comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quedam exponunt᷑. Nescientes aut̃. afficit
ꝓpħiȩ sp̃s. ficut cayphas cum eẽt pontifex
ꝓpħauit de dño. quod expediret unum mo¬
ri ꝓ tota gente: cum aliud in u̾bis que di¬
cebat attenderet.que non a se ipso se dice¬
re nesciebat. Abundant in scis libris ex¬
empla: ce res prudentiȩ tuȩ notissimas lo¬
quor. Non enim istas discis a me : s in cis
me ꝑcunctando ꝓbas. & cognoscere cupiens
ꝓficientem. & corrigere paratꝰ errantem
Hoc aut̃ uerbo cum positum ẽ insiluit
in eum sp̃s: tanquam ex abdito diuinita¬
tis secreto repentinus significat᷑ affiatus.
Hoꝵs gͥ modoꝵs quonam poti affectum cẽ
intelligimꝰ saul: satis apparet. ex eo quod
ib scͥptum est. Conu̾̃tit ds in saul. cor ali¬
ud. Sic enim aliam cordis affectionem
significat. quam conũtendo fecit deus: ut
imaginum significantium & p̃figurantiũ
quantum distat int̃ loquelam humanam ẽ
loquunt᷑ homines. & cũ eadem loquela ꝓpter

Expanded text:
quaedam exponuntur. Nescientes autem afficitquaedam exponuntur. Nescientes autem afficitpiritus, sicut Caiphas cum esset pontifex prophetavit de Domino quod expediret unum mori pro tota gente , cum aliud in verbis quae dicebat attenderet; quae non se a se ipso dicere nesciebat. Abundant in sanctis Libris exempla; et res prudentiae tuae notissimas loquor. Non enim ista dicis ex me, sed in eis me percontando probas, et cognoscere cupiens proficientem, et corrigere paratus errantem. Hoc autem verbo, quod positum est, Et insiluit in eum spiritus; tanquam ex abdito divinitatis secreto repentinus significatur afflatus. Horum igitur modorum quonam potius affectum esse intelligamus Saül, satis apparet ex eo quod ibi scriptum est, Convertit Deus in Saül cor aliud. Sic enim aliam cordis affectionem significat, quam convertendo fecit Deus ut imaginum significantium et praefigurantium quantum distat inter loquelam humanam, cum loquuntur homines, et cum eadem loquela propter
Abbreviated transcription (Latin):
tantur. mirum si ꝓpͥe. s uicine tamen. cũ fit
mentis alienatio a sensib corporis. ut sp̃s ho¬
minis diuino sp̃u assumptꝰ. capiendis atq
intuendis imaginib uacet. Sicut dameli de¬
monstratum ẽ. quod non intelligebat. & pe¬
tro illuduas summissum de cęlo. quatuor
lincis. Nam ce ipse. qͥd illa demonstratio fi¬
mentis ad intelligentiam. tno mͦ: cum hȩc
ipsa que demonstrant᷑ imaginib. quid signi¬
ficent. & quo ꝑtineant reuelat᷑. que certor
ꝓpħia est. Nammagis ipsam uocat apłs ꝓ
phetiam : sic̃ ioseph meruit intelligere. qͦd
pharao non nisi uidere. ce danihel exponit
regi. quod ille cernit. & nescit. Cum uͦ ita
mens afficit᷑. ut non rerum imagines con.¬
iecturali examinatione intelligat. s res ip¬
sas intueat᷑. sicut intelligit᷑ sapientia ce iu¬
sticia omnisq incommutabilis &e diuina
certe manifestis locutionib in ipsa demon¬
stratione informant᷑: sicut in apocalipsi

Expanded text:
erpretantur; mirum si proprie, sed vicine tamen, cum sit erpretantur; mirum si proprie, sed vicine tamen, cum sit mentis alienatio a sensibus corporis, ut spiritus hominis divino spiritu assumptus capiendis atque intuendis imaginibus vacet; sicut Danieli demonstratum est quod non intelligebat, et Petro illud vas submissum de coelo quatuor lineis : nam et ipse quid illa demonstratio fmentis ad ipsa quae demonstrantur in imaginibus, quid significent, et quo pertineant, revelantur, quae certior prophetia est: nam magis ipsam vocat Apostolus prophetiam, sicut Joseph meruit intelligere, quod Pharao non nisi videre; et Daniel exponit regi, quod ille cernit et nescit. Cum vero mens ita afficitur ut non rerum imagines conjecturali examinatione intelligat, sed res ipsas intueatur, sicut intelligitur sapientia et justitia, omnisque incommutabilis et divina certe manifestis locutionibus in ipsa demonstratione informantur, sicut in Apocalypsi
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑ expressa. inuenit᷑ sp̃s dei sine additam̃to
positꝰ. & intelligitur malus ex eo quod arripie-¬
bat saul: & reficiebat eum dauid tangendo ey¬
tharam. Manifestum est tamenideoñ additũ
maius. quia paulo suꝑius iamdictum erat: &
de uicinitate scͥpt᷑e subaudiri & intelligi poterat.
Ita enim in etusmodi exemplarib legit᷑. Igitur
quandocunq sp̃s dei arripiebat saul. tollebat
cdauid cytharam. & ꝑcutiebat manu sua. &
refocillabat᷑ saul. & leuius habebat. Recede¬
quod ibiminꝰ dictum erat. tanquam redditũ
apparet. suie quia suꝑius ita positum erat. &
dixerunt serui saulad eum. ecce sp̃s di malus
exagitat te. iubeat dñs nr̃. & serui tui qui corã
te sunt querant hominem scientem psallere
cythara. ut quando arripuerit te sp̃s dei ma¬
lus. psallat manu sua ce leuius feras: non opꝰ
erat cum rursum diceret᷑ quandocunq sp̃s
dei arripiebat saul addere malum. quia no¬

Expanded text:
videntur expressa, invenitur Spiritus Dei sine additamento videntur expressa, invenitur Spiritus Dei sine additamento positus, et intelligitur malus, ex eo quod arripiebat Saul, et reficiebat eum David tangendo citharam. Manifestum est tamen, ideo non additum malus, quia paulo superius jam dictum erat, et de vicinitate Scripturae subaudiri et intelligi poterat. Ita enim in ejusmodi exemplaribus legitur: Igitur quandocunque spiritus Dei arripiebat Saul, tollebat David citharam et percutiebat manu sua, et refocillabatur Saül, et levius habebat: recedequod ibi minus dictum erat, tanquam redditum apparet, sive quia superius ita positum erat, Et dixerunt servi Saül ad eum: Ecce spiritus Dei malus exagitat te; jubeat dominus noster, et servi tui qui coram te sunt quaerent hominem scientem psallere cithara, ut quando arripuerit te spiritus Dei malus, psallat manu sua, et levius feras ; non opus erat, cum rursum diceretur, quandocumque spiritus Dei arripiebat Saül, addere malum, quia no
Abbreviated transcription (Latin):
dictam maloꝵ ce disciplinam. uł ꝓbationẽ
bonoꝵ. Nec illud iam mouere nos debet qͦd
postea scͥptum est: eundem saulem sp̃u dei
Hoc autem fit non mutabilitate sp̃s sc̃i qui ẽ
incommutabilis cum patre & filio. sed muta¬
bilitate animi humani. deo cuncta distribu¬
ente. siue malis ꝓ merito damnationis uel
emendacionis: siuie bonis ꝓ largitate gratiȩ.
sue. Quanquam uideri possit etiam idem
fuisse dei sp̃s sempinsaul: malus aut̃ ill quod
le sensus &e uerior. ut ꝓmutabilitate affectionis
humanȩ sp̃s dei bonus. bene afficiat ul ad pro¬
pheciam. uel adopus quodlibet aliud in mune
re diuino: afficiat aut̃ malus male. qͥ ꝓpter
ministerium diuine equitatis omnia distribu¬
sertim quia dictum est: recessit ab illo sp̃s dei. &
comp̃hendit illum sp̃s malignus a dño. Nullo
pacto enim potest idem uideri recessisse. & app̃¬
hendisse. Porro aut̃ in nonnullis exemplarib.
& eis maxime que de lingua hebrea ad u̾bum

Expanded text:
malorum et disciplinam vel probationem bonorum. Nec illud jam movere nos debet, quod postea scriptum est eumdem Saulem Spiritu Dhoc enim fit non mutabilitate Spiritus sancti, qui est incommutabilis cum Patre et Filio, sed mutabilitate animi humani, Deo cuncta distribuente, sive malis pro merito damnationis vel emendationis, sive bonis pro largitate gratiae suae: quamquam videri possit etiam idem fuisse Dei Spiritus semper in Saul, malus autem illi quodle sensus et verior, ut pro mutabilitate affectionis humanae, Spiritus Dei bonus bene afficiat, vel ad prophetiam, vel ad opus quodlibre divino; afficiat autem malus, qui propter ministerium divinae aequitatis omnia distribu Dei: praesertim quia dictum est recessit ab eo spiritus Dei, et comprehendit eum spiritus malignus a Domino; nullo pacto enim potest idem videri recessisse et apprehendisse. Porro autem in nonnullis exemplaribus, et eis maxime, qui de lingua Hebraea ad verbum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspecłm. sicut idem apłs ait. uidemus ñc ꝑ
speculum in engmate: nec euidentissimam
detegit specicm. nec ꝓrsus obtegit ueritatem.
Aggrediamur gͦ & ista duce domino. tuis
potius subleuati orationib. quam iussionib
aggrauati. p̃sertim quia ex epła tua ñ hoc
te intellexi querere. quid hec in ꝓpħia signi.¬
ficent. In quore uera obtempare michi eẽt
difficillimum: quia &e de tota corundem con¬
textione librorum ducenda eẽt intentio. ce
si eẽt ꝓmptior intellectꝰ. magnitudo tamen
oꝑis impediret. Quȩ si subeunda est. ꝓlyxiꝰ
ocium. tempꝰq flagitat. S nunc ipsas rerũ

Expanded text:
speculum, sicut idem apostolus ait, Videmus nunc per speculum et in aenigmate , nec evidentissimam detegit speciem, nec prorsus obtegit veritatem. Aggrediar ergo et ista, duce Domino, tuis potius sublevatus orationibus, quam jussionibus aggravatus. Praesertim quia ex epistola tua non hoc te intellexi quaerere, quid haec in prophetia significent: in quo revera obtemperare mihi esset difficillimum; quia et de tota eorumdem contextione librorum ducenda esset intentio, et si esset promptior intellectus, magnitudo tamen operis impediret; quae si subeunda est, prolixius otium tempusque flagitat: sed nunc ipsas rerum
Abbreviated transcription (Latin):
tium. &e in sua specie continendarum cor¬
porauum creat᷑arum. Creat᷑a est enim qͥc¬
desunt qui eundem sp̃m uelint accipi. in¬
uisibilem scilicet creat᷑am. cuncta uisibi¬
lia uniu̾sali quadam conspiratione uege¬
tantem: atq continentem. S neq hic ui¬
t̃ram ego impleo. Non enim sine suo sp̃u scõ.
implet ds cȩlum ae t̾ram. Qͥd ergo mirum
si de sp̃u sc̃o eius dictum est. repleuit orbem
t̾rarum : Alit̃ enim replet scificando sicut
talib: alit̃ attestante atq ordinante p̃sentia
sicut omnia. Quamobrem nescio utrũ
certo aliquo docum̃to scͥpturarum possit
ostendi. cum sine ullo additamento dicit᷑
quam sp̃m sc̃m. S ce si est forte quod in p̃senti
non occurrit. illud certe arbitror ñ temere
dici. quotiens in scĩs eloquiis commemorat᷑
sp̃s dei. nec addit᷑ aliquid: siue ille patri &
filio consubstantialis sp̃s sc̃s. siue aliqua cre¬
ñ posse intelligi: nis addat᷑ malus. Et quia¬

Expanded text:
tium, et in sua specie continendarum cortium, et in sua specie continendarum corporalium creaturarum. Creatura est enim quirrarum , non desunt qui eumdem spiritum velint accipi, invisibilem scilicet creaturam cuncta visibilia universali quadam conspiratione vegetantem atque continentem. Sed neque hic viterram ego impleo . Non enim sine suo Spiritu sancto implet Deus coelum et terram. Quid ergo mirum si de Spiritu sancto ejus dictum est, Replevit orbem terrarum? Aliter enim replet sanctificando, sicut tos; aliter attestante atque ordinante praesentia, sicut omnia. Quamobrem nescio utrum certo aliquo documento Scripturarum possit ostendi, cum sine ullo additamento diciturquam Spiritum sanctum. Sed etsi est forte quod in praesentia non occurrat, illud certe arbitror dici quotiens in sanctis eloquiis commemoratur Spiritus Dei, nec additur aliquid, sive ille Patri, et Filio consubstantialis Spiritus sanctus, sive aliqua invnon posse intelligi, nisi et
Abbreviated transcription (Latin):
cumento. sicut illud quod scͥptum ẽ. sp̃s d
suꝑferebatur suꝑ aquam. Nam ce ibi sp̃m
scm̃ accipe quid impediat. non inuenio.
Cum enim aquarum nomine illa mat̾ies
insinuaret᷑ informis. que de mchilo facta
est. unde omnia ficrent. quid ꝓhiberet in¬
telligere sp̃m sc̃m conditoris. quod suꝑfe¬
rebatur huic mat̾ie. non locoꝵ gradibus
int̾uallisq spacioꝵ. quod nequaquam
de ulla re incorporea recte dicit᷑. s excellen¬
da &e eminentia dnãntis supra omnia uo¬
luntatis ut omnia conderent᷑. p̃sertim cũ
ea locutio sic̃ illarum scͥpt᷑arum mos est. c̃
ꝓphicum quiddam sonet. mist̾i̾umq fu¬
turi baptismatis ex aqua ce sp̃u scõ nascit᷑
popłi prefiguret: Nongͦ cogit quod dic¬
tum est. & sp̃s dei suꝑferebatur suꝑ aquã
illum intelligere sp̃m. sicut non nulli uo¬
lunt qͦ mundi moles uniu̾sa ista corporea
uel animat᷑ ad minist̾ium quoꝵq gignen¬

Expanded text:
cumento, sicut illud quod scriptum est: Spiritus cumento, sicut illud quod scriptum est: Spiritus Dei ferebatur super aquas . Nam, et ibi Spiritum sanctum accipere quid impediat, non invenio, cum enim aquarum ninsinuetur informis, quae de nihilo facta est, unde omnia fierent; quid prohibet intelligere Spiritum sanctum Conditoris, quod superferebatur huic materiae, non locorum gradibus intervallisque spatiorum, quod nequaquam de ulla re incorporea recte dicitur, sed excellentia et eminentia dominantis super omnia voluntatis, ut omnia conderentur? Praesertim cum ea locutio, sicut illarum Scripturarum mos est, etiam propheticum quiddam sonet, mysteriumque futuri Baptismatis ex aqua et Spiritu sancto nascituri populi praefiguret. Non ergo cogit quod dictum est, Et Spiritus Dei superferebatur super aquam, illum intelligere spiritum, sicut nonnulli volunt, quo mundi moles universa ista corporea velut animatur, ad ministerium quorumque gignen
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s. de quo dicit᷑. Ubi enim sp̃s domini:
ibi ub̃tas. Et it̃m. Nobis autem reuelauit d̃s
ꝑ sp̃m suum. Et illud. Sic ce que dei sunt.
nemo scit nisi sp̃s dei. Et multis locis hoc mͦ
ostendunt. ita ut aliquando. nec dei adda¬
tur. & intelligat᷑ tamen ille sp̃s dei princi¬
paliter sc̃s. Nam quem alium commemo¬
rat ubi dicit. ipse sp̃s dat testimonium sp̃ui
nr̃o. quia sumus filii dei. & ipse sp̃s adiu-¬
uat infirmitadem nr̃am. ce omnia hȩc oꝑa¬
tur unꝰ atq idem sp̃s. diuidens singła uni¬
cuiq ꝓut uult. & diuisiones donationum.
idem aut̃ sp̃s: In his enim omnib sententii
nec dei nec sc̃s est additum. & tamen ipse
intelligit᷑. S nescio utrum manifesto ali¬
quo exemplo ꝓbari possit alicub dictum
sp̃m dei sine additamento.: tibi sp̃s ille sc̃s
non significet᷑: s aliquis quamuis bonꝰ.
creatꝰ tamen ce conditꝰ. Que ꝓferuntur¬
enim dubia sunt. ce indigent clariore do¬

Expanded text:
s Sanctus, de quo dicitur: ubi autem Spiritus Domini, ibi libertas. Et iterum. Nobis autem revelabit Deus per spiritum suum. Et illud: sic et quae Dei sunt, nemo novit nisi Spiritus Dei. Et in multis locis hoc modo tur, ita ut aliquando nec Dei addatur, et intelligatur tamen ille Spiritus Dei principaliter sanctus. Nam quem alium commemorat ubi dicit: ipse spiritus testimonium dat spiritui nostro, quia sumus filii Dei? Et ipse Spiritus adjuvat infirmitatem nostram. Et omnia haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult; et divisiones donationum, idem autem Spiritus : in his enim omnibus sententiis nec Dei nec sanctus est additum, et tamen ipse intelligitur. Sed nescio utrum manifesto aliquo exemplo probari possit alicubi dictum Spiritum Dei sine additamento, ubi Spiritus ille sanctus non significetur; sed aliquis quamvis bonus, creatus tamen et conditenim dubia sunt, et indigent clariore do
Abbreviated transcription (Latin):
israel. De rurs omnes israelite in ꝑditio¬
nem missi credant᷑. docet & inde facta alia
uasa in honorem.alia incontumeliam.
Si fũit inquit numerus filioꝵ israel q̃si
arena maris: reliquie salue fient. Ccc̃a
gͦ turba: uasa ꝑfecta ad ꝑditionem. Uer-¬
bum enim consummans &e breuians in¬
quit faciet dñs suꝑ t̾ram: id est ut compen¬
dio fidei ꝑ grãm saluos faciat credentes. ñ
ꝑ innumerabiles obseruationes. quibus
illa multitudoseruilit̃ onerata p̃mebat᷑.
ꝑgrãm quippe nob uerbum consũmans
& breuians fecit suꝑ t̾ram dicens. Iugum me¬
um leue ẽ. & sarcina mea leuis est. Quod
ce paulopost hic dieit᷑. Ppe est uerbum iore
tuo: & in corde tuo. Hoc est uerbum fidei qͦd

Expanded text:
Israel. Ne rursus omnes Israelitae in perditioIsrael. Ne rursus omnes Israelitae in perditionem isse credantur, docet et inde facta alia vasa in honorem, alia in contumeliam. Si fuerit, inquit, numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient. Caetera ergo turba, vasa perfecta ad perditionem. Verbum enim consummans et brevians, inquit, faciet Dominus super terram: id est, ut compendio fidei per gratiam salvos faciat credentes, non per innumerabiles observationes, quibus illa multitudo serviliter onerata premebatur. Per gratiam quippe nobis verbum consummans et brevians fecit super terram, dicens: Jugum meum lene est, et sarcina mea levis est . Quod et paulo post hic dicitur: Prope te est verbum in ore tuo, et in corde
Abbreviated transcription (Latin):
spersione facit aliud uas in honorem. ali
ud in contumeliam. manifestum ẽ autẽ
quod ex iudeis alia uasa funt in honorem.
alia in contumeliam. sic̃ ex gentib: sequit᷑
ut ad unam consꝑsionem omnes ꝑtinere
intelligant᷑. Deinde incipit redde attesta¬
tiones ꝓpħiȩ: singłis generib conuerso or¬
dine. Prius enim dixit ex iudeis: posteriꝰ
ex gentib. Prius aut̃ reddidit testimontũ
ꝓ gentib: deinde ꝓ iudeis. Et enim sic̃ osee
dicit. uocabo ñ plebem meam. plebem me¬
am: ce non dilectam dilectam. Et erit.In
locoubi dictum est non popłs m̃s uos:
ib uocabunt᷑ filii dei uiui. De gentibus
intelligit᷑ dictum. quia non habebant
destinatum unum sacrificioꝵ locum: sic̃
iudei in irłm. Missi sunt aut̃ ad gentes
apł. ut in locosuo quiq credent. & ubi¬
cunq credidissent. ibi sacrificium lau¬
dis offerrent: quib dedit podestadem filioᷤᷤ
dei fieri. Csaias autem inquit clamat pro

Expanded text:
spersione facit aliud vas in honorem, aliud spersione facit aliud vas in honorem, aliud vas in contumeliam; manifestum est autem quod et ex Judaeis sunt alia vasa in bonorem, alia in contumeliam, sicut ex Gentibus: sequitur ut ad unam conspersionem omnes pertinere intelligantur. Deinde incipit reddere attestationes Prophetae singulis generibus converso ordine. Prius enim dixit ex Judaeis, posterius ex Gentibus: prius autem reddit testimonium pro Gentibus, deinde pro Judaeis. Etenim sicut Osee dicit, Vocabo non plebem meam, plebem meam, et non dilectam, dilectam: et erit in loco ubi dictum est, Non populus meus vos, ibi vocabuntur filii Dei vivi: De Gentibus intelligitur dictum, quia non habebant destinatum unum sacrificiorum locum, sicut Judaei in Jerusalem. Missi sunt autem ad Gentes Apostoli, ut in loco suo quique crederent, et ubicumque credidissent, ibi sacrificium laudis offerrent quibus dedit potestatem filios Dei fieri . Isaias autem, inquit, clamat pro
Abbreviated transcription (Latin):
salutem istis sic utit᷑. ut sicut scͥptum est. iustꝰ
manus lauet insanguine peccatoris. id est
mundetur ab oꝑib malis ꝑtimorem dei:
cum uidet supplicia peccatoꝵ. Qͦ d gͦ uo¬
lens ostende iram. attulit uasa ire. ualet
adutilem alus p̃standum timorem: & ut
illa peccatoꝵ utriq demonstrat. &e quid
timendum sit. ut quisq pictate conũtat᷑
addm̃: & quantȩ agendȩ sint gr̃e miscdiȩ
dei. qui in alioꝵs pena quid alus donet
ostendit. Si autemilla quam de aliis exi¬
git non est iusta pena: nicħ donat aliis a
quib eam non exigit. Qͥa uero illa iusta ẽ.
ce nulla est iniquitas apud uindicantem
dm̃. quis sufficit agere grãs ei qui boc re¬
mittit. quod si uellet exigere. nemosei rec¬
te diceret non debere: Oͦs beliocaent in¬
nec omnes omnino homines gentium:
s ex gentib. Una est enim ex adam massa
peceatoꝵ ce impioꝵ: in qua iudei & gentes
remota grã cħ. ad unam ꝑtinẽt consꝑsio¬
nem. Si enim figulus luti ex cadem con¬

Expanded text:
salutem istis sic utitur; ut sicut scriptum est, justus manus lavet in sanguine peccatoris , id est, mundetur ab operibus malis per timorem Dei, cum videt supplicia peccatorum. Quod ergo volens ostendere iram, attulit vasa irae, valet ad utilem aliis praestantandum timorem, et utilla impiorum utrumque demonstrat, et quid timendum sit, ut quisque pietate convertatur ad Deum; et quantae agendae sint gratiae misericordiae Dei, qui in aliorum poena quid aliis donet ostendit. Si autem illa, quam de aliis exigit, non est justa poena; nihil donat aliis, a quibus eam non exigit. Quia vero illa justa est, et nulla est iniquitas apud vindicantem Deum, quis sufficiat agere gratias ei qui hoc remittit, quod si vellet exigere, nemo se recte diceret non debere? 19. Quos et vonec omnes omnino homines Gentium, sed ex Gentibus. Una est enim ex Adam massa peccatorum et impiorum, in qua et Judaei et Gentes remota gratia Dei ad unam pertinent conspersionem. Si enim figulus luti ex eadem con
Abbreviated transcription (Latin):
ritum eoꝵ fecit. sed gratia dei relinquentis
semen: unde alia messis toto orbe consurge¬
ret. Hoc ce paulo post: sic gͦ inquit & in hoc
tp̃re reliqͥe ꝑelectionem gr̃e salue factȩ sunt.
Si autem gr̃a: iam non ex oꝑib. Auoquin.
querebat israel hoc non est consecutꝰ. Ciectio
autem consecuta est. Ceteri uero excecati st̃.¬
Consecuta sunt uasa miscdie. excecata sunt
uasa ire. ex eadem tamen consꝑsione: sicut
scͥpturȩ ad rem de qua nunc agimus max-¬
ime necessariꝰ. eadem quȩ tctata st̃ mira
contestatione confirmans. in eo libro qui
ab aliis ihes usyrach. ab aliis eccłiastieus dr̃.
inquoita scͥptum ẽ. Et homines omnes de
solo: ce ex terra adam ereatꝰ est. In multitudi¬
ne discipline dominꝰ separauit eos: & immu¬
tauit uias ipsoꝵ. Ex ipsis benedixit. & exalta¬
uit: & ex his sc̃ificauit. &e ad se applicauit.¬
Et ex ipsis maledixit. & humiliauit: & con¬
uertit illos ad dissensionem illoꝵ. Quasi

Expanded text:
ritum eorum fecit, sed gratia Dei relinquentis ritum eorum fecit, sed gratia Dei relinquentis semen, unde alia messis toto orbe consurgeret. Hoc et paulo post: Sic ergo, inquit, et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autemquaerebat Israhel non est consecutus; electio autem consecuta est, ceteri uero excaecati sConsecuta sunt vasa misericordiae, excaecata sunt vasa irae: ex eadem tamen conspersione, sicut uidam Scripturae ad rem de qua nunc agimus, maxime necessarius, eadem quae tractata sunt, mira contestatione confirmans, in eo libro qui ab aliis Jesus Sirach, ab aliis Ecclesiasticus dicitur, in quo ita scriptum est: Et omnes homines de solo, et ex terra Adam creatus est. In multitudine disciplinae Dominexaltavit; ex his sanctificavit, et ad se applicavit; ex ipsis maledixit et humiliavit, et convertit illos ad separationem ipsorum; quasi
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationem: s electionem iustificatio.
Nemo enim eligit᷑: nisi iam distans ab il¬
lo qui reicit᷑. Unde quod dic̃tum est. qͥa
elegit nos d̾s ante mundi constitutionem:
non uideo quomͦ sit dictum. nͥ p̃scientia.
Hic aut̃ quod ait. ñ ex oꝑib s ex uocante
dictum est ei. quia maior seruiet minor:
non electionem meritoꝵ. quȩ post iustif

Expanded text:
justificationem, sed electionem justificatio. justificationem, sed electionem justificatio. Nemo enim eligitur, nisi jam distans ab illo qui rejicitur. Unde quod dictum est, Quia elegit nos Deus ante mundi constitutionem ; non video quomodo sit dictum, nisi praescientia. Hic autem quod ait, Non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori; non electione mer
Abbreviated transcription (Latin):
electio hic possit intelligi. Cum enim ñdũ
nati fuissent. neq aliquid egissent bonum
siue malum. ut scdm electionem ꝓpositũ
dei maneret. id est neq auquid egissent
bonum aut malum. ut ꝓpt̃ ipsam actio.¬
nem electio aliqua fieret eius qui bene ege¬
rat: cum gͦ nulla ẽẽt electio bene agentis.
scdm quam maneret ꝓpositum dei: ñ ex
oꝑib s ex uocante. id est ex eo qͥ uocando
ad fidem gr̃a iustificat impium. dictum ẽ
ei.quia maior seruiet minori. Non ergo
scdm elecdionem ꝓpositum dei mane t.
s ex ꝓposito electio:. id est non quia inue-¬
nit ds oꝑabona in hominib quȩ eligat.
ideo manet ꝓpositum iustificationis ipsiꝰ:
sed quia illud manet ut iustificet creden¬
tes. ideo inuenit oꝑa que iam eligat ad reg¬
num cȩlors. Nam nisi ẽẽt electio. non ẽẽnt
electi: nec recte diceret᷑. Qͥs accusabit ad.¬
uersus electos dei: Non tam̃ electio p̃cedit

Expanded text:
electio hic possit inteelectio hic possit intenati fuissent, neque aliquid egissent bonum sive malum, ut secundum electionem propositum Dei maneret: id est, neque aliquid egissent bonum aut malum, ut propter ipsam actionem electio aliqua fieret ejus qui bene egerat. Cum ergo nulla esset electio bene agentis, secundum quam maneret poperibus, sed ex vocante, id est, ex eo qui vocando ad fidem gratia justificat impium, dictum est ei, Quia major serviet minori. Non ergo secundum electionem propositum Dei manet, sed ex proposito electio: id est, non quia invenit Deus opera bona in hominibus quae eligat, ideo manet propositum justificationis ipsius; sed quia illud manet ut justificet credentes, ideo invenit opera quae jam eligat ad regnum coelorum. Nam nisi esset electio, non essent electi, nec recte diceretur, Quis accusabit adversus electos Dei ? Non tamen electio praecedit
Abbreviated transcription (Latin):
electionem minoris: ut maior ei seruiret.
uolens enim ostende non ex oꝑib fact̾am:
ꝓpt̾ea intulit dicens. Cum enim ñdum
nati fuissent: neq aliquid egissent bonũ
seumalum. Auoqum poterat e dici. S
iam sciebat ds: quis. quid ẽẽt acturus.
Quamobrem unde illa electio facta sit
querit᷑. Qͥa si non ex oꝑib quȩ ñ erant
in nondum natis:nec ex fide quia nec
nulla electio fu̾it. non existente aliqua
diu̾sitate in ut̾o matris. uel fidei. uł oꝑũ.
uel quor libet omnino meritoꝵ: S dic¬
tum est: ut scdm electionem ꝓpositum
dei maneret. Et ideo querimꝰ: quia dictũ
est. Nisi forte sic est distinguenda senten¬
tia. nonut intelligamꝰ. tanquam ideo ñ
ex oꝑib secd ex uocante dictum ẽẽ. maior
sertuet minori. ut scdm electionem ꝓpo¬
situm łi maneret: s ita poti. ut ad hoc de
nondum natis. & nondum aliquid oꝑa¬
tis. exemplum datum accipiat᷑. ne aliqͣ

Expanded text:
electionem minoris, ut major ei serviret. electionem minoris, ut major ei serviret. Volens enim ostendere non ex operibus factam, propterea intulit, dicens, Cum enim nondum nati fuissent, neque aliquid egissent bonum seu malum. Alioquin poterat ei dici: Sed jam sciebat Deus quis quid esset acturus. Quamobrem unde illa electio facta sit quaeritur: quia si non ex operibus, quae non erant in nondum natis; nec ex fide, quia nec nulla electio fuerit, non existente aliqua diversitate in utero matris vel fidei, vel operum, vel quorumlibet omnino meritorum? Sed dictum est, Ut secundum electionem propositum Dei maneret. Et ideo quaerimus, quia dictum est. Nisi forte sic est distinguenda sententia, non ut intelligamus tanquam ideo non ex operibus, sed ex vocante dictum esse, Major serviet minori, ut secundum electionem propositum Dei maneret: sed ita potius, ut ad hoc de nondum natis et nondum aliquid operatis exemplum datum accipiatur, ne aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ds. nec credit aliquis nͥ libera uoluntate.
hanc ipsam fide uoluntatem futuram p̃.¬
uidens ds. etiam nondum natum p̃scien¬
tia quem iustificaret elegit: Sigͥ electio
ꝑ p̃scientiam.p̾sciuit aut̃ ds fidem iacob.
unde ꝓbas. quia non etiam ex oꝑib elegit
eum: Si ꝓpt̾ẽa quia nondum natierant.
nondum aliquid egerant bonum aut
malum:ita etiam nondum crediderat
aliquis coꝵ. S sic̃ p̃scientia uidit credit᷑um.
Ita prescientia uide pot̾at oꝑaturum. Ut
quomͦ dicit᷑ electꝰ ꝓpter fidem futuram
quam p̃sciebat ds. sic alius possit dicere
propt̃ oꝑa fut᷑a potius electum. quȩ nicħo¬
minus p̃sciebat ds. Qua ꝓpt̃̾ unde osten-¬
dit apłs. non ex oꝑib dict̾um ẽẽ. maior
seruiet minori. si q̃m nondum nati erañ.
ñ solum non ex oꝑib s nec ex fide dictũ
est. quia utrunq de erat nondum nati:
Mongͥ ex p̃scientia uoluit indelligi fact̾am

Expanded text:
Deus , nec credit aliquis nisi libera voluntate, Deus , nec credit aliquis nisi libera voluntate, hanc ipsam fidei voluntatem futuram praevidens Deus, etiam nondum natum praescientia, quem justificaret, elegerit? Si igitur electio per praescientiam, praescivit autem Deus fidem Jacob; unde probas quia non etiam ex operibus elegit eum? Si propterea quia nondum nati erant, et nondum aliquid egerant bonum seu malum; ita etiam nondum crediderat aliquis eorum. Sed praescientia vidit crediturum? Ita praescientia videre poterat operaturum: ut quomodo dicitur electus propter fidem futuram, quam praesciebat Deus, sic alius possit dicere, propter futura opera potius electum, quae nihilominus praesciebat Deus. Quapropter unde ostendit Apostolus non ex operibus dictum esse, Major serviet minori? Si quoniam nondum nati erant; non solum non ex operibus, sed nec ex fide dictum est, quia utrumque deerat nondum natis. Non igitur ex praescientia voluit intelligi factam
Abbreviated transcription (Latin):
electio uel qualis electio. si nondum natiᷤ
nondũq aliquid oꝑatis. nulla sunt mo¬
menta meritoꝵ : An forte sunt aliqͣ
nat᷑arum : Quis hoc intelligat ex uno
patre.ce ex una matre. ex uno concubitu.
ex uno creatore: An quemadmodum ex
eadem t̾ra idem creator ꝓduxit diuersa
animantium atq gignentium genera.
ita ex eodem hominum coniugio. atq
complexu ꝓduxit in geminis diu̾sam ꝓ¬
lem. unam quam diligeret. altam qͣm
odisset: Nulla gͦ elect̾ione antequam eẽt
quod eligeret᷑. Si enimbonꝰ factus ẽ iacob
ut placeret.unde placuit antequam fie¬
ret ut bonus fierct: Non itaq electꝰ est
ut fieret bonus: s bonꝰ factus eligi potuit.
Anideo scđm electionem. quia omnium
ds p̾scius. etiam fut᷑am fidem uidit in ia¬
cob nondumnato. ut quamuis non ex
oꝑib suis iustificari quisq mereat᷑. qͣndo¬
quidem bene oꝑari. nis iustificatꝰ non po¬
test. tamen quia ex fide iustificat gentes

Expanded text:
electio, vel qualis electio, si nondum natis electio, vel qualis electio, si nondum natis nondumque aliquid operatis nulla sunt momenta meritorum? An forte sunt aliqua naturarum? quis hoc intelligat, ex uno patre, ex una matre, ex uno concubitu, ex uno creatore? An quemadmodum ex eadem terra idem creator produxit diversa animantium atque gignentium genera, ita ex eodem hominum conjugio atque complexu produxit in geminis diversam prolem, unam quam diligeret, alteram quam odisset? Nulla ergo electione, antequam esset quod eligeretur. Si enim bonus factus est Jacob, ut placeret; unde placuit antequam fieret, ut bonus fieret? Non itaque electus est ut fieret bonus, sed bonus factus eligi potuit. 5. An ideo secundum electionem, quia omnium Deus praescius etiam futuram fidem vidit in Jacob nondum nato; ut quamvis non ex operibus suis justificari quisque mereatur, quandoquidem bene operari nisi justificatus non potest, tamen quia ex fide justificat gentes
Abbreviated transcription (Latin):
aut malum. ut posset dici. non ex oꝑibus
s ex uocantẽ. Unde occurrit animo quere¬
re cur dixerit: ut scdm elect̾ionem ꝓposi¬
tum dei maueret. Quomodo est enim
iusta qualicunq omnino electio. ubi nul¬
la distantia est: Si enim nullo merito e.¬
lectus est iacob. nondum nat᷑. & nichil oꝑ¬
atus: nec omnino eligi potuit. nulla exi¬
stente differentia. qua eligeret᷑. Item sinul¬
lo merito improbatꝰ est esau. quia & ipse
nonctum natꝰ. & nicħ oꝑatus erat cum di¬
ceretur. ce maior seruiet minor. quomͦ
eius imꝓbatio iusta dici potest : Qua gͦ
discretione. quo ȩquitatis examine. quod
sequit᷑ intelligimꝰ. iacob dilexi esau aut̃
odio habui: Quod quidem scͥptum est in
ꝓpħa. qui longe postĩor ꝓpħauit. quam
illi nati & mortui sunt. Sed tam̃ illa sen¬
tentia uidet᷑ cominemorata. qua dictũ
est maior seruiet minori: &e antequam
nati &e aliquid oꝑati eẽnt. Unde gͥ ista

Expanded text:
aut malum; ut posset dici, Non ex operibus, aut malum; ut posset dici, Non ex operibus, sed ex vocante. Unde occurrit animo quaerere, cur dixerit, Ut secundum electionem propositum Dei maneret? Quomodo est enim justa, aut qualiscumque omnino electio, ubi nulla distantia est? Si enim nullo merito electus est Jacob nondum natus et nihil operatus, nec omnino eligi potuit nulla existente differentia qua eligeretur. Item si nullo merito improbatus est Esau, quia et ipse nondum natus et nihil operatus erat, cum diceretur, Et major serviet minori; quomodo ejus improbatio justa dici potest? Qua ergo discretione, quo aequitatis examine quod sequitur intelligimus, Jacob dilexi, Esau autem odio habui? Quod quidem scriptum est in propheta qui longe posterior prophetavit, quam illi nati et mortui sunt: sed tamen illa sententia videtur commemorata, qua dictum est, Et major serviet minori; et antequam nati et aliquid operati essent. Unde igitur ista
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficatus: nec omnino uiuere. qui non
fu̾it uiuificatus. Iustificat autem gratia:
Ei aut̃ qui oꝑatur. merces non imputat᷑
scłm grãm. sed scdm debitum. sicut illa
immortalitas post oꝑa bona: si tamen uel
ipsa ex debito poscit᷑. sicut idem ait. Bonũ
certamen certaui.cursum consummaui:
fidem seruaui. De cȩto suꝑ est mͥ corona
iusticiȩ: quam reddet michi dñs in illa
die iustꝰ iudex. Forte enim quia dixit red¬
det.iam sit ex debito: cum uͦ ascendit in al¬
tum. captiuauit captiuitatem. non reddi.¬
dit sed dedit dona hominib. Unde enim
ipse apłs tanquam debitum reddi sibi p̃¬
sumeret. nisi prius indebitam grãm ꝑce¬
pisset. qua iustificatꝰ bonum agonem cer¬
taret: Fuit enim blasphemꝰ &e ꝑsecutor. &
iniuriosus. sed miscđiam consecutꝰ est. ut
ipse testat᷑: credens utiq in eum qͥ iustificat
non pium. s impium. ut iustificando piũ
hoc ꝑtinet quod ait: cum enim nondum
natus fuisset. neq aliquod egisset bonum

Expanded text:
nctificatus? vel omnino vivere, qui non fuerit vivificatus? Justificat autem gratia, Ei autem qui operatur, merces non imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum . Sicut illa immortalitas post opera bona, si tamen vel ipsa ex debito poscitur: sicut idem ait, Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi; de caetero superest mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Forte enim quia dixit, reddet, jam fit ex debito. Cum vero ascendens in altum captivavit captivitatem, non reddidit, sed dedit dona hominibus . Unde enim ipse Apostolus tanquam debitum reddi sibi praesumeret, nisi prius indebitam gratiam percepisset, qua justificatus bonum agonem certaret? Fuit enim blasphemus et persecutor et injuriosus; sed misericordiam consecutus est, ut ipse testatur : credens utique in eum qui justificat, non pium, sed impium , ut justificando pium hoc pertinet quod ait, Cum enim nondum nati fuissent, neque aliquid egissent bonum
Abbreviated transcription (Latin):
possit ẽẽ obstinatio uoluntatis. ut contͣ om̃s
modos uocationis obdurescat mentis aũsio.
querit᷑ utrum de diuina pęna sit ipsa du-¬
ricia cum eum ds̃ deserit. non sic uocando
quomodo ad fidem moueri potest. Quis
enim dicat modum quo ei ꝑsuaderetur ut
crederet. ctiam omnipotenti defuisse: Sed
quid hoc querimꝰ cum ipse subiungat apłs.
dicit enim scͥptura pharaoni. quia ad hoc te
excitaui. ut ostendam in te potentiam meã.
& annunciet᷑ nomen meum in uniũsa terras¬
baret quod supͣ dixerat. gͥ non uolentis neq
currentis. sed miserentis est dei. Tanquam¬
enim diceret᷑. Unde hoc dicis : Dicit enim
scͥptura pharaoni. Qa ad hoc de excitaui.
ut ostendam in te omnipotentiam meam:

Expanded text:
possit esse obstinatio voluntatis, ut contra omnes possit esse obstinatio voluntatis, ut contra omnes modos vocationis obdurescat mentis aversio, quaeritur utrum de divina poena sit ipsa duritia. Cum enim Deus deserit non sic vocando, quomodo ad fidem moveri potest? Quis enim dicat modum, quo ei persuaderetur ut crederet, etiam Omnipotenti defuisse? Sed quid hoc quaerimus, cum ipsum subjungat Apostolus? Dicit enim Scriptura Pharaoni, Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te potentiam meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terrabaret quod supra dixerat: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei. Tanquam diceret: Unde hoc doces? Dicit enim Scriptura Pharaoni: Quia ad hoc te excitavi, ut ostend
Abbreviated transcription (Latin):
puli eiꝰ. Multos loquendo incitauit ad fi¬
dem: alii nec suscitatis mortuis credider̃t.
De cruce atq morte eiꝰ cont̾riti etiã discipł
titubauerunt: & tam̃ latro tc̃ credidit. cũ
eum non p̃stantiorem uideret in oꝑibus.
s consortio crucis ȩqualem. Unus ẽ nume¬
ro discipłoꝵ. post eiꝰ resurrectionem ñ tam
uiuentib membris. qmͣ recentib cicatͥcib
credidit. Multi ex eoꝵ numero a quib cru¬
cifixus est. qui uidentes eum miracła faci¬
entem contempserant: discipulis eum p̃¬
dicantib. &e in nomine eiꝰ talia facientib
crediderunt. Cum gͦ alius sic. alius aut̃
sic moueat᷑ ad fidem. eademq res sepe alio
modo dicta moueat. aliomͦ dicta non mo¬
ueat. aliumq moueat. alium ñ moueat:
quis audeat dicere defuisse deo modum uo¬
candi. quo etiam esau ad eam fidem m̃tem
applicaret. uoluntatemq coniungeret. in
qua iacob iustificat᷑ est: Quod si tanta qͦq¬

Expanded text:
puli ejus. Multos loquendo invitavit ad fipuli ejus. Multos loquendo invitavit ad fidem, multi nec suscitatis mortuis crediderunt. De cruce atque morte ejus conterriti etiam discipuli titubarunt, et tamen latro tunc credidit, cum eum non praestantiorem videret in operibus, sed consortio crucis aequalem. Unus etiam de numero discipulorum post ejus resurrectionem, non tam viventibus membris, quam recentibus cicatricibus credidit. Multi ex eorum numero, a quibus crucifixus est, qui viventes eum miracula facientem contempserant, discipulis eum praedicantibus, et in nomine ejus talia facientibus crediderunt. Cum ergo alius sic, alius autem sic moveatur ad fidem, eademque res saepe alio modo dicta moveat, alio modo dicta non moveat, aliumque moveat, alium non moveat, quis audeat dicere defuisse Deo modum vocandi, quo etiam Esau ad eam fidem mentem applicaret, voluntatemque conjungeret, in qua Jacob justificatus est? Quod si tanta
Abbreviated transcription (Latin):
miseret᷑. quos ita uocat. quomͦ eis uocari ap¬
tum est. ut sequant᷑. falsum est aut̃ siquis
dicit. gͥ non miserentis dei. s uolentis atq
currentis ẽ hominis: quia nullius deus
frustra miseret᷑. Cuiꝰ autem miseret᷑. sic eũ
uocat. quomodo scit ei congruere: ut uo¬
cantem non respuat. Hic dicet aliquis.
Cur gͦ esau nonsic est uocatꝰ. ut uellet obe¬
dire: Uidemꝰ enim alios alit̃ hisdem reb
credidit. sp̃u eum reuelante cognoscens.
Nathanahel adunam sententiam quã
ab illo audiuit. priꝰquam te phylippꝰ uo¬
caret cum esses sub arbore fici uidi de: res¬
pondit. Rabbi. tu es filius di. tu es rex isrł.
Quod tanto post quia confessus est petrꝰ.
meruit audire quod beatꝰ eẽt: &e quod ei
darent᷑ claues regni cȩloꝵ. Miracło facto
in chana galilee quod inicium signorum¬
iħu ioħs eugłista commemorat. aqua in
uinum conũsa: crediderunt in eum disci¬

Expanded text:
miseretur quos ita vocat, quomodo vocari apmiseretur quos ita vocat, quomodo vocari aptum est ut sequantur. Falsum est autem si quis dicit: Igitur non miserentis Dei, sed volentis atque currentis est hominis: quia nullius Deus frustra miseretur. Cujus autem miseretur, sic eum vocat quomodo scit ei congruere, ut vocantem non respuat. Hic dicit aliquis: Cur ergo Esau non sic est vocatus, ut velit obedire? Videmus enim alios aliter iisdem rebus credidit, Spiritu ei revelante cognoscens. Nathanael ad unam sententiam quam ab illo audivit: Priusquam te Philippus vocaret, cum esses sub arbore fici vidi te, respondit: Rabbi, tu es Filius Dei, tu es rex Israel. Quod tanto post quia confessus est Petrus, meruit audire quod beatus sit, et quod ei darentur claves regni coelorum. Miraculo facto in Cana Galilaeae, quod initium signorum Evangelista commemorat, aqua in vinum conversa, crediderunt in eum disci
Abbreviated transcription (Latin):
miserentis ẽ dei. qui hoc modo uocauit
qͦmͦ aptum erat eis: qui secut ft̃ uocatio.¬
nem. Ad alos aut̃ uocatio quidem per¬
uenit.s quia talis fuit qua moueri ñ
possent. nec eam caꝑe apti ẽẽnt. uocati
quidem dici poterunt: sed non electi. ¶
non iam similit̃ uerum est. gͥ non mise¬
rentis dei. s uolentis atq currentis ẽ ho.¬
minis: qm̃ non potest effectus mis cđiȩ
dei ẽẽ in hominis potestate. ut frustra
ille misereat᷑ sihomo nolit. quia si uel¬
let etiam ipsors misereri. posset ita uoca¬
re quomodo illis aptum ẽẽt. ut & moue¬
rentur & intelligerent. ce sequerentur.
Uerum ẽ gͦ multi uocati: pauq electi. Il¬
li enim electi. qui congruent̃ uocati. illi
aut̃ qui non congruebant. neq contemꝑa¬
bantur uocationi: non electi.quia non
secut. quamtuis uocati. Item tierum est.
non uolentis neq currentis. s miserentis ẽ
cdei: qui etiam si multos uocet. eoꝵs tamen

Expanded text:
miserentis est Dei, qui hoc modo vocavit, miserentis est Dei, qui hoc modo vocavit, quomodo aptum erat eis qui secuti sunt vocationem? Ad alios autem vocatio quidem pervenit; sed quia talis fuit qua moveri non possent, nec eam capere apti essent, vocati quidem dici potuerunt sed non electi: et non jam similiter verum est, Igitur non miserentis Dei, sed volentis atque currentis est hominDei esse in hominis potestate, ut frustra ille misereatur si homo nolit: quia si velit etiam ipsorum misereri, opus sit ita vocare, quomodo illis aptum esset, ut et moverentur, et intelligerent, et sequerentur. Verum est ergo: Multi vocati, pauci electi. Illi enim electi, qui congruenter vocati: illi autem qui non congruebant, neque contemperabant vocationi non electi, quia non secuti, quamvis vocati. Item verum est: Non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei: qui etiamsi multos vocet, eorum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uolentis. neq currentis. s miserentis ẽ
dei. qͥa nisi eius adiutorio ñ possumus adi¬
pisci quod uolumꝰ: sed ideo potiꝰ. quia nͥ eiꝰ
uocatione non uolumus. S si uocatio
ista ita est effectrix bonȩ uoluntatis. tit oĩs
eam uocatus sequat᷑: quomodo uerum
erit. multi uocati. pauci electi: Qͦd si tie¬
rum est. & consequent̃ uocationi uocat᷑
obtemꝑat. atq ut non obtemꝑet in cuis
est positum uoluntate. recte etiam dici
potest. gͥ non miserentis dei. s uolentis
atq currentis ẽ hominis. quia miscdĩa
uocantis non sufficit: nisi uocati obȩdien¬
tia consequat᷑. An forte illi qui boc modo
uocat ñ consentiunt possent aliomodo
uocati accommodare fidei uoluntatem.
ut ce illud uerum sit. mult uocati pauci
electi : Ut quamuis multi uno mͦ uocati
sint. tam̃ quia non om̃s unomͦ affecti ft̃.
illi soli sequant᷑ uocationem qui ei capien.¬
de reꝑiunt᷑ idonei. & illud non minꝰ ue¬
rum sit. gͥ non uolentis neq currentis s

Expanded text:
n volentis neque currentis, sed miserentis est Dei, quia nisi ejus adjutorio non possumus adipisci quod volumus, sed ideo potius, quia nisi ejus vocatione non volumus. 13. Sed si vocatio ista ita est effectrix bonae voluntatis, ut omnis eam vocatus sequatur, quomodo verum erit, Multi vocati, pauci electi? Quod si verum est, et non consequenter vocationi vocatus obtemperat, atque ut non obtemperet in ejus est positum voluntate, recte etiam dici potest, Igitur non miserentis Dei, sed volentis atque currentis est hominis; quia misericordia vocantis non sufficit, nisi vocati obedientia consequatur. An forte illi qui hoc modo vocati non consentiunt, possent alio modo vocati accommodare fidei voluntatem, ut et illud verum sit, Multi vocati, pauci electi; ut quamvis multi uno modo vocati sint, tamen quia non omnes uno modo affecti sunt, illi soli sequantur vocationem, qui ei capiendae reperiuntur idonei; et illud non minus verum sit, Igitur non volentis neque currentis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑfecta sunt in ꝑditionem. subauditur
tri quis es qui respondeas deo: Ut recurren¬
de sententia ad ũba suꝑiora. iste sit sensus.
Siuolens d̾s ostendere iram. atulit uasa irȩ.
tũ quis es qui respondeas deo: Non autem
solum uolens ostendẽ iram. ce demonstrare
potentiam suam. attulit in multa patientia
uasa irȩ quȩ ꝑfecta sunt in ꝑditionem: sed
tienter ds sustinet ut ordinate disꝑdat. uta¬
turq illis ad instrumentum sauitis alioꝵ.
quoꝵs miseret᷑: S illis utiꝙ ꝓdest ad quoꝵ¬

Expanded text:
quae perfecta sunt in perditionem: subauditur, quae perfecta sunt in perditionem: subauditur, Tu quis es, qui respondeas Deo? ut recurrente sententia ad verba superiora, iste sit sensus: Si volens Deus ostendere iram, attulit vasa irae; tu quis es, qui respondeas Deo? Non autem solum volens ostendere iram, et demonstrare potentiam suam attulit in multa patientia vasa irae, qtienter Deus sustinet, ut ordinate disperdat, utaturque illis ad instrumentum salutis aliorum, quorum miseretur? Sed illis utique prodest, ad quor
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatas penas. uasa quȩ fiunt in honorem
ꝓficiant. Nonitaq odit ds. nec in quantum
homines sunt. nec in qͣntum uasa sunt. id est
nec quod ineis fecit creando: nec quod in eis
ipse non fecit. Sicut enim iudex in homine odit
furtum. s non odit quod dat᷑ ad metallum.
illud enim fur. hoc iudex facit: ita ds̃ qͦd ex
consꝑsione impioꝵ facit uasa ꝑditionis. non
odit quod facit. id est opꝰ ordinationis suȩ
in pena debita ꝑeuntium. in qua occasionẽ
salutis illi quoꝵ miserct᷑ inueniunt. Sic
pharaoni dictum est. Ad hoc de excitaui. ut
ostenderemin te potentiam meam. & annun-¬
cietur nomenmeum in uniũsa t̾ra. Hec de¬
monstratio potentiȩ dei. & annunciatio noĩs
eius inuniũsa tra. ꝓdest eis ut timeant. &
uias suas corrigant: quib uocatio talisicon¬
gruit. Sic consequent dicit. Si acit̃ uolens
cds ostende iram. &e demonstrare potentiam
suam. attulit in multa patientia uasairȩ

Expanded text:
ordinatas poenas vasa quae fiunt in honorem ordinatas poenas vasa quae fiunt in honorem proficiant. Non itaque odit Deus, nec in quantum homines sunt, nec in quantum vasa sunt; id est, nec quod in eis facit creando, nec quod in eis ipse non fecit. Sicut enim judex in homine odit furtum, sed non odit quod datur ad metallum; illud enim fur, hoc judex facit: ita Deus quod ex conspersione impiorum facit vasa perditionis, non odit quod facit, id est, opus ordinationis suae in poena debita pereuntium, in qua occasionem salutis illi quorum miseretur, inveniant. Sic Pharaoni dictum est, Ad hoc te excitavi, ut ostendam in te potentiam meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Haec demonstratio potentiae Dei, et annuntiatio nominis ejus in universa terra prodest eis ut timeant, et vias suas corrigant, quibus vocatio talis congruit. Sic consequenter dicit: Si autem volens Deus ostendere iram, et demonstrare potentiam suam, attulit in multa patientia vasa irae,
Abbreviated transcription (Latin):
nis quia illud dictum ẽ de hominib quos
ipse dñs fecerat. illud de peccatorib qͦs ipse
dñs arguebat. Idem tamen ipsi. & homines
& peccatores. S homines di condidione. pec¬
catores ꝓpͥa uoiuntate. Qͦd gͦ iacob dilexit. nũ¬
quid peccator non erat: S dilexit in eo non
culpam quam delebat: s grãm qmͣ donabat.
Nam ce xp̃s ꝓ impiis mortuus est. non tam̃
ut impii ꝑmanerent: sut iustificati ab impie¬
tate mutarent᷑. credentes in eum qui iustificat
impium. Odit enĩ ds impictatem. Itaq in a¬
lis cam punit ꝑ damnationem. in aliis adi-¬
mit ꝑiustificationem: quemadmodum ipse
iudicat ẽc̃ faciendum illis uidiciis inscruta¬
bilib. Et quod ex numero impioꝵ quos ñui
stificat facit uasa in contumeliam: non hoc in
cis odit quod fecit. Quippe in quantum
impiisunt. execrabiles sunt: in quantum aut̃
uasa fiunt. ad aliquem usum fiunt. ut ꝑ eoꝵ

Expanded text:
nisi quia illud dictum est de hominibus, quos nisi quia illud dictum est de hominibus, quos ipse Dominus fecerat; illud de peccatoribus, quos ipse Dominus arguebat? iidem tamen ipsi et homines et peccatores; sed homines Dei conditione, peccatores propria voluntate. Quod ergo Jacob dilexit, numquid peccator non erat? Sed dilexit in eo non culpam quam delebat, sed gratiam quam donabat. Nam et Christus pro impiis mortuus est : non tamen ut impii permanerent, sed ut justificati ab impietate converterentur, credentes in eum qui justificat impium ; odit enim Deus impietatem. Itaque in aliis eam punit per damnationem, in aliis adimit per justificationem, quemadmodum ipse judicat esse faciendum illis judiciis inscrutabilibus. Et quod ex numero impiorum, quos non justificat, facit vasa in contumeliam, non hoc in eis odit quod facit: quippe in quantum impii sunt, exsecrabiles sunt; in quantum autem vasa fiunt, ad aliquem usum fiunt, ut per eorum