comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc concedunt. ꝗ̃ magnam putant ẽẽ massam suã
ut ñ potuerit tota corrumpiꝰ Aut si in eis solis to¬
ta corrupta ẽ qͥb place optatꝰ. exꝑti discant intelli¬
do ꝑueniat. qͥ ũ ficri ꝑmittit ratio pacis. ⁊ ñ fit ipsa
negligentia culpã trahit. & in ꝑido consantiendi est

Expanded text:
hoc concedunt, quam magnam putant esse massam suam, hoc concedunt, quam magnam putant esse massam suam, ut non potuerit tota corrumpi? aut si in eis solis tota corrupta est, quibus placet Optatus; experti discant intellido perveniat; quod ubi fieri permittit ratio pacis, et non fit, ipsa negligentia culpam trahit, et in periculo consentiendi est
Abbreviated transcription (Latin):
s tamen uideamus unde iste doceat. qͦd affirinat. Cũ
scriptum sit inquit. modicũ ferm̃tum totam massam
corrumpit: dixit hoc parmeniañ & abiit. Hec ei nc osten¬
di potest in carne donati. ñ solum modicum fermenti.
s multũ ueneni ex illis ouis aspidum ruptis & p̾ualidis
iam serpentib pro primiano dampnatis. & ad pͥmianũ
re ad partẽ donati. ñ nullus correctionis ẽ gradꝰ. quanto
utior ꝑsfecior q corectio ẽ abipsa parte donati. ad ca
tholicam uintatẽ remeare. ⁊ tichonius quidem multa
dreit. quȩ illis cemporib. ⁊ sicut int̾ior nou̾at quib ꝙͣ¬
ñ medico s̃ multo ferm̃to totam suam massa nollent
fateri corruptã. qui totum orbem t̾rarum peccatis
affrorum feriitatum ẽ criminarent᷑. S ego istos
miror si adhuc eis plac& hȩx epłe u̾ba sic intelligere.
ita cos optatum gildonianum uelle defende. ut nec
modicum ferintum eum fuisse concedant. Od si uł

Expanded text:
Sed tamen uideamus unde iste doceat quod affirmat. cum Sed tamen uideamus unde iste doceat quod affirmat. cum scriptum sit, inquit: modicum fermenti totam massam corrumpit. dixit hoc Parmenianus atque abiit nec ei nunc ostendi potest in parte Donati non solum modicum fermenti, sed multum ueneni ex illis ouis aspidum ruptis et praeualidis iam serpentibus pro Primiano damnatis et ad Primianum re ad partem Donati verior perfectiorque correctio est, ab ipsa parte Donati ad unitatem catholicam remeare? Et Tichonius quidem multa dixit, quae illis temporibus, et sicut interior noverat, quam non modico, sed multo fermento, totam suam massam nollent fateri corruptam, qui totum orbem terrarum peccatis Afrorum fermentatum esse criminarentur. Sed ego istos miror, si adhuc eis placet haec apostolica verba sic intelligere, ita eos Optatum Gildonianum velle defendere, ut nec modicum fermenti eum fuisse concedant. Quod si vel
Abbreviated transcription (Latin):
qo scriptum ẽ: iusto nicħ plac&e iniquum: ubilib& con
usari quelibe necessitas cogat misceri iniqͥtatib ñ
pecest. Uel quom̾ inquit incorrupt᷑ poteris ꝑmancre. si
cortuptis sociaris: Ita plane si sociat᷑. idest si mali aliqͥd
cumais committit: aut committentib fauce Si autem
ncutrũ facit: nullomͦ sociat᷑. Porro si addat tertium. ut
ñ sit in uindicando pigei. s uł cotripiat iustus in mise¬
ricordia & aiguat. uł &̃ si cam ꝑsonam gerit. & ratio con¬
seruandȩ pacis admittit. coram omnib peccantes argu¬
at. ut ꝯeceri timeant. remoueat & uł ab aliqͦ gradu ho¬
noris uł ab ipsa communione sacramñtoꝵ & hec omĩa
simum officium ñ solum castissimȩ inuocentiȩ. s dili¬
gentissime seueritas impleuit. Ubi autẽ cȩcera inpe¬
diunt᷑. ila duio semꝑ retenta incorruptã castumq cu¬
stodiunt. ut nec faciat malum. nec approb& factum

Expanded text:
quod scriptum est, Justo nihil placet iniquum ; ubilibet cum quod scriptum est, Justo nihil placet iniquum ; ubilibet cum versari quaelibet necessitas cogat, misceri iniquitatibus non potest. « Vel quomodo, » inquit, « incorruptus poteris permanere, si corruptis sociaris? » Ita plane, si sociatur, id est, si mali aliquid cum eis committit, aut committentibus favet: si autem neutrum facit, nullomodo sociatur. Porro si addat tertium, ut non sit in uindicando piger, sed uel corripiat iustus in misericordia et arguat uel etiam, si eam personam gerit et ratio conseruandae pacis admittit, et coram omnibus peccantes arguat, ut ceteri timeant, remoueat etiam uel ab aliquo gradu honoris uel ab ipsa communione sacramentorum, et haec omnia csimum officium non solum castissimae innocentiae, sed etiam diligentissimae seueritatis impleuit. ubi autem cetera impediuntur, illa duo semper retenta incorruptum castumque custodiunt, ut nec faciat malum nec approbet factum.
Abbreviated transcription (Latin):
se auertit. & usq in finem noluit ꝑuenire. & uix tant̃
e toco posuit : An sicut de popło fecerunt. & sententiam
ucrtatis ꝑxipiendam pintauit: Hos diciumꝰ qͣs qͥ ñ fac̃ malũ¬
nae cousentit facienti. & facientẽ aigu& firmus & integer in¬
teitia particulam. quẽ admodum tefellat audiamꝰ. Qdcon¬
tea legem &̃ẽ diuimã in quiunt. nullus qͥ legẽ uenerat᷑ igno¬
rat: Adhuc ista u̾ba commanit̾ dici possunt. Potest enĩ &
alł̃ dicere. quid scdm legem diuinã eẽ. nullus qͥ lgẽ uene¬
lat᷑ ignorat s opus ẽ ꝓbare ñ dicere. Attendamꝰ gͦ quẽad¬
modum ꝓͥba. Qa eñ prodest inqͥunt innocentiã custodiᷤ¬
se si cum reis mixtus ẽ & obnoxiis: Sane siita ẽ. in nocẽ¬
tiam custodisse ñ ꝓdest: s innocentia custodita ñ est.
Oint̾ emm reis & obnoxiis. nisi ꝑ conscientiȩ macula¬
tam confessionem. nullus recte dici pot̾. Q uͭ imploe

Expanded text:
se avertit, et usque in finem noluit pervenire, et vix trientem se avertit, et usque in finem noluit pervenire, et vix trientem de toto posuit? An sicut de populo fecerunt, et sententiam veritatis praecidendam putavit? Nos dicimus, quod qui non facit malunec facienti consentit et facientem arguit, firmus atque integer intentia particulam quemadmodum refellat uideamus. Quod contra legem esse diuinam, inquit, nullus qui legem ueneratur ignorat. adhuc ista uerba communiter dici possunt. potest enim et alius dicere: quod secundum legem esse diuinam nullus qui leratur, ignorat. Sed opus est probare, non dicere. Attendamus ergo quemadmodum probet. « Quid enim prodest, » inquit, « innocentiam custodisse, si cum reis mixtus est et obnoxiis? » Sane si ita est, innocentiam custodisse non prodest, sed innocentia custodita non est. Mixtus enim reis et obnoxiis, nisi per conscientiae maculatam consensionem, nullus recte dici potest. Qui vero implet
Abbreviated transcription (Latin):
sint. S hec salua pace facienda st̃. & quantũ admitit
officium. conseruandȩ unitatis. ne simul eradicet᷑ & ttri
it & ex sequenti. quẽadmodũ qͦd priꝰ dix̃ intelligendũ sit.
Qͥ enim se ipsum castum seruat: ñ cominunicat peccatiᷤ
alienis. Si enim communicat consentit. si consentit cor¬
rumpit᷑. si corrumpit᷑. castum se ñ seruat. S sane tandẽ
aliquando euigilauit parmemanꝰ: & attendit qͥd dicer&e
tichoniꝰ. S frustra. statĩ quippe amore sententiȩ suȩ
ñ polluunt alios aliena peccata : T hoc ẽ facinorosis non
cominunicare. Licae cum ipsis nͥ conuenias coꝵ facta ñ
facere. & tam̃ ñ totũ dix̃. Parũ ẽ enim eoꝵ facta ñ facere.¬
nͥ displiceãt. parum ẽ ut displiceant nͥ redarguant᷑. Alud
c̃ enim ñ facere. aliud ñ communicare. idest consentire
facientib. aliud &̃ redarguere. Cur gͦ uͥ uidẽ ceꝑat stati

Expanded text:
sint. Sed haec salva pace facienda sunt, et quantum admittit sint. Sed haec salva pace facienda sunt, et quantum admittit officium conservandae unitatis, ne simul eradicetur et triit ex consequenti, quemadmodum quod prius dixit, intelligendum sit. Qui enim se ipsum castum servat, non communicat peccatis alienis. Si enim communicat, consentit: si consentit, corrumpitur: si corrumpitur, castum se non servat. Sed sane tandem aliquando euigilauit Parmenianus et attendit quid diceret Tychonius, sed frustra; statim quippe amore sententiae suae er carissime, non polluunt alios aliena peccata? et hoc est facinerosis non communicare, licet cum ipsis conuenias, eorum facta non facere. nisi displiceant: parum est ut displiceant, nisi redarguantur. Aliud enim est non facere, aliud non communicare, id est, non consentire facientibus, aliud etiam redarguere. Cur ergo ubi videre coeperat, statim
Abbreviated transcription (Latin):
in honorib integris ꝓ donati pace recipiunt. & a se inau¬
ditos contra pacem dñi decestant᷑. Baptisia in illis tarrar
partib ꝑ apłos tradicum ꝑisse contendunt. & ꝑ felicianĩ¬
atq maximianistas traditum. ñ ꝑisse concedunt. Ia qͥ
quomͦ catholici ñ clarificant dnm. qui ꝓmissa qꝰ in ilis
hominum scelerib quominꝰ implerent᷑ impediri posse
confidunt. qͥ sacram̃ta eius ita debita ueneratione pse¬
cunt᷑. ut ea si &̃ ab indignis tractata fuerint. illis sua ꝑ¬
u̾sitate dampnatis. illa intemerata sc̾itate ꝑmanere
incare cum oꝑib infructuosis tenebrarum: magis autẽ
redarguite. Quȩ cium fiunt ab ipsis latent̾: turpe est
&̾ dicere. Iam ipsa u̾ba quẽa dmodũ intelligenda sint di¬
ximus. quia ñ communicare ẽ ñ consentire. qͦd ꝓptec
eccłȩ disciplinam parũ ẽ nͥ ẽ redarguant᷑ ut corrigi pos¬

Expanded text:
in honoribus integris pro Donati pace recipiunt et a se inauin honoribus integris pro Donati pace recipiunt et a se inauditos contra pacem domini detestantur, baptisma in illis terrarum partibus per apostolos traditum perisse contendunt et per Felicians traditum non periisse concedunt? Jamvero quomodo Catholici non clarificant Deum, qui promissa ejus nullis hominum sceleribus, quominus implerentur, impediri posse confidunt; qui sacraemnta ejus ita debita veneratione prosequuntur, ut ea si etiam al indignis tractata fuerint; illis sua perversitate damnatis, illa intemerata sanctitate permanere unicare operibus infructuosis tenebrarum, magis autem redarguite. Quae enim fiunt ab ipsis latenter, turpe est et dicere » . Jam ipsa verba quemadmodum intelligenda sint diximus, quia non communicare est non consentire: quod propter Ecclesiae disciplinam parum est, nisi etiam redarguantur, ut corrigi pos
Abbreviated transcription (Latin):
clarificabo. ⁊ qui me sꝑnit sꝑnet᷑ ipsi maxime no¬
lunt intueri. Quomͦ enim clarificant d̾m. qͥ dict
ꝑ orbem t̾rarum impleri ñ potuisse eiꝰ ꝓmissa quę
ꝓmisit patrib nr̃is. abtaę. ysaac & iacob: quȩ per
ꝓpbas tanto antea p̾nuntians. exhibuit ꝑ unicum
suũ qͥ factꝰ ẽ ei ex semine daid scđm carnẽ. ut in il¬
lo idest in semine abraȩ bñdicerent᷑ om̃s gentes. qui
dicunt ipsum d̾i filium frustra dixisse. sinite utraq
crescere usq ad messem. quasi falsus fucrit. aut ipse
fefellerit. cum sola ⁊ramia ꝑ mundum creucrint ⁊ fr̃uma¬
uͦ pret̾ partẽ donati in toto t̾rarum orbe defecerint ⁊ eͥ
ista senticntes glorificant đnm cum scriptum sit inlati¬
tudine gentis gła regis. in diminutione autẽ popłi. conti¬
tio pͥncipis: Aut quando ñ sꝑnunt dđ̃nm. qͥ baptisimĩ q̃
fiant. & sibi audent arrogare qͦd dĩ ẽ. Ase dampnatos.

Expanded text:
clarificabo et qui me spernit spernetur, ipsi maxime noclarificabo et qui me spernit spernetur, ipsi maxime nolunt intueri. quomodo enim clarificant deum, qui dicunt per orbem terrarum impleri non potuisse eius promissa quae promisit patribus nostris Abrahae, Isaac et Iacob, quae per prophetas tanto ante praenuntians exhibuit per unicum suum, qui factus est ei ex semine Dauid secundum carnem, ut in illo id est in semine Abrahae benedicerentur omnes gentes; qui dicunt ipsum dei filium frustra dixisse: sinite utraque crescere usque ad messem, quasi falsus fuerit aut ipse fefellerit, cum sola zizania per mundum creuerint, frumenta uero praeter Donati partem in toto terrarum orbe defecerint? quomodo ista sentientes clarificant dominum, cum scriptum sit: in latitudine gentis gloria regis, in demi nutione autem populi contritio principis? aut quomodo non spernunt dominum, qui baptismum eius flant et sibi audent arrogare quod dei est, a se damnatos
Abbreviated transcription (Latin):
fac̃ peccatum paganorum. uł talia facientib facia&
uec quc̃ꝗͣ ficri participem iniquitatis. nͥ qͥ iniqua ut agit
uł approbat. Qs autẽ cominunicat tenebris nͥ ꝑtene¬
bras consensionis sue: cũ dimisso xp̃o sequit᷑ belial:
Qͥs ponit cum infidelib partẽ suam: nͥ qͥ ei infideli¬
tatis sit particeps: Ita enim templũ dĩ cẽ desinit.: nec
se alit̾ simulachris adiungit. Qͥ autẽ sunt templa
di uiui. & in medio nationis tortuosȩ ac ꝑu̾se. appa
rent sic̃ luminaria in mundo u̾bum uitȩ p̾dicantes¬
m̃tes huiꝰ nicħ eos qͦd ꝓ unitate tolerant inficit. nec
angustiant᷑. quia in illis babitat. & deambulat ds.
& excunt de medio maloꝵ. atq scꝑant᷑ interim cor¬
de. ne forte cum id facere ꝑ seditionẽ scismatis uoluĩ
priꝰ abonis spiritalit̾. ꝗͣ a malis corporalit̾ separent᷑.
Qd gͦ scriptum ẽ đm dixisse. eos qui me clarificant

Expanded text:
facit peccata Paganorum, vel talia facientibus favet; facit peccata Paganorum, vel talia facientibus favet; nec quemquam fieri participem iniquitatis, nisi qui iniqua vel agit vel approbat. Quis autem communicat tenebris, nisi qui per tenebras consensionis suae dimisso Christo sequitur Belial? Quis ponit cum infidelibus partem suam, nisi qui ejus infidelitatis fit particeps? Ita enim templum Dei esse desinit, nec se aliter simulacris adjungit. Qui autem sunt templum Dei vivi, et in medio nationis tortuosae ac perversarent sicut luminaria in mundo uerbum uitae habentes, nihil eos quod pro unitate tolerant inficit nec angustantur, quia in illis habitat et deambulat deus et exeunt de medio malorum atque separantur interim corde, ne forte, cum id facere per seditionem schismatis uolunt, prius a bonis spiritaliter quam a malis corporaliter separentur. Quod ergo scriptum est deum dixisse: eos qui me clarificant
Abbreviated transcription (Latin):
etur. ⁊ in hoc gaudeo. s & gaudebo: impollutꝰ int̾
eos atq integer. ꝑman&e. quia ñ eis ad sua queren¬
ai consentit cum hoc culꝑe atq rep̃bendat. nec cos
ad peccandum s ad hoc adiuua. unde xp̃c latius pre¬
dicet᷑. & ab eis qui faciunt & faciunt ꝑ cos qui quod
gatur. Talib enim precepit idem apłs dicens. Noli¬
te comungi cum infidelib. quȩ enim participatio
iusticiȩ cum iniquitate: Que communicatio ẽ lu¬
ci ad ttnebras. quȩ autẽ conuentio xp̃i ad belial.
aut quȩ pars fidelis cũ infideli: Qis autẽ consensꝰ
templo dĩ cũ simulacris: Uos enim tempłu di uiui
estis. Dic̃ enim quia in habitabo in eis ⁊ inambula¬
bo. ⁊ ero illorum ds̃. ⁊ ipsi erunt mͥ popłs. Propt᷑ qͥs
exite de medio eorum dic̃ dñs. ⁊ in mundũ ne tetige
carnalit̾ sentientes. ꝑ tot diuisiones se & ipsos mi¬
nutatĩ. in ipsa una affrica concidunt. Hon enĩ in¬
telligunt. neminẽ contingi cum infidelib nͥ qui

Expanded text:
etur; et in hoc gaudeo, sed et gaudebo, inpollutus inter eos atque integer permanet, quia non eis ad sua quaerenda consentit, cum hoc culpet atque arguat, nec eos ad peccandum, sed ad hoc adiuuat, unde Christus latius praedicetur et ab eis qui audiunt et faciunt per eos qui quod gatur. talibus enim praecepit idem apostolus dicens: nolite coniungi cum infidelibus. quae enim participatio est iustitiae et iniquitati? quae communicatio est luci ad tenebras? qaut quae pars fideli cum infideli? quae autem conuentio templo dei cum simulacris? uos enim templa dei uiui estis. dicit enim: quia inhabitabo in eis et inambulabo et ero illorum deus et ipsi erunt mihi populus. propter quod exite de medio ecarnaliter sentientes, per tot divisiones se ipsos minutatim in ipsa una Africa concidunt. Non enim intelligunt neminem conjungi cum infidelibus, nisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut illi qui tanto ep̃oꝵ numero dampnati sune. cedent locis.
& facile cesserunt non multa passi sunt: qui autẽ resistere cĩ¬
ptauert̃ quẽ admodum afflicti sunt quis ignorat. S tam̃ srtĩ¬
ta fuisset immanitas resistentiũ ut ad inuiria uidicium ꝑucui¬
ret: Nonne multa acerbiora romanis legibꝰ paterentur. Sicatẽ
quent̃ agi cepisset. ut basilicas ñ tenerent. & tenerent imꝑia
imꝑator. ꝑ africam euntes curbulentissimis & scuisimis sedi¬
tionibꝰ agitarent. tales in eos leges ꝓferuntur. ut ne ipsis qͥdẽ
basilicas quȩ non erant unitatis s a seꝑatis atq in suo scisma¬
te constitutis fuerant fabricate retinere sinerent᷑. Qua uni re
iam suas iniurias potestatis regia uindicauit. Quid enĩ ualent
iuste possid̾e mimici iusticiȩ. sec ꝓ eis aliquid pmulgasse qͥs¬
inuenitur nisi apostata iulianus cui pax & unitas xp̃iana

Expanded text:
ut illi qui tanto episcoporum numero damnati sunt cederent locis. ut illi qui tanto episcoporum numero damnati sunt cederent locis. qui facile cesserunt non multa passi sunt, qui autem resistere temptauerunt quemadmodum afflicti sint quis ignorat? sed tamen si tanta fuisset immanitas resistentium, ut ad iniurias iudicum perueniret, nonne multo acerbiora Romanis legibus paterentur? sic et quenter agi coepisset, ut basilicas non tenerent, et tenerent imperiimperator per Africam euntes turbulentissimis et saeuissimis seditionibus agitarent, tales in eos leges proferebantur, ut ne ipsas quidem basilicas quae non erant unitatis, sed a separatis atque in suo iam schismate constitutis fuerant fabricatae, retinere sinerentur. qua in re iam suas iniurias potestas regia uindicauit. quid enim ualent iuste possidere inimici iustitiae? Nec pro eis aliquid promulgasse inuenitur nisi apostata Iulianus, cui pax et unitas christiana
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi faciunt: Si autẽ licere facent᷑. etiam si ostentant quod nul¬
lo modo possunt grauiora ꝑpeti a catholicis imꝑatoribꝰ. quam
ipsi ꝑ iudices eorũ. uel ꝑ regem barbaroꝵ scsmaticis siuis fecer̃.
uel ꝑ insaniam circuicellionũ omi generi hominũ faciunt:
Aeq enũ hec mirandũ ẽ. si plus posst̃ pͥntipes. quam misi a pͥnti¬
pibꝰ iudices. si plus possunt romani imꝑatores. quam barbarire¬
ges. & si merito grauiora legibꝰ patitur latro quam contralegeᷤ
ipse cõmittit. Unde merito constitutionibꝰiustis grauiora pa¬
tiuntur circumcellionum mancipes quam faciunt cireumcel¬
liones. & tñ tanta ẽ mansuctudo xp̃ianoꝵ: ut penas eoꝵ in¬
comparabilit̃ suꝑent facinora eoꝵ. s ecce dampnaueit̃ incõ¬
uersitatis sius basilice cede nolebant. Ad diti sunt iudices conci¬
lium eoꝵ ꝓ consularibus gestis inductum ẽ Deinde uisumẽ

Expanded text:
ipsi faciunt? Si autem licere fatentur, etiam sic ostendant, quod nulipsi faciunt? Si autem licere fatentur, etiam sic ostendant, quod nullo modo possunt, graviora se perpeti a catholicis imperatoribus, quam ipsi per judices eorum, vel per regem Barbarorum schismaticis suis fecerunt, vel per insaniam Circumcellionum omni generi hominum faciunt. Neque hoc mirandum est, si plus possunt principes, quam missi a principibus judices; si plus possunt Romani imperatores, quam barbari reges; et si merito graviora legibus patitur latro, quam contra leges ipse committit: unde merito constitutionibus justis graviora patiuntur Circumcellionum mancipes, quam faciunt Circumcelliones: et tamen est tanta mansuetudo Christianorum, ut poenas eorum incomparabiliter superent facinora eorum. Sed ecce damnaverunt in coneruersitatis suae basilicis cedere nolebant. aditi sunt iudices, concilium eorum proconsularibus gestis inditum est. deinde iussum est,
Abbreviated transcription (Latin):
quam quod etiam ad ꝑsequendum rogatum marũ ab eis
ꝑ firmum barbaꝵ gesta funt. & si illum licet hostẽ imina¬
ta sunt. quam multa cocidie agunt. ꝑ furiosos ebriosoꝵ ui
uenum greges. quibꝰ pͥntipes constituunt qui pͥmũ tantũmͦ
fustib. nc̃ etiã ferro. s amare ceꝑunt. Qui circumcellionũ
notissino nomine ꝑ cotã asticam uagantur. &e scua cont᷑
oninẽ ordinẽ legum porestatumq cõmietunt quoꝵ sederi. cuĩ
ad eos deferuntur. fingunt se ignorare tale hominum genus
dentissimo affirmant neq hanc saltẽ uocem totiꝰ orb̃ accipiunt.
multo ꝓbabiliꝰ ueriꝰq dicentis. nescire quid in affrica gestum st.
siue a parte. siue contra partem donati. quam scilicet in ipsa afti¬
ca donatistaꝵ ep̃os. arriuincellionũ. uel facta nescire uel dicete
tiantur grauiora quam faciunt. S utrum adu̾sus hereticos &
scismaticos tale aliquid fieri liceat. Si enĩ dicunt ñ licere: cun

Expanded text:
quae etiam ad persequendum Rogatum Maurum ab eis quae etiam ad persequendum Rogatum Maurum ab eis per Firmum barbarum gesta sunt, et illum licet hostem immata sunt, quam multa cotidie per furiosos ebriosorum iuuenum greges quibus principes constituunt, qui primum tantummodo fustibus, nunc etiam ferro se armare coeperunt, qui circumcellionum notissimo nomine per totam Africam uagantur et saeuiunt, contra omnem ordinem legum potestatumque committunt. quorum scelera cum ad eos deferuntur, fingunt se ignorare tale hominum genus demulto probabilius veriusque dicentis, nescire se quid in Africa gestum sit, sive a parte, sive contra partem Donati, quam scilicet in ipsa Africa Donatistarum episcopos Circumcellionum vel facta nescire, vel diceretiantur graviora quam faciunt: sed utrum adversus haereticos et schismaticos tale aliquid fieri liceat. Si enim dicunt non licere, cur
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ barbarum firmum quam seua e quam acerba ꝑpessꝰ
sit recolant. & taceant. nec conqueri audeant. Si quis huiꝰ¬
sacra. s ꝓ animositate saclega patiuntur. fortassis enĩ dict̃
grauiora. se ꝑpessos a catholicis imꝑatoribus quam isti fe¬
cert ꝑ reges barbaroꝵ rogatistis. uel ꝑ iudices catholicoꝵ
imꝑatoꝵ maximianistis. uel etiam faciunt ꝑ furorẽ curum¬
cellionum quibuscumq possunt. Qalasi uͦ inde questio sit
uirum grauiora patiantur: quam faciunt: quod quidẽ nul¬
lomodo concesserim. multa enĩ eoꝵ seuissima nume¬
tantur immo numerari non possunt. que si potiora essent.
uel eos in quos admutuntur minus affligerent. eo ipso certe¬
essent grauiora quod non ab ordinatis potestatibꝰ iuberent᷑.
s extra ordinariis furoribꝰ admittuntur. Non enĩ tam multa
sunt que adu̾sus maximianistas ꝑ iudices humane consti¬
tutionis egerunt. in eo genere accionum ponant si uolunt.

Expanded text:
gem barbarum Firmum, quam saeva, et quam acerba perpessus gem barbarum Firmum, quam saeva, et quam acerba perpessus sit, recolant: et taceant, nec conqueri audeant si quid hujusacra, sed pro animositate sacrilega patiuntur. Fortassis enim dicunt grauiora se perpessos a catholicis imperatoribus quam isti fecerunt uel per reges barbarorum Rogatistis uel per iudices catholicorum imperatorum Maximianistis uel etiam faciunt per furorem circumcellionum quibuscumque potuerint. quasi uero inde quaestio est, utrum grauiora patiantur quam faciunt, quod quidem nullo modo concesserim. multa enim eorum saeuissima et acerbissima numerantur, immo numerari non possunt, quae si pauciora essent uel eos in quos admittuntur minus affligerent, eo ipso essent certe grauiora, quod non ab ordinatis potestatibus iubentur, sed extraordinariis furoribus admittuntur. non enim tam multa sunt quae aduersus Maximianistas per iudices humanae constitutionis egerunt. in eo genere actionum ponant, si uolunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ti contextione lectionis satis. sapiat quid loquat᷑: Iilic quip¬
pe addidit. Spt̃ hȩc enĩ. &e tͥbuta p̾statis. ac deinde subiuixit
Reddite omnibꝰ debita: cui tͥbutum: tributum. cui uectigal:
uectigal. cui honorem. honorem cui timorẽ timorem. Hoc gͦ
numino inspecto. Reddite ait cesari: quod cesari ẽ. & dõ. qd̾
dĩ ẽ. Hi uͦ in utroq mobedientes atq impii. nec dõ red¬
dunt xp̃ianum amorẽ. nec regibꝰ humanũ  timorem.
ita ceci. & insani. ut cum scismaticos suos maximiani¬
stas ꝑ potestates. a catholicis imꝑatoribus missas de basi¬
licis. & excluserunt. & in magna iussionum & auxiliorum
si dete sibi compulerĩt arguant catholicã. si ꝓ ea catholici.
pͥntipes tale aliquid fieri p̃ceꝑint. Ipsi uͦ maximianiste anteꝗͣ
ci̾nt maximianiste .i. cum adhuc uno simul donatistarum
consortio cenerentur. que ab eis rogatus ille marus ꝑ re¬

Expanded text:
ti contextione lectionis satis aperiat quid loquatur. Illic quipti contextione lectionis satis aperiat quid loquatur. Illic quippe addidit, Propter hoc enim et tributa praestatis: ac deinde subjunxit, Reddite omnibus debita; cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal; cui honorem, honorem; cui timorem, timorem . Hoc ergo nummo inspecto, Reddite, ait, Caesari quod Caesaris est, et Deo quod Dei est . Hi vero in utroque inobedientes atque impii, nec Deo reddunt christianum amorem, nec regibus humanum timorem: ita caeci et insani, ut cum schismaticos suos Maximianistas per potestates a catholicis imperatoribus missas de basilicis excluserint, et vi magna jussionum et auxiliorum cedere sibi compulerint, arguant Catholicam, si pro ea catholici principes tale aliquid fieri praeceperint. Ipsi vero Maximianistae antequam essent Maximianistae, id est, cum adhuc uno simul Donatistarum consortio tenerentur, quae ab eis Rogatus ille Maurus per re
Abbreviated transcription (Latin):
tia: S hȩç omicto. Illud quero quod manifeste enumeret apls.
Oꝑa carnis quȩ sunt inquit. formcationes immunditiȩ. contenti
ones. cmulationes. animositates. dissensiones. heses. inuidie ebrie¬
tates cõmessationes. & his similia. Quid istis uideatur ut crim̃
idoladͥs putent iuste ab imꝑatoribꝰ uindicari: Aut si nec hec uo¬
unt: cur in ueneficos uigorem legũ exerceri iuste fateantur: In
hereticos autẽ atq impias dissensiones nolunt fateri. cũ meis¬
dẽ iniquitatis fructibus auccoritate apłica numerentur: An
forte nec calia potestates istas humane constitutionis curare
uindex in irã eis qui male agunt. nisi forte quẽad modum. ñ
nulli eoꝵ sanc imꝑitissimi hȩc incelligere solent. de honoribꝰ
eccłasticis dictum ẽ ut gladius intelligat᷑ uindicta sp̃alis qͥ
excommunicationẽ oꝑat᷑ aum ꝓuidentissimus apl̃s consequen¬

Expanded text:
tia? sed haec omitto. illud quaero, cum manifesta enumeret apostolus tia? sed haec omitto. illud quaero, cum manifesta enumeret apostolus opera carnis — quae sunt, inquit, fornicationes, immunditiae, luxuriones, aemulationes, animositates, dissensiones, haereses, inuidiae, ebrietates, comisationes et his similia —, quid istis uideatur, ut crimen idolatriae putent iuste ab imperatoribus uindicari, aut si nec hoc uolunt, cur in ueneficos uigorem legum egeri iuste fateantur, in haereticos autem atque impias dissensiones nolint fateri, cum in eisdem iniquitatis fructibus auctoritate apostolica numerentur? an forte nec talia potestates istas humanae constitutionis curare uindex in iram nnulli eorum sane imperitissimi hoc intelligere solent, de honoribus ecclesiasticis dictum est, ut gladius intelligatur vindicta spiritualis, qui excommunicationem operatur: cum providentissimus Apostolus consequen
Abbreviated transcription (Latin):
debe. & tc̃ audere siquid molestiarum. siue penarum a xp̃ianis
imꝑatoribꝰ patiuntur. uel deponere in querimoniam: aut assu¬
mere in głam. De quare id ẽ ipsiꝰ scismatis questione si nichil
aliud dicereni. ea que suꝑiꝰ sunt. dicta sufficerent. An forte di¬
cent etiã si conuincuntur in saclega dissensione ut ꝓ ea dem̃¬
tia quid passi fuetint marcyres non sint. non tam adimꝑatoriũ
pocestatẽ ħ cohertenda. uł punienda ꝑtinere debe: Qua in re
quero quid dieauo dn quia de religione uiciosa uel falsa. uich
curandum ẽ calibꝰ potestatibꝰ. S multa iam etiã de paganis
diximꝰ & de ipsis demonibꝰ quod ꝑsetutiones ab imꝑatoribꝰ
patiantur᷑: an & hoc displicet: Cur gͦ ipsi ubi possunt. templa
conu̾tunt. & ꝑ furores cirrumcellionũ talia facere. aut uindica¬
re ñ cessant: An iustior ẽ pͥuata uiolentia. quam regia diligen¬

Expanded text:
debere et tunc audere, si quid molestiarum siue poenarum a christianis debere et tunc audere, si quid molestiarum siue poenarum a christianis imperatoribus patiuntur, uel deponere in querimoniam uel assumere in gloriam. de qua re, id est ipsius schismatis quaestione, si nihil aliud dicerem, ea quae superius sunt dicta sufficerent. An forte dicent, etiamsi conuincuntur in sacrilega dissensione, ut pro ea dementia si quid passi fuerint martyres non sint, non tamen ad imperatorum potestatem haec cohercenda uel punienda pertinere debere? qua in re quaero quid dicant: an quia de religione uitiosa uel falsa nihil curandum est talibus potestatibus? sed multa iam etiam de paganis diximus et de ipsis daemonibus, quod persecutiones ab imperatoribus patiantur. an et hoc displicet? cur ergo ipsi ubi possunt templa subuertunt et per furores circumcellionum talia facere aut uindicare non cessant? an iustior est priuata uiolentia quam regia diligen
Abbreviated transcription (Latin):
qui talia sentiunt in eum locum se ꝓgredi: ut ipsos etiam
demones marcẏrum glam sibi uindicare posse contendunt qi
ista patiunt᷑ ꝑsecutionẽ ꝑ imꝑatores xp̃ianos. ut pene toto
orbe cerraꝵ eorum templa eu̾tantur. idola comminuantur.
sacrificia subtrahantur: qui eos honorant. si deprehensi fuerĩt
puniantur. Quod si dementissimum ẽ dicere: non gͦ ex passioẽ
in hac re nebulas ostendet imꝑitis: Et in suoꝵ dampnatiõe
meritoꝵ. laudem quereret martyrum: non generalit̾ ait.
Deati qui ꝑse cũtionẽ patiuntur: s addidit magnã differen¬
tiam. qua uere a sacrilegio pietas secernat᷑. Ait enĩ. Beati
ta iusticia. quasi conantur aute tempus apalea separari. ac
frumenta eiꝰ falsis criminibꝰ insectantur. ipsi ab ea potiꝰ cãꝙͣ
leuissima pale uarh̃s rumorum flatibus seꝑati sunt. S inqͥ
unt ñ ħ fecimus. Uideant gͦ ex hac questione se pͥmitus lib̾are

Expanded text:
qui talia sentiunt in eum locum se progredi, ut ipsos etiam qui talia sentiunt in eum locum se progredi, ut ipsos etiam daemones martyrum gloriam sibi uindicare posse contendant, quia istam patiuntur persecutionem per imperatores christianos, ut paene toto orbe terrarum eorum templa euertantur, idola comminuantur, sacrificia subtrahantur, qui eos honorant, si deprehensi fuerint, puniantur. quod si dementissimum est dicere, non ergo ex passione uisquam in hac re nebulas obtenderet imperitis et in suorum damnatione meritorum laudem quaereret martyrum, non generaliter ait: beati qui persecutionem patiuntur\', sed addidit magnam differentiam, qua uere a sacrilegio pietas secernatur. ait enim: beatita iustitia quasi conantur ante tempus a palea separare ac frumenta eius falsis criminationibus insectantur, ipsi ab ea potius tamquam leuissima palea uariis rumorum flatibus separati sunt. sed, inquiunt, \'non hoc fecimus\'. uideant ergo ex hac quaestione se primitus liberare
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑtinere ad imꝑatorẽ adu̾sus eos aliquid statuere: qui praua
in religione sect̾antur. ꝓpt̾ea si intfecerit eos quos punierit.
martyres eĩt: Hoc enĩ modo ista heticis om̃ib uox patebit. in
quos ex occulto imꝑio dĩ. ꝑ manifestum hominũ imꝑium
multa quibus cohercerentur seuerissime constututa sunt: nec
solum heticis. quo quomodo saltem xp̃iano nomine dealba¬
tis. s etiã ipsis pganis. Nlam utiq & ipsi falsa religione st̃
impii: quorum simulachra eunti. atq confringi iussa sunt
recentibꝰ legibus. Inhiberi etiam sacrificia subterrore capita¬
li. Si quis gͦ eorum dampnatus in tali crimine fuerit. martyr
amandus ẽ quia ꝓ suplitione quam puam celigonẽ puta¬
bnt penas legibus fuit. sall̃ erte quoquo modo ⁊ p̃unus
audet hoc dicere. Non gͦ quisquis aliqua religionis questione
fuerit ab imꝑatore punitus. martyr efficitur. Neq eñi uident

Expanded text:
non pertinere ad imperatorem aduersus eos aliquid statuere qui praua non pertinere ad imperatorem aduersus eos aliquid statuere qui praua in religione sectantur, propterea, si fecerit eosque puniuerit, martyres erunt? hoc enim modo ista haereticis omnibus uox patebit, in quos ex occulto imperio dei per manifestum hominum imperium multa quibus cohercerentur seuerissime constituta sunt, nec solum haereticis quoquo modo saltem christiano nomine dealbatis, sed etiam ipsis paganis. nam utique et ipsi falsa religione sunt impii, quorum simulacra euerti atque confringi iussa sunt recentibus legibus, inhiberi etiam sacrificia sub terrore capitali. si quis ergo eorum damnatus in tali crimine fuerit, martyr habendus est, quia pro superstitione, quam piam religionem putabat, poenas legibus luit? nullus certe quoquo modo christianus audet hoc dicere. non ergo, quisquis in aliqua religionis quaestione fuerit ab imperatore punitus, martyr efficitur. neque enim uident
Abbreviated transcription (Latin):
tores tantaꝵ mortium publice insultãtur. & nec uitatis ma¬
nifestande causa sermonẽ nob̃ cum conferre. dignantur. Et
si quid temporalis molestie passi fuerint ꝑcertissimum atq rec¬
tisimnum ordinẽ potestatum: cum ipsi pͥuatis furiosoꝵ agmi¬
nbꝰ multo grauiora passim atq cotidie nulla regia. nulla
eccłastica lege committant nos corporum ꝑsecutores uocant:
se animarum int̾fectores non uocant: cum pͥuata licentia nec
coꝵꝑibꝰ parcant. S quia ꝑ mansuetudinẽ xp̃ianam multo
siuetius iudicatur ocłs euulsus in lite. quam animꝰ excecatꝰ
eos obmutescere compellat ui̾tas: silere non ꝑmittit iniqͥtas
An forte dereligione fas ñ c̃ ut dicatur imꝑator. uel quos
miserit imꝑator: Cur gͦ ad imꝑatorem ur̃i uenere legati. cur
cum fecerunt causȩ suȩ iudicem: non secuturi quod ille ui¬
dicaret. S quorsum ista dñr. Num quid nam etiã obuineant.

Expanded text:
tores tantarum mortium publice insultant et nec ueritatis matores tantarum mortium publice insultant et nec ueritatis manifestandae causa sermonem nobiscum conferre dignantur. et si quid temporalis molestiae passi fuerint per certissimum atque rectissimum ordinem potestatum, cum ipsi priuatis furiosorum agminibus multo grauiora passim atque cotidie nulla regia, nulla ecclesiastica lege committant, nos corporum persecutores uocant, se animarum interfectores non uocant, cum priuata licentia nec corporibus parcant. sed quia per mansuetudinem christianam multo seuerius uindicatur oculus euulsus in lite quam animus excaecatueos ommutescere compellat ueritas, silere non permittit iniquitas. An forte de religione fas non est ut iudicet imperator uel quos miserit imperator? cur ergo ad imperatorem uestri uenere legati? cur eum fecerunt causae suae iudicem, non secuturi quod ille iudicaret? sed quorsum ista dicuntur?. numquidnam, etiamsi optineant
Abbreviated transcription (Latin):
n oñs insulas martyres deportantur: in omnibus penalibꝰ locis ui¬
nidico gladio martyres feriuntur: Ad om̃s bestias martyres subri¬
guntut: ait uissionibꝰ iudicum uiui ignibus concremantur. Siaũ
ci qui male agit: nec sine causa gladium portat. Uis ñ cimere
potestatẽ: Bonum fac. ⁊ habebis laudem ex illa. Bonus qͥcqͥd
passus fuerit. laus illi ꝓuenit. ex potestate facientis. Malus uero
qui merito patitur iniquitatis. ñ deputec seuitiȩ potestatis. a dũ
quid cale isti patiuntur. quale facunt: insi quia hominũ mul¬
atudo ñ in corde cor habet s in occłis. Nlam si sanguis exit de car¬
ne mortali. quisquis aspicit. exhorrescit. si a pace xp̃i p̃cisȩ animȩ
atq seꝑate in heresis uel scismatis sacrilegio moriuntur. qui
ñ uidetur non plangit᷑. Immo uͦ mors cectior. atq luctuosior. ut
plane dixerim uerior iure consuetudinis deridetur: cum auc¬

Expanded text:
in omnes insulas martyres deportantur, in omnibus poenalibus locis juin omnes insulas martyres deportantur, in omnibus poenalibus locis juridico gladio martyres feriuntur, ad omnes bestias martyres surriguntur, aut jussionibus judicum vivi ignibus concremantur. Si autei qui male agit, nec sine causa gladium portat. Vis non timere potestatem? Bonum fac, et habebis laudem ex illa : bonus quidquid passus fuerit, laus illi provenit ex potestate facientis; malus vero qui merito patitur iniquitatis, non deputet saevitiae potestatis. 14. Et tamen quid tale isti patiuntur, quale faciunt, nisi quia hominum multitudo non in corde cor habet, sed in oculis? Nam si sanguis exit de carne matque separatae in haeresis uel schismatis sacrilegio moriuntur, quia non uidetur, non plangitur, immo uero mors taetrior atque luctuosior et ut plane dixerim uerior iure consuetudinis et ridetur, cum auc
Abbreviated transcription (Latin):
desiȩ p̃cisione sacrilego furore ferebantur & hȩc eũ tamquã
immaniter iussisse hispano osio suggerente criminatur. Sus
pitionibꝰ uidelicet suis sicut semꝑ dampnando inauditos qͣsi
uͦ non humaniꝰ & ꝓbabiliꝰ alius credidit. osio camquã ep̃o sug¬
gerente criminatur factum: ut in leniorẽ choertionẽ quamuis
Qd eñ ñ isti iuste paciuntur: cum ex altissimo dei psidentis.:
ad cauendum ignem et̾num flagellis talibꝰ admonentis iudi
eñ ꝓbent se ñ eẽ ħeticos. uel scismaticos: cum demum de indis¬
nis penis suis liudam emittant uocẽ: tum demũ sese audeat̃
cum male aliquid patiunit᷑ u̾itatis martyres dicere. Allioquis
s̃ quisquis ab imꝑatore uel a iuidicibꝰ ib omiss penas luit. conti¬
auo marter ẽ. Oñs airceres martyribꝰ pleni sunt om̃s arthenȩ uidi¬
aaņ martyres trahunt. In onnibꝰ metallis martres erumpnosi st̃:

Expanded text:
cclesiae praecisione sacrilego furore ferebantur: et hoc eum tanquam cclesiae praecisione sacrilego furore ferebantur: et hoc eum tanquam immaniter jussisse, Hispano Osio suggerente cpicionibus uidelicet suis, sicut semper, damnando inauditos. quasi uero non humanius et probabilius alius crediderit Ossio tamquam episcopo suggerente potius factum, ut in leniorem cohercitionem quamuis rator. quid enim non isti iuste patiuntur, cum ex altissimo dei praesidentis et ad cauendum ignem aeternum flagellis talibus ammonentis iudicenim probent non esse se haereticos uel schismaticos; tum demum de indignis poenis suis emittant liberam uocem, tum demum sese audeant, cum tale aliquid patiuntur, ueritatis martyres dicere. alioquin si, quisquis ab imperatore uel a iudicibus ab eo missis poenas luit, continuo martyr est, omnes carceres martyribariae martyres trahunt, in omnibus metallis martyres aerumnosi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sem: etiam si illi qui uict̾i sunt innocentes eẽnt ego innocens
eẽ ñ possem. Magno enĩ delicto implicaremur. si cũ corda
humana ñ cerneremus. nec disciplinam eccłasticam tene
remus: cum eis nollemus iudicantibus credere. ultra. quos
ñ pocuit causa transire. ⁊ ꝑ qͦs pocuit ad nos fama ꝑcurrere.
Abistis innocentibus impia te direptione discidis. & inno¬
centẽ te dicis. quod utiq si ẽes. cum uidereo in scripturis sãs
messem dñi tui ante ultimam segregationẽ. & uentilatio¬
nẽ a eianiis & palea non posse separari: eligeres potiꝰ forti
eẽ intolerandis malis. quani impiꝰ indiserendis bonis. Cur eñ
ȩccłarum ꝑ orbem longe remotaꝵ ñ putamus esse istas &pͦ
iustissima uoces. quas in philadelphia figuraui: Quin etiã con
ad supplicium duci iussit. qui uicti apud eccl̃asticos uidices nes
apud ipsum que dicebant ꝓbare potuerunt. & adhuc in sc̃e x¬

Expanded text:
sem, etiamsi illi qui uicti sunt innocentes essent, ego innocens sem, etiamsi illi qui uicti sunt innocentes essent, ego innocens esse non possem. magno enim delicto implicaremur, si, cum corda humana remus, cum eis nollemus judicantibus credere, ultra quos non potuit causa transire, et per quos potuit ad nos fama percurrere. Ab istis innocentibus impia te direptione discindis, et innocentem te dicis: quod utique si esses, cum videres in Scripturis sanctis messem Domini tui ante ultimam segregationem et ventilationem a zizaniis et palea non posse separari , eligeres potius fortis esse in tolerandis malis, quam impius in deserendis bonis. Cur enim Ecclesiarum per orbem longe remotarum non putamus esse istas, et quam justissimas voces, quas in Philadelphia figuravi? CAPUT VIII.--13ad supplicium duci jussit, qui victi apud ecclesiasticos judices, nec apud ipsum quae dicebant probare potuerunt, et adhuc in sanctae E
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑatis temere credere & iudices m̃os endem temeritate¬
dampnare. Acedit mͥ aliud. quod me plurimum moneat.
quia si uos innocentes oppressi eet̾is. moueat
cii sumus causam ur̃am uicinis ur̃is recto ȩccl̃ȩ iure com¬
missam fuisse. qua coram do sciunt queadmodum iudica¬
uerint: lacerare tm̃ maledictis. ⁊ acerbis odiis sectari. et
rebaptizare conamini. Quid boni de illa ur̃a causa. sentire
pot̾imus. Qui enĩ longe remotissimos fr̃s temerariis suspi¬
cionibꝰ dampnare minime dubitatis: quam iuste ãuicinis
ur̃is dampnati fueritis ostenditis. Cur enĩ non credam recte
dampnari potuisse a uicino iudice auditum. Qui me frem
tam longe absentem dampnare non dubitat iauditum:
Hoc mͥ obiciens maximum crimen: quonam qui p̾sens ẽẽ ñ
potui. eis ad quos causa ꝑducta ẽ iudicibꝰ. potius quam ui¬
ctis litigatoribus credioi: Quibꝰ udicibꝰ si non potiꝰ credidis¬

Expanded text:
superatis temere credere et iudices uestros eadem temeritatsuperatis temere credere et iudices uestros eadem temeritatdamnare. accedit mihi aliud quod me plurimum moueat, quia, si uos innocentes oppressi essetis, nos sacii sumus causam uestram uicinis uestris recto ecclesiae iure commissam fuisse, qui coram deo sciunt quemadmodum iudicauerint, lacerare tamen maledictis et acerbis odiis insectari et, rit, etiam rebaptizare conamini, quid boni de illa uestra causa sentire poterimus? qui enim longe remotissimos fratres temerariis suspicionibus damnare minime dubitatis, quam iuste a uicinis uestris damnati fueritis ostenditis. cur enim non credam recte damnari potuisse a uicino iudice auditum, qui me fratrem tam longe absentem damnare non dubitat inauditum, hoc mihi obiciens maximum crimen, quoniam qui praesens esse non potui eis ad quos causa perducta est iudicibus potius quam uictis litigatoribus credidi? quibus iudicibus si non potius credidis
Abbreviated transcription (Latin):
hed omnia scificatione nominis sui. In ipso quippe psalmo pã¬
sionis. non solum quanti. s etiam quantum emerit declara¬
tum ẽ. Ibi enĩ paulo pꝰ dr̃ Reminiscent᷑ & conu̾tentur ad
dñm: uniusi fines terrȩ. Et adorabunt in conspectu eiꝰ. uni¬
u̾sȩ familie gentium. quoniã ipsiꝰ ẽ regnum. & ipse dñabit᷑
gentium. De causa itaq ur̃a tõ fortasse cogerer iudicare.
si uel uicina essem: uel ita remota ut int̾ nos & uos non
habitarent alii xp̃iani eodem nomine signati. eadem unitate
paccati Multe ut̾iacent patͥe gentium. simul mecum
empte illiꝰ sanguine. in cuiꝰ conspectu mecum parit̃ ad orãt.
ꝑ illas ad me transit fama de uob̃ ipse de ciuitate causam
uin̾m examinare potuert̃. Quod si non factum ẽ uos negle¬
xistis. Neq enĩ neglecti a̾ cet̾is. ñ usq ad nos etiam ueniretiᷤ.
Si autẽ aliquid iudicatum ẽ. date ueniam: non audeo uob̾

Expanded text:
haec omnia sanctificatione nominis sui. in ipso quippe psalmo pashaec omnia sanctificatione nominis sui. in ipso quippe psalmo passionis non solum quanti, sed etiam quantum emerit declaratum est. ibi enim paulo post dicitur: reminiscentur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eius uniuersae patriae gentium, quoniam ipsius est regnum et ipse dominabitur gentium. de causa itaque uestra tunc fortasse cogerer iudicare, si uel uicina essem uel ita remota, ut inter nos et uos non habitarent alii christiani eodem nomine signati, eadem unitate pacati. multae interiacent patriae gentium simul mecum emptae illius sanguine, in cuius conspectu mecum pariter adorant. per illas ad me transiit fama de uobis; ipsae de uicinitate causam uestram examinare potuerunt. quod si non factum est, uos neglexistis; neque enim neglecti a ceteris non usque ad nos etiam ueniretis. si autem aliquid iudicatum est, date ueniam; non audeo uobis
Abbreviated transcription (Latin):
uictis nolunt temere aliquid credere. s ido quia se furore sciꝰ¬
matis p̾ciderunt ab eis innocentibꝰ qui multo rationabilius
nolunt. tale aliquid de ipsis iudicibus credere. Existit enĩ
aliqua illarum partium in nomine xp̃i nobilissima ȩccła.
stico nomine ꝑ linguam gregam frat̾nam intimat carita
Si gͦ dicat istis quid in me arguitis fr̃s quid accusatis: quãto
int̾uallo scđm cerrenum locum ab affrica remota sim. par¬
tim nosse. partim audire potiustis. Quid ibi tc̃ siue traditoreᷤᷤ
siue traditoꝵ. uel accusatores. uel dampnatores siue inno¬
centium. uel calumpniatores. uel opp̃ssores egerint: prorsꝰ
ignoro. S ille dominus nr̃ qui ennit totum mundũ p̾cio
sanguinis sui cuiꝰ scã commertia ꝓpħa tanto ante cecinit
dicens. foderunt manus meas. & pedes dinumerauerunt
e uos ñ spacia constituit. uacua & nuda xp̃ianis Impleuit

Expanded text:
uictis nolunt temere aliquid credere, sed ideo, quia se furore schisuictis nolunt temere aliquid credere, sed ideo, quia se furore schismatis praeciderunt ab eis innocentibus, qui multo rationabilius nolunt tale aliquid de ipsis iudicibus credere. Existat enim aliqua illarum partium in nomine Christi nobilissima ecclesiastico nomine per linguam Graecam fraternam intimat caritatmentum. si ergo dicat istis: \'quid in me arguitis, fratres, quid accusatis? quanto interuallo secundum terrenum locum ab Africa remota sim, partim nosse partim audire potuistis. quid ibi tunc siue traditores siue traditorum uel accusatores uel damnatores siue innocentium uel calumniatores uel oppressores egerint, prorsus ignoro. sed ille dominus noster, qui emit totum orbem pretio sanguinis sui, cuius sancta commercia propheta tanto ante cecinit dicens: foderunt manus meas et pedes, dinumerauerunt et nos non spatia constituit uacua et nuda christianis; impleuit
Abbreviated transcription (Latin):
considaitis. qui sine studio parcium iudicat eligat quibus cre-¬
dat᷑: utrum iudicibus sententias ꝓferentibus. an ligatoribꝰ contͣ
quos ꝓlate sunt: litem fimre nolentibꝰ & certe orb̾ terraꝵ. iu¬
diabus cgediait. Qui ant donatisties consentunt cosq defndc̃.
fatent se illiꝰ ecłs ẽt. qui causam suam qualiscuinq illa fueritñ
potuert̾ tatũ incransmarinis tot disceptationibus optinere. &
eoꝵ adu̾sus iudices murmura & crimina credula uanitate
suscipiunt: Qua inre si innocentes se dicunt. &e eos quos suꝑa
aliquid credere de ipsis iuditibus nolunt. de quibus necẽ ue
qui uicti fuerunt conquerantuit: Non solum eñĩ qui bonã
causam ꝑdidit. de iniquo ul̃ cardo. uł negligenti uidice que¬
ritur. s etiã qui iustisime uictus ẽ: ea cecitate de innocente
iudice ñ murmurat. qua cecitate cum innocente adu̾sario
litigabat. Quappt̃ isti ñ duo scelerati sunt. quia de omnibus

Expanded text:
consideratis qui sine studio partium iudicat eligat quibus creconsideratis qui sine studio partium iudicat eligat quibus credat, utrum iudicibus sententias proferentibus an litigatoribus contra quos prolatae sunt litem finire nolentibus. et certe orbis terrarum iudicibus credidit. qui autem Donatistis consentiunt eosque defendunt, fatentur se illis credere, qui causam suam, qualiscumque illa fuerit, non potuerunt tamen in transmarinis tot disceptationibus obtinere, et eorum aduersus iudices murmura et crimina credula uanitate suscipiunt. qua in re si innocentes se dicunt et eos quos superaaliquid credere de ipsis iudicibus nolunt, de quibus necesse est ut qui uicti fuerint conquerantur! non solum enim qui bonam causam perdidit de iniquo uel tardo uel neglegenti iudice queritur, sed etiam qui iustissime uictus est ea caecitate de innocente iudice murmurat, qua caecitate cum innocente aduersario litigabat. quapropter isti non ideo scelerati sunt, quia de hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
tium traditores quam sibi innocentes adiungere maluerunt.
Quae una comminatio buissime atq uilissime ita refellitur.
quia cum duds partes audissent eẽ in africa unam traditorum:
alteram innocentium eã innocentẽ ẽẽ credidunt. que causam
suam apud uicinos ȩccłasticos iudices obtinuerat. Et ꝓpter illi
semꝑ innocentes manserunt. qui nescientes. quẽ ad modum ista
in africa gesta sint: id tm̃ credidunt. quod pacifice ac religiosȩ
credere debuert̃. ã quibus innocentibꝰ seꝑatio nullomodo ẽẽ¬
in nocens potuit. fatetur &̃ parmenianꝰ ad relatense opidum.
& ep̃o iudices. & partes ex aftica conuenisse cecilianum. scilicet
atq donatistas: ubi omnia siuis credidit. qui nichil uicti potu¬
erunt. richil de iudicibus conqueri. Nec tantũ negat rursus eos
ad ccustantinum uenise: e quia ibi quoq ultimo iudicio suꝑa¬
ti sunt: & ipsum gr̃a corruptũ ẽẽ cruminatur. Quibꝰ omnib

Expanded text:
tium —, traditores sibi quam innocentes adiungere maluetium —, traditores sibi quam innocentes adiungere malueQuae una criminatio brevissime atque verissime ita refellitur, quia cum duas partes audissent esse in Africa, unam traditorum, alteram innocentium, eam innocentem esse crediderunt, quae causam suam apud vicinos ecclesiasticos judices obtinuerat. Quapropter illi semper innocentes manserunt, qui nescientes quemadmodum ista in Africa gesta sint, id tamen crediderunt quod pacifice ac religiose credere debuerunt, a quibus innocentibus separatio nullo modo innocens potuit. Fatetur etiam Parmenianus ad Arelatense oppidum et episcopos iudices et partes ex Africa conuenisse, Caecilianum scilicet atque Donatistas. ubi omnia suis credidit, qui nihil uicti potuerunt nisi de iudicibus conqueri, nec tamen negat rursus eos ad Constantinum uenisse et, quia ibi quoque ultimo iudicio superati sunt, etiam ipsum gratia corruptum esse criminatur. quibus omnibus