comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam ulli alieno ulla heresis facile sic in¬
notescet: ut suis. Unde nec earũ quas cõ¬
memoraui omnia dogmata me dixisse uł di¬
dicisse ꝓfiteor. Quis enimñ uideat qͣntam res
ista operã. et quã multas litteras flagitet
Nec ideo tamen parum prodest errores
istos quos huic oꝑi intexui lectos cogni¬
tosq uitare. Quid enĩ contra ista sentiat
catholica ȩccłia. quod amedicendũ pu¬
tasti. suꝑfluo queritur: cum hoc scire suf¬
ficiat eam contra ista sentire:nec aliquid
horum infidem quenquã debere recipe.
Quomodo autem que contra hec ueritas
habet asserenda ac defendenda sint: modu¬
lum oꝑis huius excedit. sed multũ adiu¬
uat cor fidele. nosse quid credendum ñ
sit: etiam si disputandi facultate id refu¬
tare non possit.Omnis itaq xp̃ianus ca¬
tholicus ista non debet credere.sed non
omnis qui ista non credit consequenter
dicere. Possunt cnim et hereses alie que
in Hoc opere nr̃o commemorate non st̃.

Expanded text:
ec ulli alieno ulla haeresis facile sic inec ulli alieno ulla haeresis facile sic innotescit, ut suis: unde nec earum quas commemoravi, omnia dogmata me dixisse vel didicisse profiteor. Quis enim non videat quantam res ista operam, et quam multas litteras flagitet? Nec ideo tamen parum prodest errores istos, quos huic operi intexui, lectos cognitosque vitare. Quid enim contra ista sentiat catholica Ecclesia, quod a me dicendum putasti, superfluo quaeritur: cum propter hoc scire sufficiat eam contra ista sentire, nec aliquid horum in fidem quemquam debere recipere. Quomodo autem quae contra haec veritas habet, asserenda ac defendenda sint, modulum operis hujus excedit. Sed multum adjuvat cor fidele, nosse quid credendum non sit, etiamsi disputandi facultate id refutare non possit. Omnis itaque christianus catholicus ista non debet credere: sed non omnis qui ista non credit, consequenter dicere. Possunt enim et haereses aliae, quae in hoc opere nostro commemoratae non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte ad illud ꝑueniam: et forte habebis ali¬
quid melius quam hoc nr̃m: quamuis nec
ipsum licet hominẽ doctissimũ oms here¬
ses arbitrer indagare potuisse. Et certe
abeloitas nr̃ẽ regionis hereticos quantum
existimo ille nesciuit: sic forte et alibi alios
mobscurissimis locis reconditos eius noti¬
ciam ipsa locorum suorum obscuritate fu¬
gientes. Iam uero illud quod habent cue lit¬
terȩ. ut omnia omnino dicamus quib he¬
retici a ueritate dissentiunt. etiam si omĩa
scirem facere non possam: quantominꝰ pos¬
sum. qui omnia scire non possũ: Sunt enĩ
heretici quod fatendum ẽ. qui singuł uel
non multo amplius dogmatib oppugnant
regulam ueritatis. sicut macedoniani. ut
fotiniani. atq alii quicunq se ita habent.
Illi autem ut ita dixerim fabulones. id est
qui fabulas uanas easdemq longas plixas¬
q contexunt: tam multis dogmatib fal¬
sisplemi sunt: ut ipsi quoꝙ illa numerare¬
non possint. aut difficillime possint. Nun¬

Expanded text:
eni ad illud, et forte habebis melius aliquid quam hoc nostrum: quamvis nec ipsum, licet hominem doctissimum, omnes haereses arbitrer indagare potuisse. Et certe Abeloitas nostrae regionis haereticos, quantum existimo, ille nescivit: sic forte et alibi alios in obscurissimis locis reconditos, ejus notitiam ipsa locorum suorum obscuritate fugientes. Jamvero illud quod habent tuae litterae, ut omnia omnino dicamus, quibus haeretici a veritate dissentiunt, etiamsi omnia scirem, facere non possem; quanto minus possum, qui omnia scire non possum? Sunt enim haeretici, quod fatendum est, qui singulis, vel non multo amplius, dogmatibus oppugnant regulam veritatis: sicut Macedoniani vel Photiniani, atque alii quicumque ita se habent. Illi autem, ut ita dixerim, fabulones, id est, qui fabulas vanas easdemque longas perplexasque contexunt, tam multis falsis dogmatibus pleni sunt, ut ipsi quoque illa numerarenon possint, aut difficillime possint. N
Abbreviated transcription (Latin):
mi uiri diuerso quidem stilo s non diuer¬
sa fide. innumerabilia opuscula edideriN.
ita ut difficile sit eoꝵ omnia documenta le¬
gere: ea tamen quȩ legunt᷑. ꝓpter eloquis
uenustatem et difficillimas questionum
ꝑplexitates minime intelligunt᷑. Reue¬
ra enim dum coguntur ꝓpter altitudi¬
pere: paruitati nr̃ȩ ambiguitatem non
minimam reliquerunt.Sunt etiam
plane spiritales uiri. qui eoꝵ assecunt᷑
eloquium: et penetrant intellectum.
Quorum nos dum concupiscentiis satis¬
facimus: p̃clare eoꝵ scientiȩ non equamur.
ut ea sicut illi intelligere ualeamus. Quappt̃¬
gͦ queso te ut ꝑcunctanti michi respondeas:
et que obscuritatẽ faciunt. elucidare digne

Expanded text:
mi viri diverso quidem stilo, sed non diversa fide innumerabilia opuscula ediderint, ita ut difficile sit eorum omnia legere; ea tamen quae leguntur, propter eloquii venustatem et difficillimas quaestionum perplexitates, minime intelliguntur. Revera enim, dum coguntur propter altitudipere, parvitati nostrae ambiguitatem non minimam reliquerunt. Sunt etiam plane spirituales viri, qui eorum assequuntur eloquium, et penetrant intellectum. Quorum nos dum concupiscentiis satisfacimus, praeclarae eorum scientiae non aequamur, ut eas sicut illi intelligere valeamus. Quapropter quaeso te ut percontanti mihi respondeas, et quae obscuritatem faciunt, elucidare digner
Abbreviated transcription (Latin):
debuit siue fallens siue p̃ualens ꝑsuadet
Postremo si excepto illo capite nr̃o sui cor¬
poris saluatore asseruntur uł fuisse in
hac uita. uł ẽẽ aliqui homines iusti sine
aliquo peccato. siue nunqũa consentiendo.
desideriis eius. siue quia pronullo pecca¬
to habendum ẽ. quod tantum ẽ. ut hoc
pietati non imputet ds̃. quamiuis aliter
sit beatus sine peccato. aliter autẽ beatꝰ
cui non imputat dñs peccatum: non ni¬
mis existimo reluctandum. Scio enĩ qui¬
busdam esse uisum quorum de hac re sen¬
tentiam non audeo reprehendere:quan¬
quam nec defendere ualeam.S plane
quisquis negat nos orare debere ne intre¬
mus intemptationẽ: negat autem hoc
qui contendit ad non peccandum grẽ
dei adiutorium non eẽ homini necessa
rium.s sola lege accepta humanã suffi¬
cere uoluntatem: ab aurib omniũ re¬
mouendum. & ore omniũ anathemati¬
zandum esse non dubido: Expł lib sc̃i aug̃¬

Expanded text:
debuit, siue fallens siue praeualens persuadet. debuit, siue fallens siue praeualens persuadet. postremo, si excepto illo capite nostro, sui corporis saluatore, asseruntur uel fuisse in hac uita uel esse aliqui homines iusti sine aliquo peccato, siue numquam consentiendo desideriis eius siue quia pro nullo peccato habendum est, quod tantum est, ut hoc pietati non imputet deus — quamuis aliter sit beatus sine peccato, aliter autem beatus cui non imputat dominus peccatum — non nimis existimo reluctandum. scio enim quibusdam esse uisum, quorum de hac re sententiam non audeo reprehendere, quamquam nec defendere ualeam. sed plane quisquis negat nos orare debere, ne intremus in temptationem — negat autem hoc qui contendit ad non peccandum gratiae dei adiutorium non erium, sed sola lege accepta humanam sufficere voluntatem, ab auribus omnium removendum et ore omnium anathematizandum esse non dubito. CAPUT II. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
sideriis ne obediamus paulus apłs p̃cipit.
non autẽ peccare. qui eidem peccato quã¬
is in carne habitanti ad nullũ opus ma¬
lum omnino consentit uł facti. uł dicti. uł
cogitati. quamuis ipsa concupiscentia mo¬
ueatur. que alio modo peccati nom̃ acce¬
pit. quod ei consentire. peccare sit. nob̃¬
q moueat᷑ inuitis: subtiliter quidẽ ista
discernit: s uideat quid agatur de dñica
oratione: ubi dicimus. Dimitte nobis debi¬
ta nr̃a. Quod nisi fallor non opus eẽt dice¬
re.si nunquam uł in lapsu lingue.uł in
oblectanda cogitatione eiusdem peccati
desideriis aliquantum consentiremꝰ: sed
tantummꝰ dicendũ eẽt. ne nos inferas in
temptationem.s libera nosa malo. Nec
iacob apłs diceret: in multis offendimus
om̃s. Non enim offendit: nisi cui mala con¬
cupiscentia contra iusticiȩ rationẽ appe¬
tendo. seu uitando. faciendum uł dicen¬
dum uł cogitandum aliquid quod non

Expanded text:
sideriis eri i s ne oboediamus Paulus apostolus praecipit, sideriis eri i s ne oboediamus Paulus apostolus praecipit, non autem peccare, qui eidem peccato quamuis in carne habitanti ad nullum opus malum omnino consentit, uel facti uel dicti uel cogitati, quamuis ipsa concupiscentia moueatur, quae alio modo peccati nomen accepit, quod ei consentire peccare sit nobisque moueatur inuitis: subtiliter quidem ista discernit, sed uideat quid agatur de dominica oratione, ubi dicimus: dimitte nobis debita nostra. quod, nisi fallor, non opus esset dicere, si numquam uel in lapsu linguae uel in oblectanda cogitatione eiusdem peccati desideriis aliquantum consentiremus, sed tantummodo dicendum esset: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a malo, nec Iacobus apostolus diceret: in multis offendimus omnes. non enim offendit, nisi cui mala concupiscentia contra iustitiae rationem appetendo seu uitando faciendum uel dicendum uel cogitandum aliquid, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
trarius ẽ diuinȩ scripture. ubi apls dicit.
Punum hominẽ peccatum intrauit in
mundum. & ꝑ peccatum mors: & ita in
omnes homines ꝑtransiit. in quo omnes
peccauerunt. Et necesse ẽ ut impia con¬
tentione asserat eẽ posse homines. qui si¬
ne mediatore xp̃o liberante atq saluante
sint liberi saluiq peccato: cum ille dixe¬
rit. Non est opussanis medicus:s male
habentibus. Non ueni uocare iustos: s
peccatores. Quisqͥs autem dicit. post ac¬
ceptam remissionẽ peccatoꝵ ita quenqũa
hominẽ iuste uixisse inhac carne uł ui¬
uere. ut nullum habeat omnino peccatũ:
contradicit apło iohanni.qui ait. Si di¬
xerimus quia peccatũ non habemꝰ: nos
ipsos seducimus. et ueritas in nob non ẽ.
Non enimait habuimus:s habemus.
Quod si quisquã asserit de illo peccato di
ctum quod habitat incarne mortali nr̃a.
scđm uicium quod peccantis primi homi¬
nis uoluntate contractum ẽ. euiꝰ peccati de¬

Expanded text:
trarius est diuinae scripturae, ubi apostolus dicit: trarius est diuinae scripturae, ubi apostolus dicit: per unum hominem peccatum intrauimundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Et necesse est ut impia contentione asserat, esse posse homines, qui sine mediatore Christo liberante atque salvante sint liberi salvique a peccato; cum ille dixerit, Non est opus sanis medicus, sed male habentibus. Non veni vocare justos, sed peccatores . Quisquis autem dicit, post acceptam remissionem peccatorum ita quemquam hominem juste vixisse in hac carne, vel vivere, ut nullum habeat omnino peccatum, contradicit apostolo Joanni qui ait: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Non enim ait, habuimus; sed, habemus. Quod si quisquam asserit de illo pctum, quod habitat in carne mortali nostra secundum uitium quod peccantis primi hominis uoluntate contractum est, cuius peccati de
Abbreviated transcription (Latin):
iuuatur: nisi qui et ipse aliquid agit. Ad¬
iuuatur autem. si inuocat. si credit. si se¬
cundum ꝓpositum uocatus ẽ: Qm̃ quos
ante p̃sciuit et p̃destinauit. illos et uoca
Quos autem iustificauit: illos et glorifica
uit. Currimus gͦ cum proficimꝰ. dũ sanitas
nĩa in proficientib currit. sicut etiam cica¬
trix currere dicitur quando bene uulnus
diligenterq curatur: ut omni ex parte ꝑ¬
fecti sine ulla simus omnino infirmitate
peccati. Quod non solum uult ds̃: uerũ
etiam ut impleatur: facit atq adiuuat. Et
diffunditur caritas in cordib nr̃is: qui int̃¬
pellat gemitib inenarrabilib donec in no¬
bis sanitas ꝑficiatur: et ds̃ sicuti ẽ uiden¬
dus. in ȩterna ueritate monstret᷑. Quisqͥs
gͦ fuisse uł eẽ in hac uita aliquẽ hominẽ
uł aliquos homines putat excepto uno
mediatore dei et hominũ. quib necessa¬
ria non fuerit remissio peccatorum: con¬

Expanded text:
iuuatur, nisi qui et ipse aliquid agit; adiuuatur, nisi qui et ipse aliquid agit; adiuuatur autem, si inuocat, si credit, si secundum propositum uocatus est, quoniam quos ante praesciuit, et praedestinauit quos autem iustificauit, illos et glorifuit. currimus ergo, cum proficimus, dum sanitas nostra in proficientibus currit — sicut etiam cicatrix currere dicitur, quando bene uulnus diligenterque curatur omni ex parte perfecti sine ulla simus omnino infirmitate peccati, quod non solum uult deus, uerum etiam ut impleatur facit atque adiuuat. et diffunditur caritas in cordibus nostris, quae interpellat gemitibus inenarrabilibus, donec in nobis sanitas perficiatur et deus, sicuti est, uidendus in aeterna ueritate monstretur. Quisquis ergo fuisse uel esse in hac uita aliquem hominem uel aliquos homines putat excepto uno mediatore dei et hominum, quibus necessaria non fuerit remissio peccatorum, con
Abbreviated transcription (Latin):
abraham.sicut noe: et quicunq alii st̃
quos uł cominemorat uł tacet scriptura di¬
uina. Unus enim ds̃. et unus mediator
grã nemo a condemnatione liberat᷑⁊ siue
quam contraxit ex illo in quo om̃s pecca¬
uerunt : siue quam postea suis iniqui¬
tatib addidit. Quale ẽ autẽ quod iste
posuit in extremo.siquis dixerit potest
fieri ut homo ut in uerbo non peccet: re¬
spondendum ẽ inquit. Siuult as̃: potest
Uult enim ds̃. Ergo potest. Itemait. Siquis
dixerit fieri potest ut homo non incogitati¬
one delinquat: respondendum ẽ. Siuult
ds̃. potest. Uult enim ds̃. ergo potest. Ui¬
dete quẽad modum noluerit dicere. si ds̃ ad¬
iuuet. potest: cui dicitur. Adiutor m̃s esto.
ne derelinquas me: non utiq: ad corpora¬
lia bona capessenda et mala cauenda:sed
ad gerendam ꝑficiendamq iusticiam. Pro¬
pter quod dicimus. Ne nos inferas intem¬
ptationem: sed libera nos amalo. Nec ad¬

Expanded text:
Abraham, sicut Noe et quicumque alii sunt, Abraham, sicut Noe et quicumque alii sunt, quos uel commemorat uel tacet scriptura diuina. unus enim deus et unus mediator gratia nemo a condemnatione liberatur, siue quam traxit ex illo in quo omnes peccauerunt siue quam postea suis iniquitatibus addidit. Quale est autem, quod iste posuit in extremo, si quis dixerit: potest fieri ut homo uel in uerbo non peccet? \'respondendum est\', inquit, \'si uult deus, potest; uult enim deus, ergo potest\'. item ait: si quis dixerit: fieri potest ut homo non in cogitatione delinquat? respondendum est: si uult deus, potest; uult enim deus, ergo potest\'. uidete quemadmodum noluerit dicere: si deus adiuuet, potest, cui dicitur: adiutor meus esto, ne derelinquas me, non utique ad corporalia bona capessenda et mala cauenda, sed ad gerendam perficiendamque iustitiam. propter quod dicimus: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a malo. nec ad
Abbreviated transcription (Latin):
sit. aut ob aliud suꝑbis precepta ista data
sint: nisi quia lex p̃uaricationis gr̃a po¬
sita ẽ. donec ueniret semen cui ꝓmissum ẽ.
Unde sub intrauit: ut abundaret delictũ.
Et ubi abundauit delictũ. suꝑabunda¬
uit gr̃a: id est ut acciperet homo p̃cepta. su¬
ꝑbe de suis uiribus fidens in quib deficiens
et factus etiam p̃uaricator. liberatorem sal¬
uatoremq requireret. ⁊ atq: ita eum timor
legis humilem factum. tanquam pedago¬
gus ad fidem grãmq ꝑduceret. Itaq mul¬
tiplicatis infirmitatibus. postea acceleraue¬
runt: quibus sanandis oportune xp̃c ad¬
uenit. In cuius gr̃am etiam iusti antiqui
crediderunt. eadem ip̃sa gr̃a adiuti. ut gau¬
dentes eump̃noscerent :⁊ et quidam etiam
p̃nunciarent eẽ uenturum. ut in illo popło
isrł sicut moyses. et iħs naue. et samuhel.
et dauid. et ceteri tales. uł extra ipsum po¬
płm sicut iob. uł ante ipsum popłm sicut

Expanded text:
sit aut ob aliud superbis praecepta ista data sit aut ob aliud superbis praecepta ista data sunt, nisi quia lex praeuaricationis gratia posita est, donec ueniret semen cui promissum est, unde subintrauit ut abundaret delictum; et ubi abundauit delictum, superabundauit. gratia: id est ut acciperet homo praecepta superbe de suis uiribus fidens, in quibus deficiens et factus etiam praeuaricator liberatorem saluatoremque requireret atque ita eum timor legis humilem factum tamquam paedagogus ad fidem gratiamque perduceret. ita multiplicatis infirmitatibus postea accelerauerunt, quibus sanandis oportune Christus aduenit. in cuius gratiam etiam iusti antiqui crediderunt eadem ipsa gratia eius adiuti, ut gaudentes eum praenoscerent et quidam etiam praenuntiarent esse uenturum, uel in illo populo Israel, sicut Moyses et Iesus Naue et Samuhel et Dauid et ceteri tales, uel extra ipsum populum, sicut Iob, uel ante ipsum populum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
di cor. fides ẽ: sicut scriptum ẽ. Uenies et
ꝑtransies ab initio fidei. Et quiq: ita eligit
bonum sicut unicuiq ds̃ partitus ẽ men¬
suram fidei: et nemo potest ad me ueni¬
re ait pͥnceps fidei. nisi pater quimisit me
traxerit eum. Quod de fide dictum esse
qua in eum creditur postea satis euident̃
explanat: ubi dicit. Uerba quȩ ego locu¬
tus sum uobis: sp̃c et uita sunt. S sunt
quidam exuobis qui non credunt.Scie¬
bat enim ab initio iħs qui essent creden
tes. et quis traditurus eẽt eum: et dicebat. łptẽa
dixi uobis. quia nemo potest uenire ad me:
nisi fuerit ei datum apatre meo. Magnum
autẽ aliquid ꝓsua causa se inuenisse arbit᷑¬
tus ẽ. apud esaiam ꝓpħam: quia ds̃ dix̃.
Si uolueritis et audieritis me: quȩ bona
sunt terre manducabitis. Si autẽ nolueri¬
tis et non audieritis me: gladius uos come¬
det. Osenim domini locutum ẽ hec.Quasi
non lex tota huiusmodi conditionibꝰ plena

Expanded text:
di cor fides est, sicut scriptum est: uenies et di cor fides est, sicut scriptum est: uenies et pertransies ab initio fidei, et quisque ita eligit bonum, sicut unicuique deus partitus est mensuram fidei, et: nemo potest ad me uenire, ait princeps fidei, nisi pater qui misit me traxerit eum. quod de fide dictum esse qua in eum creditur postea satis euidenter explanat, ubi dicit: uerba, quae ego locutus sum uobis, spiritus et uita sunt. sed sunt quidam ex uobis qui non credunt. sciebat eniiturus esset eum. et dicebat: propterea dixi uobis, quia nemo potest uenire ad me, nisi fuerit ei datum a patre meo. Magnum autem aliquid pro sua causa se inuenisse arbitratus est apud Esaiam prophetam, quia deus dixit: si uolueritis et audieritis me, quae bona sunt terrtis et non audieritis me, gladius uos comedet; os enim domini locutum est haec. quasi non lex tota huius modi condicionibus plena
Abbreviated transcription (Latin):
iungat: aut qm̃ ad philemonẽ scripsit
apłs. ut non quasi ex necessitate bonũ eiꝰ
eẽt. sed uoluntariũ quasi aliter sit uolun¬
tarium bonum nisi cũ ds̃ oꝑatur in nobis
& uelle et operari probona uoluntate:aut
quia in deuteronomio scriptum ẽ uitam
et mortẽ dedit ante faciem hominis. bonũ
et malum.et ammonuit ut eligeret uitã.
quasi et ipsa ammonitio non de miscđia
ueniat.⁊ uł aliquid ꝓdesset eligere uitã.
nisi ds̃ eligendi caritatem inspiraret. et
electam habere p̃staret: De quo dictum ẽ
qm̃ ira in indignatione eius: et uita in uo¬
luntate eius. Aut quia dictum ẽ si uoles.
p̃cepta seruabunt te: quasi non debeat
dõ agere grãs. quia precepta uoluit: qui
disertus omni lumine ueritatis. Hec uelle ñ
posset. Positis ante hominẽ igne et aqua.
quo uult quidem porrigit manũ: sed al¬
tior ẽ qui uocat quam omnis humana co¬
gitatio: quandoquidem initium corrigen¬

Expanded text:
iungat — aut quoniam ad Philemonem scripsit iungat — aut quoniam ad Philemonem scripsit apostolus: ut non quasi ex necessitate bonum eius esset, sed uoluntarium, quasi aliter sit uoluntarium bonum, nisi cum deus operatur in nobis et uelle et operari pro bona uoluntate; aut quia in Deuteronomio scriptum est: uitam et mortem dedit ante faciem hominis, bonum et malum et ammonuit ut eligeret uitam, quasi et ipsa ammonitio non de misericordia ueniat, uel aliquid prodesset eligere uitam, nisi deus eligendi caritatem inspiraret et electam habere praestaret, de quo dictum est: quoniam ira in indignatione eius et uita in uoluntate eius; aut quia dictum est: si uoles praecepta, seruabit te, quasi non debeat deo agere gratias, quia praecepta uoluit, qui desertus omni lumine ueritatis haec uelle non posset. positis ante hominem igne et aqua, quo uult quidem porrigit manum, sed altior est qui uocat altius quam omnis humana cogitatio, quandoquidem initium corrigen
Abbreviated transcription (Latin):
to gemitu petimus: si uolentis hominis
et currentis. non miserentis ẽ dei : Non qr
hoc sine uoluntate nr̃a agitur: sed quia
uoluntas non implet quod agit. nisi di¬
uinitus adiuuetur. Hec est fidci sanitas
quȩ nos facit querere. ut inueniamus:
petere ut accipiamus: pulsare ut aꝑiat᷑
nobis. Contra istam qui disputat: con¬
tra se ipsum claudit ostium misericor¬
die dĩ. Nolo plura dicere de re tanta: qͥa
melius eam committo fidelium gemiti¬
bus. quam sermonib meis. Uidete tam̃
obsecro quale sit idõ uolenti et eurrenti
miscdiam dei non necessariam. quȩ illum
etiam p̃uenit ut curreret: quia de quodã
ait apłs. quod uult faciat ibi ut arbitror
ubi sequitur et dicit. non peccat si nubat:
quasi promagno habendum sit uelle nu¬
bere:. Ubi de adiutorio diuinȩ miscđiȩ
operosius disputat᷑ Aut uero etiam ibi pro¬
dest aliquid uelle nisi ds̃ ꝓuidentia qua
gub̾nat omnia. marem feminamq con¬

Expanded text:
to gemitu petimus, si uolentis hominis to gemitu petimus, si uolentis hominis et currentis, non miserentis est dei? non quia hoc sine uoluntate nostra agitur, sed quia uoluntas non implet quod agit, nisi diuinitus adiuuetur. haec est fidei sanitas, quae nos facit orare: quaerere, ut inueniamus, petere, ut accipiamus, pulsare, ut aperiatur nobis. contra istam qui disputat, contra se ipsum claudit ostium misericordiae dei. nolo plura dicere de re tanta, quia melius eam committo fidelium gemitibus quam sermonibus meis. Videte tamen, obsecro, quale sit ideo uolenti et currenti misericordiam dei non necessariam, quae illum etiam praeuenit, ut curreret. quia de quodam ait apostolus: quod uult faciat, ibi, ut arbitror, ubi sequitur et dicit: non peccat, nubat — quasi pro magno habendum sit uelle nubere, ubi de adiutorio diuinae misericordiae operosius disputatur, aut uero etiam ibi prodest aliquid uelle, nisi deus prouidentia, qua gubernat omnia, marem feminamque con
Abbreviated transcription (Latin):
rium. Item in deuteronomio. Uitam et
mortẽ dedi ande faciem tuam: bonũ et
malum. Elige uitam: ut uiuas. Idem a¬
pud salomonẽ. Ds̃ ab initio constiduit ho¬
minem. et reliquit eum in manu consili
sui: adiecit ei mandata et p̃cepta. Si uo¬
les p̃cepta seruabunt te: et inposterũ fidẽ
placitam facere.Apposuit tibi aquam et
ignem: ad quoduis porrige manũ tuam.
Ante hominembonum et malum: uita et
mors. Pauꝑtas et honestas: a dnõ dõ sunt.
Item apud esaiam. Et si uolueritis et audi¬
critis me: quȩ bona sunt terrȩ manducabi¬
tis. Si autem nolueritis nec ob audieritis
me: gladius uos comedet. Os enim dñilo
cutum ẽ hȩc. Hic uero quantumlibet isti¬
se obtegant:aꝑiuntur. Declarant enĩ se con¬
tra dei grãm uł misericordiam disputare.
quam uolumus impetrare cum dicimus:
fiat uoluntas tua sicut in cęlo ita et in t̃ra:
uł ne nos inferas in temptationem: sed libe¬
ra nos amalo. Ut quid enim ista orando tan¬

Expanded text:
rium. item in Deuteronomio: uitam et rium. item in Deuteronomio: uitam et mortem dedit ante faciem tuam, bonum et malum. elige uitam, ut uiuas. item apud Salomonem: deus ab initio constituit hominem et reliquit eum in manu consilii sui. adiecit ei mandata et praecepta: si uoles praecepta, seruabunt te et in posterum fidem placitam facere. apposuit tibi aquam et ignem; ad quod uis porrige manum tuam. ante hominem bonum et malum, uita et mors. paupertas et honestas a domino deo sunt. item apud Esaiam: et si uolueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae manducabitis; si autem nolueritis nec obaudieritis me, gladius uos comedet; os enim domini locutum est haec\'. hic uero, quantumlibet isti obtegant, aperiuntur. declarant enim se contra dei gratiam uel misericordiam disputare, quam uolumus impetrare cum dicimus: fiat uoluntas tua sicut in caelo ita et in terra. uel: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a malo. ut quid enim ista orando tan
Abbreviated transcription (Latin):
nos ipsos seducimus: & ueritas in nob̃ ñ
ẽ. Cum gͦ ꝑ grãm renouationis filii deisi¬
mus: tamen propter reliquias infirmita¬
tis nondum apparuit quod erimꝰ. Scimꝰ
qm̃ cum apparuerit similes ei erimꝰ: qm̃
uidebimus eum sicuti ẽ. Tunc peccatum
nullum erit: quia infirmitas nec interi¬
or nec exterior ulla remanebit. Et omnis
qui habet spem in eum: sc̃ĩficat se sicut et
ipse sc̃s est. Sc̃ificat enimse non ꝑse ipsũ:
sed credendo in illum. et inuocando illũ
qui scĩficat scõs suos. Cuius sanctificati¬
onis ꝑfectio quȩ nunc proficit et crescit
de die in diem: omnes infirmitatis reliqͥ¬
as ablatura ẽ. Item dicunt inquit. Hon
uolentis neq currentis: sed miserentis
faciat. Item inquit ad philemonẽ de one¬
simo. Quem ego uolueram apud me deti¬
nere ut prode michi ministraret: s sine
consilio tuo nichil uolui facere: ut non qͣ¬
si ex necessitate bonũ tuũ ẽẽt sed uolunta¬

Expanded text:
nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. cum ergo per gratiam renouationis filii dei simus, tamen propter reliquias infirmitatis nondum apparuit quod erimus. scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. tunc peccatum nullum erit, quia infirmitas nec interior nec exterior ulla remanebit. et omnis qui habet hanc spem in eum, sanctificat se, sicut et ipse sanctus est; sanctificat enim se non per se ipsum, sed credendo in illum et inuocando illum qui sanctificat sanctos suos. cuius sanctificationis perfectio, quae nunc proficit et crescit de die in diem, omnes infirmitatis reliquias ablatura est. \'Item dicunt\', inquit, \'non uolentis neque currentis, sed miserentis faciat. \'item\', inquit, \'ad Philemonem de Onesimo: quem ego uolueram apud me detinere, ut pro te mihi ministraret; sed sine consilio tuo nihil uolui facere, ut non quasi ex necessitate bonum tuum esset, sed uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
inqua ex primo homine nati sumus. et in
qua sine peccato nonsumus. Cuiꝰ reliquiis
in homine interiore manentib. qũãuis
de dic indiem minuant᷑ inꝓficientib. si
dixerimus quia peccatum non habemus.
nos ipsos seducimus: et ueritas in nobis
non est. Quomodo enĩ uerum ẽ.omnis
qui peccat non uidit eum.neq cognouit
cum: cum scđm uisionem et cognitionẽ
quȩ erit in sp̃e nemo eum inhac uita ui¬
deat atq cognoscat. Scdm uisionẽ autẽ
et cognitionem que ẽ infide: multi sunt
qui peccent. Certe ipsi apostate. qui tam̃
in cum aliquando crediderunt: ut de nul¬
lo eorum dicipossit scđm uisionem et co¬
gnitionẽ que adhuc in fide est. non uidit
cum neq cognouit eum S intelligendũ
arbitror quia renouatio ꝑficienda uidet
et cognoscit:⁊ infirmitas uero absumen¬
da: nec uidet nec cognoscit eum. In cuius
quantiscunq reliquiis inderius constitu¬
tis. si dixerimus quia pecatũ non habemꝰ.

Expanded text:
in qua ex primo homine nati sumus et in in qua ex primo homine nati sumus et in qua sine peccato non sumus. cuius reliquiis in homine interiore manentibus, quamuis de die in diem minuantur in proficientibus, si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipo enim uerum est: omnis qui peccat non uidit eum neque cognouit eum, cum secundum uisionem et cognitionem quae erit in specie nemo eum in hac uita uideat atque cognoscat? secundum uisionem autem et cognitionem quae est in fide multi sunt, qui peccent, certe ipsi apostatae, qui tamen in eum aliquando crediderunt, ut de nullo eorum dici possit: secundum uisionem et cognitionem, quae adhuc in fide est, non uidit eum neque cognouit eum. sed intellegendum arbitror, quia renouatio perficienda uidet et cognoscit, infirmitas uero absumenda nec uidet nec cognoscit eum, in cuius quantiscumque reliquiis interius constitutis si dixerimus quia peccatum non habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis qui peccat non uidit eũ: nec cogno¬
uit eum. Item illie. Carissimi nunc filii dĩ
sumus: &e nondum apparuit quid erimꝰ.
Scimus qm̃ cum apparuerit. similes ei eri¬
mus: qm̃ uidebimus eũ sicuti ẽ. Et omĩs
qui habet spem hanc in eum: sc̃ificat se sicu¬
ti &e ipse sc̃sẽ. Et tamen cum hȩc omnia testi¬
monia uera sint: uerum ẽ et illud qͦd ꝓpo¬
suit. et non soluit. Quod si dixerimꝰ quia
peccatum non habemus: nosipsos seduci¬
mus. et ueritas in nobis non est. Ac ꝑhoc
scđm id quod ex dõ natisumus. in eo qui
apparuit ut peccata tolleret. id est in xp̃o
manemus: &e non peccamus. Hoc est aũt
quod interior homo renouatur de die
in diem. Scdm autem quod de homine
illo natisumus. ꝑ quẽ peccatum intra¬
uit in mundum. & ꝑ peccatũ mors. et
ita in om̃s homines ꝑtransiit.sine pecca¬
to non sumus.quia sine illius infirmi¬
tate nondum sumus: donec illa renoua
ex deonati sumus. infirmitas tota sanetur.

Expanded text:
omnis qui peccat non uidit eum nec cognoomnis qui peccat non uidit eum nec cognouit eum. item illic: carissimi, nunc filii dei sumus, et nondum scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. et omnis qui habet spem hanc in eum sanctificat se, sicuti et ipse sanctus est.5 et tamen cum haec omnia testimonia uera sint, uerum est et illud quod proposuit et non soluit quod si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. ac per hoc secundum id, quod ex deo nati sumus, in eo qui apparuit, ut peccata tolleret, id est in Christo manemus et non peccamus — hoc est autem, quod interior renouatur de die in diem — secundum autem quod de homine illo nati sumus, per quem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, sine peccato non sumus, quia sine illius infirmitate nondum sumus, donec illa renouatex deo nati sumus, infirmitas tota sanetur,
Abbreviated transcription (Latin):
noli me iudicare scđm te qui es sine peccato:
qm̃ non iustificabit᷑ in conspectu tuo omnis
uiuens. Quod de hac uita dic̃tum. sine dif¬
ficili questione intelligitur: et quod ait
non iustificabitur: ad illam ꝑfectionẽ iusti¬
ciȩ retulit. quȩ in hac uita non ẽ. Itẽ dicunt
inquit. Si dixerimus quia peccatũ non
habemus: ipsi nos seducimus. et ueritas
in nobis non est. Et huic euidentissimo
testimonio. quasi contrarus testimoniis
respondere conatus ẽ: quod idem sc̃s ioħs
in eadem epła dicat. Hoc autem dico fr̃s:
ut non peccetis. Omnis quinatus ẽ ex dõ
peccatum non facit: quia semen ipsius
in eo manet. et non potest peccare. Item
illic. Quinatus ẽ ex deo non peccat: qͥa
generatio dei conseruat cũ. & malignus
non tangit eum. Item illic inquit ubi de
saluatore ait. qm̃ ille apparuit ut peccata
tolleret: omnis qui in eo manet ñpeccat.

Expanded text:
\'noli me iudicare secundum te, qui es sine peccato\', \'noli me iudicare secundum te, qui es sine peccato\', quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens, quod de hac uita dictum sine difficili quaestione intellegitur. et quod ait: non iustificabitur, ad illam perfectionem iustitiae retulit, quae in hac uita non est. \'Item dicunt\', inquit, \'si dixerimus quiapeccatum non habemus, ipsi nos seducimus. et ueritas in nobis non est\\ et huic euidentissimo testimonio quasi contrariis testimoniis respondere conatus est, quod idem sanctus Iohannes in eadem epistula dicat: hoc autem dico, fratres, ut non peccetis. omnis qui natus est ex deo peccatum non facit, quia semen ipsius in eo manet, et non potest peccare; item illic: qui natus est ex deo, non peccat. quia generatio dei conseruat eum, et malignus non tangit eum. \'item illic\', inquit, \'ubi de saluatore ait: quoniam ille apparuit, ut peccata tolleret. omnis qui in eo manet non peccat;
Abbreviated transcription (Latin):
ait: ut simus scĩ et immaculati in conspe¬
ctu eius. Hoc agitur ut hoc simus: si im¬
maculati intelligendi sunt. qui omnino
sine peccato sunt. Si autem immaculati
sunt qui sunt sine crimine: etiam in hac
uita fuisse atq eẽ. negare non possumꝰ ⁊
quia non ideosine ullo peccato ẽ aliquis:
qm̃ non habet maculam criminis. Unde
& apłs cum ministros eligeret ordinan¬
dos. non ait. siquissine peccato. qͦd inue¬
niri non posset: sed ait.siquis sine cri¬
mine. quod utiq posset. Nec tamen iste
ostendit quemadmodum scđm suam cau¬
sam debeamus accipere quod scriptum ẽ:
qm̃ non iustificabitur in conspectu tuo
omnis uiuens. Aꝑta quippe sententia ẽ.
de suꝑiore uersu illustrius declarata: ne
intres inquit in iudiciũ cũ seruo tuo: qm̃
non iustificabitur in conspectu tuo omnis
uiuens. Iudicium timet: quia miscđiã
desiderat. quȩ suꝑ exaltat iudicio. Hoc
est enim ne intres in iudiciũ cũ seruo tuo.

Expanded text:
ait: ut simus sancti et inmaculati in conspeait: ut simus sancti et inmaculati in conspectu eius\'. hoc agitur, ut hoc simus, si inmaculati intellegendi sunt qui omnino sine peccato sunt; si autem inmaculati sunt qui sunt sine crimine, etiam in hac uita fuisse atque esse negare non possumus, quia non ideo sine ullo peccato est aliquis, quoniam non habet maculam criminis. unde et apostolus cum ministros eligeret ordinandos, non ait: si quis sine peccato — quod inuenire non posset — sed ait: si quis sine crimine, quod utique posset. nec tamen iste ostendit, quemadmodum secundum suam causam debeamus accipere quod scriptum est: quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. aperta quippe sententia est de superiore uersu inlustrius declarata. ne intres, inquit, in iudicium cum seruo tuo, quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. iudicium timet, quia misericordiam desiderat, quae superexsultat iudicio. hoc est enim ne intres in iudicium cum seruo tuo:
Abbreviated transcription (Latin):
intelligenda sunt. sine ullo peccato fue¬
rit in terra: et uerum sit quod scriptum
ẽẽ dixit. non ẽ homo iustus interra qui
faciat bonum et non peccet. Item dicunt
inquit. quia non iustificabitur in conspe¬
ctu tuo omnis uiuens: et huic testimonio
quasi respondit ad nichil aliud. nisi ut scͥp¬
turȩ sc̃e inter se litigare uideant᷑: quarum
concordiam nos debemus ostendere.Ait enĩ.
Quib respondendum ẽ quod de scõ zacha¬
ria ȩuangłista testatur dicens. Erant autẽ
racharia et helisabeth uxor eius iusti ambo
in conspectu domini: & incedentes in omni¬
bus mandantis. & iustificationibus dñi.
sine querela. Qui iusti ambo: utiq lege¬
rant inter ipsa mandata.quẽadmodum
sua peccata mundarent. Nam zacharias
quod de omni sacerdote ex hominibꝰaccep¬
to in epła adhebreos dicitur: etiam pro
suis peccatis utiq: hostias offerebat. Qͦ¬
modo autem intelligendum sit qđ dicit᷑
sine querela: iamsupra satis quantũ opi¬

Expanded text:
intellegenda sunt, sine ullo peccato fueintellegenda sunt, sine ullo peccato fuerit in terra et uerum sit quod scriptum esse dixit: non est homo iustus in terra, qui faciat bonum et non peccet. \'Item dicunt\', inquit, \'quia non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens\', et huic testimonio quasi respondit ad nihil aliud, nisi ut scripturae sanctae se litigare uideantur, quarum concordiam nos debemus ostendere. ait enim: \'quibus respondendum est, quod de sancto Zacharia euangelista testatur dicens: erant autem Zacharias et Elisabeth uxor eius iusti ambo in conspectu domini et incedentes in omnibus mandatis et iustificationibus domini sine querella\'. qui iusti ambo utique legerant inter ipsa mandata, quemadmodum sua peccata mundarent. nam Zacharias, quod de omni sacerdote ex hominibus accepto in epistula ad Hebraeos dicitur, etiam pro suis peccatis utique hostias offerebat. quomodo autem intellegendum sit quod dicitur sine querella, iam supra satis, quantum opi
Abbreviated transcription (Latin):
ctantia bene intelligitur: in eo qͦd dixit
sẽs iohannes. Si cor nr̃m nos non repre¬
hendat. fiduciam habemus ad dm̃: et quȩ¬
cunq petierimus accipiemus ab eo. Hoc
enim uidetur isto loco ammonuisse. Ne cor
nr̃m nos in ipsa oratione et petitione rep̃¬
hendat:⁊ hoc est ne forte cum cęperimus
dicere dimitte nobis sicut et nos dimiti¬
mus.compungamur non facere qͦd di¬
cimus: aut etiam non audeamus dicere
quod non facimus: et fiduciam petend
amittamus. Item sibi opposuit destimoni¬
um scripturarũ. quod eis dici solet: quia
non est homo iustus interra qui faciat
bonum.& non peccet. Et quasi respondit
aliis testimoniis: quia dñs de scõ iob ait.
Nunquid considerasti seruũ meũ iob:
non enim ẽ ei similis quisquã in terris:
homo sine querela uerus dei cultor: absti¬
nens se ab omnimalo. Unde iam suꝑtꝰ
disseruimus: nec tamen ostendit iste
nobis quomodo et iob si hȩc uerba ita

Expanded text:
ctantia bene intellegitur in eo quod dixit ctantia bene intellegitur in eo quod dixit sanctus Iohannes: si cor nostrum nos non reprehendat, fiduciam habemus ad deum et quaecumque petierimus accipiemus ab eo. hoc enim uidetur isto loco ammonuisse, ne cor nostrum nos in ipsa oratione et petitione reprehendat, hoc est ne forte cum coeperimus dicere: dimitte nobis; sicut et nos dimittimus, compungamur non facere quod dicimus aut etiam non audeamus dicere quod non facimus et fiduciam petendi amittamus. Item sibi opposuit testimonium scripturarum, quod eis dici solet: quia non est homo iustus in terra, qui faciat bonum et non peccet, et quasi respondit aliis testimoniis, quia dominus de sancto Iob ait: numquid considerasti seruum meum Iob? non enim est ei similis quisquam in terris, homo sine querella, uerus, dei cultor, abstinens se ab omni malo. unde iam superius disseruimus. nec tamen iste ostendit nobis quomodo et Iob, si haec uerba ita
Abbreviated transcription (Latin):
de in ea quȩ ante sunt extenditur. ea quȩ
retro sunt obliuiscens. ut recto cursuid est
recta fide atq intentione ꝑueniat ubi ha¬
bitet mundus corde: sicut illa singula
reddenda sunt singulis. ubi dic̃tum est.Qͥs
ascendet in montẽ domini: aut quis sta¬
bit in loco scõ eius: In nocens manib: et
mundus corde. Innocens manib ascendet:
et mundus corde stabit. Illud in opere est:
illud infine. Et illic magis intelligendũ
quod dictum est. Bona est substantia: cui
non est peccatum in conscientia. Tunc enĩ
erit uere bona substantia. id est uere diui¬
tiȩ: cum transierit tota pauꝑtas: id ẽ cum
consumpta fuerit omnis infirmitas. Nc̃
uero auertat se homo adelicto. cum ꝓficien¬
do inde discedit. &. renouatur de die indiẽ:
& dirigat manus in opere miscđĩȩ: et ab om¬
ni delicto mundet cor suum. Misereatur:
ut quod restat. ꝑueniam dimittat᷑ Hoc e¬
nim salubriter et sine uana inaniq la

Expanded text:
de in ea quae ante sunt extenditur, ea quae de in ea quae ante sunt extenditur, ea quae retro sunt obliviscens, ut recto cursu, id est recta fide atque intentione perveniat, ubi habitet mundus corde . Sicut illa singula reddenda sunt singulis, ubi dictum est, Quis ascendet in montem Domini? aut qui stabit in loco sancto ejus? Innocens manibus et mundus corde. Innocens manibus ascendet, et mundus corde stabit: illud in opere est, illud in fine. Et illic magis intelligendum quod dictum est, Bona est substantia, cui non est peccatum in conscientia. Tunc enim erit vere bona substantia, id est, verae divitiae, cum transierit tota paupertas, id est, cum consumpta fuerit omnis infirmitas. Nunc vero avertat se homo a delicto, cum proficiendo inde discedit, et renovatur de die in diem; et dirigat manus in opera misericordiae, et ab omni delicto mundet cor suum; misereatur, ut quod restat, per veniam dimittatur. Hoc enim sal
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis gła. unde dictum ẽ sp̃s au¬
tem non erat datus.quia ioħs nondum
fuerat glorificatus: quomodo dicenda ẽ
ante resurrectionem suam ȩccłiam eiꝰ eẽ
gloriosa: Mundat gͦ eam nunc lauachro
aquȩ in uerbo. abluens peccata preterita:
et pellens ab ea dominationẽ maloꝵ ange¬
loꝵ. Deinde ꝑficiens eius sanitates: facit
eam occurrere in illam głam gloriosam si¬
ne macula & ruga. Quos enim p̃destina¬
uit: illos &. uocauit. Et quos uocauit: ip¬
sos et iustificauit. Quos autem iustificauit:
illos ce glorificauit. In hoc mysterio. dictũ
arbitror. Ecce eicio demonia et sanitates ꝑ
ficio hodie et cras: et tercia die consũmor:.
id est ꝑficior. Dixit enim hoc exꝑsona cor¬
poris sui quod est ȩccłia. hodie et eras po¬
nens pro distinctis ordinatisq temporibus :
quod et insua resurrectione significauit
intriduo. Puto autẽ inter eẽ. inter rectũ
corde & mundum corde. Nam et rectuscor¬

Expanded text:
resurrectionis gloria — unde dictum est: spiritus auresurrectionis gloria — unde dictum est: spiritus autem non erat datus, quia Iesus nondum fuerat glorificatus — quomodo dicenda est ante resurrectionem suam ecclesia eius esse gloriosa? mundat ergo eam nunc lauacro aquae in uerbo abluens peccata.praeterita et pellens ab ea dominationem malorum angelorum, deinde perficiens eius sanitates facit eam occurrere in illam gloriosam sine macula et ruga; quos enim praedestinauit, illos et uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, illos et glorificauit. in hoc mysterio dictum aerficio hodie et cras, et tertia die consummor , id est, perficior. Dixit enim hoc ex persona corporis sui, quod est Ecclesia: dies ponens pro distinctis ordinatisque temporibus, quod et in sua resurrectione significavit in triduo. 36. Puto autem interesse inter rectum corde, et mundum corde. Nam et rectus cor
Abbreviated transcription (Latin):
cum rex iustus sederit in throno.quis gła¬
bitur castum se habere cor. aut quis glori¬
dati. fulgebunt in regno patris sui sicut sol
tunc plene atq ꝑfecte erit ȩccłia non ha¬
bens maculam aut rugam. aut aliquid hu¬
iusmodi: quia tunc etiam erit uere głosa.
Cum enim non tantum ait ut exhiberet
sibi ȩccłiam non habentem maculam. aut
rugam. sed addidit gloriosam: satis signi¬
ficauit quando erit sine macula. et ruga.
aut aliquo eiusmodi. Tunc utiq: quando
gloriosa. Non enim modo intantis malis.
intantis scandalis. in tanta ꝑmixtione ho¬
minũ pessimoꝵ. in tantis opprobriis impi¬
orum.dicendum ẽ eam eẽ gloriosam. quia
reges ei seruiunt. ubi est ꝑiculosior maior¬
q temptatio: sed tunc potius głosa erit.
quando fiet quod idem ait apłs. Cum xp̃c
apparebitis ingloria. Cum enim dñs ipse
scđm formam serui ꝑqũa se mediator con¬
iunxit eccłiȩ. non fuerit glorificatus. nisi

Expanded text:
cum rex iustus sederit in throno, quis gloriacum rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloridati fulgebunt in regno patris sui sicut sol, tunc plene atque perfecte erit ecclesia non habens maculam aut rugam aut aliquid huius modi. quia tunc etiam erit uere gloriosa. cum enim non tantum ait, ut exhiberet sibi ecclesiam non habentem maculam aut rugam, sed addidit gloriosam, satis significauit, quando erit sine macula et ruga aut aliquid eius modi: tunc utique, quando gloriosa. non enim modo in tantis malis, in tantis scandalis, in tanta permixtione hominum pessimorum, in tantis obprobriis inpiorum dicendum est eam esse gloriosam, quia reges ei seruiunt, ubi est periculosior maiorque temptatio, sed tunc potius gloriosa erit, quando fiet quod idem ait apostolus: cum apparebitis in gloria. cum enim dominus ipse secundum formam serui, per quam se mediator coniunxit ecclesiae, non fuerit glorificatus nisi
Abbreviated transcription (Latin):
scientia. Item illic. Auerte te adelicto. ⁊ dixi¬
ge manus: et ab omni delicto munda cor
tuum. Item in epła iohannis.Si cor nr̃m
nos non rep̃hendat: fiduciam habemus
ad dm̃. ⁊ et quȩcunq petierimus. accipie¬
mus ab eo. Hoc enim agitur uoluntate:
credendo.sperando.diligendo: corpus ca¬
stigando. elemosinas faciendo. iniurias igno¬
scendo: instanter orando. et proficiendi ui¬
res p̃cando. ueraciterq dicendo dimitde no¬
bis sicut et nos dimittimus: et ne inferas
nos intemptationem:sed libera nosamale
Hoc prorsus agitur ut cor mundet᷑. et pec¬
catum omne tollatur. et quod iud ex iustꝰ
cum inthrono sederit. occultum inuenerit.
minusq mundatum. eius misericordia re¬
mittatur: ut dõ uidendo totum sanũ mun¬
dumq reddatur. Iu dicium enim sine mise¬
ricordia: sed illi qui non facit miscdiam.
Suꝑ exaltat autem miscđia iudicio. Quod
si non eẽt. quȩ spes esset: quandoquidem

Expanded text:
scientia; item illic: auerte te a delicto et diriscientia; item illic: auerte te a delicto et dirige manus et ab omni delicto munda cor tuum; item in epistula lohannis: si cor nostrum nos non reprehendat. fiduciam habemus ad deum et quaecumque petierimus accipiemus ab eo. hoc enim agitur uoluntate, credendo, sperando, diligendo, corpus castigando, elemosynas faciendo, iniurias ignoscendo, instanter orando et proficiendi uires precando ueraciterque dicendo: dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, et: ne inferas nos in temptationem, sed libera nos a malo, hoc prorsus agitur, ut cor mundetur et peccatum omne tollatur et quod iudex iustus, cum in throno sederit, occultum inuenerit minusque mundatum eius misericordia remittatur, ut deo uidendo totum sanum mundumque reddatur; iudicium enim sine misericordia, sed illi qui non facit misericordiam; superexsultat autem misericordia iudicio. quod si non esset, quae spes esset? quandoquidem
Abbreviated transcription (Latin):
se habere cor: qm̃ precessit. cum rex iustꝰ
sederit inthrono. Quantalibet enim iusti¬
cia sit p̃ditus homo: cogitare debet ne ali¬
quid in illo quod ipse non uidet inuenia¬
tur ẽẽ culpandum:cum rex iustus sede¬
rit inthrono. cuius cogitationem fuge¬
re delicta non possunt. nec illa de quib
dictum ẽ. Delicta quis intelligit: Cum
gͦ rex iustus sederit inthrono. quis gła¬
bitur castum se habere cor. aut quis glo¬
riabitur mundum se eẽ a peccato: nis:
forte isti quiuolunt in iusticia sua non in ipsiꝰ
iudicis miscđia gloriari: tamen etiam illa ue¬
ra sunt quȩ respondendo subiecit: quod sal¬
uator ait in ȩuangłio. Beati mundicordes:
qm̃ ipsi dm̃ uidebunt Et quod dauid dicit.
Quis ascendet inmontẽ domini: aut quis
stabit in loco scõ eius: in nocens manib et
mundo corde.Et alibi. Benefac dne bonis
et rectis corde. Item apud salomonẽ. Bona
est substantia: cui non est peccatum in con¬

Expanded text:
se habere cor? quoniam praecessit: cum rex iustus se habere cor? quoniam praecessit: cum rex iustus sederit in throno. quantalibet enim iustitia sit praeditus homo, cogitare debet, ne aliquid in illo, quod ipse non uidet, inueniatur esse culpandum, cum rex iustus sederit in throno, cuius cogitationem fugere delicta non possunt nec illa, de quibus dictum est: delicta quis intellegit? cum ergo rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor, aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato, nisi forte isti, qui uolunt in sua iustitia, non in ipsius iudicis misericordia gloriari? Tamen etiam illa uera sunt, quae respondendo subiecit, quod saluator ait in euangelio: beati mundicordes. quoniam ipsi deum uidebunt, et quod Dauid dicit: quis ascendet in montem domini? aut quis stabit in loco sancto eius? innocens manibus et mundus corde; et alibi: benefac, domine, bonis et rectis corde; item apud Salomonem: bona est substantia, cui non est peccatum in con
Abbreviated transcription (Latin):
mali nostis bona data dare filiis urĩs:
quantomagis pater ur̃ qui incȩlis ẽ da¬
bit bona petentib se: Cum ait utiq pater
ur̃: filios dei iam eẽ monstrauit: quos ta¬
men adhuc malos ẽẽ non tacuit. Ille tam̃
non soluit quomodo et isti bomsint: et
nemo sit bonus nisi solus ds̃. Unde ẽ ille
admonitus qui interrogauerat quid bo¬
ni faceret. ut illum quereret cuius gr̃a
bonus eẽt: cui bonum eẽ hoc ẽ ipsum eẽ:
quia incommutabiliter bonus. non po¬
test omnino malus eẽ. Item dicunt inqͥt.
Quis glabit᷑ castum se habere cor: Et ad
hoc respondit. multis testimoniis uoleis
ostendere posse ẽẽ inhomine castum cor:
nec tamen dicit. quomodo accipiendũ sit.
quod ꝓposuit contra se dici. quis gloriabi¬
tur castum se habere cor: ne scriptura di¬
uina in hoc testimonio. & inhis ꝑ quȩ
respondit. sibi ipsa aduersari uideatur.
Nos autem huic respondentes dicimus
ideo sequutum ẽẽ quis gloriabit᷑ castũ

Expanded text:
mali, nostis bona data dare filiis uestris, mali, nostis bona data dare filiis uestris, quanto magis pater uester qui in caelis est dabit bona petentibus se! cum ait utique pater uester, filios dei iam esse monstrauit, quos tamen adhuc malos esse non tacuit. ille tamen non soluit, quomodo et isti boni sint et nemo sit bonus nisi unus deus. unde est ille ammonitus, qui interrogauerat quid boni faceret, ut illum quaereret, cuius gratia bonus esset, cui bonum esse hoc est ipsum esse, quia incommutabiliter bonus non potest omnino malus esse. \'Item dicunt\', inquit, quis gloriabitur castum se habere co r?\' et ad hoc respondit multis testimoniis uolens ostendere posse esse in homine castum cor nec tamen dicit quomodo accipiendum sit, quod proposuit contra se dici: quis gloriabitur castum se habere cor? ne scriptura diuina in hoc testimonio et in his per quae respondit sibi ipsa aduersaria uideatur. nos autem huic respondentes dicimus ideo secutum esse: quis gloriabitur castum