comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis rapturi: concupisc̾e rapi¬
nas. ubi potius rapit uos dia¬
poiE bolus. olucra dãpnosa. Inue¬
nis pecuniam: ꝑdis iusticiam.
Preda enĩ qͣm uis raꝑe: in muiscipula ẽ. tenes alienum
ce tenis a diabolo. ⁊ est sensꝰ: nec sꝑetis: nec cupiatis:
qͣ congregata aliis rapunt᷑. Ne uo solis pauꝑib hoc
dice uideat᷑: subdit. & ouos qͥ babetis: diuitię si afflu¬
ant .i. si exundant tanqͣm de pleno fonte currant:
nolite cor apponẽ .i. nolite sꝑare in incerto diuitiarũ.
hoc d̾r diuitib. Ille gͦ qui ñ habet: ñ ambrat. hic qͥ
Semel locutus
scił. nolite cor appone

Expanded text:
tis rapturi, concupiscere rapinas, ubi potius rapit vos diabolus. O lucra damnosa! Invenis pecuniam, perdis justitiam. Praeda enim quam vis rapere in muscipula est; tenes alienum, et teneris a diabolo. Et est sensus: Nec speretis, nec cupiatis quae congregata aliis rapiantur. Ne vero solis pauperibus hoc dicere videatur, subdit: Et, o vos qui habetis, divitiae si affluant, id est si exundant, tanquam de pleno fonte currant. Nolite cor apponere, id est nolite sperare in incerto divitiarum . Hoc divitibus dicitur. Ille ergo qui non habet, non amSemel locutus est. Nolite cor appone
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ intitulo additur
telligitur. sicut hic.
Et ẽ sensꝰ Psalmꝰi ste.
attribuit᷑ huic dauid.
.i. xp̃o qui loquit᷑ in
hoc psalmo. Et est p̃s

Expanded text:
autem in titulo additur, telligitur, sicut hic. Et est sensus: Psalmus iste, attribuitur huic David, risto, qui loquitur in hoc psalmo. Et est ps
Abbreviated transcription (Latin):
norem. unde
alibi. In multi
lo estis. m̃titi sunt in. de quib ysaias. Ue genti pecca¬
trici filiis alienis. popło pleno peocatis. Prius enim:
iudei filui dicebantur. ꝓ prerogatiua patrum. sicut
ꝑmoysen dicit. ad pharaonem Dnnitte primoge

Expanded text:
norem. Unde alibi: In multitlo estis. Mentiti sunt mihi. De quibus Isaias. Vae genti peccatrici, filiis alienis populo pleno peccatis! Hier. Prius enim Judaei filii dicebantur pro praerogativa patris, sicut per Moysen dicit
Abbreviated transcription (Latin):
nec filiis parcis:
districte castiget: tristes tñ eẽ ñ sit. uñ. genalis
iustꝰ ueritatẽ psallere confitet᷑. Ham & ego. Uel¬
sed̾m quosdam tał
littera ẽ ibi. consola¬
tꝰ es me. & de abyssi
t̾re it̾in reduxistime.

Expanded text:
nec filiis parcis adistricte castiget, tristes tamen esse non sinit. Unde generalis justus veritatem psallere confitetur. Nam et ego. Veldum quosdam talis littera est, ibi, consola es me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me.
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationes.i.
passiones. & me¬
rito: qui recedit
ẽ ex se: & beatitudo:¬
miser ẽ. Ostendisti
dicit: quia scit illa¬
multas. qñtitate:¬

Expanded text:
tribulationes, passiones, et merito qui recedit est ex se et beatitudo,miser est. Ostendisti, dicit, quia scit illamultas quantitate
Abbreviated transcription (Latin):
scqͣr. & tñ tu ꝯu̾sus: dũ me utiq ꝯu̾tisti: uiuificasti
me. Ecce: clementia in conisis. & de abyssis t̾re .i. de
submersione pecc̃i. it̾m spe: reduxist me. Primo enim.
cum natura nr̃a uerbo diunita. ꝓpt̾ nos surrexit:
uñ apłc. Siresurrexistis cum xp̃o. & c̾. uñ hic dicit.
it̾m reduxisti me. Iterũ: scd̾o iterũ reducem᷑: qñ corꝑe
iltiplicasti inas magnificentiã¬

Expanded text:
tisti, vivificasti me. Ecce clementia in conversis. Et de abyssis terrae, id est de subversione peccati, iterum spe reduxisti me. Primo enim cum natura nostra Verbo Dei unita, propter nos surrexit, Unde Apostolus: Si surrexistis cum Christo, etc. . Unde hic dicit: Iterum reduxisti me. Item secundo, iterum reducemur, quando corpore ltiplicasti magnificentia
Abbreviated transcription (Latin):
homo. S quomͦ dr fili nescire. qui omĩa nouit qͣ pat̾.
ut dr dies letus: qͥa letos facit: & frigꝰ pigrũ: qr pigͦs
poralib ꝓficiunt facile. ꝑ olera que ñ ortoꝵ sunt. sed
herbarum .i.uilissima. que ꝑ agros sponte nascunt᷑.
intelligunt᷑ mediocres s &e illi. cito arescent .i. nobi¬
les. ⁊ hii .i. mediocres decident. & hoc ẽ. Cur : Qm̃ illi qͥlt̃¬

Expanded text:
modo est arida, quia nondum apparuit quod erimus; tunc gloriosa, quia tunc nos circumvestiet dignitas florum, et ubertas poralibus proficiunt facile. Per olera quae non hortorum sunt, sed herbarum, id est vilissima quae per agros sponte nascuntur, intelliguntur mediocres; sed et illi cito arescent, id est nobiles; et hi, id est mediocres, decident, et hoc cur? Quoniam illi q
Abbreviated transcription (Latin):
decident: mali. & quẽ¬
admodum olera her¬
barũ. uł prati: alia litta.
.s. uilia quȩ ñ habent
altam radicẽ ⁊ id̾o: hi¬
eme uirent. estate areñ.¬
Et accipit ꝓ code. fenũ.
&e olera. quib recte cõꝑant᷑ mali.¬

Expanded text:
decident mali, et quemadmodum olera hebarum vel prati. Alia littera, Aug. vilia quae non habent altam radicem. Et ideo hieme virent, aestate arent.Et accipitur pro eodem fenum et olera, quibus recte comparantur mal
Abbreviated transcription (Latin):
beratꝰ. paulo ante gaudebat. quodam infuso sibia
largitore. dono dei. &e dicebat. statuistim loco. spa. pe.
meos. s sciendum. qd̾ scd̃m alia menbra eiꝰdẽ corꝑis¬
cus spaciosꝰ. ex liberationis gratulatione. aliis. ex
tribulatione: &e angustia. scd̃m quos: ait. qm̃tribu¬

Expanded text:
liberatus paulo ante gaudebat, quodam infuso sibi a largitore dono Dei, et dicebat: Statuisti in loco spatioso pedes meos. Sed sciendum quod secundum alia membra ejusdem corcus spatiosus, ex liberationis gratulatione, aliis ex tribulatione et augustia, secundum quos ait; quoniam tribu
Abbreviated transcription (Latin):
cducis. quia o ds cũ
sertO: dicris alia litt̾a. in ospectu ppłitui .a. cum
appareres hominib ꝑoꝑa tua. E gredit᷑ enĩ ds̃.: cum ap¬
paret in oꝑib suis. s non nisi his. qui norunt eiꝰ oꝑa
intueri. hii sunt ppłs eiꝰ. hec .s. oꝑa qͦde uinctos sol¬
uit. qd̾ mortuos suscitat. & cum ꝑtransires. uł ꝑtͣnͣ¬

Expanded text:
educis, quia o Deus, cum redieris, alia littera, in conspectu populi tui, id est cum appareres hominibus per opera tua. Egreditur enim Deus cum apparet in operibus, sed non nisi his qui norunt ejus opera intueri, hi sunt populus ejus; haec scilicet quod vinctos solvit, quod mortuos suscitat. Et cum pertansires,
Abbreviated transcription (Latin):
Deus enim ẽ. qui in
in domo. in qua sunt &e uasa contumelie. Ipse g̾
sibi locum edificat: in qͦ maneat. qͥ ñ reqͥescit. nisi suꝑ
humilem &e quietũ. hunc aut̃ locum gr̃a edificat. ñ
ũit uincła peccatoꝵ.¬
uñ alibi. dirupist
lum: in.fortitud̾. sua.
Uł qui exasꝑant. ꝑsequendo bonos. resistendo iusti
cie. cum sint omnino mortui. inoꝑib mortius. Uñse
& mortius oꝑib sepulti sunt. Ita ut nec ueliit. neq

Expanded text:
Deus enim est qui inh sunt in domo, in qua sunt etiam vasa contumeliae . Ipse ergo sibi locum aedificat in quo maneat, qui non requiescit nisi super humilem et quietum . Hunc autem locum gratia aedificat, non it vincula peccatode alibi: Dirupisti lum, in fortitudine sua, eos qui exatiae, cum sint omnino mortui in operibus mortuis. Unde mortuis operibus sepulti sunt, ut nec velint, nec
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ. ⁊ ueste lu¬
gubri. & reuentta.
audaciam: quam¬
me. habuerunt turentel. Rcuerentia: contra
impudentiam falsitatis. Hec debent hẽe: ut his illa
cant hic ad salutẽ. ⁊ reu̾eant᷑. qd si uoluerint. Indu¬
ant᷑ tandẽ in inferno: confusione mala. ⁊ reuerentia

Expanded text:
tentiae et veste lugubri et reverentia: audaciam quam habuerunt furentes; reverentia, contra impudentiam falsitatis. Hoc debent habere, ut his illa cant hic ad salutem; et revereantur. Quod si noluerint, Hier. induantur tandem in inferno confusione mala; et reverentia,
Abbreviated transcription (Latin):
in maiestate iudicaturi: ñ egredientur in iudicio. nec
bona nec mala .i. egredient᷑ ⁊ bona &e mala. Due enĩ
negationes: complent sensum uniꝰ affirmationis. Di¬
cet aut̃ bona. bonis. Ucuite b̃ndicti. & mala. mał. Ite ma¬
ledicti in ignẽ et̾num. Uł ex ore altissimi .i. di patris:

Expanded text:
in majestate judicaturi, non egredientur in judicio nec bona, nec mala, id est egredientur bona et mala. Duae enim negationes complent sensum unius affirmationis. Dicet autem bona bonis: Venite, benedicti ; et mala malis: Ite, maledicti . Vel ex ore Altissimi
Abbreviated transcription (Latin):
put suꝑb contra d̾m. deus grauauit eum: mole pe¬
uarum. ut fasce. & cõpressit: ne iam erigatur. Et no¬
ta. qd̾ congrue dicit. mniquitates suꝑ se grauatas.
qͥa iniquitates quȩ leues sunt.⁊ dulces dum fiunt: af¬
aĩe. post ostensam infirmitatẽ carnis. & ẽ. non est
di. quia pecc̃m regnat in mortali corꝑe: &e hoc ẽ qd̃
sagittas u̾ba d̾i. quȩ penetrant corda hominũ. & in¬
figt̃ uulnus amoris. ñ liuoris. Uñ sponsa in canti¬
cis ait. uuluata sum caritate. Hȩc infixa cordi pe¬
nitentis. faciunt eum recordari sabbati et̾ni. Quͣd
tua cordi meo infixa sunt. que faciunt me recor¬
dari sabbati. Et quia nondũ habet qd̾ amat: gemit.
cognosco salutẽ carnis: cõꝑatione futuri. ñ est sanitaᷤ.
ret᷑ iste: ut ñ sit sanitas in carne:. more u̾ecundi fa¬
meoꝵ. quia sc̃s suꝑ penas corꝑis: affligit᷑ peccatis.

Expanded text:
put superbi contra Deum, Deus gravavit eum mole poenarum, ut fasce, et compressit ne jam erigatur. Etiam nota quod congrue dicit iniquitates super se gravatas, quia iniquitates quae leves sunt et dulces, dum fiunt afanimae post ostensam infirmitatem carnis. Et est, non es quia peccatum regnat in mortali corpore . Et hoc est quod sagittas verba Dei, quae penetrant corda hominum, et infigunt vulnus amoris, non livoris. Unde sponsa in Canticis ait: Vulnerata sum charitate. Haec infixa cordi poenitentis, faciunt eum recordari Sabbati aeterni. Quatua cordi meo infixa sunt, quae faciunt me recordari Sabbati. Et quia nondum habet quod amat, gemit.  salutem carnis, comparatione futuri. Non est sanitas, retur iste ut non sit sanitas in carne, more verecundi fameorum, quia sanctus super poenas corporis affligitur peccatis,
Abbreviated transcription (Latin):
TaS: tuȩ. sꝑabo. hoc. ⁊mmenbris iugit̾ facit.¬
Sꝑabo dico: donec transeat mniquitas. qd in fine
penitus in menbris cõplebitur. quia usꝙ in finẽ
ens. Dico sꝑabo: &e ñ ero ociosꝰ. immo. Clamabe¬
Clamabo ad

Expanded text:
tis tuae, sperabo: hoc et in membris jugiter facitrabo, dico, donec transeat iniquitas quod in fine penitus in membris complebitur. Usque in finem saecens. Dico, sperabo, et non ero otiosus, imo Clamabo ad
Abbreviated transcription (Latin):
pulus: usq qͦ imꝓpe¬
bito cognouit. usq¬
q̃ supponit. irritat.
ꝑgentes: qͣm diute irritant. qd̾ ido facis: ut sic cognoᷤᷤ¬
finẽ scłi i. quousq apphensa cauda: redeant ad regnũ

Expanded text:
pulus, usquequo impropeSubito cognoverit, usquequo supponit? irritat aper gentes, quandiu te irritant, quod ideo facis, ut sic cognosfinem saeculi, id est quousque apprehensa cauda redeatur ad regnum
Abbreviated transcription (Latin):
cuictus potentatu
tuo. hoc modo. tu
pparans montes
quies. circũcinctus
.i. undiq cinctus:
a simili potentum
potentatu tuo. id

Expanded text:
cinctus potentatu tuo, hoc modo tu praeparas montes, qui es circumcinctus, id est undique cinctus a simili potentum, potentatu tuo, id
Abbreviated transcription (Latin):
dentes. montes. i p̃di
ꝑ cos fecit mmracula.
potent̾ .i d̃itate. qͥa hu¬
mantas u̾bi maiesta¬
de p̃cincta est. ut qd̾
homo ex se ñ habuit:
deitas ei daret. qui
conturbas. Cece qͥd ꝑillos montes ita paratos fecit.
turbas adpenitentiam: sonum fluctiũ eiꝰ .i. sonan¬
tes contradictione. & fluctuantes ꝑsecutione. Pol¬
ca: repetit id̃e aꝑtiꝰ¬

Expanded text:
 montes. Ad r eos fecit miracula. potentia, id est Deitate, quia humanitas Verbi majestate praecincta est, ut qhomo ex se non habuit, Deitas daret: Qui conturbas. Ecce quid per illos montes paratos fecit Dturbas ad poenitentiam sonum fluctuum ejus, id est sonantes contradictione, et fluctuantes persecutione. Postea repetit idem a
Abbreviated transcription (Latin):
tumqͣm talis. ñ es tołandꝰ. & cum nitus sint mali: qͥd¬
gͦ restat. nͥ solitudo: Nulla em̃ pestis efficatior ad
nocendũ. qͣm familiaris inunicus. uñ. Inimiq hõĩs:
domestici eius. Et alibi. ab ea quȩ dormit. in sinu
tuo custodi claustra oris tui. Sequit᷑. Qui simul
Qui simul mecũ n̾sans mȩccłia: dulces

Expanded text:
m, talis non es tolerandus. Et cum intus sint mali, qgo restat, nisi solitudo? Nulla enim pestis efficacior ad nocendum, quam familiaris inimicus. Unde: Inimici hominis domestici ejus . Et alibi: Ab ea quae dormit in sinu tuo, custodi claustra oris tui . VERS. 15.-- « Qui simul mecum dulces c
Abbreviated transcription (Latin):
te xp̃o. s retenta cauda .i. posteriorib. serpens fit
uirga. quia pͥmo occisus. postea surrexit. qd est mu¬
tari serꝑentem in uirgam. Tenuit moyses caudã
sine timore. quia discipłi crediderunt firmiter:
uirgam. De hac uirga ait icremias. uirgam uigi¬
liarum ego iudeo. Uł ꝑ uirgam moysi: humani
genis stabilitas. signatur. quam habuit ante pec¬
catum. Uirga cadens in t̾ram: mutata ẽ in serpen¬
tem: qui corporis sui mouet᷑ anfractib. quia per
lapsum peccati. homo de stabilitate uite mutatus
ad manum dei. &e efficiemur stabilitum regnum
d̾i. qͥ ꝑ mortẽ quasi ꝑ serpentẽ fluximus. Tunc
enĩ homo ad manũ dĩ resurrectione reu̾tens: pͥ¬
stinã recipiet stabilitatem. Et est sensꝰ. Redemi¬

Expanded text:
te Christo, retenta cauda, id est posterioribus, serpens fit virga, quia primo occisus, postea surrexit, quod est mutari serpentem in virgam. Tenuit Moses caudam sine timore, quia discipuli crediderunt firmiter cvirgam. De hac virga ait Jeremias: Virgam vigiliarum ego video . Vel per virgam Mosi, humani generis stabilitas designatur, quam habuit ante peccatum. Virga cadens in terram mutata est in serpentem, qui corporis sui movetur anfractibus, quia per lapsum peccati, homo de stabilitate vitae mutatusad manum Dei, et efficimur stabilitum regnum Dei, qui per mortem quasi per serpentem fluximus. Tunc enim homo ad manum Dei in resurrectione revertens, pristinam accipiet stabilitatem. Et est sensus: Redemi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊erra tradita est
in manꝰ umpii. id
caro inquã seuire
cũ iudicabitur. nstus in futo .i. cũ tudiciũ fiet in illo:
ante tribunal xp̃i. qd̾ iudicium: fiet: iusto illi .i. ad
cõmodũ es. scce consolatio iust. łita. nec dãpnabit.¬

Expanded text:
Terra tradita est in manus impii id est caro, in quam saevire cum judicabitur justus in futuro, id est cum judicium fiet de illo ante tribunal Christi; quod judicium fiet illi justo, id est ad commodum illius. Ecce consolatio justi. Vel ita, non damnabit
Abbreviated transcription (Latin):
clesia enĩ quasi unꝰ homo: in prumis temꝑib uni¬
or fuit. qͣn inicia legis naturalis. in adam suscepit.
Iam in fine scłi: senuit. in senecta uberi. cũ in hono¬
rabili etate: xp̃m suscepit: ꝑ om̃s gentes dilatata
et his etatib. non uidi iustum delictum a do. nec

Expanded text:
clesia enim quasi unus homo in primis temporibus junior fuit, quando initia legis naturalis in Adam suscepit; jam in fine saeculi senuit in senecta uberi, cum in honorabili aetate Christum suscepit per omnes gentes dilatata; et his aetatibus non vidi justum derelictum a Deo, nec
Abbreviated transcription (Latin):
iunior fui & enĩ se¬
nui. Ecclia hie loquis¬
quasiunꝰ homo.
qui fuit puer:
xp̃i. ⁊ martirũ. qͣsi senex in senecta uberi. In finemũ¬

Expanded text:
unior fui, etenim sn. Ecclesia hic loquiquasi unus homo, qui fuit puer ipore martyrum, quasi senex; in senecta uberi, in fine mun
Abbreviated transcription (Latin):
at. Magna cnĩ cura debet intellig̾e eccłia: in quo ma¬
lo nunc ẽ. un liberari optat. Plangit enim int̾ mala
scłi. qui intelligit qd̾ hec regio ñ est gaudii. s merori.
tur letis. qd̾ fit: si dirigitur mentis acies ĩn finem .i.
Qñ in ꝑsona sua. loquit᷑ ut homo pusillaumis in
tẽpestate positus. qui dum fluctuat & mergit᷑ in fluc¬
tib scłi. tanquam petrꝰ in mari: clamat ad iħm. de¬
cernens in sua infirmitate: atot seandalis seꝑare¬
se. ne & illis ñ ꝓsit: & sibi noceat. a simili dauid. qui
ꝓ molestiis ciuium fugit in solitudinẽ. Quando aut̃
inꝑsona xp̃i loquitur: integra ꝓprietas seruilis
formȩ in xp̃o: describitur. ut decur nob̃ exẽplũ
humilitatis. cum xp̃c adeo altus: tm̃ sit humili¬
atus. & sed̃m hoc ꝓsalmus iste t̾eius est eorum.¬

Expanded text:
at. Magna enim cura debet intelligere Ecclesia, in quo malo nunc est. Unde liberari optat; plangit enim inter mala saeculi, qui intelligit, quia haec regio non est gaudii, sed moeroritur laetis: quod fit si dirigitur mentis acies in finem, id eQuando in persona sua loquitur, ut homo pusillanimus in tempestate positus, qui dum fluctuat et mergitur in fluctibus saeculi, tanquam Petrus in mari , clamat ad Jesum, decernens in sua infirmitate, a tot scandalis se separari, ne et illis non prosit et sibi noceat, a simili David, qui pro molestiis civium fugit in solitudinem. Quando autem in persona Christi loquitur, integra proprietas servilis formae in Christo describitur, ut detur nobis exemplum humilitatis, cum Christus adeo altus tantum sit humilitatus. Et secundum hoc iste psalmus tertius est eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdest xp̃mimpleuist spu̾aligr̃a. de cuius plenitudi¬
ne nos accepimus. Uł caput dicit uir iustus mentẽ
mentem meam. sp̃uali leticia. ¶Et calixms̃. Nona¬
pars ub: notatur nona gra. quȩ est calix bndictioris
idest xp̃isanguis qͥlie mebriat. ut lobrios rẽddat. &
hoc c̃ & calir tuus uł nĩs. T̃ uus: quia das mñs. qͥa acci¬
te. slota. qd̾ calicem .i. sanguinẽ xp̃i ꝑ se pontt. quas
aliam gr̃am a mensa .a. a carne. cumtũ. nec caro sine
sanguine: nec sangius sine carne possit eẽ nec summ
sanguis. nec sanguis ẽ caro: & panis in carnẽ con¬
ũtitur: & uinũ in sanguinẽ: & non econũso: & sub
diũsis specieb utrumq sumitur. Id̾omensam: &e ca

Expanded text:
istum implevisti spirituali gratia, de cujus plenitudine nos accepimus . Vel, caput dicit vir justus mentem mentem meam spirituali laetitia, et calix meupars ubi notatur nona gratia, quae est calix benedictionis, id est Christi sanguis, qui sic inebriat ut sobrios reddat. Et hoc est, calix tuus, vel, meus, tuus quia das, meus quia acciae. Nota quod calicem, id est sanguinem Christi per se ponit, quasi aliam gratiam a mensa, id est a carne; cum tamen nec caro sine sanguine, nec sanguis sine carne possit esse, vel sumi, sanguis, nec sanguis est caro: et panis in carnem convertitur, et vinum in sanguinem, et non econverso, et sub diversis specieb
Abbreviated transcription (Latin):
tib officit. qrurdicium sibi manducant. ⁊ bibunt.
quia c&e bona indigne sumpta: obsunt malis. Lres
aut mensas legimus. Prima fuit in lege. Sccła m
euanglio ⁊ ercia: in celo. De ꝑͥma: ait moyses in exodo
ubi legit᷑ posita m̃sa in tab̾nacłm iuxta intrortum. si
ꝑoream erant duodecim panesꝑpositionis. de sunn¬
bigie &e suꝑ singłos:. patena aurea. cum pugillorhe¬
xpi &e mense d emonioꝵ De t̾cia: ait dñs ut eaatis &
bibans suꝑ mensammeam in regnomeo. Prima itaꝙ
mensa. monstrabat. ñ pͥstabat refectionẽ. Sed̾a. sat¬
at ⁊ erca ꝗlorisicat. Primarerat in littera. Sc̃da in spr
tercaiam spccie. ꝓrima enim docebat. scd̾a adiuuat. ter¬
cia consumat. uł m̃sã hic accipit doctrinam ualidio
uilus &e aĩalis quasi lactis pascius alebar. ꝑasti
in conspectum comensam .i. ualidiorem cibum. ut iã
mlatte alar paruulus. s ad mensam patris accedam
grandiuncłs. & ꝑ hoc. confirmatus sum adusreoᷤ

Expanded text:
ntibus officit, quia judicium sibi manducant, et bibunt, quia et bona indigne sumpta obsunt malis. Tres autem mensas legimEvangelio, tertia in coelo. De prima ait Moses in Exodo, ubi legitur posita in tabernaculo juxta introitum, et super eam erant duodecim panes propositionis de similagine, et super singulos patena aurea cum pugillo thuChristi, et mensae daemoniorum . De tertia ait Dominus: Ut edatis et bibatis super mensam meam in regno meo Prima itaque mensa monstrabat, non praestabat refectionem, secunda satiat, tertia glorificat. Prima erat in littera, secunda in spiritu, tertia in specie. Prima enim docebat, secunda adjuvat, tertia consummat. Vel, mensam hic accipit doctrinam validiorvulus et animalis, quasi lactis pascuis alebar, parasti in conspectu meo mensam, id est validiorem cibum, ut jam non lacte alar parvulus, sed ad mensam Patris accedam grandiusculus. Et per hoc confirmatus sum, adversus eos
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa. Hoc canticum ñ cantant: nisi hoĩes noui.
ren ouati ꝑ gr̃am. ꝑtinentes. ad nouũ testam̃tũ.
Cantate gͦ ei. canticum nouũ .i. exuite uetustatem
&e induite nouitatẽ. quia ñ nisi ad nouos: ꝑtinet¬
nouum test̃. & bene. ñ male: psallite ei bonis oꝑi¬
possit uerbis dic. qd intelligitur. & de quo gaudet᷑.
hoc decet ineffabilem: quem fari ñ uales. ⁊ tacere
ñ debes. Nilgͦ restat: nisi ut ubiles .i. ut gaudeas
corde: sine uerb̃. & ĩm̃sa latitudo gaudioꝵ. metaᷤᷤ
uia rectũ est

Expanded text:
 Hoc canticum non cantant, nisi homines novi, renovati per gratiam, pertinentes ad Novun Testamentum. Cantate ergo ei canticum novum, et exuite vetustatem et induite novitatem, quia nod. Et bene, non male, psallite ei bonis operipossit dici verbis quod intelligitur, et de quo gaudetur, Aug. hoc decet ineffabilem, quem fari non vales, et tacere non debes. Nil ergo restat nisi ut jubiles, id est ut gaudeas corde, et si non verbis, et immensa latitudo gaudiorum metas uia rectum est
Abbreviated transcription (Latin):
tatem u̾b tui separes abeo qd homo sum: Neqñtaceaᷤᷤ
Iere. obelo anteposito. quasi iugulandum notauit.
doꝙ ꝓsequi debes. quasi int̃positum ñ sit. & assimila¬
enter legi. Ne sileas.⁊ neqñ taceas. qd̾ septuaginta. ñ
sine causa: ad diderunt. Intellexerunt enim illa una
tione. s responde mͥ annuendo .i. resuscitando. & non
rectione. pro qua ante orauit. Dem̃ causã subdit. & d

Expanded text:
tatem Verbi tui separes ab eo quod homo sum; nequando taceX, quod Hier. obelo ante posito quasi jugulandum notavit.osequi debes, quasi interpositum non sit, et assimilaenter legi, ne sileas, et nequando taceas, quod LXX non sine causa addiderunt. Intellexerunt enim illa una tione. Sed responde mihi annuendo, id est resuscitando. Et non rectione, pro qua ante oravit. Deinde causam subdit, quasi dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
multe. ut uita milit¬
liuis ẽ qd̾ das correctis.
qͣm qd eligunt ꝑu̾si. labiam̃a. pi¬
ña. Post beneficia d̾i. lau
dempmitat.ꝙ.d. Quia miscd̃ra tua c̃ suꝑ uitas. Ido la¬
bia ma laudabt̃ te ad ꝓrimum. de quo etiam sollici
etiam benedicam te

Expanded text:
multae sunt, ut militlius est quod das correctis, quam quod eligunt perversi. Labia mea. Post beneficia Dei: laudicat: quia misericordia tua est super vitas, ideo labia mea laudabunt te ad proximum, de quo etiam sollicitSic benedicam te
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓximũ. ẜt̃ ne putes qd̾ funtus sit homo: attende
nouissima ⁊ uidebis: qm̃ st̃ reliquiȩ hõi pacifico. P ost
hanc uitã remanet ei bonum. non ꝑut onmino: sed
iuit. Reliquie. sunt bona: quȩ post hanc uitam
obitũ. hec aut̃ sunt hõĩ pacifico. Pacifieus ẽ: qui int̾
filui dĩ uocabunt᷑. S¬

Expanded text:
 Aug. Et ne putes quod finitus sit homo, attende novissima, et videbis quoniam sunt reliquiae homini pacifico; post hanc vitam remanet ei bonum; non periit omnino, sed vivit. Aug. Reliquiae sunt bona quae post hanc vitamCassiod. Haec autem sunt homini pacifico. Pacificus est qui inter filii Dei vocabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
inoꝑamanuũeiꝰ uisibilia .i. nccipsis ui sibilib oꝑib
motͥi sunt. quȩ porrecta funt usq ad ocłos eoꝵ ꝑque
ad inuisibilia ducent᷑. s ñ intellexert̃. & ido: destrue
illos. uł destrues eos ut nichil noccant mͥ. nec post: eccłie
ineȩ. & ñ edificab eos postea: ut solebas olim: post cap¬
Reddit causam qͣre retribuend̾u sit eis. Q.d. Et m̾ito
dãpnationi eoꝵ. qd̾ ipsi ñ intellexerunt: ꝑ legẽ. ce ꝓ¬
bilit̾ oꝑatir d̾s ꝑme. & moꝑa manuum es .i. nec etrã
fices sic̃ paulum.⁊ multos alios destruxisti: ut fac̃es
meliores. scd̾m illud ierenne. Misite ut euellas. ⁊ dis¬
sipes. ⁊ destruas.⁊ disꝑdas. & edifices ⁊ plantes. uel

Expanded text:
isibilia, id est nec ipsis visibilibus operibus moti sunt, quae porrecta sunt usque ad oculos eorum, per quae ad invisibilia ducerentur, sed non intellexerunt. Et ideo destrue illos, vel destrues, ut nihil mihi noceant, nec prius ecclesiae meae et non aedificabis eos, postea, ut solebas olim post capreddit causam quare retribuendum sit eis, quasi dicat: Edamnationi eorum, quod ipsi non intellexerunt per legem et pronec etiam fices, sicut Paulum et multos alios destruxisti ut faceres meliores, secundum illud Jeremiae: Misi te ut evellas, et dissipes, et destruas, et disperdas, et aedifices et plantes . Gl
Abbreviated transcription (Latin):
confessus sum lapsũ
dumnclamarem tione titubans ad te
Ad Te nimẽ abiccisti. s exaudist uocẽ orõniᷤᷤ
mee. modum ponens emendationi.⁊ ostendens me
ad te ꝑtinere. Et boc fecisti iudilate: scił. dũclama¬
rem .i. dum nuis intend̾em: ad te. Clamor enĩ ad
duĩm. ñ fit uoce. s corde. qͥa multi silentes labiis. cla¬
mauerunt. multi ore strepentes: nchil impetrare¬
auersocorde. potuerunt. Clama gͦ intus: ubi audit¬
d̃s. Attende hoc totum in petro. in quo nr̃i timoris
pot̾o. q̃d potes. & ait ilh ueni. Et ad uerbum iuben¬
tis: facta ẽ potestas audientis. Descendit enĩ. & ce¬
pit ire intrepidꝰ tanqͣm in illo sꝑans uidens autẽ
uentũ ualidum uemientẽ: timuit. Et cũ cepisset m̾

Expanded text:
ssus sum meum in tribulatione titubans ad te nimem abjecisti, sed exaudisti vocem orationis meae, ad te pertinere. Et hoc fecisti indilate, scilicet dum clamarem, id est nimis intenderem ad te, clamor enim fit ad Deum, non voce, sed corde, quia multi silentes labiis clamaverunt, multi ore strepentes, corde averso nihil impetrare potuerunt. Clama ergo intus, ubi Deus audit. Attende ergo hoc totum in Petro, in quo nostri timoris tpotero quod potes. Et ait, veni, et ad verbum jubentis facta est potestas audientis. Descendit enim et coepit ut intrepidus tanquam in illo sperans. Videns autem ventum validum venientem, ti
Abbreviated transcription (Latin):
&e angłis irridebit eos. quasi buecis ut factum ẽ. qͣndo
positis custodib surrex̃. & dñs subsannabit eos. qͣi naso.
Ut factum ẽ qñ ꝑ mundum disꝑsi sunt. Irei sio enĩ: fit
bucea. subsamatio uͦ. rugato naso. atq contracto: ex¬
pͥmit᷑. quȩ tñ: de docarnalit̾ nullatenus sunt estimã¬
quam dat scĩs. ut uidentes nomen xp̃i futurum in
omnib gentib. ⁊ dñationẽ eius ꝑuagaturam in

Expanded text:
et angelis irridebit eos quasi buccis, ut factum est, quando positis custodibus surrexit et Dominus subsannabit eos, quasi dicat naso, ut factum est, quando per mundum dispersi sunt. Hier. Irrisio enim sit bucca, subsannatio vero, rugato naso atque contracto exprimitur quae tamen de Deo carnaliter nullatenus sunt existimaquam dat sanctis, ut videntes nomen Christi futurum in omnibus gentibus, et dominationem pervagaturam in
Abbreviated transcription (Latin):
ira di & furor: ẽ obscuratio mentis. transgressoꝵ legis.
& ẽ. ł unc loquet᷑ ad eos .i. excccabit eos ułita. ut partim
de p̃senti. partun de futuro. legat᷑ uers iste. sic tunc .l.
sacram. & hoc: in ira sua. scił in cõminatione pene.
& in futuro: conturbabit cos. corꝑe. ⁊ aĩa. in furore suo
idest in et̾̃na pena. Uł totum de futuro legit᷑ ab illo loco.
Qui babitat. hoc modo. Qui habitat inecł. hoc ñ mutat᷑.
irridebit cos .i. itrisione digtos redaet eos: in futuro. po¬
stea idem reppcat. & dñs sub samĩ. eos T̃unc. scibi futuro:
loquet᷑ ad cos. qui mod o tacere uidetur dum tolerat:

Expanded text:
ira Dei et furor est obscuratio mentis transgressorum legis. Et est, tunc loquetur ad eos, id est excaecabit eos Vel ita, ut partim de praesenti, partim de futuro legatur versus iste, sic, Gl.sanctam et hoc, in ira sua, id est in comminatione poenae; et in futuro, conturbabit eos, corpore et anima. In furore suo, id est, in aeterna poena. Vel totum de futuro legitur ab illo loco. Qui habitat, hoc modo, Rem. qui habitat in coelis, hoc non mutatur. Irridebit eos, id est irrisione dignos reddet eos in futuro. Post ea idem repetit, et Dominus subsannabit eos. Tunc scilicet in futuro, loquetur ad eos, qui modo tacere videtur dum tolerat,
Abbreviated transcription (Latin):
retrahent me a laude. Uł ita. Tota dies. dr dies. cũ
sua nocte. quia nox dici seruit: ñ dies nocti. Nox uͦ
caronr̃a ẽ. dies:. iusticia est. Quicqͥd gͦ fit incarne:
uelut in nocte: iusticie. tanquam dici seruiat. et qͥc¬
quid fit ex p̃cepto dĩ. ñ ꝓpt̾ emolumenta carnis.
fiat. ne dies. noct scrinat. s. ꝓpt̾ usticiam. ut diei:
quid in carne gero: iusticie seruiat. uł ita inde ad¬

Expanded text:
retrahent a laude. Vel ita, Tota dies dicitur dies cum sua nocte, quia nox diei servit, non dies nocti. Nox vero, caro nostra est, dies justitia est. Quidquid ergo fit in carne, velut in nocte justitiae, tanquam diei serviat, et quidquid fit ex praecepto Dei, non propter emolumenta carnis fiat, ne dies nocti serviat, sed propter justitiam, ut diei nst ita ut quidquid in carne gero justitiae serviat. Vel ita, inde ad
Abbreviated transcription (Latin):
& dabotͥ t̃minos t̾̃re. Terminos hic ponit ꝓeo: qd̾ supra
dixit gentes. s hoc planius: ut om̃s gentes intelligas.
ñ particłam t̾re: s omnẽ possessionẽ. quas scił posside
mecum possides. Et ut ego dem tibi: Postula a me .i.
obedi: patiendo. moriendo:
ut fic: possis postulare. hoc¬
enĩ qd̾ dicit postula. ad sus¬
ceptionẽ hoĩs idest humane¬
nat᷑e ꝑtinet. que ꝓ salute
hominum facta est. scđm¬
quam int̃pellat ꝓ nob̃. qd̾
ẽpostulare. Io̾o aut̃ dabot̾¬

Expanded text:
et dabo terminos terrae. Aug. Terminos hic ponit pro eo quod supra dixit gentes; sed hoc planius, ut omnes gentes intelligas, non particulam terrae sed omnem possessionem, quas scilicet possideamecum possides. Gl. int. Et ut ego dem tibi, postula a me, id obedi patiendo, moriendo, ut sic possis postulare enim quod dicit, postula, ad susceptionem hominis, id est humanpertinet, quae pro salute hominum facta est, sequam interpellat pro nobis, quod est postulare. Ideo autem dabo
Abbreviated transcription (Latin):
o ds. ẽ in scłm scli. quia quic qͥd constituit: ñ mita¬
tat᷑. qd̾ te decet. qͥa uirga.i sceptrũ⁊ gub̾natio. regni
tui. ẽ uirga directionis qͦ distortos dirigit. hec regła¬
ẽ diuinȩ eqͥtatis. qͦ u̾e recta ẽ. & nũquã curuat᷑. hec
iustos regit. iniquos ꝑcunt. Nemogͦ sͥ de mĩa xp̃i

Expanded text:
s, est in saeculum saeculi, quia quidquid constituit, non mutatur, quod te decet, quia virga, id est sceptrum et gubernatio, regni tui est virga directionis, quae distortos dirigit. Haec est regula divinae aequitatis, quae vere recta est et nunquam curvatur. Haec justos regit, iniquos percutit. Nemo ergo sibi de miseri
Abbreviated transcription (Latin):
contra adu̾sa. &e quasi sinu ꝯsilui foueat. Potio. contra in¬
firmos:. qui murmurant de flore malorz.⁊ labore bonoꝵ
quasi omĩa casu agantur. quorũ errorem: curat iste psal¬
mus: uelut salub re antidotũ. docens omĩa: etiã hec
inferiora: diuina ꝓuidentia gub̃nari.⁊ ñ casuagi. In
sona loquitur ꝓpħa. nequis malignantes imitet᷑. s qͥc¬
quid bom sꝑatur: a dño postuletur. qui ꝓfutura dat.
.i. et̾na. Scdo. dicit malos suꝑ bonos muidia torqueri
ibi. Obseruabit pecc̃or T̃ ercĩo tractat iustũ hic nũqͣ̃
deseri.p̃mia bonoꝵ ⁊⁊ penas maloꝵ cõmiscens. cũ

Expanded text:
contra adversa, et quasi sinu consilii foveat. Aug. Potio contra infirmos, qui murmurant de flore malorum et labore bonorum, quasi omnia casu agantur, quorum errorem curat psalmus velut salubre antidotum, docens omnia, et haec inferiora divina providentia gubernari, et non casu agi. Intpersona loquitur Propheta, ne quis malignantes imitetur, sed quidquid boni speratur, a Domino postuletur, qui profutura dat et aeterna. Secundo dicit malos super bonos invidia torqueri, ibi, observabit peccator. Tertio, tractat justum hic nunquam deseri, praemia bonorum et poenas malorum commiscens, c
Abbreviated transcription (Latin):
meio stu diosi fue¬
runt. qͥa ceꝑunt. crucifixerunt. linguis: & si ñ mani¬
b instinctu: & siñ actu. qͣ int̾ oꝑaeoꝵ sunt pessima.
hoc id̾o dicit: ne se ꝑ alios excusent. Adhuc de pe
fallaciam mͥ ꝓueritate reddebant: ita fallacia ipsoꝵ
eos fallat. & hoc eis accidisse manifestum ẽ: Qm̃¬

Expanded text:
eis studiosi fuerunt, quia ceperunt, crucifixerunt linguis, et si non manibus, instinctu, et si non actu quae inter opera eorum sunt pessima. Hoc ideo dicit, ne se per alios excusent. Cassiod. Afallaciam mihi pro veritate reddebant, ita fallacia eorum ipsos fallat. Et hoc eis accidisse manifestum e
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ mala: qd̾ dicitur eqͥtas apud homines: m̾ito detidam.
&e si ita non uideat᷑ hominib. decidam dico: suꝑat᷑ ab ini¬
incis meis absalon scił. ce cõplicib eiꝰ ⁊ factꝰ manis. a fruc¬
tu mansuetudinis. que in dauid habundauit. Deinde ex ꝑ¬
sona ipsius dauid. ⁊ uiri ꝑfecti. comunit̾ subdit. Perse

Expanded text:
 mala: quod dicitur aequitas apud homines, merito decidam, et si non ita videatur hominibus. Decidam dico, superatus ab inimicis meis, Absalon scilicet et complicibus ejus, et factus inanis, a fructu mansuetudinis, quae in David abundavit. Deinde ex persona ipsius David, et viri perfecti communiter subditur. VE
Abbreviated transcription (Latin):
bonis reddunt mala:
quam si sustineret ab
in illo silentio. tit patientissime
sustinens dolos ꝓditoris tii. merito dccidam. ñ uire¬
iurando hoc imprecatur sibi. s. dicit. quid contingat:
dicit.Si illud feci. illud pariar. Decidam dico: ab initmcis
mcis suꝑatꝰ. & inanis fact᷑. Qui enĩ se uindicat: occulte
a diabolo suꝑrcur: inanis factus: uana & suꝑba leticia de
hoc: qd̾ quasi uinci ñ potuit. Qui uͦ ñ retribuit mala. ui

Expanded text:
bonis reddunt mala, quam si sustineret ab in illo silentio, ut patientissime sustineres dolos proditoris tui merito decidam. Non jurejurando hoc imprecatur sibi, sed dicit quid contingat dicit, si illud feci, illud patiar. Decidam dico ab inimicis meis superatus et inanis factus. Qui enim se vindicat occulte a diabolo superatur, inanis factus vana et superba laetitia de hoc quod vinci non potuit qui vero non retrib
Abbreviated transcription (Latin):
modi. & uondum ẽ occisus habens signũ suũ. s male¬
dictus ẽ cayn. a t̾ra quȩ excepit sanguinẽ fr̃is sui.
quẽ ille fudit. Uñ dñs dix̃. uox sanguinis frĩs tui cla¬

Expanded text:
modi, et nondum est occisus, habens signum suum. Sed malemodi, et nondum est occisus, habens signum suum. Sed maledictus est Cain a terra, quae excepit sanguinem fratris sui, quem ille effudit. Und
Abbreviated transcription (Latin):
lia: Quia sacrifi¬
malib fiebat: &
oblationẽ: quȩ erat de aluis reb: ut de simila. ⁊ thu¬
re. ⁊ oleo. noluisti ulteriꝰ. postquã uitas est exhibita.
Ut enĩuenit res: noluit ds illa legalia. quȩ erant
u̾ba ꝓmittentia. tam diu est ꝓmissor: donec det.
ut dedit: mutat u̾bum. nec dicit: dabo. s dedi. Ip
sogͦ ueniente: noluit ea. quȩ erant eiꝰ figura. Uñ
in natali dñi: cantat᷑ missa de ꝓmissionẽ . s. lux
fulgebit. nec repetit᷑: ꝓostea: de ꝓmissionis exhibiti¬
one .s. ẜuer natꝰ est. ⁊ c̃. qd̾ it̾atur postea. Ccce u̾boꝵ¬
ut sit basis sub colũpna: intab̃nacło dñi. Siqͥs autẽ
dicat ad huc apud udeos durare illa legalia: quia cir¬
cumcidunt. & quedã huiꝰmodi faciunt: ñ est uerum.
ablata sunt enim ex maxima parte. Non eñ habent
posuit ds signum cayn: ut nemo occid̾et eũ: erat
emimuagꝰ &e ꝓfugus suꝑ t̾ram. ⁊ tremebundꝰ capite:
ita manet uideus eũ signo circũcisionis.⁊ aliis huius¬

Expanded text:
lia? quia sacrifianimalibus fiebat et oblationem, quae erat de aliis rebus ut de simila, et thure et oleo, noluisti ulterius, postquam veritas est exhibita. Aug. Ut enim venit res, noluit Deus illa legalia quae erant quasi verba promittentia: tandiu est promissor donec det. Ut dedit, mutat verbum, non dicit: Dabo, sed: Dedi. Ipso ergo veniente, noluit ea quae erant ejus figura. Unde in Natali Domini cantatur missa de promissione, scilicet: Lux fulgebit, nec repetitur postea de promissionis exhibitione, scilicet: Puer natus est, etc. quod iteratur postea. Ecce verbout fit basis sub columna in tabernaculo Domini. Si quis autem dicat adhuc apud Judaeos durare illa legalia, quia circumciduntur et quaedam hujusmodi faciunt, non est verum. Ablata sunt enim ex maxima parte. Non enim habentposuit Deus signum Cain, ut nemo occideret eum. Erat enim vagus et profugus super terram, et tremebundus capite, ita manet Judaeus cum signo circumcisionis, et aliis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
didie ꝓ hominis expiatione dõ offertur. s ud̾s qui¬
ce fudit: surdꝰ ñ audit sp̃ualit̾. & hec sunt: mirab¬
lia d̃i &e cogitationes. quib nemo ẽ similis: Aures
Holocaustũ &e ꝓ

Expanded text:
qui fudit, surdus non audit spiritualiter. Et haec sunt mirabilia Dei et cogitationes, quibus nemo est similis. Aures Holocaustum e
Abbreviated transcription (Latin):
lent. ut manifesti fiant: qui ꝓbati sunt argento. Hoc
ñ faciendo: s errare per
dis acutȩ. quas sagitas: effecit .i. oꝑatꝰ est. ardentib amo¬
re dͣi. qui his sagitus sunt uuln̾ati. tanto amore regni
cȩloꝵ ardent: ut omĩa resistentia: &e a ꝓposito reuocan¬
tia. contempnant dicentes. Qs nos seꝑabit a caritate xͥ:¬
Uł uasa mortis ⁊ sagittas ꝓ codẽ accipit. scił quedam loca
arcu sacre scripturȩ. in aĩas. ñ caritate inflãmandas. s

Expanded text:
lent, ut manifesti fiant qui probati sunt argento. Hocn faciendo, sed errare permtis acutae . Quas sagittas effecit, id est operatus est. Ardentibus amore Dei. Qui his sagittis vulnerati, tanto amore regni coelorum ardent, ut omnia resistentia, et a proposito revocantia contemnant, dicentes: Quis nos separabit a charitate  vasa mortis, et sagittas, pro eodem accipit, scilicet, quaedam loca arcu sacrae Scripturae in animas non charitate inflammandas, sed
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ diuinȩ dispositioni tͥbuitur. ñ qr ip̃a pecc̃ores faci¬
at: s qi de malis eoꝵ ordinat: cũ peccauerint. uł de bo¬
nis utrumq pot̾ accipi. Ei demem̃ sunt uasa mortis: qͥ¬
bdam. & sagutȩ: aliis. scđm illud apłi. Aliis sumꝰ odor
mortis in mortem: aliis odor uitȩ inuitam. Ꝙ ẽ sensus.
& in eoarcu .i. in sacra scriptura: ꝑ auit uasa mortis. ĩd
apłos. qui. quibdam sunt odor mortis. & eofdẽ. effecit
sagittas suas .i. odorem uite in uitam. ardentib amo¬

Expanded text:
autem divinae dispositioni tribuitur, non quia ipsa peccatores faciat, sed quia ipsa de malis eorum ordinat, cum peccaverint; vel de bonis utrumque potest accipi. Idem enim sunt vasa mortis, quibusdam, et sagittae aliis, secundum illud Apostoli: Aliis sumus odor mortis in mortem, aliis odor vitae in vitam . Et est sensus: et in eo arcu, id est in sacra Scriptura, paravit vasa mortis, id est apostolos, qui quibusdam sunt odor mortis. Et eosdem effecit sagittas suas, id est odorem vitae in vitam, ardentibus amo
Abbreviated transcription (Latin):
erat illi: quia do fruebat᷑. hoc aut̃ dixi: credens dia¬
bolo dicenti. ñ morte moriemini. s eritis sicut dii. sci¬
entes bonum ⁊ malũ. S quia dñs erat ablaturus su¬
ꝑbo: qd̾ dederat humili. seqͥtur. dñe in uoluntate. o
Qiͣ d. in ꝑadiso erat mͥ babundantia. S hec habun¬
dantia o dñe: erat ex te: ñ ex me. quia p̾stitisti decori¬
sti me de ꝑadiso: & factus sum ꝯtͣbatꝰ. s iam hic positꝰ:
clamabo. & hoc ẽ. Adte .d. clamabo. In ꝑadiso. ñ clama¬
bas: s laudabas. nongemebas: s fruebaris. foris uͦ
positus: geme. ⁊ clama. quia appropinquat tͥbulato:
qui ñ deseruit suꝑbientẽ. Ds enĩ suꝑbis resistit. hu¬
milib dat gr̃am. Deinde exꝑsona domini. scił ipsius

Expanded text:
erat illi, quia Deo fruebatur. Hoc autem dixi tibi credens diabolo dicenti: Non morte moriemini, sed eritis sicut dii, scientes bona et mala . Sed quia Deus erat ablaturus superbo quod dederat humili, sequitur: Domine, in voluntate. Quasi dicat: In paradiso erat mihi abundantia, sed haec abundantia, o Domine, erat ex te, non ex me, quia, in voe paradiso; et factus sum conturbatus, sed jam hic positus, clamabo. Et hoc est, ad te, Domine, clamabo, in paradiso non clamabas, sed laudabas, non gemebas, sed fruebaris. Foris vero positus geme, et clama, quia propinquat tribulatio, qui deservit superbientem. Deus enim superbis resistit, humil
Abbreviated transcription (Latin):
utitur hic ꝓpħa. agens de mutatione legalium
sacrificioꝵ. in sacrificium laudis. sicut supra egit
nequis ad t̾minata sacrificia redeat. Modꝰ t̃riꝑ¬
titus ẽ psalmꝰ a saph uocẽ di inducturus in sed̾a
prima parte: agit de utroꝙ aduentu eus. ꝑ pͥ¬
ducitur. monentis. ut relictis sacrificiis pecud̾u.
fiat sacrificium laudis: Ibi. Audi ppłs m̃s. Tercio
p̃dicit᷑. ut incredulitas om̃is tollat᷑. cũ ait. Ds̃ .s.
uerbum carofactum: qͥ est factor d̃oꝵ : .i. qͥ homines
d̾ificat. dedit enim potestatẽ filios d̃i fieri his. qͥ ere¬
dunt in noĩe eiꝰ. qui ẽ etiã. dñs dñantiũ: locutꝰ est. ꝑ
se. & ꝑ p̃cones. qui olim multiphariã in ꝓpħis loque¬
batur. Nlota. quia trib modis d̾r d̾s. substantialiter.
uł naturalit᷑. ut ds trinitas .s. pat̃. filius. sp̃s sc̃siad
mine di sunt. & uocauit. ante qͣm dicat quid locutꝰ
loquendo. hoc fecit. uocauit t̾ram. ñ unantm̃: s cã

Expanded text:
utitur hic Propheta agens de mutatione legalium sacrificiorum, in sacrificium laudis, sicut supra egit ne quis ad jam terminata sacrificia redeat. Modus. Tripartitus est psalmus. Asaph vocem Dei inducturus, in secunn prima parte, agit de utroque adventu ejus, per prducitur, monentis ut relictis sacrificiis pecudum fiat sacrificium laudis, ibi, audi, populus meus. Tertio,praedicetur, ut incredulitas omnis tollatur, cum ait: VERS.erbum caro factum, qui est factor deorum, id est qui homines deificat, dedit enim potestatem filios Dei fieri his qui credunt in nomine ejus ; qui est etiam Dominus dominantium, locer praecones, qui olim multifaria in prophetis loquebatur. Nota quia tribus modis Deus dicitur substantialiter vel naturaliter, ut Deus, Trinitas, scilicet Pater, Filius, Spiritus mones: Et vocavit. Antequam dicat, quid locutus loquendo hoc fecit, vocavit terram, non unam tantum, sed eam
Abbreviated transcription (Latin):
.i. missi sunt ad p̾dicandũ ubiq adño dicente illis
Ecce egomitto uos sicut oues in medio luporum
erunt sordes uicioꝵ. & rigauerunt mentes. ut aqͣ
abluit & rigat. & ꝑ eos: cor meũ factum ẽ tan ca .li.
ut om̃s infirmi intelligerent. Unde subdit. in me¬
dio uentͥs mei. Uenter qui mollis ẽ pars corporis:
infirmos in ȩccłia sigc̃at. quib etiã manifestata ẽ
sapientia xp̃i ⁊ uoluntas. Uł in medio uents mei.

Expanded text:
 missi sunt ad praedicandum ubique a Domino, dicente illis: Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum erunt sordes vitiorum, et rigaverunt mentes, ut aqua abluit et rigat. Et per eos, cor meum factum est tanquam, ut omnes infirmi intelligerent. Unde subdit, in medio ventris mei. Venter, qui mollis est pars corporis, infirmos in Ecclesia significat, quibus etiam manifestata est sapientia Christi et voluntas. Vel in medio ventris mei,
Abbreviated transcription (Latin):
re dissoluitur. Ita passionis xp̃i igne admoto: sqͥ¬
turarum misteria patefacta sunt: ut om̃ĩb in ec¬
clesia illucescerent. & ꝓ eo uelum templi scĩssũ ẽ
a sumo: usq deorsum. & ꝑ cand̾e passionẽ: uirtus
ait tanquam fenum. s tanqͣm testa. quia ut testa
igne fit firmior: ita uirtus xp̃i igne passionis q̃si
induruit. & solidata ẽ. & lingna mea .i. p̃dicatores
mer. adhesit faucib meis .i. uerbis meis intende¬
runt. ut de int̾iorib meis caꝑent sapientiã. uel

Expanded text:
r, Cassiod. ita passionis Christi igne admoto, Scripturarum mysteria patefacta sunt, ut omnibus in Ecclesia illucescerent. Et pro eo velum templi scissum est, a summo usque deorsum , et per eamdem passionem, virtus ait tanquam fenum, sed tanquam testa, quia ut testa igni fit firmior, ita virtus Christi igne passionis quasi induruit, et solidata est. Et lingua mea, id est praedicatores mei, adhaesit faucibus meis, id est verbis meis intenderunt, ut de interioribus meis caperent sapientiam. Vel,
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. Nonsine causa: aquȩ effusione utitur in cõ¬
paratione sue mortis. Aqua enim qñ fundit᷑. tria
facit. scił. abluit. ⁊ irrigat t̾ram. ⁊ lapsum facit pe¬
dib. Ita effuso xp̃o: ablute sunt uicioꝵ sordes. ⁊ ad
& etiam lapsi sunt ꝑsecutores. quia ꝑ peccato neqs

Expanded text:
t. Non sine causa aquae effusione utitur, in comparatione suae mortis. Aug. Aqua enim quando funditur tria facit, scilicet abluit, et irrigat et lapsum facit pedibus: ita effuso Christo, ablutae sunt vitiorum sordes, et ad et etiam lapsi sunt persecutores, quia pro peccato necis
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi mei quierant futuri firmamenta corpis
mei .i. eccłiȩ. quia relicto eo fugerunt. uñ alibi.
Elongasti a me auncũ. ⁊c̃. Et ideo discipłi fuger̃t.
c̃ cor meum tan¬
dio uentris mei
mea qua cos confirmaueram:¬
tris MEl: admota passione. quasiigne eua¬

Expanded text:
discipuli mei, qui erant futuri firmamenta corporis mei, id est Ecclesiae, quia relicto eo, fugerunt. Unde alibi: Elongasti a me amicum . Et ideo discipuli fugerunt, est cor meum dio ventris mei.mea qua eos confirmaveram, admota passione, quasi igne eva
Abbreviated transcription (Latin):
Q.d. Dixilecabor. diui¬
dam. quia extendam¬
dam calciamen¬
.i. euangłium quo
munitur uita gradi¬
entium inmundo.
bumanitatem xp̃i.¬
q̃ latuit ditas uł ꝑ
calciamentũ qd fit
de mortuo aĩali. intelligit᷑ passio xp̃i qͣm p̃dicando
lis.: tñ usq ad t̾renȩ uitȩ homines. ꝙtenda cabm.¬

Expanded text:
 Dixi: Laetabor, dividam, quia extendam calceest Evangelium, quo munitur vita gradientium in mundo. humanitatem Chriqua latuit deitas. Vel per calceamentum, quod fit de mortuo animali, intelligitur passio Christi, quam praedicando lis, tamen usque ad terrenae vitae homines, extendam ca
Abbreviated transcription (Latin):
quos deduci desid̾at: ut de eis impleto numo p̃dest¬
natoꝵ: simul cum eis ad beatitudinẽ ueniret. Dico:
qͥs deducet. Nonne
tu ds deduces: qui
repulistinos: qr sinis¬

Expanded text:
quos deduci desiderat, ut de eis impleto numero praedestinatorum, simul cum eis ad beatitudinem veniret. Dico, quis deducet. VERS. tu Deus, qui repulisti nos; et n
Abbreviated transcription (Latin):
infert tribulationẽ. & hec tribulatio. ẽ spei mce. quia
tib .i. ꝑmoab gentes intelligunt᷑. ꝑollam. intelligͥ
de urentib ꝓficit. & ẽ sensꝰ. Moab .i. gentes .s. uł¬

Expanded text:
infert tribulationem. Et haec tribulatio est spei meae, quiainfert tribulationem. Et haec tribulatio est spei meae, quiat per Moab gentes intelliguntur. Per ollam intelligitur de urentibus proficit. Et est sensus: Moab, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ei bndicens: in figura xp̃i
ait. Iudate laudabunt
F Mee. fres tui. moabolla spei meȩ. Moab ppłs
qͥdam ẽ: qͥ descendit amoab. quẽ genute maior filia
loth abutens patre ebrio. ꝑ quem intelligit᷑ omis
abutens lege. Sicit enĩ filiȩ. male utentes patre
genuerunt moabitas: sic qui male utit᷑ lege: ge¬
nerat mala oꝑa. qui bene: bona a male aut̃ uten¬
tib lege. orit᷑ olla .i tͥbulatio ȩccłiȩ. Hec ẽ olla feruets
ab aquilone .÷. a diabolo. yñ ieremias. Ollam succen¬
sam ego uideo.⁊ faciem eiꝰ a facie aquilonis. Uñ ali¬
bi id̃e dicit ieremias: ab aquilone pandet᷑ om̃e mabõ
.i. a diabolo qͥ dixit. Ponam sedem ieã ad aquilonẽ
&e ero sinł altissimo. Ab illogͦ. tribulatiomim olla
ebullit in eccłia. s. xp̃o duce: olla miqͥtatis ardens:
facta ẽ spci. non consũptionis. qr tribulatio oꝑatur
patientiam. patientia uo. ꝓbationẽ. ꝓbatioũ. facit
sꝑem. tunc. s. cum caritatis flãma in cordib diffusa.

Expanded text:
in figura Christi ait: Juda, te laudabunt fratres tui, etc. . Moab olla spei meae. Moab populus quidam est, qui descendit a Moab, quem genuit major filia Loth, abutens patre ebrio, per quem intelligitur omnis abutens lege. Sicut enim filiae male utentes patre genuerunt Moabitas, sic qui male utitur lege, generat mala opera, ut qui bene, bona. A male autem utentibus lege oritur olla, id est tribulatio Ecclesiae. Haec est olla fervens ab aquilone, id est a diabolo. Unde Jeremias: Ollam succensam ego video, et faciem ejus a facie aquilonis . Unde alibi idem Jeremias: Ab aquilone pandetur omne malum , id est a diabolo qui dixit: Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo . Ab illo ergo tribulationem olla ebullit in Ecclesia; sed Christo duce olla iniquitatis ardens facta est, spei non consumptionis, quia tribulatio operatur patientiam; patientia vero probationem; probatio vero spem , cum charitatis flamma in cordibus diffusa