comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iorro qͦd ase uoluntas ꝑtulit: exuo¬
luntate fuit. Quod ex uoluntate
fuit:iam non ex necessitate sed uo¬
luntarium fuit. Si autem uolunta¬
rium: & liberum. Quem sua deni¬
q ad negandum uoluntas compu¬
lit. compulsus ẽ quia uoluit im¬
mo non compulsus ẽ. s consensit:
& non aliene potentiȩ. s ꝓpriȩ uo¬
luntati. illi utiq qua mortem oĩ¬
modis euadere uoluit. Alioquin.
quando uox muliereule linguam
sacram in uerba formare nefanda
ualusset: si non linguȩ dña uolũ¬
tas annuisset: Deniq cum se asui
postmodum nimio illo temꝑaũ
to corde tota anima. tota uirtute
diligere: nullis iam ualuit minis
uoluntas dare linguam arma ini¬
quitati: s podus audacter accom

Expanded text:
orro quod a se voluntas pertulit, ex voluntate fuit. Quod ex voluntate fuit, jam non ex necessitate, sed voluntarium fuit. Si autem voluntarium, et liberum. Quem sua denique ad negandum voluntas compulit, compulsus est quia voluit: imo non compulsus est, sed consensit, et non alienae potentiae, sed propriae voluntati, illi utique, qua mortem omnimodis evadere voluit. Alioquin quando vox mulierculae linguam sacram in verba formare nefanda valuisset, si non linguae domina voluntas annuisset? Denique cum se a sui postmodum nimio illo temperavto corde, tota anima, tota virtute diligere; jam nullis valuit minis luntati  al. voluntas dare linguam arma iniquitati, sed potius audacter accom
Abbreviated transcription (Latin):
moneat: cum tamen exhoc N
impediar. quo ad queq ipsoꝵ
necessaria minus paratus in¬
ueniar: non arbitror eos deb
grauari. si ꝓpriȩ satisfacio di¬

Expanded text:
moneat; dum tamen ex hoc non impediar, quo ad quaeque ipsorum necessaria minus paratus inveniar, non arbitror eos debere gravari, si propriae satisfacio de
Abbreviated transcription (Latin):
cribere me aliqui
& deuotio iubet: ꝙ
prohibet occupaie
Ueruntamen quiꝗ
p̃pediente corporal
molestia. frm̃ ad p̃¬
sens ñ ualeo sectari
conuentum: id tantillum oci
qͦd uel mͥ de somno fraudans
in noctib interciꝑe sinor. non
sinam ociosum. Libet gͦ temps¬
tare id potissimum aggredi qͦ
sepe animũ pulsauit: loqui
uidelicet aliqͥd in lau dib
uirginis matris. suꝑ illa lectiõt
euangłica. in qua luca referen

Expanded text:
cribere me aliquid et devotio jubet, et prohibet occupatio. Verumtamen quia praepediente corporali modestia, fratrum ad praesens non valeo sectari conventum; id tantillum otii, quod vel mihi de somno fraudans in noctibus intercipere sinor, non sinam otiosum. Libet ergo tentare id potissimum aggredi, quod saepe animum pulsavit; loqui videlicet aliquid in laudibus Virginis matris, super illa lectione evan
Abbreviated transcription (Latin):
& potentius triumphare. Iocun¬
de sane & cõmode: ut quos du
ꝑtulit oppugnatores. magis iã
ꝓpugnatores habere incipiat:
faciatq de hoste militem qͥ de
saulo quondã ꝑsecutore fec̃ pau¬
lum p̃dicatorem. Quã obrem
ñ miror si etiam suꝑna illa curia.
iuxta testimonium faluatoris
exultat magis suꝑ uno peccato¬
re penitentiã agente. qͣm super
plurimis iustis. qui ñ indigent

Expanded text:
et potentius triumphare. Jucunet potentius triumphare. Jucunde sane et commode: ut quos diu pertulit oppugnatores magis jam propugnatores habere incipiat; faciatque de hoste militem, qui de Saulo quondam persecutore fecit Paulum praedicatorem . Quamobrem non miror, si etiam superna illa curia, juxta testimonium Salvatoris, exsultat magis super uno peccatore poenitentiam agente, quam super plurimis justis qui non indigent
Abbreviated transcription (Latin):
titudine tanta hominũ illo coN.¬
fluere uideas: nͥ utiq sccłatos ⁊ ĩpioᷤ.
raptores. & sacrilegos. homicidas.
ꝑuiros. adulteros: de quoꝵ ꝓfecto
ꝓfectio ne sicut duplex qͦddã
constat ꝓuenire bonum. ita
duplica tur & gaudiũ: qͣndo¬
quidem tam suos de suo discessu
letificant. quã illos de aduentu
quib subuenire festinant. Esunt
quippe utrobiq: ñ solum utiq
istos tuendo. s etiam illos iã non
opprimendo. Itaq letatur egypt̾
inꝓfectione eorum: cum tamen
de ꝓtectione eoꝵ nichilominus
lecetur mons syon. & exultent
filiȩ iude. Illa quidem se de ma¬
nu eorum: ista magis in manu
eorum libarise merito glatur.
Illa libenter amittit crudelissi¬
mos sui uastatores: ista cũ gau¬
dio suscipit sui fidelissimos de¬
fensores: & unde ista dulcissime ꝯso.¬
latur. inde illa eque salubime de.¬
solatur. Sic xp̃c sic nouit ulci¬
sei in hostes suos:ut non solum
de ipsis. s ꝑipsos qͦ frequenter
soleat tanto gloriosius quanto

Expanded text:
titudine hominum illo confluere videas, nisi utique sceleratos et impios, raptores et sacrilegos, homicidas, perjuros, adulteros; de quorum profecto perfectione sicut duplex quoddam constat provenire bonum, ita duplicatur et gaudium; quandoquidem tam suos de suo discessu laetificant, quam illos de adventu quibus subvenire festinant. Prosunt quippe utrobique, non solum utique istos tuendo, sed etiam illos jam non opprimendo. Itaque laetatur Aegyptus in profectione eorum, cum tamen de protectione eorum nihilominus laetetur mons Sion, et exsultent filiae Judae. Illa quidem se de manu eorum, ista magis in manu eorum liberari se merito gloriatur. Illa libenter amittit crudelissimos sui vastatores: ista cum gaudio suscipit sui fidelissimos defensores; et unde ista dulcissime consolatur, inde illa aeque saluberrime desolatur. Sic Christus, sic novit ulcisci in hostes suos, ut non solum de ipsis, sed per ipsos quoque frequenter soleat tanto gloriosius, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
tate dñi om̃s oꝑantes iniquita¬
tem: qui repositas in iherosoli¬
mis xp̃iani popłi in estimabiles
diuitias tollere gestuint: sanc¬
ta polluere: & hereditate possi¬
dere scũarium di. Exerat gladi
uterq fidelium in ceruices ini¬
micorum: ad destruendã om
norum fides: nequando dieant
gentes ubi ẽ. ds̃ eorum. Quib ex¬
pulsis reuertetur ipse in heredi¬
tatem domumq suã: de qua ira¬
qui domum meã. dimisi heredi¬
tatem meã: implebitq illud itẽ¬
ꝓpħicum. Redemit dñs popłm
suum. & liberauit eum. & ueni¬
ent & exultabunt in monte sy¬
on: et gaudebunt de bonis dñi

Expanded text:
tate Domini omnes operantes iniquitatate Domini omnes operantes iniquitatem, qui repositas in Jerosolymis christiani populi inaestimabiles divitias tollere gestiunt, sancta polluere, et haereditate possidere sanctuarium Dei. Exeratur gladius uterque fidelium in cervices inimicorum, ad destruendam omnristianorum fides; ne quando dicant gentes: ubi est Deus eorum? 6. Quibus expulsis revertetur ipse in haereditatem domumque suam, de qua iraqui domum meam, dimisi haereditatem meam : implebitque illud propheticum, Redemit Dominus populum suum, et liberavit eum: et venient et exsultabunt in monte Sion, et gaudebunt de bonis Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ni necandi eeñt: si quomꝰ aliter
possent a nimia infestatione
seu oppressione fidelium cohib̃i.
Nunc autem melius ẽ ut occidan¬
tur. quã certe relinquatur uirga
peccatoꝵ suꝑ sortẽ iustoꝵ: ne for¬
te extendant iusti adiniquitatẽ
manus suas.Quid enim: Si ꝑ¬
cudere in gladio omnino fas ñẽ
xp̃iano: cur gͦ preco saluatoris.
contentos fore sius stipendiis mi¬
litib indixit. & non potiꝰ omnem
eis miliciam inderdixit: Si aut̃
qͦd uerum ẽ. omĩb fas ẽ. ad hoc ip¬
sum dum taxat duunitꝰ ordina¬
tis. nec aliud sane quicqͣm melius
ꝓfessis: quib queso potius qͣm
quoꝵ manib & iurib urbs for¬
titudinis nr̃ȩ sẏon ꝓ nr̃o omĩum
munimine retigentur: ut depul¬
sis diuinȩ transgressorib legis.sẽ¬
cura ingrediat᷑ gens iusta custo¬
diens uentatẽ: Securȩ ꝓinde
dissipentur gentes quȩ bella uo¬
lunt. & abscidantur qui nos
turbant: & disꝑdantur de ciui¬

Expanded text:
ni necandi essent, si quo modo aliter ni necandi essent, si quo modo aliter possent a nimia infestatione seu oppressione fidelium cohiberi. Nunc autem melius est ut occidantur, quam certe relinquatur virga peccatorum super sortem justorum: ne forte extendant justi ad iniquitatem manus suas. 5. Quid enim? si percutere in gladio omnino fas non est Christiano, cur ergo praeco Salvatoris contentos fore suis stipendiis militibus indixit ; et non potius omnem eis militiam interdixit? Si autem quod verum est omnibus fas est, ad hoc ipsum duntaxat divinitus ordinatis, nec aliud sane quidquam melius professis; quibus, quaeso, potius, quam quorum manibus et viribus urbs fortitudinis nostrae Sion pro nostro omnium munimine retinetur? ut depulsis divinae transgressoribus legis, secura ingrediatur gens justa, custodiens veritatem. Secure proinde dissipentur gentes quae bella volunt, et abscindantur qui nos conturbant, et disperdantur de civi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e ad quiritur: qui nimirum &
libenter accipit hostis mortẽ pro
ultione: & libentuis prebet se ipsũ
militi ꝓ consolatione. Miles in qͣm
xp̃i securus interimit: interit secu¬
rior Sibi p̾stat cum interit: xp̃o ẽ
interimit. Non enĩ sine causa gladi¬
um portat. Dei enm minister est
ad uindictam malefac̾toꝵ: laudẽ
uͦ bonoꝵ. Sane cum occidit malefa¬
ctorem: non homieida s ut ita di¬
xerim malicida. & plane xpĩ uin-¬
dex in his qui male agunt. & de¬
fensor xp̃ianoꝵ reputatur. Cum
autem occiditur ipse: ñ ꝑisse s
puenisse eognoseitur. Mors gͦ
qͣm irrogat xp̃i ẽ. lucrum: qͣm
excipit suũ. In morte pagani&ͥ¬
anus gloriatur: quia xp̃c glori¬
ficatur. In morte. xp̃iani regis li¬
beralitas aꝑitur: cũ miles remu¬
nerandus educitur. Porro suꝑ illo
letabitur iustus cũ uidenit uin¬
dictam: de isto dicet homo. si utiq
ẽ fructus iusto. utiq ẽ d̃s iudic̃aᷤ
eos in terra. Non quidẽ ut paga¬

Expanded text:
 acquiritur: qui nimirum et libenter accipit hostis mortem pro ultione, et libentius praebet se ipsum militi pro consolatione. Miles, inquam, Christi securus interimit, interit securior. Sibi praestat cum interit, Christo cum interimit. Non enim sine causa gladium portat. Dei etenim minister est ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorum. Sane cum occidit malefactorem, non homicida, sed, ut ita dixerim, malicida, et plane Christi vindex in his qui male agunt, et defensor Christianorum reputatur. Cum autem occiditur ipse, non periisse, sed pervenisse cognoscitur. Mors ergo quam irrogat, Christi est lucrum: quam excipit, suum. In morte pagani christianus gloriatur, quia Christus glorificatur: in morte christiani, Regis liberalitas aperitur, cum miles remunerandus educitur. Porro super illo laetabitur justus cum viderit vindictam. De isto dicet homo: Si utique est fructus justo: utique est Deus judicans eos in terra . Non quidem vel Paga
Abbreviated transcription (Latin):
dium in gn̾atione & generatio¬
nem: & suges lac gentiũ: & m̾a-¬
milla regum lactaberis. Mitem.
Sicut mat consolat᷑ filios suos.
ita et ego consolabor uos: M in
iherłm consolabimi. Uides ne ꝗͣ
crebra ueterum atcestatione no¬
ua apꝓbatur milicia: & qͦd sic̃
audiuimꝰ sic uidemus in ciuita¬
te dñi iurtutũ. Dum mͦ sane spi¬
ritalib non preuidicet sensib
litteralis interpretatio: qͦ minꝰ
scilicet spemus in ȩternum. qͥcqͥd
huic tempori significando ex ꝓ¬
ph̾arum uocib usurpamꝰ: ne ꝑ
id qͦd cernitur euanescat qͦd cre¬
ditur: & spei copias. inminuat
penuria rei: p̃sentium atcestatio.
sit euacuatio futuroꝵ. Alioquin
t̾renȩ ciuitatis demporalis gła ñ
destruit cȩlestiabona s astruit:
si tamen istã minime dubitamꝰ
illius denere figurã quȩ in cȩlis

Expanded text:
dium in generatione et generationem, et suges lac gentium, et mammilla regum lactaberis : et item, Sicut mater consolatur filios suos, ita et ego consolabor vos, et in Jerusalem consolabimini . Videsne quam crebra veterum attestatione nova approbatur militia, et quod sicut audivimus, sic videmus in civitate Domini virtutum? Dummodo sane spiritualibus non praejudicet sensibus litteralis interpretatio, quominus scilicet speremus in aeternum, quidquid huic tempori significando ex Prophetarum vocibus usurpamus: ne per id quod cernitur, evanescat quod creditur; et spei copias imminuat penuria rei, praesentiumque attestatio sit evacuatio futurorum. Alioquin terrenae civitatis temporalis gloria non destruit coelestia bona, sed astruit; si tamen istam minime dubitamus illius tenere figuram, quae in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
uisitationis tuȩ. Gaudete & lau¬
date simul deserta iherłm: quia
consolatus ẽ dñs populũ suum:
redemit ierłm: parauit dñs bra¬
chium suum scm̃ in ocłis omĩ¬
um gentium. Ulirgo isrł corrue¬
ras: & non erat qui subleuaret
te. Surge iã excutere de puluere:
uirgo captiuia filia syon. Sur¬
ge inquam & sta inexcelso:&
uocaberis ultra derelict̾a.⁊ t̾ra
tua non uocabitur ampliꝰ desolata
quia complacuit dño in de: &
terra tua inhabitabitur. Leua ĩ
circuitu ocłos tuos & uide. om̃s
isti congregati sunt uenert̃ tibi.
Hoc tͥ auxilium missũ de sc̃o.

Expanded text:
audate simul, deserta Jerusalem, quia consolatus est Dominus populum suum, redemit Jerusalem; paravit Dominus brachium suum sanctum in oculis omnium gentium. Virgo Israel, corrueras, et non erat qui sublevaret te. Surge jam, excutere de pulvere, virgo, captiva filia Sion. Surge, inquam, et sta in excelso, vocaberis ultra 547 derelicta, et terra tua non vocabitur amplius desolata, quia complacuit Domino in te, et terra tua inhabitabitur. Leva in circuitu oculos tuos et vide: omnes isti congregati sunt, venerunt tibi. Hoc tibi auxilium missum d
Abbreviated transcription (Latin):
Talib certe excausis. neq occid̾e.
neq occumbere tutum est.Cap̃.iii.
lia dñi sui: nequaqͣm metuentes
aut de hostium cede peccatum.
aut de sua nece ꝑiculum: quando¬

Expanded text:
Talibus certe ex causis neque occidere, neque occumbere tutum est. 546 CAPUTaelia Domini sui, nequaquam metuentes aut de hostium caede peccatum, aut de sua nece periculum: quando
Abbreviated transcription (Latin):
ficiis occupantur. Honorant cer¬
tatim di templum sedulis osin¬
ceris obsequiis: iugi in eo deuotio¬
ne immolantes.non quidẽ ueterũ
ritu pecudum carnes.s uere ho¬
stias pacificas: fraternã dilectio¬
nem: deuotam subiectionem: uo¬
luntariã pauꝑtatem. Hȩc ihero¬
solimis actitantur: & orbis excita

Expanded text:
ficiis occupantur. Honorant cerficiis occupantur. Honorant certatim Dei templum sedulis et sinceris obsequiis, jugi in eo devotione immolantes, non quidem veterum ritu pecudum carnes, sed vere hostias pacificas, fraternam dilectionem, devotam subjectionem, voluntariam paupertatem. 10. Haec Jerosolymis actitantur, et or
Abbreviated transcription (Latin):
tiquis coronis aureis circumpen¬
dentib clipeis paries oꝑitur: ꝓ
candelabris thuribulis atq urce¬
olis. domus undiq frenis. sellis.
ac lanceis communit᷑: plane his
omnib liquido demonstrantib
eodem ꝓ domo dĩ feruere militeᷤ
zelo. quo ipse quondam militum
dur uehementissime inflamat᷑
armata illa scĩssima manu. ñ tam̃
ferro s flagello qͦd fecerat de resti¬
culis introiuit intemplum: nego¬
tiantes expulit: nummularioꝵ
effudit es & cathedras uendenti¬
um columbas euertit: indigniᷤ¬
simum iudicans orationis domũ.
Tali ꝓinde sui regis ꝑmotus exem¬
plo deuotus erercitus multo sa¬
ne indignius longeq intolera¬
bilius arbitrans sc̃a pollui ab ĩ¬
fidelib quam amercatorib infe¬
stari: in domo scã cum equis &
armis commoratur: tamq ab
ipsa quam a ceteris sacris omni
infidelitatis spurca & tẏranni¬
ca rabiȩ ꝓpulsata. ipss in ea die
noctuq tam honestis quã ucilib of¬

Expanded text:
tiquis coronis aureis, circum pentiquis coronis aureis, circum pendentibus clypeis paries operitur; pro candelabris, thuribulis, atque urceolis, domus undique frenis, sellis, ac lanceis communitur. Plane his omnibus liquido demonstrantibus, eodem pro domo Dei fervere milites zelo, quo ipse quondam militum Dux vehementissime inflammatus armata illa sanctissima manu, non tamen ferro, sed flagello, quod fecerat de resticulis  al. funiculis, introivit in templum, negotiantes expulit, nummulariorum effudit aes, et cathedras vendentium columbas evertit : indignissimum judicans, orationis domum Tali proinde sui Regis permotus exemplo devotus exercitus, multo sane indignius, longeque intolerabilius arbitrans sancta pollui ab infidelibus, quam a mercatoribus incestari, in domo sancta 549 cum equis et armis commoratur; tamque ab ipsa, quam a caeteris sacris omni infidelitatis spurca et tyrannica rabie propulsata, ipsi in ea die noctuque tam honestis quam utilibus of
Abbreviated transcription (Latin):
finib terre ministros exfortissimiᷤᷤ
isrł: qui ueri lectulum salomoniᷤᷤ
sacrũ scł sepulchrũ iugilant̃ fideli¬
terq custodiant: om̃s tenentes
gladios. & adbella doc̾tissimi.
iherosolimis. in quo parit̃ habitãt.
antiquo & famosissimo illi salo¬
monis impar quidẽ struetura: s
non inferius gła. Si quidẽ unui¬
sa illius magnificentia. in corru¬
ptibilib auro & argento in qua¬
dratura lapidum. & uarietate
lignorum continebat᷑: huiꝰ aut̃
omĩs decor & gratȩ uenustatis or¬
natus pia ẽ habitantiũ religiosi¬
tas et ordinatissima conu̾satio.
Illud uariis exstitit spectandũ
colorib: hoc diu̾sis iurtutib &
scĩs actib uenerandum. Domũ
quippe dĩ decet scĩtudo : qui ñ
tam politis marmorib ꝗͣ ornatis
morib delectatur: & puras mag̃diti¬
git mentes qͣm suꝑ auratos parieteᷤ.
Ornatur tamen huius qͦ facies tẽ¬
pli sz armis non gemmis: et ꝓan¬

Expanded text:
finibus terrae ministros ex fortissimis finibus terrae ministros ex fortissimis Israel, qui veri lectulum Salomonis, sacrum scilicet sepulcrum, vigilanter fideliterque custodiant, omnes tenentes gladios, et ad bellJerosolymis, in quo pariter habitant, antiquo et famosissimo illi Salomonis impar quidem structura, sed non inferius gloria. Siquidem universa illius magnificentia in corruptibilibus auro et argento, in quadratura lapidum et varietate lignorum continebatur: hujus autem omnis decor, et gratae venustatis ornatus, pia est habitantium religiositas, et ordinatissima conversatio. Illud variis exstitit spectandum coloribus: hoc diversis virtutibus et sanctis actibus venerandum. Domum quippe Dei decet sanctitudo , qui non tam politis marmoribus, quam ornatis moribus delectatur, et puras diligit mentes super auratos parietes. Ornatur tamen hujus quoque facies templi, sed armis, non gemmis: et pro an
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Nouerunt siquidem ñ de fuis
p̃sumere uirib. s de uirtute dñi
sabaoth sꝑare uictoriam: cui ni¬
mirum facile ẽẽ confidunt iuxta
sententiam machabei concludi
multos in manus paucoꝵ: & nõ
ẽẽ differentiam in conspectu dei
cx̧li. lib̾are in multis. & in paueis:
quia non in multitudine exercitꝰ
ẽ uictoria belli: s de celo fortitudo
ẽ. Qd frequentissime exꝑti sunt:
lta ut plerumq qͣsi ꝑsecutus sit
unus mille: & duo fugarint de¬
cem milia. Ita deniq miro qͦdã
ac singłari mͦ cernuntur. & agniᷤ
mitiores. & leonib ferociores: ut
pene dubitem quid potius cense¬
am appellandos. monachos ui¬
delicet: an milites: ñ qͦd utrumq
forsan eongruentius nominarim
quib neutrum deee cognoscit᷑
nec monachi mansuetudo. nee
militis fortitudo. De qua re qͥd
dicendum. nͥ qͦd ad nõ fac̾tũ ẽ.
istud. et ẽ. mirabile in ocłis nr̃iͦ
Tales sibi delegit d̃s &collegit a

Expanded text:
tes. Noverunt siquidem non de suis tes. Noverunt siquidem non de suis praesumere viribus, sed de virtute Domini sabaoth sperare victoriam: cui nimirum facile esse confidunt, juxta sententiam Macchabaei, concludi multos in manus paucorum, et non esse differentiam in conspectu Dei coeli liberare in multis, et in paucis; quia non in multitudine exercitus est victoria belli, sed de coelo fortitudo est . Quod et frequentissime experti sunt, ita ut plerumque quasi persecutus sit unus mille, et duo fugarint decem millia. Ita denique miro quodam ac singulari modo cernuntur et agnis mitiores, et leonibus ferociores, ut pene dubitem quid potius censeam appellandos, monachos videlicet, an milites: nisi quod utrumque forsan congruentius nominarim, quibus neutrum deesse cognoscitur, nec monachi mansuetudo, nec militis fortitudo. De qua re quid dicendum, nisi quod a Domino factum est istud, et est mirabile in oculis nostris? Tales sibi elegit Deus, et collegit a
Abbreviated transcription (Latin):
hispidi: puluere fedi: loriea. & cau¬
mate fusci. Porro imminente bello.
intus fide. foris ferro ñ auro se mu¬
niunt: quatinus armati & non
ornati hostib metum. incutiant:
non ꝓuocent auanciam. Equos
habere cupuint fortes & ueloces:
non tamen coloratos aut faleratoᷤ:
pugnam quippe non pompam.
uictoriam s non głam cogitanteᷤ.
& studentes magis ẽẽ formidini
quam ammirationi. Deinde non
turbulenti aut impetuosi. & qͣsi ex
leuitate precipites : s consultȩ at¬
q eũ omĩ caltela & ꝓuidentia se
ipsos ordinantes & disponentes
maciem iurta qͦd de patrib sen¬
ad bella pacifici. At uero uͥ uentũ
fuerit ad certamen: tum demũ
pustina lenitate postposita tan¬
quam si dicerent nonne qui ode¬
runt te dñe oderam & suꝑ ini¬
mieos tuos tabescebam. irruuis
in aduersarios: hostes uelut oues
reputant: nequaquam & si pau¬
cissimi uel seuã barbariem uł nu¬
merosam multitudinẽ formidan¬

Expanded text:
hispidi, pulvere foedi: lorica et cauhispidi, pulvere foedi: lorica et caumate fusci. 8. Porro imminente bello, intus fide, foris ferro, non auro se muniunt: quatenus armati, et non ornati, 548 hostibus metum incutiant, non provocent avaritiam. Equos habere cupiunt fortes et veloces, non tamen coloratos aut phaleratos: pugnam quippe, non pompam, victoriam, sed non gloriam cogitantes, et studentes magis esse formidini quam admirationi. Deinde non turbulenti aut impetuosi, et quasi ex levitate praecipites, sed consulte atque cum omni cautela et providentia se ipsos ordinantes, et disponentes in aciem, juxta quod de patribus scrad bella pacifici. At vero ubi ventum fuerit ad certamen, tum demum pristina lenitate postposita, tanquam si dicerent. Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et super inimicos tuos tabescebam? irruunt in adversarios, hostes velut oves reputant; nequaquam, etsi paucissimi, vel saevam barbariem, vel numerosam multitudinem formidan
Abbreviated transcription (Latin):
si uagantur: s semꝑ dũ ñ ꝓce¬
dunt qͦd quidẽ raro contingit: ne
gratis comedant panem.armoꝵ
seu uestimentoꝵ ut scissa resar¬
ciunt. uł uetusta reficiunt. ut in¬
ordinata componunt: & queq
postremo facienda magistri uo¬
luntas. & communis indicit ne¬
cessitas. ꝑsona int̾ eos minime ac¬
cipitur: defertur meliori ñ no¬
biliori. Honore se inuicem p̃ue¬
niunt: alterutrum onera portat.
ut sic adimpleant legem xp̃i.
Uerbum insolens.opꝰ inutile. ris'
immod̾atus. murmur uł tenue.
quitur. Seacos & aleas detestant᷑:
abhorrent uenationem: nec ludieͣ
illa auium rapina ut assolet dele¬
ctantur. Mimos & magos & fabu¬
latores. scurrilesq cantilenas atq
ludorum spectacula: tanquam
uanitates & insanias falsas resp¬
uunt & abhominantur. Capilloᷤ
tondent: scientes uixta apłmi
gnominiam ẽẽ uiro. si comã nu¬
trierit. Nunquam compti. raro lo¬
ti: magis autem neglecto crine

Expanded text:
si vagantur: sed semper dum non procesi vagantur: sed semper dum non procedunt quod quidem raro contingit, ne gratis comedant panem, armorum seu vestimentorum vel scissa resarciunt, vel vetusta reficiunt, vel inordinata componunt, et quaeque postremo facienda magistri voluntas et communis indicit necessitas. Persona inter eos minime accipitur: defertur meliori, non nobiliori. Honore se invicem praeveniunt; alterutrum onera portant, ut sic adimpleant legem Christi. Verbum insolens, opus inutile, risus immoderatus, murmur vel tenue, . Scacos et aleas detestantur; abhorrent venationem: nec ludicra illa avium rapina ut assolet delectantur. Mimos, et magos, et fabulatores, scurrilesque cantilenas, atque ludorum spectacula, tanquam vanitates et insanias falsas respuunt et abominantur. Capillos tondent, scientes juxta Apostolum ignominiam esse viro, si comam nutrierit. Nunquam compti, raro loti, magis autem neglecto crine
Abbreviated transcription (Latin):
tã: qualiterin bello domiue conu̾¬
sentur: quo palam fiat. qͣntũ ab
inuicem differant dĩ scłiq mili¬
cia. Primum quidẽ utrolibet di¬
sciplina non deẽ: obedientia neqͣ¬
quam contempnit᷑: quia deste scͥ¬
ptura. & filius in disciplinat᷑ ꝑib̾:¬
& peccatũ ariolandi ẽ repugna¬
re: & quasi scelus ydolatrie.noi¬
le adquiescere. Icur & reditur:ad
nutum eius qui preẽ Induitur
qͦd ille donauerit: nec aliunde
uestimentum seu alimentum p̃¬
sumitur. Et in uictu & in uesti¬
tu cauetur om̃e suꝑfluum: soli ne¬
cessitati consulitur. Uliuit᷑ in com¬
muni: plane iocunda & sobria
libens: & ne quid desit exeuange¬
lica ꝑfectione absq omĩ ꝓprio
habitant unius moris in domo
una: solliciti seruare unitatem sp̃s
in uinculo pacis.Dicas uniuersȩ
multitudinis eẽ cor unum & am¬
mã unã: ita quisq non omnino
ꝓpriã sequi uoluntatẽ. s magis ob¬
sequi satagit imꝑanti. Nuuo tẽ¬
pore aut ociosi sedent. aut curio¬

Expanded text:
tam; qualiter in bello domive conversentur: quo palam fiat, quantum ab invicem differant Dei saeculique militia. Primo quidem utrolibet disciplina non deest, obedientia nequaquam contemnitur, quia, teste Scriptura, et filius indisciplinat peccatum est hariolandi repugnare, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere . Itur, et reditur ad nutum ejus qui praeest: induitur quod ille donaverit; nec aliunde vestimentum seu alimentum praesumitur. Et in victu et vestitu cavetur omne superfluum, soli necessitati consulitur. Vivitur plane in communi jucunda et sobria liberis. Et ne quid desit ex evangelica perfectione absque omni proprio habitant unius moris in domo una, solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Dicas universae multitudinis esse cor unum, et animam unam: ita quisque non omnino propriam sequi voluntatem, sed magis obsequi satagit imperanti. Nullo tempore aut otiosi sedent, aut curio
Abbreviated transcription (Latin):
ortua ẽ interim soror euis il¬
la quã prefati sumus: nec
pretereunde uisiones quas uidit
de ea. Huiuis siquidem sc̃s carnalẽ
exhorruerat uitam: & tanto zelo
ut se deuouerit non uisurum eã
in carne uiuentem:. At illa carne
soluta solutum ẽ uotũ: & cepit ui¬
dere in sp̃ũ qͣm in corꝑe noluit. Qͦ¬
dam nocte audiuit ꝑsomnium
uocem sibi dicentis. sororem eius
stare foras in atrio: & ecce ꝑ dotos
.xxx. dies nichil gustasse. Qui eui¬
gilans cito intellerit cuius esce in¬
edia marceret: & diligenter discus¬
so numero dierum quẽ audierat
ipsum ẽẽ repperit ex quo ꝓ ea pa¬
nẽ de cęlo uiuumñ obtulisset. Tum
ille qui sororis non animam ode¬
rat s peccatum: beneficientiã qͣm

Expanded text:
ortua est interim soror ejus illa, quam praefati sumus. Nec praetereundae visiones, quas vidit de ea. Hujus siquidem sanctus carnalem exhorruerat vitam, et tanto zelo, ut se devoverit non visurum eam in carne viventem. At illa carne soluta, solutum est votum, et coepit videre in spiritu, quam in corpore noluit. Quadam nocte audivit per somnium vocem sibi dicentis, sororem ejus stare foras in atrio, et ecce per totos triginta dies nihil gustasse: qui evigilans cito intellexit, cujus escae inedia marceret. Et diligenter discusso numero dierum quem audierat, ipsum esse reperit, ex quo pro ea Panem de coelo vivum non obtulisset. Tum ille qui sororis non animam oderat, sed peccatum; beneficientiam
Abbreviated transcription (Latin):
tis: cum xp̃o deinde consumman¬
di instatum ȩt̾enitatis. Si quidem
qͦd non erat in illo ereari oportuit
qui erat: ꝑ formam. reformari de.¬
formem. menbra non ꝑfici nͥ cũ
capite. Qͦd utiq tc̃ complebitur
cum om̃s occurrerimꝰ in uirũ per¬
fectum. in mensuram ȩtatis plem¬
tudinis xp̃i: quando apparente
xp̃o uita nr̃a. apparebimus & noᷤ
cum ipso in gła. Cum gͥ consum¬
matio fieri habeat de nob̾. siue &̃
in nob̾. non autẽ a nob̾: creatio uͦ
facta sit & sine nob̾: sola quȩ no

Expanded text:
tis; cum Christo deinde consummantis; cum Christo deinde consummandi in statum aeternitatis. Siquidem quod non erat, in illo creari oportuit qui erat; per formam reformari deformem; membra non perfici nisi cum capite. Quod utique tunc complebitur, cum omnes occurremus in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi : quando apparente Christo vita nostra, apparebimus et nos cum ipso in gloria . Cum igitur consummatio fieri habeat de nobis, sive etiam in nobis, non autem a nobis; creatio vero facta sit et sine nobis: sola, quae no
Abbreviated transcription (Latin):
uis ẽ qui ignorat dĩ iusticiã: or
se ipsum iustificat. Quis ẽ qui se
ipsum iustificat: Qui merita sibi
terum qui fecit qͦd faluaret: etiã
dat unde saluet. Ipse inquam merita
donat: qui fecit quib donaret. Ed
retribuam inquit dño: ꝓ omnib
non quȩ tribuit. s quȩ retribuit mͥ:
Et qͦd ẽ et quod iustus ẽ. a dõ confi¬
tetur: ne si utrumlibet negaret.
utrumq ꝑderet: amittendo utiq
unde iustus ẽ & sic dampnando
qͦdẽ. S si uel dertio loco inuenit.
qͦd uicissim rependẽt: Calicem ait
salutans accipiam. Calix salutaris.
sanguis ẽ saluatoris. Ergo si deest
tͥ omnino de tuo. qͦd ut scdis dĩ do¬
nis retribuas: unde tͥ salutem p̃su¬
nimirum quicumq inuocauerit.
saluus erit. Igitur qui recte sapuĩt
triplicem confitentur oꝑationem:
non quidem liberi arbitrii: s diui¬
nȩ gr̃ȩ in ipso. siue de ipso Prima
creatio: scd̃a reformatio: tercia est¬
consuminatiõ. Primo namq in xͦ
creati in libertatem uoluntatis. scd̃o

Expanded text:
uis est qui ignorat Dei justitiam? Qui se ipsum justificat. Quis est qui se ipsum justificat? Qui merita sibi terum, qui fecit quod salvaret, etiam dat unde salvet. Ipse, inquam, merita donat, qui fecit quibus donaret. Quid retribuam, inquit, Domino pro omnibus, non quae tribuit, sed quae retribuit mihi? Et quod est, et quod justus est a Deo esse confitetur: ne, si utrumlibet negaret, utrumque perderet, amittendo utique unde justus est, et sic damnando quod est. Sed sic vel tertio loco invenit quod vicissim rependeret: Calicem, ait, salutaris accipiam. Calix salutaris, sanguis est Salvatoris. Ergo, si deest tibi omnino de tuo, quod vel secundis Dei donis retribuas, unde tibi salutem praesunimirum quicunque invocaverit salvus erit . 49. Igitur qui recte sapiunt, triplicem confitentur operationem, non quidem liberi arbitrii, sed divinae gratiae in ipso, sive de ipso. Prima, creatio; sconsummatio. Primo namque, in Christo creati in libertatem voluntatis. Secundo,
Abbreviated transcription (Latin):
locum nr̃m dignat᷑ ẽ. beatȩ mortis
eiꝰ honorare p̾sentia: ⁊ p̃ciosissimo
corꝑis eius locupletare thesauro.
Nec molestum sit uob̃. qͦd apud noᷤ
habeat sepulturã: qñ sic ordinauit
ut uos eum uiuum hab̃etis: nobis
hr̃e liceat uł defuncium. et nob̾ si¬
quidẽ communis uobiscum pater
ille erat:⁊ ẽ.: nã in morte ipsiꝰ hoc no¬
bis confirmatum ẽ testamentum.
Quam obrem sic̃ nos huiꝰ tanti pa¬
tanqͣm germanos fr̃s totis am¬
plectimur uiscerib caritatis: sic
⁊ de uob̃ idẽ sentire spiritalis ip̃a
cognatio ꝑsuadet Hortam᷑ autẽ
uos fr̃s. ut beati huiꝰ patris nri.
semꝑ euretis sect̾ari uestigia: eostu¬
diosius. quo uob̃ certuis scã eius
conu̾satio diuturnis exꝑim̃tis
inotuit. Inhoc enim ueros uos
eiꝰ filios eẽ ꝓbabitis. si paterna
iriliter instituta seruetis̾. ⁊ut in
eo uidistis. ⁊ audistis abeo quem¬
admodum uos oporteat ambu¬
lare. sic ⁊ ambuletis: et habunde¬

Expanded text:
locum nostrum dignatus est beatae mortis locum nostrum dignatus est beatae mortis ejus honorare praesentia, et pretiosissimo 337 corporis ejus locupletare thesauro. Nec molestum sit vobis, quod apud nos habeat sepulturam: quando sic ordinavit ut vos eum vivum haberetis, nobis habere liceret vel defunctum. Et nobis siquidem communis vobiscum pater ille erat, et est: nam et in morte ipsius hoc nobis confirmatum est testamentum. Quamobrem sicut nos hujus tanti patanquam germanos fratres, totis amplectimur visceribus charitatis: sic et de vobis idem sentire spiritualis ipsa cognatio persuadet. 4. Hortamur autem vos, fratres, ut beati hujus patris nostri semper curetis sectari vestigia, eo studiosius, quo vobis certius sancta ejus conversatio diuturnis experimentis innotuit. In hoc enim veros vos ejus filios esse probabitis, si paterna viriliter instituta servetis: et ut in eo vidistis et audistis ab eo quemadmodum vos oporteat ambulare, sic ambuietis, ut abunde
Abbreviated transcription (Latin):
minuta ne. dum exinanita tua il¬
la tam oꝑosa caritas reputetur.: cũ
ad fontem ipsũ caritatis ȩternȩ ꝓ¬
cumbiꝰ : pleno hauriens ore. cuius
⁊ ipsa pͥꝰ stillicidia siciebas. N potu¬
it morti cedere caritas fortis ũ morͤ:
ummo ⁊ morte. fortior ipsa. Nam ⁊
decedens ñ erat immemor ur̃i. af¬
fectuosius uos commendans deo:
⁊ nr̃am qͦ exiguitatem solita illa
sua mansuetudine. ⁊ humilitate ex¬
orans: ut r̃i ñ obliuisceremur in fi¬
nem. Unde ⁊dignum duximꝰ scͥbere
uob. ut sciatis nos ⁊ inspũalib si qͥd
nr̃a in his exiguitas ꝑ beati huius
patris nr̃i merita umqͣm potuerit.
⁊ incorꝑalib.si qñ forte oportuntaᷤᷤ
p̃beretur. omnẽ uob̃ consoladionẽ.
impendere. tota deuotione paratoᷤ.
cłiȩ grauem hanc destitutionem.
toto miseramur affec̾tũ.⁊ eo ampliꝰ
uob̾ compatimur: quo nos ampliꝰ
exhoc uob̾ nouimꝰ debitores. Magni¬
ficauit enĩ dñs fac̾e nobiscum. cũ

Expanded text:
minuta, nedum exinanita tua ilminuta, nedum exinanita tua illa tam operosa charitas reputetur, cum ad fontem ipsum charitatis aeternae procumbis, pleno hauriens ore, cujus et ipsa prius stillicidia sitiebas! Non potuit morti cedere charitas fortis ut mors, imo et morte fortior ipsa. Nam et decedens non erat immemor vestri, affectuosius vos commendans Deo, et nostram quoque exiguitatem solita illa sua mansuetudine et humilitate exorans ut vestri non oblivisceremur in finem. Unde et dignum duximus scribere vobis, ut sciatis nos et in spiritualibus, si quid nostra in his exiguitas per beati hujus Patris nostri merita unquam potuerit; et in corporalibus, si quando forte opportunitas praeberetur, omnem vobis consolationem impendere tota devotione paratos. clesiae gravem hanc destitutionem toto miseramur affectu: et eo amplius vobis compatimur, quo nos amplius ex hoc novimus debitores. Magnificavit enim Dominus facere nobiscum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad securitatẽ. de mundo tͣnsi̾t ad
patrẽ. Itaq ⁊ piũ ẽ. malachiã flere
defunctum:⁊ piũ magis malachiȩ
congaudere uiuenti. Numqͥd non
uiuit: utiq ⁊ beate. Uisꝰ ẽ. ocłis ĩ¬
sipientiũ morĩ ille autẽ ẽ in pace.
Dehinc etiã utilitatis ꝓpriȩ consi¬
deratio exultandũ nob̾ suggerit
⁊ letandum: qͦd tã potens nos pa¬
tronus ad celestẽ curiã. tã fidelis
p̃cesserit aduocat᷑. cuiꝰ feruentissi¬
ma karitas obluisci nequeat filioꝵ ÷
⁊ ꝓbat᷑ scĩtas obtineat grãm ap̃
deum. Quis enĩ nc̃ malachiam
scm̃. aut minus posse ꝓdẽs. aut
minus suos diligere audeat suspi¬
cari. Pfecto cum diligeretar priꝰ
certiora nunc suȩ a dõ dilectioniᷤ
capit exꝑimenta: ⁊cũ dilexisset suoͤ.
infinẽ dilexit eos. Absit ut tua nẽ
oratio: qñ p̃senti inuidius suppli¬
care ẽ. maiestati: nec iã infide. ambu¬
lans. s in sp̃e regnas. Absit ut in¬

Expanded text:
ad securitatem, de mundo transiit ad ad securitatem, de mundo transiit ad Patrem. Itaque et pium est Malachiam flere defunctum, et pium magis Malachiae congaudere viventi. Nunquid non vivit? Utique et beate. Visus est oculis insipientium mori, ille autem est in pace. 2. Dehinc etiam utilitatis propriae consideratio exsultandum nobis suggerit et laetandum, quod tam potens suos patronus ad coelestem curiam, tam fidelis praecesserit advocatus: cujus et ferventissima charitas oblivisci ne queat filiorum, et probata sanctitas obtineat gratiam apud Deum. Quis enim nunc Malachiam sanctum aut minus posse prodesse, aut minus suos diligere audeat suspicari? Profecto cum diligeretur prius, certiora nunc suae dilectionis a Deo capit experimenta: et cum dilexisset suos, in finem dilexit eos. Absit autem ut tuoratio, quando praesenti vividius supplicare est majestati, nec jam in fide ambulas, sed in specie regnas! Absit ut im
Abbreviated transcription (Latin):
quas beatȩ memoriȩ malachias ep̃c
fundauit: fr̃ bernardus.clareuallis
uoeatus abbas. paracliti consolatio¬
nem. Si hab̾emꝰ hic manentẽ ciu¬
tatem: copiosissimis iure lacrimis
plangeremꝰ talem nos amisisse con¬
ciuem. Cet̾m si futuram magis ur¬
bem inquirimꝰ ut oportet: ẽ quidẽ
ñ modica doloris occasio. tã neces¬
sario duce destitui. debet tñz elum
temꝑare scientia.⁊dolorem spez
consolatio delinire. Nec mirariquẽ¬
piam decet si gemitum extorquet
affec̾tus. si desolatio lacͥmas expri-¬
mit: modũ tamen adhibere necẽt
ẽ. umo ñ modice etiã consolari
congratulandum ẽ aĩȩ sc̃ẽ ne noᷤ
arguat deinopia karitatis: dicẽs
⁊ ipse qͦd dñs ad apłos ait. Si di¬
ligeretis me: gauderetis utiq qͥa
uado ad patrem. Preuenit nos ad
earitatis in opes. s ingratitudimᷤᷤ
⁊̃ rei ẽẽ conuincimur. suꝑ om̃ĩb
quȩ ꝑeum nob benefici. ꝓuene-¬
re:si non congratulamur ei qui
de labore adrequiem. de ꝑiculo

Expanded text:
quas beatae memoriae Malachias episcopus fundavit, frater BERNARDUS Clarae-Vallis vocatus abbas, Paracleti consolationem. 1. Si haberemus hic manentem civitatem, copiosissimis jure lacrymis plangeremus, talem nos amisisse concivem. Caeterum si futuram magis inquirimus ut oportet, est quidem non modica doloris occasio tam necessario duce destitui: debet tamen zelum temperare scientia, et dolorem spei fiducia delinere. Nec mirari quempiam decet, si gemitum extorquet affectus, si desolatio lacrymas exprimit: modum tamen adhibere necesse est, imo non modice etiam consolari, congratulandum est animae sanctae, ne nos arguat de inopia charitatis, dicens et ipse quod Dominus ad Apostolos ait: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem . Praevenit nos ad charitatis inopes, sed ingratitudinis etiam rei esse convincimur super omnibus quae per eum nobis beneficia provenere, si non congratulamur ei, qui de labore ad requiem, de periculo
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi qͦd in illa plus zeli: in ista plus
modestiȩ sonuit. Quid ille de tranˢ¬
marinis partib pene a finib drȩ
derra & mari currens. ꝓ ep̃ãtu su¬
is & alienis facultatib rurso em̃¬
do: Iam enĩ emerat prius. Tulit
multa. Sreculit. ñ omĩa tamen. In¬
cidit miser in manꝰ alias: acciꝑe
duas in utroq seruans innoxias:
nec imponere scilicet ambitioso.
nec supponere iniquo maminone
acquiescens.Non sic a pauꝑe ep̃o
continuisti: dans qͦd daret ne im

Expanded text:
tionem? Nisi quod in illa plus zeli, in ista plus tionem? Nisi quod in illa plus zeli, in ista plus modestiae sonuit. Quid ille de transmarinis partibus pene a finibus terrae, terra et mari currens pro episcopatu, suis et alienis facultatibus rursus emendo? Jam enim emerat prius. Tulit multa, sed retulit, non omnia tamen. Incidit miser in manus alias, accipere tuas in utroque servans innoxias, nec imponere scilicet ambitioso, nec supponere iniquo mammonae acquiescens. Non sic a paupere episcopo continuisti, dans quod daret, ne im
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius: ñ requiro datũ s fructũ. At
iam transeamꝰ & hinc: nequis morã
inhis meam. auaricia in de notam
interprecetur. Quȩ quam longe a
de si libit suꝑiori destatus sum: sci¬
ens qͣnta & inquanta tua necessitate
respueris. ad te ꝓinde scripserim
ista: non ꝓpter de. Nempe qͦd tͥ scri-¬
bitur: soli ꝓdesse non decet. Hic locꝰ
aulanciam carpit: a quo uicio im¬
munis satis tua opinio ẽ. anet opꝰ.
sa. Argentum reputatum ẽ fȩnũ
sũmarii non leuati sarcinis. onu¬
sti nichilominus repatriant uł
inuiti. Noua res. Qnͣdo actenus au¬
norum consilio idusurpatum ñ
credimus. Duo uenerunt. ambo lo¬
cupletes & ambo rei: siquidem unꝰ
moguntinus. coloniensis alter.
Alteri gr̃ã gratis reddita ẽ. alter in¬
dignꝰ credo cui gr̃a redderetur
audiuit. Cum qualis ueste intrasti:
cũ tali egredieris. Ouocem mag¬
nificam: uocem ꝓrsꝰ apłice lib̃¬
sacis. Quid minus ab illa hȩc ha-¬

Expanded text:
ipsius: Non requiro datum, sed fructum . At ipsius: Non requiro datum, sed fructum . At jam transeamus et hinc, ne quis moram in his meam, avaritiae in te notam interpretetur: quae quam longe a te sit, libro superiori testatus sum , sciens quanta, et in quanta tua necessitate respueris. Ad te proinde scripserim ista, non propter te. Nempe quod tibi scribitur, soli prodesse non decet. Hic locus avaritiam carpit, a quo vitio immunis satis tua opinio est; an et opus, sa. Argentum reputatum est fenum: summarii non levatis sarcinis, onusti nihilominus repatriant vel inviti. Nova res. Quando hactenus aunorum consilio id usurpatum non credimus. Duo venerunt, ambo locupletes, et ambo rei. Siquidem unus Moguntinus, Coloniensis alter: alteri gratia gratis reddita est; alter, indignus credo cui gratia redderetur, audivit: Cum quali veste intrasti, cum tali egredieris. O vocem magnificam! vocem prorsus apostolicae libertatis! Quid minus ab illa haec ha
Abbreviated transcription (Latin):
id tͥ omnimodis attendendum.
Poteram multa de ẽodem utiliter
addere his: s memor ꝓpositi mei
contentus interim occasionemde¬
disse ad alia transeo. & primum ꝙ¬
occurrit minime transeundũ reor.
Pre es: & singulariter. ad quid: Egit
tͥ dico consideratione. Numquid ut
de subditis crescas: Nequaqͣm: s
ut ipsi dete. Principẽ de consticue¬
runt: s sibi nontͥ Alioquin qͦ pac̾to
tc reputas suꝑiorem his.aquib be¬
neficium mendicas: Audi dnm.
Qui potestatem habent suꝑ eos. be¬
nefici uocantur. At istud de his qͥ
foris sunt. Quid ad nos: Tu id men¬
daciter diceris: si ñ tam beneficus eẽ.
quã beneficis preẽe intendas. Parui
deiectiq animi ẽ. de subditis ñ ꝓfec¬
tum querere subditoꝵ. s questum
ꝓprium. In summo p̃sertm omĩũ
nichil turpius. Quã pulchre magi¬
ster gentiũ. parentes filiis ñ filios de¬
bere censuit tbesaurtare parentib.
Non mediocris głe uox illa identidẽ

Expanded text:
id tibi omnimodis attendendum. id tibi omnimodis attendendum. Poteram multa de eodem utiliter addere his: sed memor propositi mei, contentus interim occasionem dedisse, ad alia transeo. CAPUT occurrit, minime transeundum reor. Praees, et singulariter. Ad quid? eget, tibi dico, consideratione. Numquid ut de subditis crescas? Nequaquam, sed ut ipsi de te. Principem te constituerunt, sed sibi, non tibi. Alioquin quo pacto te reputas superiorem his, a quibus beneficium mendicas? Audi Dominum: Qui potestatem habent super eos, benefici vocantur . At istud de his qui foris sunt. Quid ad nos? Tu id mendaciter diceris, si non tam beneficus esse, quam beneficis praeesse intendas. Parvi dejectique animi est, de subditis non profectum quaerere subditorum, sed quaestum proprium. In summo praesertim omnium nihil turpius. Tum pulchre Magister Gentium parentes filiis, non filios debere censuit thesaurizare parentibus . Non mediocris gloriae vox illa identidem
Abbreviated transcription (Latin):
condempni tamqͣm qui irrationa¬
biliter appellasset asscitis qͦs potu¬
it sibi. tercia die post fac̾tã abaliis
electionem fec̃ suã. Cum itaq exhis
⁊ innumeris talib liquea: non ex
condempui gigni usurpationem.
s exusurpatione contemptum:
uideris tu quid sibi uelit qͦd zelus
ũr assidue pene uindicat illum. istã
dissimulat. Uis ꝑfectius coheretre
contemptum: Cura in ipso utero pes¬
simȩ matris prefocari gamnen neqͣm:
qͦd ita fiet si usurpatio digna ani¬
madu̾sione multetur. Tolle uifurpa¬
tionem: & contempt᷑ excusationem
non habet. Porro in excusabilitas
ausum explodet. Non sit ꝓiide u¬
surpator:⁊ condemptor nullus erit
aut admodum rarus. Bene facis cu
qͦd appellationũ negatõ suffragio
immo suffugio. multa remitus ne¬
gotia ad cognoscentes uł qui nosc̾e
cicius possint. Ubi enĩ certior ac fa¬
cilior notio: ibi decisio tucior expe¬
diorq eẽ podest. Quam plenũ gr̃ȩ

Expanded text:
contemni, tanquam qui irrationacontemni, tanquam qui irrationabiliter appellasset; accitis quos potuit sibi, tertia die post factam ab aliis electionem, fecit suam. 12. Cum itaque ex his et innumeris talibus liqueat, non ex contemptu gigni usurpationem, sed ex usurpatione contemptum: videris tu, quid sibi velit, quod zelus vester assidue pene vindicat illum, istam dissimulat. Vis perfectius coercere contemptum? Cura in ipso utero pessimae matris praefocari germen nequam. Quod ita fiet, si usurpatio digna animadversione mulctetur. Tolle usurpationem, et contemptus excusationem non habet. Porro inexcusabilitas ausum explodet. Non sit proinde usurpator, et contemptor nullus erit, aut admodum rarus. Bene facis tu, quod appellationum negato suffragio, imo suffugio, multa remittis negotia ad cognoscentes, vel qui noscere citius possunt. Ubi enim certior ac facilior notio, ibi decisio tutior expeditiorque esse potest. Quam plenum gratia
Abbreviated transcription (Latin):
sponsa amensa & athalamo spon¬
si suspenditur. quousq roma re¬
ditum ẽ. Parisius contigit hoc. no¬
bili galliarũ ciuitate. sede regia.
Rursum in cuutate eadem quidã¬
sibi desponsata uxore diem constitu¬
it nuptiarum. Interim emergit ea¬
lumpnias dicentib quibdã ñ deb̾e
coniungi. Adiudicium ȩccłiȩ cau-¬
sa delata ẽ. S ñ expectata sententia
appellatum ẽ. sine causa sine gra¬
uamine solo frustatoriȩ dilationis
intuitu. At ille siue ꝑdere quȩ pa¬
rarat. siue dilecte tam diu frustari
consortio nolens: nichilominꝰ qͦd ꝓ¬
posuerat contempta siue dissimu¬
lata appellatione ꝑegit. Quid illud
qͦd in autissiodorensi eccłia nuꝑ aqͦ¬
dam adolescente p̃sumptum ẽ
Nempe defuncto scõ ep̃o. uolentib
clericis alium ut moris ẽ eligeresͥ:
interuenit ille appellans & uetanᷤ
ne fieret quousq isset & redisset
aburbe. Cui tamen appellationi
nec ipse deculit. Nam cũ uid̾et se

Expanded text:
sponsa a mensa et thalamo sponsponsa a mensa et thalamo sponsi suspenditur, quousque Roma reditum est. Parisius contigit hoc, nobili Galliarum civitate, sede regia. Rursum in civitate eadem quidasibi desponsata uxore diem constituit nuptiarum. Interim emergit calumnia, dicentibus quibusdam non debere conjungi. Ad judicium Ecclesiae causa delata est sed non exspectata sententia, appellatum est sine causa, sine gravamine, solo frustratoriae dilationis intuitu. At ille, sive perdere quae pararat, sive dilectae tandiu frustrari consortio nolens, nihilominus quod proposuerat, contempta sive dissimulata appellatione peregit. Quid illud quod in Autissiodorensi ecclesia nuper a quodam adolescente praesumptum est? Nempe defuncto sancto episcopo, volentibus clericis alium, ut moris est, eligere sibi, intervenit ille appellans, et vetans ne fieret, quousque isset et redisset ab urbe: cui tamen appellationi nec ipse detulit. Nam cum videret se
Abbreviated transcription (Latin):
dam sol iusticiȩ ẽ ꝓdens & redar¬
guens oꝑa tenebrarum. Prsꝰ fouen¬
de & manu denende: s quas extorsit
necessitas non calliditas adinuenit.
Alsiupatoriȩ sunt huiusmͦ om̃s. ñ
subuenientes in necessitate. s opitu¬
lantes iniquitati. Quidni ueniant in
contemptum: Quanti ut talib qͦ
deferrent etiam de ꝓprio cessere iu¬
re:ne longo & casso itinere fatigaren¬
tur. Plures tamen sua amittere ñ fe-¬
rentes: appellationes minus opor¬
tunas & celsa nomina importuniꝰ
contempserunt. Dico aliqͥd qͦd ad
rem ꝑtinet exempli causa. Quidã
sibi publice desponsarat urorem.
ad est dies celebris nuptiarũ. Pata
omĩa: inuitati multi. E ecce homo
concupiscens urorẽ ꝓrimi sui. in
uocem appellationis inopinate ꝓ¬
rumpit: affirmans sibi traditam
sponsus. herent om̃s. sacerdos non
audet ꝓgredi. frustratur omĩs ap
paratus ille. descendit quisq in do¬
mum suã. suã cenã manducatur᷑.

Expanded text:
idam sol justitiae est, prodens ac redaridam sol justitiae est, prodens ac redarguens opera tenebrarum. Prorsus fovendae et manu tenendae sunt: sed quas extorsit necessitas, non calliditas adinvenit. Usurpatoriae sunt hujusmodi omnes, non subvenientes in necessitate, sed opitulantes iniquitati. Quidni veniant in contemptum? Quanti ut talibus quoque deferrent, etiam de proprio cessere jure, ne longo et casso itinere fatigarentur? Plures tamen sua amittere non ferentes, appellationes minus opportunas, et celsa nomina importunius contempserunt. 11. Dico aliquid, quod ad rem pertinet, exempli causa. Quidam sibi publice desponsaverat uxorem. Adest dies celebris nuptiarum, parata omnia, invitati multi. Et ecce homo concupiscens uxorem proximi sui, in vocem appellationis inopinatae prorumpit, affirmans sibi traditam sponsus, haerent omnes, sacerdos non audet progredi, 430 frustratur omnis ille apparatus; descendit quisque in domum suam, suam coenam manducaturus,