comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quis earum rerum quȩ sensib corporis
adiacent. ullo demonstra t exemplo:
anforte lux caritas ñ ẽ: Audi apłm io¬
hanncm: ipse quippe dixit quod modo
caritas ẽ: ac ꝑhoc. si ds̃ lux ẽ & ds̃ caritas
est: ꝓfecto caritas lux ipsa ẽ. quȩ diffii
suũ: intenebris ẽ. usq adhuc. Iste sunt
tenebre.: in quas diabolus & angłi eiꝰ
multum suꝑbiendo ꝓ gressi sunt. Can¬
tas enim ñ emulat᷑.: non inflat᷑: idõ ñ
emulat᷑. quia ñ uflat̾. Ubi enĩ p̃cedia
inflacio. continuo sequit᷑ emulato:
qm̃ suꝑbia mater est inuidentiȩ. Diabo¬
lus igitur & angłi eiꝰ alice atq feruore
caritatis A u̾si & nimis in suꝑbiã in¬
uidiamq progressi: uelut glaciali
duritia cor puerunt: & idõ ꝑfigura tã¬
quam in aquilone ponunt. Uñ cũ gener
humano diabolus incubaret: uentura
grã saluatoris dicit᷑ incantico canticoꝵ.
Exurge aquilo & ueni haust̃. ꝑfla hortũ¬

Expanded text:
quis earum rerum, quae sensibus corporis quis earum rerum, quae sensibus corporis adiacent, ullo demonstrat exemplo? an forte lux caritas non est? audi apostolum Iohannem; ipse quippe dixit. quod modo caritas est. ac per hoc, si deus lux est et deus caritas est, profecto caritas lux ipsa est, quae diffunsuum, in tenebris est usque adhuc. istae sunt tenebrae, in quas diabolus et angeli eius multum superbiendo progressi sunt. caritas enim non aemulatur, non inflatur; ideo non aemulatur, quia non inflatur; ubi enim praecedit inflatio, continuo sequitur aemulatio. quoniam superbia mater est inuidentiae. Diabolus igitur et angeli eius a luce atque feruore caritatis auersi et nimis in superbiam inuidiamque progressi uelut glaciali duritia torpuerunt. et ideo per figuram tamquam in aquilone ponuntur. unde, cum generi humano diabolus incubaret, uentura gratia saluatoris dicitur in cantico canticorum: Exsurge, aquilo, et ueni, auster, et
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑari ꝓbona uoluntate: hec ẽ iustitia dr̃ hoc
ẽ quod ds donat homini. cum iustificat
impium. Hanc dĩ iustitiam ignorantes
suꝑbi iudĩ. & suam uolentes constituere:
uistitie dĩ nonsunt subiecti. Ac suꝑbia
deiciunt᷑. ut humilis inserat᷑. oleaster:
& illi ibunt intenebras exteriores. De qͥb
int̃ alia requisisti. uenientib aboriente
&& occidente multis. qui recumbant cũ
abrahã & ysaac & iacob. in regnoceloꝵ.
St̃ enu mͦ in intt̾ioribus tenebris u̾nde cor¬
reccio desꝑanda ñ ẽ: quam si contempse¬
rint ibunt intenebras exttriores: ubicor¬
rectionis locus ñ erit. qm̃ ds̃ luxẽ. & te
nebre in eo ñ sunt ulle.S lux cordis ñ isto¬
rum qui in carne sunt oculorum. Nec
omnino talis huiꝰ uisibilis lucis fanta¬
sia cogitatur: quamqͣm & ibi ẽ uidere.
s. longe alit̃ longe dissimilit: qualis emĩ
luxest ipsa caritas quis u̾bis explicat:

Expanded text:
operari pro bona uoluntate. Haec est iustitia dei; hoc operari pro bona uoluntate. Haec est iustitia dei; hoc est, quod deus donat homini, cum iustificat impium; hanc dei iustitiam ignorantes superbi Iudaei et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; hac superbia deiciuntur, ut humilis inseratur oleaster. et illi ibunt in tenebras exteriores, de quibus inter alia requisisti, uenientibus ab oriente et occidente multis, qui recumbant cum Abraham, Isaac et Iacob in regno caelorum. sunt enim modo in exteris tenebris, unde correctio desperanda non est; quam si contempserint, ibunt in tenebras exteriores, ubi correctionis locus non erit, quoniam deus lux est et tenebrae in eo non sunt ullae sed lux cordis, non istorum, qui in carne sunt, oculorum, nec omnino talis, qualis huius uisibilis lucis phantasia cogitatur; quamquam et ibi est uidere, sed longe aliter, longe dissimiliter. qualis enim lux est ipsa caritas, quis uerbis explicat?
Abbreviated transcription (Latin):
& heretici. qui int̃ illa opera numerati sunt.
quod quia recedendo ñ amiserunt. & tra¬
dere ma nendo potuerunt.S tam infru¬
ctuose atq inutilit tales talib quã et
illi cęteri pares eorum in eo qͦd regnũ dĩ
non possidebunt. Et quem ad modum
illis correctis baptisma ñ incipit adẽe qd
deerat. s ꝓdesse quod inerat. sic & hẽ¬
reticis: unde cyprianus & quicum eo
senserunt. catholicȩ eccłie quam nolue¬
rint p̃cidẽ. ñ potuerunt prescribe. Quod
uõ alit̃ sapuerunt. ñ ex pauescimus: quia
cumeis ueneramur & petrũ. Quod aũ
abunitate non recesserunt gaudemus.
quia cumeis ȩdificam᷑ in petra.
ccxxuiii. Que sint tenebre exteriores. ex li¬
ro de gr̃a noui testam̃ti ad honoratum.
imore itaq casto ꝑmanente in se¬
culum scłi. timeat dm̃ om̃e sem̃
isrł:timeant quem diligunt: ñ alta sapi¬
endo. sed humilib consentiendo. cũ
timore &e tremore suam ipsorũ salutem

Expanded text:
et haeretici qui inter illa opera numerati sunt, et haeretici qui inter illa opera numerati sunt, quod quia recedendo non amiserunt, et tradere manendo potuerunt, sed tam infructuose adque inutiliter tales talibus, quam et illi ceteri pares eorum in eo quod regnum dei non possidebunt. et quemadmodum illis correctis baptisma non incipit adesse quod deerat, sed prodesse quod inerat, sic et haereticis. unde Cyprianus et qui cum eo senserunt catholicae ecclesiae quam noluerunt praecidere non potuerunt praescribere. quod uero aliter sapuerunt, non expauescimus, quia cum eis ueneramur et Petrum; quod autem ab unitate non recquia cum eis aedificamur in Petra. CAPUT CCXXVIII. Quae sint tenebrae exteriores; ex libro de Gratia Novi Testamenti ad Honoratum. Timore itaque casto permanenti in saeculum saeculi, timeat Deum omne semen Israel. Timeant quem diligunt, non alta sapiendo, sed humilibus consentiendo, cum timore et tremore suam ipsorum salutem
Abbreviated transcription (Latin):
cunt ⁊ contͣ unitatis patriam. ꝓsuis calũp¬
niis ciuẽ unitatis opponunt.
ccxxuii. Quod ut in pessimis catbolicis
cotrectis. baptismus ñ incipit ad ẽẽ qui decrat.
Gs. ꝓdesse qui inerat: sic & inhereticis. ex co
ep̃m cyprianum. & illos qui ei con¬
senserunt. quantum sit catholica u¬
nitas diligenda: ut ineo quod alit̃ sapiebãt
donec deus id quoq reuelaret. tolera¬
rent potius diusa sentientes. quam se abeis
nefario scismate separarent. uͥ donat ista¬
rum prorsus ora clauduntur. etiam si de max¬
inanistis nichil dicamus. Sienim malibo¬
nos in unitate contaminant: nullam etiã
eccłiam cui sociaretur. uel ipse cypͥanus
inuenit. Siaũt mali bonos munitate ñ
maculant: nullam causam separationis
sacrilegos donat ista ꝓponit: baptismum
aũt si habent & tradunt alii tam multi
qui operant᷑ oꝑa carnis. qualia qui agt̃
regnum dĩ ñ possidebunt: habent ac tradĩ

Expanded text:
cunt, et contra unitatis patriam pro suis calumcunt, et contra unitatis patriam pro suis calumniis civem unitatis opponunt. CAPUT CCXXVII. Quod ut in pessimis catholicis correctis baptismus non incipit adesse quod deerat, sed prodesse quod inerat, sic et inepiscopum Cyprianum et illos qui ei consenserunt, quantum sit catholica unitas diligenda, ut in eo quod aliter sapiebant, donec deus id quoque reuelaret, tolerarent potius diuersa sentientes quam se ab eis nefario schismate separarent. ubi Donatistarum prorsus ora clauduntur, etiam si de Maximianistis nihil dicamus. si enim mali bonos in unitate contaminant, nullam iam ecclesiam, cui sociaretur, uel ipse Cyprianus inuenit: si autem mali bonos in unitate non maculant, nullam causam separatisacrilegus Donatista proponit. baptismum autem si habent et tradunt alii tam multi qui operantur opera carnis, qualia qui agunt regnum dei non possidebunt, habent ac tradunt
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ dilexit reuelante iã c̃̾uit. nos longe impa¬
res meritis siuis eccłie. Tam̃ catholice au¬
ctoritatẽ. cuiꝰ ipse egregiũ. & carissimũ
uersus hereticos. uel scismaticos enodemꝰ.
quos precisos ab unitate qͣm tenuit.
& arescentes a caritate dĩ qua uguit. et
lapsos abhumilitate quastetit. tanto ã
plius imꝓbat atq condempnat: qͣnto
magis eos nouit ad insidiandũ ꝑscruta¬
ri uelle qđ scripsit. & acĩpacificandum
imitari nolle quod fecit: Sicut illi qͥse
xpianos nazare nos uocant ⁊ more iuidaico
carnalia p̾pucia circumcidunt. nati he¬
retici ex illo errore in quẽ petrus deuiãs
a paulo reuocatus est. in hoc adhuc us¬
q ꝑsistunt. Sicut gͦ illi petro in pͥmatũ
apłorum iartyrii gła coronato. in sua
ꝑuersitate precisi ab eccłia remãserunt:
sic istis cypriano ꝑhabundantiã carita¬
tis insorte scõrum passionis caritate
suscepto. se ipsos exules unitatis agnos¬

Expanded text:
quem dilexit reuelante iam cernit, nos longe impaquem dilexit reuelante iam cernit, nos longe impares meritis suis ecclesiae tamen catholicae auctoritatem, cuius ipse egregium et carissimum uersus haereticos atque schismaticos enodemus: quos praecisos ab unitate, quam tenuit, et arescentes caritate, qua uiguit, et elapsos ab humiliplius improbat atque condemnat, quanto magis eos novit ad insidiandum perscrutari velle quod scripsit, et ad pacificandum imitari nolle quod fecit. Sicut illi qui se christianos Nazarenos vocant, et more judaico carnalia praeputia circumcidunt; nati haeretici, ex illo errore in quem Petrus devians a Paulo revocatus est, in hoc adhuc usque persistunt. Sicut ergo illi, Petro in primatu apostolorum martyrii gloria coronato, in sua perversitate praecisi ab Ecclesia remanserunt, sic isti, Cypriano per abundantiam charitatis in sortem sanctorum passionis claritate suscepto, seipsos exsules unitatis agnos
Abbreviated transcription (Latin):
ccxxui. De ep̃is quod caritate eyprians
Ihi qui ꝑ uluis sententia se uolunt excusa¬
re.dãpuent᷑. ex libro .uii. de baptismo
enius uniuersitati eccłie catholice
placuit. ut heretici uel scismatici qui iam
xꝑ̃i baptismũ illic unde ueniunt accepe¬
runt. in eatholicã com mumionẽ cũ illo
ad mittantur. ab errore suo correcti. inca¬
ritate radieati atq fundati: ut quod at¬
tinet ad baptismi sacͣm̃tũ ñ adsit quod
de erat. s ꝓsit qđ inerat. Beatus qui dem
cyprianus. iam corpore quod corrũpitur
ñ aggrauante animã. nec depͥm̃te terrena
in habitatione sensum multa cogitantẽ
serenus ꝑspicit ueritatẽ: quã meruit a¬
dipisci ꝑcaritatẽ. Aduuuet itaq nosora¬
tionib sius in istius carnis mortalitate tã¬
quam incaliginosa nube laborantes: ut
donante domino bona eius quantũ possu¬
mus imitem᷑. Si quidaut̃ alit̃ sensit & qͥ¬
b dam fr̃ib collegisq ꝑsuasit. qđ nunc eo

Expanded text:
CAPUT CCXXVI. Quod charitate Cypriani CAPUT CCXXVI. Quod charitate Cypriani hi qui per illius sententiam se volunt excusare, damnentur; ex libro VII de Baptismo. erius uniuersitati ecclesiae catholicae placuerit, ut haeretici uel schismatici, qui iam Christi baptismum illic unde ueniunt acceperunt, in catholicam communionem cum admittantur ab errore suo correcti, in caritate radicati atque fundati, ut, quod attinet ad baptismi sacramentum, non adsit quod deerat, sed prosit quod inerat. et beatus quidem Cyprianus iam corpore, quod corrumpitur, non aggrauante animam nec deprimente terrena inhabitatione sensum multa cogitantem serenius perspicit ueritatem, quam meruit adipisci per caritatem. adiuuet itaque nos orationibus suis in istius carnis mortalitate tamquam in caliginosa nube laborantes, ut donante domino bona eius, quantum possumus, imitemur. si quid autem aliter sensit et quibusdam fratribus collegisque persuasit, quod nunc eo
Abbreviated transcription (Latin):
quedã diceret. ꝑhibuit testimonium qd
quidam eorum tale aliquid dixerint.
b adũsus eosdẽ echiicos utit᷑ testibus.
Nam cum de magis loqueretur quorum
tam̃ inquit p̃cipuus ostane & formã
ueri d̃negat conspici posse. & angłos ue¬
ros dicit sedi eiꝰ assistere In quo & plato
pari ratione consensit: & unum dĩ ser¬
uans. ceteros angłos uel demonas dicit.
ermes quoq trimegistus. unum deũ
loquit᷑. & eum incomp̃hensibilẽ atq in¬
estimabilem confitetur. Sigͦ isti uenissẽt
ad percipiendam xꝑ̃ianam salutem: non
eisutiq diceretur. hoc malum habetis.
uel falsum habetis. s plane merito dicere
tis. Sigͦ inipsis & etbnicis pot̃ aliqͥd
diuinum inuenir recteq aꝓbari qͣm¬
uis eis salus. & adhuc axꝑ̃o prestanda
sit: ñ oportet nos ita moueri etiamsi pe¬
lores sint heretici. ut qđ in eis malum ip¬
sorumẽ. uelim nus corrigere: & quod in
eis bonum est xꝑ̃i nolimus agnoscere.

Expanded text:
quaedam diceret, perhibuit testimonium, quod quaedam diceret, perhibuit testimonium, quod quidam eorum tale aliquid dixerint, bus aduersus eosdem ethnicos utitur testibus. nam cum de magis loqueretur: tamen, inquit, praecipuus Ostanes et formam ueri dei negat conspici posse et angelos ueros dicit sedi eius assistere. in quo et Plato pari ratione consentit et unum deum seruans ceteros angelos uel daemonas dicit; Hermes quoque Trimegistus unum deum loquitur et eum incomprehensibilem atque inaestimabilem confitetur. si ergo isti uenissent ad percipiendam christianam salutem, non eis utique diceretur: "hoc malum habetis" uel: "falsum habetis", sed plane merito dicerettis". si ergo in ipsis ethnicis potest aliquid diuinum inueniri recteque approbari, quamuis eis salus adhuc a Christo praestanda sit, non oportet nos ita moueri, etiam si peiores sint haeretici, ut qsorum est velimus corrigere, et quod in eis bonum est Christi nolimus agnoscere.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dic̃. tolerabilius erit sodomis indie
urã sodoma iustificata ẽ. Nunquid ta¬
men idõ sacram̃ta diuina Qͦ apudu¬
dõs erant. talia erant quales ipsi erãi.
quȩ dñs quoq ipse suscepit. & ad ea
celebranda lepsos quos mundauerat
misit. &e ea ⁊achariȩ ministranti angłs
adstitit. ẽũꝙ intemplosacrificantem
exauditum eẽ nunciauit: Hȩc eadem
sacͤͣm̃ta. & inbonis hominib illius tẽporis
erant. & inmalis peioribus quam sunt ech-¬
nici: quandoquidem inmalitia sodomitis
p̃lati sunt: & tamen illa sac̾m̃ta erant in
utrisq integra. atq diuina. Nam ce ipsi gẽ¬
tiles. siquid diuinum & rectum indoctri¬
nis suis habere potuerunt ñ improbauer᷑
sancti nr̃i: quamius illi ꝑsuas suꝑstitio¬
nes. & ydolatriam & suꝑbiam cȩttrosq
ꝑditos mores decestandi eent: & nisicor¬
rigerent᷑ diino iudicio puniendi. Nã et
paulus apłs apud athenienses cũ dedõ

Expanded text:
dominus dicit: tolerabilius erit Sodomis in diedominus dicit: tolerabilius erit Sodomis in dieparatione uestra Sodoma iustificata est. numquid tamen ideo sacramenta diuina, quae apud Iudaeos erant, talia erant, quales ipsi erant? quae dominus quoque ipse suscepit et ad ea celebranda lepmisit et ea Zacchariae ministranti angelus adstitit eumque in templo sacrificantem exauditum esse nuntiauit? haec eadem sacramenta et in bonis hominibus illius temporis erant et in malis peioribus quam sunt ethnici, quandoquidem in malitia Sodomitis praelati sunt, et tamen illa sacramenta erant in utrisque integra adque diuina. Nam et ipsi getiles si quid diuinum et rectum in doctrinis suis habere potuerunt, non improbauerunt sancti nostri, quamuis illi per suas superstitiones et idolatriam et superbiam ceterosque perditos mores detestandi essent et, nisi corrigerentur, diuino iudicio puniendi. nam et Paulus apostolus apud Athenienses, cum de deo
Abbreviated transcription (Latin):
multi eoepi cypriano in ulã sententiã
consenserunt suasq in idem conueni¬
entes ꝓprias ꝓtulerunt: nͥ ut magis ma¬
gisq ulius uiri erga unitatẽ xͥ caritas
in notescat Si enim solus ita sentiens nul¬
lo consentiente remaneret: uderet᷑ ꝓpt̃ea
refriguisse abscelere scismaticis. quia so¬
cios ñ inuemebat erroris tam multis aũs
consentientibus. quod cum ceteris diũsa
sentientib inunicate ꝑ mansit catholice
inumũsitatis. scĩssumum uinculũ ñ ti¬
morc solitudinis. s pacis amore seruaũ.
& inbono homine sit equale. ex eodem li¬
fieri ut aliquis peior sit hetnico:
iusto. Et si enim quantũ in illo hou¬
ne ẽ. ñ eũ seruauit. s animo & uolũ¬
tate uio lauit: tam̃ quantũ adipsum at¬
tinet sacram̃tũ & cum contemptore & re¬
pudiatore suo integrũ inuiolatumq
ꝑmansit. Nonne sodomite enhnicierãt
idẽ. gentiles: peiores gͦ erant uidĩ quib

Expanded text:
multi coepiscopi Cypriano in illam sententiam multi coepiscopi Cypriano in illam sententiam consenserunt suasqentes proprias protulerunt, nisi ut magis magisque illius uiri erga unitatem Christi caritas innotescat? si enim solus ista sentiens nullo consentiente remaneret, uideretur propterea refriguisse ab scelere schismatis, quia socios non inueniebat erroris. tam multis autem sibi consentientibus quod cum ceteris diuersa sentientibus in unitate permansit, catholicae uniuersitatis sanctissimum uinculum non timore solitudinis, sed pin malo et in bono homine sit aequale; ex lifieri ut iusto. etsi enim, quantum in illo homine est, non eum seruauit, sed animo et uoluntate uiolauit, tamen, quantum ad ipsum attinet sacramentum, et cum contemtore et repudiatore suo integrum inuiolatumque permansit. nonne Sodomitae ethnici erant, id est gentiles ? peiores ergo erant Iudaei, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sitate mortiᷤ urgentis in aliquem here¬
ticis irruerent. & ab eo xp̃i baptismum
sine illius ꝑuersitate ꝑciperent: &e sine de¬
functi siue liberati. nequaqͣm apud eos re¬
manerent ad quos nũquam corde transi¬
erãt si aut̃ etiam ipse seꝑatus acceꝑit. tan¬
to ꝑnitiosius accipit quanto magis bonũ
ẽ quod ñ bene accipit: & tantomagis
ualet ad exitiim separato. quanto magis
posset ad salutẽ ualere coniuncto. &i
dõ si abilla ꝑuersitate corrertꝰ & a sepa¬
ratione conũsus uenerit adeatholicã
pacem. sub eodem baptismate quod ac¬
ceperat eius peceata dimitunt᷑ ꝓꝑter
uinculum caritatis: sub quo baptisma¬
te peccata eius tenebant᷑. ꝓpt̾ sacrilegiũ
diuisionis: quia illud & in homine usto
& in homine in iusto semꝑ scm̃ ẽ. quod ne¬
q alicuius ȩquitate augetur. neq alicuiꝰ
iniquitate minuitur: que cum ita sĩt:
quid huic ꝑspicue ueritati officit. qd̾

Expanded text:
sitate mortis urguentis in aliquem haeresitate mortis urguentis in aliquem haereticum irruerent et ab eo Christi baptismum sine illius peruersitate perciperent et, sine defuncti siue liberati, nequaquam apud eos remanerent ad quos numquam corde transierant. si autem etiam ipse separatus accipiat, tanto perniciosius accipit, quanto magis bonum est quod non bene accipit, et tanto magis ualet ad exitium separato, quanto magis posset ad salutem ualere coniuncto. et ideo, si ab illa peruersitate correctus et a separatione conuersus uenerit ad catholicam pacem, sub eodem baptismate, quod acceperat, eius peccata dimittentur propter uinculum caritatis, sub quo baptismate peccata eius tenebantur propter sacrilegium diuisionis, quia illud et in homine iusto et in homine iniusto semper sanctum est, quod neque alicuius aequitate augetur neque alicuius iniquitate minuitur. Quae cum ita sint, quid huic perspicuae ueritati offuit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ȩqualit̃ integrum: atq nichil intcresse
ad eius equalẽ in omĩb integritatem.
quanto peior id habeat int̃ malos. sicut
nichil intẽ. qͣnͣto melior id habeat int̾ bonos
Ae ꝑhoc nichil etiam int̾est quanto peior
idtradat sicut nichil int̾est. qͦnto me¬
lior: atq ita nichil int̾ẽ. qnto peior id
accipiat. Sicut nichil int̃ est quanto me¬
lior. id enĩ ꝑ se ipsũ & in eis quiñ eqͣlit̃
Quod sub eodẽ baptismo peccata dimitũ¬
tur ꝓpt̃ unculũ caritatis. sub quotene¬
bantur ꝓpt̃ sacrilegium diuisionis. & de
ed ut dictum est.
nichil int̾est adbaptisim sc̃ĩta¬
tem. quanto quisq peior id ha¬
beat: & quanto peiori tradat. Potest
tam̃ trade separatus sicut potest hab̃e
separatus: s quam ꝑnitiose tradere. il¬
le aut̃ cui tͣdidit pot̾ salubrit accipere
si ipse ñ separatus accipiat: sic̃ plerisq
accidit. ut catholico animo. & corde ab
unitate pacis ñ alienato. aliqua neces¬

Expanded text:
aequaliter integrum, adque nihil interesse aequaliter integrum, adque nihil interesse ad eius aequalem in omnibus integritatem, quanto peior id habeat inter malos, sicut nihil interest, quanto melior id habeat inter bonos. ac per hoc nihil etiam interest quanto peior id tradat, sicut nihil interest quanto melior; adque ita nihil interest quanto peior id accipiat, sicut nihil interest quanto melior. illud enim per se ipsum et in eis qui non aequaliter Quod sub eodem baptismo peccata dimittantur, propter vinculum charitatis, sub quo tenebantur propter sacrilegium divisionis; et de  ut dictum est, nihil interest ad baptismi sanctitatem, quanto quisque peior id habeat et quanto peiori tradat. potest tamen tradere separatus, sicut potest habere separatus; sed quam perniciose tradere! ille autem cui tradit potest salubriter accipere, si ipse non separatus accipiat, sicut plerisque accidit, ut catholico animo et corde ab unitate pacis non alienato aliqua neces
Abbreviated transcription (Latin):
Cua ꝑpt̃ reddens debitã reuerentiã. dig¬
numq honorẽ quantũ ualeo ꝑsoluẽs
pacifico ep̃o & głoso martiri cypriano.
aucdeo tam̃ dicere alit̃ eum sensisse de
scisinaticis uel hereticis baptizandis.
quam postea ueritas ꝑdidit: ñ ex mea
s. ex uniũ sȩ eccłie sententia. plenarii
concilui auetoritate roborata atq fir¬
mata: sicut uenerans ꝓsui merito petrũ¬
apostoloꝵ pͥmum. & emitientissiniũ mar¬
tyrum. audeo tam̃ licere. ñ eum recte
fecisse. ut gentes iudaizare cogeret
Etiam. Hoc enĩ dico ñ ex mea. s ex apłi
pauli salutari doctrina pumuersamec¬
cłiam retenta. atq seruata. disputans gͦ
de sententia eypriam. multum infra me¬
rita positus cypriani dico sac̾mentum
baptismi &e bonos & malos posse habe:
posse dart posse accipe. & bonos quidẽ uti¬
lit̃ ac salubriter. malos aut̃ ꝑnitiose atq
penalit̃: cum illud tam̃ in utrisq sit

Expanded text:
quapropter reddens debitam reuerentiam digquapropter reddens debitam reuerentiam dignumque honorem quantum ualeo persoluens pacifico episcopo et glorioso martyri Cypriano, audeo tamen dicere aliter eum sensisse de schismaticis uel haereticis baptizandis quam postea ueritas prodidit, non ex mea, sed ex uniuersae ecclesiae sententia plenarii concilii auctoritate roborata adque firmata; sicut uenerans Apostolorum et eminentissimum martyrum, audeo tamen dicere, non eum recte fecisse ut Gentes judaizare cogeretetiam hoc enim dico non ex mea, sed ex apostoli Pauli salutari doctrina per uniuersam ecclesiam retenta adque seruata. Disputans ergo de sententia Cypriani multum infra merita positus Cypriani dico sacramentum baptismi et bonos et malos posse habere, posse dare, posse accipere, et bonos quidem utiliter ac salubriter, malos autem perniciose adque poenaliter, cum illud tamen in utrisque sit
Abbreviated transcription (Latin):
sint: & inisto quam incypriano plura pur¬
ganda sint. Non solum itaq malos catho¬
licos nullomͦ comparamꝰ. s nec bonos fa¬
cile coequamꝰ beato cypriano. quem int̃
raros &e paucos excellentissime gr̃e uiros
numerat piamat̃ eccłia: quamius istice
apud hercticos cognoscant baptismũ xp̃i
illiaut alit̃ uisum sit. ut ꝑ eum mini
aliquid uidentẽ &e inunitate firmissune
pmanentẽ. manifestius de monstraretur
hereticis. quã sacri lego scelere rum peret᷑
uinculũ pacis. neq enĩ farisei ceci q̃muiꝰ
dicentes aliquando quod fieri debeat.
comparandi erant apło petro: quã uis di¬
centi aliquando qđ fieri ñ debebat: ñ solũ
aut istorũ ariditas illius iuriditati cõ¬
ferenda ñ eot:s nec aliorum fructus illiꝰ
ubertati ad equandus ẽ. Gentes enĩ
uidaizare nemo ñccogit. nec idõ tam̃
quisquam nunc in eccłia quantũ libet
ꝑfecerit. petri apłatui conferendus ẽ.

Expanded text:
sint et in isto quam in Cypriano plura pursint et in isto quam in Cypriano plura purganda sint. non solum itaque malos catholicos nullo modo conparamus, sed nec bonos facile coaequamus beato Cypriano, quem inter raros et paucos excellentissimae gratiae uiros numerat pia mater ecclesia, quamuis isti et aput haereticos agnoscant baptismum Christi, illi autem aliter uisum sit, ut per eum minus aliquid uidentem et in unitate firmissime permanentem manifestius demonstraretur haereticis, quam sacrilego scelere rumperetur uinculum pacis. neque enim Pharisaei caeci, quamuis dicentes aliquando quod fieri debebat, conparandi erant apostolo Petro, quamuis dicenti aliquando quod fieri non debebat. non solum autem istorum ariditas illius uiriditati conferenda non est, sed nec aliorum fructus illius ubertati adaequandus est. gentes enim iudaizare nemo nunc cogit nec ideo tamen quisquam nunc in ecclesia, quantumlibet profecerit, Petri apostolatui conferendus est.
Abbreviated transcription (Latin):
reticis uenientes denuo baptizari oporte¬
re. laudanda intanto iuro aũsatur
& em̃danda sectatur.: nec ea ipsa que secta¬
tur assequit᷑. Il le enum dum zelodĩ gra¬
uiter detestatur eos qui se abunitate se¬
parauerunt. etiã ab ipso baptismo sepa¬
ratos eẽ arbitratus est. isti aut̃ parum
sceleris putantes qđ ipsi axͥ unitate se¬
parati sunt. etiã baptis mum eius. illic ñ
eẽ & secũ exisse contendunt. Tam ergo
longe sunt a fecunditate eypriam.: ut
nec purgam̃tis eius equent᷑. Item quis¬
quis ñ habens caritatem & ꝑditas uias
morũ ingrediens pessimorum intusuidet
eẽ cũ foris sit. & baptismum xp̃i nec in
hereticis reppetit: nichil eius adiuat
sterilitatẽ quod ñ fecundatur suo. s fru¬
ctu oneratur a lieno fieri aut̃ pot̾ ut ali¬
quis uigeat in radice caritatis & inquo cypͥ¬
anꝰ alit̃ sapuit rectissime sapiat: &e tam̃
in cypriano quam in isto plura fecunda

Expanded text:
reticis uenientes denuo baptizari oportereticis uenientes denuo baptizari oportere, laudanda in tanto uiro auersatur et emendanda sectatur nec ea ipsa quae sectatur assequitur. ille enim dum zelo dei grauiter detestatur eos qui se ab unitate separauerunt, etiam ab ipso baptismo separatos esse arbitratus est; isti autem parum sceleris putantes quod ipsi a Christi unitate separati sunt, etiam baptismum eius illic non esse et secum exisse contendunt. tam ergo longe sunt a fecunditate Cypriani, ut nec purgamentis eius aequentur. Item quisquis non habens caritatem et perditas uias morum ingrediens pessimorum intus uidetur esse, cum foris sit, et baptismum Christi nec in haereticis repetit, nihil eius adisterilitatem, quod non fecundatur suo, sed fructu oneratur alieno. fieri autem potest, ut aliquis uigeat in radice caritatis et in quo Cyprianus aliter sapuit rectissime sapiat, et tamen in Cypriano quam in isto plura fecunda
Abbreviated transcription (Latin):
unt uocẽ nͥ uerissimi pastoris &̃ cum clamat
psimiles phariscorum. De quib dictũ ẽ.
Quȩ dicunt facite. Sicut enu homo spĩ¬
talis habens finem p̃cepti. idẽ. caritatem
de corde puro & conscientia bona. & fide
non ficta. pot̾ aliquid excorpore qđ ad¬
hue corrumpit᷑ & aggrauat animã minꝰ
liquide cernere. & alit̃ sapere. qđ incadẽ
caritate ꝑmanenti ds̃ cum uoluerit reue¬
labit.: sic in homine earnali atq ꝑuerso
pocest aliquid bonum & utile reperiri
quod & aliunde sit ñ exipso. Nlam ut
inpalmite fructuoso inuenitur aliquid
qđ purgandum sit. ut maiorem fructũ
ferat: ita & in harundine sterili atq ari¬
da uel alligata solec nua pendere. Et idõ
sicut stuitũ ẽ fructiferi palmitis purga¬
menta diligere. cominode aut̃ facit qui
poma suauia uͥcq suspensa ñ respuit.
ita quis quis abunitate p̃cisus ꝓpt̃ea re¬
baptizat. quia cypriano uisumẽ abhe¬

Expanded text:
unt uocem nisi pastoris, etiam cum clamat unt uocem nisi pastoris, etiam cum clamat per similes pharisaeorum, de quibus dictum est: quae dicunt facite. Sicut enim homo spiritalis habens finem praecepti, id est caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, potest aliquid ex corpore, quod adhuc corrumpitur et aggrauat animam, minus liquide cernere et aliter sapere, quod in eadem caritate permanenti deus cum uoluerit reuelabit: sic in homine carnali atque peruerso potest aliquod bonum et utile reperiri, quod aliunde sit, non ex ipso. nam ut in palmite fructuoso inuenitur aliquid quod purgandum sit, ut maiorem fructum ferat, ita et in harundine sterili atque arida uel alligata solet uua pendere. et ideo, sicut stultum est fructiferi palmitis purgamenta diligere, commode autem facit qui poma suauia ubique suspensa non respuit, ita quisquis ab unitate praecisus propterea rebaptizat, quia Cypriano uisum est ab hae
Abbreviated transcription (Latin):
peccata imittunt᷑ e. si cui retinueritis dene¬
buntur. habe tñ & dare & acciꝑe baptismisac̃¬
mentumn᷑ sati elirẽ pastoribꝰ ecclie catholice toto
orbe diffuse ꝑqͦs plenarii concilii au¬
ctoritate originalis consuetudo firma¬
ta ẽ. etiã ouẽ que foris errabat. & dñicũ
caracterem a fallacib dep̃datorib suis
foris acceꝑat. ⁊ ienientem ad xꝑ̃iane uni¬
tatis salutẽ. aberrore corrigi a captiui¬
tate liberari. auulnere sanari: caracterẽ
tam̃ in ea dñicũ agnosci potius quam
improbari. Quandoquidẽ ipsum cara¬
cterem multi ce lupi & lupus infigunt. qͥ
uidentur quidẽ itiis eẽ. Ueruntam̃ ad
illam ouem quȩ etiam ex multis una esł
ñ ꝑtinere morum suorũ fructib conuin¬
cuntur. in quib in finẽ usq ꝑdurant. Qa
scd̃m p̾scientiã dĩ sicut multȩ oues errant
exterius. sic multi lupi insidiantur interiꝰ.
Int̃ qͦs tñ nouit dñs qui sunt elꝰ qui ñ audi¬

Expanded text:
peccata, dimittentur ei; si cui retinueritis, tenepeccata, dimittentur ei; si cui retinueritis, tenebuntur, habere tamen, et dare, et accipere baptismi sacramentum satis eluxit pastoribus Ecclesiae cathos postea plenarii concilii auctoritate originalis consuetudo firmata est, etiam ouem, quae foris errabat et dominicum caracterem a fallacibus depraedatoribus suis foris acceperat, uenientem ad christianae unitatis salutem ab errore corrigi, a captiuitate liberari, a uulnere sanari, caracterem tamen in ea dominicum agnosci potius quam improbari, quando quidem ipsum caracterem multi et lupi et lupis infigunt, qui uidentur quidem intus esse, uerum tamen ad illam ouem, quae etiam ex multis una est, non pertinere morum suorum fructibus conuincuntur, in quibus in finem usque perdurant, quia secundum praescientiam dei, sicut multae oues errant exterius, sic multi lupi insidiantur interius, inter quos tamen nouit deus qui sunt eius, qui non audi
Abbreviated transcription (Latin):
tiam corde tardiores quantũ existi¬
mo intelligunt baptis mum xꝑ̃i. nł¬
la puersitate hominis siue dantis
siue accipientis posse iuolari. Necobaliud
illis temporibus. quando ista questio contͣ
utilem consuctudinẽ disputationib salua
caritate atq unitate alt̾cantib discuti¬
ebatur. uisrimẽ quib dã etiã egregiis u¬
ris autistitib xp̃i. int̾ quos p̃cipue beatus
cyprianus eminebat. non eẽ posse apud
hereticos uel scismaticos baptismumxp̃i:
nisi quia non distinguebatur sacram̃tũ
abeffectui. uel usii sacram̃ti. & quia eius
effectus atq usus in lib̾atione a peccatis &
cordis rectitudine apud hereticos non in¬
ueniebat᷑ ipsum quoq sacram̃tũ illic ñ eẽ
pritabat᷑ .s. conuertentib oculos ad inte
rioris palee multitudinẽ: cum hechi qui
inpsa unitate ꝑũsi sunt & ꝑdite uiuũt
appare ant remissionẽ peccatorum nec
dare posse nec habere. quia ñ malignis
s. honis filus dictum ẽ. sicui dimiserits

Expanded text:
tiam corde tardiores, quantum existimo, intellegunt baptis-15 mum Christi nulla peruersitate hominis siue dantis siue accipientis posse uiolari. nec ob aliud illis temporibus, quando ista quaestio contra utilem consuetudinem disputationibus salua caritate atque unitate altercantibus discutiebatur, uisum est quibusdam etiam egregiis uiris, antistitibus Christi, inter quos praecipue beatus Cyprianus eminebat, non esse posse apud haereticos uel schismaticos baptismum Christi, nisi quia non distinguebatur sacramentum ab effectu uel usu sacramenti; et quia eius effectus atque usus in liberatione a peccatis et cordis rectitudine apud haereticos non inueniebatur, ipsum quoque sacramentum illic non esse putabatur. sed conuertentibus oculos ad interioris paleae multitudinem, cum et hi qui in ipsa unitate perversi sunt, et perdite vivunt, appareant remissionem peccatorum nec dare posse, nec habere, quia non malignis, sed bonis filiis dictum est: Si cui dimiseritis
Abbreviated transcription (Latin):
a qua ꝑdẽe adsalutem: Neq enimalit̃ di¬
cipossunt salii facti in arca nͥ ꝑaquam.
Et rursuis quidã uidebant᷑ intus baptirati
peandẽ ꝑscientiã dĩ. foris baptizati ueriꝰ
deputentur. Male quippe utentes baptis¬
mo ꝑaquã moriunt᷑. quod nulli cunc acci¬
dit. nisi qui p̃ter arcam fuit. Certe ma¬
nifestum ẽ id quod dicitur in eccłia intꝰ
& foris incorde ñ incorpore cogitandũ:
qñqͥdẽ om̃s qui corde sunt in arcȩ uni¬
tate ꝑeandẽ aquã saluifiunt. ꝑquaom̃s
qui corde sunt foris siue etiã corpore fo¬
ris sunt suie ñ sint. tanquã unitatis ad¬
uersaris moriuntur. sicut gͦ ñ alia. sed
eadem aqua. & in arca positos saluos
fecit. & extra arcam positos int̾łmit: sic
ñ alio. s eodem baptismo & bonicatho¬
lici salui fuint. & mali catholici. uel
heretici pcreunt. ccxxiii. Quod multis
uib exterius errantib scu dns quist cꝰ¬

Expanded text:
aqua prodesse ad salutem; neque enim aliter diaqua prodesse ad salutem; neque enim aliter dici possunt salvi facti in arca, nisi per aquam. Et rursus quidam, qui videbuntur intus baptizati per eamdem praescientiam Dei, foris baptizati verius deputentur. Male quippe utentes baptismo, per aquam moriuntur, quod nulli tunc accidit, nisi qui praeter arcam fuit. Certe manifestum est id quod dicitur in Ecclesia intus et foris, in corde, non in corpore, cogitandum; quandoquidem omnes qui corde sunt in arcae unitate, per eamdem aquam salvi fiunt, per quam omnes qui corde sunt foris, sive etiam corpore foris sint, sive non sint, tanquam unitatis adversarii moriuntur. Sicut ergo non alia sed eadem aqua, et in arca positos salvos fecit, et extra arcam positos interemit, sic non alio, sed eodem baptismo, et boni catholici salvi fiunt, et mali catholici vel haeretici pereunt. CAPUT CCXXIII. Quibus exterius errantibus sciat
Abbreviated transcription (Latin):
uos facit. Non earnis depositio sordium:
s conscientie bonȩ int̾rogatio. Quappĩ
sicut apparet hominib inunitate catholica
baptiratis. qui scło uerbis solis. & ñ factis
renuntiant: quomodo ꝑtinent adbuuis ar¬
che misttrium. in quib ñ ẽ conscientiȩ bone
int̃rogatio: aut quomͦ salui funt ꝑaquã.
qui scõbaptismate male utentes. cum ui¬
deantur eẽ intus. usq infinem uite inflagi¬
tiosis & ꝑditis moribus ꝑseuerant: aut qͦ¬
mͦ ñ sunt paquã saluati quos inp̃teritum
cum eobaptismate quod in heresi accepe¬
rant. inȩccłia simplicut̃ admissos cyprianus
rpse cominemorat: eadem quippe arcȩ um¬
tas eos saluos fecit. inqua nemo nͥ ꝑaquã
saluatus est. ipse enĩdicit. Pocens est dñs
miscđia sua indulgentiam̃ dare: & eis qui
ad eccłiam simpliciĩ admissi in eccłia dor¬
mierunt abeccłie sue muneribus ñ separa¬
baptirati deputentur. quia illic eis incipit

Expanded text:
uas facit, non carnis depositio sordium, uas facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio. quapropter, sicut apparet hominibus, in unitate catholica baptizati, qui saeculo uerbis solis et non factis renuntiant, quomodo pertinent ad huius arcae mysterium, in quibus non est conscientiae bonae interrogatio ? aut quomodo salui fiunt per aquam qui sancto baptismate male utentes, cum uideantur esse intus, usque in finem uitae in flagitiosis et perditis moribus perseuerant? aut quomodo non sunt per aquam saluati quos in praeteritum cum eo baptismate, quod in haeresi acceperant, in ecclesiam simpliciter admissos Cyprianus ipse commemorat ? eadem quippe arcae unitas eos saluos fecit, in qua nemo nisi per aquam saluatus est. ipse enim dicit: potens est dominus misericordia sua indulgentiam dare et eos qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separabaptizati deputentur, quia illic eis incipit
Abbreviated transcription (Latin):
quiter uiuant. aut etiam in ħe¬
sib uel ingentilium suꝑstitionib iaceãt.
&& tam̃ etiam illic nouit dñs quisunt eiꝰ.
Nãq in illa in effabili prescientia multiqͥ
foris uidentur intus sunt. & multi qui
intus uident᷑ foris st̃. Ex illis gͦ om̃ib
qui ut ita dicam intrinsecus & inoccuil¬
to intus sunt. constat ille hortus conclu¬
sus: fons signatus: puteus aque uiuȩ: para¬
disus cũ fructi pomorũ. Horũ munera
concessa duumitus. partim sunt ꝓpria
sicut in hoc tp̃re infati gabilis caritas. et
infuturo uita ęterna: partim ueroft̃ cũ
malis ꝑũsisq communia. sicut omĩa
cetera: in quib sunt & sacroscã misteria.
Hinc itaq iam facilior nob̃ & expeditior
arce illius. cuius noe fabricator & gub̃¬
uator fuit consideratio ꝓponit̾. Ait enĩ
petrus. In arca noȩ pauci. idẽ. octo ani¬
mȩ hominum salue facte sunt ꝑaquam:
quod & uos similiforma baptisma sal¬

Expanded text:
quiter uiuant aut etiam in haequiter uiuant aut etiam in haeresibus uel in gentilium superstitionibus iaceant, et tamen etiam illic dominus nouit qui sunt eius. namque in illa ineffabili praescientia multi, qui foris uidentur, intus sunt et multi, qui intus uidentur, foris sunt. ex illis ergo omnibus, qui, ut ita dicam, intrinsecus et in occulto intus sunt, constat ille hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. horum munera concessa diuinitus partim sunt propria, sicut in hoc tempore infatigabilis caritas et in futuro uita aeterna, partim uero cum malis peruersisque communia, sicut omnia cetera, in quibus sunt et sacrosancta mysteria. Hinc itaque iam facilior nobis et expeditior arcae illius, cuius Noe fabricator et gubernator fuit, consideratio proponitur. ait enim Petrus: in arca Noe pauci, id est octo animae hominum saluae factae sunt per aquam; quod et uos simili forma baptismi sal
Abbreviated transcription (Latin):
te inqͥt errare. neq fornicatores neq idolis ser¬
uientes. neq adult̃ neq molles neq mascu¬
lorum cõtubitores. Neu: fures neq alar
neq ebriosi. neq maledici. neq rapaces.
regnum di possidebunt. Non ait qui hec
omia uicia simul habuerint regnumdĩ.
ñ possidebr̃: s neq illi. neq illi: ut in singlis
hoc subaudias. quod nulli eorũ regnum
dĩ possidebunt. Sicut gͦ heretici regnũ
dĩ ñ possi debunt. sic auari regnũ dĩ ñ
possidebunt. Nec dubitandumẽ quidem
penas ipsas quib cruciabunt᷑ qui regnũ
dĩ ñ possidebunt. ꝓdiu̾sitate criminumeẽ
diuersas. & alias aluis acriores: ut in ip¬
so igne eterno ꝓdisparib ponderibus pec¬
catorum ssint disparia torm̃ta pęnarum.
Neq enim frustra ipse dñs ait: Tolerabiliꝰ
erit sodomis quã uob̃ in die iudicii.
CCxxII. Quod aqua baptismatis . & in¬
unt etiam
qͥdã ex eo numero. qui adhuc ne¬

Expanded text:
te, inquit, errare; neque fornicatores, neque idolis serte, inquit, errare; neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neneque ebriosi, neque maledici, neque rapaces, regnum Dei possidebunt. Non ait: Qui haec omnia vitia simul habuerint regnum Dei non possidebunt; sed: Neque illi, neque illi, ut in singulis hoc subaudias, quod nulli eorum regnum Dei possidebunt. Sicut ergo haeretici regnum Dei non possidebunt, sic avari regnum Dei non possidebunt. Nec dubitandum est quidem poenas ipsas quibus cruciabuntur qui regnum Dei non possidebunt pro diversitate criminum esse diversas, et alias aliis acriores, ut in ipso igne aeterno pro disparibus ponderibus peccatorum sint disparia tormenta poenarum. Neque enim frustra ipse Dominus ait: Tolerabilius erit Sodomis quam vobis in die judicii. CAPUT CCXXII. Quod aqua baptismatis et inSunt etiam quidam ex eo numero, qui adhuc ne
Abbreviated transcription (Latin):
couob sicut p̃dixi. quonã qui taua agt̃
regnum dĩ ñ possidebunt: si hoc dicimꝰ.
nos ipsos seducimus. Nam sermo dĩ ñ
nos seducit: qui nec tacet nec parcit:
nec ulla adhulatiõe nos decipit. Ideo
quippe & alibi dicit. Hoc aut̃ scitote
intelligentes. qđ omĩs fornicator. aut
mmundus aut auariis. qđ ẽ ydoloriĩ
seruitus: ñ habet hereditatẽ in regnox
& dĩ. Nemo uos seducat. inanibus
uerbis. Non ẽ gͦ: qđ de sermonedĩ
conqusramur. Dicit om̃ino: & aperte
ac libere dicit: eos qui male uuiunt ad
regnum dĩ ñ ꝑtinere. His igit᷑ omĩbus
uiciis circum septum catholicũ ñ adule
mur. nec ei quia xp̃ianus catholicus ẽ
impunitatẽ quam scriptura diuna
ñ ꝓmittit ꝓmittere audeamꝰ: Nec sic a¬
liquid unũ babeat exhis quȩ dicta st̃.
debemus ei societatem suꝑne illius pat̾e
polliceri. Ad corinthios enim singula
enumtrat: inquib singłis subauditur
quod regnum dĩ ñ possidebunt. Noli¬

Expanded text:
 sicut praedixi, quoniam qui talia agunt  sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum Dei non possidebunt? Si hoc dicimus, nos ipsos seducimus. Nam sermo Dei non nos seducit, qui nec tacet, nec parcit, nec ulla adulatione nos decipit. Ideo quippe et alibi dicit: Hoc autem scitote, cognoscentes quoniam omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, quod est idolorum servitu dei. nemo uos seducat inanibus uerbis. non est ergo quod de sermone dei conqueramur. dicit omnino et aperte ac libere dicit eos qui male uiuunt ad regnum dei non pertinere. His igitur omnibus uitiis circumsaeptum catholicum mur, nec ei quia christianus catholicus est, impunitatem quam Scriptura divina non promittit, promittere audeamus: nec si aliquid unum habeat ex iis quae dicta sunt, debemus ei societatem supernae illius patriae polliceri. Ad Corinthios enim singula enumerat, in quibus singulis subauditur, quod regnum Dei non possidebunt: Noli
Abbreviated transcription (Latin):
ñ illiꝰ largitati qͥ etiam fornicanti a se aĩe. ⁊ eunt
pꝰamatores suosndedit panẽ & cunũ suum &
oleum suum. & alia uel atimenta uł ornanta&
so. Ex rodem libro de baptismo.
onstituamus gͦ aliquem castũ conti¬
uentẽ. ñ auarim. ñ ydolis seruien¬
tem. hospitalem. indigentib mini¬
stͣantem. ñ cuius quã mimicum. ñ conten¬
tiosum. patientẽ. quietũ. nullũ emulantẽ.
nulli inuidentẽ. sobrium. frugalẽ. hereti¬
cũ: nulli utiq dubium est. ꝓpt̾ hoc solũ
quod hercticus ẽ. regnum dei ñ possessuꝵ
Constituamus aliũ. fornicatorem. inmĩ¬
dũ. luxuriosum. auarum. uel etiam aꝑtiꝰ
ydolis deditũ. ueneficum. discordiosũ.
contentiosũ. emulum. animosũ. seditio¬
sum. inuidum. ebriosũ. comĩssatorem.
catholicũ: nunquid ppt̃ hoc solum qđ
catholicus ẽ regnum dĩ possidebit. Agẽs
talia dequib sic concludit apłs. quȩ p̃di¬

Expanded text:
non illius largitati, qui etiam fornicanti a se animae et eunti non illius largitati, qui etiam fornicanti a se animae et eunti post amatores suos dedit panem suum et uinum suum et oleum suum et alia uel alimenta uel ornamentaso; ex eodem libro de Baptismo IV. Constituamus ergo aliquem castum, continentem, non avarum, non idolis servientem, hospitalem, indigentibus ministrantem, non cujusquam inimicum, non contentiosum, patientem, quietum, nullum aemulantem, nulli invidentem, sobrium, frugalem haereticum: nulli utique dubium est propter hoc solum quod haereticus est regnum dei non possessurum. constituamus alium fornicatorem, inmundum, luxuriosum, auarum uel etiam apertius idolis deditum, ueneficum, discordiosum, contentiosum, aemulum, animosum, seditiosum, inuidum, ebriosum, comisatorem catholicum: numquid propter hoc solum quod catholicus est regnum dei possidebit, agens talia de quibus sic concludit apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi doctrina catholice fidĩ resistere ma¬
luerit. & illud quod tenebat elegerit. qd̃
ante quam fiat manifestumẽ illũ qͥ foris
ẽ ẽẽ peiorẽ. Itaq in hoc sola falsa opini¬
o: in ulã aut̃ etiã ipsa diuisio corrigenda
ẽ :s. in neutro ipsorum sacram̃ti ueritaᷤᷤ
reppetenda. Qđ siquis quã idẽ sentiat
quod illi. & eẽ heresim nouerit abunita¬
te catholica separatam uͥ hoc docetur et
discitur. s alicuiꝰ scłaris emolumenti
causa catholica unitate baptirari uolue¬
rit. uel meabaptizatus ꝓpt̃ hoc inde exi¬
re noluerit iñ solũ separatus habenducꝰ
uerum etiam tanto sceleratius quantoma¬
gis errori heresis. & diuisioni unitatis
fallaciã simulationis adiungit. Quam¬
obrem cuiꝰq hominis pͣuitas qͣnto ꝑiclosior ẽ &
tortuosior. tanto instantiꝰ ⁊ oꝑosius corrigendaẽ.
Nec ido tñ siqͥd ht̃ integrum p̃sertim ñ suũ sd.
uituꝑandum uel eiꝰ prauitati tribuendum: as

Expanded text:
sibi doctrina catholicae fidei resistere masibi doctrina catholicae fidei resistere maluerit et illud quod tenebat elegerit. quod antequam fiat, manifestum est illum qui foris est esse peiorem. itaque in hoc sola falsa \'opinio, in illo autem etiam ipsa diuisio corrigenda est, sed in neutro ipsorum sacramenti ueritas repetenda. quodsi quisquam idem sentiat quod illi et esse haeresem nouerit ab unitate catholica separatam ubi hoc docetur et discitur, sed alicuius saecularis emolumenti causa in catholica unitate baptizari uoluerit uel in ea baptizatus propter hoc inde exire noluerit, non solum separatus habendus est, uerum etiam tanto sceleratius, quanto magis errori haeresis et diuisioni unitatis fallaciam simulationis adiungit. quamobrem cuiusque hominis prauitas quanto periculosior est et tortuosior, tanto instantius et operosius corrigenda est. nec ideo tamen si quid habet integrum praesertim non suum sed m modo uituperandum uel eius prauitati tribuendum ac
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. repetatur. Dicit aliqu̾s. Nichil ne gͦ
int̃ est. si duo inerrore pariatq malitia
constituti sunt nec uita & corde mutato
alius eorum foris. alius intus baptii stͣ:
fateor int̃ eẽ. Ille enim peior ẽ. quieciam cx¬
foris baptizatur: ñ eo quod baptitat᷑.
s eo quod forisc̃. Est enam ipsius diui¬
sionis. nec nullũ nec pariuũ maluĩ. si tam̃
ille qui intus baptizat᷑. ñ ꝓpt̃ aliquod t̃¬
renũ. aut tempora le commodũ intus
eẽ uoluit: s qđ unitatem ȩccłie toto orbe
diffus ł scismatum conci sionib p̃tulit
Alioquin etiã ipse int̃illos qui foris sũt.
deputandus ẽ. Constituamus gͦ duos
aliquos isto mͦ. unum eorũ uerbi grã id
sentire dexꝑ̃o qđ fotinus opinatus est.
& in eius heresi baptirari extra eccłiȩ
catholice cõmunionẽ. alium uͦ hoc idẽ
sentire. s in eatholiea baptizari:. Existi¬
mantẽ ipsam eẽ catholicã fidẽ. stum
nundum hereticum dico. nisi manifestata

Expanded text:
est repetatur. Dicit aliquis: "nihilne ergo est repetatur. Dicit aliquis: "nihilne ergo interest, si duo in errore pari atque malitia constituti sint nec uita et corde mutato alius eorum foris, alius intus baptizetur?" fateor interesse. ille enim peior est qui etiam foris baptizatur, non eo quod baptizatur, sed eo quod foris est. est etiam ipsius diuisionis nec nullum nec paruum malum —, si tamen ille qui intus baptizatur non propter aliquod terrenum aut temporale commodum intus esse uoluit, sed quod unitatem ecclesiae toto orbe diffusae schismatum concisionibus praetulit; alioquin etiam ipse inter illos qui foris sunt deputandus est. constituamus ergo duos aliquos isto modo: unum eorum uerbi gratia id sentire de Christo quod Fotinus opinatus est et in eius haeresi baptizari extra ecclesiae catholicae communionem, alium uero hoc idem sentire sed in catholica baptizari, existimantem ipsam esse catholicam fidem. istum nondum haereticum dico, nisi manifestata
Abbreviated transcription (Latin):
tionib defensacalluerat. Qua ppt̃ etiã
tisinum accepit quali errore cecat᷑. Et propt̾ea
si resipiscens iderit relinquendum
esse quod male tenuerat ni simul
ei relin quendum bonum ẽ quod acce¬
perat: nec quia error illuis in ꝓbandũ ẽ
ꝓptea in illox ꝑĩ baptismus exsufflan¬
dus ĩ. Iam enim exhis quos intus con¬
tigit de dõ falsa opinantes baptirari
satis elucet. discernendam eẽ sacram̃ti
ueritatẽ amale credentis errore: quã¬
uis utrũ q in homine uno ualeat in¬
ueniri: et idõ cum etiam foris in errore
aliquo constitutus uͦ tam̃ sacram̃to fu¬
erat bapti ⁊ atus: cũ eccłie reddit᷑ unitati
sicut false fidĩ uera suecedit ñ sic pot̃
etiam uͦ baptismo uerus baptismus suc¬
cedere: quia idẽ ipse sibi succede ñpo¬
test. quia nec decedere pot̃. Ad hoc ergo
heretici ad eatholicã ueniunt: ut quod
eorum malũ ẽ corrigat᷑: ñ quod dĩ bonũ

Expanded text:
tionibus defensa calluerat.. quapropter etitionibus defensa calluerat.. quapropter etitismum accepit, quali errore caecatur. et propterea, si respiciens uiderit relinquendum esse quod male tenuerat, non simul ei relinquendum est et bonum, quod acceperat, nec quia error illius improbandus est, propterea in illo Christi baptismus exsufflandus est. iam enim ex his quos intus contigit de deo falsa opinantes baptizari satis elucet discernendam esse sacramenti ueritatem a male credentis errore, quamuis utrumque in homine uno ualeat inueniri; et ideo, cum etiam foris in errore aliquo constitutus, uero tamen sacramento fuerit baptizatus, cum ecclesiae redditur unitati, sicut falsae fidei uera succedit, non sic potest etiam uero baptismo uerus baptismus succedere: qui quidem ipse sibi succedere non potest, quia nec decedere potest. ad hoc ergo haeretici ad catholicam ueniunt, ut quod eorum malum est corrigatur, non quod dei bonum