comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dic: miscđia mea & refugium meum: suscep¬
tor meus. & erutor meus: & ꝓtector meus.
Susceptor ne cadam: erutor ne heream: ꝓ¬
tector ne feriar. Protector meus & in ipsõ
speraui. In his omnib in toto labore meo:
in hiss omnib p̃lus meis. in omnib difficul¬
tabis meis: in ipso speraui qui subdit po¬
eum: Tanti facis. tanti pendis. ordinas:
nosti sub quo supra quid ponas. Estimati¬
o enim.ẽ. quanti p̃tii sit: quid. que: quan¬
trestimauit hominem: qui ꝓ eo umei
sanguinem fudit. Quid. est. homo qm in¬
notuisti ei : Cui: quis in notuisti ei: Quid .ẽ.
filius hominis qm estimas eum: qm̃ qͤanti¬
quiddam. ẽe ostendis. Non enim sic deus
estimat hominem. quomͦ homo estunat ho¬
minem: quando inuenit seruum uena¬
lem. Carius einit equum quã hominẽ.
Iile te quanti estimet uide: ut possis dice¬
re. Si ds̃ ꝓ nobis quis contra nos: Et quan¬
ti te estimabit qui filio ꝓprio non ꝑeꝑcit.

Expanded text:
dic, «Misericordia mea et refugium meum, suscepdic, «Misericordia mea et refugium meum, susceptor meus et erutor meus, protector meus. Susceptor,» ne cadam; «erutor,» ne haeream; «protector,» ne feriar. «Protector meus, et in ipso speravi.» In his omnibus, in toto labore meo, in omnibus praeliis meis, in omnibus difficultatibus meis in ipso speravi. «Qui subdit» «poeum, tanti facis, tanti pendis: ordinas, nosti sub quo ponas, supra quid ponas. Aestimatio enim est, quanti pretii sit quidque. Quanti aestimavit hominem, qui pro eo Unici sanguinem fudit? «Quid est homo, quoniam innotuisti ci?» Cui, quis innotuisti Quid est «filius hominis, quoniam aestimas eum?» Qe ostendis. Non enim Deus sic aestimat hominem, quomodo homo aestimat hominem: quando invenit servum venalem, carius emit equum, quam hominem. Ille quanti te aestimet vide, ut possis dicere: «Si Deus pro nobis, quis contra nos?» Et quanti te aestimavit, «qui Filio proprio non pepercit,
Abbreviated transcription (Latin):
cebo uos. Inp̃lio estis. in contentione con¬
fligitis: & tamen quandam requiem desi¬
deratis. Quis . ẽ. homo qui uult uitam: Qui¬
nos: Quis.ẽ. qui non dicat. ego:÷. Ibi uita:
ibi dies boni ubi nichil concupiscit ad¬
uersus spin: ubi non dicit᷑ pugna sed gau¬
de. Sed quis. ẽ. qui hos dies uelit: Omĩs
homo certe dicit: ego. Audi quid sequit᷑.
Uidõ quia laboras. quia inpugna inꝑieu¬
lo diuersarus: audi qui sequit᷑. Pocent ma¬
nus inp̃lium: digicos ad belliu. Contine
linguam tuam. a malo: & labia tua ne loꝗt᷑
dolum. De elina amalo & fac bonum. Luomͦ
enim poteris facere bonum. nisi declinaue¬
ris a malo: Quid querͦis ut uestras: quando
adhuc expolias: Quid querͦis ut dones: quan¬
do adhuc rapis: Declina a malo: & fac bo¬
num. Non sub te primo ploret pauper Ut
gaudeat de te: pauꝑ: declina amalo & fac
bonum. Qua mercede: Nam inͦ adhuc pug¬
nas. Quere pacem: & sequere eam. Disce

Expanded text:
cebo vos.» In praelio estis, in contentione concebo vos.» In praelio estis, in contentione confligitis; et tamen quamdam requiem desideratis. «Quis est homo qui vult vitam, nos?» Quis est qui non dicat: Ego? Ibi vita, ibi dies boni, ubi nihil concupiscit adversus spiritum: ubi non dicitur, Pugna; sed Gaude. Sed quis est qui hos dies velit? Omnis homo certe dicit: Ego. Audi quid sequitur. Video quia laboras, video quia in pugna, in periculo diversaris: audi quid sequitur; docet manus in praelium, digitos in bellum. «Contine linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum; declina a malo, et fac bonum.» Quomodo enim poteris facere bonum, nisi declinaveris a malo? Quid quaero ut vestias, quando adhuc exspolias? quid quaero ut dones, quando adhuc rapis? «Declina a malo, et fac bonum.» Non sub te ploret primo pauper, ut gaudeat de te pauper. «Declina a malo, et fac bonum.» Qua mercede? Nam modo pugnas. «Quaere pacem, et sequere eam» . Disce,
Abbreviated transcription (Latin):
neris. ẽ: sed adhoc eadem mensura. ignosce.
& ignosco. Est apud te mensura uenie dan¬
de: iueies apud me mensuram ueruie ac¬
cipiendę. Est apud te mensura tribuendi.
quod habes: inuenies apud ie mensuram
acciendi. quod non habes. Miscđia mea &
refugium meum: susceptor meus & eruptor
meus. Multum laborat p̃liator hic: tenens
concupiscentem aduersus spin carnem. Te¬
ne qđ̃ tenes. Tunc erit plene qͦd uis. cum ab¬
sorta fuerit mors inuictoriam quando re¬
susentit mortale hoc corpus tranferętur
in habitudinem angłicam: & in celestem
sub uolat qualitatem. Mortui in quit in
uentes qui reliqui sumus in aduentu dnĩ¬
simul cum illis rapiemur innubib obiam¬
ap̃o in aera: & sic semꝑ eum dnõ erimus. Ibi
absorbebitur mors inuictoriam: ibi diceturͭ.
quetur nec inanimo nec incorpore. quod
rebellet aduersus aniorem dei. Plena uic¬
toria: pleua pax. De hac nobis p̃liantib dr̃.
uenite filii audite me. timorem dnĩ do¬

Expanded text:
neris est; sed ad hoc eadem mensura, Ignosce, neris est; sed ad hoc eadem mensura, Ignosce, et ignosco. Est apud te mensura veniae dandae; invenies apud me mensuram veniae accipiendae: est apud te mensura tribuendi quod habes; invenies apud me mensuram accipiendi quod non habes. 9. «Misericordia mea et refugium meum, susceptor meus et erutor meus.» Multum laborat praeliator hic, tenens concupiscentem adversus spiritum carnem. Tene quod tenes. Tunc erit plene quod vis, cum absorpta fuerit mors in victoriam; quando resuscitatum mortale hoc corpus transfertur in habitudinem angelicam, et in coelestem subvolat qualitatem. «Mortui,» inquit, «in uentes qui reliqui sumus simul cum illis rapiemur in nubibus iChristo in aera; et sic semper cum Domino erimus» . Ibi absorbebitur mors in victoriam: ibi dicetur, «quetur, nec in animo, nec in corpore, quod rebellet adversus amorem Dei. Plena victoria plena pax. De hac nobis praeliantibus dicitur: «Venite, filii, audite me; timorem Domini do
Abbreviated transcription (Latin):
ra de promptam: quam mͦ cõmemoraui.
Iudicium enim sine miscđia: illi qui non
fecit miscđiam. Sine miseđia iudicabit᷑.
qui miscđiam non fecit ante quã uidicare¬
tur. Quid deinde: Quid sequitur: Suꝑ¬
exaltat aut̃ miscđia iudicium. Quid .ẽ.
hoc fr̃s. super exaltat miscđia iudicium:
Super ponitur miscđia iidicio. In quo
inuentum fuerit opus miscđie peccati¬
ignis si habuerit aliquid forte iniudicio
quod pumatur : tamquã unda miscđiȩ
peccati ignis exrtinguitur: & suꝑ exaltit em̃
miscdia iudicium. Quid autẽ: Et cum
talib subuenit. a cum tales liberat. & cum
talib ignoscit: inustus et ds̃. Absit. Et ibi ius¬
tus. est. Non ei tollit miscđpa. iusticiam. nec
iustuscia miscd̾iam. Uide enim si non ustus
est: dimitte. & dimitto: da. & do. uidetur non
iustus. eẽ : In qua mensura mensi fueritis:
in ea remetietur uobis. Adhiic enim inqua
mensura. Non enim in mensura eiusdem ge¬

Expanded text:
ra depromptam, quam modo commemoravi: ra depromptam, quam modo commemoravi: «Judicium enim sine misericordia illi qui non fecit misericordiam.» Sine misericordia judicabitur qui misericordiam non fecit antequam judicaretur. Quid deinde? quid sequitur? «Superexaltat autem misericordia judicio» . Quid est hoc, fratres, «Superexaltat misericordia judicio?» Superponitur misericordia judicio: in quo inventum fuerit opus misericordiae, etsi habuerit aliquid forte in judicio quo puniatur, tanquam unda misericordiae peccati ignis exstinguitur. «Superexaltat» enim «misericordia judicio.» Quid autem? et cum talibus subvenit, et cum tales liberat, et cum talibus ignoscit, injustus est Deus? Absit. Et ibi justus est: non ei tollit misericordia justitiam, nec justitia misericordiam. Vide enim si non justus est: Dimitte, et dimitto; da, et do. Vide si non justus est: «In qua mensura mensi fueritis, in ea» «remetietur vobis» . Ad hoc enim, «In qua mensura:» non enim mensura ejusdem ge
Abbreviated transcription (Latin):
dictota fiducia. dic securus: dimitte nobis
sicut & nos dimittimꝰ: aut noli dimitter
si non dimittimus: Quod ͤsi non dixtris
noli dimittere si non dimittimus: ꝓrsus
non dimictis. si non dimittimmus. neqͬ it
dax ꝓinissor. uis iquit ut dimittam:
Dimitte: Et aliua opus miscđiȩ. ui ut dem:
da Uno loco positum in euangłio. dimit¬
tite & dimittetur uobis: date & labit᷑
uobis. Aliquid inquit & contra te teneo.
aliquia & tu contra alterum tene. Dunit¬
te & dimitto. Aliquid petis a me: aliquid
petit alter a te. Da. ⁊do. Et que dimittit
que dat: Non ne caritas: & unde caritas:
pera miscđię habere non possẽmus nisi
manus meas in p̃lium. digitos in eos ad
bellum: illę recte dicimus miscđia mea
a quo habenaus etiam ut misericorles si¬
mus. Iudicium enim sine miscđia. illi qui
non fecit miscđiam. Parua putatis oꝑa mi¬
dite primo istam santentiã de scã sctiptu¬

Expanded text:
dic tota fiducia, dic securus, «Dimitte nobis, dic tota fiducia, dic securus, «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus;» aut noli dimittere, si non dimittimus. Quod etsi non dixeris, Noli dimittere, si non dimittimus; prorsus non dimittit, si non dimittimus. Neque enidax promissor. Vis, inquit, ut dimittam? Dimitte. Est aliud opus misericordiae: Vis ut dem? Da. Uno loco positum est in Evangelio, «Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis» . Aliquid, inquit, contra te teneo, aliquid et tu contra alterum tenes; dimitte, et dimitto. Aliquid petis a me, aliquid petit alter a te; da, et do. Et quae dimittit? quae dat? Nonne charitas? Et unde charitas pera misericordiae habere non possemus, nisi manus nostras in praelium, et digitos nostros ad bellum; illi recte dicimus, «Misericordia mea,» a quo habemus etiam ut misericordes simus. «Judicium enim sine misericordia illi, qui non fecit misericordiam.» 8. Parva putatis opera midite primo istam sententiam de sancta Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
seruo. Numquid si non prius tu dõ: ut
ris uictus. Primo gͦ tesalas dõ: deiide
illo docente te & adiuuante p̾liaris &
aris. quia dum pliaris ꝑielitaris: dic
que secuntur inp̾liandi ꝑiculo consti¬
tutus. Miscđia mea non iuncar. Mise
michi miseđlam. & in me existis mise¬
ricors an douasti michi. ut & ipse sim
misericors. De nulla enim re sic uin¬
citur inimicus: quam cum misericor¬
des sumus. Omnino parat caluimpnias
adiudicium. & non potest falsa obice¬
re : quia non .ẽ. apudquẽ. Si enim a¬
pud hominẽ iudicem nobis cũ. ageret:
apud talem iudicem causa nr̃a cum
illo. ẽ. qui falli non potest. idõ ambit
ut ad peccatum seducat: ut habeat
uera que obiciat: & ubi forte aliqui¬
bus eius fraudib suecumbit huma¬
na fragilitas: sequatur in conuersio¬
tur: cum ex uero corde & plena fiduc ia
dicimus illi qui uidit. dimitte nobis de¬
bita sicut & nos dimittimꝰ. Die toto corde

Expanded text:
servo. Numquid si non prius tu Deo, ut servo. Numquid si non prius tu Deo, ut ris victus. Primo ergo te subdas Deo; deinde illo docente te et adjuvante praelieris, et aris, quia dum praeliaris, periclitaris, dic quae sequuntur, in praeliandi periculo constitutus. «Misericordia mea.» Non vincar. Quid mihi misericordiam, et in me existis misericors? an, Donasti mihi ut et ipse sim misericors? De nulla enim re sic vincitur inimicus, quam cum misericordes sumus. Omnino parat calumnias ad judicium, et non potest falsa objicere, quia non est apud quem. Si enim apud hominem judicem nobiscum ageret, apud talem judicem causa nostra cum illo est, qui falli non potest; ideo ambit ut ad peccatum seducat, ut habeat vera quae objiciat. Et ubi forte aliquibus ejus fraudibus succumbit humana fragilitas, sequatur in confessiotur, cum ex vero corde et plena fiducia dicimus illi qui videt: «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus» . Dic toto corde,
Abbreviated transcription (Latin):
iuobis. Ibi iam nec. quod pugnet erit: nec quod
titillet: totũ cedit inpace. Non enĩ contraria na¬
tura contra aliam naturam pugnat: s tanquã
uidomo maritus ⁊ uxor: si adu̾siłm se disentiant
molestus ⁊ ꝑicłosus labor. si maritus uincatur &
uxor dominetur: pax ꝑuersa. Siaut uxor marito
cdorinnante. subicietur : pax recta. non tm̃ aliud
exalia natura: qrtia ex homine facta. Mulier uero
caro tua: comite tua fimula tua: quoci libet oe
Opus. est. ut subiciatur: & si pugnas ut
ꝓsis pugna. Hoc enim expedit: inferius
subici si tꝑlore : ut ille qui sibi subiei uult
quod .ẽ. inferius se: subiciatur suꝑiori se.
Agnosce ordinem. quere pacem tu dõ.
tibi caro. Quid iustrus: Quid pulchriꝰ:
Tu maiori: minor tibi. Serui tu ei qui
fecit te : ut tibi seruiat qͦd factum. est.
damus: tibi caro & tu dõ: sed tu dõ &
tibi caro. Si aut̃ contempnis tu dm̃: nũ¬
quã efficies ut tibi caro obtemperet.
Qu non obtemperas anõ: torqueris a

Expanded text:
in vobis» . Ibi jam nec quod pugnet erit, nec quod titillet; totum cedet in pace. Non enim contraria natura contra aliam naturam pugnat, sed tanquam in domo maritus et uxor. Si adversus se dissentiant, molestus et periculosus labor; si maritus vincatur et uxor dominetur, pax perversa: si autem uxor marito dominanti subjiciatur, pax recta; non tamen aliud ex alia natura, quia ex homine facta mulier viro. Caro tua, conjux tua, famula tua: quodlibet deputa, opus est ut subjicias; et si pugnas, ut prosit pugna. Hoc enim expedit, inferius subjici superiori; ut et ille qui sibi subjici vult quod est inferius se, subjiciatur superiori se. Agnosce ordinem, quaere pacem. Tu Deo, tibi caro. Quid justius? quid pulchrius? Tu majori, minor tibi: servi tu ei qui fecit te, ut tibi serviat quod factum est damus. Tibi caro et tu Deo; sed, Tu Deo, et tibi caro. Si autem contemnis Tu Deo, nunquam efficies ut Tibi caro. Qui non obtemperas Domino, torqueris a
Abbreviated transcription (Latin):
& in noctem inquirat diñ sicut scriptum
est. Indie tribulationis meȩ dm̃ exquisi¬
ui manib meis nocte coram eo: & non sũ
deceptus. Iuam dicit diem tribulationis:
nisi quã & noctem manib mei nocte co¬
ram eo: Adhuc in uocte sumus: & ad ꝓphe¬
ticam lucernam euigiltmus: Aliquia ꝑmis¬
sum. est. qđ ad huc expectatur. Sed quid ait

Expanded text:
et in nocte inquirat Deum, sicut scriptum et in nocte inquirat Deum, sicut scriptum est: «In die tribulationis meae Deum exquisivi manibus meis nocte coram eo, et non sum deceptus» . Quam dicit diem tribulationis, nisi quam dicit et noctem? «Manibus meis nocte coram eo.» Adhuc in nocte sumus, et ad prophetiae lucernam vigilamus. Aliquid promissum est quod adhuc exspectatur:
Abbreviated transcription (Latin):
erudisti hominem dicit in allo psalmo:
& tabescere fecisti sicut araneam animã
meã. Inde & hoc: homo uanitati similis
factus. est. Ibi quid dicit Cece ueteres
posuisti dies meos. hic quid ait: Dees eiꝰ
uelut umbra p̃tereunt. Adtendat se
homo indiebus umbre suȩ. & faciat
aliquit dignum desiderate lucis sige
Et si in nocte umnbra. est: querat diꝗ
Dies enim huius uanitatis cognose era ho¬
mini. diez.ẽ. tribulationis suȩ. Siue ali¬
qua in cominoditate. & aliqua molestia as noctat¬
ceatur nobis: siuediqua ꝓsperitate mun¬
dus arrideat: totum tunendum & gemen¬
dum. est : quoniam temptatio.ẽ. uita hu¬
mana super terram. Unde enim dicitur:
tota die contristatus ingrediebar. Solatiis enĩ¬
opus habemus. Et quicqͥd nobis nunc
exhibet ds̃: eum ꝓspere exhibet: non. ẽ.
gaudium bonoꝵ: sed consolatio miseroꝵ.
Itaq agat aliquit in quam homo dignũ
desiderata luce in istis dieb umbre suę.

Expanded text:
«erudisti hominem,» dixit in alio psalmo, «erudisti hominem,» dixit in alio psalmo, «et tabescere fecisti sicut araneam animam ejus.» Inde et hoc, «Homo vanitati similis factus est.» Ibi quid ait, «Ecce veteres posuisti dies meos» . Hic quid ait? «Dies ejus sicut umbra praetereunt.» Attendat sibi homo in diebus umbrae suae, ut faciat aliquid dignum desideratae lucis suae; et si in noctis umbra est, quaerat diem. Dies enim hujus vanitatis, cognoscenti homini, dies est tribulationis; sive aliqua incommoditate et aliqua molestia noceat nobis, sive aliqua prosperitate mundus arrideat, totum timendum et gemendum est, quoniam tentatio est vita humana super terram : unde dicitur, «Tota die contristatus ambulabam» . Solatiis opus habemus, et quidquid nobis nunc exhibet Deus, cum prospere exhibet, non est gaudium beatorum, sed consolatio miserorum. Itaque agat aliquid, inquam, homo dignum desiderata luce in istis diebus umbrae suae,
Abbreviated transcription (Latin):
similis factus. est: & tamen innotuisti ei
& estimas eum. Homo uanitati similis fac¬
tus. est. Cui uanitati: Temporib p̾ter la¬
bentib: & p̃ter fluentib Uanitas enim
ista dicitur. inconparatione cuiusdam¬
semꝑ manentis: & numquam deficien¬
tis ueritatis. Nam & ista creatura . ẽ. loci
sui Impleuit enim ds̃ terram sicut scri¬
ptum.ẽ. bonis suis. Quid. est. suis: Sibi
congruentib Sed hec omnia terrena:
uolatica: transitoria si cõparentur illi ue¬
ritati ubi dictum. est. ego sum qui sum.
totum hoc quod transit uanitas dicitur.
Euaueseit enam ꝑtempus tamquãm in
aurat fumus. Et quid dicam amplius: quã
hoc qđ apłs lacobus. dixit. uolens homines
suꝑbos adhumilitatem redigere: Que enĩ
inquit uita ur̃a: Uapor. est. ad modicum
apparens: deude exterminabitur. Ergo
homo uanitati similis factus. est. Peccan.¬
dõ.uanitati. similis factus. estꝰ. Sed quia
peccauit. quia recepit. digna: uauitati
similis factus. est. Pro iquitate enim

Expanded text:
similis factus est;» et tamen innotuisti ei, et aestimas eum. «Homo vanitati similis factus est.» Cui vanitati? Temporibus praeterlabentibus et praeterfluentibus. Vanitas enim ista dicitur in comparatione semper manentis et nunquam deficientis veritatis. Nam et ista creatura est loci sui. «Implevit» enim «Deus terram,» sicut scriptum est, «bonis suis» . Quid est, «suis?» Sibi congruentibus. Sed haec omnia terrena, volatica, transitoria, si comparentur illi veritati, ubi dictum est, «Ego sum qui sum» ; totum hoc quod transit, vanitas dicitur. Evanescit enim per tempus, tanquam in auras fumus. Et quid dicam amplius, quam id quod apostolus Jacobus dixit, volens homines superbos ad humilitatem redigere? «Quae est enim,» inquit, «vita vestra? Vapor est ad modicum apparens; deinceps exterminabitur» . Ergo, «Homo vanitati similis factus est.» Peccando «vanitati similis factus est.» Nam quapeccavit, quia recepit digna, «vanitati similis factus est. Pro iniquitate» enim
Abbreviated transcription (Latin):
eius sub capite meo: & deatera enus ẽ¬
plectesitur ine. Uidete amatoria sca
cantica: uidete cantica canticoꝵ nuꝑ
dicit sponsa desponso: Si nistra eius
sub capite meo: & dextera eius complec¬
tetur me. Sinistra sub caꝑite: dex¬
t̾ra suꝑ caput. Amplectendis enim de¬
suꝑ brachium suꝑ caput: sinistra aut̃
subter caput. Sinistra in quit eius
subcapite meo. Non enim me deserit
intemporalib necessariis: sed tamen ipsa
sinistra sub capite erit. Non capiti p̃pone
tur. subcapite: ut dextera eius complec¬
tetur me. pollicens uitam eternam: Ita
enim sinistra sed sub capite: dextera su¬
per caput: impletur quod ad timothe
habens uite p̃sentis & futurȩ. Quid in
p̃senti: Sinistra sub capite. Quid infu¬
turo: Dext̾ra eius complectetur me.
Tempori necessaria queritis: querite

Expanded text:
ejus sub capite meo, et dextera ejus coejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me» . Videte amatoria sancta cantica; videte Cantica canticorum, ndicit sponsa de sponso? «Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me.» Sinistra sub capite, dextera super caput. Amplectentis enim desuper brachium super caput, sinistra autem subter caput. «Sinistra,» inquit, «ejus sub capite meo.» Non enim me deseret in temporalibus necessariis: sed tamen ipsa sinistra sub capite erit; non capiti praeponetur, sed erit sub capite; ut dextera ejus complectatur me, pollicens vitam aeternam. Ita enim sinistra sub capite, si dextera super caput; impleturque quod ad Timotheu«habens vitae praesentis et futurae.» Quid in praesenti? «Sinistra sub capite.» Quid in futuro? «Dextera ejus complectetur me.» Tempori necessaria quaeritis? «Quaerite
Abbreviated transcription (Latin):
ga sua transiit fluuium. & regressus. ẽ.
cum tanta habundantia peccoꝵ atq filioꝵ:
Quia diceinus: Non ẽ. ista felicitas: Sit
licet: sed sinistra. Quid. est. sinistra: Tem¬
posalis. mortalis. corporalis. Nlolo illam
defugias: sed neq dexterã putes. Non
enim isti ido maligni: idõ uani quia his
habundant: sed quia . id. qđ sinistrũ. eẽ.
debuit in dextro ponebant. Idõ & dectera
eoꝵ dextera iniquitatis idõ os eoꝵ locu¬
tum . ẽ. uanitatem quia  indextera posu¬
erunt. quod insinistra habere debuer̾.
Quid enim indextera ponere debuer̃:
Diũ eternitatẽ annos dei non deficienteᷤ
de quib dicitur: & auni tui non defi¬
ent. Ibi dext̾ra: ibi. eẽ. debet & deside¬
rium nrm̃. Sinistra utamur ad tempus.
dexteram desideremus in eternum.
Si enĩ diuitus affluentib cor appofu¬
eritis : quod sinistrum . ẽ. Aextrum fa¬
citis. Corrigite uos. agnoscite sapientiã.
amplectentem uos cui dictum. ẽ. sinistra

Expanded text:
ga sua transiit fluvium, et regressus est ga sua transiit fluvium, et regressus est cum tanta abundantia pecorum atque filiorum ? Quid dicimus? non est ista felicitas? Sit licet, sed sinistra. Quid est, sinistra. Temporalis, mortalis, corporalis. Nolo illam jam diffugias, sed neque dexteram putes. Non enim isti ideo maligni, ideo vani, quia his abundabant; sed quia id quod sinistrum esse debuit, in dextera ponebant. Ideo «et dextera eorum dextera iniquitatis;» ideo «os eorum locutum est vanitatem:» quia hoc in dextera posuerunt, quod in sinistra habere debuerunt. Quid enim in dextera ponere debuerunt? Deum, aeternitatem, annos Dei non deficientes, de quibus dicitur, «Et anni tui» «non deficient» : ibi dextera, ibi esse debet desiderium nostrum. Sinistra utamur ad tempus, dexteram desideremus in aeternum. Si enim divitiis fluentibus cor apposueritis, quod sinistrum est, dextrum facietis. Corrigite vos, agnoscite sapientiam amplectentem vos; cui dictum est, «Sinistra
Abbreviated transcription (Latin):
composite & ornatȩ: sicut similitudo
templi. Cellaria eoꝵ plena: eructantia
ex hoc inhoc. Oues eoꝵ fecunde: mul¬
tiplicantes in egressib suis: boues eoꝵ
crasse. Nlon est. ruina macerie. nec exitus: ne¬
felicitas: Interrogõ filios regni celoꝵ: utt̃¬
rogo ꝓgeniem resurrectionis in eternũ.
int̾rogo corpus ap̃i menbra api: teuplum
dĩ. Ergo non. est. ista felicitas habere filios
in columes. filias ornatas. plena cellaria
& clamorem in plateis. sed quierẽ. paceni:
habiudantiam eosmpositam rerum indo¬
mib inciuitatib Ergo non. ẽ. ista felicitas:
Aut debent eam iusti defugere Aut non ĩ¬
uenisse domum iͣsti. habundaut᷑iam reb
his om̃ib plenam. Ista felicitate : non haberat¬
bat domus habrahe. habundans auro ar¬
gento. familia. filus. pec corib. Nonne lacob
sc̃s patriacha fugiens a facie esau fris sui.
in mesopotamiam seruiens ditatus regres¬
sus. ẽ. & egit grãs dnõ dõ suo. quia iniur¬

Expanded text:
um ornatae sicut similitudo templi; cellaria eorum plena, eructuantia ex hoc in hoc; oues eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis; boues eorum crassi. non est ruina maceriae necexitus nefelicitas? Interrogo filios regni coelorum, interrogo progeniem resurrectionis in aeternum, interrogo corpus Christi, membra Christi, templum Dei: Ergo non est ista felicitas, habere filios incolumes, filias ornatas, plena cellaria,et clamorem in plateis, sed quietem, pacem, abundantiam, copiam rerum in domibus, in civitatibus? Ergo non est ista felicitas? aut debent eam justi defugere? aut non invenis et domum justi abundantem rebus his omnibus, plenam ista felicitate? Non erat domus Abrahae abundans auro, argento, filiis, familia, pecoribus ? Nonne Jacob sanctus patriarcha fugiens a facie Esau fratris sui in Mesopotamiam, serviens ditatus, regressus est, et egit gratias Domino Deo suo, quia in vir
Abbreviated transcription (Latin):
multis. Quas dixi aquas multas: ipsum
dico gladium malignum. Deniq de aqͥs
multis cum dirisset: secutus . ẽ. ae manu
filioꝵ alienoꝵ. quoꝵ os locutum. ẽ. uani¬
tatem. Et ut noueris ipsos dicii cum &
hic arcisset de gladio maligno erue me.
secutus. ẽ. Et exime me de manu filioꝵ
alienoꝵ : quoꝵ os locutum. ẽ uanitatem
Siilit̃ sicut᷑ ibi. Et quod sequitur. Dex¬
tera eoꝵ dextera iniquitate: & hoc supra
ꝓposuerat: quando eos dixerat aquas
multas. Tu enim ne aquas multas bonas
putares: exposuit eas ingladio maligno.
Nunc gͦ exponat qui dtxit. quoꝵ os locutum.
est. uanitatem & dextera eoꝵ dextera iniqi¬
quitates. cum uanitatem locutum. est. os e¬

Expanded text:
multis.» Quas dixi aquas multas, ipsum multis.» Quas dixi aquas multas, ipsum dico gladium malignum. Denique de aquis multis cum dixisset; secutus est, «De manu filiorum alienorum, quorum os locutum est vanitatem.» Et ut noveris ipsos dici; cum et hic dixisset, «De gladio maligno erue me,» secutus est, «Et exime me de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est vanitatem:» similiter sicut ibi. Et quod sequitur, «Dextera eorum dextera iniquitatis;» hoc et supra posuerat, quando eos dixerat aquas multas. Tu enim ne aquas multas bonas putares, exposuit eas in gladio maligno. Nunc ergo exponat quod dixit, «Quorum os locutum est vanitatem,» «et dextera eorum dextera iniquitatis.» Quam
Abbreviated transcription (Latin):
non possunt. Ego itaq inquit. inter
suo facient aquę contradictionis. ut
obinutescat psalterium meum. In psal
montib: qui redemit dauid seruum su¬
um. Agnoscitis dauid. estote dauia. Un
axp̃i: De gladio maligno erue me. De
gladio non sufficit. addidit maligno:
Procul dubio.ẽ. gladius benignus. Quis
est gladius benignus: De quo dñs. Non
dium. Separaturus enim erat fideles
ab infidelib: filios a parentib. & ceteras
nec essitudines direpturus: gladio putre¬
dinem abseidenti: menbra autem ap̃i sa-
netati. Est gͦ benignus gladius bis acutꝰ
utroq acumine: p̃ponens ueteris & noui
Ille autem malignus.ẽ. quo illi loquunt᷑
uanitatem: quia benignus. ẽ. quo ds̃ loqͥ
tur ueritatem. Ergo agladio maligno
erue me. filii quippe homunum. dentes
eoꝵ arma & sagitę: & lingua eoꝵ gladi¬
us acutꝰ. Ab hoc maligno gladio erue me.
Iuem dtrit modo gladid̾m: ipsas suꝑius
dixt aquas multas. Erue me de aquis

Expanded text:
non possunt. Ego itaque, inquit, inter non possunt. Ego itaque, inquit, inter suo facient aquae contradictionis, ut obtumescat psalterium meum: «In psalmontibus. «Qui redimit David servum suum.» Agnoscitis David, estote David. UndChristi? «De gladio maligno erue me. De gladio,» non sufficit; addit, «maligno.» Procul dubio est gladius benignus. Quis est gladius benignus? De quo Dominus didium» . Separaturus enim erat fideles ab infidelibus, filios a parentibus, et caeteras necessitudines dirempturus, gladio putredinem abscindente, membra autem Christi sanante. Est ergo benignus gladius bis acutus, utroque acumine praepotens, Veteris et Novi ille autem malignus est quo illi loquuntur vanitatem; quia benignus est, quo Deus tur veritatem. Ergo, «A gladio maligno erue me. Filii» quippe «hominum dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus» : ab hoc gladio maligno erue me. Quem dixit modo gladium, ipsas superius dixit aquas multas: «Erue me de aquis
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ dauid. Quid ẽ de aquis
multis: Quid diristi: ne aque aliter in¬
telligantur: Quid adiristi a quas mubtaᷤ:
Quia apci: Audi. De manu filioꝵ alie¬
noꝵ. Audite fr̃s inter quos simus: in¬
ter quor uiuamus: a quib erui deside¬
ramus: Iuoꝵ os locutum. ẽ. uanitatem
Hodie uos om̃s si non adhec aurma spec¬
tacula uerb dei congregati eeteris: &
eis hac hora ꝑmreti uiueritis: quantas
uanitates audiretis: Quoꝵ os locutum
tu inter eos cum uase pastorali. habente
quinq lapides: Dic michi aliter eanđe
legeni. quam significasti quinq lapidib
est. Cantabo in quit tibi: canticum no¬
uum. Sed ne putes grãm a lege discede¬
re: cum magis ꝑ grãm lex impleatur:
in psalterio decem cordarum psallam
tibi. Inpsalterio decem ordarum: inle¬
ge decem p̃ceptoꝵ Ibi tibi psallam. ibi ti¬
bi gaudeun. ibi tibi cantem canticiun
nouum: quia plenitudo legis caritas. ẽ
Ceterum qui non habent caritatem.
psalterium portare possunt: cantare

Expanded text:
humilitatem David. Quid est, «de aquis multis?» Quid dixisti, ne aquae aliter intelligantur? quid dixisti aquas multas? Quid dixi, audi. «De manu filiorum alienorum.» Audite, fratres, inter quos simus, inter quos vivamus, a quibus erui desideremus. «Quorum os locutum est vanitatem.» Hodie vos omnes, si non ad haec divina spectacula verbi Dei congregati essetis, et eis hac hora permixti viveretis, quantas vanitates audiretis! «Quorum os locutum tu inter eos cum vase pastorali, habente quinque lapides? Dic mihi aliter: eamdem Legem quam significasti quinque lapidibuest. «Cantabo tibi» inquit, «canticum novum.» Sed ne putes gratiam a Lege discedere, cum magis per gratiam Lex impleatur: «In psalterio decem chordarum psallam tibi. In psalterio decem chordarum,» in Lege decem praeceptorum: ibi tibi psallam, ibi tibi gaudeam, ibi tibi cantem canticum novum; quia plenitudo Legis charitas est . Caeterum qui non habent charitatem, portare psalterium possunt, cantare
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Quoꝵ filii ipsoꝵ. uelut nouelle con¬
stabilitatȩ : inuiuentute sua. felicitatẽ
ipsoꝵ uult enumerare. Ad tenaite filii
ddtendite quos dicat alienigeniͥs: quos dicat silios alienos
quos dicat aquas contradictionis: quos
dicat gladium malignum. Attendite
obsecro: quia inter istos perielitamini:
inter hoꝵ linguas aduersus carnis ur̃ẽ
desideria dimicatis Anter hoꝵ luiguas po¬
sitas in manu diaboli de quib pugnat:.¬
& colluctationem habetis: non aduersus car¬
nem & sanguinem: sed aduersus principes
& potestates & rectores mundi tenebrarum
harum: hoc ẽ. iniquoꝵ. Attendite filii luci
ueram felicitatem. eẽ. quã sibi optant ho¬
mines. aut infirmi aut maligni. Ecce fr̃s
certe filios alienos dtrit: certe aquas mul¬
tas: certe gladium malignam. Uidete ua¬
nitatem quam loquunt᷑: & cauete ne
talia loquamini. Ciauete ne talia loqu¬
entes imitemini: quoꝵ os locutum .ẽ. ua¬
uitatem: & dextera eoꝵ dextera iniqui¬

Expanded text:
 Quorum filii ipsorum velut novellae constabilitae in juventute sua.» Felicitatem ipsorum vult enumerare. Attendite, filii , membra Christi; attendite quos dicat alienigenas, quos dicat filios alienos, quos dicat aquas contradictionis, quos dicat gladium malignum. Attendite, obsecro; quia inter istos periclitamini, inter horum linguas adversus carnis vestrae desideria dimicatis: inter horum linguas positas in manu diaboli, de quibus pugnat, colluctationem habetis, «non adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, et rectores mundi tenebrarum harum» , hoc est, iniquorum. Attendite, ut citatem esse, quam sibi optant homines aut infirmi aut maligni. Ecce, fratres, certe filios alienos dixit, certe aquas multas, certe gladium malignum. Videte vanitatem quam loquuntur, et cavete ne talia loquamini, cavete ne talia loquentes imitemini. «Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
in omnib uiis suis. Et quando cedit:
& quando curat: iust̾iciã .ẽ apua. euun:
in iquitas non. ẽ. Peniq omnes seĩ intri¬
bulationib constituti: prius iusticiã eis
laudauerunt: & sic beneficia eius petier̃¬

Expanded text:
in omnibus viis suis.» Et quando caedit, et quando curat, justus est, et apud eum iniquitas non est. Denique omnes sancti in tribulationibus constituti, prius justitiam ejus laudaverunt, et sic beneficia petiver
Abbreviated transcription (Latin):
nec regnat. inẽ. tq̃i ⁊ quasi moratur in carne mor¬
tali quod ñ erit. Duceti enĩ totum inuictoriã.
s postea. Modo aut̃ corpuis quidem mortuum ẽ.
ꝓpt̃ peccatum: ideo idẽ corpori inẽ. peccatũ: et¬
siñ regnat peccatum. Sp̃c aut̃ uita ẽ. ꝓpt̃ iustitũ

Expanded text:
nec regnat: inest tamen, et quasi moratur in carne mornec regnat: inest tamen, et quasi moratur in carne mortali, quod non erit. Ducetur enim totum in victoriam, sed postea: modo autem, «Corpus quidem mortuum est propter peccatum;» et ideo eidem corpori inest peccatum, etsi non regnat pecc
Abbreviated transcription (Latin):
ilis similia que p̃dico uob̾ sicut p̃doxi: qm̃ qui talia
agunt regrum dĩ ñ possidebunt. ñ quia ad u̾sus ta¬
lia confliginit. s quia talia agunt. Cum enĩ confli¬
gitis aliud ẽ: cum uincis. aliud op̃ ẽ. cum pacem
⁊ requiem. habes. aliud opus ẽ. hȩc dũ exemplis de¬
monstro paucis: adu̾tite. Suggeritur aliquod luch.¬
rum. delectat. hab& fraudem. s magnum ẽ. luchrũ.
Ddelectat. Plon̾sentis pugnam. Uide adhuc. Suadet᷑.
adhuc instatur: adhuc delib̾atur. Ergo qui pugnat:
periclitatur. Uidimus quia pugnã : fet̾a undeamꝰ.
bus. uictum doleo: puganti metuo: uictori gauideo.
Sed &iam ille qui incit: mnquid ommino egit use.
ut ꝓrsus eum pecuma ñ ad tempt&. aut nichil in
co excitet delectationis: Iuanuis fuꝑabilis: quan¬
uis contemptibilis. quanius ñ solum cui ñ consenti¬
at. s cum qua nec pugnare digetur. Inẽ. tm̃ ałqua
delectationis titillatio.. Et ille hostis iam nec pugnat

Expanded text:
s similia; quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt» . Non qui adversus talia confligunt, sed qui talia agunt. Cum enim confligis, aliud est opus; cum vincis, aliud opus est; cum pacem et requiem habes, aliud opus est. Haec dum exemplis demonstro paucis, advertite. Suggeritur aliquod lucrum, delectat; habet fraudem, sed magnum est lucrum; delectat, non consentis: pugnam vide, adhuc suadetur, adhuc instatur, adhuc deliberatur ergo qui pugnat, periclitatur. Vidimus pugnam, caetera videamus. bus, victum doleo, pugnanti metuo, victori congaudeo. Sed etiam ille qui vicit, numquid omnino egit in se, ut prorsus eum pecunia non attentet, aut nihil in eo excitet delectationis, quamvis superabilis, quamvis contemptibilis, quamvis non solum cui non consentiat, sed cum qua nec pugnare dignetur? Inest tamen aliqua delectationis titillatio. Ista titillatio, et ille hostis jam nec pugnat,
Abbreviated transcription (Latin):
postolus difficillimum p̃lium ꝓponit: n quam labori¬
atis Queris quomͦ: Attende ad grãm uasis pasto¬
ralis. Lapides deflumine: in exceptorio lactis pone.
Ecce nego tͥ dico: ninno tͥ ipsa ueritas dicit. Prorsus non
facis quod ius. pugiante carne adu̾sus spm̃ tuum.
S i ad istam pugnã de te p̃sumis: admonendus es nefrus¬
impleres totum: ñ eet. necessarius adiutor. Rursũ
si tuipsẽ. tua uoluntate nichil ageres: non uocaret᷑
adutor. Adiutor enĩ aliquid agentem adiuuat.
Demq cum dixiss& caro concupiscit adu̾sus spm. et

Expanded text:
Apostolus difficillimum praelium proponit, et quam laboriApostolus difficillimum praelium proponit, et quam laboriatis?» Quaeris quomodo? Attende ad gratiam vasis pastoralis, lapidem de flumine in exceptorio lactis pone. Ecce et ego tibi dico, imo tibi ipsa veritas dicit. Prorsus non facis quod vis, pugnante carne adversus spiritum tuum. Si ad istam pugnam de te praesumis, admonendus es, ne frusimpleres totum, non esset necessarius adjutor. Rursus, si tu ipse tua voluntate nihil ageres, non vocaretur adjutor: adjutor enim aliquid agentem adjuvat. Denique cum dixisset, «Caro concupiscit adversus spirit
Abbreviated transcription (Latin):
F ac: ⁊ tolle. Tu aut si calcas auaritiam. si t int̾ius ñ domi¬
natur. quã sentiens iuncis. Nam diabolum insidiantem.
ñsentis. Si gͦ domiuisti auaritiam: adtendis alt̾um ꝓpo¬
nentem opus ⁊ p̃mium. Qiuid ille ꝓposuit: Frnudem
⁊ luchrum. Quid istt ꝓponit: In nocentiã ⁊ coronam.
Fac:  tolle. Et ille dic̃. Et iste iam p̃liator iitior. si non
ẽ. uictus. abauaritia: s uictor auaritiȩ. Alum adten¬
dis. hunc uincis. Discernis enĩ utrunq. Dicis. hac uides
opus ip̃imium: illic aut̃ escam ⁊ laqueum. Neq enim
aliquid dicis inte: quod ñ ꝑtineat ad te. Et eni expec¬
cato diuisus es. ad u̾sum te. Trahis contupiscentiȩ ꝓpa¬
giem. ͣ traducem mortis Pabes. contra que pugnes in
te. habes quod expugnes intt: s habes quẽ inuoces.
ut pugnantem adiuua& te. & iuncentem corona t̃ qui
ñ existentem fecit te. Quomͦ inquis uincam: Ẽ cce se

Expanded text:
Fac, et tolle. Tu autem si calcas avaritiam, si tibi interius non domiFac, et tolle. Tu autem si calcas avaritiam, si tibi interius non dominatur, quam sentiens vincis; nam diabolum insidiantem non sentis: si ergo edomuisti avaritiam, attendis alterum proponentem opus et praemium. Quid ille proposuit? Fraudem et lucrum. Quid iste proponit? Innocentiam et coronam. Fac et tolle, et ille dicit, et iste. Jam tu praelatior interior, si non es victus avaritia, sed victor avaritiae; illum attendis, hunc vincis. Discernis enim utrumque, et dicis: Hic video opus et praemium, illic autem escam et laqueum. Neque enim aliquid dicis in te, quod non pertineat ad te. Etenim ex peccato divisus es adversum te. Trahis concupiscentiae propaginem et traducem mortis: habes contra quod pugnes in te, habes quod expugnes in te. Sed habes quem invoces, ut pugnantem adjuvet te, et vincentem coronet te, qui non existentem fecit te. 6. Quomodo, inquis, vincam? Ecce ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tis aliquando tenebre. nunc aũ lux in dño. Pugnastis de
manu glie. iam inmanu xp̃i tollite caput goliȩ. hoc etĩ
imum p̾lium. alterũ aut̃ unicuiq inscipio. Qodo genꝰ
faciatis. Et hoo graue bellum: ⁊ quod ẽ. molestius in ꝑt̃¬
num. In quo bello si sit quisq uictor. illos quos ñ uis &
ininicos. contimio suꝑabit. Ilon eiĩ temptit duabolus
uł angłi eius: ansi quod inte carnale chominatur. lam
quomͦ uincimus illos hostes quos ñ uidemus. insi quia
cariiales int̾iores motus nros sentimus: hic confligimus.
uillos ꝑcituimis. In amore pecunie: dominatur a¬
uaritia. Dominante tibi auaritia: diabolum luchrũ¬
formsecus cum fraude ꝓponit. Plerunq enĩ ad lucbrũ
auaritię tuȩ : quam intus ñ uicisti. quã ñ dornusti. quã
non tibi subiecisti. Proponit tanquam atblethe tib suo
malus agonttheta fraudem iluchrum: opus ⁊p̃mium.

Expanded text:
tis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Pugnastis de tis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Pugnastis de manu Goliae, jam in manu Christi tollite caput Goliae. 5. Hoc unum praelium: alterum autem unicuique in seipso. Modo genus faciatis.» Et hoc grave bellum, et quod est molestius, internum. In quo bello si sit quisque victor, illos quos non videt inimicos, continuo superabit. Non enim tentat diabolus el angeli ejus, nisi quod in te carnale dominatur. Nam quomodo vincimus illos hostes quos non videmus, nisi quia carnales interiores motus nostros sentimus? Cum his confligimus, et illos percutimus. In amore pecuniae dominatur avaritia: dominanti tibi avaritiae diabolus forinsecus lucrum cum fraude proponit. Plerumque enim ad lucrum avaritiae tuae quam intus non vicisti, quam non domuisti, quam non tibi subjecisti; proponit tanquam, athletae suo malus agonotheta fraudem et lucrum, opus et praemium:
Abbreviated transcription (Latin):
illud. Diuisiones sunt oꝑationes. Onĩa hec oꝑatur unus
itq idem spc. iadix c̃ unitatis. Inis. gͦ digitis pugnat corpꝰ
rare fotisse longumẽ: ⁊ geri facilius quam᷑ explicare. ha¬
aquibus uidemini pati molestias Non adus ipsos pugna¬
tis. s aduersus principes . i potestates ⁊ rectores mundi. Et
ne intelligeres mundi cęli ⁊t̾rex: ostendit quid diceret.
uit̃ ac ucracit cantat.: tu illuminabis lucernam meã dñe.
ds̃ mns illumina tenebras meas. Et aput te inquit foni
uito⁊ iustumine tuo uidebimus lum̃. Non inlum me nr̃o.
s inlumine tuo. Nam. ioccłi nr̃i lumina uocantur. ⁊ tm̃
lire extrinsecus si desit: &ĩam sim ⁊ patentes. intenebrũ re¬
manebunt. Ergo bellum gerimnis adisus rectees. scili
ac qͥ priguit diabolus aduius fideleł. Ses quomͣ goliȩ proi¬
tato tollitur gladius: ut ipsi golię cle suo gladio capit
amputetur: ita cũ credunt ipsi infidelesͣ dicĩt eis. Fuis¬

Expanded text:
 divisiones sunt operationis: «Omnia haec operatur unus atque idem Spiritus;» radix est unitatis. His ergo digitis pugnat corpusrare fortasse longum est, et gerere facilius quam explicare. Haa quibus videmini pati molestias; non adversus ipsos pugnatis: «sed adversus principes et potestates et rectores mundi.» Et ne intelligeres mundi, coeli et terrae, ostendit quid diceret: liter et veraciter cantat, «Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas» : et, «Apud te,» inquit, «fons vitae; in lumine tuo videbimus lumen» ; non in lumine nostro, sed «in lumine tuo.» Nam et oculi nostri lumina vocantur; et tamen lux extrinsecus si desit, etiam sani et patentes, in tenebris remanebunt. Ergo bellum gerimus adversus rectores de quo pugnat diabolus adversus fideles. Sed quomodo Goliae prostrato tollitur gladius, ut ipsi Goliae caput de gladio suo amputetur; ita cum credunt ipsi infideles, dicitur eis: «Fuis
Abbreviated transcription (Latin):
bebat. nͥ de quibꝰ cct̾as animas trucidabat. conu̾tit
linguas suas contra diabolũ. ⁊sic golie de gladio suo
caput mesditur. Mistium tituli ꝓtemporis breuita¬
te tactaiiunus: uideamus quid habeat ipse psalmꝰ.
nr̃a ẽ: si corpus xꝑi nos sumꝰ.
Benedicamus dnm̃ dmñ nrm
qui doc& manus nrãs ad pre¬
lium. digitos nr̃os ad bellum. Repetitio sententiȩ uiclet᷑.
uod ẽ. manus nr̃as adp̃lium: hoc ẽ. digitos nros adbel¬
lum. An aliquid intẽ. int̾ manus ⁊ digtos: Digitis utiq
oꝑantur manus. Non taq absurde accipimis.
digitos ꝓmamibus. positos. Ueruntanĩ indigitis ag̃¬
noscunus diuisionẽ oꝑationis: uinmanis radicem uni¬
tatis. Uide illam grãm. Dicit apłs. Alii quidem datur¬
in uno sp̃u: alt̾i genera linguarum ͥ alii ꝓphetiaͥ alii
diiudicatio sp̃itum. Onña aut̃ hẽc: oꝑttur inius atq i¬

Expanded text:
bebat, et de quibus caeteras animas trucidabat, convertunt bebat, et de quibus caeteras animas trucidabat, convertunt linguas suas contra diabolum; et sic Goliae de gladio suo caput inciditur. Mysterium tituli pro temporis brevitate tractavimus; videamus quid habeat ipse Psalmus. nostra est, si corpus Christi nos sumus. Benedicamus Dominum Deum nostrum qui docet manus nostras in praelium, digitos nostros ad bellum. Repetitio sententiae videtur: quod est, manus nostras in praelium; hoc est; digitos nostros ad bellum. An aliquid interest inter manus et digitos? Digitis utique operantur et manus: non itaque absurde accipimus digitos pro manibus positos. Verumtamen in digitis agnoscimus divisionem operationis, et tamen radicem unitatis. Vide illam gratiam: dicit Apostolus, «Alii quidem perin uno Spiritu, alteri genera linguarum, alii prophetia, alii judicatio Spirituum. Omnia autem haec operatur unus atq
Abbreviated transcription (Latin):
Qiua gͦ gã facit impleri legem. signficatur aut̃ grã
lacte: hoc enĩ ẽ. in carne gratuitũ. ubi mat̾ ñ querit
acciꝑe: s satagit cdare:: hoc mat̾ gratis dat. ⁊ contris¬
tatur si desit qui accipiat. Quomͦ gͦ ostendit dauid le¬
gem sine grã. oꝑari non posse: ͥnsi cum illos quinq la¬
pidis. quibus significabatur lex. in libris quinq conun¬
gere uolens gre̾: posuit inuase pattorali. quo lac mulge̾¬
re conuerat Ins armatus. grĩ utiq armatus: ndõ p̃¬
sumens. ñ de se. s. de dño suo. ꝓcessit adu̾sus goliam suꝑ
ubi sigũ xp̃i ñhabuit. Hoc quoq dec& adtendas.
umq lapides posuit. misit unum. Libri lecti sunt:
s unitas uicit. Plenitudo enĩ legis ut paulo ante c̃
inuncło pacis. Deinde illo ꝑcusse. atq deiecto gla¬
dium euis abstulit. unde illi caput abtulit. Et
hoc facit nr̃ clauid. Deiecit diabolum aeiuis. Qum¬
do aut̃ credunt magni eius ques ille in mami ha¬

Expanded text:
uia ergo gratia fecit impleri Legem, significatur autem gratia lacte; hoc enim est in carne gratuitum, ubi mater non quaerit accipere, sed satagit dare; hoc mater gratis dat, et contristatur si desit qui accipiat: quomodo ergo ostendit David Legem sine gratia operari non posse, nisi cum illos lapides quinque, quibus significabatur Lex in libris quinque, conjungere volens gratiae, posuit in vase pastorali, quo lac mulgere consueverat? His armatus, gratia utique armatus, et ideo praesumens non de se, sed de Domino suo, processit adversus Goliam supeubi signum Christi non habuit. Hoc quoque licet attendas. Quinque lapides posuit, unum misit. Quinque libri lecti sunt, sed unitas vicit, Plenitudo enim legis charitas, ut piritus in vinculo pacis . Deinde illo percusso atque dejecto, glalit, et deinde illi caput abscidit. Et hoc fecit noster David, dejecit diabolum de suis: quando autem credunt magni ejus, quos ille in manu ha
Abbreviated transcription (Latin):
gamus: non ut abiciamꝰ legem cdi. s ut sacram̃ta ꝓnutt¬
tentia. impleta ꝓmissione ñ celebremus. Quod enĩ ꝓnit¬
tebant uenit. Gm̃ enĩ noui testañiti inlege uelabatur.
meuangłio reuxlatur. Uelum remorimus: quod¬

Expanded text:
gamus non ut abiciamus legem Dei, sed ut sacramenta promitgamus non ut abiciamus legem Dei, sed ut sacramenta promittentia, impleta promissione, non celebremus; quod enim promittebant venit; gratia enim Novi Testamenti in Lege velabatur, in Evangelio revelatur; velum remo
Abbreviated transcription (Latin):
tis multis sacram̃tis uisibilibus .⁊ corporilibus oneran¬
tum ẽẽ. popłm: primũ circuncisione. negotioso illo qͦn¬
dam saterdotio. ⁊ templo figuris pleno. nrultiplicib
holoc austorũ sacrificioꝵq generibus. hec dauid nr̃. tan¬
quam arma p̾m̃tia non adiuuantia: deposuit. Sieñ
data eẽt lex. quę poss& uiuificare. uere ex lege cẽt
iustitia. Et quid gͦ lex: Sequitur. Sed conclusit scri¬
ptura omia sub peccato. ut ꝓmissio exfide iħu xp̃i da¬
retur credentibus. Deniq iste dauid scilicet xp̃c. capud̃
⁊ corpus. tempore reuxlationis noui testam̃ti. tempo¬
re insinuande ⁊ cõm̃dande. gr̃e dĩ quid fectt. Arma
posuit: quinq lapides tulit. Arma ut dixunus oueran¬
tia posuit. Ergo sacram̃ta legis. sacram̃ita illa legis q̃
nistis cĩ quanta inuet̾i lege .i legimus nĩ obseruemꝰ.
s tñi ad aliquã si guificitionem p̃missa ⁊ posita intelli¬

Expanded text:
tis multis sacramentis visibilibus et corporalibus oneratis multis sacramentis visibilibus et corporalibus oneratum esse populum primum; circumcisione, negotioso illo quodam sacerdotio, et templo figuris pleno, multiplicibus holocaustorum sacrificiorumque generibus. Haec David noster tanquam arma prementia, non adjuvantia, posuit. «Si enim data esset lex quae posset vivificare, vere ex Lege esset justitia.» Utquid ergo Lex? Sequitur: «Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus» . Denique iste David, scilicet Christus caput et corpus, tempore revelationis Novi Testamenti, tempore insinuandae et commendandae gratiae Dei, quid fecit? Arma posuit, quinque lapides tulit: arma, ut diximus, onerantia posuit; ergo sacramenta Legis, sacramenta illa Legis, quae a in veteri lege et legamus et non observemus, sed tamen aliqua significatione premissa et posita intelli
Abbreviated transcription (Latin):
statura corporis. iste aut̃ statura paruus. fide
magnus. Accepit arma bellica sc̃ĩ dauid: ut id
A biecit onerantia non adiuuantia: accepit quinq
lapides deflumine. ⁊ posuit inuase patforali. his
armatͦs corporilit̾ nomine aut̃ dĩ spĩtalit̃. ꝓcessit.
icit. hoc quidem ille dauid: s mistĩa ꝑscrute¬
mur. Proposueramus em̃ titulũ istum breuem
at inm̃tem apłica illa sententia onña. hȩc infi¬
gura contingebant illis. ne impudentes uideamur
querere aliquid absconditum. ubi possit dici totũ
sinc mitt̾ii ꝓfunditate simplicit̾ dignĩ. Habemus ͦ.
uctoritatẽ facientẽ nos iitentos adquerendũ. uigi¬
les adunuestigandum. deuotos ad audiendũ fideles
ad credencdum: impigros adfaciendũ. In dauid x̃p̃e.
s sic̃ soletis intelligere. eruditi in scola eius. xp̃c ca¬
put ⁊ corpus. Non g̾ sic aucdiatis aliquid expersona
xp̃i. quasi ad uos ñ ꝑtineat: qui estis mñbra xp̃i. hoc
tanquã fundam̃to posito: udete quę sequantur. Ilos¬

Expanded text:
statura corporis; iste autem statura parvus, fide magnus. Accepit arma bellica sanctus David, ut aAbjecit onerantia, non adjuvantia: accepit quinque lapides de flumine, et posuit in vase pastorali. His armatus corporaliter, nomine autem Dei spiritualiter, processit, et vicit . Hoc quidem ille David: sed mysteria perscrutemur. Proposueramus enim titulum istum brevem iat in mentem apostolica illa sententia, «Omnia haec in figura contingebant in illis» ; ne impudenter videamur quaerere aliquid absconditum, ubi possit dici totum sine mysterii profunditate simpliciter dictum. Habemus ergo auctoritatem facientem nos intentos ad quaerendum, vigiles ad investigandum, devotos ad audiendum, fideles ad credendum, impigros ad faciendum. In David Christus: sed sicut soletis intelligere eruditi in schola ejus, Christus caput et corpus. Non ergo sic audiatis aliquid ex persona Christi, quasi ad vos non pertineat, qui estis membra Christi. Hoc tanquam fundamento posito, videte quae sequantur. 2. Nos