comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecit sicut. ait. Eircrincisusqui uocatus est ñ ad¬
it ita iiuere. acsi cͥcunicisus non eẽt Hoc
eniiam in potestate nabebat. ⁊ sub lẽgeser¬
nec fallacit᷑ gentilemse finxit. s licite omnib cibis qe
⁊ dampnant uidei ꝑmisit uti cui omnis c̾atura dei.¬
gentilium uere sic et uideoꝵ sacram̃ta: ñ fallacit᷑
suscepit ut illis simplex. istis ẽẽt chupplex. Aliud
hñs incorde: Aluidi n ottensione. ¶Umenm
st̾m gentib tamqmͣ gentilem ꝙ indifferent ꝑn¬
sig uesci cibis omnib ⁊̃ quos dampnant uidei
Quero eigo utrum ⁊ hoc simulate fec̾it ꝙ si absur¬
diffimim atq fallissimum est: ergorula inquibꝰ
ñ nec̃citate seruili uł dispensatione fallaciagebat
Curem̃ oleastro inserto uitatem seruauit. ⁊ nat᷑¬
Alil ranus nescio ꝙ tlispñsatorium sumulat̃ois
uelamen obtenditur. Ita ⁊̃ cum clicit. Quis

Expanded text:
adit ita uiuere, ac si circumcisus non esset. hoc enim iam in potestate habebat. et sub lege qnec fallaciter gentilem se finxit; sed licite omnibus cibis quos etiam damnant Judaei permisit uti, cui omnis creatura Deigentilium vere, sic et Judaeorum sacramenta non fallaciter suscepit, ut illis simplex, istis esset duplex, aliud habens in corde, aliud in ostensione. Cum enim factum gentibus tanquam gentilem, quod indifferenter permiserit vesci cibis omnibus, etiam quos damnant Judaei. Quaero ergo utrum et hoc simulate fecerit, quod si absurdissimum atque falsissimum est, ergo et illa in qnon necessitate servili, vel dispensatione fallaci agebat. Cur enim oleastro inserto veritatem servavit, et naturalibus ramis nescio quod dispensatorium simulationis velamen obtendit? Ita etiam cum dicit: Quis
Abbreviated transcription (Latin):
sicut. ⁊c̃. sirꝑius ubi dixit. ⁊ sibi sumptuc deberi
et tñ abstinuit ue uidetur eungłii uenclicor⁊
ne u̾bi cei cursum. Ap̃ imꝑitos uimalam suspiti¬
onem deti dominus impectiret. noluit acccpere
ꝙ eiuire domunco debebatar nec so qr noluit
utiq m̃citus est. Non enim clixit ñ sibi deb̃i.
s deberi oftendit ⁊ debuo se usum ñ eẽ. nec oĩ¬
s omiub congruit eius misericors ꝯpafsio.
portatq infirtatem eoꝵ in ꝯpassionis simili¬
tuctine. ñ fallens inm̃datii fictione ita eis .s. ui
deo uł pagano subuemendosicut ip̃e sibi. si
sine illis eẽt subuerari uoluisset q̃i infirimita¬
tes eoꝵ ip̃s hr̃et. fit enim .q. egrotus qui
ministrat egooto non cum felres se hr̃e ĩtit᷑¬
s cum aĩo ꝯdolentis cogitat qũo uellet sibi sumi si¬

Expanded text:
superius ubi dixit, et sibi sumptus deberi; et tamen abstinuit ne videretur Evangelii venditor, et ne verbi Dei cursum apud imperitos in malam suspicionem decidens impediret. Noluit accipere quod ei jure Dominico debebatur: nec ideo quia noluit utique mentitus est. Non enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit, et debito se usum non esse, nec osed omnibus congruit ejus misericors compassio, portatque infirmitatem eorum in compassionis similitudine, non fallens mendacii fictione, ita eis, scigano subveniendo, sicut ipse sibi si similis esset, subveniri voluisset, quasi infirmitates eorum ipse haberet. Fit enim quasi aegrotus qui ministrat aegroto, non cum febres se habere mentited cum animo condolentis cogitat, quomodo sibi v
Abbreviated transcription (Latin):
tieus uia legalia ser¬
uau̾it. que dicebat
post cp̃m sin pecc̃m
posse seruari. Inquit
qr non sie uideus e

Expanded text:
nens illa legalia servaverit, quae dicebat post Christum sine peccato posse servari. Inquit quia non vere Judaeus e
Abbreviated transcription (Latin):
ut lucͥficarem eos quisñ
lege erant .i. gentiles.
⁊tẽs sum inficis ĩfide
insirmus abstinendo a
licitis quare: ut litͥfi¬
carem infirmos quid

Expanded text:
ut lucrifacerem eos qui sine lege erant, id est gentiles. Et factus sum infirmis in fide infirmus, abstinendo a licitis. Quare? Ut lucrifacerem infirmos. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
.ĩ. in uno pcepito cari¬
tatis. quia qui illud
p̃ceptum ceruat. nec
bona ãgit. inquo p̃¬
cepto impletur: in
tur. Diliges

Expanded text:
 in uno praecepto chartatis, quia qui illud praeceptum servat, nec bona facit. In quo praecepto impletur? In isto: Diliges
Abbreviated transcription (Latin):
ieuimis ⁊ oꝑib thimotheus ex̃cebat se nõ ad̾o
irissionem uite que nunc est. ut hic bonue ha¬
bundet bonis sp̃ualib. ⁊ tempalium suffitienc¬
nens .i. publice ponenᷤ
aliis uerbis fider ⁊ bone
fantia hec ꝓponens.
Ineptas ã fabłas. uͥ nec¬

Expanded text:
ibus, Timotheus exercebat se, non adeo missionem vitae quae nunc est, ut hic bonis abundet spiritualibus, et temporalium sufficienest publice ponens, aliis verbis fidei et bonafantia. Haec praepone. Ineptas autem fabulas,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃i ideo depietate mo¬
neo. qr corꝑa ex̃citatio
in qua te fatigas ie¬
iunando. iugilando
faciat irritari uitia qͥ¬
b uitꝗtiꝰ careat pena

Expanded text:
 ideo de pietate moneo, quia corporalis exercitatio, in qua te fatigas, jejunando, vigilando,faciat vitari vitia, quibus vitatis careat poena
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt ꝓpͥo ritu ulu̾ent᷑ ⁊ patriiscerimoniic des¬
uirent quicũq gͥ cͥcũcisus erat lic in xp̃m cre¬
deret: qi indeus habebatur ingñtib. qui uo ĩ¬
cͥcũcisus se ñ eẽ uder pp̃utio p̃ferebat. psecuti
has gͥ psecutiones qui galattas depͤnaitant de¬
clinare cupientes cͥcunc̃isionem ꝓceffensione
discipłis ꝑsuadebant. nam nec uder ꝑsoqui eos
pot̾ant. nec gentues quos iudebant.⁊ ꝑselitos
cirrumcidere ⁊ ip̃os logalia seruare.eq em̃¬

Expanded text:
essent, proprio ritu viverent et patriis caeremoniis deservirent. Quicunque igitur circumcisus erat, licet in Christum crederet, quasi Judaeus habebatur in gentibus; qui vero incircumcisus se non esse Judaeum praeputio praeferebat, persecuti persecutiones, qui Galatas depravaverant, declinare cupientes, circumcisionem pro defensione discipulis persuadebant. Nam nec Judaei persequi eos poterant, nec gentiles quos videbant, et proselytos circumcidere, et ipsos legalia servare.
Abbreviated transcription (Latin):
uancan actu. ħ si dimittetur: faciliri
sectucet. Nota ꝙ. ait. ildam ñ est seductꝰ.
Cum enĩ p̃uaricatorem apłe dieat in
similitudinem p̃uaricationis ade. secluctum m̃ negat.
Unde et int̾ragatus non ait: mulier seduxit me. sed
decdit mͥ ⁊ comecti. mulier u̾o ait. S̾pens sedux̃ me:
hanc aũt sectuctionem ꝓpͥe appłłauit apłe ꝑqm id¬

Expanded text:
ari actu. Haec si dominaretur, facilius seduceretur. Nota quod ait Adam non est seductus cum eum praevaricatorem Apostolus dicat in similitudinem praevaricationis Adae, seductum tamen negat. Unde et interrogatus non ait: mulier seduxit me, sed dedit mihi et comedi . Mulier vero ait: serpens seduxit me . Hanc autem seductionem proprie appellavit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
p̃clitucerat ullo mͦ c̾ctictisse qd̾ diabłs sugg̃ebat.
iõ ait. adam ñ est seductꝰ p̾orũ. pͥor .s. nec ĩ ieo
uxori morem gereret. ⁊ ꝑ pñiamuentã hrẽt
tauit. Nostqm enim mulier sectucta urandu¬
cauit eiqr dedit ut simuled̾ent noluit eam con¬
tristare qm̃ credebat sinesuo solatio ꝯtabescere.
Nase alienatam omnino int̃tre. ñ enĩ carnali
iirtus ꝯcupiscentia qmͣ ñdum senserat s atmi¬
eali quadam bemuolentta qua plerumq fit:
ut offendat᷑ d̾s: ne offendat᷑ anacus. ꝙ eũ fac̃e

Expanded text:
rat, ullo modo credidisse quod diabolus suggerebat. Ideo ait, Adam non est seductus prior, scilicet nec in eo uxori morem gereret, et per poenitenttavit. Postquam enim mulier seducta manducavit, eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat sine suo solatio contabescere, et a se alienatam omnino interire. Non quidem carnali victus concupiscentia quam nondum senserat, sed amicali quadam benevolentia, qua plerumque fit ut offendatur Deus, ne offendatur amicus: quod eum facere
Abbreviated transcription (Latin):
si enĩ loquit᷑ mag̃
irritat ad lux᷑iam
s ẽẽ insilentio. ut ñ ꝯfabulet᷑ cm iucina
ecce ñ solum habitum hũilem  hone
doritatem docendi ei negauit. u subici¬
endam iiro p̃cepit. ut tam habitu qmͣ
obsequus sub potestate sit uiri exquo tra¬
hit origitiẽ. dã¬

Expanded text:
Si enim loquitur magis irritat ad luxuriamsed esse silentio, ut non confabuletur cum vicina. Ecce non solum habitum humilem et honeoritatem docendi ei negavit, et subjiciendam viro praecepit, ut tam habitu quam obsequiis, sub potestate sit viri ex quo trahit originem.
Abbreviated transcription (Latin):
rectar corrig̃e. Upnos ad ꝑseñantiam ali¬
orumq correctionem cohortari. Modus
talis. demoresuo salutation a pͥmitit.
qua ỹmissa debonis cor n ip̃as agit
ꝯmemorans ñ solum fccem᷑ ⁊ oꝑa. sed
etiam dusionis modum ⁊ malorum
suttinentiam. et aut ad petseu̾andum¬

Expanded text:
rectos corrigere, et bonos ad perseverantiam, aliorumque correctionem cohortari. Modus talis, more suo salutem praemittit: qua praemissa de bonis eorum gratias agit, commemorans non fidem et opera, sed etiam conversionis modum et malorum sustinentiam
Abbreviated transcription (Latin):
siti iorem ip̃os humanaꝵ reꝵ gradus adũte. si
beat ⁊ aluicł imꝑatoi nunquad oubitatur illo cõ¬
tempto illi eẽ senuendum. ergo si aliud inꝑator¬
⁊ aliud d iubeat ꝯtempto illo oꝑat obtemꝑand̾
am pͥncipes
sunt ad timorem huis
est pͥnceps uñ oꝑantẽ¬
nocet bono. s purgat eum. malus

Expanded text:
sit. Ipsos humanarum rerum gradus advertite. Si beat imperator, numquid dubitatur illo contempto illi esse serviendum? Ergo si aliud imperator, aliud jubeat Deus, contempto illo obtemperandum am principes sunt ad timorem his est princeps, bene operantenocet bono, sed purgat eum. Malus
Abbreviated transcription (Latin):
enim erat an aliquis
mit. Item u̾borum
pugne iudebantur
qr dñs dicit. Si filtꝰ
eruis. Hec enĩ uba¬

Expanded text:
enim erat an aliquis mit. Item, verborum pugnae videbantur, quia Dominus dicit: Si filius eritis . Haec enim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ in hac miserta uiui¬
mus. quasi incelo es¬
semus. Si uos statis.
recti et firmi. in do
adeo quos non cligu¬

Expanded text:
nc in hac miseria vivimus, quasi in coelo essemus. Si vos statis, recti et firmi in Domiadeo, quod non dig
Abbreviated transcription (Latin):
quia nob̃cum p̾dicator est. qui est fidelis mini
quia salutem ur̃am deside̾rans cep̾it adiuuare
archippum. qui ⁊̃ manifestauit liob ur̃am di¬
datam ẽẽ insp̃u ñ incarne. quia ꝓ sp̃ualib
non pro camalib diligitis.deo ⁊ noc. supͣ
deo et nos ex
quachie aucli¬
uumus non

Expanded text:
quia nobiscum praedicator est. Qui est fidelis minisquia salutem vestram desiderans, coepit adjuvare Archippum. Qui etiam manifestavit nobis didatam esse in spiritu, non in carne, quia pro spiritualibus non pro carnalibus diligitis. VERS. 9-12.-- « Ideo et nos ex qua die audivimus, non
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ⁊ si hoc est. sicut modo p̃dixi .i. de uob̾ uł de
siquis illoꝵ.⁊c̃. Uł ita. ⁊ sicut. olim p̃sens uob p̃¬
dixi. ⁊ nc̃ absens it̃mclico. qd̾ siquis gñalit᷑ qui¬
cumq sit eũngłitau̾̃it .i. p̃t̾ id qd̾ accepistis ame
anathasit. Quare hor : quia aliud eũgłirans
de pͥuato uult pluere non de medio.⁊hec forte
lomo carnali nebula p̃peclitus. ⁊ afonte cõi ad

Expanded text:
sunt: et hoc est, sicut modo praedixi, de vobis vel si quis illorum, etc. Vel ita, et sicut olim praesens vobis praedixi, et nunc absens iterum dico, quod si quis generaliter quicunque sit evangelizaverit vos praeter id quod accepistis a me, anathema sit. Quare hoc? Quia aliud evangelizans de privato vult pluere, non de medio: et hoc forte homo carnali nebula praepeditus, etiam a fonte communi ad
Abbreviated transcription (Latin):
q̃i ñ impotentem
⁊io talla exigite:
qualia nultis exigi¬
A uob̃. ita faciunt
uiri iusti. bõi enĩ
ex fide uiuentes ⁊̃
adhuc ab illa cun¬
tate ꝑegantes

Expanded text:
i non impotentem, et ideo talia exigite qualia vultis a vobis exigi, ita faciunt viri justi. Boni enim ex fide viventes, etiam adhuc ab illa civitate peregrinantes,
Abbreviated transcription (Latin):
Magnaergo domus est ecc̃a inqua ft̃uasa au¬
rea ⁊ argentea .i. boni ⁊fideles ⁊ sc̃i d̾i ẜui u̾q
disꝑsi. ⁊ sp̃uali unitate dem̃cti in ead̾ cõione san¬
ctoꝵ sacram̃toꝵ degentes ⁊ uasa lignea ⁊ ficti¬
lia .i. illi qui ita st̃ in domo ut ñ st̃in ꝯpage
domus. nec insocietate pacifica. i. tũ adhuc cor¬
ꝑesimulst̃ cũ bonis. Nam añ tp̃c ultume seꝑatio¬
abunitate eccłie. ut añ uentilationem aree

Expanded text:
us est Ecclesia in quo sunt vasa aurea et argentea, id est boni et fideles et sancti Dei servi ubique dispersi et spirituali unitate devincti, in eadem communione sacramentorum degentes; et vasa lignea et fictilia, id est illi qui ita sunt in domo, ut non sint in compage domus, nec in societate pacifica, et tamen adhuc corpore simul sunt cum bonis. Nam ante tempus ultimae separatioab unitate Ecclesiae, ut ante ventilationem areae
Abbreviated transcription (Latin):
qui st purgatorium
bonoꝵ. sic̃ enĩ uasa lig¬
uea u ⁊ fictilia ualẽt
ut purgent᷑ rgñtea
⁊ aurea: sic mali ꝓsunt ad ꝓfectum bonorũ¬

Expanded text:
qui sunt purgatorium bonorum. Sicut enim vasa liget fictilia valent, ut purgentur argentea et aurea; sic mali prosunt ad profectum bonoru
Abbreviated transcription (Latin):
ut damel. quiet sompmum regis qd uid̾at dit̃.
qua lociuit᷑ lingua .i. qui ꝓfert aliquasigna
sñ intelloctu. non homanib loquitur s deo
lxc non mutatur. et uere non hominib.
Hemo enĩ au¬

Expanded text:
ut Daniel, qui et somnum regis quod viderat dixit, equi loquitur lingua, id est qui profert aliqua signa sine intellectu, non hominibus loquitur, sed Deo. Hoc non mutatur. Et vere non hominibus. Nemo enim au
Abbreviated transcription (Latin):
na. est inarabya .i.
affuctione. qr affligebat homines sub
carnalib obsernationib. arabia enm
int̾p̃tatur hũilitas.uł afflictio ⁊ bene
ta ꝓmissiotus. ubi uidei. qĩ filii fũnt
s in arabia. ubi qĩ seru ⁊ alieni. quia¬
tum ꝑ omia ꝯuinctum est. ⁊ siłe ei. ie¬

Expanded text:
na, est in Arabia, id afflictione, quia affligebat homines sub carnalibus observationibus. Arabia enim interpretatur humilitas vel afflictio. Et bene rra promissionis, ubi Judaei quasi filii fuerunt, sed in Arabia ubi quasi servi et alieni ftum, per omnia conjunctum est, et simile ei Je
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m sapiens ẽẽ intłłigatur. ñ ꝑticipando
ñ cdubitandum sit eum sapientem ẽẽ pociuᷤ
tris ꝑgenitum filium. Restat ergo ut soli sa
qui est ip̃a tͥnitas. pp̃ ea solus sapiens recte dr̃
solus sapiens ds. qui noc ñ potuit eẽ insipiens
nec uniqͣm pot̾it ꝑ gr̃am ꝑticeps ẽẽ sap̃ie sed
sapiens immobłitate atq immobłitate nate.¬

Expanded text:
Jesum Christum sapiens esse intelligatur, non participando non dubitandum sit eum sapientem esse? potiusntia Patris per genitum Filium? Restat ergo ut soli sapquod est ipsa Trinitas, propterea solus sapiens recte dicitur, solus sapiens Deus, qui nec unquam potuit esse insipiens, nec unquam poterit per gratiam particeps esse sapientiae, sed sapiens immobilitate, atque immutabilitate nat
Abbreviated transcription (Latin):
si ea agit. ut lex tͥ sit dur. nõ
homo .i. qui ũbum auctiens est cõmunẽ se dcetori
exhibeat recipiendo ⁊ oꝑemiplendo: que ine dixit.
⁊nequis cdicat. ñ debes ag̃e nͥ quod iillo iudes
ubcit. I olite errare. qr error est hoc dĩe. usi
olite errareds¬
s ab eo quisq capit qd̾¬
quia redet singłio pro
dici. ut moueat subdi¬
Tos. largiri tp̃alia p̃la¬
tis. aquib recipunnt
sp̃ualia. Discipło̾ igit᷑¬
ad magr̃oꝵ refrigeria
hortatur dicens̾. is ã¬

Expanded text:
si ea agit, ut lex sit tibi dux non homo, id est qui verbum audiens est, communem se doctori exhibeat recipiendo et opere implendo quae ille dixerit. Et ne quis dicat: Non debeo agere, nisi quod in illo video, subdit: Nolitolite errare,sed ab eo quisque capit quia reddet singulis pro dici ut moneat subditos largiri temporalia pratis a quibus accipiunt spiritualia. Discipulos igiad magistrorum refrigeria hortatur dicens: Is a
Abbreviated transcription (Latin):
ut de came .i. qui seminat camalia iitias
ufouet ⁊ qui omĩa que facit. q̃ siqua bona
uideant᷑ iõ facit ut catualit᷑ ei bñ sit. iqui
de lege camalit̃ sentit. de camie ⁊ meten
ꝯuenientem messem .s. corruptionem
nicħ enĩ meluis ꝯuenit carm: qra certuptic
sensum ex fideᷤ cautade sermendoustiie⁊
legem sp̃ualit̾ intłłigendo. de sp̃i ⁊ metet
dum qd̾ cum dicit. qui seniinat in cane
addit. sua. cũ uo dicit insp̃u non addit
suo. quia sem̃ camale ex homine est. seq̃ iꝰ
sp̃uale: exsp̃u dei est. messis u̾o ħ infine ꝑ¬
nitititur. ideoq in seminando ꝑseũantia

Expanded text:
ut de carne, id est qui seminat carnalia vitia et fovet, et qui omnia quae facit, etsi qua bona videantur, ideo facit ut carnaliter ei bene sit, et qui de lege carnaliter sentit, de carne et metet convenientem messem, scilicet corruptionem. Nihil enim melius convenit carni quam corruptio. sensum ex fide cum charitate serviendo justitiae et legem spiritualiter intelligendo, de spiritu et metet, dum, quod cum dicit, qui seminat in carne, addit, sua, cum vero dicit in spiritu, non addit suo; quia semen carnale ex homine est, semen vero spirituale ex Spiritu Dei est. Messis vero haec in fine promittitur. Ideo quod in seminando perseverantia
Abbreviated transcription (Latin):
gło: cumdiscipłis loq̃
ait. Cum mausitie
nostis bona data. da fi. ur̃is. p̃uidens aũt qͦsdam
obtendere pauꝑtatem ⁊ pceptum rielle eludere
facultates extusatio ũi similis hoiem pot płac¬
care. d̾m ñ põt fallere. ⁊ u̾e non. Que enĩ semi

Expanded text:
o cum discipulis loquens ait: Cum mali sitis, nostis bona dare filiis vestris; praevidens autem quosdam obtendere paupertatem, et praeceptum velle eludere,facultates. Excusatio verisimilis hominem potest placare, Deum non potest fallere
Abbreviated transcription (Latin):
saciari. ita ut non noce¬
at satietas. ⁊ esucire. ita
ne deficiam ⁊ penuriã
pati. qiua nec depenu
ter extollit ⁊ penuria
sum etequi eo ꝯfortãte
qui me docrot ⁊ hoc est
ꝙ dit. omnia possum
tilium. qui me ꝯfortat

Expanded text:
satiatus, ita ut non noceat satietas, et esurire, ita ne deficiam, et penuriam pati, quia nec de penuenter extollit, et penuria sum exsequi eo confortante qui me docuit. Et hoc est quod ait; omnia possum ejus auxilium, qui me confortat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ xp̃m facta est pax ⁊
reconciliatio. hic poñ
ad gentes ꝑtinere.⁊
misit cis p̃cticare. ⁊ fa¬
cit pati ꝓeis ut mag̃
sint do̾ grati. abultĩ¬

Expanded text:
m facta est pax et reconciliatio, hic ponitad gentes pertinere, et misit eis praedicare, et facit pati pro eis, ut magis sint Deo grati.
Abbreviated transcription (Latin):
est pec̾co .i. similituctine carais poct̃i qr maorien¬
do camis mortalitate exutus est. ⁊ est sensu
fecit eum pec̃em .i. mortalem. Ita ⁊̃ et male¬
dictum accipitur ⁊ ꝓmorte quede maledõ
uerit. ut u̾e dcm̃ inlege intłligat᷑ malediet᷑
omnis qui pendet in ligno. Qui est maledict

Expanded text:
est peccato, id est similitudini carnis peccati, quia moriendo carnis mortalitate exutus est. Et est sensus: Fecit eum peccatum; id est mortalem. Ita etiam maledictum accipitur pro morte, quae de maledicto venit; ut vere dictum in lege intelligatur: Maledictus omnis qui pendet in ligno . Quid est maledictus
Abbreviated transcription (Latin):
.I elector demundo
fibi reꝯilians. quałr
hoc modo reconciliatis
inpuniens eternalit᷑
inillis delicta ip̃oꝵ. tã
originalia qm̃ actua¬
lia ⁊ posuit .q. hoc ͤa

Expanded text:
est electos de mundo sibi reconcilians. Qualiter? hoc modo reconcilians, non puniens aeternaliter in illis delicta ipsorum, tam originalia quam actualia, et posuit. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ne ho estimet ase ip̃o eẽ qd̾ si in potestate haberet
ñ utiq posc̾et. s ⁊ ip̃m orare ex grã est. nłła enim
oratioris p̃ceclunt ⁊ ñtita. quib ñ gcatuita dẽtur
am ciuid ore

Expanded text:
ne homo existimet a seipso esse: quod si in potestate haberet, non utique posceret, sed ipsum orare ex gratia est. Nulla enim orationis praecedunt merita, quibus non gratuita dentur, s, quid ore
Abbreviated transcription (Latin):
hec ideo dicit. ut maiꝰ¬
lltam. mitum spei uideatur. ⁊ iõ dẽbeat salita¬
crescit hoc tu̾itum clum ꝑ panenttam que est
adũsoꝵ dui. expectamus. adhuc innanis agen¬
teq que fub celosunt uideo gemimus qi pati¬
entes adu̾sa expectamus qd̾ ñ tutemꝰ. ⁊ hec
omina nob̾snt ex sp̃u. st Sintilit̾ aũt q. nĩ¬

Expanded text:
Hoc ideo dicit ut majus meritum spei videatur, et ideo debeat salvacrescit hoc meritum, dum per patientiam, quae est adversorum, diu exspectamus, adhuc in vanis agentes quae sub sole sunt. Et ideo gemimus quia patientes adversa exspectamus quod non videmus, et haec omnia nobis sunt ex spiritu. Similiter autem.
Abbreviated transcription (Latin):
est. iustitia sic¬
iustitia legis. ita dix̃
moyses.s de iustitia
que est exfide .i. de iui¬
stitia fidei. Sic moyseᷤᷤ
dicit indent̾onomio.

Expanded text:
e justitia fijustitia legis ita dixit Moses; sed de justitia quae est ex fide, id est de justitia fidei, sic Moses dicit in Deuteronomio:
Abbreviated transcription (Latin):
tiẽtut. si seruaretur .i. uiuebant ectiendo
legem. Uuocat hic ustitam legis oꝑa iua
legalia. Unde et in moyse ita habetur
qlli fecit ea utiet i illis. Timebatit u¬
tiq tie si ñ ea fecissent pat̾entur lapiditio¬
nem. ut aliguid hiuusmodi. Uiuet ento
in ea .i. habebit hor pa utt eno¬
pumatut. ũ estgͦ magna iustuta tim̾e:
nec habet mituti aput᷑ d̾m. lliudi non
d̾m. aliud ñ omĩo uestificari qui omĩo
non iustificatiu. uec illa seritat que tp̃a¬
le hñt p̾mium: nec illa que ct̾uriti.¬

Expanded text:
iebat, si servaretur, id est vivebant faciendo legem. Et vocat hic justitiam legis opera illa legalia. Unde et in Mose ita habetur: Qui fecerit ea, vivet in illis . Timebant utique ne si non ea fecissent, paterentur lapidationem, vel aliquid hujusmodi. Vivet ergo in ea, id est habebit hoc praemiumnec habet meritum apud Deum. Aliud est Deum, aliud non omnino justificari. Qui omnino non justificatur, nec illa servat quae temporale habent praemium, nec illa quae aet
Abbreviated transcription (Latin):
ułita. qr ꝑ mortem
utilis. S oꝑatur.
magnumquid in¬
fidei. nob̾. s inntaqua delactanm in tͥre¬
nis: oꝑat᷑ inuob. mortem et̾nam. Uł itaut

Expanded text:
uia per mortem utilis, sed operatur, magnum quid in nobis, sed vita, qua delectamini in terrenis, operatur in vobis, mortem aeternam. Vel ita, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsdam tbulatões enu¬
merat clicens. appori¬
adeo. ut neccta desint
stro. uł ñ destituam̃.
omnino adeo. qr ds̃¬

Expanded text:
sdam tribulationes enumerat, dicens: Aporiadeo ut necessaria desint.stro. Vel non destituimur omnino a Deo, q
Abbreviated transcription (Latin):
nĩtentione: ñ ꝓquestu. ⁊ sñ adnuxtione
corrupt̃õis. sicut dicliciinus ex d̾o. qui nos
egemus sicut
quidam com¬
mendaticiis

Expanded text:
intentione, non pro quaestu, et sine admistione corruptionis, sicut didicimus, ex Deo, qui nos egemus sicut quidam commendatitiis
Abbreviated transcription (Latin):
lii p̃dc̃is magis nos urgẽt qm erillio ẏsaie dũt enim
nobis. si ñ pot̾ant credere ꝗdͥ pecem est hominis tiõ
fatientis qd̃ ñ põt facere. si aũt ñ credendo pecea¬
uerunt potunt ergo cred̾e ⁊ñ fecerunt. si aũt pot̾¬
unt quomododicit eungłm ñ pot̾ant credere qr

Expanded text:
lii praedictis magis nos urgent quam ex illis Isaiae. Dicunt enim nobis, si non poterant credere, quod peccatum est hominis non facientis quod non potest facere. Si autem non credendo peccaverunt, potuerunt ergo credere et non fecerunt. Si autem potuerunt, quomodo dicit Evangelium, non poterant credere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ nisi ea haberent. ñ enim iõ quera qrͣ ad
peccandum cogit. qr futura hominũ pecc̃a
p̃nouit. illoꝵ enim pecẽa p̃scrrnit non sua.
Ideoq si ea que ille p̃scunt ip̃oꝵ ñ sunt ip̃oꝵ¬
ñ u̾a ille p̃scuit. s quia illuis ꝑscientia fal¬
li ñ pot sine clubio non alii s ip̃i peccant.

Expanded text:
 nisi ea haberent. Non enim ideo quemdam ad peccandum cogit, quia futura hominum peccata praenovit; illorum enim praescivit peccata, non sua. Ideoque si ea quae ille praescivit ipsorum non sunt, non vera ille praescivit; sed quia illius praescientia falli
Abbreviated transcription (Latin):
ut c̾scat uictitia. ⁊igla dei. sicut blasphemamur
nos apłi. nsic̃ auit quidam nos dr̃e factam᷑
.i. sicut imponit᷑ nob apłic blasphentando ãqͥ¬
ꝑsisi hominos non intłligentes ⁊ ad rephũ¬
denclum ꝓcliues. cum audissent a paulo ⁊ ab
alin apłis p̃cdicar ubi habundamt delictã
suꝑhabundauit ⁊ gr̃a. dix̃unt apłoc p̃dicaise

Expanded text:
ut crescat justitia et gloria Dei? Sicut blasphemamur, nos apostoli. Et sicut aiunt quidam nos dicere, id est sicut imponitur nobis apostolis blasphemando a qurversi homines non intelligentes et ad reprehendendum proclives cum audissent a Paulo, et ab aliis apostolis praedicari: Ubi abundavit delictum superabundavit et gratia ; dixerunt apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
nus detribulatõib
egit. ad eaꝵ toleranci¬
am eos inuitans. et
ciuiꝰ culpacorinthum
ñ uen̾at dixit᷑. hic ĩ¬
cipit sese ꝯmendare
⁊ ꝑsendodepͥmere. qͣi¬

Expanded text:
nus de tribulationibus egit ad earum tolerantiam illos invitans, et cujus culpa Corinthum non venerat, dixit: Hic incipit se commendare et pseudo deprimere. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Qum aũt uemssem
⁊ c̃. post int̾põitionẽ
de recipiendo formca¬
tore. redit ad ipõs ostẽ¬
dens qd̾sicut culpa eoꝵ
fuit qd̾ ñ uenit corm¬
thum. sic qo ñ ꝓfecit
Introade dum apd̾ eos¬

Expanded text:
um autem venissem, etc. Post interpositionem de recipiendo fornicatore redit ad ipsos, ostendens quod sicut culpa eorum fuit quod non venit Corinthum, sic quod non profecit in Troade, dum apud eos
Abbreviated transcription (Latin):
tatem corꝑis quã fac̃
caritas ⁊ de hiis oĩb
grati estote deo docen¬
tes ⁊ uosalios que
ignoratis ꝑ uos ⁊ ꝯ
de scitis ut doctrina fi
supra d̾m laudori in
riet exultari hortat᷑
ut magniticet᷑ dũs
cuiꝰ magist̾io inuitu¬
ꝑabiles it discipłi. q̃¬

Expanded text:
tatem corporis quam facit charitas. Et de his omnibus grati estote Deo docentes, et vos et alios quem ignoratis per vos. Et de scitis, ut doctrina fisupra Deum laudari in ri, et exaltari hortaturut magnificetur Dominus, cujus magisterio invituperabiles sunt discipuli.
Abbreviated transcription (Latin):
honorando ñ audet cotichie sume ⁊lius ho¬
norando ũ audet ullo cdie pt̾mitt̾e. ꝯtemptũ
solum ñ uult iste cibus sic̃ mannafastidurm
queritur quomodo hic aliquis manducans
dicatur uidicium manducare. cũ dñsdicat.
quo manducant tam mali qm̃ bom. Alt̾um
sp̃ualem. quosoli boni manducant scd̾m illo̾.
Quid est xp̃m manducare. ñ hoc solum est i¬
sacram̃to corpus eiue accꝑe. s inipomanere¬

Expanded text:
honorando non audet quotidie sumere, et alius honorando non audet ullo die praetermittere. Contemptum solum non vult iste cibus, sicut nec manna fastidium.quaeritur quomodo hic aliquis manducans, dicatur judicium manducare cum Dominus dicat: quo manducant tam mali quam boni, alterum spiritualem quo soli boni manducant, secundum illud: Quid est Christum manducare? Non est hoc solum in sacramento corpus ejus accipere, sed in ip
Abbreviated transcription (Latin):
tante rei sacm̃tum adiuditium cotidie accodat
de hac sp̾itali manducatõe ait aug̃. Ut quid pa¬
ras dentem ⁊ uentrem crede ⁊ manducasti.
deo int̃ uos¬
imaginem fut᷑i iudi

Expanded text:
tantae rei ad judicium quotidie accipiat. De hac spiritali manducatione ait Augustinus: Utquid paras dentem et ventrem? crede et manducasti. Ideo inter vosimaginem judicii
Abbreviated transcription (Latin):
re ñdum ueniat. scitis .s. q
cliscessio. detineat dico ita tñ ut reuelet᷑
.i. ut manifestius frat in tp̃r suo .i. sibi
tiam. aderit cliscessio ab utroq imꝑio
tudo gentium intrat ad fidem reuele¬
bitur cdiscessio a fide qñ refrigescet cantaᷤᷤ
multoꝵ ⁊ habundabit iqutas ⁊ tũc
ueniet antixp̃c ⁊ sic instabit clies dñi.¬

Expanded text:
re nondum veniat, scitis, scilit discessio. Detineat, dico, ita tamen ut reveletur, id est ut manifestus fiat in tempore suo, id est sibi tiam aderit discessio ab utroque imperio, tudo gentium intrat ad fidem, revelabitur discessio a fide quando refrigescet charitas multorum et abundabit iniquitas, et tunc veniet Antichristus, et sic instabit dies Domi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c ⁊iustitia. ⁊ beatitu¬
do. modo. o frẽs dico.i.
homine fẽm suis herettib firmum est qr nemo
ut alit de reb illis disponat. s est ui auc. õium
testatoris similit̃. testam̃tum .i.ꝓmissionem di

Expanded text:
 justitia et beatitudo. Modo, o fratres, dico, id m, suis haeredibus firmum est, quia nemo ut aliter de rebus illis disponat, sed est in auctoritattestatoris, similiter testamentum, id est promi
Abbreviated transcription (Latin):
in aptatione similitudinis. s ex eo aliqͣntulum
obscuratur. qr añqͣm illud inferat ꝓmittit.cͥ
uideatur. iꝯmutabilis sponsio. ⁊ hoc est. qd̃

Expanded text:
in aptatione similitudinis, sed ex eo aliquantulum obscuratur, quia antequam illud inferat, promittit videatur incommutabilis sponsio. Et hoc est q
Abbreviated transcription (Latin):
Noli gͦ erubescẽ de cruce
ne liunguam expauescaᷤ
alienam. de qua cͧcent
ũ erubesc̾emus: eam in
ip̃a fronte .i. inpudoris
donucilio locaugnius.
sedes est uecũdie figit᷑
ut de noĩe eiꝰ fides non
erubescat. ⁊ mag̃ dei
głam qmͣ hominum
diligat. Signũ uet̾is
in libera fronte. ibi em̃¬
crucifixum. in mundus cdifiue est ut me ñ
teueat ⁊ego mundo. ut ñ teneam. quiaũ
ogdiumundo aliquid cupio. nec ip̃e suñ ad
uiine cognoscit. sic̃ dñs ait uerut enĩ pͥn¬

Expanded text:
Noli ergo erubescere de cruce ne linguam expavescas alienam: de qua cruce ut non erubesceremus, eam in ipsa fronte, id est pudoris domicilio locavimus. sedes est verecundiae figitur, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam quam hominum diligat. Signum veterisin libera fronte. Ibi ecrucifixum, mihi mundus crucifixus est, ut me non teneat, et ego mundo, ut eum non teneam. Quia nec ego in mundo aliquid cupio, nec ipse aliquid suum in me cognoscit, sicut Dominus ait: Venit prin
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ est gnͣde ludibruumimpiis. gñde miffium
piis. hoc gͦ opprobrium. i.deformitare xp̃i ñ eru¬
bescamus. s uen̾em̃. deformitas eni p̃i te format
ñ deformis ille eẽ uoluiss: tusdamam qm̃ ꝑdidisti
ñ recepisses. pendebat gͦ inc̾ce defonnis. s deformi¬
tas illuis pulcͥtudo nr̃a erat. In hac gͦ defotim¬
tate głemur. cuiꝰ siguum infronte portamꝰ. dehͣ
deformitate non erubescamus. s gaudeamꝰ c̃ apło

Expanded text:
quod est grande ludibrium impiis, grande mysterium piis. Hic ergo opprobrium et deformitatem Christi non erubescamus, sed veneremur. Deformitas enim Christi te format; nisi deformis ille esse voluisset, tu formam quam perdidisti non recepisses. Pendebat enim in cruce deformis, sed deformitas illius pulchritudo nostra erat. In hac ergo deformitate gloriemur, cujus signum in fronte portamus. De hac deformitate non erubescamus, sed gaudeamus cum Apostolo,
Abbreviated transcription (Latin):
nune clũm. nec mundus iam se th igerit
⁊ego ccͣ eum sumfortis. ¶ tuota qr
cit. dum Alio intentum insius actib rape
ꝯtendit. s nec paulus munlum cupit. nec
mundus eum. ut induob mortuis uent᷑
ueutrum itidet. quiag nec paulue m̃cdi
głamquerebat. nec amundi gła ip̃e q̃re¬
batur. iõ ⁊ se muñdo. ⁊ munndum sibi esse¬

Expanded text:
um, nec mundus jam se mihi ingerit, et ego contra eum sum fortis. Et nota quia s eum conspicit, dum alio intentum in suis actibus rapere contendit; sed nec Paulus mundum cupit, nec mundus eum: ut in duobus mortui neuter neutrum videt. Quia igitur nec Paulus mundi gloriam quaerebat, nec a mundi gloria ipse quaerebatur, ideo et se mundo et mundum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m sc̃m leges meas. ecoe testam̃tum.ł
clico ita .s. dando. legec meis. ecce testam̃¬
tum. inm̃tes .i. intelligenttas illoꝵ ñ
intabuł lapideis sic̃ illuo uetue in lapi¬
descͥptum fuit. ⁊ettam incorda eoꝵ .i.
inuoluntatee. qr intłligent ⁊ uolun¬
tate ẜuaburit suꝑscham eae. scͥbaui ut

Expanded text:
 sanctum leges meas. Ecce testamentum. dico, ita, scilicet dando leges meas. Ecce testamentum, in mentes, id est intelligentias illorum. Non in tabulis lapideis sicut vetus in lapide scriptum fuit. Et etiam in corda eorum, id est in voluntates, quia intelligent, et voluntate servabunt, superscribam eas. Scribam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tismatis. ⁊ lauacrumre¬
gñationis. solutꝰ est ⁊¬
ip̃e reatus. cumguo e¬
ras natue ⁊ quicquid¬
antea dsenfisti male cõ¬
cupiscentie. siue agita¬
ue actõne dem̃n qui ff¬

Expanded text:
tismatis et lavacrum regenerationis solutus est,ipse reatus cum quo erat natus, et quidquidonsensisti male concupiscentiae, sive cogitave actione. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
Iam macedontã
ꝑtransibo. insi non¬
est opris mouebo.
aput uos forfitan¬
mnanebo uł etram
hyemabo. quia mił
ibi. sicut medicus
moram habet ubi
multi egrotant.¬
Uentam ad uos¬
dico. ut et rios

Expanded text:
oniam pertransibo, ubi noest opus morari. Apud vos autem forsitanmanebo, vel etiam hiemabo, quia multda sunt ibi, sicut medicus moram habet, ubi plures aegrotant.Veniam ad vosdico, ut et vos
Abbreviated transcription (Latin):
die docens gñtes. oba
securus qr ꝓ tͥbulatio¬
nib magna ei ꝓmiᷤᷤ¬
sa merces est s̃ ꝯfun¬
ditur. s głatur inp̃s¬
suris. quo aũt b̾ spec¬

Expanded text:
die docens gentes. Ob qSecurus quia pro tribulationibus magna ei promissa merces est, non confunditur sed gloriatur in pressuris. Quo autem haec spec
Abbreviated transcription (Latin):
per spiritũ
sanctum
qui habi¬
tat in nob̾.¬
sunt ame
om̃s qui in
asia sunt.
ex quib ẽ
⁊ hermoge¬
nes. Set
ri domui.¬
qr sepe me
refrigarrit
⁊ cathenam
meam non
erubuit. s
cum romã
uenisset sol¬
licite me q̃si¬
uit et inue¬
nit. Set illi

Expanded text:
per Spiritum sanctum, qui habitat in nobsunt a me omnes qui in Asia sunt, ex quibus est et Hermogenes. Det rdiam Domiquia sępe me refrigerauit, et catenam meam non erubuit. Sed cum Romam uenisset, solicite me qu ę siuit, et inuenit. Det illi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ⁊ ignobilitatem. ut ñ pudeat p̃dica¬
re ⁊̃ ea uerba eungłii que quidam horcent.
eodemmodo exhibramus nos ministros ꝑ infamiã
fidei. uł aliciuus alterius rei. ⁊ boitam famaᷤ
.i. si inf̾amamur de aliquo scelere. Uł bonam¬
famam hiñs de aliquo bono oꝑe. Item ex¬
eamus nos deo habiti. Et seductores.¬

Expanded text:
sunt, et ignobilitatem, ut non pudeat praedicare etiam ea verba Evangelii quae quidam horrent. Eodem modo exhibeamus nos ministros, per infamiam, fidei vel alicujus alterius rei, et per bonam famam, id est si infamamur de aliquo scelere. famam habeamus de aliquo opere. Item exhibeamus nos Deo habiti ut seductores
Abbreviated transcription (Latin):
na cliabłi indͥdunt qui ꝑmicto ore neclum ctis¬
cipłi fumt magistri. Oportet aũt il.t.h. bo.¬
uõn solum a fidelib s
.i. ab infidelib. ħ clau¬
sula ꝯgruit pͥncipio.¬

Expanded text:
na diaboli incidunt, qui puncto horae necdum discipuli fiunt magistri. Oportet autem illum tesnon solum a fidelibus, sed est ab infidelibus. Haec clausula congruit principio
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m eẽ. it ñ incidat
les debeant eẽ ctiacone
bit̾is acciꝑet non de
b lingnes. ut qui sem¬
mant cliscordias. uon
multo uino deditos.
sectantes. ut qui freꝗ̃¬
ter hoc agunt turpe¬

Expanded text:
pum esse, ut non incidat les debeant esse diacones. byteris acciperet, non de bilingues, ut qui seminant discordias, non multo vino deditos, id sectantes, ut qui frequenter hoc agunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tere coner ueor nead intłsigend̾ diffitilior sir ip̃a
expõitio. Euitar tñ qñtum dominus adiiuat bͥ¬
uiter ⁊clilucide qnͣtum pot̾o expedire q̃ sentio
Suꝑ fundam̃tum gͦ xp̃iane fidei. Alius sĩedifica
quomodo placeat deo. Altus eclificat suꝑlrc fimda¬
tales cupiclitates ut auuti siue animi dolore
ñ posfint. Qui gͦ adhuc amant scłaria ⁊ nego¬

Expanded text:
 difficilior sit ipsa expositio. Enitar tamen, quantum Dominus adjuvat, breviter et dilucide, quantum potero, expedire quae sentio. Supra fundamentum Christianae fidei, alius superaedificaquomodo placeat Deo; alius aedificat super hoc fundatales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Qui ergo adhuc amant saecularia, et nego
Abbreviated transcription (Latin):
possunt hommes
facile seluci. ⁊ ille
qui hoc facit est
ambłans frustra.
quia quicquid a
rectore est. ip̃edico

Expanded text:
possunt homines facile seduci. Et ille qui hoc facit, est ambulans frustra, quia quidquid agrectore est. Ipse dico
Abbreviated transcription (Latin):
ritia .i. largiendi
tenacitate moiri ut ñ
est. in largiendo. cuipi¬
dus mnaccipiendo. hoc
iõ dicit quia fortassiᷤ¬
ꝓpͥam facultatem uo¬

Expanded text:
ritia, id est largiendi tenacitate. Monet ut non sest in largiendo, cupidus in accipiendo. Hoc ideo dicit, quia isti fortasspropriam facultatem vo
Abbreviated transcription (Latin):
legis. Uel custodielimur
diebamur.dico: ꝯclusi.
erat. qĩ mergastulis seruire coacti. conclusio eoꝵ
ad ꝑuttem s ad utilitatem ualuit eis qui c̾oid̾ũt
cognutio enĩ maioris egrituctins.⁊ desid̾ari medi¬
cum uehem̃tius fecit ⁊ dilgi ardentius. custodie¬
bamur dico. ut sic assueti duceremur. ineam. idest
multa aꝑta sunt. que pͥus obscura erant. quia
occulta fuit fides in antiquis que fides domum d̾i
est. sicut ⁊ gr̃a. in quo enĩ nr̃m pͥue erat fides qm¬
hũit. quid gͦ unilitatis post fidem hũit: ncħ.¬
tłiebat ad t̾idem. itaq

Expanded text:
s Vel, custodiebamur diebamur dico, conclusi, quasi in ergastulis servire coacti. Conclusio eoruad perniciem, sed ad utilitatem valuit eis qui crediderunt. Cognitio enim majoris aegritudinis et desiderari medicum vehementius fecit, et diligi ardentius. Custodiebamur, dico, ut sic assueti duceremur in eam, scilicet multa aperta sunt quae prius obscura erant, quia occulta fuit fides in antiquis, quae fides donum est Dei, sicut et gratia. In quo enim nostrum prius erat fides, quhabuit, quid ergo utilitatis post fidem habuit? Niiebat ad fid
Abbreviated transcription (Latin):
soł iuor ctignitas
etequetur que cen¬
liinari uo cłatitati
ꝓpatur aioꝵ dignitaᷤ. qui sexagesimũ nũm
hñt. stellis uo. qui t̾cesimum nũmq̃sierunt
Tetrns aũt stelt ⁊ omnrum nouislimiss ꝑfidoꝵ¬

Expanded text:
nitas exaequetur, qui cenlunari vero claritati comparetur illorum dignitas, qui sexagesimum numerum habent; stellis vero qui tricesimum numerum quaesierunt. Tetris autem stellis et omnium novissimis perfido
Abbreviated transcription (Latin):
ad̃ excusationem ñ habebunt de pecẽo infidelita¬
tie. quia uenit ⁊ locutus est eie. de quo hñt excu¬
sationem illi quib nec ꝑse nec ꝑ suos locutue ÷
qui tñ ñ effugient dampiationem qr qui sine
lege peceuierunt sñ lege ꝑibunt. leuiora tñ passu¬
ri. qr cui plus ꝯmitãtur: plus ab eo exigitur.

Expanded text:
quod excusationem non habebunt de peccato infidelitatis, quia venit et locutus est eis , de quo habent excusationem illi, quibus nec per se, nec per suos locutus est, qui tamen non effugient damnationem, quia qui sine lege peccaverunt, sine lege peribunt, leviora tamen passuri. Cui enim plus committitur
Abbreviated transcription (Latin):
legem .i. ⁊̃ ꝑ legis p̃uaricatione iuquo
dgrgrauat eos. Qui ergo noũiunt dii¬
nã mandata. auffertur ab eis excusatio:
qͣmi solent hr̃e uoiẽs de ignorantia. s nec
ĩi sũ pena etunt qui logem dei nescint
qmͣ nescientem: si tñ iõ fugiendũ est adig¬
norantie tenebras. ut meis quisq ercusat¬
onem requitat. Alud est em̃ nescuuise. Qud̃

Expanded text:
m pro legis praevaricatione, in quo aggravat eos. Qui ergo noverunt divina mandata, aufertur ab eis excusatio quam solent habere homines de ignorantia, sed nec ipsi sine poena erunt qui legem Dei nesciunt; quam nescientem, non tamen ideo fugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisque excusationem requirat. Aliud est enim nescisse, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
titus ꝑ om̃ia repbaretur. uł ne diabłs
lit expectantib aliqua fraude ullud̾et
corrigit ⁊ asꝑius inquietos ⁊ est inten¬
tio apłi in hac epła bonos ⁊quietos ad
pacĩam mon̾e. ⁊ inquietos corrig̾e ⁊ q̃
obscure inp̃cedenti epła dix̃at: hic aliqͣte¬
nus aꝑire. Modus talis pͥmum salutat
dem̃ gr̃as agit de bonis eoꝵ postea mo¬
net ad patienttam. ⁊ ꝯstantiam. Iude
deabolitione romam regni ⁊ int̾fec¬
osos corripiant obsecrat. p̃mittit añt

Expanded text:
titus per omnia reprobaretur, vel ne diabolus hoc exspectantibus aliqua fraude illuderet. Corrigit etiam asperius inquietos. Et est intentio Apostoli in hac Epistola bonos et quietos ad patientiam monere, et inquietos corrigere, et quae obscure in praecedenti Epistola dixerat hic aliquatenus aperire. Modus talis: primum salutat, deinde gratias agit de bonis eorum, postea monet ad patientiam et ad constantiam. Inde de abolitione Romani regni et de interfecosos corripiant obsecrat. Praemittit aut
Abbreviated transcription (Latin):
cha enim non sictit
quidam estimant. g̃¬
cum nom̃ est: s hebreum. oportunissimeᷤ
tũ occurrit in hoc noĩe. quedam ꝯgruentta
uttaq linguaꝵ. qr enĩ pati g̾ce aut pach̃i
pͥmum pascha celebrauit ppłs dei. qñ ex
egypio fugiẽntes mare rubrum tnsierũt
tiunc figura illa ꝓpħica inilitate oplea
cum siciũ uis ad mimolandum ducit ip̃c
cuius sanguine illinitis postib nr̃is .i. cuiꝰ

Expanded text:
cha enim non sicut quidam existimant Graecum nomen est, sed Hebraeum. Opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. Quia enim pati, Graece uia tunc primum pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes mare Rubrum transierunt. Nunc figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis ad immolandum ducitur Christus, cujus sanguine illitis postibus nostris, id
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ñ hoc iubeo castitati. s ꝑmito in¬
firmitati. ñ est laudabile s ueniale. s
forte aliquis dicet. si hoc fm uentam ꝯ¬
nec uir nec mulier
potestatem sui corꝑiᷤᷤ¬
habet. ergo: Noli. frau.¬

Expanded text:
at: Non hoc jubeo castitati, sed permitto infirmitati, non est laudabile, sed veniale. Sed forte aliquis dicet, si hoc secundum nec vir nec mulier potestatem sui corhabet, ergo nolite frau
Abbreviated transcription (Latin):
s libitim obsequitur: cũgͥ culpabilis ñ fit
qfiandi intentione cc̃tubitus. qui ppłs nup¬
tiuet ad se ignosci fatiut pp̃ se. n eni istẽ
dcubitus quo ẜuitur anpiscentie agit᷑ ut
impleaturfetus quem postulant ĩmꝑtie.
fidem thori ẜuant. ⁊ ꝓlis suscipiende c̃a intt̃¬
q sexum cominiscen̾t. ⁊ impietatem seꝑa¬
tionis hortent.

Expanded text:
sed libidini obsequitur. Cum igitur culpabilis non sit generandi intentione concubitus, qui proprie nupd non pertinet ad se, ignosci faciunt propter se. Neque enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, agitur, ut impleatur fetus quem postulant nuptiae. fidem thori servant, et prolis suscipiendae causa utrumque sexum commiscent, et impietatem separationis horrent.
Abbreviated transcription (Latin):
Apłe. ut duemat inre
uxoria. ne dissensioge¬
ileret fornicationem.
Nolite dico nͥ forte ex
ut uacetis expeditiꝰ
õratiomi. ut enĩ mise¬
reatur d̾s: mundius
exoranduo est. simũ
declucatur oratio.

Expanded text:
 ut conveniant in re uxoria, ne dissensio generet fornicationem. Nolite dico, nisi forte ex ut vacetis expeditius orationi. Ut enim misereatur Deus, mundius exorandus est. Et si deducatur oratio.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ castos sic̃ meip̃iti
qñtum ad beniuo¬
lum ⁊ sollicitum
talde si fieri posset
uolebat ẽẽ sicut se¬

Expanded text:
e castos sicut meipsum. Quantum ad benevolum et sollicitum tales, si fieri posset, volebat esse sicut se
Abbreviated transcription (Latin):
cesit.Aple g petm̃ st̃ nuptie. cu enĩ uenia nii
peceato acectitur: plane qd̾ infirmitati ocessit
toꝵ ubi est inꝯtinentie malum. In ꝯtinentie
malum est ꝙ rur cognoscit uxorem ⁊̃ ultra
necc̃itatem ꝓcreandi lib̾os s ⁊ ibi est nuptraꝵ

Expanded text:
ergo peccatum sunt nuptiae; cui enim venia nisi peccato conceditur? Plane quod infirmitati concessit torum ubi est incontinentiae malum. Incontinentiae malum est, quod vir cognoscit uxorem etiam ultra nec
Abbreviated transcription (Latin):
adult̾iora do̾ meo
dico. ciui fuio. quẽ
⁊ tu sequere. seruio
dico: edoctus aꝑge¬
antiqũis patrib.
uacob. ⁊ aliis qui

Expanded text:
ad ulteriora. Deo meo, dico, cui servio, quem et tu sequere. Servio, dico, edoctus a progeantiquis patribus, et Jacob, et aliis qui
Abbreviated transcription (Latin):
quigaudeo de te
bonõ: implerer
gaudio de ci ꝑfr̃o.
Uñ subdit. ut g̾au
gaudio. de tua ꝓ
dimissus. paratus
cum eo ire ad om̃a
at. ego dico accipi¬

Expanded text:
qui gaudeo de te bono, implerer gaudio de te perfecto. Unde subdit: Ut gaudigaudio, de tua pedimissus, paratus cum eo ire ad omniaat. Ego, dico, accipi
Abbreviated transcription (Latin):
multa fiunt ui orbe om̃ła tñ spectant ad imꝑiũ d̾i
quippe erat orb̾ qnͣtum ad filium dei. qui semꝑ erat.
⁊ne de alto orbe dispcitare intłłig̾et᷑. addit. de quo or¬
be loquumn᷑. hoc addidit nem̃tem aucditoris errare re¬
linqueret. dum alius quereret᷑ orbis hunc ergo

Expanded text:
multa fiunt in orbe, omnia tamen spectant ad imperium. Squippe erat orbis quantum ad Filium Dei qui semper erat, et ne de altero orbe disputare intelligeretur, addit de quo orbe loquimur. Hoc addit ne mentem auditoris errare relinqueret, dum alius quaereretur orbis. Hunc ergo orbem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est. Noli głiari adu̾sus ramos fractos ⁊
noli insultare mał altius ⁊ si enim putataest
oliua ñ tñ aͥmputata illisuꝑbi ⁊ blasphemi ꝑ¬
fragm̃tum iam ñ ibi funt. oleaster ñ ibi erat
humilitatem ĩ nseri m̃uit. illi amiserunt rã¬
dicem: iste tenuit eam. ⁊ fc̃s est sorus radi

Expanded text:
hoc est, Noli gloriari adversus ramos fractos, id est noli insultare malis alterius. Et si enim putata est oliva non tamen amputata. Illi enim superbi fragmentum jam non ibi sunt; oleaster non ibi eratilitatem inseri meruit; illi amiserunt radicem, iste tenuit eam. Cum ergo audi
Abbreviated transcription (Latin):
qr non credentib multis uideoꝵ gentes insite
funt ꝑf̾idem: inspeꝓmissionis ⁊t dolor esset
solet. Hic aũt ñ bona in uonam. Dicit enĩm
oleastrum inscrtum ut succulus fructum radicis
afferat. noli ergo gaude̾ inincredulitate illoium.
ut enumait sasonion clisplicet do qui insultat ma¬
lis alt̾ius. nec eium c̃a gentium abiecti sunt s qr

Expanded text:
 non credentibus multis Judaeorum, et gentes insitae sunt per fidem in spe promissionis, ut dolor esset solet. Hic autem non bona in bonam. Dicit enim oleastrum insertum, ut surculus fructum radicis afferat. Noli ergo gaudere in incredulitate illorum. Ut enim ait Salomon: Displicet Deo qui insultat malis alterius. Nec enim causa gentium abjecti sunt, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
habet. ubi suum ui¬
postea monet ad p̃di¬
cancdum ⁊ ad pac̾tam
apłc xp̃i ih̃u. cuius officii tues ꝑticeps ꝑfice
ergo debitum officii opus. apostolus dico.¬

Expanded text:
habet, ubi suum viPostea monet ad praedicandum, et ad patientiam i Jesu, cujus officii tu es particeps. Perfice ergo debitum officii opus. Apostolus, dico
Abbreviated transcription (Latin):
patiendo infirmis sñ
pace .i. inquietantes
alios cͥminacores .i. cͥ
men aliis imponenteᷤ
uł detractores.fãntã¬

Expanded text:
patiendo infirmis; sine pace, id est inquietantes alios; criminatores, id est crimina aliis imponentes, vel detractores fama
Abbreviated transcription (Latin):
fint. s quia ꝑua st̃ adm̃itum collorandum.
ꝓmissa bona p̃t̾ita enĩ mala: post tͥgum oꝑ
poñe. ut inea que nob̃ ꝓraiituntur inten¬
damus. gͦ nec ex p̃t̾ita ui̾ta. nec exp̾senti
delectari debenius. reuccanduo est animꝰ
arecordandis cum quadam ctilectione p̃¬
t̾itis nalis ⁊ icum quadam ꝯcupiscẽtia
fruencti ne redeamꝰ cordem egyptum.
uitam gͥ p̃tltam malam obsutioere s

Expanded text:
sint, sed quia parva ad meritum collocandum, missa bona. Praeterita enim mala post tergum oportet ponere, ut in ea quae nobis promittuntur intendamus. Ergo nec ex praeterita vita, nec ex praesenti delectari debemus: revocandus est animus a recordandis cum quadam delectatione praeteritis malis, et cum quadam concupiscentia fruendi ne redeamus corde in Aegyptum. Vita