comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
munis. Ceterum qͥ futuri sint ꝑmeritis p̃mioꝵ
etiam gradus honoꝵ atq głarum. qͥs ẽ idoneus
cogitare quantomagis dicere: Quod tam̃ futur
sint non ẽ ambigendum. Atq id etiam beata il¬
la quitas magnum inse bonum uidebit qd nul¬
li suꝑiori nullus inferior inuidebit sic̃ nc̃ non
inuident archangłis angł cȩteri. tamq nolet
eẽ unusquisq qd non accepit. quamuis sit pa¬
catissimo concorde uinculo e qͥ accepit obstri¬
ctus: qͣm nec incorpore uult ocłs ẽẽ qui ẽ di¬
gitus. cũ membrum utrunq contineat totiꝰ
corporis pacata compago. Sic itaq habebit do¬
num altꝰ alio minus: ut hoc quoq donum
habeat. ne uelit ampliꝰ. Nec ideo liberũ arbitri¬
um non habebunt: quia peccata eos delecta¬
re non poterunt. Magis quippe erit libertĩ
a delectatione peccandi. usq ad delectationẽ
non peccandi indeclinabilem liberatũ. Nã
pͥmum liberum arbitriũ qd̾ homini datũ

Expanded text:
erna. Ceterum qui futuri sunt pro meritis praemiorum erna. Ceterum qui futuri sunt pro meritis praemiorum etiam gradus honorum atque gloriarum, quis est idoneus cogitare, quanto magis dicere? quod tamen futuri sint non est ambiguum. atque id etiam beata illa ciuitas magnum in se bonum uidebit, quod nulli superiori ullus inferior inuidebit, sicut nunc non inuident archangelis angeli ceteri; tamque nolet esse unusquisque quod non accepit, quamuis sit pacatissimo concordiae uinculo ei qui accepit obstrictus, quam nec in corpore uult oculus esse qui est digitus, cum membrum utrumque contineat totius carnis pacata compago. sic itaque habebit donum alius alio minus, ut hoc quoque donum habeat, ne uelit amplius. Nec ideo liberum arbitrium non habebunt, quia peccata eos delectare non poterunt; magis quippe erit liberum a delectatione peccandi usque ad delectationem non peccandi indeclinabilem liberatum. nam primum liberum arbitrium, quod homini datum
Abbreviated transcription (Latin):
gitare non ualeo. Tamen ⁊ motus ⁊ status sicut ip¬
sa species decenserit quicunq erit: ubi qd ñ dece¬
bit nonerit. Certe ubi uolet sp̃s. ibierit ꝑtinus
corpꝰ. nec uolet aliquid sp̃s. qd nec sp̃m possit
decere nec corpus. Uera ibi gła erit ubi laudantis
nec errore quisquam nec adulatione laudabit᷑.
Uerus honor quinulli negabit᷑ digno: milli de¬
feret᷑ indigno. S nec ad eum ambiet ullus in¬
dignus: ubi nullus ꝑmittet᷑ eẽ nisi dignus. Ue¬
ra pax ubi nichil adu̾si. nec ase ipso nec ab alio
quisq patiet᷑ Premium untutis erit ipse qͥ uir¬
unde satientur: ego eroquecunq abhominib
honeste desiderant᷑.⁊ uita. ⁊ salus. ⁊ uictus. ⁊ copia.
illud recte intelligit᷑ quod ait apłs. ut sit ds̃ omĩa
in omnib. Ipse finis erit desiderioꝵ nrõꝵ. qͥ sine
fine tudebit᷑ sine fastidio amabit᷑ sine fatigatio¬
ne lauabit᷑ Hoc muntis. hic affectus. hic actus

Expanded text:
gitare non ualeo; tamen et motus et status, sicut ipgitare non ualeo; tamen et motus et status, sicut ipsa species, decens erit, ubi quicumque erit, quod non decebit non erit. Certe ubi uolet spiritus, ibi erit protinus corpus; nec uolet aliquid spiritus, quod nec spiritum possit decere nec corpus. Vera ibi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione laudabitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec ad eum ambiet ullus indignus, ubi nullus permittetur esse nisi dignus; uera pax, ubi nihil aduersi nec a se ipso nec ab aliquo quisque patietur. Praemium uirtutis erit ipse, qui uirunde satientur, ego ero quaecumque ab hominibus honeste desiderantur, et uita et salus et uictus et copia illud recte intellegitur quod ait apostolus: ut sit deus omnia in omnibus. ipse finis erit desideriorum nostrorum, qui sine fine uidebitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. hoc munus, hic affectus, hic actus
Abbreviated transcription (Latin):
uanta erit illa felicitas ubi nullum erit
malum. nullum latebit bonum: Uaca¬
bitur du laudib qui crit omnia in om̃ib. Nã
quid aliud aget᷑ ubi neq ulla desidia cessabit᷑.
neq ulla indigentia laborabit᷑: nescio. Ad mo¬
neor etiam scõ cantico. ubi lego ł audio. Beati¬
laudabunt te. Omnia membra et uiscera in¬
corruptibilis corporis que nunc uidemꝰ ꝑ
usus necessitatis uarios distributa. qm̃ tunc
non erit ipsa necessitas. s plena. certa. secura.
sempiterna felicitas : ꝓficient laudib dei.
Om̃s quippe illi de quib iam sum locutus
quȩ nunc latent armoniȩ corporalis nume¬
ri. non latebunt intrinsẽcus ⁊ extrinsecꝰ ꝑcor¬
poris cuncta dispositi. ⁊ cum ceteris reb quȩ
ibi magnȩ atq mirabiles uidebunt᷑ ratio¬
nabiles mentes intanti artificis laudem rati¬
onabilis pulchritudinis delectatione succen¬
dent. Quimotus illic talium corpoꝵ sint futuri¬
sint futari temere diffinire non audeo: qd̃ ex co¬

Expanded text:
Quanta erit illa felicitas, ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum, uacabitur dei laudibus, qui erit omnia in omnibus! nam quid aliud agatur, ubi neque ulla desidia cessabitur neque ulla indigentia laborabitur, nescio. admoneor etiam sculorum laudabunt te. Omnia membra et uiscera incorruptibilis corporis, quae nunc uidemus per usus necessitatis uarios distributa, quoniam tunc non erit ipsa necessitas, sed plena certa, secura sempitema felicitas, proficient in laudibus Dei. Omnes quippe illi, de quibus iam sum locutus, qui nunc latent, harmoniae corporalis numeri non latebunt, intrinsecus et extrinsecus per corporis cuncta dispositi, et cum ceteris rebus, quae ibi magnae adque mirabiles uidebuntur, rationales mentes in tanti artificis laudem rationabilis pulchritudinis delectatione succendent. Qui motus illic talium corporum sint futuri, temere definire non audeo, quod exco
Abbreviated transcription (Latin):
generationum numero metienda ꝓpt̃ id qd̾
dictum ẽ. Nonẽ ur̃m scire tempora. quȩ pa¬
ter posuit insua potestate. Post hane tanqͣm
indie septimo requiesceret ds̃: cum eundẽ
diem septimum quod nos erimus. inseipso
deo faciet requiesceret. De istis porro etatibus
singulis nunc diligenter longum ẽ disputare.
Hec tamen septima erit sabbatum nr̃m. cuiꝰ fi¬
nis non erit uesꝑa. s dominicus dies uelut
octauus ȩternus. qui xp̃i resurrectione sacratꝰ
ẽ: eternam non solum sp̃s uerum etiam cor¬
poris requiem p̃figurans. Ibi uacabimus.⁊
uidebimus. uidebimus et amabimus: ama¬
bimus et laudabimus. Ecce qd̾ erit infine
sine fine. Nam quis alius nr̃ ẽ finis. nisi ꝑue¬
nire ad regnum cuiꝰ nullus ẽ finis: Uideor
michi debitum ingentis huiꝰ oꝑis aditiuan¬
te domino reddidisse. Quib parum. uel qͥbꝰ
nimium ẽ: michi ignoscant. Quib autem sa¬
tis ẽ: non mͥ sed deo mecum grãs congratulan¬

Expanded text:
generationum numero metienda propter id quod generationum numero metienda propter id quod dictum est: Non est uestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Post hanc tamquam in die septimo requiescet Deus, cum eundem diem septimum, quod nos erimus, in se ipso Deo faciet requiescere. De istis porro aetatibus singulis nunc diligenter longum est disputare; haec tamen septima erit sabbatum nostrum, cuius finis non erit uespera, sed dominicus dies uelut octauus aeternus, qui Christi resurrectione sacratus est, aeternam non solum spiritus, uerum etiam corporis requiem praefigurans. Ibi uacabimus et uidebimus, uidebimus et amabimus, amabimus et laudabimus. Ecce quod erit in fine sine fine. Nam quis alius noster est finis nisi peruenire ad regnum, cuius nullus est finis? Videor mihi debitum ingentis huius operis adiuuante Domino reddidisse. Quibus parum uel quibus nimium est, mihi ignoscant; quibus autem satis est, non mihi, sed Deo mecum gratias congratulan
Abbreviated transcription (Latin):
pħam dicit᷑ St sabbata mea dedieis insignũ
inter me et inter eos: ut scirent quia ego dñs
qui scĩfico eos. Hoc ꝑfecte tunc sciemus qñ
ꝑfecte uacabimus: et ꝑfecte tudebimus qͥa
ipse est ds̃. Ipse etiam numerus etatum uelu¬
ti dierum. si scđm eos articulos temporis com¬
putetur qui inscripturis uident᷑ expressi:
iste sabbatismus cuidentius apparebit. qm̃
septimus inuenit᷑ ut pͥma etas tanquam
dies pͥmus sit abadamusq ad diluuium. scda
inde usq ad abraham. non equalitate tempo¬
rum s numero generationum. Denas qͥppe
habere repiunt᷑. Hinc iam sicut matheus
euangłista decerminat. tres etates usq ad xͥ
subsequunt᷑ aduentum: quȩ singulȩ denis
⁊ quaternis generationib explicant᷑. Ab a¬
brahamusq aa dauid una. Altera inde usq
ad transmigrationem in babyloniam. Tercia
inde usq ad xp̃i carnalem naquitatem. fiunt
itaq oms̃ quinq. Sexta nunc agit᷑ nullo

Expanded text:
rophetam dicitur: Et sabbata mea dedi eis in signum rophetam dicitur: Et sabbata mea dedi eis in signum inter me et inter eos, ut scirent quia ego Dominus qui sanctifico eos. Hoc perfecte tunc sciemus, quando perfecte uacabimus, et perfecte uidebimus quia ipse est Deus. Ipse etiam numerus aetatum, ueluti dierum, si secundum eos articulos temporis conputetur, qui scripturis uidentur expressi, iste sabbatismus euidentius apparebit, quoniam septimus inuenitur, ut prima aetas tamquam primus dies sit ab Adam usque ad diluuium, secunda inde usque ad Abraham, non aequalitate temporum, sed numero generationum; denas quippe. habere reperiuntur. Hinc iam, sicut Matthaeus euangelista determinat, tres aetates usque ad Christi subsequuntur aduentum, quae singulae denis et quaternis generationibus explicantur: ab Abraham usque ad Dauid una, altera inde usque ad transmigrationem in Babyloniam, tertia inde usque ad Christi carnalem natiuitatem. Fiunt itaque omnes quinque. Sexta nunc agitur nullo
Abbreviated transcription (Latin):
que fecit. et benedixit ds̃ diem septimum ⁊
scĩficauit cum: quia meo requieuit abom̃ĩb
opib suis quȩ inchoauit ds̃ facere. Dies enĩ
septimus. etiam nos ipsi erimus. quando eiꝰ
fuerimus benedictione ⁊ scĩficatione plen
atq refecti. Ii uacantes uidebimus. qm̃ ip
se ẽ ds̃. Quod nobis nos ipsi esse uoluimꝰ. qͣndo
ab illo cecidimus. audientes a seductore eritis
sicut dri: et recedentes auͦ deo. quo faciente dii
eẽmus. ciꝰ participatione non desertione. Qͥ a
enimsine illo fecimus. nisi qͦd inira eiꝰ defeci¬
mus:quo refectrigr̃ã maiore ꝑfectiuacabimus
ineternum. ⁊ uidebimꝰ quia ip̃se ẽ ds̃: quo ple¬
nierimus. quando ipseerit omĩa in om̃ibꝰ. Nãet
ipsa bona oꝑa nra quando ipsius potius in¬
telliguntur ẽẽ quam nr̃a. cunc nobis adhoc
sabbatum adipiscendum imputant᷑. Que si
nobis attribuerimus. seruilia erunt: cũ de
sabbato dicatur. omne opus seruile ñ facie¬
tis. Fropter quod et ds̃ et ꝑ ierechielem ꝓ¬

Expanded text:
edixit Deus diem septimum et sanctifiicauit eum, quia in eo requieuit ab omnibus operibus suis, quae inchoauit Deus facere. Dies enim septimus etiam nos ipsi erimus, quando eius fuerimus benedictione et sanctificatione pleni adque refecti. Ibi uacantes uidebimus quoniam ipse est Deus; quod nobis ipsi esse uoluimus, quando ab illo cecidimus, audientes a seductore: Eritis sicut di et recedentes a uero Deo, quo faciente di essemus eius participatione, non desertione. Quid enim sine illo fecimus, nisi quod in ira eius defecimus? A quo refecti et gratia maiore perfecti uacabimus in aeternum, uidentes quia ipse est Deus, quo pleni erimus quando ipse erit omnia in omnibus. Nam et ipsa opera bona nostra, quando ipsius potius intelleguntur esse quam nostra, tunc nobis ad hoc sabbatum adipiscendum inputantur; quia si nobis ea tribuerimus, seruilia erunt, cum de sabbato dicatur: Omne opus seruile non facietis; propter quod et per Ezecbielem p
Abbreviated transcription (Latin):
tempore hoc sunt illoͥ de oꝑe miro atq celer¬
rimo recepturi: In sententia quippe dñi uͥ
ait capillus capitis ur̃i non peribit. dictũ
non defuturum ẽẽ qd fuit: ñ¬
cponde q autem negatum ẽ affuturũ¬

Expanded text:
tempore hoc sunt illo Dei opere miro atque celertempore hoc sunt illo Dei opere miro atque celerrimo recepturi? In sententia quippe Domini ubi ait: Capillus capitis vestri non peribit , dictum est non defuturum esse quod fuit; non autem negatum est adfuturu
Abbreviated transcription (Latin):
contraria me digerente mͥuident᷑ oppo
sita: miã dei meis nisib opem ferente respon¬
deam. Ab ortiuos fetus qu cũ iam uixissent
inutero ibi sunt mortuiꝰ resurrecturos ut af¬
firmare ita negare non audeo: quamuis ñ ui¬
deam quomͦ adeos non ꝑtineat resurrectio
mortuorum. siñ eximunt᷑ de numero mortuoꝵ
Aut enim ñ om̃s mortui resurgent. ⁊ erunt ali¬
quȩ humane animȩ sine corporib in ȩt̃nũ.
quȩ corpora humana. quamtus intra uisce¬
ra materna gestarunt: aut si om̃s animȩ hu¬
mane recipient resurgentia sua corpora quȩ
habuerunt ubicunq uiuentia ⁊ morientia
reliquerunt: non inuenio quẽadmodũ dicã
ad resurrectionem non ꝑtinere mortuoꝵ. qͦs¬
cunq mortuos etiam in uteris matrũ. S
titrũlibet de his quisq sentiat qd̾ de iam
natis infantib dixerimꝰ. hoc etiam de ilł in¬
telligendum ẽ si resurgent.
in ea resurrecturi sunt corporis exiguita¬
te qua mortui s qđ eis tardius accessurum erat

Expanded text:
contraria me digerente mihi uidentur obposita, misericordia Dei meis nisibus opem ferente respondeam. Abortiuos fetus, qui, cum iam uixissent in utero, ibi sunt mortui, resurrecturos ut adfirmare, ita negare non audeo; quamuis non uideam quo modo ad eos non pertineat resurrectio mortuorum, si non eximuntur de numero mortuorum. Aut enim non omnes mortui resurgent et erunt aliquae humanae animae sine corporibus in aeternum, quae corpora humana, quamuis intra uiscera materna, gestarunt; aut si omnes animae humanae recipient resurgentia sua corpora, quae habuerunt, ubicumque uiuentia et morientia reliquerunt, non inuenio quem ad modum dicam ad resurrectionem non pertinere mortuorum quoscumque mortuos etiam in uteris matrum. Sed utrumlibet de his quisque sentiat., quod de iam natis infantibus dixerimus, hoc etiam de illis intellegendum est, si resurgent.in ea resurrecturi sunt corporis exiguitate, qua mortui. Sed quod eis tardius accessurum erat
Abbreviated transcription (Latin):
impossibilia eẽ putant᷑: qui ꝓmisit. et fecit ut
ab incredulis gentib incredibilia crederent᷑.
i autem respondent ꝓpterca se noni
credere quȩ de humanis semꝑ arsuris.
nec unquam morituris corporib dicimꝰ. qͥa
humanoꝵ corpoꝵ naturam nouimꝰ longe ali¬
ter institutam. unde nec illa ratio hinc reddi po
dici possit uis ista naturalis ẽ. reihuiꝰ ista natura
est. qm̃ scimꝰ humanȩ carnis istam non ẽẽ natu¬
ram: habemꝰ quidẽ qd̃ respondeamꝰ de litteris
sacris hanc ipsam scilicet humanã carnẽ alit̃
institutam fuisse ante peccatũ. id ẽ ut posset
nunquam ꝑpeti mortẽ. alit̃ autẽ post peccatũ.
quał merumpna huiꝰ mortalitatis innotuit.
ut ꝑpetem uitam tenere non possit. Sic gͦ alit̃

Expanded text:
impossibilia esse putantur, qui promisit et fecit, ut impossibilia esse putantur, qui promisit et fecit, ut ab incredulis gentibus incredibilia crederentur. Si autem respondent, propterea se non credere quae de humanis semper arsuris nec nunquam morituris corporibus dicimus, quia humanorum corporum naturam novimus longe aliter in, ut dici possit, Vis ista naturalis est, rei hujus ista natura est; quoniam scimus humanae carnis istam non esse naturam: habemus quidem quod respondeamus de Litteris sacris, hanc ipsam scilicet humanam carnem aliter institutam fuisse ante peccatum, id est, ut posset nunquam perpeti mortem; aliter autem post peccatum, qualis in aerumna hujus mortalitatis innotuit, ut perpetem vit
Abbreviated transcription (Latin):
non mueni qui in ephiro uidisse se diceret: s
qͥ ingallia similem nossent. non longe agrãno
poli ciuitate. De fructib autem arboꝵ sodomi¬
tarum. non tantum litterȩ fide digne indicant.
uerum etiam tam multise loquunt᷑ exꝑtos: ut
hinc dubitare non possim.Cetera uͦ sic habeo:
ut neq neganda neq affirmanda decreuerĩ.
quosagimus hẏstoricos legi: ut ostenderem
qualia multa multiq illoꝵ nulla reddita ratio¬
ne insuoꝵ litteratorum scripta litteris credant.
qui nobis credere qñ id qđ eoꝵ exꝑientiam sen¬
sumq trans gredit᷑ omĩpotentẽ dm̃ dicimꝰ ẽẽ
facturum nec hac reddita ratione dignant᷑. Nã
que melior ⁊ ualidior ratio de reb talibꝰ reddit᷑.
quam cum omp̃s ds̃ ea posse facere ꝑhibet᷑:
facturus dicit᷑ quȩ p̃nuntiasse ibi legit᷑ ubi alia
multa p̃nuntiauit quȩ fecisse monstrat᷑: Ipse
quippe faciet quia se facturum ẽẽ p̃dixit quȩ

Expanded text:
non inveni, qui in Epiro vidisse se dicerent, sed non inveni, qui in Epiro vidisse se dicerent, sed qui in Gallia similem nossent non longe a Grpoli ciuitate. De fructibus autem arborum Sodomitarum non tantum litterae fide dignae indicant, uerum etiam tam multi se loquuntur expertos, ut hinc dubitare non possim. Cetera uero sic\' habeo, ut neque neganda neque adfirmanda decreuerim; quos agimus historicos legi, ut ostenderem qualia multa multique illorum, nulla reddita ratione, in suorum litteratorum scripta litteris credant, qui nobis credere, quando id quod eorum experientiam sensumque transgreditur, Omnipotentem Deum dicimus esse facturum, nec reddita ratione dignentur. Nam quae melior et validior ratio de rebus talibus redditur, quam cum Omnipotens ea posse facere perhibetur, et facturus dicitur, quae praenuntiasse ibi legitur, ubi alia multa praenuntiavit, quae fecisse monstratur? Ipse quippe faciet, quia se facturum esse praedixit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
te ut fluescere niuem nonsii. nat. sic calen¬
te ut maturescere poma dui compellat.
de igne fulgido qđ sedm suum fulgorem lapides
coquendo candificet. et contra eundẽ suum fulgo¬
rem urendo plurima offuscet. tale ẽ ⁊ qđ nigre
maculȩ offendunt᷑ ex oleo splendido: similit̃ ni¬
gre lineȩ de candido impͥmunt᷑ argento. De car¬
bonib etiam qđ accedente igne sic uertant᷑ in con¬
trariũ ut de lignis pulcherrimis tetri. fragiles
de duris. imputribiles de putribilibꝰ fiant. Hȩc
ipse quȩdam cũ multis. quȩdam cum omib no¬
ui: ⁊ alia plurima quȩ huic libro inserere longũ
fuit. Dehis autem quȩ posui non exꝑta s lecta.
p̃ter de fonte illo ubi faces extingunt᷑ ardentes
⁊ accendunt᷑ extincte ⁊ de pomis t̾rȩ sodomor.
forinsecꝰ quasi maturis. intrinsecus fumeis: nec
testes aliquos idoneos. a quib utrum uera eẽnt
audirem potui reꝑire. Et illum quidẽ fontem

Expanded text:
te, ut Suescere niuem non sinat, sic calente, ut Suescere niuem non sinat, sic calente ut maturescere poma conpellat; de igne fulgido quod secundum suum fulgorem lapides coquendo candificet, et contra eumdem suum fulgorem urendo plurima ofmaculae offunduntur ex oleo splendido, similiter nigrae lineae de candido imprimuntur argento. De carbonibus etiam, quod accendente igne sic vertantur in contrarium, ut de lignis pulcherrimis tetri, fragiles de duris, imputribiles de putribilibus fiant. Haec ipse quaedam cum multis, quaedam cum omnibus novi, et alia plurima, quae huic libro inserere longum fuit. De his autem quae posui non experta, sed lecta praeter de fonte illo, ubi faces exstinguuntur ardentes et accenduntur exstinctae, et de pomis terrae Sodomorum forinsecus quasi maturis, intrinsecus fumeis, nec testes aliquos idoneos a quibus utrum vera essent audirem, potui reperire. Et illum quidem fontem
Abbreviated transcription (Latin):
q redditionem rationis poscentibꝰ respondemꝰ
hanc ẽẽ uoluntatem omĩpotentis dĩ. qͥ certe ñ
qui potuit creare tam multa quȩ nisi ostende¬
ignotissima apud nos. uerum etiam quȩ notis¬
sima posui: Illa enim quȩ apud nos p̃ter eos quo¬
rum de his libros legimus non habent testem.
⁊ ab eis conscripta sunt qui non sunt diuinitꝰ
docti. atq humanitꝰ forte falli potuerunt: heec
cuiq sine recta rep̃hensione non credere. Nam
nec ego uolo temere credi cuncta quȩ posui. qr
nec a me ipso ita credunt᷑ tanquam nulla de ill
sit in mea cogitatione dubitatio exceptis his
quȩ ł ipse sum exꝑtus. ⁊ cuiuis facile ẽ exꝑiri. siẽ
de calce quod feruet inaqua.⁊ in oleo frigidaẽ.
de magnete lapide quod nescio qua sorbitione
insensibili stipulam non moueat ⁊ ferrum ra¬
piat. de carne non putrescente pauonis. cum
computruerit ⁊ platonis. de palea sic frigen¬

Expanded text:
que redditionem raque redditionem rahanc esse uoluntatem omnipotentis Dei? qui certe non d uult potest, qui potuit creare tam multa, quae nisi ostendeignotissima aput nos, uerum etiam quae notissima posui. Illa enim quae aput nos praeter eos, quorum de his libros legimus, non habent testem et ab eis conscripta sunt, qui non sunt diuinitus docti adque humanitus falli forte potuerunt, licet cuique sine recta reprehensione non credere. Nam nec ego uolo temere credi cuncta quae posui, quia nec a me ipso ita creduntur, tamquam nulla de illis sit in mea cogitatione dubitatio, exceptis his, quae uel ipse sum expertus et cuiuis facile est experiri; sicut de calce, quod feruet in aqua, in oleo frigida est; de magnete lapide, quod nescio qua sorbitione insensibili stipulam non moueat et ferrum rapiat; de carne non putescente pauonis, cum putuerit et Platonis; de palea sic frigen
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ. S ista inquiunt sał huiꝰ naturał ẽ uis:
ut his contraria patiat᷑. Hȩc gͥ ratio reddit᷑ ⁊ de
illo fonte garamantico. ubi una uena friget die¬
b. noctib feruet. ui utraq molesta tangentibꝰ
Hoc ⁊ de illo alio quicum sit contrectantib
frigidꝰ. ⁊ facẽ sicut alii fontes extinguat accensã:
dissimiliter tamen atq mirabilit̃ idẽ ipse accen¬
dit extinctam. Hȩc ⁊ de lapide asbesto. qͥ cum
ignem nullum habeat ꝓpͥum: accepto tam̃ sic¬
ardet alieno. i nonpossit extingui. Hec de
ceteris quȩ piget recexere quib licet uis insoli¬
ta contra naturam ineẽ uideat᷑: alia tam̃ de ilł̃
non reddit᷑ ratio. nisiut dicat᷑ hanc eoꝵ eẽ natu¬
ram. Breuis sane ista ẽ ratio fateor sufficiensq
responsio. S cum ds̃ auctor sit naturarũ omiũ.
cur uolunt fortiorem nos reddere rationem qñ
aliquid uelut impossibile nolunt credere. eis¬

Expanded text:
aquae. sed ista, inquiunt, salis huius naturalis est uis, aquae. sed ista, inquiunt, salis huius naturalis est uis, ut his contraria patiatur. haec igitur ratio redditur et de illo fonte Garamantico, ubi una uena friget diebus noctibusque feruet, ui utraque molesta tangentibus; haec et de illo alio, qui cum sit contrectantibus frigidus et facem sicut alii fontes extinguat accensam, dissimiliter tamen atque mirabiliter ipse idem accendit extinctam; haec et de lapide asbesto, qui cum ignem nullum habeat proprium, accepto tamardet alieno, ut non possit exstingui. Haec de caeteris quae piget retexere, quibus licet vis insolita contra naturam inesse videatur, alia tamen de illis non redditur ratio, nisi ut dicatur, hanc eorum esse naturam. Brevis sane ista est ratio, fateor, sufficiensque responsio. Sed cum Deus auctor sit naturarum omnium, cur nolunt fortiorem nos reddere rationem, quando aliquid velut impossibile nolunt credere, eis
Abbreviated transcription (Latin):
in aere. inaquis.innumerabilib miracłis ple¬
nũ: cum sit omnib quib plenꝰ ẽ ꝓculdubio
maiꝰ ⁊ excellentiꝰ etiam mundꝰ ipse miracłm:
S isti cum quib ł contra quos agimꝰ. qͥ ⁊ dñ eẽ
credunt a quo factus ẽ mundꝰ. ⁊ deos ab illo fa¬
ctos ꝑ quos ab illo administrat᷑ mundꝰ:⁊ mira¬
cłoꝵ effectrices siue spontaneoꝵ. siue cultu ⁊ ritu
quolibet impetratoꝵ. siue etiam magicoꝵ. mun¬
danas ł non negant. ł insuꝑ ⁊ p̃dicant potesta¬
tes. quando eis rerum uim mirabilem ꝓponimꝰ
aliarum.quȩ nec anmalia sunt rationalia nec
ulla ratione p̃diti sp̃s sicuti sunt ea quoꝵ pau¬
ca cõmemorauimꝰ: respondere assolent Uis
cur a grigentinũ salem flãma flueͣre faciat adͥ
crepitare: quia hȩc ẽ natura eiꝰ. At hoc ẽẽ potiꝰ
contra naturam uidet᷑: quȩ non igni s aquȩ
dedit salem soluere. torrere autem igni non

Expanded text:
in aere, in aquis innumerabilibus miraculis plein aere, in aquis innumerabilibus miraculis plenum, cum sit omnibus, quibus plenus est, procul dubio maius et excellentius etiam mundus ipse miraculum P sed isti, cum quibus uel contra quos agimus, qui et deum esse credunt, a quo factus est mundus, et deos ab illo factos, per quos ab illo administratur mundus, et miraculorum effectrices siue spontaneorum siue cultu et ritu quolibet impetratorum siue etiam magicorum mundanas uel non negant uel insuper et praedicant potestates, quando eis rerum uim mirabilem proponimus aliarum, quae nec animalia sunt rationalia nec ulla ratione praediti spiritus, sicut sunt ea quorum pauca commemorauimus, respondere assolent: "uicur Agrigentinum salem flamma fluere faciat, aqua crepitare, quia haec est natura eius., at hoc esse potius contra naturam uidetur, quae non igni, sed aquae dedit salem soluere, torrere autem igni, non
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt ut congruere hominum sensib sibi
nobilis pocta uideret᷑ de quadam femina q̃ dali
arte polleret dicens. hȩc se carminib ꝓmitcit sol¬
tiere mentes. quasuielit. ast aliis diras immittere
curas. sistere aquam fluuiis. et uertere sydera re¬
tro nocturnosq ciet manes. mugire uidebis sub
pedib t̾ram. et descendere montib ornosꝰ qͣnto
magis ds̃ potens ẽ facere quȩ infidelib sunt incre¬
dibilia. s illiꝰ facilia potestati: quandoqͥdẽ ipse
lapidum aliarumq uimrerũ. ⁊ hominũ ingenia
qui ea miris utunt᷑ modis. angłicasq naturas
omnib trenis potentiores animantib condidit.
uniuersa mirabilia mirabili uincente uirtute.⁊
oꝑandi. iubendi. sinendiq sapientia. utens omĩ¬
b tam mirabiliter quam creauit:¬
Iur itaq facere non posse dicit᷑ ut resurgant
corpora mortuoꝵ ⁊ inigne eterno crucient᷑
corpora damnatoꝵ qͥ fecit mundum incȩlo. int̾ra.

Expanded text:
potuerunt, ut congruere hominum sensibus sibi potuerunt, ut congruere hominum sensibus sibi nobilis poeta uideretur, de quadam femina, quae tali arte polleret, dicens: Haec se carminibus promittit soluere mentes Quas uelit, ast aliis duras inmittere curas, Sistere aquam fluuiis et uertere sidera retro;- Nocturnosque ciet manes: mugire uidebis Sub pedibus terram et descendere montibus ornos: quanto magis Deus potens est facere quae infidelibus sunt incredibilia, sed illius facilia potestati; quando quidem ipse lapidum aliarumque uim rerum et hominum ingenia, qui ea miris utuntur modis, angelicasque naturas omnibus terrenis potentiores animantibus condidit, uniuersa mirabilia mirabili uincente uirtute et operandi iubendi sinendique sapientia, utens omnibus tam mirabiliter, quam creauitCur itaque facere non possit deus, ut et resurgant corpora mortuorum et igne aeterno crucientur corpora damnatorum, qui fecit mundum in caelo, in terra,
Abbreviated transcription (Latin):
cum se tranffigurant mangłos lucis. Sunt gͦ
facta eoꝵ plurima quȩ quantomagis mirabilia
confitemͣ: tanto cautius uitare debemꝰ. S ad
hoc unde nunc agimus nob̃ etiam ipsa ꝓfici¬
unt. Si enim hec immundi demones possunt:
quanto potentiores sunt scĩ angłi. quanto
potentior his omnib ds̃. qui tantoꝵ miracłoꝵ
effectores etiam ipsos angłos fecit: Quamob
rem si tot et tanta mirifica quȩ mechanismata
appellant. dĩ creatura utentib humanis artib
fiunt ut ea quȩ nesciunt opinent᷑ eẽ diuina. uñ
factũ ẽ ut in quodam templo lapidib magnetibꝰ
insolo ⁊ incamera ꝓportione magnitudinis po¬
sitis. simulachrum ferreum aeris illiꝰ
medio int̾ utrunq lapidem ignorantib qͥd sur¬
sum eẽt ac deorsum quasi numinis potestate pen¬
deret. quale aliquid etiam in illa lucerna ueneris
de lapide asbesto ab artifice fieri potuisse iam di
⁊ incantatores uocat intantum demones ertolłẽ

Expanded text:
cum se transfigurant in Angelos lucis . Sunt ergo cum se transfigurant in Angelos lucis . Sunt ergo facta eorum plurima, quae quanto magis mirabilia confitemur, tanto cautius vitare debemus. Sed ad hoc unde nunc agimus, nobis etiam ipsa proficiunt. Si enim haec immundi daemones possunt, quanto potentiores sunt sancti angeli, quanto potentior est his omnibus Deus, qui tantorum miraculorum effectores etiam ipsos angelos fecit! Quam ob rem si tot et tanta mirifica, quae μηχανήματα appellant, Dei creatura utentibus humanis artibus fiunt, ut ea qui nesciunt opinentur esse diuina unde factum est,\' ut in quodam templo lapidibus magnetibus in solo et camera proportione magnitudinis positis simulacrum ferreum aeris illius medio inter utrumque lapidem ignorantibus, quid sursum esset ac deorsum, quasi numinis potestate penderet: quale aliquid etiam in illa lucerna Veneris de lapide asbesto ab artifice fieri potuisse iam dixet incantatores uocat, in tantum daemones extollere
Abbreviated transcription (Latin):
ueneris tanta se efficatia p̃sentauit. ut hoc ibi ꝓ¬
digium et appareret hominib. ⁊ diutꝰ ꝑmane̾t.
Illiciunt᷑ autem demones ad inhabitandum ꝑ
creaturas quas nom ipsi s ds̃ condidit delectabi¬
lib ꝓsua diuersitate diuersis. non ut ammalia
cibis. s ut sp̃s signis quę̧ cuiꝰq delectationi con¬
gruunt. ꝑuaria genera lapidum.herbarum.
lignor. animalium. carminũ. rituũ. Ut autẽ
illiciant᷑ abhominib: pͥus cos ipsi astutissima
calliditate seducunt ł inspirando eoꝵ cordib
uirus occultum. łetiam fallacib amciciis ap¬
parendo. eoꝵq: paucos discipulos suos faciunt.
plurimoꝵq doctores. Neq enim potuit nͥ pri¬
ium ipsis docentib disci. qͥd quisq illoꝵ ap¬
petat. quid exhorreat. quo inuitet᷑ nomine.
quo cogat᷑ Unde magice artes earumq artifi¬
ces ertiterunt. Marime autẽ possident corda mor¬
talium qua potissimum possessione głantur:

Expanded text:
Veneris tanta se efficacia praesentavit, ut hoc ibi proVeneris tanta se efficacia praesentavit, ut hoc ibi prodigium et appareret hominibus, et diutius permaneret. Illiciuntur autem daemones ad inhabitandum per creaturas, quas non ipsi, sed Deus condidit, delectabilibus pro sua diversitate diversis, non ut animalia cibis, sed ut spiritus signis, quae cujusque delectationi congruunt, per varia genera lapidum, herbarum, lignorum, animalium, carminum, rituum. Ut autem illiciantur ab hominibus, prius eos ipsi astutissima calliditate seducunt, vel inspirando eorum cordibus virus occultum, vel etiam fallacibus amicitiis apparendo, eorumque paucos discipulos suos faciunt, plurimorumque doctores. Neque enim potuit, nisi primum ipsis docentibus, disci quid quisque illorum appetat, quid exhorreat, quo invitetur nomine, quo cogatur: unde magicae artes earumque artifices exstiterunt. Maxime autem possident corda mortalium, qua potissimum possessione gloriantur,
Abbreviated transcription (Latin):
si ex industria ꝑmulta dissentiant. S ea
si uolumus aisis cͥredimꝰ. quȩ non adusant̃
libris quib non dubitamꝰ oportere nos credere.
De his autẽ miraculoꝵ locis nob̃ adea quȩ fu¬
tura ꝑsuadere incredulis uolumꝰ. satis illa suf¬
ficiant quȩ nos quoq possumꝰ exꝑiri: et eoꝵ
testes idoneos non difficile ẽ inuenire. De isto
autẽ fanoueneris.⁊ lucerna mextinguibili ñ
solum innullas coartamur angustias: uerũ
etiam latitudinis nob̃ campꝰ aꝑit᷑. Addimꝰ enĩ
ad istam lucernam inextinguibilẽ ⁊ humana¬
rũ ⁊ magicarum id ẽ ꝑhomines demonicarũ
artium. ⁊ ipsorum ꝑse ipsos demonũ multa
miracła. Quȩ si negare uoluerimꝰ eidem ipsi
cui credimꝰ sacrarum litterarũ adũsabim᷑ uerita¬
ti. Aut gͦ inlucerna illa mechancũ aliquid de
lapide asbesto ars humana molita ẽ: aut arte
magica factum ẽ qd homines illo mirarent᷑ in
templo. aut demonũ quispiam sub nomine

Expanded text:
quasi ex industria per multa dissentiant; sed ea, quasi ex industria per multa dissentiant; sed ea, si uolumus. credimus, quae non aduersantur libris, quibus non dubitamus oportere nos credere. De his autem miraculorum locis nobis ad ea, quae futura persuadere incredulis uolumus, satis illa sufficiunt, quae nos quoque possumus experiri, et eorum testes idoneos non difficile est inuenire. De isto autem fano Veneris et lucerna inexstinguibili non solum in nullas coartamur angustias, uerum etiam latitudinis nobis campus aperitur. Addimus enim ad istam lucernam inexstinguibilem et humanarum et magicarum, id est per homines daemonicarum artium et ipsorum per se ipsos daemonum multa miracula; quae si negare uoluerimus, eidem ipsi cui credimus sacrarum litterarum aduersabimur ueritati. Aut ergo in lucerna illa mechanicum aliquid de lapide asbesto ars humana molita est magica factum est, quod homines illo mirarentur in templo, aut daemon quispiam sub nomine
Abbreviated transcription (Latin):
sic non ideo etiam illa nonerunt. qm̃ ratio
de utrisq abhomine non potest reddi. Hic gͦ¬
forte respondeant. Prorsus nec ista sunt nec
ista credimus. falsa de his dicta falsa conscͥp¬
ta sunt: et adiciant ratiocinantes atq dicentes.
Sitalia credenda sunt. credite et uos qđ in eis¬
demlitteris est relatum fuisse ł ẽẽ qd̃damue¬
neris fanum atq ibi candelabrum et in eo
lucernam sub diuosic ardentem: ut eam nul¬
la tempestas nullus imber ertingueret. Unde
cerna in extinguibilis nominata ẽ. Qd ꝓpterea
poterunt dicere. ut respondendi nobis an¬
gustias ingerant quia si dixerimꝰ non cẽ ere¬
dendum. scripta illa miraculoꝵ infirmabi¬
mus.Si autem credendum eẽ concesserimꝰ.
firmabimus numina paganor.S nossicut
iam inlibro duo deuicesimo huiꝰ oꝑis dixi.
non habemus necesse omnia credere. que hy¬
storia continet gentium: cum et ipsi inter se
historici sicut ait uarro quasi data oꝑa.⁊ qͣ

Expanded text:
sic non ideo etiam illa non erunt, quoniam ratio sic non ideo etiam illa non erunt, quoniam ratio de utrisque ab homine non potest reddi. Cforte respondeant: Trorsus nec ista sunt nec ista credimus; falsa de his dicta, falsa conscripta sunt\'; et adiciant ratiocinantes adque dicentes: \'Si talia credenda sunt, credite et uos quod in easdem litteras est relatum, fuisse uel esse quoddam Veneris fanum adque ibi candelabrum et in eo lucernam sub diuo sic ardentem, ut eam nulla tempestas, nullus imber exstingueret, unde cerna inexstinguibilis, nominata est.\' Quod propterea poterunt dicere, ut respondendi nobis angustias ingerant; quia si dixerimus non esse credendum, scripta illa miraculorum infirmabimus; si autem credendum esse concesserimus, firmabimus numina paganorum. Sed nos, sicut iam in libro duodeuicensimo huius operis dixi, non habemus necesse omnia credere, quae historia continet gentium, cum et ipsi inter se historici, sicut ait Varro, quasi data opera et
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾q increduli responderent si uultis ut ea
credamus de singulis reddite rationem: nos
non posse confiterem᷑. eo qd istis ⁊ similib dĩ
miris oꝑib infirma mortaliũ ratiocinatio uin¬
ceret᷑. firam tamen apud nos eẽ rationẽ ñ sine
ratione ommipotentẽ facere unde animꝰ hu¬
manus infirmꝰ rationẽ non potest reddere:⁊
inmultis quidẽ reb incertum nob ẽẽ qͥd ue¬
lit. illud tamen cẽ certissimum nichil eoꝵ illi
ẽẽ impossibile quȩcunq uoluerit: eiq nos cre¬
dere p̃dicenti quem neq impotentẽ neq men¬
tientem possumus credere. Hitamen fidei
rep̃hensores. exactoresq rationis. quid ad ista
dent᷑ cẽ contraria que si futura eẽ diceremꝰ. simi¬
liter anobis. sicut eorum quȩ futura eẽ dici¬
mus abinfidelib ratio posceret᷑: Ac ꝑhoc cũ
intalib oꝑib dei deficiat ratio cordis ⁊ ser-¬
monis humani: sicut ista non ideo non sunt.

Expanded text:
nobisque increduli responderent: \'Si uultis ut ea nobisque increduli responderent: \'Si uultis ut ea credamus, de singulis reddite rationem\': nos non posse confiteremur, eo quod istis et similibus Dei miris operibus infirma mortalium ratiocinatio uinceretur; fixam tamen aput nos esse rationem, non sine ratione Omnipotentem facere, unde animus humanus infirmus rationem non potest reddere; et in multis quidem rebus incertum nobis esse quid uelit, illud tamen esse certissimum, nihil eorum illi esse inpossibile, quaecumque uoluerit; eique nos credere praedicenti, quem neque inpotentem neque mentientem possumus credere. Hi tamen fidei reprehensores exactoresque rationis quid ad ista dentur esse contraria? Quae si futura esse diceremus, similiter a nobis, sicut eorum quae futura esse dicimus, ab infidelibus ratio posceretur. Ac per hoc, cum in talibus operibus Dei deficiat ratio cordis et sermonis humani, sicut ista non ideo non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
reddant gͦ de his quȩ pauca posuimus: quȩ
ꝓcul dubio si eẽ nescirent. et ea futura eẽ dice¬
remus. multo minꝰ crederent quam qđ nc̃
dicentib nobis nolunt credẽ aliqñ ẽẽ uentu¬
rum. Quis enim eoꝵ nob crederet siquẽad mo¬
dum dicimus futura hominum uiua corpora
quȩ semꝑ arsura atq dolitura. nec tamen ali¬
quando moritura sint. ita diceremꝰ infuturo scło
futurum salem quem faceret ignis uelut ina¬
qua fluescere eundemq faceret aqua uelut in
igne crepitare: aut futurum fontem cuiꝰ aqua
in refrigerio noctis sic ardeat ut nonpossit
tangi. in estib uero diei sic algeat ut ñ possit
bibi: aut futurum lapidem ł cum qui suo ca¬
lore manum constringentis adureret. ł eum
qui undecunq accensus extingui omĩno non
posset: et cetera quȩ p̃termissis aliis innume¬
ris cõmemoranda interim duxi: Hȩe gͦ in
illo scło quod futurum est si diceremꝰ futura

Expanded text:
lieddant ergo de his, quae pauca posuimus, quae lieddant ergo de his, quae pauca posuimus, quae procul dubio si esse nescirent et ea futura esse diceremus, multo minus crederent quam quod nunc dicentibus nobis nolunt credere aliquando uenturum. Quis enim eorum nobis crederet, si, quem ad modum dicimus futura hominum uiua corpora, quae semper arsura adque dolitura nec tamen aliquando moritura sint, ita diceremus in futuro saeculo futurum salem, quem faceret ignis uelut in aqua fluescere, eundemque faceret aqua uelut in igne crepitare; aut futurum fontem, cuius aqua in refrigerio noctis sic ardeat, ut non possit tangi, in aestibus uero diei sic algeat, ut non possit bibi; aut futurum lapidem, uel eum qui suo calore manum constringentis adureret, uel eum qui undecumque accensus exstingui omnino non posset, et cetera quae praetermissis aliis innumeris commemoranda interim duxi? Haec ergo in illo saeculo, quod futurum est, si diceremus futura
Abbreviated transcription (Latin):
rere: ꝓpt̾ quod abigne nomen accepit. In ea¬
dem ꝑside gigni etiam lapidem selenitem:
cuiꝰ interiorem candorem cum luna crescere
atq deficere. In capadocia etiam uento equas
concipere: eosdẽq fetus non amplius trien¬
no uiuere. Thilen indie insulam eo p̃ferri
cet̾is tris qđ omnis arbor quȩ in ea gignitur
nunquam nudat᷑ tegmine folioꝵ.
e his atq aliis innumerabilib mirabilibꝰ
quȩ historia non factorum et transactoꝵ si
manentium locoꝵ tenet. mͥ autem aliud agen¬
tiea ꝑsequi nimis longumẽ. reddant rationẽ
si possunt infideles isti qui nolunt diuinis litte¬
ris credere quid aliud quam non putantes eas
eẽ diuinas eo qd reshabeant incredibiles. sicu¬
ti hoc ẽ unde nunc agimus: Non enim admit¬
tit inquiunt ulla ratio ut caro ardeat neq
absumatur: doleat neq moriat᷑. Ratiocinatores
uidelicet magni qui de omnib reb quas esse
mirabiles constat possint reddere rationem:

Expanded text:
rere, propter quod ab igne nomen accepit. In earere, propter quod ab igne nomen accepit. In eadem Perside gigni etiam lapidem seleniten, cuius interiorem candorem cum luna crescere adque deficere. In Cappadocia etiam uento equas concipere, eosdemque fetus non amplius triennio uiuere. Tylon Indiae insulam eo praeferri ceteris terris, quod omnis arbor, quae in ea gignitur, numquam nudatur tegmine foliorum. De bis adque aliis innumerabilibus mirabilibus, quae historia non factorum et transactorum, sed manentium locorum tenet, mihi autem aliud agenti ea persequi nimis longum est, reddant rationem, si possunt, infideles isti, qui nolunt diuinis litteris credere; quid aliud quam non putantes eas esse diuinas, eo quod res habeant incredibiles, sicuti hoc est unde nunc agimus. Non enim admittit, inquiunt, ulla ratio, ut caro ardeat nec absumatur, doleat neque moriatur; ratiocinatores uidelicet magni, qui de omnibus rebus, quas esse mirabiles constat, possint reddere rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
cis quibꝰq manentia. quo si quisquam ire uo¬
luerit.⁊ potuerit. utrum uera sint explorabit.
s pauca cõmemoro. Agrigentinum sciciliȩ sa¬
lem ꝑhibent ut fuerit ad motus igni. uelut
inaqua fluescere: cum uero ipsi aquȩ uelut
inigne crepitare. Apud garamantas quendã
fontem tam frigidum dieb ut non bibat᷑: tã
feruidum noctib ut non tangatur. In ephi¬
ro alium fontem in quo faces ut inceteris ex¬
sie uocari: quod accensus semel iam non possit
extingui. Lignum cuiꝰdam ficus egiptiȩ ñ
ut ligna cetera maquis natare s mergi. et qd̃
est mirabiliꝰ cum in imo aliqͣndit fuerit in¬
de ad aquȩ suꝑficiem rursus emergere.qñ
madefactum debuit humoris pondere p̃gra¬
uari. Poma int̾ra sodomoꝵ gigni quidẽ. et
ad maturitatis faciem ꝑuenire: s morsu pren¬
su ue temptata infumum aut fauillam corio
fatescente uanescere. Piritẽ lapidem ꝑsiceũte¬
nentis manum siuehementiꝰ p̃matur adu¬

Expanded text:
cis quibusque manentia; quo si quisquam ire uocis quibusque manentia; quo si quisquam ire uoluerit et potuerit, utrum uera sint, explorabit; sed pauca commemoro. Agrigentinum Siciliae salem perhibent, cum fuerit admotus igni, uelut in aqua fluescere; cum uero ipsi aquae, uelut in igne crepitare. Aput Garamantas quendam fontem tam frigidum diebus, ut non bibatur, tam feruidum noctibus, ut non tangatur. In Epiro alium fontem, in quo faces, ut in ceteris, exterea sic uocari, quod accensus semel iam non possit exstingui. Lignum cuiusdam ficus Aegyptiae, non ut ligna cetera in aquis natare, sed mergi; et, quod est mirabilius, cum in imo aliquamdiu fuerit, inde ad aquae superficiem rursus emergere, quando madefactum debuit umoris pondere praegrauari. Poma in terra Sodomorum gigni quidem et ad maturitatis faciem peruenire; sed morsu pressuue tentata in fumum ac fauillam corio fatiscente uanescere. Pyriten lapidem Persicum tenentis manum, si uehementius prematur, adu
Abbreviated transcription (Latin):
ad mirari: quanto magis illi a quibꝰ ueniunt:
Si eos facillimos habent: sic forsitan hñt ut
nos calcem quammiro mͦ aqua feruescentẽ qua
solet ignis extingui. ⁊ oleo non feruescentẽ quo
solet ignis accendi quia in ꝓmptu nob̃ ẽ non
deles qui cum diuma ł p̃terita ł futura mi¬
racula p̃dicamus. quȩ ilł exꝑienda non ualemꝰ
ostendere. rationem a nob̃ earum flagitant re¬
rum: quam qm̃ non possumꝰ reddere. excedunt
enim uiresmentis humane existimant falsa ẽẽ
quȩ dicimꝰ: ipsi de tot mirabilib reb quas ł
uidere possumus ł uidemus. debent reddere
rationem. Quod si fieri abhomine nonposse ꝑ¬
uiderint. fatendum ẽ eis nonideo aliqͥd ñ fuisse
uel non futurum eẽ. quia ratio inde non pot̃
reddi: qñqͥdem sunt ista de quib similiter ñ
potest. Nonitaq ꝑgo ꝑplurima que manda¬
ta sunt litteris. non gesta atq transacta. s in lo¬

Expanded text:
admirari, quanto magis illi, a quibus ueniunt, admirari, quanto magis illi, a quibus ueniunt, si eos facillimos habent, sic forsitan habent, ut nos calcem, quam miro modo aqua feruescentem, qua solet ignis exstingui, et oleo non feruescentem, quo solet ignis accendi, quia in promtu \' nobis est, non deles, qui, cum diuina uel praeterita uel futura miracula praedicamus, quae illis experienda non ualemus ostendere, rationem a nobis earum flagitant rerum, quam quoniam non possumus reddere excedunt enim uires mentis humanae, existimant falsa esse quae dicimus, ipsi de tot mirabilibus rebus, quas uel uidere possumus uel uidemus, debent reddere rationem. Quod si fieri ab homine non posse peruiderint, fatendum est eis non ideo aliquid non fuisse uel non futurum esse, quia ratio inde non potest reddi. quando quidem sunt ista, de quibus similiter non potest. Non itaque pergo per plurima, quae mandata sunt litteris, non gesta adque transacta, sed in lo
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ. Quis istam uim lapidis non stuperet. q̃
illi non solum merat. uerum etiam ꝑ tot sus¬
pensa transibat. ⁊ inuisibilib ea uinculis sub
epõ meo seuero mileuitano deisto lapide com¬
ꝑi. Seipsumnanq uidisse narrauit quẽad
modum batanariꝰ quondam comes affricȩ
cum apud eum conuiuaret᷑ ep̃s. eundẽ ꝓtu¬
lerit lapidem ⁊ tenuerit sub argento. ferrũq
suꝑ argentum posuerit. Demde sicut subter
mouebat manum qua lapidẽ tenebat. ita
ferrum desuꝑ mouebat᷑. atq argento medio
nichilq patiente coneitatissimo cursu ac recur¬
su infra lapis abhomine supͣ ferrũ ra¬
piebatur alapide. Dixi quod ipse conspexi: di¬
xi quod ab illo audiui cui tanquam ip̃se uide¬
rim ego credidi. Quid etiam de isto magnete le¬
gerim: dicam. Quando iuxta eum ponit᷑ ad a¬
mas non rapit ferrum. Et si iamrapuerat: ut
ei ꝓpinquauerit mox remittit Indiamittit
hos lapides. s si eos nos cognitos iam desistimꝰ

Expanded text:
lorum. Quis istam uim lapidis non stuperet, quae lorum. Quis istam uim lapidis non stuperet, quae illi non solum inerat, uerum etiam per tot suspensa transibat et inuisibilibus ea uinculis subl et coepiscopo meo Seuero Mileuitano de isto lapide comperi. Se ipsum namque uidisse narrauit, quem ad modum Bathanarius quondam comes Africae, cum aput eum conuiuaretur episcopus, eundem protulerit lapidem et tenuerit sub argento ferrumque super argentum posuerit; deinde sicut subter mouebat manum, qua lapidem tenebat, ita ferrum desuper mouebatur, adque argento medio nihilque patiente concitatissimo cursu ac recursu infra lapis ab homine, supra ferrum rapiebatur a lapide. Dixi quod ipse conspexi, dixi quod ab illo audiui, cui tamquam ipse uiderim credidi. Quid etiam de isto magnete legerim dicam. Quando iuxta eum ponitur adamans, non rapit femlID. et si iam rapuerat, ut ei propinquauerit, mox remittit. India mittit hos lapides; sed si eos nos cognitos iam desistimus
Abbreviated transcription (Latin):
betur p̃ter hircinum sanguinem uinci. S qui
eum habent atq nouerunt nunqͥd ita miran¬
tur. ut hi quib pͥmum potentia eiꝰ ostendit᷑:
Quib autem non ostendit᷑. fortasse nec credunt:
Aut si credunt ineꝑta mirant᷑ Et si contigerit
erꝑiri adhuc quidem mirant᷑ insolita. s assidu¬
itas exꝑiendi paulatim subtrahit ad mirationis¬
incitamentum. Magnetẽ lapidem nouimꝰ mi¬
rabilem ferri ẽẽ raptorem. Quod cum pͥmũ ui¬
di: uehementer in horrui. Quippe cernebam
a lapide ferreum anulum raptum atq suspen¬
sum: deinde tanquam ferro qđ rapuerat uim
dedisset suam communẽq fecisset: idẽ anu¬
lus alteri ad motus est eundemq suspendit.
Atq ut ille pͥor lapidi. sic et alter ancilus pͥori
anulo coherebat. Accessit eodem mͦ tertiꝰ. acces¬
sit et quartus. Iamq sibi ꝑmutua circcilis ne¬
xis non implicatorum intrinsecꝰ. s extrinsecus
adherentium. quasi cathena pependerat anu¬

Expanded text:
betur praeter hircino sanguine vinci. Sed qui betur praeter hircino sanguine vinci. Sed qui eum habent atque noverunt, numquid ita mirantur, ut hi quibus primum potentia ejus ostenditur? Quibus autem non ostenditur, fortasse nec credunt; aut si credunt, inexperta mirantur; et si contigerit experiri, adhuc quidem mirantur insolita, sed assiduitas exincitamentum. Magnetem lapidem nouimus mirabilem ferri esse raptorem; quod cum primum uidi, uehementer inhorrui. Quippe cernebam a lapide ferreum anulum raptum adque suspensum; deinde tamquam ferro, quod rapuerat, uim dedisset suam communemque fecisset, idem anulus alteri admotus est eundemque suspendit, adque ut ille prior lapidi, sic alter anulus priori anulo cohaerebat; accessit eodem modo tertius, accessit et quartus; iamque sibi per mutua circulis nexis non inplicatorum intrinsecus, sed extrinsecus adhaerentium quasi catena pependerat anu
Abbreviated transcription (Latin):
ignis qui latebat apparet. Ac deinde tanquam
morte sic frigida ẽ. ut adiectaunda nonsit arsura:
⁊ quam calcem uocabamꝰ uiuam uocemꝰ extinct᷑a.
Quid ẽ qđ huic miraculo addi posse uideat᷑:
Ectamen additur. Nam sinon adhibeas aquam
s olcum qđ magis fomes ẽ ignis: nulla eiꝰ ꝑfu¬
sione ł infusione feruescit. Hoc miracłm si de ali¬
quo indico lapide legeremꝰ. siue audire¬
mus. ⁊ innr̃m exꝑimentum uenire non posset:
ꝓfecto aut mendatum putaremꝰ. aut certe
grandit̃ mirarem᷑. Quarum uͦ rerũ ante nrõs
oculos cotidiana documentauersant᷑ ñ gene̾
minꝰ mirabili s ipsa assiduitate uilescunt᷑. ita
ut exipsa india quȩ remota ẽ pars orbis a nob̾¬
desierimus nonnulla mirari. quȩ ad nos potue¬
runt miranda ꝑduci.
damantem lapidem multi apud nos hñt.⁊
maxime aurifices insignitoresq gemmarũ.
Qui lapis nec ferro nec igni. nec alia ulla ui ꝑhi¬

Expanded text:
ignis, qui latebat, apparet, ac deinde tamquam ignis, qui latebat, apparet, ac deinde tamquam morte sic frigida est, ut adiecta unda non sit arsura et quam calcem uocabamus uiuam, uocemus exstinctam. Quid est quod huic miraculo addi posse uideatur? et tamen additur. Nam si non adhibeas aquam, sed oleum, quod magis fomes est ignis, nulla eius perfusione uel infusione feruescit. Hoc miraculum si de aliquo Indico lapide legeremus siue audiremus et in nostrum experimentum uenire non posset, profecto aut mendacium putaremus aut certe granditer miraremur. Quarum uero rerum ante nostros oculos cottidiana documenta uersantur, non genere minus mirabili, sed ipsa adsiduitate uilescunt, ita ut ex ipsa India, quae remota est pars orbis a nobdesierimus nonnulla mirari, quae ad nos potuerunt miranda perduci. 4. Adamantem lapidem multi apud nos habent, et maxime aurifices insignitoresque gemmarum, qui lapis nec ferro, nec igni, nec alia vi ulla, perhi