comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.xxi. ꝑidem tempus gens saxonũ
britanniam trib longis nauib ap¬
plicuit. ⁊ totam pene insulam ab ori¬
entali parte usq ad occidentalem
occuꝑauit. Tunc etiam qm̃ pelagiana
heresis angloꝵ maculauerat fidem:
gallicam ep̃i germanũ antisio doren¬
sium & lupum trecassinoꝵ insignes
epõs ad eandem heresim exstirpandã
direxerunt. Eo quoq tempore eudox¬
ia theodosii filia ualentinani uxor
imꝑatrix. attulit cathenas quib qͦn¬
dam ab herode sc̃s petrus ligatus fu¬
it. hisetiam dieb in urbe constanti¬
nopolitana quidam ep̃c nestoruis
nomine eloquentia scłari p̃ditus. con¬
tra catholicam dogmatizabat fidem.
scãm mariam nonẽẽ dei genitricem.
⁊ hominem purũ de ea natum. s pos¬
tea homini dm̃ fuisse ꝑmixtũ. Undẽ
collecta ẽ ephesi. tercia scã synodꝰ papa
celestino iubente. conuenerunt patre ᷤᷤ¬
cc. ⁊ ibi nestorius ẽ damnatꝰ. & anathe¬
matizatus. ⁊ firmatum ut beata ma¬
floruit ꝑ idem tempꝰ sc̃s mammer¬

Expanded text:
. Per idem tempus gens Saxonum ad Britanniam tribus longis navibus applicuit, et totam pene insulam ab orientali parte usque ad occidentalem occupavit. Tunc etiam quoniam Pelagiana haeresis Anglorum maculaverat fidem, Gallicani episcopi Germanum Antissiodoretum, et Lupum Trecassionorum insignes episcopos ad eamdem haeresim exstirpandam direxerunt. Eo quoque tempore Eudoxia, Theodosii filia, Valentiniani uxor, imperatrix attulit catenas, quibus quondam ab Herode sanctus Petrus ligatus fuit. His etiam diebus in urbe Constantinopolitana quidam episcopus, Nestorius nomine, eloquentia saeculari praeditus, contra catholicam dogmatizavit fidem, sanctam Mariam non esse Dei genitricem, et hominem purum de ea natum, sed postea homini Deum fuisse permistum. Unde collecta est Ephesi tertia sancta synodus, papa Coelestino jubente. Convenerunt patres ducenti, et ibi Nestorius est damnatus, et anathematizatus. et firmatum ut beata MaFloruit per idem tempus sanctus Mamer
Abbreviated transcription (Latin):
mina hostilib gladiis nudat᷑. Isbo¬
sech enĩ uir confusionis dicit᷑. uirau¬
tẽ ꝯfusionis dr̃. qui fortim̃tis custodia
munitꝰ ñ ẽ. Quẽ dum uirtutes seesti
mat age̾. subintrantia uicia nescien¬
tem necant. Tota gͦ uirtute munien
netrent foramine neglecte cogitati

Expanded text:
mina hostilibus gladiis nudatur. Isbomina hostilibus gladiis nudatur. Isboseth quippe vir confusionis dicitur. Vir autem confusionis est, qui forti mentis custodia munitus non est. Quia dum virtutes se agere aestimat, subintrantia vitia nescientem necant. Tota itaque virtute muniendnetrent foramine neglectae cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
tisunt. De filiis rẽmon ⁊ morte isbo
enientes filii rẽmon sech .xx.¬
berothite rechab ⁊ baana. ingres¬
sist̃ feruenti die domũ isbosech qͥ dormi¬
ebat suꝑ stratũ suũ meridie: & hostia¬
ria domꝰ purgans tͥticum obdorminit.
tes spicas tͥtici ꝑcussert̃ eũ in inguine.
Hostiaria cͥticum purgat: cũ m̃tis cu¬
stodia. discernendo uirtutes a uiciis
separat. Quodsi obdormierit. in mortẽ
ꝓprii dñi insidiatores admittit: qͥa cum
discretionis sollicitudo cessan̾it. ad int̾fi¬
ciendũ animũ malignis sp̃ib iter pan
dit. Qui ingress spicas tollunt qͥa bona¬
rũ cogitationũ germina auferunt
atq in inguine feriunt. qͥa uirtutẽ
cordis. delectatione carnis occidunt.
sech inopinata morte succũbẽt. si
aditũ mollem custodiã deputasset. for¬
tis enĩ uigilq sensus p̃poni cordis fori¬
b debet: quẽ nec negligentie somnꝰ
oppͥmat. nec ignorantie error fallat.
Uñ bene isbosech dr᷑: qui custode fe¬

Expanded text:
. De filiis Remmon et morte Isboseth. Venientes filii Remmon Berothitae Rechab et Baana ingressi sunt ferventi die domum Isboseth, qui dormiebat super stratum suum meridie, et ostiaria domus purgans triticum, obdormivit. ressi sunt et percusserunt eum in inguine. « Ostiaria triticum purgat, cum mentis custodia discernendo, virtutes a vitiis separat: quae, si obdormierit in mortem proprii Domini, insidiatores admittit, quia cum discretionis sollicitudo cessaverit, ad interficiendit. Qui ingressi spicas tollunt; quia beatarum cogitationum germina auferunt, atque in inguine feriunt, quia virtutem cordis delectatione carnis occidunt.  vero Isboseth inopinata morte succumberet, si  mentis aditum mollem custodiam deputasset: fortis namque, vigilque sensus, praeponi cordis foribus debet, quem nec negligentiae somnus opprimat, nec ignorantia error fallat. Unde bene Isboseth dicitur, qui custode fe
Abbreviated transcription (Latin):
enon igitur sumpto
diademate. imꝑa¬
uit anins duobus.
qun basilico: et
composuit contra fidem eccłiasticã.
Theodericum quoq uesegothoꝵ re¬
gem ad se uenire fecit: eiq curam
palatii sui comm̃dauit. Et non post
multos dies patriciatus honore it̾m

Expanded text:
igitur sumpto diademate imperavit annis duobus cum Basilico, et composuit contra fidem ecclesiasticam. Theodoricum quoque Visigothorum regem ad se venire fecit, eique curam palatii sui commendavit, et non post multos dies patriciatus honore it
Abbreviated transcription (Latin):
ut exiens de sodomis. ascende¬
ret in montem & saluaret᷑. & petiitse¬
gor ae concessa ẽ ei: nec tam̃ ausus
fuit ꝑmanere in segor. sedascendit in
montem. Sodoma siguificat luxuriam
uite p̃sentis: loth designat animam
ad uitam et̾nam p̃destinatam. Angł̃i
sunt p̃dicatores qui annuntiant ei sa¬
sutem suam dicentes. Declina amalo⁊
fac bonũ. Quasi dicant. Exi de sodomiᷤ
et ascende in montem. Derelinque
uitam secularem. & ascende ad uitã
spiritalem. Derelinque luxuriam &e
assume continentiam. Sed lothtuneis
ascendere montis arduitatem petit
segor. qr fidelis plerumq ñ p̃sumens
uite spiritalis ⁊ continentie culmen
ascendere. estimat uitam coniuga¬
lem eligendam. dum se credit in ea
segor ciuitatem dereliquit & in montẽ
ascendit: quia iustus ñ nunqͣm dum
iute conuigalis curam. Laborem. ꝑicu¬
lum quoꝙ perpendit. uitam coniuga¬
lem postponit. & spiritalis uite & con¬
tinentie sublimitatem conscendit. Ux
tamen & uoluntate ꝓtinus ad eadẽ

Expanded text:
ut exiens de Sodomis ascenderet in montem ut salvaretur, et petiit Segor : et concessum est ei. Non tamen ausus est permanere in Segor; sed ascendit in montem. Sodoma significat luxuriam vitae praesentis. Lot significat animam ad vitam aeternam praedestinatam. Angeli sunt praedicatores, qui annuntiant salutem suam ei dicentes: Declina a malo, et fac bonum . Quasi dicant: Exi de Sodomis, et ascende in montem; derelinque vitam saecularem, et ascende ad vitam spiritualem; derelinque luxuriam, et assume continentiam. Sed Lot timens ascendere ardua, petit Segor; quia fidelis non praesumens vitae spiritualis, et continentiae culmen ascendere, existimat vitam conjugalem diligendam, dum se credit in ea Segor derelinquit, et in montem ascendit; quia justus nonnunquam videns vitae conjugalis casum, laborem, periculumque perpendens, vitam conjugalem postponit, et spiritualis vitae et continentiae sublimitatem ascendit. Uxotamen et voluntate protinus ad eadem
Abbreviated transcription (Latin):
fieripot̾it ut uoluntas cłi ita in t̾ra sic̃
in celofiat. ut uidelicet in t̾ra nemo
uel ꝑ ignorantiam uel ꝑfragilitatẽ hu¬
manam delinquat. cum infans uniꝰ diei
titatis s qualitatis. ⁊ similitudinẽ insim¬
at. ñ equalitatem. Si quis edificaret do¬
mum paruam scd̃m formã ⁊ dispositi¬
onem maioris domꝰ. ñ diceremꝰ de par¬
ua domo. tanta ẽ ista qͣnta illa maior.
s diceremꝰ talis ẽ ista qualis illa. Talis
similitudine. ñ tanta qͣntitate. Fiat gͦ
iꝑscõs ꝑ pͥmam stolam iamgłificatos. ita
et in t̾ra ꝑ homines iustificandos. ⁊ głificã¬
in celo. ita isti faciant eam in t̾ra: ⁊ siñ scd̃
equalitatem tñ scd̃m similitudinẽ.i. siñ¬

Expanded text:
tas Dei ita in terra sicut in coelo fiat, ut videlicet in terra nemo vel per ignorantiam, vel per fragilitatem humanam delinquat: cum infans unius diei titatis, sed qualitatis, et similitudinem insinuat, non aequalitatem. Si quis aedificaret domum parvam secundum formam et dispositionem domus majoris, non diceremus de parva domo: Tanta est ista quanta illa major; sed diceremus: Talis est ista qualis illa, talis similitudine, non tanta quantitate. Fiat ergo, , et per primam stolam jam glorificatos; ita, et in terra per homines justificandos, et glorificanin coelo, ita isti faciant eam in terra, etsi non secundum aequalitatem, tamen secundum similitudinem, i
Abbreviated transcription (Latin):
que suꝑiores significant nu¬
bonos & saluandos: aque in¬
nandos. De aquis suꝑiorib scriptũ
ẽ. benedicite aque que suꝑ celos st̃
dnõ: quia electi in ꝑpetuum non
tacebunt laudare nom̃ dñi. De a¬
quis uͦ inferiorib scriptũ ẽ. Congͥ¬
gentur inunum locum: quia rep¬
bi ꝑtotum mundum modo disꝑsi
congregabunt᷑ in infernum insem¬
piternum puniendi. Que tam̃ st̃
iste aque:. Immundi. fornicaru. cõ¬
cubinarii. incestuosi. ad ulteri. a¬
eam. & qui dixerit fratri suo fa¬
tue. & quicunq sunt a deo separa¬
ti. nec ꝑ gr̃am ipsius iustificati. pa
gani. uidei. falsi xp̃iani. Isti con¬
gregant᷑ in unum locũ. idest in
infernum. qui est locus indigniᷤᷤ
quo ñ extinguitur ignis. nec qͥ tor¬
quetur. nec qui torquet moriet᷑.¬

Expanded text:
quae superiores significant bonos salvandos; aquae innandos. De aquis superioribus dictum est: Benedicite, aquae, quae super coelos sunt, Domino . Quia electi in perpetuum non cessabunt laudare nomen Domini. De aquis inferioribus scriptum est: Congregentur aqurobi per totum mundum modo dispersi congregabuntur in infernum, in sempiternum puniendi. Quae sunt tamen istae aquae? Immundi, fornicatores, concubinarii, incestuosi, adulteri, aeam, et qui dicunt fratri suo, fatue : et quicunque a Deo sunt separati, nec per gratiam ipsius justificati, ut Pagani, Judaei, falsi Christiani. Isti congregabuntur in locum unum, id est, in infernum: qui est quo non exstinguitur ignis. Nec qui torquetur, nec qui torquet moriet
Abbreviated transcription (Latin):
olent doctores sci ꝑsolem ac
mensus ẽ non potest augeri: &¬
quia eternus est ñ potest muta¬
ri. Plunam designant eccłiam.
quia sicut luna ꝑ diurna incre¬
menta ad plenitudinem ducit᷑.
consũmatur. & sicut luua a sole
sunt et ipsi luminaria celi. celo
affixi. sicut paulus de se sibiq si¬
milib luminarily dixit. Hr̃a au¬
tem conuersatio in celis est. Et itẽ.

Expanded text:
olent doctores sancti per solmensus est non potest augeri, quia aeternus est non potest minri. Per lunam designatur Ecclesia, quia sicut luna per diuturna incrementa ad plenitudinem ducitur,consummatur. Et sicut luna a sole uia sunt et ipsi luminaria coelo, coeli affixi. Sicut Paulus de se sibique similibus luminaribus dixit: Nostra autem conversatio in coelis est . Et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
appropinqͣret iħc iericho. cecꝰ qui¬
dam sedebat secus uiam m̃dicans. &
cum audiret turbam p̃t̾euntem int̾¬
rogabat qͥd hoceẽt. Dixerunt autem
te exclusum damnationis sue patit᷑ te¬
nebras. s a dñõ apppinqͣnte iericho cu¬
ratur. Iericho luna int̾p̃tat᷑ ꝑ quã defe
dei infirmitatẽ nr̃e carnis suscipit. hõ
ad cognoscendũ diuina redit. Cetꝰ sedi
rogat. Uñ sequitur. et clamabat. Iħc
tͣnsiens cecum audit. stans illuminat.
quia ꝑhumanitatẽ suã nr̃e cecitatis
uocib compatit᷑. s ꝑ potentiã diuinita¬
tis lum̃ nobis gre infundit. Et qui p̃¬
ibant increpabant eum ut taceret. Q¬
iħm uenientem p̃eunt significant tu¬
nire possit cor hominis sed tam credeis
mat. Et dixit illi iħc. Respice fides tua

Expanded text:
uidam sedebat secus viam mendicans. Et cum audiret turbam praetereuntem, interrogavit quid hoc esset. Dixerunt autem te exclusum, damnationis suae patitur tenebras; sed, Domino propinquante Jericho, curatur. Jericho, luna interpretatur, per quam defeDei infirmitatem nostrae carnis suscepit, homo ad cognoscendum divina redit. Caecus sedet rogat. Unde sequitur: Et clamabat. Jesus transiens caecum audit, stans illuminat; quia per humanitatem suam, nostrae caecitatis vocibus compatitur, sed per potentiam divinitatis lumen nobis gratiae infundit. Et qui praeibant increpabant eum, ut taceret. Qui Jesum praeeunt, significant tundum venire possit cor hominis. Sed jam credens mat: Et Jesus dixit illi: Respice, fides tua
Abbreviated transcription (Latin):
dis ortum irrigau̾it. uegetabitur in nob
radix fidei. roborabitur stipes spei.erigen¬
tur et extendentur rami caritatis. ꝓdu¬
centur folia bomi oꝑis. floresbone opini¬
oms. fructꝰ iustificationis. ⁊ glorificõnis.
iustificõis inuia. glorificõis in patͥa. ad

Expanded text:
dis hortum irrigaverit, vegetabitur in nobis dis hortum irrigaverit, vegetabitur in nobis radix fidei, roborabitur stipes spei, erigentur et extendentur rami charitatis, producentur folia boni operis, flores bonae opinionis, fructus justificationis et glorificationis: justificationis in via, glorificationis in patria. A
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis. secꝰ salutarium decursus aqͣꝵ
plantatꝰ radicem ꝑfidem. stipitem ꝑ¬
spem. ramos ꝑ caritatem. medullã ꝑ
intentionem corticem ꝑ conu̾sationis suꝑ¬
ficiem. folia ꝑ bonam accionem. flores ꝑ
bonam opimonem. fruccũ sicut suꝑius
dictum ẽ. intꝰ ꝑ conscientiã. foris ꝑ doctri
stus iste. beatus hic cuiꝰ hodie festa celebra¬
mus. cuiꝰ uirtutes recitamꝰ. cuiꝰ sc̃itatem
cõmendamꝰ. cuiꝰ suffragium imploramꝰ.¬
cuiꝰ illuminam᷑ u̾bo. formamur exem¬
plo. munim᷑ patrocinio. Tales eẽ frẽs
laboremꝰ. ⁊ imitem᷑ patrem filii. magis¬
trum discipłi. dñm serui. satellites mi¬
litem. oues pastorem. S quia nr̃is urri¬
b talia facere ñ ualemꝰ. dñm exoremꝰ.¬
flumine sapiẽ sue cuiꝰ impetꝰ letificat
ciuitatem eius. nr̃i cordis ariditatẽ irri¬
gare dignetur. ut fluant de uentre ma¬
tris nr̃e. flumina aque uiue salientis in
uitam et̾nam. ꝑhanc enim aquã si nr̃i cor¬

Expanded text:
videlicet secus salutarium decursus aquarum plantatus radicem per fidem, stipitem pspem, ramos per charitatem, medullam per intentionem, corticem per conversationis speciem, folia per bonam actionem, flores per bonam opinionem; fructum, sicut superius dictum est, intus per conscientiam, foris per doctrinstus iste. Beatus enim hic cujus hodie festa celebramus, cujus virtutes recitamus, cujus sanctitatem commendamus, cujus suffragium imploramus, illuminamur verbo, formamur exemplo, munimur patrocinio. Tales esse, fratres, laboremus, et imitemur Patrem filii, magistrum discipuli, dominum servi, milites ducis, oves pastoris. Sed quia nostris viribus talia facere nflumine sapientiae suae, cujus impetus laetificat civitatem ejus , nostri cordis ariditatem irrigare dignetur, ut fluant de ventre mentis nostrae flumina aquae vivae salientis in vitam aeternam . Per hanc enim aquam, si nostri cor
Abbreviated transcription (Latin):
te sua sit sũmi datoris munificentia. cũ
uite negat᷑ solatium subditos desert̃.
ut cedentes ꝑsecutorib corporale deui¬
tent supplicium. Hanc conuentionẽ
iudith .i. eccłia respuit & contemnit.
Iudith enim q̃ int̾p̃tat᷑ confitens uł
laudans eccłiam sigc̃at. q̃ d̾m uera fide
confitet᷑. ⁊ in omnib oꝑib eiꝰ laudare ñ
desinit. Et uir eiꝰ manasses. qͥ mortuus ẽ
bene manasses dicit᷑. qr nos facit obhuis¬
ci calamitatis pͥstine. ꝑ consolationẽ uite
fut᷑e. Hic in dieb messis ordeacee .i. collati¬
onis plebis iudaice. cũ mitt̾et apłos suos
p̃dicare. ⁊ manipłos credentiũ cong̾ga¬
re. uenit estꝰ ꝑsecutionis suꝑ caput .i. di
uinitatẽ eiꝰ. caput enĩ xp̃i ds. Inde enim
maxime scandalirabant᷑ iudei. qd̾ se ẽẽ
filium dei dicebat. Uñ scriptũ ẽ. Facis te¬
ipsum dm. huiꝰ sponsa ablatosponso. ie¬
iunio ⁊ orõni oꝑam dat. usq ad consũma¬

Expanded text:
te sua sit summi datoris munificentia, cum te sua sit summi datoris munificentia, cum vitae negatur solatium, subditos deserunt, ut credentes persecutoribus, corporale devitent supplicium. Hanc conventionem, Judith, id est Ecclesia respuit , et contemnit. Judith enim, quae interpretatur confitens vel laudans, Ecclesiam significat, quae Deum vera fide confitetur, et in omnibus operibus ejus laudare non desinit. Et vir ejus Manasses fuit: qui mortuus est Bene Manasses dicitur, quia nos facit oblivisci calamitatis pristinae per consolationem vitae futurae. Hic in tempore messis hordeaceae, id est collectionis plebis Judaio credentium congregare. Venit aestus persecutionis super caput, id est Divinitatem. Caput enim Christi, Deus . Inde enim maxime scandalizantur Judaei, quod se esse Filium Dei dicebat . Unde scriptum est: Facit seipsum Deum. Hujus sponsa, ablato sponso; jejunio et orationi operam dat usque ad consumma
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc ad oriam cong̾gati omnes uirife¬
mineq iuuenes & pariuili. simulomĩs
una uoce dixerunt. Iudicet ds int̾ nos
et te. qmfecisti in nos mala nolentes lo¬
qui pacifice cum assirus. ⁊ ꝓpt̾ hoc uen
didit nos ds in manib eoꝵ Isti sigc̾ant
carnales qui dicunt dñe dñe. cor autẽ
eoꝵ longe ẽ a duõ.Sunt enim in sage¬
na dnĩ etiam mali pisces. usq ad litus
futuri udicii. qui p̃sentis uite incom¬
moda gͣuit̾ fe̾ntes. malunt p̃sentib
uti deliciis. ꝙͣ. celestia bona in futuro
sͥ reseruari. qui magistros suos impor¬
tunis querimoniis affligunt ⁊ sͥ ad luxũ
scłi assentire cogunt. Uñ sequit᷑. Et cũ
fatigati his clamorib ⁊ his fletib lassati
eẽnt. exurgens orias infusus lacͥmis dix̃.
Equo animo estote fr̃s. ⁊ hos qͥnq dies¬
corporis quib p̾sens uita ducitur. qͣsi
qͥnq dierũ inducias. mers doctor expe¬
tit. qui corporale solatium auditorib
suis indiscrete ꝓmittit. quasim potesta¬

Expanded text:
Tunc ad Oziam congregati omnes viri feminaeque, iuvenes et parvuli simul omnes una voce dixerunt: “Iudicet Deus inter nos et te, quoniam fecisti in nos mala, nolentes loqui padit nos Deus in manibus eorum. Isti signant carnales, qui dicunt, Domine, Domine, cor autem eorum longe est a Deo . Sunt ergo in sagena Domini mali pisces usque ad littus futuri judicii, qui praesentis vitae incommoda graviter ferentes, eligunt praesentibus uti deliciis magis quam coelestia bona in futuro sibi reservari, qui magistros suos importunis querimoniis affligunt, et sibi ad luxum saeculi assentire cogunt. Unde sequitur: Et cum fatigati his clamoribus, et his fletibus lassati siluissent, exsurgens Ozias, infusus lacrymis, ait: Aequo animo estote, frcorporis, quibus praesens vita ducitur, quasi quinque dierum inducias doctor iners expetit, qui cosuis indiscrete promittit, quasi in potesta
Abbreviated transcription (Latin):
qui habitant in cilicia ce damasco et
libano. ꝙ ad gc̃s que sunt in carmelo
et cedar. & inhabitantes galileã in cam¬
pomagno esdrelon. & ad õs qui erat
in samaria:⁊ tͣnsflum̃ iordanem usq
ierłm. ⁊ omnẽ t̾ram iesse quousq ꝑ¬
ueniat᷑ ad montem ethiopie. Diabolꝰ
ꝑ diu̾sas ꝓuincias legatos mittit. cũ
turbam malignoꝵ sp̃uum ad seducen¬
das gt̾s ꝑtotũ orbem disꝑgit. nec parcit di¬
gnitati nec honori. om̃s ad gehennam
trahere cupit. ⁊ facẽ socios ꝑditionis. fide¬
les quoq securosẽẽ ñ patit᷑. qui ꝑ lordanis

Expanded text:
qui habitabant in Cilicia et Damasco et Libano, et ad gentes quae sunt in Carmelo et Cedar, et inhabitantes Galileam in campo magno Hesdrelon, et ad omnes qui erant in Samaria et trans flumen IorHierusalem: et omnem terram Jesse, quousque perveniatur ad montes Aethiopiae. Diabolus per diversas provincias legatos mittit, cum turbas malignorum spirituum ad seducendas gentes per totum orbem dispergit; nec parcit dignitati, nec honori: omnes enim ad gehennam trahere cupit et facere socios perditionis. Fideles quoque securos esse non patitur, qui per Jordanis
Abbreviated transcription (Latin):
nomina. Egialeus. europs. telchim.
apis. telchion. aegiorus. thurimacus.
leucipus. mesapus. heratus. plemna¬
chus. orthopolis. marathias. marathꝰ
hechireus. corax. epopeus. laomedon.
sicion. polib. machus. festus. adrastꝰ
polip. edes. pelasgus. ⁊ eusippꝰ. Post hec sa¬
midꝰ. mechudutꝰ. heuneus. Theonaus.

Expanded text:
nomina: Aegialeus, Europs, Felchim, Apis, Telon, Aegiorus, Thurimachus, Leucippus, Mesaspus, Eratus, Plemeus, Orthopolis, Marathias, Maratus, Echireus, Chorax, Epopeus, Laomedon, Sichon, Polibus, Inachus, Phestus, Adrastus, Polyphides Pelasgus, Zeuxippus. Post haec samidus, Mecludutus, Heuneus, Theonaus,
Abbreviated transcription (Latin):
egypti cõmuni uocabulo pͥmũ pha-¬
raones sunt dicti. ab alexandro uͦ ma¬
gno usq ad cleopatram ꝑtholomei si¬
ue lagide aptholomeo lagida lagi filio.
Cucurrit itaq regnum alexandrie usq
istasunt nomina. Ptholomeus lagida.
Iste iherłm dolocepit. & iudeos capti¬
uauit. Ptholomets philadelphus. Iste
uetus testam̃tum de hebreo ingrecũ
lomeus philometor. ptholomeus euer¬
getes. ꝓtholomeus phiscon. qui & sother.
ptholomeus alexander. ptholomeus
qui a matre deiectusẽ. ptholomeus
dionisius. cleopatra. Post hec egyptꝰ
in potestatem romanoꝵ uenit. cuiꝰ
regnũ semꝑ molliciem ẽ secutum.
& tandem in femina ꝓstratum cuius
finem inferius explicabo. De regno

Expanded text:
egypti communi vocabulo primum Pharaones sunt dicti, ab Alexandro vero magno usque ad Cleopatram Ptolemaei sive Lagidae; a Ptolemaeo Lagida Lagi filio. Cucurrit itaque regnum Alexandriae usque ista sunt nomina: Ptolemaeus Lagida. Iste Jerusalem dolo cepit, et Judaeos captivavit. Ptolemaeus Philadelphus. Iste Vetus Testamentum de Hebraeo in Graecum phanes, Ptolemaeus Philometor. Ptolemaeus Evergetes, Ptolemaeus Phiscon, qui et Sother. Ptolemaeus Alexander, Ptolemeus qui a matre dejectus est, Ptolemaeus Dionysius, Cleopatra. Post haec Aegyptus in potestatem Romanorum venit, cujus regnum semper mollitiem est secutum, et tandem in femina prostratum, cujus finem inferius explicabo. CAP. XI.
Abbreviated transcription (Latin):
gogem. nc̃ ꝙͦ ꝑ auctoritatẽ uet̾is cestam̃¬
ti. nẽ ꝑ auccoritatẽ noui. nc̃ misticis uela¬
minib inuoluta. nc̃ pura. nuda ⁊ aꝑta.
Talib gͦ modis ⁊ multis aliis nobis cib
iste spũalis apponit᷑. ut ꝑ eũ eger nr̃ con¬
fortet᷑. ⁊ ad sanitatẽ reformet᷑. Recte aut̃
scriptura dieta eẽ dr᷑. qñ que in ea facien¬
da eẽ leginꝰ. facimꝰ. q̃ cauenda cauemꝰ. Sic
enim in cibo p̃cepta medicoꝵ facimꝰ. quia
alia comedimꝰ. alia uitamꝰ. Dispensatores
st̃ sac̾dotes. qui diuina sacram̃ta tractãt.
⁊ diuinã nobis grãm archana sũmi lar¬
gitoris distributione mirabilit̾ admini¬
strant. Qui serui sũmi medici st̃. ⁊ adeiꝰ
arbitͥum uasa & medicam̃ta illiꝰ tͣctare
debent. Locꝰ ẽ mundꝰ iste. inquẽ qͣsi in qͣn¬
dam infirmariam de paradiso homo post
peccatum delatꝰ ẽ. ut hic infirmitatem
suam curare studeat. & sanitatẽ recipiat.
Tempꝰ qd̾ ds concessit hoĩ ut in eo sanitati

Expanded text:
 per auctoritatem Veteris Testamenti, nunc per auctoritatem Novi, nunc mysticis velaminibus involuta, nunc pura, nuda et aperta. Talibus ergo modis et multis aliis nobis cibus iste spiritualis apponitur, ut per eum aeger noster confortetur et ad sanitatem reformetur. Recte autem Scriptura diaeta esse da legimus, facimus; quae cavenda cavemus. Sic enim in cibo praecepta medicorum facimus, quia alia comedimus, alia vitamus. Dispensatores sunt sacerdotes, qui divina sacramenta tractant, et divinam nobis gratiam arcana summi largitoris distributione mirabiliter administrant. Qui servi summi medici sunt, et ad ejus arbitrium vasa et medicamenta illius tractare debent. Locus est mundus iste, in quem, quasi in quamdam infirmariam, de paradiso homo, post peccatum, delatus est, ut hic infirmitatem suam curare studeat, et sanitatem recipiat. Tempus quod Deus concessit homini, ut in eo sanitati
Abbreviated transcription (Latin):
piscentiam in carne nascendo:⁊ actualia
q̃ cõmisit pͣue uiuendo. Illa ht̃ ex parenti¬
b: ista exꝓpͥis oꝑib. Illa ht̃ ex alieno. ista
ex suo. Medicina ẽ grã q̃ duob mͦis uul¬
n̾ib nr̃is infundit᷑. Uno amaro. ⁊ alio dul¬
ci. amaro ꝑ increpationẽ. dulci ꝑ consola¬
tionẽ. Increpatiouinũ. consolatio oleũ.
uasa st̃ sacram̃ta in quib ⁊ ꝑ que grã¬
spũalis continet᷑ & infertur. sic̃ aqͣ baptis¬
ini.oleũ. crisma. aqua benedicta ⁊ cet̾a talia.
morem humiles. ꝑ pietatẽ miscdes. ꝑ scĩã
discreti. ꝑ fortitudinẽ inuicti. ꝑ consiliũ
ꝓuidi. ꝑ intellectũ cauti. ꝑsapĩam matu¬
ri. ẽ uor expellit elationem. pietas cru¬
delitatẽ. scĩa in discretionẽ. fortitudo de¬
bilitatẽ. consiliũ inꝑuidentiã. intellectꝰ
incautelam. sapĩa stulticiam. O qͣm bo¬
na antulota quil tam mala curant᷑ a¬
postema ca. Dieta ẽ sacra script᷑a q̃ diu̾so
mͦ nobis apponit᷑. dum scd̃m diu̾sam ca¬

Expanded text:
e vivendo, et actualia, quae commisit prave vivendo. Illa habet ex parentibus, ista ex propriis operibus. Illa habet ex alieno, ista ex suo. Medicina est gratia, quae duobus modis vulneribus nostris infunditur. Uno amaro, et altero dulci. Amaro per increpationem, dulci per consolationem. Increpatio vinum, consolatio oleum. Vasa sunt sacramenta, in quibus, et per quae gratitualis continetur et infertur, sicut aqua baptismi, oleum, chrisma, aqua benedicta, et caetera talia. am discreti, per fortitudinem invicti, per consilinm providi, per intellectum cauti, per sapientiam maturi. Timor expellit elationem, pietas crudelitatem, scientia indiscretionem, fortitudo debilitatem, consilium improvidentiam, intellectus incautelam, sapientia stultitiam. O quam bona antidota, quibus tam mala curantur apostemata! Diaeta est sacra Scriptura, quae diverso modo nobis apponitur, dum secundum diversam ca
Abbreviated transcription (Latin):
morẽ ñ nunqͣm ꝑuenimꝰ. Ad timorẽ
namq seruilẽ ꝑ creat᷑am cogim᷑. q dũ
eiꝰ magnitu dinẽ consid̾amꝰ. imm̃sam
creatoris maiestatẽ formidamꝰ. nec ig¬
noramꝰ oĩpotentẽ penã inferre. si nos in¬
uen̾it legis sue tͣnsg̾ssores eẽ. Sic cẽ ad
hc̃ ipsum tuorem ꝑ scͥpt᷑am impel¬
limur. qr dũ diuinas cõminationesin
ipsa freqnt̾ audimꝰ. dĩ p̃cepta tnsgͥd
ꝑtimescimꝰ. Pꝰ creaturã uͦ adtimorẽ filia¬
lem attingimꝰ. qͥa dum tantã molẽ cerni¬
mꝰ. creatorem mirabilẽ. laudabilẽ. ama¬
bilem. ⁊ ex amore tim̃dũ ⁊ colendũ idica¬
mꝰ. Sic qͦ ꝑ scͥpt᷑am ad hc̃ castũ cimorẽ ꝓ¬
uehim̃. dum in ea diuina ꝓmissa m̾itum

Expanded text:
nquam pervenimus. Ad timorem namque servilem per creaturam cogimur, quia dum ejus magnitudinem consideramus, immensam Creatoris majestatem formidamus; nec ignoramus omnipotentem poenam inferre, si nos invenerit legis suae transgressores esse. Sic etiam ad hunc ipsum timorem per Scripturam impellimur, quia dum divinas comminationes in ipsa frequenter audimus, Dei praecepta transgredi pertimescimus. Per creaturam vero ad timorem filialem attingimus, quia dum tantam molem cernimus, Creatorem mirabilem, laudabilem, amabilem, et ex amore timendum judicamus. Sic quoque per Scripturam ad hunc castum timorem provehimur, dum in ea divina promis
Abbreviated transcription (Latin):
filialis amorem. Seruilis de peccõ ꝑpetrato.
filialis de dono accepto. Seruilis de torm̃¬
do sustinendo. filialis de p̃mio accipiendo.¬
Seruilis inchoantium. filialis ꝑfectoꝵ. Ue¬
rũ octo st̃ ꝑ que excitam̃. unformam̃ ad
timorem di. ꝑ t̾a pͥma ad timorẽ seruilem.
ꝑ tͥa ultima ad timorẽ filialem. ꝑ duome¬
dia adutrũq. Sunt autẽ hec. culpa. senten
morẽ iusticie. Seruilis aliqͣndo cito tͣnsit.

Expanded text:
filialis amorem. Servilis de peccato perpetrato, filialis amorem. Servilis de peccato perpetrato, filialis de dono accepto. Servilis de tormento sustinendo, filialis de praemio accipiendoServilis inchoantium, filialis perfectorum. Verum octo sunt, per quae excitamur et informamur ad timorem Dei, per tria prima ad timorem servilem, per tria ultima ad timorem filialem, per duo media ad utrumque. Sunt autem haec: culpa, sententamorem justitiae. Servilis aliquando cito transit;
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩam. Beatꝰ nãꝙ qui sapĩam ñ tm̃ cogni¬
tione. s cẽ sapore iusticie inuenit. qͥa ꝑta
lem inuentionẽ bonũ int̾nũ saꝑe incipit
Ey isi iste talis inuentor sapĩe. pulcher eẽt
ut absalon. fortis ut sanson. uelox ut asa
enĩ de pulcͥtudine. Fallax grã ⁊ uana est
pulc̾tudo. mulier timens dm̃ ipsa lauda¬
bitur. De sapĩa autẽ ⁊ fortitudine ⁊ diui¬
tiis dicit dñs talib u̾bis ꝑ ieremiã. Non
głetur sapiens in sap̃ia sua. nec fortis in
forcitudine sua. nec diues in diuitiissus. s
in hoc głet᷑ si noscat me. qd̾ ego sũ dñs. Oĩa
deniq quecũq inp̃senti scło ꝑcipi posst̃
qͣm inutilia. qͣm fnsitoria sint ex multis scͥ¬
pturarũ locis colligimꝰ. Solus gͦ timens dm̃.
ad beatitudinẽ festinat. si tñ sictimeat ut a
malo recedat. ⁊ faciat bonũ. Sane duo sunt
timores. unꝰ seruilis. aliꝰ filialis. seruiliꝰ. ser¬
uoꝵ. filialis filioꝵ. Seruilis ht̃ formidinẽ.

Expanded text:
cognitione, sed etiam sapore justitiae invenit, quia per talem inventionem bonum internum sapere incipit. Sed et si iste talis inventor sapientiae pulcher esset ut Absalon, fortis ut Samson, velox ut Asaeenim de pulchritudine: Fallax gratia et vana est pulchritudo; mulier timens Deum ipsa laudabitur . De Sapientia autem et fortitudine et divitiis dicit Dominus talibus verbis per Hieremiam: Non glorietur sapiens in sapientia sua, nec fortis in fortitudine sua, nec dives in divitiis suis, sed in hoc glorietur, si noscat quod ego sum Dominus . Omnia denique quaecunque in praesenti saeculo percipi possunt, quam inutilia quam transitoria sint, ex multis Scripturarum locis colligimus. Solus ergo timens Deum ad beatitudinem festinat, si tamen sic timeat, ut a malo recedat, et faciat bonum. Sane duo sunt timores, unus servilis, alter filialis. Servilis servorum, filialis filiorum. Servilis habet formidinem,
Abbreviated transcription (Latin):
in mecani:a dice̾mꝰ similit̾. magnꝰ ẽ iste.
Siuͦ uide̾mꝰ eũ eruditũ in arithinetica.
musica. geometͥa. astronomia sic̃ boeci¬
um. uł quẽlibet inuentorẽ. uł tͣnslato¬
rem artiũ. multomagis clamaremꝰ mag¬
nꝰ ẽ iste. Si aut̃ sciremꝰ illũ &ẽ inphisica
sapientẽ ut ypocratẽ. uł galienũ: ⁊ ꝓuec¬
tum in theorica scłari. ut platonẽ ⁊ socra¬
tem. oĩno clamaremꝰ magnꝰ iste. Si qͦq
uderemꝰ istum talit̾ scłari scĩa doctum.
tropologia. anagoge. litt̾aꝵ tͥpliciser¬
mone sic̃ ieroniũ. in rõcinatione diser¬
tum sicut augustinũ. inmoralitate sic̃
g̃gorium. sapientẽ deniq sic̃ salomonẽ
oĩb mͦis ꝓclamaremꝰ magnꝰ iste. Non tñ
fr̃s. maiortim̃te dñm. Magnꝰ nãq qͥ inue¬

Expanded text:
ica, diceremus similiter: Magnus est iste. Si vero videremus eum eruditum in arithmetica, musica, geometria, astronomia sicut Boetium, vel quemlibet inventorem, vel translatorem artium, multo magis clamaremus: Magnus est iste. Si autem sciremus illum etiam in physica sapientem, ut Hippocratem vel Galenum, et provectum in theorica saeculari ut Platonem, et Socratem, omnino clamaremus: Magnus est iste. Si quoque videremus istum taliter scientia saeculari doctum, tropologia, anagoge, litterarum triplici sermone sicut Hieronymum, in ratiocinatione disertum sicut Augustinum, in moralitate sicut Gregorium, sapientem denique sicut Salomonem, omnibus modis proclamaremus: Magnus iste. Non tamen, fratres, major timente Dominum. Mag
Abbreviated transcription (Latin):
⁊humanis. & magnꝰ p̃dicat᷑ qui inuenit
uł alt̾am uł utramq. Qñ nãq quẽlib
ut de inuentore scĩe pͥmũ loqͣm᷑ ⁊ de
minorib ad maiora conscendamꝰ. qͣndo¬
inꝗͣ quẽlibet in logica ꝑitũ cernimꝰ ma¬
gnũ p̃dicamꝰ. Certesi aliquẽ uideremꝰ
doctũ gͣmatica. sic̃ pͥscianũ. dialetica sic̃

Expanded text:
humanis; et magnus praedicatur qui invenit vel alteram vel utramque. Quando namque, ut de inventore scientiae primum loquamur, et de minoribus ad majora conscendamus, quemlibet in logica peritum cernimus, magnum praedicamus. Certe si aliquem videremus doctum in grammatica sicut Priscianum, dialecti
Abbreviated transcription (Latin):
gat. infirmũ se ẽẽ demonstrat. S qͥs ẽ iste
infirmꝰ: Genꝰ humanũ. in cuiꝰ uoce dicũt᷑
ista. Infirmũ ꝑ pecc̃m originale. ⁊ ꝑ multa ac¬
tͥualia erat. & medicũ q̃rebat. uenit medicꝰ
& sanatꝰ ẽ egrotꝰ. Duodecim aut̃ st̃ q̃ de sana¬
tione humani gn̾is. uobis expon̾e ꝓponimꝰ
Egrotꝰ. medicꝰ. uulu̾a. medicina. uasa anti¬
dota. dieta. dispensatores. locꝰ. tẽpꝰ. sanitates.
gaudia de ipsissanitatib recuꝑatis. E grotꝰ
iste genꝰ ẽ humanũ. de cuiꝰ egritudine.
ysaias testatꝰ ẽ dicens. Omne caput langͥ¬
dum.⁊ omne cor merens. a planta pedis

Expanded text:
. Sed quis est iste infirmus? Genus humanum, in cujus voce ista dicuntur infirmum: per peccatum originale et per multa actualia erat, et medicum quaerebat. Venit medicus, et sanatus est aegrotus. Duodecim autem sunt quae de sanatione humani generis nobis exponere proposuimus. Aegrotus, medicus, vulnera, medicina, vasa, antidota, diaeta, dispensatores, locus, tempus, sanitates, gaudia de ipsis sanitatibus recuperatis. Aegrotus iste genus est humanum, de cujus aegritudine Isaias testatus est dicens: Omne caput languidum, et omne cor moerens; a planta pedis
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs hõ. Si oĩs hõ ẽ quidm̃ tumet ⁊ manda¬
ta eiꝰ obseruat: constat qd̾ ille hõ ñ ẽ qui
hoc ũ facit. Si enim cognoscit d̾m& man¬
data eiꝰ. ⁊ ñ timet. nec obseruat. ꝯtẽptor
ẽ & magis diabolus eẽ dicendꝰ ẽ qͣm hõ.
Si uͦ ñ cognoscit dm̃ ⁊ mandata eiꝰ. cecꝰ ẽ.

Expanded text:
s homo. Si omnis homo est qui Deum timet, et mandata ejus observat, constat quod ille homo non est qui hoc non facit. Si enim cognoscit Deum et mandata ejus, et non timet nec observat, contemptor est, et magis esse diabolus dicendus est quam homo. Si vero non cognoscit Deum et mandata ejus, c
Abbreviated transcription (Latin):
piis absq m̾ito ꝑ gr̾am ꝯtulit ꝑpendi¬
mꝰ. eũ peccando ad iram ꝓuocare dedi¬
gnam᷑. S ꝙ ex gła fut᷑a q̃ reuelabit᷑
in nobis ad hc̃ timorem ꝓ mouem᷑. qr
dũ audimꝰ qd̾ nobis ꝓmisit. qd̾ ocłs
ñ uidit nec auris audiuit. nec in corho

Expanded text:
piis absque merito per gratiam contulit perpendipiis absque merito per gratiam contulit perpendimus, eum peccando ad iram provocare dedignamur. Sed et ex gloria futura, quae revelabitur in nobis, ad hunc timorem provocamur, quia dum audimus quod nobis promisit, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo. latitudinẽ multitudo. horrorem
utͥusq contemplatio. Penã autẽ ꝓpt̾ se¬
metipsam formidamꝰ. S qͣm pauci st̾ qui
ocłos diu̾tunt a. contẽplatione timoris.
⁊ qͣm multi st̃ qui eos u̾tunt ad spectacła
uanitatis. De istis scriptũ ẽ. cor sapienti¬
um ubi t̾sticia. De illis aut̃ cor stultoꝵ uͥ
letitia. ꝑtria quoq ultima. nat᷑am. gͣ¬
tiã. głam. informam̃ ad timorem fili¬
alem. Est autẽ timor filialis ut quẽ
amas nolis offende ꝓpt̾ grãm. sic̃timor
ẽ seruilis ut quẽ timesñ audeas offen¬
dere ꝓpt̾ penam. Pnat᷑am ꝓuocam᷑ ad
timorem filialem. qͥa dũ nat᷑ẽ nr̃e di¬
gnitatẽ consid̾amꝰ. ex magna dilectioe
timemꝰ offendẽ dm ꝑculpam. qui nob
ex dilectione impͥm̃e dignatꝰ ẽ imagi¬
nẽ ⁊ siłitudinẽ suam. Magnꝰ nãq ho¬
nor. magna dignitas humane conditi¬
onis. cui nat᷑alit̾ ẽ inclitaforma creatͥcis
dĩtatis. Ad hc̃ eundẽ qͦ timorem ꝑ consi¬

Expanded text:
nitudo, latitudinem multitudo, horrorem utriusque contemplatio. Poenam autem propter semetipsam formidamus. Sed quam pauci, qui oculos divertunt ad contemplationem timoris, et quam multi sunt, qui eos vertunt ad spectacula vanitatis! De istis scriptum est: Cor sapientium ubi tristitia ; de illis autem: Cor stultorum, ubi laetitia . Per tria quoque ultima naturam, gratiam, gloriam informamur ad timorem filialem. Est autem timor filialis, ut quem amas nolis offendere propter gloriam; sicut timor est servilis, ut quem times non audeas offendere propter poenam. Per naturam vocamur ad timorem filialem, quia dum naturae nostrae dignitatem consideramus ex magna dilectione timemus Deum offendere per culpam, qui nobis ex dilectione imprimere dignatus est imaginem et similitudinem suam. Magnus namque honor, magna dignitas humanae conditionis, cui naturaliter indita est forma creatricis deitatis. Ad hunc eumdem quoque timorem per consi
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Cui pontifex remandauit illum
debere appellari regem qui bene rege¬
ret rem publicam. Qua responsione
franci animati. hilderico in monas¬
terio detruso. & monachali tunica pal¬
liato pipinum sibi regem consticuunt.
Mortuo ꝓinde pipino anno regni sui
num obtinuerunt. Quo karolus in
nouiomensi urbe suscepit regiam co¬
ronam: & frat̾ eius karolomannꝰ su¬
essionis. Sed karolomannꝰ transacto bi¬
ennio quo sublimatꝰ ẽ in regno. uita de¬
cessit. & uxor eius & filii eius ad deside¬
rium longobardoꝵ regem nulla ui
compulsi fugerunt. Sicq totiꝰ regnifĩã

Expanded text:
erat. Cui pontifex remandavit illum erat. Cui pontifex remandavit illum debere appellari regem qui bene regeret rempublicam. Qua responsione Franci animati Hilderico in monasterium detruso, et monachali tunica palliato, Pippinum sibi regem constituerunt. Mortuo proinde Pippino anno regni sui ilii ejus regnum obtinuerunt. Quorum Carolus in Noviomensi urbe suscepit regiam coronam, et frater ejus Carolomannus Suessione. Sed Carolomannus, transacto biennio quo sublimatus est in regnum, vita decessit. Et uxor ejus, et filii ejus ad Desiderium Longobardorum regem nulla vi compulsi fugerunt. Sicque totius regni Fra
Abbreviated transcription (Latin):
narbonem ita deuicit. ut hispaniam
eos redire compelleret. In quo bello.
ccclxu. sarracenoꝵ milia int̾fecit. Is¬
te ẽ karolus tudites. qui ꝓpt̾ assiduita¬
tem belloꝵ res eccłiasticas laicis tradi¬
dit. Pugnauit etiam contra saxones
cultate suꝑauit. Pugnauit etiã cõn¬
tra heudone aquitanoꝵ duce. & ran¬
fredum comitem regalis palatii a pala¬
tio expulit. sed unam ei tantũ ciuita¬
tem hoc ẽ andegauensem concessit. Por¬
ro dagob̾to regi francoꝵ successit cheo¬
dericꝰ filius euis. Karolus quoq tudites
defunctus ẽ. & obtinuert̃ pͥncipatũ eiꝰ.
to deniꝙ dagob̾to decedente regnauit
ꝓ eo theodericus filius eius. & theode¬
rico successit childe ricus quẽ &e hilde¬
ricum uocant. De quo cum eẽt uir in¬
utilis ac remissus. pipinus maior aule
regie studuit. ꝑ legatos ⁊ achariam ro¬
manũ antisticem int̾rogare dicens.
an ille deberet ẽẽ rex francie qui ocio
deditus solo nomine regio contentus

Expanded text:
Narbonem ita devicit, ut in Hispaniam Narbonem ita devicit, ut in Hispaniam eos redire compelleret. In quo bello trecenta Sarracenorum millia interfecit. Iste est Carolus Tudites, qui propter assiduitatem bellorum res ecclesiasticas laicis tradidit, pugnavit etiam contra Saxones cultate superavit. Pugnavit et cum Heudone Aquitanorum duce, et Ranfredum comitem regalis palatii e palatio expulit. Sed unam ei tantum civitatem, hoc est Andegavensem concessit. Porro Dagoberto regi Francorum successit Theodoricus filius ejus. Carolus quoque Tutides defunctus est. Et obtinuerunt principatum ejus to denique Dagoberto vita decedente , regnavit pro eo Theodericus filius ejus, et horico successit Childericus, quem et Hildericum vocant. De quo cum esset vir inutilis ac remissus, Pippinus major aulae regiae studuit per legatos Zachariam Romanum antistitem interrogare dicens, an ille deberet esse rex Franciae, qui, otio deditus, solo nomine regio contentus
Abbreviated transcription (Latin):
successit clodoueus filius eius: & clodo¬
ueo. childebertus fr̃ eius. & childeb̾to
dagobertus filius eius. Hac deniq tẽ¬
pestate ceꝑunt reges francoꝵ a solito
igore deficere. & regni negocia ꝑ ma¬
iores aule regie administrare. id est ꝑ
dapiferum conestabulum siũ & came¬
rarium. Post hec mortuus ẽ ƿipinꝰ. &
successit ei karolus tudites filius eius.
Qui tudites a maiorib fabroꝵ malle¬
is quib tundi & extenuari massa so¬
let appellabatur. Qui maior aule re¬
gie factus. sub dagob̾to iuniore satis
strenue cum sarracenis pugnauit. Nã
p̃cedenti tpr̃e sarraceni ex affrica tranꝰ¬
fretantes in hispaniam eam sibi sub¬
iugauerant. Indeq dagob̾ti tp̃rib cũ
uxorib et pueris erumpentes. aquita¬
niam gallie ꝓuinciam inuasert̃: et
usq ad septimanie & iuennensis ꝑui¬
cie fines queq depopulantes ꝑuenert̃.
Sed hos karolus tudites duob magniᷤ
p̃liis uno inaquitania. & altero uixta

Expanded text:
successit Clodoveus filius ejus, et Clodosuccessit Clodoveus filius ejus, et Clodoveo Childebertus, et Childeberto Dagobertus filius ejus. Hac denique tempestate coeperunt reges Francorum a solito vigore deficere, et regni negotia per majores aulae regiae administrare, id est per dapiferum, comestabulum, et camerarium. Post haec mortuus est Pippinus, et successit ei Carolus Tudites filius ejus. Qui Tudites a majoribus fabrorum malleis, quibus tundi et extenuari massa solet, appellabatur. Qui major aulae regiae factus sub Dagoberto minore satis strenue cum Sarracenis pugnavit. Nam praecedenti tempore Sarraceni ex Africa transfretantes in Hispaniam, eam subjugaverunt; indeque Dagoberti temporibus cum uxoribus et pueris erumpentes, Aquitaniam Galliae provinciam invaserunt, et usque ad Septimaniae et Viennensis provinciae fines, quaeque depopulantes pervenerunt. Sed hos Carolus Tudites duobus magnis praeliis, uno in Aquitania, et altero juxta
Abbreviated transcription (Latin):
post annos tres assumpti pͥncipatꝰ. reg
hunc post modicum tempꝰ franci de re¬
gno ꝓpellunt. & ebromũ regie aule p̃po¬
situm luxouio monast̾io trudunt. cũ
eius ultra nequicias tolerare neqͥrent.
Deinde assum̃tes theoderici frẽm childe¬
ricum. sibi statuunt regem: sed ñ mul¬
copost childericꝰ int̾ficit᷑ : et theoderi¬
cus in regnũ reuocatur. Qd audiens e¬
broinus monachali qua induebat᷑ ues¬
te deposita a monasterio egreditur. &
undiq circa se uirib aggregatis. it̾m
maior regie domus efficitur. & contra
uiros qui aule p̃fuert̾ regie. childerici
regis temporibr. ⁊ maxime contra leo¬
degarium eduensem ep̃m seuiens illũ
comp̃hendit. & post multa tormentoꝵ
gen̾a decollari p̃cepit. Defuncto uͦ ebro¬
ino. pipinus filius anchegisili dñari sub
regib cepit in austria. Qui ex uxore
pletrude duos filios habuit: drogũ
&e grimoldũ. Sed ex concubina genu¬
it karolum tuditem. Porro theoderico

Expanded text:
post annos tres assumpti principatus regpost annos tres assumpti principatus reg hunc post modicum tempus Franci de regno depellunt, et Ebroinum regiae aulae praepositum Luponio monasterio intrudunt, cum ejus nequitias ultra tolerare nequirent, deinde assumentes Theoderici fratrem Childericum sibi statuerunt regem; sed non multo post Childericus interficitur, et Theodericus in regnum revocatur. Quod audiens Ebroinus, monachali qua induebatur veste deposita, e monasterio egreditur, et undique circa se viribus aggregatis, iterum major regiae domus efficitur, et contra viros qui aulae praefuerunt regiae Childerici regis temporibus, et maxime contra Leodogarium Heduensem episcopum saeviens illum comprehendit, et post multa tormentorum genera decollari praecepit. Defuncto vero Ebroino Pippinus filius Anchesigilli dominari sub regibus coepit in Austrasia. Qui ex uxore Pletrude duos filios habuit Drogum et Grimoaldum. Sed ex concubina genuit Carolum Tuditem. Porro Theoderico
Abbreviated transcription (Latin):
berto. Childebertus quoq cum xxiii.
annis regnasset in austria.& iͦiͦ. in
burgundia. decessit. duos sibi relin¬
quens heredes filios. Quoꝵ unuscui
nom̃ theobertꝰ erat. regnum austra¬
sioꝵ regebat. & theodericus regnum
guntranni gubernabat. Uerum the¬
odeberto & theoderico uaria sorte de¬
functis. clotarius regnum francoꝵ ob¬
tinuit. Clotarius uͦ brunichildem re¬
ginã equo indomito alligatam. iudi¬
cantib francis ꝓ diu̾sis prauitatibus
suis dirumpi p̃cepit. Porro clotario da¬
gobertus successit. Qui cum sead mor¬
tem urgeri conspiceret concessit regnũ
austrasie. filiosuo sigisberto. regnũ uͦ
neustrie clodoueo. Int̾ renum & mosã
ẽ austria. Int̾ mosam & ligerim neus¬
tria quasi noua ãstria que nc̃ franco¬
nia et francia appellat᷑. Post hec clodo¬
ueus deficiens. duos filios suos sibi re¬
liquit successores. clotariũ in neustria.
chidericũ in austria. Quoꝵ clotarius

Expanded text:
berto. Childebertus quoque cum viginti tres berto. Childebertus quoque cum viginti tres annis regnasset in Austrasia, et quatuor in Burgundia, decessit duos sibi relinquens haeredes filios. Quorum unus, cui nomen Theobertus erat, regnum Austrasiorum regebat, et Theodericus regnum Guntranni gubernabat. Verum Theoberto et Theoderico varia sorte defunctis, Clotarius regnum Francorum obtinuit. Clotarius vero Brunechildem reginam equo indomito alligatam judicantibus Francis pro diversis pravitatibus suis dirumpi praecepit. Porro Clotario Dagobertus successit. Qui cum se ad mortem urgeri conspiceret, concessit regnum Austrasiae filio suo Sigisberto, regnum vero Neustriae Clodoveo. Inter Rhenum et Mosam est Austrasia; inter Mosam et Ligerem Neustria, quasi nova Austrasia, quae nunc Franconia et Francia appellatur. Post haec Clodoveus deficiens duos filios suos sibi reliquit successores, Clotarium in Neustria, Childericum in Austrasia. Quorum Clotarius
Abbreviated transcription (Latin):
igis bertus autem uxorem acce¬
pit brunchildem leuinichildi
eius cumeẽt lascuius & uanꝰ: multas
habuit uxores. Int̾ quas habuit frede¬
gundem satis quidem speciosam. sed
pessimis artib opulentam. que me¬
moratum chilꝑicũ suis uoluptatib
tenebat astrictum. Hec cum landri¬
co comite palatii solebat misceri. Qd̾
chilꝑicus tandem ꝑsensit. At illa uͥ
sibi ꝑielin imminere sensit. usa calli¬
ditate feminea crim̃ maiori cruni¬
ne parat obtegere. ⁊ redeunt a uena¬
tu suo marito struit insidias. Nam
equo descendens chilꝑicus. cũ a ꝓpͥis
satellitib excipitur. duob cultris
tasfossus occiditur. Snccessit tam̃
ei filius eius clotarius. Ante hec p̃fatus
rex sigisbertꝰ clotarii regis francoꝵ filiꝰ.
est occisus. Cuius regnum childebertus
filius eiuscum matre brunichilde re¬
gendũ suscepit. Et non multo post.
guntrannꝰ chilꝑici germanꝰ de functꝰ
est. Qui regnum suum reliquit nepo¬
ti suo modo dicto childeberto. Childe¬

Expanded text:
igisbertus autem uxorem accepit Brunchildem Brunechildemejus, cum esset lascivus et vanus, multas habuit uxores. Inter quas habuit Fredelgundem satis quidem speciosam, sed pessimis artibus opulentam, quae memoratum Chilpericum suis voluptatibus tenebat astrictum. Haec cum Landrico comite palatii solebat misceri. Quod Chilpericus tandem persensit. At illa ubi sibi periculum imminere sensit, usa calliditate feminea, crimen majori crimine parat obtegere, et redeunti a venatu suo marito struit insidias. Nam equo descendens Chilpericus, dum a propriis satellitibus excipitur, duobus cultris transfossus occiditur. Successit tamen ei filius ejus Clotarius. Ante haec praefatus rex Sigisbertus Clotarii regis Francorum filius est occisus. Cujus regnum Childebertus filius ejus cum matre Brunechilde regendum suscepit. Et non multo post Guntrannus Chilperici germanus defunctus est. Qui regnum suum reliquit nepoti suo modo dicto Childe
Abbreviated transcription (Latin):
altare ex lapidib quos ferrũ ñ teti¬
gerat construxit. deut̾onomiũ in eo
scripsit: & ppłm ad benedicendũ i ma¬
ledicendum diusit. Nobiliores tribus
ad benedictionem: ignobiliores adma¬
ledictionẽ constituit. Lapides ex qͥbuᷤ
Qͦs ferrum ñ tangit: quia ulla cru¬
delitatis culpa ñ corrumpit. Quidũ
in unitatẽ fidei ce concordiam carita¬
tis conueniunt: unũ altare fuint.
Deut̾onomiũ qd int̾p̃tatur scd̃alex.
significat eugłm. Hoc eugłm in hoc
altari scripsit dñs qͣndo dixit. Audi¬
stis quia dictũ ẽ antiquis. ñ mechabe¬
ris. Ego autẽ dico uobis. Siqͥs uidit
mulierem ad concupiscendũ eã: iam
mechatꝰ ẽ eam in corde suo. Qui iuxta
moncem benedictionis incedebant.
illos designant qui sine metu pene
infernalis. ꝓmissionis celestis amore
succensi: ueniunt ad salutem. Illi uͦ
qui iuxta montem maledictionis in¬
cedebant. illos expͥmunt qui ñ amo¬
re benedictionũ siue ꝓmissionum.
sed futuroꝵ supplicioꝵ timore cõpleis.

Expanded text:
altare ex lapidibus quos ferrum non tetigerat construxit . Deuteronomium in eo scripsit, et populum ad benedicendum et maledicendum divisit. Nobiliores tribus ad benedictionem, ignobiliores ad maledictionem constituit. Lapides, ex quibus Quos ferrum non tangit, quia eos nulla crudelitatis culpa corrumpit. Qui dum in unitatem fidei et concordiam charitatis conveniunt, unum altare faciunt. Deuteronomium, quod interpretatur secunda lex, significat Evangelium. Quod in hoc altari scripsit Dominus, quando dixit: Audistis quia dictum est antiquis: Non moechaberis. Ego autem dico vobis: Si quis viderit mulierem ad conmoechatus est eam in corde suo . Qui juxta montem benedictionis incedebant, illos significant qui sine metu poenae infernalis, promissionis coelestis amore succensi veniunt ad salutem. Illi vero, qui juxta montem maledictionis incedebant, illos designant qui non amore benedictionis, sed promissionis, sed futurorum suppliciorum timore, complent