comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod anob̃ fetidum erũpit abscondat: uen¬
trisq egestio fossa humo ꝑ paxillum tegitur.
cumm̃tis nr̃e suꝑfluitas subtili redargutio¬
ne discussa. ante dei occłos per conpunctio¬
dũo suo qui ad te confugerit. habitabit
tecum in loco quiei placuerit. et inuna
urbium tuarum requiescet. nec contristeᷤ
eum. Hon ergo suscipi. sed reddi potius ꝑ¬
hibuit fugitiuos: hoc quidem putari pot̃.
nisi intelligamꝰ genti et populo ista dici.
non uni homini: exalia itaq gente refu¬
gientem ad istam gentem cuiloquebatur
hominẽ adño suo idẽ arege suo reddi phi¬
buit. quod etiam alienigena seruauit a¬
maurer geth. quando ad eum refugit dd̃
a facie dñi sui. hoc est regis saul. Aꝑtissime
autẽ hoc explanat. cum dic̃ de ipso refuga
nuobis habitauit. in onĩ loco ubi placuerit
ei. Mystice autẽ hoc mandat cetui predica¬
torũ. ut eũ qͥ seruitute diabolica hocẽ ab in¬

Expanded text:
quod a nobis fetidum erumpit, abscondat. Venquod a nobis fetidum erumpit, abscondat. Ventris quippe egestio fossa humo per paxillum tegitur, cum mentis nostrae superfluitas subtili redargutione discussa, ante Dei oculos per compunctiodomino suo, qui ad te confugerit, habitabitque tecum in loco, qui ei placuerit, et in una urbium tuarum requiescet, ne contristes et. Non ergo suscipi, sed reddi potius prohibet fugitivos. Hoc quid sit dubitari potest, nisi intelligamus genti et populo ista dici; non uni homini. Ex alia itaque gente refugientem ad istam gentem, cui loquebatur, hominem a domino suo, id est, a rege suo, reddi prohibuit. Quod etiam alienigena servavit Amam rex Geth, quando ad eum refugit David a facie domini sui, hoc est, regis Saul. Apertissime autem hoc explanat cum dicit de ipso: « Refuga in vobis habitabit, in omni loco ubi placuerit ei. » Mystice autem hoc mandat coetui praedicator, ut eum qui a servitute diabolica, hoc est, ab in
Abbreviated transcription (Latin):
penitentie frigescente flama cogitationis
in licite adfidelium merita p̃sum̃da repa¬
ratur. ut iam se aceteris longe esse ñ estun&.
qui mundũ se ꝑ obitum intimi amoris gau¬
det. habebis locum ertra castra adque egre¬
diaris ad requisita nature. gerens paxillũ in
balteo. Cũq sederis fodies ꝑcircuitum. et e¬
gesta humo operies quo relenatus es: dñs¬
deus enim deus tuus ambulat in medio
castroꝵ. ut eruat te. et tradat tibi inimi¬
cos tuos. ut sint castra tua scã. et nichil meis
appareat feditatis. ne de relinquat te. Natẽ
corruptibilis pondere grauato.am̃tis nr̃e u¬
tero quȩdam cogitationum suꝑflua qua¬
si uentris grauamine erũpunt: sed porta
re sb̾ balteo pax illum debemus. ut uideli¬
cet adreprehendendos nosmet ipsos sem¬
per acincti. acutum circanos stimulũ con.¬
piunctionis habeamus. qui in cessant̃ terrã
m̃tis nr̃e penitentie dolore confodiat. et hoc

Expanded text:
poenitentiae, frigescentem flammam cogitationis poenitentiae, frigescentem flammam cogitationis illicitae, ad fidelium merita praesumenda reparatur: ut etiam se a caeteris longe esse non aestimet, qui mundum se per obitum intimi ardoris gaudet. « Habebis locum extra castra, ad quem egrediaris ad requisita naturae, gerens paxillum in balteo. Cumque sederis, fodies per circuitum, et egesta humo operies quo relevatus es. Dominus enim Deus tuus ambulat in medio castrorum ut eruat te et tradat tibi inimicos tuos, ut sint castra tua sancta, et nihil in eis appareat foeditatis, ne derelinquat te. » Naturae corruptibilis pondere gravatae, a mentis nostrae utero, quaedam cogitationum superflua quasi ventris gre sub balteo paxillum debemus, ut videlicet ad reprehendendos nosmetipsos semper accincti, acutum circa nos stimuum compunctionis habeamus, qui incessanter terram mentis nostrae poenitentiae dolore confodiat, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
serente ñ peccatũ ẽ. s peccatũ significat ani¬
me deserte aiustitia. Scđm tropologiam
nisi temptatio occulta signat᷑. ꝑ quam tene¬
brosa cogitatione turpe aliquid corde con¬
cipitur: quod tam̃ corporis opere ñ exple¬
tur s somnio noc turno pollutꝰ egredi extra¬
castra precipitur. quia uidelicet dignũ est.
ut qui inmunda cogitatione polluitur. in¬
dignũ se cunctoꝵ fideliũ societatib arbitre¬
tur. culpe sue meritum ante occłos ponat.
ex bonorum se estimatione despiciat. Pollu¬
to ergo extra castra exire ẽ. turpi inpugna¬
tione laborantr̃. sese excontinentiũ cõpara¬
tione despicere. Qui ad uesꝑam lauatur a¬
qua. cum delictũ suũ conspiciens ad la
accusat. S post occasum solis ad castra redeat.
quia deferuescente temptationis ardore
necesse ẽ ut iterum fidutiam erga societatẽ
bonorum sumat. Postquippe occũben¬
tẽ solẽ ad castra reuertitur. quipost lam̃ta

Expanded text:
serente non peccatum est, sed peccatum significat aniserente non peccatum est, sed peccatum significat animae desertae a iustitia. CCCXVI. nisi tentatio occulta signatur? Per quam tenebrosa cogitatione turpe aliquid corde concipitur, quod tamen corporis opere non expletur. Sed somnio nocturno pollutus, egredi praecipitur, quia videlicet dignum est ut qui immunda cogitatione polluitur, indignum se cunctorum fidelium societatibus arbitretur, culpae suae meritum ante oculos ponat, ex bonorum se aestimatione despiciat. Pollutum ergo extra castra exire est turpi impugnatione laborantem, sese ex continentium comparatione despicere, quia ad vesperam lotus aqua, cum defectum suum despiciens, ad laaccusat. Sed post occasum solis ad castra redeat, quia, defervescente tentationis ardore, necesse est ut iterum fiduciam erga societatem sumat bonorum. Postea quippe occumbente sole ad castra revertitur, qui post lamenta
Abbreviated transcription (Latin):
rei signũ illa purificatio precepta est post
seminis emissionẽ. Neq enĩ in somnis pec¬
catum fit. et tam̃ ibi preceptaẽ purificatio
aut et si hoc peccatum quisquã putat. non
arbitrans accidere nisi ex aliquo huꝰ modi
desiderio. quod ꝓculdubio falsum ẽ. Numqͥd
et solita m̃sium peccata sunt feminarum:
aqͥb tam̃ eas eadem legis uetustas p̃cipit ex¬
piari: non nisi propt̃ ipsam materialem infor¬
mitatem que facto conceptu tanquã inedi¬
ficationem corporis additur: ac per hocsi-
formiter fluit. significari ꝑ illam lex uoluit
animũ sine discipline forma in decent̃ flui¬
dũ ac dissolutum. quẽ formari oportere
significat. cũ talem fluxũ corporis iubet pu¬
rificare. Postremo nũquid et mori peccatũ
ẽ. aut mortuum sepelire. nõ etiam bonũ opuᷤ
humanitatis est: et tam̃ purificatio et inde
mandata ẽ. quia et mortuũ corpus uita de¬

Expanded text:
rei signum, illa purificatio praecepta est post rei signum, illa purificatio praecepta est post seminis emissionem. Neque enim et in somnis peccatum fit, et tamen etiam ibi praecepta est purificatio. Aut et si hoc peccatum quisquam putat, non arbitrans accidere nisi ex aliquo hujusmodi desiderio, quod procul dubio falsum est, nunquid et solita mensium peccata sunt feminarum? A quibus tamen easdem legis vetustas praecepit expiari, non nisi propter ipsam materialem informitatem, quae, foetu concepto, tanquam in aedificationem corporis additur, ac per hoc informiter fluit, significari per illam lex uoluit animum sine disciplinae forma indecenter fluidum ac dissolutum, quem formari oportere significat, cum talem fluxum corporis iubet purificari. postremo numquid et mori peccatum est aut mortuum sepelire non etiam bonum opus humanitatis est? et tamen purificatio et inde mandata est, quia et mortuum corpus uita de
Abbreviated transcription (Latin):
caritate sit ornatus. Quando egressus fue¬
ris aduersus hostes tuos inpugnam. custo¬
dies te ab omni re mala. Hac sententia legiᷤᷤ¬
quatinus se obseruent abonũ peccato et uitio.
quib semꝑ spiritales contra hostes ẽ dimican¬
dum. Unde et paulus apłs huiꝰ cemodi uerba
adauditores suos ꝓtulit. dicens. Omĩs qui in a¬
gone contendit. ab omĩb se abstinet. Et illi
quidẽ ut corruptibilem coronã accipiant.
uos homo. qui nocturno pollutꝰ sit somnio. e¬
gredietur extra castra. et non reuertetur priꝰ¬
quam aduesperã lauetur aqua. et post solis oc¬
casum regrediet᷑ in castra. Multa lex ponit in
sacram̃tis. et umbris futurorũ. Quedã ergo
insemine materialis informitas. quȩ forma¬
ta corpus hominis reddituraẽ. insignifica¬
tionẽ posita ẽ uite informis et inerudite
ãqua informitate. Qñ oportet hoiẽm doc¬
trine forma et eruditione mundari. in huiꝰ

Expanded text:
charitate sit ornatus. « Quando egressus fuecharitate sit ornatus. « Quando egressus fueris adversus hostes tuos in pugnam, custodies te ab omni re mala. » Hac sententia legisquatenus se observent ab omni peccato et vitio, quibus contra spiritales semper hostes est dimicandum. Unde et Paulus apostolus hujuscemodi verba ad auditores suos protulit dicens: « Omnis qui in agone contendit, ab omnibus se abstinet. Et illi quidem ut corvos homo qui nocturno pollutus sit somnio, egredietur extra castra, et non revertetur, priusquam ad vesperam lavetur aqua, et post solis occasum, regredietur in castra. » Multa lex ponit in sacramentis et umbris futurorum. Quaedam ergo in semine materialis informitas, quae formata corpus hominis redditura est, in significatione posita est vitae informis et ineruditae. A qua informitate, quoniam oportet hominem doctrinae forma et eruditione mundari, in hujus
Abbreviated transcription (Latin):
H as culpas nec tc̃ quando illagens debellata ẽ
feminis imputauer̃t. quas saluas conseruare
bitas ñ ꝑmittunt᷑ in et̾nũ intrare ineccłam.
ram correptionem diuita. Non ab homina¬
beris idumeum qi fr̃ tuus ẽ nec egyptiũ
quia ad uena fiusti interra egypti. Quinati
fuerint ex eis. tertia generatione intrabunt
nificatur presens uita. cui quãuis renuncian¬
tes egyptiam terram. id ẽ pristinã conuer¬
sationem et mundi concupiscentiã decline¬
mus. tam̃ dũ huiꝰ mundi necessitatib subdi¬
mur. quasi egyptiam nationẽ nequaquã
extinguimus. licet ĩpsa quadam discretione
separem᷑. nõ de suꝑflius cogitantes. sed sumꝰ
tenti. Quod autem dr. qui autẽ natifuerint
ex illis tercia generatione intrabt̃ in eccłam
dñi. significat quod tc̃ secularis quisq pot̃
scĩs dei coniuingi cũ ꝑfecte crediderit in pa¬
trem et filium et sp̃m sc̃m. uelcũ spe & fide et

Expanded text:
has culpas nec tunc, quando illa gens debellata est, has culpas nec tunc, quando illa gens debellata est, feminis inputauerunt, quas saluas conseruare bites non permittuntur in aeternum intrare in Ecclesiam, ram correptionem, devita . » CAPUberis Idumeum quia frater tuus est nec Aegyptium quia advena fuisti in terra eius qui nati fuerint ex eis tertia generatione intrabunt nificatur praesens vita, cui quamvis renuntiantes Aegyptiam terram, id est, pristinam conversationem, et mundi concupiscentiam declinemus, tamen dum hujus mundi necessitatibus subdimur, quasi Aegyptiam nationem nequaquam exstinguimus, licet ab ipsa quadam discretione separemur: non de superfluis cogitantes, sed sumustenti . Quod autem dicitur, « Qui autem nati fuerint ex illis, tertia generatione intrabunt in Ecclesiam Domini, » significat, quod tunc saecularis quisque potest sanctis Dei conjungi, cum perfecte crediderit in Patrem et Filium et Spiritum sanctum, vel cum spe et
Abbreviated transcription (Latin):
etiam caro dii originẽ ducit. Ita dictum ẽ
etiam post decimam generationẽ. ut
omĩno semꝑ intelligi uoluerit ꝑdenarii nume¬
ri quandam uniuersitatẽ. et hoc exposuerit
quo daimnodo addendo et dicendo et usq ir
eternum. Quod si itaest. ruth contra p̃cep¬
tum uetitum uidetur ad missa. An ammani¬
tas prohibuit ad mitti. ñ aminanitidaᷤᷤ. idest
uiros inde nonfeminas. Maxime qr cũ euertiᷤ¬
sent israhelite ipsam gentem. om̃s uiros occi¬
dere uissist̾. feminas aut̃ nõ nisi eas que no
duxert̃ populum. uirgines autẽ saluas esse
uoluert̃. non eis inputantes culpam qua euer-¬
ti illa gens meruit. quametiã hic cõmemora¬
uit. Uelut quereretur cur moabitas et am-¬
manitas admittinoluerint in eccłam dni:
sub iunxit enim. Eo quod ñ obuiauerint
uob̃ cũ panib et aqua inuia cũ exiretis oe
egypto. et quia conduxert̃ aduersũ te balaam
filiũ beor demesopotamia ut malediceret de.

Expanded text:
 potius ita dictum est:  potius ita dictum est: et usque ad decimam generationem, ut omnino semper intellegi uoluerit, per denarii numeri quandam uniuersitatem, ut hoc exposuerit quodam modo addendo et dicendo: et usque in aeternum? quod si ita est, Ruth contra praeceptum uetitum uidetur admissa. an Ammanitas prohibuit admitti, non Ammanitidas, id est uiros inde, non feminas? maxime quia cum euertissent Israhelitae ipsam gentem, omnes uiros occidere iussi sunt, feminas autem non, nisi eas quae noutionem seduxerant populum, uirgines autem saluas esse uoluerunt non eis inputantes culpam qua euerti illa gens meruit. quam etiam hic commemorauit, uelut quaereretur cur Moabitas et Ammanitas admitti noluerit in ecclesiam domini. subiunxit enim: eo quod non obuiauerint uobis cum panibus et aqua in uia, cum exiretis de Aegypto, et quia conduxerunt aduersum te Balaam filium Beor de Mesopotamia, ut malediceret te.
Abbreviated transcription (Latin):
uuchus adtritis uł amputatis testiculis &
absciso ueretro eccłam dnĩ. ostendit qͦd om̃s
qui mollit̾ uiuunt nec exercent opus uiri¬
le. non posst̃ permanere inc̃gregatione scõꝵ¬
Non ingredietur manter hoc ẽ de scorto nat
in eccłam dñi. uisq ad decimã generationẽ.
Quis enim descorto natꝰ ẽ. nisi qui degener sensu
et morib. uel quem hereticorũ prauitas insus¬
ceptione sacram̃torum de generẽ fec̃. siue qui
gentilitatis seu iudaismi ritu cõmaculatꝰ estc
s enim tc̃ recipiendus ẽ intra eccłam. eum ꝑ
fidei integritatem de talogũ legis scđm scĩ
euangelui institutionẽ spiritaliter obseruaue¬
uerit. et carnalĩ conuersationĩ spũ scõ roboratꝰ
rite abdicauerit. Unde saluator desua salute¬
sollicite querenti. respondit dicens. Siuis ad
uitam ingredi. serua mandata. et itẽ. Ego
sũ inqͥt ostiũ. ꝑ me siquis introierit. salua¬
intrauerit ruth que moabitis fuit. dequa

Expanded text:
unuchus attritis et amputatis testiculis et unuchus attritis et amputatis testiculis et absciso veretro ecclesiam Domini, ostendit quod omnes qui molliter vivunt, nec exercent opus virile, non possunt permanere in congregatione ser, hoc est, de scorto natus, in ecclesiam Domini usque ad decimam generationem. » Quis est qui de scorto natus est, nisi qui degener sensu et moribus est, vel quem haereticorum pravitas in susceptione sacramentorum degenerem fecit, sive qui gentilitati seu judaismi ritu commaculatus est? Is enim tunc recipiendus est intra Ecclesiam, cum per fidei integritatem decalogum legis secundum sancti Evangelii institutionem spiritaliter observaverit, et carnalem conversationem Spiritu sancto rite abdicaverit. Unde Salvator de sua salute quaerenti respondit dicens: « Si vis ad vitam ingredi, serva mandata . » Et item: « Ego sum, inquit, ostium. Per me si quis introierit, salvationem non intrabunt ecclesiam Domini in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc intelligere uoluerimꝰ eam ñ posse idest
ñ debere dimitti ꝑ omne tempꝰ quia uxores¬
fecta est. occurret illud quod ꝑmisit moysesda¬
re libellum repudii et dimitere: Inhis aut̃
qui inlicite uitiant noluit licere. ne adludi¬
brium fecisse uideatur. & potius finxisse quod
eam uxorem duxerit. quam uero placitoq di
xisse hoc et de illa uisũ ẽ. cui fuerit uir calũp¬
niatꝰ de urginalib ñ inuentis. Non accipi¬
et homo uxorẽ patris sui. nec reuelabit operi¬
m̃tum eius. Pater nr̃ scdm conditionẽ qua
homini dignitatẽ sponsi istius transferre
inse. nec uiolare sponsã eiꝰ. Uiolat enĩsiamo¬
rem quam ipsa soli sponso seruare debuit
cõmutat in se quando exdono percepto uir¬
tutũ siue predicationis ꝓpriam laudem que¬
rit ñ dei hoc enim studere debet unꝰquisq
doctor. ut totum amorẽ plebis sibi cõmisse
ueritatem tuam. Quod aut̃ dr. ñ intrabit e¬

Expanded text:
 legere uoluerimus eam non posse, id est  legere uoluerimus eam non posse, id est non debere dimitti per omne tempus, quia uxor effecta est, occurret illud quod permisit Moyses dare libellum repudii et dimittere. in his autem qui inlicite uitiant noluit licere, ne ad ludibrium fecisse uideatur et potius finxisse quod eam uxorem dxisse. Hoc et de illa jussum est, cui fuerit vir calumniatus, de virginalibus non inventis. « Non accipiet homo uxorem patris sui, nec revelabit operimentum ejus. » Pater noster secundum conditionem qua homini dignitatem sponsi istius transferre in se, nec violare sponsam ejus. Violat enim, si amorem quem ipse sponso servare debuit, commutat in se, quando ex dono percepto virtutis sive praedicationis propriam laudem quaerit, non Dei. Hoc enim studere debet unusquisque doctor ut totum amorem plebis sibi commissae intrabit e
Abbreviated transcription (Latin):
re maculauerit. ipsaq ei consensum erroris
prebuerit. nec eũ aliis manifestauerit. qua¬
tinus ꝓerratu suo corripiatur. ambo reist̃
mortis. Si autẽ nondum xp̃iana effecta est
illa persona. nec insocietatem sc̃orũ suscepta.
sed tam̃ foris eccłam ꝑ cathecismũ imbuebat᷑¬
ad fidem. et ibidem aquo libet erroneo fue¬
rit corrupta. ac ꝑ falsitatẽ seducta. seductor
ille per anathema puniri debet. illa aut̃ ad
fidem inceptam reuocari. ac ꝑ grãm baptis¬
matis ab hostib liberari. Si inuenerit uir¬
puellam uirginẽ quȩ non habet sponsũ. et
ad prehendens c̃cubuerit cumea. et res
adiudiciũ uenerit. dabit qui dormiuit cũ ea
patri puelle quinquaginta siclos argenti. et
habebit eam uxorem qͥa humiliauit eam.
ñ poterit dimittere eam cunctis dieb uite¬
sue. Merito querit᷑ utrũ ista pena sit. ut
ñ eam possit dimittere per om̃e tẽpus. quã
in ordinate atq in licite uiolauit. Si enĩ ob

Expanded text:
re maculaverit, ipsaque ei consensum erroris re maculaverit, ipsaque ei consensum erroris praebuerit, nec eum aliis manifestaverit, quatenus pro erratu suo corripiatur, ambo rei sunt mortis. Si autem Christiana effecta est illa persona nec in societatem sanctorum suscepta, sed tantum foris Ecclesiam per catechismum vera imbuta fide, et ibidem a quolibet erroneo fuerit corrupta, ac per falsitatem seducta, seductor ille per anathema puniri debet, illa autem ad fidem inceptam revocari, ac per gratiam baptismatis ab hostibus liberari. CAPUT puellam uirginem, quae non habet sponsum, et adprehendens concubuerit cum ea et res ad iudicium uenerit, dabit qui dormiuit cum ea patri puellae centum siclos argenti et habebit eam uxorem, quia huminon poterit dimittere eam per omne tempus. merito quaeritur utrum ista poena sit, ut non eam possit dimittere per omne tempus, quam inordinate atque inlicite uiolauit. si enim ob
Abbreviated transcription (Latin):
rit uir. ⁊ inuenerit eam aliqͥs inciuitate. et con¬
cubuerit cum illa. educes utrumq adportã
ciuitatis illiis. et lapidib obruentur. Puella
quia ñ clamauit cũ ẽẽt inciuitate. uir quia
humiliauit ixorẽ ꝓximisui. et auferes ma¬
lum demedio tui. Sin aut̃ in agro reppere¬
rit uir puellam quȩ desponsata ẽ. et ad pre¬
hendens concubuerit cũ illa. ipse moriet᷑
solus. puella nichil patietur. nec ẽ rea mor¬
tis. Quoniã sicut latro consurgit contra
frẽm suũ. et occidit animã. ita et puella per¬
pessa ẽ. Sola erat in agro. clamauit. et nullus
adfuit qui liberaret eam. In isto capitulo
et induob sequentib similit̾ corporalem for¬
nicationem lex dampnat. sic̃ et induob pri¬
orib fecit. Scd̾m misteriũ aut̃. spiritalẽ hoc¬
est anime fornicationẽ demonstrare ualet.
Quam si quis iudeus uelhereticus siue scisia¬
ticus seu etiam paganus inuenerit inciuita¬
te eccłe catholice constitutã. & ibidem erro¬

Expanded text:
rit uir et inuenerit eam aliquis in ciuitate et concubuerit cum illa, educes utrumque ad portam ciuitatis illius, et lapidibus obruentur: puella, quia non clamauit, cum esset in ciuitate, uir, quia humiliauit uxorem proximi sui: et auferes malum de medio tui. sin autem in agro reppererit uir puellam, quae desponsata est, et adprehendens concubuerit cum illa, ipse morietur solus: puella nihil patietur, nec est rea mortis: quoniam sicut latro consurgit contra fratrem suum et occidit animam eius, ita et puella perpessa est: sola erat in agro, clamauit, et nullus adfuit qui libet in sequentibus duobus, similiter corporalem fornicationem lex damnat, sicut et in duobus prioribus fecit. Secundum mysterium autem spiritalis hic fornicatio demonstrari valet. Quam si quis Judaeus, vel haereticus, sive schismaticus, seu paganus, invenerit in civitate Ecclesiae catholicae constitutam, et ibidem erro
Abbreviated transcription (Latin):
in apocalipsi ioħis legimꝰ. beatꝰ inquit. qͥ
lopost. Coñtestor ait ego omĩ audienti uer¬
ba propħie librihuus. Siquis apposue¬
rit adhec. apponat deus suꝑ illum plagaᷤᷤ
scriptas in libro isto. Et siquis deminuerit.
de uerbis ꝓpħie libri huius. auferde. ds par-¬
tem eus de libro uite . & de ciuitate sc̃a. &
de his quȩ scripta st̃ in libro isto. Hec est
ur̃a sapientia ⁊ intellectus coram populis.
ut audientes uniuersa precepta hec. ⁊ cetera.¬
Grandem dicit nationẽ. dignitate donoꝵ. ñ
milaitudine populoꝵ. ⁊ sec enĩ gens uideo¬
rũ numero uincebat alias gentes. aut poten¬
nia excellebat. sed prerogatiua patrum diui¬
na dignatio eos exaltabat. sic̃ idem moy ses
insubsequentib testat᷑ dicens. Non quia
cunctas gentes numero uincebatis uobis
uinctus ẽ dñs. et elegit uos. cũ omĩb sitis
populis pautiores. sed quia dilexit uos dñs. et

Expanded text:
in Apocalypsi Joannis legimus, « Beatus, inquit, qui in Apocalypsi Joannis legimus, « Beatus, inquit, qui st. Contestor omni audienti verba prophetiae libri hujus: si quis apposuerit ad haec, apponat Deus super illum plagas scriptas in libro isto et si quis deminuerit de verbis libri prophetiae huius auferet Deus partem eius de ligno vitae et de civitate sancta et de his quae scripta sunt in enim vera sapientia et intellectus coram populis, ut audientes universa praecepta haec, dicaGrandem dicit nationem, dignitate donorum, non multitudine populorum. Nec enim gens Judaeorum numero vincebat alias gentes, aut potentia excellebat: sed praerogativa patrum divina dignatio eos exaltabat, sicut idem Moyses in subsequentibus testatur dicens: cunctas gentes numero vincebatis, vobis junctus est Dominus et elegit vos, cum omnibus sitis populis pauciores, sed quia dilexit vos Dominus et
Abbreviated transcription (Latin):
accepit terram duoꝵ regum tantũ modo.
Non enĩ amplius potuit moyses int̾ficere
isiduos reges. quoꝵ terram diuideret.
ppłs. multa animalia multaq pecora abenti¬
h:. Iuis uero qui iordanẽ transeunt. ihs di¬
uidit terram: quãuis habeant etiam ipsi
animalia. habeant pecora nontam̃ tanta q̃
eos excludant ne iordanen transeant. setd
cum ipsis imulierib & cũ infantib suis
ꝯtendunt transire iorcdanẽ & ad patrum
equitatis. ⁊ omnẽ heresim hac sententia ꝑcu¬
tit. quia addere quid aliunde adrectam doc¬
trinam ex inuentionib praus uetat. & de
his que scd̃m ueritatẽ rectȩ fidei ꝓbata sunt
auferre aliquid prohib&.Uia enĩ regia in¬
cendendũ ẽ. nec licet siue ad dexterã siue ad
sinistram alicuide clinare. quia non habe¬
bit in sontẽ dñs quideserit uã rectã. et de¬
cliuat insemitas prauas. Recte enĩ sunt
uit dñi. ⁊ iusti ambulabunt ineis. Tale qͥd

Expanded text:
accepit terram duorum regum tantummodo. accepit terram duorum regum tantummodo. Non enim amplius potuit Moyses interficere nis duos reges, quorum terram divideret populis multa animalia multaque pecora habentibus. Illis vero qui Jordanem transeunt Jesus dividit terram, quamvis habanimalia, habeant pecora, non tamen tanta quae eos excludant ne Jordanem transeant. Sed cum ipsis et mulieribus, et cum infantibus suis contendunt transire Jordanem, et ad patrum aequitatis, et omnem haeresim hac sententia percutit: quia addere quid aliunde ad rectam doctrinam ex inventionibus pravis vetat, et de his quae secundum veritatem rectae fidei prolata sunt avertere aliquid prohibet. Via enim regia incedendum est: nec licet sive ad dexteram sive ad sinistram alicui declinare, quia non habebit insontem Dominus, qui deserit viam rectam, et declinat in semitas pravas. Recte enim sunt viae Domini, et justi ambulant in eis. Tale quid et
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmogenit̾ tam̃ẽ. Manasses quoq cuiꝰ dimi¬
quitur. & ipselicet de egiptia natus ẽ pͥmogenis
nereditatis accipiunit. C onsidera autẽ dili¬
gentius etiam causam. qua& priores. et extra
iordanem. & sequestrati a ceteris consecunt᷑
hereditatem. Ium̃ta inquit et pecora mul¬
tast̾ nobis: hec ergo causaest. qua prior po¬
pulꝰ adhereditatem terre illius quȩ lacte
fluit. quȩ melle habundat. quȩ fauus
mellis ẽ. pomi terra. nõ potuit perueni¬
re. nec uerbũ carnis potuit agnoscere.
qͣmulta uim̃ta babebat. & multa pecora.
A nimalis enuim q̃ potuit percipere que ft̃ sp̃s¬
dei. nec spiritalit̾ diuidicare. quia bonio eũ in
uonore esset non intellex̃. sed comparatus ẽ
uim̃tis insipientib. & similis factus ẽ his. ꝓ
quib hereditatem suam extra iordanuis elu¬
enta percepit. & a terra se stã fec̃ alienum.
ue gͦ popius accepit hereditatẽ ꝑ moysen

Expanded text:
primogenitus tamen est. Manasses quoque, cujus dimiprimogenitus tamen est. Manasses quoque, cujus dimiquitur, et ipse licet de Aegyptia natus est, primogenhaereditatis accipiunt. Considera autem diligentius etiam causam qua et prior est et extra Jordanem, et sequestratim a caeteris, consequitur haereditatem. Jumenta, inquit, et pecora multa sunt nobis. Haec ergo causa est qua prior populus ad haereditatem terrae illius quae lacte fluit, quae melle abundat, quae favus mellis est prae omni terra, non potuit pervenire, nec Verbum carnem potuit agnoscere, quia multa jumenta habebat et multa pecora. Animalis enim non potuit percipere quae sunt spDei, nec spiritualiter dijudicare; quia homo cum in honore esset, non intellexit, sed comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est his. Pro quibus haereditatem suam extra Jordanis fluenta percepit, et a terra se sancta fecit alienum. Ille ergo populus accepit haereditatem per Moysen,
Abbreviated transcription (Latin):
matis totam̃te omĩq desiderio reb perituris
inseruiunt. Qui tamen ut cliximus cũ fidei
temptatio oritur. defensionum armis accingun¬
tur. hostes fidei trucidant. superant. & heredi¬
tatem terre repromissionis. idẽ fructũ fidei
uonamant. Sicq pro illa pugnant. ut tam̃
sua pignora extra illa deponant. Quia enĩ par¬
uulos foris habent. affectum ^ eius habitatione
non habent. Unde ad campestria redeunt.
quia ab latis cacuminib montiũ quasi abspe
celestum labuntur. Et extra repmissionis
terram bruta animalia nutriunt ꝙ adpas¬
cendos desideriis inrationales animi motꝰ
elaborant. quia ȩt̃ne lucis quanta sit clari¬
tas nesciunt. qui transituris occupationib
obrecantur. Et dum t̃renis reb suꝑbiunt.
celestis sibiluminis additum claudunt. qd̾
ialit̾ intelligi potest. Ruben namq ẽ pͥmoge¬
nitus iacob licet contaminauerit thoꝵ pat̾s.

Expanded text:
matis tota mente omnique desiderio rebus perituris matis tota mente omnique desiderio rebus perituris inserviunt. Qui tamen, ut diximus, cum fidei tentatio oritur, defensionum armis accinguntur, hostes fidei trucidando superant, et haereditatem terrae repromissionis, id est, fructum fidei non amant; sicque pro illa pugnant, ut tamen sua pignora extra illam deponant. Quia enim parvulos foris habent, effectum in ejus habitatione non habent. Unde ad campestria redeunt, quia ab altis cacuminibus montium, quasi a spe coelestium delabuntur, et extra repromissionis terram bruta animalia nutriunt: quia ad pascendos vanis desideriis irrationabiles animi motus elaborant, quia aeternae lucis quanta sit claritas non noscunt, quia transituris occupationibus obcaecantur, et dum terrenis rebus superbiunt, coelestis sibi luminis aditum claudunt. Quod et aliter intelligi potest. Ruben namque primogenitus Jacob est. Licet contaminaverit thorum patris,
Abbreviated transcription (Latin):
q si inuenimꝰ grãm coramte. ut des nobis
quos multa mundi inplicam̃ta occupant.
habitationẽ celestis patrie nonrequirunt. s
ipsa eos quã specietenus tendent. fides in¬
increpat. neotii delectatione torpescant. at¬
q exemplo suo. alios alaboris tolerantia. ⁊ stu¬
dio longanimitatis frangant. Unde eis ꝑ¬
nam. & uos hic residebitis: cur subuertitis m̃¬
tes filiorum isrł:. sed quia erubescunt non de¬
fendere quod confitentur. pro eadem fide
quã ꝑfessist̃ adcertam̃ properant. eaniq ñsi¬
bi sed proximis ułndicant. Unde & admoy¬
sen dict̃. Caulas ouiũ fabricabimꝰ. i stabula
ium̃torũ. paruulisq nrĩs urbes munitas. Nos
autẽ ipsi. armati et accincti ꝑ gemus adp̃liũ
filiorũ isrł. Qui morum fortes pro aliis ueniunt.
& repromissionis terram abhostib liberant. &
relinqunt. atq ad pascenda armenta extra
iordanen pergunt. quia contra fidem baptis¬

Expanded text:
que, si invenimus gratiam coram te, ut des nobis que, si invenimus gratiam coram te, ut des nobis quos multa mundi implicamenta occupant, habitationem cordis patriae non requirunt: sed ipsa eos, quam specie tenus tenuerint, fides increpat, ne otii delectatione torpescant atque exemplo suo alios a laboris tolerantia et studio longanimitatis frangant, « Nunquid fnam, et vos hic residebitis? Cur subvertitis mentes filiorum Israel? » Sed quia erubescunt non defendere quod confitentur, pro eadem fide quam professi sunt ad certamen properant, eamque non sibi, sed proximis vindicant. « Unde et ad Moysen dicunt: Caulas ovium fabricavimus, et stabula jumentorum, parvulis nostris urbes munitas. Nos autem ipsi armati et accincti pergemus ad praelium filiorum Israel. » Qui mox fortes pro aliis veniunt et repromissionis terram ab hostibus liberant et relinquunt, atque ad pascenda armenta extra Jordanem pergunt, quia contra fidem baptis
Abbreviated transcription (Latin):
pue nisi preesse ceteris appetunt: Amultiᷤ
timeri gratulantur: recte uiuere neglegunt:
et recte uite famã habere concupiscunt: adu¬
lationes querunt: fauorib intumescunt. Et
quia in reb sibi copiose presentib prõptist̃.
uentura gaudia nonrequirunt. Cumq eos
multipler actio occupat. etiam asemet ipsis ali¬
enos demonstrat. Et tam̃s quafidei temp¬
tatio exfurgat. quia mea saltem spetierenᷤꝰ
continentur. hanc uerbis. hanc clamorib de¬
fendunt. et celestem patriam usndicant. nec
tam̃ amant. Quos bene apud moysen filu
ruben et gad et dimidia trib manasse ex¬
primunt. qui multa pecora et ium̃ta possi¬
dentes. dum extra iordanẽ eaque uiderunt
campestria concupiscunt. in reꝓmissioniᷤ
terra hereditatẽ habere noluerunt dicen¬
tes. Terram quam ꝑcussit dñs in conspectu
filiorum isrł regionis uberrime ẽ. et nos ser
ui tui habemus ium̃ta pluruna. P recamur¬

Expanded text:
pue nisi praeesse caeteris appetunt, a multis pue nisi praeesse caeteris appetunt, a multis timeri gratulantur, recte vivere negligunt, et rectae vitae famam habere concupiscunt, adulationes quaerunt, favoribus intumescunt: et quia rebus sibi copiose praesentibus prompti sunt, ventura gaudia non requirunt. Cumque eos multiplex actio occupat, etiam a semetipsis alienos demonstrat. Et tamen si qua fidei tentatio exsurgat, quia in ea saltem specie tenus continentur, hanc verbis, hanc clamoribus defendunt, et coelestem patriam vindicant, nec tamen amant. Quos bene apud Moysen filii Ruben et Gad et dimidia tribus Manasse exprimunt, qui multa pecora et jumenta possidentes, dum extra Jordanem ea quae viderunt campestria concupiscunt, in repromissionis terra haereditatem habere noluerunt, dicentes: « Terra quam percussit Dominus in conspectu fivi tui habemus jumenta plurima; precamur
Abbreviated transcription (Latin):
expͥmitur. destructis gͦ ciuitatib cunctis
uiros ac mulieres ac paruulos parit̃ p̃dicat
interfectos. ium̃ta autem ⁊ spolia urbiũ
direpta. ut indicet nobis. munitione diabo¬
li superata. quicquid rebelle atq lasciuũ
incarne nr̃a senserimus. simul cũ paruulis
cogitationib telo dei conterendum. Quicqͥd
autẽ ad seruitium dei insimplicitate puri
sensus siue inornatu uerborum inuenire poꝰ¬
sumꝰ uirtutũ usui reseruandũ. Terrã quã pos¬
sedimus intẽpore illo. ab aroer quȩ est super
ripã torrentis arnon. usq ad mediam partẽ
ubro numerorum explicata sunt. Sed quia
hic hoc ẽ ĩ deutero nomio recapitulata sunt.
quid mystice significent ostendemꝰ. Sunt
multi in eccła quiparuuli esse despiciunt.
etiam in humilitatis locoĩmanes apud se eẽ
inimime desistunt: hosplerũq uideas ho¬
norib ex tolli. uoluptatib per flui rerum
multiplicitate dilatari. hisepe nichil p̃ci¬

Expanded text:
exprimitur. Destructis ergo civitatibus cunctis, exprimitur. Destructis ergo civitatibus cunctis, viros ac mulieres et parvulos pariter describit interfectos. Jumenta autem et spolia urbium direpta indicant nobis, munitione diaboli superata, quidquid rebelle ac lascivum in carne nostra sentimus, simul cum parvulis cogitationibus, zelo Dei conterendum; quidquid autem ad servitium Dei in simplicitate puri sensus sive inornata verborum invenire possumus virtutum, sui reservandum. « Terramque possedimus in tempore illo ab Aroer, quae est super ripam torrentis Arnon, usque ad mediam partem libro Numerorum explicata sunt. Sed quia hic, hoc est in Deuteronomio, recapitulata sunt, quid mystice significent ostendemus. Sunt multi in Ecclesia qui parvuli esse despiciunt, etiam humilitatis immunes apud se esse minime desistunt. Hos plerumque videas honoribus extolli, voluptatibus perfrui, rerum multiplicitate dilatari. Hi saepe nihil praeci
Abbreviated transcription (Latin):
israheliticã uirtutẽ eridere ⁊ resecare turpia
& pia que p.q: in animo reedificare. atq ho¬
nesta ac religiosa plantare. De regno seon ñ
est scriptum. ut nullus uinus relinquatur.
ne deregno moab. forte enim ex illis opus ha¬
bemus aliquos. ⁊ ñ nullis eorum prouite
buissemis ex hoc mundo ȩxise. De basan tam̃.
hoc est de turpitudine. nullo penitus indige¬
mus. Nichil ea relinquam᷑. excidenda om̃a:¬
omĩa subuertenda sunt opera turpitudinis
Innullo enimpot̃ onestũ esse. quod turpe ẽ.
Q uod autẽ subiungitur. non fuit oppidum
quod nos effugeret. sexaginta urbes. et cetera.
enim numerus sicut et senarius. perfectionẽ
cuius ubet rei significat. Et bene sexaginta
urbes uastatas esse refert in regno og regis
basan. hoc est diaboli turpitudinis amatoris.
fugiendam esse significat. argob quoq ma¬
ledicta sublimitas interpretatur. perquam
terrena suꝑbia que infilus irȩ dominatur

Expanded text:
Israeliticam virtutem excidere et resecare turpia, Israeliticam virtutem excidere et resecare turpia, et pia quaeque in animo reaedificare atque honesta ac religiosa plantare. De regno Sehon non est scriptum ut nullus vivus relinquatur, nec de regno Moab. Forte enim ex illis opus habemus aliquibus, et nonnullis eorum pro vitabuissemus de hoc mundo exisse. De Basan enim, hoc est, de turpitudine, nullo penitus indigemus; nihil ex eo relinquamus, excidenda omnia, subvertenda sunt opera fortitudinis, in nullo enim potest honestum esse quod turpe est. Quod autem subjungitur: « Non fuit autem oppidum quod nos effugeret, sexaginta urbes vastantes, oenim numerus, sicut et senarius, perfectionem cujuslibet regis significat. Et bene sexaginta urbes vastatas esse refert in regno Og regis Basan, hoc est, diaboli turpitudinis amatore, faciendam esse significat. Argob quoque maledicta sublimitas interpretatur, per quam terrena superbia, quae in filiis irae dominatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tinuerunt filii isrł ciuitates amorreorũ. ascen¬
derunt etiã uiã quȩ ducit inbasan. ubierat
og rex basan. Sed ad hunc neq legatos mutere
dignantur. neq petere abeo ut per cerrã eius
tñseant. sed continuo confligunt cũ eo. ⁊ supe¬
rant tam ipsum quam populum suũ. Uidea¬
mus gͦ. que ẽ basan. Basan int̃pretat᷑ tur¬
pitudo. Merito ergo nec legati mittunt᷑ ad
istamgentẽ. nec transitus perterram eius posci¬
tur. Nullus enim nobis transitꝰ debce esse nuilꝰ
accessus ad turpitudinem. sed abinitio statim
expugnanda. & omĩmodis cauenda est : og au¬
tem quirex dr̃ esse basan. interclusio int̃preta¬
tur: potest hic siguram habere omĩũ carnali¬
ũ & materalium rerũ. quarũ amore & ddesi¬
derio detenta anima. excluditur et separat᷑
adeo. Aouersus hos ergo ita p̃cipitur belum
gerendũ. ut non relinquatur ex eouiuens.
t ullum enĩ afiliis isrł oportet reliqui in reg¬
no curpitudinis ⁊decoris uiuentẽ. sedd decet

Expanded text:
tinuerunt filii Israel civitates Amorrhaeorum, ascenderunt etiam viam quae ducit in Basan, ubi erat Og rex Basan. Sed ad hunc neque legatos mittere dignantur, neque petere ab eo ut per terram ejus transeant, sed continuo confligunt cum eo, et superant tam ipsum quam populum ejus. Videamus ergo quae est Basan. Basan interpretatur turpitudo. Merito ergo legati mittuntur ad istam gentem, nec transitus per terram ejus poscitur. Nullus enim nobis transitus debet esse, nullus accessus ad turpitudinem, sed ab initio statim expugnanda et omnimodis cavenda est. Og autem, qui rex dicitur Basan, interclusio interpretatur. Potest hic figuram habere omnium carnalium et materialium rerum, quarum amore et desiderio detenta anima excluditur et separatur a Deo. Adversus hos ergo ita praecipitur bellum gerendum, ut non relinquatur ex eo vivens. Nullum enim a filiis Israel oportet relinqui in turpitudinis regno, et Deo viventem; sed decet
Abbreviated transcription (Latin):
indie septima quia collectaẽ dnĩ dei tui.
non facias opus. Septenarius ergo nume¬
rus propt̃ sabbatũ significat futiuã
reqͥem. ubi iam nec tempꝰ. nec lociis. nec ra¬
tio est operandi. sed in laudib et contẽpla¬
tione conditoris dignis quibq perpetuali¬

Expanded text:
in die septima, quia collecta est Domini Dei tui, in die septima, quia collecta est Domini Dei tui, non facies opus. » Septenarius ergo numerus propter sabbatum significat futuram requiem, ubi jam nec tempus, nec locus, nec ratio est operandi, sed in laudibus et contemplatione conditoris, dignis quibusque perpetuali
Abbreviated transcription (Latin):
gregationes que extra eccłam ft̃. hoc est
iudeoꝵ. hereticorum. atq gentiliũ. omĩmͦ
de testandȩ st̃. Uespere ergo. hoc ẽ in no¬
uissima etatũ scłi. quando uerꝰ sol inpas¬
sione occubuit. & quando egyptiaca cap¬
tiuitas per redemptorẽ nr̃m destructa est
pascha legitimũ et deo gratissimũ factũ
est. eiꝰq sanctionẽ om̃s fideles tempore p̃¬
sentis uite fidelit̾ debent obseruare. qr
Et ideo debemus non inferm̃to ueteri.
neq inferm̃to malitie et nequitie. sed
in arimis sinceritatis et ueritatis. Illud
tempore mortalitatis nr̃e condigne cele¬
brare. Quod aut̃ dicit mane consurgens
uade in tabernacula tua. demonstrat no¬
bis. Post peractum diuinũ seruitiũ in
labore presentis uite. mane resurrectio¬
nis fut᷑ẽ in et̾na tabernacła nobis migran¬
dũ eẽ. et ibi quiescendũ ab omĩ opere.h
solũ mͦ letandũ est de ꝑcepta retributione.
Unde sequitur. Sex dieb comedes arima. et

Expanded text:
gregationes, quae extra Ecclesiam sunt, hoc est gregationes, quae extra Ecclesiam sunt, hoc est Judaeorum, haereticorum, atque gentilium, omni modo detestandae sunt. Vespere ergo, hoc est in novissima aetate saeculi, quando verus Sol in passione occubuit, et quando Aegyptiaca captivitas per Redemptorem nostrum destructa est, pascha legitimum et Deo gratissimum factum esse, ejusque sanctionem omnes fideles tempore praesentis vitae fideliter debent observare: « quia » Et ideo debemus non in fermento veteri neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis illud tempore mortalitatis nostrae condigne celebrare. Quod autem dicit, « mane consurgens vades in tabernacula tua, » demonstrat post peractum divinum servitium, in labore praesentis vitae, mane resurrectionis futurae, in tabernacula aeterna nobis migrandum esse, et ibi quiescendum esse ab omni opere solummodo, ubi laetandum est de percepta retributione. Unde sequitur: « Sex diebus comedes azyma, et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: Et ñ remanebit de carnib eiꝰ qͦd immo¬
st̃ sollicitudine discutienda. quatinꝰ priꝰ
quã dies resurrectionis appareat. in hac
Sed quia ualde ẽ difficile. ut oẽ agni eloqui¬
um possit intelligi. et om̃e eiꝰ misteriũ pe¬
ne trari. recte in exodo dr̃. Sed siquid aut̃¬
remanserit. igni conburetis. quod exag¬
no reman& igni conburimꝰ. quando hoc
ligere et penetrare ñ possumꝰ. potestati
sp̃s scĩ humilit̾ reseruamus. ut ñ super¬
be quis audeat uel contẽpnere uł denun¬
cũ spui scõ reseruat. Non poteris immola¬
re phase inqualibet urbium tuaꝵ quas
dñs deus tuus daturus ẽ tibi. sed inloco
quẽ elegerit dñs ds̃ tuus ut habitet nom̃
betur. et in uno loco immolari phase si¬
milit̾ precipitur. hocẽ in una eccła eatho.¬
lica. Extra illam aut̃. nemo rite pascha fa¬
cere pot̃. Et ideo uetat legis lator inqua¬
libet urbium pascha agere. quia om̃s con¬

Expanded text:
est? « Et non remanebit de carnibus ejus, quod immoest? « Et non remanebit de carnibus ejus, quod immosunt sollicitudine discutienda, quatenus prius quam dies resurrectionis appareat, in hac Sed quia valde est difficile, ut omne agni eloquium possit intelligi, et omne ejus mysterium penetrari, recte in Exodo legitur: « Sed si quid remanserit, igni comburetis . Quod ex agno remanet, igni comburimus, quando hoc,elligere et penetrare non possumus, potestati sancti Spiritus humiliter reservamus: ut non superbe quis audeat vel contemnere vel denundie primo mane. Non poteris immolare Phase in qualibet urbium tuarum, quas Dominus Deus tuus daturus est tibi; sed in loco, quem elegerit Dominus Deus tuus, ut habitet nomen betur, et in uno loco immolari phase similiter praecipitur, hoc est, in una Ecclesia catholica. Extra illam autem nemo recte pascha facere potest. Et ideo vetat legislator in qualibet urbium pascha facere, quia omnes con
Abbreviated transcription (Latin):
immolanda: Non apparebit ferm̃tũ mnoĩ¬
b terminis tuis septem dieb. ut memineriᷤ¬
diei egressionis tue de egypto. hoc et anobis
modis omĩb si fieri potest elaborandũ ẽ. ut
exeuntib ascłi huiꝰ in lecebris. non ambule¬
mꝰ inferm̃to ueteris malitie ac nequitie. sed
inatimis sinceritatis et ueritatis. Quod ẽ
noui hominis conuersatio. relicto pristino
poĩe cũ uitus suis. Et illi quidemr. septẽ die¬
b arima comedebant: nos uero si simpliciter
et pure uersemur inhis septẽ dieb qͥb mun¬
dus iste per agitur. qui semꝑ in suo ordine
reuoluunt᷑. et cotidie nobis agnus occidit᷑.
et pascha cotidie celebratur. si ferm̃tũ mali¬
tie et nequitie ñ habemꝰ. si in nouati nichil
exueteris corruptionis malitia delectem᷑.
Nam quidẽ aliud ferm̃tum. nisi corrũptio
nature. quod ⁊ ipsum prius anat᷑ali dulce¬
dine recedens. ad ulterino angore corruptũ

Expanded text:
immolanda? « Non apparebit termentum in omnimmolanda? « Non apparebit termentum in omnibus terminis tuis, septem diebus. » Hoc eilios Israel de Aegypto, hoc et a nobis modis omnibus, si fieri potest, elaborandum est, ut euntes a saeculi hujus illecebris, non ambulemus in fermento veteris malitiae ac nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis. Quod est in novi hominis conversatione relicto pristino homine cum vitiis suis; et illi quidem septem diebus azyma comedebant, nos vero simpliciter et pure versemur in his septem diebus, quibus mundus iste peragitur, qui semper in suo ordine revolvuntur, et quotidie nobis agnus occiditur, et Pascha quotidie celebratur, si fermentum malitiae et nequitiae non habeamus, si innovati nihil ex veteris corruptionis mNam quid est aliud fermentum nisi corruptio naturae, quod et ipsum prius a naturali dulcedine recedens, adulterino rancore corruptum
Abbreviated transcription (Latin):
iubentur. ut redemptionẽ eorũ de egypto.
festiuitate congrua celebrent. Sic et nos ꝑ
hoc exemplum instrum᷑. ut qui ꝑ grãm
dei despiritali egypto liberati sumꝰ. nouũ
hominẽ induti. deinceps in nouitate uitȩ
ambulemꝰ. Consecrantes dõ pͥmitias bono¬
rũ operũ. acreligiose uite gratũ munuᷤ
illi sẽꝑ exhibentes. simusq semꝑ memoreᷤ
unde appellata sit illa solempuitas phase.
quod nos transitum possumꝰ uocare. scilicet
ut depeiorib ad meliora ꝑ gentes. tenebro¬
sam egyptũ derelinquamꝰ.⁊ ad terrã rep¬
missionis felicit̾̃ peruenire contendamuis
Quid sibi hoc uult quod ad didit boues. cum
dis uł ex capris. quod mistice accipit᷑ ꝓpra a.
Non entm ait ex ouib aut capris licet ꝓprie
non possit un telligi. oues et capras. Sed ne forte
eẽt. aut excapris. Dictum ẽ autẽ ex ouib et
capris. Quid ergo hic sibi uolunt boues: an
ꝓpt̃ alia sacrificia. que ipsis dieb arimoꝵ st̃

Expanded text:
jubentur, ut redemptionem eorum de Aegypto jubentur, ut redemptionem eorum de Aegypto festivitate congrua celebrent: sic et nos per hoc exemplum instruimur, ut qui per gratiam Dei de spiritali Aegypto liberati sumus, novum hominem induti, deinceps in novitate vitae ambulemus, consecrantes Deo primitias bonorum operum, ac religiosae vitae gratum munus illi semper exhibentes, simusque semper memores, unde appellata sit illa solemnitas phase, quod nos transitum possumus vocare; scilicet ut de pejoribus ad meliora pergentes, tenebrosam Aegyptum derelinquamus, et ad terram repromissionis feliciter pervenire contendamus. Quod sibi hoc vult quod addidit, boves, cum dis vel capris? Quod mystice accipitur propterNon enim ait ex ovibus aut capris, licet proprie non possint intelligi oves ex capris, sed ne forte esset, aut ex capris. Dictum est autem « ex ovibus et capris. » Quid ergo hic sibi volunt, boves? An propter alia sacrificia, quae ipsis diebus azymorum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ruat. nec per iutuperationẽ percussa conta¬
bescat. Nam et si thimotheo dĩ. precipe hec &
doce. nemo adolescentiam tuam ꝯtempnaͤ:
Sciendũ est. quia ei ad olescentia  man¬
nis iam ñ inmorib fuit. quãuis in sacro
eloquio ñ nuiquã adolescentia uiuentꝰ
uocatur. Unde scriptum ẽ. Letare iue nis.
rũ frugum. et uer̾ni pͥmũ temporis. ut fa¬
cias phase dño do tuo. qm̃ in isto mense e¬
duxit te dñs deus tuus de egypto nocte.
immolabisq phase dno do tuo de ouib
⁊ debub in loco quẽ elegerit añs deustu¬
us. ut habita nom̃ eius ibi. Mense̾ noua¬
rum frugum appellat pͥmũ mñsem: ebreo¬
rĩqui apud eos appellatur nisan. Apud gre¬
cos uero fanthicos. & apud latinos aprilis.
deo autẽ mensis nouarũ frugũ dr̃. quia in
eo manipuli spicarũ. hoc ẽ primitie mes¬
sis. amessore per saceraotem dño offerebantur.¬
deo quoq facere phase hoc est pascha adnõ

Expanded text:
ruat, nec per vituperationem percussa contaruat, nec per vituperationem percussa contabescat. Nam etsi Timotheo dicitur: Praecipe haec et doce, nemo adelescentiam tuam contemnat , sciendum est quia ei adolescentia in annis non in moribus fuit. Quamvis in sacro eloquio nonnunquam adolescentia juventus vocrum frugum et verni primum temporis, ut facias Phase Domino Deo tuo, quoniam in isto mense eduxit te Dominus Deus tuus de Aegypto nocte. Immolabisque Phase Domino Deo tuo de ovibus et de bobus, in loco quem elegerit Dominus Deus tuus, ut habitet nomerum frugum appellat primum mensem Hebraeorum, qui apud eos appellatur Nisan, apud Graecos ξαντικὸς, et apud Latinos Aprilis. Ideo autem mensis novarum frugum dicitur, quia in eo manipuli spicarum, hoc est, primitiae mensis, a messore per sacerdotem Domino offerebanturdeo quoque facere phase, hoc est, pascha a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
uomer lingue nr̃e proscindere ñ audeat
terram cordis alieni. Quo usq enim infir¬
debemꝰ. ne dum tenera bona citius osten¬
dimus. amittamꝰ. Q uia ⁊ arbusta plan¬
tata si prius interra radicata non fuerint
manu tacta citius arescunt. At si semel
radicẽ fixerint. manus tangit. ⁊ tam̃ nu
chil officit. Uenti impellunt. nec tam̃ in¬
pellentes ledunt. Et constructi parietes
si inpellant᷑ eruunt᷑. nisi asuo pͥus fuerin
humore siccati. Mens itaq quousq¬
ab humore prauitatis sue perfecte ñ fue¬
rit exsiccata. aliene lingue manu tangi ñ
deb&. ne płius quã plene percipiat perdate
soliditatem suam. ne inpulsa ruat. ne ue¬
lud arbustũ sine radicib dũ plusquã tole¬
rare ualet concutitur flatib arescat.dd
exemplũ ergo ñ ft̃ ostendenda. nisi que fir¬
ma ft̾. Prius & enim conualescere debet¬
mens. atq adutilitatẽ ꝑximorum post modũ
demonstrari. cũ iam nec ꝑ laudem eleuata coe¬

Expanded text:
vomer linguae nostrae proscindere non audeat vomer linguae nostrae proscindere non audeat terram cordis alieni. Quoadusque etenim infirdebemus, ne dum tenera bona citius ostendimus, amittamus, quia et arbusta plantata si prius in terra radicata non fuerint, manu tacta citius arescunt; at si semel radicem fixerint, manus tangit, et tamen nil officit; venti impellunt, nec tamen impellentes laedunt. Et constructi parietes si impellantur, eruuntur, nisi a suo prius fuerint humore siccati. Mens itaque quousqab humore pravitatis suae perfecte non fuerit exsiccata, alienae linguae manu tangi non debet, ne priusquam plene percipiat, perdat soliditatem suam, ne impulsa ruat, ne velut arbustum sine radicibus, dum plusquam tolerare valet concutitur flatibus, arescat. Ad exemplum ergo non sunt ostendenda nisi quae firma sunt. Prius etenim convalescere debetmens, atque ad utilitatem proximorum postmodum demonstrari, cum jam nec per laudem elevata cor