comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Q ua propter siei fit homo similis quem ad orat. quid ẽ. potens. ẽ dĩ de lapi¬¬
dibus istis suscitare filios abrahae. Nos ipsos interrogemꝰ : & audiemꝰ qui a
ictum ẽ. Hosenim degentib uenimus. Degentibus autem nonueniremꝰ : nisid
delapidibus suscitass&ȩ filios habrabac. facti sumꝰ filii abrabae: imitando fi-¬
dem. non nascendo ꝑcarnem. Sicut enim illi de generando ex heredati : sic
nos imitando ad optati. Ergo fratres: ad om̃s gentes pertinebat oiam ista
x bydriae prophetia. Et idõ de om̃ib dictum ẽ: capientes metretas binas
uel ternas. Sed quomodo ostendimꝰ. om̃s gentes ꝑtinere ad binas uel ternas
metretas.Estimantis enim fuit. quod ã modo : ut ipsas diceret binas. quas
dixit ternas : ad cominendandum scilicet sacramentum. Quomodo sunt¬
ae ternae.: metretȩ.  Circuncisio & praeputium. Hosduos populos scri¬

Expanded text:
Quapropter si ei fit homo similis quem adorat; quid est, Potens est Deus de lapiQuapropter si ei fit homo similis quem adorat; quid est, Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae? Nos ipsos interrogemus, et videmus quia factum est. Nos enim de gentibus venimus; de gentibus autem non veniremus, nisi Deus de lapidibus suscitasset filios Abrahae. Facti sumus filii Abrahae imitando fidem, non nascendo per carnem. Sicut enim illi degenerando exhaeredati; sic nos imitando adoptati. Ergo, fratres, ad omnes gentes pertinebat etiam ista sextae hydriae prophetia; et ideo de omnibus dictum est, Capientes metretas binas vel ternas. 17. Sed quomodo ostendimus omnes gentes pertinere ad binas vel ternas metretas? Aestimantis enim fuit quodammodo, ut ipsas diceret binas, quas dixerat ternas, ad commendandum scilicet sacramentum. Quomodo sunt binae metretae? Circumcisio et praeputium. Hos duos populos Scri
Abbreviated transcription (Latin):
abrabam: gencratio inquit iuperarũ. quis oftendit uobis fugere abira
uentura. Y facite ergo fructum dignum pęnitentiae: idẽ. humiles estote.
Suꝑbis enim loquȩbatur. Unde autem erant suꝑbi .Y. De genere carnis.
non defructu imitationis patris abraham. Quid eis ait .I Holite dicere.
patrem habemꝰ habraham. Potens ẽ. enim ds̃. delapidibus istis: suscitare
los abrahae. Lapides dicens omnes gentes: non propter firmitatem sicui
lapis dictus ẽ. quem reprobauerunt aedificantes: sed propter stoliditatẽ
& duriciam stulticiae. quia eis quos ad orabant similes facti erant. Adora¬
bant enim in sensata simulachra : pariter insensati. Unde inpsalmo legitur.¬
imiles illis fiant om̃s qui faciunt ea: & om̃s qui sperant in eis. Idõ cum cȩperint
homines dm̃ adorare: quid audiunt.  ut sitis filii patris ur̃i qui inceł ẽ.
qui facit solem suum oriri suꝑbonos & malos: & pluit suꝑ iustos & in itos.

Expanded text:
ratio, inquit, viperarum, quis ostendit vobis fugere ab ira ventura? facite ergo fructum dignum poenitentiae; id est, humiles estote: superbis enim loquebatur. Unde autem erant superbi? De genere carnis, non de fructu imitationis patris Abraham. Quid eis ait? Nolite dicere, Patrem habemus Abraham: potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Lapides dicens omnes gentes, non propter firmitatem, sicut lapis dictus est quem reprobaverunt aedificantes; sed propter stoliditatem et duritiam stultitiae, quia eis quos adorabant similes facti erant: adorabant enim insensata simulacra, pariter insensati. Unde inseSimiles illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Ideo cum coeperint homines Deum adorare, quid audiunt? Ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est, qui solem suum facit oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos .
Abbreviated transcription (Latin):
cordetuo. Quod nonuis pati : facere noli. Et hanc legem transgret¬
untur homines. Eoce alter diesmortis. Datac. etiam lex diuinitꝰ: ꝑ
falsum testimoniũ dices. honora patrem & matrem. non concupisces
rem ꝓximitui : non concupisces uxorem ꝓxumi tui. Coce lex scripta
& ipsa contempnitꝰ. Ecoe tercus dies mortis. Quidrestat. Uenit et euan¬
gelium. p̃dicatur regnum elorum: diffamatꝰ ubiq xp̃c. minatur
gehenna. uita ꝓmittitur eterna. & ipsa contempnitur: trans grediunt᷑
homines euuangelium. Ecce quartꝰ dies mortis. Merito iam piter
Nunquid talib neganda ẽ. miscdĩa: absit. Etiam ad tales excitandos¬
dñs non dedignatur accedere. Multi aut̃ ex iudȩis uenerant ad mar-¬
tham & mariam: ut consolarentur eas de fr̃e suo. Martha gͦ ut audi-

Expanded text:
corde tuo: quod non vis pati, facere noli. Et hanc legem transgredcorde tuo: quod non vis pati, facere noli. Et hanc legem transgrediuntur homines: ecce alter dies mortis. Data est etiam lex divinitus pefalsum testimonium dices; honora patrem et matrem; non concupisces rem proximi tui; Non concupisces uxorem proximi tui . Ecce Lex scripta est, et ipsa contemnitur: ecce tertius dies mortis. Quid restat? Venit et Evangelium, praedicatur regnum coelorum, diffamatur ubique Christus, minatur gehennam, vitam promittit aeternam, et ipsa contemnitur. Transgrediuntur homines Evangelium: ecce quartus dies mortis. Merito jam putet. Numquid et talibus est neganda misericordia? Absit: etiam ad tales Dominus excitandos non dedignatur accedere. 13. Multi autem ex Judaeis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur eas de fratre suo. Marth
Abbreviated transcription (Latin):
& inuenit eum quattuor diesiam in monumento habentem. De qua-¬
tuor diebus multa quidem dicipos sunt: sic̾ se habent obscum scrip¬
turarum: quȩ ꝓdiuersitate intelligentium. multos sensus paruant.
Dicamus & nos: quid nobis uideatur significare mortuus quatria
Quomodo enim in illo cȩco intelligimus quod am modo humanũ genꝰ:
sic forte et inisto mortuo multos intellecturi sumus. Diũsis enim
modis: unares significari potest. homo quando nascitur: iam
cum morte nascitur. qui a deadam peccatum trahit. Unde dic̃o
mors: & ita in om̃s homines ꝑtransiit. in quo om̃s peccauer᷑. Ecce
habes unum diem mortis: quod homo trahit demortis ꝓpagine. De¬¬
inde crescit: incipit accedere adrationales annos: ut legem sapiat
alii ne feceris. Nunquid hoc de paginis discitur. & non innatum ipsa
quodam modo legit᷑  furtum uis pati: litiq nonuis. Ecce lex in

Expanded text:
et invenit eum quatuor dies jam in monumento habentem. » De quaet invenit eum quatuor dies jam in monumento habentem. » De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scripturarum, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. Dicamus et nos, quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumus; diversis enim modis una res significari potest. Homo quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit; unde dicit mors: et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ecce habes unum diem mortis, peccatum, quod homo trahit de mortis propagine. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat alii ne feceris. Nunquid hoc de paganis dicitur  Aug., de paginis discitur, et non in natura ipsa quodammodo legitur? Furtum vis pati? utique non vis. Ecce lex in
Abbreviated transcription (Latin):
ut credatis. quia non ibi eram. Et scio qui amortuus ẽ: & non ibi
eram. Eger enĩ: non mortuis fuerat nunciatꝰ. Sed quid lateret eum
qui creauerat: & ad cuius manus anima morientis exierat. & hoc
e. quod ait: gaudeo propt̾ uos ut sciatis quia nonibi eram. ut iam
incipent ad mirari. quia dñs potuit dicere mortuum: quodc
nec uiderat nec audierat. Libi sane meminis se debemus: quod ad¬
huc etiam ipsorum discipłorum qui in eum iam crediderant. mira-¬
culis edificabatur fides: nonut eaquȩ non erat ẽc̃. inciꝑ&. sed ut ca
quȩ iam cẽ. coperat cresceret. Quamius tali u̾bo usus sit: quasi tunc
credere incipent. Non enĩ ait. gaudeo ꝓpt̾ uos: ut ur̃ fides augeat᷑.
siue firmetur: s ait ut credatis. Q uod intelligendum ẽ: ut amplius
robustiusq credatis. Sed eamus ad eum. Dixit thomas qui dr didim.
d condiscipłos. Eamus & nos: moriamur cum eo. Uenit itaq iesus

Expanded text:
ut credatis; quia non eram ibi. Et scio quia mortuus est, et non ibi ut credatis; quia non eram ibi. Et scio quia mortuus est, et non ibi eram: aeger enim, non mortuus, fuerat nuntiatus. Sed quid lateret eum qui creaverat, et ad cujus manus anima morientis exierat? Hoc est quod ait, Gaudeo propter vos, ut credatis; quia non ibi eram: ut jam inciperent admirari, quia Dominus potuit dicere mortuum, quod nec viderat nec audierat. Ubi sane meminisse debemus quod adhuc etiam ipsorum discipulorum qui in eum jam crediderant, miraculis aedificabatur fides: non ut ea quae non erat, esse inciperet, sed ut ea quae jam esse coeperat, cresceret; quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc credere inciperent. Non enim ait, Gaudeo propter vos, ut fides vestra augeatur, sive firmetur; sed ait, ut crerobustiusque credatis. « Sed eamus ad eum. Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos: Eamus et nos, ut moriamur cum eo. Venit itaque Jesus,
Abbreviated transcription (Latin):
requiem quȩ continuo datꝰ post mortem. si ea dignus e: tunc accipit
quisq cum moritꝰ. Priores acceperunt patriarchȩ. Uidete exquore
quiescunt. Posterior es ꝓpħae. recentius apłi. inulto recentiores sc̃i mar¬
ires: bonifideles cotidie. Et alii inista requie iam dui sunt: alii non
iam dui. Alii paucioribus annis: alii nec recenti tempore. Cum uero
abhoc somno euigilab̾t: simul om̃s quod ꝓmis sum ẽ. accepturi st̃.
Lazarus amicꝰ nr dormit: sed uadout asomuo excitem cum. Dixert̃
gͦ discipłi. Quomodo intellexerunt: sic respondert̃. Dñe. si dormit:
saluuserit. Solet enim ẽẽ. somnus egrotantium: salutis indiciũ.
Dixerat aut̃ iesus de morte eius: illi aut̃ putauer̃ qd̾ dedormitione
somni dicer&ȩ. Tunc gͦꝰ dix̃ eis manifestę. Subobscure enim dixerat:
lormit  Lit gͦ manifestȩ. Lazarus mortuus e: & gaudeo ꝓpter u

Expanded text:
requiem, quae continuo post mortem datur, si ea dignus est, tunc accipit requiem, quae continuo post mortem datur, si ea dignus est, tunc accipit quisque cum moritur. Priores accequiescunt: posteriores Prophetae, recentius Apostoli, multo recentiores sancti Martyres, quotidie boni fideles. Et alii in ista requie jam diu sunt, alii non tam diu, alii paucioribus annis, alii nec recenti tempore. Cum vero ab hoc somno evigilabunt. Simul omnes quod promissum est accepturi sunt. 11. Lazarus amicus noster dormit; sed vado, ut a somno excitem eum. Dixerunt ergo discipuli: quomodo intellexerunt, sic responderunt: Domine, si dormit, salvus erit. Solet enim esse somnus aegrotantium salutis indicium. Dixerat autem Jesus de morte ejus; illi autem putaverunt quod de dormitione somni diceret. Tunc ergo dixit eis Jesus manifeste. Subobscure enim dixerat, dormit: ait ergo manifeste, Lazarus mortuus est: et gaudeo propter vos,
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓmeritis grauium causarum in ima carceris contruduntꝰ. Sic̃ gͦ
diuersae custodiȩ agentium in officio: sic diu̾sȩ custodiȩ mortuoꝵ.
diuersa merita resurgentium. Receptus ẽ. paup: receptus ẽ. diue
Sedille insinum abrahȩ: ille ubi sitir&: & guctam aque noninueniret
habent gͦ om̃s animȩ : ut exhac occasione instruam caritatem uram.
habent om̃s animȩ cum de scło exierint: diuersas receptiones suas.
ꝯabent gaudium bonȩ: malȩ tormenta. Sed cum facta fuerit resiu¬
ctio: & bonorum gaudium amplius erit. & inalorum tormenta grauiora.
quando cum corpore torquebuntur. Recepti sunt inpace scĩpatriarchȩ.
ꝓpħȩ. apłi: martyres. boni fideles. Oms tamen adhuc infine accepturi
sunt: quod ꝓmisit dis̃. Promissa enim ẽ. resurrectio etiam carnis. mortis
consumptio: uita et̾na cum angłis. hoc om̃ ssimul accepturi sumꝰ. Nã

Expanded text:
sed pro meritis graviorum causarum in ima carceris contruduntur. Sicut ergo sed pro meritis graviorum causarum in ima carceris contruduntur. Sicut ergo diversae custodiae agentium in officio; sic diversae custodiae mortuorum, et diversa merita resurgentium. Receptus est pauper, receptus est dives: sed ille in sinum Abrahae; ille ubi sitiret, et guttam non inveniret . 10. Habent ergo omnes animae, ut ex hac occhabent omnes animae cum de saeculo exierint, diversas receptiones suas; habent gaudium bonae, et malae tormenta. Sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora, quando cum corpore torquebuntur. Recepti sunt in pace sancti patriarchae, prophetae, apostoli, martyres, boni fideles, omnes tamen adhuc in fine accepturi sunt quod promisit Deus. Promissa est enim resurrectio etiam carnis, mortis consumptio, vita aeterna cum angelis: hoc omnes simul accepturi sumus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
suit in scriptis sepedormientes. sic̃apłs dicit. Dedormientibus autem nolo
uos ignorare fr̃s. ut non contristemini : sicut et cęt̾i qui spem non habent.
dõ & ipse dormientes appellauit: quia resurrectos p̃̾nunti auit. Dor¬
gͦ om̃is mortuis : & bonus & malꝰ. Sed quomodo int̾ẽ. in ipsis qui cotidie
dormiunt. & exurgunt : quid quisq uideat. in somnis: alii sentiunt
lȩta somnia. alii torquentia : itaut eiugilans dormire timeat. ne adipsa
iterum redeat. sic unusquisq hominũ cũ causa sua dormit: cum causas
surgit. Et int̾ẽ. quali ctodia quisq recipiat᷑: adiudicẽ postea ꝓducendus.
Nam & receptiones incustodia: ꝓmeritis causarum ad hibentur. A uosuibentꝰ
custo dire lictores: humanum & mite officium atq ciuile. alii traduntꝰ
optionibus. alii mittuntur in carcerem. Et in ipso carcere: non oms

Expanded text:
sunt in Scripturis saepe dormientes, sicut Apostolus dicit: De dormientibus autem nolo 574 sunt in Scripturis saepe dormientes, sicut Apostolus dicit: De dormientibus autem nolo 574 vos ignorare, fratres, ut non contristemini, sicut et caeteri, qui spem non habent . Ideo et ipse dormientes appellavit, quia resurrecturos pronuntiavit go omnis mortuus, et bonus et malus. Sed quomodo interest in ipsis qui quotidie dormiunt et exsurgunt, quid quisque videat in somnis: alii sentiunt laeta omnia, alii torquentia, ita ut evigilans dormire timeat, ne ad ipsa iterum redeat. Sic unusquisque hominum cum causa sua dormit, cum causa sua surgit: et interest quali custodia quisque recipiatur, ad judicem postea producendus. Nam et receptiones in custodia pro meritis causarum adhibentur: alios jubentur custodire lictores, humanum et mite officium atque civile; alii traduntur optionibus; alii mittuntur in carcerem: et in ipso carcere non omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
elegit. Si ego suminquit dies& uos horȩ. nunquid horȩ diei consilium
dant: Horȩ diem sequuntur: non horas dies. Si gͦuii horȩ. quid ibi uidas:
Et ipseint̾ duodecim horas:Si hor erat: lucebat. Si lucebat. quomodo
diem ad inortem tradebat. Sed dñs in hoc u̾bo non ipsum uidam.
successorem ipsuis p̾uidebat. Iuda enĩ cadente. successit mathias: & duo¬
adie. horȩ inluminent᷑. adie: & ꝑhorarum p̾dicationẽ credat mundus
indiem. Hoc gͦ ait de compendio. Me sequimini : si non uultis offend
Et pꝰhoc dic̾eis. Lazarus amicus nr̃ dormit: sed uado ut a somno excitem
eum. Uerum dixꝰ. Sororibus mortuus erat: dormiebat. dño. Hominibus
mortuus erat: qui eum resuscitare non poterant. Nam dñs tanta facili¬
tate excitabat de sepulcho: quanta tu non excitas dormientem in lect
Ergo scđm potentiam suam dixit dormientẽ: quia & alii mortui dicti

Expanded text:
elegit. Si ego sum, inquit, dies, et vos horae, nunquid horae diei consilium elegit. Si ego sum, inquit, dies, et vos horae, nunquid horae diei consilium dant? Horae diem sequuntur, non hora dies. Si ergo illi horae, quid ibi Judas, et ipse inter duodecim horas? Si hora erat, lucebat. Si lucebat, quomodo diem ad mortem tradebat? Sed Dominus in hoc verbo non ipsum Judam, sed successorem ipsius praevidebat. Juda enim cadente successit Matthias, et duoa die, horae illuminentur a die, et per horarum praedicationem credat mundus in diem. Hoc ergo ait de compendio: Me sequimini, si non vultis errare. Et post hoc dicit eis: Lazarus amicus noster dormit, sed vado, ut a somno excitem eum. Verum dixit. Sororibus mortuus erat, Domino dormiebat. Hominibus mortuus erat, qui eum suscitare non poterant: nam Dominus tanta facilitate suscitabat de sepulcro, quanta tu non excitas dormientem de lecto. Ergo secundum potentiam suam dixit dormientem, quia et alii mortui dicti
Abbreviated transcription (Latin):
demeo. Honquia pat̾ ego : sed quia omĩa quȩ hab& pater. mea st. Si beatu
deipsius dñi : sathanas decuius.: Ibi dicic. Rationem quippe reddidit
beatitudinis: ut diceret non caro & sanguis tͥ reuelauit hoc: s pat̾ meus
qui in cęlis . e. hȩc ẽ causa beatitudinis tuȩ. Quoduͦ dix̃. redi retro sathanas:
idi etiam huiusrei causam. Non enim sapis. quȩ dĩ st̾: s quȩ sunt ho¬
minis. Nemo gͦ se palpet. de suo sathanas ẽ: dedi̾beatus e. Quid ẽ. enim
de suo. nisi depeccato suo. Polle peccatum. quidẽ. tuum Iusticia
inquis: de meo ẽ. Quidenim habes quod non accepisti: Cumgͦ uellent
dare consiliũ dõ homineᷤ. discipłi magistro: serui dño. egroti medic
corripuit eos & ait. Nonne duodecim horae st̃ diei : Siquis ambulauerit
indie : non offend&. Me sequimini: sinon uultis offendere. Nolite mͥ
consilium dare: quos ame consilium oportet accipe. Quogͦ ꝑtinet. non ne

Expanded text:
de meo. Non quia Pater ego, sed quia omnia quae habet Pater, mea sunt . Si beatus de meo. Non quia Pater ego, sed quia omnia quae habet Pater, mea sunt . Si beatus de ipsius Domini; satanas de cujus? Ibi dicit: rationem quippe reddidit beatitudinis, ut diceret, Non caro et sanguis tibi revelavit hoc, sed Pater meus qui in coelis est: haec est causa beatitudinis tuae. Quod vero dixi, Redi post me, satanas, audi etiam hujus rei causam: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominis. Nemo ergo se palpet; de suo satanas est, de Dei beatus est. Quid est enim de suo, nisi de peccato suo? Tolle peccatum, quod est tuum? Justitia, inquit, de meo est. Quid enim habes quod non accepisti ? Cum ergo vellent dare consilium homines Deo, discipuli magistro, servi Domino, aegroti medico; corripuit eos, et ait, Nonne duodecimin die, non offendit. Me sequimini, si non vultis offendere. Nolite mihi consilium dare, quos a me consilium oportet accipere. Quo ergo pertinet: Nonne d
Abbreviated transcription (Latin):
dño ne moreretꝰ: qui uenerat mori. ne morerent᷑. Sic etiam quodã alio
loco petrus sc̃is diligens dñm: sed ad huc nonplene intelligens cur ue-¬
nis set. timuit ne moreretur: & uitȩ displicuit. id ẽ. ipsi dño. Nam cum
in dicar& discipłis. quod ẽẽt ierusolimis auidȩis passurus: respondit
petrus int̾ cȩt̃os. & ait Absit ate dñe. ꝓpicius tͥ esto: nonfi& istud. Et
continuo dñs. Redi pꝰ me sathanas: non enim sapis quȩ dĩ st̃: sed quȩ
ominũ. Et paulo ante confitens filium dĩ: laudem meruerat: Ai¬
dierat enim. Beatus es symon bariona: quia nontͥ reuelauit caro &
sanguis: sed pat̾ meus qui incȩlis ẽ. Ciui dixerit beatus es: uui dicit.
redi retro sathanas. Quia beatus non a se erat. Sedunde: Quia nontͥ reuelauit
caro & sanguis: s pater meus quuncęlis e. Ecce unde beatus. Nondetuo: sed

Expanded text:
Domino ne moreretur, qui venerat mori, ne ipsi morerentur. Sic etiam quodam alio Domino ne moreretur, qui venerat mori, ne ipsi morerentur. Sic etiam quodam alio loco Petrus sanctus diligens Dominum, sed adhuc non plene intelligens cur venisset, timuit ne moreretur, et vitae displicuit, id est, ipsi Domino: nam cum indicaret discipulis quod esset Jerosolymis passurus a Judaeis, respondit Petrus inter caeteros, et ait, Absit a te, Domine, propitius tibi esto, non fiet istud. Et continuo Dominus, Redi post me, satanas, non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominum. Et paulo ante confitens Filium Dei laudem meruerat: audierat enim, Beatus es, Simon Bar Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Cui dixerat, Beatus es; illi dicit, Redi retro, satanas: quia beatus a se non erat, Sed unde? Quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Ecce unde beatus, non de tuo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ut homo: sed in red eundo quasi oblitꝰ infirmitatẽ. ostendit potestatem.
Camus inquid in uideam. Deinde hoc dicto: uidete quem ad modũ ter
ritifuerint. Dicunt ei discipłi. Rabi. nunc quȩrebant te lapida
uidȩi. & iterum uadis uluc: Respondit iħc. Nonne duod ecim
horȩ sunt diei: Quid sibi uult ista responsio:: Illi dixert̃. Modo te
Et dñs. Nonne duodecim horȩ st̃ diei. Siquis ambulauerit in die non
offendit: quia lucẽ huius mundi uid&. Si autem ambulauerit innocte
offendic: quia lux none. in eo. De die autem quidẽ locutus ẽ: sed in nrã
intelligentia quasi adhuc nox. ẽ. Inuocemus diem ut expellat noctem:
& cor lumine uiustro. Quid enim dñs dicere uoluit. Quantũ michi
uidetur. quantum sublucoꝵ altitudo ꝓfunditas sententiȩ: redarguere
uoluit illoꝵ dubitationem & infidelitatem. Uoluer enim consiliũ dare

Expanded text:
ut homo; sed in redeundo quasi oblitus infirmitatem, ostendit potestatem. ut homo; sed in redeundo quasi oblitus infirmitatem, ostendit potestatem. Eamus, inquit, in Judaeam. 8. Deinde hoc dicto, videte quemadmodum riti fuerint. Dicunt ei discipuli: Rabbi, nunc quaerebant te lapidare Judaei, et iterum vadis illuc? Respondit Jesus: Nonne duodecim sunt horae diei? Quid sibi vult ista responsio? Illi dixerunt: Modo te et Dominus: Nonne duodecim horae sunt diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit, quia lucem hujus mundoffendit, quia lux non est in eo. De die quidem locutus est, sed in nostra intelligentia quasi adhuc nox est. Invocemus diem, ut expellat noctem, et cor lumine illustret. Quid enim Dominus dicere voluit? Quantum mihi videtur, quantum sublucet altitudo profunditasque sententiae, redarguere voluit illorum dubitationem et infidelitatem. Voluerunt enim consilium dare
Abbreviated transcription (Latin):
& uitarent ueram mortem. Sane uidete quem ad modũ tanquam exobliquo
dñs dm̃ dix̃ se: ꝓpt̾ quosdam qui negant filium di dm̃ ẽẽ. Nam sunt heretici
qui hoc negant quod fuius di sit ds. Ecce audiant. hȩc inquit infirmitas
glorificetur filius dĩ. Infirmitas gͦ hȩc inquit non ẽ ad mortem: s ꝓ
gła dĩ. ut glorificet᷑ fuiusdĩ ꝑ eam. Per quam: Per illaminfirmitatem.
Diligebat autem iesus martham. & sororem eiusmariam: ⁊ lazarum.
Ille languens: ulȩ tristes. om̃s dilecti. Sed diligebat eos & languentiũ
saluator.: immo etiam mortuorum suscitator. & tristium consolator.
gͦ audiuit quia infirmatꝰ: tuncquidem mansit in eodem loco duol
diebus. Nuntiauer̾ gͦ ulli: mansit illic ille. Tam dui tempꝰ dictum. ẽ.:
quousq quatriduum compleret᷑. Nonfrustra. nisi quia forte. immo certe.
ꝓpterea discessisse in de uidebatur. ne lapidaretur. Discessit enim

Expanded text:
et vitarent veram mortem. Sane videte quemadmodum tanquam ex obliquoet vitarent veram mortem. Sane videte quemadmodum tanquam ex obliquo Dominus Deum se dixit, propter quosdam qui negant Filium Deum esse. Nam sunt haeretici qui hoc negant, quod Filius Dei sit Deus. Ecce audiant: Infirmitas haec, inquitglorificetur Filius Dei. Infirmitas ergo haec, inquit, non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei per eam. Per quam? Per illam infirmitatem. 7. Diligebat autem Jesus Martham, et sororem ejus Mariam, et Lazarum. Ille languens, illae tristes, omnes dilecti: sed diligebat eos et languentium salvator, imo etiam mortuorum suscitator, et tristium consolator. Ut ergo audivit quia infirmabatur, tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus. Nuntiaverunt ergo illi; mansit illic ille: tamdiu tempus ductum est, quousque quatriduum compleretur. Non frustra, nisi quia forte, imo quia certe propterea inde discessisse videbatur, ne lapidaretur. Discessit enim
Abbreviated transcription (Latin):
tantum modo nuntiandũ fuit. Non ausae st̃ dicere. ueni & sana.
non ausae sunt dicere. ibi iube: & hicfi&. Cur enim non & istȩ.¬
fides centurionis ulius inde laudat᷑. e Lit enim. Honsum dignus ut
intres sub tectum meum: s tantum dic u̾bo. & sanabitur puer ins.
Nichil horum istȩ : sedtantum modo. Oñe: ec ce quem amas infirmadatꝰ᷑.
Sufficit ut noueris: non enim amas & deseris. Dicet aliquis. Quomͦ
plazarum peccator. significabatꝰ. & adnosic amabatꝰ.: Audiat eũ
dicentem. Nonueni uocare iustos: s peccatores. Si enim peccatores
ds̃ non amaroꝵ : de cȩlo ad terras non descender&. Audiens autẽ iħc:
dix̃ eis. Infirmitas hȩc non ẽ. ad mortem: s ꝓgładĩ. ut glorificetur¬
ilius dĩ. Talis glorificatio ipsius: non ipsum auxit sed nobis ꝓ¬
fuit. hoc gͦait. Non eꝰ. ad mortem. Quia & ipsamons non erat admor¬¬
tem: sed potius admiraculũ: quo facto crederent homines in xp̃m.

Expanded text:
tantummodo nuntiandum fuit. Non ausae sunt dicere Veni et sana. tantummodo nuntiandum fuit. Non ausae sunt dicere Veni et sana. Non ausae sunt dicere: ibi jube, et hic fiet. Cur enim non hoc e ait: « Non sum dignus ut intres sub tectum meum, sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus? » Nihil horum istae, sed tantummodo: « Domine, ecce quem amas infirmatur. » Sufficit ut noveris, non enim amas per Lazarum peccator significabatur, et a Domino sic amabatur? Audiat eum dicentem, Non veni vocare justos, sed peccatores . Si enim peccatores Deus non amaret, de coelo ad terras non descenderet. 6. Audiens autem Jesus, dixit eis: Infirmitas haec non est ad mortem, sed pro gloria DeFilius Dei. Talis glorificatio ipsius non ipsum auxit, sed nobis profuit. Hoc ergo ait: Non est ad mortem, quia ipsa mors non est ad mortem, sed potius ad miraculum,
Abbreviated transcription (Latin):
nem insingulis non quȩramꝰ: ut necessaria ꝑtractemus. Crat autẽ
quidam languens lazarus abethania. de cãstello mariȩ et marthȩ.
Insuꝑiori lectione meministis: quod dñs exiit de manibus eorum qͥ
apidare illum uoluerant. & discessit transiordanẽ: ubi iohanni
baptizabat. Ibi gͦ dño constituto: infirmabatur in bethania lazarꝰ.
quod castellum erat ꝓximum ierusolimis. Maria autem erat quȩ
unx̾ dñm unguento: & extersit pedes eius capillis suis. cuius fr̃ latarꝰ
nfirmabat̾. Miserunt gͦ sorores eius ad eum: dicentes. Iam intelli¬
gimus quo misert̃. Ubi erat dñs: qm̃ absens erat: transiord anem
scilic&. Miserunt addñm: nuntiantes quod egrotar& fr̾ earum.
ut si dignaretꝰ uenir&ꝵ: & eum ab egritudine lib̾ar&. Ille distulit
sanare: ut poss& resuscitare. Quid gͦ nuntiauer sorores eius.
Dñe. ecce quem amas infirmatꝰ. Non dixerunt uenis. lmanti enĩ:

Expanded text:
nem in singulis non quaeramus, ut necessaria pertractemus. Erat autem nem in singulis non quaeramus, ut necessaria pertractemus. Erat autem quidam languens, Lazarus a Bethania, de casteIn superiori lectione meministis quod Dominus exiit de manibus eorum qui lapidare eum voluerant, et discessit trans Jordanem ubi Joannes baptizabat. Ibi ergo Domino constituto, infirmabatur in Bethania Lazarus, quod castellum erat proximum Hierosolymis. Maria autem erat quae unxerat Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis, cujus frater Lazarus infirmabatur. Miserunt ergo sorores ejus ad eum dicentes. Jam intelligimus quo miserunt, ubi erat Dominus: quoniam absens erat, trans Jordanem scilicet. Miserunt ad Dominum, nuntiantes quod aegrotaret frater earum, ut si dignaretur veniret, et eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo nuntiaverunt sorores ejus? Domine, ecce quem amas, infirmatur. Non dixerunt Veni; amanti enim
Abbreviated transcription (Latin):
terra sic̃ p̃mit. ⁊ tabe corrumpitur: ⁊ malȩ consuetudinis p̃grauat᷑
Nec ad ipsum tamen resuscitandum: minor fuit uirtꝰ xp̃i. Norumꝰ.
uidimꝰ. cotidie uidemꝰ: homines pessima consuetudine ꝑmutata in¬
uiuere melius: quam uiuunt qui reprehendidiant detestabiles eoꝵ¬
nores. Ecce ipsa soror lazari. si tamen iᷤta e. quȩ pedes dñiunxit
unguento: & t̾sit capillis suis quos lauerat lacrimis. melius suscita¬¬
ta eꝰ. quam fr̃ eius. De magna malȩ consuetudinis mole: lib̾ata c̃.
Erat enum famosa peccatrix: & deilla dictum ẽ. Dimittuntꝰ ei peccata
multa : qm̃dilex multum. Uideinus multos: nouimꝰ multos
Nemo desp&: uemo dese p̾sumat. Et despare malun e̾: & dese p̃sumere.
Sicnoli desꝑare: ut eligas de quo debeas p̾sumere. Ergo & dñs lazarum
suscitauit Audistis qualem idẽ. quid signific& lazari resurrectio.
legamusitaq iam. Et qm̃ multa inhac lectione manifesta sc̃: expositio¬

Expanded text:
terra sic premit, et tabe corrumpitur, et mole consuetudinis praegravatur? Nec ad ipsum tamen resuscitandum minor fuit virtus Christi. Novimus, vidimus, quotidie videmus homines, pessima consuetudine permutata vivere melius, quam vivunt qui reprehendebant. Detestabaris hominem: ecce ipsa soror Lazari si tamen ipsa est quae pedes Domini unxit unguento, et tersit capillis suis quos laverat lacrymis melius suscitata est quam frater ejus: de magna malae consuetudinis mole est liberata. Erat enim famosa peccatrix: et de illa dictum est, Dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Videmus multos, novimus multos: nemo desperet, nemo de se praesumat. Et desperare malum est, et de se praesumere. Sic noli desperare, ut eligas de quo debeas praesumere. 4. Ergo et Lazarum Dominus suscitavit. Audistis qualem, id est, quid significet Lazari resurrectio. Legamus itaque jam; et quoniam multa in hac lectione manifesta sunt, expositio
Abbreviated transcription (Latin):
triduanus. Audiamus & resurgamus. Quam multi sunt in hoc
populo. quos p̾mit consuetudinis moles. torte audiunt me quidam
uibus dr̃: nolite in ebriari uino in quo ẽ. luxuria. Dicunt. hon pos¬
sumus. forte audiunt me aliqui immundi. lasciuiis & coinqͥnati.
& flagicus quibus dr̃: nolite hoc facere. ne ꝑeatis. Et respondent. Non
possumus tolli : a consuetudine nra. Odñe : istas resuscita. Ego sum

Expanded text:
triduanus: audiamus, et resurgamus. Quam multi sunt in hoc triduanus: audiamus, et resurgamus. Quam multi sunt in hoc populo, quos premit consuetudinis moles! Forte audiunt me quidam, quibus dicitur, Nolite inebriari vino in quo est luxuria : dicunt, Non possumus. Forte audiunt me aliqui immundi, lasciviis et flagitiis inquinati, quibus dicitur, Nolite hoc facere, ne pereatis: et respondent, Non possumus tolli a consuetudine nostra. O Domine, istos resuscita. Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
martha adiesum. Dñe. si fuisses hic: fr̾m̃s non fius set mortiis. Sed
& nunc scio: qͥa quȩcunq poposceris ado dabittͥ ds. Nondixit. sed o
modo rogote : resuscites fr̾em meum. Unde enim sciebat. si fr̃em eiꝰ
surgere utile fuerit. hoctantum dix̃. Scio quia potes: siuis fac
Utrum enĩ facies. udicii tui ẽ: non p̾sumptionis meȩ. Sed o nunc scio:
quia quȩcunq poposceris a do dabit tͥds̃. Dicit uliiesus. Resurgos.
fr̃tuus. Hoc ambigiuĩ fuit. Non enim ait. modo resuscito frem tuum: sed
surget frtiuis. Dicit ei marcha. Scio qui a resurg& inresurrectione: ii
notuissima die. Deilla resurrectione: secura sum: dehac incerta sum.
Dix euesus. Ego sum resurrectio. Dicis. resurget fr̃ meus innouissimadie.
uerum ẽ. Sedꝑquem tuncresurget: potest & modo: quia ego sum in qͥt
esurreccio et uita. Audite fr̃s: audite quiddicat. Certe tora expecca¬
tio erat circumstantiũ ut reuiuisceret lazarus: unus mortuus qua¬

Expanded text:
s non fuisset mortuus; sed et nunc scio quia quaecumque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. Non dixit, Sed et modo rogo te ut resuscites fratrem meum. Unde enim sciebat, si fratri ejus resurgere utile fuerit? Hoc tantum dixit, Scio quia potes, si vis facis: utrum enim facias, judicii tui est, non praesumptionis meae. Sed et nunc scio quia quaecumque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. 14. Dicit illi Jesus: Resurget frater tuus. Hoc ambiguum fuit. Non enim ait, Modo resuscito fratrem tuum; sed, Resurget frater tuus. Dicit ei Martha: Scio quia resurget in resurrectione, in novissima die. De illa resurrectione secura sum, de hac incerta sum. Dicit ei Jesus: Ego sum resurrectio. Dicis, Resurget frater meus in novissima die: verum est; sed per quem tunc resurget, potest et modo, quia Ego sum, inquit, resurrectio et vita. Audite, fratres, audite quid dicat. Certe tota exspectatio erat circumstantium ut revivisceret Lazarus, unus mortuus qua
Abbreviated transcription (Latin):
mus quod dimittamus. quanto magis dimittere nos debemꝰ
inuicẽ. qui sine peccato hic uiuere non ualemus. Quid
enĩ uidetur in hac altitudine sacramenti dñs significare
cũ dicit. exemplũ enĩ dedi uobis. ut quẽ ad modũ ego feci.

Expanded text:
mus quod dimittamus, quanto magis dimittere debemus mus quod dimittamus, quanto magis dimittere debemus invicem nobis, qui sine peccato hic vivere non valemus? Quid enim videtur in hac altitudine sacramenti Dominus significare cum dicit: Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci
Abbreviated transcription (Latin):
tellectũ poterit ꝑtinere. hoc quod ipse postea docuit. ubi sui¬
facti exposuit rationẽ dicens. si ego laui pedes ur̃os dñs & ma¬
gister. debetis & uos alt̾ alterius lauare pedes. exemplũ enĩ
dedi uobis. ut quẽ ad modũ ego feci uobis ita & uos faciatis.
Nunquid possumꝰ dicere. quod eaã frat̾ frem ad eleͥcti poterit con¬
tagione mundare Immo uͦ id etiã nos eẽ admonitos in huiꝰ dñi
oꝑis altitudine nouerimꝰ: ut confessi in uicẽ delicta nr̃a. oremꝰ
nobis: sicut & xp̃c interpellat ꝓ nobis. A udiamꝰ apłm iaco
hocipsũ euidentissime precipientẽ ac dicentẽ. Confitemini ad¬
inuicẽ delicta ur̃a. & orate ꝓ uobis. Quia & ad hoc dñs nobis
dedit exemplũ. Si enĩ ille qui ullũ peccatũ nec habet nec habu¬
it nec habebit. orat ꝓpeccatis nr̃is. quantomagis nos in uicẽ
ꝓ nr̃is orare debenius : Ꝙ sidimittit nobis ille cui non habe¬

Expanded text:
tellectum poterit tellectum poterit facti exposuit rationem, dicens: Si ego lavi pedes vestros Dominus et Magister, debetis et vos alter alterius lavare pedesuemadmodum ego vobis feci, ita et vos faciatis! » Numquid dicere possumus quod etiam frater fratrem a delicti poterit contagione mundare? Imo vero id etiam nos esse admonitos in hujus dominici operis altitudine noverimus, ut confessi invicem delicta nostra oremus pro nobis, sicut et Christhoc ipsum evidentissime praecipientem ac dicentem: Confitemini invicem delicta vestra, et orate pro vobis , quia ad hoc Dominus nobis dedit exemplum. Si enim ille qui nullum peccatum nec habet, nec habuit, nec habebit, orat pro peccatis nostris, quanto magis nos invicem pro nostris orare debemus! et si dimittit nobis ille, cui non habe
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudo non est: quod manu non faciunt corde faciunt.
i in illoꝵ numero sunt quib dicitur in ym̾o beator triu
uirorũ. Benedicite scĩ & humiles corde dño. O ulto autem
e. melius & sine controuersia uerus: ut eciã manib fiat.
ad pedes frĩs inclinatur corpus: etiã corde ipso uol excita¬
tur. uel si iam in erat confirmatur ipsius humilitatis
affeccus. Sed excepto isto morali intellectu: ita nos huiꝰ dnĩ
facti altitudinẽ cõmendasse meminimꝰ. quod lauando pe¬
des iam lotorũ atq mundoꝵ discipłoꝵ: significauerit dis
propt̾ humanos quibꝰ interra uersamur affectus. quantũ¬
libet ꝓfecerimꝰ in apprebensione iusticiȩ. sciamus nos si-¬
ne peccato non eẽ: quod subinde abluit interpellando
nobis. cũ oramꝰ patrẽ qui incelis est. ut debita nrã dimittat
sicut & nos dimitamꝰ debitorib nr̃is. Quomodo gͦ ad hũc in¬

Expanded text:
consuetudo non est, quod manu non faciunt, corde faciunt, consuetudo non est, quod manu non faciunt, corde faciunt, si in illorum numero sunt quibus dicitur in hymno beatorum trium virorum, Benedicite, sancti et humiles corde, Domino . Multo autem est melius, et sine controversia verius, ut etiam manibus fiat; ad pedes fratris inclinatur corpus, etiam in corde ipso vel excitatur, vel si jam inerat, confirmatur ipsius humilitatis affectus. 5. Sed excepto isto morali intellectu, ita nos hujus dominici facti altitudinem commendasse meminimus, quod lavando pedes jam lotorum atque mundorum discipulorum, significaverit Dominus propter humanos quibus in terra versamur affectus, ut quamtumlibet profecerimus in apprehensione justitiae, sciamus nos sine peccato non esse: quod subinde abluit interpellando pro nobis, cum oramus Patrem qui in coelis est, ut debita nostra dimittat nobis, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quomodo ergo ad hunc in
Abbreviated transcription (Latin):
laudaretis. Quomͦ gͦ negaret ueritas qđ dicunt discipłi ueritatis.
Quom qđ dicunt qͥdidicer̃ negaret ipsa unde didicer̃. Quomꝰ fons negat.
quod bibens pdicat.  Quomodo lux occultat qđ uidens indicat
igͦ inquid ego laui pedes urõs dñs & magister. debetis & uos alt̾ alteri
lauare pedes. Exemplũ eni dedi uobis. ut quẽ ad modũ eggo feci uob. ita
& uos faciatis. hoc est beatȩ petre qđ nesciebas. quando fieri non sinebas.
Hoctͥ postea sciendu ꝓmisit: quando ut sineres terruit magifter tuus. &
ns tuus. lauans pedes tuos. Didicimus fr̃s humilitate ab excelso. facia
inuicẽ humiles. qd̾ humilit̾ fecit excelsus. Magna ẽ. hec cõmendatio hu¬
militatis. & faciunt hoc sibi inuicẽ fr̃s etiã oꝑe ipso uisibili.
cũ se inuicẽ hospicio recipiunt. Est enĩ apud plerosq consuetu¬
lo huiꝰ humilitatis. usq ad factũ quod cernatꝰ ex pressa. Uno
quid recepit. si scõꝵ pedes lauit. Et apud scõs ubicunq hȩc

Expanded text:
laudaretis. Quomodo ergo negaret veritas, quod dicunt discipuli veritatis? quomodo quod dicunt qui didicerunt, negaret ipsa unde didicerunt? Quomodo fons negat quod bibens praedicat? quomodo lux occultat quod videns indicatvos alter alterius lavare pedes. Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, et vos ita faciatis. » Hoc est, beate Petre, quod nesciebas, quando fieri non sinebas. Hoc tibi postea sciendum promisit, quando ut sineres terruit te Magister tuus et Dominus tuus, lavans pedes tuos. Didicimus, fratres, humilitatem ab Excelso; faciamus invicem humiles, quod humiliter fecit Excelsus. Magna est haec commendatio humilitatis: et faciunt sibi hoc invicem fratres, etiam opere ipso visibili, cum se invicem hospitio recipiunt; est enim apud plerosque consuetudo hujus humilitatis, usque ad factum quo cernatur expressa. Unde quit, recepit, si sanctorum pedes lavit . Et apud sanctos ubicumque haec
Abbreviated transcription (Latin):
sua eloquentia loqueret᷑ dicerẽ inquit ꝑfectã si ita uidicarẽ. nec
in ueritate erim̃ arrogantiȩ ꝑtimescerem. Si gͥ ille homo eloqu¬
tissimꝰ in ueritate arrogantiã ñ timeret. qͦmͦ arrogantiã ipsa ueri¬
tas tunet: dicat se dñm qͥ dñs ẽ: dicat uerũ qͥueritas ẽ. ne non
discã ego qđ utile est. dũ tacet ille qd̾ ẽ. Beatissimus paulus nonutiq unige¬
nitus di filius. sed unigeniti dĩ filii seruus & apłs. nonueritas sed particeps ueri¬
tatis: ait libere & conftant̃. & si uoluero gloriari: non ero insipiens. Ueritatẽ
enĩ dico. Heq eni inse ipso sed inipsa ueritate quȩ suꝑior ẽ. ipso. & humilit̾
pientiã ipsa sapientia: non timuit adrogantia quidixit. in dño laudabitur
anima mea. & in laude sua timeret adrogantia potestas dni. inqua laudatur

Expanded text:
sua eloquentia loqueretur, « Dicerem, inquit, perfectam, si ita judicarem; nec sua eloquentia loqueretur, « Dicerem, inquit, perfectam, si ita judicarem; nec in veritate crimen arrogantiae pertimescerem » . Si igitur ille homo eloquentissimus in veritate arrogantiam non timeret, quomodo arrogantiam ipsa veritas timet? Dicat se Dominum qui Dominus est, dicat verum qui veritas est; ne non discam ego quod utile est, dum tacet ille quod est. Beatissimus Paulus, non utique unigenitus Dei Filius, sed unigeniti Dei Filii servus et apostolus; non veritas, sed particeps veritatis; ait libere et constanter, Et si voluero gloriari, non ero insipiens; veritatem enim dico . Neque enim in pientiam ipsa sapientia? Non timuit arrogantiam, qui dixit: In Domino laudabitur anima mea ; et in laude sua timeret arrogantiam potestas Domini, in quo laudabitur
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ & enĩ. Benedicitis. quia uerũ dicitis. Sũ qͥppe quod dicitis. Homini
p̃cptũ ẽ ñ te laudet os tuũ. s laudet te os pximi tui. Periculosũ ẽ enĩ
sibi placere. cui cauendũ ẽ. suꝑbire. Ille autẽ qͥ suꝑ om̃a ẽ. qͣtũcũq se
laudet. ñ se extollit excelsu s. nec potest recte dici arrogans ds̃. Nobis
nanq eocpedit eũ nosse. ñ illi. Nec eũ qͥsq cognoscit si non se indicet
ipse qͥ nouit. Si gͦ ñ se laudando quasi arrogantiã uitare uoluerit.
nob̾ sapientia denegabit. Et magistrũ qͥdẽ qđ se esse dicit nemo rep̃
Nulla ẽ hic elatio tantȩ celsitudinis. nullũ m̃datiũ ueritatiᷤ. Nobis
subiacere illi utile ẽ celsitudini. nob̾seruire utile ẽ. ueritati. Qd̾ se
dñm dicit. ñ illi uitiũ ẽ. s nob beneficiũ. Cuiusdã scłaris auctori
uerba laudant᷑ qͥa diocit. Cũ om̃is arrogantia odiosa ẽ. tum illa
ingenuitaᷤ eloquentiȩ multo molestissima. Ettam̃ idem ipse cũ de

Expanded text:
um et enim. Bene dicitis, quia verum dicitis, sum quippe quod dicitis. Homini praeceptum est: Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui super omnia, quantumcunque se laudet, non se extollit excelsus. Nec potest recte dici arrogans Deus, nobis namque expedit eum nosse, non illi. Nec eum quisquam cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando, quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam denegabit. Et magistrum quidem quod se esse dicit, nemo reprnulla est hic elatio tantae celsitudinis, nullum mendacium veritatis. Nobis subjacere illi utile est celsitudini. Nobis servire utile est Veritati. Quod se Dominum dicit, non illi vitium est, sed nobis beneficium. Cujusdam saecularis auctoris verba laudantur, quia dixit, « Cum omnis arrogantia odiosa est, « tum illa ingenii et eloquentiae multo molestissima » : et tamen idem ipse cum de
Abbreviated transcription (Latin):
delicta donenius: & ꝓnr̃is delictis in uicẽ oremus. atq
ita quodã modo inuicẽ pedes nr̃os lauenius. N rm̃ e. do¬
nante ipso ministeriũ caritatis & humilitatis ad hibere.
illiꝰ est exaudire : ac nos abonũ peccatorũ contaminatio
mus. hoc ẽ. in terra soluimꝰ soluatur ircęlo.

Expanded text:
 nostris delictis invicem oremus. Atque ita quodammodo invicem pedes nostros lavemus. Nostrum est, donante ipso, ministerium charitatis et humilitatis adhibere, illius est, exaudire, ac nos ab omni peccatorum contaminationtimus, hoc est, in terra solvimus, solvatur in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
S omĩa oꝑa xp̃i in tellige ubi ait.
maiora hoꝵ faciet: nulla nos necessi-¬
tas cogit. Horũ enĩ forsitã dixit: quȩ
illa hora faciebat. Tunc autẽ uerba
fidei faciebat. & dehis oꝑibꝰ fuerat p̾¬
locutꝰ dicens. uerba quȩ ego loquor
uobis ameipso ñloquor: pat̾ autẽ

Expanded text:
 opera Christi intelligere ubi ait, Majora horum faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum enim forsitan dixit, quae in illa hora faciebat: tunc autem verba fidei faciebat, et de his operibus fuerat praelocutus dicens, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater au
Abbreviated transcription (Latin):
uerba eiꝰ: erant oꝑa eiꝰ. Et utiq minꝰ
ẽ. uerba ittiȩ p̾dicare. qđ fecit p̾ter
nos: quã ĩpios itificare. qđ ita facit
in nobis: ut faciamꝰ & nos. Restat
inquirere quomꝰ accipiendũ sit.
qđ cunq petieritis in nomine meo
hoc faciã. Propt̾ inulta enĩ quȩ pe.¬
tunt fideles eiꝰ nec accipiunt. ñ par¬
ua hinc exoritꝰ questio. Sed qm̃ ser¬
mo iã iste claudendꝰ est. ei conside¬
rande atq tractande tribuat᷑ saltẽ¬

Expanded text:
erba ejus erant opera ejus. Et utique minus est verba justitiae praedicare, quod fecit propter nos, quam impios justificare, quod ita fecit in nobis, ut faciamus inquirere quomodo accipiendum sit, Quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Propter multa enim quae petunt fideles ejus, nec accipiunt, non parva hinc exoritur quaestio: sed quoniam sermo iste jam claudendus est, ei considerandae atque tractandae tribuatur salte
Abbreviated transcription (Latin):
peres ꝑ pauꝑes fecit. Ec̃ce maiora fe¬
cit p̾dicatꝰ acredentibꝰ: quã locutꝰ
audientibꝰ. Uerũ hoc adhuc mouet:
sos tantũ significans ait. oꝑaquȩ ego
facio & uos facietis. & maiora hoꝵ faci¬
etis: s om̃s ad suã familiã ꝑtinen¬
tes intelligi uolens. qͥ credit in me
inqt: oꝑa quȩ ego facio & ipse faciet.
& maiora hoꝵ faciet. Si gͦ qͥcredit faci¬
et: ñ credit utiq qͥñ faciet. Sicuti
e. qͥdiligit me mandata mea custo¬
dit. unde ꝓfecto qͥ ñ custodit: ñ dili.¬
git. Itẽ alio loco. Qui audit in qt
uerba mea hȩc & facit ea: similabo
eũ uiro prudenti qͥ edificauit do.¬
mũ suã suꝑpetram. Qui gͦ ñ ẽ. simi
lis huic uiro prudenti: ꝓculdubio
aut uerba hȩc audit & ñ facit. aut

Expanded text:
peres per pauperes fecit. Ecce majora feperes per pauperes fecit. Ecce majora fecit praedicatus a credentibus, quam locutus audientibus. 2. Verum hoc adhuc movet, sos tantum significans ait, Opera quae ego facio et vos facietis, et majora horum facietis: sed omnes ad suam familiam pertinentes inteinquit, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet. Si ergo qui credit faciet, non credit utique qui non faciet: sicuti est, Qui diligit me, mandata mea custodit ; unde profecto qui non custodit, non diligit. Item alio loco, Qui audit, inquit, verba mea haec et facit ea, similabo eum viro prudenti qui aedificat domum suam supra petram : quilis huic viro prudenti, procul dubio aut verba mea haec audit et non facit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ uado. & qđ cũq petieritis in
nomine meo hoc faciã. &ͥ dixerat
faciet. post ait faciã: tanꝙͣ diceret.
N uobis hoc in possibile uideat᷑. Non
enĩ poterit eẽ. maior me qͥ credit in
me: s ego sũ facturꝰ & tc maiora
quã nẽ. Al aiora ꝑ eũ qui credit i
me: quã p̾t̾ eũ ꝑme. Ego tam̃ ipse
p̃t̾ eũ. ego ipse ꝑ eũ. S quando p̃t
cu ñ faciet ipse: quando autẽ ꝑeũ.
quã uis ñ ꝑsemctipsũ: faciet & ipse. Por
eis. quando qͥdẽ int̾cera bona etiã hoc
eis donare dignatꝰ ẽ: ut maiora ꝑfi.¬
ceret ꝑ illos quã pt̾ illos: N ne abore
ipsiꝰ diues ille tristis abscessit. quani.¬
do uite et̾nȩ consiliũ quesiuit. audi.¬
uit. abiecit: Et tam̃ post ea qđ ab illo
auditũ ñ fecit unus: fecert᷑ multi
cũ loqueret᷑ ꝑ discipłos magist᷑ bonꝰ.
contẽptibilis ei qͥdiuitẽ ꝑseipsũ nio.¬
nuit: amabilis eis qͦs ex diuitibꝰ pau¬

Expanded text:
Patrem vado, et quaecumque petieritis, in Patrem vado, et quaecumque petieritis, in nomine meo, haec faciam. Qui dixerat faciet, post ait faciam; tanquam diceret, Non vobis impossibile hoc videatur: non enim poterit esse major me qui credit in meeum qui credit in me, quam praeter eum per me: ego tamen ipse praeter eum, ego ipse per eum: sed quando praeter eum, non faciet ipse; quando autem per eum, quamvis non per semetipsum, faciet et ipse. Porreis ? Quandoquidem inter caetera bona etiam eis donare dignatus est, ut majora faceret per illos quam praeter illos. Nonne ab ore ipsius dives ille tristis abscessit, quando vitae aeternae consilium quaesivit ? Audivit, abjecit: et tamen postea quod ab illo auditum non fecit unus, fecerunt multi, cum loqueretur per discipulos magister bonus; contemptibilis ei quem divitem per seipsum monuit, amabilis eis quos ex divitibus pau
Abbreviated transcription (Latin):
etiã maiora faciat inuenturi sumꝰ :
S dixeramꝰ sermone pristino. qr mai
fuit umbrȩ suȩ transitu qͦd discipłĩ
fecerunt: quã fimbriȩ suȩ tactu qd̾
ipse dñs fecit sanare languentes. &
qr plures apłis quã ipso ꝑ os ꝓpriũ
p̾dicante dnõ credidert̃: ut hȩc ui.¬
derentꝰ oꝑa intelligenda eẽ. maiora.
ñ qͦmaior eẽt. magistro discipłs. uel
dnõ seruus. ł ad optatꝰ unigenito.
łhomo do. s qđ ꝑ illos ipse digna.¬
ret᷑ eadẽ maiora facere. qui dicit
illis alio loco. sine me nichil potestis
facere. Ipse qͥppe ut alia omittã quȩ
st̃ innumerabilia: sine ipsis fecit
ipsos. sine ipsis fecit hunc mundũ:
& qr homo etiã ipse fieri dignatus
est. sine ipsis fecit & seipsũ. Quid au.¬
tẽ illi sine ipso nͥ peccatũ: Deniq
& hic: qđ debac repoterat nos mo¬
uere. mox abstulit. Cũ enĩ dixississ
qͥ credit in me oꝑa quȩ ego facio et
ipse faciet. & maiora hoꝵ faciet: con¬
tinuo secutꝰ ad iunxit. Quia ego ad

Expanded text:
etiam majora faciet, inventuri sumus? Sed dixeramus sermone pristino, quia majus fuit umbrae suae transitu, quod discipuli fecerunt, quam fimbriae suae tactu, quod ipse Dominus fecit sanare languentes: et quia plures apostolis, quam ipso per os proprium praedicante Domino, crediderunt, ut haec viderentur opera innon quo major esset Magistro discipulus, vel Domino servus, vel adoptatus Unigenito, vel homo Deo; sed quod per illos ipse dignaretur eadem majora facere, qui dicit illis alio loco, Sine me nihil potestis facere . Ipse quippe, ut alia emittam, quae sunt innumerabilia, sine ipsis fecit eos, sine ipsis fecit hunc mundum; et quia homo etiam ipse fieri dignatus est, sine ipsis fecit et seipsum. Quid autem illi sine ipso, nisi peccatum? Denique et hic id quod de hac re poterat nos movere, mox abstulit: cum enim dixisset, Qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet; continuo secutus adjunxit, Quia ego ad