription (Latin):
dent lum̃. nam lichnis lum̃ ẽ. uñ et lignũ po¬
men accepit. q aptũ est fiãmis et lumini Pau¬
sia quã corrupte rustici pusiã uocant auridi
oleo. et suaui apta. et dicta pausia. qł paueatͭ.
id est tundat᷑. Unde et pauimentũ. Siria di¬
cta proeo qđ de siria ẽ allata. siue qr nigra est.
Crustumia. idẽ et uolimis dicta. eo qd uolã eõ¬
pleat magritudine. h ẽ mediã manũ. nic
inuolare dicimꝰ. Q uidã autẽ uolemũ galiea¬
iingua bonũ et masũ intelligunt. colimbades
appellatȩ. oleũ autẽ ab olea nominatũ. Nam
it diximus olea ẽ arbor. uinde diriuatio fit
oleũ. s quod ex albis fuerit expͥressũ uocatur
spanũ. a grecis honfacion appellatũ. Quodaũ
ex fulus et ñdũ maturis fuerit expressũ: ui¬
ride appellat᷑. qđ uͦ ex niniũ maturis. cõmu¬
ne dr. Ex his ad usum uitȩ pͥmũ est ispanũ.
scdm uiride. terciũ cõmune. Amurca olei

Expanded text:
dent lumen; nam λυχνίς lumen est. Unde et lignum nodent lumen; nam λυχνίς lumen est. Unde et lignum nomen accepit, quia aptum est flammis et luminibus. Pausia, quam corrupte rustici pusiam vocant, viridi oleo et suavi apta. Et dicta pausia quod paviatur, id est tundatur; unde et pavimentum. Syria dicta pro eo quod de Syria est adlata, sive quia nigra est. Crustumia idem et volemis dicta, eo quod volam conpleat magnitudine, hoc est mediam manum; unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallingua bonum et magnum intellegunt. Colymbades appellatae . . . Oleum autem ab olea nominatum: nam, ut diximus62, olea est arbor, unde derivatio fit oleum. Sed quod ex albis fuerit olivis expressum vocatur Hispanum, a Graecis ὀμφάκιον appellatum; quod autem ex fulvis et nondum maturis fuerit expressum, viride appellatur; quod vero ex nimium maturis, commune dicitur. Ex his ad usum vitae primum est Hispanum, secundum viride, tertium commune. Amurca olei
Abbreviated transcription (Latin):
appellant. asꝑm nimis et spinosũ. Sentix dic¬
ta. asitu qđ est cerra inculta. in qua sentices
spineq nascunt᷑. Maiores autẽ nri omnẽ ar¬
borẽ spinosã ueprã dicebant. qđ ui prendat.
Oleaster dictus. qđ sit foliis oliue similibs
latiorib arbor inculta atq filuestris. amara.
atq infructuosa tui insertus oliue ramus.
uim mutat radicis. et uertit eã in ꝓpã qͣlitatẽ.
Lacrima oleastri arboris duplex Alia enim
gũni similat. sine ullo qualitatis morsu. A¬
lia ãmoniaci guttã ex stillatione collectã. ac
arbor est. fructus oliua. sucũ oleũ. Est autẽ ar¬
bor pacis insignis. cuiꝰ fructꝰ diuersis noĩb ap¬
pellatur. Orcades oliuae. greca ethimologia
a similitudine testiculorũ uocate. qd̾ greci
orcis uocant. Radiolȩ. proeo qđ longe suntt.
inmodũ radiorũ. Paphe a papho insula dic¬
te unde priꝰ allate st̃. Liciniȩ eo qđ optimu̾

Expanded text:
appellant, asperum nimis et spinosum. Sentix dicappellant, asperum nimis et spinosum. Sentix dicta a situ, quod est terra inculta in qua sentices spinaeque nascuntur. Maiores autem nostri omnem arborem spinosam veprem dicebant, quod vi prendat. Oleaster dictus quod sit foliis olivae similibus sed latioribus, arbor inculta atque silvestris, amara atque infructuosa; cui insertus olivae ramus vim mutat radicis et vertit eam in propriam qualitatem. Lacrima oleastri arboris duplex. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia ammoniaci guttam ex destillatione collectam ac arbor est; fructus oliva; sucus oleum. Est autem arbor pacis insignis, cuius fructus diversis nominibus appellatur. Orchades olivae Graeca etymologia a similitudine testiculorum vocatae, quos Graeci ὄρχεις vocant. Radiolae pro eo quod oblongae sunt in modum radiorum. Paphiae a Papho insula dictae, unde prius adlatae sunt. Lyciniae, eo quod optimum
Abbreviated transcription (Latin):
cit enĩ animalia. et medet᷑ serpentũ uexatio¬
nes. Erbitũ uocauerunt pastores. eo qđ̃ uce
herbȩ p̃beatur pecorib uͥpascua desunt. Lur¬
bicus qdđ de uno cespite eius multe uirgule in
surgunt quasi turba. Stippa uocata. Nt. quou
exea stipentur tecta.Hinc et stipula ꝑdiminu.¬
tionem. Arundo dicta qđ cito arescat. Hanc
ueteres cannã uocauerunt. arundinẽ postea
uarro dixit. Sciendũ est sane qđ latinũ can¬
na de ligua hebrea sumpsit. Apud cos enim
calamus canrna dr̃. Cicuta autẽ est. qđ est int̾
cannarũ nodos. dicta qđ lateat. In indicis sta¬
gnis nasci harundines calamiq dñr. ex quoꝵ
radicib expressũ suauissimũ sucũ bibunt.
Unde et uarro att. Endica non magna in arbo.¬
re crescit harundo. Illius et lentis premit᷑ radi¬
cib humor. dulcia cui nequeant suco sua con-¬
dere mella. Sabucus. mollis et ꝑuia arbor. Rã¬
nus genus est rubi. quã uulgo senticẽ ursinã

Expanded text:
cit enim animalia, et medetur serpentum vexatiocit enim animalia, et medetur serpentum vexationes. Herbitum vocaverunt pastores eo quod vice herbae praebeatur pecoribus, ubi pascua desunt. Turbiscus, quod de uno cespite eius multae virgultae surgunt, quasi turba. Stipa vocata propter quod ex ea stipentur tecta. Hinc et stipula per diminutionem. Arundo dicta quod cito arescat. Hanc veteres cannam vocaverunt; arundinem postea Varro dixit. Sciendum sane quod Latinum canna de lingua Hebraea sumpsit; apud eos enim calamus 'canna' dicitur. Cicuta autem est quod est inter cannarum nodos; dicta quod lateat. In Indicis stagnis nasci arundines calamique dicuntur, ex quorum radicibus expressum suavissimum sucum bibunt; unde et Varro ait20: Indica non magna in arbore crescit arundo; illius et lentis premitur radicibus humor, dulcia cui nequeant suco contendere mella. Sabucus mollis et pervia arbor. Rhamnus genus est rubi, quam vulgo senticem ursinam