comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
greca exemplaria manifestissimã
iurationem ẽẽ conuncunt᷑. Quan¬
tum ergo in ipso ẽ non uirat apłs.
Non enim appecit iurationem cu-¬
piditate aut delectatione uiran¬
di Amplius ẽ enim quam ẽ ẽ.
non. non. et ideo amalo ẽ. s infir¬
mitatis aut incredulitatis eorum:
qui non aliter mouentur ad fidẽ:
Deinde ueni in partes sẏriȩ et cilitiȩ:
Eram autem ignotus facie eccłiis
iudee quȩ in xp̃o sunt. Animad¬
u̾tendum non insola iherosolima
iudeos inxp̃o credidisse. nec cam
paucos fuisse. ut eccłis gentium
miscerentur: s tam multos ut ex
illis eccłie fierent: Tantum autẽ
Taudientes erant. quia qui aliquan¬
do nos ꝑsequebatur. nunc ȩuan¬
głitat fidem quam aliquando
uastabat: et in me clarificabãt
dm̃ Hoc ẽ quod dicebat. non se pla¬
cere hominib utiq ꝑ seipsum:
Put in illo magnificacetur dĩ:
hoc ẽ quod etiam dominus dicit
Luceant oꝑaura coram hominib
ut uideant bona facta ur̃a et
głificent patrem ur̃m qui inces ẽ¬

Expanded text:
graeca exemplaria manifestissimam jurationem esse convincunt. Quantum ergo in ipso est, non jurat Apostolus: non enim appetit jurationem cupiditate aut delectatione jurandi. Amplius est enim quam, Est, est; Non, non; et ideo a malo est , sed infirmitatis aut incredulitatis eorum qui non aliter moventur ad fidem. Deinde veni in partes Syriae, et Ciliciae. Eram autem ignotus facie Ecclesiis Judaeae, quae in Christo sunt. Animadvertendum, non in sola Jerosolyma Judaeos in Christum credidisse, nec tam paucos fuisse, ut Ecclesiis Gentium miscerentur; sed tam multos, ut ex illis Ecclesiae fierent. Tantum autem audientes erant quia qui aliquando nos persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Deum. Hoc est quod dicebat, non se placere hominibus, utique per seipsum, sed ut in illo magnificaretur Deus: hoc est quod etiam Dominus dicit, Luceant opera vestra coram hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coe
Abbreviated transcription (Latin):
legistis: Scriptum est enim qm̃
abraham duos filios habuit:
et cet̾a ut ꝑ eandem legem sp̃u¬
aliter intellec̾tam: morerentur
carnalib obseruationib legis:
Quod autem adiungit: ut deo
uiuam: dõ uiuit qui sub deo
est. legi autem qui sub lege
ẽ. Sub lege aut̃ uiũ in quãtũ qq peccõr¬

Expanded text:
legistis? Scriptum est enim quod legistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit , etc., ut per eamdem Legem spiritualiter intellectam morerentur carnalibus observationibus Legis. Quod autem adjungit, Ut Deo vivam; Deo vivit qui sub Deo est; Legi autem, qui sub Lege est: sub Lege autem vivit, in quantum quisque pecc
Abbreviated transcription (Latin):
bas antea quam nunc edificas.
preuaricatorem de constituis: S
illam non destruxit.: quia destrui
non potest. Hancuerd suꝑbiã uere
destruxerat. constanterq destrue¬
bat quia destrui poterat: Et idõ
non ille preuaricator ẽ hem uerã
cum conaretur destruere. et postea
ueram eẽ. ac destruinon posse
cognosceret: tenuit eam ut in ea
ȩdificaretur. s ille preuaricator. ẽ
qui cum destruxerit rem falsam.
quia destriu potest. eam rursus
dicit ut iam sub lege non eet:
s tamen ꝑ legem. siue quia ui-¬
deus erat: et tanquam pedagogũ
legem acceꝑat. sicut posteat mani¬
ut non sit necessarius pedagogꝰ.
sicut ꝑu ub̃a nutritur infans
ut iam ub̃ib non indigeat. et ꝑ
nauim ꝑuenitur ad patriam:
ut iam naui opus non sit. Siue
ꝑ legem sp̃ualiter intellectam
legi mortuus ẽ ne sub ea carnalit᷑
uiueret. Nam hoc modo ꝑ legẽ
legi ut morerentur uolebat cum
ess paulo postait. Dicite michi
sub lege uolentes eẽ. legem non

Expanded text:
bas antea, quam nunc aedificas, bas antea, quam nunc aedificas, praevaricatorem te constituis? Sed illam non destruxit, quia destrui non potest. Hanc autem superbiam vere destruxerat, constanterque destruebat, quia destrui poterat. Et ideo non ille praevaricator est, qui rem veram cum conaretur destruere, et postea veram esse ac destrui non posse cognosceret, tenuit eam ut in ea aedificaretur: sed ille praevaricator est, qui cum destruxerit rem falsam, quia destrui potest, eam rursus dicit, ut jam sub Lege non esset, sed tamen per Legem: sive quia Judaeus erat, et tanquam paedagogum Legem acceperat, sicut postea maniut non sit necessarius paedagogus: sicut per ubera nutritur infans, ut jam uberibus non indigeat; et per navem pervenitur ad patriam, ut jam navi opus non sit. Sive per Legem spiritualiter intellectam Legi mortuus est, ne sub ea carnaliter viveret. Nam hoc modo per Legem Legi ut morerentur volebat, cum eis paulo post ait, Dicite mihi, sub Lege volentes esse, Legem non
Abbreviated transcription (Latin):
tores appellant: tamen et nos
Non autem quererent iustificari¬
nisi essent peccatores. An forte qi
inxp̃o uoluerunt iustificari pecca¬
uerunt: quia si aam iusti erant:
aliud querendo utiq peccauerunt:
S si itaẽ inquit: ergo xp̾e peccati
minister ẽ quod utiq non pos-¬
sunt dicere. quia et iꝑsi nolebant nͥ
cͥcũcisiꝰ gentibus tradi euangłiũ
in xp̃o crediderant. Et ideo quod
dicit absit: non solus s cum ipsis
dicit: Destruxit autem suꝑbiam
głantem de oꝑibus legis. que de¬
strui deberet et posset: ne gr̃a fidi
uidẽtur non necessaria. si oꝑa legis
etiam sine illa iustificare crede-¬
rentur. Et ideo preuaricator. est:
si rursus illa edificat. dicers quod
oꝑa legis etiam sine gr̃a iustifi-¬
cant. ut xp̾c peccati minister in¬
ueniatur. Posset ergo illi obiciẽti ita¬
respõdẽ. Si enĩ quȩ destrui hec
eadem rusus edifico: preuaricato¬
rem meipsum constituo: Quid
ergo: quia fidem xp̃i obpugna¬

Expanded text:
tores appellant, tamen et nos tores appellant, tamen et nos Non autem quaererent justificarnisi essent peccatores. An forte quia in Christo voluerunt justificari, peccaverunt? quia, si jam justi erant, aliud quaerendo utique peccaverunt: sed, si ita est, inquit, ergo Christus peccati minister est. Quod utique non possunt dicere, quia et ipsi qui nolebant nisi circumcisis Gentibus tradi Evangelium, in Christo crediderant. Et ideo quod dicit, Absit, non solus, sed cum ipsis dicit. Destruxit autem superbiam gloriantem de operibus Legis, quae destrui et deberet et posset, ne gratia fidei videretur non necessaria, si opera Legis etiam sine illa justificare crederentur. Et ideo praevaricator est, si rursus illa aedificat, dicens quod opera Legis etiam sine gratia justificant, ut Christus peccati minister inveniatur. Posset ergo illi objici dicenti, Si enim quae destruxi, haec eadem rursus aedifico, praevaricatorem meipsum constituo, Quid ergo, quia fidem Christi oppugna
Abbreviated transcription (Latin):
tur: nec putarent euangłiũ
impleat opera legis adiuuante
infirmitatem suam non merito
suo s gra dĩ: non exigerent de
gentibus carnales legis obseruatio¬
nes. s ꝑipsam gr̾am fidi spũalia
opa legis eo ĩplere posse cognosce¬
rent. quoniam exoꝑib legi cũ suiꝰ uirib
quisq tribuit non gr̾e miseran¬
tis dĩ. Non iustificabitur om̃is
caro. idẽ omnis homo. siue om̃s
carnaliter sentientes: Et ideo
illi qui cum iam eent sub lege.
xp̃o crediderunt. non quia iusti
erant. s ut iustificarentur uene¬
runt ad gratiam fidi Peccatoꝵ
erant uidȩi. iam uetusta quadã
suꝑbia. tan quam ipsi iusti eeñt.
uidendo stipulam in oculo alie¬
no. & non trabem in suo Sedm
eorum morem locutus apłs
ait: Nos natura uidei. et non
ex gentib peccatores: idẽ quos
appellant peccatores. cum sint
et ipsi peccatores. Nos
inquit natura iudei cum gen¬
tiles ẽẽmꝰ. non quos ipsi pecca¬

Expanded text:
tur, nec putarent Evangeliumtur, nec putarent Evangeliumsti Jesu, ut impleat opera Legis, adjuvante infirmitatem suam, non merito suo, sed gratia Dei; non exigerent de Gentibus carnales Legis observationes, sed per ipsam gratiam fidei, spiritualia opera Legis eos implere posse cognoscerent. Quoniam ex operibus Legis, cum suis viribus ea quisque tribuerit, non gratiae miserantis Dei, non justificabitur omnis caro, id est, omnis homo, sive omnes carnaliter sentientes. Et ideo illi, qui cum jam essent sub Lege, Christo crediderunt, non quia justi erant, sed ut justificarentur, venerunt ad gratiam fidei. 16. Ib.erant Judaei, jam vetusta quadam superbia, tanquam ipsi justi essent, videndo stipulam in oculo alieno, et non trabem in suo. Secundum eorum morem locutus Apostolus ait, Nos natura Judaei, et non ex Gentibus peccatores; id est, quos appellant peccatores, cum sint et ipsi peccatores: Nos ergo, inquit, natura Judaei, cum Gentiles non essemus, quos ipsi pecca
Abbreviated transcription (Latin):
omĩb ualet autem hoc ad magͣui
humilitatis exemplum. quȩ maxi¬
ma ẽ disciplina xp̾iana. Humilita
te conseruatur caritas Nam nichil
eam citius uiosat: quam suꝑbia Et
ideo dominus non aie. tollite iugũ
meum suꝑ uos et discite a me qm
qua ͥ duana de sepulchris cada¬
uera ex suscito. atq omĩa demonia
de corporib hominum morbosq
depello. et cetera huiusmodi. s tolli¬
te inquit uigum meum. et discite
a me. quoniam mutis sum & hu¬
milis corde: Illa enim signa sunt
terum sp̃alium. mrtem autem
eẽ humilem: caritatis conseruatio¬
ẽ. Res ipse spuales sunt. ad quas
ꝑ illas ducuntur qui oculis cor¬
poris dediti fidem inuisibiliũ
quam de notis usitatisq non
possunt: de nouis & repentinis
uisibilib querunt: Si ergo et
uli qui cogebant gentes iudai¬
zare didicissent mites ee et hu¬
miles corde. quod a domino petrꝰ
didicerat: saltem correcto tanto
uiro ad imitandũ inuitaren¬

Expanded text:
omnibus. Valet autem hoc ad magnum omnibus. Valet autem hoc ad magnum humilitatis exemplum, quae maxima est disciplina christiana: humilitate enim conservatur charitas. Nam nihil eam citius violat quam superbia. Et ideo Dominus non ait, Tollite jugum meum et discite a me quoniam quatriduana de sepulcris cadavera exsuscito, atque omnia daemonia de corporibus hominum morbosque depello, et caetera hujus modi: sed, Tollite, inquit, jugum meum, et discite a me quia mitis sum, et humilis corde . Illa enim signa sunt rerum spiritualium: mitem autem esse et humilem charitatis conservatorem, res ipsae spirituales sunt, ad quas per illa ducuntur, qui oculis corporis dediti fidem invisibilium, quia jam de notis usitatisque non possunt, de novis et repentinis visibilibus quaerunt. Si ergo et illi qui cogebant Gentes judaizare, didicissent mites esse et humiles corde, quod a Domino Petrus didicerat; saltem correcto tanto viro ad imitandum invitaren
Abbreviated transcription (Latin):
putabant in iłł obseruationib
salutem consticutam segregabat
se agentib et simulate illiᷤᷤ con¬
sentiebant ad imponẽda gentib
illa onera seruitutis: Quod in ip¬
sius obiurgatione uerba satis ap¬
paret: Non enim ait situ cum ui¬
deus sis. gentiliter et non uidaice
uiuis. quemadmodum rursus ad
consuetudinem udȩorum reuer¬
ceris: s quemadiodum inquit
gentes cogis uidaitare: Quod au¬
cem hoc ei coram omĩb dixit:
necessitas coͣgit: ut om̃s illius ob¬
urgatione sanarentur. Non enĩ
utile erat errorem qui palam no¬
ceret: insecreto emendare: huc
accedit. quod infiriitas ⁊ caritas
gregis libẽtisime sustinebat. Nã erat ob¬
uirgatore suo ipse qui obuirga¬
batur mirabilior: et ad imitan¬
dum difficilior. Facilius est enim
uidere quod in aliis corrigas. atq id
uel utuꝑãdo ł obuirgãdo corrigere.
quam uidere quod inte corrigen¬
dum sit. libenterq corrigi. uel
ꝑ te ipsum. nedum ꝑi
lium: adde᷑ posti̾orem. adde corã

Expanded text:
putabant in illis observationibus salutem constitutam, segregabat se a Gentibus, et simulate illis consentiebat ad imponenda Gentibus illa onera servitutis: quod in ipsius objurgationis verbis satis apparet. Non enim ait, Si tu, cum Judaeus sis, Gentiliter, et non Judaice vivis, quemadmodum rursus ad consuetudinem Judaeorum reverteris? sed, quemadmodum, inquit, Gentes cogis judaizare? Quod autem hoc ei coram omnibus dixit, necessitas coegit, ut omnes illius objurgatione sanarentur. Non enim utile erat errorem qui palam noceret, in secreto emendare. Huc accedit quod firmitas et charitas gregis libentissime sustinebat. Nam erat objurgatore suo ipse qui objurgabatur mirabilior, et ad imitandum difficilior. Facilius est enim videre quid in alio corrigas, atque id vituperando vel objurgando corrigere, quam videre quid in te corrigendum sit, libenterque corrigi, vel per teipsum, nedum per alium; adde posteriorem, adde coram
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ ut ds̃ placeat et głificetur.
cum dona eius attenduntur in
homine. aut ꝑministerium homi¬
nis accipiuntur. Cum autem sic
homo placet: non iam homo s
as̃ placet. Utrumq ergo recte di¬
ci potest. et ego placeo. et ego ñ
placeo. Si enim ad sit bonus intel¬
lector. piusq pulsator:. patebit u¬
trumq. et nulla inter se repug¬
nantia repellet intrantem: Notũ¬

Expanded text:
id est, ut Deus placeat et glorificetur, id est, ut Deus placeat et glorificetur, cum dona ejus attenduntur in homine, aut per ministerium hominis accipiuntur; cum autem sic homo placet, non jam homo, sed Deus placet. Utrumque ergo recte dici potest; et, Ego placeo, et, non ego placeo. Si enim adsit bonus intellector, piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se repugnantia repellet intrantem.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. atq euangłium. quod an¬
nuntiat: suꝑbie ipsius pocius
quam error eius cui ꝑuerse pla¬
cet. tribuendum ẽ. Iste itaq sen¬
sus ẽ. Nodo ergo hominib sua¬
deo andeo: aut quia hominib
suadeo quero hominib placẽ:
Si adhuc hominib quererem
placere. xͥ seruus non eẽm Iu¬
bet enim ille seruis suis ut dis¬
cant abipso mittes ẽẽ. et humi¬
les corde. quod nullomͦ post est
qui propter se ipsum idẽ propt᷑
suam quasi pͥuatam et propͥã
głam. placere hominib querit.
Hicit autem et alibi. Hominib
suademus. dõ autem manifesti
sumus: ut intelligas quod hic
ait hominib suadeo an deo.
non utiq deo: s hominib sua¬
dendum: Non ergo moueat
quod alibi dixit. sicut et ego
omĩb ꝑ omĩa placeo: Addidit
enim non querers quod mͥ ꝓdest
si quod multis. ut salui fiant
Nulli autem prodest ut saluus
fiat. si homo ei propter seipsũ
placeat. qui non placet utiliter.
nisi cum propter dm̃ placet.

Expanded text:
Deum atque Evangelium quod anDeum atque Evangelium quod annuntiat, superbiae ipsius potius, quam errori ejus cui perverse placet, tribuendum est. Iste itaque sensus est: Modo ergo hominibus suadeo, an Deo? aut quia hominibus suadeo, quaero hominibus placere? Si adhuc hominibus quaererem placere, Christi servus non essem. Jubet enim ille servis suis ut discant ab ipso mites esse et humiles corde . Quod nullo modo potest qui propter seipsum, id est propter suam quasi privatam et propriam gloriam, placere hominibus quaerit. Dicit autem et alibi, Hominibus suademus, Deo autem manifestati sumus ; ut intelligas quod hic ait, Hominibus suadeo, an Deo? non utique Deo, sed hominibus suadendum. Non ergo moveat quod alibi dixit, Sicut et ego omnibus per omnia placeo: addidit enim, Non quaerens quod mihi prodest, sed quod multis, ut salvi fiant . Nulli autem prodest, ut salvus liat, si homo ei propter seipsum placeat: qui non placet utiliter, nisi cum propter Deum placet,
Abbreviated transcription (Latin):
dico: Siquis uobis ȩuangłizauerit
pͣter quam quod accepistis: anathe¬
ma sit: Aut presens hoc predixe¬
rat. aut quia iterauit quod dixit.
propterea uoluit dicere sicut p̃dix¬
imus. Camen ipsa iteratio salub̃¬
rime intentionem mouet. ad fir¬
mitatem retinendi eam. quȩ sic
manifesta sunt illi omĩa: s ho¬
minib ille bene suadet. qui ñ
se illis placere uult. s ipsam qͣm
suadet ueritatem: Qui enim
placet hominib non utiq ab
ipsis głam suam querens s dĩut
salui fiant: non iam hominib
s deo placet: Aut certe iam cum
et deo placet. simul et homini¬
bus: non utiq hominib placet.
aliud et deo & hominib. Icem qͥ
hominib propter ueritatem pla¬
cet. non iam ipse illis s ueritas pla¬
cet Piacere autem dixit quantũ
in seipso ẽ. quantum ad eius uolun¬
tatem attinet. Ac si diceret: Pa¬
cere uellem. Non enum si hoc eo
non agente. placeat alieui quasi
propter se ipsum. et non ꝓpter

Expanded text:
dico, si quis vobis evangelizaverit dico, si quis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit. Aut praesens hoc praedixerat, aut quia iteravit quod dixit, propterea voluit dicere, Sicut praediximus. Tamen ipsa iteratio saluberrime intentionem movet ad firmitatem retinendi eam, quae sic manifesta sunt illi omnia: sed hominibus ille bene suadet, qui non se illis placere vult, sed ipsam quam suadet veritatem. Qui enim placet hominibus, non ab ipsis suam gloriam quaerens, sed Dei, ut salvi fiant, non jam hominibus, sed Deo placet: aut certe jam cum et Deo placet simul et hominibus, non utique hominibus placet. aliud et Deo et hominibus. Item qui hominibus propter veritatem placet, non jam ipse illis, sed veritas placet. Placerem autem dixit quantum in seipso est, quantum ad ejus voluntatem attinet; ac si diceret, placere vellem. Non enim si hoc eo non agente placeat alicui, quasi propter seipsum, et non propter
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ aliud. Euangłium enim si
aliuo ẽ p̃ter io quod siue ꝑse. siue
ꝑ aliquem dominus dedit: iam nec
ȩuangłium recc̾e dici pocest. Uigi¬
lanter autem cum duisset transfe¬
rimini ab eo qui uos uocauit: in
głam xp̃i: quam uolebant illi eua¬
dere quasi frustra uenerit xp̃c: si
iam uenerit circumcisio carnis atq
huiꝰmodi oꝑa legis cantum uͭ lebãt.
ut ꝑ illam homines salui fierent.
bant. ita etiam conuertunt euan¬
głium xp̃i: quiꝰ manet firmissimũ:
credentium: Illis enim ad ista
conuersis.manet euan¬
głium non conuersum: Et ideo
cum dixisset conturbantes uos.
lentes inquit conuertere euan¬
głium xp̃i S licet. nos aut an¬
głs de celo uob euangłizauerit
p̃ter quam quod euangłizaui¬
mus uob̃. anathema sit: Ueritas
ꝓpter hominem. aut propter an¬
głm ꝑ quem annũtiatur. Qui
enim propter annũtiatores eam¬
diligit: potest et mendatia dilige̾
si qua forte ipsi sua ꝓtulerint.
Sicut prediximus et nunc iterum

Expanded text:
nt separari. Evangelium enim si aliud est praeter id quod sive per se, sive per aliquem Dominus dedit, jam nec Evangelium dici potest. Vigilanter autem cum dixisset, Transferimini ab eo qui vos vocavit in gloriam Christi, quam volebant illi evacuare, quasi frustra venerit Chrius, si jam circumcisio carnis atque hujusmodi opera Legis tantum valebant, ut per illa homines salvi fierent. bant, ita etiam convertunt Evangelium Christi, quia manet firmissimum: credentium. Illis enim ad ista conversis, manet Evangelium non conversum. Et ideo cum dixisset, conturbantes vos, lentes conuertere euangelium Christi. sed licet si nos aut angelus de caelo uobis euangelizauerit praeterquam quod euangelizauimus uobis, anathema sit. sicut propter hominem, aut propter angelum, per quem annuntiatur. Qui enim propter annuntiatores diligit eam, potest etiam mendacia diligere, si qua forte ipsi sua protulerint. Sicut praediximus, et nunc iterum
Abbreviated transcription (Latin):
suocatus ẽ. non adducat p̃putium.
In preputio quis uocatus est. non
cireumcidatur. Circumcisio nicħ
ẽ et preputium nichil ẽ. s obser¬
uatio mandatorum dĩ. Unusquis¬
q in qua uocatione uocatus ẽ
in ea ꝑmaneat: hoc enim ad eas
consuetudines uel conditiones
uite retulit.: que nichil obsunt
fidi bonisq morib Non eni
si latro erat quisq cum uocatꝰ ẽ
debet in latrocinio ꝑmanere:
Petrus autem cum uenisset an¬
tochiam. obiurgatꝰ ẽ a paulo:
non quia seruabat consuetudinẽ
iudeorum. inquꝰ natus atq edu¬
catus erat. quãquam apud gen¬
tes eam non seruaret. s obiurga¬
tus ẽ. quia gentib uolebat eam
imponere: Cum uidisset quosdã
uenisse ab iacobo. idẽ a uidea:
Nam ȩccłiȩ iherosolimitanȩ. iacobꝰ¬

Expanded text:
uocatus est? non adducat praeputium. in praeputio quis uocatus est? non circumcidatur. circumcisio nihil est, et praeputium nihil est sed obseruatio mandatorum dei. unusquisque in qua uocatiin ea permaneat » . Hoc enim ad eas consuetudines vel conditiones vitae retulit, quae nihil obsunt fidei bonisque moribus. Non enim si latro erat quisque cum vocatus est, debet in latrocinio permanere. Petrus autem cum venisset Antiochiam, objurgatus est a Paulo, non quia servabat consuetudinem Judaeorum, in qua natus atque educatus erat quanquam apud Gentes eam non servaret: sed objurgatus est, quia Gentibus eam volebat imponere, cum vidisset quosdam venisse ab Jacobo, id est, a Judaea; nam Ecclesiae Jerosol
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. s illorum uitium ẽ.
qui et illa quȩ acceperunt car¬
naliter sentiunt: et multͣi etiã
sua tradiderunt. dissoluentes
sicut dominus dicit mandatũ
gauit de uentre matris meȩ.
et uocauit ꝑ grãm suam. reue¬
lare filium suum in me. ut an¬
nuntiarem eum ingentib con¬
cinuo non adquieui carni et
sanguini: Segregat᷑ quodam mͦ
de uentre matris quisquis a car¬
nalium parentum consuetu¬
Edine ceca seꝑatur: Ad quiescit
Sautem carni et sanguini qͥsqͥs
Scarnalib propinquis et consan¬
guneis suis carnaliter suadẽtib
assentitur:. Neq ueni in iheroso¬
limam. ad precessores meos apłos.
s abii marabiam: et iterum reu̾¬
sus sum damascum. Deinde pꝰ
annos tres ascendi iherosolimam
uidere petrum: et mansi apud
illum diebus quindecimm: Sic
cum ȩuanglizasset paulus in
arabia postea uidit petrum:
non iđo ut ꝑ ipsum petrum dis¬
ceret ȩuangłium:. Nam eum
utiq uidisset. s ut fraternam

Expanded text:
intelligi: sed illorum vitium est, intelligi: sed illorum vitium est, qui et illa quae acceperunt, carnaliter sentiunt, et multa etiam sua tradiderunt, dissolventes, sicut Dominus dicit, mandatumgavit de ventre matris meae, et vocavit per gratiam suam, revelare Filium suum in me, ut annuntiarem eum in Gentibus, continuo non acquievi carni et sanguini. Segregatur quodammodo de ventre matris, quisquis a carnalium parentum consuetudine caeca separatur: acquiescit autem carni et sanguini, quisquis carnalibus propinquis et consanguineis suis carnaliter suadentibus assentitur. Neque veni in Jerosolymam aa praecessores meos Apostolos, sed abii in Arabiam, et iterum reversus sum Damascum. Deinde post annos tres, ascendi Jerosolymam videre Petrum, et mansi apud illum diebus quindecim Si cum evangelizasset Paulus in Arabia, postea vidit Petrum, non ideo ut per ipsum Petrum disceret Evangelium; nam ante eum utique vidisset: sed ut fraternam
Abbreviated transcription (Latin):
abhomine accepi illud. neq didi¬
głium quod scdđm hominem ẽ
mendatium ẽ. Omis enim homo
mendax. quia quicquid ueritatis
inuenitur in homine: non ẽ ab
homine. s adeo ꝑ hominem: Ido
iam quod scđm hominem: nec
ȩuangłium dicendum ẽ: quale
illi afferebant qui inseruitutem
ex lib̾tate adtrahebant eos. quos
ds ex seruitute in lib̾tatẽ uocabat.
Audistis enim conuersationem
meam aliquando iniudaismo.
quia supra modum ꝑsequebar
eccłiam dĩ. et uastabam illam:
et ꝓficiebam inuidassmo. supra
multos coetaneos meos. in genere
meo: abundantius emulator. ex¬
istens paternarum mearum tradi¬
tionum: Si ꝑsequendo et uastan¬
do eccłiam dĩ. ꝓficiebat inuidais¬
mo: apparet contrarium ẽẽ ȩcłiȩ
quam acceperunt uidei. s ꝑ car¬
nalem conu̾sationem seruitutis
ipsorum: Et si emulator. idẽ imi¬
tator. paternarum suarum tradi¬
tionum ꝑsequebatur paulus
autem legis illius culpa ẽ: lex enĩ
spũalis ẽ. nec carnaliter se cogit

Expanded text:
illud, neque didigelium quod secundum hominem est, mendacium est. Omnis enim homo mendax : quia quidquid veritatis invenitur in homine, non est ab homine, sed a Deo per hominem. Ideo jam quod secundum hominem est, nec Evangelium dicendum est: quale illi afferebant, qui in servitutem ex libertate attrahebant eos quos Deus ex servitute in libertatem vocabat.Audistis enim conversationem meam aliquando in Judaismo, quia supra modum persequebar Ecclesiam Dei, et vastabam illam; et proficiebam in Judaismo supra multos coaetaneos meos in genere meo, abundantius aemulator existens paternarum mearum traditionum. » Si persequendo et vastando Ecclesiam Dei proficiebat in Judaismo, apparet contrarium esse Judaismuquam acceperunt Judaei, sed per carnalem conversationem servitutis ipsorum. Et si aemulator, id est, imitator paternarum suarum traditionum persequebatur Paulus autem Legis illius culpa est; Lex enim spiritualis est , nec carnaliter se cogit
Abbreviated transcription (Latin):
tute oꝑatĩuob̾: ex oꝑib legis an exau¬
ditu fidi: Sic et hic Qm̃ inꝗt filii
de his se etiam dicere qui exgen¬
tib ad fidem uenerant: ad quos
etiam epłam scribit: Itaq iam
inquit non ẽs seruus s filius.
Propt̾ id quod dixerat quam diu
heres paruulus:ͤ nichil differt a
seruo: Si autem filius inquit. et

Expanded text:
tur in vobis: Ex operibus Legis, an ex auditu fidei ? Sic et hic, Quoniam, inquit, filii de his etiam se dicere, qui ex Gentibus ad fidem venerant, ad quos etiam Epistolam scribit, Itaque jam, inquit, non est servus, sed filius: propter id quod dixerat, Quamdiu haeres parvulus est, nihil differt a servo. Si autem filius, inquit, et
Abbreviated transcription (Latin):
nantur peccata. ut reconciliemur
dẽo: pax autem qua reconciliamur
deo Qui dedit semet ipsum ꝓ pecca¬
tis nr̃is. ut eximeret nos de presenti
scło maligno: Scłm p̾sens. malignum
propt̃ malignos homines qui in illo
sunt intelligendum ẽ: sicut dicimꝰ
et malignam domum. propter ma-¬
lignos inhabitantes in ea: Scđm uolun
bomines non debent adroganter ad
se ipsos referre siquiꝰ oꝑantur boni:
quando et ipse dĩ filius in euangłio
non głam su am se querere dixit:
neq uoluntatẽ suam uenisse facẽ.
s uoluntatem eius qui eum misit:
quam uoluntatẽ głam ᷤ patris nẽ
cõmemorauit apłs. ut ipse quoq
domini exemplo aꝰmissus ẽ. non se
querere głam suam significaret: nec
face̾ uoluntatem suam in pͣdicatio¬
ne ȩuangłii. sicut paulopost dicit:
Si hominib placerem: xp̃i seruus ñ¬

Expanded text:
nantur peccata, ut reconciliemur Deo; pax autem, qua reconciliamur Deo. Qui dedit semetipsum pro peccatis nostris, ut eximeret nos de praesenti saeculo maligno. Saeculum praesens malignum propter malignos homines, qui in eo sunt, intelligendum est: sicut dicimus et malignam domum, propter malignos inhabitantes in ea. Secundum vohomines non debent arroganter ad seipsos referre, si quid operantur boni; quando et ipse Dei Filius in Evangelio, non gloriam suam se quaerere dixit , neque voluntatem suam venisse facere, sed voluntatem ejus qui eum misit ? Quam voluntatem gloriamque Patris nunc commemoravit Apostolus, ut ipse quoque Domini exemplo, a quo missus est, non se quaerere gloriam suam significaret, nec facere voluntatem suam in praedicatione Evangelii, sicut paulo post dicit: Si hominibus placerem, Christi servus n
Abbreviated transcription (Latin):
iuratione: S non ẽ contra pre¬
ceptum Iuratio quȩ amalo ẽ
non ẽ uirantis. s in credulitatis
eius ciurare cogitur: Nam hic
intelligitur ita dm̃ ꝓhibuisse a
iurando ut quantum in ipso ẽꝰ. qͥsq
non iuret: Qd̃ młti facuit̃ in ore hñte̾
iuratioẽm tãꝗͣ magnũ ⁊ suaue aliꝗͥ. Nã

Expanded text:
e. Non est contra praeceptum juratio, quae a malo est, non jurantis, sed incredulitatis ejus, cui jurare cogitur. Nam hinc intelligitur, ita Dominum prohibuisse a jurando, ut, quantum in ipso est, quisque non juret; quod multi faciunt, in ore habentes jurationem tanquam magnum aut suave ali
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃ta retinent᷑: unde possit
tale aliquid ubicũq generari.
Quã uis ñ om̃s quos generat ad
eiꝰ ꝑtineant unitatẽ: quȩ usq
infinẽ ꝑseuerantes saluat. Heq
enĩ hii soli ad eã ñ ꝑtinent. qui
separationis aꝑto sacrilegio ma¬
nifesti st̃. s etiã illi. qui in eiꝰ uni¬
tate corporaliter ꝑ mixti. ꝑ uitã
pessimã separant᷑. Et enĩ symo¬
nẽ magũ ꝑbaptisma ipsa peꝑe¬
rat: cui tam̃ dictũ ẽ. qđ ñ habe¬
ret partẽ inhereditate xp̃i. Nũ¬
quid ei baptismꝰ: nũqͥd ȩuangłi¬
ũ: nũqͥd sacram̃ta defuerunt :
Sed qr karitas defuit. frustra na¬
tus ẽ: et ei expedebat fortasse non
nasci. Numqͥd ñ erant nati qui

Expanded text:
cramenta retinentur, unde possit cramenta retinentur, unde possit tale aliquid ubicumque generari, quamuis non omnes quos generat ad eius pertineant unitatem, quae usque in finem perseuerantes saluabit. neque enim hi solum ad eam non pertinent qui separationis aperto sacrilegio manifesti sunt, sed etiam illi qui in eius unitate corporaliter mixti per uitam pessimam separantur. etenim Simonem magum per baptisma ipsa pepererat, cui tamen dictum est quod non haberet partem in hereditate Christi. numquid ei baptismus, numquid euangelium, numquid sacramenta defuerunt? sed quia ei caritas defuit, frustra natus est et ei expediebat fortasse non nasci. numquid non erant nati qui
Abbreviated transcription (Latin):
te donati: an ñ generet. Ut si con-¬
senserimꝰ qđ generet᷑: suã eẽ asse¬
uerent ȩccłam matrẽ: quȩ filios
potuit de xp̃i baptismate gene¬
rare. Et quia unã oportet eẽ ec¬
criminentur. Siaũt dixerimꝰ qđ
ñ generet: cur gͦ inquiunt apud
uos ñ renascunt᷑ ꝑbaptismũ. qui
transeunt anobis aduos. cũ apud
nos fuerint baptirzati. si nondũ na¬
ti sunt: Quasi uͦ ex hoc generet
unde separata ẽ: et ñ ex hoc unde
coniuncta ẽ. Separata ẽ enĩ a uin¬
cło karitatis et pacis: s iuncta ẽ
inuno baptismate. Itaq ẽ una
eccła quȩ sola catholica nomina¬
tͣ: et quicqͥd suũ habet in cõmu¬
nionibꝰ diu̾soꝵ asua unitate sepa-¬
ratis: ꝑ hoc qđ suũ ineis habet ip¬
sa utiq generat. ñ ille. Neq enĩ
separatio earũ generat: s quod
secũ de ista tenuerunt. Qđ si et
hoc dimittant: omĩno ñ generant.
Hȩe itaq in omĩbꝰ generat cuiꝰ sa¬

Expanded text:
te Donati an non generet; ut, si conte Donati an non generet; ut, si consenserimus quod generet, suam esse asseuerent ecclesiam matrem, quae filios potuit de Christi baptismate generare, et quia unam oportet esse eccriminentur; si autem dixerimus: "non generat "cur ergo" inquiunt "apud uos non renascuntur per baptismum qui transeunt a nobis ad uos, cum apud nos fuerint baptizati, si nondum nati sunt?" quasi uero ex hoc generat unde separata est, et non ex hoc unde coniuncta est. separata est enim a uinculo caritatis et pacis, sed iuncta est in uno baptismate. itaque una est ecclesia, quae sola catholica nominatur, et quidquid suum habet in communionibus diuersorum a sua unitate separatis, per hoc quod suum in eis habet ipsa utique generat, non illae. neque enim separatio earum generat sed quod secum de ista tenuerunt; quodsi et hoc dimittant, omnino non generant. haec itaque in omnibus generat cuius sa
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta et omnẽ scientiã. et si
habuero omnẽ fidẽ ita ut montes
transferã: haritatẽ aut̃ ñ habeam:
nichil sũ. Quid gͦ eis ꝓdest. si et
linguã insacris misteriis babeant
angłicã. et ꝓpħiam quẽ admodũ
cayphas et saul ut aliquando pro¬
pħent: quos fuisse dampnabiles
scã scriptura testatur: Si sacram̃¬
ta ñ tantũ sciant s et habeant:
sicut habuit symon magus: Si
Quid nobis et tͥ ẽ. fili dei : Srimꝰ qui¬
sis. Si disꝑciant etiã ipsi substantiã
suã pauꝑibꝰ: sic̃ multi ñ solũ in catho¬
lica. sed indiu̾sis heresibꝰ faciunt:
Si aliqua in gruente ꝑsecutione tra¬
dant ad flãmas nobiscũ corpus¬
suũ ꝓfide qua pariter confitentur.:
Tam̃ quia separati hȩc agunt: ñ suf¬
q studentes seruare unitatẽ sp̃e.
inuincło pacis. karitatẽ aũt ñ
habendo. etiã cũ illis omĩbꝰ quȩ
ꝑuenire ñ possunt. S uidentur
sibi argutissime querere utrũ ge¬
neret filios baptismus. xp̃i inpar¬

Expanded text:
si habuero omnem fidem ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum. quid ergo eis prodest, si et linguam in sacris mysteriis habeant angelicam et prcphetiam quemadmodum Caipbas et Saul, ut aliquando prophetent, quos fuisse damnabiles sancta scriptura testatur, si sacramenta non tantum sciant sed et habeant, sicut habuit Simon magus, si quid nobis et tibi est, fili dei? scimusquisis —, si dispertiant etiam ipsi substantiam suam pauperibus, sicut multi non solum in catholica sed in diuersis haeresibus faciunt, si aliqua ingruente persecutione tradant ad flasuum pro fide quam pariter confitentur, tamen quia separati haec agunt, non sufstudentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis, caritatem utique non habendo, etiam cum illis omnibus, quae GENERET, SOLVIT. Sed uidentur sibi argutissime quaerere utrum generet filios baptismus Christi in par
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ reconciliationis. ꝑ uincu¬
lum pacis. Nec ideo seputent sa¬
nos eẽ: quia dicimꝰ eos habere
aliquid sanũ. Nec rursus ideo pu¬
tent curandũ eẽ qđ sanũ ẽ: quia osten¬
dimus aliqͥd uulneratũ. Itaq in
sacramenti sanitate quia contͣ
nos ñ sunt. ꝓ nobis sunt: inscis¬
matis aut̃ uulnere quicqͥd cũ
xp̃õ ñ colligunt spargunt. Non
extollant᷑ ex his qͤ habent. Quid
tantũ ꝑea quȩ sana sunt suꝑbos
ocłõs ducunt : Et uulnꝰ suũ dig¬
nent᷑ bumilit̃ intueri: nec solũ
qͥd assit. s etiã qͥd desit attendat.
Uideant quã multa et quã mag¬
na nichil ꝓsint si unum quiddã
defuerit. et uideant qđ sit ipsũ
unũ. Hec me in hoc audiant.s

Expanded text:
mentum reconciliationis, per uincumentum reconciliationis, per uinculum pacis. nec ideo se putent sanos esse, quia dicimus eos habere aliquid sanum, nec rursus ideo putent curandum esse quod sanum est, quia ostendimus aliquid uulneratum. itaque in sacramenti sanitate quia contra nos non sunt, pro nobis sunt; in schismatis autem uulnere quidquid cum Christo non colligunt, spargunt. non extollantur ex his quae habent. quid tantum per ea quae sana sunt superbos oculos ducunt? et uulnus suum dignentur humiliter intueri nec solum quid adsit, sed etiam quid desit attendant. Videant quam multa et quam magna nihil prosint, si unum quiddam defuerit, et uideant quid sit ipsum unum nec me in hoc audiant, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quis adducat᷑ ad mediũ inaliqͣ
necessaria parte corporis. graui
uulnere sauciatus: sidixerit me¬
dicus. moritur inde nisi curet᷑:
ñ opinor illi qui eũ adduxert.
ita desipiunt : ut consideratis
atq numeratis cȩtĩs m̃bris eiꝰ
sanis. respondeant medico et
dicant. Ergone istasana tot
m̃bra ñualent ad eiꝰ uitã: et il¬
lud unũ uulneratũ ualet ad
mortẽ: Non utiq hoc dicunt:
s curandum offer̃t. Nec ideo ta¬
m̃ quia curandũ offert̃. medicũ
rogant ut etiã illa quȩ sana
st̃ curet: s illi uni loco medicinã
instanter adhibeat. unde mors
etiã sanis cȩteris imminet. et nͥ
sanet᷑ adueniet. Quid ergo ꝓ dest
homini uł sola fides. uł sanũ for¬
tasse solũ fidei sacram̃tũ. ubi leta¬
li uulnere scismatis ꝑ empta ẽ sa¬
nitas laritatis: ꝑ cuiꝰ solius ꝑẽp¬
tionẽ. etiã illa integra trahunt᷑
ad mortẽ : Qđ ne fiat: ñ cessat
ut ueniant et curent᷑ ꝑ medica¬

Expanded text:
quis adducatur ad medicum in aliqua quis adducatur ad medicum in aliqua necessaria parte corporis graui uulnere sauciatus, si dixerit medicus: "moritur inde, nisi curetur", non opinor, ut illi qui eum adduxerunt ita desipiant, ut consideratis atque numeratis ceteris membris eius sanis respondeant medico et dicant: "ergone ista sana tot membra non ualent ad eius uitam, et unum illud uulneratum ualet ad mortem?" non utique hoc dicunt, sed curandum offerunt. nec ideo tamen, quia curandum offerunt, medicum rogant, ut etiam illa quae sana sunt curet, sed illi uni loco medicinam instanter adhibeat, unde mors etiam saluis ceteris imminet et, nisi sanetur, adueniet. quid ergo prodest homini uel sana fides uel sanum fortasse solum fidei sacramentum, ubi letali uulnere schismatis peremta est sanitas caritatis, per cuius solius peremtionem etiam illa integra trahuntur ad mortem? quod ne fiat, non cessat ut ueniant et curentur per medica
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in illa societate acceꝑunt:
in oĩbꝰ separati sunt. Et ideo
quẽ sibi soclauerint. si uenire
ad ȩccłam uoluerit: debet oĩa
quȩ ñ accepit acciꝑe. Si uͦ non¬
nulla eadem faciunt: ñ se in
eis separauerunt: et ex ea parte in
texture comprigȩ detinent᷑: incȩt̃a
scissi sunt. Proinde siquẽ sibi soci¬
auerint: ex ea parte nectit᷑ eccłȩ:
inqua nec ipsi separatisunt. Et
ideo siuenire ad ȩccłam uoluerit:
in eo sanat᷑. ubi laniatꝰ errabat.
Ubi uͦ sanus connectebat᷑. ñ curat᷑
s agnoscit᷑: ne cũ sana curare
uolumꝰ. potiꝰ uulneremꝰ. Itaq il¬
li quos baptizant ñ sanant uul¬
nere idolatriȩ uł infidelitatis:
s grauiꝰ feriunt uulnere scisma¬
tis. Idolatras enĩ inpopło dei
gladius interemit: scismaticos
aut̃ t̃rȩ hiatus absorbuit. Et apo¬
stolus. Si habeã inquit omnẽ fi¬
dẽ ita ut montes tranfferã. kari¬
tatẽ aut̃ ñ habeã: nichil sũ. Si

Expanded text:
quae in illa societate acceperunt, quae in illa societate acceperunt, in omnibus separati sunt; et ideo quem sibi sociauerint, si uenire ad ecclesiam uoluerit, debet omnia, quae non accepit, accipere. si uero nonnulla eadem faciunt, non se in eis separauerunt et ex ea parte in texturae compage detinentur, in cetera scissi sunt. proinde si quem sibi sociauerint, ex ea parte nectetur ecclesiae, in qua nec illi separati sunt; et ideo, si uenire ad ecclesiam uoluerit, in eo sanatur ubi laniatus errabat, ubi uero sanus conectebatur, non curatur, sed agnoscitur, ne, cum sana curare uolumus, potius uulneremus. itaque illos quos baptizant sanant a uulnere idolatriae uel infidelitatis, sed grauius feriunt uulnere schismatis. idolatras enim in populo dei gladius interemit, schismaticos autem terrae hiatus absorbuit; et apostolus: si habeam, inquit, omnem fidem, ita ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
spargeret. et si forte ueniret ad
eccłam. ñ illud quod babebat
ibi acciꝑet. s in quo ab erraue
cornelii gentilis hominis ora¬
tiones ñ sunt eraudite. atq:
elemosinȩ ñ sunt acceptȩ:im¬
mo et angłm adse mitti et mis¬
sum meruit intueriᵈ. Perquẽ
posset utiq sine hominis alicu¬
nuis accessu cuncta necessaria
discere.S: qm̃ quicquid boni
in orationibꝰ et elemosinis habe¬
bebat. ꝓdesse illi ñ poterat nisi
ꝑuinculũ xp̃ianȩ societatis et
pacis. incorporaret᷑ ȩccłȩ. iube¬
tͣ mitt̾e ad petrũ. et ꝑ illũ discit
xpm. Per illũ etiã baptitatus.
xp̃i ano popło consortio quoq
cõmunionis adiungit᷑: eui sola
bonoꝵ oꝑm similitudine iun¬
gebat᷑. Perniciose quippe con¬
tẽꝑneret bonũ qđ nondũ habe¬
bat: suꝑbiens ex illo qd habe¬
bat. Sic etiã qui se ipsos a soci¬
etate ceteroꝵ separantes. kari¬
tate uiolata unitatis uincłm
rũpunt: si nichil faciunt eoꝵ

Expanded text:
spargeret et, si forte ueniret ad spargeret et, si forte ueniret ad ecclesiam, non illud quod habebat ibi acciperet, sed in quo aberrauerCornelii gentilis hominis orationes non sunt exauditae aut elemosynae non sunt acceptae, immo et angelum ad se mitti et missum meruit intueri, per quem posset utique sine hominis alicuius accessu cuncta necessaria discere. sed quoniam quidquid boni in orationibus et elemosynis habebat prodesse illi non poterat, nisi per uinculum christianae societatis et pacis incorporaretur ecclesia, iubetur mittere ad Petrum et per illum discit Christum; per illum etiam baptizatus christiano populo consortio quoque communionis adiungitur, cui sola bonorum operum similitudine iungebatur. perniciose quippe contemneret bonum, quod nondum habebat, superbiens ex illo quod habebat. sic etiam qui se ipsos a societate ceterorum separantes caritate uiolata unitatis uinculum rumpunt, si nihil faciunt eorum
Abbreviated transcription (Latin):
extra cõmunionẽ ȩccłȩ constitu¬
tꝰ colligit in xp̃i nomine. dissoci¬
atꝰ asocietate xp̃rana. Atq ita
falsũ erit illud. qui ñ ẽ mecũ ad¬
u̾sũ me ẽ: et qui mecũ ñ colligit
spargit. Si aut̃ quod discipuli
dni ꝑ ignorantiã facere uolue¬
r̃t. id ineo corrigendũ ẽ qđ dñs
dixit. nolite ꝓhibere: cur hoc ip¬
se ꝓhiberi ꝓ hibuit : Et quomͦꝰ
erit uerũ qđ ibi ait: qui contͣ
uos ñ ẽ ꝓuobis ẽ.: In hoc enim
facto ñ contͣ eos s ꝓ eis erat:
ubi ꝑ nom̃ xp̃i sanitates oꝑa¬
bat᷑. Ut gͦ utraq sententia ue¬
ra sit. sicuti uera ẽ et illa ubi a¬
it. qui ñ ẽ mecũ adu̾sum me ẽ.
et qui mecũ ñ colligit spargit.
et illa ubiait. nolite ꝓhibere.
qui enĩ contra uos ñ ẽ ꝓuobis
ẽ: quid restat intelligendũ. nͥ
quia ille in tanti nominis ue¬
neratione confirmandus fuit
clesia: et in illa tam̃ separatio¬
ne culpandus ubi si colligeret

Expanded text:
extra communionem ecclesiae constituextra communionem ecclesiae constitutus colligit in Christi nomine, dissociatus a societate christiana. atque ita falsum erit illud: qui non est mecum, aduersus me est, et qui mecum non colligit, spargit. si autem, quod discipuli domini per ignorantiam facere uoluerunt, id in eo corrigendum est, quod dominus dixit: nolite prohibere, cur hoc ipse prohiberi prohibuit? et quomodo erit uerum quod ibi ait: qui contra uos non est, pro uobis es t? in hoc enim facto non contra eos, sed pro eis erat, ubi per nomen Christi sanitates operabantur. ut ergo utraque sententia uera sit — sicuti uera est et illa ubi ait: qui non est mecum, aduersum me est, et qui mecum non colligit, spargit, et illa ubi ait: nolite prohibere; qui enim contra uos non est, pro uobis est — quid restat intellegendum, nisi quia ille in tanti nominis ueneratione confirmandus fuit, ecclesia, et in illa tamen separatione culpandus, ubi, si colligeret,
Abbreviated transcription (Latin):
fluctuare. ut diu concilioꝵ in
sins quibꝰq regioĩbꝰ diu̾sa statu¬
ta nutauerint. donec plenario
totiꝰ orbis concilio qđ saluberri¬
me sentiebat᷑. etiã remotis du¬
bitationibꝰ firmaret᷑: ex eu̾głio
ꝓfero certa docum̃ta: quibꝰ dñõ
adiuuante demonstro. quã iu¬
ste placuerit et uere scdm dm.
ut hoc in quoquã scismatico
uł heretieo eccłastica medici¬
na curaret in quo uuln̾eraba¬
tͣ: illud aut̃ qđ̃ sanũ maneret.
agnitũ potiꝰ approbaret᷑. quã
imꝓbatũ uulneraret᷑. Certe
dñs in ȩuuangłio dicit. Qui
ñ ẽ mecũ: adu̾sum me ẽ. Et
qui mecũ non colligit. spargit. Tam̃
cũ adeũ discipłi retulissent. uidis¬
se se quendã meius nomine pel¬
lentẽ demonia. et ꝓhibuisse qͥ a cũ
illis eũ ñ sequebat᷑: nolite inquit
ꝓhibere. Qui contra uos ñẽ: ꝓuob
nomine facere aliquid: et male
loqui deme. Si nichil millo corri¬
gendũ erat: securus sit gͦ qͥs quis

Expanded text:
fluctuare, ut diu conciliorum in fluctuare, ut diu conciliorum in suis quibusque regionibus diuersa statuta nutauerint, donec plenario totius, orbis concilio quod saluberrime sentiebatur etiam remotis dubitationibus firmaretur, ex euangelio profero certa documenta, quibus domino adiuuante demonstro quam recte placuerit et uere secundum deum, ut hoc in quoquam schismatico uel haeretico ecclesiastica medicina curaret in quo uulnere separabatur, illud autem quod sanum maneret agnitum potius adprobaretur quam inprobatum uulneraretur. certe dominus in euangelio dicit: qui non est mecum aqui mecum non colligit, spargit. tamen, cum ad eum discipuli rettulissent uidisse se quendam in eius nomine pellentem daemonia et prohibuisse, quia cum illis eum non sequebatur: nolite, inquit, prohibere; qui contra uos non est, prnomine facere aliquid et male loqui de me. si nihil in illo corrigendum erat, securus sit ergo quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
cepto maximianistarũ baptis¬
mo reprehendunt: et singłȩ
conant᷑ asserere apud se tantũ¬
mͦ uerũ baptismũ remansis¬
se. nec omĩno ͤ alibiͥ nec in toto sep̃a¬
orbe t̾rarũ qua eccła catholica
expandit᷑: nec in ipsa grandi¬
ore parte donati: nec incȩt̃is
pret̾ se unã ex minutissimis
partibꝰ. Quȩ om̃s particlȩ si
aduertere qoluerunt uocẽ non
hominis s ipsius manifestissi¬
mȩ ueritatis. et animosũ spm̃
ad partẽ donati maiorẽ de qua
p̃cisa p̃cisȩ sunt :s ad ipsam ui¬
riditatẽ radicis catholicȩ de ari¬
ditate ꝓpria reu̾tent᷑. Om̃s quip¬
pe isti. ubi contra nos non sunt:
ꝓ nobis sunt. Ubi aut̃ nobiscũ
ñ colligunt: spargr̃. Iam enĩ
neuidear humanis argum̃tis
id agere. qm̃ questionis huius
obscuritas prioribꝰ eccłȩ tẽpou¬
bꝰ ante scisma donati magnos
iuros et magna caritate p̃di¬
tos patres ep̃os ita int̾ se com¬
pulit salua pace disceptare atq

Expanded text:
cepto Maximianistarum baptiscepto Maximianistarum baptismo reprehendunt et singulae conantur adserere aput se tantummodo uerum baptismum remansisse nec omnino esse alibi neque in toto orbe terrarum qua ecclesia catholica expanditur nec in ipsa grandiore parte Donati nec in ceteris praeter se unam ex minutissimis partibus! quae omnes particulae si aduertere uoluerint uocem non hominis, sed ipsius manifestissimae ueritatis, et animosum spiriad partem Donati maiorem de qua praecisa praecisae sunt, sed ad ipsam uiriditatem radicis catholicae de ariditate propria reuertentur. omnes quippe isti ubi contra nos non sunt pro nobis sunt, ubi autem nobiscum non colligunt spargunt. Iam enim, ne uidear humanis argumentis id agere, quoniam quaestionis huius obscuritas prioribus ecclesiae temporibus ante schisma Donati magnos uiros et magna caritate praeditos patres episcopos ita inter se conpulit salua pace disceptare adque
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ut acciꝑent qđd ñ habebant
s ut ꝓdesset eis qͣd̃ inutilit̃ in
scismate acceꝑant et habebant:
hoc uere confert et p̃stat ds̃
ꝑ cõmunionẽ catbolicã illis qͥ
ueniunt ab aliqua heresi uel
sos quodãmͦ cardinales dona¬
tistas. quoꝵ ep̃e apud carthagi¬
nẽ primianus ẽ:iam de hac re
nulla ẽ contͤ u̾sia. uoluit enĩ
ds̃ ꝑmarimianistas eã finiri:
ut qd karitate suadente nole¬
bant: exemplo suo cogente fa¬
terent᷑. S adhuc inde ꝓꝓterea
disputamꝰ : ne illi sibi uideant᷑
aliqͥd dicere: qui nec istis cõmu¬
nicant: Qui apud se potiꝰ qͣnto
pauciores. tanto sinceriores do¬
natistas remansisse contendt̃.
Qui si maximianistȩ soli eent:
nec ipsoꝵ salutẽ contẽpnere
deb̃emus. Quanto gͦ magis
quia eadẽ pars donati in multa
minutissima frustra concisa
ẽ. quȩ om̃s minutissimȩ par¬
ticulȩ. hanc unã multo gran¬
diorẽ in qua pͥmianus ẽ. de re¬

Expanded text:
non ut acciperent quod non habebant, non ut acciperent quod non habebant, sed ut prodesset eis quod inutiliter in schismate acceperant et habebant, hoc uere confert et praestat deus per communionem catholicam illis. qui ueniunt ab aliqua haeresi uel sos quodammodo cardinales Donatistas. quorum episcopus apud Karthaginem Primianus est, iam de hac re nulla est controuersia. uoluit enim deus per Maximianistas eam finiri, ut quod caritate suadente nolebant exemplo suo cogente fateantur. sed adhuc inde propterea disputamus, ne illi sibi uideantur aliquid dicere qui nec istis communicant, qui aput se potius quanto pauciores tanto sinceriores Donatistas remansisse contendunt. qui si Maximianistae soli essent, nec ipsorum salutem contemnere deberemus; quanto ergo magis, quia eadem pars Donati in multa minutissima frusta concisa est, quae omnes minutae particulae hanc unam multo grandiorem in qua Primianus est de re
Abbreviated transcription (Latin):
qui adu̾tunt et corrigunt᷑: inle
grauant᷑. qui cũ iam ignorare ñ
ꝑmittant᷑. in ꝑniciẽ suã ꝑtinacit᷑
seuiunt. Dampnatio quippe maxi¬
mianistarũ et receptio damꝑna¬
toꝵ eũ his quos extra eoꝵ cõmu¬
nionẽ in sacrileg o sicut conciliũ
eoꝵ clamat scismate baptitarunt:
totã istã soluit questionẽ. totã con¬
tentionẽ abstulit: nichil omĩno
int̾ nos et eos donatistas qͥ pri¬
miano cõmunicant dereliqͥt: un¬
de dubitet᷑ ñ solũ haberi.s etiam
dari posse baptismũ xp̃i ab eis
qui ab eccła separabant᷑. Sicut
enĩ ipsi eos quos felicianus in
scismate baptitauit. uerũ baptis¬
mũ accepisse fateri cogunt᷑. qr
eos secũ nunc habent in ipso
baptismo quẽ inscismate ꝑcepe¬
nione p̃eisi sunt: qr eũ cũ p̃cide¬
rent᷑ ñ amiserunt. Et qđ ipsi
se putant contulisse illis quos
felicianus in scismate baptizauit.
cũ eos sibi reconciliauerunt. idẽ

Expanded text:
riguntur, inde riguntur, inde grauantur hi, qui cum iam ignorare non permittantur, in perniciem suam pertinaciter saeuiunt. damnatio quippe Maximianistarum et receptio damnatorum cum his quos extra eorum communionem in sacrilego, sicut concilium eorum clamat, in schismate baptizarunt, totam istam soluit quaestionem, totam contentionem abstulit. nihil omnino inter nos et eos Donatistas qui Primiano communicant derelinquit, unde dubitetur non solum haberi, sed etiam dari posse baptismum Christi ab eis qui ab ecclesia separantur. sicut enim ipsi eos quos Felicianus in schismate baptizauit uerum baptismum accepisse fateri coguntur, quia eos secum nunc habent in ipso baptismo quem in schismate percepenione praecisi sunt, quia eum cum praeciderentur non amiserunt. et quod ipsi se putant contulisse illis quos. Felicianus in schismate baptizauit, cum eos sibi reconciliauernt, id est