comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis tue emulatores. Nam et simpopłis ac suꝑ ppłm a¬
gas oues pastue domini regens sollicitis iugil pastor
excubiis: tamen abdicatione seculi et repulsa carnis
ac sanguinis desertum tibi ipse fecisti. secretus multes
uocatus inpaucis. Sane uicario aliquatenꝰ munere
licet omnia tibi inpar. ut iusseras ꝓuidi illam euse¬
bii uenerabilis epĩ constantinopolitani decuncus tẽ¬
porib historiam: sedmn hocfuit obtemp andi mora
quod infructutuo quiaipse non haberem hunc co¬
dicem romc repꝑi. apud parentem nr̃m uere scĩssi-¬
mum dominionẽ qui ꝓ culdubio puti michi patu¬
it in hoc benefitio qd̾ tibi deferendum mdicaui ue¬
rumtam̃ quia et iocatua michisignificare dignatus
gs. ut ipse monuisti ad uenerabilem socium corõne tue
patrem nr̃m autelium ita scͥpsimꝰ: ut sinunc ippõne
regione degeres. ille tibi litteras nostras. et transcͥptã

Expanded text:
tis tuae aemulatores. nam etsi in populis ac super populum atis tuae aemulatores. nam etsi in populis ac super populum agas oues pascuae domini regens sollicitis uigil pastor excubiis, tamen abdicatione saeculi et repulsa carnis ac sanguinis desertum tibi ipse fecisti secretus a multis, uocatus in paucis. Sane uicario aliquatenus munere, licet omnia tibi inpar, ut iusseras, prouidi illam Eusebii uenerabilis episcopi Constantinopolitani de cunctis temporibus historiam. sed in hoc fuit obtemperandi mora, quod instructu tuo, quia ipse non haberem hunc codicem, Romae repperi apud parentem nostrum uere sanctissimum Domnionem, qui procul dubio promptius mihi paruit in hoc beneficio, quod tibi deferendum indicaui. uerumtamen quia et loca tua mihi significare dignatus es, ut ipse monuisti, ad uenerabilem socium coronae tuae, patrem nostrum Aurelium ita scripsimus, ut si nunc Hippone regio degeres, illo tibi litteras nostras et transcriptam
Abbreviated transcription (Latin):
numerari: sed magis gratulamur meo dm̃ munere.
qͦ nos inpectoris tui habitatione constituir quoq ita
uisccrib tius insinuare dignatus ẽ. ut peculiarem no¬
bis caritatis tue fiduciam uendicem᷑. his offitiis atq
munerib ꝓuocati. ut nos diffid ent̃ aut leuit te a¬
marc non liccat. Accepimꝰ enĩinsigne et p̃cipuum
dilectionis et sollicitudins tuc opus sc̃i et ꝑfectim
fectum: qd̃ ita miramur atq suspicimus. ut dicta¬
ta diuinitꝰ ũba credamus. Itaq fiducia suscipiende
nobis unammitatis tue et adipsum scribere ausi su¬
mus. dum nos illiꝑte. et de imꝑitia excusandos. et ad
caritatem cõmendandos p̾sumimꝰ sicut et omnib
scĩs quorum nos et absentium offitus sospitare dig¬
natus es paripcnidubio curaturus affectu. ut pscĩta¬
tem tuã nr̃is inuicem salutentur obsequiis: et incle¬
ro sc̃itatis tue comites. et inmonasterus fidei acuirtu¬

Expanded text:
numerari. sed magis gratulamur in eo domini munere, numerari. sed magis gratulamur in eo domini munere, quo nos in pectoris tui habitatione constituit quoque ita uisceribus tuis insinuare dignatus est, ut peculiarem nobis caritatis tuae fiduciam uindicemus his officiis atque muneribus prouocati, ut nos diffidenter aut leuiter te amare non liceat. Accepimus enim insigne praecipuum dilectionis et sollicitudinis tuae opus sancti et perfecti fectum, quod ita miramur atque suspicimus, ut dictata diuinitus uerba credamus. itaque fiducia suspiciendae nobis unanimitatis tuae et ad ipsum scribere ausi sumus, dum nos illi per te et de inperitia excusandos et ad caritatem commendandos praesumimus sicut et omnibus sanctis, quorum nos et absentium officiis sospitare dignatus es, pari procul dubio curaturus affectu, ut per sanctitatem tuam nostris inuicem salutentur obsequiis et in clero sanctitatis tuae comites et in monasteriis fidei ac uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
Accepimus enĩ ꝑ hominẽ nr̃m uilianum decarthagi¬
ne reu̾tentem litt̃as tantam nobis sc̃ĩtatis tue lucem
afferentes ut nobis karitatem tuã non agnoscere. sed
recognoscere uideremur. Quia uidelicet exillo qui nos
aborigine mundi p̃destinauit sibi. karitas ista ma¬
nauit: in quo factisumꝰ ante qtͣ nati quia ipse fecit nos
et non ipsi nos. qui fecit que futura sunt: huiꝰ gͥ presci¬
entia et oꝑe formati insimilitudinem uoluntatũ et u¬
nitatem fidi. uł unitatis fidem. preuemiente notitia.
caritate conexi sumus: ut nos inuicem ante corpora¬
les conspectus reuelante spũnosceremꝰ. Gratuamur
itaq et głamur in domino. qui unꝰ atq idem ubiq
t̾rarum oꝑatur instus dilectionem suã. sp̃u scõ quem
suꝑ omnẽ carnem effudit fluminis impetus. letificans
cuntatem suam incinꝰ te ciuib pͥncipalem cum pͥncipi¬
b ppłi sui sede apsica merito collocauit. nosq euã quos
crexit elisos et detra mopes suscitaiit inu̾ra uoluit sorte

Expanded text:
accepimus enim per hominem nostrum Iulianum de Carthagine reuertentem litteras tantam nobis sanctitatis tuae lucem adferentes, ut nobis caritatem tuam non agnoscere sed recognoscere uideremur, quia uidelicet ex illo, qui nos ab origine mundi praedestinauit sibi, caritas ista manauit, in quo facti sumus, antequam nati, quia ipse fecit nos et non ipsi nos, qui fecit, quae futura sunt. huius igitur praescientia et opere formati in similitudinem uoluntatum et unitatem fidei uel unitatis fidem praeueniente notitiam caritate conexi sumus, ut nos inuicem ante corporales conspectus reuelante spiritu nosceremus. gratulamur itaque et gloriamur in domino, qui unus atque idem ubique terrarum operatur in suis dilectionem suam spiritu sancto, quem super omnem carnem effudit fluminis impetu laetificans ciuitatem suam, in cuius te ciuibus principalem cum principibus populi sui sede apostolica merito conlocauit nosque etiam, quos erexit elisos et de terra inopes suscitauit, in uestra uoluit sorte
Abbreviated transcription (Latin):
que certaminib quam scientie luminib delectã¬
tur. Qd̃ autem scͥptum habetur sc̃ꝑ uacat ad legẽ¬
dum. cũ uacat legenti. nec onerosum fit p̃sens. qd̾
cũ uoles sumitur cũ uoles ponitur.

Expanded text:
guae certaminibus quam scientiae luminibus delectanguae certaminibus quam scientiae luminibus delectantur. quod autem scriptum habetur, semper uacat ad legendum, cum uacat legenti, nec onerosum fit praesens, quod, cum uoles, sumitur, cum uoles, ponitur.
Abbreviated transcription (Latin):
esalute tua quam et in hoc sclo et in
xp̃o esse cupio: scẽ matristue uotis
sum fortasse etiam ipse non imꝑar.
Unde meritis tuis reddens salu¬
tationis obsequium. hortor ut
ualeo: ut litterarum uere certeq sanctarum
te curam non pigeat impendere. Sincera enĩ
et solida res ẽ: nec fucatis eloquiis ambit ad
ammum: nec ullo lingue tectorio in anc ali¬
quid ac pendulum crepitat. Multum mouet
nũborum. sedretum auidum: et multum ter¬
ret factura securum. precipue apsorum ling̃s
exhortor: ut legas. Ex his enun adcognoscendosᷤ
ꝓphetas excitaberis: quorum testimonis utũ¬
tur apostoli. Siquid autem uł cum legis. uel
cum cogitas tibi oritur questionis. inquo dis¬
soluendo uidear necessarius: scribe ut rescribã:
oo agis enim hoc forte adiuuante domino po¬
tero quam talia presens loqui tecum: non so¬
lum propter occupationes uarias et meas et
uerum etiam ꝓpt̾ eorũ irruentem p̾sentiã. qui
plerumq ñ sunt apti tali negotio: magisꝙ lin¬

Expanded text:
salute tua, quam et in hoc saeculo et in Christo esse cupio, sanctae matris tuae uotis sum fortasse etiam ipse non inpar. unde meritis tuis reddens salutationis obsequium hortor,. ut ualeo, ut litterarum uere certeque sanctarum te curam non pigeat inpendere. sincera enim et solida res est nec fucatis. eloquiis ambit ad animum nec ullo linguae tectorio inane aliquid ac pendulum crepitat. multum mouet non uerborum sed rerum auidum et multum terret factura securum. praecipue apostolorum linguas exhortor ut legas; ex his enim ad cognoscendos prophetas excitaberis, quorum testimoniis utuntur apostoli. si quid autem, uel cum legis uel cum cogitas, tibi oritur quaestionis, in quo dissoluendo uidear necessarius, scribe, ut rescribam. magis enim hoc forte adiuuante domino potero quam praesens talia loqui tecum non solum propter occupationes uarias et meas et uerum etiam propter eorum inruentem praesentiam, qui plerumque non sunt apti tali negotio magisque lin
Abbreviated transcription (Latin):
omino beatissimo ⁊ uenerabili scõ patͥ
augustino epõ. bonifatius. furẽs parco qͥ
obuius bello scitatis tue frangor imꝑio:
gudilam fortissimum semꝑ quẽ uolo
uiuere urr̃. metuo ne eum aligñ uuentutis sue
leuitas fatiat interire: Pot̾ quidem p̃cinctus ar¬
mis qnͣtos inimicos repperit trucidare. S apd̾
belligeros uiros uictꝰ dicitur. uictor occisus. Nam
equo uectus maris brachium qd̾ natando prexit:
luxurie ñfuerat s uirtutis: arbitror enĩ qd̃ nocte
cogitant aliquid hostib facere cui sole in gresso fi¬
nis dici consilia parata sub duxit: hoc uero dolui
qõ natatione longissima ab equoposset ⁊ aquis
occidi. ut iubes gͣ. scĩ beatiq stepham imꝑata
urã uissa refero. Spondeo enim ipsiq ⁊ tͥ: quodgu¬
dila uobis ẽ iubentib uenie. condonatua augu

Expanded text:
atissimo et venerabili sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Furens parco, qui obvius bello Sanctitatis tuae frangor imperio, Gudilam fortissimum semper quem volo vivere virum, metuo ne eum aliquando juventutis suae levitas faciat interire. Potest quidem praecinctus armis, quantos inimicos repererit, trucidare. Sed apud belligeros viros victus dicitur victor occisus. Nam equo vectus maris brachium quod natando perrexit, luxuriae non fuerat, sed virtutis. Arbitror enim quod nocte cogitarit aliquid hostibus facere; cui, sole ingresso, finis diei consilia parata subduxit. Hoc vero dolui, quod natatione longissima ab equo posset et aquis occidi. Ut jubes ergo, sancti beatique Stephani imperata jussa vestra refero. Spondeo enim ipsi tibique, quod Gudila vobis est jubentibus veniae condonatus.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mala uelit belli iure reponere: Et cet̾a: que dici ad
reliqua posse intelligit uenerabilitas tua. Hhec gͦ oĩa
tes. tanta ctiam si ip̃e de hac parte taccat rei publice
mala euenisse manifestum sit: unde beatitudo tua
mecum dignatur agnoscere. Adhec omĩa. qm̃ mul¬
toꝵ manib sine dubio tradetur sc̃itatis tuc deside¬
rata responsio pienus debet et elucubratus soluci¬
onis sꝑlẽdor ostendi: maxime qr cũ ista gererent᷑.
eximius hyppomensis regionis possessor et dñs p̃¬
sens ad erat qui et sc̃itatem tuã sub ironie ad ulatio¬
ne laudaret: et sibi cum dehis quereret minime
satis factum ẽẽ contend̾et. Ego uero adhec omnia. ꝓ¬
missionis ñ immemor. s gractor. libros con¬
fici dep̃cor: eccłie hoc maxime tempore
ĩ credibilit̾ ꝓfuturos.

Expanded text:
non mala uelit belli iure reponere? et cetera, quae dici ad non mala uelit belli iure reponere? et cetera, quae dici ad reliqua posse intellegit uenerabilitas tua. haec ergo omntes tanta, etiam si ipse de hac parte taceat, rei publicae mala euenisse manifestum sit. Unde, sicut beatitudo tua mecum dignatur agnoscere, ad haec omnia, quoniam multorum manibus sine dubio tradetur sanctitatis tuae desiderata responsio, plenus debet et elucubratus solutionis splendor ostendi, maxime quia, cum ista gererentur, eximius Hipponiensis regionis possessor et dominus praesens aderat, qui et sanctitatem tuam sub ironiae adulatione laudaret et sibi, cum de his quaereret, minime satis factum esse contenderet ego uero ad haec omnia promissionis non inmemor sed exactor libros confici deprecor ecclesiae hoc maxime tempore incredibiliter profuturos.
Abbreviated transcription (Latin):
scribe noluerit tac̃ẽ ñpassus ẽ. Dicebat enim qd̃ et si
sibi hodie incarnationis dm̃ce ratio redd̾etur: reddi
uix ad liquidum possit: cur hic ds̃ qui et uetis testa¬
m̃ti deus eẽ firmatur sp̃tis uet̾is testamenti sacͥfitiis de¬
lectatus ẽ norus. Nicħ enim corrigi posse asserebat. nsi
qd ante factum ñ recte ꝓbarctur: uł qd̃ semel recte fac¬
tũ siraminutari nullatenꝰ debuisse. Recte enĩ facta dice¬
bat mutari nisi iniuste ñ posse: maxime qr ista ua¬
nitas. ĩconstantic dm̃ possit arguere. Tunc dem̃ qd eiꝰ
p̃dicatio atq doctͥna rei publice morib nulla ex par¬
te conueniat: ut pote sicuti amultis dr ciniꝰ hoc ostec¬
nicã tollere ꝑfistenti et cũco qui nos angariare uolue¬
rit. ire debe sꝑatio itineris dupplicato: q̃ omĩa rripub¬
lice morib asserit ẽẽ confria. sNam quis tollisibi abho¬
ste aliquidpatiatur: uł romane ꝓiuncie dep̃datori.

Expanded text:
scribere noluerit, tacere non passus est. dicebat enim, quod, etsi scribere noluerit, tacere non passus est. dicebat enim, quod, etsi sibi hodie incarnationis dominicae ratio redderetur, reddi uix ad liquidum possit, cur hic deus, qui et ueteris testamenti deus esse firmatur, spretis ueteribus sacrificiis delectatus sit nouis. nihil enim corrigi posse adserebat, nisi quod ante factum non recte probaretur, uel, quod semel recte factum sit, inmutari nullatenus debuisse. recte enim facta dicebat mutari nisi iniuste non posse, maxime quia ista uanitas inconstantiae deum possit arguere, tum deinde quod eius praedicatio atque doctrina rei publicae moribus nulla ex parte conueniat, utpote sicuti a multis dicitur, cuoluerit, ire debere spatio itineris duplicato, quae omnia rei publicae moribus adserit esse contraria. nam quis tolli sibi ab hoste aliquid patiatur uel Romanae prouinciae depraedatori
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ꝓbare dignaberis. culto accuratoq sermone. et
romane eloquentie nitore ꝑspicuo aliqua sibi exsolui
impendio postulauit. Que quidẽ questio usq quaq
detrita ẽ: et eorum suꝑ hac parte satis nota calliditas.
qui dispensationem dñice in carnationis infamant.
S t̃n etiam ego in hac parte quia plutimis quicqͥd
rescͥpstris ꝓfuturũ eẽ confido. p̃cator attesserim: ut
ad ea ugilantius respond̾e digneris. in quib nich
amplius dñm qmͣ alu homines fac̃e potuerunt.
fecisse uł gessisse m̃tiuntur. Appolloniũ siquidem
siũ nob̾ et apuleium aliosq magice artis homiẽs
ĩ medium ꝓstr̃: quoꝵ maiora contendund extitisse
miracula. Ip̃e aũ uir illustris suꝑiꝰ memoratus.
multas cẽ aixit p̃sentib aliquantis q̃ huic possẽt
uingi ñ inm̃nto questiones: si ut ante dixit. ñ ab eiꝰ
partib epnstolaris consid̃ata b̾uitas fuiss: q̃ tam̃ licet

Expanded text:
ipse probare dignaberis, culto accuratoque sermone et ipse probare dignaberis, culto accuratoque sermone et Romanae eloquentiae nitore perspicuo aliqua sibi exolui impendio postulauit. quae quidem quaestio usque quaque detrita est et eorum super hac parte satis nota calliditas, qui dispensationem dominicae incarnationis infamant. sed tamen etiam ego in hac parte, quia plurimis, quicquid rescripseris, profuturum esse confido, precator accesserim, ut ad ea uigilantius respondere digneris, in quibus nihil amplius dominum, quam alii homines facere potuerunt, fecisse mentiuntur, Apollonium si quidem suum nobis et Apuleium aliosque magicae artis homines in medium proferunt,, quorum maiora contendunt extitisse miracula. Ipse autem uir inlustris superius memoratus multas esse dixit praesentibus aliquantis, quae huic possint iungi non inmerito, quaestiones, sicut ante dixi, si non ab eius partibus epistularis considerata breuitas fuisset. quae tamen licet
Abbreviated transcription (Latin):
ommo miniumq uenerabili et in oĩb
mͥ offitiis iunce ꝑ colendo patͥ augustino:
marcellinus. Uir illustris uolusianꝰ bea-¬
titudinis tue mͥ littas legit: ĩmo me qui¬
dẽ cogente plurib legit: que licet omĩa q̃ ate dicuntur
ne̾ mir̾ãdasint usꝙ qͣq miratus sũ. Seraotus enim
diuini grã humilit̾ tumens: facile ut placeret eme-¬
ruit. hinc n plurimum placuit: qd̃ homĩs gressus¬
qui aliquantum titubant. boni ꝓpositi exhortatione
tio. Scẽ siquid̃ matris ciꝰ pretatione compulsus. cura mͥ
ẽ. eum frequentĩ salutandi: licet uicem ĩ hac parte redd̃e
etiã ip̃e dignatur. cccepta autẽ uenerabilitatis
tue epła. homo qͥ aueri cdĩ stabilitate mul¬
torum quoꝵ ĩ hac urbe copia ẽ ꝑsuasione reuocatur.
ita mor̾ ẽ: ut si qnͣtum ip̃e confirmat. litt̃arũ plixita¬
tẽ minime formidass: omẽ bcatitudim tue qd̾ hab̾e
potest insinuass ambignum. S tn satis sicut etiam

Expanded text:
omino nimiumque venerabili, et omnibus mihi officiis unice percolendo patri AUGUSTINO, MARCELLINUS. 1. Vir illustris Volusianus Beatitudinis tuae mihi litteras legit, imo me quidem cogente pluribus legit, quae scilicet omnia quae a te dicuntur, uere miranda sint, usque quaque miratus sum. sermonis enim diuini gratia humiliter tumens facile, ut placeret, emeruit. hinc enim plurimum placuit, quod hominis gressus aliquanto titubantes boni propositi exhortatione tio, sanctae si quidem matris eius precatione compulsus cura mihi est eum frequentius salutandi, licet uicem in hac parte reddere etiam ipse dignatur. accepta autem uenerabilitatis tuae epistula homo, qui a uerae fidei stabilitate multorum, quorum in hac urbe copia est, persuasione reuocatur, ita motus est, ut, si, quantum ipse confirmat, litterarum prolixitatem minime formidasset, omne beatitudini tuae, quod habere potest, insinuasset ambiguum. sed tamen satis, sicut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
meo sic paulum defendere quod non simularit er¬
rorem iudeoꝵ. sed uere fuerit merrorẽ: qm̃ neq sumi¬
labat errorem. qui nb̃tate apsica sicut illi tempori cõ¬
gruebat. uet̾a illa sacramenta ubi opus erat agendo
cõm̃ dabat ea. non sathane u̾sutia decipiendis homĩbi
sed cdiꝓuidentia ꝓnunciandis reb futuris ꝓphice con¬
stituta. Nlecuere fuerat in errore ndeorum qui non so¬
lũ nouerat. sedetiam instant̃ et acrit̃ predicabat cos
errare: q̾ putabant gentib mponenda. uł iustificati

Expanded text:
meo sic Paulum defendere, quod non simularit ermeo sic Paulum defendere, quod non simularit errorem Iudaeorum, sed uere fuerit in errore, quoniam neque simulabat errorem, qui libertate apostolica, sicut illi tempori congruebat, uetera illa sacramenta, ubi opus erat, agendo commendabat ea non satanae uersutia decipiendis hominibus sed dei prouidentia praenuntiandis rebus futuris prophetice constituta, nec uere fuerat in errore Iudaeorum, qui non solum nouerat, sed etiam instanter et acriter praedicabat eos errare, qui pu
Abbreviated transcription (Latin):
bitem: ꝓinde cum quero t̾cium. ut tres etiam egotri¬
bus op̾ponampossem quidẽ ut arbitror facile reppi.¬
re si multa legissem. Uerumpt̾ri ip̃e michi ꝓhis omib
mmimo supra hos om̃s apłs paulus occurrit. ad ip̃m
confugio. ad ipsum ab omĩb qui aliud sentiunt licce-¬
rarum eiꝰ tractatorib ꝓuoco: ip̃m int̾iogans in̾pello.
et requiro in eo qd scripsit ad galathas. indisse se petrũ
non recce in gredientem adueritatem eungłn. eiq mn
fatiem ꝓptea restitisse qd̃ illa simulatione gentes uidai¬
⁊are cogebat: utrum uerum scͥpsit. anforte nescio qua
dispensatiua falsitate mentit᷑ sit. et audio paulo suꝑrus
mei̾dem narrationis exordio religiosa uoce michi cla-¬
mantem que autem scribo uobis. ecce coram deo qͥa non
m̃tior. Dent ueniam quilibet aliud opmnantes: ego ma.¬
gis credo tanto apło insuis et ꝓsins litteris iuranai. qm
cuiq doctissimo de alienis litas disputanti: nec dici ti¬

Expanded text:
bitem. proinde cum quaero tertium, ut tres etiam ego tribitem. proinde cum quaero tertium, ut tres etiam ego tribus opponam, possem quidem, ut arbitror, facile reperire, si multa legissem. uerum tamen ipse mihi pro his omnibus, immo supra hos omnes apostolus Paulus occurrit. ad ipsum confugio, ad ipsum ab omnibus, qui aliud sentiunt,. litterarum eius tractatoribus prouoco, ipsum interrogans interpello et requiro in eo, quod scripsit ad Galatas uidisse se Petrum non recte ingredientem ad ueritatem euangelii eique in faciem propterea restitisse, quod illa simulatione gentes iudaizare cogebat, utrum uerum scripserit, an forte nescio qua dispensatiua falsitate mentitus sit. et audio paulo superius in eiusdem narrationis exordio religiosa uoce mihi clamantem: Quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior. Dent ueniam quilibet aliud opinantes; ego magis credo tanto apostolo in suis et pro suis litteris iuranti quam cuique doctissimo de alienis litteris disputanti. nec dici ti
Abbreviated transcription (Latin):
uero ac didimum rep̃hensos abste lego in recentioribi
opusculis tins: et non inciliocriter: nec demediocrib
questionib qmͣuis origenẽ mirabilit̾ ante laudaue¬
ris. Cumhis ergo errare puto quia nec te ipse pacieris:
qm̃utis hoc ꝑinde dicatur. ac sim hac sententia non er-¬
rauerint. Nam quis ẽ quise uelit eum quolibet errares
lres gͥ restant eusebius emisenus thoodorꝰ eracleotes
et quem paulo post cõmemoras ioh̾s: qui dudum in
pontificali gradu constantino politanam rexit eccle¬
siam. Porro si queras uł recolas quid hinc nr̃ senserit
ambrosius. quid nr̃ itdem ciprianus: in uenies for¬
tasse nec nob̾ defuisse quos meo quod assetimus seq̃¬
remur qmͣ quam sicut paulo ante dixi tantũmodo
scͥpturis canonicis hanc ingenuã debeam serantutẽ.
qua eas solas ita sequar ut conscptores earum nichil
ineis omnino errasse nichil fallacit̃ posuisse non du¬

Expanded text:
uero ac Didymum reprehensos abs te lego in recentioribus uero ac Didymum reprehensos abs te lego in recentioribus opusculis tuis et non mediocriter nec de mediocribus quaestionibus, quamuis Origenem mirabiliter ante laudaueris. cum his ergo errare puto quia nec te ipse patieris, quamuis hoc perinde dicatur, ac si in hac sententia non errauerint. nam quis est, qui se uelit cum quolibet errare? tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes et, quem paulo post commemoras, Iohannes, qui dudum in pontificali gradu Constantinopolitanam rexit ecclesiam. Porro si quaeras uel recolas, quid hinc senserit noster Ambrosius, quid noster itidem Cyprianus, inuenies fortasse nec nobis defuisse, quos in eo, quod adserimus, sequeremur. quamquam, sicut paulo ante dixi, tantum modo scripturis canonicis hanc ingenuam debeam seruitutem, qua eas solas ita sequar, ut conscriptores earum nihil in eis omnino errasse, nihil fallaciter posuisse non du
Abbreviated transcription (Latin):
clinare: multo ẽ tam̃ mirabilius et laudabilius ubẽ¬
ter accipe corrigentem qm audacter corrigere deuran
tem laus itaq iuste libertatis inpaulo et sc̃e humili¬
tatis inpetro quantum michi ꝓmodulo meo indet᷑
magis fuerat aduersus calumpniantem porphiri¬
um defendenda: quam ut ei daretur obtrectandi ma¬
ior occasio. qua multo mordatius criminaretur xp̃ia.¬
nos fallaciter. uł suas litteras scribere. uł dei sui satra¬
menta portarez flagitas ame ut aliquem saitem unũ
ostendam cui in hac resententiam sim secut᷑: cum tu
tam plures nommatim cõmemoraueris. qui tem
co qd̾ astrius precesserunt petens ut ineo site rep̃hen¬
do errantem. paciar te errarecum talibi quorum ego
fateor neminẽ legi. Sed cum sint fer me sex. uł septẽ.
horum quatuor auccoritatem tu quoq infringis. Nam
laodi cenum cuiꝰ nomen taces. de eccłia dicis nuꝑ egreᷤ¬
sum alcxandrum uero ueterem herecicũ. origenem

Expanded text:
clinare, multo I est tamen mirabilius et laudabilius libenclinare, multo I est tamen mirabilius et laudabilius libenter accipere corrigentem qtem. laus itaque iustae libertatis in Paulo et sanctae humilitatis in Petro, quantum mihi pro modulo meo uidetur, magis fuerat aduersus calumniantem Porphyrium defendenda, quam ut ei daretur obtrectandi maior occasio, qua multo mordacius criminaretur Christianos fallaciter uel suas litteras scribere uel dei sui sacramenta portare. Flagitas a me, ut aliquem saltem unum ostendam, cuius in hac re sententiam sim secutus, cum tu tam plures nominatim commemoraueris, qui te in eo, quod adstruis, praecesserunt, petens, ut in eo si te reprehendo errantem, patiar te errare cum talibus, quorum ego, fateor, neminem legi. sed cum sint ferme sex uel septem, horum quattuor auctoritatem tu quoque infringis. nam Laodicenum, cuius nomen taces, de ecclesia dicis nuper egressum, Alexandrum autem ueterem haereticum, Origenem
Abbreviated transcription (Latin):
pensationc m̃tiri: tum ipsa fides inlatino sermone
ab eo dicatur appellata quia fit qd̾ dicitur: ubi autẽ
fit qd̾ dicitur. m̃tiendi utiq non est locus: fidelis gͥ dis¬
pensator apłs paulus ꝓculdubio nobis exhibet inscͥ¬
bendo fidem quia ueritatis dispensator erat non faisi-¬
tatis. ac ꝑhoc uerum scripsit uidisse se petrum ingre
dientẽ non recte ad ueritatem euͣngłii. eiq infatiem
restitisse quod gentes cogeret iudarare: ipse uero petrus.
qd̃ apaulo fiebat utiliter ubertate raritatis. sc̃ẽ ac beni¬
gne pietatis humilitatis accepit. atq ita rarius et san-¬
cius exemplum posteris p̃buit quo non dedignarent᷑
sic ubi forte recti tramitem teliquissent. etiam aposte.¬
riorib corrigi quod paulus hoc egit quofident̃ au¬
derent. etiam minores maiorib ꝓdefendenda ueti¬
tate euͣnͣglica salua frat̃na caritate resistere. Nam cũ
sacius sit atenenoo itinere innullo qm maliquo de¬

Expanded text:
pensatione mentiri, cum ipsa fides in Latino sermone pensatione mentiri, cum ipsa fides in Latino sermone ab eo dicatur appellata, quia fit, quod dicitur. ubi autem fit, quod dicitur, mentiendi utique non est locus. fidelis igitur dispensator apostolus Paulus procul dubio nobis exhibet in scribendo fidem, quia ueritatis dispensator erat, non falsitatis. ac per hoc uerum scripsit uidisse se Petrum non recte ingredientem ad ueritatem euangelii eique in faciem restitisse, quod gentes cogeret iudaizare. ipse uero Petrus, quod a Paulo fiebat utiliter libertate caritatis, sanctae ac benignae pietate humilitatis accepit atque ita rarius et sanctius exemplum posteris praebuit, quo non dedignarentur, sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi, quam Paulus, quo fidenter auderent etiam minores maioribus pro defendenda euangelica ueritate salua fraterna caritate resistere. nam cum satius sit a tenendo itinere in nullo quam in aliquo de
Abbreviated transcription (Latin):
si absurdumẽ. cur ergo non aꝑtedicis offitiosum m̃da¬
ciũ defendendum nisi forte nomen te mouet. quia non
tamusitatum ẽ ineccłiasticis libris uocabulum offitu
qd̾ ambrosius nr̃ non timunt. qui suos quoslam ubros
utilium p̃ceptionũ plenos deoffitiis uoluit appellare:
ansi offitiose m̃tiatur quisq culpandus ẽ. si dispensati¬
ne appbandus. rogo te mentiatur ubi legerit qui hoc
putat: quiaet in hoc magna questio ẽ sit nc aliqnͣdo
des om̃s quilocuntur m̃datiũ Sedut dixi et alia et
magna questio ẽ Cligat quod uoluerit qͥ hoc existimat
ubi m̃tiatur dum tam̃ abscribemib auccorib scãrũ¬
scͥpturarum et maxime canonicarũ inconcusse creda-¬
tur. et oefendatur abẽẽ oĩno m̃datium ne dispensato¬
res xp̃i dequib dictum ẽ. hic iam queritur int̾ dispẽ¬
satores ut fidelis quis inueniatur: tamqm magnum
aliqͥd sibifidelit̃ diditisse uideantur ꝓueritatis dis¬

Expanded text:
si absurdum est, cur ergo non aperte dicis officiosum mendasi absurdum est, cur ergo non aperte dicis officiosum mendacium defendendum? nisi forte nomen te mouet, quia non tam usitatum est in ecclesiasticis libris uocabulum officii, quod Ambrosius noster non timuit, qui suos quosdam libros utilium praeceptionum plenos \'De officiis\' uoluit apan, si officiose mentiatur quisque, culpandus est, si dispensatiue, adprobandus? rogo te. mentiatur, ubi legerit, qui hoc putat — quia et haec magna quaestio est, sitne aliquando erdes omnes. qui loquuntur mendacium; sed, ut dixi, et alia et magna quaestio est — eligat, quod uoluerit, qui hoc existimat, ubi mscripturarum et maxime canonicarum inconcusse credatur et defendatur abesse omnino mendacium, ne dispensatores Christi, de quibus dictum est: hic iam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inueniatur, tamquam magnum aliquid sibi fideliter didicisse uideantur pro ueritatis dis
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitas gratia dei adiuta non fuerit. sub se reum
tenct. et p̃uaricatorem potius dampnat qm̃ uberat
peccorem: quantomagis illa que significationis causa
precepta sunt circumcisio et cetera que grẽ reuelatione
laũ innotestente. necesse fuerat aboleri iustificare ne¬
minem pot̾ant: Non tam̃ ideo fuetant. tam qm̃ dia-¬
bolica gentium sacrilegia fugienda. etiam cum ipsa
grã iam incipet reuelari. que umbris talibi fuerat p̃¬
nuntiata: si ꝑ mittenda paululum eis maxime qui
ex illo ppło cuidata sunt uenerant: postea utro tamqm
cum honore sepulta sint axp̃ianis omnib in reꝑabi-¬
lit̃ deserenda:. Hoc autem quod dicis non dispensati-¬
ue ut nr̃i uoluere maiores. quid sibiuult orote: Aut
pensatio sit offitium uelut honeste mentiendi. aut qͥd
aliud sit omnino non iudo. nisi forte addito nomine
dispensacionis fit ut m̃datium non fit m̃datium. Qd̃

Expanded text:
infirmitas gratia dei adiuta non fuerit, sub se reum infirmitas gratia dei adiuta non fuerit, sub se reum tenet et praeuaricatorem potius damnat, quam liberat peccatorem, quanto magis illa, quae significationis causa praecepta sunt, circumcisio et cetera, quae gratiae reuelatione latius innotescente necesse fuerat aboleri, iustificare neminem poterant! non tamen ideo fuerant tamquam diabolica gentium sacrilegia fugienda, etiam cum ipsa gratia iam coeperit reuelari, quae umbris talibus fuerat praenuntiata, sed permittenda paululum eis maxime, qui ex illo populo, cui data sunt, uenerant, postea uero, tamquam cum honore sepulta sint, a Christianis omnibus inreparabiliter deserenda. Hoc autem, quod dicis: \'non dispensatiue, ut nostri uoluere maiores\', quid sibi uult, oro te? aut t haec dispensatio sit officium uelut honeste mentiendi, aut, quid aliud sit, omnino non uideo, nisi forte addito nomine dispensationis fit, ut mendacium non sit mendacium. quod
Abbreviated transcription (Latin):
hic peccatum ꝑmandatum fieri suꝑ modum: hoc ali¬
bi. lex subintiauit. ut habundaret delictum. Ubi aũ
habundauit delictum: suꝑ habundauit gratia: Et
alibi cum supius dedispensatione gratie loqueretur.
qd̃ ipsa iustificet: uelut int̾rogans ait. Quid ergo lext
Atꝙ huic inter rogationi continuo respondet. Preua¬
ricationis gratia posita est: donec ueniret semen cun
ꝓmissum est: Hos ergo dampnabilit. dicit esse sublege.
quos itos facit lex. non inplentes legem: dum non intel¬
ligentes gr̃e benefitium. ad fatienda dei precepta qua¬
si desuis uirib suꝑba elacione presumunt. Plenitudo
enĩ legis: caritas. Caritas uero dĩ diffusa est in cordib
nostris. non ꝑnos ipsos: sed ꝑsp̃m sanctum qui dat᷑
est nobis. Sed huic rei quantum satis est explicande ꝓ¬
lixus fortasse et sui ꝓprii uoluminis sermo debetur.
Si etgo illud quod lexait. non concupisces si humana

Expanded text:
dicit peccatum per mandatum fieri supra modum, hoc alidicit peccatum per mandatum fieri supra modum, hoc alibi: lex subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit delictum, sup era bunda uit gratia. et alibi, cum superius de dispensatione gratiae loqueretur, quod ipsa iustificet, uelut interrogans ait: quid ergo lex? atque huic interrogationi continuo respondit: praeuaricationis gratia posita est, donec ueniret semen, cui promissum est. hos ergo damnabiliter dicit esse sub lege, quos reos facit lex non inplentes legem, dum non intellegendo gratiae beneficium ad facienda dei praecepta quasi de suis uiribus superba elatione praesumunt. p 1 enitudo o enim legis caritas; caritas uero dei diffusa est in cordibus nostris non per nos ipsos, sed per spiritum sanctum, qui datus est nobis. sed huic rei, quantum satis est, explicandae prolixus fortasse et sui proprii uoluminis sermo debetur. si ergo illud, quod lex ait: non concupisces, si humana
Abbreviated transcription (Latin):
anle ueritatis ratione. manda sint et qͦ usq debeant per¬
dirare. Unde ẽillud quod ait: si spũ ducimimi. non ad¬
huc estis sub lege: Unde uelut colligis apparere qui sub
lege est. non dispensatuic ut nostros putas uoluisse ma¬
iores: sed uere ut ego intelligo eum sc̃m sp̃m non habere.
Magna michi udetur questio quid sit esse sub lege: fic
quẽ ad modum apss culpat: Neq enim hoc eum ꝓpter
circumcisionem arbitror dicete: aut illa sacrifitia que
tunc facta apatrib nunc axp̃ianis non fiunt. et ceca.
ciꝰmodi: sed hoc ipsum etiam qd̃ dicit lex non concupis¬
ces: qd̃ fatemur terte. xp̃iauos obseruart debere. atq
eungelica maxime illustratione p̃dicari: legem dicit
esse sanctam. et mandatum scm̃. et iustum et bonum:
deinde subiungitur: qd̃ ergobonum ẽ michi faccum ẽ
mors: Absit: Sed peccatum ut appareat peccatũ ꝑbo
peccator. aut peccatũ ꝑmandatum: qd̃ autem dicit

Expanded text:
andae ueritatis ratione mandata sint et quo usque debeant perandae ueritatis ratione mandata sint et quo usque debeant perdurare. unde est illud, quod ait: spiritu ducimini, non adhuc estis sub lege, unde, uelut colligis, apparere, qui sub lege est, non dispensatiue; ut nostros putas uoluisse maiores, sed uere, ut ego intellego, eum sanctum spiritum non habere. Magna mihi uidetur quaestio, quid sit esse sub lege sic, quem ad modum apostolus culpat. neque enim hoc eum propter circumcisionem arbitror dicere aut illa sacrificia, quae tunc facta a patribus nunc a Christianis non fiunt, et cetera eius modi, sed hoc ipsum etiam, quod lex dicit: non concupisces, quod fatemur certe Christianos obseruare debere atque euangelica maxime inlustratione praedicare. legem dicit esse sanctam et mandatum sanctum et iustum et bonum. deinde subiungit: quod ergo bonum est, mihi factum est mors absit, sed peccatum, ut appareat peccatum, peccator aut peccatum per mandatum. quod autem hic
Abbreviated transcription (Latin):
nec ait. si circumcidamini ueracit sicut nec fallaciter: sed
sine ulla exceptione dixit. sed curumcidamini xp̃c uobis
nichil ꝓderit. Sicut ergo tuius hic locum dare sententie
tuc ut uelis sub intelliginisi fallaciter: ita non mnpudẽ¬
ter flagito. ut etiam nos illic intelligere sinas eis clictũ.
si circumcidamini: qͥ propt̾ea uolebant circũcidi. quod¬
alit̾ seputabant inxp̃o saluos esse non posse: Hoc ergo
animo hac uoluntate. ista intentione. quis qͥs tune
crrcum cidebatur. xp̃c ei omnino nichil ꝓderat: sicut
alibi aꝑte dicit. Nam si ꝑlegem iustitia: ergo xp̃c gra¬
tis mortuus ẽ: Hoc declarat: quod et ipse cõmemorasti.
Cuatuati estis axp̃o qui in lege iustificamini: a gratia
extidistis. Illos itaq arguit. qui se iustificari in lege cre¬
debant: non qui legitima illa i eiꝰ honore aquo man¬
data sunt obseruabant: intelligentes et quia prenunti¬

Expanded text:
nec ait \'si circumcidamini ueraciter\' sicut nec \'fallaciter\', sed nec ait \'si circumcidamini ueraciter\' sicut nec \'fallaciter\', sed sine ulla exceptione dixit: si circumcidamini, Christus uobis nihil proderit. sicut ergo tu uis hic locum dare sententiae tuae, ut uelis subintellegi \'nisi fallaciter\', ita non inpudenter flagito, ut etiam nos illic intellegere sinas eis dictum \'si circumcidamini\', qui propterea uolebant circualiter se putabant in Christo salvos esse non posse. Hoc ergo animo, hac voluntate, ista intentione quisquis tunc circumcidebatur, Christus ei nihil omnino proderat; sicut alibi aperte dicit, Nam, si per Legem justitia, ergo Christus gratis mortuus est . Hoc ergo declarat, quod et ipse commemorasti, euacuati estis a Christo, qui in lege iustificamini; a gratia excidistis. illos itaque arguit, qui se iustificari in lege credebant, non qui legitima illa in eius honore, a quo mandata sunt, obseruabant intellegentes, et quia praenunti
Abbreviated transcription (Latin):
patrem suum dicebat dm̃ cqualẽ se fatiens deo÷ et quia
grãm ꝓgratia acccpim᷑: et qm̃ lex ꝑ moysen data est gr̃a
missum ẽ daturũ dm̃ testam̃tum nouũ domui uida
non scdm testam̃tum qđ disposuit patrib eorum :
non tarñ arbitror ipsum dñm fallacit̃ aparentib cir¬
cumcisum. ac si hoc ꝓpt̾ etatem mimme ꝓhibebat:
nec illuo arbitror cum dixisse fallacit̃ lepso quẽ certe
non illa ꝑ moy sen precepta obseruatio. sed ipse mun¬
dauerat: uade et offer ꝓte sacrifitium. quod p̾cepit
moy ses intestimonium illis: nec fallacit ascendit ad
diem festum: usq adeo non causa ostentationis corã
hoĩb ut non euident̃ ascenderit. s latenter. At enĩ dyx̃
idem apłs: Ecce ego paulus dicouob: quia si circum¬
cidammni xp̃c uobis nichil ꝓderit: decepit gͦ timo¬
theum: et fecit ei nichil ꝓ desse xp̃m: An quia hoc fal¬
lacit̾ factum est. ideo non obfuit: at ipse hoc non posuit:

Expanded text:
patrem suum dicepatrem suum dicegratiam pro gratia accepimus et quoniam lex per Moysen data est, gratia missum est daturum deum testamentum nouum domui Iuda non secundum testamentum, quod disposuit patribus eorum, non tamen arbitror ipsum dominum fallaciter a parentibus circumcisum. aut, si hoc propter aetatem minime prohibebat, nec illud arbitror eum dixisse fallaciter leproso, quem certe non illa per Moysen praecepta obseruatio, sed ipse mundauerat: uade et offer pro te sacrificium, quod praecepit Moyses in testimonium illis; nec fallaciter ascendit ad diem festum usque adeo non causa ostentationis coram hominibus, ut non euidenter ascenderit, sed latenter. At enim dixit idem apostolus: ecce ego Paulus dico uobis, quia, si circumcidamini, Christus uobis nihil proderit. decepit ergo Timotheum et fecit ei nihil prodesse Christum? an, quia hoc fallaciter factum est, ideo non obfuit ? at ipse hoc non posuit
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse apłos credas. ꝓinde sicut tu econtrarioioqueris.
et licet reclamante sicut scribis mundo. libera uoce ꝓ¬
nuncias. cerimonias iudeoꝵ et ꝑniciosas esse et morti¬
feras xp̃ianis: et qͥcumq eas obsernauerit sine ex ui-¬
deis. siuc exgentib. eum inbaratrum diaboli deuolu¬
tum: ita ego hanc uocem tuam omĩno confirmo. et
addo. quicũq eas obsenuauerit. non solum uetaciter
uerum etiã simulate. eum inbaratrum dabolide uolu-¬
tum: Quid queris amplius: Sed sicut. tu simulationem
apłoꝵ abhuius temporis ratione secernis: Ita ego pauli
apłi utracem tunc in his omĩb conu̾sationẽ ab huius
tẽpis quãuis minime simulatacerimoniaꝵ uida ica¬
rum obseraiatione secerno: qm tunc fuit apꝓbanda nc̃
detestanda. Ita quamis legerimus lex et ꝓphe usq ad
iohannẽ baptistam: et quia ꝓpt̾ea querebant nidez
xp̃m int̾ficere quia non solum soluebat sabbatũ. seo et

Expanded text:
fecisse apostolos credas. Proinde, sicut tu e contrario loqueris fecisse apostolos credas. Proinde, sicut tu e contrario loqueris et licet reclamante, sicut scribis, mundo libera uoce pronuntias caeremonias Iudaeorum et perniciosas esse et mortiferas Christianis et, quicumque eas obseruauerit siue ex Iudaeis siue ex gentibus, eum in barathrum diaboli deuolutum, ita ego hanc uocem tuam omnino confirmo et addo: quicumque eas obseruauerit non solum ueraciter uerum etiam simulate, eum in barathrum diaboli deuolutum. quid quaeris amplius? sed sicut tu simulationem apostolorum ab huius temporis ratione secernis, ita ego Pauli apostoli ueracem tunc in his omnibus conuersationem ab huius temporis quamuis minime simulata caeremoniarum Iudaicarum obseruatione secerno, quoniam tunc fuit adprobanda nunc detestanda. ita quamuis legerimus: Lex et prophetae usque ad Iohannem Baptistam et quia propterea quaerebant Iudaei Christum interficere, quia non solum soluebat sabbatum, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ d̃s popłõ suo ꝑmoysen precepit. ab eo qd intemplis
demoniorum. sp̃c in mundus instituit. Pinde potius
culpanda negligentia mea. quia hoc non addidi: quã
obuirgano tua. uerumptam̃ longe ante qmͣ tuas litte¬
ras accepissem. scribens contra faustũ manicheũ. quom
eundem locũ quãuis breuit̃ explicauerĩ et hoc illic ñ
pret miserim et legert potuerit si non dedignet᷑ benig¬
si quomodo uolueris tibifides fiet illud me ante dictas¬
se ⁊ michiq de ammo meo crede. quod coram deo loqñs
iure caritatis exposco. nũquam michi uisum fuisse etiã
nunc xp̃ianos exindeis factos. sacramenta illa uetera qͦ¬
libet affectu. quoubet animo celebrare debere. aut eis
ullo modo licere: cum illud depaulo semꝑ ita senserĩ.
exquo illius michi littere innotuerẽ: sicut nec tibi ui-¬
detur hoc temꝑe cuiqm ista eẽ si mulanda. cum hoc

Expanded text:
quod deus populo suo per Moysen praecepit. ab eo, quod in templis quod deus populo suo per Moysen praecepit. ab eo, quod in templis daemoniorum spiritus inmundus instituit. proinde potius culpanda est\' neglegentia mea, quia hoc non addidi, quam obiurgatio tua. uerum tamen longe ante. quam tuas litteras accepissem, scribens contra Faustum Manichaeum quo modo eundem locum quamuis breuiter explicauerim et hoc illic non praetermiserim, et legere poterit, si non dedignetur, benigsi, quo modo uolueris, tibi fide:; fiat illud me ante dictasse. mihique de animo meo crede. quod coram deo loquens iure caritatis exposco, numquam mihi uisum fuisse etiam nunc Christianos ex Iudaeis factos sacramenta illa uetera quolibet affectu, quolibet animo celebrare debere aut eis ullo modo licere, cum illud de Paulo semper ita senserim, ex quo illius mihi litterae innotuerunt, sicut nec tibi uidetur hoc tempore cuiquam ista esse simulanda, cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
diabolica aposteris detestate: Iamenim cũ uenisset. fi.¬
des. que prius illis obseruationib prenuntiata post
mortem et resurrectionẽ dñi reuelata ẽ: amiserant tã¬
qmͣ uitam offitii sui. uerumptam̃ sicut defuncta cor-¬
pora necessariorum deducenda erant. quodã modo
ad sepulturã nec simulate sed religiose: non autem
deserenda continuo. uł ininicoꝵ obtrectationib tã¬
erit. tamquã sopitos cineres eruens: non erit puus de¬
ductor. uł bauilus corporis. sed impĩ sepulture iuola-¬
tor: fateor sane in eo quod epła mea continet. qd ideo
sacram̃ta iudeorũ paulus celebranda susceperat cum
uellent sicut aparentib ꝑlegem acceꝑ ant custodire
minus me posuisse illo dum taxat temꝑe. quo pͥmũ
fidei grã reuelata ẽ: tunc enĩ h oc non erat pnciosum:
ꝓgressu uero temporis ille obseruationes ab om̃ĩb
xp̃ianis desererentur: ne si tunc fieret non discerneretur

Expanded text:
diabolica a posteris detestatae ? iam enim cum uenisset fidiabolica a posteris detestatae ? iam enim cum uenisset fides, quae prius illis obseruationibus praenuntiata post mortem et resurrectionem domini reuelata est, amiserant tamquam uitam officii sui, uerum tamen sicut defuncta corpora necessariorum deducenda erant quodam modo ad sepulturam nec simulate, sed religiose, non autem deserenda continuo uel inimicorum obtrectationibus tamerit, tamquam sopitos cineres eruens non erit pius deductor uel baiulus corporis, sed inpius sepulturae uiolator. Fateor sane in eo, quod epistula mea continet, quod ideo sacramenta Iudaeorum Paulus celebranda susceperat, cum uellent, sicut a parentibus per legem acceperant, cuminus me posuisse \'illo dum taxat tempore, quo primum fidei gratia reuelata est\\ tunc enim hoc non erat perniciosum. progressu uero temporis illae obseruationes ab omnibus Christianis desererentur, ne, si tunc fierent, non discerneretur,
Abbreviated transcription (Latin):
iam in heresim hebionis. uł eorum quos uulgo nara¬
reos nũcupant. uł qmlibet aliam ueterem: sed innescio
qmͣ nouam delabimur: que fit eo ꝑiitiosior qͦ nou er-¬
rore sed ꝓposito ẽ ac uoluntate fallaci: Qd si respondes
ut te abhacpurges sententia. tunc apłos ista lauoabilit̾.
sumulasse. nestandalizarentur infirmi qui exudeis
multi ctediderant. et ea respuenda nondum intellige¬
bant÷ nunc uero confirmata ꝑtot gentes doctrina gr̃e
xp̃iane. confirmataetiam ꝑ om̃s. xp̃i eccł̃ias lectione
legis et ꝓpħarum quomodo hec intelligenoa non
obseruanda recitentur. qͥs qͥs ea simulando age uolu-¬
erit insanire: tur michinon licet dicere apłm paulum
et alios rette fidei. xp̃ianos. tunc illa uetera sacramenta
paululum obsenuando ueraciter cõmendare debuisse:
ne putarentur ille ꝓphetice significationis obseauati-¬
ones apiissimis patribus custodite. tamqm sacrilegia

Expanded text:
iam in heresin Hebionis uel eorum, quos uulgo Nazaiam in heresin Hebionis uel eorum, quos uulgo Nazaraeos nuncupant, uel quamlibet aliam ueterem, sed in nescio quam nouam delabimur, quae sit eo perniciosior, quo non errore, sed proposito est ac uoluntate fallaci. quodsi respondes, ut te ab hac purges sententia, tunc apostolos ista laudabiliter simulasse, ne scandalizarentur infirmi, qui ex Iudaeis multi crediderant et ea respuenda nondum intellegebant, nunc uero confirmata per tot gentes doctrina gratiae Christianae, confirmata etiam per omnes Christi ecclesias lectione legis et prophetarum, quomodo haec intellegenda, non obseruanda recitentur, quisquis ea simulando agere uoluerit, insanire, cur mihi non licet dicere apostolum Paulum et alios rectae fidei Christianos tunc illa uetera sacramenta paululum obseruando ueraciter commendare debuisse, ne putarentur illae propheticae significationis obseruationes a piissimis patribus custoditae tamquam sacrilegia
Abbreviated transcription (Latin):
dientem ad ueritatem cimͣgłn. eiq uerissime diceret
qd̃ gentes iudanare cogebat quod paulus utiq non
cogebat: obhoc illa uetera ueracit᷑ ubi eĩt opus obser¬
uans. ut dampnanda non ẽẽ monstraret: p̃dicans ta¬
men instant̃. non eis sedreuelata gratia fidci saluos fi¬
eri fideles ne ad ea quemqm uelut. necessaria suscipi¬
enda compelleret: Sic autem credo apłm paulum¬
ueracit᷑ cuncta illa gessisse. nec. tamen nunc quẽquam
faccum exiudeo xp̃ianum uł cogo uł sino talia uera¬
cit celebrare: sicut nec tu ci uidetur paulus ca sumu¬
lasse cogis istum uł. sinis talia simulare: anuis ut
etiã ego dicam hanc c̃ẽ sũmam questionis. unmo
sententic tue: ut post eunͣ gelium xp̃i benefatiant
credentes nidei si sacrifitia offerant que obtulit pau¬
lus. si filios circumcidant. si sabbatum obseruent. ut
paulus intimotheo et om̃s obsernauere iudei. dum
mͦ hec simulate ac fallacit̾ agant: hoc suta ẽ: non

Expanded text:
dientem ad ueritatem euangelii, eique uerissime diceret, dientem ad ueritatem euangelii, eique uerissime diceret, quod gentes iudaizare cogebat. quod Paulus utique non cogebat ob hoc illa uetera ueraciter, ubi opus esset, obseruans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis sed reuelata gratia fidei salnos fieri fideles, ne ad ea quemquam uelut necessaria suscipienda compelleret. sic autem credo apueraciter cuncta illa gessisse nec tamen nunc quemquam factum ex Iudaeo Christianum uel cogo uel sino talia ueraciter celebrare, sicut nec tu, cui uidetur Paulus ea simulasse, cogis istum uel sinis talia simulare. An uis; ut etiam ego dicam hanc esse summam quaestionis, immo sententiae tuae, ut post euangelium Christi bene faciant credentes Iudaei, si sacrificia offerant, quae obtulit Paulus, si filios circumcidant, si sabbatum obseruent, ut Paulus in Timotheo et omnes obseruauere Iudaei, dum modo haec simulate ac fallaciter. agant? hoc si ita est, non
Abbreviated transcription (Latin):
Sensĩ proide atq paulatim feruente sane p̃dicati¬
one gratie. xp̃i. qua sola nossent credentes se iustifi-¬
cari saluos q fieri non illis umbris rerum ante
futurarum. tunc iam uenientium. atq p̃sentium
ut in illorum iudeorum uocatione quos p̃sentia can¬
tus dm̃i et apłica temꝑa sic inuenerant. omĩs illa
actio consumeret᷑ umbrarũ. hoc ei suffecisse ad com¬
m̃dationem ut non tam qmͣ detestanda et similis
idolatrie uitaretur: ultra uero non haberet ꝓ gressũ:
ne putaretur necessaria tamqm uł abilla salus esset.
uł sine illa ẽẽ non posset: quod putauerunt heretici.
ni cẽ potucrunt: Quorum sententiã michi cauendã
qmͣius mea nũqm fuerim: tam̃ beniuolentissime
ãmonere dignatus es. In cuiꝰ sententie ñcõ sensionem
sed simulationẽ timore petrus incid̾at: ut de illo pau¬
lus uerissime scriberet quod cũmudisset non recte ingre¬

Expanded text:
sensim proinde atque paulatim feruente sane praedicatisensim proinde atque paulatim feruente sane praedicatione gratiae Christi, qua sola nossent credentes se iustificari saluosque fieri, non illis umbris rerum ante futurarum, tunc iam uenientium atque praesentium, ut in illorum Iudaeorum uocatione, quos praesentia carnis domini et apostolica tempora sic inuenerant, omnis illa actio consumeretur umbrarum, hoc ei suffecisse ad commendationem, ut non tamquam detestanda et similis idolatriae uitaretur, ultra uero non haberet progressum, ne putaretur necessaria, tamquam uel ab illa salus esset uel sine illa esse non posset, quod putauerunt heretici, ni esse potuerunt. quorum sententiam mihi cauendam, quamuis in ea numquam fuerim, tamen beniuolentissime admonere dignatus es. in cuius sententiae non consensionem sed simulationem timore Petrus inciderat, ut de illo Paulus uerissime scriberet, quod eum uidisset non recte ingre