comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ens. siin rebus aꝑtioribꝰ calũ¬
niatur quantomagis caligi¬
natur innubibus. ⁊ delirare
cõpellitur: Cui tamen ut ci¬
to respondeam.ita dico dm̃ se
admoneri uoluisse quãuis
ñ sit oblitus: sicut xp̃s doce¬
ri se uoluit ubilazaruspositꝰ fue¬
rit. quãuis ñ ẽẽt ignarus.
Nolo enim dicere quos arcus
ille significet resplendens
enubibus. fulgore ⁊ radiis
luminis quo rosida illustrat᷑
obscuritas. grata quodã modo
confessione respondens.⁊quo¬
modo ds non ꝑdat orbem di¬
luiuo spãli: dum ẽ eorũ memor
quorum ulluminate nubes
figuram gerunt: Horum enĩ
nomina scripta sunt incȩlis.
ut memor sit eorum pater qͥ
se sciunt. s de sole iustitie: si¬
cut illȩ nubes de sole uisibil.
S ex illo quod cõmemoraui
urguendus ẽ. quo modo acci¬
piat dm̃ dicentẽ delararo.
ybi posuistis eum: ⁊ locus ei
tamquam ignoret ostenditur:
Nisi enim aliquid eum ista q̃
nesciens uidebat᷑ inquisitio¬

Expanded text:
ens, si in rebus apertioribus calumens, si in rebus apertioribus calumniatur, quanto magis caligat in nubibus, et delirare compellitur? Cui tamen ut cito respondeam, ita dico Deum admoneri se voluisse, quamvis non sit oblitus, sicut Christus doceri se voluit ubi Lazarus positus fuerit, quamvis non esset ignarus. Nolo enim dicere, quos arcus ille significet, resplendens e nubibus fulgore, et radiis luminis quo roscida illustratur obscuritas, grata quodam modo confessione respondens; et quomodo Deus non perdat orbem diluvio spirituali, dum est eorum memor, quorum illuminatae nubes figuram gerunt: horum enim nomina scripta sunt in coelis, ut memor sit eorum Pater quise sciunt, sed de sole justitiae, sicut illae nubes de sole visibili. Sed ex illo quod commemoravi, urgendus est, quomodo accipiat Dominum dicentem de Lazaro, Ubi posuistis eum ; et locus ei, tanquam ignoret, ostenditur. Nisi enim aliquid eum ista, qua nesciens videbatur, inquisitio
Abbreviated transcription (Latin):
muel.dicens Penitet me quod
constituerm saul in regem.
ñ custodiuit Et paulo post
sauli dixit ipse samuel disru¬
pit dñs regnum ab isrł de ma¬
nu tua hodie. ⁊ dabit illud
ꝓximo tuo bono suꝑ te:⁊ diui¬
detur isrł induo. ⁊ ñconu̾tet᷑
neq penitebit eum: qm̃ ñ ẽ
sicut homo ut peniteat eũ.
Ecce quinouerãt intelligere
dm̃. sine miseria miserantem:
sine ira irascentẽ: sine zelo ⁊ elã¬
tem᷑ sine obliuone obliuscẽ¬
tem: sine ignorãtia nescientẽ.
sine paenitentia penitentem:
Noniste qui scđm uerbum di
ñ loquendo. ⁊ litteras eius nõ
considerando:⁊ uoces earum
ñ ad u̾tendo. factus ẽ mutus
latrador. cecus lector. surdus
auditor Obliuiosus inquit
ds.⁊ emortua memoria. arcũ
posuit innubibus qui iris
dicitur: unde cõmoneatur ñ
amplius humanum genus
delere diluiuo: Quod agit
omnino nesciens. cui merito
opus sit assiduo monitore.
Iste uero ñ inmemoria. s anima
mortua quid loquatur nesci¬

Expanded text:
me quod constituerim Saül in regem, non custodivit: Et paulo post Saüli dixit ipse Samuel: Disrupit Dominus regnum Israel de manu tua hodie, et dabit illud proximo tuo bono super te, et dividetur Israel in duo: et non convertetur, neque poenitebit eum; quoniam non est sicut homo, ut poeniteat eum . Ecce qui noverat intelligere Deum sine miseria miserantem, sine ira irascentem, sine zelo zelantem, sine oblivione obliviscentem, sine ignorantia nescientem, sine poenitentia poenitentem: non iste qui secundum verbum Dei non loquendo, et Litteras ejus non considerando, et voces earum non advertendo, factus est mutus latrator, caecus lector, surdus auditor. 43. Obliviosus, inquit, Deus et emortua memoria arcum posuit in nubibus, qui iris dicitur, unde commoneatur non amplius humanum genus delere diluvio , quid agat omnino nesciens, cui merito opus sit assiduo monitore. Iste vero non memoria, sed anima mortua quid loquatur nesci
Abbreviated transcription (Latin):
aaron. Unde alius ꝓpħa dicit
ad eum qui carnalit̾ ẽ isrł: Nõ
ẽ michi uoluntas inuob̾ di¬
cit dñsomnipotẽs.⁊ hostiam
ñ accipiam demanibꝰ urĩs
Eece qd̃ ẽ scd̾m ordinẽ aaron. Cur
aut̃ ħ ñ accipiat.: ad dit. ⁊ dicit:
quia abortu solis usq ad occa¬
sum glorificatum ẽ nomen
meum ingentibꝰ.⁊ inomĩlo¬
co incensum offert᷑ nomini
meo.⁊ hostia pura: quia ma

Expanded text:
Aaron. Unde alius propheta dicit Aaron. Unde alius propheta dicit ad eum qui carnaliter est Israel: Non est mihi voluntas i n vobis, dicit Dominus omnipotens, et hostiam non accipiam de manibus vestris. Ecce quod est secundum ordinem Aaron. Cur autem hoc non accipiat, addit, et dicit: Quia ab ortu solis usque ad occasum glorificatum est nomen meum in gentibus, et in omni loco incensum offertur nomini me
Abbreviated transcription (Latin):
lat đo sacrificium laudis:
ñ scđm ordine aaron. s scd̾m
ordinem melchi sedech. Quod
ineo psalmo positum ẽ. quẽ
dñs iħs in euuãgło de secon¬
scriptum eẽ testat᷑. querens
aiudeis respondentibus xp̃m
filium ẽẽ dauid. quod solum
de illo carnalit̾ nouerant.
quomodo eum dauid inspũ
dixerat dñm Tunc enin huiꝰ
psalmi cõmemorauit exordi¬
um. Dixit dñs dnõ meo. sede
ad dextris meis: Donec ponã
mimicos tuos scabellum
pedum tuorum: Ibi quippe
et dictum ẽ Iurauit dominꝰ
⁊ ñ penitebit eum: tues sacer¬
dos intternũ scd̾m ordinem
melchisedech Nouerunt
quilegunt quid ꝓtulerint
melohisedech: quando bene¬
dixit abraam. ⁊ si iã sunt
participes eius: uident tale sacn¬
ficium nunc offerri do toto
orbe terrarũ Dĩ aut̃ uiratio.
inere dulorum ẽ increpatio.
⁊ qͦd dm̃ ñ penitebit. significa¬
tio ẽ: quia hoc sacerdotium
ñ mutabit. Mutauit quippe
sacerdotium. scd morduem

Expanded text:
lat Deo sacrificium laudis, lat Deo sacrificium laudis, non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedec. Quod in eo psalmo positum est, quem Dominus Jesus in Evangelio de se conscriptum esse testatur, quaerens a Judaeis respondentibus Christum filium esse David, quod solum de illo carnaliter noverant, quomodo eum David in Spiritu dixerit Dominum. Tunc enim hujus psalmi commemoravit exordium: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Ibi quippe et hoc dictum est: Juravit Dominus, et non poenitebit eum, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec . Noverunt qui legunt, quid protulerit Melchisedec, quando benedixit Abraham : et si jam sunt participes ejus, vident tale sacrificium nunc offerri Deo toto orbe terrarum. Dei autem juratio incredulorum est increpatio. Et quod Deum non poenitebit, significatio est quia hoc sacerdotium non mutabit. Mutavit quippe sacerdotium secundum ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiis illis omĩbꝰ sui cor¬
poris sacrificium: Nondũ su¬
scitauerat sui corporis tẽplũ:
Nec de illo templo eiciens eos
qui boues et columbas uende¬
bant dicerat. Domus mea
domus orationis uocabitur:
phis iste posuit testimonia.
que sub nominibꝰ apłorum
andree iohannisq conserip¬
ta sunt. quȩ si illorũ eẽnt recep¬
ta eẽt ab eccła quȩ ab illorum
temporibꝰ ꝑ epõrũ successio¬
nes certissimas usq ad nr̃a
⁊ deinceps tẽpora ꝑ seuerat. ⁊
immolat do incorpore xpi sacͥ¬
ficium laudis ex quo d̃s: dorum locutꝰ.
uocauit terrã asolis ortu usq
ad occasum: hȩc quippe eccła.
ille isrł scđm carnẽ qui serui¬
ebat inumbris sacrificiorum.
quibꝰ significabat᷑ singulare
sacrificium. quod nunc offert
⁊ loquar tibi isrł. ⁊ testificabor
tibi: ⁊ cȩtera quȩ iã supͣ cõme¬
moraui De hiuius enim domo
ñ accipit uitulos: neq degre¬
gib eius hẏrcos Iste immo¬

Expanded text:
sacrificiis illis omnibus sui corsacrificiis illis omnibus sui corporis sacrificium, nondum suscitaverat sui corporis templum. Nec de illo templo ejiciens eos qui boves et columbas vendebant, diceret: Domus mea domus orationis vocabitur; phis iste posuit testimonia, quae sub nominibus apostolorum Andreae Joannisque conscripta sunt. Quae si illorum essent, recepta essent ab Ecclesia, quae ab illorum temporibus per episcoporum successiones certissimas, usque ad nostra et deinceps tempora perseverat, et immolat Deo in corpore Christi sacrificium laudis, ex quo Deus deorum locutus vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum. Haec quippe Ecclesiille Israel secundum carnem, qui serviebat in umbris sacrificiorum, quibus significabatur singulare sacrificium quod nunc offert et loquar tibi; Israel, et testificabor tibi : et caetera, quae jam supra commemoravi. De hujus enim domo non accipit vitulos, neque de gregibus ejus hircos. Iste immo
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne qͥ de sacͥficiis manducant sociis
ab idolatria ꝓhibebat. unde
locus iste sermonis eius sieut
cõmemoraui sũpsit exordium.
neputarent ideo ñeẽ curãdũ
sidesacrificiis ederent idolorũ.
quia idolum ẽ nchil. existi¬
manͣs sibi hec uelut suꝑflua
ñ nocere.confirmauit quidẽ
⁊ ipse nichil eẽ idolum: nec
iđo ista ꝓhibere. quia idolis
immolant᷑ que ñ habent sẽsũ:
s quia que immolant inquit:
idẽ idolorum cultores. demo¬
niis.⁊ ñđo immolant. Nolo
uos socios demoniorum fieri:
stum sensum ueritas ñ decla¬
rat: quia intemplo cui ser¬
uiebat carnalit isrł. Nutiq
idolum colebat᷑. Nã sisacri¬
ficia que in illo templo scđm
ueterem legem offerebantur
do. tamquã idolorum sacrifitia
damnarent᷑. ueltãquã demo¬
niis immolata: Nullo modo
uerat diceret. Yade ostende te
sacerdoti:⁊offer. munus quod
p̃cepit moyses intestimoniũ
illis Nondũ enim dederat ꝓ

Expanded text:
nonne qui de sacrificiis manducant, socii sunt nonne qui de sacrificiis manducant, socii sunt ab idololatria prohibebat; unde locus iste sermonis ejus, sicut commemoravi, sumpsit exordium: ne putarent ideo non esse curandum, si de sacrificiis ederent idolorum, quia idolum nihil est, existimantes sibi haec velut superflua non nocere, confirmavit quidem et ipse nihil esse idolum: nec ideo se ista prohibere, quia idolis immolantur quae non habent sensum; sed quia quae immolant, inquit, id est, idolorum cultores, daemoniis, et non Deo, immolant. Nolo vos socios daemoniorum fieri. Istum sensum veritas ipsa declarat: quia in templo cui serviebat carnaliter Israel, non utique idolum colebatur. Nam si sacrificia quae in illo templo secundum veterem Legem offerebantur Deo, tanquam idolorum sacrificia damnarentur, vel tanquam daemoniis immolata, nullo modo verat, diceret: Vade, ostende te sacerdoti, et offer munus quod praecepit Moyses in testimonium illis . Nondum enim dederat pro
Abbreviated transcription (Latin):
immolant: ⁊ ideo subiuncxis
Nolo uos socios demoniorum
fieri Eos quippe abidolatna
ꝓ hibebat: ꝓpt̾ quod eisostẽ¬
dere uoluit.ita illos fieri socios
demoniorum. si idolotita sa¬
crificia manducauerint:
quomodo isrł carualis sociꝰ
erat altaris intemplo. quide
sacrificiis manducabant.
Ideo quippe ad didit. carna¬
liter uel seđm carnem: quia
s eam consequentẽ que illis
umbris p̃cedentibꝰ signifi¬
cata ẽ ueritatẽ. Hinc enim
cepit. ut hoc diceret.Ppt̃ qͦd
dilectissimi michi. fugite ab
idolorum cultura. De inde se¬
cutus: ostendit ad qͦd sacri¬
ficium iã debeant ꝑtinere.
dicens Quasi prudentibꝰ
dico: iudicate uos qͦd dico:
Calix benedictionis quem
benedicimus. ñne cõmuni¬
catio ẽ sanguinis xpĩ: pa¬
nis quem frangimus. ñ necõ¬
mumicatio ẽ corporis xp̃i.
quia unus panis. unum cor¬
pus. multi sumus. Om̃s enĩ
deunopane participamus. Et ꝓpt̾
boc subiunxit. Uidete isrł sed̾m carnẽ.

Expanded text:
immolant. Et ideo subjunxit, immolant. Et ideo subjunxit, Nolo vos socios daemoniorum fieri: eos quippe ab idololatria prohibebat. Propter quod eis ostendere voluit, ita illos fieri socios daemoniorum, si idolothyta sacrificia manducaverint, quomodo Israel carnalis socius erat altaris in templo, qui de sacrificiis manducabat. Ideo quippe addidit, carnaliter, vel, secundum carnem; quia sed eam consequentem quae illis umbris praecedentibus significata est veritatem. Hinc enim coepit, ut hoc diceret: Propter quod, dilectissimi mihi, fugite ab idolorum cultura. Deinde secutus ostendit, ad quod sacrificium jam debeant pertinere, dicens: Quasi prudentibus dico, judicate vos quod dico. Calix benedictionis quem benedicimus, nonne communicatio est sanguinis Christi? Panis quem frangimus, nonne communicatio est corporis Domini? Quia unus panis et unum corpus multi sumus; omnes enim de uno pane participamus . Et propter hoc subjunxit, Videte Israel secundum carnem:
Abbreviated transcription (Latin):
os demoniorum fieri. Potuit
aut̃ accidere. aut scđm inter¬
p̃tationum uarietatẽ ñ in re¬
bus s inuerbis. quod ego dixi
scđm carnem alii codices ha¬
bent carnaliter: Et quod ego
dixi. qui desacrificiis mãducãt.
aliqui habeant edunt hostias.
quod ipse posuit. Et quod
ego. socii sunt altaris. habe¬
ant aliqui participes sunt
altaris. & quod posui. qued
gͦ dico quia idolis imolatũ
ẽ aliquid. minus ille posue¬
rit. aut minus codex eius ha¬
buerit ⁊ ideo tantum modo
posuit: quia idolum ẽ aliqͥd
Quod uero sequitur multũ
ad rem ꝑtinet. quia id aliter
posuit Ait enim apłs. S qͥa
quȩ immolant demoniis.⁊
ñ do immolant: iste aut̃ dix̃.
S qui sacrificant. demonibꝰ
sacrificãt. Quasi om̃s qui sa¬
crificant. ñ sacrificent nͥ de¬
monibus: Non enĩ ait apłs
qui sacrificant. s quȩ sacrifi¬
cant: uel sicut ame positũ ẽ.
immolant. Illi scilicet quiido¬
la colunt. que sacrificant. de¬
moniis ⁊ ñ do sacrificãt. siue

Expanded text:
os daemoniorum fieri. Potuit autem accidere, ut secundum interpretationum varietatem non in rebus, sed in verbis, quod ego dixi, secundum carnem; alii codices habeant, carnaliter: et quod ego dixi, qui de sacrificiis manducant; aliqui habeant, edunt hostias; quod ipse posuit: et quod ego, socii sunt altaris; habeant aliqui, participes sunt altaris: et quod ego posui, Quid ergo? dico quia idolis immolatum est aliquid? minus ille posuerit, aut minus codex ejus habuerit; et ideo tantummodo posuit, quia idolum est aliquid. Quod vero sequitur multum ad rem pertinet, quia id aliter posuit. Ait enim Apostolus: Sed quia quae immolant, daemoniis, et non Deo, immolant. Iste autem dixit, Sed qui sacrificant, daemonibus sacrificant: quasi omnes qui sacrificant, non sacrificent nisi daemonibus. Non enim ait Apostolus, Qui sacrificant; sed, quae sacrificant; vel, sicut a me positum est, immolant: illi scilicet qui idola colunt; quae sacrificant, daemoniis, et non Deo, sacrificant, sive,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quod dicit apłs. Nunc aut̃
cognoscentes dm̃. immo cogni¬
tia do. quasi nunc eos cogno¬
uerit quos antea nesciebat.
Quod uero ait spm̃ nolite extm¬
guere. caiquã extingui sp̃s pos¬
sit᷑ quis ferat nisi qui ea pru¬
denter intelligit Nonne u
uitam. s ira di manet suꝑ eum:

Expanded text:
est quod dicit Apostolus, Nunc autem est quod dicit Apostolus, Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo ; quasi nunc eos cognoverit, quos antea nesciebat? Quod vero ait, Spiritum nolite exstinguere , tanquam exstingui Spiritus possit, quis ferat, nisi qui ea prudenter intelligit? Nonne in vitam
Abbreviated transcription (Latin):
credi oportere Cito enim uidet᷑
penitentia sicut abhommibꝰ
agitur ñcadere indm̃. s ñ cito
iudet᷑ etiam miscđia. sicut ho¬
mines miserent᷑. ñcadere indm̃.¬
requirendum fatetur: discit ho¬
mo ⁊ hoc requirere. quod iã suf¬
ficere arbitrabant᷑. Sic gͦ quãdo
eum penitet. ñ mutatur ⁊ mutat:
Sicut quando irascit᷑ ñ mouet᷑
⁊ undicat. ⁊ quando miseretur
ñ dolet ⁊ liberat: ⁊ quando ⁊elat.
ñ cruciat᷑ ⁊ cruciat Nunquid
aut̃ in libris testamenti noui de¬
sunt hec uerba: quȩ si accipiant᷑
sicut inhominibꝰ intelligi solẽt.
nullo modo congruunt diuim¬
tati. ⁊ grauem pariunt offensio¬
onem Cum enim dexp̃o uerissi¬
me dicat euuã głista quod non
opus habebat ut ei quisquã
testimonium ꝑhiberet deho¬
mine: ipse enim sciebat quid
eẽt in homine: cur ipse quibꝰdã
dicit nescio uos.: Ipsos deniq
scõs suos cũ p̃scierit ⁊ elegerit
ante mundi constitutionẽ. qͥd

Expanded text:
credi oportere. Cito enim videtur credi oportere. Cito enim videtur poenitentia, sicut ab hominibus agitur, non cadere in Deum: sed non cito videtur etiam misericordia, sicut homines miserentur, non cadere irequirendum fatetur, discit homo et hoc requirere, quod jam sufficere arbitrabatur. Sic ergo quando eum poenitet, non mutatur, et mutat; sicut quando irascitur, non movetur, et vindicat; et quando miseretur, non dolet, et liberat; et quando zelat, non cruciaturlibris Testamenti novi desunt haec verba, quae si accipiantur sicut in hominibus intelligi solent, nullo modo congruunt divinitati, et gravem pariunt offensionem? Cum enim de Christo verissime dicat evangelista, quod non opus habebat ut ei quisquam testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat quid esset in homine ; cur ipse quibusdam dicit, Nescio vos ? Ipsos denique sanctos suos cum praescierit et elegerit ante mundi constitutionem: quid
Abbreviated transcription (Latin):
gua nomen accepit. Telus di.
ñ habet mentis liuorem. Sed
penitentia di dicit᷑. rerum in. eiꝰ
potestate constitutarũ. ho¬
Ira đi ẽ uindicta peccati.
misericordia di ẽ ẽ bonitas
opitulandi. Telus diẽ. ꝓuidẽ¬
tia. qua ñ sinit eos quos sub¬
ditos habet inpune amare
quod ꝓhibet. Ynde iste qui
tam loquacit̾ exagitauit di
penitentiã. discat pͥmo iuix
inuenin aliquid. quod digne
dedo dici possit: s plurima
⁊ pene omiã nos de illo dicere
lo quendi necessitate.quȩ
magis homines ex hominibꝰ
effabili loquens ad quedã
etiam uerba descendit. quȩ
iã hominibꝰ ⁊ ipsis carnali¬
bus cum dedo sermo ẽ. u¬
dentur absurda ⁊ indigna:
ut cũ timent᷑ ista sic accipi
quomodo in hominibꝰ solent.
⁊ dscutiunt᷑. quẽ ad modum de
đo bene accipi possint. ĩbi di¬
scãtur etiam illa quȩ huma¬
nis sensibus meisdem scriptu¬
ris dđo digna udebantur. ñ scdm
hominũ mores intelligi uel

Expanded text:
gua nomen accepit: zelus Dei gua nomen accepit: zelus Dei non habet mentis livorem. Sed poenitentia Dei dicitur, rerum in ejus potestate constitutarum hoira Dei est vindicta peccati: misericordia Dei est bonitas opitulandi: zelus Dei est providentia, qua non sinit eos quos subditos habet, impune amare quod prohibet. Unde iste qui tam loquaciter exagitavit Dei poenitentiam, discat primo, vix inveniri aliquid quod digne de Deo dici possit; sed plurima et pene omnia nos de illo dicere loquendi necessitate, quae magis homines ex hominibuseffabili loquens ad quaedam etiam verba descendit, quae jam hominibus et ipsis carnalibus, cum de Deo sermo est, videntur absurda et indigna: ut cum timentur ista sic accipi, quomodo in hominibus solet, et discutiuntur quemadmodum de Deo bene accipi possint, ibi discatur etiam illa quae humanis sensibus in eisdem Scripturis Deo digna videbantur, non secundum hominum mores intelligi vel
Abbreviated transcription (Latin):
quod ẽ scd̃m ordinem melchi¬
sedech Incensum enim quod
ẽ grece tymiama. sicut expo¬
nit iohannes inapocalypsi:
orationes sunt scõrũ. Deus qͥp¬
pe ille sicut canit᷑ inspalmo.
qui uocauit terram asolis or¬
tu usq: adoccasum. cui terre
idẽ cui ppło diffuso abortu so¬
lis usq ad occasum dicẽt. non
accipiam de domo tua ui¬
tulos. Immola do sacrificiũ
laudis: ipse ꝑhunc ppħam
quod certissime futurũ erat
iã uelut factum p̃dicans
ait: Abortu solis usq ad occa¬
sum glorificatum ẽ nomen
meum ingentibꝰ.⁊ in omni
loco incensum offertur no¬
mini meo.⁊ hostia pura. qͥa
magnum ẽ uomen meum in
gentibus. Nõ enim sicut ho¬
minem penitet dm̃. s sicut
dm̃. quẽ admodum ñ sicut
homo irascit᷑. nec sicut ho¬
mo miseret᷑: nec sicut homo
telat s omia sicut ds̃. ꝑeni¬
tentia di nẽ post errorem: ira
đi ñ habet ꝑturbati animi
ardorem. Misericordia di.
ñ habet cõpatientis mise¬
rum cor.Ynde in latina lin¬

Expanded text:
quod est secundum ordinem Melchisedec. Incensum enim quod est graece θυμίαμα, sicut exponit Joannes in Apocalypsi, orationes sunt sanctorum . Deus quippe ille, sicut canitur in Psalmo, qui vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum; cui terrae, id est, cui populo diffuso a solis ortu usque ad occasum, diceret, Non accipiam de domo tua vitulos; immola Deo sacrificium laudis : ipse per hunc prophetam quod certissime futurum erat jam velut factum praedicans ait, Ab ortu solis usque ad occasum glorificatum est nomen meum in gentibus, et in omni loco incensum offertur nomini meo, et hostia pura; quia magnum est nomen meum in gentibus. 40. Non enim sicut hominem poenitet Deum; sed sicut Deum: quemadmodum non sicut homo irascitur, nec sicut homo miseretur, nec sicut homo zelat; sed omnia sicut Deus. Poenitentia Dei non est post errorem: ira Dei non habet perturbati animi ardorem: misericordia Dei non habet compatientis miserum cor, unde in latina lin
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃cipites ad rep̃hendendum.
quod demon sibi sacrificium
ñ exigeret: nisi uero do deben
sciret. Falsus enim ds sic seuult
honorari abeis quos decipit
quomodo uerus ds ab eis quibꝰ
consulit. Et maxime sacrifici¬
um ẽ: quod p̃cipue debet᷑ do:
Nam obsequia cetera que di¬
iunitati exibent᷑. ausi sunt
sibi etiam suꝑbiȩ fastu ho¬
mines arrogare: Rarissime
aut̃ cõmemorant᷑: qui sibi ut
sacrificaret᷑. cum regia pote¬
state possent ausi fuerint
imperare: quicumq tamen
ausi sunt. ꝑ hoc s eos haberi
uoluerunt. Sacrificiis autẽ
dm̃ ñ egere quis nesciat: s nec¬
claudibus nris eget erũta
sicut nobis ñ illi utile ẽ lau¬
dare dm̃. sic nobis ñ illiutile
ẽ. offerre sacrificium do: Qm̃
singulari ⁊ solo uere sa crificio
ꝓ nobis xpĩ sanguis effusus ẽ
Ideo pͥmis temporibꝰ ad hoc sa¬
erificium talibꝰ significationi¬
bus ꝓphetandum. in macula¬
torum animalium sacrificia

Expanded text:
et praecipites ad reprehendendum, et praecipites ad reprehendendum, quod daemon sibi sacrificium non exigeret, nisi Deo vero deberi sciret. Falsus enim Deus sic se vult honorari ab eis quos decipit, quomodo verus Deus ab eis quibus consulit: et maxime sacrificium est quod praecipue debetur Deo. Nam obsequia caetera quae divinitati exhibentur, ausi sunt sibi etiam superbiae fastu homines arrogare. Rarissimi autem commemorantur, qui sibi ut sacrificaretur, cum regia potestate possent, ausi fuerint imperare. Quicumque tamen ausi sunt, per hoc se deos haberi voluerunt. Sacrificiis autem Deum non egere, quis nescit? Sed nec laudibus nostris eget. Verum sicut nobis, non illi, utile est laudare Deum; sic nobis, non illi, utile est offerre sacrificium Deo. Quoniam singulari et solo vero sacrificio pro nobis Christi sanguis effusus est: ideo primis temporibus ad hoc sacrificium talibus significationibus prophetandum, immaculatorum animalium sacrificia
Abbreviated transcription (Latin):
ueladamantinis nexibꝰ. absit
apłorum. quorum scripta blas¬
phemare formidat: S dauid
ditus nisi oblato sacrificio.
ut hominibus qui ñpeccaue¬
rant parceret᷑: ⁊ ideo ñ ẽ credendꝰ
uerus ds: quisacrificus delec¬
tatur: Iam de pena occisorum
hominum quibus quandoq
morituris mors illa ñ offuit.
⁊ eorum tamen mortibꝰ cor regis
sese extollentis merito uapula¬
uit: suꝑius respondimus. De
sacrificio aut̃ ualde iste nil sa¬
pit ⁊ ideo fallitur. quia iã sacͥ¬
ficia talia ñ offert dĩ ppłs dõ.
postea quã uenit unicum sacͥ¬
ficium: cuuis umbre fuerunt
illa omĩa. ñ hoc imꝓbantia
s hoc significantia. Sicut enĩ
resuna multis locutionibꝰ
⁊ mutis linguis significari
potest. si unum uerum ⁊ sin¬
gule sacrificium multis ẽ an¬
tea sacrificiorum significatũ
figuris. De quibus singulis. hic
disputare quã sit longumui¬
detis. Uenum tamen sciant in¬
sipientes tardi ad intelligendũ.

Expanded text:
vel adamantinis nexibus. Absit, vel adamantinis nexibus. Absit, Apostolorum quorum scripta blasphemare formidat. CAPUT XVIditus, nisi oblato sacrificio, ut hominibus qui non peccaverant, parceretur : et ideo non est credendus Deus verus, qui sacrificiis delectatur. Jam de poena occisorum hominum, quibus quandoque morituris mors illa non obfuit, et eorum tamen mortibus cor regis sese extollentis merito vaputavit, superius respondimus. De sacrificio autem valde iste nihil sapit: et ideo fallitur, quia jam sacrificia talia non offert Dei populus Deo, posteaquam venit unicum sacrificium, cujus umbrae fuerunt illa omnia, non hoc improbantia, sed hoc significantia. Sicut enim res una multis locutionibus et multis linguis significari potest; sic unum verum et singulare sacrificium multis est antea sacrificiorum significatum figuris. De quibus singulis hic disputare quam sit longum, videtis. Unum tamen sciant insipientes, tardi ad intelligendum,
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ solum septies. uerum etiã
septuagies septies frĩ remittẽ¬
da eẽ peccata: Non ad hoc
ualet ut sit iniquitas inpi¬
nita. aut corpens. ⁊ dor miens
disciplina quod potius obsit.
quã diligens uigilansq iundic¬
ta: Claues quippe regniceloꝵ
lo reddit eccła: uerum ⁊adiũge¬
ret. Q ueligaueris interra. erũt
ligata ⁊ incelo: quia bona ẽ ⁊ iĩ¬
dicandi ustitia Illud enim
quod ait. sinec eccłam audierit
dio feriretur: si flãmis absume¬
ibi quoq subiunxit. Amen di¬
co uobis quȩ ligaueris interra.
erunt ligata ⁊ in celis: ut intel¬
ligeretur quã grauius eͣ punitꝰ.
qui uelut relictus ẽ inpunitus
hic dicat iste siplacet: Siccure
mandata saluatoris accepimꝰ
iubentis. Nemini reddideritis
malum ꝓmalo: s siquis uos ꝑ¬
cusserit in unam maxillam
p̃bete ⁊ alterã.⁊ dimittite inui¬
nam fratrib urĩs . Ecce abho¬
minibus ñ reddentibꝰ malum
ꝓmalo. alligat᷑ homo amariꝰ

Expanded text:
Non solum septies, sed etiam Non solum septies, sed etiam septuagies septies fratri remittenda esse peccata : non ad hoc valet, ut sit iniquitas impunita, aut torpens et dormiens disciplina, quod potius obsit quam diligens vigilansque vindicta. Claves quippe regni coelolo reddit Ecclesia; verum et adjungeret: Quae ligaveritis in terra, erunt ligata et in coelo, quia bona est et vindicandi justitia. Illud enim quod ait: Si nec Ecclesiam audierit,dio feriretur, si flammis absumeibi quoque subjunxit: Amen dico vobis, quae ligaveritis in terra erunt ligata et in coelis. Ut intelligeretur quam gravius sit punitus, qui velut relictus est impunitus. Hic dicat iste si placet, Siccine mandata Salvatoris accepimus jubentis? Nemini reddideritis malum pro malo; sed, si quis vos percusserit in unam maxillam, praebete et alteram; et: Dimittite injurias fratribus vestris. Ecce ab hominibus pro malo, alligatur homo amarius
Abbreviated transcription (Latin):
inueteri testamento ꝓpt̾ cẽpora¬
lium bonorum ꝓmissionẽ ma¬
lorumq cõminationẽ seruos
pariat tẽporalis hierusalem.
innouo aut̃ ubi fides impetrat
cantatem qua lex possit im¬
plert. Non magis timore pene
beros pariat eterna hierusalẽ
tamen ⁊ illis temporibꝰ fueritt
iuisti sꝑales. quos ñ occidebat
littera iubens. s uiuificabat
sp̃s iuiuans. Unde ⁊ fides uen¬
turi xpĩ habitabat utiq in ꝑ¬
phetis. uenturũ p̃nuntiantibꝰ
xp̃m: Et nunc sunt plurimi
carnales. qui uel hereses faci¬
unt ñ intelligendo scripturas
uel inipsa catholica. aut ad¬
huc paruili lacte nutriunt
aut tamquã palea ꝑseuerans
futuris ignibꝰ p̃parant᷑. Sic̃
aut̃ ds unus ⁊ uerus creator
bonorum ẽ. ⁊ tẽporalium⁊ e
ternorum: ita idem ipse auctor
ẽ amborum testam̃toꝵ. quia
⁊ nonum inuetere ẽ figuratũ:
⁊ uetus in nouo ẽ reuelatum.
Ignoscendi aut̃ misericors
mansuetudo. ꝓpt̾ quã dictũ ẽ.

Expanded text:
in Veteri Testamento propter temporain Veteri Testamento propter temporalium bonorum promissionem malorumque comminationem servos pariat temporalis Hierusalem: in Novo autem, ubi fides imperat charitatem, qua lex possit impleri, non magis timore poenae beros pariat aeterna Hierusalem: tamen et illis temporibus fuerint justi spiritales, quos non occidebat littera jubens, sed vivificabat spiritus juvans. Unde et fides venturi Christi habitabat utique in prophetis, venturum pronuntiantibus Christum; et nunc sunt plurimi carnales, qui vel haereses faciunt, non intelligendo Scripturas, vel in ipsa Catholica aut adhuc parvuli lacte nutriuntur, aut tanquam palea perseverans futuris ignibus praeparantur. Sicut autem Deus unus et verus creator bonorum est, et temporalium et aeternorum, ita idem ipse auctor est amborum Testamentorum, quia et Novum in Veteri est figuratum, et Vetus in Novo est revelatum. Ignoscendi autem misericors mansuetudo, propter quam dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
mala : Nonne ibi pꝰ iheremias ꝓpħa descͥbit
scĩ pacientiã: p̃bentis ꝑcucienti se maxillã:
Nonne ibi prius per alium pro¬
phetam precipitur: ut maliꝰ¬
tiam unusquisq fratris sui ñre¬
miniscat᷑. Quid ẽ gͦ quod iste
blasphemus hȩc tamquã contͣ¬
ria ueteri testamento de nouo
colligit: Aut utrasq litteras
nesciens. aut ut decipiat im¬
peritos se scire dissimulans: a cͦ
tamen siqueratur utriun ñ red¬
dat malum ꝓmalo. qui ꝓcibo
ñ accepto inignem mittit eter¬
num: ꝓfecto turbabit᷑:⁊ ad mo¬
nebitur incõparabilit̾ eẽ mitiꝰ
ocłm ꝓoculo. dentem ꝓdente
homini a uferre: ubi mensura
uindicte modum ñ transit in¬
humanitatẽ tantã rependere
seueritatem: ubi transitoria ẽ
culpa.⁊ finem habet ñ pena.
Atq ita discet si ꝑuicax ñ ẽ. In
utroq di unius ẽ testamento
⁊ amandã bonitatem. ⁊ timen¬
dam seueritatẽ. Quãus enium¬

Expanded text:
mala ? Nonne ibi prius Jeremias propheta describit mala ? Nonne ibi prius Jeremias propheta describit sancti patientiam, praebentis percutienti se maxillam ? Nonne ibi prius per alium prophetam praecipitur, ut malitiam unusquisque fratris sui non reminiscatur ? Quid est ergo quod iste blasphemus haec tanquam contraria Veteri Testamento de Novo colligit, aut utrasque Litteras nesciens, aut ut decipiat imperitos, se scire dissimulans? A quo tamen si quaeratur, utrum non reddat malum pro malo, qui pro cibo non accepto in ignem mittit aeternum; profecto turbabitur, et admonebitur incomparabiliter esse mitius oculum pro oculo, dentem pro dente homini auferre , ubi mensura vindictae modum non transit inhumanitatem, tantam rependere severitatem, ubi transitoria est culpa, et finem non habet poena: atque ita discet, si pervicax non est, in utroque Dei unius Testamento et amandam bonitatem et timendam severitatem. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
rum imperitos axpõ tã quã
seuo ⁊ crudeli conet᷑ au̾tere.
⁊ ad dm̃ ꝓpħarum misericordẽ
midemq conuertere. Non ne
⁊ huicipsi qui hoc facit ueceri
testamento qͦd ab homine simi¬
liter sacrilego posset fieri no¬
uo. impurus atq impius ap¬
parebit: Qui aut̃ recte colit
dm̃. ⁊ ꝓfecto utriusq testam̃ti
inuenit unum dm̃. ⁊ eiusdẽ
unius di inutroq diligit bo¬
nitatẽ: inutͦq metuit seuu̾tatẽ. In
illo intelligens ꝓmissũ xp̃m: inisto
ẽ. non reddendum malum pro
malo. ubi p̃cipit᷑ ut siiumen¬
tum inimici sui errare quisq
inuenerit.reuocet dnõ eius.
⁊ sicecidisse inuia. ñ ꝑtranseat
s leuet cumilloᷤ Nonne ibi
prius scriptum ẽ quod apłs
ponit. Siesurierit inmicus
tuus ciba illum: sisitit potũ
da illi: Nonne ibi prius homo
đi. do suo quodeiutiq scit pla¬
cere dic̃: Dnẽ ds̃ m̃s sifeciistud. siẽ iniqͥtas
inmanib meis: sireddidi retͥbuentib mͥ

Expanded text:
rum imperitos a Christo tanquam rum imperitos a Christo tanquam saevo et crudeli conetur avertere, et ad Deum Prophetarum misericordem mitemque convertere; nonne et huic ipsi qui hoc facit Veteri Testamento, quod ab homine similiter sacrilego posset fieri Novo, impurus atque impius apparebit? Qui autem recte colit Deum, et profecto utriusque Testamenti invenit unum Deum, et ejusdem unius Dei in utroque diligit bonitatem, in utroque metuit severitatem: in illo intelligens promissum Christum, in isto est, non reddendum malum pro malo, ubi praecipitur ut si jumentum inimici sui errare quisque invenerit, revocet domino ejus; et si cecidisse in via, non pertranseat, sed levet cum illo ? Nonne ibi prius scriptum est, quod Apostolus ponit: Si esurit inimicus tuus, ciba illum; si sitit, potum da illi ? Nonne ibi prius homo Dei Deo suo, quod ei utique scit placere, dicit: Domine Deus meus, si feci istud, si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi
Abbreviated transcription (Latin):
it nobis: S quantum distat
oriens ab occidente. longe fecit
a nob peccata nrã: Qui sicut
miserat᷑ pat̾ filios: sic mise¬
ratur timentesse. Qui dicit.
nolo mortem impii. quantũ
ut reuertatur ⁊ uiuat. Nõ ille
qui ꝓpt̾ lucrorum auaritiã
etiam eum serum quiũꝑdidit
talentum quod acceperat. tã¬
tum quia ñ amplius ad quisi¬
uit. ligatis manibꝰ ⁊ pedibꝰ
ꝓici uissit intenebras exterio¬
res. ubi eẽt eifletus ⁊ stridor
dentium: Et qui hominem
ñ habentem uestem nuptialẽ
deconuiuio suo tollit.⁊simi¬
liter alligatum simili suplicio
punit. Et quiuenientibꝰ ad
se ⁊ pulsantibꝰ ⁊ dicentibꝰ
dnẽ aperi nobis. respondet
ñ uos noui. tantum quia ole¬
um secum quod infunderent
suis lampadibꝰ ñtulerunt:
Et qui ꝓpt̾ unum contumelio¬
sum uerbum mitat ingehẽnã
et qui temporalicibo ñaccep
na mente sacrilegus inde le¬
nia. hincasꝑa colligat. acsic
homines utrarumq littera¬

Expanded text:
it nobis; sed quantum distat it nobis; sed quantum distat oriens ab occidente, longe fecit a nobis peccata nostra; qui sicut miseratur pater filios, sic miseratur timentes se ; qui dicit, Nolo mortem peccatoris, quantum ut revertatur et vivat . Non ille qui propter lucrorum avaritiam, etiam eum servum qui non perdidit talentum quod acceperat, tantum quia non amplius acquisivit, ligatis manibus et pedibus projici jussit in tenebras exteriores, ubi esset ei fletus et stridor dentium : et qui hominem non habentem vestem nuptialem de convivio suo tollit, et similiter alligatum simili supplicio punit : et qui venientibus ad se, et pulsantibus, et dicentibus, Domine, aperi nobis; respondet, Non vos novi; tantum quia oleum secum, quod infunderent suis lampadibus, non tulerunt : et qui propter unum contumeliosum verbum mittit in gehennam : et qui pro temporali cibo non accepti si quis vesana mente sacrilegus, inde lenia, hinc aspera colligat; ac sic homines utrarumque Littera
Abbreviated transcription (Latin):
sibi enim thesaurirat iram
cor in penitens: nisi apud eum
qͥui uos ẽ iudicaturus ⁊ mor¬
tuos: Neq enim nesciunt etiã
illi ueteres librithesaurum
desiderabilem. de quo ibi scrip¬
tum ẽ: quod requiescat inore
sapientis. Et in ꝓuerbiis legit᷑.
quia łs thesaurrat diligen¬
tibus salutem: Et esaias ꝓpha
dicit: Inthesauris salus nra.
tiȩ. S uaniloqui ⁊ mentis sedue¬
tores aduersantes litteris sacris
quas intelligere nolunt eligũt
ereis aspera quȩ ibi leguntur
ad cõmendandã seueritatem
di.⁊ delitteris eiuiangłicis
atq aplicis lenia. que ibi ad
hinc ingerunt horrorem. ĩde
querunt fauorẽ. Quasi diffi¬
cile sit. ut quisquã similiter
blasphemus atq impius ⁊¬
eomodo adu̾setur nouo testa¬
mento quo iste uetericarpẽs
ibi cõmendat᷑ di seueritas. ⁊
clamet inuidiosus. atq uene¬
ñ infinem irascet᷑. nec ineter¬
num indignabit᷑ qui ñ scdm
peccata nra fecit nobis. neq
scđm iniquitates nrãs retribu¬

Expanded text:
enim sibi thesaurizat iram cor impoenitens, nisi apud eum qui vivos est judicaturus et mortuos? Neque enim nesciunt etiam illi veteres Libri thesaurum desiderabilem, de quo ibi scriptum est quod requiescat in ore sapientis . Et in Proverbiis legitur, quia Deus thesaurizat diligentibus se salutem ; et Isaias propheta dicit, In thesauris salus nostra: tiae . Sed vaniloqui et mentis seductores adversantes Litteris sacris, quas intelligere nolunt, eligunt ex eis aspera quae ibi leguntur ad commendandam severitatem Dei; et de Litteris evangelicis atque apostolicis lenia quae ibi leghinc ingerunt horrorem, inde quaerunt favorem: quasi difficile sit ut quisquam similiter blasphemus atque impius eo modo adversetur Novo Testamento, quo iste Veteri, carpenibi commendatur Dei severitas; et clamet invidiosus atque venenon in finem irascetur, neque in aeternum indignabitur; qui non secundum peccata nostra fecit nobis, neque secundum iniquitates nostras retribu
Abbreviated transcription (Latin):
quo ꝓnobis sacer sanguis ef¬
fusus ẽ. cuius umbre fuerant
sacrificia quȩ depeccoribꝰ
inmaculatis uissa sunt immo¬
lari hoc gͦ depenitentia dei.
ne sic eã putaret accipiendã.
ut exeo quod ñ intelligit inblas¬
phemiarum latratus rabidus
in saniret.habebat unde cõme¬
moneret᷑ in proximo Ipse quip¬
pe cõmemorauit dm̃ dixisse.
penitet me unxisse saul inre¬
gem hoc aut̃ scriptum ẽ sa¬
inueli scõ dictũ fuisse. ꝑquem
đs arguit saulẽ. quod homini
quẽ ds occidi uisserat peꝑcis¬
set. ex hibens uelut miscdiam
contempta obedientia: qua¬
si uero melius nosset quid de
homine fien debuerit. quam
ille qui hominẽ fecit. Ubi qͦd
saluberimũ ẽ dicimus: ut sẽꝑ
diuinum p̃ceptum. humanũ
innobis uincat affectum. Idẽ
tamen samuhel ciui dixerat ds
penitet me unxisse saul inre¬
gnum. dicit euidenter dm̃ ñ

Expanded text:
quo pro nobis sacer sanguis efquo pro nobis sacer sanguis effusus est, cujus umbrae fuerant sacrificia, quae de pecoribus immaculatis jussa sunt immolari: hoc ergo de poenitentia Dei, ne sic eam putaret accipiendam, ut ex eo quod non intelligit, in blasphemiarum latratus rabidus insaniret, habebat unde commoneretur in proximo. Ipse quippe commemoravit Deum dixisse: Poenitet me unxisse Saül in regem. Hoc autem scriptum est Samueli sancto dictum fuisse, per quem Deus arguit Saülem, quod homini quem Deus occidi jusserat, pepercisset, exhibens velut misericordiam contempta obedientia: quasi vero melius nosset quid de homine fieri debuerit, quam ille qui hominem fecit. Ubi quod saluberrimum est discimus, ut semper divinum praeceptum, humanum in nobis vincat affectum. Idem tamen Samuel cui dixerat Deus, Poenitet me unxisse Saül in regem; dicit evidenter, Deum non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanet.⁊ tranquille irascitur.
i confundi ñpotest etiã quãdo
confundicur.⁊nomen eius pol¬
lui ñpotest etiã quãdo polluit᷑
iobliuisci ñ potest etiã quãdo
obliuiscit᷑ ⁊ meminerat etiam
quando ad monet᷑. Sic ẽ ineffa¬
bilis hec enim de illo dicũt᷑.
de quo nil ab homine uel ho¬
mini satis digne ⁊ satis cõpetẽ¬
ter dicit᷑. Quȩ cum ita sint. quis
religiosus ñ istum exsufflet ut
puluerem. quẽ ꝓicit uentus
a facie terre qui tumens ⁊elatꝰ
atq inruens in ocłos infirmoꝵ
cosq ꝑturbans. uidet᷑ sibi aliqͥd
dicere. arguendo uerba mue¬
teri testamento. que ñ incelli¬
git. nec intuendo que innouo
intelligit᷑ hoc aũt depaidientia
đi.unde factum ẽ ut loquere¬
mur cũ cõmemoraremus ꝓpħe¬
tiam de xpo ubi dictũ ẽ. Iura¬
uit dñs ⁊ ñ penitebit eũtues
sacerdos ineternũ scdm ordi¬
nẽ melchisedech. Ad cõmendã¬
dum sacrificium salutare in

Expanded text:
permanet; et tranquille irascitur; permanet; et tranquille irascitur; et confundi non potest, etiam quando confunditur; et nomen ejus pollui non potest, etiam quando polluitur; et oblivisci non potest, etiam quando obliviscitur; et meminit, etiam quando admonetur. Sic est ineffabilis. Haec enim de illo dicuntur, de quo nihil ab homine vel hominis satis digne et satis competenter dicitur. Quae cum ita sint, quis religiosus non istum exsufflet ut pulverem, quem projicit ventus a facie terrae ; qui tumens et elatus atque irruens in oculos infirmorum, eosque perturbans, videtur sibi aliquid dicere, arguendo verba in Vetere Testamento quae non intelligit, nec intuendo quae in Novo intelligit? 42. Hoc autem de poenitentia Dei, unde factum est ut loqueremur, cum commemoraremus prophetiam de Christo, ubi dictum est, Juravit Dominus et non poenitebit cum, Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedec, ad commendandum sacrificium salutare, in
Abbreviated transcription (Latin):
curdia uiri uistitiã di ñ oꝑat
Calum niet᷑ isto modo ⁊ apło
dicenti. Nunquid iniquus
ds. qui infert irã: lam porro
si quisquã diceret confundet᷑
xp̃s. ⁊ hoc eotempore quo uidi¬
caturus ẽ uiuos ⁊ mortuos.
quis eum xpĩanus patientur
audiret. Tamen in euuãgłio. qui
me inquit confessus fuerit. et
mea uerba. ingeneratione ista
ad ultera ⁊ peccatrice.⁊ filius
hominis confĩtebit᷑ eum cũ ue
nerit ingloria patris suicũ ãge¬
lis scĩs. Cur aut̃ orantes dici¬
mus. scĩficet᷑ nomen tuum. si
semꝑ ẽ scm̃: nisi quia uerũẽ ⁊ quod
scriptum ẽ de quibusdã. quia
polluerũt nomen dñi dĩ sui ⁊
cur dictũ ẽ dno. Memento mei
cũ ueneris in regnũ tuũ. sinil
obliuiscit᷑. nisi quia ñ insipient᷑
s intelligent̾ ei dicitur. obliui¬
sceris inopiam nram ⁊ tribula¬
tionem nram᷑. Eigo ⁊ scient̾ ne¬
scit. ⁊ quod semꝑ scuut. aliquã¬
do cognoscit. Et cum extinguit᷑
anegantibꝯ ⁊ in extinguibibis

Expanded text:
ri, justitiam Dei non operatur ? Calumnietur isto modo et Apostolo dicenti, Numquid iniquus Deus qui infert iram ? Jam porro si quisquam diceret, Confundetur Christus, et hoc eo tempore quo judicaturus est vivos et mortuos; quis eum christianus patienter audiret? Tamen in Evangelio, Qui me, inquit, confusus fuerit, et verba mea, in generatione ista adultera et peccatrice, et Filius hominis conerit in gloria Patris sui cum Angelis sanctis . Cur autem orantes dicimus, Sanctificetur nomen tuum , si semper est sanctum; nisi quia verum est et quod scriptum est de quibusdam, quia polluerunt nomen Domini Dei sui ? Et cur dictum est Domino, Memento mei cum veneris in regnum tuum , si nihil obliviscitur; nisi quia non insipienter, sed intelligenter ei dicitur, Oblivisceris inopiam nostram et tribulationem nostram ? Ergo et scienter nescit; et quod semper scivit, aliquando cognoscit; et cum exstinguitur a negantibus, inexstinguibilis
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hensores ueteris testam̃ti.
etiam sicetera quȩ cõ memora¬
ui de hoc psalmo minus intel¬
ligunt: sufficiat eis quantum
ad p̃sentem quȩstionẽ attinet.
quia ds ꝓphetarum. qui deꝰ
pe eum nouerãt scĩ: qui ple¬
ni eiuis spũ ista dicebant᷑.
Vnde illud quod dauid ob¬
tulit ut ppło parceretͤ. umbra
erat futuri: qua significatũ ẽ.
qͦd ꝑuerum sacrificium cuius
illa figura erat. saluti ppłispi¬
ritalit̾ parcitur. Ipse enim

Expanded text:
reprehensores Veteris Testamenti, reprehensores Veteris Testamenti, etiam si caetera quae commemoravi de hoc psalmo minus intelligunt, sufficiat eis quantum ad praesentem quaestionem attinet, quia Deus Prophetarum, qui Deuspe eum noverant sancti, qui pleni ejus Spiritu ista dicebant. Unde illud quod David obtulit, ut populo parceretur, umbra erat futuri, qua significatum est, quod per unum sacrificium, cujus illa figura erat, saluti populi spiritualiter parcitur. Ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
occasum. exsyon species decoris
eius: Et paulo post in eodẽ
psalmo Audi ꝓpłs meus ⁊lo¬
quar tibi isrł. ⁊ testificabor tibi
suꝑ sacrificia tua arguam
te. holocausta aut̃ tua. incõ¬
spectu meo sunt semꝑ. Non
accipiam dedomo tua uitu¬
los. neq degregibꝰ tuis hitcos.¬
Qm̃ mee sunt om̃s bestie silue
peccora inmontibꝰ.⁊ boues.
Cognoui omĩa uolatilia celi.¬
⁊ species agri mecum ẽ. Siesu¬
riero. ñdicam tibi: meus ẽ enĩ
or bis terre.⁊ plenitudo euis
Nunquid manducabo carnes
taurorum: aut sanguinem
hyrcorum potabo. Immola do
sacrificium laudis. ⁊ redde al¬
tissimo uota tua. Et iterum
infine psalmi eiusdẽ. Sacrifi¬
cium inquit laudis honorifi¬
cabit me:⁊ ibi uia. qua ostẽdã
illi salutare dđi: Iam dehoc sa¬
lutari di quod ipse sit xp̃s:
supra cõmemoraui atq mon¬
straui. Quod ẽ aut̃ sacratius
laudis sacrificium. quã iac
sacrificio sciunt: cuuis umbre
fuerant omiã pͥorum genera
sacrificiorũ: Isti aũt uaniloqͥ

Expanded text:
on species decoris ejus. Et paulo post in eodem psalmo: Audi, populus meus, et loquar tibi; Israel, et testificabor tibi:super sacrificia tua arguam te; holocausta autem tua in conspectu meo sunt semper. Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregib Meae sunt omnes bestiae silvae, pecora in montibus et boves, cognovi omnia volatilia coeli, species agri mecum est: si esuriero non dicam tibi: Meus est enim orbis terrae et plenitudo ejus. Numquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo? Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua. Et iterum in fine psalmi ejusdem: Sacrificium, inquit, laudis honorificabit me, et ibi via qua ostendam illi salutare Dei . Jam de hoc salutari Dei, quod ipse sit Christus, supra commemoravi atque monstravi . Quod est autem sacratius laudis sacrificium, quam in asacrificio sciunt, cujus umbrae fuerunt omnia priorum genera sacrificiorum. Isti autem vaniloqui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ablutus Detestimonio qͦq¬
ẽsaie ꝓpħȩ calumniat᷑ atq
blasphemat: eo quod dixerit
filios genui ⁊ exaltaui. ipsi aut̃
me spreuerunt.⁊ eosdẽ paulo
post appellauerit semenpessi
semen pessimum.Nesciens ob
hoc eos dici semen pessimum.
peccando degeneres extiterũt:
eorum filii facti. quorum im¬
mitatores eẽ uoluerunt. Unde
illis alio loco dicit᷑. Pater tuus
amoreus. ⁊ mat̾ tua cethea: Qua¬
rum gentiũ sũt impietatem
malitiãq sectati: ex quibus
tamen carnis originẽ ñduce¬
bant. S soluat iste questionẽ
euuangłicã: ubi dñs dicit. Si
uos cum sitis mali. nostis bona
data dare filiis ur̃is: quantoma¬
gis pater ur̃ qui incęlis ẽ dabit
bona petentib se: Bicat quem ad¬
modum sit bonus ds̃: malorũ
pater: Utrumq enim ueritas dix̃:
An non erant mali. quibꝰ ait :
sigͦ uos cum sitis maliͦ. An nõ
habebãt dm̃ bonum patrẽ
ꝓpt̾ pecoata sine quibus nõ ẽ
in hac infirmitate mortaliũ

Expanded text:
nus . De testimonio quoque Isaiae prophetae calumniatur atque blasphemat, eo quod dixerit: Filios genui et exaltavi; ipsi autem me spreverunt . Et eosdem paulo pos appellaverit semen pessimsemen pessimum, nesciens ob hoc eos dici semen pessimum, peccando degeneres exstiterant, eorum filii facti quorum imitatores esse voluerunt. Unde illis alio loco dicitur: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea : quarum gentium sunt impietatem malitiamque sectati, ex quibus tamen carnis originem non ducebant. Sed solvebat iste quaestionem evangelicam, ubi Dominus dicit: Si vos, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris; quanto magis Pater vester qui in coelis est, dabit bona petentibus se ? Dicat quemadmodum sit bonus Deus malorum pater: utrumque enim Veritas dixit. Annon erant mali quibus ait, Si ergo vos cum sitis mali? Annon habebant Deum bonum patrem propter peccata, sine quibus non est in hac infirmitate mortalium
Abbreviated transcription (Latin):
habet expositum diluini sa¬
cramentum. Ybi ꝓpterea ẽ ad¬
ditum ꝑ resurrectionẽ dñinrĩ
geremus octauum. quod signi¬
ficauit in archa numerus ho¬
minũ. Octauo enim die. hocẽ
post septimũ sabbati. dñs re¬
surrexit. Sic illa que gesta
cõmemorãt᷑. siquis intelligit.
etiam ꝓphetie fuerunt. S iste

Expanded text:
ii sacramentum. Ubi propterea est additum, per resurrectionem Jesu geremus octavum, quod significavit in arca numerus hominum: octavo enim die, hoc est, post septimum sabbati Dominus resurrexit. Sic ergo illa quae gesta commemorantur, si quis intelligit, et
Abbreviated transcription (Latin):
Cur non hic dicit colendũne
istum. anpotius execrandum
fugiendumq eẽ dicemus: An
timet dexpo ista dicere. ne
ipsius ignis ȩterni suplicium
ñ euadat quod ille impios p̃¬
parat mittere. ⁊ignorat mi¬
ser hec dicendo dedo ꝓpharũ.
de ipso sedicere cuius tã tremen¬
dam seuericatem in euuangłio
dit etiam quod penas impioꝵ
significatas ꝑuuam fellis. ⁊
botrum amaritudinis.⁊ furo¬
rem draconum ab̃sq aspidũ
collectas dicit eẽ d̾s apud se.
⁊ signatas inthesauris suis :
reddendas intẽpore. cũ lapsus
fuerit pes eorum: iguoraus thes¬
auros hicappellatos occultas
dispositiones di: qui disponit
reddere unicuiq sedm oꝑa
eius. Unde apłs aͣit. Tuautẽ

Expanded text:
Cur non hic dicit: Colendumne Cur non hic dicit: Colendumne istum an potius exsecrandum fugiendumque esse dicemus? An timet de Christo ista dicere, ne ipsius ignis aeterni supplicium non evadat, quo ille impios praeparat mittere; et ignorat miser haec dicendo de Deo Prophetarum, de ipso se dicere, cujus tam tremendam severitatem in Evangelio dit etiam, quod poenas impiorum significatas per uvam fellis et botrum amaritudinis, et furorem draconum atque aspidum, collectas dicit esse Deus apud se, et signatas in thesauris suis, reddendas in tempore, cum lapsus fuerit pes eorum : ignorans thesauros hic appellatas occultas dispositiones Dei, qui disponit reddere unicuique secundum opera ejus. Unde Apostolus dicit: Tu autem