comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unc dimisit illis batraban. a exeui.¬
iħm autẽ flagellis cesum tradidit cis
ut crucifigerit᷑. Barrabas latro seditiosus
.i. diabolus qui regnat in eis. Quare pi¬
latus tradidit iudeis ih̃m flagellatum.
cum prius dixerit se innocentem a sangi
ne cius: Quia romanis legib sanccitũ
erat. ut qui crucifigerit᷑. pruis uerbera¬
ret᷑. Ideo quoq credendus ẽ flagellasse iħm
ut cius iniurus udei saciati. a morte
domini desisterent. Unde etiam ꝑmisit
cohortem suam illudere ei. aut fortassis
uissit. Colunna cui alligatus fuit ille
qui soluere compeditos solet. demonstrat
usq hodie uestigia domunci cruoris. nc¬

Expanded text:
unc dimisit illis Barrabam, Jesum autem flagellis caesum tradidit eis ut crucifigeretur. HIERON. Barrabas latro seditiosus, s, id est, diabolus qui regnat in eis. Quare Pilatus tradidit Judaeis Jesum flagellatum, cum prius se dixerit innocentem a sanguine ejus? AUGUST. Quia Romanis legibus sancitum erat, ut qui crucifigeretur, prius verberaretur. Ideo quoque credendus est flagellasse Jesum, ut ejus injuriis Judaei satiati, a morte Domini desisterent. Unde etiam permisit cohortem suam illudere ei, aut fortassis jussit. BEDA. Columna cui alligatus fuit ille qui solvere compeditos solet demonstrat usque hodie vestigia Dominici cruoris.
Abbreviated transcription (Latin):
luit bibere. Amara uitis: amarũ uinũ
ꝓpinat. Tunc impictũ ẽ illud. Et dedcr̃t
in escam meã fel: et in siti mea potauerunt
me accto. Cum gustasset noluit bibere:
quia gustauit ꝓ nob̃ amaritudinem
mortis. s tcrtia die resurtexit. & resur¬
gendo mort̾e rciecit. Dicunt quidã locũ
caluariȩ ẽẽ in quo sepuitus c̃ adam: et
ideo sic appellatum quia alibi sit condi¬
p̃tatio. &. mulcens aures ppłi: nec tam̃
uera. Extra urbem cnim loca sunt in
quib truncabant᷑ capita dampnator.
& inde loca caluarie .i. decollatoꝵ. diceban¬
Tͥ. ꝓpterca aut̃ẽ ibi crucifirus ẽ dominuᷤ.
ut uͥ pritis erat arca dampnatoꝵ. ibi cri

Expanded text:
 HIERON. Amara vitis amarum vinum propinat. Tunc impletum est illud: Et dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Cum gustasset, noluit bibere, quia gustavit pro nobis amaritudinem mortis, sed tertia die resurrexit, et resurgendo mortem rejecit. Dicunt quidam locum Calvariae esse, in quo sepultus est Adam, et ideo sic appellatum, quia alibi sit condipretatio et mulcens aures populi, nec tamen vera. Extra urbem enim loca sunt, in quibus truncabantur capita damnatorum, et inde loca Calvariae, id est, decollatorum dicebantur. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Ac si dicat. Ego mminister sum legum.
uox ura sanguinem iusti fundit: unde pe¬
nam sentiecis. Ꝙ respondens uniuersus po¬
pulus dixit. Sangius eiꝰ suꝑ nos: & suꝑ
fiios nr̃os. Usꝙ hodie ꝑscuerat hec impre¬
catio crimuns et penȩ. Unde isapas. Si
leuaueritis ad me manus ñ exaudiam uoᷤ
manꝰ enĩ ur̃e sanguine plene sunt. Pilatrs
iuxta illud fecit. Lauabo uit innocenteᷤ
manꝰ incas: ut in lauachro mannũ eius
gentilium oꝑa purgaret. et ab impietate
iuideoꝵ nos alicnos facciet quod̃am̃ dicenᷤ
Ego uinocentem uolui lib̾are. s qm̃ seditio
orit᷑. &. ꝑduellionis mͥ contra cesarem cri¬
men impingit᷑. in nocens sum a sanguine
iusti. Iudex qui cogit᷑ ferre senitntiam. ñ
Campnat oblatum: s arguit offerentes.
Est gͥ comparatione eoꝵ innocens licet
in hoc particeps fuerit. quia si ommino
uellet quẽ iustũ ꝓnuntiat: enꝑe posset

Expanded text:
ON. Ac si dicat: Ego minister legum sum, vestra vox sanguinem justi fundit, unde poenam sentietis. Et respondens universus populus, dixit: Sanguis ejus super nos et super filios nostros. Usque hodie perseverat imprecatio hujus criminis et poenae. Unde Isaias: Si levaveritis ad me manus, non exaudiam vos: manus enim vestrae sanguine plenae sunt . Pilatus juxta illud fecit: Lavabo inter innocentes manus meas , ut in lavacro manuum ejus gentilium opera purgaret, et ab impietate Judaeorum nos alienos faceret, quodammodo dicens: Ego innocentem volui liberare, sed quoniam seditio oritur, et perduellionis mihi contra Caesarem crimen impingitur, innocens sum a sanguine justi. Judex qui cogitur ferre sententiam, non damnat oblatum, sed arguit offerentes. Est igitur comparatione eorum innocens, licet in hoc particeps fuerit, quia si omnino vellet, quem justum pronuntiat, eripere posset
Abbreviated transcription (Latin):
et alii duo nequã cum eo: ut in¬
ter ficerent. Implet᷑ qd̾ dictumẽ. & cũ
iniquis deputatus ẽ. Execrabilis in facto
iniquitas iudeoꝵ: quȩ quasi latronem.
crucifigit redemptorem omniũ. Bonus
tam̃ in misterio latro. qui insidiatus est
diabolo: ut uasa ciuis auferret: L.cccxuiii.
It postqmͣ uenerunt in locum quid̃r
golgota: qđ ẽ interp̃tatum caluariȩ¬

Expanded text:
alii duo nequam cum eo, ut interficerentur. Impletur quod dictum est: Et cum iniquis deputatus est . Exsecrabilis in facto iniquitas Judaeorum, quae quasi latronem crucifigit Redemptorem omnium: Bonus tamen in mysterio latro, qui insidiatus est diabolo, ut vasa ejus auferret. L. 318I Et postquam venerunt in locum qui dicitur Golgotha, quod est interp
Abbreviated transcription (Latin):
Non scmel siluit dominus apud pͥnci¬
pes ut implcit᷑ ꝓpħia de illo. sic̃ agnus
coram tondente se fuit sine uoce. Que
similitudo de agno data ẽ. ut suo sucu¬
tio ñ reus. s in noceus habeat᷑. Noneñ
ut conscius comuncit᷑. ẜ ut mansuctus

Expanded text:
Non semel siluit Dominus apud principes, ut impleretur prophetia de illo: Sicut agnus coram tondente se, fuit sine voce . Quae similitudo de agno data est, ut suo silentio non reus, sed innocens habeatur. Non enim ut conscius convincitur sed ut mansuetus
Abbreviated transcription (Latin):
confitentim. gentilis ppłi testimoniũ ẽ.
Sectit autẽ pilatus ꝓtribunali. hoc ẽ
ad iudicandum: qđ officium c̃ sedentis
in tͥbunali. Est enum tͥbunal sedes ui¬
dicum. solitĩ regum. cathedra doctoꝵ:¬

Expanded text:
confitentibus gentilis populi testimonium est. Sedit autem Pilatus pro tribunali, hoc est, ad judicandum, quod officium est sedentis in tribunali. Est enim tribunal sedes judicum, solium regum, cathedra docto
Abbreviated transcription (Latin):
mauerunt ut crucifigeret᷑. quã illoᷤᷤ
qui principi suo obedicrunt. Lingniᷤ
iudeoꝵ. hora tercia ẽ crucifixus. hora
Tolle. tolle. crricifige cum. Quanta
crudelitas. que ñsolum occidere. s etiã
crucifigere eũ desiderat. Clauis affigi
dominũ ad lignũ querunt: ne dolor
cito funat᷑. Qd̃ criminando & qͣsi
ratiocinando faccre iudei nequeunt:
postulando & uociferando ꝑficunt.
Hunc ordiñẽ seuiendi. monstrat egcłi¬
astica historia &̃ tenuisse mrm ꝑsecu

Expanded text:
maverunt, ut crucifigeretur, quam illos maverunt, ut crucifigeretur, quam illos qui principi suo obedierunt Linguis Judaeorum hora tertia est crucifixus, hora Tolle, tolle, crucifige eum. BEDA. Quanta crudelitas quae non solum occidere, sed etiam crucifigere eum desiderat. Clavis affigi Dominum ad lignum quaerunt, ne dolor cito finiatur. Quod criminando et quasi ratiocinando facere Judaei nequeunt, postulando et vociferando perficiunt. Hunc ordinem saeviendi monstrat Ecclesiastica historia, etiam tenuisse martyriu
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Erat aut̃e parasceue paschȩ hora
qͣsi sexta: et dicit iudcis. Ecce rex ũr.
Parasccue: p̃paratio ẽ latine. Indei etiã
qui magis loquunt᷑ latine. qũã grecȩ.
libentius utunt᷑ isto greco uerbo. Pa¬
rasceue. erat .i. sexta feria. qͥa p̃parabãt
necessaria sab̃b̃o. qua die p̃cepit moy¬
ses dupplo colligi manna ꝓpt̃ sabb̃m.
Ꝙ erat ille dies tunc temꝑis paschȩ
quia illo die pascha iudeoꝵ. contigit.
ut suntil eẽt et p̃paratio sabb̃i & pasca.
qđ incepit nocte p̃cedenti. Uel ita pot̃.
distingui. Erat autem parasceue paschȩ
hora .i. hora dici paschȩ quasi sexta. qͥa
ñdum erat sexta hora ꝑfecta s incepta.
qñ pilatus fedit ꝓtribunali. Et dun
duceret᷑ ih̃c et cetera gererent᷑. comple¬
ta ẽ hora sexta. ex qua teneore fuerũt.
usq ad nonam. Marchus aut̃ẽ dicens
erat hora tertia. & crucifixerunt eum
occulte uoluit ostendere cos magis
dñm crucifixisse qui nora tercia cla¬

Expanded text:
tha. Erat autem parasceve Paschae, hora tha. Erat autem parasceve Paschae, hora quasi sexta, et dicit Judaeis: Ecce rex vester. Parasceve praeparatio est Latine. Judaei etiam, qui magis loquuntur Latine quam Graece, liberius utuntur isto Graeco verbo. Parasceve erat, id est, sexta feria, qua praeparabant necessaria Sabbato, qua die praecepit Moyses duplo colligi manna propter Sabbatum. Et erat ille dies tunc temporis Paschae, quia illo die Pascha Judaeorum contigit, ut simul esset praeparatio Sabbati et Pascha, quod incoepit nocte praecedenti. Vel ita potest distingui: Erat autem parasceve Paschae hora, id est, hora diei Paschae quasi sexta: quia nondum erat sexta hora perfecta, sed incoepta, quando Pilatus sedit pro tribunali. Et dum duceretur Jesus, et caetera gererentur, completa est hora sexta, ex qua tenebrae fuerunt usque ad nonam. Marcus autem dicens, Erat hora tertia, et crucifixerunt eum, occulte voluit ostendere eos magis Dominum crucifixisse, qui hora tertia cla
Abbreviated transcription (Latin):
statem aduersum me ullam: nisi tͥ eẽt
luiore tradens inmnocente occidendum.
qũa qui occidit tunore alternis ma¬
ioris potestatis. Pilatus autẽ sub cesare e¬
rat. eumq in uideam romani p̃sidem
miserant. Itaq data erat sͥ potestas desu¬
ꝑ uidelicet a romanis. s in hoc desuꝑ da¬
F uinuersa potestas. qͥa non ẽ nisi adõ
Exinde querebat pilatus dimittere
eum. Pruis etiam querebat dimitcere.
Ergo exinde ita expone. Exinde .i. ꝓpter
hoc ne peccaret occidens in nocentem.
quãuis minus eẽt peccans quã iudei
qui eum illi tradiderant. Iudei autẽ
clainabant dicentes. Si nunc dimittis:
non es amicus cesaris. Om̃is qui se re¬
gem facit: contradicit cesari. Non sic
potuit contempnere pilatus cesarem
quẽad modũ legem gentis alienȩ de qͣ
suꝑͥus dixcrant. nos habemus legem.
& scdm legem debet mori. Pilatus gͦ cũ
audisset hos sermones: adduxit foras
ihm. et sedit ꝓtribunali in loco qui
dicit᷑ lithostrotos. hebraicȩ autẽ gabba¬

Expanded text:
statem adversum me ullam, nisi tibi datlivore tradens innocentem occidendum, quam qui occidit timore alterius majoris potestatis. Pilatus autem sub Caesare erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant. Itaque data erat sibi potestas desuper, videlicet a Romanis: sed in hoc desuper datur universa potestas, quia non est nisi a Deo . Exinde quaerebat Pilatus dimittere eum. Prius etiam quaerebat dimittere. Ergo exinde ita expone: Exinde, id est, propter hoc, ne peccaret occidens innocentem, quamvis minus esset peccans quam Judaei, qui eum illi tradiderant. Judaei autem clamabant, dicentes: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris. Omnis qui se regem facit, contradicit Caesari. Non sic potuit contemnere Pilatus Caesarem, quemadmodum legem gentis alienae, de qua superius dixerant: Nos habemus legem, et secundum legem debet mori. Pilatus ergo cum audisset hos sermones, adduxit foras Jesum et sedit pro tribunali, in loco qui dicitur lithostrotos, Hebraice autem gabba
Abbreviated transcription (Latin):
cere. Egressa ẽ unquitas a senib & iudi¬
cib ppłi. et heret usq hodie iudeis iua
peticio quam umnpetiauerunt. ut ꝓ ib̾u
latronem eligcrent. qͥa intantũ latioci¬
uiis ac scditionib sũmersi sunt. ut et
hirci. unus emissarius. cũ peccõ ppłi in
descitum inferm absolutus dimitatur.
alt̃ ꝑ peccatis absolutoꝵ ut agnus occi
boli qui ẽ magistcr eoꝵ. effrenata in tar¬
tara prccipitat᷑. Quia barrabas in ȩuan¬
głio ehraico filius magistti eoꝵ. interõ¬
tat᷑. pot̃ antixp̃i tipum getere. quẽ illi
quib łr̃ uos ex patre diabolo estis. ue

Expanded text:
itas a senioribus et judicibus populi, et haeret usque hodie Judaeis sua petitio, quam impetraverunt, ut pro Jesu latronem eligerent: quia in tantum latrociniis ac seditionibus submersi sunt, ut et hirci, unus emissarius cum peccato populi, in desertum inferni absolutus dimittitur; alter pro peccatis absolutorum, ut agnus occidboli, qui est magister eorum effrenata in tartara praecipitatur. Quia Barrabas in Evangelio Hebraico filius magistri eorum interpretatur, potest antichristi typum gerere, quem illi quibus dicitur, Vos ex patre diabolo esti
Abbreviated transcription (Latin):
Arguunt᷑ impietatis uidei. qͥuod
locũ habent. qñ cum colore aliquo
ꝓferunt᷑. Aduersus iħ̾m autẽ nec
color inuemebat᷑. qui posset contra
Sixit gͦ eis pilatus. Accipite eñ uos.

Expanded text:
Arguuntur impietatis Judaei, quod locum habent, quando cum colore aliquo proferuntur. Adversus Jesum autem nec color inveniebatur, qui posset contra Dixit ergo illis Pilatus: Accipite eu
Abbreviated transcription (Latin):
eo neq nctodes. Nlam remisi uos ab
illum. & cece nicħ dignum morte actũ
est ei. ẜ mendatum gͦ aium dimittam. fla¬
gris eũ affugam quautũ iubctis. tm̃mͦ di
mittite cũ innoxiũ. Quantũ studium di¬
mittendi iħm querat pilatus attende. pͥ¬
mo dicit se nicħ cause in eo inuenisse.
Deinde mittit eum adherodem. pꝰtremo
confirmat nich dignũ morte ẽẽ in co. S
tandẽ qũe absoluit iudicio: crucifixit

Expanded text:
ed neque Herodes. Nam remisi vos ad illum, et ecce nihil dignum morte actum est ei. Emendatum ergo illum dimittam. Flagris eum afficiam, quantum jubetis, tantummodo dimittite eum innoxium. Quantum studium dimittendi Jesum quaerat Pilatus, attende. Primo dicit se nihil causae in eo invenisse, deinde mittit eum ad Herodem, postremo confirmat nihil dignum morte esse in eo. Sed tandem quem absolvit judicio, crucifixit
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ in ihercmia ñ inuenit᷑. in zacha¬
ria uͦ idẽ pene sensus ẽ ꝑ alia uerba. Uide¬
tur itaꝙ hoc testimoniũ sumptũ de⁊acha¬
ria: uulgato more çuangłistaꝵ. et apłors.
qui uerboꝵ ordine p̃termisso. sensus tm̃
ꝓferunt de ueteri testam̃to. Unde quiõa
codices ñ hñt ꝑ ihercmiam: s tantũ ꝑ¬

Expanded text:
Zacharia vero pene idem sensus est per alia verba. Videtur itaque hoc testimonium sumptum de Zacharia, vulgato more evangelistarum et apostolorum, qui verborum ordine praetermisso, sensus tantum proferunt de veteri testamento. Unde quidam codices non habent per Jeremiam, sed tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ixit itaq ei pilatus. Ergo rex eo
tu: Respondit iħe. Tu dicis. quia
rex sum ego. Nontimuit se rege con¬
fiteri. s ita dictum librauit ut nec se
regem negaret. nec talem se regem fatertt
ẽe cuiꝰ regnũ pucaret᷑ cẽ de hoc mundo.
Quasi licetet. Si putas me regem ẽẽ
hinc. carualis carnalit̾ sapis. Qa autẽ¬
m.
pilatus et si iiterroget firmit̾ cam̃ sen¬
tiat ib̃m eẽ regẽ iudeoꝵ. illud ꝙͦ confir¬
mat qd̃ ctiam alibi supͣ scribit in trui
sciebat cũ regem iudeoꝵ esse.
Qot̃ qd̃ appurte. cũ qua teuerantia reqͥ

Expanded text:
ixit itaque ei Pilatus: Ergo rex es tu? Respondit ei Jesus: Tu dicis quia rex sum ego. Non timuit se regem confiteri, sed ita dictum libravit, ut nec se regem negaret, nec talem regem se fateretur esse, cujus regnum putaretur esse de hoc mundo. Quasi diceret: Si putas me regem esse hinc, carnalis carnaliter sapis. Quod autem Pilatus etsi interroget, firmiter tamen sentiat Jesum esse regem Judaeorum, illud quoque confirmat, quod etiam alibi suprascribit in titulsciebat eum regem Judaeorum esse. Propter quod apparet cum qua reverentia req
Abbreviated transcription (Latin):
t ait ad principes sacerdotum Lcccui.¬
et turbas. Nullam inuenio causam
in hoc homine. Hoc ẽ qđ ipse pͥdie qũa
pateret᷑ int̾ alia discipuł ait. Uenit enĩ
pͥnceps mundi huiꝰ: & in me ñ habet¬

Expanded text:
t ait ad principes sacerdotum et turbas: Nullam invenio causam in hoc homine. Hoc est quod ipse, pridie quam pateretur, inter alia discipulis suis ait: Venit enim princeps mundi hujus, et in me n
Abbreviated transcription (Latin):
cifigat᷑. Multas occasiones lib̾andi sal¬
uatoris dedit pilatus. & diccndo quid
eni mali fecit. absoluit eũ a malo. Iu¬
dci autem nec hoc erubesçentes. qd̃ pi¬
latus iħm xp̃m confitebat᷑ cẽ. noc modũ
impictatis seruantos. dixerunt om̃s.
Crucifigat᷑. Hinc psalmista. Circum¬
dederunt me canes multi: concilium
malignantiũ obsedit me. E icremiaᷤᷤ.
facta ẽ mͥ hereditas mea sic̃ leo in filua.
dederunt suꝑ me uoce suam. Et isa¬
ias. E xpectami ut facerẽt iudicium:
fecerunt autẽ iniquitatem. O uidei.
qͦa lib̾astis nocentẽ non rep̃hendimuᷤ.
Iidens autẽ pilatus quia neh ꝓficerte.
s magis tumultus fieret: accepta aqua

Expanded text:
IERON. Multas occasiones liberandi Salvatoris dedit Pilatus, et dicendo, Quid enim mali fecit, absolvit eum a malo. Judaei autem nec hoc erubescentes, quod Pilatus Jesum Christum confitebatur, nec modum impietatis servantes dixerunt omnes: Crucifigatur. Hinc Psalmista: Circumdederunt me canes multi, concilium malignantium obsedit me . Et Jeremias: Facta est mihi haereditas mea sicut leo in silva: Dederunt super me vocem suam . Et Isaias: Exspectavi ut facerent judicium, fecerunt autem iniquitatem . O Judaei, quod liberastis nocentem, non reprehendimus, Videns autem Pilatus quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, accepta a
Abbreviated transcription (Latin):
roppt̃ea dixi quia de meo accipiet: ꝙ
annuntiabit uob̃. Dixi quia de eodem
ht̃ ꝓcedere sp̃c. de quo et ego genitus. ne
pitet᷑ sp̃c minor me uel natus de me sic̃
ego de patre. Modicum & iam ñ uidebi¬
tis me: & iterum modicũ et uioebitis
me. quia uado ad patrem. Dixerunt gͦ

Expanded text:
ropterea dixi, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. Dixi quia de eodem habet procedere Spiritus, de quo et ego genitus, ne putetur Spiritus minor me, vel natus de me, sicut ego de Patre. Modicum, et jam non videbitis me: et iterum modicum, et videbitis me, quia vado ad Patrem. Dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
moriturus. An non occidebant. qũẽ
occidendum offerebant: Si malefac¬
ctor ẽ. cur ñ licet interficere: Si ꝓpt̃
festum ñ liccut. cur crucifige. crucifi¬
ge clamastis: Audite psalmistam.
fiui hominũ dentes eoꝵ arma & sa¬
gnte: et lingua eoꝵ. machera acuta.
Quia tamñ ꝓpͥis manib noluerunt
eum int̃ficere. ut quasi sic eẽnt alie¬
ditus. agentib occideret᷑.. aclxxuiii.

Expanded text:
UGUST. An non occidebant, quem occidendum offerebant. Si malefactor est, cur non licet interficere? Si propter festum non licuit, cur crucifige crucifige, clamavistis? Audite Psalmistam: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Quia tamen propriis manibus noluerunt eum interficere, ut quasi sic essent alieditus, a gentibus occideretur. A.
Abbreviated transcription (Latin):
contaminatio illis erat. in alienigene
habitaculũ intrare. O impia cecitas.
alienigene p̃torio contaminari time¬
bant. & in nocentis sanguinẽ ñ tune¬
Cune uidens iudas qui eñ tradidit
qđ damnatus cẽt. penitentia ductus

Expanded text:
contaminatio illis erat, in alienigenae habitaculum intrare. O impia caecitas! Alienigenae praetorio contaminari timebant, et innocentis sanguinem non timeTunc videns Judas qui eum tradidit, quod damnat
Abbreviated transcription (Latin):
argenteos. Dicit᷑ enim scͥptum ẽe in ihe¬
remia. qđ scriptum ẽ ñ in ihetemia s in
tacharia. Idem in matħm. Legi nuꝑin
qͦdam hebraico uolumine qd̃ natareȩ se¬
cte mͥ hebreus obtulit iheremiȩ apocͥfũ:
in qͦ hec ad uerbum scͥpta repperi. Orige

Expanded text:
argenteos. Dicitur enim scriptum esse in Jeargenteos. Dicitur enim scriptum esse in Jeremia, quod scriptum est non in Jeremia, sed in Zacharia. Idem in Matthaeum: Legi nuper in quodam Hebraico volumine, quod Nazaraeae sectae mihi Hebraeus obtulit, Jeremiae apocryphum, in quo haec ad verbum scripta re
Abbreviated transcription (Latin):
lxͫxͦ. uiͦ. In matheo dicit᷑ inquit. ut in¬
plcret᷑ qđ scriptum ẽ in asaph ꝓpħ̃a. Sic
inuenit᷑ in ueterib codicib. s ignorantes
tulerunt a saph. nescientes quis fuerit.
Et ita scriptor dum emendare uellet er¬
rorem fecit: seͥbens ysaiam ꝓasaphi. Unde
multi codices hñt adhuc qđ scriptũ est
ꝑ ysaiam ꝓpħ̃am. Hoc ip̃m ꝓponit ad¬
uersum nos impiꝰ porphirius dicens.
Euangłista u̾r matħs tam imꝑitꝰ fuit.
ut diceret scriptũ cẽ in ysaia. aꝑiam in
ꝑabolis os incũ. Non errauit matħs:
s scͥptores imꝑiti. Deniq scͥptum ẽ in
matheo & ioħe qđ dominus ñr hora
sexta crucifixus sit. in marcho hora t̃cia.
Qđ diuersũ uidet᷑ s non ẽ. quia error
fuit scͥptoꝵ. Ꝙ in marcho fuit scͥptum
hora sexta. s multi ꝓ epysimone greco.¬
cuiꝰ figura calis ẽ ꝙ. et scribit᷑ ꝓ sex cum
ñsit littera. putauerunt ẽẽ gamma litta̾m
quȩ significat tres. Ergo et hic fuit
error scriptoꝵ. Similit̃ etiam fuit error

Expanded text:
Dicitur, inquit, ut impleretur quod scriptum est in Asaph propheta Sic invenitur in veteribus codicibus, sed ignorantes tulerunt Asaph, nescientes quis fuerit. Et ita scriptor dum emendare vellet, errorem fecit, scribens Isaiam pro Asaph. Unde multi codices habent adhuc, quod scriptum est per Isaiam prophetam. Hoc ipsum proponit adversum nos impius Porphyrius, dicens: Evangelista vester Matthaeus tam imperitus fuit, ut diceret esse scriptum in Isaia: Aperiams os meum. Non erravit Matthaeus, sed scriptores imperiti. Denique scriptum est in Matthaeo et Joanne quod Dominus noster hora sexta crucifixus sit: in Marco, hora tertia. Quod diversum videtur, sed non est, quia error fuit scriptorum, et in Marco fuit scriptum, hora sexta; sed multi pro episimone Graecous figura talis est ς et scribitur pro sex, cum non sit littera, putaverunt esse gamma litteram, quae significat tres. Ergo et hic fuit error scriptorum. Similiter etiam fuit error
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt regnũ ineũ. ministri mei ittiq
decertarent. ut ñ tradecer iudeis.
Nunc autẽ regnũ meũ uonẽ uinc.
Demonstranda erat nob de rogno.
cuis uana opinio. siue gentiũ sine
iudeoꝵ a quib pilatꝰ audicrat qd̾ rex
eẽt. quasi ꝓpt̾ea fuisset morte piecteno
quia illicitum affecrauerat regnũ. uel
qͥa solent iegnaturis in uroere regnantes.
& cauendum erat ne cuis regnũ siue ro

Expanded text:
regnum meum, ministri mei utique decertarent, ut non traderer Judaeis. Nunc autem regnum meum non est hinc. Demonstranda erat nobis de regno ejus vana opinio, sive gentium, sive Judaeorum, a quibus Pilatus audierat quod rex esset, quasi propterea fuisset morte plectendus, quod illicitum affectaverat regnum, vel quia solent regnaturis invidere regnantes, et cavendum erat ne ejus regnum sive
Abbreviated transcription (Latin):
erant ad inuicem. Qđ ueste abba in¬
duit᷑ dominꝰ. indiciũ ẽ immaculatȩ
passiomis. qm̃ agnus dĩ ablaturꝰ sit
pcccã mundi. In alba ueste ẽ illusus.
qͥa in casta carne ẽ passus. Uel ita. Qd̃
hic alba ueste illudit᷑. & uixta alios
ȩuangłistas purpurea uł coccinea. ge¬
minũ expͥmit martyrii genus: unde
eccłia dicit ammnirando. Duectus m̃s
candidus &e rubicunous. candidus
seł accione: rubicundus sanguine. Et
ipsa ȩccłia uarus menbioꝵ. su̾oꝵ. flos¬
culis uernans: in pace lilia gignit.
in bello rosas. Nefandissimum feduˢ
herodis et pilati in occisione xp̃i. suc¬
cessores coꝵ hcreditario iurc custodiũt.
qñ gentiles et iudei. gruere & religio¬
ne dissidentes. in xp̃ianis ꝑsequendis.

Expanded text:
m. Quod veste alba induitur Dominus, indicium est immaculatae passionis, quoniam Agnus Dei ablaturus sit peccata mundi. In alba veste est illusus, quia in casta carne est passus. Vel ita: Quod hic alba veste illuditur, et juxta alios Evangelistas purpurea vel coccinea, geminum exprimit martyrii genus. Unde Ecclesia dicit admirando: Dilectus meus candidus et rubicundus , candidus scilicet actione, rubicundus sanguine. Et ipsa Ecclesia variis membrorum suorum flosculis vernans, in pace lilia gignit, in bello rosas Nefandissimum foedus Herodis et Pilati in occisione Christi successores eorum haereditario jure custodiunt quoniam gentiles et Judaei genere et religione
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotũ. et seniorib dicens. Peceam:
tradens sanguinẽ iustum. At illi
dixerunt. Quid ad nos: Tu uideris.
Hoc ẽ tu uidisti quid feceris. uel tu
uidebis et scuties te peccasse. s nichil
ad nos ꝑtinet. ꝓfessio audax atq
diunt. et tam̃ extra reatum se credũt.
& in uendente scelus constituunt.
talia ausus ẽ sinc dubio uidicatꝰ et
condempnatꝰ adeo ẽ. retulit argenteos.
uoluntatis. Forsitan sathanas qui pꝰ
panẽ intinc̾tum fuerat ingressus in
uidam. p̃sto fuit ei donce iħ̾e trade¬
ret᷑ pilato. Postqmͣ aut̃ẽ fecit qd̃ uo¬
luit. recessit ab eo icerum rediturus.
ad aliam dcccptionẽ. Potuit gͦa se
recedente diabolo caꝑe penitentiam.
et referre tͥginta argenteos nis qui
dederant cos. ex penitentia corois con¬
fessus peccatum suũ eo qđ tradide¬
rit sanguinẽ iustum. Non autem
scdm scientiam penituit sic̃ debuit
penitere. qͥa nũquã seruauit cor suũ.

Expanded text:
cerdotum et senioribus, dicens: Peccavi tradens sanguinem justum. At illi dixerunt: Quid ad nos? tu videris. Hoc est, tu vidisti, quid feceris, vel tu videbis et senties te peccasse, sed nihil ad nos pertinet. Professio audax atqueinem audiunt, et tamen extra reatum se credunt, et in vendente scelus constituunt. talia ausus est, sine dubio judicatus et condemnatus est a Deo, retulit argenteos,  exitum primae voluntatis. Forsitan Satanas, qui post panem intinctum fuerat ingressus in Judam, praesto fuit ei, donec Jesus traderetur Pilato. Postquam autem fecit quod voluit, recessit ab eo, iterum rediturus ad aliam deceptionem. Potuit ergo, a se recedente diabolo, capere poenitentiam, et referre triginta argenteos his, qui dederant eos, ex poenitentia cordis confessus peccatum suum, eo quod tradiderit sanguinem justum. Non autem secundum scientiam poenituit, sicut debuit poenitere; quia nunquam servavit cor su
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit. in nocens ego sum a sanguine
cerdoti querenti an ipse xp̃c eẽt respon¬
disse tanqũa de preteritis tu dixisti. qͥa
semꝑ ex lege uenturũ xp̃m ipse ditisset.
Pilato uͦ legis ignaro int̾roganti an ipse
ec̃t rex uideoꝵ. dicit᷑ tu dicis. qͥa ꝑ fidem
p̃sentis confessionis salus gentium ẽ.¬

Expanded text:
s, dixit: Innocens ego sum a sanguine cerdoti quaerenti an ipse Christus esset respondisse, tanquam de praeteritis, Tu dixisti, quia semper ex lege venturum Christum ipse dixisset. Pilato autem legis ignaro, interroganti an ipse esset rex Judaeorum, dicitur, Tu dicis, quia per fidem praesentis confessionis salus est
Abbreviated transcription (Latin):
oculus n uidit. nec auris audiuit.
In nullo enim regulari libro noc po¬
situm inuenit᷑. nisi in secretis helye
ꝓpħȩ. Item qđ ait. Sic̃ iamnes et mã¬
bres restiterunt moysi. ñ inuenit᷑ in
publicis libris. s in libro apoctipho
bres. Augustinus de concordia ȩuan¬
glistaꝵ. Est apud zachariam de tri¬
ginta argenteis. & nicħ de emptiõe
agri. In iheremia centesimo tͥcesimo
.iiii. capło legit᷑. qd̾ emerit agrũ a
filio patrui sui. et dederit ei argentũ
ñ quid̃e sub hoc nomine precii.
Utrumq confert ȩuangłista: ꝙ osten¬
dit ꝑtinere ad hoc qđ in domino
complecum ẽ. Quidam codices hãe
licteram habent. quẽ app̃tiauerunt filii
isrł. in alus inuenit᷑. qu̾ẽ appreciauer̃t
a filiis isrł. Sic gͦ lege. Acceperunt
iudei. tͥguita argenteos qͦs udas retu¬
lit. p̃cium uidelicet app̃ciati dñi. quẽ
app̃tiauerunt sic̃ a filus isrł audierũt
cũ fuisse uenditũ. Qui app̃ciauerunt:

Expanded text:
oculus non vidit, nec auris audivit . In nullo enim regulari libro hoc positum invenitur nisi in secretis Eliae prophetae. Item quod ait: Sicut Imanes et Mambres restiterunt Moysi , non invenitur in publicis libris, sed in libro apocrypho, bres. Augustin. de concordia evangelistarum: Est apud Zachariam de triginta argenteis, et nihil de emptione agri . In Jeremia trigesimo secundo capitulo legitur, quod emerit agrum a filio patrui sui, et dederit ei argentum, non quidem sub hoc nomine pretii. Utrumque confert evangelista, et ostendit pertinere ad hoc quod in Domino completum est. Quidam codices hanc litteram habent, Quem appretiaverunt filii Israel; in aliis invenitur, Quem appretiaverunt a filiis Israel. Sic ergo lege: Acceperunt Judaei triginta argenteos, quos Judas retulit: pretium videlicet appretiati Domini, quem appretiaverunt, sicut a filiis Israel audierunt eum fuisse vendit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uocatus ẽ ager ille acheldemach.
hoc ẽ ager sangunis usq in hodiernũ
diem. Uidebant qm̃ cuta mortuos ma¬
gis eam pecumam conucniebat expendi.
& circa locũ mortuoꝵ. et scpulture. qm̃
p̃cium sangninis erat. quã in eorbanan
aut in aliqua necessitate honesta. S qͥa
& int̾ loca mortuoꝵ differtutie sunt.
qm̃ muiti quide scdm uotũ optabiit̃
sepeliunt᷑ in monunentis suis pat̾uis.
quida autẽ xp̃t quascła calamitates fre¬
quent̃ in ꝑegrims monum̃tis sepelunt᷑.
ideo accipientes p̃cium sanguinis ibu
usi fc̃ co ad comparationẽ agri figuli
oꝑantis lutum ad ollas. &. aua fietilia
componenta. ut in eo agro ꝑegrini mor
eramis a lege et ꝓph̾s. praua iudeorꝓ
studia uertimus in salutem. &. in pre¬
cio sanguinis dñi requiescimꝰ. Ap̃i pre¬

Expanded text:
hoc vocatus est ager ille Haceldama, hoc est, ager sanguinis usque in hodiernum diem. Videbant quoniam circa mortuos magis eam pecuniam conveniebat expendi, et circa locum mortuorum et sepulturae, quoniam pretium sanguinis erat, quam in corbonam aut in aliqua necessitate honesta, sed quia et inter loca mortuorum differentiae sunt, quoniam multi quidem secundum votum optabiliter sepeliuntur in monumentis suis paternis, quidam autem propter quasdam calamitates frequenter in peregrinis monumentis sepeliuntur, ideo accipientes pretium sanguinis Jesu, usi sunt eo ad comparationem agri figuli, operantis lutum ad ollas et alia fictilia componenda, ut in agro peregrini morteramus a lege et prophetis, prava Judaeorum studia vertimus in salutem, et in pretio sanguinis Domini requiescimus. HILAR
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃torium: et tradiderunt pontio pila¬
to p̃sidi. Mo̾ris eoꝵ erat. ut qũe adiu¬
dicassent morti: uinctũ uidici tradent
Adest sanson uinctus adalila. San
ridie. dalila situla interp̃tat᷑.i. syna
liquorem ñ tenet. & quisquilias in¬
mundas colligit. Sanson nr̃ maxil¬

Expanded text:
torium, et tradiderunt Pontio Pilato praesidi. Moris eorum erat, ut quem adjudicassent morti, vinctum judici traderent. Adest Samson vinctus a Dalila . Hridie. Dalila, situla interpretatur, id esliquorem non tenet, et quisquilia immunda colligit. Samson noster maxil
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit. Quȩ auris adeo est restitiita. cre¬
cdentib ex gente illa. Auns itaq restituta
tata uetustate itnouatum. ut sit in noui
qł significat seruus cuiꝰ nom̃ interp̃tat᷑
N illa hoea. dixit iħe turb̃. Tanqm ad latro¬
nem existis cum gladus & fustib comp̃

Expanded text:
ostendit. Quae auris a Deo est restituta creostendit. Quae auris a Deo est restituta credentibus ex gente illa. Auris itaque restituta tata vetustate renovatum, ut si in novitaquod significat servus, cujus nomen interpretatur n illa hora dixit Jesus turbis: Tanquam ad latronem existi
Abbreviated transcription (Latin):
Una enim legio apud ueteres: sex milib
complebat᷑ hominum. Duodecies autẽ
sex milia: reddunt septuaginta duo milia.
Q quia in .lxx. duas gentes. hominum
lingua. duusa ẽ. innuit non ẽẽ uerendũ
si cont᷑ eum om̃s nationes insurgunt. cũ
multo fortiores habere possit exertituᷤᷤ ange¬
lors. Cum gͦ posset acciꝑe legiones nolebat
acciꝑe: ut ꝑ patientiam eius implerent᷑
scripture ꝓpħantes de ipso. qm̃ ita cum
pati conueniebat. Et hoc ẽ qđ sequitur.
Quomꝰ gͦ implebunt᷑ scripturtꝰ. Quia sic
di sunt usq huc ꝓgredi. ut me app̃hen¬
tant .&. impleant᷑ que de me scripta st̃:¬
obliuiscit᷑. qui etiam hostem suũ sanat.
docens ipsos si conucrtant᷑ posse sanari. qͥ
in sua morte sunt inttuti. Iuxta aliegoriã
seruus iste ppłs ẽ iudcor. mancipatꝰ obse¬
quio saccrdotum. adco ut barraban pete
gladio decidit᷑. non qđ ipse sensum eis ab¬
stulcrit. s qd cis ablatum diuino iudicio

Expanded text:
Una enim legio, apud veteres, sex millibus Una enim legio, apud veteres, sex millibus complebatur hominum. Duodecies autem sex millia, reddunt septuaginta duo millia. Et quia in septuaginta duas gentes hominum lingua divisa est, innuit non esse verendum, si contra eum omnes nationes insurgant, cum multo fortiores habere possit exercitus angelorum. Cum ergo posset accipere legiones, nolebat accipere, ut per patientiam ejus implerentur Scripturae prophetantes de ipso, quoniam ita eum pati conveniebat. Et hoc est quod sequitur: Quomodo ergo implebuntur Scripturae, quia sic di sunt usque huc dant, et impleantur quae de me scripta sobliviscitur, qui etiam hostem suum sanat, docens ipsos, si convertantur, posse sanari, qui in sua morte sunt intenti. Juxta allegoriam, servus iste populus est Judaeorum, mancipatus obsequio sacerdotum, adeo ut Barabbam petergladio deciditur, non quod ipse sensum eis abstulerit, sed quod eis ablatum divino judicio
Abbreviated transcription (Latin):
amputauit dextiam aurem malchi.
Sciebat enĩ qͦmͦ finees puniendo sacri¬
legos. mercedẽ iusticiȩ et saccrdocii ꝑen
gladium p̃cepit ut pacientiam nr̃os
doccamus non uindictam. Nocabulo
calicis. passionẽ corporis dcclarat. Corꝑa
enĩ nr̃a tertenoꝵ & fragilium exp̃ssiõe
signant᷑: que brcui lapsu p̃cipitata
frangunt᷑. Unde dominus alibi. Uos
pharisci pͥus qđ dctoris ẽ calicis & cati¬
ni inundatis. facile etiam ea quę menᷤ
uoluit int̾na ꝑ corꝑis gesta ꝓdunt᷑.
siẽ ea quȩ uititus calix interius conti¬
net. foris lucent. Bibit gͦ calicem corꝑis
sui: qui corporale fraguitatem sp̃uli
absorbet affectu. & quasi in mentẽ
ammũq transfundit᷑. ut intcriorib
extcrior imbecillitas hauriat᷑. m cecut
Iiñs enĩ qui acceꝑint gladium. gladio
ꝑibunt. Quo: Ino nempe qui igneꝰ
uertit᷑ ante ꝑadisitm. gladio sp̃e qui
in di describit᷑ armatura. Uel ita. Qui
am qũa fodit. An putas quia non
possum rogare ꝑatĩt meũ. & canbe¬

Expanded text:
amputavit dexteram aurem Malchi. Sciebat enim quomodo Phinees, puniendo sacrilegos, mercedem justitiae et sacerdotii peregladium praecepit, ut patientiam nostros doceamus, non vindictam. Vocabulo calicis, passionem corporis declarat. Corpora enim nostra terrenorum et fragilium expressione signantur, quae brevi lapsu praecipitata franguntur. Unde Dominus alibi: Vos, Pharisaei, prius quod deforis est calicis et catini, mundatis . Facile etiam ea quae mens voluit interna, per corporis gesta produntur, sicut ea quae vitreus calix interius contitinet, foris lucent. Bibit ergo calicem corporis sui, qui corporalem fragilitatem spirituali absorbet affectu; et quasi in mentem animumque transfunditur, ut interioribus exteriorum imbecillitas hauriatur. M. 303X Omnes enim qui acceperint gladium, gladio peribunt. Quo? Illo nempe, qui igneus vertitur ante paradisum, gladio spiritus in Dei describitur armatura. Vel ita: Quicn foveam quam fodit. An putas quia non possum rogare Patrem meum, et exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
manda hominis humilitatẽ. uniuer¬
sa in çum contumeliarũ genera excrce¬
bant᷑. Exspucrunt in facie̾m eius: ut
impleret᷑ scriptura dicens. Faciem meã
ille scelera non uideat: s ut a se faciem
eius abscondant. Qđ uelamentũ usq
hodie manet suꝑ corda coꝵ. Qui cunc¬

Expanded text:
universa in eum contumeliarum genera exercebantur. Exspuerunt in faciem ejus, ut impleretur Scriptura, dicens: Faciem meam , non ut eorum ille scelera non videat, sed ut a se faciem ejus abscondant. Quod velamentum usque hodie manet super corda eorum. HIERON
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾na uirtus et dextera pat̾s. sessio
humanitatis eius fundationẽ quant̾a
& firmitatem regalem significat. Nu¬
bes celi sunt apłi. uerb̃ compluentes.
et corda fidelium rigantes. In nubib
celi .i. in predicatorib celestis ucrbi. ubi
archana di celant᷑ semꝑ uenit. ostcudenᷤᷤ
suum aduentum dignis se. d̃s uerbum.
in nube. uenict cum nube.i. in corꝑe suo¬
solo. qđ assumpsit ex uirgine ascendit.
et cum multiformi eccłia quȩ ẽ corpus
ipsius. & plenitudo. ad iudicũ uenturuᷤ ẽ:¬

Expanded text:
sempiterna virtus et dextera Patris, sessio humanitatis ejus, fundationem quamdam et firmitatem regalem significat. Nubes coeli, sunt Apostoli verbis compluentes, et corda fidelium rigantes. In nubibus coeli, id est, in praedicatoribus coelestis verbi, ubi arcana Dei celantur semper, venit: ostendens suum adventum dignis se Deus Verbum, in nube , veniet cum nube, id est, in corpore solo, quod assumpsit ex virgine, ascendit: et cum multiformi Ecclesia, quae est corpus ipsius et plenitudo, ad judicium venturus e
Abbreviated transcription (Latin):
menta sua. Qđ paulum qͦ et barnabã¬
amilitibꝰ scindiñ potuerit. Figurabat᷑ cñi
scindendum sacerdotium uideoꝵ. ꝓ pecca¬
tis pontificum. cũ soliditas ecłiȩ quȩ
uestis dĩ appellat᷑. ñ qmͣ ualeat dirumpi
blasphemiam de ore euis. Quid uob̃ in¬
detur: At illi respondentes. om̃s dixeĩt.
Reus ẽ mortis. Sententia sua se condem¬
nant. qui cum morti tradunt. quem et
oris & oꝑis sui testimonio. dm̃ cognosc̃ẽ

Expanded text:
menta sua, quod Paulum quoque et Barnabaa militibus scindi non potuerit. Figurabatur enim scindendum sacerdotium Judaeorum, pro peccatis pontificum, cum soliditas Ecclesiae, quae vestis Dei appellatur, nunquam valeat dirumpi. s blasphemiam de ore ejus. Quid vobis videtur? At illi respondentes omnes, dixerunt: Reus est mortis. BEDA. Sententia sua se condemnant, qui eum morti tradunt, quem et oris sui et operis testimonio Deum cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogationẽ p̃sidis. ħ ꝑ ip̃m pilatum
uoluit ostendere hoc uelut cͥmen sͥ fu¬
isse obiectum a iudcis apud illũ. patefa¬
ciens cogitationes hominũ. Qđ si con¬
tinuo respondisset pilato. ñ inderetur
respondisse etiam iudeis. ẜ solis gentib
hoc de se opinantib. Nunc gͦ ꝑ hec uer̃¬
ba pilati. numqͥd ego uid̾s sũ: Gens
tua & pontifices: tadiderunt temͥ.
Datet eum id audisse a iudeis. Dem¬
de dicendo quid fecisti: ostendit illud
ei ꝓ cͥmine obiectum. quasi diceret.
Si regem te negas. quare traditus es
m. Sic dominus in sua responsione
occasiones inuidentiũ excliisit dicen¬
do regnũ suũ non ẽẽ de hoc mundo.
ut penitus nulla culpa in eo cognosce

Expanded text:
sed per ipsum Pilatum voluit ostendere hoc velut crimen sibi fuisse objectum a Judaeis, apud illum patefaciens cogitationes hominum. Quod si continuo respondisset Pilato, non videretur respondisse etiam Judaeis, sed solis gentibus hoc de se opinantibus. Nunc ergo per haec verba Pilati, Nunquid ego Judaeus sum? gens tua et pontifices tradiderunt te mihi, patet eum id audisse a Judaeis. Deinde dicendo, Quid fecisti? ostendit illud ei pro crimine objectum, quasi diceret: Si regem te negas, quare traditus es mihi? Sic Dominus in sua responsione occasiones invidentium exclusit, dicendo regnum suum non esse de hoc mundo, ut penitus nulla culpa in eo cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
intꝰ ꝑ scintillam scientiȩ: ꝙ foras erumuᷤᷤ.
extra qđ. fumus. Petrus ñdum dato
sp̃u uoci anciliȩ ecssit: cum spũ cdato
mus autẽ quȩ sit anculla principis. sim
tellexerimus quȩ sit ancula di: de qua
scͥptum ẽ. Ego scruus tuus: & fuꝰ ancil

Expanded text:
intus per scintillam scientiae et foras eximus intus per scintillam scientiae et foras eximus extra quod fuimus. Petrus, nondum dato Spiritu, voci ancillae cessit; cum Spiritu dato,mus autem quae sit ancilla principis, si intellexerimus quae sit ancilla Dei, de qua scriptum est: Ego servus
Abbreviated transcription (Latin):
turbati. Qd bis ante scdm galli cantũ
negat. illos signiticat. qui munc in illo
mus galli cantus ẽ dñi resurreccio in
t᷑ illa itipectio diuinitus ẽe facta. ut pet
ucniret in mentẽ quotiens iam negasset
tenebris ꝑmancre: quẽ lux mundi res
qđ uixerat ei: pͥusqm gallus cantet
ter me negab. hodie. Qđ dicit hodie:
Et egressus foras petrus: fleuit amare¬
Nonsolum cum agit᷑ penitentia: uerũ etiã
ut agat᷑. dĩ miscłia necessaria ẽ: & respi¬
cere cius misereri ẽ Unde psalmista. Uscͦ
exaltabit᷑ inimicus m̃s suꝑ me: respice
ꝙ exaudi me domine ds̃ m̃s. Hoc est:
misciere & aduua. Ideo petrus egreditur
foras: ut ab impior concilio secretus. ne¬
gationis sordes. lib̃is fletib abluat: qͥa
int̃ impios ñ poterat agere penitentiam.
crescentib tenebris. uicina iux mintiata
ẽ. Tunc autẽ nob̾ gallus cantat. cum p̃¬
dicator corda nr̃a ad compunctionẽ ituo¬
cat. Tunc incipimus flere. cũ ignimur

Expanded text:
turbati: quod bis ante secundum galli cantum turbati: quod bis ante secundum galli cantum negat, illos significat, qui nunc in illo mus galli cantus est Domini resurrectio in  illa respectio divinitus esse facta, ut Petro veniret in mentem, quoties jam negasset tenebris permanere, quem lux mundi respquod dixerat ei: Priusquam gallus cantet, ter me negabis hodie. Quod dicit hodie, Et egressus foras Petrus flevit amareNon solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur, Dei misericordia necessaria est, et respicere ejus misereri est. Unde Psalmista: Usquequo exaltabitur inimicus meus super me? respice et exaudi me, Domine Deus meus . Hoc est, miserere et adjuva. Ideo Petrus egreditur foras, ut ab impiorum concilio secretus, negationis sordes liberis fletibus abluat; quia inter impios non poterat agere poenitentiam.crescentibus tenebris, vicina lux nuntiata est. Tunc autem gallus nobis cantat, cum praedicator corda nostra ad compunctionem revocat. Tunc incipimus flere, cum ignimur
Abbreviated transcription (Latin):
uirate: neq noui cũͥ ncs̃cio qͥd dicis.
ñ noui homiñẽ istum quẽ dicitis. Et stati
gallus cantauit. Ecce completa ẽ p̃dictio
xp̃i: & conuicta p̾sumptio petͥ. Primo ait
nescio quid dicis: scd̾o cum uiram̃to negat:
tercio cepit detestari & iirare quia ñ noui
hominẽ: qm̃ ꝑseucrare in pecc̃o dat incre¬
mentũ seclerum: & qui minima sꝑnit. in
maiora corruit. Dost terciam negationem:
sequit᷑ gaui cantus. Sacram̃ta rerũ: ꝑsta¬
tum tempor designant᷑. Media nocte ne¬
gat: galli cantu penitet: pꝰ resurrectionem
sub iuce qũe ter negauerat. t̃ amare confes¬
sus ẽ: quia qđ in tenebris obluionis erra
&e ciusdẽ uere lucis adcpta p̃sentia. plene
quicqͥd nutauerat erexit. Mystice gallus
aliquis doctorꝑ ẽ: qui somnolentos in¬
crepans ait. Quigilate usti: & nolite pec¬
care. Qt petrus ante pͥmũ galli caritum
negãt: eos signiticat qui xp̃m ante resur¬
rectioncm dm̃ ñ putauerunt cẽ. morte ciꝰ

Expanded text:
e novi eum, neque scio quid dicis, n novi hominem istum quem dicitis; et statim gallus cantavit. Ecce completa est praedictio Christi, et convicta praesumptio Petri. Primo ait, nescio quid dicis; secundo cum juramento negat; tertio coepit detestari et jurare, quia non novi hominem; quoniam perseverare in peccato, dat incrementum scelerum: et qui minima spernit, in majora corruit. Post tertiam negationem sequitur galli cantus. Sacramenta rerum per statum temporum designantur. Media nocte negat, galli cantu poenitet, post resurrectionem sub luce, quem ter negaverat, ter amare confessus est; quia quod in teet ejusdem verae lucis adepta praesentia, plene quidquid nutaverat erexit. Mystice, gallus aliquis doctorum est, qui somnolentos increpans, ait: Evigilate, justi, et nolite peccare . Quod Petrus ante primum galli cantum negat, eos significat, qui Christum ante resurrectionem Deum esse non putaverunt, morte ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Sacerdos interrogat filiũ cłi. ihe res¬
pondet filiũ hominis. ut intelliga¬
mus filium cundẽ ẽẽ łi. & filium
Hominis. et ne quat̾nitatẽ faciamuᷤ
in t̾ͥuitate. s homo in deo. & d̾s in
homine sit. O iuidee. o pagane. here
rum. et in sua maiestate uenturum ad
indicium. Unde apłs cum crucis abie¬
cta descripsisset: ait. ꝓ pt̃ qđ et d̾s illũ
exaltauit. & donauit illi nom̃ qd̃ est
suꝑ omne nom̃. ut in nomine iħu om̃e¬

Expanded text:
Sacerdos interrogat Filium Dei. Jesus respondit filium hominis, ut intelligamus Filium eumdem esse Dei et filium hominis, et ne quaternitatem faciamus in Trinitate, sed homo in Deo, et Deus in homine sit. BEDA. O Judaee, pagane, haeretrum, et in sua majestate venturum ad judicium! Unde Apostolus, cum crucis abjecta descripsisset, ait: Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu om
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ gechscmnani: a. transcortentem
cedron. ubi erat ortus. in quẽ introuut
ipse & discipuli cius. Sethsemani locus
ẽ ad radices montis oluicti: & interp̃tat᷑
uallis pinguiũ. Ioi cauri pingues obse¬
derunt dnm. & uituli mutti circumde¬
derunt cum. Appropians morti uenit
in uallem pinguedinis. qui ꝑ uallem
humilitatis et pinguedinẽ caritatis.
posuit: ut delcret peccatũ commissum
in orto deliciarum. Trans torrentem
cedion comp̃hendi uoluit: & uixta
psalmistam de torrente in uia bibit. In
uia huius uitȩ bidit de torrente passioĩs
ꝓpt̃ca exaltauit caput. Cedron genituuiˢᷤ
pluralis ẽ in greco. qui latinȩ poͬt dici

Expanded text:
itur Gethsemani, trans torrentem Cedron, ubi erat hortus, in quem introivit ipse et discipuli ejus. BEDA. Gethsemani locus est ad radices montis Oliveti, et interpretatur vallis pinguium. Ibi tauri pingues obsederunt Dominum, et vituli multi circumdederunt eum . Appropians morti, venit in vallem pinguedinis, qui per vallem humilitatis et pinguedinem charitatis posuit, ut deleret peccatum commissum in horto deliciarum. Trans torrentem Cedron comprehendi voluit, et juxta Psalmistam: De torrente in via bibet . In via hujus vitae bibit de torrente passionis, propterea exaltavit caput. Cedron genitivus pluralis est in Graeco, qui Latine potest dici
Abbreviated transcription (Latin):
I testimoniũ ꝑhibe de malo. Si autẽ
bene: quid me cecdis: Maie ioquit᷑
qui cont᷑ ueritatẽ loquit᷑. Si maie lo¬
quutus sum:da testimoniũ quo ꝓbes
mendacẽ. Eacientiam nos docuit nu¬
milit̃ respondendo: qui iussti poterat¬
ꝑcucienti qualibet irrogare penã. Hic
aliquis dicit. Cur ñ fecit. qd̾ ipse alibi
p̃cepit: Non sic ꝑcucienti debuit res¬
pondere: s marillam alteram p̃pare
Cui respondendum ẽ. Nonsolũ altãm
maxilłã ꝑcussuro: s cotum corpꝰ ĩꝑauit

Expanded text:
hibe de malo. Si autem bene, quid me caedis? Male loquitur, qui contra veritatem loquitur. Si male locutus sum, da testimonium quo probes mendacem. Patientiam nos docuit humiliter respondendo, qui jussu percutienti poterat quamlibet irrogare poenam. Hic aliquis dicit: Cur non fecit quod ipse alibi praecepit? Non sic percutienti debuit respondere, sed maxillam alteram praeparare . Cui respondendum est: Non solum alteram maxillam percussuro, sed t
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo gallus cantauit. Petro icuerso in a¬
tum: sccda fit negatio. Excunte gͦ illo ia¬
nuam ut ait maths. anmaducrtit cum
ancula: et dixit ins qui ad ignem stabãt.
qͥa hic crat cum iħu nacartno. Quib
rediets pctrus iuirat ñ noui hominem.
Et post pusillum quasi nore unius.
dicit unus ex serius pontificis: cognatꝰ
eius cunꝰ abscidit petrus auriculam. ue¬
re et hic cum uio ciat: nam &. galilcus

Expanded text:
primo gallus cantavit. Petro reverso in aprimo gallus cantavit. Petro reverso in atrium, secunda fit negatio. Exeunte autem illo januam, ut ait Matthaeus, animadvertit eum ancilla, et dixit his qui ad ignem stabant, quia hic erat cum Jesu Nazareno. Quibus rediens Petrus jurat, non novi hominem, Et post pusillum quasi horae unius, dicit unus ex servis pontificis, cognatus ejus cujus abscidit Petrus auriculam: Vere et hic cum illo erat.
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Paratum cor meũ d̃s: paratum
Et misit eum aunas ligatũ ã¬
ad caipham pontisicem chxxcccxu.
toris in atrio stans: et calefaciens se. Hoc
recapitulat qđ ante dixcrat: deinde quȩ
sequuta sunt iungit. Nursum autem
uidit eum alia ancula: & ait circũstan¬
tib. Ꝙ nic erat cum iħu natareno. Dicto
qd̾ annas misit ih̾m ad caẏpham. re¬
dit᷑ ad narrationem pet: ut expucet᷑ qͥd
in domo anne de tua eiꝰ negatione con¬
rerunt p̾ctro. Uere et tu ex ullis es: nam et
loquela tua manifestũ te facit qd̾ sis ga¬
lilcus. Non hoc dicunt ut alterius ser¬
monis eẽt pecrus qũã nebrei: s qd̾ una¬
queq ꝓuincia ꝓpͥetates loquendi ht̃.
E⁊ iterũ negauit cum uiram̃to: quia
ñ noui hominem. Plane negauit xp̃m:
me ter neges. Nonnulli pio affectu gͣ
pctrum: putant petrũ ñ dm̃ negaile.
s hominẽ. Hoc quã friuolum sit:
prudens iector intelligat. Sic eñ defcn¬
dunt apłm ut dominũ faciant menda¬

Expanded text:
cor meum Deus, paratum Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem. A. 175I Petrus foris in atrio stans, et calefaciens se. Hoc recapitulat quod ante dixerat, deinde quae secuta sunt jungit. Rursum autem vidit eum alia ancilla, et ait circumstantibus: Et hic erat cum Jesu Nazareno. Dicto quod Annas misit Jesum ad Caipham, reditur ad narrationem Petri, ut explicetur quid in domo Annae de trina ejus conxerunt Petro: Vere et tu ex illis es. Nam et loquela tua manifestum te facit, quod sis Galilaeus. Non hoc dicunt, quod alterius sermonis esset Petrus quam Hebraei, sed quod unaquaeque provincia proprietates loquendi habet. Et iterum negavit cum juramento, quia non novi hominem. Plane negavit Christme ter neges. Nonnulli pio affectu erga Petrum, putant Petrum non Deum negasse, sed hominem. Hoc quam frivolum sit, prudens lector intelligat. Sic enim defendunt apostolum, ut Dominum faciant menda