comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& adorabunt inconspectu eius uniuersȩ
patriȩ gentiũ. qm̃ dñi. ẽ. regnũ & ipse
dñabitur gentiũ. Iue urrisus. ille ciuc¬
afreus. ille derelictus. hoc regnũ ad quirit
& trad&x infinẽ dõ &e patri. ñ ut ipse amit¬
tit. s ut quod infide seminauit cũuenit
mnor patre. hoc ꝑducat ad speciẽ inqua
qualis ñ recessit apatre. Oportae autẽ illũ

Expanded text:
nt in conspectu eius uniuersae patriae gentium, quoniam domini est regnum et ipse dominabitur gentium. ille inrisus, ille crucifixus, ille derelictus hoc regnum adquirit et tradet in fine deo et patri, non ut ipse amittat, sed, quod in fide seminauit, cum uenit minor patre, hoc perducat ad speciem, in qua aequalis non recessit a patre. manducauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
eugłistȩ. Nam & ipsũ nom̃ siqueramus qͥd
latine int̃precet᷑ bonus nuntius dr̾ euan¬
głium uł bona annuntiatio. quod qui¬
dẽ cũ aliquid bonũ annuntiat᷑. sẽꝑ dici
potest. ꝓprie tam̃ hoc uocabulũ obtinu¬
it illa quã dixi annuntiatio saluatoris.

Expanded text:
euangelistae. nam et ipsum nomen si quaeramus quid latine interpretetur, bonus nuntius dicitur euangelium uel bona adnuntiatio. quod quidem cum aliquid bonum adnuntiatur, semper dici potest, proprie tamen hoc uocabulum obtinuit illa quam dixi adnuntiatio saluatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
feretur a nob̃. Cumigͦ tradidit regnũ deo
& patri. it. ẽ. cũ credentes & uiuentes ex
suspiranuuis & gemimus. & transierit labor
igemitus. iamñ int̃pellat ꝓ nob̾. tradito
regno dõ & patri. Fideles quippe eiꝰquos¬
redent sanguine suo. dict sunt regnũ
eius. ꝓ quib nunc int̃pellat. Tunc autem
illic eos sibi faciens inherere ub equalis ẽ
patri. ñ iam rogabit patrẽ ꝓeis. Ipse cm̃
inquit pat̃ amat uos. Et hoc em̃ rogat
quominor. ẽ. patre. Quo uͦ ȩqualis exau¬
ȩqualis. ẽ. patri. ꝓculdubio impii ñ uide¬
bunt. Non enĩ sunt mundi cordes. Beati
ipsa uisio. ẽ. facie ad faciẽ. quȩ summũ
p̃miũ ꝓmit titur iustis. Et ipsa fi& cũ
tradiderit regnũ dõ & patri. in quo &̾
suȩ formȩ uisionẽ uult intelligi. Subiec¬
ta deo uniuersa creatura. & ipsa filius
dĩ filius hominis factus. ẽ. quia sccd̃m
hanc & ipse filius tunc subiecius illi erit
qui sib subiecit om̃ia. ut sit ds om̃ia in

Expanded text:
ectus sit. Cum ergo tradiderit regnum deo et patri, id est cum credentes et uiuentes ex suspiramus et gemimus, et transierit labor et gemitus, iam non interpellabit pro nobis tradito regno deo redemit sanguine suo, dicti sunt regnum ejus, pro quibus nunc interpellat. Tunc autem illic eos sibi faciens inhaerere, ubi aequalis est Patri, non jam rogabit Patrem pro eis: Ipse enim, inquit, Pater amat vos. Ex hoc enim rogat, quo minor est Patre, quo vero aequalis exauaequalis est patri, procul dubio impii non uidebunt. non enim sunt mundicordes; beati ipsa uisio est faciem ad faciem, quae summum praemium promittitur iustis, et ipsa fiet, cum tradet deo regnum et patri. in quo et suae formae uisionem uult intellegi, subiecta deo uniuersa creatura et ipsa, in qua filius dei filius hominis factus est, quia secundum hanc et ipse filius tunc subiectus illi erit, qui ei subiecit omnia, ut sit deus omnia in
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatio. similitudinũ ꝑ anglicos prin-
ꝑsona ñ inconuenient̃ intelligit᷑ dici incans¬
tico canticorũ ad sponsam. Similitudines
auri faciemus tib cũ distinctionib argenti
quoadusq rex in recubitu suo. ẽ. io est qͦ¬
adusq xp̃c insecreto suo. ẽ. quia uita nr̃a
abscondita. ẽ. cũ xp̃o ind̃o. Cũ xp̃s inqͥt

Expanded text:
non sit dispensatio similitudinum per angelos, et persona non inconvenienter intelligitur dici in Canticis canticorum ad sponsam: Similitudines auri faciemus tibi cum distinctionibus argenti, quoad usque rex in recubito suo est, id est quoadusque Christus in secreto suo est, quia vita nostra abscondita est cum Christo in Deo; cum Christ
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ uidae quis quid sꝑat. Si autẽ quod
ñ uidemus sꝑanniis. ꝑ patientiã expectamꝰ.
quoadusq rex in accubitu suo. ẽ. tunc
erit quod scriptũ. ẽ. Adimplebis me lȩt¬
cia cũ uultu tuo. Illa lȩcicia nichil amplius
requiretur. quia nec erit quid amplius re¬

Expanded text:
at? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus , quoadusque rex in recubitu suo est. Tunc erit quod scriptum est: Adimplebis me laetitia cum vultu tuo . Illa laetitia nihil amplius requiretur; quia nec erit quod amplius re
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatione tandui opus. ẽ. donec ponant᷑
om̃s inimici sub pedib eius. to est ipsi hu¬
militat eius qũapedũ nomine signisicar
arbitror cedat atq subdatur omnis suꝑ¬
bia scłaris. sicut ex maxima parte factũ. ẽ.¬
iam. & cotidie fieri uidemus. S quo fine
ista fiunt: ut tradat regnum dõ et patri.
io est ut nutritoᷤᷤ fide incarnationis suȩ ꝑ¬
ducat ad speciẽ qua ȩqualis. ẽ. patri. lam
em̃ eis qui credebant loquebat᷑ cum dicõ.
Si manseritis inuerbo meo uere discipul
mei eritis. & cognoscetis ueritatẽ & ueritas¬

Expanded text:
praedicatione tamdiu opus est, donec ponantur omnes inimici sub pedibus ejus: id est, ipsi humilitati ejus, quam pedum nomine significari arbitror, cedat atque subdatur omnis superbia saecularis; sicut ex maxima parte jam factum est, et quotidie fieri videmus. Sed quo fine ista fiunt? Ut tradat regnum Deo et Patri, id est ut nutritos fide incarnationis suae, perducat ad speciem qua aequalis est Patri. Jam enim eis qui crediderant, loquebatur, cum diceret: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis
Abbreviated transcription (Latin):
quippe om̃is & om̃s. uia sicut om̃s homi¬
nes ꝑ primã hoc. ẽ. ꝑ carnalẽ generationẽ
ñnis in adam mortuntur. ita om̃s qui uiuifi¬
cabunt᷑. ñ nis in xp̃o uuuficabunt᷑. Ac ꝑ
hoc quisquis nob dixerit quẽquã resurrec¬
tionẽ mortuoꝵ uiuificari nisi in xp̃o. tãꝗͣ
pestis cõmunis fide detestantus. ẽ. Itẽ quis¬
quis dixerit. quod in xp̃o iuiuficabuntur
etiam paruul qui sine sacram̃t eiuis parai¬
cipatione de uita exeunt. hic ꝓfecto & con¬
tra apł p̃dicationẽ uenit. & totam condẽs¬
nat ȩccłiam. Ubi ꝑptea cũ baptizandis par¬
uulis festinatur & currit᷑. quia sine dubio
creditur aliter eos in xp̃o uuificari om̃ino
ñposse. Qui autẽ ñ uiuificant᷑ in xp̃o. re¬
stat ut in ea condẽpnatione maneant. de
quadicit apls. ꝑ unius delictũ in om̃s ho¬
mines ad condẽpnationẽ. Cui delicto obuo¬
xios paruulos nasc. om̃is credit ȩccłia.
Plane audiui & credid ꝓpt̃ quod & lociatis

Expanded text:
quippe est, omnes et omnes. Quia sicut omnes homines per primam, id est per carnalem generationem non nisi in Adam moriuntur. ita omnes, qui uiuificabuntur, non nisi in Christo uiuificabuntur. ac per hoc quisquis nobis dixerit quemquam resurrectione mortuorum uiuificari nisi in Christo. tamquam pestis communis fidei detestandus est. item quisquis dixerit, quod in Christo uiuificabetiam paruuli, qui sine sacramenti eius participatione de uita exeunt, hic profecto et contra apostoli praedicationem uenit et totam condemnat ecclesiam, ubi propterea cum baptizandis paruulis festinatur et curritur, quia sine dubio creditur aliter eos in Christo uiuificari omnino non posse. qui autem non uiuificantur m Christo, restat, ut m ea condemnatione maneant, de qua dicit apostolus: per unius delictum in omnes homines ad condemnation e m. cui delicto obnoxios paruulos nasci et omnis credit ecclesia plane audiui et credidi, propter quod et locutus
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a dĩ sũ io quod sũ. Infirmatus ẽ. paulus tu
bene hoc bene. Nonsum idoneus uocari apłs.¬
rau. Quasitib cepisti tribuere quod paulo an¬
it deo dederas. Aignosce & sequere. ñego aũt
si gr̃a dĩ mecũ. Bene infirme. Enmissime eris
etaltatus quia ñ esingratus. Tu es idẽ ipse
paulus inte paruiis in dño magnus. tues quit̃
dñm rogast ut stimulus carnis angłs sacha¬
ne a quo calafiz abaris auferretur a te. Qdͥ
aib dictũ. ẽ. quid audisti quando hoc pecisti:
Sufficit tibi gr̃amea. nã uirtus in infirmita¬
de ꝑficitur. Et eñi infirmatus. ẽ. tu uͦ ꝑfeci¬

Expanded text:
 quod sum. Infirmatus est Paulus, tu Bene hoc, bene: Non sum idoneus vocari Aposravi: quasi tibi coepisti tribuere, quod paulo ante Deo dederas. Agnosce, et sequere: Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Bene, infirme: firmissime eris exaltatus, quia non es ingratus. Tu es idem ipse Paulus in te parvus, in Domino magnus. Tu es qui ter Dominum rogasti, ut stimulus carnis, angelus satanae, a quo colaphizabaris, auferretur a te. Quid tibi dictum est? quid audisti quando hoc petisti? Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur. . Etenim infirmatus est, tu
Abbreviated transcription (Latin):
erimus. Scimus qm̃cũ apparuerit similes e
erimus qm̃ uidebimus cũ sicuti. ẽ. Quod
enĩ dixit famulo suo moys ego sum qui
sũ. & dices ita filus isrł. qui . ẽ. misit me ao
cognoscant te unũ uerũ dm̃ & quẽ misisti
minauerit occulta tenebrarũ. Cum tene¬
brȩ mortalitatis hunis corruptionisq tn¬
sierint. tunc erit mane nr̃m de quo in
psalmo dr̃. Mlane ad stabo tibi & con¬
tẽplabor. De hac contẽplatione intelli¬
go dictũ. cũ tradidĩt regnũ dõ & patri.
idest cũ ꝑduxerit iustos quib nunc ex
fide iuuentib regnat mediator d̃ĩ & ho¬

Expanded text:
enim quia cum apparuerit similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est. Quod enim dixit famulo suo Moysi, Ego sum qui sum; haec dices filiis Israel, Qui est, misit me ad cognoscant te unum uerum deum et quem misisti minauerit occulta tenebrarum, cum tenebrae mortalitatis huius corruptionisque transierint. tunc erit mane nostrum, de quo in psalmo dicitur: mane adstabo tibi et contemplabor. de hac contemplatione intellego dictum: cum tradiderit regnum deo et patri, id est cum perduxerit iustos, quibus nunc ex fide uiuentibus regnat mediator dei et ho
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o om̃s uiuificabunt᷑. Nemo quippe
ambigit hoc ibi de corpore mortis dictũ.
qm de resurrectione corporis. magna apłi
intentione questio uersabat᷑. & ideo ui¬
detus ibi de peccato tacuisse quia ñ erat
questio de iusticia. Hic autẽ ad romanoᷤᷤ
utrũq diutissime commñdauit. Peccatum

Expanded text:
omnes uiuificabuntur. nemo quippe ambigit hoc ibi de morte corporis dictum, quoniam de resurrectione corporis magna apostoli intentione quaestio uersabatur. et ideo uidetur ibi de peccato tacuisse, quia non erat quaestio de iustitia; hic autem ad Romanos diutissime commendauit
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionẽ dixerit apłs. tunc & ipse filius
subiectus erit e qui illi subiecit om̃ia. So¬
l& circũstantia scripturȩ illuminare sen¬
tentiam. cũ ea quȩ circum scripta sunt p̃sen¬
tem questionẽ contingentia diligenti dis¬
cussione tractantur. Inuenimusitaq uentũ
ẽẽ. ad hunc locumut supra dicer&e. nunc aũt
xp̃s refurreocit amortitis primitiȩ darmi-¬
entium. Agebat esũ de resurrectione mor¬
tuorũ quod in dño scđm susceptionẽ homi¬
nis factum. ẽ. quãquã aꝑtissime sequatur¬

Expanded text:
 Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia. Solet circumstantia Scripturae illuminare sententiam, cum ea quae circa scripta sunt, praesentem quaestionem contingentia, diligenti discussione tractantur. Invenimus itaque ita ventum esse ad hunc locum, ut supra diceret, Nunc autem Christus surrexit a mortuis, primitiae dormientium. Agebat enim de resurrectione mortuorum, quod in Domino secundum susceptionem hominis factum est; quanquam a
Abbreviated transcription (Latin):
humilit̃ uita similititome puerilis iatis accu¬
sat. Quaꝑpt̃ dilectissim cũ cantari auditis
psalmũ. laudate pueri dñm. ne arbitremini
aduos istam exͥoͥrtationẽ ñ ꝑtinere. quia iã
corporis pueritiã suꝑ gessi uel uiuenal deco¬
re uirescitis:. uł senih honore canescitis. Om̃i
Qua malicia maxime. nisi suꝑbia: Ipsaenum
de uanagranditate p̃sumens. ñ sinit hominẽ
ambulare ꝑ artamuiã. & intrare ꝑ angustam
portã. Puer autẽ facile intrat ꝑ angustã. ce
ideo nemonisi ut puer inirat in regm̃icȩloꝵ̾.¬
Nam scriptũ. ẽ. Initiũ suꝑbiȩ hominis aposta¬
tare adõ. Hanc se aduersus p̃cepta diuina
tumidis ceruicib erigent̾e. & suaui iugo dñs
resistentem: deicite. frangite. cõminuite.
atq consumite. & laudate pueri dũm. In

Expanded text:
puerilis aetatis accusat. Quapropter, charissimi, cum cantari auditis in Psalmis, «Laudate, pueri, Dominum,» ne arbitremini ad vos istam exhortationem non pertinere, quia jam corporis pueritiam supergressi, vel juvenili decore virescitis, vel senili honore canescitis: omnibQua malitia maxime, nisi superbia? Ipsa enim de vana granditate praesumens non sinit hominem ambulare per arctam viam, et intrare per angustam portam: puer autem facile intrat per angustum; et ideo nemo, nisi ut puer, intrat in regnum coeloNam scriptum est, «Initium superbiae hominis, apostatare a Deo» . Hanc se adversus praecepta divina tumidis cervicibus erigentem et suavi jugo Domini resistentem dejicite, frangite, comminuite atque consumite, et «laudate, pueri, Domin
Abbreviated transcription (Latin):
telligi om̃ia filio subiecisse. sicut multis
dicat. Nonsolũ ꝓꝓt᷑ formã serui s etiam
ꝓpt̃ principiumde quo.ẽ. et de quo ȩqua¬
lis. ẽ. es de quo. ẽ. Amat em̃ ad unũ prin.¬
cipium referre om̃ia. tanquã imago eius.
s in quo inhabitat om̃is plenituoo diui.¬
nitatis. Cum auttẽ subieta e fueriunt õa:¬

Expanded text:
ultis aedicat, non solum propter formam servi, sed etiam propter principium, de quo est, et de quo aequalis est ei de quo est. Amat enim ad unum principium referre omnia, tanquam imago ejus: sed in quo inhabitat omnis plenitudo divinitatis. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s inpeccato : quia nemo natus. ẽ. p̃ter
adam. Ut autẽ nascerentur ex adã ne¬
cessitatis fuit ex dãpnatione. nasc ꝑ xp̃m.
uoluntatis. ẽ. & grãe. Noncoguntur ho¬
mines nasci ꝑ xp̃m. Non quia uoluerunt
nati sunt ex adam. om̃s tam̃ qui ex adam
cũ peccato peccatores. Om̃s qui ꝑ xp̃m.
uistificati & iusti ñ inse s. in illo. Nam in
se sumntroges adam sunt. In illo si uitro¬
ges xp̃i sunt. Quare: Quia ille caput

Expanded text:
cato? Quia nemo natus est praeter Adam. Ut autem nascerentur ex Adam, necessitatis fuit ex damnatione: nasci per Christum, voluntatis est et gratiae. Non coguntur homines nasci per Christum: non quia voluerunt, nati sunt ex Adam. Omnes tamen qui ex Adam, cum peccato peccatores: omnes qui per Christum, justificati et justi, non in se, sed in illo. Nam in se si interroges, Adam sunt: in illo si interroges, Christi sunt. Quare? Quia ille caput
Abbreviated transcription (Latin):
uere conexiones ratiotinationis falsas ha¬
bentes sententias. quȩ consecunt᷑ errorẽ
illuis cum quło agitur. Quȩ tam̃ad hoc
inferuntur a bono & doctohomine. ut
in his erubescens ille cuius errorẽ consecun¬
tur eundẽ relinquat erroiẽ. Quiasi ine¬
dem manere uoluerit. necesse. ẽ. etiã illa
quȩ dãpnat tenere cogatur. Non eni ue¬
ra inferebat apłs cũ dicerae:. neq xp̃c resur¬
rexit. & illa alia manis. ẽ. p̃dicatio nr̃a
ianis. ẽ .& fides ur̃a. & deuiceps alia quȩ
om̃ino falsa sunt. quia & xp̃c resurrexis
& ñ erat m anis p̃dicatio eorũ qui hoc at¬
nuntiabant. nec fides eoꝵ qui hoc credi¬
derant. s ista falsa uerissime conecteban¬
tur illi sententiȩ qua dicebant᷑ ñ. ẽt. s¬
srrectionẽ mortuorũ. Istis autẽ falsis repu¬
diatis qm̃uera erunt si mortui ñ resurgunt
ansequens erit resurrectio mortuorũ.

Expanded text:
uerae conexiones ratiocinationis falsas habentes sententias, quae consecuntur errorem illius cum quo agitur. quae tamen ad hoc inferuntur a bono et docto homine, ut in his erubescens ille cuius errorem consecuntur eundem relinquat errorem, quia, si in eodem manere uoluerit, necesse est etiam illa quae damnat tenere cogatur. non enim uera inferebat apostolus, cum diceret: neque Christus resurrexit, et illa alia: inanis est praedicatio nostra, inanis est et fides uestra et deinceps alia. quae omnino falsa sunt, quia et Christus resurrexit et non erat inanis praedicatio eorum qui hoc annuntiabant, nec fides eorum qui hoc crediderunt, sed ista falsa uerissime conectebantur illi sententiae, qua dicebatur non esse resurrectionem mortuorum. istis autem falsis repudiatis, quoniam uera erant, si mortui non resurgunt, consequens erit resurrectio mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
etur mors. Quandtui sumus incorpore
ꝑegrinam᷑ a dño. Nondũ sumus inpatria.
Quando erimus in patria : quando trium¬
phabumus de uicto inunico diabolo. Quar¬
do mors nouissima destruet᷑: tunc fioe ser¬
moqu scriptus. ẽ. Absorpta. ẽ. mors in
uictoriã. Tbi. ẽ. mors contentio tua. ub
.ẽ. mors aculeus tuus. tunc gͦ nulla erit
mortis contentio quȩ mͦ. ẽ. & facit nos ge¬
mere ex defectu. ex mutabilitate rerum.
ex fragilitate carnis humanȩ. Conten¬
dunt nob̃cũ cotidie tẽptationes. contendt᷑¬
delectationes. & si ñ consentimꝰ. tam̃ mo¬
lestiã patim᷑ &e contendimꝰ. & magnũ ꝑi¬
culũ. ẽ. ne qui contendit uincatur. Si aũt
ñ consentiendo iuncimus. molestiã tam̃ pa¬
tim᷑. resistendo delectationib. Non cessat
⁊ ñ moritur hostis nis in resurrectione

Expanded text:
us? «Quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino» . Nondum sumus in patria: quando erimus in patria? Quando triumphabimus devicto inimico diabolo, quando «mors novissima inimica destruetur: tunc fiet serqui scrvictoriam. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? Quando ergo nulla erit mortis contentio, quae modo est, et facit nos gemere ex defectu et mutabilitate rerum, ex fragilitate carnis humanae? Contendunt nobiscum quotidie tentationes, contenddelectationes: etsi non consentiamus, tamen molestiam patimur, et contendimus, et magnum periculum est ne qui contendit vincatur; si autem non consentiendo vincamus, molestiam tamen patimur resistendo delectationibus. Non cessat, et non moritur hostis, nisi in resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentes illũ optimũ & fortissimũ uirũ
qui in suis infirmitatib głatur. ut eum
potissimũ cõmemoremꝰ qui in ecclĩa xp̃i
ex gentib uenimus doctorẽ gentiũ insioe
& ueritate qui & plus om̃ib suis coapłĩs
laborauit. Et plurib eplis ppłos des ñ
eos tantũ qu p̃sentes ab illo uidebantur.
uerũ ettã illos qui futuri p̃uidebant᷑ in¬
struxit. Illũ inquã uerũ atletam xp̃i. doc¬
tum ab illo. unctũ de illo. crucifixũ cũ
illo. glõsũ in illo. inteatro huiusmurto.
cui spectaculũ factus. ẽ. & angłis & ho¬
minib legitune magno agone certantẽ
ee palmã suꝑnȩ uocationis in anteriora
sectantẽ. oculis fides libentissime spec¬
tant. gauoere cũ gauoentib flere cum
flentib. Foris habentẽ pugnas. intus
timores. Cupientẽ dissolu oe. eẽ. cũ xp̃o
Desid̾antẽ uidẽ romanos ut aliquẽ fruc.¬
tũ habeat & in illis sicut &e inceteris genti¬
b. A emulantẽ corinthios & ipsa ȩmula

Expanded text:
uippe optimum et fortissimum uirum, qui in suis infirmitatibus gloriatur, ut eum potissimum commemoremus, qui in ecclesiam Christi ex gentibus uenimus, doctorem gentium in fide et ueritate, qui et plus omnibus suis coapostolis laborauit et pluribus epistulis populos Dei, non eos tantum, qui praesentes ab illo uidebantur, uerum etiam illos, qui futuri praeuidebantur, instruxit; illum, inquam, uirum, athletam Christi, doctum ab illo, unctum de illo, crucifixum cum illo, gloriosum in illo, in theatro huius mundi, cui spectaculum factus est et angelis et hominibus, legitime magnum agonem certantem et palmam supernae uocationis in anteriora sectantem, oculis fidei libentissime spectant gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus, foris habentem pugnas, intus timores, cupientem dissolui et esse cum Christo, desiderantem uidere Romanos, ut aliquem fructum habeat et in illis sicut et in ceteris gentibus, aemulantem Corinthios et ipsa aemula
Abbreviated transcription (Latin):
riturũ dõ & patri. ut adimat sib. Nã &¬
hoc quitam uamiloqui crediderunt. Cum
eñi dr̃ tradiderit regnum dõ & patri. ñ
separatur ipse quia simulcũ patre unus
.ẽ. t̃s. Quid gͦ. ẽ. cũ tradidit regnũ dõ &
patri quas modo ñ habeat regnũ ds & pat̃:
S quia om̃s iustos quib nunc regnat ex
fide uiuentib mediatar dĩ & hominum

Expanded text:
regnum Deo et Patri, ut adimat sibi. Naregnum Deo et Patri, ut adimat sibi. Nahoc quidam vaniloqui crediderunt. Cum enim dicitur, tradiderit regnum Deo et Patri, non separatur ipse; quia simul cum Patre unus. Quid ergo est: cum tradiderit regnum deo et patri? quasi modo non habeat regnum deus et pater. sed quia omnes iustos, quibus nunc regnat ex fide uiuentibus, mediator dei et hominum
Abbreviated transcription (Latin):
de qui sunt xp̃i inp̃sentia eius. Deinde
finiscũ tradiderit regnũdeo & patri. io:
quos redemit sangune suo tradiderit coiz¬
tẽplando etiam p̾atri suo: hoc. ẽ. regnũ
celanũ de quo dr̃. Simile. ẽ. regnũ çęloꝵ
homini seminant bonũ sem̃ inagro suo.
Bonũautẽ sem̃ hi sunt fili regni. Qui &¬
si tunc habent ꝑmixta zizama. mitto in
fine rex ipse angłds. & colligent de reg.¬
no eius om̃ra scantala. Tunc iust fulgebt̃
sicut sol inregno patris sui. Regnũ fulge¬
bit inregno. cum regno uenerit regnum.
quod nunc oramus & dicinus. ueniat reg¬
mͦ colligitur. quod modo cõꝑatur. quod mͦ
emitur sanguine xp̃. Erit aliquando
manifestum regnũ eius quando erit aperta
claritas sc̃orũ eius. post iudiciũ ab eo factũ¬
De quoregno etiampaulus apl̃s dicit. eum
tratiderit regnum dõ & patri. Unde etiam
ipie. Uenite benedict patris mei ꝑcipite
regnum quod uob̃ paratũ. ẽ. ab initio mins¬

Expanded text:
qui sunt Christi in praesentia ejus: deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri ; id est, quos redemit sanguine suo, tradiderit contemplando etiam Patri suo. Hoc est regnum coelorum, de quo dicitur, Simile est regnum coelorum homini seminanti bonum semen in agro suo. Bonum autem semen, hi sunt filii regni: qui etsi nunc habent permixta zizania, mittet in fine rex ipse Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris suibit in regno, cum regno venerit regnum, quod nunc oramus, cum dicimus: Adveniat regmodo colligitur, quod modo comparatur, quod modo emitur sanguine Christi: erit aliquando manifestum regnum, quando erit aperta claritas sanctorum ejus propter judicium ab eo factuDe quo regno etiam Apostolus dixit: Cum tradiderit regnum Deo et Patri . Unde etiam ipse ait: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mun
Abbreviated transcription (Latin):
didit. Et grã eus inme uacua ñ fuit. s plus
om̃ib illis laboraui. Noc enĩ lib̃um arbitriũ
homuiis. exhortatur & in alũs quib dicit.
Rogamus ne inuacuũ grãm dĩ suscipiatis.
Ut quit eñi eos rogat si grãm sic susceperuñ
ut ꝓpriam ꝑderent uoluntatẽ:: Tam̃ ne
ipsa uoluntas sine grã dĩ putetur boni aliqͥd
posse. continuo cum dixissoe grã eiꝰ inme
uacua ñ fuit. s plus om̃ib illis laboraui.
subiiurit atq ait. Non ego autẽ s gr̃a des
mecum. Idest ñ solus. s gr̃ã dĩ mecũ. Ac per
hoc nec gr̃a dĩ sola nec ip̃se solus. s gr̃ad̃ cũ
illo. Ut itẽ de celo uocaret᷑. & tammagna¬
⁊ efficatissima uocatione conterteretur gr̃a
dĩ erat sola. quia merita eius erant mag
ad timotheum. Conlabora cuglĩo scđm uir¬
tutẽ dĩ. saluos nos facientis. & uocantis uo¬
catione suascã. Non scđ̃m oꝑa ur̃a s scđ̃m su¬

Expanded text:
fuit, sed plus omnibus illis laboravi. Hoc enim liberum arbitrium hominis exhortatur et in aliis, quibus dicit, Rogamus ne in vacuum gratiam Dei suscipiatis . Utquid enim eos rogat, si gratiam sic susceperunt, ut propriam perderent voluntatem? Tamen ne ipsa voluntas sine gratia Dei putetur boni aliquid posse, continuo cum dixisset, Gratia ejus in me vacua non fuit, sed plus omnibus illis laboravi; subjunxit atque ait, Non ego autem, sed gratia Dei mecum : id est, non solus, sed gratia Dei mecum: ac per hoc nec gratia Dei sola, nec ipse solus, sed gratia Dei cum illo. Ut autem de coelo vocaretur, et tam magna efficacissima vocatione converteretur , gratia Dei erat sola; quia merita ejus erant magnad Timotheum: Collabora Evangelio secundum virtutem Dei salvos nos facientis, et vocantis vocatione sua sa
Abbreviated transcription (Latin):
carnis quã mortẽ sp̃s. Idest magis pęnã quã
merctũpȩne. namñ peccare. aut ñ curatur
aut parum curatur. ñ mori autẽ quãuis nons
optincatur uehem̃t̃ satagitur. Uitȩ medi¬
ator ostendens quã ñ sit mors tim̃ta quȩ ꝑ
humanã conditionẽ iam euad ñ potest.
s potius impietas quȩ ꝑfidẽ caueri potest:
occurrit nob̃ ad fiunẽ quo uenimus. s ñ qua
uenimus. Nos eñ ad morẽ ꝑ peccatũ uan¬
mus. ille ꝑ iusticiã. Et ido cũsit morsĩa
pena peccati. mors illius facta. ẽ. hostia

Expanded text:
carnis, quam mortem spiritus, id est, magis poenam quam carnis, quam mortem spiritus, id est, magis poenam quam meritum poenae nam non peccare, aut non curatur, aut parum curatur; non mori autem quamvis non obtineatur, vehementer satagitur; vitae Mediator ostendens, quam non sit mors timenda, quae per humanam conditionem jam evadi non potest, sed potius impietas, quae per fidem caveri potest, occurrit nobis ad finem quo venimus, sed non qua venimus. Nos enim ad mortem per peccatum venimus; ille, per justitiam: et ideo cum sit mors nostra poena peccati, mors illius facta est hostia
Abbreviated transcription (Latin):
temnemo nisi ꝑ illum. in uitam nemo nͥ
ꝑ istum. In primo patuit. quio hominis
arbitrium ualerae ad mort̾e. in scđo aũt
quid dĩ ad uitoriũ ualuit ad uitã. Deniq
primus homo ñ nisi homo. Scd̃s uͦ. ds̃
& homo. Peccatũ eñĩ factũ. ẽ. relicto deo:
iusticia ñ fit sine deo. Ac ꝑ hoc nec more¬
remur niss ꝑ carnalẽ ꝓpagationẽ de m̃¬
bris illius ueniremus. nec uiueremus. mis
ꝑ spiritalẽ conexionẽ m̃bra huiꝰ. eẽmus.
Idõ nob̃ opus fuit nasci & renasci. illi aũt
to apeccato ad iusticiam renascendo tran¬
simus. ille autẽ a nullo peccato ad iusti
transitum fecit. S in eo quod baptizatus
.ẽ. nr̃ȩ regenerationis sacram̃tum sua
humilitate altius cõm̃dauit. ueterẽ tam̃
hominẽ nr̃mpassione. nouũ autẽ resur¬
rectione significans. Ut gͦ sicut ꝑ unũ¬
hominẽ mors. ita & ꝑ unũ hominẽ fiera
resurrectio mortuorũ. quia magis uitabant
homines quod euitare ñ poterant mortem

Expanded text:
tem nemo nisi per illum, in uitam nemo nisi per istum; in primo patuit, quid hominis arbitrium ualeret ad mortem. in secundo autem, quid dei adiutorium ualeret ad uitam. denique primus homo nonnisi homo, secundus uero deus et homo; peccatum enim factum est relicto deo, iustitia non fit sine deo. ac per hoc nec moreremur, nisi per carnalem propagationem de membris illius ueniremus, nec uiueremus, nisi per spiritalem conexionem membra huius essemus. ideo nobis opus fuit nasci et renasci, illi autem a peccato ad iustitiam renascendo transimus, ille autem a nullo peccato ad iustitiam transitum fecit; sed in eo, quod baptizatus est, nostrae regenerationis sacramentum sua humilitate altius commendauit ueterem tamen hominem nostrum passione, nouum autem resurrectione significans. Inoboedientia nhominem mors, ita et per unum hominem fieret resurrectio mortuorum , quia magis vitabant homines quod evitare non poterant, mortem
Abbreviated transcription (Latin):
iuui ꝑfecist eam. Quia pluuiã uoluntariam
segregasti ñ attendens hominũ merita s tuã
ditas & agnouit se infirmã inse ut firma
c̃t inte. Non firmaretur. si ñ infirinaretur
qui dixit. Nonsum iooneus uocari apłs. qr¬

Expanded text:
fecisti eam . Quia pluviam voluntariam segregasti, non attendens hominum merita, sed tuaditas, et agnovit se infirmam in se, ut firma esset in te. Non firmaretur, si non infirmaretur, qui dixit: Non sum idoneus vocari Apos
Abbreviated transcription (Latin):
spicere naturã dĩ qũa fide tenent: uerũ
etiã qui ñdũm ipsa anima sua ita incorpo¬
ream substantiã a corporis generalit᷑e dis¬
ceriunt. queadinodũ certi sunt se uiuere
nosse. uelle. ñ sint alieni asalute: quam
stulticia illa p̃dicationis fidelib confert.
Nã si ꝓpt̃ eos solos xp̃s mortuus. ẽ. qui cer¬
ta intelligentia possunt ista discernere: pę¬
ne frustra in eccłĩa laboramus. Si autẽ quod
ueritas ht̃ infirmm ppħ credentiũ currunt.¬
gr̃a: miris fit modis ꝑ altitudinẽ diuitia¬
tũ sapientiȩ & scientiȩ dĩ. & ꝑ inscrutabi¬
lia uidicia eiꝰ. ut ⁊ ñ nulli a corporib incor¬
porea discernentes. cũ sib ex hoc magni ui¬
dentur. & irident stulticiã p̃dicationis
qua saluifiunt credentes. ab unica uia lon¬
ge ex errent. quȩ ad uitã ȩternã sola ꝑduc̃.
Et multi incruce xp̃i glortantes. & ab etoẽ
uia ñ recedentes. &iã qui ista quę subtilissi¬

Expanded text:
spicere naturam dei, quam fide tenent, uerum spicere naturam dei, quam fide tenent, uerum etiam qui nondum in ipsa anima sua ita incorpoream substantiam a corporis generalitate discernunt, quem ad modum certi sunt se uiuere, nosse, uelle, non sint alieni a salute, quam stultitia illa praedicationis fidelibus confert. Nam si propter eos solos Christus mortuus est, qui certa intellegentia possunt ista discernere, paene frustra in ecclesia laboramus. si autem, quod ueritas habet, infirmi populi credentium it modis per altitudinem diuitiarum sapientiae et scientiae dei et per inscrutabilia iudicia eius, ut et nonnulli a corporibus incorporea discernentes, cum sibi ex hoc magni uidentur et inrident stultitiam praedicationis, qua salui fiunt credentes, ab unica uia longe exerrent, quae ad uitam aeternam sola perducit, et multi in cruce Christi gloriantes et ab eadem uia non recedentes, etiam qui ista, quae subtilissi
Abbreviated transcription (Latin):
inemine uidicat᷑. Ill gͦ seditiones & ꝑtur¬
bationes mȩccłia faciebant. qu uto ebant᷑. eẽ.
quod ñ erant. Hos docae cognoscere dnũ mati
lͥtum: quia ñ . ẽ. seditionis d̾s s pacis. Si quis
autẽ ignorat ignorabitur. Id. ẽ. imꝓbabit᷑.
Non eñ d̾s si ad scientiã referas. ignorat eos
quib dicturus. ẽ. Nonnoui uos s eoꝵimꝓ
batio. hoc uerbo insinuata. ẽ. Cũ autẽ dñs
dicat b̃ mundo corde q̃mips d̃m uidebitnt.
aꝙ uisio nob̾ infine sũmũ p̃miũ ꝓmittat᷑.¬
ñ . ẽ. metuendũ sinunc ad liquidũ quȩ de
dĩ natura credimus. cognoscere ñ ualemꝰ: ne
inde sit dictũ. qui ignorat ignorabit᷑. Q uia
ansapientia dĩ. ñ cognouit mundus. ꝑ sapi¬
entiã dm̃: placuit dõ ꝑ stuticiam p̃dicationis
saluos facere credentes. Hȩc stulticia p̃di¬
cationis. ac stultũ dĩ. quȩ sapientior. ẽ.
hominib multos contrahit ad salutẽ. Ut
ñ solũ qui ñualent certa intelligentia con¬

Expanded text:
nemine iudicatur. illi ergo seditiones et perturbationes in ecclesia faciebant, qui uidebantur esse, quod non erant. hos docet cognoscere domini esse mandatum, quia non est seditionis deus sed pacis. si quis autem ignorat, ignorabitur, id est inprobabitur. non enim deus, si ad scientiam referas, ignorat eos, quibus dicturus est: Non noui uos, sed eorum inprobatio hoc uerbo insinuata est. Cum autem dominus dicat: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, eaque uisio in fine summum pnon est metuendum, si nunc ad liquidum. quae de dei natura credimus, conspicere non ualemus, ne inde sit dictum: Qui ignorat, ignorabitur. quia enim in sapientia dei non cognouit mundus per sapientiam deum, placuit deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes. haec stultitia praedicationis ac stultum dei, quod sapientius est hominibus, multos contrahit ad salutem, ut non solum qui nondum ualent certa intellegentia con
Abbreviated transcription (Latin):
retur: io est maliciam eius ad aliquio elec¬
tam. bene utento d̾o eciã malis: aliio ad¬
tendamus ub ait. Non de om̃ib uobis di¬
co: ego scio quos elegi. U bi declarat ad
electionẽ ñꝑtinere: nisi bonos. Ac ꝑhoc
illud dictũ. ẽ. Egouos duodecĩ elegi per
sinecdochen dictũ. ẽ. ut nomine maioris
melioris partes eciã illito cõpleret᷑ quod ao¬

Expanded text:
retur, id est malitiam eius ad aliquid elecretur, id est malitiam eius ad aliquid electam bene utente deo etiam malis, illud attendamus ubi ait: non de omnibus uobis dico; ego scio quos elegi; ubi declarat ad electionem non pertinere nisi bonos. ac per hoc illud quod dictum est: ego uos duodecim elegi, per synecdocen dictum est, ut nomine maioris meliorisque partis etiam illud complecteretur quod a
Abbreviated transcription (Latin):
um gͦ uirorũ primo apparuisse intelligit᷑
petro. Exhisdũ taxat om̃ib quos euglistȩ
quatuor. & paulus apls̃. cõmemerauerunt.
Cterũ s apparuit alicui aliorũ prius quã pe¬
tro quod om̃s tacuerunt.: quis uł dicere aitoe¬
at uł negare : Neq eñĩ & paulus dixit.
apparuit primo cephȩ. s apparuit inquit
chen autẽ accipitur. U̾ b eñĩpars malor
.ẽ. aut potior solet eius nomine etrã illud
mortuis. & tam̃ ipsius duodenarii numeri
decim. Cũ articulo eñihoc greci codices ha¬
bent. ut ñpossiat intelligi quicũq duode¬
cuns illi in eo numero insignes. Eo mͦ lo¬
cutionis p̾uto & illud a dño dictũ. H onne
egouos duodecĩ eleq: &e unus ex uob dia¬
bolus. ẽ: Ut ñad electionẽ ipse ꝑtinere
uideatur. Non enĩ facile inuenitur electoꝵ
nom̃ inialo: nisi quando mal eliguntur a
malis. Q uod si putauerimus & illit̃ elec-¬
tũ. ut ꝑ eius traditionẽ dñi passio cõple¬

Expanded text:
um ergo virorum primo apparuisse intelligitur Petro, ex his duntaxat omnibus quos Evangelistae quatuor et Paulus apostolus commemoraverunt. Caeterum si apparuit alicui eorum prius quam Petro, quod omnes tacuerunt, quis vel dicere audeat vel negare? Neque enim et Paulus dixit, Apparuit primo Cephae; sed, Apparuit, inquit, chen accipiatur: ubi enim pars major est aut potior, solet ejus nomine etiam illud mortuis, et tamen ipsius duodenarii numeri decim. cum articulo enim hoc graeci codices habent, ut non possint intellegi quicumque duodecim, sed illi in eo numero insignes. eo modo locutionis puto et illud a domino dictum: nonne ego uos duodecim elegi? et unus ex uobis diabolus est, ut non ad electionem etiam ipse pertinere uideatur. non enim facile inuenitur electorum nomen in malo, nisi quando mali eliguntur a malis. quod si putauerimus et illum electum, ut per eius traditionem domini passio comple
Abbreviated transcription (Latin):
iue isti cũ illis undecĩ erant congregati
clausis hostuis ꝓpt̃ metũ uidemũ uide cum
exissae thomas. ueniss&e ad eos iħs: siue pꝰ
dicere ad plebẽ parabolã hanc. Homopla¬
tauit uineam &e cȩtera. In hac gͦ plebe in¬
telligendũ. ẽ. etiã illos. ẽẽ. potusse qui sic
eũ audirent quomͦ cui dixerant. benecdictꝰ
qui uenit innomine dñi. Qui etiã tales. ẽẽ.
zauerat plures quã ioħ̃s: & habebat turbas
disciplõrũ. sicut ipsi eugłiste sepe testantur.
Et unde eciã erant illi quingenti fr̃s. qui¬
Deinde uisus iacobo. ẽ. Nontunc autẽ pri¬
mũ acciꝑe debemus uisũ. ẽẽ. iacobo: s aliqua
ꝓpria manifestatione singlariter. Dante
apłis om̃ib. N ec illis tunc primũ. s illis¬

Expanded text:
iue isti cum illis xi erant congregati, clausis ostiis propter metum Iudaeorum, unde cum exisset Thomas, uenit ad eos Iesus; siue post dicere ad plebem parabolam hanc: homo plantauit uineam, et cetera. in hac ergo plebe intellegei\\dum est etiam illos esse potuisse qui sic eum audirent, quomodo cui dixerant: benedictus qui uenit in nomine domini, et ipsos uel zauerat plures quam Iohannes et habebat turbas discipulorum, sicut ipsi euangelistae saepe testantur, et unde erant etiam illi quingenti fratres, quiuit Iacobo; non tunc autem primum accipere debemus uisum esse Iacobo, sed aliqua propria manifestatione singulariter. deinde apostolis omnibus; nec illis tunc primum, sed i
Abbreviated transcription (Latin):
dã fatuitatẽ. ꝓ positum
puericiȩ. ꝓpt̃ imitantã humilitatẽ. A dño
.ẽ. quando uocauit adse pueros: & cũ ꝓhi¬
berentur ab illo dixit. Sinite illos ue¬
nire adme. Talium . ẽ. eni regnũcȩ¬
lorũ. P positum exem plum pueritiȩ ao
cauentã fatuitatẽ: ab apłõ ẽ. E r̾s nolite
pueri ẽẽ sensibus. Et rursus ꝓponit ao imu¬
ut mentib ꝑfect sitis. N ostis fr̃s &e sepis¬

Expanded text:
dum fatuitatem. Proposita pueritia ad imitandum humilitatem a Domino est, quando vocavit ad se pueros, et cum prohiberentur ab illo, dixit: Sinite eos venire ad me, talium est enim regnum coelorum . Propositum exemplum pueritiae ad cavendam fatuitatem ab Apotolo est: Fratres, nolite pueri esse sensibus. Et rursum proponit ad imiut mentibus perfecti sitis .
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uisuros. Neq eñ beati muiid cordes st̃
impii. Item cũ legis utdemus nunc ꝑ specu¬
lũ inengiate. tunc autẽ facie ad faciẽ:
intellige inde nos tunc uisuros facie ad
faciẽ: unde nunc utdemus ꝑ specuilũ in
enigmate. Hoc autem utrũq tit̾ioris ho¬
minis munuis. ẽ: siue cũ inista ꝑegrinati¬

Expanded text:
non uisuros; neque enim beati et mundi corde sunt non uisuros; neque enim beati et mundi corde sunt impii. item cum legis: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, intellege inde nos tunc uisuros facie ad faciem, unde nunc uidemus per speculum in aenigmate. hoc autem utrumque interioris hominis munus e
Abbreviated transcription (Latin):
malis homo ñ ꝑcipiens quȩ sunt sp̃s des:
fallacissimis ianitatib litoitur. Dicuis
eñi quidã eorum qu talia garriunt. sicut
ad me potuit ꝑuenire. nos dm̃ udere nc̃
mente tunc corpore: itaut etiã impios
eũ parimͦ asseueruint. eẽ. uisuros. Uide
quantum in peuis ꝓfeceri.nt. dum sine li¬
mire timoris ut puooris. Pac atq hrc tra¬
gaburtoa fertur inpunita loquacitas. An¬
tea dicebant carmsuȩ tantũ hoc p̃stitisse
xp̃mut corporeis oculis utderat dm̃: dein¬
de godiderunt. etiam om̃s scõs receptis
inresurrectione corporib eodẽ mͦ dm̃. ẽẽ.
uisuros: nunc iã istã possibilitatẽ etiam
impũs donauerunt. Donent sane quatꝰ¬
tũnolunt & quib uolunt. Nã quis aude¬
at contradicere hominib de suo donan¬
nantib Qui em̃ loquitur m̃tattũ. de suo
loquitur. Tu autẽ cũ hisqui sanã doctri¬
nã tenent. nichil istorũ aitoeas usur pare
de tuo. S cũ legis beati mundi coroes.
qm̃ ipsi dm̃uto ebiuit: intellige impios

Expanded text:
omo non percipiens, quae sunt spiritus dei, fallacissimis uanitatibus luditur. Dicunt enim quidam eorum, qui talia garriunt, sicut ad me potuit peruenire, nos deum uidere nunc mente tunc corpore, ita ut etiam impios eum pari modo adseuerent esse uisuros. uide, quantum in peius profecerint. dum sine limite timoris uel pudoris hac atque hac uagabunda fertur inpunita loquacitas. antea dicebant carni suae tantum hoc praestitisse Christum, ut corporeis oculis uideret deum; deinde addiderunt etiam omnes sanctos receptis in resurrectione corporibus eodem modo deum esse uisuros; nunc iam istam possibilitatem etiam impiis donauerunt. donent sane, quantum uolunt et quibus uolunt; nam quis audeat contra dicere hominibus de suo donantibus? qui enim loquitur mendacium, de suo loquitur. tu autem cum his, qui sanam doctrinam tenent, nihil istorum audeas usurpare de tuo; sed cum legis: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, intellege impios
Abbreviated transcription (Latin):
norabitur. ¶Illa quȩ scripsit ad corintluos. alit̃
utiq ab ipsis paruulis. alit̃ a capaciorib posse
intelligi sciens ait. Si quis. ẽ. int̾ uos ꝓpb̃a
aut sp̃italis. agnoscat quȩ scribo uob̃: quia
rabitur:. Soltoam uoluit. ẽẽ. scientiã sp̃italiũ
ub ñ sola accomodaretur fioes: s certa cogniti¬
one teneretur. Ac ꝑhoc illi ea ipsa credebant:
quȩ sp̃itales in suꝑ agnoscerant. Ignorabitur
autẽ ait qu ignorat. quiañtũ es reuelatũ. ẽ.
ut quod credit sciat. Quod cũfit in hominis
m̃te. ipse dr̃ agnosci adõ. qui d̾s illum cog¬
noscentẽ facit. Sicut ait alib. N unc ant̃
egnoscentes dm̃: immo cognit adõ. Neq eñi t̾ẽ

Expanded text:
nique illa quae scripsit ad Corinthios, aliter utique ab ipsis parvulis, aliter a capacioribus posse intelligi sciens, ait: Si quis est inter vos propheta aut spiritualis, agnoscat quae scribo vobis, quia it esse scientiam spiritualium, ubi non sola fides accommodaretur, sed certa cognitio teneretur; ac per hoc illi ea ipsa credebant, quae spirituales insuper agnoscebant. Ignorabitur autem, ait, qui ignorat; quia nondum ei revelatum est, ut quod credit sciat. Quod cum fit in hominis mente, ipse dicitur cognosci a Deo; quia Deus illum cognoscentem facit, sicut alibi ait: Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo . Neque enim tunc
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur. Itaq ne acciꝑet᷑ aliquis mons ñ
de medio s: de suo manans ait apłs. Quis¬
anathema sit. Et uide quẽ admodũ no¬
luerit de monte p̃sum ne forte mons discca
ab aquis ꝑ mediũ currentib & aliquit ꝓ¬
prium uelit influere. Licae sinos. & quan¬
tus mons dixit hoc. quãuberrime aquȩ
fluebant de conualle eius. tam̃ hoc uole¬
lebat ut mediui int̃ montes currerae. et
ib. ẽẽt fides certa ppłoꝵs. quod int̃ se me¬
diumatq cõmune apł recinebant. Qd̾¬

Expanded text:
loquitur» . Itaque ne acciperetur aliquis mons non loquitur» . Itaque ne acciperetur aliquis mons non de medio, sed de suo manans, ait Apostolus: «Quisanathema sit.» Et vide quemadmodum noluerit de monte praesumi: ne forte mons discedat ab aquis per medium currentibus, et aliquid proprium velit influere. «Licet si nos» Et quantus mons dixit hoc! quam uberrime aqua fluebat de convalle ejus! Tamen hoc volebat ut medios inter montes curreret, et ibi esset fides certa populorum, quod inter se medium atque commune Apostoli retinebant.
Abbreviated transcription (Latin):
mediũ dr̃ cõmune. ẽ. Res cõmunis unde
nis. ẽ. illis. Audi aquas int̾ mediũ mon¬
tiũ. quia cõmunis illis stoes erat nec quis¬
q aquas quas ꝓprias & suas habebat.
Si eñi ñ sunt inmedio quas priuatȩ sunt.
ñ publice fiuunt. & ego habeo meam &
catio. At uͦut int̾ mediũ montiũ flutiit
aquȩ. Aito uocẽ montis. Dĩ inquit pa¬
cis. doe uob̃ it ipsũ saꝑe in inuicẽ. Et
iterũ. Ut io ipsum sapiatis om̃s. & non
sint in uob̃scisinata. Quod sentio sentis.
Inmedio flut aqua. Non habeo quas
priuatam meã. nec tu pruatã titam. Ue-¬
ritas nec mea sit ꝓpria nec tua. ut & mea¬
autẽ ego siue ill sic p̃dicamus & sic credi
fluebant aquȩ. Nulla de aquis discordia ex epła¬
s pax consensionis. & societas caritatis.
Siquis autẽ uell& aliud p̃dicare. iamde
suo p̃dicare ñ de medio. Et aud quid de
illo dicatur ab ipso qui emitat fontes in
conuallib. Qu loquit᷑ m̃tatium de suo

Expanded text:
m dicitur, commune est. Res communis, undene est illis. Audi aquas inter medium montium. Quia communis illis fides erat, nec quisque aquas quasi proprias et suas habebat. Si enim non sunt in medio, quasi privatae sunt, non publice fluunt; et ego habeo meam, et catio. At vero ut inter medium montium fluant aquae, audi vocem montis: «Deus,» inquit, «pacis det vobis idipsum sapere in invicem» . Et iterum: «Ut idipsum sapiatis omnes, et non sint in vobis schismata» . Quod sentio, sentis; in medio fluit aqua: non habeo quasi privatum meum, nec tu privatum tuum. Veritas nec mea sit propria, nec tua, ut eAfluebant aquae; nulla de aquis discordia montsed pax consensionis, et societas charitatis: si quis autem vellet aliud praedicare, jam de suo praedicaret, non de medio. Et audi quid de illo dicatur ab ipso qui emisit fontes in convallibus: «Qui loquitur mendacium, de suo
Abbreviated transcription (Latin):
iohannẽ. Et in his duob p̃ceptis tota lex
pente & ꝓphȩ. Hic utiq ꝓprie aͣppellata ẽ.
de monte sina ꝓpħarũ autẽ nomine etim
psalmi significat sunt. Et tam̃ alio loco ipse
saluator : oportebat inquit impleri om̃ia
quȩ scripta sunt inlege & ꝓpħis & psalnis de
me. Hic rurfus ꝓpharũ nomine. exceptis
psalmis uoluit intelligi. Dicitur gͦ lex uni¬

Expanded text:
ceptis tota lex pendet et prophetae; hic utique proprie lex appellata est de monte Sina. prophetarum autem nomine etiam psalmi significati sunt, et tamen alio loco ipse saluator: oportebat, inquit, impleri omnia quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me. hic rursus prophetarum nomine exceptis psalmis intellegi uoluit. dicitur ergo lex uni
Abbreviated transcription (Latin):
Illuis eñi sp̃s informatũs. ẽ. ut uid̾ce. huius
mens inluminata ut intelliger&: ac ꝑ hoc
millo erat lingua misto ꝓpħia. Iuia in illo
rerum imaginatio: misto umaginationiun
int̃ptatio. Minus gͦ ꝓphã qui rerũ quȩ sig¬
nificantur sola ipsa signa in sp̃u ꝑ rerũ cor¬
poralium imagines uit&e. et magis ꝓph̃a
qui solo earum intellectu p̃dictus. ẽ. s maxi¬
me ꝓpħ̃a qui utroq p̃cellit. ut & uideat in
sp̃r corporaliũ rerũ significatuias similitu¬
dines & eas uiuacitate mentis intelligat.
sicut dani helis excellentia tẽptata. ẽ. &
ꝓbata. qu regi & somniũ quod uiderat
dixt. & quyt significarre apuit. Et ipse
quippe imagines corpo¬
rales in spũ eius exp̃ssȩ
sunt: & earũ intellectus
reuelatus mnm̃te. Ex hocgͦ mͦ quo ap¬
pellat᷑ in ista distinctione sp̃s. dixit apłs.¬

Expanded text:
illius enim spiritus informatus est, ut uideret, huius illius enim spiritus informatus est, ut uideret, huius mens inluminata, ut intellegeret. ac per hoc in illo erat lingua, in isto prophetia, quia in illo rerum imaginatio, in isto imaginationum interpretatio. minus ergo propheta, qui rerum, quae significantur, sola ipsa signa in spiritu per rerum corporalium imagines uidet, et magis propheta, qui solo earum intellectu praeditus est; sed maxime propheta, qui utroque praecellit, ut et uideat in spiritu corporalium rerum significatiuas similitudines et eas uiuacitate mentis intellegat, sicut Danihelis excellentia temtata est et probata qui regi et somnium, quod uiderat, dixit et, quid significaret, aperuit. et ipsae quippe imagines corporales in spiritu eius expressae sunt et earum intellectus reuelatus in mente. ex hoc ergo modo, quo appellatur in ista distinctione spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
uit. qualibe signortimplati onempriꝰ¬
qũ intelligantur. Quocũ intellectus accesserit
ausm̃tis. ẽ ꝓprius sit. reuelatio uł agnitio.
ingiuis loquens. quid uobis ꝓdero. rasi loquar
nob̾inreuelatione. aut mnagnitione. aut in
ꝓpħa. aut indoctrina. Id: cum signis. hoc
ẽ linguȩ accesserit intellectus: ut ñ sp̃utan¬
um s eciã m̃te agatur quod agitur. P inde
nes demonstrabantur in sp̃u. nisi accesser at
mentis officiũ. ut etiam intelligerent᷑. ñdũ
trat ꝓpha. Magisq ꝓpha erat qui int̃prȩta¬
batur quid alius iudissce: quã ipse uidissae
Unde apparae magis admentẽ ꝑtinere ꝓ¬
pħiam quã adistũ sp̃m. qui mͦ quodã ꝓprio
uocatur sp̃s. uis animȩ quȩdã m̃te inferior:
ubi corporaliũ rerũ similituomes exprimun¬
tur. Itaq magis ioseph ꝓpħa qui intellexit
quid signuificarent septene spice & septenȩ
boues: quã pharao qui eas utoit in somnis.

Expanded text:
lauit quamlibet signorum prolationem, priulauit quamlibet signorum prolationem, priusquam intellegantur: quo cum intellectus accesserit, qui mentis est proprius, fit reuelatio uel agnitio quid uobis prodero, nisi loquar uobis in reuelatione aut in agnitione aut in prophetia aut in doctrina? id est: cum signis, hoc est linguae accesserit intellectus, ut non spiritu tantum, sed etiam mente agatur quod agitur. Proindenes demonstrabantur in spiritu, nisi accesserat mentis officium, ut etiam intellegerentur, nondum erat prophetia; magisque propheta erat, qui interpretabatur, quod alius uidisset, quam ipse qui uidisset. unde adparet magis ad mentem pertinere prophetiam quam ad istum spiritum, qui modo quodam proprio uocatur spiritus, uis animae quaedam mente inferior, ubi corporalium rerum similitudines exprimuntur. itaque magis Ioseph propheta, qui intellexit, quid significarent septenae spicae et septenae boues, quam Pharao, qui eas uidit in somnis;