comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ. & tam̃ uirtutẽ ꝑfecte abstinentiȩ
apprehendere conat᷑. & non ualet.
Huic libertas uocis tribuit᷑. ut opp̃ssis
quibq protectionis solatia impen¬
dens ad defensionẽ iustitiȩ libere lo¬
quatur: sed tam̃ adhuc in hoc inun
do multa possidens. relinquere om̃ia
uult. & non ualet. Illi uero iã datũ
ẽ om̃ĩa terrena relinquere. ut nichil
in hoc mundo cupiat habere: sed
tam̃ adhuc auctoritatẽ uocis contra
peccantes quosq ñ presumit ex ẽrere.
Et qui idõ plus loqui libere debuit.
qͥa iam ñ habet unde in hoc mun¬
do teneat᷑: Loqui contra alios libere
recusat. ne ipsam uite sue qͥetem ꝑ¬
dat. Isti uirtus propħiȩ data ẽ mul¬
ta iam quȩ uentura st̃ preuidet. secd
tam̃ p̃sentis proximi egritudinẽ con¬
spiciens. atq cõpatiens. non ualet cu¬
rare. Illi data ẽ curationis gratia atq
e corpore ꝓximi molestiã quȩ in p̃senti

Expanded text:
tiae, et tamen virtutem perfectae abstinentiae tiae, et tamen virtutem perfectae abstinentiae adprehendere conatur et non valet. Huic libertas tribuitur vocis, ut oppressis quibusque protectionis solatium impendens, ad defensionem justitiae libere loquatur; sed tamen adhuc multa in hoc mundo possidens, relinquere omnia vult et non valet. Illi vero jam datum est omnia terrena relinquere, ut nihil in hoc mundo cupiat habere, sed tamen adhuc auctoritatem vocis contra peccantes quosque non praesumit exercere, et qui ideo plus loqui libere debuit, quia jam non habet unde in hoc mundo teneatur, loqui contra alios libere recusat, ne ipsam vitae suae quietem perdat. Isti virtus prophetiae data est, multa jam, quae ventura sunt praevidet, sed tamen praesentis proximi aegritudinem conspiciens atque compatiens, non valet curare. Illi data est curationis gratia, atque a corpore proximi molestiam quae in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
Sin uero ut prȩfati sumꝰ uicissim se
alis suis animalia feriunt.& altera
ad alterã ala ꝑcutit᷑ singuloꝵ. Huiꝰ
quoq descriptionis largiente dño
sensus paret. Quid ẽ ergo qđ hec
pennata animalia uicissim alas.
alterã ad alteram feriunt ⁊ nisi
qđ om̃s scĩ se inuicem suis uirtutib
tangunt. & sese ad prouectũ excutant
ex consideratione uirtutis alienȩ:
Non enĩ uni dant᷑ om̃ia. ne in suꝑ¬
biam elatus cadat: sed huic datur
qđ tibi non dat᷑. & tibi dat᷑ qđ illi
denegatur: ut dũ iste considerat bo¬
nũ ꝙoͣ tu habes.& ipse ñ habet. te sibi
in cogitatione preferat. & rursũ dum tu
habere illũ conspicis qđ ipse ñ habes.
te illi in tua cogitatione post ponas:
& fiat qđ scriptũ ẽ. Suꝑiores sibi
inuicẽ arbitrantes. Ut enĩ pauca ex
multis loquar.isti mire abstinentiȩ
uirtus tribuit᷑: & tam̃ uerbũ scien¬
tie non habet. Illi datur uerbũ scien¬

Expanded text:
Sin vero, ut praefati sumus, vicissim se Sin vero, ut praefati sumus, vicissim se alis suis animalia feriunad alteram ala percutitur singulorum, hujus quoque descriptionis, largiente Domino, sensus patet. Quid est ergo quod haec pennata animalia vicissim alas alteram quod omnes sancti se invicem suis virtutibus tangunt, et sese ad provectum excitant ex consideratione virtutis alienae? Non enim uni dantur omnia, ne in superbiam elatus cadat, sed huic datur quod tibi non datur, et tibi datur quod illi denegatur, ut dum iste considerat bonum quod habes, et ipse non habet, te sibi in cogitatione praeferat. Et rursum, dum tu habere iilum conspicis, quod ipse non habes, te illi in tua cogitatione postponas, et fiat quod scriptum est: « Superiores sibi invicem arbitrantes; » ut enim pauca ex multis loquar, isti mirae abstinentiae virtus tribuitur, et tamen verbum scientiae non habet. Illi datur sermo scien
Abbreviated transcription (Latin):
do qđ iubetur. Hinc ẽ enĩ qđ in
magna uirtute ꝑ psalmistã dicit᷑.
Uide qͥa mandata tua dilexi dñe:
in tua miscdia uiuifica me. Man¬
data xenĩ dĩ pro iussione facere. ser¬
uientis & obedientis ẽ: diligendo
aut̃ facere obedientis & amantis.
Quia ergo & ꝑ scientiã caritas mi¬
sericordiȩ discitur. & ꝑ caritatẽ mi¬
sericordie in corde compuncto scien¬
tia multiplicat᷑: ala in nob̃ alam ꝑcutit.
qͥa uirtus uirtutẽ excitat. Sic qui
castitatis bonũ in corpore custodit.
contra luxuriantes zelo accenditur:
ut ab immunditiȩ maculis expi¬
entur. Et sepe dũ quosdã in lapsib
inuenit: ẽdomat. affligit. atq ad casti¬
tatis munditiã restringit. Cuiꝰ si forte
mens de immunditia luxuriȩ fuerit
tẽptata. ex ipso zelo quo alios correxit
semet ipsam conuenit: & erubescit
immunda cogitare. quȩ se in alus
recolit corrȩxisse. In hoc ergo ala. a¬
lam ꝑcutit: dum uirtus uirtutẽ pul¬
sat. & ab immunditia custodit.

Expanded text:
 enim quod in magna virtute per Psalmistam dicitur: Vide quia mandata tua dilexi, Domine, in tua misericordia vivifica me . Mandata enim Dei pro jussione facere servientis et obedientis est, diligendo autem facere obedientis et amantis est. Quia ergo et per scientiam charitatis misericordia discitur, et per charitatem misericordiae in corde compuncto scientia multiplicatur, ala in nobis alam percutit, quia virtus virtutem excitat. Sic qui castitatis bonum in suo corpore custodit contra luxuriantes zelo acceut ab immunditiae maculis expientur. Et saepe dum quosdam in lapsibus invenit, edomat, affligit atque ad castitatis munditiam restringit. Cujus si forte mens de immunditia luxuriae fuerit tentata, ex ipso docet zelo quo alios correxit, semetipsam convenit et erubescit immunda cogitare, quae se in aliis recolit correxisse. In hoc ergo ala alam percutit, dum virtus virtutem pulsat, et ab immunditia custodit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quomͦ iustus & omp̃s ds̃ cũ prece¬
dentib peccatis irascitur. ꝑmit tit ut
cecata mensetiam in aliis labatur.
Unde moyses ait. Nondũ completa
ipsoꝵ: ut non intrent in iustitiã tuã.
Propħa etiam alius dic̃. Maledic̾tũ
riũ inundauerunt: & sanguis sangui¬
nẽ tetigit. Sanguis enĩ sanguinẽ tan¬
git. quando peccato peccatũ additur:
ut ante dĩ oculos adiunctis in iqͥtatib
anima eruentet᷑. Paulus quoq ait.
Ut impleant peccata sua semꝑ. Ioħ̃i
quoq ꝑ angłm dicit᷑. Qui nocet. no¬
ceat adhuc: & qui insordib ẽ. sordescat

Expanded text:
est quomodo justus et omnipotens Deus, cum praeceest quomodo justus et omnipotens Deus, cum praecedentibus peccatis irascitur, permittit ut caecata mens etiam in aliis labatur. Unde Moyses ait: Nondum completa ipsorum, ut non intrent in justitiam tuam . Propheta etiam alius dicit: Maledictum, rium inundaverunt, et sanguis sanguinem tetigit . Sanguis enim sanguinem tangit, quando peccato peccatum additur, ut ante Dei oculos adjunctis iniquitatibus anima cruentetur. Paulus apostolus ait: Ut impleant peccata sua semper . Joanni quoque per Angelum dicitur: Qui nocet, noceat adhuc, et qui in sordibus es
Abbreviated transcription (Latin):
miltudinẽ imaginis corrui ptibilis
hominis: & uolucrũ & quadru¬
pedũ. & serpentiũ. Ecce ẽ peccatũ: &
pena peccati. Sed peccatũ solũ modo
&. pena peccati esset: si ñ adhuc ex hoc
peccato & aliud sequeret᷑. Nam post
infidelitatẽ eoꝵ subdit᷑. Propt̃ qđ tra¬
didit illos ds̃ in desidderia cordis eoꝵ
in ĩmunditiã. ut contumelũs affici¬
ant corpora sua insemet ipsis. Quia
igit᷑ cognoscentes dm̃i. ñ sic̃ dm̃ glorifica¬
uerunt: ex eo peccato & causa peccati
ad hoc qͦq ꝑducti sunt. ut ad cultũ
serpentiũ & uolucrũ laberent᷑. Sedq
ꝑ hanc etiã cecitatẽ usq ad ĩniunditiã
& carnis contumelias ceciderunt: ipsa
insidelitatis eoꝵ cecitas p̃celenti intes¬
lectui & peccatũ ẽ .&. pena peccati. Sub¬
sequenti uero ĩmunditie peccatũ facta
ẽ &. causa peccati. Sed quia de his
in libris moralib dui tractatũ ẽ: nob
nunc ineis diutius ĩmorandũ ñ est.
Hoc aut̃ nob̃ cũ tremore considerandũ

Expanded text:
maginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium . Ecce est peccatum et poena peccati, sed peccatum solummodo et poena peccati esset, si non adhuc ex hoc peccato et aliud sequeretur. Nam post infidelitatem eorum subditur: Propter quod tradidit illos Deus in desideria cordis eorum, in immunditiam, ut contumeliis afficerent corpora sua in semetipsis . Quia igitur cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt , ex eo peccato et causa peccati, ad hoc quoque perducti sunt ut ad cultum serpentium et volucrum laberentur. Sed quia per hanc etiam caecitatem usque ad immunditiam et carnis contumelias ceciderunt, ipsa infidelitatis eorum caecitas praecedenti intellectui et peccatum est, et poena peccati, subsequenti vero immunditiae peccatum facta est et causa peccati. Sed quia de his in libris Moralibus diu tractatum est , nobis nunc in eis diutius immorandum non est. 25. Hoc autem nobis cum tremore considerandum
Abbreviated transcription (Latin):
N Iec tam̃ ire stimulos edomant: nec
patientie moderamina ꝑ mentis tran¬
quillitatẽ seruant. Et sepe alii ad
exhortationis uerbũ in se met ipsis
taniũ carnis immunditi am uin¬
cunt. corpus in castitate custodiunt.
nec tam̃ adhuc animũ sic̃ debent ꝓxi¬
mis inclinant. sed ꝑ rigorem suꝑbie
in cogitatione se eleuant: in istis pars
una compluta ẽ qͥa fructũ fecit. &
pars quę compluta non ẽ aruit: quia
exhortationis uerbũ non plece suscipi¬
ens. a bonc ope sterilis remansi. Seqt¬

Expanded text:
nec tamen irae stimulos edomant, nec nec tamen irae stimulos edomant, nec patientiae moderamina per mentis tranquilitatem servant. Et saepe alii ad exhortationis verbum in semetipsis jam carnis immunditiam vincunt, corpus in castitate custodiunt, nec tamen adhuc animum, sicut debent, proximis inclinant, sed per rigorem superbiae in cogitatione se elevant. In istis pars una compluta est, quia fructum fecit, et pars quae compluta non est aruit, quia exhortationis verbum non plene suscipiens, a bono opere sterilis remansit. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut cotidie impleri uideamꝰ hoc
qđ ꝑ propħam aliũ dñs nariat. qͥa
fecerit iratus cũ dicit. Plui suꝑ erui¬
tatem unã: & suꝑ ciuitatẽ alteram
non plui. Pars una compluta ẽ:&
scipit. alia suscipe recusat. suꝑ unam
ciuitatẽ dñs pluit. & suꝑ alterã ñ pla¬
it. Cum uͦ & ipse qui proximos audit.
ab aluis se uitus corrigit. atq ab alis
emendare contẽnit: una eademq a¬
uitas & ex parte compluit᷑. & ex parte
arida remanet. in qua ase p̃clicationis
pluuiã repellit. Sunt s eñ quidam
qui exhortationis uerba om̃ino non
cuidiunt: hi penitꝰ susciꝑe pluuiã no¬
lunt. Et sunt qͥdam qui audiunt:
sed tam̃ medullitus non sequuntur:
qͥa alia in se uitia resecant. seq̃ in ali¬
is grauit̃ ꝑdurant. Sepe enĩ quosdã
uidemus. quia ꝑ p̃dicationis uerbũ
a semet ipsis auaritie estũ repellunt:.
& non solũ iam aliena non rapiunt:
sed & propria indigentib largiuntur.

Expanded text:
ita ut quotidie impleri videamus hoc ita ut quotidie impleri videamus hoc quod per prophetam alium Dominus narrat quae fecerit iratus, cum dicit: Plui super civitatem unam , et super alteram non plui. Pars una compluta est, scipit, alia suscipere recusat, super unam civitatem Dominus pluit, et super alteram non pluit. Cum vero et ipse proximus qui audit ab aliis se vitiis corrigit, atque ab aliis emendare se contemnit, una eademque civitas et ex parte compluitur, et ex parte arida remanet, in qua a se praedicationis pluviam repellit. Sunt etenim quidam qui exhortationis verba omnino non audiunt, hi penitus suscipere pluviam nolunt. Et sunt quidam qui audiunt, sed tamen hanc medullitus non sequuntur, quia alia in se vitia resecant, sed in aliis graviter perdurant. Saepe enim quosdam videmus qui per praedicationis verbum a semetipsis avaritiae aestum repellunt, et non solum jam aliena non rapiunt, sed et propria indigentibus largiuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
crubescens mala quȩ fecit. se contra se
erigit: & bene operando ad statũ rec¬
titudinis redit. In babylonẽ itaq
gr̃m ostencdut᷑ etiã de confusione
saluatus. Propħa ergo ad transinigra¬
tionẽ loquit᷑. cũ illos increpat qui
ab statu rectitudinis ad erroris uitia
transmigrando ceciderunt. Sequit᷑.¬
t soqueris ad eos: & dices. Hec
dicit dñs ds̃. si forte audiant & qui¬
escant. Quod toties diuinis uocib
difficultas audiendi repẽtit᷑. ut di¬
catur si forte audiant: qͥd aliuci
quã transmigrati popłi duritia de¬
signatur: In quib uerbis magna
nuntiat difficile audiri: cur nos mi¬
seri contristam᷑ cũ sepe afratrib in
nr̃a ammonitione contenim᷑. Nam
crebro delinquentes alloquim᷑. fre¬
quenter increpamꝰ: sepe cũ eis blan¬
dis sermonib agimus. Et tam̃ si al¬
ter audit alter audire contemnit:
alter ex parte uerbũ ex hortationis
suscipit. & ex parte recipere recusat:

Expanded text:
erubescens mala, quae fecit, se conerubescens mala, quae fecit, se conerigit, et bene operando ad statum rectitudinis redit: in Babylonem itaque m ostenditur etiam de confusione salvatus. Propheta ergo ad transmigrationem loquitur, cum illos increpat qui a statu rectitudinis ad erroris vitia transmigrando ceciderunt. Sequitt loqueris ad eos, et dices: Haec dicit Dominus Deus: si forte audiant, et quiescant. 23. Quod toties divinis vocibus difficultas audiendi repetitur, ut dicatur, Si forte audiant, quid aliud quam transmigrati populi duritia designatur? In quibus verbis magna nuntiat difficile 1272 audiri, cur nos miseri contristamur, cum saepe a fratribus in nostra admonitione contemnimur? Nam crebro delinquentes alloquimur, frequenter increpamus, saepe cum eis blandis sermonibus agimus, et tamen si alter audit, alter audire contemnit; alter ex parte verbum exhortationis suscipit, et ex parte recipere recusat;
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ bone conuersationis deseruit: atq
in transmigratione confusionis iacet.
Quod illis sepe solet euenire: qui
cũ bona agunt. in his de sua uirture
głant᷑. Unde psalmista ne auisione
pacis id ẽ a bonis actib captiuus ad
babyloniã emigraret: dño supplicans
dicit. Adiutor m̃s non emigrabo. Si
enĩ in se confideret: a iustitie actib
cadendo migrasset. Sed neq hi qui
ab statu rectitudinis in praua actione
ceciderunt desperandi sunt: qͥa ecce¬
& hic propħa ad transmigrationẽ ba¬
byloniȩ mittit᷑: Et ꝑ propħam ali¬
um dñs dicit. Et uenies usq ad ba¬
bylonẽ: ibi liberaberis. Sepe enĩ qͥs
postquã in confusionẽ uitioꝵ cecide¬
rit: erubescens mala que perpetrauit.
ad penitentiã redit: seq a suis lap¬
sib bene uiuendo erigit. Quid gͦ
iste: nisi usq ad babylonẽ uenit.
& liberatus ẽ: Qui postquã confu¬
sus mente ꝑuersa ꝑpetrauit: hec ipsa

Expanded text:
enim bonae contemplationis deseruit, atque enim bonae contemplationis deseruit, atque in transmigratione confusionis jacet. Quod illis solet saepe evenire qui cum bona agunt, in his de sua virtute gloriantur. Unde Psalmista ne a visione pacis, id est a bonis actibus captivus ad Babyloniam dicit: « Adjutor meus non emigrabo. » Si enim in se confideret, a justitiae operibus cadendo migrasset. Sed neque hi, qui ab statu rectitudinis in prava actione ceciderunt, desperandi sunt, quia recte propheta ad transmigrationem Babyloniae mittitur, et per prophetam alium Dominus dicit: Et venies usque ad Babylonem, ibi liberaberis. Saepe enim, qui postquam in confusione vitiorum ceciderit, erubescens mala quae perpetravit, ad poenitentiam redit, seque a suis lapsibus bene vivendo erigit. Quid ergo iste, nisi usque ad Babylonem venit, et ibi liberatus? Qui postquam confusus mente perversa perpetravit, haec ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
effeta. id ẽ adaꝑire dicit᷑. Et statim
aꝑtȩ sunt aures eiꝰ: & solutũ ẽ uincu¬
lũ linguȩ eiꝰ. Qua in re notandũ ẽ:
quia propt̃ clausas aures dictũ est
ad aꝑire. Sed cui aures cordis ad obe¬
diendũ aꝑte fuerintꝰ ex subsequenti
proculdubio etiam uinculũ linguȩ¬
eiꝰ soluit: ut bona que ipse fecerit.
etiam facienda aliis loquat᷑. Ubi
& bene additur. Et loquebat᷑ recte.
Ille enĩ recte loquit᷑: qui prius obedi¬
endo fecerit que loquendo ãmonet
eẽ facienda. Quod uero ad transmi¬
grationẽ Apopl̃i ãmonendã propħa
mittitur. non solũ ea transmnigratio
debet intelligi quȩ eiꝰ popłi erat in
corpore: sed etiam que facta fuerat
in mente. Ab iherłm quippe ad ba¬
byloniã uenerat. Et qͥd iherłm nisi
uisio pacis: qͥd babylonia nisi confu¬
sio uocat᷑: Quisquis uͦa rectis oꝑib
in puersis actib cadit. qm̃ a bono stu¬
dio ad uitia defluit. quasi ab iherłm
ad babylonie ciuitatẽ uenit. Culm̃

Expanded text:
statim apertae sunt aures ejus et solutum est vinculum linguae ejus. Qua in re notandum est, quia propter clausas aures dictum est, adaperire. Sed cui aures cordis ad obediendum apertae fuerint, ex subsequenti procul dubio etiam linguae ejus vinculum solvitur: ut bona quae ipse fecerit, etiam facienda aliis loquatur; ubi et bene additur, et loquebatur recte. Ille enim recte loquitur, qui prius obediendo fecerit, quae loquendo admonet esse facienda. 21. Quod vero ad transmigrationem populi admonendam propheta mittitur, non solum ea transmigratio debet intelligi quae ejus populi erat in corpore, sed etiam quae facta fuerat in mente. A Jerusalem quippe ad Babyloniam venerat. Et quid Jerusalem nisi visio pacis, quid Babylonia nisi confusio vocatur? Quisquis vero a rectis operibus in perversis actibus cadit, quoniam a bono studio ad vitia defluit, quasi ab Jerusalem ad Babyloniae civitatem venit. Culmen
Abbreviated transcription (Latin):
quia incunctis mundi regionib predi¬
cantes. demonstrant quicqͥd de huma¬
nitate. quicqͥd de diuinitate nr̃i redẽ p¬
toris sentiunt. Quia dũ incarnatũ dm̃
ubiq p̃dic int: in quatuor mundipar¬
tib faciem demonstraut. Dũq eũ unũ
esse cũ patre & sp̃u sco̾ annuntiant : ubi¬
q penna contemplationis uolant.:
Quor pennȩ iuncte sunt. alterius ad
alterũ: quia om̃is eoꝵ uirtus om̃isq¬

Expanded text:
quia in cunctis mundi regionibus praediquia in cunctis mundi regionibus praedicantes demonstrant quidquid de humanitate, quidquid de divinitate nostri Redemptoris sentiunt. Quia dum incarnatum Deum ubique praedicant, in quatuor mundi partibus faciem demonstrant. Dumque eum esse unum cum Patre et Spiritu sancto annuntiant, ubique penna contemplationis volant. Quorum pennae junctae sunt alterius ad alterum, quia omnis eoru
Abbreviated transcription (Latin):
apte nunc dicitur. Et manus homi
loco. homo redemptor nͣrͣ accipitur:
manus hominis sub pennis eorũ est:
quia nisi ds homo fieret. qui mentes
predicantiũ ad celestia subleuasset.
illa quȩ apparent. animalia ñ uolarent.
Nec immerito. inanus hominis esse
sub pennis dicit᷑: quia de eodem redẽ¬
ptore ur̃o scriptũ est. Qui cũsit splen¬
dor głs & figura substantiȩ eius. portans¬
q: om̃ia. E iusgͦ manus. corda nr̃a portat.
eius manus incontemplationẽ nos sub¬
leuat. Ilisi emͣ ut dictũ est. om̃ipotens
uerbũ propt̃ homines homo fieret. hu¬
mana corda. ad contemplandã uerbi
exoellentiã non uolarent. Inde gͦ excel¬
se facte sunt hominũ mentes.: unde
int̃ homines apparuit humilis as. Di¬
catur itaq de sc̃is animalib dicat᷑: &.
manus hominis sub pennis eoꝵ. De qͥb
quatuor partes habebant: iuncteq e¬
rant pennę eoꝵ. alterius ad alterũ. Per
quatuor partes. facies & pennas habent.

Expanded text:
apte nunc dicitur: Et manus hominapte nunc dicitur: Et manus hominc in loco homo Redemptor noster accipitur, manus hominis sub pennis eorum est, quia nisi Deus homo fieret, qui mentes praedicantium 1198 ad coelestia sublevasset, illa quae apparent animalia non volarent. Nec immerito manus hominis esse sub pennis dicitur, quia de eodem Redemptore nostro scriptum est: Qui cum sit splendor gloriae, et figura substantiae ejus, portansque omnia . Ejus ergo manus corda nostra portat, ejus manus in contemplatione nos sublevat. Nisi enim, ut dictum est, omnipotens Verbum propter homines homo fieret, humana corda ad contemplandam Verbi excellentiam non volarent. Inde ergo excelsae factae sunt hominum mentes, unde inter homines apparuit humilis Deus. Dicatur itaque de sanctis animalibus, dicatur: Et manus hominis sub pennis eorum. De quibus quatuor partes habebant, junctaeque erant pennae eorum alterius ad alterum. 15. Per quatuor partes facies et pennas habent,
Abbreviated transcription (Latin):
.&. eñĩ seruus ẽ: qui ꝑ actiuã uitã. ho¬
minib seruire disposuit: ut post p̃sens
seculũ. ad libertatẽ uerã ualeat ꝑue¬
nire. De qua: ꝑ paulũ dicit᷑. Quia &
ipsa creatura liberabit᷑ aseruitute
corruptionis: inlibertatẽ głe filioꝵ dĩ.
Tunc & eñi in nobis uera libertas
erit: cũ ad głam filioꝵ dĩ. adoptio
nr̃a ꝑuenerit. Nunc uͦ. non solũ acti¬
ua uita inseruitute ẽ: sed ipsa quoq
contemplatio. qua suꝑ nos rapimur.
libertatẽ mentis adhuc perfecꝰte
non obtinet. sed imitat᷑: quia illa quȩ¬
ẽ intima inenigmate iudetur. Ipsa
tam in qͣntalibet sit contemplationis
angustia: actiua uita iam ualde ẽ latior.
atq sublimior: quȩ ad quandã mentis
libertatẽ transit. temporalia nͥ cogi¬
tans. sed eterna. Quia itaq contem¬
platiua uita. ad suꝑiora euolat: &.
actiue uite longe suꝑest. quadã ut
ita dicam dignitate securitatis suȩ:

Expanded text:
etenim servus est, qui per activam vitam hoetenim servus est, qui per activam vitam hominibus servire disposuit, ut post praesens saeculum ad libertatem veram valeat pervenire. De qua per Paulum dicitur: Quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei. Tunc enim in nobis vera libertas erit, cum ad gloriam filiorum Dei adoptio nostra pervenerit. Nunc vero non solum activa vita in servitute est, sed ipsa quoque contemplatio, qua super nos rapimur, libertatem mentis adhuc perfecte non obtinet, sed imitatur, quia illa quies intima in aenigmate videtur. Ipsa tamen in quantalibet sit contemplationis angustia, activa vita jam valde est latiur atque sublimior, quae ad quamdam mentis libertatem transit, temporalia non cogitans, sed aeterna. Quia itaque contemplativa vita ad superiora evolat, et activae vitae longe superest quadam, ut ita dicam, dignitate securitatis suae,
Abbreviated transcription (Latin):
sui seruitute considerans. ad libertatis
quietem recusat secedere. Sed offerat¬
eũ dñs diis. & applicet᷑ ad ostiũ &. pos¬
tes.&. ꝓforet aur̃e eius subula: ut sit ei
seruus uiseculũ. Is eni qui in actiua
disposuit uita ꝑdurare: adño. diis offer¬
tur: quando ap̃dicatore suo. antiquo
patrũ dictis imbuit᷑: qui nob̾ inuia
om̃ipotentis dñi. sacerdotes fuerunt.
Atq ad ostiũ & postes tabernaculi
ducit᷑. ut de ingressu celestis habita¬
culi altius aliquid audiat: & trem̃di
iudicii diem subtilit̃ agnoscat: ne ꝑ bo¬
na oꝑa quę facit. placere hominib ap¬
petat. Sicq auris eius subula ꝑ forat᷑.
dũ mens illius. timoris dĩ subtilitate ꝑ¬
cutit᷑: ut uerbi acumine transfixa. ꝑ
omne quod agit. nouerit ingressum
regni semꝑ attendere: &. quasi ab ostio
& poste tabernaculi ꝑforatã aure por¬
tare: qui erit seruus in seculũ: ut
eẽ post seculũ liber possit. In seculũ

Expanded text:
sui servitute considerans, ad libertatis sui servitute considerans, ad libertatis quietem recusat secedere. Sed offerateum dominus diis, et applicetur ad ostium et postes, et perforet aurem ejus subula, ut sit ei servus in saeculum. Is enim qui in activa disposuit vita perdurare, a domino diis offertur, quando a praedicatore suo antiquorum patrum dictis imbuitur, qui nobis in via omnipotentis Domini sacerdotes fuerunt. Atque ad ostium et postes tabernaculi ducitur, ut de ingressu coelestis habitaculi altius aliquid audiat, et tremendi judicii diem subtiliter agnoscat, ne per bona opera quae facit placere hominibus appetat. Sicque auris ejus subula perforatur, dum mens illius timoris Dei subtilitate percutitur, ut, verbi acumine transfixa, per omne quod agit noverit ingressum regni semper attendere, et quasi ab ostio et poste tabernaculi perforatam aurem portare. 13. Qui erit servus in saeculum, ut esse post saeculum liber possit. In saeculum
Abbreviated transcription (Latin):
cum pͣdicator quisq eũ quẽ iuri om̃i¬
potentis dĩ mancipauerit᷑. bonȩ actio¬
ni coniingit. Nam & pͣdicatores. dñi
uocantur: sicut heliseo propħe. de pͣ¬
dicatore suo dicitur. Scis quia dñs
tuus tollatur ate: Uxor uͦ serui
empticii. filios & filias parit: quando
bona actio. fortes uel teneros fructus
generat. Sed mulier quȩ adño data
ẽ. eidem dño cũ filiis remanet: ipse
tio uel eiꝰdem bone actionis fructus.
predicatoris mercedi reputant᷑: ipse
uͦ indesiderii sui intentione ꝑdurans:
ꝑ suꝑnã gr̃am. ad contemplationem
liber egredit᷑. Quod si dixerit seruu.
diligo dñm meũ. & uxore̾ ac liberos:
non egrediar liber. Seruus dñm suũ
diligit. quando pͣdicatoris uerba. solli¬
cita mente custodit. Uxoiẽ quoq a¬
mans &. liberos. liber egredi recusat.⁊
quando actiuã uitã eiusq fructus di¬
ligens. transire ad contẽplatiuã ñ uult:
quia bona se opera habere inministerii

Expanded text:
cum praedicator quisque, eum quem jure omnicum praedicator quisque, eum quem jure omnipotenti Deo mancipaverit, bonae actioni conjungit. Nam et praedicatores domini vocantur: sicut Elisaeo prophetae de praedicatore suo dicitur: Scis quod Dominus tuus tollatur a te ? Uxor vero servi empti tum filios et filias pariet, quando ei bona actio fortes vel teneros fructgenerat. Sed mulier quae a domino data est eidem domino cum filiis remanet, ipse tio, vel ejusdem bonae actionis fructus, praedicatoris mercedi reputantur. Ipse vero in desiderii sui intentione perdurans, per supernam gratiam ad contemplationem liber egreditur: Quod si dixerit servus, Diligo dominum meum, et uxorem ac liberos; non egrediar liber . Servus dominum suum diligit, quando praedicatoris verba sollicita mente custodit. Uxorem quoque amans et liberos, liber egredi recusat, quando activam vitam ejusque fructus diligens, transire ad contemplativam non vult, quia bona se opera habere in ministerii
Abbreviated transcription (Latin):
tiua uita. intentionis sue uestem ad
deteriora ñ mut auerit. Et sunt ñ nulli.
qui prius quã om̃ipotentis dĩ seruitio
uiscã conuersatione socientur: iam
bona oꝑari diligunt. Sunt uͦ alii: qui
bona oꝑa postquã ad seruitiũ om̃ipo¬
tentis dĩ uenerint. discunt. Qui ergo
oꝑationẽ bonã. & prius quã ad dei
seruitiũ ueniret. habere studuit. He¬
breus seruus cũ urore emptus ẽ. Et
plerumq is qui talis ẽ. potest ad contem¬
platiuã uitã transire: &. tamͣ actiuã ñ
deserere. Undȩ &. illic subdit᷑. Si ha¬
bens uxorem: & uxor egrediat᷑ simul.
Cum eo enĩ & uxor ad libertatẽ egre¬
ditur: quando is qui ad contemplatio¬
nem ꝑuenit. etiam foris actionẽ boni
oꝑis qua prodesse possit aliis. ñ relinqͥt.
Sin aũt dñs dederit illi uxorem .&. pe¬
pererit filios & filias: mulier & liberi
erunt dñi sui: ipse uͦ exibit cũ uestitu
suo. Seruo empto. dnͣs dat uxorem:

Expanded text:
tiva vita intentionis suae vestem ad tiva vita intentionis suae vestem ad deteriora non mutaverit. Et sunt nonnulli qui priusquam omnipotentis Dei servitio in sancta conversatione socientur, jam bona operari diligunt. Sunt vero alii qui bona opera, postquam ad servitium omnipotentis Dei venerint, discunt. Qui ergo operationem bonam et priusquam ad Dei servitium venerit habere studuit, Hebraeus servus cum uxore emptus est. 12. Et plerumque is qui talis est potest ad contemplativam vitam transire, et tamen activam non deserere. Unde et illic subditur: Si habens uxorem, et uxor egrediatur simul. Cum eo enim ad libertatem et uxor egreditur, quando is qui ad contemplationem pervenit etiam foris actionem boni operis qua prodesse poSi autem dominus dederit illi uxorem et pepererit filios et filias, mulier et liberi ejus erunt domini sui: ipse vero exiet cum vestitu suo. Servo empto dominus dat uxorem,
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ aliquid fortasse credimus: insi
ad ꝑmanens seculũ mente transeamus.
Seruꝰ uͦ hebreus emptus. sex annis ser¬
uire precipit᷑. ita ut inseptimo liber
exeat gratis. Quid eni ꝑ senariũ nu¬
merũ nisi actiue uitȩ ꝑfectio designat᷑:
Quid ꝑseptenariu: nisi contemplatiua¬
uita exprimit᷑: Sex gͦ aunis seruit: &. in¬
septimo egreditur liber: qui ꝑ ac tiuã
quã ꝑfecte exhibuerit. ad contẽplati¬
ue uite libertatẽ transit. Et notandũ.
quod gratis liber egreditur: quia
hi qui postquã om̃ia fecerint. dieunt
se inutiles seruos: eis proculdubio. si¬
cut ipsa actiua fuit exmunere: ita erit¬
ex gratia. ȩtiã contemplatiua. Cum
quali ueste intrauerit. cũ tali exeat:
quia om̃ino necesse ẽ. ut unus quisq
nr̃m. in hoc quo dincipit. perseueret᷑
atq usq ad finẽ oꝑis in ea qua incho¬
auit intentione ꝑduret. Ille. bene
ad contemplatiuã transit: qui in ac¬

Expanded text:
magnum aliquid fortasse credimus, nisi magnum aliquid fortasse credimus, nisi ad permanens saeculum mente transeamus. Servus vero Hebraeus emptus sex annis servire praecipitur, ita ut in septimo liber exeat gratis. Quid enim per senarium numerum, nisi activae vitae perfectio designatur? Quid per septenarium, nisi contemplativa exprimitur? Sex ergo annis servit, et septimo egreditur liber, qui per activam, quam perfecte exhibuerit, ad contemplativae vitae libertatem transit. Et notandum quod gratis liber egreditur, quia hi, qui postquam omnia fecerint, dicunt se inutiles servos , eis procul dubio sicut ipsa actiex gratia etiam contemplativa. Cum quali veste intraverit, cum tali exeat, quia omnino necesse est ut unusquisque nostrum in hoc quod incipit perseveret, atque usque ad finem operis in ea qua inchoavit intentione perduret. Ille quippe bene ad contemplativam transit, qui in ac
Abbreviated transcription (Latin):
filios & filias. mulier & liberi eiꝰ erunt
dñi sui: ipse uͦ exibit cum uestitu suo.
Quod si dixerit seruus diligo dñm
meũ. & uxorem ac liberos: non egredi¬
ar liber: offere̾t eum dñs diis. & appli¬
cabitur ad ostiũ & postes: ꝑforabitq
aurẽ eius subula: & erit eiseruus in
seculũ. Paulo latius testimoniũ dedi¬
mus: ut distincꝰtionẽ seruitutis atq
libertatis in utraq uita monstraremͦ.
Sed onerosũ esse non debet: si hoc ex¬
ponendo exequimur. unde ipsa hȩc
quȩ diximus affirmemꝰ. Hebreus eñi:
transiens interpͣtatur. Et seruus
hebreus emitur: quando unus quisq
qui iam ab hoc seculo mente transit.
seruitio om̃ipotentis dñi subdit᷑. Ille &¬
eni uere seruire dõ appetit: qui ab
hoc seculo. mente transire didicerit.
Sic moyses transiuit. ut uideret uisũ:
sic dauidd. eũ uideret impui exaltatum
.&. eleuatũ suꝑ cȩdros lybani. transiuit.
& ecce nͣ erat: quia iniquoꝵ potentias. eẽ

Expanded text:
filios et filias: mulier et liberi ejus erunt filios et filias: mulier et liberi ejus erunt domini sui, ipse vero exibit cum vestitu suo. Quod si dixerit servus: Diligo dominum meum et uxorem ac liberos, non egrediar liber: offeret eum dominus diis, et applicaurem ejus subula, et erit ei servus in saeculum . Paulo latius testimonium dedimus, ut distinctionem servitutis atque libertatis in utraque vita monstraremus. Sed onerosum esse non debet si hoc exponendo exsequimur, unde haec ipsa quae diximus affirmemus. 11. Hebraeus enim transiens interpretatur. Et servus Hebraeus emitur quando unusquisque qui jam ab hoc saeculo mente transit servitio omnipotentis Domini subditur. Ille etenim vero Deo servire appetit, qui ab hoc saeculo mente transire didicerit. Sic Moyses transivit, ut videret visum . Sic David cum videret impium exaltatum et elevatum super cedros erat, quia iniquorum potentiam esse
Abbreviated transcription (Latin):
manus hominis sub pennis eoꝵ. Nam
&. si ꝑ actiuã. boni aliquia agimꝰ: acd ce¬
leste tamen desideriũ ꝑ contemplatiuã
uolamus. Unde & apud moysen acRiua
seruitus. contemplatua aũt. libertas
uocatur. Et eum utreq uitȩ ex dono sint
gr̃e: qͥuãdui tam̃ inter prorimos iniui¬
nus: una nobis in necessitate ẽ. altera
in uoluntate. Quis eñi cognoscens dm̃
ad eius regnũ ingredit᷑: nisi bene prius
operetur e Sine contemplatiua gͥ uita.
in trare possunt ad celestem patriã. qui
bona que possunt. oꝑari ñ negligunt:
sine actiua aũt intrare ñ posunt: si ne¬
gligunt bona oꝑari q̃ posst̃ Illa gͦ ĩ necessita¬
te:hec in uoluntate ẽ. Illa iseruitute:
ista inlibertate. Hinc ẽ enĩ quod ad mo¬
ysen dicit᷑. Si emeris seruũ hebreum
sex annis seruiet tibi: inseptimo egredi¬
etur liber gratis. Cum quali ueste
intrauerit: cũ tali exeat. Si habens
uxorem: &. uxor egrediatur simulSin

Expanded text:
Manus hominis sub pennis eorum. » Nam Manus hominis sub pennis eorum. » Nam etsi per activam boni aliquid agimus, ad coeleste tamen desiderium per contemplativam volamus. Unde et apud Moysen activa servitus, contemplativa autem libertas vocatur. Et cum utraeque vitae ex dono sint gratiae, quamdiu tamen inter proximos vivimus, una nobis in necessitate est, altera in voluntate. Quis enim cognoscens Dominum, non ejus regnum ingreditur, nisi prius operetur bene? Sine contemplativa ergo viintrare possunt ad coelestem patriam, qui bona quae possunt operari, non negligunt; sine activa autem intrare non possunt, si negligunt bona operari quae possunt. Illa ergo in necessitate, haec in voluntate est. Illa in servitute, ista in libertate. Hinc est enim quod ad Moysen dicitur: Si emeris servum Hebraeum, sex annis serviet tibi, in septimo egredietur liber gratis. Cum quali veste intraverit, cum toli exeat. Si habens uxorem, et uxor egrediatur simul. Sin
Abbreviated transcription (Latin):
usu p̃sentis oꝑis laborat: illa uͦ sapore
intimo. uenturã iam requiem degu¬
stat. Quid itaq ꝑ manus. nisi actiua:
&. quid ꝑ pennas. nisi contemplati¬
ua uita signatur: Ganus gͦ homi¬
nis. sub pennis eorũ ẽ id ẽ uirtus oꝑi
sub uolatu contemplationis. Quoa
bene ineuuangelio duȩ ille mulie¬
res designant: martha. scilicet & ma¬
ria. Martha & enĩ satagebat circa fre¬
quens ministeriũ: maria aũt sedebat
ad pedes dñi: &. uerba eius audiebat.
Frit gͦ una intenta oꝑi: altera contem¬
plationi. Lina actiue seruielut. per
exterius ministeriũ: altera contẽpla¬
Niue ꝑ suspensiorie cordis inuerbum.
Et quaius actiua bona sit. melior tam̃
ẽ contemplatiua: quia ista cũ mortali
uita defieit.: illa uͦ in immortali uita
pleniꝰ excrescit. Unde dicit᷑. Oaria
optimã pardem elegit: quȩ ñ auferer᷑
abea. Quia gͥ acłua minor ẽ merito
quã contemplatiua: rectȩ nunc dicit᷑ :

Expanded text:
usu praesentis operis laborat, illa vero sapore usu praesentis operis laborat, illa vero sapore intimo venturam jam requiem degustat. Quid itaque per manus nisi activa, et quid per pennas nisi contemplativa vita signatur? Manus ergo hominis sub pennis eorum est, id est virtus operis sub volatu contemplationis. Quod bene in Evangelio duae illae mulieres designant, Martha scilicet et Maria. Martha etenim satagebat circa frequens ministerium; Maria autem sedebat ad pedes Domini, et verba e» Erat ergo una intenta operi, altera contemplationi. Una activae serviebat, per exteriorum ministerium, altera contemplativae, per suspensionem cordis in verbum. Et quamvis activa bona sit, melior tamen est contemplativa. Quia ista cum mortali vita deficit, illa vero in immortali vita plenius excrescit. Unde dicitur, « Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. » Quia igitur activa minor est merito, quam contemplativa, recte nunc dicitur: «
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ custodimus. Prima quippe pru¬
dentia: scdđa fortitudo: tercia iusticia:
quarta temꝑantia ẽ. Quid eñĩ prodes¬
se ꝑ oc est prudentia: si foetitudo desit:
Scire & em̃ euiquã. quod ñ potest fa¬
cere: pena magis quã uirtus ẽ. Sed
qui prudent̃ intelligit quodagat.
&. fortiter agit quod intellexerit: iam
procul dubio iustus ẽ: sed eius iusti¬
ciam. temperantia sequi debet: quia
plertĩq iusticia. si modũ ñhabet: in
crudelitatẽ cadit. Ipsa gͦ iusticia ue¬
reiusticia ẽ. quȩ se temꝑantiȩ fre¬
no moderat᷑: ut in zelo qͥ quisq feru&e.
sit ȩtiam temperans: ne si plus ferue¬
at. ꝑdat iusticiã: cuiꝰ seruare mo¬
deramina ignorat. Duȩ aũt sunt scõꝵ
predicatorũ uitȩ: actiua scilicet &.
contemplatiua. Sed acłiua prior ẽ.
tempore. quã contemplatiua:. quia
ex bono opere. tenditur ad contẽpla¬
tionem. Contemplatiua aut maior
ẽ. merito. quã acliua: quia hec in

Expanded text:
ordinem custodimus. Prima quippe pruordinem custodimus. Prima quippe prudentia, secunda fortitudo, tertia justitia, quarta temperantia est. Quid enim prodesse potest prudentia, si fortScire etenim cuiquam quod non potest facere poena magis quam virtus est. Sed qui prudenter intelligit quod agatur, et fortiter agit quod intellexerit, jam procul dubio justus est. Sed ejus justitiam temperantia sequi debet, quia plerumque justitia si modum non habet in crudelitatem cadet, ipsa ergo justitia vere justitia est, quae se temperantiae freno moderatur, ut in zelo quo quisque fervet sit etiam temperans, ne si plus ferveat perdat justitiam, cum servare moderamina ignorat. Duae autem sunt sanctorum praedicatorum vitae, activa scilicet et contemplativa; sed activa prior est tempore quam contemplativa, quia ex bono opere tenditur ad contemplationem. Contemplativa autem major est merito quam activa, quia haec in
Abbreviated transcription (Latin):
paruo quod habebat oler. uasa uacua
infundit: quia dũ ab unius docłoris¬
ore parũ qui de amore diuinitatis.
multoꝵ uacuę mentes audiunt. exube¬
rante gratia. unguento diuini amoris.
usq ad sũmũ replenturͥ & iam nunc
multoꝵ corda quȩ prius fuerant uacua
uasa. unguento sp̃c plena sunt: quȩ
ex paucitate olei solũmͦ infusa uide¬
bant᷑. Quod dũ aliis atq aliis dat᷑.
&. ab auditorib fides accipit᷑: erepta
mulier. uidelicet sc̃a ȩccła. sub credi¬
toris sui iam debito non tenetur.
mundi regiones accipiꝰ scilicet oriens.
occidens. mneridies. &. septentrio: quia
scõꝵ predicatio. auctore dõ. in eunctis
mundi partib ẽ egressa. Possumꝰ etiã
ꝑ .iiii. partes principales quatuor iurtutes
accipere ex qͥb reliqͣ uirtutes oriunt᷑: uide¬
licet prudentiã. fortitudinẽ. iusticiam.
atq temperantiã. Quas nimirũ uir¬
tutes tunc ueracit̃ accipimꝰ: cũ earũ

Expanded text:
parvo, quod habebat olei vasa vacua parvo, quod habebat olei vasa vacua infundit, quia dum ab unius ore doctoris, parum quid de amore Divinitatis, multorum vacuae mentes audiunt, exuberante gratia unguento divini amoris usque ad summum replentur. Etiam nunc multorum, quae prius fuerant vacua vascula, unguento spiritus plena sunt, quae ex paucitate olei solummodo infusa videbantur. Quod dum aliis atque aliis datur, et ab auditoribus fides accipitur, erepta mulier, videlicet sancta Ecclesia sub creditoris sui jam debito non tenetur. mundi regiones accipi, scilicet Oriens, Occidens, Meridies, et Septentrio, quia sanctorum praedicatio auctore Deo in cunctis mundi partibus est egressa. 8. Possumus etiam per quatuor partes principales quatuor virtutes accipere, ex quibus reliquae virtutes oriuntur, videlicet prudentiam, fortitudinem, justitiam atque temperantiam. Quas nimirum virtutes tunc veraciter accipimus, cum earum
Abbreviated transcription (Latin):
uix tenuissimas uerboꝵ scintillas ac¬
ceperunt Uerbũ quippe predicatio¬
nis. semen incorde audientis ẽ. &. au¬
ditor bonus. inde profert postmodũ
magnã messem scientię: unde paruũ
prius acceperit semen linguȩ. Cui rei.
bene concinit factum inuidua ab heli¬
seo propsia miraculũ: quȩ. ne duos filios
auferente creditore amitteret. prophȩ
dictis obediuit: & ex eo quod parum
olei habebat. ꝑ uasa uacua effudit:
quȩ cuncta post. usq ad sũmũ repleta
sunt: & ex eorũ repletione. mulier a
creditoris sui debito ẽ. soluta. Quȩ ui¬
delicet mulier. quã aliã nisi sc̃ãm ec¬
clesiam signat: duoꝵ populoꝵ. id ẽ.
iudaici & gentilis. quasi duoꝵ filiorũ
matrem:ꝰ Que prius. ex ꝑuerso oꝑe
ꝑ callidi sp̃c ꝑsuasionẽ. quasi quendam
peccati nũmũ acreditore acceperat:¬
& duos quos infide genuit. amutere fi¬
lios timelut. Sed prophetȩ uerbis.idẽ.¬
scripturȩ sacrȩ preceptis obediens: ex

Expanded text:
vix tenuissimas verborum scintillas acvix tenuissimas verborum scintillas acceperunt. 6. Verbum quippe praedicationis semen in corde audientis est. Et auditor bonus inde profert postmodum magnam messem scientiae, unde parvum prius acceperat semen linguae. Cui rei bene concinit factum in vidua ab Elisaeo propheta miraculum, quae, ne duos filios auferente creditore amitteret, prophetae dictis obedivit, et ex eo quod parum olei habebat, per vasa vacua effudit, quae cuncta post usque ad summum repleta sunt, et ex eorum repletione mulier a creditoris sui debito est soluta . Quae videlicet mulier quam aliam nisi sanctam Ecclesiam signat, duorum populorum, id est Judaici et gentilis, quasi duorum filiorum matrem? Quae prius ex perverso opere per callidi spiritus persuasionem quasi quemdam peccati nummum a creditore acceperat, et duos quos in fide genuit amittere filios timeScripturae sacrae praeceptis obediens, ex
Abbreviated transcription (Latin):
audientiũ procedunt. Rectȩ aut
dicatorũ uerba. scintille appellata
sunt: quia eos quos incorde tetigerint
incendunt. Considerandũ quoq ẽ.
quod seintillȩ subtiles ualde & tenues
sunt: quia cũ predicatores scĩ de celesti
patria loquunt᷑ :ͥ nͣ̃ tantũ ualent aꝑire
uerbo: quantũ possunt ardere deside
rio. Ex eoꝵ gͦ lingua. quasi quȩdam
ad nos scintillȩ ueniunt. quia de celesti
patria ineorũ uoce.uix tenue aliquid
cognoscit᷑ : quod tam̃ ab eis nͣ tenuiter
amatur. Neq enĩ cȩ lestem głam. aut
tantũ uidere sufficiunt quantũ ẽ: aut
tantũ loqui p̃ualent. quantũ uident:
Candens gͦ es. scintillas proicit. qͣndo
uix tenuit predicator loqui sufficit hoc.
unde ipse fortiter ignescit. Diuina
aut pietate agitur: ut ex ipsis scintil¬
lis tenuissimis audientis animꝰ inflam¬
metur: quia sunt qͥdam qui dũ parua
audiunt. maiori desiderio replentur.
& inde ꝑfecte indĩ amore ardent: unde

Expanded text:
audientium procedunt. Recte autem audientium procedunt. Recte autem praedicatorum verba scintillae appellatae sunt, quia eos quos in corde tetigerint, incendunt. Considerandum quoque est quod scintillae subtiles valde et tenues sunt. Quia cum praedicatores sancti de coelesti patria loquuntur, non tantum valent aperire verbo, quantum possunt ardere derio. Ex eorum ergo lingua quasi quaedam ad nos scintillae veniunt, quia de coelesti patria in eorum voce vix tenue aliquid cognoscitur, quod tamen ab eis non tenuiter amatur. Neque enim coelestem gloriam aut tantum videre sufficiunt quantum est, aut tantum loqui praevalent quantum vident. Candens ergo aes scintillas projicit quando vix tenuiter praedicator loqui sufficit hoc unde ipse fortiter ignescit. Divina autem pietate agitur ut ex ipsis scintillis tenuissimis audientis animus inflammetur, quia sunt quidam qui dum parva audiunt majore desiderio replentur; et inde perfecte in Dei amore ardent, unde
Abbreviated transcription (Latin):
Legunt enĩ sacra eloquia pͣdicatores
sci : & aliquando inhystoria. litterã susci¬
piunt. Aliquando uͦ ꝑ significationẽ lit¬
tere. spͣm requirunt. Et modo bona fa¬
cta patrũ precedentiũ. sicut uixta lit¬
teram inueniunt. imitant᷑. mͦ quȩdã
quȩ iuxta hystoriã imitanda nͣsunt spũ¬
aliter intelligunt .&. ad ꝓuectũ tendun
Quid gͦ aliud p̃dicatores scĩ in suo oꝑe.
nisi inpede ungulã findunt: De quib ad¬
huc aptę subditun. Et scintulȩ quasi
aspectus eris candentis. Eris metallum:
ualde sonorũ est. &. recte uoces p̃cticantiũ
ęri comparant᷑: quia inomnẽ terrã exiun
sonus eoꝵ. .&. infines orbis terre. uerba
eoꝵ. Bene aut es candens dr̃:quia uita
p̃dicantiũ sonat. & ardet.Ardet eni desi¬
derio. sonat uerbo. Es gͦ candens ẽ: pre¬
dicatio accensa. Sed de candenti ere
scintillȩ prodeunt: quia de eorũ ex¬
hortationib uerba flãmantia. ad aureᷤ

Expanded text:
legunt enim sacra eloquia praedicatores legunt enim sacra eloquia praedicatores sancti et aliquando in historia litteram suscipiunt, aliquando vero per significationem litterae spiritum requirunt, et modo bona facta patrum praecedentium, sicut juxta litteram inveniunt, imitantur, modo quaedam quae juxta historiam imitanda non sunt, spiritaliter intelligunt, et ad profectum tendunt. Quid aliud praedicatores sancti in suo opere, nisi in pede ungulam findunt, de quibus adhuc aperte subditur: « Et scintillae quasi aspectus aeris candentis. » Aeris metallum valde sonorum est. Et recte voces praedicantium aeri comparantur, quia « in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . » Bene autem aes candens dicitur, quia vita praedicantium sonat et ardet. Ardet enim desiderio, sonat verbo. Aes ergo candens est praedicatio accensa. Sed de candente aere scintillae prodeunt, quia de eorum exhortationibus verba flammantia ad aures
Abbreviated transcription (Latin):
grauitas. fortitudo atq discretio monstra¬
retur: rectȩ subiungit᷑. Et planta pedis
eorũ: planta pedis uituli. Quia eni
predicatores sci. boum nomine designan¬
tur. docet paulus apłs. legis testimoniũ
exponens: non obturabis os boui tritu¬
ranti. Inscis gͦ predicatorib planta pedis
ẽ. uituliꝰ: scilicet mature incedens &. fortis.
& diuisa: quia unus quisq predicator.
& uenerationẽ habet in maturitate: &.
fortitudine̾ in opere: & diuisionẽ ungu¬
le indiscretione. Non em̃ facile predi¬
catio eius accipit᷑: si leuis in morib ẽẽ
uideatur. Et nulla erit maturitatis
ostensio: si contra aduersa om̃ia ñ affue¬
rit operis fortitudo. Uirtutis auͣt me¬
ritũ. ipsa fortitudo operis amittit: sidis¬
creta in intellecꝰtu ñ fuerit. Ecce enĩ sacrã
scripturã legimꝰ: si om̃ia ad litterã senti¬
amus: uirtutẽ discretionis amisimꝰ. Si
omia ad spualem allegoriã ducimus:
similit̾ in discretionis stulticia ligam᷑.

Expanded text:
gravitas, fortitudo atque discretio monstraretur, recte subjungitur: « Et planta pedis eorum quasi planta pedis vituli. » Quia enim praedicatores sancti boum nomine designantur, docet Paulus apostolus, legis testimonium exponens: « Non obturabis os bovi trituranti . In sanctis ergo praedicatoribus planta pedis est vituli, scilicet et mature incedens et fortis et divisa. Quia unusquisque praedicator et venerationem habet in maturitate, et fortitudinem in opere, et divisionem ungulae in discretione. Non enim facile praedicatio ejus accipitur, si levis in moribus esse videatur. Et nulla erit maturitatis ostensio, si contra adversa omnia non adfuerit operis fortitudo. Virtutis autem meritum ipsa fortitudo operis admittit, si discreta in intellectu non fuerit. Ecce enim sacram Scripturam legimus, si omnia ad litteram sentiamus, virtutem discretionis amittimus, si omnia ad spiritalem allegoriam ducimus, similiter indiscretionis stultitia ligamur,
Abbreviated transcription (Latin):
latant᷑: qͥa uidelicet & ipsa quȩ conspici¬
unt caꝑe uix pauca possunt: &. erignũ
ualde ẽ. qđ de eternitate contẽplan¬
des uident. Sed ex ipso exiguo laxat᷑
sensus mentiũ in augñito feruoris &. amo¬
ris: &. inde apud se ample sunt: unde
apud se ueritatis lumen quasi ꝑ angu¬
stias admittunt. Que magnitudo
contẽplationis qͥa concedi ñ nisi aman¬
tib potest. in thalaiis oblique fenestre
eẽ ꝑhibent᷑: uel in his que iuxta thala¬
mos ñ iam extrinsecus. sed ẽẽ intrinsecꝰ

Expanded text:
latantur. Quae videlicet et ipsa quae conspicilatantur. Quae videlicet et ipsa quae conspiciunt capere pauca vix possunt. Exiguum valde est, quod de aeternitate contemplantis vident, sed ex ipso exiguo laxatur sinus mentium in augmentum fervoris et amoris: et inde apud se amplae fiunt, unde ad se veritatis lumen quasi per angustias admittunt. Quae magnitudo contemplationis, quia concedi nonnisi amantibus potest, in thalamis obliquae fenestrae esse perhibentur, vel in his quae juxta thalamos non jam extrinsecus. sed esse in
Abbreviated transcription (Latin):
uestibuli faciem ꝓ pinquamꝰ. Signet᷑
gͦ ꝑ portã fides. ꝑ atriũ caritas. ꝑ locũ
uero qui ad faciem uestibuli porte
interioris ꝓpinquat. figuret᷑ spes: sine
quib trib uirtutib qͥsqͥs iã uti ratio¬
ne potest. ingredi ad cȩleste ȩdificiũ
ñ potest. Habeat᷑ ergo fides in porta:
quia introducit ad intelligentiam.
Caritas in atrio: qͥa mentẽ dilatat
in amorẽ. Syes in locoqͥqnꝗͣginta
describit᷑ cubitis: qͥa ꝑ desideria atq
suspiria introducit animũ ad secre¬
ta gaudia quietis. De qua quiete &¬
si adhuc sic̃. est. ueritatis lum̃ non
cernimus : ĩam tam̃ ꝑ rimas intelli¬
gentiȩ aliqͥd uidemꝰ. Vnde & hic
subdit. Et fenestras obliquas in
thalamis. In fenestris obliquis pars
illa ꝑ quã lum̃ intrat angusta ẽ sed
pars interior que lumen suscipit. laia:
qͥa mentes contẽplantiũ quauis aliqͥd
tenuit̃ de uero lumine uideant. in se¬
met ipsis tam̃ magna amplitudine di¬

Expanded text:
vestibuli faciem propinquamus. Signetur vestibuli faciem propinquamus. Signetur ergo per portam fides, per atrium charitas: per locum vero qui ad faciem vestibuli portae interioris propinquat, figuretur spes, sine quibus tribus virtutibus quisquis jam uti ratione potest, ingredi ad coeleste aedificium non potest. Habeatur ergo fides in porta, quia introducit ad intelligentiam: charitas in atrio, quia mentem dilatat in amorem: spes in loco quinquaginta describitur cubitis, quia per desideria atque suspiria introducit animum ad secreta gaudia quietis: de qua quiete etsi adhuc sicut est veritatis lumen non cernimus, jam tamen per rimas intelligentiae aliquid videmus. Unde et hic subditur: « Et fenestras obliquas in thalamis. » In fenestris obliquis pars illa, per quam lumen intrat, angusta est, sed pars interior quae lumen suscipit lata, quia mentes contemplantium, quamvis aliquid tenuiter de vero lumine videant, in semetipsis tamen magna amplitudine di