comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
resuscitatum. si nr̃m seminatur animale. surgoe
sp̃itale:. Constat itaq neq ullomͦ dubitandỹ
ẽ corpus xp̃i quod licet corruptionẽ putredi¬
nis in sepulchro ñ uiderit. unde scriptum ẽ.
nec dabis scm̃ tuum uidere corruptionem.
clauis tam̃ & lancea ꝑrumpi potuit. nunc
om̃ino in incorruptione consistere: & quod
in contumelia passionis mortisq seminatũ
ẽ. nunc c̃e ingła uitȩ eternȩ. & quod ex infir-¬
mitate potuit crucifigi. nunc in uirtute regna¬
re. Et quod erat corpus animale qm̃ ex adã
sumptum ẽ. nunc ẽc sp̃itale. qm̃ sp̃idui iam in¬
Si ẽ inquit corpus animale. ẽ & sp̃itale. sic̃ scͥp¬
tum c̃. Factus ẽ primus homo in animam ui-¬
uendem: uel in animam uiuam. Recolis cerde
quẽadmodũ scͥptum sit. & insufflauit ds̃ in
faciem cius flatum uitȩ: & factus ẽ homo in
animã uiuam. Dictum ẽ autem etiã de aĩalibꝰ.
ꝓducat terra animã uiuam. Intelligitur ergo

Expanded text:
resuscitatum, si nostrum seminatur animale, surget resuscitatum, si nostrum seminatur animale, surget spiritale? Constat itaque neque ullo modo dubitandum est corpus Christi, quod, licet corruptionem putredinis in sepulcro non uiderit, unde scriptum est: Nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem, clauis tamen et lancea perrumpi potuit, nunc omnino in incorruptione consistere et, quod in contumelia passionis mortisque seminatum est, nunc esse in gloria uitae aeternae et, quod ex infirmitate potuit crucifigi, nunc in uirtute regnare et, quod erat corpus animale, quoniam ex Adam sumptum est, nunc esse spiritale, quoniam spiritui iam inSi est, inquit, corpus animale, est et spiritale; sic et scriptum est: Factus est primus Adam in animam uiuentem\' uel \'in animam uiuam\'. recolis certe, quem ad modum scriptum sit: Et insufflauit deus in faciem eius flatum uitae et factus est homo in animam uiuam. dictum est autem etiam de animalibus: Producat terra animam uiuam. intellegitur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tione: surget in incorruptione. Seminat᷑ in
contumelia: surget ingła. Seminatur in in¬
firmitate: surget inuirtute. Seminatur corpus
animale: surget corpus sp̃itale. In bis uerbis
apłi nunquã fas ÷ putare melius corpora nr̃a
resurrectura quam xp̃i. cum de illo sit ꝓposi¬
tum exemplum quod fideliter intendere. & ꝑ
eius grãm sperare debcamus. Ic perhoc nul¬
lomodo potuit corpus xp̃i cum corruptione
resurgere si nr̃m in incorruptione resurrectur̃
ꝓmittitur: nec potuit illud sine gła. si nr̃m
resurget ingła. Quȩ autẽ gła. ubi adhuc cor¬
ruptio: Nimis itaq absurdum ẽ ut creda¬
mus illud corpus & in infirmitate seminatũ
eẽ. id ÷ mortificatum. & in infirmitate resurre¬
xisse: cum corpus nr̃m seminetur in infirmita-¬
te resurgat in uirtute. & dicat idem apłs dexp̃o.
tute dĩ. Quis uero tam absurde sapiat ut cre-¬
dat illud corpus anmale seminatũ. animale

Expanded text:
tione, surget in incorruptione; seminatur in tione, surget in incorruptione; seminatur in contumelia, surget in gloria; seminatur in infirmitate, surget in uirtute; seminatur corpus animale, surget corpus spiritale. in his uerbis apostoli numquid fas est putare melius corpora nostra resurrectura quam Christi, cum de illo sit propositum exemplum, quod fideliter intendere et per eius gratiam sperare debeamus? ac per hoc nullo modo potuit corpus Christi CUDI corruptione resurgere, si nostrum in incorruptione resurrecturum promittitur, nec potuit illud sine gloria, si nostrum resurget in gloria: quae autem gloria, ubi adhuc corruptio? nimis itaque absurdum est, ut credamus illud corpus et in infirmitate seminatum esse, id est mortificatum et in infirmitate resurrexisse, cum corpus nostrum seminetur in infirmitate, resurgat in uirtute et dicat idem apostolus de tute dei. quis uero tam absurde sapiat, ut credat illud corpus animale seminatum, animale
Abbreviated transcription (Latin):
rare quod erat in hominis corpore. Iam uͦ qd̃
adiungit ad differentiam ꝑtinet resurgentium:
ꝓpter diuers as głas fidelium atq sc̃oꝵ. Non
om̃is inquit caro: eadem caro. Alia quide ho¬
minum. alia audem pecoꝵ. alia uolucrum.
alia piscium: & corpora cęlestia. & corpora t̾¬
restria. S alia ẽ cęlestium gła. & alia t̾restũ:
& alia gła solis. & alia gła lunc. & alia gła stel
larum. Stella enim astella differt ingła: sic
& resurrectio mortuorũ. In his omnib iste sersᷤ
ẽ. Si genera carnis cum sint cuncta mortalia
differunt tam̃ inter sȩ ꝓdiuersitatib animan¬
tium. & si corpora cum sint om̃ia uisibilia.
sublimib. cum sint cuncta cę̧lestia differunt
etiam ipsa claritatib luminũ. non ÷ mirum
quod in resurrectione mortuorũ distabit gła
meritorum. Hinc iam uenit ad illud quod cõ¬
muniter habet omnis caro quȩ ad uitam re¬
surgit ȩt̾nam & dicit̃. Seminadur in corrup¬

Expanded text:
rare, quod erat in hominis corpore. lam uero, quod rare, quod erat in hominis corpore. lam uero, quod adiungit, ad differentiam pertinet resurgentium propter diuersas glorias fidelium atque sanctorum. non omnis, inquit, caro eadem caro, alia quidem hominum alia autem caro pecorum alia uolucrum alia piscium. et corpora caelestia et corpora terrestria; sed alia est caelestium gloria et alia terrestrium. et alilarum; stella enim ab stella differt in gloria. sic et resurrectio mortuorum. in his omnibus iste sensus est: si genera carnis, cum sint cuncta mortalia, differunt tamen inter se pro diuersitatibus animantium et si corpora, cum sint omnia uisibilia, sublimibus, cum sint cuncta caelestia, differunt etiam ipsa claritatibus luminum, non mirum est, quod in resurrectione mortuorum distabit gloria meritorum. Hine iam uenit ad illud, quod communiter habet omnis caro, quae ad uitam resurgit aeternam, et dicit: Seminatur in corrup
Abbreviated transcription (Latin):
mortuorũ ꝑsuadere uellet eis qui dicebant
quia resurrectio mortuorũ non ẽ. xp̃i resurre¬
ctionc p̃missa in exemplum inter cetera q̃
ibi disseruit intulit sͥ questionẽ: atq ait. S
dicet aliquis. Quomͦ resurgent mortui: Qo
autẽ corpore uemient. id ÷ quali corꝑe: Dem̃
adhibens documenta seminũ. stulde inquit
tu quod seminas ñ unuificatur. nisi prius¬
moriatur. & quod seminas ñ corpus quod
futurum ẽ seminas. s nudum gͣnum fere
tnitici: aut alicuiꝰ cȩceroꝵ. Us̃ audem illi dat
corpus quomͦ uoluerit. & unicuiq seminỹ
ꝓpͥum corpus. Scđm hoc ergo dixerat. non
corpus quod futurũ ÷ seminas. neq enim ñ
triticum erit ex tritico. s quia nemo seminat
herbam uel stipulam. & multiplicia in pale¬
a tegumenta granorũ. cum quib tam̃ semi¬
na exurgunt. ideo ait s nudum granũ. hinc
uolens ostendere quia si ds̃ potest addere quod
ñerat in nudo semine. multomagis podest repa¬

Expanded text:
mortuorum persuadere uellet eis, qui dicebant, mortuorum persuadere uellet eis, qui dicebant, quia resurrectio mortuorum non est, Christi resurrectione praemissa in exemplum inter cetera, quae ibi disseruit, intulit sibi quaestionem atque ait: Sed dicet aliquis: \'Quo modo resurgent mortui? quo autem corpore uenient?\' id est quali corpore. deinde adhibens documenta seminum: Stulte, inquit, tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur, et quod seminas, non corpus, quod futurum est, seminas sed nuaut alicuius ceterorum; deus autem illi dat corpus, quo modo uoluerit, et uni cuique seminum proprium corpus. secundum hoc ergo dixerat: Non corpus, quod futurum est, seminas. neque enim non triticum erit ex tritico; sed, quia nemo seminat herbam uel stipulam et multiplicia in palea tegimenta granorum, cum quibus tamen semina exsurgunt, ideo ait: Sed nudum granum hinc uolens ostendere, quia, si deus potest addere, quod non erat in nudo semine, multo magis potest repa
Abbreviated transcription (Latin):
uitur quidem questio etiam isto modo quẽ
tu cõmemorasti. ut carnis & sanguinis noĩe
oꝑa carnis & sangumis intelligant᷑: uecrũ qr
non de oꝑib sed de modo resurrectionis io¬
quebatur apłs. & eam questionẽ disputando
uersabat. melius eo loco intelligit᷑ caro & san¬
guis ꝓcorruptione carnis & sanguinis posita.
Si enim nom̃ carnis significat oꝑationem: cur
non significat etiam corruptionẽ: Sic̃ dictũ
c̃. omnis caro fenum: nam & hic corruptibili¬
tas significata ẽ. Sequitur enĩ & oĩs honor
carnis ut fios fęni: fęnum aruit. flos decidit
Nunquid nam hoc etiam illi carni compecit de
qua dictum ẽ. palpate & udete quia spiritus
carnem & ossa non habet sicut me uidetis
habere: Nam quomͦ arescat aut decidat cũ
scͥptum sit quod xp̃c resurgens ex mortuis
iam ñ moriatur. & mors ei ultra ñ dominet᷑.
Pinde ipsam apłicam sententiam desuꝑ inspi¬
ce. totamq considera. Cum resurrectionem

Expanded text:
vitur quidem quaestio etiam isto modo quem vitur quidem quaestio etiam isto modo quem tu commemorasti, ut carnis et sanguinis nomine opera carnis et sanguinis intelligantur: verum, quia non de operibus, sed de modo resurrectionis loquebatur Apostolus, et eam quaestionem disputando versabat, melius eo loco intelligitur caro et sanguis pro corruptione carnis et sanguinis posita. Si enim nomen carnis significat operationem, cur non significet etiam corruptionem, sicut dictum est, Omnis caro fenum? Nam et hic ipsa corruptibilitas significata est: sequitur enim, et omnis honor carnis ut flos feni; fenum aruit, flos decidit . Numquidnam hoc etiam illi carni competit, de qua dictum est: Palpate et videte, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me videtis habere? Nam quomodo arescat aut decidat, cum scriptum sit, quod Christus surgens a mortuis iam non moriatur et mors ei ultra non dominetur? Proinde ipsam apostolicam sententiam desuper inspice totamque considera. cum resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
corrumpi. qui fȩcit ignẽ ñ posse corrũpere:
Nam si illud ñ de carnis. s de ignis mutatioẽ
indelligit᷑: muldo ẽ mirabilius. Simul enm
& hominũ corpora ñ urebat ne poss et nocere:
& ligna fornacis urebat. ut posset ardere. S
qui etiam ista ñ credunt. nimiũ de diuina
potestate diffidunt: nec cũ eis uł ad eos nc̃
sermo nob̃ ẽ. Qͥ autem ista credunt. ex his c̃
illa utcunq coniciant. quȩ fideliter credunt.
Ualet gͥ diuina potentia de ista uisibili atq
tractabili natura corporum quibꝰdam ma¬
nentib auferre quas uoluerit qualitates. ac
ꝑhoc etiam ualet menbra mortalia forme
limamentis manentib corruptione uͦ mor¬
talitatis emortua sͥ tali ugore firmare. ut ab
sit labes. adsit effigies. ad sit motio. absit fati¬
gatio. ad sit uescendi potestas. absit esuriendi
necessitas. Quod ergo legitur apud apłm ca¬
ro & sanguis regnum dĩ non possidebunt. sol¬

Expanded text:
corrumpi, qui fecit ignem non posse corrumpere? corrumpi, qui fecit ignem non posse corrumpere? nam si illud non de carnis sed de ignis mutatione intellegitur, multo est mirabilius; simul enim et hominum corpora non urebat, ne posset nocere, et ligna fornacis urebat. ut posset ardere. sed qui etiam ista non credunt, nimium de diuina potestate diffidunt nec cum eis uel ad eos nunc sermo nobis est; qui autem ista credunt, ex his etiam illa utcumque coniciant, quae fideliter quaerunt. ualet igitur diuina potentia de ista uisibili atque tractabili natura corporum quibusdam manentibus auferre, quas uoluerit, qualitates ac per hoc ualet etiam membra mortalia formae liniamentis manentibus corruptione uero mortalitatis emortua stabili usit labes, adsit effigies; adsit motio, absit fatigatio; adsit vescendi potestas, absit esuriendi necessitas. CAPUT II. 5. Quod ergo legitur apud Apostolum, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt , sol
Abbreviated transcription (Latin):
sanitatẽ castitatẽq corrũpat. Ex consuetudine
rerum exꝑtarum in exꝑta opera diuina infir¬
mitas metitur humana: & acutule se garrire
arbitratur cum dicit. Si caro ẽ. & sanguis ẽ. Si
sanguis. & cęderi humores. Si cȩteri humores:
ergo & corruptio. Eo modo diceret. Si fiãma
ẽ. & ardet. Oi ardet: & urit. Si urit. ergo uiroꝵ
trium in fornacẽ ignis ab impio rege missorũ
corpora incendit. Si audem hoc in trib uiris
miraculum factum eẽ ñ dubitat. quisquis de
diuinis operib recte sapit. cur ñ creditur qui
fecit ila corpora ñ posse igne corrumpi. fȩcis¬
se illud corpus nec igne nec fame. nec mor¬
bo. nec semo. nec ulla uialia qua solet huma¬
na corpora labefactare corruptio: Quid si qͥs¬
quã dicit ñ carni trium illorũ uirorum ad¬
ditam contra ignẽ incorruptionẽ. s ipsi ig¬
ni detractam corrumpendi facultatẽ: quicd
ueremur ne carnem facere quiuerit ñ posse

Expanded text:
sanitatem castitatemque corrumpat. Ex consuetudine sanitatem castitatemque corrumpat. Ex consuetudine rerum expertarum inexperta opera diuina infirmitas metitur humana et acutule se garrire arbitratur. cum dicit: Si caro est, et sanguis est; si sanguis, et ceteri humores: si ceteri humores, ergo et corruptio. eo modo diceret: Si flamma est, et ardet; si ardet, et urit; si urit, ergo et uirorum trium in fornacem ignis ab impio rege missorum corpora incendit. si autem hoc in tribus uiris miraculum factum esse non dubitat, quisquis de diuinis operibus recte sapit, cur non credatur, qui fecit illa corpora non posse igne corrumpi, fecisse illud corpus nec igne nec fame nec morbo nec senio nec ulla ui alia, qua solet humana corpora labefactare corruptio? quod si quisquam dicit non carni trium illorum uirorum additam contra ignem incorruptionem, sed ipsi igni detractam corrumpendi facultatem, quid ueremur, ne carnem facere nequiuerit non posse
Abbreviated transcription (Latin):
bant ñ corpus s sp̃m ẽẽ putantib. Uidede ma¬
nus meas & pedes. palpate & uidete. qr sp̃c¬
Sicut eorũ cum ẽẽt in terra contrectatus ẽ manibꝰ:
sic eorũ ẽ cum iret incęlum deductus aspectibꝰ
Ibi uox angelica sonuit. sic ueniet quẽadmodr̃
uidistis eum euntem in cęlum. Fides ad sit. &
nulla questio remanebit. nisi forte de sanguine
requirendum ẽ. quia cum dixisset palpate &
udete quia sp̃c carnẽ & ossa ñ habet. ñ addidit
sanguinẽ. Non ergo & nos addamꝰ inquuere
quod ille non addidit dicere: & de compendio
si placet finita sit questio. Fortassis enĩ accepta
occasione sanguinis urgebit nos molestior ꝑ¬
scrutator & dicet. Si sanguis. cur ñ & pituita :
Cur ñ & fel flauum. & fel nigrum. quib qͣtuor
humorib naturam carms temperari ediã me-¬
dicinȩ disciplina destatur. S: quodlibet qͥsq
addat. corruptionẽ addere caueat: ne suç fidĩ

Expanded text:
bant non corpus, sed spiritum esse putantibus: uidete mabant non corpus, sed spiritum esse putantibus: uidete manus meas et pedes; palpate et uidete quia spsicut eorum cum esset in terra contrectatus est manibus, sic eorum est cum iret in coelum deductus aspectibus; ibi vox angelica sonuit: Sic veniet quemadmodum videtis euntem in coelum. Fides adsit, e nulla quaestio remanebit, nisrequirendum est, quia cum dixisset, Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, non addidit, sanguinem. Non ergo et nos addamus inquirere quod ille non addidit dicere: et de cosi placet, finita sit quaestio; fortassis enim accepta occasione sanguinis urgebit nos molestior perscrutator et dicet: Si sanguis, cur non et pituita, cur non et fel flauum et fel nigrum, quibus quattuor humoribus naturam carnis temperari etiam medicinae disciplina testatur? sed quodlibet quisque addat, corruptionem addere caueat, ne suae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
iuuante potucro: quȩ preter epłam in alia
cartula a me querenda misisti. Queris utrỹ
nunc corpus dñi ossa & sanguinẽ habeat.
aut reliqua carnis limamenta. Quid si
utrum etiam uestimenta. ñne adderetuR
questio: Qua causa nisi quia ea que in usy
uitȩ huiꝰ nr̃ȩ corruptibilia nouimus sine
corruptione cogitare uix possumus: cũ diui¬
noꝵ miraculoꝵ quedam documenta iã da¬
ta sint. ex quib liccat comectare maiora:
Nam si uestis isrłitarum ꝑ tot annos in heremo
sine tritura ẽẽ potuit. si morticina pellis cal-¬
ciamentoꝵ tamdiu sine laboze durauit. pot̃¬
ubiq ds̃ quorũlibet corporũ ꝑ quantum uo¬
luerit tempus incorruptã ꝓtendere qͣlitatem.
Ego ꝓinde dñi corpus ita in cęlo eẽ credo ut e¬
rat interra: quando ascendit incȩlum. Dix̾at
autem discipulis ut in eugłio legimus de suia
resurrectione dubitantib. & illud quod uide¬

Expanded text:
adiuuante potuero, quae praeter epistulam in alia adiuuante potuero, quae praeter epistulam in alia chartula a me quaerenda misisti. Quaeris, utrum nunc corpus domini ossa et sanguinem habeat aut reliqua carnis liniamenta. quid, si adderes, utrum etiam uestimeuta, nonne augeretur quaestio? qua causa. nisi quia ea, quae in usu uitae huius nostrae corruptibilia nouimus. sine corruptione cogitare uix possumus, cum diuinorum miraculorum quaedam documenta iam data sint, ex quibus liceat coniectare maiora? nam si uestis Israhelitarum per tot annos in heremo sine tritura esse potuit, si morticina pellis calciamentorum tam diu sine labutique deus quorumlibet corporum per quantum uoluerit tempus incorruptam protendere qualitatem. ego proinde domini corpus ita in caelo esse credo, ut erat, quando ascendit in caelum. dixerat autem discipulis suis, ut in euangelio legimus, de sua resurrectione dubitantibus et illud quod uide
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo frĩ consentio. augͦ:
Quantũ ad oculos atcinet cor¬
porales quosdam uidemꝰ nec
nouimus quoꝵ a nob̃ uita stu¬
diaq nesciuntur. Quos dã nouimus nec in¬
demus. quor nob̾ caritas &e affectus innotuit.
in quib & te adnumeramꝰ: & ideo te magis ui¬
dere desidamus. ut in his sis quos & uidemus
& nouimus. Nam illi qui ignoti nr̃is oculis
ingerundur. non solum desiderabiles ñ sunt. s
uix tolerabiles sunt. nsi aliquib signis pul¬
chritudo in his hominis intcrioris apparcat.
Quoꝵ autem sicut tuus nob̃ prius animus in¬
telligendo quã uidendo apparuit. iam qͥdẽ
nouimus cos. s ideo etiam indere desidamus:
ut ꝑ illud quod conspicitur oculis. multo io¬
cundius & familiarius eo quẽ iam nouimꝰ
amico inceriore ꝑfruamur. Uerum hoc de te
nob̾ ds̃ fortasse donauit quietiorib & tranqͥi¬
lioribus sicut optamus rebus humanis. ut
id honeste caritatis sit. potius quã moleste
necessitatis. Nunc ad ea respondeam. sic̃ dño

Expanded text:
ILECTISSIMO FRATRI CONSENTIO AUGUSTINUS. Quantum ad oculos adtinet corporales, quosdam uidemus nec nouimus, quorum a nobis uita studiaque nesciuntur; quosdam nouimus nec uidemus, quorum nobis cantu et affectus innotuit, in quibus et te adnumeramus; et ideo te magis uidere desideramus, ut in his sis, quos et uidemus et nouimus. nam illi. qui ignoti nostris oculis ingeruntur, non solum desiderabiles non sunt. sed uix tolerabiles sunt, nisi aliquibus signis pulchritudo in eis hominis interioris appareat. quorum autem sicut tuus nobis prius animus intellegendo quam uidendo corpus apparuit, iam quidem nouimus eos, sed ideo etiam uidere desideramus, ut per illud, quod conspicitur oculis, multo iucundius et familiarius eo, quem iam nouimus, amico interiore perfruamur. uerum et hoc de te nobis deus fortasse donabit quietioribus et tranquillioribus. sicut optamus, rebus humanis, ut id honestae caritatis sit potius quam molestae necessitatis. nunc ad ea respondeam, sicut domino
Abbreviated transcription (Latin):
secro si ẽ in te aliqua humanitas quã multi
predicant. hic appareat bonitas tua. si ñ ꝓpter
honores transitorios simulatur. ut contremis¬
cant in te uiscera miscđiȩ. & uelis aliq̃n rẽ
discuti instando nob̾cum orationib & oĩa
pacifice conferendo. ne misere plebes quȩ nr̃is
oꝑibus obsecuntur. premant nos obsequiis

Expanded text:
secro, si est in te aliqua humanitas, quam multi secro, si est in te aliqua humanitas, quam multi praedicant, hic appareat bonitas tua, si non propter honores transitorios simulatur, ut contremescant in te uiscera misericordiae et uelis aliquando rem discuti instando nobiscum orationibus et omnia pacifice conferendo, ne miserae plebes, quae nostris honoribus obsequuntur, premant nos obsequiis
Abbreviated transcription (Latin):
seruiendo liberaret. Honorant nos uñi. hono¬
rant uos nr̃i: ꝑ coronam nr̃am nos adiurant
ur̃i. ꝑ coronam ur̃am uos adiurant nr̃i. Om̃i¬
um uerba suscipimus: neminem offende uo¬
lumus. Quid nos solus xp̃c offendit. cuiꝰ m̃bͣ
laniamus: Et homines quidem causas suas
seculares apud nos finire cupiendes. quomͦ eis
necessarii fucrimus. sicut nos scõs. & dĩ scruos
appellant uos. ut negocia terit sue peragant.
Aliquando agimus & nos negocium salutis nr̃e.
& salutis ipsorum. non de auro non de argñto.
non de fundis. & pecorib pro quib reb coti¬
die summisso capite salutamur: ut dissensi¬
ones hominũ termincius. S de ipso capite
nr̃o tam turpis inder nos & ꝑniciosa dissen-¬
sio ẽ. quantũlibet capita sũmictant. qui nos
salutant. ut eos concordes in terra faciamꝰ
De cęlo usq ad crucem summissum ẽ cap̃ nr̃m:
in quo concordes non sumꝰ. Rogo te atq ob¬

Expanded text:
seruiendo liberaret; honorant nos uestri, honoseruiendo liberaret; honorant nos uestri, honorant uos nostri; per coronam nostram nos adiurant uestri, per coronam uestram uos adiurant nostri; omnium uerba suscipimus, neminem offendere uolumus; quid nos solus Christus offendit, cuius membra laniamus? et homines quidem causas suas saeculares apud nos finire cupientes, quo modo eis necessarii fuerimus, sic nos sanctos et dei seruos appellant, ut negotia terrae suae peragant: aliquando agamus et negotium salutis nostrae et salutis ipsorum. non de auro, non de argento, non de fundis et pecoribus, pro quibus rebus cotidie submisso capite salutamur, ut dissensiones hominum terminemus, sed de ipso capite nostro tam turpis inter nos et perniciosa dissensio est. quantum libet capita submittant, qui nos salutant, ut eos concordes in terra faciamus, de caelo usque ad crucem submissum est caput nostrum, in quo concordes non sumus. Rogo te atque ob
Abbreviated transcription (Latin):
locutione cogitare ut quod inter nos fu̾it
terminatum. postea per nos populus no¬
uerit. Aut si ꝑepłas agi placet ipse plebibꝰ
recitentur. ut aliquando non plebes. s plebs.
una dicatur. Prsus sicut uolueris. sic̃ iusse¬
hoc cum cum magna leticia cogniturũ. No¬
ui enim quantũ diligat pacem: & nulla ua-¬
ni fastus manitate iactetur. Rogo te quid
nob̾ ẽ cum ueterib dissensionib ut hucus¬
q uulnera illa durauerint quȩ ammositas
hominũ suꝑborum nr̃is metibris inflixit:
Quoꝵ uulnerum putrefactione etiã dolorem
ꝑdidimus. quo solet medicus implorari. Ui¬
des quanta & quã miserabili feditatȩ xͥane
domus familiȩq turbate sint. Mariti & uxo¬
res de suo lecto sibi consentiunt: & de xͥ altari
dissentiunt. ꝑillum sͥ iurant ut inder se pacẽ
habeant: & millo habere non possunt. Filii cỹ
parentib unam domũ habent suam: & domũ
dei ñ habent unam. Succedere in eorum here¬

Expanded text:
locutione cogitare, ut, quod inter nos fuerit locutione cogitare, ut, quod inter nos fuerit terminatum, postea per nos populus nouerit, aut, si per epistulas agi placet, ipsae plebibus recitentur, ut aliquando non plebes sed plebs una dicatur. prorsus sicut nolueris, sicut iussehoc eum cum magna laetitia cogniturum; noui enim. quantum diligat pacem et nulla uani fastus inanitate iactetur. Rogo te, quid nobis est cum ueteribus dissensionibus, ut huc usque uulnera illa durauerint, quae animositas hominum superborum nostris membris inflixit? quorum uulnerum putrefactione etiam dolorem perdidimus, quo solet medicus inplorari. uides, quanta et quam miserabili foeditate Christianae domus familiaeque turpatae sint. mariti et uxores de suo lecto sibi consentiunt et de Christi altari dissentiunt; per illum sibi iurant, ut inter se pacem habeant, et in illo habere non possunt; filii cum parentibus unam domum habent suam et domum dei non habent unam; succedere in eorum here
Abbreviated transcription (Latin):
iustus ẽ emendamur: ne nr̃m caput blande
s ꝑniciose adulationis unctio. hoc ÷ oleum
peccatoris impinguat. Quamquã etiã si fr̃
euodius aliquantum ꝓsuȩ communionis
defensione turbatior aliquid elatius animo
commotiore dixisset: etati hominis & neces¬
sitatis causȩ te oporteret ignoscere. Illud tñ
quod ꝓmittere dignatus es pedo memineris.
ut sedentibꝰ qͦs ipse delegeris dum modo u̾ba
nr̃a non inamter uentilentur. s stilo excipi¬
antur. ut & tranquillius & ordinadius disse¬
ramus. & siquid forte a nobis dictum de me¬
moria lapsum fuerit recitatione reuocetur. rẽ
tam magnam & ad salutẽ omniũ ꝑtinentẽ
cum concordia requiramꝰ. aut si placet nullo
medio interposito. prius nob̾cum siue per
epłas siue ꝑcollocutionẽ atq lectionem ubi
placuerit conferamus: ne forte intemꝑantes
ñnulli auditores malint quasi nr̃m expecta¬
re certamen. quam de nr̃a salute in nr̃a col-¬

Expanded text:
iustus est, emendamur, ne nostrum caput blandae iustus est, emendamur, ne nostrum caput blandae sed perniciosae adulationis unctio, hoc est oleum peccatoris inpinguet. quamquam etiam si frater Euodius aliquantum pro suae communionis defensione turbatior aliquid elatius animo commotiore dixisset, aetati hominis et necessitati causae te oporteret ignoscere. Illud tamen, quod promittere dignatus es, peto memineris, ut sedentibus, quos ipse delegeris, dummodo uerba nostra non inaniter uentilentur, sed stilo excipiantur, ut et tranquillius et ordinatius disseramus et, si quid forte a nobis dictum de memoria lapsum fuerit, recitatione reuocetur, rem tam magnam et ad salutem omnium pertinentem cum concordia requiramus, aut, si placet, nullo medio interposito prius nobiscum siue per epistulas siue per conlocutionem atque lectionem, ubi placuerit, conferamus, ne forte intemperantes nonnulli auditores malint quasi nostrum expectare certamen, quam de sua salute in nostra con
Abbreviated transcription (Latin):
impinguari caput. Ita enim dicit. E m̃dabit
me iustus in miscłia & arguet me: oleum aut̃
peccatoris ñ impinguet caput meũ. M auult
enim seuera miscdia iusti emendari: quam
lem aduladionis unctione laudari. Unde &ẽ
illud propheticum ẽ. Qui uos felices dicunt.
in errorem uos mittunt: ideoq de homine quẽ
false blandiciȩ faciunt arrogantẽ. recte etiam
uulgo dicitur. creuit caput. Impinguatum ẽ
enim oleo peccatoris: hoc ÷ non aspera uentate
corrigentis. s leni falsitate laudantis. Neq
hoc in eam pardem peto accipias quasi ego
de afr̃e euodio tanquã aiusto emendatum in¬
telligi uelim. Uereor enim ne me quoq aliqͥd
contumeliose in te dicere existimes. quod uehe¬
menter caueo quantum possum. s iustus ẽ
ille qui dicit. ego sum ueritas. Itaq de cuius¬
libet hominis ore nobis uerum cum aliqua
asꝑitate sonuerit. ñ ab illo homine qui forte
peccator ẽ. s abipsa ueritate hoc ÷ axp̃o qui

Expanded text:
inpinguari caput; ita enim dicit: Emendabit inpinguari caput; ita enim dicit: Emendabit me iustus in misericordia et arguet me: oleum autem peccatoris non inpinguet caput meum. mauult enim seuera misericordia iusti emendari. quam leni adulationis unctione laudari. unde etiam illud propheticum est: Qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. ideoque de homine, quem falsae blanditiae faciunt adrogantem, recte etiam uulgo dicitur: \'Creuit caput\'; inpinguatum est enim oleo peccatoris, hoc est non aspera ueritate corrigentis sed leni falsitate laudantis. neque hoc in eam partem peto accipias, quasi ego te a fratre Euodio tamquam a iusto emendatum intellegi uelim. uereor enim, ne me quoque aliquid contumeliose in te dicere existimes, quod uehementer caueo, quantum possum. sed iustus est ille, qui dixit: Ego sum ueritas. itaque de cuiuslibet hominis ore nobis uerum cum aliqua asperitate sonuerit, non ab illo homine, qui forte peccator est, sed ab ipsa ueritate, hoc est a Christo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
biscum. Quod te multum gaudeo nr̃ȩ humili¬
tati offerre dignatum. neq ullomodo possum
tantam occasionem bengni animi tui deserere.
ut quantum uires dñs prebere dignabit᷑ que¬
ram decum atq discutiam quȩ causa. q̃ origo.
quȩ ratio in ȩccła xp̃i cui dixit pacem meam
do uobis. pacem relinquo uobis tã lugendȩ at¬
q plangende discissionis exaiterit. Audiui qͥ¬
dem de mcinorato frẽ de fuisse conquestum.
quod nescio quid tibi contumeliose responcłit.
Quod queso te ne illam contumeliam deputes:
quã ccrtum michi ẽ non de suꝑbo animo ꝓ-¬
cessisse. Noui enim frẽm meu. S quid si ĩ
disputando ꝓfide mea &e pro ģeclȩ caritate dix̃
fortasse feruentiꝰ quod tua grauitas nollet
audire: ñ illa contumatia s fiducia nomi¬
nanda ẽ. Collatorẽ enim & disputatorẽ. ñ
assentatorẽ & adulatorẽ se ẽe cupiebat. Nã
hoc ÷ olcum peccatoris: quo propha ñ uult

Expanded text:
biscum. quod te multum gaudeo nostrae humilibiscum. quod te multum gaudeo nostrae humilitati offerre dignatum neque ullo modo possum tantam occasionem benigni animi tui deserere. ut, quantum uires dominus praebere dignabitur, quaeram tecum atque discutiam, quae causa, quae origo, quae ratio in ecclesia Christi, cui dixit: Pacem meam do uobis, pacem meam relinquo uobis, tam lugendae atque plangendae discissionis extiterit. Audiui quidem de memorato fratre te fuisse conquestum, quod nescio. quid tibi contumeliose responderit. quod, quaeso te, ne illam contumeliam deputes, quam certum mihi est non de superbo animo processisse — noui enim fratrem meum —, sed si quid in disputando pro fide sua et pro ecclesiae caritate dixit fortasse feruentius, quod tua grauitas nollet audire, non illa contumacia sed fiducia nominanda est. conlatorem enim et disputatorem, non assentatorem et adulatorem se esse cupiebat. nam hoc est oleum peccatoris, quo propheta non uult
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. iudet tam̃ ille cui nulla corda clauduntur.
Quid autem in de honorare non dubidem: facile
intelligis. Non enim errorẽ scismatis a quo õs
homines quantũ ad me attinet cupio sanari.
dignum honore aliquo existamo. s de ante oĩa
quod ipsius nob̾ humanȩ sõcietatis uinculo
stringeris. & quod nonnulla in de preminent
placidioris mentis indicia quib nullomodo
desꝑandum ẽ facile de posse ueritatem cũ fuerit
demonstrata complecti. sine ullo estu dubitatio.¬
nis honorandum puto. Dilectionis autẽ tantũ
tibi debeo. quantũnobis ipse imꝑat qui nos dile¬
xit usq ad crucis obꝓbrium. S ne mireris qd̃
apud beniuolentiã tuam diu tacui ñ putabam
in hac te sententia cẽ quam michi frat̃ euodius
cui fidem ñ habere ñ possum gaudens indicauic
Nam cum forte contigisset ut iunam domum
conueniretis. & sermo inter uos de spe nr̃a hoc÷
dixisse uelle te bonis uiris sedentib conferre no¬

Expanded text:
est, uidet tamen ille, cui nulla corda clauduntur. est, uidet tamen ille, cui nulla corda clauduntur. quid autem in te honorare non dubitem, facile intellegis. non enim errorem schismatis, unde omnes homines, quantum ad me adtinet, cupio sanari, dignum honore aliquo existimo; sed te ante omnia, quod ipsius nobis humanae societatis uinculo adstringeris et quod nonnulla in te praeminent placidioris mentis indicia, quibus nullo modo desperandum est facile te posse ueritatem, cum fuerit demonstrata, complecti, sine ullo aestu dubitationis honorandum puto. dilectionis autem tantum tibi debeo, quantum nobis ipse imperat, qui nos dilexit usque ad crucis opprobrium. Sed ne mireris, quod apud beniuolentiam tuam diu tacui, non putabam in hac te esse sententia, quam mihi frater Euodius, cui fidem non habere non possum, gaudens indicauit. nam cum forte contigisset, ut in unam domum conueniretis, et sermo inter uos de spe nostra, hotem tuam uelle te bonis uiris sedentibus conferre no
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua cius particula ẽẽ credatur: tanquam illa
natura atq substantia qua ds̃ ẽ. quicquid ẽ cõ¬
mutabilis ẽẽ possit. quod c̃ẽ animã nemo non
sentit. qui se habere animã sentit. Cum ista dict.¬
rem. ꝑlator iam uentum expectans me uehem̃t̃
ut nauigaret urgebat. Itaq siquid hic incondite
atq incuite dictum legeris. uel si totum ita esse
ꝑspexeris: doctrinȩ da oꝑam. lingue ueniã:¬
nõ Nonorabili & dilectissimo ꝓ¬
culiano: augustinus. ꝓpter im-¬
ꝑitorum hominum uanitates: di¬
non debeo. Cum enim nos reuoca¬
re inuicem ab errore conamur. quãuis ante
plenissimã discussionẽ cause quibꝰdam uideri
possit quis nr̃m erret incertum: seruimus tam̃
inuicem nobis. si bono animo nob̾cum agimꝰ
ut a ꝑuersitate discordiȩ uberemur. Quod me
sincero corde agere. & cum tremore xp̃ianȩ hu¬
militatis etiam si pleris q hominib aꝑtum ñ

Expanded text:
aliqua eius particula esse credatur, tamquam illa aliqua eius particula esse credatur, tamquam illa natura atque substantia, qua deus est, quicquid est, commutabilis esse possit, quod esse animam nemo non sentit, qui se habere animam sentit. Cum ista dictarem, perlator iam uentum expectans me uehementer, ut nauigaret, urguebat. itaque, si quid hic incondite atque inculte dictum legeris uel si totum ita esse perspexeris, doctrinae da operam, linguae ueniaDOMINO HONORABILI ET DILECTISSIMO PROCULEIANO AUGUSTINUS. Propter inperitorum hominum uanitates dinon debeo. cum enim nos reuocare inuicem ab errore conamur, quamuis ante plenissimam discussionem causae quibusdam uideri possit, quis nostrum erret, incertum, seruimus tamen inuicem nobis, si bono animo nobiscum agimus, ut a peruersitate discordiae liberemur. quod me sincero corde agere et cum tremore Christianae humilitatis, etiam si plerisque hominibus apertum non
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. s ederna & stabili untute condant᷑. De
illo sane quod ꝑcunctandum putasti utrum
baptizati omnes si absq penitentia diuersis cri¬
minib irretiti de corpore exicrint ueniam quo¬
libet dempore consecuturi sint. ubrum ñ parue
quantitatis iam scͥpsi. Quem si describere cura-¬
ucris: fortasse nil ulteriꝰ hine requires. Uis cẽ
ꝑme scire utrum dciflatus ille in adam ide ip̃e
sit anima. breuider respondco. aut ipse ẽ. auc ip̃o
anima facta ẽ: s & si ipse ẽ. factus ẽ. De anima
quippe loquitur ds̃ ꝑ isaiam propham: ubi di¬
cit. Omnc̃ fiatum ego feci. Quod sequentia satis
indicant. Sequidur enim propt̃ modicũ peccatũ
quid contristaui illum. id ÷ ipsum fiatum. & cçt̾a
quȩ nisi de amma humana intelligi nequeunt.
In hac enim questione maxime cauendum ẽ ne
anima ñ adeo facta natura s ipsius dĩ substantia.
tanquã unigenitus filicis quod ẽ uerbum eius. auc

Expanded text:
tibus sed aeterna et stabili uirtute condantur. De tibus sed aeterna et stabili uirtute condantur. De illo sane. quod percontandum putasti, utrum baptizati omnes, si absque paenitentia diuersis criminibus inretiti de corpore exierint, ueniam quolibet tempore consecuturi sint, librum non paruae quantitatis iam scripsi, quem si describere curaueris, fortasse nihil ulterius hinc requires. Vis etiam per me scire, utrum dei flatus ille in Adam idem Ipse sit anima. breuiter respondeo: aut ipse est aut ipso anima facta est. sed et si ipse est, factus est. de anima quippe loquitur per Esaiam prophetam deus, ubi dicit: Omnem flatum ego feci, quod sequentia satis indicant; sequitur enim: Propter peccatum modicum quid contristaui illum, id est ipsum flatum, et cetera, quae nisi de anima humana intellegi nequeunt. in hac enim quaestione maxime cauendum est, ne anima non a deo facta natura sed ipsius dei substantia tamquam unigenitus filius, quod est uerbum eius, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ista ñ format. quomͦ legitur pͥusquã de forma¬
rem in utero noui te: Quomͦ etiam accipi pot̃
quod si fęnum agri quod hodie ẽ. & cras incli¬
banum mittitur ds̃ sic uestit. nis forte creden¬
dum ẽ fenum adeo uestiri. & adeo corpora ñ
formari: Cum enim dixit uestit. ñ de preterita
ordinatione. s de presenti operatione satis in¬
dicat. unde ẽ etiam illud apłi. de seminib quod
supra cõmemoraui. non inquit corpus quod fu
turum ẽ seminas. s nudum granum. fere tritici
aut alicuiꝰ cȩteroꝵ. ds̃ aut̃ẽ illi dat corpus quomͦ
uoluerit. Non dixit dedit aut disposint. s dat:
ut creatorẽ intelligas efficatiam sapientię suę rebꝰ
quȩ cotidic suis temporib oriuntur condendis
adhibere. de qua sapientia dictum ẽ. ꝑtendit a
fine usq ad finc̃ fortiter. & non dix̃ disposuit:
s disponit om̃ia suauit̃. Multum ẽ audem uł
lia non cõmutabilib & temporalib creatoris mo¬

Expanded text:
ista non format, quo modo legitur: Priusquam te formaista non format, quo modo legitur: Priusquam te formarem in utero, noui te? quo modo etiam accipi potest: Quod si faenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, deus sic uestit? nisi forte credendum est faenum a deo uestiri et a deo corpora non formari. cum enim dixit \'uestit\', non de praeterita ordinatione sed de praesenti operatione satis indicat. unde est etiam illud apostoli de seminibus, quod supra commeturum est, seminas, sed nudum granum fere tritici aut alicuius ceterorum; deus autem dat illi corpus, quomodo uoluerit. non dixit: "dedit" aut "disposuit", sed dat, ut creatorem intellegas efficaciam sapientiae suae rebus, quae cotidie suis temporibus oriuntur, condendis adhibere. de qua sapientia dictum est: pertendit a fine usque ad finem fortiter et, non dixit: disposuit, sed: disponit omnia lia non commutabilibus et temporalibus creatoris mo
Abbreviated transcription (Latin):
carnem & ossa non habet sicut me uidccis hab̾e
possidebit regnum dĩ: caro autẽ cum scđm corrup¬
tionem intelligitur. non possidebit. E oc enim
expositum ẽ. cum diccretur caro & sanguis regnũ
dĩ non possidebunt. in eo quod concinuo addicũ ẽ
neq corruptio incorruptionẽ possidebit. sic̃
satis quantum arbitror disscruimꝰ. Quod aut̃¬
queris utrum singillatim acreatore dõ corꝑũ
liniamenta formentur. non de mouebit. si q̃nt̃
potest humana mens potentiam diuinȩ oꝑa¬
tionis intelligas. Quomͦ enim negare pot̾imus
dm̃ etiam nunc oꝑari cuncta quȩ creantur cỹ
dñs dicat pater m̃s usq nunc oꝑatur: Unde
illa cessatio septumi dici ab ipsis naturis con¬
dendis intelligenda ẽ facta: non ab carum ad¬
ministratione qua condite referunt᷑. Cũ eigo
natura rerum a creatore ad ministrat᷑. & ꝑ ordi¬
nes p̃finitis locis & temporib suis cuncta nas¬
cuntur: ds̃ usq nunc oꝑatur. Nam si ds̃ nẽ

Expanded text:
is habere, possidet regnum dei; caro autem cum secundum corruptionem intellegitur, non possidebit. hoc enim expositum est, cum diceretur: caro et san g u is. regnum dei non possidebunt, in eo quod continuo additum est: neque corruptio incorruptionem possidebit, sicut satis, quantum arbitror, disseruimus. quaeris, utrum singillatim a creatore deo corporum liniamenta formentur, non te mouebit, si, quantum potest humana mens, potentiam diuinae operationis intellegas. quo modo enim negare poterimus deum etiam nunc operari cuncta, quae creantur, cum dominus dicat: Pater meus usque nunc operatur? unde illa cessatio septimi diei ab ipsis naturis condendis intellegenda est facta, non ab earum administratione, quae conditae referuntur. cum ergo natura rerum a creatore administratur et per ordines praefinitis locis et temporibus suis cuncta nascuntur, deus usque nunc operatur. nam si deus nunc
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo tẽꝑis. oportunꝰ ad diem salutis nr̃e
formam serui accepit: multa de illo in scͥptis
scĩs scdm formam dĩ dicunt᷑: multa scdm
formã serui: qͦrum exempli gr̃ã duo qͦdam
cominemoro: ut singła ad singła referant᷑. Se¬
cundum formam đi de se ipso dixit: ego ⁊ pat̾
unum sumus. Scdm formam serui: qm pat̾

Expanded text:
plenitudo temporis, opportune ad diem salutis nostrae plenitudo temporis, opportune ad diem salutis nostrae formam serui accepit, multa de illo in scripturis secundum formam dei dicuntur, multa secundum formam serui. quorum exempli gratia duo quaedam commemoro, ut singula ad singula referantur. secundum formam dei de se ipse dixit: Ego et pater unum sumus, secundum formam
Abbreviated transcription (Latin):
formidas se calũpniam: ut u̾ba tua excipi nol¬
les: Sed cum cogitasses retentum te fusse in u̾bo
ante pͣndiũ manu tua conscͥpto. simul &̃ cogita¬
sti. ñ tam facile te notariorum tabulas delere
potuisse: quam facile illam cartulam coneidi¬
sti. Si autem dicis ñ illa ita gesta eẽ ut a me
narrata sunt: aut tu obliuione falleris. ñ emm¬
auded dicere mentiris: aut ego similit̾ fallor.
uel mentior. Ulides g̃ quam recte dicam ea que
de his maxime reb gerunt᷑ excipi atq conscͥbi o¬
portere ⁊ quã tͥ qͦꝙ hoc ipsum recte placuerat:
nisi post meridianus timor antemeridianũ pla¬
citum franger&. Nudi gͦ iam fidem meã: poteis
sic loqͥ. ut nec eiꝰ offendam ueritatem. nec hu¬
manitatem tuam. In om̃ĩpotentem dm̃ pa¬
trem me crede ꝓfiteor. eumq et̾num ea et̾ni¬
tate. hoc ẽ immortalitate dico: quam solꝰ ds̃
habet. hoc & de filio eiꝰ unigenito credo. in for

Expanded text:
formidasse calumniam, ut uerba tua excipi nolformidasse calumniam, ut uerba tua excipi nolles, sed, cum cogitasses retentum te fuisse in uerbo ante prandium manu tua conscripto, simul etiam cogitasse non tam facile te notariorum tabulas delere potuisse, quam facile illam chartulam conscidisti? si autem dicis non illa ita gesta esse, ut a me narrata sunt, aut tu obliuione falleris - noaudeo dicere \'mentiris\' - aut ego uel similiter fallor uel mentior. uides ergo. quam recte dicam ea, quae de his maxime rebus geruntur, excipi atque conscribi oportere et quam tibi quoque hoc ipsum recte placuerat, nisi postmeridianus timor antemeridianum placitum frangeret. Audi ergo iam fidem meam. potens sic loqui, ut nec eius offendam ueritatem nec humanitatem tuam. in omnipotentem deum patrem me credere profiteor eumque aeternum ea aeternitate, hoc est inmortalitate dico, quam solus deus habet; hoc et de filio eius unigenito credo in forma
Abbreviated transcription (Latin):
dere me debeo. potiꝰ quã illam reꝑtũ ẽẽ ueracẽ. S
qr scͥptũ ẽ solus d̾s uerax. omnis autẽ hõ mendax.
uereor ne hoc qͣq de me temere dixtrim: neq enĩ
in nobis ipsis. ł ꝑ nos ipsos ueraces sumꝰ. cũ sumꝰ.
sed cum ille in seruis suis loqͥtur qͥ solus ẽ uerax
Hec si ut narraui gesta ẽẽ recolis: uides quã ñ
debeas iactare apud homines. qđ non ausus
sim tͥ asserẽ fidem meam: quandoqͥdem in fi¬
de nr̃i placiti stare noliusti: & uir tantꝰ qͥ ꝓ
fide quam rei publice debes. ñ times maledic̃¬
ta prouincialium. ꝓ fide quã xp̃o debes. ti¬
mes calumniam ep̃oꝵ: Deinde cũ disputa¬
tioni nr̃e &̃ honoratos uiros int̾ee̾ cupiueris:
miror qͦmͦ in ip̃a deuitatione calumnie. u̾ba
tua times notarus consc̾bi: & ex orc tuo a claris¬
mis uiris ñ times audiri. Honne consicdas dif¬
ficile cẽ ut homines suspicent᷑ te a nob̾ nullam

Expanded text:
dere debeo me potius quam illam repertum esse ueracem. sed dere debeo me potius quam illam repertum esse ueracem. sed quia scriptum est: Solus deus uerax, omnis autem homo mendax, uereor, ue hoc quoque de me temere dixerim; neque enim in nobis ipsis uel per nos ipsos ueraces sumus, cum sumus, sed cum ille in seruis suis loquitur, qui solus est uerax. Haec si, ut narraui, gesta esse recolis, uides, quam non debeas iactare apud homines, quod non ausus sim tibi adserere fidem meam. quando quidem in fide nostri placiti stare noluisti et uir tantus, qui pro fide. quam rei publicae debes. non times maledicta prouincialium, pro fide, quam Christo debes, times calumnias episcoporum. deinde, cum disputationi nostrae etiam honoratos uiros interesse cupiueris, miror, quo modo in ipsa deuitatione calumniae uerba tua times a notariis conscribi et ex ore tuo a clarissimis testibus non times audiri. nonne consideras difficile esse, ut homines suspicentur te a nobis ullam
Abbreviated transcription (Latin):
litatem de p̾senti exꝑim̃to suggessi: dicens. te
ipsum ñ potuisse in memoria u̾ba tua tͥ usi¬
tatissima retinẽ. quando ñquam ea repet̾t ua¬
luisse uidebamꝰ. cum ñ aliqͥd maxime necessariũ
parares: quantominꝰ posse illos qͥ nos audirent.
ita nr̃oꝵ. meminisse u̾borũ. ut si qͥd forte. uel
tu de meis. uel ego de tius u̾bis uellem ret̾cta¬
re atq discutere. ualerent seu dictũ. seu ñ di¬
ctum liqͥdo recordari: in qua nob̃ difficulta¬
te facillime notarioꝵ recitatio subuenirit:¬
Tunc indignant̾ dixisti. meliꝰ fuisse. ut famã
ineam semꝑ audires: eo qđ longe inferiorẽ mẽ
exꝑtꝰ eẽs. quam tͥ illa iactasset Tunc ego com¬
memoraui cum te ante prandium salutaremus.
me illa mentita sit. Hic sane aisti: uerũ me cdixiᷤ¬
se. Prouide cum duo tͥ de me diu̾sa locuta sint:
aliud fama mea: & aliud ego: mag̾ utiq gau¬

Expanded text:
litatem de praesenti experimento suggessi dicens te litatem de praesenti experimento suggessi dicens te ipsum non potuisse in memoria uerba tua tibi usitatissima retinere, quando numquam ea repetere ualuisti, ubi non aliquid et maxime necessarium praeterires; quanto minus posse illos, qui nos audirent, ita nostrorum meminisse uerborum, ut, si quid forte uel tu de meis uel ego de tuis uerbis uellem retractare atque discutere, ualerent seu dictum seu non dictum liquido recordari, in qua nobis difficultate facillime notarioTunc indignanter dixisti melius fuisse ut meam famam semper audires, eo quod longe inferiorem me expertus esses, quam tibi illa jactasset. Tunc ego commemoravi, cum te ante prandium salutaremus, me illa mentita sit: hic sane aisti verum me dixisse. Proinde cum duo tibi de me diversa locuti sint, aliud fama mea, et aliud ego; magis utique gau
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd inde mane dictum fuĩt: & p̾cauẽ uolueris
Deinde poposcisti: ut ego dice̾m fidem meã loi
cum postulassem cõmemorans antemeridianũ
placitum nr̃m. ut ea que dixeras dictare potiꝰ
dignareris: tc̃ exclamasti calum niã nos ꝑare t̾.
& ideo u̾ba tua conscͥpta uelle retinẽ. Ibi quid
responderim. recordari ñ libet: atq utinã nec
tu memineris. Seruaui tam̃ debitam honorifi¬
centiam honori tuo: nec maledictum deputa¬
ui. qđ non a uitate. sed a potestate audire me¬
ruissem. Tam̃ qͥa uel ip̃a u̾ba repetiui. ut preᷤ¬
sa uoce dicerem. itane calumniam ꝑam̃ nos
tibi: ut ignoscas peto. Sed tu his ailduł  rur¬
sus fidem cuã sono clariore repetisti᷑ atq in u̾¬
bis tuis ñ audiui dm̃ filium: qd ñquam qͦti¬
ens eam dixisti tacueras. Hic egͥo tã modeste
ut nusquã pulsarem. ut de excipiendis u̾biꝰ nr̃is
qd int̾ nos placuerat impleretur: ꝙ̃ ipsam uti¬

Expanded text:
quid inde mane dictum fuerit, et praecauere uolueris. quid inde mane dictum fuerit, et praecauere uolueris. deinde poposcisti. ut etiam.ego dicerem fidem meam. ubi cum postulassem commemorans antemeridianum placitum nostrum, ut ea. quae dixeras, dictare potius dignareris, tunc exclamasti calumniam parare nos tibi et ideo uerba tua conscripta uelle retinere. ibi quid responderim, recordari non libet atque utinam nec tu memineris. seruaui tamen debitam honorificentiam honori tuo nec maledictum deputaui, quod non a ueritate sed a potestate audire meruissem. tamen. quia uel ipsa uerba repetiui, ut pressa uoce dicerem: \'Itane calumniam paramus nos tibi?\' ut ignoscas, peto. Sed tu his auditis rursus fidem tuam sono clariore repetisti atque in uerbis tuis non audiui \'deum filium\' quod numquam, quotiens eam dixisti, tacueras. hic ego cum modeste, ut poteram, postularem, ut de excipiendis uerbis nostris. quod inter nos placuerat, impleretur, etiam ipsam uti
Abbreviated transcription (Latin):
genitꝰ pat̾ in scͥpturis scĩs ñ diceret᷑: ne illi uel
teri iam cepit. nec te hoc dicẽ debuisse. Sed cũ
ammonerem ut sitͥ tale uidẽtur hoc ũbum.
ut ad di ꝑtinẽt iniuriam: deleres illud in¬
de uͥ scͥpseras: considasti credo posse id recte
dici: & posse defendi: & rursus aisti. Et orsus e¬
go hoc dico. Tunc ego illud qđ iam dixeram
tum in asscrtione fidi defendat᷑ sic̃ patrẽ in
illis libris nusquam ingenitum legimꝰ: & tam̃
dicendum ẽẽ defendit᷑. Tunc ame cartham
quam dederas abstulisti: & conscidisti. Et co¬
nstituimꝰ post meridianum tẽpꝰ ut adessent
notarii ad excipienda u̾ba nr̃a: atq int̾ noꝰ is¬
sta quantũ possemꝰ diligentiꝰ cͣctaremꝰ. Ueni¬
mus ut nosti ad horam condictam: notari¬
os adduximꝰ: ut & tui adet̾nt consedimꝰ. Di¬
xisti rursꝰ fidem tuam: atq in u̾bis tuis ñ au¬
diui ingenitũ patrem. Credo qđ cogitaueris.

Expanded text:
genitus pater in scripturis sanctis non diceretur, ne illi uel genitus pater in scripturis sanctis non diceretur, ne illi uel teri iam coeperas nec te hoc dicere debuisse. sed cum admonerem. ut, si tibi tale uideretur hoc uerbum, ut ad dei pertineret iniuriam, deleres illud inde, ubi scripseras, considerasti, credo. posse id recte dici et posse defendi et rursus aisti: \'Prorsus ego hoc dico\'. tum ego illud, quod iam dixeram. tum in assertione fidei defendatur. sicut patrem in illis libris nusquam ingenitum legimus et tamen dicendum esse defenditur. tunc a me chartam, quam dederas. abstulisti et conscidisti. et constituimus, post meridianum tempus ut adessent notarii ad excipienda uerba nostra atque inter nos ista, quantum possemus, diligentius tractaremus. Venimus, ut nosti, ad horam condictam; notarios adduximus, ut et tui adessent: consedimus. dixisti Fursus fidem tuam atque in uerbis tuis non audiui ingenitum patrem\', credo, quod cogitaueris,