comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uemens ꝑuto ꝑquirere quinam isti fuñ
ce ex qua captiuitate iudei. q̃iquidem
illa q̃ in egypto fuerat uel in babyloma
absoluta iam fuerat. Romanis autam
nondum uenerant in captiuitatem: Ii¬
cet iam aipsaimmineret ultx cominis¬
si de saluatore piacł. Suꝑ est gͦ ut illa
intelligat᷑ captiuitas. que sub antiocho
facta ẽ: quc titiq ñ intiltis ante tempo¬

Expanded text:
veniens puto perquirere quinam isti sunt, et ex qua captivitate Judaei. Quoniam quidem illa quae in Aegypto fuerat vel in Babylonia, absoluta jam fuerat. Romanis autem nondum venerant Judaei in captivitatem, licet jam et ipsa immineret ultrix commissi de Salvatore piaculi. Superest ergo ut illa intelligatur captivitas quae sub Antiocho facta est, quae utique non multis ante tempo
Abbreviated transcription (Latin):
ctiam deitatis potestate atq auctorita¬
te cuncta difpensans. Affuit gͥ etiam
distinctione seruata :.i. ante passionem
xp̃i. ce post resurrect̾ionem eius: iterum
tercio etiam pꝰ ascensionem eiꝰ ad celos.
Et pͥme quidem eius p̃sentie turtutem
indicant gr̃e sanitatum. & purgatio.
atq effugatio demonum ex hominibus.
feste dicit saluator ad discipłos suos ⁊ ac¬

Expanded text:
etiam deitatis potestate atque auctoritate cuncta dispensans. Adfuit igitur etdistinctione servata: id est, ante passionem Christi, et post resurrectionem ejus iterum, tertio etiam post Ascensionem ad coelos. Et primae quidem ejus praesentiae virtutem indicant gratiae sanitatum, et purgatio atque effugatio daemonum ex hominibus, feste dicit Salvator ad discipulos suos: Ac
Abbreviated transcription (Latin):
nos: & cum gła assumat nos. Ipse re¬
gat regentes: ipse dirigat dirigenteᷤᷤ
ut possimus pascere gregem erus cũ
disciplina. & ñ inuasis pastoris im¬
ꝑiti. Ipse p̾stet uirtutem & fortitudi¬
nem popłosuo: & exhibeat ipse sib
mundum & candidum gregem atq
in omnib immacłatum. ac suꝑnis
otilib dignum. ubi ẽ habitatio le¬
tantium insplendorib scõrum. ut in
templo eiꝰ omnes dicamꝰ głam grex si¬

Expanded text:
nos et cum gloria adsumat nos. ipse renos et cum gloria adsumat nos. ipse regat regentes, ipse dirigat dirigentes, ut possimus pascere gregem eius cum disciplina et non in uasis pastoris inperiti; ipse praestet uirtutem et forti­ tudinem populo suo et exhibeat ipse sibi mundum et candidum gregem atque in omnibus inmaculatum ac supernis ouilibus dignum, ubi est habitatio laetantium in splendoribus sanc- torum, ut in templo eius omnes dicamus gloriam, grex s
Abbreviated transcription (Latin):
Habetis iam nos opastores: a con pa¬
stores. Obtines nos osc̾issime &e digniᷤᷤ¬
sime grex xp̃i: obtines nos pat̾ in õĩb
uictos & cedentes in omnib : magis tͥ
subiectos xp̃i legib. quam nature.
Ecce iam habes nr̃am subiectionem:
redde tuam bndictionem: dirige noᷤ
orationib: uerboinstrue: sp̃u confir¬
ma: bndict̾io enim patͥs confirmat
domos filiorum: & confirmer tã ego
qͣmsp̃italis hec domꝰ in qͣ requies mea
ut ab hac eccłia & ab hac domo ad ec
nr̃i istuderordium. Ds autem pacis.
qͥ facit utraq unum. & nos inuicem
reddidit nob÷ qͥ sedere faẽ potentes in
sedib. & qͥ eleuat de t̾ra inopem. & de
stercore erigit ꝑatiꝑem: qui eligit od
seruum suum. & assumpsit eum de g̾¬
gib ouium. cum ultimts ẽẽe & tunt¬
or in filiis iesse: q̃ dat u̾bum euange¬
lizantib uͥtute multa : ad ꝑfect̾ionẽ
p̃dicationis sue tenens manum dex¬
teram ntr̃am. in uoluntate sua dirigat

Expanded text:
habetis iam nos, o pastores et conpahabetis iam nos, o pastores et conpastores; obtines nos, o sanctissime et dignissime grex Christi; obtines nos, pater, in omnibus uictos et cedentes in omnibus, magis tibi subiectos Christi legibus quam naturae. ecce iam habes nostram subiectionem, redde tuam benedictionem. dirige nos orationibus, uerbo instrue, spiritu confirma; benedictio enim patris confirmat domos iliorum. et confirmer tam ego quam spiritalis haec domus, in qua requies mea ut ab hac ecclesia et ab hac domo ad eccnostri istud exodium. deus autem pacis, qui fecit utra­ que unum et nos inuicem reddidit nobis, qui sedere facit potentes in sedibus etqui eleuat de terra inopemetde stercore erigit pauperem; qui elegit Dauid seruum suum et adsumpsit eum de gregibus ouium, cum ulti­ mus esset et iunior in filiis lesse; qui dat uerbum euan­ gelizantibus uirtute multa ad perfectionem praedicationis suae, tenens manum dexteram nostram in uoluntate sua dirigat
Abbreviated transcription (Latin):
omnia posfibilia sunt credenti. Paratꝰ
erat aaron: s moyses multum restit̾at.
pollicitationem uurtutis ac stabilitatiᷤᷤ
ferrum iccidib suꝑposicum. malle¬
orum quib dam ictib mitigatus sum.
& edomitus. Accessit ichilominus
ad maturitatem confilii: etiam ccinẽ¬
ta mitigans & decoquens tempꝰ. Stpͣ
omnia uero illud qͦd scͥptum est. consi¬
lia mea iustificationes tuesunt: quib
ego omnem uitam meam credidi. Ept̃
quod ñ resisto. neq contradico: ut dñs
m̃s qui ñ ad pͥncipatum popłiuocabat᷑
me manui dey: & ueniam peto p̃teriti
demporis. otii ce dilationis. siqͥd michi
forte ex hoc criminis nascit. Cactii: sed
ñ semꝑ tacebo. Secessi parum aliqͥd tem¬
poris. ut me ipsum discuterem ac uis¬
tarem. & in aliqͣntolum tͥsticie meȩ cõ¬
solatio nasceretirr. Hunc uͦtieni in ee¬
clesiis exaltare dñm. & in cathedra se¬
miorum collaudare eum. St illudccl¬
ꝑam habuit: ueniam hoc meretur

Expanded text:
omnia possibilia sunt credenti. paratus omnia possibilia sunt credenti. paratus erat Aaron, sed Moyses multum restiterat, pollicitationem uirtutis ac stabilitatis aferrum incudibus superpositum malleorum quibusdam ictibus mollitus sum et edomitus. accessit nihilo minus ad maturi­ tatem consilii etiam cuncta mitigans et decoquens tempus. supra omnia uero illud quod scriptum est: consilia mea iustificationes tuae sunt, quibus ego omnem uitam meam credidi. propter quod non resisto neque contra­ dico, ait dominus meus, qui non ad principatum populi uocabatmae manui dei et ueniam peto praeteriti temporis otii et dilationis, si quid mihi forte ex hoc criminis nascitur. tacui, sed non semper tacebo. secessi parum aliquid temporis, ut me ipsum discu­ terem ac uisitarem et in quantum tristitiae meae conso­ latio nasceretur. nunc uero ueni in ecclesiis exaltare domi­ num et in cathedra seniorum conlaudare eum. si illud culpam habuit, ueniam hoc meretur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui nob creditisunt. illud audire
necesse sit. animam ipsorum reqͥram
de manib uris. Et sicut sp̃uistis me
ne eẽtis duces & pͥnetpes populi mei:
ita ego sꝑnamuos ne efficiattr aliqͥs
ex uobis in regem. Et sic̃ ñ exaudistis uo¬
cem meam. s dedistis dorstim dtirum.
ce inobedientes ceatistis: ita erit. q̃n ⁊ uoᷤ
inuocabitis me: ego autẽ non respiciã
suꝑ orationem ur̃am. neq exaudrã uoᷤ¬
Naccidat nob̃ a tusto iudice talia audi¬
re responsa: neq ueniat ad nos uox
terum nobilium gesta reuolumi: eqͥb
uidemꝰ quosdam quidem cum ad regen¬
tissime cesfisse inuitatos: alios uͦ aliqͣn¬
diti intittantis grãm distulisse. Nec tñ
alt̾os uidemꝰ ex his ẽẽ culpatos: nec rep̃¬
hensam ẽe aut in his obedientie ꝓmꝑ¬
tam celeritatem. aut in illis dimoris
circumspect̾am cunctationẽ: qmqͥdẽ
illi magnitudinem ministerii tiebant᷑:
istis fides fiduciam dabat. certis quod

Expanded text:
qui nobis crediti sunt illud audire qui nobis crediti sunt illud audire necesse sit: animam ipsorum exquiram de manibus uestris, et: sicut spreuistis me, ne essetis duces ac principes populi mei, ita et ego spernam uos, ne efficiatur aliquis ex uobis in regem, et: sicut non exaudistis uocem meam, sed dedistis dorsum durum et inoboedientes ex­ titistis, ita erit quando uos inuocaueritis me, ego autem non respiciam super orationem uestram neque exaudiam uos. non accidat nobis a iusto iudice talia audire responsa neque ueniat ad nos uox terum nobi­ lium gesta reuoluimur. e quibus uidemus quosdam quidem, cum ad regentissime cessisse inui­ tatos, alios uero aliquamdiu inuitantis gratiam distulisse. nec tamen alteros ex eis uidemus esse culpatos nec reprehensam esse aut in his oboedientiae promptam celeritatem aut in illis timoris circumspectam cunctationem, quoniam quidem illi magni­ tudinem ministerii uerebantur, istis fides fiduciam dabat certis quod
Abbreviated transcription (Latin):
tia condemnatur. Utrumq autem ĩ¬
ꝑitie uitium ẽ. Medii gͦ quidam in¬
cedere cupimus. int̾ nmtum tomidoᷤᷤ
&e nunium temerarios: ut simꝰ qͥdem
uerecundiores his qͥ ad indebitos ho¬
nores feda ambitione nituntur: ce
paulo confidentiores his qui futurz
iudicii metu. ettam bonorum act̾uũ
cuncta refugiunt. Ita gͦ in talib cu
cta delib̾ans. & unum quodq suis
pondib metiens. addidi etiam hoc
ad anmiconfidentiam qͦd mereatur
aliquio retͥbutionis a deo. obedien¬
tie fides: & implcat᷑ id qͦd deest. dũ
integre creditur id quod ẽ: & effici¬
at fides ꝑfectum. quem metͦ habuit
imꝑfectum. Seriptumenim legimꝰ.
qm̃ qͥ timet. ñ ẽ ꝑfectꝰ in caritate. per¬
fect̾a autem dilectio foras mitcit timo
rem. E contra tͦ tudebam. quod mo¬
bedientie & incredulitatis ꝑicło aux¬
ilia nulla fuccurrunt: nec aliquid
inuenio quod fiduciam tribuat dif¬
fidenti. Quimimmo uereor ne & ꝓ hiᷤ

Expanded text:
tia condemnatur, utrumque autem intia condemnatur, utrumque autem inperitiae uitium est. medii ergo quidam incedere cupimus inter nimium timidos et nimium temerarios, ut simus quidem uerecundiores his qui ad indebitos honores foeda ambitione nituntur et paulo confidentiores his qui futuri iudicii metu etiam bonorum actuum cuncta refugiunt. 113. Ita ergo in talibus ego deliberans et unumquodque suis ponderibus metiens addidi etiam hoc ad animi confiden­ tiam, quod mereatur aliquid retributionis a deo oboedientiae fides et inpleatur id quod deest, dum integre creditur id quod est, ut efficiat fides perfectum quem metus habuit inperfectum. scriptum enim legimus quoniam qui timet non est perfectus in caritate; perfecta autem dilectio foras mittit timo- rem. e contra uero uidebam quod inoboedientiae et incredulitatis periculo auxilia nulla succurrunt. nec aliquid inuenio quod fidu­ ciam tribuat diffidenti, quin immo uereor, ne et pro his
Abbreviated transcription (Latin):
solum int̃ om̃s exctisationes fordius
habemtis. concedat᷑ nob̃ quod longe
inferiores fumꝰ. quam sufficiat ad
sacerdottum ꝑfungendum: s ꝗtid
faciemꝰ quod ex alia parte ꝑitiosiꝰ
inobedientie crimen incurrimus: ⁊
erit nob̃ fortasse grauius ex contemp¬
tu. qͣm putamꝰ ẽẽ ex temeritate discͥ¬
men. qm qͥdem delinquenti in hanc
partem nullus em̃dandi tltra aut
duos istos timores accedendi ac dis¬
cedendi positus. & memetipsum innc at¬
q illinc eqͣ lance ꝑpendens. &e nẽ in il¬
lam nc̃ inistam partem uelut uentiᷤ
impellentib uergens: ad ultimum
cessi huic qui amplius p̃ponderabat.
obedienti dimori: quiq depulso illo
alio utpode ualidior ac uehementior
dotum me sͥ uendicauit & tenuit son¬
siderate gͦ si recte & iuste nosmecpsos
int̃ hos medios libramꝰ timores: dr̃i
neq assumimꝰ in concessos honores.
neq eos qͥ delati sunt rcfutamꝰ: quia
in alio impudentia. in aliomobedien¬

Expanded text:
solum inter omnes excusationes fortius solum inter omnes excusationes fortius habemus, concedatur nobis, quod longe inferiores sumus quam sufficiat ad sacerdotium perfungendum, sed quid facie­ mus quod ex alia parte perniciosius inoboedientiae crimen incurrimus? et erit nobis fortasse grauius ex contemptu quam putamus esse ex temeritate discrimen, quoniam quidem delin­ quenti in hanc partem nullus emendandi ultra aut rgo inter duos istos timores ascendendi ac descendendi positus et memet ipsum hinc atque hinc aequa lance perpendens et nunc in illam nunc in istam partem uelut uentis inpellentibus uergens ad ultimum cessi huic qui amplius praeponderabat inoboedientiae timori, quique depulso illo alio utpote ualidior ac uehementior totum me sibi uindicauit et tenuit. considerate ergo si recte et iuste nosmet ipsos inter hos medios libramus timores, dum neque adsumimus incon­ cessos honores neque eos qui delati sunt refutamus, quia in alio inpudentia, in alio inoboedien
Abbreviated transcription (Latin):
aliis p̃dicaturꝰ mittebat̾: neq se effu¬
gere usquam ditunttatis potentiam p̃¬
sumebat. Non hoc credendum ẽ. Sed
isrł. donum ꝓpħice gr̃e tranfferretur
ad g̃s̃: ꝓpt̾ea subterfugit p̾dicationis
offictum. ne patͥe gentis abiciende. tͥste
pbet obsequium. Inde demq relicto
loco qui ẽ contemplatio leticie: ita
enti hebreorum lingua ioppe inter¬
pretat᷑: derelict̾a gͦ contemplatione
leticie magnificentie scilicet illiꝰ dig¬
nitatis antiquȩ. in pelagꝰ se meroris
ac tͥsticie dedit. Inde tempestas : in¬
de sommꝰ : inde naufragium : inde
excitat᷑. & in sortem miccit᷑. & confi¬
tetur fugam. & p̃cipitat᷑. & a cetoscis¬
ciꝑttur. & ñ confumtt᷑: s ibi inuo
his nos sermo patilisꝑ expect̾et: & post¬
modum si ds dedit latius & ddiligentiꝰ
hanc quam diximꝰ causam. offictum
sacerdotii quoquo mͦ impositum tu¬
gum ꝑtinatrus recusanti. Si cm̃i hoc qͦd

Expanded text:
aliis praedicaturus mittebatur, neque effualiis praedicaturus mittebatur, neque effugere se usquam diuinitatis potentiam praesumebat — non hoc credendum est —, sIsrahel donum propheticae gratiae transferretur ad gentes, propterea subter­ fugit praedicationis officium, ne patriae gentis abiciendae triste praeberet obsequium. inde denique derelicto loco, qui est contemplatio laetitiae — ita enim Hebraeorum lingua Ioppe interpretatur —, derelicata ergo \'contemplatione laeti­ tiae\', magnificentiae scilicet illius et dignitatis antiquae, in pelagus se maeroris ac tristitiae dedit. inde tempestas, inde somnus, inde naufragium, inde excitatur et in sortem mittitur et confitetur fugam et praecipitatur et a ceto suscipitur et non consumitur, sed ibi inuochis nos sermo paulisper expectet, ut postmodum, si deus dederit, latius et diligentius hanc quam diximus causam officium dsacerdotii quoquo modo inpositum iugum pertinacius recusanti. 111. Si enim hoc, quod
Abbreviated transcription (Latin):
mari uidebat. si infirmaret᷑ macula
falfitatis. dum uulgꝰ ignarum ce imꝑ¬
itum intelligere ac ꝓspicere non pot̃.
ꝓfundam fut᷑e dispensationis scientiã.
Ego autem audiui prudentissimtm
quendam uirum dehis exponentem.
ce rationem huiꝰ hystorie quie quasi ab¬
scrda uidetur. ita reddentm ÷: quone
hanc quidem causam fuge poneret
beati ione. ut in ioppen descenderet.¬
& ex ioppe fug̾et in tharzis: quasi uͦ ĩ¬
quiens ignorare dm credẽt qͦd agebat:
aut hoc ẽẽt fugere afacie de. marise
ae fluctib dare. Non dicam hoc ꝓpħice
scientie. cui ettam ꝓfunda innotescuns.
&e obscura illuminant᷑: s ne cuiꝰquã
qͥdem hominis qͣmuis ignari & imꝑi¬
ti esse arbit᷑r. Quimmino ce econtrario
quictm q ille ing̾ssus fu̾it mare: tc̃
tͦ maxime salutem suam in manꝰ dei
cõmisisse se dic̃. Nongͦ ignorabat io¬
nas adeẽ ce in mari. &e ubiꝰ p̃sto ẽẽ ua¬
lidissimam di manum. quam etiam

Expanded text:
mari uidebat, si infamaretur macula mari uidebat, si infamaretur macula falsitatis, dum uulgus ignarum et inperitum intellegere ac prospicere non potest profundam futurae dispensationis scientiam. 107-109. Ego autem audiui sapientissimum quendam uirum de his exponentem et rationem huius historiae, quae quasi absurda uidetur, ita reddentem, quo ne hanc quidem causam fugae poneret beati Ionae, ut in Ioppen descenderet et ex Ioppe fugeret in Tharsis, quasi uero inquiens ignorare deum crederet quod agebat, aut hoc esset fugere a facie dei, mari se et fluctibus dare. non dicam hoc propheticae scientiae, cui etiam profunda innotescunt et obscura inluminantur, sed ne cuiusquam quidem hominis quamuis ignari et inperiti esse arbitror, quin immo et e contrario, quicumque ille ingressus fuerit mare, tunc uero maxime salutem suam in manus dei commisisse se dicit. non ergo ignorabat Ionas adesse et in mari et ubique praesto esse ualidissimam dei manum, quam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
det auditum. Nr̃e littere in quibtis
lota tium uł aꝑex ociosus ñ ẽ. Oĩa
que uel gesta referunt. uel gerenda
p̃cipunt. uite nr̃e instituta ac regł̃a¬
ponunt: ut si qnforte dubiis in reb de¬
libancdi nos necessitas inuenit. ad maio¬
rum exempla redeuntes. tnde discamꝰ
quid nob̃ eligendum sit. qͥd cauendũ.
Cuius gͦ hystorie recordatus sum. et un¬
demͥ occazio consilii huiꝰ exorta ẽ. di¬
cam egobreuit̃: ce uos ꝑatient̾ atidite.
fugiebat aliqn ionas a facie dĩ: mimo
potiꝰ fugere se putabat: s cõprehende¬
batur ab insectatione maris. a tempe¬
state. a sorte. auentre cęti: tͥum dierũ
ac nocttum sepultura formam futuri
misterii p̃figurante. Et ille quidem
fugiebat. ne tiel tͥstis nuncii numuitis
minster existeret: uel postmodum m̃¬
tas saluaret᷑. Neq enim salutieorum
inuidebat : s m̃dacii ministtrium de¬
clinabat. dignitati ꝓpħice in omĩb
deferens: quanutiq inse uelut defor¬

Expanded text:
tet auditum; nostrae litterae, in quibus tet auditum; nostrae litterae, in quibus iota unum uel apex otiosus non est, omnia quae uel gesta referunt uel gerenda praecipiunt uitae nostrae instituta ac regponunt, ut, si quando forte dubiis in rebus delibe- randi nos necessitas inuenit, ad maiorum exempla redeuntes inde discamus quid nobis eligendum sit, quid cauendum. 106. Cuius ergo historiae recordatus sum et unde mihi occasio consilii huius exorta est? dicam ego breuiter et uos patienter audite. fugiebat aliquando Ionas a facie dei, immo potius fugere se putabat. sed conprehendebatur ab insecta­ tione maris, a tempestate, a sorte, a uentre ceti et trium dierum ac noctium sepultura formam futuri mysterii praesa­ gante. et ille quidem fugiebat, ne uel tristis nuntii Niniuitis minister existeret uel postmodum metas saluaretur; neque enim saluti eorum inui­ debat, sed mendacii ministerium declinabat dignitati prophe­ ticae in omnibus deferens, quam utique in se uelut defor
Abbreviated transcription (Latin):
parent. cib̃ & hir fctis ꝑ ellib falso. Oue
quidem iste funt catise quib p̃ciptie
cessi: & q̃ intentionem meam qtam
maxime mitigare potuerunt. Et
puto qͦd neutra harum uideat᷑ indig¬
na. cui cede debt̾it ille cogitationom
tuimoꝵ: qmquidem & tunci dempꝰ est.
fic̃ ce omni rei tempꝰ est: & fortasse ex¬
pedit int̾dum beneuinq. qm male
xime suꝑ omnia fubiecit & subdidit:
quod cum exꝑofuero. de reliquis
iam tacebo. Recordatus sum diesan¬
tiquos: & in tantis reb tam difficili¬
btis tamq arduis ñ fui ausus satiscre
dere consilus meis: s gerendi senten¬
diam ex scõrum uirorum auct̃oritate
ques iui: & exempla uet̾m reb p̾sentibꝰ
regłam posui. Ieq enm sciꝑflue hec
nobis scripta sunt: neq ut grecorum
more ex his erudiremur aut delecta
remur inuerb̃. quod u fabulis cors
uel hystorus ficri solet: ut composi¬
ti carminis suatutas. & dulcedo ip¬
sa narrandi illiceat ammos & delec¬

Expanded text:
parente cibis et hirsutis pellibus falso. duae parente cibis et hirsutis pellibus falso. duae quidem istae sunt causae, quibus praecipue cessi et quae intentionem meam quam maxime mitigare potuerunt. et puto quod neutra harum uideatur indigna, cui cedere debuerit ille cogitationum tumor, quoniam quidem et uinci tempus est, sicut et omni rei tempus est. et fortassis expedit interdum bene uinci quam male xime et supra omnia subiecit et subdidit. quod cum exposuero, de reliquis iam tacebo. recordatus sum dies antiquos et in tantis rebus tam difficilibus tamque arduis. non fui ausus satis cre- dere consiliis meis, sed gerendi sententiam ex sanctorum uirorum auctoritate quaesiui et exempla ueterum rebus praesen­ tibus regulam posui. neque enim superfluo haec nobis scripta sunt neque ut Graecorum more ex his erudiremur aut delecta- remur in uerbis. quod in fabulis eorum uel historiis fieri solet, ut conpositi carminis suauitas et dulcedo ipsa narrandi inliciat animos et delec
Abbreviated transcription (Latin):
uri: &e mag̃ illud quod desiderabar.
qͣm qͦd ego desidabam. Nichil enim
tam ualidum ẽ ad dilectionem: ꝗͣ
si ex utͣq parte constet affectio. Scdo
uͦ maxima mea ettra & sollicitudo
p̃cipua. scõrum parentum ueneran¬
da canteies. qui ꝓ me magis quam
ꝓ ipsa senectute laborabant: abra¬
he mei hriꝰ capitis honor & angelicun¬
star aspectus. & matͥs sare. q̃ nos etiam
sp̃italiter genuit in euangłii fide. de¬
bita reu̾entia: quib necessarium erat
bacłm me senectutis existere. Quorũ
contemplatione ce ut eis debita officia
pietatis exsoluerem. eciam philosophiȩ
studia contempsi: q̃ mͥ p̃ciosa & cara fupͣ
om̃s facultates affectusq dacebam. Inqͦ
ut ueriꝰ dicam. hoc ipstim philosophatꝰ
fum: ne philosophari uiderer. Nontͦ
tcl effimdi mͥ ħ omnia &e aboleriu¬
mius occasionis obtentu: neq atiferri
mͥ paternas bndictiones: quas qͥdam
uet̾um scõrum tͣdicur etiam arte ftitatꝰ

Expanded text:
uestri et magis illud quod desiderabar uestri et magis illud quod desiderabar quam quod ego desiderabam. nihil enim tam ualidum est ad dilectionem quam si ex utraque parte constet aifectio. secundo uero maxima mea cura et sollicitudo praecipua sanctorum parentum ueneranda canities, qui pro me magis quam pro ipsa senectute laborabant: Abrahamei huius capitis honor et angelici instar aspectus et matris Sarrae, quae nos etiam spiritaliter genuit in euangelii fide, debita reuerentia, quibus necessarium erat baculum me senectutis existere. quorum contemplatione et ut eis debita officia pietatis exsoluerem, etiam philosophiae studia contempsi, quae mihi pretiosa et cara supra omnes facultates affectusque ducebam. in quo, ut uerius dicam, hoc ipsum philosophatus sum, ne philosophari uiderer. non ergo tuli effundi mihi haec omnia et aboleri unius occasionis obtentu neque auferri mihi paternas benedic­ tiones, quas quidam ueterum sanctorum traditur etiam arte furatus
Abbreviated transcription (Latin):
audere quis accede ad magisterii gra¬
dum. & docere ea q̃ insemecipso ñdum
sensit impleta: Dicebam apud iemet
ipsum. Natugent alii. & ingenttã lucͦ¬
rum spe fubeant marina discrimi¬
na. mͥ gratius ẽ suꝑ solidam terram stan¬
ti. exigui cespitis fulcis herbam frum̃¬
di requirere. ce in egems reb tenuem
uitam ducere. qm pegrinas dunitiaᷤᷤ
in fluct̾uum ꝑicłis querere. Fortiorib
qͥdem & potentiorib damnum ẽ. ñ
officia ministrare maiora. neq erga
plurimos exercere uircatem. s in par¬
uis reb &e modicis coartari: uelut fiqͥᷤ
ingentis luminis lampade loctim
parui conclauis illuminet. & arma
potentia ce uirilia exiguo telit corꝑi
ce puerib m̃bris inserẽ. Parttis atitem
tutius est parutim onꝰ &e ñ supra tutres
leuare: ne uel deristi fiant. simtl ec
ꝑicłm subeant: sic̃ nec turrem quidem
nanq tc̃ me cogitationes ut longiꝰ
abscedem ꝑurgebant. Ecuocatut
autem me pͥmo quidem desidtum

Expanded text:
audere quis accedere ad magisterii graaudere quis accedere ad magisterii gradum et docere ea quae in semet ipso nondum sentit inpleta? 100. Dicebam apud memet ipsum: nauigent alii et ingen- tium lucrorum spe subeant marina discrimina, mihi gratius est supra solidam terram stanti exigui caespitis sulcis herbam frumenti requirere et in egenis rebus tenuem uitam ducere quam peregrinas diuitias in fluctuum periculis quaerere. 101. Fortioribus quidem et potentibus damnum est non officia administrare maiora neque erga plurimos exercere uirtu­ tem, sed in paruis rebus et modicis coartari, uelut si quis ingenti luminis lampade locum parui conclauis inluminet aut arma potentia et uirilia exiguo uelit corpori et puerilibus membris inserere; paruis autem tutius est paruum onus et non supra uires leuare, ne uel derisui fiant, simul et peri­culum subeant, sicut ne turrem quidem namque tunc me cogitationes ut longius abscederem perurguebant. reuocauit autem me primo quidem desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
uita. quod uirtꝰ quod tiapor. quod
aporoia. qͦd splendor. qͦd ereator ẽ
qͦd rex. qd caput. qͦd lex. qͦd uia. qͦd
ostiũ. qͥd fundam̃tũ. quod petra. qͦd
margarita. quod pax. qͦd iusticia. qͦd
sẽificatio. quod redemptio. quod hõ.
qͦd seruus. quod pastor. quod agnus.
quod sacerdos. quod hostia. quod pͥ
mogenitus omins creature. quod pͥ¬
mogentais ex mortuis. quod resur¬
rectio᷑ Quis audeat anteqͣm horum
omnium nominũ retpsa & oꝑe par¬
ticeps fiat :÷ anteqin in his singulis
in semetipso ca explendo commun¬
cet xp̃o ac particeps ipstus in his sin¬
gulis fiat: antequam uacet & dis¬
cat loqͥ saptãm dei in misterio abscon¬
ditam: anteqm facius uir destruat qͥ st̃
paruuli. & annumeret᷑ iam in nume¬
ro istlitico atq in exercitu dm̃: anteqꝗͣ
posfit tollere erticem xp̃i. & sequi eũ.
ac ꝑdere animam fuam ꝓpter eum.
ut inueniat eam inuita ȩt̃na. & effi¬
ciatur in plenitudine xp̃i : qͣm potest

Expanded text:
uita, quod uirtus, quod uapor, quod uita, quod uirtus, quod uapor, quod aporroea, quod splendor, quod creator est, quod rex, quod caput, quod lex, quod uia, quod ostium, quod fundamentum, quod petra, quod marga­ rita, quod pax, quod iustitia, quod sanctificatio, quod redemptio, quod homo, quod seruus, quod pastor, quod agnus, quod sacerdos, quod hostia, quod pri­ mogenitus omnis creaturae, quod primogenitus ex mortuis, quod resurrectio. quis audeat, antequam horum omnium nominum re ipsa et opere particeps fiat, antequam in his singulis in semet ipso ea explendo communicet Christo ac particeps eius in his singulis fiat, antequam uacet et discat loqui sapientiam dei in mysterio absconditam, antequam factus uir destruat quae sunt paruuli et adnumeretur iam in numero Israhelitico atque in exercitu dei, antequam possit tollere crucem Christi et sequi eum ac perdere animam suam propter eum, ut inueniat eam in uita aeterna et efficiatur in plenitudinem Christi — quomodo potest
Abbreviated transcription (Latin):
atur. ita ut ꝑceptis inde uittus. pos¬
sit etiam cetos ipse ditare. spiritalib
comparans sꝑitalia : antequam con¬
dempletur sicut contemplari dignũ
est delect̾ationem dñ. ce uisicet tem¬
plum eiꝰ. tmmo podius iꝑse fiat dem¬
sp̃u: anteqͣm figͣe ceu̾itatis discretio¬
nem cogintionemq cognoscat. ut
possit scire diligentius a quo debeat
recedere. &e quid debeat obtinere.
q̃m ueritas obtinet ce umbra ꝑtͣnfit
ae ut inceger possit effugere a uiecusta¬
te liutrȩ ce scruire in nouitate sp̃c.
& ex integro tͣnsire ad gr̃am a lege q̃
completur sp̃italit̾ in destruct̾ione
corꝑis : andeqͣm ꝑ om̃s xp̃i appellatio¬
nes uirtutesq decurrat ꝑ operam
ce scientiam. siue eorum que fumma
sunt. seu q̃ propter nos inferiora ft̃
etus & notissima: i. scire qͦd d̃s est.
& quod filius di: scire etiam qͦm est.¬
&e quodimago ẽ. qͦd uerbum. quod
sapientia. qͦd ueritas. quod lux. qͦd

Expanded text:
atur, ita ut perceptis inde diuitiis posatur, ita ut perceptis inde diuitiis possit etiam ceteros ipse ditare spiritalibus conparans spiritalia? antequam contempletur, sicut contemplari dignum est, delecta- tionem domini et uisitet templum eius, immo potius ipse fiat temspiritu? antequam figurae et ueritatis discretionem cognationemque cognoscat, ut possit scire diligentius, a quo debeat recedere et quid debeat obtinere, quoniam ueritas obtinet et umbra pertransit, et ut integre possit effugere a uetustate litterae et seruire in nouitate spiritus et ex integro transire ad gratiam a lege, quae conpletur spiritaliter in destructione corporis? antequam per omnes Christi appellationes uirtutesque decurrat per opera et scientiam siue eorum quae summa sunt seu quae propter nos inferiora sunt eius et nouissima? id est scire quod deus est et quod filius dei, scire etiam quomodo est, quod imago est, quod uerbum, quod sapientia, quod ueritas, quod lux, quod
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ẽ sermosapientis in aure obedi¬
um cit sp̃u repleret᷑ add ꝓloquenda
misteria &e dogmata pietatis: qui ñ
obtuli linguam meam ut soluatur
in tempore. &e repleatur exultatione
inpsalmis &e canticis bñi. exurgens
uelut plectrum macitinum in ꝓsal¬
derio & cẏthara. extirgens diluculo
& clamans ad dñm.usq quo raucȩ
fiant fauces mee.&e adhereat lingua
mea faucib meis: priusquam fupra
petͣm stent pedes mei & consũment᷑
sic̃ cerui. ut dirigant᷑ scdm dm̃ gres¬
fusmei. ut ñ infirment᷑ nec paulo
minus effundantur uestigia mea:
priusquam omnia membra mea
fiant arina iusticie. ⁊ oĩs in me mor¬
talitas absorbeatur a titta. ce subiec¬
ta sit caro sp̃tii: Quis audeat adi¬
re ad istum gradum anteqm castis
ce igne examinatis eloguiis dñi.
tͥ plictter in latitudine cordis sui
ita ut sensum habeat xp̃i: antequam
absconditos cȩtis ininfibiles atq ob¬
scuros thesauros scientie ingredimere¬

Expanded text:
quod est sermo sapientis in aure oboediquod est sermo sapientis in aure oboedium, ut spiritu repleretur ad proloquenda mysteria et dogmata pietatis? qui non obtuli linguam meam, ut soluatur in tempore et repleatur exultatione in psalmis et canticis domini exsurgens uelut plectrum matutinum in psalterio et cithara, exsurgens diluculo et clamans ad dominum usque quo raucae fiant fauces meae et adhaereat lingua mea faucibus meis? priusquam supra petram stent pedes mei et consummentur sicut cerui, ut dirigantur secundum deum gressus mei, ut non infirmentur nec paulo minus effundantur uestigia mea? prius­ quam omnia membra mea fiant arma iustitiae et omnis in me mortalitas absorbeatur a uita et subiecta sit caro spiri­ tui? 96-99. Quis audeat adire ad istum gradum, antequam castis et igne examinatis eloquiis dominitripliciter in latitudine cordis sui, ita ut sensum habeat Christi? ante- quam absconditos ceteris inuisibiles atque obscuros thesauros scientiae ingredi mere
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ non fuerit etiam in minuis qͥb¬
q anma mundus ce corpore. Et
quomodo temere & inconfiderate
irrumus inipsa sc̃a scõrum. quouni
soli pontifici. & tpsi solisemel in an¬
no ingredi fas erat. eui soli accede
ultra interius uelum licebat. ⁊ ar¬
cham testam̃ti & ꝓpiciatortum ce
sciens.⁊ qr nemo dignꝰ ẽ sũmi di uel
sacerdos ẽẽ uel sacrificium. qͥ ñ pri
semecipsum exhibuit hostiam
uiuam. scãm placentem deo. c ratio¬
nabile suum obseguram gessit. ⁊ un¬
molauit deo sacrificium laudis. et
sp̃m contribulatum. qͦd solum sacri¬
ficium expetit ds cct̾is omnib ab.¬
iectis atq contemptis: qͦmͦ poterã
audere ad sacerdotrum accedere.
ce ad hostias offerendas & imaginẽ
ac figuram sacramentorum cȩlestiũ
celebrandam : uł qͦmͦ habitum sacer¬
aurem meamprius aꝑtissem ercidi¬
tiomi dñi. itauit mererer addimͥ au¬
rem que ñ gͣuiter audiret. te ẽccsar¬
dium p̃ciosum in auris in aure mea

Expanded text:
qui non fuerit etiam in minimis quibuqui non fuerit etiam in minimis quibusque anima mundus et corpore. et quomodo temere et inconsiderate inrui- mus in ipsa sancta sanctorum, quo uni soli pontifici et ipsi semel in anno ingredi fas erat, cui soli accedere ultra interius uelum licebat et arcam testamenti ac propitiatorium et sciens et quoniam nemo dignus est summi dei uel sacerdos esse uel sacrificium, qui non prius semet ipsum exhibuit hostiam uiuam sanctam placentem deo et rationabile suum obsequium gessit et immolauit deo sacrifi­ cium laudis et spiritum contribulatum, quod solum sacrifi- cium expetit deus ceteris omnibus abiectis atque contemptis, quomodo poteram audere ad sacerdotium accedere et ad hostias offerendas et imaginem ac figuram sacramentorum caelestium celebrandam? uel quomodo habitum saceraurem meam prius aperuissem eruditioni domini, ita ut mererer addi mihi aurem, quae non grauiter audiret, et esset sardius pretiosus inauris in aure mea,
Abbreviated transcription (Latin):
de ce aucc̾oritate pontificis. Quid ora
ille qͥ archam testam̃ti dñi cum ititien¬
ca fitꝰ impatiens directi limitis orbitã
declinasset. iamiamq lapstram ma-¬
nu sedula ac sollicita fustentasset: ñ
morte multatus est: Scio egone cor¬
poris quidem macłas insacerdotibtis
p̃t̾mitti: s ꝑscrutari &e reqͥri omnia ꝑle¬
gem. nequid corporalis uitii tiel hostia
habeat uel sacerdos: q̃ utiq figure sunt
ꝑfect̾ionis eits & puritatis q̃ ẽẽ debet in
corde & in anima sac̾dotis. S ne tpsa
qͥdem indum̃ta sacerdotalia. tił mn.m¬
sterii uasa cuilibet contingere saltim
aut contrec̾tare fas ẽ. Ipsa qͦ sacͥficia
ñ passim omnib s ccrtis quibq in¬
dulgetur insumere. & intia cercum
dempus &e insta p̃finitum locum. O ne
compositionem qͥdem olei.crismatis.
tmitari cuiquamq fas ẽ: neq mixt᷑am
incensi. Et quid amplicis dicam: Ne
ipsum qͥdem templum ingrehi sunt᷑.

Expanded text:
te et auctoritate pontificis. quid Oza te et auctoritate pontificis. quid Oza ille, qui arcam testamenti domini, cum iuuenca fetus inpatiens directi limitis orbitam declinasset, iam iamque lapsuram manu sedula ac sollicita sustentasset, nonmorte multatus est? 94. Scio ego ne corporis quidem maculas in sacerdotibus prae- termitti sed perscrutari et requiri omnia per legem, ne quid corpo­ ralis uitii uel hostia habeat uel sacerdos. quae utique figurae sunt perfectionis eius et puritatis, quae esse debet in corde et anima sacerdotis. sed ne ipsa quidem indumenta sacerdotalia uel ministerii uasa cuilibet contingere saltim aut contrectare fas est. ipsa quoque sacrificia non passim omnibus sed certis quibusque indulgetur insumere et intra certum tempus et intra praefinitum locum. sed ne conpositionem quidem olei chrismatis imitari cuiquam fas est neque mixturam incensi. et quid amplius dicam? ne ipsum quidem templum ingredi sinitur
Abbreviated transcription (Latin):
tib magnum eis erat uel sonitum
uocis audire: & hoc scificatis cum
onini diligentia &e cautela. Moyseᷤᷤ
uͦsolus in montem ascendit. & mi¬
bem ingreditur. &e flagrantibus
nusquam flammis aduritur. & ta¬
bulas suscipit: ad multitudinem
qͥdem uulgi. tabulas littere: ad eoᷤ
autem qui capiunt que funt sp̃s.
tabulas inscͥptas sp̃u dei utui. Na
dabuero ce abiud qm̃ alienum ig¬
nem ad incensum altaris obtule¬
rant. ꝓ hoc solo consumunt᷑ igni:
& cundem pene locum pene ce inte¬
ritus. quem culꝑe & impietatis ha¬
buere. Et ne aaron qͥdem idoneꝰ
ad intcedendum fuit: cum utiq
pater ec̃t. & scd̾s post moysen deo ho¬
nore & sacerdotio ꝓpinquaret. Heli qͦ
sacerdos ꝓfiliorum tmquitate damna¬
tur: quod eos ditimna sacrificia temeran¬
tes. minꝰ seuera animadũzione plect̾e¬
bat. Miserum me: ce quidem me pat̃¬
m̃s coercuit: & qͥdem corripuit: s lem¬
tate & mansuetudine ꝑatͥs. ñ seuerita¬

Expanded text:
tibus magnum eis erat uel sonitum tibus magnum eis erat uel sonitum uocis audire, et hoc sanctificatis cum omni diligentia et cautela —, Moyses uero solus et montem ascendit et nubem ingreditur et flagrantibus nusquam flammis aduritur et tabulas suscipit, ad multitudinem quidem uulgi tabulas litterae, ad eos autem, qui capiunt quae sunt spiritus, tabulas scriptas spiritu dei uiui. 93. Nadab uero et Abiud, quoniam alienum ignem ad incensum altaris obtulerant, pro hoc solo consumuntur igni, et eundem paene locum poenae et interitus quem culpae et inpietatis habuere. et ne Aaron quidem idoneus ad interceden­ dum fuit, cum utique pater esset et secundus post Movsen deo honore sacerdotii propinquaret. Heli quoque sacerdos pro filiorum iniquitate damnatur, quod eos diuina sacrificia teme- rantes minus seuera animaduersione plectebat. miserum me et quidem cohercuit et quidem corripuit, sed lenitate et mansuetudine patris, non seuerita
Abbreviated transcription (Latin):
quam hoc obtineat. & ut in quan¬
tum fieri potest cet̾os homines cor¬
dis puritate p̃cedat: pẽe his tielle
ñ debet. quorum se purgationem
c̃ẽ ñ sentit. nec tutum putare. medi¬
atorem effici populi apud dm̃. quod
rum unde in h̃e mecum uenerim.
ne forte arbitremini plus iusto esse
meticłosum. indicare uobis debeo:
ut ñ tam metidum me qm consu¬
lentem mͥmet iudicctis. Deus cum
ad moysen loqueretur in monte.
plures qͦq alios cum eo tussit ascen
moyses solus itibetur: nec altuscum
eo ullus ascendẽ. Ex quo manifeste
indicatur. quod ñ est cuiuslibet ꝓx¬
ium fieri deo: nͥ sit aliguis qualiᷤ
moyses. qͥ caꝑe in semetipso possit
głam di.S ce antea cum primum
legis latio pararet᷑. cet̾os quidem tu¬
barum sonts ce fulgura ce tonttrtia
ꝑstrepebant: caligo qͦ ce fumꝰ mon¬
tis ardentis ce metus ce terror horri¬
bilis. itaut uel bestia si montem con¬
tigisset lapidaret᷑: & tea ꝓcul astan¬

Expanded text:
quam hoc obtineat et ut, in quanquam hoc obtineat et ut, in quantum fieri potest, ceteros homines cordis puritate praecedat, praeesse his uelle non debet, quorum se purgatiorem esse non sentit, nec tutum putare mediatorem effici populi apud deum — quod rum unde in hunc metum uenerim, ne forte me arbitremini plus iusto esse meticulosum, indicare uobis debeo, ut non tam timidum me quam consulentem mihimet iudicetis. deus cum ad Moysen loqueretur in monte plures quoque alios cum eo iussit ascendMoyses solus iubetur nec alius cum eo ullus ascendere. ex quo manifeste indicatur quod non est cuiuslibet proximum fieri deo, nisi sit aliquis qualis Moyses, qui capere in semet ipso possit gloriam dei. sed et antea, cum primum legis latio pararetur, ceteros quidem tubarum sonus et fulgura ac tonitrua perstrepebant, caligo quoque et fumus montis ardentis et metus ac terror horribilis, ita ut uel bestia, si montem contigisset, lapidaretur — et ita procul adstan
Abbreviated transcription (Latin):
militatis huiꝰ & corꝑis mortis urge¬
mur: nẽ latent. nẽ etiam palam ꝓ¬
uocantib uͥq & irritantib rerum
tusibiltum illecebris. luco hoc fȩcis
cui inhesimꝰ. cem sui fedorem uenis
capaciorib exalante ÷ s ce lege pecc̃ĩ
que ẽ in membris nr̃is legi sp̃e repu¬
gnante.dumimagnem regiam q̃
uttra nos est captiuam ducere studec.
ut spolus eiꝰ cedat qͥcqͥd illud ẽ qͦdĩ
nos b̃nficio dtumne pietatis ac prime
illiꝰ conditionis inflcixit: tnde urx
aliquis fortasse longa se ce districta
regens philosophia ce paulatim no¬
bilitatem anime fue recolens. natui¬
ram lucis q̃ inse ẽ humilihinc ce de¬
nebroso luto contunctam reuocet
& reflectat ad dm̃: uł si certe ꝓpicio
eo agat. utrumq partt̃ reuocabit:
si tñ longa & assidua meditatione
infuescat surfum semꝑ aspicere: &
deorsum male trahentem ac degra¬
tiantem mat̾iam sibimet astrict̃am
frenis artiorib subleuare. Priꝰ autẽ

Expanded text:
militatis huius et corporis mortis urguemilitatis huius et corporis mortis urguemur, nunc latenter nunc etiam palam prouocantibus ubique et inritantibus rerum uisibilium inlece­ bris, luto hoc faecis, cui inhaesimus, caeni sui foetorem uenis capacioribus exhalante, sed et lege peccati, quae est in mem­ bris nostris, legi spiritus repugnante, dum imaginem regiam, quae intra nos est, captiuam ducere studet, ut spoliis eius cedat quidquid illud est. quod in nos beneficio diuinae ac primae illius conditionis influxit. unde uix aliquis fortasse longa se et destricta regens philosophia et paulatim nobilitatem animae suae recolens naturam lucis, quae in se est humili huic et tenebroso luto coniuncta, reuocet ac reflectat ad deum; uel si certe propitio eo agat, utrumque pariter reuocabit, si tamen longa et adsidua meditatione insuescat sursum semper aspicere et deorsum male trahentem ac degrauantem materiam sibimet adstrictam frenis artioribus subleuare. prius autem
Abbreviated transcription (Latin):
uastatio. ut aliq̃n redeamꝰ ad nosmet
ipsos: uel ut depulsa ab ocłis caligine
recognoscamꝰ. quoduntus patͥs filii. qͦd
ce isrł dicatur. nec roboam ce iherobo¬
am. nec irłm &e samaria. que nuncĩ
captiuitate tͣdunt᷑. nc̃ domi lam̃tant᷑:
Et ego qͥdem fateor inualidissimum
ciem meam confusione. sedi singła¬
ris: quia amaritudine repletus fum
Ques iui & tacere: quasi intelligens qͦd
tempus malum sit. qͥa recalcitrauerunt
dilecti. & fact̾i sunt filii discedentes. Hitiᷤ
qͦq leta palmitib & uitis uera. tota fruc¬
tifera in amaritudinem uersa ẽ. & dia¬
dema decoris conu̾isum est in ignomi¬
mam. Signacłm dextere mee &e coro¬
na głiationis in confusionem fact̾a ẽ
mͥ.Siuͦ quis alius audacter ce fortiter
huiuscem᷑i p̃liorum paratꝰ est fubire
certamina: hc̃ ego a beatum dico pro
quib intra nosmecipsos ꝓpͥis uitũs
ac passionib impugnamtr: & die
noctuq ignitis stimtilis corporis ho¬

Expanded text:
uastatio, ut aliquando redeamus ad nosmet uastatio, ut aliquando redeamus ad nosmet ipsos et uelut depulsa ab oculis caligine recognoscamus quod unius patris filii, quod et Israhel dicatur nec Roboam et Hieroboam nec Hierusalem et Samaria, quae nunc in captiuitatem traduntur, nunc domi lamentantur? 90. Et ego quidem fateor inualidissimum ciem meam confusione sedi singularis, quia amaritu­ dine repletus sum. quaesiui et tacere tamquam intellegens quod tempus malum sit, quia recalcitrauerunt dilecti et facti sunt filii discedentes. uitis quoque laeta palmitibus et uitis uera, tota fructifera in amaritudinem uersa est et diadema decoris conuersum est in ignominiam; signaculum dexterae meae et corona gloriationis in confusionem facta est mihi. si .uero quis alius audacter et fortiter huiuscemodi proeliorum paratus est subire certamina, hunc ego et beatum dico pro quibus , intra nosmet ipsos propriis uitiis ac passionibus inpugnamur et die noctuque ignitis stimulis corporis hu
Abbreviated transcription (Latin):
rum gña exquirat: unum mͥ ẽ ad oĩa
ista remedium. una uictoria. libent̃
q̃ mͥ auxilia comparem: qui mͥ sapĩȩ
sermo fuccurrat: qͦd donum sp̃e intio¬
cem: quib armis sp̃italib adu̾sum
diaboli astutias me circumdem. Qs
moyses extensis in monte manib:⁊
crucis iam tc̃ simulachrum p̃nu¬
cians bella ista cohibeat: qͥs ihe ca¬
strorum di ꝓbabilis militie pͥnceps:
qͥs dauid aut psallens in cychara.
atit in fundibuilo pugnans : & a do
uirtute p̃cinct̾us ad bellum. ce cdigi¬
tos aptatos ad p̾lium: Quis helyas
orationib celum concitans : imbrẽ
eliciens. tonitrua motiens: guis hȩc
digne lam̃tabit ce flebit: iheremias
nempe aliquis nouam lam̃tationẽ
ꝓ nr̃a hac noua capdiuitate conscri¬
hens. exclamet it̃m ad dm̃: & dicat.
Parce dñe parce popło tuo: c ñ tradaᷤᷤ
in obꝓbrtum hereditatem tuam. ut
dñentur eorum gs̃. Quis ꝓ nob̃ noc
& ddamel &e iob orabit ad dñmut

Expanded text:
rum genera exquirat: unum mihi est ad omnia rum genera exquirat: unum mihi est ad omnia ista remedium, una uictoria, libenterquae mihi auxilia conparem, qui mihi sapientiae sermo succur­ rat, quod donum spiritus inuocem, quibus armis spiritalibus aduersum diaboli astutias me circumdem, quis Moyses extensis in monte manibus et crucis iam tunc simulacra praenuntians bella ista cohibeat, quis Hiesus castrorum dei probabilis mili­ tiae princeps, quis Dauid aut psallens in cithara aut in fundi­ bulo pugnans et a deo uirtute praecinctus ad bellum et digitos aptatus ad proelium, quis Samuhel orationibus caelum concitans. imbrem eliciens, tonitrua mouens — quis haec digne lamen- tabit et flebit? 89. Hieremias nempe aliquis nouam lamentationem pro nostra noua hac captiuitate conscribens exclamet iterum ad deum et dicat: parce, domine, populo tuo et non tradas in obprobrium hereditatem tuam, ut domi- nentur eorum gentes. quis pro nobis Noe et Danihel et Iob orabit ad dominum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nisi & artis athletice instituta ser¬
uauerit. Tti autem ut tudeo ꝑ xp̃o
dei ꝑtios blasphemat᷑ int̃ gs̃. sicuit
scͥptum ẽ.Demones quidem usq
adhuc cuminuocat᷑ nomen xp̃i cõ¬
tremiscunt: & ne nr̃a quidem ma¬
licia euanescere fecit uirtutem tan¬
tinominis & potestatem: &e nos ñ
reueremtir hoc nomen: s aguntis
omnia ad miuriam tanti nominiᷤᷤ.
& ꝓ eo quod mandatum habemtis
ita agere. ut uidentes homines opa
nr̃a bona magnificent dm̃ patrem
nr̃m qͥ in celis ẽ. nostum p̃cepti in
contrartum ꝑmutantes. ꝑ conten¬
diones nr̃as blasphemari facimus
in gentib nomen di. Et quidem
externa bella ñ metuo. nec istam
bestiam q̃ ñc̃ infurrexit ȩcclestis
ꝓtimesco: in qͥ inest diaboli plenitudo.
Licet ignes minct᷑ licet gladios intentet
&e bestias: licet cruces & p̃cipicia p̃paret:
licet suꝑ om̃s qͥ ante se fuerunt ꝑsecuto¬
res crudelior fiat : licet noua fupplicio¬

Expanded text:
nisi et artis athleticae instituta sernisi et artis athleticae instituta seruauerit. tu autem, ut uideo, prodei per uos blasphematur inter gentes, sicut scriptum est. 86. Daemones quidem usque adhuc cum inuocatur nomen Christi contremescunt, et ne nostra quidem malitia euanescere fecit uirtutem tanti nominis et potestatem; et nos non reuere- mur hoc nomen sed agimus omnia ad iniuriam tanti nominis, et pro eo quod mandatum habemus ita agere, ut uidentes homines opera nostra bona magnificent patrem nostrum qui in caelis est, nos uim praecepti in contrarium permutantes per contentioneS nostras blasphemari facimus in gentibus nomen dei. 87. Et quidem externa bella non metuo nec istam bestiam quae nunc insurrexit ecclesiis pertimesco — in quo inest .diaboli plenitudo —, licet ignes minetur, licet gladios intentet et bestias, licet cruces et praecipitia praeparet, licet super omnes qui ante se fuerunt persecutores crudelior fiat, licet noua supplicio
Abbreviated transcription (Latin):
angłis & hominib sicut achleta
d̃i patiltis dicebat. qui aduiersus
pͥncipat᷑ ce potestates degudabat: sed
theatrum facti sumus abiectis hõib
& indignis. & ut ita dixerim monst̾s
ac belius: ꝑ omne tempꝰ. & in omni
loco. inplateis. in taberis. in conui¬
uiis. in concilus. Etiam usq ad ipsã
scenam qͦd cum lacͥmis dico deduei¬
mur÷ & a durpissimis atq imoricdi¬
cissimis histrionib irridemtnr: et
ncħ iam ita delectabile gerit᷑ in mi¬
mis: nicħ tam gͣte cantatur in come¬
nob inde descendit.dum nos inui¬
cem impugnamꝰ: dum uidemͣ nob
nimis catholiei. muis fideles. ⁊ ⁊ elo
dei excitari s ñsic̃ erpeit. ce certare
ꝓ deoꝰ non sic̃ fas ẽ. nec ut lex certami¬
num continet. quia certamen n ĩn
in hocuenit ut uictoriam capiamꝰ
infamem⁊ ut tuncmagis ꝑdamts
palmam.cum in certamine tuceri¬
intis. fut ñ legimꝰ. quia nemo coro¬
natutr. nisi qui legitime certau̾te.
Certanti solanon fufficit uirtus.

Expanded text:
angelis et hominibus, sicut athleta dei Paulus dicebat, qui aduersum principatus et potestates agones desudabat, sed theatrum facti sumus abiectis omnibus et indignis et, ut ita dixerim, monstris et beluis per omne tempus et in omni loco, in plateis in tabernis in conuiuiis in consiliis. etiam usque ad ipsam scaenam — quod cum lacrimis dico — deducimur et a turpissimis atque inpudicissimis histrionibus inridemur, et nihil iam ita delectabile geritur in mimis, nihil ita grate cantatur in comoenobis inde descendit, dum nos inuicem inpugnamus, dum uidemur nobis nimis catholici, nimis fideles et zelo dei excitari, sed non sicut expedit, et certare pro deo, sed non sicut fas est nec ut lex certaminum continet, quia certamen nostrum in hoc uenit, ut uictoriam capiamus infa­ mem, ut tunc magis perdamus palmam, cum in certamine uicerimus. aut non legimus quia nemocoronatur nisi legi- time certauerit? certanti sola non sufficit uirtus,
Abbreviated transcription (Latin):
aliorum: qͥ semenpsum ignorat c̃ẽ
imꝑitum. Qui languor lacrimis
ingentib & luctu magis qm uerb.
incliget. Unde ce egofrequenter a¬
pud memecipfum miseratꝰ stim huiꝰ¬
cemodi homines: sciens quod tielle
itideri sapientem. hoc ẽ omnino ñ
ẽẽ sapientem: s grande impedimen¬
tum ẽ hominib ad uurtutem. false
&e manis głe p̃sumptio. Cutus tam̃
morb penitus effugere macłam pet̾
tamen omnia facti sunt. ut omnes
lucrifacerent. Nob̃ uͦ satis est. si uel
gub̃nari nos rect̾e patiamͣ &e regi. ab
his guib regendi gr̃a gubnandiq
concessa est. Uerum gm pauli. ce ce¬
terorum similium etus facimus m̃¬
tionem: omitcentes cȩt̾os om̃s si ui

Expanded text:
aliorum qui semet ipsum ignorat esse aliorum qui semet ipsum ignorat esse inperitum. 51. Qui languor lacrimis ingentibus et luctu magis quam uerbis indiget. unde et ego frequenter apud memet ipsum miseratus sum huiusmodi homines sciens quod uelle uideri sapientem hoc est omnino non esse sapientem. sed grande inpedimentum est hominibus ad uirtutem falsae et inanis gloriae praesumptio. cuius tamen morbi penitus effugere macu­ lam Petamen omnia facti sunt, ut omnes lucrifacerent. nobis uero satis est, si uel gubernari nos recte patiamur et regi ab his quibus regendi gratia gubernandique concessa est. 52. Uerum quoniam Pauli et ceterorum similium eius fecimus mentionem, omittente