comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bis ligni pulcherrimi. id ẽ sapientie immar¬
cescibilem uirorem: in euiꝰ laude dr. Lignũ
uite ẽ hisqͥ app̃hendint eam. Ramosqͦ palma¬
rum. in qͥb signum uictoriȩ. ⁊ pͥmiũ continet᷑.
Ramos &̾ arborts densarum frondium quã
myrtum iudei putant. ut mortificemꝰ ĩ nob̃
incentiua uitioꝵ: qͦd &ẽ signat᷑ ꝑsalices de tor¬
rente. qͣs simul p̃cipim᷑ sumere. Nam fert᷑ a
medicis. qͦd siqͥs florem salicis cum aqͣ mietũ
nis siccet᷑ ut ultͣ non gen̾et. Qui gͦ festiuitatẽ
tabnacłorum uult celebrare. de huimodi ar¬
borib sͥ umbracła faciat. Et erit qͥ ñ ascndit

Expanded text:
lcherrimi, id est sapientiae, in marcescibilem virorem, in cujus laude dicitur. « Lignum vitae est his qui apprehenderint eam. » Ramos quoque palmarum, in quibus signum victoriae et praemium continetur. Ramos etiam arboris densarum frondium, quem myrtum Judaei putant, ut mortificemus in nobis incentiva vitiorum, quod etiam signatur per salices de torrente, quas similiter praecipimur sumere. Nam fertur a medicis quod si quis florem salicis cum aqua mistumnis siccentur, ut ultra non generet. Qui vero festivitatem tabernaculorum vult celebrare, de hujusmodi arboribus sibi umbracula faciat. « Et erit: qui non ascenderit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mat̾ nr̃a. Ad hanc qͥc̃q uult uenire. necesse
ẽ ascende: ñ enim ĩ humili loco. s in excelso
monte sita ẽ. De qͣ dñs. Non potest ciuitas ab¬
scondi fup montem posita. Ciues itaq irłm
ascendunt: ut adorent regẽ dnm̃ excituum.¬

Expanded text:
er nostra. Ad hanc quicunque vult venire, necesse est ascendere. Non enim in humili loco, sed in excelso monte sita est. De qua Dominus, « Non potest civitas abscondi supra montem posita. » Cives itaque Hierusalem ascendunt ut adorent regem Dominum exercituum
Abbreviated transcription (Latin):
tur m̃se uiiͦ. xxͣ. die m̃sis. in memoriam illius
tp̃ris. qñ in deserto uͥñ erant domꝰ. in tab̃na¬
culis hospitabant᷑ ꝑ .xl. annos. Et nos mystice
qm̃du sumꝰ incertamine & nouimꝰ nos ẽẽ ꝑe¬
grinos & hospitessuꝑ t̾ram. habitamꝰ in taber¬
naculis confitentes. qͥa ñ habemꝰ hic manentẽ
ciuitatem. s futurã inqͥrim᷑: ⁊ adeã toto desi¬
derio suspiramꝰ: dicentes cum psalmista. Heu
rimus ad pat̾am. & pot̾imꝰ dicere. beati qͥhabi¬

Expanded text:
ta decima die mensis, in memoriam illius temporis quando in deserto, ubi non erant domus, in tabernaculis hospitabantur per quadraginta annos. Et nos mystice: quandiu sumus in certamine, et novimus nos esse peregrinos et hospites super terram, habitamus in tabernaculis, confitentes quia « non habemus hic manentem civitatem, sed futuram inquirimus, » et ad eam toto corde suspiramus, dicentes cum Psalmista: « Herimus ad patriam, et poterimus dicere: « Beati qui habi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ꝓpha introdux̃ loquentem dm̃patrẽ de
uoce eiꝰdem dñi loqͥ incipit. ut ostendat fub
ysaias. dies dñi indignatione plenꝰ. ⁊ ire furo¬
risq ad ponendas gentes insolitudinem:aꝑ¬
tissime p̃dicens tp̃s ultime captiuitatis. Quod
dutẽ dic̃. diuident᷑ spolia in medio tui: osten¬

Expanded text:
mini introduxit loquentem Deum Patrem, voce ejusdem Domini loqui incipit, ut ostendat subvdicit: Dies Domini indignatione plenus, et irae furorisque ad ponendas gentes in solitudinem, apertissime tempus dicens ultimae captivitatis. Quod autem dicit: Dividentur spolia in medio urbis
Abbreviated transcription (Latin):
& cameli. ⁊ asini. & oiũ ium̃tors que fu̾int
ĩ casts ilt. Iuxta ruinã hanc omnia mala
qͣ pꝰ contra ȩccłiam dimicabant. p̃dicunt᷑
corruere:ut bona repente consurgant.
Qui pͥ fu̾at equus impatiens adlibidinẽ.
corruit in eoluxuria. consurgit castitas:
& incipit habe sessorem dñm. Qͥ pꝰerant¬

Expanded text:
 asini, et omnium jumentorum, quae fuerint in castris illis, sicut ruina haec. » Omnia mala quae prius contra Ecclesiam dimicabant, praedicuntur corruere, ut bona repente consurgant. Qui prius fuerat equus impatiens ad libidinem, corruit in eo luxuria, et surgit in eo castitas, et incipit habere sessorem Dominum; qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
surgit ad colles. de eollib ad excelsa: ꝓficiendo
de uͥtute ĩ uͥtutem. Nlec hocfine contenta. ꝑue¬
niet ad australẽ plagam. uͥferuor dilectionis:
& splendoris et̾ni. diuine scilicet uisionis sa¬
cietas. De qͣpsalmista. Saciabor cum manife
stabit᷑ gla tua. Remmon qͦ int̾pretat᷑ malo¬
gianatum qͥ ẽ arbor. cuiꝰ pomũ pulcherr¬
mum plenum gͣnis. qͦcontinent᷑ diuisis cel
lores stomachi sanare.⁊ corruptum uentrẽ
purgare: oĩbq uiscerib ꝓdesse. ħspecios:¬
tas pomi: conuenit eccłiȩ. In ruborem uere¬
cundiapudiciciȩ in gnoꝵ ordine. gradꝰ &
m̃bra totiꝰ eccłiastiei corporis ꝑsingła officra
distributa. De colle aut̃ remmon. incipuiñ
fines eccłiȩ. qͥa ab humilitate ⁊ aminorib
inchoat᷑: ut ordo eccłiasticꝰ qͥbꝰdã p̃fect̾ib con¬
struat᷑. Exaltabit᷑ gͦ incipiens a collib. & ha¬
bitabit ĩ locosuo in statione ꝑfect̾ionis. De
filiꝰ dext̾e: qͥa sc̃a eccłia a uͥtute icipit. quã

Expanded text:
surget ad colles, et de collibus ad excelsa proficiendo de virtute in virtutem, nec hoc fine contenta, perveniet ad australem plagam, ubi fervor dilectionis et splendoris aeterni, divinae scilicet visionis societas, de quastabitur gloria tua. » Rhemmon quoque interpretatur malogranatum, quae est abror, cujus pomum pulcherrimum, plenum granis quae continentur diversis cellfervores stomachi sanare, et corruptum ventrem purgare, omnibusque visceribus prodesse. Haec se verecundae pudicitiae in granorum ordine, gradus et membra totius ecclesiastici corporis per singula officia distributa. De colle autem Rhemmon incipiunt fines Ecclesiae, quia ab humilitate et a minoribus inchoat, ut ordo ecclesiasticus quibusdam profectibus construatur. Exaltabitur autem incipiens a collibus, et habitabit in loco suo in statione perfectionis. De filius dextrae, quia sancta Ecclesia a virtute incipit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis. ad qͦd se puenisse gratulabat᷑ psal¬
mista. dicens. Deduxistime qͥa fc̃s esspes mea
turrisforaitudinis a facie inimici. Qua turre
ncħ deo ẽ grati. Hinc ꝑuenit ȩdificatio ad tor¬
cularia regis. inqͥb expͥmit᷑ uindemia xp̃i.
que ipse pꝰ calcauit. Unde ce ꝑ ysaiamdicit.
In his torcularib calcant᷑ botͥ mr̃m. qͥ uesti¬
gia passionis xp̃i sequunt᷑: & sic̃ ille ꝓeis ani¬
mam posuit. sic ipsi ꝓ eiꝰ dilectione mortem
subire ñ metuunt. Cum gͦ ciuitas dei ȩdifica¬
ta ꝑuenit ad regis xp̃i torcularia. iam non
erit anathema idẽ maledictio uł alienatio:
serit irłm secura. atq confidens. Bñdictus
enĩuir qͥ confidit in dño. Et ħerit plaga qua¬

Expanded text:
aritatis, ad quod se pervenisse gratulabatur Psalmista, dicens: « Deduxisti me quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici. » Qua turre nihil Deo gratius. Hinc pervenit aedificatio ad torcularia regis, in quibus exprimitur vindemia Christi, quae ipse primus calcavit. Unde et per Isaiam dicitur: « In his torcularibus calcantur botri martyrum, qui vestigia passionis Christi sequuntur, et sicut ille pro eis animam posuit, sic ipsi pro ejus dilectione mortem subire non metuunt. Cum ergo civitas Dei aedificata pervenerit ad regis Christi torcularia, jam non erit anathema, id est maledictio vel alienatio, sed erit Hierusalem secura atque confidens: « Benedictus enim vir qui confidit in Domino. » « Et haec
Abbreviated transcription (Latin):
tus eiꝰ non erit lux. s frigꝰ & gelu. refrigescen¬
te in oĩb caritate. & calore fidei tepescente.
Postquam autem õs reꝓbi damnati. frigus
suum in infernum geluq portau̾int. erit
una dies ⁊ ꝑpetua sc̃oꝵ: ñ dies neq nox. neqͣ¬
quam sͥ uicissim noct̾is ⁊ diei horis succeden¬
ꝑdiem. nec splendor lune illuminabit te:
s ds tuus erit tͥ in lucem sempitnam. Et
psalmista. Alelior est diestina iat̾is tuis:

Expanded text:
tus ejus non erit lux, sed frigus et gelu, refrigescente in omnibus charitate et calore fidei intepescente. Postquam omnes reprobi damnati frigus suum in inferno geluque portaverint, erit una dies perpetua sanctorum, non dies neque nox, nequaquam sibi vicissim nocte et die succedenper diem, nec splendor lunae illuminabit te, sed Deus tuus erit tibi in lucem sempiternam. » Et Psalmista: « Melior est dies una, etc. »
Abbreviated transcription (Latin):
illa erit tumultꝰ magnꝰ dñi in eis: & app̾hen¬
tͣnseuntes referamꝰ sp̃italit̾ ad felicitatem ec¬
clesiȩ. qͦd c̃ illi fu̾int hostes subiecti. suscepta
fide xp̃i fiat tumultꝰ ⁊ admiratio omnium
in tam subitarerum mutatione: ⁊ tẽ app̾¬
nom̃ xp̃i. necessitate ꝑsecutionis eoacti faei¬
ent contra ȩccłiam. qmͣuis in .lxx. int̾ptib

Expanded text:
illa erit tumultus Domini magnus in eis: et apprehenilla erit tumultus Domini magnus in eis: et apprehentranseuntes referamus spiritualiter ad felicitatem Ecclesiae, quod cum illi fuerint hostes subjecti, suscepta fide Christi, fiat tumultus et miratio omnium in tam subita rerum mutatione. Et tunc apprnomen Christi, necessitate persecutionis coacti, facient contra Ecclesiam, quamvis in Septuaginta i
Abbreviated transcription (Latin):
nouissime pugnauert adu̾sum irłm. eamq
funditꝰ deleuert: nec qͥcqmtale passisunt.
Cet̾ide ꝑsecutorib eccłie qͥ omni instantia
adũs eam pugnauert᷑: dicere possumꝰ. qͦd ĩ
eis ã corporalit̾ ħ sepissime impleta sunt.
Namut taceamꝰ de cruciatib qͦs in inferno
pꝰmortem sustinuert̃: &ẽ in hac uita multoꝵ
carnes cõputruert᷑. Ocłi contabuerunt in
sus foraminibꝰ. lingͣ inputorem &e faniem
dissoluta ẽ. Sp̃alit̾. qui stat suꝑ pedessuos &
dic̃ cum psalmista. statuit dñs supͣ petram
pedes meos. defluunt in eo carnalia uitia.
ut oriant᷑ sp̃ales uirtutes. ocłi qͥmale ꝑ con¬
cupiscentias u̾sabant᷑ cadunt. ut meliores
ponant᷑: & dicat. Ad te leuaui ocłos meos:
qͥ habitas inceł. Lingua blasphemans dm̃.
deficiet: ut renaseat᷑ ae glificet d̃mn. Ita pro¬
bantur flagella di ñ ẽẽ crudelitatis s miscd̃iȩ:
ut exstirpatis malis succrescant bona. In die

Expanded text:
novissime pugnaverunt adversum Hierusalem eamque funditus deleverunt, nec quidquam tale passi sunt, Caeterum de persecutoribus Ecclesiae, qui omni instantia adversus eam pugnaverunt, dicere possumus, quia in eis etiam corporaliter haec saepissime impleta sunt: nam, ut taceamus de cruciatibus quos in inferno post mortem sustinuerunt, etiam in hac vita multorum carnes computruerunt, oculi contabuerunt in suis foraminibus, lingua in putorem et saniem dissoluta est. Spiritualiter, qui stat super pedes suos, et dicit cum Psalmista: « Statuit Dominus supra petram pedes meos, » defluunt in eo carnalia vitia, ut oriantur spirituales virtutes. Oculi, qui male per concupiscentias versabantur, cadunt ut meliores ponantur, et dicat: « Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelis. » Lingua blasphema in Deum deficiet, ut renascatur quae glorificet Deum. Ita probantur flagella Dei non esse crudelitatis, sed misericordiae, ut, exstirpatis malis, succrescant bona. « In die
Abbreviated transcription (Latin):
ab oriente ⁊ occidente tienient & recũbent
Possumꝰ qͦ ꝑmare orientale. ⁊ mare nouissimũ
utrũq testam̃tum legis &e euangłii acciꝑe. Qe
necesse ẽ ut saluatoris flumine idẽ sp̃iali
sensu dulcescant:⁊ amaritudinẽ deponant
occidentis litte. He aque in estate & in hieme
ert̾: quia nec in ꝓsꝑitate que ꝑestatem nec in
adiisitate ꝑsecutionis quȩ ꝑhyemem desig¬
nat᷑: doctͥna cȩlestis manare desistit. Notan¬

Expanded text:
ab oriente et ab occidente venient, et recumbent ab oriente et ab occidente venient, et recumbent mare orientale et mare novissimum, utrumque Testamentum legis et Evangelii accipere, quod necesse est ut Salvatoris flumine, id est spirituali sensu, dulcescant, et amaritudinem deponant occidentis litterae. Hae aquae in aestate et hyeme erunt, quia nec in prosperitate, quae per aestatem, neque in adversitate persecutionis, quae per hyemem designatur, doctrina coelestis manare desistit. Notan
Abbreviated transcription (Latin):
media pars earum ibit contͣ orientem. ⁊ cadet
inmare mortuum: in qͦ & iordanis influit.
Media alia pars decurret in mare occidenta¬
le. qͦduocat nouissimũ: qͥa ibi finis ẽ iudee.
In estate ⁊ in hẏeme ert. ut nec geluhyemiꝰ cõstͥn¬
gart᷑. nec estatimmio feruore siccent᷑. s sẽꝑ pleno al¬
ueofluãt. sũq hfc̃m fu̾it: erit dñs rex suꝑ oẽm t̾rã.
huxta sensuimmisticum. aquȩ quȩ egdiuntur
uiuȩ de irłm. hoc ẽ de eccłia: doct̾na ẽ saluato¬
ris. Dic̃ enim ꝓpħa. De syon eribit lex: & u̾bum¬
dñi de irłm. Harum media pars iit adma¬
re orientale. idẽ ad popłm iudeoꝵ. qͥ pͥmus
lum̃ diuine cognitionis. qͣsi ortum accepit
in aplis. ⁊ ꝑ eos adductꝰ ẽ ad fidem. Meditĩ
aut̃ eais ibit ad mare nouissimũ. id ẽ occi¬
dentale: hoc ẽ ad gentium nationes. ꝑ has
autem plagas orientis & occidentis.õs mun¬
dipartes debemꝰ acciꝑe: in qͥbꝰ aque diuine
scientiȩ deriuate sunt. Unde dñs. Mlulti inqͥt

Expanded text:
media pars earum ibit contra orientem, et cadet in mare Mortuum, in quod Jordanis influit; media alia pars decurret in mare occidentale, quod vocat novissimum, quia ibi finis est Judaeae. In aestate et hyeme erunt, ut nec gelu hyemis constringantur, nec aestatis nimio fervore siccentur, sed semper pleno alveo fluant. Cumque hoc factum fuerit, erit Dominus rex super omnem terram. Juxta sensum mysticuhoc est de Ecclesia, doctrina est Salvatoris; dicit enim Propheta: « De Sion exibit lex, » etc. Harum media pars ibit ad mare orientale, id est ad populum Judaeorum, qui primus lumen divinae cognitionis, quasi ortum accepit in apostolis, et per eos ductus est ad fidem; medium autem earum ibit ad mare novissimum, id est occidentale, hoc est ad gentium nationes. Per has autem plagas orientis et occidentis, omnes mundi partes debemus accipere, in quibus aquae divinae scientiae derivatae sunt. Unde Dominus: « Multi, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
fera in domo dei.Alia parsmedia qͥ scindet᷑
ad occidentem p̃rupta gͣndi ualle circum¬
cisionis ẽ popłs. occidentem sequens lictam.
oliueti gͣndiuoragine p̾ruptꝰ fu̾it. itaut
unapars uoraginis ad aqͥlonem.alt̾a ad
adustrum respiciat. repente in ipsauoragi¬
ne ⁊ p̃rupto. alla uorago rumpet᷑.⁊ unam
partem separabit ad aqͥlonem.auam ad
austrum. & fiet p̃ruptum qͣdrangulum:
ut quadrifaria in.iiiͦi. mundi plagas uo¬
rago illa tendat᷑. Et fugiens ad uallem mon¬
tium meoꝵ: qm coniungit᷑ uallis montiũ
usq ad ꝓximum.Ouoerant montes uideli¬

Expanded text:
etc.; » alia pars media, quae scindetur etc.; » alia pars media, quae scindetur ad occidentem, praerupta grandi valle, circumcisionis est populus, occidentem sequens litteramOliveti grandi voragine praeruptus fuerit, ita ut una pars voraginis ad aquilonem, altera ad austrum respiciat, repente in ipsa voragine et praerupto, alia vorago rumpetur, et unam partem separabit ad aquilonem, aliam ad austrum, et fiet praeruptum quadrangulum, ut quadrifaria in quatuor mundi plagas vorago illa tendatur. « Et fugietis ad vallem montium eorum, quoniam conjungetur vallis montium usque ad proximum. » Duo erant montes
Abbreviated transcription (Latin):
nis. qn ꝓpopłoisrł dimicauit. & pharaonem
submersit. Et stabt̃ pedes eiꝰ. Stare pugnan¬
uetur qͥb iratꝰ ẽ. sic̃ de adam legimꝰ. post cuiꝰ
pecc̃m deambulabat dñs ad auram pꝰme¬
ridiem. Stabit autẽ ñ inualle. s suꝑ montẽ
oliuarum. qͥ luminis pacis & miscdie locꝰ ẽ:
unde ⁊ amiscdia nom̃ accepit. Ipse qͦ mois
mons oliuarum xp̃s est: consitꝰ illis oliuis.
de qͥbꝰ inpsalmo đr. filii tui sic̃ nouella oli¬
uarum. Ipse oriens splendor patͥs. Sic̃ enim
ipse ẽ ianua &e ipse iamtor. ipse uia ꝑꝗͣ tienim
ad ipsum: sic ipse qͥ stat. ipse mons suꝑquem
stat. Et scindet᷑ mons oliuarum ex media
parte sui ad orientem &e ad occidentem. p̃¬
xp̃m significare. cum unꝰ idemq semꝑ sit:
scindet᷑. ac diuisionem faciet duors popłoꝵ.
Media pars que scindet᷑ ad orientem. eccl̃iã
designat. in qͣ plantate ft̃ oliue. de gentib.
qͣrum una loquit᷑. Ego aut̃ sic̃ oliua fructi

Expanded text:
ndo pro populo Israel dimicavit, et Pharaonem submersit. « Et stabunt pedes ejus. » Stare pugnanvetur, quibus iratus est, sicut de Adam legimus, post cujus peccatum deambulabat Dominus ad auram post meridiem. Stabat autem non in valle, sed super montem Olivarum, qui luminis, pacis, et misericordiae locus est, unde et a misericordia nomen accepit. Ipse quoque momons Olivarum Christus est consitus illis olivis, de quibus in psalmo dicitur: « Filii tui sicut novellae olivarum. » Ipse oriens splendor Patris. Sicut enim ipse est janua, et ipse janitor, ipse via per quam venimus ad ipsum, sic ipse qui stat, ipse mons super quem stat. « Et scindetur mons Olivarnm ex media parte sui ad orientem et ad occidentem, prChristum significare, cum unus idemque semper sit, scindetur, hoc est divisionem faciet duorum populorum per media; pars quae scindetur ad orientem Ecclesiam designat, in quam plantatae sunt olivae de gentibus, quarum una loquitur: « Ego autem sicut oliva,
Abbreviated transcription (Latin):
sñita ut unum sint ꝑ oĩa: s mag̃ uicina.
Multa enim ex uieti lege omisimꝰ. nec obser¬
uamus innouo. Et siẽ t̾remotꝰ fub oria rege
mortalium eorda ꝑt̾ruit: ita separatio duoꝵ
orientis & occidentis. gentium & iudeorum. ⁊
rursum credentium inuna fide societas. quã
designauit orientis & australis diuisionis cõ¬
iunctio. ĩ stuporem metumq conũtet animos:
inscrutabilem abyssum iudicioꝵ d̃ ammi¬
rantium. Cum aut̃ hoc factum fuit. & iudei

Expanded text:
a, sed magis vicina. Multum enim ex veteri lege amisimus, nec observamus in Novo, et sicut terraemotus sub Ozia rege mortalium corda perterruit, ita separatio duorum, orientis et occidentis, gentium et Judaeorum, et rursum credentium in vana fide societas, quam designavit orientis et australis divisionis conjunctio, in stuporem metumque convertet animos, inscrutabilem abyssum judiciorum Dei admirantium. Cum autem hoc factum fuerit, et Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
ta ierrahel. q̃nc̃ marimianopoł dr. sita ĩcãpo
magedor. in qͦ occis ẽ iosias rex iustissim a pha¬
raone nechao. suꝑ qͦ iheremias ꝓpħa luctũ mar¬
imum fec̃: cuiꝰ cẽ meminit in lbꝰ lam̃tationũ.
cet hoc iuxta sp̃alem sensũ referat᷑ ad dñm sal¬
uatorem.Sic̃ gͥ tẽ magnꝰ fuit plãctꝰ in urbe ad¬

Expanded text:
ta Jezrael, quae nunc Maximianopolis dicitur, sita in campo Mageddo, in quo occisus est Josias rex justissimus a Pharaone Nechao, super quo Jeremias luctum maximum fecit, cujus etiam meminit in libro Lamentationum, oc, juxta spiritualem sensum, referatur ad Dominum salvatorem. Sicut igitur tunc magnus fuit planctus in urbe H
Abbreviated transcription (Latin):
framee. ut suscitet᷑ suꝑ pastorem. quem nuuꝰ
dubitat ẽẽ xp̃m. Ds̃ enim pat̾ ꝓpt̾ nimiam
caritatem qͣ genꝰ humanum dilex̃. p̃ordina¬
uit ante scła ꝑfilii mortem mundum redi
accelerat adimplere. Precepit itaq framee
sumere gladium:quem uel passionis dolo¬
rem uel mortem. uł certe ipsam iudeorum
maliciam possumꝰ acciꝑe. De qͣ ipse ad patrẽ
loquitur. Prue aframea ds aĩam meam.Sus¬
citat᷑ ħ framea suꝑ pastorem xp̃m. p̃cepto pa¬
tris. adquem dr. Quem tu ꝑcussisti ꝑsecutift̾.
Suscitat᷑ ⁊ suꝑuirum coherentem illi. id ẽ
non ꝑconiuct̾ionem: s ꝑ eiꝰdem substantie
unitatem. Et notandum qͦd hic pat̾ intͦdu¬
citur p̾cipiens in euangłio uͦ dñs loquens

Expanded text:
ut suscitetur super pastorem, quera nullus dubitat esse Christum. Deus enim Pater propter nimiam charitatem qua genus humanum dilexit, praeordinavit ante saecula per Filii mortem mundum redimericordiae accelerat adimplere. Praecipit itaque frameae sive gladio, quem vel passionis dolorem, vel mortem, vel certe ipsam Judaeorum malitiam possumus accipere, de qua ipse ad Patrem loquitur: « Erue a framea animam meam. » Suscitatur haec framea super pastorem Christum praecepto Patris, ad quem dicitur: Quem tu percussisti, persecuti sunt. Suscitatur et super virum cohaerentem illi, id estnon per conjunctionem, sed per ejusdem substantiae unitatem. Et notandum quod hic Pater introducitur praecipiens, in Evangelio vero Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
apli. ce siqͥerant edentium. Tunc conu̾tit ma¬
num ad paruulos qͥb dix̃at. Noli timere
re uobregnum. Paruuli erant apħi. cetiq do¬
mini sect̾atores. qͥa simplices & innocentes:⁊
malicia paruuli: uł qͥa adhuc ad compara¬
tionem infidelium qͥ innumerabiles erant.
paucissimi uidebant᷑. Ad hos manum id est
oꝑationem conu̾tit. ut illos saluaret: & in
illis passionis suȩ utilitatem fructumq ꝑ¬
ficeret. Unde seqͥt᷑. Eterunt in omni terra

Expanded text:
apostoli, et si qui erant credentium, tunc vertit manum ad parvulos, quibus dixerat: « Nolite timere, » etc. Parvuli erant apostoli, caeterique Domini sectatores, qui simplices et innocentes et malitia parvuli, vel qui adhuc ad comparationem infidelium, qui innumerabiles erant, paucissimi videbantur. Ad hos manum, id est operationem convertit, ut illos salvaret, et in illis passionis suae utilitatem fructumque perficeret. Unde sequitur: « Et erunt in omni terra
Abbreviated transcription (Latin):
cos & diuinos ualeant deciꝑe. Et erit cum ꝓpħa
uerit qͥspiamult᷑: dicent ei pat̾ eiꝰ & mat̾ eiꝰ qͥ
genuert eum. Nonuiues. qͥa mendacium lo¬
cutus es in nomine dñi. Et configent eum pat̾
eiꝰ ⁊ mat̃ eiꝰ genitores eiꝰ. cum ꝓpħauerit. Cum¬

Expanded text:
cos et divinos valeant decipere. « Et erit, cumcos et divinos valeant decipere. « Et erit, cumverit quispiam ultra dicent ei pater eius et mater eius qui genuerunt eum non vives quia mendacium locutus es in nomine Domini et configent eum pater eius et mater eius genitores eius cum prophetaverit
Abbreviated transcription (Latin):
gissima ẽ dĩ miscdia. patens domui qdd̃ id est
uniu̾se eccłie in ablutionem peccatoris et¬
menstruate: id ẽ &e eiꝰ qui iã concupitũ scelꝰ
oꝑe ꝑpetrauit. quem uocat menstruatam.
Menstruata enim alt̾ius carne non tangit᷑.¬
& sua carne inqͥnatur. Talis ẽ aĩa passionibꝰ
uitioꝵ. & uoluntatis male sordib fedata.
Omnib gͦ patet miscdia dei. Et erit in die
illa diẽ dñs ex̾cituũ. disꝑdam nomina idolo¬
rum de t̾ra. ⁊ ñ memorabunt᷑ uit᷑. In die illa¬
cum xp̃s eccłiam suam saluau̾it. disperdet
dñs noĩa idoloꝵ de terra: siue qͦ manu artifi¬
cis sculpta sunt. siue idola pͣuoꝵ dogmatũ
que abhereticis conficta sunt. Sic̃ enĩ idola
fiunt manu artificis. ita heretieoꝵ ꝑusa doc¬
sac̾dotes qͦs ethnici ꝓpħas uł uates appellant.
Auferet & sp̃m immundum qͥ in immundoꝵ
cordib reqͥescit: ut iam neminem ꝑphanati¬

Expanded text:
gissima est Dei misericordia, patens domui David, id est gissima est Dei misericordia, patens domui David, id est universae Ecclesiae; in ablutionem menstruatae, et ejus qui jam concupitum scelus opere perpetravit, quem vocat peMenstruata etenim et alterius carne non tangitur, et sua carne inquinatur. Talis est anima passionibus vitiorum et voluntatis malae sordibus foedata. Omnibus ergo patet misericordia Dei. « Et erit in die illa, dicit Dominus exercituum: Disperdam nomina idolorum de terra, et non memorabuntur ultra, ecum Christus Ecclesiam suam salvaverit, disperdet nomina idolorum de terra, sive quae manu artificis sculpta sunt, sive idola pravorum dogmatum, quae ab haereticis conficta sunt. Sicut enim fiunt idola manu artificis, ita haereticorum perversa docsacerdotes, quos ethnici prophetas vel vates appellant. Auferet et spiritum immundum, qui in immundorum cordibus requiescit, ut jam neminem per fanati
Abbreviated transcription (Latin):
liter inlucrandis animab inuigilantes.
one animarum minꝰ eurantes. ꝑfamiliam
domꝰ semei: designat᷑ ordolaicat. Semei qͦq
inmedio popłi habitabat: & domꝰ sue tm̃
curamgerebat. Ido ꝑhe illi signant᷑ qͥ scłari
degunt conu̾satione. S in ħ ordine sunt bo¬
niqui appellant᷑ uiri: st̃ & reꝓbi qͥ muliereᷤ
dicunt᷑. Sic in iudicio. singłi ꝓm̃itorum qͣ¬
litate distinctis stationib. alii ad dext̾am
collocabunt᷑ coronandi: alii adsinistram
statuent᷑ damnandi. Om̃s itaq plangent.
s iustoꝵ planctꝰ uertet᷑ in et̾nam erultatio¬
omni eccłie. Ipsa ẽ enĩ domꝰ dd̃: qr in ea habitat ma¬
nufortis ⁊ tusti desidabilis xp̃s. Hic est fons
quem ie zechiel ꝓpħa dic̃ se uidisse eg̾dientẽ
de templo.qui creuit in magnum fluuiũ.
& ꝑrerit ad solitudinem gentiũ: ut illamir¬
rigaret diuinȩ scĩȩ fluentis. Hic fons patet
in ablutionẽ pecc̃oris ⁊ m̃struate: ut ꝑcepta

Expanded text:
liter in lucrandis animabus invigilantes, onem animarum minime curantes; per familiam domus Semei, designatur ordo laicalis; Semei quoque in medio populi habitabat, et domus suae tamen curam gerebat, ideo per hunc illi signantur qui saeculari degunt conversatione; sed in hoc ordine sunt boni qui appellantur viri; sunt et reprobi qui mulieres dicuntur: sic tunc in judicio singuli pro meritorum qualitate distinctis stationibus, alii ad dexteram collocabuntur coronandi, alii statuentur ad sinistram damnandi. Omnes itaque plangent, sed justorum planctus vertetur in aeternam exsultatioomni Ecclesiae. Ipsa est enim domus David, quia in ea habitat manu fortis et visu desiderabilis. Hic est fons quem Ezechiel propheta se vidisse dicit egredientem de templo, qui crevit in magnum fluvium, et perrexit ad solitudinem gentium, ut illam irrigaret divinae scientiae fluentis. Hic fons patet in ablutionem peccatoris et menstruatae, ut, percepta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ hoc. id ẽ qͥa dei ẽ sententia: ut ita fiat.
Opauꝑes gregis iusti de isrł. qͥ in dñm iħm
credidistis. subaudis. audite & intelligite qͤ
dicunt᷑. Et assumpsi mͥ duas uirgas. Unã uo¬
caui decorem. ce alt̾am uocaui funicłm. ⁊c̾.¬

Expanded text:
propterea quia Dei est sententia ut ita fiat. propterea quia Dei est sententia ut ita fiat. O pauperes gregis, justi de Israel, qui in Dominum Deum credidistis, subaudis audite et intelligite quae dicuntur. « Et assumpsi mihi duas virgas, unam vocavi decorem, et alteram
Abbreviated transcription (Latin):
tes t̃ram. dic̃ dñs. Qͥa in qͥt pastores ñ parce¬
bant gͥgi. s ipsi pͥmi deuorauert̃ popłm me¬
um: iccirco & ego ñ parcamult᷑ suꝑhabitan¬
tes t̾ram. scił iudeam. Hoc enĩ iuxta litt̾am
de t̃ra iudeoꝵ. & ñ de oĩ orbe dr. Non inquit
parcam ult. s continuoulciscar: & tradam il
ad agendam pęnitentiam. Ecce ego tͣclam ho¬
mines. unumquemq: in manu ꝓximisui.⁊
imanu regis fui: & concident tr̃am. & Reła.
int̾ficiant. Legamꝰ iosephum & inueniemus
qͦd in ipsa obsidione irłm. tanta int̃ iudeos
erat discordia &e seditio. ut in tres partes popłs
diuidet᷑: & inuicem contͣ se pugnarent. Et cõ¬
cident inqͥt tram romani scił. Qauͦ dicit re¬
gissui. tc̃ qͥdem udei regem ñ habebant:. s
regem ꝓrectore &e pͥncipe posuit. Ostendit
autem. qͦd sit illa desolatio et̾na. cum diẽ.
& ñeruam de manu eoꝵ. id ẽ romanorum.

Expanded text:
tes terram, dicit Dominus. » Quia inquit pastores non parcetes terram, dicit Dominus. » Quia inquit pastores non parcebant gregi, sed ipsi primi devoraverunt populum meum, idcirco et ego non parcam ultra super habitantes terram, subaudis Judaeam. Hoc enim juxta litteram de terra Judaeorum, et non de omni orbe dicitur. Non inquit parcam ultra, sed continuo ulciscar, et tradam illad agendam poenitentiam. « Ecce ego tradam homines, unumquemque in manu proximi sui, et in manu regis sui, et concident terram, et interficiant. Legamus Josephum, et inveniemus quod in ipsa obsidione Hierusalem tanta inter Judaeos erat discordia et seditio, ut in tres partes populus divideretur, et invicem contra se pugnarent. Et concident inquit terram Romani. Quod vero dicit, « regis sui, » tunc quidem Judaei regem non habebant, sed regem pro protectore et principe posuit. Ostendit autem quid sit illa desolatio aeterna, cum dicit: « Non eruam de manibus eorum, » id est Romanorum,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s. Pasce pecora occisionis: que qͥ possicdatt
occidebant. & ñ dolebant. & uendebant
ea. ⁊Rł. Uor dñi ad ꝓpħam. Nẽ inqͥt interim
nutͥat᷑ grex & crescat: qͥ pꝰea abhostib capiat᷑.
Qe pecora romani qͥ possidebant iure uictoꝵ
occidebant ⁊ ñ dolebant. nec miserebantur:q̃
seruabant ad uitam uendebant. & letabant᷑
dicentes. Benedictꝰ dñs: diuites fact̾i sumꝰ. ħ
ita gesta ẽẽ. qui hystorias leg̾it inueniet. Iropo¬
anorum. Pascunt enimpecꝰ occisionis malipa¬
stores. quoꝵ negligentia ꝑit grex dñi. dum
subiectos uident ire ꝑ abrupta uitiorum &
ñ corrigt̃ nec em̃dant: dum metuunt amitt̾e
cõmoda temporalia. qͦ diligunt. Sicq pasct̃
eos ñ ad uitam. s ad occisionem: & ñ dolent¬
cũ apło. Qͥs scandalizat᷑ & egoñ uror: Uendt̃¬
qͦ cõmissos ͥ popłos. cum ex illorum int̾itu sͥ
diuitias parant: fauentes peccantib. laudan¬
tes eos qͥ p̃das agunt de miseris & iniqͦs bn

Expanded text:
ionis, quae qui possidebant, occidebant, et non dolebant, et vendebant ea. » Vox Domini ad prophetam. Nunc inquit interim nutriatur grex et crescat, qui postea ab hostibus capiatur. Quae pecora Romani qui possidebant jure victorum, occidebant, et non dolebant, nec miserebantur, quae servabant ad vitam, vendebant, et laetabantur, « dicentes: Benedictus Dominus, divites facti sumus. » Haec ita gesta esse qui historiam legerit, inveniet. Tropoanorum. Pascunt enim pecus occisionis mali pastores, quorum negligentia perit grex Domini, dum subjectos vident ire per abrupta vitiorum, et non corrigunt, nec emendant, dum metuunt amittere commoda temporalia, quae diligunt, sicque pascunt eos non ad vitam, sed ad occisionem, neq« Quis scandalizatur, et ego non uror? que submissos populos, cum ex illorum interitu sibi divitias parant, favent peccantibus, laudantes eos praedas qui agunt de miseris, et iniquos
Abbreviated transcription (Latin):
bi: qͥ designant᷑ ꝑmulieres ł familiam domꝰ
Inhoc qͦ ordine alii sunt quasi uiri u̾bumd̃
sincere p̃dicantes: hi accipiunt᷑ ꝑuiros. auii
ex sua p̃dicatione laudisuł muneris m̃cedem
ab hoĩb ñ adeoquerentes qͥ signant᷑ ꝑmuli¬

Expanded text:
i designantur per viros: per familiam domus in hoc quoque ordine alii sunt quasi viri, verbum Dei sincere praedicantes; hi accipiuntur per viros, alii ex sua praedicatione laudem vel muneris mercedem ab homnibus, non a Deo quaerentes, qui signant
Abbreviated transcription (Latin):
phetam: & hoc ẽ qͦd dixerunt. Nos legem habe¬
mus: & scđm legem debet mori. Lex enim non
scͥptum ẽ in lege ur̃a: ego dixi dii estis. ⁊ filii¬
excelsi om̃s: Cum hoc in psalmis scͥptumsit.
respondebit ille & dicet. His plagatꝰ sum in
domo eoꝵ. qͥ diligebant me. Qͥ responsione
tantam illo tp̃r ostendit u̾itatis fut᷑am eusto¬
diam: ut nec ille qͥ suo uitio damnatꝰ fuerit
audeat m̃tiri: s recte se ꝑpessum oĩa fateatur.
ħ inquit uuln̾a uel cicat᷑ces in domoparen¬
tum accepi qͥ me diligebant: condemnatus
ñ odientium s amantium me iudico. fra¬
mea suscitare suꝑ pastorem meum:& super
uirum coherentem mͥ. dic̃ dñs ex̾cituum.¬

Expanded text:
phetam, et hoc est quod dixerunt: « Nos legem habemus, et secundum legem debet mori. » Lex enim non scriptum est in lege vestra: Ego dixi, Dii estis, » cum hoc in psalmis scriptum sit? Respondebit ille: « et dicet: His plagatus sum in domo eorum qui diligebant me. » Qua responsione tantam illo tempore ostendit veritatis futuram custodiam, ut nec ille qui suo vitio damnatus fuerat, audeat mentiri, sed recte se perpessum omnia fateatur. Haec inquit vulnera vel cicatrices in domo parentum accepi, qui me diligebant; condemnatus non odientium, sed amantium me judicio. « Framea suscitare super pastorem meum, et super virum cohaerentem mihi, dicit Dominus exercituum
Abbreviated transcription (Latin):
eiᷤᷤ. filii tui sic̃ nouella oliuaꝵ. Cameliqͥ
gͣui gibbo p̾munt᷑. ruminant quidem
s ungłam ñ findunt. sig̾cant eos quos
grauia peccata depͥmunt. Legunt scͥp¬
turas. s que ibi scͥta sunt negligunt.
Designant &e iudeos qui legemdiruminant
Asini sunt immundi. ñ resistentes passionib
carnissue. His omnib utile ẽ ut corruat in
eis qͦd male stabat: qͣtinꝰ surgentes mansue¬

Expanded text:
eis: « Filii tui sicut novellae olivarum. » Cameli, qui gravi gibbo premuntur, ruminant quidem, sed ungulam non findunt, significant eos quos gravia peccata deprimunt. Legunt Scripturas, sed quae ibi scripta sunt negligunt; designant et Judaeos, qui legem Dei ruminant,Asini sunt immundi, non resistentes passionibus carnis suae. His omnibus utile est ut corruat in eis quod male stabat, quatenus surgentes mansue
Abbreviated transcription (Latin):
est. neq̃qm faciam sic̃ pͥfecihuic popło affli¬
gendo eum. s dabo ilł pacem: & fam̃ pͥstini tẽ¬
poris. fut᷑a abundantia cõpensabo.Sic ⁊ mͦ he¬
reticoꝵ uirgines. phylosophoꝵ abstinentia.
iudeoꝵ obseruatio. nullam hñt mercedem: q
qͥeqͥd boni faciunt. ñ in noĩe dñi faciunt: nec
aboli. & templum dño in se edificare ceꝑint.
oriet᷑ eis multitudo pacis. Uinea quȩ loquit᷑
dabunt rorem p̃dicationis: de qͥb scͥptum ẽ.
Celi enarrant głam dei. Et erit. sic̃ eratis male¬

Expanded text:
est, nequaquam faciam sicut prius feci huic populo affligendo illum, sed dabo illis pacem, et famem pristini temporis futura abundantia compensabo. Sic et modo haereticorum virgines, philosophorum abstinentia, Judaeorum observatio, nullam habent mercedem, quia quidquid boni faciunt, non in nomine Domini faciunt, nec aboli templum Domini in se aedificare coeperint, orietur in eis multitudo pacis, vinea quae loquitur dabunt rorem praedicationis, de quibus scriptum est: « Coeli enarrant gloriam Dei. » « Et erit, sicut eratis male
Abbreviated transcription (Latin):
popłis. Alox enim ut isrł assumptꝰ ẽ. ꝓiect̾a
ẽ multitudo gentium. &e irritum factumẽ
fȩdꝰ qͦd inieram cũ oĩbꝰ nationib: &e cognoue¬
runt sic pauꝑes ggis. id ẽ fideles ex isrł qui
mea mandata custodiunt. qͥa ũbum dñi ẽ
hoc ẽ uoluntas eiꝰ. ut gentes abiciant᷑: & isrł
in abraham eligat᷑. E dixi ad eos. Si bonũ
ẽ in ocłis ur̃is. afferte m̃cedem meam. Et si

Expanded text:
est. » Mox enim ut Israel assumptus est, projecta est multitudo gentium, et irritum factum est foedus quod inieram cum omnibus nationibus, et cognoverunt sic pauperes gregis, id est fideles ex Israel, qui mea mandata custodiunt. Quia verbum Domini est, hoc est voluntas ejus ut gentes abjiciantur et Israel in Abraham eligatur. « Et dixi ad eos: Si bonum est in oculis vestris, afferte mercedem meam: et si
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & ingenes: legit᷑. qͥa impediente diluuio.
dr ad noe. ingͥde in archam tu ce filii tui. uxor
tua ce uxores filioꝵ duoꝵ: pͥmumponens
patrem cũ filns. deinde separatim uxorem
patͥs. ⁊ uxores filioꝵ. Et nẽ gͥ separat᷑ abuxori¬
bus familia domꝰ d̃. & familia domꝰ nathan.
& familia dom̃ leui. & familia domꝰ semes:
ut plangant unigenitum xp̃m. contͣ quẽ cla¬
In d qͥdemdomꝰ regia. hoc ẽ tͥbꝰ iuida accipit᷑.
de leui styrpe ortum ẽ sacdotium illorum.
Insemei. doctores designant᷑: qͥa tͥbꝰ de qͣ fuit
semei. doctͥne ⁊ magist̾ii priuilegium tenuit
Qd uͦ sequit᷑. om̃s familie relique. familie ⁊ fa¬
milie seorsum. & mulieres eoꝵ seorsum: om̃s
reliquas familias sine noĩe cõp̃hendit. quȩ
nullum hñt pͥuilegium dignitatis. ħ dictaft̃
qͦmͦ a doctorib eccłie ad diem iudicii referant

Expanded text:
impendente diluvio dicitur ad Noe: Ingredere in arcam tu et filii tui, uxor tua et uxores filiorum tuorum; primum ponens patrem cum filiis, deinde separatim uxorem patris et uxores filiorum. Et nunc igitur separantur ab uxoribus familia David, et familia domus Nathan, et familia domus Levi, et familia domus Semei, ut plangant unigenitum Christum, contra quem cladem domus regia, hoc est tribus Juda, accipitur; de Levi stirpe ortum est sacerdotium illorum; in Semei doctores designantur; quia tribus de qua fuit Semei doctrinae et magisterii privilegium tenuit. Quod vero sequitur: « Omnes familiae, reliquae familiae, et familiae seorsum, et mulieres eorum seorsum, » omnes reliquas familias συνονυμῶς comprehendit, quae nullum habent privilegium dignitatis. Haec dicta quomodo a doctoribus Ecclesiae ad diem judicii referant
Abbreviated transcription (Latin):
liminare erapule oĩb popłis in circuitu. ut
qͥ lim̃ eiꝰ attigit. mebriet᷑ & corruat. uel etiam
attigerit. S & iudas captꝰ abhostib. & in illoꝵ
tͣnsiens societatem: obsessa irłm etuitate sua
coget᷑ obsidẽ ipsam suam ciuitatem. Ponet
ne lacerabit᷑. Mos ẽ urbis palestine ut diẽ
beatꝰ iheronimꝰ. tit in castellis & uicis ponãt᷑
rotundi lapides grauissimi ponderis. ad
qͦs iuuenes ex̾cerisolent. & eosꝓsuarumui¬
rium leuare qͣlitate: auꝰ usq ad genua. aliꝰ¬
tisq ad umbilicum. aliꝰ usq ad humeros.¬
& caput: ñnulli suꝑuticem. erectis runctis¬
q manibꝰ extoilere magnitudinem suars
uirium hoc mͦ ꝓbantes. Est gͦ sensꝰ. Ponam
irłm qͦsi grauissimũ lapidem cunctis gentibꝰ.
ut qͣsi ad ludum subleuandi lapidis. sie ad
capiendam eam congregent᷑. ut suã uirtutẽ
ostendant. S necesse erit. ut dum leuatur
lapis. id ẽ dum oppugnat᷑ irłm. ipso nisu
& eleuatione scissuram uel rasuram aliq̃n

Expanded text:
liminare crapulae omnibus populis in circuitu, ut qui limen ejus attigerit, inebrietur et corruat, vel etiam attigerit. Sed et Judas captus ab hostibus, et in illorum transiens societatem, obsessa Hierusalem civitate sua, cogetur obsidere ipsam suam civitatem. Ponet rit, concisione lacerabitur. Mos est urbium Palaestinae ut dicit beatus Hieronymus ut in castellis et vicis ponantur rotundi lapides gravissimi ponderis, ad quos juvenes exerceri solent, et eos pro suarum virium levare qualitate, aliusque ad genua, alii ad umbilicum, quibusdam usque ad humerost caput, nonnulli super verticem erectis junctisque manibus extollere, magnitudinem suarum virium hoc modo probantes. Est ergo sensus: Ponam Hierusalem quasi gravissimum lapidem cunctis gentibus, ut quasi ad ludum sublevandi lapidis, sic ad capiendam eam congregentur, et suam virtutem ostendant. Sed necesse erit ut dum levatur lapis, id est dum oppugnatur Hierusalem, ipso nisu et elevatione scissuram vel rasuram aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
iestate suauenit. & stigmata passionis in eor
bus angłicis deportatam ab oi mundouideri
fecit: erit planctꝰ incõparabił. plangentibus
õibꝰ. qͦd dñs & c̾ator suus tanta ce tãidigna
ꝓ indignis pecc̃orib sustinu̾it. Ert̾ itaq ibi
.iiii. ordines plangentium. ꝑfamiliam domꝰ

Expanded text:
estate sua venerit, et stigmata passionis in corpbus angelicis deportatam ab omni mundo videri fecerit, erit planctus incomparabilis, plangentibus omnibus quod Dominus et Creator suus tanta et tam indigna pro indignis et peccatoribus sustinuerit. Erunt itaque ibi quatuor ordines plangentium: per familiam domus
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑio & consiliis regant᷑. s sciant qͦd dñs sit
rer eoꝵ. atq uictoria. Iuxta allegoriam cum
dñs pacem eccłie dedit. & hostes eiꝰ instuporem
iam̃tiam ũterit: ert̃ duces eccłiȩ sic̃ ignis in
ligna. & sic̃ falces in feno. excoquentes omne
uitium ⁊ ligria infructuosa. id ẽ omnia ꝑu̾sa
doginata consument: ⁊ deuorabt̃ a dertͥs & si¬
nistris eos qͥ noluert medium turtutis iter
tenere. Omnis enimuirtꝰ inmectituuio ẽ. a
dertͥs autem ⁊ a sinists sunt: qͥ aut piꝰ sapiunt
aut minꝰ qm oportet. Iunc eccłia receptura ẽ
ystinam głam: ⁊ tab̃nacła. id ẽ conuient᷑ fide¬
lium ꝑ totum orbem instaurabunt᷑. Nec sibi
ꝓsꝑitas fidelium. In die illa ꝓteget dñs habitato¬
in dic illa qͣsi dd̃: & domꝰ dd̃ quasi dei. sic̃ an¬

Expanded text:
imperio et consiliis regatur, sed sciant quia Dominus sit imperio et consiliis regatur, sed sciant quia Dominus sit rex eorum atque victoria. Juxta allegoriam, cumet hostes ejus in stuporem et in amentiam verterit, erunt duces Ecclesiae sicut ignis in lignis, et sicut faces in feno excoquentes omne vitium, et ligna infructuosa, id est omnia perversa dogmata consumentur, et devorabunt a dextris et a sinistris eos qui noluerunt medium virtutis iter tenere. Omnis enim virtus in meditullio est. A dextris autem et sinistris sunt, qui aut plus sapiunt, aut minus quam oportet. Tunc Ecclesia receptura est pristinam gloriam, et tabernacula, id est conventus fidelium, per totum orbem instaurabuntur, nec sibi prosperitas fidelium. « In die illa proteget Dominus habitatoin die illa quasi D
Abbreviated transcription (Latin):
duces iuda. incorde suo. Confortent᷑ mnhabi
dione cont᷑ irł̃m. eoacti ab hostib facient uo¬
ta in cordib: qͥa loqͥ libe ñ audebunt ut supent
nolunt habe alios auxiliatores. nͥ habitatores
irłm. id ẽ orthodoros &e catholicos uiros: eos qͥ
optant confortari in dño dosuo. De his ducib
um.titum. lucam. ueros ierosolimitas: & cum
eis orbem t̾raꝵs subdidit xp̃o. In die illa ponã
duces iuda sicẽ caminum ignis in lignis: &e sic̃
facemignis in feno: ⁊ deuorabt̃ ad dext̃am ⁊ ad
simstram õs popłos in cireuitu. ⁊ rł. Cum inqͥt
duces uida. qͥ necesfitate cum hostib erant cẽ
fortitudinem. ut qͣsi ignis ligna. & sic̃ fabr fȩnũ.
sie deuorent õs adus arios in circuiter. ut ꝑac
tabnacła iuda. id ẽ castella. uici. & oppida. qͤ
uastata fuierant: ut domꝰ dd̾. id ẽ familia regia
qͣ de d̃ descendit. ⁊ incliti ac potentes de ie¬
rusalem. ñgłent᷑ contͣ uidam tanquam fuo

Expanded text:
duces Juda in corde suo: Confortentur mihi hduces Juda in corde suo: Confortentur mihi hdione contra Hierusalem, coacti ab hostibus, facient vota in cordibus, quia loqui libere non audebunt, ut super nolunt habere alios auxiliatores, nisi habitatores Hierusalem, id est orthodoxos et catholicos viros, eosque optant confortari in Domino Deo suo. De his ducibusum, Titum, Lucam, veros Hierosolymitas, et cum eis orbem terrarum subdidit Christo. « In die illo ponam duces Juda sicut caminum ignis in lignis, et sicut facem ignis in feno, et devorabunt ad dexteram et ad sinistram omnes populos in circuitu, et habitduces in Juda, qui necessitate cum hostibus erant confortitudinem, ut quasi ignis ligna, et sicut fax fenum, sic devorent omnes adversarios in circuitu, ut peractabernacula Juda, id est castella, vici et oppida quae vastata fuerant, ut domus Juda id est familia regia, quae de David descendunt et inclyti ac potentes de Hierusalem non glorientur contra Judam, tanquam suo
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut iudas qͦ obside eam cogat᷑. ꝑcutiet dĩs
om̃s eqͦs adu̾sarioꝵ instuporẽ: id ẽ ut stupe¬
ant om̃s qͥ eos uidint ẽẽ ꝑcussos. Siue ꝑcuti¬
et instuporẽ: ut qͣsi stupidi &e absq sensu ef¬
ficiant᷑. Et ascensores eors in am̃tiã:. hoc est
tanta magnitudie formidinis p̃mentur.
ut u̾tantur in am̃tiã. Suꝑ domum autem
iuida qͥ contͣ suam ciuitatẽ facere cogebant᷑
aꝑiet dñs ocłos. id ẽ respectum miserationis:
ut eos suo dignos faciat aspectu. & ocłorum
suoꝵ illustret lumine. Sp̃it alit̾ eqͥ. qͣndo
inmalam partem accipiunt᷑. lucuriosos atq
suꝑbos designant. Hors ascensores st̃ demo¬
nes. uł falsorum dogmatum iagistri. qͥ õs
u̾tent᷑ in stuporẽ & am̃tiam: ut conuincant᷑
nullam habuisse scĩam. Et oppͥment eos pal-¬
pabiles tenebre. sic̃ qͣndam egyptum.Suꝑ
domum autẽ iuda. id ẽ confitentes dñm ap¬
iet oculos suos. id ẽ miserebtt᷑ illi clamanti
ad se: respiee inme &e miserere mei. Et dicent

Expanded text:
ita ut Judas quoque obsidere eam cogatur, percutiet Dominus omnes equos adversariorum. « In stuporem, » id est, ut stupeant omnes qui eos viderint esse percussos; sive, « percutiet in stuporem, » ut quasi stupidi et absque sensu efficiantur, et ascensores eorum in amentia, hoc est tanta magnitudine formidinis prementur, ut vertantur in amentiam. Super domum Juda, qui contra suam civitatem facere cogebant, aperiet Dominus oculos, id est respectum miserationis, ut eos dignos faciat suo aspectu, et oculorum suorum illustret lumine. Spiritualiter equi, quando in malam partem accipiuntur, luxuriosos atque superbos designant. Horum ascensores sunt daemones, vel falsorum dogmatum magistri, qui omnes vertentur in stuporem et amentiam, ut convincantur nullam habuisse scientiam, et oppriment eos palpabiles tenebrae, sicut quondam Aegyptum. Super domum autem Juda, id est confitentes Dom oculos suos, id est miserebitur illi clamanti ad se: Respice in me et miserere mei. « Et dicent
Abbreviated transcription (Latin):
cipiosuidicens. uerba amos. qui fuit inpa¬
storib tecue. que uidit suꝑisrł in dieb orie
regisiuda: ante duos annos t̾re mot᷑. Hec iu¬
xtahebreoꝵ traditionẽ ad littãm: qͥ omnia
illi putant in aduentu xp̃i implenda. Uli¬
dendum nc̃ qͥd sp̃alis doctͥoꝵ eccliȩ intelli¬
gentia contineat. Montem oliueti diximꝰ
uisus fu̾it in orientem & occidentẽ. hoc ẽ. cũ
gentes quȩ ꝑorientem designant᷑ electe. ⁊ iu¬
dei qui ꝑ occidentem intelligunt᷑ fuerint
reꝓbati. rursꝰ alia scissura fiet aquilonaris
partis ce australis. Et aquilo iunget᷑ occi¬
denti. aust̾ orientali plage sociabit᷑: & ad
sinistram stabit circumcisio. ad dext̾amuͦ
popłs xp̃ianꝰ. Nam ꝑsinistrũ. aquilonem¬
intelligit᷑ caput omniũ reꝓboꝵ: qͥ ad sinistiã
eollocandi st̃ iniudicio. Paustrum uͦ dertrũ
solis semꝑluce ⁊ calore illustratum: scĩ figu¬
rant᷑ caritate feruentes. & ueri solis gr̃a re¬
fulgentes: qͥ ad dext̾am iudicis statuendi sunt.

Expanded text:
inis, dicens: « Verba Amos qui fuit in pastoralibus Thecuae, quae vidit super Israel, in diebus Oziae, regis Juda, ante duos annos terraemotus. » Haec juxta Hebraeorum traditionem ad litteram, quae omnia illi putant in adventu Christi implenda. Videndum nunc quid spiritualis doctorum Ecclesiae intelligentia contineat: montem Oliveti diximusvisus fuerit in orientem et occidentem, hoc est cum gentes quae per orientem designantur electae, et Judaei qui per occidentem intelliguntur fuerint reprobati, rursus alia scissura fiet aquilonis partis et australis, et aquilo jungetur occidenti, auster orientali plagae sociabitur, et ad sinistram stabit circumcisio, ad dexteram populus Christianus. Nam per sinistram, aquilonaput omnium reproborum, qui ad sinistram collocandi sunt in judicio. Per austrum vero dextrum, solis semper luce et calore illustratum, sancti figurantur charitate ferventes, et veri solis gratia refulgentes, qui ad dexteram judicis statuendi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
stulti. habitum ce cęt̾a eiꝰ insignia dic̃. perã
bacłm. fistulam.⁊ sibilum:sic̃ & ysaias. ut
captiuitatem fut᷑am suohabitu ostenderet.
ambulauit nudꝰ & discalciat᷑. Sic zachariaᷤ
habitum stulti pastoris iubet᷑ ostende: ut eum
quem uenturum nunciabat. qͣlis uenturꝰ eẽt
ostendet. Nam qͥa suꝑiꝰ iratꝰ bonꝰ pastor dixerat
cipient iudei iusto iudicio: ut qͥa noluerunt cre¬
dere u̾itati. c̾dant m̃dacio. Qualis autem fu¬
turus sit. aꝑtissime ꝓpħa descͥbit ostendenseum
ꝑomnia contraria xp̃o agere. Opastor & idolũ
derelinquens gregem. Descͥptostulto ce pessi
mo pastore. fit apostropha adipsum. Dicit᷑q
Opastor & idolum. Tam sceleratum eũ ostend̃.
ut ñ cultorem eum idoloꝵ. s ipsum idolum
eum uocet: dumse uult ut dm̃ ab omnibus
adorari. Qui dereliquit ggem deuorandum
a bestiis: quem dñs tanto tp̃r custodierat. Gla¬
dius suꝑ brachium eiꝰ. id ẽ manifesta ultio. ut
omne robur ⁊ fortitudo illiꝰ ares cat:⁊ fuper

Expanded text:
stulti habitum et caetera ejus insignia dicit, peram, baculum, fistulam et sibilum, sicut Isaias, ut captivitatem futuram suo habitu ostenderet, ambulavit nudus et discalceatus, sic Zacharias habitum stulti pastoris jubetur assumere, ut eum quem venturum nuntiabat, quasi venturus esset ostenderet. Nam quia superius iratus bonus pastor dixerat,cipient Judaei justo Dei judicio, ut quia noluerunt credere veritati, credant mendacio. Qualis autem futurus sit apertissime propheta describit, ostendens eum per omnia contraria Christo agere. « O pastor et idolum derelinquens gmo pastore, fit apostropha ad ipsum, diciturque: « O pastor et idolum. » Tam enim sceleratum eum ostendit, ut non cultorem eum idolorum, sed ipsum idolum eum vocet, dum se vult ut Deum ab omnibus adorari, qui derelinquit gregem devorandum a bestiis, quem Dominus tanto tempore custodierat. Gladius super brachium ejus, id est manifesta ultio, ut omne robur et fortitudo illius arescat, et super
Abbreviated transcription (Latin):
Creator &e pastor dñs qds. dtias sͥ assumpsit uͥ¬
gas id ẽ duos popłos.Primam uirgam habu¬
it. omne scilicet humanum genꝰ sub noe ꝗͣ
uocauit decorem: qͥa nuꝑ instaurato post di¬
luuium mundo. necdũ hoĩes scelerib sordo¬
erant. & nicħ iustiꝰ quamuniu̾sitatis c̾atorẽ
om̃s ȩqͣlit uocare qͦs gñauit eqͣli conditiõe.

Expanded text:
Creator et pastor Dominus Deus duas sibi assumpsit virgas, id est duos populos. Primam virgam habuit, omne simul hominum genus sub Noe, quam vocavit decorem, quia nuper instaurato post diluvium mundo, necdum homines sceleribus sorduerant, et nihil justius quam universitatis creatorem omnes aequaliter vocare, quos generavit aequali condit