comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ion immerito in hac die. sc̃s
dauid sine exceptione exul¬
tandũ precepit & letandum: in
qua die totius mundi gaudia
celebrant᷑. Omnib: enĩ letandum
est: quia omnib ꝓdest Cunctis
exultandum est. quia cunctis ẽ
salutare: & ideo ñ adulatoria. ad¬
hibenda. nec fucata leticia: Quisq
enĩ in xp̃i resurrectione letatur⁊
letetur potius in xp̃o: quia inxp̃o
ipse resurrexit: In illo enim nr̃a
portio. nr̃a conditio. & mortem
ꝑculit. & reuixit: Et licet nos
adhuc resolutio corpusculi ma¬
neat: cepimus tunc in xp̃o ȩter¬
na uita iam uiuere: Unde ꝗͣuis
fragilitatẽ nr̃am acceleret imma¬
turȩ mortis occasio: in saluatore
tunc didicimꝰ prius resurgere.
quam perire: Ante enĩ futurus
homo resurrexit in xp̃o: quam
uitam sortiretur in scło. ui.
on tantum illi dñs genera¬
Itioni. resurrectionis presticit
gr̃am. in cuius generationis dem¬
pore resurrexit: sed etiã secut᷑is
postea populis hoc ꝓuidit. ut

Expanded text:
Non immerito in hac die sanctus Non immerito in hac die sanctus David sine exceptione exsultandum praecipit et laetandum, in qua die totius mundi gaudia celebrantur. Omnibus enim laetandum est, quia omnibus prodest; cunctis exsultandum est, quia cunctis est salutare, et ideo non adulatoria est adhibenda, nec fucata laetitia. Quisquis enim in Christi resurrectione laetatur, laetetur potius quia in Christo ipse resurrexit: in illo enim nostra portio, nostra conditio, et mortem pertulit et revixit. Et licet nobis adhuc resolutio corpusculi maneat, coepimus tunc in Christo aeterna vita jam vivere; unde quamvis fragilitatem nostram acceleret immaturae mortis occasio, in Salvatore tamen didicimus prius resurgere quam perire: ante enim futurus homo resurrexit in Christo quam vitam sortiretur in saeculo. Non enim tantum illi Dominus generationi resurrectionis praestitit gratiam, in cujus generationis tempore resurrexit, sed etiam secuturis postea populis hoc providit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
resurrecturũ: Custodiebant
autẽ sollicite in sepulchro:quia
necesse illis erat eum non iam
doct᷑orẽ timere. sed iudicẽ. Iudi¬
cem inquã non sui tantũ: sed
& crudelis sententiȩ suȩ. qua fili¬
os posteros suos suis sceleribus
addixerunt dicentes. Sanguis
Crudelis sub tali sententia impi¬
etas iudeorũ: quȩ facinore suo
ñ solũ presentes liberos dãpnat:
s etiam ñ natos occidit Quantos
enim hac uoce ad conscientiam
facinoris uocant: quos scientia
criminis ñ tenebat: Erudelis in¬
quam impietas. quod posteros
ante in reatum uocat. quã ꝓducit
inlucem: ut prius futuris con¬
tingeret peccare quam uiuere:
Eruenti plane genitores: qui ante
parricide facti sunt quam paren¬
tes: & ante eos socios suis scelerib
assumpserunt: quos utrũ sangui¬
nis participes possent habere nes¬
cirent: Nongͥ mirandũ est si in
saluatore tam crudeles fuerunt:
qui exciterunt in suos posteros
tam crudeles:u̾

Expanded text:
surrecturum; custodiebant surrecturum; custodiebant autem sollicite in sepulcro, quia necesse illis erat eum jam non doctorem timere, sed judicem: judicem, inquam, non sui tantum, sed t crudelis sententiae suae, qua filios posterosque suos sceleribus addixerunt, dicentes: Sanguis Crudelis sub tali sententia Judaeorum, quae facinore suo non solum praesentes liberos damnat, sed etiam non natos occidit. Quantos enim hac voce ad conscientiam facinoris vocant, quos scientia criminis non tenebat! crudelis, inquam, impietas, quod posteros ante in reatum vocat, quam producit in lucem: ut prius futuris contingeret peccare, quam vivere. Cruenti plane genitores, qui ante parricidae facti sunt quam parentes: et ante eos socios suos sceleribus assumpserunt, quos utrum sanguinis participes possent habere, nescirent. Non igitur mirandum est, si in Salvatorem tam crudeles fuerunt, qui exstiterunt 474 in suos posteros tam crudeles.
Abbreviated transcription (Latin):
angło. tanto t̾ram tremore
fuisse commotã: ut fundam̃ta
tumuli mouerentur: & ꝑcussos
pauore custodes qui uenerant
custodire mortuũ. esse factos ut
mortuos. Ut mortuos inquam:
Dignũ plane iudiciũ: si cũ iustus
resurgit. peccator emorit᷑: cum
reuiuiscit innocens. eius inter¬
ficitur inimicus: Nam ideo. nec
progredientẽ dnm̃ cernere po¬
tuerunt: quia criminosas men¬
tes t̾ror oppresserat:dum susti¬
nere fulgorẽ resurrectionis ru¬
tilȩ ñ ualebant: Maiore gͦ sollici¬
tudine pharisei dnm custodie¬
runt mortuũ: quam uiuũ sunt
ꝑsecuti: Siquidem: causa illos
maior urgebat. Intelligebant
enim facilius fuisse apud supe¬
ros eum despici: quã redeuntẽ
ab inferis posse contempni: &
qđ tunc predicans facile potue¬
rit occidiznunc autẽ resurgens.
iam ñ possit occidi: dicente apł̃o
Resurgens autẽ iam ñ morit᷑. mors
illi ultra ñ dominabit᷑ iiii.
ustodiebant pharisei dñm
sollicite in sepulchro: pre¬
sertim quia se die tercia dixerat

Expanded text:
angelo, magno terram tremore fuisse commotam, et fundamenta tumuli moverentur, et percussos pavore custodes, qui venerant custodire mortuum, esse factos ut mortuos. Ut mortuos, inquam: dignum plane judicium, si, cum justus resurgit, peccator emoritur; cum reviviscit innocens, ejus interficitur inimicus; nam ideo nec progredientem Dominum cernere potuerunt, quia criminosas mentes terror oppresserat, dum sustinere fulgorem resurrectionis rutilae non valebant. Majore ergo sollicitudine Pharisaei Dominum custodierunt mortuum, quam vivum sunt persecuti; siquidem causa illos major urgebat: intelligebant enim facilius fuisse eum apud superos despici, quam redeuntem ab inferis posse contemni; et quod tunc praedicans facile potuerit occidi, nunc autem resurgens jam non possit occidi, dicente Apostolo: Resurgens autem jam non moritur. Mors illi ultra non dominabitur . Custodiebant ergo eum sollicite in sepulcro, praesertim quia se die tertia dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Confundant᷑ gͥ filii diabo¬
li atq discipuli: qui repleti
inspiratione uperea. simplices
quosq decipiunt. negantes in
xp̃o utramq ueram ẽẽ natu¬
ram: dum aut deitatẽ homi¬
ne. aut hominẽ deitate despo¬
liant: cum unius temporis ge¬
mino documento. utraq sit
falsitas ꝑempta: quia & ꝑ fa¬
mem corporis ꝑfecta huma¬
nitas. & ꝑ famulantes angelos
demonstrata ẽ manifesta diui
ñri magisterio edocti sumus.
ñ in solo pane uiuit homo.
s in omni uerbo di: ꝓmpta

Expanded text:
s. Confundantur itaque filii diaboli atque discipuli, qui repleti inspiratione viperea, simplices quosque decipiunt, negantes in Christo utramque veram esse naturam, dum aut Deitatem homine, aut hominem Deitate dispoliant, cum unius temporis gemino documento utraque falsitas sit perempta: quia et per famem corporis perfecta humanitas, et per famulantes 151 angelos demonstrata est perfecta Divinnostri magisterio edocti sumus, non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei Ma
Abbreviated transcription (Latin):
& animas qͣs fecerant in aram:
& egressi sunt ut irent in t̾ram
canahan. Cunq uenissent in
ad locum sichem: & usq ad
conuallem illustrem. Chana¬
neus autem: tunc erat in derra.
pparuit¬
bram:
& dix̃ ei. Semint tuo dabo
t̾ram hanc. Qȩdificauit ibi al

Expanded text:
: et egressi sunt ut irent in terram Chanaan. Cumque venissent in ad locum Sichem, usque ad convallem illustrem: Chananeus autem tunc erat in terra. Apparuitbram, et dixit ei: Semini tuo dabo terram hanc. Qui aedificavit i
Abbreviated transcription (Latin):
Gsłiix egressus iacob de bersa¬
beȩ: ꝑgebat aram. Cumq
ueniss ad quendam locum.
& uellet in eo requiescere pͦ
solis occubitum: tulit de la¬
pidib qui iacebant: & suppo¬
nẽs capiti suo. dormunit in eo¬
dem loco. diditq in sompnis

Expanded text:
gitur egressus Jacob de Bersabee pergebat Aram, cumque venisset ad quemdam locum, et vellet in eo requiescere post solis occubitum, tulit de lapidibus qui jacebant, et supponens capiti suo, dormivit in eodem loco; viditque in somni
Abbreviated transcription (Latin):
greg atis deuoluerent lapideo:
& refectis gregib. rursum suꝑ
os putei ponerent. Dixitq ad
pastores. Fratres. unde estis:
Qui respondunt. De aram. Quos
interrogans: nunquid nostis
laban. filium nachorꝰ. Dixe
runt. Nouimus. Sanusne ẽ
inquitꝰ Ualet inquiunt. Et
ecce rachel filia eius: uenit cũ
os eeh cum sedecim e̾et annoꝵ
pascebat gregem cũ fr̃ib suis
adhuc puer: & erat cum filiis
balȩ. &e zelphȩ. uxorum patris
sui. Accusauitq fr̃s suos apđ̃
patrem: crimine pessimo. Isrł̃
aũt diligebat ioseph suꝑ om̃s
filios suos. eoquod in senectute¬
sua genuiss eum: fecitq ei tu¬
nicam polimitam. Uidentes
aũt fr̃s eiꝰ quod a patre cuncas
fr̃ib plus amaret᷑: oderant
eum: nec pot̾ant ei quicquam
pacifice loqui. Accidit qͦq ut
uisum sompnium referret fr̃i¬
b suis: qͥ causa. maioris odii
seminarium fuit . ii.¬
dite sompnium meũ. qͦd

Expanded text:
gregatis devolverent lapidem, et refectis gregibus rursus super os putei ponerent. Dixitque ad pastores: Fratres, unde estis? Qui responderunt: De Aran. Quos interrogans, Nunquid, ait, nostis Labaunt: Novimus. Sanusne est, inquit? Valet, inquiunt. Et ecce Rachel filia ejus venit cum Joseph cum sedecim esset annorum, pascebat gregem cum fratribus suis adhuc puer: et erat cum filiis Balae et Zelphae uxorum Patris sui: accusavitque fratres suos apud patrem crimine pessimo. Israel autem diligebat Joseph super omnes filios suos, eo quod in senectute genuisset eum: fecit ei tunicam polymitam. Videntes autem fratres eius quod a patre plus cunctis filiis amaretur oderant eum nec poterant ei quicquam pacificum loqui accidit quoque ut visum somnium referret fratribus quae causa maioris odii seminarium fuit ddite somni
Abbreviated transcription (Latin):
angłos quoq ascendentes e
descendentes ꝑ eam: & dñm
innixum scalȩ. dicentem sibi.
Ego sum ds̃ abraham patris
tui: & cis ysaac. Terram in qͣ
dormis. tͥ dabo & semim tuo:
eritq germen tuum qͣsi pul¬
uis terrȩ. Dilatabis ad orientẽ
ce occidentem. & septemtͥonem.
& meridiem: ce benedicent᷑ in se

Expanded text:
et descendentes per eam et Dominum innixum scale dicentem sibi: Ego sum Domimus Deus Abraam patris tui et Deu Yssaac: terram in qua dormis tibi dabo et semini tuo. Eritque germen tuum quasi pulvis terre. Dilataberis ad occidentem et orientem et septentrionem et meridiem et benedicentur in te
Abbreviated transcription (Latin):
fines t̾rarum regeneranda in
xp̃o. multorum milium milia
p̾parantur: & apppinquante
nouȩ creaturȩ ortu.spiritalis
nequitia ab his qͦs possidebat
expoliati hostis impius
furor: & nouum querit lucrũ:
qͥa ius ꝑdit antiquum. Cap¬
tat indefessus & ꝑuigil. si qͣs
repꝑerit oues. a sacris gregib
negligentius euagantes: qͣs
deuexa luxuriȩ. in diuersoria
mortis inducat. Inflammat
itaq iras: nutrit odia: acuit
cupiditates: irridet contin¬
entiam: incitat gulam. Qm
conatus suȩ fraudis abstinuit:
Nam sicut ęuuangłica patefecit
hystoria. cum saluator nr̃ pꝰ
nr̃ȩ in se recepiss esuriem :
gauisus diabolus signum se
in eo passibilis atq mortalis
inuenisse naturȩ: ut explora¬
ret potentiam qͣm timebat.
conuiuio nuptiarum aquã
mutaut in uinum: s hoc ma¬
gis salutiferis dispensatiõib
congruebat. ut nequissimi
hostis astutia ñ potentia dei¬

Expanded text:
fines terrarum regeneranda in fines terrarum regeneranda in Christo multorum millium millia praeparantur; et appropinquante novae creaturae ortu, spiritalis nequitia ab iis quos possidebat exspoliati hostis impius furor, et novum quaerit lucrum, quia jus perdidit antiquum. Captat indefessus et pervigil, si quas reperiat oves a sacris gregibus negligentius evagantes, quas devexa luxuriae in diversoria mortis inducat. Inflammat itaque iras, nutrit odia, acuit cupiditates, irridet continentiam, incitat gulam. CAPconatus suae fraudis abstinuit? Nam, sicut 150 evangelica patefecit historia, cum Salvator noster, nostrae in se recepisset esuriem, gavisus diabolus signum se in eo passibilis atque mortalis invenisse naturae, ut exploraret potentiam, quam timebat: convivio nuptiali aquam mutavit in vinum : sed hoc magis salutiferis dispositionibus congruebat, ut superbissimi hostis astutia, non potentia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sariis aliquid addamꝰ aug¬
mentis. Parum enĩ religios¬
alio tempore demonstrat᷑: qui
in his dieb religiosior ñ inue
nitur. Unde oportune aurib
nr̃is: lectio apł̃icȩ p̾dicationis
insonuit. dicens. Ecce nc̃ tem¬
pus acceptabile: ecce nunc di¬
es salutis. Quid enim acceptiꝰ
hoc tempore: quid salubrius
ciis indicitur: & omnium uir¬
tutum profectus augetur:
emꝑ quidem tibi õ iii
anima xp̃iana uigilan¬
dum contra salutis tuȩ adu̾¬
sarium fuit. ne ullus pateret
locus temptatoris insidiis:
s mͦ tibi maior cautio. & sol¬
litior ẽ assumenda pruden¬
tia: qͣndo idem hostis tuus.
acriori seuit muidia. Nunc
enim in toto mundo potes¬
tas ei antiquȩ dominationis
aufert᷑: & innumera illi cap¬
tiuitatis uasa rapiuntur.
Renunciat᷑ atrocissimo p̾do¬
ni.a popłis omnum nati¬
onum. omniumq linguaꝵ:
& nullum iam genꝰ hominũ
reꝑitur. quod ñ iam tyrannicis
legib reluccetur: dum ꝑ om̃s

Expanded text:
sariis aliquid addamus augsariis aliquid addamus augmentis. Parum enim religiosalio tempore demonstratur, qui in his diebus non religiosior invenitur. CAP. II. Unde opportune auribus nostris lectio apostolicae praedicationis insonuit, dicens: 149 Ecce nunc tempus acceptum, ecce nunc dies salutis . Quid enim acceptius hoc tempore, quid salubrius llum indicitur, et omnium virtutum profectus augetur? Semper quidem tibi, o anima Christiana, vigilandum contra salutis tuae adversarium fuit, ne ullus pateret locus tentatoris insidiis; sed modo tibi major cautio et sollicitior est adhibenda prudentia, quando idem hostis tuus acriori saevit invidia. Nunc enim in toto mundo potestas ei antiquae dominationis aufertur, et innumera illi captivitatis vasa rapiuntur. Renuntiatur atrocissimo praedoni a populis omnium nationum, omniumque linguarum, et nullum jam genus hominum reperitur, quod non tyrannicis legibus reluctetur, dum per omnes
Abbreviated transcription (Latin):
pascha. iciumum quadrage¬
simale ipse legitimi tempo¬
ris retursus indicat: cohorta¬
tio tam̃ etiam nr̃i sermonis
adhibenda ẽ: quȩ auxiliante
dño. nec mutilis sit pigris. nec
onerosa deuotis. Lam cũ om¬
nem obseruantiam nrãm
ratio istorum dierum poscat
augeri: nemo ẽ ut confido de
uob. qui se ad opus horum ñ
gaudeat incitari. Natura enĩ
tate mutabilis. etiam si ad
summa quȩq uirtutum stu¬
dio ꝓuehatur: semꝑ tam̃ sicut
potest habere qͦ retidat. ita po¬
test habere qͦ crescat. Et hȩc ẽ
ꝑfectorum uera iustitia. ut
ne ab itineris ñdum finiti in¬
tentione cessantes. ibi incidañ
deficiendi ꝑiculum: ubi ꝓfici¬
endi deposuer int appetitum.
lectissimi tam ꝑfectus
& sanctus ẽ. ut ꝑfectior sancti¬
orq e̾ẽ ñ possit : om̃s simul si¬
ne differentia graduum. sine
discretione meritorum ab
his in quȩ ꝑuenimꝰ in ea quȩ
ñdum app̾hendimꝰ. pia aui¬
ditate curramꝰ: & ad mensu¬
ram consuetudinis nr̃ȩ neces¬

Expanded text:
paschali jejunium quadragesimale ipse legitimi temporis recursus indicat, cohortatio tamen etiam nostri sermonis adhibenda est, quae, auxiliante Domino, nec inutilis sit pigris, nec onerosa devotis. Nam cum omnem observantiam nostram ratio istorum dierum poscat augeri, nemo est ut confido de vobis, qui se ad opus bonum non gaudeat incitari. Natura enim tate, mutabilis, etiamsi ad summa quaeque virtutum studia provehatur, semper tamen sicut potest habere quo recidat, ita potest habere quo crescat. ET HAEC EST perfectorum vera justitia, ut ne ab itineris nondum finiti intentione cessantes, ibi incidant deficiendi periculum, ubi proficiendi deposuerint appetitum. lectissimi, tam perfectus et sanctus est, ut perfectior sanctiorque esse non possit, omnes simul sine differentia graduum, sine discretione meritorum, ab iis in quae pervenimus, in ea quae nondum apprehendimus, pia aviditate curramus, et ad mensuram consuetudinis nostrae neces
Abbreviated transcription (Latin):
riam: si dominorum atq ser¬
uorum: dem̃q: tam ordinati
testas mitior: & istorum sit dis¬
ciplina deuotior. Hac gͥ obser¬
uantia dilectissum obtinebit᷑
miscłia di. & abolito peccato¬
rum reatu. religiose ueneran¬
dum pascha cȩlebrabitur. Ec.i.

Expanded text:
riam, si denique dominorum atque serriam, si denique dominorum atque servorum tam ordinati testas mitior, et istorum sit disciplina devotior. Hac igitur observantia, dilectissimi, obtinebitur misericordia Dei, et abolito peccatorum reatu, religiose venerandum Pascha celebrabitur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
sitiunt iustitiam: qm̃ ipsi sa¬
turabunt᷑. Deliciȩ gͥ nr̃e. sint
oꝑa pietatis: & ilt̃ cybis q nos
ad ȩt̾nitatem nutͥant. implea¬
mur. Lȩtemur in refectionib
pauꝑum: qͦs impendia nr̃a
satiauerint. Iocundemur in
uestitu eorum: quoꝵ nuditatẽ
indum̃tis necessariis tȩxerm̃.
ritiant humanitatẽ uͭii.¬
nr̃am egͥtudines decumbe¬
ntium: inbecillitates debiliũ:
labores exulum: destitutio pu¬
pillorum: & desolatarum la¬
menta uiduarum: in quibus
iuuandis nemo ẽ. qui ñ aliqͣm
possit exequi beniuolentiȩ por¬
tionem Nulli enim paruus
ẽ census. cui magnꝰ ẽ animus:
nec de rei familiaris modo¬
diuitum: & minora mediocrũ:
s ñ discrepat fructus oꝑum.
ubi idem ẽ affectus oꝑantium.
darum oportunitate uirtu¬
tum. sunt & aliarum insignisa
& carnalis concupiscentia ca
stitatis legib edomet᷑: si odia
transcant in dilectionem: si
inimicitiȩ conuertãt᷑ in pacẽ:
si tranquillitas extinguat nã:
si mansuetudo remittat miu

Expanded text:
nt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Deliciae igitur nostrae sint opera pietatis, et illis cibis qui nos ad aeternitatem nutriunt impleamur. Laetemur in refectionibus pauperum, quos impendia nostra satiaverint. Jucundemur in vestitu eorum quorum nuditatem indumentis necessariis texerimus. entiant humanitatem nostram aegritudines decumbentium, imbecillitates debilium, labores exsulum, destitutio pupillorum, et desolatarum moestitudo viduarum: in quibus juvandis nemo est qui non aliquam possit exsequi benevolentiae portionem. NULLI enim parvus est census, cui magnus est animus; nec de rei familiaris modosunt divitum, et minora mediocrum; sed non discrepat fructus operum, ubi idem est affectus operantium.darum opportunitate virtutum, sunt et aliarum insignia et carnalis concupiscentia 152 castitatis legibus edometur; si odia transeant in dilectionem, si inimicitiae convertantur in pacem, si tranquillitas exstinguat iram, si mansuetudo remittat inju
Abbreviated transcription (Latin):
Ostium aũt archȩ. pones ex
laterȩ deorsum: cȩnacula &
tristega facies in ea. iii.
cce adducam diluuii aqͦs
Ponamq fedus meum tecũ:
& ingredieris archam tu &
fili tui: uxor tua. & uxores fili¬
liorum tuorum tecum. Et ex
cunctis animantib uniuersȩ
carnis bina induces in archã.
ut uiuant decum: masculmi
sexus & femimi. De uolucrib¬
iuxta genus suum: & de ium̃¬
tis in genere suo: & ex omni
reptili terrȩ scđm genꝰ suum:
bina de omnib ingredientur
tecum. ut possint uiuere. fecit¬
Tolles gͥ decum ex omnibus
escis quȩ mandi possunt. &
comportab apud te: & erunt
tam tibi qͣm illis mescam niͣi.
tu. ꝙ omnis domus tua ĩ
archam: te enĩ uidi iustum
coram me in genatione hac.
Exomnib ammantib mund̃
tolle septena & septena: mas¬
culum & feminam. De an¬
mantib uͦ ñ mundis. duo. &
duo: mascłm & feminam. S
& de uolatilib cęli septena &
septena. mascłm & feminam:
ut saluet᷑ semen suꝑ faciem u¬
niuersȩ terre. Adhuc enĩ & pͦ

Expanded text:
e pones ex latere deorsum cenacula et tristega facies in ea ecce ego adducam diluvii aquas ponamque foedus meum tecum t ingredieris arcam tu et filii tui uxor tua et uxores filiorum tuorum tecum et ex cunctis animantibus universae carnis bina induces in arcam ut vivant tecum masculini sexus et feminijuxta genus suum, et de jumentis in genere suo, et ex omni reptili terrae secundum genus suum: bina de omnibus ingredientur tecum, ut possint vivere. Ttur tecum ex omnibus escis, quae mandi possunt, et comportabis apud te, et erunt tam tibi quam illis in cibum. tu, et omnis domus tua in arcam, te enim vidi justum coram me in generatione hac. Ex omnibus animantibus mundis tolle septena et septena, masculum et feminam; de animantibus vero non mundis duo et duo, masculum et feminam. Sed et de volatilibus coeli septena et septena, masculum et feminam, ut salvetur semen super faciem universae terrae. Adhuc enim et post
Abbreviated transcription (Latin):
ab oriente ay. Edificauit qͦq
ibi altare dño: & inuocauit
nomen eiꝰ. Prexitq abram:
uadensq & ultra ꝓgrediens
ad meridiem. facta ẽ autem
fames in terra. uiii.¬
escenditq abram in ȩgyp¬
tum: ut ꝑegͥnaretur ibi
Bęualuerat enim fames in terra.
Cunq ꝓpe e̾et ut ingredẽtur e¬
gyptum: dix̃ saray uxori suȩ.
Noui quod pulcra sis mulur: &

Expanded text:
icavit quoque ibi altare Domino, et invocavit nomen ejus. Perrexitque Abram vadens, et ultra progrediens ad meridiem. Facta est autem fames in terra: descenditque Abram in Aegyptum, ut peregrinaretur ibi: praevaluerat enim fames in terra. Cumque prope esset, ut ingrederetur Aegyptum, dixit Sarai uxori suae: Novi quod pulchra sis mulier:
Abbreviated transcription (Latin):
Omnino auditur in uobis for¬
nicatio: s talis formcatio qͣlis
nec inter gentes: ita ut uxo¬
rem patris habeat aliquis:
Et uos inflati estis: & ñ magis
luxistis ut tollatur e medio
ur̃m qui hoc opus fecit: Hoc

Expanded text:
Omnino auditur in vobis fornicatio, et talis fornicatio, qualis nec inter gentes quidem, ita ut uxorem patris habeat aliquis. Et vos inflati estis, et non potius luxistis, ut tolleretur de medio vestrum qui hoc opus fecit . C
Abbreviated transcription (Latin):
gregauit pereuntes. ini
ongregauit apollomiꝰ gentes:
& a samaria uirtutem mul¬
tam & magnam: ad bellandũ
contra isrł. Et cognouit iudas.
& exiit obuiam illi: &e ꝑcussit &
occidit illum. Et cȩciderunt uul¬
nerati multi. & reliqui fugeruñ:
& accepit spolia corum. Et gladi¬
um apollonii abstulit iudas:

Expanded text:
gregavit pereuntes et congregavit Apollonius gentes et a Samaria virtutem multam et magnam ad bellandum contra Israhel et cognovit Iudas et exiit obviam illi et percussit et occidit illum et ceciderunt vulnerati multi et reliqui fugerunt et accepit spolia eorum et gladium Apollonii abstulit Iudas
Abbreviated transcription (Latin):
in duas turres ualde muni¬
tas. omnem apparatum ad pug¬
nandum habentes: machabe¬
us ad eorum expugnationem
relicto symone & iosepho. item
machabeo.eisq qui cum ipsis
erant satis multis: ipse ad eas
quȩ amplius ꝑurgebant pug̃¬
nas. conuersus ẽ. Hi uero qui
cum symone erant cupiditate
ducti. a quibdam qui inturri¬
bus erant suasi sunt pecuma:
& septuaginta milib didrag¬
mis acceptis. dimiserunt quos¬
Udam effugere. ui.¬
Uo aũt machabeo nunci¬
atum esset quod factum est:
congregatis pͥncipib populi
accusauit quod pȩcunia fr̃s
uendidissent. aduersariis eo¬
rum dimissis. Hos gͥ ꝓdito¬
res factos interfecit: ceconfe¬
stim duas turres occupauit.
Armis aũt ac manib omnia
ꝓspere agendo: in duab mu¬
nitionib ꝓlusqͣm uiginti milia
ꝑemit. Limotheus dux. qui pͥ¬
us a iudeis fuerat suꝑatus: con¬

Expanded text:
in duas turres valde munitas omnem adparatum ad repugnandum habentes Macchabeus ad eorum expugnationem relicto Simone et Ioseppho item Macchabeo eisque qui cum ipsis erant satis multis ipse ad eas quae amplius perurguebant pugnas conversus est hii vero qui cum Simone erant cupiditate ducti a quibusdam qui in turribus erant suasi sunt pecunia et septuaginta milibus didragmis acceptis dimiserunt quosdam effugere cum autem Macchabeo nuntiatum esset quod factum est congregatis principibus populi accusavit quod pecunia fratres vendidissent adversariis eorum dimissis hos igitur proditores factos interfecit et confestim duas turres occupavit armis autem ac manibus omnia prospere agendo in duabus munitionibus plus quam viginti milia peremit Timotheus qui prius a Iudaeis fuerat su
Abbreviated transcription (Latin):
ctodiens mandata mea ce pre¬
cepta mea sicut fecit dauid
seruus meus: ero decum &e ȩdifi¬
cabo tͥ domum fidelem. quomͦ
dam tͥ isrł̃ & affligam semen
dauid suꝑ hoc: uerumptam̃
ñ cunctis dieb. Noluit gͦ salo¬
mon interficere iheroboam. ¶
surrexit & aufugit in egyptũ.
ad sesach regem ȩgypti: ce fu¬
it in ȩgypto. usq ad mortem¬

Expanded text:
iens mandata mea et praecepta mea sicut fecit David servus meus ero tecum et aedificabo tibi domum fidelem quomodo dam tibi Israhel et adfligam semen David super hoc verumtamen non cunctis diebus voluit ergo Salomon interficere Hieroboam qui surrexit et aufugit in Aegyptum ad Susac regem Aegypti et fuit in Aegypto usq
Abbreviated transcription (Latin):
tam. Neq enim sic̃ cudimus:
ut uetera destruamꝰ. Ettamen
cum diligentissime legerit. sci¬
at magis nr̃a intelligi: quȩ ñ
in tertium uas transfusa coa¬
cuerint: s statim de prelo pu¬
rissimȩ commendata teste. su¬
um saporem seruauerint.

Expanded text:
tam. Neque enim sic nova cudimus, tam. Neque enim sic nova cudimus, ut vetera destruamus. Et tamen cum diligentissime legerit, sciat magis nostra intelligi, quae non in tertium vas transfusa coacuerint, sed statim de praelo purissimae commendata testae, suum saporem servaverint.
Abbreviated transcription (Latin):
anno reticerem. & apd̃uos mutꝰ
consecraui. interp̾tationem ui¬
delicet tͥum salomonis uolumi¬
num. masloth qͣs hebrei para¬
bolas. uulgata ȩditio ꝓuerbia
uocat: cȩleth quod grecȩ eccle¬
tos iħu filii sirach. liber: & alius
salomonis inscribit᷑. Quorum
pͥorem hebraicum reperi: non
ȩccłiasticum ut apd̃ latinos. s
parabolas prȩnotatum. Cui
iuncti erant ȩccl̃iastes. & canti¬
cum canticorum: ut similitu¬
dinem salomonis. ñ solum li¬
brorum numero.s etiam ma¬
t̾iarum genere coeqͣret. Scdđ̃s
apđ hebreos nusqͣm ẽ: quia
& ipse stilus grecam eloquentrã
redolet. Et nonnulli scriptoꝵ
nis affirmant. Sicut gͦ iudith.
& tobi. & machabeorum libros.
legit quidem eos ȩccl̃ia. s inter
canonicas scͥpturas ñ recipit:
sic & hȩc duo uolumina legat:
ad ȩdificationem pleb. ñ ad
auctoritatẽ ȩccl̃iasticoꝵ dog¬
matum confirmandam. Si
cui sane septuaginta interp̾¬
tum magis ȩditio placet: ha¬
beat eam ã nob olim emendu¬

Expanded text:
apud vos mutus vestro consecravi, interpretationem videlicet trium Salomonis voluminum, MASLOTH  , quas Hebraei Parabolas, Vulgata autem editio Proverbia vocat: COELETH  , quem Graece Eccleτος Jesu filii Sirach liber, et alius Salomonis inscribitur. Quorum priorem, Hebraicum reperi, non Ecclesiasticum, ut apud Latinos; sed Parabolas praenotatum, cui juncti erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Salomonis non solum librorum numero, sed etiam materiarum genere coaequaret. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Grredolet. Et nonnulli scriptorum nis affirmant. Sicut ergo Judith et Tobiae, et Machabaeorum libros legit quidem Ecclesia; sed inter canonicas eos Scripturas non recipit; sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confirmandam. Si cui sane Septuaginta Interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emenda
Abbreviated transcription (Latin):
TO & heliodoro e¬
piscopis: iheronimꝰ.
Nungat ȩpistola qͦs
iungit sacerdotium: immo car¬
ta ñ diuidat. qͦs xp̃i neccit am¬
or. Commentarios in oseȩ.A¬
mos. zachariam. malachiam.
qͦs poscitis: scripsissem. si licuiss
prȩ ualitudine. Mittitis solatia
sumptuum: notarios nr̃os &
librarios sustentatis: ut uobis
potissimum nr̃m desudet inge¬
nium. Et ecce ex latere. freqͥns
turba diuersa poscentium: qͣsi¬
aut equum sit me uob̃ esurien¬
tib. aliis laborare: aut in ratiõe
dati & accepti cuiqͣm pret̾ uos
obnoxius sim. Itaq longa egro

Expanded text:
t Heliodoro episcopis, Hieronymus. Jungat epistola, quos jungit sacerdotium: immo charta non dividat, quos Christi nectit amor. Commentarios in Osee, Amos, Zachariam, Malachiam, quos poscitis, scripsissem, si licuisset prae valetudine. Mittitis solatia sumptuum: notarios nostros et librarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba, diversa poscentium: quasiaut aequum sit, me, vobis esurientibus, aliis laborare: aut in ratione dati et accepti, cuiquam, praeter vos, obnoxius sim. I
Abbreviated transcription (Latin):
de manu filii eiꝰ: & dabo
ł decem tͥb. filio aũt eiꝰ dabo
tͥbum unam: ut remaneat
lucerna dauid seruo meo cunc¬
tis dieb coram me in iherłm
ciuitatem qͣm elegi ut eẽt nom̃

Expanded text:
de manu filii eius et dabo tibi decem tribus. Filio autem eius dabo tribum unam, ut remaneat lucerna David servo meo cunctis diebus coram me in Iherusalem civitate, quam elegi, ut esset nomen
Abbreviated transcription (Latin):
ordo signatur: De quo uidelicet
ordine quamius adhuc indigni
existimus: quamius peccatoꝵ
nr̃oꝵ ponderib grauemur: et
nos tam̃ in istis dieb sumus.
Et cum de edificatione itr̃a uo¬
ago. Seriuis enim sum sũmi
patriffamilias. Cum uos am¬
moneo ad contemptum secũli:
inuitare uos uenio adcenam
dei. Ne mo me ꝓpter me hoc in
loco despiciat. Et si ad inuitand̾
nequaquam dignus appareo:
s tamen magne sunt delicie quas

Expanded text:
ordo designatur? De quo videlicet ordo designatur? De quo videlicet ordine quamvis adhuc indigni existimus, quamvis peccatorum nostrorum pondere gravamur, et nos tamen in istis diebus sumus, et cum de aedificatione vestra alago, servus enim sum summi patrisfamilias. Cum vos admoneo ad contemptum saeculi, invitare vos venio ad coenam Dei. Nemo me propter me hoc in loco despiciat. Et si ad invitandum nequaquam dignus appareo, sed tamen magnae sunt deliciae quas
Abbreviated transcription (Latin):
iste homo est nisi ille de
quo ꝑ salmistam dicitur: et
honio est ⁊ quis cognoscet eum:
multos. s pauci ueniunt:qͥa
non uunquam ip̃i qui ei per
fidem subiesti sunt. eter no eiꝰ
comuiuo male uiuendo ton¬
suum hora cene: dicere inuita¬
tis ut uenirent. Quid hora
cene nisi finis est mundi. In
qua nimiriun nos sumus:
sicut iam dudum paulus testa¬
tur uicens. Nos in quos fines se¬
culorum deuenerunt: Siergo
tanto in minus debemus ȩxcu¬
sare a coniiuo dei: quanto
iam ꝓpinquasse cernimus
finem scli. Quo enim pensamꝰ
quia nichil est quod restat: eo
debemus ꝑtimescere ne tempus
gr̃e quod presto est pereat. x.¬
ccuco hoc conuiuium di non
prandium s cena uocatur: q̃ a
post prandium cena restat: pꝰ
cenam uero conuiuium nllm
restat. Et quia eternum dei cõ¬
uiuium nobis ineterno pp̃a¬
ranitur: restumfuit ut hoc
ñ prandium s cena uocaretur.
S quis ꝑ hunc seruum qui a
patrefamilias ad iniutandum
mittitur: nisi predicatorum

Expanded text:
st homo, nisi ille, de quo per prophetam dicitur: Et homo est, et quis cognoscet eum? multos, sed pauci veniunt, quia nonnunquam ipsi, qui ei per fidem subjecti sunt, aeterno ejus convivio male vivendo consuum hora coenae dicere invitatis ut venirent. Quid hora coenae, nisi finis est mundi? In quo nimirum nos sumus, sicut jam dudum Paulus testatur, dicens: Nos sumus in quos fines saeculorum devenerunt . Si ergo tanto minus nos debemus excusare convivio Dei, 1620 quanto propinquasse jam cernimus finem saeculi. Quo enim pensamus quia nihil est quod restat, eo debemus pertimescere ne tempus gratiae quod praesto est pereat. Idcirco autem hoc convivium Dei non prandium, sed coena vocatur, quia post prandium coena restat, post coenam vero convivium nullum restat. Et quia aeternum Dei convivium nobis in extremo praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium, sed coena vocaretur. Sed quis per hunc servum, qui a patrefamilias ad invitandum mittitur, nisi praedicatorum
Abbreviated transcription (Latin):
& ius ꝓfanum in uasis eorum:
qui dieunt recede a me. non
appropinques mͥ quia immũ¬
dus es: isti fumus erunt infuro¬
re meo: ignis ardens totadie
si inueniatur granum in bo¬
tro e dicatur. ne dissipes illud
qm̃ benedictio est: sic faciam ꝓp¬
ter seruos meos ut non dispcã
totum⁊ & educam de iacob se¬
men. a& de iuda possidentẽ mon¬
tes meos: & hereditabunt eam
electi mer⁊& serui mei habitabs̃
ibi. Et erunt campestria in cau¬
las gregum: & uallis achor in
cubile armentorũ: populo meo
qui requisierunt me: E uos qui
dereliquistis dñm. qui obliti estis
montem sc̃m meum. qui ponitis¬
fortunȩ mensam. & libatis super
eam: numerabo uos ingladio
& om̃s in eede corruetis. ꝓ eo qđ
uocaui & non respondistis:. locu¬
cus sum & non audistis: & fac̃iẽ¬

Expanded text:
et jus profanum in vasis eorum. et jus profanum in vasis eorum. Qui dicunt: Recede a me, non appropinques mihi, quia immundus es: Isti fumus erunt in furore meo, ignis ardens tota die. si inveniatur granum in botro, et dicatur: Ne dissipes illud, quoniam benedictio est: sic faciam propter servos meos, ut non disperdam totum. Et educam de Jacob semen, et de Juda possidentem montes meos: Et haereditabunt eam electi mei, et servi mei habitabunt ibi. Et erunt campestria in caulas gregum, et vallis Achor in cubile armentorum, populo meo qui reliquerunt me. Et vos, qui dereliquistis Dominum, qui obliti estis montem sfortunae mensam et libatis super eam: numerabo uos in gladio, et omnes in caede corruetis: pro eo quod uocaui et non respondistis, locutus sum et non ad
Abbreviated transcription (Latin):
nostrȩ: Et nunc domine pater
noster es tu. nos uero lutum:
et fictor noster ⁊ et opera ma¬
nuum tuarum omnes nos.: Ne
irascaris domine satis: et ne ul¬
ra memineris iniquitatis no¬
cce respice ⁊ popłs tuus om̃s
nos. ciuitas sc̃ã tua fact̾a est
deserta syon.deserta facta est
uerunt te patres nr̃i: facta est
in exustione ignis: & omnia de¬
siderabilia nr̃a. uersa sunt in ru¬
mas: Nunquid suꝑ his contine¬
bis te dñe : tacebis & affliges nos¬
uehement᷑: Quesierunt me qui
ante non interrogabant: inue¬
nerunt qui non quesierunt me:
Dixi ecce ego. ecce ego ad gentem
que ñ inuocabat nomen meum:
expandi manus meas totadie
ad popłm meredulũ: qui gradi¬
tur in uia non bona post cogi¬
tationes suas: popłs qui ad ira¬
cundiam ꝓuocat me ante faciẽ
meam semꝑ: qui smmolant in
hortis & sacrificant suꝑ lateres :
qui habitant in sepulchris ce
in delubris ydolorũ dormiunt:
qui comedunt carnem suillam.

Expanded text:
nostrae. Et nunc, Domine, pater nostrae. Et nunc, Domine, pater noster es tu, nos vero lutum: et fictor noster tu, et opera manuum tuarum omnes nos. Ne irascaris, Domine, satis, et ne ultra memineris iniquitatis nocce respice populus tuus omnes nos civitas sancti tui facta est deserta Sion deserta facta est e ubi laudaverunt te patres nostri facta est in exustionem ignis et omnia desiderabilia nostra versa sunt in ruinas numquid super his continebis te D Quaesierunt me qui ante non interrogabant. invenerunt qui non quaesierunt me. Dixi: Ecce ego, Ecce ego ad gentem, quae non invocabat nomen meum. Expandi manus meas tota die ad populum incredulum, qui graditur in via non bona post cogitationes suas. Populus qui ad iracundiam provocat me ante faciem meam semper: qui immolant in hortis, et sacrificant super lateres: Qui habitant in sepulcris, et in delubris idolorum dormiunt. Qui comedunt carnem suillam,
Abbreviated transcription (Latin):
ret ⁊ cui efficientia de altissimi
uirtute ꝓmittit᷑: Confirmat᷑
credentis fides. etiam preeun¬
tis attestatione miraculi⁊ do¬
naturq elisabeth inopinata
fecunditas: ut qui conceptũ
dederat sterili. daturus non
dubitaretur & uiigini. Uer¬
bum gͥ dei. ds̃ filius dei. qui mn
principio erat apud dm̃ ꝑ quẽ
facta sunt omnia. & sine quo
factum est nichil. ꝓpter libe¬
randum hominẽ ab ȩterna
morte. factus est homo: ita se
ad susceptionẽ humilitatis nr̃e
sine diminutione suȩ maiestatis
inclinans ⁊ ut manens qd erat
assumensq quod non erat. ue-¬
ram serui formam ei forme in
qua deo patri est ȩqualis uniret.
& tanto fȩdere naturam utrãq
consereret. ut nec inferiorem
consumeret glorificatio:. nec
suꝑiorem minueret assumptio:
ꝑsonam. suscipitur a maiesta¬
te humilitas ⁊ a uirtute infir¬
mitas ÷ ab ȩternitate mortalitas:
nr̃ȩ debitum. natura iniuiola¬
bilis naturȩ est unita passibili:

Expanded text:
ret, cui efficientia de Altissimi ret, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, daturus non dubitaretur et virgini. Dei Deus, Filius Dei, qui in principio erat apud Deum, per quem facta sunt omnia, sine quo factum est nihil, propter liberandum hominem ab aeterna morte factus est homo, ita se ad susceptionem humilitatis nostrae sine diminutione majestatis suae inclinans, ut manens quod erat, assumensque quod non erat, veram servi formam ei formae in qua Deo Patri est aequalis uniret, et tanto foedere naturam utramque consereret, ut nec inferiorem consumeret glorificatio, nec superiorem minueret assumptio. personam, suscepta est a majestate humilitas, a virtute infirmitas, ab aeternitate mortalitas;  debitum, natura inviolabilis naturae est unita passibili,
Abbreviated transcription (Latin):
In quo conflictu pro nobis inito.
magno & mirabili equitatis iu¬
re certatum est: dum omp̃s do
minus cum seuissimo hoste ñ
in sua maiestate. sed in nostra
humilitate congreditur ⁊ obici¬
ens ei eandem formam. eandẽq¬
naturam: mortalitatis quidem
nr̃e participem: sed peccati to¬
tius expertem: Alienum qͥppe
abhac natiuitate est: quod de
omnib legitur: Nemo mun-¬
dus a sorde: nec infans. cuius
est unius diei uita suꝑ t᷑ram:
Nichil in istam singularem
natiuitatem de carnis concu¬
piscentia transiuit: nichil de
peccati lege manauit:u.
irgo regia dauitice styr¬
pis eligitur: quȩ sacro gra¬
uidanda fȩtu. diuinam huma¬
namq ꝓlem prius conciꝑet
mente quam corpore: Et ne
superni ignara consilii ad in¬
usitatos paueret affatus: quodd
in ea oꝑandum erat a sp̃u scõ.
colloquio discit angelico: Nec
dampnum crecdit pudoris: di
genitrix mox futura: Cur enĩ
de conceptionis nouitate despe¬

Expanded text:
In quo cIn quo cmagno et mirabili aequitatis jure certatum est, dum omnipotens Deus cum saevissimo hoste non in sua majestate, sed in 399 nostra humilitate congreditur, objiciens ei eanaturam, mortalitatis quidem nostrae participem, sed peccati totius expertem. Alienum quippe ab hac nativitate est, quod de omnibus legitur: Nemo mundus a sorde, nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Nihil ergo in istam singularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conciperet mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad inusitatos paveret effectus, 65 quod in ea operandum erat a Spiritu sancto, colloquio discit angelico. Nec damnum credit pudoris, Dei genitrix mox futura. Cur enim de conceptionis novitate despe
Abbreviated transcription (Latin):
& libanus ñ sufficit ad succen¬
dendum:& ammalia eius non
sufficient ad holocaustũ: Om̃s
gentes quasi non sint. sic sunt
coram eo: et quasi nichilum
et inane reputatȩ sunt ei:
aluator noster dilectissi¬
mi hodie natus est:gau¬
ẽẽ tristiciȩ. ubi natalis est uitȩ:
quȩ consumpto mortalitatis
timore. ingerit nobis de ꝓmis¬
sa ȩternitate leticiam: Nemo
ab huius alacritatis partipati¬
one secernitur. Una cunctis leti-¬
ciȩ communis est ratio: quia do¬
minus nr̃ peccati mortisq de¬
structor. sicut nullum a reatu
liberum repperit ⁊ita liberandis
omnib uenit: Exultet sẽs: quia
appropinquat ad palmam:
Gaudeat peccator: quia inuitat᷑
ad ueniam: Animetur gentilis:
quia uocatur ad uitam. Dei nãq
filius sodm plenitudinẽ tempo¬
ris quam diuini consilii inscru¬
tabilis altitudo disposint ⁊ re¬
conciliandam auctori suo natu¬
ram generis assumpsit huma¬
ni: ut inuentor mortis diabolus
ꝑ ipsam qua uicerat uinceretur:

Expanded text:
 Al. sufficit ad succendendum, et animalia ejus non sufficient ad holocaustum. Omnes gentes quasi non sint, sic sunt coram eo, et quasi nihilum et inane reputatae sunt ei. alvator noster, dilectissimi, hodie natus est, gauesse tristitiae, ubi natalis est vitae; quae consumpto mortalitatis timore, nobis ingerit de promissa aeternitate laetitiam. Nemo ab hujus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster, peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
serui mei bibent. & uos sitietis:
ecce serui mei letabuntur. & uos
confundemini ⁊ ecce serui mei lau¬
dabunt pre exultatione cordis.
& uos clamabitis pre dolore cor¬
dis. & pre contritione sp̃s ulula¬
bitis: & dimittetis nomen ur̃m
in iuramentum electis meis: Et in¬
terficiet te dñs ds̃⁊ & seruos suos

Expanded text:
servi mei bibent, et vos sitietis; ecce servi mei letabuntur, et vos confundemini; ecce servi mei laudabunt pre exultatione cordis, et vos clamabitis pre dolore cordis et pre contritione spiritus ululabitis, et dimittetis nomen vestrum in iuramentum electis meis, et interficiet te Dominus Deus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce dñs ds̃ in fortitudine ueniet:
& brachium eius dñabitur: Eoce
merces eius cum eo: & opus illiꝰ
coram eo: Sicut pastor gregem
suum pascet : in brachio suo con¬
gregabit agnos. & in sinu suo le¬
uabit: fȩtas ipse portabit: Quis
mensus ẽ pugillo aquas l & ce¬
los palmo ponderauit: Quis ap¬
pendit trib digitis molem t᷑rȩ:

Expanded text:
nus Deus in fortitudine veniet et brachium eius dominabitur ecce merces eius cum eo et opus illius coram eo sicut pastor gregem suum pascet in brachio suo congregabit agnos et in sinu suo levabit fetas ipse portabit quis mensus est pugillo aquas et caelos palmo ponderavit quis adpendit tribus digitis m
Abbreviated transcription (Latin):
rope est iustus meus⁊ egres¬
sus est saluator meus: et
brachia mea populos iudica¬
bunt: Me insulȩ expectabunt:
&e brachium meum sustinebunt.
Leuate in cȩlum oculos ur̃os : &
uidete sub terra deorsum: quia
cȩli sicut fumus liquescent. &
terra sicut uestimentũ atteret᷑:
&e habitatores eius sicut hec in¬
teribunt: Salus autem mea in
sempiternũ erit: & iusticia mea
non deficiet: Audite me qui
scitis iustum: popłs lex mea in
corde eorum: Nolite timere obp¬
brium hominũ: & blasphemias
eorum ne metuatis: Sicut enim
uestimentum. sic comedet eos uer¬
mis: & sicut lanam. sic deuora¬
bit eos tinea: Salus autem mea
in sempiternum erit: et iusti¬
cia mea in generationes gene¬
rationum: iii.

Expanded text:
rope est iustus meus et egressus est salbator meus: et bracia mea populos iudicabunt. Me enim insule expectabunt: et bracium meum sustinebunt. Lebate in celum oculos vestros: et videte sub terra deorsum. Quia celi sicut fumus liquescent et terra sicut vestimentum adteretur: et habitatores eius sicut hec interibunt. Salus autem mea in sempiternum erit: et iustitia mea non deficiet. Audite me qui scitis iustum populum: lex mea in corde eorum. nolite timere obprobria hominum, et blasphemias eorum ne timeatis. sicut enim uestimentum, sic comedet eos uermis: et sicut lanam, sic deuorabit eos tinea: salus autem mea in sempiternum erit et iustitia mea in generationes generationum.
Abbreviated transcription (Latin):
thores. & philosophos.detriti
sumus. Qd si apd̃ grecos post
septuaginta editionem iam xͥ
ȩuungłio choruscante. iudȩus
aquila. & simmacͥus. ac theo¬
docion iudaiantes.heretici
sunt recepti: qui multa myste.¬
ria saluatoris subdola interp̾¬
tatione celarunt. &tamen
ȩccłias. & explanant᷑ ab ȩcclesi¬
asticis uiris: qntomagis ego xͥa¬
nus de parentib xp̃ianis natus.
& uexillum crucis in mea fronte
portans. cuius studium fuit o¬
missa repedere. & deprauata cor¬
rigere. & sacramenta ȩccliȩ puro
ac fideli aꝑire sermone: uel a
fastidiosis uel a malignis lec¬
torib ñ debeo reꝓbariꝰ Ha¬
beant qui uolunt ueteres libͦs.
uel in membrans purpureis
auro argentoq descͥptos: uel
untialib ut uulgo aiunt lit¬
teris onera magis exarata qͣm
codices: dum m᷑ mͥ meisq per¬
mittant pauꝑes habere scedu¬
las:& ñtam pulchros codices
qͣm emendatos. Utraq sane e¬
dicio & septuaginta iuxta gre¬

Expanded text:
tores et philosophos detriti tores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos, post Septuaginta editionem, jam Christi Evangelio coruscante, Judaeus Aquila, Symmachus, et Theodotio, judaizantes haeretici, sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris subdola interpretatione celarunt, et tamen Ecclesias, et explanantur ab ecclesiasticis viris: quanto magis ego Christianus, de parentibus Christianis natus, et vexillum crucis in mea fronte portans, cujus studium fuit omissa repetere, depravata corrigere, et sacramenta Ecclesiae puro ac fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobari? Habeant qui volunt veteres libros, vel in membranis purpureis auro argentoque descriptos, vel uncialibus, ut vulgo aiunt, litteris, onera magis exarata, quam codices: dummodo mihi, meisque permittant pauperes habere schedulas, et non tam pulchros codices, quam emendatos. Utraque editio, et Septuaginta juxta Grae
Abbreviated transcription (Latin):
&e cinere: exametri uersus ĩt
dactilo spondeoq currentes.
& ꝓpter linguȩ ydioma cre¬
bro recipientes & alios pedes:
ñ earumdem sillabarum. s
eorumdem demporum. Inder¬
dum quoq rithinus ipse dul¬
cis & tinnulus fertur. numeri
lege resolutus: quod mẽtrici
magis qͣm simplex lector in¬
telligunt. Asupradicto aũt
uersu usq: ad finem libri:
paruum comma qͦd remanet.
prosa oratione contexit᷑. Qd
sicui uidetur incredulum.
metro scilicet e̾e apd hebreos:
& in morem nr̃i flacci. greciq
pindari. & alchei. & saphon.
uel psalterium. uel lamenta¬
tiones iheremiȩ. uel omnia fer¬
me scͥpturarum cantica comp̾¬
hendi: legat philonem. ioseph¬
sariensem: & eorum destimomio
me uerum dicere comꝓbabit.
Audiant qua ꝓpt̾ canes mei. iccir¬
co me in hoc uolumie labor¬
asse: ñ ut interpretationẽ anti¬
qͣm reprehenderem. s ut ea quȩ
in illa aut obscura sunt aut o
& in latino. pene ab ipsis cuna¬
bulis inter grammaticos. & re¬

Expanded text:
i versus sunt, dactylo spondaeoque currentes: et propter linguae idioma, crebro recipientes et alios pedes, non earumdem syllabarum, sed eorumdem temporum. Interdum quoque rhythmus ipse dulcis et tinnulus fertur numeris lege metri solutis: quod metrici magis, quam simplex lector intelligunt. A supradicto autem versu usque ad fidem libri, parvum comma quod remanet, prosa oratione contexitur. Quod si cui videtur incredulum, metra scilicet esse apud Hebraeos, et in morem nostri Flacci, Graecique Pindari, et Alcaei, et Sappho, vel Psalterium, vel Lamentationes Jeremiae, vel omnia ferme Scripturarum cantica comprehendi, legat Philonem, JosephEusebium, et eorum testimonio me verum dicere comprobabit. Audiant quapropter canes mei, idcirco me in hoc volumine laborasse, non ut interpretationem antiquam reprehenderem, sed ut ea, quae in illa aut obscura sunt, aut oet in Latino pene ab ipsis incunabulis inter grammaticos et rhe
Abbreviated transcription (Latin):
lierem ieabel que se dicit ꝓphatẽ
decere ⁊ seduce seruos meos: fornica¬
ri ⁊ manducare de ydoloticis. Et
dedit illi tempus ut penitentiã
ageret: ⁊ ñ uult penitere a form¬
catione sua. Et ecce mitto eam in
lectum: ⁊ qui mechantur cum ea.
u tribulationem inaximam: nͥ
penitentiam egerint ab oꝑib suiᷤ.
Et filios eius interficiam in mortẽ.
⁊ scient om̃s eccle quia egosum
uobis autem dico ceteris qui thi
dines sathane: quemadmodũ
dicunt. ñ mittam suꝑuos Ali¬
ud pondus. tam̃ io quod habetiᷤᷤ
tenete donec ueniam. Et qui ui
cerit ⁊ qui custodierit usq in
finem oꝑa mea: dabo illi potesta¬
tem suꝑ gentes: ⁊ reget illas in
uirga ferrea tanquam uas figu¬
li confringentur. sicut ⁊ ego
accepi a patre meo. Et dabo illi
stellam matutinam. Qui h̾t
aurem: audiat qui sp̃c dicat

Expanded text:
se dicit prophetam docere: et seducere servos meos fornicari: et manducare de idolotitis. Et dedi illi tempus ut penitentiam ageret: et non vult penitere a fornicatione sua. Ecce mitto eam in lectum: et qui mechantur cum ea in tribulationem maximam: nisi penitentiam egerint ab operibus ejus: et filios ejus interficiam in morte. Et scient omnes Ecclesie quia ego sum vobis autem dico ceteris qui Thyadines Satanae quemadmodum dicunt non mittam super vos aliud pondus tamen id quod habetis tenete donec veniaqui custodierit usque in finem opera mea: dabo illi potestatem super gentes: et reget illas in virga ferrea. Tanquam vas figuli confringentur: sicut et ego accepi a Patre meo: dabo illi stellam matutinam. Qui habet aurem audiat: quid spirit