comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hua ñ afferent cibũ: & cetera. Que
nuia non multũ distant a septuagin¬
A cũ interp̃tatione eoꝵ parit disse¬
amus. Cũ uenerit dies tribulationĩ.
ego ascendero ad popłm qui mecũ
siquando peregrinatus ẽ: uel certe
nuenerit dies euersionis udaice. &
spłi prioris. & derelicta fuerit filia
son. sicut tabernaculũ in uinea: et
uit casula in cucumerario: & sicut
deitas que expugnat᷑ ego quidẽ pe¬
reunte selectus a popło de quo dictũ ẽ¬
essemus: copulabo me discipulis xp̃i.
Quos quia in monte docet: turbis et
debilibus deorsũ relictis: ego ad mon¬
tana conscendã. ficus enĩ ñ dedit fruc¬
tũ: ad quã uenit in euangelio esurieis
dñs: & ñ inuenit in ea poma. & maledi¬
xit ei dicens. Non afferes fructũ: usq
in sempiternũ. Et diligent̃ considera
quid dixerit. Non afferes fructum in
istud ꝑtransierit. & intrauerit pleni¬
tudo gentiũ. tunc ficus etiã hec affe¬
ret fructus suos: & omnis isrł saluabi¬

Expanded text:
caetera. Quae quia non multum distant a LXX, cum interpretatione eorum pariter disseramus. Cum venerit dies tribulationis, et ego ascendero ad populum qui mecum aliquando peregrinatus est: vel certe cum venerit dies eversionis Judaicae, et populi prioris, et derelicta fuerit filia Sion, sicut tabernaculum in vinea, et sicut casula, in cucumerario, et sicut civitas, quae expugnatur, ego qui de pereunte electus sum populo de quo dictum eessemus , copulabo me discipulis Christi: quos quia in monte docet, turbis et debilibus deorsum relictis, ego ad montana conscendam. Ficus enim non dedit fructum, ad quam venit in Evangelio esuriens Dominus, et non invenit in 665 ea poma, et maledixit ei, dicens: Non afferes fructum usque in saeculum . Et diligenter considera quid dixerit: Non afferes fructum in it plenitudo gentium, tunc etiam haec ficus afferet fructus suos, et omnis Israel salvabi
Abbreviated transcription (Latin):
damentũ usq ad collũ. Sela. id ẽ sẽꝑ.
Quia enĩ fundamentũ xp̃i qui erat
in anima singłoꝵ allophili t̾ra obru¬
erant: egeritur congesta humus: ut
ornetur: ut qđ latebat appareat: &
suã recipiat claritatẽ. Et hoc fit in
sempiternũ: qd hebraicȩ đr sela. Si¬
inulq considera. quod ipsi septuagin.¬
ta rerũ necessitate cõpulsi. qui semꝑ
seła interpretabant᷑ diapsalma: nc̃
transtulerunt in finẽ. Maledixisti
sceptris eiꝰ capiti bellatoꝵ eiꝰ. ut turbo.¬

Expanded text:
damentum usque ad collum, sela, id est, semper. damentum usque ad collum, sela, id est, semper. Quia enim fundamentum Christi, quod erat in anima singulorum, allophyli terra obruerant, egeritur congesta humus, et ornatur, ut quod latebat, appareat et suam recipiat claritatem, et hoc fit in sempiternum, quod Hebraice dicitur SELA. Simulque considera quod ipsi LXX, rerum necessitate compulsi, qui semper sela interpretabantur diapsalma, nunc transtulerunt, in finem. Maledixisti sceptris ejus, copiti bellatorum
Abbreviated transcription (Latin):
dũ: omñeq animã peccatoris: in qua
diaboluꝰ habebat hospitiũ. Idcirco aut̃
ꝑcutitur caput in domo impii: ut illo
ꝑcusso. atq eiecto: fiat domus dĩ: & ha¬
bitet ibi iusticia. & in ambulet in ea.
Et hoc dignũ est sentire de eo. qui e¬
gressus ẽ in salutẽ popłi sui cum xp̃o
suo: ut ꝑcusso huiuscemodi capite. fi¬
at in nobis caput. qui ẽ omnis uiri
caput: & eccłiȩ suȩ. Siquis gͦ impii se
adhuc sentit domũ: filii dĩ dep̃cetur
aduentũ: ut conteratur in se impii
caput. laex. Suscitasti uincula: usq ad
collũ in finẽ. Suscitauit dñs uincula
caritatis: ut priori onere deposito: &
grauissimo iugo quo p̃mebamur ab¬
iecto leue xp̃i susciꝑemus iugũ: ut
in curru ilius positi: aurigã optimũ
portaremꝰ. Quod quidẽ & theodotio in
bonã partem accipiens: ait. Ornasti
fundam̃tum usq ad collũ: quinta
editio denudasti. siue euacuasti fun¬

Expanded text:
dum, omnemque animam peccatoris, in qua dum, omnemque animam peccatoris, in qua diabolus habebat hospitium. Idcirco autem percutitur caput in domo impii, ut, illo percusso atque ejecto, fiat domus Dei, et habitet ibi justitia, et inambulet in ea. Et hoc dignum est sentire de Deo, qui egressus est in salutem populi sui cum Christo suo, ut, percusso hujuscemodi capite, ille fiat in nobis caput, qui est omnis viri caput et Ecclesiae suae. Si quis ergo impii se adhuc sentit domum, Filii Dei deprecetur adventum, ut conteratur in se impii caput. LXX: Suscitasti vincula usque ad collum in finem. Suscitavit Dominus vincula charitatis, ut priori onere deposito, et gravissimo jugo quo premebamur abjecto, leve Christi susciperemus jugum; et in curru illius positi, aurigam optimum portaremus. Quod quidem et Theodotio in bonam partem accipiens ait: Ornasti fundamentum usque ad collum. Quinta editio: Denudasti, sive, evacuasti fun
Abbreviated transcription (Latin):
cui sensui potest illud aptari: quod
egressus sit pat̾ cum filio de templo.
& de cerimoniis iudeoꝵ: dicens. re¬
linquetur uobis domus ur̃a deserta:
suũ.Lxx. Misisti in caput impiorũ
mortẽ. Non putemnus de hac dici mor¬
te cõmuni qua om̃s morimur: et
mortuus. sed mors missa ẽ in iniquõ.
ut qui prius uiuebant in iniquita¬
te: mortui peccato uiuerent iusticię.
Quod quidẽ & anna in oratione sua
significat᷑. Dñs occidit: & uiuificat.
Occidit enĩ ꝑeccato: mittens in capita
impioꝵ mortẽ: ut uiuificet rusticiȩ.
Dicã aliquid audacius. Xp̃s ad hoc ue¬
nit in mundũ: ut in capita in iquoꝵ
mitteret mortẽ. Et sicut ipse peccato
mortuus ẽ semel: sic & illi morerent᷑
iniquitati: & qui facti fuerant parti¬
cipes mortis huius: uitȩ quoq parti¬
cipes fierent. Iuxta hebraicum autẽ
ubi scriptũ ẽ. ꝑcussisti caput de domo
impii. Caput ut dixi participẽ mun¬
di huiꝰ accipiamus. & domũ ipsiꝰ mun¬

Expanded text:
Cui sensui potest illud adaptari, quod egressus sit Pater cum Filio de templo et de caeremoniis Judaeorum, dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta ; ium suum. LXX: Misisti in caput impiorum mortem. Non putemus de hac dici morte communi qua omnes morimur, et  Christus est mortuus , sed mors missa est in iniquos ; ut qui prius vivebant iniquitati, mortui peccato, viverent justitiae . Quod quidem et Anna in oratione sua significat: Dominus occidit et vivificat. Occidit enim peccatores, mittens in capita impiorum mortem, ut vivificet justitiae. Dicam aliquid audacius: Christus ad hoc venit in mundum, ut in capita iniquorum mitteret mortem. Et sicut ipse peccato mortuus est semel : sic et illi morerentur iniquitati; et qui facti fuerant participes mortis hujus, vitae quoque participes fierent. Juxta Hebraicum autem ubi scriptum est: Percussisti caput de domo impii, caput, ut dixi, principem hujus mundi accipiamus: 657 et domum ipsius, mun
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o tuo. ñ qđ ds̃ egressus sit ut salua¬
in salutẽ popłi uenerit cũ xp̃o suo: iu¬
xta illud euangelii. pat̾ in ine. & ego
in patre: & pater in me manens. ipse
facit oꝑa sua. S & quinta editio simi¬
lit̃ transtulit egressus es in salutem
popli tui: in salutẽ cum xp̃o tuo. Theo¬
dotio aut̃ uere quasi pauꝑ & hebioni¬
ta .s & simmachus eiusdẽ dogiatis
pauꝑem sensũ secuti iudaice trans¬
bilem dicturus sum: s tam̃ ueram.
lsti semixp̃iani iudaice transtulert̃.
& iudeus aquila int̾pretatus ẽ ut xp̃i¬
anus. Quinta editio ꝓdens manifes¬
tissime sacramentum ita uertit ex
hebreo: egressus es ut saluares popu¬

Expanded text:
Christo tuo, non quod Deus egressus sit, ut salvaChristo tuo, non quod Deus egressus sit, ut salvain salutem populi venerit cum Christo suo, juxta illud Evangelii: Pater in me, et ego in Patre; et Pater in me manens ipse facit opera sua . Sed et quinta editio similiter transtulit: Egressus es in salutem populi tui, in salutem cum Christo tuo. Theodotio autem vere quasi pauper et Ebionita, sed et Symmachus ejusdem dogmatis, pauperem sensum secuti, Judaice transbilem dicturus sum, sed tamen veram. Isti semichristiani Judaice transtulerunt: et Judaeus Aquila interpretatus est, ut Christianus. Sexta editio prodens manifestissime sacramentum, ita vertit ex Hebraeo: Egressus es, ut salvares popu
Abbreviated transcription (Latin):
ut post primũ unguentũ perditũ
ad oleum popłi. atq scõꝵ: & de oleo
popłi. ad oleũ ꝑuenit sacerdotũ: & a
sacerdotib transcendit ad chrisma
pontificis: a pontifice quoq ad regẽ.
arege ad patriarchas: &a patriarchĩ
ygit ad xp̃m: & unguitur oleo exil¬
tationis. Quo qui fuerit lu̾is: unus
cũ dõ efficitur sp̃s: & ubi pat̾. & filiꝰ ẽ.
ibi etiã ille erit. Uerũ hoc rarũ ẽ. q
sunt uota credentiũ: ceterũ nescio
nsequatur effectus. Dicitur enim
uit nũꝗͣ potuer̃ inuenire. In horũ¬
osuo. ut saluet. Quia eni hi. qui in¬
ligebant salute. ad eũ intrare no¬
luerunt: ipse egressus ẽ de maiesta¬
re sua. & de loco suo: ut eos qͥ foris
rant duceret in t̾ram mansuetoꝵ.
iregionẽq uiuentiũ. de qua adam fu¬
at expulsus: de qua egressus cain
nhabitauit in t̾ra naith. Sciendũ
ait ut supra diximus. quod ubi sep¬
uaginta posuerunt plurali nume
Dut saluares xp̃os tuos: ibi ẽẽ in

Expanded text:
ut post primum unguentum perditum,ut post primum unguentum perditum,ad oleum populi atque sanctorum, et de oleo populi ad oleum pervenit sacerdotum, et a sacerdotibus transcendit ad chrisma pontificis, a pontifice quoque ad regem, a rege ad patriarchas, et a patriarchis pergit ad Christum, et ungitur oleo exsultationis , quo qui fuerit linitus, unus cum Deo efficitur spiritus, et ubi Pater et Filius est, ibi etiam ille erit. Verum hoc rarum est, et sunt vota credentium. Caeterum nescio an sequatur effectus. Dicitur enim:aut numquam poterunt invenire. In horuco suo ut salvet . Quia enim hi qui indigebant salute ad eum intrare noluerunt, ipse egressus est de majestate sua et de loco suo, ut eos qui foris erant duceret in terram mansuetorum regionemque viventium, de qua Adam fuerat expulsus: de qua egressus Cain inhabitavit in terra Naid . Sciendum autem ut supra diximus, quod ubi posuerunt LXX plurali numero, ut salvares christos tuos, ibi esse 656
Abbreviated transcription (Latin):
ducunt uos: & uos chrisma qđ acce¬
pistis ab eo maneat in uobis: & non
uecesse habetis ut aliquis doceat uo.
s ipsũ chrisma docebit uos de om̃ib
& uerũ ẽ. & ñ ẽ mendaciũ: & sicut
uos docui manete in eo. Ac ne forte
qui chrisma baptismi ꝑdiderunt.
desperent de chrismate reparando:
scriptũ ẽ in leuitico. qđ leprosus extͣ
castra ꝓiectus. cũ ad sacerdotem ue¬
nerit: & lepra ipsius fuerit emun¬
data: mittat sibi sacerdos oleũ in
manu sinistra: & intincto digito.
septies asꝑgat oleũ coram dño: et
tangat eodem oleo auriculã eius
qui leprosus fuerat: & dextr̃a ma¬
nũ. & dextrũ pedem: & qđ remansit
de unguento. totũ mittat in capitt
eius. Cũq om̃ia hec rite cõpleuerit
tunc immolet holocaustũ ꝓ eo: & ip
r: s timeo ne negligentib occasionẽ
minȩ tribuã. qđ in scripturis scĩs idẽ
uid tercio unctus ẽ. qđ nos non intel¬
ligamus suꝑ eũ qui peccauit: & ite¬
rũ unguitur: sufficiet enĩ leproso:

Expanded text:
chrisma quod accepistis ab eo, maneat in vobis: et non necesse habetis ut aliquis doceat vos; sed ipsum chrisma docebit vos de omnibus, et verum est, et non est mendacium, et sicut vos docuit, manete in eo . Ac ne forte qui 655 chrisma baptismi perdiderunt, desperent de chrismate reparando, scriptum est in Levitico: Quod leprosus extra castra projectus cum ad sacerdotem venerit, et lepra ipsius fuerit emundata, mittat sibi sacerdos oleum in manu sinistra, et intincto digito septies aspergat oleum coram Domino, et tangat eodem oleo auriculam ejus qui leprosus fuerat, et dextram manum, et dextrum pedem, et quod remanserit de unguento totum mittat in caput ejus . Cumque omnia haec rite compleverit: tunc immolet holocaustum pro eo, et d dicere; sed timeo ne negligentibus occasionem ruinae tribuam: quod in Scripturis sanctis idem tertio unctus est : quod nos non intelligamus super eo qui peccaverit; et iterum ungitur sufficit enim leproso
Abbreviated transcription (Latin):
medoꝵ. qui de captiuitate populum
relaxauit: licet multi errent. & de
dño saluatore scriptũ putent: audit
ro cuius tenui dexterã: ut subicerẽ
corã eo gentes: & cetera. Et ad extre¬
mũ đr: tu aut̃ non cognouisti me
qđ de saluatore uefas est intelligere.
Et unguentũ & ꝓpħicũ: qd̾ p̃cipitur
helie. ut heliseum unguat in ꝓphe¬
tam. Et suꝑ omnia unctoꝵ genera
ẽ unguentiũ spiritale: qđ uocatur
oleum exultationis: quo unguitur
saluator. & đdr ad eum: ꝓpterea unx̃
te deus. ds̃ tuus oleo exultationis p̃
participib tuis. Participes aut̃ eos pu

Expanded text:
Medorum, qui de captivitate populum relaxavit licet multi errent, et de Domino Salvatore scriptum putent, audit ro, cujus tenui dexteram, ut audirent coram eo gentes , etc. Et ad extremum dicitur: Tu autem non cognovisti me, quod de Salvatore nefas est intelligere. Est unguentum propheticum, quo praecipitur Eliae, ut Elisaeum ungat in prophetam . Et super omnia unguentorum genera, est unguentum spirituale quod vocatur oleum exsultationis, quo ungitur Salvator, et dicitur ad eum: Propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis prae participibus tui
Abbreviated transcription (Latin):
Potest aut̃ & de hereticoꝵ. accipi per¬
uersa multipliciq doctrina: qd̾ & ipsi
amo suo. & rȩti suo. & sagenis suis. plu¬
rimos pisces capiant: & multa reptilia
cõprehendant. & id circo lecentur: et
sermonẽ suũ quo decipere & suadere
potuerunt quasi dm̃ adorent: & illũ
colant. illũ expoliant: ipsi omni arte
deseruiant: ꝑ quẽ sciant a se tantas
uictimas int̾fectas: & tantos potentiũ
atq scõꝵ eẽ deceptos: quos pinguẽ par¬
tem. & electas ȩscas scriptura nc̃ nomi¬
nat. Propterea in similitudinẽ bestia¬
rum. quȩ gustato semel sanguine
semꝑ sitiunt. & expandunt rete suũ.
ehoc omne eoꝵ studiũ est. ut ñ pau¬
cos sicut in principio: s plures interfi¬
uant. Non ambigit de int̾fectione mul¬
tarum gentium. qui tantã hȩreseon.
eꝑuersarũ doctrinarũ multitudinẽ
idiaboli uiderit amo. reti. sagenisq
õprehensam: & tam̃ capturȩ eoꝵ finis

Expanded text:
Potest autem et de haereticorum accipi perPotest autem et de haereticorum accipi perversa multiplicique 607 doctrina, quod et ipsi hamo suo, et rete suo, et sagenis suis plurimos pisces capiant, et multa reptilia comprehendant, et idcirco laetentur, et sermonem suum quo decipere et persuadere potuerunt, quasi Deum adorent, et illum colant, illum exspoliant: ipsi omni arte deserviant, per quem sciant a se tantas victimas interfectas, et tantos potentium atque sanctorum esse deceptos, quos pinguem partem et electas escas Scriptura nunc nominat. Propterea in similitudinem bestiarum, quae gustatum semel sanguinem semper sitiunt, expandunt rete suum, et hoc omne eorum studium est, ut non paucos, sicut in principio, sed plures interficiant. Non ambigit de interfectione multarum gentium, qui tantam haereseon et perversarum doctrinarum multitudinem diaboli viderit hamo, rete, sagenisque comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
uit exercitũ: ꝓpterea gentes int̾ficere.
id ẽ semꝑ pugnare. & iugulare ñ ces¬
sat. Porro scđm septuaginta impius
diabolus. qui opprimit iustum. et
habet homines quasi pisces maris:
& uastat cuncta quasi reptilia non
habentia ducẽ: misitꝰ amũ suũ. con¬
trariũ ei amo. a quo per apłm petrũ
primũ captus ẽ piscis: in cuiꝰ ore in¬
uentus ẽ stater: & adhesit amo eius
adam. & abtraxit eum foras de para
arbitrabit᷑ eẽ quã preceptũ dñi: et
immolabit non amo. qui peruersus
sermo intelligitur. & ad huc in prin.¬
cipio constitutus. s reti suo: quia pin¬
guissimas in ipso hostias cõprehendt.
or ꝑ unũ hominẽ. peccatores constitu¬
ti sunt plurimi: & in adam omnes
mortui sumus: & uniuersi deinceps
scĩ cum illo parit̃ de paradiso eiecti
Unde & cibi eius electi sunt. ut secun¬
dum psalmistam. querat a deo escam
sibi: ꝓpħas subuertere uolens & apłos.
Et quia primũ decepit hominẽ: coti

Expanded text:
vit exercitum, propterea gentes interficere, vit exercitum, propterea gentes interficere, id est, semper pugnare, et jugulare non cessat. Porro secundum Septuaginta, impius diabolus qui opprimit justum, et habet homines quasi pisces maris, et vastat cuncta quasi reptilia non habentia ducem misit hamum suum contrarium ei hamo, a quo per apostolum Petrum primus captus est piscis, in cujus ore inventus est stater . Et adhaesit hamo ejus Adam, et attraxit eum foras de paradarbitrabitur esse quam praeceptum Domini. Et immolabit non hamo qui perversus sermo intelligitur, et adhuc in principio constitutus, sed reti suo, quia pinguissimas in ipso hostias comprehendit. Et: Per unum hominem peccatores constituti sunt plurimi , et in Adam omnes mortui sumus , et universi deinceps sancti cum illo pariter de paradiso ejecti. Unde et cibi ejus electi sunt: ut, secundum Psalmistam: Quaerat a Deo escam sibi , prophetas subvertere volens et apostolos. Et quia primum decepit hominem, quoti
Abbreviated transcription (Latin):
mines quasi pisces maris. & quasi rep.
metaforan pisciũ seruat in cęteris:
ut quomͦ piscator mittit amũ. & re¬
te. & sagenam. ut qđ amus ñ potuit.
rete comp̃hendat: qđ euaserit rȩci.
sagenis latiorib circundetur: ita et
rex babilonius cuncta uastauerit. &
uniuersũ hominũ genus suã p̃dam
fecerit. Porro qđ ait letabit᷑ atq gaude¬
bit. & immolabit sagene sue. & sacri¬
ficabit reti suo: idolum significat: qd
fecit in cãpo duram. & simulachrũ
belis: cui quasi grandi sagenȩ immo¬
lauit pinguissimas uictimas: totas
quas uicerat nationes ad cultũ eius
cogens. In ipsisquippe: hoc ẽ in idolis
suis incrassatũ eẽ secredens. & suã par¬
tem. id ẽ om̃s se habere diuitias qͣsi
grandes pisces. etiamiprincipes qͦsq
atq reges suo subuigauit im¬
perio: quas ȩscas electas uocat. Et quia
semel piscatione opulentissima satura.¬
tus ẽ. & sagenam suam. idẽ suũ reple¬

Expanded text:
mines quasi pisces maris, et quasi reptimines quasi pisces maris, et quasi reptiμεταφορὰν piscium servat in caeteris, ut quomodo piscator mittit hamum, et rete et sagenam, ut quod hamus non potuit rete comprehendat, quod evaserit rete sagenis latioribus circumdetur: ita et rex Babylonius cuncta vastaverit, et universum hominum genus suam praedam fecerit . Porro quod ait: Laetabitur atque gaudebit, et immolabit sagenae suae, et sacrificabit reti suo, idolum significat quod fecit in campo Dura  Al. Duram et simulacrum Belis, cui quasi grandi sagenae immolavit pinguissimas victimas, totas quas vicerat nationes ad cultum ejus cogens. In ipsis quippe, 606 hoc est, in idolis suis incrassatum esse se credens, et suam partem, id est, omnes se habere divitias, quasi grandes pisces etiam principes quosque atque reges suo subjugavit imperio, quas escas electas vocat. Et quia semel piscatione opulentissima saturatus est, et sagenam suam, id est, suum reple
Abbreviated transcription (Latin):
bilium. quã in rationabiliũ ꝓuidenti¬
am eẽ dicentes. Ex quolibet ille apo¬
crifus stulticie condempnandus. in
quo scriptũ ẽ quendã angłm nomine
tigrin preesse reptilibus: & in hanc
similitudinẽ piscibus quoq & arbori¬
bus & bestiis uniuersis. proprios in
custodiam angłos assignatos. Totum
in ͥamo subleuauit: traxit illud in sa¬
gena sua: &e con gregauit in rete
suũ. Suꝑ hoc letabitur & exultabit.
ꝓꝑterea immolauit sagenȩ sue: et
sacrificauit reti suo. qm̃ in ipsis incrã¬
sata ẽ pars eius. & cibus eius electus.
Propt̾ hoc ergo expandit sagenã suã:
Lxx. Consũmationẽ in amo subleua¬
uit: & attraxit eum in reti suo: & con¬
gregauit eũ in sagenis suis. Propter
reti suo. Quia in ipsis incrassauit
partẽ suam: & escȩ eius electȩ. ꝓpt̃ea
expandet rete suũ: & semꝑ intͬfice-¬
re gentes non cessat. Quia supͣ pisces
nomin auerat dicens. & faciens ho-¬

Expanded text:
bilium quam irrationabilium providentibilium quam irrationabilium providentiam esse dicentes. Ex quo liber ille apocryphus stultitiae condemnandus est, in quo scriptum est, quemdam angelum nomine Tyri praeesse reptilibus: 605 et in hanc similitudinem piscibus quoque et arboribus, et bestiis universis proprios in custodiam angelos assignatos. Totum in hamo sublevavit, traxit illud in sagena sua, et congregavit in rete suum: super hoc laetabitur et exsulabit. Propterea immolabit sagenae suae, et sacrificabit reti suo, quia in ipsis incrassata est pars ejus, et cibus ejus electus: propter hoc ergo expandit sagenam suam, LXX: Consummationem in hamo sublevavit, et attraxit eum in reti suo, et congregavit eum in sagenis suis: propter reti suo, quia in ipsis incrassavit partem suam, et escae ejus electae: propterea expandit rete suum, et semper interficere gentes non cessat. Quia supra pisces nominaverat, dicens: Et facies ho
Abbreviated transcription (Latin):
modo potest sic habere ds̃ hom ines
quasi pisces maris. & uelut reptilia ñ
habentia principẽ. cũ angłi singłoꝵ
cotidie uideant faciem patris qui in
cęlis ẽ: & circundet angłs dñi in cir¬
cuitu timentiũ eum. & eripiat eos:
Sicut gͥ in hominib etiã ꝑ singulõ
dei currit ꝓuidentia: sic in cęteris
animalib generalẽ quidẽ dispositio¬
nẽ. & ordinem. cursũq rerũ: in telli¬
gere possumus. Uerbi gr̃ã. Quomͦ
nas catur pisciũ multitudo & uiuat
in aquis: quomͦ reptilia. & quadru¬
pedia. mriant᷑ in terra: & quib alan¬
tur cibis. Ceterũ absurdũ est ad hoc
dei deducere maiestatẽ: ut sciat ꝑ
mom̃ta singula quot nascantur cu¬
lices. quot ue moriant᷑: quȩ cimicũ
& pulicũ. & muscarũ sit in terra
multitudo: quanti pisces in aqua
natitent: & qui de minorib: maioꝵ
p̃de cedere debeant. Non simus tam
fatui adulatores dĩ. ut dũ potentiam
eius etiã ad ima detrahimus: in nos
ipsos in iuriosi s imus: eandẽ rationa¬

Expanded text:
homines quasi pisces maris, et velut reptilia quae non habent principem: cum angeli singulorum quotidie videant faciem Patris qui in coelis est : et circumdet angelus Domini in circuitu timentium eum, et eripiat eos . Sicut igitur in hominibus etiam per singulos Dei currit providentia, sic in caeteris animalibus generalem quidem dispensationem et ordinem, cursumque rerum intelligere possumus. Verbi gratia, quomodo nascatur piscium multitudo, et vivat in aquis, quomodo reptilia et quadrupedia oriantur in terra, et quibus alantur cibis. Caeterum absurdum est ad hoc Dei deducere majestatem, ut sciat per momenta singula quot nascantur culices, quotve moriantur, quae cimicum et pulicum et muscarum sit in terra multitudo, quanti pisces in aqua natent, et qui de minoribus majorum praedae cedere debeant. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum potentiam ejus etiam ad ima detrahimus, in nos ipsos injuriosi simus, eamdem rationa
Abbreviated transcription (Latin):
in quo mͥ cõplacui: exeunti de aquis
occurrit diabolus: & ante pedes illiꝰ
stabit mors: & coluber antiquus . xl.¬
diebus temptabit eũ in solitudine.
ante faciem eius ibit uerbũ. & egredi¬
etur in campos: hoc significat qđ̵ ser¬
mo dĩ ante uisitationẽ eius. quȩ nẽ
& in equalia sternat in planũ: & audi¬
coris anima quasi confectus ager sem̃¬
tem possit reciꝑe spiritalẽ. Stetit et¬

Expanded text:
in quo mihi complacui , exeunti de aquis in quo mihi complacui , exeunti de aquis occurret diabolus; et ante pedes illius stabit mors, et coluber antiquus, tabit eum in solitudine. Ante faciem ejus ibit Verbum et egredietur in campos, » hoc significat quod sermo Dei ante visitationem ejus, quae nunc tum et inaequalia sternat in planum, et auditoris anima quasi confectus ager sementem possit recipere spiritalem; ante
Abbreviated transcription (Latin):
&aquila ita int̾pretatus ẽ. ante fa
dem ibit pestis. sim machus ante
aciem eius p̃cedit mors: quinta
iditio ante faciem eiꝰ ambulabit mors.
nẽ pro morte interp̃tati sunt. Hec¬
non in consequenti uersiculo ubi
liximus egredietur diabolus ante
pedes eius: & septuaginta aliter
transtulerunt: iuxta quos postea
disputabimus: aquila ꝓ diabolo tran-¬
stulit uolatile. simmacus aut̃. theo¬
dotio. & sexta editio. uolucrẽ: quod
hebraice dr resepħ. demonis ẽẽ no-
men: qui principatũ teneat inter
alios: & ꝓpt̾ nimiã uelocitatẽ. atq
indiuersa discursũ. & uolatile non¬
cupetur: ipsũq ẽẽ qui in paradiso
sub figura serpentis mulieri sit lo¬
quutus. & ex maledictione.qua a dõ
condempnatus ẽ accepisse nom̃: siqͥdẽ
reseph. reptans uentre int̃pretatur.
Hoc ẽ ergo qđ đr: statim ut uenerit
dñs. & in iordane fuerit baptizatus:
& ad columbȩ descensum. uox patri
intonuerit. hic ẽ filius m̃s dilectus.

Expanded text:
et Aquila ita interpretatus est, Ante faciem et Aquila ita interpretatus est, Ante faciem ejus ibit pestis; Symmachus, Ante faciem ejus praecedet mors; quinta editio, Ante faciem ejus ambulabit mors; nem pro morte interpretati sunt. Necnon in consequenti versiculo, ubi diximus: Egredietur diabolus ante pedes ejus, et LXX aliter transtulerunt, juxta quos postea disputabimus: Aquila pro diabolo transtulit, volatile; Symmachus autem et Theodotio, et quinta editio, volucrem, quod Hebraimen, qui principatum teneat inter alios, et propter nimiam velocitatem atque in diversa discursum, avis et volatile nuncupetur: ipsumque esse qui in paradiso sub figura serpentis mulieri sit locutus, et ex maledictione, qua a Deo condemnatus est, accepisse nomen: siquidem RESEPH, reptans ventre interpretatur. Hoc est ergo quod dicitur: statim cum venerit Dominus et in Jordane fuerit baptizatus, et ad columbae descensum vox Patris intonuerit: Hic est Filius meus dilectus,
Abbreviated transcription (Latin):
& de puteis xp̃i. fluuiisq ñ ambi¬
liges: exire de paradiso scripturarũ.
Isti fluun antequã t̾ra moueretur
latebant : & cũ essent in t̾rȩ uenis:
sitientib pocula non p̃bebant: post¬
quã uero ad aduentũ xp̃i orbis. et
omnis t̾ra concussa ẽ. subito proru¬
perunt: & tum cõpletum ẽ. Posuit
flumina in desertũ. & exitus aquaꝵ
in sitim: terrã fructiferã in salsugi

Expanded text:
et de puteis Christi fluviisque non ambiet de puteis Christi fluviisque non ambiliges exire de paradiso Scripturarum. Isti fluvii antequam terra commoveretur, latebant, et cum essent in terrae venis, sitientibus pocula non praebebant. Postquam vero ad adventum Christi orbis et omnis terra concussa est, subito proruperunt, et tunc completum est: Posuit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim, terram fructiferam i
Abbreviated transcription (Latin):
cetera t̾rȩ motu eruperint flumina.
quȩ ante non fuerant: & rursũ alia
absorta sint. & pessũierint: quod sci¬
licet om̃s t̾rarum uene quasi in hu¬
mano corpore sanguinẽ: ita in se
habeant latentes aquas. quȩ terrȩ con¬
cussione rũpantur: & emanent flu¬
mina. Hoc si intelligamus: uidea mꝰ
animam humanã. habere in se natu¬
ralit̃ aquas. & fluuios.: & ꝑ socordiam
nr̃am eos eẽ absconditos: & ñ fluere.
Cũ aut̃ ad p̃dicationem sermonis dĩ¬
fuerit concussa: & de priore statu mo¬
ta. tunc erumpere quod latebat: et
& illud significare in genesi: quod fo¬
diuntur putei a seruis ysaac. quos
ab abraham factos philistini terra
obruerant. Quamdiu uiuit abrahã
putei illius non clauduntur. Illo au¬
tem mortuo: & puteis obturatis: si
serui fodiant. contradicunt philistim
& uirgium ẽ. Si uero ipse ueniat
ysaac: & fodiat puteum: & inueni¬
at aquã: philistim non ualent con¬
tradicere. U ide petrũ & paulum:

Expanded text:
caetera terrae motu eruperint flumina, caetera terrae motu eruperint flumina, quae ante non fuerant, et rursum alia absorpta sint, et pessum ierint: quod scilicet omnes terrarum venae, quasi in humano corpore sanguinem, ita in se habeant latentes aquas, quae terrae concussione rumpantur, et manent in flumina. Hoc si intelleximus, videamus animam humanam habere in se naturaliter aquas et fluvios, et per socordiam nostram, eos esse absconditos, et non fluere. Cum autem ad praedicationem sermonis Dei concussa fuerit, et de priori statu mota, tunc erumpere quod latebat, et et illud significare in Genesi quod fodiuntur putei a servis Isaac, quos ab Abraham factos Philisthiim terra obruerant . Quamdiu vivit Abraham, putei illius non clauduntur: illo autem mortuo, et puteis obturatis, si servi fodiunt, contradicunt Philisthiim, et jurgium est. Si vero ipse veniat Isaac, et fodiat puteum, et inveniat aquam, Philisthiim non valent contradicere. Vide Petrum et Paulum,
Abbreviated transcription (Latin):
sermo dei sedens in ȩ̨quis. & in currib
suis: intendit fulgoris sui contorta
spicula. & interim non emittit: ut
qui ad extentũ arcum territus fue¬
rit: emissionẽ non sentiat sagittarũ.
& hoc facit semꝑ: quod aquila inter¬
p̃tatus est pro diapsalmate. Semꝑ
eoꝵ preparans ęquitat: & huc. illuc¬
q discurrit: in orbis salutẽ. Fiuuios
scides t̾rę. Kex flnniis scindet᷑ t̾ra.
Quia suscitauit dñs arcum suũ in
tribubus iuramenta redaeret quȩ
locutus ẽ: consequent̃ dicit᷑: fluuios
scindes t̾rȩ: id ẽ reges t̾rȩ aduersum
popłm tuũ dimicantes diuides: atq
disꝑges. Iuxta septuaginta aut̃ qui
dixerunt . fluuns scindetur t̾ra: pri¬
mũ ponamus exemplũ: ut hoc quasi
gradi ad altiora ueniamus. Legimꝰ¬
in his. qui de mirabilib confecert̃
uolumina: & qui olimpiadas gretie.
ad nr̃am usq memoriam ꝑduxerunt.
exponentes quid in singulis annis
noui acciderit in mundo: quod int̃

Expanded text:
sermo Dei sedens in equis, et in curribus sermo Dei sedens in equis, et in curribus suis intendit fulgoris sui contorta spicula, et interim non emittit, ut qui ad extentum arcum territus fuerit, emissionem non sentiat sagittarum. Et hoc facit semper, quod Aquila interpretatus est, pro diapsalmate. Sempeeorum praeparans equitat, et huc illucque discurrit in orbis salutem. Fluvios scindes terrae. LXX: Fluviis scindetur terra. Quia suscitavit Dominus arcum suum, ut tribubus juramenta redderet quae locutus est, consequenter dicitur, fluviosid est, reges terrae adversum populum tuum dimicantes, divides atque disperges. Juxta Septuaginta autem, qui dixerunt: Fluviis scindetur terra, primum ponamus exemplum, ut hoc quasi gradu ad altiora veniamus. Legimin his qui de mirabilibus confecerunt volumina, et qui Olympiadas Graeciae ad nostram usque memoriam perduxerunt, exponentes quid in singulis annis novi 648 acciderit in mundo, quod inter
Abbreviated transcription (Latin):
sƿtuaginta scriptũ ẽ ereis: in ipso
didos: sessores aut̃ scoꝵ animas. Siqͥs
uero peccator ẽ. & mei similis: sedebit
iequo nigro: & dicetur de eo. dormi¬
duerunt om̃s qui ascendert̃ ȩquos.
De talibus equis scriptũ ẽ. fallax equus
ad salutem. Caro enĩ concupiscit aduer¬
sus sp̃m: & sapientia eius in imica ẽ dõ
Hoc dictum sit de his qui corpora dili¬
gunt: in nigris sedent equis. Nos aut̃
animas nr̃as in ȩquos. in currus dñi
p̃paremus: qui ascendit in paulo: as¬
cendit in petro: & innuscemodi cur¬
ribus equitans: totũ lustrauit orbẽ.
Intendens quoq arcũ siue sagittas
suas sceptra id ẽ regna aduersũ que
ineremias missus ẽ eradicauit. destru¬
xit. & ꝑdidit: fecitq ut ñ regnaret
peccatũ in mortali nr̃o corpore.Scept᷑
aut̃ id ẽ regna diaboli. quȩ ostendit
& dño: intellige diuersa peccata: aua¬
ritiam. luxuriã. iracundiã. detracti¬
onem. furta. ꝑiuria: aduersum que

Expanded text:
Septuaginta scriptum est, aereis, in ipso Septuaginta scriptum est, aereis, in ipso didos; sessores autem sanctorum animas. Si quis vero peccator est, et mei similis, sedebit in equo nigro, et dicetur de eo: Dormitaverunt omnes, qui ascenderunt equos . De talibus equis scriptum est: Fallax equus ad salutem : caro enim concupiscit adversus spiritum, et sapientia ejus inimica est Deo. Hoc dictum sit de his qui corpora diligunt, et in nigris sedent equis. Nos autem animas nostras in equos, et in currus Domini praeparemus, qui ascendit in Paulo, ascendit in Petro, et in hujuscemodi curribus equitans, totum lustravit orbem. Intendens quoque arcum sive sagittas suas, sceptra, id est, regna adversum quae Jeremias missus est, eradicavit, destruxit et perdidit : fecitque ut non regnaret peccatum in mortali nostro corpore. Sceptra autem, id est, regna diaboli, quae ostendit et Domino, intellige diversa peccata, avaritiam, luxuriam, iracundiam, detractionem, furta, perjuria, adversum quae
Abbreviated transcription (Latin):
it iumentũ factus sũ apud te. ñ quo
ibsolute iumentũ sit: s quo apud
am̃ iumentũ sit. His ȩquis illi contͣ¬
ni sunt quos habet pharao: & de qͥb
dicitur. ȩquũ. & ascensorẽ proiecit
inmare. Huiꝰcemodi ȩquitatio non
alus ẽ: s ꝑditio. Queramus & alios
qquos. quib ascendit dñs. In quarto
regnoꝵ libro legimus surrexisse ma¬
ne ministrũ helisei. & egressum ui¬
disse exercitũ ambientẽ ciuitatis
pexit inquit. & ecce mons plenꝰ ȩquis
& quadrige igneȩ in circuitu heli¬
sei. Diligent̃ adtende qđ equi uidean¬
tur & currus: & tam̃ in tantis mili¬
bus equoꝵ & curruũ: nullus ascen¬
sor hoꝵ equoꝵ. Iule erat auriga. et
lle rector: de quo ꝑsalmista canit.
ui sedes suꝑ cherubim ostendere.
ilibus ȩquis. taliq curru: & helias
taptus ad cȩlum ẽ. Siquis aut̃ de za¬
haria uult discere: qui sint equi ruf
i& qui nigri. & qui uarii. & qui al¬
bi egredientes de myrteis: & de mon¬
tibus in ꝓfundo positis: siue ut in

Expanded text:
Ut jumentum factus sum apud te . Non quod absolute jumentum sit; sed quod apud Deum jumentum sit. His equis illi contrarii sunt quos habet Pharao, et de quibus dicitur: Equum et ascensorem projecit in mare : hujuscemodi equitatio non salus est, sed perditio. Quaeramus et alios equos, quibus ascendit Dominus: In quarto Regnorum libro legimus, surrexisse mane ministrum Elisaei, et egressum vidisse exercitum ambientem civitatis pexit, inquit, et ecce mons plenus equis, et quadrigae igneae in circuitu Elisaei. Diligenter attende quod equi videantur et currus, et tamen in tantis millibus equorum et curruum nullus ascensor: horum equorum ille erat auriga et ille rector de quo Psalmista canit: Qui sedes super Cherubim ostendere . Talibus equis talique curru et Elias raptus ad coelum est . Si quis autem de Zacharia vult discere qui sint equi rufi, et qui nigri, et qui varii, et qui albi egredientes de myrtetis, et de montibus in profundo positis, 647 sive, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
orbis t̾re uerba eoꝵ.Splendor quoq
eius quasi sol iusticiȩ clara luce radi¬
auit: & cornua in manu eiꝰ. uexilla.
trophea crucis: & in ipsis cornibꝰ abs¬
condita ẽ fortitudo eiꝰ. Cũ enĩ eẽt in
forma dĩ: non rapiuã arbitratus ẽ
equalem se eẽ deo:s exinaniuit se
formã serui accipiens: factus obedi¬
ens patri usq ad mortẽ: mortem
aut̃ crucis. In cruce ergo paulisper
abscondita ẽ fortitudo eiꝰ: quando
dicebat ad patrem: tristis ẽ anima
mea usq ad mortẽ: & pater si possi¬
bile ẽ. transeat iste calix a me. Et in
ipsa cruce: pat̾ in manus tuas com¬
mendo sp̃m meũ. Porro iuxta septu¬
aginta in eo qđ dictũ ẽ. oꝑuit cęlos
uirtus eiꝰ: nosse debemus minus eẽ
qđ operitur. ab eo qđ operit: si tam̃
totũ oꝑiatur. & non exparte quod
opertũ est. Cũ ergo uirtus dĩ oꝑiat
celos: maior erit celis uirtus eius: qͣ
operiunt᷑ cęli. Cȩlos aut̃ eos ẽẽ qui
portent imaginẽ suꝑcelestis. & qui

Expanded text:
os terrae verba eorum . Splendor quoque ejus, quasi sol justitiae, clara luce radiavit; et cornua in manibus ejus, vexilla et tropaea crucis, et in ipsis cornibus abscondita est fortitudo ejus: Cum enim esset in forma Dei, non rapinam arbitratus est aequalem se esse Deo; sed exinanivit se formam servi accipiens: factus est obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis . In cruce ergo paulisper abscondita est fortitudo ejus, quando dicebat ad Patrem: Tristis est anima mea usque ad mortem : Et: Pater, 639 si possibile est, transeat iste calix a me . Et in ipsa cruce: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum. Porro juxta Septuaginta in eo quod dictum est: Operuit coelos virtus ejus, nosse debemus minus esse quod operitur, ab eo quod operit: si tamen totum operiatur, et non ex parte, quod opertum est. Cum ergo virtus Dei operiat coelos, major est coelis virtus ejus, qua operiuntur coeli. Coelos autem eos esse qui portent imaginem supercoelestis, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ. Xp̃i in ueteri testam̃to diceban¬
tur & patriarche. de quib scriptũ ẽ
in psalmis: corripuit reges ꝓ eis: no
ralipomenonis libro.om̃s qui de e¬
gypto egressi sunt: xp̃i uocant᷑. Chris¬
ma quoq in exodo sacerdotale confi-¬
citur: quo postea sacerdotes in leui¬
tico feruntur uncti. Est & aliud un¬
guentum. quo reges unguntur in
regnũ: qđ in duo scindit᷑. Si enĩ da¬
uid ẽ. & salomon id ẽ fortis manu
& pacificuis: cornũ unguit᷑. Si uero¬

Expanded text:
sti in veteri Testamento dicebantur et patriarchae, de quibus scriptum est in Psalmis: Corripuit reges pro eis: nolralipomenon libro, omnes qui de Aegypto egressi sunt christi vocantur. Chrisma quoque in Exodo sacerdotale conficitur, quo postea sacerdotes in Levitico referuntur uncti. Est et aliud unguentum quo reges unguntur in regno, quod in duo scinditur. Si enim David est et Salomon, id est, fortis manu, et pacificus , cornu ung
Abbreviated transcription (Latin):
głia: scđm illud qđ in euangłio dicit᷑.
glia in excelsis deo: & in t̾ra pax homi¬
nibus bone uoluntatis. Et alibi pacẽ
fecit in cęlis. & in t̾ra ꝑ sanguinem
crucis: & sedit in dextera magnitudi¬
nis. uelocit̃ enĩ currit sermo eiꝰ: & ali

Expanded text:
ia, secundum illud quod in Evangelio dicitur: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Et alibi: Pacem fecit in coelis et in terra per sanguinem crucis, et sedit in dextera magnitudinis: velociter enim currit sermo ejus. Et ali
Abbreviated transcription (Latin):
ens ait: & ibi absconsio fortitudinis eiꝰ.
Uerbũ enĩ sela ꝓ qualitate loci. & po¬
suit intelligitur & ibi: magisq in p̃¬
senti loco ibi legendũ est quã posuit:
ut sit sensus. & ordo sententie. cornua
in manib eiꝰ: & subaudiatur ibi est.
id ẽ in cornib abscondita ẽ fortitudo
eius. Manifestũ ẽ aut̃ iuxta hebraicũ.

Expanded text:
o fortitudinis ejus. Verbum enim SAM   pro qualitate loci, et posuit intelligitur, et ibi: magisque in praesenti loco ibi legendum est, quam posuit, ut sit sensus et ordo sententiae: Cornua in manibus ejus, et subaudiatur, ibi, id est, in cornibus abscondita est fortitudo ejus. Manifestum est a
Abbreviated transcription (Latin):
us ẽ dñs atq saluator: & ipsũ ẽẽ de qͦ
unc dicatur: dñs ab austro ueniet.
lcẽ nascetur in bethleem: & inde
onsurget. Et quia ipse qui natus
im bethleem. legem quondã ded it
in monte synai: ipse est sc̃s. qͥ ueuit
le monte pharan. Plaran quippe:
uinus ẽ locus monti syna. Et qđ
ifertur diapsalma idẽ semꝑ habe
nsensũ: ipse qui natꝰ in bechleẽ. & qui
in sna. id ẽ de monte pharan legem
ledit: semꝑ in uniuersis beueficiis
heritis. & p̃sentib & futuris auctor
ist & largitor. De diapsalmate. quod
hebraice dicit᷑ sela: in psalterio pleniꝰ
disputatũ est. Simulq cerne iuxta
ptuaginta: qđ diapsalma ñ ponat᷑
nisi in psalterio. & in p̃senti loco: ex
quo intelligimus recte a septuaginta
rationis canticũ p̃notatum. Oꝑuit
elos głia eius: & laudis eius plena ẽ
tra.Splendor eius ut lux erit: cornu
ai manib eius. Ibi abscondita ẽ for¬

Expanded text:
tus est Dominus atque Salvator, et ipsum esse de quo tus est Dominus atque Salvator, et ipsum esse de quo nunc dicatur: Dominus ab Austro veniet, hoc est nascetur in Bethleem, et inde consurget. Et quia ipse qui natus est in Bethleem, Legem quondam dedit in monte Sinai, ipse est Sanctus qui venit de monte Pharan: Pharan quippe vicinus est locus monti Sina. Et quod infertur, diapsalma, id est, semper, habere sensum: ipse qui natus est in Bethleem, et qui in Sina, id est, in monte Pharan, Legem dedit, semper in universis beneficiis, praeteritis et praesentibus, et futuris auctor est et largitor. De diapsalmate, quod Hebraice dicitur SELA, in Psalterio plenius disputatum est. Simulque 638 cerne juxta Septuaginta, quod diapsalma non ponatur, nisi in Psalterio, et in praesenti loco. Ex quo intelligimus recte a Septuaginta orationis Canticum praenotatum. Operuit coelos gloria ejus, et laudis ejus plena est terra. Splendor ejus ut lux erit: cornua in manibus ejus. Ibi abscondita est for
Abbreviated transcription (Latin):
los suos: uł certe paradisus. & celestia
plena angłis. plena uirtutib: ple¬
na arborib uberrimis. Atq utinam
& mͥ contingat: ut ad uocẽ meã et
ad expositionẽ ds̃ ueniat in claro
eloquii. umbrosi. & condensi: & sctl¬
pturarũ testimoniis hinc inde con¬
textis patre simul filioq ueniente:
fiat eoꝵ auditor habitaculũ. & coni¬
pleatur scriptura dicens. ego & pater
meus ueniemus ad eũ: & mansionẽ
ipud eum facieinus. S quia ꝓ mon¬
& umbroso & condenso. in hebreo
sriptũ est mons faran: & faran in¬
terptatur os uidentis: pulchre iuxta
intpretationẽ nr̃am. de eruditi ser¬
mone uiri uenit noticia filii. & non
qualicũq sermone. sed de eo qͥ plenꝰ
lumine. plenus oculis: ut manifes¬
ius. & purus ad aures audientrũ de¬
siratur. Quod aut̃ ait de monte: sub¬
umia dogniata intellige. Audiui gͦ
hebreũ. istũ locũ ita disserere: quod
dehleem sita sit ad austrũ. in qua na¬

Expanded text:
los suos: vel certe paradisus et coelestia los suos: vel certe paradisus et coelestia plena angelis, plena virtutibus, plena arboribus uberrimis. Atque utinam et mihi contingat, ut ad vocem meam et ad expositionem Deus veniat in claro eloquii umbrosi et condensi, et Scripturarum testimoniis hinc inde contexti, et Patre simul Filioque veniente, fiat eorum auditor habitaculum, et compleatur Scriptura, dicens: Ego et Pater meus veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus . Sed quia pro monte umbroso et condenso, in Hebraeo scriptum est mons Pharan, et Pharan interpretatur os videntis: pulchre juxta interpretationem nostram, de eruditi sermone viri venit notitia Filii, et non qualicumque sermone, sed de eo qui plenus est lumine, plenus oculis, ut manifestus et purus ad aures audientium deferatur. Quod autem ait de monte, sublimia dogmata intellige. Audivi ego Hebraeum istum locum ita disserere: Quod Bethleem sita sit ad Austrum, in qua na
Abbreviated transcription (Latin):
monte umbroso. & condenso.S & hoc
qđ septuaginta transtuler̃ diapsal-¬
ma: & nos posuimꝰ semꝑ: simmachus
int̾pretatus ẽ in ȩt̃num: theodotio in
finem. quinta editio ipsũ hebraicum
selã. Ds̃ gͦ ab austro ueniet. id ẽ a meridie
a clara luce: & abhis qui appellant᷑ filii
dierũ. Unde & in cantito canticorum
aquilonẽ sponsus abigit. & austrum
uocat dicens. exurge aquilo. & ueni
auster: ꝑfla ortũ meũ. & fluant aro¬
mata mea. Deus semꝑ in meridie est:
Vbi inquit pascis. ubi cubas: In me¬
ridie. Et ad abrahã quando erat sub
quercu. non uenit ds̃. nisi in meridie:
& ioseph. qui in typo p̃cessit saluatorᷤᷤ
conuiuiũ fr̃ib facit meridie Agni¬
tio ergo dĩ patris his qui digni sunt:
uenit in pleno lumine: & agnitiose¬
culi. id ẽ filii dĩ. uenit de monte um¬
broso: & condenso. Mons umbrosus
& maiestate sua cuncta ꝓtegens: et
extendens alas suas. & confouens pul¬

Expanded text:
monte umbroso et condenso. Sed et hoc monte umbroso et condenso. Sed et hoc quod Septuaginta transtulerunt, διάψαλμα, et nos posuimus, semper; Symmachus interpretatus est, in aeternum: Theodotio, in finem: quinta editio ipsum Hebraicum SELA  . Deus ergo ab Austro veniet, id est, a meridie, a clara luce, et ab his, qui appellantur filii dierum. Unde et in Cantico canticorum, aquilonem sponsus abigit, et austrum vocat dicens: Exsurge, Aquilo, et veni, Auster, perfla hortum meum, et fluant aromata mea . Deus semper in meridie est: Ubi, inquit, pascis? ubi cubas? in meridie . Et ad Abraham quando erat sub quercu, non venit Deus nisi in meridie . Et 637 Joseph qui in typo praecessit Salvatoris, convivium fratribus facit meridie. Agnitio ergo Dei Patris his qui digni sunt, venit in pleno lumine. Et agnitio Sancti, id est, Filii Dei, venit de monte umbroso et condenso. Mons umbrosus ntia, et majestate sua cuncta protegens, et extendens alas, et confovens pul
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nos eum in pena positi putemus
obliuisci. iuxta illud. usquequo dñe
obliuisceris me in finẽ: Nã & siquan¬
do tẽptationib quasi fluctib oꝑimur.
& rabida demonũ aduersus nos pro
cella deseuit: uelut ad dormientem
loquimur: exurge. utquid dormitas
dñe:Simulq dĩ cerne clementiam.
Non dix̃ cũ intuleris supplicia: mise¬
ricordie recordaberis: s cũ iratus fue¬
ris. Qui aut̃ irascitur. int̃dum non
ꝑcutit: s tantũmodo cõminatur. Qd̃
&apłs sentiens: ait. Reuelat᷑ enĩ ira
dĩ de cęlo suꝑ omnẽ impietatẽ: & ini¬
quitatẽ hominũ. Ubi aut̃ reuelatur.
non infertur: ñ ꝑcutit: s reuelatur
ut t̾reat: & territis non inferatur.
Deus ab austro ueniet: & sc̃s de mon¬
posuerint theman: solus theodotio qͥd
significaret cheman int̾pretatus est
dicens: eloim ab austro ueniet: & sc̃
de monte pharanin.finẽ: ex quo intel¬
ligimus a solis septuaginta positũ: de

Expanded text:
quod nos eum in poena positi putemus quod nos eum in poena positi putemus oblivisci, juxta illud: Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem ? Nam et si quando tentationibus, quasi fluctibus operimur, et rapida daemoncella desaevit, velut ad dormientem loquimur, exsurge, quid dormitas, Domine? Simulque Dei cerne clementiam: non dixit, cum intuleris supplicia, misericordiae recordaberis, sed cum iratus fueris: qui autem irascitur, interdum non percutit, sed tantummods sentiens ait: Revelatur enim ira Dei de coelo super omnem impietatem et iniquitatem hominum . Ubi autem revelatur, non infertur, non percutit; sed revelatur ut terreat, et territis non inferatur. Deus ab Austro veniet, et Sanctus de monposuerunt THEMAN  : solus Theodotio quid significaret Theman, interpretatus est, dicens ELOIM, ab Austro veniet, et sanctus de monte Pharan, in finem. Ex quo intelligimus a solis Septuaginta positum, de
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ hominib Qđ aut̃ infert. cum
turbata fuerit anima mea: apud sep
tuaginta int̾pretum editionẽ cum
posteriorib copulatur: ut possit legi:
cũ turbata fuerit anima mea: & hoc
huc usq distincto: deinceps inferat᷑:
miscdiȩ recordaberis. Qđ scilicet pro¬
phete sufficiat ꝓ pena sola conturba¬
tio: & ad iram dĩ anima illiꝰ contur¬
bata: nequaꝗͣ inferatur supplicium:
s iram excludat miscđia. Habet aut̃
& ira dĩ mensuras: quantũ. & quanto
tẽpore: & obquas causas. & quibꝰ infe-¬
ratur: iuxta illud quod scriptũ est. Ciba¬
bis nos pane lacrimarũ: & potũ dabis
nobis in lacrimis: in mensura. Qđ si
ꝓpħa turbatur ad iram dĩ. & quia
turbatus ẽ impetrat miscđiam: quid
nos sperare. immo timere debemus:
quoꝵ omnia oꝑa dĩ digna sunt ira:
Quod aut̃ sequitur iuxta hebraicũ.
cũ iratus fueris miscđiȩ recordaberis:
non debemus putare obliuisci deum.
& post iram sue miscłiȩ recordari: s

Expanded text:
tuum hominibus . Quod autem infertur: Cum tuum hominibus . Quod autem infertur: Cum turbata fuerit anima mea, apud LXX interpretum editionem cum posterioribus copulatur, ut possit legi: Cum turbata fuerit anima mea in ira, et hucusque distinctio: deinceps inferatur, misericordiae recordaberis; quod scilicet prophetae sufficiat pro poena sola conturbatio, et ad iram Dei anima illius conturbata, nequaquam inferatur supplicium, sed iram excludat misericordia. Habet autem et ira Dei mensuras: quantum, et quanto tempore, et ob quas causas, et quibus inseratur, juxta illud quod scriptum est: Cibabis nos pane lacrymarum, et potabis nos lacrymis in mensura . Quod si propheta turbatur ad iram Dei, et qui turbatus est, 636 impetrat misericordiam, quid nos sperare, immo timere debemus, quorum omnia opera Dei digna sunt ira? Quod autem sequitur juxta Hebraicum. Cum iratus fueris, misericordiae recordaberis. Non debemus putare, oblivisci Deum, et post iram suae misericordiae recordari; sed