comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scdia ꝑregene baptiat. qͥa et tc̃ꝑis qlitas ꝓpt̾ eã qͥ sibi¬
itimiet eladẽ impellit. ut desideria eoꝵ nulla debe¬
ant dal atione differri. Quoscũq uͦ exeis pauꝑes et
aed uestẽ sibi eiciendã ñ sufficere posse cognoscis. te
eis uestẽ qͣm adbaptisma habeart comparare uolu¬
enꝰ ac p̃bere: inqͥb p̾ciũ qͦd dederis. tuis noueris ra¬
cionib imputandũ. Si uͦ scm̃ pascha elegerinit ex¬
pectare: itẽ cũ ep̃o loquere. ut mͦ qͥdẽ cathecumini
fiant. atq ad eos froquent̃ accedat. geratq sollicitu¬

Expanded text:
sericordia protegente, baptizet; quia et temporis qsericordia protegente, baptizet; quia et temporis qimminet cladem, impellit ut desideria eorum nulla debeant dilatione differri. Quoscunque vero ex eis pauperes et ad vestem sibi emendam non sufficere posse cognoscis, te eis vestem quam ad baptisma habeant comparare volumus ac praebere, in quibus pretium quod dederis tuis noveris rationibus imputandum. Si vero sanctum Pascha 913 elegerint exspectare, iterum cum episcopo loquere, ut modo quidem catechumeni fiant, atque ad eos frequenter accedat, geratque sollicitu
Abbreviated transcription (Latin):
ficos ex latenti culmine iubens deponere. ꝑpetu¬
a cecitate multauit. Qͦs reatũ suũ suggestione
incesti iudicis confitentes. acpꝰ multũ tẽꝑis adsa¬
cri baptismatis grãm uenientes. luminib qͥdem
ne magicã relegerent reddere noluit: eos tamen
ȩccłiastica stipe nutrire precepit.
egit᷑ etiã penes easdẽ angloꝵ eccłias: quod
gregorꝰ ꝑforũ traiati qͦd ipse quondã pulcher¬
rimis ȩdificiis uenustarit ꝓcedens. iudicii eiꝰ
qͦ uiduã consolatꝰ fuerat recorlatꝰ atq muratꝰ sit.

Expanded text:
ficos ex latente culmine jubens deponere, perpetuficos ex latente culmine jubens deponere, perpetua caecitate multavit. Quos reatum suum suggestione incesti judicis confitentes, ac post multum temporis ad sacri baptismatis gratiam venientes, luminibus quidem, ne magica relegerent, reddere noluit, eos tamen ecclesiastica stipe nutriri praecepit. 44. Legitur etiam penes easdem Anglorum Ecclesias, quod Gregorius per forum Trajani, quod ipse quondam pulcherrimis aedificiis venustarat, procedens, judicii ejus quo viduam consolatus fuerat recordatus atq
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat apontifice cõmunione pͥuatꝰ. &d ale mo¬
les Urissime fetens. et auc̾toritatẽ tanti pon¬
tificis euacuare ñ p̃ualens. magoꝵ suffragia requisiuit.
Qui magnis munerib ꝑsuasi: posse se suis carminib
agere. ut immisso demone tã diu caballus pontifi¬
cis uexaret᷑: quo usq cũ sessore suo ꝑiclitaret᷑. fidu¬
cialit᷑ ꝓtriserunt. Hac incestꝰ iudex pollicitatione
lȩtatꝰ: magos iuxta uiã qua pontifex ad stationẽ ꝑ.¬
fecturꝰ ert. in edito stare ꝑtaisit: ut uidere tratise¬
untes. ñ uideri a transeuntib possent. Cũq magi ex
planetatoꝵ mappulatoꝵq ꝑcessionib magnũ ponti¬
ficẽ cognorussent: immisso demone tã fortit̃ eiꝰ equũ
uexari fecerunt. ut tiutiꝗͣ asessore siue stratorib te¬
neri posse putaret᷑. Tunc gregoriꝰ reuelante spũ de¬
monicã summissionẽ cognoscens. facto crucis sig¬
tacło: tã caballũ ap̃senti rabie liberauit: ꝗͣ male¬

Expanded text:
 pontifice communione privatus. Quod ille molestissime ferens, et auctoritatem tanti pontificis evacuare non praevalens, magorum suffragia requisivit. Qui, magnis muneribus persuasi, posse se suis carminibus agere ut, immisso daemone, tandiu caballus pontificis vexaretur quousque cum sessore suo periclitaretur, fiducialiter promiserunt. Hac incestus judex pollicitatione laetatus, magos juxta viam qua pontifex ad stationem profecturus erat in edito stare permisit, ut videre transeuntes, non videri a transeuntibus possent. Cumque magi ex planetatorum mappulatorumque processionibus magnum pontificem cognovissent, immisso daemone, tam fortiter ejus equum vexari fecerunt, ut nunquam a sessore sive a stratoribus teneri posse putaretur. Tunc Gregorius, revelante Spmoniacam submissionem cognoscens, sancto crucis signaculo, tam caballum a praesenti rabie liberavit, quam male
Abbreviated transcription (Latin):
transmittere debeas. eis ex me spetialit᷑ ꝓmittens
conuersus fuert. siso idi p ensionẽ habet. tremissis
ei rel arari debeat. Si tres uel quattuor. unꝰ solicꝰ
relaxet᷑. Siqͥd ãpliꝰ iam iuxta eundẽ modũ debe
resaxatio fieri. uel certe iuxta qͦd dilectio tua pre¬
uidert. ut et ei qͥ conuertit᷑ onꝰ releuet᷑. et eccłias¬
fica utilitas ñ graui dispendio p̾mat᷑. Nex hoc inuti¬

Expanded text:
transmittere debeas, eis ex me specialiter promittetransmittere debeas, eis ex me specialiter promitteconversus fuerit, si solidi pensionem habet, tremissis ei relaxari debeat; si tres vel quatuor, unus solidus relaxetur. Si quid amplius, jam juxta eumdem modum debet relaxatio fieri, vel certe juxta quod dilectio tua praevidet, ut et ei qui convertitur onus relevetur, et ecclesiastica utilitas non gravi dispendio premat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ traiano gregoriꝰ plangendo potuit exaudiri.
sicuti moyses cũ taceret᷑. potuit clamasse uideri.
ui dñs tacenti labus. qd clamas inquit ad me:
Nimirũ ds̃ omp̃c corda renesq scrutat᷑. et freqͥnt᷑ ea
misertꝰ concedit. quȩ hottio quãuis ut carnialis
desideret. tam̃ petere ñ p̃sumit. Unde psalinista.
Desideriũ pauꝑum exaudiuit dñs. desideria corbi
eoꝵ exaudiuit auris tua. Et notandũ qͥa ñ legi¬
t gregorii p̃cib traiani anima ab inferno liberata
et inparady so reposita. qͦd om̃ino incredibile
uidet᷑. ꝓpt̃ illud qͦd scriptũ ẽ. nͥ qͥs renatꝰ fuerit
ex aqua et spũ scõ ñ intrabit in regnũ cęloꝵ: sed
simplicitꝰ dicit᷑ ab inferni solũ m cruciatib libe¬
enta. qͦd uidelicet potest underi credibile: qͥppe
cũ itaualeat atuma in inferno existere. et inferni
cruciatus ꝑ dĩ miscd̾iam ñ sentire. sicuti unus
gehennȩ ignis ualet om̃s peccatores parit᷑

Expanded text:
rit Gregorius, plangendo potuit exaudiri, sicuti Moyses cum dolendo taceret, potuit clamasse videri, cui Dominus tacenti labiis: Quid clamas, inquit, ad me ? Nimirum Deus omnipotens corda renesque scrutatur, et frequenter ea misertus concedit, quae homo quamvis ut carnalis desideret, tamen petere non praesumit. Unde Psalmista: Desiderium pauperum exaudivit Dominus, et desideria cordis eorum audivit auris tua . Et notandum quia non legitur Gregorii precibus Trajani anima ab inferno liberata, et in paradiso reposita, quod omnino incredibile videtur propter illud quod scriptum est: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto non intrabit in regnum coelorum ; sed simpliciter dicitur, ab inferni solummodo cruciatibus liberata. Quod videlicet potest videri credibile quippe cum ita valeat anima in inferno existere, et inferni cruciatus per Dei misericordiam non sentire, sicuti unus gehennae ignis valet omnes peccatores pariter
Abbreviated transcription (Latin):
nemo qͥ dubitet. de hoc qͦd apud saxones
legit᷑. huiꝰ p̃cib truani anunã abinferni cruci¬
atib liberitã. ob id uel maxime dubitare uiden¬
t᷑: qͦd tantꝰ doctor nequaꝗ p̾sumeret ꝓpagano
ꝓrsus orare. qͥ quarto dialogoꝵ suoꝵ libro docu¬
erit. eandẽ causã eẽ cur ñ otet᷑ a scĩs infuturo
iuditio ꝓpeccatorib ȩternio igne dãpnatis. quȩ¬

Expanded text:
nemo qui dubitet, de hoc quod apud Saxones nemo qui dubitet, de hoc quod apud Saxones legitur, hujus precibus Trajani animam ab inferni cruciatibus liberatam, ob id vel maxime dubitari videtur, quod tantus doctor nequaquam praesumeret pro pagano prorsus orare; qui quarto Dialogorum suorum libro docuerit eamdem causam esse cur non oretur a sanctis in futuro judicio
Abbreviated transcription (Latin):
ti : udua quedã ꝓcessit flebilit̃ dicens. Filius
a p̃lio hunc se uindicaturũ ꝑ om̃a responderet:
uidua dixit. Si tumplio mortuus fueris. qͥs mͥ
prestabit: Truanꝰ respondit. Ille qͥpꝰ me imꝑabit.
Uidua dixit. Et tͥ qͥd ꝑderit. si alt̃ m iusticiã fe¬
cerit: Truanꝰ respondit. Utiq nichil. Et uidua.
nonne inquit tͥ meliꝰ est ut tu mͥ uisticiã faci¬
as. et tuꝑ hoc mercedẽ tuã recipias. ꝗ alteri hanc
transmittas: Tunc traianꝰ intione pietateq pa¬
rit̾ cõmotꝰ equo descendit. nec antea discessit.
ꝗͣ iuditiũ uiduȩ ꝑsemet imminens ꝓfligaret.
Nuiꝰ gͦ mansuetudinẽ iudicis asserunt gregoriũ
recordatũ. ad scĩ petri apłi basilicam ꝑuenisse:
ibiq tã diu suꝑ errore tã clemetitissimi pͥncipis
defleuisse. quo usq tesponsũ sequenti nocte per¬
cepisset. se ꝑ traiano fuisse auditũ: tantũ ꝓnullo
ulteriꝰ pagano preces effunderet.
Sed cũ de suꝑiorib muinculis romanoꝵ sit

Expanded text:
vidua quaedam processit flebiliter dicens: Filius a praelio, hunc se vindicaturum per omnia responderet, vidua dixit: Si tu in praelio mortuus fueris, quis mihi praestabit? Trajanus dixit: Ille qui post me imperabit. Vidua dixit: Et tibi quid proderit, si alter mihi justitiam fecerit? Trajanus respondit: Utique nihil. Et vidua: Nonne, inquit, melius tibi est ut tu mihi justitiam facias, et tu pro hoc mercedem tuam recipias, quam alteri hanc transmittas? Tunc Trajanus ratione pariter pietateque commotus, equo descendit, nec ante discessit quam judicium viduae per semet imminens profligaret. Hujus ergo mansuetudinem judicis asserunt Gregorium recordatum ad sancti Petri apostoli basilicam pervenisse; ibique tandiu super errore tam clementissimi principis deflevisse, quousque responsum sequenti nocte cepisset, se pro Trajano fuisse auditum, tantum pro nullo ulterius pagano preces effunderet. Sed cum de superioribus miraculis Romanorum sit
Abbreviated transcription (Latin):
positione geneseos admiratꝰ. supta inquit st̃ hȩc ab auctorib
origene. uictorino. ambrosio. iheronimo. cassiano. augt̾ino.
fulgentio. ac ur̃is temꝑib insignit̾ eloquente gregorio.
S & beda prb̃r in libro de scematib. oratores. oroͦ noͦ eͥ nͭ¬
A nͭ uͭ e ox. facere ꝑhibens. exemplũ ꝓposuit dicens. Be¬
atꝰ iob. dõ soli. sibiq cognitꝰ intẽptatione ad nr̃ãm noti¬
ciã ꝑducendus. tactꝰ.ẽ. uulnere: ut odorẽ suarũ uirtutũ
tanto latiꝰ spargeret. quanto more aromatũ meliꝰ ex incensi¬
goriꝰ sepissume usus fuisse cognoscit᷑. & huimodi orationes
eẽ reor. quas iheronimꝰ concinnas. rethorũ declamationes

Expanded text:
positione Geneseos admiratus: « Sumpta, inquit, sunt, ab auctoribus haec positione Geneseos admiratus: « Sumpta, inquit, sunt, ab auctoribus haec Origene, Victorino, Ambrosio, Hieronymo, Cassiano, Augustino, Fulgentio, ac nostris temporibus insigniter 173 eloquente Gregorio. » Sed et Beda presbyter in libro de schematibus oratores homoeoteleuton facere perhibens, exemplum proposuit, dicens: « Beatus Job Deo soli sibique cognitus, in tentatione ad nostram notitiam perducendus, tactus est vulnere ut odorem suarum virium tanto latius spargeret, quanto more aromatum meligorius saepissime usus fuisse reperitur. et huiusmodi orationes esse reor, quas Hieronimus concinnas rethorum declamationes
Abbreviated transcription (Latin):
uitas studiose cõpescit᷑. dũ intẽplo dĩ plantari nemꝰ ꝓhibet᷑.
Et cuncti ꝓculdubio scimꝰ. qi quotiens folus male ieste sege¬
tis culmi ꝓficiunt. minori plenitudine. spicarũ grana
turgescunt. Unde ⁊ ipsã loquendi artẽ. quã magisteriũ dis¬
ciplinȩ ext̾ioris insinuat: seruare desperi. Flã sic̃ huiꝰ qͦq
eplłe tenor enuntiat. ñ metacismi collisionẽ fugio. ñ barba¬
rismi confusionẽ deuito: hiatꝰ motqͦ etiã in p̃positionis
casu seruart contẽpno. quia indignũ uehem̃t̃ existimo. ut
u̾ba celestis oraculi. restringã sub regłis donati. Neq enũ
ut quasi edita soboles. speciẽ suȩ matris imitet᷑. In qͥb ũbis.
agnoscit᷑ gregoriꝰ ñ studuisse locutionẽ põpaticã. s eax pͥsti¬
na scłaris exercit ii consuetudine potiꝰ incurrisse. Cuius
facundiã consonantiã. isidorus spalensis urbis ep̃s. in cx¬

Expanded text:
vitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantari prohibetur. vitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantari prohibetur. Et cuncti proculdubio scimus quia, quoties in foliis male laetae segetis culmi proficiunt, minori plenitudine spicarum grana turgescunt. Unde et ipsam loquendi artem quam magisteria disciplinae exterioris insinuant servare despexi. Nam sicut hujus quoque epistolae tenor enuntiat, non metacismi collisionem fugio, non barbarismi confusionem devito, hiatus motusque etiam et praepositionum casus servare contemno: quia indignum vehementer existimo, ut verba coelestis oraculi restringam sub regulis Donati; neque enim ut quasi edita soboles speciem suae matris imitetur. » In quibus verbis agnoscitur Gregorius non studuisse locutionem pompaticam, sed ex pristina saecularis exercitii consuetudine potius incurrisse. Cujus facundiae consonantiam Isidorus, Hispalensis urbis episcopus, in ex
Abbreviated transcription (Latin):
memini quȩ obliuioni mandaui. Et hec ergo. ⁊ si qua
sitionẽ ac responsionẽ ꝓtulerat. expositionis altiꝰ stu¬
diũ int̾ rũpens. sola nominã p̃notatione distinã. ⁊ in
libros. ii. ordinauit. ut sic̃ in libro expositionũ suatũ.
quib eẽt uirtutib insudandũ docuerat. ⁊ta etiã descriptis
scõꝵ miracłis. quȩ uirtitũ fuisset earũdẽ claritas. lucc
memorationc sp̃ssc̃i a patir. ꝓcedentis. nom̃ filii suatĩ radens¬
thielis abstulerit.
guens. quantũ lucis int̾ h abeant. demonstrauit. Ec
in his tractandis. ut suꝑiꝰ exposui: finẽ fecit.
ui libri. dũ adoctoribꝰ sequentis oꝑis tã rec lissimis
sententiis editi. quã luculentissimo rechoricȩ facun
diȩ stilo cõpositi ueracit᷑ doceant᷑. cos beatꝰ gregoriꝰ ex bu¬
ta ꝑcurrens. in his ũboꝵ folia ñ requitas. quia ꝑsacra
eloquia ab eoꝵ tractatorib infrucꝰtuosȩ loquacitatis le¬

Expanded text:
memini quae oblivioni mandavi. Et haec ergo, et si qua memini quae oblivioni mandavi. Et haec ergo, et si qua isitionem atque responsionem protulerat expositionis altius studium interrumpens, sola nominum praenotatione distinxit, et in libros quatuor ordinavitquibus esset virtutibus insudandum docuerat, ita etiam descriptis sanctorum miraculis quae virtutum fuisset earumdem claritas luce memoratione Spiritus sancti a Patre procedentis, nomen Filii suaptim radens abstulerit. guens, quantum lucis intus habeant demonstravit; et in his tractandis, sicut superius patuit, finem fecit. 77. Qui libri dum a doctoribus sequentis temporis tam rectissimis sentediae stylo compositi veraciter doceantur, eos beatus Gregorius ex huta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infructuosae loquacitatis le
Abbreviated transcription (Latin):
gregoriꝰ ad loquendũ uoce fiatuq sibi sufficeret.
ꝑ stationes discurrens. uiginti omelias euũgłu diũso
tẽꝑe corã popło declarauit. Reliquas uͦ eiꝰdẽ numeri dic̃¬
tauit quidẽ. s lassescente stomacho languore continuo.
aliis ꝓnuntiare ꝑmisit. Quarũ erẽplaria. scdo seruo¬
dĩ ꝑecenti mandauit: mu¬
Uoa a suis familiarit᷑ aliqua de muacłis patrũ
Adescrib̾e gregoriꝰ enixiꝰ rogaret᷑. maximiano sy¬
racusano ep̃o seripsit. dicens. frs mei qͥ mecũ familiarit̃
uiuunt: om̃ĩ mͦ me cõpellunt aliqua de miracłis patrũ
quȩ in italia facta auduumꝰ. sub breuitate describe.
Ia quã rẽ solatio urẽ caritatis uehem̃t indigeo. ut quȩ
uob̾ in memoriã redeunt. atq cognouisse uos contigit.
mͥ breuit᷑ indicetis. De dõno aut̃ nonnoso abb̃e. qͥuixta
dõnũ anastasiũ de pentomis fuit: aliqua retulisse te

Expanded text:
Gregorius ad loquendum voce statuque sibi sufficeret, Gregorius ad loquendum voce statuque sibi sufficeret, per stationes discurrens, viginti homilias Evangelii diversotempore declamavit, reliquas vero ejusdem numeri dictitavit quidem, sed lassescente stomacho, languore continuo aliis pronuntiaDei petenti mandavit. e a suis familiaribus ut aliqua de miraculis patrum describeret Gregorius enixius rogaretur, Maximiano, Syracusano episcopo, scripsit, dicens: « Fratres mei, qui mecum familiariter vivunt, omni modo me compellunt aliqua de miraculis Patrum quae in Italia facta audivimus sub brevitate describere. Ad quam rem solatio vestrae charitatis vehementer indigeo, ut quae vobis in memoriam redeunt, quaeque cognovisse vos 172 contigit, mihi breviter indicetis. De domno autem Nonnoso abbate, qui juxta domnum Anastasium de Pentomis fuit, aliqua retulisse te
Abbreviated transcription (Latin):
etiã loquendo ꝓpaget᷑. Ad extremũ uͦ suꝑ. ẽ. ut ꝑfec ta
queq oꝑa considatio ꝓpͥe infirmitatis depͥmat. ne ea
ante occulti arbitris ocłos. tumor ela tionis extinguat.
Et quia qͦsdã imꝑitos ad sac̃dociũ conspirasse cognouerat.
qͦsdã conspiraturos eẽ p̃uidebat. qͥ metiri se nescientes
quȩ ñ didicer̃ docere concupiscerent: quiq pondꝰ ma¬
gisterii tanto leuiꝰ estimarent. quanto uim illiꝰ magni¬
tudinis ignorarent. hos in ipso libri sui rephendit exor¬
dio: ut si quando indocti ac p̃cipites do ctrine arcẽ
tenere appetissent. a p̾cipitationis suȩ ausib in ipsa grre¬
goriane locutionis ianua pellerent᷑. H unc librũ ana¬
tholiꝰ eiꝰ diaconꝰ apocrisiariꝰ. querenti ac iubenti imꝑa¬
tori quondã obtulerat: quẽ magnꝰ anastasiꝰ autioche¬
nꝰ epc. in grecã linguã transfudit. ⁊ orientalib eccłiis
opꝰ uenerabilȩ procurauit:
einde sic̃ in sodo huiꝰ oꝑis libro iã retuli. dũ adhuc

Expanded text:
superest ut perfecta quaeque opera consideratio propriae infirmitatis deprimat, ne haec ante occulti arbitri oculos tumor elationis exstinguat. Et quia quosdam imperitos ad sacerdotium conspirasse cognoverat, quosdam conspiraturos esse praevidebat: qui metiri se nescientes, quae non didicerunt docere concupiscerent, quique pondus magisterii tanto levius aestimarent quanto vim illius magnitudinis ignorarent: hos in ipso libri sui reprehendit exordio, ut si quando indocti ac praecipites doctrinae arcem tenere appetissent, a praecipitationis suae ausibus in ipsa Gregorianae locutionis janua pellerentur. Hunc librum Anatolius, diaconus, ejus apocrisiarius, quaerenti ac jubenti imperatori quondam obtulerat, quem magnus Anastasius, Antiochenus episcopus, in Graecam linguam transfudit, et Orientalibus ecclesiis opus venerabile procuravit. 74. Deinde, sicut in secundo hujus operis libro jam retuli, dum adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi a libroꝵ exustione desisterent. Si uͦ suꝑstes sui testi
monii extitisset. ipse qͦq cõbustorib manꝰ daret. Itaq
cũ euũgłiis in ãbonẽ uenerabilis leuita Petrꝰ ascendens.

Expanded text:
ipsi a librorum exustione desisterent, si vero testimonii sui sipsi a librorum exustione desisterent, si vero testimonii sui superstes exstitisset, ipse quoque combustoribus manus daret. Itaque cum Evangeliis in ambonem venerabilis levita Petrus ascendens,
Abbreviated transcription (Latin):
rit. inuidoꝵ tam̃ feritas minime recognouit. Nã sic̃
amaiorib cclit᷑. cũ calũpniarũ uetũm incentores grgo¬
riũ ꝓdigũ dĩ p̃datorẽq multiplicis patͥarehatꝰ thesauri
ꝑsteͣꝑent: deficiente ꝑsonali materiȩ. ad cõburendos
ubros eiꝰ ceꝑunt parit᷑ anhelare. Quoꝵ dũ qͦsdã iã com¬
bussissent. & reliquos uellent ex urere. petrꝰ diaconꝰ
familiarissimꝰ eiꝰ cũ qͦ.iiiͦiͬʳ. dialogoꝵ libros disputauerat.
credit᷑ uehem̃tiꝰ restitisse. dicens ad obdelendã eiꝰ memo¬
riã libroꝵ eaustionẽ nichil ꝓficere. quoꝵ exẽplaria
diu̾sis petentib mundi abitũ penetrassent. subiungenᷤ
ĩmane sacrilegiũ cẽ. tanti pat̾s tot ⁊ tales libros cõbu¬
rere. suꝑ cuiꝰ caput ipse sp̃m̃ scm̃ in similitudine colũbe
trac tantis frequertissime ꝓspexiss&. Cũq dudũ deuotũ
popłm diaconꝰ cerneret occasione teꝑis cũ inuidis resulta

Expanded text:
rit, invidorum tamen feritas minime recognovit. Nam sicut rit, invidorum tamen feritas minime recognovit. Nam sicut a majoribus traditur, cum calumniarum veterum incentores, Gregorium prodigum dilapidatoremque multiplicis patriarchatus thesauri perstreperent, deficiente personali materie, ad comburendos libros ejus coeperunt pariter anhelare. Quorum dum quosdam jam combussissent, ac reliquos vellent exurere, Petrus Diaconus familiarissimus ejus, cum quo quatuor Dialogorum libros disputaverat, creditur vehementissime obstitisse dicens, ad obliterandam ejus memoriam librorum exustionem nihil proficere quorum exemplaria, diversis petentibus, mundi ambitum penetrassent; subjungens immane sacrilegium esse, tanti Patris tot et tales libros exurere, super cujus caput ipse Spiritum sanctum in similitudine columbae tractantis frequentissime perspexisset. Cumque dudum devotum populum Diaconus cerneret occasione temporis cum invidis resultar
Abbreviated transcription (Latin):
lis aliis tumulati. suis hactenꝰ epitaphiis p̾dicant᷑. sepul¬
tũ tali titulo decorat᷑.
Suscipe t̾ia. tuo corpꝰ de corpore sũptũ:
Reddere qd ualeas iuuificante deo.
Sp̃s astra petit: leti niliura nocebunt:
Cui uite alteriꝰ. mors magis ipsa. uia est.
Pontificis sũmi. hoc claudunt᷑ m̃bra sepulchio.
Qui innumeris semꝑ uiuit ubiq bonis.
Fsuric̃ dapib. suꝑauit frigora ueste:
Utq animas. monitis. texit ab hoste sacris.
Implebatq acti. quicqͥd sermone docebat.
Esset ut ecẽplũ. mystica uerba loquens.
Hic labor. hoc sttiduĩ. hec tibi cuta. hoc pastor agebas.
Ut dño offerrẽ ẜ uirima lucra gregis.
łlisq dĩ consul facꝰtꝰ. letare triũphis.⁊
Lã mercedẽ oꝑum. iã singfine tenens.
Iro seilies lib alissino pastore defineb uebeñtisima
fames eodẽ anno incubuit. & quanto patrono tõ roma
caruit. lic& inopia rerũ totopenc mundo monstraue¬

Expanded text:
lis aliis tumulati, suis hactenus epitaphiis praedicantur, sepullis aliis tumulati, suis hactenus epitaphiis praedicantur, sepultum tali titulo decoratur: Suscipe terra tuo corpus de corpore sumptum, Reddere quod valeas, vivificante Deo. Spiritus astra petit, lethi nil jura nocebunt, Cui vitae alterius mors magis illa via est. Pontificis summi hoc clauduntur membra sepulcro, Qui innumeris semper vivat ubique bonis. Esuriem dapibus superavit, frigora veste, Atque animas monitis texit ab hoste sacris. Implebatque actu quidquid sermone docebat, Esset ut exemplum mystica verba loquens. Hic labor, hoc studium, tibi cura haec pastor agebas, Ut Domino offerres plurima lucra gregis. Hisque Dei consul factus, laetare triumphis, Nam mercedem operum jam sine fine tenes. 69. Quo scilicet liberalissimo pastore defuncto, vehementissima fames eodem anno incubuit: et quanto patrono tunc Roma caruit, licet rerum inopia toto pene mundo monstrave
Abbreviated transcription (Latin):
nis parit᷑ & oꝑib felicissimis illustrauit. anno imꝑi
focȩ scđo. indictione septima. iiiͦ. iduũ mairiarũ a carnis
corruptione subtractꝰ. ẽ. in incorruptionẽ ꝑpetuȩ głȩ sub¬
limandꝰ. Qui uidelic& omĩ uitȩ suȩ tẽꝑe. sic̃ nouas basilicas
minime fabricarat: itanimirũ fabricatarũ ueterũ sarta
tecͣta. cũ sũmo studio annualit̾ reparabat. quas reditib
luminarib. officus. atq donariis accumulans. inbasi¬
lica beati Petͥ apłi fastigiũ de argento purissimo. qͦd aleone
t̾cio pontifice in basilica sxtiana s c̃ẽ o ariȩ nomune de¬
dicata. transiatũ. ẽ. fabricauit: & in basilica beati pauli
apłi suꝑ altare nichilominꝰ aliud fastigiũ ꝓcurauit. Hluiꝰ
p̃tea uenerabile corpꝰ in extrema porticu basilicȩ beati
Petͥ apłi ante secretarũ tc̃ antiquissimũ. qͦ uidelic&. led.
Simpliciꝰ. Gelasius. atq simmacꝰ apłicȩ sedis ep̃i. cũ ri nul¬

Expanded text:
nis pariter ac operibus felicissimis illustravit, anno imperii Phocae secundo, indictione septima, quarto iduum Martiarum, a carnis corruptione subtractus est, incorruptionis perpetuae gloria sublimandus. Qui videlicet omni vitae suae tempore sicut novas basilicas minime fabricarat, ita nimirum fabricatarum veterum sarta tecta cum summo studio annualiter reparabat: quas reditibus, luminaribus, officiis atque donariis cumulans, in basilica beati Petri apostoli fastigium de argento purissimo, quod a Leone Tertio pontifice in basilica Sixtiana sanctae Mariae nomini dedicata translatum est, fabricavit, et in basilica beati Pauli apostoli super altare nihilominus aliud fastigium procuravit. Hujus praeterea venerabile corpus in extrema porticu basilicae beati Petri apostoli ante secretarium tunc antiquissimum, quo videlicet Leo, Simplicius, Gelasius, atque Symmachus, apostolicae sedis episcopi, cum nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis fu erant. ꝑ libros em̃dando cõposuit. Qui cũ iã
factꝰ ep̃s rome pꝰtrema dictar&. qͦstilo pͥmo dixerat
sollicite attendens. egit ea quȩ locutꝰ fuerat. studiosa
em̃datione transcurrens. quasi ad similitudinẽ dictat
eriger&. ⁊ ea quȩ dictauerat. ñ longe a colloquentis ser¬
e c subtiliꝰ emendare noluer. Quib multa dicentib
ciũ parere mͦ ꝑ expositionis iny steriũ. mͦ ꝑ contẽpla

Expanded text:
oculis fuerant, per libros emendando composuit. Qui cum jam oculis fuerant, per libros emendando composuit. Qui cum jam factus episcopus Romae postrema dictaret, quo stylo prima dixerat sollicite attendens, egit ut ea quae locutus fuerat, studiosa emendatione transcurrens, quasi ad similitudinem dictatus erigeret, et ea quae dictaverat, non longe a colloquentis serc subtilius emendari noluerunt. Quibus multa jubentibus, dum parere modo per expositio
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝑ singl̃as indictiones excerptȩ st̃. ⁊ in duobꝰ uolumi¬
nibꝰ sicuti mͦ cernit᷑ congregate. Et gregoriꝰ dudũ in mo¬
nasterio positꝰ. ubi eũ angłs dñi sub habitu naufragi
scribentẽ repꝑ eaͣt. nimirũ quedã dictauerat: ut ad ex¬
positionẽ tante ꝓfunditatis quã in libro iob penetrare
illũ in constantino politana urbe sedis apłice irs¬
ponsa constringerent.⁊ leandrũ hyspanũ ep̃m. in unc
ꝓ causis fidei uuifigotharũ ibi legatio ꝑduxrisset. eodẽ
leandro sic̃ in pͥmo libro dixisse me recolo. cũ frĩb tunc
gregorio adherentib importunissime cõpellente. librũ
iob cepit exponere. Quib corã positis. pͥora libri sub
ocłis dix̃.⁊ qr tẽpꝰ paulo uacantiꝰ repꝑit. pteriora tractan¬
do dictauit. s ũq ei spacia longiora suppeterent.
multa augens. pauca subtrahens. atq ita ut inuenta
st̃ ñ nulla derelinquens. ea quȩ se loquente excepta sub

Expanded text:
 voluminibus, sicut modo cernitur, congregatae. Et Gregorius jamdudum in monasterio positus, ubi eum angelus Domini sub habitu naufragi scribentem repererat, nimirum quaedam dictaverat, ut ad expositionem tantae profunditatis quam in libro Job penetrare illum in Constantinopolitana urbe sedis apostolicae responsa constringerent, et Leandrum, Hispanum episc causis fidei Wisigothorum ibi legatio perduxisset, eodem Leandro sicut in primo libro dixisse me recolo cum fratribus tunc Gregorio adhaerentibus, importunissime compellente, librum beati Job coepit exponere . Quibus coram positis priora libri sub oculis dixit; et quia tempus paulo vacantius reperit, posteriora tractando dictavit. Cumque ei spatia largiora suppeterent, multa augens, pauca subtrahens, atque ita ut inventa sunt nonnulla derelinquens, ea quae se loquente excerpta sub
Abbreviated transcription (Latin):
q studiositas gregorii qͥ pꝰ hȩc tͥb ferme annis suꝑfuit.
falli ñ potuit. constat nimirũ qr plures libros. quã nc̃
habeant᷑ cõposuit. Quoꝵ memoriã quidã in ep̃ali eiꝰ
ꝑstringens ait. lob. hie⁊ echiel. euu̾głia.: ⁊ pastoralẽ
exposuit.⁊ multa alia. ut subaudias quȩ iã inueniri
bros qͥnc̃ habent᷑ exposuit: a diacono suo usq ad penul¬
timũ sui pontificatꝰ annũ extendit᷑. Et lic langobaidoꝵ.
ꝑfidia seuiente. pꝰ hiezec hielis tractitꝰ. ab expositione
in scrinio dereliquit: qͦt annos adiuã. Vnde ttiũ deci¬
nũ epłarũ librũ septimȩ indictionis ĩꝑfecꝰtũ reliquit.¬

Expanded text:
vero, quia studiositas Gregorii, qui post haec tribus ferme annis superfuit, vero, quia studiositas Gregorii, qui post haec tribus ferme annis superfuit, falli non potuit, constat nimirum quia plures libros quam nunc habeantur composuit. Quorum memoriam quidam in episcopali ejus perstringens, ait: Job, Ezechiel, Evangelia et Pastoralem exposuit, et multa alia. Ut subaudias, quae jam inveniri bros qui nunc habentur exposuit, a diaconio suo usque ad penultimum sui pontificatus annum extenditur; et licet, Langobardorum perfidia saeviente, post Ezechielis tractatus, ab expositione in scrinio dereliquit, quot annos advixit. Unde quartum-decimum epistolarum librum septimae indictionis inperfectum reliquit
Abbreviated transcription (Latin):
uiata ꝑgibasim sic̃ h actenꝰ cernit᷑. confessor ueritatis¬
depingit᷑ & qͦd ex positionũ illiꝰ pars maxima quȩ utiq
ab inuidis ecrusta recolit᷑. ñ habet᷑. Quarũ ipse sumã icħi
subdiacono rauennȩ responsali suo significare uidet᷑ in¬
aliqua me loquente de ꝓũbus. de canticis canticoꝵ. de
ꝓpħis. de libris qͦq regũ. ⁊ de eptatico audieiat. quȩ egoꝰ
scripto tradẽ p̾ infurmitate ñ potui. ipse ea suo sensu dicta¬
uit. ne obliuione deꝑirent.: ut apto tẽꝑe eadẽ mͥ infer¬
rent᷑. Quȩ cũ mͥ legisset. inueni dictoꝵ meoꝵ sensũ ual¬
de inutiliꝰ fuisse ꝑmutatũ. Unde necesse. ẽ. ut tua exꝑi¬
entia om̃i excusatione atq mora cessante. ad eiꝰ monaste¬
riũ accedat. eũq uenire faciat. & cũ onuĩ ueritate ꝗͣ tas¬
cũq de diũsis scripturis cartulas detulerit. ad mediũ de¬
ducant᷑. Quas tu suscipe. ⁊ mͥ celerrime transmite. E niuͦ

Expanded text:
juxta pyrgi basim, sicut hactenus cernitur, confessor veritatisdepingitur, et quod expositionum illius pars maxima, quae utique ab invidis exusta recolitur, non habetur. Quarum ipse summam Joanni, subdiacono Ravennae, responsali suo, significare videtur, inus Claudius, aliqua me loquente de Proverbiis, de Canticis canticorum, de Prophetis, de libris quoque Regum et de Heptateucho audierat, quae ego scripto tradere prae infirmitate non potui, ipse ea suo sensu dictavit, ne oblivione deperirent, ut apto tempore haec erentur. Quae cum mihi legisset, inveni dictorum meorum sensum valde inutilius fuisse permutatum. Unde necesse est ut tua experientia, omni excusatione atque mora cessante, ad ejus monasterium accedat, convenire fratres faciat, et sub omni veritate quantascunque de diversis 170 Scripturis chartulas detulit, ad medium deducat: quas tu suscipe, et mihi celerrime transmitte. » Enim
Abbreviated transcription (Latin):
rũ exhibitio. Et paulopꝰ. E cce fr̃s mei. iã cernimꝰ qͦd
audiebamꝰ. Noiuis cotidie & crebrescentib malis. mundꝰ
urget᷑. E x illa plebe innumera. quanti remanseritis ui
pͥmunt. nouȩ nos & imꝓuisȩ clades affugt. Sic̃ enĩ in
iuuentute uget corpꝰ forte & incolume man& pectus.
torosa ceruia. plena st̃ brachia. in aut̃ annis senilib. sus
piris pectꝰ inget᷑ uirtꝰ deficit. loquentis uba anhelitꝰ int̃¬
cludit. nã si languor desit. plerũq senib ipsa salꝰ egritu¬
do. ẽ. ita mundꝰ in annis pͥorib uelut in uiuentute ui¬
guit. ad ꝓpagandã humani generis ꝓlẽ robustꝰ fuit. sa¬
lute corꝑũ uiridis: opulentia rerũ pinguis. At nc̃ ipsa
sua senectute depͥmit᷑. & quasi ad uicinã mortẽ molestuᷤᷤ

Expanded text:
 Ecce, fratres mei, jam cernimus quod audiebamus. Novis quotidie et crebrescentibus malis mundus urgetur. Ex illa plebe innumera quanti remanseritis aspprimunt, novae nos et improvisae clades affligunt. Sicut enim in juventute viget corpus, forte et incolume manet pectus, torosa cervix, plena sunt brachia; in annis autem senilibuspiriis pectus urgetur, virtus deficit, loquentis verba anhelitus intercidit; nam si languor desit, plerumque senibus ipsa sua salus aegritudo est. Mundus in annis prioribus velut in juventute viguit, ad propagandam humani generis prolem robustus fuit, salute corporum viridis, opulentia rerum pinguis; at nunc ipsa sua senectute deprimitur, et quasi ad vicinam mortem molestiis
Abbreviated transcription (Latin):
exa cerbatio. atq ꝑ hoc podagiȩ molestia affecit: ut corpus
meũ tã ꝗͣ inscpultura siccatũ sit. Vnde fit. ut iã raro de lecꝰto
surgere ualeã. Itẽ eidẽ. Ego in tanto gemitu. & occupatio¬
nib uiuo. ut ad dies quosago me ꝑuenisse peniteat. solaq
mͥ in consolatione sit mortis ex pecꝰtatio. Unde peto. ut
ꝓ me orare debeatis. quatinꝰ de hoc carnis carcere citius
educar. ne tantis laborib diutiꝰ torquear:
⁊cos anastasio antiocheno. Rogo ut ꝓ mei cordis infir¬
huiꝰ tẽpestatis eripiat atq in et̃nȩ quietis littore ꝑducat

Expanded text:
exacerbatio atque per hoc podagrae molestia affecit, ut corpus exacerbatio atque per hoc podagrae molestia affecit, ut corpus meum tamquam in sepultura siccatum sit unde fit ut jam raro de lecto surgere valeam. » Item eidem: « Ego in tanto gemitu et occupationibus vivo, ut ad dies quos ago pervenisse me poeniteat, solaque mihi in consolatione sit mortis exspectatio. Unde peto ut pro me orare debeatis, quatenus de hoc carnis carcere citius educat, ne tantis laboribus diutius torquear. » Item Anastasio Antiocheno: « Rogo ut pro mei cordis infirhujus tempestatis eripiat, atque in aeternae quietis littore perducat
Abbreviated transcription (Latin):
cruciat. mͦ nescio quis in toto corꝑe cũ dolore se ignis
expandit. & fit plerũq ut uno inme temꝑe. ardor cũ
dolore confugat. & corpꝰ inme animꝰq deficiat. Quantis
aut̃ aiuis necessitatib ex tra has quas p̾tuli infirmitates
afficiar: enumerare ñ ualeo. S breuit̃ dico: qr sic mȩ
infec̃tio uoru humoris imbibit. ut uiuere mͥ pęna sit.¬
& mortẽ desid̾ant̃ expectẽ: quã gemitib meis solã. esse
tatis miscłiã dep̃camini: ut ꝑcussionis suȩ erga &¬
me fiagella ꝓpitiꝰ mitig&. & patientiã tolerandi conce¬
dat. ne nimio qͦd absit tedio in impatientiã cor erũpat.
⁊s o rusticiane patͥciȩ. De podagrȩ molestia
quã uob̾ euenisse signastis. & contristatꝰ uehem̃t sũ: et
letatꝰ. Letatꝰ. quia humor nocxiꝰ inferiora petens. suꝑio¬
ia ꝑfecte deseruit. contristatꝰ uͦ. quia intã tenuissimo
caro. quȩ uirrꝰ eẽ poterit dolorib resistens. Me & enĩ
quẽ qualis fueri nostis. ita amaritudo animi & assidua

Expanded text:
cruciat, modo nescio quis in toto corpore cum dolore se ignis expandit; et fit plerumque ut uno in me tempore ardor cum dolore confligat, et corpus in me animusque deficiat. Quantis autem aliis necessitatibus extra haec quae retuli infirmitatis afficiar, enumerare non valeo. Sed breviter dico quia sic me infectio noet mortem desideranter expectem, quam gemitibus meis solam esse tatis misericordiam deprecare, ut percussionis suae erga me flagella propitius mitiget, et patientiam tolerandi concedat, ne nimio, quod absit, taedio in impatientiam cor erumpat,  Rusticianae patriciae: « De podagrae molestia quam vobis evenisse signastis, et contristatus vehementer sum et laetatus. Laetatus, quia humor noxius inferiora petens, superiora profecto deseruit. Contristatus vero, quia in tam tenuissimo caro, quae virtus esse poterit doloribus resistens? Me etenim, quem qualis fuerim nostis, ita amaritudo animi et assidua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsa ses & reuerend uir eapistens. de magno gregorio beatis¬
simo papa romano dicens. Olim iui romã. ad adoran¬
in medio ciuitatis. udeo papã gregoriũ ꝑ me tͣnsiturũ.
Cogitaui mittere me ante eũ. Cũ gͦ apꝓpinquasset michi
papa. uidens qr ꝑgerẽ ut mitterẽ me ante eũ: si c̃ corã dõ
dico fr̃s. pͥmꝰ misit se ante me suꝑ t̾rã. & ñ ante surrex.
ꝗͣ ego pͥor surgerẽ. Et ãplexatꝰ me cũ multa humilitate.

Expanded text:
s et reverendus vir existens, de magno Gregorio beatissimo papa romano, dicens: Olim ivi Romam ad adoran me transiturum, et cogitavi me mittere ante eum. Cum ergo appropinquasset mihi papa, videns quia pergerem ut mitterem me ante eum, sicut coram Deo dico, fratres, primus misit se ante me super terram, et non ante surrexit quam ego prior surgerem, et amplexatus me cum multa humilitate,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc opꝰ ꝑ. xax.÷ .u. libros extensũ. insex codicib
expleuit. Quoꝵ exẽplaria. pͥmo ꝑ urbes⁊ monaste
Idũ a ioħe rauennatis urbis ep̃õ. humilit̾ repre¬
hensus fuisset. cur pastoralis cure delitescendo ponda
fugere uir tã idoneus uoluisset: librũ regłs pastora¬
lis cõposut. Quẽ quadriꝑtita ratione distinguens.
ualde pensandũ ꝑdocuit. cũ rerũ necessitas exposeit. ad
culmen qͥsq regiminis qualit ueniat. atq adhoc rite ꝑue¬
niens qualit̾ uiuat. ⁊ bene uiuens. qualit̾ doceat. ⁊ reste

Expanded text:
 et quinque libros extensum, in sex codicibus explevit. Quorum exemplaria primo per Urbis monasterdum a Joanne, Ravennatis urbis episcopo, humiliter reprehensus fuisset, cur pastoralis curae delitescendo pondera fugere vir tam idoneus voluisset, librum Regulae Pastoralis composuit: quem quadripartita ratione distinguens, valde pensandum esse perdocuit, cum rerum necessitas exposcit, ad culmen quisque regiminis qualiter veniat, atque ad hoc rite perveniens qualiter vivat, et bene vivens qualiter do
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ adhuc incertũ. ẽ. quis uit̾ius qualis sit. cur talia de¬
me audebas scrib̾e. dũ int̾ me & te quis sit suꝑior igno¬
res. Et quidẽ te bene uiuere scio: me aut̃ multis one¬
ratũ peccatis agnosco. S ⁊ ipse si peccator. es. me tam̃
multo melior. es: quiatu tua tantũmͦ. ego uͦ & mea &¬
eoꝵ qͥ mͥ cõmissi st̃ peccata porto. In hoc ego tealtũ. in
hoc magnũ aspicio. qr ante humanos ocłos in magno
atq in alto loco minime ꝓfecisti. In qͦsepe dũ exteriꝰ
ab hominib honor tributt᷑. ad ima animꝰ mergit᷑. quia
curis discerpentibꝰ grauat᷑. Tibi aut̃ omp̃s ds̃ uixta hoc
qͦd scriptũ. ẽ. ascensus in corde disposuit: inconualle
lacrimarũ. Aulto nãq mͥ altior. multo sublimior

Expanded text:
ergo adhuc incertum est, quis interius qualis sit, cur nergo adhuc incertum est, quis interius qualis sit, cur non audeas scribere, cum inter me et te quis sit superior ignores? Et quidem bene te vivere scio, me autem multis oneratum peccatis cognosco. Sed etsi ipse peccator es, tamen me multo melior es, quia tua tu tantummodo, ego vero et eorum qui mihi commissi sunt peccata porto. In hoc ergo te altum, in hoc te magnum aspicio, quia ante humanos oculos in magno atque in alto loco minime profecisti: in quo saepe dum exterius ab hominibus honor tribuitur, ad ima animus mergitur, quia curis discerpentibus gravatur. Tibi autem omnipotens Deus juxta hoc quod scriptum est, Ascensus in corde disposuit in valle l
Abbreviated transcription (Latin):
custodimꝰ. Tegͦ fili Rmẽ decet ad unitatẽ fidi remeare.
ut finẽ tuũ ualeas in pace conclude. ne malignꝰ sp̃s qͥ
contͣ te ꝑ alia oꝑa p̾ualere ñ potest. ex hac causa inue¬
niat. unde tͥ in die excitꝰ tui in aditu regni cȩlestis obsistat:
existere. qͦusq scribã mͥ eẽ reuelatũ. qr peccata tua dimis¬
sa sint. tẽ difficilẽ eciã & inutilẽ postulasti. Difficilẽ
quidẽ: qr ego indignꝰ sũ cui reuelatio fieri ñ deb&. nͥ¬
cũ iã in die ultimo uitȩ tuȩ plangere eade᷑ peccata mi¬
nime ualebis. Quȩ dies quo usq ueniat. sẽꝑ suspecta.
sẽꝑ trepida. metuere culpas debes. atq eas cotidianis
isauria pꝰ aliqua. Tua itaq fr̃nttas quantũ in caritatẽ
ꝑfecꝰta sit scio.: & qͥomĩpotentẽ dnm̃ multũ diligit. o¬
port& ut de ꝓximo multũ p̾sumat. Non enĩ loca uel
ordines. creatorinr̃o nos ꝓximos faciunt. s ei nosaut
merita bona conuingunt. aut mala disiungunt. Quia

Expanded text:
charissime, decet ad unitatem fidei remeare, 161 ut finem tuum valeas in pace concludere, ne malignus spiritus, qui contra te per alia opera praevalere non potest, ex hac causa inveniat unde tibi in die exitus tui in aditu regni coelestis obsistat. existere quousque scribam mihi esse revelatum quia peccata tua dimissa sint, rem et difficilem et inutilem postulasti. Difficilem quidem, quia ego indignus sum, cui revelatio fieri debcum jam in die vitae tuae ultimo plangere eadem peccata minime valebis; quae dies quousque veniat, semper suspecta, semper trepida, metuere culpas debes, atque eas quotidianiiae, post aliqua: « Tua itaque fraternitas quantum in charitate perfecta sit, scio: et qui omnipotentem Deum multum diligit, oportet ut de proximo multum praesumat. Non enim loca vel ordines Creatori nostro proximos faciunt, sed ei nos aut merita bona conjungunt, aut mala disjungunt. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
debat. tantoq cautiꝰ cuncta cunctoꝵ negotia pondabat.
quanto ꝓpinquiꝰ finẽ mundi consistere ruinis crebres¬
centib adũtebat. Qua ꝓpt in omelus euũgłicis ꝑhibet
dicens. fa surg& gens cont᷑ gentẽ. & regnũ adũsus regnũ.¬

Expanded text:
debat, tantoque cautius cuncta cunctorum negotia ponderabat debat, tantoque cautius cuncta cunctorum negotia ponderabat quanto propinquius finem mundi insistere, ruinis ejus crebrescentibus, advertebat. Quapropter in homiliis Evangelicis perhibet dicens: « Exsurget gens contra gente
Abbreviated transcription (Latin):
inc.ẽ. qͦd patientissimꝰ pastor gregroriꝰ. penes
imꝑatorẽ mauriciũ sibi ꝓrsus infensũ dudũ accu¬
sãtꝰ. qͦd malchũ ep̃m sui patͥmonii ꝓuisorẽ. ꝓ retentis
pensionib tandiu in custodus afflixisset. qͦusq sp̃m̃
exalar&: sabiniano suo diacono constantinopolitano
seribens ait. Unũ. ẽ. qͦd breuit̃ suggeras serenissimis dñis
nr̃is. qi siego seruuiꝰ eoꝵ in mortẽ langobailoꝵ me misce¬
re uoluissẽ: hodie lango bardoꝵ gens. nec regẽ. nec duces
nec comites hab̾et. atq in suma confusione diuisa ẽẽt.
S q dm̃ timeo. in morte cuiꝰib& hominis me miscere for¬
mido. Malchꝰ aut̃ isdẽ ep̃c. neq in custodia fuit. neq
in aliqͣ afflictione. s die qua causa dix̃. & add ictꝰ. ẽ.
nesciente me. a bonefacio notario indomũ eiꝰ duct. ẽ.
ibi prandit & honorat. ẽ. ab eo. & nocte subito mortuuꝰ¬
gregoriꝰ imminentẽ future retͥbutionis diẽ ultimũ ꝑpen¬

Expanded text:
inc est quod patientissimus pastor Gregorius penes imperatorem Mauricium, sibi prorsus infensum, dudum accusatus quod Malchum episcopum, sui patrimonii provisorem, pro retentis pensionibus tandiu in custodiis afflixisset quousque spiritum exhalaret, Sabiniano suo diacono Constantinopolitano scribens, ait: « Unum est quod breviter suggeras serenissimis dominis nostris, quia si ego servus eorum in morte Langobardorum me miscere voluissem hodie Langobardorum gens nec regem, nec duces, nec comites haberet, atque in summa confusione divisa esset. Sed quia Deum timeo, in morte cujuslibet hominis me miscere formido. Malchus autem idem episcopus neque in custodia fuit, neque in aliqua afflictione, sed die qua causam dixit et addictus est, nesciente me, a Bonifacio notario in domum ejus ductus est, ibique prandidit, et honoratus est ab eo, et nocte subito mortuuGregorius imminentem futurae retributionis diem ultimum perpen
Abbreviated transcription (Latin):
omĩpotenti dõ m̃tis deuotio. sufficit: quã dedit. Scrip¬
tũ. ẽ. enĩ. Eripe eos quiducunt᷑ ad mortẽ: & qͥ trahunt᷑
ad interitũ. liberare ne cesses. Qd si dixeeris. uires ñ sup¬
petunt. qͥ inspector .ẽ. cordis. ipse intelligit. In om̃e gͦ
qͦd agis: inspectorẽ cordis appete hab̾e placatũ. Luicqͥd ÷
inde illi placitũ: facere ñ omiitas. Nã humani t̾rores
& gr̃e. fumo sut similes. qͥ leni aura raptꝰ. euanescit.
Hoc certissime scito: quia placere dõ sine p̾uis hominib
nullꝰ potest. In tanto gͦ se estim& fr̃nitas tua omipo¬
tenti dõ placuisse: quanto se ꝑu̾sis hominib displicu¬
isse cognouerit. Ipsa tam̃ defensio pauꝑũ mod̾ata sit¬
& grauis. ne si quid nimis rigide agitis: ex uiuentute
uos arbitrent᷑ homines suꝑbire. S ed talis necesse. ẽ.
ut inueniat᷑ ꝓ obp̃ssis nr̃a defensio: quatinꝰ & humi¬

Expanded text:
omnipotenti Deo mentis devotio sufficit, quam dedit. Scripomnipotenti Deo mentis devotio sufficit, quam dedit. Scriptum est enim: Eripe eos qui ducuntur ad mortem, et qui trahuntur ad interitum liberare ne cesses . Quod si dixeris: Vires non suppetunt, qui inspector est cordis ipse intelligit. In omni ergo quod agis, inspectorem cordis appete habere placatum. Quidquid est unde illi placeas facere non omittas. Nam humani terrores et gratiae, fumo sunt similes, qui leni aura raptus evanescit. Hoc certissime scito, quia placere Deo sine pravis hominibus nullus potest. In tanto ergo se aestimet fraternitas tua omnipotenti Deo placuisse, quanto se perversis hominibus displicuisse cognoverit. Ipsa tamen defensio pauperum moderata et gravis sit, ne, si quid nimis rigide agitis, ex juventute vos arbitrentur homines superbire. Sed talis necesse est ut inveniatur pro oppressis vestra defensio, quatenus et humi
Abbreviated transcription (Latin):
hos barbaricȩ erudelitatis incursꝰ. suꝑnȩ ꝓtectionis
auxiliũ imploremus:
andẽ sẏciliã sy moniaca heresi libidineq sor
mala quȩ agunt᷑ in illa ꝓuincia nuntiant᷑. ut pecca¬
tis facientib quod aũtat om̃ps ds̃. celerit᷑̃ ea ꝑiturã ere
ed & peiora priorib eẽ futura. d.¬
p̃sago spũ maximiano salonitano ep̃o scribit
dicens. Ad romanã urbẽ ueniens cõmunis filiꝰ prb̃r ue¬
teranꝰ. ita me podagre dolorib debilẽ repꝑit: ut fr̃n¬
tatis tuȩ epłis. ꝑ me responde nullatenꝰ ualuissẽ. Et qͥdẽ
de sclauoꝵ gente quȩ uob̃ ualde ĩmin&. & afflgor ue¬
hem̃t̃ & turbor. Affligor in his quȩ iã in uob̃ patior. con
nob peccata nĩa respondeant. ut & foris a gentib & intꝰ
a ꝑũsis iudicib contͣbemur. S nolite de talib om̃imͦ
contristari: qr qͥpꝰ nos uixerint. deteriora tẽꝑa uidebt̃.
ita ut in cõꝑatione sui tẽꝑis. felices nos estiment dies

Expanded text:
barbaricae crudelitatis incursus supernae protectionis auxilium imploretis. » 54. Tandem Siciliam simoniaca haeresi libidineque sormala quae aguntur in illa provincia nuntiantur, ut, peccatis facientibus, quod avertat omnipotens Deus, celeriter eam perituram creed et pejora prioribus esse futura, esago spiritu, Maximo, Salonitano episcopo, scribit, dicens: « Ad Romanam urbem veniens communis filius presbyter Veteranus ita me podagrae doloribus debilem reperit, ut fraternitatis tuae epistolis per me respondere nullatenus valuissem. Et quidem de Sclavorum gente, quae vobis valde imminet, et affligor vehementer et conturbor. Affligor in his quae jam in vobis patior; contnobis peccata nostra respondeant, ut et foris a gentibus, et intus a perversis judicibus conturbemur? Sed nolite de talibus omnimodo contristari, quia qui post nos vixerint deteriora tempora videbunt, ita ut in comparatione sui temporis felices nos aestiment dies
Abbreviated transcription (Latin):
mala habemus bonorũ reminiscimur: quę
aut iam accepimus autadhuc nos
posse accipere speramus. malorũ pondus a¬
nuũ in desperatione non deprimit. qͥa
hunc ad spem memoria bonors leuat:
tas eleuet nec aduersitas frangat. habere nos
ante omnipotentis dĩ oculos palmas hinc

Expanded text:
mala habemus bonorum reminiscimur quae mala habemus bonorum reminiscimur quae aut jam accepimus, aut adhuc nos posse accipere speramus, malorum pondus animum in desperationem non deprimit, quia hunc ad spem memoria bonorum levat.tas elevet, nec adversitas frangat, habere nos ante omnipotentis Dei oculos palmas hinc et
Abbreviated transcription (Latin):
mur. Quid est gͦ quod uir sc̃s tot suas uir¬
tutes inter flagella enumerat: Q udd est quod
ore suo oꝑa quȩ fecerat laudat. nͥ quia int̃
uulnera et uerba quȩ hunc ad desperatio¬
ne̾ trahere poterant ad sp̃e animum refor¬
mat: Et qui in prosꝑitatẽ humilis fuit.
reuocatis bonis suis ad memoriã. infracꝰtus
in aduersitate ꝑmansit. Cuiꝰ eni animunt
int̾ tot flagessa illa uerba ad desꝑatione
non impellerent. nisi sibi ad memoriam bo¬
na quȩ egerat reuocasset: Uidit igitur
sc̃s uir ment̾e suam auditis tot malis ad
desꝑationẽ concuti. & mirabiliter studuit
in spe certa ex bonis suis ac̾tibꝰ solidari. Sic¬
sic impletur quod scriptũ est. In die bonoꝵs
ne immemor sis malors. Et in die malors
ne immemor sis bonors. Si eni cũ bona ha¬
benus malorũ reminiscimur que aut iam
passi sumus. aut adhuc pati possumus. ac¬
cepta bona mentem non eleuant. quia eor
gaudium timor maloꝵ premit. Et si cũ

Expanded text:
mur ? Quid est ergo quod vir sanctus tot suas virmur ? Quid est ergo quod vir sanctus tot suas virtutes inter flagella enumerat? Quid est quod ore suo opera quae fecerat laudat nisi quia inter vulnera et verba quae hunc ad desperationem trahere poterant, ad spem animum reformant? 1390 Et qui in prosperitate humilis fuit, revocatis bonis suis ad memoriam, infractus in adversitate permansit. Cujus enim animum inter tot flagella illa verba ad desperationem non impellerent, nisi sibi ad memoriam bona quae fecerat revocasset? Vidit igitur sanctus vir mentem suam auditis tot malis ad desperationem concuti, et mirabiliter studuit in spe certa ex bonis suis actibus solidari. Sic impletur quod scriptum est: In die bonorum ne immemor sis malorum, et in die malorum ne immemor sis bonorum . Si enim cum bona habemus malorum reminiscimur quae aut jam passi sumus, aut adhuc pati possumus, accepta bona mentem non elevant, quia eorum gaudium timor memoriae malorum premit. Et si cum