comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣto ea iustĩ possidere potutrt̃ Iustitiam quippe
et nlemo male habet: et qui non dilexerit non ha¬
bet: Pecuma uͦ et amalis male habetur:be abonis
tanto meliꝰ habetur qnͣto minus amatur. Sed in¬
ter hec toleratut iniquitas male h abentium: ce
quedam int̾ eos uura constitiuntur que appellan-¬
tur ciuilia: Non qd̃ hincfiat ut bene utentes sint.
sedut male utentes min̾ molesti sint: donee fideles
et pii quorum iure sunt omiã qui uł exillis fiunt
uł int̾ illos tantisꝑ uiuentes malis corũ non ob-¬
stringuntur sed exercentur: ꝑueniant ad illam ci¬
intatem ubi hereditas et̾nitatis ẽ ubi non habet
nisi iuist iocum. non nsi sapiens pͥncipatum: ubi
possidebunt quicũq ibierunt uere sua: Sed tam̃
etiã hicnon int̾cedimꝰ ut scd̃m mores legesq t̾re¬
nas no urestituantur aliena: qmͣuis placabiles
nos uelimꝰ malis non ut placeant. uł ꝑmaneant

Expanded text:
quanto ea iustius possidere potuerunt. iustitiam quippe quanto ea iustius possidere potuerunt. iustitiam quippe et nemo male habet et, qui non dilexerit, non habet. pecunia uero et a malis male habetur et a bonis tanto melius habetur, quanto minus amatur. sed inter haec toleratur iniquitas male habentium et quaedam inter eos iura constituuntur, quae appellantur ciuilia, non quod hinc fiat, ut bene utentes sint, sed ut male utentes minus molesti sint, donec fideles et pii, quorum iure sunt omnia, qui uel ex illis fiunt uel inter illos tantisper uiuentes malis eorum non obstringuntur, sed exercentur, perueniant ad illam ciuitatem, ubi hereditas aeternitas est, ubi non habet nisi iustus locum, non nisi sapiens principatum, ubi possidebunt, quicumque ibi erunt, uere sua. sed tamen etiam hic non intercedimus, ut secundum mores legesque terrenas non restituantur aliena, quamuis placabiles uos uelimus malis, non ut placeant uel permaneant
Abbreviated transcription (Latin):
ubipeccata puniuntur d̃cepto iudice. et circũuentis
legib optinetur: Quid dicam deusuris. qs etiam
ipse leges et iudices reddi iubent: an crudelior est
qui subtrahit aliquid uł eripit diuiti. qmͣ quitru¬
cidat paupem fenore: hec atq huiꝰmodi male u¬
tiq posfidentur et uellẽ restrtuerentur: sed non ẽ
qͦ iudice repetantur: Iam uero si prudent᷑ intueamĩ
qd̃ scͥpͥtum ẽ fidelis hominis totꝰ mundus diuitia¬
rum ẽ: infidelis autem nec obolus: nonne om̃s
qͥ sibi uidentur gand̃e licite conquisitis. eisqr nti
nescuit aliena possidere conuicimꝰ: Hoc enĩcer¬
te alienum non est: qd̃ uire possidecur: Noc autẽ
iure qd̃ iuste: et hoc iuste quod bene: Ome gͥ quod
male possidetur. alienum ẽ. Male autẽ possidet:
qͥmaleutitur. Cernis gͣͦ qmͣ multi debeant reddere
aliena: si uł pauti quib reddantur. reppiantur. qͥ
tamen ubi uͥsunt. tanto magis ista contempnunt

Expanded text:
ubi peccata puniuntur, decepto iudice et circumuentis ubi peccata puniuntur, decepto iudice et circumuentis legibus obtinetur. quid dicam de usuris, quas etiam ipsae leges et iudices reddi iubent? an crudelior est, qui subtrahit aliquid uel eripit diuiti, quam qui trucidat pauperem faenore? haec atque huius modi male utique possidentur et uellem restituerentur; sed non est, quo iudice repetantur. Iam uero si prudenter intueamur, quod scriptum est: Fidelis hominis totus mundus diuitiarum est, infidelis autem nec obolus, nonne omnes, qui sibi uidentur gaudere licite conquisitis eisque uti nesciunt, aliena possidere conuincimus? hoc enim certe alienum non est, quod iure possidetur, hoc autem iure, quod iuste, et hoc iuste, quod bene. omne igitur, quod male possidetur, alienum est, male autem possidet, qui male utitur. cernis ergo, quam multi debeant reddere aliena siue pauci, quibus reddantur, reperiantur; qui tamen ubiubi sunt, tanto magis ista contemnunt,
Abbreviated transcription (Latin):
accepisti qnͣdo iubente nulice cuicũq cause neces.¬
sarium hominẽ tenusti ne resisteret uinxisti: ne
fugeret indusisti: postremo aut ꝑmanente. lite ex¬
hibuisti aut finita dimisisti. s edillud cur aduoca¬
to non dicat᷑ imꝓmptu ẽ: qͥa scilicet ita ñ uult ho¬
morepese qd̃ patrono ut male iunceret bedit sicut
non uult reddere quod ab adu̾sario tum male ui¬
cisset accepit. Quis tandem ad uocatꝰ. aut ex aduosa¬
to ita uir optimꝰ facne repperitur. qui suscepto suo
dicat. recipe qd michi tum tͥ inale ad eẽm dedistĩ et
redde adu̾sario tuo quod me agente miq abstu¬
listi: Et tam̃ quempͥoris. non recte uite rectissime
penitet. etiã hoc facere debet: ut si ille quiiiq liti¬
gauit nonuult ad monit᷑ corrig̃e iniquitatẽ eiꝰ ta¬
men iniquitatis nolit iste habere mercedem: nisi
forte restituendum est. alienũ qõ ꝑfuitum clancu¬
lo aufertur et restituendum non ẽ qd̃ in ipso foro

Expanded text:
accepisti, quando iubente iudice cuicumque causae necesaccepisti, quando iubente iudice cuicumque causae necessarium hominem tenuisti, ne resisteret, uinxisti, ne fugeret, inclusisti, postremo aut permanente lite exhibuisti aut finita dimisisti. sed illud cur aduocato non dicatur. in promptu est, quia scilicet ita non uult homo repetere, quod patrono, ut male uinceret, dedit, sicut non uult reddere, quod ab aduersario, cum male uicisset, accepit. quis tandem aduocatus aut ex aduocato ita uir optimus facile reperitur, qui suscepto suo dicat: Recipe, quod mihi, cum tibi male adessem, dedisti, et redde aduersario tuo, quod me agente inique abstulisti? et tamen, quem prioris non rectae uitae rectissime paenitet, etiam hoc facere debet, ut, si ille, qui inique litigauit, non uult admonitus corrigere iniquitatem, eius tamen iniquitatis nolit iste habere mercedem, nisi forte restituendum est alienum, quod per furtum clanculo aufertur, et restituendum non est, quod in ipso foro,
Abbreviated transcription (Latin):
rint qut excellentioris conscenderint sc̃ĩtatis
gͣdũ. facilius ea queh oc modo ad quisiert̃ tan¬
qmͣ sua pauꝑib largunt᷑. qmͣqm eis aquibus
accepta sunt tanqm̃ aliena restituant: Qui uero
cont᷑ ius societatis humane furtis. rapinis calũ¬
pmis. opp̃ssionib. inuasionib. abstulerit: red¬
denda potius qmͣ donanda censemꝰ: ⁊achei pub¬
licam eungli̾co exemplo: qͥcum hospitio dnm
succepisset inuitam scãm repente mutat᷑. dimi¬
dium inqͥt rerum mearũ dopauꝑib: et sicui
aliquid abstuli qͣdruplum reddo: Uerumpta¬
men si iustitia sinceriꝰ consulatur: iustius dicitur
ad uocato reobe qd̃ accepisti. qnͣdo contͣ iutatem
stetist. miquitat affuisti. iudicem fefellisti. iustã
causam opp̃ssisti. defalsitate uicisti: qd̃ uideᷤ mul-¬
tos honestissimos et di sertissimos uiros nonso¬
lum impue: u̾um etiã głose iudi sibi cõmict̾e.
qmͣ cuiqm in quoubet offitio iniutanti. redde qͦd

Expanded text:
rint aut excellentioris conscenderint sanctitatis rint aut excellentioris conscenderint sanctitatis gradum, facilius ea, quae hoc modo adquisierunt, tamquam sua pauperibus largiuntur. quam eis, a quibus accepta sunt, tamquam aliena restituunt qui uero contra morem societatis humanae furtis, rapinis, calumniis, oppressionibus, inuasionibus abstulerit, reddenda potius quam donanda censemus Zachaei publicani euangelico exemplo, qui cum hospitio dominum suscepisset, in uitam sanctam repente mutatus: Dimidium, inquit, rerum mearum do pauperibus et, si cui aliquid abstuli, quadruplum reddo. Verum tamen si iustitia sincerius consulatur, iustius dicitur aduocato: Redde, quod accepisti, quando contra ueritatem stetisti, iniquitati adfuisti, iudicem fefellisti, iustam causam oppressisti, de falsitate uicisti, quod uides multos honestissimos et disertissimos uiros non solum impune uerum etiam gloriose uideri sibi committere, quam cuiquam in quolibet officio militanti: Redde, quod
Abbreviated transcription (Latin):
partem ad exam̃ ad hibentur: iusti ex una parte
consistunt. Cũ autẽ iuditia et testimonia que nec
iustaet necuera uendenda sunt. iniqͣ et falsa uen¬
duntur: mutto sceleratins utiq pecuma sumit᷑
quia sceleratectiam qm̃uis auolentib datur:
Iue tam̃solet tamqmͣ male sibi ablatam petuniã
repetere. qui iustum iuditiũ emit: qm̃ uenale eẽ
non debuit. Qui uero ꝑiniqͦ iuditio dedit: uellet
qͥdem repetere. nisi timeret uł puderet emisse. St̃
auepsone inferioris loci qui abutraq parte. non
insoient̃ accipiunt: sicut officialis. et aquo amo¬
uetur et cui admouetur offitium: abhis excorta
ꝑinmod̾atam inꝓbitatẽ repeti solent data pto
lerabiem consuetudinẽ non solent. Magisq re¬
p̃hendimus qui talia mnusitate repetiuerunt.
qmͣ qui ea demore sumpsert̃: qm̃ multe necessa¬
rie ꝑsone reb humamis. uł inuitantur huiꝰmo¬
di cõmodis uł tenentur. Isti si uiã uite mutaue¬

Expanded text:
partem ad examen adhibentur, isti ex una parte partem ad examen adhibentur, isti ex una parte consistunt. cum autem iudicia et testimonia, quae nec iusta et uera uendenda sunt, iniqua et falsa uenduntur, multo sceleratius utique pecunia sumitur, quia scelerate etiam quamuis a uolentibus datur. ille tamen solet tamquam male sibi ablatam pecuniam repetere, qui iustum iudicium emit, quoniam uenale esse non debuit; qui uero pro iniquo iudicio dedit, uellet quidem repetere, nisi timeret uel puderet emisse. Sunt aliae personae inferioris loci, quae ab utraque parte non insolenter accipiunt sicut officialis, et a quo admouetur et cui admouetur officium; ab his extorta per inmoderatam inprobitatem repeti solent, data per tolerabilem consuetudinem non solent magisque reprehendimus, qui talia inusitate repetiuerunt, quam qui ea de more sumpserunt, quoniam multae necessariae personae rebus humanis uel inuitantur huius modi commodis uel tenentur. isti si uiam uitae mutaue
Abbreviated transcription (Latin):
posside: ad summã gͥ neq apud tales si qui reppi¬
untur. qͣlem te cẽgaudemꝰ. neq apud ipsos qui
magno studio aliena. ac nichil ꝓfutura multoq
etiampiculosa. ac ꝑnitiosa pet̾unt. neq apud cor
meum cui testis est ds ausim dicere. sentire decer¬
nere int̾ uemendũ eẽ ꝓ aliquo. ut qd̃ scelere ab stu¬
lit sceleris impunitate posfideat: sed ut remissa
in iuria qd̾ inuiriose abstulit reddat. si tam̃ habr
qd̃ abstulit. uł aliud un de illud restituat. Non sa¬
ne quicquid ab inuito sumitur: iniuriose aufert᷑
Nam pleriq nec medico uolunt redd̃e honorẽ su¬
um. nec oꝑario mercedem: nec tam̃ hec que ab in¬
uitis accipiunt piniuriã accipiunt. que potiꝰ ꝑ
iniutiam non darent᷑. S ed non id̾o debet iudex
uend̾e iustum iuditiũ. aut testis uerũ testimom¬
um quia uendit aduocat᷑ iustũ patrocinium: et
niris peritꝰ uerum consiliũ: Illi enim int̾ utrãq

Expanded text:
e apud te neque apud tales, si qui reperie apud te neque apud tales, si qui reperiuntur, qualem te esse gaudemus, neque apud ipsos, qui magno \'studio aliena ac nihil profutura multaque etiam periculosa ac perniciosa petunt\', neque apud cor meum, cui testis est deus, ausim dicere, sentire, decernere interueniendum esse pro aliquo, ut, quod scelere abstulit, sceleris impunitate possideat, sed ut remissa iniuria, quod iniuriose abstulit, reddat, si tamen habet uel quod abstulit uel aliud, unde illud restituat. Non sane quicquid ab inuito sumitur, iniuriose aufertur. nam plerique nec medico uolunt reddere honorem suum nec operario mercedem, nec tamen haec qui ab inuitis accipiunt, per iniuriam accipiunt, quae potius per iniuriam non darentur. sed non ideo debet iudex uendere iustum iudicium aut testis uerum testimonium, quia uendit aduocatus iustum patrocinium et iuris peritus uerum consilium; illi enim inter utramque
Abbreviated transcription (Latin):
dibilia non nulla sint falsa. sicut incredibilia
ñ nulla sunt uera: Ideo qͦsdam cõmemorans qͥ
et sceleris penã sibi cupiunt relaxari. et id ꝓpt̃
qd̃ scelus ãmissum ẽ possidere: addidisti et ansti
phis quoq int̾uemendum putat sacerdotium
ur̃m: fie̾ri enim potest ut tu scias quod ego nes¬
cio: et ꝓpt̾ea putem ꝓaliquo int̾ueniendum. quod
me fallere potinit. cum te non potuerit: ut ego eũ
non credam possidere qd̾ tupossid̃e nosti. Ita fte
ut cum dereo sententia. non una sit nr̃a. neutri
tam̃ nr̃m placeat. qd̃ res ñ reddit᷑. alicna: De hoĩe
ut homines diu̾sa sentimus: sed inipsa iustitia
simul sum᷑: Comodo etiã ficripotest. ut quod scio
aliquem non habere hoc eum tuh abere noncer-¬
tissime teneas. sed credibilit̾ suspiceris: et obhoc tͥ
uidear int̾uenire ꝓ eo qui et sceleris penam sibi cu-¬
piat selaxari: et idꝓpt̾ quodstelus admissum est

Expanded text:
dibilia nonnulla sint falsa, sicut incredibilia dibilia nonnulla sint falsa, sicut incredibilia nonnulla sunt uera. ideo quosdam commemorans, qui et sceleris poenam sibi cupiunt relaxari et id, propter quod scelus admissum est, possidere, addidisti et aisti: \'Pro his quoque interueniendum putat sacerdotium uestrum\'. fieri enim potest, ut tu scias, quod ego nescio, et propterea putem pro aliquo interueniendum. quod me fallere potuit, cum te non potuerit, ut ego eum non credam possidere, quod tu possidere nosti. ita fit, ut, cum de reo sententia non una sit nostra, neutri tamen nostrum placeat, quod res non redditur aliena. de homine ut homines diuersa sentimus, sed in ipsa iustitia simul sumus. eo modo etiam fieri potest, ut, quod scio aliquem non habere, hoc eum tu habere non certissime teneas, sed credibiliter suspiceris et ob hoc tibi uidear interuenire pro eo, qui et sceleris poenam sibi cupiat relaxari et id, propter quod scelu
Abbreviated transcription (Latin):
trad̾e uł possumus uel debemus: agimꝰ qnͣtum
ep̃alis facultas clatur: et humanum quidẽ non¬
nũqmͣ. sed maxime ac semꝑ diuinum iuditium
cõminantes: Nolentes autẽ reod̃e quos nouimus
et male abstulisse. et unde reddant habere: argui¬
mꝰ increpamꝰ. et detestamur. Quosdam clã. quos¬
dam palam sicut diu̾sitas ꝑsonarum. diu̾sã ui-¬
detur posse recipe medicinam: nec in alioꝵ ꝑm-¬
ciem ad maiorem insaniam concitari Auqñdo
etiam sires magis curanda non impedit. scĩ al¬
taris cõmunione pͥuam᷑: uerũ sepe accidit ut
nos sallant: uł negando se abstulisse. uł affir¬
mando se unde testituant non habere: Sepe eti¬
am et uos fallimim: putando uł nos non agere
ut reddant. uel se ipsos habere unde reodant. Et
omĩs aut pene oms homines amamus nr̃as sus¬
piciones uł uocare. uł existimare cognitiones.
qnͣdo credibilib rerum signis mouen᷑rtum ere¬

Expanded text:
tradere uel possumus uel debemus? agimus. quantum tradere uel possumus uel debemus? agimus. quantum episcopalis facultas datur, et humanum quidem nonnumquam sed maxime ac semper diuinum iudicium comminantes. nolentes autem reddere, quos nouimus et male abstulisse et, unde reddant, habere, arguimus, increpamus, detestamur quosdam clam, quosdam palam, sicut diuersitas personarum diuersam uidetur posse recipere medicinam nec in aliorum perniciem ad maiorem insaniam concitari, aliquando etiam, si res magis curanda non impedit, sancti altaris communione priuamus. Yerum saepe accidit, ut nos fallant uel negando se abstulisse uel adfirmando se, unde restituant, non habere; saepe etiam et uos fallimini putando uel nos non agere, ut reddant, uel ipsos habere, unde reddant; et omnes aut paene omnes homines amamus nostras suspiciones uel uocare uel existimare cognitiones, quando credibilibus rerum signis mouemur, cum cre
Abbreviated transcription (Latin):
sericordes: et in ipso dubio nolunt hoitun ꝓm
perta pecuma certa in ferre supplitia. ad hanc mmi¬
sericordiam uos etiam nos ꝓuocare et exhortari
ilecet. Melius enim etiam sihabet amittis: qmͣ si ñ
habet aut excrucias. aut occidis. Sed pistis magis
apud cos qui repetunt. qmͣ apud eos qui iudicãt
int̾cedere conuenit: ne ipse uideatur auferre. qui
cum habet potestatem non cogit reddero: qmͣus
incogendo ita debeat adhiberc integritatem. ne a¬
mittat humanitatem: Illud uero fidentissime
dixermi: eum quiphomine adhoc int̾̃uenit ne.
male ablata restituat. et qui ad se confugientem
qnͣtum honeste potest ad restituendũ non cõpel¬
uit: socium ẽẽ fraudis et criminis. Nam miseri¬
cordĩ opem nr̃am talib subtrahimus: qmͣ im¬
pendimus: Non enĩ opem fert qui ad peccandũ
ad uiuat: ac non potius subu̾tit atq oppͥmit.
S numqͥd ideo nos aut exigere. aut exigendum

Expanded text:
sericordes et in ipso dubio nolunt homini pro sericordes et in ipso dubio nolunt homini pro incerta pecunia certa inferre supplicia. ad hanc misericordiam etiam nos prouocare et exhortari decet: melius enim, etiam si habet, amittis, quam, si non habet, aut excrucias aut occidis. sed pro istis magis apud eos, qui repetunt, quam apud eos, qui iudicant, intercedere conuenit. ne ipse uideatur auferre, qui, cum habeat potestatem, non cogit reddere, quamuis in cogendo ita debeat adhibere integritatem, ne amittat humanitatem. Illud uero fidentissime dixerim, eum, qui pro homine ad hoc interuenit, ne male ablata restituat, et qui ad se confugientem, quantum honeste potest, ad restituendum non compellit, socium esse fraudis et criminis. nam misericordius opem nostram talibus subtrahimus, quam inpendimus; non enim opem fert, qui ad peccandum adiuuat ac non potius subuertit atque opprimit. sed numquid ideo nos aut exigere aut exigendum
Abbreviated transcription (Latin):
Plerumq enĩ qui aufert amictit siue alios pati¬
endo malos. siue ip̃e maieuruendo: nec aliud
habet unde restituat. huic certe non possumus
slicere. redde quod abstulisti: nisi cum habere
credimus et negare. Ubi quidem si aliquos susti¬
net repente cruciat᷑. dum existimatur habere qd̃
reddat. nulla ẽ iniquitas. quia et si non ẽ unde lu¬
at ablatam pecumiã merito tam̃ dum eã ꝑ mo¬
lestias corporales redhibere compellit᷑: peccati qͦ
male ablata est penas luit: Sed in humanum
non est etiamptalib int̾cedere. tamqmꝑ reis cri¬
minum: non ad hoc ut minime restitu antur alie¬
na. sed ne frustra homo in hominẽ seinat: Ille pre¬
sertimqui iam remisit culpã. sed querit pecunã:
et fraudari metuit non expetit uimdicar: Demq
intalib causis. si ꝑ suadere potuerimꝰ cos ꝓquib
int̾uemimus non habere qd̃ poscitur: continuo
nob̾ coꝵ motestie relaxantur. aliqñdo atitem mi¬

Expanded text:
plerumque enim, qui aufert, amittit siue alios patiplerumque enim, qui aufert, amittit siue alios patiendo malos siue ipse male uiuendo nec aliud habet, unde restituat. huic certe non possumus dicere: \'Redde, quod abstulisti ? , nisi cum eum habere credimus et negare. ubi quidem si aliquos sustinet a repetente cruciatus, dum existimatur habere, quod reddat, nulla est iniquitas, quia, etsi non est, unde luat ablatam pecuniam, merito tamen, dum eam per molestias corporales redhibere compellitur, peccati, quo male ablata est, poenas luit. sed inhumanum non est etiam pro talibus intercedere tamquam pro reis criminum non ad hoc, ut minime restituantur aliena, sed ne frustra homo in hominem saeuiat ille praesertim, qui iam remisit culpam, sed quaerit pecuniam et fraudari metuit, non expetit uindicari. denique in talibus causis si persuadere potuerimus eos, pro quibus interuenimus, non habere, quod poscitur, continuo nobis eorum molestiae relaxantur. aliquando autem mi
Abbreviated transcription (Latin):
Nicħ nocendicupiditate. fiat: s omĩa consulendicarita¬
te. Et nicħfiat ĩmanit̃ ncħ in humaniter. Ita for.¬
midabitur ultio cognitoris ut nec int̾cessoris reli.¬
gio contempnat᷑ quia erplectendo et ignoscendo.
hoc solum bene agit᷑ ut uita hominũ corrigat᷑
qd̾ si tanta ẽ ꝑu̾sitas et impietas. ut ci corrigende
nec disciplina possit ꝓoẽẽ nec uenia: abonis ta¬
men uitentione atq conscientia qmͣ d̾s cernit.
siue sei̾itate siuie lenitate. non nisi offitium di¬
lectionis impletur: Qõ autẽ inepła tua sequitur
ubi dicis uerum nunc ut mores nr̃i sunt. et sce¬
leris penam cupiunt sibi homines relaxari. et
id ꝓpt̃ quod scelus ad missum ẽ possidere: pessi¬
nium hominũ genꝰ cõmemoras cui penitendi
non agitur penitentia sco fingitur. Si autẽ ue¬
raciẽ agitur. non remitcetur peccatum. nisi resti.¬
tuatur ablatum: Sed ut dixi: cum restitui pot̾.

Expanded text:
nihil nocendi cupiditate fiat sed omnia consulendi caritanihil nocendi cupiditate fiat sed omnia consulendi caritate et nihil fiet immaniter, nihil inhumaniter. ita formidabitur ultio cognitoris, ut nec intercessoris religio contemnatur, quia et plectendo et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut vita hominum corrigatur. Quod si tanta est perversitas et impietas, ut ei corrigendae nec disciplina possit prodesse, nec venia; a bonis tamen intentione atque conscientia quam Deus cernit, sive severitate, sive lenitate, nonnisi officium dilectionis impletur. 20. Quod autem in epistola tua sequitur, ubi dicis, Verum nunc, ut mores nostri sunt, et sceleris poenam cupiunt sibi homines relaxari, et id propter quod scelus admissum est possidere; pessimum hominum genus commemoras, cui pnon agitur poenitentia, sed fingitur. Si autem veraciter agitur, non remittetur peccatum, nisi restituatur ablatum, sed, ut dixi, cum restitui potest.
Abbreviated transcription (Latin):
ditasit. Non ẽ enim potestas: nisi adco. Que autẽ
st̃ adeo or admata st̃. Qua ꝓpt̃ qui resistie potestati
dei ordinationi tesistit. Qui autem resistunt: ip¬
si sibi iuditium ad quirunt: pͥncipes enĩ non st̃
timor bom oꝑis: sedmali. Iͥis autẽ non tim̃e
potestatem: Bonum fac et habebis laudem cx
illa: Dei enim minist̾ est tͥ in bonum: Qd̃ si ma¬
lefeceris: time Non enĩ frustra gladium portat
Dei enim minist̃ est. uindex in iram: ei qͥ male ag̃
Iocoq necessitate subditi estote: non solum ꝓpt̃
iram. sed et ꝓpt̾ conscientiam: Ideo em̃ et tribu¬
ta p̾stantis: cimistri enim dei ft̃: in hoc ipsũ ꝑ¬
seuerantes: Reddite omĩb debita: Cui tͥbutum.
tributum: cui uectigal: uectigal: cui honorem:
tis ostendũt. Proĩde sic̃ dilectionẽ iussi st̃t̾rentibꝰ debere qͥ
timẽt: itadilectionẽ iussi sunt tim̃tib debere qui terrẽt.

Expanded text:
dita sit; non est enim potestas nisi a deo, quae autem dita sit; non est enim potestas nisi a deo, quae autem sunt, a deo ordinatae sunt. quapropter qui resistit potestati, dei ordinationi resistit, qui autem resistunt, ipsi sibi iudicium adquirunt; principes enim non sunt timori bono operi sed malo. uis autem non timere potestatem? bonum fac et habebis laudem ex illa; dei enim minister est tibi in bonum. quod si malum feceris, time; non enim frustra gladium portat, dei enim minister est, uindex in iram ei, qui male agit. ideoque necessitate subditi estote non solum propter iram sed et propter conscientiam. ideo enim et tributa praestatis; ministri enim dei sunt in hoc ipsum perseuerantes. reddite omnibus debita; cui tributum, tributum, cui uectigal, uectigal, cui timorem. tis ostendunt. proinde sicut dilectionem iussi sunt terrentibus debere, qui timent, ita dilectionem iussi sunt timentibus debere, qui terrent.
Abbreviated transcription (Latin):
q correcto aliꝰmale uiuendo peat sibiq huiꝰ impu¬
nitate ꝓposita talia uł grauiora cõmittat: non
ut opinor hec maia imputanda sunt nobis cũ
nrc̃cedimus uob: sed potius illa bona que cumid
facimꝰ intuemur. et uolumꝰ: id ẽ cõmendatio mã¬
suetudinis ad conciliandam dilectionẽ u̾bo u̾ita¬
tis: et ut qui lib̾antur atemporali morte sic iu¬
uant: ne met̾nam unde nũqnͣs libentur incur-¬
rant: ꝓdest gͦ et seueritas ur̃a cuiꝰ mnisterio qͥes
adiuuatur. et nr̃a. ꝓdest et int̾cessio nr̃a. cuius
ministerio seueritas temꝑatur et ur̃a. Non uobis
displiceat. qd̃ rogamini abonis: quia nec bonis
displicet quod timemim amaus. Nam hominũ ini¬
qͥtatem ce̾ apłs paulus non tantũ deiuditio firtuo
uerum ctiã dep̃sentib urĩs securib t̾ruit asserens
et ipsas ad dispensationẽ duine ꝓuidentie ꝑtinẽ:
Dĩs inquit anima: potestatib sublimorib sub¬

Expanded text:
sque correcto alius male uiuendo pereat sibique huius impusque correcto alius male uiuendo pereat sibique huius impunitate proposita talia uel grauiora committat. non, ut opinor, haec mala inputanda sunt nobis. cum intercedimus nobis, sed potius illa bona, quae, cum id facimus, intuemur et uolumus, id est commendatio mansuetudinis ad conciliandam dilectionem uerbo ueritatis et ut, qui liberantur a temporali morte, sic uiuant, ne in aeternam, unde numquam liberentur, incurrant. Prodest ergo et seueritas uestra, cuius ministerio quies adiuuatur et nostra; prodest et intercessio nostra, cuius ministerio seueritas temperatur et uestra. non uobis displiceat, quod rogamini a bonis, quia nec bonis displicet, quod timemini a malis. nam hominum iniquitatem etiam apostolus Paulus non tantum de iudicio futuro uerum etiam de praesentibus uestris securibus terruit adserens et ipsas ad dispensationem diuinae prouidentiae pertinere. omnis, inquit, anima potestatibus sublimioribus sub
Abbreviated transcription (Latin):
qui causa aliene mortis ẽ reus est. Qͥd enĩ siquisꝗͣ
stuprum petat seseq si non impetrau̾it interimat:
Qdsi filiꝰ timens patris pia u̾bera p̃cipitio peat: Qͥd
si alius homine liberato uł nealius liberetur sibi
ipse mortem inferat. Num ꝓpt̃ istas alienaꝵ morci¬
um causas aut sceleri consentiendum ẽ. aut uindi¬
cta peccati que non fit nocendi s corrigendi studioͥ
etiam pat̾na tollenda. aut oꝑa miscdie cohibenda
st̃: hec cum accidunt debemꝰ eis humanum dolorẽ:
non ꝓpt̃ illa ne accidant recte factorũ repͥmẽ uolũ¬
tatem:. Si euã cum int̾cedimꝰ ꝓpeccatore dampnan¬
do. secunt᷑ aliqnͣdo que nolumꝰ. siue in ipso qui
nr̃a int̾cessione lib̾atur. ut uł mmimanius impum¬
ta crassetur audatia. subdito cupiditati. ingrato
lenitati. atq um̃ morti ereptus plurimos necet: uł
ipso ꝑbenefitiũ nr̃m in melius cõmutato morib¬

Expanded text:
qui causa alienae mortis est, reus est. quid, si enim quisquam qui causa alienae mortis est, reus est. quid, si enim quisquam stuprum petat seseque, si non impetrarit, interimat? quid, si filius timens patris pia uerbera praecipitio pereat? quid, si alius homine liberato uel ne alius liberetur sibi ipse mortem inferat? num propter istas alienarum mortium causas aut sceleri consentiendum est aut uindicta peccati, quae non fit nocendi sed corrigendi studio, etiam paterna tollenda aut opera misericordiae cohibenda sunt? haec cum accidunt, debemus eis humanum dolorem, non propter illa, ne accidant, recte factorum reprimimus uoluntatem. Sic etiam, cum intercedimus pro peccatore damnando. sequuntur aliquando, quae nolumus, siue in ipso, qui nostra intercessione liberatur, ut uel immanius inpunita grassetur audacia subdita cupiditati, ingrata lenitati atque unus morti ereptus plurimos necet, uel ipso per beneficium nostrum in melius commutato moribu
Abbreviated transcription (Latin):
misciłia puniens: ita et crudelitas partens: Nam
ritexempligrã manifestum aliquid ponat quis
non crudelem uerĩ dixerit eum qui puero peꝑ cerit.
uolenti obstinatissime deserpentib ludere: Quis
autẽ non miscricordẽ: qui talia ꝓhibens contemp¬
torẽ u̾borum etiã u̾berib emendauerit: Et ideo
non usq ad tnortem ꝓtendenda ẽ disciplina: ut
sit ciuꝓdẽe possit. Quamqmͣ etiã cum homo abho¬
mine occiditur. multum distet utrum fiat nocendi
cupiditate ł iniuste aliquid auferendi. sicut fit
abiminico. sicut alatrone: anulciscendi. uł obedi¬
endi ordine sicut aiidice. sicut acarnifice: an eua¬
dendi uł subuemiendi necessitate. sicut interimit᷑
latro a uiatore. hostis amilite: et aliqnͣdo qͥ causa
mortis fuit poti m culpa fuit. qmͣ ilie qui occidit.
Uelut si quisqmͣ decipiat fide uissorem suũ atq ille
ꝓisto supplicium legitimum luatrnec tam̃ onñs

Expanded text:
misericordia puniens, ita et crudelitas parcens. nam, misericordia puniens, ita et crudelitas parcens. nam, ut exempli gratia manifestum aliquid ponam, quis non crudelem uerius dixerit eum, qui puero pepercerit uolenti obstinatissime de serpentibus ludere? quis autem non misericordem, qui talia prohibens contemptorem uerborum etiam uerberibus emendauerit? et ideo non usque ad mortem protendenda est disciplina, ut sit, cui prodesse possit. quamquam etiam cum homo ab homine occiditur, multum distet, utrum fiat nocendi cupiditate uel iniuste aliquid auferendi, sicut fit ab inimico, sicut a latrone, an ulciscendi uel oboediendi ordine, sicut a iudice, sicut a carnifice, an euadendi uel subueniendi necessitate, sicut interimitur latro a uiatore, hostis a milite. et aliquando, qui causa mortis fuit, potius in culpa est quam ille, qui occidit, uelut si quisquam decipiat fideiussorem suum atque ille pro isto supplicium legitimum luat. nec tamen omnis,
Abbreviated transcription (Latin):
cohercetur audatia: ut et tuta sit inter imobos in¬
nocentia: et in ipsis imꝓbis dum formidato sup¬
plitio frenatur facultas: inuocato deo sanetur uo¬
luntas. S huic ordinationi rerum humanarum
cont̾ric non sunt int̾cessiones ep̃orum: unmo uero
nec causa nec loc̃ int̾cedendi ullus eẽt susta noneẽnt:
Lanto enim sunt int̾cedentium et parcentrum benefi-¬
cia gratiora: qnͣto peccantium iustiora supplicia. Nec
obaliud qnͣtum sapio inuet̾i testamento antiquoꝵ
temporib ꝓpħarum. seuerior iegis uindicta feruebatꝰ
nisi ut ostenderetur recte iniquis penas constitutas:
ut quod eis parcere noui testam̃ti indulgentia com¬
monemur. aut remedium sit salutis quo peccatis
parcatur ee nostrie aur cõmendatio mansuetudmis
ut ꝑcos qui parcunt ueritas p̃dicata non tantum
timeatur u̾um ctiã dilgatur plurimum autẽ in¬
tetẽ. qͦ animo quisq parcat: Sicuti enĩ est aliqnͣdo

Expanded text:
cohercetur audacia. ut et tuta sit inter inprobos incohercetur audacia. ut et tuta sit inter inprobos innocentia et in ipsis inprobis, dum formidato supplicio frenatur facultas. inuocato deo sanetur uoluntas. sed huic ordinationi rerum humanarum contrariae non sunt intercessiones episcoporum: immo uero nec causa nec locus intercedendi ullus esset, si ista non essent. tanto enim sunt intercedentium et parcentium beneficia gratiora, quanto peccantium iustiora supplicia. nec ob aliud, quantum sapio, in ueteri testamento antiquorum temporibus prophetarum seuerior legis uindicta feruebat, nisi!\' ut ostenderetur recte iniquis poenas constitutas. ut, quod eis parcere noui testamenti indulgentia commonemur, aut reme. dium sit salutis, quo peccatis parcatur et nostris, aut commendatio mansuetudinis, ut per eos, qui parcunt. ueritas praedicata non tantum timeatur, uerum etiam diligatur. Plurimum autem interest, quo animo quisque parcat. sicut enim est aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ciam: Et ne deliccoꝵ non donator. sed appbator ui¬
deretur: uade ait iam deinceps noli peccare:ut se
hoĩ peꝑcisse non homĩs culpam sibi placuisse mon¬
straret. lam uides gͥ dereligione descende nec. nos so-¬
cietate criminum obstringi. qd̃ int̾cedimus plerũq
ctiã ꝓsceleratis: et si non scelerati. tam̃ ꝓpeccatorib
peccatores: et quod ueracit̾ potius qmͣn iniuriose die¬
tũ accipias. puto quod apud peccatores: Nec ideo
sane frustra insticuta sunt potestas regis. ius gladii
cognitoris ungule carnificis. arma militis. discipli-¬
ne dominantis: seueritas etiam bomi patris: habẽt
ista omnia modos suos: causas rationes uulitates:
hec tum tim̃tur: et cohercentur mali ut quietius in¬
ter malos uinunt bom: non quia ꝓnuntiandi fc̃¬
boni qui talia metuendo non peccant. Non enim
bonꝰ est quispiam timore pene s amore iustitie :
Uerũptam̃ non mutilit̾ etiã metu legum humana

Expanded text:
tiam? et ne delictorum non donator sed approbator uitiam? et ne delictorum non donator sed approbator uideretur: Vade, ait, deinceps iam noli peccare, ut se homini pepercisse, non hominis culpam sibi placuisse monstraret. iam uides igitur de religione descendere nec nos societate criminum obstringi, quod intercedimus plerumque etiam pro sceleratis etsi non scelerati tamen pro peccatoribus peccatores et — quod ueraciter potius quam iniuriose dictum accipias - puto quod apud peccatores. Nec ideo sane frustra instituta sunt potestas regis, ius gladii cognitoris, ungulae carnificis, arma militis, disciplina dominantis, seueritas etiam boni patris. habent ista omnia modos suos, causas, rationes, utilitates. haec cum timentur, et cohercentur mali et quietius inter malos uiuunt boni, non quia boni pronuntiandi sunt, qui talia metuendo non peccant — non enim bonus est quispiam timore poenae sed amore iustitiae —, uerum tamen non inutiliter etiam metu legum humana
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit dimittite et dimitcetur uobis: date et da¬
bitur uobis:. Qm̃ qm etiam si ita uiueremꝰ ut non
eẽt qͣre diceremus dinitte nobis debita nr̃a: qnͣto
nequitiapurior animꝰ eẽt. tanto clementia plenior
ẽẽ ddeberet. Ut si non conpungeremur sententia do¬
mim dicentis. qͥ ur̃m est sine peccato pͥor inillam
lapidem iaciat: ipsius qui hoc dixit sectaremur
exemplum: qui cum eẽt utiq sine peccato ait mulie¬
riqm̃ pt̾ritiiui reliquerant. Nec ego te dampnabo.
uade iam deinceps nolipeccare: Potuit enĩ metue-¬
re flagitiosa mulier. ne illis discedentib qui sua
petata cognouerant ut peccato parcerent alieno:
illã iustissime iam ip̃e dampnaret. qui erat sine
peccato. at ille non conscientia paindus. sed plenus
clem̃tiam cũ iula respondiss ancmme sefuisse. damp¬
natã nec ego te inquit dampnabo: Laiqmͣ diceret:
Si malitia tibi parcere potint: quid metuis in nocen¬

Expanded text:
dixerit: Dimittite et dimittetur uobis, date et dadixerit: Dimittite et dimittetur uobis, date et dabitur uobis. quamquam etiam si ita uiueremus, ut non esset, quare diceremus: Dimitte nobis debita nostra, quanto nequitia purior animus esset, tanto dementia 1 plenior esse deberet, ut, si non compungeremur sententia domini dicentis: Qui uestrum est sine peccato, prior in illam lapidem iaciat, ipsius, qui hoc dixit. sectaremur exemplum, qui cum esset utique sine peccato, ait mulieri, quam perterriti illi reliquerunt: Nec ego te damnabo; uade, iam deinceps noli peccare. potuit enim metuere flagitiosa mulier. ne forte illis discedentibus, qui sua peccata cogitauerant, ut peccato parcerent alieno, illam iustissime iam ipse damnaret. qui erat sine peccato. at ille non conscientia pauidus sed plenus clementia, cum illa respondisset a nemine se fuisse damnatam: Nec ego te, inquit, damnabo, tamquam diceret: Si malitia tibi parcere potuit, quid metuis innocen
Abbreviated transcription (Latin):
sitis mali nostis bona data dare filiis uestris: qnͣ¬
comagis pater ur̃ qui incelis ẽ dabit bona peten¬
tib se: Num gͥ ds̃ pater malorum est: ãbsit. Quo
modo gͦ dicitur pat̾ uester celestis. quibr dicitur
cum sitis mali: nisi quia utrumq ueritas mõstrat.
qͥd simus deibono. quid humano incio: hoc cõ¬
m̃dans: illub emendans: Merito ait seneca qui tẽ¬
porib apłorum fuit: cuĩ etiam quedam ad paulum
apłm leguntur epsẽ. Om̃s odit: qui malos odit: et
tam̃ ideo sunt diligendimali. ut non sint mali. quẽ
admodum nonut ꝑmaneant. s ut sanentur dili-¬
guntur egroti. Quicquid autẽ post eam que sit in
baptismo abolitionem peccatorum in hac uita.
manendo peccamꝰ. etiam si non tale sit qd̃ adiuiniᷤᷤ
remoueri compellat altarib. non dolore sterili. sed
misasie sacrifitiis expiatur. Qd̃ gͦ agimꝰ ut faciatis
int̾cedentib nobis oco uos noueritis offerre ꝓuobis:
in digetis enim miscsia quã p̃betis: Et uidẽte quis

Expanded text:
na data dare filiis uestris, quanto magis pater uester, qui in caelis est, dabit bona petentibus se! num igitur deus pater malorum est? absit. quo modo ergo dicitur \'pater uester caelestis\', quibus dicitur cum sitis mali\', nisi quia utrumque ueritas monstrat, quid simus dei bono, quid humano uitio, hoc commendans, illud emendans? merito ait Seneca, qui temporibus apostolorum fuit, cuiu etiam quaedam ad Paulum apostolum leguntur epistulae: 'Omnes odit, qui malos odit\'. et tamen ideo sunt diligendi mali, ut non sint mali, quem ad modum, non ut permaneant. sed ut sanentur, diliguntur aegroti. Quicquid autem post eam, quae fit in baptismo, abolitionem omnium peccatorum in hac uita manendo peccamus, etiam si non tale sit, quod a diuinis remoueri compellat altaribus, non dolore sterili sed misericordiae sacrificiis expiatur. quod ergo agimus, ut faciatis intercedentibus nobis, deo uos noueritis offerre pro nobis. indigetis enim misericordia, quam praebetis, et uidete, quis
Abbreviated transcription (Latin):
traherent qd̾ dimittendum eẽt. non ueracit̃ dice¬
rent dimitte nob̾ debita nr̃a bom gͦ. inquantum
fiui i sunt. In qnͣtum autẽ peccant. qd sua non m̃¬
daci confessione testant᷑ utiq mali sunt: insi forte
qͥs dicat alia bonorum. alia maloꝵ ẽẽ peccata. qd
non usq quaq imꝓbabilit̃ dĩcitur uerumptam̃
dñs ih̾c sine ulla ambiguitate malos appellaiit
cos dem ipsos: quoꝵ patrem dicebat dm̃. llam in co-¬
dem sermone ubrillam docet orationẽ alioloco ex¬
hortans ad p̾candum dm̃: ait: Petite et accipictis.
querite et inuemetis: pulsate et apietur uobis: oĩs
enim qui petit accipit. et qui querit inuenit: et pu-

Expanded text:
traherent, quod dimittendum esset, non ueraciter dicetraherent, quod dimittendum esset, non ueraciter dicerent: Dimitte nobis debita nostra. boni ergo, in quantum filii dei sunt, in quantum autem peccat, qdaci confessione testantur, utique mali sunt. 14. Nisi forte quis dicat, alia bonorum, alia malorum esse peccata; quod non usque quaque inprobabiliter dicitur. uerum tamen dominus Iesus sine ulla ambiguitate malos appellauit eosdem ipsos, quorum patrem dicebat deum. nam in eodem sermone, ubi illam docet orationem, alio loco exhortans ad precandum deum ait: Petite et accipietis, quaerite et inuenietis, pulsate et aperietur uobis; omnis enim, qui petit, accipit et, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ethoc enim bom exquo fiui dci non natura geniti
sed gratia sunt facti: tamqmͣ hi quib recipientib
eum dedit potestatem fiuos dei fieri. Que generatio
spiritaus more scͥpturarumetiã ad optio nominat᷑.
ut distinguatur ab illa generatione dei dedeo. coet̃¬
ni deecerno: unde scptum est Generationc̃ eĩquis
enarrabit: Cumgͦ bonos eẽ monstrauerit. quos
uoluit deo ueraciter dicere. pat̾nr̃ quies incclis:
p̃cepit tam̃ ut in eadem oratione int̾ cetera dicerent
dimitte nobis debita nr̃a ficut et nos dimictimus
debitorib nr̃is. Que debita ẽẽ peccata. qmͣins ma¬
nifestum sit: postea tam̃ manifestius declarauit
dicens. Si enim dimiseritis peccata homĩb. dimit¬
tet uobis et pat̾ nr̃ peccata ur̃a. hanc orationẽ bap¬
titati orant. Nec ẽ ꝓrsus p̃teritorum auquid pecca¬
toꝵ qd̾ nonbaptratis insancta eccła dimittatuꝵ.
seo postea uiuendo in hac fragilitate mortali nisi cõ¬

Expanded text:
ex hoc enim boni, quo filii dei non natura geniti ex hoc enim boni, quo filii dei non natura geniti sed gratia facti tamquam hi, quibus recipientibus eum dedit potestatem filios dei fieri. quae generatio spiritalis more scripturarum etiam adoptio nominatur, ut distinguatur ab illa generatione dei de deo. coaeterni de aeterno, unde scriptum est: Generationem eius quis enarrabit? cum ergo bonos esse monstrauerit, quos uoluit deo ueraciter dicere: Pater noster, qui es in caelis, praecepit tamen, ut in eadem oratione inter cetera dicerent: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. quae debita esse peccata quamuis manifestum sit, postea tamen manifestius declarauit dicens: Si enim dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis et pater uester peccata uestra. hanc orationem baptizati orant nec est prorsus praeteritorum aliquid peccatorum, quod non baptizatis in sancta ecclesia dimittatur. sed postea uiuendo in hac fragilitate mortali nisi con
Abbreviated transcription (Latin):
ipse sibiẽ: Homo autem cum bonꝰ ẽ: ab illo bonꝰ
ẽ qd̃ aseipso cẽ non potest. Illius enim spũ boni fi
luntatem: ꝑtinet ergo ad nos urbonisim̃. accipe
it habere quod dat. qui desuo bonus est: quo quis¬
q negletto besuo malus ẽ: ꝓinde inqnͣtum homo
rette agit. id ẽ. scient̾̃ et amant᷑ ec pie bonum oꝑatur.
intantum bonus est: Inqnͣtum autẽ peccat. id ẽ aue¬
ritate ettaritate. et pietate deuiat: in tantum malus
est Qins autem ẽ in hac uita sine aliquo peccato: d
eum dicimus bonum: cuiꝰ p̃ualent bona: Cum q
optimum: qui peccat mimimum. Idcirco ipst dñs
quos dicit bonos ꝓpt̾ participationẽ grẽ diume eos¬
dem etiam maios dicit ꝓpt̾ incia infirmitatis huma¬
ne: donec totum quo constamꝰ ab omni uiciositate.
sanatum transeat meam uitam ubi nichil omnino
pectabitur. Nam utiq bonos docebat orare non ma¬
los: quib p̾cepit ut dicerent: Pat̾ nr̃ qui es in celis.

Expanded text:
ipse sibi est, homo autem, cum bonus est, ab illo bonus ipse sibi est, homo autem, cum bonus est, ab illo bonus est, quod a se ipso esse non potest. illius enim spiritu boni fiunluntatem. pertinet ergo ad nos, ut boni simus, accipere et habere, quod dat, qui de suo bonus est, quo quisque neglecto de suo malus est. proinde in quantum homo recte agit, id est scienter et amanter et pie bonum operatur, in tantum bonus est; in quantum autem peccat, id est a ueritate et caritate et pietate deuiat, in tantum malus est. quis autem est in hac uita sine aliquo peccato? sed eum dicimus bonum, cuius praeualent bona, eumque optimum, qui peccat minimum. Idcirco ipse dominus quos dicit bonos propter participationem gratiae diuinae, eosdem etiam malos dicit propter uitia infirmitatis humanae, donec totum, quo constamus, ab omni uitiositate sanatum transeat in eam uitam, ubi nihil omnino peclos, quibus praecepit ut dicerent, Pater noster, qui es in coelis.
Abbreviated transcription (Latin):
sit impietas iudeorũ: Cedat humilitas obsequenti.¬
um: cui cessit suꝑbia ꝑsequentium: Cedat confessio
fidelis: tin cessit simulatio temptatoris. malis par¬
te uir bone: qnͣto es melior. tanto esto mitior: Qnͣto
sis celsior potestate: tanto humilior fias pietate: Ego
quidem intuens mores tuos appellaui te uirũ bo¬
num: sed tu intuens ũba xp̃i dic tͥipsi. nemo bonꝰ
nsi unꝰ d̃s. Qd̃ cum uerum sit hoc enĩ ueritas dycit.
nec ego tam̃ illud existimari debeo fallaq assenta.¬
cione dixisse ⁊ et dominicis u̾bis quasi contrarius
extitisse: nt cum iliedicat. nemo bonꝰ nisi unꝰ ds̃. ego
te appellauerim uirũbonum. Non en ĩ et ipse do¬
miꝰ contͣria sibi locutus ẽ ubi ait Bͥonꝰ homo de
bono thesauro cordis sui ꝓfert bona: Os gͦ singula¬
rit̾ bonꝰ est: et hoc amittere non potest. Nulliꝰ enim
boni participatione bonꝰ est: qm̃ bonum qͦ bonꝰ est

Expanded text:
sit impietas Iudaeorum; cedat humilitas obsequentisit impietas Iudaeorum; cedat humilitas obsequentium. cui cessit superbia persequentium; cedat confessio fidelis. cui cessit simulatio temptatoris. malis parce, uir bone; quanto melior, tanto esto mitior; quanto fis celsior potestate, tanto humilior fiere pietate. Ego quidem intuens mores tuos appellaui te uirum bonum. sed tu intuens uerba Christi dic tibi ipse: Nemo bonus nisi unus deus. quod cum uerum sit — hoc enim ueritas dixit —, nec ego tamen illud existimari debeo fallaci assentatione dixisse et dominicis uerbis quasi contrarius extitisse, ut, cum ille dicat: Nemo bonus nisi unus deus, ego te appellauerim uirum bonum; non enim et ipse dominus contraria sibi locutus est, ubi ait: Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona. deus ergo singulariter bonus est et hoc amittere non potest; nullius enim boni participatione bonus est, quoniam bonum, quo bonus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ibi discrim̃ sanguinis submeruenta disciplina
timebatur. Nec cum id qd̾ ctiã uobis displicebat in¬
ultum eẽ uelletis tamquã delicti apꝓbatores uos
iudicabamus seotam qmͣ humanissimos int̃ces¬
sores audiebami̾ Si gͦ uobis sas ẽ ecclasticam cor¬
quem exeritur bene iuuat iste ne uiuat: postremo
ipse dominꝰ apuo homines int̾cessit ne lapidaret᷑
adult̾a: et eomodo nobis int̾cessionis cõm̃dauit
offitium: nisi quia ille t̾rendo fecit qd̃ nos peten¬
do. Illeemĩdñs: nos serui sumꝰ. Herumptam̃ ille
sic t̾ruit: ut om̃s timere debeam᷑. Qunis enĩ est nr̃m
sine peceato: Qd̃ cum illis difisset aquib ei offere¬
batur pumenda peccatrix. ut qui sciret se eẽ sine
peccato pͥormillam lapidem mitteret: cecidit seui¬
cia trem̃te conscientia: lunc enĩiam ex illa congre¬
gatione dilapsi. solam misericordi miseram relique¬
runt: Cedat huic sententie pietas xp̃ia norũ: cui ces¬

Expanded text:
ibi discrimen sanguinis sed incruenta disciplina ibi discrimen sanguinis sed incruenta disciplina timebatur; nec cum id, quod etiam uobis displicebat, inultum esse uelletis, tamquam delicti approbatores uos iudicabamus, sed tamquam humanissimos intercessores audiebamus. si ergo uobis fas est ecclesiasticam corquem exeritur, bene uiuat, iste, ne uiuat! Postremo ipse dominus apud homines intercessit, ne lapidaretur adultera, et eo modo nobis intercessionis commendauit officium, nisi quia ille terrendo fecit, quod nos petendo. ille enim dominus, nos serui sumus. uerum tamen ille sic terruit, ut omnes timere debeamus. quis enim est nostrum sine peccato? quod cum illis dixisset, a quibus ei offerebatur punienda peccatrix, ut, qui sciret se esse sine peccato, prior in illam lapidem mitteret, cecidit saeuitia tremente conscientia; tunc enim iam ex illa congregatione dilapsi solam misericordi miseram reliquerunt. cedat huic sententiae pietas Christianorum, cui ces
Abbreviated transcription (Latin):
soletis: Et tamen defensor ab intercessore pluri¬
mum distat. Nam ille diluen dis uł obtegendis
criminib oꝑam maxime impendit: int̾cessor
autẽ etiam cum deculpa constat. ꝓpena remouen¬
da uel tempanda. curam gerit. hoc ft̃ apud dm̃
ꝓpeccatorib iusti. hoc ꝓse ipsi peccantes in uicẽ
ut faciant ammonentur. Nam scͥptum est. Con¬
fitemini inuicem peccata ur̃a: et orate ꝓuobis:
has sibi partes humanitati s ubi potest omnis
homo apud hominẽ uendicat. Nam qd̃ quisq
domui sue puniret ad missum:m alt̾ius domo
uult impunitum: Siue enĩ ad hibeatur apud
amicũ siueille cuiqm inquẽ potestas ulciscendi
est se p̃sente succenseat siue irascenti fortuito suꝑ¬
ueniat: non iustissimꝰ. sed in humanissimꝰ uidi¬
catur. si non int̾ueniat: Scio ego te ipsum cũ aliis
amicis tuis ineccłam carthaginensi int̾cessisse
ꝓclerico cui merito succensebat epe et utiq nulũ

Expanded text:
soleretis? et tamen defensor ab intercessore plurisoleretis? et tamen defensor ab intercessore plurimum distat; nam ille diluendis uel obtegendis criminibus operam maxime inpendit, intercessor autem. etiam cum de culpa constat, pro poena remouenda uel temperanda curam gerit. hoc sunt apud deum pro peccatoribus iusti, hoc pro se ipsi peccantes inuicem ut faciant, admonentur; nam scriptum est: Confitemini inuicem peccata uestra et orate pro uobis. has sibi partes humanitatis, ubi potest, omnis homo apud hominem uindicat. nam quod ipse quisque domi suae puniret admissum, in alterius domo uult inpunitum. siue enim adhibeatur apud amicum siue ille cuiquam, in quem potestas ulciscendi est, se praesente suscenseat siue irascenti fortuito superueniat, non iustissimus sed inhumanissimus iudicatur, si non interueniat. scio ego te ipsum cum aliis amicis tuis in ecclesia Carthaginensi intercessisse pro clerico, cui merito suscensebat episcopus, et utique nullum
Abbreviated transcription (Latin):
monit᷑ accusator ne suas ꝑsequeretur in uirias:
qnͣdo ipsi iudices itasunt auindicando ꝓhibiti
qui madultera. punienda non pͥuato dolori com.¬
peslebantur seruire. sed legr: Un de ioseph cuiuir¬
go maria domini mat̾ fuerat desponsata. cum cã
cõperisser ẽẽ pregnantem. cui se nouerat non ẽẽ cõ¬
mixtum. et obhoc nichil aliud qmͣ ad ult̾am credi¬
disset: puniri eam tam̃ noluit: nec apꝓbator flagi¬
cu fuit: slam hec uoluntas eiꝰ. etiam iustitie deputa.¬
tur: Ita quippe deiloscͥptum ẽ: E cum cẽt homo
iustus et noller eam duulgare: staturt eam occul¬
te dimitt̾e: hec eo cogitante. apparuit illi angłs:
qui doceret ẽẽ numinis. qd ule putauerat crimins᷑.
Sigͦ cogitata infirmitate cõmuni et. accusatorĩ do¬
lor et iudicatorius rigor frangitur. qdtandem cen¬
foro aliquando uersati causas hominũ suscepi¬
stis scitis qmͣ libentius defendere. quam accusare

Expanded text:
monitus accusator, ne suas persequeretur iniurias, monitus accusator, ne suas persequeretur iniurias, quando ipsi iudices ita sunt a uindicando prohibiti, qui in adultera punienda non priuato dolori compellebantur seruire sed legi! unde Ioseph, cui uirgo Maria, domini mater, fuerat desponsata, cum eam comperisset esse praegnantem, cui se nouerat non esse commixtum, et ob hoc nihil aliud quam adulteram credidisset, puniri eam tamen noluit nec approbator flagitii fuit. nam haec uoluntas eius etiam iustitiae deputatur; ita quippe de illo scriptum est: Et cum esset homo iustus et nollet eam diuulgare, statuit eam occulte dimittere. haec eo cogitante apparuit illi angelus, qui doceret esse numinis, quod ille putauerat criminis. Si ergo cogitata infirmitate communi et accusatorius dolor et iudiciarius rigor frangitur, quod tandem cenforo aliquando uersati causas hominum suscepistis, scitis, quam libentius defendere quam accusare