comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ce greci cum animadũte¬
rent tͣemere se.ccc. l.iiii. diebꝰ
ordinass e annum. quoniam
appareret de solis cursu. qui
ccc .lxx. dieb ⁊ quadrante
rodiacum conficit: deesse
suo anno.xi. dies ⁊ quadran¬
dem: int̃. calares statuta ratioe
comantati fc̃. ita ut octauo
qͦq anno .xc. dies ex quib
tres menses tricenoꝵ dierũ
computauert̃. int̾calarent
hc̃ gͦ oroinem romanis qͦq
imitari placuit: s frustra.
quippe fugit eos. iem tinũ¬

Expanded text:
Nam et Graeci cum animadverterent temere se CCCLIIII diebus ordinavisse annum, quoniam appareret de solis cursu, qui CCCLXV diebus et quadrante zodiacum conficit, deesse anno suo XI dies et quadrantem, intercalares statuta ratione commentati sunt, ita ut octavo quoque anno XC dies, ex quibus tres menses tricenorum dierum computaverunt, intercalarent. Hunc ergo ordinem Romanis quoque imitari placuit, sed frustra, quippe fugit eos diem unu
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt.xx. Uicesima ẽ luna.
Siuis scire quota sit luna
in klas iumias anno dercio
dene regłares.xii.adde epac¬
tas anni illius.xxii. fiunt
xxxiiii. tolle .xxx. remanent
iiͦi᷑i. Quarta ẽ luna in kłis
memoratis. Quod siqͥs obie¬
cerit uł huius uł p̃cedentis¬
Nio est pa argumenti alieubi¬
urs adiu ordinem uacillare.
doceat ipse in huius¬
e modi questiomibus
intmandis ueraciꝰ. ⁊ copen¬
dios ius argumentam. ⁊ nos
libent̃ gratant̃q accipiemus.
Hoc autem p̃cedens qͣuod cõ¬
memorauimts argum̃tum
& non nullis ad trans criben¬
dum iam dedimus: ⁊ in pͥnci

Expanded text:
fiunt XX, vigesima est luna. Si vis scire quota est luna in Calendas Junias anno tertio, tene regulares XII, adde epactas anni illius XXII, fiunt XXXIIII; tolle XXX, remanent IIII, quarta est luna in Calendas memoratas. Quod si quis objecerit vel hujus, vel praecedentis argumenti alicubi ordinem vacillare, doceat ipse in hujusmodi quaestionibus indagandis veracius et compendiosius argumentum, et nos libenter gratanterque accipiemus. Hoc autem praecedens quod commemoravimus argumentum, et nonnullis ad transcribendum jam dedimus, et in princi
Abbreviated transcription (Latin):
societate conexis:ipsa quoq
mundi elem̃ta constat ẽẽ cdi¬
stincta. Terra nanq sicca ce
frigida. Aqua friͣgida ⁊ humi¬
da. Ner humͣitꝰ ⁊ calidꝰ. Ignis
est calto ⁊ siccꝰ. Ideoq hec au¬
tunno. illa hieme. iste ͤ ueri.
ille comparat᷑ estati. S ⁊ hõ
ipse. qͥ a sapientib miccos mꝰ
id est minor murt appellat᷑.
eisdem ꝑ omnia qualitatibͥ¬
imitantib nimirum singłis
eiꝰ qͥb ꝯͥstat humorib. modũ
lent. Sanguis siqͥdem qͥuere
cres cit. htimidꝰ ⁊̃ cͣalroꝰ. Coleua
sicca. Colera nigͣ que autun¬
no: sicca ⁊ frigida. flegmata qͦ

Expanded text:
societate connexis, ipsa quoque mundi elementa constat esse distincta. Terra namque sicca et frigida, aqua frigida et humida, aer humidus et calidus, ignis est calidus et siccus; ideoque haec autumno, illa hiemi, iste veri, ille comparatur aestati. Sed et homo ipse, qui a sapientibus microcosmos, id est, minor mundus appellatur, iisdem per omnia qualitatimitantibus nimirum singulis iis, quibus constat humoribus, modum let. Sanguis siquidem qui vere crescit, humidus et calidus. Cholera sicca. Cholera nigra, quae autumno, sicca et f
Abbreviated transcription (Latin):
elementis.humorib.
empora sunt aniii .iiiͬi.¬
celipacia discurrendo sub¬
iectum temꝑat orbem. diui¬
na utiq ꝓcurante sapientia.
ut non semꝑ eisdem cõmo¬
ratus in locis feruoris amdi¬
tate mundanum depopu¬
duisa commigrans. t̾renis
fructib nascendis maturan¬
disq temꝑamenta custodiat.
a qͦ temꝑamento iidet᷑ tempo¬
rib inditum nom. uł certe
qͥa quadam sue similitudi¬
ne qualitatis ad inuueem
tieimpora recte uoeant᷑. Hiẽs
enim utpoͣte longi sole rentĩ¬
dd frigida est ⁊ humida. Uer
ullo suꝑ t̾ras redeunte: humi¬
dum ⁊ calidum. Estas illo
suꝑferuente. calida ⁊ sicca.
Autunnus illo ad inferiora
decidente.siccꝰ ⁊ frigioꝰ. Sic¬
q fit. ut amplexantib sti¬
gulis medio moderamine
qtie circa se ft̃. orbis instade
ad inuuicem cumncta conclu¬
dantur. qͥb eque¬
e qualitatib¬

Expanded text:
elementis, humoribus. Tempora sunt anni quatuorspatia discurrendo subjectum temperat orbem, divina utique procurante sapientia, ut non semper eisdem commoratus in locis, fervoris ariditate mundanum depopudiversa commigrans, terrenis fructibus nascendis maturandisque temperamenta custodiat. A quo temperamento videtur temporibus inditum nomen, vel certe quia quadam suae similitudine qualitatis ad invicem tempora recte vocantur. Hiems enim, ut pote longius sole remoto, frigida est et humida. Ver, illo super terras redeunte, humidum et calidum. Aestas, illo superfervente, calida et sicca. Autumnus, illo ad inferiora decedente, siccus et frigidus; sicque fit ut amplexantibus singulis medio moderamine quae circa se sunt, orbis instar ad invicem cuncta concludantur. Quibus aeque qualitatibu
Abbreviated transcription (Latin):
id est fel cum fece nigri san¬
guinis ammixtum. flegmenta
dnãnt᷑ in senib. Item sanguis
eos in qͥb maxime pollet. fac̃
hylares. letos. miscđes. mul¬
tum ridentes. ⁊ loquentes.Co¬
lera uͦ rubea facit macilentos
multum tam̃ comedentes. ue¬
loces. audaces. iracundos.agile̾.
Colera ingra bilis. stabiles. gra¬
ues. compositos morib. dolo¬
sos q facit. flegmata tardos.
somnolentos. obluios os ge.¬
nerant. Horum aut̃ pͥncipra
tempoꝵ diũse pont̃ diuei
Ys idorꝰ nanq hispaniensis
septemb̃. hab̾e dixit exortum.

Expanded text:
id est, fel cum faece nigri sanguinis admixtum, phlegmata dominantur in senibus. Item sanguis eos in quibus maxime pollet facit hilares, laetos, misericordes, multum ridentes et loquentes. Cholera vero rubea facit macilentos, multum tamen comedentes, veloces, audaces, iracundos, agiles. Nigra bilis, stabiles, graves, compositos moribus, dolososque facit. Phlegmata, tardos, somnolentos, obliviosos generant. Horum autem principia temporum diverse ponunt diversi. Isidorus namque Hispaniensis Septembris habere dixit exortum.
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitam. nobilit̾ augm̃tatã:¬
& contͣ eiꝰ hereticos. scismaticos.
& paganos. pͥncipalib erectã
ẽẽ decretis. Petit gͦ salomon in
oꝑe dempli auxilium ab yrã.
quia cum ueniens dñs in car¬
ne. dilectam sibi domum. ui¬
delicet eccłiam ȩdificare dispo¬
neret: ñ de fudeis tantummͦ.

Expanded text:
adjutam ac nobiliter augmentatamadjutam ac nobiliter augmentatam, et ejus haereticos, schismaticos et paganos, principalibus erectos esse decretis. Petit ergo Salomon in opere templi auxilium ab Hiram, quia cum veniens in carne Dominus dilectam sibi domum, videlicet Ecclesiam aedificare disponeret, non de Judaeis tantumm
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Marrat regum hystoria.
qͥa salomon ȩdificaturꝰ domũ
dño. quesierit autilium ab
yram rege tyra. qͥ erat amicus
dauid õi tempore. & cum ipso qͦq
salomon pꝰqͣm regno potitꝰ est.¬
pacem hab̾e iã cȩꝑat. ꝓmptumq
mox ad adiuuandum se in oĩb
eiꝰ inuen̾it animũ: ita ut artifi¬
ces illi. ⁊ ligna & aurum. prout
opꝰ habebat dedit. Cuiꝰ bñficii
gr̃a. salomon ei ꝑannos singłos.
plurimos tͥcici & olei choros in
cibum domui eiꝰ dabat. Nulli
autem dubium. qͦd salomon
qͥ int̾ptat᷑ pacificꝰ. & ipso nõie.⁊
serenissimo regni sui statu. illũ
significet: de qͦ dixit ysaias ꝓ¬
& pacis ñerit finis: Yran uero
qͥ latine dr uiuens excelse: cre¬
dentes ex gentib. & uita simul
cum fide głosos. figͣaltẽ expͥmit.
Neq aliqͥd ꝓhibet. qͥn yram qͥa
rex erat. regalipotentia salomo¬
nem in ȩdificatione domꝰ dñi
iuuat. si conu̾sos ad fidem. ipsos
rerũ dños typice denunciet:
quoꝵ ope constat eccłiam sepiꝰ

Expanded text:
. Narrat Regum historia, quia Salomon aedificaturus domum Domino, quaesierit auxilium ab Hiram rege Tyri, qui erat amicus David omni tempore, et cum ipso quoque Salomone, postquam regno potitpacem habere jam coeperit, promptumque mox ad adjuvandum se in omnibus ejus invenerit animum, ita ut artifices illi, et ligna et aurum, prout opus habebat, dederit: cujus beneficii gratia Salomon ei per annos singulos plurimos tritici et olei choros in cibum domui ejus dabat. Nulli autem dubium quin Salomon, qui interpretatur pacificus, et ipso nomine et serenissimo regni sui statu illum significet de quo dixit Isaiaset pacis non erit finis . Hiram vero qui Latine dicitur Vivens excelse, credentes ex gentibus et vita simul cum fide gloriosos figuraliter exprimit. Neque aliquid prohibet quin Hiram, quia rex erat, regalique potentia Salomonem in aedificio domus Domini juvabat, conversos ad fidem ipsos rerum dominos typice denuntiet, quorum ope constat Ecclesiam saepius
Abbreviated transcription (Latin):
emmult᷑ mori potert̃. equales
enim anglis st̃. ⁊ filii di fr̾ cum¬
sint filii resurrectionis. adhãc
ꝑtinet ipse mediator  ⁊ hõiũ
ait. Soluite templum hoc: &
in tͥb dieb excitaboitid. Quod
exponens eugłista subiunxit.
Hoc aut̃ dicebat de templo cor¬
poris sui. Dic̃ aut̃ apłs de nob̾.
Nes citis qͥa templum dei estie:
ille templum di. ꝑ assumptam
humanitatem factꝰ est. &e nos
in nob efficim: constat utiq. qͥa
figa omnium nr̃m. & ipsiꝰ dñi
uidelicet & m̃broꝵ eiꝰ. qͦ nos
sumꝰ. templum illud mat̾iale
angłaris. singłarit̾ electi. & p̃¬
ciosi. infundamento fundati:

Expanded text:
m ultra mori poterunt, aequales enim angelis sunt, et filii sunt Dei, et filii resurrectionis . Ad hanc pertinet ipse Mediator Dei et homait: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . Quod exponens Evangelista subjunxit: Hoc autem dicebat de templo corporis sui . Dicit autem Apostolus de nobis: Nescitis quia templum Dei estis, ille templum Dei per assumptam humanitatem factus est, et nos iritum efficimur, constat utique quia figuram omnium nostrum, et ipsius Domini videlicesumus, templum illud materiale angularis singulariter electi et pretiosi in fundamento fundati;
Abbreviated transcription (Latin):
edifieauit rex salomon
in irłm. in fig᷑am facta ẽ sanct̃ȩ
uniũ sał eccłiȩ: qͤ a pͥmo electo.
usq adultimum qui in fine
mundi nasciturꝰ ẽ. cotidie ꝑ
gr̃am regis pacifici.suruideli¬
cet redemptoris. edificat᷑: quȩ
partim adhuc ꝑegͥnat᷑ ab illo
in t̾ris: partim euasis ꝑegͥnan¬
di erumnis. cum illo iam reg¬
nant in ceł. uͥ ꝑacto ultimoui¬
dicio. tota est regnatura cũ illo.
Adhanc domum ꝑtinent electi
angłi: qͦꝵ nob̃ similitudo in fut᷑a
uita ꝓmitat᷑: dicente dño. Illi
aut̃ qui digni habebunt᷑ scło
illo. & refurrectione ex mortuiᷤ.

Expanded text:
edificavit rex Salomon in Hierusalem, in figura facta est sanctae universalis Ecclesiae, quae a primo electo usque ad ultimum, qui in fine mundi nasciturus est, quotidie per gratiam regis pacifici sui, videlicet Redemptoris aedificatur; quae partim adhuc peregrinatur ab illo in terris, partim evasis peregrinandi aerumnis, cum illo jam regnat in coelis, ubi peracto ultimo judicio tota est regnatura cum illo. Ad hanc domum pertinent electi angeli, quorum nobis similitudo in futura vita promittitur, dicente Domino: Illi autem qui digni habentur saeculo illo et resurrectione ex mortui
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum scłi diem ẽẽ notandũ.
cui ad indicium pͥmatꝰ. ibi re¬
orandias inicium ⁊odiaci cir¬
culi uolusse prefigere. Nec
enim illa die. uł romanorũ
uł grecoꝵ uł certe egyptioꝵ
mensis annuisue. euiꝰ heͣc
causa fieret orit. s nec abhis¬
⁊ egypus. gentib quamuis se¬
turaliter Greci lactitent: uerũ¬

Expanded text:
mum seculi diem esse notandum. Cuius ad indicium primatus ibi reos inicium zodiaci circuli voluisse prefigere. Neque enim illa die vel Romanorum vel Grecorum vel Egiptiorum mensis annusve, cuius hoc causa fieret, oritur. Sed nec ab hiis gentibus, quamvis se Greci iactitent, veru
Abbreviated transcription (Latin):
a qͥb abraham patͥar.¬
chaut iosephus testat᷑
edoctꝰ. ut dm̃ celi syderumqͥ
conu̾̃sionem cognbuit. ipsa
mox disciplinam ueratius in¬
tellectam egyptiorum gen¬

Expanded text:
 Abraham patriarcha, ut Josephus testatur, edoctus, ut Deum coeli siderumquc conversione cognovit, ipsam mox disciplinam veracius intellectam Aegyptiorum gen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯueritem quasi ouidamere
cunt. nubes latibulum eius.
nec nr̃a consid̾at. ⁊ circa car¬
dines cȩli ꝑambulat. Nec itẽ
lune solius plenum captemꝰ
exortum. qͣsi uxta pelagia¬
nos absq gr̃a dei suꝑna beati
ẽẽ queamꝰ. uerum iuxta eum
lebratione. equinoctialem
solis exortum. euncta uideł
tenebraꝵ offendicła deuim¬
centis. plenilumo nr̃e deuo¬
diomis euestigio sequente de¬
dicemꝰ. Hanc mos ayci pasche
rationem die ꝓpͥe resurrec̃tio¬
nis ꝑfecit: qͥ non uenit sol¬
uere legem si adimplene. de

Expanded text:
eritemus, quasi Deum cunt: Nubes latibulum ejus; nec nostra considerat, et circa cardines coeli perambulat. Nec item lunae solius plenum captemus exortum, quasi juxta Pelagianos absque gratia superna beati esse non queamus, verum juxta eum lebratione aequinoctialem solis exortum, cuncta videlicet tenebrarum offendicula devincentis, plenilunio nostrae devotionis e vestigio sequente, dedicemus. Hanc Mosaicae Paschae rationem die propriae resurrectionis perfecit, qui non venit solvere legem,
Abbreviated transcription (Latin):
dies ẽ. Cum autem ad partẽ
parte ẽ dies ubi p̃sentia solis
est. nisi forte poetͣicis figinti
cor in clinandum ẽ. ut ere¬
damꝰ solem mari se imer¬
gere. atꝙ in de loduialia
parte. mane surgere qnqm
si ita ẽẽt abys sus ipsa p̃sentia
solis illustraret᷑. atq ibi  eet
dies. Posset enim ⁊ aquas il¬
luminare. qͣndo ab eis ñ pos¬
sit extingui. S hoc monistru.¬
ofsum ẽ suspicari. Ante uero
solis creationem. pͥmrtiue
lucis circuitu qͦd nẽ ꝑ solem
fit agebat᷑: pͥmo qͥdem scd̃oq

Expanded text:
nobis dies est, dum autem partem nobis dies est, dum autem partem parte est dies, nisi ubi praesentia solis est; nisi forte poeticis figmentis cor inclinandum est, ut credamus solem mari se immergere, atque inde lotum ex alia parte mane surgere. Quanquam si ita esset, abyssus ipsa praesentia solis illustraretur, atque ibi esset dies; posset enim et aquas illuminare, quando ab eis non possit exstingui. Sed hoc monstrosum est suspicari. Ante vero solis creationem primitivae lucis circuitu, quod nunc per solem fit, agebatur: primo quidem secundoq
Abbreviated transcription (Latin):
lxͣx.iuͭ. discipłoꝵs summam
sigurãlit̃ explanans. dicut
xx.iii. horis totꝰ orbis pͥagto.
atq lustratur: ita misterium il¬
lustrandi orbis ꝑ euangelium
sc̃e tͥnitatis. in .lcxͣ. duob disci¬
pulis iͣttmat᷑. Ulicies quater¬
enim terni.septuagies dipon¬
dius est. Dicit ulem᷑ in libro
de genesi ad lrttam primo.
An dicendum ẽ qͦd cum eito ꝑ¬
actum eẽt hoc opꝰ di. tam diu
stecit lux non succedente nocte
succedens. donec spacium noc¬
turni temporus p̾t̾iret.⁊ mane
fieret diei sequentis. tino pͥri¬
moq tͣnsact̾o: s si hec dixero
uereor ne rideor abhis qui cer¬
tissime cognouert̃. ⁊ ab his
qͥ possunt facillime adutetere
qͦd eo tempore qͦ nox apud noᷤᷤ
est eas partes mundi presentia
lucis illustret. ꝑ quas sol aboc¬
casu in ortum redit. ac ꝑhec
oĩb .xxiiii. horis. non deesse
ꝑ eircuitum gyri toti. alib
diem. alibi noctem. E paulo
post. commemorata eccłastis
pars inquit cum habet solẽ.

Expanded text:
LXX duorum discipulorum summam figuraliter explanans: « Sicut XXIV horis totus orbis peragitur atque lustratur, ita mysterium illustrandi orbis per Evangelium Trinitatis in LXX duobus discipulis intimatur. Vicies enim quaterni septuagies terni dipondius est. » Dicit idem, in libro de Genesi ad litteram primo: « An dicendum est quod cum cito peractum esset hoc opus Dei, tamdiu stetit lux non succedente nocte,succedens, donec spatium nocturni temporis praeteriret, et mane fieret diei sequentis, uno primoque transacto? Sed si hoc dixero, vereor ne irridear et ab iis qui certissime cognoverunt, et ab iis qui possunt facillime advertere quod eo tempore quo nox apud nos est, eas partes mundi praesentia lucis illustret, per quas sol ab occasu in ortum redit, ac per hoc omnibus XXIV horis non deesseper circuitum gyri totius alibi diem, alibi noctem. » Et paulo post, commemorata Ecclesiasts ergo pars, inquit, cum habet solem,
Abbreviated transcription (Latin):
di.u. De die.
ies est aer sole illustratꝰ
nomeninde sumens.qd
tenebras a luce disiungat ac
diuidat. Namꝯ cumin pͥmor¬
dio creat᷑ars. tenebre eẽnt fuꝑ
faciem abyͣsi: dixit d̾s. fiat
lux. Et facta est lux. Et uocauit
suꝑͣ terras appellat. Proprie
est circuitu solis totum or¬
bem lustrantis impletur. qͣ
secum semꝑ ⁊ ubiꝙ lumendi¬
erum crcumferens. ñ mino¬
re aerum spacio noetui suib
t̃ras. quam suꝑͣ terras uter¬
dͣiu eredit᷑ exaltari. Qlqun

Expanded text:
. De die. Dies est aer sole illustratus, nomen inde sumens, quod tenebras a luce disjungat ac dividat. Nam cum in primordio creaturarum tenebrae essent super faciem abyssi, dixit Deus: Filux, et facta est lux. Et vocavit terras appellat: proprie est, circuitu solis totum orbem lustrantis impletur, qui secum semper et ubique lumen diurnum circumferens non minore aerum spatio noctu sub terras quam supra terras interdiu creditur exaltari. An
Abbreviated transcription (Latin):
turbaret calculatorem.
Ierminus rogatio xxxix.¬
num omni tempore a.iiͦ. noñ
mai requirit᷑ & omnia ut in
suꝑiorib computant᷑. ⁊ ẽ. luna
.xx. que sit mensis may.
entecostes t̃minus. xl.¬
a .xiii.kl̃. iunĩ semꝑ reqͥrit᷑
ꝑomnia sicut suꝑiores: qui
uͦ t̾̃mini.una eademq feria ꝓ¬
nuncient᷑. ⁊i ut pascha. sic cet̾e
iste festiuitates. in dñicum diẽ
ꝓtelabunt᷑. tut de pascha. sic
de cet̾is intellige. ut si dñica

Expanded text:
turbaret calculatorem. Terminus Rogationum omni tempore a II Non. Maii requiritur, et omnia ut in superioribus computantur, et est Luna XX quae mensis Maii. Pentecostes terminus a XIII Kal. Junii semper requiritur per omnia, sicut superiores, qui vero termini una eademque feria provenient, et ut Pascha, sic caeterae istae festivitates in Dominicum diem protelabuntur; et ut de Pascha, sic de caeteris intellige, ut si in Dominico
Abbreviated transcription (Latin):
uł octaua illiꝰ scłi est etate
supplicandum. in qua qͥ a
iusti gaudia. s reprobi sunt
supplicia ꝑcepturi. psalmus
hic ingenti pauore incipit.

Expanded text:
 octava illius saeculi aetate est supplicandum. In qua quia justi gaudia, sed reprobi sunt supplicia percepturi, Psalmus hic ingenti pavore incipit
Abbreviated transcription (Latin):
est. Et si fu̾it ogooas. aut en¬
decas. simul cum bissexto: seqͥt᷑
adhuc .iiiͣ .xxx: que est embo¬
lismalis illius annide quosu¬
pra dictum est xl uiii

Expanded text:
est; et si fuerit ogdoas aut endecas, simul cum bissexto sequitur adhuc quarta XXXma, quae est embolismalis illius anni, de quo supra dictum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tirculo continet᷑¬
rumũꝰ solis. computare
Adde concurrentes septima¬
ne dies. qͥ fuenint anno quo
computas. ut puta .iii. fiunt.
uͦ Quinta feria intrant kłe
ianuarie. Item anno qui sex
hͣabet᷑ concurrenteo sume .u.
regłares mensis martii.adde

Expanded text:
circulo continetsolis computare adde concurrentes septimanae dies qui fuerint anno quo computas, ut puta tres; fiunt quinque: quinta feria intrant Kalendae Januariae. Item anno qui sex habet concurrentes, sume quinque regulares mensis Martii, adde
Abbreviated transcription (Latin):
adherentib. ⁊ gr̃am noui sper
domino moyses ⁊ multa fig᷑a¬
liter: & illud aꝑtissime. cum ꝓ¬
missum narrat abrahe ꝑ dñm.
qͥa in semine tuo bñdicent᷑ om̃s
familiȩ t̾re: & cum ꝑse ipse diẽ
filiis isrł. quia ꝓpħam suiscita

Expanded text:
adhaerentibus, et gratiam novi spernadhaerentibus, et gratiam novi spernDomino Moyses, et multa figuraliter, et illud apertissime, cum promissum narrat Abrahae per Dominum, quia in semine tuo benedicentur omnes familiae terrae ; et cum per se ipse dicit filiis Israel, quia p
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest ẽẽ firma uita. uł loqͤla
doctoꝵ: apte subdit᷑. Ouo quoq
capitella fecit que ponerent᷑ suꝑ
capita columnaꝵs. fusilia ex ere:
.. cubitoꝵ altitudinis. capitel¬
lum unum: ⁊ .uͦ. cubitoꝵ altitu¬
dinis capitellum alt̾um. Capita
enim columnarum hoc ẽ supre¬
ma pars eaꝵ. p̃cordia st̃ fideliũ
doctors. quoꝵ deo deuotis cogi¬
tationib sicut capite membra.
ita ipsoꝵ omnia ⁊ oꝑa dirigunt᷑
&e u̾ba. Ocio auitem capitella quȩ
his capitib erant suꝑposita. duo
ft̾ testam̃ta: quoꝵ meditatione
atq obseruantia. doctores sc̃i¬
toto ⁊ animosubdunt᷑ ⁊ corpo¬
re. Unde bñ utrunq capitellũ
uͦ cubitos habebat altitudinis:
qͥa nimirum.xͤ. libͥs scriptura
mos aycȩ legis comp̃hensa est.
.uͦ. etiam scłi etates. tota ueteris
instrumenti series complexa ẽ.
Nouum uͦ testamentum non
alia nobis aliqͣ p̃dicat. qm qͦd
deis uet̾is testam̃ti littę frustͣ

Expanded text:
non potest esse firma vel vita vel loquela non potest esse firma vel vita vel loquela doctorum, aptecapitella fecit, quae ponerentur super capita columnarum fusilia ex aere, quinque cubitorum altitudinis capitellum unum, et quinque cubitorum altitudinis capitellum alterum; capita etenim columnarum, hoc est, suprema pars earum, corda sunt fidelium doctorum; quorum Deo devota cogitatione, sicut capite membra, ita ipsorum omnia et opera diriguntur et verba. Duo autem capitella, quae his capitibus erant superposita, duo sunt Testamenta, quorum meditationi atque observantiae doctores toto animo subduntur et corpore. Unde bene utrumque capitellum quinque cubitos habebat altitudinis: quia nimirum quinque libris Scriptura Mosaicae legis comprehensa est, quinque etiam saeculi aetates tota veteris Instrumenti series complexa est. Novum vero Testamentum non alia nobis aliqua praedicat, quam quae Judaeis veteris Testamenti litterae frustra
Abbreviated transcription (Latin):
apłice instructionis: que mini¬
rum linea. ambit columnam
utramq cum quisq doctor. siue
iudeis siue gentib p̃dicare missꝰ
ea tantum facere curat. ac doce.
eccłia. Nam siqͥs alit̃ uiuere. si¬
ue p̃dicare uoluerit. ⁊ legem.¬
libitu noua quelibet statuere
maluertt: non ẽ talis colũmna
templo deiapta: qͥa dum apłi¬
ca statuta sequi contemnit: qͣ
si exilitate intentionis sue. uł
elationis tumide grossitudine
duodecim cubitoꝵ linee non
conuenit. Has nimirum lineaᷤᷤ
circumdedie: cum missis ad
docendas baptizandasq om̃s
gentes discipłis. ait. Docete eos
seruare quecunq mandaui
uob̾. Quisquis gͦ seruat ac do¬
cet omnia quecumq manda.¬
uit apłis dñs. neq alia suꝑad¬
iciens. neq hoꝵ qͥppiam p̾t̾iens
ipse ꝓfecto columna est in domo
di. que ẽ eccłia. ⁊ firmamentum
ẽ ueritatis: qualem fore timo¬
theum monuit apls paulus. ue¬
rum qͥa absꝙ scientia scͥpt᷑arum.

Expanded text:
apostolicae institutionis, quae nimiapostolicae institutionis, quae nimirum linea ambiutramque, » cum quisque doctor sive Judaeis seu gentibus praedicare missus, ea tantum facere curat ac docere,Ecclesia. Nam si quis aliter vivere sive praedicare voluerit, et vel aplibitu nova quaelibet statuere maluerit, non est talis columna templo Dei apta, quia dum apostolica statuta sequi contemnit, quasi vel exilitate inertiae suae vel elationis tumidae grossitudine duodecim cubitorum lineae non convenit. Has nimirum lineas circumdedit, cum missis ad docendas baptizandasque omnes gentes discipulis ait: Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis . Qui ergo servat ac docet omnia quaecunque mandavit apostolis Dominus, nec alia superadjiciens, neque horum quippiam praeteriens, ipse profecto columna in domo Dei, quae est Ecclesia, et firmamentum est veritatis, qualem fore Timotheum monuit apostolus Paulus . Verum quia absque scientia Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
nere ꝓpt̾ scãm tͥnitatem: sex ad
oꝑationem. eo qͦd in eoꝵs dierũ
numero mundꝰ sit factꝰ luce
clariꝰ est: ⁊ tͥa ꝑ sex multipli¬
cantur: cum iustꝰ qui ex fide
uiuit. cognitionem piȩ credu¬
litatis. executione bonȩ ac̾tio¬
nis acumulat. Columna nãq
ante fores templi decem ce oc¬
to cubitis alta ẽ: cũ p̾dicator
qͥsq eggiꝰ. palam cunctis insi¬
nuat. ñ nsi ꝑ fidem. ⁊ oꝑa iu-¬
sticiȩ. nos ad suꝑnȩ gaudia
uite posse ꝑuenire. Quamuis
possit hic altiꝰ intelligi: quod
nomen iħu apud grecos abhoc
numeros incipiat. Prima enĩ
litt̾a nominis iħu apd̃ eosdem.
decem: scd̃a. octo significat.
Et apte decem ⁊ octo cubitis al¬
te sunt columne domꝰ domi-
ni: qͥa doctores scĩ. iimo om̃s
elect̃i. ad eum finem bene ui¬
uendo intendt̃. ut conditorẽ
suum facie tude mereant᷑ ad
faciem.Neq enim ultra quid
querant habebunt. cum ad eũ
cubitors duodecim. norma est

Expanded text:
nere propter sanctam trinitatem, sex ad nere propter sanctam trinitatem, sex ad operationem, quod in eo dierum numero mundus sit factus, luce clarius est. Et tria per sex multiplicantur, cum justus ex fide vivit, et cognitionem piae credulitatis exsecutione bonae actionis accumulat. Columna namque ante fores templi decem et octo cubitorum alta est, cum praedicator quisque egregius palam cunctis insinuat, non nisi per fidem et ostitiae nos ad supernae gaudia vitae posse pervenire. Quamvis possit et hoc altius intelligi, quod nomen Jesu apud Graecos ab hoc numero incipiat. Prima enim littera nominis Jesu apud eos decem, secunda octo significat. Et apte octodecim cubitos altae sunt columnae domus Dei, quia doctores sancti, imo omnes electi, ad eum finem bene vivendo intendunt, ut Conditorem suum facie videre mereantur ad faciem. Neque enim ultra quid quaerere habebunt, cum ad eum cubitorum duodecim, norma est
Abbreviated transcription (Latin):
monstrent ⁊ exemplo. Uel certe
quia de eisdem columnis in
suit inuestibulo templi. unam
a dextris ⁊ alteram a simstris:
ideo ft̾ facte duȩ columnȩ. atq
ita dispositȩ: ut nob̾ ⁊ in ꝓsꝑis.
⁊ in adu̾sis. ing̾ssum patͥe cȩle¬
stis ante ocłos m̃tis habendũ
ẽẽ doceant. Hinc etenim paulꝰ
columna utiq domꝰ domini
excellentis sima. ꝑ arma iusti¬
ciȩ nos a dextͥs ⁊ a sinstris com¬
monendos eẽ. suis suorumq
sedulis hortat᷑ exemplis: ut
nec ꝓsꝑis delectaa ec fracti
asꝑis. a regia uite ata qua ad ꝓ¬
missam nobis hereditatem pa¬
driȩ cȩlestis gradiendum est.
nullam in partem dedinernꝰ.
Notandum sane in hac senten¬
dia paralipomenon quam po¬
sui. qͦd eadem porticꝰ templi. c̃
uestibulum templi tocabat᷑.
⁊ qͥd in ꝓpħis legimꝰ. int̾ uesti.¬
bulum ⁊ altare orabant sacer
torum altitudinis habe me¬
morat᷑. Uet enim sex. decem ce
octo faciunt: tͥa uͦ adfidem ꝑti¬

Expanded text:
monstrent et exemplo. Vel certe monstrent et exemplo. Vel certe quia dsuit in vestibulo templi, unam a dextris et alteram a sinistris . Ideo factae sunt duae columnae, atque ita dispositae, ut nobis et in prosperis et in adversis ingressum patriae coelestis ante oculos mentis habendum esse doceant: hinc enim Paulus, columna utique domus Domini excellentissima, per arma justitiae nos a dextris et a sinistris communiendos esse suis suorumque sedulis hortatur exemplis: ut nec prosperis delectati, nec fracti adversis, a regia vitae via, qua ad promissam nobis haereditatem patriae coelestis gradiendum est, ulla in parte declinemus. Notandum sane in hac sententia Paralipomenon quam posui, quod eadem porticus templi etiam vestibulum templi vocabatur; et quod in prophetis legimus, inter vestibulum et altare orabant sacerdtorum altitudinem habere memoratur; ter etenim seni decem et octo faciunt, tria vero ad fidem perti
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos in gentib. illi autem in
circumcisione. Quib uerbis
quasi exponere uidet᷑ mist̾tum
columnaꝵs mat̾ialium : & qͥd
uidelicet figͣatierunt: &e quare
due st̃ factȩ. Apłos nanq ⁊ doc¬
tores eunctos sp̃ales significant.
fortes nimirum fide.⁊ oꝑe: &e
contemplatione ad superna
erectos. Duȩ st̃ auẽ: ut ⁊ genteᷤᷤ
& circumcisionem p̾dicando
in ȩccłiam introdueant. Sta.¬
bantq in porticu ante fores
dempli: ⁊ ing̾ssum illiꝰ suo de
core. ac pulchratudine ex utͣq
parte mirabilit̾ ornabant:
Ostium autem templi dñs ẽ:
qͥa nemouenit ad patrem nͥ ꝑ
ipsum: ⁊ sic̃ alib dr. ego sum
ostrum: ꝑ me siqͥs introierit
saluabit᷑. Quod uidelicet osti¬
um. columnȩ ex utroq lat̾e
coram positȩ circumstant: cũ
ministri sermonis. utͥq popło
intͦitum regni cȩlestis ostendt̃:
ut si a luce scientie legalis qͥsq
seu ex rigore gentilitatis ad fidẽ
eugłii uenerit: habeat paratos
eos. qͥ sibi it̾ salutis. & uerbo de¬

Expanded text:
ut nos in gentibus, illi autem in circumcisione. » Quibus verbis, quasi exponere videtur mysterium columnarum materialium; et quid videlicet figuraverint, et quare duae sint factae. Apostolus namque et doctores cunctis spiritales significant. Fortes nimirum fide atque opere et contemplatione ad superna electos. Duae sunt autem, ut et gentes, et circumcisionem praedicando in Ecclesiam introducant. Stabant in porticu ante fores templi, et ingressum illius suo de core ac pulchritudine ex utraque parte mirabiliter ornabant. Ostium autem templi Dominus est: « quia nemo venit ad Patrem, nisi ipsum ; et sicut alibi dicit, Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur . Quod videlicet ostium, columnae ab utroque latere coram positae circumstant cum minister sermonis utrique populo introitum regni coelestis ostendit, ut si a luce scientiae legalis quisque seu ex rigore gentilitatis, ad fidem Evangelii venerit, habeat paratos eos qui sibi iter salutis et verbo de
Abbreviated transcription (Latin):
factura subinfert᷑: ⁊ quasi in
modum retis & cathenarum
sibi inuicem miro oꝑe contex¬
tarum. Utrunq capitellum co¬
lumnaꝵs fusilȩ erat: quia in
libro paralipomenon ita scͥptũ
est. necñ ⁊ quasi cathenulas
in oracło. & suꝑpos uit eas capi

Expanded text:
factura subinfertur: Et quasi in factura subinfertur: Et quasi in modum retis et catenarum sibi invicem miro opere contextarum, utrumque capitellum columnarum fusile erat . Quod in libro Paralipomenon ita scriptum est: Necnon et quasi catenulas in oracula, et superposuit eas
Abbreviated transcription (Latin):
etis. iuxta omnia qͦẽq locutꝰ
discipłos uox patͥs de cȩlo. cum
apparente illis domino in gła
int̾ ipsum moysen ⁊ helyam in
monte sc̃o ita intonuit dicens.
ammirabili diuinȩ oꝑationis
concordia. ce pͥmo noui gratia
testamenti. in uelamine ueti̾s¬
erat condita. ⁊ nc̃ sacram̃ta ue¬
teris testam̃ti ꝑlticem sunt no¬
ui reuelata: quasi capitellum
utriꝰq columnȩ. qͥnq ẽ cubitĩ
altum: qͥa uidelicet manife¬
stum ẽ. quod in testamentoue¬
lib̾s legis p̾signata. uł in qͥnq
ȩtatib funt omnia plenꝰ comp̃
sita gr̃a. Sicq fit: ut p̾dicator qͥs¬
quioꝵ testimonio confirmatꝰ.
certam fidei ⁊ oꝑis rectitudinẽ.
absq errore conseruet: nou̾itq
docens ꝓferre de thesaurosuo
noua ⁊ uet̾a. Non solum autem
s ⁊ om̃s qui in eoꝵdem testam̃to¬
rum lib̾s scͥpticontinent᷑ elec¬
ti. una fide p̃diti. eademq St̃
ad inuicem caritate conexi. Un-¬
de apte de ipsoꝵ capitellorum

Expanded text:
etis, juxta omnia quaecumque locutus discipulos vox Patris de coelo monuit, cum apparente illis Domino in gloria, inter ipsum Moysem et Eliam in monte sancto, ita intonuit dicens: admirabili divinae operationis concordia, primo novi gratia Testamenti in velamine erat veteris abscondita, et nunc sacramenta veteris Testamenti sunt per lucem novi revelata, quasi capitellum utriusque columnae quinque est cubitis altum, quia videlicet manifestum est quod in Testamento velibris legis praesignata, vel in quinque aetatibus sunt omnia plenius compsita gratia; sicque fit ut praedicator quisquiorum testimonio confirmatus, certamen fidei, et operis rectitudinem, absque errore conservet, noveritque docens proferre de thesauro suo nova et vetera. Non solum autem sed et omnes qui in eorumdem Testamentorum libris scripti continentur electi, una fide praediti, eademque sunt ad invicem charitate connexi. Unde apte de ipsorum capitellorum
Abbreviated transcription (Latin):
fluis accreseit. Et
ut dieb quos sig¬
nare uolebamꝰ
littere fufficeret:
non singulis has
posuimus. atq
icleo nonultra
tum tangere op
erat. Eposuimus
eidem oꝑi paginã
ix. alfabeta huiꝰ¬
modi a diuersis
litt̃s inchoantia
totidem annoꝵ
circłi decemno¬
uennalis caperet
simul ⁊ m̃sium
singłoꝵ signoꝵq uocabula
.xii. quehoc ordine disposita
qͥb luna zodiacum ꝑuolat.
xx. uii. lineas habet in lori¬
gitudine nominib signoꝵ
ante. nominib uͦ m̃sium

Expanded text:
fluis accrescit. Et ut diebus quos signare volebamus litterae sufficerent, non singulis has posuimus, atque ideo non ultra tum tangere opus erat. Praeposuimus eidem operi paginam IX alphabeta hujusmodi a diversis literis inchoantia, totidem annorum circuli decennovenalis caperet, simul et mensium singulorum signorumque vocabula duodecim, quae hoc ordine disposita quibus luna zodiacum pervolat: XXVII lineas habet in longitudine, nominibus signorum ante, nominibus vero m
Abbreviated transcription (Latin):
terint. Si enim sol brumali
solsticio minimum diem.⁊
maximamagens noctem:
deinde cotidianc ꝓcessu noc¬
tem contrahit. ac diem exten¬
dit. usq estiuum solsticium.
quo nox breunssima.⁊dies
extat longis sim᷑. patet ꝓfecto
medio eorum discurso dierũ
spacio. tantum ininoratam
ut parilongiturdine metian¬
tur: seruante adhic die soli
y ⁊ IN. id est diminutionem:
donec adeam ꝑueniat ꝓlixi-¬
tatem uel angustiam. quam
neutra excedere potest: quod
fit rursꝰ insolsticio altero. Cũ
gͦ solsticia. alt̾um .xiii. k ͨ. iañ
alt̾um . xiiͦ. k . iuł. ẽẽ constet:
diesq abuno usq ad alt̾um.
.cͣlxxxiiͦ. scire uolens quid
sit horum medium. p̃fatum
numerum ꝑ ȩqͣs diuide por¬
sticium brumale.noueris
equinoctium ũnale: qui dies
occurrit .xiiͦ.. apͥł: ce hoc
fit in ascensu solis. Quodsi
alt̾um dep̃hendere uis equi¬
noctium. autunnale scilicet
facito idem in descensu Uroe
enim quot dieb descendat.

Expanded text:
uerint. Si enim sol brumali uerint. Si enim sol brumali solstitio minimum diem et maximam agens noctem deinceps quotidiano processu noctem contrahit, ac diem extendit usque ad aestivum solstitium, quo nox brevissima et dies exstat longissimus, patet profecto medio mediorum decurso dierum spatio tantum minoratam ut pari longitudine metiantur, servante adhuc die soliSUNT, id est, diminutio. donec ad eam proveniant prolixitatem, vel angustiam, quam neuter excedere potest, quod fit rursus in solstitio altero. Cum ergo solstitia alterum XII Kal. Januarii, alterum XII Kal. Julii esse constet, diesque ab uno ad alterum CLXXXII, scire volens, qui sit horum medius, praefatum numerum per aequas divide porstitium brumale noveris aequinoctium vernale, qui dies occurrit XII Kal. April. Et hoc fit in ascensu solis. Quod si alterum deprehendere vis aequinoctium autumnale, facito idem in descensu. Vide enim quod diebus descendat
Abbreviated transcription (Latin):
dies ac minuta. eͥ sͦ. Ex his gͦ. ccͣc.
minutis. ceͣc.lxͫuͦ. dies ce qua¬
drans efficit᷑ ex minutis horaꝵ.
quib sol inuno quoq signo
suꝑ .xxͣx. dies. immorat᷑: quem
diem soltam in ascensu quã
i des censu suo ꝑficit. S qͥa
in ascensu necdum ꝑactus. ꝓ
integro computari nequit:
computat᷑ & in descensu. Et
inde est. quod ab estiuo solsti¬
cio.usq ad hib̃num. plus com¬
putat᷑ unus dies.iͣ. clxxͣxiii.
cum tamen sol ut dictum est.
ꝑ easdem semꝑ lineas descen¬
dat. ꝑ quas ascendãt: donec
in anno. ex quadrantib integ̃
dies completis.ascensui solis
int̾ponat᷑sicq ⁊ ascensus ce
des census. pari dierum nũo
computet᷑ .iͥ.cͣ.lxxͣxiiiͦ. qui si¬
mul iunct̃i. faciunt bissextilis
anni dies.ccͣc lxuiͬ. Uerum
his ꝑ excessum breuit dictis:
ad ostendendum soł annuũ
cursum. redeamus unde di.¬
gressi sumus.ad ꝓbandos eqͥ¬
noctiorum dies: quos palam
est inuenire:si ea que de sol¬
sticiis dicta sunt. rata consti.¬

Expanded text:
d est minuta CL. Ex his ergo CCC minutis CCCmus LXVtus dies et quadrans efficitur ex minutis horarum, quibus in unoquoque signo super XXX dies immoratur, quem diem sol tam in ascensu quam in descensu perficit. Sed quia in ascensu nec dum peractus, pro integro computari nequit, computatur et descensu. Et inde est quod ab aestivo solstitio usque ad hibernum computatur unus dies, id est CLXXXIII, cum tamen sol, ut dictum est, per easdem semper lineas descendat per quas ascenderat, donec quarto anno ex quadrantibus integer dies expletus ascensui solis interponatur, sicque et ascensus et descensus pari dierum numero computetur, id est CLXXXIII, qui simul juncti faciunt bissextilis anni dies CCCLXVI. Verum his per excessum breviter dictis, ad ostendendum solis annuum cursum redeamus, unde digressi sumus ad probandos aequinoctiorum dies, quos palam est invenire, si ea quae de solstitiis dicta sunt rata constit
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo: de quib eadem dicta ft̃.
Porro aute taurum aries: ce pꝰ
uirginem libra:que pari modo
ẽẽ locata. testant᷑ equinoctia.
in utͦq eorum annuatim occ̃¬
rentia. Sic de ceteris.usq ad
capͥcornum: qui cȩt̃is humihior.
rursus suum ortum habet ce
occasum: totum᷑ dis cursum ꝑagit.
Cumgͦ sol ut dictum ẽ ꝑ cͣlxix.¬
iiͦ. ortus uł lineas ascendẽs ⁊ ꝑ
easd̃ descendeis annũ ꝑficiat:
duplica p̃dictum numerum:
ce habes.c cͣc.lx .iiii. dies anni
solaris. Unꝰ porro dies qui cum
dimidiam. Accipe primum il
x.xiI. dies: ac insuꝑ .xuͦ. horas.
id est minuta. cͣl. Simili mͦ¬

Expanded text:
Virgo, de quibus eadem dicta sunt. Virgo, de quibus eadem dicta sunt. Porro ante Taurum Aries, et post Virginem Libra, quae pari modo esse locata testantur aequinoctia in utroque eorum annatim concurrentia. Sic de caeteris usque ad Capricornum, qui caeteris humilior rursus suum ortum habet et occasum, totumque discursum. Cum ergo sol, ut dictum est, per CLXXXII ortus vel lineas ascendens, et per easdem descendens annum perficiat, duplica praedictum numerum, et habes CCCLXIV dies anni solaris. Porro unus dies, qui cum ras ac dimidiam. Accipe primum illXXII dies, insuper et XV horas, id est minuta CL. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
cum. S ita est ipse signifer o¬
blique ꝑ celum porrectꝰ apolo
usq ad polum:ut bina semꝑ
signa contrase altrins ecus
posita eosdem habeant ortus
& occasus: duob tropieis dũ¬
taxat exceptis. que singłarem
habent ortum &e occasum.
cancro uidelicet & capͥcorno:
quorum altum excelsius. alt̾¬
um deuexius constat ẽẽ loca¬
tum. Ut autem hoc quod di¬
cimus manifestissime pateat:
cancer. utpote cunctis excel¬
sior. cunctis sublimius orit᷑ &
occidit. Quod euid entissime
pandit solsticialis exortꝰ. m̃s e
sunt tocata. unum ab antece¬
dentib. alt̾um a sequentib:
eosdem ut dictum est custo
gratia: ante cancrum suntge¬
mini:ce post cancrum.leo.Qe
ut sepissime dictum est. ita
altͥns ecus sunt posita. ut in
unoloco oriri ⁊accumbere
uideantur. Sol uͦ inutrolibet
eorum posit᷑. ꝑ easdem lineas
ferat᷑.s in geminis ascendit.in
leone descendit. Item autem pꝰ¬
geminos taurꝰ. ⁊ post leonem ẽ.

Expanded text:
cum, sed ita est ipse signifer ocum, sed ita est ipse signifer oblique per coelum porrectus a polo usque ad polum, ut bina semper signa contra se altrinsecus posita eosdem habeant ortus et occasus, duobus tropicis duntaxat exceptis, quae singularem habent ortum et occasum, Cancro videlicet et Capricorno, quorum alterum excelsius, alterum divexius constat esse locatum. Ut autem hoc quod diximus manifestissime pateat, Cancer, utpote cunctis excelsior, cunctis sublimior oritur et occidit, quod evidentissime pandit solstitialis exortus mense sunt locata, unum ab antecedentibus, alterum a sequentibus eosdem, ut dictum est, custodgratia: Ante Cancrum sunt Gemini, et post Cancrum Leo; quae, ut saepissime dictum est, ita altrinsecus sunt posita, ut in uno loco oriri ac occumbere videantur; sol quoque in utroquelibet eorum positus per easdem lineas feratur. Sed in Geminis ascendit, in Leone descendit. Item ante Geminos Taurus, et post Leonem est
Abbreviated transcription (Latin):
solsticio. suꝑiora repetere.
Deinde siuolũis ꝑ singłos
ortus nota semꝑ loca.que
radius ille petierit scire. ui¬
debis eum cotidiano ꝓcessu
adaffricum denderelusq .xiiiͦ.
k iuł. Quo die diligent̃ sig¬
natõiam sequentidie. id est
.xiͦ. k ᷤ. retͦ redire conspiciesis:
utpote solsticio ꝑacto. sole ad
inferiora redeunte. Quod
si denuo consideres:inuenies
cotidie. ipsum rabium ꝑ eas¬
dem lineas redire ad chorũ.
sole uidelicet ꝑ eosdem ortus
descendente. ab estiuousq ad
hib̃̾num solsticium: ꝑ quos
ascenderat ab hibernousq
ad estiuum solsticium. Q
hoc est. quod supra diximus.
.cͣlxx xii. tantumm ẽẽ ortꝰ
solis:cum in anno explendo.
ccͦc lx̃ u̾. dies ꝑagat. Pagit
enim annumsuum ascen¬
dens ab brumali solsticio. ad
boreale: indeq rursꝰ descen¬
dens ad brumalem:⁊ut dic¬
tum est eosdem custodiens
ortus descendendo. qͦs seruaue¬
rat ascendendo. ñ eadem sig¬
na repetat. Alioquin: non nͥ
dimidium lustraret zodia¬

Expanded text:
solstitio, superiora repetere. Deinde si volueris per singulos ortus nota semper loca quae tardius ille petierit scire, videbis eum quotidiano processu ad Africum tendere usque XII Kal. Julii. Quo die diligenter signato, jam sequenti die, id est XII Kal., retro redire conspicies, utpote solstitio peracto, sole ad inferiora redeunte. Quod si denuo consideres, invenies quotidie ipsum radium per easdem lineas redire ad corum, psole videlicet per eosdem ortus descendente ab aestivo usque ad hibernum solstitio, per quos descenderat ab hiberno usque ad aestivum solstitium. Et hoc est quod supra diximus CLXXXII tantummodo esse ortus solis, cum in anno explendo CCCLXV dies peragat. Peragit enim annum suum ascendens a brumali solstitio ad boreale, indeque rursus descendens ad brumale, et, ut dictum est, eosdem custodiens ortus descendendo quos servaverat ascendendo, non quo eadem signa repetat, alioquin non nisi dimidium lustraret zodia
Abbreviated transcription (Latin):
tiomenee inseritur .xx.uii.
ꝓb̾at᷑ existere. Item in kł iulii
iuxta argumentum .xxx. fie¬
ri potuit luna: s ꝓpt̾ adiectio¬
nem diei quem suꝑfluitas em¬
bolismi at dulerat. fit .xx .ix.
Item anno .iͦ. quia luna em¬
bolis nipridie nonas decem¬
bras accendit᷑. facit lunam
cum hanc ratio argumenti¬
stere doceat. Item anno.xͦixͦ.
quo luna embolismi. tercio
die nonaꝵ mart̾. mcipit:
cogit lunam in kł. mai .xx.¬
uIII.computari. cum .xxix.
scđm argumenti calculatio¬
nem canat᷑. Quo etiam anno
ratio saltꝰ lunaris. de quo
insequentib dicemus. fidem
eiꝰdem argumenti impug¬
nat. Si enim ipsum argum̃¬
tum iuxta egyptios a septem¬
brio mense ub pͥncipium
est anni eors inchoaueris:
necesse ẽ ut luna iulii m̃sis
eo anno .xxix. dies. ut nͥiqꝙͣ
alias habeat. imno uidelicet
ratione saltꝰ ãmioso. ⁊ obid
luna kl̃aꝵ augustarum.iii.¬

Expanded text:
tio mense inseritur, XXVII probatur existere. Item in Calendas Julias juxta argumentum XXX fieri potuit luna, sed propter adjectionem diei quem superfluitas embolismi attulerat, fit XXIX. Item anno XI, quia luna embolismi pridie Nonas Decembres accenditur, facit lunam  octavam, cum hanc ratio argumentstere doceat. Item anno XIX, quia luna embolismi tertio die Nonarum Martiarum incipit, cogit lunam in Calendas Maias XXVIII computari cum XXIX secundum argumenti calculationem canatur, quo etiam anno ratio saltus lunaris, de quo in sequentibus dicemus, fidem ejusdem argumenti impugnat. Si enim ipsum argumentum juxta Aegyptios a Septembri mense, ubi principium est anni eorum, inchoaveris, necesse est ut luna Julii mensis eo anno XXIX dies ut nunquam alias habeat, uno, videlicet ratione saltus, amisso, et ob id luna Calendarum Augustarum
Abbreviated transcription (Latin):
cembris septima incurrit:
que iuxta argumentum .uͭi.
fien debuisse putabat᷑. Quia
nimirum luna nouembris
mensis unum amitat diẽ.
solum dieb cogit᷑. ẽẽ contẽpta.
Que ꝓfecto õa meliꝰ colloqn¬
do quam scrabendo docent᷑.
Non audem tͣnsitorie cõme¬
morandum: quod hoc argu¬
mento a septembrio qͥdam
incipiant. ponentes eidem
septembrio regłares qͥnq.
octobrio.u. nouembrao.uii.
pranos posuimꝰ quod ob
auctoritatem egyptiorum
rationabilit̾ ꝓrsꝰ agunt.
ut a quib origo computan¬
di sumpta ẽ. hoꝵ quoq in
computando anni pͥncipiũ
nintent᷑. Uerum aliis aptiꝰ
multo ⁊ expeditius uidet᷑.
ut computatio omĩs qͣntũ
ñ necessitas rationis obsistit
a pͥncipio annisui ⁊̃ apd romanos
incipiat ⁊ usꝙad t̾mmũ anni ra¬
to atq intemerato ordine ꝓ¬
currat. xxi. Qͤ sit feria in

Expanded text:
cembres VII incurrit, quae juxta argumentum sexta fieri debuisse putabatur, quia nimirum luna Novembris mensis unam amittit diem, solum diebus cogitur esse contenta. Quae profecto omnia melius colloquendo quam scribendo docentur. Non autem transitorie commemorandum quod hoc argumentum a Septembri quidam incipiunt, ponentes eidem Septembri regulares V, Octobri V, Novembri VII, pra nos posuimus: quod ob auctoritatem Aegyptiorum rationabiliter prorsus agunt, ut a quibus origo computandi sumpta est, horum quoque in computando anni principium imitentur. Verum aliis aptius multo et expeditius videtur ut computatio omnis, quantum non necessitas rationis obsistat, a principio anni sui etiam apud Romanos incipiat, et usque ad terminum anni ratio atque intemerato ordine procurrat. CAPUT XXI. Quae sit feria in
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ qua inbritanniam natio
intrauit angloꝵ. Lida dicit᷑
blanoꝰ siue nauigabilis. quod
millo mense ⁊ blanda sit se¬
ea ino maxime abundent
halegmonathanensis sãcro¬
rum. Winthyr sillith potest
diei composito nouo. nomine
mensis immolationum. qͦd
in eo pecora que oceͣisuri erãt.
diis suis uouerint. Gras tibi
bone iħ̃u qui nos ab his uaniꝰ
au̾tens tͥ sacrificium laudis
offerre donasti.xui. de signis

Expanded text:
de qua in Britanniam natio de qua in Britanniam natio intravit Anglorum. Lida dicitur blandus, sive navigabilis, quod in utroque mense et blanda sit semaxime abundent. Haleg-monath mensis sacrVuinterfylleth potest dici composito novo nomine mensis immolationum, quia in ea pecora quae occisuri erant diis suis voverent. Gratias tibi, bone Jesu, qui nos, ab his vanis avertens, tibi sacrificia laudis offerre donasti. CAPUT XVI. De signis
Abbreviated transcription (Latin):
totum in duo tempora hie¬
mis uidelicet & estatis disꝑ¬
tiebant. Sex illos menses qͥb¬
hymalia tempora incipiebãt
Uyinthyr syllith appellabãt.
composito nomine ab hye¬
delicet a pleniluno eiꝰdem¬
mensis hiems sortiret᷑ inta¬
um. Nec abre est si ⁊ cȩtera
mensium eoꝵ qͥd significent
solis in auctum diei quiaun
eorum p̃cedit. aliis sub seqͥt᷑.
nomen accipiunt. Solmonach
potest dici mensis placentaꝵ
quas in eo diis suis offerebañ.
Redmnanathi. a dea illorum
reda: cui in illo sacͥficabant.
nominat᷑. Costurmonath. qͥ
nc paschalis m̃sis int̃pᷤ tabat᷑.
quondam a dea illoꝵ quȩ co¬
stre uocabat᷑. ⁊ cui in illo fe-¬
sta celebrabant: nom̃ habuit.
a cuius nomine nẽ paschale
tempꝰ cognoiminant. consue¬
to antique obseruationis uo¬
cabulo. gaudia noue sollem¬
nitatis uocantes. Crimilchi
dicebat᷑. quod tͥbꝰ uicib in eo
ꝑ diem pecora mulgerentur.
Talis enim erat quondam ub̃¬
tas britannie uł germanie.

Expanded text:
liter annum totum in duo tempora, hyemis, videlicet, et aestatis dispartiebant, sex illos menses qhyemalia tempora incipiebant Vuinterfylleth appellabant, composito nomine ab delicet a plenilunio ejusdemensis hyems sortiretur initium. Nec ab re est si et caetera mensium eorum quid significent solis in auctum diei, quia unus eorum praecedit, alius subsequitur, nomina accipiunt. Sol-monath dici potest mensis placentarum, quas in eo diis suis offerebant; Rhedmonath a dea illorum Rheda, cui in illo sacrificabant, nominatur; Eostur - monath, qui nunc paschalis mensis interpretatur, quondam a dea illorum quae Eostre vocabatur, et cui in illo festa celebrabant, nomen habuit, a cujus nomine nunc paschale tempus cognominant, consueto antiquae observationis vocabulo gaudia novae solemnitatis vocantes. Tri-milchi dicebatur, quod tribus vicibus in eo per diem pecora mulgebantur. Talis enim erat quondam ubertas Britanniae, vel Germaniae,
Abbreviated transcription (Latin):
Ntiqui autem anglor¬
anglorum populi. neqe
nim michi congruum uidet᷑
aliarum gentium annalem
obseruantiam dicere et mee¬
gentis reticere. iuxta cursum
lune. suos menses computaue¬
re. Unde ⁊ alima hebreorum
unt. Siquidem apud eds
luna mona. mensis appella¬
tur monath. Primusq eoꝵ
mensis quem latini ianua¬
rium uocant đr suili. dem¬
de febrðariꝰ solmonath. mar-¬
tius redͦmonath. aprilis eo¬
sturmonath. maiꝰ. trimmil¬
chi. iuniꝰ lida. iuliꝰ similit̃
lida. augustꝰ uneudinonath.
september halemonath. oc¬
uember bothinonath. decẽ¬
ber. suili. eodemq ianuariꝰ
nomine uocat᷑. Incipiebant
autem aNNum ab octatioͣ
Nłaꝵs ianuariarum die. uͥ
nẽ natalem dñi celebramꝰ.
& ipsam noctẽ nẽ nobis sa¬
crosanctam. tẽ gentili uo¬
cabulo modraneeth id est
matrem noctum appella¬
bant. ob eauamert eus pica¬
ea ꝑuigiles agebant.⁊ quoti¬
enscunq communis ẽẽt amͦ
d̃nos menses lunaresonigu¬
lis anmi temporib dabant᷑

Expanded text:
ntiqui autem Anglorum populi neque enim mihi congruum videtur, aliarum gentium annalem observantiam dicere, et meae reticere juxta cursum lunae suos menses computavere; unde et a luna Hebraeorum unt. Si quidem apud eos luna mona, mensis monath appellatur. Primusque eorum mensis, quem Latini Januarium vocant, dicitur Giuli. Deinde Februarius Sol-monath, Martius Rhed-monath, Aprilis Eostur-monath, Maius Thrimylchi, Junius Lida, Julius similiter Lida, Augustus Vueod-monath, September Haleg-monath, Ocvember Blod-monath, December Giuli, eodem quo Januarius nominautem annum ab octavo Calendarum Januariarum die, ubi nunc natale Domini celebramus. Et ipsam noctem nunc nobis sacrosanctam, tunc gentili vocabulo Modranicht, id est, matrum noctem, appellabant, ob causam, ut suspicaea pervigiles agebant. Etescunque communis esset annus, ternos menses lunares singulis anni temporibus dabant.