comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
separetur. quando adhuc suꝑ matrẽ suã ẽ. cum
autem portatur manib matris qui portatus ẽ
iitero. portatus ẽ enim utero ut nasceretur: por¬
tatur manib ut crescat: lacte opus habetꝰ ad¬
huc suꝑ matrem suã ẽ: non gͦ uelit tunc exal¬
tare animam suã cum forte minus ydoneus ẽ
ad capiendum cybum: sed impleat p̃cepta hu¬
militatis. Ht̃ ubi se exerceat: credat in xp̃m ut
possit intelligere. xp̃m Nidere uerbũ ñ potest:
caꝑe non potest equalitatẽ uerbi cum patre: eqͣ¬
litatem sp̃s scĩ cum patre et uerbo. nondũ po¬
test uidere: credat hoc et sugat: securus ẽ quia
cũ creuerit manducabit qđ ñ poterat. ante qͣm
sugendo cresceret: et habet ubi se extendat Alti¬
ora te ne quesieris: et fortiora te nescrutatus fue¬
ris: idi adque capienda minus ydoneus es Ꝙ
quid facio in quis: Sic remanebo: Sed quȩ pre¬
cepit tͥ dñs: illa cogita semꝑ. Quȩ tibi p̃cepit

Expanded text:
separetur, quando adhuc super matrem suam est. Cum separetur, quando adhuc super matrem suam est. Cum autem portatur manibus matris, qui portatus est utero portatus est enim utero, ut nasceretur; portatur manibus, ut crescat, lacte opus habet; adhuc super matrem suam est. Non ergo velit tunc exaltare animam suam, cum forte minus idoneus est ad capiendum cibum, sed impleat praecepta humilitatis. Habet ubi se exerceat: credat in Christum, ut possit intelligere Christum. Videre Verbum non potest, capere non potest aequalitatem Verbi cum Patre, aequalitatem Spiritus sancti cum Patre et Verbo nondum potest videre; credat hoc, et sugat. Securus est, quia cum creverit, manducabit, quod non poterat antequam sugendo cresceret: et habet ubi se extendat. «Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris;» id est, ad quae capienda minus idoneus es. Et quid facio, inquis? sic remanebo? «Sed quae praecepit tibi Dominus, illa cogita semper» . Quae tibi praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
sensu ñ fui paruulu s: si ñ humilit̾ sentiebã. sed ex¬
altaui animã meã: retribuatur mͥ qđ retͥbuitur
paruulo qui ablactatur amatre. ut iam panẽ sit
ñ tantum dictũ ẽ. quẽ ad modũ qui ablatus ẽ alac¬
te. sic retributio inanimam meã: sed dictũ est
quẽ admodũ qui ablatus ẽ alacte suꝑ matrem
suã. sic retributio inanimã meã Hic mͥ nescio
qͥd tale occurrit: ut uideam quia maledictũ ẽ:
Ablactatur enim ñ infans: sediam grandiusculus:
Qui autem infirmus. ẽ. pͥma infantia. quȩ uere
infantia ẽ: suꝑ matrẽ suam ẽ Si forte a lac̾te
fuerit ablatus: extinguitur: Non frustra gͦ addi¬
tum ẽ. suꝑ matrem suã Ablattari enim om̃s
possunt. crescendo: Qui crescit et sic ablac̾tatur.
bonũ illi ẽ Sui autem adhuc suꝑ matrẽ suã
ẽ: ꝑnitiosum Eigo cauendum fr̃s & timendũ
ẽ: nequis ante tempus ablactetur: Nam omnis
grandis puer separatur alacte S nequis tc̃ alacte

Expanded text:
ui parvulus; «Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam;» retribuatur mihi quod retribuitur parvulo qui ablactatur a matre, ut jam panem sim non tantum dictum est, «Quemadmodum qui ablatus est a lacte, sic retributio in animam meam;» sed additum est, «Quemadmodum qui ablatus est a lacte super matrem suam, sic retributio in animam meam.» Hic mihi nescio quid tale occurrit, ut videam quia maledictum est. Ablactatur enim non infans, sed jam grandiusculus: qui autem infirmus est prima infantia, quae vera infantia est, super matrem suam est; si forte fuerit a lacte ablatus, exstinguitur. Non frustra ergo additum est, «super matrem suam.» Ablactari enim omnes possunt crescendo. Qui crescit, et sic ablactatur, bonum est illi; qui autem adhuc super matrem suam est, perniciosum. Ergo cavendum, fratres, et timendum est ne quis ante tempus ablactetur. Nam omnis grandis puer separatur a lacte. Sed ne quis tunc a lacte
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotẽ incelis qui ꝓ nob̾ interpellat patrem: intra
sacerdos infigura nͥ semel inanno siõ et dñs intoto
tempore semel oblatus c̃ ipse obtulit se ipse sacer¬
psalmo: Sedibi sequit᷑. &ostendit quid offerat Sa¬
crificiũ dõ sp̃s contribulatus: cor contritum et hu¬
miliatũ ds̃ non sperit. Si ergo humiliatum cor sa¬
crificiũ dõẽ. sacrificiũ obtulit qui dixit: dñe ñ ẽ
exaltatum cor meum: Uide alio loco sic offerentem:
icit dõ Nidehumilitatẽ meam et laborẽ meũ. et di¬
Neq in altum elati sunt ocłi mei: neq ingressus sum
ininagnis. neq inmirabilib suꝑ me Hoc planiꝰ di¬
catui: et audiatur. Non fui suꝑb: nolui qͥsi inmi¬
rabilib innotescere hõib  nec quesiui aliquid scpͣ
uites ieas. unde me apud imꝑitos iactarem: Inten¬
dat caritas ur̃a Magna ies commendat᷑. Quom sy
mon ille magus inmirabilib ingredi uolebat suꝑ se:

Expanded text:
sacerdotem in coelis, qui pro nobis interpellat Patrem: Intrasacerdotem in coelis, qui pro nobis interpellat Patrem: Intraintrabat sacerdos in figura nisi semel in anno, sicut et Dominus in toto tempore semel oblatus est. Ipse obtulit se, ipse sacerpsalmo. Sed ibi sequitur et ostendit quid offerat: «Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humilitatum Deus non spernit» . Si ergo humiliatum cor sacrificium Deo est, sacrificium obtulit qui dixit: «Domine, non est exaltatum cor meum.» Vide alio loco sic offerentem: dicit Deo, «Vide humilitatem meam et laborem meum, et dineque in altum elati sunt oculi mei; neque ingressus sum in magnis, neque in mirabilibus super me.» Hoc planius dicatur, et audiatur. Non fui superbus, nolui quasi in mirabilibus innotescere hominibus; nec quaesivi aliquid supra vires meas, unde me apud imperitos jactarem. Intendat Charitas vestra; magna res commendatur. Quomodo Simon ille magus in mirabilibus ingredi volebat super se,
Abbreviated transcription (Latin):
ponat: utrum audiat et consonet: id÷ sentiat bic
uocẽ suam: et adiungat uocẽ cordis sui uoci psal¬
mi huiꝰ Tamen uox psalmi ñtacet: instruantur
qͥ possunt: immo qui uolunt Qui nolunt: non
crificium obtulit Unde ꝓbamus qͥa
sacrificium obtulit: quia humilitas
cordis sacrificium ẽ Dicitur inalio
psalmo Qm̃ si uoluisses sacrificiũ
dedissem utiq. Satis uolebat facere
dõ ꝓpeccatis suis: ꝓpiciare illum
uolebat ut acciꝑet indulgentiam peccatorum: &
qͣsi querens unde illum ꝓpiciaret: si uoluisses inqͥt
sacrisicium dedissem utiq holocaustis non delectab̃is:
rgo suꝑflue querebat aut arietes aut tauros: aut ali¬
quam talem uictimam unde placaretur ds̃: Quid:
Ergo quia holocaustis non delectatur ds̃: ñ accipit sa¬
crificium. et sine sacrificio placatur: Si nullum
sacrificium ẽ: nullus sacerdos. Si autem habemus

Expanded text:
se ponat, utrum audiat et consonet, id est, sentiat hic se ponat, utrum audiat et consonet, id est, sentiat hic vocem suam, et adjungat vocem cordis sui voci psalmi hujus. Tamen vox psalmi hujus non tacet; instruantur qui possunt, imo qui volunt; qui nolunt, non crificium obtulit. Unde probamus quia sacrificium obtulit? Quia humilitas cordis sacrificium est. Dicitur in alio psalmo, «Quoniam si voluisses sacrificium, dedissem utique.» Satis volebat facere Deo pro peccatis suis, propitiare illum volebat, ut acciperet indulgentiam peccatorum: et quasi quaerens unde illum propitiaret, «Si voluisses,» inquit, «sacrificium, dedissem» «utique; holocaustis non delectaberis.» Ergo superflue quaerebat aut arietes, aut tauros, aut aliquam talem victimam, unde placaretur Deus. Quid ergo? quia holocaustis non delectatur Deus, non accipit sacrificium, et sine sacrificio placatur? Si nullum sacrificium est, nullus sacerdos. Si autem habemus
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit dñs iħs xp̃c: scriptum ẽ domus mea domꝰ
orationis uocabitur omnib gentib÷ uos autẽ
fecistis eam speluncam latronum: Nunquid uli
qui uoluerunt facere domũ dĩ speluncam latronũ.
fecerunt ut rueret templum: Sic et illi qͥmale uiuũt
inȩccłia catholica. qͣntũ inipsis ẽ domũ dĩ uolunt
fac̾e speluncam latronũ. nec idco eu̾tunt tẽplũ. Uenr:
enĩ tempꝰ ÷ qñ de reste peccatoꝵ suoꝵ foras mittan¬
tur: Hoc̃ autem templũ dĩ: hoc corpus xp̃i. ħ
congregatio fidelium unam uocem ħt: et tanꝗͣ
unꝰ ħo cantat inpsalmo Eius uocem iam ĩmul¬
tis psalmis audiuimus : audiamꝰ & tnisto: Si uo¬
lumus nr̃a uox ẽ: si uolumꝰ aure audimus cantan¬
tem & corde cantamꝰ Si autẽ nolumus: erimus
uuillo templo tanquam ementes & uendentes:
id÷ nr̃a querentes. intramus ȩccłiam: ñ adea que
diat: utrũ audiat & irrideat: utrũ audiat & pꝰ

Expanded text:
didiorationis vocabitur omnibus gentibus; vos autem fecistis eam speluncam latronum» . Numquid illi qui voluerunt facere domum Dei speluncam latronum, fecerunt ut rueret templum? Sic et illi qui male vivunt in Ecclesia catholica, quantum in ipsis est, domum Dei volunt facere speluncam latronum; nec ideo evertunt templum. Veniet enim tempus, quando de reste peccatorum suorum foras mittantur. Hoc autem templum Dei, hoc corpus Christi, haec congregatio fidelium unam vocem habet, et tanquam unus homo cantat in Psalmo. Ejus vocem jam in multis psalmis audivimus; audiamus et in isto. Si volumus, nostra vox est; si volumus, aure audimus cantantem, et nos corde cantamus. Si autem nolumus, erimus in illo templo tanquam ementes, et vendentes, id est, nostra quaerentes: intramus Ecclesiam, non ad ea quae diat, utrum audiat et irrideat, utrum audiat et post
Abbreviated transcription (Latin):
quisq intenebras exteriores: Meministis enĩ dictũ
de quodã peccatore in euangłio: Ligate illi manus et
pedes: et ꝓicite illum intenebras exteriores: ibi
erit fletus et stridor dentiũ Non eẽc unde illi liga¬
rentur manus & pedes: nͥ ipse sͥ restem fecisset Unde
aꝑtissimȩ alio loco scriptũ ẽ Crimculis peccatoꝵ
suoꝵ unusquisq constringitur Ergo qͥa de peccatis
siuis homines uapulant: ideo dñs flagellum de
resticula fecit: et inde expulit detemplo om̃s qui
uox ẽ inpsalmo: Inhoc templo ut dixi rogatur ds̃.
et exaudit inspũ & ueritate. non millo corporali:
am illic umbra erat: inqua demonstraretur quod
uenturum erat Ideo illud iam cecidit Cecidit gͦ
domus orationis nr̃e: Absit Non enim illud tẽ¬
plum qđcecidit ħ potuit dici domus orationis
dequa dictum ẽ : domus mea domus orationis
uocabitur omnib gentib. Audistis enim quod

Expanded text:
quisque in tenebras exteriores? Meministis enim dictum quisque in tenebras exteriores? Meministis enim dictum de quodam peccatore in Evangelio: «Ligate illi manus et pedes, et projicite illum in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium» . Non esset unde illi ligarentur manus et pedes, nisi ipse sibi restem fecisset. Unde apertissime alio loco scriptum est: «Criniculis peccatorum suorum unusquisque constringitur» . Ergo quia de peccatis suis homines vapulant, ideo Dominus flagellum de resticula fecit, et inde expulit de templo omnes qui o templi vox est in Psalmo. In hoc templo, ut dixi, rogatur Deus, et exaudit in spiritu et veritate; non in illo corporali. Nam illic umbra erat, in qua demonstraretur quod venturum erat: ideo illud jam cecidit. Cecidit ergo domus orationis nostrae? Absit. Non enim illud templum quod cecidit, hoc potuit dici domus orationis, de qua dictum est: «Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus.» Audistis enim quid
Abbreviated transcription (Latin):
orat inspũ et ueritate. qui orat in pace eccłiȩ. non
imillo templo ubi figura erat: Scdm figuram enim
dñs exclusit homines detemplo. illos qui sua que¬
rebant: id: ꝓpt̃ uendendum et emendum ibant in
templum: Si autem figura erat illud templum:
cuius illa imago erat. habet ꝑmixtos ementes &
excluduntur inde: flagello resticule Restis enim
hunt peccata sicut restem longam. qui addunt
peccata peccatis: qui cum fecerint unũ peccatũ.
ut cooꝑiant illud faciunt alterum: Quomͦ enim
ut restis fiat additur spartum sparto: ñ autem in
rectum it sed torquetur: sic omnia praua fad̾a
que sunt peccata cum adduntur sibiꝰ et ad den¬
do peccato pecc̃m. et peccatum adpeccatũ ad nes¬
titur. fit restis longa Quoꝵ semite prauȩ: &
flexuosi gressus eoꝵ. Quo ualet autt̃ ista restis: nͥ
unde ligentur ei manus & pedes. & ꝓ iciatul

Expanded text:
orat in spiritu et veritate, qui orat in pace Ecclesiae; non orat in spiritu et veritate, qui orat in pace Ecclesiae; non in illo templo ubi figura erat . 2. Secundum figuram enim Dominus exclusit homines de templo, illos qui sua quaerebant, id est, propter vendendum et emendum ibant in templum. Si autem figura erat illud templum,  templum cujus illa imago erat, habet permixtos ementes etisti . Sed excluduntur inde flagello resticulae. Restis enim hunt peccata sicut restem longam, qui addunt peccata peccatis; qui cum fecerint unum peccatum, ut cooperiant illud, faciunt alterum. Quomodo enim ut restis fiat, additur spartum sparto, non autem in rectum it, sed torquetur: sic omnia prava facta, quae sunt peccata cum adduntur sibi, et de peccato peccatum, et peccatum ad peccatum annectitur, fit restis longa. Quorum semitae pravae, et flexuosi gressus eorum . Quo valet autem ista restis, nisi ut inde ligentur ei manus et pedes, et projiciatur
Abbreviated transcription (Latin):
demones c̃debat . s ñ diligebant: udeo q̃uis credcrẽt̃
dicebant: Quid nobis &tibi fili dĩ : Nos aut̃
sic credamꝰ ut inipsum credamus diligentes eum: &
nondicamus qͥd nob et tͥ. ẽ. sed dicamus potius: ad
te ꝑtinemus. tu nos redemisti: Om̃s ergo qui sic
eredunt: tanquam lapides sunt uiuii. dequibus
templum dĩ edificatũ ẽ. et tanqͣm ligna imputu¬
bilia qͥb archa illa compacta ẽ quȩ indiliuuo mer¬
gi ñ potuit. Hocautẽ templũ ẽ. id ÷ ipsi homines
ubi rogatur ds̃ et exaudit: Qiusqͥs enim preter
templum di orau̾it dm: ñ exauditur adillã pa¬
cem suꝑnam ierłm: et si exauditur ad quedã tem¬
poralia. que ds̃ et paganis donauit: Nam et ipsi
demones exauditi sunt: ut irent inporcos Exau¬
dm adiutam eternam aliud ẽ: nec conceditur msi
ei qui intemplo dĩ orat: Ille autem intemplo dĩ orat
xp̃i. constat exmultis credentib intoto orbe terra¬
rum: et ideo exaudit᷑. quia orat intemplo: Ipse eñ

Expanded text:
non diligebant; et ideo quamvis crederent, dicebant, «Quid nobis et tibi est, Fili Dei» ? Nos autem sic credamus, ut in ipsum credamus, diligentes eum, et non dicamus, «Quid nobis et tibi est?» sed dicamus potius, Ad te pertinemus; tu nos redemisti. Omnes ergo qui sic credunt, tanquam lapides sunt vivi, de quibus templum Dei aedificatur ; et tanquam ligna imputribilia, ex quibus arca illa compacta est, quae in diluvio mergi non potuit . Hoc autem templum est, id est ipsi homines, ubi rogatur Deus, et exaudit. Quisquis enim praeter templum Dei oraverit Deum, non exauditur ad illam pacem supernae Jerusalem, etsi exauditur ad quaedam temporalia, quae Deus et Paganis donavit. Nam et ipsi daemones exauditi sunt, ut irent in porcos . Exaudiri ad vitam aeternam aliud est, nec conceditur nisi ei qui in templo Dei orat. Ille autem in templo Dquod corpus Christi constat ex multis credentibus in toto orbe terrarum. Et ideo exauditur qui
Abbreviated transcription (Latin):
nicent: Et uide quia hic pauꝑes sunt Thesauri¬
Zent inquit sibi fundamentum bonum infuturũ.
ut apprebendant ueram uitam Cum app̃hende¬
rint: tunc erunt diuites Quando autem non eã
adhuc habent: nouerint se pauꝑes: Ita fit. ut om̃s
humiles corde. & incaritate germana constitutos :
quicquid habuerunit in hoc scło. inter pauꝑes suos¬

Expanded text:
nicent.» Et vide quia hic pauperes sunt: «Thesaurinicent.» Et vide quia hic pauperes sunt: «Thesaurizent,» inquit, «sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Cum apprehenderint, tunc erunt divites; quando autem non eam adhuc habent, noverint se pauperes. Ita fit ut omnes humiles corde, et in charitate gemina constitutos, quidquid habuerint in hoc saeculo, inter pau
Abbreviated transcription (Latin):
diuitẽ humilem: Cotidie patimur tales Audis
pauꝑem qͣsi gementem subdiuite & qñ potenti¬
or premit diues: Tunc illum humilẽ uides: Aliqñ
nec tẽ s ⁊ tunc suꝑbum: unde cudes Quid esset:
si aliqͥd haberet Ergo pauꝑ dĩ inanimo ẽ: ñ in
sacculo. Procedit aliqñ homo habens plenam domũ:
uberes terras : multa p̃dia. multum auri & argen¬
ti: nouit quia inpsis non ẽ. presumendum: humi¬
liat se dõ: facit inde bene: ita cor erigit addm̃. ut
ueniat: & numerat᷑ inter pauꝑes qͥ saturant᷑ pa¬
nib. lnuenis alium mendicũ inflatum: aut ideo
ñ inflatum. qͥa nicħ ht̃: querentẽ tam̃ unde inflec̃
Ion attendit ds̃ facultatem. s cupiditatem: ec uidicat
eum scđ̾m cupiditatẽ qua inhiat reb temporalib.
ñ scđ̾m facultatem quã non ei contigit ad ipisci. Uñ de
Quid ergo faciant de diuiciis suis. Sequitur & dic̃
Diuites sint inoꝑib bonis: facile tribuant: cõmu¬

Expanded text:
divitem humilem: quotidie patimur tales. Audis divitem humilem: quotidie patimur tales. Audis pauperem quasi gementem sub divite, et quando potentior premit dives, tunc illum humilem vides: aliquando nec tunc, sed et tunc superbum; unde vides quis esset, si aliquid haberet. Ergo pauper Dei in animo est, non in sacculo. Procedit aliquande homo habens plenam domum, uberes terras, multa praedia, multum auri et argenti, novit quia in ipsis non est praesumendum, humiliat se Deo, facit inde bene; ita cor ipsius erigitur aveniat: et numeratur inter pauperes qui saturantur panibus. Invenis alium mendicum inflatum, aut ideo non inflatum, quia nihil habet, quaerentem tamen unde infletur. Non attendit Deus facultatem, sed cupiditatem: et judicat eum secundum cupiditatem qua inhiat rebus temporalibus, non secundum facultatem, quam non ei contingit adipisci. Unde de Quid ergo faciant de divitiis suis? Sequitur et dicit: «Divites sint in operibus bonis; facile tribuant, commu
Abbreviated transcription (Latin):
sit auxilium ur̃m. nͥ inuno dõ Pecunia nichilẽ.
ñ inde auxilium habebitis: Multi ꝑpecuniã p̃ci
tiorib p̃sumpserunt: Ceci derunt illi dequibus
p̃sumpseruntꝰ et inuoluerunt eos qui de se pre¬
sumpserunt Respicite exempla generis humani:
Quid magnum ẽ qđ uob̃ dicitur: Non solum dehis
scripturis. ea loquimur: legite ea in orbe terrarum:
Attendite ñ p̃sumere depecunia: deamico homine:
dehonore & iact̾antia scłi Iolle ista omĩa Si ha¬
bes illa: age dõ grãs. si contempnis illa. Si autẽ
inflaris inde: noli attendere qͣndo eris p̃da homi¬
num: iam diabolo p̃da es Si autẽ dehis reb non
presumpseris: eris inmenbris illius uiduȩ quȩ ẽ ec¬
cłia dequa dictũ ẽ. uiduam enis benedicens benedi¬
cam: eris & pauꝑ : de qualib dictum ẽ & pauꝑes eiꝰ
saturabo panib. Aliquando autem qđ non ẽ pre¬
termittendum dicere. inuenis pauꝑẽ suꝑbum: &

Expanded text:
sit auxilium vestrum nisi in uno Deo. Pecunia nihil est; sit auxilium vestrum nisi in uno Deo. Pecunia nihil est; non inde auxilium habebitis. Multi propter pecuniatioribus praesumpserunt: ceciderunt illi de quibus praesumpserunt et involverunt eos qui de se praesumpserunt. Respicite exempla generis humani. Quid magnum est quod vobis dicitur? Non solum de his Scripturis ea loquimur; legite ea in orbe terrarum. Attendite non praesumere de pecunia, de amico homine, de honore et jactantia saeculi. Tolle ista omnia: sed si habes illa, age Deo gratias si contemnis illa. Si autem inflaris inde, noli attendere quando eris praeda hominum; jam diabolo praeda es. Si autem de his rebus non praesumpseris, eris in membris illius viduae, quae est Ecclesia, de qua dictum est, «Viduam ejus benedicens benedicam:» eris et pauper, de qualibus dictum est, «Et pauperes ejus saturabo panibus.» 26. Aliquando autem, quod non est praetermittendum dicere, invenis pauperem superbum, et
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ saturantur sapientia et iusticia ipsiꝰ Qre
quia non sunt pauꝑes: Pauꝑes autem id÷ humileᷤ
corde: qͣnto plus esuriunt. tanto plus manducãt. Tan¬
to autẽ plꝰ esuriunt: qͣnto ascło manes s̃. Qui plenꝰ
quibus modo dicit. ⁊ pauperes eiꝰsaturabo.
panib: qͥa ⁊inipso psalmo uͥ dictũ ẽ mãducauũt ⁊ adorau̾ũt
tur. etlaudabunt dnm qͥ requirunt eum: Ubi dic¬
tum ẽ. manducauerunt et adorauerunt omnes
diuites terrȩ: ibi dictũ ẽ. edent pauꝑes et satura¬
buntur: Quare quando diuites dicti sunt adoraᷤ¬
se. saturati ñdicti sunt. qñ autem pauꝑes dicti ft̃
saturati dicti sunt: et unde saturati: Hȩc saturi¬
tas fis̃. qualis ẽ: Ds̃ ipse ẽ panis Panis ut lac nob̾ fic¬
ret. descend̾ adt̾rã.: ⁊ait suis. Ego sum panis uiuus.
qͥ decȩlo descendi: Ideo illic in psalmo: edent pau¬
ꝑes et saturabuntur: De qͦ saturabuntur: Audi

Expanded text:
sed non saturantur sapientia et justitia ipsius. Quare? sed non saturantur sapientia et justitia ipsius. Quare? Quia non sunt pauperes. Pauperes autem, id est humiles corde, quanto plus esuriunt, tanto plus manducant; tanto autem plus esuriunt, quanto a saeculo inanes sunt. Qui plenus quibus modo dicit, «Et pauperes ejus saturabo panibus.» Quia et in ipso psalmo ubi dictum est, «Manducaverunt et adoraverunt tur, et laudabunt Dominum qui requirunt eum» . Ubi dictum est, «Manducaverunt et adoraverunt omnes divites terrae;» ibi dictum est, «Edent pauperes, et saturabuntur.» Quare quando divites dicti sunt adorasse, saturati non dicti sunt; quando autem pauperes dicti sunt, saturati dicti sunt? Et unde saturati? haec saturitas, fratres, qualis est? Deus ipse est panis. Panis, ut lac nobis fieret, descendit ad terram; et ait suis: «Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi» . Ideo illic in psalmo, «Edent pauperes, et saturabuntur.» De quo satiabuntur? Audi
Abbreviated transcription (Latin):
cib et obsecrationib noc̾te ac diez ubi subiecit. Quȩ
le quȩ habent uiros: qͣsi suꝑbiunt de auxilio ui¬
uins. siue infeminis: suie incontugatis. siue ĩma¬
riatis feminis. suic in adolescentib. siue insenib.
siue inuirginib ͥ omnis ȩccłia. una uidua ẽ deser¬
ta in hoc scło. si sentit illud: si nouit uiduitatẽ
suam: Tunc enim auxilium presto ẽ. illi Nonne
agnoscitis istam uiduam in euuangłio fr̃s mei:
dam uidua cotidie & dicebat Uindica me de ad¬
uersario meo Et interpellando cotidie: iudua
fregit illum Ait enim ipse iudex apud se: qui nec
dm̃ timebat. nec homines reuerebatur Et si dm̃ ñ
audit ȩccłiam quã hortat᷑ ut deprecetur. Item: Pau¬
ꝑes cius saturabo panib. Quid ẽ fr̃s: simꝰ pauꝑes:
aturati sunt enim: et abundant insuꝑbia sua: de
spectio suꝑbis Isti abundant: et ideo mandticant
sed ñ saturantur Et qͥd de illis dictum ẽ inpsalmo:
Manducauerunt & ad orauerunt om̃s diuites t̾rȩ:

Expanded text:
ecibus et obsecrationibus nocte ac die.» Ibi subjecit, «Quae Illae quae habent viros, quasi suviris, sive in feminis, sive in conjugatis, sive in maritatis feminis, sive sive in virginibus: omnis Ecclesia una vidua est, deserta in hoc saeculo, si sentit illud, si novit viduitatem suam; tunc enim auxilium praesto est illi. Nonne agnoscitis istam viduam in Evangelio, fratres mei, aedam vidua quotidie, et dicebat, Vindica me de adversario meo.» Et interpellando quotidie vidua, fregit illum. «Ait enim ipse judex apud se, qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur: Etsi Deum, noaudit Ecclesiam, quam hortatur ut deprecetur ? 24. Item, «Pauperes ejus saturabo panibus:» quid est, fratres? Simus pauperes, saturati enim sunt, et abundant in superbia sua. De  despectio superbis» : isti abundant; et ideo manducant, sed non saturantur. Et quid de illis dictum est in psalmo? «Manducaverunt et adoraverunt omnes divites terrae.»
Abbreviated transcription (Latin):
inhabitationẽ sibi Syon ipsa ẽ eccłia: ipsa ẽ. &
ula ierłm. ad cuiꝰ pacem currimus: quȩ non in
angłis sed in nob̃ peregrinatur: quȩ exparte melio¬
re expectat partem redituram: unde nob̃ litterȩ. ue¬
nerunt. quȩ cotidie recitantur: Ipsa ciuitas: ipsa ẽ
scłoꝵ lam dĩ uerba sunt Requies mea: ibi requi¬
esco: Quantum nos amat ds fr̃s: ut quia nos re¬
quiescimus. se dicat requiescere Non enim ipse
aliquando turbatur. aut sic requiescit: s ibi se
dicit requiescere: qͥa nos in illo requiẽ habemus
Hic habitabo: qm̃ preelegi eam Uiduam eius be¬
nedicens benedicã: et pauꝑes eiꝰ saturabo panib.
Omnis anima quȩ intelligit se desertam omni

Expanded text:
in habitationem sibi.» Sion ipsa est Ecclesia, ipsa est et in habitationem sibi.» Sion ipsa est Ecclesia, ipsa est et illa Jerusalem ad cujus pacem currimus, quae non in Angelis, sed in nobis peregrinatur, quae ex parte meliore exspectat partem redituram; unde nobis Litterae venerunt, quae quotidie recitantur. Ipsa civitas, ipsa est  Iam Dei verba sunt. Requies mea: ibi requiesco. Quantum nos amat Deus, fratres, ut quia nos requiescimus se dicat requiescere. Non enim ipse aliquando turbatur, aut sic requiescit; sed ibi se dicit requiescere, quia nos in illo requiem habemus. Hic habitabo, quoniam elegi eam. Viduam eius benedicens benedicam, pauperes eius saturabo panibus. Omnis ani
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ credituros: Sed ne aliqͥs qͣsi minaretur ꝓmissisdĩ
et inpotestate sua uellet ponere qđ ꝓmisit ds̃ ut
impleretur: ideo et iurauit dixit: inqͦ ostendit
qͥa sine dubio uenturum ẽ: Quomͦ gͦ posuit ibi.
si custodierint: neiam głeris deꝓmissis: et dimit¬
tas te ñcustodire Tunc eris filius dauid: si custo¬
dieris: Siautem non: noneris filus dauid filiis
dauid. ꝓmisit ds̃: Noli dicere filius sũ: si degene¬
ras: Si uidei illud non dicunt qͥ de ipsa stirpe
nati sunt. immo dicunt illud sed delirant: aꝑte
ebant: nos quomͦ nos dicimus filios dauid: Si
destirpe non sumus scađ̃m carnem: restat ut filis
ñ simꝰ nͥimitando fidẽ: nͥ colendo dm̃ sic̃ uille co
puta ᷤ qa ñ complebit᷑ : Et qͦmͦ inuenit eam incampiᷤ
saltiũ. Et quomͦ steterunt pedes eius. Qualis cũq gͦfue
ns: ula domꝰ stabit Im̃ elegit dñs syon: p̃elegit eã

Expanded text:
nisi credituros? Sed ne aliquis quasi minaretur promissis Dei, nisi credituros? Sed ne aliquis quasi minaretur promissis Dei, et in postestate sua vellet ponere quod promisit Deus ut impleretur; ideo et «juravit» dixit: in quo ostendit quia sine dubio venturum est. Quomodo ergo posuit ibi, «Si custodierint?» Ne jam glorieris de promissis, et dimittas te non custodire. Tunc eris filius David, si custodieris; si autem non, non eris filius David. Filiis David promisit Deus. Noli dicere, Filius sum David, si degeneras. Si Judaei illud non dicunt, qui de ipsa stirpe nati sunt imo dicunt illud, sed delirant. Aperte ebant; nos quomodo nos dicimus filios David, qui de ejus stirpe non sumus secundum carnem? Restat ut filii non simus, nisi imitando fidem, nisi colendo Deum, sicut ille colputas quia non complebitur? Et quomodo invenit eam in campis saltugit Dominus Sion; praeelegit eam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam posuit: etait Si custodier int filii tui
testamentũ meum et testimonia mea ħ quȩ doce¬
bo illos: & filii eoꝵ sedebunt in ȩt̃num suꝑ sedẽ
tuã: id÷ tales fructus habebunt. ut spes eos non
gͦ tanqͣm patres sunt. homines: spei future: Cũ
autẽ adepti fueriit qđ sꝑant filii sunt: qͥa illud
qđ adipiscuntur pepertrunt & generauerunt ĩ
oꝑib bonis: Et hoc illic seruatur inposterum:
qͥa et ipsa posteritas infiliis appellari solet Aut
si filios ipsos homines accipis: intellige et deipsis
Si custodierint filii tui testamentũ meũ. et testi¬
monia mea ħ que docebo eos: et filii eoꝵ idest
sicustodierint. ut hic subdistinguas: et deinde
inferas. sedebunt inet̃num suꝑ sedem tuam: id:
et filii tui. et filii eoꝵ: sed õs si custodierint: Ed
gͦ si ñ custodier int: periit ꝓmissio dĩ: Non s id̾o
dictũ ẽ. et ideo ꝓmissum ẽ: qͥa preuidit ds̃. Nuid

Expanded text:
ipsam posuit, et ait, «Si custodierint filii tui ipsam posuit, et ait, «Si custodierint filii tui testamentum meum, et testimonia mea haec quae docebo illos; et filii eorum sedebunt in aeternum super sedem tuam:» id est, tales fructus habebunt, ut spes eos non ros. Modo ergo tanquam patres sunt, homines spei futurae: cum autem adepti fuerint quod sperant, filii sunt; quia illud quod adipiscuntur, pepererunt et generaverunt in operibus suis. Et hoc illis servatur in posterum, quia et ipsa posteritas in filiis appellari solet. 20. Aut si filios ipsos homines accipis, intellige et de ipsis «Si custodierint filii tui testamentum meum, et testimonia mea haec quae docebo illos, et filii eorum,» id est, si custodierint; ut hic subdistinguas, et deinde inferas, «sedebunt in aeternum super sedem tuam,» id est, et filii tui et filii eorum, sed omnes si custodierint. Quid ergo si non custdictum est, et ideo promissum est, quia praevidit Deus; quid,
Abbreviated transcription (Latin):
gem meam: et mandata mea hȩc quȩ docebo eos
seruauerint: filii tui et filii eoꝵ sedebunt suꝑse
dem tuã. id÷ hic erit fructus eoꝵ. ut sedeant suꝑ
sedem tuam: Modo enim fr̃s om̃s qui laboramꝰ
inxp̃o. om̃s qui contremiscimꝰ uerba ipsius. qui
quom̃cunq conamur facere uoluntatem ipsius.
& ingemiscimus petentes ut adiuuet nos qͦ imple¬
amus qđ iubet: nunquid iam sedemus inillis se¬
dib beatitudinis quȩ nob̃ ꝓmittuntur: non sed
mandata tenentes sꝑamꝰ hoc futurũ: Ipsa spes. tan¬
quãin filii dicta ẽ: qͥa hominis uihac uita uiuentis
spes filii sunt: fructus filii sunt Propterea & hoĩes
excusantes auariciã suã. sedic̃t filiis suis seruare
qđ seruant: et nolentes dare inopi pietatis nomine
seexcusant: qͥa filii eoꝵ spes eoꝵ sunt: Om̃s hoĩes
enĩ qͥ scd̾m hoc scłm uiuunt: spẽ suã dicunt fili¬
os gentrare &e relinquere: Ideo nomine filioꝵ spẽ

Expanded text:
gem meam, et mandata mea haec quae docebo eos» gem meam, et mandata mea haec quae docebo eos» servaverint filii tui; «et filii eorum sedebunt super sedem tuam:» id est, hic erit fructus ipsorum, ut sedeant super sedem tuam. Modo enim, fratres, omnes qui laboramus in Christo, omnes qui contremiscimus verba ipsius, qui quomodocumque conamur facere voluntatem ipsius, et ingemiscimus petentes ut adjuvet nos, quo impleamus quod jubet; numquid jam sedemus in illis sedibus beatitudinis, quae nobis promittuntur? Non: sed mandata tenentes speramus hoc futurum. Ipsa spes tanquam in filiis dicta est; quia hominis in hac vita viventis spes filii sunt, fructus filii sunt. Propterea et homines excusantes avaritiam suam, dicunt se filiis suis servare quod servant; et nolentes dare inopi, pietatis nomine se excusant, quia filii eorum spes eorum sunt. Omnes homines enim qui secundum hoc saeculum vivunt, spem suam dicunt, filios generare et relinquere. Ideo nomine filiorum spem
Abbreviated transcription (Latin):
et ñpenitebit eum Exfructu uentris tui po¬
nam suꝑ sedẽ tuã. Poterat dicere: exfructu femoris
tui Quare exfructu uentris uoluit dicere : Et illud
quidẽ si diceret. uerum diceret: s significantiꝰ dicẽ
tuam: Si custodieruit filii tui testamentum
filii eorum usq uneternum. sedebunt suꝑ sedem
tuã Si filii tui custodierint: et filii eoꝵ sedebunt
inȩternum Meritũ filiis. parentes faciunt Qd
si filii ipsius custodicrint: et filii eoꝵ ñcustodie¬
rint: qͣre admeritum patrũ ꝓmitutur beatitu¬
do filiorum: Quid enim ait. si custodierint filii
tui. et filii eoꝵ sedebunt inȩternum: ñ ait si custo¬
dierint filii tui sedebunt suꝑ sedem tuã. & si custo¬
dierint filii eorũ & ipsi sedebunt suꝑ sedẽ tuam.
s ait si filii tui custodierunt. et filii eoꝵ sedebunt
suꝑ sedẽ tuam: nͥ quia filios hic uoluit intelligi
fructus ipsoꝵ: Si filii tui inquit custodierut le¬

Expanded text:
et non poenitebit eum: Ex fructu ventris tui poet non poenitebit eum: Ex fructu ventris tui ponam super sedem tuam.» Poterat dicere, Ex fructu femoris tui: quare, «Ex fructu ventris,» voluit dicere? Et illud quidem si diceret, verum diceret: sed significantius dicere tuam. Si custodierfilii eorum usque in saeculum, sedebunt super sedemtuam.» Si filii tui custodierint, et filii eorum sedebunt in aeternum. Meritum filiis parentes faciunt. Quid si filii ipsius custodirent, et filii eorum non custodirent? Quare ad meritum patrum promittitur beatitudo filiorum? Quid enim ait, «Si custodierint filii tui, et filii eorum sedebunt in aeternum» non ait, Si custodierint filii tui, sedebunt super sedem tuam; et si custodierint filii eorum, et ipsi sedebunt super sedem tuam: sed ait, «Si filii tui custodierint, et filii eorum sedebunt super sedem tuam», nisi quia filios hic voluit intelligi fructus ipsorum? «Si filii tui,» inquit, «custodierint le
Abbreviated transcription (Latin):
Omisum ꝑse ipsum firmauit Quid ẽ. ñ penitebit eũ:
ñ mutabit. Nonenim dolorem penitentiȩ patit᷑ ds̃:
aut inaliquo fallitur: ut uelit corrigere in qͦ errauit:
Sed quomͦ hominẽ cũ penitet mutare uult qđ fecit:
sicubi audis qͥa pęnitet dm̃. mutationẽ ipsã sꝑa
Aliter illam fac̃ ds̃ ꝗͣuis nomine penitentiȩ appellet:
aliter tu: Tu enim facis quia crraueras: ule autem
fac̃ quia undicat. aut quia lib̾at. Murauit regnũ
saiil cum peniteret cũ: sic dictũ ẽ. et ieo ipso loco uͥ
scuptura dic̃ penituit eum: ibi paulo post dr̃ Hon
enim sic ẽ: ut homo: ut peniteat eum Cũ gͦ mutat
oꝑa sua ꝑincominiitabile consiliũ suũ: ꝓpt̃ ipsã
ñ consilii sed oꝑis mutationẽ. penitere dĩ Hoc au¬
tem sic ꝓmisit. ut ñ mutaret: qͦm dr̃ et illud lura
scdm ordinem melchisedech Sic et hoc qͥa ita ꝓmis¬
sum ẽ. ut ñmutaretur: qͥa necessario futurũ erat ⁊
ꝑmansurũ: dixit Iurauit dñs dauid inueritate:

Expanded text:
omissum per seipsum firmavit. Quid est, «non poenitebit eum?» Non mutabit. Non enim dolorem poenitentiae patitur Deus, aut in aliquo fallitur, ut velit corrigere in quo erravit. Sed quomodo hominem cum poenitet, mutare vult quod fecit; sic ubi audis quia poenitet Deum, mutationem ipsam spera. Aliter illam facit Deus, quamvis nomine poenitentiae appellet, aliter tu: tu enim facis, quia erraveras; ille autem facit, quia vindicat, aut quia liberat. Mutavit regnum Saül, cum poeniteret eum sicut dictum est: et in eo ipso loco ubi Scriptura dicit, «Poenituit eum;» ibi paulo post dicitur, «Non enim sic est ut homo, ut poeniteat eum» . Cum ergo mutat opera sua per incommutabile consilium suum; propter ipsam, non consilii, sed operis mutationem, poenitere dicitur. Hoc autem sic promisit, ut non mutaret. Quomodo dicitur m ordinem Melchisedec» : sic et hoc quia ita promissum est, ut non mutaretur, quia necessario futurum erat et permansurum; dixit, «Juravit Dominus David veritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
na ardẽs ⁊ lucens Et quid ait ioħs: Hic ẽ quibap¬
tirat: In hoc gͦ exultabunt scĩ: in hoc exultabunt
sacerdotes: qͥa omne qđ ipsoꝵ bonum ẽ. nonc̃ ipsoꝵ
sed illius qͥħt potestatem baptirandi Securꝰ gͦ accedit
adtemplum eius om̃is qͥ acceꝑit baptismũ: quia ñ
hominis sedilliꝰ ẽ. in quo excitatum ẽ. cormu dauid¬

Expanded text:
rna ardens et lucens» . Et quid ait Joannes? «Hic est qui baptizat.» In hoc ergo exsultabunt sancti, in hoc exsultabunt sacerdotes; quia omne quod ipsorum bonum est, non est ipsorum, sed illius qui habet potestatem baptizandi. Securus ergo accedit ad templum ejus omnis qui accepit Baptismum; quia non hominis, sed illius est in quo suscitatum est cornu David
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ xp̃c mr̃: Quid ẽ ergo sacerdotes er induam sa¬
stis Et scĩ eius exultatione exultabunt Uñ erui
subiectt U bi suscitabo cornu dd Ut de xp̃o pre¬
sumatur: ipsa erit altitudo dđ Cormi enĩ signi¬
ficat altitudinem: Et qͣlem altitudinem: Nonear¬
nalem: Ideo omnia ossa carne inuoluta sunt: cor¬
nu excedit carnem: Altitudo spiritalis ẽ cornu Quȩ

Expanded text:
noster? Quid est ergo, «Sacerdotes ejus induam sastis» . «Et sancti ejus exsultatione exsultabunt.» Unde «exsubjecit, «Ibi suscitabo cornu David:» ut de Christo praesumatur, ipsa erit altitudo David. Cornu enim significat altitudinem: et qualem altitudinem? Non carnalem. Ideo omnia ossa carne involuta sunt: cornu excedit carnem. Altitudo spiritualis, cornu est. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
aquib crucifixus ẽ surrerit xp̃cꝰ et auertit faciẽ
suam auidcis et conucrtit adgentes: tanquã rogat᷑
ds̃ ꝓpier reliquias ifrł. et dr ei Propter dauid seruũ
tuum. neauertas faciem xp̃i tui. Si palca dãpnata
ẽ frumenta colligantur: rliquiȩ saluȩ fiant. sic̃
dicit ysaias Et plane factȩ sreliqͥȩ saluȩ Inde erãt
duodecim apłi: inde plus quam quingenti fr̃s.
quib se ipse dñs demonstrauit pꝰ resurrectionem:
inde tot milia baptirati qui precia rerum suarũ
ante pedes apłoꝵ ponebant Ergo impletum ẽ
qđ hic rogatus ẽ. ds̃: ꝓpter dauid scruum tuum

Expanded text:
a quibus crucifixus est, surrexit Christus, et avertit faciem a quibus crucifixus est, surrexit Christus, et avertit faciem suam a Judaeis, et convertit ad Gentes; tanquam rogatur Deus propter reliquias Israel, et dicitur ei, «Propter David servum tuum, ne avertas faciem Christi tui.» Si palea damnata est, frumenta colligantur. «Reliquiae salvae fiant» , sicut dicit Isaias. Et plane factae sunt reliquiae salvae: inde erant duodecim Apostoli, inde plus quam quingenti fratres quibus se Dominus demonstravit post resurrectionem ; inde tot millia baptizata, quae pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponebant . Ergo impletum est quod hic rogatus est Deus, «Propter David servum tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ: ꝓpt̃ dd seniũ tuũ ñ au̾tas faciẽ xͥ tui. Crucifi¬
xus ẽ. dñs iniudea. crucifixꝰẽa ideis: abipsis turbatꝰ
dormiuit. Int̃ quoꝵ seuientiũ manꝰ dormiuit: ad
eos iudicandos surrex̃: et dicit quodã loco. Exsu¬
scita me: & reddã illis. Et reddidit: & redditurꝰ
ẽ. Nam quanta postea iudei passi sunt occiso dño:
nort tpsi. De ipsa ciuitate u̾illũ occideit: õs expulsi
s̃. U̾d gͦ : Etiã õs destupe dd̃. om̃s pcricrunt. et de
tribu iuda: Non Nam crediderunt inde aliqͥ:
& multa milia hominum crediderunt inde: &
hoc iam post resurrectionem dñi Seiuierunt ut
crucifigtrent: et postea cęperunt uidere fieri mi¬
racula innomine. xp̃i crucifixi: et plus contre¬
muerunt tantum posse eius nomen. qͥ qͣsi inter
manus eorum nicħ poterat: et conpuncti corde.
iam credentes diuintiatem occultam fuisse in illo
quem ceceris similem hominib putaueruntꝰ &
consilium petentes ab apłis audicrunt: Agite pe

Expanded text:
ter David servum tuum, ne avertas faciem Christi tui.» Crucifixus est Dominus in Judaea; crucifixus est a Judaeis; ab ipsis turbatus dormivit. Inter quorum saevientium manus dormivit, ad eos judicandos surrexit: et dicit quodam loco, «Et suscita me, et reddam illis» . Et reddidit, et redditurus est. Nam quanta postea Judaei passi sunt occiso Domino, norunt ipsi. De ipsa civitate, ubi illum occiderunt, omnes expulsi sunt. Quid ergo? etiam de stirpe David omnes perierunt, et de tribu Juda? Non: nam crediderunt inde aliqui, et multa millia hominum crediderunt inde, et hoc jam post resurrectionem Domini. Saevierunt, ut crucifigerent, et postea coeperunt videre fieri miracula in nomine crucifixi; et plus contremuerunt tantum posse ejus nomen, qui quasi inter manus eorum nihil poterat; et compuncti corde, jam credentes divinitatem occultam fuisse in illo quem caeteris similem hominibus putaverunt, et consilium petentes ab Apostolis, audierunt, «Agite po
Abbreviated transcription (Latin):
bimus Quare : qͥa gemitus. ẽ. peregrinantium :
laudatio iã inpatria commanentium: Hic pͥmo
mus ineffiata: inuenimus eam incampis saltuũ:
bi audiuit. ubi inuenit: an alibi audiuit & alibi
inuenit: Queramus gͦ qͥd sit effrata ubi audiuit:
item queramus quid sĩt campi saltuum ubi
inuenit: Effrata uerbum hebreum. interpretatur
latine speculum: sic̃ tradiderunt qͥ uerba hebrea
scripturis posita inaliam linguam transtulerunt.
ut ad nos ꝑueniret intellectus Nam ex hebrea tran¬
stulerunt ingrecam: exgreca translata sunt nobis
inlatinã: fuerunt enim qͥ uigilarunt inscͥpturis:

Expanded text:
bimus. Quare? Quia gemitus est peregrinantium, bimus. Quare? Quia gemitus est peregrinantium, laudatio jam in patria commanentium. Hic primomus in Ephrata. Invenimus eam in campis saltuum.» Ibi audivit, ubi invenit; an alibi audivit, et alibi invenit? Quaeramus ergo quid sit «Ephrata,» ubi audivit; item quaeramus quid sit «in campis saltuum,» ubi invenit. Ephrata verbum hebraeum interpretatur latine, Speculum, sicut tradiderunt qui verba hebraea in Scripturis posita in aliam linguam transtulerunt, ut ad nos perveniret intellectus. Nam ex hebraea transtulerunt in graecam, et ex graeca translata sunt nobis in latinam. Fuerunt enim qui vigilarent i
Abbreviated transcription (Latin):
Uis euigilare: & non dormire. nec dormitare: nolite
credere tali delectationi: maiores dolores habebit
quam suauitates: Ista cogitatione qͣsi confricans
frontem. excutis somnum: & paras locum dño:
donec inuenias locum dño tab̃naculum dõ iacob
Quamquam aliquando dicit᷑ tab̃nacłm dĩ domus
dĩ. & domus dĩ tab̃naculum dĩ: distinctius tam̃ ac
ab̾naculum enim: tanquã militantium &. pug¬
nantium: Tab̃nacula militum in ꝓcinctu: in ex¬
peditione: unde contubnales dicuntur milites:
qͣsi tabemacula eadem habentes Quam
naculum dõ facimus Cum autẽ tͣnsierit tp̃s pugnȩ
eam capit animus adhuc inista corporis grauedine
constitutꝰ cũ illa uenerit: ula patria iam domꝰ erit:
nullus aduersarius temptabit: ur tab̃naculũ uo¬
cetur: Nonprocedemus adpugnandum: sed ꝑmanebi¬
mus adlaudandum: Quid enim dr̃ de illa domo:
dabunt te: Intab̃nacło adhuc. gemimꝰĩdomo lauda¬

Expanded text:
Vis evigilare, et non dormire, nec dormitare? Noli te Vis evigilare, et non dormire, nec dormitare? Noli te credere tali delectationi; majores dolores habebit quam suavitates. Ista cogitatione quasi confricans frontem, excutis somnum, et paras locum Domino. 10. «Donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob.» Quanquam aliquando dicitur tabernaculum Dei domus Dei, et domus Dei tabernaculum Dei: distinctius tamen accTabernaculum enim tanquam militantium et pugnantium: tabernacula militum in procinctu, in expeditione; unde contubernales dicuntur milites, quasi tabernacula eadem habentes et habnaculum Deo facimus. Cum autem transierit tempus pugnae, eam capit animus adhuc in ista corporis gravedine constitutus: cum venerit illa patria, jam domus erit, nullus adversarius tentabit, ut tabernaculum vocetur. Non procedemus ad pugnandum, sed permanebimus ad laudandum. Quid enim dicitur de illa domo? ulorum laudabunt te» . In tabernaculo adhuc gemimus, in domo lauda
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ inuenerunt inmanib suis: quia insomnis
uidebant diuitias transituras: Iste ergo qͥ uult
inuenire locum dño: dixit etiam. si dedero som¬
num ocłis meis Sunt autem quidã qui non dor¬
miunt: sed doraiitant: Aliqͥntum retrahunt se
abamore temporalium: et rursus reuoluuntur
ineum: qͣsi dormitantes caput crebro inclinant:
uigila: excute somnum: dormitando casurus es:
onuult psalmus ođis suis dare somnum. nec pal¬
pebris dormitationem: eum qui uult inuenire lo
quic enim timpoꝵ: somnus uenit adocłos Tim¬
pora cura ocłos sunt: Uelut futurus somnus: gra¬
uedo timpoꝵ ẽ: Nam omnib dormituris grauari
timpora incipiunt: & cum senserint sibi grauari
timpora. iam imminet somnus: Sui si dandusẽ
ocłis: dat requiem timporib suis. & uenit som¬
nus: si non ded̾it requiem timporib sius ñuenit
somnus: Cum ergo ceꝑit te aliquid temporale de¬
lectare ad peccatum: iam grauantur tͥ timpora:

Expanded text:
nihil invenerunt in manibus suis;» quia in somnis nihil invenerunt in manibus suis;» quia in somnis videbant divitias transitorias. Iste ergo qui vult invenire locum Domino, dixit etiam, «Si dedero somnum oculis meis.» Sunt autem quidam qui non dormiunt, sed dormitant. Aliquantum retrahunt se ab amore temporalium, et rursus revolvuntur in eum; quasi dormitantes, caput crebro inclinant. Evigila, excute somnum; dormitando casurus es. Non vult Psalmus, oculis suis dare somnum, nec palpebris dormitationem, eum qui vult invenire locquie temporum somnus venit ad oculos. Tempora circa oculos sunt. Veluti futurus somnus, gravedo temporum est. Nam hominibus dormituris gravari tempora incipiunt; et cum senserint sibi gravari tempora, jam imminet somnus: qui si dandus est oculis, dant requiem temporibus suis, et venit somnus; si non dederint requiem temporibus suis, non venit somnus. Cum ergo coeperit te aliquid temporale delectare ad peccatum, jam gravantur tibi tempora.
Abbreviated transcription (Latin):
altera caro Et tamen cato diues. extendit se contra
carnem pauꝑem. qͣsi aliquid illa earo attulerit qñ
nata ẽ: aut aliqͥd auferat quando moritur: Adhoc
qͥ diei sumus. uigilem et sobrii simus: nã qui
dormiunt nocte dormiunt. & qui inebriantur
iocte ebrii funt. noctem dicens iniquita¬
tem. inqua obdormiunt cupiendo ista t̾rena Et
om̃s istȩ felicitates quȩ uidentur scłi: somnia st̃
dormientium: Et quom᷑ qͥ uidet thesauros in
somnis dormiens diuesẽ. s euigilabit & pauper
erit: sic omnia ista uana huius scłi. dequib ho¬
mines gaudent. Insomnio gaudent. Euigilabt̃
quando nolunt: si ñmͦ euigilant quando utile
est: et inuenient somnia fuisse illa. et transire
sicut dicit scriptura: uelut somnium exurgentis:
Et alio loco: Dormierunt somnum suũ: et nichil
inuenerunt om̃s iuri diuitiarũ inmanib suis:
ormierunt somnum suum: finitus ẽ somnus. &

Expanded text:
Altera caro. Et tamen caro dives extendit se contra Altera caro. Et tamen caro dives extendit se contra carnem pauperem; quasi aliquid illa caro attulerit quando nata est, aut aliquid auferat quando moritur. Ad hoc qui diei sumus, vigilemus, et sobrii simus: nam qui dormiunt, nocte dormiunt; et qui inebriantur, nocte ebrii sunt» . Noctem dicens iniquitatem, in qua illi obdormiunt cupiendo ista terrena. Et omnes istae felicitates quae videntur saeculi, somnia sunt dormientium. Et quomodo qui videt thesauros in somnis, dormiens dives est; sed evigilabit, et pauper erit: sic omnia ista vana hujus saeculi, de quibus homines gaudent, in somno gaudent: evigilabunt quando nolunt, si non modo evigilant quando utile est; et invenient somnia fuisse illa, et transisse, sicut dicit Scriptura, «veluti somnium exsurgentis» : et alio loco, «Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis» . «Dormierunt somnum suum,» finitus est somnus, «et
Abbreviated transcription (Latin):
ne eum offenderes. eui amiciciã ambires Et qͥd t̾
ꝓdest hominis anicicia: Forte ñ solum ibi nullũ
auxilium: sed et periculũ inuenires Multi non
periclitabantur. ante qͣm maiorib uingerentur: &¬
exoptarunt maioꝵ amicicias ut maiora pericła
incurrerent: Securus opta amiciciã xp̃i hospita¬
ri npud te uult: fac illi locũ Iuid. ẽ. fac illi locuĩ:
Noli amare te ipsum: ulum ama Si te amaueris.
claudis contra illum: si ipsum amaueris. aꝑis illi.
Si autem aꝑueris et intrauerit: non peries aman¬
do te: sed inuenieriᷤᷤ cũ amante Si introiero inta¬
bnaculum domus meȩ: si ascendero suꝑ lectum
strati mei Pruiata enim res ipsa ubi homo ad qͥc¬
scit suꝑbos fac̃: ideo dixit. si ascendero In re quã
pͥuatam quisq possidet: necesse ẽ suꝑbus sit Inde
eñi setendit homo adhominẽ: cum sint ambo
caro: Quid. ẽ homo fĩs : caro Et qͥd ẽ alter homo:

Expanded text:
ne eum offenderes, ad cujus amicitiam ambires. Et quid tibi ne eum offenderes, ad cujus amicitiam ambires. Et quid tibi prodest hominis amicitia? Forte ibi non solum nullum auxilium, sed et periculum invenires. Nam multi non periclitabantur antequam majoribus jungerentur; exoptarunt majorum amicitias, ut majora pericula incurrerent. Securus opta amicitiam Christi: hospitari apud te vult; fac illi locum. Quid est, fac illi locum? Noli amare teipsum, illum ama. Si te amaveris, claudis contra illum; si ipsum amaveris, aperis illi: si autem aperueris et intraverit, non peries amando te, sed invenieris cum amante te. bernaculum domus meae, si ascendero super lectum stratus mei.» Privata enim res ipsa, ubi homo acquiescit, superbos facit; ideo dixit, «Si ascendero.» In re quam privatam quisque possidet, necesse est superbus sit: inde se enim tendit homo ad hominem, cum ambo sint caro. Quid est homo, fratres? Caro. Et quid est alter homo?