comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se pͥmogenitus in multis fĩ¬
b Satis docet aliter intel¬
legendum dñm nr̃m. unig¬
nitum:aliter pͥmogenitũ.
nã ubi unigenitꝰ dicitur. fr̃e
non habet:et naturaliter est
carnationis dispensationẽ.
ꝑquam nos etiam ñ natura¬
liter filios.inadoptionem
filiorũ uocare dignatus est.
ꝥͥmogenitus dicit᷑. cum ad¬
iunctione fratrũ: Ubi enun
pͥmꝰ dicit᷑: nonutiq solus s
cũ secuturis fr̃ib in id quod
ipse p̃cessit: Inde et aliolo¬
copͥmogenitũ eũ amortuis
dicit. ut sit ipse pͥmatũ cenẽs
Resurrectio enim mortuor
ut iamnon moriant᷑. ance
ilum nulla: post illum aũ
hultorum scõrum ẽ. quos
sis non confunditur appel¬
are ꝓpt̃ ipsam cõmunionẽ
quamorte seminata est ca
neus incontumelia. resur¬

Expanded text:
rimogenitus in multis fratribus, satis docet aliter intelligendum Dominum nostrum unigenitum, aliter primogenitum. Nam ubi Unigenitus dicitur, fratres non habet, et naturaliter est carnationis dispensationem, per quam nos etiam non naturaliter filios in adoptionem filiorum vocare dignatus est, primogenitus dicitur cum adjunctione fratrum. Ubi enim primus dicitur, non utique solus, sed consecuturis fratribus in id quo ipse praecessit. Unde et alio loco primogenitum eum a mortuis dicit, ut sit ipse primatum tenens . Resurrectio enim mortuorum ut jam non moriantur, ante imultorum sanctorum est, quos fratres non confunditur appellare propter ipsam communicationem qua morte seminata est caro ejus in contumelia, resur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nob̾ ut glorificaret nos. si
deus ꝓnobis:quis contranos:
p̃destinauit antequã essemꝰ:
uocauit cum aduersiessemꝰ:
Instificauit. cũ peccatores esse¬
mus: glorificauit cũ morta¬
les essemus. si ds̃ ꝓ nob̾quis
contra nos: p̃destinatis adeo.
uocatis. iustificatis. glorifica¬
tis. Quinult adu̾sari parec
se si potest bellare adu̾sus
deum: ubi enim audimus
sideus ꝓ nob quis contra nos:
nisi quĩ dm̃ uincit non ledit
nos: Et quis est qui uineit
omnipotente: qui cumq
reluctari uoluerit: sibi no¬
cet: Hoc est quando et pau¬
lo adhuc saulo de cȩlo xp̃s
clamauit. non tibi expedit
contra stimulum calcitian
seuiat. sȩuiat quantũ potet
qui calces aduersus stimuli
mictit: nonne in se ipsum

Expanded text:
pro nobis, ut glorificaret nos. Si pro nobis, ut glorificaret nos. Si Deus pro nobis, quis contra nos? Praedestinavit, antequam essemus; vocavit, cum aversi essemus; justificavit, cum peccatores essemus; glorificavit, cum mortales essemus. Si Deus pro nobis, quis contra nos? Praedestinatis a Deo, vocatis, justificatis, glorificatis, qui vult adversari, paret se, si potest bellare adversus Deum. Ubi enim audivimus, Si Deus pro nobis, quis contra nos? nisi qui Deum vincit, non laedit nos. Et quis est qui vincit Omnipotentem? Quicumque reluctari voluerit, sibi nocet. Hoc est, quod et Paulo adhuc Saulo de coelo Christus clamavit: Non tibi expedit contra stimulum calcitrare . Saeviat, saeviat quantum potest; qui calces adversus stimulum mittit, nonne in se ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
gruebat. ab illo quippe electus
est qui nouit bene utrimalis:
ꝓpter quod ipse uenerat opus
uienerabile compleretur. Cum
itaq audimus. nonne ego uos
duodecim elegi: et unus ex uo¬
bis diabolus est. Illos de bemꝰ
intelligere electos ꝑ miscđiam:
qt adoptinendum regnũ suũ:
ilum ad effundendũ sangui¬
nẽ suũ: Quod autem posuit
infinem. illos et glorificauit.
Siquidem illa gloria ẽ. hic in¬
tellegenda. de qua idem dicit.
tunc et uos cum illo appare¬
bitis ingloria: Nondum factũ
est: quamus et illa duo. idẽ.
uocauit et iustificauit. non
in om̃ib facta sint. de quib
dicta sunt. Ad huc enĩ usq
infinem scłi multi uocandi
et iustificandi sunt. Et cam̃
u̾ba p̃ceriti cemporis posuit:
de reb etiam fuituris. canquã
iam fecerit deus. quȩ iam ut
fierent ex ȩt̃nitate disposuit:
Ideo de illo dicit ꝓpħaysaias.
qui fecit quȩ futura sunt
Quidergo dicemus adhec:si
deus ꝓnobis:quis contra nos:
ds̃ ꝓ nob. ut iustificaret nos: ds̃

Expanded text:
gruebat; ab illo quippe electus est qui novit bene uti etiam mpropter quod ipse venerat, opus venerabile compleretur. Cum itaque audimus: Nonne ego vos duodecim elegi? et unus ex vobis diabolus est , illos debemus intelligere electos per misericordiam, os ad obtinendum regnum suum, illum ad effundendum sanguificati: quod autem posuit in fine, illos et glorificavit siquidem illa gloria est hic intelligenda, de qua idem dicit, tunc et vos cum illo apparebitis in gloria , nondum factum est. Quamvis et illa duo, id est, vocavit et justificavit, non in omnibus facta sint, de quibus dicta sunt; adhuc enim usque in finem saeculi multi vocandi et justificandi sunt: et tamen verba praeteriti temporis posuit de rebus etiam futuris, tanquam jam fecerit Deus, quae jam ut fierent ex aeternitate disposuit. Ideo de illo dicit et propheta Isaias, Qui fecit quae futura suntQuid ergo dicemus ad haec? Si Deus pro nobis, quis contra nos? Deus pro nobis, ut justificaret nos; Deus
Abbreviated transcription (Latin):
quã nunc uocet creaturam:
Dicitur atitẽ sedm catholicã
disciplinam creatura. qui¬
quid fecit et condidit deus
pater. ꝑ unigenitum filiũ.
dictum est. ipsa creatura
liberabitur aseruitute cor¬
ruptionis. in libertatẽ gle
filiorum dei : Quasi nos ñ
simus ereatura. s filii der
inquorũ głȩ lib̃tatẽ libera¬
bitur aseruitute creatura
quam aliud simus nos. ali¬
ud omĩs creatura. totũ gͦ
capitulum: particulatĩ con¬
siderandum est. Existimo
enim inquit quod ñ sint con¬
digne passionis huius tẽpo¬
ris: ad futuram głamquȩ re¬
uelabitur in nobis. hoc ma¬
nifestum est. Dixerat enim
suꝑius: Si autem spũ facta
carnis mortificaueritis.: ui¬
uetis. quod fieri non potest.
sine molestia: cui pacientia
necessaria est:quo ꝑtinet e
quod patiloante ait. Si tam̃
conpatiamur: uticon glori¬
tumest: non uolens: Homo
quippe sponte peccauit. sed
nonsponte damnatus est:
Peccatum itaq fuit spontane¬
um contra preceptum facere

Expanded text:
quam nunc vocet creaturam. quam nunc vocet creaturam. Dicitur autem secundum catholicam disciplinam creatura, quidquid fecit et condidit Deus Pater, per unigenitum Filium, dictum est, Ipsa creatura liberabitur a servitute interitus, in libertatem gloriae filiorum Dei: quasi nos non simus creatura, sed filii Dei, in quorum gloriae libertatem liberabitur a servitute creatura. quam aliud simus nos, aliud omnis creatura. Totum ergo capitulum particulatim consideraenim inquit quod non sint condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Hoc manifestum est: dixerat enim superius: Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Quod fieri non potest sine molestia, cui patientia necessaria est. Quo pertinet, et quod paulo ante ait: Si tamen compatimur, ut et congloritum est: Non sponte; homo quippe sponte peccavit, sed non sponte damnatus est. Peccatum itaque fuit spontaneum, contra praeceptum facere
Abbreviated transcription (Latin):
debimus eum sicuti est. Ipsa
est reuelatio filiorũ dei.quã
nunc expectat ex pectatiocre¬
ature:. non quod creatura re¬
uelationem expectat alterius
naturȩ. quia non sit creatura.:
s ipsa qualis nunc est expectat.
quando sit qualis futura est.
tanquam sidiceretur: opera¬
ante pictorem subiectis sibi
colorib et adopꝰ eiusparatis.
expectatio colorum manife¬
stationem imaginis expectat:
Nonquia tunc alii erunt: aut
non colores erunt: s tantũ
quod aliam dignitatẽ tunc¬
Uanitati quippe ereatura ñ
uolens stibditur:quia homo
qui ingenitȩ constantiȩ sta¬
tum uolens deseruit: Pressꝰ
itiste mortalitatis pondere.
nolens mutabilitatis sue cor¬
ruptioni seruit: S creatura
hec tunc aseruitute corrup¬
tonis eripietur: cum ad
filiorũ głam dei. incorrupta
resurgendo subleuabitur:
hac itaq electi modestia ui¬
cti sunt: qui adhuc corrup¬
tionis suȩ pena depͥmunt᷑:
hoc capitulũ obscurũ est:
quia non hic satis apparet

Expanded text:
debimus eudebimus euest revelatio filiorum Dei, quam nunc exspectat exspectatio creaturae. Non quod creatura revelationem exspectet alterius naturae, quae non sit creatura, sed ipsa qualis nunc est, exspectat quando sit qualis futura est. Tanquam si diceretur: Operante pictore, subjectis sibi coloribus, et ad opus ejus paratis, exspectatio colorum manifestationem imaginis exspectat, non quia tunc alii erunt aut non colores erunt, sed tantum quod aliam dignitatem anitati quippe creatura non volens subditur, quia homo, qui ingenitae constantiae statum volens deseruit, pressus justae mortalitatis pondere, nolens mutabilitatis suae corruptioni servit. Sed creatura haec tunc a servitute corruptionis eripitur, cum ad filiorum Dei gloriam incorrupta resurgendo sublevatur. Hic itaque electi molestia vincti sunt, quia adhuc corruptioni suae poena deprimuntur. Hoc capitulum obscurum est, quia non satis hic apparet
Abbreviated transcription (Latin):
contumeliarum aculeos ꝑ
patientiam sustinemus: Dũ
ne glectis atq reiectis uolup¬
atib nr̃is ꝓ fructu matris
eccłe laboramus. Quicquid
in nobis inhacatq huiꝰmodi
at tritione dolet:creatura ẽ:
Dolet enimcorpus et anima:
quȩ utiq creaturaest: ex pec¬
tat reuelationem filiorũ dei:
id est expectat. quando appa¬
reat quod uocatum est. Quia
enim filius dei unigenitus
non potest dicicreatura:qͣndo¬
quidem ꝑ ipsum facta st̃ omĩa
quecumq deus fecit: distincte
etiam nos uocam᷑ creatura an¬
distincte uocam᷑ filii dei: quã¬
tus hoc adoptione meream᷑:
Nam ille unigenitus:.natura
filius est.Ergo expectatio
creature. idẽ expectatio nr̃a. re¬
uelationem filiorũ dei expectat
hoc est ex pectat. quando appa¬
reat quod ꝓmissũ ẽ: quando
re ipsa manifestandum sit.
quod nunc in spe sumus. filii
enim dei sumus:et nondum
apparuit quiderimus: sci¬
mus enim quia cumappa¬
ruerit similes eierimꝰ. qm̃ ui¬

Expanded text:
contumeliarum aculeos per contumeliarum aculeos per patientiam sustinemus; dum neglectis atque rejectis voluptatibus nostris, pro fructu matris Ecclesiae laboramus: quidquid in nobis in hac atque hujusmodi attritione dolet, creatura est, dolet enim corpus et anima, quae utique creatura est, et exspectat revelationem filiorum Dei, id est exspectat quando appareat quod vocatum est. Quia enim Filius Dei unigenitus non potest dici creatura, quandoquidem per ipsum facta sunt omnia quae Deus fecit, distincte etiam nos vocamur creatura andistincte vocamur filii Dei, quamvis hoc adoptione mereamur. Nam ille unigenitus natura filius est. Ergo, exspectatio creaturae, id est exspectatio nostra, revelationem filiorum Dei exspectat, hoc est, exspectat quando appareat quod promissum est, quando reipsa manifestandum sit, quod nunc spe sumus; filii enim Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus. Scimus enim quia cum apparuerit, similes ei erimus: quia vi
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ: Omnem tribulationẽ
quȩcumq ei acciderit. quam¬
uuis sȩua quamuis longeua
uideatur: mom̃taneã ducit
et leuem. etiam si torm̃tis scib¬
iciatur. et aculeis et ungulis.
eo tempore quo suppliciis cor¬
pus a ffligitur. si aspiciat ad
futuram glam quȩ reuelan¬
daest. et consideret quomodo
yista tormenta corpus hoc
humilitatis suȩ transforma¬
tur ut fiat conforme corpori
glorie filii dei. tribulationẽ
p̾sentem momentancã du¬
cet et leuem. Pondus autem
future glȩ:graue. hoc est mag¬
num de putabit ⁊ ȩt̃nũ. Et
quantomagis multiplicari
sibi tribulationũ uiderit
penas:tanto amplius intel¬
legit sibi pondus et magni¬
tudinem gloriȩ cumulari:¬
am expectatio creature . re¬
uelationem filiorum dei ex¬
pectat: Hoc enim puto dice¬
re: nam et hoc ipsum qđ in
nob̃ dolet. cum facta carnis
mortificamꝰ. idẽ. cũ esurimꝰ
uel sitimus. ꝑabstinentiam:
dum frenamus de lectationẽ
concubitus ꝑcastitatem: cũ
iniuriarum lacerationes et

Expanded text:
sunt, omnem tribulationem quaecunque acciderit ei, quamvis saeva, quamvis longa videatur, momentaneam ducit et levem: etiamsi tormentis subjiciatur, et aculeis, et ungulis, eo tempore quo suppliciis corpus affligitur, si aspiciat ad futuram gloriam quae revelanda est, et consideret quomodo post tanta tormenta corpus hoc humilitatis suae transformabitur, ut fiat conforme corpori gloriae Filii Dei, tribulationem praesentem momentaneam ducit et levem: pondus autem futurae gloriae grave, hoc est magnum deputat et aeternum: et quanto magis multiplicari sibi tribulationum viderit poenas, tanto amplius intelligit sibi pondus et magnitudinem gloriae cumulari exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat, hoc eum puto dicere: Nam et hoc ipsum quod in nobis dolet, cum facta carnis mortificamus, id est, cum esurimus, vel sitimus per abstinentiam, dum frenamus delectationem concubitus per castitatem; cum injuriarum lacerationes et
Abbreviated transcription (Latin):
cusare naturam:quandoau¬
dis. si scd̃m carnẽ tuxeritis.
moriemini: Sicem̃ dici potu
set uerissime potuit. si se¬
cundum uos uixeritis morie¬
mnim Diabolus enim non ha¬
hetcarnem:et tamen quia
cam se ipsum uiuere uioluit.
nueritate non stetit: Quid

Expanded text:
cusare naturam, quando audis: si secundum carnem uixeritis, moriemini. sic enim dici potuit et uerissime potuit: si secundum uos uixeritis, moriemini. nam diabolus non habet carnem et tamen, quia secundum se ipsum uiuere uoluit, in ueritate non stetit. quid
Abbreviated transcription (Latin):
quit mortuum est. non ꝓpt̃
fragilitatẽ terrenã quia de
terrȩ puluerȩ factũ est. s ꝓpt̃
tuum: nã antequã inmutet᷑
milla incorruptione. quȩ
inseõrum resurrectione pro¬
mittitur: poterat ẽẽ mortale.
quamuis non egrotaturum:
Quius enim caro est que non
egrotari possit: si aliquo ca¬
supriusquam egrotetur ñ¬
obcumbat: sic et illud corpꝰ¬

Expanded text:
quit, \'mortuum est\' non propter fragilitatem terrenam, quia de terrae puluere factum est, sed \'propter tuum\'. Namque antequam inmutaretur in illam incorruptionem, quae in sanctorum resurrectione promittitur, poterat esse mortale, quamuis non aegrotaturum. cuius enim caro est, quae non aegrotare possit, etiamsi aliquo casu priusquam aegrotet occumbat? sic et illud corp
Abbreviated transcription (Latin):
cum delectione et amore huiꝰ
uitȩ implicat animã. in de
est etiam illud Tribulatio¬
nemet doloreminuent:et no¬
mendñi inuocaui: Cumeni
dicit inueni: significat uti¬
lem. non eñi recte gratulam᷑.
nos inuenisse: nisi quod quȩ¬
rebamus: Ergoquidoremus
sicut oportet. nescimus: Deus
enim et quid nob̃ in hac uita
expediat: Et quid post hanc
uitam daturus sit. nouit. qd̾¬
non tantum apłs t̾ibo docuit:
s suo quoq de monstrauit
exemplo. Nam contra utili¬
tatem et salutis sue ꝑfectio¬
nem nesciens orabat. ut di¬
scederet abeostimulus carnis:
quẽ sibidatum dixit. ne mag¬
nitudine reuelationũ suarũ
extolleretur: Et quia illum
dñs diligebat: non fecit. qđ
ignoranter petebat. s tam̃
ubi ait. quid enĩoremꝰ sicut
oportet nescimus: mox ad¬
iunxit: Sed ipse sp̃s postu
rabilib. Gemere dicit sp̃m¬
scm̃ eo quod nos gemere faci¬
at caritate: concitans desi¬
derium future uite. sicut di¬

Expanded text:
cum delectatione et amore hujus cum delectatione et amore hujus vitae implicat animam. Inde est et illud: Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi . Cum enim dicit, inveni, significat utilem: non enim recte gratulamur nos invenisse, nisi quod quaerebamus. Ergo quid oremus, sicut oportet, nescimus. Deus enim novit et quid nobis in hac vita expediat, et quid post hanc vitam daturus sit. Sednon tantum uerbo docuit, sed suo quoque demonstrauit exemplo. nam contra utilitatem et salutis suae perfectionem nesciens orabat, ut discederet ab eo stimulus carnis, quem sibi datum dixit, ne magnitudine reuelationum suarum extolleretur. et quia eum dominus diligebat, non fecit quod ignoranter petebat, sed tamen ubi ait: quid enim oremus, sicut oportet, nescimus, mox adiunxirabilibus. Gemere dicit Spiritum, quod nos gemere faciat charitate, concitans desiderium futurae vitae: sicut di
Abbreviated transcription (Latin):
nunc ÷ spes: cum apparuent
quid erimus: Id ÷ similes illi:
qm̃ uidebimus eum sicutiẽ¬
sperat: Si audem quod non
tientia per fidem. magnã mer¬
cedem habet: quia sperat quod
non uidet: & sic securi sumus.
quasi iam acceperimꝰ. quod
ñdum accepimus. Similiĩ¬
sicut oportet: nescimus.
Manfestam est de spũ sc̃o di¬
cere: quodinconsequentibus
clarum est: ubiait. quia scdi
quidoremus sicut oportet
nescimus. duas obres: quod
ec illud quod futurũ speramꝰ
et contendimus. non dum
apparet: et in hac ipsa mul¬
ca possunt nob ꝓspera uide
nque adu̾sa sunt: et adu̾sa
que ꝓspera: Nam et tribula¬
tioquando accidit seruis di
ad ꝓbationẽ uel emendatio¬
nẽ: tudetur non num quã mi¬
nus incellegentib inucilis.
Ssi referatur ad illud qđ dic¬
tum est. da nob̃ auxiliũ de tri¬
bulatione et uana salus homi¬
nũ: Intelligitur quia plerũq
detribulatione nos adiuuat
ds̃: et frustra salus operatur
quȩ aliquando aduersa est:

Expanded text:
nunc spes est, cum apparuerit nunc spes est, cum apparuerit quid erimus, id est, similes illi, quoniam videbimus eum sicutienetur. Si autem quod non tientia per fidem magnam habet mercedem, quia sperat quod non videt; et sic securi sumus, quasi jam acceperimus quod nondum accepimus. sicut oportet, nescimus, manifestum eum de Spiritu sancto dicere; quod in consequentibus clarum est, ubi ait: Quia secundum quid oremus, sicut oportet, nescimus, duas ob res quod et illud: quod futurum speramus, et quo tendimus, nondum apparet; et in hac ipsa vita multa possunt nobis prospera videri quae adversa sunt, et adversa quae prospera. Nam et tribulatio quando accidit servo Dei, ad probationem vel emendationem videtur nonnunquam minus intelligentibus inutilis: sed si referatur ad illud quod dictum est: Da nobis auxilium de tribulatione; et vana salus hominis , intelligitur quia plerumque de tribulatione nos adjvuat Deus; et frustra salus optatur, quae aliquando adversa est,
Abbreviated transcription (Latin):
lat ꝓscĩs Ad est inter pellare
scõsꝰ facit: ille utiq sp̃s. quiem
ds misit in cordanr̃a clamantẽ ab¬
ba pater: & in qͦ clamamꝰ abba pat̾.
Utrumq enim dictum est. & acce¬
pisse nos sp̃m clamantẽ abba patͣ:
& inquo clamamus abba pater:
ut exponeretur quomodo di¬
xit clamantẽ.hoc est clama¬
re facientẽ: ut ipso faciente.

Expanded text:
tis ; id est, interpellare sanctos facit. Ille utique Spiritus, quem Deus misit in corda nostra, clamantem, Abba, Pater ; et in quo clamamus, Abba, Pater : utrumque enim dictum, et accepisse nos Spiritum clamantem, Abba, Pater; et in quo clamamus, Abba, Pater; ut exponeretur quomodo dixit clamantem, hoc est, clamare facientem, ut ipso faciente
Abbreviated transcription (Latin):
Sienim ante oculos nr̃os
ponimus. que ille ꝓ nobis
impiis ꝓtclit: ⁊ipso adiutor
non debemus timere pat
pillo: ut cum glorificemta¬

Expanded text:
Dei ante oculos nostros ponimus, quae ille pro nobis impiis pertulit, tali adjutore, non debemus timere pati pro illo, ut conglorificem
Abbreviated transcription (Latin):
adoptionis filiorũ. in quocla¬
mamus abba pater Unum
inquit sp̃m accepistis. in quo
om̃s filii adoptionis efficia¬
mini. Inquo nimirũ spũ. cla¬
mamus abba pater.Abba
uidelicet ꝓpt̾ eos qui exhebre¬
is uenunt ad fidem: Pater.
uariis quidem linguis. pro
dit̾isitate nationum: s unũ
donum sp̃s inuocantes. Cla
mamus. s ille clamare dictus
est qui efficit ut clamemus:
Siergo clamare spũ. recte
dixit seriptura a quo efficit᷑
ut clamemꝰ: recte etiã uolen¬
tem dm̃. aquo efficitur ut

Expanded text:
adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Unum, inquit, spiritum accepistis, in quo omnes filii adoptionis efficiamini, in quo nimirum spiritu clamamus, Abba, Pater. Abba videlicet, qui ex Hebraeis venimus ad fidem; Pater, variis quidem linguis pro diversitate nationum, sed unum donum Spiritus invocantes. Quod mamus, sed ille clamare dictus est, qui efficit ut clamemus. Si ergo clamantem Spiritum recte dixit Scriptura, a quo efficitur ut clamemus; recte etiam volentem Deum a quo efficitur ut
Abbreviated transcription (Latin):
heredes. Heredes ergo es dicim̃:
quia reliquid nobis pacis ec
ralis: quam in hac tuita possi¬
demꝰ. ꝗd testatus est dicens:
Pacem meam douobis:pace¬
meam relinquo uobis. Co¬
beredes autem eius efficim̃.
eum infine seli absorbebitur
mors inuictoriam. Tunc
enim similes ei erimus. qm̃
uidebimus eumsicuti est
Quam hereditatẽ non eĩ pa¬
tus morte adipiscim: quia
mori non potest:quandoqͥ¬
dem ipse fit hereditas nr̃a.
sed̾m illud quod scriptum
quis efficitur dei: cum quȩ
dei sunt meretur accipere.
idẽ incorruptionis et inmor¬
talitatis głam. Thes auros
sapientiȩ et scientie recondi¬
cietur: cumtians formatũ¬
fuert corpꝰ humilitatis nr̃ȩ.
conforme corpori clantatis

Expanded text:
. Haeredes ergo ejus dicimur, quia reliquit nobis pacis ecconis, quam in hac vita possidemus, quod testatus est dicens, Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis . Cohaeredes autem ejus efficiemur, cum in fine saeculi mors absorbebitur in victoriam . Tunc enim similes ei erimus, quando videbimus eum sicuti est . Quam haereditatem non ejus Patris morte adipiscimur, qui mori non potest; quandoquidem ipse fit haereditas nostra, secundum illud quod scriptum quis efficitur Dei, cum quae Dei sunt meretur accipere, id est, incorruptionis et immortalitatis gloriam, thesauros sapientiae et scientiae recondiChristi. Cum transformabit corpus humilitatis nostrae, conforme corpori gl
Abbreviated transcription (Latin):
enim non extollerentur quib
ista dicebat. existimantes suo
sputanta hecbona oꝑa face¬
reposse. nondei: Pptereacũ
dixiss. si autẽ spũ actiones
carnis mortificaueritis. ui¬
uetis: continuo sub iecit:
guntur. hii filii sunt dei
glorificate. illũ laudate. illi
grã sagite. cuiꝰ spũ agimini.
ut istaualeatis:. ut uos filios
dei ẽẽ monstretis: Quot quot
iuncto solo adiutorio legis.
gratiȩ confidentes in uirtute
sua a scõspt̃i non aguntur:
non sunt filii dei. Tales sunt

Expanded text:
enim non se extollerent quibus ista dicebat, existimantes se suo spiritu tanta haec bona opera facere posse, non Dei; propterea cum dixisset, Si autem spiritu actiones carnis mortificaveritis, vivetis, continuo subjecit, guntur, hi filii sunt Dei glorificate, illum laudate, illi gratias agite, cujus spiritu agimini ut ista valeatis, ut vos filios Dei esse monstretis. Quotquot ejuncto solo adjutorio legis, ae, confidentes in virtute sua, suo spiritu aguntur, non sunt filii Dei. Tales sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dictõqui nondum mortui
sunt: statim suibiecit. Uos
tat inuobis: Idest qui inspe
carnalium bonorum sunt:
deo placere non possunt. Hos
autem nonestis inspecarna¬
liuns inspe spiritaliũ. idest
regnicȩlorum: ubi et ipsũ cor¬
pus ꝑ illam mutationẽ. in suo
quodam genere spiritale erit:
quod modo animale est. semi¬
natur enim corpts animale
sicuit adcorinthios idem dicit.
resurget corpus sp̃itale. si gͣ
neminem eorum iam nouerat
rea dicebantur non eẽ incar¬
ne: quia non erant inspe rerã
carnalium. quãuis adhuc
corruptibilem carnem mor¬
talemq portarẽt: quanto ex¬
pressius de xp̃odiceret. quod
eum iam᷑ nouerat scdicarñe.
incuius corpore ȩtiam re ipsa
ꝑ fectum erat. quod illi inspe
ꝓmissum tenebant: Siquis¬
non est eius. Hoc est. ut oret
ꝓ ꝑsequentib. ut diligat ini¬
micos: ut in om̃ib eũ imite¬
tur: sicut dicit petius. Xp̃s

Expanded text:
dictos, qui nondum mortui dictos, qui nondum mortui sunt, statim subiecit: uos tu; id est: qui in spe carnalium bonorum sunt, deo placere non possunt; uos autem non estis in spe carnalium, sed in spe spiritalium, id est regni caelorum, ubi et ipsum corpus per illam mutationem in suo quodam genere spiritale erit, quod modo animale est. seminatur enim corpus animale, sicut ad Corinthios idem dicit, resurget corpus spiritale. si ergo neminem eorum iam nouerat rea dicebantur non esse in carne, quia non erant in spe rerum carnalium, quamuis adhuc corruptibilem carnem mortalemque portarent., quanto expressius de Christo diceret, quod eum iam non nouerat secundum carnem, in cuius corpore etiam re ipsa iam perfectum erat, quod illi in spe promissum tenebant! quet: hoc est, ut oret pro persequentibus, ut diligat inimicos, ut in omnibus eum imitetur, sicut dicit Petrus apos
Abbreviated transcription (Latin):
Primoeñi non regnat. cũ m̃te
seruimꝰ legidei: quã uis car¬
ne legi peccati. idẽ. penali con¬
scietudini: cum illa ex istunt
desideria. quibz tamen non
obedimus: Postea uero ex
om̃i parte extinguitur: qm̃¬
habitat innobis: Nunc ergo
implendus est gradus sub
gratia. ut faciamus quoduo¬
lumus spũ. ȩtiamsicarne ñ
possumus.idẽ non obediamꝰ
desideriis peccati. ad p̃ben¬
da illi menbra nr̃a arma ini¬
quitatis: etiam si non tialemꝰ¬
sufficere. ut eadem desideria
non existant umquã. quãuis
nondũ simus in pace illa et̃¬
na exom̃i hominis parte ꝑ¬
fecta: iam tamen desinamus
ẽẽ sublege: ubi p̃uaricationis
reamens tenetur: Dum eam
concupiscentia carnis incon¬
sensione peccati captitã ducit.
simus autem sub gratia: tibi
nulla est condempnatio his
qui sunt in xp̃o iħuiquia non
certantem.s tuctaĩ pena con¬
sequitur. Qui autẽ incarne
sunt deo placere non possunt:
Et neputaret quisquam eos

Expanded text:
Primo enim non regnat, cum mente Primo enim non regnat, cum mente servimus Legi Dei, quamvis carne legi peccati , id est, poenali consuetudini, cum ex illa existunt desideria, quibus tamen non obedimus. Postea vero ex omni parte exstinguitur. Quoqui habitat in nobis . Nunc ergo implendus est gradus sub gratia, ut faciamus quod volumus spiritu, etiamsi carne non possumus; id est, non obediamus desideriis peccati ad praebenda illi membra nostra arma iniquitatis , etiamsi non valemus efficere ut eadem desideria non existant: ut quamvis nondum simus in pace illa aeterna ex omni hominis parte perfecta, jam tamen desinamus esse sub Lege, ubi praevaricationis rea mens tenetur, dum eam concupiscentia carnis in consensionem peccati captivam ducit; simus autem sub gratia, ubi nulla est condemnatio iis qui sunt in Christo Jesu ; quia non certantem, sed victum poena conit: qui autem in carne sunt, deo placere non possunt. et ne putaret quisquam eos
Abbreviated transcription (Latin):
stit.quia non est quiꝓhibe¬
at: sic secunda est sublege an
gratiam: quando ꝓhibetur
quidem et conatur apeccato
abstinere se:s uincitur: quia
ꝓpter dm̃. et ꝓpter ipsam
iustitiam diligit:. s eam sibi
uult adconquirendum ter¬
rena seruire. Itaq ubiuide¬
rit exalia parte ipsam.ex a¬
lia cõmodum tẽporale.tra¬
hitur pondere tẽporalis cu¬
piditatis. et reliquid iustitiã:
quam ꝓpterea tenere cona¬
batur: ut haberet illud quod
se nunc uidet amittere. si il¬
lam tenuerit: Tertia est uita
sub gratia: quando nichil tem¬
poralis cõmodi iustitiȩ pre¬
ponitur: quod nisi sp̃itali ca¬
ritate. quã dñs exemplo suo
docuit. et gr̃a donauit. fieriñ
potest. In hac enimuita etiã¬
siexistant desideria carnis de
mortalitate corporis: tam̃
mentem ad consensionẽ pec¬
cati. non subiugant. Ita iam
non regnat peccatũ in nr̃o
mortali corpore:quãuis non
possit nisi inhabitare in eo.
quamdiu mortale corpus ẽ.

Expanded text:
stit; quia non est qui prohibestit; quia non est qui prohibeat: sic secunda est sub Lege ante gratiam, quando prohibetur quidem et conatur a peccato abstinere se, sed vincitur; quia opter Deum et propter ipsam justitiam diligit, sed eam sibi vult ad conquirendum terrena servire. Itaque ubi viderit ex alia parte ipsam, ex alia commodum temporale, trahitur pondere temporalis cupiditatis, et relinquit justitiam: quam propterea tenere conabatur, ut haberet illud quod se nunc videt amittere, si illam tenuerit. Tertia est vita sub gratia, quando nihil temporalis commodi justitiae praeponitur: quod nisi charitate spirituali, quam Dominus exemplo suo docuit, et gratia donavit, fieri non potest. In hac enim vita etiamsi existant desideria carnis de mortalitate corporis, tamen mentem ad consensionem peccati non subjugant. Ita jam non regnat peccatum in nostro mortali corpore ; quamvis non possit nisi inhabitare in eo, quamdiu mortale corpus est.
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑseuerant cumhomine
et ne hec amittantur met᷑.
quȩ quandoq amittenda
sunt: Non potest autẽ car¬
nis prudentia legi deiobtem¬
perare: s tunc opt̃eperatur
legi: cumhec prudentia ext¬
ncta fuerit. ut ei succedat pri
inmalis timor. eadem nãq
ammȩ natura et prudentiã
carnis habet cum inferiora
sectatur: et prudentiã sp̃s.
cum suꝑiora eligit. Legi¬
enim dei nonest sibiecta:
nec enimpodest: Cumem̃
caritas legem impleat. pru¬
dentia uerocarnis cõmoda
temporalia consectando.
sp̃itali caritati adu̾setur: quo¬
modo potest legi dei ẽẽ stib¬
iecta. idẽ. libenter atq ob se¬
quenter implere iustitiam.
eiq: non aduersari:quando
eciam dum conatur. uinca¬
tur necesse est. ubi inuenerit
maius cõmodum tempora¬
le de iniquitate se posse as¬
sequi. quam si custodiat equi¬
tatem: Sicut enim prima
hominis uita est ante legẽ
cum nulla nequia et mali¬
tia ꝓhibet᷑. neq ulla ex par¬
te prauis cupiditatib resi¬

Expanded text:
non perseverant num homine; non perseverant num homine; et ce haec amittantur timetur, quae quandoque amittenda sunt. Non potest autem talis prudentia, legi Dei obtemperare: sed tunc obtemperatur legi, cum haec prudentia exstincta fuerit, ut ei succedat prud neque in malis timor; eadem namque animae natura, et prudentiam carnis habet, cum inferiora sectatur, et prudentiam spiritus, cum superiora eligit eenim Dei non est subjecta; neque enim potest . Cum enim charitas Legem impleat, prudentia vero carnis commoda temporalia consectando spirituali charitati adversetur; quomodo potest Legi Dei esse subjecta, id est, libenter atque obsequenter implere justitiam, eique non adversari; quando etiam dum conatur, vincatur necesse est, ubi invenerit majus commodum temporale de iniquitate se posse assequi, quam si custodiat aequitatem? Sicut enim prima hominis vita est ante Legem, cum nulla nequitia et malitia prohibetur, neque ulla ex parte pravis cupiditatibus resi
Abbreviated transcription (Latin):
&par. prudentia humana ẽ. malo
uicẽ referre. Calis gͦ prudentia mor¬
tẽ parat: transg̃diendo precep¬
tum: Esigo prudentia carnis
est: ut unusquisq uelit se uin¬
dicare. Prudentia uerosp̃s. ñ
reddere malum ꝓmalo. An¬
macum inferiora appecit :
prudentiam carnis habere
dicitur: Cum suꝑiora: pru¬
prudentia carnis substantia
est. qua induit᷑ anima. tił ex¬
uitur: s ipsius animȩ effectio
est. quȩ om̃ino eẽ desinit. cũ
se totam ad suꝑiora conu̾terit:
est deo: Ostendit quid dire¬
rit. inimica. nequis putaret
tanquã ex adu̾so pͥncipio ali¬
quam naturã quã non con¬
didit deus. in imitias ad t̾s
dm̃ exercere: Inimicus ergi
dei dicitur: qui legi ipsius ñ
obtẽperat. et hoc ꝑcarno
prudentiam: idẽ. cũ appe¬
tit temporalia bona et cunt
temporalia mala: Diffincu
enim prudentie. in appeten¬
dis bonis et uitandis malis
ex plicari solet. Qua ꝓpter
recte appellat apłs carnis
prudentiam.qua hȩc appe¬
tuntur ꝓmagnis bonis q̃

Expanded text:
 prudentiam humanam esse, malo vicem referre. Talis ergo prudentia mortem parat transgrediendo praeceptum. Ergo prudentia carnis est, ut unusquisque velit se vindicare. Prudentia vero spiritus, non reddere malum pro malo. Anima cum inferiora appetit, prudentiam carnis habere dicitur; cum superiora, pruprudentia carnis substantia est, qua induitur anima vel exuitur; sed ipsius animae affectio est, quae omnino esse desinet, cum se totam ad superna converterit. est Deo, ostendit quid dixerit, inimica, ne quis putaret tanquam ex adverso principio aliquam naturam, quam non condidit Deus, inimicitias adversus Deum exercere. Inimicus ergo Dei dicitur, qui legi ipsius non obtemperat, et hoc per carnis prudentiam, id est, cum appetit temporalia bona, et timet temporalia mala. Definitio enim prudentiae in appetendis bonis, et vitandis malis explicari solet. Quapropter recte appellat Apostolus carnis prudentiam qua haec appetuntur pro magnis bonis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tamen mortale: qm̃ mortali¬
iatem fuerat ab sũptura
mutatio inet̃nam incorrup¬
donem:si inhomine iustitia.
idest obedientia ꝑmaneret.
s ipsum mortale non est fac¬
tum mortuum: nisi ꝓpter
peccatum. Quia uero in illa
resurrectione futura muta¬
tio. non solum nullã mortẽ
quȩ facta est ꝓpt̃ peccatum.
s nec mortałitatẽ habitura
est quam corpus anmale
habuit ante peccatũ: recte subiec̃

Expanded text:
erat mortale; quam mortalitatem fuerat absumptura mutatio in aeternam incorruptionem, si in homine justitia, id est obedientia, permaneret: sed ipsum mortale non est factum mortuum nisi propter peccatum. Quia vero illa in resurrectione futura mutatio, non solum nullam mortem, quae facta est propter peccatum, sed nec mortalitatem habitura est, quam corpus animale habuit ante peccatum, non ait,
Abbreviated transcription (Latin):
ustificationẽ legis. quȩ spũ
intralitteram latente mani¬
festata est: ut qm̃ in illis uiua
et repugnante carne.iustifi¬
catio legis impleri non po¬
tuit: In nob̃ impleatur: qui
ficamꝰ cum uitiis. Precepta
legis implentur ꝑcaritatem
quȩ ꝑtimorẽ non poterant¬
ad impleri: Qui non seđm
sp̃s autem adeo datus est. Utra¬
q ergo illud desiderant. unde
sunt: Caro terrena:sp̃s uero.
cȩlestia:Srigitur sp̃s carnem
suꝑau̾it. operantur celestia:
Si aute carni consenserit: t̃re¬
na p̃ualebunt: Quis autem
quis agitur dei spũ: Quot qͦt
enĩ sp̃u dei aguntur. hi filii

Expanded text:
ustificationem legis, quae spiritu intra litteram latente est manifestata: ut quoniam in illis viva et repugnante carne, justificatio legis impleri non potuit, in nobis impleatur, qui ficamus cum vitiis. Praecepta legis implentur per charitatem, quae per timorem non poterant impleri. Qui non secunspiritus autem a Deo datus est. Utraque ergo illa desiderant unde sunt: caro terrena, spiritus coelestia. Si igitur spiritus carnem superaverit, operantur coelestia; si autem consenserit, terrena praevalebunt. Quis autem qui agitur Dei Spiritu? Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, ii filii
Abbreviated transcription (Latin):
tu fecisti qui laborantes ad¬
iuuisti. nemo ergo dicat:
Ideo me uocauit deus:quia
colui dm̃. quomodo coluisses:
siuocatus non fuisses: Si ꝓp¬
terea uocauit ds̃: quia colu¬
istidm̃. Ergo prior dedisti.
et retribuetur tibi: Nonne
istam tibi uocem apłs tollit.
cum dicit: Aut quis prior

Expanded text:
tu fecisti, qui laborantes tu fecisti, qui laborantes is. Nemo ergo dicat: Ideo me vocavit Deus, quia colui Deum. Quomodo coluisses, si vocatus non fuisses? Si propterea te vocavit Deus, quia coluisti Deum: ergo prior dedisti, et retribuit tibi. Nonne istam tibi vocem Apostolus tollit, cum dicit, Aut quis prior
Abbreviated transcription (Latin):
laudemus dm̃ largitorẽ: In
his quȩ nondum habemus.
denemꝰ debitorẽ: Debicor em̃
factus est. non aliquid a nob̾
accipiendo.s quod ei placuit
ꝓmittendo: Aliter enĩ dicimꝰ
homini. debes michi quȩ de¬
di tibi: et alit̃ dicimus. debes
michi quia ꝓmisisti michi:
Quando dicis debes miehi.
quia dedi tibi: ateꝓcessit bene¬
ficiumꝰ: s mutuatũ. nondona¬
tum: Quando autem dicis.
debes michi quia ꝓmisistimͥ.
tum nichil dedisti et tamen
exigis: Bonitas enim eiꝰ qui
ꝯmisit dabit: ne inmalitia.
fides conuertatur. Qui autẽ
fallit. malus est: Deo ergo qͥd
dicimus: redde michi quia
deditibi: Quid dedimꝰ deo:
Quando totum quod sumus.
et quod habemus boniab
illo habemus: nichil ergo ei
dedimus. Non est quem ad¬
modum ista uoce exigamus
debitorem dm̃: maxime di¬
cente nob̾ apło: Quis enim
cognouit sensũ dñs aut qͥs
consiliarius eius fuit: Aut qͥs
prior dedit illi et retribuetur
ei Illo ergo modo possumus
fecimus quod iussisti: et hoc

Expanded text:
laudemus Deum largitorem: in his quae nondum habemus, teneamus debitorem. Debitor enim factus est, non aliquid a nobis accipiendo, sed quod ei placuit promittendo. Aliter enim dicimus homini, Debes mihi quia dedi tibi: et aliter dicimus, Debes mihi, quia promisisti mihi. Quando dicis, Debes mihi, quia dedi tibi: a te processit beneficium, sed mutuatum, non donatum. Quando autem dicis, Debes mihi, quia promisisti mihi: tu nihil dedisti, et tamen exigis. Bonitas enim ejus qui promisit, dabit, ne in malitiam fides convertatur. Qui enim fallit, malus est, Deo autem numquid dicimus, Redde mihi, quia dedi tibi? Quid dedimus Deo, quando totum quod sumus, et quod habemus boni, ab illo habemus? Nihil ergo ei dedimus. Non est quemadmodum ista voce exigamus debitorem Deum, maxime dicente nobis Apostolo, Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit? aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei ? Illo fecimus quod jussisti, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
peccati: Quid est ergo dei fili¬
um uenisse insimilitudinem
carnis peccati. nisi nonhabẽs
caro eius ullum peccatũ. sicut
nr̃a: Dicente petro apłoqui
peccatum nonfecit. id: non
habuit: nec dolus inuentus
est inore eius:Dicendoenim
insimilitudinem carnis pec¬
cati. Illã absq peccato: nr̃am
uero peccatricem ostendit:
Nam ille ideo si militudinem.
quia non ꝑlibidinis usum.
ut nos: s inspiramine mi¬
stico inuirginis utero. Inue¬
ra natus est carne: Et de
peccato dampnauit peccatũ
uicit peccatum. non peccan¬
do: quomodo siquis debarba¬
quas offerebant ꝓpeccato
in lege: peccati nomine uo¬
cabant: cum ipse peccatũ
nescirent.Sic et xp̃icaro
que ꝓ nr̃is peccatis oblata
est:peccati nomen accepit.

Expanded text:
t . Quid est ergo Dei Filium venisse in similitudine carnis peccati, nisi non habens caro ejus ullum peccatum, sicut nostra? Dicente Petro apostolo, Qui peccatum non fecit, id est, non habuit; nec dolus inventus est in ore ejus . Dicendo enim, in similitudine carnis peccati; illam absque peccato, nostram vero peccatricem ostendit. Nam ille ideo in similitudine, quia non per libidinis usum ut nos, sed inspiramine mystico ex virginis utero in vera natus est carne. Et de peccato, inquit, damnavit peccatum vicit peccatum non peccando: quomodo si quis de barbaquas offerebant pro peccato in lege, peccati nomine vocabantur, cum ipsae peccatum nescirent: Sic et peccati caro, quae pro peccatis nostris oblata est, peccati nomen accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
ante presciuit et p̃destina¬
uit conformes fierrimagi¬
nis filii sui. Vt sit ipse p̾mo¬
genitus inmultis fr̃ib. atq
his p̃missis. subdidit. quos
autem p̃destinauit. illos et
uocauit. Eos itaq uult in¬
telligi. quos scđm ꝓposicũ
uocauit. Ne putentur in eis
aliqui ẽẽ uocat et non elects:
ꝓpt̃ illã dominicã sententiã.
multi uocati. pauci electi:
Quicumq enim electi: sine
dubio etiam uocati. non aut̃
quicumq uocati: consequen¬
ter electi. Illiergo electi. ut sepe
dictum est. qui scđm ꝓpositũ
uocati: quietiam p̃destinati
atq prescit. horum si quisqtĩa
perit: fallitur ds̃ s nemo eorũ
perit: quia non fallit᷑ ds̃. Quo¬
rumsiquis quam perit uitio
humanouincitur deus. sed ne¬

Expanded text:
estinavit conformes imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; atque his praemissis subdidit, Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Eos itaque vult intelligi, quos secundum propositum vocavit; ne putentur in eis esse aliqui vocati et non electi, propter illam dominicam sententiam, Multi vocati, pauci electi. Quicumque enim electi, sine dubio etiam vocati: non autem quicumque vocati, consequenter electi. Illi ergo electi, ut saepe dictum est, qui secundum propositum vocati, qui etiam praedestinati atque praesciti. Horum si quisquam perit, fallitur Deus: sed nemo eorum perit, quia non fallitur Deus. Horum si quhumano vincitur. Sed ne
Abbreviated transcription (Latin):
gis sit. quã sine intellectu
uiuere.Cumergo miserhomo
congemiscit et dolet: omĩs
creatura congemiscit et do
dixit: quia etiam si sunt ali¬
qui iam insinu abrahȩ. et
latro ille cum dño inpara
diso constitutus. ipso die qͦ
credidit dolere destiterit.
tamen usq adhuc om̃is crea¬
aia congemiscit et dolet:
quia inhis qui non dũ libera¬

Expanded text:
gis sit quam sine intellectu gis sit quam sine intellectu vivere. Cum ergo miser homo ingemisccreatura congemiscit et doldixit; quia etiamsi sunt aliqui jam in sinu Abrahae, et latro ille cum Ddiso constituturus ipso die quo credidit, dolere destiterit; tamen usque adhuc omnis creatura congemiscit et dolet, quia in his qui nondum libera
Abbreviated transcription (Latin):
et ipse rectorem Qm̃ sicut ñ
potest non caput mulieris uir
es se ita caput uirixp̃s est.
uocatur sp̃italis: quia et uita
cum aliqua molestia nunc
agitur: post autẽ nulla paci¬
etur:. Et qm̃ sũmi angłi sp̃ita¬
liter uiuunt: Infimi autem
animaliter:Bestie uero et
omĩa pecora carnalider: Corpꝰ
autem non uiuit. s uticuificat᷑.
Om̃is ereatura in homine est
quia et intell git spu. et sert
anima: et lo caaliter corpore
mouetur: Om̃is itaq creatu¬
ra. in homine congemiseit
et dolet. non enim totã. sed
omnẽ dixit:tanquã siquis
dicat. quod solem om̃s uidĩt
quicum oculi sunt uident.
ita inhomine.Om̃is creatu¬
ra est:qui et intelligit. et ui¬
uit. et corpꝰ habet. s non
tota creatura in ipsoest. qͥl
sunt p̃der ipsum et angeli
qui intellegunt et uiuunt:
sunt et peccora. que tuuunt
sunt et corpora quȩ tantũ¬
modo sunt. Cum ipsũ uitie¬
re magis sit quam nonuitie¬
re.et ipsum intellegere ma¬

Expanded text:
et ipse rectorem: quoniam sicut non et ipse rectorem: quoniam sicut non potest caput mulieris vir esse, ita caput viri Christus est, vocatur spiritalis, quia et vita cum aliqua molestia nunc agitur: post autem nullam patietur. Et quoniam summi angeli spiritualiter vivunt, infimi vero animaliter, bestiae vero et omnia pecora carnaliter, corpus autem non vivit, sed vivificatur, omnis creatura in homine est, quia et intelligit spiritu, et sentit animo, et localiter corpore movetur. Omnis itaque creatura in homine ingemiscit et dolet: non enim totam, sed omnem ait, tanquam si quis dicat quod solem omnes homineum oculis vident. Ita in homine omnis creatura est, qui et intelligit, et vivit, et corpus habet; sed non tota creatura in ipso est, quia sunt praeter ipsum et angeli, qui intelligant, et vivant, et sint; et pecora, quae vivunt et sunt, et corpora, quae tantummodo sunt: cum ipsum vivere magis sit quam non vivere; et ipsum intelligere ma
Abbreviated transcription (Latin):
et teria. et mare. et omĩa que
ineis sunt:s quia om̃is crea¬
cura. partim sp̃italis est. par
tim animalis.partim corpo¬
ralis: sicut ineuangłio dicit᷑.
Predicate euangłm om̃ierea¬
ture. et adcolosenses.inspe
euangłii quod p̃dicatũ est in
umu̾sa creatura quȩ sub celo
est: quodut ab inferiorib con¬
sideremus:corporalis creatura
ꝑloca ostenditur:Animalis
autem uiuificat corporalia:
spĩtalis regit. et tunc bene regit.
cum ipsa regendam se suibicit
deo. Cum autẽ trans greditur
p̃cepta eius: laborib et erũnis
ꝑeadem ipsa quȩ regere poterat
implicatur: Quiergo uiuit
corpore:carnalis  homo uelan¬
malis uocatur. Carnalis: qui
carnalia sectatur. animalis
autem quia fertur dissoluta
lasciuia anime suȩ.quã non
regit sp̃s. neq coercet intra
metas naturalis ordinis. quia
et ipse se non subdit regendũ
deo: Qui autẽ spũ animã regit.
et ꝑanimã corpus. quod face¬
re non potest.nisi dm̃ habeat

Expanded text:
et terra, et mare, et omnia quae et terra, et mare, et omnia quae in eis sunt; sed quia omnis creatura partim spiritatim animalis, partim corporalis: sicut in Evangelio dicit: Praedicate Evangelium omni creaturae. Et ad Colossenses: In spe Evangelii, quod praedicatum est in universa creatura quae sub coelo est. Quod ut ab inferioribus consideremus, corporalis creatura per loca ostenditur: animalis autem vivificat corporalia: animalis regit, et tunc bene regit cum ipsa regendam se subjicit Deo. Cum autem transgreditur praecepta ejus, laboribus et aerumnis per eadem ipsa quae regere poterat implicatur. Qui ergo vivit corpore, carnalis homo vel animalis vocatur: carnalis, quia carnalia sectatur; animalis autem, quia fertur dissoluta lascivia animae suae, quam non regit spiritus, neque coercet intra metas naturalis ordinis, quia et ipse non se subdit regendum Deo. Qui autem spiritu animam regit, et per animam corpus, quod facere non potest, nisi Dominum habeat
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est. ipsa creatura: idest
ipse homoeum iam signacu¬
lo imaginis ꝓpt̾ peccatũ a¬
misso. remansit tantũmodo
creatura. Ipsa itaq creatura.
idẽ ipsa que nondũ uocatur
filiorum forma ꝑfecta. s tan¬
tum uocat᷑ creatura: libera¬
bitur a seruitute corruptionis:
Quoditaq ait. Et ipsa libe¬
rabitur: facit intelligi. Et ip¬
sa quem ad modũ nos idest
et de ipsis non est desperandũ.
qui nondum uocantur filii
dei. quia nondum credidert̃.
s tantum creatura: Quia et
ipsicredituri sunt: et liberabu¬
quemadmodũ nos. qui iam
filii deisumus: quãuis non¬
dum apparuerit quid erimꝰ:
Liberabitur ergo aseruitute
corruptionis. in libertatẽ gle
filiorum dei:idẽ ert et ipsi
exseruis liberiet ex mortuis
gloriosi:. inuita ꝑfecta quam
habebunt filiidei: Scimus
enim quiaomĩs creatura con¬
gemiscit et parturit usq ad¬
creatura in homine numera¬
tur: non quia in eo st̃ om̃s
angłi. et suiꝑeminentes uir¬
tutes. ac potestates: aut cęlũ

Expanded text:
Quia et ipsa creatura, id est, ipse homo, cum jam signaculo imaginis propter peccatum amisso remansit tantummodo creatura: et ipsa itaque creatura, id est, et ipsa quae nondum vocatur filiorum forma perfecta, sed tantum vocatur creatura, liberabitur a servitute interitus. Quod itaque ait, et ipsa liberabitur, facit intelligi, et ipsa, quemadmodum et nos, id est, et de ipsis non est desperandum, qui nondum vocantur filii Dei, quia nondum crediderunt, sed tantum creatura: quia et ipsi credituri sunt, et liberabuquemadmodum nos qui jam filii Dei sumus, quamvis nondum apparuerit quid erimus. Liberabuntur ergo a servitute interitus, in libertatem gloriae filiorum Dei; id est, et ipsi erunt ex servis liberi, et ex mortuis gloriosi in vita perfecta, quam habebunt filii Dei. 5. Scimus enim quia omnis creatura congemiscit et dolet usque adcreatura in homine numeratur, non quia in eo sunt omnes angeli, et supereminentes virtutes, ac potestates, aut coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc est quod fallit peccatũ
ꝓmandatũ: et ꝑ illudoccidit
cum accedit ȩtiam p̃uari¬
catio: quȩ nulla est: ubilex
stum et bonum: Nonigitur
ĩputo legi dei. quoduitio
meo factus sum infirmus:
et p̾ceptum eius implere ne¬
queo: quȩ et si iubendo non
iuuat: tamen sua scĩtate et
iustitia malã ẽẽ concupis¬
centiam qͣuod nesciebam oste¬
ndit: Quia peccatum ait. ñ
cognoui nisi ꝑlegem. et docu¬
it ad suꝑandos eius inlicitos
appecitus.cum in me deficio.
de bere diuinum auxilium

Expanded text:
et hoc est quod fallit peccatum et hoc est quod fallit peccatum per mandatum et per illud occidit, cum accedit etiam praeuaricatio, quae nulla est ubi lex stimputo legi Dei, quod vitio meo factus infirmus, praeceptum ejus implere nequeo: quae etsi jubendo non juvat, tamen sua sanctitate et justitia malum esse concupiscentiam, quod nesciebam, ostendit; quia peccatum, ait, non cognovi, nisi per legem: et docuit ad superandos ejus illicitos appetitus, cum in me deficio, debere divinum auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
lum peccatorem s et transgres¬
sorem facit. quia ergo abhom̃t¬
b nondum sp̃italem gratiã
accipientib suauius admit¬
titur quod uetatur: fallit pec¬
catum falsa dulcedine. quuia
ueroaccedit reatus p̃uaricati¬
onis occidit: Quia p̃tium mor¬
tifere uoluptatis amplectit᷑.
dulcedinem illam qua fallit᷑.
et delectatur etiã contralegẽ
facere:et tanto magis libet.
scendo cõmittitur: Pinde quȩ
hoc ꝓhibet:. bona et laudabilis
lex est.s ubisc̃s non adiuuat
sp̃s. inspirans ꝓconcupiscen¬
tia mala concupiscentiã bonã:
hoc est caritatẽ diffundens
incordib nr̃is: ꝓfecꝰto illa lex
quamuis bona.auget ꝓhiben¬
do desiderium malũ sicut aq̃
impetus.si ineam partẽ non
cesset influere. uehem̃tior. fit
obice opposito: cuiꝰ molẽ cũ
euicerit. maiori cumulo pre¬
cipitatus. uolentius ꝑ ꝓna
uoluitur.nescio quoeñĩ modo
hoc ipsum quod concupiscit᷑:
fit iocundius dum ustatur

Expanded text:
lum peccatorem, sed et transgreslum peccatorem, sed et transgressorem facit. Quia ergo ab hominibus nondum spiritalem gratiam accipientibus suavius admittitur quod vetatur, fallit peccatum falsa dulcedine: quia vero accidit reatus praevaricationis, et occidit: quia pretium mortiferae voluptatis amplectitur dulcedinem illam qua fallitur, et delectatur etiam contra legem facere: et tanto magis libet, scendo committitur. proinde quae hoc praecipit bona et laudabilis lex est. sed ubi sanctus non adiuuat spiritus inspirans pro concupiscentia mala concupiscentiam bonam, hoc est caritatem diffundens in cordibus nostris, profecto illa lex quamuis bona auget prohibendo desiderium malum, sicut aquae impetus, si in eam partem non cesset influere, uehementior fit obice obposito, cuius molem cum euicerit maiore cumulo praecipitatus uiolentius per prona prouoluitur. nescio quo enim modo hoc ipsum, quod concupiscitur, fit iocundius, dum uetatur.