comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cissima pictura ẽ. Hic ubi uidetis scm ste¬
pħm lapidari. uidetis saulum lapidantiũ
uestim̃ta seruantẽ. Iste ẽ. paulus apłs xp̃i¬
iħu: iste ẽ. paulus seruus xͥ iħu. Bene audi¬
sti uocẽ. quid me ꝑsequeris. Stratꝰ es. erectꝰ
es. ꝓstratꝰ ꝑsequutor. erectꝰ predicator. Dic
geris. ubiq recitaris. ubiq ad xp̃m adu̾san¬
tia corda conuertis.
ubiq pastor bonus magnos greges
colligis. Cum eo quẽ lapidasti cum
xp̃o regnas. Ambo ibi uos uidetis.
ambo mͦ sermonẽ nr̃m auditis. Am¬
bo ꝓ nobis orate. Ambos uos ęxaudi&
qui uos coronauit. Unũ priꝰ: alt̾m pꝰea
Inum qui ꝑsecutionẽ passus. ẽ alt̾m
qui ꝑsecutꝰ. ẽ. Ille tunc agnus erat. ille
aũt lupꝰ erat. Mlodo aut̃ ambo agni sunt.
Agni agnoscant nos: et in grege xxp̃i iii.¬
deant nos. Orationib sius cõm̃dent
nos: ut quietam et tranquillã uitam
nauẽ in heremo pugnabat. et moy¬
ses orabat. Non quidẽ ambo pugna-¬

Expanded text:
cissima pictura est haec, ubi videtis sanctum Stecissima pictura est haec, ubi videtis sanctum Stephanum lapidari, videtis Saulum lapidantium vestimenta servantem. Iste est Paulus Aposu, iste est Paulus servus Christi Jesu. Bene audistis vocem, Quid me persequeris? Stratus es, erectus es: prostratus persecutor, erectus praedicator. Dic,geris, ubique recitaris, ubique ad Christum adversantia corda convertis, ubique pastor bonus magnos greges colligis. Cum eo quem lapidasti, cum Christo regnas. Ambo ibi vos videtis; ambo modo sermonem nostrum auditis; ambo pro nobis orate. Ambos vos exaudiet, qui vos coronavit, unum prius, alterum postea: unum qui persecutionem passus est, alterum qui persecutus est. Ille tunc agnus erat, ille autem lupus erat: modo autem ambo agni sunt. Agni agnoscant nos, et in grege Christi videant nos: orationibus suis commendent nos, ut quietam et tranquillam vitam Nave in eremo pugnabat, et Moyses orabat: non quidem ambo pugna
Abbreviated transcription (Latin):
ad orationẽ stepħi ꝑtinebat. Adhuc
crassabat᷑. et iam ꝓ illo stepħs audie¬
bat᷑. Nostis enim iam ut aliquia dicã
de saulo et postea paulo. Utiq nostis
n eodem libro scriptum est. quemad¬
modum credid̃it paulus. Occiso stepħo
ꝑsecutionẽ grauissimam ȩccła iherosoli¬
mis ꝑtulit. fugati sunt fr̃s qui ibi erant.
Soli apłi remanserunt. Cet̃ĩ fugabantur
S tanꝗͣ ardentes fasces quocunq uenie¬
bant accendebant. Stulti uidȩi quan¬
do illos de iherosolimis fugabant car¬
bones ignis in siluã mittebant. Ad huc
saulus cui non suffecit occisus stepħs
quod libent̃ recolimꝰ qr iã colmꝰi. qͥd
fęcit Accepit epłas a sacerdotib et
ceret ad supplicia sum̃da qualia sum¬
caulas: ad greges dñi. ut rapidus lu¬
pus sanguinem sitiebat. cedes anhela¬
bat ibat ꝑ uiam. & ille de sursum.
Saule saule quid me ꝑsequeris: Lupe
quid me ꝑsequeris: Ego qͣn sum occis
leonẽ occidi. Qd me ꝑsequeris: Exue te

Expanded text:
ertinebat. Adhuc grassabatur, et jam pro illo Stephanus exaudiebatur. Nostis enim jam, ut aliquid dicam de Saulo, et postea Paulo; utique nostis: in eodem libro scriptum est quemadmodum crediderit Paulus. Occiso Stephano persecutionem gravissimam Ecclesia Jerosolymis passa est. Fugati sunt fratres qui ibi erant: soli Apostoli remanserunt; caeteri fugabantur. Sed tanquam ardentes faces, quocumque veniebant, accendebant. Stulti Judaei, quando illos de Jerosolymis fugabant, carbones ignis in silvam mittebant. Adhuc Saulus, cui non suffecit occisus Stephanus, quod libenter recolimus, quia jam colimus, quid fecit? Accepit epistolas a sacerdotibus et ceret ad supplicia sumenda, qualia sumcaulas, ad greges Domini: ut rabidus lupus sanguinem sitiebat, caedes anhelabat, ibat per viam. Et ille desursum: Saule, Saule, quid me persequeris? Lupe, equeris? Ego quando sum occisus, leonem occidi. Quid me persequeris? Exue te
Abbreviated transcription (Latin):
lupꝰ. erectꝰ est agnꝰ. Elisus . ẽ. ꝑ secutor
erectꝰ ⁊ p̃dicitor. Dicã plamiꝰ. dicã aꝑ¬
tiꝰ. Elisus .ẽ. filiꝰ ꝑdicionis. et erectus
÷ uas electionis. Elisus ÷ saulus. erec¬
tus .ẽ. paulus. Nam si martyr stepħs
non sic orasset. ȩccła paulũ hodie ñ
haberet. S ideo de t̾ra erectꝰ ÷ paulus:
quia in t̾ram inclinatꝰ exauditꝰ est
qui non digͥis. figis genu: collidis
frontẽ in t̾ra & dicis. O si moriat᷑ ini.¬
micus ms̃. Ds̃ si quid de te ꝓmerui.
occide inmicũ meum. Et utiq qui oras
oͣ homo moriat᷑ malus: oras contra
malũ. et facti estis duo mali. Ille male
cipis. ẽẽ. malus: & dicis. Ds̃ occide
malum. Respondet tͥ ds̃. Quẽ occidã¬
ur̃m: Te malũ an tuũ inimicum:
Animadũtat scĩtas ur̃a. Iudex homo

Expanded text:
lupus, erectus est agnus: elisus est persecutor, lupus, erectus est agnus: elisus est persecutor, erectus est praedicator. Dicam planius, dicam apertius: elisus est filius perditionis, erectus est vas electionis: elisus est Saulus, erectus est Paulus . Nam si martyr Stephanus non sic orasset, Ecclesia Paulum hodie non haberet. Sed ideo de terra erectus est Paulus, quia in terra inclinatus exauditus estqui non diligis? Figis genu, collidis frontem in terram, et dicis: O si moriatur inimicus meus! Deus, si quid a te promerui, occide inimicum meum. Et utique tu qui oras ut homo moriatur, malus oras contra malum, et facti estis duo mali: ille male cipis esse quando dicis, Deus, occide malum. Respondet tibi ipse: Quem vestrum? Te malum, an tuum inimicum? Advertat Sanctitas vestra. Judex homo
Abbreviated transcription (Latin):
quos postea facies amicos: Deniq
scĩ stepħi ꝯr̃is recurrite nobiscũ. ad
illum adholescentẽ nomine saulum
qui cum sc̃s stepħs lapidaret᷑. omĩum
uestim̃ta seruabat. & tanꝗͣ manibus
omnium lapidabat. Ee postea sicut
nostis accepit epłas a pͥncipib sacerdo¬
tum: ut quoscũq inueniret. xp̃ianos.
uiros ac mulieres uinetos adduceret in
iherłm: torq̃ndos et pumendos. Hinc
cum iret in uia subito circũ fulste eum
lux de cęlo. et cecidit in t̾ram. & audi¬
uit uocẽ de cęlo dicentem sibi. Saule
saule quid me ꝑsequeris: &e ille.
lum calcitrare. quia non stimulum
s pedes quib calcitras uuln̾abisi
Quid mͥ & tibi: Quare me ꝑsequeris:
Quare te erigis contra me malo tuo.
et te non potiꝰ humilias bono tuo:
Ad tanta mala quȩ cõmisisti in me
olim qͥdẽ debui ꝑdere te: s stepħs
seruus meus orauit ꝓ te. Elisus est
seuiens. erectus.ẽ. credens. Elisus est

Expanded text:
quos postea facies amicos? CAPUT quos postea facies amicos? CAPUT s Stephani, recurrite nobiscum ad illum adolescentem nomine Saulum: qui, cum sanctus Stephanus lapidaretur, omnium vestimenta servabat, et tanquam manibus omnium lapidabat . Et postea, sicut nostis, accepit epistolas a principibus sacerdotum, ut quoscumque invenisset Christianos viros ac mulieres, vinctos adduceret in Jerusalem, torquendos et puniendos. Hic cum iret in via, subito circumfulsit eum lumen de coelo, et cecidit in terram, et audivit vocem de coelo, dicentem sibi: Saule, Saule, quid me persequeris? Et ille: um calcitrare: quia non stimulum, sed pedes quibus calcitras, vulnerabis. Quid mihi et tibi? Quare me persequeris? Quare te erigis contra me malo tuo, et te non potius humilias bono tuo? Sed contra tanta mala quae committis in me, olim quidem debui perdere te, sed Stephanus servus meus oravit pro te. Elisus est saeviens, erectus est credens: elisus est
Abbreviated transcription (Latin):
uare qđ ꝑierat. ut diligendo seuientes
immicos. faceret credentes amicos.
imitari dñm tuum qͥ ꝓ te passus : re¬
linq̃ns tͥ exẽplũ ut seqͣris uestigia eius:
attende stepħm conseruũ tuũ. Hõ
erat sicut et tu: de massa peccati erat
sicut et tu. eo p̃cio redemptꝰ quo et
tu. Diaconꝰ erat eu angłista legebat:
quȩ legis ⁊ audis et tũ. Ibi inuenit
scriptum. diligite inimicos ur̃os.
Didicit legendo. qđ fec̃ diligendo. eͥ
cum a iuidȩis saxoꝵ grandine cede¬
retur. non solũ non cõminabat᷑: s
insuꝑ lapidatorib ueniam p̃cabat᷑.¬
et positis genibus orabat dicens:
Dñe ne statuas illis hoc peccatum. Illi
lapidabant ille orabat. Illi eũ furio
se ꝑsequebant᷑: ille pacatus xp̃m se¬
quebat᷑. Illi malicia scecabant᷑. ille
aꝑtis celi uiso filio dei sapientia illu¬
strabat᷑. Illi lapides mittebant. ille
orationes p̾mittebat. Tanquã dicens.
Dñe si istos modo occidis inimicos.

Expanded text:
vare quod perierat ; ut diligendo saevientes vare quod perierat ; ut diligendo saevientes inimicos, faceret credentes amicos. imitari Dominum tuum, qui pro te passus est, relinquens tibi exemplum ut sequaris vestigia ejus , attende Stephanum conservum tuum. Homo erat, sicut et tu: de massa peccati creatus, sicut et tu: eo pretio redemptus, quo et tu. Diaconus erat, Evangelia legebat, quae legis vel audis et tu. Ibi invenit scriptum, Diligite inimicos vestros . Didicit legendo, perfecit implendo. Qui cum a Judaeis saxorum grandine caederetur, non solum non comminabainsuper lapidatoribus suis veniam precabatur. Positis enim genibus orabat, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Illi lapidabant, et ille orabat. Illi eum furore persequebantur; ille pacatus Christum sequebatur. Illi malitia caecabantur; ille aperto coelo viso Dei Filio sapientia illustrabatur. Illi lapides mittebant; ille orationes praemittebat: tanquam dicens: Domine, si istos modo occideris inimicos,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃. Quando gͦ in cruce pendebat.
orabat: uidebat. et p̾uidebat. Om̃s
inimicos uidebat. multos ex illis
futuros amicos p̾uidebat: ideo ue¬
niam omnib postulabat. Illi seuie¬
bant. et ille orabat. Illi dicebant pila¬
to crucifige. ille clamabat pat̾ igno¬
sce. In asꝑis clauis pendebat. s lenitatẽ
non amittebat. Illis ñ petebat ueniã
a quib tantam accipiebat iniuriam.
lli seuiebant. illi circum latrabant:
illi insultando caput agitabant qđ sa
Q frenetici
circumquaq seuiebant. Pendebat ille
et sanabat dicens: pat̾ ignosce illis.
Attendite fr̃s. Magna pĩetas. Pendebat
et tam̃ impendebat. et non descende¬
bat. quia de sanguine suo medicam̃¬
tum freneticis faciebat. Deniq post
resurrectionẽ sanauit quos pendens in¬
sanissimos tolerauit. & sanguinẽ quem
fuderunt seuientes. biberunt cre¬
dentes. et facti sunt seq̃ntes qͥ biberãt
ꝑseq̃ntes. Ecce quare uenit xp̃e. non
ꝑdere qđ inuenerat. s querere et sal¬

Expanded text:
. Quando ergo in cruce pendens orabat, videbat et praevidebat omnes inimicos; sed multos ex illis futuros amicos praevidebat, et ideo omnibus veniam postulabat. Illi saeviebant, et ille orabat. Illi dicebant Pilato, Crucifige ; ille clamabat, Pater, ignosce. In asperis clavis pendebat: sed lenitatem non amittebat. Illis jam petebat veniam, a quibus tantam accipiebat injuriam. Illi saeviebant, illi circumlatrabant, illi insultando caput agitabant, quod phrenetici ircumquaque saeviebant: pendebat ille, et sanabat. Pater, inquit, ignosce illis. Attendite, fratres. Magna pietas. Pendebat, et tamen petebat. Et non descendebat, quia de sanguine suo medicamentum phreneticis faciebat. Denique, post resurrectionem sanavit quos pendens insanissimos toleravit: et sanguinem quem fuderunt saevientes biberunt, credentes; et facti sunt sequentes, qui erant persequentes. Ecce quare venit Christus, non perdere quod invenerat, sed quaerere et sal
Abbreviated transcription (Latin):
culator occidit. Q tu quando dicis
occide ds̃ inimicũ meũ te facis uidi¬
cem: & deũ facis tortorẽ. Respondet
tͥ ds̃. Non ero ꝓrsus. non ero peccato¬
ris tortor. s lib̾ator: quia nolo mortẽ
peccatoris. s ut conu̾tat᷑ et uiuat.
Nam si uoluntatẽ tuam haberẽ. te priꝰ
occiderẽ. anteꝗͣ inuitatꝰ uenires. Non¬
ne me blasphemasti: Nonne me
in tuis malis oꝑib irritasti : Non¬
ne meum nom̃ de t̾ra delere uolui-¬
sti. Nonne in p̃ceptis uel in seruis
tru̾s contẽpsisti : Si tune te occiderẽ
mino gͦ dicit tͥ ds̃ docebo te: ut imi¬
teris te. In cruce pendens dixi. pater
ignosce illis: quia nesciunt quid faci¬
unt. O ocui hoc milites meos. docui
gnabis. nisi ꝓ tiuis inimicis oraueris.

Expanded text:
dicis, Occide inimicum meum, te facis judicem, et Deum quaeris esse tortorem. Respondet tibi Deus: Non ero prorsus, non ero peccatoris tortor, sed liberator; quia nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat . Nam si voluntatem tuam haberem, te prius occiderem, antequam invitatus venires. Nonne me blasphemasti? Nonne me in tuis malis operibus irritasti? Nonne nomen meum de terra delere voluisti? Nonne me in praeceptis vel in servis meis contempsisti? Si tunc te occidissem Imo ego, dicit tibi Deus, doceam te ut imiteris me. In cruce pendens dixi, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Docui hoc milites meos, docui gnabis, nisi pro tuis inimicis oraveris.
Abbreviated transcription (Latin):
exige pollicentẽ. Iubet enĩ nob̃: idic̃. Diligite
inimicos urõs. benefacite his qui oder̃¬
uos: & orate pro ꝑsequentib ꝙ calump¬
niantibus uos. Audisti opus. expecta
mercedem. Ut sitis inquit filii patris ur̃i qͥ
in cęlis est qui solem suum oriri
facit suꝑ bonos et malos. et pluit suꝑ
iustos et in iustos. Attendite ipse dñs
qui hoc iussit quid fȩcerit. Nonne
pꝰ tanta quȩ in eum cõmisert̃ impii
iudȩi qui retribuebant ei mala ꝓ bonis
pendens in cruce ait. pat̾ ignosce illis
quia nesciunt quid faciunt : Orauit
m homine qui exaudiuit cum patre.
Orat in nob̃. ut sacerdos nr̃. orat ꝓ no-

Expanded text:
Diligite inimicos vestros, bene facite his qui vos oderunt; et orate pro persequentibus et calumniantibus vos. Audisti opus, exspecta mercedem: Ut sitis, inquit, filii Patris vestri, qui in coelis est; qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et inqui hoc jussit, quid fecerit. Nonne post tanta quae in eum commiserunt impii Judaei, qui retribuebant ei mala pro bonis, pendens in cruce ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt? Oravit in homine, qui exaudivit cum Patre. oratur a nobis. Ut sacerdos noster ora
Abbreviated transcription (Latin):
remittebat᷑ quo remissor occisus est
peccatoꝵ: Quid peius quã occidere
te int̾ illos fuit stepħs. Si int̾ illos
fuit. et ꝓ illo ualuit hȩc oratio. pater
ignosce illis qr nesciunt qͥd faciunt.
Tam̃ et saulus int̾ illos fuit. Cũ lapi¬
daretur stepħs agnus. adhuc ille erat
lupus: adhuc sangumẽ sitiebat. ad huc
manꝰ suas quib lapidaret parum
putabat. lapidantium uestim̃ta ser¬
uabat. Ergo recolens quid ꝓ se dictum
sit: si et ipse int̾ illos erat de quib
dix̃ dñs quando ait pat̾ ignosce illis
quia nesciunt quid faciunt: imitans
gͦ in hoc ipso dñm suum ut eiꝰ amicꝰ
ẽet: dixit et ipse. Oñe ne statuas illis

Expanded text:
remittebatur, quo remissor occisus est remittebatur, quo remissor occisus est peccatorum? Quid pejus, quam occidere te inter illos fuit Stephanus. Si inter illos fuit; et pro illo valuit illa oratio, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Tamen et Saulus inter illos fuit. Cum lapidaretur Stephanus agnus, adhuc ille erat lupus, adhuc sanguinem sitiebat; adhuc manus suas quibus lapidaret parum putabat, lapidantium vestimenta servabat. Ergo recolens quid pro se dictum sit, si et ipse inter illos erat, de quibus dixit Dominus, quando ait, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt; imitans ergo etiam in hoc ipso Dominum suum, ut ejus amicus esset, dixit et ipse, Domine, ne statuas illis
Abbreviated transcription (Latin):
meum. Tu dixisti pat̾. Ego te mediato¬
rem agnoscõ. Uenisti iacentẽ leuare
non cecidisti mecũ. Accipe inqͥt spm̃
meum. Hoc ꝓ se orabat. Uenit illi in
mentẽ. & aliud. unde imitaret᷑ dñm
suum. Recolite uerba in ligno penden¬
tis. et intendite uerba euis qui lapi¬
dabat᷑ confitentis. Quid ille: Pater
ignosce illis quia nesciunt quid faci¬
unt. forte in ipsis erat tunc stepħs
qui nesciebant quid faciebant. Multi
enim postea credider̃. & incertum .ẽ.
nobis unde fuerit beatissimꝰ stepħs.
utrũ ex illis qui priꝰ in xp̃m credi-¬
dant sicut nichodemꝰ qui ad eum ue¬
uit media nocte. qui ibi sepeliri me¬
ruit ubi et iste. quia ꝑ illum & iste in-¬
uentꝰ est: utrum gͦ in his fu̾it an forte
in illis qui post ascensum dñz uenien¬
te sp̃u scõ. qͣndo impleti sunt discipłi
emus: Indicate nobis. Desꝑabant
uatorẽ. Eait illis petrus. Agite peni¬
toꝵ. remanebat q̃n & illud peccatũ

Expanded text:
meum. Tu dixisti Patri, ego tibi. Mediatomeum. Tu dixisti Patri, ego tibi. Mediatorem agnosco. Venisti jacentem levare: non cecidisti mecum. Accipe, inquit, spiritum meum. Hoc pro se orabat: venit illi in mentem aliud, unde imitaretur Dominum suum. Recolite pendentis verba in ligno, et intendite verba ejus qui lapidabatur confitentis. Quid ille? Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Forte in ipsis erat tunc Stephanus, qui nesciebant quid faciebant. Multi enim postea crediderunt. Et incertum est nobis unde fuerit beatissimus Stephanus, utrum ex illis qui prius in Christum crediderant, sicut Nicodemus qui ad eum venit nocte , qui ibi sepeliri meruit ubi et iste, quia per illum et iste inventus est: utrum ergo in his fuerit, an forte in illis qui post ascensum Domini veniente Spiritu sancto, quando impleti sunt discipuliemus? indicate nobis. Desperabant cciderant. Et ait illis Petrus: Agite poenitorum remanebat, quando et illud peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
in psalmo. Sicut aspides inquit sur¬
dȩ et obturantes aures suas: ne au¬
diant uocem incantantis et medica¬
m̃tum medicatũ a sapiente. Sic enĩ
dicunt᷑ aspides qͣndo incantantur
mere unã aurem ad t̾rã. & de caudaͥ
alteram obturare. Ꝙ tam̃ incantator
ꝓducit illas. Sic & isti adhuc in ca¬
uernis suis strepebant quando in su¬
is cordib estuabant. Nondũ ꝓrũpe¬
bant. Obturauerunt aures. Iam ꝓrũ¬
pant. appareant qui sint: ad lapides
currant. Cucurrerunt: lapidauerunt:¬
Qd stepħs. quid: Attendice. Prius ille
quẽ bonus amicus imitabat᷑ dñs Iħc¬
xp̃c cum penderet in cruce. dix̃. Pat̃.
in manꝰ tuas cõm̃do sp̃m meũ. Hoc
sicut homo. sicut crucifixꝰ. sic̃ natus
ex femina. sicut carne indutꝰ. sicut ꝓ
nob moriturus. sicut in sepulchro fu¬
turus. sicut die t̾cia surrecturus. sic̃
in cȩlos ascensurus. Omnia enĩ ista in
homine. Homo gͦ. pat̾ in manꝰ tuas

Expanded text:
in Psalmo: Sicut aspidis, inquit, surin Psalmo: Sicut aspidis, inquit, surdae et obturantis aures suas, ne audiat vocem incantantis, et medicamentum medicatum a sapiente . Sicut enim dicuntur aspides, quando incantantur,mere unam aurem ad terram, et de cauda sibi alteram obturare, et tamen incantator producit illas: sic et isti adhuc in cavernis suis stridebant, quando in suis cordibus aestuabant. Nondum prorumpebant: obturaverunt aures suas. Jam prorumpant, appareant qui sint: ad lapides currant. Cucurrerunt, lapidaveruntd Stephanus? quid? Attendite prius illum, quem bonus amicus imitabatur.  cum penderet in cruce, dixit: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum. Hoc sicut homo, sicut crucifixus, sicut natus ex femina, sicut carne indutus; sicut pro nobis moriturus, sicut in sepulcro futurus, sicut tertio die resurrecturus, sicut in coelos ascensurus. Omnia enim ista in homine. Homo ergo: Pater, in manus tuas
Abbreviated transcription (Latin):
Nũ qͥd eni legimꝰ aut in doctrina sana alieubi
legere possumus quia faciebat aut fa¬
eitꝰ signa iħc ꝑ nomen stepħi: fecit ste
dexteram stetur. Quando enim uen̾it
stabunt ad dexteram stabunt ad sini-¬
des patiebat᷑ duros. Mittentes quid
nisi qđ erant: Ut sciatis qr duros
patiebat᷑ hoc illis dix̃. Oura ceruice
et ñ circumeisi corde & auribꝰ Mori
Uos semꝑ sp̃ui sc̃o restitistis. Talia cum
diceret. fremebant illi: & stridebant
dentib suis. Adde stephane adde qd̃
non ferant. adde qđ sustinere non pos¬
suit. Adde unde te possint lapidare
ut inueniamꝰ qđ celebrare. Aperti
sunt cęli. Uidit martyr mr̃m capitt.
uidit iħm stantẽ ad dexterã patris.
uidit ut ñ taceret. Non illi uidebaħ̃
dit ut ꝑueniret ad eum quẽ uidit
Ecce inquit uideo cęlũ aꝑtũ et filiũ
hominis stantẽ ad dexterã maiestatis.
lli continuerunt aures. suas. quasi
contra blasphemiam. Agnoscitis illos

Expanded text:
Numquid enim legimus, aut in doctrina sana alicubi Numquid enim legimus, aut in doctrina sana alicubi legere possumus, quia faciebat aut facit signa Jesus per nomen Stephani? Fecit Stepdexteram stetur. Quando enim venerit, stabunt ad dexteram, stabunt ad sinides patiebatur duros, mittentes, quid, nisi quod erant? Ut sciatis quia duros patiebatur; hoc illis dixit: Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus, vos Vos semper Spiritui sancto restitistis. Talia cum diceret, fremebant illi, et stridebant dentibus suis. Adde, Stephane, adde quod non ferant, adde quod sustinere non possint: adde unde te possint lapidare, ut inveniamus quod celebrare. Aperti sunt coeli: vidit Martyr martyrum caput; vidit Jesum stantem ad dexteram Patris: vidit, ut non taceret. Non illi videbant,dit, ut perveniret ad eum quem vidit. Ecce, inquit, video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexteram majestatis. Illi continuerunt aures suas, quasi contra blasphemiam. Agnoscitis illos
Abbreviated transcription (Latin):
atissimus martyr stepħs
iam sermone suo sagina¬
uit nos. S post illam sagi.¬
nam appono uob de sermone ministe¬
seruus. S stepħs de seruo amicus. Nos
aut nimis honorati sunt amici tui
d̃s. Antequam occideret᷑ sẽs stepħs in
aꝑto. et in occulto conaretur audistis
apłos petrus. Ergo cum ẽẽt ab apłis
ordinatus. in breui ad passionẽ p̃cessit or¬
dinatores suos. Ab eis ẽ. ordinatꝰ. s pͥor ẽ.
coronatꝰ. Quid ergo audistis. cũ eiꝰ passio
legeret᷑ : Stephanꝰ aut̃ plenꝰ grã ⁊ spũ scõ¬
plebe: ꝑ nom̃ dñi nr̃i iħu xp̃i. Intelligite
qͥs: ꝑ cuiꝰ nom̃. Qui nostis amare stepłm.
in xp̃o amate. hoc enĩ uult. hoc illi gͣcũ ẽ.
Inde gaudet. hoc acceptũ ht̃. Non enĩ nom̃
suum uoluit iactare apđ lapidatores suos.
Atcendite quem confitebatur. quando la¬
pidabatur. Quem confitebatur in t̾ra.
quem uidebat in cęlo. Pro quo tradebat
carnẽ suã. cui cõmendabat animã suam.

Expanded text:
issimus martyr Stephanus jam sermone suo saginavit nos: sed post illam saginam appono vobis de sermone ministeservus: sed Stephanus de servo amicus. Nos autem valde honorificati sunt amici tui, Deus . Antequam occideretur sanctus Stephanus in aperto, et in occulto coronaretur, audistis Apostolos Petrus. Ergo cum esset ab Apostolis ordinatus, in brevi ad passionem praecessit ordinatores suos: ab eis est ordinatus, sed prior est coronatus. Quid ergo audistis, cum ejus passio legeretur? Stephanus autem plenus gratia et Splebe, per nomen Domini Jesu Christi . Intelligite quis, per cujus nomen. Qui nostis amare Stephanum, in Christo amate. Hoc enim vult, hoc illi gratum est: inde gaudet, hoc acceptum habet. Non enim nomen suum voluit jactare apud lapidatores suos. Attendite quem confitebatur, quando lapidabatur; quem confitebatur in terra, quem videbat in coelo; pro quo tradebat carnem suam, cui commendabat animam suam.
Abbreviated transcription (Latin):
ga nos. miscđia: ut laborẽ hic ꝓpo¬
suit cum fine. mercedẽ in celo sine
fine. E ideo debem̃ pͥus hic laborare.
⁊ postea incęlo mercedem sumere: qͣm hnic m̾¬
cedẽ uelle acciꝑe. ⁊ postea laborare. De qͥb dã
enĩ dic̃. Am̃ dico uob̾ ꝑceper̃ mercedẽ suam.
S forte auidꝰ es ad m̾cedẽ: ipiger ad laborem.

Expanded text:
ga nos, ut laborem hic posuerit cum fine, mercedem in coelo sine fine. Et ideo debemus prius hic laborare, et postea in coelo mercedem sumere, quam hic mercedem vel accipere, et postea laborare. De quibusdam enim dicit: Amen dico nobis, perceperunt mercedem suam . Sed forte avidus es ad mercedem, et piger ad l
Abbreviated transcription (Latin):
unt̾ uacuum uentrẽ et refectũ. it̾ rubentẽ
faciem. et ora pallentia. int̾ saliuã uirginẽ.
et labia crapula dissoluta. int̾ opp̃ssũ epuł
sensum. et inediȩ tenuitate uigilantẽ. Non
multiplicata ieiunia:. s saltim singłos dies
absq: ciboꝵ luxuria transigamꝰ. Cessent la¬
uacra. uina uel carnes. Non quo creaturam
dei uidicẽ. eẽ. dampnandã. s quo qui toto
anno nob̾ uiximus. saltim paucis dieb

Expanded text:
 vacuum et refertum, inter rubentem faciem et ora pallentia, inter os jejunum et labia crapula dissoluta, inter oppressum epulis sensum, et inediae tenuitate vigilantem. 4. Amultiplicata jejunia; sed vel singulos dies absque ciborum luxuria transigamus. Cessent lavacra, vina vel carnes: non quod creaturam Dei judicemus esse damnandam; sed qui toto anno nobis viximus, saltem vel paucos dies
Abbreviated transcription (Latin):
non immanium delictoꝵ freq̃ns reatus un¬
pellit. non deniq adipiscende głȩ tẽporalis
uel cumulandi patrimonii cuꝑiditas mia¬
nis incendit: s urget semꝑ religionis affec¬
tus. ⁊ deuota sinceritas. Quã cum fui̾nt
comitata plena pietatis officia: qͣntũ ille
ualebit. qnͣtũ ille ꝓficiet: Talit̃ agendo.
merebit᷑ statim p̃sentẽ dñm ꝓpiciuinq sen¬
tre. lmple gͦ miserationis officia. et scĩficati
ieuinia. Sagina pauꝑum uiscera. ut aĩa
tua munerib sc̃itatis pinguescat. U esti
nudum. et tua peccata contecta sunt. Pere¬
grinum hospicio tuo contende susciꝑe: ut
et te dñs in cȩloꝵ regna suscipiat:

Expanded text:
unandum non immanium delictorum frequens reatus imunandum non immanium delictorum frequens reatus impellit, non denique adipiscendae gloriae temporalis, vel cumulandi patrimonii cupiditas inanis incendit; sed urget semper religionis affectus et devota sinceritas: quam cum fuerint comitata plenae pietatis officia, quantum ille valebit, quantum ille proficiet? Taliter agendo merebitur statim praesentem Dominum propitiumque sentire. Imple ergo miserationis officia; et sanctificasti jejunia. Sagina pauperum viscera; et anima tua muneribus sanctitatis pinguescit. Vesti nudum; et tua peccata contecta sunt. Peregrinum hospitio tuo contende suscipere; ut et te Deus in coelorum regna suscipiat
Abbreviated transcription (Latin):
ad impetrandam p̃cib sc̃itatẽ semꝑ aditũ
faciunt. Cet̾m: si caput subst̾nas. atq cineres
desuꝑ spargas. si deniq collum tuum. uelut
circulum torqueas. atq ad exorandã clem̃¬
tiam dĩ largos fletus effundas: nichil ꝓfi¬
cies. Commouere enim diuinã non poteris
pietatem: qui circa ꝓximos tuos debitam
negligis caritatem. Scriptũ ÷ enim. Non
tale ieuinium ego elegidicit dñs. Nam si
flectas ut circulum ceruicem tuam. ciliciũ
aũt et cinerem subst̾nas: nec sic uocabo
ti panẽ tuum. et egenos sine tecto duc in
domum tuam. Si uidis nudũ uesti: & do¬
mesticos seminis tui ne despicias. Tumc erũ¬
pet temporaneum lumen tuum. et uestim̃¬
ta tua cito orient᷑. et p̾ibit ante te iusticia
tua. et claritas dĩ circumdabit te. Tunc ex¬
clamabis et ds̃ exaudiet te. dum adhuc loq̃¬
ris. dicet. ecce adsum. Hec sunt enim. quib
homo refectꝰ cibo. frequent̃ impetrat quod

Expanded text:
ad impetrandam precibus sanctitatem semper aditum ad impetrandam precibus sanctitatem semper aditum faciunt. Caeterum si caput substernas, atque cineres desuper spargas, si denique collum tuum velut circulum torqueas, atque ad exorandam clementiam Dei largos fletus effundas, nihil proficies. Commovere enim divinam non poteris pietatem, qui circa proximos tuos neglexisti debitam charitatem: scriptum est enim, Non tale jejunium ego elegi, dicit Dominus. Nam si flectas ut circulum cervicem tuam, cilicium autem et cinerem substernas; nec sic vocabo, ti panem tuum et egenos sine tecto induc in domum tuam. si uideris nudum, uesti et domesticos seminis tui non despicies. tunc erumpet temporaneum lumen tuum et uestimta tua cito orientur, et praeibit ante te justitia tua, et claritas Dei circumdabit te: tunc exclamabis, et Deus exaudiet te; dum adhuc loqueris, dicet, Ecce adsum . Haec sunt enim quibus homo et refectus cibo frequenter impetrat quod
Abbreviated transcription (Latin):
cui non detrahis uicia: in malis ꝑseuerans.
magis horres. quã placeas deo. Tunc erunt
deo accepta ieiunia. si oꝑib scĩs fuerit
expiata sententia. Cur enim corpus fame
discrucias. eui turpit̃ peccando blandiris:
rincipalit̃ gͦ animus ieunet a malis. &
sic corpus subeat exercendo ieiuma. Nam
cum sit ieiuuium animȩ humiliatio. qͣle
⁊ humiliari cybo. & augeri peccato: Qui
gͥ corpori suo ieiunia deuotꝰ indicit. pͥncipa¬
lit̾ renunciet uiciis. Cupiditatum fomites
umcat. faces auariciȩ ardentis extinguat.
latiusqr factis uim dilectionis extendat.
atq in alim̃ta pauꝑum abrupti apparatꝰ
fanda peccata. animi uirtute calcentur:
ut et anima sc̃itate. sorꝑis adiuuet᷑. T̃unc
enĩ & impetrari poterit qd̾ optat᷑. si corpꝰ
castum animꝰq deuotus ad officia sc̃itatis
implenda ꝑcurã obseruationis incedat. hȩc
sunt quȩ diuinã commouent pietatẽ. quȩ

Expanded text:
cum non detrahis vitia in malis perseverans, cum non detrahis vitia in malis perseverans, magis horres quam placeas Deo. Tunc erunt Deo accepta jejunia, si operibus sanctis fuerit expiata conscientia. Cur enim corpus fame discrucias, cui turpiter peccando blandiris? Principaliter ergo animus jejunet a malis; et sic corpus subeat exercenda jejunia. Nam cum sit jejunium animae humiliatio, quale est humiliari cibo, et augeri peccato? Qui igitur corpori suo jejunia devotus indicit, principaliter renuntiet vitiis, cupiditatum fomites vincat, faces avaritiae ardentis exstinguat, latiusque factis vim dilectionis extendat, atque in alimenta pauperum abrupti apparatus fanda peccata animi virtute calcentur; ut et anima sanctitate corporis adjuvetur. Tunc enim et impetrari poterit quod optatur, si corpus castum animusque devotus ad officia sanctitatis implenda per curam observationis incedat. Haec sunt quae divinam commovent pietatem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ieumatis. ungite capita ur̃a ne pareatis
hominib ieunantes. et pat̾ ur̃ qui uidet
in occulto. reddet uobis in palam. Quare
non posse. nͥ contigerit legalit̃ ieuinare. se¬
cundũ apł̃i dictum. frs me qͥdem hec eadẽ
uob dicere non piget: uob̾ aũt tutissimũ.
S et dñs in euangłio. omnis inquit scͥba
doctus in regno cęloꝵ similis ÷ homini pa¬
trifamilias qui ꝓfert de horreo suo noua
et uetera. ut sciat sc̃itas ur̃a non solum no¬
ua dicenda. et s uetera repetenda. Legimus
increpantẽ. H eomenias ur̃as. & sabbata.
et diem magnum. non sustineo dicit dñs.
eumium. ẽ qd̾ ꝓbat altissimꝰ. ñ solũ int̾mis¬
sa corꝑis refectio. uerum etiam a malis ac¬
tib facta discessio. Itascura ne mens tua
grauet᷑ opp̃ssa peccatis. neq animꝰ tuus ui¬
cioꝵ illecebris delectet᷑. et digna deo exsolui¬
sti ieumia. Cet̾m sicorpꝰ tuum ieiuna lon¬
gua consũpserint. atq illi subtrax̾is cibum.

Expanded text:
jejunatis, ungite capita vestra, ne pareatis jejunatis, ungite capita vestra, ne pareatis hominibus jejunantes: et Pater vester qui videt in occulto, reddet vobis in palam . Quarenon posse, nisi contigerit legaliter jejunare. cundum Apostoli dictum, Fratres, me quidem haec eadem vobis dicere non piget, vobis autem tutissimum . Sed et Dominus in Evangelio, Omnis, inquit, scriba doctus in regno coelorum, similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et va dicenda sunt, sed et vetera repetenda. Legimus increpantem: Neomenias vestras et sabbatum et diem magnum non sustineo, dicit Dominus . Jejunium est quod probat Altissimus, non solum intermissa corporis refectio, verum etiam a malis actibus facta discessio. Itaque cura ne mens tua gravetur oppressa peccatis, neque animus tuus vitiorum illecebris delectetur; et digna Deo exsolvisti jejunia. Caeterum si corpus tuum jejunia longa consumpserint, atque illi subtraxeris cibum;
Abbreviated transcription (Latin):
quã carnalit̃ exercenda sunt. Unde a peccatis
pͥncipalit̃ ieninemꝰ. ne ieiunia nr̃a sicut uide¬
oꝵ ieuinia a dño respuant᷑. Quale ÷ enun
ut a cibis quos deus creauit. nescio quis im¬
postor abstineat. et peccatoꝵ sagina pingue¬
scat: Non tale ieuinium ego elegi dic̃ dñs.
Nam siflectas inquit ut circulum ceruicem
tuam. cilicium aũt et cinerem substeruas.
Solue inquit omnem nodum iniquitatis.
et obstinationem maloꝵ. Dimute afflccos
in requiem. & omnẽ iuiquã conuentionem
dissipa. Parum : ieninium abstinere tantũmͦ
a peccatis: nͥ addam & bona. frange inqͥt
esurienti panẽ tuum. et egenos sine tecto
aue m domũ tuam. Si uideris uudũ. uesti.
Porro aũt aut̃t ieiuniis nr̃is etiam illud opor¬
tet accedere. qđ dñs in euangłio p̃cep̃. Cum
ieiunatis inquit. nolite fieri sicut ypochri¬
te tristes. Ext̾minant enim facies suas. ut
pareant hominb ieinantes. Am̃ dico uo¬
b. ꝑceꝑunt mercedam suam. Uosaũt cum

Expanded text:
quam carnaliter exercenda sunt. Unde a peccatis principaliter jejunemus; ne jejunia nostra, sicut Judaeorum jejunia, a Domino respuantur. Quale est enim ut a cibis quos Dominus creavit, nescio quis impostor abstineat; et peccatorum sagina pinguescat? Non tale jejunium ego elegi, dicit Dominus. Nam si flectas, inquit, ut circulum cervicem tuam, cilicium autem et cinerem substernas; Set obstinationem malorum. Dimitte afflictos in requiem, et omnem iniquam conventionem dissipa. Parum est enim jejunium abstinere tantummodo a peccatis, nisi addamus et bona. Frange, inquit, esurienti panem tuum, et egenos sine tecto induc in domum tuam. Si videris nudum, vesti eum . Porro autem jejuniis nostris etiam illud oportet accedere, quod Dominus in Evangelio praecepit: Cum jejunatis, inquit, nolite fieri, sicut hypocritae, tristes; exterminant enim facies suas, ut pareant hominibus jejunantes: amen dico vobis, receperunt mercedem suam. Vos autem cum
Abbreviated transcription (Latin):
na transmiitere. aut conditos cybos. aut
marinas delicias. aut uoluerum suaui¬
tates: s sciebat ꝓpħam suum. non aliter¬
diaboli posse temptationes uincere. nisi
ieiunus erudiret᷑. Eiecit nos hm̃ de para
desi derioꝵ appellatus. ẽ: quia panẽ desideris
non comedit. et potum concupiscentie non
bibit. Magis enim xp̃m. quã epulas deside
& agresti melle nutrit᷑: non animalium car¬
p̃eni peni tentiam p̃dicaturus. doctrinã rigoris
et ieuinii exemplo suo magis debuit doc̾e
ne plenus dño fuisset oblatus. quẽ purga
re apłi nequiuerunt: int̾rogantes auduit

Expanded text:
na transmittere, aut conditos cibos, aut marinas delicias, aut volucrum suavitates? Sed sciebat prophetam suum non aliter posse temptationes diaboli vincere, nisi jejuniis erudiretur. Ejecit nos, fradesideriorum appellatus est, quia panem desiderii non comedit, et potum concupiscentiae non bibit, quia magis Christum quam epulas desideret agresti melle nutritur, non animalium cared poenitentiam praedicaturus, doctrinam rigoris et jejunii exemplo suo magis debuit docerene plenus Domino fuisset oblatus, quem Apostoli curare nequiverant; interrogantes audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
epulis estuantes. Moyses qr ieuinau̾at. dm̃¬
litica multitudine: Ipse pͥnceps generis
nr̃i adam: quãdui ñ comedit in paradiso
fuit. statim ut comedit de paradyso eiectus. ẽ
Qui in paradiso uirgo fu̾ãt: eiectus de para¬
dyso. cognouit uxorẽ suam. Semꝑ enim

Expanded text:
epulis aestuantes. Moyses ergo quia jejlitica multitudine? Ipse princeps generis nostri Adam quamdiu non comedit, in paradiso fuit: statim ut comedit, de paradiso ejectus est. Qui in paradiso Dei, virgo fuerat, ejectus de paradiso cognovit uxorem suam: sempe
Abbreviated transcription (Latin):
magis a uicus ieiunemꝰ quã a cibis. licet &
ciboꝵ abundantia. sint fom̃ta uicioꝵ. Si
aaron et maria contra moysen murmuran¬
tes. dei ꝓ seruo suo sensere undictã. qͣnͣto
magis si aliquis nr̃m p̃positum suum ore¬
iupereo lacerabit. diuina sententia pume¬
tur. S et sacerdotib simplicit̃ p̾ cauendũ
est: ne duplicimente sint. ne dñi ambigan
potestatem. Si etiam moyses & aaron. qui
ad aquam contradictionis uisi sunt fluctu¬
are. ñ meruerunt t̾ram reꝓmissionis intra¬
re: utiq multomagis nos qui peccatoꝵ pon
ad galgala ꝑuenire. si scandalizauerimus
unum de minimis istis. Unde tam pasto¬
ris labores. quã gregis fecunditas. tam ub̃¬
tas messium. ꝗͣ agricolȩ studium dñi horreis
p̃paret᷑ Toto nisu ac labore tendamus. ut
digni efficiamur aduentu paschȩ: & carnib

Expanded text:
magis a vitiis jejunemus quam a cibis: licet et magis a vitiis jejunemus quam a cibis: licet et ciborum abundantia sint fomenta vitiorum. Si Aaron et Maria contra Moysen murmurantes, Dei pro servo suo senserunt vindictam: quanto magis si aliquis nostrum praepositum suum vipereo ore laceraverit, divina sententia punietur! Sed et sacerdotibus simpliciter praecavendum est, ne duplici mente sint, ne Domini ambigant potestatem. Si etiam Moyses et Aaron qui ad aquam contradictionis visi sunt fluctuare non meruerunt terram repromissionis intrare: utique multo magis nos qui peccatorum prst, Galgala pervenire, si scandalizaverimus unum de minimis istis. Unde tam labores pastoris, quam gregis fecunditas: tam ubertas messium, quam agricolae studium, Domini horreis praeparentur. Toto nisu ac labore tendamus, ut digni efficiamur adventu paschae, et carne
Abbreviated transcription (Latin):
nos deciꝑe non tumebit: Si contra dei filiũ
et figulum suum uas ꝑditum repugnauit:
qͣntomagis contͣ nos qui inferioris ab eo
nature sumus. audebit in surgere: Si iust
uix saluabitur: impu et peccatores ubi pa¬
rebunt: Non quo dñs nr̃ decipi potuerit
a diabolo. s qui formã serui acceꝑat. in omĩt
se tribuere uolens exemplum. ut nemo s
in sc̃itate confidat. cum etiam ille temptat᷑.
sionis t̾ram ꝑ heremum sestinantes. desidere¬
mus carnes et ollas egypti: & a serpentibus
mordeamur. Exiumꝰ de egypto. Quid uob
cum egyptiis cybis: Qͥ habemꝰ cȩlestẽ panẽ.
t̾rena alim̃ta quid querimus : Reliquimꝰ
pharaonem. inuocemꝰ auxilium dm̃: ut nob̾
egyptius rer in credentium baptismate sub¬
mergatur. Ibi ꝑeunt equi. et ascensores eiꝰ:
ibi fremens adu̾sarii necat᷑ exercitus. Non
murmuremus adu̾sus dñm. ne a dño ꝑcu¬
ciamur. N detrahamꝰ sacerdotib nr̃is. &

Expanded text:
nos decipere non timebit! Si contra Dei Filium nos decipere non timebit! Si contra Dei Filium et figulum suum, vas perditum repugnavit: quanto magis contra nos qui inferioris ab eo naturae sumus audebit insurgere! Si justus vix salvabitur, impii et peccatores ubi permanebunt ? Non quo Dominus noster decipi potuerit a diabolo, sed quo formam servi acceperit, in omnibus se tribuere volens exemplum, ut nemo sibi in sanctitate confidat, cum etiam ille tentatur, sionis terram per eremum festinantes, desideremus carnes et ollas Aegypti, et a serpentibus mordeamur. Exivimus de Aegypto: quid nobis cum Aegyptiis cibis? Qui habemus coelestem panem, terrena alimenta quid quaerimus? Reliquimus Pharaonem, invocemus auxilium Domini: ut nobis Aegyptius rex in credentium baptismate submergatur. Ibi pereant equi et ascensores eorum: ibi fremens adversarii necetur exercitus. Non murmuremus adversus Dominum, ne a Domino percutiamur. Non detrahamus de sacerdotibus nostris: et
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo miles mi prbri¬
semꝑ exercetur ad plium. & simula¬
ti iecus ueris postea uulnerib p̃pa¬
rantur: ita omnis quidẽ xp̃ianoꝵ
uitã indiget abstinentia. s maxime
qnͣdo hostis ꝓpe est: & p̃paratum adu̾sum
nos exercitum ducit inimicus. Omĩ seruis
dei tp̃r ieunandum. ẽ s tunc amplius cum
ad immolationem agni ad inysterium bapti¬
sinatis. ad xp̃i carnem & sanguinẽ p̃param᷑.
Statim ut oues quondam suas recede uelle
de ꝓprio grege diabolus uiderit. fremit. iras¬
citur. furit. et totis adu̾sus eas uirib cõno¬
uetur: ꝑire sͥ existimans quicqͥd xp̃o saluat᷑.
et mori sẏnagoge suȩ. quicqͥd eccłe uiuificat᷑.¬
ginta dierum ieuinio p̃paraniur. ieuinemus
diabolus. non eium sciebat. et. filium dez:
orsum. Nos aut quia scit uelle filios dei fi¬
eri. ꝓptea expugnare nitit᷑ & quasi serpens
lubrieus nr̃os inuoluere pedes: ne ascende¬
re ualeamꝰ ad cȩlum. Si aut dñm temptare
ausus est uersipellis et nequã. qͣntomagis

Expanded text:
uomodo miles semper exercetur ad praelium, et simulatis ictibus, veris postea vulneribus praeparatur: ita omnis quidem Christianorum vita indiget abstinentia: sed maxime quando hostis prope est, et praeparatum adversum nos exercitum ducit inimicus. Omni servis Dei tempore jejunandum est: sed tunc amplius cum ad immolationem agni, ad mysterium baptismatis, ad Christi carnem et sanguinem praeparamur. Statim enim ut oves suas recedere velle de proprio grege viderit diabolus, fremit, irascitur, furit, et foris adversus eas viribus commovetur, perire sibi existimans quidquid Christo salvatur: et mori synagogae suae, quidquid Ecclesiae vivificatginta dierum jejunio praeparamur, jejunemus diabolus. Non enim sciebat eum esse Filium Dei: orsum . Nos autem quia scit velle filios Dei fieri, propterea expugnare nititur, et quasi serpens lubricus nostros involvere pedes, ne ascendere valeamus ad coelum. Si autem Dominum tentare ausus est versipellis et nequam: quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
et inera humilitas: in qua sic latu¬
it tota diuinitas. Matrem cui sub¬
iacebat infantia : regebat potintia. Ꝙ
cuius ub̃a suggebat: eam ueritate
pascebat. ꝑfic̾iat in nob̃ sua mun̾a.
qui sumere non abhorruit etiam
nr̃a primordia: et ipse faciat nos dĩ
filios. qui ꝓpt̾ nos det filios fieri uo¬
luit hominis filius. Itẽ cuiꝰ supra.

Expanded text:
et mira humilitas, in qua sic latuet mira humilitas, in qua sic latuit tota divinitas! Matrem cui subjacebat infantia, regebat potentia; et cujus ubera sugebat, eam veritate pascebat. Perficiat in nobis sua munera, qui sumere non abhorruit etiam nostra primordia: et ipse faciat nos Dei filios, qui propter nos fieri voluit hominis filius. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
sine corruptione nubatis: quȩ nec
concipiendo nec pariendo potestis
ꝑdere qđ amatis. Exultate iusti:
natalis ÷ iustificationis. exultate
debiles et egroti: uatalis est saluato¬
ris. Exultate captiui: natalis ẽ sal¬
talis ẽ libantis. Hic de matre nat᷑
istũ diem scłis cõmendauit: qui
de patre natꝰ scła cuncta creauit.
Nec illa natiuitas ullam habere po¬
tuit matrẽ: nec ista quesiuit ho¬
minem patrem. Deniq natus est
xp̃c. et de patre et de matre: et sine
patre et sine matre. De patre ds̃.
de matre homo: sine matre deus.
sine patre homo. Qenerationem
gͦ eius quis enarrabit. Siue illã
sine tp̃r. siue istam sine semine:
lla sine mitio: ista sine ex emplo.
lla quȩ unquã ñ fuit: ista que
nec ante nec postea fuit. Illa
quȩ nec habet sinem: ista quȩ in¬
pio continens mundum: et infans
erat et uerbum. Quẽ cęli ñ capiũt:
umus feminę sinus ferebat. Illa
regem nr̃m regebat. ĩn quo sumus.

Expanded text:
sine corruptione nubatis; quae nec sine corruptione nubatis; quae nec concipiendo, nec pariendo potestis perdere quod amatis. Exsultate, justi: Natalis est Justificatoris. Exsultate, debiles et aegroti: Natalis est Salvatoris. Exsultate, captivi: Natalis est Redda in Deo infante. Hic de matre natus istum diem saeculis commendavit, qui de Patre natus saecula cuncta creavit. Nec illa nativitas ullam habere potuit matrem, nec ista quaesivit hominem patrem. Denique natus est Christus et de patre, et de matre; et sine patre, et sine matre: de patre Deus, de matre homo; sine matre Deus, sine patre homo. Generationem ergo ejus quis enarrabit : sive illam sine tempore, sive istam sine semine; illam sine initio, istam sine exemplo; illam quae nunquam non fuit, istam quae nec antea nec postea fuit; illam quae non habet finem, istam quae inpio continens mundum: et infans erat et Verbum. Quem coeli non capiunt, unius feminae sinus ferebat. Illa regem nostrum regebat; in quo sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
quentia & festiuitate debita celebri¬
mus. Exultent uiri: exultent femi¬
nȩ. Ap̃c uir est natꝰ: ex femina est
natus: et ut̾q sexus honoratus. lã
gͦ ad scđ̾m hominẽ transeat: qui in
primo fuerat ante dampnatꝰ. Mor¬
tem nobis ꝑsuaserat femina: ui¬
tã nob̾ peꝑit femina. Nata . ẽ. simi¬
litudo carnis peccati: qua mun¬
daretur caro peccati. Non itaq
caro culpetur: s ut natura uniat
culpa moriatur: quia sine culpa
natus est. in quo is qui in culpa
fuerat renascat᷑. Exultate pueri
scĩ. qui xp̃m p̃cipue sequendum
elegistis: qui coniuigia ñ q̃sistis:
Non ad uos ꝑ conugium uenit.
quem sequendũ inuenistis. Uos
sine quib ille spiritales uenit ad
nuptias. et uob̃ dedit sꝑnere nup¬
tias: quos p̾cipue uocauit ad nup¬
tias. Ergo unde nati estis ñ que¬
sistis: quia eum qui non ita est natꝰ
plusquam cȩteri dilexistis. Exultate
uirgines sc̃ȩ: uirgo uob̃ peꝑit cui

Expanded text:
quentia et festivitate debita celebrequentia et festivitate debita celebremus. Exsultent viri, exsultent feminae: Christus vir est natus, ex femina est natus; et uterque sexus est honoratus. Jam ergo ad secundum hominem transeat, qui in primo fuerat ante damnatus. Mortem nobis persuaserat femina: vitam nobis peperit femina. Nata est similitudo carnis peccati , qua mundaretur caro peccati. Non itaque caro culpetur, sed ut natura vivat, culpa moriatur: quia sine culpa natus est, in quo is qui in culpa fuerat, renascatur. Exsultate, pueri sancti, qui Christum praecipue sequendum elegistis, qui conjugia non quaesistis. Non ad vos per conjugium venit, quem sequendum invenistis; ut dsine quibus ille spirituales venit ad nuptias: et vobis dedit spernere nuptias, quos praecipue vocavit ad nuptias. Ergo unde nati estis, non quaesistis; quia eum qui non ita natus est, plus quam caeteri dilexistis. Exsultate, virgines sanctae: Virgo vobis peperit, cui
Abbreviated transcription (Latin):
hõmine ad nos uenisse. & a patre
ñ recessisse: e id eum ꝑseuerasse
qd̃.ẽ. aͣ nob̾ apparuisse qd̾ sumus :¬
t corpore infantili potentiam. eẽ. in¬
clitam: & mundanȩ moli non. ẽẽ.
subtractam. Cuius opus est apud
patrẽ manentes mundus uiu̾s.
cuius opus. ẽ apud nos uenientis
uirginis paͬtus. Dedit quippe in¬
dicium maiestatis eius uirgo mat̾:
quã uirgo ante conceptum. tam
uirgo post partum. Auiro preg¬
nans inuenta non facta᷑. Cirauida
masculo sine masculo: felicior atq
mirabilior. fecunditate edita. inte¬
gritate non ꝑdita. Hoc tã gran.¬
de miraculum. malunt illi fietum
putare quam factum: Ita in xp̃o
homine et deo. quoniam ñ posst̃¬
credere humana contẽpnunt: qm̃
non possunt contempnere diuina
non credunt. Nobis autem quanto¬
hoc illis abiectius. tanto sit gratiꝰ.
In humilitate hominis corpus. qͣnto
illis ẽ impossibiliuͦs. tanto sit diui¬
nior in hominis natiuitate uirginis

Expanded text:
homine ad nos venisse, et a Patre homine ad nos venisse, et a Patre non recessisse; et id eum perseverasse quod est, et nobis apparuisse quod sumus; et corpori infantili potentiam esse inditam, et mundanae moli non esse subtractam. Cujus opus est apud Patrem manentis mundus universus, hujus opus est ad nos venientis Virginis partus. Dedit quippe indicium majestatis ejus Virgo mater, quam virgo ante conceptum, tam virgo post partum; a viro praegnans inventa, non facta: gravida masculo, sine masculo: felicior atque mirabilior fecunditate addita, integritate non perdita. Hoc tam grande miraculum malunt illi fictum putare, quam factum. Ita in Christo homine et Deo, credere quoniam non possunt humana, contemnunt; quoniam non possunt contemnere divina, non credunt. Nobis autem quanto illis abjectius, tanto sit gratius in humilitate Dei hominis corpus: et quanto illis est impossibilior, tanto sit divinior in hominis nativitate virginis
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Exultemꝰ et iocundemur in
eo. Quõd enim in nobis p̃stiterit.
tante sublimitatis humilitas.
fides habent xp̃ianoꝵ : remotum
est a cordib impioꝵ: qm̃ abscondit
hȩc ds̃ a sapientib et prudentib
et reuelauit ea paruulis. Teneant
gͦ humiles humilitatẽ dĩ: ut in
hõc tanto adium̃to. tanꝗͣ in infir¬
mitatĩs suȩ iumento. ꝑueniant ad
altitudinem dĩ. Sapientes autem
illi et prudentes. dũ alta dei q̃¬
runt. et humilia non credunt:
ista p̃terinittentes. et ꝓpt̾ hoc nec
ad illa ꝑuenientes: manes & leues
inflati et elati. tanquã int̾ celum
et t̾ram inuentoso medio pepende¬
runt. Sunt enim sapientes et
prudentes s huius mundi: non
illiꝰ a quo factus ẽ mundꝰ. Nam
si ẽẽt. in eis uera sapientia quȩ dĩẽ.
et ds̃ est: intelligerent carnem a¬
dõ potuisse suscipi: nec eum in
carnẽ potuisse mutari: Intellige¬
rent eum assumpsisse qđ non erat
et ꝑmansisse qͦd non erat: Ꝙ in

Expanded text:
xit: exsultemus et jucundemur in xit: exsultemus et jucundemur in eo. Quid enim nobis praestiterit tantae sublimitatis humilitas, fides habet Christianorum, remotum est a cordibus impiorum; quoniam abscondit Deus haec a sapientibus et prudentibus, et revelavit ea parvulis . Teneant ergo humiles humilitatem Dei: ut in hoc tanto adjumento, tanquam in infirmitatis suae jumento, perveniant ad altitudinem Dei. Sapientes autem illi et prudentes, dum alta Dei quaerunt, et humilia non credunt, ista praetermittentes, et propter hoc nec ad illa pervenientes; inanes et leves, inflati et elati, et tanquam inter coelum et terram in ventoso medio pependerunt. Sunt enim sapientes et prudentes, sed hujus mundi, non illius a quo factus est mundus. Nam si esset in eis vera sapientia, quae Dei est et Deus est, intelligerent a Deo carnem potuisse suscipi, nec eum in carnem potuisse mutari: intelligerent eum assumpsisse quod non erat, et permansisse quod erat; et in