comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ci. edificant. ħ .4. tͥ edificant ꝯtẽptores scłi. qui
sua oĩa pauꝑib dant. ł qui tanꝗͣ nõ habentes hñt.
Nec frustra tria ⁊ tͥa exp̃ssit. aurũ .4. edificant in ꝯ¬
tẽplatione dĩ. argentũ: in dilectione ꝓximi. lapi¬
des p̃ciosos: in oꝑib bonis. q̃ nõ ꝯsument᷑ ab igne

Expanded text:
ficant. Haec enim tria aedificant contemptores saeculi, qui omnia sua pauperibus dant, vel qui tanquam non habentes habent. Nec frustra tria et tria expressit. Aurum enim aedificant, in contemplatione Dei, argentum in dilectione proximi, lapides pretiosos in operibus bonis, quae non consumuntur ab igne,
Abbreviated transcription (Latin):
as suas quodã carnali tenetur offec¬
tu.⁊ tñ ex eis młtas elemosinas fa¬
cit. nec ad eas augendas fraudis
aliquid ł rapine molitur. nec earũ
minuendaꝵ ł admitendaꝵ metu

Expanded text:
as suas quodam carnali teneretur affectu, quamuis ex eis multas elemosynas faet nec ad eas augendas fraudis aliquid rapinaeque moliretur aut earum minuendarum uel amittendarum metu
Abbreviated transcription (Latin):
scłariũ rerũ. quãuis licite ꝯcessaꝵ ta¬
les cupiditates. ut amati sine aĩ dolo¬
re nõ possint. Qͥ gͦ ad huc amant se¬
cłaria.⁊ nego ciis t̾renis ĩplicati sũt.¬
⁊ dediti sunt uincłis quibdã ⁊ affec¬
tionib carnis. domib suis. ꝯuigibus¬

Expanded text:
rium rerum, quamvis licite concessarum tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Qui ergo adhuc amant saecularia, et negotiis terrenis implicati sunt, et dediti sunt vinculis quibusdam et affetionibus carnis domibus suis, conjugibu
Abbreviated transcription (Latin):
plantaui .i. p̃dicõne ad fidẽ ꝯu̾ti.apollo rigaũ bap¬
t̾o. s ds̃ nõ nos inc̾m̃tũ dedit. mun̾is. ⁊ quia ds̃ tm̃
dat inc̾mentũ ex se. Itaque
q qͥ plãtat ⁊ aliqͥd. dando ex
se. neq qͥ rigat. s ds̃ solus qui

Expanded text:
Apollo rigavit baptismo; sed Deus, non nos, incrementum dedit muneris. Et quia Deus tantum dat incrementum ex se, itaque neque qui plantat est aliquid, dando ex se; neque qui rigat, sed Deus solus qui
Abbreviated transcription (Latin):
lapides p̾c̾. qui fidei que ⁊ ĩ¬
xp̃o iħu bona oꝑa adiciunt.
uñ arbitrantur ꝑ quas dã pe¬
nas ignis posse purgari ad sa¬
lutem ꝑcipiendã merito fun¬
dam̃ti. hoc si ita ẽ falsa gͦ erũc

Expanded text:
lapides pretiosos, qui fidei, quae in Christo est, bona opera adiciunt; unde arbitrantur per quasdam poenas ignis eos posse purgari ad salutem percipiendam mento fundamenti. Hoc si ita est, fatemur istos
Abbreviated transcription (Latin):
.ẜ suũ laborẽ. forusecꝰ minis¬
adiutores dĩ. incolendo agro
dm̃ico. nõ de p᷑uatores ut qͥ¬
dã auint. ⁊ si gͦ nõ damꝰ in¬
crementũ: ĩpendimꝰ cłi ali¬

Expanded text:
secundum suum laborem, forinsecus minisadjutores Dei, in colendo agro Dominico, non depravatores, ut quidam aiunt. Et si ergo non damus incrementum, impendimus tamen ali
Abbreviated transcription (Latin):
cultura sumꝰ. quia colit nos
ad fructũ. ⁊ di edificiũ. qr
qui colit nos habitat ĩ no¬
bis. ⁊ ita id̃ ÷ ager. ⁊ dĩ edi¬
ficiũ. qd̃ nõ ÷ in reb uisibi¬

Expanded text:
cultura sumus, quia colit nos ad fructum, et Dei aedificium, quia qui colit nos, habitat in nobis; et ita idem est ager, et aedificium, quod non est in rebus visibi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illi abstineat. Ip̃e .ii. apo¬
stolica dignitate potestatẽ
accpiendo scandali ⁊ aret̃
hoc licito. quia ⁊ ego habe¬
o lib̾tatẽ accipiendi stipẽ¬
dia:⁊ tũ nõ accipio. ⁊ uere
ber acciꝑo: utiq lib̃ sũ ac¬
ciꝑe. quia licet mͥ qd̃ ⁊ ali¬
hoc isi sic inductũ sit: in
quia occasone pseudo apo¬
stoloꝵ minus de eo sensert.
corinthii. Uñ subd̾. Nõ sum

Expanded text:
e enim apostolica dignitate potestatem accipiendo scandalizaret, hoc licito, quia et ego habeo libertatem accipiendi stipendia, et tamen non accipio. Et vere ber accipere? Utique liber sum acciHoc etsi sic inductum sit, intquia occasione pseudoapostolorum minus de eo senserunt Corinthii. Unde subdit: Non sum
Abbreviated transcription (Latin):
hon̾a portate:⁊ hoc nõficte. ñ ꝓ t̾reno cõmodo. s ĩ cari.
ĩp̃a ⁊̃ .ni. actio recti itims. q̃ ocłos semꝑ ht̃ ad dm̃. talis
actio: nec frangit᷑ negocio. nec frigida ÷ ocio. nec tur¬
bulenta ⁊̃. nec marcida. nec audar. nec fugax. nec p̾cepͤ.
PEti. attenti. seruare. ut sacro

Expanded text:
onera portate. Et hoc non ficte, non pro terreno commodo, sed in charitate. Ipsa est enim actio recti itineris, quae oculos semper ad Deum habet. Talis actio nec frangitur negotio, nec frigida est, nec turbulenta est; nec marcida, nec audax, nec fugax, nec praeceps cauti, attenti, servare, ut sacro
Abbreviated transcription (Latin):
guis onnũ gentiũ st̃ locuti. qr ꝑlinguas ꝯsocietas hũa¬
nigiu̾s ꝯstat. ⁊ sic ꝑ liuguas gentiũ fig᷑abat᷑ ista societaᷤᷤ
m̃broꝵ xp̃i. futura in om̃ib gentib. ut ꝗ̃ ad mod̾ tunc
ille apparebat accepisse sp̃m scm̃ qui loq̃bat᷑ linguiᷤ oĩ¬
ũ gentiũ. ita nc̃ ille se agnoscat accepisse sp̃m .s. qͥ ĩ inu

Expanded text:
guis omnium gentium sunt locuti, quia per linguas consocietas humani generis constat, et sic per linguas gentium figurabatur ista societas membrorum Christi futura in omnibus gentibus, ut quemadmodum tunc ille apparebat accepisse Spiritum sanctum qui loquebatur linguis omnium gentium, ita nunc ille se cognoscat accepisse Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
sit sara. uidit pueros sunt ludentes: i dixit. Eice ã. ic̾.
Qͥd ÷ hoc: ꝗ d.ii. mali fec̾at ysma el puero ysãac. quia
ludebat c̃illo s s illa lusio: illusio erat. illa lusio decep¬
tionẽ sig̾cabat. ilũ lusũsara intellexit.⁊ apłe uocaũ¬
ꝑsecõnẽ. ꝙr lusus maioris ad minorẽ illusio ÷ ⁊ deceptio.
qr sciens se hr̃e alia uegocia q̃ intendit. simulat q̃dã
ꝓuero.i. infirmo: ludens c̃ illo. ⁊ fraudesfacit. sic̾ ⁊ nͦ
plus ꝑsecunt᷑ qui nos illudendo seducũt. ⁊ sic̃ sara intł¬
lexit lusũ illũ. ita ⁊ eccła intłłigit lusũ istũ ꝑsecõnem.
s qͥd dicit sarra: Sice anifi. eꝰ ita qͥ ꝑtinent ad agar

Expanded text:
sit Sara, vidit pueros simul ludentes; et dixit: ejice, etc. Quid est hoc? Quid enim mali fecerat Ismael puero Isaac, quia ludebat cum illo? Sed illa lusio illusio erat, illa lusio deceptionem significabat; illum lusum Sara intellexit, et Aonem. Quia lusus majoris ad minorem illusio est et deceptio, quia sciens se habere alia negotia quae intendit, simulat quaedam puero, id est infirmo ludens cum illo et fraudes facit. Sic et modo plus persequuntur qui nos illudendo seducunt. Et sicut Sara intellexit lusum illum, ita et Ecclesia intelligit lusum istum persecutionem. Sed quid dixit S
Abbreviated transcription (Latin):
eo recte sentiebãt.⁊ ẽ intentio apłi in hac epła cohor¬
tari philipenses ad pacientiã ꝯtra tͥbułones:⁊ ad con¬
eis maiora bona. ut inuͥtutib crescent᷑es: ad ꝑfectio¬
gr̾a quã sibi romã ꝑ epafroditũ miserant. gaud̾e
se dicit. p̃mittens gͦ salutõnẽ: ait. Paulꝰ ⁊ thimotheꝰ.
timotheũ apponit. qr hũc erat ad eos missurꝰ. ꝑ hoc qͦdã

Expanded text:
eo recte sentiebant. Et est intentio Apostoli in hac Epistola cohortari Philippenses ad patientiam contra tribulationes, et ad coneis majora bona, ut virtutibus crescentes ad perfectiogratia quam sibi Romam per Epaphroditum miserant gaudere se dicit. Praemittens ergo salutationem ait: Paulus et Timotheus. Timotheum apponit, quia hunc erat ad eos missurus, per hoc eum
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ sp̃c ꝓ quoꝵ maiorib alii suꝑ¬
biebant.⁊ mnores inuidebant.⁊
desꝑabant qͣi nũ ꝗͣ habituri. de
quib ⁊̃ indiscretesentiebant.
quia maiorib minora p̃ponebãt.

Expanded text:
i, pro quorum majoribus alii superbiebant et minores invidebant et desperabant, quasi nunquam habituri, de quibus etiam indistincte sentiebant, quia majoribus minora praeponebant,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ u̾icas habet. ut ñ sit scis ma.
s pax int̾ uos. Sçitis. Anteqͣm
dona sp̃c sci distinguat: de fonte
sidui .i. hoc u̾bo assiduitatẽ nota.
ad simłacra muta. cui ĩpietati:
ratio repugnat. ꝓut ducebamĩ.
a maligno sp̃u. Hota q. sꝑicalia
runt tunc ymago ydoloꝵ: ita
b magis ꝗͣ do głam dabant. ne ᷤᷤ¬
cientes ħ donaꝰ a sp̃u sco minis¬
trari. In oĩb ostendit laudẽ dĩ
ẽẽ. ⁊ gr̃am. ut sic̃ cũ imago ydo¬
li fuerunt. totũ malũ fu̾it Ex
hoĩe. nõ bonũ. ut tc̃ putabãt.¬

Expanded text:
d veritas habet, ut non sit schisma, sed pax inter vos. Scitis, antequam dona Spiritus sancti distinguat, de fonte sidui, in hoc verbo assiduitatem notat, ad simulacra muta, cui impietati ratio repugnat, prout ducebamini, a maligno spiritu. Nota quod spiritualia runt, tunc imago idolorum, ita nibus magis quam Deo gloriam dabant, cientes haec dona a Spiritu sancto ministrari, ideo in omnibus ostendit laudem Dei esse et gratiam, ut sicut cum imago idoli fuerunt totum malum, fuit ex homine non bonum, ut tunc putabant
Abbreviated transcription (Latin):
sandi a labore mauuũ.⁊ne
quia abstinet coapłõs repre¬
hendisse uidet᷑: addit. Qͥs¬
militat. ⁊c̃. ꝓbat hic ꝑ siłitu¬
dines hũanas. id ud̾e sͥ ⁊ ali

Expanded text:
sandi a labore manuum. quia abstinet, coapostolos reprehendisse videretur, addit: Qmilitat, etc. Probat hic per similitudines humanas i
Abbreviated transcription (Latin):
hactenꝰ egit de ui gr̃e. ostũdens ex ea nõ
ex lege eẽ salute. sc̃ dicit ꝗ lex ultra nõ
ẽ tenenda. ⁊ agit de fine legis. ⁊ pͥori ĩuci¬
litate legis. Nõ gͦ nurent᷑ romani qd apłs
aiti Nõ eslis sub lege. s sub gra. Sup̃ enĩ¬
dicebat᷑ lex nõ ĩtificare. hic dr̃ debe ces

Expanded text:
Hactenus egit de vi gratiae, ostendens ex ea non ex lege esse salutem: nunc dicit quod lex ultra non est tenenda, et agit de fine legis, et priori ilitate legis. Non ergo mirentur Romani, quia Apostolus ait: Non estis sub lege, sed sub gratia . Supra enidicebatur lex
Abbreviated transcription (Latin):
am ad uos in uͥga cor¬
rectioĩs. ubi ⁊ si sit ca¬
an incaritate .i. ĩ ma¬
nifesta dilatioẽ. ũbo
ris u̾ba infert. ut ĩfla¬
ti hunuliarent᷑. ⁊ se
p̃pararent ad excipi¬
end̃ eũ. Absit a̾ ut pi¬
i filii dice̾nt. si inuir¬
ga uenturꝰ es. noliue¬
nire. meliꝰ ÷ .N. erudi¬
guit illũ fa̾catorẽ
qui urorẽ patͥs tene¬
bat. ⁊ eos qui eũ toła¬

Expanded text:
am ad vos in virga correctionis, ubi etsi sit chaan in charitate, id est in manifesta dilectione, ut bonris verba infert, ut inflati humiliarentur, et se praepararent ad recipiendum eum. Absit autem, ut pii filii dicerent: Si in virga venturus es, noli venire. Melius enim est erudiguit illum fornicatorem qui uxorem patris tenebat, et eos qui eum tolera
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e eẽmꝰ sc̃ĩ. Nõ gͦ qr futuri eramꝰ sci elegit. s ut eemꝰ
sci. Idõ qͥppe tales futuri eramꝰ. qr elegit ip̃e p̃destinãs
ut tales ꝑ grãm eiꝰ et̃mꝰ. S pelagianꝰ u̾itati resultãs.
ait p̾sciebat d  qͥ eẽnt futi sc̃ir⁊ ĩmacłati ꝑ lib̾euolun¬
ti. a malis. a crimine. ⁊ hoc: ĩ ꝯsp̃. eiꝰ. nõ hõiũ .i. intꝰ ubi

Expanded text:
r bona opera. Non ergo quia futuri eramus elegit, sed ut essemus sancti. Ideo quippe tales futuri eramus, quia elegit ipse praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Sed Pelagianus veritati resultans ait: Praesciebat Deus qui essent futuri sancti et immaculati per liberae volunti, a
Abbreviated transcription (Latin):
satioẽ iusta q̃rela eẽ nõpossit. Qͥ ᷤᷤ
enĩ q̃rit᷑ uste de hoĩe. qui nemini
malũ uult. ⁊ qͥb pot̃ fidelit̾ ꝯsu¬
lit. nec ccͣ cuiꝰquã iniuirias tenet
libidinẽ tundicandi. ut u̾acit̾ di¬
cat. sic̃ ⁊ nos dimittimꝰ. deb̃.ni. Et

Expanded text:
satione iusta querella esse non possit. quis enim iuste queritur de homine, qui. nemini male uult et quibus potest fideliter consulit nec contra cuiusque iniurias tenet libidinem uindicandi, ut ueraciter dicat: sicut et nos dimittimus debit
Abbreviated transcription (Latin):
accepi potestatẽ dandi sp̃m. nnist̾io. ñ
auctoritate. ⁊ oꝑandi miracła. de eo qͥd̃
sub lege fu̾at posset dubitari. s ꝑsiłitudi¬
nẽ istoꝵ liq̃t. Deinde adhibet exemplum
patͥs abrahã. cui añ cͥcũcisionẽ fides repu¬
tata ẽ ad iͦticiã subdens. Sic̃ :⁊ c̾ ⁊ ostend̾¬

Expanded text:
accepi potestatem dandi spiritum ministerio, non auctoritate, et operandi miracula. De eo quod sub lege fuerat, posset dubitari, sed per similitudinem istorum liquet. Deinde adhibet exemplum patris Abraham, cui ante circumcisionem fides reputata est ad justitiam subdens: Sicut,
Abbreviated transcription (Latin):
est hic oifintio bom militis. St gͣ sit bonꝰ miles: ñ
ĩplicet se scłarib negocĩs. Hoc idõ dicit apłs ĩcͥbens timo¬
heo. nẽ forte cũ indigeret timotheꝰ ⁊ nollet uictu cotioi¬
ano ab eis sustentari: quib eugliũ ministrabat. nec in
oꝑe corꝑalilaborare posset: aliqͣ negocia sibi q̃reret. qͥ¬
b aĩ eiuis intentio ĩplicaretur. Nam ulla negocia sunt
scłaria: c̃ aĩus occupat᷑ colligende cura pecume. sine
labore corꝑis. ut faciunt negociatores. ⁊ hmodi. sur
enĩ nõ manib: oꝑant᷑ .Idõq ip̃m aĩum suũ occupãt.
habendi sollicitudine. qd̃ ne iste fac̾et. qr infirmꝰ la¬
borare nõ pot̾at: ꝓhibet dicens. Nemo .ini. dd. ĩpł .s. scł. n

Expanded text:
militis: ut ergo sit bonus miles non implicet se saecularibus negotiis. Hoc ideo dicit Apostolus scribens Timotheo, ne forte cum indigeret Timotheus, et nollet victu quotidiano ab eis sustentari quibus Evangelium ministrabat, nec in opere corporali laborare posset, aliqua negotia sibi quaereret quibus animi ejus implicarentur. Nam et illa negotia sunt saecularia, cum animus occupatur colligendae cura pecuniae sine labore corporis, ut faciunt negotiatores, et hujusmodi. Cura enim non manibus operantur, ideoque ipsum animum suum occupant habendi sollicitudine. Quod ne iste faceret, quia infirmus laborare non poterat, prohibet, dicens, nemo militans Deo implicat se n
Abbreviated transcription (Latin):
cerie ÷ qͥ facile destrueret᷑
ueniente gr̃a. q̃ ⁊ legẽ am¬
mouit: ⁊ corda gentiũ ab
erat ut neut̃ ppls alt̾i con¬
cordares. stante a hoc pa¬
riete erãt immicicie. ira
inuidia q int̾ eos q̃ abo¬
lita st̃. destructo pariete.
uit parietem qͣntũ ad par

Expanded text:
acile destrueretur veniente gratia, quae et legem amovit, et corda gentium ab erat ut neuter populus alteri concordaret. Stante autem hoc pariete erant inimicitiae, ira, invidiaeque inter eos, quae abolitae sunt destructo pariete. nit parietem quantum ad par
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ iudi. ⁊ si aliqñ legẽ ⁊ ꝓ¬
pħas recepistis. dicebamum
cũ suscipiebat᷑ in domũ. po¬
Anebat oñs domꝰ ⁊ qͥ suscipi¬
ebat᷑. pedẽ suꝑ hostiũ. ⁊ da¬

Expanded text:
bantur Judaei. Et si aliquando legem etas accepistis, dicebaminicum suscipiebatur in domo pnebat dominus domus, et qui suscipiebatur pedem su
Abbreviated transcription (Latin):
.i. sa pi̾am mũdanã. ⁊ prudẽtiã
eliminabo: a p̾dicatorib euã¬
gełii. ut tales sapientes int̾ p̃dicatores nõ recipiã. ⁊ sic
ẽ factũ. Ubi ÷ .i. sapiẽs int̾ p̃dicatores.
ind̾ quossi eẽ uolu̾it: sapĩam illã abi¬
c̾e oportuit. Et nota qd pͥmo ponit¬
genus. dem̃ subd sp̃es. dicens. U scͥba :¬

Expanded text:
id est sapientiam mundanam, et prudentiam eliminabo. A praedicatoribugelii, ut tales sapientes inter praedicatores non recipiam, et sic est factum. Ubi est enim sapiens, inter praedicatores? ter quos si esse voluerit, sapientiam illam abjicere oportuit. Et nota quod primum ponigenus; deinde subdit species, dicens: Ubi scriba? u
Abbreviated transcription (Latin):
Ałr .q. dĩ.finit᷑ panis. ałr finit᷑ tunica. ale fi¬
nit᷑ hic ł ibi: ager finit᷑ panis manducãdo.
finit᷑ tunica cerẽdo.⁊ ibi sonat fims ⁊ illic. s
panis finit᷑. uͥ ꝯsumat᷑. tunca: ũ ꝯsũmet᷑. pa A¬
lis finit᷑: ũ ñ sit. tunica: ũ ꝑfecta fit. sic gͥ ca¬

Expanded text:
r, finitur panis, aliter finitur tunica, aliter finitur hic vel ibi ager. Finitur panis manducando, finitur tunica texendo, et ibi sonat finis et illic; sed panis finitur ut consumatur, et tunica ut consummetur; panis finitur ut non sit, tunica ut perfecta sit. Sic ergo cha
Abbreviated transcription (Latin):
ułłis m̾itis p̃cedentib reoditã. nec tã mouet nos ꝗ gr̃a
p̃stat᷑ in digis ꝗͣ qo indignis eque aliis denegat᷑ Scio
enĩ qd sic̃ ĩposuibilitas ita uniquitas nõ ÷ ap̃ dm̃.i
scio qd resistit suꝑbis.: ⁊ hũilib dat gr̾am. illo uͦ obscu¬
rũ ÷ quare qͥbdã indignis dat qͥbdã negat. Aliꝗͥ¬
gͥ ⁊ in abscondito ⁊ ꝑfimdo iudicioꝵ dĩ. Silĩ nec il¬
lud ꝑspicus̃ est quare hoc mͦ saluau̾it iudos ⁊ gẽte ᷤ
ut prius ꝑmitt̾et eos ꝯcludi in ĩfidelitate. Siqͥs gͦ q̃¬
rat quare sic saluant᷑: cũ młti alii modi saluationũ
sint. hoc se nescire ꝑ ãmirõnẽ innuit apłc̃ . q .d. Ce¬

Expanded text:
nullis meritis praecedentibus redditam; nec tam movet nos quod gratia praestatur indignis, quam quod indignis aeque aliis denegatur. Scio enim quod sicut impossibilitas, ita et iniquitas non est apud Deum; et scio quod resistit superbis, et humilibus dat gratiam. Illud vero obscurum est, quare quibusdam indignis dat, quibusdam negat. Aliquid est in abdito et profundo judiciorum Dei. Similiter nec illud perspicuum est, quare hoc modo salvaverit Judaeos et gentes, ut prius permitteret eos concludi in infidelitate. Si quis ergo quaerat, quare sic salvantur, cum multi alii modi salavationum sint, hoc se nescire per animi rationem innuit Apostolus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbia ruerent. hic uidr̃ aliqͦ
mͦ misteriũ exponere. Cõclu¬
sit .4. ds oĩa. ĩ infidelitate. ut
de amaritudiue infidelita¬
tis sue penitendo cõfusi. ⁊ ad

Expanded text:
perbia ruerent. Hic videtur aliquo modo mysterium exponere. Conclusit enim Deus omnia in incredulitate, ut de amaritudine infidelitatis suae poenitendo confusi, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
um. ut ꝯmodis om̃iũ ser¬
uirẽ. seruũ om̃iũ se factũ
dicit. dũ se ꝑ hũilitatem
siłem om̃iuĩ unbecilliũ exi¬
buit. ut eos ꝑ patientiã fir¬
maret.ad salutẽ futurã cõ¬
fouens aiõs illoꝵ:⁊ hoc feci.
ut płes lucͥfac̾em .i. lucrũ
p̃dicõnis mee fac̾em.⁊ etiã

Expanded text:
s omnium deservirem. Servum omnium se factum dicit, dum se per humilitatem similem omnium imbecillium exhibuit, ut eos per patientiam firmaret ad salutem futuram, confovens animos illorum. Et hoc feci, ut plures lucrifacerem, id est lucrum praedicationis meae facerem. Et etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tunc nõ lib̾e argueret. nec in
nuriã : ꝗͣ abutar potestate.
ꝗd̾utiq fac̾em. si sũptuosu
credentib eugłm ẽẽ ĩportu¬
ne exigendo. ł indiscrete ac¬
cipiendo mõstrarẽ. Uñ forte
hoc ꝯting̾et. qd̃ putaret᷑ ad
hoc sibi eugłixari: ut euan¬

Expanded text:
tunc non libere argueret, nec infnuriam, quam abutar potestate: quod utique facerem, si sumptuosum credentibus Evangelium esse importune exigendo, vel indiscrete accipiendo monstrarem. Unde forte hoc contingeret, quod putarent ad hoc sibi evangelizari, ut Evan
Abbreviated transcription (Latin):
a ciboꝵ. Itẽ. In ꝑicłis ĩ mari.
q̃ nõ erant ex mari. s ĩmari.
ut hoc diu̾sũ sit a suꝑiori. su¬
mari fuer̾t. Itẽ. ꝓbatus sum

Expanded text:
a ciborum. Item in periculis in mari, quae non erant ex mari, sed in mari, ut hoc diversum sit a superiori. Sumari fuerunt. Item probatus sum
Abbreviated transcription (Latin):
tes eñ fac̾e ut nob̾ accidant.
nõ gͦ tͥbicendũ ÷ aliqͥd tale
s in sc̃is habitat. ut eos ĩple¬
at caritate. qua facit eos
gaud̾e de ꝓfectib alioꝵ. et¬
tͥstari de lapsib ł pecc̃is eoꝵ.¬
debat. q̃ tͥsticia laudabił¬
dono tã boni st̃. ut eos mestificent mali. ⁊ hii maxĩe
habitator manet in nobis. si de eo ꝑficimꝰ alit tͥsta¬

Expanded text:
idant. Non ergo tenendum est aliquid tale sed in sanctis habitat, ut eos implat charitate, qua facit eos gaudere de profectibus aliostari de lapsibus vel peccatis eordebant: quae tristitia laudabidono tam boni sunt ut eos moestificent mali, et hi maxime st habitator manet in nobis, si de eo proficimus. Aliter trista
Abbreviated transcription (Latin):
lia mũdi. qd̃ plus ẽ. ꝯtẽptibłia ele¬
git ds: ⁊ ea que ñ st̃ .i. ignobiles
⁊ ꝯtẽptibiles. ⁊ qͥ nicħ eẽ ideban¬
tur elegit ds̃ ds̃. ut destrueret .i.
uincendo hũiliaret. ea q̃ st̃. i.que
faciunt aꝑte: qͥ sapi̾am scłi rac¬
tant. ẽ os hũilitatẽ ꝓponat. Ue¬
nit .i. hũilis ds̃.q̃rens humiles. ñ
altos. qui ⁊ si pͥmo elegit pauꝑes.
indoctos. infirmos. ñ tñ reliqͥt sa¬
pientes. diuites ⁊ nobiles. s si eos
pͥmos elig̾et. m̾nto taliũ rerũ ui
ddent᷑ sibi eligi. atq inflati de hiᷤ
reb salutem hũilitatis nõ recipe¬
rent.⁊ ita ẽẽt in eis suꝑbia. qua
hõ cecidit. Idoq nõ elegit reges.
ł senatores. ⁊ philosophos. ł orato¬
res. ĩ mo elegit plebeios pauꝑes. ĩ¬
doctos. piscatores. Nisi fidelit᷑ p̃ce¬
d̾et piscator: nõ hũilit̾ seq̃retur
orator. Uñ nathanael doctꝰ nõ est
in apłm electꝰ. Ut ã hũilitatis c̾a
ħ ẽẽ facta intelligant: subdit. uͥ¬

Expanded text:
d plus est, contemptibilia elegit Deus, et ea quae non sunt, id est ignobiles et contemptibiles, qui nil esse videbantur, elegit Deus, ut destrueret, id est vincendo humiliaret, ea quae sunt, id faciunt aperte, quia sapientiam saeculi jactant, cum Deus humilitatem proponat. Venit enim humilis Deus quaerens humiles, non altos. Qui etsi primum elegerit pauperes, indoctos, infirmos, non tamen relinquit sapientes, divites, nobiles, sed si eos primos eligeret, merito talium rerum siderentur sibi eligi, atque inflati de his rebus salutem humilitatis non reciperent, et ita esset in eis superbia qua homo cecidit. Ideoque non elegit reges, vel senatores, vel philosophos, vel oratores. Imo elegit plebeios, pauperes, indoctos piscatores. Nisi fideliter praecederet piscator, non humiliter sequeretur orator. Unde Nathanael doctus non est in apostolum electus. Ut autem humilitatis causa, haec esse facta intelligantur, subdit: U
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ⁊ infirmiuos uocauerunt int̾ stulta ⁊ infirma dei
anuum̾ati. Cales st̃ uocatores ur̃i qui tñ ꝯfundunt sa¬
pientes ⁊ foctes :⁊ u̾e st̃ tales. qi ñ młti de uocatorib sunt
nã. nõ młti potentes. lata dñatiõe.
ñ mati nobiles. gn̾is claritudine. pri¬
mo mlli tales fuer̾t int̾ doctores xͥa¬

Expanded text:
enim et infirmi vos vocaverunt, inter stulta et infirma Dei enumerati sunt tales vocatores, qui tamen confundunt sapientes et fortes. Et vere sunt tales, quia non multi. Non autnam; non multi potentes, lata dominatione; non multi nobiles, generis claritudine. Primo nulli tales fuerunt inter doctores
Abbreviated transcription (Latin):
tas. que his decedentib ꝑmanebit
aucta. cui fides ⁊ spes hic nõ possunt
deẽe. s fioes. ispes sñ caritate possũt
ẽẽ. quãuis nõ sit piafides. ł ĩpes
sñ caritate. ⁊ quia magior aliis ẽ¬

Expanded text:
tas, quae his discedentibus permanebit aucta, cui fides et spes hic non possunt deesse, sed fides et spes sine charitate possunt esse, quamvis non sit pia fides, vel spes sine charitate. Et quia major aliis e
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ ÷: ut dixi. Tu uͦ dũ tpꝰ ha¬
bes: uigila. in disciplina ecclastier
in scͥpturis explanandis. ⁊ ĩoĩb .i.¬
cas. hoc oꝑe testare. ut recorq̃at᷑
os turturis ad assellas. ⁊ sint ma¬
la punica ⁊ tintinabła ĩ extͤmiᷤᷤ
horis iacinctine tunice. opꝰ facdi¬
co in tm̃i: ut ĩpleas minist̾iũ. Unb¬

Expanded text:
futurum est ut dixi. Tu vero, dum tempus habes, vigila in disciplina ecclesiastica in Scripturis explanandis, et cas hoc opere testare, ut retorqueatur os turturis ad axellas, et sint mala punica et tintinnabula in extremis oris hyacinthinae tunicae. Opus fac dico in tantum ut impleas ministerium. Un
Abbreviated transcription (Latin):
umdictã dei futurã ostñdendaor.
quia ħ punicio indicat ꝑsisten¬
tes in malo. gͣuiꝰ pumiendos. dico
eius. qͥ malũ agit. ⁊ quia minist̃
deiẽ: idõ subditi estote ei qiͣ ex ne

Expanded text:
dictam Dei futuram ostendendam, quia haec punitio vindicat persistentes in malo, gravius esse puniendos. Dico ejus qui malum agit, et quia minister Dei est, ideo subditi estote ei, quasi ex
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ssus incedentis ĩpediat. quia gͥ hii
qui erant in syon uias nõ bonas ince¬
dentes :⁊ It̃ ꝑdicionis ꝯcito pede cur¬
rentes. xp̃m in futoͣ sentient umdicẽ.
ante politionẽ. ⁊ lap̃ ꝑ politionẽ.Ita
ꝑ politionẽ. Politio aͥ xͥ passio fuit.
quia illo tꝑe scãdalizati st̃ in eũ. Indͦi
irascentes ⁊ ĩdignãtes ꝙ filiũ dĩ se face¬
ret. lapis uͦ offensi oĩs fuit xͦ in politi¬
one.i. in passione. qñ maxiẽ offẽde¬
runt. ⁊ excetati st̃. dm̃ nõ eẽ credẽteᷤᷤ
quẽ mortuũ uidebant. a qua offen

Expanded text:
gressus incedentis impediat, quia igitur hi qui erant in Sion viam non bonam incedentes, et iter perditionis concito pede currentes, Christum in futuro sentient vindicem, ante politionper politionem. Politio autem Christi passio fuit, quia illo tempore scandalizati sunt in eum Judaei irascentes et indignantes, quod Filium Dei se faceret. Lapis vero offensionis fuit Christus in politione, id est in passione, quando maxime offenderunt, et excaecati sunt, Deum non esse credentes quem mortuum vide
Abbreviated transcription (Latin):
U. uere qui diligit ꝓximũt bñfacit. quia dilectio ꝓ rimi
no ÷ cũ qͣuo ÷ oꝑandũ male. Qui gͦ anat hoĩes. aut qi
nisti st̃. aut ut iusti sint amare debet. Sic enĩ ⁊ seip̃m
alit̾ se diligit: iniuste se diligit. quia ad hoc se dilig̃.
ut sit iniustus. Ad hoc gͦ ut sit malus. gͦiam nõ se
diligit. Q.q. dilig̃ iniꝗtatẽ: od̃ aiã suã.⁊ quia dilectõ

Expanded text:
m, est, cum quo sit operandum malum. Qui ergo amat homines, aut quia justi sunt, aut ut justi sint, amare debet. Sic enim et seipsualiter se diligit, injuste se diligit, quia ad hoc se diligit ut sit injustus. Ad haec ergo ut sit malus, ergo jam non se diligit. Qui enim diligit iniquit
Abbreviated transcription (Latin):
mus sine deo diligi pot. Hic ã dilec¬
tio ꝓrimi ido ꝯmemoratur: quia di¬
lect᷑io ꝓxini in factis apparet. dilec¬
tio uͦ dĩ ampliꝰ latet. ⁊ ido hãc sp̃a¬
liꝰ ponit. de qua diis arr. Mãdat᷑ no¬

Expanded text:
mus sine Deo diligi potest. Hic autem dilectio proximi ideo commemoratur, quia dilectio proximi in factis apparet. Dilectio vero Dei amplius latet, et ideo hanc spiritualius ponit, de qua Dominus ait: Mandatum no
Abbreviated transcription (Latin):
fa: aliqͥo tale pret̾ uxorẽ. aluo nõ appet̾e alienã urorẽ.
Ideo ouo p̾cepta sunt. Nõ mech ab̾is. ⁊ nõ ꝯcupisces
uxorẽ ꝓrimi tui. N on concupisces rem ꝓximi tui: tã¬
gis decimã cordam. ⁊ cecidit bestia cupiditatis. Ita ca
Alia cõmendatio caritatis ÷ hic. Supra dixit quodina¬
lñ nõ facit. hic dicit ꝗđ ⁊̃ oportunitatem parat bene
scimꝰ quia hora ÷ iã nos de sõpuo surg̾e. ⁊ nos hoc sciẽ¬

Expanded text:
aliud non appetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt: non moechaberis, et non concupisces uxorem proximi tui. Non concupisces rem proximi tui, tangis decimam chordam, et cecidit bestia cupiditatis. Ita caAlia commendatio charitatis est hic. Supradixit quod malum non facit. Hic dicit quod etiam opportunitatem parat bene scimus, quia hora est jam nos de somno surgere. Et nos, hoc scien
Abbreviated transcription (Latin):
.4. quia ꝯtentiose ⁊ ap̃ infi¬
hoc apparet quia peccm̃ ÷ ui
diciũ hab̃e ꝯtra aliꝗ̃. s ne
excuses ꝙ. iuste hoc agis. qr
pat̾is uuuriã : quã iudicii sẽ¬
tentia uis a te remou̾i ⁊ occͤ¬
rit. ⁊ ait. Ouare ñ mag̃ ĩui.¬

Expanded text:
 Quia contentiose et apud infihoc apparet, quia peccatum est judicium habere contra aliquem. Sed ne excuses quod juste hoc agis, quia pateris injuriam quam judicii sententia vis a te removeri, occurrit et ait: Quare non magi
Abbreviated transcription (Latin):
Si qͥs uolu̾it tunicã tuam
tollere. ⁊ iudicio rec̃ ꝯtẽoe:
dimicte ei ⁊ palliũ. Lalibi.
IE abstułit tua: noli repet̾e.
ĩtalia iudicia finiri int̾ fres¬

Expanded text:
Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere, dimitte ei et pallium . Et alibi: Qui abstulerit tua, noli repetere sia talia judicia finiri inter fr
Abbreviated transcription (Latin):
at. ne turpis indeat᷑. Idõ lenit̾ ĩsru¬
ite. qi fr̃es estis. ⁊ si suꝑiores. Attende
indulgendũ. delictũ gͥfortasse ÷: de
leniL. clinare abono. peccm̃ ÷ fac̾e malũ. ui
sic̃ in laudabili uita. aliud ÷ declinare a malo. aliud
fac̾e̾ bonũ. qd ãmonem᷑ dicente scͥpt᷑a. Declina a ma¬
lo ⁊ fac bonũ. ita in dãpnabili aliud sit declinare abo¬
no. aliud fac̾e bonũ. malũ:⁊ illd̃ delictũ hoc peccatũ

Expanded text:
at, ne turpis videatur. Ideo leniter instruite, quia fratres estis, etsi superiores. Attende indulgendum. Delictum igitur fortasse 160 declinare a bono. Peccatum est facere malum, vel sicut in laudabili vita, aliud est declinare a malo, aliud facere bonum, quod admonemur, dicente Scriptura: Declina a malo et fac bonum ; ita in damnabili aliud sit declinare a bono, aliud facere malum; et illud delictum, hoc peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ eram̃tũ ⁊ cimbalũ ĩpulsu aliqͦ
nõ ꝑ se resonãt. sic loq̃ns linguis ñ
Respice ad mun̾a eccłẽ. uniu̾sis ex
bonoꝵ. cui alienus nõ cõicat. que
caritas. que si desit: frustia ha

Expanded text:
sicut aeramentum et cymbalum impulsu aliquo non per se resonant, sic loquens linguis, noRespice ad munera Ecclesiae, universis exbonorum. cui alienus non communicat, qcharitas quae, si desit, frustra ha
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si.no. oem scĩã. diuinã ⁊ hũanã. ut scribe: ⁊pha¬
risei. Uñ dñs ait. uos habetis clauẽ scĩe. s nec intratis.
nec alios intͣre sinitis. ⁊ si hu̾o õẽ fidẽ .i. de oĩ re uñ est
habenda. fidẽ dico: ita ꝑfectã. ut mõtes tͦfsferã. ad li¬
it̾am. ł demones a pacientib. cari.ã ñ hu̾o. nͥlsũ .i.¬

Expanded text:
 omnem scientiam, divinam et humanam, ut Scribae et Pharisaei, unde Dominus ait: Vos habetis clavem scientiae, sed nec intratis, nec alios intrare sinitis ; et si habuero omnem fidem, de omni re unde est habenda, fidem, dico ita perfectam, ut montes transferam, ad litteram, vel daemones a patientibus, charitatem autem n
Abbreviated transcription (Latin):
Recedite ame. Nõ noui uosoꝑatĩ
inqͥtatis. seqr̾. Si liugius hoiũ lo¬
ic̾. ꝓbat qd̃ caritas ẽ excellentior
aliis. quia ħ alia sũ ea nõ ualent. ⁊ ea
sñ istis ualet. Qd ita ait. ĩcipiens a li¬

Expanded text:
ecedite a me. Non novi vos, operarii iniquitatis . Si linguis hominum loquar. Probat quod charitas est excellentior aliis, quia haec alia sine ea non valent, et ea sine istis valet, quod ita ait incipiens a li
Abbreviated transcription (Latin):
postoli gͣ seip̃os cũ illo
unanimes deo gr̾as agãt.
ut hoc facto ueniã aduoᷤ.
in gaudio ꝑ nolũtatẽ dĩ.
hoc dicit ut ostñdat oĩa
pacatis. Os ã ꝑacis.q. uẽ¬

Expanded text:
postoli erga seipsos, cum illo unanimes Deo gratias agantut hoc facto veniam ad vos in gaudio per voluntatem Dei. Hoc dicit ut ostendat omniapacatis. Deus autem pacis.
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝑ or̃ones ur̃as ad dm̃ factas. Nõ ido hoc dicit apłs.
quia ip̃e minꝰ mereat᷑.
ꝗͣ illi minores. s ordinẽ
seq̃r. ut ab eccła ꝓ rectore
magni. ⁊ młtoꝵ p̃ces ĩpos¬
sibile: ut ñ ĩpetrent. Si gͦ
cupiunt eũ uide. orent.¬

Expanded text:
per orationes vestras ad Deum factas. Non ideo hoc dicit Apostolus, quia ipse minus mereatur quam illi minores, sed ordinem sequitur, ut ab Ecclesia pro rectore magni, et multorum preces impossibile est ut non impetrent. Si ergo cupiunt eum videre, orent
Abbreviated transcription (Latin):
genuit. qͥ nõ ꝑtinent ad
hanc sigcationẽ.: n õ mul¬
tilegentes apłm. librũ ã
geneseos ignorantes: pu¬
tant solos duos filios huisse¬
rat apłe. qr de his duob sp̃alit̾ scͥptura
¶CM. singła exequit᷑ innuens aliqͥd eg̃giũ:
in his p̃figurari. Itẽ attende qd subdit. Unũ de. an.
⁊ uñ de lib̾a. Nõ .n. hoc frustra distinxit. Ut̾q qͥd de
abrahã natus ÷. s diu̾sa oꝑatione. qr qͥ de ancilla &̾
carnis naturã natꝰ est: qr iuuencła de sene solet cõ¬

Expanded text:
genuit, qui non pertinent ad hanc significationem. Et ideo multi legentes Apostolum, librum autem Geneseos ignorantes, putant solos duos filios habuisserat Apostolus, quia de his duobus S singula exsequitur, innuens aliquid egregium in his praefigurari. Item attende quod subdit, unum de ancilla, et unum de libera. Non enim hoc frustra distinxit. Uterque quidem de Abraham natus est, sed diversa operatione, quia qui de ancilla secundum carnis naturam natus est
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ. qͣntomag̾ der: ut adã pomũ. esau lentẽ. iudĩ car¬
ues in deserto : di.i. ñ parua in isrłiticis erat offensio. re¬
pudiare qo dabat sapiã. ⁊ m̃murare: quia id dcerat in
qd inhiabat ꝯcupiscentia. fastidiebat qͥꝑpe qd habebãt.
⁊ qd nõ habebant. ĩpudent̾ petebat᷑. Petierd culpabili cõ¬
cupiscentia. qo malo suo ĩpetrauert᷑. Concupierant carni¬
b uesci. quib pluebat᷑ manua de celo: ⁊ ut sciremꝰ nõ dĩ
creaturã eẽ culpabilẽ. quia dĩ creatura oĩs bona ẽ. S in¬
obedienciã contumacẽ. ⁊ mnordinatã cupiditatẽ. nõ ꝓpt̾

Expanded text:
 quanto magis Dei, ut Adam pomum, Esau lentem, Judaei carnes in deserto. Dei enim non parva in Israelitis erat offensio, repudiare quod dabat sapientia, et murmurare, quia id deerat in quod inhiabat concupiscentia. Fastidiebant quippe quod habebant, et quod non habebant impudenter petebant. Petierunt culpabili concupiscentia quod malo suo impetraverunt; concupierunt carnibus vesci, quibus pluebatur manna de coelo, ut sciremus non Dei creaturam esse culpabilem, quia creatura Dei omnis bona est; sed inobedientiam contumace
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ .a. hoc bñ potes fac̾e. qr de
tuo bono nicħ ꝑdis: ⁊ hoc ÷ Tu
hẽs fidẽ. qua credis oĩa eẽ mun¬

Expanded text:
dicat: Hoc bene potes facere, quia de tuo bono nihil perdis, et hoc est, tu habes fidem, qua credis omnia esse mun
Abbreviated transcription (Latin):
hoc. ẜ legẽ locutꝰ est. q̃ ꝓhib
opponat de samuele ⁊ ꝓpħis
debant cogitet quid int̾sit
int̾ illd̃ uela m̃t tũ mistic̃ ⁊ hãc

Expanded text:
 legem locutus est, quae prohibet opponat de Samuele, et propdebant, cogitet quod intersit inter illud velamentum mysticum et hanc
Abbreviated transcription (Latin):
cor. ab ip̃o ydolo faber adoraret᷑. quomͦ gͦ homo faber tu
us n̾õ est. si homo ydoli faber ẽ. Quis ẽ ds̃ tus: qui fec̾
terues ẽ deus fabti: qui fecit illũ. gͦ si ydolũ cor haberꝰ.
uõne fabrũ adoraret. qui fecit illũ: Boce quomͦ decin¬
uent u̾itatẽ dei in nuͣticia. Occurrebat aũ apło ut ei di¬
c̾etur. uñ illi uitatem detinent. ad quos deus locutu
nõ tͥ. nec legem acceper̾t sic̃ ppłs isrł. respondet. ⁊ osten¬

Expanded text:
cor, ab ipso idolo faber adoraretur. Quomodo ergo homo faber tuus cor, ab ipso idolo faber adoraretur. Quomodo ergo homo faber tuus Deus non est, si homo idoli faber est? Quis est Deus tuus qui fecit te? Quis est Deus fabri? Qui fecit illuud? Ecce quomodo detinent veritatem Dei in injustitia. Occurrebat autem Apostolo, ut ei diceretur: Unde illi veritatem detinent, ad quos locutus non est Deus? nec legem acceperunt, sicut populus Israel? Respondet, et osten
Abbreviated transcription (Latin):
partes. Impietas est: in dm̃ pecrare. nuquitas. in hoĩes. ł
iudiciũ uiuoꝵ ⁊ mornoꝵ: in euangłio manifestat᷑ uen¬
ł saluatorẽ. Exip̃a enĩ celi fabrica iratus illis ds̃ ostendit᷑.
qui idõ tam pulcra astra condidit. ut ex his quantꝰ ⁊ ꝗͣ
ãmira bił creator ÷. possit agnosci.⁊ solus adorari. Reuo
diligendũ. s ninisticia ⁊ ĩpietas in eis appareti dũ hec ui¬
dentes dissimulant a u̾itate. nõ fatentes unũ dm̃. Unde
ĩpietate cũ nõ cognou̾int dm̃ ad quẽ respondet. n̾uto ẽ¬
tim cognouert̃. s sibi tollunt. malendes morari imuste
in sua uoluptate. Sic lege litt̾am. hoĩũ dico eoꝵ qͥm̾. dĩ¬
lis ydolũ. inuenisti u̾ntatem. ⁊ ip̃am detines in uuticia.
⁊ qd̾ ꝑ dĩ oꝑa cognonisti. ꝑ hoĩs oꝑa ꝑdidisti. Totũ consi¬
dasti rerũ ordinen. ⁊ ñuuꝰ attend̾e qd̾ mũdus opusdĩsit. y¬
dolũ: opusfabri.si faber ydolo. sic̃ dedit figurã. daret ⁊

Expanded text:
partes. Orig. Impietas est in Deum peccare, iniquitas in homines. Vejudicium vivorum, et mortuorum in Evangelio manifestatur venvel Salvatorem. Ex ipsa enim coeli fabrica iratus illis Deus ostenditur, qui ideo tam pulchra astra condidit, ut ex his quantus et quam admirabilis Creator eorum est possit agnosci, et solus adorari. Reum diligendum; sed injustitia et impietas in eis apparet, dum haec videntes dissimulant a veritate, non fatentes unum Deum. Unde impietate, cum non cognoverunt Deum? ad quod respondet, merito etim cognoverunt, sed sibi tollunt malentes morari injuste in sua voluptate. Haimo Sic lege litteram: Hominum, dico, eorum qlis idolum; invenisti veritatem, et ipsam detines in injustitia; et quod per Dei opera cognovisti, per hominis opera perdidisti. Totum considerasti rerum ordinem, et non vis attendere quod mundus opus Dei sit; idolum opus fabri. Si faber idolo sicut dedit figuram, daret et
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. nobis credentib ñ aliis. quia ꝑ doct̾nã euangłicã
peccm̃ dinittitur credenti: ⁊ cũ res exgiti fiunt mira¬
cula. quib cõmendatur doctͥna. quia enĩ incredibile
uidebatur qd̃ p̃dicabat᷑.I deo signis ⁊ ꝑdigiis ab apłis
factis: firmabatur. ne diffiderent hoĩes de his que di¬
ti u̾ba cedere. Idoq nõ se dicit apłs erubesc̾e de euan¬
glĩo dĩ. illos aũ erubesc̾e sig̾tat: qui ꝗd tradiderant

Expanded text:
i, nobis credentibus, non aliis: quia per doctrinam evangelicam peccatum dimittitur credenti, et, cum res exigit, fiunt miracula quibus commendatur doctrina. Quia enim incredibile videbatur quod praedicabatur, ideo signis et prodigiis ab apostolis factis firmabatur, ne diffiderent homines de his quae di est virtuti verba cedere. Ideoque non se dicit Apostolus erubescere de Evangelio Dei; illos autem erubescere significat, quia quod tradideran
Abbreviated transcription (Latin):
cunda morte detineri nõ ualeat. signatus in misteri¬
o crucis. Unde subditi eugłiũ dico. ualens in salutẽ õi
cred. Qd uͦ dixit om̃i: det̾minat. uideo pͥm̃ c̾denti. ⁊ g̃to.¬
.I. gentili. qd̃ ing̾co manifestũ ÷. In g̾co enĩ gentilem
sig̃cat. quãuis aũ p̃ponat udeũ causa patrũ: tam̃ ⁊ ip¬
sũ simili modo indigere dicit. dono euangłii xp̃i. Si
itaq ⁊ iuudeus nõ iustificat᷑ nisi ex fide xp̃i. Qͥd gͦ opuᷤ
est eẽ sub lege. Uł ita. Ido pͥmũ gͥco .e.d. euangłiũualet¬

Expanded text:
cunda morte detineri non valeat, signatus mysterio crucis. Unde subdit: Evangelium dico, valens in salutem omni credenti. Quod vero dixit omni, determinat: Judaeo primum credenti, et gentili, quod in Graeco manifestum est. In Graeco enim gentilem significat. Quamvis autem praeponat Judaeum causa patrum, tamen et ipsum simili modo indigere dicit dono Evangelii Christi. Si itaque et Judaeus non justificatur nisi ex fide Christi, quid ergo opus est esse sub lege
Abbreviated transcription (Latin):
zare. gͣcis ac barbaris .i. om̃ib genti¬
b. gcoi p̃posuit. quia ab eis om̃is
exleges. qui nec ebrei. nec greci. nͨ
latim sunt. ⁊ debitor sũ euangeli¬
⁊ are sapientib ⁊ insipientib. ut
neno de utroq ppło exeludatur.
Sapientes uͦ dicit illos: qͥ in mũdi¬
alib rõnib eruditi erant. Insipiẽ¬
tes: qui illaꝵrerũ ĩꝑiti sunt. his a ũ
om̃ib se debitorẽ cestat᷑. quia missꝰ
ad om̃s. nulli enĩ gentiũ ppło speti¬
alius debet᷑ hec p̃dicatio. quia ad
hoc missus fuit: ut om̃ib p̃dicaret.
qui ad hoc accepit doctͥnam : ut a¬
liis tradẽt. De uideis aũ tacet. quia
magist̾ gentiũ erat. ⁊ sic̃ aliis debeo:
ita ⁊ uobis qͥ ro.e. debeo englizare.
go ad hoc paratus sil. gͦ alt̾ius culpa
remansit. quãius mussũ se dicat p̃¬
dicare om̃ib gentib. ꝓmꝑtũ tam̃
romanis se asserit euangłiz are. a¬
put quos regni ionam caput ẽ.
⁊ sedes. ad m̃bra enĩ ꝑtinet. si caput

Expanded text:
zare. Graecis ac barbaris, id est omnibus gentibus. Graecos praeposuit, quia ab eis omnis exleges, qui nec Hebraei, nec Graeci, nec Latini sunt. Et debitor sum evangelizare, sapientibus et insipientibus, ut nemoSapientes vero dicit illos qui mundialibus rationibus eruditi erant, insipientes qui illarum rerum imperiti sunt. His autem omnibus se debitorem testatur, quia missus ad omnes; nulli enim gentium populo specialius debetur haec praedicatio, quia ad hoc missus fuit, ut omnibus praedicaret, qui ad hoc accepit doctrinam ut aliis traderet. De Judaeis autem tacet, quia magister gentium erat; et sicut aliis debeo, ita et vobis qui Romae estis debeo evangelizare, go ad hoc paratus sum, ergo alterius culpa remansit. Quamvis missum se dicat praedicare omnibus gentibus promptum tamen Romanis se asserit evangelizare, apud quos regni Romani caput est, et sedes. Ad membra enim pertinet, si caput
Abbreviated transcription (Latin):
dixit᷑.i. de forma in formã mutamur ⁊ tͣnsutꝰ. de ob¬
icura forma in lucidã formã. qr ⁊ ip̃a obscura unago
dĩ est. ħ: imago in qua hoĩes creati sunt. qͣr ceteris
aĩalib p̃sunt. que creat᷑a in reb creatis excellentissima.
c̃ a suo creatore ab ĩpietate iustificat᷑. adform forma ĩ
formosã mutatur formã. Erat .q. ⁊̃ int̾uicia: nat᷑a bo¬

Expanded text:
d est de forma in formam mutamur, et transimus de obscura forma in lucidam formam, quia et ipsa obscura imago Dei est. Haec est imago in qua homines creati sunt, qua caeteris animalibus praesunt, quae creatura in rebus creatis excellentissima cum a suo Creatore ab impietate justificatur, a deformi forma in formosam mutatur formam. Erat enim etiam inter
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ imꝑtiri grãm ad ꝯfirmationẽ. que
confirmõ adeo ÷ mͥ grata. quia id. s. uos
confur ui ari: est. me consolari in nob̾. hoc
ideo dicit. quia ⁊ si ꝰ gaudeat facilitati fi¬
dei illoꝵ: dolet tñ de ñ recta fide. aliena
uos consolabuum. modo enĩ ego sũ de¬
solatus. sic ⁊ uos.⁊ si nõ sentitis. s sic cõ¬

Expanded text:
obis impertiri gratiam ad confirmationem, quae confirmatio adeo est mihi grata, quia id, scilicet vos confirmari, est me consolari in vobis. Hoc ideo dicit, quia, etsi congaudeat facilitati fidei illorum, dolet tamen de non recta fide. Aliena vos consolabimini. Modo enim ego sum desolatus, sicut et vos, etsi non sentitis, sed sic con
Abbreviated transcription (Latin):
nuund: qui c̃ scãdalo fr̃m come¬
dunt ydolotita. inutatores dia¬
boli. Telo .ii. ĩuidie sachanasydo¬
latͥam ĩuenit. ut hoĩes negan¬
do dñm: ydolis seruiant. ⁊ cre¬
ator sibi debitũ cultũ ꝑdat.Sic
male cedet eis. c̃ nõ fortiore ᷤ eo
sint. Uñ subd. Nũ qͥd fortiores
sumꝰ illo : ut ualeamꝰ resist̾e er:
nõ Om̃a nͥ licẽt. ⁊ si illos pec

Expanded text:
rum comedunt idolothyta imitatores diaboli. Zelo enim invidiae Satanas idololatriam invenit, ut homines negando Deum idolis serviant, et Creator sibi debitum cultum perdat. male cedet eis, cum non fortiores eo sint. Unde subdit: Nunquid fortiores sumus illo, ut valeamus ei resistere? Non om
Abbreviated transcription (Latin):
.i. adiuuant᷑ me in cursu. s ma¬
gis ĩpediuit. dem̃ id̃ alit̾ infrm¬
git dicens. Ot̃a mͥ licẽt. potesta¬
te lib̾i arbitrii. ⁊ doctͥna legis
de cibis .4. ⁊ carne ydoł ĩmolata
hic agit᷑. Idõ recte ait. licent .i.

Expanded text:
 adjuvant me in cursu, sed magis impediunt. Deinde idem aliter infringit dicens: Omnia mihi licent. Potestate liberi arbitrii et doctrina legis de cibis enim et carne idolis immolata hic agitur. Ideo recte ait, licent, id
Abbreviated transcription (Latin):
tistis. emulões .i. inuioie in
his qͥ minꝰ hñt. aĩositates. ĩ
repetitõe rerũ ⁊ ultioe. dissẽ¬
sioes .i. odia ĩn orta. susur¬
rõnes. c̃ latent̃ semuiãt dis¬
cordias. decͣctões. detrahit
qͥs a ꝗ odit. ĩflatioẽs. ut ĩfla¬
bantur illi qͥmaiora dona
⁊ lugeã młtos. ex his qui pꝰ
baptm aute epłam pͥmã pec

Expanded text:
 invidiae in his qui minus habent, animositates in repetitione rerum et ultione, dissensiones, id est odia inde orta, susurrationes, cum latenter seminant discordias, detractiones, detrahit quis ei quem odit, inflationes, ut inflabantur illi qui majora dona et lugeam multos ex his qui post baptismum ante epistolam primam pec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit. ⁊ ita contra eũ grauiter
peccat. Pollutũ enĩ sangͥnẽ
x ducit: qui ꝑ carnales obser¬
uantias credit pecc̾ã dunit¬
ti. aquib retrahit nos san
luit. si ab eo unde ẽ remissio
dad gr̃am. ꝯtumeliã fec̾it. sp̃u¬
i contuicliã facit. qͥ renus¬
sionẽ quã ip̃e sp̃c facit ascri¬
lib̾e pecrat absq timore ⁊
penitẽtia. ⁊ qui eoindigne
participat sangͥnẽ pollutũ
ducit. si ab eo mũdatꝰ aduo¬
mitũ redit. ⁊ penit̾e negli¬

Expanded text:
pit, et ita contra eum graviter peccat. Pollutum enim sanguinem Christi ducit, qui per carnales observantias credit peccata dimitti, a quibus retrahit nos sangluit, si ab eo unde est remissio dat gratiam, contumeliam facit. Spiritui contumeliam facit, qui remissionem quam ipse Spiritus facit, ascrilibere peccat absque timore et poenitentia; et qui eo indigne participat, sanguinem pollutum ducit, si ab eo mundatus ad vomitum redit et poenitere negli
Abbreviated transcription (Latin):
get resurrectionẽ xp̃r
suboit inꝯuenientia di¬
ẽ ĩ anis .a. inutił. ⁊ fides¬
tura. qd̃ uos nõ nultis.
hoc inꝯuemens sequit᷑.
s ⁊̃ hoc aliud. quia nos
apłi quib om̃s credũt.
inuenim᷑ falsi testes dĩ.
qui defalsa laude sua:

Expanded text:
get resurrectionem Christi, subdit inconvenientia disubdit inconvenientia ditura, quod vos non vultis. hoc inconveniens sequitur, sed etiam hoc aliud, quia nos apostoli, quibus omnes credunt, invenimur falsi testes Dei, qui de falsa laude sua
Abbreviated transcription (Latin):
uere falsa ẽ fides. si xͦ nõ
resurrexit. quia adhuc
tis. St̃ hee uere ꝯneno¬
nes rõcinationus. falsas
tñ habentes sentenciaᷤ.
ħ ã ⁊ alia idõ inferunt᷑.¬

Expanded text:
Vere falsa est fides, si Christus non resurrexit, quia adhuc,tis. Sunt hae verae connexiones ratiocinationis, falsas tamen habentes sententias. Haec autem et alia ideo inferunt
Abbreviated transcription (Latin):
dictus ẽ. ꝓbo ip̃a u̾tate  dicente. qñ int̾rogauit ui¬
deos. B apt̾s ioħis uñ est: Gͦne tot bapt̾i dr̃ent᷑ qͦt
eẽnt seruiqͥ bapti ⁊ arent: sibi tenuit dñs potesta¬
tẽ baptizandi.seruis ministeriũ dedit. Si .i. seruuᷤᷤ
dicit se baptizare: recte dicit. s tanꝗͣ minist̾ bapti¬
tat. ⁊ idõ nõ differt siue bonꝰ. siue malus. cui bap¬
tizandi contigit minist̾ium: baptizet. Inde ⁊̃ ne¬
mo dicit. bapt̾s ms. cũ tñ dicat euangłiũ meum.
prudentia mea. gła mea. licet ħ sint ado. in quibꝰ
diffr̃a ẽ. In his .. aliꝰ alio doctior ÷. ⁊ aliꝰ alio meliꝰ
oꝑat᷑ in euangłizando. nec sund oẽs equali sc̃ ap̃¬
diti ꝓrudentia. aliꝰ ã alio magis minꝰ ue baptiza¬
tus. siue ab inferiore. siue amaiore bapti ⁊ et᷑. dici
nõ pot̃. Ad hoc ã qd̾ dicit auõ. xp̃m potestatem

Expanded text:
dictus est. Probabo, ipsa Veritate dicente, quando interrogavit Judaeos: Baptismus Joannis unde est? Ergone tot baptismi dicerentur quot essent servi qui baptizarent, sibi tenuit Dominus potestatem baptizandi, servis ministerium dedit. Si ergo servus dicit se baptizare, recte dicit, sed tanquam minister baptizat, et ideo non differt sive bonus sive malus cui baptizandi contigit ministerium. Inde etiam nemo dicit, baptismus meus, cum tamen dicat, Evangelium meum, prudentia mea, gloria mea, licet haec sint a Deo. In quibus differentia est; in his enim alius alio doctior est, et alius alio melius operatur, in evangelizando, nec sunt omnes aequali sapientia praediti; alius autem alio magis minusve baptizatus, sive ab inferiore sive a majore baptizetur, dici non potest. Ad hoc autem quod dicit
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ostiũ ÷ ⁊ pastor intrando ꝑse. ⁊ qd pas¬
tor ÷: deoit ⁊̃ suis. quia ⁊ petrꝰ pastor. et
paulus pastor⁊ alii sunt pastores. ostiũ
uͦ nemo ur̾m se dicit. hoc .i. sibi ꝓpͥe te¬
perunt fac̾e scismata. ⁊ alia ostia sibi po¬
nere. quib intrarent. nõ ut ꝯg̾garentur.
s ut errarẽt.⁊ diuident᷑ dicentes. Ego sum

Expanded text:
go ostium est et pastor intrando per se, et quod pastor est dedit etiam suis, quia et Petrus pastor, et Paulus pastor, et alii sunt pastores. Ostium vero nemo nostrum se dicit. Hoc enim sibi proprie teinatae coeperunt facere schismata, et alia ostia sibi ponere quibus intrarent, non ut congregarentur, sed ut errarent et dividerentur, dicentes; Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
sũ baptizatus baptismo illiꝰ. alius dicit.
ego illiꝰ. s hoc dic̾e ÷: qͣi ydolatͥa. Et sciẽ¬
dũ ÷ quia sub noĩe suo ⁊ apłoꝵ bonorũ:
notat pseudo. hã illi quos nõiat: sñ e ibi¬
o boni erant. s sub hoꝵ spẽ falsos apłoᷤ
tangit. ne si dic̾et in noĩe illiꝰ ł illiꝰ iudẽ¬
tur eis inuid̾e.⁊ sibi uelle attͥbuere. Uł
id̾o posuit noĩa bonoꝵ apłoꝵ. ut osten

Expanded text:
dicit: Ego illius. Sed hoc dicere est quasi idololatria. Et sciendum quia sub nomine suo, et apostolorum bonorum notat pseudo. Nam illi quos nominat sine dubio boni erant, sed sub horum specie falsos apostolos tangit, ne si diceret in nomine illius vel illius, videretur eis invidere, et sibi velle attribuere. Vel ideo apposuit nomina bon