comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuenit in uos regnum dei:
Et apud isaiam dicit. quam
lectionem ipse in sinagoga
recitauit. & de se completam.
sine scrupulo dubitationis o¬
stendit: Sp̃e inquit domini
suꝑ me. ꝓpter quod unxit me.
euangłitare pauperibus misit
me. predicare captuus remissi¬
onem. & cetera: Ad que facienda
ideo se dicit missum. quia sp̃c
domini est suꝑ eum: Secundũ
formam dei omnia ꝑipsum
facta sunt: Secundum formã
serui ipse factus ex muliere. fac¬
tus sub lege Secundum formã
dei. ipse & pater unum sunt:
Secundum formam serui. nõ
uenit facere uoluntatem suã:
sed uoluntatem eius qui eum
misit: Scđm formam dĩ sicut
habet pater uitam in semet ip¬
so: sic dedit filio uitam habere
in semet ipso: Secundum for
mam serui. tristis est anima
mea usq ad mortem: Et pater
inquit si fieri potest. transeat
a me calix iste: Secundum for¬
mam dei. ipse est uerus ds̃ et
uita eterna: Secundum formã
serui. factus est obediens usq

Expanded text:
superuenit super uos regnum dei. superuenit super uos regnum dei. et apud Esaiam dicit, quam lectionem ipse in synagoga recitauit et de se completam sine scrupulo dubitationis ostendit: spiritus, inquit, domini super me, propter quod unxit me euangelizare pauperibus, misit me praedicare captiuis remissionem et cetera, ad quae facienda ideo se dicit missum, quia spiritus domini est super eum. secundum formam dei omnia per ipsum facta sunt, secundum formam serui ipse factus est ex muliere, factus sub lege; secundum formam dei ipse et patesecundum formam servi, non venit facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui eum misit . Secundum formam Dei, sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso : secundum fomam serui tristis est anima eius usque ad mortem et: pater, inquit, si fieri potest, transeat hic calix; secundum formam dei ipse est uerus deus et uita aeterna; secundum formam serui factus est oboediens usque
Abbreviated transcription (Latin):
credimus. antequam illud qd
promutitur uideamus: Per
hanc enim ꝑuenimus adspe¬
ciem.ut tales amet quales a¬
mat ut simus: non quales o¬
dit quia sumus: & hortatur
filius. nunc autem minor.xi.
intelligendarum scriptu¬
rarum de filio dei. ut distinga¬
mus quid in eis sonet scđm
formam dei in qua est. & equał
est patri. & quid secundum for¬
mam serui quam accepit. et
minor est patre: non contur¬
babimur. tanquam contrariis
ac repugnantib inter se scõꝵ
librorum sententuis: Nam se
neuter eorum creatura est. sic̃
iam ostendimus: Secundum
formam autem serui. filius mi¬
nor est patre.quia ipse dixit:
Pater maior me est: Minor est
se ipso.quia de illo dictum ẽ:
semet ipsum exinaniuit: Mi¬
nor est spu scõ .quia ipse dixit.
qui dixerit blasphemiam ii
filium hominis remitteturei:
Qui autem dixerit in spm scm̃
non dunittetur ei & in ipso uir¬
tutes oꝑatus est. dicens: Si ego
in spũ dei eicio demonia: certe

Expanded text:
credimus antequam illud quod credimus antequam illud quod promittitur videamus? Per hanc enim perveneimus ad speciem: ut tales nos amet, quales amat ut simus, non quales odit quia sumus, et hortatur Filius, nunc autem minor: ex intelligendarum Scripturarum de Filio Dei, ut distingmus, quid in eis sonet secundum formam dei, in qua est et aequalis est patri, et quid secundum formam serui, quam accepit et minor est patre, non conturbabimur tamquam contrariis ac repugnantibus inter se sanctorum librorum sententiis. nam sectus, quia neuter eorum creatura est, sicut iam ostendimus; secundum formam autem serui minor est patre, quia ipse dixit: pater maior me est; minor est se ipso, quia de illo dictum est: semet ipsum exinaniuit; minor est spiritu sancto, quia ipse ait: qui dixerit blasphemiam in filium hominis, dimittetur ei; qui autem dixerit in spiritum sanctum, non dimittetur ei. et in ipso uirtutes operatus est dicens: si ego in spiritu eicio daemonia, certe
Abbreviated transcription (Latin):
autem illic eos sibi faciens inhe¬
rere. ubi equalis est patri: non
iam rogabit patrem pro eis:
Ipse enim inquit pater amat
uos Ex hoc enim rogat quo
minor est patre: quo uero equa¬
lis. exaudit cum patre: Unde
abeo quod dixit. ipse enim
pater amat uos. se utiq ipse
non separat. sed secundum ea
facit intelligi quȩ supra com¬
memoraui. satisq insinuaui.
plerumq ita nominari unã¬
quamq in trinitate ꝑsonam.
ut & alie illie intelligantur:
Sic itaq dictum est. Ipse enim
pater amat uos. ut consequen¬
ter intelligatur & filius. & sp̃e¬
sanctus. Non quia nos modo
non amat. qui proprio filio
suo non peꝑcit. sed ꝓ nobis
omnibus tradidit ipsum. sed
tales nos amat ds̃ quales fu¬
turi sumus: non quales sumꝰ.
Quales enim amat. tales iN
eternum conseruat: Iuod tẽ
erit cum tradidit regnum dõ
& patri. qui nunc interpellat
ꝓ nobis. ut iam non roget pa¬
trem: quia ipse pater amat noꝰ
Quo autem merito. nisi fidei qͣ

Expanded text:
autem illic eos sibi faciens inhaeautem illic eos sibi faciens inhaerere, ubi aequalis est Patri, non jam rogabit Patrem pro eis. Ipse enim, inquit, Pater amat vos. Ex hoc enim rogat, quo minor est Patre: quo vero aequalis est, exaudit cum Patre. Unde se ab eo quod dixit, Ipse enim Pater amat vos, utique ipse non separat; sed secundum ea facit intelligi quae supra commemoravi, satisque insinuavi, plerumque ita nominari unamquamque in Trinitate personam, ut et aliae illic intelligantur. Sic itaque dictum est, Ipse enim Pater amat vos, ut consequenter intelligatur et Filius et Spsanctus, non quia modo nos non amat qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum; sed tales nos amat Deus, quales futuri sumus, non quales sumus. Quales enim amat, tales in aeternum conservat. Quod tunc erit, cum tradiderit regnum Deo et Patri, qui nunc interpellat pro nobis, ut jam non roget Patrem, quia ipse Pater amat nos. Quo autem merito nisi fidei qua
Abbreviated transcription (Latin):
ne meo pececis: & non dico uob̃
quia ego rogabo patrem: Ipse
enuim pater amat uos. quia uoᷤᷤ
me amatis: & credidistis quia
ego a deo exiui. Exiiii apatre:
et ueni in hunc mundum: Ide¬
rum relinquo mundum: et ua¬
do ad patrem: Quid est apatre
exiiii. nisi non mea forma qua
equalis sum patri. s aliter. ud est
in assumpta creatura. minor ap¬
parui: Et quid est ueni in
hunc mundum. nisi formam
serui quam me exinaniens ac¬
cepi. etiam peccatorum qͥ mun¬
dum istum diligunt ocłis de¬
monstraui: & quid ẽ iterum
relinquo mundum. nisi ab as¬
pectu dilectorum mundi aufe¬
ro quod iuderunt: Et quid
uado ad patrem. nisi doceo me
sic incelligendum a fidelibus
meis. quomodo equalis sum pa¬
tri : Hoc qui credunt: digni ha¬
bebuntur ꝑduci a fide ad spe¬
ciem. id est ad ipsam uisionem
quo ꝑducens. dictus est tradere
regnum deo & patri: fideles qͥp¬
pe eius quos redemit sanguine
suo dicti sunt regnum eius: pro
quibus nunc interpellat: Tunc

Expanded text:
ne meo petitis, et non dico uobis, ne meo petitis, et non dico uobis, quia ego rogabo patrem; ipse enim pater amat uos, quia uos me amastis et credidistis, quia ego a deo exiui. a patre exiui et ueni in hunc mundum; iterum relinquo mundum et uado ad patrem. quid est: a patre exiui nisi "non in ea forma, in qua aequalis sum patri, sed aliter, id est in assumta creatura minor apparui" ? et quid est: ueni in huservi, quam me exinaniens accepi, etiam peccatorum qui mundum istum diligunt, oculis demonstravi? Et quid est, Iterum relinquo mundum; nisi, ab aspectu dilectorum mundi aufero quod viderunt? Et quid est, Vado ad Patrem; nisi, doceo me sic intelligendum a fidelibus meis, quomodo aequalis sum Patri? Hoc qui credunt, digni habebuntur perduci a fide ad speciem, id est ad ipsam visionem, quo perducens dictus est tradere regnum Deo et Patri. Fideles quippe ejus quos redemit sanguine suo, dicti sunt regnum ejus, pro quibus nunc interpellat: tunc
Abbreviated transcription (Latin):
lia substantia ds̃: alia homo: ho¬
mo potius in filio. quam filius
in patre: sicut caro animȩ meȩ.
alia substantia est ad animam
meam. quamuis in uno homi
ne:quam anima alterius homi¬
nis ad animam meam: Cum gͦ
tradidit regnum deo & patri.
id est cum credentes & uiuentes
ex fide. pro quibus nunc medi¬
ator interpellat. ꝑduxerit ad
contemplationem. cui ꝑcipien¬
de suspiramus & gemimus. et
transierit labor et gemitus: iam
non interpellabit pro nobis.
tradico regno deo & patri: Hoc
significans ait Hec uobis lo¬
cutus sum in similitudinibus:
Ueniet hora quando iam non
in similitudinibus loquar uo-¬
bis. sed manifeste de patre nun¬
ciabo uobis: id est iam non cruit
similitudines: cum uisio fuerit
facie ad faciem: Hoc est enum
quod ait. Sed manifeste de pa-¬
tre nunciabo uobis: Ac si dice¬
ret: Manifeste patrem ostendã
uobis Hunciabo quippe ait:
quia uerbum eius est: Sequit᷑
enim & dicit Illa die in nomi.¬

Expanded text:
lia substantia Deus, alia homo, holia substantia Deus, alia homo, homo potius in Filio, quam Filius in Patre: sicut caro animae meae, alia substantia est ad animam meam, quamvis in uno hone, quam anima alterius hominis ad animam meam. Cum ergo tradiderit regnum Deo et Patri, id est cum credentes et viventes ex fide, pro quibus nunc mediator interpellat, perduxerit ad contemplationem, cui percipiendae suspiramus et gemimus, et transierit labor et gemitus, iam non interpellabit pro nobis tradito regno deo et patri. hoc significans ait: haec uobis I ocutus s u m in similitudinibus; ueniet hora, quando iam non in similitudinibus loquar uobis, sed manifeste de patre nuntiabo uobis, id est iam non erunt similitudines, cum uisio fuerit faciem ad faciem. hoc est enim quod ait: sed manifeste de patre nuntiabo uobis, ac si diceret: "manifeste patrem ostendam uobis"; nuntiabo quippe ait, quia uerbum eius est. sequitur enim et dicit: illa die in nomi
Abbreviated transcription (Latin):
ministerĩo indigentie ẽ. cum
indigentia ipsa transierit. au¬
feretur: Boni quippe oꝑis tran-¬
situri merces est requies ꝑman¬
sura: In illa igitur contempla¬
tione ds̃ erit omnia in omnib:
quia nichil ab illo aliud requi¬
retur. sed solo ipso illustrari ꝑ¬
fruiq sufficiet: Ideoq ille in qͦ
sp̃c sanctus int̃pellabat gemiti¬
bus menarrabilibus. unam in¬
quit petii a domino. hanc reqͥ¬
ram ut inhabitem in domo dñz
ꝑomnes dies uitȩ meȩ. ut con¬
templer deleccationem domini:
Contemplabimur enim dm̃ pa-¬
trem. et filium. & sp̃m sanctum.
pellet pro nobis mediador et
sacerdos nr̃. filuis dei . & filius
hominis sed et ipse inquantum
sacerdos est. assumpta ꝓpter noᷤᷤ
forma serui. subiectus sit ez qui
illi subiecit omnia. & cui sub¬
iecit omnia: ut in quantum ds̃
est. cum illo nos subiectos habe¬
at. in quantum sacerdos: nobis
cum illi subiectus sit Quaꝓꝑter
cum filius sit & ds̃ & homo. A¬

Expanded text:
ministerio indigentiae est, cum ministerio indigentiae est, cum indigentia ipsa transierit, auferetur. boni quippe operis transituri merces est requies permansura. in illa igitur contemplatione deus erit omnia in omnibus, quia nihil ab illo aliud requiretur, sed solo ipso inlustrari perfruique sufficiet. ideoque ille in quo spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus: unam, inquit, petii a domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo domini omnes dies uitae meae, ut contempler delectatiContemplabimur enim Deum Patrem et Filium et Spiritum sanctum, pellet pro nobis mediator et sacerdos noster, Filius Dei et Filius hominis; sed et ipse in quantum sacerdos est assumpta propter nos servi forma, subjectus sit ei qui illi subjecit omnia, et cui subjecit omnia; ut in quantum Deus est, cum illo nos subjectos habeat, in quantum sacerdos, nobiscum illi subjectus sit. Quapropter cum Filius sit et Deus et homo, a
Abbreviated transcription (Latin):
spũ sancto: quoniam ꝑducet
credentes ad condemplationẽ
dĩ. ubi est finis omnium bo¬
narum accionum. & requies
sempiterna: & gaudium qͦd
non auferetur a nobis: Hoc
enim significat in eo quod au
Iterum uidebo uos & gaudebit
cor ur̃m: & gaudiim ur̃m ne¬
mo auferet a uobis: Huius
gaudii similitudinem presig¬
nabat maria sedens ad pedes
domini. et intenta in uerbum
eius: quieta. s. ab omni accione.
& intenta in ueritatem. scd̃m
quendam modum cuius capax
est ista uita. quo tamen prefigu¬
raret illud quod futurum est
ineternum: Marcha quippe so¬
rore sua. in necessitatis actione
conuersande. quamius bona et
utili. tamen cum requies succes¬
serit transitura: ipsa requiesce¬
bat in uerbo domini: & ideo do¬
minus.con.querenti marche
quod eam soror non adiuuar&.
respondit Maria obtimam
partem elegit: quȩ non aufere¬
tur abea: non partem malam
dixit quam agebat marcha:
sed istam obtimam que non
auferetur: Illa enim quȩ iN

Expanded text:
spiritu sancto, quoniam perducet spiritu sancto, quoniam perducet credentes ad contemplationem dei, ubi est finis omnium bonarum actionum et requies sempiterna et gaudium, quod non auferetur a nobis. hoc enim significat in eo quod dicit: iterum uidebo uos, et gaudebit cor uestrum, et gaudium uestrum nemo auferet a uobis. huius gaudii similitudinem praesignabat Maria sedens ad pedes domini et intenta in uerbum eius, quieta scilicet ab omni actione et intenta in ueritatem secundum quendam modum, cuius capax est ista uita, quo tamen praefiguraret illud quod futurum est in aeternum. Martha quippe sorore sua in necessitatis actione conuersante quamuis bona et utili, tamen cum requies successerit transitura, ipsa requiescebat in uerbo domini, et ideo dominus conquerenti Marthae, quod eam soror non adiuuaret, respondit: Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea; non partem malam dixit quod agebat Martha, sed istam optimam, quae non auferetur. illa enim quae in
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius ait de spũ sancto. quem
hic mundus acciꝑe non potest.
quoniam non uidet illum.
Nostis illum uos. quia uob̃cũ
manet et in uobis est: Honita¬
q ab hac mansione separatus
est. de quo dictum est. uobiscũ
manet et in uobis est. nisi for¬
te quisquam sic absurdus est.
ut arbitretur. cum Pater oe fi¬
lius uenerint. ut mansionem¬
faciant apud dilectorem suũ.
discessurum inde sp̃m scm. et
tanquam locum daturum eẽ
maiorib.: Sed & huic carnali
cogitationi: occurrit scriptura:
Paulo quippe suꝑus ait: Et
ego rogabo patrem. & alium
aduocatum dabit uobis: ut
uobiscum sit in eternum: Nõ
ergo discedet patre et filio ue¬
nientib sed in cadem mansio¬
ne cum ipsis erit in eternum:
quia nec ille sine ipsis uenit
nec illi sine illo: Sed propter
insinuationem trinitatis. ꝑso¬
nis etiam singulis nominatis.
atq deitatem patris & filii et
radet itaq regnum deo
& patri dominus nr̃ iħe
xp̃c. non se inde separato. nec

Expanded text:
superius ait de Spiritu sancto: Quem superius ait de Spiritu sancto: Quem hic mundus accipere non potest, quoniam non videt illum: nostis illum vos, quia vobiscum manet, et in vobis est? Non itaque ab hac mansione separatus est, de quo dictum est, vobiscum manet, et in vobis est. Nisi forte quisquam sic absurdus est, ut arbitretur, cum Pater et Filius venerint ut mansionem apud dilectorem suum faciant, discessurum inde Spiritum sanctum, et tanquam locum daturum esse majoribus. Sed huic carnali cogitationi occurrit Scriptura: paulo quippe superius ait, Et ego rogabo Patrem, et alium advocatum dabit vobis ut, vobiscum sit in aeternum . Non ergo discedet Patre et Filio venientibus, sed in eadem mansione cum ipsis erit in aeternum; quia nec ille sine ipsis venit, nec illi sine ipso. Sed propter insinuationem Trinitatis, personis etiam singulis nominatis datque deitatem Patris et Filii et radet itaque regnum deo et patri dominus noster Iesus Christus non se inde separato nec
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia uerum est. ego & pa
ter unum sumus. dum pat̃
ostenditur. eciam pater osten¬
ditur qui in illo est: Sicut gͦ
cum ait. & ostendam illi me
ipsum. intelligitur quia ostẽ¬
dit & patrem: ita et in eo qd̃
dicitur cum tradiderit reg¬
num deo et patri intelligit᷑
quia non adimet sibi Quia
cum ꝑducet credentes ad con¬
templationem dei & patris ꝓ¬
fecto ꝑducet ad contemplatio¬
nem suam: qui dixit. & osten¬
dam illi me ipsum: Et ideo cõ¬
sequenter cum dixiss illi ui¬
das. domine quid factum est.
quia ostensurus te es nob̾ et
non huic mundo: Respon¬
me diligit sermonem meum
seruabit. & pader meus diligoe
illum: & ad illum ueniemus.
& mansionem apud illum fa
ciemus: Ecce uides quia ñ solum
se ipsum ostendit ei aquo dili¬
gitur: quia simul cum patre
uenit ad eum. & mansionem
facit apud eum: Anforte pu¬
tabitur. mansionem in dilecto¬
re suo facientib patre & filio.
exclusus ẽẽ ab hac mansione
sp̃c sanctus: Quid est gͦ quod

Expanded text:
quia verum est, Ego et Pater unum sumus; cum Paterostenditur, etiam Pater ostenditur qui in illo est. Sicut ergo cum ait, Et ostendam me ipsum illi, intelligitur quia ostendit et Patrem; ita et in eo quod dicitur, Cum tradiderit regnum Deo et Patri, intelligitur quia non adimit sibi. Quoniam cum perducet credentes ad contemplationem Dei et Patris, profecto perducet ad contemplationem suam, qui dixit, Et ostendam illi me ipsum. Et ideo consequenter, cum dixisset illi Judas, Domine, quid factum est, quia ostensurus es te nobis, et non huic mundo? responme diligit, sermonem meum custodiet; et Pater meus diligit illum, et ad eum ueniemus et mansionem apud illum ciemus. Ecce quia non solum se ipsum ostendit ei a quo diligitur, quia simul cum Patre venit ad eum, et mansionem facit apud eum. 19. An forte putabitur mansionem in dilectore suo facientibus Patre et Filio exclusus esse ab hac mansione Spiritus sanctus? Quid est ergo quod
Abbreviated transcription (Latin):
uaꝓpter adiuuante dño
deo nr̃o suscipiemus. & eã
ipsam quam flagitant qͣntum
possumus reddere rationem qd̵¬
t
s

Expanded text:
pter adjuvante Domino Deo nostro suscipiemus et eam ipsam quam flagitant, quantum possumus, reddere rationem, qt s
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsis autem uisionibus. nume¬
sus: Uoluntas uͦ que ista coniun¬
gt &x ordinat. & quadam unitate
copulatinec sentiendi aut cogitan¬
dappetitum. nisi in his rebus un
usiones formantur acquiescens
illocat: ponderi similis ẽ: Qua¬
ꝓter hec tria. mensuram. nume¬
um. pondus: etiam inceteris oĩb
ib animaduertenda prelibaue¬
tim. Iluinc interim uoluntatem
dpulatricem rei uisibilis. atq ui¬
sonis. quasi parentis ⁊ prolis: si¬
ueinsentiendo. siue incogitando.
net parentem nec prolem dicipos¬
st: quomodo ualui.⁊ quib ualui
imonstraui: Unde tempus am¬
monet. hanc eandem trinitatem
in interiore homine requirere.
atq ab isto de quo tam dui locutꝰ
sum animali atq carnali qui ex¬
terior dr̃. introrsus tendere:ubi spe¬
ramus inuenire nos posse scdm
trinitatem imaginem dĩ: conatꝰ
nr̃os illo ipso adiuuante. quem
omnia sicut res ipse indicant: ita
etiam scã scriptura. in mensura.
innumero. & pondere. disposuisse

Expanded text:
in ipsis autem visionibus, numein ipsis autem visionibus, numerus. Voluntas vero quae ista conjungit et ordinat, et quadam unitate copulat, nec sentiendi aut cogitandi appetitum nisi in his rebus unde visiones formantur, acquiescens collocat, ponderi similis est. Quapropter haec tria, mensuram, numerum, pondus, etiam in caeteris omnibus rebus animadvertenda praelibaverim. Nunc interim voluntatem copulatricem rei visibilis atque visionis quasi parentis et prolis, sive in sentiendo, sive in cogitando, nec parentem nec prolem dici posse, quomodo valui et quibus valui demonstravi. Unde tempus amonet, hanc eamdem trinitatem in interiore homine requirere, atque ab isto de quo tamdiu locutus sum animali atque carnali, qui exterior dicitur, introrsus tendere. Ubi speramus invenire nos posse secundum trinitatem imaginem Dei, conatus nostros illo ipso adjuvante, quem omnia, sicut res ipsae indicant, ita etiam sancta Scriptura in mensura et numero et pondere disposuisse
Abbreviated transcription (Latin):
lia cogitantis apprehendit: eadem
ratio docet et minutissima cẽ cor¬
puscula infinite diuidi: cumta¬
men ad eas tenuitates uł minuta
ꝑuentum fuerit quas uisas me¬
minimus exiliores minutioresq
fantasias iam non possumus in¬
tueri: quamuis ratio ñ desinat
ꝑsequi acdiuidere: Ita nulla cor¬
Isunt quȩ singillatim s̃ un
pressa memoriȩ: uidetur ad me¬
moriam mensura: ad uisionemũ
numerus ꝑtinere: Quamlibet in¬
numerabilis sit multiplicitas
talium uisionumꝰ: singuł tames
in memoria prescriptus ẽ incil̃¬
gsibilis modus: Mensura igitur
nmnemoria. in uisionib numerꝰ
qparet isicut inipsis corporibus
usibilibus. mensura quedam est
cu numerosissime coaptatur sensꝰ
udentium. & ex uno uisibili mul¬
mum cernentium formatur as-¬
pectus ita ut etiam unus ꝓpter
tuorum o culoꝵ numerum. ple¬
tumq unam rem geminata spe¬
uc uideat: sicut supra dociumus:
Inhis gͦ rebus unde uisiones ex¬
rrimuntur. quedam mensura ẽ:

Expanded text:
lia cogitantis apprehendit. Eadem lia cogitantis apprehendit. Eadem ratio docet minutissima etiam corpuscula infinite dividi; cum tamen ad eas tenuitates vel minutias perventum fuerit, quas visas meminimus, exiliores minutioresque phantasias jam non possumus intueri, quamvis ratio non desinat persequi ac dividere. Ita nulla corssunt quae singillatim sunt impressa memoriae, videtur ad memoriam mensura, ad visionem vero numerus pertinere. Quia licet innumerabilis sit multiplicitas talium visionum, singulis tamen in memoria praescriptus est intransgressibilis modus. Mensura igitur in memoria, in visionibus numerus apparet: sicut in ipsis corporibus visibilibus mensura quaedam est, cui numerosissime coaptatur sensus videntium, et ex uno visibili multorum cernentium formatur aspectus: ita ut etiam unus propter duorum oculorum numerum plerumque unam rem geminata specie videat, sicut supra docuimus. In his ergo rebus unde visiones exprimuntur, quaedam mensura est:
Abbreviated transcription (Latin):
enim illam figuram quam uden¬
do cognouimus. nigro colore ꝑfun¬
dere: quem nichilominus in aliis
corporibus uidimus: & quia u¬
trumq sensimus: utrumq memi¬
nimus: Nec auem quadrupedem
memini quam non uidi. sedphanta¬
siam talem facillime intueordũ
alicui formȩ uolatili qualem uidi:
adiungo alios duos pedes. quales
itidem uidi: Quaꝓpter dum con¬
iuncta cogitamus. quȩ singillatĩ
sensa meminimus: uidemur nõ
id quod meminimus cogitare: cum
idagamus moderante memoria:
unde sumimus om̃ia. que multi¬
pliciter acuarie pro nr̃a uolun¬
tate componimus: Nam neq ip¬
sas magnitudines corporum qͣs
numquam uidimus. sine ope
memorie cogitamus: Quantum
enim spacii solet occupare per
magnitudinem mundi noster
obtutus: in tantum extendimus
quaslibet corporum moles: cum
eas maximas cogitamus: Q ratio
quidem ꝑgit in ampliora: s. phan¬
tasianon sequitur: Quippe cum
infinitatem quoq numeri ratio
reminciet. quam nulla uisio corptã¬

Expanded text:
enim illam figuram, quam videnenim illam figuram, quam videndo cognovimus, nigro colore perfundere, quem nihilominus in aliis corporibus vidimus: et quia utrumque sensimus, utrumque meminimus. Nec avem quadrupedem memini, quia non vidi: sed phantasiam talem facillime intueor, dum alicui formae volatili qualem vidi, adjungo alios duos pedes quales itidem vidi . Quapropter, dum conjuncta cogitamus, quae singillatim sensa meminimus, videmur non id quod meminimus cogitare; cum id agamus moderante memoria, unde sumimus omnia quae multipliciter ac varie pro nostra voluntate componimus. Nam neque ipsas magnitudines corporum, quas nunquam vidimus, sine ope memoriae cogitamus. Quantum enim spatii solet occupare per magnitudinem mundi noster obtutus, in tantum extendimus quaslibet corporum moles, cum eas maximas cogitamus. Et ratio quidem pergit in ampliora, sed phantasia non sequitur. Quippe cum infinitatem quoque numeri ratio renuntiet, quam nulla visio corpora
Abbreviated transcription (Latin):
morie commendatur forma: quȩ
fit insensu cernentis: Ubiq tamen
uoluntas non apparet nisi copula¬
trix: quasi parentis & prolis: Et
ideo undecumq procedat. nec pa-¬
rens nec proles dici potest:cirs X
nisi quod sensimus: neq co¬
gitamus nisi quod meminimus.
cur plerumq falsa cogitamus.
cum ea que sentuimus. ñ utiq fal¬
so meminerimus. nisi quia uolun¬
tas illa quam conuinetricẽ ac se¬
paratricem hiuiuscemodi rerum.
iam quantum potui demonstrare
curaui. formandam cogitantis a¬
ciem ꝑrecondita memorie ducit
ut libitum ẽ. & ad cogitanda ea
quȩ non meminimus. exeis que
meminimus. aliud hinc aliud inde
ut sumat impellit. que inunam
uisionem coeunt. ita aliquid faci¬
unt quod ido falsum dicatur. qr
uł non est foris in rerum corporea¬
rum natura. uł non de memoria
iudetur expressum. cum tale nicħ
nos sensisse meminimus: Quis e¬
nim uidit cignum nigrum: Et
ꝓꝓterea nemo meminit: Cogitare
tamen quis non potest: facile ẽ

Expanded text:
moriae commendatur forma, quae moriae commendatur forma, quae fit in sensu cernentis. Ubique tamen voluntas non apparet, nisi copulatrix quasi parentis et prolis. Et ideo undecumque procedat, nec parens nec proles dici potest. CAPUT nisi quod sensimus, neque cogitamus nisi quod meminimus; cur plerumque falsa cogitamus, cum ea quae sensimus non utique falso meminerimus: nisi quia voluntas illa quam conjunctricem ac separatricem hujuscemodi rerum jam quantum potui demonstrare curavi, formandam cogitantis aciem per abscondita memoriae ducit ut libitum est, et ad cogitanda ea quae non meminimus, ex eis quae meminimus, aliud hinc, aliud inde, ut sumat impellit; quae in unam visionem coeuntia faciunt aliquid quod ideo falsum dicatur, quia vel non est foris in rerum corporearum natura, vel non de memoria videtur expressum, cum tale nihil nos sensisse meminimus? Quis enim vidit cycnum nigrum? et propterea nemo meminit: cogitare tamen quis non potest? Facile est
Abbreviated transcription (Latin):
ernitur. exoritur ea que fit insen¬
lu cernentis: & ab hac. ea quȩ fit
ninemoria: Et ab ea quȩ fit in
rie cogitantis: Quaꝓpter uolunta:
quasi parentem cum prole ter co¬
pulat: Primo speciem corporis cũ
aquam gignit incorporis sensu:
tipsam rursus cum ea quȩ ex illa¬
it inmemoria: atq istam tercio
qoq cum ea quȩ ex illa paritur
ncogitantis intuitu: S media
opula quȩ scda est. cum sit uici¬
llor. non tam sunilis ẽ prime qͣm
airie:. Uisiones enim dues̃. una
seatientis: altera cogitantis: Ut
iutem possit eẽ uisio cogitantis:
Ofit ininemoria de usione sen¬
tientis simile aliquid. quose ita
conuertat in cogitando acies ani-¬
mi: sicut se incergendo conuertit
ad corpus. acies ocłorum: Propt̾ea
duas in hoc genere trinitates uo¬
lui commendare: unam cum uisio
sentientis formatur excorpore:
aliam cum uisio cogitantis forma¬
tur ex memoria: Mediam uͦ nolui.
quia non ibi solet usiodici cumme¬

Expanded text:
cernitur, exoritur ea quae fit in sencernitur, exoritur ea quae fit in sensu cernentis; et ab hac, ea quae fit in memoria; et ab hac, ea quae fit in acie cogitantis. Quapropter voluntas quasi parentem cum prole ter copulat: primo speciem corporis cum ea quam gignit in corporis sensu; et ipsam rursus cum ea quae fit ex illa in memoria; atque istam quoque tertio cum ea quae ex illa paritur in cogitantis intuitu. Sed media copula quae secunda est, cum sit vicinior, non tam similis est primae quam tertia. Visiones enim duae sunt; una, sentientis; altera, cogitantis: ut autem possit esse visio cogitantis, ideo fit in memoria de visione sentientis simile aliquid, quo se ita convertat in cogitando acies animi, sicut se in cernendo convertit ad corpus acies oculorum. Propterea duas in hoc genere trinitates volui commendare: unam, cum visio sentientis formatur ex corpore; aliam, cum visio cogitantis formatur ex memoria. Mediam vero nolui, quia ibi non solet visio dici, cum me
Abbreviated transcription (Latin):
lecta pagina. uł epła. nesciam quid
legerun: & repetam: In aliud quipe
intento nutu uoluntatis: on sic
est adhibita memoria sensui corpo¬
ris: quomodo ipse sensus adbibi¬
tus est literis: Ita & ambulantes.
intenta in aluid uoluntate: nesei¬
unt qua transierint: Quod si non
uidissent. non ambulassent: aut
maiore intentione palpando am.¬
bulassent: presertun si ꝑincogni¬
ta ꝑgerent: sed quia facile ambu¬
lauerunt: utiq uiderunt: uia
uero non sicut sensus ocłorum. lo¬
cis quacumq ꝑgebant. ita ipli
sensui memoria iungebatur mils
mnodo id quod uiderunt. etiam
ncentissunum memuisse potuer̃:
um porro abeo quod in memoria
s animi aciem uelle auertere: nicħ
ast aliud. quam non inde cogitare:
e pucnunus usq ad speciem quȩ
it in contuitu cogitantis: quatuor
species repperiuntur. quasi grada¬
tm natȩ: altera exaltera: Scda de
pruma: tercia de scda: quarta de
iicia: Abspecie quippe corporis qd̃

Expanded text:
lecta pagina vel epistola, nesciam quid lecta pagina vel epistola, nesciam quid legerim, et repetam. In aliud quippe intento nutu voluntatis, non sic est adhibita memoria sensui corporis, quomodo ipse sensus adhibitus est litteris. Ita et ambulantes intenta in aliud voluntate, nesciunt qua transierint: quod si non vidissent, non ambulassent, aut majore intentione palpando ambulassent, praesertim si per incognita pergerent: sed quia facile ambulaverunt, utique viderunt: quia vero non sicut sensus oculorum locis quacumque pergebant, ita ipsi sensui memoria jungebatur, nullo modo id quod viderunt etiam recentissimum meminisse potuerunt. Jam porro ab eo quod in memoria est, animi aciem velle avertere, nihil est aliud quam non inde cogitare. et pervenimus usque ad speciem quae fit in contuitu cogitantis, quatuor species reperiuntur quasi gradatim natae altera ex altera: secunda, de prima; tertia, de secunda; quarta, de tertia. A specie quippe corporis quod
Abbreviated transcription (Latin):
ex ore respuendo: a saporib auer¬
samur: In tactii quoq uł subtrahi¬
mus corpus. ne tangamus quod
nolumus: uł si iam tangebamus
abicimus: aut repellimus: Ita
motu corporis agit uoluntas. ne
sensus corporis rebus sensibilibus
copuletur: & agit hoc quantũ pot̃:
Nam cum in hac actione. ꝓpter con¬
ditionem seruilis mortalitatis
difficultatem patitur.cruciatus:
consequens: ut uoluntati nichil
reliqui fiat. nisi tolerantia: Me¬
moriam uero a sensu uoluntas
auertit: cum in aliud intentam.¬
ñ ei sinit inherere presentia. Quod
animaduertere facile ẽ. eum sepe
coram loquentem nob̃ aliquem
aluid cogitando. non audisse nob̃
uidemur: falsum ẽ autem: Audiu¬
mus enim sed non meminimus su¬
bito ꝑ aurium sensum labentib
uocibus: alienato nutu uoluntans
ꝑ quem solent infigi memoris: Ue¬
rius itaq dixerimus cum tale ali¬
quid accidit. non meminimus. ꝗͣ
non audiuimus: Nam & legentib
eucint: & michi sepissime : ut &ͦ ꝑ¬

Expanded text:
ex ore respuendo a saporibus averex ore respuendo a saporibus aversamur. In tactu quoque vel subtrahimus corpus ne tangamus quod nolumus, vel si jam tangebamus, abjicimus aut repellimus. Ita motu corporis agit voluntas, ne sensus corporis rebus sensibilibus copuletur. Et agit hoc quantum potest: nam cum in hac actione propter conditionem servilis mortalitatis difficultatem patitur, cruciatus est consequens, ut voluntati nihil reliqui fiat, nisi tolerantia. Memoriam vero a sensu voluntas avertit, cum in aliud intenta non ei sinit inhaerere praesentia. Quod animadvertere facile est, cum saepe coram loquentem nobis aliquem aliud cogitando non audisse nobis videmur. Falsum est autem: audivimus enim, sed non meminimus, subinde per aurium sensum labentibus vocibus alienato nutu voluntatis, per quem solent infigi memoriae. Verius itaque dixerimus, cum tale aliquid accidit, Non meminimus, quam, Non audivimus. Nam et legentibus evenit, et mihi saepissime, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
quas cogitans intuetur: Nam neq
colorem quem numꝗͣ uidit. neq
figuram corporis. nec sonum quẽ
numquam audiuit. nec saporẽ
quem numquam gustauit. nec
odorem quem numquã olfecit:
nec ullam contrectationem corpo-¬
ris quam numquam sensit: pot̃
quisqͣm om̃mo cogitare: pot̾at. At
si ꝓpt̾ea nemo aliqͥd corꝑale cogitat.
tiendi sic i memoriã ẽ coritandi mobꝰ. Sñs
cnuim accipit speciem ab eo corpore
quod sentimus: ce asensu memoria:
a memoria ueroacies cogitantis:
Uoluntas porro sicut adiungit
sensumcorpori. sic memoriam sen¬
sui: siccogitantis aciem memoriȩ:
Que autem conciliat ista atq con¬
iungit: ipsaetiam disungit ac
separat: id est uoluntas: Sed asen¬
tiendis corpr̃ibus. motu corporis se¬
parat corporis sensus: ne aliquid
sentiamusꝰ aut ut sentire desinamꝰ:
Ueluti cum ocłos ab eo quod uidere
nolumus auercimus uł claudimꝰ.
sicaures a sonis. sic nares abodorib.
ita etiam uł os claudendo. uł aliqͥd

Expanded text:
quas cogitans intuetur. Nam neque quas cogitans intuetur. Nam neque colorem quem nunquam vidit, neque figuram corporis, nec sonum quem nunquam audivit, nec saporem quem nunquam gustavit, nec odorem quem nunquam olfecit, nec ullam contrectationem corporis quam nunquam sensit, potest quisquam omnino cogitare. At si propterea nemo aliquid corporale cogitat norporibus sentiendi, sic in memoria est cogitandi modus. Sensus enim accipit speciem ab eo corpore quod sentimus, et a sensu memoria, a memoria vero acies cogitantis. 15. Voluntas porro sicut adjungit sensum corpori, sic memoriam sensui, sic cogitantis aciem memoriae. Quae autem conciliat ista atque conjungit, ipsa etiam disjungit ac separat, id est, voluntas. Sed a sentiendis corporibus motu corporis separat corporis sensus, ne aliquid sentiamus, aut ut sentire desinamus: veluti cum oculos, ab eo quod videre nolumus, avertimus, vel claudimus: sic aures a sonis, sic nares ab odoribus. Ita etiam vel os claudendo, vel aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
uoces loquentis dico. nequisquã
putet in illam me exisse trinita¬
am. quȩ foris insensibilib & in
sensibus agitur: sed eas cogito
mporum species. quas narrans
uerbis sonisq significat:⁊ quas
utiq non reminiscens. s audiens
iogito: S si diligentius conside¬
imus nec tunc exceditur memo¬
Ne modus: Neq enim uł intelli¬
gre posiem narrantem. si ea que
dicit & si contexta tunc primũ
audirem: non tamen generaliter
singula meminissem: Qui enim
michi narrat uerbi grã aliquem
montem silua exritum. & oleis in¬
dutum ⁊ei narrat: qui memincrim
species & montium. & siluarum
&olearum: Quas si oblitus eẽm.
quid diceret omnino nescirem:
& idõ narrationem illam cogita¬
re non possem: Ita fititomnis qͥ
corporalia cogitat. suie ipse aliqͥd
confingat. suie audiat. aut legat.
uł preterita narrantem. uł futura
prenunciantem. ad memoriã suã
recurrat: & ibi repperiat modum
atq mensuram om̃ium formarũ.

Expanded text:
voces loquentis dico, ne quisquam voces loquentis dico, ne quisquam putet in illam me exisse trinitatem, quae foris in sensibilibus et in sensibus agitur: sed eas cogito corporum species, quas narrans verbis sonisque significat; quas utique non reminiscens, sed audiens cogito. Sed si diligentius consideremus, nec tunc exceditur memoriae modus. Neque enim vel intelligere possem narrantem, si ea quae dicit, et si contexta tunc primum audirem, non tamen generaliter singula meminissem. Qui enim mihi narrat, verbi gratia, aliquem montem silva exutum, et oleis indutum, ei narrat qui meminerim species et montium et silvarum et olearum; quas si oblitus essem, quid diceret omnino nescirem, et ideo narrationem illam cogitare non possem. Ita fit ut omnis qui corporalia cogitat, sive ipse aliquid confingat, sive audiat, aut legat vel praeterita narrantem, vel futura praenuntiantem, ad memoriam suam recurrat, et ibi reperiat modum atque mensuram omnium formarum
Abbreviated transcription (Latin):
& cuius libet coloris. cum solem
uiridem numquam uiderim.
et idõ non meminerim: atq ist
solem ita &e cetera: Hȩ autẽ rerũ
formȩ. quoniam corporales atq
sensibiles s̃: errat quidem animꝰ
cum eas opinat᷑ eomodo foris
ẽẽ quomodo intꝰ cogitate fail cũ
iam interierĩt foris. & adhus
n memoria retinentur: uł cum
uites etiam quod meminimus ñ
mordandi fide. sed cogitandi ua¬
actate formantur: quamquam
sspissime credamus etiam uera nar¬
tantib: que ipsi sensibus ꝑcepert:
suȩ cum in ipso auditu quando
narrantur cogitamus. ñ uidetur
imemoriam retorqueri acies:
ut fiant uisiones cogitantium:
scq enim ea nob̃ recordantibus.
sid alio narrante cogitamus: Atq
illa trinitas non hic uidetur ex¬
pleri. quȩ fit cum species inmemo¬
ria latens. & uisio recordantis: ter¬
na uoluntate copulantur: Non
aum quod latebat in memoria
mea: sed quod audio cogito: Cum
alquid michi narratur. ñ ipsas

Expanded text:
et cujuslibet coloris, cum solem et cujuslibet coloris, cum solem viridem nunquam viderim, et ideo nec meminerim: atque ut solem, ita caetera. Hae autem rerum formae, quoniam corporales atque sensibiles sunt, errat quidem animus, cum eas opinatur eo modo foris esse, quomodo intus cogitat, vel cum jam interierunt foris, et adhuc in memoria retinentur, vel cum aliter etiam, quod meminimus, non recordandi fide, sed cogitandi varietate formatur. 14. Quanquam saepissime credamus etiam vera narrantibus, quae ipsi sensibus perceperunt. Quae cum in ipso auditu quando narrantur cogitamus, non videtur ad memoriam retorqueri acies, ut fiant visiones cogitantium: neque enim ea nobis recordantibus, sed alio narrante cogitamus: atque illa trinitas non hic videtur expleri, quae fit cum species in memoria latens et visio recordantis tertia voluntate copulantur. Non enim quod latebat in memoria mea, sed quod audio, cogito, cum aliquid mihi narratur. Non ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
mitur: quamius cumfit utriusq
copulatio. unum idemq uideat᷑.
quia meminisse non possumus
corporum species: nisi tot quot sen¬
simus. &r quantas sensimus. & si¬
eut sensimus: Excorporis enim
sensu: eas in memoria combibit
animus: Uisiones tamen illȩ co¬
gitantium. ex his quidem rebus
quȩ sunt in memoria. sed tames
unumerabiliter atq omnino
infinite. multiplicantur: atq
uariantur: Unum quippe solem
memini: quia sicuti ẽ unum uidi.
Si uoluero autem duos cogito ut
tres: uł quotquot uolo.: Sed ex aidẽ
memoria qua unum memini. for¬
matur acies multos cogitantis.
& tantum memini: quantũ uidi.
Si enun maiorem uł minorem
mini quod uidi: & idõ nec menu¬
ni: Quia uero memini. tantum me¬
mini. quantum uidi: uł maiorem
tamen ꝓuoluntate cogito. uł mi¬
norem : & ita memini ut uidi. co.¬
gito autem sicut uolocurrentem.
& ubi uolo stantem: unde uolo.
& quo uolo. uenientem: Quadrũ
etiam michi cogitare in promptu

Expanded text:
mitur, quamvis cum fit utriusque mitur, quamvis cum fit utriusque copulatio, unum idemque videatur: quia meminisse non possumus corporum species, nisi tot quot sensimus, et quantas sensimus, et sicut sensimus: ex corporis enim sensu eas in memoriam combibit animus: visiones tamen illae cogitantium ex iis quidem rebus quae sunt in memoria, sed tamen innumerabiliter atque omnino infinite multiplicantur atque variantur. Unum quippe solem memini, quia sicuti est, unum vidi: si voluero autem, duos cogito, vel tres, vel quotquot volo; sed ex eadem memoria qua unum memini formatur acies multos cogitantis. Et tantum memini, quantum vidi. Si enim majorem vel minorem mini quod vidi, et ideo nec memini. Quia vero memini, tantum memini quantum vidi, vel majorem tamen pro voluntate cogito, vel minorem: et ita memini, ut vidi; cogito, autem sicut volo currentem, et ubi volo stantem, unde volo et quo volo venientem. Quadrum etiam mihi cogitare, in promptu
Abbreviated transcription (Latin):
tet: & rursus unum aliquid gene¬
ralem uisionem animi talia recor¬
dantis atq cogitantis: Quorum
duum copulationi. tercia conun¬
gitur copulatrix uoluntas. ut
sit hoc totum unum quiddam.
ex quibusdam trib
animi sumul omnia q̃ me¬
moria tenet uno aspectu contue-¬
ri alternant uicissim cedendo ac
succedendo trinitates cogitationũ:
atq ita fit ista innumerabiliter
numerosissima trinitas: nec tam̃
infinita: si numerus in memoria
reconditarum rerum ñ excedatur:
Ex quo enim cepit unusquisq sen¬
tire corpora quolibet corporis sen¬
su: etiam si possit adiungere quȩ
oblitus est: certus ac determinatus
ꝓfecto numerus foret quamius in¬
mimerabilis: Dicimus enim innu¬
merabilia. non solum infinita: s õ
quȩ ita infinita sunt. ut facultatẽ
numerantis excedant: Sed hinc
aduerti aliquanto manifestius po¬
test. aliud eẽ quod reconditum me¬
moria tenet: & aliud quod inde
incogitatione recordantis expri¬

Expanded text:
tet, et rursus unum aliquid genetet, et rursus unum aliquid generalem visionem animi talia recordantis atque cogitantis, quorum duorum copulationi tertia conjungitur copulatrix voluntas, ut sit hoc totum unum quiddam ex quibusdam tribusanimi simul omnia quae memoria tenet, uno aspectu contueri, alternant vicissim cedendo ac succedendo trinitates cogitationum, atque ita fit ista innumerabiliter numerosissima trinitas: nec tamen infinita, si numerus in memoria reconditarum rerum non excedatur. Ex quo enim coepit unusquisque sentire corpora quolibet corporis sensu, etiam si posset adjungere quorum oblitus est, certus ac determinatus profecto numerus foret, quamvis innumerabilis. Dicimus enim innumerabilia, non solum infinita, sed etiam quae ita finita sunt, ut facultatem numerantis excedant. 13. Sed hinc adverti aliquanto manifestius potest, aliud esse quod reconditum memoria tenet, et aliud quod inde in cogitatione recordantis expri
Abbreviated transcription (Latin):
qued heri cenauerum. recordari
uelle non possem: Uinde intelligi
potest. uoluntatem reminiscendi
bhisdem reb que memoria con¬
anentur procedere. adiunctis si¬
nul ce eis que inde per recordati¬
onem cernendo exprimuntur. idẽ
ex copulatione rei cuiusdam quam
recordati sumus: & uisionis que in¬
de facta ẽ in acie cogitantis: cum
recordati sumus: In quib ipsa quȩ
utrumq copulat uoluntas: requi¬
rit & aliud quod quasi uicinumẽ.
atq contiguum recordantis cp̃ uiii¬
ocgͥ hꝰ generis trinitates. quot re¬
scordationes:quia nulla ẽ earum.
ubi non hec tria sint. illud quod
inmemoria reconditum ẽ etiam
antequam cogitetur. & illud quod
fit incogitatione cum cernitur: et
uoluntas utrumq conuingens.
& ex utroq ac terciase ipsa. unum
aliquid complens: Anpotus ita
cognoscitur una quedam in hoc ge¬
nere trinitas. ut unum aliquid ge¬
neraliter dicamus. quicquid corpo¬
ralium specierum in memoria la¬

Expanded text:
quid heri coenaverim, recordari quid heri coenaverim, recordari velle non possem. Unde intelligi potest, voluntatem reminiscendi ab iis quidem rebus quae memoria continentur procedere, adjunctis simul eis quae inde per recordatonem cernendo exprimuntur, id est, ex copulatione rei cujusdam quam recordati sumus, et visionis quae inde facta est in acie cogitantis cum recordati sumus. Sed ipsa quae utrumque copulat voluntas, requirit et aliud quod quasi vicinum est atque contiguum recordanti. Tot igitur hujus generis trinitates, quot recordationes, quia nulla est earum ubi non haec tria sint; illud quod in memoria reconditum est etiam antequam cogitetur, et illud quod fit in cogitatione cum cernitur, et voluntas utrumque conjungens, et ex utroque ac tertia se ipsa unum aliquid complens. An potius ita cognoscitur una quaedam in hoc genere trinitas, ut unum aliquid generaliter dicamus quidquid corporalium specierum in memoria la
Abbreviated transcription (Latin):
strari potest. uoluntatem nec qͣst
parentem nec quasi prolem cẽ.
siue corporeȩ similitudinis que
memoria continetur. siue ciussi
inde cum recodamur exprimitur.
iuando utrumq incogitando ita
copulat. ut tanquam unum sin¬
gulariter appareat. & discerni nͥ
facione non posfit: Atq illud pri¬
num udendumẽ. non ẽẽ posse
uoluntatem reminiscendi ⁊ nisi uł
totum. uł aliquid rei eius quam
reminisci uolumus. in penetrabi¬
ubus memorie teneamus: Id enĩ
omnimodo & om̃i ex parte obliti
fuerimus: nec reminiscendi uo¬
luntas exoritur: Quoniam quic¬
quid recordari uolumus. recordati
um sumus inmemoria nr̃a eẽ uł
fuisse: uerbigr̃a si recordari uolo
quid heri cenauerim. aut recorda¬
tus iam sum cenasse me. aut si
e hoc nondum: certe circa ipsum
tempus aliquid recordatus sum.
si nichil aliud. ipsum saltim he¬
sternum diem. & eius eam partem
qua cenari solet: & quidsit cena¬
re: Nam si nicħ tale recordatus eẽm.

Expanded text:
strari potest, voluntatem nec quasi strari potest, voluntatem nec quasi parentem, nec quasi prolem esse, sive corporeae similitudinis quae memoria continetur, sive ejus quae inde cum recordamur exprimitur, quando utrumque in cogitando ita copulat, ut tanquam unum singulariter appareat, et discerni nisi ratione non possit? Atque illud primum videndum est, non esse posse voluntatem reminiscendi, nisi vel totum, vel aliquid rei ejus quam reminisci volumus, in penetralibus memoriae teneamus. Quod enim omni modo et omni ex parte obliti fuerimus, nec reminiscendi voluntas exoritur: quoniam quidquid recordari volumus, recordati jam sumus in memoria nostra esse vel fuisse. Verbi gratia, si recordari volo quid heri coenaverim, aut recordatus jam sum coenasse me, aut si et hoc nondum, certe circa ipsum tempus aliquid recordatus sum, si nihil aliud, ipsum saltem hesternum diem, et ejus eam partem qua coenari solet, et quid sit coenare. Nam si nihil tale recordatus essem,
Abbreviated transcription (Latin):
ex ea fiat quȩ inest memoriȩ ap¬
satamen acies non inde existit.
sederat ante istam: Consequens
est autem. ut si non est illa uera
parens: nec ista uera sit proles:
Sed&e illa quasi parens. & ista qͣsi
proles. aliquid insinuant: unde
interiora atq ueriora. exercitatius¬
acuerus certiusq uideantur: Diffi¬
cilius iam plene discernitur. utrũ
uoluntas quȩ memoriȩ copulat
uisionem. non sit alicuius eorum
siue parens siie proles: & hanc
discretionis difficultatem: facit
eiusdem naturȩ atq substantiȩ
parilitas & equalitas: Neq enim
sicut foris facile discernebatur
formatus sensus a sensibili corpore
ce uoluntas ab utroq ꝓpter natͣs
diuersitatem quȩ in est ab inuc̃e
om̃ibus trib. de qua satis supra
disseriumus: ita &r hic potest¶ Im̃¬
ius enim hȩc trinitas de quanẽ
queritur. forinsecus inuecta ẽ ani.¬
mo.intus tamen agitur: & nonẽ
quicquam eius. preter ipsuis ani¬
mi naturam: Quo gͥ pacto demon¬

Expanded text:
ex ea fiat quae inest memoriae; ipex ea fiat quae inest memoriae; ipsa tamen acies non inde existit, sed erat ante istam. Consequens est autem, ut si non est illa vera parens, nec ista vera sit proles. Sed et illa quasi parens, et ista quasi proles aliquid insinuant, unde interiora atque veriora exercitatius certiusque videantur. 12. Difficilius jam plane discernitur, utrum voluntas quae memoriae copulat visionem, non sit alicujus eorum sive parens sive proles: et hanc discretionis difficultatem facit ejusdem naturae atque substantiae parilitas et aequalitas. Neque enim, sicut foris facile discernebatur formatus sensus a sensibili corpore, et voluntas ab utroque, propter naturae diversitatem quae inest ab invicem omnibus tribus, de qua satis supra disseruimus, ita et hic potest. Quamvis enim haec trinitas, de qua nunc quaeritur, forinsecus invecta est animo; intus tamen agitur, et non est quidquam ejus praeter ipsius animi naturam. Quo igitur pacto demon
Abbreviated transcription (Latin):
& insensib. sed tamen quȩ inde
concepta est. cum lam non ex corpr̃e
sensus corporis. sed ex memoria
formatur acies animi ⁊ cum inip¬
sa memoria species inheserit corpo¬
ris quod forinsecus sensimus: illã
speciem quȩ in memoriaẽ. quasi pa¬
rentem dicimus eius. que fit in fan¬
tasia cogitantis: Erat enim in me¬
moria. & priusquam cogitaretur
a nob̃. sicut erat corpus in loco: ⁊
priusquam sentiretur. ut usio fie¬
ret: Sedcum cogitatur ex illa qͣm
memoria tenet. exprimitur inacie
cogitantis. & reminiscendo format᷑
ea species: quȩ quasi proles ẽ eius.
quam memoria tenet: Sed neq illa
uera parens: neq ista uera proles ẽ:
Acies quippe animi quȩ format᷑
ex memoria. cum recordando ali¬
quid cogitamus. non ex ea specie
quȩ reminiscendo formatur :erat
etiam priusquam corpus qd me¬
minimus uideremus:quanto
magis priusquam id memoriȩ
mandaremus: Quamquã itaq
forma que fit inacie recordantiᷤ.

Expanded text:
s et sensibus, sed tamen quae inde s et sensibus, sed tamen quae inde concepta est, cum jam non ex corpore sensus corporis, sed ex memoria formatur acies animi, cum in ipsa memoria species inhaeserit corporis quod forinsecus sensimus, illam speciem quae in memoria est, quasi parentem dicimus ejus quae fit in phantasia cogitantis. Erat enim in memoria et priusquam cogitaretur a nobis, sicut erat corpus in loco et priusquam sentiretur, ut visio fieret. Sed cum cogitatur, ex illa quam memoria tenet, exprimitur in acie cogitantis, et reminiscendo formatur ea species, quae quasi proles est ejus quam memoria tenet. Sed neque illa vera parens, neque ista vera proles est. Acies quippe animi quae formatur ex memoria cum recordando aliquid cogitamus, non ex ea specie quae reminiscendo formatur, erat etiam priusquam corpus quod meminimus videremus; quanto magis priusquam id memoriae mandaremus? Quanquam itaque forma quae fit in acie recordantis,