comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gelirantib s tam̃ consequentem & oblatã
ex dm̃i ordinatione sumentib tu ñ accipis:
quȩ gͦ tͥ merces erit: uide qͥd respondeat. Ut
euangelirans inquit: sine sumptu ponam
euangłm. Id ẽ non sit credentib sumptu¬
osum euangłm: ne putent ad hoc sibi cun¬
gelizari. ut id euangeliste quasi uendẽ
uideant᷑. Et tam̃ redit etiam atq etiam:
ut ostendat qͥd sib iure dñico liceat. & ip¬
se ñ faciat. Ut ñ abutar inquit podestate
mea in euangłio. Iam uͦ quia infirmitati
hominum compatiens id faciebat: audi¬
amus sequentia. Cum enim liber sim in¬
quit ex omnib: omnium me seruum feci.
ut plures lucrifacerem. His qͥ sub lege st̃
qͣsi sub lege sim. cum ñ sim ipse sublege
ut eos qui sub lege erant lucri facerẽ. His
qui sine lege st̃. qͣsi sine lege ẽẽm. cũ sine
lege dei ñ sim. s sim in lege xp̃i: ut lucri¬
facerem eos qͥ sine lege sunt. Qͦd ñsimu¬

Expanded text:
gelizantibus, sed tamen consequentem et oblatam gelizantibus, sed tamen consequentem et oblatam ex domini ordinatione sumentibus tu non accipis? quae ergo tibi merces erit? uide, quid respondeat. ut euangelizans, inquit, sine sumptu ponam euangelium, id est ut non sit credentibus sumptuosum euangelium, ne putent ad hoc sibi euangelizari, ut id euangelistae quasi uendere uideantur. et tamen redit etiam atque etiam, ut ostendat, quid sibi iure dominico liceat et ipse non faciat. ut non abutar, inquit, potestate mea in euangelio. Iam uero quia infirmitati hominum conpatiens id faciebat, audiamus sequentia. cum enim liber sim, inquit, ex omnibus omnium me seruum feci, ut plures lucrifacerem: his qui sub lege sunt quasi sub lege, cum non sim ipse sub lege, ut eos qui sub lege erant lucrifacerem; his qui sine lege sunt quasi sine lege, cum sine lege dei non sim, sed sim in lege Christi, ut lucrifacerem eos qui sine lege sunt. quod non simu
Abbreviated transcription (Latin):
id est malo meo ñ euangłizabo: qͥa fame
cruciabor: & unde uiuam ñ habebo. Nam
sequit᷑ & dicit. Si enim uolens hoc facio:
mercedem habeo. uolentem se dicit face¬
re. s ñ ulla tute huiꝰ fuleiencde necesgtade
compulsus facit: & obhoc hab̾e mercedẽ
utiq apud dm̃. głe sempit̾nȩ. Si autem
inuitꝰ inquit: dispensatio mͥ credita est.
Id est si necessitate tͣnsigende huiꝰ uitȩ in¬
uitus cogor euanglizare. dispensatio mͥ
credita est: ut scilicet ex dispensatione
mea. qͥa xp̃m. qͥa ueritatem p̃dico. qͣmiuis
ex occasione. quamuis mea querens. quam¬
uis t̾reni emolumenti necessitate compulsꝰ.
alii ꝓficiant: ego aut̃ mercedem apud dm̃
tca suspendenda ẽ ꝓnunciatio. donec res¬
pondeat. Qͦdout facilius intelligat᷑: tanꝙͣ.
nos eum interrogemꝰ. Que gͦ tͥ merces erit
apłe: Quando mercedem istam terrenã
euangelistis bonis debitam. ñ ꝓpt̃ hoc eunͣ¬

Expanded text:
id est malo meo non euangelizabo, quia fame id est malo meo non euangelizabo, quia fame cruciabor et unde uiuam non habebo. nam sequitur et dicit: si enim uolens hoc facio, merc e d e m habeo. uolentem se dicit facere, sine ulla uitae huius fulciendae necessitate conpulsus facit, et ob hoc habere mercedem, utique apud deum gloriae sempiternae. si autem inuitus, inquit, dispensatio mihi credita est, id est si necessitate transigendae huius uitae inuitus cogor euangelizare, dispensatio mihi credita est, ut scilicet ei dispensatione mea, quia Christum, quia ueritatem praedico, quamuis ex occasione, quamuis mea quaerens, quamuis terreni emolumenti necessitate conpulsus, alii proficiant, ego autem mercedem apud deum terea suspendenda est pronuntiatio, donec respondeat. quod ut facilius intellegatur, tamquam nos eum interrogemus: quae ergo tibi merces erit, apostole, quando mercedem istam terrenam etiam euangelistis bonis debitam non propter hoc euan
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatione facit intelligi: quod dixit. do¬
minum ordinasse his qͥ euangłm annun¬
ciant de euangħo uiuere. id est uitã istã
cui opꝰ ẽ uictu & tegumento. de euangłio
transigere: sic̃ suꝑiꝰ de suis coapłis dixit.
Unde ipse dñs ait: dignꝰ est oꝑartus cibo
suo: & cdignꝰ ẽ oꝑariꝰ mercede sua. Hunc
itaq cibum. & hanc mercedem sustentan.¬
de huiꝰ uite debitum euangelistis. ab eis
quib euangelitabant. ñ accepit apłs. ue¬
rum dicens: ego autem nulliꝰ horum usꝰ
sum. E sequit᷑ & adiungit. ne forte quis¬
quam arbitret᷑ ideo ñ eum accepisse. qͥa
ñ ill dederant: non aut̃ scͥpsi hec. ut itafi¬
ant in me.Bonum est mͥ magis mori: qmͣ
głam meam qͥsquam inanem faciat.Q
dicturꝰ est : Sienim euangelizauero in.¬
quuit: non ẽ mͥ gła. Necessitas enim michi
incumbit: id ẽ sustentandȩ huiꝰ uitȩ Ue
enim mͥ erit inquit siñ euangł⁊auero:

Expanded text:
dubitatione facit intellegi, quod dixit dodubitatione facit intellegi, quod dixit dominum ordinasse his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, id est uitam istam, cui opus est uictu et tegumento, de euangelio transigere, sicut superius de suis coapostolis dixit, unde ipse dominus ait: dignus est operarius cibo suo, et: dignus est operarius mercede sua. hunc itaque cibum et hanc mercedem sustentandae huius uitae debitum euangelistis ab eis quibus euangelizabat non accepit apostolus uerum dicens: ego autem nullius horum usus sum. Et sequitur et adiungit, ne forte quisquam arbitretur ideo non eum accepisse, quia illi non dederant: non autem scripsi haec, ut ita fiant in me; bonum est mihi magis mori quam gloriam meam quisquam inanem faciat. qdicturus est. si enim euangelizauero, inquit, non est mihi gloria; necessitas enim mihi incumbit, id est sustentandae huius uitae. uae enim mihi erit, inquit, si non euangelizauero,
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam int̾p̃tari non possunt: etiã
clara & manifesta.obscura & incerta esse
respondent. quia praua ce ꝑũsa non au¬
dent. Clamat aut̃ homo dei:dominus
ordinauit his qͥ euangłm annunciant
de euangłio uiuere: ego autem nullius
hoꝵ tisꝰ sum: &e conat᷑ caro co sanguis res¬
ta deprauare:aꝑta claudere: serena nubi¬
lare. Spĩale inquiunt opꝰ faciebat: & in¬
de uiuebat. Si ita ẽ: de euangłio uitiebat
Cur gͦ dicit. dñs ordinauit his qͥ euan¬
gelium annunciant. de euangelio uiue¬
re: ego aut̃ nullius horum usꝰ sum: Aut si
& hoc ipsum qͦd hic dictum ẽ uiuere. scd̃m
sp̃italem uitam uolunt int̾ptari. nullam
spem habebat ad deum qui de euangłio
non uiuebat quia dixit. nullius horum
usꝰ sum: Quaꝓpt̾ ut spes illi certa ess et
uitȩ ȩt̾nȩ: de euangłio utiq sp̃italit᷑ uiue¬
bat apłs. Oͦ d gͦ ait. ego autem ntlliꝰ horũ
usꝰ sum. de uita ista que in earne agit᷑. sine

Expanded text:
sententiam interpretari non possunt, etiam sententiam interpretari non possunt, etiam clara et manifesta obscura et incerta esse respondent, quia praua et peruersa non audent. clamat homo dei: domiordinauit his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere. ego autem nulliususus sum, et conatur caro et sanguis recta deprauare, aperta claudere, serena nubilare. spiritale, inquit, opus faciebat et inde uiuebat. si ita est, de euangelio uiuebat. cur ergo dicit: dominus ordinauit his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum? aut si et hoc ipsum quod hic dictum est \'uiuere\' secundum spiritalem uitam uolunt interpretari, nullam spem habebat apostolus ad deum, qui de euangelio non uiuebat, quia dixit: nullius horum usus sum. quapropter ut spes illi certa esset uitae aeternae, de euangelio utique spiritaliter uiuebat apostolus. quod ergo ait: ego autem nullius horum usus sum, de uita ista, quae in carne agitur, sine
Abbreviated transcription (Latin):
tione nocte & die oꝑantes ne quẽ urĩn
grauaremꝰ: non qͥa ñ habuerimꝰ potestatẽ.
s ut nos formam daremꝰ uobis. qua nos
imitaremini. Omnia inquit toleramus:
ne quod impedimentum demꝰ euangħo
xp̃i. Et redit rursꝰ: modisq omnib etiam
atq etiam commendat quid sibi liceat:
& tam̃ non faciat. Nescitis inquit q̃m qͥ
in templo oꝑant᷑: quȩ de templo sunt
edunt: Qui altario deseruiunt: altari
compartiunt᷑: Sic & dñs ordinauit. his qͥ
euangłm annunciant. de euangłio ui-¬
uere. Ego aut̃ nulliꝰ horum usꝰ sum. Qͥd
hoc aꝑtius: Qͥ o clarius: uereor ne forte
cum dissero uolens id exponere:obscu¬
rum fiat qͦd ꝑse lucet & clamaret. Qͥ eni
heo u̾ba ñ intelligunt. aut se ñ intellige¬
re fingunt:mea multo minꝰ intelligunt.
aut se intelligere confitent᷑: nisi forte ꝓpt̾¬
ea cito intelligunt nr̃a. quia conceditur
eis intellecta deridere: apłi aut̃ uerba ñ

Expanded text:
tione nocte et die operantes, ne quem uestrum tione nocte et die operantes, ne quem uestrum grauaremus: non quia non habuerimus potestatem, sed ut nos formam daremus uobis, qua nos imitaremini. omnia. inquit, toleramus, ne quod inpedimentum demus euangelio Christi. Et redit rursus modisque omnibus etiam atque etiam commendat, quid sibi liceat et tamen non faciat. ne scitis, inquit, quoniam qui in templo operantur. quae de templo sunt edunt? qui altario deseruiunt, altario conpartiuntur? sic et dominus ordinauithis qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum. quid hoc apertius? quid clarius? uereor, ne forte, cum dissero uolens id exponere, obscurum fiat quod per se lucet et clamat. qui enim haec uerba non intellegunt aut se non intellegere fingunt, mea multo minus intellegunt uel se intellegere confitentur: nisi forte propterea cito intellegant nostra. quia conceditur eis intellecta deridere, de apostoli autem uerbis non
Abbreviated transcription (Latin):
impedim̃tum demꝰ euangłio xp̃i. Qua
potestate se dicit ñ usum nisi quam ha¬
bebat in eos a domino acceptam ut eoꝵ
carnalia meteret ad uictum uitȩ huius
que in carne agit᷑: Cuius potestatis par-¬
teipes erant etiam alii qͥ non eis primo
euangłm annunciauerunt:s ad eorum
eccłiam id ipsum p̃dicantes postea uene¬
runt. Ideo cum dixisset. si nos nob̃ sp̃ita¬
lia seminauim̾. magnum ẽ s carnalia
ur̃a metamus. subiecit. Si alii potestatis
ur̃e participant: ñ magis nos: Et cum
demonstrasset quid ei potestatis ẽẽt: s ñ
leramꝰ: ne qͦd impedimentum demꝰ euan-¬
gelio xp̃i. Dicant gͦ isti qͦmͦ de oꝑe spĩali
carnalem uictum habebat apłs: cum aꝑ¬
te ipse dicat. ñ se usum hac potestate. At
si de oꝑe sp̃itali carnalem uictum ñ ha¬
bebat: restat ut de corporali oꝑe habue¬
rit: & inde dicat. neq panem gratis ab
aliqͦ manducauimꝰ:s in labore & fatiga¬

Expanded text:
inpedimentum demus euangelio Christi. qua inpedimentum demus euangelio Christi. qua potestate se dicit non usum, nisi quam habebat in eos a domino acceptam, ut eorum carnalia meteret ad uictum uitae huius, quae in carne agitur? cuius potestatis participes erant etiam alii, qui non eis primo euangelium adnuntiauerunt, sed ad eorum ecclesiam id ipsum praedicantes postea uenerunt. ideo cum dixisset: si nos uobis spiritalia seminauimus, magnum est si carnalia uestra metamus? subiecit: si alii potestatis uestrae participant, non magis nos? et cum demonstrasset, quid eis potestatis esset, sed non leramus, ne quod inpedimentum demus euangelio Christi. dicant ergo isti, quomodo de opere spiritali carnalem uictum habebat apostolus, cum aperte ipse dicat non se usum esse hac potestate. at si de opere spiritali carnalem uictum non habebat, restat, ut de opere corporali habuerit et inde dicat: neque panem gratis ab aliquo manducauimus, sed in labore et fatiga
Abbreviated transcription (Latin):
bant. dꝑtiꝰ autem cęt̾a conectit: & omnino
aufert omnes dubitationis ambages. Si
nos uobis inquit sp̃italia seminauimus. ⁊¬
magnum ẽ si ur̃a carnalia metamꝰe Quȩ
sunt sp̃iatalia que seminauit. nisi u̾bum
& misterium sacramenti regni cȩlorum:
Que autem carnalia que sibi hcere me¬
tere dicit: nisi hȩc temporalia quȩ uitȩ
atq indigentiȩ earnis indulta suut: Hec
autem sib debita. se ab eis non quesisse
nec accepisse manifestat: ne qͦd impedim̃¬
tum daret euangelio xp̃i. Qͥo restat. ut
intelligamꝰ eum oꝑatum ẽẽ. unde tuctũ
habet. nisi corporale opꝰ. corporalib ce ui
sibilib manib suis: Nam si de sp̃ita l oꝑe
uictum & tegumentum quereret. id est ut
ab eis hec acciꝑet. qͦs in euangłio edificabat:
ñ consequent̃ diceret. Si alii potestatis ur̃e
participant: non magis nos: S non sumꝰ
tisi hac potestate. s omnia toleramꝰ: ne qͦd

Expanded text:
bant. Apertius autem cetera conectit et omnino bant. Apertius autem cetera conectit et omnino aufert omnes dubitationis ambages. si nos uobis, inquit, spiritalia seminauimus, magnum est si uestra carnalia metamus? quae sunt spiritalia, quae seminauit, nisi uerbum et ministerium sacramenti regni caelorum? quae autem carnalia, quae sibi licere metere dicit, nisi haec temporalia, quae uitae atque indigentiae carnis indulta sunt? haec autem sibi debita se ab eis non quaesisse nec accepisse manifestat, ne quod inpedimentum daret euangelio Christi. quid restat, ut intellegamus eum operatum esse, unde uictum habsibilibus manibus suis? Nam si de spirituali opere victum et tegumentum quaereret, id est, ut ab eis haec acciperet, quos in Evangelio aedificabat, non consequenter diceret: Si alii potestatis vestrae participant, non magis nos? Sed non sumus usi hac potestate, sed omnia toleramus, ne quod
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥs plantat uineam: & de fructu eiꝰ ñ edit:
Qͥs pas cit gregem: & de lacte gregis non ꝑ¬
cipit: Nunqͥd scłm hominem hȩc loqͦr:
An & lex hec ñ dicit: In lege enim scͥptum
ẽ.Boui trituranti. os non infrenabis. Nun¬
quid de bub ꝑtinet ad dm̃: An ꝓpt̾ nos
omnino dicit: ꝓpt̃ nos enim scriptum
ẽ: quia debet in spe qui arat arare: &
lͥturans in spe participandi. his ubis satis
inchicat apłs patilus non sibi aliguro usur¬
passe ultͣ debitum coapłos suos quia non
oꝑabant᷑ corporalit̃. unde hab̃ent huic ui¬
tȩ necess aria: s sic̃ dñs constituit ex euan¬
gelio uiuentes. panem gratuitum man¬
ducare ab eis quib gratuitam gr̃am p̃di¬
cabant. Stipendium enim suum tanquã.
milites accipiebant: & de uineȩ ꝑ eos plan¬
tatȩ fructu quod opꝰ erat lib̃e decerpebant:¬
& de gregis quem pascebant lacte potabãt:¬
& ex area quam triturabant. cibum sume¬

Expanded text:
quis plantaquis plantaquis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? numquid secundum hominem haec loquor. an et lex haec non dicit? in lege enim Moysi scriptum est: boui trituranti os non infrenabis. numquid de bubus pertinet ad deum? an propter nos omnino dicit? propter nos enim scriptum est, quia debet in spe qui arat arare et triturans in spe participandi. his uerbis satis stolus Paulus non sibi aliquid usurpasse ultra debitum coapostolos suos, quia non operabantur corporaliter, unde haberent huic uitae necessaria, sed, sicut dominus constituit, ex euangelio uiuentes panem gratuitum manducarent ab eis, quibus gratuitam gratiam praedicabant. stipendium enim suum tamquam milites accipiebant et . de uineae per eos plantatae fructu, quod opus erat, libere decerpebant; et de gregis, quem pascebant, lacte potabant; et ex area quam triturabant, cibum sume
Abbreviated transcription (Latin):
ne dixisse apłm: an ego solus & barnabas
ũ habemꝰ potestatem ñ oꝑandi. Hanc enĩ
potestatem non oꝑandi.om̃s illi habebãt.
Dicat gͦ qui conatͣ p̃cepta apłica in senten¬
tiam suam deprauare atq ꝑũtere: dicat
si audet om̃s euangłistas accepisse a dño
potestatem non euangelizandi.At si hoc ab¬
surdissimum & insanissimum ẽ dicere: cͣ
nolunt intelligere quod omnib patet. ac¬
cepisse illos quidem potestatem ñ oꝑandi.
s oꝑa corporalia quib uictum quererent.
qͥa dignꝰ ẽ oꝑarius cibo suo. & mercede sua.
sicut etiangłm loquit᷑: N gͦ soli paulus & bar¬
nabas ñ habebant potestatem non oꝑandi:
s om̃s parit̃ habebant hanc potestatem qͣ
isti ñ utebant᷑. ampliꝰ impendendo ȩccłie:
sicut in illis locis ubi euangelizabant. in¬
firmis congruere iudicabant. E ideo ne
coapłos suos rep̃bendis se uideret᷑: subiungit
& dicit. Oͥs militat sius stipendiis unquã:

Expanded text:
ne dixisse apostolum: an ego solus et Barnabas ne dixisse apostolum: an ego solus et Barnabas nou habemus potestatem non operandi? hanc enim potestatem non operandi omnes illi habebant. dicat ergo qui conatur praecepta apostolica in sententiam suam deprauare atque peruertere, dicat, si audet, omnes euangelistas accepisse a domino potestatem non euangelizandi. at si hoc absurdissimum et insanissimum est dicere, cur nolunt intellegere, quod omnibus patet, accepisse illos quidem potestatem non operandi, sed opera corporalia, quibus uictum quaererent, quia dignus est operarius cibo suo et mercede sua, sicut euangelium loquitur? non ergo soli Paulus et Barnabas non habebant potestatem non operandi, sed omnes pariter habebant hanc potestatem, qua isti non utebantur, amplius inpendendo ecclesiae, sicut in illis locis, ubi euangelizabant, infirmis congruere iudicabant. et ideo, ne coapostolos suos reprehendisse uideretur, subiungit et dicit: quis militat suis stipendiis umquam?
Abbreviated transcription (Latin):
ad eiꝰdem potestatis exemplum. cui fidelis¬
sime mulieres talia necessaria de suis fa¬
cultatib ministrabant: Ampliꝰ aut̃ fecit
apłs paulus. Et ut de coapłis siuis docum̃¬
tum adhib̾et huiꝰ licentiȩ a domino per¬
misse: neq enim rep̃bendens subiecit. sic̃
ostendet hoc se acciꝑe noluisse. qͦd ei lice¬
ret acciꝑe. cȩt̾orum etiam commilitonum
eiꝰmore ꝓbauit. oln ego solus es barnabas
non habemꝰ potestatem non opandi: Ec¬
ce abstulit omnem dubitationem etiam
tardissimis cordib: ut intelligant de qua
oꝑatione dicat. Utqͥd enim ait. an egosolꝰ
& barnabas ñ habemus potestatem non
oꝑandi: nisi quia om̃s euangłiste & mini¬
stri tĩbi dei. habebant potestatem a dño
acceptam ut non oꝑarent᷑ manib suis. s¬
sp̃italia in p̃dicatione regni celorum. ce
edificatione fidei & pacis eccłiȩ : Neq enĩ
qͥs qm potest dicere de ip̃sa sp̃itali oꝑatio¬

Expanded text:
ad eiusdem potestatis exemplum, cui fidelisad eiusdem potestatis exemplum, cui fidelissimae mulieres talia necessaria de suis facultatibus ministrabant? amplius autem fecit apostolus Paulus, ut de coapostolis suis documentum adhiberet huius licentiae a domino permissae. neque enim reprehendens subiecit: sicut ut hinc ostenderet hoc se accipere noluisse, quod ei licere accipere ceterorum etiam commilitonum eius more probaretur. an ego solus et Barnabas non habemus potestatem non operandi? ecce abstulit omnem dubitationem etiam tardissimis cordibus, ut intellegant, de qua operatione dicat. ut quid enim ait: an ego solus et Barnabas non habemus potestatem non operandi? nisi quia omnes euangelistae et ministri uerbi dei habebant potestatem a domino acceptam, ut non operarentur manibus suis, stalia in praedicatione regni caelorum et aedificatione pacis ecclesiae. neque enim quisquam potest dicere de ipsa spiritali operatio
Abbreviated transcription (Latin):
tet᷑. In eadem aut̃ domo manete : edentes
& bibentes quȩ apud illos sunt. Dignus ẽ
enim oꝑariꝰ mercede sua. Hie apparet ñ
ẽẽ illa iussa s ꝑmiss a:ut qͥs qͥs ut uellet.
eouteret᷑ quod sib liceret ex domini con¬
stitugone. Siquis aut̃ uti nollet: ñ contͣ
iussum faceret. s de suo iure cedet: mise¬
ricordius & laboriosius conui̾satꝰ in euan¬
gelio: in qͦ & debitam mercedem nollet ac¬
cipere. Alioquin contͣ iussum dñi fecit
apłs: qͥ postea quam ostendit sibi licere.
statim subiecit. S tam̃ ego non sum usꝰ
hac potestate. S: ad ordinem redeamꝰ: ac
totum ipsum epłę locum diligent̃ consi¬
deremus. Nunqͥd non habemꝰ inquit licen¬
tiam manducandi & bibendi : Nunquid
ñ habemus licentiam sororem mulierem
circumducendi: Quam hcentiam dixit.
nisi quam dedit dominus eis qͦs ad p̃dican¬
dum regnum cȩloꝵ misit dicens. ea quȩ
ab ipsis sunt manducate. dignꝰ enim est o¬
perarius mercede sua:& se ipsum ꝓponẽs

Expanded text:
tetur. in eadem autem domo manete edentes et bibentes quae apud illos sunt; dignus enim est operarius mercede sua. hic adparet non esse illa iussa, sed permissa; ut quisquis uti uellet, eo uteretur, quod sibi liceret ex domini constitutione; si quis autem uti nollet, non contra iussum faceret, sed de suo iure decederet misericordius et laboriosius conuersatus in euangelio, in quo et debitam mercedem nollet accipere. alioquin contra iussum domini fecit apostolus, qui posteaquam ostendit sibi licere, statim subiecit: sed t a me n ego non sum usus hac potestate. Sed ad ordinem redeamus ac totum ipsum epistulae locum diligenter consideremus. numquid non habemus. inquit, licentiam manducandi et bibendi? numquid non habemus licentiam sororem mulierem circumducendi? quam licentiam dixit, nisi quam dedit dominus eis, quos ad praedicandum regnum caelorum misit dicens: ea quae ab ipsis sunt manducate; dignus est enim operarius mercede sua, et se ipsum proponens
Abbreviated transcription (Latin):
firmis & impiis putaret᷑. que accipiebat.
ad supplendas necessitates scõꝵ. ꝑ se afferen¬
da uł distribuenda indigentib. Et paulo
post dicit. Nam de ininistio quod fit in
sc̃õs. ex abundanti ẽ mͥ scrib̾e uob̃. Scio
enim ꝓmptum ẽẽ animum ur̃m. de quo
glorior ꝓ uob̃ apud macedonas: qm ra de
achaia parata ẽ ab anno pͥore: & que ex
uob̃ est emulatio irritauit plures. Misi
in uob euacuet᷑ in hac parte: ut siẽ dixi
parati sitis: ne cum uenerint mecũ ma¬
cedones & inuenerint uos imparatos.
confundam nos. ut ñ dicam uos. in hac
sub̃a. Necessarium gͦ existimaui rogare
fr̃s ut p̃cedant ad uos: & p̃parent.iam pͥ¬
dem rȩpmissam hanc benedictionem ur̃ã.
ut sit parata. sic quas benedictionem. ñ qͣ¬
si auariciam. Hoc aut̃ dico. Qui parce se¬
minat: parce & metet.Et qui seminat in
benechetione: in benedictione & metet̃. Unꝰ¬
quisq scđm quod ꝓposuit in corde: non ex

Expanded text:
firmis et impiis putaretur, quae accipiebat firmis et impiis putaretur, quae accipiebat ad supplendas necessitates sanctorum per se afferenda vel distribuenda indigentibus. 18. Et paulo post dicit: Nam de ministerio quod fit in sanctos, ex abundanti est mihi scribere vobis. Scio enim promptum esse animum vestrum, de quo glorior pro vobis apud Macedonas; quoniam Achaia parata est ab anno priore, et quae ex vobis est aemulatio irin uobis euacuetur in hac parte, ut, sicut dixi, parati sitis, ne cum uenerint mecum Macedones et inuenerint uos inparatos, confundamur nos, ut non dicam uos, in hac substantia. necessarium ergo existimaui rogare fratres, ut praecedant ad uos et praeparent iam pridem repromissam hanc benedictionem uestram, ut sit parata, sic quasi benedictionem, non quasi auaritiam. hoc autem: qui parce seminat, parce et metet. et qui sembenedictione, in benedictione et metet. Unusquisque secundum quod proposuit corde, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m: deuitantes hoc. ne qͥs nos rep̃hendat
in hac plenitudine que ministrat᷑ a nob̃.
Puidemus enim bona: non solum corã
deo. s etiam coram hominib. In his u̾bis
apparet. quantum ñ solum curam sc̃arũ
plebium ẽẽ uoluerit ministrare necess a¬
ria scĩs di seruis: consilium in hoc dans.
qͥa hoc magis ipsis qͥ hoc faciebant ꝓderat.
quam illis erga qͦs faciebant. Iuts enim ali¬
ud ꝓderat: id est hoc erga se obsequio frm
suoꝵ sc̃e uti. nec ꝓpt̾ hoc deo seriure: nec ista
sumere. uisi ad supplendam necessitatem:
ũ ad pascendam pigriciam. S etiam suã
curam beatꝰ apłs tantam dicit in hac mi¬
nistratione que nc̃ ꝑtitum transmittebat:
ut comitem ꝑegͥnationis sue ꝓpt̾ hoc cõme¬
moret ordinatum ab eccłiis. boni testimo¬
ordinatum comitem sibi. ut deuitaret
hominuĩn rep̃hensiones. ne sine testimo¬
no scõꝵ in hoc ministĩo socioꝵ. tanquam
sibi acciꝑe. & instios usꝰ conũtere ab in¬

Expanded text:
nostrum: devitantes hoc, ne quis nos reprehendat in hac plenitudine, quae ministratur a nobis. Providemus enim bona, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus. In his verbis apparet, quantum non solum curam sanctarum plebium esse voluerit, ministrare necessaria sanctis Dei servis, consilium in hoc dans, quia hoc magis ipsis qui hoc faciebant proderat, quam illis erga quos faciebant illis enim aliud proderat, id est, hoc erga se obsequio fratrum suorum sancte uti, nec propter hoc Deo servire, nec ista sumere nisi ad supplendam necessitatem, non ad pascendam pigritiam: sed etiam suam curam beatus Apostolus tantam dicit in hac ministratione, quae nunc per Titum transmittebatur, ut comitem peregrinationis suae propter hoc commemoret ordinatum ab Ecclesiis, boni testimoicit illum ordinatum comitem sibi, ut devitaret hominum reprehensiones, ne sine testimonio sanctorum in hoc ministerio sociorum, tanquam sibi accipere, et in sinus suos convertere ab in
Abbreviated transcription (Latin):
multa huiꝰmodi ꝓpt̃ ñ nullarum. uł sc̃a¬
rum uł tͣbulentarum ꝑsonarum scanda¬
la. deuitanda:. lib̃ius imꝓbare non audeo.
S hoc nimis doleo: qͦd multa quȩ in diui¬
nis lib̾s salubrime p̃cepta st̃ minus eu¬
rant᷑:. & tã multis p̃sumptionib sic plena
sunt omnia. ut gͣuiꝰ corripiat᷑ qͥ ꝑ octauas
suas t̾ram nudo pede tetigerit: quam qui
m̃tem uinolentia sepehuerit.Omnia icaq
talia. que neq sc̃arum scͥpt᷑arũ auctorita¬
tib continent᷑ aut nec concilus ep̃oꝵ sta

Expanded text:
multa huius modi propter nonnullarum uel sanctamulta huius modi propter nonnullarum uel sanctarum uel turbulentarum personarum scandala deuitanda liberius inprobare non audeo. sed hoc nimis doleo, quam multa, quae in diuinis libris saluberrime praecepta sunt, minus curantur; et tam multis praesumptionibus sic plena sunt omnia, ut grauius corripiatur, qui per octauas suas terram nudo pede tetigerit, quam qui mentem uinolentia sepeliuerit. omnia itaque talia. quae neque sanctarum scripturarum auctoritatibus continentur nec conciliis ep
Abbreviated transcription (Latin):
Maxime id qͦdetiã de scͥpt᷑is defendi potest.
sic̃ de hymnis & psalmis canendis. cum &
cepta de hac re tam utilia. ad mouendũ
pie animum. & accendendum diuinȩ di¬
lectionis affectum. uaria consuetudo est. cũ
pleris ꝙ in affrica eccłiȩ membra pigͥora sĩt.
ita ut donatiste nos rep̃hendant qͦd sob̾e
psallimꝰ in eccłia diuina cantica ꝓpħarum:
cum ipsi ebrietates suas ad canticum psal¬
moꝵ humano ingenio compositorum. qͣ¬
si ad tubas excortationis inflamment. Qnͣ¬
do aut̃ non ẽ tempꝰ cum in eccł̃ia fr̃s con¬
gregant᷑ sc̃a canendi. nͥ cũ legit᷑. aut dispu¬
tatur. aut antistites clara uoce p̃cant᷑. aut
communis oratio uoce diaconi indicitur.
Aliis uͦ particłis tempoꝵ qͥdutilius a con¬
gregatis xp̃ianis fiat. qͥd utiliꝰ qͥd sanctiꝰ
omnino non uideo. Qͦd autem instituit᷑
p̃t̾ consuetudinẽ. ut quasi obseruatio sa¬
cram̃ti sit.approbare ñ possũ: etiam si

Expanded text:
maxime id quod etiam de scripturis defendi potest maxime id quod etiam de scripturis defendi potest sicut de hymnis et psalmis canendis, cum etemplum et praecepta. de hac re tam utili ad mouendum pie animum et accendendum diuinae dilectionis affectum uaria consuetudo est et pleraque in Africa ecclesiae membra pigriora sunt, ita ut Donatistae nos reprehendant, quod sobrie psallimus in ecclesia diuina cantica prophetarum, cum ipsi ebrietates suas ad canticum psalmorum humano ingenio compositorum quasi ad tubas exhortationis inflamment. quando autem non est tempus, cum in ecclesia fratres congregantur, sancta cantandi, nisi cum legitur aut disputatur aut antistites clara uoce deprecantur aut communis oratio uoce diaconi indicitur? Aliis uero particulis temporum quid melius a congregatis Christianis fiat, quid utilius, quid sanctius omnino non uideo. quod autem instituitur praeter consuetudinem, ut quasi obseruatio sacramenti sit, adprobare non possum, etiam si
Abbreviated transcription (Latin):
noluerunt: ñnulli etiam de consuetudine
auferre ñ dubitauerunt. Auqͥ autem ut hoc
secretiore tempore commendarent. o a
baptis mi sacram̃to distinguerent: uł diem
t̃cium octauarum. qͥa & ternariꝰ numerus
in multis sacramentis maxime excellit. uł
etiam ipsum oc̃tauum ut hoc facerent ele¬
gerunt. Miror sane qͥd ita uolueris ut de
bis quȩ uarie ꝑ diu̾sa loca obseruant᷑. tͥ
aliqua scͥberem:cum & non sit necessariũ.
& una in his salubrima regła retinenda
sit: ut que ñ sunt contͣ fidem. neq contra
bonos mores. & habent aliquid ad exortatio¬
nem uitȩ melioris. ubicunq instrui uide¬
mus. uł instituta cognos cim: ñ solum ñ
imꝓbemꝰ. s etiam laudando & imitando
sectem᷑: si aliquoꝵs infirmitas ñ ita impe¬
dit. ut amplius detͥmentum sit. Si enim
eo mͦ impedit. ut maiora studiosoꝵ lucra
sꝑanda sint. quam calumniatoꝵ detͥm̃ta
ietuenda. sine dubitatione faciendũ est.

Expanded text:
noluerunt. nonnulli etiam de consuetudine noluerunt. nonnulli etiam de consuetudine auferre non dubitauerunt. aliqui autem, ut hoc secretiore tempore commendarent et a baptismi sacramento distinguerent, uel diem tertium octauarum, quia et ternarius numerus in multis sacramentis maxime excellit, uel etiam ipsum octauum, ut hoc facerent, elegerunt. Miror sane, quid ita uolueris, ut de his, quae uarie per diuersa loca obseruantur, tibi aliqua scriberem, cum et non sit necessarium et una in his saluberrima regula retinenda sit, ut, quae non sunt contra fidem neque bonos mores et habent aliquid ad exhortationem uitae melioris, ubicumque institui uidemus uel instituta cognoscimus, non solum non inprobemus, sed etiam laudando et imitando sectemur, aliquorum infirmitas non ita impedit, ut amplius detrimentum sit. si enim eo modo impedit, ut maiora studiosorum lucra speranda sint quam calumniatorum detrimenta metuenda, sine dubitatione faciendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
te pascha obseruent᷑. eccłiȩ consuetudoro¬
borauit. Sic etiam ut octo dies. neophita¬
rum distinguant᷑ a cȩt̾is: id est ut octauꝰ
pͥmo concinat. Ut aut̃ alła ꝑ illos solos
dies qͥnquaginta in eccłia cantet᷑: ñ usq qͣ¬
q obsertiat᷑. Nam & aliis dieb uarie can¬
tat᷑ alibi atq alibi. Ipsis tamen dieb ubiq.
Ut autẽ stantes & millis dieb. & in oĩbus
dñicis oremꝰ: utrum ubiq seruet᷑ ignoro.
Lam̃ qͥd in eo sequat᷑ eccłia dixi ut potui.
& arbitror ẽẽ manifestum. De lauandis
uͦ pedib cum hoc dñs ꝓpt̾ humilitatis for¬
mam qm docendum uenerat comm̃da¬
uerit. sic̃ ipse consequent̾ exposuit. qͥsitũe
qͦnam tempore potissimũ res tanta etiam fac¬
to doceret᷑. & in illut tempus occurrit.
qͦ ipsa commendatio religiosiꝰ in hereret
hne ad ipsum baptis mi sacramentum ꝑtine¬
reuidẽt᷑: multi hoc in consuetudine reciꝑe

Expanded text:
te pascha obseruentur, ecclesiae consensio rote pascha obseruentur, ecclesiae consensio roborauit; sic etiam, ut octo dies neophytorum distinguantur a ceteris, id est ut octauus primo concinat. ut autem alleluia per illos solos dies quinquaginta in ecclesia cantetur, non usquequaque obseruatur; nam et aliis diebus uarie cantatur alibi atque alibi, ipsis tamen diebus ubique. ut autem stantes et in illis diebus et in omnibus dominicis oremus, utrum ubique seruetur, ignoro; tame manifestum. De lauaBdis uero pedibus, cum hoc dominus propter humilitatis formam, quam docendam uenerat, commendauerit, sicut ipse consequenter exposuit, quaesitum est, quonam tempore potissimum res tanta etiam facto doceretur, et in illud tempus occurrit, quo ipsa commendatio religiosius inhaereret. sed ne ad ipsum baptismi sacramentum pertinere uideretur, multi hoc in consuetudinem recipere
Abbreviated transcription (Latin):
Titulus enim eiꝰ est. in die qͣeruit eum dñs
de manu omiium inimicoꝵ eiꝰ. & cle manu
saul. Qͥs enim figurat᷑ in clauid.nsi ille
qui uenit sedm carnem ex semine dauid:
Qui utiq in corpore suo qͦd est eccłia: ad¬
huc patit᷑ inimicos. Unde illi ꝑsecutori quẽ
uoce mactauit. & in suum corpꝰ trahiciens
qͦdammͦ manducauit: sonuit de cȩlossau¬
le saule qͥd me ꝑsequeris: Quando autem
eruet᷑ hoc corpus eiꝰ de manu omniũ mi¬
micorum eiꝰnisicum & illa nouis sima ini¬
mica destruet᷑ mors: Ad hoc tempꝰ ꝑtinu¬
it numerꝰ ille centum quinquaginta tͥũ
piscium. Nam & ipse numerus decem&
septem. surgens in tͥgonum:centum qͥnqͣ¬
ginta tres suminam cõplent. Abunouti¬
ꝙ usq ad decem & septem. surgens. õs me¬
dios adde: & inuenies.Adunum scilicet
adde duo. fiunt utiq tͥa: adde tͥa. fiunt sex:
& pentecostes. Nãut qͣdraginta illi dies an¬

Expanded text:
titulus enim eius est: In die qua eruit eum dominus titulus enim eius est: In die qua eruit eum dominus de manu omnium inimicorum eius et de manu Saul. quis enim figuratur in Dauid nisi ille, qui uenit secundum carnem ex semine Dauid? qui utique in corpore suo, quod est ecclesia, adhuc patitur inimicos. unde illi persecutori. quem uoce mactauit et in suum corpus traiciens quodam modo manducauit, sonuit de caelo: Saule, Saule, quid me persequeris? quando autem eruetur hoc corpus eius de manu omnium inimicorum eius, nisi cum et illa nouissima inimica destruetur mors? ad hoc tempus pertinet numerus ille centum quinquaginta trium. piscium. nam et ipse numerus decem et septem surgens in trigonum centum quinquaginta trium summam complet. ab uno utique usque ad decem et septem surgens omnes medios adde et inuenies: ad unum scilicet adde duo, fiunt utique tria; adde tria, fiunt sex; et pentecoste. ut quadraginta illi dies an
Abbreviated transcription (Latin):
rificatꝰ. Inde ꝓpħia illa cantata ẽ. Erurge
domine in requiem tuam:tu& archa
scĩficationis tuȩ. Ubi requies: ibi ce scĩfica¬
tio. Unde nẽ ut amemus & desideremus
pignꝰ accepimꝰ. Uocant᷑ aut̃ ad requiem al¬
terius uitȩ quo abista uita transit᷑. quod
pascha significat.om̃s.in nomine patris ce
merus t̾ multiplicat᷑. addito ad eminenti¬
am sacram̃ti ipso t̾nario. ut in illis mag¬
nis piscib inuenit᷑. qͦs dñs iam post resur¬
rectionem nouam uitam demonstrans.
ad dext̾am partem leuari imꝑauit. Nec re¬
tia rupta sunt : qͥa dc̃ hereticoꝵ inquietu¬
in anima & corpore ꝑeloqͥa dm̃ casta. ar¬
gentum igne ecaminatum t̃rȩ. purgatũ
Septuplum.accipiet mercedem denariũ:
ut sint decem ce septem. Nam & in hoc
numero siẽ in aliis multiplices fi¬
guras exi bentib. sacramentum mira¬
bile reꝑit᷑. Nec in merito etiam psalmus
numilłd significat: ub adũsariũ ñ habebimꝰ.¬

Expanded text:
rificatus. inde prophetia illa cantata est: Exsurge, rificatus. inde prophetia illa cantata est: Exsurge, domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae. ubi requies, ibi et sanctificatio. unde nunc ut amemus et desideremus, pignus accepimus. uocantur autem ad requiem alterius uitae, quo ab ista uita transitur, quod pascha significat, omnes in nomine patris et merus ter multiplicatus addito ad eminentiam sacramenti ipso ternario in illis magnis piscibus inuenitur, quos dominus iam post resurrectionem nonam uitam demonstrans a dextera parte leuari Imperauit; nec retia rupta sunt, quia tunc haereticorum inquietuin anima et corpore per eloquia domini casta, argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum accipiet mercedem denarium, ut sint decem et septem. nam et in hoc numero sicut in aliis multiplices figuras exhibentibus sacramentum mirabile reperitur. nec inmerito etiam psalmus num illud significat, ubi aduersarium non habebim
Abbreviated transcription (Latin):
illȩ breuissime significa uerut
sub quib magi pharaonis defecert᷑:
dieentes. digitus cłi est hic. Exodum lege:
& uide ubi pascha celebrauerunt: post
quot dies data sit lex. Loquit᷑ łs ab moy¬
sen in heremo syna: die t̾cio mensis. Pota
gͦ pͥmum diem ex ingressu ipsius t̾cii m̃sis:
& uide qͥddicat int̃ cȩt̾a. Descende inquit.¬
& contestare popło: & purifica illos hodie ce
cras. lauent uestimenta sua: & sint parati
in diem tc̃ium. Tercia enim die descendet
dñs in montem fyna: eoram omni populo.
Tunc data ẽ lex. t̾cia scilicet die. t̾cii mensis.
Numerata itaq ã quartadecima primi
mensis qͦ factum est pascha usq ad diem
t̃c̃ium t̾cii m̃sis: inuenies decem & septẽ
pͥmi m̃sis. tͥginta scdi. tres t̾cii: qui fiunt
tio in corpore dñi: ꝑ cuius resurrectionẽ
nobis requies fut᷑a ꝓmittit᷑:. do quam ꝑei¬
piendam sc̃o sp̃u karitas inspirat᷑. Sp̃s aut̃
ñdum erat datꝰ: quia iħs nondum erat cla¬

Expanded text:
illae breuissimae significauerunt, sub quibus magi Pharaonis defecerunt dicentes: Digitus dei est hic. Exodum lege et uide, ubi pascha celebrauerunt, post quot dies data sit lex. loquitur deus ad Moysen in heremo Sina die tertia tertii mensis. nota ergo unum diem ex ingressu ipsius tertii mensis et uide, quid dicat inter cetera: Descende, inquit, testare populo et purifica illos hodie et cras et lauent uestimenta sua et sint parati in diem tertium. tertia enim die descendet dominus in montem Sina coram omni populo. tunc data est lex tertia scilicet die tertii mensis. numera itaque a quarta decima primi mensis, quo factum est pascha, usque ad diem tertium tertii mensis, inuenies decem et septem primi mensis, triginta secundi, tres tertii, qui fiunt tio in corpore Domini, per cujus resurrectionem nobis requies futura promittitur. Ad quam percipiendam sancto spiritu caritas inspiratur. spiritus autem nondum erat datus, quia Iesus nondum erat cla
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ut diceret. siqͥs non uult oꝑari ñ
manducet: & quid deinde contexat: ut
ex ipsa circumstantia lectionis appareat
declarata sententia. Denunciamus in¬
quit uobis fr̃s in nomine domini nr̃i
iħu xp̃i: ut subtrahatis uos ab omnifr̃e
inquiete ambulante: & ñ scđm traditio¬
nem quam acceꝑunt a nob̃. Ipsi enim
scitis quomͦ uos oporteat unitari nos: qͥa
non inquieti fuimus int̃ uos. neq pa¬
nem gratis ab aliquo manducatumus:
s in labore & fatigatione die ac nocte
oꝑantes: ne quem ur̃m grauaremꝰ. S
quia non habuerimꝰ potestatem: s ut
nosmet ipsos formam daremꝰ uob̃: qua nos
imitaremini. Nã ⁊ cũ apd̾uos eẽmͦ: hoc uob̃
p̃cipiebamus: qm̃ siqͥs ñ uult oꝑari non
manducet. Audiuimꝰ enim qͦsdam int̾ uos
ambulare inquiete nicħ oꝑantes: s curio¬

Expanded text:
apostolus, ut diceret: si quis non uult operari, nec apostolus, ut diceret: si quis non uult operari, nec manducet, et quid deinde contexat, ut ex ipsa circumstantia lectionis adpareat declarata sententia. denuntiamus, inquit. uobis, fratres, in nomine domini nostri Iesu Christi, ut subtrahatis uos ab omni fratre inquiete ambulante et non secundum traditionem quam acceperunt a nobis. ipsi enim scitis, quomodo oporteat imitari nos, non inquieti fuimus apud vos, neque panem gratis ab aliquo manducavimus, sed in labore et fatigatione die et nocte operantes, ne quem uestrum grauaremus: non quia non habuerimus potestatem, sed ut nosmet ipsos formam daremus uobis, qua nos imitaremini. nam et cum apud uos essemus, hoc uobis praecipiebamus, quoniam, si quis non uult operari, nec manducet. audiuimus enim quosdam inter uos ambulare inquiete nihil operantes
Abbreviated transcription (Latin):
temporalib se dixisse. Ita gͦ si hoc solum
de hac re dixisset apłs. qͥ non uult oꝑari ñ
manducet:possent hec ũba in aliam tͣnͣs¬
duci sententiam. Cum uͦ multis alũs lo¬
cis epłarum suarum quid hie sentiat aꝑ¬
tissime doceat: suꝑfluo conantͣ. & sibice
cȩtis caliginem obducere: ut qͦd utiliter
caritas monet. non solũ facere nolint. S
nec intelligere ipsi aut ab aliis intelligi
uelint: ñ tim̃tes qͦd scͥptum ẽ. noluit in¬
telligere ut bñ ageret. Priꝰ gͦ demonstrare
debemꝰ beatum apłm paulum oꝑa corpo¬
ralia seruos dei oꝑari uoluisse. que finem
habent in magnam sp̃italemq mercedẽ:
ad hoc ut ipso uictu & tegum̃to a nullo
indigerent. s manib suis hec sib ꝓcura¬
rent: deinde ostende euanglica illa pre¬
cepta de quib non nulli non solum pigri¬
ciam s etiam arrogantiam suam fouent.
apłico p̃cepto & exemplo ñ ẽẽ contraria.
uideamus itaq unde ad hoc uenerit

Expanded text:
temporalibus se dixisse. Ita ergo, si hoc solum temporalibus se dixisse. Ita ergo, si hoc solum de hac re dixisset Apostolus, Qui non vult operari, non manducet; possent haec verba in aliam traduci sententiam: cum vero multis aliis locis Epistolarum suarum, quid hinc sentiat, apertissime doceat; superfluo conantur, et sibi et caeteris caliginem obducere, ut quod utiliter illa charitas monet non solum facere nolint, sed nec intelligere ipsi, aut ab aliis intelligi velint, non timentes quod scriptum est, Noluit intellegere, ut bene ageret. Prius ergo demonstrare debemus beatum apostolum Paulum opera corporalia seruos dei operari uoluisse, quae finem haberent in magnam spiritalem mercedem ad hoc, ut ipso uictu et tegumento a nullo indigerent, sed manibus suis haec sibi procurarent; deinde ostendere euangelica illa praecepta, de quibus nonnulli non solum pigritiam, sed etiam adrogantiam suam fouent, apostolico praecepto et exemplo non esse contraria. uideamus itaque, unde ad hoc uenerit
Abbreviated transcription (Latin):
bolis & similitudinib loquentem de uic¬
tu & degumento sp̃itali monuisse. ut non
inde sint solliciti serui eiꝰ sic̃ dicit. cũ uos
attraxerint adiudicia nolite cogitare qͥd
loquamini. dabit᷑ enim uobis in illa ho¬
ra qͥd loquamini Non enim uos estis qͥlo¬
quimini. s sp̃s patͥs ur̃i qui loquit᷑ in uob̃.
Sermo qͥppe sapientiȩ sp̃ialis ẽ de qͦ illos
re aplico aꝑtius disserentem. & magis ꝓ¬
prie quam figate loquentem.siẽ multa
ac pene omnia sese habent in epłis apłi
uult oꝑari ñ manducet. redderet᷑ illis du¬
bia sententia eoꝵ: nͥ cȩt̃a dm̃ca u̾ba consi¬
derantes inuenirent aliquid unde proba¬
rent eum de uictu &e uestitu corporali ñ
curando locutum fuisse cum diceret.no
lite solliciti ẽẽ quid manducetis & qͥd bi¬
batis. & qͦ uestiaminielut si animo adũ¬
derent qͦd ait. Hec enim omnia gs̃ quert̃.
Ibi enim ostendit de ipsis corporalib &

Expanded text:
bolis et in similitudinibus loquentem de uicbolis et in similitudinibus loquentem de uictu et tegumento spiritali monuisse, ut non inde sint solliciti serui eius — sicut dicit: cum uos adtraxerint ad iudicia. nolite cogitare quid loquamini; dabitur enim uobis in illa hora quid loquamini; non enim uos estis qui loquiminisermo quippe sapientiae spiritalis est, de quo illos re apostolico apertius disserentem et magis proprie quam figurate loquentem, sicut multa ac paene omnia sese habent in epistulis auult operari, nec manducet, redderetur illis dubia sententia eorum, nisi cetera dominica uerba considerantes inuenirent aliquid, unde probarent eum de uictu et uestitu corporali non curando locutum fuisse, cum dicelite solliciti esse quid manducetis, et quid bibatis, et quo vestiamini; velut si animo adverterent quod ait, Haec enim omnia Gentes inquirunt: ibi enim ostendit de ipsis corporalibus et
Abbreviated transcription (Latin):
uo qͥd ꝓfuit acciꝑe talentum & abscondẽ.
nec oꝑari lucra dñica: Anut ei auferet᷑ in
fine: & ipse in ext̃iores tenebras mitteret᷑:
Sic inquiunt & nos facimꝰ. Legimus cum
faib qͥ ad nos ab estu scłi ueniunt fatigati:
ut apudnos in u̾bo dei & in orationib. psal¬
mis. hymnis. canticis sp̃italib requies cant.
Alloquimur eos: consolam᷑: exhortam᷑: edifi¬
cantes in eis. siquid eorum uitȩ ꝓsuo gradu¬
ẽẽ necess arium ꝑspicimus. Talla oꝑa si non
faceremꝰ: ꝑicłos e a dño alim̃ta ips a sp̃ialia
sumeremꝰ. Hoc enim dixit apls: qui ñ uult
oꝑari ñ manducet. Ita se isti arbitrant᷑ aph̃cȩ
& euangłicȩ obtemꝑare sententie: cum ce
etiangłm credunt de ñ curanda corporal
& temporal uite huiꝰ indigentia p̃cepiose:
& apłm de oꝑe & cibo sp̃ital dixisse: qui non
uult oꝑari non manducet. Nec attendunt.
quia si alius diceret dñm quidem in para¬

Expanded text:
uo quid profuit auo quid profuit anec operari lucra dominica? An ut ei auferretur in fine, et ipse in exteriores tenebras mitteretur ? Sic, inquiunt, et nos facimus: legimus cum fratribus, qui ad nos ab aestu saeculi veniunt fatigati, ut apud nos in verbo Dei, et in orationibus, psalmis, hymnis, et canticis spiritualibus requiescant. Alloquimur eos, consolamur, exhortamur, aedificantes in eis, si quid eorum vitae pro suo gradu deesse perspicimus. Talia opera si non faceremus, periculose a Domino alimenta ipsa spiritualia sumeremus. Hoc enim dixit Apostolus, Qui non vult operari, non manducet. Ita se isti arbitrantur apostolicae et evangelicae obtemperare sententiae, cum et Evangelium credunt de non curanda corporali et temporali vitae hujus indigentia praecepisse,  opere et cibo spiritali dixisse: qui non uult operari, non manducet. Nec adtendunt, quia, si alius diceret dominum quidem in para
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite gͦ solliciti eẽ in crastinum. Crastinus
enim dies sollicitꝰ erit sibi ipsi. Sufficit enĩ diei
malicia sua. Ecce inquiunt: ubinos dñs
iubet. de uictu & tegum̃to nr̃o ẽẽ securos.
ut nos p̃ciꝑet ita eẽ deb̃e sollicitos. qͥd man¬
ducemꝰ. & qͥd bibamꝰ. & unde cooꝑiamur.
ut nos etiam opificum artib. curis. labo¬
rib oneraret: Quappt̾ in eo qͦd ait. qui ñ
uult oꝑari non manducet. oꝑa sp̃italia
inquiunt debemꝰ acciꝑe: de qͥb alioloco
dr. Unicuiq sic̃ dominꝰ dedit. Ego planta¬
ui: apollo rigauit: s d̾s increm̃tum dedit.
Et paulopꝰ. Unus quisq suam mercedem
accipiet: scd̃m suum laborem.Dei enim
sumꝰ cooꝑatorii. dei agͥcult᷑a: dei edificatio
estis. Scd̾m gr̃am quȩ data ẽ mͥ. ut sapiens
architectꝰ fundamentum posui. Sicut gͦ
oꝑari ñ manducet. Qͥd enim ꝓdest man¬
ducare sp̃ialit id ẽ pasci u̾bo di. si ñ inde
oꝑat᷑ alioꝵ edificationem: Sic̃ illi pigͦ ser¬

Expanded text:
 solliciti esse in crastinum; crastinus enim dies sollicitus erit sibi ipse. sufficit diei malitia sua. ecce, inquiunt, ubi nos dominus iubet de uictu et tegumento nostro esse securos. ut nos praeciperet ita esse debere sollicitos quid manducemus et quid bibamus et unde cooperiamur, ut nos etiam opificum artibus, curis, laboribus oneraret? quapropter in eo, quod ait: qui non uult operari, non manducet, opera spiritalia, inquiunt, debemus accipere, de quibus alio loco dicitur: unicuique sicut dominus dedit. ego plantaui, Apollo rigauit, sed deus inet paulo post, Unusquisque suam mercedem accipiet secundum suum laborem. Dei enim sumus cooperarii; Dei agricultura, Dei aedificatio estis. secundum gratiam quae data est mihi ut sapiens architectus fundamentum posui. sicut ergoperari, non manducet. quid enim prodest manducare spiritaliter, id est pasci uerbo dei, si non inde operatur aliorum aedificationem? sicut illi pigro ser
Abbreviated transcription (Latin):
testatem. s ut nos formam daremꝰ uobis
qua nos imitaremini: oudiant gͦ quib
hoc p̃cepit. id est qui ñ habent hanc pote¬
statem quam ille habebat: tit tantum mͦ
sp̃italit̃ oꝑantes manducent panem a cor¬
porali labore gratuitum: & quemadmo¬
dum dicit. p̾cipimus & obsecramꝰ in xp̃o.
ut cum silento oꝑantes panem suum
manducent. ñ disputent contͣ manife.¬
stissima u̾ba apłi: quia & hoc ꝑtinet ad
silentium: cum qͦ debent oꝑantes man¬
ducare panem suum. Enucleatiꝰ autem
& diligentiꝰ adhuc ista u̾ba considerarẽ
atq tractarem: nͥ hab̃em alia loca epłarũ
eiꝰ multo manifestiora: quib collatis. & ista
liquidius manifestent᷑: & si ista non cẽnt.
illa sufficerent. Ad corinchios enim scͥbens:
de hac eadem re ita dicit. Non sum lib:
mino. Mea defensio ad eos qui me int̾ro¬
gant. hec est. Nunquid non habemꝰ po¬
testatem manducandi & bibendi: Nun¬
quid non habemꝰ licentiam sororem muli¬

Expanded text:
testatem, sed ut nos formam daremus uobis, testatem, sed ut nos formam daremus uobis, qua nos imitaremini? audiant ergo quibus hoc praecepit, id est qui non habent hanc potestatem, quam ille habebat, ut tantummodo spiritaliter operantes manducent panem a corporali labore gratuitum, et quemadmodum dicit: praecipimus et obsecramus in Christo, ut cum silentio operantes suum panem manducent, non disputent contra manifestissima uerba apostoli, quia et hoc pertinet ad silentium, cum quo debent operantes manducare panem suum. Enucleatius autem et diligentius adhuc ista uerba considerarem atque tractarem, nisi haberem alia loca epistularum eius multo manifestiora, quibus conlatis et ista liquidius manifestantur et, si ista non essent, illa sufficerent. ad Corinthios enim scribens de hac eadem re ita dicit: non sum liber? mino. Mea defensio ad eos qui me interrogant haec est. Numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? Numquid non habem