comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s sabbata neomenias circũcisionẽ. uictimasq spiritalit̾ int̾pretari. Quos corrig̾e
rem moysi non potestis salui sieri. Et de qͥb iacobꝰ ad paulũ: Uides inqͥt frͣ qͦt milia
sunt in uideis qui credider̃. & om̃s hii emulatores sunt legis : Obcausam gͦ sacer¬
dotis occisi. dauid noluit ad se deu̾tere archã dñi inciuitate dauid. s dultit eam in
domũ obeth edom gethei. qͥa respuentib u̾bũ iudeiis. ne ampliꝰ audita. & nͣ sus-¬
cepta p̾dicatio noceret. apłi ab eis ablati. & ad gentes imbuendas st̃ missi Unde &e lecꝰ
uidelicet qͥa illoꝵ delicto salus. est gentib Obeth edom nãq qͥ intͣpretat᷑ serui¬
ens homo. ille est utiq deqͦ dñs ad ꝑatre. constitues me inqͥt incaput gentium.
popłs qu̾e ñ cognoui seruiuit mͥ: Ubi & udoꝵ abiectionẽ qͦsi oze mortẽ pre

Expanded text:
sed sabbata, neomenias, circumcisionem victimasque spiritaliter interpretari. Quos velut sed sabbata, neomenias, circumcisionem victimasque spiritaliter interpretari. Quos velut  Jacobus ad Paulum: Vides, inquit, frater, quod millia sunt in Judaeis qui crediderunt, et omnes aemalutores sunt legis « Ob causam ergo sacerdotis occisi David noluit diverti ad se arcam Domini in civitatem David, sed divertit eam in domum Obethedom Gethaei, quia respuentibus verbum Judaeis, ne amplius audita et non suscepta praedicatio noceret, apostoli ab eis ablati et ad gentes imbuendas sunt missi. Unde et locuvidelicet quia illorum delicto salus contigit gentibus. Obethedom namque interpretatur serviens homo: ille est utique de quo Dominus ad Patrem: Constitues, inquit, me in caput gentium, populusque quem non cognovi servivit mihi. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tat᷑ pat̾ m̃s spontaneus. uł abraham patre fidei. uł moysen legis latoren
significat. Qui ut̾q in gabaa custodit arcħa. qͥa subliti uͥt utis exemplo
credentiũ pectora mimit. Unde & gabaa collis int̾pretat᷑. qͥ est locus
incuitate cariathiarim. Eiata gͦ foras archa. ludebat dauid & om̃is isrł corã dño diu̾¬
sis musicoꝵ generib qͥa mox inchoante noue gr̃e p̾conio. dñs ad exibendas do patri
onũ. & cet̾a. Si his atq huiꝰ modi charisinatũ generib ꝓgrediente archa id. ẽ. crescen¬
te eccła pͥmitua. uentũ est ad areã nahon. id est ad aream pͣparatã: gentiũ uidelic&
eccłam sidei uͥtute consecratidam. de qͣ ioħs ait. & ꝑmundabit areã suã: Ubi sacer¬
sibi grãm tollit. Et tenuit inqͥt eã qmͣ calcitrabant boues. Boues quippe calcitra¬
re ẽ p̃dicatores eu̾głii liberiꝰ circa fidẽ agere. neq scdm consuetudinẽ legis ingredi.

Expanded text:
rpretatur pater meus spontaneus, vel Abraham patrem fidei, vel Moysen legislatorem significat: qui uterque in Gabaa custodit arcam: quia sublimi virtutis exemplo, credentium pectora munit. Unde et Gabaa collis interpretatur, qui est locus in civitate Cariathiarim. « Elata ergo foris arca, ludebat David et omnis Israel coram Domino diversis musicorum generibus. » Quia mox inchoante novae gratiae praeconio, Dominus ad exhibendas Deo Patri onum , » etc. Sed his atque hujusmodi charismatum generibus, progrediente arca, id est, crescente Ecclesia primitiva, ventum est ad aream Nachon, id esesiam fidei veritate consecrandam; de qua Joannes ait, Et permundabit aream suam . Ibi sacersibi gratiam tollit. Et tenuit, inquit, eam, quoniam calcitrabant boves. Boves quippe calcitrare est, praedicatores Evangelii liberius circa fidem agere, neque secundum consuetudinem legis ingredi,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ mbbello. Idõ cũ scdm̃ septuagnita in u̾bis nathan dictũ sit. & nuntiabit ÷ͥ qns
lasti aurẽ serui tui dicens. domũ edificabo tͥ. Hanc em̃ domũ & nos edisicabimꝰ bene
uiuendo. & ds ut bene uiuamꝰ opitulando: qͥa nͥ dñs ȩdificauerit domũ inuanũ labe¬
rant edificantes eam. Cuius domꝰ cũ uenerit ultima dedicatio. timne fiet illuo qͣd
hic ꝑnathan locutꝰ ẽ ds dicens. E ponã locũ ꝓpło. meo isrł. &e plantabo illũ &. inh¬
abincio adieb qͥb constitui iudices suꝑ ppłm meũ isrł. Hoc tã magnũ bonũ qͥsoͥ
in hoc scło. & in hac t̾ra sperat insipient᷑ sapit. Ante qͥspiã putabit inpace salomon
id ẽe cõpletũ. Pacẽ qͥppe illã. scriptura in ũbra futuri. excellenti p̃dicatiõe cõmenas
Cui suspiciomi uigilant᷑ occursũ ẽ. cũ postea quã dictũ ẽ. & ñ apponet filiꝰ iniqͥtttis¬

Expanded text:
in bello. Ideo cum secundum Septuaginta in verbis Nathan dictum sit: « Et nuntiabit tibilasti aurem serui tui dicens: Domum aedificabo tibi. Hanc enim domum et nos aedificamus bene uiuendo, et Deus ut bene uiuamus opitulando; quia nisi Dominus aedificauerit domum, in uanum laborant aedificantes eam. Cuius domus cum uDeus hic per Nathan locutus est dicens: « Et ponam locum populo meo Israel, et plantabo illum et inhdiebus quibus constitui judices super populum meum Israel. » Hoc tam magnum bonum quisquis in hoc saeculo et in hac terra sperat, insipienter sapit. Ante quispiam putabit in pace Salomonis id esse completum. Pacem quippe illam Scriptura in umbra futuri excellenti praedicatione commendat. Cui suspicioni vigilanter occursum est, cum posteaquam dictum est: «
Abbreviated transcription (Latin):
sui habitauit nꝑii. Aystice aut̃ dauid iebuseũ habitatorẽ terrȩ de ierłm eici¬
ens. significat redẽptorẽ nr̃m contͣrias potestates de cordib fideliũ expellere:
sic ibidẽ mansione suã constituere. Iebuseus eñi nt̃pretat᷑ calcatꝰ ierłm uisio¬
tribuit. Unde in eũgło saluator suis discipłis ait. Ecce dedi uob̾ potestatẽ calcan¬
di suꝑ serpentes & suꝑscorpiones. & suꝑ om̃em uͥtutẽ inmici. Bene gͦ dictũ ẽ. qͦd
dauid eiectis cȩcis & claudis qͥ odibant animã dauid ceꝑit arcẽ syon: suãq ciutatẽ
eã uocauerit: qͥa cũ saluator nr. malignos sp̃c cũ turba uitioꝵ de anima qͣlib&
ex pulerit. sibiq eã ꝑillumination̾e sapientiȩ usurpauerit. merito arx syon id.ẽ
speculationis & uisio pacis ipsa tũ uocabit᷑. atq de ea tẽ recte ꝑpsalmistã dicet᷑¬

Expanded text:
sui habitavit imperii. » Mystice autem David Jebusaeum habitatorem terrae de Jerusalem ejicisui habitavit imperii. » Mystice autem David Jebusaeum habitatorem terrae de Jerusalem ejiciens significat Redemptorem nostrum contrarias potestates de cordibus fidelium expellere, sic ibidem suam mansionem constituere. Jebusaeus enim interpretatur calcatus; Jerusatribuit. Unde in Evangelio discipulis suis ait: Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et super scorpiones et super omnem virtutem inimici . Bene claudis, qui oderant animam David, cepit arcem Sion, suamque civitatem eam vocaverit, quia dum Salvator noster malignos spiritus cum turba vitiorum de anima qualibet expulerit, sibique eam per illuminationem sapientiae usurpaverit; merito arx Sion, id est, speculationis et visio pacis, vocabitur, atque de ea tunc recte per Psalmistam dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Exurgens dauid cũ om̃ib uenit in iherosolimã. iebuseis habitantib ciitatem
qui erant ex genere chananeoꝵ. claudentib eis portas. & cecos aspectu & cla¬
dos om̃sq lepsos ad derisionẽ regis constituentib suꝑ murũ. & dicentib quia
ꝓhiberent eum ceci ingredi cuutatẽ. Quȩ tam̃ agebant despicientes eũ ꝓ ma¬
xima᷑ munitione muroꝵ. Iratꝰ rex iherosolimã obsidere cepit. & multo studio
& labore conari ut eã caꝑet. qͥtinꝰ in ipso pͥncipatꝰ nutio suã fortitudiñe demo¬
traret: Int̾minatꝰ itaq & ipsis & aliis siqͥ forte haberent ad u̾sus eũ resistendi
conam̃. inferiorẽ ciuitatẽ magna uͥtute cepit. Cũq ad huc arc̾e obtinere non
posset. cepit honores & munã ꝓmittendo rex ꝓnꝰ ad opꝰ bellicũ milite ꝓuocare.
mine. clamauit ad regẽ exigens militiȩ pͥncipatũ. Expulsis itaq rȩx ͤ sũma arce
iebuseis. & reedisicans ciuitatẽ. eã iherosolimã nuncupauit. & om̃ teꝑe mea

Expanded text:
Exsurgens David cum omnibus venit in Hierosolymam, Jebusaeis habitantibus civitatem, qui erant in genere Chananaeorum, et claudentibus ei portas, et caecos aspectu, et claudos, omnesque leprosos ad derisionem regis constituentibus super murum, et dicentibus quia prohiberent eum caeci ingredi civitatem. Quae tamen agebant despicientes eum pro maxima munitione murorum. Iratusque rex Hierosolymam obsidere coepit, et multo studio et labore conari ut eam caperet: quatenus in ipso principatu initio suam fortitudinem demonstraret. Interminatus itaque et ipsi et aliis si qui forte haberent adversus eum resistendi conamen, inferiorem civitatem magna virtute cepit. Cumque adhuc arcem obtinere non posset, coepit, honores et munera promittendo, rex per eos ad opus bellicum milites provocare, mine clamavit ad regem, exigens militiae principatum. Expulsis itaque rex de summa arce Jebusaeis, et reaedificans civitatem, eam Hierosolymam nuncupavit, et omni tem
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpnunt. s tam̃ apit se int̾roresus qͥsi ex ipso merito ostense ultatis intumes¬
cunt. E tanto magis in corde elati st̃ quanto ãplius inspecie elatione p̾munte
Qne utͣq elationis bella magna đđ circũspectiõe dep̾hendit. mira uͥtute supauit
Qiia eñi de semet ipso intꝰ humilia sentiens honorẽ exteriꝰ ñ querit insinuat
dicens. Ludã & uilior fiã. E qͥa ꝑ hoc qͦd uilẽ se exteriꝰ p̾buit. neqͥꝗͣ interiꝰ in¬
tumescit. ad iungit. Eroq humilis in ocołis meis. desi aꝑte dicat. Quale me ex
terꝰ despiciens exhibeo. talẽ me interiꝰ ad tendo. Quid gͦ acturi st̃ qͦs doctrina
eleuat. si dauid ex carne sua uenturũ redẽp̃tore nouerat. eiꝰq gaudia ꝓpħan¬
do nuntiabat. & tam̃ insemet ipso cordis ceruicẽ ualida discretionis calce de pͥ¬
mebat dicens. eroq humilis inoccłis meis:¬

Expanded text:
contemnunt; sed tamen apud se introrsus quasi ex ipso merito ostensae vilitatis intumescunt, et tanto magis in corde elati sunt, quanto amplius in specie elationem premunt: quae utraque elationis bella, magna David circumspectione deprehendit, mira virtute superavit: quia enim de semeptiso intus humilia sentiens, honorem exterius non quaerit, insinuat dicens: Ludam, et vilior fiam. Et quia per hoc quod vilem se exterius praebuit, nequaquam interius intumescit, adjungit: Eterius despiciens exhibeo, talem me interius attendo. Quid ergo acturi sunt, quos doctrina elevat, si David ex carne sua venturum Redemptorem noverat, ejusque gaudia prophetando nuntiabat, et tamen in semetipso cervicem cordis valida discretionis calce deprimebat
Abbreviated transcription (Latin):
ati regis & ꝓpħȩ dauid qͦ arcã di ad cluxisse uarrat᷑. humilitas ad ꝓbata: suꝑb
clãpnata & temeritas uindicata monstrat᷑ qͥa & ipse dauid qͥ corã archa dm̃ hu¬
milit̾ psaltare ñ erubuit. mox ꝓmissionẽ silii dĩ ex sua stirpe nascituri susc
dari ñ merita: ꝑpetuȩ sterilitatis penas luit. Sacerdos qͦq qͥ archã inconside¬
rata temeritate tetigit. ausus sui reatũ innatura matnorte purgauit. Ubi
intueri necesse ẽ. quantũ delinqͥt qͥ ad corpꝰ dm̃i reus accesserit. si deuotꝰ ille
sacerdos morte multat᷑. qͥ archã illã dñici udelicet corporis sigurã. minori
quã debuit ueneratione corripuit. Nerũ uixta allegoriã dauid xpͣm. arch

Expanded text:
gis et prophetae David, qua arcam adduxisse narratur, humilitas approbata, superbia damnata, et temeritas vindicata monstratur, quia et ipse David, qui coram Domino humiliter saltare non erubuit , mox promissionem Filii Dei ex sua stirpe nascituri suscidari non merita perpetuae sterilitatis poenas luit. Sacerdos quoque qui arcam inconsiderata temeritate tetigit, ausus sui reatum immatura morte purgavit. Ubi intueri necesse est quantum delinquat, qui ad corpus Domini reus accesserit, si devotus ille sacerdos morte muletatur, qui arcam illam, Dominici videlicet corporis figuram minori quam debuit veneratione corripuit.
Abbreviated transcription (Latin):
& oꝑe significant. quȩ abȩccła matre sponso suo saluatori uidelicet nr̃o coti¬
is boseth filio saul. ad dauid propto ac deuoto animo conueniat. nͥ qͦd doc¬
bus nom̃ dm̃i p̃dicant. & exortant᷑ quatinꝰ spreta idoloꝵ cultura. & relic¬
to errore consissionis cũ auctore suo diabolo. ad dauid nr̃m qͥ uere manu for
festment uenire. & sub eiꝰ imꝑio ꝑpetuo studeant ꝑmanere ⁊ na a ioab qͥ abner
dolo loquens & ꝑcutiens in ingume int̾fecit. ñ aliũ qu̾a hostẽ antiqiũ signis¬
cat: qͥ sictis suasonib cotidie sideles subu̾tere satagit. & ꝑlibidmis norię eo¬

Expanded text:
et opere significant, quae ab Ecclesia matre sponso suo, Salvatori videlicet nostro, quotiet opere significant, quae ab Ecclesia matre sponso suo, Salvatori videlicet nostro, quotiIsboseth filio Saul, ad David, prompto ac devoto animo, conveniat? nisi quod docibus nomen Domini praedicant, et exhortantur, quatenus, spreta idolorum cultura, et relicto errore confusionis, cum auctore suo diabolo, ad David nostrufestinent venire, et sub ejus imperio perpetuo studeant permanere? Nam et Joab, quem Abner dolo loquens et percutiens in inguine, interfecit, non alium quam hostem antiquum significat, qui fictis suasionibus quotidie fideles sub
Abbreviated transcription (Latin):
saulis suꝑbi & impii regis nͥ babilon illa consusionis plena. quȩ seducit & forni¬
cari facit om̃s gentes in ꝓstitutione sua Longa gͦ concertatio int̾ domum
saul & domũ dauid ẽ quia ꝑsequit᷑ illa quȩ scdm carnẽ ẽ. eam quȩ secũdũ
spm̃. S domꝰ dauid eo magis ꝓfectu filioꝵ suoꝵ gaudebit. qͦ domus saul ꝑse¬
cutionib contra eam seuit᷑ Iula aut̃ cotidie deficiens iniiquitate sua tabes¬
achinoen ie ⁊ rahelitide. &e post eũ chealeab de abigail uxore nabal carme.¬
i Porro tercius absalon filiꝰ maacha filiȩ tholmai regis gessur. Quartꝰ autẽ
ad onias siliuis aggith. & qͥntꝰ saphatia filiꝰ abithal. Sextꝰ quoq gẽthraam de
uxor eiꝰ hic sola uocat᷑ eo qͦd in adolescentia pͥmũ ipsam sortitꝰ sit in uxorẽ. que
saul non ẽ natꝰ silius. usq addiẽ mortis suȩ: quia iipso partu occubuit:¬
E quid sex filii dauid qͥei nati st̃ inhebron: nͥ ꝑfectionem scõꝵ infide. sermone.

Expanded text:
Saul superbi et impii regis, nisi Babylon illa confusionis plena, quae seducit et fornicari facit omnes gentes in prostitutione sua? Longa ergo concertatio inter domum Saul, et domum David est, quia persequitur illa quae secundum carnem est, eam quae orum gaudebit, quo domus Saul persecutionibus contra eum saevit. Illa autem quotidie deficiens in iniquitate sua tabesAchinoam Jezraelitide, et post eum Cheleab de Abigail, uxore Nabal Carmeli: porro tertius Absalom, filius Maacha filiae Tholmai regis Gesur. Quartus autem Adonias, filius Aggith, et quintus Saphatia, filius Abital. Sextus quoque Jethraam, de uxor ejus hic sola vocatur, eo quod in adolescentia primum ipsam sortitus fuerit in uxorem, quae Saul non est natus filius, usque ad diem mortis suae, quia in ipso partu occubuitEt quid sex filii qui ei nati sunt in Hebron, nisi perfectionem sanctorum in fide, sermone
Abbreviated transcription (Latin):
possiderer Etamen cũ archa di ierłm teuocat. qͦsi oblitꝰ platũ se om̃ib admret̾
połis. ante archã saltat. E qͥa coram archa saltare ut credit᷑ uulgi mnos fuera. sep
año ceexequando minimis. & abiecta exibendo contẽpnit. Non podestas regni ad
memorua reducit᷑ ñ subniectoꝵ occulis saltando uilescere metuit. ñ se honore platũ
ceteris ante eiꝰ archã qͥ honorẽ dedere recognoscit. Corã do egit debilia uł extrema
ut illa ex humilitate solidaret. quȩ corã hominib gesserat fortia. Qiuid de eiꝰ factis
abalis sentiat᷑ ignoro. ego dauid plus saltantẽ stupeo. qũa pugnante. Pugnando¬
qͥppe hoste̾ subdidit. saltando aut̃ corã dño semet ipsũ uicit. Qu̾e michol saulfilia
ad huc ex tumore regii generis insana. humilitat̾e despicẽt dicens: qu̾a glosus su¬
t hodie rex isrł discooꝑiens se ante ancillas seruoꝵ suoꝵ. & nudatꝰ est Esi si nu

Expanded text:
alem revocat, quasi oblitus praelatum se omnibus, admistus populis ante arcam saltat; et quia coram arca saltare ut creditur vulgi mos fuerat, rex oque sub Domino, et exaequando minimis, et abjectum exhibendo contemnit; non potestas regni ad memoriam reducitur, non subjectorum oculis saltando vilescere meruit, non se honore praelatum caeteris ante ejus arcam, qui honorem dederat, recognoscit. Coram Deo egit debilia vel extrema, ut illa ex humilitate solidaret quae coram hominibus gesserat fortia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur ignoro; ego Daquippe hostem subdidit, saltando autem coram Domino semetipsum vicit. Quem Michol Saul filia adhuc ex tumore regii generis insana, cum humiliatum despiceret dicens, Quam gloriosus fuit hodie rex Israel, discoo
Abbreviated transcription (Latin):
ira dͥ suꝑ illos. usq insinem. Quod aut̃ dauid se excusans de nece in son¬
tis. dixit mundus ego sũ & regnũ meũ apud dm̃ usq insepitenũ a sa¬
guie ab net filii ner. & ueniat suꝑ caput ioab & suꝑ domũ patris eiꝰ. ne
desiciat de domo ioab sluxũ seminis sustinens. & leꝓsus tenens fusũ ge
dens gladio & indigens pane: iudeoꝵ de notat ꝑfidiam atos miseria. Su
caput etũ ioab id est suꝑ pͥcipes. & suꝑ sacerdotes ipsius popłi. & suꝑ on¬
nem domũ patͥs eiꝰ . sy nigogã ugelicet atane atq conuentu malignant
ueniet inqͥtas impioꝵ. ut reqͥrat᷑ ab eis om̃is sanguis iustus qͥ effusus ela

Expanded text:
 usque in finem . Quod autem David se excusans de nece insontis dixit: « Mundus ego sum, et regnum meum apud Deum usque in sempiternum a sanguine Abner filii Ner, et veniat super caput Joabtenens fusum, et cadens gladio, et indigens pane. » Judaeorum denotat perfidiam atque miseriam. Super caput enim Joab, id est, super principes et sacerdotes ipsius populi, et super omnem domum patris ejus, synagogam videlicet Satanae, atque conventum malignantium, veniet iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
numerent᷑. Quod ab hebreis duob soluit᷑ modis. Dicunt eñi qͥa dauid sex men¬
sib absalon siliũ suũ fugerit. merito eosdẽ sex m̃ses a sũma regni illiꝰ ẽe̾ seclu¬
sos. Dicunt etiã alit̃. qͦd sex m̃sib inhebron dauid qͥdã insirmitate corporis la¬
bor auerit. & idcirco eosdẽ sex m̃ses non supputari inregno eiꝰ. Ex eo nãq tẽ¬
pore illũ regnasse dicunt inhebron:. exqͦ deuictis amalechitis de spoliis eorum
misit seniorib uida. his qͥ erant inhebron. & his qͥ erant in bethel. & reliqͥs qui
eraut in his locis inqͥb commoratꝰ fuerat dauid & uiri eiꝰ. Mhystice aut̃ qͦd̾ dauid

Expanded text:
 menses annumerentur? Quod ab Hebraeis duobus solvitur modis. Dicunt enim quia David sex mensibus Absalom filium suum fugerit, merito eosdem sex menses a summa regni illius esse exclusos. Dicunt etiam aliter, quod sex mensibus in Hebron David quadam infirmitate corporis laboraverit, et idcirco eosdem sex menses non supputari in regno ejus. Ex eo namque tempore illum regnasse dicunt in Hebron, ex quo devictis Amalecitis, de spoliis eorum misit dona senioribus Juda, his qui erant in Hebron, et his qui erant in Bethel, et reliquis qui erant in his loci
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ eiꝰ suꝑ ppłm suũ isrł. Accepit gͦ adhuc concubinas & uxores de
ierłm post quã uenerat de hebron. Natiq st̃ dđ̃ & alii silii & siliȩ. ce ce¬
trra. S fortasse qͥs dicat. Si dauid imaginẽ xp̃i gerebat. qͦmͦ multas uxores &
sigurã fiebat. Multe eni ux ores dauid multarũ gentiũ & nationũ imaginẽ
indicabant. que ꝑfid̾em. xp̃i consortio iungunt᷑. Concubine uͦ eiꝰ significant¬
hereticoꝵ ȩccłas. que sub ap̃i nominis titulo se manere głant᷑. S quia ꝓt̾er
carnalia lucra ap̃m sectant᷑. non conuges. s concubinȩ uocant᷑. Deniq si nc̃

Expanded text:
regnum ejus super populum suum Israel. Accepit ergo adhuc concubinas et uxores de Jerusalem, postquam venerat de Hebron, natique sunt David et alii filii et filiae, » etc. Sed fortasse quis dicat: Si David imaginem Christi gerebat, quomodo multas uxores et deo: Hoc per figuram fiebat. Multae enim uxores David multarum gentium et nationum imaginem indicabant, quae per fidem Christi consortio haereticorum Ecclesias, qui sub Christi nominis titulo seminare gloriantur: sed quia propter carnalia lucra Christum sectantur, non conjuges, sed concubinae vocantur. Denique nunc
Abbreviated transcription (Latin):
tabiit rea & om̃s uiri qͥ erant cũ eo in iherłm ad iebuseũ habitatore t̾ri
Dictũq est ad dauid abeis. Non ingredieris huc nͥ abstuleris cȩcos & clau¬
dos dicentes. ñ ingrediet᷑ dđ huc. Cepit aut̃ dauid arcẽ syon. hȩc ẽ cuu¬
tas dauid. ꝑposuerat eni dauid indie illa p̃miũ qͥ ꝑcussisset iebuseũ & tetigiss
domatũ fistulas. & claudos & cȩcos odientes animã dauid. Idcireo dr̃ in ꝓu̾bio

Expanded text:
abiit rex et omnes viri qui erant cum eo in Hierusalem ad Iebuseum habitatorem terrae dictumque est ad David ab eis non ingredieris huc nisi abstuleris caecos et claudos dicentes non ingredietur David huc cepit autem David arcem Sion haec est civitas David proposuerat enim in die illa praemium qui percussisset Iebuseum et tetigisset domatum fistulas et claudos et caecos odientes animam David idcirco dicitur in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥt᷑. Et aix̃ inqtͥ angłs dĩ Ego sũ aĩ cui unristi trculũ. & uoiusti uotũ: ut et
angłm & dm̃ ostenderet. Scd̾s gradus aescenfionis de angło in patriarchis
lege ipse locutus ẽ. Quartus gradus in hiesu naue: ut pͦpłm in t̾rã reꝓmis¬
siõnis induceret. Quintꝰ in uidicib: qr eundẽ ppłm ꝑ eos ipse regebat. Sçit
in regib uideoꝵ: qr in eis ipse regnabat. Septimꝰ in ꝓpħis: qr ꝑ eos anĩm¬
tur. O ctauus inpontificib : qr ipse sũm sacerdos ẽ pacris. N onus i homilł
decimꝰ in passione. ꝑ hos enĩ decẽ gradꝰ quasi ꝑ umbras legis priscȩ. xp̃e dã¬

Expanded text:
quitur: Et dixit, inquit, angelus Dei: « Ego sum Deus, cui unxisti titulum, et vovisti votum. » Ut et quitur: Et dixit, inquit, angelus Dei: « Ego sum Deus, cui unxisti titulum, et vovisti votum. » Ut et angelum et Deum ostenderet. Secundus gradus descensionis de angelo in patriarchis lege ipse locutus est. Quartus gradus in Jesu Nave, ut populum in terram repromissionis induceret. Quintus in judicibus, quia eumdem populum per eos ipse regebat. Sextus in regibus Judaeorum, quia in eis ipse regnabat. Septimus in prophetisummus Sacerdos est Patris. Nonus in homine. Decimus in passione. Per hos enim decem gradus, quos ipse per umbram legis priscae Christus des
Abbreviated transcription (Latin):
solẽ ꝑ meridianas plagas ad orientẽ ab occasu redire. Qd signũ & p̃sentis tm
poris & futuri tepus erat. ut qͦmͦ sol reuteret᷑ ad erordiũ sui. ita et exechiȩ uta
ad dexteros annos rediret. nobisq in endecade s ogaoide uiuentib ꝑrfur¬
rectionẽ xp̃i uitȩ spatia ꝓtelent᷑. Solent sc̃oꝵ locoꝵ in hac ꝓuincia monstrao¬
iusti domũ fuisse in templo dĩ. cũ salomon idatco dm̃ int̃ &et̾a offendisse di¬
catur. qđ in sublime edificauerit mello unde atriũ templi deambulans in
curre palatii respicete solit̾ sit. Solent quidẽ hos decẽ gradus linearũ admi
nisteriũ xp̃i tranfferre. ita ut umbras figitratũ in descensionẽ. xp̃i intp̃tent᷑ ꝑ¬
qͦs iterũ sol iusticiȩ xp̃c post resurtectionẽ ascendit. Primꝰ itaq gradꝰ descensio¬
nis de dõ in angło fuit: ꝙ magni consilii nuntiꝰ erat. Demq et iacob sic allo¬

Expanded text:
solem per meridianas plagas ad orientem asolem per meridianas plagas ad orientem aporis et futuri typus erat, ut quomodo sol reverteretur ad exordium sui, ita et Ezechiae vita ad detextos annos rediret, nobisque in hebdomade et ogdoade viventibus per resurrectionem Christi vitae spatia protelentur. Solent sanctorum locojusti domum fuisse in templo Dei: cum Salomon idcirco Deum inter caetera offendisse dicatur, quod in sublime aedificaverit Mello, unde atrium templi, deambulans in turre palatii, respicere solitus sit. Solent quidam hos decem gradus linearum ad mysterium Christi transferre, ut umbras figurarum in descensionem Christi interpretentquos iterum sol justitiae, Christus, post resurrectionem, ascendit. Primus itaque gradus descensionis de Deo in angelo fuit, quia magni consilii nuntius erat. Denique et Jacob sic allo
Abbreviated transcription (Latin):
trorsũ facie solis ipsoq ꝑ australẽ plagã ad orientẽ regresso : At rex facile ẽ inquitĩ
biã crescere decc̃ lineis. nec hoc uolo ut fiat: s ut reu̾tat᷑ retrorsũ decẽ gradib. Uiait
nãq qr maioris intraculi ce poterat. si sol contrariũ fuo mori cursũ ageret. ꝙͣ si o¬
thile quȩ ult̾ britanniã ẽ. uł in ultimis satarũ funb degunt omĩ estate dieba¬
liquot fieri uident. qr sol cȩtero orbi in occasu uł sub tra positꝰ. ipsis nichilomi¬
nꝰ tota nocte suꝑ tertã appairat: & qͦmͦ a parte occiaartis ad orientẽ humilis rde
at. manifeste uideat᷑. donec tempore oportuno denuo toto orbi cominuni exortu
reddatur. sic̃ et ueterũ hystoriȩ et nr̃i euii homines qͥ illis de partib adueniunt.
abundantissime tradunt. Numꝙͣ aut̃ hi qui interiora austri incolunt uidere

Expanded text:
retrorsum facie solis, ipsoque per Australem plagam ad Orientem regresso? « At rex, Facile est, inquit, retrorsum facie solis, ipsoque per Australem plagam ad Orientem regresso? « At rex, Facile est, inquit, umbram crescere decem lineis. Nec hoc volo, ut fiat, sed ut revertatur retrorsum decem gradibus, » etnamque, quia majoris miraculi esse poterat si sol contrarium suo mori cursum ageret, quam si coThyle, quae ultra Brittanniam est, vel in ultimis Scytharum finibus degunt, omni aestate diebus aliquot fieri vident; quia sol caetero orbi in occasu, et sub terra positus, nihilominus tota nocte supra terram appareat. Et quomodo a parte occat, manifeste videatur, donec tempore opportuno denuo toto orbi communi exortu reddatur, sicut et veterum historiae, et nostri homines aevi, qui illis de partibus adveniunt, abundantissime produnt. Nunquam autem hi qui interiora austri incolunt, videre
Abbreviated transcription (Latin):
plct᷑. & uixta artẽ medicoꝵ omĩs sames sicciorid ficis atq contusis in cutis suꝑficiem
ut  arit aut̃ Eechias add ysaiã. Qd̾ erit signũ qitia dñs me sanaibit.
et qi ascensurus sim die t̃cio demplũ añĩ: Cui ysaias ait. Hocerit signũ a Eo qđ
facturus sit dñs scimonẽ quẽ loquutꝰ e Uis ut ascendat umbra decẽ lincis. dut ie
sitat᷑ totidẽ gradib  Datur signũ ut sol decẽ gradib recitattr. qͦs nos irasre¬
machũ in lineas & horologiĩ utimꝰ. Quia utiq interpres gradus intellęxte ume¬
is. ut manifestiorẽ sensũ legentib faceret siue ita erant extructi gradus are¬
chanica. ut ꝑ singulos umbra ddescendens. horarũ spatia t̾mmnaret. Erat aiem
suetudme sui cursus erat factur: an ut reu̾tatur umbra totidẽ gradib. cotiulan

Expanded text:
pletur. Et juxta artem medicorum omnis sanies, siccioribus ficis atque contusis, in cutis superficiem pletur. Et juxta artem medicorum omnis sanies, siccioribus ficis atque contusis, in cutis superficiem « Dixerat autem Ezechias ad Isaiam: Quod erit signum, quia Dominus me sanabit, et quia ascensurus sim die tertio templum Domini? Cui ait Isaias: Hoc erit signum a Domino, quod facturus sit Dominus sermonem quem locutdecem gradibus revertatur, quos nos, juxta Symmachum, in lineas et horologium vertimus. Qui gradus intelligit in lineis, ut manifestiorem sensum legentibus faceret. Sive ita erant exstructi gradus arte mechanica, ut per singulos umbra descendens, horarum spatia terminaret. Erat autem hora consuetudine sui cursus erat facturus; « an ut revertatur umbra totidem gradibus, » conversa
Abbreviated transcription (Latin):
&s. fleuerat fletu magno: & qd placitũ erat in oculis eiꝰ feetit. eldicuint᷑ q qͥndccĩ
ann ad ititam qͦs ille ñ postalauerat: & insuꝑ uiuente eo regni sȩcuritas reꝓmituit᷑.
S in aut̃ ut qͥdã putant in corpore uiuere condempnatio ẽ. & uxta illud qd̾ ar̃ reute¬
ut de carcere lib̾em᷑. qmͦ nc̃ dñs donat ꝓ beneficio ut qui libandus erat aãhuc qͥndecĩ
annis iuiuat in corpore: Dix̃q ysaias afferte massã ficoꝵ. Quã cũ attulissent et posuissent
suꝑ ulcus ciꝰ. aitat ẽ. Aiunt hebrci u̾bũ sii qd p̃tmiscre septuaginta ulcus sonare non
uulnꝰ. Nã t aquila elcos. symmachꝰq et thcodotio ẽakos int̾p̃tati st̃: ꝑ qd morbũ regium
intelligi uoltinit. Cui contraria putant᷑ uł sumpta in cibo. uł apposita corpori quęcũq
st̃ dulcia. Gͦ ut dĩ potentia monstraretur: ꝑ res noxias & adu̾sas sanitas restituta est.
Alii sĩiñ ñ ulcus s apostema suspicant: qñ tumens corpꝰ cocto & putrescente pure cõ¬

Expanded text:
rat in oculis ejus fecerat, adjiciunturque quindecim anni ad vitam, quos ille non postulaverat, et insuper vivente eo regni securitas repromittitur. Sin autem, ut quidam putant, in corpore vivere condemnatio est, et, juxta illud quod dicituut de carcere liberemur quomodo nunc donat pro beneficio, ut qui liberandus erat adhuc quindecim annis vivat in carcere? « Dixitque Isaias, Afferte massam ficorum. Quam cum attulissent et posuissent super ulcus ejus, curatus est. » Aiunt Hebraei verbum Sim, quod praetermisere Septuaginta, ulcus sonare, non vulnus. Nam et Aquila, Symmachusque, et Theodotio Laroc interpretati sunt, per quod morbum regium intelligi volunt. Cum contraria putantur vel sumpta in cibo, vel opposita corpori, quaecunque sunt dulcia. Ergo ut Dei potentia monstraretur, per res noxias et adversas sanitas restituta est. Alii Sim non ulcus, sed apostema suspicantur, quando tumens corpus cocto et putrescente pure com
Abbreviated transcription (Latin):
lam. s qd̾ sudoris consciꝰ aa lectionẽ coꝵ¬
ꝓuocem nescientes. Si quis gͥ a illos. ⁊ p̾scis
uolum̃. librũ qͦ locoꝵ quẽ edtturus sũ habere
uoluerit: paruipendet ructũ ⁊ nausiam iudor
Ac ne fbrte consũmato edificio quasi extrema
de cẽt manꝰ. noui testam̃ti u̾ba ⁊ nomina int̾̃¬
p̃tatus sũ. umitari uolens ex parte orige ¶
quẽ post apłos eccłiarũ magistrũ nemo nͥ im¬
ꝑitus negat. Int̾ cct̾a enĩ ingemii sui p̾clara
monim̃ta. etiã in hoc laborauit: ut qd̾ phi
que aspitationes suas uocesꝙ cõmutant. ha¬
bent exordiũ. Sciendũ gͥ qd̾ tam ingenesi
quã incet̾is libris ubi a uocali litt̾a nom̃ in¬
cipit. apud hebreos a diu̾sis ut supͣ diximꝰ
inchoet᷑ elem̃tis. S qr apud nos non ẽ uo
conteniti. Uñ accidit. ut eadem uocabula
que apud illos non similit̃ scͥpta sunt: nob̾
uideant᷑ in int̃pretatiõe uariate.

Expanded text:
lam, slam, sentes. Si quis igitur et illos, et praesens volumen, librum quoque Locorum, quem editurus sum, habere voluerit, parvipendet ructum et nauseam Judaeorum. Ac ne forte consummato aedificio quasi extrema deesset manus, novi Testamenti verba et nomina interpretatus sum: imitari volens ex parte Origenem, postolum Ecclesiarum magistrum, nemo, nisi imperitus, negat. Inter caetera enim ingenii sui praeclara monimenta, etiam in hoc laboravit, ut qquae aspirationes suas vocesque commutant, habent exordium. Sciendum igitur, quod tam in Genesi, quam in caeteris libris, ubi a vocali littera nomen incipit, apud Haebreos a diversis, ut supra diximus, inchoetur elementis. Sed quia apud nos non est vocontenti. Unde accidit, ut eadem vocabula, quae apud illos non similiter scripta sunt, nobis videantur in interpretatione variari.
Abbreviated transcription (Latin):
disse librũ hebraicoꝵ nominũ.
coꝵq ethimologias iuxta ordinem latt̾arĩ
e latere copulasse ꝑhibetur. Qui cũ uulgo
habeatur a grecis ⁊ bibliodecas impleu̾it.
studii mͥfuit in latinam linguã eummi u̾te¬
re. Uerũ tam dissona int̾ se exemplaria
repperi. ⁊ sic confusũ ordinem: ut tacere me¬
liꝰ iudicauerim. quã rephensioue qͥd dig¬
nũ scribere. Itaq hortati fr̃m. lupiliam.
⁊ ualeriam. qui me piitant aliquio in he¬
bree lingue noticia ꝓsecisse. ⁊ rei ipsiꝰ ut lita¬
te cõmotus. singła ꝑ erdinẽ scripturarũ uo¬
lumina ꝑcucurri. & uetus edificiũ noua
cura instaurans. fecisse me reor. qd̃ a grecis
qͦ appetendũ sit. Prct̾ea ⁊ illuo in p̃fatiõe
cõmonco. ut siqua hic p̃t̾missa st̃. alt̾i sciat
lector oꝑi reseruata. Libros enĩ hebraicarũ
q̃stionũ nõ in manib habeo. opus noũ.
mauditũ. ñ qͦ studiũ meũ insolent̃ extol¬

Expanded text:
disse librum Hebraicorum Nominum, disse librum Hebraicorum Nominum, eorumque etymologias juxta ordinem litterarum e latere copulasse. Qui cum vulgo habeatur a Graecis, et bibliothecas orbis impleverit, studii nostri fuit in Latinam linguam eum vertere. Verum tam dissona inter se exemplaria reperi, et sic confusum ordinem, ut tacere melius judicaverim, quam reprehensione quid dignum scribere. Itaque hortatu fratrum Lupuliani et Valeriani, qui me putant aliquid in Hebraeae linguae notitia profecisse, te commotus, singula per ordinem Scripturarum volumina percucurri; et vetus aedificium nova cura instaurans, fecisse me reor, quod a Graecis quoque appetendum sit. Praeterea et illud in Praefatione commoneo, ut si qua hic praetermissa sunt, alteri sciat lector operi reservata. Libros enim Hebraicarum Quaestionum nunc in manus habeo, opus novum, inauditum. Non quo studium meum insolenter extol
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ babilonis in reblatha. Pertussitq eos rex babilonus & int̾fecit in reblache
in t̾ra emath: qr antiquus hostis cũ ꝑnęquitiã suã talẽ plẽ ab eccła euellens
tollit. hoc uoto ambit. hoc toto studio agit. ut ad ꝑpetuȩ mortis. int̾fectio¬
nẽ eos ꝑducat. Quos ꝑcutit rex confusionis in reblatha hoc ẽ in multitudine
scelerũ: & amore uoluptatũ. Unde scriptura dicit. Lata & spatiosa ẽ uia
quȩ ducit ad mortẽ: et mult st̃ qui intrant ꝑ eã. Et translatꝰ ẽ uida de
terra sua: cũ illi qui confusionẽ nominis dĩ in eccła uidebant᷑ nabere ꝑ
scelera et peccata multiplicia deterra uiuentiũ translati. in regnuĩ confu¬
sionis. et erroris adducunt᷑. Sub quo imꝑio quicũq nȩquit̃ seriuentes ꝑ¬
seuerauerint. nec merebutit᷑ ꝑ iħu ducatũ regredi int̾rã iuda. templũꝙ
dnĩ ibiat̃ rcedificare. Hi post eruintiã p̃santis uttȩ tradent᷑ in carcerem
nis qͦ testimonio comꝓbatur edi¬

Expanded text:
interfecit in Reblatha in terra Emath, » quia antiquus hostis cum per nequitiam suam talem praedam ab Ecclesia evellens tollit, hoc voto ambit, hoc toto studio agit, ut ad perpetuae mortis interfectionem eos perducat, quos percutit rex confusionis in Reblatha, hoc est in multitudine scelerum et amore voluptatum, unde Scriptura dicit: Lata et spatiosa est via, quae ducit ad mortem, et multi sunt qui intrant per eam . « Et translatus est Juda de terra sua, » cum illi, qui confessionem nominis Dei in Ecclesia videbantur habere, per scelera et peccata multiplicia de terra virtutum translati in regnum confusionis et erroris abducuntur, sub quo imperio quicunque nequiter servientes perseveraverint, nec merebuntur per Jesu ducatum regredi in terram Juda, templumque Domini ibidem reaedificare: hi post aerumnam praesentis vitae tradentur in carceremnis quoque testimonio comprobatur, edi
Abbreviated transcription (Latin):
et tres ianitores. et de ciutate eunuchũ unũ. qui erat p̃fectꝰ siꝑ uiros belladoes.
et quinq uiros de his qui steterant corã rege. quos repperit in ciuitate. et sophar
in reblata. Percussitq cos rex babilonis et inter fecit in reblatha in derra e¬
math: et tinslatus ẽ uida de terra sua. Non solũ mnĩ ppłares. s et fortes co
pͥncipes in ȩccła diabolus deciꝑe & peccatis captiuare satagit. Wnde de ppso

Expanded text:
et tres ianitores et de civitate eunuchum unum qui erat praefectus super viros bellatores et tres ianitores et de civitate eunuchum unum qui erat praefectus super viros bellatores et quinque viros de his qui steterant coram rege quos repperit in civitate et Sopher in Reblatha, percussitque eos rex Babylonis et interfecit; in Reblatha in terra Hemath. Et translatus est Juda de terra sua. » Non solum enim populares, sed et fortes et principes in Ecclesia diabolus decipere et peccatis captivare satagit, unde de ipso
Abbreviated transcription (Latin):
rant in templo anĩ. & bases & mare ereum qͦd erat in domo añi contrege¬
runt chalaei: & transtulerunt es omẽ in babilonẽ. Columnas ereas & bases
doctores possumꝰ acciꝑe. qui sonoritate p̃dicationis & fit mitate debuert̃
nitunt᷑ & confringere: ita ut ñ remaneat testa in qͣ possit igniculus ferri
de incendio. Ouas qq ereas. & trullas & tridentes & scyphos. & mortariola
et omĩa uasa in quib ministradant tulerunt: qr auisa officia in ęccła¬
sticis ordimbus de aĩ seruitio auferentes. in suũ usũ nȩquissimũ uertunt. Necũ¬
et tunbulũ et fialas: cũ oracionem qua diuinitas placari potuit et poculũ u̾bi
quib lassi refocillari ddebuerant. impediendo subu̾tunt. Que uait ea aurea
et quȩ argentea argentea tulit princeps militiȩ qr tam sensũ p̃tiosũ ꝙͣ elo¬
lit qͦq princeps militiȩ saraiam sacerdotem pͥmũ. & sophoniã sacerdotẽ scđm.

Expanded text:
d erat in domo Domini, confregerunt Chaldaei, et transtulerunt aes omne in Babylonem. » Columnas aereas et bases doctores possumus accipere, qui sonoritate praedicationis et fidei firmitate debuerunt nituntur et confringere, ita ut non remaneat testa, qua possit igniculus ferri de incendio. « Ollas quoque aereas, et trullas, et tridentes, et scyphos et mortariola, et omnia vasa aenea, in quibus ministrabant, tulerunt. » Quia diversa officia in ecclesiasticis ordinibus de Dei servitio auferentes, in suum usum nequissimum converterunt. « Necthuribula et phialas. » Cum orationem, qua divinitas placari potuit, et poculum verbi, quibus lassi refocillari debuerant, impediendo subvertunt. « Quae aurea, aurea, et quae argentea, argentea, tulit princeps militiae. » Quia tam sensum pretiosum lit quoque princeps militiae Seraian sacerdotem primum et Sophoniam sacerdotem secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tit metũ. Dicit aut̃ qr ñ suo merito s am̃ clem̃tia conseruent᷑ ĩmo patris coꝵ da¬
uid memoria. In quo monent᷑ et sue neglegentię & iliꝰ fidi & iusticię qr intantũ
diligat ds̃ iusticiã. ut posteros maioꝵ uirtute tueat᷑.¬
actum ẽ aut̃ in nocte illa: uenit angłi dni & ꝑcussit castra asserioꝵ centũ octo¬
ginta quinq milia. Cumq diluculo surręxisset. uidit omĩa corpora mortuoꝵ
& recedens abiit. Centũ octoginta quinq milia fortissimoꝵ uitoꝵ ab uno angło
una nocte cȩduntur. & ausq uulnerib occisoꝵ mors seua discurrit: exdudens cor¬
porib animas dni uoluntate. Sitꝑ qͦ in pamlipomenon legit᷑. Et misit dñs ange
lũ qui ꝑcussit omnẽ uirũ robustũ ci bellatorẽ. & principẽ exeratꝰ regis assyrior.¬
blasphemantia ora compͥmeret. fieretq testis illiꝰ maiestatis. quã paulo ante con¬

Expanded text:
tit metum. Dicit autem, quia non suo merito, sed Dei clementia conserventur, imo et patris eorum David memoria: in quo monentur et suae negligentiae et illius fidei et justitiae, quia in tantum diligit Deus justitiam, ut posteros majorum virtute tueatrum centum octoginta quinque millia. Cumque diluculo surrexisset, dedit omnia corpora mortuorum, et recedens abiit. » Centum octoginta quinque millia fortissimorum virorum ab uno angelo una nocte caeduntur, et absque vulneribus occisorum mors saeva discurrit, excludens corporibus animas, Domini voluntate. Super quo, in Paralipomenon legitur: « Et misit Dominus angelum suum, qui percussit omnblasphemantia ora opprimeret, fieretque testis illius majestatis quam paulo ante con
Abbreviated transcription (Latin):
Qe tecte dicttuẽ ẽ qđ nabugo donoioe in nono antio regni fedes gre s siot
duiag mundẽ m̃se decamo & decima die mas. ⁊ dũ malie pastores die
slegi mandata.que soentia tenent. opere et dotaina ꝑficete. itegeigunt
necesie ẽ it plebẽ ubi comusa antiquus nonti cũ suo extcete lodfligor¬
ne cutumo t. & muntione erroris ac intior constructa clauoat siaisan¬
do cuitate. sicq fames in aiuitate pualeat: fames utiq uoiti. cuia
ñ expendit̾ libere panis docerinȩ spło terrȩ. Et int̾rupta ẽ ciuitas: om̃sq
uri bellatores nocta fugerunt. Int̾rupta quidẽ ꝑ temptationes uarias ma¬
lignoꝵ spũũ custodia pͦpłoꝵ: hi qui debuerant armis cuutatẽ defendere
nocte ignorantiȩ & tenebris peccator uauati fugiint. qr scłm ueritatisuo¬
cẽ mercennariꝰ &s qui ñ ẽ pastor uidet lupũ uenientẽ. & aimitait otiis &

Expanded text:
anno regni Sedeciae obsedit civitatem mense decimo, et decima die mensis: quia mali pastores, cum decalogi mandata, quae scientia tenent, opere et doctrina perficere negligunt, necesse est ut plebem sibi commissam antiquus hostis cum suo exercitu obsidione circumdet, et munitione erroris ac vitiorum constructa claudat, vallando civitatem, sicque fames in civitate praevaleat, fames utique verbi Dei, cum non expenditur libere panis doctrinae populo terrae. Et interrupta est civitas, omnesque viri bellatores nocte fugerunt. Interrupta quidem per tentationes varias malignorum spiritum custodia populorum. Hi qui debuerant armis civitatem defendere nocte ignorantiae, et tenebris peccatorum vallati, fugiunt: quia secundum Veritatis vocem « mercenarius, et qui non est past
Abbreviated transcription (Latin):
sentẽ regẽ aucdierat. Hec inquit dicite dño ur̃o. quȩ dic̃ dñs. Noli timere u̾¬
ba: quib ñ tu s ego sũ blasphemat᷑. Non dico omĩa quę regi assyrio faci¬
ã ne meã uidear lactare potentiã: s qr dandꝰ sit ei sp̃s ñ dĩ s adu̾satii. ut
audito nuntio reu̾tens ad t̾rã suã corruat gladio: qualit̃ duo parit̃ que
btabat erechias audiret. uidelicet se ad obsidione liberandũ. & intinicũ
in sua t̾ra ẽe̾ moriturũ. Reu̾sus ẽ gͥ tabsaces. & inuenit regẽ assyriorũ
expugnantẽ lobnã. Audierat enĩ qđ recessisset de lachis. Cumq audisset
de tharaca rege ethiopiȩ diccntes ecce egressus ẽ ut pugnet adiisũ te & tret
contra eũ misit nuntios aa erechiã dicens. Hec dicite erechiȩ regi uideę:¬

Expanded text:
ro, quae dicit Dominus: Noli timere verba, quibus non tu, sed ego sum blasphematus. » Nec dico omnia quae regi Assyrio faciam, ne meam videar jactare potentiam. Sed quia dandus sit ei spiritus non Dei, sed adversarii, et audito nuntio revertens ad terram suam corruat gladio, ut duo pariter, quae optabat Ezechias, audiret se ab obsidione liberandum, et inimi reversus est igitur Rabsaces et invenit regem Assyriorum expugnantem Lobnam audierat enim quod recessisset de Lachis cumque audisset de Tharaca rege Aethiopiae dicentes ecce egressus est ut pugnet adversum te et iret contra eum misit nuntios ad Ezechiam dicens haec dicite Ezechi
Abbreviated transcription (Latin):
Mec uibatit urinã suã uodiscũ : Et cęta. Rapsacis accusatio erechiȩ testimo
niũ e. qr captis uideȩ urbib in dño confisuis sit. & confortauerit p̾płm ut in
dño sparent. Dnde rapsaces destruere uult quȩ ille conftrurit: & dic̃ ad p̃ptm
Non seducat uos ez echias. et ñ uobis tribuat fiduciã siꝑ año dõ. Quod ant̃
heliachimi et sobna et ioahe humilit̾ dep̃cant᷑ icipsacẽ ut syriace loquent᷑: hunc
sensũ habet. Quid necesse ẽ spłm falsis terrorib commoneri. et uanã iacta¬
re untutẽ Loquere linguã quã ppłs ñ nouit. nã & nos linguȩ tuȩ ha

Expanded text:
et bibant urinam suam vobiscum et bibant urinam suam vobiscum nium est, quia captis Judaeae urbibus, in Domino confisus sit, et confortavit populum ut in Domino speraret. Unde Rapsaces destruere vult quae ille construxit, et dicit ad populum: Non seducat vos Ezechias, et non vobis tribuat fiduciam super Domino Deo. Quod autem Eliacim et Sobna et Joahe humiliter deprecantur Rabsacen, ut Syriace loqueretur, hunc sensum habet: Quia necesse est populum falsis terroribus commoveri, et vanam jactare virtutem. « Loquere linguam quam populus non novit. Nam et nos linguae tuae
Abbreviated transcription (Latin):
n de tubecillitate spłi uenit quasi equitandi ignati. s obseruatione p̃cꝙtor
aĩ qui mos si p̃cepit nerex isrł sibi cquos & uxores multiplicaret. Sn aut̃ inqͥ
me nutumũ seruoꝵ regis sennacherib sustiuete ñ uales. qͣmͦ tantã illiꝰ poten¬
tã sustinebis: Addit aut̃ qd dixit. si responderis m in dño dõ confiditiꝰ. cal¬
lide responait se ñ sua uoluntate s dnĩ uenisse p̃ceptis. Dix̃ añs ad me. Ascen
ñ pot̾era. Cũ aut̃ uenctĩ et multas urbes cȩperim. e pars merłm maneat intac¬
ta manifestũ ẽ me ei uoluntate uenisse. Direrunt aut̃ heliachim futꝰ helhit
iitelliginaꝰ hanc liuguã. & ñ loquaris nob uudaice audicnite popło qͥ ẽ suꝑ m
ti. ẜi esponait cis ra̾psaces. Nũꝗil ad dtm cuũ et ad te misit me dñs ms ut soqus¬
ser sermones hos. et ñ potiꝰ ad uitos qͥ sedent soꝑ mutũ ut comedant stercoia si

Expanded text:
Non de imbecillitate populi venit, quasi equitandi ignari, sed de observatione praeceptorum Non de imbecillitate populi venit, quasi equitandi ignari, sed de observatione praeceptorum Dei, qui Moysi praecepit, ne rex Israel equos et uxores sibi multiplicaret . Sin autem, inquit, me minimum servorum regis Sennacherib sustinere non vales, quomodo tantam illius potentiam sustinebis? Ad id autem, quod dixit: « Si responderis mihi, in Domino Deo confidimus, » callide respondit, se non sua voluntate, sed Domini venisse praeceptis. « Dixit Dominus ad me: Ascendnon poteram. Cum autem venerim, et multas urbes ceperim, et pars Jerusalem maneat intacta, manifestum est me ejus voluntate venisse. « Dixit autem Eliacim filius Helciae, loquaris nobis iudaice audiente populo qui est super murum responditque eis Rabsaces numquid ad dominum tuum et ad te misit me dominus meus ut loquerer sermones hos et non ad viros qui sedent super murum ut comedant stercora sua
Abbreviated transcription (Latin):
etiã sobuã cũ heliachim ad rapsacẽ exiise quidã puitant. Rapsacẽ aut̃ qͥ ati¬
ice loquutꝰ ẽ. filiũ ysaiȩ ꝓpħȩ. auttmant. qui et ipse ꝓditor scietat: relictua
liũ ysaiȩ alterũ uoiati iastib qui latine relictũ sonat. atii aut̃ putant cu
nten firise. et idõ hebiaicã scisse linguã. et tam aulacter et impie añm blax¬
masse. qui quasi quedã contiaria fortitudo. sua atrogantia ꝓpħas tmttdi¬
niũ qr dix̾ contidis sitꝑ egipto. falsũ ẽ. Nulla enĩ nariat historia qđ ez echias
auriltũ pharaonis postularit. Qđ q infert si responeris mͥ in dño dõ conti¬
dimꝰ uerũ ẽ. S ungit rursũ iñdaciũ ueritati: qr abstulit exechias excelsa a
et altaria. Hec enim n̾ cont᷑ dm̃ s ꝓ dõ fȩcit: ut destruct̾a idolatria et ueceri q¬
rore inberet am̃ adorari in hirłm ubi tuit templũ eiꝰ. Quiq ut paucitatẽ ob¬
selsoꝵ oftenderet. duo milia aquoꝵ polliat᷑ quoꝵ ascensores et echias ñ habent

Expanded text:
im ad Rabsacen exisse quidam putant. Rabsacen autem qui Hebraice locutus est filium Isaiae prophetae autumant, qui et ipse proditor fuerat. Relictumque filium Isaiae alterum vocatum Jasub, qui Latine, relictum sonat. Alii autem putant eum Samaritem fuisse et ideo Hebraicam scisse linguam, et tam audacter et impie Deum blasphemasse. Quia quasi quadam contraria fortitudo sua arrogantia imitab » falsum est. Nulla enim narrat historia, quod Ezechias Pharaonis auxilium postularet. Quodque infert: « Si responderis mihi, in Domino Deo confidimus, » verum est. Sed jungit rursum mendacium veritati, quod abstulit Ezechias excelsa ejus, et altaria. Haec enim non contra Deum, sed pro Deo fecit, ut, destructa idololatria et veteri errore, juberet Deum adorari in Jerusalem, ubi fuit templum ejus. Quique ut paucitatem obsessorum ostenderet, duo millia equorum pollicetur, quorum ascensores Ezechias non haberet.
Abbreviated transcription (Latin):
suas. Qꝰ siquit᷑ de eodẽ ꝓdurit ꝙ filiũ regis: e posuit suꝑ cũ diadema.  destimo¬
agere rex debeat. qualit᷑ q uiuere p̃cipitut. Deniꝙ in libro u̾boꝵ dictũ aptꝰ agr
posurunt in qt ei diadema: dederunt q in manii eius tenendã legerai. suagñs
utiq erat salutaris q prudentiȩ: ut p ost ty rannice impię ꝙ nec regine. siucced n¬
tim regnũ filio regi legitim cum ipso regiu hadttũ simul disciplina iegis dĩ soruan¬
da cõmittergtur: & quise platũ ppło regenao uideret ipse sc regenaũ duxitius leseba¬
subdi debere meminisset. Dixit ꝙ ioas ad sacerdotes. Omnẽ pecuniõ scõ qu c li dta
fuerit in templũ dñi a pretreuntib quȩ offertꝰ ꝓp̃tio anime. &t quã sportce& aibtm¬
o cordis sui inferunt in templũ ani. accipiant illam sacerdotes uicta ortis suilam
et instaurent scrtatecta aemꝰ. si quid necessariũ uiderint in insauiaiopẽtam¬

Expanded text:
. Quod sequitur de eodem: Produxitque filium regis, et posuit super eum diadema, et testimouibus quid agere rex debeat, qualiter vivere, praecipitur. Denique in libro Verborum dierum aperposuerunt, inquit, ei diadema, dederuntque in manu ejus tenendam legem ; et magnae utique erat salutarisque prudentiae, ut post tyrannicae impiaeque necem reginae, succedenti in regnum filio regis legitimi, cum ipso regni habitu simul disciplina legis Dei servanda committeretur, ut qui se praelatum populo regendo videret, ipse se regendum divita fuerit in templum Domini a praetereuntibus quae offertur pro pretio animae et quam sponte et arbitrio cordis sui inferunt in templum Domini accipiant illam sacerdotes iuxta ordinem suum et instaurent sarta tecta domus si quid necessarium viderint instauratione