comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubi tm̃ dictũ ẽ. betꝰ uir. hic uͦ nec home ait. nec
uir : s iumor. Nunquid desꝑandus ẽ. semor. aut in
alio corrigit &iam senior uiam suã. quã incusto¬
diendo u̾ba dĩ: anforte admonitio ẽ. qua etate po¬
tissimũ fieri debeit. scđm illud quoa alibi scriptumẽ.
fili auruuentute tua excipe doctrinam. iusq ad
canos inuenies sapientiam: Est. ialius intellectus.
ut ille hic agnoscatur filius euanglicꝰ iuinor. quiꝓ
factus apatre inregionem longinquam. effudit sustan¬
tiam suam uiuens cũ meretricibus ꝓdige. ⁊ postea¬
quia porcos pauit. egestatẽ famenq ꝑpessus reuers¬
ẽ. ad sem& ipsum. ⁊ dixit. Surgam . iibo ad patrem
meũ. In quo eiĩ correx uiam suã. nͥ incustodiendo
uba cdi. que tanquã p̾mem patrium esuriens con¬
cupiuit: lleq enĩ corrigene uiam suã fr̃ eiꝰ semor
qui patri suo clix̃. ecce tot anns seruo tͥ. inunquã

Expanded text:
ubi tamen dictum est, «Beatus vir» . Hic vero nec Homo ait, nec ubi tamen dictum est, «Beatus vir» . Hic vero nec Homo ait, nec Vir, sed «junior.» Numquid desperandus est senior? aut in alio corrigit etiam senior viam suam, quam in custodiendo verba Dei? An forte admonitio est, qua aetate potissimum fieri debeat; secundum illud quod alibi scriptum est: «Fili, a juventute tua excipe doctrinam, et usque ad canos invenies sapientiam» ? Est et alius intellectus, ut ille hic agnoscatur filius evangelicus junior, qui profectus a patre in regionem longinquam, effudit substantiam suam vivens cum meretricibus prodige; et posteaquam porcos pavitibo ad patrem meum.» In quo enim correxit viam suam, nisi in custodiendo verba Dei, quae tanquam panem paternum esuriens concupivit? Neque enim corrigeret viam suam frater ejus senior, qui patri suo dixit, «Ecce tot annis servio tibi, et nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
custodiam. Et si dereliquisti me.
remus inpsalmo.
sic̃ diis cdonat.
Pcorrigit uimor
uiam suam: hicustodiendo uerba tua. Int̾rogait
se.  respond& sibi. In quo corrigit iumor uiã suã.
Huc usq int̾ragatio ẽ. Deinde responsio: incustodiendo
uerba tua. S hoc loco custoditio u̾boꝵ di. intelli¬
genda ẽ. oꝑatio p̾ceptoꝵ. Frustra eiñ custoeliuntur
memoria : sin custodiuntur ⁊uita. Ilam quidã u̾ba
dĩ tenencio agunt ne obliriscantur: nec agunt ui¬
uendo. ut corrigantur. Nlon aut̃ ait iste. in quo exer
atq adhec respondit: incustodiendo u̾ba tua. Neq
ullo mͦ dicenda ẽ. uia correcta: quam diũ ẽ. ui̾a
ꝑu̾sa. S quid sibi uult iste iumor: Potuit enĩ dice¬
re in quo corrigit homo uiã suã. aut in quo corri-¬
git uir uiã suam. quod plerunq inscripturis ita po¬
nitur. ut a sexu honoratiors homo intelligatur. mͦ
leocutienis quo significatur a parte totum. Nezq enĩ
⁊ femina ñ beata. quȩ ñ abiit inconsilio impiorui.

Expanded text:
custodiam:» et si dereliquisti me, remus in psalmo, et sicut Dominus donat, corrigit junior viam suam? In custodiendo verba tua.» Interrogat se, et respondet sibi. «In quo corrigit junior viam suam?» huc usque interrogatio est: deinde responsio, «In custodiendo verba tua.» Sed hoc loco custoditio verborum Dei, intelligenda est operatio praeceptorum: frustra enim custodiuntur memoria, si non custodiantur et vita. Nam quidam verba Dei tenendo agunt ne obliviscantur, nec agunt vivendo ut corrigantur: non autem ait iste, In quo exeratque ad hoc respondet, «In custodiendo verba tua.» Neque ullo modo dicenda est via correcta, quamdiu est vita perversa. 2. Sed quid sibi vult iste junior? Potuit enim dicere: In quo corrigit homo viam suam? aut, In quo corrigit vir viam suam? quod plerumque in Scripturis ita ponitur, ut a sexu honoratiore homo intelligatur, modo locutionis quo significatur a parte totum. Neque enim et femina non beata quae non abiit in consilio impiorum:
Abbreviated transcription (Latin):
tio adusus carnem nsanguinẽ. si aduersus principes
urectores muncli tenebrarũ harum. id÷ rectores
iniquoꝵ mundũ istim diligentium.: ippt̾ea tene
celestibus: id ÷ diabolum angłos eiꝰ. Iuẽ diabolũ
lio loco dic̃ prmcipem potestatis acris hiũ. Ausi

Expanded text:
s principes et rectores mundi tenebrarum harum:» id est, rectores iniquorum, mundum istum diligentium, et propterea tenebcoelestibus» : id est, diabolum et angelos ejus; quem diabolum alio loco dicit principem potestatis aeris hujus . Audi
Abbreviated transcription (Latin):
iñtis. Iuis enĩse dicat optare. quod ͣ haba& marbi¬
ten potestate. ut nullo indigens. ꝯliupnto id possit
efficere: Ergo si optat homo. quocł ut det ipse qd̃
p̃cipit ragandus ẽ. as̃. Precipit as̃t Aquo eni optan¬
dũ e. nͥ abillo. a quo patre luminũ om̃e cdatũ optinũ.
ionie clomini ꝑfectum. scã scriptura teste descen¬
dit Propt̃ aut̃ qui putant hoc solo nos ad facien¬
dam iustitiam diuinitus adiuuari. quod di p̃cep¬
ta nob̾ in notitiam ꝑferuntur. Ea ut cagnita iam
sine ulla cdĩ gra. solis nr̃ȩ uoluntatis uiribus
impleanitur. ñ optauit  dirigi uias suas acicus¬
todiendas iustificationes dĩ. nͥ iam eiꝰ acceptis ipso
p̃cipiente mandatis. Ad hoc enĩ ꝑtin& quod p̃¬
misit. tu p̾cepisti manclata tua custodiri nimis.
Tanquã dicerte. lam legem accepi. iam noui: tu eni
p̃cepisti mandata tua custodiri nunis. Et man¬
clata tua scã. nusta. ⁊bona. s peccatũ ꝑbonum

Expanded text:
entis. Quis enim se dicat optare quod sic habet in arbientis. Quis enim se dicat optare quod sic habet in arbitrii potestate, ut nullo indigens adjumento id possit efficere? Ergo si optat homo quod praecipit Deus; ut det ipse quod praecipit, rogandus est Deus. A quo enim optandum est, nisi ab illo, a quo «Patre luminum omne datum optimum et omne donum perfectum,» sancta Scriptura teste, «descendit» ? Propter eos autem qui putant hoc solo nos ad faciendam justitiam divinitus adjuvari, quod Dei praecepta nobis in notitiam proferuntur, ut ea cognita, jam sine ulla Dei gratia, solis nostrae voluntatis viribus impleantur; non optat hic dirigi vias suas ad custodiendas justificationes Dei, nisi jam ejus acceptis ipso praecipiente mandatis. Ad hoc enim pertinet quod praemisit, «Tu praecepisti mandata tua custodiri nimis.» Tanquam diceret: Jam legem accepi, jam novi; tu enim praecepisti mandata tua custodiri nimis: et mandata
Abbreviated transcription (Latin):
buĩ. nr̃is. Nam uhic tu p̃cepisti mandata tua cus¬
todiri nimis. ñ nͥ ualde intelligunus: si rec te in¬
telligimus. Et minis te diligo si alicui iem̃o clicimꝰ.
ñ utiq plus quã oport&. s ualde nos diligere mntel¬
ligi uolumus. Deniq illa greca sententia. ñ habet
hoc u̾bu. quod hnc legttur Ibi eĩ ẽ. agañ. quod est
do ut diximus. ꝓ eo quod ẽ. ualde.  dictum inueniꝰ¬
mus. ⁊ dicimis. Onde ñnulli &iam latini codi¬
ces ñ habent. tu p̃cepisti manclata tua custodiri
numts. s ualde. Ualde itaq p̾cepit hoc ds: ⁊ ual
tas. uł pia humilitas. manctata ⁊⁊ fides ñ in memor
gr̃e : quid ad iungat adtendite. Ultinam inquit
dirigantur uiȩ meȩ. ad custodiendas tustificationes
tuas. Precepisti quidem tu: s utinam quod p̾ce¬
pisti fiat mͥ. Qbi audis utmã. uocemi optutis
agnosce. nagnita uoce optantis. depone suꝑbiã p̃su¬¬

Expanded text:
bus nostris. Nam et hic, «Tu praecepisti mandata tua cusbus nostris. Nam et hic, «Tu praecepisti mandata tua custodiri nimis,» nonnisi Valde intelligimus, si recte intelligimus: et, Nnon utique plus quam oportet, sed ualde nos diligere intellegi uolumus. denique illa Graeca sententia, ne quid nimis, non habet hoc uerbum quod hic legitur. ibi enim est ἄγαν, quod est do, ut diximus, Nimis pro eo quod est Valde et dictum invenimus, et dicimus: unde nonnulli etiam latini codices non habent, «Tu praecepisti mandata tua custodiri nimis:» sed, «valde.» Valde itaque praecepit hoc Deus, et valdtas vel pia humilitas, et fides non immemor gratiae, quid adjungat attendite: «Utinam,» inquit, «dirigantur viae meae ad custodiendas justificationes tuas.» Praecepisti quidem tu, sed utinam quod praecepisti fiat mihi. Ubi audis «Utinam,» vocem optantis agnosce; at agnita voce optantis, depone superbiam praesum
Abbreviated transcription (Latin):
miniũ rephensione dignĩ eẽt: Biceremus gͦ nos nul¬
la grecoꝵ sapientiũ auc toritate t̾reri. intuentes
quod scriptum ẽ. Nonnie stultam fec̃ dĩ sapientiã
huiꝰ mindi. npotius istam sententiam falsam ẽẽ.
crederemus. qua dictum ẽ. nequid minis. quam
diuinũ eloquiũ ubi legimus atq cantamus. tu
p̃cepisti manclata tua custodiri niniis. nͥ nos ñ greca
elatio. s uera ratio reuocar&e: Nimis quippedr̃.
quicquid plus fuerit. quã oporta&. Nam parũ n
nimium : duo sunt int̾ se contraria. Parũ ẽ. quod
minus ẽ. quã oport&. iminiũ plus ẽ. quã oport&.
hoꝵ inmedio modus ẽ. quod dr̃ satũ ẽ: cum utaq
utile sit inuita ⁊moribus. ut amplius qua opor¬
tet nnchil omĩno faciamus. Profecto ueram eẽ. sen¬
tentiam nequid nimis. fateri potius quã negare
debemus: Et aliquando latina lingua hoc uerbo
sic abutitur. ut nimis ꝓeo quodẽ. ualde. ⁊ positum
inueniamus. inlitt̾is sacris: ⁊ ponamus insermoni¬

Expanded text:
nimium reprehensione dignum esset? Diceremus ergo nos nulla graecorum sapientium auctoritate teneri, intuentes quod scriptum est, «Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi» ? et potius istam sententiam falsam esse crederemus, qua dictum est, «Ne quid nimis», quam divinum eloquium, ubi legimus atque cantamus, «Tu praecepisti mandata tua custodiri nimis;» nisi nos non graeca elatio, sed vera ratio revocaret. Nimis quippe dicitur, quidquid plus fuerit quam oportet. Nam parum et nimium duo sunt inter se contraria. Parum est quod minus est quam oportet; et nimium, plus quam oportet. Horum in medio modus est, quod dicitur, Sat est. Cum itaque utile sit in vita et moribus, ut amplius quam oportet nihil omnino faciamus; profecto veram esse sententiam, «Ne quid nimis,» fateri potius quam negare debemus. Sed aliquando latina lingua hoc verbo sic abutitur, ut nimis pro eo quod est valde, et positum inveniamus in Litteris sacris, et ponamus in sermoni
Abbreviated transcription (Latin):
benedictionẽ dabit qui legem dedit. idõ benectus es
diie. doce me inquit iustificationes tuas. Qui enĩ
incorde meo abscondi eloquia tua. ut ñ peccemt᷑.
legem declisti. da &iam benedictionẽ grẽ. ut faci-¬
endo discam: quod intimando iussisti. bȩc satissint.
ut ur̃e mñtes sine fastidio nutriantur aliͦum ser.¬
monem: desiderent quȩ sequuntur.¬
ninium sermonis auius ES nobls¬

Expanded text:
benedictionem dabit, qui legem dedit ; ideo benedictus es, Domine, doce me justificationes tuas. Quia enim in corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi, legem dedisti; da etiam benedictionem gratiae, ut faciendo discam quod intimando jussisti. Haec satis sint, ut vestrae mentes sine fastidio nutriantur: alium sermonem desiderant quae sequuntur.nitium sermonis hujus est nob
Abbreviated transcription (Latin):
patria ep̃missa ẽ. et̾na incelis  hoc scio quia temp¬
tatio ẽ. uita humana suꝑ t̾ram: ⁊ uigum graue est.
iuꝑ filios aclam. Serumpͣe plus delectat scđm is
uł incolas ec̃ dicamus. quia suꝑnam patriam unde
pignus accepimus. n quo ꝑuenientes munquã inde
migremus inueniimus. Nam nille qui malio pͤal¬
mo dic̃. inquilinus ego sum apud te. ⁊ ꝑegrimis.
sic̃ oms patres

Expanded text:
patria promissa est aeterna in coelis: hoc scio, quia tenpatria promissa est aeterna in coelis: hoc scio, quia tentatio est vita humana super terram ; et jugum grave est super filios Adam . Verum me plus del incolas esse dicamus, quia supernam patriam, unde pignus accepimus, et quo pervenientes nunquam inde migremus, invenimus. Nam et ille qui in alio psalmo dicit, «Inquilinus ego sum apud te et peregrinus, sicut omnes patres
Abbreviated transcription (Latin):
nquentious hui marum psalmi o
recldendus ẽ. ab illo u̾su scilic& ubi ait. incola ego
sum int̾ra: ñ abscondas ame mandata tua. siue
ut ĩmulli coclices habent. inquilinus ego sũ int̾ra.
uod emĩ ẽ. in greco PaRe cõs. aliqui nr̃i inquilinum.
aliqui incolã. nunitumquã &iã aduenã int̾p̃tati
sunt. Inquilini ñ habentes ꝓpriam domũ: habitant
in alieno. Incole aut̃ uł auene. utiq acluentiti ꝑhi¬
bentur. Qbi de anma magna exoritur questio.
Neq enĩ scđdm corpꝰ dictũ uideri potest. incola uel
auena. itł inquilins sum int̾ra. cũ det̾ra corpus
orignẽ ducat. S de ista ꝓfundissima questione.
nichil audeo chͤfinire. Siue enĩ ꝓpt̾ anima que ab.¬
sit ut putetur. ext̾ra merito dici potuerit inquilin
tum homine. qr paradisi aliquando ciuis fuit. ubi
utiq ñ erat qui ista dicebat. siue quod ẽ. ab omi con.¬
trousia libius: ñ omis homo possit hoc dicere. s cui

Expanded text:
quentibus hujus maximi psalmi sermo reddendus est, ab illo versu scilicet, ubi ait, «Incola ego sum in terra; non abscondas a me mandata tua:» sive, ut nonnulli codices habent, «Inquilinus ego sum in terra.» Quod enim est in graeco πάροικος, aliqui nostri «inquilinus,» aliqui «incola,» nonnunquam etiam «advena» interpretati sunt. Inquilini non habentes propriam domum, habitant in aliena; incolae autem vel advenae, utique adventitii perhibentur. Ubi magna de anima exoritur quaestio. Neque enim secundum corpus dictum videri potest, «Incola,» vel «advena,» vel «inquilinus sum in terra;» cum de terra corpus originem ducat. Sed in hac profundissima quaestione nihil audeo definire. Sive enim propter animam quae absit ut putetur ex terra merito dici potuerit, «Inquilitum hominem, quia paradisi aliquando civis fuit, ubi utique non erat qui ista dicebat; sive quod est ab omni controversia liberius, non omnis homo possit hoc dicere, sed cui
Abbreviated transcription (Latin):
uiro consicłanti uultũ natiuitatis suę inspe¬
culo. Considauit enĩ se ⁊ abist: ⁊ statim oblitꝰ
ẽ. qualis fuerit. Iui aut̃ ꝑspexerit in legem
ꝑfectam libtatis. ⁊ ꝑmanserit ñ auditor obli¬
iosus factus s factor. oꝑis. hic beatus in facto
suo erit. Talem se iste uult eẽ. ut inspiciat
tanqũa inspeculũ mandata dĩ. ⁊ñ confunda¬
s factor. ꝓptea optat dirigi uias suas adcus.¬
todiendas iustificationes dĩ. nde dirigi. nͥ
gra cũ Alioqum legem dĩ non habebt. ubi
gratuletur ubi confundatur. si uoluerit man¬

Expanded text:
atis suae in speculo. Consideravit enim se, et abiit: et statim oblitus est qualis fuerit . » Qui autem perspexerit in legem perfectae libertatis et permanserit, non auditor obliviosus, sed factor operis, hic beatus in facto suo erit. Talis et iste vult esse, ut inspiciat tanquam in speculo mandata Dei, ut non confundased «factor.» Propterea optat dirigi vias suas ad custodiendas justificationes Dei. Unde dirigi, nisi gratia Dei? Alioquin legem Dei habebit, non ubi gratuletur, sed ubi confundatur, si voluerit man
Abbreviated transcription (Latin):
U trum nimis p̃cepisti an minis custodiri: Iuodli¬
bet horũ intelligimus. contra illam cõinemora¬
uilem nobilenq sententiam hoc uilecur dictum.
quã greci laudant insapientibus suis. ⁊ latim lau¬
dando consentiunt. nequid numis. Si eni hec uerũ
ẽ ut nequid nimis fiat. quomͦ uerum ẽ. qđ hnedr̃¬

Expanded text:
utrum, «nimis praecepisti;» an, «nimis custodiri?» Quodlibet horum intelligamus, contra illam memorabilem nobilemque sententiam hoc dictum videtur, quam Graeci laudant in sapientibus suis, et Latini laudando consentiunt: «Ne quid nimis» . Si enim hoc verum est, ut ne quid nimis fiat; quomodo verum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
gendum ẽ. cum uideamus hornines eiꝰ scrutari testamno¬
nia ñ beatos. quia ñ inmaculatos  Nam scribe. iphari
facite. quȩ aut̃ ficiunt facere nolite. Dicunt eni ⁊ non
faciunt. utiq scrutabantur testimoria dĩi. ut habe¬
rent quȩ dicerent bona. quanius fgerent mala. Et
bos omttamus. Recte quippe uitesliatur. anobis. quod
isti ñ serutantur testimona dĩ. Non eni quer̃ ipsa: sed
Nam aut si mpsi scrutantur testimonia di. quanuis non
ut ipsum. si ut aliud exhis inueniant ⁊ ad quirant. cer¬
te non intoto corde exquir᷑ eũ. quod ñ utio frustra
hic additum cernamnus. Sciens emĩ spc. qui hȩc dic mis¬
tosppt̾ aliud ñ ꝓpt̃ qđ constitutum c̃. scrutantes ceps

Expanded text:
ejus;» cum videamus homines ejus scrutari testimonia non beatos, quia non immaculatos? Nam Scribae et Pharfacite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt» ; utique scrutabantur testimonia Domini, ut haberent quae dicerent bona, quamvis facerent mala. Sed hos omittamus: recte quippe respondebitur nobis quod isti non scrutantur testimonia Domini. Non enim quaerunt ipsa, sed Deum. Aut si et ipsi scrutantur testimonia Dei, quamvis non ut ipsum, sed ut aliud ex his inveniant et acquirant; certe non «in toto corde exquirunt eum,» quod non utique frustra hic additum cernimus. Sciens enim Spiritus qui haec dicit, multos propter aliud, non propter quod constitutum est, scrutari tes
Abbreviated transcription (Latin):
cdiĩi. ac ꝑhoc qm̃ iustus ex fide uiuit. abista uia
dĩ illa alienat iniquitas: que ẽ. infidelitas. In
hac aut̃ uia. id÷ infide pia quisqͥs ambulat. aut
peccatum ñ oꝑat᷑. aut si quid adeuiante cõmittit᷑
ꝓpt̃ uiã ñ imputatur: ⁊tanquã ñ fuerit oꝑatꝰ acci¬

Expanded text:
c, quoniam justus ex fide vivit , ab ista via Domini illa alienat iniquitas, quae est infidelitas. In hac autem via, id est, in fide pia, quisquis ambulat, aut peccatum non operatur, aut si quid a deviante committitur, propter viam non imputatur, et tanquam non fuerit o
Abbreviated transcription (Latin):
cdas te ñ habere peccatum. foris finigis humilitatẽ: intus
amplecteris uanitatem. Ergo nnore nincorde. ñ habes
ueritatem. Quid t̃ ꝓdest uideri hominib humilis eẽ.
quod dicis. si ds̃ uidet altum eẽ. quod sapis: Certe si auri¬
bus diuinũ insonar& oraculũ. noli altu dicere. nec sic
inmerito dampnareris. si bumilis inore coram homini¬
bus ⁊ altũ mcorde coram dño loquereris. Cum uͦ au¬
dis noli altũ saꝑe. s time. ñem ait dicere. s fapere.
cur ñ &iam intus es humilis. ubi sapis: An pdõ mens
altitudine inflatur. ut humilitatẽ lingua intiatur.
Legis uł audis. noli altum saꝑe s time. ⁊ tu intantum
altum sapis: ut te peccatũ estimes ñ habere. Ac ꝑhoc
quia ñ uis cimere. nichil tͥ aliud reman&. quã time.
ro. Et unde inquis scriptumẽ. ñ enĩ qui oꝑantur in

Expanded text:
das te non habere peccatum; foris fingis humilitatem, intus das te non habere peccatum; foris fingis humilitatem, intus amplecteris vanitatem. Ergo et in ore et in corde non habes veritatem. Quid tibi prodest videri hominibus humile esse quod dicis, si Deus videt altum esse quod sapis? Certe, si auribus divinum insonaret oraculum, Noli altum dicere; nec sic immerito damnareris, si humile in ore coram hominibus, et altum in corde coram Domino loquereris. Cum vero audias, «Noli altum sapere, sed time» non enim ait, dicere, sed, «sapere»; cur non etiam intus es humilis ubi sapis? An ideo mens altitudine inflatur, ut humilitatem lingua mentiatur? Legis, vel audis, «Noli altum sapere, sed time:» et tu in tantum sapis altum, ut te peccatum existimes non habere; ac per hoc, quia non vis timere, nihil tibi aliud remanet quam tumere. 2. Et unde, i
Abbreviated transcription (Latin):
dic se ñ habere peccatũ: qui enĩ hoc dicunt. seipsos seclu¬
cund̃.: nueritas meis ñ ẽ. Si quancdo mairib hominum
hoc dicunt. ñ tantum seipsos. s alios quoq doctrinȩ in¬
sanȩ pu̾sitate seducunt. Cũ uͦ id incorde suo dicunt. illic
uieorde seducunt. ⁊ in suo corde ueritatis ium̃ amittunt.
Exelame ait̃ scã smilia xp̃i. fruetiicans ⁊ ereicens muni¬
uerso mundo. humilit̃ uerax. ⁊ ueracit̃ humilis.
exclamae in quam. Si dixerinus quia peccatum ñ
habemus: nosipsos seducimus. ⁊ ueritas innobis ñ est.
Quod si confessi fuerimus delicta nr̃a. fidelis ẽ. ⁊ iustus
ut dimittat nob̾ peccata nr̃a. imundet nos ab omni
iniquitate. hȩc ut dicuntur. ita sentiantur. Tum eni
erit humilitas uera. si n sola ostenclatur inlingua ut
sentientes Non ait colloquentes. s consentientes quod
non fit ore s corce. Inpochrita. sidicis. te habere. cũ cre¬

Expanded text:
dicit se non habere peccatum. Qui enim hoc dicunt, seipsos sedudicit se non habere peccatum. Qui enim hoc dicunt, seipsos seducunt, et veritas in eis non est. Sed quando in auribus hominum hoc dicunt, non tantum seipsos, sed alios quoque doctrinae insanae perversitate seducunt: cum vero id in corde suo dicunt, illic in corde suo seducunt, et in suo corde veritatis lumen amittunt. Exclamet autem sancta familia Christi, fructificans et crescens in universo mundo, humiliter verax et veraciter humilis; exclamet, inquam: «Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Quod si confessi fuerimus delicta nostra, fidelis est et justus, ut dimittat nobis peccata nostra, et mundet nos ab omni iniquitate.» Haec ut dicuntur, ita sentiantur. Tunc enim erit humilitas vera, si non sola ostentetur in lingua; uthumilibus consentientes» : non ait, colloquentes, sed, «consentientes;» quod non fit ore, sed corde. Hypocrita, si dicis te habere, cum cre
Abbreviated transcription (Latin):
re muiis dm̃. qm̃ peccatum iniquitas ẽ. ⁊ qͥ oꝑantur
iniqͥtatẽ ñ utiq inuiis eiꝰ ambulauer̃. aut q dubiũ ñ
ẽ. eos ambulare inuis dm̃: ñ credantur. habere pec¬
peccatũ ñ habemus. nosipsos seducimus alioquin ñ ad¬
deretur ⁊ueritas innobis ñ ẽ. s diceretur humilitas
ninobis ñ ẽ. p̃sertim quia sequitur. unde iste sensus cla¬
rius illustretur. om̃sq auferat dubitationis ambages.
Quid hic dic̃. qui contradic. dampnabilis impietatis
elatio: Si eĩ ꝓpt̾ arrogatiam deuitandã ñ ꝓpt̾ uerita¬
tẽ fatendam dicunt sc̃i sẽt se ñ habere peccatũ. quidẽ.
quod confitentur. ut renussionẽ mundationenq mere¬
antur An ⁊i hoc fit ut arrogantia deuͣtur. Quomͦ gͦ im¬
petrabitur peccatoꝵ. uera inuncdatio. quor ẽ. falsa con¬
fessio: Conticescat qͥ ⁊i arescat clatio fęnea suꝑboꝵ seipsã
seducens. que mauribus homiiũ. simulata humnlitate
dic se habere peccatũ. incorde aut̃ suo impia elatione

Expanded text:
antur iniquitatem, non utique in viis ejus ambulaverunt; aut quia dubium non est eos ambulare in viis Domini, non credantur habere pecpeccatum non habemus, nos ipsos seducimus.» Alioquin non adderetur, «Et veritas in nobis non est;» sed diceretur, Humilitas in nobis non est: praesertim quia sequitur unde iste sensus clarius illustretur, omnesque auferat dubitatione ambages. Quid hic dicit, quid contradicit damnabilis impietatis elatio? Si enim propter arrogantiam devitandam, non propter veritatem fatendam, non dicunt sancti se non habere peccatum; quid est quod confitentur, ut remissionem mundationemque mereantur? An et hoc fit, ut arrogantia devitetur? Quomodo ergo impetrabitur peccatorum vera mundatio, quorum est falsa confessio? Conticescat igitur et arescat elatio fenea superborum, se ipsa seducens, quae in auribus hominum simulata humilitate dicit se habere peccatum, in corde autem suo impia elatione
Abbreviated transcription (Latin):
uias dñi. npsa oratio ꝑtin&. upsa confeslio
quanius ñ adea peccata ꝑtineant. Itaq imius
diĩ. quas om̃s fides una complectitur. quaineũ
cõpleetitur qui iustificat imprir qui &iam dixit
ego sum uia: nemo peccatoꝵ oꝑetur. s confitetur.
Deuiat gͦ cũ peccat. N ido peccatum iue ñ tribuit᷑

Expanded text:
vias Domini et ipsa oratio pertinet, et ipsa confessio, quamvis non ad eas peccata pertineant . Itaque in viis Domini , quas omnes fides una complectitur, qua in eum creditur qui justificat impium , qui etiam dixit: Ego sum via , nemo peccata operatur, sed confitetur. Deviat ergo cum peccat; et ideo peccatum viae non tribui
Abbreviated transcription (Latin):
bi quer : Ion eni uolunt ẽẽ. sapientes indi głam. seo
uolunt uideri sapentes ꝓt hominũ gĩam. luomodo
lati imua qui ambulant inlege dĩ. Beati qui scru¬
tantur testimonia eius: in toto corde exquir̃ eum.
Si em̃ scrutanda testimonia eius intato corde exqͥr̃
eũ. inmaculati ambulant inlege diĩ: minquid tiñ
ille ñ scrutabatur testimonia eiꝰ. nec querebat eum
qui dicebat magist᷑ bone. quid bom faciam ut ui¬
tam ȩtnam consequar: S qͥmͦ eũ in toto corde qͣ¬
siuit: cuiꝰ consilio diuitias suas ptulit. quo audito
nec unqui. Quomͦ gͦ iam beati cũ adhuc testimo¬
nia eiꝰ serutantur ⁊ exquir eũ. cũ hoc facere possint
umpii: possint ⁊imqui. B̾eatos aut̃ eẽ. impios ⁊
imquos. quis uł impius dixerit uł iniquus: Ergo
qui plorant: ñ quia plqͦrant. s ꝓpt̾ quod seqr̃: quia
ridebunt. Roinde beati qui scrutantur testimonia
eiꝰ. uitoto corde exquir eũ. ñ qr scrutantir nexqͥrꝰ

Expanded text:
bi quaerunt? Non enim volunt esse sapientes in Dei gloriam, sed volunt videri sapientes propter hominum gloriam. Quomodo lati in via, qui ambulant in lege Domini. Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto rutando testimonia ejus, ut in toto corde exquirant eum, immaculati ambulant in lege Domini. Numquid tamen ille non scrutabatur testimonia ejus, nec quaerebat eum, qui dicebat, «Magister bone, quid boni faciam, ut vitam aeternam consequar?» Sed quomodo eum in toto corde quaesivit, cujus consilio divitias suas praetulit, quo audito nec iniqui. Quomodo ergo jam beati, cum adhuc testimonia ejus scrutantur et exquirunt eum, cum hoc facere possint et impii, possint et iniqui? Beatos autem esse impios et iniquos, quis vel impius dixerit aut iniquus? Ergo qui plorant;» non quia plorant, sed propter quod sequitur, «quia ridebunt» . Proinde, «Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum;» non quia scrutantur et
Abbreviated transcription (Latin):
uintoto corde exquirentes eũ. ꝓfecto qui oꝑantur iniqͥtatẽ
ñ scrutantur testimornia eiꝰ. Et tm̃ nouimus oꝑios imqͥ.¬
tatis adhoc scrutari testimonia diĩ: quia malunt docta
eẽ. quã iusti. Nouimus ⁊ alios ad hoc scrutari testimonia
dni. ñ qued iam recte uiuant: s ut scuant que admodum
uiuere debeant. Tales gͦ ñ dum inmaculati ambulant¬

Expanded text:
ntes eum; profecto qui operantur iniquitatem, non scrutantur testimonia ejus. Et tamen novimus operarios iniquitatis ad hoc scrutari testimonia Domini, quia malunt docti esse quam justi: novimus et alios ad hoc scrutari testimonia Domini, non quod jam recte vivant, sed ut sciant quemadmodum vivere debeant. Tales
Abbreviated transcription (Latin):
uenire desiciatis. Nam utiq beati eẽ. cuptas. s misera
sunt.  ad maioren miseriã ducunt itenera ista qua
curritis. S tam magnum bonũ: querere ꝑmala no¬
lite. Si adillud ꝑuenire uultis: hic uenite. ac ite. Uias
ꝑuemendo inquinamim. Non aitt̃ beati in quinati mer¬
rore. qui ambulant inꝑuersitate scłi: si beati inmacu¬
lati iniia qui ambulant inlege dĩi. Quid porro ad¬
iungat: adtendite. Beati qui scrutantur testimonia eius.
in toto corde exquirunt eum. Nommnͥ uidetur his u̾bis
aliud cominemoratũ beatoꝵ genus. quã illud quod an¬
te dictumẽ. Ilam scrutari testimoma dnĩ. ⁊ eũ in toto
corde ex quirere : hoc ẽ. inmaculatũ iniua. inleᷤ dnĩ
ambulare. Deniq sequitur. ⁊ dic̃. Nlonenĩ qui oꝑantur
iniquititem: inuiis eiꝰ ambulauer̃ Si gͦ ambulantes .in.

Expanded text:
sideratis: nam utique beati esse cupitis; sed misera sideratis: nam utique beati esse cupitis; sed misera sunt, et ad majorem miseriam ducunt itinera ista qua curritis. Tam magnum bonum quaerere per mala nolite: si ad illud pervenire vultis, huc venite, hac ite. Viae perveniendo inquinamini. Non autem beati inquinati in errore, qui ambulant in perversitate saeculi; sed, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini.» s, in toto corde exquirunt eum.» Non mihi videtur aliud his verbis commemoratum beatorum genus, quam illud quod ante dictum est. Nam scrutari testimonia Domini, et eum in toto corde exquirere, hoc est immaculatum in via, in lege Domini ambulare. Denique sequitur et dicit: «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt.» Si ergo ambulantes in
Abbreviated transcription (Latin):
ti pigri sunt. i d÷ inmaculatos ambulare inuia qͦ ẽ. lex
dim̃. Sic ostendit᷑ cũ beatos eẽ. qui boc faciunt indicat᷑.
ut ꝓpt̃ illud quod om̃s uolunt &iã hoc fiat quod plu¬
rum nolunt. Beatum quippe eẽ. tam magnũ ẽ. bonũ.
ut hoc ⁊ boni uelint ⁊ mali. Nec mirunẽ. quod boni
sunt mali. ut sint beati. Llam quis quis libidinbus deditꝰ.¬
ut luxuria stuprisq corrũpatur. inboc malo beatitudinẽ
querit. ⁊ se miserũ putat: cum ad suę concupiscentię uo¬
luntatem letitianq ñ ꝑuenit. beatũ uͦ ñ dubitat i actare
cũ ꝑuenit. Et quisqͥs auaritię facibi mnardescit. adhoc con¬
gregat quocunq mͦ diuitias ut beatus sit. Inimicoꝵ
sanguinẽ fundere quicimq desiciat. dominationẽ qͥsqͥs
affectat. eruclelitatem suam quisquis alienis clacib pas
T aduiã si audiatur uox ista diuina: beati ininacu¬
ti inuia qui ambulant inlege dm̃. Tanquã dicens. lu¬

Expanded text:
ti pigri sunt, id est, immaculatos ambulare in via, quae lex ti pigri sunt, id est, immaculatos ambulare in via, quae lex est Domini, sic ostenditur, cum beatos esse qui hoc faciunt, indicatur, ut propter illud quod omnes volunt, etiam hoc fiat quod plurimi nolunt. Beatum quippe esse, tam magnum est bonum, ut hoc et boni velint et mali. Nec mirum est quod bonisunt mali, ut sint beati. Nam quisquis libidinibus deditus, luxuria stuprisque corrumpitur, in hoc malo beatitudinem quaerit, et se miserum putat, cum ad suae concupiscentiae voluptatem laetitiamque non pervenit, beatum vero non dubitat jactare cum pervenit. Et quisquis avaritiae facibus inardescit, ad hoc congregat quocumque modo divitias, ut beatus sit: inimicorum sanguinem fundere quicumque desiderat, dominationem quisquis affectat, crudelitatem suam quisquis alienis cladibus pascat ad viam, si audiatur, vox ista divina, «Beati immaculati in via, qui ambulant in
Abbreviated transcription (Latin):
nemo ẽ. qui non expect&. tencdamus. Iuis enĩ unquam
uł potest uł potuit uł potit unieniri. qui ẽẽ. nolit beatꝰ.
Iuid gͥ ea exportatione opus ẽ. ad eam  quã sua sponte ap
tetur ueluntas eiꝰ cum quo agt. adillud ꝓpt̃ quod exhor¬
tationis acdhibetur allequiũ. Et quid gͦ nobiseũ agitur
ut uelimis. quod nolle ñ possumus. nͥ quia om̃s quidem
beatitudinem concupiscunt. s quomͦ ad eam ꝑueniatur
plurini nesciunt. Icõq hoc doc& iste qui dic̃. ueatim¬
maculati imua qui ambulant inlege din. Tanquam:
dicene. Scio quid uelis. beatitudinẽ queris. Sigͦ uis eẽ.
beatus. esto imaculatiis. Illud enĩ om̃s. hoc aut̃ pauci
uolunt. sine qͦ ñ ꝑuenitur ad illud quod om̃s uolunt. S
ubi erit quisq nmaculatꝰ. nͥ unua: In quauia: nͥ in le¬
ge dm̃ : Ae ꝑ hec beati inmaculati inuia qui ambulant
inlege dñi. Nlon suꝑfluo uob̃ dr̃. s exhortatio necessaria
ur̃is m̃itib acihibetur. Quid enĩ boni sit ad quod mul.¬

Expanded text:
at. Quis enim usquam vel potest, vel potuit, vel poterit inveniri qui nolit esse beatus? Quid igitur exhortatione opus est ad eam rem quam sua sponte apptetur voluntas ejus cum quo agit, ad illud propter quod exhortationis adhibetur alloquium. Utquid ergo nobiscum agitur, ut velimus quod nolle non possumus; nisi quia omnes quidem beatitudinem concupiscunt, sed quonam modo ad eam perveniatur, plurimi nesciunt? Ideoque hoc docet iste, qui dicit: «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini.» Tanquam diceret: Scio quid velis, beatitudinem quaeris; si ergo vis esse beatus, esto immaculatus. Illud enim omnes, hoc autem pauci volunt, sine quo non pervenitur ad illud quod omnes volunt. Sed ubi erit quisque immaculatus, nisi in via? In qua via, nisi in lege Domini? Ac per hoc, «Beati immaculati in via, qui ambulant inostris mentibus adhibetur. Quid enim boni sit ad quod mul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegnnatione reutentes seiungimir abeis qui oderunt
pacem. cum quibus eramus pacisici. ⁊ cum lequereinur eis
debellabant nos gratis. Bene ꝓsꝑnre it redeuntibus. quia
Idic̃. Ego uem inomine patris mei: ñ accepisti me.
S i alius uenerit iinomine suo: illũ accipietis. Benedixi¬
mus uos nͥiomine dlii. Creclo quod ista uox mag̃¬
noꝵ ẽ. adpusillos eor. scilicet magnor. qui uͥbũ dm̃.
apud dm̃. sic̃ inbac uita possunt m̃te contingunt.
⁊ tm̃ sermonem suum ꝓpt̾ pqͣuiulos temꝑant. nͣ pos¬

Expanded text:
peregrinatione revertentes sejungimur ab eis qui oderant pacem, cum quibus eramus pacifici, et cum loqueremur eis, debellabant nos gratis; «bene prospera iter» redeuntibus, quia dicit: «Ego veni in nomine Patris mei, et non accepistis me: si alius venerit in nomine suo, illum accipietis» . «Benediximus vos de domo Domini.» Credo quod ista vox magnorum est ad pusillos, eorum scilicet magnorum qui Verbum Deum apud Deum, sicut in hac vita possunt, mente contingunt; et tamen sermonem suum prop
Abbreviated transcription (Latin):
de cogitare temptaui : semꝑ uires nre intentionis
excessit. Iuanto enĩ uidetur aꝑtior. tanto mͥ pro¬
figndior uicdi sol&. ita ut &iam quam sit ꝓfund
demonstrare ñ possim. Alioꝵ quippe qui diffici pm
intelliguntur. &iam si in obscuritate sensiis lateat.
ipsa tm̃ appare obscuritas. huiꝰ aut̃ nec ipsa. qm̃
necessariũ habe creclatur. Et nunc qued tandem
adꝑtractationẽ eiꝰ accedo. quid in eo ꝓrsus possim
ignoro. sꝑo tm̃ ut aliquid possim. ad futurũ atq
adiuturum dm̃. Sic enĩ feci de om̃ib quecunq
sufficient̃ cum prius mͥ adintel ligendũ uł explican¬
dum cdifficilia ac impossibilia pͥene uiderentur ex po¬
sui. Statui aut̃ ꝑ sermones id agere qui ꝓferantur
in popłis. quas greci homelias uocant. hoc onĩ i̾ti
e. arbitror. ut conientus eccłastici ñ fracdentur &iã
psalmi huiꝰ intelligentia: euiꝰ ut alioꝵ delectari so.¬
lent cantilena: s sit huc issq ꝓemiũ. iam deipso ẽ.

Expanded text:
res nostrae intentionis excessit. Quanto enim videtur apertior, tanto mihi profundior videri solet; ita ut etiam quam sit profundus, demonstrare non possem. Aliorum quippe, qui difficile intelliguntur, etiamsi in obscuritate sensus latet, ipsa tamen apparet obscuritas: hujus autem nec ipsa; quoniam necessarium habere credatur. Et nunc quod tandem ad pertractationem ejus accedo, quid in eo possim, prorsus ignoro: spero tamen, ut aliquid possim, adfuturum atque adjuturum Deum. Sic enim fecit in omnibus quaecumque sufficienter, cum prius mihi ad intelligendum vel explicandum difficilia ac pene impossibilia viderentur, exposui. Statui autem per sermones id agere, qui proferantur in populis, quas Graeci ὁμιλίας vocant. Hoc enim justius esse arbitror, ut conventus ecclesiastici non fraudentur etiam psalmi hujus intelligentia, cujus, ut aliorum, delectari assolent
Abbreviated transcription (Latin):
ut oste dere ei ds̃. quod ñ merito eiꝰ. s in uoluntate
eiꝰ pstiterat decori eiꝰ ututẽ. auertit abeo faciem
sũ. ⁊ factus ẽ. conturbatuis. luenens gͦ se: nec um
isti ut sine adiutorio tuo infirmus ap¬
parear¬

Expanded text:
ut ostenderet ei Deus quod non merito ejus, sed in voluntate ut ostenderet ei Deus quod non merito ejus, sed in voluntate sua praestiterat decori ejus virtutem, avertit ab eo faciem suam, et factus est conturbatus . Inveniens ergo se, nec jam e.» Si enim dereliquisti, ut sine adjutorio tuo infirmus apparea
Abbreviated transcription (Latin):
ista ñ mea. Tunc enĩ confitebor ineo quod didicerĩ
iudicia iustitiȩ tuę. si directũ eor habeo. direc tis
uidelicet uus meis. ad custodiencdas iustificationes
tuas. Nam quid mͥ ꝓderit quod ea didicerim si cor-
de ꝑuerso uias habe̾o prauas: Non eiĩ letibor ineis:
quo ait. utinã dirigantur uiee mee ad custodien.¬
das iustificationes cuas. tunc ñ confundar dũ inspi¬
cio inonnĩa mandata tua. ⁊ confitebor tͥ indirec¬
tione cordis: ⁊ iustificationes tuas custodiã. Sed
quidẽ. quod sequitur. ne derelinquas me usq ual¬
de: Uel sic̃ ñ nulli codices habent usq nimis. ꝓ
de. absit. S quia reliquerat dñs mundũ merito
peccatoꝵ usq ualde illum reliquiss&. si ei nec tanta
ñ eũ reliquid usq ualde. quia di erat inxp̃o mun¬
dũ recancilians sibi. Potest &iam hoc sic intelli si ut
tuis sit uox ista qui cum dixiset. in habundantia quetͦ
non mouebor mȩt̾num. uelut sua uirtute confidenᷤ.

Expanded text:
ista, non mea. Tunc enim «confitebor in eo quod didicerim judicia justitiae tuae,» si directum cor habebo, directis videlicet viis meis ad custodiendas justificationes tuas. Nam quid mihi proderit quod ea didicerim, si corde perverso vias abibo pravas? non enim laetabor in eis, quod ait: «Utinam dirigantur viae meae ad custodiendas justificationes tuas: tunc nta tua;» et «confitebor tibi in directione cordis,» et «justificationes tuas custodiam.» Sed quid est quod sequitur? «Ne derelinquas me usque valde;» vel, sicut nonnulli codices habent, «usque nimis,» pro de.» Absit. Sed quia reliquerat Deus mundum merito peccatorum; «usque valde» illum reliquisset, si ei nec tanta non eum reliquit «usque valde;» quia «Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi» . Potest hoc etiam sic intelligi, ut ejus ista sit vox, qui cum dixisset in abundantia sua, «Non movebo
Abbreviated transcription (Latin):
ne dñ ultus su meos. Quod ant om̃s gentes qtcuierus
der̃ me. uinnominie dĩ quia ultꝰ sum meos. signiti¬
cat eccłe labores atq uictorias. S quasi causa quere¬
retur. unde tanta inala siꝑare potuerit: respectũ ẽ.
adexemplũ n drx̃. quid pͥmo passa sit incapite suo. as¬
dendo quod sequitur. cicundantes circundeler̃ me.
Etbene ibi ñ repetitum ẽ. om̃s gentes. quod arudeis so.¬
lis fictumẽ. Et in nomimne dñi ultꝰ sum ineos: quia
nillic ipse pius pris. quod ẽ. corpus xpi. ꝑsecutores sei¬
serit. de cuiꝰ genere caro illa suspensa ẽ. ꝓ quo factũ ẽ.¬

Expanded text:
ne Domini ultus sum eos.» Quod ait, «Omnes gentes circumdederunt me, et in nomine Domini ultus sum eos,» significat Ecclesiae labores atque victoriam; sed quasi causa quaereretur unde tanta mala superare potuerit, respectum est ad exemplum, et dixit quid primo passa sit in capite suo, addendo quod sequitur, «Circumdantes circumdederunt me:» et bene ibi non repetitum est, «omnes gentes;» quod a Judaeis solis factum est. «Et in nomine Domini ultus sum eos:» quia illic ipse pius populus, quod est corpus Christi, persecutores sensit, de quorum genere caro illa suscepta et suspensa e
Abbreviated transcription (Latin):
pellatus ipse filius dĩ cum audira&e. magist᷑ bone.
abeo scilic&e qui carnem eiꝰ intuens. ⁊ diuinitatis ple¬
nitudinem ñ intelligens. solum hominẽ arbitra
icaptuitate ꝑegrination is. nabonĩ ꝑimxtione iniqͦꝵ
quod ei ꝑ gram dĩ p̃stitum ẽ. ñ solum non retribuen¬
tis mala ꝓmalis. s &iam retribuentis bona ꝓmalis. con¬

Expanded text:
pellatus ipse Filius Dei, cum audiret, «Magister bone,» pellatus ipse Filius Dei, cum audiret, «Magister bone,» ab eo scilicet qui carnem ejus intuens, et divinitatis plenitudinem non intelligens, solum hominem arbitrabcaptivitate peregrinationis et ab omni permixtione iniquorum, quod ei per gratiam Dei praestitum est, non solum non retribuentis mala pro malis, sed etiam retribuentis bona pro malis; con
Abbreviated transcription (Latin):
diie cęli it̾rȩ. qui abscondisti hȩc a sapientibus
prudentibus. ⁊ reuelasti ea paruulis. Ita pat̃: qm̃
sic placitum ẽ. aute t̾e. Iuis ñ eũ intelligit in lau¬
de patris hȩc dicere: Iuis ñ uideat istam confes¬
sionem. ñ ad dolorem cordis. s ad giudiũ ꝑtinere.
cũ &iã p̃cesserit euangłista dicens. impsa hora exul¬
tauit spũ scõ ⁊ dix̃. confiteor tͥ pat̾. Iua ꝓpt̃¬
tem̃i qm̃ nullomͦ ẽ. om̃no dubitandum tot con¬
gruentib testionis. quoꝵ similia inscripturis
ꝑ uos ipsos potestis adũte. ñ tantũ inpeccatis. sed
⁊ iilaudib dĩ. confessionem cliuinis litt̾is solere
nominari. suid congruentius in hoc p̾almo quan.¬
do alleluia cantauimus. quod ẽ. laudate dñm:
nos amoneri intelligimnus cũ audiuimus. confite¬
mini dño: Im̃ ipsum scilicet ut laudemus dm̃n.
cum ita sit ꝓpͥũ dõ quod bomis ẽ. ut aquodam com¬

Expanded text:
Domine coeli et terrae, quia abscondisti hDomine coeli et terrae, quia abscondisti hprudentibus, et revelasti ea parvulis; ita, Pater, quoniam sic placitum est coram te.» Quis non eum intelligat in laude Patris haec dicere? Quis non videat istam confessionem non ad dolorem cordis, sed ad gaudium pertinere; cum etiam praecesserit Evangelista dicens: «In ipsa hora exsultavit Spiam nullo modo est omnino dubitandum, tot congruentibus testimoniis, quorum similia in Scripturis per vos ipsos potestis advertere, non tantum in peccatis, sed et in laudibus Dei confessionem divinis Litteris solere nominari; quid congruentius in hoc psalmo, quando «Alleluia» cantamus, quod est, Laudate Dominum, nos admoneri intelligimus, cum audimus, «Confitemini Domino,» quam idipsum, scilicet ut laudemus Dominum? cum ita sit proprium Deo quod bonus est, ut a quodam com
Abbreviated transcription (Latin):
coris ore somie intimio strepitus pius pectora
tondentium conseeuitur. S debeͣt auertere qͦmͦ
dictum sit in alio psalmo. qm̃ ingrediar inlocum
tab̾naculi admirabilis usq ad domum dĩ. inuoce ex¬
ultationis. ⁊ confessions soni festiuitatẽ celebrantis.
ic enĩ certe manifestum ẽ. uocem confessionis ⁊ sonũ.
ñ ad merirem penitentię: s ad letitiam festiuitatis
celeberrime ꝑtinere. Aut si de tam manifesto testi¬
monio quisquã adhuc dubitat. quid dicturiis ẽ.
ad illud quod ineccłastico scriptum ẽ. Benecdicite dnm̃¬
suꝑ omĩa oꝑa ipsius. date nomini ipsius magnificen
bona nimis: hic certe nullus uł tardissimus abi¬
git confessienem indĩ laudem pom. nͥ forte tantae.
incuiusquã m̃te ꝑuersitas. ut dicere audeat &iã
sum. Quod si aliquis unpiꝰ ꝓpt̾ nom̃ confessionis tẽp¬
tan& ddicere. facilline refelleretur ipsa contexione uͥ¬
boꝵ. Sic enĩ loquitur. Anfitehor inquit tͥ pater

Expanded text:
toris ore sonuerit, continuo strepitus pius pectora tundentium consequitur. Sed debent advertere quomodo dictum sit in alio psalmo: «Quoniam ingrediar in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei, in voce exsultationis et coHic enim certe manifestum est vocem confessionis et sonum, non ad moerorem poenitentiae, sed ad laetitiam festivitatis celeberrimae pertinere. Aut si de tam manifesto testimonio quisquam adhuc dubitat, quid dicturus est ad illud quod in Ecclesiastico scriptum est: «Benedicite Dominum omnia opera ipsius, date nomini ipsius magnificentam omnia opera Domini bona nimis» ? Hic certe nullus vel tardissimus ambigit confessionem in Dei laudibus poni; nisi forte tanta est in cujusquam mente perversitas, ut dicere audeat etiamsum. Quod si aliquis impius propter nomen confessionis tentaret objicere, facillime refelleretur ipsa contextione verborum. Sic enim loquitur: «Confiteor tibi,» inquit, «Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatem iudicantis infine
do credentium quasi arenȩ i tumerabili cõparanda.
iiniuram sotietatem tanqua incumulum ducta. tin
quidẽ. homo. nͥ quod memor es eius: Nlon dixit
habundantiã numeri mei. nimerus gentiũ suꝑare
non ualuit. s dñs inquit suscepit me Mubtitudinẽ
qͥ fidelium inunitate fidi simul habtantem ꝑsecu¬
tio gentium quo impellere ut deicer& ñ habebat.
quando ineũ creditum ẽ. qui. ⁊ singulos ⁊ ons ubiq
susciꝑat. quia eis imiscantibus muisqua dee. potuis

Expanded text:
eritatem judicantis in finedo credentium, quasi arenae innumerabili comparanda, et in unam societatem tanquam in cumulum ducta; tamen quid est homo, nisi quod memor es ejus ? Non dixit, Abundantiam numeri mei, numerus gentium superare non valuit; sed, «Dominus,» inquit, «suscepit me.» Multitudinem ergo fidelium in unitate fidei simul habitantem persecutio gentium quo impelleret, ut dejiceret, non habebat: quando in eum creditum est, qui et singulos et omnes et ubique susciperet; quia e
Abbreviated transcription (Latin):
exquoꝵ numero. sunt apłi patres nr̃i. nademinenꝰ¬
tiuam ꝑfectoꝵ. ⁊ ad obedientiam paruulꝵ adiunge¬
retur mumerꝰ gentium. ut dicamus oñs facti umũ
in xp̃o. faeti unꝰ grex sub pastore uno. ⁊ corpus ili
capitis tanquam ums homo dicamus. Intribula¬
tione inuocaui cdnm̃. ⁊ exaudiuit me inlatitudine.
A ngustia nr̃e tribulationis sintur: latitudo aut̃ quo

Expanded text:
ero sunt Apostoli patres nostri, et ad eminentiam perfectorum et ad obedientiam parvulorum adjungeretur numerus Gentium; ut dicamus omnes facti unum in Christo, facti unus grex sub pastore uno, et corpus illius capitis tanquam unus homo dicamus, «In tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine.» Angustia nostrae tribulationis finitur: latitu
Abbreviated transcription (Latin):
misccła eiꝰ. Dicant nunc onĩs qui timent dñm.
carusimi. quȩ sit domus ifrł. ⁊ quȩ sit domus aa¬
ron. n qm̃ utriq sunt timentes dñm. Ipsi enim
sunt pusilli cum magnis. lani in alio psalmo bene
nisimiastis cordib ur̃is. quoꝵ numero nos om̃s in eiꝰ

Expanded text:
ia ejus. Dicant nunc omnes qui timent Dominucharissimi, quae sit domus Israel, quae sit domus Aaron, et quoniam utrique sunt timentes Dominum. Ipsi enim sunt pusilli cum magnis, jam in alio psalmo bene insinuati cordibus vestris: quorum numero nos omnes, in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Quis hõ: Et homo factꝰ. s̃ inea: & ipse fundauit
ã altissimꝰ. Beniq ipse in syon fact᷑. ẽ. hõ. sed humi¬
lis factꝰ .ẽ. hõ ÷ & idem ipse altissimꝰ fundauit eã ei¬
uitatẽ. in qua factꝰ.ẽ. homo. Itaq &. illa mulier sole
cooꝑiebat᷑: sole ipso iustitiȩ. quẽ ñ cognoscunt ĩpii.
qͥ dicturi st̃ in fine. Ergo errauimꝰ auia ueritatis:
gͥ quidã sol iusticiȩ qui ñ orit̾ ipiis. Cȩterũ istũ
solẽ ficit oriri suꝑ bonos & malos. Ergo & amicta
erat sole: & gestabat in uisceribꝰ masculũ pari¬
tura. Iẽ ipse erat condens seon. & nascens in syon.
& illa mulier ciuitas di. eiꝰ luce ꝓtegebat᷑: cuiꝰ car¬
ne grauidabat᷑. Merito & lunã sub pedibꝰ habebat:

Expanded text:
uis homo? «Et homo factus est in ea; et ipse fundavit eam Altissimus» . Denique ipse in Sion factus est homo, sed humilis factus est homo; et idem ipse Altissimus fundavit eam civitatem in qua factus est homo. Itaque et illa mulier sole cooperiebatur, sole ipso justitiae quem non cognoscunt impii; qui dicturi sunt in fine: «Ergo erravimus a via veritatis, ergo quidam sol justitiae qui non oritur impiis. Caeterum istum solem facit oriri super bonos et malos . Ergo et amicta erat sole, et gestabat visceribus masculum paritura. Idem ipse erat condens Sion, et nascens in Sion: et illa mulier civitas Dei, ejus luce protegebatur, cujus carne gravidabatur. Merito et lunam sub ped
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad finẽ fortit᷑: & disponit omĩa suauit̃: Attingit
enĩ ubiq ꝓpt̾ suã mundiciã: ⁊ nichil inqͥnatũ in illã
incurrit. Ergo in hoc mundo erat: ⁊mundus ꝑ eũ factꝰ ẽ.
& mundus eũ ñ cognouit. Audistis duos mundos: mun-¬
dus ꝑ eũ factꝰ.c̾ mmundus cũ ñ cognouit. Nmundꝰ qͥ factꝰ. ẽ.¬
catores: inqͥ suꝑbi : infideles. Unde mundꝰ: Quia dili
ca. & bona domꝰ qr boni conuersant᷑ in ei: & caue domũ istĩ
qr mala . ẽ. Duobꝰ modis dr̃ mali. ẽ. domꝰ hȩc: caue forte ꝓpt̾¬

Expanded text:
usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter» ? «Attingit usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter» ? «Attingit enim ubique propter suam munditiam, et nihil inquinatum in illam incurrit» . Ergo, «In hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit.» Audisti duos mundos: «Mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit» . Non mundus qui factus escatores, iniqui, superbi et infideles. Unde mundus peccatoresca; et bona domus, quia boni conversantur in ea. Et, Cave domum istam, quia mala e
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs: Fiustis aliquando tenebrȩ: nc̃ autẽ lux in
dnõ.Atequã essetis gͦ lux. cũ tenebrȩ essetis: attendite
quẽ rectorẽ habuistis. Quẽ rectorẽ habent iniqui: nͥ
diabolũ: Quomͦ pu & fideles: rectorẽ habent xp̃m. Ergo
diabolũ & angłos eiꝰ rectores mundi appellauit: idẽ. rectores
dilector mundi: rectores peccatoꝵ. qđ . ẽ. tenebrarũ harũ.
psos habemꝰ inimicos aquibꝰ debemꝰ p̃cari dñm ut eruam᷑.
Audi mundũ & mundũ aꝑte uno loco in scriptura scã
in euangłio: mundũ quc̃ fecit ds̃: mundũ quẽ regit diabol:
idest dilcctores mundi. Homines enĩ ipsos fecit ds̃: dilecteres
mundi ñ eos fecit. Mundũ enĩ diligere: peccatũ. Ẽ. Peccatũ
autẽ: ñ fecit dc̃. Audi gͦ ut dicere cȩꝑã: mundũ &
mundũ. In hoc mundo erat: dictũ. ẽ. De qͦuude dictũ
.ẽ. in hoc mundo erat: nͥ de sapientia di qd . ẽ. xpc̃ iñc. de
qua dictũ.ẽ. qđ paulo ante cõmemoraui. ꝑtendit afine

Expanded text:
dicit Apostolus? «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Antequam essetis ergo lux, cum tenebrae essetis, attendite quem rectorem habuistis. Quem rectorem habent iniqui, nisi diabolum, quomodo pii et fideles rectorem habent Christum? Ergo diabolum et angelos ejus «rectores mundi» appellavit, id est, rectores dilectorum mundi, rectores peccatorum, quod est, «tenebrarum harum:» ipsos habemus inimicos, a quibus debemus deprecari Dominum ut eruamur. 15. Audi mundum et mundum aperte uno loco in Scriptura sancta, in Evangelio: mundum quem fecit Deus; mundum quem regit diabolus, id est, dilectores mundi. Homines enim ipsos fecit Deus; dilectores mundi non eos fecit. Mundum enim diligere peccatum est; peccatum autem non fecit Deus. Audi ergo, ut dicere coeperam, mundum et mundum. «In hoc mundo erat,» dictum est. De quo dictum est, «In hoc mundo erat,» nisi de Sapientia Dei, quod est Christus Jeictum est quod paulo ante commemoravi, «Pertendit a fine