comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
feretur. signum dñicȩ passionis et crucis
ẽ: qͥa ⁊nȩt̃num parebit ineis signacłm cru¬
cis: qui ꝑcrucem redempti siuit. & ipse re¬
demptor sine fine uoluit idẽ signum in se
ipso apparere. qui cum amortuis resurg̾et
noluit cicatͥces uulnerũ suoꝵ abolere. Erit
gͣ dñs nominatus insignũ einum: quia sine
fine ascĩs in de laudabitur. qđ crucis fuppli¬
cia ꝑtulit: cum uiderint incarne eius ues¬
ti᷑a uulnerum. De cuiꝰ pͥmo ad uentu pat̾
tt̃m ꝓmissionẽ faciens. p̃cipit uidȩis ut pa¬
rati sunit inoccursum eius Nam sequitur.

Expanded text:
feretur, signum Dominicae passionis et crucis est, quia in aeternum parebit in eis signaculum crucis, qui per crucem redempti sunt, et ipse Redemptor sine fine voluit idem signum in se ipso apparere, quia cum a mortuis resurgeret, noluit cicatrices vulnerum suorum abolere. Erit ergo Dominus nominatus in signum aeternum, quia sine fine a sanctis inde laudabitur, quod crucis supplicia pertulit, cum viderint in carne ejus vestigia vulnerum. De cujus primo adventu Pater iterum promissionem faciens praecipit Judaeis, ut par
Abbreviated transcription (Latin):
nature ẽ. Mir tum uͦ temꝑatiue ferunt
ẽẽ uirtutis. Pro urtica gͥ crescit mirtus:
cum iustoꝵ mentes aprurigne & ardore
uitiorum. ad cogitationũ temꝑiem tranqͥllita¬
temq ꝑueniunt: dum iam t̾rena ñ appetũt.
dum flãnias carnis. cȩlestib desideriis extĩ

Expanded text:
naturae est; myrtum vero temperativae ferunt naturae est; myrtum vero temperativae ferunt esse virtutis. Pro urtica crescet myrtus, cum justorum mentes a prurigine et ardore vitiorum ad cogitationum temperiem tranquillitatemque perveniunt, dum jam terrena non appetunt, dum flammas carnis coel
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ. Illis etiam iustis qͥ ĩcorꝑe adhuc ꝑe¬
gͥnant᷑. de exitu suo congrue dici potest.
quia inlȩticia eg̃diemini de hac uita. et
subdit᷑. scilicet quia montes et colles idẽ
angłicȩ uirtutes cantabunt coram uobis
laudem: et omĩa ligna regionis. idẽ uni¬
u̾si habitatores beate illius patriȩ plau¬
dent manu cum tios uiderint tͥpudianteᷤ
de nr̃a societate. ꝯꝓpter om̃s istos quos
ita xp̃s egredi facit et inpace deducit: dixe¬
rat pat̾ de u̾bo suo quia ñ reu̾tetur ad
me uacuũ. sed faciet quȩcun.q uolui. &
ꝓsꝑabit᷑ in his ad quȩ musi illud. Non enrm
uacuus ad patͤm redit. qui tot secum ad
uitam ꝑducit: et inhis omĩb ꝓsꝑe agit.
saliunca ascendet abies: & ꝓurtica cresoet
mirtus. Prosaliunca nanq ascendit abi¬
es in eccłia ÷ dum incorde scõꝵ. ꝓabiectioe
t̾rene cogito ns. altitudo exoritur suꝑne
contemplationis. Urtica autẽ igneȩ omĩno

Expanded text:
coelorum. Illis etiam justis, qui in corpore adhuc pecoelorum. Illis etiam justis, qui in corpore adhuc peregrinantur, de exitu suo congrue dici potest, quia in laetitia egrediemini de hac vita, et subditur, scilicet, quia mentes et colles, id est angelicae virtutes cantabunt coram vobis laudem, et omnia ligna regionis, id est universi habitatores illius patriae plaudent manu, cum vos viderint tripudiantes de vestra societate. Propter omnes istos, quos ita Christus egredi facit, et in pace deducit, dixerat Pater de Verbo suo, quia « non revertetur ad me vacuum, sed faciet quaecunque volui, et prosperabitur in his, ad quae misi illud. » Non enim vacuus ad Patrem redit, qui tot secum ad vitam perducit, et in his omnibus prospere agit. saliunca ascendet ables, et pro urtica crescet myrtus. » Pro saliunca namque ascendit abies in Ecclesia, dum in corde sanctorum pro abjectione terrenae cogitationis altitudo exoritur supernae contemplationis. Urtica autem igneae omnino
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: quia ligauit hunc fortẽ idẽ diabolũ.
et ig̾ssus domũ eius id ẽ gentilitatẽ. di¬
ripuit uasa eius. idẽ. homines qui uasa
malitiȩ illius effecti fuerant: ad cultum fu¬
um conuertit. De hac domo fortis. de hac
domo carceris xꝑo libante lib̾ante eg̃ssi
sumus inleticia: qm̃ magno repleti su
deducti sumus ligato adu̾sario qui nos te¬
nebat captiuos. et nisi ligatis ẽẽt: non si¬
ñ et inpace deduci. Ut autẽ auia iusticie qͣ
sic deducimur non exorbitemꝰ ⁊ montes idẽ
apłi et colles. idẽ cet̃i doctores cantant eorã
nob̾ laudem p̃dicationis: & omĩa ligna id
ẽ om̃s homines regionis plaudunt ma¬
nu ad uocem cantici. idẽ exultant bene
oꝑando. Illi enim manu plaudunt aduo¬
cem modulationis : qui libent̃ & alacrit᷑
faciunt: hoc qđ insacra p̃dicatione audi¬
unt. Potuit et scĩs quiminferno tene¬
bantur ꝓmitti: quia in leticia c g̃diemini
et inpace deducemini: uidelicet ad regna

Expanded text:
abolum, et ingressus domum ejus, id est gentilitatem, diripuit vasa ejus, id est homines, qui vasa malitiae illius effecti fuerant, ad cultum suum convertit. De hac domo fortis, de hac domo carceris Christo liberante egressi sumus in laetitia, quoniam magno repleti sumdeducti sumus, ligato adversario qui nos tenebat captivos. Et nisi ligatus esset, non sineret nos in pace deduci. Ut autem a via justitiae, qua sic deducimur, non exorbitemus, montes, id est apostoli, et colles, id est caeteri doctores cantant coram nobis laudem praedicationis, et omnia ligna, id est omnes homines regionis plaudunt manu ad vocem cantici, id est exsultant bene operando. Illi enim manu plaudunt ad vocem modulationis, qui libenter et alacriter faciunt hoc quod in sacra praedicatione audiunt. Potuit et sanctis, qui in inferno tenebantur, promitti, quia in laetitia egrediemini, et in pace deducemini, scilicet ad regna
Abbreviated transcription (Latin):
płs qui adrꝑm uenit exgentib. Quẽ nos
diuisit dñs appło suo isrłtcico sed consotiauit.
Ipse ẽ enim par nr̃a: qui fec̃ utraq inũ. En¬
nuchus uͦ talis hic intelligit᷑ quales st̃ illi
de quib in ȩuangłio legimiis quia ft̃ eimmui¬
chi qui seipsos eunuchi ⁊ auert̃ ꝓpter reg¬
na cȩloꝵ. Et huiꝰ modi eunuchiis ꝓhibe¬
tur dicẽ ecce ego lignum aridum idẽ hõ
infructuosus: quia ñ de carnali sed desp̃ĩ¬
tali fecunditate debet cogitare. Sequit᷑.¬

Expanded text:
stum venit ex gentibus, quem non divisit Dominus a populo suo Israelitico, sed consociavit. » Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum . » Eunuchus vero talis hic intelligitur, quales sunt illi, de quibus in Evangelio legimus: « Quia sunt eunuchi, qui se ipsos eunuchizaverunt propter regnum coelorum . » Et hujusmodi eunuchis prohibetur dicere: Ecce ego lignum aridum, id est homo infructuosus, quia non de carnali, sed de spiritali fecunditate debet cogitare. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
re enĩ solam suꝑ ficiem litt̾e uł inimo cogitatio¬
nẽ pon̾e: quid ẽ aliuã qͣm quedam maties cordiꝰ:¬
delectationis intime cibo pascitur: quasi largiori
alim̃to pinguescit. Hac eñĩ pinguedine sagima¬
ri cupiebat psalmista cum dicẽt. Sic̃ adipe &
pinguedine repleatur anima mea Bene gͦ pro¬
mitat delectaturam incrassitudine animã eoꝵ
qui bonũ sp̃alis gr̃ȩ comederint. In hac emin¬
crassitudine delectabatur anima sc̃ẽ illiꝰ mul

Expanded text:
re enim solam superficiem litterae, vel in imo cogitatiore enim solam superficiem litterae, vel in imo cogitationem ponere quid est aliud quam quaedam macies cordidelectationis intimae cibo pascitur, quasi largiori alimento pinguescit. Hac enim pinguedine saginari cupiebat Psalmista cum diceret: « Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . » Bene ergo promittit delectaturam in crassitudine animam eorum, qui bonum spiritalis gratiae comederint. In hac crassitudine delectabatur anima s
Abbreviated transcription (Latin):
eorum saturare: quia semꝑ sunt discentes. & nũ¬
qͣm ad noticiam u̾itatis ꝑuenientes. Si militer
nicrepant᷑ illi qui secunt᷑ sapientiam scł̃arem
simulatasq doctrinas hereticoꝵ. & omẽm sal¬
si nominis scientiam÷ ac magni p̃cii argentũ
et labores continuos appendunt ꝓea discipli¬
na inqua ñ ft̃ panes: & sudant ꝓhis cibis inqͣ
milla saturitas ẽ. Unde patet eam sectandã
ẽẽ sapientiam quȩ ñ est infoliis. et flore uer¬
borũ: sed in medullis ac fsuctib sensium q̃¬
Audite audientes me & comedite bonũ: et de¬
lectabitur incrassitudine anima ur̃a. U os in¬
quit o iudei qui me aure corꝑis auditis. audi¬
te me aure cordis ⁊ et comedite bonũ sp̃alis sen¬
sus. Et delectabit᷑ incrassitudine anima ur̃at
quia relinquetis maciẽ litt̾e impi guabimini
gr̃a spĩalis intelligentie: et at̾renis desideriis
ad sublimia celestis amoris eleuabimim. S enua¬

Expanded text:
eorum saturare, quia « semper sunt discentes, et nuneorum saturare, quia « semper sunt discentes, et nunquam ad notitiam veritatis pervenientes . » Similiter increpantur illi, qui sequuntur sapientiam saecularem, simulatasque doctrinas haereticorum et omnem falsi nominis scientiam; ac magni pretii argentum et laborem continuum appendunt pro ea disciplina, in qua non sunt panes, et sudant pro iis cibis, in quibus nulla saturitas est. Unde patet eam sectandam esse sapientiam, quae non est in foliis et flore verborum, sed in medullis et fructibus sensuum, quAudite audientes me, et comedite bonum, et delectabitur in crassitudine anima vestra. » Vos, inquit, o Judaei, qui me aure corporis, auditis, audite me auribus cordis, et comedite bonum spiritalis sensus, et delectabitur in crassitudine anima vestra, quia relinquentes maciem litterae impinguabimini gratia spiritalis intelligentiae, et a terrenis desideriis ad sublimia coelestis amoris elevabimini. Serva
Abbreviated transcription (Latin):
nos iubet absq argento et absq ulla com¬
mutatione p̃cii. sed tam̃ emnere quia uł for¬
tem uł simplicem scͥpture sensum ñ pecunia
emimius. sed bene uiuendo ad quirimꝰ: ñ
p̃cio comꝑamus. sed bone uitȩ merito asse¬
quimur. Quia uͦ ciuctos ad nouitatem
sp̃alium donoꝵ uocat ÷ ideirco iudeos ad
spĩalem intelligentiam uenire uolentes
argentum ñ inpanib: et laborem ur̃m ñ ĩs¬
turitate. Panes eñi refectionẽ scͥpture
saere noninconuenient̾ designant: quia
scͥptum ẽ. Gibabit illum panę uite & intel¬
lectus. Ait gͦ uideis solam litt̾am reseruan¬
tib. Quare appenditis argentum ñ in paui¬
b : Ae si dicat. Pensatis sacra elsquia sed ñ
in refectione: quia dum solam spẽm litt̃ẽ
custoditis. despĩali intelligentia pinguedinẽ
int̾nȩ refectionis amĩtitis. Vnde apte subiungi¬
tin: et laborem ur̃m ñ insaturitate. Neq eñi
scientia qͣm disce̾ laborant pot̾it aliqndo mentẽ

Expanded text:
ere jubet absque argento et absque ulla commutatione pretii, sed tamen emere, quia vel fortem vel simplicem Scripturae sensum non pecunia emimus, sed bene vivendo acquirimus; non pretio comparamus, sed bono vitae merito assequimur. Quia vero cunctos ad novitatem spiritalium donorum vocat, idcirco Judaeos ad spiritalem intelligentiamargentum non in panibus, et laborem vestrum non in saturitate? » Panes enim refectionem Scripturae sacrae non inconvenienter designant, quia scriptum est: « Cibavit illum pane vitae et intellectus . » Ait ergo Judaeis solam litteram reservantibus: Quare appenditis argentum non in panibus? Ac si dicat: Pensatis sacra eloquia, sed non in refectione, quia dum solam speciem litterae custoditis, de spiritali intelligentia pinguedinem internae refectionis amittitis. Unde apte subditur: Et laborem vestrum non in saturitate? Neque enim scientia, quam discere laborant, poterit aliquando mentem
Abbreviated transcription (Latin):
tes ostendunt: non puri sed sculpti lapi¬
des eẽ memorant᷑. In quoꝵ enĩ uita recta
oꝑatio cernitur ⁊quasi ineisdem ipsis ex¬
pͥmit᷑ qd egerunt. Ubi omẽm quoq scõꝵ
numerum gen̾ali collectione concludens
teremus ut hos lapides quos dieet indica¬
recadiungit. Unũsos filios tuos doctos
adño. Filii eni eccłiȩ quos intrinsecus une¬
tio sp̃s scĩ docet de omĩb. ipsi sunt lapides
desidabiles: quos medificio suꝑne ciuitatioᷤ
pon̾e desiłant angłi. Quib & multitudinẽ
pacis se daturum pollicet᷑. Ipsamq eccłiã

Expanded text:
tes ostendunt, non puri sed sculpti lapites ostendunt, non puri sed sculpti lapides esse memorantur. In quorum enim vita recta operatio cernitur, quasi in eisdem ipsis exprimatur, quod egerunt. Ubi omnem quoque sanctorum numerum generali collectione concludens teremus, ut hos lapides, quos diceret, indicaret, adjunxit: « Universos filios tuos doctos a Domino. » Filii enim Ecclesiae, quos intrinsecus unctio Spiritus sancti docet de omnibus, ipsi sunt lapides desiderabiles, quos in aedificio supernae civitatis ponere desiderant angeli. Quibus et multitudinem pacis
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. sed indo̾ qui suscitat mortuos qui detan¬
tis ꝑiculis eripuit nos Tales aut grauio¬
re multas tempestates post sustinuit hec
pauꝑcula ÷ donec placͥet do mitigare flu¬
ctus huiꝰ scłi. & tempestates sedare: ut tn¬
quilla iam nauigatione portum salutis
enim inȩccłia dñs pordinẽ lapides: quia
inea scãs animas m̾itoꝵ diu̾fitate distix̃
Et fundauit eam insaphiris qui scilicet
lapides coloris aerii inse similitudinẽ te¬
nent: quia robur eccłiȩ manimab cȩlestia
petentib solidatur. Et qm iaspis uiridis ẽ
coloris. iaspidem ꝓpugnacula eius posuit:
cti sunt defensione:. qui int̾nis desidiis ui¬
rentes nulla tẽporᷤ reꝓbi ariditate marces¬
cunt. Portas uͦ eius inlapides sculptos po¬
suit. Hi quippe porte st̃ ecelłie. ꝑ quoꝵ ui¬
tam atq doctrinam intrat in eam multitude
gentium. Qui ꝓ eo etiam qđ magnis oꝑib
pollent. et id qd̾ loquentes asserunt iguẽ¬

Expanded text:
nobis, sed in Deo, qui suscitat mortuos, qui de tannobis, sed in Deo, qui suscitat mortuos, qui de tantis periculis eripuit nos . » Tales autem graviores multas tempestates post sustinuit haec paupercula, donec placeret Deo mitigare fluctus hujus saeculi, et tempestates sedare, ut tranquilla jam navigatione portum salutis enim in Ecclesia Dominus per ordinem lapides, quia in ea sanctas animas meritorum diversitate distinxit; et fundavit eam sapphiris, qui scilicet lapides coloris aerei in se similitudinem tenent, quia robur Ecclesiae in animabus coelestia petentibus solidatur. Et quoniam jaspis viridis est coloris, jaspidem propugnacula ejus posuit, ae objecti sunt defensione, qui internis desideriis virentes nulla teporis reprobi ariditate marcescunt. Portas vero ejus in lapides sculptos posuit. Hi quippe portae sunt Ecclesiae, per quorum vitam atque doctrinam intrat in eam multitudo gentium. Qui pro eo etiam, quod magnis operibus pollent, et id quod loquentes asserunt, viven
Abbreviated transcription (Latin):
Facilius inquit ẽ montes & colles moueri:
et ꝓpħ̾as. nec sermonẽ dñi ÷ et tempestate
erat conuulsa. qm̃ multos scłi turbines
sustinuerat. et inuarios idoloꝵ fluctua¬
bat errores: nec ullum habuit consolato¬
rem. U el ꝑmontes et colles reges et pͥnei¬
pes designant᷑. Qui tande comꝑta uerita¬
te cõmoti siuit corde ad penitentiam ⁊ con¬
tremuert̃ uidieium dĩ. Ditina uͦ misedia
qua parcit ei atͥbulationib non recedit
ab ea÷ & fedus pacis ñ mouet᷑. sed ꝑseuerat
usq ad regnum antixꝑ̃i cum ea. Erat em̃
hec paupcula idẽ humilis et pauꝑ eccłia
tempestate tͥhulationim iactata et alociᷤᷤ
suis coniulsa⁊ ut exul & uaga ꝑsecutoreᷤ
suos diffug̾ẽt nec ullam inueniebat miũ¬
do consolationẽ. Decuiꝰ modi dempestate
pauꝑculam hanc inconsolabilit̾ iactante.
nosinuere. Sed ipsi in nob̃ipsis responfũ
mortis habuimꝰ: ut non simus fidentes in

Expanded text:
» Facilius est, inquit, montes et colles moveri q» Facilius est, inquit, montes et colles moveri qet prophetas, nec sermonem Domini. Et tempestate erat convulsa, quoniam multos saeculi turbines sustinuerat, et in varios idolorum fluctuabat errores, nec ullam habuit consolationem. Vel per montes et colles reges et principes designantur, qui tandem comperta veritate commoti sunt corde ad poenitentiam, et contremuerunt judicium Dei. Divina Dei misericordia, quia parcit ei tribulationibus non recedit ab ea, et foedus pacis non movetur, sed perseverat usque ad regnum Antichristi cum ea. Erat enim haec paupercula, id est humilis et pauper Ecclesia, tempestate tribulationum jactata, et a locis suis convulsa, ut exsul et vaga persecutores suos diffugeret, nec ullam inveniebat in mundo consolationem. De cujusmodi tempestate pauperculam hanc inconsolabiliter jactante nos vivere. Sed ipsi in nobis ipsis responsum mortis habuimus, ut non simus fidentes in
Abbreviated transcription (Latin):
bum meũ audit. & credit ei qui misit me: h̃t
uitam et̃nam: et iniudiciũ ñ uenit. sed tran
iuraui ut ñ irascar tibi. et non increpenite.
Del sicut famulo suo noe uirauit dñs ne in¬
ducẽt aquas dilunii dñs ultra suꝑt̾ram: sic
post temꝑa mr̃m iurauit eccłie. ut iam ampliꝰ
non irascatur ei. idẽ ñ faciat eam iras ꝑsecu¬
toꝵ sentire: & ñ increꝑet eam. idẽ ñ sinat ab
mimicis increpari. Inqua sententia satis ap¬
paret archani significasse ȩccłiam: et diluui-¬
um tͥbulationes eccłie. Sicut gͦiam ñ erit
diluuiũ dissipans t̾raniz sic gen̾alis persecu¬
tio scõrum ñ erit usq ad tempus antixꝑi qͣn
et mundusterminabit᷑. Nam quia pax ꝑse¬
uerans ei sit declarat & sermo subsequens
les contremiscent. miscdia autẽ mea non
recedet et fedus pacis meȩ non mouebitur:
dixit miserator tuus dñs pauꝑeula tem¬
pestate comuilsa absq ulla consolatione

Expanded text:
rbum meum audit, et credit ei qui misit me, habet rbum meum audit, et credit ei qui misit me, habet vitam aeternam, et in judicium non venijuravi, ut non irascar tibi, et non increpem te Vel sicut famulo suo Noe juravit Dominus, ne induceret aquas diluvii ultra super terram, sic post tempora martyrum juravit Ecclesiae, ut jam amplius non irascatur ei, id est non faciet eam iras persecutorum sentire, et non increpet eam, id est non sinat ab inimicis increpari. In qua sententia satis apparet arcam significasse Ecclesiam, et diluvium tribulationes Ecclesiae. Sicut ergo jam non erit diluvium dissipans terram; sic generalis persecutio sanctorum non erit usque ad tempus Antichristi, quando et mundus terminabitur. Nam quia pax perseverans ei sit declarat et sermo subsequens,les contremiscent; misericordia autem mea non recedet, et foedus pacis meae non movebitur, dixit miserator tuus Dominus. » VEpestate convulsa absque ulla consolatione.
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq electoꝵ abscondit: qm̃ ad tempus
eum int̾ͥbulationib ꝓuida dispensatione
relinquit. Sed post hȩc redemptor eus in¬
ꝓbatus fuerit. accipiet coronam uite. Si¬
ue gentium multitudinẽ reliquit dñs ad
punctum inmodico. idẽ ab abraham usq
ad saluatoris aduentum ÷ quia omẽ tempꝰ
ad comꝑationẽ et̾nitatis modicũ ẽ.: & pũ¬
cto simile. S ed ꝑapłos adfidem totus orbis
cong̾gatus ẽ. Nomentumeñi fuit tempus.
iudicio abscondit agentib ÷ sed postea sem¬
ut ñ irascar tͥ. et ñ increpem te. Sicut post
diluuium iurauit dñs ad noe non se iam¬
ultra inducturũ aquas diluuii suꝑ t̾ram⁊
fic post uite huiꝰ afflictionss uirat unicuiq
iustoꝵ. quia iam ei non sit irasciturus uł eũ
icrepaturus. Nunc enim sins miscdi̾t iras¬
citur: et increpat eos dicens. Ego quos amo
arguo & castigo. Sed post hanc uitam nec iras¬
ettur eis. nec increpabit eos. Fit em̃. Qui u̾¬

Expanded text:
unicuique electorum abscondit, quoniam ad tempus unicuique electorum abscondit, quoniam ad tempus eum in tribulationibus provida dispensatione relinquit. Sed post haec Redemptor ejus Doprobatus fuerit, accipiet coronam vitae . » Sive gentium multitudinem reliquit Dominus ad punctum in modico, id est ab Abraham usque ad Salvatoris adventum, quia omne tempus ad comparationem aeternitatis modicum est, et puncto simile. Sed per apostolos ad fidem totus orbis congregatus est. Momentum enim fuit tempus, judicio abscondit a gentibus, sed postea semut non irascar tibi, et non increpem te. » Sicut post diluvium juravit Dominus ad Noe, non se ultra inducturum aquas diluvii super terram : sic post vitae hujus afflictiones jurat unicuique justorum, quia jam ei non sit irasciturus vel increpaturus. Nunc enim suos misericorditer increpat, dicens: « Ego, quos amo arguo, et castigo . » Sed post hanc vitam nec irascetur eis, nec increpabit eos. Ait enim: « Qui ve
Abbreviated transcription (Latin):
deles disꝑserant congregati sunt: et om̃s
gentium reliquias ad fidem cong̾gauer̃t:
ut nemo iam suꝑ ẽẽt. qui eccłiȩ ꝑsecutio¬
nẽ moueret. Quȩ sententia reppetitur
ꝓtinus ad confirmationẽ. cum subditur.
di faciem meã parumꝑ ate: et inmiscđia
sempit̃na misertus sum tui. dixit redemp¬
tor tuus dñs. Momentum quippe indig¬
nationis sue. tempus illaꝵ ꝑsecutionũ ap̃¬
pellat. In quo faciem suã idẽ respectum
fauoris sui atq auxilii. et gr̃e. parumꝑ ab¬
scondit abȩccłia : dum eam tribulationib
ꝓbandam breuiter ad tempus relinque¬
ret. Sed postea misertus ẽ eius in miscdia
sempit̃na: quia pacẽ ei largitus ẽ usq ad
finem scłi: quo consũmato sempit̾nam ꝑ¬
ciꝑet tranquillitatem. Qđ si mom̃tũ di¬
uinȩ indignationis uł omẽ spatium uitȩ
p̃sentis. uł omẽ tempus inquo quisq temꝑ¬
tatur acceꝑis: in hoc mom̃to faciẽ suã dñs

Expanded text:
deles disperserant, congregati sunt, et omnes deles disperserant, congregati sunt, et omnes gentium reliquias ad fidem congregaverunt, ut nemo jam superesset, qui Ecclesiae persecutionem moveret. Quae sententia reperitur protinus ad confirmationem, cum subditur: di faciem meam parumper a te, et in misericordia sempiterna misertus sum tui, dixit Redemptor tuus Dominus. » Momentum quippe indignationis suae tempus illud persecutionum appellat, a quo faciem suam, id est respectum favoris sui atque auxilii et gratiae parumper abscondit ab Ecclesia, dum eam tribulationibus probandam breviter ad tempus relinqueret. Sed postea misertus est ejus in misericordia sempiterna, quia pacem ejus largitus est usque ad finem saeculi, quo consummato sempiternam perciperet tranquillitatem. Quod si momentum divinae indignationis vel omne spatium vitae praesentis, vel omne tempus, in quo quisque tentatur, acceperis, in hoc momento faciem suam Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
uł ȩccłiam uł quemlibet ȩlectum in huiꝰ uitȩ
punctum in modieo dereliqui de: Eos enim
quos mȩt̾num diligit. ad cempus relinquere
consueuit. Unde & psalmista p̃catur dicens
Non me derelinquas usq quaq. D erelinqͥ
enim sese ad modicũ posse. utilit᷑ nouerat᷑
qui ne usq quaq reliqͣret᷑ petebat. Sc̃os qͥppe
suos dñs ueniẽdo adiuuat. derelinquendo
ꝓbat: doni s firmat. tͥbulationib int̾rogat.
Siue longo gͥ siue breui temꝑe electus qͥsq
uł eccłia tͥbulationib subiaceat ÷ apte dr̃ ei.
Ad punctum inmodico reliqui te. Ꝙ qͥa
post hȩc. ad consortium beatoꝵ cong̃gabit᷑.
it ꝓtemꝑali labore sempitnam reqͥem
mueniat ÷ pulchre additur. Et in mise¬
rationib magnis cong̃gabote. Quãuus
hoc ait. ad punctum in modico dereliqͥ
te. de eo temꝑe specialiter intelligendũ sit:
quo ꝑsecutiones oli passa ẽ inȩcłia: et qͦd
aduunxit. & inmiserationib magnis cong̃¬
gabo te. detemꝑe pacis quoscĩ quos infi¬

Expanded text:
 Ecclesiam vel quemlibet electum in hujus vitae punctum in modico dereliqui te. » Eos enim, quos in aeternum diligit, ad tempus relinquere consuevit. Unde et Psalmista precatur, dicens: « Non me derelinquas usquequaque . » Derelinqui enim sese ad modicum pqui ne usquequaque relinqueretur petebat. Sanctos etenim suos Dominus veniendo adjuvat, relinquendo probat; donis firmat, tribulationibus tentat.Sive longo igitur sive brevi tempore electus quisque vel Ecclesia tribulationibus subjaceat, apte dicitur ei: « Ad punctum in modico dereliqui te. » Et quia post haec ad consortium beatorum congregabitur, ut pro temporali labore sempiternam requiem inveniat, pulchre adjicitur: « Et in miserationibus magnis congregabo te. » Quamvis hoc, quod ait: Ad punctum in modico dereliqui te, de eo tempore specialiter intelligendum sit, quo persecutiones olim passa est Ecclesia, et quod adjunxit: Et in miserationibus magnis congregabo te, de tempore pacis, quo sancti, quos infi
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tum nouũ qđ erit inȩt̃num. & quod
testam̃tur. e Niscdias dauid fideles: idest ea¬
quȩ dauid miscditer ꝓmifi ipsa uob̾ certissi¬
me fidelis sponsor implebo: x ꝑm iudelicet de
eius stirꝑe nascit᷑um. Has enim miscłias illi
fidelit᷑ facturũ ꝓmisi: et has etiam uob̾fime
audieritis faciam. Et hoc ẽ pactum. siue testa¬
mentũ ȩt̾nũ qđ feriam uob̾cum: qͥa faciam
ut ꝑ xꝑm mediatorẽ reconciliemim mͥ:ẽt
pacem ȩt̾nam apud me consequamini. Hoc
ẽ eium testamentũ nouũ. testam̃tum euange¬
licũ uidelicet de aduentu xp̃i. Paulus tam̃
hoc adresurrectionem eius retulit dicens
de patre. Quod autẽ suscitau̾it eum amor¬
tius ampliꝰ iam ñ reu̾surũ incorruptionẽ:
ita dixit. Qua dabo uob̾ scã daiud fidelia

Expanded text:
quod Testamentum? Misericordias David fidelis, id est quae David misericorditer promisi, ipsa vobis certissime fidelis sponsor implebo, Christum videlicet de ejus stirpe nasciturum. Has enim misericordias illi fideliter me facturum promisi, et has etiam vobis, si me audieritis, faciam. Et hoc est pactum sive Testamentum aeternum, quod feriam vobiscum, quod faciam, ut per Christum mediatorem reconciliemini mihi, et pacem aeternam apud me consequamini. Hoc est enim Testamentum Novum, Testamentum evangelicum, videlicet de adventu Christi. Paulus tamen hoc ad resurrectionem ejus retulit, dicens de Patre: « Quod autem suscitaverit eum a mortuis amplius jam non reversurum in corruptionem, ita dixit: Quia dabo vobis sa
Abbreviated transcription (Latin):
fidelia. Seg R Ecce testem ppłis dedieum:
ducem ac p̃ceꝑtorem gentib. Dedi xꝑm me¬
um testen ppłis. ut testetur illis deme: et
omĩum que ꝓmisi sit testis et assertor. osten¬
dens me fidelem ẽẽ inu̾bis meis. U el dedieũ
testem ppłis. ut omĩa quȩ nẽ faciunt seu cogi¬
tant homines uideat: et omĩum sit testis
et udex indie nouissimo. Ducem ac p̾cep¬
torẽ gentib dedi eum: ut eas aduitã ducat:
rat. Qd̃ quia ꝑminist̾ium p̃dicationis ȩccł̃iȩ
faciendum erat ÷ recte adeam conu̾sa locutio¬
quia głificauit te. Ipsa quippe ad fidem uo
cauit gentem alienigenarũ quã pͥus igno¬
rabat ÷ et gentes quȩ ñ nouerant eam eucurre¬
runt om̃s ad illam: quia uid̾unt sic eam eã
diuinitus głificatam: ut totus orbis uenera¬
ret᷑ illam. Sed fortasse uoxista potius ad xp̃or
dirigi uidebitur. Nam et ipse ꝑ apłos gentẽ¬

Expanded text:
ERS. 4.--Ecce testem populis dedi eum, ducem ac praeceptorem gentibus. » Dedi Christum meum testem populis, ut testetur illis de me, et omnium, quae promisi, sit testis et assertor, ostendens me fidelem esse in verbis meis. Vel dedi eum testem populis, ut omnia, quae nunc faciunt seu cogitant homines, videat et omnium sit testis et judex in die novissimo. Ducem ac praeceptorem gentibus dedi eum, ut eas ad viam ducat rat. Quod quia per ministerium praedicationis Ecclesiae faciendum erat, recte ad eam conversa locutioquia glorificavit te. » Ipsa quippe vocavit ad fidem gentem alienigenam, quam prius ignorabas, et gentes quae non noverant, cucurrerunt omnes ad illam, quia viderunt eam sic divinitus glorificatam, ut totus orbis veneraretur illam. Sed forte vox ista potius ad Christum dirigi videbitur. Nam et ipse gente
Abbreviated transcription (Latin):
pace deducemini. Montes et colles cantab̃t
coram uob̃ laudẽ: et omĩa ligna regioĩs¬
plaudentmami. Ideirco enĩxꝑs ad nos
uenit: ut ligato mundi pͥncipe captiui¬
tatis uasa diriꝑet. & educe̾t de conclusioe
uinctos. dedomo carceris sedentes intene¬
bris. Quomͦ enim põt quisqm indomũ
fortis intrare et uasa eius diriꝑe. nisipͥus
alligauerit fortem: & tẽ domũ eius diri¬

Expanded text:
es colles cantabunt coram vobis laudem, et omnia ligna plaudent manu. » Idcirco enim Christus ad nos venit, ut ligato mundi principe captivitatis vasa diriperet, et educeret de conclusione vinctos, de domo carceris sedentes in tenebris. « Quomodo enim potest quisquam in domum fortis intrare, et vasa ejus diripere, nisi prius alligaverit fortem? Et
Abbreviated transcription (Latin):
una. Secͣꝵ. Inclinate aurem ur̃am suꝑbam ad
eloquium meũ: & uenite ad me ꝑ eum qui ait.
ego sum uia u̾itas et uita: nemo uenit ad pa¬
trẽ nisi ꝑme. Nudite eum et obedite ei: & ui¬
uet amma ũra. Ait eni quia qua u̾bum meũ
audit & credit ei qui misit me ħt uitam ȩt̾nã.

Expanded text:
. 3.-- Inclinate aurem vestram superbam ad eloquium meum, et venite ad me, per eum, qui ait: « Ego sum via et veritas et vita, et nemo venit ad Patrem nisi per me . » Audite eum, et obedite ei, et vivet anima vestra. Ait enim. « Qui verbum meum audit, et credit ei, qui misit me, habet vitam
Abbreviated transcription (Latin):
suã. & cum sceleratis reputatus ẽ. Quia ser-¬
uos meos iustificabit. et iniquitates eoꝵ por¬
tabit : disꝑtiam ei plurimos. Uł spolia forti¬
um idẽ homines quos ab eis tulerit. din¬
det apłis suis: ut petrus et iacob et ioħs.
circũcisi ppłi pͥncipes fiant. paulus autem
& barnabas ad gentes mittant᷑: locis ñ am¬
mo seꝑati. & subuno dño stent in diu̾sa acie:
intoto orue sibi eccłias eius diuidentes. Et
quare diuidet spolia hȩç: Quia tradidit ĩ
mortẽ animã suã. Uenit enim non minis¬
trari sed ministrare: & dare animã suam
redemptionẽ ꝓmultis. Et cum sceleratiᷤᷤ
reputatus est: idest int̾ latrones crucifixꝰ
Seribit enim mareus quia eum eo cru¬
cisixerunt duos latrones. unũ adextris. et
alium asinistris: et adimpleta ẽ scͥptura quȩ
dicit. & cum mniquis deputatus ẽ. Seqͣr. &¬
ipse peccatum multoꝵ tulit. & ꝓtͣnsg̃ssorib
rogauit. Ipse peccatum multoꝵ tulit. qui a
ipse ẽ agnus qui peccatum munditulit im¬

Expanded text:
utatus est. » Quia servos meos justificabit, et iniquitates eorum portabit ideo dispertiar ei plurimos. Vel spolia fortium, id est homines, quos ab eis tulerit, dividet apostolis suis, ut Petrus et Jacobus et Joannes circumcisi populi principes fiant; Paulus autem et Barnabas ad gentes mittantur, locis non animo separati sub uno Domino stent in diversa acie, in toto orbe sibi Ecclesias ejus dividentes. Et quare dividet spolia haec? Quia tradidit in mortem animam suam. « Venit enim non ministrari sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis » « Et cum sceleratis reputatus est. » Id est inter latrones crucifixus est. Scribit enim Marcus: « Quia cum eo crucifixerunt duos latrones unum a dexteris, et alium a sinistris, et adimpleta est Scriptura, quae dicit: Cum iniquis deputatus est . ipse peccatum multorum tulit, et pro transgressoribus rogavit. » Ipse peccatum multorum tulit, quia ipse est Agnus, qui peccatum mundi tulit im
Abbreviated transcription (Latin):
cit: quia ꝑsuasio eius m̃tes nuquoꝵ quȩ ꝑ
se ipsas succense st̃. mundanis desideriis mł¬
to grauiꝰ inflamat. AArdent enĩ eum qͥallibet
temꝑale appetunt ÷ quia nimirũ urunt
desidia. quȩ quietum uł integrum ẽẽ am¬
mũ ñ ꝑmittunt. Itaq sufflatꝰ ungne pru¬
uas ⁊ quia suggestione sua m̃tes reꝓboꝵ
tangit: et igne concupiscentiaꝵ uehem̃t̾
aecendit. uł etiam contra bonos inflam¬
mat. Sicq sufflando fabricat et ꝓfert
uas iniquitatis iopus suũ: quia ñ de¬
sistit flatum suȩ instigationis cordi eius
quẽ decipit immitt̾e: donec efficiat illud
uas malitiȩ suȩ et inoꝑationẽ prauitatis
ꝑducat. Ita enim fabricauit et mopꝰ mmi¬
quitatis suȩ ꝑtulit iste faber uasa deqͥb

Expanded text:
cit, quia persuasio ejus mentes iniquorum, quae per cit, quia persuasio ejus mentes iniquorum, quae per se ipsas succensae sunt, mundanis desideriis multo gravius inflammat. Ardent enim, cum quodlibet temporale appetunt, quia nimirum urunt in desideria, quae quietum et integrum esse animum non permittunt. Itaque sufflat in igne prunas, quia suggestione sua mentes reproborum tangit, et igne concupiscentiarum vehementer accendit. Vel etiam contra bonos inflammat, sicque sufflando fabricat, et profert vas iniquitatis in opus suum, quoniam non desistit flatum suae instigationis cordi ejus, quem decipit immittere, donec efficiat illud vas malitiae suae, et in operationem pravitatis perducat. Ita enim fabricavit, et in opus iniquitatis suae protulit iste faber vasa, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
frabrũ fufflantẽ inigne prumas et ꝓferen¬
tem uas iopus suuĩ: ⁊ ego cͤaui int̾ fectorem
te non diriget᷑: et omẽm linguã resistentem
t inuidicio iudieabis. Quisẽ iste faben: nͥ
saihanas qui contra bonos inqͣntum potest
mala fabricare ñ desistit: & hunc enĩ ds̃ es¬
sentialit̾ creauit. Qui fufflat inigne pru¬
nas :quia humanas mentes mardore ꝑuer¬
soꝵ desidioꝵ iustigat. Unde et alibi de eo dñs
ait. Alitus enis prunas ardere facit. Quid
eñi prunas nisi succensas int̾renas cogita¬
tiones uł concupiscentias. reꝑborũ homi¬
num mentes appellat e Pruna enimuocat᷑.
quã diu ardet. Cum autẽ extincta fuerit:
nounnat᷑ carbo. Prima quippe aꝑ urendo dr̃
et carbo quia caret flãmis. Prunas gͥ m̃tes
ꝓpͥis concupiscentiis exustas intellige: alitũ
uł sufflationẽ anqui hostis. occultam insti-¬
gationẽ eius. alitus gͣ eius prtinas ardere fa¬

Expanded text:
fabrum sufflantem in igne prunas et pro ferenfabrum sufflantem in igne prunas et pro ferentem uas in opus suum, et ego creaui interfectorem te, non dirigetur, et omnem linguam resistentem in judicio judicabis. » Quis est iste faber nisi Satanas, qui contra bonos, in quantum potest, mala fabricare non desistit? Et hunc enim Deus essentialiter creavit. Qui sufflat in igne prunas, quia humanas mentes in ardore perversorum desideriorum instigat. Unde alibi de eo Dominus ait: « Halitus ejus prunas ardere facit . » Quid enim prunas nisi succensas internas cogitationes vel concupiscentias reproborum mentes appellat? Pruna enim vocatur, quandiu ardet, cum autem exstincta fuerit, nominatur carbo. Pruna quippe a perurendo dicitur; et carbo, quia caret flammis. Prunas igitur mentes propriis concupiscentiis exustas intellige; halitum vero vel sufflationem antiqui hostis occultam instigationem ejus. Halitus ergo ejus prunas ardere fa
Abbreviated transcription (Latin):
firmit̃ stabiliatur. Et hec quide pene omĩa
ineccłia fuert̃. etiam temꝑe ꝑsecutionis: s
ualde copiosiꝰ et honestitis post subtemꝑe
pacis. Ideoq int̾pmissiones pacis et ista ꝓ¬
mittunt᷑. Seqͣn. hecede ꝓcul a calumnia
nontimebis: & apauore quia ñ apꝓpiuquabit
tibi. R. ecede cͥalumpiia quã infideles tibi fa¬
ciebant ÷ & a pauore furoris eoꝵ. Uel sunmicos
tim̾e non iuis. recede a calumnia ut nemini
calumpmã inferas. nec inuiste res alicuiꝰ au¬
ferre cuꝑias: quia tẽ securꝰ et absq timore
eris. Nam si pauorem abicere uolueris. n̾ap¬
Data pace ueniet ad me ꝑfidem accola. idẽ
gentilis qͥsq. qui in regionib fideliũ quasi
extraneus morabatur⁊ et ñ erat mecum. s
cum cdiabolo. Et qui qͦndam erat tuus adue¬
na nẽ .ad uingetur tibi oeccłia ÷ fietq tuus ciui
et indigena. Noc dereliquiis infidelium di¬
ctumẽ. quȩ postquam ȩccłia pacem ubiq
habuit conuerse ft̃. Secͣs. E cce ego creaui¬

Expanded text:
dem pene omnia in Ecclesia fuerunt tempore persecutionis; sed valde copiosius et honestius sub tempore pacis: ideoque et inter promissiones pacis et ista promittuntur. Sequitur: « Recede procul a calumnia, quia non timebis: et a pavore, quia non appropinquabit tibi. » Recede a calumnia, quam infideles tibi faciebant; et a pavore furoris eorum. Vel si inimicos timere non vis, recede a calumnia, ut nemini calumniam inferas, nec injuste res alicujus auferre cupias, quia tunc securus et absque timore eris. Nam si pavorem abjicere volueris, non ap» Data pace, venit ad me per fidem accola, id est gentilis quisque, qui in regionibus fidelium quasi extraneus morabatur, et non erat mecum, sed cum diabolo. Et qui quondam erat tuus advena, nunc adjungetur tibi, o Ecclesia, fietque tuus civis et indigena. Hoc de reliquiis infidelium dictum est, quae, postquam pacem ubique habuit, conversae sunt. VE
Abbreviated transcription (Latin):
siłabant. ¶quaꝵ autẽ nomine scientia scͥ¬
pturae sacre designatur: quȩ suos auditoreᷤ
et apeccatoꝵ sordib abluere. & diuine co¬
gnitionis fonte potare solet. Unde scpͥtũ ẽ
Aqua sapientie salutaris potabit eũ. Argẽ¬
ti uͦ appellatione eloquia diuina signantur:
sicut psalmista testatur dicens. Eloquia dñi
eloquia castat argentum igne examinatũ
Qui gͥ argentum ñ hũt ad aquas uocant᷑:
quia nimirũ gentilitas quȩ seͥpture sacrȩ
p̃cepta ñ acceꝑat sacrieloquii inundatione
satiat᷑. Quam tanto nunc auidius potat:
qͣnto hanc diu sieca siciebat. nec solũ bibit
eam. sed et comedit: qm̃ scͥptura sacra potꝰ
ẽ in locis aꝑtiorib. quia ita sorbetur ut ĩ¬
uentt᷑: cib uͦ in locis obscuriorib. quia
exponendo quasi frangit᷑. et mandendo
glutit᷑. Emitur autẽ sine p̃cio afidelib :
qui dum bona quȩ nouert̃ libent᷑ faciũt.
ad int̾nam quoq intelligentiam ꝑducun¬
tir. Sic enim psalmista bene uiuendo eme¬

Expanded text:
cientia sacrae Scripturae designatur, quae suos auditores et a peccatorum sordibus abluere, et divinae cognitionis fonte potare solet. Unde scriptum est: « Aqua sapientiae salutaris potavit eum . » Argenti vero appellatione eloquia divina signantur sicut Psalmista testatur dicens: « Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum . » Qui igitur argentum non habent, ad aquas vocantur, quia nimirum gentilitas, quae Scripturae sacrae praecepta non acceperat, sacri eloquii inundatione satiatur. Quoniam tanto nunc avidius potat, quanto hanc diu sicca sitiebat. Nec solum bibit eam, sed et comedit, quoniam Scriptura sacra potus est in locis apertioribus, quia ita sorbetur, ut invenitur; cibus vero in locis obscurioribus, quia exponendo quasi frangitur, et mandendo glutitur. Emitur autem sine pretio a fidelibus, qui dum bona, quae noverunt. libenter faciunt, ad internam intelligentiam perducuntur. Sic enim Psalmista bene vivendo eme
Abbreviated transcription (Latin):
ego creaui fabrum sufflantem migne pru¬
nas et ꝓferentẽ uas inopus suũ. & ego cre¬
aui interfectorem ad disꝑdendum. hoc ẽ.¬
¶reaiu pͥmum angłm. qui postqͣm iniqͥ¬
tatem oꝑari cȩpit non cessat humanas
m̃tes instigare. donec mala que suggerit.
ꝑficiant: et contra istum feci carnem as¬
sum̾e filiũ meũ. qui moriendo ꝑim̾et eũ
& oꝑa eius disꝑdẽt. Hec eñi ita eẽ demon-¬
strat subiecta sententia. Omẽ inquit
uas q̃d fictum ẽ contra te non diriget᷑:
idẽ omĩs homo qui factus ẽ adu̾sum te.
M aliis gͦ faber. qui contra eccłiam finge¬
bat uasa sua. Et omẽm inquit linguã
quȩ tͥ resistit. contradicens doctue tuȩ ui¬
dicabis inudicio quia dereliquiis genti¬
um quȩ ñ credid̾int uidicabis ut uolue¬
ris: hereticos autẽ anathematirando dãp¬
nabis. Uel infict᷑o iudicio iudicabis omnes
qui tͥ contͣdicunt. Unde & subdit᷑. Hȩc he¬
reditas seruoꝵ dm̃. et iusticia eorũ apud

Expanded text:
ego creaui fabrum | sufflantem in igne prunas | et proferentem uas in opus suum. et ego creaui interfectorem ad disperdendum omneCreavi primum angelum, qui, postquam iniquitatem operari coepit, non cessat humanas mentes instigare, donec mala quae suggerit, perficiat; et contra latum feci carnem assumere Filium meum, qui moriendo perimeret eum, et opera ejus disperderet. Haec enim ita esse demonstrat subjuncta sententia. Omne, inquit, vas, quod fictum est contra te, non dirigetur, id est omnis homo, qui factus est adversum te; malus ergo faber, qui contra Ecclesiam fingebat vasa sua. Et omnem linguam, inquit, quae tibi resistit contradicens doctrinae, judicabis in judicio, quia de reliquiis gentium, quae non crediderint, judicabis, ut volueris. Haereticos autem anathematizando damnabis. Vel in futuro judicio judicabis omnes, qui tibi contradicunt. Unde et subditur: « Haec haereditas servorum Domini, et justitia eorum apud
Abbreviated transcription (Latin):
tinebunt reges ossuũ. Reges qui contra xͥa¬
nos. leges seuissimas ꝓmulgabant. & eũ
blasphemabant: tande continuert̃ ossuũ:
postquam gentes asꝑse fuer̃t aqua baptis¬
matis. Secr. Quia quib non ẽ narratũ
de eo uidert̃: et qui ñ audierant contem¬

Expanded text:
tinebunt reges os suum. » Reges, qui contra Christianos leges saevissimas promulgabant, et eum blasphemabant, tandem continuerunt os suum, postquam gentes aspersae fuerunt aqua baptismatis. Sequitur: « Quia quibus non est narratum de eo, viderunt, et qui non audierant
Abbreviated transcription (Latin):
absq omĩ uerecundia parati ft̃ semꝑ comede :
sic et isti quos subspecie canũ describit nos
contra bestiaꝵ incurfus ꝓ grege suo uiglant.
sed fam̃ suȩ cupiditatis temꝑalib lueris
impudent᷑ quert̃ pasce̾: sed nequeunt eam
saturare. neq suo un quã satiant᷑ errore. Sed
hec quȩ sub metaphora specłatoꝵ et eanum
locutus ẽ: meipit iam explanare sub dendo.
hosi pastores ignor auer̃t intelligentiã Oñs
miuam suiam adeclinauert̃ imnꝰqͣuisq. aoaua

Expanded text:
absque omni verecundia parati sunt semper comedere: absque omni verecundia parati sunt semper comedere: sic et isti, quos sub specie canum describit, non contra bestiarum incursus pro grege suo vigilant, sed famem suae cupiditatis temporalibus lucris impudenter quaerunt pascere. Sed nequeunt eam saturare, neque suo unquam satiantur errore. Sed haec quae sub metaphora speculatorum et canum locutus est, incipit jam explanare subdendo: « Ipsi pastores ignoraverunt intelligentiam, omnes in viam suam d
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ouium gerunt: quia dum ꝓ dño suo di¬
urnis et nocturnis uigłiis intenti clamant.
qͣs dani ut ita dicam latratiis p̃dicationis e¬
dunt. Sedcanes iudaice gentis om̃s st̃ muti
ñ ualentes latrare: quia muisibilib bestiis
gregem eoꝵ deuorantib ñ ualent contradic̾e̾:
nec uocem p̃dicationis adu̾sus insidias eoꝵ
emittẽ. Dequib & subdr̃. Uidentes uana dor¬
mientes et amantes somnia. Uana uident: qͥa
carnałe intelligentiam inscͥpturis cõsidant.
et ea quȩ mil ꝓsunt meis aspiciunt: sic̃ otia
sabbatoꝵ. et mnanufactam incarne circun cisi¬
onẽ. et cet̾a huiꝰ modi quȩ ft̃ umbra futuroꝵ
Qui & dormiunt innegligentia et nocte cor¬
dis fii. atq diligunt somina nolentes un qͣm
ereut̾e torporem suũ. ut adlum̃ u̾itatis eiugi¬
lent: sed fantasmata opinionũ intelligentiȩ
suȩ quasi nocturnas somnioꝵ uisiones semꝑ
tissimi nesciert̃ saturitatẽ. Sic̃ auidi canes

Expanded text:
rum ovium gerunt, quia dum pro Domino suo dirum ovium gerunt, quia dum pro Domino suo diurnis et nocturnis vigiliis intenti clamant, quosdam, ut ita dicam, latratus praedicationis edunt. Sed canes Judaicae gentis omnes sunt muti, non valentes latrare, quia invisibilibus bestiis gregem eorum devorantibns non valent contradicere, nec vocem praedicationis adversus insidias eorum emittere. De quibmantes somnia. » Vana vident, quia carnalem intelligentiam in Scripturis considerant, et ea quae nil prosunt, in eis aspiciunt sicut otia Sabbatorum et manu factam in carne circumcisionem et caetera hujusmodi, quae sunt umbra futurorum. Qui et dormiunt in negligentia et nocte cordis sui, atque diligunt somnia, nolentes unquam excutere torporem suum, ut ad lumen veritatis evigilent, sed phantasmata opinionum intelligentiae suae quasi nocturnas somniorum visiones sempetissimi nescierunt saturitatem. » Sicut avidi canes
Abbreviated transcription (Latin):
ggabo ad eum cong̾gatos euis. os qͥiam
imunttate fidei & dilectionis ft̃ cong̾gati
Congregabit adhuc dñs ad ppłm suũ. ficut
uñqiuisq de hac uita exierit: quia multiab
credentes ex gentilitate coniunxit ppło suo.
et inmontẽ sc̃m suũ eos aoduxit. lȩtificanseoᷤᷤ
indonio orationis fuȩ conseq̃nter infideles
nideos ad dͥeuorandũ demonibꝰ tͣdit. Uenite ĩqͥt.
deuoradũ om̃s bestie ag idẽ om̃s seui demones qͥ plati¬
dinẽ mũdi huiꝰ citdeli tabie uagamini quereuntesqͥ
ri consuerustis in ppło paganoꝵ Et cur abhu¬
Speculatores enis ceci om̃s: uniu̾si canes muti ñ
ualentes latrare. S pecłatores enim uocant᷑ sac̾¬
dotes: quia meminentiori loco positi uigilan¬
ti cautela debent circumspice et aduentus
inimicoꝵ sp̃alium a longe p̃uidere ac
duces cecoꝵ. & ipsi om̃s nescier̃t: quia scͥpt᷑aꝵ
uttelligentiã amisert̃ & xꝑm ignorauert̃.
Ganes etiam dñr p̃dicatores. qui curã diñ ca¬

Expanded text:
gabo ad eum congregatos ejus. » Eos, qui jam in unitate fidei et dilectionis sunt congregati, congregabit. Dominus adhuc populum suum, sicut unusquisque de hac vita exierit, quia « multi credentes ex gentilitate conjunxit populo suo, et in montem sanctum suum adduxit laetificans in domo orationis suae, consequenter infideles Judaeos ad ds bestiae agri, id est omnes saevi daemones, qui per latitudinem mundi hujus crudeli rabie vagamini quaerentes, quem ri consuevistis in populo paganorum. Et cur ab huSpeculatores ejus caeci omnes, uni versi canes muti non valentes latrare. » Speculatores enim vocantur sacerdotes, qui in eminentiori loco positi vigilanti cautela debent conspicere, et adventus inimicorum spiritualium a longe praevidere, duces caecorum. Et ipsi omnes nescierunt, quia Scripturarum intelligentiam amiCanes etiam dicuntur praedicatores, qui curam Dominica
Abbreviated transcription (Latin):
Non pudet eam uẽ. qd̃ olim detestabilis fue
copulata ꝑp̃dicationis minist̾ĩum cȩpit infi¬
lioꝵ conceptionẽ fetari. Fdolescentula scilicet
non iam uetusta ꝑ culpam. sed nouella ꝑgr̃a:
non senio sterilis. sed etate mentis ad spĩalẽ
congrua fecunditatem. Quȩ quia sp̃aliter
xꝑo conuincta ẽ: eo mortuo dr̃ uidua. In hac
autem adolescentia sua confusionẽ ipsa ꝑtu¬
lt÷ quiam pͥmis temꝑib ut dictum ẽ ubiq¬
non subsannabat᷑. & obꝓbrium iuduitatis
suȩ patiebatur⁊ dum infideles imꝑꝑarent
opꝓbrii tuduitatis suȩ quia paululum
derelicta & obꝓbriis subiectatam eminẽ¬

Expanded text:
Non pudet eam nunc, quod olim detestabilis fuerNon pudet eam nunc, quod olim detestabilis fuercopulata per praedicationis ministerium coepit in filiorum conceptione fetari. Adolescentula scilicet non jam vetusta per culpam, sed novella per gratiam, non senio sterilis sed aetate mentis ad spiritalem congrua fecunditatem. Quae quia spiritaliter Christo conjuncta est, eo mortuo dicitur vidua. In hac autem adolescentia sua confusionem ipsa pertulit, quia in primis temporibus, ut dictum est, ubique subsannabatur, et opprobrium viduitatis suae patiebatur, dum infideles improperaropprobrii viduitatis suae, quia paululum derelicta, et opprobriis subjecta tamen eminen
Abbreviated transcription (Latin):
scã eccłia regiones infidelium: quia hinc¬
et inde paulatim ꝑuniu̾sum orbem dila-¬
tatim inter incredulos. Uelad dexterampe¬
netrat: dum ad eos qui iustificandi sunt
ꝑtingit. Adleuam quoq penetrat: dũ
adse quosdã in iniquitate ꝑ mansuros ad¬
gentes. et ciuitates quȩ a uero dĩcultu. et a
uera religione deserte fuerant in habitat.
Quȩ quia ꝑorbem int̾ĩfideles ubiq diffu¬
sa. ꝑsecut̾oneᷤᷤ ⁊ opꝓbria tunc sustinuit:
hominũ minas et furias: qͣndo sanguine
mr̃mtan quã honore purpureo uestiebat᷑:
tam multis tamq uehem̃tib et potentib
ꝑ secutorib sius p̃ualens. Et iam ñ confũ¬
ditur neq erubescit ⁊ quia nc̃ ab omĩb po¬
płis glificatur quȩ pͥusacunctis subsanna¬
batur. qnͣdo magnum erat cͥmen fieri uł ẽẽ
xꝑianum. Seoͣr. Non enim te pudebit: qͥa
confusionis ad olescentiȩ tuȩ obliuisceris: &
oppbrii uiduitatis tuȩ ñ recordaberis ampliꝰ.

Expanded text:
sancta Ecclesia regiones infidelium, quia hincsancta Ecclesia regiones infidelium, quia hinc inde paulatim per universum orbem dilatatur inter incredulos. Vel ad dexteram penetrat, dum ad eos, qui justificandi sunt, pertingit. Ad laevam quoque penetrat, dum ad se quosdam in iniquitate permansuros adgentes et civitates quae a vero Dei cultu et a vera religione desertae fuerant inhabitat. Quae, quia per orbem inter infideles ubique diffusa persecutiones et opprobria multa sustinuit, hominum minas et furias, quando sanguine martyrum tanquam honore purpureo vestiebatur tam multis tamque vehementibus et potentibus persecutoribus suis praevalens. Et jam non confunditur, neque erubescit, quia nunc ab omnibus populis glorificatur quae prius a cunctis subsannabatur, quando magnum erat crimen fieri vel esse Christianum. Sequitur: « Non enim te pudebit, quia confusionis adolescentiae tuae oblivisceris, et opprobrii viduitatis tuae non recordaberis amplius. »