comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in qua iudebimus cũ siciti ẽ. Unde
subdit᷑ ut uideant: ñ ut credant sicd̃i¬
mertes ẽ ista non fides: uidcre claritatẽ d̾i.
Sequit᷑. Quia dilexisti me ante constitu¬
tionem muncdi. In illo etiam dilexit noᷤ
ante mundi constitutionẽ p̃destinatiõe
qui totꝰ dilgit᷑. Si scd̃m noc qd̃ filiꝰ patͥ
ẽ coȩt̃nus hoc dictum accipiamꝰ. uolo ut
ubi sum ego et illi sint mecũ. in pat̾ cum
xp̃o erimus. S ille sic̃ ille nos sic̃ nos.
Nolo inquit. et ñ pot̾ non ficri: qd uult
ommp̃s. Omniũ quidẽ potestas ei ẽ. sed
illi soli sui sunt qͦs elegit. ut dicit. Ego ele¬
gi uos de mundo. Iuos pat̾ sͥ dedit: i. trax̃

Expanded text:
in qua videbimus eum sicuti est . Unde in qua videbimus eum sicuti est . Unde subditur: ut videant, non ut credantmerces est ista, non fides: videre claritatem Dei sequitur. Quia dilexisti me ante constitutionem mundi. In illo etiam dilexit nos ante mundi constitutionem praedestinatione, qui totus diligitur, si secundum hoc quod Filius Patri est coaeternus, hoc dictum accipiamus: Volo ut ubi sum ego, et illi sint mecum. In Patre cum Christo erimus. Sed ille sicut ille, nos sicut nos. Volo, inquit, et non potest non fieri quod vult Omnipotens. Omnium quidem potestas ei est, sed illi soli sui sunt quos elegit, ut dicit: Ego elegi vos de mundo . Illos Pater sibi dedit, id est traxit
Abbreviated transcription (Latin):
uolo ut uͥ ego sum. & illi sit me¬
cũ. ut uideant claritat̾e meã qmͣ
dedistimͥ. Quantũ attinet ad cira¬
turam in qua factus homo hoc dic̃.
Adhuc tam̃ ñ ibi erat: s cito erat
ascensurtis. Uel sum dixit ꝓpt̃ u¬
nitatem ꝑsone: in qua & ds hõ
ẽ. et homo ds. Quantũ uͦ attinet
ad formã dĩ: uͥq ẽ. Unde latͦ audiuit.
hodie mecũ cris in ꝑadiso. Scd̃m id
qtꝰ homo erat. anima eius ipso dic fu¬
tura crat in inferno: caro in sepulehio.
Scdm autẽ qd̃ cls erat: ctiam in ꝑadi¬
so erat. ꝓpt̾ea cum dixisset & illi sint.
addidit mecũ. nam & miseri posst̃
c̃ẽ ubi ille ẽ qui uͥq ẽ. s beati soli sũt
cum illo. qͥa beati eẽ ñ possunt. nisi
ex illo. Sumamus qualecũq cxempłui.
Sicut cecus etiam si ibi sit ubi lux
ẽ. non ẽ tam̃ cum luce. ita impius
uł pus s ñdum idoncus. etiã si nꝰꝗͣ
sic̃ hic intelligit᷑ uolirisse cũ ait. uolo
ut ubi sum ego: & illi sint mecũ.
Nam de spetie illa omnino dicebat.

Expanded text:
t ubi ego sum, et illi sint mecum, ut videant claritatem meam quam dedisti mihi. Quantum attinet ad creaturam, in qua factus homo hoc dicit. Adhuc tamen non ibi erat, sed cito erat ascensurus. Vel sum, dixit propter unitatem personae in qua et Deus homo est, et homo Deus. Quantum vero attinet ad formam Dei, ubique est. Unde latro audivit: Hodie mecum eris in paradiso . Secundum id quod homo erat, anima ejus ipso die futura erat in inferno, caro in sepulcro. Secundum autem quod Deus erat, etiam in paradiso erat. Propterea cum dixisset, et illi sint, addidit, mecum: nam et miseri possunt esse ubi ille est qui ubique est; sed beati soli sunt cum illo, quia beati esse non possunt nisi ex illo. Sumamus qualecunque exemplum. Sicut caecus, etiamsi ibi sit ubi lux est, non est tamen cum luce; ita impius vel pius, sed nondum idoneus, etiamsi nusquam sut ubi sum ego, et illi sint mecum: nam de specie illa omnino dicebat,
Abbreviated transcription (Latin):
apłis orauerit. qͦs sedulo monebat u
ne intictis in temptationẽ .i. ne tem¬
ptatio uos suꝑet. & intͣ suos casses
tencat. Martyr qui ꝓ confessione
dñi sanguinem fundit temptatus
quidẽ ẽ: s temptationis retib non
ligatus. Si aut̃e negaret dñm tunc
temptatio suꝑaret cum : m cexcuu.
caro autẽ infirma. Hoc contͣ teme¬
rarios dictum ẽ. qui qd̃ crediderint.
putant se posse.S qnͣtum de ardo¬
re m̃tis confidimus: tm̃ de carnis
facta carnis mortificemꝰ ÷ m cexeyiii.
Solus uut orare ꝓcunctis: qui solus
ꝓparuit᷑ aute illi angs de celo: con¬
fortans cum. Aubi legimus. quia
angli ministrabant ei. In documento
gͦ diuinitatis ministrauerunt ei. in
docum̃to uͦ humanitatis confortatꝰ

Expanded text:
onebat vine intretis in tentationem, id est, ne tentatio vos superet, et intra suas casses teneat. Martyr qui pro confessione Domini sanguinem fudit, tentatus quidem est, sed tentationis retibus non ligatus. Si autem negaret Dominum, tunc tentatio superaret eum. M.caro autem infirma. Hoc contra temerarios dictum est, qui quod crediderint, putant se posse. Sed quantum de ardore mentis confidimus, tantum de carnis facta carnis mortificemus . M. 298VI olus ivit orare pro cunctis, qui solus Apparuit autem illi angelus de coelo confortans eum. Alibi legimus quia angeli ministrabant ei . In documento ergo divinitatis, ministraverunt ei; in documento vero humanitatis confortatus
Abbreviated transcription (Latin):
ait discipulis. Hec in ꝓucrbiis loquitus
sum. Si gͦ discipulis ñ ioquebat᷑ palam:
qͦmͦ palam loquitꝰ ẽm mundo: Preterea
ut alii testant᷑ cuanglistȩ. manisestiꝰ loque¬
bat᷑ discipulis. quam turb̃. Unde remot̾
a turb aꝑiebat eis ꝑabolas: quas elansaᷤ
ꝓserebat aliis. Quid ẽ gͦ in occulto locu¬
tus sum nich: Hoc ẽ multi me audicĩt
Ergo quodammͦ palam: quodammͦ ñ
palam loquutus ẽ. Palam quia mutti
audiebant: non palam quia ñ intellige¬
bant qd scorsum discipulis loquebat᷑.
Ea ctiam quȩ paucis direrat non sunt
in occulto: quia ad hoc dixerat ut p̃di¬
carcut suꝑ tecta: non ut tacerent: a eberi
Quid me interrogas: Interroga eos quĩ
audierunt: quid loquutus sum ipsis.
Ecce ni sciunt: quȩ dixerun ego. Quid
me interrogas: a quo ueritat̾e audire
non desideras: Interroga magis cos:
de quor dictis ñ nabeas inudiam. Ita
tempauit responsionẽ. ut nec ueritatẽ
taccret: nec se defendere uideret᷑. a clxxii.

Expanded text:
Haec in proverbiis locutus sum . Si ergo discipulis non loquebatur palam, quomodo palam locutus est in mundo? Praeterea, ut alii testantur evangelistae, manifestius loquebatur discipulis quam turbis. Unde remotus a turbis, aperiebat eis parabolas, quas clausas proferebat aliis. Quid est ergo, in occulto locutus sum nihil? Hoc est, multi me audierunt. Ergo quodammodo palam, quodammodo non palam locutus est. Palam quia multi audiebant; non palam, quia non intelligebant, quod seorsum discipulis loquebatur. Ea etiam quae paucis dixerat, non sunt in occulto; quia ad hoc dixerat, ut praedicarentur super tecta, non ut tacerentur. A. 171X Quid me interrogas? Interroga eos qui audierunt, quid locutus sum ipsis. Ecce hi sciunt quid dixerim ego. Quid me interrogas, a quo veritatem audire non desideras? Interroga magis eos, de quorum dictis non habeas invidiam. Ita temperavit responsionem, ut nec veritatem taceret, nec se defendere videretur. A.
Abbreviated transcription (Latin):
noscant te solum dm̃ uerũ: & quemꝰ
misisti iħ̾m xp̃m. Ordo uerboꝵ ẽ. ut te
& que misisti xp̃m cognoscant solũ dm̃
Uita ẽ cognitio unius di: quȩ hic est ex
parte. in futuro erit plene. Qui gͦ ꝓficit
in hac cognitione: magis tendit uiuere.
Quando autẽ erit plena cognitio. erit sine
fine laudatio. E hec ẽ illa clarificatio.
s prus hic clanficat᷑: dum innotescit fi¬
delib. Unde subdit᷑. Ego te clanficaui
suꝑ t̾ram: opus consummaui qd̾ dedi¬
sti mͥ ut faciam. Adhuc restabat pastio:
s se consummasse dicit. qd̃ se consũma¬
turum eẽ certissime nouit: ut alud.
foderunt manus meas. & pedes meos.

Expanded text:
t te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum. Ordo verborum est, ut te et quem misisti Christum, cognoscant solum veruVita est cognitio unius Dei, quae hic est ex Patre, in futuro erit plena. Qui ergo proficit in hac cognitione, magis tendit vivere. Quando autem erit plena cognitio, erit et sine fine laudatio. Et haec est illa clarificatio, sed prius hic clarificatur, dum innotescit fidelibus. Unde subditur: Ego te clarificavi super terram, opus consummavi, quod dedisti mihi ut faciam. Adhuc restabat passio, sed se consummasse dicit, quod consummaturum esse certissime novit, ut illud: Foderunt manus meas et pedes meos,
Abbreviated transcription (Latin):
Ordo ẽ. Sedete hic donec uadam &. orem.
et orate ne in temptatione suꝑemini. Se¬
ꝑant᷑ in oratione. qui seꝑant᷑ in passioe
quia ille orat. illi dormuint pinguedine
cordis opp̾ssi. Cum in monte orat. tacite
nos ammonet ꝓ celestib bonis orandum
ẽẽ. Cum in ualle orat pinguedinis. insi¬
nuat nob̃ humilitatem seruandam c̃e
in oratione. & pinguedinem int̃ne dile¬
ctionis. Et assumpto petro & duob filiis
rebedĩ iacobo & ioħe. cepit contristari. et
mestus ẽẽ. Non aliis hic assumptis qmͣ

Expanded text:
Ordo est: Sedete donec vadam et orem, et orate, ne tentatione superemini. Separantur in oratione qui separantur in passione, quia ille orat, illi dormiunt pinguedine cordis oppressi. BEDA. Cum in monte orat, tacite nos admonet pro coelestibus bonis orandum esse. Cum in valle orat pinguedinis, insinuat nobis humilitatem servandam esse in oratione, et pinguedinem internae dilectionis. Et assumpto Petro et duobus filiis Zebedaei Jacobo et Joanne, coepit contristari et moes
Abbreviated transcription (Latin):
Ut filius tuus darificet te. Claritas patͥs
nec minui pot̾ nec augcri apud dm̃.
apud homines tam̃ minor erat. qñdo
in uidea ds̃ tm̃ notus erat. Nondũ enĩ
a solis ortu usq ad occasum laudabant
pueri nom̃ dm̃. Hoc aut̃e quia ꝑȩuan¬
głium xp̃i factum ẽ: ꝓfecto patĩe dari¬
ficauit filius. Quasi dicat. Resuscita
me. ut innotescas totd orbe ꝑ me. Se¬
quit᷑. Sicut dedisti ei potestatẽ omnis
carnis: ut omne qd̾ dedistici. det eis
uitã eternam. Omnis carnis .i. omnis
hominis. A patte dotũ significat homi¬
nẽ: sic̃ apłs uͥ ait. Omnis anima po¬
testatib subliniorib subdita sit .i. oĩs
homo. Potestatẽ dedit pat̾ filio scdm
hominẽ: nam scđm dm̃ om̃ia ꝑ ipsũ

Expanded text:
Ut Filius tuus clarificet te. Claritas Patris Ut Filius tuus clarificet te. Claritas Patris nec minui potest, nec augeri apud Deum, apud homines tamen minor erat, quando in Judaea Deus tantum notus erat . Nondum enim a solis ortu usque ad occasum laudabant pueri nomen Domini. Hoc autem quia per Evangelium Christi factum est, profecto Patrem clarificavit Filius. Quasi dicat: Resuscita me, ut innotescas toto orbe per me. Sequitur: Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne guod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnis carnis, id est omnis hominis. A parte totum significat hominem, sicut Apostolus, ubi ait: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit , id est omnis homo. Potestatem dedit Pater Filio secundum hominem:
Abbreviated transcription (Latin):
pacem habcatis. In mundo p̾ssuã
habebitis. s contidite ego iuci mũdũ¬
ꝓp̃t hanc paccm tͥbulationẽ sustinemꝰ.
ut in hac sine fine felictõ regnemus.
Hec ẽ pax ꝓ qua xp̃iam sumus. ꝓ qua
sacramentis imbuim᷑. ꝓ qua omnimͦ e
rudim᷑. ꝓ qua sp̃c pignus accipimus.
ꝓ qua in xp̃m credimus & sꝑamus. et
amore eius accendim᷑. Hec ẽ in p̃ssurs
consolatio & lib̃atio. In hac gͦ sermonẽ
ad diseipulos concludit: et ad patrem
uerba conuertit. Hec loquitus ẽ ih̃e. et
sublcuatis oculis in celum dixit. Pater
uenit hora. clarifica filiũ tuum. Poterat
dominus orare silentio. s exempłu dedit
nob orandi. De hac clatificatione ait apłs.
quȩ ab eiuis resurrectione sumpsit exordiũ.
Ds ulũ exaltauit & donauit illi nomen
omne genu fiectat᷑. celestium. t̾restrium.
& infcrnoꝵ. Sensus ẽ. Uenit hora scmi¬
nandȩ humilitatis: fructũ ñ differas da¬
ritatis. De hac humilitate ait apłs. factꝰ
c̃ obediens pat̾ usq ad mortẽ. Sequit᷑.

Expanded text:
do pressuram habebitis; sed confidite: ego vici munduopter hanc pacem tribulationem sustinemus, ut in hac sine fine feliciter regnemus. Haec est pax pro qua Christiani sumus, pro qua sacramentis imbuimur, pro qua omni modo erudimur, pro qua Spiritus pignus accipimus, pro qua in Christum credimus et speramus, et amore ejus accendimur. Haec est in pressuris consolatio et liberatio. In hac ergo sermonem ad discipulos concludit, et ad Patrem verba convertit. Haec locutus est Jesus, et sublevatis oculis in coelum, dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum. Poterat Dominus orare silentio, sed exemplum dedit nobis orandi. De hac clarificatione ait Apostolus, quae ab ejus resurrectione sumpsit exordium: Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen m, terrestrium et infernorum . Sensus est: Venit hora seminandae humilitatis, fructum non differas claritatis. De hac humilitate ait Apostolus: Factus est obediens Patri usque ad mortem Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
arguit᷑ mundus: qm̃ tum suo pͥncipe
iudicat᷑. Credant itaq homines: ne ar¬
guant᷑ de peccõ. Transeant in numcrũ
fidelium. ne arguant᷑ de iusticia coꝵ. qͦs
iustificato s ñ imittant᷑. Caueant futurũ
iudiciũ: ne cum mundi pͥncipe udi¬
cent᷑. Beda. Claret quia filiꝰ dĩ cum eẽt
in mundo arguebat mundũ .i. sectato¬
res mundi de peccõ suȩ incredulitatis.
de iusticia qͥa eam imitari nolebant:
de uidicio quare diabolũ qui iam ui¬
dicatus & dampnatꝰ erat sequerent᷑.
S ñ sine causa sp̃m cum ueniret hoc
idem dicit accurum. qͥa ꝑ eius inspira¬
tionem corroborandꝰ eiat animꝰ discipu¬
lor. ne mundũ qui contͣ se fremebat:
arguere timerent. Iudicatus c̃ diabolus
a domino. cum et ipse demonia eiceret.
& discipulis daret potestatem calcandi
omnẽ uirtutẽ inimici. Ad huc muita
habeo tiob̃ diccre: s ñ potestis portare
mͦ. Non ẽ contrarium ad hoc qd̾ suꝑiꝰ

Expanded text:
arguitur mundus, quoniam cum suo principe arguitur mundus, quoniam cum suo principe judicatur. Credant itaque homines, ne arguantur de peccato. Transeat in numerum fidelium, ne arguantur de justitia eorum quos justificatos non imitantur. Caveant futurum judicium, ne cum mundi principe judicentur. Beda: « Claret quia Filius Dei, cum esset in mundo, arguebat mundum, id est sectatores mundi, de peccato suae incredulitatis; de justitia, quia eam imitari nolebant; de judicio, quia diabolum, qui jam judicatus et damnatus erat, sequerentur. Sed non sine causa Spiritum cum veniret, hoc idem dicit acturum, quia per ejus inspirationem corroborandus erat animus discipulorum, ne mundum, qui contra se fremebat, arguere timerent. Judicatus est diabolus a Domino, cum et ipse daemonia ejiceret, et discipulis daret potestatem calcandi super omnem virtutem inimici. « Adhuc multa habeo vobis dicere; sed non potestis portare modo. » Non est contra ad hoc quod superius
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑatio ẽ infidelium uituꝑatio. Sensꝰ
ẽ. Crit ur̃a iusticia qua mundꝰ arguit᷑.
quia ad patĩe uado et iam ñ iudebitis
me: quia in eum quẽ ñ uidebitis crede¬
tis. Quando autẽ me uidebitis. ñ uide¬
bitis me humiłe ut mͦ. s excelsum. non
mortalẽ. s sempiternũ. ñ iudicandum
s iuidicaturum. & de hac fide ur̃a .i.
iusticia arguet sp̃c sc̃s incredulos. Idẽ
in scdo de baptismo paruuloꝵ. Quȩ ẽ
ista iusticia qua cũ eum ñ uiderent.
mundus argueret᷑. nisi ea qua iustus
ex fide uiuit. & qua ñ nos respicientes quȩ
uident᷑. s quȩ non uident᷑. spũ et fide
spem iusticiȩ expectamus: De iudicio autc̃e
Ecce uenit ptinceps mundi: & in me ñ
ht̃ quicqm. Mundus accipit᷑ et in bono.
et in malo. Nam sic̃ arbor folus &e pomiᷤ.
arta paleis et granis. ita infidelib & fide¬
lib plenus ẽ mundus. Iudicatus ẽ diabolꝰ.
.i. iudicio ignis et̃mi destinatus. Iudicio

Expanded text:
comparatio est infidelium vituperatio. Sensus comparatio est infidelium vituperatio. Sensus est: Erit vestra justitia qua mundus arguitur, quia ad Patrem vado: et jam non videbitis me, quia in eum quem non videbitis, credetis. Quando autem me videbitis, non videbitis humilem ut modo, sed excelsum; non mortalem, sed sempiternum; non judicandum, sed judicaturum, et de hac fide vestra, id est justitia, arguet Spiritus sanctus incredulos. Idem in saeculo de baptismo parvulorum. Quae est ista justitia, qua, cum eum non viderent, mundus argueretur, nisi ea qua justus ex fide vivit , et qua nos, non respicientes quae videntur, sed quae non videntur, spiritu et fide spem justitiae exspectamus? De judicio autem, Ecce venit princeps mundi, et in me non habet quidquam . Mundus accipitur et in bono et in malo. Nam sicut arbor foliis et pomis, area paleis et granis, ita infidelibus et fidelibus plenus est mundus. Judicatus est diabolus, id est judicio ignis aeterni destinatus. Judicio
Abbreviated transcription (Latin):
s nunc iam ñ nouimꝰ. Et cum uenerit ille
arguet mundũ de peccõ. et de iusticia et
de iudicio: hoc ẽ dabit uob̃ timore depulso.
lib̃tatem arguendi. Inseparabilia sunt oꝑa
tͥnitatis. s singillatim commendant᷑ ꝑsonȩ
ut sine confusione & unitas intelligat᷑ et
tͥnitas. De peccõ quidẽ: quia ñ credunt in
me. De uisticia uͦ: quia ad patrẽ tiado.
ꝙ iam ñ uidebitis me. Si aliqñ iustus
arguit᷑ de peccõ arguit᷑: ñ de iusticia.
Hinc scriptum ẽ. Non est iustus interra
qui faciat bonum et non peccet. Item.
Noli effici iustus multũ. Non est notata
uocata iusticia sapientis: s suꝑbia p̃sti¬
mentis. Qui enĩ fit multũ iustꝰ. ipso n
mio fit in iustus. Multũ autẽ se facit
uistũ. qui dicit se ñ habere peccatũ. aut
qui se putat ñ dĩ grã s sua uoluntate
effici iustum. Arguit᷑ itaq mundꝰ de poc¬
cato. qͥa ñ credit in xp̃m. arguit᷑ de iusti¬
cia quorũdam credentium: nam fideliũ

Expanded text:
 Et cum venerit ille arguet mundum de peccato et de justitia et de judicio. » Hoc est dabit vobis, timore depulso, libertatem arguendi. Inseparabilia sunt opera Trinitatis, sed sigillatim commendantur personae, ut sine confusione, et unitas intelligatur et trinitas. « De peccato quidem quia non credunt in me. De justitia vero, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. » Si aliquando justus arguitur de peccato, arguitur non de justitia. Hinc scriptum est: « Non est justus in terra: qui faciat bonum, et non peccet . » Item: « Noli effici justus multum . » Non est hic notata justitia sapientis, sed superbia praesumentis. Qui imio fit injustus. Multum autem se facit justum, qui dicit se non habere peccatum; aut qui se putat non gratia Dei, sed sua voluntate, effici justum. Arguitur itaque mundus de peccato, quia non credit in Christum; arguitur de justitia quorumdam credentium: nam fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
ut disꝑgamini unusquisq in ꝓpͥa:
&e me solum relinquatis. E ñ sum
soltis: quia pat̾ metũ ẽ. Cteditis ut
paruuili: quib quecumq alta adhuc
sunt ꝓuerbia Uenit hora passionis
& iam ꝓpe ẽ. in qua solus torcular calcart
diceret. Ita ꝑturbamini. ut qͦd mͦ cre¬
derc putatis. pꝰca dimiitatis. Hoc ap¬
paruit in cleopha: uͥ ait. Nos autẽ¬
sꝑabamus: qđ ec̃t redempturus istł.¬
Daulo ante ducias uado ad patre. nẽ
dicit pat̃ mecum ẽ. Quis uadit ad
cum qui cum illo ẽ: S hoc intelli¬
genti. ẽ uerbum: ñ intelligenti ꝓuer¬
bium. Intelligenti ẽ uerbum uerita¬
tis. ñ intelligtnti ẽ ꝓuerbium: hocẽ
uerbum longe a ueritate. Ite ad pa¬
trem ẽ scdm numanitatem. patrem
ẽẽ cum eo. scđm duunitatem: a clui.

Expanded text:
ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinquatis. Et non sum solus, quia Pater mecum est. Creditis ut parvuli, quibus quaecunque alta adhuc sunt proverbia. Venit hora passionis et jam prope est, in qua solus torcular calcare diceret: Ita perturbabimini, ut quod modo credere putatis, postea dimittatis. Hoc apparuit in Cleopha ubi ait: Nos sperabamus quod esset redempturus Isaulo ante dixerat: Vado ad Patrem; nunc dicit: Pater mecum est. Quis vadit ad eum qui cum illo est? Sed hoc intelligenti est verbum; non intelligenti, proverbium. Intelligenti, est verbum veritatis, non intelligenti, proverbium, hoc est, verbum longe a veritate. Ire ad Patrem est secundum humanitatem, Patrem esse cum eo, secundum divinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
in uitam futuro ppło. exultatione re¬
plet᷑. ꝑ qua natiuitate multũ labo¬
rans & gemens in p̃senti. quasi partu¬
riens dolet. Nec nouum debet cuiꝗͣ.
uderi. si natus dicat᷑. qui ex hac uita
migͣuit. Quomͦ enim nasci dicit᷑ cũ
quis ex utero matͥs egiedit᷑. ita etiam
pot̾ natus appellari. qui solutus a uin¬
culis carnis ad lucem sublimat᷑ ȩt̃nã.
Unde mos ȩccłiasticus obtinuit. ut
dies martyrũ siue confessoꝵs. xp̃i qͥb
eorumq sollempnia. ñ funebria s natali¬
cia dicant᷑. Sequit᷑. Et uos tristiciam ha¬
betis. Om̃is ȩccłia ꝑ huiꝰ uite labores & an¬

Expanded text:
in vitam futuram populo, exsultatione rein vitam futuram populo, exsultatione repletur. Pro qua nativitate multum laborans et gemens in praesenti, quasi parturiens dolet. Nec novum debet cuiquam videri, si natus dicatur qui ex hac vita migraverit: quomodo enim nasci dicitur, cum quis de utero matris egreditur, ita etiam potest natus appellari, qui solutus a vinculis carnis, ad lucem sublimatur aeternam. Unde mos ecclesiasticus obtinuit, ut dies martyrum sive confessorum Christi, qeorumque solemnia non funebria, sed natalitia dicantur. Sequitur: Et vos tristitiam habebitis. Omnis Ecclesia per hujus vitae labores et a
Abbreviated transcription (Latin):
do ad patrem. Cundo scł ad patr̃e subtra¬
ham corporalem uisionem: ut fructu¬
ose credat ȩccłia. Ꝙ iterum modicum
& uidebitis me. et̃ña uisione. Modicũ
scđm hanc sententiam intellige. spaciũ
huius ꝑuolantis scłi. Plorabitis inquit.
dicit scam̃ eccłiam ꝓpt̃ fecunditatẽ bo¬
nors oꝑum: et quia spũales deo filios
gignere ñ desinit. Que ñqmͣ mundi
temptationib exciceri desistit: qnͣdiu
in mundo spũalium uirtutũ ꝓfectib
insistit. At cum deuicto labors certa¬
mine ad palmã ꝑuenerit. iam ñ me¬
minit p̃ssure p̃cedentis: ꝓpt̃ gaudiũ
ꝑceptȩ retͥbutionis. Non sunt enuim
condigne passiones huiꝰ temꝑis ad
futuram głam qñ similes deo erimuᷤᷤ.
& iudebimus eum sicutiẽ: ut ait
dĩa gem̃do: tunc pariet letando. Qũc
parturit orando: tunc pariet landan¬
do. Et ideo masculum. qm̃ ad fructũ
contemplationis. cuncta officia refer
iniidũ homine letat᷑: ita eccłia nato

Expanded text:
do ad Patrem. Eundo scilicet ad Patrem, subtrado ad Patrem. Eundo scilicet ad Patrem, subtraham corporalem ose credat Ecclesia. Et iterum modicum, et videbitis me aeterna visione. Modicum secundum hanc sententiam, intellige spatium hujus pervolantis saeculi. Plorabitis, inquit, dicit sanctam Ecclesiam propter fecunditatem bonorum operum, et quia spirituales. Deo gignere filios non desinit. Quae nunquam mundi tentationibus exerceri desistit, quandiu in mundo spiritualium virtutum profectibus insistit. At cum, devicto laborum certamine, ad palmam pervenerit, jam non meminit pressurae praecedentis propter gaudium perceptae retributionis. Non sunt enim condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam , quando similes Deo erimus, et videbimus eum sicuti est , ut aclesia gemendo, tunc pariet laetando. Nunc parturit orando, tunc pariet laudando. Et ideo masculum, quoniam ad fructum contemplationis, cuncta officia referumundum homine, laetatur: ita Ecclesia, nato
Abbreviated transcription (Latin):
tionis gła. gauisi sunt: domino. Et
gauditm eoꝵ ũ tollit᷑ ab cis: quia et¬
si pꝰmodum ꝑsequutiones ꝓ xp̃i noie
ac torm̃ta passi sunt. spe tam̃ resurre¬
ctionis & uisionis illius accensi liben¬
dium existimabant: cum intemtatioe
aut̃ẽ udebo uos. & gaudebit cor urm̃.
sic intelligit᷑. Eripiam uos ab aduer¬
sariis. coronabo uos uictores. ꝓbabo
me semꝑ uidisse uos decertantes. Et
in illo die me ñ rogabitis quicqmͣ. In
die iusionis etñe ñ pccctis uel ñ inter¬
rogabitis. quia tunc erit plena cogni¬
tio & sufficientia. Hoc uerbum qd̃
ẽ rogare ñ solum petere. uerũ etiã int̾¬
rogare significat. et gircum unde hoc
translatum ẽ tale ht̃ uerbum. qd̾ utĩq
possit intelligi. Ergo ambiguumẽ
Possunt hec & ita exponi ut indisci¬
pulis unuieosȩ loquat᷑ ecłiae dñs:
uelut ibi. Ecce ego uob̾tum sum usc
ad consummationẽ scł̃i. Modicũ & iam
ñ uidebitis me et ad hoc refert᷑ quia ua¬

Expanded text:
tionis gloria, gavisi sunt viso Domino. Et gaudium eorum nemo tollit ab eis, quia etsi postmodum persecutiones pro Christi nomine ac tormenta passi sunt, spe tamen resurrectionis et visionis illius accensi, libengaudium existimabant cum in tentationes autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, sic intelligitur: Eripiam vos ab adversariis, coronabo vos victores, probabo me semper vidisse vos certantes. Et in illo die non rogabitis me quidquam. In die visionis aeternae non petetis, vel non interrogabitis, quia tunc erit plena cognitio et sufficientia. Hoc verbum quod est rogare non solum petere, verum etiam interrogare significat, et Graecum unde hoc translatum est, tale habet verbum quod utrumque possit intelligi. Ergo ambiguum est. Possunt haec et ita exponi, ut in discipulis universae loquatur Ecclesiae Dominus, velut ibi: « Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . » Modicum et jam non videbitis me, et ad hoc refertur, quia va
Abbreviated transcription (Latin):
sibilis in mundũ. ñ tam̃ descirens patre.
Reliquit mundũ corporali discessiõe:
ñ gub̾natione p̃sentiȩ. Uadit ad pa¬
trem. quia humanitatẽ ad inuifibi¬
lia pat̾nȩ maiestatis adduxit. Reli¬
quit mundũ. quia ab aspectu ama¬
tor mundi qd̾ uderunt abstulit.
Redit ad patrem: quia amatorib suiᷤ
se pat equalem crelendũ docuit. Dict̃
ei discipuli eius. Ecce nunc palam lo¬
queris: et ꝓuerbium nullũ dicis. Nc̃
scimus quia scis omina. & non opus
ẽ tibi ut quis te interroget. In hoc cre¬
dimus. quia a deo existi. Palam loqui
putabant: cuius mysteria comp̃hen¬
dere ñ ualebant. Aꝑte ostendunt qd̃
dominus loquebat᷑ de his quȩ illos
delectabat audire. &. quȩ introgare¬

Expanded text:
sibilis in mundum, non tamen deserens Patrem. sibilis in mundum, non tamen deserens Patrem. Reliquit mundum corporali discessione, non gubernatione praesentiae. Vadit ad Patrem, quia humanitatem ad invisibilia paternae majestatis adduxit. Reliquit mundum, quia ab aspectu amatorum mundi quod viderunt abstulit. Redit ad Patrem, quia amatoribus suis se Patri aequalem credendum docuit. « Dicunt ei discipuli ejus: Ecce nunc palam loqueris, et prscimus quia scis omnia, et non opus est tibi ut quis te interroget. In hoc credimus, quia a Deo existi. » Palam loqui putabant cujus mysteria comprehendere non valebant. Aperte ostendunt quia Dominus loquebatur de his quae illos delectabat audire,
Abbreviated transcription (Latin):
tudo ascendendi remansisset. Eunc aut̃
sedens humanitas ad dexteram pato
certitudo & arra ẽ. qd̾ et nos ascendonꝰ.
Hinc icronimus in epłam ad romanoᷤ
Solent arriani mouere calumpniam.
dicentes qđ̃ qui interpellat᷑. int̃pellante
sit maior. Quib respondendum ẽ dm̃
obluuonẽ ñ pati. ut ꝓ ipsis commo¬
neat᷑ semꝑ qͦs ipse elegit: s in hoc ut̃¬
pellare eum dicit᷑ dum semꝑ pat̾ homi¬
nem quẽ suscepit quasi nrm̃ pignus
ostendit. & offeit ut uerus pontifex
& eternus. Ipse cnĩ pat̾ amat uos. qͥa
uos me amastis & credidistis quia epo¬
a deo exiui. A mat nos pat̾. quia noᷤ
amamus fuium. cum a patre &e filio
accipinꝰ ut amemus patr̃e et filium.
data caritate ꝑ spm̃ quẽ ip̃m amamꝰ
cum patre ꝙ filio. Prior amans facit
in nob̃ qd̃ amct᷑. Exiui a patre: et
ueni in mundũ. Iterum ielinq̃ mun¬
dũ: & uado ad patĩe. Exuit a pat᷑. qͥa
de illo ẽ. & carne assumpta uenit ui¬

Expanded text:
tudo ascendendi nobis remansisset. Nunc autem tudo ascendendi nobis remansisset. Nunc autem sedens humanitas ad dexteram Patris, certitudo et arrha est, quod et nos ascendemus. Hinc Hieronymus in Epistolam ad Romanos: Solent Ariani movere calumniam, dicentes quod qui interpellatur, interpellante sit major. Quibus respondendum est: Deum oblivionem non pati, ut pro ipsis commoveatur semper quos ipse elegit, sed in hoc interpellare eum dicitur, dum semper Patri hominem quem suscepit, quasi nostrum pignus ostendit, et offert ut verus pontifex et aeternus. Ipse enim Pater amat vos, quia vos me amastis, et credidistis quia a Deo exivi. Amat nos Pater, quia nos amamus Filium, cum a Patre et Filio accipimus ut amemus Patrem et Filium, data charitate per Spiritum, quem ipsum amamus cum Patre et Filio. Prior amans, facit in nobis ut ametur. Exivi a Patre, et veni in mundum. Iterum relinquo mundum et vado ad Patrem. » Exiit a Patre, quia de illo est; et carne assumpta venit vi
Abbreviated transcription (Latin):
dñe sc̃s et uerus ñ iudicas ꝙ uindicas
sanguinẽ nt̃m. de his qui habitant in
terta: Ubi continuo subinfcit᷑. & date
sunt illis singulȩ stolȩ albȩ: & dictum
ẽ illis ut requiescerent modicũ. donec
implerct᷑ numerus frm̃ eoꝵ. Singulas
quippe stolas nunc hñt animȩ. cũ sola
sua felicitate fruunt᷑. bonas tunc accipi
ent cum impleto in fine numero fr̃m
corpo ri. rũ qͦ immortaliũ receptatiõe
letabunr t᷑. Iuo die in nomine meo pe¬
tetis. ꝙ ñ dico uob̾ quia ego rogibo pa¬
tiem de uob. Hoc dicit ꝓpt consubstan¬
tualem pat̾ diuinitatem. in qua simu
aud iunit rogantes. simulq rogata donã
pat᷑. et fuius. qd̾ ñ patit nisi oculis sp̃u¬
alib. Qd uͦ pet᷑ ait. ego autẽ rogaui
ꝓte. ut ñ deficiat fides tua. &. qd de illo
ioh̃es ait. ad uocatum habemus apud
respicit. Uel ia. Non rogabo ꝓ uob̾. qͥa
potius implebo qđ huc usq rogaui.
Quomͦ rogabat: Quia ñdum ascende¬
rat. Si enm ñ ascendisset nulla cerci¬

Expanded text:
ne sanctus et verus, non judicas et vindicas sanguinem nostrum de his qui habitant in terra ? Ubi continuo subinfertur: Et datae sunt illis singulae stolae albae, et dictum est illis ut requiescerent modicum, donec impleretur numerus fratrum eorum . Singulas quippe stolas nunc habent animae, cum sola sua felient cum impleto in fine numero fratrum corporum quoque immortalium receptatione laetabuntur. « Illo die in nomine meo petetis. Et non dico vobis quia ego rogabo Patrem de vobis. » Hoc dicit propter consubstantialem Patri divinitatem in qua simul audiunt rogantes, simulque rogata donant Pater et Filius, quod non patet nisi oculis spiritalibus. Quod vero Petro ait: « Ego autem rogavi pro te ut non deficiat fides tua , et quod de illo Joannes aitrespicit. Vel ita: Non rogabo pro vobis, quia potius implebo quod hucusque rogavi. Quomodo rogabat? Quia nondum ascenderat. Si enim non ascendisset, nulla certi
Abbreviated transcription (Latin):
oportet nos intrare in regnũ d̃i. Dicens dñs
iterum autẽ uidebo uos. scd̃m ꝓmittit ad¬
uentum in quo umuersam uidebit ecł̃iã
ad remunerandum ex integͦ. E quia in
plenititoine illiꝰ gaudii ñ rogabimꝰ. mͦ pe¬
tendum ẽ. ut illuc ꝑueniamus: a el. mcexui.¬
in nomine meo: dabit uob̃. Quicqͥd pe¬
titur contͣ salutẽ: ñ petit᷑ in nomine sal¬
uatoris. Cum dicit in nomine meo non
uult intelligi de sono: s de soni signifi¬
catione. Unde qui male sentit de xp̃o:¬
ñ petit in eius nomine. etiam si cius
ꝓferat nom̃. Qui uͦ recte sentiendo de illo
pecit salutem sempiternã. uel aliquid ꝑti¬
nens ad illam: accipit qñ debet accipere.
Nec ideo quedam negant᷑. quia ut con¬
gruo temꝑe dent᷑. differunt᷑. Usq modo
ñ petistis quicqm in nomine meo. Pecite
& accipictis: ut gaudium ur̃m sit ple

Expanded text:
oportet nos intrare in regnum Dei . Dicens Dominus: Iterum autem videbo vos, secundum promittit adventum, in quo universam videbit Ecclesiam ad remunerandum ex integro. Et quia in plenitudine illius gaudii non rogabimus, modo petendum est ut illuc perveniamus. A. 150Iin nomine meo, dabit vobis. Quidquid petitur contra salutem, non petitur in nomine Salvatoris. Cum dicit: in nomine meo, non vult intelligi de sono, sed de soni significatione. Unde qui male sentit de Christo, non petit in ejus nomine, etiamsi ejus proferat nomen. Qui vero recte sentiendo de illo petit salutem sempiternam, vel aliquid pertinens ad illam, accipit quando debet accipere. Nec ideo quaedam negantur, quia ut congruo tempore dentur, differuntur. Usque modo non petistis quidquam in nomine meo. Petite, et accipietis, ut gaudi
Abbreviated transcription (Latin):
nifeste aꝑuit: cum ait. ꝙ ducet te. qͦ tu
Sic et apłs. accipit uelle. Qđ uolo ait .i.
approbo faciendũ. illud ñ ago. quod autem
nolo .i. non approbo faciendũ. illud fa¬
cio. Manifestans autẽ iħc in oratione
sua deuotionẽ qiasi dilectus &. compla¬
cens dispositionib patͥs: addidit: Mccxeu.

Expanded text:
nifeste aperuit, cum ait: Et ducet te quo tu nifeste aperuit, cum ait: Et ducet te quo tu Sic et Apostolus accipit velle. Quod volo, ait, id est approbo faciendum, illud non ago; quod autem nolo, id est non approbo faciendum, illud facio . Manifestans autem Jesus in oratione sua devotionem, quasi dilectus et complacens dispositionibus Patris, addidit: M.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nisi cum delectatione. quippe qd̃ dele¬
ctat uolumus. qđ uͦ molestãt. illud abhor¬
tere solemus. Unde in futura uita. iͥ nul¬
la erit passio. nicħ contͣ uoluntatẽ fict
Cont᷑ uoluntatem itaq dolores atq mo¬
lestias patierant᷑ mĩes. nec alit̃ aliqd̃ me¬
ritũ ibi habcret᷑. Psequutores quiõe qnͣtũ
&e maior causa constituit᷑. ibi meritum
dumtaxat habct᷑. Constat ctiam qd̾ mar¬
tyrium uel aliqd̃ bonum exterius uonã
uoluntatẽ siie dilectionẽ ñ donat. s eam
in passione qmͣ ante ꝓmeruit. ꝙ nob
salutem & sͥ qđ post passioñẽ nec tusta¬
ri. nec turhari pot̾. neq in aliquo pati.
Qcđ autẽ martyrium ꝑ se uoluntariũ
ñ sit inde paret. quia iocundum ñ est.
Expetibilium enim quedã fc̃ iocunda bo¬
na. quȩ ꝓpt̃ se expetunt᷑. ut uidere dm̃. alia
fc̃ bona ñ iocunda quȩ ꝓpt̃ alud expecun¬
t᷑. ut martytiũ. Hoc dominus petro. ina¬

Expanded text:
est nisi cum dilectione, quippe quod deleest nisi cum dilectione, quippe quod delectat volumus; quod vero molestat, illud abhorrere solemus. Unde in futura vita, ubi nulla erit passio, nihil contra voluntatem fiet. Contra voluntatem itaque dolores atque molestias patiebantur martyres, nec aliter aliquod meritum ibi haberetur. Persecutores quieus suprema et major causa constituitur, ibi meritum duntaxat habetur. Constat etiam quod martyrium vel aliquod bonum exterius bonam voluntatem sive dilectionem non donat, sed eam in passione quam ante, promeruit et nobis salutem, et sibi quod post passionem nec tristari nec turbari potest, neque in aliquo pati. Quod autem martyrium per se voluntarium non sit, inde patet quia jucundum non est. Expetibilium enim quaedam sunt jucunda bona, quae propter se expetuntur, ut videre Deum. Alia sunt bona non jucunda, quae propter aliud expetuntur, ut martyrium. Hoc Dominus Petro ma
Abbreviated transcription (Latin):
um. pat̃ grecum. et latinum. E igo utcꝑ
lingna pͥmnus ipse inuocat. ut docea
calicem passionis transire a se: ita ut
omino neq gustaiet a maritudiũe
eius si tam̃ possibile cẽt. quantũ ad usti¬
ciam clĩ. Qã em̃ dicebat si uossibueẽ:¬
ad possibile ẽ ad porentiam di partter
& iusticiam referebat. qm̃ qnͣtum ad iustici¬
ñ sunt possibilia. nisi ea quȩ iusta sunt.
nĩȩ salutis in co erat ostensum. Passus gͦ ẽ
ñ qdͣ uellet pati immo itformidabat. s qͥa
patr̃e diligebat. qũe hoc uelle sciebat. E Q
ꝑ mortẽ suam salutem ꝓximi fieri cupie¬
bat. Nec sequit᷑ si ꝓp̃t hec pati uoluit.
gͦ pati uoluit. sic̃ de infirmo uiden potest.
qui uult incidi uel coqui ut sanct᷑. nec
uult cam̃ incidi. potius omnino reformi¬
tat. Euenit etiam qd̾ aliquis in carceiatuᷤ
filiũ suum uult in carccre poni ut ipse
sic euadat: nec tam̃ uult filium incarterari¬
s potius inde dolet. Uoluntas enim ñ qm

Expanded text:
um, pater Graecum et Latinum. Ergo utraque um, pater Graecum et Latinum. Ergo utraque lingua primus ipse invocat, ut doceatcalicem passionis transire a se, ita ut omnino neque gustaret amaritudinem ejus, si tamen possibile esset quantum ad justitiam Dei. Quod enim dicebat: si possibile est, ad potentiam Dei pariter et justitiam referebat, quoniam quantum ad justitistus, non sunt possibilia nisi ea quae justa sunt. nostrae salutis in eo erat ostensum. Passus ergo est, non quod vellet pati, imo reformidabat, sed quia Patrem diligebat, quem hoc velle sciebat, et quia per mortem suam salutem proximi fieri cupiebat. Nec sequitur, si propter hoc pati voluit: ergo pati voluit, sicut de infirmo videri potest, qui vult incidi vel coqui ut sanetur, nec vult tamen incidi, potius omnino reformidat. Evenit etiam quod aliquis incarceratus filium suum vult in carcere poni, ut ipse sic evadat; nec tamen vult filium incarcerari, potius inde dolet. Voluntas enim nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
de se saꝑe. s humilia estimare. nec uelo¬
ces eẽ ad ꝓmittendum: s solliciti adoran¬
dum. Ideo & illos dixit qui iudebant᷑
fideliores et fortes. similes petꝰ. in quib
similit̃ facie poterat locum inuenire
iactantia: ꝓpt̃ fiduciam fidi. Medioes
autem qnͣtum ad ꝑiculum dico iactan¬
tiȩ. ipsa fidĩ exiguitate muniti sunt:¬
t ipse ꝓgressus ẽ ab eis: quantũ iacus
est lapidis. Typice innuit. ut ui cum
dirigant lapidem .i. usq ad ipsum ꝑ¬
diicant uitentionẽ iegis. quȩ scͥpta crat
in lapide. finis enim legis ẽ xp̃c ad uisti¬
ciam omni credenti. Et positis gem¬
b ꝓcidit in faciem suam. & orabat ut
si fieri posset transitit ab eo hora dicenᷤ.
Dat̃. si possibile c̃. abba pat̃. omniatͥ
possibilia sunt. mnipat̃ si possibue ẽ.
transfer calicem hunc a me. Habtru cor
ppłi saluatorem dm̃ ostendit. Iele cnim
significat abba. qd̾ pat̃. ħ abba c̃ hebie¬

Expanded text:
de se sapere, sed humilia aestimare, nec velode se sapere, sed humilia aestimare, nec veloces esse ad promittendum, sed solliciti ad adorandum. Ideo et illos duxit, qui videbantur fideliores et fortes, similes Petro, in quibus similiter facile poterat locum invenire jactantia propter fiduciam fidei. Mediocres autem, quantum ad periculum dico jactantiae, ipsa fidei exiguitate muniti suntt ipse progressus est ab eis quantum jactus est lapidis. BEDA. Typice innuit, ut in eum dirigant lapidem, id est, usque ad ipsum perducant intentionem legis, quae scripta erat in lapide. Finis enim legis est Christus ad justitiam omni credenti . Et positis genibus, procidit in faciem suam, et orabat ut, si fieri posset, transiret ab eo hora, dicens: Pater, si possibile est; Abba, Pater, omnia tibi possibilia sunt; mi Pater, si possibile est, transfer calicem hunc a me. HIERON. Hpopuli Salvatorem Deum ostendit. Idem enim significat abba quod pater, sed abba est Hebrae
Abbreviated transcription (Latin):
Cfunc ait illis. Tristis ẽ anima mea
usq ad inortẽ. Hinc alibi dicit. Baptis¬
mo habco baptirari: et qͦmͦ angor usq
dum ꝑficiat᷑: Usq ad mortẽ tustis est.
donec apłos suos sua lib̃et passione.
tim̃tis affectum. Ille cñi quasi homo
ium mortis ignorat. iste quasi d̃s in
corꝑe constititus. fragilitatem caris
expouit. ut eor qͥ sacm̃tũ incarnatioĩs
abiurant. excluderet᷑ impietas. Sequit᷑.
a somno infidelitatis. & corpore m̃tis.
Ceteris quidẽ ussi. sedere ibi quasi
inferiores ab agone isto seruans cos se¬
curos. uos autem quasi firmiores usq
huc adduxi: s nolo uos ulterius ꝓgir¬
di. necdum enim potestis. ꝓpt̃ hoc
manete hic uigilantes sic̃ & ego uigilo.
ante addiyxit eos. maxime petrum
magna de se confidentem. ut uideant et
audiant. ubi ẽ posse hominis. & quomͦ
impecrat᷑. Uideant eadeutem in facicm:
audiant dicentem. Eat̃ si possibile ẽ. tran¬
seat calix iste a me. Q discant ñ magna

Expanded text:
unc ait illis: Tristis est anima mea usque ad mortem. Hinc alibi dicit: Baptismo habeo baptizari, et quomodo angor usque dum perficiatur ? Usque ad mortem tristis est, donec apostolos suos sua liberet passione. timentis affectum. Ille enim, quasi homo, vim mortis ignorat; iste, quasi Deus in corpore constitutus, fragilitatem carnis exponit, ut eorum qui sacramentum incarnationis abjurant, excluderetur impietas. Sequitur:a somno infidelitatis et torpore mentis. Caeteris quidem jussi sedere ibi, quasi inferiores ab agone isto, servans eos securos; vos autem quasi firmiores usque huc adduxi, sed nolo vos ulterius progredi. Necdum enim potestis. Propter hoc manete hic vigilantes, sicut et ego vigilo, autem adduxit eos, maxime Petrum magna de se confidentem, ut videant et audiant ubi est posse hominis et quomodo impetratur. Videant cadentem in faciem, audiant dicentem: Pater, si possibile est, transeat calix iste a me. Et discant non magna
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ dico uob̃. qͥa plorabitis ꝙ flebitis uoᷤ.
mundꝰ autẽ gaudebit. Uos autẽ conti¬
stabimini. s tusticia uĩa uertet᷑ in gaudi¬
um. Contristati sunt de morte domin
h mox de resurrectione letati. Mundus
autẽ significat hie inimicos: a quib oc¬
cisus est xp̃e. A ulier cũ parturit tristiciã
ht̃.: quia uenit hora cius. Cum autem
peperit pucrum: iam ñ memuntt p̃ssure

Expanded text:
bitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit. Vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium. » Contristati sunt de morte Domini, sed mox de resurrectione laetati. Mundus autem significat hic inimicos, a quibus occissus est Christus. « Mulier cum parit tristitiam habet, quia venit hora ejus. Cum autem peperi
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in noticia mei uideł confitentib me.
mitet pat̾ sp̃m. Uel ita. Mitcet in no¬
mine meo .i. ad glificationem mei un
dilectorib meis. uel in nomine meo. hoc
docet pat̾ et filius. s qũi tͥnitas ẽ. opor¬
tebat singulas insinuari ꝑsonas. Pa
repleuerit. exorantes facit. Unde pauliꝰ.
Ipse spc postulat ꝓ nob: gemitib menar¬
rabiio. Non ut minor postulat. s noᷤ
ad postulandũ inflammat. Idem sp̃c
uocat᷑ consolator. quia dum penitentib
ueniam. p̃ꝑat: ab tristicia mentẽ leuat.
Quare dicit suggcret. cum suggerere
scientiam ab imo inferat: ħ ab occulto.
Angustuius ñ ht̃ suggeret uob̃ omĩa.
s cominemorabit uos omma. & ita
exponit. Intelligere debemꝰ. qd iubem̃

Expanded text:
elicet confitentibus me, mittet Pater Spiritum. Vel ita: Mittet in nomine meo, id est, ad glorificationem mei in dilectoribus meis, vel in nomine meo, hoc docet Pater et Filius, sed quoniam Trinitas est, oportebat singulas insinuari personas. repleverit, exorantes facit. Unde Paulus: Ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus . Non ut minor postulat, sed ut nos ad postulandum inflammet. Idem Spiritus vocatur Consolator, quia, dum poenitentibus veniam praeparat, a tristitia mentem levat. Quare dicit suggeret, cum suggerere nobis scientiam ab imo inferat, sed ab occulto. Augustinus non habet, suggeret vobis omnia, sed commemorabit vos omnia, et ita exponit: In
Abbreviated transcription (Latin):
tabilitatem tempor in quib ucisat᷑
niã mutabilitas. ñ mendacit̃ dicimus.
& fuit. et ẽ. et erit. Et quȩ uentura
sunt annuntiabit uob̃. Multi habu
firmos curant. mortuos suscitant. de¬
monib imꝑant. nec tam̃ futura cog¬
noscunt. pot̾ sic accipi. qͥa sp̃c ad ueni¬
ens uentura nuntiaret. reducens ad
memoriam gandia celestis pat̾e. Iue me
clarificabit: quia de meo accipict. &
annuntiabit uob̃. Quasi dicat. Ista
suam. Me clarificabit. auferendo uob̃
timorem: et dando amorem ardentio¬
iem. Qs ipsi facturi erant in sp̃u scõ.
hoc cundem sp̃m dixit ẽẽ facturum.
ut illud. Non enim uos estis qui lo¬

Expanded text:
tabilitatem temporum, in quibus versatur tabilitatem temporum, in quibus versatur nostra mutabilitas, non mendaciter dicimus, et fuit, et est, et erit. Et quae ventura sunt, annuntiabit vobis. Multi habuefirmos curant, mortuos suscitant, daemonibus imperant, nec tamen futura cognoscunt: potest sic accipi, quia Spiritus adveniens ventura nuntiaret, reducens ad memoriam gaudia coelestis patriae. Ille me clarificabit, quia de meo accipiet et annuntiabit vobis. Quasi dicat: Ista per bonitatem suam. Me clarificabit, auferendo vobis timorem, et dando amorem ardentiorem. Quod ipsi facturi erant in Spiritu sancto, hoc eumdem Spiritum dixit esse facturum, ut illud: Non enim vos estis qui lo
Abbreviated transcription (Latin):
pacib. Ipse homo xp̃c sincerum iac
dicit᷑ paruulor. qui cum beue a spũ¬
alib capit᷑. inuenit᷑ solidus cib. et
dominus angłoꝵ. Pinde nec sic par¬
descrant hominẽ xp̃m. Non enĩ loque¬
t᷑ a semet ipso. s quecũq audiet loque¬
t᷑. ꝙ filius. et sp̃c sc̃s̃: equales fc̃ pat̾.¬
Quid autẽ int̃ sit int̾ ꝓcedere &e nasci
& longum ẽ disserere. et demerarium
diffinue. qͥa siquid mens iñ compre¬
henderit. lingue tam̃ difficillimũ ẽ ex¬
plicate: quantusubet p̃sit doctor. qntus¬
liboe adsit auditor. Sensus ẽ. Non lo¬
quet᷑ a semet ipso: quia non ẽ a semet¬
ipso. Ab illo gͦ audiet: a quo ꝓcedit.
Audire illi scire ẽ: scire uͦ ẽs. Non moue¬
at qd̃ uerbum futuri temꝑis positum
ẽ. quia in eo qd̾ sempiteinum ẽ. cuiꝰli¬
bet temꝑis uerbum ponat᷑. ñ menda¬
cit̃ ponit᷑. Quamiris enĩ natura illa
immutabilis ẽ & ñ recipit fuit ⁊ erit.
s tm̃ ẽ: unde illud. ego sum qui sũ.

Expanded text:
lac dicitur parvulorum, qui cum bene a spiritualibus capitur, invenitur solidus cibus et Dominus angelorum. Proinde nec sic pardeserant hominem Christum. Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet, loquetur. Et FiliusQuid autem intersit inter procedere et nasci, et longum est disserere, et temerarium diffinire: quia si quid mens inde comprehendit, linguae tamen difficillimum est explicare, quantuslibet praesit doctor, quantuslibet assit auditor. Sensus est: « Non loquetur a semetipso, » quia non est a semetipso. Ab illo ergo audiet a quo procedit. Audire illi scire est; scire vero esse. Non moveat quod verbum futuri temporis positum est, quia in eo quod sempiternum est, cujuslibet temporis verbum ponatur, non mendaciter ponitur. Quamvis enim nimmutabilis est, et non recipit, fuit et erit, sed tantum est; unde illud: Ego sum qui sum ,
Abbreviated transcription (Latin):
erat: Si de patre. uͥ potuit ẽẽ sine sapien¬
tia sua. quȩ attingit a fine usq ad finem:
ꝙ sp̃c sc̃s missus ẽ uͥ erat. Unde psalmista.
Quo ibo a spũ tuo. et quo a facie tua fugi
solet cur sp̃e in igne apparuit. cur inigne
simul & linguis. cur aliqñ incolumba. a¬
liqñ in igne monstrat᷑. cur suꝑ filiũ dĩ in
spetie columbȩ. & suꝑ discipulos in igne

Expanded text:
erat? Si de Patre, ubi potuit esse sine sapienerat? Si de Patre, ubi potuit esse sine sapientia sua, quae attingit a fine usque ad finem ? s sanctus missus est ubi erat. Unde Psalmista: « Quo ibo a spiritu tuo, et quo a facie tua fugiasolet cur Spiritus in igne apparuit, cur in igne simul et linguis, cur aliquando in columba, aliquando in igne monstratur; cur super Filium Dei in specie columbae, et super discipulos
Abbreviated transcription (Latin):
nrm̃ cotidianũ. quẽ tam̃ a deo petimꝰ. adden¬
do.da nob̃. Oratis odit: qui nullũ ex odio
commodũ querit: uł incommodũ fugit.
Oratis diligunt iusti aliquẽ pret̃ illum:
qui ent omnia in omnib. Cum autem
ucnerit ꝑaclitus quẽ ego mittã uob̃ a patre
sp̃m ueritatis qui a patre ꝓcedit: ille testi¬
moniũ ꝑhibebit de me. Uenit in die pente¬
costes sp̃c sc̃s in centũ iuginti homines con¬
gregatos. in quib &. apłi om̃s erant. Qui
cum linguis loquetent᷑. plures ex his qui
aderant tanto miraculo stuppefacti. & lo¬
quente petro corde conpuncti. conuersi ft̃
&. indulgentiam ꝑcepunt. Hoc gͦ intu¬
ens dominus loquebat᷑. tanqmͣ diceret.
Odio me habuerunt. s tale de me ꝑacditꝰ
testimoniũ ꝑhibebit. ut plures ex cis fa¬
cȩiat in me credere. Uenit spiritu ᷤ ut ds̃.
mittit eum filius a patre. ad quẽ refcit.
& terram ego impleo. quo missus ẽ nisi uͥ

Expanded text:
nostrum quotidianum, quem tamen a Deo petimus, addennostrum quotidianum, quem tamen a Deo petimus, addendo: da nobis . Gratis odit, qui nullum ex odio commodum quaerit vel incommodum fugit. Gratis diligunt justi aliquem praeter illum qui erit omnia in omnibus . Cum autem venerit Paracletus, quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis, qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me. Venit in die Pentecostes Spiritus sanctus in centum viginti homines congregatos, in quibus et apostoli omnes erant . Qui cum linguis loquerentur, plures ex his qui aderant, tanto miraculo stupefacti, et loquente Petro corde compuncti, conversi sunt, et indulgentiam perceperunt. Hoc ergo intuens Dominus loquebatur, tanquam diceret: Odio me habuerunt, sed tale de me Paracletus testimonium perhibebit, ut plures ex eis faciat in me credere. Venit Spiritus sponte ut Deus: mittit enim Filius a Patre, ad quem refert et terram ego impleo , quo missus est nisi ubi