comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Totus autem hic psalmus dige¬
stus ẽ exꝑsona dm̃i saluatoris: qͥp¬
pe cum plura de eo in nouo sint
posita testamento. Dicit itaq Os
assumpti hominis agit causam:
et int̾rogare quodammꝰ uidetur
dicens. Ds̃ omniũ qui es ds̃ m̃s :
cur me dereliquisti: Nichil enĩ
tus ẽ dolus iore eus. Hec autẽ
dicit: ut manifestet se ꝓpt̾ nos
ẽẽ derelictum. quoꝵ peccata por¬
tabat: ac uidentes disceremus &
nos ꝓ ipso sco et iusto mori.cum
mus. Hely. hely. lamaraptani.
dereliquisti: Hac in quã uoce
usus ẽ: quod ꝓphetia annun¬
tlauerꝗt. ut reiexitus appro¬
baret. Et qm̃ sequentia pene ma¬
nifesta sunt: illum inspiciam
uersiculum. in quo ait. Ego
autem sum uermis: et ñ homo:
Cur totius dominꝰ creaturȩ. uer¬
miculo se uoluerit comp arari:
possumus quidem hoc pͥmitꝰ
uirtus ẽ maxima: sicut sc̃s mo¬
yses ante dm̃ animal se irratio
nabile ꝓficetur: dauid piilicem
se sepe commemorat. S magis
illud accipiendum pudo⁊ qm uer¬

Expanded text:
 Totus autem hic psalmus digestus est ex persona Domini Salvatoris, quippe cum plura de eo in Novo sint posita Testamento. Dicit itaque: Dassumpti hominis agit causam, ut interrogare quodammodo videatur, dicens: Deus omnium, qui es Deus meus, cur me dereliquisti? nihil enim nec erat dolus in ore ejus. Haec autem dicit, ut manifestaret propter nos se esse derelictum, quorum peccata portabat, ac videntes disceremus et nos pro ipso sancto et justo mori, cummus: Eli, Eli, lamma sabacthani? dereliquisti ? Hac, inquam, voce usus est, ut quod prophetia annuntiaverat rei exitus approbaret. Et quoniam sequentia pene manifesta sunt, illum inspiciamus versiculum in quo ait: Ego autem sum vermis et non homo . Cur totius Dominus creaturae vermiculo se voluerit comparari, possumus hoc quidem humilitati virtus est maxima, sicut sanctus Moyses ante Dnale profitetur; David se pulicem saepe commemorat: sed magis illud accipiendum puto, quoniam ver
Abbreviated transcription (Latin):
natur abscondere. Ipsa ẽ inquã
mulier: quȩ in alio loco etiam
Erunt due molentes: una assu¬
metur et una relinquet᷑. Molit
et asꝑitatem gentilitatis dissipat
atq comminuit: ut emolitos
infarine modum. aptos faciat
fermento dominici sanguinis
adherere. Fermentum enĩ dixe¬
ru: totam dm̃i passionem. Fer
uel symbolo: nem potest uitȩ
eternȩ substantiam ꝓmereri.
Et quia duas euangłium descri¬
bit molentes: atq unã eccłiam
diximus salubriter molere al
ysen et ꝑ ꝓpħas: sed inutiliter
molit synagoga: quia massam
suam xp̃i doctrina ñ temꝑat:
atq ideo utandum precepit
synagoge dñs ẽẽ ferm̃tũ dicens
Cauete afermento phariseorũ.
Temꝑatum ẽ enim. sanguinib
et crudelitatib iudeoꝵ: dicent¬
um de dño. Sanguis eius suꝑ
nos: et suꝑ filios nr̃os: Unde.
ait euangłium. Erunt duc mo¬
lentes: una assumet᷑. et una re

Expanded text:
natur abscondere? Ipsa, inquam, natur abscondere? Ipsa, inquam, est mulier, quae in alio loco etiam Erunt duae molentes, una assumetur, et una relinquetur . Molit et asperitatem gentilitatis dissipat atque comminuit; ut emollitos eos in farinae modum aptos faciat fermento Dominici sanguinis adhaerere. Fermentum enim dixerim totam Domini passionem; fermvel symbolo, nemo potest vitae aeternae substantiam promereri. 6. Et quia duas Evangelium describit molentes, atque unam Ecclesiam diximus salubriter molere; alysen et prophetas: sed inutiliter molit Synagoga; quia massam suam Christi doctrina non temperat. Atque ideo evitandum praecepit Synagogae Dominus esse fermentum, dicens: Cavete vobis a fermento Pharisaeorum . Temperatum est enim sanguinibus et crudelitatibus Judaeorum dicentium de Domino: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Unde ait Evangelium: Erunt duae molentes, una assumetur et una re
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsum omne dissoluitur. ut
disꝑsam farinȩ multitudinẽ
musum sui uigore constrin¬
gat. atq insolulum corpꝰ redi¬
gat. qͦd inpulueris modũ ipsa
diminutione languebat. faciat¬
q comiunctione sũi utilem mas¬
sam qd ꝓpria dissolutione in¬
debatur inutile: sic gͦ & dominꝰ
fermentum: diuersis passio¬
nibus confractus. laceratus ꝙ
dissolutus est: et sucus euis. ꝓ
salute nrã. qui ẽ p̃ciosus sangͥs
effusus ẽ: ut admixtione sui.
omne genus humanum soli¬
daret: qđ ꝑ diuersa. antea reso¬
lutum iacebat. Sic enim. uelut
fermento quodam. nos qui fa¬
rina ex gentibus iidebamur
cẽ adhesimus. Nos inquã qͥ ꝑ
totum orbem disꝑsi et diminu¬
ti penitus iacebamus: uigore
passionis xp̃i. in ipsius corpꝰ
sumus corpus xp̃i & membra.
Nos gͥ qui ex nationib in pul¬
ueris modum a facie t̾rȩ iacta¬
bamur: asꝑsione sanguinis
dñi. in massam soliditatis eius
creuimus. Mulier autem illa
quȩ dicit᷑ abscondere in farina

Expanded text:
et ipsum omne dissolvitur; ut dispersam illam farinae multitudinem in unum sui vigore constringat, atque in solidum corpus redigat, quod in pulveris modum ipsa diminutione languebat; faciatque conjunctione sui utilem massam, quod propria dissolutione videbatur inutile; sic ergo et Domifermentum, diversis passionibus confractus, laceratus et dissolutus est, et succus ejus pro salute nostra, qui est pretiosus sanguis, effusus est; ut admixtione sui omne genus humanum solidaret; quod per diversa antea resolutum jacebat; sic enim velut fermentum quoddam nos, qui farina ex gentibus videbamur esse, adhaesimus. Nos, inquam, qui per totum orbem dispersi et diminuti penitus jacebamus, vigore passionis Christi in ipsius corpus sumus corpus Christi et membra . Nos igitur qui ex nationibus in pulveris modum a terrae facie jactabamur, aspersione sanguinis Domini in massam soliditatis ejus accrevimus. 5. Mulier autem illa, quae dicitur abscondisse in farina
Abbreviated transcription (Latin):
illi inp̃senti sunt. Totum illi tempꝰ ẽ ho
nr̃i mirabilia dni: cum pari ea cũ illis
stupore conspeximus. Gustaiimus et nõ:
sicut illi de ipsis ydriis. Illi quide dehis
poculum uini biberunt: nossalutis ca-¬
licem sumpsimus. Debemus gͦ facere ui¬
sosigno dni: qđ nr̃i fecere pͥores. Si enim
eadem innobis diuinitatis refulsit gr̃a:
eadem et fidei ap̃nos debet ẽẽ deuotio.
Dicit enim eugłista de dno. hoc miracło
ꝑpetrato. E manifestauit głam suã: &
crediderunt in eum discipuli euis. Credẽ

Expanded text:
illi in praesenti sunt, totum illi tempus est hilli in praesenti sunt, totum illi tempus est hnostri mirabilia Domini, cum pari ea cum illis stupore suspeximus. Gustavimus et nos sicut illi de ipsis hydriis; siquidem illi de his poculum licem sumpsimus. Debemus ergo facere, viso signo Domini, quod nostri fecere priores. Si enim eadem in nobis Divinitatis refulsit gratia, eadem et fidei apud nos debet esse devotio. Dicit enim evangelista de Domino, hoc miraculo perpetrato, Et manifestavit gloriam suam, et crediderunt discipuli in eum . Credere
Abbreviated transcription (Latin):
t Si INterdu Item.
uigorem dicendi ĩ nobiᷤᷤ
Icorꝑis obtundat infir¬
mitas: tam̃ studio deuo¬
Itionis ur̃e. fortiores effi¬
cimur. Nam quo uos studiosius auditis.
eõ nos libentius p̃dicamus: & uirtus nobis
loquendi additur. cum uos intelligendi
accõmodatis auditum. Quis ñ conetur il¬
lic uerbi celestis semen iacere: ubi illud fe
non illic uerbum saluatoris collocare ue¬
lit libi illud scłarium sollicitudo p̾focet.
s disciplinarum sꝑitalium uirtus enutͥ¬
at: Ergo fr̃s quia inscã epiphania exulta¬
iumus. uidentes miracula saluatoris:
debemus facere. qđ illius temꝑis discipłi
tunc fecerunt. Qd aut diri uidisse nos
modo qd olim gestum ẽ uidimus plas¬
ne uidemusq cotidie. Fa enun sunt
aꝑi mirabilia. ut non antiquitate p̃tere¬
ant. s gr̃a conualescant: non obliuione
sepeliant᷑ s uirtutibꝰ innouentui: apud
potentiam enĩ dĩ uichil ẽ abolitum.
nichil p̾t̾itum: s ꝓ sui magnitudine om̃a

Expanded text:
t si interdum vigorem dicendi in nobis corporis obtundat infirmitas, tamen studio devotionis vestrae fortiores efficimur. Nam quo vos studiosius auditis, et nos libentius praedicamus; et virtus nobis loquendi additur, cum vos intelligendi accommodatis auditum. Quis non conetur illic verbi coelestis semen jacere, ubi illud purnon illic verbum Salvatoris collocare velit, ubi illud non saecularium sollicitudo praefocet, sed disciplinarum spiritalium virtus enutriat? Ergo, fratres, quia in sancta Epiphania exsultavimus videntes miracula Salvatoris, debemus facere quod illius temporis discipuli tunc fecerunt. 5. Quod autem dixi vidisse nos modo, quod olim gestum est: vidimus plane, videmusque quotidie. Ea enim sunt Christi mirabilia, ut non antiquitate praetereant, sed gratia convalescant: non oblivione sepeliantur, sed ut virtutibus innoventur. Apud omnipotentiam enim Dei nihil est abolitum, nihil praeteritum: sed pro sui magnitudine omnia
Abbreviated transcription (Latin):
regnum celorum. Que sententia.
uereor ne forte nobis conuem¬
at: qui diuitias scł̃i huius aut
habemus. aut querimus. Sicut
ipsa corporis. ꝑ angustam acus
cauernam transire non patit᷑.
ita et diuites oneratos auaricia.
et cupiditate fedatos. ipsa uite
idem dñs. Arta et angusta uia
est. quȩ ducit aduitam. Igrcur
incamelo. difficultatem questus.
prestat habitudo membrorum:
indiuite autem. impedimentũ.
magnitudo efficit ꝑ eccatorũ
Gibus enim quidam ẽ animȩ.
turpe quid cogitare. uel facere:
ac mentis quȩdam tortuosa
deformitas. imundis reb
semꝑ intendere. et ab ecclesie
limme curis secularib auoca¬
ri. Unde mͥ uidetur hanc de¬
formitatem corporis ꝓpheta

Expanded text:
e sententia vereor ne forte vobis conveniat, qui divitias saeculi hujus aut habetis, aut quaeritis. Sicut ipsa corporis per angustissimam acus cavernam praeterire non patitur: ita et divites oneratos avaritia, et cupiditate fidem Dominus: Arcta et angusta via est quae ducit ad vitam . Igitur in camelo difficultatem introitus praestat habitudo membrorum. In divite autem impedimentum magnitudo efficit peccatorum. Gibbus enim quidam est animae, turpe quid cogitare vel facere, ac mentis quaedam tortuosa deformitas, immundis rebus semper intendere, et ab Ecclesiae sancto limine curis saecularibus avocari. Unde mihi videtur hanc deformitatem corporis propheta
Abbreviated transcription (Latin):
onis iniuriã. Dic mͥ qͥ int̾ exccaneoᷤᷤ
lib̾tate uicturꝰ es. Nonne cũ loqui
ceꝑis. obiciet᷑ tͥ unde iste exul: unde
iste fugitiuus aduenit: An in rãm
ciuitatẽ oppͥmere nitit᷑.sic̃ patriã
suã p̃ssit: Ita aũt̃ apporiaberis.
ita contbaberis: ut libtatitue me¬
tuens. uerearis ne ingenuitatistue
ibi ñ inuenias assertore Michi cͤde:
in aliena patria tanta auditurꝰ es:
qͣnta intua patria aliis sepe dixisti.
Illud aũt nolo dice: qd quãuis di¬
ues sis inpatria tua: quaus copiis
ꝑfruaris: statim ut exieris dedomo
tua. m̃dicꝰ ⁊ pauꝑ es. Dicit gͦ ds̃ ad
abrahã. ꝑ decem iustos ciuitatem
posse saluari. Male gͥ de te sentis
popłe xp̃iane: si intanto cetu nr̃o.
xd saluandã cruitatẽ decẽ iustos
ẽẽ ñ credis. Dũ enĩ deseris patriã.
ꝓfiteris. ñ in eacẽ dignos. quoꝵ me¬
ritis lib̾et᷑. At ego uereor: ne omĩb
in ea iustis relictis. tu solus qͥ dese¬

Expanded text:
onis injuriam; dic mihi, qua inter extraneos onis injuriam; dic mihi, qua inter extraneos libertate victurus es? Nonne cum loqui coeperis, objiciatur tibi, unde iste exsulat, unde iste fugitivus advenit? Nam et nostram civitatem opprimere nititur, ut patriam suam oppressit? Ita aporiaberis, ita conturbaberis, ut libertati tuae metuens verearis ne ingenuitati tuae ibi non invenias assertorem. Mihi crede; in aliena patria tanta auditurus es, quanta in tua patria aliis saepe dixisti. Illud autem nolo dicere, quod quamvis dives sis in patria tua, quamvis copiis perfruaris; statim ut exieris de domo tua, mendicus, et pauperes. Dicit ergo Deus ad Abraham per decem justos civitatem posse salvari. Male igitur de te sentis, popule Christiane, si in tanto coetu nostro ad salvandam 307 civitatem decem justos esse non credis. Dum enim deseris patriam, profiteris non in ea esse dignos quorum meritis liberetur. At ego vereor ne, omnibus in ea justis relictis, tu solus, qui dese
Abbreviated transcription (Latin):
si iusti st̃ qͥ saluã faciunt patriã: uti¬
q inusti st̃ qui relinquunt. Et si illi
impiꝰ ẽ filius: qͥ periclitantẽ dese¬
rit matrẽ. Mat̾ enĩ qͦdammꝰ dulcis.
ẽ patria: quȩ te genuit:quȩ nucri¬
uit: que. ut fugere posses. te diuitẽ
fecit. Nlam siñ tibi suppeteret sũptu¬
um copiosa substantia: fuge p̃sidi¬
um ñ haberes: atq ido auaricia du¬
ctus. dũ metuis diuitias tuas ꝑdẽ:
impiꝰ in matrẽ ẽẽ ñ dubitas. Unde
intelligimꝰ. plus te pecunie tue con¬
sulere: quã saluti. Dic m obone ci¬
uis⁊ cur fugere disponis: cur pa¬
triam derelinqͥs: Captiuitatẽ for¬
Nescis qd̃ hȩc ẽ pͥma captiuitas. pa¬
triã ñ uidere: & qd̃ grauiꝰ ẽ omĩ ma
id di pena dampnari: ut pellat᷑
patria: regionibꝰ mncgnitis releget
tate: qd solet supplicii causa dãpnatꝰ
exciꝑe. S ponamꝰ te forti eẽ animo:
& eqͣmmit̾ tolerare posse ꝑegͥnati¬

Expanded text:
si justi sunt qui salvam faciunt patriam, utisi justi sunt qui salvam faciunt patriam, utique injusti sunt qui relinquunt; et si illi impius est filius, qui periclitantem deserit matrem. Mater enim quodammodo dulcis est patria, quae te genuit, quae te nutrivit, quae, ut fugere possis, te divitem fecit. Nam si non tibi suppeteret sumptuum copiosa substantia, fugae praesidium non haberes; atque ideo avaritia ductus, dum metuis divitias tuas perdere, impius in matrem esse non dubitas. Unde intelligimus te plus pecuniae tuae consulere quam saluti. Dic mihi, o bone civis, cur fugere disponis? Cur patriam derelinquis? Captivitatem forNescis quod haec est prima captivitas patriam non videre, et, quod gravius est omni malsmodi poena damnari, ut pellatur patria, regionibus incognitis relegetuvides voluntate, quod solet supplicii causa damnatus excipere. Sed ponamus te forti esse animo, et aequanimiter tolerare posse peregrinati
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis miscłiã. ꝑ abstinen¬
diam meruisse: ⁊cuntatẽ suã de ꝑicło.
i euiniis lib̾asse: tanteq cos fuisse sa¬
pientiȩ. ut ñ alienis se p̃sidiis defen¬
dercut: s ꝓpria deuotione saluarẽt.
Nã ñ stat᷑im desꝑauert̃ de salute sua
quia audiert̃ aꝓpħa cũ ciuitatis se
menibꝰ subu̾tendos. S qͣnto pximũ
annuntiabat᷑ excidiũ: tantomagis
religiosis actib armabant᷑. Nec reli¬
quert̃ euertendã ciuitatẽ suã: s. in
ea potius ꝑmanser̃t: sapientes scili¬
cet ut que ciuium uexabat᷑ peccatis:
ciuiũ orationibꝰ saluaret᷑: ⁊ cui ꝑdi¬
tionẽ mala conu̾satio intulerat: ei
salutẽ deuotio religiosa con.. fer¬
ret. Iustũ enĩ erat: ut qͦs fuerat pas¬
sa peccatores: cosdẽ hab̾et ꝓprios
defensores. Ciuitati em̃: ñ nisi ꝓpt̾
ciuiũ peccata infert᷑ excidiũ. Desine
gͦ peccare: & ciuitas ñ ꝑibit. Qo fugis
patriã: Si uis saluus eẽ: tua potius
peccata subt̾suge. Si tu peccare desie

Expanded text:
nitatis misericordiam per abstinentiam meruisse, et civitatem suam de periculo jejuniis liberasse; tantaeque eos fuisse sapientiae, ut non alienis se praesidiis defenderent, sed propria devotione salvarent. Nam non statim desperaverunt de salute sua; quia audierant a propheta cum civitatis se moenibus subvertendos. Sed quanto proximum annuntiabatur excidium, tanto magis religiosis actibus armabantur; nec reliquerunt evertendam civitatem suam, sed in ea potius permanserunt, sapientes scilicet, ut quae civium vexabatur peccatis, civium orationibus salvaretur; et cui perditionem mala conversatio intulerat, ei salutem devotio religiosa conferret. Justum enim erat ut quos fuerat passa peccatores, eosdem haberet proprios defensores. Civitati enim nonnisi propter civium peccatum infertur excidium. Desine ergo peccare, et civitas non peribit. Quid fugis patriam? Si vis salvus esse, tua potius peccata subterfuge. Si tu peccare desier
Abbreviated transcription (Latin):
uenerandi st̃ a nob̃. quoꝵ reliquias
possidemꝰ. Illi enĩ nos oratiombus
adiuuant: istietiam e adiuuant
passione. Cũ his aut̃ nob̃ familiari¬
tas ẽ: semꝑ enĩ nob̃cũ sc̃. nobiscum
morant᷑: hoc ẽ & incorpore nos ui¬
uentes custodiunt: & decorpore re¬
cedentes excipiunt. Hic. ne peccato¬
rum nos labes assumat: ibi. ne in¬
ferm horror inuadat. Nã id̃o hoc
a maioribꝰ ꝓuisũ ẽ. ut scõꝵ ossib

Expanded text:
venerandi sunt a nobis quorum reliquias venerandi sunt a nobis quorum reliquias possidemus. Illi enim nos orationibus adjuvant, isti etiam adjuvant passione; cum his autem nobis familiaritas est; semper enim nobiscum sunt, nobiscum morantur, hoc est, et in corpore nos viventes custodiunt, et de corpore recedentes 263 excipiunt; hic ne peccatorum nos labes assumat, ibi ne inferni horror invadat. Nam ideo hoc a majoribus provisum est, ut sanctorum ossib
Abbreviated transcription (Latin):
exemplũ. Sibi patit᷑ ad requiem:
ciuib ad salutẽ. Exemplo eõꝵ ẽñ
didicimꝰ xp̃o credẽ: didicimꝰ con¬
tumeliis uitã et̾nam querere:
morte didicimꝰ ñ timereᷤ. Uidete
gͦ qͥd martyrib debcamꝰ: inqͥ alt̃
tortus ẽ. ut alius saluaret᷑: alt̾ car¬
nificem ꝑtulit. ut xp̃m alt̾ agno¬
sceret : alt̾ morti ad dictus ẽ. ut aliꝰ
uita potiret᷑ ct̾na: ⁊ ad postremũ
sc̃s occisusẽ. ut peccator euaderet:
Beati gͥ martyres: nec sͥ uixerunt.
nec sͥ sunt mortui. Exemplũem̃
nob̃ reliquert̃ bene uiuendo. con¬
uersationis: dolerando fortit̃. pas¬
sionis. Nam idõ dñs ꝑ totũ mun¬
dũ diu̾sis in locis pati martyres
uoluit: ut tanꝗͣ idonei destes. nos
p̃senti quodã fidei exemplo sue con¬
fessionis urgerent ⁊ ut humana
fragilitas. que p̃dicationi dñice au¬
ditu longiore uix credit: uel p̃senti
oculoꝵ testimonio. martyrio credet
beatoꝵ. Cunctigͥ martyres deuotis¬
sime ꝑcolendi st̃: s specialiter hii

Expanded text:
em, civibus ad salutem: exemplo enim eorum didicimus Christo credere, didicimus contumeliis vitam aeternam quaerere, mortem didicimus non timere. Videte ergo quid martyribus debeamus: in quo alter tortus est, ut alius salvaretur: alter carnificem pertulit, ut Christum alter agnosceret: alter morti addictus est, ut alius vita potiretur aeterna: et ad postremum sanctus occisus est, ut peccator evaderet. Beati igitur martyres nec sibi vixerunt, nec sibi sunt mortui; exemplum enim nobis reliquerunt bene vivendo, conversationis, tolerando fortiter, passionis. Nam ideo Dominus per totum mundum diversis in locis pati martyres voluit, ut tanquam idonei testes nos praesenti quodam fidei exemplo suae confessionis urgerent; ut humana fragilitas, quae praedicationi dominicae auditu longiore vix credit, vel praesenti oculorum tesret. Cuncti igitur martyres devotissime colendi sunt, sed specialiter hi
Abbreviated transcription (Latin):
martyrũ fr̃s deuotissi tau¬
me natalem cȩlebrare rmis.¬
debeamꝰ: tum p̃cipue eoꝵ
sollempnitas tota nob̃ ueneratio¬
ne curanda ẽ. qui in nrĩs domici¬
lus ꝓpͥum sangum̃e ꝓfuderunt:
Nam licet uniu̾si sc̃ĩ ubiq sint ꝙ
nob̃ int̾ueniunt. qͥ & supplicia ꝑ¬

Expanded text:
Martyrum, fratres, devotissime natalem celebrare debeamus, tum praecipue eorum solemnitas tota nobis veneratione curanda est, qui in nostris domiciliis proprium sanguinem profuderunt. Nam, licet universi sancti ubique sint, et nobis interveniunt, qui et supplicia
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃tũ continet: ita eit in ho¬
mine mẽbroꝵ fundam̃ta confir¬
pedes curat: ut iam ñ in trepidꝰ
nec imbecillis possit suꝑ petram
Ubi aut u̾ba pauli apłi ñ legunt᷑:
Qui locus ea ñ litceris in scͥbit: corde
retinet ⁊ conu̾satione custodit: Qui
paulus: adnõ uas electionis ẽ no¬
minatꝰ. Bonũ uas: in qͦ preciosa
mandatoꝵ xp̃i p̃cepta conduntur.
Bonũ uas: de cuiꝰ plenitudine.
substantia uitȩ popłis semꝑ eroga¬
t᷑. et plenũ ẽ. Optua apłoꝵ nomĩa.¬
petra ⁊ uasculũ: necessaria domui
ornat᷑. Petra ad firmitatem. ne
labantur sustentat popłos: uas
ad custodiã. ne temptent᷑ oꝑit xp̃i¬
anos. Esxitus uͦ eoꝵ de hoc scł̃o quã
beatꝰ fuerit: nemo qͥ nesciat. Nam
pͥma hec in illis beatitudo ẽ. quod
ambo una die passi ẽẽ noscunt᷑.

Expanded text:
fundamentum continet, ita et in hofundamentum continet, ita et in homine membrorum fundamenta confirpedes curat; ut jam non trepidus, nec imbecillis possit supra petraUbi autem verba Pauli apostoli non leguntur? Quis locus ea litteris non inscribit, corde retinet, conversatione custodit? Qui Paulus a Domino vas electionis est nominatus. Bonum vas, in quo pretiosa mandatorum Christi praecepta conduntur: bonum vas, de cujus plenitudine substantia vitae populis semper erogatur, et plenum est. Optima Apostopetra, et vasculum necessaria domui is ornatur. Petra ad firmitatem, ne labantur, sustentat populos; vas ad custodiam, ne tententur, operit Chri. Exitus vero eorum de hoc saeculo quam beatus fuerit, nemo qui nesciat. Nam prima haec in illis beatitudo est, quod ambo una die passi esse noscunt
Abbreviated transcription (Latin):
iso mundo notissimũ.
qd̃ beatissimoꝵ petri &
pauli natalis ẽ hodie:
nec aliquã partẽ orbis
latere p̾otest tanta deuotio. Siqͥdẽ
petri uirtꝰ ẽ: et infines orbis terrȩ
et ex matris suȩ olim uentre iam
debili. pedũ restituerit firmitatẽ:
ut qd natura minꝰ contuilerat. apłi¬
ca grã repararet: Cũ eñĩ idẽ clandꝰ
stipem rogans. aliqͥd pecume se
bula. Beata plane largitas: que pe¬
Beata largitas: quȩ de thesauris suis¬
aurũ ñ ꝑtulit. s ꝓtulit medicinã.
Beatꝰ ⁊ ille claudus: qͥ dũ stipem
querit pecumȩ :diuitias incolu¬
mitatis accepit. Hoc eñi ab apłis
donatũ meruit: qd̾ nullis thesau¬
ris amedicis redimere potuisset.
Primũ gͦ signũ mirabiliũ suorũ
petrꝰ fec claudo pedũ restituendo
uestigia. Diximꝰ frequent̃ ipsum.
tu es petrꝰ. ⁊ suꝑ hanc petrã edifica¬
bo eccłiã meã. Si gͦ petrꝰ petra est
suꝑ quã edificat᷑ eccłia ÷ recte priꝰ
pedes sanat: ut sic̃ in eccłia fidei

Expanded text:
so mundo notissimum, quod beatissimorum Petri et Pauli natalis est hodie, nec aliquam partem orbis latere potest tanta devotio: siquidem diffusa est, et in fines orbis terrae et ex matris suae ventre, olim jam debili, pedum restituerit firmitatem, ut quod natura minus contulerat, apostolica gratia repararet? Cum enim claudus ille stipem rogans, aliquid pecuniae bula . Beata plane largitas, quae peanitatem! Beata largitas, quae de thesauris aurum non protulit, sed protulit medicinam! Beatus est ille claudus, qui dum stipem quaerit pecuniae, divitias incolumitatis accepit. Hoc enim ab apostolis donatum meruit, quod nullis thesauris a medicis redimere potuisset. Primum ergo signum mirabilium suorum Petrus fecit, claudo pedum restituendo vestigia. Diximus frequenter ipsum Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Si ergo Petrus petra est supra quam aedificatur Ecclesia, recte prius pedes sanat; ut sicut in Ecclesia fidei
Abbreviated transcription (Latin):
sufficeret in mare homini de¬
mergendo. sarum qualecumq:
non magnum aut enorme.sed
mole asinarie lapis religetur
ad collum: ut cumperituro ho¬
mine pereat res usui necessaria.
inscripturis asimi figura. popłs
gentilium nuncupatur: qui
clausis ocłis. circa ignorantiȩ
molam erroris sui gyro ꝑtra¬
hitur. Nonne enĩ tibi uidetur
molam asmariam uoluere gen¬
quidem uinculis alligatur.
ut uerbum dĩ molat. dñm¬
celi querat: s oꝑte mentis est¬
cecitate suffusus. ut uultus
animi erigere ad dm̃. cordis
ocłos leuare ñ possit ad cȩlum.
S: qm̃ molam asinariã saxum
cẽ constat. uideamus si et pagã¬
norum talis ẽ mola. Calis plane¬
c̃. Sarea enim molaẽ paganorũ.
iupit̃ herculesq lapideus: cir¬
ca quos cȩcis ocłis freq̃nti erro¬
re circueunt. Cecos in quã dre¬
rim eorum oculos: qui putant
se uidere quod ñ uident. Aspi¬
cientes enim saxum: dm̃ se uide¬
luit ÷ consummandi aliquando

Expanded text:
sufficeret in mare homini desufficeret in mare homini demergendo saxum qualecumque non magnum aut enorme, sed molae asinariae lapis ei relegetur ad collum, ut cum perituro homine pereat res usui necessaria. in Scripturis asini figura populus gentilium nuncupatur, qui clausis oculis circa ignorantiae molam erroris sui gyro pertrait, nonne tibi uidetur tamquam molam asinariam uoluere,quidem uinculis adligatus, ut uerbum emolat, deum quaerat, sed opertae mentis caecitate suffusus, ut uultum animi erigere ad Deum, cordis oculos levare non possit ad coelum. Sed quoniam mola asinaria saxum esse constat; videamus si et paganorum talis est mola. Talis est plane; saxea enim mola est paganorum Jupiter, Herculesque lapideus, circa quos caecis oculis frequenti errore circumeunt. Caecos, inquam, dixerim eorum oculos qui putant se videre quod non vident; aspicientes enim saxum Deum se videlvit, consummandi aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
aliquio cogitabat. Erat apud
honestas mentes nuditas ipsa
uestita. Sic̃ enĩ apud nequã ho¬
mines turpis cogitatio & concu¬
piscentia uestibus ñ arcetur :
ita apud scos uiros honesta sim¬
plicitas ad concupiscendũ nudi¬
tate non trahitur. S sic̃ uiciosis
ad corruptelam nuda sunt oĩa:
ita religiosis adcastimoniã oꝑta
sunt umuersa. Quid autẽ ait
euangłica lectio: Qui scandali¬
rauerit unum de pusillis istis
quimme credunt: expedit citit
suspendatur mola asmaria in
collo eius: et mergatur in ꝓfun¬
ddum maris. Pusillos hic ñ etate
sunt isti: nisi clerici idonei. et¬
monachi reliosi. uel laici: Qsq
igit᷑ his mnreuerens aut contu¬
meliosus ertiterit: hac belu¬
ina pena plectetur. ut informi
saro religato illi ad collum. p̃cipi¬
tetur inmare. S uideamꝰ cur
scandalirantib xp̃ianis istape¬
na data sit: uel quid sͥ uelit ipsa
sententia. Puto enĩ illã aliqͥd
mysterii continere. Quasi uͦ ñ

Expanded text:
aliquid cogitabat; erat apud aliquid cogitabat; erat apud honestas mentes nuditas ipsa vestita. Sicut enim apud nequam homines turpis cogitatio a concupiscentia vestibus non arcetur, ita apud sanctos viros honesta simplicitas ad concupiscendum nuditate non trahitur; sed sicut vitiosis ad corruptelam nuda sunt omnia, ita religiosis ad castimoniam operata sunt universa. Quid autem ait evangelica lectio? Qui scandalizaverit unum de pusillis 287 istis, qui in me credunt: expedit ei, ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et mergatur in profundum maris . Pusillos hic non aetate sunt isti nisi clerici ido nei, monachi religiosi, vel laici? Quisquis igitur his irreverens, aut contumeliosus exstiterit, hac belluina poena plectetur, ut informi saxo relegato illi ad collum praecipitetur in mare. Sed videamus cur scandalizantibus Christianos ista poena decreta sit, aut quid sibi velit ipsa sententia; puto enim aliquod mysterium continere: quasi vero non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectus ẽẽ: uade uende omnia
tua. et da paupib Usq: ad eo
namq nuda uirtus apta celo ẽ:
ut quãins iustus. quamuis sc̃s.
aurim uel diuitias possidens.
ñ possit eẽ ꝑfectus. Talem enĩ
uoluit adolescentem illum dñs
ad paradisum redire: qualis
adam fuerat de paradisi subli¬
mitate deiectus. Nudus eñi adã
incola paradysi fuit. Deniq post
peccatum nuditatem suam ꝑ ui¬
dens: folus pudenda contexit:
Orius enim quam peccaret. ho¬
nestatis erat colore uestitus ue¬
stitus: atq ideo nuditatem in ho¬
nestam non natura insticuit: s
delicti reatus inuenit. Nam et
sci angłi insplendidissimo habi¬
tu constituti: numquid tunicis
oꝑiuntur et pallis: S cum sit
millis nature sue nuda substan¬
tia: uestiti uidentur eẽ qđ sc̃i st̃.
Sic gͥ & adam custodiens hone¬
statis angłice dignitatem. erat
quidem nudus mund anis reb:
s immortalitatis splendore
uestitus. Nichil prauũ respicie¬
bant eius ocũ: non cor eiꝰ turpe

Expanded text:
fectus esse, vende omnia tua, et da pauperibus. Usque adeo enim nuda virtus apta coelo est, ut, quamvis justus, quamvis sanctus, aurum vel divitias possidens, non possit esse perfectus. Talem enim voluit adolescentem illum Dominus ad paradisum redire, qualis Adam fuerat de paradisi sublimitate dejectus; nudus enim Adam incola paradisi fuit: denique post peccatum nuditatem suam pervidens, folio puden la contexit. Prius enim quam peccaret honestatis erat colore vestitus; atque ideo nuditatem inhonestam non natura instituit, sed delicti reatus invenit. Nam et sancti angeli in splendidissimo habitu constituti, nunquid tunicis operiuntur et palliis? Sed cum sit in illis nativitatis suae nuda substantia, vestiti videntur esse, quod sancti sunt. Sic igitur et Adam custodiens honestatis angelicae dignitatem, erat quidem nudus mundanis vestibus, sed immortalitatis erat splendore vestitus. Nihil pravum respiciebant ejus oculi; non cor ejus turpe
Abbreviated transcription (Latin):
potentior constituet᷑ in rogno. N
cnim ad imꝑium cȩlorũ ꝑuenit᷑
suꝑbia : diuitiis. p̃fectura: s humi¬
litate : pauꝑic ⁊ lenitate. Artaem̃
et angusta ẽ uia: que ducit ad re¬
gnum. Quisq gͦ honorib inflatꝰ
fuerit. et auri thesauris dilatatꝰ:
tanquã onustum et impeditum
animal. ꝑ angustum regna iter
transire non ꝑoterit: simulediã
ut se estimat ꝑuenisse. sarcinam
eius exigua porta non capiens. re¬
ꝑcussam limine. retrorsum redire
cogetur. Tam enim angusta est
diuiti porta cęlestis: quam camelo
foramen acus erignum. Unde ait
dñs. facilius ẽ camelum ꝑforam̃
acus transire: quã diitẽ intra¬
re in regnum celorum. Sicut enĩ
camelum animal tortuosum atq
deforme. exigua acus cauerna p̃¬
terire non patitur: ita et diuitẽ
auarum atq mendacem. arta ce¬
li ianua minime intrare permit¬
tit. Nam ideo nudi in scło nasci¬
Quam autem in congruum et
absurdum est: ut quem nudum

Expanded text:
potentior constituetur in regno; non potentior constituetur in regno; non enim ad imperium coelorum pervenitur superbia, divitiis, praefectura, sed humilitate, pauperie, lenitate. Arcta enim et angusta est via quae ducit ad regnum . Quisquis ergo honoribus inflatus fuerit, et auri thesauris dilatatus, tanquam onustum et impeditum animal, per angustum regni iter transire non poterit; simul etiam ut se existimat pervenisse, sarcinam ejus exigua porta non capiens, repercusso limine, retrorsum abire cogetur; tam enim angusta est diviti porta coelestis, quam est camelo acus foramen exiguum; unde ait 286 Dominus: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum coelorum . Sicut enim camelum, animal tortuosum atque deforme, exigua caverna praeterire non patitur; ita et divitem avarum atque mendacem arcta coeli janua minime intrare permittit. Nam ideo nudi in saeculo nasciQuam autem incongruum et absurdum est ut, quem nudum
Abbreviated transcription (Latin):
cuangłicam lectionẽ:
intelligere potestis q̃
ministris et sacerdoti¬
bũs dĩ reuerentia debeatur: uel
qua ipsos clericos inuicem humi
litate se op orteat p̃uenire. Nit
enim dñs ꝑcunctantib discipłis
quis corum in regno celorũ ma¬
ior eẽ futurus: statuto coram
omnib paruulo. Quicumq hu¬
miliauerit se sieut puer iste: hic
crit maior in regno celoꝵ unide
intelligimꝰ qđ humilitate ꝑuem¬
tur ad regnum: simplicitate
penetratur celum. Qͥsq gͦ cupit
diuinitatis tenere fastigia: hu¬
militatis ima sectetur. Quicũq
uult fr̃em p̃uenire regnando.
prius illum p̃uemiat obsequen¬
do: sicut ait apłs. Honore inui¬
cem p̃uenientes. Uincat enim
officus: ut possit uncere sc̃ito¬
te. Sicnim te non lesit fr̃obse
quium meretur ut diligas. Qđ
si forsitan lesit: magis obsequiũ
merctur ut uincas. Hec enĩ nr̃e
xp̃ianitatis summaẽ: ut aman¬
tibus. uicissitudinem: ledentib.
patientiam rependamꝰ. Quiergo
fuerit patientior ad inuiriam:

Expanded text:
icam lectionem, intelligere potestis quae ministris ac sacerdotibus Dei reverentia debeatur, vel quia ipsos clericos invicem humilitatis sedulitate se oporteat praevenire. Ait Dominus percunctantibus discipulis quis eorum in regno coelorum major esset futurus, statuto coram omnibus puerulo: Quicunque humiliaverit se sicut puer iste, hic major erit in regno coelorum ; unde intelligimus quod humilitate pervenitur ad regnum, simplicitate penetratur ad coelum. Quisquis ergo cupit Divinitatis tenere fastigia, humilitatis ima sectetur; quicunque vult fratrem praevenire regnando, prius illum praeveniat obsequendo, sicut ait Apostolus: Honore invicem praevenientes , vincat eum officiis, ut possit vincere sanctitate. Si enim te non laesit frater, quium meretur, ut diligas: quod si forsitan laesit, magis officium meretur, ut vincas. Haec enim nostrae Christianitatis summa est ut amantibus vicissitudinem, laedentibus patientiam rependamus. Qui ergo fuerit patientior ad injuriam,
Abbreviated transcription (Latin):
ad labores: ꝓni ad uoluptates: Non nascigͥ
Ipsũ enim &ẽ hii qui sͥ uisi sunt in phylo¬
sophia excellere secuti sunt. Nam ille illis
anterior. ñ posterior fuit. Ita in ecclasten locutꝰ
ẽ. E laudaui ego om̃s defunctos qͥ iam mor¬
tui st̃. magis quã qui iuuentes. qͥcũq niuuis
adhuc. Et optimꝰ supra hos duos qͥ ñdum na¬
tus ẽ. q̃ ñ uidit hoc opus malũ quod fit sub
sole. Ꝙ uidi ego uniu̾sum laborẽ : & omnẽ
uirtutẽ huiꝰ oꝑis. quia emulatio eiꝰ. E qͥdem

Expanded text:
ad labores, proni ad voluptates. Non nasci ad labores, proni ad voluptates. Non nasci Ipsum enim etiam ii qui sibi visi sunt in philosophia excellere secuti sunt. Nam ipse illis anterior, nostris posterior, ita in Ecclesiaste locutus est: Et laudavi ego omnes defunctos qui jam mortui sunt, maadhuc. Et optimus super hos duos, qui nondum natus est, et qui non vidit hoc opus malum, quod factum est sub sole. Et vidi ego universum laborem, et omnem virtutem operis hujus; quia aemulatio viro
Abbreviated transcription (Latin):
fris exilio. flet᷑ scełatus: ñ fletur dilectꝰ. Que
causa. quȩ ratio: Non mediocris gͥ in pruden¬
tibꝰ deliberatio: sapicutibꝰ confirmatio. Mag
na prudentȩ in tanta factoꝵ diu̾sitate con¬
stantia. Una fides & illos mortuos fleuit. ꝙ
flendũ infantẽ mortuum ñ putauit. Illos
enĩ sibi ꝑisse credebat. hunc resurrecturũ sꝑa¬
bat. S de resurrectione posterius. nunc ad ꝓ¬
posita redeamꝰ. Premisimꝰ enum cẽ sc̃os iuros
grauia in hoc mundo multa ꝑpessos: sine suf¬
fragatione meritoꝵ cũ erũpna laboꝵ. Unde
regͥssus ad se dauid. in posteriorib dicit. Mem̃¬
to dnẽ quia puluis sumꝰ hõ tamquã fenũ dies
illiꝰ. Et̃ alibi: homo uanitati similis factus ẽ:
dies eiꝰ sicut umbra p̃tercunt. Quid enĩ nob̃
miscrius. qui tamquã spoliati & nudi ꝓici¬
mur in hanc uitã corꝑe fragili: corde lubrico:¬
aĩo imbecillo: anxii ad sollicitudines: desidiosi

Expanded text:
fratris exsilio. Fletur sceleratus, non fletur dilectus. Quae fratris exsilio. Fletur sceleratus, non fletur dilectus. Quae causa? quae ratio? Non mediocris igitur in prudentibus deliberatio, sapientibus confirmatio; magna enim prudentiae in tanta factorum diversitate constantia, una fides. Et illos mortuos flevit, et flendum infantem mortuum non putavit; illos enim sibi periisse credebat, hunc resurrecturum sperabat. 29. Sed de resurrectione posterius, nunc ad proposita revertamur. Praemisimus enim etiam sanctos viros gravia in hoc mundo et multa perpessos sine suffragatione meritorum, cum aerumna laborum. Unde regressus ad se David, in posterioribus dicit: Memento, Domine, quia pulvis sumus, homo tamquam foenum, dies ejus ; et alibi: Homo vanitati similis factus est, dies ejus sicut umbra praetereunt . Quid enim nobis 1142 miserius, qui tamquam spoliati et nudi projicimur in hanc vitam, corpore fragili, corde lubrico, imbecillo animo, anxii ad sollicit
Abbreviated transcription (Latin):
deuotionis: tam̃ quia ñdum consciꝰ nĩe infir¬
mitatis p̃sumptiue dixãt dño. aĩam meam
ꝓ te ponam: tẽptationẽ p̃sumptiotus auteqͣm
t̾cio gallus cantaret. icurrit: licet ipsa temp¬
tatio docum̃tum fuerit ad salitẽ: ut discaniꝰ
ũ contẽpnere caris infirmitatẽ. ne contẽpnen¬
do temptem᷑. Si petrus tẽptatus ẽ. qͥs p̃sumat
quis astruat se ñ posse temptari: Atq haud
dubie ꝓ nobis ẽ petrus temptatꝰ. ut in fortiore
ñ ẽẽ temptam̃ti ꝑicłm. s in illo disceremus
quẽadmodum in ꝑsecutionib resistentes.
& si uitȩ studio temptaremͣ: temptationis
tam̃ aculeum patientiȩ lacͥmis iunceremꝰ.
Idem tam̃ dauid ne quẽ fortassis scͥpturaꝵ
tenacẽ moueat factoꝵ diu̾sitas:. idem inquã
dauid parricidã mortuũ fleuit: qͥ ñ fleuit
innocentẽ. Deniq cum ploraret & lugeret:
ricida: flet᷑ ammon. Non solum flet᷑ incestꝰ.
s etiam undicat᷑. Alter. contẽptu regni: alt̾.

Expanded text:
e infirmitatis praesumptive dixerat Domino: Animam meam pro te ponam ; tentationem praesumptionis antequam tertio gallus cantaret incurrit . Licet illa tentatio documentum fuerit ad salutem; ut discamus non contemnere carnis infirmitatem, ne contemnendo tentemur. Si Petrus tentatus est, quis praesumat, quis astruat se non posse tentari? Atque haud dubie pro nobis tentatus est Petrus, ut in fortiore non esset tentamenti periculum: sed in illo disceremus quemadmodum in persecutionibus resistentes, etsi vitae studio tentaremur; tentationis tamen aculeum patientiae lacrymis vinceremus. 28. Idem tamen David, ne quem fortassis Scripturarum tenacem moveat factorum diversitas: idem, inquam, David parricidam mortuum flevit, qui non fleverat innocentem. Denique cum ploraret et lugeret, ricida, fletur Ammon . Non solum fletur incestus, sed etiam vindicatur: alter contemptu regni, alter
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestes ad quirit. E contra semꝑ
tristis ẽ et mestus: qui tributa
ꝑsoluit. Nec immerito tristis
est: qui ad solutionẽ ñ dilectio¬
ne ad ducitur:s t̾rore constrin¬
gitur. Xp̃i enĩdebitor. letus: cesaris.
tristisẽ: qͥa hunc ad soluendum
amor cogit: illum pena compel¬
lit. Hic p̾remus ꝓuocatur: ille

Expanded text:
coelestes acquirit. Et contra, semper coelestes acquirit. Et contra, semper tristis est et moestus, qui tributa dissolvit. Nec immerito tristis est, qui ad solutionem non dilectione adducitur, sed terrore constringitur: Christi enim debitor laetus, Caesaris tristis est; quia hunc ad solvendum amor cogit, illum poena compellit. Hic praemiis provocatur, ille
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliquid pauꝑib largiantur:
stati tͥ obiciunt. Neccessitates
infinite sunt: tributa st̃ grauia:
fiscalia explicare ñ possumꝰ. Et
tanta tibi ingerunt: ut quasi reũ
te statuant. cur hoc ipsum illos
uolueris cõmonere : ñ intelligen¬
salutis sit necessitas p̃ferenda: ꝙ
qđ tributũ redlere alu ꝓdest. ele¬
mosinam facere. ipsi ꝓficiat qui
largitur. Tributi enim redditio.
illi prestat beneficiũ qui accipit:
elemosine aũt oꝑatio. ei confert
meritum qui ministrat. Tributi
in quã redditio. detruntũ infert
soluenti: elemosine ergatio. lucrũ
tribuit eroganti. Dicior enim fit
uir misericors: postea quã minꝰ
habere ceperit. paupib largien¬
do: Beata igit᷑ elemosina: que ac
cipientem reficit: et lecificat ero¬
gandem. Hylarem enĩ datorem
diligit ds̃: atq id eo melior illi ẽ
prius dare. Letus gͦ & hylaris ẽ:
qui pauꝑib sub ministrat. Recte
planc letus ẽ: quia ꝑ nummulos
paucos. eternos thesauros sibi

Expanded text:
ut aliquid pauperibus largiantur, statim objiciunt: Necessitates infinitae sunt, tributa sunt gravia, fiscalia explicare non possumus. Et tanta tibi ingerunt, ut quasi reum te statuant, cur hoc ipsum illos volueris commonere, non intelligensalutis sit necessitas praeferenda, et quod tributum reddere alii prodest: eleemosynam facere ipsi proficiat, qui largitur; tributi enim redditio illi praestat beneficium, qui accipit, eleemosynae autem operatio ei confert meritum, qui ministrat. Tributi, inquam, redditio detrimentum infert solventi, eleemosynae erogatio lucrum tribuit eroganti; ditior enim fit vir misericors, posteaquam minus habere incipit pauperibus largiendo. 6. Beata igitur est eleemosyna, quae et accipientem reficit, et laetificat erogantem: Hilarem enim datorem diligit Deus : atque ideo melius est illi plus dare. Laetus ergo et hilaris est, qui pauperibus subministrat. Recte plane laetus est, quia per nummulos paucos aeternos thesauros sibi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ haurit᷑. om̃s peccatoꝵ feces.
passionis gła temꝑant᷑. Uinũ gͦ
qͦddam salutare martyrii ẽ. qͦd
cordi leticiã p̃stat: calorem fider
animȩ puritatẽ. Uinũ plane est
sp̃itale: de illa uua que ꝓsalute
omniũ pependit in ligno. Sicut
em̃ botrus redditurꝰ uinũ prius
in uinea. quadã nature suȩ arte
suspendit᷑. ita ixp̃c editurꝰ uinũ
sp̃ale martyrii. incruce quada
ꝓuidentia diuinitatis aptatur.
Ipse plane botrus ẽ quẽ duo explo¬
ratores illi. hoc ẽ iħc naue. ⁊ caleph
filius iephonne. infalanga ad fili¬
os isrł ꝓpͥis hum̃is detulert̃. Quod
qͥdem factũ: lam tunc p̃figurabat
aouentũ dñi saluatoris. Nã botrꝰ
infalanga suspensus: incruce xp̃c
appensus ostendit᷑. Duo aut̃ in fa¬
langa portantes uuam. duo ppłi
Et sic̃ mos ẽ. portantiũ. unus p̃ce¬
dens. alt̾ subsequens: ita prior iu¬

Expanded text:
cum hauritur omnes peccatoris faeces cum hauritur omnes peccatoris faeces passionis gloria temperantur. Vinum ergo quoddam salutare martyrii est, quod cordi laetitiam praestat, calorem fidei, animae puritatem. Vinum plane est spiritualis illa uva, quae pro salute omnium pependit in ligno. Sicut enim botrus redditurus vinum, prius in vinea quadam naturae arte suspenditur, ita Christus editurus vinum spirituale martyrii in cruce, quadam providentia Divinitatis, aptatur. Ipse est plane botrus, quem duo exploratores illi, hoc est Jesu Nave, et Calef filius Jephone in phalanga ad filios Israel propriis humeris detulerunt ; quod quidem factum jam tunc praefigurabat adventum Domini Salvatoris. Nam botrus in phalanga suspensus in cruce Christus appensus ostenditur; duo autem in phalanga portantes uvam, duo populi et sicut mos est portantium, unus praecedens
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ cypriam festiui¬
tatem sic̃ omnibꝰ notũ ẽ
hodie celebramꝰ: et natali
sic̃ dict̃ imminente uin-¬
dem̃ia. natalẽ eiꝰ martyrii ꝓcura¬
mus. Conueniunt gͥ uota nr̃a uł
mundi. Mundus uindemiarũ
ubertate letat᷑: nos scõrũ passione
gaudemꝰ. Quȩ qͥdem passio: uinde¬
miis cõparanda ẽ. Sic̃ enĩ uuiarũ
exp̃ssione uinũ fundit᷑: ita & scõꝵ
martyrio. uini uice sanguis effun¬
dit᷑: nͥ qd̾ uua tẽporalis fructus pre¬
stat: passio sempit̾nos. Recte ergo
martyriũ uindemiis comparat᷑
Habet em̃ ⁊ ebrietatẽ suã: habet &
calic̃e suũ: de quo dic̃ ꝓpħa. Et calix¬
tuus in ebrians. qua p̃clarus ẽ Et
ipse dñs in passionis sue gritu
consticut᷑. ait. Pat̃ si possibile ẽ. trans¬
eat calix iste ame. Et iterũ ꝓpħa.
salicem salutaris accipiã: & nom̃
dñi inuocabo. Recte in quã calix.
martyrio comparat᷑: qr sic̃ calix
cũ bibit᷑. omĩs humor. iumi calore
decoquit᷑: ita ⁊ martyrii poculũ

Expanded text:
i Cypriani festivitatem, sicut omnibus notum est, hodie celebramus, et natali, sicut dicunt, imminente vindemia natalem ejus martyrii procuramus; conveniunt igitur vota nostra et mundi. Mundus vindemiarum ubertate laetatur; nos sanctorum passione gaudemmiis comparanda est; sicut enim uvarum expressione vinum funditur, ita et sanctorum martyrio vini vice sanguis effunditur; nisi quod uva temporales fructus praestat, passio sempiternos. Recte ergo martyrium vindemiis comparatur, habet enim et ebrietatem suam, habet et calicem suum; de quo dicit propheta Daviclarus est . Et ipse Dominus in passionis suae exitu constitutus ait: Pater, si possibile est, transeat calix iste a me . Et iterum propheta: Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Recte, inquam, calix martyrio comparatur; quia sic ut calix cum bibitur, omnis humor noxius vini calore decoquitur; ita et martyrii poculum
Abbreviated transcription (Latin):
clesia: aqua uilis & fetida. uͥ nisi in
synagoga ẽ reqͥrenda: fetida enim
synagoge aqua ẽ: que baptisma¬
te suo peccata ñ diluit. s adquirit:
quȩ hominẽ ñ purificat ꝓpͥo la¬
uacro.s polluit. Deniq sic̃ inumi
utrib eccłia honorat᷑: ita c cũ aque
utre synagoga ꝓicit᷑. Nam illa agar
que typũ synagoge gestabat. de qͣ
ad abrahã dr̃. eice ancillã ⁊ filiũ eiꝰ.
de tab̃̾naculis effugat᷑. Certe domꝰ
abrahe erat diues. locuples.abun¬
dlans: attam̃ ñ uinũ. ñ oleũ. ñ panẽ
accepit. quȩ st̃ uite alim̃ta firmis¬
ꝓtrahit᷑. languidus sustentat᷑ Con¬
ueniens enĩerat: ut quȩ uiuentis
ñ merebat᷑ alimoniã: uł solatium
morientis acciꝑet. Arguunt᷑ em̃
sac̾dotes iudeoꝵ: cur eccłiastico
uino p̃cioso. aquã synagoge ab

Expanded text:
clesia; aqua vilis et fetida nisi in clesia; aqua vilis et fetida nisi in Synagoga est referenda; fetida enim Synagogae aqua est, quae baptismate suo peccata non diluit, sed acquirit; quae hominem non purificat proprio lavacro, sed polluit. Denique sicut in vini utribus Ecclesia honoratur, ita et cum aquae utre Synagoga projicitur. Nam illa Agar, quae typum Synagogae gestabat, de qua ad Abraham dicitur: Ejice ancillam et filium ejus : de tabernaculis effugatur. Certe domus Abrahae erat dives, locuples, abundans: attamen non vinum, non oleum, non panem accepit, quae sunt vitae alimenta firmistrahitur, languidus sustentatur; conveniens enim erat ut quae viventis non merebatur alimoniam, vel solatium morientis acciperet. Arguuntur enim sacerdotes Judaeorum, cum ecclesiastico vino pretioso aquam Synagogae ab
Abbreviated transcription (Latin):
tificatꝰ officio. mundioblectatio¬
nibꝰ delectat᷑: hic aquã uino ꝑmis¬
cet: hoc ẽ reb scĩs ⁊ feruidis. inse¬
rit res uiles e frigidas. S et sicpos¬
sumꝰ accipe. qd̾ idem iudeoꝵ sacer¬
dotes. aquã uino miscucrint:
runt. s sic̃ hominẽ iudicauert̃:
et sincere ac mere ciꝰ diuinitati.
turbidũ qͥddam ⁊ sordidũ inferre
uoluert̃: dicentes ad eum. qͥa cũ sis
homo. facis te ipsũ dm̃. Et iterum.
Nos ex ꝓstitutione ñ sumꝰ natĩ. Dũ
enĩ se ab adulterio. ꝓstitutionis ex¬
cusant: illũ indiuinitate natiuta¬
tis suȩ adulterare nitunt᷑. S adhuc
diligentiꝰ uideamꝰ: qͥdsit qđ ait. ꝑ¬
miscent aquã uino. Legimꝰ uinũ
in eccłia specialit abundare: sicut
in ęuangłio dictũ ẽ. unrũ nouũ in
utres nouos eẽ condendũ: hoc est
in nouos homines neophicos. sp̃s
scĩ grãm conferendã. Si igit᷑ p̃ciosa
⁊ spitalis uim grã abundat in ec¬

Expanded text:
tificatus officio, mundi oblectatiotificatus officio, mundi oblectationibus delectatur, hic aquam vino permiscet, hoc est, rebus sanctis et fervidis inserit res viles et frigidas. Sed et sic possumus accipere, quod iidem Judaeorum sacerdotes aquam vino miscuerint, rent, sed sicut hominem judicarent, et sincerae ac merae ejus divinitati turbidum quiddam ac sordidum inferre voluerint, dicentes ad eum: Quia, cum homo sis, facis te ipsum Deum : et iterum: Nos ex prostitutione non sumus nati . Dum enim se ab adulterio prostitutionis excusant, illum in divinitate nativitatis suae adulterare nituntur. Sed adhuc diligentius videamus quid sit quod ait: Permiscent aquam vino . Legimus vinum in Ecclesia specialiter abundare, sicut in Evangelio dictum est: vinum 342 novum in utres novos esse condendum; hoc est in novos homines, neophytos Spiritus sancti gratiam conferendam. Si igitur pretiosa et spiritalis vini gratia abundat in Ec
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ credentib: contestamur
iudiciũ criminosis. Mercimo¬
niũ ẽ gͥ ãministratio sac̾dotum.
Unde et ꝓpħa dic̃ ad filios isrł. sau¬
pones urĩmiscent aquã uino.
Nenĩ de his cau ponibꝰ ysaias sc̃s
loquit᷑: qͥ publicanis mysteriis
seruientes. merã uini speciẽ frau¬
dulenta aquȩ colluuione ꝑmis¬
cent. Nec eni hoc ad beatũ uirũ
more iudicis scłi ꝑtinere poterat.
cur corruptis tab̃naꝵ uasculis
minꝰ ebrioso potupopłs uteret᷑.
s de illis utiq cauponibꝰ loquit᷑.
qui p̃sunt eccłis. ñ tab̃nis: qͥ siti¬
entibꝰ popłis ñ concupiscentiȩ
calicem porrigunt. s uirtutis:
ñ ebrietatis mmistrant pocułu
s poculũ saluatoris. Istos gͦ cau¬
pones ꝓpħa arguit ⁊ obiurgat:
et querit᷑ eos. uino aquȩ speciẽ
ꝑmiscere. Hoc increpat ineis.¬
cur cum functionũ diuinarũ
eẽnt p̃sules: sectatores rercĩ facti¬
factisunt humanaꝵ: sic̃ ipse ait

Expanded text:
tudinem credentibus, contestamur tudinem credentibus, contestamur judicium criminosis. Mercimonium igitur est administratio sacerdotum: unde et propheta dicit ad filios Israel: Caupones vestri miscent aquam vino . Non enim de iis cauponibus Isaias sanctus loquitur qui, publicis ministeriis servientes, meram vini speciem fraudulenta 341 aquae colluvione permiscent nec enim hoc ad beatum virum more judicis saeculi pertinere poterat, cur corruptis tabernarum vasculis, minus ebrioso potu populus uteretur, sed de illis utique cauponibus loquitur qui praesunt Ecclesiis, non tabernis; qui sitientibus populis non concupiscentiae calicem porrigunt, sed virtutis, non ebrietatis ministrant poculum, sed poculum Salvatoris. Istos ergo caupones propheta arguit et objurgat, et queritur eos vino aquae speciem permiscere; hoc increpat in eis, cum functionum divinarum essent praesules, sectatores rerum facti sunt humanarum, sicut ipse ait