comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ om̃s: & quod uidit & audiuit. hoc loquitur. habet enm & patrem
ipse filius dĩ: & audit apatre. Et qd̃ audit ãpatre. quid ẽ. Quis hoc
explicat: Quando lingua inca. quando cor merun sufficere potest
uel cor adintelligendum. uel lingua adproferendum: quid ẽ. quod filius
audiuit apatre : forte filius. uerbum patris audiuit. Immo filius.
uerbum patris ẽ. Uidetis quem ad modum hic fatigetur om̃is conatus
humanus: Uidetis quem admodũ hic deficiat omĩs coniectura pectoris
nr̃i. & om̃is intentio mentis caligantis: Audio dicentem scripturam.
quia filius hoc loquitur quod audit apatre: & rursus audio dicentẽ
scripturam. quia ipse filius uerbum patris ẽ. In principio erat ũbrĩ.
& uerbum erat apud dm̃ : & dẽ erat uerbum. Hos loquimur uerba uolantia:
&e transeuntia. Mox ut sonuerit ore tuo uerbum tuum: trausit. pa
strepitum suũ . & transit insilentium. Hunquid potes sequi sonum
tuum. & tenere ut stet: Cogitatio tamen tua mance. & deipsa cogitatione

Expanded text:
s; et quod vidit et audivit, hoc loquitur. Habet enim et Patrem ipse Filius Dei; habet et Patrem, et audit a Patre. Et quod audit a Patre quid est? quis hoc explicat? Quando lingua mea, quando cor meum sufficere potest, vel cor ad intelligendum, vel lingua ad proferendum, quid est quod Filius audivit a Patre? Forte Filius Verbum Patris audivit? Imo Filius Verbum Patris est. Videtis quemadmodum hic fatigetur omnis conatus humanus; videtis quemadmodum hic deficiat omnis conjectura pectoris nostri, et omnis intentio mentis caligantis. Audio dicentem Scripturam quia Filius hoc loquitur, quod audit a Patre; et rursus audio dicentem Scripturam quia ipse Filius Verbum Patris est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Nos loquimur verba volantia et transeuntia: mox ut sonuerit ore tuo verbum tuum, transit; peragit strepitum suum et transit in silentium. Numquid potes sequi sonum tuum, et tenere ut stet? Cogitatio tamen tua manet, et de ipsa cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
eas uadit & oues illũ sequuntꝰ. quia sciunt uocem eius.& Quis enĩ aliꝰ
ouesꝓpͥas uocat nominatim & educit eas hinc aduitam et̾nam. nisi
qui nouit nomina p̃destinatorum.o Undeait discipłis suis. Gau-¬
dete quia nomina urã scripta st̃ in cęlo. Hin enim eas uocat nominatim.
equis eas alius emittit. nisi qui earum peccata dimittit. ut eum si
duris ubatȩ uinctis posst̃. Et quis eas p̾cessit quo eum sequantꝰ.
nqui surgens a mortuis iam ñ moritꝰ : & mors eiultra ñ dominabitꝰ.

Expanded text:
 quia sciunt vocem ejus? » Quis enim alius oves proprias vocat nominatim, et educit eas hinc ad vitam aeternam, nisi qui novit nomina praedestinatorum? Unde ait discipulis suis, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo : hinc enim vocat eas nominatim. Et quis alius eas emittit, nisi qui earum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint! Et quis eas praecessit quo eum sequantur, nisi qui surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur :
Abbreviated transcription (Latin):
Exire autẽ deeccła. sic ipse iste iohannes euuangłista in epła sua: ex nobis exier
s non erant ex nobis: utiq non ẽ. bonum. Talis gͦ egressus: non poss& abono
pastore laudariut diceret. & ingredietꝰ & egredietꝰ. & pascua inueni
Et gͦaliquis. nonsolum ingressũs: uerum etiã egressus bonꝰ ꝑ hostium
bonum : quod ẽ. xp̃c. Sed quis ẽ iste laudabilis. & beatus egressus.
Possem quidem dicere. ingredinos quando interuis aliquid cogitamus.
egredi aut̃ quando exterus aliquid oꝑamur. Et qm̃ sicdicit apłs. ꝑ¬
minib oꝑari. Unde et in psalmo legitꝰ. Erut homo ad opus suum. Et
ipse dns dicit. Luceant oꝑa urã coram hominibus. Sed plus me delectat.
quod ipsa ueritas tanquam pastor bonus. & idõ doctor bonus. qͦdam¬
modo nos ammonuit: quem ad modũ intelligere debeamꝰ qd̾ ait. in¬
nit nͥut furetur: & mactat & ꝑdat. Ego ueni ut uitam habeant
& habundantius habeant. Uidetur enim m dixisse: ut uitam habean

Expanded text:
esia, sicut ait iste ipse Joannes evangelista in Epistola sua, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a bono pastore laudari; ut diceret, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostium bonum, quod est Christus. Sed quis est iste laudabilis et beatus egressus! Possem quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus; egredi autem, quando exterius aliquid operamur: et quoniam, sicut dicit Aposminibus operari. Unde et in Psalmo dicitur: Exiet homo ad opus suum . Et ipse Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa Veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus, quodammodo nos admonuit: secundum quem modum intelligere debeamus, quod ait: Inbeant, et abundantius habeant. » Videtur enim mihi dixisse, Ut vitam habeant
Abbreviated transcription (Latin):
ide. ꝑfidem xp̃i egrediuntꝰ : qm̃ uiri fideles moruintꝰ. Et abundan-¬
tius habeant uitam : ueniendo quo pastor. ille p̃cessit : ubi nunquam
deinde moriantꝰ. Quamius gͦ ⁊ hic in ipso ouili non desunt pascua.
qm̃ adutrunq possumus intelligere quod dictũ ẽ. & pascua inuenio.
dẽ. & ad ingressum & egressum : tam̃ tunc uere pascua inuenient
ubi saturentur qui esuriunt & sicuint iusticia. qualia pascua inuenit:
cui dictum ẽ. hodie. mecum eris inparadiso. Quomodo autemipse sit
hostium. ipse pastor: ut ꝑseipsum quod ammodo etiaipse ingredi &
egredi intelligatur. & quis nam sit hostiarius: longum

Expanded text:
er fidem Christi egrediuntur, quoniam veri fideles moriuntur; et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desunt pascua, quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est, et pascua inveniet, id est, et ad ingressum et ad egressum: tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam ; qualia pascua invenit cui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit ostiarius, longum
Abbreviated transcription (Latin):
credidisti: concordasti. Si adũsabaris: concorda. Si t̾ p̾stitu e.
concordare: noliulterius litigare. Quando enim finiatꝰ uia nescis: sed
tamen scit ille. Sioius es & siꝑseueraueris usq in finem: saluus tris. ao ꝑhoc:
am uocem contempnunt sui: ñ audiunt alieni. Ut potu. ut ipsedonau
ꝓfundã multũ questionem aut exposui uobis: aut tractaui uobiscum. Si qͥ
minus intellexer̾: maneat piecas: & reuelabitur ueritas. Qui aut̃ intellexer:
se extollant qͦsi celeriores suꝑ tardiores. ne se extollendo se exorbitent. & fai
sit. quamuis non dixerit inista lectione quȩ hodie recitata e̾: tam̃ ine
ũ. pastor ẽ. ouium. huic hostiarius aꝑit & oues uocem eiꝰ audiunt: & ꝓ-¬

Expanded text:
credidisti, concordasti. Si adversabaris concorda. Si tibi praestitum est credidisti, concordasti. Si adversabaris concorda. Si tibi praestitum est concordare, noli ulterius litigare. Quando enim finiatur via nescis, sed tamen scit ille. Si ovis es, et si perseveraveris usque in finem, salvus eris: ac per hoc em non contemnunt sui, non audiunt alieni. Ut potui, ut ipse donavit, profundam multum quaestionem aut exposui vobis, aut tractavi vobiscum. Si qui minus intellexerunt, maneat pietas, et revelabitur veritas: qui autem intellexerunt, non se extollant quasi celeriores super tardiores, ne extollendo se exorbitent, et facsit, quamvis non dixerit in ista lectione quae hodie recitata est, tamen in ea um, pastor est ovium. Huic ostiarius aperit: et oves vocem ejus audiunt;
Abbreviated transcription (Latin):
sanaornia. int̾q omĩa : ẽ. & ula uox : qui ꝑseueraucrit usq in
finem hic saluus erit. Istam qui audierit: ouis erit. Sed audiebat
nescioquis. & desipuit. refriguit: audiuit alienam. Si p̾destinatꝰ
÷ ad tempꝰ erruit: in c̃num n. peruit. Redit ut audiat. qd neglex̃.
faciat quod audiuit. Sienim ẽ. dehis qui p̃destinati st̃: & errorem ipsius
dsp̾sciuit. & conũsionem futuram. Si aberrauit: redit ut audiat uocẽ
illam pastoris. & sequatur dicentem. qui ꝑseuerauerit usq infinem.
hic salius erit. Bonauox fr̃s. uera pastoralis. Ipsa e. uox salutis in tab̾¬¬
aclisiꝰtorum. Nam facile ẽ. audire.xp̃m. facile ẽ. laudare eu angłi
facile ẽ. acclamare disputatori. ꝑseuerare usq infinem hoc ẽ. ouiũ.
uocẽ pastoris audientiũ. Tẽptatio accidit: ꝑseuera usꝙ infinẽ. Usq iquẽ
Concorda cum adũsario tuo cito. dum es cum eo unuia. Audisti.

Expanded text:
sana omnia, inter quae omnia est et illa vox: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Istam qui audierit ovis est. Sed audiebat illam nescio quis et desipuit, refriguit, audivit alienam: si praedestinatus est, ad tempus erravit, in aeternum non periit; redit ut audiat quod neglexit, faciat quod audivit. Si enim de his est qui praedestinati sunt, et errorem ipsius Deus praescivit, et conversionem futuram; si aberravit, redit, ut audivit vocem illam pastoris, et sequatur dicentem: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Bona vox, fratres, vera, pastoralis ipsa est: « Vox salutis in tabernaculis justorum . » Nam facile est audire Christum, facile est laudare Evangelium, facile est acclamare disputatori; perseverare usque in finem, hoc est ovium vocem pastoris audientium. Tentatio accidit, persevera usque in finem. Usque in quem Concorda cum adversario tuo cito, dum es cum eo in via . » Audisti,
Abbreviated transcription (Latin):
reuocastis. Inipsis etiam iam factis catholicis xp̃ĩanis: bonae spei
idelibus. aliquando mala contingunt. Seducuntur inerrorem: & p
errorem reuocantꝰ. Quando sedueti st̃ in errorem. & rebaptizati suns.
aut post ouilis dominici societatem rursus inerrorem pristinum reuo-¬
luti sunt. oues erant. aut nonerant. utiq catholici erant. Si catholici
fideles erant: oueserant. Si oueserant. quomodo uocem alieni audire po¬
tuerunt cum dñs dicat. ñ audier eos oues. & audistis fr̃s: altitudinem
questionis. Dicogͦ. Nouit dñs: qui st̃ eiꝰ. Nouit p̾scitos. nouit p̃destinatos.

Expanded text:
revocastis? In ipsis etiam jam factis catholicis Christianis, bonae spei revocastis? In ipsis etiam jam factis catholicis Christianis, bonae spei fidelibus, aliquando mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt, aut post ovilis dominici societatem rursus in errorem pristinum revoluti sunt, oves erant an non erant? Utique catholici erant. Si catholici fideles erant, oves erant. Si oves erant, quomodo vocem alieni audire potuerunt, cum Dominus dicat, non audierunt eos oves? 12. Audistis, fratres, altitudinem quaestionis. Dico ergo: Novi
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas es. Quisquis ueritatem audit: nonutiq errabat. Illi autem
rrant : & oues appellantur. Ham sunerrore ipso oues non appella¬
rentur : nondiceretur per ezechielem. errantem ouem non reuocastis.
Quomodo & errat & ouis a Uocem alieni audiuit. Certe non audieruis
eosoues. Deinde modo multi colliguntur. adouile xp̃i: & exhereticis fiuis
catholici. A furibus tolluntur : pastori redduntur. & aliquando mur¬
murant : tedium patiuntur. adreuocantem: & non intelligunt uigu-¬
lantẽ. Ueruntam̃ etiam cum renitentes uenerint: quae oues sunt. agno-¬
scunt uocẽ pastoris. & seuenisse lȩtantur : & errasse erubescunt. Quan-
dogͦ in illo errore. tanquam inueritate głabantur: & utiq non audie¬
aut uocem pastoris. & alienum idõ sequebantur : oues erant. annon
erant. Sioues erant. quomodo alienos oues non auduins: a Si oues
nonerant. quare obiurgantꝰ illiquibus dicitur. errantem ouem non

Expanded text:
veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen etiam cum renitentes venerint quae oves sunt, agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audiebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non erant? Si oves erant, quomodo alienos oves non audiunt? si oves non erant, quare objurgantur illi quibus dicitur, Errantem ovem non
Abbreviated transcription (Latin):
quia uissa feceruis: Soluta ẽ: ut cunq istaquęstio: & cui quam forte suffi¬¬
iat. Me autem adhuc mouet. Et quid me moueat communico uobiscum
ut quodam modo quaerens uobiscum. reuelante illo uobiscum merear
inuenire. Quid gͦ me moueat: accipite. Per eiechielem propħam dñs
obiurgat pastores: & dicit intercetera deouibus. Errantẽ non reuocastis.
Eterrantem dicit: & ouem appellat. Si quando errabat. oius erat: cuiꝰ
locem ut errar& audiebat.a Proculdubio enĩ non erraret: siuocem pas¬
toris audiret. Sedideo errauit : quia uocẽ auduut alieni. uocem furis
& latronis audiuit. Certe latronum uocem non audiunt oues. Qui ue-¬
uerunt inquit: & intelligimus praeter me. idẽ. quiuiencruis prȩter
me : fures sunt & latrones. & non audiert̃ eosoues. Dñẽ. si non audieruis
eos oues. quomodo errant oues. sioues non audiunt nisite .a Tuautem

Expanded text:
quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficquia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum, ut quodammodo quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui venerunt, inquit, et intelligimus, Praeter me; id est, Qui venerunt praeter me, fures sunt et latrones, et non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem
Abbreviated transcription (Latin):
rophetas uox pastoris erat: quanto magis uocem pastoris. profereb.
lingua ipsapastoris.a Non omnes audieruis: Sed quid putamus.
Qui audierunt. oues erans. a Eece audiuit uidas: & lupus erat. Se-¬
quebatur : sed pelle ouinatectus. pastori insidiabatur. Aliqui uero
rum qui xp̃m crucifixerunt. non audiebant: & oues erant. Ipso
enum uidebat in turba: quando dicebat. Cum exaltaueritis filium
ominis: tunc cognoscetis quia ego sum. Quomodo enĩ ista soluitur quęstio.
Audiunt non oues: & non audiunt oues. Sequuntur uocem pastoris qui¬
dam lupi: & ei quaedam contradicunt oues. P ostremo: pastorem occidius
oues. Soluitur quȩstio. Respondet enim aliquis: & dicit. Sed quando non
iudiebant : ouesnondum erant. tunc lupi erant. Uox audita eos mutauit.
& ex lupis oues fecit. Quando gͦ factae sunt oues: audierunt pastorem
inuenerurs. Pastoremq secutae st̃ : & pastoris promissa speraueruis.

Expanded text:
Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes audierunt. Sed quid putamus? qui audierunt, oves erant? Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequebatur, sed pelle ovina tectus pastori insidiabatur. Aliqui vero eorum qui Christum crucifixerunt, non audiebant, et oves erant: ipsos enim videbat in turba, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Quomodo enim ista solvitur quaestio? Audiunt non oves, et non audiunt oves; sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ibiberunt aquam profluentẽ. depetra: nos quidbibamus. norunt
fideles. Sispeciem uisibilem intendas: aliudẽ. Suntelligibilem significa¬¬
tionem: eundem potum spũalem biberuis. Quotquot autem illo tẽpore
crediderunt. uel abrahae. uel isaac. ueliacob. uel moysi: uel aliis.
itriarchis aliisq prophetis xp̃m praenuntiantib. oues erant. & xp̃n
audieruis: Non aliam uocem: sed ipsius audiert̃. Iudex fuerat inpre-
cone : quia& quando uidex loquitur per praeconẽ. exceptor non facit
praecodixit: sed uidex dixit. Alii sunt gͦ quos non audierunt oues:
in quibus nonerat uox xp̃i. errantes. falsa dicentes: mania garrientes.
ana fingentes : miseros seducentes. Quidẽ. gͦ quod dixi. maior haec
questio ẽ.o Quid habet osbscurum. & adintelligendum difficile.
Audite obsecro. Ecce dnĩs ipse iesus xp̃s uenit: praedicauit. Utiq multo
magis uox pastoris erat expraessa: ipsoore pastoris. Sienim per

Expanded text:
Christi biberunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt Christi biberunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Quotcrediderunt vel Abraham, vel Isaac, vel Jacob, vel Moyse, vel aliis patriarchis, aliisque prophetis Christum pronuntiantibus, oves erant et Christum audierunt, non alienam vocem sed ipsius Christi audierunt. cone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10. Quid est ergo quod dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obscurum et ad intelligendum difficile? Audite, obsecro. Ecce Dominus ipse Jesus Christus venit, praedicavit: utique multo magis vox pastoris erat, expressa ipso ore pastoris. Si enim per
Abbreviated transcription (Latin):
uiscera ur̃a. Iam uobis laniatis: columba integra per seuerat
Ergo fr̃s mei. siubiq non habent quod dicant: ego dico quid faciant.
Ueniant ad catholicam. & nobiscum habebunt non solum terram.
soȩ etiam illum Qui
fecit caelum & terram.

Expanded text:
viscera vestra: nam vobis laniatis, columba integra perseverat. viscera vestra: nam vobis laniatis, columba integra perseverat. Ergo, fratres mei, si ubique non habent quod dicant, ego dico quod faciant: veniant ad Catholicam, et nobiscum habebunt non solum terram, sed etiam illum qui fecit coelum et terram.
Abbreviated transcription (Latin):
betis: et non imputetis nisi mansuetudini columbae. quia uel ibi
uobis permittitur ꝑmanere. N Releguntur enim leges manifeste:
oi praeceper̃ imperatores. eos qui praet̾ aeccłae catholicae commu
nionem usurpant. sibi nomen xp̃ianum: nec uolunt in pace colere pacis
auctorem. nichil nomine eccłae audeant possidere. Sed quid nobis ce
imperatori. USediam dixi: de uire humano agitur. Et tamen apłs
uoluit seruiri regib: uoluit honorari reges. & dixit. Regem re¬
remini. Noli dicere.  quid michi et regi.: Quid tibi gͦ & possessioni. ꝙ¬
Per uira regum: possidentur possessiones. S diuino uire ago ais. Ergo
uenit columba quae docuit. hic ẽ. qui baptizat. Quomodo erg
iure diuino possideat qui dicit. ego baptizo: cum dicat columba
hic ẽ. qui baptizat. cum dicat scriptura: una ẽ. columba mea.
una ẽ. matri suae. & Quare laniastis columbam. ⁊ Immo lanialtis

Expanded text:
betis, et non imputetis nisi mansuetudini columbae, quia vel ibi betis, et non imputetis nisi mansuetudini columbae, quia vel ibi vobis permittitur permanere? Leguntur enim leges manifestae, ubi praeceperunt imperatores, eos qui praeter Ecclesiae catholicae comnionem usurpant sibi nomen christianum, nec volunt in pace colere pacis auctorem, nichil nomine ęcclesię audeant possidere. Sed quid nobis et imperatori? Sed iam dixi: de iure humano agitur. Et tamen apostolus voluit serviri regibus, voluit honorari reges, et dixit: Regem reveremini. Noli dicere: Quid michi et regi? Quid tibi ergo et possessioni? Per iura regum possidentur possessiones. Et hęc quidem Augustinus. Ex venit columba, quae docuit, Hic est qui baptizat. Quomodo ergo jure divino possideat, qui dicit, Ego baptizo; cum dicat columba, Hic est qui baptizat; cum dicat Scriptura, Una est columba mea, una est matri suae? Quare laniastis columbam? Imo laniastis
Abbreviated transcription (Latin):
Nam iurae diuuno: dñi ẽ. terra & plenitudo eius. Pauꝑes & diuites dĩ
de humano limo fecit: & pauꝑes & diuites una terra supportat
Iure tamen humano dicitur: haec uilla mea ẽ: haec domꝰ mea ẽ: hic
eruus meus ẽ. Iure gͦ humano: uire imꝑatorum. Quare. ⁊ Quia ipsa
iura humana. ꝑ imꝑatores & reges scłi: ds̃ distribuit generi humano.
Uultis legamus leges imperatorum. & scđdm ipsas agamꝰ deuillis. ꝯ Si
iure humano uultis possidere : recitemus leges imperatorum. Uideamꝰ
si uoluerint aliquid abhereticis possideri. Sed quid michi ẽ. imꝑator.
Scđm ius ipsius: possides terram. Aut tolle uira imperatorum : &
qruis audet dicere. mea ẽ. illa uilla. aut m̃s. ẽ. ille seruus: aut domꝰ
hȩc mea ẽ.& Si autem ut teneantur ista abhominib. iura acceperi
regum: uultis recitemus leges. ut gaudeatis quia uel unũ ortum ha-¬

Expanded text:
Nam jure divino, Domini est terra et plenitudo ejus : pauperes et divites Deus Nam jure divino, Domini est terra et plenitudo ejus : pauperes et divites Deus de uno limo fecit, et pauperes et divites una terra supportat. Jure tamen humano dicit, Haec villa mea est, haec domus mea, hic servus meus est. Jure ergo humano, jure imperatorum. Quare? Quia ipsa jura humana per imperatores et reges saeculi Deus distribuit generi humano. Vultis legamus leges imperatorum, et secundum ipsas agamus de villis? Si jure humano vultis possidere, recitemus leges imperatorum: videamus si voluerunt aliquid ab haereticis possideri. Sed quid mihi est imperator? Secundum jus ipsius possides terram. Aut tolle jura imperatorum, et quis audet dicere: Mea est illa villa, aut meus est ille servus, aut domus haec mea est? Si autem ut teneantur ista ab hominibus, jura acceperunt regum, vultis recitemus leges, ut gaudeatis quia vel unum hortum ha
Abbreviated transcription (Latin):
ircam ꝑcolumbam. Modo deficientes ubiq: quid nobis proponuit
non inuenientes quid dicant. ⁊ Uillas nr̃as tulerunt: fundos nr̃os tu-¬
lerunt. ꝓferunt testamenta hominum. Eece ubi gaiꝰ. seuis donauit fun-
faustinus: s parti prae erat. Columba autem aecła. ẽ. Quid clamas. ꝙ¬
Non deuorauumꝰ uillas : columba illas hab&e. Queratur quae sit colũba:
& ipsa habeat. Nam nostis fr̃s mei: quia uillae istȩ non sunt aug̾tini.
Et si uos non nostis: & putatis me gaudere inpossessione uillarũ: ds
nout. Ipse scit: quid ego deillis uillis sentiam. uel quid ibi sufferam.
H ouit gemitꝰ meos: si michi aliquid de columba imꝑtire dignatꝰ. ẽ.
Cece sunt uillȩ. Quoiurȩ defendis eas. Ydiuino. an humano. & R espon¬¬
deant. Diunum ius inscripturis habemꝰ: humanũ ius inlegibus
regum. Unde quisq possidoe. quod possid& ꝙ Hon ure humano.

Expanded text:
arcam per columbam. 25. Modo deficientes ubique, quid nobis proponunt, arcam per columbam. 25. Modo deficientes ubique, quid nobis proponunt, non invenientes quid dicant? Villas nostras tulerunt, fundos nostros tulerunt. Proferunt testamenta hominum. Ecce ubi Gaius Seius donavit funduFaustinus, sed parti praeerat. Columba autem Ecclesia est. Quid clamas? Non devoravimus villas, columba illas habeat: quaeratur quae sit columba, et ipsa habeat. Nam nostis, fratres mei, quia villae istae non sunt Augustini: et si non nostis, et putatis me gaudere in possessione villarum, Deus novit, ipse scit quid ego de illis villis sentiam, vel quid ibi sufferam; novit gemitus meos, si mihi aliquid de columba impertire dignatus est. Ecce sunt villae: quo jure defendis villas? divino an humano? Respondeant: Divinum jus in Scripturis habemus, humanum jus in legibus regum. Unde quisque possidet quod possidet? nonne jure humano?
Abbreviated transcription (Latin):
Caritate fecerunt marty res: illi qui intempore ꝑsecutionis passi sunt.
s aritate fecerunt. Isti autem : de tumore. & de suꝑbia faciunt. Nam cum
ꝑsecutor desit: seipsos praecipitant. Ueni ergo: ut habeas caritatem. S nos
habemꝰ martyres. Quos martyres. ⁊ Non sunt columbȩ: idõ uolare conati
om̃s paginae diuine. om̃is prophetia: totum euangelium. om̃s aposto-¬
licae litterae: om̃is gemitus columbae. & nondum eiugilant: nondum
exꝑgiscuntur. Sedsi columba sumꝰ : gemamꝰ. toleremꝰ. speremus. Aderit
miscdia dĩ: ut efferueat ignis sp̃s scĩ insimplicitate urã. & uenient. Non
desꝑandum. Orate. praedicate : diligite. Prorsus potens ẽ. dñs. lam
coeperunt cognoscere frontem suam: multi cognouert. multi crubuert᷑.
Aderit xp̃s: ut cognoscant et cȩteri. Et certe fr̃s mei: uel palea sola ibi
remaneat. omĩa grana colligantur. Quicquid ibi fructificauit: redeat

Expanded text:
Charitate fecerunt martyres illi qui in tempore persecutionis passi sunt; Charitate fecerunt martyres illi qui in tempore persecutionis passi sunt; charitate fecerunt: isti autem de tumore et de superbia faciunt; nam cum persecutor desit, seipsos praecipitant. Veni ergo, ut habeas charitatem. Sed nos habemus martyres. Quos martyres? Non sunt columbae, ideo volare conati omnes paginae divinae, omnis prophetia, totum Evangelium, omnes apostolicae litterae, omnis gemitus columbae; et nondum evigilant, nondum expergiscuntur. Sed si columba sumus, gemamus, toleremus, speremus; aderit misericordia Dei, ut efferveat ignis Spiritus sancti in simplicitate vestra; et venient. Non est desperandum; orate, praedicate, diligite; prorsus potens est Dominus. Jam coeperunt cognoscere frontem suam: multi cognoverunt, multi erubuerunt; aderit Christus, ut cognoscant et caeteri. Et certe, fratres mei, vel palea sola ibi remaneat, omnia grana colligantur: quidquid ibi fructificavit, redeat ad
Abbreviated transcription (Latin):
quia patiuntur molestias: s prodonato. nonpro xp̃o. Uideam quomodo
patiaris. Hamsi prodonato pateris: prosuꝑbo pateris. Hones coluinba
sipro donato pateris. Honerat ille amicus sponsi. Hamsi esset amicus
sponsi: głam sponsi quaerer& non suam. Uide amicum sponsi dicentem.
icẽ. qui baptizat. Ille nonerat amicus sponsi: proquo pateris. Hon hab
uestem nuptialem. Et si ad conuium uenisti: foras habes mitti. Immo
quia foras missus es: ido miser es. Redi aliquando: & noli gloriari.
Audi quid dicit apłs. Si distribuero omĩa mea pauꝑibus. & si tradidero
corpus meũ ut ardeam: caritatẽ autẽ non habeam. eoce qđ non habes.
Si tradidero inquit corpꝰ meum ut ardeam: & utiq pronomine .xp̃i. Sed quia
sunt multi qui iactanter illud faciunt non cum caritate: idõ si tradidero
corpus meum ut ardeam. caritatem autem non habeam: nichil mͥꝓdest.

Expanded text:
bus; quia patiuntur molestias: sed pro Donato non pro Christo. Vide quomodo bus; quia patiuntur molestias: sed pro Donato non pro Christo. Vide quomodo patiaris: nam si pro Donato pateris, pro superbo pateris; non es in columba, si pro Donato pateris. Non erat ille amicus sponsi: nam si amicus esset sponsi, gloriam sponsi quaereret, non suam . Vide amicum sponsi dicentem, Hic est qui baptizat. Ille non erat amicus sponsi, pro quo pateris. Non habes vestem nuptialem; et si ad convivium venisti, foras habes mitti ; imo quia foras missus es, ideo miser es: redi aliquando, et noli gloriari. Audi quid dicat Apostolus: Si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam. Ecce quod non habes. Si tradidero, inquit, corpus meum ut ardeam; et utique pro nomine Christi: sed quia sunt multi qui jactanter illud faciunt, non cum charitate, ideo, Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest .
Abbreviated transcription (Latin):
itaut montes transferam. Nẽ forte & hoc diceres: credidi sufficit mͥ. sed dicit
credendo. s non diligendo: dicebant. Quid nobis & tͥ. ꝙ fidem habebant.
caritatem non habebant. ideo daemones erant. Holi defide gloriari: ad¬
ptizatus es: habeto fructum. & redis ad arcam. & tu. Quid nos quaeritis.
simali sumus. ⁊ Ut boni sitis. Ideo uos quaerimꝰ : quia mali estis. Ham si
mali non essetis: inuenissemꝰuos: non uos quaereremꝰ. Quibonꝰ. ẽ: iam
uentus. ẽ. Qui malꝰ. ẽ : ad huc quaeritur. Idõ uos quaerimꝰ: redite ad ar-¬
cam. S iam habeo baptismum. Si omĩa sacramenta sciero. & habuero pro-¬
phetiam: & omẽm fidem. ita ut montes transferam. caritatem autem
non habeam: nichil sum. fructum ibi uideam: oluam ibi uidean
et reuocaris adarcam. S inquis. Ecce nos multa mala patimur. Hec si
pro xp̃o pateremini: non pro honorib ur̃is. Audite quid sequitur.

Expanded text:
ita ut montes transferam: ne forte et hoc diceres, Credidi, sufficit mihi. Sed quiita ut montes transferam: ne forte et hoc diceres, Credidi, sufficit mihi. Sed quicredendo, sed non diligendo dicebant, Quid nobis et tibi ? Fidem habebant, charitatem non habebant: ideo daemones erant. Noli de fide gloriari; adptizatus es; habeto fructum, et redis ad arcam. 22. Et tu: Quid nos quaeritis, si mali sumus? Ut boni sitis. Ideo vos quaerimus, quia mali estis: nam si mali non essetis, invenissemus vos, non vos quaereremus. Qui bonus est, jam inventus est: qui malus est, adhuc quaeritur. Ideo vos quaerimus; redite ad arcam. Sed jam habeo Baptismum. Si omnia sacramenta sciero, et habuero prophetiam et omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Fructum ibi videam, olivam ibi videam, et revocaris ad arcam. 23. Sed quid ais? Ecce nos multa mala patimur. Haec si pro Christo pateremini, non pro honoribus vestris. Audite quod sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
deoleo quia suꝑemino: ne forte nondecaritate dixit apostolus. suꝑeminentem
uobis uiam demonstro: audiamus quod sequitur. Si linguis hominum loquar
et angelorum : caritatem autem non habeam. factus sum tanquam aeram̃tum
sonans: & cymbalum tinniens. Dic nunc donate. exclama disertus sum : ex
clama doctus sum. Quantum disertꝰ. quantum doctus. Y Nunquid linguis
angelorum locutꝰ es. ⁊ Et tamen si linguis angelorum loquereris. caritatem
non habens: audirem aera sonantia. et cymbala tinnuentia. Soliditatem
aliquam quaero: fructum in foliis inueniam. Honsint solauerba: habean
oliuam. redeant ad arcam. S inquies. Habeo sacramentum. Uierum dicis. Sa-¬
cramentum diuinum ẽ. Habes baptisinum: & ego confiteor. S quid dicit
idem apłs. ⁊ Si sciero omĩa sacramenta. & habuero ꝓphetiam: & omem fidẽ.

Expanded text:
de oleo, quia supereminet, ne forte non de charitate dixerit Apostolus, Supereminentiorem de oleo, quia supereminet, ne forte non de charitate dixerit Apostolus, Supereminentiorem viam vobis demonstro, audiamus quid sequitur: Si linguis hominum loquar et angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum tanquam aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . I nunc, Donate, et clama, Disertus sum: i nunc, et clama, Doctus sum. Quantum disertus? quantum doctus? numquid linguis Angelorum locutus es? Et tamen si linguis Angelorum loquereris, charitatem non habens, audirem aera sonantia et cymbala tinnientia. Soliditatem aliquam quaero, fructum in foliis inveniam: non sint sola verba, habeant olivam, redeant ad arcam. 21. Sed, inquies, habeo sacramentum. Verum dicis: Sacramentum divinum est; habes Baptisma, et ego confiteor. Sed quid dicit idem apostolus? Si sciero omnia sacramenta, et habuero prophetiam et omnem fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
clamant isti heretici: ueni. hic habes: non inueniens illa requiem pedib
suis. reuersa e̾. ad arcam. Emisit illam noe iterum: sicut uosmittit arca. ut
loquamini illis. & quid fecit postea columba. quia erant ligna foris baptizata
Reportauit adarcam ramum deoliua. Ramus ille: & folia & fructũ habebat.
Nonsint inte sola uerba: non sint inte sola folia. sit fructꝰ. & redis ad arcam.
Nonpte ipsum: columba tẽ reuocat. Gemite foris: ut illos introreuocetis. Et¬
enim fructus illȩ oliuae. sidiscutiatur: inuenies quiderit. Oliuae fruct
caritatem significat. Unde hoc probamꝰ. ꝙ Quomodo enim oleum ã nullo
huimore prarinitur: s diruptis omibus exilit et suꝑemin&e: sicẽ. caritas.
N on potest prarmi inimo. Necesse ẽ : ut adsuꝑna emicet. Propterea de illa dicit
apls. Adhuc iupeminentiorem uobis uiam demonstro. & uia diximus

Expanded text:
clamant isti haeretici, Veni, veni, hic habes: non inveniens illa requiem pedibus clamant isti haeretici, Veni, veni, hic habes: non inveniens illa requiem pedibus suis, reversa est ad arcam. Et misit illam Noe iterum, sicut vos mittit arca, ut loquamini illis: et quid fecit postea columba? Quia erant ligna foris baptizata, reportavit ad arcam ramum de oliva. Ramus ille et folia et fructum habebat : non sint in te sola verba, non sint in te sola folia; sit fructus, et redis ad arcam, non per teipsum, columba te revocat. Gemite foris, ut illos intro revocetis. 20. Etenim fructus iste olivae, si discutiatur, invenies quid erat. Olivae fructus, charitatem significat. Unde hoc probamus? Quomodo enim oleum a nullo humore premitur, sed disruptis omnibus exsilit et supereminet: sic et charitas non potest premi in ima; necesse est ut ad superna emineat. Propterea de illa dicit Apostolus, Adhuc supereminentiorem viam vobis demonstro. Quia diximus
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ arca. ligna imputribilia erant. Arca enim aeccła ẽ: ibi baptizat columba.
Arca enim illa in aqua ferebatur: ligna imputribilia intus baptizata sunt.
Inuenimus quaedam ligna foris baptizata: om̃s arbores quae erant inmund
Ipsa tamen aqua erat: non erat altera. Omis decelo uenerat: & de abyssis
fontium. Ipsa erat aqua: in qua baptizata sunt ligna imputribilia quae
erant in arca. in qua baptizata sunt ligna foris. Missaẽ. columba: & pͥmo
non inuenit requiem pedibus suis. Redut ad arcam: plena enim erant aqͥs
omĩa. et maluit redire quam rebaptizari. Coruus autem ille emissus. ẽ.
antequam siccaretur aqua. Rebaptizatꝰ redire noluit: mortuus. ẽ. in
his aquis. Aũtat dĩ corui illius mortem. Nam quare nonẽ. reuersus. nisi
quia aquis interceptus ẽ. YAt uero columba non inueniens requiem pedil
sus: cum ei undiq clamar& aqua. ueni. ueni: hic tinguere. quomodo

Expanded text:
ergo arca ligna imputribilia erant; arca enim Ecclesia est: ibi baptizat columba; ergo arca ligna imputribilia erant; arca enim Ecclesia est: ibi baptizat columba; arca enim illa in aqua ferebatur: ligna imputribilia intus baptizata sunt. Invenimus quaedam ligna foris baptizata, omnes arbores quae erant in mundo. Ipsa tamen aqua erat, non erat altera: omnis de coelo venerat, et de abyssis fontium: ipsa erat aqua in qua baptizata sunt ligna imputribilia quae erant in arca, in qua baptizata sunt ligna foris. Missa est columba, et primo non invenit requiem pedibus suis: rediit ad arcam; plena enim erant aquis omnia, et maluit redire quam rebaptizari. Corvus autem ille emissus est antequam siccaret aqua: rebaptizatus redire noluit; mortuus est in his aquis. Avertat Deus corvi illius mortem. Nam quare non est reversus, nisi quia aquis interceptus est? At vero columba non inveniens requiem pedibus suis, cum ei undique clamaret aqua, Veni, veni, hic tingere; quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
habebat: s columbae uiscerib non hȩrebat. Audi: quia non herebat. Uerba
ipsa : petri apłi aduerte. Sequitur enim. Honẽ. tͥ pars neq sorsin hac fide
Infelle enim amaritudinis uideo tẽ eẽ. Columba fel non hab&: sy mon habebat.
ideo separatus erat a columbae uisceribus. Baptismus illi quid proderit.
depone fel: ueni ad columbam. hictͥ proderit quod foris non solum ñ. ꝓd
sed etiam oberat. Neq dicas: nonuenio quia foris baptizatus sum. Cece incipe
habere caritatem: incipe habere fructum. inueniatur inte fructus: mittoꝵ
te columba intro. Inuenimus hoc inscriptura. Imputribilibus lignis arcba
fuerat fabricata. Imputribilia ligna scĩsunt: fideles ꝑtinentes ad xp̃m. Qi¬
modo enim intemplo lapides uiui dequibus aedificatur templum: homines
fideles dicti sunt: sic ligna imputribilia. homines ꝑscuerantes infide. In ipsa

Expanded text:
habebat, sed columbae visceribus non haerebat. Audi, quia non haerebat, et verba habebat, sed columbae visceribus non haerebat. Audi, quia non haerebat, et verba ipsa Petri apostoli adverte. Sequitur enim: 'Non est tibi pars neque sors in hac fide; in felle enim amaritudinis Video te esse'. Columba fel non habet. Symon habebat, ideo separatus erat a columbae visceribus. Baptismus illi quid proderat? depone fel, veni ad columbam; hic tibi proderit quod foris non solum non proderat, sed etiam oberat. 19. Neque dicas: Non venio, quia foris sum baptizatus. Ecce incipe habere charitatem, incipe habere fructum, inveniatur in te fructus, mittet te columba intro. Invenimus hoc in Scriptura. Imputribilibus lignis arca fuerat fabricata : imputribilia ligna sancti sunt, fideles pertinentes ad Christum. Quomodo enim in templo lapides vivi de quibus aedificatur templum, homines fideles dicti sunt; sic ligna imputribilia homines perseverantes in fide. In ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Baptizatus ẽ. & sy mon. Audiert̃ hoc apłi : qui erant ierłm. missi sunt
ad illos petrus. & iohannes : inuenerunt mulcos baptizatos. Et quia
ostendendam significationem gentium crediturarum: ut linguis lo-
quęrentur in quos descendebat sp̃s sc̃s. imposuerꝰ illis manꝰ orantes ꝓeis.
et acceperunt sp̃m scm̃. Sy mon ille qui non erat ineccła columba. sed
uus: quia ea quae sua sunt quęrebat non quae iesu xp̃i. unde in xp¬
anis magis potentiam amauerat quam ititiam : uidit ꝑimpositionem
manuum apłorum dari sp̃m sc̃m. non quia ipsi dabant: s quia ipsis
orantib datus ẽ : & ait apłis. Quiduultis amẽ acciꝑe pecuniae. ut &¬
ꝑimpositionẽ manuũ mearum detur sp̃s sc̃s.⁊ Gtait illi petrus.
Pecunia tua tecum sit inꝑditionem: qn̾m donum dĩ putasti pecunia comparandũ:
Cui dixit pecunia tua tecum sit in ꝑditionem. ⁊ Utiq baptizato. Iam baptismũ

Expanded text:
Baptizatus est et Simon. Audierunt hoc apostoli, qui erant Hierosolymis; missi sunt Baptizatus est et Simon. Audierunt hoc apostoli, qui erant Hierosolymis; missi sunt ad illos Petrus et Joannes, invenerunt multos baptizatos, et quia ostendendam significationem gentium cquerentur in quos descendebat Spiritus sanctus; imposuerunt illis manus orantes pro eis, et acceperunt Spiritum sanctum. Simon ille, qui non erat in Ecclesia columba, sed corvus, quia ea quae sua sunt quaerebat, non quae Jesu Christi ; unde in Christianis potentiam magis amaverat quam justitiam, vidit per impositionem manuum Apostolorum dari Spiritum sanctum non quia ipsi dabant, sed quia ipsis orantibus datus est, et ait Apostolis, Quid vultis a me acciinpositionem manuum mearum detur Spiritus sanctus'. Et ait illi Petrus: 'Pecunia tua tecum sit in perditione, quoniam donum Dei putasti pecunia comparandum'. Cui dicit: 'Pecunia tua tecum sit in perditione'? Utique baptizato. Iam baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
& symon magus. actus apłorum testes sunt: ille liber canonicus. omni
anno inȩccła recitandus. Annuiersaria sollennitate pꝰ passionem dñi.
nostis illum librum recitari. ubi scriptum ẽ. quomodo conuersus sit apłs.
et expersecutore praedicator factus. Ubi etiam die pentecostẽs missus. ẽ.
sp̃s sc̃s inlinguis diuisis: uelut ignis. Ibi legimꝰ multos credidisse insama-
ia: ꝑpraedicationem philippi. Intelligitur autem siue unꝰ ex apostoli¬
siue unus exdiaconis: quia septem diaconos ibi leginus ordinatos. int̾quos
.ẽ. etiam nomen philippi. Per philippi ergo praedicationem: credidert̃
samaritae. Samaria cȩpit abundare fidelibus. Ibierat suon iste mag.
magicas factiones suas. dementauerat populum: ut eum uirtutem
dĩ putarent. Commotꝰ tamen signis quae fiebant aphilippo: etiamipse
credidit. Sed quomodo crediderit: posteriora sequentia demonstrauer.

Expanded text:
et Simon magus: Actus Apostolorum testes sunt, ille liber canonicus omni et Simon magus: Actus Apostolorum testes sunt, ille liber canonicus omni anno in Ecclesia recitandus. Anniversaria solemnitate post passionem Domini nostis illum librum recitari, ubi scriptum est quomodo conversus sit Apostolus, et ex persecutore praedicator factus : ubi etiam die Pentecostes missus est Spiritus sanctus in linguis divisis velut ignis . Ibi legimus mia per praedicationem Philippi . Intelligitur autem sive unus ex apostolis, sive ex diaconis, quia septem diaconos ibi legimus ordinatos, inter quos est etiam nomen Philippi . Per Philippi ergo praedicationem crediderunt Samaritae; Samaria coepit abundare fidelibus. Ibi erat Simon iste Magus. Per magicas factiones suas dementaverat populum, ut eum virtutem Dei putarent. Commotus tamen signis quae fiebant a Philippo, etiam ipse credidit. Sed quomodo crediderit, posteriora sequentia demonstraverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. ipsum. ẽ. Aduercit columba & agnoscit: & gemit quia ipsum toris
abes. Uidet ibi quod agnoscat: uidoꝵ & quod corrigat. Ipsum. ẽ. ueni.
Gloriaris quia ipsum. ẽ: et nonius uenire. ⁊ Quid gͣ mali. qui non ꝑtinent
ad columbam. ⁊ Ait tibi columba. Et mali inter quos gemo: qui non per¬
tinent ad menbra mea. & necesse ẽ. ut inter illos gemam: nonne habent.
uodte habere gloriaris. : Honne multi ebriosi habent baptismũ.  Ho¬
ne multi auari. Honne multi idolatriae. & quod peius. furtim. ⁊ Nonne
pagani adidola eunt. uel ibant puplicae: nunc occulte.xpĩani. sortilogos
quaer̃. matheinaticos consulunt. i & isti habent baptismum. sed columba
emit inter coruos. Q uid gͦ. ⁊ Gaudes quia habes.i hoc habes. quod haber
& malus. habeto humilitatem: caritatem. pacem. habeto bonum quod
nondum habes: ut prosit tibibonum quod habes. Non qd habes: & habuit

Expanded text:
dicit, ipsum est: advertit columba, et agnoscit, et gemit, quia ipsum foris dicit, ipsum est: advertit columba, et agnoscit, et gemit, quia ipsum foris habes; videt ibi quod agnoscat, videt et quod corrigat. Ipsum est, veni. Gloriaris quia ipsum est, et non vis venire? Quid ergo mali, qui non pertinent ad columbam? Ait tibi columba: Et mali inter quos gemo, qui non pertinent ad membra mea, et necesse est ut inter illos gemam, nonne habent quod te habere gloriaris? nonne multi ebriosi habent Baptismum? nonne multi avari? nonne multi idololatrae, et quod est pejus, furtim? nonne Pagani ad idola eunt, vel ibant publice? nunc occulte Christiani sortilegos quaerunt, mathematicos consulunt. Et isti habent Baptismum, sed columba gemit inter corvos. Quid ergo gaudes, quia habes? hoc habes quod habet et malus. habeto humilitatem, charitatem, pacem: habeto bonum quod nondum habes, ut prosit tibi bonum quod habes. 18. Nam quod habes, habuit
Abbreviated transcription (Latin):
fuae. Columbam unam uides suꝑ caput xp̃i: linguas non uides in toto
rbe terrarum. YIdem sp̃s ꝑ columbam: idem plinguas. Sĩ per columb
praiecidisti. ut clames cum coruo: ñ. ut gemas cum columba. Ueni gͦ. Sed solli¬
cituses forte: & dicis. Foris baptizatus: timeo ne inde sim reus. quia foris
accepi. lam cepisti cognoscere: quid gemendum sit. Uerum dicis. quia reus
es: non quia accepisti. sed quia accepisti foris. Tene gͦ qđ accepisti: em̃da
quod foris accepisti. Accepisti rem columbae: praeter columbam. Duo st̃.
quae audis. Accepisti: & praeter columbam accepisti. Quod accepisti apꝓbo
quia foris acepisti improbo. Tene gͦ qđ acepisti. Non mutatur: s agnoscitꝰ.
Caracter .ẽ. regismei. Honero sacrilegus: corrigo desertorem: non muto caracterẽ.
Noli debaptisinate gloriari : quia dico ipsum. ẽ. Eoce dico ipsum ẽ: tota catholica

Expanded text:
suae. Columbam unam vides super caput Christi, linguas non vides in toto suae. Columbam unam vides super caput Christi, linguas non vides in toto orbe terrarum? Idem Spiritus per columbam, idem et per linguas: si per columbam  a quo te praecidisti, ut clames cum corvo, non ut gemas cum columba. Veni ergo. 16. Sed sollicitus es forte, et dicis: Foris baptizatus, timeo ne inde sim reus, quia foris accepi. Jam coepisti cognoscere quid gemendum sit: verum dicis, quia reus es; non quia accepisti, sed quia foris accepisti. Tene ergo quod accepisti, emenda quod foris accepisti: accepisti rem columbae, praeter columbam: duo sunt quae audis; Accepisti, et, Praeter columbam accepisti: quod accepisti, approbo; quia foris accepisti, improbo. Tene ergo quod accepisti; non mutatur, sed agnoscitur: character est Regis mei, non ero sacrilegus; corrigo desertorem, non immuto characterem. 17. Noli de Baptismate gloriari, quia dico, ipsum est; ecce dico, ipsum est; tota Catholica
Abbreviated transcription (Latin):
et qui baptiz antur. Habeo inquit mͥ. fateor. habes. Obserua quod habes.
Coipso quod habes: damnaberis. Quare. ⁊ Q uia rem columbe: practer
columbam habes. Sirem columbȩ in columba habeas: securus habes:
Puta te ẽẽ. militarem. Si caracterem imperatoris tui habeas intus: securus
militas. Si extra habeas: non solum tͥ admilitiam non prodest caracter
ille : sed & iam pro desertore punieris. Ueni gͦ. ueni : et noli dicere. iam habeo.
iam sufficit mͥ. Ueni. columbatẽ uocat: gemendo te uocat. fr̃sinei: uobis
dico. Gemendo uocat te: non rixando. Uocate orando: uocate inuitando.
dolorem urm: confundentur & reuiuscent. Ueni gͦ. ueni: nolitimere.
ime: si non uenis. limo nontime: s plange. Ueni : gaudebis. si uenei
G emes quidem intribulationib. peregrinationibus: sed gaudebis inspẽ.
Ueni: ubi ẽ. columba. cui dictum ẽ. Una ẽ. columba mea: una e̾. matri

Expanded text:
et qui baptizatur. Habeo, inquit, mihi. Fateor, habes: observa quod habes; et qui baptizatur. Habeo, inquit, mihi. Fateor, habes: observa quod habes; eo ipso quod habes damnaberis. Quare? Quia rem columbae praeter columbam habes. Si rem columbae in columba habeas, securus habes. Puta te esse militarem: si characterem imperatoris tui intus habeas, securus militas; si extra habeas, non solum tibi ad militiam non prodest character ille, sed etiam pro desertore punieris. Veni ergo, veni, et noli dicere: Jam habeo, jam sufficit mihi. Veni; columba te vocat, gemendo te vocat. Fratres mei, vobis dico; gemendo vocate, non rixando: vocate orando, vocate invitando, dolorem vestrum, confundentur, et reviviscent. Veni ergo, veni: noli timere; time si non venis: imo non time, sed plange. Veni, gaudebis si veneris: gemes quidem in tribulationibus peregrinationis; sed gaudebis in spe. Veni ubi est columba, cui dictum est, Una est columba mea, una est matri
Abbreviated transcription (Latin):
nonut incipias habere qd non habebas: s ut prodeẽ. tͥ incipiat qđ habeba
Foris enim habebas baptisiũ ad ꝑniciem : intus si habueris caritatẽ. incipiet¬
baptismꝰ prodẽẽ. ad salutem. Hon enim tantum tibi non proderat baptisius.
& non ceiam oberat. Et scã possunt obeẽ. Inbonis enim sc̃a ad salutẽ sunt: in
malis ad uidicium. Certe enim fr̃s nouimus: quid accipimus. Et utiq si¬
ẽ. qđ accipimus: & nemo dicit nonẽẽ. scm. Et quid ait apłs. Y Qui autem
manducat & bibit indigne: iudicium sibi manducat & bibit. Non ait
quia illa resmala ẽ: s quia ille malus male accipiendo. adiudiciũ sibi¬
accipit bonum quod accipit. Num enim mala erat bucella: quȩ tradita .ẽ.
uidae adño. Absit. Medicus non daret uenenũ. Salutem inedicꝰ dedit: sed
indigne accipiendo. adperniciem accepit: qui non pacatus accepit. Sic ergo

Expanded text:
non ut incipias habere quod non habebas, sed ut prodesse tibi incipiat quod habebas. non ut incipias habere quod non habebas, sed ut prodesse tibi incipiat quod habebas. Foris enim habebas Baptismum ad perniciem: intus si habueris, incipit prodesse ad salutem 15. Non enim tantum tibi non proderat Baptisma, et non etiam oberat. Et sancta possunt obesse: in bonis enim sancta ad salutem insunt; in malis ad judicium. Certe enim, fratres, novimus quid accipiamus, et utique sest quod accipimus, et nemo dicit, non esse sanctum: et quid ait Apostolus? Qui autem manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non ait quia illa res mala est: sed quia ille malus, male accipiendo, ad judicium accipit bonum quod accipit. Num enim mala erat buccella quae tradita est Judae a Domino ? Absit. Medicus non daret venenum: salutem medicus dedit; sed indigne accipiendo, ad perniciem accepit qui non pacatus accepit. Sic ergo