comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terra contra possessorẽ clamat: si con¬
tra eũ qui sibi p̃est aliqͥd iustũ uel
priuata domus. uel scã ȩccl̃a murmu¬
rat. Clamare quippe terrȩ. ẽ: contͣ
regentis iniusticiã rationabilit̾ sub¬
iectos dolere. Ubi recte subiungit᷑
& cũ ea sulci eius deflent. Terra enĩ
etiam nullis oꝑib exculta. plerumq
ad usum hominũ aliqͦd alim̃tũ ꝓfert:
exarata uͦ. fruges ad satietatẽ parit.
Et sunt ñnulli. qui nullo lectionis nul¬
lo exhortationis uomere proscissi. quȩ¬
dam bona qͣmius minima tamen ex
sems ipsis ꝓferunt. qͦsi terra necdum
exarata. Sunt uͦ ñnulli qui ad audi¬
endũ semꝑ atq retinendũ scĩs p̃di¬
cationib ac meditationib intenti. a
priore m̃tis duricia. quasi qͦdã linguȩ
uomere scissi. semina exhortationis
accipiunt: & fruges boni oꝑis ꝑ sul¬
cos uoluntariȩ afflictionis reddus.
Sepe uͦ contingit. ut hii qui p̃sunt. in¬

Expanded text:
terra contra possessorem clamat, si conterra contra possessorem clamat, si contra eum qui sibi praeest aliquid justum vel privata domus, vel sancta Ecclesia murmurat. Clamare quippe terram est contra regentis injustitiam rationabiliter subjectos dolere. Ubi recte subjungitur: Et cum ea sulci ejus deflent. Terra enim, etiam nullis operibus exculta, plerumque ad usum hominis aliquod alimentum profert, exarata vero fruges ad satietatem parit. Et sunt nonnulli qui nullo lectionis, nullo exhortationis vomere proscissi, quaedam bona, quamvis minima, tamen ex semetipsis proferunt, quasi terra necdum exarata. Sunt vero nonnulli qui, ad audiendum semper atque retinendum sanctis praedicationibus ac meditationibus intenti, a priori mentis duritia, quasi quodam linguae vomere scissi, semina exhortationis accipiunt, et fruges boni operis per sulcos voluntariae afflictionis reddunt. Saepe vero contingit ut hi qui praesunt in
Abbreviated transcription (Latin):
deflentes uidit: Et cũ sulci t̾rȩ sẽꝑ
ex terra sint: qͥd .ẽ. qͦd ꝓnuntiatione
distincta. & clamasse t̾rã. & sulci eius
cum ea deflesse denegant᷑: Cum enĩ
nichil sit aliud sulcus trȩ qͣm t̾ra: ma¬
gnȩ distinctionis ratione ñ car&. dum
subiungit. & cũ ea sulci eiꝰ deflent.
Qua uidelic& in re. quia ordo hystoriȩ
deficit: sese nobis intellectꝰ mysticus
quasi aꝑtis iam forib ostendit. Acsi
patent̃ clam&. Quia rationẽ litterȩ
defecisse cognoscitis: nimirũ restat. ut
ad me sine dubitatione redeatis. Om¬
nis enim qui uel priuato iure dome¬
sticam familiã regit. uel ꝓ utilitate
cõmuni fidelib plebib p̃est. in hoc qͦd
iura regiminis in cõmissis sibi fidelib
possids: quid aliud qͣm trã colendã
tenet: Ad hoc qͥppe diuina dispensa¬
tione cȩteris unus qͥsq p̃ponit᷑: ut
subiectoꝵ animus quasi substrata t̾ra.
p̃dicationis illiꝰ semine fecundet᷑. Sed

Expanded text:
deflentes vidit? Et cum sulci terrae semper deflentes vidit? Et cum sulci terrae semper ex terra sint, quid est quod pronuntiatione distincta et clamasse terra, et sulci ejus cum ea deflesse denegantur? Cum enim nihil sit aliud sulcus terrae quam terra, magnae distinctionis ratione non caret, dum subjungit: Et cum ea sulci ejus deflent. Qua videlicet in re quia ordo historiae deficit, sese nobis intellectus mysticus quasi apertis jam foribus ostendit. Ac si patenter clamet: Quia rationem litterae defecisse cognoscitis, nimirum restat ut ad me sine dubitatione redeatis. Omnis enim qui vel privato jure domesticam familiam regit, vel pro utilitate communi fidelibus plebibus praeest, in hoc quod jura regiminis in commissis sibi fidelibus possidet, quid aliud quam terram incolendam tenet? Ad hoc quippe divina dispensatione caeteris unusquisque praeponitur, ut subjectorum animus, quasi subacta terra, praedicationis illius semine fecundetur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ad se humano animo plenã cognitionẽ
negat: ut hanc. & tangendo am&. &
distincte hominib suꝑno munere
tribui conspexit. gradus uocauit: qm̃
ꝑ ipsos ascenditur. ut ad cȩlestia obti
nenda ueniat᷑. Sacri itaq libri. id est
diuini eloquii memoriã faciens dicit.
ꝑ singłos gradus meos ꝓnuntiabo illũ.
quia nimirũ ille ad doctrinã dĩ ue¬
racit̃ ascendit. qui ad optinendã hanc
gradib sc̃ȩ oꝑationis eruperit. Et qͥsi
ꝑ singulos gradus suos librũ ꝓñtiat:
qui ꝑcepisse se eius scientiã ñ ꝑ uerba
tantummͦ. s etiã ꝑ oꝑa demonstrat.
p̃ceptoꝵ illius in actione tenuisse.
& cũ ipsa sulci eiꝰ deflent: & si fructꝰ
eius comedi absq pecunia. & animam
agricolarũ eius afflixi. ꝓ frumento
oriat᷑ mͥ tribulus. & pro ordeo spina.
Qd .ẽ. clamare terrã: deflere sulcos: &
fructus ꝓprios emĩdo comedere: Cui
umqͣm necesse . ẽ. sua emere: Quis
clamantẽ audiuit terrã: Qs sulcos

Expanded text:
ad se humano animo plenam cognitionem ad se humano animo plenam cognitionem necat, ut hanc et tangendo amet, etutum, quia distincte hominibus superno munere tribui conspexit, gradus vocavit: quoniam per ipsos ascenditur ut ad cnenda veniatur. Sacri itaque libri, id est divini eloquii, memoriam faciens, dicit: Per singulos gradus meos pronuntiabo illum, quia nimirum ille ad doctrinam Dei veraciter ascendit, qui ad obtinendam hanc gradibus sanctae operationis eruperit. Et quasi per singulos gradus suos librum pronuntiat, qui percepisse se ejus scientiam non per verba tantummodo, sed etiam per opera demonstrat. praeceptorum illius in actione tenuisse. et cum ipsa sulci ejus deflent, si fructus ejus comedi absque pecunia et animam agricolarum ejus afflixi, pro frumento oriatur mihi tribulus « et pro hordeo spina. d est clamare terram, deflere sulcos, et fructus proprios emendo comedere? Cui unquam necesse est sua emere? Quis clamantem audivit terram? Quis sulcos
Abbreviated transcription (Latin):
sta minime dixiss&. ure renes meos
& cor meũ. Aqua gͥ ad renes uenit:
cũ dulcedo sapientiȩ etiã incentiua
carnis interimit. ut ea quȩ urere
m̃tem pot̾ant. delectationis incendia
frigescant. Qui adhuc m̃sus. ẽ. mille.
torrentẽ uidelic& quẽ ꝓpħa ꝑtransi¬
re ñ potuit: de quo etiã dicit. qm̃
intumuert̃ aquȩ ꝓfundi torrentis. qͥ
ñ potest transuadari. Percepta nãq
ꝑfectione oꝑis. ad contẽplationẽ ueni¬
tur: in qua scilic& contẽplatione dũ
mens in altũ ducit᷑. subleuata uid&
in dõ quia ñ potest penetrare qͦd uids.
Et quasi ñ tangit aquã torrentis. quã
ꝑtransire ñ ual&: quia & intuet᷑ spe¬
culando qͦd libeat. & tam̃ hoc ipsũ ꝑ-¬
fecte ñ ual& intueri qͦd lib&. Propħa
gͦ ad aqͣm quandoq ꝑuenit quã ñ ꝑ
transit: quia ad contẽplationẽ sapien¬
tiȩ. cũ ad extremũ ducimur. ipsa eius
imm̃sitas quȩ ex se hominẽ subleuat.

Expanded text:
sta minime dixisset, « Ure renes meos, sta minime dixisset, « Ure renes meos, et cor meum . » Aqua igitur ad renes venit, cum dulcedo sapientiae etiam incentiva carnis interimit, ut ea quae urere mentem poterant delectationis incendia frigescant. Qui adhuc mensus est mille torrentem, videlicet quem Propheta pertransire non potuit. De quo etiam dicit: « Quoniam intumuerunt aquae profundi torrentis, qui non potest transvadari. » Percepta namque perfectione operis, ad contemplationem venitur, in qua scilicet contemplatione dum mens in altum ducitur sublevata, videt in Deo quia non potest penetrare quod videt, et quasi tangit aquam torrentis quem pertransire non valet. Et quia intuetur speculando quod libeat, et tamen hoc ipsum perfecte non valet intueri quod libet, propheta quoque ad aquam quandoque pervenit qertransit: quia ad contemplationem sapientiae cum ad extremum ducitur, ipsa ejus immensitas, quae ex se hominem sublevat
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ad se conuersis boni exordii ple¬
nitudinẽ tribuit. dono sp̃ualis sapi¬
entiȩ prima nr̃i oꝑis uestigia infun¬
dit. Aquã quippe usq ad talos ueni¬
re.ẽ: iam nos ꝑ acceptã sapientiã de¬
sideratȩ rectitudinis uestigia teuere.
Qui rursũ mille metitur. & ꝓpħa usq
ad genua ꝑ aqͣm ducitur: qͥa cũ boni
oꝑis plenitudo tribuit᷑. ad hoc usq
nr̃a sapientia auget᷑. ut in prauis iã
actib minime flectat᷑. Hinc nãq ꝑ
ta genua erigite: & gressus rectos fa¬
cite pedib ur̃is. A qua gͦ usq ad ge¬
nua ꝑuenit: cũ nos ꝑcepta sapientia
ꝑfecte ad boni oꝑis rectitudinẽ strm-¬
git. Qui iterum metitur mille. & ꝓ¬
ph̃a ꝑ aquã usq ad renes ducit᷑: quia
uidelic& tẽ in nobis plenitudo operis
excrescit. qͣndo in nobis ꝑcepta sapien¬
tia omnẽ quoq ui qͣntũ . ẽ. possibile
delectationẽ carnis extinxerit. Nisi
enim delectatio eẽt in renib: psalmy¬

Expanded text:
nobis ad se conversis boni exordii plenobis ad se conversis boni exordii plenitudinem tribuit, dono spiritualis sapientiae prima nostri operis vestigia infundit. Aquam quippe usque ad talos venire, est jam nos per acceptam sapientiam desideratae rectitudinis vestiQui rursum mille metitur, et Propheta usque ad genua per aquam ducitur. Quia cum boni operis plenitudo tribuitur, ad hoc usque nostra sapientia augetur, ut in parvis jam actibus minime flectatur. Hinc namque et gressus rectos facile pedibus vestris . » Aqua ergo ad genua pervenit, cum nos, percepta sapientia, perfecte ad boni operis rectitudinem stringit. Qui iterum metitur mille, et Propheta per quam usque ad renem ducitur: quia videlicet tunc in nobis plenitudo operis excrescit, quando in nobis percepta sapientia omnes quoque, in quantum est possibile, delectationem carnis exstinxerit. Nisi enim carnis delectatio esset in renibus, Psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
turbari. Hinc. est etiam qͦd redẽptori
nr̃o a discipłis dr̃ auge nobis fidẽ: ut
quȩ iam accepta ꝑ iniciũ fuerat. quasi
ꝑ augm̃ta graduũ ad ꝑfectionẽ ueni¬
r&. Ipsa quoq sapientia quȩ cͥẽ bonoꝵ
operũ sol& magistra. anhelanti m̃ti
ꝑ increm̃ta tribuit᷑: ut ad eã ꝓculdu¬
bio magni moderaminis gradib as¬
cendat᷑. Qd bene ezechiel ꝓpħa figu-¬
rata narratione denuntiat: qui de eo
uiro quẽ in excelsũ uiderat. narrat di¬
cens. Mensus. ẽ. cubitos mille: & trans¬
duxit me ꝑ aqͣm usq ad talos. Rursũq
mensus. ẽ mille: & transduxit me ꝑ
aqͣm usq ad genua. Et m̃sus. ẽ. mille:
& transduxit me ꝑ aqͣm usq ad renes.
Et mensus.ẽ. mille. torrentẽ quẽ ñ po¬
tui ꝑtransire: qm̃ intumuert̃ aquaȩ
ꝓfundi torrentis. qui ñ potest transua
dari. Quid nãq millenario numero.
nisi collati muneris plenitudo signa¬
tur: Uir itaq qui apparuit. mille

Expanded text:
dubitare. Hinc est etiam quod Redemptori dubitare. Hinc est etiam quod Redemptori nostro a discipulis dicitur: Auge nobis fidem : ut quae jam accepta per initium fuerat, quasi per augmenta graduum ad perfectionem veniIpsa quoque sapientia, quae esse bonorum operum solet magistra, anhelanti menti per incrementa tribuitur, ut ad eam procul dubio magni moderaminis gradibus ascendatur. Quod bene Ezechiel propheta figurata narratione denuntiat, qui de eo viro quem in excelso monte viderat narrat dicens: Mensus est cubitos mille, et transduxit me per aquam usque ad talos. Rursumque mensus est mille, et transduxit me per aquam usque ad genua: Et mensus est mille, et transduxit me per aquam usque ad renes. Et mensus est mille, torrentem, quem non potui pertransire; quoniam intumuerant aquae profundae torrentis, qui non podari . Quid namque millenario numero nisi collati muneris plenitudo signatur? Vir itaque qui apparuit mille
Abbreviated transcription (Latin):
ab una ad alteram transit᷑. S subti
lissima disputatione indig&: eũ menᷤ
pensare nititur in una eadẽ uirtute
quib ꝓuectus sui gradib eleuetur.
Ut enim prima elem̃ta uirtutũ fidẽ
scilic& & sapientiam loqͦr. obtineri
singula ꝑfecte nequeunt: nisi ad hȩc
distinctis ordinatisq modis. qͦsi qͥb¬
dam gradib ascendamꝰ Ipsa enĩ fides
quȩ ad bona alia ꝑfecte capessenda
nos imbuit. plerũq in exordiis suis
& nutat. & solida. ẽ: etiam certissime
habetur. & tam̃ de eius fiducia ad¬
huc sine dubitatione trepidat᷑ Pars
nãq eius prius accipit᷑. ut in nobis
postmodũ ꝑfecte compleat᷑. Si enim
certo gradu in credentis m̃te ñ ꝓfice¬
r&: requisitus in ȩuuangło pat̾ sanan-¬
di pueri ñ dixiss&. Credo dñe. adiu¬
ua incredulitatẽ meã. Adhuc gͦ ascen¬
debat ad fidem qͣm iam ꝑceꝑat: qui
uno eodemq tempore clamabat: etiã
se credere & ad huc ex incredulitate

Expanded text:
ab una ad alteram transitur. 49. Siab una ad alteram transitur. 49. Silissima disputatione res inindiget, cum mens pensare nititur, in una eademque virtute quibus profectus sui gradibus elevetur. Ut enim prima elementa virtutum, fidem scilicet et sapientiam, loquar, obtineri singula perfecte nequeunt, nisi ad haec distinctis ordinatisque modis, quasi quibusdam gradibus, ascendamus. Ipsa enim fides, qunos imbuit, plerumque in exordiis suis et nutat et solida est. Et jam certissime habetur, et tamen et ejus fiducia adhuc sub dubitatione trepidatur: pars namque ejus prius accipitur, ut in nobis postmodum perfecte compleatur. Si enim certo gradu in mente credentis non proficeet, requisitus in Evangelio Pater sanandi pueri non dixisset: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam . Adhuc ergo ascendebat ad fidem, quam jam perceperat, qui uno eodemque tempore clamabat, et jam se credere, et adhuc ex incredulitate
Abbreviated transcription (Latin):
exam̃ subtilitatis int̾nȩ quo plus ad
illud ꝓficiscit᷑. plus formidat᷑ Ubi
apte diuina uoce subiungit᷑. noli metu¬
ere: quia cũ plus ipsi qͦd timeamꝰ agno¬
scimus. plus nobis de dõ ꝑ int̾nã gr̃am
infundit᷑ qͦd amemus: quatinꝰ & contẽp¬
tus nr̃ paulisꝑ transeat in timorẽ. &ti¬
mor transeat in caritatẽ: ut qͥa quȩ¬
renti nos dõ ꝑ contẽptũ resistimꝰ ꝑti
morẽ fugimꝰ. & contemptu qͣndoq &
timore postposito. solo ei amore un¬
gamur. Paulisꝑ enim etiã timere di
dicimus: eiq ui soluis dilectionis in¬
heremus. Appositis igit᷑ quasi qͥbdã
gradib ꝓuectus nr̃i. m̃tis pedẽ prius
ꝑ timorẽ in imo ponimꝰ: & postmodũ
ꝑ caritatẽ ad alta leuamur: ut ab eo
qͦd quisq tum&. reprimat᷑ ut timeat:
& ab eo qͦd iã timuit. subleuet᷑ ut p̃¬
ndo sumat. Hos aut̃ uirtutũ gradus
P ñ magni laboris. ẽ. prendere: cũ

Expanded text:
examen subtilitatis internae, quo plus ad examen subtilitatis internae, quo plus ad illud proficitur, amplius formidatur. Ubi apte divina voce subjungitur: Noli metuere, quia cum plus ipsi quod timeamus agnoscimus, plus nobis de Deo per internam gratiam infunditur quod amemus; quatenus et contemptus noster paulisper transeat in timorem, et timor transeat in charitatem, ut quia quaerenti nos Deo per contemptum resistimus, per timorem fugimus, et contemptu quandoque et timore postposito, solo ei amore jungamur. Paulisper enim etiam timorem ejus discimus, cujus solius dilectioni inhaeremus. Appositis igitur quasi quibusdam gradibus profectus nostri, mentis pedem prius per timorem in imo ponimus, et postmodum per charitatem ad alta amoris levamus, ut ab eo quo quisque tumet, reprimatur ut timeat, et ab eo quod jam metuit, sublevetur ut praesumat. Hos autem virtutum gradus non magni laboris est prehendere, cum
Abbreviated transcription (Latin):
lutioni coniuncti. scõꝵ uoce sp̃ualia
p̃cepta cognoscimus. Ad eius p̃cepta
quasi suꝑ genua. & suꝑ manuũ nr̃aꝵꝵ
articulos erigimur: qui a t̾renis con¬
tagiis recedentes. quasi iã ab infimis
terrȩ inher&. qui consternatꝰ iac&: ita
qui in genib. & manuũ suaꝵ ar xba¬
ticulis incuruat᷑. inchoante ꝓuet.¬
ctus ex magna iam parte a t̾ra suspen-¬
dit᷑. Ad extremũ uͦ uoce dñica erecti
quidẽ. s trem̃tes adsistimꝰ: cũ a t̾renis
desideriis ꝑfecte subleuati. uerba dĩ.
quo plenius cognoscimus. plus tumemꝰ.
Adhuc enim quasi in terra iac& qui ad
cȩlestia erigi terrenoꝵ desideriis ne-¬
gligit. Quasi subleuat᷑ aut̃ adhuc
in genib. & in manib incumbit: qui
quȩdam contagia iam deserit. s qͥbdã
adhuc t̾reninis oꝑib ñ contradicit. Lã
uͦ ad uerba dĩ erectꝰ adsistit. qͥ ꝑfecte
m̃tẽ ad sublimia erigit: & ꝑ ĩmunda
desideria incuruari contẽpnit. Bene

Expanded text:
lutioni conjuncti, sanctorum voce spiritualia lutioni conjuncti, sanctorum voce spiritualia praecepta cognoscimus. Ad ejus praecepta quasi super genua et super manuum nostrarum articulos erigimur, quia a terrenis contagiis recedentes, quasi jam ab infimis terrae inhaeret qui consternatus jacet, ita qui in genibus et manuum suarum articulis incurvatur, inchoante provectu, ex magna jam parte a terra suspenditur. Ad extremum vero voce dominica erecti quidem, sed trementes assistimus, cum a terrenis desideriis perfecte sublevati, verba Dei quo plenius cognoscimus, plus timemus: adhuc enim quasi in terra jacet, qui ad coelestia erigi terrenorum desideriis negligit. Quasi sublevatus autem adhuc in genibus et in manibus incumbit qui quaedam jam contagia deserit, sed quibusdam adhuc terrenis operibus non contradicit. Jam vero ad verba Dei erectus assistit, qui perfecte mentem ad sublimia erigit, et per immunda desideria incurvari contemnit. 48. A
Abbreviated transcription (Latin):
articulos manuũ mearũ: & dix̃ ad
me. Danibel uir desiderioꝵ. intelli-¬
ge uerba quȩ ego loquor ad te & sta in
gradu tuo: nc̃ enim missus sũ ad te
Cumq dixiss& mͥ sermonẽ istũ: steti
tremens. Et ait ad me. Noli me tue¬
re. Quam uidelic& positionem sui
corporis dum uerba intrinsecus lo¬
quentis audir&: neqͣqͣm nobis tanta
cura exprimer&. si a mysteriis uacuã
recognouiss&. In scriptura enĩ sacra
iusti uiri ñ solũ quȩ dicunt ꝓphetia
est: s etiã plerũq qͦd agunt. Uir itaq
sc̃s int̾̃nus mysteriis plenus. ꝑ positio¬
nem qͦq corporis exprimit uirtutem
uocis: & ꝑ hoc qͦd primũ in t̾ra ꝓstratꝰ
iacuit. ꝑ hoc qͦd se postmodũ in manu¬
um suarũ articulis & in genib erexit.
ꝑ hoc qͦd ad extremũ erectꝰ quidẽ. sed
tremens constitit. in sem& ipso nobis
omnẽ ordinẽ nr̃i ꝓuectꝰ innotescit.
Uerba enim dĩ in t̾ra iacentes audimꝰ.
cum in peccatis positi cũ t̾renȩ pol

Expanded text:
 dixit ad me: Daniel, vir desideriorum, intellige verba quae loquor ad te, et sta in gradu tuo: nunc enim missus sum ad te. Cumque dixisset mihi sermonem hunc, steti tremens, et ait ad me: Noli metuere . Quam videlicet positionem sui corporis, dum verba intrinsecus loquentis audiret, nequaquam nobis tanta cura exprimeret, si a mysteriis vacuam cognovisset. In Scriptura enim sacra justi viri non solum quae dicunt prophetia est, sed etiam plerumque quod agunt. Vir etiam sanctus internis mysteriis plenus, per positionem quoque corporis exprimit virtutem vocis, et per hoc quod primum in terra prostratus jacuit, per hoc quod se postmodum in manuum suarum articulis et in genibus erexit, per hoc quod ad extremum erectus quidem sed tremens constitit, in semetipso nobis omnem ordinem nostri profectus innotescit. Verba enim Dei in terra jacentes audimus, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
infirmis atq carnalib cogimur. qͥsi
sua ium̃tis alim̃ta p̃paramus: atq ip¬
se nr̃oꝵ usus operũ quasi more ordei
hab& aliqͥd de admixtione palearum.
Et plerũq contingit ut rector qͥ p̃est.
dũ iniusta contra subditos exercet:
uidia affligit: etiã quȩdã bona aliqͣn¬
do faciat: ac si frum̃tũ serat. seseq in
dispensandis terrenis reb ñnũqͣm ñ
auariciȩ studio. s ꝓ utilitate carnali¬
um misceat: & sic eiusdẽ laboris fru¬
ctum. ueluti messẽ ordei exspectet.
S subiecti quiq ꝓ eo qͦd in maximis gra¬
uant᷑. gaudere in eiꝰ bonis minimis ne¬
rerũ dispensatio ꝓ utilitate subditoꝵ
suscipi credit᷑ qͥndo is qui p̃est anhe¬
lare ꝑ auariciam uidet᷑ Unde fit. ut
ad ipsa etiam pauca bona quȩ fieri in¬
ter multa considerant mala ñ laudes.
s gemitꝰ reddant: atq infirmantes
murmurent dũ ꝑpendunt purioꝑis
ñ esse quod uident. Ait gͦ. Si aduersũ

Expanded text:
infirmis atque carnalibus cogimur, quasi infirmis atque carnalibus cogimur, quasi sua jumentis alimenta praeparamus, atque ipse nostrorum usus operum quasi more hordei habet aliquid de admistione palearum. Et plerumque contingit ut rector qui praeest, dum injusta contra subditos exercet, e ex invidia affligit etiam quaedam bona aliquando faciat, ac si frumentum serat, seseque in dispensandis terrenis rebus nonnunquam non avaritiae studio, sed pro utilitate carnalium misceat, et sic ejusdem laboris fructum velut messem hordei exspectet. Sed subjecti quique pro eo quod in maximis gravantur, gaudere in ejus bonis minimis nererum dispensatio pro utilitate subditorum suscipi creditur, quando is qui plare per avaritiam videtur. Unde fit ut ad ipsa etiam pauca bona quae fieri inter multa mala considerant, non laudes, sed metus reddant, atque infirmantes murmurent, dum perpendunt puri operis non esse quod vident. Ac si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
exegi debita. & ipse qͦd debui ñ impen¬
di. si exercitationẽ boni oꝑis aliis in¬
uidi: ꝓbonis quȩ in ȩtñũ reficiunt.:
retribuant᷑ mͥ in iudicio mala quae
pungunt. Pro frum̃to quippe tribu¬
lus. & ꝓ ordeo spina orit᷑: cũ in tribu¬
latione ultima de qua remuneratio
laboris quęrit᷑. punctio doloris inue¬
nitur. Et notandũ qͦd sicut a frum̃to
ordeum distat. qͣmuis utrũq reficiat:
pungat: quia tribulꝰ mollior. & ad pun¬
gendũ semꝑ durior .ẽ. spina. Ait ergo.
Pro frum̃to oriatur mͥ tribulus: & pro
ordeo spina. Acsi patent̃ dicat. Egis¬
se me quidẽ & magna bona & minima
scio: s si ñ . ẽ. ita. ꝓ bonis magnis. mala
minima: & ꝓ bonis minimis. mͥ res-¬
pondeant mala maiora. Quauis hoc
intelligi & alit̾ potest. In frumento
quippe. spũale opus qͦd m̃tẽ reficit.
in ordeo aut̃. terrenarũ rerũ dispen¬
satio figurat᷑. In qua sepe dũ seruire

Expanded text:
exigi debita, et ipse quod debui non impenexigi debita, et ipse quod debui non impendi, si exercitationem boni operis aliis invidi, pro bonis quae in aeternum reficiunt, retribuantur mihi in judicio mala quae pungunt. Pro frumento quippe tribulus, et pro hordeo spina oritur, cum in retributione ultima, de qua remuneratio laboris quaeritur, punctio doloris invenitur. Et notandum quod sicut a frumento hordeum distat, quamvis utrumque reficiat, umque quod pungat, quia tribulus mollior, et ad pungendum semper durior est spina. Ait ergo: Pro frumento oriatur mihi tribulus, et pro hordeo spina. Ac si patenter dicat: Egisse quidem et magna me et minima bona scio, sed si non ita est, pro bonis magnis mala minima, et pro bonis minimis mihi respondeant mala majora. Quamvis hoc intelligi et aliter potest. In frumento quippe spiritale opus, quod mentem reficit, in hordeo autem terrenarum rerum dispensatio 727 figuratur. In qua saepe dum servire
Abbreviated transcription (Latin):
possunt oꝑe ad eruditionẽ scẽ ȩccłȩ
in p̃dicationis gr̃a cooꝑant᷑. Quos
ẽ.n affligere. eoꝵ laborib ñ inuide¬
re: ne rector ȩccłȩ dũ soli sibi ius p̃¬
dicationis uendicat. etrã aliis rec¬
te p̃dicantib inuidia se mordente
contradicat. Pia & enĩ pastoꝵ mens.
quia ñ ꝓpria głam s auctoris quȩ¬
rit. ab om̃ib uult iuuari qͦd agit.¬
Fidelis namq p̃dicator optat si fieri ua-¬
leat. ut ueritatẽ qͣm solus loqui ñ suf.¬
ficit. ora cunctoꝵ sonent. Unde cum
iosue duob in castra remanentib atq
ꝓphetantib uell& obsistere: recte per
moysen dr̃. Qd emularis ꝓ me: Qs
tribuat ut om̃is popłs ꝓphet&: & d&
eis dñs spm suũ: Prophetari quippe
om̃s uoluit: qui bonũ qͦd habuit aliis
ñ inuidit. Na gͥ beatꝰ iob cuncta hȩc
suspensa intulit. & si ea minime fece¬
rit. sententia se maledictionis astrin-¬
bulus: & ꝓ ordeo spina. Acsi aꝑte dicat.
Si iniustũ quid erga subditos gessi: si

Expanded text:
possunt opere, ad eruditionem sanctae Ecclesiae in praedicationis gratia cooperantur. Quos est non affligere, eorum laboribus non invidere, ne rector Ecclesiae dum soli sibi jus praedicationis vindicat, etiam aliis recte praedicantibus invidia se mordente contradicat. Pia etenim pastorum mens, quia non propriam gloriam, sed auctoris quaerit, ab omnibus vult adjuvari qFidelis namque praedicator optat, si fieri valeat, ut veritatem, quam solus loqui non sufficit, ora cunctorum sonent. Unde cum Josue duobus in castris remanentibus atque prophetantibus vellet obsistere, recte per Moysen dicitur: Quid aemularis pro me? quis tribuat ut omnis populus prophetet et det s spiritum suum ? Prophetare quippe omnes voluit, qui bonum quod habuit aliis non invidit: Quia igitur beatus Job cuncta haec suspensa intulit, et si ea minime fecerit sententia se maledictionis adstrinbulus, et pro hordeo spina.---Ac si aperte dicat: Si injustum quid erga subditos gessi, si
Abbreviated transcription (Latin):
contra suꝑ positã sibi potestatẽ mur¬
murat: liqu& qͦd illũ redarguit. qui
eandẽ homini potestatẽ dedit. Tandẽ
beati iob plenas mystica uirtute sen¬
tentias in quib contra amicoꝵ uerba
respondit. dõ largiente digessimꝰ: nc̃
suꝑest. ut ad helyud uerba ueniamꝰ
quȩ tanto grauiori circũspectione pen¬
sanda sunt. quanto & ꝑ iuuentutis
audaciã spũ feruentiore ꝓferuntur.

Expanded text:
contra superpositam sibi potestatem murcontra superpositam sibi potestatem murmurat, liquet quod illum redarguit qui eamdem homini potestatem dedit. Tandem beati Job plenas mystica virtute sententias, in quibus contra amicorum verba respondit, Deo largiente digessimus; nunc superest ut ad Eliu verba veniamus, quae tanto graviori circumspectione pensanda sunt, quanto et per juventutis audaciam spiritu ferventiore proferuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
spina. Acsi aꝑte dicat. Si magna quȩ
debiu sollicite ñ feci: punctiones mur¬
muris a subiectis recipiã etiã de bono
qͦd feci. Si neglexi exibere qͦd foueat.
iuste in querela ꝓsiliens eoꝵ me lingua
pungat. Qua in re semꝑ sollicita con¬
sideratione pensandũ. ẽ. ne aut hii qui
p̃sunt exempla mali oꝑis subiectis pre¬
beant. eoꝵ q uitã suȩ gladio prauita¬
tis extinguant: aut hii qui alieno re-¬
gimini subiacent. facile iudicare au¬
deant facta rectoꝵ: atq ꝑ hoc qͦd de
his qui sibi p̃lati sunt murmurant. ñ
humano. s ei qui cuncta disponit diui¬
no ordini contradicant. Illis nãq dr̃¬
fuerant pascebant᷑: & quȩ pedes ur̃i tur¬
bauerant. hȩc bibebant. Ques enim
turbata pedib bibunt: cũ subiecti ea
ad exemplũ uiuendi appetunt. quae
p̃lati quiq prauo oꝑe ꝑuertunt. At
contra a p̃latis hii audiunt. Nos enĩ
quid sumus: Nec contra nos. ẽ mur¬
mur ur̃m: s contra dm̃. Qui enim

Expanded text:
si ergo aperte dicat: Si magna quae debui sollicite non feci, punctiones murmuris a subjectis recipiam, etiam de bono quod feci, si neglexi exhibere quod fovet, juste in quereiam prosiliens eorum lingua me pungat. Qua in re semper sollicita consideratione pensandum est, ne aut hi qui praesunt exempla mali operis subjectis praebeant, eorumque vitam suae gladio pravitatis exstinguant; aut hi qui alieno regimini subjacent, facile judicare audeant facta rectorum, atque per hoc quod de his qui sibi praelati sunt murmurant, non humano, sed Dei, qui cuncta disponit, divino ordini contradicant. LIBER Vfuerant pascebantur, et quae pedes vestri turbaverant, haec bibebant . Oves enim turbata pedibus bibunt cum subjecti ea ad exemplum vivendi appetunt quae praelati quique pravo opere pervertunt. At contra a praelatis hi audiunt: Nos enim quid sumus? Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum . Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Om̃s nãq qui sub dispensatio¬
ne conditoris uicario nobis amore
iungimur. sub uno ac uero dño quid
nobis aliud nisi inuicem serui sumꝰ:
Cum igit᷑ is qui subest iustis obtempe¬
rat: oportet ut is qui p̃est curã sollici¬
tudinis ac pietatis impendat. Sicq
fit. ut dũ studiose nũc seruire nobis
inuicem ꝑ caritatẽ nitimur: qͦndoq
cum uero dño communi exultatio
eo qͦd officiũ p̃dicationis exibent. ali¬
is inuident bonũ qͦd habent: atq
ideo iam ueracit̾ ñ habent. Quib

Expanded text:
dat. Omnes namque qui sub dispensatiodat. Omnes namque qui sub dispensatione conditoris vicario nobis ministerio jungimur sub uno ac vero Domino, quid nobis aliud 726 nisi invicem servi sumus? Cum igitur is qui subest servit rat, oportet ut is qui praeest curam sollicitudinis ac pietatis impendat. Sicque fit ut dum studiose nunc servire nobis invicem per charitatem nitimur, quandoque cum vero Domino communi exsultationeo quod officium praedicationis exhibent, aliis invident bonum quod habent, atque ideo jam veraciter non ha
Abbreviated transcription (Latin):
O portuit te cõmittere pecuniã meã nũ¬
mulariis: & ueniens ego recepissem
utiq qͦd meũ erat cũ usura. Terrȩ
gͥ fructus absq pecunia comedit: qͥ
dit. Quid ad hȩc nos pastores dicimꝰ:
qui aduentum districti uidicis p̃cur¬
rentes. officium quidẽ p̃conis susce¬
pimus. s alim̃ta ȩccłastica muti man-¬
ducamus: Exigimus qͦd nr̃o debet᷑
corpori: s ñ impendimꝰ qͦd subiectoꝵ
debemus cordi. Ecce uir sẽs tot in hoc
scło pignorib obstrictꝰ. int̾ occupatio¬
nes innumeras. liber ad studiũ p̃di-¬
cationis fuit: qui fructũ t̾rȩ ñquã
sine pecunia comedit: qͥa nimirum
subditis bonȩ ammonitionis uerbũ¬
reddidit. a quib fructũ corporeȩ ser¬
uitutis accepit. Hoc nãq deb& omni¬
potenti dõ om̃is qui p̃est popło: hoc
qui multis. hoc qui pauciorib p̃est.
ut sic debita ministeria a subditis
exigat. quatinus ipse etiã quid sẽꝑ
ammonitionis debeat sollicitꝰ atten¬

Expanded text:
ttere pecuniam meam nummulariis, et veniens ego recepissem utique quod meum erat cum usura » . Terrae igitur fructus absque pecunia concedit qui dit. Quid ad haec nos pastores dicimus, qui adventum districti judicis praecurrentes, officium quidem praeconis suscipimus, sed alimenta ecclesiastica muti manducamus? Exigimus quod nostro debetur corpori, sed non impendimus quod subjectorum debemus cordi. Ecce vir sanctus tot in hoc saeculo pignoribus obstrictus, inter occupationes innumeras liber ad studium praedicationis fuit. Qui fructus terrae nunquam sine pecunia comedit, quia nimirum subditis verbum bonae admonitionis reddidit, a quibus fructus corporeae servitutis accepit. Hoc namque debet omnipotenti Deo omnis qui praeest populo, hoc qui multis, hoc qui paucioribus praeest, ut sic debita ministeria a subditis exigat, quatenus ipse etiam quid semper admonitionis debeat sollicitus atten
Abbreviated transcription (Latin):
paulo caritas patiens & benigna des¬
cribit᷑. ꝑ patientiam aliena mala ȩqͣ¬
nimit̃ tolerat: ꝑ benignitatẽ qͦq bo¬
na miscdit̃ impendit sua. Vnde bea¬
tus iob & patient̃ domesticos maledi¬
centes ꝑtulit. & uiatores & ꝑegrinos
apud se benigne suscepit: illis morũ
exempla tribuens. istis exterioꝵ ope
concurrens. Illis ꝑ mansuetudinẽ ñ
concitꝰ ad irascendũ: istis ꝑ miscdiã
ad subueniendũ paratꝰ. Uir & enim
phetiȩ sp̃m intuens. p̃dicam̃ta quoq
illiꝰ in oꝑe seruabat: quib nos ammo¬
net dicens. Dimittite & dimitetur
uobis: date & dabitur uobis. Dare
nãq nr̃m ad res ꝑtin& qͦs exterius
habemus: dimittere aut̃. ad relaxan¬
dum dolorẽ. quẽ interiꝰ ex aliena cul-¬
pa contraximus. S sciendũ. ẽ. qͥa qui
dimittit & ñdat. & si ñ plene oꝑatꝰ. ẽ
meliorẽ tam̃ partẽ miscdiȩ tenuit:
qui aut̃ dat. & minime dimittit. om¬

Expanded text:
Paulo, charitas patiens et benigna desPaulo, charitas patiens et benigna describitur , per patientiam aliena mala aequanimiter tolerat, per benignitatem quoque bona misericorditer impendit sua. Unde beatus Job et patienter domesticos maledicentes pertulit, et viatores atque peregrinos apud se benigne suscepit: illis morum exempla tribuens, istis exteriorum ope concurrens; illis per mansuetudinem non concitus ad irascendum, istis per misericordiam ad subveniendum paratus. Vir enim uoque illius in opere servabat, quibus nos admonet, dicens: Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis . Dare namque nostrum ad res pertinet quas exterius habemus, dimittere autem ad relaxandum dolorem quem interius ex aliena culpa contraximus. Sed sciendum est quia qui dimittit, et non dat, etsi non plene operatus est, meliorem tamen partem misericordiae tenuit. Qui autem dat, et minime dimittit, om
Abbreviated transcription (Latin):
intus latentes. Minor. ẽ. aut̃ uirtus
certaminis foris quẽ piam uidere ma¬
la quȩ super&: & intus qͦd toler& ñ ha¬
bere. Perfectȩ aut̃ magnitudinis laus
ẽ. aduersa ꝑpeti: & exteriꝰ fortit̃. & in¬
terius clem̃ter. Nam sunt ñnulla quȩ
in ipsa qͦq familiarũ conuersatione
corrigi nequeunt. sine culpa corrigen¬
tis: aut ideo cũ uel corrigentẽ inqͥnans
uel ñ om̃ino hȩc agentes grauant mag¬
na magisterii arte dissimulanda sunt.
ipsaq hac dissimulatione toleranda:
Que contra nos illata citiꝰ corde laxamꝰ.
si nr̃a circa ꝓximos errata cognoscimꝰ.
tuũ: ne forte audias seruũ tuũ male¬
dicentẽ tͥ. Scit enĩ tua conscientia qͥa
& tu crebro maledixisti aliis. Dũ enĩ
pensamꝰ quales erga alios fuimꝰ: esse
circa nos tales alios minus dolemus:
quia aliena iniusticia in nobis uindi¬
cat. qͦd in se iuste nr̃a conscientia ac¬
ostiũ meũ uiatori patuit. Qa teste

Expanded text:
intus latentes. Minor est autem virtus intus latentes. Minor est autem virtus certaminis foris quempiam videre mala quae superet, et intus quod toleret non habere. Perfectae autem magnitudinis laus est adversa perpeti ei exterius fortiter, et interius clementer. Nam sunt nonnulla quae in ipsa quoque familiarium conversatione corrigi nequeunt sine culpa corrigentis; atque ideo cum vel corrigentem inquinant, vel non omnino haec agentem gravant, magna magisterii arte dissimulanda sunt, ipsaque hac dissimulatione toleranda. Quae contra nos illata citius a corde laxamus, si nostra circa proximos errata cognoscimus. uum, ne forte audias servum tuum maledicentem tibi. Scit enim tua conscientia, quia et tu crebro maledixisti aliis . Dum enim pensamus quales erga alios fuimus, esse circa nos tales alios minus dolemus, quia aliena injustitia in nobis vindicat quod in se juste nostra conscientia acostium meum viatori patuit. - Quia, teste
Abbreviated transcription (Latin):
scribebat. Cui tam̃ minus eẽt quod
positos extra diliger&.: nisi & interiꝰ
uiuentes. secũq cotidie conuersantes
etiã familiares aduersarios tolera¬
nib eius ut saturemur: Quȩ nimi¬
rum sententia potest qͦq ꝑ mysteriũ
ex uoce redemptoris intelligi. Uiri
quippe eiꝰ tabernacłi de carnib illius
saturari cupiert̃. uel iudei scilic& ꝑse¬
quentes. uel gentiles credentes: qͥa &
illi moliti sunt corpꝰ illiꝰ qͣsi consum̃¬
do extinguere. & isti esurientẽ mentẽ
suã desiderant ꝑ cotidianũ immola
S nc̃ solius hystoriȩ uirtutẽ sequentes.
pensemꝰ qͣnta fortitudine scĩ uiri ani¬
mus extra intraq sollicit᷑ ad omnia
partit᷑. Qui si iniuste a gentib. aut
unqͣm ꝑ silentiũ ceder&. aut ꝑ rectitu¬
dinẽ ñ contrair&. ꝓfecto aduersarios
non habuiss&. S u eo qͦd uias uitȩ
tenuit. exoptatores suȩ mortis inue-¬
nit: foris patentes aduersarios ꝑtulit.

Expanded text:
scribebat. Cui tamen minus esset quod scribebat. Cui tamen minus esset quod positos extra diligeret, nisi et interius viventes secumque quotidie conversantes etiam familiares adversarios toleranibus ejus ut saturemur? - Quae nimirum sententia potest quoque per mysterium ex voce Redemptoris intelligi. Viri quippe ejus tabernaculi, de carnibus illius saturari cupierunt, vel Judaei scilicet persequentes, vel gentiles credentes. Quia et illi moliti sunt corpus illius consumendo exstinguere, et isti esurientem mentem suam desiderant per quotidianum immolanunc solius historiae virtutem sequentes, pensemus quanta fortitudine sancti viri animus extra intraque sollicitus ad omnia partitur. Qui si injuste agentibus aut unquam per silentium cederet, aut per rectitudinem non contrairet, profecto adversarios non habuisset. Sed in eo quod vias vitae tenuit, exoptatores suae mortis invenit. Foris patentes adversarios pertulit,
Abbreviated transcription (Latin):
peterẽ maledicens animã eiꝰ. Peccar&:
quippe: si hoc peter& a dõ fieri. qͦd ipse
facere uel om̃ino ñ poss&. uel si poss&
minime decer&. Nam qui maledicti¬
onib inimicũ impetunt: quid aliud
in illo facere dm̃ uolunt nisi qͦd ipsi
facere aut nequeunt. aut erubesẽt:
Mortem nãq aduersario exoptant. quã
& si possunt inferre metuunt: ne aut
ꝑpetrati homicidii rei teneant᷑ aut
iniqui appareant. etiã cũ sint. Qd. ẽ
gͦ dõ dicere. occide quẽ odi: nisi aꝑtis
ei uocib damare. hoc fac meo aduer¬
sario qͦd me in illũ facere nec pecca¬
torẽ dec&: In quib ꝓfecto uerbis no¬
bis pensandũ. ẽ ubi iste uir legerat.
diligite iniicos ur̃os: ubi legerat.
benedicite & nolite maledicere. & rur¬
sum. ñ reddentes malũ ꝓ malo: neq
maledictũ ꝓ maledicto. S exteriꝰ ñ
audita suꝑnę gr̃ȩ p̃cepta seruabat:
quia hȩc in m̃tem illius scĩ sp̃c afflatꝰ

Expanded text:
pectarem maledicens animam ejus. - Peccaret pectarem maledicens animam ejus. - Peccaret quippe si hoc optaret a Deo fieri, quod ipse facere vel omnino non posset, vel, si posset, minime diceret. Nam qui maledictionibus inimicum impetunt, quid aliud in illo facere Deum volunt, nisi quod ifacere aut nequeunt, aut erubescunt? Mortem namque adversario exoptant, quam et si possunt inferre metuunt, ne aut perpetrati homicidii rei teneantur, aut iniqui appareant etiam cum sint. Quid est ergo Deo dicere: Occide quem odi, nisi apertis ei vocibus clamare: Hoc fac meo adversario, quod me in illum facere nec peccatorem decet? In quibus profecto verbis pensandum nobis est, ubi iste vir legerat: Diligite inimicos vestros ; ubi legerat: Benedicite, et nolite maledicere ; et rursum: Non reddentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Sed exterius non audita supernae gratiae praecepta servabat, quia haec in mente illius sancti Spiritus afflatus
Abbreviated transcription (Latin):
luctu sit pęna morientis ꝓximi: &
rursus in gaudiũ ueniat. exibita ȩqͥ¬
tas iudicantis dĩ: quatinꝰ nec ꝑeunti
homini existamus aduersarii. nec ui-¬
dicanti dõ inueniamur ingrati. Bea¬
tus gͥ iob quia cuncta in aduersitate
odia ꝑfecte calcauerat. dicat. si gauisꝰ
sũ ad ruinã eiꝰ qui me oderat. & exul¬
taui qͦd inuenisset eũ malũ: qͥa uide¬
lic& & inimicũ diligens dũ aduersa¬
rio ruenti condoluit. in malis illius
ipse ad bonũ creuit: ut inde ipse ad
benignitatẽ crescer&. unde illũ mala
quȩ merebat᷑ inuenissent. Quia uͦ
sepe ñnulli eos qͦs sibi aduersarios
ȩstimant maledictione feriunt. qm
uirtute neqͣqͣm possunt: in qͥb paten¬
t̃ appar&. quȩ mala si possent facereñ.
qͥa ea quȩ facere nequeunt imp̃cari
minime desistunt: beatus gͥ iob osten¬
dens se a culpa etiam maledictionis
alienũ. secutus adiunxit. Non enim
dedi ad peccandũ guitur meũ: ut ex-¬

Expanded text:
luctu sit pluctu sit prursus in gaudium veniat exhibita aequitas judicantis Dei, quatenus nec pereunti homini existamus adversarii, nec judicanti Deo inveniamur ingrati. Beatus igitur Job, quia cuncta in adversitate odia perfecte calcavit, dicat: Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat, et exsultavi quod invenisset eum malum; qui videlicet et inimicum diligens, dum adversario ruenti condoluit, in malis illius ipse ad bonum crevit, ut inde iste ad benignitatem cresceret, unde illum mala quae merebatur invenissent. Quia vero saepe nonnulli eos quos sibi adversarios aestimant maledictione feriunt, quoniam virtute nequaquam possunt; in quibus patenter apparet quae mala si possent facerent, qui ea quae facere nequeunt imprecari minime desistunt; beatus Job ostendens alienum, secutus adjunxit: VERS. 30. Non enim dedi ad peccandum guttur meum, ut exs
Abbreviated transcription (Latin):
specialit̃ ñ uident᷑ iniici. Humana
aut̃ mens omnẽ quẽ inimicũ tolerat.
etiam impiũ & iniquũ putat: qͥa eiꝰ
culpas apud cogitationẽ suã liuor ac¬
cusatus exaggerat. Qblibs uͦ flagiti¬
is p̃mat᷑ minus iniquus credit᷑ si ad¬
uersarius minime sentit᷑. Qua in re
discernendũ. ẽ aliud. ẽẽ qͦd nobis. aliud
uͦ qͦd sibi & cȩteris nr̃ inimicꝰ nocet.
N am si aliis bonus.ẽ sine nr̃a forsitan
culpa eẽ ñ potest nobis malus: nec om̃i¬
no iam de eius ruina gaudendũ est.
cuiꝰ nos solos certũ. ẽ aduersa toleras¬
se. Cum uͦ nr̃ ac multoꝵ hostis peri¬
mitur: de ereptione ꝓximoꝵ potius
qͣm de inimici interitu necesse. ẽ ut
animus letetur. Oport& nãq ut ꝑe-¬
unte aduersario subtilit̃ pensare de¬
beamus. & quid debemꝰ runȩ peccato¬
ris: & quid iusticiȩ ferientis. Nã cũ
dum. ẽ. miseriȩ ꝑeuntis: congauden¬
dũ .ẽ. iusticiȩ iudicis: ut nobis & in

Expanded text:
specialiter non videntur inimici. Humana specialiter non videntur inimici. Humana autem mens omnem quem inimicum tolerat etiam impium et iniquum putat, quia ejus culpas apud cogitationem livor accusator exaggerat. Quibuslibet vero flagitiis prematur, minus iniquus creditur si adversarius minime sentitur. Qua in re discernendum est, aliud esse quod nobis, aliud vero quod sibi et caeteris noster inimicus nocet. Nam si aliis bonus est, sine nostra forsitan culpa non potest esse nobis malus, nec omnino jam de ejus ruina gaudendum est cujus nos solos certum est adversa tolerasse. Cum vero noster ac multorum hostis punitur, de ereptione proximorum potius quam de inimici interitu necesse est ut animus laetetur. Oportet namque ut pereunte adversario, subtiliter pensare debeamus, et quid debemus ruinae peccatoris, et quid justitiae ferientis. Nam cum dum est miseriae pereuntis, et congaudendum justitiae judicis, ut nobis et in
Abbreviated transcription (Latin):
constat quia ñ amat quẽ ñ uult esse
meliorẽ se. Eumq etiam stantẽ uoto
ꝑsequit᷑: quẽ cecidisse gratulat᷑. S int̃
hȩc sciendũ . ẽ. quia euenire plerumq
sol&. ut ñ amissa caritate. & mimici
ruente eo qͦsdã bene erigi credimꝰ. &
ꝓficiente illo plerosq iniuste opprimi
formidamꝰ. Qua in re m̃tẽ nr̃am nec
eius iã defectꝰ erigit: nec eiꝰ ꝓuectus
addicit. si recta nr̃a cogitatio ñ quid
in ipso. s qͥd de ipso circa alios agat᷑
attendit. S ad hȩc seruanda ualde
est necessariũ subtilissimȩ discretio¬
nis exam̃: ne cũ nr̃a odia exsequim᷑.
fallamur sub specie utilitatis alienȩ.
Si aut̃ de inimici morte gadendũ om̃i¬
no ñ e̾et: psalmysta ñ dicer&. Letabit᷑
iustus cũ uiderit uindictã impiorũ.
S aliud . ẽ. impiũ: aliud uͦ inimicũ ꝑ¬
peti. Nam sunt pleriq inimici qͥ ñ st̃
impii. & sunt ñnulli impii. qui nob̃

Expanded text:
constat quia non amat quem non vult esse constat quia non amat quem non vult esse meliorem se, eumque etiam stantem voto persequitur quem recidisse gratulatur. Sed inter haec sciendum est quia evenire plerumque solet ut ruente eo, quosdam proficiente illo plerosque injuste opprimi formidamus. Qua in re mentem nostram nec ejus jam defectus erigit, nec ejus profectus addicit, si recta nostra cogitatio non quid in ipso, sed quid de ipso circa alios agatur attendit. Sed ad haec servanda valde est necessarium subtilissimae discretionis examen, ne cum nfallamur sub specie utilitatis alienae. Si autem de inimici morte gaudendum omnino non esset, Psalmista non diceret: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum . Sed aliud est impium, aliud vero inimicum perpeti. Nam sunt plerique inimici qui non sunt impii, et sunt nonnulli impii qui nobis
Abbreviated transcription (Latin):
potentis dĩ nos eẽ discipłos. sola custo¬
dia caritatis ꝓbat. Hinc. ẽ enĩ qͦd ꝑ
sems ipsam ueritas dicit. In hoc cogno¬
scent om̃s quia mei discipłi estis. si di¬
lectionem habueritis adinuicẽ. Quȩ
nimirũ dilectio si cor nr̃m ueraciter
repl&. duob modis ostendi sol&: scili¬
c& qui & amicos in dõ. & inimicos di¬
ligimus ꝓpt̃ dm̃. Sed sciendũ . ẽ. qͥa
inimici dilectio tẽ ueracit̃ custodit᷑:
cum nec de ꝓuectu addicimur nec de
ruina illius letamur. Nam sepe in
dilectionis imagine erga inimicum
animus fallitur: seq hc̃ diligere ȩsti¬
mat. si eius uitȩ contrariꝰ ñ existat:
s dilectionis ium occulte aut ueracit̃
aut ꝓfectus inimici aut casus in t̾ro¬
gat. Hac &enĩ de re ad plenũ sem& ip¬
sam mens hominis nescit: nisi eũ quẽ
sibi aduersariũ credit in defectu uel
ꝓuectu mutasse modũ sui statꝰ inue-¬
nerit. Si enim de ꝓsꝑitate addicitur.
& de calamitate se odientis lȩtatur:

Expanded text:
potentis Dei nos esse discipulos, sola custodia charitatis probat. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: In hoc cognoscent omnes, quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Quae nimirum dilectio si cor nostrum veraciter replet, duobus modis ostendi solet, scilicet si et amicos in Deo, et inimicos diligimus propter Deum. Sed sciendum est quia inimici dilectio tunc veraciter custoditur, cum nec de profectu addicimur, nec de ruina illius laetamur. Nam saepe in dilectionis imagine erga inimicum animus fallitur, seque hunc diligere aestimat, si ejus vitae contrarius non existat. Sed dilectionis vim occulte et veraciter aut profectus inimici, aut casus interrogat. Hac etenim de re ad plenum semetipsam mens hominis nescit, nisi eum quem sibi adversarium credit in defectu vel profectu mutasse modum sui status invenerit. Si enim de prosperitate addicitur, et de cal
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius ꝓuͤctus qͦq etiam finẽ subrogat
dicens. Et cũ a se ꝓduxerit fructꝰ sta¬
tim mittit falcem: qm̃ uenit tẽpꝰ mes¬
sis. Ecce ueritatis uoce ꝑ qualitates
frugum. distincta sunt increm̃ta me¬
ritor. Ait enĩ. Primũ herbã deinde
spicas: deinde plenũ frum̃tũ in spica.
An non herba adhuc tẽ fuerat petrus:
cũ ab ancillȩ ore. subito uniꝰ flatu ser¬
monis inflexus. ẽ: Iam quidẽ ꝑ de¬
uotionẽ uiridis: s adhuc ꝑ infirmi¬
tatem tener. Plenũ uͦ frum̃tũ in spica
inuentꝰ. ẽ. qͣndo ꝑsequentib principib
resistebat dicens. Obȩdire oport& dõ
magis quã hominib. Plenũ frum̃tũ¬
inuent᷑. ẽ. qͣndo in tritura ꝑsecutionis
tot uerbera ꝑtulit: & tamĩ neqͣ qͦm pa¬
learũ more ĩminutꝰ. ẽ s granũ inte¬
grũ mansit. Paulisꝑ quippe in unaqͦq
anima ut ita dicam int̾nȩ gr̃a humor
exuberat: ut herba in frugẽ crescat.

Expanded text:
Cujus profectus quoque etiam finem subrogat, Cujus profectus quoque etiam finem subrogat, dicens: Et cum ex se produxerit fructus, statim mittit falcem, quoniam venit tempus messis. Ecce Veritatis voce per qualitates frugum distincta sunt incrementa meritorum. Ait enim: Primum herbam, deinde spicas, deinde plenum frumentum An non herba adhuc tunc fuerat Petrus cum ab ancillae ore subito unius flatu sermonis inflexus est, jam quidem per devotionem viridis, sed adhuc per infirmitatem tener. Plenum vero frumentum in spica inventus est quando persequentibus principibus resistebat, dicens: Obedire oportet magis Deo quam hominibus . Plenum vero frumentum in tritura persecutionis tot verbera pertulit, et tamen nequaquam palearum more imminutus est, sed granum integrum mansit. Paulisper quippe in unaquaque anima, ut ita dicam, internae gratiae humor exuberat, ut herba in frugem crescat.
Abbreviated transcription (Latin):
minis. uidelic& sp̃c elationis: Et quia
ꝑ occultam gr̃am ad amorẽ dĩ tẽpe¬
rata desuꝑ m̃sura ꝓficimus: qͣnto in
nobis cotidie de dĩ spũ uirtꝰ crescit.
tanto nr̃ spc̃ deficit. Qui sp̃c erroris
quia ñ a nobis subito pęnitꝰ amputat᷑
bene paulisꝑ defecisse ꝑhibet᷑. Tunc uͦ
in dõ plene ꝓficimꝰ: cum a nobis ipsis
penitꝰ defecerimꝰ. Hȩ itaq crescentiũ
m̃surȩ uirtutũ. scĩ uiri uocib gradus
dicunt᷑. Electus & enim quisq a rudi¬
m̃ti sui prius teneritudine inchoans.
ad robusta postmodũ & fortia conua-¬
lescit. Quod aꝑte in euuangło demon¬
strat ueritas dicens. Sic. ẽ. regnũ dĩ
quẽ admodũ si iaciat homo sem̃tt̃ in
terrã & dormiat: & exurgat nocte ac
die. & semen germin&. & increscat dũ
nescit ille. Cuiꝰ nimirũ seminis incre¬
m̃ta demuitians. adiungit. Ultro enĩ¬
terra fructificat. primũ herbã deinde
spicas: deinde frum̃tũ plenũ in spica.

Expanded text:
minis, videlicet spiritus elationis? Et quia per occultam gratiam ad amorem Dei temperata desuper mensura proficimus, quanto in nobis quotidie de Dei spiritu virtus crescit, tanto noster spiritus deficit. Qui spiritus erroris, quia non a nobis subito penitus amputatur, bene paulisper defecisse perhibetur. Tunc vero in Deo plene proficimus, cum a nobis ipsis funditus defecerimus. Hae itaque crescentium mensurae virtutum, sancti viri vocibus gradus dicuntur. Electus etenim quisque a rudimenti sui prius teneritudine inchoat, ad robusta postmodum et fortia convalescit. Quod aperte in Evangelio demonstrat Veritas, dicens: Sic 721 est regnum Dei, quemadmodum si jaciat homo sementem in terram, et dormiat, et exsurgat nocte ac die, et semen germinet, et increscat, dum nescit ille . Cujus nimirum seminis incrementa denuntians, adterra fructificat primum herbam, deinde spicas, deinde frumentum plenum in spica.
Abbreviated transcription (Latin):
mortalis & iustus: qui & mortẽ haber&
cũ hominib. & iusticiã cũ dõ: ut qͥaꝑ
ima nr̃a longe distabamus a summis.
Hinc gͦ beat᷑ iob ꝓ totius ȩcclȩ significa¬
tione loquens. mediatorẽ requirit:
qui cũ dixisset. qͥs mͥ tribuat adiuto¬
rem. apte subdidit. ut desideriũ meũ
om̃ps audiat. Sciebat quippe. qͦd ad
requiem liberationis ȩt̃nȩ. humanae
p̃ces nisi ꝑ aduocatũ suũ audiri non
possent. De quo ꝑ iohannẽ dr̃ apłm.¬

Expanded text:
mortalis et justus, qui et mortem haberet mortalis et justus, qui et mortem haberet cum hominibus, et justitiam cum Deo, ut quia per ima nostra longe distabamus a summis, Hunc ergo beatus Job per totius Ecclesiae significationem loquens, Mediatorem requirit, qui cum dixisset: Quis mihi tribuat adjutorem, apte subdidit: Ut desiderium meum Omnipotens audiat. Sciebat quippe quod ad requiem liberationis aeternae humanae preces nisi per advocatum suum audiri non possent. De quo per Joannem ap