comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Triticum aut̃ congregate in horreũ me¬
um: Nimirum docens impios et pec
catores gehenna ei igni tradendos: scõs
uͦ cȩlesti gła coronandos Lerum hoc
inter paleas et trzania distat: quia pa¬
leȩ non alio qͣm tritici in semine ꝓde¬
unt qͣmuis aradicis bonȩ nobilitate
degenerent. Titania autẽ ñ fructus
solum merito discrepant: sed et diuer¬
sa ꝓrsus origine ꝓcreant᷑. Quȩd paleȩ
sunt illi qͥ eiusdẽ cum electis fidei my¬
steriis inbuuntur. sedabeoꝵ solida ꝑ¬
fectione uel operum leuitate. uł ꝑfidie
uacuitate dissentiunt. Tizama uero qͥ
ne audire uerba fid̃i quidẽ dignant᷑. ide¬
oq abonoꝵ sorte et oꝑe sumul et ꝓfessio¬
ne secernuntur: & ita in agro mundi is¬
tius unus electoꝵ. et duo sunt fructus
repboꝵ. Quia et omnia quȩ inimicus
seminat: flaminis obnoxia sunt. Q qͦd ẽ
grauius plurima exhis quȩ bonus sator
iacit aut auolatͥib rapta. aut sole arefac¬

Expanded text:
triticum autem congregate in horreum metriticum autem congregate in horreum meum , nimirum docens impios et peccatores gehennae igni tradendos, sanctos vero coelesti gloria coronandos. Verum hoc inter paleas et zizania distat, quia paleae non alio quam triticum semine prodeunt, quamvis a radicis bonae nobilitate degenerent. Zizania autem non fructus solum merito discrepant, sed et diversa prorsus origine procreantur. Quod paleae sunt illi qui ejusdem cum electis fidei mysteriis imbuuntur, sed ab eorum solida perfectione, vel operum levitate, vel perfidiae vacuitate dissentiunt. Zizania vero, qui ne audire quidem fidei verba dignantur, ideoque a bonorum sorte, et opere simul et professione secernuntur. Et ita in agro mundi istius, unus electorum, et duo sunt fructus reproborum, quia et omnia quae inimicus seminat, flammis obnoxia sunt, et quod est gravius, plurima ex his quae bonus sator jacit, aut a volatilibus rapta, aut sole arefac
Abbreviated transcription (Latin):
ci uͦ electi. Pauca grana suꝑnis reci¬
pienda mansionib incomparatione
Lolioꝵ quȩ flammis sunt mancipã¬
da ꝑpetius. Cuius arcȩ purgatio &
nunc uiritim geritur cum quisq ꝑuer¬
sus. uel obmanifesta peccata de ecclesia
sacerdotali castigatione reicitur: uel
ohocculta post mortẽ diuina distric¬
tione dampnat᷑us. et uniuersaliter
infine ꝑficietur: qͣndo mittet filiꝰ ho¬
minis angłos suos. et coiligent dereg¬
no eius omnia scandala. Uentilabrũ
itaq dñs inmanu. idẽ iudicii discrim̃
habet inpotestate: qͥa pat̃ non iudicat
quemqͣm. sed uidicium omne dedit fi
Et congregabit triticum inhor lio.¬
Sreum suũ: paleas aut̃ comburet igni.
Sin extinguibili. E ipse dñs parabolam
seminis cui suꝑ seminauit inimicus
homozrania: ita terminauit. ut di¬
ceret. Q intempore messis dicã mes-¬
sorib meis. Colligite pͥmũ ⁊ itania. &
alligate ed fasciculos adcomburendũ.

Expanded text:
ci vero electi, pauca grana supernis recici vero electi, pauca grana supernis recipienda mansionibus, in comparatione loliorum, quae flammis sunt mancipanda perpetuis. Cujus areae purgatio et nunc viritim geritur, cum quisque perversus vel ob manifesta peccata de Ecclesia sacerdotali castigatione rejicitur, vel ob occulta post mortem divina districtione damnatur. Et universaliter in fine perficietur, quando mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . Ventilabrum itaque Dominus in manu, id est judicii discrimen habet in potestate. Quia Pater non judicat quemquam, sed judicium omne dedit Fitriticum in horreum suum, paleas autem comburet igne inexstinguibili. Et ipse Dominus parabolam boni seminis, cui superseminavit inimicus homo zizania, ita terminavit ut diceret: Et in tempore messis dicam messoribus meis: Colligite primum zizania, et alligate ea fasciculos ad comburendum,
Abbreviated transcription (Latin):
cauit: mercedẽ accipiet. Si cuius opus
arserit. detrimentum patietur Ipse
autẽ saluuserit. sic tamen qͣsi ꝑignem.
Quod qͣmuis et deigne tribulationis
inhac nobis uita adhibito possit intel¬
ligi: tam̃ si qͥs hoc deigne futurȩ pur¬
gationis accipiat. pensandũ sollicite
ẽ quia illum dixit posse ꝑignẽ salua¬
ri: ñ qui suꝑ fundamentum xp̃i fer¬
rum. es. uł plumbũ ȩdificat: id÷ pec¬
cata maiora. et duriora. atq tunc
iã insolubilia: sedligna. fęnũ. stipulã.
id÷ peccata minima atq leuissima.
quȩ ignis facile consumat: hoc ta¬
men sciendũ ẽ. qͦd illic saltĩ demini¬
mis nichil quisq purgationis obti¬
nebit nͥbonis hoc actib inhac ad¬
huc uita positus ut illic obtineat
ꝓmereatur. Cuius uentilabrũ in
manu eius. et purgabit aream suã.
ꝑuentilabrũ id: palã: discretio usti
examinis: Pareã uero: p̃sens ȩccłia
figurat᷑ Inqua ꝓculdubio quod lu
gubre satis ẽ: multi sunt uocati. pau¬

Expanded text:
rcedem accipiet. Si cujus opus arserit, detrimentum patietur; ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Quod quamvis et de igne tribulationis in hac nobis vita adhibito possit intelligi, tamen si quis hoc de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est quia illum dixit posse per ignem salvari, non qui super fundamentum Christi, ferrum, aes, vel plumbum aedificat, id est peccata majora et duriora, atque tunc jam insolubilia, sed lignum, fenum, stipulam, id est peccata minima atque levissima, quae ignis facile consumat. Hoc tamen sciendum est, quod illic saltem de minimis nihil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac adhuc vita positus, ut illic obtineat promereatur. Cujus ventilabrum in manu ejus, et purgabit aream suam. Per ventilabrum, id est palam, discretio justi examinis: per aream vero, praesens Ecclesia figurgubre satis est, multi sunt vocati, pau
Abbreviated transcription (Latin):
dici. cum audito di uerbo. multos cũ
dño xp̃o resurrere: sedplures acreduli¬
tate ruere gemebunda ꝑtractat. Cum
reuelatis multoꝵ cordium cogitacio¬
nibus. ubi optimum euuangłu seuit
sem̃. ibi tirania uitioꝵ uł plus iusto
p̃ualere. uel etiã quod dic̾tu graue est.
sola germinare ac regnare conspicit.
Et erat anna ꝓphetissa filia phanuel¬
S detribu aser hec ꝓcesserat in diebꝰ mul¬
tis: & uixerat cum uiro suo annis sep

Expanded text:
dici, cum audito Dei verbo multos cum dici, cum audito Dei verbo multos cum Christo resurgere, sed plures a credulitate ruere gemebunda pertractat, cum revelatis multorum cordium cogitationibus, ubi optimum Evangelii semen, ibi zizania vitiorum, vel plus justo praevalere, vel etiam, quod dictu grave est, sola germinare ac regnare conspicit. Et erat Anna prophetissa filia Phanuel de tribu Aser: haec processerat in diebus multis, et vixerat cum viro suo
Abbreviated transcription (Latin):
doloris affectu potuit uidere crucifi¬
gi. Nam et ferrum qͦd animã ioseph
ꝑtransisse canitur. nullũ meliꝰ qͣm
dura tribulatio mentis intelligitur.
Ut reuelentur exmultis cordibꝰ co¬
gitationes. Incertum erat quondam
utiq nouerant. recipere. qui autem.¬
qui autẽ respuere mallent. At eius
natiuitate audita. reuelatis Mox cor¬
dium cogitationib herodes rextur¬
batus ẽ. et omnis iherosolima cũ illo.
Pastores cum timore et gaudio deo
laudẽ resonant. hominib pacis nun¬
ciũ pandunt. eius doctrina et uirtute
diffamata. alii ad eum qͣsi magistrũ
ueritatis confluunt. alii ab eo qͣsi se¬
ductorem refugiunt: Fuis signo cru¬
cis erecto. hi qͣsi iuste morti datum
blasphemantes irrident. uli qͣsi ui¬
te auctorẽ mori acriter dolent. Sed
et usꝙ hodie. & usq ad consummatio¬
nem scłi. p̃sentis eccłie animam gladiꝰ
durissimȩ tribulationis ꝑtransire non
cessat: cum signo fidei abimꝓbis contͣ¬

Expanded text:
doloris affectu potuit videre crucifidoloris affectu potuit videre crucifigi. Nam et ferrum, quod animam Joseph pertransisse canitur, nullum melius quam dura tribulatio mentis intelligitur. Ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Incertum erat quondam utique noverant, recipere, qui autem respuere mallent. At ejus nativitate audita, revelatis mox cordium cogitationibus, Herodes rex turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo . Pastores cum timore et gaudio Deo laudem resonant, hominibus pacis nuntium pandunt . Ejus doctrina et virtute diffamata, alii ad eum quasi magistrum veritatis confluunt, alii ab eo quasi seductore refugiunt. Ejus signo crucis erecto, hi quasi juste morti datum blasphemantes irrident, illi quasi vitae auctorem mori acriter dolent. Sed et usque hodie, et usque ad consummationem saeculi praesentis, Ecclesiae animam gladius durissimae tribulationis pertransire non cessat, cum signo fidei ab improbis contra
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicante apostolo uerbum qͦd audit.
amando sequitur: bono odore. re¬
surgit. et saluatur. Qui obediendo
insequitur: eodem ipso bono odore
corruit et moritur. Signum autem
eui contradicitur: fidẽ dominicȩ cru¬
cis accipe: Dequa apło paulo dict̃
uidei. Nam desect᷑a hac notũ ẽ nob̃.
quod ubiq ei contradicitur. & apłs
ipse. Nos enim inquit p̃dicamus
xp̃m crucifixum. iuideis quidẽ scan¬
dalum. gentib autem stulticiam.
Et tuam ipsius animam ꝑtransi¬
bit gladius. Nulla docet historia
beatam mariã exhac uita gladii ocei¬
sione migrasse. Presertim cũ non ani¬
ma. sed corpus ferro soleat interfici. Un¬
de restat intelligi. gladium illum de
quo dicitur. & gladius inlabiis eoꝵ
hoc ẽ dolorem dominice passionis erꝰ
animã ꝑtransisse. que et sixp̃m ut po¬
te di filiũ sponte ꝓpria mori mortemq
ipsam ñdubitaret ẽẽ deuicturum:
ut sua tamen carne ꝓcreatum. ñ sine

Expanded text:
praedicante Apostolo verbum quod audit praedicante Apostolo verbum quod audit amando sequitur, bono odore resurgit et salvatur. Qui odiendo insequitur, eodem ipso odore corruit et moritur. Signum autem cui contradicetur, fidem dominicae crucis accipe, de qua apostolo Paulo dicunt Judaei: Nam de secta hac notum est nobis, quod ubique ei contradicitur . Et Apostolus ipse: Nos enim, inquit, praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. Nulla docet historia beatam Mariam ex hac vita gladii occisione migrasse, praesertim cum non anima, sed corpus ferro soleat interfici. Unde restat intelligi gladium illum de quo dicitur: Et gladius est in labiis eorum , hoc est, dolorem Dominicae passionis ejus animam pertransisse. Quae etsi Christum ut pote Dei Filium sponte propria mori, mortemque ipsam non dubitaret esse devicturum, ut sua tamen carne procreatum, non sine
Abbreviated transcription (Latin):
ex sua coniuge ꝓcreatum. alicubi ad¬
Soptasset. Et dixit ad mariam matrẽ
eius ecce positus ẽ hic in riunã. et in¬
S resurrecꝰtionẽ multoꝵ inisrł. et insig¬
num cui contradicetur. Bene inresur¬
recꝰtionẽ. quia lum̃ ẽ. quia gła plebis is¬
rahel. quia dicit ego sum resurrectio &
uita. qui credit in me. etiam si mortuus
fuerit uiuet. & omnis qui uiuit et cre¬
dit inme. ñ morietur in eternũ: Quomͦ
autem inruinam. nisi quia et lapis
offensionis ẽ et petra scandall idẽ ru¬
inȩ his qui offendunt uerbo nec cre¬
dunt: dequib ipse dic̃. Si nonuenissẽ
et locutus ris fuissem. peccatum ñ ha¬
berent. Nẽ autem excusationem non
habent de peccato suo: Qui non inse¬
ipso tantum. sed insuis quoq p̃dican¬
tib in ruinam positus ẽ resurrectionẽq
multorum. Testante apło qui ait. xp̃i
bonus odor sumus dõ. in his qui sal¬
ui fiunt. et in his qui pereunt. Qui enĩ

Expanded text:
ex sua conjuge procreatum alicubi adex sua conjuge procreatum alicubi adoptasset. Et dixit ad Mariam matrem ejus: Ecce positus est hic in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur. Bene in resurrectionem quia lumen est, quia gloria plebis Israel, quia dicit: Ego sum resurrectio et vita: qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet, et omnis qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum . Quomodo autem in ruinam, nisi quia et lapis offensionis est, et petra scandali? id est, ruinae his qui offendunt verbum, nec credunt. De quibus ipse dicit: Si non venissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent; nunc autem, excusationem non habent de peccato suo . Qui non in seipso tantum, sed in suis quoque praedicantibus in ruinam positus est, resurrectionemque multorum, testante Apostolo qui ait: Christi bonus odor sumus Deo in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt . Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
reuelauit iusticiã suã. subiunxit atq
ait. Memorfuit miscđiȩ sue iacob. &
Sueritatis suȩ domui isrł. Eterat pãt¬
S euis et mater mirantes suꝑhis que di¬
S cebantur de illo. et benedixit illis symi
Patrẽ saluatoris appellat ioseph: on¬
ñ quo uere iuxta fotinia nos pat fuerit
eius. sed quo ad famam mariȩ conser¬
uandam pat̃ sit abom̃ib estimatus.
Neq enim oblitus euuangłista qͦdeã
de spũ scõ concepisse. et uirginẽ peperis¬
se narrarit sed opinionẽ uulgi expri¬
mens. quȩ uera hystoriȩ lexẽ. partͥem
ioseph nuncupat. xp̃i. Quamuis et eo
mͦ pater illiꝰ ualeat qͦ et uir mariȩ
recte intelligitur. sine commixtione car¬
nis. ipsa copulatione conuigii. Multo
uidelicet comuncꝰtius. qͣm si eẽt aliun¬
de adoptatus Neq enĩ ꝓpterea nerat
appellandus iosepħ pat xp̃i. quia non
eum concumbendo genuerat: quando¬
quidẽ recte pat̃ esset etiã eus quẽ non

Expanded text:
revelavit justitiam suam ; subjunxit atque revelavit justitiam suam ; subjunxit atque ait: Memor fuit misericordiae suae Jacob, et veritatis suae domui Israel . Et erat pater ejus et mater, mirantes super his quae dicebantur de illo, et benedixit illis Simeon. Patrem Salvatoris appellat Joseph, non quod vere juxta Photinianos pater fuerit ejus, sed quo ad famam Mariae conservandam pater sit ab omnibus aestimatus. Neque enim oblitus Evangelista, quod eam de Spiritu sancto concepisse et virginem peperisse narrarit, sed opinionem vulgi exprimens, quae vera historiae lex est, patrem Joseph nuncupat Christi. Quamvis et eo modo pater illius valeat dici, quo et vir Mariae recte intelligitur sine commistione carnis, ipsa copulatione conjugii, multo videlicet conjunctius quam si esset aliunde adoptatus. Neque enim propterea non erat appellandus Joseph pater Christi, quia nemo eum concumbendo genuerat, quandoquidem recte pater esset etiam ejus, quem non
Abbreviated transcription (Latin):
S faciem omnium populorum. Baati
oculi quȩ uident que symeon uidit.
Beati qui non uiderunt. et credidũt.
lllud ipsum inquit qͦd omnib post
modum gentib populis et lingius.
mente ac fide conspiciendum paras¬
ti: spe ac dilectione querendũ p̃indisti.
Ipse dui desideratum. nunc et carnis
et cordis oculis tium salutare contẽ
Lumen adreuelationẽ genti splor.¬
Sum. et gloriam plebis tuȩ israheb
Lumen quidem utroq populo salu¬
qui tamen gloria magis israbel. cui
dui speratus. et ex quo p̃nunciatus
aduenit. Gentium uero dicitur esse
reuelatio. quarum mentis ocłos ꝓfun¬
da iã cecitate demersos. neq ulla spe
aduentus dominici erectos. ipse
uisitare pariter reuelare atq illustra¬
re dignatus ẽ E bene reuelatio gen¬
tium israhelis głȩ prefertur: quia
cum plenitudo gentium introierittc̃
omnis israhel saluus fiet. Quomͦ et psal¬
mista cum diceret. notũ fec̃ dñs salu¬
tare suum. ante conspectum gentiũ

Expanded text:
 faciem omnium populorum. Beati  faciem omnium populorum. Beati oculi qui vident quae Simeon vidit: beati qui non viderunt, et crediderunt . Illud ipsum, inquit, quod omnibus post modum gentibus, populis et linguis mente ac fide conspiciendum parasti, spe ac dilectione quaerendum praevidisti, ipse diu desideratum nunc et carnis et cordis oculis tuum salutare contemplor. Lumen ad revelationem gentium et gloriam plebis tuae Israel. Lumen quidem utrique populo saluQui tantum gloria magis Israel, cui diu speratus, et ex quo praenuntiatius advenit, gentium vero dicitur esse revelatio, quarum mentis oculos profunda jam caecitate demersos, neque ulla spe adventus dominici erectos, ipse visitare, pariter revelare atque illustrare dignatus est. Et bene revelatio gentium, Israelis gloriae praefertur, quia cum plenitudo gentium introierit, tunc omnis Israel salvus fiet. Quomodo et Psalmista cum diceret: Notum fecit Dominus salutare suam, ante conspectum gentium
Abbreviated transcription (Latin):
Et benedirit dm̃ et dirit. Nunc di¬
mittis seruum tuum domine secun¬
S dum uerbũ tuũ inpace. Uidens non
solum noui sed et ueteris testamenti
ustos spe future uite desiderium ha¬
buisse dissolui acorꝑe: immo pacis
uiam deputasse sarcinã deponere
terrestrem. Ut pote qui se insinu ha¬
brahȩ requiem ñdubitarent habitatu¬
ros ẽẽ ꝑpetuã Deniq et idithum hoc
ẽ transilitor cupiditatum seculariũ.
postquã multa diu tacitus mun¬
di mala contemplatus. interna se¬
cum cordis meditacione concaluit.
tandẽ locutus in lingua sua. et quid
intus egerit ꝓmens. Notum inqͥt
mͥ fac dñe finem meum. & numerũ
dierum meoꝵ quis ẽ: ut sciam quid
desit mͥ. Ecce ueteres posuisti dies
meos. Quib absq dubio uerbis ape¬
rit. qͣm maxime se p̃sentium cala¬
mitatum nacꝰturum se speret infi¬
ne solatium. quem tantisꝑ aduenire¬
S desiderat. Quia uiderunt ocłi mei¬
S salutare tuum. quod parasti ante¬

Expanded text:
Et benedixit Deum, et dixit: Nunc diEt benedixit Deum, et dixit: Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace. Vides non solum Novi, sed et Veteris Testamenti justos spe futurae vitae desiderium habuisse, dissolvi a corpore, imo pacis viam deputasse sarcinam deponere terrestrem, ut pote qui se in sinu Abrahae requiem non dubitarent habituros esse perpetuam. Denique et Idithun, hoc est transilitor cupiditatum saecularium, postquam multa diu tacitus mundi mala contemplatus, interna secum cordis meditatione concaluit, tandem locutus in lingua sua, et quid intus egerit promens: Notum, inquit, mihi fac, Domine, finem meum, et numerum dierum meorum quis est, ut sciam quid desit mihi. Ecce veteres posuisti dies meos . Quibus absque dubio verbis aperit, quam maximum se praesentium calamitatum nacturum speret in fine solatium, quem tantisper advenire desiderat. Quia viderunt oculi mei salutare tuum, quod parasti ante
Abbreviated transcription (Latin):
se accepit eum in ulnas suas. Mag¬
na quidẽ dñi potentia. sed ñ minor
daret humilitas. ut qui celo terraq
ñ capitur grandeui hominis gestet᷑
totus mulnis. sed et typice accip̃ sy¬
meon xp̃m ueteranius infantẽ. ut
rumpitur cum actib eius. et renoua¬
tos spũmentis nr̃e induere eum qui
secundum dm̃ creatus ẽ iniusticia.
mendatium loqui ueritatẽ. et cȩtera
quȩ ad noui hominis statum ꝑtinent:
ore corde et opere ꝑficere: Accipit se¬
nior iustus secundum legem. etuimora¬
tus puerum iħm inulnas suas ut sig¬
nificet iusticiam operumquȩ exlege
erat. Quis enim nesciat oꝑa ꝑmanꝰ
et brachia solere figurari. humili qͥ¬
dem sed salutari fidei euuangłice gr̃a
mutandã. Accipit senior infantẽ xp̃m.
ut insinuet hoc scłm qͣsi senio iam et
longeua etate defessum. adinnocen¬
tiam. et ut ita dixerim infanciã xp̃ia¬
ne conuersationis rediturum. et sicut
aquile uiuentutem illiꝰ ẽẽ renouandã.

Expanded text:
se accepit eum in ulnas suas. Magse accepit eum in ulnas suas. Magna quidem Domini potentia, sed non minor claret humilitas, ut qui coelo terraque non capitur, grandaevi hominis gestetur totus in ulnis. Sed et tropice accipit Simeon Christum, veteranus infantem, ut rumpitur cum actibus ejus, et renovatos spiritu mentis nostrae, induere eum qui secundum Dominum creatus est in justitia mendacium, loqui veritatem, et caetera quae ad novi hominis statum pertinent, ore, corde, et opere perficere. Accipit senior justus secundum legem et timoratus puerum Jesum in ulnas suas, ut significet justitiam operum quae ex lege erat Quis enim nesciat, opera per manus et brachia solere figurari?, humili quidem, sed salutari fidei Evangelicae gratia mutandam. Accipit senior infantem Christum, ut insinuet hoc saeculum quasi senio jam et longaeva aetate defessum, ad innocentiam et ut ita dixerim infantiam Christianae conversationis rediturum, et sicut aquilae juventutem illius esse renovandam.
Abbreviated transcription (Latin):
plum. Ui de locutiones scripturarũ
mortem uideri dixit. Quomͦ uidetur:.
quibus ue ocłis quȩ ueniendo ipsos oc¬
culos claudit nealiquid uideant: sed
uideri mortem experiri significat. Mul¬
tumq felix mortem uidebit uidebit car¬
nis. quicumq xp̃m domini prius ocłis
cordis uidere satagerit. conuersationem
habendo incȩlesti ierusalem templi di
limina frequentando: hoc ẽ pia scõꝵ in
quibꝰ dominus inhabitat exempla sec¬
tando. suspirando cum psalmista. Ilnã
petii adomino hanc requirã. ut inhabitẽ
indomo domini omnib dieb uite mee.
lltiideam uoluntatẽ domini. Sic enĩ
et ipse uerbũ dñi inmanib acciꝑe. &
fidei caritatisq sue brachiis merebi¬
tur amplecti. Q uod aũ ait. et uenit
inspũ intemplum. significat eum
eadem sp̃c gr̃a qua olim uenturum
p̃cognouerat. etiam nunc uenientem.
& iam iamq se uidendũ cognouisse¬
s saluatorem Et cum inducerent pu¬
erum iħm parentes euis. ut facerent
scđm consuetudinem legis ꝓeo. & ip¬

Expanded text:
plum. Vide locutiones Scripturarum, mortem videri dixit. Quomodo videtur quibusve oculis, quae veniendo ipsos oculos claudit, ne aliquid videant? Sed videri mortem, experiri significat. Multumque felix mortem videbit carnis, quicunque Christum Domini prius oculis cordis videre sategerit, conversationem habendo in coelesti Jerusalem, templi Dei limina frequentando, hoc est pia sanctorum in quibus Dominus inhabitat exempla sectando, suspirando cum Psalmista: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae, ut videam voluntatem Domini . Sic enim et ipse verbum Dei in manibus accipere, et fidei charitatisque suae brachiis merebitur amplecti. Quod autem ait: Et venit in Spiritu templum, significat eum eadem Spiritus gratia, qua olim venturum praecognoverat, etiam nunc venientem et jam jamque a se videndum cognovisse Salvatorem. Et cum inducerent puerum Jesum parentes ejus, ut facerent secundum consuetudinem legis pro eo, et ip
Abbreviated transcription (Latin):
describitur. intra quadrienni spacia co¬
artatur: in quo quatuor iste qͣs iosephus
memorat successiones pontificum de¬
scribuntur. uix ꝑannos singulos mi¬
nistrate. Quia gͦ iohannes illum p̃dica¬
re ueniebat. qui & exuidea qͦsdã et mul¬
tos exgentib redempturus erat. id÷ pi¬
latum ꝑregẽ gentiũ. et principes uideoꝵ
p̃dicationis eius tempora designantur.
Quia autẽ gentilitas colligenda erat.
& uidea ꝓculpa ꝑfidiȩ disꝑgenda. ipsa
qͦ descriptio terreni principatus osten¬
dit. Qm̃ et in romana re publica unus
p̃fuisse describitur. et inuidee regno.
ꝑ quartã partẽ plurimi principabant᷑.
uoce enim nr̃i redemptoris dicit᷑. Om̃e
regnũ inse ipso diuisũ desolabitur li¬
quet gͦ qͦd adfinẽ regni udea ꝑuene¬
rat quȩ tot regib diuisa subiacebat
aꝑte qͦ ñ solum quib regib. s quibus

Expanded text:
describitur, intra quadriennii spatia codescribitur, intra quadriennii spatia coarctatur. In quo quatuor istae quas Josephus memorat successiones pontificum describuntur, vix per annos singulos ministratae. Quia ergo Joannes illum praedicare veniebat, qui et ex Judaea quosdam, et multos ex gentibus redempturus erat, per regem gentium et principes Judaeorum praedicationis ejus tempoQuia autem gentilitas colligenda erat, et Judaea pro culpa perfidiae dispergenda, ipsa quoque descriptio terreni principatus ostendit, quoniam et in Romana republica unus praefuisse describitur, et in Judaeae regno per quartam partem plurimi principabantur. Voce enim nostri Redemptoris dicitur: Omne regnum in seipso divisum, desolabitur . Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus reg
Abbreviated transcription (Latin):
uero eum qͦ dñs crucẽ ascendit. ad mini¬
strabat. Equidẽ trib alus inmedio pon¬
tificatu ꝑfunctis: uerũ his maxime qͥ
ad domini passionem ꝑtinerent ab e¬
uuangłista commemoratis: Legalib
namq tunc prceptis. sui. & ambitione
cessantib. nulli pontificatus honor ui¬
te uel generis merito reddebatur. sed
romana potestate. aliis nunc. item aliis.
summa sacerdocii prestabatur. deniq
iosephus refert inhunc modũ dicens.
Ualerius gratus anna sacerdotio de¬
turbato. hismahelum pontificẽ desig¬
nauit filium baffi. S et hunc ñ mul¬
to post abiciens: eleatarum ananiȩ
pontificis filiũ pontificatui subrogauit.
Post annum uero etiam hunc arcet officio.
et sẏmoni cuidam canifi filio pontifica¬
tus tradidit ministerium. Quo noN
amplius et ipse qͣm unius anni spacio
ꝑfunctus. iosephum cui et caͥphas nom̃
fuit. accepit successorẽ. Ac ꝑhoc om̃e
tempꝰ quo dñs nr̃ interris docuisse

Expanded text:
vero eum quo Dominus crucem ascendit, adminivero eum quo Dominus crucem ascendit, administrabat, et quidem tribus aliis in medio pontificatu perfunctis, verum his maxime qui ad Domini passionem pertinerent, ab evangelista commemoratis. Legalibus namque tunc praeceptis vi et ambitione cessantibus, nulli pontificatus honor vitae vel generis merito reddebatur, sed Romana potestate aliis, nunc item aliis summa sacerdotii praestabatur. Denique Josephus refert in hunc modum dicens: « Valerius Gratus Anna sacerdotio deturbato, Ismaelem pontificem designavit filium Baffi. Sed et hunc non multo post abjiciens, Eleazarum, Ananiae pontificis filium, pontificatui subrogavit. Post annum vero etiam hunc arcet officio, et Simoni cuidam Canysi filio pontificatus tradidit ministerium. Quo non amplius et ipse quam unius anni spatio perfunctus, Josephum, cui et Caiphas nomen fuit, accepit successorem , » ac per hoc omne tempus quo Dominus noster in terris docuisse
Abbreviated transcription (Latin):
herode. Philippo autẽ fr̃e eiꝰ tetrar¬
cha itureȩ. & traconitidis regionis.
Set lisania ab illine tetrarcha. Herodiᷤ.
philippus. et lis anias. qͥ cũ pilato p̃¬
side romano uideã regebant: filii
sunt herodis illius. sub quo dñs na¬
tus ẽ. Inter qͦs et ipsũ herodem.¬
eorum decẽ annis regnauit. Qui a
uideis obintollerabilem animi fero¬
citatẽ apud augustum criminatus
eterno apud uiennã disperiit exilio.
Regnũ uero uideȩ qͦ minus ualidũ
fieret. idẽ augustus ꝑtetrarchias dis¬
cindere curauit. Porro pilatus duode¬
cimo anno tyberii cesaris. iudeã mis¬
sus. ꝓcurationẽ gentis suscepit: atq in i
bi ꝑdecẽ continuos annos. usq ad ipsũ
pene finem tiberii ꝑdurauit.
Sub principib sacerdotum anna &
caipha. factum ẽ uerbũ dñi suꝑ iohan¬
nem. Zachariȩ filium in deserto. Ambo
quidem incipiente p̃dicationẽ ioħe. id:
annas & caphas. principes fuere sacer¬
dotum: Sed annas illum annũ: caiphaᷤ

Expanded text:
Herode, Philippo autem fratre ejus tetrarcha Ituraeae et Trachonitidis regionis, et Lysania Abilinae tetrarcha. Herodes, Philippus et Lysanias, qui cum Pilato praeside Romano Judaeam regebant, filii sunt Herodis illius sub quo Dominus natus est, inter quos et ipsum Herodemeorum decem annis regnavit. Qui a Judaeis ob intolerabilem animi ferocitatem apud Augustum criminatus, aeterno apud Viennam disperiit exsilio. Regnum vero Judaeae quo minus validum fieret, idem Augustus per tetrarchias scindere curacimo anno Tiberii Caesaris in Judaeam missus, procurationem gentis suscepit, atque inibi per decem continuos annos usque ad ipsum pene finem Tiberii perduravit. Sub principibus sacerdotum Anna et Caipha, factum est verbum Domini super Joannem Zachariae filium in deserto. Ambo quidem, incipiente praedicationem Joanne, id est, Annas et Caiphas, principes fuere sacerdotum; sed Annas illum annum, Caiphas
Abbreviated transcription (Latin):
pore fidelium facto. uel dic̾to p̃sagari:
ita etiam uenientem communi omni¬
um laude p̃dicari. Impleta ꝓph̃ra q̃
dicit. laudate dñm decelis. ec cetera.
lsq quo ait. Luuenes et uirgines se¬
nes cũ iunioribꝰ laudent nom̃ dñi.
quia exaltatum ẽ nom̃ eiꝰ soliuis. Con¬
fessio eius suꝑ celũ et terrã. Lustus
inquit ectimoratus. quia difficile
iusticia sine timore custodit. Hon
illum dico timorẽ qui sublege pena¬
lis temporalia bona sibi subtrahi.
ꝑhorrescit. quẽ ꝑfecta dilectio foras
mittere consueuit sed timorẽ dñi
iustus deum suum qͣnto arcdentius
diligit. tanto sollertius offend̾e cauet.
Et responsum acceperat aspũ scõ¬

Expanded text:
pore fidelium facto vel dicto praesagari, pore fidelium facto vel dicto praesagari, ita etiam venientem communi omnium laude praedicari, impleta prophetia quae dicit: Laudate Dominum de coelis , etc., usque quo ait: Juvenes et virgines, senes cum juquia exaltatum est nomen ejus solius. Confessio ejus super coelum et terram. Justus, inquit, et timoratus , quia difficile justitia sine timore custoditur. Non illum dico timorem qui sub lege poenali temporalia bona sibi subtrahi perhorrescit, quem perfecta dilectio foras mittere consuevit, sed timorem Domini justus Deum suum quanto ardentius diligit, tanto solertius offendere cavet. Et responsum acceperat a S
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓcidamus. ante d̾m. ploremus corã
domino qui fecit nos. columbas adal¬
tare deporto: & quia eque utraq con¬
ditori accepta ẽ hostia: consulte lucas
utrum turtures anpulli columbarũ.
ꝓdomino sint oblati. non dix̃ Neunũ
alteri uiuendi ordinem p̃ferret: sed
utrumq sequendum. utrũq diuinis
cultib doceret offerendum Igitur
quia depurgatione longior sesermo
ꝓtraxit. quid ipse dierum purgatio¬
nis numerus contineat mysterii. et q̃¬
re idem infemine genitricȩ purganda
geminari sit uissis. inleuitico congru¬
entius explanabitur.
Et ecce homo erat inierusalẽ cui no¬
men symeon. et homo iste iuistus &¬
S timoratus. expec̾tans consolationem
Sisrahelis. et spiritus sc̃s erat ineo.
Nato incarne domino. non solũ angli
decelis. sed et omnis etas mortalium et
uterq sexus testimonium reddit. de¬
cebat enim omium saluatorẽ sic̃ uen¬
turum incarne omniũ toto scłi dem¬

Expanded text:
et procidamus ante Deum, ploremus coram et procidamus ante Deum, ploremus coram Domino qui fecit nos , columbas ad altare deporto. Et quia aeque utraque conditori accepta est hostia, consulte Lucas utrum turtures, an pulli columbarum pro Domino sint oblati, non dixit, ne unum alteri vivendi ordinem praeferret, sed utrumque sequendum, utrumque divinis cultibus doceret offerendum. Igitur quia de purgatione longior se sermo protraxit, quid ipse dierum purgationis numerus contineat mysterii, et quare idem in feminae genitricis purgatione geminari sit jussus in Levitico congruentius explanabitur. Et ecce homo erat in Jerusalem, cui nomen Simeon, et homo iste justus et timoratus, exspectans consolatiotionem Israel, et Spiritus sanctus erat in eo. Nato in carne Domino, non solum angeli de coelis, sed et omnis aetas mortalium, et uterque sexus testimonium reddit. Decebat enim omnium Salvatorem sicut venturum in carne, omnium toto saeculi tem
Abbreviated transcription (Latin):
unũ iaĩa una. Neq quisquã eoꝵ quȩ
possidebant aliquid suũ ẽẽ dicebat.
sederant illis omnia communia:
Tuitur uͦ qui singularitate gaudet
adeo ut sic conuigẽ casu ꝑdiderit. solus
exinde ꝑmaneat. spectulatiuȩ uite cul¬
mina denunciat. quia et paucorum ẽ
ista uirtus. ethis sigillatim ad tributa.
solus ysaias dominum exercituum
uidet. laudes seraphu comtemplat᷑.
et quia male tacuerit. qͣzi turtur singu¬
laris ingemit. Moyses pauente pro¬
cul populo solus ascendit ad dnm.
et ne idem populus feriat᷑ lacrimosis
p̃cib impetrat. Solus fugientib sociis
daniel intangelos remanet. Solus
edechiel quadrigas cherubin. et suꝑ¬
nȩ ciuitatis edificia celsa miratur.
Solus paulus addelicias paradisi. &
uisenda cęli tercii secreta raptatur. Item.
cum intrans cubiculum clauso ostio
oro patrẽ inabscondito. turturẽ offero.
At cum euisdẽ operis compares quero.
canendo cum ꝓpħa. Uenite adoremus

Expanded text:
unum et anima una, nec quisquam eorum quae unum et anima una, nec quisquam eorum quae possidebant, aliquid suum esse dicebat, sed erant illis omnia communia ; turtur vero, qui singularitate gaudet, adeo ut si conjugem casu perdiderit, solus exinde mina denuntiat, quia et paucorum est ista virtus, et his singillatim attributa. Solus Esaias Dominum exercituum videt, laudes Seraphim contemplatur, et quia male tacuerit, quasi turtur singularis ingemit. Moyses pavente procul populo solus ascendit ad Dominum, et ne idem populus feriatur, lacrymosis precibus impetrat. Solus fugientibus sociis, Daniel inter angelos remanet. Solus Ezechiel quadrigas Cherubim, et supernae civitatis aedificia celsa miratur. Solus Paulus ad delicias paradisi, et visenda coeli tertii secreta raptatur. Item cum intrans cubiculum clauso ostio oro Patrem in abscondito, turturem offero. At cum ejusdem operis compares quaero, canendo cum Propheta: Venite, adoremus,
Abbreviated transcription (Latin):
noctes lectum meum. hoc ẽ ꝑsingu¬
las pulsantis culpȩ tenebras. oꝑa sua
bona in quib requiescere debeat lacͥ¬
miᷤ ab luere ñcessat. Columbarũ pul¬
los inholocaustum offerunt. qͥ patrie
celestis absentiã deflentes aiunt. Suꝑ
flumina babilonis illic sedimus et fle¬
uimus. dum recordaremur tui syon
Sicut enĩ columbe suꝑ fluenta resi¬
dere delectant᷑. ut accipitris aduentum
umbre cursu ꝑaqͣs p̃uidere simul &
euadere queant. sic ꝓfecto. animȩ. pauꝑ¬
um spũ. fluctus scłi mente transcenden¬
tes quo plura inhac babilone qua suis
gemitib pascuntur. maligni hostis
exempla conspiciunt eo crebriores ad
ȩterna sui desiderii pennas sustollũt.
Hoc sane interturturis et columbe
significantiã distat. quod columba que
gregatim conuersari. uolare et geme¬
re consueuit acꝰtiue uite frequentiam
demonstrat. De qua dicitur. Multi¬
tudinis autem credentium. erat cor

Expanded text:
noctes lectum suum, hoc est per singunoctes lectum suum, hoc est per singulas pulsantis culpae tenebras opera sua bona, in quibus requiescere debeat, lacrymis abluere non cessat. Columbarum pullos in holocaustum ferunt, qui patriae coelestis absentiam deflentes aiunt: Super flumina Babylonis illic sedimus et flevimus, dum recordaremur tui, Sion . Sicut enim columbae super fluenta residere delectantur, ut accipitris adventum umbrae cursu per aquas praevidere simul et evadere queant: sic profecto, sic animae pauperum spiritu fluctus saeculi mente transcendentes, quo plura in hac Babylone qua suis gemitibus pascuntur, maligni hostis exempla conspiciunt, eo crebriores ad aeterna sui desiderii pennas sustollunt. Hosignificantiam distat, quod columba, quae gregatim conversari, volare, et gemere consuevit, et activae vitae frequentiam demonstrat, de qua dicitur: Multitudinis credentium erat cor
Abbreviated transcription (Latin):
inholocaustum: holocaustum namq
totum incensum dicitur: quia duo
nimirum genera compunctionis. Dm̃
namq siciens anima pruis timore con¬
pungitur. post amore Prus enĩ se se
inlacrimis afficit. qͥa dũ maloꝵ suoꝵ
recolit. ꝓhis ꝑpeti supplicia ȩterna ꝑ¬
timescit. At uero cum longa meroris
anxietate fuerit formido consumpta.
quedam iam depresumptione ueniȩ se¬
curitas nascitur: et inamore celestium
gaudioꝵ animus in flaminatur. Con¬
templatur & enim mens. qͥ sint illi an¬
głorum chori: quȩ ipsa societas beatoꝵ
spũum: quȩ maiestas ȩterne uisionis
dĩ. et amplius plangit: quia abonis ꝑ¬
hennib deẽ qͣm flebat prius cum ma¬
la eterna metuebat. Qui gͦ pꝰ flendone
duceretur ad suppliciũ turturẽ ꝓpec¬
cato offerebat: Dealtero fac̃ holocau¬
stum. cum post modum flere ama¬
rissime incipit. quia differtur areg¬
no. Columbã ꝓpeccato offert. qui la¬
borat ingemitu suo. lauat ꝑsingłas

Expanded text:
in holocaustum. Holocaustum namque in holocaustum. Holocaustum namque totum incensum dicitur. Quia nimirum duo sunt genera compunctionis, Deum namque sitiens anima, prius timore compungitur, post amore. Qui ergo in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti supplicia aeterna pertimescit. At vero cum longa moeroris anxietate fuerit formido consumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amore coelestium gaudiorum animus inflammatur. Contemplatur etenim mens qui sint illi angelorum chori, quae ipsa societas beatorum spirituum, quae majestas aeternae visionis Dei, et amplius plangit, quia a bonis perennibus deest, quam flebat prius cum mala aeterna metuebat. Qui ergo prius flendo ne duceretur ad supplicium, turturem pro peccato offerebat, de altero facit holocaustum, cum postmodum flere amarissime incipit, quia differtur a regno. Columbam pro peccato offert, qui laborat in gemitu suo, lavat per singulas
Abbreviated transcription (Latin):
ligentib se. Moralit̾ autem. siue for¬
cia qͥs opera. seu creauerit infirma. quȩ
masculi aut femine nocabulo distingũ¬
tur ut hec legitime dõ ualeant conse¬
crari: ouem necesse ẽ innocentiȩ: & tur¬
turem parit᷑ siue columbã compũctio¬
nis offerat. Quia enĩ uolucres heȩ pro
cantu gemitus habent. non inmerito
lacrimas humiliui designant. quibus
plurimum inipsis euã bonis oꝑibus
indigemus. Quia et si bona ẽẽ quȩ agimꝰ
nouerimus. quia tamen distinctione
adomino exanimanda. qua a nob̃ ꝑ¬
seuerantia sint consummanda nesci¬
mus. Qui uͦ diuitias uirtutũ ñ habendo
dequib adcorinthios apłs ait. Quia
inom̃ib diuites facꝰti estis in illo in om̃i
uerbo. et inomni scientia. agnum uitȩ
innocue inactuum suoꝵ grege non inue¬
nerit. duos saltim turtures. aut duos
columbe pullos offerat Hoc ẽ adlacri¬
marum flagitanda suffragia confugiat.
Ebene duos. unum ꝓpeccato. et alterũ

Expanded text:
ligentibus se. Moraliter autem, sive forligentibus se. Moraliter autem, sive fortia quis opera, seu creaverit infirma, quae masculi ac feminae vocabulo distinguuntur, ut haec legitime Domino valeant consecrari, ovem necesse est innocentiae, et turturem pariter sive columbam compunctionis offerat. Quia enim volucres hae pro cantu gemitus habent, non immerito lacrymas humilium designant, quibus plurimum in ipsis etiam bonis operibus indigemus. Quia et si bona esse quae agimus noverimus, qua tamen districtione a Domino examinanda, qua a nobis perseverantia sint consummanda, nescimus. Qui vero divitias virtutum non habendo, de quibus ad Corinthios Apostolus ait: Quia in omnibus divites facti estis in illo, in omni verbo et in omni scientia , agnum vitae innocuae in actuum suorum grege non invenerit, duos saltem turtures, aut duos columbae pullos offerat, hoc est ad lacrymarum flagitanda suffragia confugiat. E
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ ꝑeam. eritq elausa principi.
princeps inea sedebit: ut commedat pa¬
nẽ corã dño Quamuis possit etiam
misticȩ designari: nullum preter do
dõ filios posse reserare. Ideoq hũc
masculum in comparabili digni¬
S tate dño scm̃ uocari. Et darent ho¬
Sstiam secundum qͦd dictum ẽ in le¬
Sge domini. Par turturũ. aut du¬
os pullos columbarum. Dic̾tum ẽ
in lege. ut ꝓ infante si masculus sit.
ut prediri quaðragesimo: Si femina:
octogesimo die natiuitatis agnus ag¬
niculus in maculatus inholocaustũ.
et turtur siue pullus columbinus of¬
feretur ꝓpeccato Si autẽ non inue¬
nerit inquit manus eius. nec potuerit
offerre agnum. sumet duos turtures
uel duos pullos columbȩ: unũ inholo¬
caustum. et alterum ꝓpeccato. Dñs
ergo xp̃c iħe cum diues esset: pauper
factus ꝓ nob̃. pauꝑem ꝓse hostiam uo¬
luit dari: Ut uidelicet una sua pauꝑ¬
tate nos et hic diuites infide. et illic fa¬
ceret heredes regni. qͦd reꝓmisit ds̃ di¬

Expanded text:
sus est per eam, eritque clausa principi, princeps in ea sedebit, ut comedat panem coram Domino . Quamvis possit etiam mystice designari, nullum praeter DomDeo filios posse reserare, ideoque hunc masculum incomparabili dignitate Domino sanctum vocari. Et ut darent hostiam, secundum quod dictum est in lege Dominios pullos columbarum. Dictum est in lege, ut pro infante, si masculus sit, ut praedixi, quadragesimo, si femina octogesimo die nativitatis, agnus agniculus immaculatus in holocaustum, et turtur, sive pullus columbinus offerretur pro peccato: Si autem non invenerit, inquit, manus ejus, nec potuerit offerre agnum, sumet duos turtures, vel duos pullos columbae, unum in holocaustum, et alterum pro peccato. Dominus esus cum dives esset, pauper factus pro nobis, pauperem pro se hostiam voluit dari. Ut videlicet una sua paupertate nos et hic divites in fide, et illic faceret haeredes regni, quod repromisit Deus di
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ hinc nobis euntib adheserunt.
purgatorii ignis ante ultimũ uidi¬
cium baptismate ꝑmundemur. Di¬
cente apło. Si qͥs suꝑ edificauerit
suꝑ hoc fundamentũ. aurũ. argentũ.
lapides p̃ciosos. lignã. fenũ. stipulam:

Expanded text:
quae hinc nobis euntibus adhaeserunt, quae hinc nobis euntibus adhaeserunt, purgatorii ignis ante ultimum judicium baptismate permundemur, dicente apostolo: Si quis superaedificaverit super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, ligna,
Abbreviated transcription (Latin):
sit S huius incarnationis mẏsteriũ
humanus ocłs penetrare ñ suffic̃ Inuesti¬
gari enĩ nullatenus potest: qͦmͦ corpo¬
rat᷑ uerbũ. qmͦ summus et iuiuficator
sp̃c intra uterũ matris animat᷑: qͦmͦ is
rigia iͦ calciamenti ẽ. ligatura mysterii.
Iohannes itaq soluere corrigiam calcia¬
menti eiꝰ ñualet: qͥa incarnationiˢ my¬
sterium. nec ipse in uestigare suffic̃. qui
scĩ etiã nomine ignis significatus in¬
telligi: quia et incendit ꝑamorẽ. & ꝑ
sapientiã corda quȩ replet. illuminat.
Unde et illi quib dictum ẽ. qͥa ioħs
quidẽ bapti ⁊auit aqua. uos aut̃ bap¬
tizabimini in spũ scõ: idẽ baptisma
sp̃c inignis uisione ꝑcipiunt: Sunt
qͥita exponunt. qͦd in p̃senti inspũ. &
infuturo. baptihemur in igne: Ilt ui¬
delicet. sic̃ nunc inremissionẽ om̃iũ
peccatoꝵ exaqua et spũ renascimuꝵ:
ita et tunc deleuib quib dã peceatis

Expanded text:
sit. Sed hujus incarnationis mysterium sit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Investigari enim nullatenus potest, quomodo corporatur Verbum, quomodo summus vivificator Spiritus intra uterum matris animatur, quomodorigia ergo calceamenti, est ligatura mysterii. Joannes itaque solvere corrigiam calceamenti ejus non valet, quia incarnationis mysterium nec ipse investigare sufficit, qui tus, etiam nomine ignis significatus intelligi. Quia et incendit per amorem, et per sapientiam corda quae replet, illuminat. Unde et illi quibus dictum est, quia Joannes quidem baptizavit aqua, vos autem baptizabimini in Spiritu sancto , idem Spiritus in ignis visione percipiunt. Sunt qui ita exponunt, quod in praesenti in spiritu, et in futuro baptizemur in igne, ut videlicet sicut nunc in redemptionem omnium peccatorum ex aqua et spiritu renascimur, ita et tunc de levibus quibusdam peccatis,
Abbreviated transcription (Latin):
cendo p̃uenerat. baptiraturũ qͦ dñm
baptitando preueniret. E qui p̃dican¬
do factus ẽ p̃ciusor xp̃i. baptitando
etiam p̃cursor euis fieret imitatione sa¬
cramenti: Mos autẽ apud ueteres fuit.
ut si qͥs eam que sibi comper̾et acciꝑe
uxorem nollet ille ei calciamentũ sol¬
ueret qui adhanc sponsus uire. ꝓpin¬
quitatis ueniret Quid igitur int̃ hõi¬
ib Ocquo et isdẽ iohannes dicit. Qui
habet sponsam sponsus ẽ s quia io¬
hannẽ homines.xp̃m esse putauer̃t̃.
qͦdidẽ iohannes negat: recte se in dig¬
num ẽẽ adsoluendã corrigiam eius cal¬
ciamenti denuntiat. Ac si aꝑte dicat.
Ego redemptoris uestigia denudare
ñ ualeo. quia sponsi nomen mͥ in meri¬
tus ñusurpo. Quod tamen intelligi
& aliter potest. Quis enĩ nesciat. quod
calciamenta exmorruis animalibus
fiant: Incarnatus uero dñs ueniẽs.
qͣsi calciatus apparuit. qͥ indiuinitate
sua morticina nr̃ȩ corruptionis assũp¬

Expanded text:
cendo pcendo pbaptizando praeveniret, et qui praedicando factus est praecursor Christi baptizando etiam praecursor ejus fieret imitatione sacramenti. Mos autem apud veteres fuit, ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret, qui ad hanc sponsus jure propinquitatis veniret. Quid igitur inter hominnes dicit: Qui habet sponsam sponsus est . Sed quia Joannem homines Christum esse putaverunt, quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendum corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immeritus non usurpo, quod tamen intelligi et aliter potest. Quis enim nesciat, quod calceamenta ex mortuis animalibus fiant? Incarnatus vero Dominus veniens quasi calceatus apparuit, qui in divinitate sua morticina nostrae corruptionis assump
Abbreviated transcription (Latin):
deiohanne. ne forte ipse esset. xp̃c. re
E spondit ioħs. dicens omnib: Quomͦ
respondit eis qͥ existimabant de illo
& secreto. incorde qͥa xp̃c esset cogita¬
bant. nͥ qͥa ñsolũ cogitabant. s etiã sic̃
alius euuangłista declarat: missis ad
eum sacerdotib ac leuitis. an eẽt xp̃c
inquirebant: Unde patet: iudeis tũc
fuisse notissimũ scd̃m scripturas. in car¬
nationis dominicȩ tempꝰ ad eẽ. Sed
mira cecitas. qͦd in iohanne sponte cre¬
debant: hoc insalutare tantis signis
ac uirtutib ad ꝓbato. et ipso etiam
iohe qui attestante non credere.
Ebo quidẽ aqua baptito uos. Ueniet¬
S autem fortior me cuius non sũ dignꝰ
soluere corrigiam calciamentoꝵ eus.
Iohannes non sp̃ũ sed aqͣ baptirat. quia
peccata soluere ñualens Baptizatorũ
corpora ꝑaqͣm lauat s mentẽ ꝑueniã
ñlauat Cur ergo baptizat. qͥ peccata
ꝑbaptisma ñ relaxat. nͥ ut p̃cursionis
suȩ ordinẽ seruans. qͥ nasciturum nas¬

Expanded text:
de Joanne, ne forte ipse esset Christus, respondit Joannes dicens omnibus. Quomodo respondit eis qui existimabant de illo, et secreto in corde, quia Christus esset, cogitabant? Nisi quia non solum cogitabant, sed etiam sicut alius Evangelista declarat, missis ad eum sacerdotibus ac Levitis, an esset Christus inquirebant. Unde patet Judaeis tunc fuisse notissimum secundum Scripturas incarnationis dominicae tempus adesse. Sed mira caecitas, quod in Joanne sponte credebant, hoc in Salvatore tantis signis ac virtutibus approbato, et ipso etiam Joanne attestante, non credere. Ego quidem aqua baptizo vos. Veniet autem fortior me, cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamentorum ejus. Joannes non spiritu, sed aqua baptizat, quia peccata solvere non valens, baptizatorum corpora per aquam lavat, sed mentem per veniam non lavat. Cur ergo baptizat qui peccata per baptisma non relaxat? Nisi ut praecursionis suae ordinem servans, qui nasciturum nas
Abbreviated transcription (Latin):
fructus penitenciȩ sed dignos penitñ¬
ciȩ ammonet ẽe faciendos Aliud
num penitentiȩ facere. Neq enim
par fructus eẽ boni operis debet eiꝰ
qͥminus. et eius qͥ amplius deliqͥt.
aut eis qͥ in nullis. et eiꝰ qͥ inqͥbꝰ dã
facinorib cecidit. Per hoc ergo qͦd
dicitur facite fructos dignos peni¬
tentie uniuscuiusq conscientia con¬
uenitur: Ut tanto maiora querat bo¬
noꝵ operum lucra ꝑpenitenciam:
qͣnto grauiora sibi intulit dãpna
ꝑculpã Sed iudei degeneris nobili¬
tate gloriantes: id cico se agnoscere
peccatores nolebant: quia de abrahȩ
stirpe descenderant: qͥb recte dicit᷑
Et neceperitis dicere. patrẽ habemtꝰ¬
S habraham. Dico enim uob̾. quia potẽs

Expanded text:
fructus poenitentiae, sed dignos poenitenfructus poenitentiae, sed dignos poenitentiae admonet esse faciendos. Aliud num poenitentiae facere. Neque enim par fructus esse boni operis, debet ejus qui minus, et ejus qui amplius deliquit, aut ejus qui in nullis, et ejus qui in quibusdam facinoribus cecidit. Per hoc ergo quod dicitur: Facite fructus dignos poenitentiae, unusquisque conscientia convenitur, ut tanto majora quaerat bonorum operum lucra per poenitentiam, quanto graviora sibi intulit damna per culpam. Sed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant, quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicere, Patrem habemus Abraham. Dico e