comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidimus: timuimus uebement̃: et ue¬
t̾nosissimam consuetudinẽ timore.
frenauimus. Frenata restringitur:
restricta languescit. Languescens et¬
moritur: et malȩ consuetudini. bona
succedit. Deniq ñ uobis dicimus: non
nosiurare. Si enĩ hoc dicimus: m̃tim.
Quantũ adme ꝑtiuet uiro: s quan¬
tũ micbi uidetur. magna necessitate cõ¬
pulsus. cũ uidero nisi faciã non mͥ credi:¬
et ei qui michi non credit. ñ expedire qͦd
ñ credit. Hac ꝑpensa ratione. et conside¬
ratione librata: cũ magno timore dico
in animomeo. Et uideo quia plus ẽ. id ẽ.¬
quod ampluis ẽ. amalo ẽ. Et si ñ ama¬
lo uirantis : amalo ẽ ñ credentis. Deniq
ñ ait. si amplius facit. malus ẽ. Sit in
malus ẽ: s sit inore ur̃o. est. est. ñ. non.
Quod aũt amplius ẽ. amalo ẽ. S quȩ¬
re cuiꝰ. S tam̃ aliud habet humanapes¬
sima consuetudo: et cũ tibi creditur
iuras. et cũ nemo exigit uiras : et hor¬

Expanded text:
vidimus, timuimus vehementer, et vevidimus, timuimus vehementer, et veternosissimam consuetudinem timore frenavimus. Frenata restringitur, restricta languescit, languescens emoritur, et malae consuetudini bona succedit. Denique non vobis dicimus, non nos jurare. Si enim hoc dicimus, mentimur. Quantum ad me pertinet, juro; sed quantum mihi videtur, magna necessitate compulsus. Cum et ei qui mihi non credit non expedire quod non credit; hac perpensa ratione et consideratione librata, cum magno timore dico: in animo meo. Et quod amplius est, a malo est : et si non a malo jurantis, a malo est non cnon ait, Si amplius facit, malus est: et, Simalus est: sed, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non: quod autem amplius est, a malo est . Sed quaere cujus. Sed tamen aliud habet humana pessima consuetudo. Et cum tibi creditur, juras; et cum nemo exigit, juras; et hor
Abbreviated transcription (Latin):
catu ẽ. Iurare ñ ẽ peccatũ: s. falsum
iurare peccatũ ẽ. Quare gͦ ante om̃ia:
lsto uerbo quod ait ante om̃ia: cautos
nos fecit aduersus linguã nr̃am. Ante om¬
nia ait. ut attendatis p̃ceteris. ut uigile¬
tis: ne subrepat uobis consuetudo iuran¬
di. Tanquã inspecula ita te apposuit
contra te. ante om̃ia. leuauit te suꝑce¬
tera. unde te attendas. Considerat eñĩ
hec quoties ꝑdiẽ. quoties ꝑ horã: non
aꝑis os. nisi atali uiratione. Nolles ut
diceret tibi. ante om̃ia. Ut te aduersus
consuetudinẽ intentissimũ redderet:
ut om̃ia tua inspiceres: om̃s motuslin¬
guȩ tuȩ diligentissime custodires: es¬
ses custos male consuetudinis tuȩ. ad eã
constringendã: audi ante omĩa. Dormi¬
ebas: pungo. ante om̃ia. spinas admo¬
ueo. Quid ẽ. ante omĩa: Ante om̃ia.
ugila: ante om̃ia intentus esto. Iura¬
Dico caritati urȩ: ex quo dõ seriure cȩ¬
pimus. et quantũ malũ sit inꝑiurio

Expanded text:
catum est: jurare non est peccatum; sed falsum catum est: jurare non est peccatum; sed falsum jurare, peccatum est. Quare ergo, Ante omnia? Isto verbo quod ait, Ante omnia, cautos nos fecit adversus linguam nostram. Ante omnia, ait, ut attendatis prae caeteris, ut vigiletis ne subrepat vobis consuetudo jurandi. Tanquam in specula ita te posuit contra te: Ante omnia, levavit te super caetera, unde te attendas. Considerat enim thaec quoties per diem, quoties per horam? Non aperis os, nisi ad talem jurationem. Nolles ut diceret tibi, Ante omnia, ut te adversus consuetudinem intentissimum redderet, ut omnia tua inspiceres, omnes motus linguae tuae diligentissime custodires, esses custos malae consuetudinis tuae, ad eam constringendam? Audi, Ante omnia. Dormiebas, pungo, Ante omnia, spinas admoveo. Quid est, Ante omnia? Ante omnia vigila, ante omnia intentus esto. CADico Charitati vestrae: ex quo Deo servire coepimus, et quantum malum sit in perjurio
Abbreviated transcription (Latin):
et ipse ds̃ ꝑ quẽ uirauit. inuisibilis ẽ.
Iurauit ꝑ inuisibilẽ: feritur pena inui¬
sibili. S uiuit inquit: et quodã mͦ sca¬
cet et bullit luxuriis. Si hoc ita ẽ. qͦd
seatet luxuriis. quod bullit luxuriis:
uermes st̃ animȩ mortuȩ. Deniq om¬
nis homo prudens. qui tales luxurian¬
ces ꝑuiros attendit sano cordis olfactu:
te: ñ uult audire. Unde se ista sanitas
auertit: nisi quia pa̾tet anima mortua:
sermonẽ: figens incordib ur̃is curam
salubrẽ. Ante om̃ia nolite iurare. Qua¬
re ante omĩa. simagnũ ẽ facinus pcie¬
rare. nulla aũt culpa uerũ uirare:
Quare ante om̃ia nolite uirare: De¬
buit eñĩ dicere: ante om̃ia nolite pe¬
ierare. Ante om̃ia inquit nolite uira¬
re. Iurare eñ i peuis ẽ. quã furari: Iu¬
rare peuis ẽ. quã adulterare̾: Non dico
salsũ uirare: iurare dico. Iurare peiuis
ẽ. quã hominẽ occidere: Absit. Ho¬
minẽ occidere. adulterari. furari: pec¬

Expanded text:
et ipse Deus, per quem juravit, invisibilis est. et ipse Deus, per quem juravit, invisibilis est. Juravit per invisibilem, feritur poena invisibili. Sed vivit, inquit, et quodam modo scatet et bullit luxuriis. Si hoc ita est, quod scatet luxuriis, quod bullit luxuriis, vermes sunt animae mortuae. Denique omnis homo prudens, qui tales luxuriantes perjuros attendit, sano cordis olfactu, re, non vult audire. Unde se ista sanitas avertit, nisi quia putet anima mortua? sermonem, figens in cordibus vestris curam salubrem: Ante omnia nolite jurare. Quare, Ante omnia? Si magnum est facinus pejerare, nulla autem culpa est verum jurare, quare, Ante omnia nolite jurare? Debuit enim dicere, Ante omnia nolite pejerare. Ante omnia, inquit, nolite jurare. Jurare enim pejus est, quam furari? Jurare pejus est, quam adulterare? Non dico falsum jurare; jurare dico: jurare pejus est, quam hominem occidere? Absit. Hominem occidere, adulterare, furari, pec
Abbreviated transcription (Latin):
dit anima. si corpus ꝑcutitur gladio:
et putas quia ñ recedit ds̃. cũ ipsaan¬
ma feritur ꝑuirio: Uis uidere. quia
mortiuis ẽ de quoloqueris: Lege scͥ̃¬
turam. Os quod m̃titur: occidit ani¬
ille qui te uiratione falsa deceꝑit. cõ¬
tinuo expiret. Si ex piret ante oculos
tuos: expirauit caro ipsuis. Quidẽ.
expirauit caro ipsius: Sp̃m quoui¬
uificabatur eiecit: hoc ẽ expirauit.
excluso sp̃u quo uiuebat caro. Pcier¬
uit: exclusit sp̃m quo uiuebat an¬
ma. Expirauit. s nescis: expirauit.
s ñ uides. Carnẽ eñi iacentẽ sine an¬
ma uideres: animã miseram sine dei
uidere ñ potes. Credegͦ adhibe oculos
neno. Cum illo ẽ pena sua. Si haberet in
cubiculo suo tortorẽ carnis. punitus eẽt:
habet insecreto cordis sui tortorẽ consci¬
entiȩ suȩ. et inpunitus uocatur: Et ta¬
men quid dicis: Uiuit᷑. gaudet᷑. luxuri.¬
atur. qui michi mendaciũ iurauit. Qͥd
ẽ quod me mittis ad inuisibilia: Qiia

Expanded text:
dit anima, cum corpus percutitur gladio: dit anima, cum corpus percutitur gladio: et putas quia non recedit Deus, cum ipsa anima feritur perjurio? Vis videre quia mortuus est, de quo loqueris? Lege Scripturam: Os quod mentitur, occidit aniille qui te juratione falsa deceperit, continuo exspiret. Si expiret ante oculos tuos, exspiravit caro ipsius. Quid est, exspiravit caro ipsius? Spiritum quo vivificabatur, ejecit. Hoc est, exspiravit excluso spiritu, quo vivebat caro. Pejeravit, exclusit spiritum quo vivebat anima. Exspiravit, sed nescis; exspiravit, sed non vides. Carnem enim jacentem sine anima vides, animam miseram sine Deo videre non potes. Crede ergo, adhibe oculos nemo, cum illo est poena sua. Si haberet in cubiculo suo tortorem carnis, punitus esset: habet in secreto cordis sui tortorem conscientiae suae, et impunitus vocatur? Et tamen quid dicis? Vivit, gaudet, luxuriatur qui mihi mendacium juravit: quid est, quod me mittis ad invisibilia? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
dicat: idõ homines edificantur ad ex¬
emplũ. Ego scio. ille falsũ michi uira¬
quod ẽ mori et ñ mori. ñ fallereris:
uideres huiꝰ mortẽ: & mͦ uitende scͥp¬
turã: et ibi inuenies iacentẽ. quẽ pu¬
tas uuentẽ. Quia pedib ambulat:
quia manib contrectat: quia oculis
uidet. et audit aurib: officiis cȩteris
menbroꝵ satis utitur: uiuentẽ putas.
Uiuit. s corpus eus: mortua ẽ aũt am¬
ma eius. Mortuũ ẽ: quod meliuis ẽ ei
Uiuit habitaculũ: mortuus ẽ babitator
Quomͦ inquies cũ uiuat corpus. mortui
ẽ anima: cũ corpus ñ iuueret. nisi ui¬
iuficatũ ab anima: Quomͦ gͦ mortua
ẽ anuna. de qua uiuit corpus: Audigͦ.
et disce. Corpus hominis creatura ẽ di
et anima hominis creatura dĩ ẽ. De
anuna ds̃ uiuificat carnẽ ipsã. Item
anuã uiiuficat de se ipso: ñ de se ipsa
Uita gͦ corporis anima ẽ: uita animȩ
ds̃ ẽ. Moritur corpus cũ recedit animi
moritur gͦ anima. si recedit ds̃. Rece¬

Expanded text:
dicat: ideo homines aedificantur ad exemplum. Ego scio, ille mihi falsum juraquod est mori, et non mori, non fallereris, videres hujus mortem. Et modo intende Scripturam; et ibi invenies jacentem, quem putas viventem. Quia pedibus ambulat, quia manibus contrectat, quia oculis videt, et audit auribus, officiis caeteris membrorum satis utitur, viventem putas. Vivit, sed corpus ejus: mortua est autem anima ejus, mortuum est quod melius est ejus. Vivit habitaculum, mortuus est habitator. Quomodo, inquies, cum vivat corpus, mortua est anima; cum corpus non viveret, nisi vivificatum ab anima? Quomodo ergo mortua est anima, de qua vivit corpus? Audi ergo, et disce: corpus hominis creatura Dei est, et anima hominis creatura Dei est. De anima Deus vivificat carnem; ipsam item se ipsa. Vita ergo corporis anima est; vita ergo animae Deus est. Moritur corpus, cum recedit anima: moritur ergo anima, si recedit Deus. Rece
Abbreviated transcription (Latin):
us: nunquid magus erat. antequã na¬
tus: Ecce quare ait apłs petrus. babe¬
mus cerciorẽ ꝓphicũ sermonẽ. Uox de
celo. qua fideles ammoneantur. ꝓpħi¬
cus sermo. quo infideles conuncantur
Intelleximus quantũ michi uidetur
piscator fuit: et mͦ magnã laudẽ ha¬
bet orator. si potuerit ab illo intellis
piscator. ꝓpt̾ea primis. xp̃ianis loquens
apłs paulus: ait. Hidete uocationẽ ur̃am

Expanded text:
us, numquid magus erat, antequam naus, numquid magus erat, antequam natus? Ecce quare ait apostolus Petrus, Habemus certiorem propheticum sermonem. Vox de coelo, qua fideles admoneantur: propheticus sermo, quo infideles convincantur. Intelleximus, quantum mihi videtur, piscator fuit: et modo magnam laudem habet orator, si potuerit ab illo intelligi piscator. Propterea primis Christianis loquens apostolus Paulus ait: Videte vocationem
Abbreviated transcription (Latin):
orem ꝓpħicũ sermonẽ. Sonuit uox il¬
la decęlo: et cercior ẽ ꝓphicus sermo.
Adtendite bem̃i. Ad uiuet dñs. et uo¬
luntatẽ meã. et expectationẽ ur̃am: ut
dicã quod uolo. quomͦ uolo. Quis enum
nr̃m non miretur. delata uoce de cȩlo.
nĩ meliorẽ. ñ ueriorẽ. Tam enĩ uerus ille
sermo decęlo ẽ. quã sermo ꝓpħicus:
tam bonus. tam utilis. Quid ẽ gͦ cercio¬
rem:. nisi in quo magis confirmetur au¬
ditor: Quare hoc: Qm̃ st̃ homines in¬
fideles: qui sic detrahunt. xp̃o. ut dicãt
eũ magicis artib fecisse quod fecit. Pos¬
sunt gͦ infideles: etiã istam uocẽ delatã
de celo. ꝑconiecturas humanas. et illici¬
tas curiositates. ad magicas artes refer¬
re.S ꝓpħȩ antea fuert̃: ñ dico ante
istam uocẽ. s ante xp̃i carnẽ. Nondum
erat homo. xp̃c: quando misit. ꝓpħas.
Quisquis eũ dicit magũ fuisse: sigͦ mi¬
gicis artib fecit ut coleretur et morti¬

Expanded text:
orem propheticum sermonem . Sonuit vox ilorem propheticum sermonem . Sonuit vox illa de coelo, et certior est propheticus sermo.et Dominus et voluntatem meam et exspectationem vestram, ut dicam quod volo, quomodo volo. Quis enim nostrum non miretur delata voce de coelo cnon meliorem, non veriorem. Tam enim verus ille sermo de coelo, quam sermo propheticus; tam bonus, tam utilis. Quid est ergo, certiorem, nisi in quo magis confirmetur auditor? Quare hoc? Quoniam sunt homines infideles, qui sic detrahunt Christo, ut dicant eum magicis artibus fecisse quae fecit. Possent ergo infideles etiam istam vocem delatam de coelo, per conjecturas humanas et illicitas curiositates ad magicas artes referre. Sed Prophetae ante fuerunt; non dico ante istam vocem, sed ante Christi carnem. Nondum erat homo Christus, quando misit Prophetas. Quisquis eum dicit magum fuisse: si ergo magicis artibus fecit ut coleretur et mortu
Abbreviated transcription (Latin):
nemo ẽ qui nolit: credere ñ om̃s uolunt.
Dicit michi homo: intelligam ut credã.
Respondeo: crede. ut intelligas. Cũ gͦ na¬
ta int̃ nossit controuersia talis quodãmͦ.
ut ille michi dicat intelligam ut credam.
ego ei respondeam. immo crede ut incel¬
ligas: cũ hac controuersia ueniamus ad
iudicem: neut̃ nr̃m p̃sumat ꝓsua parte
sententiã. Quẽ uidicẽ inuenturi sumꝰ.
discussis om̃ibus hominibus: Nescio
utrũ meliorẽ uidicẽ inuenire possimꝰ
quã hominẽ ꝑquem loquitur ds̃. Non
eamus gͦ in hac re. et in hac controuer¬
sia. adlitteras scłares: non int̾ nos uidicae
duob aliis. xp̃i dñi discipłis iacobo et
ioħe. in monte cũ ipso dño constitutus.
audiuit uocẽ delatã de cęlo. Hic ẽ filiꝰ
m̃s dilectus. in quo bene complacui:
ipsũ audite. Quod commendans memo
mus cũ illo inscõ monte. Et cũ dixisset.
hanc uocẽ nos audiuimus delatam:
subuinxit atq ait. Et habemus cerci¬

Expanded text:
nemo est qui nolit: credere non omnes volunt. nemo est qui nolit: credere non omnes volunt. Dicit mihi homo, Intelligam, ut credam: respondeo, Crede, ut intelligas. Cum ergo nata inter nos sit controversia talis quodam modo, ut ille mihi dicat, Intelligam, ut crelam; ego ei respondeam, Imo crede, ut intelligas: cum hac controversia veniamus ad judicem, neuter nostrum praesumat pro sua parte sententiam. Quem judicem inventuri sumus? Discussis omnibus hominibus, nescio utrum meliorem judicem invenire possimus, quam hominem per quem loquitur Deus. Non eamus ergo in hac re et in hac controversia ad litteras saeculares; non inter nos judicet duobus aliis Christi Domini discipulis Jacobo et Joanne in monte cum ipso Domino constitutus, audivit vocem delatam de coelo: Hic est filius meus dilectus, in quo bene complacui; ipsum audite . Quod commendans memormus cum illo in monte sancto. Et cum dixisset, Hanc vocem nos audivimus de coelo delatam; subjunxit atque ait, Et habemus certi
Abbreviated transcription (Latin):
ginem dĩ. Unde quibꝰdã dicitur incre¬
pando. Holite eẽ sicut equus et mulus.
quibus ñ ẽ intellectus. S aliud ẽ intelle¬
ctus: aliudratio. Nlam rationẽ habemꝰ.
et antequã intelligamus: s intelligere
ñ ualemus. nisi rationẽ habeamus. Est
ꝗͣ animał rationis capax. Uerũ ut meliꝰ
et eicuis dicã: animal rationale. cui na¬
tura inest ratio: et antequã intelligat.
iam rationẽ habet. Nam idõ uult intel¬
bestias antecedimus. maxime innobis ex¬
colere debemus: et resculꝑe quodãmͦ et
reformare. S quis poterit nisi ad sit arti¬
fex qui formauit: Imaginẽ dĩ innobis
deformare potiumus: reformare ñ pos¬
sumus. Habemus gͦ ut cuncta breuit
retexamus ipsũ cẽ cũ lignis et lapidib
uiuere cũ arborib. sentire cũ bestis.
incelligere cũ angłis. Duudicamus gͦ ocu¬
lis colores: aurib sonores: narib odores:
gustu sapores: tactu calores: intellectu mo¬
res. Intelligi om̃is homo uult. Indelligere

Expanded text:
dicitur increpando: Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Sed aliud est intellectus, aliud ratio. Nam rationem habemus et antequam intelligamus; sed intelligere non valemus, nisi rationem habeamus. Est ergo animal rationis capax: verum ut melius et citius dicam, animal rationale, cui natura inest ratio, et antequam intelligat jam rationem habet. Nam ideo vult intelbestias antecedimus, maxime in nobis excolere debemus, et resculpere quodam modo et reformare. Sed quis poterit, nisi sit artifex qui formavit? Imaginem in nobis Dei deformare potuimus, reformare non possumus. Habemus ergo, ut cuncta breviter retexamus, ipsum esse cum lignis et lapidibus; vivere, cum arboribus; sentire, cum bestiis; intelligere, cum Angelis. Dijudicamus ergo oculis colores, auribus sonores, naribus odores, gustatu sapores, tactu calores, intellectu mores. Intellige. Omnis homo vult intelligere;
Abbreviated transcription (Latin):
pleri om̃ĩa. quȩ scripta st̃ inlege moy¬
si. et ꝓpħis. et psalmis. de mne: Tunc
ȩuangłista sequitur. et dicit. Tunc
aꝑuit illis sensum: ut intelligerent
scripturas. Et dixit eis. Quia sic oporte¬
bat. xp̃m pati: et resurgere amortius ter¬
cio die. Ecce sponsus. quẽ confessus ẽ
petrus: hoc ẽ filiũ dĩ uiui. Oportebat
ut pateretur: et t̃cio die resurgeret.
Et factum erat: impletum uidebant.
Caput tenebant: corpus querebant.
Quod ẽ caput: Ipse xp̃c passus est.
tercio die resurrexit. caput ȩccłȩ. Cor¬
pus quod ẽ: Ipsa eccła. Uidebant gͦ
discipłi caput: corpus non uidebant.
Ergo eos corpus non uidentes: doceat ca¬
put. dic dñe ib̾i. dic sc̃e sponse: in¬
strue nos m᷑corpore tuo. de sponsa tua
de dilecta tua. de columba tua. quam
dotasti sanguine tuo. Dic. oportebat
xp̃m pati: et resurgere amortuis ter¬
cio die. Ecce sponsus. Dic de sponsa.
Imple tabulas matrimoniales. Audite
sponsã. Et p̃dicari inquit. Hoc enim

Expanded text:
pleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi et Prophetis, et Psalmis de me? Tunc, Evangelista sequitur et dicit, Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas, et dixit eis: Quia sic oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio die. Ecce sponsus, quem confessus est Petrus, hoc est Filium Dei vivi, oportebat ut pateretur, et tertio die resurgeret. Et factum erat: impletum videbant, caput tenebant, corpus quaerebant. Quod est caput? Ipse Christus: passus est, tertio die resurrexit: caput est Ecclesiae. Corpus quod est? Ipsa Ecclesia. Videbant ergo discipuli caput, corpus non videbant. Ergo eos corpus non videntes, doceat caput. Dic, Domine Jesu; dic, sancte sponse, instrue nos de corpore tuo, de sponsa tua, de dilecta tua, de columba tua, quam dotasti sanguine tuo, dic: Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio die. Ecce sponsus: dic de sponsa, imple tabulas matrimoniales. Audite sponsam: Et praedicari, inquit. Hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
credis quia unus ẽ ds̃ ÷ benefacis: et de¬
mones credunt et contremiscunt. Nun¬
quid ideo demones ab eterno igne libe¬
rabuntur quia eredunt. et contremiscũt:
Ecce mͦ quod audistis in ęuangło quod
ait petrus. tu es xp̃c filius dĩ uiui: legi¬
te et inuenietis dixisse demones. scunꝰ
quia sis filius dĩ. Petrus cam̃ laudatur:
demon compescitur. Una uox. facta
diuersa. Unde separant᷑ iste duȩ confes¬
siones : Laudatur amor: dampnatur
timor Non enĩ aniore dicebant hi dȩ¬
mones. tu es filius dĩ: cimore hoc dice¬
bant. non amore. Beniq illi inconfessio¬
ne dixerunt. quid nobis et tibi: petrus
petrus. unde fr̃s mei. unde illi dicere ex
amore. tues xp̃c filus dĩ uiui: Unde
ali itane de suo: Absit. Bene quidem
ipsum ȩuangłii capitulũ utrũq de¬
monstrat: quid petrus de dĩ. quid de
suo. Utrũq ibi habes. Lege. Non est
quod ame expectes audire. Comme¬

Expanded text:
credis quia unus est Deus; bene facis: et daecredis quia unus est Deus; bene facis: et daemones credunt, et contremiscunt . Numquid ideo daemones ab aeterno igne liberabuntur, quia credunt, et contremiscunt! Ecce modo quod audistis in Evangelio, quod ait Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi: legite, et invenietis dixisse daemones, Scimus qui sis, Filius Dei. Petrus tamen laudatur, daemon compescitur. Una vox, facta diversa. Unde separantur istae duae confessiones? Laudatur amor, damnatur timor. Non enim amore dicebant hoc daemones, Tu es Filius Dei. Timore hoc dicebant, non amore. Denique illi in confessione dicebant: Quid nobis et tibi ? PetrusPetrus unde, fratres mei, unde illi dicere ex amore, Tu es Christus Filius Dei vivi? Unde illi? Itane de suo? Absit. Bene, quod ipsum Evangelii capitulum utrumque demonstrat, quid Petrus de Dei, quid de suo. Utrumque ibi habes: lege, non est quod a me exspectes audire. Comme
Abbreviated transcription (Latin):
discutiamus om̃s hereses: inuenimꝰ
eas negare. xp̃m incarne uenisse. Om¬
nes heretici negant. xp̃m in carne ue¬
nisse. Quid miramini si pagani ne¬
gant xp̃m in carne uenisse: Quid
miramini. si uidei negant. xp̃m in
carne uenissȩ: Q uid miramini si ma¬
nichei aꝑtissime negant xp̃m incar¬
ne uenisse: S dico caritati ur̃ȩ: etiã
om̃s mali catholici. uerbis confiten¬
tur. xp̃m in carne uenisse: factis au¬
tem negant. N olite gͦ eẽ tanquam
de fide securi. Adiungite fidĩ recte
uitã rectã. ut. xp̃m confiteamini in
carne uenisse: et uerbis uera dicendo.
et factis bene uuendo. Nam si con¬
confiteamini uerbis. et factis negetis:
fides taliũ malorũ. ꝓpe fides ẽ demo¬
niorũ. Audite me hem̃i. audite me.
ne sit uobis testis sudor hic m̃s. audi¬
te mne. Lacobus apłs cũ de fide et oꝑi¬
biis loqueret᷑ adiudeos. aduersus eos
qui sibi putabant fidẽ sufficere. et
oꝑa bona habere nolebant: ait. Tu

Expanded text:
discutiamus omnes haereses, invenimus eas negare Christum in carne venisse. Omnes haeretici negant Christum in carne venisse. Quid miramini, si Pagani negant Christum in carne venisse? Quid miramini, si Judaei negant Christum in carne venisse? Quid miramini, si Manichaei apertissime negant Christum in carne venisse? Sed dico Charitati vestrae, etiam omnes mali Catholici verbis confitentur Christum in carne venisse; factis autem negant. Nolite ergo esse tanquam de fide securi. Adjungite fidei rectae vitam rectam, ut Christum confiteamini in carne venisse, et verbis vera dicendo, et factis bene vivendo. Nam si confiteamini verbis, et factis negetis; fides talium malorum prope est fides daemoniorum. Audite me, charissimi, audite me, ne sit vobis testis sudor hic meus; audite me. Jacobus apostolus cum de fide et operibus loqueretur adversus eos, qui sibi putabant fidem sufficere, et opera bona habere nolebant, ait: Tu
Abbreviated transcription (Latin):
sit ignoretis. Om̃is. xpianus dilectissimi
qui as acenotib ex communicat᷑: satha¬
ne tradi dicitur. Quomͦ : Scilicet quia
qui ab ȩccłastica communione remo¬
uetur. uUnde illos quos tc̃ apłs sathane¬
ee traditos p̃dicat: ex communicatos

Expanded text:
i: « Omnis Christianus, dilectissimi, qui a sacerdotibus excommunicatur, Satanae tradi dicitur. Quomodo? scilicet, quia qui ab ecclesiastica communione removetur. Unde illos, quos tunc Apostolus Satanae traditos esse praedicat, excommunicatos a
Abbreviated transcription (Latin):
percati caro ñ erat. Iste aũt pelagius.
et cȩterã carnẽ om̃is infantis carni
xp̃i conatur equare. Non ẽ hem̃i. ñ¬
ꝓ magno commnendaret᷑ in xp̃o simi¬
litudo carnis peccati: nisi om̃is cete¬
ra caro eẽt caro peccati. Quid gͦ ꝓdẽ.
quia dicis xp̃m incarne uenisse: et
om̃iũ infantiũ carni. eũ conaris ȩqͣ¬
m: Et tibi hoc dico. quod donatiste:
non ẽ ipse. Ecce uideo eccłam matiẽ:
testimoniũ reddentẽ ipsis uberibꝰ u¬
is. adcurrunt matres cũ paruulis fi¬
lis: ingerunt saluatori saluandos.
non pelagio dampnandos. Mat̃ que¬
libet mulier. pietate currens cũ par¬
uilo filio suo: dicit. Baptizetur. ut
saluetur. Pelaguis contra. Quid sal¬
uetur: Honẽ. quod in eo saluetur.
Hichil habet uicii: nichil ex traduce
dampnationis attraxit: Si ȩqualis ẽ xp̃o:
quare querit xp̃m: Eece dico tibi. Spon¬
sus filius dĩ qui uenit in carne. saluator
ẽ. et maiorũ et minoꝵ: saluator ẽ. et

Expanded text:
peccati caro non erat. Iste autem Pelagius peccati caro non erat. Iste autem Pelagius et caeteram carnem omnis infantis carni Christi conatur aequare. Non est,  magno commendaretur in Christo similitudo carnis peccati, nisi omnis caetera caro esset caro peccati. Quid ergo prodest, quia dicis Christum in carne venisse, et omnium infantium carni eum conaris aequare? Et tibi hoc dico quod Donatistae: Non est ipse. Ecce video Ecclesiam matrem testimonium reddentem ipsis uberibus suis. Accurrunt matres cum parvulis filiis, ingerunt Salvatori salvandos, non Pelagio damnandos. Mater quaelibet mulier pietate currens cum parvulo filio dicit: Baptizetur, ut salvetur. Pelagius contra: Quid salvetur? Non est quod in eo salvetur; nihil habet vitii, nihil ex traduce damnationis attraxit. Si aequalis est Christo, quare quaerit Christum? Ecce dico tibi: Sponsus Filius Dei qui venit in carne, salvator est et majorum et minorum, salvator est et
Abbreviated transcription (Latin):
abscondis. ꝑ om̃s gentes. incipientib
ab ierłm. Sic ẽ factum. Legimus ꝓ¬
missum: uidemus impletũ. Ecce lux
mea. Ubi ẽ obscuritas tua: Ergo xpe
sponsus ẽ huiꝰ eccłȩ. quȩ p̃dicatur
inom̃s gentes: et pullulat et crescit
non ẽ ipse. Immo homo male: nonẽ
ipse. Adnuptias uenimus: tabulas
legamus: et non litigemus. Ergo si
tu dicis. xp̃c ẽ sponsus partis dona¬
ti: ego tabulas lego: et inuenio xp̃m
ẽẽ sponsũ eccłe. diffusȩ toto orbe te¬
dchis quał ꝓparuo tempore comme¬
moraui. lam eñi dixi: quis numerat tot
pestes: Quid dicit pelagianista: An¬
dite quid dicit. Uidetur confiteri xp̃m
icarne uenisse: s discussus inuenit᷑
negare. Xp̃c enĩ in carne uenit: que
similitudo eẽt carnis peccati. non eẽt
uaro peccati. apłi uerba st̃. Misit ds
flũ suũ in similitudinẽ cariis pec¬
eti. non insimili tudinẽ carnis. qua¬
s earo non eẽt caro: s insimilitudi¬
nem carnis peccati: quia caro erat s

Expanded text:
abscondis? Per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem . Sic est factum. Legimus promissum, videmus impletum. Ecce lux mea; ubi est obscuritas tua? Ergo Christus sponsus est hujus Ecclesiae, quae praedicatur in omnes gentes, et pullulat et crescit non est ipse: imo homo male, non est ipse. Ad nuptias venimus, tabulas legamus, et non litigemus. Ergo si tu dicis, Christus est sponsus partis Donati; ego tabulas lego, et invenio esse Christum sponsum Ecclesiae diffusae toto orbe ted eis quas pro parvo tempore commemoravi. Jam enim dixi, Quis numerat tot pestes? Quid dicis, Pelagianista? Audite quid dicit. Videtur confiteri Christum in carne venisse: sed discussus invenitur negare. Christus enim in carne venit, quae similitudo esset carnis peccati, non esset caro peccati. Apostoli verba sunt: Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati . Non in similitudinem carnis, quasi caro non esset caro; sed in similitudinem carnis peccati, quia caro erat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
titior Certe quod nouimus. donati¬
sti conficetur. xp̃m incarne uenis¬
se: et tam̃ absit ut sit hic error ex
dõ. Ut de recentioribus bereticis lo¬
quar pelagianista conficetur xp̃m
in carne uenisse: tam̃ om̃ino ñ ẽ

Expanded text:
tutior. Certe quod novimus, Donatitutior. Certe quod novimus, Donatista confitetur Christum in carne venisse: et tamen absit ut sit hic error ex Deo. Ut de recentioribus haereticis loquar, Pelagianista confitetur Christum in carne venisse: tamen omnino non est
Abbreviated transcription (Latin):
R̃s caritatis expectatio: meide¬
biti exactio ẽ. Non dubitome¬
minisse uos: quid inadiutorio dñi de
sei ioħis lectione ꝓmiserim. Cũ gͦ au¬
distis lectorem: credo uos cogitasse
me debere eẽ debiti redditorẽ. Mag¬
nam quippe questionẽ sermone in lon¬
gum ꝓcedente distulimus. quomͦ recte
possit intelligi. quodait inepła sua be¬
atus ioħ̃s. non baptista. s euanglista.
Om̃is sp̃s qui confitetur ib̾m xp̃min
carne uenisse: ex dõ ẽ. Uidemus em̃
multas hereses confiteri. xp̃m incar¬
ne uenisse: et tam̃ non eas possumus
dicere ex deo eẽ. Negat. xp̃m in carne
uenisse manicheus. Non ẽ laborandũ.
neq uobis duitius suadendũ: quod
it error non sit exdõ. S arrianus
conficetur. xp̃m incarne uenisse: eu¬
nominianus. sabellianus. fotinianus.
Quid istis conuincendis querimus
testes: Quis tot numerat pestes. Si
interim ut quȩ st̃ nociora tractemus:
multis quippe hereses ille quas nomi¬
naui ignote st̃: et ẽ ista ignorantia

Expanded text:
rae Charitatis exspectatio, mei debiti exactio est. Non dubito meminisse vos, quid in adjutorio Domini de sancti Joannis lectione promiserim. Cum ergo audistis Lectorem, credo vos cogitasse me debere esse debiti redditorem. Magnam quippe quaestionem sermone in longum procedente distulimus, quomodo recte possit intelligi quod ait in Epistola sua beatus Joannes, non Baptista, sed Evangelista: Omnis spiritus qui confitetur Jesum Christum in carne venisse, ex Deo est. Videmus enim multas haereses confiteri Christum in carne venisse, et tamen non eas possumus dicere ex Deo esse. Negat Christum in carne venisse Manichaeus. Non est laborandum, neque vobis diutius suadendum, quod iste error non sit ex Deo. Sed Arianus confitetur Christum in carne venisse, Eunomianus, Sabellianus, Photinianus. Quid istis convincendis quaerimus testes? Quis tot numerat pestes? Sed interim quae sunt notiora tractemus. Multis quippe haereses illae, quas nominavi, ignotae sunt, et est ista ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ inquit quẽ me eẽ dicitis: Respon¬
dit petrus unus ꝓ om̃ibus: quia unitas
ce habes confessionẽ uerã: confessio
petrus : Tues xp̃c filius dĩ iiui. Utrũq
coniunge: et uenit. xp̃c in carne. Hoc
de se xp̃c quod minus ẽ: hoc de xp̃o
petrus quod mauis ẽ. Respondit de
ueritate humilitas. et de humilitate
ueritas: hoc ẽ de ueritate dĩ humili¬
tas.: et de humilitate. hominis ueritas.
Quem dicunt homines eẽ inquit fili¬
um hominis: Bico ego quod factus
sum propt̃ uos: dic tu petre.quiꝰ ẽ.
qui fecit uos. Qui gͦ confitetur iħm
xp̃m incarne uenisse: ꝓfecto confite¬
tur filiũ dĩ incarne uenisse. Dicat
nunc arrianus. utrum confiteatur
xp̃m incarne uenisse. Si filiũ dĩ con

Expanded text:
 inquit, quem me esse dicitis? Respondit Petrus, unus pro omnibus, quia unitas ce habes confessionem veram, confessionPetrus? Tu es Christus Filius Dei vivi. Utrumque conjunge, et venit Christus in carne. Hoc de se Christus quod minus est, hoc de Christo Petrus quod majus est. Respondit de veritate humilitas, et de humilitate veritas: hoc est de veritate Dei humilitas, et de humilitate hominis veritas. Quem me dicunt homines esse, inquit, Filium hominis? Dico ego quod factus sum propter vos: dictu, Petre, quis est qui fecit vos. Qui ergo confitetur Jesum Christum in carne venisse, profecto confitetur Filium Dei in carne venisse. Dicat nunc Arianus, utrum confiteatur Christum in carne venisse. Si F
Abbreviated transcription (Latin):
conficetur xp̃m incarne uenisse
ex dõ ẽ. Conuincendi st̃ isti quod
non confiteantur. xp̃m in carne
uenisse. Nam si eis istam concesse¬
rimus confessionẽ: ex dõ illos ẽẽ
fatebimur. Quomͦ uos ab corũ erro¬
ribus uł ꝓhibemus. uł terremus. uł
Aduersus eos scuto ueritatis defendi¬
mus: Aduuiet nos dñs. quia et ur̃a
ex pectatio ꝓ nobis oratio ẽ.: ut con¬
iuncantur isti. quia ñ conficentur
dit: et p̃dicat partũ uirguiis marie.
Confitetur gͦ xp̃m in carne uenisse:
Non. Quomodo ꝓbamus: Si aduiuet
dnis intelligentias ur̃as. facillime.
Quio ẽ. quod exigimus: Ut confite¬
atur iħm xp̃m incarne uenisse. Quo¬
modo confiteri potest incarne uenis
mus. Modo cũ euangłm legeretur au¬
distis. Cũ quesisset dñs ipse ibexp̃c.¬

Expanded text:
Christum in carne venisse, ex Deo est: convincendi sunt isti quod non confiteantur Christum in carne venisse. Nam si eis istam concesserimus confessionem, ex Deo illos esse fatebimur. Quomodo vos ab eorum erroribus vel prohibemus, vel deterremus, vel adversus eos scuto veritatis defendimus? Adjuvet nos Dominus, quia et vestra exspectatio pro nobis oratio est, ut convincantur isti quia non confitentur dit, et praedicat partum virginis Mariae. Confitetur ergo Christum in carne venisse? Non. Quomodo probamus? Si adjuvet Dominus intelligentias vestras, facillime. Quid est quod exigimus? Utrum confiteatur Jesum Christum in carne venisse. Quomodo confiteri potest, in carne venisse mus. Modo cum Evangelium legeretur, audistis, cum quaesisset Dominus ipse Je
Abbreviated transcription (Latin):
negat. Plane st̃ homines. qui factis ne¬
gant. Interrogemus apłm. Om̃ia inqͥt
munda mundis. Inmundis aũt et in¬
fidelibus nichil ẽ. mundũ: s pollutȩ sunt
corũ et mens et conscientia. Consitentur
eũi dm̃ se nosse. factis aũt negant. Quid
ẽ negare factis: Suꝑbire. et scismata fa¬
cere. nonindõ s in homine głari. lta fac¬
tis negatur. xp̃c. Unitatẽ quippe amat
xp̃c. Postremo. ecce quomͦ et ipsi xp̃mne¬
gant. Ut aꝑtius loquamur: nos eũ dici¬
mus xp̃m. de quo ait ioħs baptista. Qui
habet sponsam: sponsusẽ. Bonũ con¬
sa eccła. Ab sponso cognoscimus spon¬
sam. Dicat nobis ipse sponsus. quã ha¬
bet sponsã. dicat. ne fortassis erremus.
et inuitati adnuptias. scã uota turbe¬
mus. Dicat: ostendat primo seipsũ spon

Expanded text:
negat. Plane sunt homines qui factis nenegat. Plane sunt homines qui factis negant. Interrogemus Apostolum: Omnia inquit, munda mundis; immundis autem et infidelibus nihil est mundum, sed pollutae sunt eorum et mens et conscientia. Confitentur enim Deum se nosse, factis autem negant . Quid est, negare factis? Superbire, et schismata facere; non in Deo, sed in homine gloriari. Ita factis negatur Christus: unitatem quippe amat Christus. Postremo ecce quomodo et ipsi Christum negant, ut apertius loquamur. Nos eum dicimus Christum, de quo ait Joannes Baptista: Qui habet sponsam, sponsus est . Bonum consa Ecclesia. Ab sponso cognoscimus sponsam. Dicat nobis ipse sponsus, quam habet sponsam: dicat, ne fortassis erremus, et invitati ad nuptias sancta vota turbemus: dicat, ostendat primo se ipsum spon
Abbreviated transcription (Latin):
tri dicis uenisse incarne: Negas
hinc uenena diffundit. Ipse ẽ inquit
pat̃. Quando uult filius ẽ: quando uult
pat̃ ẽ. Non ẽ ipse. xp̃c. & tu erras. si
hunc xp̃m dicis in carne uenisse. Quia
gas. Et. xp̃c informa dĩ equalis ẽ patri:
informa serui consors ẽ nobis. Et tu
ta quid: Donatistȩ plurimi hoc confi¬
tentur de filio quod nos: quod equalis
sit patri filius. eiusdẽq substantie. Alii
uͦ eorũ. eusdẽ: quidẽ substantiȩ con¬
fitentur: s equalẽ negant. Quid opus¬
ẽ. de his disputare. qui negant ȩqualẽ:
Si eñi negant ȩqualẽ: negant filium.
Sinegant filiũ: negant. xp̃m. Si negãt
xp̃m: quomͦ confitentur in carne ue
tio ẽ. qui hoc confitentur quod nos:
unigenitũ filiũ equalẽ patrĩ. eiusdẽ
substantiȩ. eterno coeternũ: et tamen
donatistȩ st̃. Dicimus eis. Uerbis confi¬
temini: factis negatis. Aliquis eñi ne¬
gat factis: non om̃is qui negat. uerbo

Expanded text:
tri dicis venisse in carne: negas tri dicis venisse in carne: negas hinc venena diffundit. Ipse est, inquit, Pater. Quando vult, Filius est: quando vult, Pater est. Non est ipse Christus. Et tu erras, si hunc Christum dicis in carne venisse: quia gas. Et Christus in forma Dei aequalis est Patri, in forma servi consors est nobis. Et tu ta quid? Donatistae plurimi hoc confitentur de Filio quod nos, quod aequalis sit Patri Filius, ejusdemque substantiae: alii vero eorum, ejusdem quidem substantiae confitentur, sed aequalem negant. Quid opus est disputare de his qui negant aequalem? Si enim negant aequalem, negant Filium. Si negant Filium, negant Christum. Si negant Christum, quomodo confitentur in carne ventio est, qui hoc confitentur quod nos, unigenitum Filium aequalem Patri, ejusdem substantiae, aeterno coaeternum; et tamen Donatistae sunt. Dicamus eis: Verbis confitemini, factis negatis. Aliquis enim negat factis. Non omnis qui negat, verbo
Abbreviated transcription (Latin):
Dinittendo quod erat: an assumendo
quod non erat: Sequatur apłs. audimꝰ:
semet ipsum exmnaniuit. formam serui
accipiens. Sic se ex inanuut. formã ser¬
u accipiens: non formam dĩ amittens.
forma serui accessit: non forma dĩ dis¬
cessit. Hoc ẽ confiteri xp̃m in carne
uenisse. Arrianus aũt qui non confite¬
tur ȩqualem: non confitetur filiũ. Si ñ
et eunomianus par euis. socius eiuis:
non multũ diuersus. Et eñi dicuntur
arriani confessi fuisse. quia uł similis
ẽ patri filius: et si ñ equalis dixerunt.
s similis. ille nec similis: et iste gͦ negat
et similis: ꝓfecto qui negat equalem.
negat. xp̃m. Qui negat similẽ: negat
xp̃m. Qui gͦ negat ȩqualem et sui¬
lem: negat in carne uenisse. xp̃m.
Quero eñi ÷ uenit incarne xp̃c: Res¬
pondet. Uenit. Et putamus quia con¬
fitetur. Interrogo. Quis. xp̃c uenit in
carne: equalis patri an inequalis: Res¬
pondet. Inȩqualis. Inȩqualem gͦ pa¬

Expanded text:
Amittendo quod erat, an assumendo Amittendo quod erat, an assumendo quod non erat? Sequatur Apostolus; audiamus: Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Sic se exinanivit, formam servi accipiens, non formam Dei amittens. Forma servi accessit, non forma Dei discessit. Hoc est confiteri Christum in carne venisse. Arianus autem qui non confitetur aequalem, non confitetur Filium. Si nonet Eunomianus par ejus, socius ejus, non multum diversus. Etenim dicuntur Ariani confessi fuisse quia vel similis est Patri Filius; et si non aequalis dixerunt, sed similis, Ille, nec similis. Et iste ergo negat et similis, profecto qui negat aequalem, negat Christum; qui negat similem, negat Christum. Qui ergo negat aequalem et similem, negat in carne venisse Christum. Quaero enim: Venit in carne Christus? Respondet: Venit. Et putamus quia confitetur. Interrogo: Quis Christus venit in carne? aequalis Patri, an inaequalis? Respondet: Inaequalis. Inaequalem ergo Pa
Abbreviated transcription (Latin):
dicis. fecit ds̃ uerbũ. Factum eñi dicis
uerbuĩ: creaturam dicis uerbũ. Tugͦ
dicis. inprincipio fecit ds̃ uerbũ: s
euanglista dicit. inprincipio erat uer¬
bĩi. Et idõ in principio fecit ds̃ cȩlum
et tram: quia erat uerbũ. Om̃ia ꝑip
sum facta st̃. Factũ dicis. Si factũ di
natura. non gr̃ã. F iliũ unicũ. unigeni¬
tum: ñ adoptatum. Talem filiũ que¬
rimus: tam uerũ filiũ querimuf. Q
cum informa dĩ eẽt. apłi uerba sunt.
ꝓpt̃ rudes commemoro. ne mea piuten
tur. Illũ filiũ querimus: qui cũ infor¬
ma dĩ eẽt. sicut dicit apłs. non rapii
arbitratus ẽ eẽ equalis dõ. Non rapi¬
na: quia natura. Natura erat: rapina
non erat. Non rapinam arbitratusẽ.
eẽ equalis dõ. Non erat ei rapina: na¬
tura erat. Sic erat ex ȩt̾nitate: siceul
coeternus gignenti: sic erat equalb
patri.Sic erat. Semet ipsum ex inaniuit:
ut conficeamur iħm xp̃m incarne ue-¬
nisse. Semet ipsum exinaniuit. Quomͦ:

Expanded text:
ipio fecit Deus Verbum. Factum enim dicis Verbum, creaturam dicis Verbum. Tu ergo dicis, In principio fecit Deus Verbum: sed Evangelista dicit, In principio erat Verbum. Et ideo in principio fecit Deus coelum et terram, quia erat Verbum. Omnia per ipsum facta sunt . Factum dicis. Si factum dicnatura, non gratia; Filium unicum, unigenitum, non adoptatum. Talem Filium quaerimus, tam verum Filium quaerimus, qui cum in forma Dei esset, Apostoli verba sunt, propter rudes commFilium quaerimus, qui cum in forma Dei esset, sicut dicit Apostolus, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Non rapina, quia natura. Natura erat, rapina non erat. Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Non erat ei rapina, natura erat: sic erat ex aeternitate, sic erat coaeternus gignenti, sic erat aequalis Patri, sic erat. Semetipsum exinanivit: ut confiteamur Jesum Christum in carne venisse. Semetipsum exinanivit. Quomodo?
Abbreviated transcription (Latin):
cepit ostendere disciplis suis. quia opor¬
cebat cum uenire ierosolimã. et multa
pati. et reꝓbari a seniorib et scribis et
sacerdotib. et occidi: et tercio die re¬
surgere. lbi petrus de suo expauit:
et horruit mortẽ. xp̃i. Expauit eger
medicinã suã. Absit ate dñe inquit.
ꝓpicuis tibi esto. ñ fiat hoc. Et ubi ẽ.
potestatẽ habeo ponendi animã meã.
et potestatẽ habeo iterũ sumendi eã:
Oblitus es petre: oblitus es. Maiorem
caritatẽ nemo habet: quã ut animã
suã ponat ꝓamicis suis. Oblitus es. Ob¬
liuio illa: de ipsius. Trepidatio. horror
et timor mortis: totũ de petri. immo
de symonis. non petri. Et dñs. Uade
retro sathanas. Beatus es symon baris¬
mon bariona: s de dĩ. Uade retro sathia¬
nas. Unde : Recole unde beatus. lam
sathanas: Dicat dñs. Neq enĩ saps
Confitemini xp̃m in carne uenisse. et
credendo et bene uiuendo: et utrũq a
illo acceptũ tenete: ab illo augendũ es

Expanded text:
e discipulis suis, quia oportebat eum venire Jerosolymam, et multa pati, et reprobari a senioribus et scribis et sacerdotibus, et occidi, et tertio die resurgere. Ibi Petrus de suo expavit, et horruit mortem Christi, expavit aeger medicinam suam. Absit a te, Domine, inquit: propitius tibi esto, non fiat hoc. Et ubi est, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam ? Oblitus es, Petre? Oblitus es, Majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis ? Oblitus es. Oblivio illa de ipsius; trepidatio, horror et timor mortis, totum de Petri: imo de Simonis, non de Petri. Et Dominus: Vade retro, satanas. Beatus es, Simon Bar-Jmon Bar-Jona; sed de Dei. Vade retro, satanas; unde? Recolite unde beatus. Jam Unde satanas? Dicat Dominus: Neque enim sapis Confitemini Christum in carne venisse, et credendo, et bene vivendo, et utrumque ab illo acceptum tenete, ab illo augendum et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ uenturũ: Cant nc̃. et dicant. Man¬
ducemus et bibamus: cras enĩ moriem̃
Illi se adhuc cras dicunt morituros:
ueritas aũt illos iam cũ ista dicunt in¬
uenit mortuos. Uos aũt fr̃s. filii resurrec¬
tionis. ciuies sc̃oꝵ angłorũ. dei heredes.
et xp̃i coheredes: cauete uuitari eosqͥ
cras expirando moriuntur: et hodie¬

Expanded text:
esse venturum? Eant nunc et dicant: Manducemus et bibamus; cras enim moriemur. Illi se adhuc cras dicunt morituros, veritas autem illos jam cum ista dicunt, invenit mortuos. Vos autem, fratres, filii resurrectionis, cives sanctorum Angelorum, Dei haeredes, et Christi cohaeredes, cavete imitari eos, qui cras ex
Abbreviated transcription (Latin):
dẽtur: non ẽ spes. Quod eñi uidet quis.
quid sꝑat: Si aũt quod ñ uidemus sꝑa¬
mus ꝑ pacientiã expectamus. łłinc uo¬
bis ex hortariũ et consolatoriũ prebere
sermonẽ. ammonet nos ipse dñs ds̃ nr̃:
allo quam̃ in hac t̾ra morientiũ: ut non
respiciatis quȩ uidentur. s quȩ ñ uideu¬
tur. Que em̃ uidentur. temporalia st̃:
quȩ aũt ñ uidentur. eterna. Quia gͦ qd̃¬

Expanded text:
s: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus, speramus, per patientiam exspectamus. Hinc vobis exhortatorium et consolatorium praebere sermonem admonet nos ipse Dominus Deus nalloquamur in hac terra morientium; ut non respiciatis quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt; quae autem non videntur, aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
et quid apud inferos geratur. quis ho¬
minib indicauit: & hinc uobis osclau¬
sit. qui mortuũ die .uiͦiͦi. resuscitauit.
et ultra ñ moriturus die t̾cio resurre¬
xit: et ante quã moreretur qualis uita
morientes excipiat. tanquã ille quẽ
nichil lateret. & inpauꝑe quiescente
et indiuite ardente narrauit. S illi is¬
ta ñ credunt. qui dicunt. Quis huc
inde reuersus ẽ: Credituros se uolunt
uideri: si quis parentũ suoꝵ reuiuisce¬
ret. S maledictus om̃is qui spem suã
ponit in homine. Ideo gͦ ds homo fac¬
tus. mori et resurgere uoluit: ut et
quid futurũ eẽt homini. in hominis
carne ostenderetur: et dõ tam̃ ñ ho¬
mini crederetur. Et certe eccla fideliũ
toto orbe diffusa: iam ante oculos eoꝵ
ẽ. Legant eam ante tot scła uni homi¬
ni ꝓmissã: qui contra spem inspem cre¬
didit. ut fieret pat̾ multarũ gentium
Quod uni gͦ abrahe credenti ꝓmissĩrẽ.

Expanded text:
et quid apud inferos geratur, quis hoet quid apud inferos geratur, quis hominibus indicavit? Et hinc vobis os clausit, qui mortuum quarta die resuscitavit , et ultra non moriturus die tertio resurrexit, et antequam moreretur, qualis vita morientes excipiat, tanquam ille quem nihil lateret, et in paupere quiescente et in divite ardente narravit . Sed illi ista non credunt, qui dicunt, Quis huc inde reversus est? Credituros se volunt videri, si quis parentum suorum revivisceret. Sed maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Ideo ergo Deus homo factus, mori et resurgere voluit; ut et quod futurum esset homini, in hominis carne ostenderetur, et Deo tamen, non homini crederetur. Et certe Ecclesia fidelium toto orbe diffusa, jam ante oculos eorum est. Legant eam ante tot saecula uni homini promissam, qui contra spem in spem credidit, ut fieret pater multarum gentium . Quod ergo uni Abrahae cr
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uos eis quȩ uidentur temporalib sub¬
diti. nesciatis qualis dies uobis crastinꝰ
illucescat: quẽ sepe bonũ sꝑantes. malũ
inuenitis: nec si bonus fuerit. eũ ne fugi¬
at tenere poteritis. Nos irridetis. qui
sꝑamus ȩterna: quȩ cũ uenerint non
transibunt: quia nec ipsa ueniunt. s
semꝑ manent.: nos aũt ad illa ueniemus. cũ
ꝑuiã dñicam. ista quȩ transeunt transieri¬
mus. A uobis uͦ temporalia nec sꝑari ali¬
quando desinunt. et tam̃ crebro sꝑata
uos fallunt: nec cessant uos inflaminare
uentura: corrumꝑe uenientia: torquere
transeuntia. Nonne ipsa st̃ quȩ concupi¬
ta madescunt: ad epta uilescunt. amis¬
sa uanescunt: Utimur eis et nos. scdin
ꝑegrinationis nr̃e necessitatẽ: s ñ ineis
gaudia nr̃a figimus.: ne illis labentibus
subruamur. Utimur enĩ hoc mundo
tanquã ñ utentes: ut ueniamus ad cũ
qui fȩcit hunc mundũ. et in eo manea

Expanded text:
cum vos eis quae videntur temporalibus subcum vos eis quae videntur temporalibus subditi, nesciatis qualis vobis dies crastinus illucescat: quem saepe bonum sperantes, malum invenitis; nec, si bonus fuerit, eum ne fugiat tenere poteritis. Nos irridetis, quia speramus aeterna: quae cum venerint, non transibunt; quia nec ipsa veniunt, sed semper manent: nos autem ad illa veniemus, cum per viam dominicam ista quae transeunt transierimus. A vobis vero temporalia nec sperari aliquando desinunt, et tamen crebro sperata vos fallunt: nec cessant vos inflammare ventura, corrumpere venientia, torquere transeuntia. Nonne ipsa sunt quae concupita inardescunt, adepta vilescunt, amissa vanescunt? Utimur eis et nos secundum peregrinationis nostrae necessitatem: sed non in eis gaudia nostra figimus, ne illis labentibus subruamur. Utimur enim hoc mundo tanquam non utentes , ut veniamus ad eum qui fecit hunc mundum, et in eo maneam
Abbreviated transcription (Latin):
ditus: ut sciamus quẽ admodũ oporteat
uniciuq respondere. Dicendũ ẽ enĩ eis.
qui cũ ꝑdidissent. uł nunquã suscepis
tari deberent. Ubi st̃ delicie ur̃e ꝓpter
quas ambulatis ꝑuias prauas: Nondi¬
cimus. ubi erunt cũ hec uita transierit:
s mͦ ubi st̃. cũ hesternũ diẽ hodiernus
abstulerit. et hodiernũ crastinus abla¬
turussit: Quid eoꝵ quȩ diligitis. non
transcurrit et transuolat: Quid ñ fugit.
antequã pene capitur: cũ ex ipso hodier¬
no die. nulla possit uł hora retineri: Ita
eñi sccła excluditur a t̾cia: sicut pruma
exclusa ẽ ascda. Ipsuis hore unius quȩ
presens uidetur. nichil ẽ presens. Om̃s
eñi partes eus. et omĩa mom̃ta fugiti
tus cũ peccat uł cum peccaret attendat:
poterit uidere. quia uoluptas transitu¬
ra sine prudentia desiderat᷑: uł cũ tran¬
sierit. cũ penitentia cogitatur. Nos irri¬
detis. quia sꝑamus ȩterna quȩ ñ uidemꝰ:

Expanded text:
sit sale, ut sciamus quemadmodum oporteat sit sale, ut sciamus quemadmodum oporteat unicuique respondere . Dicendum est enim eis qui cum perdidissent, vel nunquam suscepisstari deberent: Ubi sunt deliciae vestrae, propter quas ambulatis per vias pravas? Non dicimus, ubi erunt, cum haec vita transierit; sed modo ubi sunt? Cum hesternum diem hodiernus abstulerit, et hodiernum crastinus ablaturus sit, quid eorum quae diligitis, non transcurrit et transvolat? Quid non fugit pene antequam capitur, cum ex ipso hodierno die nulla possit vel hora retineri? Ita enim secunda excluditur a tertia, sicut prima exclusa est a secunda. Ipsius horae unius, quae praesens videtur, nihil est praesens: omnes enim partes ejus, et omniatus est cum peccat, vel cum peccaret attendat. Poterat videre quia voluptas transitura sine prudentia desideratur; vel cum transierit, cum poenitentia cogitatur. Nos irridetis, quia speramus aeterna, quae non videmus;