comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
memoriȩ mandatis. eas ad tempꝰ orandi recor¬
csemur. S rursꝰ queri potest. siue u̾bis siue rebꝰ
orandum sit. qͥd opus sit ipsa oratione. sids
iam nouit qͥd nob̃ sit necessarium: nisi quia
ipsa orationis intentio cor nr̃m serenat. & pur¬
gat. capaciusq efficit ad excipienda dituna
munera quȩ sp̃italit̾ nob̃ infundunt᷑. Non
enim ambiqone p̃cum nos exaudit õs. qui
semꝑ ẽ paratꝰ dare suam lucem nob̃̾. nontus:¬
bilem s intelligibilem & sp̃italem: s nos non
semꝑ parati sumꝰ acciꝑe. cum inclinam᷑ in alia.
& rerum temporalium cupiditate tenebram᷑.
in ipsa conũsione purgatio int̾ioris ocłi. cum
excludunt᷑ ea q̃ temporalit̃ cupiebant᷑: ut
acies simplicis cordis ferre possit simplicem
lucem. diuinitꝰ sine ullo occasu. aut immu¬
tatione fulgentem: nec solum ferre s etiam
manere in illa. non tantum sine molestia. s
etiam cum meffabili gaudio quo uere ac since

Expanded text:
memoriae mandatis eos ad tempus orandi recormemoriae mandatis eos ad tempus orandi recordemur. 14. Sed rursus quaeri potest, sive rebus, sive verbis orandum sit, quid opus sit ipsa oratione, si Deus jam novit quid nobis necessarium sit: nisi quia ipsa orationis intentio cor nostrum serenat et purgat, capaciusque efficit ad excipienda divina munera, quae spiritualiter nobis infunduntur. Non enim ambitione precum nos exaudit Deus, qui semper paratus est dare suam lucem nobis, non visibilem, sed intelligibilem et spiritualem: sed nos non semper parati sumus accipere, eum inclinamur in alia, et rerum temporalium cupiditate tenebramur.in ipsa conversione purgatio interioris oculi, cum excluduntur ea quae temporaliter cupiebantur, ut acies cordis simplicis ferre possit simplicem lucem, divinitus sine ullo occasu aut immutatione fulgentem: nec solum ferre, sed etiam manere in illa; non tantum sine molestia, sed etiam cum ineffabili gaudio, quo vere ac sincer
Abbreviated transcription (Latin):
nimodant oꝑam. E hoc nugatorii studii ge¬
nus. etiam ad dm̃ p̃ce flectendum tͣnsferre
u̾bis adduci in sententiam. Nolite itaq simi¬
les ẽẽ illis: dicit unus & uerꝰ magister. Seit
enim pat̾ ur̃ qͥd uob̃ necessarium sit: anteqͣm
petatis ab eo. Si enim u̾ba multa ad id ꝓferun¬
tur. ut instruãt᷑ & doceat᷑ ignari. qͥd eis opꝰ est.
ad rerum omnium cognitorem. cui omnia q̃
st̃. eo ipso qͦ st̃ loquunt᷑. seseq indicant facta:
& ea q̃ fut᷑a st̃ eius artem sapientiamq ñ la
his paucis u̾bis opꝰ sit. ad eum qui scit oĩa
antequam fiant: & nouit ut dictum est.
quid nob̃ necessarium sit. antequam petamus
ab eo. Hic pͥmorespondet᷑. ñ tibis nos agere de¬
bere apud dm̃. ut impetremus quod uolumꝰ:
s reb qͣs animo gerimus. & intentione cogita¬
tionis cũ dilectione pura & simplici affect̾u:
& res ipsas u̾b̃ nos docuisse dñm nr̃m. quib

Expanded text:
nimo dant operam, et hoc nugatorii studii genimo dant operam, et hoc nugatorii studii genus etiam ad Dominum prece flectendum transferre , ita Dominum verbis adduci in sententiam. Nolite itaque similes esse illis, dicit unus et verus magister. Scit enim Pater vester quid vobis necessarium sit, antequam petati, ab eo. Si enim verba multa ad id proferuntur, ut instruatur et doceatur ignarus, quid eis opus est ad rerum omnium cognitorem, cui omnia quae sunt, eo ipso quo sunt, loquuntur, seseque indicant facta; et ea quae futura sunt ejus artem sapientiamque non latehis verbis paucis opus sit ad eum qui scit omnia antequam fiant, et novit, ut dictum est, quid nobis sit necessarium, antequam petamus ab eo? Hic primo respondetur, non verbis nos agere debere apud Deum, ut impetremus quod volumus, sed rebus quas animo gerimus, et intentione cogitationis, cum dilectione pura et simplici affectu: sed res ipsas verbis nos docuisse Dominum nostrum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tibus obstrepunt. Ciaudendum ẽ gͦ ostium
id est carnali sensui resistendum ẽ: ut oratio
sp̃italis dirigat᷑ ad patrem. q̃ fit in intimis
cordis. ubi orat᷑ pat̃ in abscondito. Et pater
inqͥt ũr qui uidet in abscondito reddet uob̃.
Et hoc tali clausula t̾minandum fuit.E
enim hoc monet nc̃ ut oremus: s quomodo
oremus.Neq suꝑuis ut faciamus elemosinã:
s quo auimo faciamꝰ. Quo d de corde
mundando p̃cipit: quod non mundat nͥ
una & simplex intentio. in ȩt̾nam uitam so¬
lo & puro amore sapientiȩ.Orantes autem
nolite ait multiloqui ẽẽ: sic̃ echici. Arbi¬
trant᷑ enim qͦd in multiloquio suo ex au¬
diant᷑. Sic̃ hypocͥtarum ẽ p̾b̃e se spectan.
dos in oratione. quorum fructꝰ est placere
hominib: ita ethnieoꝵ id est gentilium. in
multiloquio se putare exaudiri. Et reuera
omne multiloquium a gentilib uenit: qͥ
exercende linguȩ potiꝰ quam mundando a¬

Expanded text:
tibus obstrepunt. Claudendum est ergo ostium, tibus obstrepunt. Claudendum est ergo ostium, id est carnspiritualis dirigatur ad Patrem, quae fit in intimis cordis, ubi oratur Pater in abscondito. Et Pater, inquit, vester qui videt in abscondito, reddet vobis. Et hoc tali clausula terminandum fuit: non enim hoc monet nunc ut oremus, sed quomodo oremus; neque superius, ut faciamus eleemosynam, sed quo animo faciamus: quoniam de corde mundando, praecipit, quod non mundat, nisi una et simplex intentio in aeternam vitam solo et puro amore sapientiae. 12. Orantes autem nolite, ait, multum loqui, sicut Ethnici: arbitrantur enim quod in multiloquio suo exaudiantur. Sicut hypocritarum dos in oratione, quorum fructus est placere hominibus, ita ethnicorum, id est, gentilium, in multiloquio suo se putare exaudiri. Et revera omne multiloquium a gentilibus venit, qui exercendae linguae potius quam mundando a
Abbreviated transcription (Latin):
uidearis ab hominib. Et suꝑfluo totiens eade
dicunt᷑: cum sit una iã regła custodienda qͣ
cognitum ẽ. ñsi hec sciant homines formi¬
dandum ẽẽ. aut fugiendum: s si hoc am-¬
mo fiant. ut fructꝰ in eis expectet᷑ placendi
hominib. Seruat etiam ipse dñs eadem
u̾ba: cum adiungit similit̃. am̃ dicouobis:
ꝑceꝑunt mercedem suam. Hinc ostendens
id se ꝓhib̾e: ut ea merces appetat᷑ qͣ gaudent
stulti. cum laudant᷑ ab hominib. Uos autẽ
cum oratis inqͥt: mtͦite in cubicła ur̃a. Quȩ
st̾ ista cubicła. nisi ipsa corda: Que in psal¬
ni. Et claudentes ostia: orate ait patrem
ur̃m in abscondito. Parum est intrare in
cubicła. si ostium pateat importunis: ꝑ qͦd¬
ostium ea q̃ foris st̃ impbe se immergunt.
& int̾iora nr̃a appetunt. foris aut̃ ẽẽ dicimꝰ
omnia temporalia & uisibilia. quȩ ꝑostiũ
id est ꝑcarnalem sensum cogitationes nr̃as
penetrant: & t᷑ba uanoꝵ fantas matum oran¬

Expanded text:
hominibus: et superfluo toties eadem dicuntur, cum sit jam una regula custodienda, qua cognitum est, non si haec sciant homines, formidandum esse aut fugiendum; sed si hoc animo fiant, ut fructus in eis expetatur placendi hominibus. Servat etiam ipse Dominus eadem verba, cum adjungit similiter, Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam; hinc ostendens id se prohibere, ne ea merces appetatur, qua stulti gaudent cum laudantur ab hominibus. 11. Vos autem cum oratis, inquit, introite in cubicula vestra. Quae sunt ista cubicula, nisi ipsa corda, quae in Psalni ? Et claudentes ostia orate, ait, Patrem vestrum in abscondito. Parum est intrare in cubicostium ea quae foris sunt improbe se immergunt, et interiora nostra appetunt. Foris autem diximus esse omnia temporalia et visibilia quae per ostium, id est per carnalem sensum, cogitationes nostras penetrant, et turba vanorum phantasmatum oran
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃cem᷑. deinde dicendum qͥd dep̃cemur: lati¬
de illiꝰ ad quemꝰ ratio dirigit᷑ solet beniuolen¬
tia conciliari: & hoc in orationis pͥncipiopo¬
in laudem di. quȩ ꝑom̃s scãs scͥpturas uarie
ceret pat̾ ñr : aut ut oraret patrem dm̃: sed
dñs eis insinuatꝰ est. tanqm seruientib. id est
scđm carnem adhuc uiuentib. Hoc aut̃ dico.
cum mandata legis acciꝑent: quȩ obseruare
iubebant᷑. Nam sepe ꝓpħe ostendunt eundem
si ab eiꝰ mandatis ñ aberrarent. Sicuti ẽ illud.
filios genui & exaltaui:. ipsi aut̃ me spreuer̃t.
Et illud. Ego dixi dii estis: & filii excelsi. Uos¬

Expanded text:
nde dicendum quid deprecemur; laude illius ad quem oratio dirigitur, solet benevolentia conciliari, et hoc in orationis principio poin laudem Dei, quae per omnes sanctas Scripturas varie ceret, Pater noster, aut ut oraret Patrem Deum; sed Dominus eis insinuatus est, tanquam servientibus, id est, secundum carnem adhuc viventibus. Hoc autem dico, cum mandata Legis acciperent, quae observare jubebantur: nam Prophetae saepe ostendunt eumdem si ab ejus mandatis non aberrarent: sicuti est illud, Filios genui, et exaltavi; ipsi autem spreverunt me ; et illud, Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi o
Abbreviated transcription (Latin):
ds. St̃ aut̃ cęli. excellentia qͣdam mundi cor¬
pora: s tam̃ corpora q̃ ñ possunt ẽẽ. insi in lo¬
co.S si in cęlis.tanquam in suꝑiorib mun¬
di partib. locꝰ dei ẽẽ creditꝰ. melioris meriti
fiunt aues: quarum uita ẽ deo uicimor. Non
aut̃ scͥptum ẽ . ꝓpe ẽ dñs excelsis hominibus.
aut eis qͥ in montib habitant: s scͥptum est.
ꝓpe ẽ dñs obtritis corde: qͦd magis ꝑtinet ad
humilitatem. S quemadmodum t̾ra ap¬
pellatꝰ est peccator. cum e dictum est. t̾ra es
& in t̾ram ibis: sic cȩlum iustꝰ econtrario dici
potest. Iustis enim dr. Templum enim dei
sc̃m ẽ: qͦd estis tios. Quappt̃ sim templosuo ha¬

Expanded text:
Deus. Sunt enim coeli excellentia quidem mundi corDeus. Sunt enim coeli excellentia quidem mundi corpora, sed tamen corpora, quae non possunt esse nisi in loco: sed si in coelis tanquam in superioribus mundi partibus locus Dei esse creditur melioris meriti sunt aves, quarum vita est Deo vicinior. Non autem scriptum est, Prope est Dominus excelsis hominibus, aut eis qui in montibus habitant: sed scriptum est, Prope est Dominus obtritis corde ; quod magis pertinet ad humilitatem. Sed quemadmodum terra appellatus est peccator, cum ei dictum est, Terra es, et in terram ibis : sic coelum justus e contrario dici potest. Justis enim dicitur, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Quapropter si in templo suo ha
Abbreviated transcription (Latin):
plebeius senatorem gͣndioris etatis. ab eo ipso
bit: nec facile audebit cogitans humilitatem
generis sui & opum indigentiam & plebeiȩ
ꝑsone uilitatem. Quanto gͦ magis trepi¬
dandum ẽ. appellare patrem dm̃.si tanta
ẽ labes. tanteq st̃ sorde̾ inmoribꝰ. ut multo
iustius eas a sua conunctione d̃s expellat.
qͣm ille senator cuiꝰuis mendici egestatem:
quandoquidem ille hoc contemnit in men¬
dico. quo & ipse potest humanarum rerum
fragilitate deuenire. ds aut̃ insordidos mores
nunqͣm cadit: Et grãs miscdie ipsius qͥhoe
a nobis exigit. ut pat̾ mr sit: qͦd nullo sumptu.
s sola bona uoluntate comparari potest. Ad¬
monent᷑ hic etiam diuites. uł genere nobiles
adũsus pauꝑes & ignobiles: qm simul di¬
cunt do pat̾ ñr: qͦd ñ posst̃ uere ac pie dice
uoeatꝰ: & dicat. Pat̃ nr̃ qui es in celis: id ẽ in
scĩs & iustis. Non enim spacio locoꝵ continet᷑

Expanded text:
plebeius senatorem grandioris aetatis ab eo ipso pplebeius senatorem grandioris aetatis ab eo ipso pbit, nec facile audebit, cogitans humilitatem generis sui, et opum indigentiam, et plebeiae personae vilitatem: quanto ergo magis trepidandum est appellare Patrem Deum, si tanta est labes, tantaeque sordes in moribus, ut multo justius eas a sua conjunctione Deus expellat, quam ille senator cujusvis mendici egestatem? Quandoquidem ille hoc contemnit in mendico, quo et ipse potest rerum humanarum fragilitate devenire: Deus autem in sordidos mores nunquam cadit. Et gratias misericordiae ipsius, qui hoc a nobis exigit, ut Pater noster sit; quod nullo sumptu, sed sola bona voluntate comparari potest. Admonentur etiam hic divites, vel genere nobiles adversus pauperes et ignobiles; quoniam simul dicunt Deo, Pater noster: quod non possunt vere ac pie dicervocatus, et dicat, Pater noster qui es in coelis: id est, in sanctis et justis. Non enim spatio locorum continetur
Abbreviated transcription (Latin):
cipib cadetis. E illad. Si dñs sum ubi est ti¬
mor m̃s: Et si pat̃ sum. ubi ẽ honor meus:
Et alia ꝑmulta ubi arguunt᷑ iudei qͦdfilii ẽẽ
peccando noluerunt: exceptis eis quȩ in pro¬
phetia dicunt᷑. de fut᷑o popło xp̃iano. quod
patrem dm̃ eẽt habiturꝰ. scdm illud euange¬
licum. dedit illis potestatem filios dei fieri.
Apłs aut̃ paulus dicit. Quandiu hȩres par¬
uulus est: nicħ distat a seruo. & sp̃m ad optio¬
nis nos accepisse commemorat: in qͦ clamamꝰ
di: eandem ipsam grãm in orationis pͥncipio
ponimꝰ. cum dicinus pat̾ nr. Quo nomine
& caritas excitat᷑. Qd enim cariꝰ filiis debet
ẽẽ. quam pat̾: Ecẽ supplex affectꝰ: cũ homines
aliqͥd peteremus. tam magnum donum acce¬
pimus. ut sinam̃ dicere pat̾ nr̃ deo. Qurd
enim ñ dec iã filiis petentib: cum hoc ipsum
ante dedit. ut filii eẽnt: Postremo quanta cu¬
ra animum tangit: ut qͥ dicit pat̾ nost̾. tan¬
to patre non sit indignus: Si enim quis qͣm

Expanded text:
i omnes ; et illud, Si Dominus sum, ubi est timor meus? et si Pater sum, ubi est honor meus ? et alia permulta, ubi arguuntur Judaei, quia filii esse peccando noluerunt: exceptis eis quae in prophetia dicuntur de futuro populo christiano, quod Patrem Deum esset habiturus, secundum illud evangelicum, Dedit eis potestatem filios Dei fieri : apostolus autem Paulus dicit, Quamdiu haeres parvulus est, nihil distat a servo; et spiritum adoptionis nos accepisse commemorat, in quo clamamued gratiae Dei; eamdem ipsam gratiam in orationis principio ponimus, cum dicimus, Pater noster. Quo nomine et charitas excitatur; quid enim charius filiis debet esse quam pater? et supplex affectus, cum homines aliquid peteremus, tam magnum donum accepimus, ut sinamur dicere, Pater noster, Deo. Quid enim jam non det filiis petentibus, cum hoc ipsum ante dederit, ut filii essent? Postremo quanta cura animum tangit, ut qui dicit, Pater noster, tanto Patre non sit indignus? Si enim quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
morib. lucͥfaciat uxorem maritꝰ fidelis: tiel
maritum mulier fidelis. Quappt̃ non sibi
debent occultare bona oꝑa sua qͥbꝰ inuitandi
st̃ ab inuicem: & alt̾ alt̾um possit ad xp̃iane
ficłi communionem inuitare. Nec furta fa¬
cienda st̃: ut ꝓmereat᷑ d̾s. Qͦo si occultandũ
ẽ aliquid.quandiu alt̾tus infirmitas equo
animo id ñ potest sustinere. qͦd tam̃ non in¬
iuste neq illicite fit: ñ tam̃ ipsam n̾c sini¬
stram significari totiꝰ cap.ħ considãtione
facile apparet. in qua simul inueniet᷑ qͣm
simstram uocet. Cauete inqͥt facere iusticiã
urãm coram hominib. ut uideamini ab eis:

Expanded text:
moribus lucrifaciat uxorem maritus fidelis, vel moribus lucrifaciat uxorem maritus fidelis, vel maritum mulier fidelis; quapropter non sibi debent occultare bona opera sua, quibus invitandi sunt ad invicem, ut alter alterum possit ad christianae fidei communionem invitare. Nec furta facienda sunt, ut promereatur Deus. Quod si occultandum est aliquid, quamdiu alterius infirmitas aequo animo id non potest sustinere, quod tamen non injuste atque illicite fit; non tamen ipsam nunc sinistram significari totius capituli consideratione facile apparet, in qua simul invenietur quam sinistram vocet. 8. Cavete, inquit, facere justitiam vestram coram hominibus ut videami
Abbreviated transcription (Latin):
potũ da illi: Tercia solet ẽẽ carnalium opi¬
nio.tam absurda & ridenda. ut non eam
cõmemorarem nisi exꝑtꝰ ẽẽm non paucos
eo errore retineri: qͥ dict̃ sinistrȩ nomine
uxorem significarr. Ut q̃m in re familiar: te.¬
natiores pecuniarum solent ẽẽ feminȩ. lateat
l uiri xp̃iani sint: & hoc p̃ceptum etiam femi¬
nis cdatum ñ sit. Cui gͦ sinistrȩ. iubet᷑ femina
occultare opꝰmis cõie suȩ : A netiam uir sini¬
stra erit feminȩ : Qͦd absurdissime dr. dut
si qͥspiam putat inuicem sibi sinistͤ ẽẽ. si ab al¬
tero ita eroget᷑ aliquid de re familiari. ut sit
cont᷑ alt̾ius uoluntatem: ñ erit xp̃ianum ta¬
le coniugium. S neces se ẽ. ut qͥsqͥs eorum
elemos mam facere uolu̾it ex p̃cepto dĩ: quem¬
cunq adu̾sum habuerit. inimicus sit p̃cepto
di: & ideo int̾ infideles deputet᷑. Preceptum ẽ
aut̃ de talib ut bona sua conũsatione. ac

Expanded text:
potum da illi ? 7. Tertia solet esse carnalium opipotum da illi ? 7. Tertia solet esse carnalium opinio, tam absurda et ridenda, ut non eam commemorarem, nisi expertus essem non paucos eo errore detineri, qui dicunt sinistrae nomine uxorem significari: ut quoniam in re familiari tenaciores pecuniarum solent esse feminae, lateat li viri christiani sint, et non hoc praeceptum etiam feminis datum sit. Cui ergo sinistrae jubetur femina occultare opus misericordiae suae? An etiam vir sinistra erit feminae? quod absurdissime dicitur. Aut si quispiam putat invicem sibi sinistras esse; si ab altero ita erogetur aliquid de re familiari, ut sit contra alterius voluntatem, non erit christianum tale conjugium: sed necesse est ut quisquis eorum eleemosynam facere voluerit ex praecepto Dei, quemcumque adversum habuerit, inimicus sit praecepto Dei, et ideo inter infideles deputetur: praeceptum est autem de talibus, ut bona sua conversatione ac
Abbreviated transcription (Latin):
infideles dici.uidebit᷑ nulla ẽẽ culpa placere
uelle fidelib. cum ꝓrsus nichilominus in
quorumlibet hominũ laude fructum & finẽ
boni oꝑis cõstituere ꝓhibeam᷑. Quot aut̃
ad id ꝑtinet. ut te imitent᷑. quib recte facta
tua placuerint: ñ tantum fidelib s etiam
infidelib exibendum ẽ: ut laudandis bo¬
nis oꝑib nr̃is dm̃ honorent. & ueniant ad
salutẽ. Si aut̃ simstram inimicum putaũis.
ut nesciat inimicꝰ tuus cum elemosinã fa¬
cis: cur ipse dñs inimicis iudeis greũstan¬
tibus misericordit̃ sanauit homines: Cur
apłs petrꝰ.sanato eo quem ad portam specio¬
sam debilem miseratꝰ est. etiam iras inimico¬
rum in se atq in alios xp̃i discipłos ꝑtulit:
Deinde si ñ oportet scire inimicum cũ ele¬
mosinam facimus : qͦm cum ipso immico
faciemus. ut illud impleamꝰ p̃ceptum. Si
esurierit inimicꝰ tuus ciba illum. si sitierit

Expanded text:
infideles dici, videbitur nulla esse culpa, placere infideles dici, videbitur nulla esse culpa, placere fidelibus velle: cum prorsus nihilominus in quorumlibet hominum laude fructum et finem boni operis constituere prohibeamur. Quod autem ad id pertinet ut te imitentur, quibus recte facta tua placuerint, non tantum fidelibus, sed etiam infidelibus exhibendum est, ut laudandis bonis operibus nostris Deum honorent, et veniant ad salutem. Si autem sinistram inimicum putaveris, ut nesciat inimicus tuus cum eleemosynam facis; cur ipse Dominus inimicis Judaeis circumstantibus misericorditer sanavit homines? cur apostolus Petrus, sanato eo quem ad portam Speciosam, debilem miseratus est, etiam iras inimicorum in se atque in alios Christi discipulos pertulit ? Deinde si non oportet scire inimicum, cum eleemosynam facimus, quomodo cum ipso inimico faciemus, ut illud impleamus praeceptum, Si esurierit inimicus tuus, ciba illum, si sitierit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ exibet. qͥa totum fructum in laude hoĩum
ponit: quam possunt etiam simulantes
ꝑciꝑe. dum fallunt eos qͥb uident᷑ boni. ab
eisq laudant᷑. S tales ab inspectore cordiᷤᷤ do
mercedem ñ accipiunt: nisi fallaciȩ suppli¬
dem suam. Rectissimeq his dicet᷑: recedite
a me oꝑariĩ dolosi. Nom enim meum habu.¬
istis: s oꝑa mea ñ fecistis. Illi gͦ ꝑceꝑunt mer¬
cedem suam: qͥ ñ ob aliud elemosinam faci¬
unt. nisi ut głificent᷑ ab hominib. Nonsi
głificent᷑ ab hominib : s si ideo faciunt ut głi¬
ficent᷑: sic̃ suꝑius tractatum ẽ. Laus enĩ hu¬
mana. non appeti a recte faciente. s subs eqͥ
debet recte facientem. ut illi ꝓficiant. qͥ etiã
imitari possunt qͦd laudant: ñ ut hic putet
aliqͥd eos sibi ꝓdesse quem laudant. Tẽ autẽ
faciente elemosinam:nesciat sinistra tua qͥd
faciat dext̾a tua. Si intellexeris sinistram

Expanded text:
non exhibet; quia totum fructum in laude hominum non exhibet; quia totum fructum in laude hominum ponit, quam possunt etiam simulantes percipere, dum fallunt eos quibus videntur boni, ab eisque laudantur. Sed tales ab inspectore cordis Deo mercedem non accipiunt, nisi fallaciae supplidem suam; rectissimeque his dicetur, Recedite a me, operarii dolosi: nomen meum habuistis, sed opera mea non fecistis. Illi ergo perceperunt mercedem suam, qui non ob aliud eleemosynam faciunt, nisi ut glorificentur ab hominibus: non si glorificentur ab hominibus, sed si ideo faciant ut glorificentur, sicut superius tractatum est. Laus enim humana non appeti a recte faciente, sed subsequi debet recte facientem: ut illi proficiant, qui etiam imitari possunt quod laudant; non ut hic putet aliquid eos sibi prodesse, quem laudant. 6. Te autem faciente eleemosynam, non sciat sinistra tua quid faciat dextera tua. Si intellexeris sinistram
Abbreviated transcription (Latin):
nem caritatis ab eis querebat᷑. Quanquã
ce cum addit. & dicit. alioqͥn mercedem ñ
habebitis apud patrem ur̃m qui in cęlis ẽ:
nicħ ahud demonstrat. nisi id nos cauere
oportere ne humanam laudem ꝓ nr̃orum
oꝑum mercede queramꝰ. id ẽ ea nos beatos
inquit. noli tuba canere ante te sic̃ hypocͥte
faciunt in synagogis. & inuicis: ut głificent᷑
ab hominib. Nohinquit sic uelle in notes¬
cere: ut hypocͥte. Manifestum ẽ autem:
hẏpocͥtas non qͦd ocłis p̃tendunt hominum.
id etiam corde gestare. St̃ enim hypocrite
simulatores. tanquam ꝓnunciator es ꝑso¬
narum alienarum : sic̃ in theatͥcis fabtlis. F̃i
enim qui agit partes agamennonis in trage¬
dia u̾bi gr̃a siue alicuius alt̾ius ad hystoriam
uł fabulam quȩ agit᷑ ꝑtinentis. uere ipse ẽ:
s simulat eum. & hypocͥta đr. Sic in eccłia.
uł in omniuita humana. qͥsqͥs se uult uide¬
ri qͦd ñ est: hypoc̾ta ẽ. Simulat enim iustũ

Expanded text:
nem charitatis ab eo quaerebatur. 4. Quanquam nem charitatis ab eo quaerebatur. 4. Quanquam et cum addit, et dicit, Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est, nihil aliud demonstrat nisi id nos cavere oportere, ne humanam laudem pro nostrorum operum mercede quaeramus, id est, ea nos beatos acis eleemosynam, inquit, noli tuba canere ante te, sicut hypocritae faciunt in synagogis et in vicis, ut glorificentur ab hominibus. Noli, inquit, sic velle innotescere, ut hypocritae. Manifestum est autem hypocritas non quod oculis praetendunt hominum, id etiam corde gestare. Sunt enim hypocritae simulatores, tanquam pronuntiatores personarum alienarum, sicut in theatricis fabulis. Non enim qui agit partes Agamemnonis in tragoedia, verbi gratia, sive alicujus alterius ad historiam vel fabulam quae agitur pertinentis, dicitur. Sic in Ecclesia, vel in omni vita humana, quisquis se vult videri quod non est, hypocrita est. Simulat enim justum,
Abbreviated transcription (Latin):
quia in eo ipso ut deo placeret intuebat᷑:¬
& placendum ẽẽ omnib recte p̃cipiebat:
ñ ut hoc appeteret᷑ tanquam merces rec¬
te factorum. s quia deo placere ñ posset.
qͥ non se his qͦs saluos fieri uellet p̃beret
imitandum. Imitari aut̃ illum qui sibi ñ
placuerit: nullo pacto qͥs quam potest. Sic̃
gͦ ñ absurde loqueret᷑ qͥ diceret. in hac aqͣ
qua nauem quero. ñ nauem quero. s patã.
sic apłs conuenient̾ diceret. in hac oꝑa qͣ
hõibus placeo. ñ hominib s placeo deo:
qͥa ñ hoc appeto. s ad id refero. ut me uni¬
tent᷑ qͦs saluos fieri uolo: sic̃ dicit. de obla¬
tione q̃ fit in scos. Non qͥa quero datum.
s inquiro fructum: id est qͦd quero datum
ur̃m. ñ hoc quero. s fructum ur̃m. Hoc enĩ
indicio apparere pot̾at quantum ꝓfecissent
in dm̃: cum id libent̾ facerent. qͦd ñ ꝓpt̾
gaudium de munerib.s ꝓpt̾ communio¬

Expanded text:
quia in eo ipso ut deo placeret intuebatur etquia in eo ipso ut deo placeret intuebatur et placendum esse omnibus recte praecipiebat, non ut hoc appeteretur tamquam merces recte factorum, sed quia deo placere non posset qui non se his quos saluos fieri uellet praeberet imitandum. imitari autem illum qui sibi non placuerit nullo pacto quisquam potest. sicut ergo non absurde loqueretur qui diceret: "in hac opera, qua nauem quaero, non nauem quaero, sed patriam": sic apostolus conuenienter diceret: n in hac opera, qua homieo, quia non hoc appeto, sed ad id refero ut me imitentur, quos salvos fieri volo. Sicut dicit de oblatione quae fit in sanctos, Non quia quaero datum, sed inquiro fructum : id est, Quod quaero datum vestrum, non hoc quaero, sed fructum vestrum. Hoc enim indicio apparere poterat quantum profecissent in Deum, cum id libenter offerrent, quod non propter gaudium de muneribus, sed propter communio
Abbreviated transcription (Latin):
candelabrum ut luceat omnib qui in do¬
mo st̃. sie luceat lum̃ ur̃m coram hominib
ut uideant bona facta ur̃a : S nonidi finẽ
constituit. addidit enim. Et glificent patrẽ
ur̃m: qͥ in celis ẽ. Hic aut̃ qͥa hoc rep̃hendit.
si ibi sit finis recte factoꝵ. id est si ꝓpt̾ea recte
faciamꝰ. ut tantum uideam᷑ ab hominib:
postea quam dixit. cauete facere iusticiam
urãm coram hominib. ut uideamini ab
eis. nicħ addidit. In qͦ apparet. non hoc eũ
s ne ob id forte recte fiat coram hominib.
ut uideamur ab eis. id ẽ ut hoc intueamͣ.
xp̃i seruus ñ eẽm: cum alio loco dicat. pla¬
cete omnib ꝑomnia. sic̃ & ego omnib ꝑ oĩa
placeo. Qͦd quiñ intelligc̃. contrarium pu¬
tant: cum ille se dixerit non placere ho¬
minib. qͥa non ideo recta faciebat ut
placeret hominib: s ut deo. ad euius
amorem corda hominum uolebat conu̾¬
tere. eo ipso qͦd placebat hominib. Itaq &¬
non se placere hominib recte dieebat

Expanded text:
in domo sunt. sic luceat lumen uestrum coram hominibus, ut uideant bona facta uestra? sed non ibi finem constituit. addidit etiam: et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. hic autem, quia hoc reprehendit, si ibi sit finis recte factorum, id est si propterea recte facimus, ut tantum uideamur ab hominibus, posteaquam dixit: cauete facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, nihil addidit. in quo apparet non hoc eum sed ne ob id forte recte fiat coram hominibus, ut videamur ab eis, id est, ut hoc intueamur,Christi servus non essem ; cum alio loco dicat, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo . Quod qui non intelligunt, contrarium putant; cum ille se dixerit non placere hominibus, quia non ideo recte faciebat ut placeret hominibus, sed ut Deo, ad cujus amorem corda hominum volebat convertere, eo ipso qnon se placere hominibus recte dicebat,
Abbreviated transcription (Latin):
facimꝰ cibũ ⁊ postiꝰ eugłm id ẽ regnũ di: ita ut
si ñ des it cibꝰ. ñ qͤramus regnum di. Hoc est
gͦ pͥmum querere cibum. & deinde regnum
ħ. id ẽ hoc pͥori locoponere. illud posteriori.
Si aut̃ idõ querimꝰ cibum. ut habeamꝰ regnũ
di. facimtis qͦd dictum ẽ. Querite pͥmum reg¬
num ce iusticiam dei: & hȩc omnia apponen
di & iusticiam eiꝰ id est hoc p̃ponentibus
cȩt̾̃is reb. ut ꝓpt̃ hoc cęt̃a queramus: ñ debet
scibẽe sollicitudo. ne illa desint. quȩ huic
indigetis. E ideo cum dixisset. querite pͥmũ
regnum & iusticiam dĩ. ñ dixit deinde ista
querite. quamuis sint necessaria: s ait. hec
omuia apponent᷑ uobis. id est consequent᷑ su l¬
la queratis. sine ullo ur̃o impedimento: ne cũ
ista queritis. illinc aũtamini: aut ne duos fi¬
nes constituatis: ut & regnum dei ꝓpt̃ se appe¬
tatis. & ista necessaria : s hȩc potiꝰ ꝓpt̾ illud.

Expanded text:
facimus cibum, et posterius regnum Dei, ita ut facimus cibum, et posterius regnum Dei, ita ut si non sit cibus, non quaeramus regnum Dei. Hoc est ergo primum quaerere cibum, et deinde regnum Dei, id est, hoc priori loco ponere, illud posteriori. Si autem ideo quaerimus cibum, ut habeamus regnum Dei, faciamus quod dictum est: Quaerite primum regnum Dei, et justitiam ejus, et haec omnia apponeejus et justitiam Dei, id est praeponentibus caeteris rebus, ut propter hoc caetera quaeramus, non debet subesse sollicitudo ne illa desint quae huic vindigetis. Et ideo cum dixisset: Quaerite primum regnum et justitiam Dei, non dixit: Deinde ista quaerite, quamvis sint necessaria; sed ait: Haec omnia apponentur vobis, id est, consequentur, si illa quaeratis, sine ullo vestro impedimento: ne cum ista quaeritis, illinc avertamini; aut ne duos fines constituatis, ut et regnum Dei propter se appetatis, et ista necessaria; sed haec potius propter illud:
Abbreviated transcription (Latin):
ligunt: ego aut̃ ñ habebo: qͥa ñ ipsum ettan
gelium diligo. s eiꝰ p̃cium in illis temporalib
constitutum. Qͦoͦ nefas ẽ fieri: ut ñ tanquam
filiꝰ ministret qͥsq euangłm : s tanqͣm seruus.
cui dispensato credita ẽ: ut tanqm alienum
eroget. nich in de ipse capiat p̃t̃ cibaria. que
ũ de participatione regni. s sustentaculum
mis erȩ seruitutis dant᷑ extͥns ecꝰ: quanquam
alio loco & dispens atorem se dicat. Potest enĩ
& seruus in filior numerum adoptatꝰ: eam rẽ
in qͦ coheredis sortem meruit fidelit̾ dispensa¬
re participib suis. S nẽ tibi ait. si aut̃ inuitꝰ dis¬
pensato mͥ credita ẽ. talem dispensatorẽ in¬
telligi uoluit: qͥ alienum dispenset. unde
querit᷑. Et ido illud pͥmum ẽ ꝓpt̾ qͦd istã rem
queris. ñ ista res. qͣm ꝓpt̃ aliud queris. Quappt̃
si eugłm & regnum di ꝓpt̃ cibum querimꝰ pͥorẽ

Expanded text:
ligunt. ego autem non habeo, quia non ipsum eualigunt. ego autem non habeo, quia non ipsum euagelium diligo, sed ejus pretium in illis temporalibus constitutum. Quod nefas est fieri, ut non tanquam filius ministret quisque Evangelium, sed tanquam servus cui dispensatio credita est; ut tanquam alienum eroget, nihil inde ipse accipiat praeter cibaria, quae non de participatione regni, sed ad sustentaculum miserae servitutis dantur extrinsecus. Quanquam alio loco et dispensatorem se dicat. Potest enim et servus in filiorum numerum adoptatus, eam rem in qua cohaeredis sortem meruit, fideliter dispensare participibus suis. Sed nunc ubi ait, Si autem invitus, dispensatio mihi credita est; talem dispensatorem intelligi voluit, qui alienum dispensat, unde quaeritur: et ideo illud primum est propter quod istam rem quaeris, non ista res quam p cibum quaerimus, priorem
Abbreviated transcription (Latin):
casionem querentes manib suis uictum trans¬
igere. Si enim euangehitauero inqͥt: ñ est mͥ
gła. Id est si euangłitauero ut ita fiant in me.
nem euangłii in cibo & potu & uestitu colloca¬
uero. S quare ñ ẽ ei gła: Necessitas enĩinquit
mͥ incumbit: id est ut ideo euangelizem. quia
unde uiuam ñ habeo: aut ut acqͥram tempora¬
lem fructum de p̃dieatone et̾noꝵ. Sic enĩ iã
necessitas erit in euangłio: ñ uoluntas. Ue enĩ
mͥ erit inqͥt. si ñ euangelitauero. S qͦmͦ debet
euangłitare: Scilicet: ut in ipso euangelio &
in regno cłi ponat mercedem.Ita enĩ potest ñ
coactꝰ euangłizare: s uolens. Si enim uolens
inqͥt hoc facio: mercedem habeo. Si aut̃ inuitꝰ:
dispens aqͥo mͥ credita ẽ. Id ẽ si coactꝰ mopia
earum rerum q̃ temporali uitȩ st̃ necessaride
p̃dico euangłm : alii ꝑme habebt̃ mercedem
euangłii. qͥ euangłm ipsum me p̃dieante di¬

Expanded text:
casionem quaerentes, manibus suis victum transcasionem quaerentes, manibus suis victum transigere. gloria: id est: si euangelizauero, ut ista fiant in me, dem euangelii in cibo et potu et uestitu collocauero. sed quare non est ei gloria? necessitas enim, inquit, mihi incumbit, id est: ut ideo euangelizem, quia unde uiuam non habeo aut adquiram temporalem fructum de praedicatione aeternorum. sic enim iam necessitas erit in euangelio, non uoluntas. uae enim mihi est, inquit, si non euangelizauero. quomodo debet euangelizare? scilicet ut in euangelio et in regno ponat mercedem; ita enim potest non coactus euangelizare, sed uolens. si enim uolens, inquit, hoc facio, mercedem habeo; si autem inuitus, dispensatio mihi credita est, id est: si coactus inopia earum rerum, quae temporali uitae sunt necessariae, praedico euangelium, alii per me habent mercedem euangelii, qui euangelium ipsum me praedicante di
Abbreviated transcription (Latin):
apłs manib suis uictum suum tolerauit. De
his enim alio loco dic̃: ut amputem occasio¬
nem his qͥ quert̃ occasionem.Quanquam cẽ
siut cȩt̾i boni apłi ꝑmissu dñi de euangelio
uiueret. & ñ in eo constitueret finem euange¬
lizandi.s magis ipsiꝰ uictꝰ sui finem in euan¬
gelio collocaret: id est ut suꝑiꝰ dixi. ñ ideo
euangelizaret.ut ꝑueniret ad cibum. & si
qua sunt talia necessaria:. s idõ ista sumeret
ut illudimpleret. ne ñ uolens s necessitate
euangłiraret. Hoc enim imꝓbat cum dicit.
Nescitis qm̃ qͥ in templo oꝑant᷑: q̃ de templo
fc̃ edunt: Qui altarioseruiunt: altario com¬
partiunt᷑: Sic & dñs ordinauit his qͥ euan¬
gelium annunciant. de eugho uiuere. Igo
autẽ nulliꝰ hoꝵ uꝰ sum. Hinc ostendit ꝑmis¬
sum eẽ: non ussum. alioqum. cont̾ p̃ceptũ dñi
gis mori: qm głam meam qͥs quam inanem
faciat. Hoc dix̃: qͥa iam statuerat ꝓpt̃ qͦs dam oc¬

Expanded text:
Apostolus, manibus suis victum suum toleravit . De Apostolus, manibus suis victum suum toleravit . De his enim alio loco dicit, « Ut amputem occasionem, iis qui quaerunt occasionem » . Quanquam etiam si, ut caeteri boni apostoliin eo victu constitueret finem evangelizandi, sed magis ipsius victus sui finem in Evangelio collocaret: id est, ut superius dixi, non ideo evangelizaret, ut perveniret ad cibum, et si qua sunt alia necessaria; sed ideo ista sumeret, ut illud impleret, ne non volens, sed necessitate evangelizaret. Hoc enim improbat, cum dicit: « Nescitis quoniam qui in templo operantur, quae de templo sunt edunt; et qui altario deserviuntiuntur: sic et Dominus ordinavit iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere: ego autem nullius horum usus sum. » Hinc ostendit permissum esse, non jussum; alioquin contra praeceptum Domini gis mori, quam gloriam meam quisquam inanem faciat. » Hoc dixit, quia jam statuerat, propter quosdam oc
Abbreviated transcription (Latin):
omnia faciamꝰ. quecunq facimꝰ. s qͥa in hac ui¬
ta militamꝰ ut ad illud regnum ꝑuenire pos¬
simus. quȩ uita sine his necessarus agi non
illud pͥmum: significauit qͥa post̾ius hoc que¬
rendum ẽ. ñ tempore s dignitate. Illud tan¬
quam bonum nr̃m: hoc tanquam necessariũ
nr̃m. Necessarium aut̃: ꝓpt̃ illuo bonum. Neq
enim ũb gr̃a ideo debemus euangelizare ut
manducemꝰ: s ideo manducare ut euangeli¬
zemus. Nam si ꝓpt̾ea euangelizamus ut man¬
ducemus: uilius habemꝰ euangłm qͣm cibũ.
Et erit iam bonum nr̃m in manducando: ne¬
cessarium aut̃ in euangłizando. Qͦd etiam
apłs ꝓhibet cum dicit licere sibi quidem & ꝑ
missum ẽẽ a dño. ut qͥ euangłm annunciaÑ
de euangłio uiuant. id est de euangłio habe¬
ant ea q̃ huic uitȩ fc̃ necessaria: s tam̃ se ñ eẽ
abusum hac potestate. Erant enim mult qui
occasionem hab̃e cupiebant acqͥrendi. & uen¬
dendi euangłm: qͥb eam uolens amputare

Expanded text:
faciamus quaecumque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non illud « primum, » significavit quia hoc posterius quaerendum est, non tempore, sed dignitate: illud tanquam bonum nostrum, hoc tanquam necessarium nostrum; necessarium autem propter illud bonum. 54. Neque enim, verbi gratia, ideo debemus evangelizare, ut manducemus; sed ideo manducare, ut evangelizemus: nam si propterea evangelizamus, ut manducemus, vilius habemus Evangelium quam cibum; et erit jam bonum nostrum in manducando, necessarium autem in evangelizando. Quod etiam Apostolus prohibet, cum dicit licere sibi quidem, et permissum esse a Domino, ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant, id est, de Evangelio habeant ea quae huic vitae sunt necessaria; sed tamen se non esse abusum hac potestate. Erant enim multi qui occasionem habere cupiebant acquirendi et vendendi Evangelium, quibus cam volens amputare
Abbreviated transcription (Latin):
stituere bonum ur̃m: ut uos uideant hoĩes.
Alioquin mercedem ñ habebitis apud pa-¬
trem ur̃m qͥ in cęlis est. Nonsi ab hominib
uideamini: s si ꝓpt̃ea iuste inuatis. ut ab
hominib uideamini. Namubi erit quod in
pͥncipio sermonis huiꝰ dictum ẽ. uos estis
lumen mund. & ñ potest ciuitas abscondi
suꝑ montem constituta. neq accendunt lu

Expanded text:
stituere bonum vestrum, ut vos videant homines; stituere bonum vestrum, ut vos videant homines; alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est: non si ab hominibus videamini, sed si propterea juste vivatis ut ab hominibus videamini. Nam ubi erit quod in principio sermonis hujus dictum est: Vos estis lumen lux mundi? Non potest civitas abscondi super mont
Abbreviated transcription (Latin):
laudantib gratuleris. qͥb id qͦd bonum est
laudaret. Ipsamq laudem tuam. tc̃ intelli¬
gas utilem ẽẽ laudantib siñ te ipsum in tua
bona uita. s dm̃ honorent. cuiꝰ scĩssimum tẽ¬
plum est qͥs qͥs uiuit bene: ut illud impleat᷑.
latides hominum: & ad eas referre qͦd recte fa¬
cis: id est ꝓpt̾ea recte facere aliquid. ut hoĩbus
placeas. Sic enim etiam simulare bonum
dare. Qͦd qui faciunt. id est qui bonitatem
simulant: duplici corde st̃. Non gͦ habet
simplex cor. id est mundum cor. nisi qͥ trans¬
cendit humanas laudes : & illum solum in¬
tuetur cum recte uiuit. & ei placere nitit᷑.
qͥ conscientie solus inspector est: de cuiꝰ con-¬
scientiȩ puritate. qͥcquid ꝓcedit. tanto est
laudabilitis. quanto humanas laudes minꝰ
desidat. Cauete gͦ inquit facere iusticiam ue¬
stram coram hominib: ut uideamini ab eis:
Id ẽ cauete hoc animo iuste uiuere. & ibi con¬

Expanded text:
laudantibus gratuleris, quibus id quod bonum est laudantibus gratuleris, quibus id quod bonum est laudaret, ipsamque laudem tuam tunc intellegas utilem esse laudantibus, si non te ipsum in tua bona uita, sed in te deum honorent, cuius sanctissimum templum est quisquis uiuit bene, ut illud impleatur laudes hominum et ad eas referre quod recte facis, id est propterea recte facere aplaceas; sic enim etiam simulare bonum dare: quod qui faciunt, id est qui bonitatem simulant, duplici corde sunt. Non ergo habet simplex cor, id est mundum cor, nisi qui transcendit humanas laudes, et illum solum intuetur cum recte vivit, et ei placere nititur qui conscientiae solus inspector est; de cujus conscientiae puritate quidquid procedit, tanto est laudabilius, quanto humanas laudes minus desiderat. Cavete ergo, inquit, facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis, id est, cavete hoc animo juste vivere, et ibi con
Abbreviated transcription (Latin):
iscõiam usq ad cuius tractatio¬
ĩnem liber pͥmus t̃minum acce¬
pit. sequit᷑ cordis mundicia:
unde iste sumit exordium Cordis audem
muncdicia ẽ.: tanquam ocłs qͦuidetur deus.
Cuiꝰ simplicis habendi tantam curam esse
oportet: quantam eiꝰ rei dignitas flagitat. q̃
tali ocło conspici potest. Huic autem oculo
magna ex parte mundato. difficile est non
subreꝑe sordes aliqͣs. de his reb quȩ ipsas bo¬
nas nr̃as actiones comamitari solent: ueluti ẽ
laus humana. Siquidem hie non recte ui¬
uere ꝑnitiosum est: recte aut̃ uiuere & nol¬
le laudari: quid ẽ altud quam inimicum
eẽ reb humanis: Quȩ utiq tanto ft̃ mise¬
riores: qͣntominus placent recte uitȩ hõiũ.
Si gͦ int̃ qͦs uiuis. te recte uiuentem ñ lau¬
dauerint: illi in errore st̃. Si aut̃ laudaue.¬
rint. tu in ꝑicło: nisi tam simplȩx cor habu¬
eris & mundum.ut ea q̃ recte facis ñ ꝓꝓter
laudes hominum facias: magisq illis rect̾ae

Expanded text:
icordiam, usque ad cujus tractationem liber primus terminum accepit, sequitur cordis mundatio, unde iste sumit exordium. Cordis autem mundatio est, tanquam oculi quo videtur Deus; cujus simplicis habendi tantam curam esse oportet, quantam ejus rei dignitas flagitat, quae tali oculo conspici potest. Huic autem oculo magna ex parte mundato difficsubripere sordes aliquas de his rebus, quae ipsas bonas nostras actiones comitari solent, ueluti est laus humana, si quidem non recte uiuere perniciosum est. recte autem uiuere et nolle laudari quid est aliud quam inimicum esse rebus humanis, quae utique tanto sunt miseriores, quanto minus placeret recta uita hominum? si ergo inter quos uiuis te recte uiuentem non laudauerint, illi in errore sunt; si autem laudauerint, tu in periculo, nisi tam simplex cor habueris et mundum, ut ea quae recte facis non propter laudes hominum facias magisque illis recte
Abbreviated transcription (Latin):
uideamin ab eis. Qͦd aut̃ sequit᷑. amen di¬
couob̾ ꝑceꝑunt mercedem suam: ad illud
respicit quod supra posuit. alioquin merce.¬
dem ñ habebitis apud patrem urm qͥ in
cȩlis ẽ. Deinde sequit᷑. Te aut̃ faciente elemo

Expanded text:
ideamini ab eis, Quod autem sequitur, Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam; ad illud respicit quod supra posuit, Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum, qui in coelis est. Deinde sequitur, Te autem faciente eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
obrem uidet᷑ michi studiosis & ingeniosis
adolescentib ce timentib dm̃. beatamq uitã
querentib salubrit̃ p̃cipi. ut nullas doctri¬
nas quȩ p̃t̾ eccłiam xp̃i exercent᷑. tanquam
adbeatam uitam capessendam secure sequi
audeant: sed eas sobrie diligent̃ q duudicẽt.
&e siqͣs inuenerint ab hominib institutas.
uarias ꝓpt̾ diu̾sam uoluntatem instituen¬
tium. ce ignotas ꝓpt̾ suspiciones errantiũ.
maxime si habent etiam cum demonibus
initam societatem. ꝑ quarundam significa¬
tionum quasi quedam pacta atq conuenta.
repudient penitꝰ & decestent᷑: alienent etiam
studium a suꝑfluis & luxuriosis hominum
institutis. Illa uͦ instituta hominum quȩ ad
societatem conuiuentium ualent ꝓ ipsa uite
hui necessitate. non negligant In cȩt̾is autẽ
doctrinis quȩ apud gentes inueniunt᷑ pret̃
hystoriam rerum. uł p̃t̃iti temporis uel p̃sen¬
tis ad sensꝰ corporis ꝑtinentium. qͥb etiam

Expanded text:
ob rem uidetur mihi studiosis et ingeniosis ob rem uidetur mihi studiosis et ingeniosis adulescentius et timentibus deum beatamque uitam quaerentibus salubriter praecipi, ut nullas doctrinas, quae praeter ecclesiam Christi exercentur, tamquam ad beatam uitam capessendam secure sequi audeant, sed eas sobrie diligenterque diiudicent, et si quas inuenerint ab hominibus institutas, uarias propter diuersam uoluntatem instituentium et ignotas propter suspiciones errantium, maxime si habent etiam cum daemonibus initam societatem per quarundam significationum quasi quaedam pacta atque conuenta, repudient penitus et detestentur, alienent etiam studium a superfluis et luxuriosis hominum institutis. illa uero instituta hominum, quae ad societatem conuiuentium ualent, pro ipsa uitae huius necessitate non neglegant. in ceteris autem doctrinis, quae apud gentes inueniuntur, praeter historiam rerum uel praeteriti temporis uel praesentis, ad sensus corporis pertinentium, quibus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
efficere qͣdratam figuram: aut ñ ad t̾nari¬
um numerum tripla sint. ad senarium
sexqualtera. ad nullum dupla. quia intelligi¬
biles numeri semissem non habent. Siue
gͦ in se ipsis considerent᷑. siue ad figurarũ
aut ad sonors aliarumue motionum leges
numeri adhibeant᷑. incommutabiles regu¬
las habent: neq ullo mͦ ab hominib insti¬
tutas. s ingeniosoꝵ sagacitate comꝑtas. Qe
tam̃ omnia quisqͥs ita dilexerit. ut iactare¬
se iit̃ imꝑitos uelit. & ñ potiꝰ querere unbe
sint uera. quȩ tantumm uera ẽẽ ꝑsenserit. &
unde quedam nonsolum uera s etiam incõ¬
mutabilia. que incõmutabilia ẽẽ comp̃hen¬
derit. ac sic abspecie corpoꝵ usq ad huma
sit. constituta tamen int̾ in cõmutabilem
supͣ se ueritatem & mutabilia infra se cȩtera.
ad uniꝰ dei laudem atq dilectionem cuncta
conũtere. a quo cuncta ẽẽ cognoscit. doctus
uideri potest: ẽẽ aut̃ sapiens nullomͦ. Qm

Expanded text:
efficere quadratam figuram, aut non ad ternariefficere quadratam figuram, aut non ad ternarium numerum tripla sint, ad senarium sescupla, ad nullum dupla, quia intelligibiles numeri semissem non habent. Sive ergo in seipsis considerentur, sive ad figurarum aut ad sonorum aliarumve motionum leges numeri adhibeantur, incommutabiles regulas habent, neque ullo modo ab hominibus institutas, sed ingeniosorum sagacitate compertas. 57. Quae tamen omnia quisqse inter imperitos uelit et non potius quaerere, unde sint uera quae tantummodo uera esse persenserit, et unde quaedam non solum uera sed etiam incommutabilia, quae incommutabilia esse comprehenderit, ac sic ab specie corporum usque ad humansit, constituta tamen inter incommutabilem supra se ueritatem et mutabilia infra se cetera ad unius dei laudem atque dilectionem cuncta conuertere, a quo cuncta esse cognoscit,: doctus uideri potest, esse autem sapiens nullo modo. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
animadũtunt cum faciunt. aut intelligunt
cum audiunt. qͥ aut̃ ambulare ñ possunt.
multominꝰ ea curant: que nec exꝑiendo posst̃
attendẽ: ita plerunq qeius ingeniosꝰ uidet
non ẽẽ ratam conclusionem quam p̃cepta eiꝰ
capit. Tardꝰ autem non eã uidet. s multomi¬
nus qͦd de illa p̃cipit᷑. Magisꝙ in his om̃ĩb
ipsa spectacła ueritatis sepe delectant. quam
ex eisin disputando aut iudicando adiuuam.
nisi forte qͥd exercitatiora reddunt ingenia.
si etiam maligniora aut inflatiora ñ reddãt.
hoc est ut aut deciꝑe ueri simili sermone
atq int̾rogationib ament. aut aliqͥd mag¬
num. quose bonis atꝙ innocentib antepo¬
nant. se assecutos putent qͥista didicerunt.
mo clarum est quod non sit ab hominib
instituta: s potiꝰ indagata atq inuenta. Don
emmsicut pͥmam syllabam italiȩ qͣm bre¬
uem ꝓnunciauerunt uct̃es. uoluit uirgilsꝰ
longa facta est. ita quisquam potest efficere

Expanded text:
animadvertunt cum faciunt, aut intelligunt animadvertunt cum faciunt, aut intelligunt cum audiunt. Qui autem ambulare non possunt, multo minus ea curant, quae nec experiendo possunt attendere. Ita plerumque citius ingeniosus videt non esse ratam conclusionem, quam praecepta ejus capit; tardus autem non eam videt; sed multo minus quod de illa praecipitur: magisque in his omnibus ipsa spectacula veritatis saepe delectant, quam ex eis in disputando aut judicando adjuvamur; nisi forte quod exercitatiora reddunt ingenia, si etiam maligniora aut inflatiora non reddant, hoc est, ut aut decipere verisimili sermone atque interrogationibus ament, aut aliquid magnum, quo se bonis atque innocentibus anteponant, se assecutos putent qui ista didicerunt. mo clarum est quod non sit ab hominibus instituta, sed potius indagata atque inventa. Non enim sicut primam syllabam Italiae, quam brevem pronuntiaverunt veteres, voluit Virgilius, et longa facta est; ita quisquam potest efficere
Abbreviated transcription (Latin):
uel sciriuł credi aliquid faciunt. aut ad expe¬
tendum fugiendum ue animos mouent. inuen¬
te potiꝰ quodita se habeant. quamut ita se ha¬
ut ꝓferamꝰ ea quȩ intellecta sunt quam ut in¬
telligamꝰ adhibenda ẽ. Illa uͦ pars conclu¬
sionum & diffinitionum & distributionum
plurimum intellectorem adiuuat. tantũ
absit error quo uident᷑ sibi homines ipsam
beate uitȩ ueritatem didicisse cum ista di¬
dicerint: qͣnquam plerunq accidat. ut
facilius homines res eas assequant᷑. ꝓpt̃ qͣs
assequendas ista discunt᷑. quam talium p̃¬
ceptoꝵ nodosissimas & spinosissimas discipli¬
nas. Tanquam si qͥspiam dare uolens p̃cepta
ambulandi. moneat ñ ẽẽ leuandum postĩo¬
rem pedem nisi cum posueris pͥorem. deinde
minutatim quemadmodum articłorum. &
poplitum cardines oporteat mouere descͥbat.
uera enim dicit: nec altt̃ ambulari potest. S
faciliꝰ homines hȩc faciendo ambulant. qmͣ

Expanded text:
vel sciri vel credi aliquid faciunt, aut ad expevel sciri vel credi aliquid faciunt, aut ad expetendum fugiendumve animos movent, et inventae potius quod ita se habeant, quam ut ita se haut proferamus ea quae intellecta sunt, quam ut intelligamus, adhibenda est. Illa vero conclusionum et definitionum et distributionum, plurimum intellectorem adjuvat: tantum absit error, quo videntur homines sibi ipsam beatae vitae veritatem didicisse, cum ista didicerint. Quanquam plerumque accidat ut facilius homines res eas assequantur, propter quas assequendas ista discuntur, quam talium praeceptorum nodosissimas et spinosissimas disciplinas. Tanquam si quispiam dare volens praecepta ambulandi, moneat non esse levandum posteriorem pedem, nisi cum posueris priorem, deinde minutatim quemadmodum articulorum et poplitum cardines oporteat movere, describat. Vera enim dicit, nec aliter ambulari potest; sed facilius homines haec faciendo ambulant, quam