comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non differo testimonium. Cligamus nobis fr̃s contra linguas hominũ:
contra infirmas suspiciones generis humani. dm̃ udicem. dm̃ testem.
Nonenim dedignatur eẽ. testis ẽẽ. qui uidex. ẽ: aut promouetur cum
fit uidex. qm̃ quitestis ẽ: ipse uidex erit. Quare ipse testis. auia nor
quęrit alium: unde cognoscat qui sis. auare ipse uidex. a Quia ipse habo
potestatem mortificandi & uiuificandi : damnandi & absoluendi:
in gehennas precipitandi. & incȩlos leuandi: diabolo coniungendi.
&e cum angłis coronandi. Cum gͦ ipse habeat hanc potestatem: iudex ẽ.
Quiauero ut te cognoscat. non querit alium testem: quitunc iudicabit te
modo uidet te. Nonẽ. unde illum fallas: cum coeperit iudicare. Non
enim adhibes tͥ aliquos falsos testes: quiuidicem illum possint circi¬
uenire. quando te ceꝑit uidicare. Ds hoctͥ dicit. Quando contemnebas.

Expanded text:
non differo testimonium. 11. Eligamus nobis, fratres, contra linguas hominum, non differo testimonium. 11. Eligamus nobis, fratres, contra linguas hominum, contra infirmas suspiciones generis humani Deum judicem, Deum testem. Non enim dedignatur testis esse qui judex est, aut promovetur cum fit judex; quoniam qui testis est, ipse judex erit. Quare ipse testis? Quia non quaerit alium unde cognoscat qui sis. Quare ipse judex? Quia ipse habet potestatem mortificandi et vivificandi, damnandi et absolvendi, in gehennas praecipitandi et in coelos levandi, diabolo conjungendi et cum Augelis coronandi. Cum ergo ipse habeat hanc potestatem, judex est. Quia vero ut te cognoscat non quaerit alium testem; qui tunc judicabit te, modo videt te: non est unde illum fallas, cum coeperit judicare. Non enim adhibes tibi aliquos falsos testes, qui judicem illum possint circumvenire, quando te coeperit judicare. Deus hoc tibi dicit: Quando contemnebas,
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid quia duo erant. idõ falsi testes non erant. De duobus dicimꝰ.
aut detribus. a Uniũsus populus mentitus ẽ. contra xp̃m. Si gͦ poplꝰ
constans ex magna hominum multitudine. falsus testis mentitus ẽ.¬
nuentus ẽ: quomodo accipiendum. ẽ : inore duorum uel trium
testium stabit om̃e ũbum. iusi quia hoc modo ꝑmẏsterium trinitas
comiendata ẽ: in qua ꝑpętua stabilitas ueritatis. Uis habere bonã
Oeniq quando susanna casta femina fidelisq coniunx: duob falas
testibus urguebatur : trinitas illi inconscientia atq in occulto suffragatur.
Iuatrinitas deoceulto unum testem danihelem excitauit: & duos conuicit.
ergo quia inlege ur̃ã scriptum ẽ: duorum hominũ testimonium uerum ẽẽ.
accipite nr̃m testimoniũ : ne sentiatis uidicium. Ego enim inquit non
uidiao quenquam: sed testimonium ꝑ hibeo de me. Differo uidicium.

Expanded text:
numquid quia duo erant, ideo falsi testes non erant? De duobus dicimus numquid quia duo erant, ideo falsi testes non erant? De duobus dicimus aut de tribus? universus populus me titus est contra Christum . Si ergo populus constans ex magna hominum multitudine, falsus testis inventus est; quomodo accipiendum est, In ore duorum vel trium testium stabit omnecommendata est, in qua perpetua stabilitas veritatis est. Si vis habere bonam sanctum. Denique quando Susanna, casta femina fidelisque conjux, duobus falsis testibus arguebatur, Trinitas illi in conscientia atque in occulto suffragabatur, illi Trinitas de occulto unum testem Danielem excitavit, et duos convicit. Ergo quia in lege vestra scriptum est, duorum hominum testimoniumaccipite nostrum testimonium, ne sentiatis judicium. Ego enim, inquit, non judico quemquam, sed testimonium perhibeo de me: differo judicium,
Abbreviated transcription (Latin):
cuno : & unum nondicera dediu̾so. Ergo ideo uerum ẽ. inquit uid¬
ctum ineũ: breuiter ut audias. quia filius dĩ sum: S sic tͥ ꝑsuadeo.
inquit quia filius dĩ sum : ut intelligas quia mecum ẽ. pater. Nonsic sum filius
ut ipsum deseriuerim: nonita hic sum ut cum ipso nonsum. Non ita ibi ille
testimonio uult dicere. Inlege inquit ur̃a scriptum ẽ : quia duorum
hominum testimonium uerum ẽ. Ego sum qui de me testimonium per-¬
ibeo. & testimonium ꝑhibet de ine : qui me misit pat̾. Exposuit illis
& legem : sungrati non ẽẽnt. Mlagna eium quęstio ẽ. fratres mei: & ualde
michi udetur in mysterio resẽẽ. constituta : ubi dĩ dixit. inore duorum
uel trium testium stabit om̃e u̾bum. Ueritas quęritur ꝑduos testes.
lta plane. sic se hab& humani generis consuetudo. S tam̃ ficri potest:
ut & duo mentiantur. Susanna casta: duobus falsis testibus urgebatꝰ

Expanded text:
de uno; sed et unum non diceret de diverso. Ergo ideo verum est, inquit, judde uno; sed et unum non diceret de diverso. Ergo ideo verum est, inquit, judicium meum, breviter ut audias, quia Filius Dei sum. Sed sic tibi persuadeo, inquit, quia Filius Dei sum, ut intelligas quia mecum est Pater: non sic sum Filius ut ipsum deseruerim; non ita hic sum, ut eum ipso non sim; non ita ibi ille est, cio; de testimonio vult dicere. In Lege, inquit, vestra scriptum est quia duorum hominum testimonium verum est. Ego sum qui de me testimonium perhibeo, et testimonium perhibet de me qui misit me Pater. Exposuit illis et Legem, si ingrati non essent. Magna enim quaestio est, fratres mei, et valde mihi videtur in mysterio res esse constituta, ubi Deus dixit, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum . Veritas quaeritur per duos testes? Ita plane, sic se habet humani generis consuetudo: sed tamen fieri potest ut et duo mentiantur. Susanna casta duobus falsis testibus urgebatur:
Abbreviated transcription (Latin):
sum latus euita. Pater pat̾ ẽ: filius filius ẽ. Iam dicis. pater pat̾ ẽ: filius
ilius ẽ: bene periculum absorbentis gurgitis euasisti. Quidius ire
in alteram patem. ut dicas pater alud ẽ. filius aliud.a Alus ẽ. recte dicis.
aliud non recte. Alius enim filius : quia non ẽ. ipse qui pat̾. Et alius pat̾:
quia non ipse qui filius. Nontamen aliud : sed hoc ipsum ẽ. & pat̾ ꝙ filius.
idẽ. hocipsum ẽ.& Unus ds̃ ẽ. audisti quia non sum solꝰ : s ego & qui¬
me misit pat̾ : audi quomodo credas patrem & filium. audi ipsũ filium.
Ego & pater unum sumus. Nondixit. pater ego sum : aut ego & pater unusẽ.
Sed cum dicit. ego & pater unum sumus : utrunq audi. & unum sumꝰ.
lib̾atte ãbarrio. quod dixit summus: liberatte ã sabellio. Siunum: non
ergo diuisum. Sisumus. gͦ& pater & filius. Sumus enu non diceroꝵ

Expanded text:
sum latus evita. Pater, Pater est; Filius, Filius est. Jam dicis, Pater, Pater est; Filius, sum latus evita. Pater, Pater est; Filius, Filius est. Jam dicis, Pater, Pater est; Filius, Filius est: bene periculum absorbentis gurgitis evasisti; quid vis ire in alteram partem, ut dicas, Aliud est Pater, Filius aliud? Alius est, recte dicis; aliud, non recte. Alius enim est Filius, quia non est ipse qui Pater; et alius Pater, quia non ipse qui Filius: non tamen aliud, sed hoc ipsum est et Pater et Filius. Quid est, hoc ipsum est? Unus Deus est. Audisti, Quia non sum solus, sed ego et qui misit me Pater; audi quomodo credas Patrem et Filium, audi ipsum Filium: Ego et Pater unum sumus . Non dixit, Pater ego sum; aut, Ego et Pater unus est: sed cum dicit, Ego et Pater unum sumus: utrumque audi, et unum, et sliberat te ab Ario: quod dixit, sumus, liberat te a Sabellio. Si unum, non ergo diversum; si sumus, ergo et Pater et Filius. Sumus enim, non diceret
Abbreviated transcription (Latin):
Quare solus nones.a a uia mecum. ẽ. pater. Ego sum: & qui ine¬
misit pater. Audis. egosum : & qui me misit pat̃. Ne ꝑdas ꝑsonãs:
distinguȩ ꝑsonas. distingue intelligentiam. Noli separare ꝑfidia.
ne iterum quasi fugiens charybdim: inscyllam incurras. Uorabat
enim tẽ gurges umpietatis sabellianorum. ut diceres ipsum esse
patrem qui ẽ. filius. Modo didicisti. solus non sum: sed ego & qui¬
me misit pater. Agnoscis quia pater pat̾ ẽ. & filius filius. ẽ: bene
ognoscis. S nolidicere. pater maior ẽ: filius minor ẽ. Noli dice
pat᷑ aurum ẽ : filius argentum. Una substantia ẽ: una diuinitas.
una coeteruitas: per fecta ȩqualitas. dissimilitudo nulla. Nam si
tantummodo alterum credideris eẽ. xp̃m: non eum qui pater ẽ: in aliquo
tamen distantem scđm naturam eẽ putaueris. acharybdi quidem euasisti.
sed in seylleis scopulis naufragasti. Inmedio nauiga: utrunq periculo-¬

Expanded text:
Quare solus non es? Quia mecum est Pater. Ego sum, et qui Quare solus non es? Quia mecum est Pater. Ego sum, et qui misit me Pater: nudis. Ego sum, et qui me misit. Ne perdas personam, distingue personas. Distingue intelligentia, noli separare perfidia; ne iterum quasi fugiens Charybdim, in Scyllam incurras. Vorabat enim te gurges impietatis Sabellianorum, ut diceres ipsum esse Patrem qui est Filius: modo didicisti, Solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Agnoscis quia Pater, Pater est; et Filius, Filius est Bene agno eis: sed noli dicere, Pater major est, Filius minor est; noli dicere, Pater aurum est, Filius argentum est. Una substantia est, una divinitas, una coaeternitas, perfecta aequalitas, dissimilitudo nulla. Nam si tantummodo alterum credideris esse Christum, non eum qui Pater est, in aliquo tamen distantem secundum naturam esse putaveris; a Charybdi quidem evasisti, sed in Scyllaeis scopulis naufragasti. In medio naviga, utrumque periculo
Abbreviated transcription (Latin):
dĩẽ : apud propħam. Celum &e terram: ego impleo. Ubiꝙ gͦ ẽ: qui
nullo clauditur loco. Holi ab illo aũti : & tecumẽ. Siuis ad eũ ꝑuenire:
nolipiger ẽẽ. amare. N on enim pedibus s affectibus curris: u̾no
loco manens. Uenis. sicredis. & diligis. Ergo ubiq ẽ. Si ubiq ẽ. quo.¬
modo eum filionon ẽ. a Itãne. cum filionone. quisi credis & tecũ es.
Unde gͦ uerum ẽ. uidicium eus. nisi quia uerus ẽ. filius. & hoc enim
dixit. Et si uidico. uerum ẽ. iudicium meum: quia solus non
sum : sedego & qui me misit pater. Tanquam dicer&e. Uerum. ẽ.
udicium meum: quia filius dĩ sum. Unde ꝓbas. quia filius d
es. a quia solus non sum: sed ego & qui me misit pater. E rubesce sa.¬
belliane. audis filium: audis patrem. Pater pater ẽ: filius filius ẽ.
N on dixit ego sum pater. & ego ipse sum filius: s solus non sum in qͥt.

Expanded text:
Dei est apud prophetam, Coelum et terram ego impleo . Ubique ergo est, qui Dei est apud prophetam, Coelum et terram ego impleo . Ubique ergo est, qui nullo clauditur loco. Noli ab illo averti, et tecum est. Si vis ad eum pervenire, noli piger esse amare: non enim pedibus, sed affectibus curris. Uno loco mancus venis, si credis et diligis. Ergo ubique est: si ubique est, quomodo cum Filio non est? Itane cum Filio non est, qui, si credis, et tecum est? 9. Unde ergo verum est judicium ejus, nisi quia verus est Filius? Hoc enim dixit, Et si judico, verum est judicium meum; quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Tanquam diceret, Verum est judicium meum, quia Filius Dei sum. Unde probas quia Filius Dei es? Quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Erubesce, Sabelliane, audis Filium, audis Patrem. Pater, Pater est; Filius, Filius est. Non dixit, Ego sum Pater, et ego ipse sum Filius; sed, solus non sum, inquit.
Abbreviated transcription (Latin):
in carnatio ipsius commendatur: quia pater non ẽ. in carnatꝰ. Nam
sabelliam dicti sunt quidam heretiei. quiuocantur & patri passiani.
qui dicunt ipsum pacrem fuisse passum. Nolitu catholicȩ. Sienim
fueris patri passianus : non erissanus. Ergo intellige missionem filii.
nominatam incarnationẽ filũ. P atrem autem in carnatum ẽẽ. non
credas: sed afilio incarnato patrem recessisse non credas. Ille carnem por¬
tabat: ille cum filio erat. Si incaelo pater: interra filius. quomodo pat̾
cum filio erat. a Quia pater & filius: ubiq erant. Non enim in cȩlo sic
ẽ. dĩ: ut non sit uiterra. audi illum qui uolebat fugere uidicium dĩ.
& non inueniebat qua. Quo abibo inquit a sp̃utuo. & a facie tua qr
fugiam.a. Si ascendero incelum: tuibi es. Deterraerat quęstio. Audi
quid sequitur. Si descendero ad infernum: ad es. Si gͦ & in inferno
dicitur quod assit: quidrerum remanet ubinonsit. a Uox enim

Expanded text:
incarnatio ipsius commendatur, quia Pater non est incarnatus. 8. Nam incarnatio ipsius commendatur, quia Pater non est incarnatus. 8. Nam Sabelliani dicti sunt quidam haeretici, qui vocantur et Patripassiani, qui dicunt ipsum Patrem passum fuisse. Noli tu, catholice: si enim fueris patripassianus, non eris sanus. Ergo intellige missionem Filii nominatam incarnationem Filii: Patrem autem incarnatum esse non credas, sed a Filio incarnato Patrem recessisse non credas Ille carnem portabat, ille cum Filio erat. Si in coelo Pater, in terra Filius; quomodo Pater cum Filio erat? Quia et Pater et Filius ubique erant: non enim in coelo sic est Deus, ut non sit in terra. Audi illum qui volebat fugere judicium Dei, et non inveniebat qua: Quo abibo, inquit, a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es. De terra erat quaestio; audi quid sequitur: Si descendero ad infernum, ades . Si ergo et in inferno dicitur quod adsit, quid rerum remanet ubi non sit? Vox enim
Abbreviated transcription (Latin):
Quid responsurus sum. a Ipse respondeat. Uerum ẽ. inquit uidicium
neum. auare.  Quia solus nonsum : sed & ego. & qui me misit par
Sitecum ẽ. quomodo te misit. a Ꝙ misit te. & tecum ẽ.& Itane. &
missus non recessisti. o ltãne. & ad nos uenisti. & ibi mansisti.
Quomodo istud creditur. & Quomodo capitur. a Ad haec duorespon¬¬
leo. Quoinodo capitur recte dicis. quomodo creditur : non recte dici
Immo ido̾ bene creditur: quia non cito capitur. Nam si eito caꝑetur:
non opus erat ut crederetur. quia uideretꝰ. Ido capis credis quia non
sederedendo fis idoneus ut capias. Nam si non credis. nunquam capie̾:
rua minus idoneus remanebis. Fides gͦ mundo te: ut intellectus
carnatio tua ẽ. Sic uideo: sicintelligo. postremo sic credo: ne arrogati¬
Inimohicerat scd̾n carne: modohicẽ. scdm diuinitatem. Et cum patre
erat: & apatre non recesserat. Quod gͦ dicitur missus uenis se ad nos:

Expanded text:
Quid responsurus sum? Ipse respondeat: Verum est, inquit, judicium Quid responsurus sum? Ipse respondeat: Verum est, inquit, judicium meum. Quare? Quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Si tecum est, quomodo te misit? Et te misit, et tecum est? Itane et missus non recessisti? itane et ad nos venisti, et ibi mansisti? Quomodo istud creditur? quomodo capitur? Ad haec duo respondeo: Quomodo capitur, recte dicis; quomodo creditur, non recte dicis. Imo ideo bene creditur, quia non cito capitur: nam si cito caperetur, non opus erat ut crederetur; quia videretur. Ideo credis, quia non capis; sed credendo fis idoneus ut capias. Nam si non credis, numquam capies; quia minus idoneus remanebis. Fides ergo mundet te, ut intellectus carnatio tua est. Sic video, sic intelligo: postremo sic credo, ne arroganus Christus; imo hic erat secundum carnem, modo hic est secundum divinitatem: et cum Patre erat, et a Patre non recesserat. Quod ergo dicitur missus venisse ad nos,
Abbreviated transcription (Latin):
sua diumitate inutabilem : aut ita dm̃n ut non & hominem. a fide nau-¬
fragauerunt: & deportu eccłȩ proiecti sunt : ne in quietudine sua naues
cum positas frangerent. Quȩ res coegit ut etiam nos minini. & qua¬
tum adnos ꝑtin& prorsus udigni : quantum autem ad illius miscdiã.
maliquo dispensatorum eius numero constituti: non uobis taceamus.
quod aut intelligatis. inecumq gaudeatis: aut si intelligere nondiĩ
ualetis. credendo securi inportu inaneatis: Dicam gͦ. capiat qͥpotest.
credat qui non potest. tamen dicam: quodait dñis. Uos scdm carnẽ
iudicatis : ego nonuidico quenquam. aut modo. aut scđm carnem.
ed&ꝰ si ego uidico : uidicium meum uerum ẽ. Quare uidicium
tuum uerum ẽ. a Quia solus nonsum inquit : s & ego & qui me misi
pater. Quid gͦ diĩeiħu. si solus esses. falsum ẽẽt. uidicium tuum.
& idõuerum uidicas. quia solusnones : s & tu & qui te misit pat̾.&

Expanded text:
sua divinitate mutabilem, aut ita Deum ut non et hominem; a fide nausua divinitate mutabilem, aut ita Deum ut non et hominem; a fide naufragaverunt, et de portu Ecclesiae projecti sunt, ne inquietudine sua naves secum positas frangerent. Quae res coegit ut etiam nos minimi, et quantum ad nos pertinet prorsus indigni, quantum autem ad illius misericordiam in aliquo dispensatorum ejus numero constituti, non vobis taceamus quod aut intelligatis, mecumque gaudeatis; aut si intelligere nondum valetis, credendo securi in portu maneatis. 7. Dicam ergo; capiat qui potest, credat qui non potest: tamen dicam quod ait Dominus, Vos secundum carnem judicatis; ego non judico quemquam, aut modo, aut secundum carnem. Sed et si ego judico, judicium meum verum est. Quare judicium tuum verum est? Quia solus non sum, inquit, sed ego et qui misit me Pater. Quid ergo, Domine Jesu? Si solus esses, falsum esset judicium tuum; et ideo verum judicas, quia solus non es, sed tu et qui te misit Pater?
Abbreviated transcription (Latin):
tis linguam tuam. a adhocrespondeo. Multi heretici abundant.¬
& adhoc eos ds̃ abundare permisit : nesemꝑ lacte nutriremur. & inbruta
emaneamus infantia. Quia enim non utellexerunt : quomodo comi¬
daretur diuinitas xp̃i. sapuerunt sicut uoluer. Non autem recte sapi¬
endo: fidelibus catholicis quęstiones molestissunas intulerunt. Coeperunt
exagitari: & fluctuare corda fidelium. Iam tunc necessitas facta ẽ. spũa-¬
gerant in euangelio: sed etiam intellexerant. ut contra arma diaboli. xp̃i-
rma proferrent: & de xp̃i diuinitate aduersus falsos fallacesq doctor
quantis possent uiribus aꝑtissima conflictione pugnarent : ne cum ipsi
tacerent. alii perirent. Quicunq enim senserunt dnm̃ nr̃m iesum xp̃m.
se sit pat̾. ipse sit filus : ipse sit sp̃s scs. quicunq etiam sentire uoluer
honiuem fuisse solum: non dm̃n factum hominem. aut ita din ut in

Expanded text:
tis linguam tuam? Ad hoc respondeo: Multi haeretici abundant, ettis linguam tuam? Ad hoc respondeo: Multi haeretici abundant, et ad hoc eos Deus abundare permisit, ne semper lacte nutriamur, et in bruta infantia remaneamus. Quia enim non intellexerunt quomodo commendaretur divinitas Christi, sapuerunt sicut voluerunt: non autem recte sapiendo, fidelibus catholicis quaestiones molestissimas intulerunt; coeperunt exagitari et fluctuare corda fidelium. Jam tunc necessitas facta est spiritgerant in Evangelio, sed etiam intellexerant, ut contra arma diaboli Christi arma proferrent: et de Christi divinitate adversus falsos fallacesque doctores, quantis possent viribus, apertissima conflictatione pugnarent; ne cum ipsi tacerent, alii perirent. Quicumque enim senserunt Dominum nostrum Jesum ipse sit Pater, ipse sit Filius, ipse sit Spiritus sanctus: quicumque etiam sentire voluerunt hominem fuisse solum, non Deum factum hominem, aut ita Deum ut in
Abbreviated transcription (Latin):
de diuinitate eiusper pauca locuti sunt: tanquam ini terra cum illo ambui.¬
lantes. Restat aquila. Ipse ẽ. iohannes iohannes: sullimium prȩdicator.
& lucis internȩ atq eternae fixis oculis contemplator. Dicuntur emi
& pulli aquilarũ aparentibus scilicet sic ꝓbari. patris scilic& ungue su-¬
spendi. & radiis solis opponi. Qui firme contemplatus fuerit: filius ag¬
noscitur. Si acie palpitauerit: tanquam adulterinꝰ ab ungue dimittit᷑.
Iamgͦ uidete quam sullimia loqui debuit: qui ẽ. aquilȩ comparatus.
Ettam̃ etiamnos humo repentes. infirmi : & uix ullius mom̃ti int̾ homi¬
nes audemus tractare ista. & ista exponere: & putamus nos aut capere
posse cui cogitamnis. aut capidum dicimꝰ. Quare ista dixi. & forte
enun pꝰhaec u̾ba: quisquã michi iuste uidicat. Pone gͦ codicem. Quod
excedit m̃suram tuam. quid sumis in manũ tuam. a Quid ei cominit.¬

Expanded text:
de divinitate ejus perpauca locuti sunt, tanquam in terra cum illo ambude divinitate ejus perpauca locuti sunt, tanquam in terra cum illo ambulantes. Restat aquila: ipse est Joannes, sublimium praedicator, et lucis internae atque aeternae fixis oculis contemplator. Dicuntur enim et pulli aquilarum a parentibus sic probari, patris scilicet ungue suspendi, et radiis solis opponi: qui firme contemplatus fuerit, filius agnoscitur; si acie palpitaverit, tanquam adulterinus ab ungue dimittitur. Jam ergo videte quam sublimia loqui debuit, qui est aquilae comparatus: et tamen etiam nos humi repentes, infirmi et vix ullius momenti inter homines, audemus tractare ista, et ista exponere; et putamus nos aut capere posse cum cogitamus, aut capi dum dicimus. 6. Quare ista dixi? Forte enim post haec verba quisquam mihi juste dicat: Pone ergo codicem. Quod excedit mensuram tuam, quid sumis in manum tuam? quid ei commit
Abbreviated transcription (Latin):
cuuis ẽ. hoc euangelium: cominemoratur animal quadruplex. habens iiiͬ.
personas. Hominis. uituli: leonis. aquilae. aui ante nos scripturarum
scãrum mysteria tractauerunt: pleriq in hoc anunali uł potius in his
animalibus. quattuor euangelistas intellexeruit. leonem prorege po¬
situm: qm leo uidetur rex ẽẽ. quodammodo bestiarũ. propt̾ potentiã
& terribilem fortitudinem. Haec ꝑsona tributa ẽ. matheo. quia uigene¬
rationibus dñi regiam seriem ꝑsecutus ẽ: quem admodũ ẽẽt. dñs per
stirpem regiam de semine dauidregis. Lucas autem. qm̃ cepit asa c̃dotio
tachariae sacerdotis: faciens mentionem patris iohannis baptistȩ : uitulo
deputatus ẽ : quia magna uictima uitulus erat insaerificio sacerdotum.
Marco homo xp̃s merito assignatus ẽ: quianeq deregia potestate aliquio dixit.
neq de sacerdotali cepit : s tantum abhomine xp̃o exorsus ẽ. Hi omnes pr

Expanded text:
cujus est hoc Evangelium, commemoratur animal quadruplex, habens quatuor cujus est hoc Evangelium, commemoratur animal quadruplex, habens quatuor personas; hominis, vituli, leonis, aquilae . Qui ante nos Scripturarum sanctarum mysteria tractaverunt, plerique in hoc animali, vel potius in his animalibus quatuor Evangelistas intellexerunt. Leonem pro rege positum, quoniam videtur leo rex esse quodammodo bestiarum, propter potentiam et terribilem fortitudinem. Haec persona tributa est Matthaeo, quia in generationibus Domini regiam seriem prosecutus est, quemadmodum esset Dominus per stirpem regiam de semine David regis. Lucas autem quoniam coepit a sacerdotio Zachariae sacerdotis, faciens mentionem patris Joannis Baptistae, vitulo deputatus est; quia magna victima vitulus erat in sacrificio sacerdotum. Marco homo Christus merito assignatus est, quia neque de regia potestate aliquid dixit, neque de sacerdotali coepit, sed tantum ab homine Christo exorsus est. Hi omnes prope
Abbreviated transcription (Latin):
lesepulohro resurgere. Unde distulit publicauit miscdiã. a Quia
pendens in cruce dixit. Pater ignosce illis: quia nesciunt quid faci¬
unt. Siue gͦ propter hoc : quia non uenerat uidicare mundum. sa
iluare mundũ. dixit ego nonuidico quenquam: siue quem adin¬
dum cominemoraui. qm̃ dixerat uos scd̾m caruem udicatis: aosidit
sicut abhominibus uidicatus ẽ. Nam ut cognoscatis iam & iudicem xp̃m.: audite
quod sequitꝰ. Et si ego iudico: uidiciũ meum uerum ẽ. Eeoc habes & iudicem. Sed
agnosoe saluatorem: ne sentias udicem. Quare autem dixit. uidicium suum uerũ
ẽẽ. o Quia solus inquit nonsum: s& ego & quimisit me pat̾. Dieo uobis fr̃s.
quia iohannes iste euangelista sẽs. multum alte uolat. Uix ẽ: cum mente com.¬
prachendere. MYsterium autem altius uolantis: opus ẽ. ut commemorem
caritati urẽ. Et apud ez echielem prophetam: & in apocalipsi ipsus iohannis.

Expanded text:
de sepulcro resurgere . Unde publicavit misericordiam? quia de sepulcro resurgere . Unde publicavit misericordiam? quia pendens in cruce dixit: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sive ergo propter hoc, quia non venerat judicare muEgo non judico quemquam: sive quemadmodum commemoravi, quoniam dixerat, Vos secundum carnem judicatis, addidit, sicut ab hominibus judicatus est. 5. Nam ut agnoscatis jam et judicem Christum, audite quod sequitur: Et si judico ego, judicium meum verum est. Ecce habes et judicem, sed agnosce salvatorem, ne sentias judicem. Quare autem dixit judicium suum verum esse? Quia solus, inquit, non sum, sed ego et qui misit me Pater. Dixi vobis, fratres, quia Joannes iste evangelista sanctus multum alte volat: vix est eum mente comprehendere. Mysterium autem altius volantis opus est ut commemorem Charitatem vestram. Et apud Ezechielem prophetam, et in Apocalypsi ipsius Joannis,
Abbreviated transcription (Latin):
factus. E legit extremũ & pessimum genus mortis: qui om̃em fucrat
ablaturus mortẽ. De morte pessima: occidit omẽm mortem. Pessima enĩ
erat: nonintelligentib uda eis. Nam adño electa erat. Ipsam enĩ crucẽ
suam: habiturus erat. ipsam crucem de diabolo suꝑato: tanquam tro.¬
pheum infrontibus fidelium positurus. ut dicer& apłs. Michi autem
ixus ẽ: & ego mundo. Nichil erat tunc incarne intolerabilius: nio
ẽ. nunc infronte gloriosuis. Quid seruat fideli suo. qui talem homorem
dedit supplicio suo. Deniq modo inpęnis reorum non ẽ. apud romanos.
Ubi enim dñi crux honorata ẽ : putatum ẽ. quod & reus honoraretur.
sicrucifigeretur. Quigͦ idõ uenit: neminem udicauit: & ma lospas-¬
is ẽ. Pertulit iniustum uidicium: ut ageret iustum. Sed ineo quo¬
adcrucem. distulit quidem potentiã : sedpublicauit miscdĩam. Unde
distulit potentiam. o Quia de cruce noluit descendere: qui potuit

Expanded text:
factus. Elegit extremum et pessimum genus mortis, qui omnem fuerat factus. Elegit extremum et pessimum genus mortis, qui omnem fuerat ablaturus mortem: de morte pessima occidit omnem mortem. Pessima enim erat non intelligentibus Judaeis; nam a Domino electa erat. Ipsam enim crucem suam signum habiturus erat, ipsam crucem de diabolo superato tanquam tropaeum in frontibus fidelium positurus, ut diceret Apostolus: Mihi ahi munaus crucifixus est, et ego mundo . Nihil erat tunc in carne intolerabilius, nihil est nunc in fronte gloriosius. Quid servat fideli suo, qui talem honorem dedit supplicio suo? Denique modo in poenis reorum non est apud Romanos: ubi enim Domini crux honorata est, putatum est quod et reus honoraretur, si crucifigeretur. Qui ergo ideo venit, neminem judicavit: et malos passus est. Pertulit injustum veniret ad crucem. Distulit quidem potentiam, sed publicavit misericordiam. Unde distulit potentiam? quia de cruce descendere noluit, qui potuit
Abbreviated transcription (Latin):
quod fecerat: ne periret quem fecerat. Quid huic miscđiȩ addi potest. a¬
Et tamen addidit. Parum fuit ei hominẽ fieri : sed etiam ab hominib reꝓbari.
ł arum erat reꝓbari : & ex honorari. Parum erat ex honorari : & occidi. Soe
& hoc parum ẽ. Mortem crucis. Nam & cum eiꝰ oboedientiam usq ad mor.¬
em factam commendaroꝵ apłs: parum fuit illi dicere : factus oboeo¬
ensusq ad mortem : non enĩ qualemcunq mortem: sed addidit. Mortẽ
autem crucis. Illa morte peius nichil fuit : inter omnia genera mortiũ.
Deniq ubi dolores acerrimi exagitant: cruciatus uocat᷑. a cruce nominatꝰ.
identes enim in ligno crucifixi : clauis adlignum pedibus manibus
confixi. producta morte necabantur. Non enim crucifigi: hocerat
occidi. S diu uiuebatur incruce : non quia longior uita eligebatꝰ. sed qͥa
iors ipsa protendebat᷑ : ne dolor citius finiretur. Mlori uoluit ꝓnob
Uarũ dicunus. Crucifigi dignatus ẽ : usq ad inortem crucis oboediens

Expanded text:
quod fecerat, ne periret quem fecerat. Quid huic misericordiae addi potest? Et tamen addidit. Parum fuit ei hominem fieri; sed etiam ab hominibus reprobari: parum erat reprobari; et exhonorari: parum erat exhonorari; et occidi: sed et hoc parum est; morte crucis. Nam et cum ejus obedientiam usque ad mortem factam commendaret Apostolus, parum illi fuit dicere, Factus obediens usque ad mortem: non enim qualemcumque mortem, sed addidit, mortem autem crucis . Illa morte pejus nihil fuit inter omnia genera mortium. Denique ubi dolores acerrimi exagitant, cruciatus vocatur, a cruce nominatus. Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi, producta morte necabantur. Non enim crucifigi hoc erat occidi: sed diu vivebatur in cruce; non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius finiretur. Mori voluit pro nobis: parum dicimus, crucifigi dignatus est, usque ad mortem crucis obediens
Abbreviated transcription (Latin):
catur. Lego alium propħam : & inuenio dñm loquentem aduda eos.
Non ẽ. michi uoluntas in uobis dicit dñs : nec accipiam sacrificia dẽ
offertur nominimeo. Nonuenis uideȩ ad sacrificium mundũ: con¬
uncotẽ. inimundum. Ecce lucernȩ ꝑhibent testimonium diei propt̃
infirmitatem nrãm: quia diei claritatẽ tolerare & uidere nonpos:¬
sumus. Nam & nos ipsi xpiãni: in conparatione quidem infidelium.
luxiam sumnꝰ. Unde dicit apłs. Fiustis enim aliquando tenebrȩ: nunc
utem lux in dño. sicut filii lucis ambulate. & alibi dicit. Nox prȩcest

Expanded text:
catur. Lego alium prophetam, et invenio Dominum loquentem ad Judaeos: catur. Lego alium prophetam, et invenio Dominum loquentem ad Judaeos: Non est mihi voluntas in vobis, divit Dominus, nec accipiam sacrificium de offertur nomini meo . Non venis, Judaee, ad sacrificium mundum; convinco te immundum. 8. Ecce et lucernae perhibent testimonium diei propter infirmitatem nostram, quia diei claritatem tolerare et videre non possumus. Nam et nos ipsi Christiani in comparatione quidem infidelium lux jam sumus; unde dicit Apostolus. Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino, sicut filii lu
Abbreviated transcription (Latin):
sic non apuit õs suum. In huinilitate uidicium eius sublatum ẽ.
liuore eius sanati sumꝰ. Om̃s ut oues errauimꝰ: & ipse traditꝰ. ẽ
propeecatis uris. Ecre una lucerna. Alia proferatur. ꝑsalmus apiatur.
etiam inde predicta passio xp̃i recitetur. Foderunt manus meas
& pedes meos: dinumerauert omnia ossa mea. Ipsi uero considera.¬
uerunt & conspexerunt me: diuser̃t sibi uestim̃ta mea: & super
uestiñtum meũ mmiserunt sortem. Apudte laus mea. in ȩccła¬
magna conficebor tibi. Commemorabunt᷑ & conũtentur addiim uni¬
uersi fines terrȩ : & ad orabunt in conspectii eius uniuersȩ familiae
gentium : quia dñi ẽ. regnum. & ipse dominabitur gentium. Gru¬
bescat unus inunicꝰ : quia codicem mͥ ministrat alius inunioꝰ. Ecce de
codicibus prolatis ab uno iniico: alterum uici. Sed & ipse qui mͥ
codicem ꝓtulit: non reliꝰquatur. ab illo ꝓferatur : unde & ipse coniun-¬

Expanded text:
sic non aperuit os suum. In humilitate judicium ejus sublatum est; sic non aperuit os suum. In humilitate judicium ejus sublatum est; livore ejus sanati suris » . Ecce lucerna una. Alia proferatur, Psalmus aperiatur, etiam inde praedicta passio Christi recitetur. « Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea: ipsi vero consideraverunt et conspexerunt me, diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestimentum meum miserunt sortem. Apud te laus mea; in Eccmagna confitebor tibi. Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae: et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium; quia Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium » . Erubescat unus inimicus, quia codicem mihi ministrat alius inimicus. Sed ecce de codicibus prolatis ab uno inimico alterum vici: et ipse qui mihi codicem protulit, non relinquatur; ab illo proferatur, unde et ipse vin
Abbreviated transcription (Latin):
E xpͥs dicit paganus. & suirespondemus. Quem prenuntiauerunt prophe
Et ille aui prophe. a Recitamus esaiam. danielem: ieremiam. & alios
sc̃os prophas. Dicimus quam longe ante illum uenert: quanto tempore
aduentum eius preces serint. Hoc gͦ respondemꝰ Preuenerunt eii prophe.
praedixerunt eum eẽ. uenturum. Respondoe aliquis corum. Qui
propħae & nostecitamꝰ: qui nobis cotidie recitantur. Et ille. Uos inqͥ¬
uobis ista fincistis. Uidistis ea fieri. & quasi uentura predicta ẽẽnt
in libiis quibus uoliustis conscripsistis. Hic contra municos paganos:
occurrit nobis aliorum testimonium inimicorum. Proferimus codie
aiudeis: &e respondemꝰ. Nempe & uos& illi: fideinrẽ estis inimici.
I deo sparsi sunt ꝑgentes: ut alios exaliis conuincamꝰ inunieis. Codex
esaiȩ proferatur ã uidȩis. Uideamus sinonibi lego: sicut orus ad
unmolandũ ductus ẽ. & sicut agnꝰ coram tondente fuit sine uoce

Expanded text:
est Christus, dicit Paganus? Cui respondemus: Quem praenuntiaverunt Prophetae. est Christus, dicit Paganus? Cui respondemus: Quem praenuntiaverunt Prophetae. Et ille: Qui Prophetae? Recitamus Isaiam, Danielem, Jeremiam, alios sanctos Prophetas; dicimus quam longe ante illum venerint, quanto tempore adventum ejus praecesserint. Hoc ergo respondemus: Praevenerunt eum Prophetae, praedixerunt eum esse venturum Respondet aliquis eorum: Qui Prophetae? Nos recitamus, qui nobis quotidie recitantur. Et ille: Qui suin libris quibus voluistis conscripsistis. Hic contra inimicos Paganos occurrit nobis aliorum testimonium inimicorum. Proferimus codices a Judaeis, et respondemus: Nempe et vos et illi, fidei nostrae estis inimici. Ideo sparsi sunt per gentes, ut alios ex aliis convincamus inimicis Codex Isaiae proferatur a Judaeis, videamus si non ibi lego, « Sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondente fuit sine voce,
Abbreviated transcription (Latin):
prophetiam intente. Modo enim ad fragilitatem nram: nocturnasꝙ cor-¬
dis nri intimas tenebras. humilis uoluit uenire dñs nr̃. homo uenit con¬
temnendus & honorandus: uenit negandus & confitendꝰ. Contemnendꝰ
& negandus ã uidȩis. honorindus & confitendus ã nobis. Iudicandus:
sed iudicaturiis: Iudicandus iniustȩ: iudicaturus iuste. Talis gͦ uenit:
ut oportero ei lucernam testimonium ꝑ hibere. Nam quid opꝰ erat.
ut iohannes tanquam lucerna per hiber& diei testimonium: N dies
ipse ab infirmitate nr̃a possoꝵ iuderi.& s non poteramꝰ. Infirmꝰ factus ẽ.
infirinis. Per infirmitatẽ: sanauit infirmitatem. ꝑ mortałẽ carnem:
arnis abstulit mortẽ. Decorpore suo: colęrium fecit luminib nras.
Quia gͥ cus uenit : & in nocte scłi adhuc sumus: oportet ut & prophetias
audiamꝰ. Nam de prophetia coniuncinus contradicentes paganos. &inis

Expanded text:
prophetiam intente: modo enim ad fragilitatem nostram nocturnasque corprophetiam intente: modo enim ad fragilitatem nostram nocturnasque cordis nostri intimas tenebras humilis voluit venire Dominus noster. Homo venit contemnendus et honorandus, venit negandus et confitendus; contemnendus et negandus a Judaeis, honorandus et confitendus a nobis: judicandus et judicaturus; judicandus injuste, judicaturus juste. Talis ergo venit, ut oporteret ei lucernam testimonium perhibere. Nam quid opus erat ut Joannes tanquam lucerna perhiberet testimonium diei, si dies ipse ab infirmitate nostra posset videri? Sed non poteramus: infirmas factus est infirmis, per infirmitatem sanavit infirmitatem; per mortalem carnem, carnis abstulit mortem; de corpore suo collyrium fecit luminibus nostris. Quia ergo Dominus venit, et in nocte saeculi adhuc sumus, oportet ut et prophetias audiamus. 7. Nam de prophetia convincimus contradicentes Paganos. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
crede. Din nemo inquit uidit unquam: nisi unigenitꝰ filius qui ẽ. in sinu
patris. ipse enarrauit. Nondixit fuit insinu patris: quasi ueniendo
deseruerit sinum patris. Hicloquebatur: & ibi seẽẽ. dicebat. Qui or
hinc discessurꝰ ÷ quid dixit. ⁊ Eece ego uobiscum sũ : usq ad consum¬
mationem scłi. Ergo uerum ẽ. testimonium luminis: siue se ostendat
ie alia. quia sine lumine non potes uidere lun. oesine iumene
non potes uidere quodlibae aluid. quodẽ. non ẽ. lumen. di idoneum
est lum aademonstranda ea quȩ cuon sunt liunina. uunquid inde
deficit o nunquid se non aꝑit: sine quo alia patere nonpossunt. a Locutus ẽ
propha uerum. S unde haberx. nisi defonte ueritatis haurir&. & Locutus
ẽ. iohannes uerum. Sedunde locutiis ẽ. & ipsum interroga. Nos omnes
inquit. deplenitudine eius accepimus. Ergo idoneus.ẽ. dñs unr ihsxp̃s

Expanded text:
crede: Deum, inquit, nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu crede: Deum, inquit, nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit . Non dixit, Fuit in sinu Patris, quasi veniendo deseruerit sinum Patris. Hic loquebatur, et ibi se esse dicebat: qui et hinc discessurus, quid dixit? Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . 6. Ergo verum est testimonium luminis, sive se ostendat, sive alia; quia sine lumine non potes videre lumen, et sine lumine non potes videre quodlibet aliud quod non est lumen. Si idoneum est lumen ad demonstranda ea quae non sunt lumina, numquid in se deficit? numquid se non aperit, sine quo alia patere non possunt? Locutus est Propheta verum; sed unde haberet, nisi de fonte veritatis hauriret? Locutus est Joannes verum; sed unde locutus est, ipsum interroga: Nos omnes, inquit, de plenitudine ejus accepimus. Ergo idoneus est Dominus noster Je
Abbreviated transcription (Latin):
sed quibus eamuideant oculos non habent cordis. Audi deillis ex euan-¬
gelio ipso prolatam sententiam. Et lux lucos intenebris: & tenebre eam
non comprebenderunt. Ergo ait dñs: & uerum ait. Et si ego de me
moniũ phibeo: ueruin ẽ. testimoniũ meum. quia scio undę ueni : o&
quouado. Patrem uolebat intelligi: patrigłam dabat. Filius ȩqualis
glorificat eum a quo ẽ. missus: quantum debet homo glorificare eum
quo ẽ. creatus. Scio unde ueni: & quouado. Iste qui inprȩsentia uobis
loquitur: habet quod non deseruit. sedtamen uenit. Non enim ueniendo
inde discessit: aut redeundo nos dereliquit. Quid miramini.& ds̃ est.
N on potest hoc fieri: sedabhomine. Non potest hocfieri: abipso sole. Quando
pergit adoccidentẽ: deserit orientem. Ꝙ doneo oriturus redeat adorientẽ.
Audiipsum euangelistam alioloco dicentem: & si potes. cape: si non potes

Expanded text:
sed quibus eam videant, oculos non habent cordis. Audi de illis ex Evansed quibus eam videant, oculos non habent cordis. Audi de illis ex Evangelio ipso prolatam sententiam: Et lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt Ergo ait Dominus, et verum ait, Etsi ego de me testimonium perhibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Patrem volebat intelligi; Patri gloriam dabat Filius. Aequalis glorificat eum a quo est missus: quantum debet homo glorificare eum a quo est creatus? 5. Scio unde veni, et quo vado. Iste qui in praesentia vobis loquitur, habet quod non deseruit, sed tamen venit: non enim veniendo inde discessit, aut redeundo nos dereliquit. Quid miramini? Deus est. Non potest hoc fieri ab homine; non potest hoc fieri ab ipso sole. Quando pergit ad occidentem, deserit orientem, et donec oriturus redeat ad orientem,et redit, et hic est. Audi ipsum Evangelistam alio loco dicentem, et si potes, cape; si non potes,
Abbreviated transcription (Latin):
oculos circumfundebat. Nam etiam sol iste. & uidentis faciem illustrat: &
cȩci. Ambo pariter stantes: & faciem adsolem habentes. illustrantur in carne.
sed non ambo illuminantur in acie. Cid& ille: ille nonuidet. Ambobu
priesens ẽ: s praesenti soliunus ẽ. absens. Sic& sapientia dĩ: ũbum dĩ dĩs
iesus xp̃s. ubiq presens ẽ. quia ubiq ẽ. ueritas: ubiq ẽ. sapientia. Intelligit
quis in oriente iustitiam : intelligit alius in occidente iustitiam. Nunquid
lia ẽ. iustitia quam ille intelligit. alia quam iste. a Separati sunt corpor
& inuno habent acies mentium suarum. Quam uideo iustitiam hic consti-¬
tutus siiustitia ẽ: ipsam uidet iustus. nescio quot mansionibus am̃e carne
ux. a perit sanos oculos. & sibi ipsa testis ẽ : ut cognoscatur lux. Sed qui
aginus deinfidelibus. a nunquid illis uonẽ. praesens. & praesens & ipsis.

Expanded text:
oculos circumfundebat. Nam etiam sol iste et videntis faciem illustrat, et oculos circumfundebat. Nam etiam sol iste et videntis faciem illustrat, et caeci: ambo pariter stantes, et faciem ad solem habentes illustrantur in carne, sed non ambo illuminantur in acie; videt ille, ille non videt; ambobus sol praesens est, sed praesenti soli unus est absens. Sic et Sapientia Dei, Verbum Dei, Dominus Jesus Christus ubique praesens est; quia ubique est veritas, ubique est sapientia. Intelligit quis in oriente justitiam; intelligit alius in occidente justitiam: numquid alia est justitia quam ille intelligit, alia quam iste? Separati sunt corpore, et in uno habent acies mentium suarum. Quam video justitiam hic constitutus, si justitia est, ipsam videt justus nescio quot mansionibus a me carne bet lux: aperit sanos oculos, et sibi ipsa testis est, ut cognoscatur lux. Sed quid agimus de infidelibus? numquid illis non est praesens? Est praesens et illis
Abbreviated transcription (Latin):
intaliuia uidere opus ẽ : in tali uia uidere magnum ẽ. Nam tobiꝰ infa
oculos suos clausos habebat : & filius patrimanum dabat. pat̾ filio
uiam praecipiendo monstrabat. Responderunt gͦ uidȩi. Tudete testi.¬
monium tudicis. testimoniũ tuum nonẽ. uerum. Cideamus quid audi¬
ant. audiamꝰ & nos: sed sicut illi. Illi conteminentes: nos credentes. Illi occu
aures mentesq nrãs: & audiamꝰ quid udȩis responderit dĩis. Respondit
iesus : & dixit eis. Et si ego de me testimonium ꝑhibeo : uerum ẽ. testimoni¬
um meum. quia scio unde ueni: & quouado. Lum̃ & alia demonstrat:
ꝙ scipsum. Accendis lucernã : u̾bi grã ut quęras tunicam. & prestat tibi
ardens lucerna: ut in uenias tunicam. Nunquid accendis lucernã. ut¬
uideas ardentem lucernam.& Lucerna quippe ardens: idonea ẽ. & alia quae
guebat tanquam inter illos quosradio fidei ꝑfundebat. & illos quorum clausos

Expanded text:
in tali via videre opus est, in tali via videre magnum est. Nam Tobias in facie in tali via videre opus est, in tali via videre magnum est. Nam Tobias in facie oculos clausos habebat, et filius patri manum dabat; pater filio viam praecipiendo monstrabat . 4. Responderunt ergo Judaei, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum. Videamus quid audiant: audiamus et nos, sed non sicut illi. Illi contemnentes, nos credentes: illi occidaures mentesque nostras, et audiamus quid Judaeis responderit Dominus. Respondit Jesus, et dixit eis: Etsi ego de me testimonium perhibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Lumen et alia demonstrat et seipsum. Accendis lucernam, verbi gratia, ut quaeras tunicam, et praestat tibi ardens lucerna ut invenias tunicam: numquid accendis lucernam utvideas ardentem lucernam? Lucerna quippe ardens idonea est et alia quae guebat; tanquam inter illos quos radio fidei perfundebat, et illos quorum clausos
Abbreviated transcription (Latin):
& adescas solidiores accedere mente nonuentre. Hoc gͦ discernite: aliud ẽ
lumen quod illuminat. alud ẽẽ. lumen quod illuminatur. Nam & oculi
nr̃i: lumina dicuntur. Et unusquisq itauirat: tangens oculos suos. suꝑ
lumina sua. Sicuiuant lumina mea. Usitata iuratio e. Quae lumina si
umina sunt : desit lunen incubili tuo clauso. pateant & luceant tͥ. N.
utiq possunt. Quomodo gͦ ista quȩ infacie habemꝰ & lumina nuncupamꝰ.
& quando sana sunt & quando patent: indigent extrinsecus ad uitorio lu¬
minis. quo ablato aut non illato. sana sunt : aꝑta sunt: nectamen uident.
sicmens nr̃a quȩ ẽ. oculus animȩ : nisi ueritatis lumine radietꝰ. & abillo
qui illuminat nec illuminatur inirabiliter illustretur: nec ad sapieN¬
tiam nec adiustitiã poterit ꝑuenire. Ipsa ẽ. enim uia nr̃a : iustȩ uiuere.
Quomodo autem non offendit in uia. cui non lucet liunen.  Acper hoc

Expanded text:
lactari, et ad escas solidiores accedere, mente, non ventre. Hoc ergo discernite, aliud esse lactari, et ad escas solidiores accedere, mente, non ventre. Hoc ergo discernite, aliud esse lumen quod illuminat, aliud esse quod illuminatur. Nam et oculi nostri lumina dicuntur; et unusquisque ita jurat, tangens oculos suos, per lumina sua, Sic vivant lumina mea: usitata juratio est. Quae lumina si lumina sunt, desit lumen in cubiculo tuo clauso, pateant et luceant tibi: non utique possunt. Quomodo ergo ista in facie quae habemus, et lumina nuncupamus, et quando sana sunt, et quando patent, indigent extrinsecus adjutorio luminis; quo ablato aut non illato, sana sunt, aperta sunt, nec tamen vident: sic mens nostra, qui est oculus animae, nisi veritatis lumine radietur, et ab illo qui illuminat nec illuminatur, mirabiliter illustretur, nec ad sapientiam nec ad justitiam poterit pervenire. Ipsa est enim via nostra juste vivere. Quomodo autem non offendat in via, cui non lucet lumen? Ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
inqua potestate ista facio. Nonuobis dico quod scio: quia non uultis
fateri quodscitis. Iustissune utiq repulsi: confusi abscesserunt. &
impletum ẽ. quod inpsalino ꝑpropħam dicit dĩ pat̾. Paraui lucernã xp̃o meo.
id ẽ ipsum iohaniẽ: inimicos eius induam confusione. Habebat gͦ dñis iħs xp̃s
estimonium propħarum: ante se praemis sorũ. praeconum uidicem praecer¬
tium. Habebat testimonium a iohanne : s ipsum mauis testimonium erat.
quod sibi ꝑhibebat. Illi autem infirmis ocuilis lucernas quęrebant: quia di-¬
em ferre non poterant. Nam iohannes idem ipse apłs: cuius euangelium in
nanibus habenius. in ipsius euangelii sui capite ait deiohanne. Erat homo
ienientem inmundum. Si omẽm: ergo & iohannem. Unde dicit & ipse io¬
bannes. Nos omnes deplenitudine eus accepimus. Discernite gͦ ista: ut pro¬
ficiat mens ur̃a infide xp̃i. ne semꝑ infantes sitis quęrentes ubera: & acibo suo

Expanded text:
in qua potestate ista facio . Non vobis dico quod scio, quia non vultis in qua potestate ista facio . Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime utique repulsi, confusi abscesserunt: et impletum est quod in Psalmo per Prophetam dicit Deus Pater, Paravi lucernam Christo meo, id est, ipsumestimonium Prophetarum ante se praemissorum, praeconum judicem praecedentium; habebat testimonium a Joanne: sed ipse majus testimonium erat, quod sibi perhibebat. Illi autem infirmis oculis lucernas quaerebant, quia diem ferre non poterant: nam Joannes idem ipse apostolus, cujus Evangelium in manibus habemus, in ipsius Evangelii sui capite ait de Joanne, « Erat homo venientem in mundum. » Si omnem, ergo et Joannem. Unde dicit et ipse Joannes. Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Discernite ergo ista, ut proficiat mens vestra in fide Christi; ne semper infantes sitis ubera quaerentes, et a cibo
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ipse testatur. Ille erat uiquit lucerna ardens & lucens: & uos uoliustis ad
horam exultare in lumine eus. Quando autẽ dixerunt udaei dño: dic
nobis uiqua potestate ista facis. sciens dĩis quia iohaunẽ pabtistam promag¬
nobaberent : ꝙ quodipse quempromagno habebant. eis dedño testimo¬
mũ ꝑhibuisso: respondit eis. Interrogabo uos: & ego unũ sermonem.
Diette michi. Baptisinus iohannis. unde ẽ. decȩlo anex hominibus. o Tur-¬
bati illi : intra semet ipsos cogitabant. quia si dicerent ab hominibus.
lapidari possent ãturba. quȩ iohannẽ propheam ẽẽ. credebat. Si dicerent
glo: responderet eis. Ille quem confitemini de celo habuisse prophe¬
tiam: michi testimonum ꝓhibuit. & ab illo audistis in qua ego is ta
faciam potestate. Uiderunt gͦ. quod lib& horum respondissent: in la¬
queum se casuros. & dixerunt. Nescimus. Et dñs eis. Necego dico uobis.

Expanded text:
Dominus ipse testatur. Ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens; et vos voluistis ad Dominus ipse testatur. Ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens; et vos voluistis ad horam exsultare in lumine ejus . Quando autem dixerunt Judaei Domino, Dic nobis, in qua potestate ista facis? sciens Dominus quia Joannem Baptistam pro magno haberent, et quod ipse quem pro magno habebant, eis de Domino testimonium perhibuisset, respondit eis: Interrogabo et ego vos unum sermonem: dicite mihi, Baptismus Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Turbati illi intra semetipsos cogitabant, quia si dicerent, Ab hominibus, lapidari possent a turba, quae Joannem prophetam esse credebat: si dicerent, De coelo, responderet eis, Ille quem confitemini de coelo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ego ista faciam potestate. Viderunt ergo, quodlibet horum respondissent, in laqueum se casuros; et dixerunt, Nescimus. Et Dominus eis: Nec ego dico vobis,