comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In eis enĩ ꝑse et indi ligneis turribus
collocatił. tanꝙͣ de muro iaculis di¬
micant. Incellectu auteni et memo¬
ria multa iugent. gregatim incedũt
motu q quo ualent salutant. murẽ
fugiunt. auersi coeunt. Qñ autẽ
parĩt inaquis uel insulis dimittũt
fetus propter dracones.qr eis mimi¬
ci sunt. et ab eis implicati necant᷑
bienmno emĩ portant fetus. nec am¬
plius ꝙͣ semel gignunt. nec plures
led tantum unum. Uiuũt autem
anuos.ccc. Apud solam affricam
et indiã elephanti p̾us nascebant᷑.
nunc sola eos iudia gignit. Griphe ᷤ
uocatur quod sit am̾mal pennatũ
et quadrupes. Hoc genus ferarum
in hyꝑboreis nascitur montib. omĩ¬
ꝑte corporis leones sunt. alis et fa¬
cie similes aquilis. equis uehemẽt᷑
infesti. Nam et homines uisos dis¬
cerpunt. Cameleon non habet unũ
colorẽ sed diu̾sa est narietate resꝑsꝰ
camelontis. Corpusculum ad colo¬
res quos uidet. facillima conu̾sa¬

Expanded text:
in eis enim Persae et Indi ligneis turribus in eis enim Persae et Indi ligneis turribus conlocatis, tamquam de muro iaculis dimicant. Intellectu autem et memoria multa vigent. Gregatim incedunt; motu, quo valent, salutant; murem fugiunt; aversi coeunt; quando autem parturiunt, in aquis vel insulis dimittunt fetus propter dracones, quia inimici sunt et ab eis inplicati necantur; biennio autem portant fetus, nec amplius quam semel gignunt nec plures, sed tantum unum; vivunt autem annos trecentos. Apud solam Africam et Indiam elephanti prius nascebantur; nunc sola eos India gignit. Grypes vocatur, quod sit animal pinnatum et quadrupes. Hoc genus ferarum in Hyparte corporis leones sunt, alis et facie aquilis similes, equis vehementer infesti. Nam et homines vivos discerpuncolorem, sed diversa est varietate conspersus, cameleontis corpusculum ad colores, quos videt, facillima conver
Abbreviated transcription (Latin):
habeat. pedum quatuor. ita acutũ
et ualidũ ut quicquid impecierit.
aut uentilet aut ꝑforet. Nlain et
cum elephantis sepe certamen ht̃.
et inuentre uulueratũ prosterint.
Cante autẽ fortitudinis est ut uł¬
la uenantium uirtute capiat᷑ se sit᷑
asserunt qui natural animalium sc̃p¬
serunt. nirgo puella ei p̃ponit᷑. que ue¬
menti signum aperit. in quo ille om̃iũ
ferocitate depoĩta caput deponit. licq
soporatus uelut in hermis capitur.
Elephantum greci a magnitudine
corporil uocatum prtant᷑ quod formã
montis p̃ferat. Grece enĩ mons elisio
dicit᷑. Apud indos autem a uoce barro
nocatur. Unde et uox eius barritus.
et dentes ebur. Rostrũ autẽ ꝓboscida
dicit᷑ qm̃ illo pabulum ori ad mouet.
et est angui similis. uallo munitus e¬
burneo. Hos boues lutas dictos ab
antiquil romanis. Bouel ꝙr nullum
qr in lucama illos p̾mus pyreus in
prelio obiecit romanis. Alam hoc genꝰ
ammantis in reb bellicis aptũ est.

Expanded text:
habeat pedum quattuor ita acutum habeat pedum quattuor ita acutum et validum ut quidquid inpetierit, aut ventilet aut perforet. Nam et cum elephantis saepe certamen habet, et in ventre vulneratum prosternit. Tantae autem esse fortitudinis ut nulla venantium virtute caasserunt qui naturas animalium scripserunt, virgo puella proponitur, quae venienti sinum aperit, in quo ille, omni ferocitate deposita, caput ponit, sicque soporatus, velut inermis capitur. 14. Elephantem Graeci a magnitudine corporis vocatum putant, 54 quod formam montis praeferat. Graece enim mons λόφος dicitur. Apud Indos autem a voce barrus vocatur. Unde, et vox ejus barritus dicitur, et dentes ebur. Rostrum autem promuscis dicitur, quo ille pabulum ori admovet, et est angui similis, vallo munitus eburno. 15. Hos boves lucas dictos ab antiquis Romanis: boves, quia nullum in Lucania illos primus Pyrrhus in proelio obiecit Romanis. Nam hoc genus animantis in rebus bellicis aptum est;
Abbreviated transcription (Latin):
turisq ad nascendũ uirib pollent
odiunt tempoꝵ moras. Itaq hone¬
ratam fecib uuluam tanꝙͣ obstã¬
tem partui. unguib lacerant.
Effundit illa ꝑcum. seu potuis di¬
mittit. dolore cogente. It a postea
corruptis et cicatricosis sedibus. ge¬
nitale semen infusum non heret
acceptum. sed irritum resilit. Nlã
unguibꝰ frequenter parere non
posse. Uiciant᷑ enĩ int̾nsecus se
mouentib catulis. Pardus secundꝰ
post patterem. genus uariũ et ue¬
locissimum et p̃ceps. id sanguinem.
Saltu enim ad mortem ruit. leo¬
pardus er adulterio leene et ꝑdi nas¬
citur. et terciã originem efficit. sicͭ
plimꝰ in naturali historia dicit. leo¬
nem cum parda. aut ꝑdum cum le¬
ena cõcũbere. et er utroqz coitu de¬
gener es ꝑtus creari. ut mulus et
asmus. Rmoceron a grecis uocatꝰ.
latine int̾pretat᷑ ignare cornu.
Idem et monoceron. id est unicormr.
eo quod unum corn in media frontẽ

Expanded text:
turisque ad nascendum viribus pollent, turisque ad nascendum viribus pollent, odiunt temporum moras; itaque oneratam foetibus vulvam tamquam obstantem partui unguibus lacerant: effundit illa partum, seu potius dimittit, dolore cogente. Ita postea corruptis et cicatricosis sedibus genitale semen infusum non haeret acceptum, sed inritum resilit. Nam Punguibus frequentur parere non posse; vitiantur enim intrinsecus se moventibus catulis. Pardus secundus post pantherem est, genus varium ac velocissimum et praeceps ad sanguinem. Saltu enim ad mortem ruit. Leopardus ex adulterio leaenae et pardi nascitur, et tertiam originem efficit; sicut et Plinius in Naturali Historia 8, 42 dicit, leonem cum parda, aut pardum cum leaena concumbere et ex utroque coitu degeneres partus creari, ut mulus et burdo. Rhinoceron a Graecis vocatus. Latine interpretatur in nare cornu. Idem et monoceron, id est unicornus, eo quod unum cornu in media fronte
Abbreviated transcription (Latin):
Tum genuerit catulum t̾bus dieb
et t̾bus noctib catulus dormire fertꝰ.
ueluti tremefactus cubilis lotus.
suscitare dicit᷑ catulum doemientẽ.
Girta hominẽ leonũ natura est. ut
isi lesi nequeant irasti. Pate eñ
nnã eorum eremplis assidiis. prost¬
tis em̃ partunt. captiuos obuos re¬
pat̾are ꝑmittunt. hominẽ non uli
in magna fame interimunt. De qͥbꝰ
minant ꝑ se et medi sagittam. Est
enim bestia uarus distncta maculis.
fliuuorum. has magis hircama gi¬
gnit. Panter dictuł. liue quod omĩ¬
um animalium sit amicul excepto
dracone. siue qr et sui generis soci¬
etate gaudet et ad eandem similitu¬
dinem quicquid accipit reddit. Pã
enim grece omne dicit᷑. bestia mi¬
nutił orbiculis suꝑ picta. ita ut oc¬
cultatis ex fuluo circulis ingra
uel alba distinguat᷑ uarieta te. H
semel omnino pͥturit. Cuius cau¬
se ratio mamfesta est. Nlam cũ in
utero matris coaluere tatuli. ma¬

Expanded text:
Cum genuerit catulum, tribus diebus, Cum genuerit catulum, tribus diebus, et tribus noctibus idem catulus dormire fertur:ugitu veluti tremefactus cubilis locus, suscitare dicitur catulum dormientem. Circa hominem talis natura leonum est, ut nisi laesi nequeant irasci. Patet a exemplis assiduis. Prostratis enim parcunt; captivos obvios repatriare permittunt; hominem non nisi in magna fame interimunt. De quibuminant Persae et Medi sagittam. Est enim bestia variis distincta maculis, fluviorum. Has magis Hyrcania gignit. Panther dictus, sive quod omnium animalium sit amicus, excepto dracone, sive quia et sui generis societate gaudet et ad eandem similitudinem quicquid accipit reddit. Πᾶν enim Graece omne dicitur. Bestia minutis orbiculis superpicta, ita ut oculatis ex fulvo circulis, nigra vel alba distinguatur varietate. Haec semel omnino parturit; cuius causae ratio manifesta est. Nam cum in utero matris coaluere catuli ma
Abbreviated transcription (Latin):
Estiarum uocabulum pro¬
prie conuenit. leombus.
pardis. tig̾bus. lupis et
nulpibꝰ. cambq et simiis. ac cete¬
⁊ is queore uel unguib semunt. fer¬
re appellate eo ꝙ naturali utantur
libertate. et desidecio suo ferantur.
Sunt enĩ libere earũ uoluptates. et
huc atq illut uagant᷑. et quo ani¬
mus duxerit eo fermitur. Leomis
uocabulum ex greca origine mifle¬
rum est in latinum. Gre̾ce enim le¬
cena. Ut autem leena lea dicatur.
nsurpatum est apoetis. Leo autem
grece latine rer int̾pretatur. eo quod
princeps sit omium bestiarum. Eiꝰ
genus trifarium dicit᷑. Equibus
breues et iuba t̾spa. inbelles sũt
longi et coma simplici acres. Ani¬
mos eorum frons et cauda indicat.
Uirtus eorum in pectore. firmitas
in capite. septi a uena toribꝰ terram
contuentur. quo minus conspectis
uenabulis terreant᷑. Rotarum ti¬
ment crepitꝰ. sed magis ignes. Cũ
dormierint nigilant oculi. cum am¬
bulant cauda᷑ sua cooperiũt uesti
gia sua. ne eos uenator mnuemat

Expanded text:
. Bestiarum vocabulum proprie convenit leonibus, pardis, tigribus, lupis et vulpibus canibusque et simiis ac ceteris, quae vel ore vel unguibus saeviunt, eae appellatae, eo quod naturali utantur libertate et desiderio suo ferantur. Sunt enim liberae eorum voluntates, et huc atque illuc vagantur, et quo animus duxerit, eo feruntur. Leonis vocabulum ex Graeca origine inflexum est in Latinum. Graece enim lecaena. Ut autem leaena lea dicatur, usurpatum est a poetis. Leo autem Graece, Latine rex interpretatur eo, quod princeps sit omnium bestiarum. Cujus genus trifarium dicitur, e quibus breves, et juba crispa, imbelles sunt: longi, et coma simplici, acres. Animos eorum frons et cauda indicat: virtus eorum in pectore est: firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur, quo minus conspectis venabulis terreantur. Rotarum timent strepitus, sed ignes magis. Cum dormierint, vigilant oculi: cum ambulant, cauda sua cooperiunt vesgia sua, ne eos venator inveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
pentes insequitur. Qui cũ aduer¬
sus aspidem pugnat caudam eri.¬
git. quã aspis marime incipit ob¬
seruare. quasi minantem. Ad quã
cum ui suam tranffert decepta
corripit᷑. Musio appellat᷑ quod mu¬
rib mifestus sit. Hũc nulgus cap¬
tum a captura uocat. Aln dicunt
qd catat. id ẽuidet. llam tantum
lcite ceruit ut fulgore luminis
noctis tenebras superet. Unde et a
greco uenit catus. id est ingemosus
cit p̃dam quam muenerit. Melo

Expanded text:
pentes insequitur; qui, cum adverpentes insequitur; qui, cum adversus aspidem pugnat, caudam erigit, quam aspis maxime incipit observare quasi minantem; ad quam cum vim suam transfert, decepta corripitur. Musio appellatus, quod muribus infestus sit. Hunc vulgus cattum a captura vocant. Alii dicunt, quod cattat, id est videt. Nam tanto acute cernit ut fulgore luminis noctis tenebras superet. Unde a Graeco venit catus, id est ingeniosuscit praedam quam invenerit. Melo
Abbreviated transcription (Latin):
ram uocant. finge uillose sunt co¬
mis mãmis prominentib. dociles
ad feritatis obliuuionem. Cenopha¬
li et ipi similes simis. sed facie ad
modũ cams. uñ et nũcupati. Sa¬
tyri facie ad modũ grata. et gesti¬
culatis motib inquieti. Calit̾ces
toto pene aspectu a ceteris distant.
Sunt enĩ in facie producta barba
capta exuritur eiꝰq cinere asꝑse
carnes et poĩte ꝑ cõpita semitatũ
leones necant. si quantulũcũq ex
eis sumpserint. Strie anmal n
affrica erinacii simile. uocatũ a
stridore spinarũ. quas targo lara¬
tas emittit ut canes uulueret in¬
sequentes. Enidros bestiola er eo
nũcupata quod in aquis uersetur.
et marime in nilo. Que si inuene¬
rit dormientem cocodr̃illum. uo¬
lutat se in luto p̾mũ et intrat per
os eus in uentrẽ. et carpens omĩa
intranea eius. sic moritur. Hĩc ne¬
omon grece uocatus. eo ꝙ odore suo
et sabria çiboꝵ. et uenenosa prodã¬
tur. De quo dracontius ait. p̃dicit

Expanded text:
ram vocant. Sphingae villosae sunt comis, mammis prominentibus, dociles ad feritatis oblivionem. Cynocephali et ipsi similes simiis, sed facie ad modum canis; unde et nuncupati. Satyri facie admodum grata, et gesticulatis motibus inquieti. Callitriches totu paene aspectu a ceteris distant. Sunt enim in facie producta barba capta exuritur, eiusque cinere aspersae carnes et positae per conpita semitarum leones necant, si quantulumcumque ex illis sumpserint. Histrix animal in Africa erinacii simile, vocatum ab stridore spinarum, quas tergo laxatas emittit ut canes vulneret insequentes. Enhydros bestiola ex eo nuncupata, quod in aquis versetur, et maxime in Nilo. Quae si invenerit dormientem corcodilum, volutat se in luto primum, et intrat per os eius in ventrem, et carpens omnia intranea eius, sic moritur. Ichneumon Graece vocatus, eo quod odore suo et salubria ciborum et venenosa produntur. De quo Dracontius ait Laud. 1,
Abbreviated transcription (Latin):
auerbo. ut ostendẽt eundem saluatorẽ.
qui pro nobis dignatus est nasci et pati
ipm̃ ante secula di̾ u̾bum ẽẽ. ipm̃ e celo
per ezechielem spc̃ sanctus sigificauit
in .ii. aialib. Propterea autem .iiii.¬
religionis eoꝵ p̃dicatione disseminata
dicta sunt a prophetis. et que promlerit
in p̾oribus: Erura aautẽ eorũ recta. q
nchil pranũ in euuigeliis est. et alas
senas regentes trura et facies suas.
R enelata sunt .n. que tegebant᷑ in adũ¬

Expanded text:
a Verbo, ut ostenderet eumdem Salvatorem a Verbo, ut ostenderet eumdem Salvatorem qui pro nobis dignatus est nasci et pati, ipsum ante saecula Dei Verbum esse, ipsum a coelo per Ezechielem Spiritus sanctus significavit in quatuor animalibus. Propterea autem religionis eorum praedicatione disseminata dicta sunt a prophetis, et quae promiserit in priori. Crura autem eorum recta, quia nihil pravum in Evangeliis est; et alas senas, tegentes crura et facies suas; revelata sunt enim quae tegebantur in ad
Abbreviated transcription (Latin):
in prophetis ꝑ spm̃ sanctum : Secũdꝰ
iarchiis płenus spũ scõ st̾psit eu̾geliũ
xpĩ. eloquio greco m ytalia. secutus
petrum ut discipulus: Is micium aspũ
ꝓpħali fecit dicens. nox clamantis in
deserto ꝑate mamd nõ. ut ostend̾et
xpm̃ post assumptionen carnis enũgłiũ
dictus est sicut sc̾ptũ est. et ꝓpħa m in
gentib dedi te. Terciuis lucas nt̾ ẽs
ciãgelistas greti sermonis eruditis¬
simꝰ. quppe ut mediciis. in grecia euͣgłiũ
scͥpsit theophilo epõ. mitians a sacerdo¬
tali spũ dicens. fuit nĩ dieb herodis
ut mamfestaret xpmĩ post natiuitatẽ
carins et p̃dicationem enuangelui
hostiam fuisse effectũ pro salute mũdi:
Ipẽ est .n. sacerdos de quo dictum est in
psalims. Tues sacerdos meternũ scd̾m
ordinem melchisedech: Ubi .ii.xpt̃ adueĩt
ꝓphetia cessauit. Quartus iohannes
scͥpsit eũgelum ultimꝰ in asya. incipiẽs

Expanded text:
in prophetis per Spiritum sanctum. Secundus in prophetis per Spiritum sanctum. Secundus Marcus plenus Spiritu sancto scripsit Evangelium Christi eloquio Graeco in Italia secutus Petrum ut discipulus. Is initium a spiritu prophetali fecit dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domino , ut ostenderet Christum post assumptionem carnis Evangelium dictus est, sicut scriptum est: Et prophetam in gentibus posui te. 37. Tertius Lucas, inter omnes evangelistas Graeci sermonis eruditissimus, quippe ut medicus in Graecia, Evangelium scripsit Theophilo episcopo, initians a sacerdotali spiritu, dicens: Fuit in diebus Herodis ut manifestaret Christum, post nativitatem carnis et praedicationem Evangelii, hostiam fuisse effectum pro salute mundi. 38. Ipse est enim Sacerdos de quo dictum est in Psalmis: Tu es Sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Ubi enim Christus advprophetia cessavit. 39. Quartus Joannes scripsit Evangelium ultimus in Asia, incipiens
Abbreviated transcription (Latin):
Diduentus qui est sapiencia pat̾s et
paslio eiꝰ euident̾ exp̾mitur ⁊librum
tiutem calesia sticam certissime ib̾t filiꝰ
syrach iherosolomita nepos ihũ sace. dotis
magni composuit. de quo meminit et
Natharias. Qui liber apud latinos ꝓpt̃
eloqun similitudinem salomonis titulo
p̃notat. Dictus autem ecclesiasticus.
eo quod de totius eccłie disciplina et
religiose ꝯu̾saciomis magna cura et
ratione sit edita hic et apud hebreos
reppͥeritur. sed int̾ apoc̾phos habetur.
Indich nͦ et thobi siue machabeoꝵ libri
quibus auctoribus sc̃pti sint mĩme cõstat:
Habent autem uocabula ex eoꝵ noĩb
quoꝵ gesta scribunt᷑: Quatuor libros¬
engeliorum .imi. eũgeliste singularit᷑
sc̃pserunt: Primꝰ matheus consc̃psit
eũgelium literis hebraicis et sermomibus
m uudea. miciaus enuãgelizare ab huãna
ficans descendisse corꝑalit̾ ex semine
prĩarcharum xpm̃ sicut promislum erat

Expanded text:
adventus, qui est sapiencia patris, et adventus, qui est sapiencia patris, et passio eius evidenter exprimitur. Librum autem Ecclesiasticum certissime Iesus filius Sirach, Hierosolymita, nepos Iesu sacerdotis magni, conposuit, de quo meminit et Zacharias, qui eloquii parilitatem Salomonis titulo praenotatur. Dictus autem Ecclesiasticus, eo quod de totius Ecclesiae doctrina et religiosa conversatione magna cura et ratione sit editus. Hic et apud Hebraeos reperitur, sed inter apocryphos habetur. Judith vero et Tobi atque Machabaeorum libri quibus auctoribus scripti sint, minime constat: habent autem vocabula ex eorum nominibus, quorum gesta scribunt. Quatuor librosangeliorum quatuor Evangelistae singulariter sp. Primus Mattheus conscripsit Evangelium litteris Hebraicis et sermonibus, in Judaea initians evangelizare ab humana  . Significans descendisse corporaliter ex semine patriarcharum Christum, sicut promissum erat
Abbreviated transcription (Latin):
ne regna orbis ꝓnũciat. et tempꝰ aduẽtꝰ
xpĩ manifestissima p̃dicatione annotat:
hu sunt quatuor prophete qͥ maio es uocã¬
tur qr prolixa uolumina ꝯdiderunt. liber
conexi sibmiet ĩuicem in uno uolumine
continent᷑: Quoꝵ nomuna sunt osee.
toris sui titulo p̃notat᷑. in cuiꝰ textu
eiusdem esdre neemieq ser mones ꝑit¬
ꝯtinent᷑ Nec quẽꝙͣ moneat quod esdre
dicit᷑ liber. qr scd̾s. tͥcuis. et quar tus.
non hñt᷑ apud hebreos sed int̾ apot̾phos
deputantur Hester librum esdras cre¬
ditur consc̾psisse. ni quo eadẽ regnia
sub figuta eccłe dĩ populum a seruitute
et morte eripuisse sc̾bitur. atq inter¬
fecto aman qui int̾p̃tat᷑ iniquitas diei
celebritas in posteros mittit᷑: liber sa¬
piencie. apud hebreos nusꝙͣ est. im̃ et
ipẽ stilus grecã magis eloquenciã redo¬
let. hunc iudei filoms esse affirmant.
qui pro nĩ sapiencie noĩ at᷑ qr in eo xp̃i

Expanded text:
ne regna orbis praenuntiat, et tempus adventus ne regna orbis praenuntiat, et tempus adventus Christi manifestissima praedicatione adnotat. Hi sunt quatuor prophetae qui majores vocantur, quia prolixa volumina condiderunt. Liber connexi sibimet invicem in uno volumine continentur; quorum nomina sunt Osee, horis titulo prenotatur, in cuius textu eiusdem Esdre Neemieque sermones continentur. Nec quemquam moveat quod unus Esdrae dicitur liber, quia secundus, tertius et quartus non habentur apud Hebraeos, sed inter apocryphos deputantur. Hester librum Esdras creditur conscripsisse. In quo eadem regina sub figura Ecclesiae Dei populum a servitute et morte eripuisse scribitur, atque, interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, diei celebritas in posteros mittitur. Liber Sapientiae apud Hebraeos nusquam est, unde et ipse titulus Graecam magis eloquentiam redolet. Hunc Iudaei Philonis esse adfqui proinde liber Sapiencie nominatur, quia in eo Cristi
Abbreviated transcription (Latin):
et pentametris u̾sibus apud suos com̃põi¬
ta ꝑhibentur. ut iosephus ieromns¬
qr scribunt: Ysaias eũgelist a pofi̾ꝰ
ꝙͣ propheta edidit librũ siuim. cuiꝰ oĩs
textus eloquençie prosa nicedit. Eañ¬
tica uͦ exametͦ et pentametto u̾su dĩs¬
currunt: Ieremias similit̾ edida
librum suum cum threms. quos nos¬
lam̃ta uocamus. eo ꝙ in t̾stioribus reb
funerib q adhibeant᷑. in quib quadru¬
plex diu̾so metro ꝯposuit alphabetum.
Quor duo p̾ma q̃i saffico metro sc̃pta
sunt qr tres u̾siculos qui sibi nexi sunt
ab mia tm̃ litera icpiunt⁊ heroitum
cõma concludit. Tertium alphabetum
tͥmet᷑ scͥptum est. et at̾is litteris idem
uersus incipiunt. Quartum alphabetũ
simile pͥmo et scdo̾ habet᷑ Ezechiel et
damel a uiris quibusdam sapientibus
scͥpti esse ꝑhibentur: Quoꝵ erechiel
p̾ncipia et fines multis habet obscurita¬
tibus inuoluta: Danicd uͦ claro sermo¬

Expanded text:
et pentametris versibus apud suos conposiet pentametris versibus apud suos conposita perhibentur, ut Iosippus Hieronymusque scribunt. Esaias, evangelista potius quam propheta, edidit librum suum, cuius otextus eloquentiae prosa incedit: Canticum vero hexametro et pentametro versu discurrit. Hieremias similiter edidit librum suum cum ThreLamenta vocamus, eo quod in tristioribus rebus funeribusque adhibeantur, in quibus quadruplex diverso metro composuit alfabetum, quorum duo prima quasi Saffico metro scripta sunt, quia tres versiculos, qui sibi nexi sunt, et ab una tantum littera incipiunt, heroicoma concludit. Tertium alphabetum trimetro scriptum est, et a ternis versibus threni incipiunt. Quartum alphabetum simile primo et secundo habetur. Ezechiel et Daniel a viris quibusdam sapientibus scripti esse perhibentur. Quorum Ezechiel principia et fines multis habet obscuritatibus involuta. Daniel vero claro sermo
Abbreviated transcription (Latin):
Nam in moren romam flaca et greci
pyndari. nc̃ alii iambico currunt᷑. nc̃
alcaico ꝑsonant. nunc saffico nitent
t̾metꝰ uel retrametͦ pede incedentes
edidit Quoꝵ p̾mꝰ est masioth. quem
greci ꝑabolas. latim prou̾bia nonuuant.
eo ꝙ in ipõ sub comꝑatiua simlitudine
figuras u̾boꝵ et ymagines ueritatis
ostenderit. ipam̃ aut̃ ueritatem ad in
telligendum legentib reseruauit.
Secundũ librum coelech uocauit. q
grece eccłiastẽ dz. Latiue ꝯtiouator. eo
quod sermo eiꝰ non specialit᷑ ad pnum sicͤ
m prou̾bus sed ad umu̾sos generalit᷑ diri¬
gatur. docens oniã que nĩ mundo cermi¬
canticum canticoꝵ. u̾ ꝑ epytala mñe
cariũ cõũctionem xꝑi et ecłie mistice
canit: Dictũ autẽ canticum canticor.
coꝙ omibus canticis p̃ferat᷑ q̃ i scͥptutis
sacris habent᷑. sicut quedã in lege dñt.
scã quibus maioa sunt stã scõtum: hoꝵ
autem t̾um librorũ carmina exam̾er̃s

Expanded text:
Nam in more Romani Flacci et Graeci Nam in more Romani Flacci et Graeci Pindari, nunc alii iambo currunt, nunc Alcaico personant, nunc Sapphico nitent trimetro, vel tetrametro pede incedentes. edidit, quorum primus est Masloth: quem Graeci Parabolas, Latini Proverbiorum nominant, eo quod in ipso sub conparativa similitudine figuras verborum et imagines veritatis ostelligendum legentibus reservavit. Secundum librum Coeleth vocavit, qui Graece Ecclesiastes dicitur, Latine Concionator, eo quod sermo ejus non specialiter ad unum, sicut in Proverbiis, sed ad universos generaliter dirigatur, docens omnia, quae in mundo cerniCanticum canticorum, ubi per epithalamium carmen coniunctionem Christi et Ecclesiae mystice canit. Dictum autem Canticum canticorum, eo quod omnibus canticis praeferatur, quae in Scripturis sacris habentur, sicut quaedam in lege dicuntur sancta, quibus maiora sunt sancta sanctorum. Horum autem trium librorum carmina hexametris
Abbreviated transcription (Latin):
ea queni lege uel segũ libris uel omissa
uel ñ plene relata sunt. ĩ isto sũmatĩ
ac breuit᷑ explitant᷑: librum iob quidã
moysem scͥpsisse arbitrant᷑. alni unũ ex
prophetis. nõ nulli uͦ eundem iob post
arbitrantes ut qui certamina spũalis
pugne sustinuit. ipe natraret quas n¬
torias expediuit: Pricipia autem et
fines libri iob apud hebreos prosa orõne
ꝯtexta sunt. media autem eiꝰ ab eo
loco quo ait ꝑeat dies in qua natus sum
usq ad eũ lotum. id circo ego me rep̃hen¬
do et ago penitenciã. onnã heroico metͦ
disc̾runt. Psalmoꝵ liber grece psalte¬
rium. hebraice nabla. latine organum
dicitur: uocatꝰ aut̃ psalmoꝵ liber. qued
uno propheta canente ad p̾salta uim¬
chorus ꝯsonando respondẽt: Eitulus aũt
scilicet et dauid et salomon. asapħ. ethan.¬
et idichim. et filii chore. eman ier raelite.
et reliquoꝵ quos hesdras uno nolumine
breos met̾to carmine constant ꝯpositi.

Expanded text:
ea, quae in lege vel regum libris vel omissa ea, quae in lege vel regum libris vel omissa vel non plene relata sunt, in isto summatim ac breviter explicantur. Librum Iob quidam Moysen scripsisse arbitrantur, alii unum ex prophetis, nonnulli vero eundem Iob post arbitrantes ut, qui certamina sppugne sustinuit, ipse narraret quas victorias expedivit. Principia autem et fines libri Iob apud Hebreos, prosaica oratione contexta sunt, media autem ipsius, ab eo loco quo ait: pereat dies in qua natus sum, usque ad illum locum: idcirco me reprehendo et ago penitentiam; omnia heroico metro discurrunt. Psalmorum liber grece psalterium, hebraice nabla, latine organum dicitur: vocatus autem psalmorum liber, quod uno propheta canente ad psalteriumconsonando responderet. Titulus autem scilicet et David et Salomon, Asaph, Ethan, Idithim et filii Chore, Eman Israelite et reliquorum, quos Esdras uno volumine braeos metrico carmine constant esse conpositi.
Abbreviated transcription (Latin):
hostium subũtunt᷑. ter.a populo diuidit᷑
regna p̃figurantur. Iudicum liber nõĩa¬
tus a principibus populi qui p̃fuerunt
in is tł post moysem et iosue. añ ꝙͣ daiuid
et ceteri rges existerent. hunt librum
ruth edidise credit ᷑ samuel liber sa¬
iuel eiusdẽ samuelis natiuitatẽ et
sacerdotium et gesta desc̾bit. idcirco
et ab ip̃õ nomen accepit: Et ꝙͣuis hic
liber saul et dauid hystoriam istã ꝯti¬
neat. ut̾q tamẽ ad samuel referunt᷑
qr ipẽ mixit saul in regnũ ppẽ daiuid
eius usq ad caltẽ sc̃psit dauid: Illala¬
chim liber inde appellat᷑ eo quod reges
inde et israelitite gentis gesta q cõꝵ
ꝑ ordinem digerat temꝑũ. Malachm
n. hebraite. latine regum iu cerpretat
Hunc librum ierennas p̾mꝰ in bnum
uolunen coegit nam antea spacsus
erat ꝑ singulorũ regũ hystorias Para¬
li pomienon. grece dicit᷑. quod nos p̃ter¬
missoꝵ nel reliquoꝵ dice possumꝰ. qr

Expanded text:
hostium subvertuntur, terra populo dividitur hostium subvertuntur, terra populo dividitur regna praefigurantur. Iudicum nominatur a principibus populi, qui praefuerunt in Israel post Moysen et Iosue, antequam David et ceteri rRuth edidisse creditur Samuel. Liber Samuel, eiusdem Samuelis nativitatem et sacerdotium et gesta describit, idcirco et ab eo nomen accepit et quamvis hic liber Saul et David historiam contineat, utrique tamen ad Samuel referuntur, quia ipse unxit Saul in regnum, ipse David eius usque ad calcem, scripsit ipse David. Malachim liber proinde appellatur, eo quod reges Iude et israelitice gentis, gestaque eorum per ordinem digerat temporum. Malachim enim hebraice, latine regum interpretatur. Hunc librum Hieremias primus in unum volumen coegit, nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Paralipomenon grece dicitur, quod nos pretermissorum vel reliquorum dicere possumus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
traditionem hn ꝑhibent᷑ sc̃õꝵ
auttores. Primus moyses. diuine hy
tatencus aũt a .u. uoluminib dicit᷑.
mend nocatur. Senesis liber m̃ ap¬
pellatur eo quod exordiũ mundi et
gnatio seculi in eo contineat᷑. Exotꝰ
uero exitimmi ab egipto uel egressum
populi ismel digit. at ex ea causa
nonen accipit: Leuiticus appellatꝰ
eo quod lenitarum mũsteria et diu̾sit.¬
tem inctimaꝵ exequit᷑: totꝰ q in eo
ordo leuiticy annotat᷑: Numerorum
liber uocat᷑ eo quod in eo egresse de
egipto tͥb dinumerãtur. ⁊ xl. duaꝵ¬
per he remũ mansionũ in eo desc̾ptio
continet᷑ Deut̾ͥononnũ greco sec¬
mone appellat᷑ quod latine interp̃tat
scd̃a lex .i. repetitio et eugelite legis
p̃figuratio. qui sic ea habit que p̾ora sunt
ut tũ noua sut omma que in eo repli¬
cantur: Iosue liber nomen accepit a ihu
filio naue tuiꝰ hystoriam ꝯtinet. St̃ptorẽ
nꝰ eiꝰ eundem iosue hebrei asserunt. in
ciuiꝰ textu post iordans transitum regna

Expanded text:
traditionem hi perhibentur auctores. Primus Moyses divinae histateuchus autem a quinque voluminibus dicitur; men vocatur. Genesis liber inde appellatur, eo quod exordium mundi et generatio saeculi in eo contineatur. Exodus vero exitum ab Aegypto, vel egressum populi Israelis digerit, et ex ea causa nomen accepit. Leviticus appellatus eo quod Levitarum ministeria et diversitatem victimarum exequitur, totusque in eo ordo Leviticus adnotatur. Numerorum liber vocatur eo quod in eo egressae de Aegypto tribus dinumerantur, et quaper eremum mansionum in eo discriptio continetur. Deuteronomium Graeco sermone appellatur, quod Latine interpretatur secunda lex, id est repetitio et evangelicae legis praefiguratio; quae sic ea habet quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia quae in eo replicantur. Iosue liber nomen accepit a Iesu filio Nave, cuius historiam continet; scriptorem vero eius eundem Iosue Hebraei adseverant; in cuius textu post Iordanis transitum regna
Abbreviated transcription (Latin):
iugenum pueris
p̾mordia sensus.
quatũ studium
pͥmi greci tradi¬
disse preduntur: Greci autẽ et tusti
pͥmum fetro m ceris sẽpserunti postea
romãi iusserunt. ne graphium ferreũ
quis haberet. Unde et apud st̾ptores
dicebatur. Ceram ferro ne cedito. Postea
institutum est ut cera ossib scriberent
siciit indicat acta in satira dicens
Uetamus uomerem in cera. mucrone ꝙ

Expanded text:
ingenium pueris, primordia sensus. Quarum studium primi Graeci tradidisse produntur. Graeci autem et Tusci primum ferro in ceris scripserunt; postea Romani iusserunt ne graphium ferreum quis haberet. Unde et apud scribas dicebatur: 'Ceram ferro ne cinstitutum est ut ceram ossibus scriberent, sicut indicat Atta in satyra dicens: Vertamus vomerem in ceram, mucroneque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuulos. et mangulis t̾rere tenebrosis.
Lannas quas fabule tradunt infantes
corripe ac lamare. solitas a lamando spe¬
cialiter dictos. Pilosi qui grece painice
latine incubi appellant᷑. siue mumi ab
menudo passim cũ aiãlibus. Unde et
incubi duẽ ab incubando hoc est stu pran
demones gallidusios uocant. qr assiduo
hanc ꝑagunt ĩmũdiciam: Quem autẽ
uulgo ni cubonem uocant. hunt romaii
faunũ sicarium dñt. ad quẽ oratius dicit:
ꝑ mõs fines et ap̾ca ⁊ ura lenis incedas¬

Expanded text:
parvulos et in angulis garrire tenebrosis. parvulos et in angulis garrire tenebrosis. Lamias, quas fabulae tradunt infantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosi, qui Graece Panitae, Latine Incubi appellantur, sive Inui ab ineundo passim cum animalibus. Unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est stuprandodaemones Galli Dusios vocant, quia adsidue hanc peragunt inmunditiam. Quem autem vulgo Incubonem vocant, hunc Romani Faunum ficarium dicunt. Ad quem Horatius dicitC.per meos fines et aprica rura lenis incedas
Abbreviated transcription (Latin):
uino eroa appellat᷑. et idõ nescio quis
filiꝰ eiꝰ scdm̃ grecorũ. fabulam eros fuit
nũcupatus. Hoc udelicet uelut nuisticũ
significante fabula quod aer uinom depu¬
tetur. uͥ uolunt eroas habitate quo noie
appellant alicꝰ meriti animas defunctoꝵ
propter sapientiam et fortitudinem.
Penates gentiles dicebant om̃s deos quol
domi colebant. et penates dicti quod ceñt
in penetralib .i. in secretis ⁊ hn dii quõ
uocabant᷑ uel que noiã habucruit ignorat᷑.
Manes deos mortuoꝵ dut̃. quoꝵ potestatẽ
int̾ lunã et terrani asserunt. a quib et
mane dictũ existimant: quos putant
tos siue qr late manant ꝑ auras. sine qr
mites sunt. Inimanes ꝯtratio nomine
hoc appellant᷑. Apuleiꝰ aũt ait ad eos
at modestos. cum sint t̾ribiles et ĩmanes.
ut ꝑcas ut emendas. laruas ex hõib
factos demones.iiuint. qui meriti mali
fuerunt. quarũ natura essedicit᷑. f̾rere

Expanded text:
Iuno Ἥρα appellatur. Et ideo nescio quis Iuno Ἥρα appellatur. Et ideo nescio quis filius eius secundum Graecorum fabulam ἥρως fuit nuncupatus; hoc videlicet velut mysticum significante fabula, quod aer Iunoni deputetur, ubi volunt heroas habitare. Quo nomine appellant alicuius meriti animas defunctorupropter sapientiam et fortitudinem. Penates gentiles dicebant omnes deos quos domi colebant. Et penates dicti, quod essent in penetralibus, id est in secretis. Hi dii quomodo vocabantur, vel quae nomina habuerint, ignoratur. Manes deos mortuorum dicunt, quorum potestatem inter lunam et terram asserunt; a quibus et mane dictum existimant; quos putant tos, sive quia late manant per auras, sive quia mites sunt, inmanibus contrarii, nomine hoc appellantur. Apuleius autem ait eos ac modestos, cum sint terribiles et inmanes, ut Parcas, ut Eumenides. Larvas ex hominibus factos daemones aiunt, qui meriti mali fuerint. Quarum natura esse dicitur terrere
Abbreviated transcription (Latin):
incurrens sine ullo examine meritorum
et ad bonos et ad malos uenit: Ffatũ aũt¬
a fortuna se parant. et fortuna quasi lit
m hns que fortuitu ueniunt. nulla palã
causa: statũ uͦ appositũ singłis et statũ
auuint. Auint et tres furias feminas
crintas serpentib. propter tres effectꝰ
qui i hõminũ anuns multas ꝑturbatio¬
nes gignunt. et interdũ cogunt ita de¬
linquere ut nec fame nec ꝑituli sui
respectum habere ꝑmittant: Ira que
umdictam cupit. cupiditas que delida̾t
opes: libido que appetit uoluptates: Que
ideo furie dicũt᷑. quod stimulis suis mẽtẽ
feriant. et quietã esse non smant. Nim¬
phas deas aquarũ putant. dictas a nu¬
bibus. Nam ex nubibus aque. uũ diriua
nmphas. Nec mumerito: Nam aque
motus musicen efficit. Numpharum apud
gentiles uaria sunt nocabula. Nmphas
quippe monciũ orcades dũt. Siluarum
maiades: Mlaris naiades: Eroas dnt̃
i uinone traxisse nomen: Grece enm

Expanded text:
incurrens sine ullo examine meritorum incurrens sine ullo examine meritorum et ad bonos et ad malos venit. Fatum auta Fortuna separant, et Fortunam, quasi sit in his quae fortuito veniunt, nulla palam causa, Fatum vero appositum singulis et statutum aiunt. Aiunt et tres Furias feminas crinitas serpentibus propter tres affectus, quae in animis hominum multas perturbationes gignunt, et interdum cogunt delinquere, ut nec famae periculive respectum habere permittant. Ira, quae vindictam cupit: cupiditas, quae desiderat opes: libido, quae appetit voluptates. Quae ideo Furiae appellantur, quod stimulis suis mentem feriant, et quietam esse non sinant. Nymphas deas aquarum putant dictas a nubibus: nam ex nubibus aquae, unde nomennymphas, Nec immerito: nam aquae motus musicen efficit. Nympharum apud gentiles varia sunt vocabula. Nymphas quippe montium Oreades dicunt, silvarum Naiades, maris Nereides. Heroasa Iunone traxisse nomen. Graece enim
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ est deus. intelligit᷑ ĩ mobilit̾ hoc ẽ
ĩ cõmutabilit̾ est locutꝰ. sicut nouit in¬
cõmut abilit̾ omiã que futura sunt et que
ipẽ facturus est. Tria aũt fata fingunt
in colo et fuso digitis q fila ex lana torquen¬
tibus propter t̾a tempora. Preteritũ quod
in fuso iani uetũ atq inuolutũ est. Preseł
qd̾ int̾ digitos nentis trahit᷑. ffuturũ n
lana que colo mplicata est. et quod adhuc
ꝑ digitos uentis ad fusum tãꝙͣ presens ad
preteritum trahiciendũ est: Parchas
cata antifralim appellatas. quod mĩme
ꝑcant. quas tres esse uoluerunt: Unam
q̃ uitam homĩs ordiat᷑. alterã q̃ ꝯterat.
terciã q̃ rũpat. Incipimꝰ em̃ cũ nascim᷑.
sumꝰ cũ uiuimus. desimmꝰ cũ interimꝰ:
fortunã a fortuitis nomẽ habere dñt̃. qͣi
deam quandam res humauas uarus casi¬
bus et fortuitis illudentẽ nñ et cecam
appellant. eo quod passim in quolibet

Expanded text:
locutus est, intellegitur \'inmobiliter\', hoc est locutus est, intellegitur \'inmobiliter\', hoc est incommutabiliter, \'est locutus, sicut nouit incommutabiliter omnia quae futipse facturus est. Tria autem fata fingunt in colo et fuso digitisqtibus propter tria tempora: praeteritum, quod in fuso jam netum atque involutum est: praesens, quod inter digitos nentis trahitur: futurum in lana, quae colo implicata est, et quod adhuc per digitos nentis ad fusum, tanquam praesens ad praeteritum, trajiciendum est. Parcas dicunt cata antiphrasin appellatas, quod minime parcant, quas tres esse voluerunt: unam, quae vitam hominis ordiatur; alteram, quae contexat; tertiam, quae rumpat. Incipimus enim, cum nascimur: sumus, cum vivimus: desumus, cum interimus. Fortunam a fortuitis nomen habere dicunt, quasi deam quamdam res humanas variis casibus et fortuitis illudentem. Unde et caecam appellant eo quod passim in quoslibet
Abbreviated transcription (Latin):
minimis colebat. eo quod de futuris daret
quedam manifesta signa: Apparebat em̃
in mẽphis quẽ centũ antistites proseque¬
bantur.et repente belud limphatici
p̃cinebant. Huiꝰ capitis imagmẽ sibi in
heremo iudei fecerunt: Ftauni a fando.
signis ostendere uiderent᷑ fu tura In lucis
em̃ ꝯsulebant᷑ a paganis. et responsa
illis non signis sed uocibus dabant:
Gemũ aũt dũt̃ quod qͣi iĩ habeat om̃iu
rerum gignendarum. seu a gignendis
lib̾i̾s. Uñ et gamales lecti dicebant᷑
a gentibus qui nouo marito sternebant᷑:
Hec et alia sunt gentiliũ fabulosa fig¬
menta. que intͥpretata sic habent᷑ ut᷑
ea non intellecta dampnabilit̾ tamẽ adorent.
intelligi. quo corda hominũ nolumꝰ inlinare
rationabilitͤ pensemꝰ a fando fatum appel¬
lare: Non eñ abnuere possumꝰ esse sc̃ptũ
in lr̃is sc̃is. semel locutꝰ est deus duo bet
audini et cet᷑a. Quod enĩ dictũ est. semel

Expanded text:
numinis colebat, eo quod de futuris daret numinis colebat, eo quod de futuris daret quedam manifesta signa. Apparebat enim in Memphis, quem centum antistites prosequebpraecinebant. Hujus capitis imaginem sibi in eremo Judaei fecerunt. Fauni a fando, signis, ostendere viderentur futura. In lucis enim consulebantur a paganis, et responsa illis non signis, sed vocibus dabant. Genium autem dicunt, quod quasi vim habeat omnium rerum gignendarum, seu a gignendis liberis. Unde et geniales lecti dicebantur a gentibus, qui novo marito sternebantur. Haec et alia sunt gentilium fabulosa figmenta, quae interpretata sic habentur, ut ea non intellecta damnabiliter tamen adorentur. intelligi, quo corda hominum nolumus inclinare, rationabiliter possemus a fando fatum appellare: non enim abnuere possumus esse scriptum in litteris sanctis: Semel locutus est Deus, duo haec a eius. Quod enim dictum est: Semel
Abbreviated transcription (Latin):
in qua septẽ sunt som et septẽ disc̾mã
uocum Uillosus est. qr tellus cũ uestita
ciꝰ inferior feda est propt̾ arbores et
feras et pecudes Cap̾nas ungulas bt̃.
ut solidicatẽ terre oñdat. quẽ uolũt
rerũ et tociꝰ nature dni: Uñ et pan qͣi
onnã dũt. Isis lingua egiptioꝵ terra
appellatur. quã ismi uolunt esse: ffuit
aũt isis regnia egiptiorum mnachi
regis filia. qͦue de grecia ueniens egip
appellauerunt. Serapis omĩum
argiuorũ: Qui nauibus tͥnsuectus m
egiptum cũ ibidem mortuus esset.
serapis appellatus est ꝓpt̾ea qr archa
in qua mortiuis poiit᷑. quã sarchopha¬
gum uocant. soros dicit᷑. grece et ibi
eum uenerari sepulchrũ ceperũt. p̾usꝙͥ
templũ eiꝰ esset instructũ uelut soros
Sed apis pͥmo sorapis demde una lr̃
cõmutata serapis dictus est: Apis fuit
aꝑud egiptios taurus seraphi. consecuitꝰ.
et ab eo ita cognominatus. quẽ egiptꝰ instar

Expanded text:
in qua septem sunt soni, et septem discrimina in qua septem sunt soni, et septem discrimina vocum. 83. Villosus est, quia tellus est convestita, ejus inferior foeda est, propter arbores, et feras, et pecudes. Caprinas ungulas habet, ut soliditatem terre ostendat, quem volunt rerum et totius nature deum; unde et Pan, quasi omnia dicunt. Isis lingua Egyptiorum terra appellatur, quam Isin volunt esse. Fuit autem Isis regina Egyptiorum Inachi regis filia, que de Grecia veniens, Egypappellaverunt. Serapis omniumArgivorum, qui navibus transvectus in Egyptum, cum ibidem mortuus fuisset, Serapis est appellatus, propterea quia arca in qua mortuus ponitur, quam sarcophagum vocant, soros dicitur grece et ibi eum venerari sepultum ceperunt, priusquam templum eius esset instructum velut soros: sed Apis primo Sorapis, deinde una litera commutata Serapis dicitur. Apis fuit taurus apud Egyptios, Serapi consecratus et ab eo ita cognominatus, quem Egyptus ad instar
Abbreviated transcription (Latin):
spuma maris concreta uenꝰ nata est
illud aiunt. quod ꝑcoitũ salsi humoris
co nisçerum liquido salso q constat. Ideo
autẽ uenerem uulcam dnt uxorem. qr
uenerium officium ñ nꝰ calorẽ consistit.
Unde est frigidus ut uen̾e̾ senior. Nam
quod saturnus dicit᷑ pat̾ celo uirilia am¬
putasse que in mare cadencia uenerem
creauerunt. idõ fingit᷑ q humor nisi
de celo in tercam descend̾it nichil creat᷑.
Cupidinem uocatũ ferunt. propt̾ amorẽ.
est enĩ demon fornicationis. Qui ideo
alatus pingit᷑ qr nichil amantibus leuiꝰ.
nichil mutabilius inuenitur Puer
Sagittam qr amor cor uulnerat. facẽ
dictus est .i. omẽ. Ffiugut em̃ eũ ex unii¬
u̾sali elementoꝵ spẽ Habet em̃ cornua
in similicudinẽ radioꝵ solis et lune
distictam maculis habet pellem.
ꝓpter celi sydera. Rubet enĩ facies ad
simi litudinẽ etheris Ffistulã septem
calamorũ gestat. propt̾ armomã celi

Expanded text:
spuma maris concreta Venus nata est: spuma maris concreta Venus nata est: illud aiunt, quod coitus salsi humoris co viscerum liquido salsoque constat. Ideo autem Venerem Vulcani dicunt uxorem, quia venereum officium non sine calore consistit; unde est: Frigidus in Venerem senior. Nam quod Saturnus dicitur patri Coelo virilia amputasse, quae in mare cadentia Venerem creaverunt, id ideo fingitur, quia nisi humor de coelo in terram descenderit, nihil creatur. Cupidinem vocatum ferunt propter amorem. Est enim daemon fornicationis, qui ideo alatus pingitur: quia nihil amantibus levius, nihil mutabilius invenitur. Puer sagittam, quia amor cor vulnerat: facem, dictus est, id est, omne: fingunt enim eum ex universali elementorum specie: habet enim cornua in similitudinem radiorum solis et lunae: distinctam maculis habet pellem propter coeli sidera. Rubet enim facies ad similitudinem aetheris. Fistulam septem calamorum
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cũ. Hant enĩ inuentritẽ multorum
ingeniorũ ꝑhibent et inde eam artem
et᷑ rationẽ int̾pretant᷑. qr sine ratione
nichil potest cõtineri. Que ratio qr ex¬
solo anmo nascit. animũ q putant
esse in capite et cerebro. ideo dũt eam
de capite iouis esse natã. qr sensus
sapientis q̃ mnuenit omniã in capite est.
In cuiꝰ pectore idõ caput gorgonis fingitꝰ
quod illi est omĩs prudençia q̃ confundit
alios. et imꝑitos ac saxeos ꝯprobat. qd̾
et in antiquis imꝑatoꝵ statius c̾nimus:
In medio pectore lorita propt̾ insinuandã
sapienciam et uirtutẽ. Hec min̾ua et
t̾toma dr̃. Triton em̃ affrice palus est.
circa quã fert᷑ uirginali apparuisse etate.
propt̾ quod t̾roma nũcupata est. unde
et tãto procliuiꝰ dea tredita. quãto minꝰ
occiderit: Uenerem exinde dnt̃ nũcupatã.¬
quod sine uiro femina u̾go esse non desmat
sanguinẽ fluxisse in mari iatq ex ea

Expanded text:
arum. Hanc enim inventricem multorum arum. Hanc enim inventricem multorum ingeniorum perhibent, et inde eam artem et rationem interpretantur, quia sine ratione nihil potest cosolo animo nascitur, animumque putant esse in capite et cerebro. Ideo eam dicunt de capite Iovis esse natam, quia sensus sapientis qui invenit omnia, in capite est. In cuius pectore ideo caput Gorgonis fingitur, quod illic est omnis prudentia que confundit alios et imperitos ac saxeos comprobat; quod et in antiquis imperatorum statuis cernimus. In medio pectore lorice, ad insinuandam sapientiam et virtutem. Hec Minerva et Tritonia dicitur; Triton enim Africe palus est, circa quam fertur virginali apparuisse etate, pro quo Tritonia nuncupata est; unde et tanto proclivius dea credita, quanto minus occidit. quod sine vi femina virgo esse non desinatsanguinem fudisse in mare, atque eo
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. Et ideo uirginẽ pritant quia
ignis miolabile sit elementã. nichilq
nasci possit eo. quippe qui omĩa q̃ arripue¬
rit absumat. Ouidiꝰ in fastis. Nec ta
alud uestã quã uiuã intellige flãmam.
Nataq de flãma corꝑa nulla iuides.
Propterea et uirgines ei seruire dñt. eo
quod sicut ex uirgine ita nichil ex igne¬
nastatꝰ᷑. Iunonem dñt qͣi ianonẽ a. ianu¬
am pro purgationib feminatũ. eo quod
quasi portał matrũ notis pandant et
nubentũ maritis: Sed hoc pħi. Poete
autẽ unonem iouis asserunt sororẽ et
coniugem. Ignẽ em̃ et aerẽ iouem. aquã
et terram uinonẽ int̾ pretant᷑. quorũ
duoꝵ ꝑmixtione uniuersa gignunt᷑. Et
sororem ditunt qd̾ mũdi ꝑs est: Cõiugẽ
quod mixta concordat: Unde et uirgilis
bus ether cõuigis in gremium descendit:
HAmerua apud grecos athenas dicit
.i. femina apud latinos aut̃ mineruam
uocatã quasi deã et mumus arciũ uari¬

Expanded text:
intelligi. Et ideo virginem putant, quia intelligi. Et ideo virginem putant, quia ignis inviolabile sit elementum, nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. 68. Ovidius in Fastis: Nec tu aliud vestam, quam vivam intellige flammam; Nataque de flamma corpora nulla vides; propterea, et virgines ei servire dicuntur, eo quod sicut de virgine, ita ninascatur. Iunonem dicunt quasi ianonem, id est ianuam, pro purgationibus feminarum, eo quod quasi portas matrum natorum pandat, et nubentum maritis. Sed hoc philosophi. Poetae autem Iunonem Iovis adserunt sororem et coniugem: ignem enim et aerem Iovem, aquam et terram Iunonem interpretantur; quorum duorum permixtione universa gignuntur. Et sororem dicunt quod mundi pars est; coniugem, quod commixta concordat. Unde et Vergiliusbus aether coniugis in gremium descendit. Minerva apud Graecos Ἀθήνη dicitur, id est, femina. Apud Latinos autem Minervam vocatam quasi deam et munus artium vari
Abbreviated transcription (Latin):
leones illi subbicut mansuetos. ut
ostendant nullũ genus esse t̾re tã ferũ
quod non subigi possit aut suꝑari ab edi
Quod in capite tͣritã gestat coronam.
ostendit suppositas terre ciuitates quasi
insignitas tribus constare: Quod sedes
fingunt᷑ circa eam quia cũ omĩa moueãt᷑
iꝑam̃ non moueri. Quod coribantes eiꝰ
mimstri cũ strictis gladis esse fingunt᷑
ut significet᷑ omis pro terra sua debere
pugnare. Quod gallos huit dee ut serui¬
rent fece.runt. significant q̃ semine
indigeant terram sequi oportere. ii ea
quippe omma reꝑire: Quod se apud eã
iactant. p̃cipit᷑ inq̾unt. ut qͥ terrã colut
ne sedeant. semꝑ eñ esse quod agant
Cymbalorũ autx ereorũ sontꝰ. fe̾rramẽ¬
torum crepitꝰ i colendos agros Et ideo
crea qr terram antiqui ere colebant. pri¬
usꝙͣ ferrũ esset iuentum: Eandẽ uestẽ
et ignẽ esse ꝑhibent. qr t̾rã ignẽ habere
non dubiũ est ut ex ethna uulcanoq dat

Expanded text:
Leones illi subjiciunt mansuetos, ut Leones illi subjiciunt mansuetos, ut ostendant nullum esse genus terrae tam ferum, quod non subjici possit aut superari ab ea. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates quasi insignitas turribus constare. Sedes finguntur circa eam, quod, cum omnia moveantur, ipsa non movetur. Corybantes ejus ministri constrictis gladiis esse finguntur: ut significetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod gallos huic deae, ut servirent, fecerunt: significant, qui semine indigeant, terram sequi oportere: in ea quippe omnia reperiri; quod se apud eam jactant, praecipitur inquiunt ut qui terram colunt, ne sedeant: semper enim esse, quod agant. Cymbalorum autem sonitus ferramentorum est crepitus in colendis agris, et ideo aere, quod terram antiqui aere colebant, priusquam ferrum esset inventum. Eamdem Vestam et ignem esse perhibent, quia terram ignem habere non dubium est ut ex Aetna Vulcanoque datur
Abbreviated transcription (Latin):
proserpina uocatur. Sed cũ luua fingit᷑.
iacet calamos latonia uirgo est. Cum
subinxa sedet solio. plutomia cõuinx
lacoma autẽ dyana. eo quod latone fui̾t
filia. Gererem .i. teram a creandis frugib
asserunt dictam. appellantes eam noĩb
plurimis: Dicunt etiam eã et opem quod
oꝑe melior fiat terra. Proserpinam quod
ex ea proser pant fruges. uestam quod
herbis uel uarus uestita sit rebus uel a
ui sua stando. Eandem et tellurẽ et
matrẽ magnã fingunt. tritã cũ tympano.
et gallo. et strepitu cymbalorũ. Matrẽ
quod cibũ gignat: Almã qr umu̾sa aiãlia
fructib alit. Est eñ almũtoꝵ nut̾x terra:¬
Quod symulachrũ eiꝰ cũ claui fingitur
qr tellus hieme claudit uere asperit᷑ͣ
ut fruges nastant᷑. Quod tympanũ
habet. Lignificare uolunt orbem terre
quod curru uchidicit᷑. qr ipã ẽ terra que
pendet in aere. Quod substinetur rotis
qr mũduis rotatur. et uolubilis est: Quod¬

Expanded text:
Proserpina vocatur. Sed cum Luna fingitur Proserpina vocatur. Sed cum Luna fingitur iacit calamos, Latonia virgo est: cum subnixa sedet solio, Plutonia coniux. Latonia autem Diana, eo quod Latonae fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus adserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra: Proserpinam, quod ex ea proserpiant fruges: Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eandem et Tellurem et Matrem magnam fingunt, turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem quod cibum gignat. Almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur, ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significare volunt orbem terrae: quod curru vehi dicitur, quia ipsa est terra, quae pendet in aere: quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur et volubilis est.