comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
so te quid de ipsa sapientia putas existiman¬
dum: singłas quasq suas arbitraris. singu¬
los quosꝙ homines habere sapientias. an uͦ
una presto ẽ cõmuniter omĩb : cuiꝰquanto
magis quisq fit particeps. tanto sapientior
est.or. Quã dicas sapientiam: nondũ scio.
Uideo quippe uarie uideri hominib quid
fiat dicatur ue sapienter. Nam & qui mili¬
tant. sapienter sibi facere uidentur: & qui
contempta militia. colendo agro curã atq
oꝑam impendunt. hoc potius laudant tͥ¬
buuntq sapientiȩ: & qui astuti sunt ad exco¬
gitandos modos conquirende pecune. uden
tur sibi ẽẽ sapientes: & qui hec omĩa negligił
uł abiciunt. & queq s̃ huiꝰ modi temporalia.
& totũ studium suũ ad inuestigationẽ con¬
ferunt ueritatis. ut semet ipsos dĩnq cogno¬
scant: magnũ hoc ẽẽ sapientie munꝰ iudicañ.
de qui huic ocio querendi & contemplanda
ueri nolunt se dedere. s potius laboriosissi¬
mis curis & officuis agunt. ut hominib con¬

Expanded text:
so te, quid de ipsa sapientia putas existimandum? Singulas quasque suas arbitraris singulos quosque homines habere sapientias? an vero unam praesto esse communiter omnibus, cujus quanto magis quisque fit particeps, tanto est sapientior? E. Quam dicas sapientiam nondum scio; video quippe varie videri hominibus, quid fiat dicaturve sapienter: nam et qui militant, sapienter sibi facere videntur; et qui contempta militia colendo agro curam atque operam impendunt, hoc potius laudant, tribuuntque sapientiae; et qui astuti sunt ad excogitandos modos conquirendae pecuniae, sibi videntur esse sapientes; et qui haec omnia negligunt vel abjiciunt, et quaeque sunt hujusmodi temporalia, et totum studium suum ad investigationem conferunt veritatis, ut semetipsos Deumque cognoscant, magnum hoc esse sapientiae munus judicant; et qui huic otio quaerendi et contemplandi veri nolunt se dedere, sed potius laboriosissimis curis et officiis agunt, ut hominibus con
Abbreviated transcription (Latin):
sit uite contraria: necesse ẽ ut uita etiãse¬
ipsam sentiat: que contrariũ suum fugit.
Quod si adhuc non liquet omittatur: ut ñ
nitamur ad id quod uolumꝰ. nisi certis ma¬
nifestisq documentis. Manfestum est aũ
sensu corporis sentiri corporalia. eundem
autẽ sensũ. hoc codem sensu. ñ posse sentiri
Sensu autẽ interiore. & corporalia ꝑ sensũ
corporis sentiri. & ipsum corporis sensum:
Ratione uͦ & illa omĩa & eande ipsam notã
fieri. & scientia contineri. An tibi ñ uidet᷑:
o Uidetur sane. ab̃ Age nunc responde un¬
de sit questio: ad cunus solutionẽ ꝑuenire
cupientes iam diu ista molim᷑ uia. or Quan
tum memini triũ illarũ questionũ qͣs pau¬
loante ad contexendũ ordinẽ huius dispu¬
tationis posuimus. nunc prima uersatur:
id ẽ quomͦ manifestum fieri possit. quãui
tenacissime firmissimeq credendum sit.
dm eẽ aG Recte hoc tenes. S etiam illud di¬

Expanded text:
sit vitae contraria, necesse est ut vita etiam sesit vitae contraria, necesse est ut vita etiam seipsam sentiat, quae contrarium suum fugit. Quod si adhuc non liquet, omittatur, ut non nitamur ad id quod volumus, nisi certis manifestisque documentis. Manifesta enim sunt, sensu corporis sentiri corporalia; eumdem autem sensum hoc eodem sensu non posse sentiri; sensu autem interiore et corporalia per sensum corporis sentiri, et ipsum corporis sensum: ratione vero et illa omnia, et eamdem ipsam notam fieri, et scientia contineri: an tibi non videtur? E. Videtur sane. A. Age, nunc responde unde sit quaestio, ad cujus solutionem pervenire cupientes, jam diu istam molimur viam. CAPUT tum memini, trium illarum quaestionum quas paulo ante ad contexendum ordinem hujus disputationis posuimus, nunc prima versatur, id est, quomodo manifestum fieri possit, quamvis tenacissime firmissimeque credendum sit, Deum esse. A. Recte hoc tenes: sed etiam illud di
Abbreviated transcription (Latin):
a quinq sensib corꝑis: s etiã ipsos ab eo
sentiri. Nonenĩ aliter bestia moueret se
uel appetendo aliquid. uł fugiendo. nisi
se sentire sentiret: non adsciendum. nam
hoc rationis ẽ. s tantũ ad mouendũ: qͦd
ñ utiq aliquo illoꝵ quinq sentit. Quod si
adhuc obscurum ẽ: elucescet si animadũtas
qͦd exempli gr̃a sat ẽ in uno aliquo sensuue¬
lut in uisu. Namq aꝑire oculũ & mouere
aspiciendo ad id qͦd uidere appetit. nullo
modo posset. nisi ocło clauso. uł non ita mo¬
to. se id non uidere sentiret. Si aut̃e sentit
se ñ uidere dum ñ uidet: necesse ẽ etiã sen¬
tiat se uidere dum uidet: quia cũ eo ap¬
petitu ñ mouet ocłm uidens. quo mouet
non uidens: indicat se utrũq sentire. Sed
utrũ & se ipsam hec uita sentiat quȩ se
corporalia sentire sentit. ñ ita clarum est.
nisi qͦd se quisq intus in terrogans. inuenit
omnẽ rem uitientẽ fugere mortẽ. Quȩ cũ

Expanded text:
a quinque sensibus corporis, sed etiam ipsos ab eo a quinque sensibus corporis, sed etiam ipsos ab eo sentiri. Non enim aliter bestia moveret se, vel appetendo aliquid, vel fugiendo, nisi se sentire sentiret; non ad sciendum, nam hoc rationis est, sed tantum ad movendum, quod non utique aliquo illorum quinque sentit. Quod si adhuc obscurum est, elucescet, si animadvertas quod exempli gratia sat est in uno aliquo sensu, velut in visu. Namque aperire oculum, et movere aspiciendo ad id quod videre appetit, nullo modo posset, nisi oculo clauso vel non ita moto se id non videre sentiret. Si autem sentit se non videre dum non videt, necesse est etiam sentiat se videre dum videt; quia cum eo appetitu non movet oculum videns, quo movet non videns, indicat se utrumque sentire. Sed t se ipsam haec vita sentiat, quae se corporalia sentire sentit, non ita clarum est, nisi quod se quisque intus interrogans, invenit omnem rem viventem fugere mortem; quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
tum. s etiam sciendo comprehendi.or. Itaẽ.
ac̃ Quid ipsa ratio que ministros suos & ca
quȩ suggerunt discernit ab inuicem. et
item quid inter hec & se ipsam distet ag¬
noscit. seq illis p̃potentiorem ẽẽ confirͣ¬
mat: nũ alia re se ipsam nisi se ipsa. id est
ratione comp̃hendit: an aliter scires te ha¬
bere rationem: nisi id ratione ꝑciꝑes: or ue
non itidem sensu ipso nos sentire etiã senti¬
mus: neq cum audimus sonũ. nr̃m etiam
audimus auditum: neq cum olfacimꝰ ro¬
sam. olet nob̃ aliquid & nrͣ olfactus: neq
quicquã gustantib. sapit inore ipse gu¬
stus: nec tangentes aliquid. ipsum etiam
tangendi sensum possumꝰ tangere: mani¬
festum ẽ istos quinq sensus. nullo eoꝵ sen¬
su posse sentiri. quãuis eis corporalia qͦq
sentiantur. or Manifestumẽ. ac̃. Arbitror¬
etiam illud ẽẽ manifestũ. sensum illũ inte¬
riorem non ea tantũ sentire que accepit

Expanded text:
tum, sed etiam sciendo comprehendi. E. Ita est. tum, sed etiam sciendo comprehendi. E. Ita est. A. Quid? ipsa ratio quae ministros suos, et ea quae suggerunt, discernit ab invicem, et item quid inter haec et seipsam distet, agnoscit, seque illis praepotentiorem esse confirmat; num alia re seipsam nisi seipsa, id est ratione comprehendit? an aliter scires te habere rationem, nisi id ratione perciperes? E.non itidem sensu ipso nos sentire etiam sentimus; neque cum audimus sonum, nostrum etiam audimus auditum; neque cum olfacimus rosam, olet nobis aliquid et ipse olfactus; neque quidquam gustantibus sapit in ore ipse gustus; nec tangentes aliquid, ipsum etiam tangendi sensum possumus tangere: manifestum est quinque istos sensus nullo eorum sensu posse sentiri, quamvis eis corporalia quaeque sentiantur. E. Manifestum est. etiam illud esse manifestum, sensum illum interiorem non ea tantum sentire, quae acceperit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. & aliua colorẽ iudere: & itẽ aliud etiã
cum color non sub ẽ. habere sensum quo
uideri posset. si subec̃t. or. Discerno & ista:
&e inter se differre concedo. ac̃. Num hoꝑ
triũ quicquã uides oculis. nisi colorẽ: or
Nich aliud. as̃. Dic gͦ unde uideas alia duo.
Non enĩ ea posses non uisa discernere. or.
Nescio quid aliud eẽ scio:. Nicħ amplius.
ac̃ Nescis igitur utrum iam ipsa sit ratio.
an illa uita sit quam sensum interiorẽ
uocamus precellentẽ sensib corꝑis: an ali¬
quid aliud: or Nescio. as Iilud tamenscis
ea diffiniri insi ratione ñ posse: neq ratio¬
nem id facere.nisi de his que sibi examinan¬
da offeruntur.or. Certum ẽ. ac̃ Quicquid ẽ
gͥ aliud quo sentiri potẽ om̃e qd̾ scimus mini¬
steriũ rationis ẽ. cui offert & reminciat qͥc¬
quid attingit. ut eaque sentiuntur discer¬
ni suis finib possint: & non sentiendo tan¬

Expanded text:
esse, et aliud colorem videre, et item aliud etiam, esse, et aliud colorem videre, et item aliud etiam, cum color non subest, habere sensum quo videri posset, si subesset. E. Discerno et ista, et inter se differre concedo. A. Num horum trium quidquam vides oculis, nisi colorem? E. Nihil aliud. A. Dic ergo unde videas alia duo; non enim ea non visa posses discernere. E. Nescio quid aliud; esse scio, nihil amplius. A. Nescis igitur utrum jam ipsa sit ratio, an illa vita sit quam sensum interiorem vocamus praecellentem sensibus corporis, an aliquid aliud? E. Nescio. A. Illud tamen scis, ea definiri nisi ratione non posse; neque rationem id facere, nisi de iis quae sibi examinanda offeruntur. E. Certum est. A. Quidquid igitur est aliud quo sentiri potest omne quod scimus, ministerium rationis est, cui offert et renuntiat quidquid attingit, ut ea quae sentiuntur discerni suis finibus possint, et non sentiendo tan
Abbreviated transcription (Latin):
sensu illo interiore quo eas non carere con¬
cedis. hoc quoq duudicant: nec colores au¬
ditu. nec uisii uoces posse ꝑsentiri: aõsiũ
etiam putas eas posse disscernere ab inuicẽ
colorẽ qui sentitur. & sensum qui in oculo
ẽ &e illũ interiorẽ sensũ apud animã & ra¬
tionẽ qua ista singillatim definiuntur
& dinumerantur: or Hullo mͦ. as̃. Q uid.
ista ratio posset hec quatuor discernere
ab inuicem. & definitionib terminare.
nisi ad eam te ferretur & color ꝑ oculorũ
sensum. & ipse rursus ꝑ illum interiorẽ qͥ
ei p̃sidet. & idem interior ꝑ se ipsum: si
tamen iam nichil aliud interpositum ẽ:
or. Non uideo quomodo aliter posset. ã
Quid hoc: uides ne sensu oculoꝵ colorẽ
sentiri: cundẽ autẽ sensum eode sensu ñ
sentiri: Non enĩ quo sensu colorẽ uides:
hoc eodem uides etiam ipsum uidere. or H
omĩno. as̃ Enitere etiam ista duudicare.
Nam credo te non negare aliud colorem

Expanded text:
sensu illo interiore, quo eas non carere consensu illo interiore, quo eas non carere concedis, hoc quoque dijudicant, nec colores auditu nec visu voces posse sentiri? A. Num etiam putas eas posse discernere, ab invicem colorem qui sentitur, et sensum qui in oculo est, et interiorem illum sensum apud animam, et rationem qua ista singillatim definiuntur et dinumerantur? E. Nullo modo. A. Quid? ista ratio posset haec quatuor discernere ab invicem et definitionibus terminare, nisi ad eam referretur et color per oculorum sensum, et ipse rursus per illum interiorem qui ei praesidet, et idem interior per seipsum, si tamen jam nihil aliud interpositum est? E. Non video quomodo aliter posset. A. Quid? hoc videsne, sensu oculorum colorem sentiri, eumdem autem sensum eodem sensu non sentiri? Non enim quo sensu colorem vides, hoc eodem vides etiam ipsum videre. E. Non omnino. A. Enitere etiam ista dijudicare: nam credo te non negare aliud colorem
Abbreviated transcription (Latin):
respuunt. Hic autẽ nec uisus. nec auditus.
nec olfactus. nec gustus. nec tactus dici po¬
test: s nescio quid aliud quod omnibus
cõmunter p̃sidet. Quod cum ratione com¬
p̃hendamꝰ ut dixi: hoc ipsum tam̃ ratio¬
nem uocare non possum: qͣm & bestus inẽẽ
manifestum ẽ. as̃. Agnosco istuc quicquid
ẽ: ce cum interiorẽ sensum appellare non
dubito. S nisi &e istum transeat quod ad
nos refertur a sensib corporis: ꝑuenire
ad scientiam non potest. Quicquid enim
scimus: id ratione comp̃hensum tenemꝰ.
Scimuis autẽ ut decȩteris taceam: nec colo¬
res auditu. nec uoces uisu posse sentiri. &
cum hoc scimus. nec oculis nec aurib sci¬
mus: neq illo sensu interiore quonec bt.¬
stiȩ carent. Non enĩ credendum ẽ eas nosse
nec aurib sentiri lucem. nec oculis uocẽ.:
qm ista non nisi rationali adnimadũsione
& cogitatione discernimus. or. Non possũ
dicere hoc me habere ꝑceptum. Quid. si i

Expanded text:
respuunt. Hic autem nec visus, nec auditus, respuunt. Hic autem nec visus, nec auditus, nec olfactus, nec gustatus, nec tactus dici potest, sed nescio quid aliud quod omnibus communiter praesidet. Quod cum ratione comprehendamus, ut dixi, hoc ipsum tamen rationem vocare non possum; quoniam et bestiis inesse manifestum est. 9. A. Agnosco istud quidquid est, et eum interiorem sensum appellare non dubito. Sed nisi et istum transeat, quod ad nos refertur a sensibus corporis, pervenire ad scientiam non potest. Quidquid enim scimus, id ratione comprehensum tenemus. Scimus autem, ut de caeteris taceam, nec colores auditu, nec voces visu posse sentiri. Et cum hoc scimus, nec oculis, nec auribus scimus, neque illo sensu interiore, quo nec bestiae carent. Non enim credendum est eas nosse, nec auribus sentiri lucem, nec oculis vocem; quoniam ista nonnisi rationali animadversione et cogitatione discernimus. E. Non possum dicere hoc me habere perceptum. Quid si enim
Abbreviated transcription (Latin):
s utriq: or. Intelligo. ad̃ Intelligis gͦ & quȩ¬
dam singłos sensus habere ꝓpria de quib
ad quẽ sensum ꝑtineat. & quid inter se
uel om̃s uel quiła eoꝵ comunit᷑ habe¬
ant. non possumus ullo eoꝵ sensu diiu¬
dicaree or. Nullo mͦ: s quodã interiore
sta dnudicantur. as̃. Num fortasse ipsa est
ratio qua bestiȩ carent: Nam ut opinor
ratione ista comp̃hendimus: & ita se ha¬
bere cognoscimꝰ.or. Magis nos arbitror ra¬
tione comp̃hendere eẽ interiorẽ quendã
sensum: ad quẽ ab istis quinq notissimis¬
sensib cuncta referantur. Namq aliud ẽ
quo uidet bestia. & aliua. quo ea quȩ uiden¬
do sentit. uł uitat. uł appetit. Ille enĩ seusꝰ
m oculis ẽ. ille autẽ in ipsa intus anima: qͦ
ñ solum ea que uidentur.s etiam ea quę
audiuntur. quȩq ceteris capiuntur cor¬
poris sensib. uł appetunt animalia delec¬
tata & assumunt. uł offensa deuitant et

Expanded text:
sed utrique? E. Intelligo. A. Intelligis ergo et quaesed utrique? E. Intelligo. A. Intelligis ergo et quaedam singulos sensus habere propria, de quibuad quemque sensum pertineat, et quid inter se vel omnes vel quidam eorum communiter habeant, num possumus ullo eorum sensu dijudicare? E. Nullo modo, sed quodam interiore ista dijudicantur. A. Num fortasse ipsa est ratio, qua bestiae carent? nam, ut opinor, ratione ista comprehendimus, et ita sese habere cognoscimus. E. Magis nos arbitror ratione comprehendere esse interiorem quemdam sensum, ad quem ab istis quinque notissimis cuncta referantur. Namque aliud est quo videt bestia, aliud quo ea quae videndo sentit, vel vitat vel appetit: ille enim sensus in oculis est, ille autem intus in ipsa anima; quo non solum ea quae videntur, sed etiam quae audiuntur, quaeque caeteris capiuntur corporis sensibus, vel appetunt animalia delectata et assumunt, vel offensa devitant et
Abbreviated transcription (Latin):
mini.õr Uerumest. ao Tenemus etiã id
eẽ in his trib prestantius. quod homo
cum duob ceteris habet. id ẽ intelligere:
quod habentem. sequitur & eẽ & iuuere.
or ̃ enemus sane. aõ. Dic mͥ iam utrũ ilos
uulgatissimos corporis sensus habere te
noueris: indendi &e audiendi. & ol faciendi.
& gustandi &e tangendi. or sioui. as. Q uid
putas ꝑtinere ad udendi sensum: id ẽ qͥd
putas nos uidendo sentire:o Q uecunꝙ cor¬
poralia. aõ Num etiam dura & mollia ui¬
dendo sentimus: or Non. ao. Quid gͦ ꝓpͥe
ad oculos ꝑtinet. quod ꝑ eos sentimus: or
color as Quidͣ aures:or. Sonus. as quid
ad olfactum: or. Odor. as̃ Quid ad gustũ:
o Sapor. as Quid ad tactumꝰ or. Molle
uł durũ. lene uł asꝑum: & multa talia. ac̃.
Quid corporũ formas. magnas. breues. qͣ¬
dras. Notundas. & siquid huius modi ẽ. ñe
&e tangendo & udendo sentimꝰ: & ideo
nec uisui ꝓprie. nec tactui tribui possunt

Expanded text:
mini. E. Verum est. A. Tenemus etiam id mini. E. Verum est. A. Tenemus etiam id esse in his tribus praestantius, quod homo cum duobus caeteris habet, id est intelligere, quod habentem sequitur et esse et vivere. E. Tenemus sane. 8. A. Dic mihi jam utrum illos vulgatissimos corporis sensus habere te noveris, videndi, et audiendi, et olfaciendi, et gustandi, et tangendi. E. Novi. A. Quid putas pertinere ad videndi sensum? id est, quid putas nos videndo sentire? E. Quaecumque corporalia. A. Num etiam dura et mollia videndo sentimus? E. Non. A. Quid ergo proprie ad oculos pertinet, quod per eos sentimus? E. Color. A. Quid ad aures? E. Sonus. A. Quid ad olfactum? E. Odor. A. Quid ad gustum? E. Sapor. A. Quid ad tactum? E. Molle vel durum, lene vel asperum, et multa talia. A. Quid? corporum formas, magnas, breves, quadras, rotundas, et si quid hujusmodi est, nonne et tangendo et videndo sentimus, et ideo nec visui proprie, nec tactui tribui possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Intelligis ne ista duo eẽ uerissima : or. Pror¬
sus intelligo. as Ergo etiam hoc terciũ ma¬
nifestum ẽ: Hoc est intelligere te .or. Mani¬
festum. ac. Quid inhis trib tibi uidetur
excellere: dr. Intelligentia. as̃ Cur tibi hoc
uidetur: or. Quia cum tria sint hec ẽẽ uiue¬
re. intelligere: & lapis ẽ. & pecus uiuit. nec
tamen lapidem puto uiuere: aut pecũ in¬
telligere. Qui autẽ intelligit: eum & ẽẽ. et
uiuere certissimũ est. Quare non dubito id
excellentius iudicare. cu omĩa tria insuã
quã id eui uł unum desit. Nam quod uiuit.
utiq & ẽ: S non sequitur ut etiam intelli¬
gat. Qualem uitam eẽ pecoris arbitror.
Quod autẽ est: non utiq consequens ẽ.
ut &e uiuat & intelligat. Nam ẽẽ cadaue¬
ra possum fateri: uuere autẽ nullus di¬
xerit. Iamuͦ quod non unuit: multomi¬
nus intelligit. ad. T̃ enenus gͦ horũ triũ
duo de esse cadaueri: unũ pecori: nicħ ho¬

Expanded text:
intelligisne ista duo esse verissima? E. Prorintelligisne ista duo esse verissima? E. Prorsus intelligo. A. Ergo etiam hoc tertium manifestum est, hoc est intelligere te. E. Manifestum. A. Quid in his tribus tibi videtur excellere? E. Intelligentia. A. Cur tibi hoc videtur? E. Quia cum tria sint haec, esse, vivere, intelligere; et lapis est, et pecus vivit, nec tamen lapidem puto vivere, aut pecus intelligere; qui autem intelligit, eum et esse et vivere certissimum est: quare non dubito id excellentius judicare, cui omnia tria insunt, quam id cui duo vel unum desit. Nam quod vivit, utique et est, sed non sequitur ut etiam intelligat: qualem vitam esse pecoris arbitror. Quod autem est, non utique consequens est ut et vivat et intelligat: nam esse cadavera possum fateri, vivere autem nullus dixerit. Jamvero quod non vivit, multo minus intelligit. A. Tenemus igitur horum trium duo deesse cadaveri, unum pecori, nihil ho
Abbreviated transcription (Latin):
liorib etiam dum has terras incolunt. &¬
certe abons & piis omĩb post hanc uitã
euidentius atq ꝑfectius ista cerm obtine¬
riq credendũ. ẽ. & nobis ita fore sꝑandum
ẽ: & ista contemptis terrenis & humanis õi
modo desideranda & diligenda sunt. Que¬
ramus autẽ hoc ordine si placet. Primũ:
quomodo manifestum ẽ dm̃ ẽẽ. Deindeu
trũ ab illo sint quęcunq in quantũcũq
sunt. bona sunt. Postremo: utrũ inbonis nu¬
meranda sit uoluntas libera. Quib com¬
ꝑtis. satis apparebit ut opinor utrum rec¬
te homini data sit. Quare prius abs teque¬
ro ut demanifestissimis capiamus exordi¬
um: utrum tu ipse sis. an tu fortasse metiuis.
ne in hac interrogatione fallaris. cum uti¬
ꝙq si non esses. falli omĩno non posses. or Per¬
ge potius ad cetera as̃. Ergo qm̃ manifestũ ẽ
cẽ te. nec tibi aliter manifestum eẽt nisiui¬
ueres: id quoq manifestum ẽ & te uiuere

Expanded text:
lioribus etiam dum has terras incolunt, et lioribus etiam dum has terras incolunt, et certe a bonis et piis omnibus post hanc vitam, evidentius atque perfectius ista cerni obtinerique credendum est; et nobis ita fore sperandum est, et ista contemptis terrenis et humanis, omni modo desideranda et diligenda sunt. ramus autem hoc ordine, si placet: primum, quomodo manifestum est Deum esse; deinde, utrum ab illo sint quaecumque in quantumcumque sunt bona; postremo, utrum in bonis numeranda sit voluntas libera. Quibus compertis satis apparebit, ut opinor, utrum recte homini data sit. Quare prius abs te quaero, ut de manifestissimis capiamus exordium; utrum tu ipse sis. An tu fortasse metuis, ne in hac interrogatione fallaris, cum utique si non esses, falli omnino non posses? E. Perge potius ad caetera. A. Ergo quoniam manifestum est esse te, nec tibi aliter manifestum esset, nisi viveres, id quoque manifestum est, vivere te:
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigatione earũ incħ amplius labo¬
ramus: or s nos id qͦd credimus: nosse et
intelligere cupimus. as̃. Recte meministi:
quod etiam inexordio suꝑioris disputati¬
onis a nob̃̾ positum ẽe. negare non possu.¬
mus. Hisi enĩ eẽt & aliud credere. & aliud
intelligere: & pͥmo credendum eẽt qͦd mag¬
nũ & diuinum intelligere cuꝑemus: frũ¬
stra ꝓpħa dixisset. nisi credideritis non in¬
tis ad credendum primo hortatus ẽ: qͦs
ad salutẽ uocauit. S postea cum de ipso
dono loqueretur quod erat daturus cre¬
dentib. non ait. Hec ẽ autem uita ȩterna
dici potest quod incognitum creditur:
neq quisquã inueniendo deo fit idoneꝰ.
nisi ante crediderit qͦd ẽ postea cogniturꝰ.
Quappt̃ dm̃ preceptis obtemꝑantes: que¬
ramus instanter: Quos eni hortante ip¬
so querimus. eodem ipso demonstrante in¬
ueniemus: quantũ hec in hac uita & a no¬
bis talib inueniri querunt. Nam & ame¬

Expanded text:
investigatione earum nihil amplius laboinvestigatione earum nihil amplius laboremus? E. Sed nos id quod credimus, nosse et intelligere cupimus. 6. A. Recte meministi, quod etiam in exordio superioris disputationis a nobis positum esse , negare non possumus. Nisi enim aliud esset credere, et aliud intelligere, et primo credendum esset, quod magnum et divinum intelligere cuperemus, frustra propheta dixisset, Nisi credideritis, non intis ad credendum primo hortatus est, quos ad salutem vocavit. Sed postea cum de ipso dono loqueretur, quod erat daturus credentibus, non ait, Haec est autem vita aeterna dici potest, quod incognitum creditur; neque quisquam inveniendo Deo fit idoneus, nisi antea crediderit quod est postea cogniturus. Quapropter Domini praeceptis obtemperantes quaeramus instanter. Quod enim hortante ipso quaerimus, eodem ipso demonstrante inveniemus, quantum haec in hac vita, et a nobis talibus inveniri queunt: nam et a me
Abbreviated transcription (Latin):
rere: neq aliquid in se qͦd ad remhanc at¬
tinet doli ac ꝑuicaciȩ latere: tum ego de¬
monstrarẽ quod cuiuis facillimũ puto. qͣn¬
to eẽt equius cum sibi de occultis animi
sui quȩ ipse nosset. uellet alterũ credere qͥ
ñ nosset. ut etiam ipse tantoꝵ uirors li¬
bris qui secum filio dĩ uixisse testatum
litteris reliquerunt. eẽ dm̃ crederet: qͥa
&e ea se uidisse scripserunt. quȩ nullo mͦ
fieri possẽt si non eẽt ds̃: & nimis stultus
eẽt si me rep̃henderet quod illis credide¬
derim. qui sibi uellet ut crederem. Iam uͦ
quod recte rep̃hendere non ualeret: nul
lomͦ repiret cur etiam nollet imitari. aoði
gͦ utrumsit ds̃ satis eẽ existimas. quod ñ
temere tantis uiris credendum eẽ iudica¬
uimus: cur ñ queso te dehis quoq reb qͣs
tanquã incertas & plane incognitas que.¬
rere institiumus. similiter putas eorũd
uiroꝵ auctoritati sic eẽ credendum. ut de

Expanded text:
aerere, neque aliquid in se, quod ad rem hanc ataerere, neque aliquid in se, quod ad rem hanc attinet, doli ac pervicaciae latere. Tum ego demonstrarem, quod cuivis facillimum puto, quanto esset aequius, cum sibi de occultis animi sui quae ipse nosset, vellet alterum credere qui non nosset, ut etiam ipse tantorum virorum Libris, qui se cum Filio Dei vixisse testatum Litteris reliquerunt, esse Deum crederet; quia et ea se vidisse scripserunt, quae nullo modo fieri possent, si non esset Deus; et nimium stultus esset, si me reprehenderet quod illis crediderim, qui sibi vellet ut crederem. Jam vero quod recte reprehendere non valeret, nullo modo reperiret cur etiam nollet imitari. A. Si ergo utrum sit Deus, satis esse existimas, quod non temere tantis viris credendum esse judicavimus; cur non, quaeso te, de iis quoque rebus, quas tanquam incertas et plane incognitas quaerere instituimus, similiter putas eorumdem virorum auctoritati sic esse credendum, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
erit: quia si incertum ẽ dari debuisse. in¬
certum ẽ ab eo datam eẽ. quẽ nefas ẽ cre¬
dere dedisse aliquid qͦd dari non debuit. ac̃
Illud tibi saltem certum ẽ dmn eẽ :or. Etiam
hoc non contemplando. s credendo incon¬
cussum teneo. as̃ Si quis gͦ illoꝵs insipientiũ
de quib scriptumẽ. dixit insipiens incor¬
de suo nonẽ ds̃. hoc tibi diceret. nec uellet
tecum credere quod credis. s cognoscere u¬
trum uera credideris: relinqueres ne homi¬
nẽ.an aliquomͦ quod inconcussũ tenes ꝑsu¬
adendum eẽ arbitrareris. p̃sertim su lle non
obluctari ꝑuicacit᷑. s studiose id uellet agnoᷤ¬
cere : or. Hoc quod ultimũ posusti. satis me
ammonet quid ei respondere deberẽ. Cer¬
te enĩ quãuis eẽt absurdissimus: concederet
michi cum doloso &e ꝑuicaci de nulla om¬
nino & maxime de re tauta non eẽ disse¬
rendũ. Quo concesso. prior mecũ ageret.
ut sibi crederem bono animo eũ istuc qͦ¬

Expanded text:
erit; quia si incertum est dari debuisse, inerit; quia si incertum est dari debuisse, incertum est ab eo datam esse, quem nefas est credere dedisse aliquid quod dari non debuit. A. Illud saltem tibi certum est, Deum esse. E. Etiam hoc non contemplando, sed credendo inconcussum teneo. A. Si quis ergo illorum insipientium, de quibus scriptum est, Dixit insipiens in corde suo, Non est Deus , hoc tibi diceret, nec vellet tecum credere quod credis, sed cognoscere utrum vera credideris; relinqueresne hominem, an aliquo modo, quod inconcussum tenes, persuadendum esse arbitrareris; praesertim si ille non obluctari pervicaciter, sed studiose id vellet agnoscere? E. Hoc quod ultimum posuisti, satis me admonet quid ei respondere deberem. Certe enim quamvis esset absurdissimus, concederet mihi, cum doloso et pervicaci de nulla omnino et maxime de re tanta, non esse disserendum. Quo concesso, prior mecum ageret, ut sibi crederem bono animo eum istuc qu
Abbreviated transcription (Latin):
te querimꝰ utrum bene sit data: ut cũ inue¬
nerimꝰ bene datam eẽ. inueniatur etiam il¬
lua dedisse aquo animȩ data sunt omĩabo¬
na. Si aũ inuenimus ñ bene datamẽẽ non
eum dedisse intelligamus: quẽ culpare ne¬
fas ẽ. Siuͦ certum ẽ quod ipse illam dederit:
oportet fateamur quoquomͦ data ẽ. neq
non dari: neq aliter eam dari debuisse qͣm
data ẽ. Iile enĩ dedit: cuius factũ recte rep̃¬
hendi nulo pactopotẽ. or. Quanꝗͣ hec incon-¬
cussa fide teneã: tamen quia cognitione ñ¬
dum teneo. ita queramus quasi omĩa incer¬
ta sint. Uideo enĩ ex hoc qͦd incertum ẽ.u
trũ ad recte faciendũ uoluntas libera data
sit. cum ꝑ illam etiã peccare possimꝰ: fieri
etiam illud incertũ utrũ dari debuerit. Si
enĩ incertũ est ad recte faciendum datã
eẽ. incertum ẽ etiam dari debuisse: ac per
hoc etiam utrũ eam ds̃ dederit incertum

Expanded text:
te quaerimus utrum bene sit data, ut cum invete quaerimus utrum bene sit data, ut cum invenerimus bene datam esse, inveniatur etiam illum dedisse, a quo homini data sunt omnia bona: si autem invenerimus non bene datam esse, non eum dedisse intelligamus, quem culpare nefas est. Si vero certum est quod ipse illam dederit, oportet fateamur, quoquo modo data est, neque non dari, neque aliter dari eam debuisse quam data est. Ille enim dedit, cujus factum recte reprehendi nullo pacto potest. 5. E. Quanquam haec inconcussa fide teneam, tamen quia cognitione nondum teneo, ita quaeramus quasi omnia incerta sint. Video enim ex hoc quod incertum est, utrum ad recte faciendum voluntas libera data sit, cum per illam etiam peccare possimus, fieri etiam illud incertum, utrum dari debuerit. Si enim incertum est ad recte faciendum datam esse, incertum est etiam dari debuisse: ac per hoc etiam utrum eam Deus dederit, incertum
Abbreviated transcription (Latin):
&e insupplicio & in p̃mio eẽ iusticia. qm̃
hoc unum est bonoꝵ que sunt exdeo. De¬
buit g ds̃ darc homini liberã uoluntatẽ.
or. lam concedo eam dĩn dedisse. S non ne
tibi uidetur queso te. si ad recte faciendũ
data ẽ. quod non debuerit ad peccandum
po̾se conuerti: sicut ipsa iusticia que data
ẽ homini adbene uiuendũ: Nunqͥd enum
potest quispiã ꝑ iusticiã suã male uiuere:
Sic nemo posset ꝑ uoluntatẽ peccare: si uo¬
luntas data eẽt ad recte faciendum. as̃. Do¬
nabit quidẽ ds̃ ut spero. ut tibi ualeam re¬
spondere: uel potius ut ipse tibi eadẽ quȩ
suma omniũ magistra ẽ ueritate intu̾ do¬
cente respondeas. S paulisꝑ mͥ uolo di¬
cas. si id quod abs te quesiueram certum
&e cognitum tenes. deum dedisse nobis li¬
beram uoluntatem: utrum oporteat dice¬
redari non debuisse. qͦd dedisse dm̃ confite
mur. Si enĩ incertũ est utrum dederit. rec¬

Expanded text:
et in supplicio, et in praemio esse justitia; quoniam et in supplicio, et in praemio esse justitia; quoniam hoc unum est bonorum quae sunt ex Deo. Debuit igitur Deus dare homini liberam voluntatem.. Jam concedo eam Deum dedisse. Sed nonne tibi videtur, quaeso te, si ad recte faciendum data est, quod non debuerit ad peccandum posse converti? sic ut ipsa justitia quae data est homini ad bene vivendum: numquid enim potest quispiam per justitiam suam male vivere? Sic nemo posset per voluntatem peccare, si voluntas data esset ad recte faciendum. A. Donabit quidem Deus, ut spero, ut tibi valeam respondere, vel potius ut ipse tibi eadem, quae summa omnium magistra est, veritate intus docente respondeas. Sed paulisper mihi volo dicas, si id quod abs te quaesiveram, certum et cognitum tenes, Deum nobis dedisse liberam voluntatem, utrum oporteat dicere dari non debuisse, quod dedisse confitemur Deum. Si enim incertum est utrum dederit, rec
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. sine qua recte facere non possa: Nonenim
e t. Satis gͦ cause ẽ cur dari debuerit.
qm sine illa homo recte non potest uiuere.
Ad hoc autẽ datam uel hinc intelligi po¬
test: quia si quis ea usus fuerit ad peccan.¬
dum. diuinitus in eum uindicatur. Quod
in iuste fieret. si non solum ut recte uiuere¬
tur. s: etiamut peccaretur. libera eẽt uolũ¬
tas data. quomodo enĩ iuste iundicaret᷑
in eum qui ad hanc rem usus eet uolun¬
tate ad quã rem data ẽẽt: Nunc uͦ ds cũ
peccantem punit: quid aliud tibi uide¬
tur dicere. nisi cur non ad eam rẽ usus es
libera uoluntate. ad quã tibi eam dedi.
hocẽ ad recte faciendum: Deinde illud
bonũ quo cõmendatur ipsa iusticia indãp¬
nandis peccatis recteq factis honorandistͦ¬
mͦ eẽt. si homo careret libero uoluntatis ar¬
bitrio: Non enĩ aut peccatum ẽẽt. aut re¬
cte factum. quod ñ fieret uoluntate. Ac per
hoc & pena iniusta eẽt & premiũ: si homo uo¬
luntatẽ non haberet liberam. Debuit autẽ

Expanded text:
tatem, sine qua recte facere non posset. Non eniest. Satis ergo causae est, cur dari debuerit, quoniam sine illa homo recte non posset vivere. Ad hoc autem datam vel hinc intelligi potest, quia, si quis ea usus fuerit ad peccandum, divinitus in eum vindicatur, quod non juste fieret, si non solum, ut recte viveretur, sed etiam, ut peccaretur, libera esset voluntas data. Quomodo enim juste vindicaretur in eum, qui ad hanc rem usus esset voluntate, ad quam rem data est? Nunc vero Deus cum peccantem punit, quid aliud tibi videtur dicere, nisi, cur non ad eam rem usus es libera voluntate, ad quam tibi eam dedi, hoc est, ad recte faciendum? Deinde illud bonum, quo commendatur ipsa justitia in damnandis peccatis, recteqquomodo esset, si homo careret libero voluntatis arbitrio? Non enim aut peccatum esset, aut recte factum, quod non fieret voluntate. Ac per hoc et poena injusta esset et praemium, si homo voluntatem non haberet liberam. Debuit autem
Abbreviated transcription (Latin):
diã. Hec enĩ necesse ẽ quãlibet exiguo corꝑis
inodulo inẽe fateamur: & ꝓptea nullũ corpꝰ
uere pureq unũ eẽ concedimus. In quo ta¬
men ñ possent tam multa numerari: insi
illius uniꝰ cognitione discreta. Cum enĩ que¬
ro unũ in cõrpore. & me ñ inuenire ñdubito:
noui utiq quid ibi querã. & quid ibi non
inueniã: & non posse inueniri. uł potiuᷤᷤ oĩ
pore numerare ñ possem. Ubicũq autẽ unũ
poris sensu. nullũ numerũ eo sensu ꝑcepi¬
mꝰ: eorũ dum taxat numeroꝵ. quos intelli¬
gentia cernimꝰ. Nullus enĩ ẽ ex his. qui non
tot uocetur quociens habet unũ: cuiꝰ ꝑcep¬
cio. corporis sensu non fit. Cuiuslibet enĩ
corpusculi pars dimidia. quantis duabto¬
tũ constat: habet & ipsa dimidiã suã. Sic
gͦ sunt ille duȩ partes in corpore. ut nec ip¬
se simpliciter duȩ sint. Numerꝰ autẽ ille qͥ
uocatur duo. qm̃ bis habet illud. qͦd sim¬

Expanded text:
diam: haec enim necesse est quamlibet exiguo corporis diam: haec enim necesse est quamlibet exiguo corporis modulo inesse fateamur; et propterea nullum corpus vere pureque unum esse concedimus, in quo tamen non possent tam multa numerari nisi illius unius cognitione discreta. Cum enim quaero unum in corpore, et me non invenire non dubito, novi utique quid ibi quaeram, et quid ibi non inveniam, et non posse inveniri, vel potius omninopore numerare non possem. Ubicumque autem unumporis sensu, nullum numerum eo sensu percepimus, eorum duntaxat numerorum quos intelligentia cernimus. Nullus enim est ex iis, qui non tot vocetur, quoties habet unum, cujus perceptio corporis sensu non fit. Cujuslibet enim corpusculi pars dimidia quantis duabus totum constat, habet et ipsa dimidiam suam. Sic ergo sunt illae duae partes in corpore, ut nec ipsae simpliciter duae sint. Numerus autem ille qui vocatur duo, quoniam bis habet illud quod sim
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibilem numeri u̾itatem: dixi michi et
cuilibet raciocinanti ẽẽ cõmunẽ. ac Non re¬
sisto tibi uerissima & certissima responden¬
ti. S ipsos quoq numeros non ꝑcorꝑis
sensus attractos ẽẽ facile uidebis: sicogita¬
ueris quelibet numerũ tot uocari. quoci¬
ens unũ habuerit: uerbi gr̃ã.Si bis habue¬
rit unũ. duo uocantur: si ter: tria: & si de¬
cies unũ habent. tunc uocantur decẽ: & qui¬
libet omino numerus quociens habet unũ.
corporis sensib. non posse sentiri. Quicqͥd
enĩ tali sensu attingitur: iam ñ unum. sed
multa eẽ conuincitur. Corpus enĩ ẽ & ideo
haber ĩnumerabiles partes. S ut minutas
quasq minusq articulatas non ꝑsequar.:
quantulũ cunq illud corpusculũ sit. habet
certe aliã partẽ dextrã. aliam sinistrã: aliã
suꝑiorẽ. aliam inferiorẽ: aut aliã ulteriorẽ.
aliam citeriorẽ: aut alias finales. aliã me¬

Expanded text:
ruptibilem numeri veritatem, dixi mihi et ruptibilem numeri veritatem, dixi mihi et cuilibet ratiocinanti esse communem. 22. A. Non resisto tibi verissima et certissima respondenti. Sed ipsos quoque nuos non per corporis sensus attractos esse facile videbis, si cogitaveris quemlibet numerum tot vocari quoties unum habuerit: verbi gratia, si bis habuerit unum, duo vocantur; si ter, tria; et si decies unum babent, tunc vocantur decem: et quilibet omnino numerus quoties habet unum, corporis sensibus non posse sentiri. Quidquid enim tali sensu attingitur, jam non unum, sed multa esse convincitur: corpus est enim, et ideo habet innumerabiles partes. Sed ut minutas quasque minusque articulatas non persequar, quantulumcumque illud corpusculum sit, habet certe aliam partem dexteram, aliam sinistram; aliam superiorem, aliam inferiorem; aut aliam ulteriorem, aliam citeriorem; aut alias finales, aliam me
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã ñ rudem harũ rerũ: cito inuenis¬
se qͦd diceres. Tam̃ si tibi aliquis diceret nu¬
meros istos non exaliqua sua natura. s ex
his reb quas corporis sensu attingimus ĩ¬
pressos animo nrõ eẽ quasi quasdam imagi¬
nes quoꝵq uisibiliũ: quid responderes: an tu
quoq id putas: or. Nullomͦ id putauerim.
Non enĩ si sensu corꝑis ꝑcepi numeros: id¬
circo etiam ratione̾ particionis numeroꝵ
uał copulationis. sensu corporis ꝑciꝑe po¬
tui. Hac enĩ luce mentis refello eũ quisqͥs
uł in addendo. uł in retrahendo. dũ com¬
putat. falsam summa renunciauerit. Q qͥc¬
qͥd sensu corporis tango. ueluti ẽ hoc celũ.
& hec terra. & quecunq in eis alia corpora
sentio: quã dui futura sint nescio. Septẽ
autẽ & tria. decem sunt. & non solum nc̃:
s etiam semꝑ. Neq ullomͦ aliquando septẽ
& tria non fuerunt decẽ: aut aliquando sep¬
tem & tria nonerunt decẽ. Hanc gͦ incor¬

Expanded text:
tanquam non rudem harum rerum cito invenistanquam non rudem harum rerum cito invenisse quod diceres: tamen, si tibi aliquis diceret numeros istos non ex aliqua sua natura, sed ex iis rebus quas sensu corporis attingimus, impressos esse animo nostro quasi quasdam imagines quocumque visibilium; quid responderes? an tu quoque id putas? E. Nullo modo id putaverim: non enim si sensu corporis percepi numeros, idcirco etiam rationem partitionis numerorum vel copulationis sensu corporis percipere potui. Hac enim luce mentis refello eum, quisquis vel in addendo vel in retrahendo dum computat falsam summam renuntiaverit. Et quidquid sensu corporis tango, veluti est hoc coelum et haec terra, et quaecumque in eis alia corpora sentio, quamdiu futura sint nescio: septem autem et tria decem sunt; et non solum nunc, sed etiam semper; neque ullo modo aliquando septem et tria non fuerunt decem, aut aliquando septem et tria non erunt decem. Hanc ergo incor
Abbreviated transcription (Latin):
q ratione atq mnte comunit̾ uideant.
cum illud qͦd uidetur p̾sto sit iomib.
nec musũ eorũ quib presto ẽ cõmutetur.
quasi cib aut potio: s incorruptũ inte¬
grumq ꝑmaneat: siue illi uideant siue ñ
uideant. An forte nichil huiꝰ modi ẽẽ arbi¬
traris: or. Immo multa ẽẽ uideo. Equib
unũ cõmemorari satis ẽ. quod ratio & ueri¬
tas numeri. omĩb ratiocinantib presto ẽ:
ut omĩs eam computator sua quisq ratio¬
ne & intelligentia conetur app̾hendere. & a¬
lius id facilius. aliꝰ difficilliꝰ possit. & aliꝰ om¬
nino ñ possit. cum tam̃ ipsa equalit᷑ se oĩ
bs p̾beat ualentib eam caꝑe: nec cũ eã qͥs¬
q ꝑcipit in sui ꝑceptoris quasi alim̃tũ uer¬
tatur atq mutetur. nec cum in ea quisq fal¬
litur ipsa deficiat: s ea uera & integra ꝑ ma-¬
nente. ille inerrore sit tanto ampliꝰ qͣnto
minꝰ eam uidet. ac̃. Recte sane. S uideo te

Expanded text:
que ratione atque mente communiter videant, que ratione atque mente communiter videant, cum illud quod videtur praesto sit omnibus, nec in usum eorum quibus praesto est commutetur, quasi cibus aut potio, sed incorruptum integrumque permaneat, sive illi videant, sive non videant: an forte nihil hujusmodi esse arbitraris? E. Imo multa esse video; e quibus unum commemorari satis est, quod ratio et veritas numeri omnibus ratiocinantibus praesto est, ut omnis eam computator sua quisque ratione et intelligentia conetur apprehendere; et alius id facilius, alius difficilius possit, alius omnino non possit: cum tamen ipsa aequaliter omnibus se praebeat valentibus eam capere; nec cum eam quisque percipit, in sui perceptoris quasi alimentum vertatur atque mutetur; nec cum in ea quisque fallitur, ipsa deficiat, sed ea vera et integra permanente, ille in errore sit tanto amplius, quanto minus eam videt. 21. A. Recte sane; sed video te
Abbreviated transcription (Latin):
narib sentiatur. Nam cetera senfibilia quȩ
quaius sentiamꝰ. non tam̃ ea sentiendo in no¬
strũ corpus corrupta mutamus: posfumꝰ
ea sine uno temꝑe siue singulis uicissim tẽ¬
porib ambo sentire: sic ut uł totum ł pars
ipsa quam sentio. abs te etiã sentiatur: qua¬
lia sunt siue lux. si uc sonus. siue corꝑa quȩ
attingimꝰ. ñ tamen ledimꝰ. or Incelligo. ab̃.
Alanfestumẽ gͦ ea que ñ cõmutamus & ta¬
men sentimꝰ corporis sensib. & non ꝑtine¬
gis nobis eẽ cõmunia: quia mnrm̃ ꝓpri¬
um & quasi priuatũ ñ uertuntur atq
mutantur. or ẜ rorsus assentior. ac̃ ꝓ pri¬
um gͦ & quasi priuatũ intelligendũ est.
sentit. qͦd ad suam naturã ꝓprie ꝑtinet:
cõmune autẽ & quasi publicũ: quod ab
om̃ib sentientib nulla sui corruptione
atq cõmutatione sentitur. or. lta ẽ. ac̃. A
ge nẽ attende & dicmͥ. utrũ inueniatur
aliqͥd quod om̃s ratiocinantes sua quis¬

Expanded text:
naribus sentiatur. Nam caetera sensibilia quae naribus sentiatur. Nam caetera sensibilia quae quamvis sentiamus, non tamen ea sentiendo in nostrum corpus corrupta mutamus, possumus ea, sive uno tempore, sive singulis vicissim temporibus ambo sentire, sicut vel totum vel pars ipsa quam sentio, abs te etiam sentiatur; qualia sunt, sive lux, sive sonus, sive corpora quae attingimus, non tamen laedimus. E. Intelligo. A. Manifestum est ergo ea quae non commutamus et tamen sentimus corporis sensibus, et non pertinegis nobis esse communia, quia in nostrum proprium et quasi privatum non vertuntur atque mutantur. E. Prorsus assentior. A. Proprium ergo et quasi privatum intelligendum est, sentit, quod ad suam naturam proprie pertinet: commune autem et quasi publicum, quod ab omnibus sentientibus nulla sui corruptione atque commutatione sentitur. E. Ita est. CAnunc attende, et dic mihi utrum inveniatur aliquid quod omnes ratiocinantes sua quis
Abbreviated transcription (Latin):
lam partẽ quã ego ꝑcepero & tu ꝑciꝑe po¬
teris: quia &e sinutrices alim̃ta mansa in¬
fantib reddunt: illud tam̃ quod inde gu¬
status rapuerit. atq in mandentis uiscera
cõmutauerit: nullomͦ reuocari poterit. ut
inescam refundatur infantis. Gula enĩ cũ a¬
liquid iocunde sapit. etiã si exiguã. tamen in¬
reuocabilem partẽ sibi uendicat: & hoc co¬
git fieri quod nature corꝑis conuenit. quod
nisi ita eẽt. nullus remaneret sapor in ore:
postea quã fuerint mansa illa reddita atq
desputata. Q uod etiam de aeris partib rec¬
te dici potest. quas narib ducimus. Nam
etiã si aliquid aeris quod ego reddidero pos¬
sis etiam tu ducere: nec tamen poteris etiã
illud quod inde in alimentũ meũ cesserit:
quia nec reddi potest. Nam etiã narib ali¬
mentũ nos caꝑe medici docent: qͦd alimen¬
tũ & spirando solus sentire possum. & reflan¬
do restituere ñ possum: ut abs te etiã ductũ

Expanded text:
lam partem quam ego percepero, et tu percipere polam partem quam ego percepero, et tu percipere poteris: quia et si nutrices alimenta mansa infantibus reddunt, illud tamen quod inde gustatus rapuerit atque in mandentis viscera commutaverit, nullo modo revocari poterit ut in escam refundatur infantis. Gula enim cum aliquid jucunde sapit, etiamsi exiguam, tamen irrevocabilem partem sibi vindicat, et hoc cogit fieri quod naturae corporis convenit: quod nisi ita esset, nullus remaneret sapor in ore posteaquam fuerint mansa illa reddita atque desputa. Quod etiam de aeris partibus recte dici potest, quas naribus ducimus: nam etiamsi aliquid aeris quod ego reddidero, possis etiam tu ducere, non tamen poteris etiam illud, quod inde in alimentum meum cesserit; quia nec reddi potest. Nam etiam naribus alimentum nos capere medici docent: quod alimentum et spirando solus sentire possum, et reflando restituere non possum, ut abs te etiam ductum
Abbreviated transcription (Latin):
orib sensib. hunc tangendi sensum esse
simillimũ. s in hoc uideo ẽẽ dissimile. qͦd
simul idẽ uno tempore & uidere aliquid
unũ totũ ambo possumꝰ & audire: tangere
autẽ possumus quide totũ aliqͥd ambo u¬
no temꝑe.s partib singłis: eandẽ aũ partẽ
ñ nisi temꝑib singłis. Nã nulli parti qͣm tactu
capis. possum meũ tactũ admouere: isi
tu amoueris tuũ. as Uigilantissime res¬
spondisti. S oportet te etiam illud uide¬
re. cum hoꝵ omĩum sentimꝰ quȩ. alia sint
que ambo. alia quȩ singłi sentiamꝰ. ipsos uͦ
sensus nrõs suos quisq singłi sentiamus ut
neq ego sentiam sensũ tiuĩ. neq tu meũ:
qͥd dehis reb quȩ sentiuntur a nob̾ ꝑ cor¬
poris sensus. idẽ quid de corporalib reb
ñ possimus sentire ambo s singłi. nisi qͦd
ita sit nr̃m. ut hoc in nos uertere & cõmu¬
tare possimus. sicuti ẽ cib & potus. cuiꝰ nul¬

Expanded text:
oribus sensibus, hunc tangendi sensum esse oribus sensibus, hunc tangendi sensum esse simillimum: sed in hoc video esse dissimilem, quod simul, id est uno tempore, et videre aliquid unum totum ambo possumus et audire; tangere autem possumus quidem totum aliquid ambo uno tempore, sed partibus singulis, eamdem autem partem nonnisi temporibus singulis: nam nulli parti quam tactu capis, possum meum tactum admovere, nisi tu amoveris tuum. 19. A. Vigilantissime respondisti: sed oportet te etiam illud videre, cum horum omnium quae sentimus, alia sint quae ambo, alia quae singuli sentiamus; ipsos vero sensus nostros suos quisque singuli sentiamus ut neque ego sentiam sensum tuum, neque tu meum, quod de his rebus quae sentiuntur a nobis per corporis sensus, id est quod de corporalibus rebus non possumus sentire ambo, sed singuli, nisi quod ita fit nostrum ut hoc in nos vertere, et commutare possimus, sicuti est cibus et potus, cujus nul
Abbreviated transcription (Latin):
&e ate totus absumi potest: quomͦ uerbũ &
ego totum audio. & tu totũ simul & spem
qualibet quantã ego uideo tantã & tusi¬
mul: s cibi uel potionis alia parsimme a¬
lia inte transeat neceẽ est. an parũ ista in¬
telligis: or lmmo uͦ aꝑtissima & certissima
ẽẽ consentio. adHum censes tangendi sensũ
comparandũ eẽ oculoꝵ & auriũ sensib in
care de qua nunc agitur. quia non solũ cor¬
pus unũ ambo possumꝰ sentire tangendo.s
etiam eande partem tu quoq poteris tange¬
re quã ego tetigero: ut non solum ide corpꝰ.
s eandem quoq corporis partẽ possimꝰ am¬
bo sentire tangendo: non enĩ sicuti cibum
aliquẽ appositum non possumus & ego totũ
& tu totum caꝑe. cum ambo illo uescimur.
sic etiã intangendo accidit: s & unũ & totũ
qͦd ego tetigero etiam tu potes. ut id ambo
tangamus: non singulis partib s. totum
singłi. or fateor hoc modo duob illis suꝑi¬

Expanded text:
et a te totus absumi potest, quomodo verbum et et a te totus absumi potest, quomodo verbum et ego totum audio, et tu totum simul, et speciem quamlibet quantam ego video, tantam et tu simul; sed cibi vel potionis alia pars in me, alia in te transeat necesse est: an parum ista intelligis? E. Imo vero apertissima et certissima esse consentio. 18. A. Num censes tangendi sensum comparandum esse oculorum et aurium sensibus in ea re de qua nunc agitur; quia non solum corpus unum ambo possumus sentire tangendo, sed etiam eamdem partem tu quoque poteris tangere quam ego tetigero, ut non solum idem corpus, sed eamdem quoque corporis partem possimus ambo sentire tangendo? Non enim sicuti cibum aliquem appositum non possumus et ego totum et tu totum capere, cum ambo illo vescimur, sic etiam in tangendo accidit: sed et unum et totum quod ego tetigero, etiam tu potes, ut id ambo tangamus, non singulis partibus, sed totum singuli. E. Fateor hoc modo duobus illis superi
Abbreviated transcription (Latin):
affectionem sapore sentire: quãuis ille unꝰ
sit. nr̃i autem sensus sint singłi. tibi tuus.
o mͥm̃s. ut unũ odorem. uł unũ saporem.
cum ambo sentiamꝰ. nec tu tam̃ eum meo
sensu sentias. nec ego tuo. nec aliquo uno.
qui utriusq nr̃m possit eẽ cõmuniter. s
prsus michi meus sensus sit. & tuus tͥ: etiã¬
si unus aut odor aut sapor. ab utrisq sen¬
tiatur. Hinc gͦ isti sensus inueniuntur ha¬
bere aliquid tale. quale illi duo in uisu et
auditu: s in eo dispares sunt. quantũ ad
id quod ñc agimus ꝑtinet. qͥd & si unum
aerem narib amibo trahimꝰ. aut unũ cibũ
gustando capimus. non tam̃ cam partem
aeris duco quã tu. nec eandẽ partem cibi
sumo quã tu.s aliam ego aliã tu: & ideo
de toto aere cum spiro duco partẽ quanta
michi satis ẽ. & tu item de toto aliã quanta
ł satis est ducis: & cib quãius unus & tot
ab utroq abfumatur. non tam̃ & ame totꝰ

Expanded text:
affectionem sapore sentire, quamvis ille unus affectionem sapore sentire, quamvis ille unus sit, nostri autem sint sensus singuli, tibi tuus et mihi meus; ut unum odorem vel unum saporem cum ambo sentiamus, nec tu tamen eum meo sensu sentias, nec ego tuo, nec aliquo uno qui utriusque nostrum possit esse communiter, sed prorsus mihi meus sensus sit, et tuus tibi, etiamsi unus aut odor, aut sapor ab utroque sentiatur: hinc ergo isti sensus inveniuntur habere aliquid tale, quale illi duo in visu et auditu: sed in eo dispares sunt, quantum ad id quod nunc agimus pertinet, quod etsi unum aerem naribus ambo trahimus, aut unum cibum gustando capimus; non tamen eam partem aeris duco quam tu, nec eamdem partem cibi sumo quam tu, sed aliam ego, aliam tu: et ideo de toto aere cum spiro, duco partem quanta mihi satis est, et tu item de toto aliam quanta tibi satis est ducis: et cibus quamvis unus et totus ab utroque absumatur non tamen et a me totus,