comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utilitate: quia aliud. ẽ. fauores quȩ¬
rere: & aliud de ꝓuectib exultare.
Qua in re necesse. e. ut eũ audientiũ
utilitati ñ ꝓficit: m̃tem nr̃am fama
laudabilis ñ eleus. s fatig&. Cum
enim humanȩ linguȩ attestatione
laudamur: occulta dispensatione re¬
quirimur. quid de nobis ipsi sentia¬
mus. Suꝑba s enim mens. etiã cũ de
se falsa bona dicunt᷑ exultat: quia ñ
apud dm̃ qualit̾ uiuat. s apud ho¬
mines q̃lit̃ innotescat excogitat. Ludi¬
ciũ & enĩ de se om̃ĩpotentis dĩ despicieis.
& solũmͦ hominũ quęrens. int̾ auditas
laudes attollit᷑. & quȩ hoc solũ quęsie¬
rat. quasi de brauio oꝑis letat᷑ At contra
aut minime recognoscit. & quia falsa
dicunt᷑ metuit: aut certe si ade̾e̾ sibi
ueracit scit eo ipso formidat ne ab et̃¬
na dĩ retributione sint ꝑdita. qͦd hȩc
considerat hominib diuulgata. Pau&¬
q uehem̃ter. ne spes futuri muneris in

Expanded text:
utilitate quia aliud est favores quaeutilitate quia aliud est favores quaerere, et aliud de profectibus exsultare. Qua in re necesse est ut cum audientium utilitati non proficit, mentem nostram fama laudabilis non elevet, sed fatiget. Cum enim humanae linguae attestatione laudamur, occulta pulsatione requirimur quid de nobisipsis sentiamus. Superba etenim mens etiam cum de se falsa bona dicuntur exsultat, quia non apud Deum qualiter vivat, sed apud homines qualiter innotescat, excogitat. Judicium enim de se omnipotentis Dei despiciens, et solummodo hominum quaerens, inter auditas laudes extollitur, et quae hoc solum quaesierat, quasi de bravio operis laetatur. At contra,aut minime recognoscit, et quia falsa dicuntur metuit; aut certe si adesse ea sibi veraciter scit, eo ipso formidat ne ab aeterna Dei retributione sint perdita, quo haec considerat hominibus divulgata, 707 pavetque vehementer ne spes futuri muneris in
Abbreviated transcription (Latin):
ostendunt. Unde beatꝰ iob qͥa nouerat
arrogantem se ñ solũ nullo mͦ in uer¬
bis. s etiam in cogitatione qͦq tacita
minime fuisse. postqͣm dixit. si uidi
solem eũ fulgeret. & lunam incedentẽ
clare: ilico subdidit. & lȩtatũ. ẽ. in abs.¬
statione. quid nobis innuit᷑: nisi qͦd
magno metu s circũspecꝰtione opus. ẽ.
ne mens nr̃a unqͣm de suis laudib
uel tacita lecetur: Os quis enĩ quasi
claritatẽ lunȩ famȩ suȩ magnitudinẽ
conspicit. sibiq in occulto m̃tis gaudiũ
facit: cui iste nisi auctori se p̃tulit.
cuiꝰ dono ut bene oꝑetur ꝑcipit: & ta¬
men in eiꝰ munere de gr̃a suȩ laudis
hilarescit: Despecto enĩ honore condi¬
coris. sems ipsũ plus amare conuinci¬
tur. cuiꝰ p̃conus letatur. qͥmuis ñ ñqͣm
etiam sc̃ĩ uiri de bona sua etiã opini¬
one gaudent. s cũ ꝑ hanc ad meliora
ꝓficere audientes pensant: nec iã de
opinione sua. s de ꝓximoꝵ gaudent

Expanded text:
ostendunt. Unde beatus Job, quia noverat ostendunt. Unde beatus Job, quia noverat arrogantem se non solum nullo modo in verbis, sed etiam in cogitatione quoque tacita minime fuisse, postquam dixit: Si vidi solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare, illico subdidit: CAPUT statione quid nobis innuitur, nisi quod magno metu et circumspectione opus est, ne mens nostra unquam de suis laudibus vel tacita laetetur? Quisquis enim quasi claritatem lunae famae suae magnitudinem conspicit, sibique in occulto mentis gaudium facit, cui iste nisi auctori se praetulit, cujus dono ut bene operaretur percepit, et tamen in ejus munere de gratia suae laudis hilarescit? Despecto enim honore conditoris, semetipsum plus amare convincitur, cujus praeconiis laetatur. Quamvis nonnunquam etiam sancti viri de bona sua opinione gaudeant; sed cum per hanc ad meliora proficere audientes pensant, non jam de opinione sua, sed de proximorum gaudent
Abbreviated transcription (Latin):
arbor sepe quȩ uniꝰ uenti impulsuita
impellit᷑ ut pęne iam erui posse uide¬
atur: alterius ediuerso uenientis fla¬
tu erigit᷑. s quȩ hac ex parte inflexio¬
nem ꝑtulit. ab alia ad statũ redit.
Unde & illa arbor alte radicata. quasi
int̃ aduersantes uentos fixa steterat.
quȩ dicebat. Per głam s ignobilitatẽ.
ꝑ infamiã & bonã famã. Sepe enim
laus bene agentis aurib in solenter
admota. dũ foris sermonib ꝑstre¬
pit: intus quandã mentẽ ꝑ tacitam
elationis tempestatẽ gignit. Fitq ut
hoc qͦd animꝰ de humanis fauorib
gaud&. ñ facile exterius ostendat:
s tam̃ corruptionis uim ñ tenuiter
intꝰ sentiat. Et sunt ñnulli quos ita
laus inflat: ut usq ad uerba elatio¬
nis ꝑtrahat. Quidã uͦ ut p̃diximus.
hoc ipsũ patefacere qͦd eleuant᷑ eru¬
bescunt: atq auditis suis p̃coniis ex¬
tollunt᷑: s tam̃ usq ad elationis uer¬
ba ñ exeunt. & gaudere se in talib ñ

Expanded text:
arbor saepe quae unius venti impulsu ita arbor saepe quae unius venti impulsu ita impellitur, ut pene atur, alterius e diverso venientis flatu erigitur, et quae hac ex parte inflexionem pertulit, ab alia ad statum redit. Unde et illa arbor alte radicata quasi inter adversantes ventos fixa steterat, quae dicebat: Per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam . Saepe enim laus bene agentis auribus insolenter admota, dum foris sermonibus perstrepit, intus quamdam menti per tacitum, elationis tempestatem gignit: fitque ut hoc, quod animus de humanis favoribus gaudet, non facile exterius ostendat, sed tamen corruptionis vim non tenuiter interius sentiat. Et sunt nonnulli quos ita laus inflat, ut usque ad verba elationis pertrahat. Quidam vero, ut praediximus, hoc ipsum patefacere quod elevantur erubescunt, atque auditis suis praeconiis extolluntur; sed tamen usque ad elationis verba non exeunt, et gaudere se in talibus non
Abbreviated transcription (Latin):
s excrescentẽ magnitudinẽ dũ fauor
laudantiũ sequit᷑. atq ab statu suo be¬
ne oꝑantis animam euertit. linguaꝵ
uentos arbor ꝑtulit: & om̃e qͦd in ea
robustũ creuerat. tempestas fame ra¬
dicitꝰ euulsit. Quo enim arbor altiꝰ
ad suꝑiora surrexerit. eo uim uen
toꝵ uehem̃tius sentit: quia quo plus
quisq in bona oꝑa attollit᷑. eo ampli¬
ori ab ore laudantiũ flatu fatigat᷑.
Si itaq adhuc arbor in semine. ẽ metu¬
endũ .ẽ ne in ipsa scientiȩ cogitatione
putrescat. Si iam ad uirgultũ ꝓdiit.
curandũ ẽ ne hanc manus elationis
tangat. atq a uiriditate suȩ actionis
arefiat. Si aut̃ ualenti iam robore ad
alta se subleuat: ualde formidandũ ẽ
ne hanc admotȩ laudis uentꝰ grauior
quia ne immoderatis laudib eruam᷑.
plerũꝙ miro rectoris nr̃i moderamine
etiam detractionib lacerari ꝑmitti¬
mur: ut cũ nos uox laudantis eleuat.
lingua detrahentis humilis: quia &

Expanded text:
sed excrescente magnitudine, dum favor sed excrescente magnitudine, dum favor laudantium sequitur, atque a statu suo bene operantis animum evertit, linguarum ventos arbor pertulit, et omne quod in ea robustum creverat tempestas famae radicitus evulsit. Quo enim arbor altius ad superiora surrexerit, eo ventorum vim vehementius sentit, quia quo plus quisque in bonis operibus attollitur, eo ampliori ab ore laudantium flatu fatigatur. Si itaque adhuc arbor in semine est, metuendum est ne ipsa scientiae cognitione putrefiat. Si jam ad virgultum prodiit, curandum est ne hanc manus elationis tangat, atque a viriditate suae actionis arefaciat. Si autem valenti robore jam ad alta se sublevat, valde formidandum est, ne hanc admotae laudis ventus gravior quia ne immoderatis laudibus erigamur plerumque miro Rectoris nostri moderamine, etiam detractionibus lacerari permittimur, ut cum nos vox laudantis elevat, lingua detrahentis humiliet, quoniam et
Abbreviated transcription (Latin):
solem uidere noluert̃: lunam tamen
clare incedentẽ respiciunt: quia int̃
uitȩ huiꝰ tenebras dum in opinionis
suȩ claritate animũ defigunt. humi
litatis gr̃am quasi ex nocturno lumi¬
ne amittunt. Et intuentes lunã se
ñ uident: quia sem& ipsos nescire in¬
cipiunt. dũ m̃tis ocłos in transitoriũ
hominũ: sicut increm̃ta ẽẽ conspicimꝰ
arbustoꝵ. Uis quippe futurȩ arboriˢ
prius in semine. ẽ: postmodũ in ortu.
atq ad extremũ ꝓducit᷑ in ramis.
Sic nimirũ sic unius cuiꝰq uirtꝰ suc¬
crescit oꝑantis. Seminat᷑ nãq in in¬
telligentia: oritur in oꝑatione: atq ad
ultimũ conualescit usq ad ꝓuectus
magni latitudinẽ. S cũ quẽlib& sua
intelligentia extollit: arbor quȩ oriri
pot̾at in semine putruit. Cum uͦ post
oꝑationẽ bonã elationis peste corrum¬
pitur: quasi iam orta siccat᷑. Cũ aut̃
neq intelligentia neq oꝑatio corrũpit.

Expanded text:
solem videre noluerunt, lunam tamen solem videre noluerunt, lunam tamen clare incedentem respiciunt, quia inter hujus vitae tenebras dum in opinionis suae claritate animum litatis gratiam quasi ex nocturno lumine amittunt, et intuentes lunam se non vident, quia semetipsos nescire incipiunt, dum mentis oculos in transitorium hominum, sicut incrementa esse conspicimus arbustorum. Vis quippe futurae arboris prius in semine est, postmodum in ortu, atque ad extremum producitur in ramos. Sic nimirum sic uniuscujusque virtus succrescit operantis. Seminatur namque in intelligentia, oritur in operatione, atque ad ultimum convalescit usque ad profectus magni latitudinem. Sed cum quemlibet sua intelligentia extollit, arbor quae oriri poterat in semine putrescit. Cum autem post operationem bonam elationis peste corrumpitur, quasi jam orta siccatur. Cum vero neque intelligentia, neque operatio corrumpit,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiȩ scientia ñ corrupit. de
multis diuitiis gaudere despexit: qͥa
uͦ eum magnitudo oꝑis ñ inflauit. so¬
lem fulgentẽ ñ uidit: qͥa aut̃ eũ nec
fama laudabilis extulit. clare inceden¬
tem lunã minime attendit. Sunt enĩ
ñnulli. qui eo in elationẽ corruunt: qͦ
ꝑ subtilẽ intelligentiã uel quȩ ñ faci¬
unt bona cognoseunt. Hii nimirum
suꝑ multis diuitiis letant᷑. cũ qͣlibs
sũma intelligendo repperiunt. atq in
elatione ipsis uiuentib corrũpunt᷑..
Sunt uͦ ñnulli qͦs intelligentia qͥdẽ ñ
eleuat. s exibita oꝑatio exaltat. Qui
dũ actiones suas respiciunt: apud
m̃tẽ suam sibi cȩt̾os dedignando post¬
ponunt. Hii uidelic& si in multis di¬
tio ꝓpria extollit: s cũ laudari ab ho¬
minib ꝓ hac eadẽ bona oꝑatione cȩpe¬
rint. ips̃ hominũ fauorib deuicti
quasi magnos se qͦsdã in sua cogitati¬
one conspiciunt: atq a cordis custodia
dissoluunt᷑. Hii ꝓfecto & si fulgentem

Expanded text:
intelligentia scientiae non corrupit, de multis divitiis gaudere despexit. Quia vero eum magnitudo operis non inflavit, solem fulgentem non vidit. Quia autem illum nec fama laudis extulit, clare incedentem lunam minime attendit. Sunt enim nonnulli qui eo in elationem corruunt, quo per subtilem intelligentiam vel quae non faciunt bona cognoscunt. Hi nimirum super multis divitiis laetantur, cum quaelibet summa intelligendo reperiunt, atque in elatione ipsis inventionibus corrumpuntur. Sunt vero nonnulli quos intelligentia quidem non elevat, sed exhibita operatio exaltat. Qui dum actiones suas respiciunt, apud mentem suam sibi caeteros dedignando postponunt. Hi videlicet etsi in multis diatio propria extollit; sed cum laudari ab hominibus pro hac eadem bona operatione coeperint, ipsis hominum favoribus devicti, quasi magnos se quosdam in sua cogitatione conspiciunt, atque a cordis custodia dissolvuntur. Hi profecto etsi fulgentem
Abbreviated transcription (Latin):
absconsa. & thesaurus inuisus quȩ
utilitas in utrisq: Scĩ autẽ uiri
robur suũ aurũ ñ deputant: quia
qͥntolib& ingenio fulgeant. nichil
se e̾e̾ ex suis uirib pensant. Et cum
sentire om̃ia ualent̃ possunt. prius
intelligere sem& ipsos cupiunt: qua¬
tinus lum̃ ingenii more solis priꝰ¬
illustr& locum in quo orit᷑. & postmo¬
dum cȩta ad quȩ ꝓcedendo dilatat᷑
ne si intendendo cognoscendis aliis se-¬
me ipsos nesciant. ibi solis radius ubi
Oa ritur tenebrescant. Ingenii itaq
uirtutẽ ad cognoscendã ꝓpriã in¬
firmitatẽ dirigunt: atq ex infirmi¬
tatis suȩ melius cognitione conuale-¬
scunt. Aurũ gͦ robur ñ credit᷑: si in
accepto ingenio fiducia non habetur.
Qd bene salomon ammonens. ait. Habe
fiduciam in dño ex toto corde tuo: &
innitaris prudentiȩ tuȩ. Dicat gͦ.
Si putaui aurũ robur meũ: & obrito
dixi fiducia mea. Acsi aꝑte fateatur
dicens. N ec quȩ ueracit̃ intellexi.

Expanded text:
absconsa, et thesaurus invisus, quae absconsa, et thesaurus invisus, quae utilitas in utriusque ? Sancti autem viri robur suum aurum non deputant, quia quantolibet ingenio fulgeant, nihil se esse ex suis viribus pensant. Et cum sentire omnia valenter possunt, prius intelligere semetipsos cupiunt, quatenus lumen ingenii more solis priillustret locum in quo oritur, et postmodum caetera, ad quae procedendo dilatatur, ne si intendendo cognoscendis aliis semetipsos nesciant, ibi solis radius ubi oritur obtenebrescat. Ingenii itaque virtutem ad cognoscendam propriam infirmitatem dirigunt, atque ex infirmitatis suae melius cognitione convalescunt. Aurum ergo robur non creditur, si in accepto ingenio fiducia non habetur. Quod bene Salomon admonens, ait: Habe fiduciam in Domino in toto corde tuo, et ne innitaris prudentiae tuae . Dicat ergo: Si putavi aurum robur meum, et obryzo dixi, fiducia mea. Ac si aperte fateatur, dicens: Nec quae veraciter intellexi,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq mysteria ꝑscrutemur: quid hoc in
loco. aurũ accipimꝰ. nisi p̃clari intel¬
lectus ingenium: Quid obrirũ. nisi
mentẽ: Quȩ dũ igne amoris exco-¬
quit᷑: semꝑ in se seruat claritatẽ pul¬
chritudinis. cotidiana innouatione
feruoris. Nescit enĩ mens ꝑ torporẽ
Renouamini sp̾ũ m̃tis ur̃ȩ. Hinc psal¬
mysta qui ad ꝑfectionis iam culm̃
ꝑuenerat. quasi inchoans dicebat.
dixi. nẽ cepi: quia uidelic& si lasse¬
scere ab inchoatis bonis nolumꝰ. ual¬
de necesse. ẽ. ut inchoare nos cotidie
credamus. Nec abhorrs a rationis
ordine. qͦd auro dicimꝰ ingeniũ de-¬
signari: quia sicut in ornam̃to au¬
rũ supponit᷑. ut geminarũ desuꝑ
ordo disponat᷑: ita clara scõꝵ inge¬
nia diuinis munerib substernun᷑¬
humilit̃: & distincta suꝑ se gr̃arũ
munera ꝑcipiunt. Et nisi qͥd simi¬
le aurũ cũ sapientia haber&. qͥdam
sapiens minime dixiss&. Sapientia

Expanded text:
quoque mysteria perscrutemur, quid hoc in quoque mysteria perscrutemur, quid hoc in loco aurum accipimus, nisi praeclari intellectus ingenium; quid obryzum, nisi mentem? quae dum igne amoris excoquitur, semper in se servat claritatem pulchritudinis quotidiana innovatione fervoris. Nescit enim mens per torporem Renovamini spiritu mentis vestrae . Hinc Psalmista, qui ad perfectionis jam culmen pervenerat, quasi inchoans dicebat: Dixi, nunc coepi , quia videlicet si lassescere ab inchoatis bonis nolumus, valde necesse est ut inchoare nos quotidie credamus. Nec abhorret a rationis ordine quod auro dicimus ingenium designari, quia sicut in ornamento aurum supponitur, ut gemmarum desuper ordo disponatur, ita clara sanctorum ingenia divinis muneribtur, et distincta super se gratiarum dona percipiunt. Et nisi quid simile aurum cum sapientia haberet, quidam sapiens minime dixisset: Sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
ctatione rapiant᷑. Lux qͥppe uisibilis
si incaute diligit᷑. a luce inuisibili
cor cecatur: quia qͣnto extra inhians
animꝰ fundit᷑. tanto ampliꝰ in int̃nis
obtutib reuerberat᷑. Unde sollerter
quiq ne corporeis sensib nimis ad
exteriora dilabant᷑. continuo studio
intra m̃tẽ suã occulta custodiȩ disci-¬
plina se colligunt: ut tantomagis in¬
ueniant᷑ intꝰ integri. qͣntominꝰ sunt
exteriꝰ fusi. Hoc & enĩ uigore discipli¬
nȩ intra mentis sue se archana con¬
strinxerat: qui exterioris uitȩ appe¬
titũ fugiens. dicebat. Diẽ hominis
ñ concupiui tu scis. Qd gͦ apud ꝓ¬
asserit. quia fulgentẽ solẽ. & lunam¬
clare incedentẽ ñ uiderit: atq ex
his in cordis abditis lȩtat᷑ ñ . ẽ: quia
nimirũ gaudere ñ pot̾at de his. quȩ
ꝑ delectationis desideriũ ñ uidebat.
Si uͦ cuncta hȩc quȩ iuxta bystoriam
tractando transcurrimꝰ. ꝑ allegoriae

Expanded text:
ctatione rapiantur. Lux quippe visibilis ctatione rapiantur. Lux quippe visibilis si incaute diligitur, a luce invisibili cor caecatur, quia quanto extra se inhians animus funditur, tanto amplius in internis obtutibus reverberatur. Unde solertes quique ne corporeis sensibus nimis ad exteriora dilabantur, continuo studio intra mentem suam occulta custodiae disciplina se colligunt, ut tanto magis inveniantur interius integri, quanto minus sunt exterius fusi. Hoc enim vigore disciplinae intra mentis suae se arcana constrinxerat, qui exterioris vitae appetitum fugiens, dicebat: Diem hominis non concupivi, tu scis . Quod ergo apud is asserit, quia fulgentem solem et lunam incedentem clare non viderit, atque ex his in cordis abditis laetatus non sit, quia nimirum gaudere non poterat de his quae er delectationis desiderium non videbaSi vero cuncta haec quae juxta historiam tractando 700 discurrimus per allegoriae
Abbreviated transcription (Latin):
nam incedentẽ clare: & lȩtatũ est in
abscondito cor meum. Qd hoc loco
uidere dr̃. nisi desiderant̃ intueri:
Unde & psalmysta ait. Iniquitatẽ si as¬
pexi in corde meo: ñ exaudi& ds̃. Quȩ
nimirũ iniqͥtas in ore exprimi ñ pos¬
s&: si ñ concupisceret᷑ in corde. S ali¬
ud. ẽ. uideri ꝑ iudiciũ: aliud ꝑ appe¬
titum. Beat᷑ gͦ iob fulgentẽ solem. &
clare incedentẽ lunã neqͦqͣm se uidis.
se ꝑhib&: ut se demonstr& p̃sentis
lucis speciẽ ñ appetisse. Acsi post des¬
pectũ terrenȩ suȩ abundantiȩ patent̃
insinue. Qd dicã quia in auro ne
qͣqͣm letatꝰ sum: qui in ipsa qͦq luce
corporea delectat᷑ ñ sũ: Seĩ & enim
uiri postqͣm om̃ia p̃sentis uitȩ oblec¬
tam̃ta despiciunt. p̃ illius lucis int̾nȩ
dulcedine ab hac exteriori luce ani
mũ quasi a tenebris auertunt: mul¬
tũq secũ intrinsecus contendunt. ne
huiꝰ lucis quȩ fulg& extrinsecꝰ dele-¬

Expanded text:
nam incedentem clare, et laetatum est in nam incedentem clare, et laetatum est in abscondito cor meum. Quid hoc in loco videre dicitur, nisi desideranter intueri? Unde Psalmista ait: Iniquitatem si conspexi in corde meo, non exaudiat Deus . Quae nimirum iniquitas in ore exprimi non posset, si non conspiceretur in corde. Sed aliud est videre per judicium, aliud per appetitum. Beatus ergo Job fulgentem solem, et clare incedentem lunam nequaquam vidisse se perhibet, ut se demonstret praesentis lucis speciem non appetisse. Ac si post despectum terrenae suae abundantiae patenter insinuet: Quid dicam, quia nequaquam in auro laetatus sum, qui in ipsa quoque luce corporea delectatus non sum? Sancti etenim viri postquam omnia praesentis vitae oblectamenta despiciunt, prae illius lucis internae dulcedine, ab hac exteriori animum luce quasi a tenebris avertunt: multumque secum intrinsecus contendunt, ne hujus lucis, quae fulget extrinsecus, dele
Abbreviated transcription (Latin):
latꝰ sũ manũ meã ore meo: quȩ. ẽ. ini¬
quitas maxima. & negatio contra dm̃
altissimũ. Incertũ ñ ẽ. qͦd utraq
hȩc luminaria. humanis mysteri. Sis
deputata. cęli militiȩ nuncupant᷑ in
quoꝵ cultu multos nouimꝰ scriptura
suis uenerari solent. solẽ & lunã beat᷑
iob neqͣqͣm uidisse se ꝑhibs: nec leta¬
tũ fuisse cor suũ. nec osculatã manũ¬
suam ore suo. In qua uidelic& oscula¬
tione. quid aliud qͣm gr̃a uenerationiᷤᷤ
exprimit᷑: Qd si fecisset uiqͣm: hoc
iniqͥtatẽ maximã. & dĩ negationẽ uo¬
cat. S postqͣm tanta de se locis suꝑio¬
rib uirtutũ culmina narrauit: quid
nc̃ mirũ memorat. si solẽ & lunã ñ se
adorasse manifestat: Unde pensan¬
dũ.ẽ. qͦd postqͣm in auro ñ habuisse
fiduciã. nec in multis diuitiis letatũ
se fuisse testat᷑. adhuc ad sublimiora
ducitur: ut tanto nos magis erudiat.
qͣnto de se aliquid subtilius narrat.
Ait enĩ. Si uidi solem cũ fulgers. & lu¬

Expanded text:
meo, quae est iniquitas maxima ei negatio contra Deum altissimum. - Incertum non est quod utraque haec luminaria humanis ministeriis deputata coeli militiae vocantur, in quorum cultum multos novimus, Scriptura suis venerari solent, solem et lunam beatus Job nequaquam vidisse se perhibet, nec laetatum fuisse cor suum, nec osculatum ore suo. In qua videlicet osculatione quid aliud quam gratiarum venerationem exprimitur? Quod si fecisset unquam, hoc iniquitatem maximam et Dei negationem vocat. Sed postquam tanta de se locis superioribus virtutum culmina narravit, quid nunc mirum memorat, si solem ac lunam non se adorasse manifestat? Unde pensandum est quod postquam in auro non habuisse fiduciam, nec in multis divitiis laetatum se fuisse testatur, adhuc ad sublimiora ducitur, ut tanto nos magis erudiat, quanto de se aliqua subtilius narrat. Ait enim: Si vidi solem cum fulgeret, et lu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto liqu&. quia sicut natura solis
est ut quęq acciderit accendat & sic¬
c&: ita lunaris ignis. ẽ. ꝓpriũ. ut qͥc¬
quid contigerit: exurat quidẽ. s exu¬
rendo humidũ reddat. Ad uitã igit᷑
bonam alios ꝑ amorẽ dĩ affectꝰ boni¬
oꝑis ꝓuocat: alios uͦ amor laudis in¬
flammat. S cũ recti oꝑis affectu ac¬
cendimur. quasi ꝑ ignẽ solis a uicioꝵ
humore siccamur: eũ uͦ quẽ ad opus
bonũ laudis amor ꝓuocat. concupita
fama quasi luna attingit: qͥa uideli¬
c& eius animũ. & accendit & resoluit:
accendit scilic& ad exercitiũ oꝑis: re¬
soluit uͦ ad concupiscentiã fauoris.
Plerũq tam̃ ad exercenda oꝑa aliena
nos utilit̾ exempla ꝑsuadent & cum
m̃te humili opinionis alienȩ bona su¬
scipimus. nr̃a uel ad melius bona ꝓdu¬
cimꝰ. uel ad bonũ mala ꝑmutamus.
Cũq nos de uita ꝓximi flãmȩ splendor
irradiat: mens nr̃a ut p̃diximꝰ quȩ ad

Expanded text:
profecto liquet quia sicut natura solis profecto liquet quia sicut natura solis est ut quaeque attigerit accendat et siccet, ita lunaris ignis est proprium ut quidquid contigerit exurat quidem, sed exurendo humidum reddat. Ad vitam igitur bonam alios pro amore Dei affectus recti operis, alios vero amor laudis inflammat. Sed cum recti operis affectu accendimur, quasi per ignem solis a vitiorum humore siccamur. Eum vero quem ad opus bonum laudis amor provocat, concupita fama, quasi luna, attingit, quia videlicet ejus animum et accendit et resolvit. Accendit scilicet ad exercitium operis, resolvit vero ad concupiscentiam favoris. Plerumque tamen ad exercenda bona opera aliena nos utiliter exempla persuadent. Et cum mente humili opinionis alienae bona suscipimus, nostra vel ad melius bona producimus, vel ad bonum mala permutamus. Cumque nos de vita proximi famae splendor irradiat, mens nostra, ut praediximus, quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
rum.ẽ. qͦd quidã putant illustrati¬
onẽ lunã ꝑ occultũ circulũ a radio
solis acciꝑe. ut possit lucẽ nocturnis
cursib exhibere: ab huiꝰ significatio¬
nis ordine hȩc quoq suspicio ñ abhor¬
r&. Fama quippe a bono oꝑe uires
accipit: & fauoris gr̃ãm quasi clari¬
tatem luminis asꝑgit. Est aliud in
luna qͦd ꝑ similitudinẽ bonȩ spargen¬
ti iam famȩ conueniat. Lux nãq eiꝰ
etiam in tenebrarũ tempore it̃ ambu¬
lantib ostendit: quia dũ de aliena
uita lux laudis emicat. alios ad exer¬
citiũ bomi oꝑis illustrat. Cũq illiꝰ
opinio clara cognoscit᷑: huic quasi spar¬
gens in itineri exempli lum̃ p̃betur.
S ñnũqͣm opꝰ qͦd ab aliena opinione
sumit᷑. minus mundo desiderio in ani¬
mo format᷑. Nam infirmȩ m̃tes cũ
bona de aliis audiunt: aliqͣndo se ad
oꝑationem rectã ñ amore uirtutis. s
delectatione laudis accendunt. Et

Expanded text:
rum est quod quidam putant, illustratirum est quod quidam putant, illustrationem lunam per occultum circulum a radio solis accipere, ut possit lucem nocturnis cursibus exhibere, ab hujus significationis ordine haec quoque suspicio non abhorret. Fama quippe a bono opere vires accipit, et favoris gratiam quasi claritatem luminis aspergit. Est et aliud in luna quod per similitudinem bona spargenti famae conveniat. Lux namque ejus etiam in tenebrarum tempore iter ambulantibus ostendit, quia et dum de aliena vita lux laudis emicat, alios ad exercitium boni operis illustrat; cumque illius opinio clara cognoscitur, huic quasi pergenti in itinere exempli lumen praebetur. Sed nonnunquam opus quod ab aliena opinione sumitur minus mundo desiderio in animo formatur. Nam infirmae mentes cum bona de aliis audiunt, aliquando se ad operationem rectam non amore virtutis, sed delectatione laudis accendunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
& desꝑatũ timorẽ p̃mant. Qui etsi
corinthiis bona sua enumerando nar¬
rauit: illos confirmare studuit. ñ se
ostendere. Nam quia eadẽ bona ñ in¬
se. s in dño attender& patefacta tri¬
bulatione ꝓpriȩ tẽptationis edocuit:
qua exp̃ssa subiunxit. Propt̃ qͦd pla-¬
ceo mͥ in infirmitatib meis. Ut ergo
discipłos instruer&. de se sũma refere¬
bat: ut uero se in humilitate custodi¬
r&. considerationis ocłm. ñ in uirtu¬
tib suis. s in infirmitatib suis fixe¬
rat. Habent itaq ꝓpriũ scĩ uiri. ut
bona quidẽ quȩ agant. uideant: & ta¬
men cũ ꝑegerint. ab eoꝵ memoria o
nis gr̃am ñ extendi: quia dũ de eo
extolli timui. ab intuendo eo oculos
clare. Post p̃missũ solẽ apte qͦq ince¬
dentẽ clare lunã subdidit: qͥa uide¬
lics post opus bonũ fama laudabiliᷤ
sequit᷑: ꝑ qͣm celebre nom̃ in hac p̃¬
sentis uitȩ nocte possidet᷑. Si enĩ ue¬

Expanded text:
et desperatum timorem premant. Qui etsi et desperatum timorem premant. Qui etsi Corinthiis bona sua enumerando narravit, 704 illos confirmare studuit, non se ostendere. Nam quia eadem bona non in se attenderet, patefacta tribulatione propriae tentationis edocuit qua expressa subjunxit: Propter quod placeo mihi in infirmitatibus meis . Ut ergo discipulos instrueret, de se summa referebat; ut vero se in humilitate custodiret, considerationis oculum non in virtutibus suis, sed in infirmitatibus fixerat. Habent itaque proprium sancti viri, ut bona quidem quae agunt videant; et tamen cum peregerint, ab eorum memoria nis gratiam non attendi, quia dum de eo extolli timui, ab intuendo eo oculos a.---Post praemissum solem, apte quoque incedentem clare lunam subdidit, quia videlicet post opus bonum, fama laudabilis sequitur, per quam celebre nomen in hac praesentis vitae nocte possidetur. Si autem ve
Abbreviated transcription (Latin):
mant: & pȩne soli bona sua ñ uident.
quȩ in se uidenda om̃ib ad exemplũ
p̃bent. Hinc. ẽ. qͦd paulus dũ expleta
in se bona postponer&. & sola adhuc
reliqua quȩ e̾ent explenda cogitar&.
se. Hinc. ẽ. qͦd ut poss& se de bonis quȩ
agebat humiliare. studebat ad animũ
fui blasphemus & ꝑsecutor: & contu¬
meliosus. Qui & si aliquando dixit.
bonũ certam̃ certaui. cursũ consum¬
maui. fidem seruaui: intuendũ sum¬
moꝑe. ẽ. quia eo illud tempore intu¬
lit. quo iam ex corpore discessurũ se
eͥe cognouit. Ibi quippe p̃misit diceis
ego enĩ iam delibor & tempꝰ resoluti¬
onis instat. Tunc gͦ ad memoriã ꝑfe¬
ctionem reduxit oꝑis: cũ iam p̃uidit
ad largitatis spaciũ minime subesse
tempꝰ oꝑationis. Sicut enim dũ uiumꝰ
debemus bona nr̃a a memoria repel
lere ne extollant: ita apppinqͣnte exi¬
tu. plerũq ea ad memoriã iuste re¬
uocamus: ut uidelic& fiduciã p̃beañ.

Expanded text:
mant, et pene soli bona sua non vident mant, et pene soli bona sua non vident quae in se videnda omnibus ad exemplum praebent. Hinc est quod Paulus dum expleta in se bona postponeret, et sola adhuc reliqua quae essent explenda cogitaret,se. Hinc est quod ut posset se de bonis quae agebat humiliare, studebat ad animum fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus . Qui etsi aliquando dixit: Bonum certamen certavi, cursum consummavi , fidem servavi; intuendum summopere est, quia ea illo tempore intulit, quo jam ex tempore discessurum se esse cognovit. Ibi quippe praemisit, dicens: Ego enim jam delibor, et tempus meae resolutionis instat . Tunc ergo ad memoriam perfectionem reduxit operis, cum jam praevidit ad largitatis spatium minime subesse tempus operationis. Sicut enim dum vivimus, debemus bona nlere, ne extollant, ita appropinquante exitu, plerumque ea ad memoriam iterum revocamus, ut videlicet fiduciam praebeant,
Abbreviated transcription (Latin):
s quantũ suꝑ est. ut ꝑagamꝰ: ut pau¬
lisꝑ fiat p̃teritũ. quo indesinent̃ et
timide adhuc attendit᷑ futurum.
Amplius igit᷑ debemus inspicere quȩ
bona necdũ fecimus: quã ea quȩ iam
nos fecisse gaudemꝰ. S hab& hoc hu¬
mana infirmitas ꝓpriũ. ut plus ei
untueri libeat. qͦd sibi in se placs.: qͣm
qͦd sibi in se displic&. Eger qͥppe ocłs
cordis. dum laborare in consideratione
sua metuit: quasi qͦddã stratũ delec¬
tationis in animo ubi mollit̃ iaceat
requirit: atq idcirco quȩ cõmoda de
ꝑactis bonis sit assecutꝰ intelligit: s
quȩ dãpna de negligentiis patit᷑ nescit.
Plerumq enĩ hoc uicio temptant᷑ electi:
plerũq eoꝵ cordi suggerit᷑. ut bona
quȩq fecerint ad animũ reuocent:
S si ueri electi sunt. ab eo in qͦ sibi pla¬
cent. m̃tis ocłos diuertunt: omnẽ in
se de ꝑactis bonis leticiã deprimunt.
& de his quȩ se minus egisse intelligt̃.
tristiciam requirunt. Indignos se ęsti¬

Expanded text:
gamus, ut paulisper fiat praeteritum quod indesinenter et timide adhuc attenditur futurum. Amplius igitur debemus inspicere quae bona necdum fecimus, quam ea quae jam nos fecisse gaudemus. Sed habet hoc humana infirmitas proprium, ut plus ei intueri libeat quod sibi in se placet quam quod sibi in se displicet. Aeger quippe oculus cordis, dum laborare in consideratione sua metuit, quasi quoddam stratum delectationis in animo, ubi molliter jaceat, requirit; atque idcirco quae commoda de peractis bonis sit assecutus intelligit, sed quae damna de neglectis patitur nescit. Plerumque enim hoc vitio tentantur etiam electi. Plerumque quae fecerint ad animum revocent, t. Sed si veri electi sunt, ab eo in quo sibi placent mentis oculos divertunt: omnem in se de peractis bonis laetitiam deprimunt, et de his quae se minus egisse intelligunt tristitiam requirunt. Indignos se aesti
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ qͦd ex infirmitate. t̃. spẽ neqͥꝗͣ
ꝑdit: quia a suꝑno iudice ueniam re¬
quirit. Presũptio aut̃ uirtutis ꝓpriȩ
tanto grauius in desꝑatione. ẽ: quanto
longius ab humilitate. Cũq uires si¬
bi tribuit oꝑis: ad adiutoriũ ñ re¬
currit auctoris. Fitq ut eo grauius
peccator ꝑeat: quo & ipsũ hoc quia . ẽ.
peccator ignorat. Sequit᷑. Si gauisus¬

Expanded text:
peccatum quod ex infirmitate est spem nequaquam peccatum quod ex infirmitate est spem nequaquam perdit, quia a superno judice veniam requirit. Praesumptio autem virtutis propriae tanto gravius in desperatione est, quanto longius ab humilitate. Cumque vires sibi tribuit operis, ad adjutorium non recurrit auctoris; fitque ut eo gravius peccator pereat, quo et ipsum hoc, quia est peccator, ignorat. Sequitur: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
tis gr̃ȩ cognoscunt donũ: eiq de accep¬
to munere debitores fiunt: qui & p̃ue¬
niendo dedit eis bonũ uelle qͦd nolu¬
erant & subseqͣndo concessit bonũ pos¬
se qͦd uolunt. Unde bene ꝑ iohannẽ
torias ñ sibi tribuere s auctori: ut
ad illũ referant głam laudis. a quo
se seuint uires accepisse certaminis.
Beatꝰ gͦ iob qui sic bona quȩ oꝑatus. ẽ
narrat. ut tam̃ hȩc suȩ oꝑationi non
tribuat. s ad auctoris laudẽ recur¬
rat: manũ suã ore suo osculatũ fu¬
isse se denegat. Acsi patent̃ dicat. Ego
mea oꝑa tamqͣm mea ñ ꝓfero: qͥa au¬
ctoris sui grãm negare conuincit᷑. qͥsqͥs
sibi tribuit qͦd oꝑatur. Unde & ꝓtinus
subdit. Quȩ. ẽ. iniquitas maxima: &
negatio contra altissimũ. Liqu& enĩ
quia illũ negat: euiꝰ despecta gr̃a sibi
iuires boni oꝑis arrogat. Qđ recte qͦq
& iniquitas maxima uocat᷑. Qm̃ om̃e

Expanded text:
gratiae cognoscunt donum, eique de accepgratiae cognoscunt donum, eique de accepto munere debitores fiunt, qui et praeveniendo dedit eis bonum velle quod noluerunt, et subsequendo concessit bonum posse quod volunt. Unde bene per Joannemtorias non sibi tribuere, sed auctori, ut ad illum referant gloriam laudis, a quo se sciunt vires accepisse certaminis. Beatus ergo Job, quia sic bona quae operatus est narrat, ut tamen haec suae operationi non tribuat, sed ad auctoris laudem recurrat, manum suam ore suo osculatum fuisse se denegat. Ac si patenter dicat: Ego mea opera tanquam mea non profero, quia auctoris sui gratiam negare convincitur, quisquis sibi tribuit quod operatusubdit: Quae est iniquitas maxima, et negatio contra Deum altissimum. Liquet enim quia illum negat, cujus despecta gratia sibi vires boni operis arrogat. Quod recte quoque et iniquitas maxima vocatur, quoniam omne
Abbreviated transcription (Latin):
cutio designat᷑: sicut ꝑ salomonẽ dr̃.
Abscondit piger manũ suã sub ascella
sua. & laborat si ad os suũ porrigat eã.
Pigro labor. ẽ manũ suã ad os porrige¬
re: quia desidiosus quisq p̃dicator.
nec hoc uult oꝑari qͦd dicit. Manum
quippe ad os porrigere. ẽ: uoci suȩ oꝑe
concordare. Manũ gͦ suã osculat᷑ ore
suo qui laudat qͦd facit: & testimonio
ꝓpriȩ locutionis. sibi uirtutẽ tribuit
oꝑis. Qua in re. quis despicit᷑. nisi is
qui ipsa oꝑandi munera largit᷑. Un¬
de bene ꝑ egregiũ p̃dicatorẽ dr̃. Quid
autẽ habes qͦd ñ accepisti: Si aut̃ ac
cepisti: quid gloriaris quasi ñ accepe¬
ris: Scĩ aut̃ uiri sciunt post primi
parentis lapsum de corruptibili stir¬
pe se editos: & ñ uirtute ꝓpria. s p̃¬
ueniente suꝑna gr̃a ad meliora se uo¬
ta uel oꝑa commutatos: & quicquid
sibi mali inẽẽ cognoscunt. de morta¬
li ꝓpagine sentiunt meritũ. Qeqͥd
uͦ in se boni inspiciunt. immortalita

Expanded text:
signatur; sicut per Salomonem dicitur: Abscondit piger manum suam sub axilla sua, et laborat si ad os suum porrigat eam . Pigro labor est manum suam ad os porrigere, quia desidiosus quisque praedicator nec hoc vult operari quod dicit. Manum quippe ad os porrigere est voci suae opere concordare. Manum ergo suam osculatur ore suo, qui laudat quod facit, et testimonio propriae locutionis sibi virtutem tribuit operis. Qua in re quis despicitur, nisi is qui ipsa operandi munera largitur? Unde bene per egregium praedicatorem dicitur: Quid autem habes, quod non accepisti? Si autem 708 accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Sancti autem viri sciunt post primi parentis lapsum de corruptibili stirpe se editos, et non virtute propria, sed praeveniente superna gratia ad meliora se vota vel opera commutatos; et quidquid sibi mali inesse cognoscunt, de mortali propagine sentiunt meritum; quidquid vero in se boni inspiciunt, immortalis
Abbreviated transcription (Latin):
am fuisse coniunctã. paulo post dicit.
radice descendere. paulo suꝑiꝰ p̃misit
dicens. si ambulaui in uanitate. & festi¬
nauit in dolo pes mĩs: atq ut monstret᷑
qͣm fuerit ad cuncta pauidus. ad om¬
nia circumspectꝰ. inferius asserit di¬
cens. semꝑ enĩ quasi tum̃tes suꝑ me
fluctus timui dm̃. Qui scilics in ꝓs¬
ꝑis positꝰ. atq abundantia rerũ fultꝰ.
si spem aut in suis actib. aut in cir¬
cumfluentib reb poner&: ꝓfecto iu¬
stus ñ eẽt. S qͣndo iste uir sẽs in se
nisi ut ipsas qͦq diuicias qua m̃te
possederit innotescat: Ait enĩ. Si¬

Expanded text:
am fuisse conjunctam, paulo post dicit: am fuisse conjunctam, paulo post dicit: radice descendere, paulo superius praemisit, dicens: Si ambulavi in vanitate, et festinavit in dolo pes meus . Atque ut monstraretur quam fuerit ad cuncta pavidus, et ad omnia circumspectus inferius asserit, dicens: Semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Dominum . Qui scilicet in prosperis positus, atque abundantia rerum fultus, si spem aut in suis actibus aut in circumfluentibus rebus poneret, profecto justus non esset. Sed quando iste vir sanctus in se nisi ut ipsas quoque divitias qua mente possederit innotescat? Ait enim:
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ sine aliis. aut om̃ino nulla est.
aut imꝑfecta. Ut enĩ sicut qͥbdã ui¬
sum. ẽ de primis qͣttuor uirtutib
loqͣr. prudentia. temperantia. fortitu¬
dine atq iusticia. tanto ꝑfectȩ sunt
singulȩ: qͣnto uicissim sibim& coniun¬
ctȩ. Disiunctȩ aut̃ ꝑfecte eẽ neqͦquã
possunt: quia nec prudentia uera ẽ
quȩ iusta. temperans & fortis ñ est.
nec ꝑfecta temꝑantia. quȩ fortis. iusta.
& prudens ñ. ẽ. nec fortitudo integra.
quȩ prudens. temꝑans & iusta ñ est:
nec uera iusticia. quȩ prudens fortis
ñ unã sine alia. s coniunctas in se uir¬
tutes habuerit. enumerando singłas
innotescit: nam bona pudicitiȩ insi¬
nuans dicit. si deceptũ. ẽ. cor meũ suꝑ
mulierẽ atq ut eidẽ pudicitiȩ demo¬
nstrar& humilitatis grãm nullatenꝰ
defuisse. post cȩtã subiungit. si contẽp¬
si iudiciũ subire cũ seruo meo. Qui
ut humilitati suȩ ostender& miscd̃i¬

Expanded text:
virtus sine aliis, aut omnino nulla est, virtus sine aliis, aut omnino nulla est, aut imperfecta. Ut enim, sicut quibusdam visum est, de primis quatuor virtutibus loquar, prudentia, temperantia, fortitudinsingulae, quanto vicissim sibimet conjunctae. Disjunctae autem perfectae esse nequaquam possunt, quia nec prudentia vera est quae justa, temperans et fortis non est, nec perfecta temperantia quae fortis, justa et prudens non est, nec fortitudo integra quae prudens, temperans et justa non est, nec vera justitia quae prudens, fortis non unam sine alia, sed conjunctas in se virtutes habuerit, enumerando singulas innotescit. Nam bona pudicitiae insinuans, dicit: Si deceptum est cor meum super mulierem . Atque ut eidem pudicitiae demonstraret humilitatis gratiam nullatenus defuisse, post caetera subjungit: Si contempsi subire judicium cum servo meo . Qui ut humilitati suae ostenderet misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
minor. ẽ: quanto desunt cȩterȩ. Nam
sepe quosdã pudicos quidẽ uidisse noᷤᷤ
contigit s ñ humiles: qͦsdam uͦ quasi
humiles. s ñ misericordes: qͦsdã quasi
misericordes. s nequaqͣm iustos: qͦs dã
uͦ quasi iustos. s in se potius quã in
dño confidentes. Et certũ. ẽ qͥa cͤasti¬
tas in corde eius uera. ẽ eui humilitaᷤ
deest: quippe. quia suꝑbia se intrinse¬
litas uera. ẽ cui miscd̃ia iuncta ñ est.
quia nec deb& humilitas dici. quȩ ad
compassionẽ frat̃nȩ miseriȩ nescit in-¬
clinari: nec miscdia uera .ẽ. quȩ a re¬
ctitudine iusticiȩ existit aliena: quia
quȩ potest ꝑ iusticiã pollui. nescit pro¬
culdubio sibim& ipsi misereri. N ec
iusticia uera .ẽ. quȩ iusticiã suã ñ in
conditore om̃iũ. s in se fortasse. aut in
reb conditis ponit: quia dũ a creato¬
re spem subtrahit. ipse sibi pricipalis
iusticiȩ ordinẽ ꝑuercit: Vna itaq

Expanded text:
minor est, quanto desunt caeterae: Nam minor est, quanto desunt caeterae: Nam saepe quosdam pudicos quidem vidisse nos contigit, sed non humiles; quosdam vero quasi humiles, sed non misericordes; quosdam quasi misericordes, sed nequaquam justos; quosdam vero quasi justos, sed in se potius quam in Domino confidentes. Et certum est quia nec castitas in ejus corde vera est, cui humilitas deest, quippe quia superbia se intrinselitas vera est cui misericordia juncta non est, quia nec debet humilitas dici, quae ad compassionem fraternae miseriae nescit inclinari. Nec misericordia vera est quae a rectitudine justitiae existit aliena, quia quae potest per injustitiam pollui, nescit procul dubio sibimetipsi misereri. Nec justitia vera est quae fiduciam suam non in conditore omnium, sed in se fortasse, aut in rebus conditis ponit, quia dum a creatore spem subtrahit, ipse sibi principalis justitiae ordinem pervertit. Una itaque
Abbreviated transcription (Latin):
UOOAME
sepe iam dictũ. ẽ. hoc me crebro repe o¬
tere onerosum ñ. ẽ: qͥa & p̃dicator egre¬
gius dicit. Eadem uobis scribere. mͥ
quidẽ ñ pigrũ: uobis aut̃ necessariũ.
Beatus iob idcirco gestas uirtutes nar¬
rat: quia int̾ increpationis uerba. &
ꝑcussionis uerbera dep̃hensus. abspei
fiducia mentẽ suã labefactari consi¬
derat. Multa quippe ȩgisse se mala
ab increpantib amicis audierat. &
ne uerbis parit̃ & flagellis p̃ssa. in des¬
peratione mens corruat. hanc ꝑ suae
uirtutũ memoriã ad spẽ reformat.
ut neqͣqͣm se debeat in calamitate dei¬
cere quȩ tranquillitatis suȩ tempore
meminerat tam sublimia ȩgisse. Qͥa
igitur intentionis eiꝰ causam diximꝰ:
restat ut auditas uirtutes illiꝰ sublimĩt
est: quia qͥsqͥs uirtute aliqua pollere
credit᷑. tẽ ueracit̃ poll&. cũ uiciis ex
alia parte ñ subiac&. Nam si ex alio
uiciis subdit᷑ nec hoc. ẽ. solidũ ubi sta¬
re putabat᷑. Una quȩq enĩ uirtꝰ tanto

Expanded text:
uod a me saepe jam dictum est, hoc me crebro repetere onerosum non est, quia et praedicator egregius dicit: Eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum, vobis autem necessarium . Beatus Job idcirco gestas virtutes narrat, quia inter increpationis verba et percussionis verbera deprehensus, a spei fiducia mentem suam labefactari considerat. Multa quippe et egisse se mala ab increpantibus amicis audierat, et ne verbis pariter et flagellis pressa in desperationem mens corruat, hanc per suarum virtutum memoriam ad spem reformat, ut nequaquam se debeat in calamitate dejicere, quae tranquillitatis suae tempore se meminerat tam sublimia egisse. Quia igitur intentionis ejus 697 causam diximus, restat ut auditas virtutes illius subtiliter est, quia quisquis virtute aliqua pollere creditur, tunc veraciter pollet, cum vitiis ex alia parte non subjacet. Nam si ex alio vitiis subditur, nec hoc est solidum, ubi stare putabatur. Unaquaeque enim virtus tanto
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt. iniquitatũ suarũ ꝓtinꝰ obli¬
uiscunt᷑. & coidis ocłm in considerati¬
one bonoꝵ oꝑm quȩ exibent figunt.
atq eo se iam scõs existimant. quo int̃
bona quȩ agunt. maloꝵ suoꝵ in quib
& fortasse adhuc implicati st̃ memori-¬
am declinant. Qui scilic& si districti¬
onẽ iudicis uigilant̃ attenderent: plꝰ
de malis suis metuerent. quã de imꝑ¬
fectis bonis exultarent: plus inspice¬
rent. qͦd de his quȩ adhuc eis agenda
sunt debitores tenent᷑. qͣm qͦd oꝑantes
quȩdam. iam debiti partem soluunt.
N eq enim absolutꝰ. ẽ. debitor qui multa
reddit. s qui om̃ia: nec ad brauiũ ui-¬
ctoriȩ ꝑuenit. qui in magna parte
spectaculi uelocit̾ currit: si iuxta me¬
tas ueniens. in hoc qͦd reliquũ . ẽ. defe¬
cit. Nec ad quęlib& destinata loca ꝓ¬
perantib inchoando ꝓdest longũ iter
caꝑe: si non etiam ualent totũ consũ¬
mare. Qui enim ȩt̃nam uitã quęri¬
mus. quid aliud qͣm quȩdã itinera

Expanded text:
faciunt, iniquitatum suarum protinus obliviscuntur, et cordis oculum in consideratione bonorum operum quae exhibent figunt; atque eo se jam sanctos existimant, quo inter bona quae agunt malorum suorum, in quibus et fortasse adhuc implicati sunt, memoriam declinant. Qui scilicet si districtionem judicis vigilanter attenderent, plus de malis suis metuerent quam de imperfectis bonis exsultarent, 703 plus inspicerent quod de his quae adhuc eis agenda sunt debitores tenentur, quam quod operantes quaedam jam debiti partem solvunt. Neque enim absolutus est debitor qui multa reddit, sed qui omnia; nec ad bravium victoriae pervenit qui in magna parte spectaculi velociter currit, si juxta metas veniens in hoc quod est reliquum deficit. Nec ad quaelibet destinata loca pergentibus inchoando prodest longum iter carpere, si non etiam totum valeant consummare. Qui ergo aeternam vitam quaerimus, qui aliud quam quaedam itinera
Abbreviated transcription (Latin):
s cũ faciunt quȩ cognouert̃. Et si in¬
telligendo congaudent munere lar¬
gitoris: merentes tam̃ considerant
debitũ oꝑis: ut uidelic& actione ꝑ¬
soluant qͦd eis p̃rogatũ.ẽ. in cogniti¬
one. Stultꝰ nãq ẽ. debitor. qͥ gauders
pecuniis mutuas accipit: & tempꝰ qͦ
reddere debeat ñ attendit. Modera
dendi cogitat᷑. Quia gͥ iusti uiri in
his quȩ uigilant̃ intelligunt. secura
leticia ñ extollunt᷑: dicatur recte. Si
lȩtatus sum suꝑ multis diuiciis me¬
is: & quia plurima repperit manuᷤ
mea. Acsi aꝑte diceret᷑. Neqͣqͣm me
in eo locupletẽ ex iusticia credidi. qͦ
recta quȩ agere debui etiã multa cog-¬
noui: nec intelligentia cor extollit.
quia illud consideratio debitȩ oꝑati¬

Expanded text:
sed cum faciunt quae cognoverant; et si insed cum faciunt quae cognoverant; et si intelligendo congaudent muneri largitoris, moerentes tamen considerant debitum operis, ut videlicet actione persolvant quod eis praerogatum est in cognitione. Stultus namque est debitor qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debeat non attendit. Moderatdendi cogitatur. Quia igitur viri justi in his quae vigilanter intelligunt secura laetitia non extolluntur, dicatur recte: Si laetatus sum super multis divitiis meis, et quia plurima reperit manus mea. Ac si aperte diceretur: Nequaquam me in eo locupletem ex justitia credidi, quo recta quae agere debui etiam multa cognovi, nec intelligentia cor extulit, quia illud consideratio debitae operati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidi: quod ut ꝑ bona oꝑa redderẽ.
ex gr̃a creditoris accepi. S nũqͣm ds̃
mentẽ deserit: quȩ in peccatis se ue
racit̃ agnoscit. Unde & mox helyse¬
us ueniens. lignũ deorsũ mittit. &
atcollit: qͥa uidelic& redemptor nr̃
pie nos respiciens cor peccatoris humi
liat: & ei qͣm amiserat intelligentiã
reformat. Lignum mergit. & ferrum
releuat: quia cor affligit. & scientiã
reparat. Unde bene alia translatio
ne dr̃ qͦd confregit lignũ atq iacta¬
uit: & sic ferrũ sustulit. Lignũ nãq
confringere. ẽ: corab elatione conte¬
rere. Lignũ ad ima iactare. ẽ: elatũ
cor in cognitione ut diximꝰ ꝓpriȩ in¬
firmitatis humiliare. Atq ilico fer¬
rum ad suꝑficiem redit: qͥa ad usũ
exercitationis pristinȩ intelligentia
recurrit. Igit᷑ q̃m donũ intellectus
randũ ne in exercitatione oꝑis uicio
elationis euanescat. Sc̃ĩ uiri minime
exultant. cũ cognoscunt quȩ faciuns.

Expanded text:
perdidi, quod ut per bona opera redderem perdidi, quod ut per bona opera redderem ex gratia creditoris accepi. Sed nunquam Deus mentem deserit, quae in peccatis sraciter agnoscit. Unde et mox Helisaeus veniens, lignum deorsum mittit, et attollit, quia videlicet Redemptor noster, pie nos respiliat, et ei quam amiserat intelligentiam reformat. Lignum mergit, et ferrum revelat, quia cor affligit, et scientiam reparat. Unde bene alia translatio , dicit quod confregit lignum atque jactavit, et sic ferrum sustulit. Lignum namque confringere est cor ab elatione conterere. Lignum ad ima jactare, est elatum cor in cognitione, ut diximus, propriae infirmitatis humiliare. Atque illico ferrum ad superficiem redit, quia ad usum exercitationis pristinae intelligentia recurrit. Igitur quoniam donum intellectus, randum ne in exercitatione operis vitio elationis evanescat, sancti viri, minime exsultant cum cognoscunt 702 quae faciant,
Abbreviated transcription (Latin):
eadem scientia ñ uitatur: ferrũ in¬
aqua ꝑditur: quia ex desoluto oꝑe
intelligentia fatuat᷑. Quam ꝓfecto
intelligentiã ad hoc nouimus dari:
ut ante dantis ocłos ex bona actione
debeat restitui. Unde & recte is qui
ferrũ amiserat clamabat. Heu. heu
heu dñe mi: & hoc ipsũ mutuo acceꝑã.
Habent enĩ hoc electi ꝓpriũ. ut si qͦndo
eis in sua scientia furtiua uanȩ głȩ
culpa subripit᷑. ad cor uelocit̃ redeant.
& quicquid in se ante districti iudiciᷤ
ocłos dampnabile inueniunt. lacri¬
mis inseqͣnt᷑. Qui flentes ñ solũ cau¬
te inspiciunt. quȩ mala commisert̃.
sex accepto munere quȩ reddere eti¬
am bona debuert̃: quia nimirũ tan¬
to se ampliꝰ peccatores sentiunt. qͣnto
ex neglectis bonis quȩ agere pot̾ant
debitores tenent᷑. Recte gͦ qui ferrũ
ꝑdiderat. clamat. heu. heu. heu. & hoc
ipsũ mutuo acceꝑam: acsi aperte di¬
cat. Illud ꝑ desolutionẽ negligentiȩ

Expanded text:
eadem scientia neadem scientia naqua perditur, quia ex dissoluto opere intelligentia fatuatur. Quam profecto intelligentiam, ad hoc novimus dari, ut ante dantis oculos, ex bona debeat actione restitui. Unde recte is qui ferrum amiserat, clamabat: « Heu, heu, heu, Domine mi, et hoc ipsum mutuo acceperam. » Habent enim hoc electi proprium, si quando eis in sua scientia furtive vanae gloriae culpa subrepit, ad cor velociter redeant: et quidquid in se ante districti judicis oculos damnabile inveniunt, lacrymis insequuntur. Qui flentes non solum caute inspiciunt, quae mala commiserunt, sed ex accepto munere quae reddere etiam bona debuerunt: qui nimirum tanto se amplius peccatores sentiunt, quanto ex neglectis bonis quae agere poterant debitores tenentur. Recte ergo qui ferrum perdidit, clamat: « Heu, heu, heu, et hoc ipsum mutuo acceperam. » Ac si dicat: Illud per dissolutionem negligentiae