comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mum ad temptationes. In p̃lio uͦ de manu
ferri soluet te. De potestate uincłoꝵ. A fla¬
gello lingue abscondet te.Ne sentias con-¬
tumelias. Nonne patiaris. Iniustos. & ini¬
quos deridebis. Ut sapientia ꝑdicioni ini.¬
quoꝵ irridebit. Et feroces bestias non timebis.
Idest iudeos non timebis: quia gentes tibi ob.¬
audient. Hec aut̃ de dño accipienda sunt.
Eliphar hic errat. quia putat de iob intelli¬
genda quȩ ei reuelata sunt: cum totũ dño
competat. Qͥa cum lapidib agͥ habebit fȩ.¬
dus. Lapides agͥ.quia in gentib nulla or¬
dinatio legis fuit: ut quasi de edificio la¬
pides eẽnt. Bestiȩ enim fere pacate erunt
tͥ. Siue deiudeis. siue de gentib. Deinde
scies quodin pace erit domus tua. Id est
eccłia. Et filii tui erunt tanquam omnis
herba in campo. Sine ariditate. Et uenies
in sepulchrum. tanquam frumentũ ma¬
turum. Passionem. Ccce hec ita exquisiui¬
mus. Hic auctoritas huiuis ꝓph̃iȩ confir¬

Expanded text:
mum ad tentationes. in proelio uero de manu mum ad tentationes. in proelio uero de manu ferri soluet te: de potestate uinculorum. a flagello linguae abscondet te: ne sentias contumelias, non ne patiaris. iniustos et iniquos deridebis: ut sapientia perditioni iniquorum superridebit. et ferocientes bestias non timebis: id est Iudaeos non timebis, quia gentes tibi obaudient; haec autem de domino accipienda sunt. Eliphaz hic errat, quia putat de Iob intellegenda, quae ei reuelata sunt, cum totum domino competat. quia cum lapidibus agri habebis foedus: lapides agri, quia in gentibus nulla ordinatio legis fuit, ut quasi de aedificio lapides essent. bestiae enim ferae pacatae erunt tibi: siue de Iudaeis siue de gentibus. deinde scies quod in pace erit domus tua: id est ecclesia. et filii tui erunt tamquam omnis herba in campo: sine ariditate. et uenies in sepulcrum tamquam frumentum maturum: <in> passionem. ecce haec ita exquisiuimus: hic auctoritas huius prophetiae confir
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est altissime uolitant. Qui dat pluuuiã
suꝑ faciem t̾rȩ. Tanquam confitentib faciat
misccłiam. Ut ñ faciat manꝰ eoꝵ ueritatem. N
faciant quod ꝓmittunt:. inhiantes dñar in¬
firmis. Indie occurrent illis tenebre. Ilt ui¬
deis qui dñm non cognouerunt quid ess et.
Aut tanquam in nocte palpabunt in meridie.
Sicut uidentes signa. tam̃ dubitabant dicen¬
tes. ꝓpħa est: alii. seducit popłm:quando nec
ad lucernam uidere uoluerunt. Et ꝑeant
in bello. In temptationib. Et eg̾diatur de
manu potentis infirmus. Diaboli. Sit autẽ
infirmo spes. Illi enim fortes rem nic querunt.
Beatꝰ autem uir quem arguit dñs. In hoc enĩ
errat. quia uidet᷑ sibi iob quod iniquitatibus
siuis hec patit᷑ cum ex hoc beatꝰ sit: quia in
hac uita cum arguit᷑ habet corrigendi pos¬
sibilitatem. Et in septimo ñ te tanget ma¬
lum. Sacramentum sabbat. In fame libe.¬
rabit te a morte. Uerbo enim alit & facit fir¬

Expanded text:
hoc est altissime uolitant. qui dat pluuiam hoc est altissime uolitant. qui dat pluuiam super faciem terrae: tamquam confitentibus faciat misericordiam. ut non faciat manus eorum ueritatem: non faciant quod promittunt inhiantes dominari infirmis. in die occurrent illis tenebrae: ut Iudaeis qui dominum non cognouerunt quid esset. aut tamquam in nocte palpabunt in meridie: sicut uidentes signa tamen dubitabant dicentes: propheta est, alii: seducit populum, quando nec ad lucernam uidere uoluerunt. et pereant in bello: in tentationibus. et egrediatur de manu potentis infirmus: diaboli. sit autem infirmo spes; illi enim fortes rem hic quaerunt. beatus autem uir quem arguit dominus. in hoc enim errat, quia uidetur sibi Iob, quia iniquitatibus suis haec patitur, cum ex hoc beatus sit, quia in hac uita cum arguitur, habet corrigendi possibilitatem. et in septimo non te tanget malum: sacramentum sabbati. in fame liberabit te a morte; uerbo enim alit et facit fir
Abbreviated transcription (Latin):
unt adũsus infirmos. Echauriat᷑ autem:
ut iam incipiat laborare. Non enim ꝓdiet
de t̾ra labor. Id est de creatͬa non conquerant᷑:
s de se. S homo in labore nascit᷑. Scd̾m id
dictum est nascit᷑. scdm quod in laborios am
uitam ex quieta qͥsq conu̾̃titur. Pulli autem
uult᷑is altissime uolitant. Uultur bene intel¬
ligitur dñs: quia altitudine ꝓpħiȩ uidit
mortalitatem nr̃am:̃qua descendens pasce¬
retur conũtens nos incorpꝰ situm. Pulli gͦ
uulturis: ut filii sponsi dicti sunt. ditissime
aut̃ uolantes: conu̾s ationem in celis haben¬
tesͤut a labore libentur in quohomo nascit᷑.
Secuti sunt qͥppe uocem dicentis. Uenite ad
me om̃s qui laboratis. Possunt & pulli uul¬
turis in malo intelligi aertȩ potestates: quȩ
mortib hoc est peceatis pascunt᷑. Qm̃ huiꝰ
modi p̃uaricatores angłi non sunt ꝑducti ad
humilitatem mortalitatis multum laborio¬
Sam in qͣ homo nascit᷑. uaide ili rtipbiunt.

Expanded text:
unt aduersus infirmos; exhauriatur autem, unt aduersus infirmos; exhauriatur autem, ut iam incipiat laborare. non enim prodiet de terra labor: id est de creatura non conquerantur sed de se. sed homo in labore nascitur: secundum id dictum est "nascitur" secundum quod in laboriosam uitam ex quieta quisque conuertitur. pulli autem uulturis altissime uolitant: uultur bene intellegitur dominus, quia altitudine prophetiae uidit mortalitatem nostram, qua descendens pasceretur, conuertens nos in corpus suum. "pulli" ergo "uulturis" ut filii sponsi dicti sunt, altissime autem uolitantes conuersationem in caelis habentes, ut a labore liberentur in quo homo nascitur. secuti sunt quippe uocem dicentis: uenite ad me omnes qui laboratis. possunt et "pulli uulturis" in malo intellegi aeriae potestates, quae mortibus, hoc est peccatis, pascuntur. quoniam huius modi praeuaricatores angeli non sunt perducti ad humilitatem mortalitatis multum laboriosam, in qua homo nascitur, ualde illi superbiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
inuocanti. ñ angħi respondere aut se de-¬
monstrare dignatisint. Qui enim hoc ñ
cogitat stultus est: & ira irrationabili int̾i¬
mitur. Aut iccirco angłos ñ audire. non
uidere potest stultꝰ: quia ira int̾emptus ẽ
& a zelo occisꝰ. Crrantem autem occidit ⁊elꝰ.
ad imitandum peccatores. Ego aut̃ uidi
stultos radicem mittentes. Stultos nunc
impios accipiendum ⁊ut e contrario sapi¬
entia hominis. pietas sit: sic̃ in consequen¬
tibus dr. Et cont̾antur suꝑ ianuas infir¬
morum. Humilium. cũ receptin cubicłm
fuerant a sponso. & stulti foris remanserĩt.
Que enim illi congregauerunt. iusti co¬
medent. Et de iudeis potest intelligi cong̃¬
gantib ꝓpħias. qͣs gentiles potiꝰ comedert̃:
& de his qui facientes comedunt que alii p̃¬
cipiunt. & ñ faciunt. Ipsi uͦ de malis non
liberabunt᷑: quamuis p̃dicent non ẽẽ faci¬
enda. Exhauriat᷑ fortitudo eors. Qua suꝑbi¬

Expanded text:
inuocanti non angeli respondere aut se deinuocanti non angeli respondere aut se demonstrare dignati sint. qui enim hoc non cogitat, stultus est et ira inrationabili interimitur. aut idcirco angelos non audire, non uidere potest stultus, quia ira interemptus est et a zelo occisus. errantem autem occidit zelus: ad imitandum peccatores. ego autem uidi stultos radicem mittentes: stultos nunc inpios accipiendum, ut e contrario sapientia hominis pietas sit, sicut in consequentibus dicitur. et conterantur super ianuas infirmorum: humilium, cum recepti in cubiculum fuerint a sponso et stulti foris remanserint. quae enim illi congregauerunt, iusti comedent: et de Iudaeis potest intellegi congregantibus prophetias, quas gentiles potius comederunt, et de his qui facientes comedunt quae alii praecipiunt et non faciunt. ipsi uero de malis non liberabuntur: quamuis praedicent non esse facienda. exhauriatur fortitudo eorum: qua superbi
Abbreviated transcription (Latin):
gelis accipi. Habitantes autem domos luteas.
Quoꝵ conu̾satio non est in cȩlis. ꝑcus sit il¬
los tanquam tinea. Aut aliqua corruptio
ꝑcussit eos tanquam tinea: aut ds eos per-¬
cussit. Uel hac tinea. uł sicut ꝑcutit tinea:
hoc est latent̃ intͥnsecus corruptione abeis
ipsis exorta ꝑ concupiscentias carnales. hoc ẽ
habitatione in domib luteis. Et a mane usq
ad uesꝑam ultͣ non sunt. Aut ultͣ scł̾m hoc
ñsunt: aut a ꝓsꝑis rebusq ad tͥbulationẽ.
Penam enim consecuti sunt. Et quod ñ pos¬
sent sibi ipsis subuenire ꝑierunt. Cum in se
habent spem. Int̾ierunt. quia ñ habebant
sapientiam. Noninsc sꝑandi. Inuoca autẽ
siqͥs tͥ res pondeat. Iilis enim respondetur.
qͥ mundi st̃ coram deo. Et enim stultum ꝑi-¬
mit ira. Indignatio qua quisq angit᷑ tanꝙͣ
iniꝙ sib aliquid accidĩt: dum non cogitat
us ꝙ adeo se immundum ẽẽ coram deo.ut

Expanded text:
gelis accipi. habitantes autem domos luteas: gelis accipi. habitantes autem domos luteas: quorum conuersatio non est in caelis. percussit illos tamquam tinea. aut aliqua corruptio percussit eos tamquam tinea aut deus percussit eos: uel hac tinea uel sicut percutit tinea, hoc est: latenter intrinsecus corruptione ab eis ipsis exorta per concupiscentias carnales, hoc est habitatione in domibus luteis. et a mane usque ad uesperam ultra non sunt: aut ultra saeculum hoc non sunt aut a prosperis rebus usque ad tribulationem; poenam enim consecuti sunt. et quod non possent sibi ipsis subuenire, perierunt: cum in se habent spem. interierunt, quia non habebant sapientiam: non in se sperandi. Inuoca autem, si quis tibi respondeat: illis enim respondetur, qui mundi sunt coram deo. etenim stultum perimit ira: indignatio, qua quisque angitur, tamquam inique sibi aliquid acciderit, dum non cogitat usque adeo se inmundum esse coram deo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
brurget gens sup̃ gentem. Hich boꝵ tͥ accidis¬
set. Uel illa damna & orbitas & plaga uul¬
neris: uel te non penetraret dolor animi: qͥa &
te consolareris.Si aliis ex corde dixisses. Nun¬
quidũ capit auris mea magnifica ab eo: Qͥa
ista quȩ dicit ex reuelatione se dicit dicere. E
sp̃s infaciem michi occurrit. Quasi flatum
sensisse uult intelligi: nam negat in conse¬
quentib fuisse figͣam. Reminiscendum. ita
etiam sp̃m in apłos descendisse. Qͥd enim:
Nunquid homo coram dño mundꝰ erit:
Aut hec audisse se dicit: aut dicit ideose hor¬
accipiendum: ut quod suꝑiꝰ negat mundũ
hominem ꝑire. scđm quendam modum in¬
telligamꝰ. Si contͣ seruos suos non credit.
milia uiroꝵ. Non enim inde septem milia
uiroꝵ iam munda erant. Dam angłi dicti
sunt & ꝓpħe. Et adũsus angłos suos pͣuum
qͥd reꝑit. Uel quod aduensus eos dr. uel qͦd
ipsi dicunt. Hoc tam̃ pot̃ etiam de ueris an¬

Expanded text:
exsurget gens contra gentem. nihil horum tibi accidisexsurget gens contra gentem. nihil horum tibi accidisset: uel illa damna et orbitas et plaga uulneris; uel te non penetraret dolor animi, quia et te consolareris, si aliis ex corde dixisses: numquid non capit auris mea magnifica ab eo? quia ista quae dicit ex reuelatione se dicit dicere. et spiritus in faciem mihi occurrit: quasi flatum sensisse uult intellegi; nam negat in consequentibus fuisse figuram. reminiscendum ita etiam spiritum in apostolos descendisse. quid enim? numquid homo coram domino mundus erit? aut haec audisse se dicit aut dicit ideo se horaccipiendum, ut quod superius negat mundum hominem perire, secundum quendam modum intellegamus. si contra seruos suos non credit. milia uirorum. non enim inde septem milia uirorum iam munda erant. nam angeli dicti sunt et prophetae. et aduersus angelos suos prauum quid reperit: uel quod aduersus eos dicitur uel quod ipsi dicunt. hoc tamen potest etiam de ueris an
Abbreviated transcription (Latin):
uox leenȩ. Ipse diabolus & suꝑbiȩ ciuitas:
quȩ sepe ctiam bestiȩ more aꝓpħis ponitur.
Et gaudium draconum extinctum ẽ : suꝑ¬
borum & insidiosoꝵs. Mirmicoleon ꝑit:
eo quod ñ hab̃et escam. Qͥa in nouissimo
non erunt qͦs inducens comedat: separabun¬
tur enim pii abimpiis. Hic aut̃ errat: qͦt
ea quȩ de diabolo audierat ꝓpħata. de iob
intelligebat. Mirmicoleon uͦ accipiendꝰ ẽ:
uł quia utrunq in eo ẽ. cum & rapit & oc¬
culte ꝑsequitur frumenta. quȩ sublato
oculo non facit germinare:uel qͥa auanis
& in t̾ra thes auritantib dñat᷑: uel quia iu¬
stos ꝑs equitur. quas i formicas p̃parantes
sibi escas estate ad hyemem: quibꝰ non pas.¬
cetur cum boni ab impiis fuerint separati.
Et catuli leonum diuisi ft̃ ab inuicem. Conspi¬
ratio pͥncipum ciuitatis illiꝰ diss ipata est qui
natisunt de illa societatis cuutate & diabo¬
lo: uel quia se inuicem uastauerunt. Inde ẽ.

Expanded text:
uox leaenae: ipse diabolus et superbiae ciuitas, uox leaenae: ipse diabolus et superbiae ciuitas, quae saepe etiam bestiae more a prophetis ponitur. et gaudium draconum extinctum est: superborum et insidiosorum. myrmicoleon perit eo quod non haberet escam: quia in nouissimo non erunt, quos inducens comedat; separabuntur enim pii ab inpiis. hic autem errat, quod ea quae de diabolo audierat prophetata de Iob intellegebat. myrmicoleon uero accipiendus est uel quia utrumque in eo est, cum et rapit et occulte persequitur frumenta, quae sublato oculo facit non germinare, uel quia auaris et in terra thesaurizantibus dominatur, uel quia iustos persequitur quasi formicas praeparantes sibi escas aestate ad hiemem, quibus non pascetur, cum boni ab inpiis fuerint separati. et catuli leonum diuisi sunt ab inuicem: conspiratio principum ciuitatis illius dissipata est, qui nati sunt de illa societatis ciuitate et diabolo uel quia se inuicem uastauerunt. inde est:
Abbreviated transcription (Latin):
coramdeo. uel qͥa paucis nota : de ea uͦ iã
morte accipiendum ꝑ qͣm morim̃ mundo¬
In illa enim non est requies. Conclusit enim
ds aduersus eum. Neum dando in des idia
cordis sui. Ante escas quippe meas gemitus
adest. Ante gaudium cibors dei tͥbulationes
p̃cedere. Et fleo coartatꝰ timore. Uidens quia
euitare non possum quȩ timui. Timorem
quem uerebar uenit m: adu̾sa quȩ de mi¬
sericordia dei ad correptionem fiunt. Neq
in pace. neq in silentio. neq in requie. falsa
enim fuerunt. ꝓpt̾ quȩ timebat. Uenit enĩ
uerboꝵ tuoꝵ qͥs sustinebit: Hic gͦ dicit se co¬
gi ad loquendum: quia non sustinet dicta
eius. Nonne timor tuus stuitꝰ est: Paratus
enim ad hoc ẽẽ debueras. Si aliis ueraciter
suadebas: nec talia bene timuisti. Cum dice¬
ret: timor enim quem uerebar uenit mͥ. Et
spes tua. & simplicitas uitȩ tuȩ. qͣsi stulticia
Oua ista bona putant᷑ fremitꝰ leonis. &

Expanded text:
coram deo uel quia paucis nota. de ea uero iam coram deo uel quia paucis nota. de ea uero iam morte accipiendum, per quam moin illa enim non est requies. conclusit enim deus aduersus eum: non eum dando in desideria cordis sui. ante escas quippe meas gemitus adest: ante gaudium ciborum dei tribulationes praecedere. et fleo coartatus timore: uidens quia euitare non possum quae timui. timor enim quem uerebar uenit mihi: aduersa quae de misericordia dei ad correptionem fiunt. neque in pace neque in silentio neque in requie: falsa enim fuerunt, propter quae timebat. uenit enim uorum quis sustinebit? hic ergo dicit se cogi ad loquendum, quia non sustinet dicta eius. nonne timor tuus stultus est? paratus enim ad haec esse debueras, si aliis ueraciter suadebas. nec talia bene timuisti, cum diceres: timor enim quem uerebar uenit mihi. et spes tua et simplicitas uitae tuae: quasi stultitia, qua
Abbreviated transcription (Latin):
emineret. Aut tanquam infantes qui ñ uide¬
runt lucem. Ad nobilitatem aliquam non
ꝑuenerunt. Ibi impii deposuerunt furorem
suum. In morte ab hoc mundo. Ibi reqͥeuer̃t
fatigati corpore. Aut fatigati corpore non
animo: aut finem corporalium consecuti. N
audierunt uocem exactoris. Iudex tradet te
exactori. inde est. hoc ẽ donata illis cẽ peccata:
de impuis quippe dicebat. Pusillus & magnꝰ
ibi est. De uno dictum puto bene intelligi
scđm illud. quod qui se humiliat exaltabit᷑.
Et seruus non timens dñisuum. Siue
scđm illud. ius non timere potestatem. bo¬
num fac: siue scđm illud. consummata
dilectio. foras mitut timorem. Ut qͥd enim
dat᷑ eis qui in amaritudine sunt lux ÷ pec¬
catorum honor. Et uita animabꝰ quȩ sunt in
dolorib: In doloꝵ mat̾ia : hoc ẽ in peccatis.
Quȩ desiderant mortem: &e non contingit
illis. Ad eptionem fructꝰ peccati. Mors uiro.
requies cuiꝰuita abscondita est: uel quia

Expanded text:
emineret. aut tamquam infantes qui non uideemineret. aut tamquam infantes qui non uiderunt lucem: ad nobilitatem aliquam non peruenerunt. ibi inpii deposuerunt furorem suum: in morte ab hoc mundo. ibi requieuerunt fatigati corpore: aut fatigati corpore, non animo, aut finem corporalium consecuti. non audierunt uocem exactoris: iudex tradet te exactori inde est; hoc est: donata illis esse peccata; de inpiis quippe dicebat. pusillus et magnus ibi est: de uno dictum puto bene intellegi secundum illud, quod qui se humiliat, exaltabitur. et seruus non metuens dominum suum; siue secundum illud: uis non timere potestatem? bonum fac, siue secundum illud: consummata dilectio foras mittit timorem. ut quid enim datur eis qui in amaritudine sunt lux? peccatorum honor. et uita animabus quae sunt in doloribus? in dolorum materia, hoc est: in peccatis. quae desiderant mortem et non contingit illis: adeptionem fructus peccati. mors uiro requies, cuius uita abscondita est: uel quia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ conuertent᷑ dicit ꝑ ꝓpheciam. Quia ñ
conclusit portas uentris matris meȩ. Citi¬
tatem t̾renam: quam significat babylon.
Concluderent᷑ enim portȩ: si ñ laudaretur
peccator in desideriis animȩ sue. Quane enĩ
inuentre non obir Antequam eminerem ibi
ꝑaliquam actionem. Conceptꝰ enim ad spem
ꝑtinet. Ex ut̾o exii: & non ꝓtinus ꝑur: Huiꝰ gͦ
figura intelligenda ẽ in bis u̾bis. qui in talib
concupiscentiis fuerat inueteratꝰ. Et ut quid
constiterunt mͥ gentia: ut ibi confirmarer.
Quare ubera suxi: Doctͥnȩ nutrientes ad
nequiciam. Nunc utiq dormiens quiescerẽ.
Moriendo huic mundo. Cum regib hono¬
ratis t̾rȩ. In eccłia. Qui głabant᷑ in gladiis.
Unde est. & gladium sp̃s quod ẽ u̾bum dei.
Aut cum pͥncipib quib multum fuit aurũ.
Sapientia. Qr compleuerunt domos suas
argento. Eloquio dñi. Aut tanqͣm aborti¬
uum ꝓlapsum de uulua maiͥs. Ut nunqm

Expanded text:
non conuertentur, dicit per prophetiam. quia non non conuertentur, dicit per prophetiam. quia non conclusit portas uentris matris meae: citatem terrenam, quam significat Babylon; concluderentur enim portae, si non laudaretur peccator in desideriis animae suae. quare enim in uentre non obii? antequam eminerem tibi per aliquam actionem; conceptus enim ad spem pertinet. ex utero exii et non protinus perii? huius ergo figura intellegenda est in his uerbis, qui in talibus concupiscentiis fuerat inueteratus. et ut quid constiterunt mihi genua? ut ibi confirmarer. quare ubera s u xi? doctrinae nutrientes ad nequitiam. nunc uti-que dormiens quiescerem: moriendo huic mundo. cum regibus honoratis terrae: in ecclesia. qui gloriabantur in gladiis. unde est: et gladium spiritus, quod est uerbum dei. aut cum principibus, quibus multum fuit aurum: sapientia. qui compleuerunt domos suas argento: eloquio domini. aut tamquam abortiuum prolapsum de uulua matris: ut numquam
Abbreviated transcription (Latin):
brȩ: ne patiatur iam que passus est. hoc ẽ
sint tenebre. id est sit obliuoni. Neq requi
eam lumen. Lumen memoriȩ.S excipiat̃
illam tenebre & umbra mortis. Uita ista. q̃
umbra est futurȩ pene: ut sit sensus. Iustꝰ
qui lumen est.non eamuideat. s denebrȩ.
hoc est peccatores & carnales. tbulationes
de uita ista. Et conturbent eam quasi ama¬
ritudines diei. Precepta bone uitȩ uel dies
iudicii: quib ꝑturbant᷑ carnales. Et noctẽ
illam accipiant tenebre ꝑpetue. Non sit
in dieb anni. Iustis spualib qui sole frci¬
untur & maiores st̃. S nox illa sit dolor:
quia dolorem facit diligentib se. Neq nu¬
meretur in dieb mensium. Iusti in eccłia
libus: ut ipse paulus sit de dieb anni. Sed
maledicat illam maledicens diei ill: dñs
qui maledicet amantes carnalia. Tenebras¬
cant syd̃a noctis illius: eminentes in pecca¬
tis. ꝓmaneat. & in lucem nonueniat: quia

Expanded text:
brae: ne patiatur iam quae passus est, hoc est brae: ne patiatur iam quae passus est, hoc est sint tenebrae, id est: sit obliuioni. neque requiream lumen: lumen memoriae. sed excipiant illam tenebrae et umbra mortis: uita ista quae umbra est futurae poenae, ut sit sensus: iustus qui lumen est non eam uideat, sed tenebrae, hoc est: peccatores et carnales tribulationes de uita ista. et conturbent eam quasi amaritudines diei: praecepta bonae uitae uel dies iudicii, quibus perturbantur carnales. e t no em illam accipiant tenebrae perpetuae. non sit in diebus anni: iustis spiritalibus qui sole fruuntur et maiores sunt. sed nox illa sit dolor: quia dolorem facit diligentibus se. neque numeretur in diebus mensium: iusti in ecclesia libus, ut ipse Paulus sit de diebus anni. sed maledicat illam maledicens diei illi: dominus, qui maledicet amantes carnalia. tenebrescant sidera noctis illius: eminentes in peccatis. permaneat et in lucem non ueniat: quia
Abbreviated transcription (Latin):
eum nob̾. S mitte manum tuam: & tange
omnia que habet. Da potestatem. Nisi in
faciem tuam benedixerit tͥ. Pendens locy¬
tio. id est si non tͥ in faciem benedicit tactis
reb suis. quasi subaudiret᷑ quid uibes:
Et discessit diabol a facie domini. a con¬
sultatione ad actionem. Et uenerunt ho¬
stes & cȩperunt cos: scđm illud qui nc̃ oꝑat᷑ͣ
in filiis diffidentiȩ. etiam istos excitauit.
Notandum autem quomͦ in hominibus
habuerit potestatem & in elementis: s tam̃
datam adeo. Nudus exii de ut̃o matͥs meȩ.
Notandum quam cons olatorie loquatur
quamuis scđm consuetudinem luctum
fecerit.Cece tradoillum tͥ:tamen animam
cius custodi. Ne uitam eriꝑe posse. p̃sume¬
ret. Et tulit sibi testam: ut racdet saniem.
ꝑ passionem domini significat radi peccata
confitentium. Et nox in qua dixerunt: con¬
ceptus est homo. Aliquȩ suꝑiores potestates
quȩ hoc scire potuerunt. Nox illa sint tene¬

Expanded text:
eum nobis. sed mitte manum tuam et tange eum nobis. sed mitte manum tuam et tange omnia quae habet: da potestatem. nisi in faciem tuam benedixerit tibi: pendens locutio, id est: si non tibi in faciem benedicit tactis rebus suis, quasi subaudiretur: quid iubes? et discessit diabolus a facie domini: a consultatione ad actionem. et uenerunt hostes et ceperunt eos. secundum illud: qui nunc operatur in filiis diffidentiae, etiam istos excitauit. notandum autem quomodo in hominibus habuerit potestatem et in elementis, sed tamen datam a deo. nudus exii de utero matris meae: notandum quam consolatoria loquatur, quamuis secundum consuetudinem luctum fecerit. Ecce trado illum tibi: tantum animam eius custodi: ne uitam eripere posse praesumeret. et tulit sibi testam, ut raderet saniem: per passionem domini significat radi peccata confitentium. Et nox in qua dixerunt: conceptus est homo: aliquae superiores potestates, quae hoc scire potuerunt. nox illa sint tene
Abbreviated transcription (Latin):
t opera magna erant iob:
eisuper terram. Quia oꝑa¬
batur de ipsis oꝑib. faciebaÑ
conuiuium cotidie. donec eoꝵ
numerus impleret᷑. Signum ẽ caritatis.
fessiones quasi singłas uictimas: aliuduͦ
sacrificium ꝓ omnium & ꝓomnib pec¬
catis qͦd significat dñm. Ne forte peccau̾int
filiĩ mei. &e maledixerint deo in cordib suis.
Bene addit᷑. ne forte : quia in corde eos male.¬
dixisse suspicabat᷑. Et ecce uenerunt angeli
dei ut starent coram deo. Affectio animȩ ad
ueritatem non potuit alit̾ narrari: nͥ tempo¬
raliter & localit̃ quodammͦ diceret᷑. Et uenit
equidem diabolus cum eis. Ultrum quia ñ
potuit. nisi ꝑ eos audire: dictum ẽ. cũ eis.
& dixit dñs diabolo. Unde ades: Collatio
p̾t̾ite actionis cum eo. unde ꝑmittit᷑ aliquid
deinceps agere: responsio ad int̾rogationẽ
est. Ipsa uͦ int̾rogatio.uis diuina ẽ: in qua
ñ ꝑmitat᷑ agere quodlibet. In cogitationibꝰ
enim impĩ int̾rogatio erit. ad manifestandũ

Expanded text:
t opera magna erant ei super terram: quia operabatur de ipsis operibus. Faciebant convivium quotidie, donec eorum numerus impleretur. Signum est charitatis. fessiones, quasi singulas victimas; aliud vero sacrificium pro omnium et pro omnibus peccatis, quod significat dicens: Ne forte peccaverint filii mei, et maledixerint Deo in cordibus suis. Bene additur, Ne forte; quia in corde eos maledixisse suspicabatur. Et ecce venerunt Angeli Dei, ut starent coram Deo. Affectio animae ad ueritatem non potuit aliter narrari, nisi temporaliter et localiter quodam modo diceretur. et uenit equidem diabolus cum eis: utrum quia non potuit nisi per eos audire dictum est: cum eis? et dixit dominus diabolo: unde ades? collatio praeteritae actionis cum eo unde permittitur aliquid deinceps agere responsio ad interrogationem est; ipsa uero interrogatio uis diuina, in qua non permittitur agere quod libet — in cogitationibus enim inpii interrogatio erit — ad manifestandum
Abbreviated transcription (Latin):
rum tanta secuta est obscuritas. ut eam lector
ftrre uix possit: quem necesse est plurima ñ
intellecta transire. Postremo tam m̃dosum
comꝑi opꝰ ipsum in codicib nr̃is: ut em̃dare
non possem. nec editum ame dici uellem:
nisi quia scio fr̃s id habere quoꝵs studio ñ
potuit denegari. Hic Liser sic incipit. Et
oꝑa magna erant ei super terram Incip̃¬

Expanded text:
rum tanta secuta est obscuritas, ut eam lector rum tanta secuta est obscuritas, ut eam lector vix ferre possit, quem necesse est plurima non intellecta transire. Postremo tam mendosum comperi opus ipsum in codicibus nostris ut emendare non possem, nec editum a me dici vellem, nisi quia scio fratres id habere, quorum studio non potuit denegari. Hic liber sic incipit: Et opera magna erant ei super terram. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
tũs apud iudeos dici solere cognatos usty ad¬
eo ꝓbatur. ut non solum ex equo generatio¬
nis gͣdu. sicut sunt filii fratrum &e soroꝵ
qui etiam apud nos usitatissime fratres
dicunt᷑: S etiam auuncłs & sororis filius.
Sicut sibi erant iacob & laban. fr̃s appella¬
ti inueniant᷑. N gͦ mirum ẽ dictos eẽ fãs
dñi ex mat̾no genere quoscunq cognatos.
cum etiam ex cognatione ios eph dici po¬
tuerunt fãs eius. ab eis qui illum patrem
iber cuiys est titulus annoticiones
in iob. utrum ms̾ habendꝰ sit. an potiꝰ eorũ
qui eas sic̃ potuerunt uel uoluerunt rede.¬
gerunt in unum corpꝰ descͥptas. de frontib
codicis: ñ facile dixerim. Stiaues enim par¬
cissimis intelligentib sunt. qͥbꝰ tam̃ neces¬
se est offendant᷑ multa non intelligentes:
quia nec ipsa tienba quȩ expontint᷑ itast̃
des cripta in multis locis. ut appareat quid
exponatur. Deinde breuitatem sententia¬

Expanded text:
Fratres apud Judaeos dici solere cognatos usque adFratres apud Judaeos dici solere cognatos usque adeo probatur, ut non solum ex propinquo generationis gradu, sicut sunt filii fratrum et sororum, qui etiam apud nos usitatissime fratres dicuntur; sed etiam avunculus et sororis filius, sicut sibi erant Jacob et Laban, fratres appellati inveniantur . Non ergo mirum est dictos esse fratres Domini ex materno genere quoscumque cognatos; cum etiam ex cognatione Joseph dici potuerint fratres ejus ab eis, qui illum patrem Liber cujus est titulus, Annotationes in Job, utrum meus habendus sit, an potius eorum qui eas, sicut potuerunt vel voluerunt, redegerunt in unum corpus descriptas de frontibus codicis, non facile dixerim. Suaves enim paucissimis intelligentibus sunt, qui tamen necesse est offendantur multa non intelligentes; quia nec ipsa verba quae exponuntur, ita descripta sunt in multis locis, ut appareat quid exponatur. Deinde brevitatem sententia
Abbreviated transcription (Latin):
intellexisse: fortasse ista ultima similitudine
pat̾sfamilias ꝓferentis de thesauro noua &
uet᷑a. ostendere uoluit eum doctum haben¬
dum ẽẽ inȩccłia. qui etiam scͥpturas ueteres
parabolis explicandas intellexerit. ab istis
nouis accipiens regłas. quia & ista dñs per
parabolas enunciauit. quamuis ipse xp̃s eẽt
finis illoꝵs. id est ut in eo illa uet̾a compleren¬
tur: ut si ipse in quo illa complent᷑ & mani¬
festant᷑. ꝑ parabolas adhuc loquit᷑. donec eiꝰ
passio uelum discindat. ut nichil sit occuitũ
qͦd non reuelet᷑. multomagis illa quȩ ad cõ¬
mendandam tantam salutem tam longe
de illo scͥpta sunt. parabolis oꝑta c̃ẽ noueni¬
noluerunt cẽ docti in regnoceloꝵ: neq tͣns¬
ire. ad xp̃mut auferet᷑ uelam̃: qͦd sup̃
Coreors positum est .xui. nataes¬
rores eiꝰ nonne om̃s sunt apud nos: Ilnde
gͦ huic omnia ista: Et scandalizabant᷑ in eo.

Expanded text:
intellexisse; fortasse ista similitudine intellexisse; fortasse ista similitudine ultima patrisfamilias proferentis de thesauro suo nova et vetera, ostendere voluit eum doctum habendum esse in Ecclesia, qui etiam Scripturas veteres parabolis explicatas intellexerit, ab istis novis accipiens regulas? Quia et ista Dominus per parabolas enuntiavit, quamvis ipse Christus esset finis illorum; id est, ut in eo illa vetera complerentur: ut si ipse in quo illa complentur et manifestantur, per parabolas adhuc loquitur, donec ejus passio velum discindat, ut nihil sit occultum quod non reveletur; multo magis illa quae ad commendandam tantam salutem tam longe de illo scripta sunt, parabolis operta esse noverinoluerunt esse docti in regno coelorum, neque transire ad Christum, ut auferretur velamen quod supra cor eorum positum est. XVII. rores ejus, nonne omnes apud nos sunt? unde ergo huic omnia ista? Et scandalizabantur in eo.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid ꝑ parabolam significauit. quamuis
in co aliqua & ꝓpͥe dixerit: ita ut sepe ĩueniat᷑
totꝰ sermo eiꝰ parabolis explicatꝰ: totus autẽ
ꝓpͥe dictus nullus inueniat᷑. Explicatos autẽ
sermones dico:quando ex aliqua occasioe
rerum incipit loqui. quousq t̾minet qͥeqͥd
ad ipsam rem ꝑtinet. & transeat ad aliut. S¬
nunquam sane aliꝰ euangłista contexit: qͦd
alius diu̾sis temporib dictum indicat. N
cnim omni modo scdin rerum gestarum or¬
dinem: sed scđm sue quisq recordationis fa¬
cultatem. narrationem quam exorsus est or¬
trifamuias. qui ꝓfert de thes auro suo noua
& uetã. Utrum ista conclusione exponere
uoluit quem dixerit thesaurum abscondi¬
tum in agro: qm̃ sc̃ẽ scͥpture intelligunt᷑
quȩ nomine duoꝵ testamentoꝵ noui & ue¬
teris concludunt᷑. quemadmodum apud
parabolis ista locutꝰ est. & cum quesisset ab
eis utrum intellexissent. responderunt se

Expanded text:
aliquid per parabolam significavit, quamvis aliquid per parabolam significavit, quamvis in eo aliqua et proprie dixerit: ita ut saepe inveniatur totus sermo ejus parabolis explicatus, totus autem proprie dictus nullus inveniatur. Explicatos autem sermones dico, quando ex aliqua occasione rerum incipit loqui quousque terminet quidquid ad ipsam rem pertinet, et transeat ad aliud. Nonnunquam sane alius evangelista contexit, quod alius diversis temporibus dictum indicat. Non enim omnimodo secundum rerum gestarum ordinem, sed secundum suae quisque recordationis facultatem, narrationem quam exorsus est ortrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera. Utrum ista conclusione exponere voluit quem dixerit thesaurum in agro absconditum: quoniam sanctae Scripturae intelliguntur, quae nomine duorum Testamentorum, Novi et Veteris, concluduntur; quemadmodum apud parabolis ista locutus est; et cum quaesisset ab eis utrum intellexissent, responderunt se
Abbreviated transcription (Latin):
etiam medicinȩ corporalis. Nam & pleraq
medicamenta priꝰ affligunt ut sanent: &
ipsa colluia quȩ ad ocłos ꝑtinent. Si ea opꝰ
est intͥns ecus infundi. nisi sensum uiden¬
di prius claudant & ꝑturbent. ꝓdesse ñ
possunt. Nec moueat quod idem ꝓpħa dic̃.
ita dicebant᷑ ut ab eis ñ possent intelligi. Di¬
cit enim aliqͥs. Si ut intelligerent credere
debebant. qͦmͦ ꝓpt̾ea non pot̾ant credere
quia ñ intelligebant. hoc est qͥa excecauit
ocłos eorum: S quod ait ysaias. nisi ene¬
dideritis ñ intelligetis: de illa intelligentia
dictum ẽ. in qua semꝑ manebit᷑ rerum in¬
effabilium. Cum autem dicit᷑ quod credat᷑.
nisi quod dicit᷑ intelligat᷑. credi non potest.
Intelligenda sunt gͦ dicta ut credant᷑ quȩ di¬
ci potuerunt: credenda autem quȩ dici po¬
Et sine parabolis non loquebat᷑ xiiii
eis. Non quia nichil ꝓpͥe locutꝰ est: Seo quia
nullum fere sermonem explicauit. ubi non

Expanded text:
medicinae corporalis. Nam et pleraque medicinae corporalis. Nam et pleraque medicamenta prius affligunt ut sanent, et ipsa collyria quae ad oculos pertinent, si ea opus est intrinsecus infundi, nisi sensum videndi prius claudant et perturbent, prodesse non possunt. 4. Nec moveat quod idem propheta diita dicebantur, ut ab eis non possent intelligi. Dicit enim aliquis: Si ut intelligerent credere debebant, quomodo propterea non poterant credere, quia non intelligebant, hoc est, quia excaecavit oculos eorum? Sed quod ait Isaias, Nisi credideritis, non intelligetis, de illa intelligentia dictum est, in qua semper manebitur, rerum ineffabilium: cum autem dicitur quod credatur, nisi quod dicitur intelligatur, credi non potest. Intelligenda sunt ci potuerunt; credenda autem quae dici poEt sine parabolis non loquebatur eis. Non quia nihil proprie locutus est, sed quia nullum fere sermonem explicavit, ubi non
Abbreviated transcription (Latin):
parabolarum occultatas sententias dñi.
ut post eius res ur rectionem salubriori peni¬
tentia resipiscerent: quia ꝑ obscuritatem
sermonis ȩxcecati dicta dñi non intellexert̃:
&e ea ñ intelligendo ñ in eum crediderunt:
non credendo crucifixerunt. Atq ita post
eius resurrectionem miracłis quȩ in eiꝰ noie fi¬
ebant ext̾riti. maiore criminis reatu cõpun¬
cti funt. & ꝓstrati ad pęnitentiam: deinde ac¬
cepta indulgentia ad obedientiam fiagrantiᷤᷤ
parabolarum fiebat. ita de illis ꝓpħa alio
loco dicit. quod apłs etiam commemorauit.
cum de obscuritate linguarum ageret. In
aliis linguis & in aliis labiis loquar poplo
huc. & nec sic me exatidient dicit dñs. N
enim diceret᷑ nec sic me exaudient. nͥ ad hoc
fieret ut uł sic exaudirent: id est ut eis ad
humilem confessionem & sollicttam inqͥsi¬
tionem & ohedientem conũsionem & fer¬
uentem dilectionem ualeret. Est uͦ ista ratio

Expanded text:
parabolarum occultatas sententias Domini, parabolarum occultatas sententias Domini, ut post ejus resurrectionem salubriore poenitentia resipiscerent: quia per obscuritatem sermonis excaecati, dicta Domini non intellexerunt, et ea non intelligendo, non in eum crediderunt, non credendo crucifixerunt eum; atque ita post ejus resurrectionem miraculis, quae in ejus nomine fiebant, exterriti, majore criminis reatu compuncti sunt et prostrati ad poenitentiam, deinde accepta indulgentia ad obedientiam, flagrantissparabolarum fiebat, ita de illis propheta alio loco dicit, quod etiam Apostolus commemoravit cum de obscuritate linguarum ageret: In aliis linguis, et in aliis labiis loquar populo huic, et nec sic me exaudient, dicit Dominus . Non enim diceretur, Nec sic me exaudient, nisi ad hoc fieret, ut vel sic exaudirent: id est, ut eis ad humilem confessionem, et sollicitam inquisitionem, et obedientem conversionem, et ferventem dilectionem valeret. Est vero etiam ista ratio
Abbreviated transcription (Latin):
forte non absurde dicimꝰ quos dam uideoꝵ
fuisse sanabiles. s tam̃ tanto suꝑbiȩ tumo¬
re ꝑiclitatos. ut eis expedierit pͥmo ñ credere.
ce ad hoc fuisse cȩcatos ut ñ intelligerent lo
quentem dñm ꝑ parabolas. quib ñ intel.¬
lectis non in eum credent. ñ credentes aut̃
cum cęt̾is desꝑatis crucifigerent eum. atq
ita pꝰ eius resura ectionem conũterentur.
quandoiam de rtatu mortis dñi amplius
humiliati. uehementiꝰ diligerent. a qͦ sibi
tantum scelus dimissum ẽẽ gauderent: qm̃
tanta erat eoꝵ suꝑbia. ut tali cẽt humilia¬
tione deicienda : Qꝰ d incongrue dictum ẽẽ
quilibet arbitret᷑. sinon ita contigisse in ac¬
tibus apłoꝵ manifestissime. legerit. Non gͦ
abhorret quod ait ioħs. ꝓpt̾ea non pot̾ant
credere. qͥa excȩcauit ocłos eoꝵ ut ñ uideant.
ab ea sententia. qua intelligimꝰ ido excecatos
ut conu̾terent᷑. hoc ẽ ideo eis ꝑ obscuritates

Expanded text:
forte non absurde dicimus, quosdam Judaeorum forte non absurde dicimus, quosdam Judaeorum fuisse sanabiles; sed tanto tamen superbiae tumore periclitatos, ut eis expedierit primo non credere, et ad hoc fuisse caecatos, ut non intelligerent Dominum loquentem per parabolas, quibus non intellectis, non in eum crederent, non credentes autem, cum caeteris desperatis crucifigerent eum; atque ita post ejus resurrectionem converterentur, quando jam de reatu mortis Domini amplius humiliati, vehementius diligerent a quo sibi tantum scelus dimissum esse gauderent: quoniam tanta erat eorum superbia, ut tali humiliatione esset dejicienda? Quod incongrue dictum esse quilibet arbitretur, si non ita contigisse in Actibus Apostolorum manifestissime legerit . Non ergo abhorret quod ait Joannes, Propterea non poterant credere, quia excaecavit oculos eorum ut non videant, ab ea sententia qua intelligimus ideo excaecatos ut converterentur; hoc est, ideo eis per obscuritates
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̾ant credẽ. satis ostendit non ideo factã
illam excecationem ut ea commoti. & dolen¬
tes se ñ intelligere. conu̾terent᷑ aliquando
ꝑpenitentiam. ñ enim possent hoc facere nͥ
prius credent. ut credendo conuer teren¬
tur. conu̾sione sanarent᷑. sanitate in¬
telligerent: s ideo potiꝰ excecatos ut ñ cre¬
fensionem iudeoꝵ: & eos extra culpam fuisse
ꝓclamet. quod ñ crediderunt: ꝓpt̾ea emm
ñ pot̾ant credere: quia excecauit ocłos eoꝵ.¬
S qm ds potiꝰ extra cuipam debet intelligi:
cogimͣ fati alus quibdam peccatis eos ita ex¬
cecar meruisse: qua tam̃ excecatione ñ po¬
tuerunt crede. Uerba enim iohis ista sunt:
ꝓpt̃ea non potant crede. qͥa iterum dix̃ ysaias.
excȩcauit ocłos eoꝵ frustra itaq conam᷑ intel¬
ligere ideo fuisse cȩcatos ut conu̾terent᷑: cum
ideoconũti non pot̾ant quia non credebant:
ae ideo credere ñ pot̾ant quia excecati ft̃. An

Expanded text:
non poterant credere, satis ostendit non ideo factam non poterant credere, satis ostendit non ideo factam illam excaecationem, ut ea commoti et dolentes se non intelligere, converterentur aliquando per poenitentiam; non enim possent hoc facere, nisi prius crederent, ut credendo converterentur, conversione sanarentur, sanitate intelligerent: sed ideo potius excaecatos, ut non crefensionem Judaeorum, ut eos extra culpam fuisse proclamet, quod non crediderunt? Propterea enim non poterant credere, quia excaecavit oculos eo Deus potius extra culpam debet intelligi, cogimur fateri aliis quibusdam peccatis eos ita excaecari meruisse, qua tamen excaecatione non potuerunt credere; verba enim Joannis ista sunt: Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Isaias, Excaecavit oculos eorum. Frustra itaque conamur intelligere, ideo fuisse caecatos, ut converterentur, cum ideo converti non poterant, quia non credebant, et ideo credere non poterant, quia excaecati erant. An
Abbreviated transcription (Latin):
anuͦ ne uel sic aliqñdo uideant cȩcitate sua
sibi displicentes & se dolentes: & ex hoc humi¬
liati atq commoti ad confitenda peccata &
pie querendum dm̃. Sic enim mancus hoc
dicit. Nequando conũtant᷑ &e dimittant᷑ eis
peccata. Ubi intelligunt᷑ peccatis sius merius¬
de ut non inteligerent: & tam̃ hoc ipsum
misericordit᷑ eis factum. ut peccata sua cogno¬
scerent: &e conũsi ueniam mererent᷑. Qͦt aut̃
ioh̾s hunc locum ita dicit. ꝓpt̾ea non pot̾ant
credere quia tt̾m dixit ysaias. excecauit ocy¬
los eoꝵ & indurauit cor eoꝵs ut ñ uideant
ocłis & intelligant corde. & conu̾tantur &
sanem eos: aduersari uidetur huic senten¬
tiȩ. & omnino eogere. ut quod hic dictum
est nequando oclis uideant. non accipiat᷑.
ne uel sic aliquando ocłis uideant. s rursꝰ
ut non uideant: quandoquidem aꝑte ita
dicit. ut ocłis ñ uideant. Q qͦd ait. ꝓpterea

Expanded text:
an vero ne vel sic aliquando videant, caecitate sua an vero ne vel sic aliquando videant, caecitate sua sibi displicentes, et se dolentes, et ex hoc humiliati atque commoti ad confitenda peccata sua, et pie quaerendum Dominum? Sic enim Marcus hoc dicit, Nequando convertantur, et dimittantur eis peccata . Ubi intelliguntur peccatis suis meruisse ut non intelligerent, et tamen hoc ipsum misericorditer eis factum, ut peccata sua cognoscerent, et conversi veniam mererentur. Quod autem Joannes hunc locum ita dicit. « Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Isaias, Excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum, ut non videant oculis, et intelligant corde, et convertantur, et sanem eos » ; adversari videtur huic sententiae, et omnino cogere ut quod hic dictum est, Nequando oculis videant, non accipiatur, Ne vel sic aliquando oculis videant, sed prorsus, Ut non videant: quandoquidem aperte ita dicit, Ut oculis non videant. Et quod ait, Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
discussis omnib carnalib tegminib ꝑuenit̃.
qͥb siue ꝑ u̾ba humana siue ꝑ similitudines
circumpositas oꝑit᷑. ut purꝰ & solidus & nus¬
quam a se dissonans certa ratione cernat᷑.
Oͦs tamen om̃s ueros &e firmos & ꝑfectos in¬
tellectus. unꝰ ille continet ꝑ quem facta sunt
omnia: quod ẽ uerbum dei. Qͦ dlibet autẽ
nificet᷑. p̃cium eiꝰ est. nos ipss:. qui ad eam possi¬
dendam ñ sumus lib̃i. nͥ omnibꝰ ꝓ nr̃a libatio.¬
ne contemptis. quȩ temporalit̃ possidentur.
Uenditis enim reb nr̃is. nullum earum maiꝰ
accipimꝰ p̃cium qͣm nos ipsos: qͥ talib impl¬
cati nr̃i non eramꝰ. ut rursꝰ nos ipsos pro illa
margarita demꝰ: non qͥa uel tanto ualet: s
qͥa plus dare non possumus.xiii.Et
Id est ipsi causa fuerunt. ut ds̃ eis ocłos clari¬
derit. Aluuis enim euangłista dicit: excecauit
ocłos eoꝵ. S utrum ut nunquam uideant.

Expanded text:
discussis omnibus carnalibus tegminibus pervenitur, discussis omnibus carnalibus tegminibus pervenitur, quibus sive per verba humana, sive per similitudines circumpositas operitur, ut purus et solidus et nusquam a se dissonans, certa ratione cernatur. Quos tamen omnes veros et firmos et perfectos intellectus unus ille continet, per quem facta sunt omnia, quod est Verbum Dei . Quodlibet autem nificetur, pretium ejus est nos ipsi, qui ad eam possidendam non sumus liberi, nisi omnibus pro nostra liberatione contemptis, quae temporaliter possidentur. Venditis enim rebus nostris, nullum earum majus accipimus pretium, quam nos ipsos; quia talibus implicati, nostri non eramus: ut rursus nos ipsos pro illa margarita demus, non quia tanti valeamus, sed quia plus dare non possumus. XIV. Iid est, ipsi causa fuerunt ut Deus eis oculos clauderet. Alius enim evangelista dicit, Excaecavit oculos eorum. Sed utrum ut nunquam videant?
Abbreviated transcription (Latin):
restat. quo ad plenissimam pacem irłm cȩ
re dominus ne deficiant in uia. Ista enim dis¬
pensatio qua nob̃ dominꝰ temporalit̃ & uisi¬
biliter in homine apparere dignatꝰ est. & de
quid aliuid agit nisi ut ad palmam suꝑnȩ
uocationis sine defectu uirium ꝑuenire pos¬
simus: ꝑfidem enim ambulamꝰ: & ñ ꝑspeci¬
em. Et ipse apłs paulꝰ. nondum se dicit com¬
prehendisse regnum di:s ea quȩ retro sunt
oblitꝰ in ea quȩ ante sunt extentꝰ. scd̃m in¬
tentionem sequor inquit ad palmam suꝑ¬
nȩ uocationis. Ueruntamen in qͦd ꝑiienimꝰ.
in eoambulemus:qͥa t̃cio die dño adherentes
& ab illo pasti. non deficiemus in uia. Etiam
hic sane ꝑueniri ad comedendi finem non
potuit. s relictȩ sunt esce. Non enim frustra

Expanded text:
restat, quo ad plenissimam pacem Jerusalemrestat, quo ad plenissimam pacem Jerusalemre Dominus, ne deficiant in via. Ista enim dispensatio, qua nobis Dominus temporaliter et visibiliter in homine apparere dignatus est, et dquid aliud agit, nisi ut ad palmam supernae vocationis sine defectu virium pervenire possimus? Per fidem enim ambulamus, et non per speciem . Et ipse apostolus Paulus nondum se dicit comprehendisse regnum Dei, Sed ea quae retro sunt oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor, inquit, ad palmam supernae vocationis. Verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus ; quia tertio die Domino adhaerentes et ab illo pasti, non deficiemus in via. 8. Etiam hic sane perveniri ad comedendi finem non potuit, sed relictae sunt escae. Non enim frustra
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra. Ibi enim celsitudo xp̃i ꝓpt̃ carnales homi¬
nes & irlm t̾renam. carnali spe & desiderio te¬
gitur: hic autem remota cupiditate carnali.
conuiu as noui testam̃ti spei ꝑmanentis firma¬
mentum. tanquam ipsius montis soliditas.
nullo feno int̃posito continet. Et qm̃ rectissime¬
dicit apłs. prius autem quam ueniret fides
sub lege custodiebam᷑. hoc significare uidet᷑
& dominꝰ. cum dicit de his qͦs quinq panib
pasturꝰ crat. non opꝰ habent ire. sed date illis
manducare. Subhis enim u̾bis siguraliter
tanquam custodia detinent᷑: cum hoc admo¬
nuissent discipli. ut dimitteret eos Huiꝰ uͦ
turbȩ quȩ ad septem panes ꝑtinet ultͦ misere¬
ri se dicit: quodiam tc̃ius dies eẽt. ex quo ei ie¬
iuni adhesissent. In toto enim scło generis hu
mani. t̾tium tempꝰ est: quod fidei xp̃iane gr̃e
datum est. Primum ẽ ante legemł scdm sub
lege: t̾cium sub gr̃a. Et qm̃ quartum adhuc

Expanded text:
terra. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homiterra. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Jerusalem terrenam carnali spe et desiderio tegitur: hic autem remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti, spei permanentis firmamentum, tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito continebat. 7. Et quoniamdicit Apostolus, Prius autem quam veniret fides, sub Lege custodiebamur ; hoc significare videtur et Dominus, cum dicit de his quos quinque panibus pasturus erat, Non opus habent ire; sed date illis vos manducare . Sub his autem verbis figuraliter tanquam custodiendi detinentur, cum hoc admonuissent discipuli, ut dimitteret eos. Hujus vero turbae, quae ad septem panes pertinet, ultro se misereri dixit, quod jam tertius dies esset, ex quo ei jejuni haesissent. Imani tertium tempus est, quod fidei Christianae gratia data est. Primum est ante Legem, secundum sub Lege, tertium sub Gratia. Et quoniam quartum adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
quidam eorum. sic̃ scͥptum est. sedit popls
manducare & bibe. & furrexert ludere.
Mulierib gͦ similes erant: qui in laboribus
expectationis quo usq ad ꝓmissa di ꝑueni¬
rent. non uirilit̃ ꝑseuerantes temptauerunt
dm̃. Pueris autem:qui sederunt manducare
& bibere. & surrexerunt iuidere.Nsolum
autem ibi s etiam in popło noui testamenti.
quinondurant occurrere in uirum ꝑfectũ.
uel infirmitate uirium. uł mentis ieuitate:
mulierib & pueris comparandi sunt. Nam
illis dr si tam̃ initium substantiȩ eiꝰ. usq in
finem firmum retineamus. Illis autem: no¬
lite pueri effici sensib. s malicia infantes esto¬
te: ut sensib ꝑfecti sitis. Et ideo neq inuetere
neꝙ in nouo testam̃to tales admittuntur
ad numerum: s siue ib quinq milia. siue
hic quatuor milia. exceptis mulierib & pue¬
appellat᷑ congruent̃ in monte ut̾q popłs pas¬
catur: hic tamen non infȩno dis cumbit᷑ s in

Expanded text:
quidam eorum, sicut scriptum est: Sedit populus quidam eorum, sicut scriptum est: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Mulieribus ergo similes erant, qui in laboribus exspectationis, quousque ad promissa Dei venirent, non viriliter perseverantes, tentaverunt Deum; pueris aet bibere, et surrexerunt ludere. Non solum vero ibi, sed etiam populo Novi Testamenti, qui non perdurant occurrere in virum perfectum, vel infirmitate virium, vel mentis levitate mulieribus et pueris comparandi sunt. Nam illis dicitur: Si tamen initium substantiae ejus usque in finem firmum retineamus . Illis autem: Nolite, pueri, effici sensibus, sed malitia infantes estote, ut sensibus perfecti sitis . Et ideo neque in Vetere, neque in Novo Testamento tales admittuntur ad numerum, sed sive ibi quinque millia, sive hic quatuor millia, exceptis mulieribus et pueappellatur, ut congruenter in monte uterque populus pasceretur; hic tamen non in feno discumbitur, sed in