comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
didicit ubi ad tempus exiguum dis¬
ꝓgeret gregem. insidiis appeten¬
Sopastorem. Ludas eͦ inquid eum
accepisset cohortem. & aprincipib
& phariseis ministros: uenit illuc cum
laternis & facib & armis. Cohors non
iudecrum sed militum fuit. A presi¬
de itaq intelligatur accepta. tanquã
ad tenendum reum. seruato ordine
legitime potestatis: ut nullus tenen¬
tib auderet obsistere. Quanquam &
manus tanta fuerat congregata. &
armata ueniebat: ut uel terrerec.
uel & iam repugnaret. siquisquam
xp̃m defendere auderet. Ita quip¬
pe eius ab scondebatur potestas. & ob¬
tendebatur infirmitas: ut hȩc inimi¬
cis necess aria uideretur̾ aduer¬
sus eum. inquem nichil ualuissent.
nisi ipse uoluisset. bene utens bonus
malis & faciens bona demalis. adfa¬
ciendos bonos demalis & disceruen¬
dos. amalis. Iħs itaq sicut euuangelis¬
ta secutus adiungit. sciens omniaquȩ
uentura erant suꝑ eum ꝓcessit &.
dicit eis. Quemqueritis : Respon¬

Expanded text:
didicit ubi ad tempus exiguum disdidicit ubi ad tempus exiguum dispergeret gregem, insidiis appetendo pastorem. Judas ergo, inquit, cum accepisset cohortem, et a principibus et Pharisaeis ministroslaternis, et facibus et armis. Cohors, non Judaeorum, sed militum fuit. A praeside itaque intelligatur accepta, tanquam ad tenendum reum, servato ordine legitimae potestatis, ut nullus tenentibus auderet obsistere. Quanquam et manus tanta fuerit congregata, et sic armata veniebat, ut vel terreret, vel etiam repugnaret, si quisquam Christum defendere auderet. Ita quippe ejus abscondebatur potestas, et obtendebatur infirmitas, ut haec inimicis necessaria viderentur adversus eum in quem nihil valuissent, nisi quod ipse voluisset, bene utens bonus malis, et faciens bona de malis, ad faciendos bonos ex malis, et discernendos a malis. Jesus itaque sicut evangelista secutus adjungit sciens omnia quae ventura erant super eum, processit, et dixit eis: Quid quaeritis? Respon
Abbreviated transcription (Latin):
recepit ȩccła. quod uel ipsius uel alterius
non minus ueraci narracioni possit esse
contrarium. Nunc itaq huius beati io¬
haniis narrationem. ut suscepimus trac¬
tandam. sine aliorum conparatione ui¬
deamus : in eis quȩ manifesta sunt non
inmorantes. ut hoc ubi opus ẽ. causa pos¬
cente faciamus. Non gͦ sic accipiamus
quod ait. hȩc cum dirisset iħc egressus
est cum dispcipulis suis transtorreutẽ
cedron ubi erat ortus. inqueni intro¬
iit ipse & discipłi enis. tanquã continuo
post illa uerba millum ortum fue¬
rit igressus: sed adhoc ualeat qd
dictumꝰ ẽ. hȩc cum dixisset iħe. ut
non eum ante opinemur ingres¬
sum. quam illa uerba finiret. Scie¬
bat inquid & uidas qui tradebat
eun locum. Ordo uerborumẽ. Scie¬
bat locum qui tradebat eum: quia
frequenter inquid iħe conuenerit
aluc cum discipłis suis. Ibi gͦ lupus
ouina pelle contectus. & inter oues
alto patris familias consilio toleratꝰ.

Expanded text:
recepit Ecclesia, quod vel ipsius vel alterius recepit Ecclesia, quod vel ipsius vel alterius non minus veraci narrationi possit esse contrarium. Nunc itaque hujus beati Joannis narrationem, ut suscepimus tractandam, sine aliorum comparatione videamus, in eis quae manifesta sunt non immorantes; ut hoc ubi opus est, causa poscente faciamus. Non ergo sic accipiamus quod ait, Haec cum dixisset Jesus, egressus est cum discipulis suis trans torrentem Cedron, ubi erat hortus, in quem introivit ipse et discipuli ejus, tanquam continuo post illa verba in illum hortum fuerit ingressus: sed ad hoc valeat quod dictum est, Haec cum dixisset Jesus, ut non eum ante opinemur ingressum, quam illa verba finiret. 2. Sciebat, inquit, et Judas, qui tradebat eum, locum. Ordo verborum est, Sciebat locum qui tradebat eum. Quia frequenter, inquit, Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. Ibi ergo lupus ovina pelle contectus, et inter oves alto Patrisfamilias consilio toleratus,
Abbreviated transcription (Latin):
Sciebat aut̃ & uidas qui tradebat eum
locum: quia frequenter iħs conuene¬
rat illuc cum discipłis sins. Hoc quod
narrat ingressum dnm cum discqłis sui
mortum. non continuo factum ẽ cum
eius illa finita esset oracio. decinus uer¬
bis ait. hȩc cumdirisset iħs. sed alia
quedam sunt inter posita. quȩ ab ist o
preter missa. apud alios euuangelistas
leguntur: sieut apud hunc inuenum¬
tur multa. quȩ illi similiter insua nar¬
ratione tacuerunt. Quomodo aut̃ inter
se om̃s conueniant. nec ueritati quȩ ꝑ
alium ꝓmitur ab alio repugnetur.quis¬
quis nosse desidat : non in his sermonib
sedinali is laboriosis litteris querat. nec
stando & audiendo. sed pocius sedendo
& legendo. uel legenti aurem uientemq
intentissimam prebendo. illa condiscat.
Credat tamen antequam sciat. siue ida iã
scire inhac uita possit. siue ꝑ aliqua impe¬
dimenta non possit: nichil abaliquo euan¬
gelista esse conseriptum. quantum adhos
attinet quos in auctoritatem canonicam

Expanded text:
Sciebat autem et Judas, qui tradebat eum, locum; quia frequenter Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. » Hoc quod narrat ingressum Dominum cum discipulis suis in hortum, non continuo factum est, cum ejus illa finita esset oratio, de cujus verbis ait, Haec cum dixisset Jesus: sed alia quaedam sunt interposita quae ab isto praetermissa apud alios evangelistas leguntur; sicut apud hunc inveniuntur multa quae illi similiter in sua narratione tacuerunt. Quomodo autem inter se omnes conveniant, nec veritati quae per alium promitur, ab alio repugnetur, quisquis nosse desiderat, non in his sermonibus, sed in aliis laboriosis litteris quaerat; nec stando et audiendo, sed potius sedendo et legendo, vel legenti aurem mentemque intentissimam praebendo, illa condiscat. Credat tamen antequam sciat, sive id etiam scire in hac vita possit, sive per aliqua impedimenta non possit, nihil ab aliquo evangelista esse conscriptum, quantum ad hos attinet quos in auctoritatem canonicam
Abbreviated transcription (Latin):
eronuato masrio Proliro¬
q sermone. quem post cenã
dñs fundendo ꝓ nobis ꝓximus sangui¬
tii. addiscipłos habuit᷑ qui cum illo tunc
erant. adiuncta oracione quam direxit
ad patrem: de inceps eius passionem ioħs
euangelista sic orsus est. Hȩc cumdiris :¬
set iħc: egressus ẽ cum discipłis sins
transtorrentem cedron ubi erat orcꝰ.

Expanded text:
erminato magno prolixoque sermone quem post coenam Dominus, fundendo pro nobis proximus sanguini, ad discipulos habuit qui cum illo tunc erant, adjuncta oratione quam direxit ad Patrem, deinceps ejus passionem Joannes evangelista sic orsus est: « Haec cum dixisJesus, egressus est cum discipulis suis trans torrentem Cedron, ubi era
Abbreviated transcription (Latin):
do facꝰtũ fuisse ante quã mundesset :
qđ in mundo eciã suo tẽpore fieret.
Si eni de nobis dixit apłs. sicut elegit
nos in ipso ante mundi constitu¬
cionẽ: cur aborrere putatur
auero. si tunc pat̾ capud nrm̃
glorificauit. quando nos in ipso
ut menbra eiꝰ essemꝰ elegit: Si enĩ
nos electi : quomͦ ipse clarificatꝰ.
quia pͥus quam mundꝰ esset nec nos
eramus. nec ipse mediator dĩ & ho
sum in quantũ uerbũ eius est eciã
que futura sunt fecit. & uocat ea
que non st̃ canquã sint: ꝓfecto

Expanded text:
do factum fuisse antequam mundus esset, do factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam, si toto tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem , cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus, quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse Mediator Dei et hosum, in quantum verbum ejus est, etiam quae futura sunt fecit, et vocat ea quae non sunt tanquam sint , profecto
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. Fac insuo tẽpore: qđ ante om̃a
tẽpora statiusti. Hoc quidã sic in¬
telligendũ putarunt: tanquã na¬
tura humana quȩ suscepta est auer¬
bo cũ uerteretur in uerbũ. & homo
mutaret᷑ in dm̃. Inmo sidiligentius
qđ opinati sunt cogitemꝰ. homo peri¬
ret indõ. Non eñi quisquã exista mu¬
tatione hominis. uł duplicari dĩu̾bũ
dicturus est uł augeri. aut ut duo
sint qđ unũ fuit: aut amplius sit qd
minus fuit. Porro sinatura huma¬
na inuerbũ mautata atꝙ conuersa.
uerbũ dĩ quantũ erat & quod erat
hoc erit. ubi: homo sinon perit:¬
S in hanc opinionẽ quã ueritati prorsus
non uideo conuenire: nihil nosurget.
sifilio dicente. & nunc clarifica me
tupater. apud temet ipsũ claritate
quã habui prius quã mundꝰ esset a¬
pudte: intelligamꝰ prȩdestinatio¬
nẽ.claritatis humane que in illo est
naturȩ. ex mortali in mortalis apud
patrẽ futurę. & hoc etiã p̃destinan¬

Expanded text:
dum; fac in suo tempore, quod ante omnia dum; fac in suo tempore, quod ante omnia tempora statuisti. Hoc quidam sic intelligendum putarunt, tanquam natura humana quae suscepta est a Verbo, converteretur in Verbum, et homo mutaretur in Deum; imo, si diligentius quod opinati sunt cogitemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam ex ista mutatione hominis vel duplicari Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut aut duo sint quod unum fuit, aut amplius sit qminus fuit. Porro si natura humana in Verbum mutata atque conversa Verbum Dei quantum erat, et quod erat? Hoc erit: ubi est homo, si non periid ad hanc opinionem, quam veritati prorsus non video convenire, nihil nos urget, si Filio dicente: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum claritate quam habui priusquam mundus esset apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinan
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ꝑfecto utriusq clarificationis osten¬
dit̾. Ipse quippe patrẽ clarificauit suꝑ
terrã. eũgentibus prȩdicando p ater
uͦ ipsũ apud semet ipsũ: ad suã dexte¬
rã collocando. Sed idõ post eadeclari¬
ficandopatre ubi ait. egote darifica¬
ui uerbũ preteriti tẽporis ponere ma¬
luit: ut monstraret in p̃destinatio¬
ne iã factũ. & ꝓiã facto habendũ. hoc¬
qđ certissime fuerat futurũ : id est ut
apatre apud patrẽ głificandus. patrẽ
suꝑ terrã głificaret: & filius. S hanc
prȩdestinationẽ: in sua głificatione
manifestius aperuit quia eũ clarifi¬
cauit pat̾ in eo qđ adiunxit. cl aritate
quã habui pͥusquã mundeet apudte.
Ordo uerboꝵ est. Quã habui apud te:
pͥusquã mundꝰ esset. Ad hoc ualet:
qđ ait. Et n̾e clarificame: hoc÷ sicut
tunc ita & nc̾. Sicut tunc p̃destina¬
tione. ita & nunc ꝑ feccione fac inmun¬
do: qđ apud te ĩa. fuerat ante mun¬

Expanded text:
dum profecto utriusque clarificationis ostendum profecto utriusque clarificationis ostendit. Ipse quippe Patrem clarificavit super terram, eum gentibus praedicando. Pater vero ipsum apud semetipsum, ad suam dexteram collocando. Sed ideo postea de clarificando Patre, ubi ait: Ego te clarificavi, verbum praeteriti temporis ponere maluit, ut monstraret in praedestinatione jam factum, et pro jam facto habendum quod certissime fuerat futurum; id est, ut a Patre apud Patrem glorificatus, Patrem super terram glorificaret et Filius. 6. Sed hanc praedestinationem in sua clarificatione manifestius aperuit, qua eum clarificavit Pater, in eo quod adjunxit, Claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te. Ordo verborum est, quam habui apud te, priusquam mundus esset. Ad hoc valet quod ait, Et nunc clarifica me; hoc est, sicut tunc, ita et nunc; sicut tunc praedestinatione, ita et nunc perfectione: fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mun
Abbreviated transcription (Latin):
filius facturus esset. id . ẽ. ut pater
clarificaret filiũ. ꝑquã fili i clari¬
ficationẽ: etiã filius eet. clarifi¬
caturus patrẽ: Deniq sidere
quȩ futura erat ponamꝰ etiã futu¬
ritẽporis uerbũ. ubiꝑtẽpore fu¬
turo posuit ipse pręceritũ: nul¬
la sententię remanebit obscuri.¬
tas. Welut sidixisset. Egote
cdarificabo suꝑ terrã opus consũ¬
mabo quod dedisti mͥut faciã.
Et nunc clarifica me tu pater.
apud te met ipsum. Nempe ita
planũ:: sicut illud ubi ait. cla¬
rifica filiũ tuũ. ut filius tuus
clarificet: te. Et ipsa . ẽ. omino
sententia. nisi quia & hic dictus :
eiusdẽ clarificationis modus. ibi
autẽ tacitus: tanquã illud isto ex¬
poneretur eis qͦspoterat ꝑ mouere :
qͦmͦpater filiũ. & maxime qͦmͦ
patrẽ clarificaret & filius. Dicendo
eñi clarificari a se patre suꝑ terrã.
se autẽ a patre apud eũdẽ patrẽ : mo¬

Expanded text:
Filius facturus esset, id est, ut Pater Filius facturus esset, id est, ut Pater clarificaret Filium, per quam Filii clarificationem etiam Filius clarificaturus esset Patrem? Denique si de re quae futura erat, ponamus etiam futuri temporis verbum, ubi pro tempore futuro posuit ipse praeteritum, nulla sententiae remanebit obscuritas: veluti si dixisset, Ego te clarificabo super terram, opus consummabo quod dedisti mihi ut faciam: et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum. Nempe ita planum est, sicut illud ubi ait, Clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te: et ipsa est omnino sententia, nisi quia et hic dictus est ejusdem clarificationis modus, ibi autem tacitus; tanquam illud isto exponeretur eis quos poterat permovere, quomodo Pater Filium, et maxime quomodo Patrem clarificaret et Filius. Dicendo enim clse autem a Patre apud eumdem Patrem, mo
Abbreviated transcription (Latin):
candũ filiũ. ut patrẽ clarificaret
& filius. Modo autẽ dixit. Egode
clarificaui suꝑ terrã. opus consũ¬
maui qđ dedistimut fatiã. Et n̾e̾
clarifica me: tanquã prior ipse
patrẽ clarificauerit. a qͦdeinde
ut clarificetur exposcit. Sergo in
telligendũ. ẽ. utroq uerbo suꝑius
usũ scđm id qd̾ futurĩ erat. eoꝙ or¬
dine quo futurũ erat. clarifica filiũ:
ut te clarificet filius. Modo uͦ usũ
fuisse uerbo p̃teriti tẽporis dere fu¬
tura. ubi ait. Egote clarificaui
suꝑ terrã. opus consũmaui qđ̃ dedi¬
stimͥ ut fatiã. Deinde dicendo. &
nunc clarifica me tupat̾. apud te¬
met ipsũ. quasi posteriꝰ ẽet̾ clari¬
ficand apatre. quẽ prius ipse cla¬
rificauerat: quid ostendit. nisi su¬
ꝑuisubi ait. ego te clarificaui suꝑ
terrã. ita locutũ fuisse tanquã fe¬
cisset. qđ facturus ȩȩt̾. hic autẽ
poposcisse ut pater faceret: ꝑ qd̾ illud

Expanded text:
candum Filium, ut Patrem clarificaret candum Filium, ut Patrem clarificaret et Filius. Modo autem dicit: Ego te clarificavi super terram; opus consummavi, quod dedisti mihi ut faciam; et nunc clarifica me. Tanquam prior ipse Patrem clarificaverit, a quo deinde, ut claritelligendum est utroque verbo superius usum secundum id quod futurum erat, eoque ordine quo futurum erat, Clarifica Filium, ut te clarificet Filius: modo vero usum fuisse verbo praeteriti temporis de re futura, ubi ait, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. Deinde dicendo, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, quasi posterius esset clarificandus a Patre, quem prius ipse clarificaverat; quid ostendit, nisi superius ubi ait, Ego te clarificavi super terram, ita locutum se fuisse, tanquam fecisset quod facturus esset; hic autem poposcisse ut Pater faceret, per quod illud
Abbreviated transcription (Latin):
quens nob̾ ex emplũ. ut sequamͣ uesti¬
gia eiꝰ. nisi quia consũmasse se dicit
qđ se consumaturũ esse certissime no¬
uit. Sicut longe ante inꝓphetia
p̃teriti tẽporis usus est uerbis. quando
post annos plurimos futurũ fuerat
qđ dicebat. Eoderunt in qͥt manus
meas & pedes. dinuinerauerunt om̃ia
ossa mea. Non ait. fodient: & dinu¬
merabunt. Et in hoc ipso euangłio.
omia inquit quȩ audiui apatre
meo: nota feci uobis. Quibus ait
post ea Ad huc multa habeo uob̾
dicere: s non potestis illa portare mo¬
do. Qui enĩ certissime mutabilibus
causis. om̃a futura p̃destinauit: qđ
factus est fecit. Nam & ꝑpropħam
dictũ deillo. ẽ. Qui fecit : quȩ futura.
sunt. Scđm hoc: etĩa. qđ sequit᷑ dicit.
Et nunc clarifica me tupater apued
temet ipsũ: claritate quã habui
pͥusquã mund essec. apud te. Nam
supra dixerat. Pater. uenit hora
clarifica filiũ tuũ : ut filius tuus
clarificet te. In quo uerboꝵ ordi¬
ne: ostenderat prius a patre clarifi¬

Expanded text:
quens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus : nisi quia consummasse se dicit quod se consummaturum esse certissime novit? Sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos futurum fuerat quod dicebat: Foderunt, inquit, manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea ; non ait, Fodient et dinumerabunt. Et in hoc ipso Evangelio, Omnia, inquit, quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : quibus ait postea, Adhuc multa habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo . Qui enim certis et immutabilibus causis omnia futura praedestinavit, quidquid facturus est fecit: nam et per prophetam dictum de illo est, Qui fecit quae futura sunt . 5. Secundum hoc etiam quod sequitur diEt nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, claritate quam habui prius quam mundus esset apud te. Nam supra dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. In quo verborum ordine ostenderat prius a Patre clarifi
Abbreviated transcription (Latin):
filius. sicut dedisti ei potestatẽ om̃is carnis.
& sic dedisti ut om̃e qđ dedisti ei det eisuitã
ȩternã. & hȩc ẽ. uita ecerna. ut cognoscant
te: sicte gͥ filiꝰ glorificat. ut om̃ib quosde¬
distiei : te cognitũ faciat. Porro sicognitio
dĩest uita ȩcerna: tanto magis uiuere ten¬
dimꝰ. quanto magis in hac cognitione ꝓfitimꝰ.
Non autẽ moriem᷑ inuita et̾na. Iunc gͦ dĩ
cognitio ꝑfecta erit: quando nulla mors
erit. Sũma tc dĩ cdarificatio: quia sũma
quod latini quidã sunt int̃p̃tati clarifica.
quidã głrifica. Aueterib autẽ: gła qua
głosi homines dicunt᷑. ita ÷ distinita. Gła. ẽ.
frequens dealiquo fama cũ laude. At siho¬

Expanded text:
Filius, sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, et sic dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam, et haec est vita aeterna, ut cognoscant te: sic te igitur Filius glorificat, ut omnibus quos dedisti ei, te cognitum faciat. Porro si cognitio Dei est vita aeterna, tanto magis vivere tendimus, quanto magis in hac cognitione proficimus. Non autem moriemur in vita aeterna. Tunc ergo Dei cognitio perfecta erit, querit. Summa tunc Dei clarificatio; quia summa quod latini quidam interpretati sunt, clarifica; quidam, glorifica. A veteribus autem gloria, qua gloriosi homines dicuntur, ita est definita: Gloria est frequens de
Abbreviated transcription (Latin):
laudabunt te. Ibierit dĩsine fine laudatio
ubi erit dĩ plena cognitio. Et qͥa plena
cognitio: idõ sũma clarificatio. uł glori¬
ficatio. S prius hic clarificat᷑ ds̃. dũã nun¬
ciatus hominib in notescit. & ꝑfidẽ creden¬
tiũ prȩdicat᷑. Propt̃ qđ dicit. Ego te clari¬
ficaui suꝑ t̾rã. opus consũmaui qđ dedisti
mͥ ut fatiã. Non ait iustisti s dedisti. ubi
accepit etiã inunigenito humana natura:
Gnnon accepit ut nichil malisbona faceret
om̃ia. quando intinitatẽ ꝑsone sus¬
cepta est auerbo. ꝑ qđ facta sunt: omia.
.d qͦmͦ consũmauit opus qđ accepit. ut

Expanded text:
laudabunt te . Ibi erit Dei sine fine laudatio, ubi erit Dei plena cognitio; et quia plena cognitio, ideo summa clarificatio vel glorificatio. 4. Sed prius hic clarificatur Deus, dum annuntiatus hominibus innotescit, et per fidem credentium praedicatur. Propter quod dicit, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. Non ait, jussisti; sed, dedisti: ubi accepit, etiam in Unigenito humana natura? An non accepit, ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit op
Abbreviated transcription (Latin):
Nã scđm dm̃ omia per ipsũ facta sunt: &
inpso condita sunt om̃a incelo & int̾ra.
uisibilia & inuisibilia. Sicut gͦ dedisti
ei potestatẽ in qͥt onũis carnis: itate glo¬
rificet filiꝰ. id .ẽ. notũte faciat om̃icar¬
ni. quã dedistiei. Sic eñĩ dedisti: ut om̃e
qđ dedistiei det eisuitã ęt̃nã. Hec . ẽ. autẽ
iuta ęterna in qͥt: ut cognoscant te so

Expanded text:
nam secundum Deum omnia per ipsum facta sunt , et nam secundum Deum omnia per ipsum facta sunt , et in ipso cvisibilia et invisibilia . Sicut ergo dedisti ei potestatem, inquit, omnis carnis, ita te glorificet Filius, id est, notum te faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna, inquit, ut co
Abbreviated transcription (Latin):
tib: ꝓfecto patrẽ clarificauit & filius.
Si autẽ tantũ modo mortuꝰ fuiss filiꝰ nec re¬
surrexiss: ꝓculdubio nec a patre clarifi¬
catꝰ. e̾ẽt. nec patrẽ clarificass. Nunc autẽ
resurrectione clarificatꝰ apatre. resur¬
rectionis suȩ prȩdicatione clarificat
patrẽ. Hoc qͥpe aperit ordo ipse u̾borũ.
Clarifica inquit filiũ tiũ: ut filiꝰtuus cla¬
rificet te. Tanquã diceret. Resuscita
me: ut innotescas toto orbe ꝑme.Deinde
magis magisq pandens quomͦclarificet
patrẽ filiꝰ sic ut dedisti inqͥt ei potestatẽ
om̃is carris: ut om̃e qđ dedisti ei det eis
uitã ȩt̃nã. Omnẽ carnẽ di ĩt oninẽ ho
minẽ: a parce totũ significans. quẽ ad mo¬
dũ rursus apatre suꝑiore significans.
est homo totꝰ. ubiait apłs. Om̃is anima
potestatib sublinuorib subdita sit. Qͥ d
eñi dix̃ om̃is anima. nisi om̃is homo:
Et hoc autẽ qđ potestas xp̾o apatre data ÷
om̃is carnis: sđm hominẽ intelligendũ. ẽ.

Expanded text:
ecto Patrem clarificavit et Filium. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset. Nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificet Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum. Clarifica, inquit, Filium tuum ut Filius tuus clarificet te, tanquam diceret: Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. Deinde magis magisque pandens, quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem, dixit minem, a parte totum significans; quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus, Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Quid enim dixit, Omnis anima, nisi, omnis homo? Et hoc autem quod potestas Christo a Patre data est omnis carnis, secundum hominem intelligendum est:
Abbreviated transcription (Latin):
LosIFICATUOr APAINE
filium scðor formã
serui quã pater sus¬
citauit amortius. & ad suã dexcerã col¬
paterclarifica filiũ tuũ. s addidit
etiã. ut filiꝰ tuus clarificet te: merito
quęrit᷑. qͦm patrẽ clarificauerit filiꝰ.
cũ sẽpit̾na claritas patris. nec diminuta fu¬
erit informa humana. nec augeri potuerit
uisua perfectione diuina. S inse ipsa clari¬
tas patris nec minui nec augeri potest. A puo
honuines autẽ ꝓcul dubio minor erat. quando
inuidȩa tantũ modo. dĩ notꝰ erat. necdũ a

Expanded text:
atum a Patre Filium secundum formam servi, quam Pater suscitavit a mortuis et ad suam dexteram colPater, clarifica Filium tuum, sed addidit etiam ut Filius tuus clarificet te, merito quaeritur quomodo Patrem glorificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest: apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus notus e
Abbreviated transcription (Latin):
in bonum. his qui scđm propositũ
uocati sunt᷑ Quos erĩ presciuit
& predestinauit conformes in
maginis filii eius. ut sit primo¬
genitꝰ inmultis fr̃ibus. Quosau¬
tem p̃destinauit. illos & uoca¬
uit. Nisi forte ipsũ predestina¬
tũ dicere formdabimus. quia de
nob̾ tantũ ut efficiam᷑ confõrmes
imaginis ei hoc dixisse uidetur apłs.¬
Quasi uͦ quisquã regulã fidĩ fidelit᷑
intuens. filiũ dĩ negaturus est prȩ¬
destinatũ: quieũ negare hominẽ non
potest. Recte quippe dicit᷑ non prȩ¬
destinatus scđm id qđ ÷ uerbũ dĩ.
dĩ apud dm̃. Ut quid eni prȩdesti¬
sine termino sẽpiternus: Illud au¬
tem p̃destinandũ erat qđ nondũ erat.
ut sic suo tẽpore fieret. quẽ ad modũ
natũ negat: hunc eundẽ filiũ ho
minis negat. Sed propter conten¬
tiosos. etiã hinc audiamꝰ apłm: in
suarũ exordio litterarĩ. Nã & pͥ¬

Expanded text:
qui secundum propositum vocati sunt. Quos enim praescivit et praedestinavit, conformes fieri imaginis Filii ejus, ut sit primogenitus in multis fratribus. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Nisi forte ipsum praedestinatum dicere formidabimus, quia de nobis tantum, ut efficiamur, conformes imaginis ejus, hoc dixisse videtur AposQuasi vero quisquam regulam fidei fideliter intuens, Filium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum negare hominem non potest. Recte quippe dicitur non praedestinatus secundum id quod est Verbum Dei, Deus apud Deum. Utquid enim praedestisine termino sempiternus? Illud autem praedestinandum erat quod nondum erat, ut sic suo tempore fieret, quemadmodum prum negat, hunc eumdem Filium hminis negat. Sed propter contentiosos etiam hinc audiamus Apostolum in suarum exordio litterarum: Pa
Abbreviated transcription (Latin):
discreturus : qui uenit ut non discerneretur. Honenim ab impiis xp̃s ẽ. discretu
s cum impiis udicatus. De illo enim dictum ẽ. Et inter iniquos reputatus ẽ.
Latro euast : xp̃s dampnatus ẽ. Accepit indulgentiam criminosus: damp¬
natus ẽ. qui omĩum crimina confitentium relaxauit. Tamen & ipsaerux
siattendas: tribunal fuit. Inmedio enim uidice constituto: unus latro qu
credidit lib̾atus. alter qui in sultauit damnatus ẽ. Iam significabat quod
facturus ẽ deuiuis & mortius: aliospositurꝰ addextram. alios ad sinistram
Similis ille latro futuris ad sinistram: similis alter futuris ad dextram. Iudi-¬

Expanded text:
discreturus, qui venit ut non discerneretur. Non enim ab impiis Christus est discretus, discreturus, qui venit ut non discerneretur. Non enim ab impiis Christus est discretus, sed cum impiis judicatus: de illo enim dictum est, Inter iniquos reputatus est . Latro evasit: Christus damnatus est . Accepit in dulgentiam criminosus, damnatus est qui omnium crimina confitentium relaxavit. Tamen et ipsa crux, si attendas, tribunal fuit: in medio enim judice constituto, unus latro qui credidit liberatus , alter qui insultavit damnatus est. Jam significabat quod facturus est de vivis et mortuis; alios positurus ad dexteram, alios ad sinistram: similis ille latro futuris ad sinistram, similis alter futuris ad dexteram. Judi
Abbreviated transcription (Latin):
& quorum patribus ẽ. promissus. Idõ & ipse sicait. Non sum inissus:
nisi adoues quae perierunt domus isrł. S quid apłs ait in consequenti.
Gentes autem suꝑ miscdiam glorificare dm̃. Quid & ipse dñs. a Habeo
alias oues: quae non sunt de hoc ouili. Qui dixerat. non sum iissus nͥ
adoues quȩ perierunt domusisrł: quo inodo hab& alias oues. adqͣs
none. missus: nisi quia significauit praesentiam corporalem non se
missum ex hib̾e. nisi solis uidaeis quiuiderunt & occiderunt.  Et
tanien multi inde & ante & postea : crediderunt. Messis prima de cruce
uentilata ẽ : ut ẽẽt. semen. undealia messis consurger&ȩ. Nunc uͦ cum
fama euangelii & bono eius odore excitati. credunt fideles eius ꝑ omnes
gentes: erit expectatio gentium. quando ueniat qui iam uenit. quando
ab om̃bus uideatur qui tunc a quibusdam uisus ẽ : aquibusdam uisus
nonẽ: quando ueniat udicaturꝰ qui uenit uidicandus. quando ueniat

Expanded text:
et quorum patribus est promissus: ideo et ipse sic ait, Non sum missus et quorum patribus est promissus: ideo et ipse sic ait, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed quid dicit Apostolus in sequenti? Gentes autedixerat, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel; quomodo habet alias oves ad quas non est missus, nisi quia significavit praesentiam corporalem non se missum exhibere nisi solis Judaeis, qui viderunt et occiderunt? Et multi tamen inde et antea et postea crediderunt. Messis prima de cruce ventilata est, ut esset semen unde alia messis consurgeret. Nunc vero cum fama Evangelii et bono ejus odore excitati credunt fideles ejus per omnes gentes, erit exspectatio gentium, quando veniat qui jam venit ; quando ab omnibus videatur, qui tunc a quibusdam visus non est, a quibusdam visus est; quando veniat judicaturus qui venit judicandus; quando veniat
Abbreviated transcription (Latin):
sonuit. Illius enim aeccłae uenturȩ degentibus tẏ pum gerebat mulier.
quae fluxum sanguinis patiebatur. Tangebat & non uidebatur : nesciebatꝰ
sanabatur. Figura quippe erat: quod dñs interrogauit. Quis me tetigit
Quasi ignorans: ignonitam sanauit. Sic fecit & gentibus. Non eum didicimꝰ
in carne : & meruimꝰ carnem eiꝰ manducare. & incarne eius in enbra ẽẽ
Quare. & Quia misit adnos. Quos. a Praecones suos: discipulos suos. seruos
os: redemptos suos quos creauit. s quos & redemit. fr̃s suos: totum pa.¬
rum dixit: menbra sua. seipsum. msit enim ad nos menbra sua: & fecit
nos menbra sua. Lamen sadm speciem corporis quam uidaei uiderunt &
contempserunt : non apudnos fuit. xp̃s. quia & hoc de illo dictum erat.
sicut & apłs dicit. Dico enim xp̃mministrum fuisse circumcisionis propi
ueritatem dĩ: ad confirmandas promissiones patrum. Dico enim xpin¬

Expanded text:
sonuit. 11. Illius enim Ecclesiae venturae de Gentibus typum gerebat mulier sonuit. 11. Illius enim Ecclesiae venturae de Gentibus typum gerebat mulier quae fluxum sanguinis patiebatur: tangebat, et non videbatur; nesciebatur, et sanabatur. Figura quippe erat, quod Dominus interrogavit, Quis me tetigit? Quasi ignorans ignoratam sanavit : sic fecit et Gentibus. Non eum didicimus in carne, et meruimus carnem ejus manducare, et in carne ejus membra esse. Quare? Quia misit ad nos. Quos? Praecones suos, discipulos suos, servos suos, redemptos suos quos creavit, sed quos et redemit fratres suos: totum parum dixi: membra sua, seipsum; misit enim ad nos membra sua, et fecit nos membra sua. Tamen secundum speciem corporis quam Judaei viderunt et contempserunt, non apud nos fuit Christus: quia et hoc de illo dictum erat, sicut et Apostolus dicit, Dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum.
Abbreviated transcription (Latin):
S aule. saule. quidine pscqueris.⁊ Q uisẽ. hic sermo quem dixt. queretis
me & noninuenietis: & ubi ego sumuos non potestis uenire.a. Unde hoc dix̃
dñs uescierunt. & tamen aliquid quod futurum erat nescientes pręnuntia¬
uerunt. Dixit enim hocdñs: quia locum sitamen locus dicendus ẽ. id ẽ.
sinum patris. unde nunquam descendit unigenitus filus. non illi noue-¬
rant. neccogitare idonei erant. Ubierat xp̃s. a Unde non recessit xp̃s.¬
ł uorediturus erat. xp̃s. a Ubi manebat xp̃s. Unde hoc cordi humano coc¬
tare. nedum lingua explicare. & hoc gͦ illi nullo modo intellexerunt
Et tamen ex hac occasione : salutem nr̃am praedixerat. quod dñs iturus
eẽt. ad dispsionem gentium: & impleturꝰ quod legebat & non intelligebant.¬
opulus quem non cognoui seruiuit inͥ: in obauditu auris oboediuit mi
Illi non audierunt inquorum oculis fuit: illi audierunt inquorum aurib

Expanded text:
« Saule, Saule, quid me persequeris » ? « Quis est hic sermo, quem dixit: Quaeretis « Saule, Saule, quid me persequeris » ? « Quis est hic sermo, quem dixit: Quaeretis me, et non invenietis; et ubi ego sum, vos non potestis venire? » Unde hoc dixit Dominus, nescierunt, et tamen aliquid quod futurum erat, nescientes praenuntiaverunt. Dixit enim hoc Dominus, quia locum, si tamen dicendus est locus, id est sinum Patris unde nunquam discedit unigenitus Filius, non illi noverant; nec cogitare idonei erant ubi erat Christus, unde non recessit Christus; quo rediturus erat Christus, ubi manebat Christus. Unde hoc cordi humano cogitare, nedum lingua explicare? Hoc ergo illi nullo modo intellexerunt; et tamen ex hac occasione salutem nostram praedixerunt, quod Dominus iturus esset ad dispersionem Gentium, et impleturPopulus quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obaudivit mihi . Illi non audierunt Dominum, in quorum oculis fuit; illi audierun
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ rat taien dnis xp̃s sed̾m uisibilem carnem interra: sedm i usibilem mau¬
statem in celo & interra.Idõ ait. Ubi ego sum: uos non potestis uenire.
Neddixit non poteritis: s non potestis. ⁊ ales enim tuncerant i qui nompos¬
sent. Nam ut sciatis non hoc ad desꝑationem dictum: & disciprilis sius
dixit tale aliquid. Q uo ego uado: non potestis uenire. cumproillis
orins dixerit. Later. uolo ut ubi ego sum: & ipsi suit mecum. Deniq
Hoc petis exposuit: ꝙ ait illis. Quo ego uado non potesme sequi: sequeris
autem postea. Dixerunt gͦ udaei non adipsum: sedadse ipsos. Q uobic
iturus ẽ quia non inueniemus eum.a Nunquid indisꝑsionem gentun
iturus e. & docturiis gentes  Nonenim sciebant quod dixerunt. sed
ꝙ ille uoluit prophauerunt. Iturus enim erit adgentes diis: nom prae¬
sentia corporis sui: s tamen pedibus suis. Q uerant pedescius a uos
pedes conculcare uolebat ꝑsequendo saulus: quando ei caput elamauit.

Expanded text:
tus secundum visibilem carnem in terra, secundum invisibilem majestatem in coelo et in terra: ideo ait, Ubi ego sum, vos non potestis venire. Nec dixit, non poteritis; sed, non potestis: tales enim tunc erant qui non possent. Nam ut sciatis non hoc ad desperationem dictum, et discipulis suis dixit tale aliquid, Quo ego vado, vos non potestis venire ; cum pro illis orans dixerit, Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Denique hoc Petro exposuit, et ait illi: Quo ego vado, non potes me sequi modo; sequeris autem postea . 10. Dixerunt ergo Judaei, non ad ipsum; sed, ad seipsos: Quo hic iturus est, quia non inveniemus eum? numquid in dispersionem Gentium iturus est, et docturus Gentes? Non enim sciebant quod dixerunt; sed quia ille voluit, prophetaverunt. Iturus enim erat Dominus ad Gentes, non praesentia corporis sui, sed tamen pedibus suis. Qui erant pedes ejus? Quos pedes conculcare volebat persequendo Saulus, quando ei caput clamavit:
Abbreviated transcription (Latin):
puniuntꝰ. mundꝰ : in eis aqͥb talia scele¬
ra diligunt᷑. O undꝰ itaq ille qͥ intelli¬
gitꝰ inmalis atq ĩpiis. & odit qđ siui ẽ.
exea parte hominũ qua sceleratis nocet.
& diligit qđ siuĩ: exeaparte hominũ
qua eisdẽ ipsis consceleratis fauet. Pigo
hȩc om̃ia facient uobis ꝓpt̾ nom̃ meũ. ł

Expanded text:
puniuntur, et mundus est in eis a quibus talia scelepuniuntur, et mundus est in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque ille qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex ea parte hominum qua eisdem ipsis consceleratis favet. Ergo, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ. hȩc omĩa facient uobis ꝓpt̾ nom̃
meũ. ut totũ referat᷑ ad itos. Tanquã
dictũ sit. Hec om̃ia patiemini ab eis
ꝓpt̾ nom̃ meũ. ut hoc sit facient uobis.
qd ẽ. patiemini ab eis. Si autẽ ꝑꝑt̃ no¬
m̃ meu̾ sic accipitꝰ tanquã diceret. ꝓpt̾
nom̃ meũ qđ inuobis oderunt. ac ꝑhoc¬
& boni cũ ꝑsecutionẽ faciunt malis.
mali posst᷑ dicipati. & ꝓpt̾ iniqͥtatẽ quȩ
na exercet᷑. Itẽ queri potest. si etiã mali
faciunt ꝑsecutionẽ malis. sicut impii
reges ⁊ iudices cũ ẽẽnt ꝑsecutores pioꝵ.
utiq & homicidas ⁊ ad ulteros & qͦscunq
maleficos. qͦs contͣ leges pliblicas fecisse
cagnoscerent pumebant. qͦmͦ intelligen mandꝰ¬
dũ ẽ. qđ ait dns. si demundo eẽtis. mun¬
dꝰ qđ suũ erat diligeret. Neqi enĩ quos
punit diligit mundꝰ aqͦuidemꝰ supͣ
dicta scelerũ generaplerũq puniri.
Nisi qr mundꝰ ẽ. ineis. aqͥb talia scelera

Expanded text:
tum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. Si autem propter nomen meum sic accipitur, tanquam diceret, propter nomen meum quo boni cum persecutionem faciunt malis, mali possunt dici pati, et propter iniquitatem quae na exercetur. 4. Item quaeri potest, si etiam mali faciunt persecutionem malis; sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, utique et homicidas, et adulteros, et quoscumque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant; quomodo intelligendum est quod ait Dominus, Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret . Neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri: nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera
Abbreviated transcription (Latin):
facient nͥ quȩ dix̾ odio habebt̾ scilicet.
& ꝑsequentꝰ. sermonẽq contennent.
Q mñ si sermonẽ ñ seruarent eoꝵ nec tam̃
odissent eos. neq ꝑsequerrnt᷑. ł etiã si
odissent nec tam̃ ꝑsequerent᷑: ñ onũa
facerent. hȩc autẽ om̃ia facient uobis
ꝓpt̾ nom̃ meũ: qͥd ẽ. aliud dicere quã
me in uobis odio habebt̃. me inuobis¬

Expanded text:
o habebunt scilicet, et persequentur, sermonemque contemnent? Quoniam si sermonem non servarent eorum, nec tamen odissent eos, neque persequerentur; vel etiamsi odissent, nec tamen persequerentur: non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis propter nomen meum, quid est aliud dicere, quam, me in vobis odio habeb
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝑes amisisti: & tam̃ uenisti.
& ñ solũ usq ad carnales occulos:
uerũ etiã usq ad mianꝰ hominũ
ꝑuenisti. Quomͦ nisi in carne.
Per hanc uenisti manens ubi eras.
ꝑ hanc redisti ñ relinquens quo
ueneras. Si gͦ ꝑhanc uenisti &
redisti: ꝑ hanc ꝓculdubio ñ so¬
lũ nobis es qͣ ueniremꝰ adte:
uerũ etiã cͥ q uenires & redires uia
fuisti. Cũ uͦ ad uitã qđ ipse es isti.
eandẽ ꝓfecto carnẽ tuã ad uitã de
morte duxisti. Aliud qͥppe uerbũ
tũ e̾: id ẽ. homo. N itaq alia uer¬
bi. alia hominis ÷ ꝑ sona. qm̃ utrũ¬
ad modũ caro cũ mortua e̾. xp̃e ẽ.
mortuus. & cũ caro sepulta ẽ. xp̃e
ciã. sicore confessionẽ facimꝰ ad sa-¬
lutẽ: ita cũ caro a morte uenit ad
ro quodã & in esfabili mͦ. qͥnunquã
dimisit uł amisit seipsũ. uenit ad
seipsũ. Uienerat autẽ ut dictũ ẽ. ꝑcar¬
nẽ ds̃ adhomines ueritas ad m̃da-¬

Expanded text:
reciperes amisisti; et tamen venisti, reciperes amisisti; et tamen venisti, et non solum usque ad carnales oculos, verum etiam usque ad manus hominum pervenisti: quomodo, nisi in carne? Per hanc venisti, manens ubi eras. Per hanc redisti, non relinquens quo veneras. Si ergo per hanc venisti, et redisti, per hanc procul dubio, non solum nobis qua veniremus ad te, verum etiam tibi qua venires et redires, via fuisti. Cum vero ad vitam, quod es ipse, isti, eamdem profecto carnem tuam ad vitam de morte duxisti. Aliud quippe Verbum tum est, id est homo. Non itaque alia Verbi, alia hominis persona, quadmodum caro cum mortua est, Christus est mortuus; et cum caro sepulta est, Chriad justitiam, sic ore confessionem facimus ad salutem, ita cum caro a morte venit ad ro quodam et ineffabili modo, qui nunquam dimisit vel admisit seipsum, venit ad seipsum. Venerat autem, ut dictum est, per carnem Deus ad homines, Veritas ad menda
Abbreviated transcription (Latin):
multa cogitãtẽ. P utamine possumꝰ
dicere. ad tel euaui animã meã qui
habitas incelo S subtanto ponde¬
re ubi ingemiscimꝰ grauati. qͦmͦ
leuabo animã nisi mecũ leuet qͥ
posuit ꝓ me animã suã: dicã ergo
qͦd possũ. cipiat ur̃m qͥ potest. Quo
donante dico: eodonante capit
qͥ capit. & codonante credit qͥndũ
capit. Nisi enĩ credideritis in qͥt
meis: ⁊ homas apłs ut te int̾roga¬
ret: habuit teante se. Nec tani
intelligeret te: nisi haberet in se.¬
Et ego int̾rogo te: qrte scio eẽ suꝑ
me. Int̾rogo aut̃. inquantũ possũ
suꝑ me effundere animã meã.
ubi ñ sonantẽ & tam̃ docentẽ au¬
diã te. Dic mͥ obsecro. qͦmͦ uadis
adte: Nunqͥd nã ut uenires ad
nos relinqueras te. maxime quia¬
ñ a teipso uenisti s pat̾ te misit:
Scio qͥdẽ qđ te exinanisti.s qͥa forniã
serui accepisti: ñ qr fornã dĩ uel
ad quã redires dimisisti. uł quã

Expanded text:
multa cogitantem . Putamusne possumus multa cogitantem . Putamusne possumus dicere, Ad te levavi animam meam, qui habitas in coelo ? Sed sub tanto pondere ubi ingemiscimus gravati, quomodo levabo animam meam, nisi mecum levet qui posuit pro me suam? Dicam ergo quod possum, capiat vestrum qui potest. Quo donante dico, eo donante capit qui capit, et eo donante credit qui nondum capit. Nisi enim credideritis, inquitmeis? Thomas apostolus ut te interrogaret, habuit te ante se; nec tamen intelligeret te, nisi haberet in se: ego interrogo te, quia te scio esse super me; interrogo autem inquantum possum super me effundere animam meam, ubi non sonantem et tamen docentem audiam te. Dic mihi, obsecro, quomodo vadis ad te? Numquidnam ut venires ad nos, relinon a te ipso venisti, sed Pater te misit? Scio quidem quod te exinanisti, sed quia formam servi accepisti, non quia formam Dei vel ad quam redires dimisisti, vel quam
Abbreviated transcription (Latin):
uia ẽ. & qͦ it ͤ Utrũq autẽ illos dixe¬
rat scire. & qͦuadit & uiã. Opus gͦ
erat ut diceret. Ego sũ uiã : ut os¬
tenderet eos qr eũ scirent uiã scire.
quã putauerant se nescire. Qd autẽ
opus erat ut diceret egosũ uia &
ueritas & uita. cũ uia cognita qua
iret. restaret nosse qua iret. nisiqr
ibat ad ueritatẽ. ibat ad uitã: Ibat
gͦ ad seipsũ: ꝑ seipsũ. Et nos qͦ unꝰ.
Ipse gͥ ad seipsii & ꝑseipsũ: nos ad ip¬
su ⁊ ꝑipsũ. ĩmo uͦ & ad patrẽ : & ipse
& nos. Nã & deseipso alibi dicit. Ad
patrẽ uado. & hoc loco propt̾ nos ne¬
mo inqͥt uenitad patrẽ: nisi ꝑ me.
Ac ꝑ hoc & ipse ꝑseipsũ. & ad seipsũ.
&̃ ad patrẽ. & nos ꝑ ipsũ & ad ipsũ &
ad patrẽ. Quis hec capit. nisi qui
spiritualit̾ sapit : & quantũ est
Cogitate quã excelsa st̃. Uidetis qͥd sun:
uideo qͥd sicis. In om̃ibꝰ nobis: corpus
qđ corrũpitꝰ aggrauat animã. et
deprunit t̾rena in habitatio sensũ

Expanded text:
rumque autem illos dixerat scire, et quo vadit, et viam. Opus ergo erat ut diceret: Ego sum via: ut ostenderet, eos, quia scirent eum viam scire, quam putaverant se nescire. Quid autem opus erat ut diceret: Ego sum via et veritas, et vita: cum via cognita qua iret, restaret nosse quo iret? nisi quia ibat ad veritatem, ibat ad vitam? Ibat ergo ad seipsum per seipsum; et nos qIpse igitur ad seipsum per seipsum, nos ad ipsum per ipsum: imo vero ad Patrem et ipse ad nos. Nam et de seipso alibi dicit: Ad Patrem vado, et hoc loco propter nos. Nemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per me. Ac per hoc et ipse per se ipsum et ad seipsum et ad Patrem, et nos per ipsum et ad ipsum et ad Patrem. Quis haec capit, nisi qui spiritualiter sapit? Et quantum est Cogitate quam excelsa sint. Videtis quid sim, video quid sitis: in omnibus nobis corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum
Abbreviated transcription (Latin):
st̃: s qui fecit quȩ futura st̃. Ergo &
fecit ea: & facturꝰ ẽ. ea. Nã neq facta
st᷑ si ipse ñ fecit. neq futura st̃ si ipse
ñ fecerit. Fecit gͦ ea p̾destinando. fac¬
turus ẽ. oꝑando: sicut discipłos quã¬
do elegerit. satis indicat euangłiũ.
Tunc utiq: quando eos uocauit. Et
tam̃ ait apłs. E legit nos ante mun¬
di constitutionẽ. p̃destinando utiq
ñ uocando. Quos autẽ p̃destinauit:
illos & uocauit. Elegit p̾destinan¬
do ante mundi constitutionẽ.
elegit uocando ante mundi cons¬
sũmationẽ. Sic & mansiones prȩ¬
parauit ⁊ p̃parat. nec alias s quas
p̃parauit has p̾parat: qͥ fecit quȩ
futura st̃. Quas p̃parauit p̾desti¬
nando. p̃parat oꝑando. Iã gͦ sunt¬
in p̃destinatione. Si quonunꝰ di¬
xiss ibo & parabo. id ẽ. p̾destinabo.
Sed quia ñdũ st̃ in oꝑationẽ: et si
abiero inꝗtͥ & p̃parauero uobis
locũ. iterũ ueniã & accipiã uos ad
meipsu. Parat autẽ quomͦ mansi¬

Expanded text:
t, ergo et fecit ea, et facturus est ea. Nam neque facta sunt si ipse non fecit, neque futura sunt si ipse non fecerit. Fecit ergo ea praedestinando, facturus est operando: sicut discipulos quando elegerit, satis indicat Evangelium , tunc utique quando eos vocavit : et tamen ait Apostolus, Elegit nos ante mundi constitutionem : praedestinando utique, non vocando. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit : elegit praedestinando ante mundi constitutionem, elegit vocando ante mundi consummationem. Sic et mansiones praeparavit et praeparat; nec alias, sed quas praeparavit, has praeparat, qui fecit quae futura sunt: quas praeparavit praedestinando, praeparat oin praedestinatione. Si quominus dixisset, Ibo et parabo, id est, praedestinabo. Sed quia nondum sunt in operatione: Et si abiero, inquit, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum. Parat autem mansi
Abbreviated transcription (Latin):
Accipite quã uis diuersũ & longe ĩ¬
par exẽplũ: tam̃ utcũq ad intelli¬
gendũ dm̃ exhis quȩ ꝓpiꝰ subiecta
sunt dõ. Ecce ego ipse quantũ atti¬
net ad aninuiꝰ meũ. cũ boc si qđ
estis & uos: si taceo. apud me sum.
Si autẽ loquor uobis qđ intelligatis.
quodã mͦ ad uos ꝓcedo. nec mere¬
linqͦ: s & ad uos accedo & n rece¬
do unde ꝓcedo. Cũ autẽ tacuero.
quodãmͦ ad me redeo. & quodã mͦ
uobiscũ maneo. si tenueritis qđ au-¬
distis insermone quẽ dieo. Si hoc
potest imago quã fecit dĩ. qͥd potest
ñ adõ facta s exdõ nata unago di
ds̃. cuiꝰ illud qđ ad nos egressus ẽ.
& inqͦ anobis regressus ẽ. corpus. ñ
sicut m̃s elapsũ ẽ. sonꝰ.s manet
ibi ubi iã n morit᷑. & mors ei ultra
ñ dñabit᷑: Multa de his euangłi¬
cis uerbis ad huc dici fortasse pote¬
rant & debebant: s ñ st̃ corda ura
spualibꝰ cibis quamlibet suauibꝰ
oneranda. maxime qͥa sp̃s proptꝰ
est caro autẽ infirma.

Expanded text:
diversum et longe impar exemplum, tamen utcumque ad intelligendum Deum, ex his quae propius subjecta sunt Deo. Ecce ego ipse, quantum attinet ad animum meum, cum hoc sim quod estis et vos, si taceo, apud meipsum sum: si autem loquor vobis quod intelligatis, quodammodo ad vos procedo, nec me relinquo, sed et ad vos accedo, et non recedo unde procedo. Cum autem tacuero, quodammodo ad me redeo; et quodammodo vobiscum maneo, si tenueritis quod audistis in sermone quem dico. Si hoc potest imago quam fecit Deus, quid potest non a Deo facta, sed ex Deo nata imago Dei Deus: cujus illud, quo ad nos egressus est, et in quo a nobis regressus est, corpus, non sicut meus elapsus est sonus, sed manet ibi ubi jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur ? Multa de his evangelicis verbis adhuc dici fortasse poterant et debebant: sed non sunt corda vestra spiritualibus cibis quamlibet suavibus oneranda; maxime quia spiritus promptus est, caro autem infirma
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Ad hȩc dicit ei thomas. Dne nes
qua itur. S nescit ille m̃tiri. Ero isti
sciebant: & se scire nesciebant. Con¬
uincat eos iã scire : qđ se putant ad¬
huc usq nescire. Dicit ei iħc. Ego su
uia : & ueritas& uita. Quid est frs
Ecce audiuimꝰ discipłm int̾r̾ogantẽ.
audiuimꝰ & magistrũ docentẽ. et
ñdũ capimꝰ etiã post uocẽ sonantẽ.
sententiã latitantẽ. Sed quid ñ pos¬
sumꝰ capere: N unquid poterant
ei dicere apłi eiꝰ cũ quibꝰ loquebatꝰ
nescimꝰ te : Proinde si eu̾ sciebant.
& uia ipse est: uiã sciebant. Si eũ
sciebant. & ueritas ipse e̾: uericatẽ
sciebant. Si eũ sciebant. & uita ipse¬
e: uitã sciebant. Ecce scire conuicti
st̃: qđ se scire nesciebant. Qͥd gͥ & nos
in isto sermone n̾cepimꝰ: qͥd puta¬
tis fr̃s mei. nisi qr dixit. & qͦuado
scitis. & uiã scitis: & ecce cognouimꝰ

Expanded text:
mas: Domine, qua itur. Sed nescit ille mentiri: ergo isti sciebant, et scire se nesciebant. Convincat eos jam scire, quod se putant adhuc usque nescire. Dicit ei Jesus: Ego sum via, et veritas, et vita. Quid est, fratres? Ecce audivimus discipulum interrogantem, audivimus et magistrum docentem, et nondum capimus, etiam post vocem sonantem, sententiam latitantem. Sed quid non possumus capere? Numquid poterant ei dicere Apostoli ejus cum quibus loquebatur, Nescimus te? Proinde si eum sciebant, et via ipse est, viam sciebant: si eum sciebant, et veritas ipse est, veritatem sciebantest, vitam sciebant. Ecce scire convicti sunt quod se scire nesciebant. Quid igitur et nos in isto sermone concipimus? quid putatis, fratres mei? nisi quia dixit: Et quo vado, scitis, et viam scitis. Et ecce cogno
Abbreviated transcription (Latin):
apło thomȩ int̾roganti eẽ. respon.¬
sũ. Dixerat enĩ superiꝰ dnis. cũ deman¬
sionibꝰ loqueretꝰ. quas & esse dixit
indomo patris sui. & ire se ut p̃paret
eas. ubi intelleximꝰ & eẽ ia mansio¬
nes ipsas in p̾destinatione. & p̃para¬
ri eascistaũ qui ibi mansuri st̃
ꝑfidem corda mundantur qm̃ip
sa dĩ doiꝰ ipsi sunt. & quid ẽ. ali¬
ud manere indomo dĩ quã eẽ. in

Expanded text:
omae interroganti esse responsum. Dixerat enim superius Dominus, cum de mansionibus loqueretur, quas et esse dixit in domo Patris sui, et ire se ut praeparet eas; ubi intelleximus et esse jam mansiones ipsas in praedestinatione, et praeparari eas cum eorum qui ibi mansuri sunt, per fidem corda mundantur, quoniam ipsa Dei domus ipsi sunt; et quid est aliud manere in domo Dei, quam esse in