comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diei : qm̃ eum dñs sue resurrectionis gła
consecrauit: Illius itaq noctis ad iniciũ
diei dñici ꝑtinentis: Nun ista solempni¬
tate memoriã celebramꝰ. Illam noctẽ
agimus uigilando qua dñs resurrexit:
& illam uitam de qua pauloante dice¬
bamus meditamur ubi nec mors ulla¬
nec somnus ẽ: quam insua carne nobis
inchoauit: quã sic excitauit amortuis
ut iam non moriatur. nec mors ei ultra do¬
minetur. Namqm̃ uenientes ad sepulcrũ
eius aquib diligentib querebat᷑ dilucu¬
lo corpis noninuenerunt. responsumq
acceperunt abangłis. quod iam resurre¬
xerat᷑: manifestumẽ. quod eanocte resur¬
rexit: cuius extremitas illud diluculum
fuit: deinde cui resurgenti paulo diutiꝰ
iugilando concinimus: prȩstabit ut cum
illo sine fine uiuendo regnemtis: sed & si
forte his oris quibus nos ducimus istam
iigiliam. illius ad huc corpus in sepulcro
erat ñ dum qͦue resurrexerat: nec sic uigi¬

Expanded text:
diei, quoniam eum dominus suae resurrectionis gloria diei, quoniam eum dominus suae resurrectionis gloria consecrauit. illius itaque noctis ad initium diei dominici pertinentis nunc ista sollemnitate memoriam celebramus. illam noctem agimus uigilando, qua dominus resurrexit, et illam uitam, de qua paulo ante dicebamus, meditamur, ubi nec mors ullanec somnus est, quam in sua carne nobis inchoauit, quam sic excitauit a mortuis, ut iam non moriatur nec mors ei ultra dominetur. nam quoniam uenientes ad sepulchrum eius, a quibus diligentibus quaerebatur, diluculo corpus non inuenerunt responsumque acceperunt ab angelis, quod iam resurrexerat, manifestum est quod ea nocte resurrexerit, cuius extremitas illud diluculum fuit. deinde cui resurgenti paulo diutius uigilando concinimus, praestabit, ut cum illo sine fine uiuendo regnemus. sed etsi forte his horis, quibus nos ducimus istam uigiliam, illius adhuc corpus in sepulchro erat nondumque resurrexerat, nec sic uigi
Abbreviated transcription (Latin):
nebras noctem. & facta luce usq ad al¬
terum mane cõmemoratus ẽ dies unus:
Manifestum est illos dies aluce cepisse:
& transacta luce usq ad mane singłos
terminatos: ad post ea quam creatus ho¬
mo a luce uistitie ad peccati tenebras
de clina uit. a quibus eum xp̃i grã libe¬
rat: factum ẽ ut nunc dies a noctibus
computemus: quia ñ aluce adtenebras.
s atenebris ad lucem uenisse conam᷑: et
domino aduiuante fieri speramus: sic̃
& a płs dicit. Nox precessit: dies autem
appropinquauit. Abiciamus itaq o¬
ꝑa tenebrarum: & induamꝰ nos arma
lucis. Dies igit᷑ dñice passionis qͦ cru¬
cifixiis ẽ dominus: iam transactã noctẽ
ꝓpriam sequebatur. Idõq elausus et
terminatus ẽ usq ad parasceue: quam
noctis exordio incipiente sabbati obser
uatione. Deinde sabbati dies a sua no¬
cte incipiens. finitus ẽ uesꝑe incipien¬
tis noctis. que ꝑtinet adinicium dñici

Expanded text:
nebras noctem, et facta luce usque ad alnebras noctem, et facta luce usque ad alterum mane commemoratus est dies unus. Manifestum est illos dies a luce coepisse et transacta luce usque ad mane singulos terminatos, sed posteaquam creatus homo a luce justitiae ad peccati tenebras declinavit, a quibus cum Christi gratia liberat, factum est, ut nunc dies a noctibus computemus, quia non a luce ad tenebras, sed a tenebris ad lucem venire conamur: et Domino adjuvante fieri speramus, sicut Apostolus dicit. Nox praecessit, dies autem appropinquavit, abjiciamus itaque opera tenebrarum et induamus nos arma lucis. Dies igitur dominicae passionis quo crucifixus est, jam transactam noctem propriam sequebatur, ideoque clausus et terminatus est, usque ad Parasceve quam noctis exordio inciuatione. deinde sabbati dies a sua nocte incipiens finitus est uespere incipientis noctis, quae pertinet ad initium dominici
Abbreviated transcription (Latin):
potiui: & arbitror eẽ manifestum.Cxxuiii.¬
Ui de paginis eugłicis sortes legunt.¬
& si optandum ẽ. ut hoc potius faci¬
ant quam addemonia consulẽda
tudo ad negotia scłaria & ad uite hiiius
uanitatem ꝓpter aliam uitam loquentia o¬
racula diuina uelle conuertere.
a. Quod ingenesi diescx uiiii. aluce cepe¬
rint. & nunc anoctibus computentur:
ex sermone ad ppłm in iugiliis pasche.
icendum ẽ cur tanta cȩlebritate
hodierna potissimũ nocte uigi¬
lemus: quod die tercio resurrȩet
amortuis dñs xꝑ̃c. nullus ambigit xp̃ia¬
ap̃cedente nonte computari. Non dubi¬
um est: ñ scđm dierum ordinẽ qui cõ¬
memorantur ingenesi. quamquam et
illic tenebre precesserunt. Nam tenebn
erant suꝑ abissum: cum dixit ds̃. Flat
lux & facta est lux s qͥa ille tenebre ñdum
erãt nox. nondum enim precesserat dies:
Diuisit quippe diem intlucem & tenebrã.
& prius lucem noea uit diem. deinde te¬

Expanded text:
potui, et arbitror esse manifestum. CXVIIII.potui, et arbitror esse manifestum. CXVIIII.ui de paginis euangelicis sortes legunt, etsi optandum est, ut hoc potius faciant, quam ad daemonia consulenda tudo, ad negotia saecularia et ad uitae huius uanitatem propter aliam uitam loquentia oracula diuina uelle conuertere.. Quod in Genesi dies a luce coeperint, et nunc a noctibus computentur, ex sermone ad populum in vigiliis Paschae. Dicendum est, cur tanta celebritate hodierna potissimum nocte vigilemus, quod die tertio resurrexit a mortuis Dominus Christus nullus ambigit christiaa praecedente nocte computari non dubium est, non secundum dierum ordinem, qui commemorantur in Genesi, quanquam et illic tenebrae praecesserunt. Nam tenebrae erant super abyssum, cum dixit Deus, Fiat lux, et facta est lux, sed quia illae tenebrae nondum erant nox, nondum enim praecesserat dies. Divisit quippe dies inter lucem et tenebras, et prius lucem vocavit diem, deinde te
Abbreviated transcription (Latin):
le. quid me ꝑsequeris. Quando autem
hoc corpus eius dimanu om̃iũ inimicoꝵ¬
eius eruet᷑. Nisi & cum illa innouissima ini¬
mica destruetur mors: ad hoc tempus ꝑti¬
net numerus ille centum quinquaginta
trium piscium. Nam & ipse numerus de¬
& septem surgens: medias adde: & inue¬
nies: ad unum scilicet adde duo fiunt u¬
tiq tria. ad de tria. fiunt sex: ad de quatu¬
ceteros & ipsum septimũ decimum. fiunt
idest pascha & pentecostes: ut quadragia¬
ta dies illi ante pascha obseruentur eccłie
consensio roborauit: sic etiam ut octo di¬
es neophytorum distinguantur acȩteris:
idest ut octauus primo concinat: ut aut̃
alleliria ꝑ illos solos dies quinquaginta
ineccła cantet᷑: non usq quaq obseruat̃.
Nam & aliis diebus uarie cantant᷑ alibi
atq alibi: ipsis tam̃ dieb ubiq: ut autem
stantes & in illis dieb & inom̃ibus dñiciꝰ
oremus utrum ubiq seruetur ignoro:
tamen quid in eo sequat᷑ eccłia dixi ut

Expanded text:
le, quid me persequeris? quando autem le, quid me persequeris? quando autem eruetur hoc corpus eius de manu omnium inimicorum eius, nisi cum et illa nouissima inimica destruetur mors? ad hoc tempus pertinet numerus ille centum quinquaginta trium. piscium. nam et ipse numerus deet septem surgens omnes medios adde et inuenies: ad unum scilicet adde duo, fiunt utique tria; adde tria, fiunt sex; adde quattuceteros et ipsum septimum decimum, fiunt id est pascha et pentecoste. ut quadraginta illi dies ante pascha obseruentur, ecclesiae consensio roborauit; sic etiam, ut octo dies neophytorum distiid est ut octauus primo concinat. ut autem alleluia per illos solos dies quinquaginta in ecclesia cantetur, non usque quaque obseruatur; nam et aliis diebus uarie cantatur alibi atque alibi, ipsis tamen diebus ubique. ut autem stantes et in illis diebus et in omnibus dominicis oremus, utrum ubique seruetur ignoro; tamen quid in eo sequatur ecclesia dixi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ leuari imꝑauit: nec recia rupta sunt. qͥa
tunc hereticorũ inquiet udo ñ erit. Tunc
homo ꝑfectus. & quietus purgatus in ani¬
ma & incorpore ꝑ eloquia domini casta.
argentum igne examinatum terre pur¬
gatum septuplũ accipiet mercedem de¬
narium: ut sint decem & septem. Namet
inhoc numero sicut in aliis multiplices
figuras exhibentib sacram̃tum mirabi¬
le reppitur. Nec inmerito etiam psalmus
septimus decimus in regnorum libris solꝰ
integer legitur: quia regnum illud signi¬
ficat. ubi aduersarium ñ habebimus.
Titulus enĩ euis ẽ indie qua eripuit eũ
dominus demanu om̃ium inimicorũ
eius & demanii saul. Quis enĩ figurat᷑
indauid. nisi ille qui uenit scđm car¬
nem ex semine dauid: qui utiq in cor¬
pore suo quod ẽ ȩccłia ad huc patitur
inimicos: unde illi ꝑsecutori quẽ uoce
mactauit & in suum corpus trahiciens.
quodãmͦ manducauit. sonuit: saule sau¬

Expanded text:
te leuari imperauit; nec retia rupta sunt, quia te leuari imperauit; nec retia rupta sunt, quia tunc haereticorum inquietudo non erit. tunc homo perfectus et quietus. purgatus in anima et corpore per eloquia domini casta, argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum accipiet mercedem denarium, ut sint decem et septem. nam et in hoc numero sicut in aliis multiplices figuras exhibentibus sacramentum mirabile reperitur. nec inmerito etiam psalmus septimus decimus in regnorum libris solus integer legitur, quia regnum illud significat, ubi aduersarium non habebimus. titulus enim eius est: In die qua eruit eum dominus de manu omnium inimicorum eius et de manu Saul. quis enim figuratur in Dauid nisi ille, qui uenit secundum carnem ex semine Dauid? qui utique in corpore suo, quod est ecclesia, adhuc patitur inimicos. unde illi persecutori. quem uoce mactauit et in suum corpus traiciens quodam modo manducauit, sonuit de caelo: Saule, Sau
Abbreviated transcription (Latin):
facentes sibi aduersum eẽ sꝑm̃ scm̃. qͥ¬
dine exagitat: quam in quietudinem
musce ille breuissime significauerunt.
sub quib magi pharaonis defecerunt
est pascha. usq ad diem terciuĩ tercii iñ¬
sis. inuenies decem & septem pͥmi m̃sis.
cuius resurrectionẽ nobis requies futu¬
ra promittitur: ad quã ꝑcipiendam
scõ sꝑũ caritas in spiratur: sp̃e autem ñ¬
dum erat datiis. quia iħe ñdum erat cla¬
rificatus. Inde ꝓphetia illa cantata est.
Exurge domine in requiem tuã. ty & area
scĩficationis tuȩ: libi requies: ibi &e sc̃ĩfica¬
tio. Unde nunc ut amemus & desideremꝰ:
pignus accepimus. Nocant᷑ aut̃ ad re¬
quiem alterius uite. quo abista uita tͣn¬
situr quod pascha significat. om̃s in no
addito ademinentiam sacram̃ti ipso t̃¬
nario. in illis magnis piscibus inuenit᷑.
quos dominus iam post resurrectionẽ
nouam uitam demonstraus a dexterã par¬

Expanded text:
fatentes sibi aduersum esse spfatentes sibi aduersum esse spdine exagitat. Quam inqumuscae illae breuissimae significauerunt, sub quibus magi Pharaonis defecerunt est pascha, usque ad diem tertium tertii mensis: inuenies decem et septem primi mensis, cuius resurrectionem nobis requies futura promsancto spiritu caritas inspiratur. spiritus autem nondum erat datus, quia Iesus nondum erat clarificatus. inde prophetia illa cantata est: Exsurge, domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae. ubi requies, ibi et sanctificatio. unde nunc ut amemus et desideremus, pignus accepimus. uocantur autem ad requiem alterius uitae, quo ab ista uita transitur, quod pascha significat, omnes in nolicatus addito ad eminentiam sacramenti ipso ternario in illis magnis piscibus inuenitur, quos dominus iam post resurrectionem nouam uitam demonstrans a dextera par
Abbreviated transcription (Latin):
quaginta & inscripturis cõmdantur
non tantum ineugłio quia tune sꝑẽ sanctꝰ
aduenit: s. etiam inueterib libris. Nam
& ips postea quam pascha occiso agno
celebrauerunt. quinquaginta dies nu¬
merant᷑ usq indiem quo lex data est.
in monte sẏna famulo dĩ moysi digito dĩ
scripta celebratur uerum pascha: & int̃
quiest digitus d̃i contrarius hominib
sua querentib & idõ iugum asꝑum &
sarcinam grauẽ portantib nec inuenien¬
tib requiem anmabis suis: quia cari¬
tas non querit que sua sunt. Idõ ani¬
mositas hereticorum. semꝑ inquieta est:
quos magorum phataonis habere cona¬
tum declarat apłs dicens. Sicut enim
iamnes & mambres reftiterunt moysi.
sic & hi resistunt ueritati: homines m̃te
corrupti reꝑbi cirea fidem̃. s ultra non
ꝑficient. Bementia enĩ eorum manifesta
erit omib sicut & illorum fuit. Quia enĩ
ꝑ ipsam corruptionem mentis inquietissi¬
mi fuerunt. in signo tercio defecerunt:

Expanded text:
dantur, non tantum in euangelio, quia tunc spiritus sanctus aduenit, sed etiam in ueteribus libris. nam et ipsi, posteaquam pascha occiso agno celebrauerunt, quinquaginta dies numerantur usque in diem, quo lex data est in monte Sina famulo dei Mosi digito dei scripta. Cequi est digitus dei, contrarius hominibus sua quaerentibus et ideo iugum asperum et sarcinam grauem portantibus nec inuenientibus requiem animabus suis, quia caritas non quaerit, quae sua sunt. ideo animositas haereticorum semper inquieta est, quos magorum Pharaonis habere conatum declarat apostolus dicens: Sicut enim lamnes et Mambres restiterunt Moysi, sic et hi resistunt ueritati homines mente corrupti, reprobi circa fidem; sed ultra non proficient; dementia enim eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit. quia enim per ipsam corruptionem mentis inquietissimi fuerunt, in signo tertio defecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
inuentre eeti. tribus dieb & tribus
noctib sic erit & filius hominis in
corde terre tribus diebus & tribus noctib.
Sexte ferie diei partem qua sepulttisest.
cum preterita nocte ꝓ nocte & die accipies.
hoc ẽ prototo die: sabbato nocte &e die. &
noctem dñicam cum eodemdie illucescẽte:
ac ꝑ hoc accipiendo partem ꝓtoto habes
triduũ & tres noctes: quod enĩ dicunt᷑
decẽ m̃ses p̃gnantis. nouem sunt pleni:
ctum dicit unus eugłistal alter uero
post ocꝰto dies dic̃. partem posteriorem
primidiei in quo futurum hoc dominꝰ
promisit. & partem priorem nouissimi
diei in quo completum ẽ Quod promisit.
ꝓtotis atq integris dieb annumerans:
ut intelligas eum qui dixit. Post sex dies.
solos medios cõmemorasse: qui uere toti
atq integri completi sunt: ingenesi enim¬
alumine incipitdies. & finit ad tenebras: ad
significandum lapsum hominis. Nunc aut̃
a tenebris ad lucem. sicut dictum ẽ. de tene
mo liberatus ꝑuenit ad lucem ustitie. cxx

Expanded text:
 tribus noctibus, sic erit et Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. Sextae feriae diei partem qua sepultus est cum praeterita nocte pro nocte et die accipies, hoc est, pro toto die sabbato nocte et die, et noctem dominicam cum eodem die illucescente, ac per hoc accipiendo partem pro toto habes triduum et tres noctes. Quod enim dicuntur decem menses praegnantis, novem sunt pleni, ctum dicit unus evangelista, alter vero post octo dies, dicit partem posteriorem primi diei, in quo futurum hoc promisit Dominus, et partem priorem novissimi diei, in quo completum est quod promisit, pro totis atque integris diebus annumerans, ut intelligas eum qui dixit post sex dies, solos medios commemorasse, qui vero toti atque integri completi sunt; in Genesi enima lumine incipit dies, et finit ad tenebras ad significandum lapsum hominis; nunc autem a tenebris ad lucem, sicut dictum est de tenebmo liberatus pervenit ad lucem justitiae. C
Abbreviated transcription (Latin):
post resurrectionẽ in hae terra & in hac ui¬
ta. cum discipłis conuersatus ẽ. & postea¬
quam ascendit in eelum decem diebus in¬
terpositis ꝓmissum misit sꝑm̃ scm̃ cõpleto
die pentecosten: qui dies quinquagenariꝰ
habet alterum sacram̃tum. quod septies
septeni qua draginta nouem fiunt: & cum
reditur adinicium quodẽ octanus qui
& primus dies. quinquaguta complent᷑
qui cȩlebrant᷑ post domini resurrectionẽ:
iam figura ñ laboris s quietis & letitie ꝓ
pter hoc ieiunia relaxant᷑. & stantes oramꝰ.
quod ẽ. signum resurrectionis: unde etiam
dieb om̃ib dñieis altare obseruat᷑. & alle¬
luia canitur quod significat actionẽ nr̃am.
futuram ñ eẽ nisi laudem di. sicut scrip¬
tumẽ: beati qui habitant in domotua. in

Expanded text:
post resurrectionem in hac terra et in hac uipost resurrectionem in hac terra et in hac uita cum discipulis conuersatus est et. posteaquam ascendit in caelum, decem diebus interpositis promissum misit spiritum sanctum completo die pentecostes. qui dies quinquagenarius habet alterum sacramentum, quod septies . septeni quadraginta nouem fiunt et, cum reditur ad initium, quod est octauus, qui et primus dies, quinquaginta complentur, qui celebrantur post domini resurrectionem iam in figura non laboris sed quietis et laetitiae. propter hoc ieiunia relaxantur et stantes oramus, quod est signum resurrectionis. unde etiam diebus omnibus dominicis ad altare obseruatur et alleluia canitur. quod significat actionem nostram futuram non esse nisi laudem dei, sicut scriptum est: Beati, qui habitant in
Abbreviated transcription (Latin):
confinis atq contigua dominice passi¬
onis: quia in ea significatur hec uita la¬
boriosa cii opus ẽ continentia. ut abipsiꝰ
mundi amicitia ieuinet᷑: que utiq fal¬
laciter blandiri & illecebrarũ fucos circũ¬
spargere atq iactare noncessat. Numero
autem quadragenario uitam istam ꝓpt̃ ea
figurari arbitror. Quia denarius in quo
ẽ ꝑfectio beatitudinis nr̃e. sicut in octona¬
rio quia redit adprimũ UIta in hoc quia
creatura que septenario figurat᷑ ad heret
creatori. in quo declaratur unitas trinita¬
tis. ꝑun iuersum mundum temporaliter an¬
nunciatus est: qui mundus . & aquatuoR
uentis delinitur: & aquatuor elementis
erigitur: & quatuor anni temporum
uicibus uariatur. Decem autem. quateRin
qua draginta consũmat᷑: quadragenarius
aut̃ partibus sius computatus addit ipsũ
denarium. & fiunt quinquaginta: tamquã
merces laboris & continentiẽ. Neq enim
frustra ipse dominus & quadraginta dies

Expanded text:
confinis atque contigua dominicae passiconfinis atque contigua dominicae passionis, quia in ea significatur haec uita laboriosa, cui opus est continentia, ut ab ipsius mundi amicitia ieiunetur, quae utique fallaciter blandiri et inlecebrarum fucos circumspargere atque iacere non cessat ? numero autem quadragenario uitam istam propterea figurari arbitror, quia denarius, in quo est perfectio beatitudinis nostrae — sicut in octonario, quia redit ad primum, ita in hoc, quia creatura, quae septenario figuratur, adhaeret creatori, in quo declaratur unitas trinitatis — per uniuersum mundum temporaliter annuntiatus est, quia mundus et a quattuor uentis de. liniatur et a quattuor elementis erigitur et a quattuor annuis temporum uicibus uariatur. decem autem quater in quadraautem partibus suis computatus addit ipsum denarium et fiunt quinquaginta tamquam merces laboris et continentiae. neque enim frustra ipse dominus et quadraginta dies
Abbreviated transcription (Latin):
corpiis peccati. quamdui exterior homo cor¬
rumpitur ut interior renouet᷑ de die indi¬
em: tempus ẽ crucis. hec sunt etiã bona
tempus nisi ex inse nouorum luna quar¬
tadecima usq ad uicesimam primam: &
exeugłio tam̃ quia manifestum ẽ. quo euã
die dñs crucifixus sit. & in sepultura fue
rit & resurrexit. ad iunctaẽ ipsorũ dierii
obseruatio ꝑpatrum concilia: & orbi uni¬
uersoxp̃iano ꝑsuasũ eomͦ pascha celebran
oporte. Qua dragesima sane ieiuniorum
habet auctoritatem & inueteribus libris
ex ieuinio moysi & heliȩ. & exeuglio. quia
totidem diebus dominus ieiuinauit. demon¬
strans eugłm ñ dissentire a lege & ꝓpħecis. In
ꝑsona quippe moysi lex. in ꝑsona helie pro¬
phete accipiuntur: int̃ quos in monte glosꝰ
apparuit: ut euidentius emineret. quod de
illo dic̃ apłs. testimonium habens alege &
ꝓpħis: In qua gͦ parte anni congruentius ob¬
seruatio quadragesime constitueretur. nisi q̃¬

Expanded text:
corpus peccati, quamdiu exterior homo corcorpus peccati, quamdiu exterior homo corrumpitur, ut interior renouetur de die in diem, tempus est crucis. haec sunt etiam bona tempus nisi ei mense nouorum luna quarta decima usque ad uicesimam primam; ex euangelio tamen, quia manifestum est, quo etiam die dominus crucifixus sit et in serit et resurrexerit, adiuncta est etiam ipsorum dierum obseruatio per patrum concilia et orbi uniuerso christiano persuasum eo modo pascha celebrari oportere. quadragesima sane ieiuniorum habet auctoritatem et in ueteribus libris et ex ieiunio Mosi et Heliae, et ex euangelio, quia totidem diebus dominus ieiunauit, demonstrans euangelium non dissentire a lege et prophetis. in persona quippe Mosi lex, in persona Heliae prophetae accipiuntur, inter quos in monte gloriosus apparuit, ut euidentius emineret quod de illo dicit apostolus: testimonium habens a lege et prophetis. in qua ergo parte anni congruentius obseruatio quadragesimae constitueretur nisi
Abbreviated transcription (Latin):
quoq diem dominuis potus sua passi¬
one signaret: qui etiam dominicum adẽ.
octauum. qui & primus ẽ. declaraturus
aduenerat. Attende igit᷑ sacratissimum
triduum crucifixi: sepulti. suscitati. Ho¬
rum trium quod significat crux. inpre¬
senti agimus uita. Quod aũt signifi¬
cat sepultura & resurrectio: fide ac spe ge¬
rimus. Nẽ enim dicttur homini. Tollecru¬
cem tuam: & sequere me. Cruciat᷑ aut̃ caro.
cum mortificant᷑ m̃bra nr̃a suꝑ terram. for¬
nicatio. inmunditia. luxuria. auaritiã. et
cȩtera huius modi: de quib dicit. Si enim
scđm carnem iuixeritis. moriemini. Si aũt
spũ facta scarnis mortificaueritis. uiuetis.
Hinc etiam de se ipso dicit. Mundus mͥcru¬
cifixus ẽ. & egomundo. Alio loco scientes
inquit qui uetus homo nr̃ simul crucifi¬
xus ẽ cruci cum illo. ut euacuetur corpus
peccati: ut ultra non seruiamus peccato
quãdui gͦ id agunt oꝑa nr̃a. ut euacuet᷑

Expanded text:
quoque diem dominus potius sua passiquoque diem dominus potius sua passione sioctauum, qui et primus est, declaraturus aduenerat. Attende igitur sacratissimum triduum crucifixi, sepulti, suscitati. horum trium quod significat crux, in praesenti agimus uita; quod autem significat sepultura et resurrectio, fide ac spe gerimus.. nunc enim dicitur homini: tolle crucem tuam et sequere me. cruciatur autem caro, cum mortificautur membra nostra super terram, fornicatio, immunditia., luxuria, auaritia et cetera huius modi, de quibus dicit: si enim secundum carnem uixeritis, moriemini; si autem spiritu facta carnis mortificaueritis, uiuetis. hinc etiam de ipso dicit: mundus mihi crucifixus est et ego mundo. et alio loco: scientes, inquit, quia uetus homo noster simul crucifixus est cruci cum illo, ut euacuaretur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. quamdiu ergo id agunt opera nostra, ut euacuetur
Abbreviated transcription (Latin):
octaui sacram̃tum ne quaquam lateret.
quo significaretur resurrectio: Nam ⁊ ꝓ
octaua psalmus scribit᷑. & octaua die cir¬
cumcide bantur infantes. & in eccłiaste
ad duorum testam̃torum significationẽ
dicitur. illis septem & illis octo. Reser¬
uatumẽtam̃ & occultatũ & solum
celebrandum sabbatum traditumẽ: quia
erat ante requies mortuorũ: resurrectio
autem nulluis erat qui resurgens amor¬
tius ñ morerit᷑. & mors ei ultra ñ dñaret᷑
At postquam facta ẽ talis resurrectio in
corpore dñi. ut preiret incapite eccłie.
quod corpus eccłie sꝑaret infinem:. Iam
dies dominicus. idẽ. octauus qui & pͥ¬
mis inciperet celebrari: Ipsa etiã causa
intelligit. cur obsernandum pascha
ubiouem occide & edẽ iubent᷑. Cũ
inanifestissimȩ passionẽ dñi p̃figurat. Non
cis ita preceptũ ẽ ut attenderent occurrere
sabbatum & eum m̃se nouorum ad terciam
lunc ebdomadem concurrere: ut eundem

Expanded text:
octaui sacramentum nequaquam lateret, octaui sacramentum nequaquam lateret, quo significaretur resurrectio — nam et pro octauo psalmus scribitur et octaua die circumcidebantur infantes et in Ecclesiaste ad duorum testamentorum significationem dicitur: Illis septem et illis octo —, reseruatum est tamen et occultatum et solum celebrandum sabbatum traditum est, quia erat antea requies mortuorum, resurrectio autem nullius erat, qui resurgens a mortuis non moreretur et mors ei ultra non dominaretur, ut, postquam facta est talis resurrectio in corpore domini, ut praeiret in capite ecclesiae, quod corpus ecclesiae speraret in finem, iam dies dominicus, id est octauus, qui et primus, inciperet celebrari. ipsa etiam causa intellegitur, cur obseruandum pascha, ubi ouem occidere et edere iubentur, cum manifestissime passionem domini praefigurat, non eis ita praeceptum est, ut adtenderent occurrere sabbatum et cum mense nouorum ad tertiam lunae hebdomadem concurrere, ut eundem
Abbreviated transcription (Latin):
humilis corde. & inienietis requiẽ
animabus urĩs: Cettra tam̃ ibi precepta ꝓpͥe
sicut precepta sunt. sine ulla figurata sig
quo ad requiem tendimus ualere omnia
quȩ figurate inscripturis dicunt᷑. Quando
quidem id solum inde calogo figurate p̃¬
cipitur. ubi requies commendatur. que
ubiq amatur s in solo dõ scã & certa in¬
uenitur. Dies tam̃ dominicus non uideis
s xp̃ianis resurrectione dñi declaratis ẽ:
& ex illo cepit habere festiuitatem suam.
Anime quippe om̃ium scorum ante re¬
surrectionẽ corporis sunt quidem inreqͥe:
s: inea non sunt actione qua corpora rece¬
pta uegetant᷑: talem quippe actionẽ signi¬
ficat dies octauus qui & primus: quia ñ
aufert illam requiem. sed głificat. Nõ
enim redit cum corpore difficultas ex cor¬
pore: quia nec corruptio. O portet enim
corruptibile hoc indui incorruptione:
& mortale hoc indui immortalitate:
qua ꝓpt̃ C ante domini resurrectionem.
quam uis scõs patres plenos ꝓpħtico sꝑũ

Expanded text:
humilis corde, et inuenietis requiem animabus uestris - cetera tamen ibi praecepta proprie, sicut praecepta sunt, sine ulla figurata signquo ad requiem tendimus, ualere omnia quae figurate in scripturis dicuntur, quando quidem id solum in decalogo figurate pcipitur, ubi requies commendatur, quae ubique amatur, sed in solo deo sancta et certa inuenitur. Dies tamen dosed christianis resurrectione domini declaratus est et ex illo accepit habere festiuitatem suam. animae quippe omnium sanctorum ante resurrectionem corporis sunt quidem in requie, sed in ea non sunt actione, qua corpora recepta uegetantur. talem quippe actionem significat dies octauus. qui et primus, quia aufert illam requiem, sed glorificat. non enim redit cum corpore difficultas ex corpore, quia nec corruptio: Oportet enim corruptibile hoc indui incorruptionem et mortale hoc indui inmortalitatem. quapropter ante domini resurrectionem quamuis sanctos patres plenos prophetico spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
illius ciuitatis muri que iericho appellat᷑.
quod in hebreo eloquio luna int̃ p̃tari
dicitur. septimo circuiti circum acta testamenti
archa corruerunt. Qd enimnẽ aliud agit
annunciatio regni celorum. quã circum¬
actio arce significauit. Nisi ut omnia
munim̃ta mortalis uite. idẽ. omĩs spesh¬
uius scłique resistit spei future scłi in do
ca ñ inpulsu uiolento illi muri s spon¬
te ceciderunt: sunt & alia testimonia scͥ¬
pturarum. que nob̃ ingerunt ꝑcõmemo¬
rationẽ lune. eccłie significationẽ que in¬

Expanded text:
illiusilliusquae in Hebraeo eloquio, luna, interpretari dicitur, septimo circuitu circumacta Testamenti arca, corruerunt. Quid enim nunc aliud agit annuntiatio regni coelorum, quam circumactio arcae significavit, nisi ut omnia munimenta mortalis vitae, id est omnis spes hujus saeculi, quae resistit spei futuri saeculi, in donca, non impulsu violento illi muri, sed sponte ceciderunt. Sunt et alia testimonia Scripturarum, quae nobis ingerunt per commemorationem lunae Ecclesiae significatione
Abbreviated transcription (Latin):
litatem. lune nomine in seripturis sig¬
nificatur. Unde ẽ illud parauerintt
sagutas suas inpharetra. ut sagitent
in obscura luna rectos corde. Prius
uos cum illo apparebitis in gła. Obscu¬
ra udetur eccłia. intempore pegrinatio¬
nis sue int̾ multas iniquitates gemens:
& tunc sunt tuñde insidie fallacium
seductorum quas nomine sagutarum
intelligi uoluit: unde auo loco ꝓꝑter
nuntios fidelissimos ueritatis quos
uibiq parit eccłia: dicitur luna testis
incelo fidelis. & cum de regnodñt
psalmus caneret: orietur inquit indi¬
ebus eius ustitia. & habundantia pa¬
cis. quousq int̾ficiat᷑ luna. Idẽ. habun¬
dantia pacis intantum crescet. donec
omnem  mutabilitatem mortalitatis
absumat. Tunc nouissima inimiea
destruet᷑ mors. & quic quid nob̾ resistit
ex infirmitate carnis. Unde nob̾ ꝑfecta
pax ñdumẽ. consumetur om̃ino: cortupti¬
bile hoc induet incorruptionẽ & mortale
hoc induerit immortalitatem. Unde &

Expanded text:
litatem lunae nomine in scripturis siglitatem lunae nomine in scripturis significatur. unde est illud: Parauerunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscura luna rectos corde. prius uos cum illo apparebitis in gloria, obscura uidetur ecclesia in tempore peregrinationis suae inter multas iniquitates gemens et tunc sunt timendae insidiae fallacium seductorum, quas nomine sagittarum intellegi uoluit. unde alio loco propter nuntios fidelissimos ueritatis, quos ubique parit ecclesia, dicitur: Luna testis in caelo fidelis, et cum de regno domini psalmus caneret: Orietur, inquit, 111 diebus eius iustitia et abundantia pacis, quoad usque interficiatur luna, id est abundantia pacis in tantum crescet, donec omnem mutabilitatem mortalitatis absumat. tunc nouissima inimica destruetur mors et, quicquid nobis resistit ex infirmitate carnis, unde nobis perfecta pax nondum est, consumetur omnino, cum corruptibile hoc induet incorruptionem et mortale hoc induet inmortalitatem. unde et
Abbreviated transcription (Latin):
idest eis qui trena sapunt. decerius iu¬
detur. Unde impii illi postremam infru¬
ctuosam penitentiã agentes: etiam hoc
int̃ multa dicturi sunt: hi sunt quos
aliquando habuimus in risum de insi¬
militudinẽ improperii. Nos in sensati
uitam illorum estimabamus insaniã ac ꝑ
& de corporalibus ad spũalia sacram̃ta
similitudinẽ ducens transitum illũ de
alia uita in aliam uitam quod pascha
nominatur. aquarta decima luna uoluit
obseruari. Ut non solum ꝓpt̃ tempus
tercium quod supra cõmemoraui. quia
inde incipit ebdommada tertia. sedetiã
ꝓpt̃ ipsam conuersationẽ abexterioribus
acdinteriora. deluna similitido assumere¬
tur. usq ad uicesimam uero & primam
ꝓpter ipsum numerum septenarium.
quo uniuersitatis significatio sepe figu¬
ratur: qui etiam ipsi eccłie tribuitur p¬
pter instar uniuersitatis. Idõ ioħs apłs
eccłia uero ad huic inista mortalitate
carnis constituta: ꝓpt̾ ipsam mutabi¬

Expanded text:
id est eis qui terrena sapiunt, deterius uiid est eis qui terrena sapiunt, deterius uidetur. unde illi impii postremam infructuosam agentes paenitentiam etiam hoc inter multa dicturi sunt: hi sunt quos aliquando habuimus in risum et in similitudinem improperii. nos insensati uitam illorum putabamus insan iam. ac per et de corporalibus ad spiritalia sacramenta similitudinem ducens, transitum illum, de alia vita in aliam vitam quod Pascha nominatur, a quartadeobseruari, ut non solum propter tempus tertium, quod supra commemoraui, quia inde incipit hebdomada tertia, sed etiam propter ipsam conuersionem ab exterioribus ad interiora de luna similitudo adsumeretur, usque ad uicesimam uero et primam propter ipsum numerum septenarium, quo uniuersitatis significatio saepe figuratur, qui etiam ipsi ecclesiae tribuitur propter instar uniuersitatis. Ideo Iohannes aecclesia uero adhuc in ista mortalitate carnis constituta propter ipsam mutabi
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis. Om̃s iures suas interrena conuer¬
tit. & eo magis magisq obscuratur in interi¬
oribus ac suꝑioribus sius: s cum redire
ceꝑit ad illam in commutabilem sapien¬
tiam: quanto magis ei ꝑpinquat affec¬
tu pietatis. tantomagis exterior homocor¬
rumpit᷑. s. interior renouatur de die in
diem: omĩsq lux illa ingenii quȩ ad in¬
feriora uergebat. ad suꝑiora conuertit᷑:
& a terrems quodãm aufert᷑ut magis ma¬
gisq hiuic scło moriatur: & uita eius ab
scondat᷑ cum xp̃o in do: mutat᷑ gͦ in dete¬
rius ad exteriora pro grediens. & in uita
sua ꝑiciens intima sua: & hoc t̾re. idest
cis qui t̃rena sapiunt melius uidetur:
Cum laudatur peccator indesideriis a¬
nime sue. & qui iniqua gerit benedicit᷑.
Mutat᷑ aut̃ in melius cum intentionẽ
& głam suam aterrenis que in hoc scło
apparent paulatim a uertit.&. ad suꝑ¬
iora atq interiora conuertit. & hoc t̾re.

Expanded text:
ueritatis, omnes uires suas in terrena conuerueritatis, omnes uires suas in terrena conuertit et eo magis magisque obscuratur in interioribus ac superioribus suis: sed cum redire coeperit ad illam incommutabilem sapientiam, quanto magis ei propinquat affectu pietatis, tanto magis exterior homo corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem omnisque lux illa ingenii, quae ad inferiora uergebat, ad superiora conuertitur et a terrenis quodam modo aufertur, ut magis magisque huic saeculo moriatur scondatur cum Christo in deo. mutatur ergo in deterius ad exteriora progrediens et in uita sua proiciens intima sua; et hoc terrae, id est eis qui terrena sapiunt, melius uidetur, cum laudatur peccator in desideriis animae suae et qui iniqua gerit benedicitur. mutatur autem in melius, cum intentionem et gloriam suam a terrenis, quae in hoc saeculo apparent, paulatim auertit et ad superiora atque interiora conuertit; et hoc terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
opinionũ uera sit. Illud certe manifestũ
ẽ &e cuius aduertenti facile cognitum.
qđ luna ñ augeatur ad oculos nrõs nisia
sole recedendo. Neq minuat᷑ nisi ad solẽ
ex parte alia propinquando. Attende nẽ
quod in prouerbus legimꝰ. Sapiens sicus
sol ꝑmanet. Stultus autem sicut luna mutat᷑.
Et quis ẽ sapiens qui ꝑmanet nisi sol uie
uistitiȩ de quodicitur. Ortus ẽ mͥ iustitie sol
& quem sibi ñ fuisse ortum indie nouissi¬
ma plangentes impii dicturisunt & uisti¬
tie lum̃ non luxit nobis. & sol nonẽ ortus
nob̾: Nam istum earnis oculis irisibilẽ solẽ
oriri facit suꝑbonos & malos ds. qui etiã
pluit suꝑ iustos & in iustos. Dicunturaũ
semꝑ ex rebus uisibilib ad in usibilia
congrue similitudines. Quis gͦ ille ẽ stul¬
tus qui tamquam luna mutatut. nisi adã
inquo om̃s peccauerunt: Anima quippe
humana rececdens a sole istitie. ab illa sci¬
licet interna contemplatione in cõmutabit

Expanded text:
opinionum vera sit, illud certe manifestum opinionum vera sit, illud certe manifestum est, et cuivis advertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros, nisi a sole recedendo, neque minuatur nisi ad solem ex alia parte propinquando. Attende nunc quod in Proverbiis legimus: Sapiens sicut sol permanet, stultus autem sicut Luna mutatur. Et quis est sapiens qui permanet, nisi sol ille justitiae, de quo dicitur, Ortus est mihi justitiae sol, et quem sibi non fuisse ortum in die novissima plangentes impii, dicturi sunt: Et justitiae lumen non illuxit nobis, et sol non ortus est nobis? Nam istum carnis oculis visibilem soriri facit super bonos et malos deus, qui etiam pluit super iustos et iniustos. ducuntur autem semper ex rebus uisibilibus ad inuisibilia congruae similitudines. quis ergo est ille stultus, qui tamquam luna mutatur, nisi Adam, in quo omnes peccauerunt? anima quippe humana recedens a sole iustitiae, ab illa scilicet interna contemplatione incommutabilis
Abbreviated transcription (Latin):
atq inde exalia parte cũ ei cȩperit ꝓpin¬
quare illam partem ad nos conuertere qua
non illustratur. donec ad cornua redeat.
atq inde omnino ñ appareat: quia tunc
illa pars que ilustratur sursum ẽ ad eeli
adterram aut̃ illa quam radiare sol non
pot̃. Ergo & scđm hanc opinionẽ luna
intelligitur eccłia. quod suum lum̃ non
habeat. s ab uingenito dĩ filio. qui multis
locis inscĩs scripturis allegorice sol appel¬
latus est uiustratur: quem nescientes & cor¬
nere ñ ualentes heretiei quidam ad istum
solem corporeũ. & uisibilẽ quod cõmune
lumen est carnis hominum atq muscaꝵ
sensus simplicium conant᷑ auert̾e. & non¬
nullorum auertunt. qui quamdui ñ possĩ
interiorem luicẽ ueritatis m̃te contueri. si¬
plicitide catholica contenti eẽ nolunt.
que una paruulis salusẽ: & quo uno la¬
cte adfirmitatem solidioris cibi. certo ro¬
bore puenit᷑. Quelibet gͦ duaꝵ istarum

Expanded text:
atque inde ex alia parte, cum ei coeperit propinatque inde ex alia parte, cum ei coeperit propinquare, illam panon illustratur donec ad cornua redeat atque inde omnino non appareat, quia tunc illa pars quae illustratur, sursum est ad coelum, ad terram autem, illa quam irradiare sol non potest. Ergo et secundum hanc opinionem luna intelligitur Ecclesia, quod suum lumen non habeat, sed ab unigenito Dei Filio, qui multis locis in sanctis Scripturis allegorice sol appellatus est illustratur. Quem nescientes et cernere non valentes haeretici quidam ad istum solem corporeum et visibilem, quod commune lumen est carnis hominum atque muscarum, sensus simplicium conantur avertere, et nonnullorum avertunt, qui quandiu non possunt interiorem lucem veritatis mente contueri, simplici fide catholica contenti esse nolunt, quae una parvulis salus est, et quo uno lacte ad firmitatem solidioris cibi certo robore pervenitur. Quaelibet ergo duarum istarum
Abbreviated transcription (Latin):
hanc opimionẽ luna in allegoria signifi¬
cat eccłiam: quod ex parte spiritali lucet
eccłia: Ex parte autem carnali obscura
est : & aliquando spiritalis pars in bonis
oꝑibus apparet hominibus: aliquando
autem in conscientia latet. ac do tantũ¬
mͥ nota ẽ. Cum solo corpore apparet hoĩbus
sicut contingit cum oramꝰ incorde & qͣsi
nichil agere uidem̃. Dum ñ ad terrams
sursum cor habere uibeam̃ ad dñm. Alii
aut dicunt ñ habere lunam lum̃ ꝓpriũ
s a sole uiustrari: s quando cũ illo ẽ eam
partem ad nos habere quañ illustratuꝵ:
& nichil inea lucis uideri. Cum aut̃ incip̃
abilio recedẽ. illustrari ab ea etiam parte
quam habet adterram: & necessario inci¬
pere a cornibus donec fiat quinta decima
contra solem. Tunc enim sole occidente o¬
ritur. ut quisquis occidentẽ solem obser¬
uauerit. cum euum ceperit non udere cõ¬
uersus adorientẽ lunam surgere uideat:

Expanded text:
hanc opinionem luna in allegoria signifihanc opinionem luna in allegoria significat ecclesiam, quod ex parte spiritali lucet ecclesia, ex parte autem carnali obscura est. et aliquando spiritalis pars in bonis operibus apparet hominibus, aliquando autem in conscientia latet ac deo tantummodo nota est, cum solo corpore apparet hominibus, sicut contingit, cum oramus in corde et quasi nihil agere uidemur, dum non ad terram, sed sursum cor habere iubemur ad dominum. alii autem dicunt non habere lunam lumen proprium, sed a sole inlustrari; sed quando cum illo est, eam partem ad nos habere, qua non inlustratur, et ideo nihil in ea lucis uideri; cum autem incipit ab illo recedere, inlustrari ab ea etiam parte, quam habet ad terram, et necessario incipere a cornibus, donec fiat quinta decima contra solem — tunc enim sole occidente oritur, ut quisquis occidentem solem obseruauerit, cum eum coeperit non uidere, conuersus ad orientem lunam surgere uideat —
Abbreviated transcription (Latin):
s globum eius dimidium lucere: dimi¬
dium aũt obscurum ẽẽ: dum autem mo¬
uetur in articulo suo. eandem partem que
lucet paulatim ad terras conuerti. ut
uideri a nob̃ possit: & idõ prius quasi
corniculata apparet. Nam ⁊ si facias pilã
exdimidia parte candidam. & dimidiam
obscuram: sieam partem quȩ obscura ẽ.
ante ocuilos habeas nichil candoris uide:
& cum cepis illam candidam partem ad
oculos conuertere:Si paulatim facias
primo cornua candoris iudebis: deinde
paulatim crescit donec tota pars can¬
cdens apponatur oculis. & nichil obscu¬
re alterius partis uideatur. quod si ꝑse¬
ueres ad huic paulatim conuerterẽ. inci¬
ptt obscuritas apparere. & candor mi¬
nui: donec iterum ad cornua redeat.
& postremo totus oboculis auertatur:
acrursus obscura illa pars sola possit
uideri: quod fieri dicunt. cũ lum̃ lune
indet᷑ crescere usq ad quintam decimã
nitus nichil inea licis appareat: scđm

Expanded text:
sed globum eius dimidium lucere, dimised globum eius dimidium lucere, dimidium autem obscurum esse; dum autem mouetur in circulo suo, eandem partem, qua lucet, paulatim ad terras conuerti, ut uideri a nobis possit, et ideo prius quasi corniculatam apparere. nam et si facias pilam ex dimidia parte candidam et dimidiam obscuram, si eam partem, qua obscura est, ante oculos habeas, nihil candoris uides, et cum coeperis illam candidam partem ad oculos conuertere, si paulatim facias, primo cornua candoris uidebis, deinde paulatim crescit, donec tota pars candens apponatur oculis et nihil obscurae alterius partis uideatur. quod si perseueres adhuc paulatim conuertere. incipit obscuritas apparere et candor minui, donec iterum ad cornua redeat et postremo totus ab oculis auertatur ac rursus obscura. illa pars sola possit uideri. quod fieri dicunt, cum lumen lunae uidetur crescere usque ad quintam decimam,nitus nihil in ea lucis appareat. secundum
Abbreviated transcription (Latin):
uitatem primus m̃sis in anni mensib
celebrationi huic attribitus ẽ. Nam ipse
dicit᷑. ⁊ mensis nouoꝵ. Qa uͦ in toto tempore
scłi uc̃ t̾cium tp̃s apparuit: icło resurrectio
dñi t̾duana ẽ. Primum enĩ tp̃s. ẽ aute legem:
scdm sublege: t̃ciũ sub gr̃a: uͥ iã manifestatio ẽ
sacram̃ti pͥꝰ occulti ĩ ꝓpħico enigmate. Hoc gͦ ⁊ ĩ
lunari numero significatur. Quia enim
septenarius numerue solet in scrip¬
tiris ad quanciam ꝑfectionẽ misticus
apparere: tercia ebdomada lime pascha
celebratur. idest̾. qui dies occurrit aquarta
decima inincesimam primã. Est uuic & ali¬
ud sacram̃tum quod si tibi obscurum fu¬
erit quia intalib inquisitionib minus
erudituses non contristeris:. Nec ideo me
putes esse meliorẽ. quia hec instudus pu¬
erilibus didici. Qui enĩ głat᷑. in domino
biles: harum aut̃ que uera sit. aut non
om̃ino. aut difficillime arbitror posse
hominẽ scire. Cum enim queritur unde
lum̃ habeat. alii dicunt suum habere:

Expanded text:
uitatem primus mensis in anni mensibus celebrationi huic attributus est. nam ipse dicitur et mensis nouorum. quia uero in toto tempore saeculi nunc tertium tempus apparuit, ideo resurrectio domini triduana est. prilege, tertium sub gratia, ubi iam manifestatio est sacramenti prius occulti in prophetico aenigmate. hoc ergo et in lunari numero significatur. quia enim septenarius numerus solet in scripturis ad quandam significationem mysticus apparere, tertia hebdomade lunae pascha celebratur, id est qui dies occurrit a quarta decima in uicesimam primam. Est illic et aliud sacramentum. quod si tibi obscurum fuerit, quia in talibus inquisitionibus minus eruditus es, non contristeris nec ideo me putes esse meliorem, quia haec in studiis puerilibus didici; qui enim gloriatur, in dombiles: harum autem quae uera sit, aut non omnino aut difficillime arbitror posse hominem scire. cum enim quaeritur, unde lumen habeat, alii dicunt suum habere,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑari possumiis nisi donoeius aduiti.
sicut apłs dicit. Ds̃ enĩ est. qui oꝑatur
in uob̃ ⁊ uelle & oꝑari ꝓbona uolũtate:
nec requiescere poterimus post omnia
bona oꝑa nr̃a que in hac iuta gerimus.
nisi eius dono adet̃nitatẽ scĩficati atq
ꝑfecti: ꝓpterea de ipso dõ dicitur. Quia
cum fecisset omĩa oꝑa bona ualde sep¬
timo die requieuit ab om̃ib oꝑib suis
quȩ fecit: futuram enim .. requiem
significabat: quam post bonaoꝑa
daturus erat hominibus. Sicut enim
cũ bene oꝑamur. ipse dicitur operari
innobis. cuius munere bene oꝑamur:
ita cum requiescimus. ipse requiescere
dicitur. quo donante requiescimus. Idõq
ibi quod de sabbato positum c̃. figurate
obseruandum precipitur: quam fi¬
guram. nos intelligendam non etiam
ꝑotium corporale celebrandã suscepi¬
mus. Cumenim sabbato significetur
spiritalis requies detriq dictumẽ in p¬
salmo. Uacate & uidete qm̃ egosum do¬
minus. & quo uocantur homines ab

Expanded text:
nisi dono eius adiuti - sicut apostolus dicit: deus enim est, qui operatur in nobis et uelle et operari pro bona uoluntate — nec requiescere poterimus post omnia bona opera nostra, quae in hac uita gerimus, nisi eius dono ad aeternitatem sanctificati atque perfecti. propterea de ipso deo dicitur, quia, cum fecisset omnia opera bona ualde, septimo die requieuit ab omnibus operibus suis, quae fecit. futuram enim requiem significabat, quam post bona opera daturus erat hominibus. sicut enim, cum bene operamur, ipse dicitur operari in nobis, cuius munere bene operamur, ita cum requiescimus, ipse requiescere dicitur, quo donante requiescimus. ITEM INibi quod de sabbato positum est figurate obseruandum praecipitur. quam figuram nos inteper otium corporale celebrandam suscepimus. Cum enim sabbato significetur spiritualis requies, de qua dictum est in Psalmo, Vacate et videte, quoniam ego sum Deus , et quo vocantur homines ab
Abbreviated transcription (Latin):
tus dicitur sic̃ ꝑhibent. qui hec sciunt:
quod uoluit & ipse dominus tangere cũ
ait: qui credit in me. transiet amorte ad
uitam: & maxime idẽ eugłista. hoc in¬
telligit᷑ ex primere uoluisse. cum celebra¬
turo dño pascha cum discipłis ubiecnam
ihe. quia uenit hora ut transiret de hoc
mundo ad patrem. Transitus gͦ de hac
uita mortali. in aliam uitam unmortalẽ.
Hoc est de morte adutã: inpassione
& resurrectione dñi commendatur. Hic
transitus a nob̾ mͦ agit᷑ ꝑfidẽ que nob̾ẽ
in remissione peccatorum. in spe uitȩ et̃ne
diligentibus dñi & ꝑximum. quia fides
ꝑdilectionẽ oꝑatur. & iustus ex fide uiuit.
Spes aut̃ que uidecur: ñ est spes. Quodenĩ
uidet quis quid sꝑat: si aũt qđ ñ uidemꝰ¬
hanc fidem & spem & dilectionẽ. quace¬
pimus eẽ. sub grã. Iam mortui sumis cũ
xꝑ̃o. cec̃sepulti illi ꝑbaptis mum sic̃ dicit

Expanded text:
tus dicitur, sicut perhibent, qui haec sciunt. tus dicitur, sicut perhibent, qui haec sciunt. quod uoluit et ipse dominus tangere, cum ait: Qui credit in me, transiit a morte ad uitam. et maxime idem euangelista hoc intellegitur exprimere uoluisse, cum celebraturo domino pascha cum discipulis, ubi cenam . Iesus, quia uenit hora, ut transiret de hoc mundo ad patrem. transitus ergo de hac uita mortali in aliam uitam inmortalem, hoc est enim de morte ad uitam in passione et in resurrectione domini commendatur. Hic transitus a nobis modo agitur per fidem, quae nobis est in remissionem peccatorum, in spe uitae aeternae diligentibus deum et proximum, quia fides per dilectionem operatur et iustus ex fide uiuit; spes autem quae uidetur, non est spes; quod enim uidet quis, quid sperat? si autem, quod non uidemhanc fidem, spem et dilectionem, qua coepimus esse sub gratia. Jam commortui sumus cum Christo et consepulti illi per baptismum, sicut dicit
Abbreviated transcription (Latin):
reuocari quod natus sit: ac ꝑhoc nichil
opus erat. nisi reuolirtũ diem anni quo
ipsa res facta ẽ. festa deuocione signati
sacram̃tumẽ. aut̃ in aliq̃ celebratione. cum
rei gestę commemoratio ita fit. ut aliquid
etiam significare intelligat᷑. quod scẽ acci¬
piendum ẽ. Eo itaq modo agimꝰ pascha
ut ñ solum quod factumẽ in memoriam
reuocemus. idẽ. quod mortiuis ẽ xp̃e &e resur¬
rexit: sed etiam cetera que circa eum attestant᷑.
ad sacram̃torũ significationẽ ñ omittamꝰ. quia
transitus quidam de morte ad uitam in illa
passione domini. & resurrectione sacratus ẽ.
Nam etiam uocabulum ipsum qͦd pascha
dicitur. ñ grecum sicut uulgo uideri solet.
s hebreum esse dicunt: qui linguam utrãq
nouerunt. Neq enim a passione. qm̃ paschĩ
grece dicitur pati. s abeo quod transitur
ut dixi a morte ad uitam. hebreo uerbo res
appellata ẽ: in quo eloquio pascha transi¬

Expanded text:
reuocari, quod natus sit, ac per hoc nihil reuocari, quod natus sit, ac per hoc nihil opus erat, nisi reuolutum diem anni, quo ipsa res facta est, festa deuotione signari. sacramentum est autem in aliqua celebratione, cum rei gestae commemoratio ita fit, ut aliquid etiam significare intellegatur, quod sancte accipiendum est. eo itaque modo agimus pascha, ut non solum, quod factum est, in memoriam reuocemus, id est quod mortuus Christus et resurrexit, sed etiam cetera, quae circa eum adtestantur, ad sacramentorum significationem non omittamus. quia tionem nostram, transitus quidam de morte ad uitam in illa passione domini et resurrectione sacratus est. nam etiam uocabulum ipsum, quod " pascha dicitur, non Graecum, sicut uulgo uideri solet, sed Hebraeum esse dicunt, qui linguam utramque nouerunt. neque enim a passione, quoniam xobastv Graece dicitur pati, sed ab eo, quod transitur, ut dixi, a morte ad uitam, Hebraeo uerbo res appellata est. in quo eloquio pascha transi