comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orũ: cecorũ dux: claudorũ baculꝰ: destͣc¬
tio suꝑboꝵ: consolat̾o pauꝑm: sustẽ¬
tatio inopũ: spes desꝑatorũ. Crux. re¬
gum magnificentia: sac̾dotũ głas crux
gͥ. aurea lamina. sacratius ornam̃tũ est.
N ec statim occurrat decꝰ hoc. ido ñ ẽẽ
pontificis: qͥa cũ illo totiquoq cõmu¬
ne ẽ plebi. Nam illa dignitas ht̃ in
ħ aliqͥa qd nec inferioris ordinis sacer¬
dotibꝰ cõmune sit. Sic enĩ in fronte
sua xͥcolarũ signifer. ħ uexillũ baui¬
lat: ut insubiectȩ pleb̾ frontib. soli
sͥ sacro crismate ping̾e liceat. S icut
apłoꝵ erat baptiratis inpon̾e manuᷤᷤ.
tũq ornam̃t̾ accep̃ in suis sac̾dotib
filiꝰ ille ꝓdigͦ. cui reu̾tenti de longinqͣ
regione uͥ porcos pauerat. benignus
pat᷑ occurrens uitulũ saginatũ fe¬
cit occidi. Applaudit sͥ. tota familia
pats: in gła penitentis filii: fr̃ aut̃ eiꝰ
maior ille agrisᷤᷤ foris stans inuidia

Expanded text:
orum, caecorum dux, claudorum baculus, destrucorum, caecorum dux, claudorum baculus, destructio superborum, consolatio pauperum, sustentatio inopum, spes desperatorum. Crux regum magnificentia, sacerdotum gloria. Crux igitur aurea lamina sacratius ornamentum. Nec statim occurrant, decus hoc ideo non esse pontificis, quia cum illo toti quoque commune est plebi. Nam illa dignitas habet in hoc aliquid quod nec inferioris ordinis sacerdotibus commune sit. Sic enim in fronte sua Christicolarum signifer hoc vexillum bajulat, ut in subjectae plebis frontibus soli sibi sacro chrismate pingere liceat. Sicut apostolorum erat baptizatis imponere manus, tumque ornamentum accepit in suis sacerdotibus filius ille prodigus, cui revertenti de longinqua regione, ubi porcos paverat, benignus pater occurrens vitulum saginatum fecit occidi. Applaudit sibi tota familia patris in gloria poenitentis filii, frater autem ejus major ille agrarius foris stans invidia
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c scĩ: quo diues & ornatꝰ ad eccłã
suã descendit filiꝰ d̾i: qd̾ꝙ credentib
in se ꝑ multas &e differentes donatioes.
.s. bñplacitũ suũ distͥbuit: Alii dans
sermonẽ sap̃ie. Alii dans łmonẽ scĩe.
e c̾. ħarũ diuisiones grãrũ inuisibileᷤ.
imitat᷑ uisibilit̾. ut pode xͥ uicariꝰ. cat¬
holicꝰ poontifex. ꝑ sacrorũ diuisiones
ordinũ. ponens quodã in eccłia sac̾¬
dotes. alios diacones. & cet̾os sacͥ alta¬
ris officiales. Latiꝰ autẽ p̃dicti ostendi
sanã doctͥnã e fidẽ integrã p̃dicat:
uelut ꝯ᷑pigneratã anulo sponsã xp̃o
lamina uet̾m pontificũ cessit:
qͦd olim erat infronte micans. octauũ
decus pontificũ: in scͥptura nc̃ ẽ. pene
eadẽ meffabił maiestas noĩs. Illic enĩ
erat in effabile nom̃ d̾i.: Hic ẽ. inestima¬
bile mist̾ium crucis. Crux nãq inesti¬
mabile signũ ẽ: ad mirabił uirtꝰ est.
Erux. spes xͥanorũ: resurrertio mortu¬

Expanded text:
i, quo dives et ornatus ad Ecclesiam suam descendit Filius Dei, quodque credentibus in se per multas et differentes donationes secundum beneplacitum suum distribuit, alii dans sermonem sapientiae, alii sermonem scientiae , etc. Harum divisiones gratiarum invisibiles imitatur visibiliter, utpote Christi vicarius, catholicus pontifex, per sacrorum divisiones ordinum, ponens quosdam in Ecclesia sacerdotes, alios diaconos, et caeteros sacri altaris officiales. Latius autem signisanam doctrinam et fidem integram praedicat, velut oppignoratam annulo sponsam Christo lamina veterum pontificum cessit, quod olim erat in fronte micans octavum decus pontificum , inscripta nunc est pene eadem ineffabilis majestas nominis. Illic enim erat ineffabile nomen Dei, hic est inaestimabile mysterium crucis. Crux namque inaestimabile signum est, admirabilis virtus est. Crux spes Christianorum, resurrectio mortu
Abbreviated transcription (Latin):
głium uͦ dignitate maiꝰ e̾. Hec nãq¬
duo salutis minist̾ia mũdo saluator
inuexit: qͥ euangłm qͥd ẽ attulit. legẽ
uͦ ñ solu̾e. s adimplere uenit. Isti sũt
duo pedes angłi qui ut supͣdictũ est.
descendit de celo amictꝰ nube: & posu¬
it pedẽ suũ dextrũ supͣ mare̾. sinistrũ
suꝑ teriã. Legalis enĩ moralitas iob̾e
bapt̃. uł tpso dño docente tnͣquilliꝰ au¬
nifestã fidĩ doctͥnã uͥbi gm̃a cũ dicet ego

Expanded text:
ium vero dignitate majus est. Haec namque salutis ministeria Salvator invexit, qui Evangelium quidem attulit, legem vero non solvere, sed adimplere venit . Isti sunt duo pedes angeli, qui, ut supra dictum est: Descendit de coelo amictus nube, et posuit pedem dextrum suum supra mare, sinistrum super terram . Legalis enim moralitas, Joanne Baptista vel ipso Domino docente, tranquillius aumanifestam fidei doctrinam, verbi gratia cum
Abbreviated transcription (Latin):
Tarundinẽ ꝙͦ siue calamĩ ab illu xi¬
dentib acciꝑe ñ recusauit in ma¬
nu sua: quout ait iheronimꝰ. sacrile¬
giũ scrib̾et iudeorũ: sie ut uenenata
int̾fic̾et aĩalia habebat nãq in ma
nu sua uirgã .i. suã in ꝓpria potesta¬
te aĩam: ut uolens pon̾et atq it̾m sũ¬
meret eã. & sic̃ moyses coram pharao¬
brum. deuorauit q u̾sas in colubros
ligas magorũ. it̾mq rediit in u̾gam:
sic ipse nc̃ suã qͦudã mͦ posit᷑us erat
aĩam. ut descend̾et in mortẽ. quȩ ꝑ co¬
lubrũ intrauit in mundũ: colubros¬
q egyptiorũ .i. mortes ab sum̾et pec

Expanded text:
Arundinem quoque sive calamum ab illuArundinem quoque sive calamum ab illudentibus accipere non recusavit in manu sua, « quo, ut ait Hieronymus, sacrilegium scriberet Judaeorum, sive venenata interficeret animalinu sua virgam, id est, suam in propria potestate animam, ut volens poneret atque iterum sumeret eam . Et sicut Moyses coram Pharaobrum, devoravitque versas in colubros virgas magorum, iterumque rediit in virgam , sic ipse nunc suam quodammodo positurus erat animam, ut descenderet in mortem, quae per colubrum intravit in mundum , colubrosque Aegyptiorum, id est, mortes assumeret
Abbreviated transcription (Latin):
ed & illud q̾ clamidẽ coccineã cũ
illuderet᷑ ñ dedignat᷑ ẽ circũdari sͥ
nunqͥd ñ congruit uli qd̾ ꝓꝑt̾ nos in pas¬
sione sua sungebat᷑ minist̾io cartatis:
coccus enĩ coloris ignei qͥ intab̾naculo
dñi offeri. & in ueste sacerdotali bis
tinctus iubet᷑ assumi: geminã signifi¬
cat dilectionẽ d̾i ce ꝓximi: qua fit. ut
qͥcqd offerrimꝰ agnitũ ce qͣsi bñ colora¬
tum corã diuinis placeat conspectib.
Ipse autẽ ꝓpt̾ nimiã caritatẽ suã qua
dilexit nos bibit calicẽ passionis: sic̃
ipse ut cognocat inqͥt mundꝰ qͥa ego
diligo patrẽ. &e maiorẽ caritatẽ nemo
habet. qͣm ut aĩam suã qͥs ponat pro
amicis suis. Igit᷑ huic regi nr̃o elamis
coccinea bene congruebat: ut ipso ha¬
bitu se illũ eẽ ostend̾et. qui in lege sig¬
nificabat᷑ ꝑ uitulã rufam: cuiꝰ corpus.
ꝓpeccato iubebat᷑ extra castra crema¬
riaecinis eiꝰ maqua cũ ysopo sitꝑ ppłm¬
asꝑgi ẽ harundinẽ ĩ manu acceꝑit.

Expanded text:
chlamidem coccineam, cum illuderetur, non dedignatus est circumdari sibi , nunquid non congruit illi, quod propter nos in passione sua fungebatur ministerio charitatis? Coccus enim coloris ignei, qui in tabernaculo Domini offerri, et in veste sacerdotali bis tinctus jubetur assumi , geminam significat dilectionem, Dei et proximi, qua fit ut quidquid offerimus, ignitum et quasi bene coloratum coram divinis placeat conspectibus. Ipse autem « propter nimiam charitatem suam qua dilexit nos , bibebat calicem passionis, sicut ipse, « ut cognoscat, inquit, mundus, quia ego diligo Patrem ; » et: « Majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . » Igitur huic Regi nostro chlamys coccinea bene congruebat, ut ipso habitu se illum esse ostenderet, qui in lege significabatur per vitulam rufam, cujus corpus pro peccato jubebatur extra castra cremari, et cinis ejus in aqua cum hyssopo sup arundinem in manu acceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
At illa qͣm ipse expectau̾at. ut faceret
uuas. & fecit labruscas. tandẽ illi mortis
misctit amantudinẽ: quagustata mo¬
dice .i. ꝑ triduũ iã de genimine uitis illiͦ
biber ñ uult. Resurgens enĩ amort̾is.

Expanded text:
At illa, quam ipse exspectaverat, ut faceret uvas, et fecit labruscas , tandem illi mortis miscuit amaritudinem, qua gustata modice, id est per triduum, jam de genimine vitis illius bibere non vult . « Resurgens enim a mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
Conmonitio in his. quoꝵ ꝑpetratio sic ẽ
ad meritum ut declinatis ñ sit ad reatũ:
Concessio in his. quoꝵ declinatio sic ad me¬
ritum ut p̃paratio ñ sit ad reatum.
In preceptis maxime opus est a ꝓbatiõe.
inꝓhibitis in ꝓbatione.
In conmonitione: opus est ꝑsuasione. in
Cur autẽ ita sit. diligent᷑ inquirenti
In duob constat offitium ueri p̾dicatori.
ineruditiõe u̾itatis. ⁊ ad ortatiõe uͥtutis
In hac gemina efficientia doctrinalis
mensa circumfert᷑. ⁊ suis quib dam
quasi uectib de uno corde in aliud
traducitur
nus itaq uectis dicat᷑ sagacitas erudi¬
tionis. alter sagacitas erortationis.
Eius modi uectes debent exaptis litt̾e
testimoniis et uelut de lignis sethim
fieri. ⁊ misticoꝵ intellectuũ sentẽtiis
Omnis sacra eruditio debet niti. a ꝓbatio

Expanded text:
Commonitio in his quorum perpetratio sic est Commonitio in his quorum perpetratio sic est ad meritum ut declinatio non sit ad reatum. Concessio in his quorum declinatio sic est ad meritum, ut perpetratio non sit ad reatum. In praeceptis maxime opus est approbatione, in prohibitis improbatione, in commonitione opus est persuasione, in r autem sit diligenter inquirentiIn duobus constat officium veri praedicatoris, in eruditione veritatis et adhortatione virtutis. In hac gemina efficientia doctrinalis mensa circumfertur, et suis quibusdam quasi vectibus de uno corde in aliud traducitur. Unus itaque vectis dicatur sagacitas eruditionis, alter sagacitas exhortationis. Ejusmodi vectes debent ex apertis litterae testimoniis, et velut de lignis setim fieri, et mysticorum intellectum sententiis Omnis sacra eruditio debet niti ad probati
Abbreviated transcription (Latin):
N onne ratiocinatio in idem reddit ⁊ cͥr ełm¬
ꝑsuasio iusti. dissuasio in iusti:
Qdͥ dictum ẽ deuno ex his circulis facile
intelligitur quid senciendum sit de aliis:
bent eiꝰ modi circuli poni
A inbiguitas ⁊ hesitatio angulũ facit.
uͥ quid eligendum sit ñ facile occurrit.
Sepe dubitat᷑ de uero utrum sit uerum
similit̃ ⁊ defalso. utrum sit falsum:
do iusto. sepe de faciendo uł non
debeamus ponere ꝑfacile est uide
uec eget nr̃a assignatione:
C onsequens est modo querere. quid
sentiendum de pedibus mense.
Pedib totum corpus initit᷑. ⁊ ad statũ erigit᷑.
Q uanto autẽ diuinis mandatis firmius i̾ni¬
timus. tanto ꝑfectius ad statum recti¬
tudinis erigimur. tum mandatũ:¬
Sed̾m num̾um̾ pedum attende qua driꝑti
monitio. quartus concessio:
ꝑceptio in his. quoꝵ ꝑpetratio est ad m̾itũ
declinatio ad reatum.
ꝓhibitio in his. quoꝵ ꝑpetratio estad rea¬
tum declinatio ad meritum.

Expanded text:
Nonne ratiocinatio in idem redit et cirNonne ratiocinatio in idem redit et cirsuasio justi, dissuasio injusti. NQuod dictum est de uno ex his circulis facile intelligitur quid sentiendum sit de aliis. bent ejusmodi circuli poni.Ambiguitas et haesitatio angulum facit, ubi quid eligendum sit non facile occurrit. Saepe dubitatur de vero utrum sit verum, similiter et de falso utrum sit falsum. do justo, saepe de faciendo vel nondebeamus ponere perfacile est videre, nec eget nostra assignatione. Consequens est modo quaerere quid sentiendum de pedibus mensae. Pedibus totum corpus nititur et ad statum erigitur. Quanto autem divinis mandatis firmius innitimur, tanto perfectius ad statum rectitudinis erigimus. Secundum numerum pedum attende quadripartimonitio, quartus concessio. Praeceptio in his quorum perpetratio est ad meritum, declinatio ad reatum. Prohibitio in his quorum perpetratio est ad reatum, declinatio ad meritum.
Abbreviated transcription (Latin):
N otandum qd ipsi labio corona fĩ p̾cipitur.
qm̃ exsacramẽtoꝵs iurtute moꝵ disciplina
utilis et obseruabilis readitur
ꝑ coronam ut dictum ẽ aureolam: intelli¬
gimus doctrinam anagogieam:
ħ ec docĩrina de summis agit unde ⁊ eius
figura in mensa locũ sum̾inũ obtinuit:
Quid enim dicimꝰ anagogen. nͥ misticam
et sursum ductiuamꝰ suꝑcelestium in¬
telligentiam:
Q d̾ corona dr̃ aureola. idem ualet. ac si di¬
humana capit de eo qd̾ oculus ñ uidit.
nec auris audiuit. nec in cor hoĩs ascẽdit:
N otandum qd̾ sola scriptura sacra allegori¬
co ÷ anagogico sensu mistice utit᷑. sola
inter om̃s hac gemina supereminentia
ut semꝑ suit parati omni poscenti red¬
dere rationem de ea fide spe q̃ in nob̾ est
In promptu habeant ꝓbare uera. in ꝓba¬
re falsa. suade iusta. dissuadere iniusta
Qui hec no uit quales oportuit. circulos
doctrinali mense inseruit

Expanded text:
Notandum quod ipsi labio corona fieri praecipitur, Notandum quod ipsi labio corona fieri praecipitur, quoniam ex sacramentorum virtute morum disciplina utilis et observabilis redditur. Per coronam, ut dictum est, aureolam intelligimus doctrinam anagogicam. Haec doctrina de summis agit, unde et ejus figura immensa locum summum obtinuit. Quid enim dicimus anagogen nisi mysticam et sursum ductivam supercoelestium intelligentiam? Quod corona dicitur aureola idem valet ac si dihumana capit de eo quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Notandum quod sola Scriptura sacra allegorico et anagogico sensu mystice utitur sola inter omnes hac gemina supereminentia est ut semper sint parati omni poscenti reddere rationem de ea fide et spe quae in nobis est. In promptu habeant probare vera, improbare falsa, suadere justa, dissuadere injusta. Qui haec novit, quales oportuit circulos doctrinali mensae inseruit.
Abbreviated transcription (Latin):
scimꝰ qd̾ onĩis nr̃ sermo format᷑ ex labio¬
E orte gͦ dat᷑ intelligi. qd̾ es munis etqam
locutio debet tropologia informari.
l abio corona int̾rasilis suꝑponit᷑ quia alle
goria historie interitur.
ea enim ibi allegorice inserta sunt. que uix¬
credi possunt. cõprehendi non possunt.
Corona int̾rasilis habet suꝑficiem suam hͥ
planam. hic concauam. illic ꝑforatam:
ꝥ lanam in his que sunt scđm rationem. cõ¬
cauam in his que sunt p̾ter rationem. ꝑfo¬
ratam in his que uident᷑ cõt᷑ rationem:
Alia est enim conditio trtpologie. ⁊ longe
alia conditio allegorie.
Quid ẽ enim trapologia: nsi moralis scien¬
tio. ⁊ quid allegoria: nisi mistica misteri¬
M oram honesta cordi humano naturalit̃
mere p̾sumit de sensu ꝓprio:ẜ is
Unde ⁊ altitudo corone quatuor tãtum¬
m̃ digitos dicitur tenere. ẜ dertre erce¬
ad horum mensuram allegorica doctri¬

Expanded text:
Scimus quod omnis noster sermo formatur ex labioScimus quod omnis noster sermo formatur ex labio. Forte ergo datur intelligi quod communis etiam locutio debet tropologia informari. Labio corona in terrasilis superponitur, quia agoria historiae intexitur? Ea enim ibi allegorice inserta sunt quae vix possunt credi, comprehendi non possunt. Corona interrasilis habet superficiem suam hic planam, hic concavam, illic perforatam. Planam, in his quae sunt secundum rationem; concavam, in his quae sunt praeter rationem; perforatam, in his quae videntur contra rationem. Alia est enim conditio tropologiae, et longe alia conditio allegoriae. Quid est enim tropologia nisi moralis scientia, et quid allegoria nisi mystica mysteriMorum honesta cordi humano naturalitermere praesumit de sensu proprio. Unde et altitudo coronae quatuor tantummodo digitos dicitur tenere. Ad horum mensuram allegorica doctri
Abbreviated transcription (Latin):
Mensa ꝓpositionis fabricat᷑ ex ligno. suꝑ duct᷑
ꝑ opus ligneum. in telligimꝰ sensum historiẽ
ꝑ labium tropologicum. ꝑ geminã coronã.
alegoricum ⁊ anagogicum.
Delignis sethim fabricata ẽ mensa. que
dicuntur ualde inputribilia:
ꝑtinet aut̃ ad ligna in putribilia. sacra
historia. ab omni falfitate ⁊ fatuitate aliena
Mense de auratio: ipsius litere subtilis ⁊ sa¬
sed deauratum:
Cetera uͦ tria ñ deaurata sed aurea:
Qd̃ est int̾ lignum et aurum. hoc est int̾
historieum ⁊ misticum sensum.
In sc̃ptura saeͣ pͥmũ locum tenet historia:
Allegorica marime circa fidei nr̃e sacra¬
menta uersat᷑. et qualia credunt᷑ magis
quam intelliguntur.
T ropologia de his agit. que quisq facile
capit. unde ⁊ inĩmo resedit:
D iabium gͦ aureum intelligo mistieum et
moralem intellectum:
M agnum aliquid innuit᷑. qd̾ hec oꝑis figu¬
ra labium dicitur.

Expanded text:
Mensa propositionis fabricatur ex ligno, superducitur Mensa propositionis fabricatur ex ligno, superducitur  decoratur. Per opus ligneum intelligimus sensum historicum; per labium tropologicum, per geminam coronam allegoricum et anagogicum. De lignis setim fabricata est mensa, quae dicuntur valde imputribilia. Pertinet autem ad ligna imputribilia sacra historia ab omni falsitate et fatuitate aliena. Mensae deauratio ipsius litterae subtilis et sased deauratum. Caetera vero tria non deaurata, sed aurea. Quod est inter lignum et aurum, hoc est inter historicum et mysticum sensum. In Scriptura sacra primum locum tenet historia. Allegoria maxime circa fidei nostrae sacramenta versatur, et qualia creduntur magis quam intelliguntur. Tropologia de his agit quae quisque facile capit et unde et in imo resedit. r labium ergo aureum intelligo mysticum et moralem intellectum. Magnum aliquid innuitur quod haec operis figura labium dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinam sacre eruditionis: Smat᷑.¬
In mensa cib ponitur: ut ad refectionẽ su
Refectio alla corporalis. alia sp̃ualis. illa est
corporum. ista spirituum.
Illam ꝓcurat secularis scientia. istam
scriptura diuina:  nominat᷑.
Inscriptura sane diuina refectio aĩaꝵ
ponitur. unde ⁊ m̾ito m̃sa ꝓpositionis
Alius aut̾ fu it statꝰ humane uite. sub
spe redemptionis future.
Et alius opportuit eẽ sub fide redem¬
ptionis iam facte.
De uno agitur in ueteri testamento.
de altero intestamento nouo.
Scriptura gͥ saera sufficient̾ agit de
utroq unde ⁊d icitur duos cubitos
longitudinis teneRe.
ꝓcert̾o utrunq testamentũ. soli intẽ¬
dit ꝓcurationi animarum. reliquit
ratione unde ⁊ dicit᷑ cubitũ unũ latitudi¬
P auca aut̾ defuturis docet nam eiꝰ altitu¬
do cubitum ⁊ semis tenet.
p lenum cubitum. quantũ ad p̃sentẽ statum.
semis quantum ad futurum. S de corat᷑.¬

Expanded text:
doctrinam sacrae eruditionis: doctrinam sacrae eruditionis: in mensa cibus ponitur ut ad refectionem sumatur. Refectio alia corporalis, alia spiritualis. Illa est corporum, ista spirituum; illam procurat saecularis scientia, istam Scriptura divina: in Scriptura sane divina refectio animarum proponitur, unde et merito mensa propositionisAlius autem fuit status humanae vitae sub spe redemptionis futurae, et alium oportuit esse sub fide Redemptionis jam factae. De uno agitur in Veteri Testamento, de altero in Testamento Novo. Scriptura igitur sacra sufficienter agit de utroque, unde et dicitur duos cubitos longitudinis tenere. Pro certo utrumque Testamentum soli intedit procurationi animarum. Procuratiratione, unde et dicitur cubitum unum latitudiPauca autem de futuris docet: nam ejus altitudo cubitum et semis tenet. Plenum cubitum quantum ad praesentem statum; semis, quantum ad futurum.
Abbreviated transcription (Latin):
tres ultimas speculationes conparas¬
se. inde inquit loquar ad te.
h ic comparandis intendat. qͥ ad diuinas
reuelationes anelat.
Merito ꝓpitiatorium maculũ dicit᷑. nã incde
diuma responsa dabantur.
Supra ꝓpitiatoriũ dñs loquit᷑ quando spũi
inspirat qd̾ notioĩs eiꝰ modum suꝑ gredit᷑.
Quasi de medio cherubin audit᷑. qd̾ cuiq
pari modo concordare uidetur.
Alis cherubin ꝓpitiatoriũ. ꝓpitiatorio archa
Iuxta dñicum p̃ceptum. testimoniũ in
archa est reponendum:
Qd̃ enim faciendum. edocem᷑ in summis.
Ofirmit̾ retinendum ĩintimis: ꝯu̾sam᷑ iimis:
Principalia dei p̾cepta testimoniũ dicta ft̃¬
qm̃ ꝯscientie cuiꝰq testimoniũ reddunt
Scd̃m obseruantie modũ. reddunt eiuiq
testimonium quantũ diligat dm̃ suum.
Hec de grã contemplandi. summa breui¬
tate ꝑstrinri. nã alias de eadem materia
latius disserui.
er m̃sam ꝓpositioĩs intelligimus

Expanded text:
tres ultimas speculationes comparastres ultimas speculationes comparasse. Inde, inquit, loquar ad te. His comparandis intendat qui ad divinas revelationes anhelat. Merito propitiatorium oraculum dicitur, nam inde divina responsa dabantur. Supra propitiatorium Dominus loquitur, quando spiritui inspirat quod notionis ejus modum supergreditur. Quasi de medio cherubin auditur, quod cuique pari modo concordare videtur. Alis cherubin propitiatorium, propitiatorio arca oJuxta Dominicum praeceptum testimonium in arca est reponendum. Quod enim faciendum edocemur in summis, firmiter retinendum in intimis, conversamur in viis. Principalia Dei praecepta testimonium dicta scientiae cujusque testimonium reddunt. Secundum observantiae modum reddunt cuique testimonium quantum diligat Deum suum. Haec de gratia contemplandi summa brevitate perstrinxi: nam alias de eadem materia latius disserui. Per mensam propositionis intelligimus
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc est qd̾ cherubin iubent᷑ uultũ in ꝓpici¬
In illa speculatione que ꝓpiciatorium intel¬
ligitur. multa diuinoꝵ similitudo multa
dissimilitudo inuenitur.
E st enim spũał ereatura. adimaginẽ ⁊ simi¬
U nus gͦ ex cherubin ante iam dictis. teneat
Quid extensio alarũ. nͥ quedã prepara¬
tio aduolandum:
Ipsa mentis p̾paratio in et̾noꝵ uolatũ
uertit᷑ ei Ad umbraculũ
Inumbraculũ in quã diei ab estu. et
in absconsione ⁊ ꝓtectione aturbine
et apluuia:
Debẽt uͥ cherubin uultum ĩ ꝓpicia¬
toriũ u̾tere et ex inspecta dei imagi¬
ne. certiꝰ edoceriad sublimiora scientie:
D ebent etiã dicti cherubin se mutuo
respicere. et alt̾utre assertionis con¬
sonantiam ꝑ omnia conseruare:
U terq caueat. ne in eo qd̃ affirmat.
alteri non contradicat.
S ic ab uno fiat assertio unitatis. ne
in eo euacuet᷑ confessio trinitatis:
Sic in alt̾o fiat triuitatis confessio. ne
euacuet᷑ in eo unitatis assertio:
Audiat p̾latus quisq quam sit utile.

Expanded text:
Hinc est quod cherubin jubentur vultum in propitira parte stare. In illa speculatione quae per propitiatorium intelligitur multa divinorum similitudo, multa dissimilitudo invenitur. Est enim spiritualis creatura ad imaginem et simi ergo ex cherubin ante jam dictis teneat Quid extensio alarum nisi quaedam praeparatio ad volandum? Ipsa mentis praeparatio in aeternorum volatum vertitur et in umbraculum; in umbraculum, inquam, diei ab aestu, et in absconsione et protectione a turbine et a pluvia. Debent vero cherubin vultum in propitiatorium vertere, et ex inspecta Dei imagine certius edoceri ad sublimiora scientiae. Debent etiam dicti cherubin se mutuo respicere, et alterutrae assertionis consonantiam per omnia conservare. Uterque caveat ut in eo quod affirmat alteri non contradicat, Sic ab uno fiat assertio unitatis, ne in eo evacuetur confessio trinitatis. Sic in altero fiat trinitatis confessio, ne evacuetur in eo unitatis assertio. Audiat praelatus quisque quam sit utile
Abbreviated transcription (Latin):
In equitatis et ꝓsperitatis occufsione t̾ciũ
angulum intellige:
h ic sane saluandi transitoriis ꝓsperant᷑.
utad et̾noꝵ desiderium inflammentur:
Quale queso est qd̾ temporalib euã bonis
fouet et ꝓuehit quos ad et̾ua p̃destinauit.
hic itaq predestinationis circulus. sedem
tenet ubi p̾ceteris iocundior apparet:
Quartũ angłm tenet circulus diuine
dispositionis. ubi ẽ quedã occursio equita¬
tis et aduersitatis.
h ic bom bona oꝑant᷑. ꝙ ad u̾sis urgent᷑.
ħ inc tam̃ disponente deo hoc in eis agitur
ut ad amorem dei acrius inflamment᷑:
E t quale queso est qd̾ inde in eis acriꝰ inflã¬

Expanded text:
In aequitatis et prosperitatis occasione tertium In aequitatis et prosperitatis occasione tertium angulum intellige. Hic sane salvandi transitoriis prosperantur, ut ad aeternorum desiderium inflammentur. Quale, quaeso, est quod temporalibus etiam bonis fovet, et provehit quos ad aeterna praedestinavit? Hic itaque praedestinationis circulus sedem tenet ubi prae caeteris jucundior apparet. Quartum angulum tenet circulus divinae dispositionis, ubi est quaedam occursio aequitatis et adversitatis. Hic boni bona operantur et adversis urgentur. Hinc tamen, disponente Deo, hoc in eis agitur, ut ad amorem Dei acrius inflammentur. Et quale, quaeso, est quod inde in ejus amorem a
Abbreviated transcription (Latin):
Aatm uͭ latus ꝑtin̾e iam dicta sunt. que¬
hoc latus cͥculi p̾destinationis et disposi¬
nis tenent ubi ꝓcerto iocundiores apparẽt.
Quid cordi bono iocundiꝰ sapiat. quã qd̃ omis
diuina dispositio p̃ destinators saluti militat᷑
Illud adhuc adinquirendũ restat quis cir¬
culus quo angło poni debeat:
Dictum ẽ ad unũ arche latus ꝑtinere que
frunt dei ꝑmissione ꝑtinent ad aliud eque
lum faciunt. In hoc angło a deo reꝓbi
flagellantur. nec tam̃ corrigunt᷑. Sed
quis queso eis pat̾nitatis u̾bera adhibet.
si eos incorrigibiles p̃udet : Presientie
itaq cireusꝰs hinc angło p̾sidet. uͥ mira¬
bilior apparet. Ubi iniquitas ⁊ ꝓsperitas.
concurrunt. alt̾m angłm efficiunt. In ħ
angło repbi dona dei ꝑcipiunt. et semꝑ
ingrati fiunt. S hoc sane dei scientiam
ñ potest lat̾e. nec tam̃ eos desinit ad gra¬
titudinis bonũ ꝓsperis ꝓuocare. Hiue
angło scientie eireulus altiꝰ inheret
ubi se tã mirabilem exibet

Expanded text:
erum vero latus pertinere jam dicta sunt quHoc latus circuli praedestinationis et disposis tenent, ubi pro certo jucundiores apparent. Quid cordi bono jucundius sapiat, quam quod omnis divina dispositio praedestinatorum saluti militat? Illud adhuc ad inquirendum restat, quis circulus quo angulo poni debeat. Dictum est ad unum arcae latus pertinere quae fiunt Dei permissione, pertinent ad aliud aequelum faciunt. In hoc angulo a Deo reprobi flagellantur, nec tamen corriguntur. Sed quid, quaeso, eis paternitatis verbera adhibet, si eos incorrigibiles praevidet? Praescientiae itaque circulus huic angulo praesidet ubi mirabilior apparet. Ubi iniquitas et prosperitas concurrunt, alterum angulum efficiunt. In hoc angulo reprobi dona Dei percipiunt, et semper ingrati fiunt. Sed hoc sane Dei scientiam non potest latere, nec tamen eos desinit ad gratitudinis bonum prosperis provocare. Huic angulo scientiae circulus arctius inhaeret, ubi se tam mirabilem exhibet.
Abbreviated transcription (Latin):
In uno gͦ comp̃hensionis cubitum habemꝰ.
in altero habere nonpossumus.
U ide itaq quam recte. ꝓpitiatorii latitu¬
do dicit᷑. cubitum et dimidium tenere.
Se cee de ꝓpitiatoris longitudine: ecce de ei
latitudine
Itinent adeiꝰ aũ altitudinem. ea que sunt ad
s siquis quo sensu comp̃hendat in quib nr̃a
Q d̾ oculus inquit ñ uidit. nec auris audiuit.
nec in cor hominis ascendit:
h uic facile ꝑpendit᷑ cur ꝓpiciatorii altitudinf
mensura ñ p̃scribitur.
Duo ultima contemplationũ genera u̾sant᷑
ab ipsa non poss int comp̃hendi:
In quib ultimũ genus u̾sat᷑ ratiõi õino

Expanded text:
In uno ergo comprehensionis cubitum habemus, In uno ergo comprehensionis cubitum habemus, in altero habere non possumus. Vide itaque quam recte propitiatorii latitudo dicitur cubitum, et dimidium tenere. Ecce de propitiatorii longitudine, ecce de ejus latitudine. Pertinent autem ad ejus altitudinem ea quae sunt ad quis quo sensu comprehendat in quibus nostra constat: Quod oculus, inquit, non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Hinc facile perpenditur cur propitiatorii altitudo, mensura non praescribitur; duo ultima contemplationum genera versantur, ab ipsa non possint comprehendi. In quibus ultimum genus versatur, rationi omnino
Abbreviated transcription (Latin):
Creationis s ue bona sunt ei adinchoatio¬
nem. iustificacionis bona ad ꝓmotionem
glorificationis bona ad consummationẽ.
Inhis que m̃s contemplatua diligenter ex er¬
ceat. ut ꝓpiciatorium suum congruam mẽ¬
Tria multum miranda accepit excreatio
tionẽ arbitrii libertatem:
sit libertas ar bitrii:
Cotidie ista incor dib nr̃is legimus ꝙ
utroq certitudinis cubitum tenemus.
S substantiã ipsiꝰ anime. quis queso ꝓsensu
potest uidere:
N ec iudeo tuam. nec tu meam. sed neut̾
ꝓ ut est potest ibi uidere uel suam.
ꝓhac parte quamdiu iuumꝰ. scientiam
nrãm ad plenum cubitum ñ extendimꝰ.
Recte gͦ longitudo ꝓpitiatorii dr̃ ẽẽ duoꝵ
cubitorum et dimidii.
Rationalis creature iustificationẽ. ꝑtinere
ian diximus ad ꝓpitiatoris latitudinem.
ꝑ ficitur autem iustificatio nr̃a. ex inspira¬
queso comprehendat:
Sp̃c enim uͥ uult spirat. et nescit unde
ueniat uel quo uadat

Expanded text:
Creationis suae bona sunt ei ad inchoatioCreationis suae bona sunt ei ad inchoationem, justificationis bona ad promotionem, glorificationis bona ad consummationem. In his se mens contemplativa diligenter exerceat ut propitiatorium suum congruam menTria multum miranda accepit ex creatiotionem, arbitrii libertatem. sit libertas arbitrii. Quotidie ista in cordibus nostris legimus, et in utroque certitudinis cubitum tenemus. Sed substantiam ipsius animae quis, quaeso, quo sensu potest videre? Nec video tuam, nec tu meam. Sed neuter prout est potest hic videre vel suam. Pro hac parte, quandiu vivimus, scientiam nostram ad plenum cubitum non extendimus. Recte ergo longitudo propitiatorii dicitur esse duorum cubitorum et dimidii. Rationalis creaturae justificationem pertinere jam diximus ad propitiatorii latitudinem. Perficitur autem justificatio nostra ex inspiraquaeso, comprehendat. Spiritus enim ubi vult spirat, et nescis unde veniat, vel quo vadat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓpiciatorium ut diximꝰ quartũ genꝰ con¬
templationis intelligimus. . u̾sat᷑.¬
Hac primũ genus pura intelligentia unt᷑.
ꝓ piciatorium fit de auro purissimo ⁊ loca¬
tur insummo.
In his notamus intelligentie puritatem.
et suꝑ eminentie dignitatem.
hic enim utendum est instrumento ra-¬
cionis. sine officnmaginationis
ꝑ piciatoriũ in su̾mo locat᷑. et dignitas ra¬
tionalis creature cet̾is ante fertur.
nem sui rationali creature dominus
propitius reddituꝵ
Uideamus nunc quid dicitur. de eius
longitudine uel latitudine.
N ec minus dignum consideratione cur
tacetur de eius altitudine.
Scimꝰ qd̵ longitudo naturalit̾ pͥor est
latitudine similit̾ ⁊ utraq prior est
altitudine.
Intelligimꝰ gͦ ꝑbo̾gitu dinem que sũt¬
ad rationalis creature inchoationẽ
Intelligimꝰ ꝑ latitudinem q̃ sunt ad eius
ꝓmotionem.
Ea uͦ que sunt ad eius consũmationem.
intelligimus ꝑ altitudinem.

Expanded text:
Per propitiatorium, ut diximus, quartum genus conPer propitiatorium, ut diximus, quartum genus contemplationis intelligimus, hac primo genus pura intelligentia utitur, versatur, propitiatorium fit de auro purissimo et locatur in summo. In his notamus intelligentiae puritatem et supereminentiae dignitatem. Hic enim utendum est instrumento rationis sine officio imaginationis. Propitiatorium in summo locatur, et dignitas rationalis creaturae caeteris antefertur. nem sui, rationali creaturae Dominus propitius redditur. Videamus nunc quid dicitur de ejus longitudine vel latitudine. Nec minus dignum consideratione cur tacetur de ejus altitudine. Scimus quod longitudo naturaliter prior est altitudine, similiter et utraque prior est altitudine. Intelligimad rationalis creaturae inchoationem. Intelligimus per latitudinem quae sunt ad ejus promotionem. Ea vero quae sunt ad ejus consummationem intelligimus per altitudinem.
Abbreviated transcription (Latin):
G st autẽ contemplationis tercie. ꝑuisibilia
ad inuisibilium speculationẽ ascende
hic opus est sane diuine sapientie circłs
incumbere. si nolumus errare.
Si intelligentie archa his circulis suspẽ¬
ditur quaqͣuersum si ne erroris deuio
circumfertur.
Dicti circuli debent in sertos uectes hr̃e
quos nec licet inde extrahere:
In scientie ⁊ p̃scientie circulis sit multi¬
tudo admirationis:
In duob reliqͥs sit magnitudo exultatiõis:
Inscientia ⁊ p̾scientia diuina. semꝑ inuẽ¬
nies multa admiratione digna
Inp̃destinatione et dei dispositiõe semꝑ
inuenit cor ustũ qd̾ sit magna exultati¬
In illis semꝑ sit admiratio tua. inistis ex
ultatio tua.
N usquã alibi reperies qd̾ dignius mirers
nusquã alibi quo rectius dilecteris.
In neutra sit aliquid friuolum inneut᷑
De auret᷑ uectis ut̾q ut u̾itatis nitore cla
Quo enim cor hominis familiariꝰ dei sapi¬
entiam mirando delectat᷑. eo ad plura
maiora capienda dilatatur.

Expanded text:
er visibilia ad invisibilium speculationem ascendere. Hic est opus sane divinae sapientiae circulis incumbere si nolumus errare. Si intelligentiae arca his circulis suspenditur quaquaversum sine erroris devio circumfertur. Dicti circuli debent insertos vectes habere quos nec licet inde extrahere, in scientiae et praescientiae circulis sit multitudo admirationis, in duobus reliquis sit magnitudo exsultationis. In scientia et praescientia divina semper invenies multa admiratione digna, in praedestinatione et Dei dispensatione semper invenit cor justum quod sit magna exsultatiIn illis semper sit admiratio tua, in istis exultatio tua. Nusquam alibi reperies quod dignius mireris, nusquam alibi quo rectius delecteris. In neutra sit aliquid frivolum, in neutra etur vectis uterque, ut veritatis nitore clarQuo enim cor hominis familiarius Dei sapentiam mirando delectatur, eo ad plura et majora capienda dilatatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quitio. punra Coloruuu pormo euon
faucti lauueuii gropse Loodaur. cs¬
as infautiã fuie oblatus. nueoisus d
eruditus. Armo si18. in Pobatem¬
prornoeus. puno dgruini s3hͦ
Pacer e. Ooruirras Auppenos posos
dieri mouorreri. uer doccignuoo

Expanded text:
boni et dissuasionem mali. Hinc est facillimum perpendere qui circuli qualem vectem debent habere Notandum quod ad vectes pertinet Scripturarum attestatio, ad circulos humana rationem excedunt, recte circuli sub corona sedem accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
N unc p̃scientia. nũc sicientia dicit᷑. nũc p̃dest¬
natio. nc̃ dispositio nominat᷑.
Hii nil fallor sunt circuli. quos oportet in
arche lateribus poni.
Cirtulꝰ s in se ipsum reflectitur unde et in
ipso nec Iciũ nec finis inruenit᷑.
In omni autẽ et̾ne sapientie ordinatione
concordat inicium cum fine.
In hac gͦ quadriꝑtita sapientie distinctioẽ
conuementer satis dictos aureos circulos
possumus intelligere.
In his circulis scientie nr̃e archa ad u̾ita¬
tẽ dirigitur. et adut̾iora ⁊ altora ꝓmouet᷑:¬
t̃ x hiscirculis duo ordinentur in latere

Expanded text:
Nunc praescientia, nunc scientia dicitur; nunc praedestinatio, nunc dispositio nominatur. Hi, ni fallor, sunt circuli quos oportet in arcae lateribus poni. Circulus in seipsum reflectitur, unde et in ipso nec initium, nec finis invenitur. In omni autem aeternae sapientiae ordinatione concordat initium cum fine. In hac ergo quadripartita sapientiae distinctione convenienter satis dictos aureos circulos possumus intelligere. In his circulis scientiae nostrae arca ad veritatem dirigitur, et ad ulteriora, et altiora promovetur. Ex his circulis duo ordinentur in latere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpiciatorio dicuntur que de circulis dicẽ
quatuor aureos circulos habere. duos
Omnino que quo qͦ modo fieri nouimud.
incontemplationẽ ad duc̃̾e possumꝰ c̃ uolumꝰ.
Cors q̃ solent accidere. alia fuĩt bñ alia male:
Illa dei oꝑatione. ista dei ꝑmissione. ꝑtinẽt
ad unũ latus arche q̃ fiunt dei oꝑatione.
Ad alt̾m uͦ eque. q̃ fiunt dei ꝑmissione.
Ecce de arche lat̾ibus. nune de circulis au¬
Int̾ omnia metalla nichil auro lucidius
nichil auro p̾ciosius et dei sapientia clares:¬

Expanded text:
opitiatorio dicuntur, quae de circulis dicendopitiatorio dicuntur, quae de circulis dicendquatuor aureos circulos habere, duos Omnino quae quoquo modo fieri novimus in contemplationem adducere possumus, dum volumus. Eorum quae solent accidere alia fiunt bene, alia male. Illa Dei operatione, ista Dei permissione: pertinent ad unum latus arcae quae fiunt Dei operatione, ad alterum vero aeque quae fiunt Dei permissione. Ecce de arcae lateribus, nunc de circulis auInter omnia metalla nihil auro lucidius, nihil auro pretiosius, et Dei sapientia clares
Abbreviated transcription (Latin):
scientie cubitum omniũ non assurgimꝰ.
Altitudo itaq arche nr̃e constat incubito
inquantũ datur rerum imaginabilium
De aurore uero eam debemus. ñ tm̃ extͥn
aliud iustici ͤ racionem inrerum disposi¬
Illud ꝑtinet ad deaurationem extrnsecã
istud ad deaurationem intrinsecam.
Fieri autẽ debet nr̃a deauratio ex auro
uel friuolum. ⁊ habes aurũ purisfimũ.
Facta de auratione. facienda ẽ coiona
ꝑ coionam ut diximꝰ tercium contempla-¬
tionis generis intelligimꝰ sicut et ꝑpro¬
pitiatorium. intelligi datur et quartũ.
In illo agitur de inuisibilib bonis. i̾sto
de inuisibihbus substantiis.
ꝑtinet itaq ad coronam arche. querere
que sit corona iusticie. qͦu̾e sit que sit̃
illa bona. que sunt scĩs reposita.
Notandum qđ arche corona ipsius erat
Sic sane ex similitudine rerum inuisi¬
bilium assurgitur ad speculationem
rerum inuisibilium:
In quarto genere contemplationis. que¬
Iritur desuminis creaturis.

Expanded text:
scientiae cubitum omnium non assurgimus. scientiae cubitum omnium non assurgimus. Altitudo itaque arcae nostrae constat in cubitoin quantum datur rerum imaginabilium Deaurare vero eam debemus non tantum extaliud justitiae rationem in rerum disposiIllud pertinet ad deaurationem extrinsecam, istud ad deaurationem intrinsecam. Fieri autem debet nostra deauratio ex auro vel frivolum, et habes aurum purissimum. Facta deauratione, facienda est corona  coronam, ut diximus, tertium contemplationis genus intelligimus, sicut et per propitiatorium intelligi datur et quartum. In illo agitur de invisibilibus bonis, in isto de invisibilibus substantiis: pertinet itaque ad coronam arcae quaerere quae sit corona justitiae, quaerere quae sint illa bona quae sunt sanctis reposita. Notandum quod arcae corona ipsius erat lignis affixa. Sic sane ex similitudine rerum visibilium assurgitur ad speculationem rerum invisibilium. In quarto genere contemplationis quaeritur de summis creaturis.
Abbreviated transcription (Latin):
I ndustrie est opus qd̾ inpicturis. celaturis
scriptur is resiłibus uidemus. Seunt¬
Operationes sunt nature. quod herbe ⁊ ar-¬
humana plenum conp̾hensionis cubitũ
habere. alioquin quomͦ inueniet qd cõ¬
prehendere non ualeret:
Latentium itaq causaꝵ manifestus patet
effectꝰ. s latentes effectuum causas ad
plenum conp̾hendere nullo mͦ sufficimꝰ.
Patet gͦ eur latitudo arche. dicat᷑ ctibi¬
tum et semissem habere.
Bipertitur uͦ et illa consideratio que ẽ
inmoribus. qaͣm ad arche altitudinẽ
spectare iam diximus.
U na u̾sat᷑ cirea institutione humanas. alt̾a aũ
circa institutiones diuina s.
ꝓ certo ubi humana institutio diumne subseru¬
nr̃e fabrica in altum assurgit.
h umanas institutiones quas homo potuit in¬
uenire ꝓcerto potest et conprehendere.
Indiui nis autẽ sacramentis aliud ẽ forma
exterior que foris patet et aliud ius illa ĩ¬
trinseca que interius latet. et semisse.
Indiuinis itaq institutionib ad plenum

Expanded text:
ndustriae est opus quod in picturis, caelaturis, scripturis, et similibus videmus; operationes vero naturae sunt quod herbae et arhumana plenum comprehensionis cubitum habere, alioqui quomodo inveniret quod comprehendere non valeret? Latentium itaque causarum manifestus patet effectus, sed latentes effectuum causas ad plenum comprehendere nullo modo sufficimus. Patet ergo cur latitudo arcae dicatur cubitum, et semissem habere. Bipartitur vero et illa consideratio quae est in moribus quam ad arcae altitudinem spectare jam diximus. Una versatur circa institutiones humanas, altera autem circa institutiones divinas. Pro certo ubi humana institutio divinae subservnostrae fabrica in altum assurgit. Humanas institutiones quas homo potuit invenire, pro certo potest et comprehendere. In divinis autem sacramentis aliud est forma exterior quae foris patet, et aliud vis illa intrinseca quae interius latet. In divinis itaque institutionibus ad plenum
Abbreviated transcription (Latin):
In consideratione materie et forme scientia
nr̃a plenum cubitum ualet ⁊ solet habere.
Inconsideratione autẽ nature millatenus
ualet se adplenum cubitum extendere.
Ibi scientia ña habet quasi integrum cubi¬
tum ubi certificatur ad plenum. ẜ tenemꝰ¬
Rerum materiam et formam facile dep̾hẽ¬
dimus et utrobiq certitudinis cubitum
Cognitio autẽ nature nemini patet nsi¬
ex parte.
N ongͦ pot̾ pro hac parte nsi semiscubitũ
P atet de archa nr̃e longitudine quã m̾ito
dicatur duos eubitos et semissẽ tenere.
Biꝑtitur autẽ consideratio illa que est in

Expanded text:
In consideratione materiae et formae scientia nostra plenum cubitum valet, et solet habere. In consideratione autem naturae nullatenus valet se ad plenum cubitum extendere. Ibi scientia nostra habet quasi integrum cubitum, ubi certificatur ad plenum. Rerum materiam et formam facile deprehendimus, et utrobique certitudinis cubitum tenemus. Cognitio autem naturae nemini patet niex parte. Non ergo potest pro hac parte nisi semis cubitum habere. Patet de arcae nostrae longitudine quam merito dicatur duos cubitos et semissem tenere. Bipartitur a
Abbreviated transcription (Latin):
Duo uersantur circa ereaturas diuina.
Q uib dat᷑ ad sola duo ꝓfic̾e uident᷑ accepsse
Quib contigit quatuor dari de eiꝰ modi
Iutes gͦ de his dici. sexale uni.⁊ sex ale alt̾i.
Quatuor aũ pͥma u̾sant᷑ eͥrca creata uisibilia
łinusibilia. duo reliqua circa diuina. s glica.¬
Aitende quã recte pͥma figurãt᷑ in humana
fabrica. ultima duo angłica figura. s duc̾e
At pͥmũ cõtemplationis gñs uidet᷑ ꝑtin̾e res
cere ⁊ ineaꝵ admirationẽ aĩmũ suspendẽ.
In illo rerũ uisibilium multitudinẽ magni¬
tudinẽ utilitatẽ c̃ exultatione miram᷑ inisto
rerũ uisibilium rõnẽ cũ ad miratione rimatͦꝰ
Trimũ designat᷑ in lignoꝵ compositiõe. sõm
in lignoꝵ de auratione.

Expanded text:
 versantur circa divina. Quibus datur ad sola duo proficere, videntur accepisse Quibus contingit quatuor dari, de ejusmoniPutes ergo de his dici, sex alae uni, et sex alae alteri. Quatuor autem prima versantur circa creata visibilia, vel invisibilia, duo reliqua circa divina. Attende quam recte prima figurantur in humana fabrica, ultima duo in angelica figura. Ad primum contemplationis genus videtur pertinere, res cere, et in earum admirationem animum suspendere. In illo rerum visibilium multitudinem, magnitudinem, utilitatem cum exsultatione miramur, in isto rerum visibilium rationem cum admiratione rimamur. Primum designatur in lignorum compositione. Secundum in ligno
Abbreviated transcription (Latin):
D utile feriendo ꝓducit᷑. ⁊ cherubin nr̃i
ductilis ẽẽ iubentur.
N inc gͦ manifeste colligimꝰ qd̾ ad eiꝰmi
gram melius conpunctioͤ quã in uesti¬
gatiõẽ ꝓfici¬
mus:
Ercellentia har̃
speculati¬
onum cõmen¬
datur
in eo qd̵ cheru¬
bin noĩat᷑.
In hac enim gemina speculatiõe. ꝓmo¬
uemur ad plenitudinẽ scientie:
Uftra has auit̾ aliquid ad augm̃tũ scientie.
non est querere uel inuenire:
dictum est suꝑius. qd̾ ꝑuisibilia ad in¬
uisibiliũ contemplationẽ ascendimꝰ:
Sie sane ꝑcognitionẽ inuisibilis ereature

Expanded text:
rendo producitur, et cherubin nostri ductiles esse jubentur. Hinc ergo manifeste colligimus quod ad ejusmodi gratiam melius compunctione, quam investigatione proficimus. Excellentia harum speculationum commendatur in eo quod cherubin nominatur. In hac enim gemina speculatione promovemur ad plenitudinem scientiae. Ultra has autem aliquid ad augmentum scientiae non est quaerere vel invenire. Dictum est superius quod per visibilia ad invisibilium contemplationem ascendimus. Sic sane per cognitionem invis
Abbreviated transcription (Latin):
C onsid̾atio q̃ ẽ demorib ad arche altitudinẽ:
Naturalit̾ autẽ ẽ longitudo latitudine pͥor.
Altitudo uͦ nat᷑ałr ẽ u traq postior.
S ic sane res ipse naturalit̾ sunt pͥores quã
q̃libet eaꝵ oꝑationes.  lõe ñ hr̃ent¬
ad arche longitudinem secundam. adeiꝰ
latitudinem. t̾ciam uͦ ad ipsius latitudinem.
Triꝑtitur autẽ consideratio illa que ẽ de rer̃¬

Expanded text:
rcae altitudinem. Naturaliter autem est longitudo latitudine prior. Altitudo vero naturaliter est utraque posterior. Sic sane res ipsae naturaliter sunt priores quam quaelibet earum operationes. Si vero read arcae longitudinem, secundam ad ejus latitudinem, tertiam vero ad ipsius altitudinem. Tripartitur autem consideratio illa quae est de rer
Abbreviated transcription (Latin):
Attende quantũ sit int̾ lignum ⁊ aurum.
ea que subiacent rationi.
Rerũ ufibilium speciẽ speculam̃ imagmãdo.
inusibilium rerũ causas rimamͣ ratiocinãdo.
De lignis sechim aut̃ facienda ẽ archa que sunt
ualde inputribilia. ꝑtinent ad ligna impu¬
tribilia. de rebus corporeis in qͥb sñtẽtia u̾a.
Primũ uͦ contemplationis grad̃ trib distinguit᷑

Expanded text:
Attende quantum sit inter lignum et aurum, ea quae subjacent rationi. Rerum visibilium speciem speculamur imaginando, rerum visibilium causas rimamur ratiocinando. De lignis setim autem facienda est arca, quae sunt valde imputribilia, pertinent ad ligna imputribilia de rebus corporeis quaedam sententia vera. Primum vero contemplationis genus tribus dist
Abbreviated transcription (Latin):
exercetur religio omnis intt̾ioris.¬
Altare holocaust. formã gerit corporał ex̾cicii.
Merito gͦ stat inatͥo. et uidet᷑ in aꝑto.
Cet̾a sunt intab̾nado. ⁊ latitant in secreto.
P archam federis grã contemplationis intel¬
ligitur. q̃ quasi quõdã dilectionis pignus
sius amatorib a dño confertur.
Contemplatio autẽ ẽ libera mentis ꝑspicatia
in sapientie spectacula c̃ ãmirõẽ sp̾ensa.
Ser uͦ sunt contemplationũ genera. singła

Expanded text:
exercetur religio omnis. Exercexercetur religio omnis. ExercAltare holocausti formam gerit corporalis exercitii. Merito ergo stat in atrio et videtur in aperto. Caetera sunt in tabernaculo, et latitant in secreto. Per arcam foederis gratia contemplationis intelligitur, quae quasi quoddam dilectionis pignus suis amatoribus a Domino confertur. Contemplatio autem est libera mentis perspicacia in sapientiae spectacula cum admiratione suspensa. Sex vero sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Dicta autẽ tͥa habebant qͥnq sc̃ificia. ẜ dm¬
Iuatͥo tab̾nacł. erat altare holo causti.
In altari ert̾iori aĩaliũ carnes ꝯcremabantur ꝙ ꝑ
afflicionem coꝑis carnalia desid̾ia annullantur.
In altari int̾iori fumus aromatũ dño ad olebat᷑.
et ꝑ cordis contͥctionẽ celestiũ desid̾ioꝵ flagran¬
tia inflamma tur.
Candelabrum est gestorium luminis discretio
est luc̾na int̾ioris hominis. ficiant᷑.¬
In mensa cibi apponuntur unde esurientes re¬
plationis grã app̾hendit celestis sapĩe thesaurũ.
Itinet itaq ad altare ẽt̾iꝰ bona oꝑatio.
Ad candelabrũ studiosa meditatio. ad mensam uͦ
sacra lectio. ad altare int̾iꝰ deuota oratio. ad ar-¬
cham dunnors oꝑum contemplatio.
Hec sunt quinq ererticia in quib agit᷑ atq com¬
pletur iustificatio nr̃a.
Merito archa sanctificationis dicit᷑ in qua iust¬
ficacionis nr̃e consummatio figuratur.
Habes que sit quinq ꝑtita occupatio inquib

Expanded text:
Dicta autem atria habebant quinque sanctificia. In atrio tabernaculi erat altare holocausti. In altari exteriori animalium carnes concremabantur, et per afflictionem corporis carnalia desideria annullantur. In altari inferiori fumus aromatum Domino adolebatur, et per cordis contritionem coelestium desideriorum flagrantia inflammatur. Candelabrum est gestatorium luminis, et discretio est lucerna interioris hominis. In mensa cibi apponuntur unde esurientes replationis gratia apprehendit coelestis sapientiae thesaurum. Pertinet itaque ad altare exterius bona operatio. Ad candelabrum studiosa meditatio. Ad mensam vero sacra lectio. Ad altare interius devota oratio. Ad arcam divinorum operum contemplatio. Haec sunt quinque exercitia in quibus agitur atque completur justificatio nostra. Merito arca sanctificationis dicitur, in qua justificationis nostrae consummatio figuratur. Habes quae sit quintipartita occupatio in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tur. de .u. panib saturasse.u. milia ho¬
minũ. ẽ unc enĩ .u. libroᷤᷤ moysi aꝑiet
iudeis: qͦs nc̃ uelut integroᷤᷤ panes portat
saturabunt᷑. ce ip̃i laudabẽt dñm reqͥ¬
rentes eũ ẽ unc implebit᷑ ulud iheremiȩ
uaticinũ: qd̃ huic euagłio rectȩ p̃mitti¬

Expanded text:
ur de quinque panibus saturasse quinque millia hominum . Tunc enim quinque libros Mosi aperiet Judaeis, quos nunc velut integros panes portat saturabuntur etiam ipsi, et laudabunt Dominum requirentes eum . Tunc implebitur illud Hieremiae vaticin
Abbreviated transcription (Latin):
sepb p̃figuratũ ẽ. N am sic̃ ad illũ. in
tota t̾ra egypti dnãntẽ uenert̃. qͥ eum
uendid̾ant fr̃s sui fame cõpulsi: &e ab eo
recogniti. atq recepti sunt. & ip̃e cũ illis
celebrauit conuiuiũ: sic ad ip̃m dñm
nr̃m toti mundo pͥncipantẽ & egyptioᷤ
.i. gentiles qͥ ĩ peccatoꝵ teneb̾s fu̾ant.
pane uitȩ copiosius alentẽ. reu̾tent᷑ reli¬
quie filioꝵ isrł. & ab eo recipient᷑ ingr̃ã:
quẽ negauer̃t ae occider̃t: & tc̃ m̃sam suã

Expanded text:
seph praefiguratum est. Nam sicut ad illum in tota terra Aegypti dominantem venerunt, qui eum vendiderant fratres sui, fame compulsi, et ab eo recogniti atque recepti sunt, et ipse cum illis celebravit convivium , sic ad ipsum Dominum nostrum, toti mundo principantem, et Aegyptios, id est gentiles, qui in peccatorum tenebris fuerant, pane vitae copiosius alentem, revertentur reliquiae filiorum Israel, et ab eo recipientur in gratiam, quem negaverunt et occiderunt, et