comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onorio ausustosexies consule.
septimo idus decembris. ausu¬
stinus ep̃s eccłiȩ catholicȩ ippo¬
ti regiensium regionum drc̃.
Hesterno die scis te dixisse. quod possis de¬
fendere scͥpturas manichei. & asscrere qͦd
ueritatem habeant. Si hoc placet tͥ & hodie
facere. aut p̃sumis te posse. dic. Felix mani¬
cheus dixit. Ego nou nego me dixise defen¬
derc legem meam: si ꝓferant᷑ auctores legismee
in medio. Et cum augustinꝰ ep̃s epłam mani
Si legero ex hoc codice quem me uides ferre
epłam manichei qm fundamenti appellatiᷤᷤ.
potes agnoscere an ipsa sit: Felix dixit Ag¬
nosco. Pugustinꝰ dixit. Accipe tuipse ce lege.
Et cum accepisset codicem felix legit. Mani
sunt salubriauerba ex ꝑhenni ac uiuo fonte.
que qui audierit. & hisdem pͥmum credidit.
deinde quȩ insinuata sunt cristodierit. nun¬
quam erit morti obnoxiꝰ. uerum et̃na & glo¬
riosa uita fruetur. Nam ꝓfecto beatꝰ est uidi¬
candus qui hac diuina instructꝰ cognitione

Expanded text:
Honorio Augusto sextum consule, septimo idus decembris, AUGUSTINUS episcopus Ecclesiae catholicae Hipponeregiensium regionum dixit: Hesterno die scis te dixisse quod possis defendere scripturas Manichaei, et asserere quod veritatem habeant; si hoc placet facere aut praesumis te posse, dic. FELIX Manichaeus dixit: Ego non nego me dixisse defendere legem meam, si proferantur auctores legis meae in medio. Et cum Augustinus episcopus epistSi legero ex hoc codice, quem me uides fen-e, epistulam Manichaei quam Fundamenti appellatis, potes agnoscere, an ipsa sit? FEL. dixit: Agnosco. AUG. dixit: Accipe tu ipse et lege. Et cum accepisset codicem Felix, legit: Manicsunt salubria uerba ex perenni ac uiuo fonte: quae qui audierit et iisdem primum crediderit, deinde quae insinuata sunt custodierit, numquam erit morti obnoxius, uerum aeterna et gloriosa uita fruetur. nam profecto beatus est iudicandus, qui hac diuina instructus cognitione
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ ipsa me plusquam dici potest in illa
eloquentia delectant. quȩ sunt his uiris
çum oratorib gentilium poetis ue cõmunia.
uud magis admiror & stupeo: quod ista
nr̃a eloquentia ita usi sunt ꝑ alt̾am qndã
eloquentiam suam. ut nec deesset eis nec e¬
mineret in eis: qͥa eam nec imꝓbari ab illis.¬
nec ostentari oportebat. Quoꝵs alt̾um fie-¬
ret siuitaretur: alt̾um putari posset. si faci¬
le agnosceret᷑. Et in quib forte locis agnos.
citur a doctis. tales resdicunt᷑. ut uerbaqͥ¬
bus dicunt᷑ non ab dicente adhibita. s ipsis
reb uelut sponte subiuncta uideant᷑. Qͣsi
sapientiam de domo sua id ẽ pectore sapi
bilem famulam etiam ñ uocatam seqͥ elo¬
quentiam. Oͥs enim non uideat quiduo¬
luerit dicere. & quam sapient̃ dixerit apls:

Expanded text:
Sed non ipsa me plus quam dici potest in illa Sed non ipsa me plus quam dici potest in illa eloquentia delectant, quae sunt his viris cum oratoribus Gentilium poetisve communia: illud magis admiror et stupeo, quod ista nostra eloquentia ita usi sunt per alteram quamdam eloquentiam suam, ut nec deesset eis, nec emineret in eis: quia eam nec imnec ostentari oportebat, quorum alterum fieret, si vitaretur, alterum putari posset, si facile agnosceretur". "Neque citur a doctis, tales res dicuntur, ut verba quibus dicuntur non a dicente adhibita, sed ipsis rebus velut sponte subiuncta videantur, quasi sapientiam de domo sua, id est, pectore sapiebilem famulam etiam non vocatam sequi eloquentiam. Quis enim non videat, quid voluerit dicere, et quam sapienter di
Abbreviated transcription (Latin):
noncongruit eloquentis: ita est quedam q̃
uiros summa auctoritate dignissimos pla¬
neq diuinos decet. Hac illi locuti sunt: nec
ipsos decet alia. nec alios ipsa. Ipsis enm con¬
gruit. Alios aut̃ quanto uidet᷑ humilior.
tanto altꝰ non uentositate s soliditate trans¬
cendit. Albi uͦ non eos intelligo: minꝰ quidẽ
michi apparet eoꝵ eloquentia. S eam non
dubito ẽẽ talem: qualis est ubi intelligo.
Ipsa quoq obscuritas diuinoꝵ salubriũq
dictoꝵ. tali eoquentiȩ miscenda fuerat:
in qͣ proficere nr̃ intellectꝰ. non solum inuen¬
tione. uerum etiam exercitatione deberet.
Possem quidem siuacaret om̃s uirtutes &
ornamenta eloquentiȩ de quib inflantur
isti. qui linguam suam nr̃oꝵ auctoꝵ lingͣ
ñ magnitudine s tumore p̃ponunt osten¬
dere inistorum litt̃is sacͥs. quos nob̃ erudi¬
endis & abhoc scło prauo in beatum scłm
transferendis. ꝓuidentia diuina ꝓuidit:

Expanded text:
non congruat eloquentis: ita est quaedam quae non congruat eloquentis: ita est quaedam quae viros summa authoritate dignissimos planeque divinos decet. Hac illi locutipsos decet alia, nec alios ipsa: ipsis enim congruit; alios autem, quanto videtur humilior, tanto altius non ventositate, sed soliditate transcendit. Ubi vero non eos intelligo, minus quidem mihi apparet eorum eloquentia, sed eam tamen non dubito esse talem, qualis est ubi intelligo. Ipsa quoque obscuritas divinorum salubriumque dictorum tali eloquentiae miscenda fuerat, in qua proficere noster intellectus, non solum inventione, verum etiam exercitatione deberet. 10. Possem quidem, si vacaret, omnes virtutes et ornamenta eloquentiae, de quibus inflantur isti qui linguam suam nostrorum auctorum linguae, non magnitudine, sed tumore praeponunt, ostendere in istorum Litteris sacris, quos nobis erudiendis, et ab hoc saeculo pravo in beatum saeculum transferendis, providentia divina providit.
Abbreviated transcription (Latin):
melius: qͣnto enim magis illic appetit᷑ sua¬
uitas: tanto facilius salubritas ꝓdest. Sunt
gͦ eccłiastiq uiri qui diuina eloquia ñsolũ
sapient̃. s eloquent̾ itiam tractauerunt. Q¬
bus legendismagis ñ sufficit tempꝰ: quam
deẽẽ ipsi studentib & uacantib possint. Hic
aliquis forsitan querit: utrum auctores nr̃i
quoꝵs scͥpta diuinitꝰ inspirata canonem no.¬
bis salubrima auctoritate fecerunt: sapien¬
tes tantummꝰ an eloquentes etiam nuncu¬
pandisint. Que quidem questio apud
me ipsum & apud eos qͥ mecum qͦd dicosen¬
tiunt. facillime soluit᷑. Nam ubi eos intelligo.
ñ solum nichil eis sapientiꝰ. uerum etiam ncħͣ
eloquentꝰi mͥ uideri potest. Et audeo dicere.
om̃s qui recte intelligunt quod illi loquun¬
tur: simul intelligere non eos alit̃ loquide¬
buisse. Sicut enim quedam eloquentiã q̃
magisetatem uiuenilem decet est quam se¬
nilem. nec iam dicenda ẽ eloquentia si ꝑsone

Expanded text:
melius? Quanto enim magis illic appetitur suamelius? Quanto enim magis illic appetitur suavitas, tanto fergo Ecclesiastici viri, qui divina eloquia non solum sapienter, sed eloquenter etiam tractaverunt: quibus legendis magis non sufficit tempus, quam deesse ipsi studentibus et vacantibus possunt. Hic aliquis forsitan quaerit, Utrum authores nostri, quorum scripta divinitus inspirata, canonem nobis saluberrima authoritate fecerunt, sapientes tantummodo, an eloquentes etiam nuncupandi sunt? Quae quidem quaestio apud meipsum et apud eos qui mecum, quod dico, sentiunt, facillime salvitur. Nam ubi eos intelligo, non solum nihil eis sapientius, verûm etiam nihil eloquentius mihi videri potest. Et audeo dicere, omnes qui recte intelligunt quod illi loquuntur, simul intelligere non aliter eos loqui debuisse. Sicut est enim quaedam eloquentia, quae magis aetatem iuvenilem decet, est quae senilem, nec iam dicenda est eloquentia, si personae
Abbreviated transcription (Latin):
tanto cum oportet inistis cẽ ditiorem: ut qͦd
dixerit suis u̾bis. ꝓbet ex illis. Et qui propͥis
uerbis minor erat: magnoꝵ testimonio qͦdã¬
mͦ crescat. ꝓbando enim delectat: qui minꝰ
potest delectare dicendo. Porro qͥ non solum
sapient̃. uerum etiam eloquent̃ uult dicẽ.
q̃m ꝓfecto plus ꝓderit. siutrunq potuerit:
ad legendosuel audiendos & exercitatione
imitandos eloquentes eum mitto: libentiꝰ
qmmagist̾s artis rethoricȩ uacare p̾cipio.
sitam̃ hi qͥ legunt᷑ & audiunt᷑. ñ solum elo¬
quent̃. setiam sapient̃ dixisse uł dicere ue¬
raci p̃dicatione laudantur. Qui enim elo.¬
quent᷑ dicunt. suauit̃: qui sapient̃. salub̾t
audiint᷑. Ept̃ quod non ait scͥptura. mult¬
tudo eloquentium. s multitudosapienti¬
um: sanitas est orbis t̾rarum. Sicut aut̃
sepe sumenda sunt & amara salubria:ita
semꝑuitanda ẽ ꝑniciosa dulcedo. S salu¬
brisuauitate. uł suaui salubritate quid

Expanded text:
tanto eum oportet in istis esse ditiorem; ut quod tanto eum oportet in istis esse ditiorem; ut quod dixerit suis verbis, probet ex illis; et qui propriis verbis minor erat, magnorum testimonio quodammodo crescat. Probando enim delectat, qui minus potest delectare dicendo. Porro qui non solum sapienter, verum etiam eloquenter vult dicere, quoniam profecto plus proderit, si utrumque potuerit; ad legendos vel audiendos et exercitatione imitandos eloquentes eum mitto libentius, quam magistris artis rhetoricae vacare praecipio: si tamen ii qui leguntur et audiuntur, non solum eloquenter, sed etiam sapienter dixisse vel dicere veraci praedicatione laudantur. Qui enim eloquenter dicunt, suaviter; qui sapienter, salubriter audiuntur. Propter quod non ait Scriptura, Multitudo eloquentium; sed, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum . Sicut autem saepe sumenda sunt et amara salubria, ita semper vitanda est perniciosa dulcedo. Sed salubri suavitate, vel suavi salubritate quid
Abbreviated transcription (Latin):
dem libris in quibꝰ id egerunt ueritate inst¬
gante coacti sunt confic̃i. ueram hoc est suꝑ¬
nam quȩ a patre luminum descendit sapi¬
entiam nescientes: quantomagis nos non
aliud sentire debemꝰ. qui huiꝰ sapientiȩ filii
& ministri sumꝰ: Sapient̃ aut̃ dicit homo
tantomagis uł minꝰ. qͣnto inscͥpt᷑is sanctis
magis minus ue ꝓfecit. Non dicoineis
multum legendis. memoriȩq mandandis:
s bñ intelligendis. ⁊ diligent̾ eaꝵ sensib in¬
dagandis St̃ enĩ qͥ eas legt̃: ⁊ negligt̃. Legc̃ ut
teneant: negligc̃ ne intelligant. Qͥb longe
sine dubio p̃ferendi st̃. qͥ u̾ba eaꝵ minꝰ tenẽt:
ce cor eaꝵ sui cordiᷤᷤ ocłis uident. S utrisq
melior. qͥ & cum uolet eas dic̃: &e sic̃ oportet
intelligit. huie gͦ qui sapienter debet
dicere. etiam quod ñ potest eloquent: u̾ba
scͥpturarum tenere maxime necessarium ẽ.
Quanto enim se pauꝑiorem cernit in suis.

Expanded text:
dem libris in quibus id egerunt, veritate instidem libris in quibus id egerunt, veritate instigante coacti sunt confiteri, veram, hoc est, supernam quae a Patre luminum descendit, sapientiam nescientes; quanto magis nos non aliud sentire debemus, qui hujus sapientiae filii et ministri sumus? Sapienter autem dicit homo tanto magis vel minus, quanto in Scripturis sanctis magis minusve profecit. Non dico in eis multum legendis memoriaeque mandandis, sed bene intelligendis, et diligenter earum sensibus indagandis. Sunt enim qui eas legunt, et negligunt; legunt ut teneant, negligunt ne intelligant. Quibus longe sine dubio praeferendi sunt qui verba earum minus tenent, et cor earum sui cordis oculis vident. Sed utrisque ille melior, qui et cum volet eas dicit, et sicut oportet intelligit. 8. Huic ergo qui sapienter debet dicere, etiam quod non potest eloquenter, verba Scripturarum tenere maxime necessarium est. Quanto enim se pauperiorem cernit in suis,
Abbreviated transcription (Latin):
Spes autem non confundit. Scd̃m: qm̃ ca
in elocutionis arte tradunt᷑. Sic̃ gͦ apłm p̃
ita quod eiꝰ sapientiam secuta sit eloqͤntia.
ñ negamꝰ. Scribens ad corinthios in scda
epła redarguit quosdam. qͥ erant ex iudis
pseudo apłi. eiq detrahebant. Et qm̃ se ipsũ
p̃dicare compellit᷑. hanc sibi uelut insipi¬
entiam tͥbuens: qm sapient̃ dicit. quamq
eloquent̃. S comes sapientiȩ. dux eloqͣntiȩ.
illam sequens. istam p̃cedens. & sequentemñ
respuens: Iterum dico inqͥt. neqͥs me existi¬
met insipientem eẽ. Alioqum uelut insipi¬
entem accipite me. ut & ego modicum qͥd

Expanded text:
spes autem non confundit; secundum, quiaspes autem non confundit; secundum, quiain elocutionis arte traduntur. Sicut ergo Aposita quod ejus sapientiam secuta sit eloquentia, non negamus. 12. Scribens ad Corinthios, in secunda Epistola redarguit quosdam, qui erant ex Judaeis pseudoapostoli, eique detrahebant: et quoniam seipsum praedicare compellitur, hanc sibi velut insipientiam tribuens, quam sapienter dicit, quamque eloquenter? sed comes sapientiae, dux eloquentiae; illam sequens, istam praecedens et sequentem non respuens. Iterum dico, inquit, ne quis me existimet insipientem esse; alioquin velut insipientem suscipite me, ut et ego modicum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m sc̃m qui datꝰ est nob̃: Hic siquisut ita
dixerim imꝑite ꝑit̾. artiseloquentiȩ p̃cepta
apłi secutum fuisse contendat. ñne a xp̃ia¬
nis doctis indoctisq ridebit᷑: Et tam̃ agnosqi¬
tur hic figa que clymax grece. latine uero a
qͥbdam ẽ appellata gradatio. qm̃scalam di¬
cere noluerunt: cumu̾ba uel sensa conectun¬
tur alterum ex alt̾o. sicut hic ex tribulatio¬
ne patientiam. ex patientia ꝓbationem. ex
ꝓbatione spem conexam uidemꝰ. Agnoscit᷑
&e aliud decꝰ. qm post aliqͣ ꝓnunciantis uo-¬
ce singła finita. que nr̃i membra ce cesa. g̾ci
siue. circuitꝰ quem periooon illi ap¬
pellant. Cuius membra suspendunt᷑ uoce
dicentis. donec ultimum finiat᷑. Nam eoꝵ
q̃ p̃cedunt circuitum. membrum illud est
pͥmum: qm̃ tͥbulatio patientiam oꝑat᷑. Scd̃m:
patientia aut̃ ꝓbationem. Tercium: ꝓbatio
uerospem. Deinde subiungit᷑ ipse circuitꝰ.
qui tͥb ꝑagit᷑ membris. Quoꝵs pͥmum est.

Expanded text:
 sanctum, qui datus est nobis ? Hic si quis, ut ita dixerim, imperite peritus, artis eloquentiae praecepta Apostolum secutum fuisse contendat, nonne a Christianis doctis indoctisque ridebitur? Et tamen agnoscitur hic figura, quae κλίμαξ graece, latine vero a quibusdam est appellata gradatio, quoniam scalam dicere noluerunt, cum verba vel sensa connectuntur alterum ex altero; sicut hic, ex tribulatione patientiam, ex patientia probationem, ex probatione spem connexam videmus. Agnoscitur et aliud decus, quoniam post aliqua pronuntiationis voce singula finita, quae nostri membra et caesa, Graeci sive circuitus, quem περίοδον illi appellant, cujus membra suspenduntur voce dicentis, donec ultimo finiatur. Nam eorum quae praecedunt circuitum, membrum illud est primum, quoniam tribulatio patientiam operatur; secundum, patientia autem probationem; tertium, probatio vero spem. Deinde subjungitur ipse circuitus, qui tribus peragitur membris, quorum primum est,
Abbreviated transcription (Latin):
infirmatur. & ego ñ infirmor: Qͥs scanda¬
lizatur. & ego nonuror: Si głari oportet:
in his quȩ infirmitatis meȩ sunt gloriabor.
Quanta sapientia ista sint dicta uigilan¬
tes uident: quanto uͦ etiam eloquentiȩ cu¬
currerint flumine. & qui stertit aduercit.
Porroautem qui nouit agnoscit quod ea ce¬
sa quȩ commata greci uocant. & membra &
cireuitꝰ. de qͥb paulo ante disserui. cum de¬
centissima uarietate int̾ponerent᷑: dotam
istam speciem dictionis. & qͣsi eiꝰ uultum qͦ
ctiam indocti delectant᷑ mouenturq: fe¬
cerunt. Namunde cȩpimꝰ hc̃ locum insere¬
re. circuitꝰ sunt. pͥmiminimi. hoc ẽ bimem¬
bres. Minus enim quam duo membra cir¬
cuitus habere non possunt: plura uͦ posst̾.
Qͦ ille pͥmus est. Iterum dico: nequis me
existimet insipientem ẽẽ. Sequit᷑ alius tri¬
membris. Alioquin: uelut insipientem acci¬
pite me. ut &e ego modicum quiꝰ głer. Terciꝰ
qui sequit᷑ membra habet .iiii. Qd loqͦr.¬

Expanded text:
infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Si gloriari oportet, in iis quae infirmitatis meae sunt, gloriabor . Quanta sapientia ista sint dicta vigilantes vident. Quanto vero etiam eloquentiae concurrerint flumine, et qui stertit advertit. 13. Porro autem qui novit, agnoscit quod ea caesa quae κόμματα Graeci vocant, et membra, et circuitus, de quibus paulo ante disserui, cum decentissima varietate interponerentur, totam istam speciem dictionis, et quasi ejus vultum, quo etiam indocti delectantur moventurque, fecerunt. Nam unde coepimus hunc locum inserere, circuitus sunt: primus minimus, hoc est bimembris; minus enim quam duo membra circuitus habere non possunt, plura vero possunt: ergo ille primus est, Iterum dico, ne quis me existimet insipientem esse. Sequitur alius trimembris, Alioquin velut insipientem suscipite me, ut et ego modicum quid glorier. Tertius qui sequitur membra habet
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦd aut̃ se comp̃hendit. finitum est sibi
Et intellectꝰ intelligit se. Oͦ finitus est sibi. sc
infinitus ẽẽ uult. quamuis possit: qͥa notꝰ sibi
ẽẽ uuit. Amat enim se. De filio. xui.
s̃ omnium quȩ sunt causa ẽ. Qͦd autẽ
omnium rerum causa ẽ: etiam sapientie
suȩ causa ẽ. Nec unqͣm ds sine sapientia. Sue
gͥ sempit̃nȩ sapientiȩ causa est sempiterna:
nec tempore pͥor est. qͣm sua sapientia. Dem¬
de si patrem eẽ sempit̃num inest deo. nec fuit
aliqndo non pater: nunqͣm sine filio fuit.
non ẽ. Omne futurum nondum est.
dm̃ aut̃. nichil deest. Nec prec̾itum gͥ nec fu¬
turum: s omne presens est apud deum.
quo constat. aliud quo discernit᷑: aliud qͦ
congruit. Uniu̾sa gͥ creatura si &e est quo qͦ
modo. & ab eo quod omnino nicħ est pluri¬
mum distat. &e suis partib sibimet congru¬
it:causam quoq eiꝰ trinam ẽẽ oportet: Qa
sit. qua hoc sit. qua sibi amica sit. Creaturȩ

Expanded text:
Quod autem se comprehendit, finitum est sibi. Quod autem se comprehendit, finitum est sibi. Et intellectus intelligit se. Ergo finitus est sibi. Nec infinitus esse vult, quamvis possit; quia notus sibi esse vult, amat enim se. XVI. De Filio Dei. Deus omnium quae surum causa est, etiam sapientiae suae causa est: nec unquam Deus sine sapientia sua. Igitur sempiternae sapientiae suae causa est sempiterna: nec tempore prior est quam sua sapientia. Deinde si Patrem sempiternum esse inest Deo, nec fuit aliquando non Pater, nunquam sine Filio fuit. jam non est; omne futurum nondum est: Deum autem nihil deest: nec praeteritum igitur nec futurum, sed omne praesens est apud Deum. est quo constat, aliud quo discernitur, aliud quo congruit. Universa igitur creatura si et est quoquo modo, et ab eo quod omnino nihil est plurimum distat, et suis partibus sibimet congruit, causam quoque ejus trinam esse oportet; qua sit, qua hoc sit, qua sibi amica sit. Creaturae
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrat sensꝰ. Q uibdam nebulis impla
om̃s meatꝰ intelligentiȩ. ꝑ quos expandere
lum̃ rationis radius m̃tis solet: ce qui radius
etheree lucis ẽ. in eoq specłm diuinȩ p̃s en¬
tie. In hoc enim cds: in hoc uoluntas in nox¬
ia:. in hoc recte fact meritum relucet: Deus
ubiꝰs p̃sens est. Tunc aut̃ unicuiq nr̃m simul
ẽ: cum m̃tis nr̃ȩ illibata puritas in eiꝰ p̃sen
atus. qͥcquid uide non potuerit. adesse ñ
putat. frustra enim circumstat ocłos p̃sens
imago rerum. si ocłis integͥtas desit: ita etiã
ds qui nusquam deest. frustra pollutis ani¬
mis p̃sens ẽ. quem uidẽ m̃tis cȩcitas ñ potest.
Qͦ docum̃to constet hominẽ bestus excel
ratione bestus andecellere: hoc omnib mani¬
festum est. quod beluȩ abhominib domari.
&e mansuefieri possunt. homines a beluis nul¬
fefellit. xp̃s. Et si fefellit: ueritas non est.
mne quod se intelligit. comprehendit se.

Expanded text:
tenebrat sensus, quibusdam nebulis implet tenebrat sensus, quibusdam nebulis implet omnes meatus intelligentiae, per quos expandere lumen rationis radius mentis solet. Et quia radius aethereae lucis est, in eoque speculum divinae praesentiae: in hoc enim Deus, in hoc voluntas innoxia, in hoc recte facti meritum relucet: Deus ubique praesens est; tunc autem unicuique nostrum simul est, cum mentis nostrae illibata puritas in ejus praesatus, quidquid videre non potuerit, adesse non putat; frustra enim circumstat oculos praesens imago rerum, si oculis integritas desit: ita etiam Deus qui nusquam deest, frustra pollutis animis praesens est, quem videre mentis caecitas non potest. XIII. Quo documento constet homines bestiis antecnem ratione bestiis antecellere, hoc omnibus manifestum est, quod belluae ab hominibus domari et mansuefieri possunt, homines a belluis nulfefellit Christus: et si fefellit, veritas non est. ellectu. Omne quod se intelligit, comprehendit se.
Abbreviated transcription (Latin):
mne bonum a deo.Omne sit. x¬
speciosum bonum: in quantum specio¬
sum ẽ. Et omne qͦd species continet: specio¬
sum ẽ. Omne aut̃ corpꝰ ut corpꝰ sit: specie ali¬
qua continet᷑. Omne igitur corpus.a deo.
Quare xp̃s natꝰ sit de femina. xi.
at. s totum liberat: quod forte in ꝑicło
indicauit. Hominis aut̃ lib̾atio. in utroq
sexu debuit apparere. Q quia uirum o¬
portebat susciꝑe. qͥ sexus honorabilior ẽ:
consequens erat.ut feminei sexus liberatio
hinc appareret. quod ille uir de femina
natus est. Sententia cuiꝰdam sapientis.xii.¬
oite o inquit miseri mortales agite. ne
unquam polluat hoc domicilium ma¬
lignus sp̃s: ne sensib immixtꝰ incestet aĩe
scĩtatem. lucemq m̃tis obnubilet. Ser¬
pit hoc malum ꝑ om̃s aditꝰ sensuales.
Dat se figͣis. accommodat colorib. adhe¬
ret sonis. latet in ira. in fallacia sermonis.
odorib se subicit. infundit saporib: ac tͣ¬
bidi motꝰ illuuie. tenebrosis affectationib

Expanded text:
mne bonum a Deo: omne speciosum bonum, in quantum speciosum est; et omne quod species continet, speciosum est. Omne autem corpus, ut corpus sit, specie aliqua continetur. Omne igitur corpus a Deo. XI. Quare Christus de femina natus sit. rat; sed totum liberat, quod forte in pericuindicavit. Hominis autem liberatio in utroque sexu debuit apparere. Ergo, quia virum opportebat suscipere, qui sexus honorabilior est, consequens erat ut feminei sexus liberatio hinc appareret, quod ille vir de femina natus est. XII. Sententia cujusdam sapientis. Agite, o, inquit, miseri mortales, hoc agite ne unquam polluat hoc domicilium malignus spiritus; ne sensibus immixtus incestet animae sanctitatem, lucemque mentis obnubilet. Serpit hoc malum per omnes aditus sensuales; dat se figuris, accommodat coloribus, adhaeret sonis, latet in ira, in fallacia sermonis, odoribus se subjicit, infundit saporibus, ac turbidi motus illuvie tenebrosis affectibus
Abbreviated transcription (Latin):
ait. obsecro uos fr̃s ut intendatis in eos qͥ dis¬
sensiones &e scandala p̾ter doctͥnam quam uo̾
didicistis faciunt: de his intelligit᷑ dicere. de
quib & ad timotheum scͥpsit dicens. Sicut
rogaui te ut sustineres ephesicum iremin mace¬
doniam.ut denunciares quib dam ne auter
docerent. neq intenderent fabulis &e genealo.
Sunt enim mult ñ subdiq. uaniloqui. & m̃tͦ
seductores. maxime qui ex circuncisione sunt.¬
quos oportet refelli: qui uniu̾sas domos sub¬
uertunt. docentes quȩ ñ oportet. turpis lucͥ
Ad hoc enim refert᷑: quod &e hic ait. Hi enĩ xp̃o
dño non seruiunt: s suouentri. De quib alio

Expanded text:
ait, Obsecro vos, fratres, ut intendatis in eos qui dissensiones et scandala, praeter doctrinam quam vos didicistis, faciunt, de his intelligitur dicere, de quibus et ad Timotheum scripsit, dicens: « Sicut rogavi te, ut sustineres Ephesi, cum irem in Macedoniam, ut denuntiares quibusdam ne aliter docerent, neque intenderent fabulis et genealogi« Sunt enim multi non subditi, vaniloqui et mentis seductores, quos oportet refelli, qui universas domos subvertunt, docentes, quae non oportet, turpis lucri Ad hoc enim refertur quod et hic ait, Hi enim Christo Domino non serviunt, sed suo ventri: de quibus alio
Abbreviated transcription (Latin):
paulum abstulisse lib̃um uoluntatis arbit᷑¬
um. quo ꝓmerem̃ dm̃ bonopietatis: uel malo
impietatis offendimꝰ. Dicunt enĩ quod ante
oꝑa aliqua. seu bona seu mala. duoꝵ nondũ
nas centium ds unum dilexerit: att̾m odioha¬
buerit. D respondemꝰ p̾scientia dĩ factum ẽẽ. q̃
nouit etiam de nondum natis qualis quisq
futurꝰ sit.S nequis dicat. Oꝑa gͦ elegit deus
in eo quem dilex̃. quanqͣm nondum erant qͦd
ea futura p̾sciebat. Qͦd si oꝑa elegit: quomodo
dic apłs non ex opib factam electionem: pt̾¬
ea gͦ intelligendum est oꝑa bona ꝑdilectionẽ
fieri. dilectionem aut̃ eẽ in nobis ꝑ donum sp̃s
Fꝰ Ion gͦ quisq głari debet ex oꝑib tanquã
sius. que ꝑdonum dei habet: cum ipsa dilectio
in eum bonum oꝑat᷑. Quid gͦ elegit deus:
tiobonum oꝑat᷑: quomͦ elegit cui donetꝰ. Si eñ
uullomerito: non est electio. Equales om̃s enĩ

Expanded text:
Paulum abstulisse liberum voluntatis arbitrPaulum abstulisse liberum voluntatis arbitrium, quo promeremur Deum bono pietatis, vel malo impietatis offendimus. Dicunt enim quod ante opera aliqua, seu bona seu mala, duorum nondum nascentium Deus unum dilexerit, alterum odio habuerit. Sed respondemus, praescientia Dei factum esse, qua novit etiam de nondum natis, qualis quisque futurus sit. Sed ne quis dicat: Opera ergo elegit Deus in eo quem dilexit, quanquam nondum erant, quod ea futura praesciebat; quod si opera elegit, quomodo dicit Apostolus non ex operibus factam electionem? Propterea ergo intelligendum est, opera bona per dilectionem fieri, dilectionem autem esse in nobis per donum Spiritus . Non ergo quisquam gloriari debet ex operibus tanquam suis, quae per donum Dei habet, cum ipsa dilectio in eo bonum operetur. Quid ergo elegit Deus? tio bonum operatur, quomodo elegit cui donet? Si enim nullo merito, non est electio; aequales enim omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ce dm̃ que se opponat & a conspectu eiꝰ exclu¬
dat. Supͣ humanas enĩ m̃tes quȩ rationabi¬
les sunt. iam nulla creata. s d̾s est. Qͦd autẽ¬
&e adiecit. qui est suꝑ omnia ds benedictus
in scła:plenissimam fidem cõmendat. qua
in pͥncipio dm benedictum suꝑ omnia inscła.
Huiꝰ aut̃ confessionis uides qm̃ partem tenu¬
erunt: refellunt᷑ a dño. Nam cum eos inter
rogasset cuius filium diccrent xp̃m esse:
est. De diuinitate uͦ eius quod ds est: nicħ
respondert̃. Ideo dñs ait eis. Quomͦ gͦ dauid
in sp̃u uocat eum dñm: ut intelligerent
dauid. hoc aut̃ tacuisse. quod est xp̃s dñs
ipsius dauid. Illud enim ẽ scđm susceptio¬
neq agentium aliqͥd boni aut mali. ut scd̃
electionem ꝓpositum demaneret. ñ ex oꝑib.
s ex uocante dictum ẽ q. quia maior seruiet
minor. sic̃ scͥptum est. iacob dilexi. es au aut̃
odio habui: ñ nullos mouet. ut putent apłm

Expanded text:
et Deum, quae se opponat, et a complexu ejus excluet Deum, quae se opponat, et a complexu ejus excludat. Supra humanas enim mentes, quae rationabiles sunt, jam nulla creatura, sed Deus est. Haeet adjecit, Qui est super omnes Deus benedictus in saecula, plenissimam fidem commendat, quiain principio, Deum benedictum super omnes in saecula. Hujus autem confessionis Judaei quoniam partem tenuerunt, refelluntur a Domino: nam cum eos interogasset, cuius filius esset Christus, est. De divinitate vero ejus quod Deus est, nihil responderunt. Ideo Dominus ait eis, Quomodo ergo David in spiritu vocat eum Dominum ? Ut intelligerent David; hoc autem tacuisse, quod est Christus Dominus ipsius David. Illud enim est secundum susceptioneque agentium aliquid boni aut mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori, sicut scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui, » nonnullos movet, ut putent apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
patus & potestates. triumphans eas insemet¬
ipso. Neq p̾̃sentia. neq fut᷑a. id est temporalia:
uel quȩ delectant. uel quȩ p̃munt. uel q̃ dãt
spem: uel quȩ incutiunt timorem. Neq uirtꝰ.
Et hic uirtutem contrariam oportet intelligi:
scdm quam dicit. Nemouasa fortis diripiet:
nisi prius alligau̾it fortem. Neq altitudo:
neq ꝓfundum. Perunq enim inanis curio¬
sitas carum rerum quȩ inuenir ñ possunt
aut frustra etiam inueniunt᷑. siue in celosi¬
ue in abysso. separat a deo: ñ caritas iuncat.
atq ad certa sp̃italia non uanitate rerum q̃
foris funt. s int̾no lumine inuitet᷑. Neq creat᷑a
alia. Qͦd duob modis intelligi pot̃. dut uisi¬
bilis crcat̃i. quia &e nos id est anima. creata
sumus.s inuisibilis: ut hoc dixerit quod nos
non separat alia creat᷑a. id est amor corporum:
aut certe qͥa nos non separat alia creat᷑a a cari¬
tate dei. eo quod nulla creat᷑a ẽ alia int̾ nos

Expanded text:
patus et potestates, triumphans eas in semetpatus et potestates, triumphans eas in semetipso. Neque praesentia, neque futura, id est, temporalia vel quae delectant, vel quae premunt, vel quae spem dant, vel quae incutiunt timorem. Neque virtus: et hic virtutem contrariam oportet intelligi, secundum quam dicit: Nemo vasa fortis diripiet, nisi prius alligaverit fortem. Neque altitudo, neque profundum . Plerumque inanis curiositas earum rerum quae inveniri non possunt, aut frustra etiam inveniuntur, sive in coelo, sive in abysso, separat a Deo, nisi charitas vincat, quae ad certa spiritalia non vanitate rerum quae foris sunt, sed interno lumine invitat. Neque creatura alia. Quod duobus modis intelligi potest: aut visibilis creatura, quia et nos, id est anima creatura sumus, sed invisibilis; ut hoc dixerit, quod nos non separat alia creatura, id est, amor corporum; aut certe quia nos non separat alia creatura a charitate Dei, ex eo quod nulla creatura est alia inter nos
Abbreviated transcription (Latin):
tamen compatim᷑.: ut ce głificem᷑. Eristimo eñ
quod ñ sint condignȩ passiones huiꝰ tempo¬
ris. ad fut᷑am głam: quȩ reuelabit᷑ in nobis.
Ad ipsam hortationem. omnis huius loci in¬
tentio directa est: ne illi quib loquebat᷑ ꝑse¬
cutionib frangerent᷑. si uiuerent scd̾m pru¬
dentiam carnis. q̃ bona temporalia appetun
certꝰ sum enim. & non dixit opinor enim: ple¬
na fide tenuit. quod nec mors ulla. nec uita
temporalis ꝓmissa. nec cȩt̾a subsequentia.
possunt credentem a caritate di detorquere.
Nemo gͦ separat: nec qui minat᷑ mortem. qͥa
qͥ credit in xp̃o licet moriat᷑. uiuet: neq qͥ
pollicet᷑ uitam. qͥa ille dat uitam eternam
Nam temporalis uite pollicitatio: et̃nȩ uitȩ
comparatione contemnenda ẽ.Neq angłs
separat.quia licet angłs inquit de cȩlodes¬
cendat. & annunciet uob̃ prȩt̃ quam quod
accepistis. anathema sit. Neq pͥncipatus.
id est contrarius: quia exuit se ipse hos pͥnci¬

Expanded text:
emur; existimo enim quod non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Ad ipsam enim hortationem omnis hujus loci intentio directa est, ne illi quibus loquitur persecutionibus frangerentur, si viverent secundum prudentiam carnis, qua temporalicertus sum enim, non dixit, Opinor enim; plena fide tenuit, quod nec mors ulla, nec vita temporalis promissa, nec caetera subsequentia possunt credentem a charitate Dei detorquere. Nemo ergo separat, nec qui minatur mortem, quia qui credit in Christo, licet moriatur, vivet; neque qui pollicetur vitam: quia ille dat vitam aeternam. Nam temporalis vitae pollicitatio aeternae vitae comparatione contemnenda est. Neque angelus separat, quia licet angelus, inquit, de coelo descendat et annuntiet vobis, praeterquam quod accepistis, anathema sit . Neque principatus, id est, contrarius, quia exuit se ipse hos princi
Abbreviated transcription (Latin):
borib ce holerib. ce lapidib ce cȩt̃is huiusce¬
moch creatͣis. Hic enim error manicheoꝵ est.
Neq angłos scõs uanitati subiectos ẽẽ ar¬
bitremnur. ce de his existimemꝰ qͦd lib̾abunt᷑
a seruitute int̾itꝰ. cum int̾ituri utiq non sint:
s omnem creat᷑am in ipso homine sine ulla
calumnia cogitemus. Hon enim creat᷑a ulla
ẽe potest. nisi aut sp̃italis.quȩ excellit in an¬
gelis: aut animalis. quȩ etiam inuita bestia¬
rum satis apparet: aut corporał. quȩ uideri
aut tangi potest. Omnis autem ẽ etiam in
homine: quia homo constat sp̃u & anima. c
corpore. G omnis creat᷑a reuelationem filiors
dei expectat: id est quicquid nunc in homine
laborat ⁊ corruptioni subiaect. illam scilicet
manifestationem sustinet. de qua idem dicit
apłs. Mortui enim estis: ce uita ur̃a abscondi¬
ta est cum xp̃o in deo. Cum xp̃s apparuerit

Expanded text:
boribus et oleribus et lapidibus, et caeteris hujusceboribus et oleribus et lapidibus, et caeteris hujuscemodi creaturis; hic enim error Manichaeorum est: neque Angelos sanctos vanitati subjectos esse arbitremur; et de his existimemus quod liberabuntur a servitute interitus, cum interituri utique non sint: sed omnem creaturam in ipso homine sine ulla calumnia cogitemus. Non enim creatura ulla esse potest, nisi aut spiritualis, quae excellit in Angelis; aut animalis, quae etiam in vita bestiarum satis apparet; aut corporalis, quae videri aut tangi potest: omnis autem est etiam in homine; quia homo constat spiritu et anima et corpore. Ergo creatura revelationem filiorum Dei exspectat, quidquid nunc in homine laborat, et corruptioni subjacet, illam scilicet manifestationem de qua idem dicit apostolus: Mortui enim estis, et vita vestra abscondit
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutis: id est sp̃m eius qui potestatem mor¬
tis habet. Nam si spm seruitutis ipsum sp̃m ho¬
minis intellexerimus: incipit &e sp̃s adoptionis
ipse intelligi tanquam in melius commutat᷑.
S qͥa sp̃m adoptionis sp̃m sc̃m accipimꝰ. quẽ
manifeste ostendit cum dicit. ipse sp̃s testimo
nium reddit sp̃ui nr̃o: restat ut sp̃m seruitu¬
tis illum intelligamꝰ. cui seruiunt peecantes:
ut quemadmodum sp̃s sc̃s timorem mortis
uincit. sic sp̃s seruitutis potestatem habeat
mortis. ut eiusdem t̾rore reoᷤᷤ teneat: ut se adl¬
beratoris auxilium quisq conu̾tat. etiam ipso
ture. reuelationem filioꝵs dei expectat. uanita¬
t enim creat᷑a subiecta est non sponte. &e cȩt̾a
usq ad id qͦd ait. & ipsi in nob̃met ipsis ingemiᷤ¬
cimus adoptionem expectantes. redemptio¬
nem corporis nr̃i: sic intelligendum ẽ. ut neq
sensum dolendi &e gemench opinemur ẽe in ar¬

Expanded text:
servitutis, id est, spiritum ejus qui potestatem morservitutis, id est, spiritum ejus qui potestatem mortis habet. Nam si spiritum servitutis ipsum spiritum hominis intellexerimus, incipit et spiritus adoptionis ipse intelligi tanquam in melius commutatus. Sed quia spiritum adoptionis Spiritum sanctum accipimus, quem manifeste ostendit cum dicit, Ipse Spnium reddit spiritui nostro, restat ut spiritum servitutis illum intelligamus cui serviunt peccatores; ut quemadmodum Spiritus sanctus timorem mortis vincit, sic spiritus servitutis, qui potestatem habet mortis, ejusdem mortis terrore reos teneat, ut se ad Liberatoris auxilium quisque convertat, etiam ipso turae revelationem filiorum Dei exspectat. Vanitati enim creatura subjecta est non sponte, etc., usque ad id quod ait, Et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri, sic intelligendum est, ut neque sensum dolendi et gemendi opinemur esse in ar
Abbreviated transcription (Latin):
bona temporalia sectabant᷑: non quia ipsiꝰ ẽ
lex ce mandatum. nam lex sc̃a ẽ & mandatum
scĩn. & iustum &e bonumꝰ ille aut̃ sp̃s seruitutiͤ
non utiq bonus. quem accipiunt qui p̃cepta
date legis implere non possunt. dũ seruiunt
desideruis carnalib. nondum gr̃a liberatoris
assumpti in filios adoptionis: s qͥa ce ipse sp̃s
seruitutis. non habet quenquam in potestate
nisi qui ei ꝑ ordinem diuinȩ ꝓuidentiȩ tra¬
ditus fu̾it. dñi usticia. sua cuiq tribuente. Qmͣ
potestatem acceꝑat apłs: cum dicebat de qͥb.
dam. Qͦs tradich satbanȩ. ut dis cant ñ blas.¬
phemare. Et tt̃m de alio. Iam iudicaui inquit
tradere huiꝰ modi sathanȩ. inint̾itum carnis.
ut amma salua sit. Qͥ gͦ nondum sub gratia
s sub lege constituti. uincunt᷑ peccatis ad obe¬
diendum desidus carnalib. & p̃uaricatione
augent criminum suoꝵ reatum: sp̃m acceper̃

Expanded text:
bona temporalia sectabantur, non quia ipsius est bona temporalia sectabantur, non quia ipsius est Lex et mandatum. Nam Lex sancta, et mandatum sanctum, et justum et bonum : ille autem spiritus servitutis non utique bonus, quem accipiunt qui praecepta datae Legis implere non possunt, dum serviunt desideriis carnalibus, nondum gratia Liberassumpti in filiorum adoptionem: quia et ipse spiritus servitutis non habet quemquam in potestate, nisi qui ei per ordinem divinae providentiae traditus fuerit, Dei justitia sua cuique tribuente. Quam potestatem dam, Quos tradidi satanae ut discant non blasphemare : et iterum de alio, Jam judicavi, inquit, tradere hujusmodi satanae in interitum carnis, ut anima salva sit . Qui ergo nondum sub gratia sunt, et sub Lege constituti vincuntur peccatis ad obediendum desideriis carnalibus, et praevaricatione augent reatum criminum suorum, spiritum acceperunt
Abbreviated transcription (Latin):
bit ⁊ mortalia corpora tira ꝑĩhabitantẽ sp̃m eiꝰ
inuobis: iam qͣrtum gradum demonstrat ex ilł
quatuor qͦs suꝑius distinximus: s gradus iste
in hac uita non inuenit᷑. ꝑtinet enim ad spem
qm expectamꝰ redemptionem corporis nostri:
quando corruptibile hoc induet incorruptio¬
nem. ce mortale hoc induet immortalitatem.
Ibi pax ꝑfecta est: quia nicħ molestiarum anima
de corpore patiet᷑ iam uiuificato. & in celestem
stis sp̃m adoptionis filioꝵ. in quo clamamus¬
abba pat̾: Cuidentissime duoꝵ testamentorum
clistincta sunt tempora. Illud enim ad timorẽ
ꝑtinet: nouum aut̃ ad caritatem. S quęrit᷑ qͥs
sit sp̃s seruitutis. t Iam sp̃s adoptionis filioꝵ:
utiq sp̃s sc̃s est. Sp̃s gͦ seruitutis in timore. ille
est qui potestatem habet mortis: qͥa ipso timore
ꝑ totam uitam re erant seruitutis. qui sub lege
agebant. non sub gr̃a. Nec mirandum ẽ qͦd
cum acceperunt ꝑ diuinam ꝓuidentiam. qͥ

Expanded text:
bit et mortalia corpora vestra per inhabitantem Spiritum in vobis, jam quartum gradum demonstrat ex illis quatuor quos superius distinximus . Sed gradus iste in hac vita non invenitur. Pertinet enim ad spem qua exspectamus redemptionem corporis nostri, quando corruptibile hoc induet incorruptionem, et mortale hoc induet immortalitatem . Ibi pax perfecta est, quia nihil molestiarum anima de corpore patitur jam vivificato, et in coelestem stis spAbba Pater. Evidentissime duorum Testamentorum distincta sunt tempora: Illud enim ad timorem pertinet; novum autem ad charitatem. Sed quaeritur quis sit spiritus servitutis? Nam spiritus adoptionis filius sanctus est. Spiritus ergo servitutis in timore, ille est qui potestatem habet mortis; quia ipso timore per totam vitam rei erant servitutis qui sub Lege agebant, non sub gratia. Nec mirum est quod eum acceperunt per divinam providentiam qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit pͥmogenitꝰ in multis fr̃ib. satis docet
alit̾ intelligendum dñm nr̃m unigenitum.
alit̾ pͥmogenitum. ⁊Iam ubi unigenitus
dr. fr̃s non habet: & nat᷑alit̾ est filius deiu̾¬
bum ꝑ quod facta st̃ omnia. Scd̾m suscep¬
tionem aut̃ hominis & incarnationis dispen¬
sationem. ꝑ quam nos etiam ñ nat᷑alit̃ filios
in adoptionem filioꝵ uocare dignat᷑ est pri¬
mogenitꝰ dicitur: cum adiunctione fratrum
Ubi enim pͥmus dr. non utiq solus. s consecu¬
turis fr̃ib in id qͦd ipse p̾̃cessit. Unde ce aliolo¬
co pͥmogenitum eum a mortuis dicit: ut sit
in omnib ipse pͥmatum tenens. Resurrec¬
tio enim mortuoꝵ ut iam ñ moriant᷑: ante
illum nulla. Post ulũ autem multoꝵ scõis
est. qͦs fũs non confundit᷑ appellare ꝓpt̾
ipsam communicationem humanitatis.

Expanded text:
Ut sit primogenitus in multis fratribus, satis docet aliter intelligendum Dominum nostrum unigenitum, aliter primogenitum. Nam ubi Unigenitus dicitur, fratres non habet, et naturaliter est Filius Deiper quod facta sunt omnia. Secundum susceptionem autem hominis et incarnationis dispensationem, per quam nos etiam non naturaliter filios in adoptionem filiorum vocare dignatus est, primogenitus dicitur cum adjunctione fratrum. Ubi enim primus dicitur, non utique solus, sed consecuturis fratribus, in id quo ipse praecessit. Unde et alio loco primogenitum eum a mortuis dicit, ut sit in omnibus ipse primatum tenens. Resurrectio enim mortuorum ut jam non moriantur, ante illum nulla; post illum autem multorum sanctorum est, quos fratres non confunditur appellare propter ipsam communicationem humanitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
flagicium cõmisisse. Gquęcunq facta ita ma¬
nifestant᷑. ut homo non possit dicere bono aĩo
feci. uidicanda st̃ a nob̃. Quęcunq autẽ ita
tiunt. ut qͦ animo fiant incertum sit: non ft̃

Expanded text:
flagitium commisisse. Ergo quaecunque facta ita maflagitium commisisse. Ergo quaecunque facta ita manifestantur, ut non possit dici: bono animo feci, judicanda sunt a nobis; quaecunque autem ita fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
Iubet gͦ apłs & his qui salua conscientia talibus
alim̃tis utebant᷑. non sꝑnere infirmitatẽ illoꝵ
qͥse a talib cibis &e potu abstinebant: & illis in¬
bebant. tanqm̃ pollui uidicarent. Ad hoc ualet
quod consequent̃ dic̃. Qui manducat. ñ mandu¬
cantẽ ñ sꝑnat. Et qui ñ manducat: manducan¬
tem non iudicet. firmi enim infirmiores contu¬
macit᷑ contemnebant: &e infirmi firmos temere
sunt &e bono animo fieri & malo. udicium do
dimittamꝰ: nec audeamꝰ de alt̾ius corde quod ñ
uidemꝰ. ferre sententiam. In his uͦ reb quȩ ita cõ¬
p̃hendunt᷑. ut eas bono & casto animo non pos¬
se fieri manifestum sit: ñ imꝓbat᷑ si iudicemus.
Itaq in hoc qͦd de cibis dic̃: quia ignoratur qͦ
animo fiat. ñ uult nos cẽ uidices s dm̃. De illo
aut̃ nefariostupro ubi uxorem patͥs sui qͥdam
habuerat: p̃cepit deb̃e uidicari. N Ion enm
pot̾at ille dicere. bono animo se tam immane

Expanded text:
Jubet ergo Apostolus et his qui salva conscientia talibus Jubet ergo Apostolus et his qui salva conscientia talibus alimentis utebantur, non spernere infirmitatem illorum qui se a talibus cibis et potu abstinebant: et illis inbebant, tanquam pollui judicarent. Ad hoc valet quod consequenter dicit, Qui manducat, non manducantem non spernat; et qui non manducat, manducantem non judicet. Firmi enim infirmiores contumaciter contemnebant, et infirmi firmos temere sunt et bono animo fieri, et malo, judicium Deo dimittamus, nec audeamus de alterius corde, quod non videmus, ferre sententiam: in his vero rebus quae ita comprehenduntur, ut eas bono et casto animo non posse fieri manifestum sit, non improbatur si judicemus. Itaque hoc, quod de cibis dicit, quia ignoratur quonam animo fiat, non vult nos esse judices, sed Deum; de illo autem nefario stupro, ubi uxorem patris sui quidam habuerat, praecepit debere judicari: non enim poterat ille dicere bono animo se tam immane
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦd aut̃ dicit. infirmum aut̃ in fide recipite.
ñ in duudicationib cogitationum: hoc dic̃.
ut eum qui infirmꝰ infide est. recipiamꝰ: &e nr̃a
firmitate infirmitatem eiꝰ sustineamus. Neq
diuidicemꝰ cogitationes eiꝰ: id est quasi ferre
audeamꝰ sententiam de alieno corde quodñ
uidemꝰ. Iccirco sequit᷑. & dicit. Et alius quidẽ
credit se manducare omnia. Qͥ aut̃ infirmꝰ ẽ:
holus manducet. Qͥa illo tempore mult iam
firmi in fide. & scientes scđm sententiam dñi qͦd
ñ macłarent ea quȩ in os intrant. s quȩ exeunt:
indifferent̃ sumebant cibos salua conscien¬
tia. Quidam uͦ infirmiores abstinebant a
carnib ce auino: ne uel nescientes inciderent
in ca q̃ idolis sacrificabant᷑. Omnis enim tune
immolaticia caro. in macello uenundabatur. &
cde pͥmitus uini libabant gentes simulacͥs suis:
ce quȩdam inipsis torcularib sacͥficia faciebãt.

Expanded text:
d autem dicit, Infirmum autem in fide recipite, d autem dicit, Infirmum autem in fide recipite, non in dijudicationibus cogitationum, hoc dicit, ut eum qui infirmus in fide est, recipiamus, et nostra firmitate infirmitatem ejus sustineamus, neque dijudicemus cogitationes ejus, id est, quasi ferre audeamus sententiam de alieno corde, quod non videmus. Ideo sequitur, et dicit, Alius quidem credit manducare omnia: qui autem infirmus est, olus manducet. Quia illo jam tempore multi jam firmi in fide, et scientes secundum sententiam Domini, non commaculare ea quae in eos intrant, sed quae exeunt , indifferenter sumebant cibos salva conscientia: quidam vero infirmiores abstinebant a carnibus et a vino, ne vel nescientes inciderent in ea quae idolis sacrificabantur. Omnis enim tunc immolatitia caro in macello vendebatur, et de primitiis vini libabant Gentes simulacris suis, et quaedam in ipsis torcularibus sacrificia faciebant.
Abbreviated transcription (Latin):
dere dicit. & om̃s ꝓpħas: id est in dilectione d̃
& ꝓximi. Unde & ipse qui legem uenit implere.
timor implere ñ pot̾at. caritas postinodum
impleret. Inde ẽ ce illud eiꝰdem apħ. Pienitu.¬
do aut̃ legis. caritas. Et illud. finis autem pre¬
cepti est. caritas de corde puro. & conscientia
tes quia hora ẽ.iam nos de somno surgere:¬
ad illud spectat qͦd dictum est. ecce nc̃ tempꝰ
acceptabile. ecce nc̃ dies salutis. Tempus enim
eugłii significat᷑: & illa oportunitas saluos
ostendit non ẽe eulpam carnis ꝓuidentiam.
qͣndo ea ꝓuident᷑ q̃ ad necessitatem salutis cor
poralis ualent. Si aut̃ ad suꝑfluas delectatio¬
nes atq luxuriam. ut quisq in his gaudeat
quȩ carne capit. recte rep̃hendit᷑. quia proui¬
dentiam carnis in concupiscentũs facit: qm̃ qͥ
seminat incarne sua. de carne metet corruptio.¬
nem: id est qͥ delectationib carnalib gaudet.

Expanded text:
dere dicit, et omnes Prophetas, id est in dilectione Dei dere dicit, et omnes Prophetas, id est in dilectione Dei et proximi Unde et ipse qui Legem venit implere, timor implere non poterat, charitas postmodum impleret. Inde est et illud ejusdem apostoli, Plenitudo autem Legis charitas: et illud, Finis autem praecepti est charitas de corde puro, et conscientia tempus, quia hora est jam nos de somno surgere, illuc spectat quod dictum est, Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Tempus enim Evangelii significatur, et illa opportunitas salvos ostendit non esse culpandam carnis providentiam, quando ea providentur quae ad necesporalis valent; si autem ad superfluas delectationes, atque luxuriam, ut quisque in his gaudeat quae carne cupit, recte reprehenditur, quia providentiam carnis in concupiscentiis facit. « Quoniam qui seminat in carne sua, de carne metet corruptionem, » id est, qui delectationibus carnalibus gaudet.
Abbreviated transcription (Latin):
eunt. ideo & ista subiectio non a nob̃ quas in¬
ꝑmansuris.s in necessariis huic tempori con¬
stituenda ẽ. Tamen qm̃ dix̃ necessitate subditi
estote. nequis ñ integro animo & pura dilec¬
tione. subditꝰ fieret huiꝰmod potestatib: ad¬
didit dicens. Non solum ꝓpt̾ iram. s etiam
ꝓpt̾ conscientiam. Id est. non solum ad iram
euadendam. qͦd potest etiam simulate fieri:
hut in tua conseientia cert̃ sis illius dilectiõẽ
te facere. cui subditꝰ fueris iussu dñi tui: qͥ om̃s
uult saluos fieri. & in agnitionem ueritatis ue.¬
nire. Et hoc enim cum diceret apłs: de ipsis po¬
testatib aiebat. Hoc est quod seruis alio loco
suadet. Non ad ocłm seruientes: quas hoĩb
placentes. Ut id ipsum quod subdunt᷑ dñis su¬
is. non eos oderint: aut falla cus ꝓmereri desi
legis in dilectione positam. id est in caritate. un¬
de &e dñs in illis duob p̃ceptis totam legempen¬

Expanded text:
eunt, ideo et ista subjectio non in bonis quasi peeunt, ideo et ista subjectio non in bonis quasi permansuris, sed in necessariis huic tempori constituenda est. Tamen quoniam dixit, necessitate subditi estote, ne quis non integro animo et pura dilectione subditus fieret hujusmodi potestatibus, addidit, dicens. Non solum propter iram, sed etiam propter conscientiam: id est, non solum ad iram evadendam, quod potest etiam simulate fieri; sed ut in tua conscientia certus sis, illius dilectione te facere, cui subditus fueris jussu Domini tui, qui omnes vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Et hoc enim cum diceret Apostolus, de ipsis potestatibus agebat. Hoc est quod servis alio loco suadet, Non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes : ut idipsum quod subduntur dominis suis, non eos oderint, aut fallaciis promereri desidLegis in dilectione positam, id est, in charitate. Inde et Dominus in illis duobus praeceptis totam Legem pen