comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Et ignis quedam emulatio. et c̃. Quertt᷑ qm pe¬
nam hoc ꝑignem significet. Solo Eterne pene
uehem̃tiam. hic ignis sig̃cat. quia nullius.
elementi ẽ tanta efficatia. quanta : ignis.
Que ꝯ fumptura ⁊ aduersartos. ec c̃. Numquid
ignis ad richilum rediget xꝑi inmicos: Sol
Icõ dicit᷑ ignis emulatio aduersarios ꝯsump¬
tura. quia nulla pars corporis uł anime ape¬
na uacabit. quin abigne crucietus.
¶ Michi uindictam et egoretͥbuam dicit dns.
Querit᷑ an semꝑ uindicta reseruanda sit d̾no
Numquid non licet homini iundictam sum̃e:
Nonne latrones licite suspenduntur: Solutio.
Non licet homini sum̃e uindictam ncam af¬
peccat. iuxͣ id. qui gladium acceꝑit gladio ꝑibit.¬
at fidei que ⁊ dereb futuris. s cumfides sit de
p̃sentib & de p̃t̾itis. ut de naruutate passione.
quomͦ fides passionis: subarecum sꝑandaꝵ

Expanded text:
 Et ignis aemulatio quaedam. Quaeritur quam poenam hic per ignem significet? Solutio. Aeternae poenae vehementiam hic ignis significat, quia nullius elementi est tanta efficacia quanta est ignis.umptura est adversarios, etc. Nunquid ignis in nihilum rediget Christi inimicos? Solutio. Ideo dicitur ignis aemulatio adversarios consumptura, quia nulla pars corporis vel animae a poena vacabit, quin ab igne crucietur. Mihi vindictam, et ego retribuam, dicit Dominus. Quaeritur, an semper vindicta sit reservanda Domino; nunquid non licet homini vindictam sumere? Nonne licite latrones suspenduntur? Solutio. Non licet homini sibi sumere vindictam, nec eam afpeccat. Juxta illud: Qui gladium acceperit, gladio peribitat fidei, quae est de rebus futuris; sed cum fides sit de praesentibus, et praeteritis, ut de nativitate, et passione, quomodo fides passionis est substantia
Abbreviated transcription (Latin):
tur eẽaũct᷑. gg̃ dicentis. Sicut illi qui adhuc
iuiunt incarne animas defunctorum quo
loco ponantur ignorant. ita et mortui uitam
incarne iuuentium p ea qualit̃ disponat᷑
ncleuone. quialicat corpralia alpĩalia disfũit¬
gn̾e itacẽ distincta sunt ognitione. Ad hoc respon¬
malis. s. de his quipuniunt᷑ in inferno. quia

Expanded text:
tire Augustinus, dicens, « Sicut illi qui adhuc in carne vivunt, animas defunctorum quo loco ponantur ignorant; ita et mortui vita, in carne viventes qualiter disponantur nesciunt; quia sicut corporalia et spiritualia distincta sunt cogitatione. Sed auctost de malis qui puniuntur in inferno, quia
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ offã cabnis p̃buerunt que ñ sunt nec̾a
nͥ infirmitati hominum. Item si cognou̾nt an¬
gelos ẽẽ s homines tm̃ arbit᷑ti sunt. quomͦ
plus qmͣ homines uen̾ati sunt eos: Soło.
Primo homines arbitͣti sunt diuuiritꝰ missoᷤ.
comodẽ potuerunt: ñ enim sic illa corꝑa uni¬
chilumredigit: sic et cib ille ꝯsumptus ⁊ oꝑati¬
one illorum uł ip̃i infecerunt quod uolebant.
corium infide tͥratatis et unitatis adorare potue¬
culo desepuiunt. s cumunus sit senfus utusq
historie. quomͦ ꝑ duplicem allegoriam ꝓbat
hoc: Quid÷ allegoria: Nonnesꝑitalis sensus.
gͦ uͥ÷ unus sensus. quomͦ duplex : allegoria:
duplici historia surgentem. ułallegorta dicit᷑

Expanded text:
manitatis praebuerunt, quae non sunt necessaria, nisi infirmitati hominum? Item si non cognoverunt angelos esse, sed homines tantum arbitrati sunt, quomodo plusquam homines venerati sunt eos? Solutio. Primo homines arbitrati sunt divinitus missos, comedere potuerunt? Non enim sic illa corpora uninihilum redigit; sic et cibus ille consumptus est operatione illorum, vel ipsi inde fecerunt quod volebant.eorum in fide Trinitatis et unitatis adorare potueculo deserviunt; sed cum unus sit sensus utriusque historiae, quomodo per duplicem allegoriam probat hoc? Quid est allegoria? Nonne spiritalis sensus? Ergo ubi est unus sensus, quomodo duplex est allegoria? st per allegoriam de duplici historia surgentem. Vel allegoria dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
nis uenitur ad futura bona. et: argum̃tum ño
apparentum ad eo quod illi quiuiderunt eũ
ce pendebat. ¶ Exinusibilib et c̃. Querit᷑
qued uocet inuisibilia. Soło. Uel informem uel
inuisibilem mat̾iam .iiiͦi. elem̃torum q̃ grece
chaos dĩ. uł inuisibilem mundum. qui ar
¶A bel fide ad huc defunctus loquit᷑. Qr̃ quomꝰ il¬

Expanded text:
nis venitur ad futura bona, et est argumentum non apparentium, adeo quod illi qui viderunt eum  Ut ex invisibilibus, etc. Quaeritur quid vocet invisibilia? Solutio. Vel informem et invisibilem materiam quatuor elementorum, quae Graece chaos dicitur; vel invisibilem mundum, qui arcQUAESTIO XCV. Abel fide adhuc defunctus loquitur, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
ni ut signatum intelligatur.
filiam offerendo dõ. Numquid si canis occͦri
si occulto monitu sc̃ĩ sp̃e boc fecit excusat᷑. sic̃
sanson qui se cumpbilisteis ꝯp̃ssit qtia nõ
licet smanim inferre. Uñ &e ionas dixit.
le annis planctus faciunt. Solo. Exempli
canlae Lle quilitin sie sEuate aliquia ueutat
uł faciat unde talis delor sequi possit.
¶Q uert᷑ si abrabam uolitntate peccau̾̃it uolendo ĩ¬
mołare filium situm. cuinscđm quosdam ĩmo
reuera iepthe peccau̾it occid ndo filiam. nͥ fc̃m
sit instinetu diuino. Soło. abrabam non solum
non culpart᷑ erudelitatis crimine ũm cẽ laudat᷑.
pietatis nomtne. quod filium suum non scele

Expanded text:
ni signatum intelligatur. filiam offerendo Domino. Nunquid si canis occurrisi occulto monitu sancti Spiritus hoc fecerit, excusatur, sicut Samson, qui secum Philisthaeos compressit, quia non licet sibi manum inferre. Unde et Jonas dixit: lis annis planctus faciunt? Solutio. Exempli causa, ne quis iterum sic stulte aliquid voveat, vel faciat, unde talis dolor sequi possit.Quaeritur an Abraham voluntate peccaverit, volendo immolare filium suum, cum, secundum quosdam, imo revera Jephthe peccaverit occidendo filiam, nisi hoc factum sit instinctu divino. Solutio. Abraham non solum non culpatur crudelitatis crimine, verum etiam laudatur pietatis nomine, quod filium suum non scele
Abbreviated transcription (Latin):
quid cum bñdicẽt ei intellexit qd̾ ibi sig̾ca¬
batur ꝑ hoc quod minorem benedicebat᷑ Si
intelligebat tunc sciebat quid dic̾et iacob
quod ne qua qm̃ historia patitur. Namet
nanis crac tant it pbaret aneset: saur et
pꝰ ea ueniente esau ait. Quis fuit qui ueñ frau¬
dulenter. eui b̾ndixi et erit b̾ndictus. Soło:
Licet tune non intellexit. tñ pꝰ intellexit. et eiꝰ
ceptus fuit. Soło. Nonfuit sic deceptus quin
sciret quẽ. effectum ħret. Gndictio millo qͦ
undicebat slondum tñ quod iacob ẽẽt sciebat
quem b̾ndicebat. Solet aũt ꝓpͥe deceptio in
his quie nondebent fieri accipi. Numquidre¬
cipi dicendus÷ qui ꝑ auricalco emit aurũ.
uł ꝑ stagno argentum: Si uͦ large deceptio
accipiatur ꝑ om̃ib que alit̃ ftunt qmͣ existi¬
mantur. et hic deceptio quedam fuit.¬
dum illa redoita mox adorauit dđm. Sic lol¬

Expanded text:
quid cum benediceret ei, intellexit quod ibi significabatur per hoc, quod minorem benedicebat? Si intelligebat, tunc sciebat quod diceret Jacob, quod nequaquam historia patitur. Nam et manus contrectavit, ut probaret an esset Esau, et postea veniente Esau ait: Quis fuit, qui venit fraudulenter: cui benedixi, et erit benedictus? Solutio. Licet tunc non intellexit, tamen post intellexit, et ejus ceptus est? Solutio. Non fuit deceptus, quin sciret quem effectum haberet benedictio in illo quem benedicebat; nondum tamen quod Jacob esse sciebat, quem benedicebat. Solet autem proprie deceptio in iis, quae non debent fieri, accipi. Nunquid decipi dicendus est, qui pro aurichalco emit aurum, vel pro stanno argentum? Si vero large deceptio accipiatur, pro omnibus quae aliter fiant quam existimantur, et hic deceptio quaedam fuit.dum illa reddita mox adorauit deum? no
Abbreviated transcription (Latin):
iste ueniã ille uindictã. iste salutẽ. ille dãpnationẽ.
Enͦ gͦ meliꝰ loquit᷑ iste quͣ ille: Soło Sanguis
xꝑi ñ solum uindictam clamat ꝯtempnentibꝰ.
sip̃i uolunt penitere. sangius uͭ abel tm̃
uindictam nullomͦ ueniam loquit᷑ Uł me
qui abel fuisse iurum iustum infiguraxͥ
immolatum. Nota ꝗ abel qui pͥmus intus¬
te occisus fuit positus: ꝑ om̃ib aliis quoꝵ
sangius nullam ueniam fac̃e potuit.

Expanded text:
t veniam, ille vindictam; iste salutem, ille damnationem. Quomodo ergo melius loquitur iste quam ille? Solutio. Sanguis Christi non solum vindictam clamat contemnentibus, si ipsi volunt poenitere. Sanguis vero Abel tantum vindictam, et nulli veniam loquitur. Vel qui Abel fuisse virum justum in figura Christi immolatum. Nota quod Abel, qui primus injuste occisus fuit, positus est pro omnibus aliis quorum sanguis nullam veniam facere potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
um reuoca ad memoriam. qm̃faciunt ũba ori¬
genis dicentis. ꝙ maria tm̃ fuit de tͥbu leui &¬
ꝑꝑ ioseph tm̃ dictus ÷ dns de tͥbu uida Ssic̃ dixi
qdue tͥbus ꝑmixte erant. regalis et sac̃dotalis. et
urgo ex parte pats de tͥbu uida fuit. et exparte
et c̃. Nonne quidam ꝑfẽi erant temꝑe legis. ut
dausd & alii multi: & iusticiam illam qͣuusti e¬
tant ex obedientia diuine legis habebant: qͣmͦ
cͦ ex lege iustiñ erant Soło Iusti illiꝰ temꝑis ñ
ex lege s exfide futuri iusticiam habebant. lex

Expanded text:
um, revoca ad memoriam, quam faciunt verba Origenis dicentis, quod Maria tantum fuit de tribu Levi,  Joseph tantum dictus est Dominus de tribu Juda. Sed, sicut dixi, duae tribus permistae erant regalis, et sacerdotalis, et virgo ex patre patris de tribu Juda fuit, et ex parte etc. Nonne quidam perfecti erant tempore legis, ut David, et alii multi; et justitiam illam, quia justi erant, ex obedientia divinae legis habebant quomodo ergo ex lege justi non erant? Solutio. Justi illius temporis non ex lege, sed ex fide futuri justitiam habe
Abbreviated transcription (Latin):
fide hic agat. an de ꝑfc̃a. an de inꝑfecta. Side
inꝑfecta. quomͦ ꝑ eampotuit aliquis placẽ¬
dõ. Side ꝑfac̃a. quomͦ hoc pot̃ suffic̃e ad salutẽ.
credere quia÷ et quia inquirentib se remu¬
nerator sit: Hic enimñ sunt om̃s articłi.
tenti qui sunt necarii ad salutem. Solo. ħ

Expanded text:
de fide incarnationis? Solutio. Dicitur quod sine  eam potuit aliquis Deo placere; si de perfecta, quomodo hoc potest sufficere ad salutem, credere quia est, et quia inquirentibus se remunerator sit? his enim non sunt omnes articuli contenti, qui sunt necessarii ad salutem. Solutio.
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ ꝑdest . S ĩtm querit᷑ eur cticat pꝰ acceptã
noticiam u̾itatis. cum nͦ añ noticiamũitatis
manentib inuoluntate peccandi. ꝓsit xꝑe. fõr¬
tismatis. ut nec aliqua &ẽ pena satisfactionis¬
ei inuingat᷑. quomꝰ pꝰ grãm regeñatiorais ñ pot̃
exhis u̾bis apłi. uoluntarie peccantib & ẽ. occa¬
sionem sium̃tes. Quib dam aũt uidet᷑. ꝗ uelun¬
tarie peccantes uocet quiscient̾ ũitateminiu¬
dia uł odio uł aliqua causa hitiꝰ mõdi inpug¬
łt remissionẽ ut dns dicit. q &̃ uidet᷑ insinu¬
qui filium di oculcau̾it. et sanguinẽ cestam̃ti

Expanded text:
ptam notitiam veritatis, cum nec ante notitiam veritatis manentibus in voluntate peccandi prosit Christus? For gratiam baptismatis ut nec aliqua etiam poena satisfactionis injungatur, quomodo post gratiam regenerationis non potest  voluntarie peccantibus, etc., occasionem sumentes. Quibusdam autem videtur quod voluntarie peccantes vocet, qui scienter veritatem invidia, vel odio, vel aliqua causa hujusmodi impugremissiQui Filium Dei conculcaverit, et sanguinem testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
latio. Doło. Quiasimul ab eod̾subeade spõ¬
sione utͣq data sunt. qd̾ deuno asserit᷑ ce de al
eiꝰ ministio nemoiustificabat᷑. et sic ꝑpsuam
insufficientiam et infirmitat̃ẽ translatũ ẽ.
Slexeque in lufficiens et infirma. ũnaps̃
uͥtisq fit t̃nslatio. quod figuratum ⁊ insac̃dote &
letuta languidoͣ qͣuu ncidit in latrones tͣnseuntib¬

Expanded text:
lutio. Quia enim simul ab eodem sub eadem sponsione utraque data sunt: quod de uno asseritur, et de aejus ministerio nemo justificabatur et sic propter suam insufficientiam et infirmitatem translatum est; sed lex aeque insufficiens et infirma. Unde Apoutriusque fit translatio: quod figuratum in sacerdote et levita, languidum, qui incidit in latrones, transeuntib
Abbreviated transcription (Latin):
frãs ħt quib ip̃a ascip̃a distinguitur dium
indm inbiat de diuina usia cogitans: uł in¬
fũs celestia ꝯsiberans. tntusibilium spĩtũ
natuias ꝯtemplat᷑. uł int̾ra de mundanis
ꝑt̾ctandis agit. Similit̾ et sensualitas dif¬
ua aliq̃n ꝯsentid intiori diftrẽ sensualitatis.
Nota quod anima ponit᷑ uł ꝑsensualitate. uł
ꝑ carnalib pecc̃is. uł ꝑ carnalib cogitationib sic

Expanded text:
abet, quibus ipsa a seipsa distinguitur, dum in Deum inhiat de divina usia cogitans, vel inferius coelestia considerans, invisibilium spirituum naturas contemplatur, vel in terra de mundanis recte pertractandis agit. Similiter et sensualitas difva aliquando consentit inferiori differentiae sensualitatis. Nota quod anima ponitur vel pro sensualitate, vel pro carnalibus peccatis, vel pro carnalibus cogitationibus: sic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbat apłs sac̃docium xꝑi. sac̃dotio leuitico ma¬
ius ẽe ꝑhoc quod ordo leuiticꝰ inleiusit decima¬
tus inabrabami. Soło. Erant quidamet for¬
uirginem integ̃m et in corruptam seruatã
ẽẽ quinonsunt audiendi. Ieui gͥ ⁊ decunatꝰ.¬

Expanded text:
tolus sacerdotium Christi sacerdotio levitico majus esse: per hoc, quod ordo leviticus in Levi, sit decimatus in Abraham? Solutio. Erant quidam et forusque ad virginem integram, et incorruptam servatam esse, qui non sunt audiendi. Levi ergo est decimat
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑. qͥd offerat᷑. ꝓ quib offeret᷑. Idem ip̃e unꝰ ii¬
tusq mediato. ꝑ sacͥficium patis reꝯcilian⁊
nol dont unumcumillo maneret cuoste¬
rebat. unum inse fac̾et ꝑ quib offerebat. Unꝰ
ip̃e eẽt qui offerebat et quod offerebat.
tas inmonte moysi ostensa dr figuraꝵ uix
plar u̾itatis que pꝰ ea impleta ÷. et sic ĩpe figͦe
diuerso respecti. et exemplum et exemplar di
Nonne lex bona. sc̃a. et adõdata: quomͦ gͦ nõ
oꝑari .s. quia non iustificat. & quia p̃cipit quod
eoritu colamus dm quo coluerunt eum he¬
brei patres. Soło. Quia aliud p̃cepit ds nob̃ ꝑ¬

Expanded text:
fferatur, pro quibus offeratur; idem ipse unus verusque Mediator, per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum cum illo maneret cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat, unus ipse esset qui offerebat, et quod offerebat.tas in monte Moysi ostensa dicitur figurarplar veritatis, quae postea impleta est: et sic ipsae figurae diverso respectu et exemplum et exemplar dicNonne lex bona, sancta et a Deo data? quomodo ergo non icet, quia non justificat, et quia praecipit quod eo ritu colimus Deum quo coluerunt eum Hebraei patres? Solutio. Quia aliud Deus praece
Abbreviated transcription (Latin):
tale.¶Non deserentes collectionem nr̃ã.¬
& c̃. Querit᷑ an apłs dampnet hic quod dñs
ꝑmaittit dicens. siuos ꝑsecuti fu̾int inuna
ciuitate fugite inaliam. cuiꝰ rei cẽ ip̃e dedit
culpat eos qui deseuunt collectionem: Soł.
Cos culpat apłs in hoc loco qui quasi causa
sc̃itatis sue int̃ alios infirmos uł inꝑfectos
habitare ñ possint. & ĩo deserendo colectio¬
tunc licet rabiem ꝑ secutorum declinare. si fieri
pot̃ sine detͥmento collectionis .

Expanded text:
. Non deserentes collectionem vestram. Quaeritur an Apostolus damnet hic quod Dominus permittit, dicens: Si vos persecuti fuerint in una civitate fugite in aliam , cujus rei etiam ipse dedit culpat eos, qui deserunt collectionem? Solutio. Eos culpat Apostolus in hoc loco, qui quasi causa sanctitatis suae inter alios infirmos, vel imperfectos habitare non possunt: et ideo deserendo collectioibus, tunc licet rabiem persecutorum declinare, si fieri potest sine detrimento collectionis.
Abbreviated transcription (Latin):
gura : que dr. aposiopesis et ÷ sensus. si hoc
erit. quodlibet inpossibile erit. uł ñ ampliꝰ
ẽdatur mͥ inaliquo. Nota quatuor ẽẽ sałba.
liue requies. Puima requies ÷ illa cłi de qͣ
scͥptum ÷ ingenesi. et requieuit ds die sep¬
timo. Scda requies ÷ t̾ra ꝓmissionis. T̃er¬
cia ẽ quies mentis. Quͣrta: et̾na. Pxima
et quarta di scd̃a et t̾cia hominis. Pri
quid hic ueeturuadi. dstat eium quod talis
passio ñ cadit indm. Soło. Iram uocat cdiin¬

Expanded text:
gura est quae dicitur aposiopesis, et est sensus: Si hoc erit, quodlibet impossibile erit, vel non amplius credatur mihi in aliquo. Nota quatuor esse Sabbata, sive requies. Prima requies est illa Dei, de qua scriptum est in Genesi: Et requievit Deus die septimo ; secunda requies est terra promissionis; tertia, quies mentis; quarta est aeterna. Prima et quarta Dei; secunda et tertia hominis. Primquod hic vocetur ira Dei: constat enim quod talis passio non cadit in Deum. Solutio. Iram vocat Dei im
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ habeat intitulo. quod ꝑꝑ p̃dictam iam
causam fcm̃÷. Quodaũt maiore resplendeat
facundia qmͣ alie ñ ẽ mirandum cum nat᷑a¬
le sit uniciuꝙ insua lingua plus ualẽ qm¬
in aliena. Cum gͦ hanc solam lingua hebrea.
alias uͦ g̃ea scͥpserit quid mirum li maiore
Nicet fac uNdiao¬
eminentem fidei doctrinam et salutis ꝯgniti¬
onem. Unde alibi. Ecce nunc dies salutis.

Expanded text:
nomen habeat in titulo, quod propter praedictam jam nomen habeat in titulo, quod propter praedictam jam causam factum est. Quod autem majore refulget facundia quam aliae, non est mirandum, cum naturale sit unicuique in sua lingua plus valere quam aliena; cum ergo hanc solam lingua Hebraica, alias vero graeca scripserit, quid mirum si majore nitet facundia propter eminentem fidei doctrinam et salutis cognitionem, unde alibi: Ecce nunc dies salutis
Abbreviated transcription (Latin):
sum pauli. nͨ eius tamqͣm suꝑbi dignatati inui¬
debant. quomͦ gͦ uerum ẽ quod cõnom̃ ꝓpͥum
uł nom̃ dignitatis tacuit quia hebreis erat
odiosus: Cum his quib seͥpsit non odiosus s di¬
lectus fuit. Soło. Int̾ eos quib tamqͣm eg̃giꝰ
gr̃e p̃dicator multum placuit erant quidam
legis emulatores. qui legem cum gr̃a tenendã
ẽẽ putabant. et p̃dicabant. et hiis nom̃ pauli
fuit odiosum. Nleminem enu fue false opun¬
om ita ꝯtͣrium inuenerunt sicut paulum.
Unde cum ꝑsequebant᷑ qnͣtum poc̾ant.
¶Notandum quod quidam fueritnt dicentes
hanc epłam fuisse minime apłi pauli. quia e¬
ius nomen huic ñ p̃ponit᷑. sicut in om̃ib aliis.
et ĩo quia splendidiore atq facondiore stilo
qmͣ alie resplendeat. s aut luce aut barnabe¬
ier sic respondet. si ĩõ non ẽ dicenda pauli qi
eius nomine non ẽ p̃titulata: gͦ nͨ alicitius il¬
lorum. immo nullius om̃ino. cum nullius

Expanded text:
sum, nec ejus tanquam superbi dignitati invisum, nec ejus tanquam superbi dignitati invidebant; quomodo ergo verum est, quod ideo nomen proprium vel nomen dignitatis tacuit, quia Hebraeis erat odiosum, cum his quibus scripsit, non odiosus, sed dilectus fuerit? Solutio. Inter eos, quibus tanquam egregius gratiae praedicator multum placuit, erant quidam legis aemulatores, qui legem cum gratia tenendam esse putabant, et praedicabant, et his Pauli nomen fuit odiosum. Neminem enim suae falsae opinioni ita contrarium invenerunt sicut Paulum, unde persequebantur eum, quantum poterant. Notandum quod fuerunt quidam dicentes hanc Epistolam fuisse minime apostoli Pauli, quia ejus nomen huic non praeponitur sicut in omnibus aliis, et ideo quod splendidiore atque facundiore stylo quam aliae resplendeat; sed aut Lucae, aut Barnabymus sic respondet: Si ideo non est dicenda Pauli, quia ejus nomine non est inscripta, ergo nec alicujus illorum, imo nullius omnino, cum nullius
Abbreviated transcription (Latin):
utramq naturam. deinde comꝑat eum moy¬
si. et p̃fert. Demde multis rõnib et auctori¬
tatib gr̃am fidei umbre legis p̃ferendam
declarat. et sac̃dotium xꝑi sac̃dotio lerritico. &
testam̃tum nouum uet̾i. eiusq sacͥficium u¬
ntim multis illius sacͥficiis p̃ponendum os¬
tendit. quia ibi umbra hic tũtas. Tamdem
ponit fidei deseͥptionem eamimiltis testimo¬
niis ꝯmendans. Cura finem uͦ moralem sub
huic epłe sicut cet̾is non p̃posuit nom̃ sium
quod est paulus. eui cẽ nom̃ dignitatis tacu
rat quib legis destrucdor uidebatur nomensũ
eis odiosum tacuit. nep̃seͥptinominis inudia.
ens qͣ eorum suꝑbiam suamq humilitatem de¬
monstrans. sui ordinis dignitatem noluit ante¬
ferre nominando se apłm s m̃itum sui officii ca¬
cens suꝑbis. ip̃x humilis non se apłm nominauit
ne suꝑbi indignarentur.
¶S dicet aliquis. Nonne apłs scͥbit fidelibus

Expanded text:
utramque naturam. Deinde comparat eum Moyutramque naturam. Deinde comparat eum Moysi et praefert. Deinde multis rationibus et auctoritatibus gratiam fidei, umbrae legis perferendam declarat; et sacerdotium Christi sacerdotio Levitico, et Testamentum Novum Veteri; ejusque sacrificium unum multis illius sacrificiis praeponendum ostendit; quia ibi umbra hic veritas. Tandem ponit fidei descriptionem; eam multis testimoniis commendans. Circa finem vero moralem spistolae sicut caeteris non praeposuit nomen suum, quod est Paulus; cur etiam nomen dignitatis tacuirat, quibus legis destructor videbatur, nomen suum eis odiosum tacuit, ne praescripta nominis invidia ens quoque eorum superbiam, suamque humilitatem demonstrans, sui ordinis dignitatem noluit anteferre nominando se Apostolum, sed meritum sui officii tacens, superbis ipse humilis non se apostolum nominavit, ne superbi indignarentur. Sed dicet aliquis? Nonne Apostolus scribit fidelibus,
Abbreviated transcription (Latin):
NLUS doctor eg̃gius gentium apls.
ministĩum sium uolens honorificare
iuxta quod in epła adromanos ait. qͣmdiu¬
quidem apłs gentium sum honorifica bo
ministium meum. temptans si quo mͦ ad
emulandũ ꝑuocem carnẽ meã eccłiis heb̾oꝵ.
Hanc epłam icuibit. agens de eminentia
xꝑi scađ̃m utramq naturam et legis mo¬
ysaice inutilitate. astruens multis modis fi¬
et iusticiam. Legalia uͦ pꝰ xp̃i passionem ñ mͦ
non ꝑfic̃e ũm cẽ offic̃e. Quorumdam hebreorum
estimationem excludens quixꝑm ofitentes le¬
gales obseruantias tenendas ẽẽ putabant.
inhunc errorem hebreorum auctoritate tra
hoc tempore fidelib fc̃am. legem ostendens re¬
insufficientiam et inutilitatem ostendere.
Modus t̾standi talis ẽ. Primo ꝑponit audi
ꝯferendo eum ꝑpħis. et p̃fẽndo quia in eolocutꝰ¬
eum alt̾natim. scđm utͣmq naturam. huma¬
nam .s. et diuinam. pꝰea comꝑat eum angłis.
et p̃fert multa int̾serens de excellentia eiꝰ. scd̃

Expanded text:
ulus, doctor egregius, gentium Apostolus, ministerium suum volens honorificare. Juxta quod in Epsum Apostolus gentium, honorificabo ministerium meum, tentans si quomodo ad aemulandum provocem carnem meam , Hebraeis hanc Epistolam scripsit, agens de eminentia Christi secundum utramque naturam, et legis Mosaicae inutilitate, astruens multis modis fiet salutem, legalia vero post passionem non modo  etiam officere, quorumdam Hebraeorum existimationem excludens, qui Christum confitentes legales observantias tenendas esse putabant; einceps in hunc errorem Hebraeorum auctoritate trahm verum pontificem hoc tempore fidelibus factam, legem ostendens reinsufficientiam et inutilitatem ostendere. Modus tractandi talis est. Primo proponit audieamplius conferendo eum prophetis, et praeferendo; quia in eo locuteum alternatim secundum utramque naturam, humanam, scilicet, et divinam, postea comparat eum angelis, et praefert, multa interserens de excellentia ejus secundum
Abbreviated transcription (Latin):
sedech multis modis đr. Tum quia rex et sacer¬
yses instituit. s oleo exultationis et puritate
fidei unctus ÷ nͨ animalia immolauit s inpa¬
guinem incena discipłis eiꝰ dedit. et qr sac̃doti
pane et uino ꝑfuit sitm̃tib Soło. Dicunt qͥ¬
dam quod tm̃ his qui simebant cumfide.

Expanded text:
s modis dicitur. Tum quia ille rex et saceryses institutus fuit, sed oleo exsultationis et puritate fidei unctus est; nec animalia immolavit, sed in paguinem in coena discipulis dedit, et quia ejus sacerdotiupane et vino profuit sumentibus? Solutio. Dicunt quidam, quod tantum iis, qui sumebant cum fide,
Abbreviated transcription (Latin):
cet pͥmogenita apłs esau Soło. Pyimoge¬
utta uocat hic honorem et dignitatem sac̃¬
docii. quia añsac̃dotium aaron om̃s pͥmoge¬
niti sacerdoces erant. ficut fuit sem. et hoc e¬
rat magna dignitas. quia desuba & hedita
eẽt inremissibile cum apłs dicat quia ñ tu¬
ne lacͥmatꝰ:: Quomꝰ gͦ u̾m÷ ñinuenit locũ
nitentiam. Non quod nonpeniteret᷑ s. quia ñ
penituit ut debuit. lacrime enim ille potius fu¬
runt ex indignatione eͣc frẽm et exdolore amissi
honoris qm ex humilitate ueraq penicentia.

Expanded text:
cet primogenita Esau. Solutio. Primogenita hic vocat honorem et dignitatem sacerdotii: quia ante sacerdotium Aaron omnes primogeniti sacerdotes erant, sicut fuit Sem. Et haec erat magna dignitas, quia de substantia eterat irremissibile, cum Apostolus dicat quod non ienit locum nitentiam non quod non poenituerit, sed quia non poenituit uti debuit. Lacrymae enim illae potius fuerunt ex indignatione contra fratrem, et ex dolore amissi honoris, quam ex humilitate veraque poenitentia.
Abbreviated transcription (Latin):
quitur in eadem glosa. si penitentia de eis a¬
tismum ualet ⁊ͣ seq̃ntia qr exiu et uͥtute bap¬
tismatis. minori satisfactione dełipossunt. ⁊
si ꝯtingat fidelem et infidelem id̃ pec̃cm ꝯmit¬
tere. penitentia q̃sitfficit uenato ad salutem.
cadem infideli ñ dumrenato ñ sufficit. hoc di¬
co absq p̃iudicio melioris sententie.

Expanded text:
quitur, si poenitentia de his atisma valet contra sequentia: quia ex virtute baptismatis minore satisfactione deleri possunt: ut si contingat fidelem et infidelem idem peccatum committere, poenitentia, quae sufficit renato ad salutem, eadem infideli vel nondum renato non sufficit. Hoc dico absque praejudicio melioris sententiae.
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃o. In eo quod temptatꝰ: scit ꝯpati. in eo qd̃
absq pecco pot̃ lib̾are. Diẽ expofitor q impossibi
le÷ homini scire afflictoꝵ afflictões. nͥ eas ex¬
ꝑtꝰ fu̾it. sñne multi ex solo iususciunt alioꝵ
affuctiones qͣs nus qͣmꝑassi sunt. adõ cẽ ꝗ eis ⁊¬

Expanded text:
n eo quod tentatus est, scit compati. In eo quod absque peccato potest liberare. Dicit expositor quod impossibile est homini scire afflictiones, nisi eas expertus fuerit. Sed nonne multi ex solo visu sciunt aliorum afflictiones, quas nusquam passi sunt: adeo e
Abbreviated transcription (Latin):
Querit᷑ quid sit deẽe gr̃e di. Soło. Gr̃ẽ oblate o¬
culos m̃tis claudere. et gr̃am respuere. qͣmad¬
modum radio solis inftiso ocłis meis aꝑtis. eoᷤᷤ
claudere uł aꝑtos tenere ꝑ libitu possum. qd̃
⁊ ex liło arbitrio &e sic gra nõ exeludit liberũ

Expanded text:
Quaeritur quid sit deesse gratiae Dei? Solutio. Gratiae oblatae oculos mentis claudere, et gratiam respuere, quemadmodum radio solis oculis meis apertis eos claudere, vel apertos tenere, pro libitu possum, quod est ex libero arbitrio; et sic gratia non excludit liberum
Abbreviated transcription (Latin):
aliam ab illa que erat t̾re ꝓmissiomie dicen¬
dohodie siuocem eiꝰ audieritis. et c̃. Soło. Iili
quib scͥbebat fidem habebant. ce dauid ꝓphe¬
tam ẽẽ credebant. scđm qd̃ nec̃e exat alium
cdiem et aliam requiem intellig̾e. ab illa t̾re

Expanded text:
aliam ab alia, quae erat terrae promissionis, dicenaliam ab alia, quae erat terrae promissionis, dicendo: Hodie si vocem ejus audieritis, etc. Solutio. Illi, quibus scribebat, fidem habebant, et David prophetam esse credebant: secundum quod necesse erat alium diem, et aliam requiem intellig
Abbreviated transcription (Latin):
&e areb corporalib sumpta. ut ignis lixx. sol. &
alia huiꝰ modi. Alia similia. et areb incorpore¬
is sumpta ut rõ. intellectꝰ sp̃e. et similia. Alia
funt dissimilia. et arebꝰ corporeis sumpta. uit
leo uusus. ũmis. et similia. alia sunt dissi¬
milia. et areb incorꝑeis sumpta. ut ira. fu¬
pecc̃i. Soło. Fallacia pecc̃i ÷ cumquis p̃sunit
catis. Nel qñ ꝑmittit quis quod infuturo
anno se coruiget. ut inp̃senti secitrus peccet.
notari ut pͥma sit qñ pͤuo motui ꝯsentimus.
Scdã qñ ad opꝰ malum ꝓrumpimꝰ. Tercia
qñ inpecc̃is ꝯfuetudine delectamur.
dr itł. quadraginta annis. quia irascit᷑ pec
uit dns die septimo ab om̃i oꝑe quod pat̾rat
Uagitur de reqtuie lalbi il de reqine t̾re
palestine scdm latam i brdem agtir. deũa
requie. scdm anagoge. que ꝑillas duas sig̃
fc̃ã. ut quelibet corporea uł ad similitudinem
iam tunc fcorum. ut sp̃c incorporeos .s. huma¬
apłs cogat uideos ad intelligendam requiẽ.

Expanded text:
sunt a rebus corporalibus sumpta, ut ignis, lux, sol et alia hujusmodi. Alia similia et a rebus incorporeis sumpta, ut ratio, intellectus, spiritus et similia. Alia sunt dissimilia et aleo, ursus, vermis et ejusmodi. Alia sunt dissimilia, et a rebus incorporeis sumpta ut ira, fupeccati. Solutio. Fallacia peccati est cum quis praesumit catis: Vel quando promittit quis quod in futuro anno se corriget, ut in praesenti securius peccet, notari, ut prima sit, quando pravo motui consentimus, secunda, quando ad opus malum prorumpimus; tertia, quando in peccati consuetudine delectamur. dicitur illis quadraginta annis, quia irascitur pecvit Deus die septimo ab omni opere, quod patrarat.Ubi agitur de requie Sabbati, vel de requie terrae Palaestinae secundum litteram, ibidem agitur de vera requie anagogice, quae per illas duas signifacta, ut quaelibet corporea: vel ad similitudinem jam tunc factorum, ut spiritus incorporeos, sApostolus cogat Judaeos ad intelligendam requiem
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. Nonne ꝑsolam grãm assimilatꝰ ⁊ frĩb in hoc
quod homonatꝰ ÷. quod educatꝰ. passus. mortuꝰ:
quomͦ gͦ dicit apłs. quod hec debuit cum hoc
ñsit debitum. s donum dĩgͣtuitum: Soło.
Non dicit simplicit debuit. s addit ut mi¬
sericors fieret. moriendo enim ñ poss nob mi¬
sereri. nͥ pꝰ fieret passibilis et mortalis. Uł
ed̃o dicit debuit .i. decens fuit fr̃ib assimila¬
ri. ꝑ hoc enim quod nr̃as infirmitates et mor¬
tem ꝓ nob̾ꝑtulit: nos ad humilitatem ꝑ uo¬
cauit. et caritatem in nob̾ accendit.
Nonne ante. passionem imnmo ante incarna¬
tionem potens erat temptatis auxiliari:
Non enim cius potentia ꝑpassionem ẽ augm̃¬
tata. Quid ÷ gͦ in eo in quopassus potens ẽ eis
o ce tͥbulatio patientium. Uñ cummulta a¬
lacͥtate ꝑtendit manum ad ꝯpatiendum. ĩo
đr potens hoc face et ꝑfc̃e hoc nosse. Scit eñ

Expanded text:
. Nonne per solam gratiam assimilatus est fratribus in hoc, . Nonne per solam gratiam assimilatus est fratribus in hoc, quod homo natus est, quod educatus, passus, mortuus? quomodo ergo dicit Apostolus, quod hoc debuit, cum hoc non sit debitum, sed donum Dei gratuitum? Solutio. Non dicit simpliciter debuit, sed addidit, ut misericors fieret : moriendo enim non posset nobis misereri, nisi fieret prius passibilis et mortalis. Vel ideo dicit, debuit, id est dicens fuit fratribus assimilari. Per hoc enim, quod nostras infirmitates, et mortem pro nobis pertulit, nos ad humilitatem provocavit, et charitatem in nobis accendit.Nonne ante passionem, imo ante incarnationem potens erat tentatis auxiliari? non enim ejus potentia per passionem est augmentata, quid est ergo in eo in quo passus? potens est eis, o, et tribulatio patientium: unde cum multa alacritate protendit manum ad compatiendum; ideo dicitur, potens haec facere, et perfecte haec nosse. Scit enim
Abbreviated transcription (Latin):
Gt lib̾aret eos quitimore mortis. et ẽ. Querit᷑
cuius seruituti subditi erant quos lib̾auit do¬
minus. Solo. Diabolus añ aduentũ xꝑi effec¬
tum nequitie sue ꝑmortem obtinuut. cuiꝰ timo¬
re chisciebat qd̾ nullo aliomͦ potuit deic̃e. Nam
ꝑuita sua om̃ia dabant. Unde inioblegitur
pellem ꝑpelle omĩa que ħt homo dabit ꝑaĩa
sua. Itaq timore mortis iuncti cedebant. et
cemptationi succumbebant. doñ xꝑcuenit qui
moriendo et resurgendo timorem mortis tulit.
de medio. Unde sc̃ĩ mortem iprident et cupi¬
unt dissolui et ẽẽ eumxꝑo. Uł de timore pene
pot̃ intelligi qͦuideri sublege seruiebant. qͦs
tꝑc euacuata lege ꝑ gr̃ani alegis oñe et ser¬
uili timore liberauit.
temꝑsone. sicut fec̃ humanam. Soło. Uidet᷑
nob̾. quia potuit hnoliut in quo dignitas ge¬
ceꝑat angłis inc̾atione sua plus collatum ẽ in
sua glorificatione ꝑ gr̃am. Non enim natura hu¬
mana adorat suꝑ se naturam angłicam s potiꝰ¬

Expanded text:
t liberaret eos, qui timore mortis, etc. Quaeritur cujus servituti subditi erant, quos liberavit Dominus? Solutio. Diabolus ante adventum Christi effectum nequitiae suae per mortem obtinuit: cujus timore dejiciebat, quos nullo alio modo potuit dejicere. Nam pro vita sua omnia dabant. Unde in Job legitur: Pellem pro pelle; omnia, quae habet homo, dabit pro anima sua . Itaque timore mortis victi cedebant, et tentationi succumbebant, donec Christus venit, qui moriendo et resurgendo timorem mortis tulit de medio. Unde sancti mortem irrident, et cupiunt dissolvi, et esse cum Christo . Vel timore poenae potest intelligi, quo Judaei sub lege serviebant, quos Christus evacuata lege per gratiam a legis onerili timore liberavit. tem personae sicut fecit humanam? Solutio. Videtur nobis quod potuit, sed noluit; in quo dignitas geceperat angelis in sua creatione, plus collatum est in sua glorificatione per gratiam. Non enim natura humana adorat supra se naturam angelicam, sed poti
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rena. hoc celestia et et̃na. Illud ħt sacram̃ta sa¬
lutem sig̃cantia ñ ꝯferentia. hocbt sac̃menta
salutem ꝯferentia. Itemnota quod testam̃tũ
di et ip̃a ꝓmissiotemꝑalis uł et̾na et scptum
ꝯtinens ip̃am ꝑmissionem. Uetꝰ gͦ testamen¬
tum÷ ꝯtinens ꝓmissionem aduet̾em homi¬
nem ꝑtinentem. Nouum gͦ testam̃tum q.
ꝯtinet ꝓmissionem et̃ne ħeditatis que adno¬
uum hominem spectat.
uitule asꝑsus. Solo. Contactum mortuoꝵ
sic uocat. uł lepram a quamundat cinis ille
bebatur quo tactu sig̃catur ꝯsensus pecc̃i.

Expanded text:
rena, hoc coelestia. Illud habet sacramenta salutem significantia, non conferentia; hoc habet sacramenta salutem conferentia. Item nota quod testamentum dicitur, et ipsa promissio temporalis, vel aeterna, et scriptum continens ipsam promissionem. Vetus ergo testamem ad veterem hominem pertinentem. Novum vero testamentum, quod continet promissionem aeternae haereditatis quae ad novum hominem spectat. vitulae aspersus? Solutio. Contactum mortuorum sic vocat; vel lepram, a qua mundat cinis ille,mmunditiae debebatur: quo tactu significatur consensus peccati.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Om̃s sp̃e sunt administratorii. et c̃. Dictum ÷
suꝑuis qutia suꝑiorum non ẽ offm̃ ministrare.
mi ordinis. quippe dñr angłi. quorum : spe¬
cialit̾ offm̃ ministrare. et ido hiisoli ꝓprie
sunt administratorii.

Expanded text:
 Omnes spiritus administratorii sunt, etc. Dictum est superius quod superiorum non est officium ministrare, mi ordinis, qui proprie dicuntur angeli, quorum est specialiter officium ministrare, et ideo soli proprie sunt administratorii.
Abbreviated transcription (Latin):
fitate mortuus. & an buĩt necĩtatem morien¬
di ꝗ uidet᷑ manifeste scdm p̃dictam auctors¬
tatem. S si nec̾itate quomͦ sola uoluntate mor¬
tuus sicut scͥptum ÷ oblatꝰ: qui a uoluit.: Soł
Ditunt quidam ꝙut̃ cet̾as penalitates qͣs
dominus suscepit cum natura nr̃a sine cul¬
pai &̃ hanc penalitatem s. necessitatem mo
tam. stola inmortalitatis s si ampliꝰ non o¬
ferret qmͣ ei collatum ÷ ante mortem. neces¬
sitor quod xꝑx non necessitate s uoluntate ꝓpec¬
cato expectantium se insalutem mortius ẽ.
fuit poccm. ꝑ quo necesse fuit eummorĩ Unde
quasi exponens quod dix̃at subiungit. s pro

Expanded text:
sitate mortuus, et an habuit necessitatem moriendi? Quod videtur manifeste secundum praedictam auctoritatem. Sed si necessitate, quomodo sola voluntate mortuus, sicut scriptum est: Oblatus quia voluit? Solutio. Dicunt quidam quod inter caeteras poenalitates, quas Dominus suscepit cum natura nostra sine culpa: etiam hanc poenalitatem, scilicet necessitatem mortam stola immortalitatis; sed si amplius non conferret, quam ei collatum est ante mortem, necessitor quod Christus non necessitate, sed voluntate pro peccato exspectantium se in salutem mortuus est:fuit peccatum, pro quo necesse fuit eum mori: unde quasi exponens, quod dixerat, subjungit: sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatis ꝯtulerint. numqͥd pecc̃oꝵ remissi¬
onem: Soło. P quib dam pect̃is peccantes ꝓ¬
hibebant᷑ abingͥssu et ꝑsacͥficia sic rerciliaben¬
tur ut lic̾et eis ing̾duntemplum. ñ eram ꝑta
lem renissionem fiebant digni uita et̾na.

Expanded text:
nt: nunquid peccatorum remissionem? Solutio. Pro quibusdam peccatis peccantes prohibebantur ab ingressu, et per sacrificia sic reconciliabantur ut liceret eis ingredi in templum: non autem per talem remissionem fiebant digni vita aeterna.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Unus : . et c̃. Dicit expositor quod filius dĩ
uidet quomͦ ratio et sensualitas inlius disfe¬
rentiis ꝯuientunt: s nonne indiffrĩs differ̃t
quomꝰ gͦ indiffr̃ĩs suis ꝯuentunt. Nunqͥo aliqͦ
possunt in eodem ꝯuentre ce differre: Sołs.¬

Expanded text:
 sermo, etc. Dicit expositor quod Filius Dei videt quomodo ratio, et sensualitas in suis differentiis conveniunt: sed nonne in differentiis differunt: quomodo ergo in differentiis suis conveniunt: nunquid aliqua possunt in eodem convenire, et differ
Abbreviated transcription (Latin):
positor dicit. uł partici pauit carne et sang̾
um. Cummors sit pena uiste illata ado & ita
dicat᷑ auctor mortis. Non enim idẽ uidet᷑ pos¬
se ẽe. ado et adiabolo. Soło. Quia mors actid̃
diabolus sanguinem ñ debitoris. uissus ẽ red¬
dere debitores quia fudit sanguinem ino¬
centis inquo nicħ inuenit ẽ uissus rrcedere ano¬
centib quos quodam uire uidebat᷑ possidere.
¶ Dicit expositor quodnͥ homo ẽẽt qui. diabolum
uinc̾et non iuste s uiolent̃ homo ei tolłetur S
nonne diabolus inuriam do fec̃at qui seruũ
priꝰ fraudulent̃ decepit &e pꝰuiolent̾ possedit:
Qm̃ gͦ iniusticiam facẽt ds si solo u̾bo potentie
sue eriꝑet hominem de manu iniustissimi in
licui minus discreto quod ħoñ iuste surolent̃
diabolo cołłetur. Ut aũt om̃is iniquitas o¬

Expanded text:
positor dicit. Vel participavit carne et sanguine, um. Cum mors sit poena juste illata a Deo et idicatur auctor mortis. Non enim idem videtur posse esse a Deo, et a diabolo. Solutio. Quia mors acciditdiabolus sanguinem non debitoris, jussus est reddere debitores; et quia fudit sanguinem innocentis, in quo nihil invenit, est jussus recedere a nocentibus, quos quodam jure videbatur possidere. Dicit expositor quod nisi homo esset qui diabolum vinceret, non juste, sed violenter homo ei tolleretur. Sed nonne diabolus injuriam Deo fecerat, qui servum prius fraudulenter decepit, et post violenter possedit? Quam ergo injustitiam faceret Deus, si solo verbo potentiae suae eriperet hominem de manu injustissimi invlicui minus discreto, quod homo non juste, sed violenter diabolo tolleretur: ut autem omnis iniquitas o
Abbreviated transcription (Latin):
n̾entur: s quia exbonis añfcĩs faciliꝰ gr̃am
ꝯsequentur. Nob̾aũt uidet᷑ qd̃ deleto pecco ꝑ
penitentiam ꝑ quod erant mortificata. sic̃ priꝰ
añqmͣ eent mortua. digna sunt uita et̾na.
baptismatũ. cum abbi dicat. Unus d̃ns.
una fides unum baptisma si unuim quomꝰ płas¬
Soło Sicut dicit᷑ unafides. ñ num̃o si gñe ut t̾dit
auctoritas sic pͣ dici unum baptisma. ñ num̃o s
s quia uicem baptismi supplet sanguinis effu¬

Expanded text:
nerentur: sed quia ex bonis ante factis facilius gratiam consequentur. Nobis autem videtur quod, deleto peccato per poenitentiam, per quod erant mortificata sicut prius antequam essent mortua, digna sunt vita aeternabaptismatum, cum alibi dicat: Unus Dominus, una fides, unum baptisma , etc. Si unum, quomo. Sicut dicitur una fides non numero, sed genere, ut tradit auctoritas, sic potest dici unum baptisma non numero, sed sed quia vicem baptismi supplet sanguinis effu
Abbreviated transcription (Latin):
gustauit mortem: Soło. Uniũfitas hic re
omĩa. ꝑquem om̃ia et ẽ. Querit᷑ quomͦ de¬
cuit đri patrem auctorem salus fidelium
ꝑpassionem mortis ꝯsummare. In quo
listit ista decentia. cum potiꝰ uideat᷑ usdecens
ũfitate nonglorificaret᷑. et hoc ẽẽt indecens.
cumꝑꝑ dm glorificandum omĩa sint fc̃ã. Itẽ si
xꝑx non moreret᷑ homoñ saluaret᷑ et sic diuna
p̃destinatio ñ impłetur. et hoc eẽt inꝯueniens
ut ip̃a cassaret᷑. Nec indecens erat ut auctor
salutis ꝑ nob̾ moreret᷑. eum sit ꝑximus nr̃ &e

Expanded text:
gustavit? Solutio. Universitas hic redet per quem omnia, etc. Quaeritur quomodo decuit Deum Patrem, auctorem salutis fidelium per passionem mortis consummare. In quo consistit ista decentia, cum potius videatur indecens versitate non glorificaretur; et hoc esset indecens, cum propter Deum glorificandum omnia sint facta. Item si Christus non moreretur, homo non salvaretur, et sic divina praedestinatio non impleretur,et hoc esset inconveniens, ut ipsa cassaretur. Nec indecens erat ut auctor salutis pro nobis moreretur, cum sit proximus noste
Abbreviated transcription (Latin):
et c̃. Soło. Dicunt quidam quodinpatrẽ
redigit᷑. et ꝑ omĩa tm̃ angłos et homines ĩ¬
telligi. S si excellentiora subiecta sunt xꝑo
quomͦ non minora: Cum ambꝵdicat quod
testate. et augustinus ait. Nulla creatitra
erit non subietta. cui pͥmates angłi subici¬
ertur. et ip̃e apłs ostendit nil ẽe exceptum.
płs subiunxit. nicħ dimisit ñ subiectum ei.
quomͦ gͦ dicit hu nͥdum uidemꝰ om̃ĩa subiec¬
taei. Soło. Dauid utit᷑ p̃t̾ito ꝑfuturo more
suo. ex c̃titudine dicens. om̃ia subietistiei.
quod apłs intelligens. suꝑiꝰ ait. orbem futu¬
rum subiectum ei. et hic ait. Nec dumuide

Expanded text:
o. Dicunt quidam quod in partem redigitur, et per omnia tantum angelos, et homines intelligunt. Sed si excellentiora subjecta sunt Christo, quomodo non minora? Cum Ambrosius dicat, quod a Christi potestate. Et Augustinus ait: Nulla creatura erit non subjecta, cui primates angeli subjiciuntur. Et ipse Apostolus ostendit nil esse exceptum, postolus subjunxit, nihil dimisit non subjectum ei, quomodo ergo dicit hic: Necdum videmus omnia subjecta ei? Solutio. David utitur praeterito pro futuro more suo ex certitudine, dicens: Omnia subjecisti ei. Apostolus intelligens superius ait orbem futurum subjectum ei: et hic ait: Nec
Abbreviated transcription (Latin):
xit qd̾ melior effectꝰ: angłis. hic dicit. qd̾ mi¬
noratꝰ ÷ eis et nos qualit̾ utrumq sit u̾m di¬
gͦ minor: angłis. Soło. Non ÷ dicendum limpłi
quod sit minor angłis. hoc aũt paulominus fẽs
mortis. ut dicit auctoritas. nͨ ꝯsequens ẽ quod
siminor: scđm aliquid. qd̾ ĩo simpłr sit minor.¬
¶Om̃ia subietisti sub pedib. et c̃. Om̃ĩa aliq̃nu
nũsitatem colligit. ut om̃q angłi celi iustift̃.
aliq̃n ꝑ det̾minationem in pattem redigitur.
ut om̃ia mea tuasunt. ħ dicit enim d̾s pat̾ ad
seniorem filium .i aduidaicum ppłmĩo ꝑ om̃sa¬

Expanded text:
xit quod melior effectus est angelis: hic dicit, quod minoratus est eis: et nos, qualiter utrumque sit verum, digo minor est angelis. Solutio. Non est dicendum simpliciter, quod sit minor angelis; hoc autem paulo minus factus mortis, ut dicit auctoritas: nec consequens est, quod si minor est secundum aliquid, quod ideo simplicitOmnia subjecisti sub pedibus ejus . Omnia aliquando universitatem colligit, ut omnes angeli coeli justi sunt. Aliquando per determinationem in partem redigitur, ut omnia mea tua sunt , hoc enim dicit Deus Pater ad seniorem filium, id est ad Judaicum populum
Abbreviated transcription (Latin):
mici pofiti sunt scabellum pedum eiꝰ. qd̃ qͥd
totum fiet infuturo. idõ dicit apłs. ñ dum
uidemus om̃ia fubiecta ei. Quoluntarie uel
¶Nota quodm̃te humana solus ¶ palam.¬
ds maior ÷ ñ aliquis angłorum possunt qui¬
dam angłi maiores dici qm homines. qͣntum
ad corpꝰ & animo corporis corbuptione aggͣ¬
uato. s ñ ad ip̃am m̃tis puricatem inqua
assumpta est auerbo.

Expanded text:
mici positi sunt scabellum pedum ejus . Quod quidem totum fiet in futuro; ideo dicit Apostolus: Nondum videmus omnia ei scilicet voluntarie, vel palam. Nota quod mente humana solus Deus major est, non aliquis angelorum. Possunt quidem angeli majores divi quam homines quantum ad corpus et animum corporis corruptione aggravatum : sed non ad ipsam mentis puritatem, in qua assumpta est a Verbo.
Abbreviated transcription (Latin):
tellectu compre hensa
num di. Nonne fideles erant: quomͦ ignorabãt
natiuitatẽ. passionẽ. et alios articłos fidei. cũ
Cum itł necessariꝰ uuideat᷑ sermo inchoationis.
qtiomꝰ dicit int̾inittentes inchoationis simonẽ:
dam̃tum et c̃ hoc uidet᷑ ẽẽ cͤcrium p̃dictis. Si
erm ełtorum adhuc indigebant doctrina. fũ¬
dam̃tum erat ilł necessariũ. Solo. Glose huuic
q̃oni satisfaciunt exponentes qͣlit̃ nõrursꝰ
Oꝑa mortua uocat pecc̃a mortalia. uł allabo¬
na que ꝑmalum suꝑueniens sunt mortificata:
renumn̾atum scc̃ nullum malũ impunitũ.
Soło. Talia bona iõ mortua dñr qui a ñ ꝑsunt
minꝰ infittͦo punient᷑. quia illa fec̾unt uł for

Expanded text:
tellectu comprehensa. num Dei. Nonne fideles erant? quomodo ignorabant nativitatem, passionem, et alios articulos fidei: cum Cum illis necessarius esse videatur sermo inchoationis, quomodo dicit intermittentes inchoationis sermonem?tum, etc. Hoc videtur contrarium praedictis. Si enim elementorum adhuc indigebant doctrina, fundamentum erat illis necessarium. Solutio. Glossae huic quaestioni sufficiunt exponentes qualiter ra vocat peccata mortalia, vel opera bona, quae per malum superveniens sunt mortificata: remuneratum, sicut nullum malum impunitum. Solutio. Talia bona ideo mortua dicuntur, quia non prosunt minus in futuro punie
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tanto ampliorem. & ẽ. Nonne sepe ille qui
dispensat indomo maiorem ħt in ea głam
qmͣ ille qui fabricauit eam: Nomͦ gͦ dicit
apł̃s. tanto ampliorem et c̃. Soł. hoc in¬
homo ut sciat quod ignorat scđm qm accep¬
tionem: Cemptatio : quedam animi blan
diꝑeuurens exꝑientia ad aliquid agnos¬
cendum quod priꝰ ignorabatur. Temptat
łs ut ꝓbet. ꝑ afflictionem et tͥbulationem. et
ꝓbatum coronet. Temptat diabolus ut deici¬
catum. Temptat caro cum eius motꝰ in ordi¬
natos sentimus. Cemptat mundꝰ cum nos
ꝑuaritatem ad amorem sui ꝓuocat.
quomͦ offensus: & suitq litt̾a ñ pot̃ stare. q̃
potiꝰ tenenda: Soło. Pximus fuit adhibendo
correptionis flagella. quia ꝑximi: ꝓrimũ
corrig̾e. offensus fuit et iratus: quia ꝑfla¬
gella ẽ noluerunt penitere. Uł bonis. qͣ.¬
draginta annis. in hoc pͥintll̃i iratꝰ. quia
tanto ꝑre ñ eos intͦduxit int̾ram ꝓmissi
ꝑximus quadraginta annis: quia tanto

Expanded text:
t illam , etc. Nonne saepe ille, qui dispensat in domo majorem habet in ea gloriam, quam ille qui fabricavit eam? quomodo ergo dicit Apostolus: Quanto ampliorem, etc. Solutio. Hoc inhomo, ut sciat quod ignorat, secundum quam acceptionem tentatio est quaedam animi blanda praecurrens experientia, ad aliquid agnoscendum, quod prius ignorabatur. Tentat Deus, ut probet per afflictionem et tribulationem, ut probatum coronet. Tentat diabolus, ut dejicicatum. Tentat caro, cum ejus motus inordinatos sentimus. Tentat mundus, cum nos per vanitatem ad amorem sui provocat. quomodo offensus? et si utraque littera non potest stare, utra potius tenenda? Solutio. Proximus fuit adhibendo correctionis flagella; quia proximi est proximum corrigere. Offensus fuit et iratus, quia per flagella etiam noluerunt poenitere. Vel bonis quadraginta annis in hoc potest intelligi iratus; quia tanto tempore non eos introduxit in terram promissiointelligi proximus quadraginta annis, quia, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
incipit ognosci qitia gͦ ꝑresitrrectionẽ om̃bꝰ
fidelib pacint. et infif̾o cẽm fidelib patebit
quod ip̃e sit pat̾. et ille filius: dicit eroilli in
patie. uł sic. ero illi i. homini assumpto in
patrem. et ip̃e homo mͥ infilium: ñt̾n scdm¬
cet introitum dicens. et it̾m cumint᷑dicit. Soł.
Qnͣtum adpatrem quiuitꝰ crat aduent᷑ di
dicitur exctus. qntumuͦ adnos qui foris era
assumpto solet queri utrum illa adoratione
que dicit᷑ latͥa sit adorandus. Iatͥa enim soli
dõ. et non creature exibet᷑. s homo assumptꝰ:
creatura sic iudet᷑ quod lat̾a ñ sit ei exibenda
Soło acͥa homini illi exhibet᷑. ñ quia homo
s quia ds de hoc iam suꝑtus dictum ẽ. Iua
aũt adoratio que ce hominib uł angłis exhi¬
betur dulia uocatur.

Expanded text:
incipit cognosci, quia ergo per resurrectionem omnibus fidelibus patuit, et in futuro etiam infidelibus patebit, quod ipse sit Pater, et ille Filius, ideo dicit: Ero illi in patrem. Vel sic: Ero illi, id est homini assumpto in patrem, et ipse homo erit mihi in filium, non cet introitum dicens, Et iterum cum introducit . Solutio. Quantum ad Patrem, qui intus erat, adventus Domini dicitur exitus; quantum vero ad nos, qui foris eramassumpto solet quaeri utrum illa adoratione quae dicitur latria, sit adorandus: latria enim soli Deo, et non creaturae exhibetur; sed homo assumptus est creatura, et sic videtur, quod latria non sit ei exhibenda. Solutio. Latria homini illi exhibetur non quia homo, sed quia Deus, de hoc jam superius dictum est; illa autem adoratio, quae hominibus, vel angelis exhibetur, dulia vocatur.