comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem pulchritudinem. ad illud
referamꝰ quod in psalmo dr. specio¬
sus forma p̃ filus hominum. Quid
enĩ pulchriꝰ qm ut forma serui fie¬
ret forma dei. &e sedec ce regnaret eũ
ce lingue latitudinem cura dici ce
sollicitado: iuxta illud qͦd sẽs
ait.: mult plicab me in anima
mea u̾tute tua. ꝓꝰ multiplicabis
dignum habeb̃. Et alibi. Sed̃m al¬
hominum. Quod alus uerbis gce¬

Expanded text:
udinem ad illud referamus, quod in psalmo dicitur: Speciosus forma prae filiis hominum ; quid enim pulchrius quam ut forma servi fieret forma Dei, et sederet et regnaret cum cae linguae latitudinem cura dici, et sollicitudo, juxta illud quod Sanctus ait: Multiplicabis me in anima mea, in virtute tua . Pro mulplicabis dignum habebis. Et alibi: Secundum alhominum : quod aliis verbis G
Abbreviated transcription (Latin):
tumultu & timore fugistis. ita egre¬
dimini de babylone: s cum pace
&e uoluntate regis ꝑsarum atq me¬
dorum in quo uioluntas dñi appa¬
ruit. qui ꝓtexit ce congregauit uos.
Alii qͥ de babylone diximus. de Ro¬
mano regno interp̃tantur: qͦd in
aduentu xp̃i qͥ eos lib̾aturꝰ sit. hȩc
omnia compleantur. Nos autem au¬
dientes supͣ. quam pulchri suꝑ mon¬
tes pedes annunciantis &e p̃dicantiᷤᷤ
pacem. ce reuelabit dñs brachicim
suum in conspect̃u omnium genti

Expanded text:
tumultu et timore fugistis, ita egretumultu et timore fugistis, ita egredimini de Babylone; sed cum pace et voluntate regis Persarum atque Medorum, in quo Domini voluntas apparuit, qui protexit et congregavit vos. Alii quae de Babylone diximus, de Romano regno interpretantur, quod in adventu Christi qui eos liberaturus sit, haec omnia compleantur. Nos autem audientes supra: Quam pulchri super montes pedes annuntiantis et praedicantis pacem. Et: Revelabit Dominus brachium su
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autem p̃dicatum fuerit hoc
erit finis. Alii summitates ce ertre¬
ma terrȩ eos intelligi uolunt. qͥñ
in media terra. s in extremis eiꝰ. ĩstar
rotarum finib consistentes humilia
deserunt: & ad excelsa festinat. Re¬
cedite recedite. exite inde: pollutũ
nolite tangere. Exite de medio eiꝰ
Mundamini qui fertis uasa dñi.¬
Qm̃ non in tumultu exhibitis: nec
infriga ꝓparabitis. Precedet eñ uoᷤ
dñs: & congregabit uos deus isrł
lxx. Recedite recedite. egredimins
inde : ce iminundum nolite tang̾e.
Exite de medio eiꝰ. separamini qͥ por¬
datis uasa dñi : qͥa ñ cum tumultu
exhibitis. neq cum fuga ibitis: sed
p̃cedet uos dñs. & qui congregat uoᷤᷤ
đs isrł. Et hoc iudei sic disserere
conantͣ. Exite de babylone: ce ido¬
la eorum derelinqͥte. Exide de medio
illiꝰ. & uasa q̃ nabtichodonosor cap¬
ta irłm tulerat: cyro laxante capti¬
uos sub zorobabel & ezra referte in
templum. Pec sic̃ priꝰ de egypto cũ

Expanded text:
Cum autem praedicatum fuerit hoc erit finis . Alii summitates et extrema terrae, eos intelligi volunt, qui non in media terra, sed in extremis ejus instar rotarum finibus consistentes, humilia deserunt et ad excelsa festinant. Recedite, recedite, exite inde, pollutum nolite tangere: exite de medio ejus, mundamini qui fertis vasa Domion in tumultu exibitis: nec in fuga properabitis. Praecedet enim vos Dominus, et congregabit vos Deus Israel. LXX: Recedite, recedite, egredimini inde, et immundum nolite tangere: exite de medio ejus: separamini qui portatis vasa Domini, quia non cum tumultu exibitis, neque cum fuga ibitis: sed praecedet vos Dominus, et qui congregat vos Deus Israel. Et hoc Judaei sic disserere conantur: Exite de Babylone, et idola eorum derelinquite. Exite de medio illius, et vasa quae Nabuchodonosor, capta Jerusalem, tulerat , Cyro laxante captivos sub Zorobabel et Esdra , referte in templum; nec sicut prius de Aegypto cum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ. s pat m̃s qͥ es incelis. Et apłs pa¬
lus de se. q̃n inqͥt placuit deo qͥ scpa¬
rauit me de uto matͥs meȩ: ut re¬
uelar et filium sutim in me. Quod
autem crinctis gentib om̃s terre ter¬
minos copulauit qͥ insuri sunt salu¬
tare dei: illud ostendit qͦdin aliolo
terre: & saluieritis. Et in iheremia.
Ad te gs̃ uenient ab extremis terre.
Et iterum. Recordabunt᷑ & conuer¬
dentur ad dñm omnes fines terre. ce

Expanded text:
s Paulus de se : Quando, inquit, placuit Deo, qui separavit me de utero matris meae, ut revelaret Filium suum in me. Quod autem cunctis gentibus omnes terrae terminos copulavit, qui visuri sunt salutare Dei, illud ostendit quod et in alterrae, et salvi eritis ; et per Jeremiam: Ad te gentes venient ab extremis terrae ; et iterum: Recordabuntur et convertentur ad Dominum omnes familiae ge
Abbreviated transcription (Latin):
dñs brachium sc̃m fuum in consye¬
ctu cunctarum gentiũ: & uidebt̃
omns fines terre salutare dei nri.
Duct̾o in captiuidatem popło iu¬
deorum &e urbe succensa: aue rar
in irłm aut nullꝰ habitator fuit.
Postqm autem qͥ prius loquebat᷑
in ꝓpħis. & erat in pͥncipio apud
deum deus uerbum habitauit in
nobis. & caro factus ẽ : instaurata
funt deserta irłm: ce uenit ille de
qͦ sc̃ptum ẽ. hic edificabit ciuitatẽ
meam &e captuitatem popl me
reducet: ut nequaqͣm plangat᷑ ab
iheremia. qͦm sedet sola ciuitas q̃ erat
plena popłis.facta ẽ quasi uidua. q̃
erat multrplicata in gentib : s au¬
diat dauuid canentem. in conũten
do dñs captiuitatẽ syon. facti sumꝰ
sic̃ consolati. & post paululum. fact̾i
sumꝰ letantes. Et ut sciamꝰ nequaqm
ponit &e dicit. Qui consolatus ẽ eã.
siue misertꝰ ẽ eiꝰ. & qui eruit uel re¬
demit eam. ipse parauit uel reue¬
lauit brachium scm̃ suum in con¬
spectu omniũ gentium. & uidebt̃

Expanded text:
Dominus brachium sanctum suum in conspectu cunctarum gentium. Et videbunt omnes fines terrae salutare Dei nostri. Ducto in captivitatem populo Judaeorum, et urbe succensa, aut rarnullus habitator. Postquam autem qui prius loquebatur in Prophetis, et erat in principio apud Deum, Deus Verbum habitavit in nobis, et caro factus est, instaurata sunt deserta Jerusalem; et venit ille de quo scriptum est: Hic aedificabit civitatem meam, et captivitatem populi mei reducet: ut nequaquam plangatur ab Jeremia: Quomodo sedet sola civitas quae erat plena populis: facta est quasi vidua quae erat multiplicata in gentibus ; sed audiat David canentem, In convertendo Dominus captivitatem Sion, facti sumus tamquam consolati . Et post paululum: Facti sumus laetantes. Et ut sciamus nequaquam ponit et dicit: qui consolatus est eam, sive misertus est ejus, et qui eruit vel redemit eam, ipse paravit sive revelavit brachium sanctum suum, in conspectu omnium gentium: et videbunt
Abbreviated transcription (Latin):
erat derelicta. reuelari brachium
dni cunctis gentib: & uidere saluta¬
re eiꝰ om̃sfines t̾re. Qd dupliciteꝵ
intelligit᷑. Aut enĩ reuelat pater
brachium sc̃m fuum cunctis genti¬
bus: aut filiꝰ reuelat forcitudinem
suam. de qͦ scͥptum ẽ. Uirtꝰ enim ab
eo egͥdiebat᷑. & sanabat om̃s. Et itm
Sensi uirtutem erisse de me que sa¬
nauit emorousam. Qd autem filiꝰ
dipatͥs dextera appellet᷑ & brachiũ.
multa sunt destimonia. E quib par
brachio meo g̃s sꝑabunt. De quio &¬
lacob dic. Hic erit expectatio genti¬
um. Et octogesimꝰ .uiii. psalmus.
ditm brachtum cum potentia. ħoc
brachio eduxit dñs popłm isrł de
tia egypt.De quo & apłorum loq̃¬

Expanded text:
erat derelicta, revelari brachium Domini cunctis gentibus, et videre salutare ejus omnes fines terrae. Quod dupliciter intelligitur. Aut enim revelat Pater brachium suum cunctis gentibus, aut filius revelat fortitudinem suam. De quo scriptum est: Virtus enim ab eo egrediebatur et sanabat omnes . Et iterum: Sensi virtutem exisse de me quae sanavit haemorrhousam . Quod autem Filius Dei, Patris dextera appelletur et brachium, multa sunt testimonia, e quibus paubrachio meo gentes sperabunt . De quo Jacob dicit: Hic erit exspectatio gentium . Et octogesimus octavus psalmus: Tuum brachium cum potentia. Hoc brachio eduxit Dominus populum Israel de terra Aegypti. De quo ad Apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
& in plaga. & in afflictione. Post u̾ba
patͥs quib filium scum mundo nun¬
ciauerat ẽẽ uenturum. & ante scan¬
dalum crucis de qͦ dict̾urꝰ erat ingło¬
rius erit aspectꝰ citis. & forma eitis p̃
filiis hominum. głam p̃miserat re¬
surrectionis. exaltabit᷑ & eleuabitur
ce sublimis erit ualde: ut humilita¬
dem crucis resurrectioms gła p̃uie¬
nirec. Respondit ꝓpharum chorus
se implesse offictum. &e quantum
in se fuit brachium illuis acq tur¬
dutem omnib mnciasse. In eo aut̃
qͦd dicit quiꝰ credidit auditui ño.
ce brachtum dñi cui reuelatum ẽ:
raritatem credentium sig̃cat ex iu

Expanded text:
 in afflictione. Post verba Patris, quibus filium suum mundo nuntiaverat esse venturum; et ante scandalum crucis, de quo dicturus erat: Inglorius erit aspectus ejus, et forma ejus prae filiis hominum, gloriam praemiserat resurrectionis: Exaltabitur et elevabitur, et sublimis erit valde: ut humilitate crucis resurrectionis gloriam praeveniret, respondit Prophetarum chorus se implesse officium, et quantum in se fuit, brachium illius atque virtutem omnibus nuntiasse. In eo autem quod dicit: Quis credidit auditui nostro, et brachium Domini cui revelatum est? raritatem credentium s
Abbreviated transcription (Latin):
iurta uetꝰ testam̃tum iurandi dr con¬
stietudine. qͥa omnib his uelut or¬
namento uesticris. & circum dab̾ t̾ͥ
eos quasi sponsa circiondat monile
sibi. felix qui tanti meriti est. tanteq
u̾tutis. ut ornam̃tũ dicatur ecclesie

Expanded text:
 jurandi dicitur consuetudine, quia omnibus his velut ornamento vestieris, et circumdabis tibi eos, quasi sponsa circumdat monile sibi. Felix qui tanti meriti est, tantaeque virtutis, ut ornamentum dicatur Ecclesiae.
Abbreviated transcription (Latin):
nifeste aplos & aplicos ostendunt uiroᷤᷤ
quał fuit &r abraham ad quem di
rex adeo tum nob es. & quorum cor in
manu di ẽ: qͥ dicunt credentib. Qua¬
simͦ nati paruul ratignabiles & absq
cit ecatem. Omnisq etas serus et
dignitas adorabunt syon: ꝓpt̃ eum
qͥ habitat in ea. Si enim caput eccle
sit. s quomaiestas pectum illrus in¬
dicetur. cur non adoredr ecelesia
quȩ totum xp̃i corpꝰ amplec̾at᷑. ut
impleat᷑ illud quod scͥptum ẽ in so¬
phoma. &e adorabunt eum singuli
de locosuo om̃s insulȩ gentium. ut
nequaqͣm more iudaico trib ꝑ an¬
nuimi uicib ueniant in irłm. s in lo¬
cosuo adorantes dñm. possideant ie¬
rusalem: Quodq sequit᷑. &e pulu̾em
pedum tuoꝵ lingent: hoc sig̾cat qͦd
reges & pͥncipes qtucqͥd in pedibus
eccłiȩ terreni oꝑis adheserit. suo
sermone dergant atq delingant.
Unde & apłis p̃cipit᷑. ut ercutiant
pulciem pedum fuorum. Et ad pe¬
trum diettur. quod qͥ semel lotꝰ sit

Expanded text:
tendunt viros: qualis fuit et Abraham, ad quem dicitur: Rex a Deo tu in nobis es ; et quorum cor in manu Dei est : qui dicunt credentibus: Quasi modo nati parvuli, rationabiles, et absque cit aetatem: omnisque aetas, sexus, et dignitas, adorabunt Sion propter eum qui habitat in ea. Si enim caput Ecclessit; sed quo majestas pedum illius indicetur, cur non adoretur Ecclesia quae totum Christi corpus amplectitur, ut impleatur illud quod scriptum est in Sophonia: Adorabunt eum singuli de loco: omnes insulae gentium , ut nequaquam more Judaico tribus per annum vicibus veniant in Jerusalem: sed in loco suo adorantes Dominum, possideant Jerusalem. Quodque sequitur: et pulverem pedum tuorum lingent, hoc significat, quod reges et principes, quidquid in pedibus Ecclesiae, terreni operis adhaeserit, suo sermone tergant atque delingant. Unde et Apostolis praecipitur, ut excutiant pulverem pedum suorum. Et ad Petrum dicitur, quod qui semel lotus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs popłm suum. & pauꝑum suiorũ
miserebit᷑. Lxx. Sic dicit dñs. Tem¬
pore oportimo exaudiui te. & in die
salutis auxiliat᷑ sum tui. Et plasmayi
te. & dedi de in testam̃tum gentum.
ut constitueres terram. & possideres
hereditates desertas: diceresq his qͥ
mumelis sunt exite. & qͥ in denebrisre¬
uelamini. In omnib uns pascenur.
& iomnib semitis pascua coꝵ. Non
esurient neq sitient. nec ꝑcudiet cos
estus neq sol: s qui miseret᷑ eorum
consolabitur eos. & ꝑfontes aquarum
dectuoct illos. Ponamq omnem mon¬
dem inuiam: & omnem semitam ĩpas¬
cua cis. Ecce isti delonge uentunt. isti
ab aqͥlone & mari: alii autem de t̃ra
ꝑsarum. Letamini celi & crultet terra.
crumpant montes leticiam: qͥa mise¬
ratus ẽ dñs popli fui. & humiles popłi
sui consolatꝰ est. Hoc testimonio apłs
uł. & in die salutis auxiliatꝰ sum tui.
Eece nc tempꝰ acceptabile: ecce nẽ dies

Expanded text:
suorum miserebitur. LXX: Sic dicit Dominus: Tempore opportuno exaudivi te, et in die salutis auxiliatus sum tui. Et plasmavi te, et dedi te in testamentum gentium, ut constitueres terram, et possideres haereditates desertas. Diceresque his qui in vinculis sunt, Exite, et qui in tenebris, Revelamini: in omnibus viis pascentur, et in omnibus semitis pascua eorum. Non esurient, neque sitient, neque percutiet eos aestus neque sol; sed qui miseretur eorum, consolabitur eos, et per fontes aquarum ducet illos. Ponamque omnem montem in viam, et omnem semitam in pascua eis. Ecce isti de longe venient, isti ab Aquilone et mari: alii autem de terra Persarum. Laetamini, coeli, et exsuliet terra, erumpant montes laetitiam: quia misertus est Deus populi sui: et humiles populi sui consolatus est. Hoc testimonio Apostolus te: et in die salutis auxiliatus sum tui. Ecce nunc tempus acceptabile, etc. .
Abbreviated transcription (Latin):
Lxx. Dixit autem syon. Dereliquit
me dñs: & dñs oblit᷑ ẽ mei. Nunqͥd
obliuiscet᷑ mulier paruuli sui ut non
misereat᷑ posteris ut̾i fui: Sin autẽ
& horum oblita fu̾it mulier: s egoñ
obliuiscar tuidic̃ dñs. Ecce suꝑ manꝰ
meas depinri muros tuos: & corã me

Expanded text:
LXX: Dixit autem Sion: Dereliquit me Dominus, et Deus oblitus est mei. Numquid obliviscetur mulier parvuli sui, ut non misereatur partus uteri sui? Sin autem et horum oblita fuerit mulier: sed ego non obliviscar tui, dicit Dominus. Ecce super manus meas depinxi muros tuos: et coram me
Abbreviated transcription (Latin):
ram dño: &e ds m̃s erit fortitudo mea
Et dieit mͥ. Magnum tͥ ẽ. ut uoceriᷤ
puer m̃s: ce suscites tͥb iacob. ce disꝑsi¬
onem isrł conu̾tas. Ecce posuide in
testam̃tum generis. in lucẽ genttum:
ut sis salus usq ad extremum terre.
Oicente me inuacuum laboraui sine
catisa. & uane forciatidinem meã con
ex ut̃o seruum sibi. Ex qͦ ostenchit
eum appellariseruum quisit forma¬
tus ex ut̃o. qͥ & in psalmo dic. De uen¬
tre matͥs mee deuis m̃s es tu. Quid gͦ
dñs dixit e: Ut rectuceret iacob ad

Expanded text:
ea. Et dixit mihi: Magnum tibi est ut voceris puer meus, et suscites tribus Jacob, et dispersionem Israel convertas. Ecce posui in testamentum generis, in lucem gentium, ut sis salus usque ad extremum terrae. Dicente me, In vacuum laboravi, sine causa et vane fortitudinem meam consex utero servum sibi. Ex quo ostendit eum appellari servum, qui sit formatus ex utero. Qui et in psalmo dicit: De ventre matris meae Deus meus es tu . Quid ergo Dominus dicit ei? Ut reduceret
Abbreviated transcription (Latin):
siue firmauit celos. uł celum.ut .lxx.
tͣnstulerunt. Uocat auitem cȩlos ut eiꝰ
pareant tussion: &e enarrent głam
illiꝰ. Si autẽ celi obediunt dm̃iuolun¬
tati. & suo currunt ordine. qͥd głat᷑
t̃ra & emnis. & ignorat fragilitatẽ sutã
Congregamini om̃suios a auchte ui
celi uel tiniũsa creat᷑a. uł omĩs mul¬

Expanded text:
t LXX transtulerunt. Vocat autem coelos, ut ejus pareant jussioni, et enarrent gloriam illius. Si autem coeli obediunt voluntati Domini, et suo currunt ordine: quid gloriatur terra et cinis , et ignorat fragilitatem suam? Congregamini omnes vos, et audite, vel coeli, vel universa creatura, vel omnis mul
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tatꝰ est sẏmmachꝰ. s & captiui¬
tas fortis auftredur. ce rapina horri¬
bilis salua erit: fortematq horribi¬
lem diabolum uolens intelligi. qui
dñi uirtute suꝑatus ẽ. Eͦ domintis
uidicans eosqͥ opp̃sserant syon. siue
iudicans iudicium eiꝰ. libauit filios
illiꝰ qui capti fuerant a gygante atq
saluauit: ce adũfarias potestates.
cibauit carnib sitis. & inebriatut
qͣsi mnusto: ut nequaqm aliorum ne¬
ce s sua morte satuirent᷑. ce qͥ carnes
carnib. Quod quidem &e sc̃s loquit᷑
inpsalmis. Cum appropinquarent
mͥ qui affligebant: uit comedent car¬
nes meas. Non enisp̃c qͥ incorpora¬
lis ẽ. s caro comedit᷑: ferocium bestia

Expanded text:
interpretatus est Symmachus: Sed et captiviinterpretatus est Symmachus: Sed et captivitas fortis auferetur, et rapinae horribilis salva erit. Fortem atque horribilem diabolum volens intelligi, qui Domini virtute superatus est. Ergo Dominus judicans eos qui oppresserant Sion, sive judicans judicium ejus, liberabit filios illius qui capti fuerant a gigante, atque salvabit, et adversarias potestates cibabit carnibus suis, et inebriabit quasi musto, ut nequaquam aliorum nece, sed sua morte saturentur. Et qui carnes carnibus. Quod quidem et Sanctus loquitur in Psalmis: Cum appropinquarent mihi qui affligebant, ut comederent carnes meas . Non enim spiritus qui incorporalis est, sed caro comeditur, ferocium bestia
Abbreviated transcription (Latin):
tit. Quomͦꝰ potest aliqͥs intrare in do¬
mum fortis ce uasa eiꝰ diriꝑe. nͥ pͥmũ
ligau̾it fortem. & tc̃ domum eiꝰ diri¬
piet: fortis siue gygas diabolus est:
qui om̃s g̃s suosubiugarat imꝑio. au¬
dens dicere saluatorz. Hec omnia mͥ
tradita sunt. & dabo tͥ easi procidens
adorauuis me. Mundꝰ enim in malig¬
no positus est quem nullus itistorum
uincere potuit. nec iuxta amos ꝓpħa¬
p̃dam de ore leonis auferre. Pposita gͥ
questione qͦd nullus possit fortem et
gygantem uincere. nec saluare quod
ab eo raptam erat: respondit dñs suo
aduentu omnia ꝑpetranda. quodsci¬
licet capte priꝰ gs̃ a forti uł agygante
dollantur. & omnis illiꝰ suppellex un¬
impleto illo quod scͥptum ẽ. Rextur¬
dutum dilecti & specici domꝰ diuide
spolia. Iste est enim qui ascendens
in altum captiuam duxit captitu¬
tatem. decdit dona hominib: cos
uidelicet qͥ prius capti erant in mor¬
tem.cepit inuitã. Unde manifestiꝰ

Expanded text:
otest aliquis intrare in domum fortis, et vasa ejus diripere, nisi primum ligaverit fortem, et tunc domum ejus diripiet ? Fortis et gigas, diabolus est, qui omnes gentes suo subjugarat imperio, audens dicere Salvatori: Haec omnia mihi tradita sunt, et dabo tibi ea, si procidens adoraveris me . Mundus enim in maligno positus est , quem nullus justorum vincere potuit: nec juxta Amos, praedam de ore leonis auferre . Proposita igitur quaestione, quod nullus possit fortem et gigantem vincere, nec salvare quod ab eo raptum erat, respondit Dominus, suo adventu omnia perpetranda: quod scilicet captae prius gentes a gigante tollantur, et omnis illius supellex, unImpleto illo quod scriptum est: Rex virtutum dilecti, et speciei domus dividere spolia. Iste est enim qui ascendens in altum, captivam duxit captivitatem, dedit dona in hominibus : eos videlicet qui prius capti erant in mortem, recepit in vitam. Unde manifestius
Abbreviated transcription (Latin):
se alt̾i iam dedisse. Atter enim ad
distinctionem pͥoris dr. Periq no¬
stroꝵ ut tuxta .lix. interp̃tes pauca
ꝑstringam de xp̃i aduientu arttumãt
ꝓpħari: quod repente ueniat insꝑatꝰ.
ce durissimo popło sin monstret pre¬
sentiam. cuinunqmͣ ds aures aꝑuit.
quia inerassatum fuerit cor cius. &
aurib suis grauit̾ audierit: statim¬
est. tͣnsgressor &e iniquus sit appella¬
apłs paulus de hoc locosumit testi¬
monium. ut reuelet᷑ tra des ad t̃ren¬
dos eos qͥ peccant. ce postea conuersis
gla prebeat. Ecce ait uendidi te ñ ĩ
pecunia. s uendidi te peccatis tuis:
& erui de fornace pauꝑtatis. ꝓpt̾ qͦd
& salomon diuitias ce pauꝑtatem ha¬
bere ñ uult: s tm̃ necessaria postulat.
ne aut in illis eleuetur cor eiꝰ in fuꝑbi¬
am: aut in ista cõpellat᷑ facere qͦd ñ
uult. &e dm p̾ssus inopiablasphema¬
re.Unde & apłs. Habentes inquit
uictum aut uestitum. his contenti si¬

Expanded text:
se alteri jam dedisse, alteri enim ad se alteri jam dedisse, alteri enim ad distinctionem prioris dicitur. Plerique nostrorum, ut juxta LXX Interpretes pauca perstringam, de Christi adventu autumant prophetari, quod repente veniat insperatus, et durissimo populo sui demonstret praesentiam; cui 557 numquam Deus aures aperuerit, quia incrassatum fuerit cor ejus, et auribus suis graviter audierit. Statimest, transgressor et iniquus sit appella, sive apostolus Paulus de hoc loco sumit testimonium, ut reveletur ira Dei ad terrendos eos qui peccant, et postea conversis gloria praebeatur: Ecce, ait, vendidi te non in pecunia, sed vendidi in peccde fornace paupertatis. Propter quod et Salomon divitias et paupertatem habere non vult, sed tantum necessaria postulat, ne aut illis elevetur cor ejus in superbiam, aut in ista compellatur facere quod non vult, et Deum pressus inopia blasphemare. Unde et Apostolus: Habentes, inquit, victum et vestimentum, his contenti si
Abbreviated transcription (Latin):
entinmeorum p̃uaricator es manda¬
dorum. & de uentre transgressorem
uocaute de ds. qn de egypto libatus
quasi meo uentre conceptus es. q e¬
ducatus & eruditꝰ. caput bouis egyp¬
dui des idasti dicens. Hifunt dii turis
rael: qͥ te echuxerunt de terra egypti
Non gͥ tuo merito s mea miscdia fu¬
rorem meum distuli ne penitꝰ utc̾ies:
& oblaudem nominis mei infrenabo
de. ut me qͣsi iumtum &e infrems equꝰ
sequaris inuitꝰ. Ecce excori de .i. ꝓba¬
iii. qͦmͦ conflatur argentum. sitie ñ
induntus s in fornace pauꝑtatis ꝓba¬
re de uiolui. Ex qͦ ostendit᷑ & diuitus
& pauꝑte plerosq temptari. si aut il¬
lis male abutant̾: aut penuriam
nequaquam uirtute sustineant ꝓpt̾̃
me ego faciã ne blasphemet᷑ nomen
meum ingentib. ce putent uos non
meaira s idolorum fuiorum auxilio
alt̾ĩ dabo: hoc fig̾cat. ne idola pti¬
tentur opp̃ssisse popłm dei. At certe
cum dicit alteri non dabo: ostendit

Expanded text:
enim meorum praevaricator es mandaenim meorum praevaricator es mandatorum; et de ventre transgressorem vocavit te Deus, quando de Aegypto liberatus, quasi meo ventre conceptus es, et educatus, et eruditus. Caput bovis Aegypti desiderasti, dicens: Hi sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti. Non igitur tuo merito, sed mea misericordia furorem meum distuli, ne penitus interires, et ob laudem nominis mei infrenabo te, ut me quasi jumentum et in frenis equus sequaris invitus. Ecce excoxi te, id i, quomodo conflatur argentum. Sive non in divitiis, sed in fornace paupertatis probare te volui. Ex quo ostenditur et divitiis et paupertate plerosque tentari, si aut illis male abutantur, aut penuriam nequaquam virtute sustineant. Propter me ergo faciam, ne blasphemetur nomen meum in gentibus, et putent vos non mea ira, sed idolorum suorum auxilio alteri non dabo, hoc significat, ne idola putentur oppressisse populum Dei. Vel certe cum dicit, alteri non dabo, ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
ne dicas etiam notu ea.Neq nosti. noq
scis: neq a pͥncipio aꝑui aures tuas.
Scio enim qͥa p̃uarieans p̾uaricabis.
& iniquus adhtie ex uto uocabis: ł pt̃
nom̃ meum ostendam tͥ fitrorem meũ.
& głosa mea inferam suꝑ te: ut nonte
int̃ficiam. Ecce uendidi te ñ ꝓpt̃ ar¬
gentum. eru autem te de fornace
alt̃inon clabo. Predico tibi baby¬
lonios a medis ꝑsisq suꝑandos. et
repente faciam quod minatus sum
ne cumuenerint q̃ p̾dict̾a sunt uł
deorum nutu quos colis. ul fortentu
ea estimes accidisse: nec iact̾o scĩam
cuiꝰ cor meredulum. &e ceruicem fer¬
ream & frontem eneam ab initio ee
cognoui. Ecce audisti omma quȩ
uentura sunt: & tam̃ cȩlas silentioue¬
ritatem. Nec narro p̾terita. in quib
scpe mea potentia comꝓbata ẽ: qͦmͦ
edircerim popli de egypdo. egyptioᷤ
m mari submers crim rubro. terram
nem facturus sum nuncio. ut impu¬
dens oris tui mendacium confutet᷑.
qͥ te asseris scire que nescis. Ab intcio

Expanded text:
Ne dicas etiam novi ea: neque nosti, neque scis, neque a principio aperui aures tuas. Scio enim quoniam praevaricans praevaricaberis: et iniquus adhuc ex utero vocaberis. Propter nomen meum ostendam tibi furorem meum: et gloriosa mea inferam super te, ut non te interficiam. Ecce vendidi te non propter argentum: erui autem te de fornace alteri non dabo. Praedico tibi Babylonios a Medis Persisque superandos, et repente faciam quod minatus sum, ne cum venerint quae praedicta sunt, vel deorum nutu quos colis, vel fortuito ea existimes accidisse. Nec jacto scientiacujus cor incredulum et cervicem ferream, ac frontem aeneam ab initio esse cognovi. Ecce audisti omnia quae ventura sunt, et tamen celas silentio veritatem. Nec narro praeterita quibus saepe mea potentia comprobata est, quomodo eduxerim populum de Aegypto, Aegyptios in mari submerserim Rubro, terram nem facturus sum, nuntio, ut impudens oris tui mendacium confutetur, qui te asseris scire quae nescis. Ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
rilio destituta. tantos filios hab̃e ne oe¬
pi: Ut autemsciamꝰ suꝑ petram & fun¬
damentum xp̃i ex utͦq popło edifica¬
ri syon: ad credentes patilus apłs loqͥ¬
tur. Edificati fuꝑ fundam̃tum apłoꝵ¬

Expanded text:
xilio destituta, tantos filios habere nunc coexilio destituta, tantos filios habere nunc coepi? Ut autem sciamus super petram et fundamentum Christi ex utroque populo aedificari Sion, ad credentes Paulus loquitur: Aedificati super fundamentum Apo
Abbreviated transcription (Latin):
InI X .iiͦii. psalmo canit᷑. Astitit regi¬
na a dextͥs tuis in uestita deaurato. cir¬
cum amcta uarietate. Que enim priꝰ
deserta fuerant &e dilapsa in solidcidi
instaurabunt᷑. & tantam habebunt
habitatorum multitudinẽ ut eos ca¬
pere ũ possuit. ita dumtarat ut ꝑse¬
cutoresfugent᷑ ꝓecil. tiel hi de quibus
fupra diximꝰ : qui destruebant & dis¬
sipabant eribunt a te. filiiq sterili
b tius. Angustꝰ mͥ ẽ loctis in synago¬
gis: fac inspactum in cecłtis ut hab¬
dem latiꝰ. ut ñ compͥmar blasphemii ᷤ
iudeorũ ut totum orbem tua mecum
capiat latitudo. Tu autem leticie mag¬
iitudinem ñ ualensore ꝓferre: in tuo
corde dacita cogitab & dices. Qͥs mͥ
istos genuit: Ego eramsterilis & ui¬
dua. deserta atq captiua. in populo
tudeorum filios hab̃e desieram: mul¬
do tempore ñ peꝑeram: post aggeum
&e zachariam ce malachiam nullos
alios ꝓpħasusq ad iołm baptistamui¬
deram. Et qͦmͦ q̃ fueram sola & uiri as¬

Expanded text:
egina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate . Quae enim prius deserta fuerant, et dilapsa in solitudineinstaurabuntur et tantam habebunt habitatorum multitudinem, ut eos capere non possint. Ita dumtaxat, ut persecutores fugentur procul, vel hi de quibus supra diximus: Qui destruebant te, et dissipabant, exibunt a te. Filiique sterilibus tuis: Angustus mihi est locus in synagogis, fac mihi spatium in Ecclesiis, ut habitem latius, ut non comprimar blasphemiis Judaeorum, ut totum orbem tua mecum capiat latitudo. Tu autem laetitiae magnitudinem non valens ore proferre, in tuo corde tacita cogitabis, et dices: Quis mihi istos genuit? Ego eram sterilis et vidua, deserta atque captiva in populo Judaeorum, filios habere desieram, multo tempore non pepereram. Post Aggaeum et Zachariam et Malachiam, nullos alios Prophetas usque ad Joannem Baptistam videram; et quomodo quae fueram sola, et viri au
Abbreviated transcription (Latin):
phariscorum deserta. ad p̃dicationem
apłoꝵ xͥ cong̾gata ẽ.tã de iudeisqm de
gentib. Sequitur. Et qͥ te destruxerañ
et dissipauerant egredientur
ex de doct̾ores pessimi : ut nequaqͣm
mandata & traditones sequaris ho¬
minum. s legem di. Dicitͣq ad eam
ut leuet oclos suos in circuitu. & uii¬
deat filios qui ei fcierint congregad:
de quib & dñs loquebatur. Leuate
ocłos ur̃os & uidede qͥa lam albe funt
segetes ad metendum. Et ut securos

Expanded text:
Pharisaeorumque deserta, ad praedicationemPharisaeorumque deserta, ad praedicationemtam de Judaeis, quam de gentibus. Sequitur: Et qui te destruxerant et dissipaverant, egredientur ex te: doctores pessimi; ut nequaquam mandata et traditiones sequaris hominum , sed legem Dei. Diciturque ad eam, ut elevet oculos suos in circuitu, et videat filios qui ei fuerant congregati. De quibus et Dominus loquebatur: Levate oculos vestros, et videte quia jam albae sunt sege
Abbreviated transcription (Latin):
qͥn congregatioscõrum q̃ pͥor fcierat
in iudcis. &e a dño derelict̾a ẽ. ista cõ¬
memoret: & uoce lacͥmabili conque¬
ratur sc ẽẽ des ertam. & dm aurilio de¬
stitutam. Ciq regpondit dñs. natu¬
rali utens si milicudine. Si potest fic¬
riut mat̃ sui obliuiscat᷑ infantis. &e
ad partum triscertm suorum ñ flec¬
tatur miscdia: & ego obliuiscar tui.
Pius aliqͥd dicam. Et si illa oblita
fuerit uincens m̃tis duricia urana¬
ture: ego tññ obliuiscar creaturã
meam. & scõrum animas semꝑ in
corde meo retinebo. Serco enm tu
meis des cͥptam ẽẽ manib atq de¬
pictam: & muros tuos coram ocłis
meis iugit ꝑmanere. Ex qͦ disci
litat᷑ pluitus. & taritatem fonttum
cisternaꝵ extructione solet᷑. s in dimanib
ad qͣm dr. festinauert̃ structores trii: ħ¬
ue uixta .lix. cito edificabis. a qͥb destru¬
ct̾a fueras. A tudeis em̃ destrcicta. anu¬
deis edificata ẽ: qͥa ob ccilpã scͥ̾barũ et¬

Expanded text:
congregatio Sanctorum, quae prior fuerat in Judaeis, et a Domino derelicta est, ista commemoret, et voce lacrymabili conqueratur se esse desertam, et Domini auxilio destitutam. Cui respondit Deus, naturali utens similitudine: Si potest fieri, ut mater sui obliviscatur infantis, et ad partum viscerum suorum non flectatur misericordia, et ego obliviscar tui. Plus aliquid dicam: etsi illa oblita fuerit, vincens mentis duritia jura naturae; ego tamen non obliviscar creaturam meam, et Sanctorum animas semper in meo corde retinebo. Scito enim tu, meis descriptam esse manibus atque depictam; et muros tuos coram oculis meis jugiter permanere. Ex quo discimutatur pluviis, et raritatem fontium cisternarum exstructione soletur; sed in Dei manibus, ad quam dicitur: Festinaverunt structores tui. Sive juxta LXX: Cito aedificaberis a quibus destructa fueras. A Judaeis enim destructa, a Judaeis aedificata est. Quae ob culpam Scribarum
Abbreviated transcription (Latin):
sipata. & q̃ corruerant. qm ñ angusti¬
aberis p̃ habitatorib: ce longe fient.
a te qui te humiliauerant. Dicent
enim in aurib tins filii tui qͦs ꝑdidi¬
sti. Angustꝰ mͥ ẽ locus: fac mͥ locum
ut habitem. Et dices in corde tuo.
Qͥs genuit mͥ istos: Ego absq libis

Expanded text:
sipata, et quae corruerunt. Nunc angustaberis prae habitatoribus: et longe fient a te qui te humiliaverant. Dicent enim in auribus tuis, filii tui, quos perdidisti: Angustus mihi locus est: fac mihi locum ut habitem. Et dices in corde tuo: Quis genuit mihi istos? Ego autem abs
Abbreviated transcription (Latin):
sedicit. Que utilitas in sanguine
meo. dũ descendo in corruptionem:
Et iurta hebraicũ pendens in cruce
loqiit᷑. Longe a salute mea uierba la¬
mentationum mearum. Et ne hec
dicit dns. fonmans me excito sertium
sibi. ut reducam iacob ad eum. et
isrl non congregabit᷑. Et glorifica¬
tus sum moclis dtñ: & ds ins factꝰ

Expanded text:
se dicit: Quae utilitas in sanguine se dicit: Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem ? Et juxta Hebraicum pendens in cruce loquitur: Longe a salute mea, verba lamentationum mearum . Et nunc dicit Dominus, formans me ex utero servum sibi, ut reducam Jacob ad eum, et Israel non congregabitur: et glorificatus sum in oculis Domini, et Deus meus factus
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̾. clarificaui nom̃ tuum. Qui in
glamca exurge psalt̾ium ce cythara:
÷ omnium uirtutum chorꝰ. Dicente
autem patre inͥ ista q̃ retuli. ego res¬
pondi ei. Qtomꝰ in me glificatus es
pãt qui inuacirum laborauii.⁊ mag¬
nam pardem popli iudeorum ad de
reuocare ñ potui: Hec aut̃ unu̾s a
dicunt᷑. ut lib̃m hominis monstraret᷑
arbicum. Dei enm uocare ẽ. &e nr̃m
crede. nec statim si nos non credimus.
impossibilis ds est: s potentiam stiã
nr̃o arbito derelinquit. ut iustiuo¬
luntas p̃mium consequat᷑. Q tria gͦ
noluerunt ꝑ me in te erede. iudictũ
ncum apud te ẽ. qͦd omina fecerim
q̃eis facere debui: dicens in cuangłio
Ego te clarificaui suꝑ terram: opere
completo qͦd dedisti m̾ut faccrem. ꝙ
it̃m. Mamfestaui nom̃ tuum hõib:
& opꝰmeum siue labor & dolor meus.
& in psalmo ob incredulorum mult¬
tudinem qͦdamm frustra passum eẽ¬

Expanded text:
Pater glorificavi nomen tuum , qui in Pater glorificavi nomen tuum , qui in gloria mea, exsurge psalterium et cythara , id est omnium virtutum chorus. Dedi teautem mihi Patre ista quae retuli, ego respondi ei: Quomodo in me glorificatus es, Pater, quia in vacuum laboravi, et magnam partem populi Judaeorum 563 ad te revocare non potui? Haec autem universa dicuntur, ut liberum hominis monstraret arbitrium. Dei enim vocare est, et nostrum credere: nec statim si nos non credimus, impossibilis Deus est; sed potentiam suam nostro arbitrio derelinquit ut justi voluntas praemium consequatur. Quia ergo noluerunt per me in te credere, judicium meum apud te est, quod omnia fecerim quae eis facere debui, dicens in Evangelio: Ego te glorificavi super terram, opere completo quod dedisti mihi ut facerem ; et iterum: Manifestavi nomen tuum hominibus. Et opus meum sive labor et dolor meus o Jerusalem , et in psalmo ob incredulorum multitudinem, quodammodo frustra passum se es
Abbreviated transcription (Latin):
Qñ dicit sagitam electam. ostendie
habe dm sagittas plurimas. s ñ elec
ce in alio loco cantẽ. Sagitte tue a¬
cute podentissime: popli sub te cadã.
Et tc̃m. Sagitte potentis acute. eum
carbonib desolatornis. Ep̃e autem
de multis sagittis &e filus plurimis:
una fagitca elect̾a & filius unigenit᷑
est. Quam in pharetra stia abscon¬
dit.i. in humano corpore: ut habi¬
taret in eo plenttudo ditinitatis
corporalit. raraq cẽt credentium fi¬
des. Cui &e supra dir. Tu es d̾s abscõ¬
ditus. & nes ciebamꝰ. Qua sagitta &
sponsa utibꝰ acctpiens: loquitur in
cantico eanticorum. Uulnerata ca¬
ritate egosum. Et dixit mͥ. Seruus
m̃s es tuisił. quia in te glorificabor.
Scruus quia cumin forma dei ẽẽt:
formam serui est dignatꝰ assumere.
Et isrł: quia natus de semine iudoꝵ.¬
Quodq de nullo alioseruortim intel¬
ligi potest: iungit᷑. qͥam de glorifica¬
bor. Dicit enm ce ipse in euangelio.

Expanded text:
Quando dicit, sagittam electam, ostendit Deum Quando dicit, sagittam electam, ostendit Deum habere sagittas plurimas, sed non electaet in alio loco canitur: Sagittae tuae acutae, potentissime; populi sub te cadent ; et iterum: Sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis . Christus autem de multis sagittis et filiis plurimis, una sagitta electa, et Filius Unigenitus est: quam in pharetra sua abscondit, id est, in humano corpore, ut habitaret in eo plenitudo divinitatis corporaliter. Raraque est credentium fides: cui et supra dicitur: Tu es Deus absconditus, et nesciebamus. Qua sagitta et sponsa vulnus accipiens loquitur in Cantico Canticorum: Vulnerata charitate ego sum. Et dixit mihi: Servus meus es tu, Israel: quia in te glorificabor . Servus, quia cum in forma Dei esset, formam servi est dignatus assumere , et Isrquodque de nullo alio servorum intelligi potest, jungitur: Quia in te glorificabor. Dicit enim et ipse in Evangelio:
Abbreviated transcription (Latin):
puli siue g̃s delonge. hoc ẽ ab extre¬
mis finib terre. uel ut .lxx. transtu¬
lerunt. post multum tempꝰ stabit.
hoc ẽ non hoc dempore que clicune᷑:
s post multa fient tempora. Dñs in¬
quit ab ut̃o tiocauit me: de tientre
matͥs mee recordat᷑ ẽ nominis mei.
Quodne int̾m audientib indecuꝵ
obscurum. pꝰea autem cunetis gentib
notum fiet: qͣn gabriel ioseph de ꝑaꝵ¬
tu dixerit uirginali. & uocab nom̃ eiꝰ
iħm: ipse enim saluum faciet popłm¬
suum. Posint qͦ os eiꝰ quasi gladiũ
acutum: ut sp̃ti oris sui interficiat
impium. De qͦ gladio ipse ieuan¬
gelio loquit᷑: non tieni pacem mitte¬
re suꝑ terrams gladium. malos a
bonis separans.Uen enim daridere
hominem contͣ patrem fitum. & filiã
contra matrem suam: &e nurum contͣ
socrum suam. Et in ambra inquit
manꝰ fue ꝓtexit me: ut carnis uilitaᷤᷤ
dinnitatis potentia tegeret᷑. angelo
elect̾am: in pharetͣ sua abscondieme

Expanded text:
puli, sive gentes de longe, hoc est ab extrepuli, sive gentes de longe, hoc est ab extremis finibus terrae. Vel ut Septuaginta transtulerunt, post tempus multum stabit, hoc est, non hoc tempore quo dicuntur; sed post multa fient tempora. Dominus, inquit, ab utero vocavit me, et de ventre matris meae recordatus est nominis mei. Quod nunc interim audientibus videtur obscurum, postea autem cunctis gentibus notum fiet, quando Gabriel Joseph de partu dixerit virginali: Et vocabis nomen ejus Jesum: ipse enim salvum faciet popum, posuit quoque os ejus quasi gladium acutum, ut spiritu oris sui interficiat impium. De quo gladio ipse in Evangelio loquitur, non veni pacem mittere in terram sed gladium, malos a bonis separans. Veni enim dividere hominem contra Patrem suum, et filiam contra matrem suam, et nurum contra socrum suum . Et in umbra, inquit, manus suae protexit me, ut carnis vilitas, divinitatis potentia tegeretur, Angelo electam, in pharetra sua abscondit me.
Abbreviated transcription (Latin):
consumpsi. Gͦ iudicium meum cũ
dño: & opꝰ metm cum deo meo. lixͣ
Audite insule. ce accendite gs̃: pꝰ mul¬
posuit osmeum qͣs⁊ gladtum acu¬
tum: &e fub ꝓtect̾ione manꝰ sue abscõ¬
dit me. Posuit me qͣsi sagittam elec¬
tamt & inpharet᷑ sua abscondit me.
ce dixit mͥ. Sercius m̃s es tcrifrł. & in¬
de głabor. Et ego dixi. Sine caus a
laboratu muanum. &e in nichili de¬
difortitudinem meam. Eptẽa iudici¬
um meum apud dm̃: & labor meus
& quod ꝑ partes faciliꝰ dicipotest. ma¬
gnitudine sui confunde. Unde et
utͣmq editionem posur: ut qͦd in al¬
tera uidet᷑ obseurum. alt̾ius lectio
erat ñ ẽ pax impus dicit dñs. tnsit
ad eccłias de gentib congregatas. &
eis sub infcilarum nomine loquitur.
fluctib patent. & omni parte seuien¬
te naufragio tuindunt᷑ potiꝰ quam
mouent᷑. oe ne qtris pucet uolentã
ẽẽ expositionem nr̃ãm. ce ñ ad genteᷤ
ꝑtinere quod dr. s ad synagogas po¬
puli sudeorũ: sequit᷑. Atcendite po¬

Expanded text:
icium meum cum Domino, et opus meum cum Deo meo. LXX: Audite me, insulae, et attendite gentes. Post mulposuit os meum quasi gladium acutum, et sub protectione manus suae abscondit me. Posuit me quasi sagittam electam, et in pharetra sua abscondit me. Et dixit mihi: Servus meus es tu, abor. Et ego dixi sine causa laboravi, in vanum, et in nihili dedi fortitudinem meam. Propterea judicium meum apud Dominum, et labor meus et quod per partes facilius dici potest, magnitudine sui confundere. Unde et utramque editionem posui: ut quod in altera videtur obscurum, alterius lectionerat: Non est pax impiis, dicit Dominus , transit ad Ecclesias de gentibus congregatas, et eis sub insularum nomine loquitur. fluctibus patent, et ex omni parte saeviente naufragio, tunduntur potius quam moventur. Ac ne quis putet violentam esse expositionem nostram, et non ad gentes pertinere quod dicitur, sed ad Synagogas populi Judaeorum, sequitur: Et attendite po
Abbreviated transcription (Latin):
nai in austral parte positꝰ sit. iuxta
abacuch ꝓpħam. Dñs ab austroue¬
niet: & sc̃s de monte pharan umbro¬
so & condenso. Si autem s̾mim̃ ut
.lxx. tͣnstulerunt ꝑsas intelliguntis.
qui ad orientem siti sunt: illud qͦd
stipra dr. ecce isti delonge uement.
ad austrum referre possumꝰ. Precipi¬
durq cęlis &e t̾rȩ uel his uircatibus
q̃ in cȩlomorantur & terra. uł anglis¬

Expanded text:
nai in Australi parte positus sit, juxta nai in Australi parte positus sit, juxta Abacuc Prophetam: Deus ab Austro veniet: et sanctus de monte Pharan umbroso et condenso . Si autem sinim, ut LXX transtulerunt, Persas intelligimus, qui ad Orientem siti sunt, illud quod supra dicitur: Ecce isti de longe venient, ad Austrum referre poterimus. Praecipiturque coelis et terrae, vel his virtutibus quae in coelo morantur et terra, vel Angelis
Abbreviated transcription (Latin):
nec sidiec. nec calorem sentiet solis: &e
implebit᷑ de illo quod scͥptum est. ꝑ di¬
em sol ñuret te. neq bana ꝑ noct̾em:
at. Siqͥdem misericors ce miserator
dñs ipse consolabit̃ &e reget eos. ce de¬
ducet ad fontes aqtiarum. siue pota¬
bit illos ad fontes de qͥb scͥptum est.
Benehicite dño de fontib ifrł. Et in
alio loco. Hatrrictis aquas de fontib
dñs eisuercet in planum. & excels a
humiliabit. atq humilia sublima¬
bit: ut it̃ planum habeant adq cam¬
pestre. Qui sint autem isti qͥb p̃pa¬
retur uia: ponit manifestius. Ecce
isti delonge uement. ecce illi ab aqͥ¬
lone &r mari: aeisti de terra australi.
quatuor plagas orb̃ his ostendens.
orientem. & scytẽtͥonem. occidentẽ
ce meridiem. Loriente longe posu¬
it.P australi plaga in hebreo legitur
simm̃ quod .lxx. ꝑsarum interp̃tatift̾.
cȩt̾iita ut in hebreo legit᷑. exp̃sserunt.
austro. illud suspicantes qͦd mons sy¬

Expanded text:
nec sitiet, neque calorem sentiet solis: et nec sitiet, neque calorem sentiet solis: et implebitur de illo quod scriptum est: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem . at. Siquidem misericors et miserator Dominus, ipse consolabitur et reget eos, et deducet ad fontes aquarum. Sive potabit illos ad fontes, de quibus scriptum est: Benedicite Domino de fontibus Israel . Et in alio loco: Haurite aquas de fontibus Dominus eis vertet in planum, et excelsa humiliabit, atque humilia sublimabit, ut iter planum habeant atque campestre. Qui sint autem isti quibus praeparetur via, ponit manifestius: Ecce isti de longe venient: et ecce illi ab Aquilone 568 et mari, et isti de terra Australi. Quatuor plagas orbis ostendens, Orientem et Septentrionem, Occidentem et Meridiem, pro Oriente, longe posuit: pro Australi plaga, in Hebraeo legitur SINIM   quod LXX Persarum intepretati sunt. Caeteri ita ut in Hebraeo legitur expresserunt  Australi Al. Austro : illud suspicantes quod mons Si
Abbreviated transcription (Latin):
aduentꝰ refert intelligentiã que dñr.
& nos sequamͣ expositionis eiꝰ uestigia
& instar paruuloꝵ suꝑ adumbratas
lineas p̃ceptoris litras impͥmamtis.
Lempꝰ placitum & oportunum & dies
salutis passio saluatoris ẽ & restirrec¬
to. qn orabat in cruce. Ds ds m̃s. qͣre
me dereliqͥsti: Et seruauit eum siue
plasmauit morte suꝑata. deditq in
fedus popłi iudeoꝵ. his indelicet qͥ ex
& possidet hereditates dissipatassiue
desertas q̃ habitatorem ñ habebant
qͥ peccatorum uincłis stringebantur.
quia funib pecc̃oꝵ suorum unꝰquisq
uelamini. qͥ sedebant in deneb̾s & um
bra mortis: & lucem uide ñ poterant.
Qui postqͣm conu̾si fuerint. &e clarũ
xp̃i lumen aspererint: pascent᷑ in ui¬
is & in semitis scãrtim scͥpturarum.
& dicent. Oñs pascit me ce nichil mͥ
deerit. in loco pascue ibi me colloca¬
uit: sciꝑ aqͣs refectionis educatut me.
Qui autem in istius mͦi uiis atq semi¬
tis pastus fuenit &e nutritus. nec efuriet

Expanded text:
entus refert intelligentiam quae dicuntur, et nos sequamur expositionis ejus vestigia, et instar parvulorum, super adumbratas lineas praeceptoris, litteras imprimamus. Tempus placitum et opportunum, et dies salutis, passio Salvatoris est et resurrectio, quando orabat in cruce: Deus Deus meus, quare me dereliquisti ? Et servavit eum, sive plasmavit, morte superata, deditque in foedus popet possidebit haereditates dissipatas, quae habitatorem non habebant  peccatorum vinculis stringebantur: Exite, quia funibus peccatorum suorum unusquisque velamini. Qui sedebant in tenebris, et in umbra mortis, et lucem videre non poterant. Qui postquam conversi fuerint, et clarum Christi lumen aspexerint, pascentur in viis et in semitis sanctarum Scripturarum, et dicent: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae ibi me collocavit: super aquas refectionis educavit me . Qui autem in istius modi viis atque semitis pastus fuerit et nutritus, nec esuriet,
Abbreviated transcription (Latin):
Regesuidebunt & consurgent p̾n¬
cipes. & adorabunt ꝓpt̃ dmm quia
fidelis est: & scm isrłiqũt elegit de
Lxx. Dic dicit dñs qui eruit te d̾s
isrł. Scĩficet eum qͥ despicit anmã
stiam: qͥ abhominatio est gentium
qͥ seruus est pͥncipum. Reges uide¬
bunt eum ce consurgent pͥncipes:
sc̃s isrł. ce elegit de. Peo quod nos
dirimtis ad condemꝑtibilem ani¬
mam. &e ad abhominatam gentẽ¬
ad seruum dñorum. theododio tͣn¬
stulit. & qui despicit animam. quui
abhominationi ẽ genti. qui seruus
est pͥnciptum: qͦdmanifeste xp̃i ꝑso¬
ne conuenit. Iyse enimbonꝰ pastor
animã suam posuit ꝓ ouib. & con¬
tempsit eam. qͥ abhominatoni est.
genti iudeorum: etti ter ꝑsingłos
dies sub nomine natarenoꝵ. maledi¬
cunt in synagogis suis: qui seruus
fuit pͥncipum. & tã humilis ut sta¬
ret ante annã & caipham. & crucifi¬
rum q̃ contempsit anmam suam. &
abhominationi ẽ uniũso mundo: &

Expanded text:
rgent prinrgent principes, et adorabunt propter Dominum, quia fidelis est: et Sanctum Israel qui elegit te. LXX: Sic dicit Dominus qui eruit te Deus Israel. Sanctificate eum qui despicit animam suam, qui abominationi est gentium, qui servus est principum. Reges videbunt eum, et consurgent principes, git te. Pro eo quod nos diximus: ad contemptibilem animam, ad abominatam gentead servum dominorum, Theodotio transtulit: ei qui despicit animam, qui abominationi est genti, qui servus est principum: quod manifeste Christi personae convenit. Ipse enim bonus pastor posuit animam suam pro ovibus suis , et contempsit eam, qui abominationi est genti Judaeorum, cui ter per singulos dies sub nomine Nazarenorum maledicunt in synagogis suis. Qui servus fuit principum, et tam humilis ut staret ante Annam et Caipham; et crucifirum, quae contempsit animam suam, et abominationi est universo mundo; et
Abbreviated transcription (Latin):
tus iacob addm. nec isrł congregatus.
ꝓꝓt̾ea filiꝰ loquit᷑ illis ñ credentib Glo¬
rificatus sum mocłis dñi. In me enim
omnis mundꝰ credidit. & ds mecis
factꝰ est fortitudomea. qͥ & consolatus
est me tͥstem suꝑ abiectione populi
mei: & dixitmͥ. Parum ẽ si seruias mͥ
ad suscitandas trib iacob. q̃ suouitio
corruerunt. & ad fecessiue reliquias
isrł conu̾tendaᷤᷤ. Hoc enim uexbum
hebraicum nesũ resonat. Pillis eñ
dedi te in lucem onngum gencium
ut illumnes umiũsum mundum:
& saludem meã ꝑ qm oiñs salui fumt
usq ad extremum terre facias ꝑueni
congregabor & glonficabor coram
dño: sic intelligi potest. ut congre¬
gatus sit dñs cum credentib. Qd q
sequit᷑. dixit mͥ. magnum tͥ est ut
uoceris puerm̃s: magnum referamꝰ
ad hominẽ & ad puerum. qͥ compa¬
ratione dei paruulus ẽ. Hec dicit
dñs redemptor isrł sẽs eius. ad con¬
demptibilem anmam: & abhoni¬
natam gendem. & ad seruum añoꝵ

Expanded text:
acob ad Deum, nec Israel congregatus: propterea Filius loquitur illis non credentibus: glorificatus sum in oculis Domini. In me enim omnis mundus credidit: et Deus meus factus est 565 fortitudo mea, qui et consolatus est me tristem super abjectione populi mei; et dixit mihi: Parum est si servias mihi ad suscitandas tribus Jacob, quae suo vitio corruerunt; et ad faeces, sive reliquias Israel convertendas. Hoc enim verbum Hebraicum NESURE   sonat. Pro illis enim dedi te in lucem omnium gentium, ut illumines universum mundum, et salutem meam, per quam omnes salvi fiunt, usque ad extrema congregabor, et glorificabor coram Domino, sic intelligi potest, ut congregatus sit Dominus cum credentibus. Quodque sequitur: Dixit mihi: Magnum tibi est ut voceris puer meus, magnum referamus ad hominem et ad puerum, qui comparatione Dei parvus est. Haec dicit Dominus redemptor Israel Sanctus ejus ad contemptibilem animam, ad abominatam gentem
Abbreviated transcription (Latin):
suum eos qͥ ex iudeis credere uoluert̃.
& pauꝑum humiliumq fuorũ mi¬
sertus ẽ: siue omnis popli sui qui de
oriente & occidente. ab aquilone c
austro ad eum uocatꝰ est non habẽs
legem nec ꝓpħas. nec diuitias sp̃itales.
s desertus. pauꝑ & humilis. cunctis
demonib subiacebat. Et dixit syon
Dereliquit me dñs: & dñs oblitus
est mei. Nunquid obliuis ci potest
mulier infantem suum. ut ñ mise

Expanded text:
suum, eos qui ex Judaeis credere voluerunt. Et pauperum humiliumque suorum misertus est: sive omnis populi sui, qui de Oriente et Occidente, Aquilone et Austro ad eum vocatus est, non habens Legem nec Prophetas, nec divitias spirituales: sed desertus, pauper et humilis, cunctis daemonibus subjacebat. Et dixit Sion: Dereliquit me Dominus, et Dominus oblitus est mei. Numquid oblivisci potest mulier infantem su