comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirtuti et contiuentię p̾patata. filii
ꝓpbatum. quos monachos in uet̾i
leginius testamento. edificabant sibi
casulas. ꝓpt̾ fluenta iordanis: et tur¬
bis urbium derelictis. polenta et her¬
bis aggrestib uictitabant. Quã diu
in patria tua es. habeto cellulam ꝓ
paradyso ÷ uaria scͥpturatum poma
decerpe: his utere delicus: harum
fruere complerui. Si scandalitet te
oculus tuus. pes. manus tua: ꝓice
ea. Nulli parcas: ut soli patras aĩe.
Qui uiderit inquit dñs mulierem
ad concupiscendũ eam: iam meca¬
tus est eam in corde suo. Quis glo¬
riabitur castũ se habere cor: Astra
non sunt munda in conspectu do¬
mini: quanto magis homines. qͦ¬
rum uita temptatio est: Ue nob̾¬
miseris: qui quotiens concupis¬
cimus. totiens fornicamur. In ebri¬
atus ẽ inquit gladius meus in
cȩlo. Oulto amplius in terra:
quę spinas et tribulos generat.
Uas electionis. in cuius ore. tp̃c
sonabat. macerat corpus suum.

Expanded text:
uirtuti et continentiae praeparata. filii uirtuti et continentiae praeparata. filii prophetarum — quos monachos in ueteri legimus testamento — aedificabant sibi casulas propter fluenta Iordanis et turbis urbium derelictis polenta et herbis agrestibus uictitabant. quamdiu in patria tua es, habeto cellulam pro paradiso, uaria scripturarum poma decerpe, his utere deliciis, harum fruere conplexu. si scandalizat te oculus, pes, manus tua, proice ea. nulli parcas, ut soli parcas animae. qui uiderit mulierem ad concupiscendum eam, iam moechatus est eam in corde suo. quis gloriabitur castum se habere cor? astra non sunt munda in conspectu domini: quanto magis homines, quorum uita temptatio est! uae nobis, qui, quotiens concupiscimus, totiens fornicamur. inebriatus est, inquit, gladius meus in caelo: multo amplius in terra, quae spinas et tribulos generat. uas electionis, in cuius Christus ore sonabat, macerat corpus suum
Abbreviated transcription (Latin):
animus tuus tumeat: ne habitꝰ
sermoq dissentiat. Balnearum
fomenta non queras: qui calorẽ
corporis ieiuniorum cupis frigore
extinguere. Quȩ et ipsa modera¬
ta sint nͨ nimia. ne debilitent
stomachum: et maiorem refecti¬
onem poscentia erumpant incru¬
ditatem : quȩ parens libidinũ
est. Modicus ac temꝑatus cybus:
et carni et anime ucilis est. Ma¬
trem ita uide. ne ꝑ illã alias ui¬
dere cogaris: quarum uultus
cordi tuo hereatit: et tacitum ui¬
uat sub pectore uulnus. Ancillas
quȩ illi obsequio sunt tibi scias
ẽẽ insidiis: quia quanto uilior earũ
conditioł tanto facilior ruina est.
pontificisq filius erat: et tamen
nec matris affectu. nec patris opi¬
b uincebatur ÷ ne in domo pa¬
rentum cum ꝑieulo uiueret castitatis.
Uiuebat in heremo: et oculis deside¬
tantib. xp̃m nichil aliud dignabat
aspicere. Uestis asꝑa: zona pellicea.
cybe. locustę. melq siluestre: omĩa

Expanded text:
animus tumeat, ne habitus animus tumeat, ne habitus sermoque dissentiat. balnearum fomenta non quaeras, qui calorem corporis ieiuniorum cupis frigore extinguere. quae et ipsa moderata sint, ne nimia debilitent stomachum et maiorem refectionem poscentia erumpant in cruditatem, quae parens libidinum est. modicus ac temperatus cibus et carni et animae utilis est. matrem ita uide, ne per illam alias uidere cogaris, quarum uultus cordi tuo haereant et tacitum uiuat sub pectore uulnus. ancillulas, quae illi in obsequio sunt, tibi scias esse in insidiis, quia, quantum uilior earum condicio, tanto facilior ruina est. pontificisque filius erat et tamen nec matris affectu nec patris opibus uincebatur, ut in domo parentum cum periculo uiueret castitatis. uiuebat in heremo et oculis desiderantibus Christum nihil aliud dignabatur aspicere. uestis aspera, zona pellicia, cibus locustae melque siluestre, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
timq pudore suꝑato. ficta matrũ
nomina erumꝑe in licentiam ma¬
ritalem. Aliqui sorores uirgines
deserunt: et extraneis uidus co¬
pulantur. Sunt quȩ oderunt
suos: et non suors palpantur
affectu. Quarum impatientia index
animi. nullam recipit excusationẽ:
et cassa pudicitiȩ uelamta. quasi
aranearum fila disrumpit. Uidea ᷤ¬
ñnullos. accinctis renib. pulla tu¬
nica. barba ꝓlxa. a mulierib non
posse discedere: sub eodem mane-¬
re tecto: simul inire conuiuia: an¬
cillas iuuenes habere in minist̾io:
et pret̃ uocabulum nuptiarum
omnia ẽẽ matrimonii. Nec hȩc¬
culpa nominis . xp̃iani est. si simu-¬
lator religionis in uicio sit. quin
immo confusio gentilium: cum
ea uident eccłiis displicere: quȩ
omĩb bonis non placent. Tu uero
si monachus uis ẽẽ non uideri: ha¬
beto curam n rei familiaris. cui
Sordes uestium: candide menteᷤ
indicia sint. Uilis tunca contẽp¬
tum scłi ꝓbet. ita dum taxat. ne

Expanded text:
timque pudore superato per ficta matrum timque pudore superato per ficta matrum nomina erumpere in licentiam maritalem. alii sorores uirgines deserunt et extraneis uiduis copulantur. sunt, quae oderunt suos et non suorum palpantur affectu, quarum inpatientia, index animi, nullam recipit excusationem et cassa inpudicitiae uelamenta quasi aranearum fila disrumpit. uideas nonnullos accinctis renibus, pulla tunica, barba prolixa a mulieribus non posse discedere, sub eodem conmanere tecto, simul inire conuiuia, ancillas iuuenes habere in ministerio et praeter uocabulum nuptiarum omnia esse matrimonii. nec culpa est nominis Christiani, si simulator religionis in uitio sit, quin immo confusio gentilium, cum ea uident ecclesiis displicere, quae omnibus bonis non placent. Tu uero, si monachus esse uis, non uideri, habeto curam non rei familiaris, cui sordes uestium candidae mentis indicio sint, uilis tunica contemptum saeculi probet ita dumtaxat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
dio religiosã matrem te habere. mł¬
torum anuorum uiduam ÷ quȩ alint
et erudiuit infantẽ: et post studia
galliarum quȩ uel florentissima
sunt. misit romã. non parcens sũp¬
tibus: et absentiam filii. spe susti¬
nens futurorum: ut ubertate̾ gal-¬
lici nitoremq sermonis grauitas
romana condiretͥ nec calcarib in
te s frenis uteretur. Quod et in
disertissimis uiris greciȩ legimus:
qui asianum tumorem attico sicea¬
bant saleᷤ et luxuriantes flagellis
uineas. falcib reprimebant: ut elo¬
quentiȩ torcularia. non uerborum
pãpinis. s sensuum quasi uuarũ
expressionib redundarent. Hanc
tu suscipe ut parentem: ama ut
nutricem: uenerare ut sc̃am: nec
aliors imiteris eremplum. qͥ relin¬
quunt suas et alienas appetunt:
quorum dedecus in ꝓpatulo est:
sub nominib pietatis querentiu᷑
suspecta consortia. Noui ego quas¬
libertim ad olescentib delectari:
et filios querere sp̃uales: paula¬

Expanded text:
dio religiosam habere te matrem, mudio religiosam habere te matrem, multorum annorum uiduam, quae aluit, quae erudiuit infantem et post studia Galliarum, quae uel florentissima sunt, misit Romam non parcens sumptibus et absentiam filii spe sustinens futurorum, ut ubertatem Gallici nitoremque sermonis grauitas Romana condiret nec calcaribus in te sed frenis uteretur, quod et in disertissimis uiris Graeciae legimus, qui Asianum tumorem Attico siccabant sale et luxuriantes flagellis uineas falcibus reprimebant, ut eloquentiae torcularia non uerborum pampinis, sed sensuum quasi uuarum expressionibus redundarent. hanc tu suspice ut parentem, ama ut nutricem, uenerare ut sanctam. nec aliorum imiteris exemplum, qui relinquunt suas et alienas appetunt, quorum dedecus in propatulo est sub nominibus pietatis quaerentium suspecta consortia. noui ego quaslibertini adulescentibus delectari et filios quaerere spiritales paula
Abbreviated transcription (Latin):
spicuum est. Si gͥ negotiatores scłi tan¬
ta sustinent. ut ad incertas ꝑueniant
ꝑiturasq diuitias. et seruent cum aĩȩ
discrimine quȩ multis ꝑiculis quesie¬
runt: quid xp̃i negotiatori faciendũ
est qui uenditis omĩb querit p̾cio¬
sissimum margaritũ qui totis sub¬
stantiȩ suȩ opib emit agrum. in qͦ
reꝑiat thesaurum. quẽ nec fur effo¬
dere. nec latro possit auferre: Scio
ine offensurũ quam plurimos ẽẽ. qͥ
generalem de uituis disputationẽ in
suam referunt contumeliã ⁊ et dũ
michi irascuntur. suam indicant con¬
scientiam: multoq peius de se quã
de me iudicant. Ego enim neminẽ
atq constringam. P rudentis uiri est
ac prudentium feminarum dissimu¬
lare immo emendare si qͥd inse mn¬
telligant: et indignari sibi magis
quã michi: nec in monitorem male¬
dicta congerere: qui et si usdem tene¬
atur criminib: certe in eo melior
ẽ quod sua ei mala ñ placent. du¬

Expanded text:
spicuum est. si negotiatores saeculi tanspicuum est. si negotiatores saeculi tanta sustinent, ut ad incertas perueniant periturasque diuitias, et seruant cum animae discrimine, quae multis periculis quaesierunt, quid Christi negotiatori faciendum est, qui uenditis omnibus quaerit pretiosissimum margaritum, qui totis substantiae suae opibus emit agrum, in quo repperiat thesaurum, quem nec fur effodere nec latro possit auferre? Scio me offensurum esse quam plurimos, qui generalem de uitiis disputationem in suam referant contumeliam et, dum mihi irascuntur, suam indicant consciende me iudicant. Ego enim neminem atque perstringam. Prudentis viri est ac prudentium feminarum dissimulare, immo emendare, quod in se intellegant, et indignari sibi magis quam mihi nee in monitorem maledicta congerere, qui, ut isdem teneatur criminibus, certe in eo melior est, quod sua ei mala non placent. Au
Abbreviated transcription (Latin):
littore gentes uagȩ immo beluȩ ha¬
bitant ferocissimȩ: semꝑ solliciti. sẽꝑ
armati. totius uehunt anni cybaria:
latentibq saxis. uadisq durissimis
plena sunt omĩa. ita ut speculator
et doctor. in sũma mali arborr sede¬
at: et inde regende ac circum flecten¬
de nauis. ducatum predicat. felix cur¬
sus est. si post sex menses supradic¬
tȩ urbis portum teneant: a quo se
incipit aꝑire occeanus ⁊ ꝑ quẽ uix
anno ꝑpetuo ad indiam ꝑuenitur.
nad gangem fluuiu. quẽ phison sac̃
scriptura cõmemorat. qui circuit om¬
nem terram euilath: et multa gen̾a
pigmentoꝵs de paradysi dicitur
fonte euehere: ubi nascitur carbun¬
culus. et smaragdus. et margarita
candentia. et uniones quib nobi¬
lium feminarum ardet ambitio: mon¬
tesq aurei. quos adire ꝓpt̾ dracones
et grifas. et immensorum corporum
monstra hominib impossibile est.
ut ostendatur nobis quales custode
habeat auaricia. Quorsũ ista : Per¬

Expanded text:
litore gentes uagae, immo beluae halitore gentes uagae, immo beluae habitant ferocissimae. semper solliciti, semper armati totius anni uehunt cibaria. latentibus saxis uadisque durissimis plena sunt omnia, ita ut speculator et ductor in summa mali arbore sedeat et inde regendae et circumflectendae nauis dictata praedicat. felix cursus est, si post sex menses supra dictae urbis portum teneant, a quo se incipit aperire oceanus, per quem uix anno perpetuo ad Indiam peruenitur et ad Gangen fluuium — quem Phison sancta scriptura cognominat —, qui circuit omnem terram Euilat et multa genera pigmentorum de paradisi dicitur fonte euehere. ibi nascitur carbunculus et zmaragdus et margarita candentia et uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio, montesque aurei, quos adire propter dracones et gryphas et inmensorum corporum monstra hominibus inpossibile est, ut ostendatur nobis, quales custodes habeat auaritia. Quorsum ista ? per
Abbreviated transcription (Latin):
euangłior quadrangulo quod de cęlo
descendit ad terram. docetur et docet
om̃s homines posse saluarił rutsũq
qd̃ uiderat in specie candidissimi lin¬
teaminis in suꝑna transfertur. et cre¬
dentium turbas de terris in cęlum
rapit: ut pollicitatio dñi compleat᷑.
Beati mundo corde: qͣm ipsi deum
undebunt. Totum quod appensa manu
insinuare cupio. quod quasi doctus nau
ta rudem conor instruere uectorem. illd̃
est: ut quis in littore pudiciciȩ pirata
sit noueris ⁊ ubi caribdis. et radix ma¬
lorum omĩum auaricia: ubi scillei ob¬
trectatorum canes. de quib apłs loqui¬
tur. ne mordentes inuicem. abinuicẽ
consumamini: quomodo in media tͣn¬
quillitate securi. libicis int̾dum uicioꝵ
sirtib obruamur : quid uenenatoriũ
animantium deserta huius scłi nutri¬
ant: nauigantes rubrum mare. in
rao cum suo mergatur exercitu.
Multis difficultatib ac ꝑiculis: ad
urbem maximã ꝑuenitur. Utroq

Expanded text:
euangeliorum quadrangulo, quod de caelo euangeliorum quadrangulo, quod de caelo descendit ad terras, docetur et discit omnes homines posse saluari. rursumque, quod uiderat, in specie candidissimi linteaminis in superna transfertur et credentium turbas de terris in caelum rapit, ut pollicitatio domini conpleatur: beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. totum, quod adprehensa manu insinuare tibi cupio, quod quasi doctus nauta post multa naufragia rudem conor instruere uectorem, illud est, ut, in quo litore pudicitiae pirata sit, noueris, ubi Charybdis et radix omnium malorum auaritia, ubi Scyllaei obtrectatorum canes, de quibus apostolus loquitur: ne mordentes inuicem mutuo consumamini, quomodo in media tranquillitate securi Libycis interdum uitiorum Syrtibus obruamur, quid uenenatorum animantium desertum huius saeculi nutriat. Nauigantes Rubrum Mare, in rao cum suo mergatur exercitu, multis difficultatibus ac periculis ad urbem t Maximam perueniunt. utroque
Abbreviated transcription (Latin):
utile sit. quo solent credentiũ arua con¬
diri: et sterilȩ animarum solũ pingueᷤ¬
cere. Hȩc dicimus. ut pͥma te fili rusti¬
ce fronte doceamus magna cȩpisse. ex¬
celsa sectari: et adolescentiȩ unmo pu¬
bertatis incentiua calcantem. ꝑfectȩ
quidem ę̧tatis gradũ scandere: s lubri¬
cum iter ẽẽ ꝑ quod ingrederis÷ nec tan¬
tum sequi gloriam post uictoriam: qͣn¬
tũ ignominam post ruinam. Non mͥ
mnc ꝑ uirtutũ prata ducendus est¬
riuuluis ⁊ nec laborandũ ut ostendamtͥ
uariorum pulchritudinem florum:
quid in se lilia habeant puritatis: qͥd
rosarum uerecondia possideat: quid
uiole purpura ꝓmittat in regno: qͥd
rutilantium spondeat pictura gẽma¬
rum. Iam enim ꝓpicio deo stiuam te¬
nes: iam in tectum atq solarium cũ
petro apło conscendisti: qui esuriens
in uideis. cornelii saturatur fide. et
famem incredulitatis eorum. gentiũ
conu̾sione restinguit: atq inuase

Expanded text:
utile sit, quo solent credentium arva conutile sit, quo solent credentium arva condiri et sterile animarum solum pinguescere. Haec dicimus, ut prima te, fili Rustice, fronte doceamus magna coepisse, excelsa sectari et adulescentiae, immo pubertatis, incentiva calcantem perfectae quidem aetatis gradum scandere, sed lubricum iter est, per quod ingrederis, nec tantam sequi gloriam post victoriam, quantam ignominiam post ruinam. Non mihi nunc per virtutum prata ducendus ess nec laborandum, ut ostendam tibi uariorum pulchritudinem florum, quid in se lilia habeant puritatis, quid rosarum uerecundia possideat, quid uiolae purpura promittat in regno, quid rutilantium spondeat pictura gemmarum. iam enim propitio domino stiuam tenes, iam in tectum atque solarium cum Petro apostolo conscendisti, qui esuriens in Iudaeis Cornelii saturatur fide et famem incredulitatis eorum gentium conuersione restinguit atque in uase
Abbreviated transcription (Latin):
cui ꝓmittuntur regna cȩ¬
lorum: nicħ laboriosius.
qͥ cotidie de uita ꝑiclitat᷑.
Nichil eo fortius. qui uincit diabolũ:
nichil imbecillius qui a carne suꝑat᷑.
Utriusq rei: erempla sunt plurima.
Latro credit in cruce: et statim meret᷑
audire: amen dico tibi. hodie mecum
eris in paradyso. Indas de apłatus fa¬
stigio in ꝑditionis tartarum labitur.
et nec familiaritate conuiuii. nec instĩc¬
tione bucellȩ. nec osculi gr̃a frangit᷑.
s quasi hominem tradit. quẽ filium
dĩ nouerat. Quid samaritana uilius:
Non solum ipsa credidit: et post sex
uiros unum inuenit dm̃. messiamq
cognouit ad fontẽ. quem in templo. iu
cybos. esurientem reficit: lassumq su¬
stentat. Quid salomone sapientius: At¬
tamen infatuat᷑ amore mulierũ. Bonũ
est sal. Hullum sacrificium: sine huiꝰ
asꝑsione suscipitur. Unde et apłs preci¬
ditus. Quod si infatuatur. foras proici¬
tur: in tantumq ꝑdit nominis digni
tatem. ut ne infterquilinium quidem

Expanded text:
cui promittuntur regna caelorum; nihil laboriosius, qui cotidie de uita periclitatur. nihil fortius, qui uincit diabolum; nihil inbecillius, qui a carne superatur. utriusque rei exempla sunt plurima. latro credidit in cruce et statim meretur audire:amen, amen dico tibi: hodie mecum eris in paradiso. ludas de apostolatus fastigio in proditionis tartarum labitur et nec familiaritate conuiuii nec intinctione buccellae nec osculi gratia frangitur, ne quasi hominem tradat, quem filium dei nouerat. quid Samaritana uilius? non solum ipsa credidit et post sex uiros unum inuenit dominum Messiamque cognoscit ad fontem, quem in templo Iudantibus cibos esurientem reficit lassumque sustentat. quid Salomone sapientius ? attamen infatuatur amoribus feminarum. bonum est sal nullumque sacrificium absque huius aspersione suscipitur — unde et apostolus praeciditus —, quod, si infatuetur, foras proicitur in tantumque perdit nominis dignitatem, ut ne in sterquilinio quidem
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm cum ꝓbatus fuerit accipiet coro¬
nam uitȩ. quã rȩpmisit ds̃ diligenti¬
b se. Illos dixit ꝓbatos. et ab his dm̃
diligi. qui ob nominis eius causã in tẽp¬
tatione ꝑstiterintͥ quib merito co¬
rona ꝓmittitur: illos uero reꝓbos
et nullo uitȩ premio dignos. quos
nulla temptationum causa uexarit.

Expanded text:
m cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se. Illos, inquit, probatos, et ab his Deum diligi, qui ob nominis ejus causam in tentatione perstiterint, quibus merito corona promittitur: illos vero reprobos et nullius vitae praemio dignos, quos nulla tentationum causa vexarit.
Abbreviated transcription (Latin):
ofronius. eusebius. ieroni¬
mus: oceano suo salutem.
Deprecatus es. ut tibi bre¬
uiter exponerem: qualiter clerici debe
dicorum stimuli prestolantur: quia
non sileo ueritatem. Tamen. mͥ km̃e:
ait. humanus sermo: et omni accep¬
tione dignus. Si quis ȩpãtum desid̾at:
stum: non litigiosum: non uinolen
tum: domũ suam bene regentem:¬

Expanded text:
ronius Eusebius Hieronymus Oceano suo salutem. I. Deprecatus es, ut tibi breviter exponerem, qualiter clerici debeadictis aemuli praestolantur, quia non sileo veritatem; tamen, mihi charait: Humanus sermo et omni acceptione dignus. Si quis episcopatum desiderat, stum; non litigiosum, non asperum; sed domum suam bene regentem
Abbreviated transcription (Latin):
lo ditius. qui corpus dñi canistro
uimineo sanguinẽ potat in uitro:
qui auariciam ꝓiecit e templo: qͥ
sas subuertit: mãmone et num¬
mularioꝵ ęra disꝑsit: ut domꝰ
dei. domus uocetur orationis. et
non latronum spelunca. Huius e
uicino sectare uestigia: et cȩteroꝵ
qui uirtutum illius sunt simileᷤ:
quos sacerdociũ et humiliores
ham. et de cognatione tua: et
ꝑge quo nescis. Si habes substã¬
tiam: uende et da pauꝑib. Si
non habes: grandi onere liberatꝰ
es. Nudum.xpͣm: nudus seque¬
re. Hoc est durum. grande. diffi¬
cile: s magna sunt premia.¬

Expanded text:
lo ditius, qui corpus domini canistro lo ditius, qui corpus domini canistro uimineo, sanguinem portat uitro, qui auaritiam proiecit e templo, quisas subuertit mammonae et nummulariorum aera dispersit, ut domus dei domus uocaretur orationis et non latronum spelunca. huius e uicino sectare uestigia et ceterorum, qui uirtutum illius similes sunt, quos sacerdotium et humiliores ia et de cognatione tua et perge, quo nescis. si habes substantiam, uende et da pauperibus, si non habes, grandi onere liberatus es; nudum Christum nudus sequere. durum, grande, difficile, sed magna sunt praemia
Abbreviated transcription (Latin):
sponso. habes ibi sc̃m doctissimũq
pontificem ꝓculum. qui uiua uoce¬
et presenti nr̃as scedulas suꝑet. co¬
tidianisq tractatib iter tuum diri¬
gat: nec patiatur te in partem al¬
teram declinando. uiam relinquere
regiam: ꝑ quam isrł ad terram re¬
ꝓmissionis ꝓꝑans. se transiturũ
esse ꝓmittit. Atq utinam eraudi¬
atur uox eccłe complorantis. Do¬
mine pacem dabis nobis: omĩa
enim reddidisti nobis. U tinam
quod renuntiamus scło uoluntas
sit non necessitas ⁊ et pauꝑtas ha-¬
beat expetita głam: non illata cru¬
ciatum. Cȩterum iuxta miserias hu¬
ius temporis. et ubiq gladios se¬
uientes: satis diues est. qui pane
non indiget. Nunium potens est.
qui seruitio non cogitur. Sc̃s eru¬
ꝑius tolose ep̃c. induȩ sareptensis
imitatus esuriem. pascit alios: et
ore pallente ieiuniis. fame torque¬
tur aliena: omnẽq substantiam
xp̃i uiscerib erogauit. Nichil il¬

Expanded text:
sponso. habes ibi sanctum doctissimumque sponso. habes ibi sanctum doctissimumque pontificem Proculum, qui uiua et praesenti uoce nostras scidulas superet cotidianisque tractatibus iter tuum dirigat nec patiatur te in partem alteram declinando uiam relinquere regiam, per quam Israhelad terram repromissionis properans se transiturum esse promittit. atque utinam exaudiatur uox ecclesiae conplorantis: domine, pacem da nobis; omnia enim reddidisti nobis. utinam, quod renuntiamus saeculo, uoluntas sit, non necessitas, et paupertas habeat expetita gloriam, non inlata cruciatum. ceterum iuxta miserias huius temporis et ubique gladios saeuientes satis diues est, qui pane non indiget, nimium potens, qui seruire non cogitur. sanctus Exuperius, Tolosae episcopus, uiduae Saraptensis imitator, esuriens pascit alios et ore pallente ieiuniis fame torquetur aliena omnemque substantiam Christi uisceribus erogauit. nihil il
Abbreviated transcription (Latin):
diligit dñs corripit: castigat auteͤ
omnem filiũ quem recipit. Et ꝑ
ẏsaiam clamat dominus. Popłs
mĩs qui beatos uos dicunt. ipsi uoᷤ¬
seducunt: et semitas pedum ur̃orum
supplantant. Quid enim michi ꝓdest
si aliis mala mea referas: si me nesci¬
ente. peccatis meis. immo detracti¬
onib tuis alium uulneres: et cum
certatim omib narres. sic singłis
loquaris. quasi nulli alt̾i dixeris:
Hoc est non me emendare: sed uicio
tuo satisfacere. Precipit dñs. peccan¬
tes in nos. argui debere secreto: uel
adhibito teste. Si audire noluerint:
referri ad ȩccłam: habendosq in
malo ꝑtinaces. sicut ethincos et pub¬
licanos. Hȩc expressius loquor. ut
adolescentem meũ. et linguȩ et auri¬
um prurigine liberem. ut renatũ
in.xp̃o. sine ruga et macula. quasi
pudicam uirginẽ erhibeam. castam
tam mente quã corpore. ne solo no¬
mine glorietur: et absq oleo bonor
oꝑũ extincta lampade. excludatur a

Expanded text:
diligit dominus, corripit, flagellat autem diligit dominus, corripit, flagellat autem omnem filium, quem recipit. et per Esaiam clamat deus: populus meus. qui beatos uos dicunt, seducunt uos et semitas pedum uestrorum supplantant. quid enim mihi prode est, si aliis mala mea referas, si me nesciente peccatis meis, immo detractationibus tuis alium uulneres et, cum certatim omnibus narres, sic singulis loquaris, quasi nulli alteri dixeris ? hoc est non me emendare, sed uitio tuo satisfacere. praecepit dominus peccantes in nos argui debere secreto uel adhibito teste et, si audire noluerint, referri ad ecclesiam habendosque in malo pertinaces quasi ethnicos et publicanos. Haec expressius loquor, ut adulescentem meum et linguae et aurium prurigine liberem, ut renatum in Christo sine ruga et macula quasi pudicam uirginem exhibeam sanctamque tam mente quam corpore, ne solo nomine glorietur et absque oleo bonorum operum extincta lampade excludatur ab
Abbreviated transcription (Latin):
recidit: ita detractor cũ stristem faci¬
em uiderit audientis. imo ne au¬
dientis quidẽ. s obturantis aures
suas ne audiat iudiciu̾ sanguinis ⁊
ilico contiscescit: pallet uultus: he¬
rent labia: saliua siccatur. Unde
idem uir sapiens. Cum detractorib
nouit: Tam scilicet eius qui loquit᷑
quã illius qui audit loquentem.
Ueritas angulos non amat: nec que¬
Irit susurrones. Et timotheo dicit᷑.
Aduersum prb̃m: accusationẽ cito ne
Ireceꝑis. Peccantem coram omĩb argue:
ut & cet̾i metũ habeant. Non est faci¬
le de ꝑfecta ȩtate credendũ: quam et
uita preterita defendit: et honorat
uocabulũ dignitatis. Uerum quia
homines sumus et interdũ
contra annorum maturitate.
puerorum uiciis labimur ⁊ si uis¬
corrigere delinquentẽ. aꝑte incre¬
pa: tantum ne occulte mordeas. Cor¬
ripiet me iustus in miscłia et iucre¬
pabit: oleum autẽ peccatoris. non
impinguet caput meuͦ. Quem em̃

Expanded text:
, ita detractator. cum tristem faci, ita detractator. cum tristem faciem uiderit audientis, immo ne audientis quidem, sed obturantis aures suas, ne audiat iudicium sanguinis, ilico conticescit, pallet uultus, haerent labia, saliua siccatur. unde idem uir sapiens: cum detractatoribnouit? tam scilicet eius, qui loquitur, quam illius, qui audit loquentem. ueritas angulos non amat nec quaerit susurrones. Timotheo dicitur: aduersus presbyterum accusationem cito ne receperis. peccantem autem coram omnibus argue, ut et ceteri metum habeant. non est facile de perfecta aetate credendum, quam et uita praeterita defendit et honorat uocabulum dignitatis, uerum, quia homines sumus et interdum contra annorum maturitatem puerorum uicorrigere delinquentem, aperte increpa, tantum ne occulte mordeas. Corripiet me justus in misericordia, et increpabit: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . Quem enim
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa chymera. Numquã gͦ tales ui¬
deas: nec huiuscemodi hominib
appliceris. Ne declines cor tuum
in uerba maliciȩ: et audias. Sedens¬
uersus filium matris tuȩ ponebas scã¬
dalum. Et tt̃m. filu hominũ. dentes
sunt sermones eius suꝑ oleũ: et ipsi
sunt iacula. Et aꝑtius in eccłiaste.
Sicut mordet serpens insilentio: sic
qui fr̃i suo in occulto detrahit. Sed
dicis. Ipse non detraho: aliis loqͦn¬
tib facere quid possum: Ad excu¬
sandas excusationes in peccatis: ista
pͣtendimus. Xpͣc. arte non luditur.
Nequaquã mea. s apłi sententia ẽ.
Nolite errare: ds̃ non irridet᷑. Ille
in corde: nos uidemus in facie. S a
dissipat nubes: et uultus cristis
linguas detrahentium. Sicut enĩ
sagitta si mittatur contra duram
materiem. non nũquam inmitentem
ercutitur. et uulnerat uulnerantem:
illudq complet᷑. facti sunt mͥ in ar-¬
chum prauum: et alibi. qui initrit
in altum lapidem. suꝑ caput eius¬

Expanded text:
ipsa chimaera. Numquam ergo tales uiipsa chimaera. Numquam ergo tales uideas nec huiusce modi hominibus adpliceris, ne declines cor tuum in uerba malitiae et audias: sedenuersus filium matris tuae ponebas scandalum et iterum: filii hominum dentes sunt sermones eius super oleum et ipsi sunt iacula et apertius in Ecclesiaste: si mordeat serpens in silentio, sic, qui fratri suo occulte detrahit. sed dicis: ipse non detraho, aliis loquentibus facere quid possum?\' ad excusandas excusationes in peccatis ista praetendimus. Christus arte non luditur. nequaquam mea, sed apostoli sententia est: nolite errare; deus non inridetur. ille in corde, nos uidemus in facie. Salodissipat nubes et uultus tristis linguas detrahentium. sicut enim sagitta, si mittatur contra duram materiam, nonnumquam in mittentem reuertitur et uulnerat uulnerantem illudque conpletur: facti sunt mihi in arcum prauum et alibi: qui mittit in altum lapidem, recidet in caput eius
Abbreviated transcription (Latin):
uita comes fuerit. et te uel populuˢ
uel pontifex ciuitatis ad clericum
conditione et gradu: optimis mixta
sunt pessima. Ne ad scribendũ cito
ꝓsilias: et leui ducaris insania. Mul¬
to tempore disce quod doceas: ne cre
cõmodes: qui cum te adulatiomibus
aut cycomarum deprehendas post
Et tamen cũ mensa posita. librorum
exposuisset struem: adducto suꝑcilio.
contractisq narib. ac fronte rugata.
duob digitulis concrepabat: hoc sig
aduersum singulos declamare: cre¬
ticum diceres esse longinum: censo¬
remq romanȩ facundiȩ. notare quẽ uel¬
let: et de senatu doctorũ excludere.
Hic bene numatus: plus placebat in
prandiis. Nec mirũ qui multum in¬
crepare solitus fuerat: factoq cuneo
circumstrepentiũ garrulorũ. ꝓcede¬
bat in publicum. Intus neroͥ foris
cato. totus ambiguus: ut ex contra¬
riis diuersisq naturis. unum mon¬
strũ nouamq bestiam diceres esse
compactam: uixta illud poeticum.
Prima. leo: postrema.draco: media.

Expanded text:
uita comes fuerit, et te uel populus uel pontifex ciuitatis in clerumcondicione et gradu optimis mixta sunt pessima. Ne ad scribendum cito prosilias et leui ducaris insania. multo tempore disce, quod doceas. ne credcommodes, qui cum te adulationibus aut ciconiarum deprehendas post et tamen, cum mensa posita librorum exposuisset struem, adducto supercilio contractisque naribus ac fronte rugata duobus digitulis concrepabat hoc signoaduersum singulos declamare: criticum diceres esse Longinum censoremque Romanae facundiae notare, quem uellet, et de senatu doctorum excludere. hic bene nummatus plus placebat in prandiis. nec mirum, qui multos inescare solitus erat factoque cuneo circumstrepentium garrulorum procedebat in publicum intus Nero, foris Cato, totus ambiguus, ut ex contrariis diuersisque naturis unum monstrum nouamque bestiam diceres esse conpactam iuxta illud poeticum: prima leo. postrema draco, media
Abbreviated transcription (Latin):
flata: cum in scͥpt᷑a sic referat᷑: Et acce¬
pit mat̾ eiꝰ haud dubiũ qͥn miche. ar¬
gentũ: & dedit illud conflatori. et fe¬
cit illud sculptile: atq conflatile fuit
in domo micheꝰ et uir micha domus
et impleuit manũ uniꝰ de filiis suis:
& factꝰ ẽ ei in sacerdotem: Si autẽ pu¬
tas ea que suꝑius appellata sũt sculptile
atq conflatile. ephod & theraphin deĩ¬
ceps nominari: disces eẽ ñ eadem Si¬
quidẽ pꝰ matris idolũ. quod dr̃ sculpti¬
le atꝙ conflatile. fecit micha ephod
& theraphin: sicut ex seqͤntib approbat᷑.
Et responderunt qͥnq uiri qui abierãt
considerare t̾ram: ⁊ dixert̾ ad fratres
suos: Ecce nostis quia ẽ in domib istis
epbod & theraphin: sculptile atq con¬
flatile: Et pꝰmulta quȩ in medio p̃ter¬
imsisti: & ascendert̃ inquid qͥnq uiri
n irruert̃ illuc. ꝙ sũpsert̃ sculptile et¬

Expanded text:
flatum, cum scriptura sic referat: et acceflatum, cum scriptura sic referat: et accepit mater eius — haud dubium, quin Michae — argentum et dedit illud conflatori et fecit illud sculptile et conflatile; et fuit in domo Michae et uirMicha et domus et inpleuit manum unius de filiis suis et factus est ei in sacerdotem. si autem putas ea, quae superius appellata sunt sculptile atque conflatile, ephod et teraphim deinceps nominari, disce esse non eadem, siquidem post matris idolum. quod dicitur sculptile atque conflatile, fecit l\'licha ephod et teraphim, sicut ex consequentibus adprobatur: et responderunt quinque uiri, qui abierant considerare terram, et dixerunt ad fratres suos: ecce nostis, quia est in domibus istis ephod et teraphim et sculptile et conflatile. et post multa, quae in medio praetermisisti: et ascenderunt, inquit, quinque uiri et inruerunt illuc et sumpser
Abbreviated transcription (Latin):
bath: hoc quare dixerim: in sequen¬
tib disces Illud quoq qđ sequit᷑. ad¬
didisti Et factũ ẽ cũ fugeret abiathar
filiꝰ achimilech ad dauid: ⁊ ipse cum¬
dauid in seceila descendit. habens ephos
in manu sua & renunciatũ ẽ saul.
qͥa uenit dauid in seceila Ubicũ re¬
gis aduentus ⁊ ciuitatis timeretur
obsidio: dix̃ dauid ad abiathar: Iefer
ephod dm̃i Hec sunt que de regnor̃
libro excerta ꝓponens. ad uolumen
uidicũ tͣnscendisti: in quo michade
monte effraim scribit᷑ mille centũ ar¬
genti siclos matͥ. quos illa uouerat reddi¬
disse: eãq sculptile inde fecisse confla¬
tile: et addis. hec pꝰ modicũ uocari e¬
phod & theraphin: cum utiq si zona
sit. aut uestiment genus. sculptile
atq conflatile uestimentũ eẽ ñ pos¬
sit: Agnosco errorẽ pene omĩum la¬
tinoꝵ. putantiũ ephod et theraphin
quȩ pꝰea nominantur. de hoc argen¬
to quod micha matͥ dederat fuisse con¬

Expanded text:
bad. hoc quare ita dixerim, in sequenbad. hoc quare ita dixerim, in sequentibus disces. illud quoque, quod, sequitur, addidisti: et factum est, cum fugiretAbiathar, filiusAchimelechadDauid etipse cumDauid inCei- i la descendit habens ephod in manusua. etrenuntia- i tum est Saul. quia uenit Dauid in Ceila. ubi cum regis aduentus et ciuitatis timeretur obsidio, dixit Dauid ad Abiathar: \' defer ephod domini. haec sunt, quae de Regnorum libro excerpta proponens ad uolumen Iudicum transcendisti, in quo Micha de monte Ephraim scribitur mille centum argenti siclos matri, quos illa uouerat, reddidisse eamque sculptile inde fecisse atque conflatile. et addis haec post modicum uocari ephod et teraphim, cum utique, si zona sit aut uestimenti genus, sculptile atque conflatile esse non possit. agnosco errorem paene omnium Latinorum putantium ephod et teraphim, quae postea nominantur, de hoc argento, quod Micha matri dederat, fuisse con
Abbreviated transcription (Latin):
egypti seruientes in domo pharao¬
nis. et elegi domũ patͥs tui ex õĩbꝰ
tͥbub isrł mͥ in sac̾dotiũ: ut ascende¬
rent ad altare meũ. et incend̾ent
incensũ. et portarent ephod Totũ
libri ordinẽ ꝓsecutus. etiam de il¬
lo loco exempla sũpsistr: in quo do¬
ec idumeus iussu regis int̾fecit sa¬
cerdotes Et conu̾sus ẽ inqͥt scͥptã
doec syrus: & mortificauit ipse sa
cerdotes dm̃i: ⁊ occicdit in illo die
t᷑centosqͥnq uiros. siue ut inhebͤo
legit᷑ octoginta qͥnq: om̃s portan¬
tes ephod. ⁊ ñ bath Ciuitatem sa¬
cerdotum occidit in ore gladii a
uiro usq ad mulierẽ: ab infante
usq ad nutͥentẽ: ⁊ uitulũ ⁊ asimũ
⁊ ouem in ore gladii: et saluatus
ẽ unus filius achimelech filii achi¬
tob. ⁊ nomen ei abiathar: et fugit
pꝰ dauid Non me teneo: qͥn ꝓble¬
matis ordine responsionẽ p̃ueniã.
Ubi hoc legimus ⁊ om̃s portantes ephes¬

Expanded text:
Aegypti servientes in domo PharaoAegypti servientes in domo Pharaonis, et elegi domum patris tui ex omnibus tribubus Israel mihi in sacerdotium, ut ascenderent ad altare meum, et incenderent incensum, et portarent Ephod » ; totumque libri ordinem prosecuta, etiam de illo loco exemplar sumpsisti, in quo Doec idumaeus jussu regis interfecit sacerdotes. « Et conversus, inquit Scriptura, Doec Syrus mortificerdotes domini et occidit in illa die trecentos quinque uiros — siue, ut in Hebraeo legitur, octoginta quinque —. omnes portantes ephod. et Nonbat, ciuitatem sacerdotum, occidit in ore gladii a uiro usque ad mulierem. ab infante usque ad nutrientem et uitulum et asinum et ouem in ore gladii. et saluatus est unus filius Achimelech, filii Achitob, et nomen ei Abiathar et ! fugiit post Dauid. Non me teneo, quin- problematis ordinem responsione praeueniam, ubi nunc legimus: et omnes portantes eph
Abbreviated transcription (Latin):
tiam querunꝰ. demostenes legendus
aut tullius: si sacramenta diuina:
nr̃i codices. qui de hebreo in latinũ
ñ bene resonant ꝑuidendi Infron¬
te epłe tuȩ posueras. quid sibi uelit
quod in regnoꝵ. libro pͥmo scriptũ
ẽ. et samuel puer seruiebat ante cõ¬
spectũ dñi cinctus ephod bar: et
diploidam habebat pusillã. quã fecerat
eimat̃ sua: & afferebat ei mat᷑ sua¬
de dieb in dies: cũ ascendet cũ uiro
suo sacrificare sacrificium dierũ:
Itaq que ris qͥd sit ephod bar. qͦ
futurꝰ ꝓpħa  p̃cingiturꝰ utrũne
rona. an ut qͥdã putant turi¬
bulum. uel genus aliqđ uesti¬
menti sit: ⁊ si ues tis ẽ. qͦmͦ ea
cingit᷑᷑ & pꝰ ipsũ ephod. qͣre adum¬
git᷑ ei bar: In sequentib qͦq legisse
te scribis Uenit homo di ad heli:
⁊ dicit ei: hȩc dicit dñs Manifeste
ostendi me ad domũ patris tuiꝰ ꝙ¬
ex õĩb tribub isrb̾cumeẽnt in t̾ra

Expanded text:
tiam quaerimus, Demosthenes legendus tiam quaerimus, Demosthenes legendus aut Tullius est, si sacramenta diuina, nostri codices, qui de Hebraeo in Latinum non bene resonant, peruidendi. In fronte epistulae tuae posueras, quid sibi uelit, quod in Regnorum libro primo scriptum est: et Samuhel puer seruiebat ante conspectum domini cinctus ephod bad et diploidam habebat pusillam, quam fecerat ei mater sua et afferebat ei de diebus in dies, cum ascenderet cum uiro suo ad sacrificare sacrificium dierum. itaque quaeris, quid sit ephod bad, quo futurus propheta praecingitur, utrumne zona an, ut quidam putant, turabulum uel genus aliquod uestimenti sit. et si uestis, quomodo ea cingitur? et post ipsum ephod quare adiungitur ei bad? in ste scribis: « Venit homo Dei ad Eli, et dicit ei: Haec dicit Dominus: Manifeste ostendi me ad domum patris tui, ex omnibus tribubus Israel, cum essent in terra
Abbreviated transcription (Latin):
płare officium ẽ. de re fa¬
miliari. aut de cotidiana
conu̾satiõe aliquid seri¬
bere. & quodãmͦ absentes inter
se p̃sentes fieri. dum mutuo qͥd
aut uelit aut gestũsit nunciẽt.
licet interdum confabulationis tuȩ¬
tale coniinum doctrinȩ quoq sale
condiatur Nerum totus intractati¬
b occuparis: Nichil mͥ scribis. nisi
qđ me torqueat: et scripturas lege¬
re compellat: Ieniq de re famosis¬
sima questione ꝓposita. postulasti. ut
quid sentirem statim rescͥb̾em: qͣsi
uͦ phariseors teneam cathedram: ut
quotienseũq de u̾bis hebreis iurgi¬
um ẽ. ego arbit̾ ut litis sequester ex¬
poscar: Hon st̃ suaues epłe. quȩ non
explaceant et redoleant: quas non cõ¬
dit apieiꝰ in quib nichil de magistͦr᷑
huius temporis iure suffumat: Sed
qͥa uiator. et int̾nunciꝰ sermonis nr̃i.
redire festinat. rem grandem celeriꝰ
dicto quam debeoꝰ licet de scriptu
ris disputanti. ñ tam necessaria sit̃
uerba quam sensus: quia si eloquen¬

Expanded text:
are officium est de re familiari aut de cotidiana conuersatione aliquid scribere et quodammodo absentes inter se praesentes fieri, dum mutuo, quid aut uelint aut gestum sit, nuntiant, licet interdum confabulationis tale conuiuium doctrinae quoque sale condiatur. uerum tute in tractatibus occuparis, nihil mihi scribis, nisi quod me torqueat et scripturas legere conpellat. denique heri famosissima quaestione proposita postulasti, ut, quid sentirem, statim rescriberem; quasi uero pharisaeorum teneam cathedram, ut, quotienscumque de uerbis Hebraicis iurgium est, ego arbiter et litis sequester exposcar. non sunt suaues epulae, quae non et placentam redoleant, quas non condit Apicius, in quibus nihil de magistrorum huius temporis iure suffumat. sed quia uector et internuntius sermonis nostri redire festinat, rem grandem celerius dicto, quam debeo, licet de scripturis sanctis disputanti non tam necessaria sint uerba quam sensus, quia, si eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
et uestiuit eum tunica : et cinxit
qđ nos subtunicalẽ. siue subtunicã.
qua subter uestitus ẽ possumus inter¬
suꝑhumeralis: ⁊ contexit eam in ipso:
Uides itaq hoc aaron suꝑbumerale
cingi: quomͦ samuel epbod bar illo nes¬
cio quo cingebatur: S ne te longus
traham: hanc habet sententiã Ubi¬
legitur: in hebreo scriptũẽ ephod
Quod quare alibi interp̃tari noluerĩt.
et alibi interp̃tatũ reliquerint. ñẽ
mei iudicii. cum hoc ipsum in plu¬
rib fecerint: ut quȩ alii aliter atq
aliter exp̃sserant: nouissime trans¬
lationis ueritate lassat. ⁊ psa hebrea
posuerint: Aquila autẽ. ⁊d quod ill¬

Expanded text:
et vestivit eum tunica, et cinxit et vestivit eum tunica, et cinxit quod nos, subtunicalem, sive tunicam, qua subtus vestitus est, possumus intersuperhumeralis, et constrinxit eam in ipso » . Vides itaque hoc Aaron superhumerali cingi, quomodo Samuel Ephod bad illo, nescio quo, cingebatur. Sed ne te longius traham, hanc habe sententiam. Ubilegitur, in Hebraeo scriptum est ephod. quod quare alibi interpretari uoluerint et alibi ininterpretatum reliquerint, non est mei iudicii, cum hoc ipsum in pluribus fecerint, ut, quae alibi aliter atque aliter expresserant, nouissime translationis uarietate lassati ipsa Hebraica posuerint. Aquila autem id, quod ill
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit. si spaciũ dictandi fuerit.
ꝓsequemur: nẽ interim de ephod ut
cȩpimus explicandũ ẽ: In exodo ubi
moysi p̃cipitur. ut sacerdotalia ui¬
beat fieri uestimenta: pꝰ cetera legi¬
tur: Et he stole quas facient: pecto¬
rale et suꝑhumerale ⁊ tunicas Ro¬
autem nos posuimus suꝑhumerale:
iungit᷑ Et hi accipient aurũ et ia¬
cinctum ⁊ purpuram ⁊ coccum et
byssum: nfacient suꝑhumerale de
bysso torta opus textile uarium: Et
quid plura: Totus exodi liber. hac
uestium plenus ẽ specie Nam et in
fine eiusdem uoluminis scribitur:
Et fecit omĩs sapiens in oꝑib stolas scõ¬
rum que ft̃ aaron sacerdotis. sicut
p̃cepit dñs moysi: & fecert̃ suꝑhume¬
rale de auro ⁊ iacincto & pur pura.
et cocco ⁊ bysso retorta S quia in ex
eo aaron uestitꝰ inducitur. in leuiti¬
eo quomͦ sac̾dotalibꝰ uestĩtis indutꝰ
fuerit explicat᷑: Et applicuit moyses
aaron ⁊⁊ filios eius. et lauit eos aqua᷑

Expanded text:
quid sit, si spatium dictandi fuerit, quid sit, si spatium dictandi fuerit, prosequemur. Nunc interim de Ephod, ut coepimus, explicandum est. in Exodo ubi Moysi praecipitur, ut sacerdotalia jubeat fieri vestimenta, post caetera legitur: « Et hae stolae quas facient, 143 pectorale, et superhumerale, et tunicas κοautem nos posuimus superhumelareiungitur: et hi accipient aurum et hyacinthum et purpuram et coccinum et byssum et facient superhumerale de bysso torta, opus textile uarium. et quid plura? totus Exodi liber hac uestium plenus est specie. nam et in fine eiusdem uoluminis scribitur: et fecit omnis sapiens in operibus stolassanctorum, quaesuntAaronsacerdotis, sicut praecepit dominus Moysi. et fecerunt superhumerale de auro et hyacinth.o et purpura et coccino et bysso retorta. sed quia in Exon tamen eo Aaron uestitur, in Leuitico. quomodo sacerdotalibus uestimentis indutus fuerit, explicatur: etaAaron, et filios ejus, et lavit eos aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
sũpsert̃ secum sculptile & conflatile.
ephod & therapbin: Coarguit gͥ eorũ
opimonem: qui ut ĩdissolubilem fac̾e̾nt
questionem. ephod argenteum puta¬
uert̃: Illud breuiter attende: quod
nunqm nͥ in sacerdotio nominetur:
Nam ⁊ samuel qui illo cinctꝰ refert᷑ le¬
uites fuit: ⁊ sacerdotis normã obdig¬
nitatis sue in signe portabat Et qđ ĩ
latinis codicib ñ habet᷑. quando dđ̃
fugiens saul. uenit ad achimelech. ꝙ
gladiũ postulauit dicens: uide si ẽ
ad manũ tuã lancea aut gladius. qm̃
responditq sacerdos et dixit ei: ecce
gladius goliath alienigene quẽ ꝑcussis¬
ti in ualle therebinti. et hic inuolutꝰ
ẽ uestim̃to post ephod in sacrario: uti
q ephod conditum seruabatur: hoc
quoq qđ nc̃ posuimus. ubi sculptile
n conflatile legitur: licet idolũ sit.
tamen qͥa ꝑ errorem religio putaba¬
tur: aduenerationẽ eius sicut q¬
ad dei ministerium ephod & thera¬
phin insigne conficitur: Theraphin

Expanded text:
umpserunt sculptile atque conflatile et ephod et teraphim. coarguitur igitur eorum opinio, qui, ut indissolubilem facerent quaestionem, ephod argenteum putauerunt. illud breuiter adtende, quod numquam nisi in sacerdotio nominetur. nam et Samuhel, qui illo cinctus refertur, leuites fuit et sacerdotes Nonbat hoc. dignitatis suae insigne portabant et — quod in Latinis codicibus non habetur —, quando Dauid fugiens a Saul uenit ad Achimelech et gladium postulauit dicens: uide, si est ad manum tuam lancea aut gladius, quonrespondensque sacerdos dixit: ecce gladius Goliath alienigenae, quempercussistiinualle terebinthi, et hic inuolutus est in uestimento post j ephod, in sacrario utique Ephod conditum servabatur. Hoc quoque quod nunc posuimus, ubi sculptile atque conflatile legitur: licet idolum sit, tamen quia per errorem religio putabatur, ad venerationem ejus, sicut ad Dei ministerium al. mysterium, Ephod et Theraphim insigne conficitur. 4. Theraphim
Abbreviated transcription (Latin):
epłe excessimus. et iosephꝰ ac philo uiri
doctissum iudeoꝵ. multiq de nr̃is id
latissime ꝓsecuti sunt. quoꝵ ut aiunt
nescimꝰ. sine teste sine uidice inficda
aure moriatur: Nos ut scis hebreiser¬
monis lectione detenti. in latina lin¬
gua rubiginem obduximus: intantũ
ut loquentib quoq nobis. stridor quidã
ñ latinꝰ ꝑstrepat: Uñ agnosee aricdi¬
pueri plausibile habueramus. amisimꝰ:
nec scientiã quam uolebamus consecu¬
tisumus: ⁊ sopi canis fabulã. dũ magna
sectamur. et minora ꝑdentes xxxuiiii.

Expanded text:
epistulae excessimus et Iosephus ac Philo, uiri epistulae excessimus et Iosephus ac Philo, uiri doctissimi Iudaeorum, multique de nostris id latissime persecuti sunt, coram uiua, ut aiunt, nescimus, sine teste, sine iudice in fida aure moriatur. nos, ut scis, Hebraici sermonis lectione detenti in Latina lingua rubiginem obduximus in tantum, ut loquentibus quoque nobis stridor quidam non Latinus interstrepat. unde ignosce aridipueri plausibile habueramus, amisimus nec scientiam, quam uolebamus, consecuti sumus — Aesopici canis fabula —, dum magna sectamur, etiam minora perdentes. XXX.
Abbreviated transcription (Latin):
filii isrł sine rege et pͥncipe. sine sacͥfi¬
⁊ cio ⁊ sine altari. sine sacerdotio et
nifestationib in hebreo habetur. et¬
sine ephod et sine theraphin. sieut che¬
odotion et simmachus transtulerunt:
Ex quo intelligimꝰ in ephod iuxta. laxtxͣ¬
quoq qui sensum magis quam uerbũ
interp̃tati sunt. sacer̾dotium signifi¬
tionib uel figuris. uaria oꝑa quȩ the¬
raphin uocantur. intelligi: Nam
buntur uestes plumaria arte contex¬
te: opus thirubin idẽ uarium atq de¬
pictum factũ eẽ describit᷑: ita tam̃ ut.
uau. litteram thirubin ñ habeant: qͥa
ubicũq cũ hac littera scͥbit᷑: animalia
mag̃ qm oꝑa script᷑ã significat: Iuxta
hẽ gͥ sensum. micha cum ueste sacerdo¬
namenta ꝑ theraphin fecisse monstrat᷑.
Quam uellem nc̃ tibi omem habitũ sac̃¬
dotis exponere: ⁊ ꝑ singulas uestium
species diuina ostendere sacramenta
Uerum quia et in hoc ipso breuitatem

Expanded text:
filii, Israhel sine rege et sine principe et sine sacrifilii, Israhel sine rege et sine principe et sine sacrificio et sine altari et sine sacerdotio et nifestationibus\' in Hebraeo habetur \'sine ephod et sine teraphim\', sicut Theodotion quoque et Symmachus transtulerunt. ex quo intellegimus in ephod iuxta Septque, qui sensum magis, quam verba interpretati sunt, sacerdotium interprtionibus vel figuris, varia opera, quae Theraphim vocantur, intelligi. Nam buntur uestes plumaria arte contextae, \'opus cherubim\', id est \'uarium atque depictum\', factum esse describitur, ita tamen, ut uau litteram cherubim non habeant, quia, ubicumque cum hac littera scribuntur, animalia magis quam opera significant. iuxta hunc igitur sensum et Micha cum ueste sacerdonamentum, per teraphim fecisse monstratur. Quam uellem nunc tibi omnem habitum sacerdotis exponere et per singulas uestium species diuina ostendere sacramenta! uerum, quia et in hoc ipso breuitatem
Abbreviated transcription (Latin):
et simplex. et toto candore purissimũ
Herum quia sitra ꝓmiserã me si saciũ
dictandi fuisset de theraphin quoq bre¬
uiter disserturũ: nec quisqͣm interu
interpellator aduenit. scito theraphin
ab aquila morfomata interp̃tari: quas
nos figuras siue figurationes possumus
dicere: Nam et in eo loco qnͣdo misit sa¬
ul nuncios ut acciꝑent dauid. et respo¬
dert̃ uexari illũ grauiter: et misit rur¬
sum dicens. afferte illũ in lectũ ad me
et occidam eũ: et uenerunt nuncii &
ecce cenotaphia in lecto: ꝓ ce notaphia
in hebreo theraphin idẽ marfomata po¬
sita sunt: & ñ iecur caprarũ sicut nr̃i
codices habent. s puluillus de caprar̃
pelle consutꝰ: qͥ intonsis pilis capudĩ¬
uoluti in lecto hominis mentiretur
Ut autẽ utꝰq sermonis pariter explice¬
mus ueritatem: in oseȩ cõminat᷑ dñs
se a popło forncante. om̃s grãs ablatu¬
rum dicens. quia dieb multis sedebt̃

Expanded text:
et simplex et toto candore purissimum. et simplex et toto candore purissimum. Verum, quia supra promiseram me, si spatium dictandi ! fuisset, de teraphim quoque breuiter disserturum nec quisquam interim interpellator aduenit, scito teraphim ab Aquila μορφώματα interpretari, quas nos \'figuras\' siue \'figurationes\' possumus dicere. nam et in eo loco, quando misit Saul nuntios, ut accipiant Dauid, et responderunt uexari illum grauiter et misit rursum dicens: adferte illum in lecto ad me, ut occidam eum. et uenerunt nuntii, et ecce cenotaphia in lecto, pro \'cenotaphia\' in Hebraeo teraphim, id est μορφώματα, posita sunt, et non \'iecur caprarum\', ut nostri codices habent, sed \'puluillus de caprarum pelle consutus\', qui intonsis pilis caput inuoluti in lectulo hominis mentiretur. ut autem utriusque sermonis pariter explicem ueritatem, in Osee comminatur deus se a populo fornicante omnes gratias ablaturum dicens: quia diebus multis sedebunt