comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quaqͦm illã contigit. etiã cũ condi¬
toris sui matrẽ ẽẽ nesciuit. Nam qͥa
stqͣm redemptionis nr̃ȩ ex eius utero
celebrari mysteriũ agnouit: de illo
ꝓfecto tempore necesse erat ut ȩuuan¬
gelista testimoniũ ferr&: de qͦ propt̃
ioseph ignorantiã dubitari potuisset.
bilo: acsi aꝑte diceret᷑. Uitam simplici¬
um nec ante iudiciũ deserit: & mali¬
tiosorũ m̃tes deserendo ꝑcutere. nec
priusqͣm appareat. p̃tmittit. Nã quia
sine fine reꝓbos cruci&. & electi eiꝰ in ꝑ¬
petuũ postqͣm apparuerit regnent:
hostes in extremo examine confusio in¬
duit: quia cũ transacta mala redun¬
dare sibi ante ocłos m̃tis aspexerint.
suus eos undiq deprimens reatꝰ uestit.
Ad penam quippe tẽ factoꝵ suoꝵ memo¬
riam tolerant: qui nc̃ quasi a sensu ra¬
tionis extranei gaudentes peccant.
Ibi uident quantũ debuert̃ fugere
qͦd amauert̃: ibi conspiciunt qͣm lu¬

Expanded text:
quaquam illam contigit, etiam cum condiquaquam illam contigit, etiam cum conditoris sui matrem esse nescivit. Nam quiastquam redemptionis nostrae ex ejus utero celebrari mysterium agnovit, de illo ofecto tempore necesse erat ut evangelista testimonium ferret, de quo propter Joseph ignorantiam dubitari potuisset. bilo. Ac si aperte diceretur: Vitam simplicium nec ante judicium deserit et malitiosorum mentes deserendo percutere, nec prius quam appareat praetermittit. Nam quia sine fine reprobos cruciet, et electi ejus in perpetuum postquam apparuhostes in extremo examine confusio induit, quia cum transacta mala redundare sibi ante oculos mentis aspexerint, suus eos undique deprimens reatus vestit. Ad poenam quippe tunc factorum suorum memoriam tolerant, qui nunc quasi a sensu rationis extranei gaudentes peccant. Ibi vident quantum debuerint fugere quod amaverunt, ibi conspiciunt quam lu
Abbreviated transcription (Latin):
cantũ laudis eleuat᷑. Qui q̃m tantũ
uident qͣntũ dicere ñ ualent. in risu
iubilant: quia ñ explendo resonant
omp̃s ds̃ eo usq malignos ñ subleuet.
quousq electos suos in iubilationis gau¬
dia assumat: acsi post a pęna eripiat.
quos ante in culpa deserens dãpnat:
s quo hoc nequaquã uel ante iudici¬
um faciat: cum dubiũ hominib ui¬
deri possit an fiat. Nam post electo¬
rum suoꝵ iubilũ quia malignis ma¬
nũ ñ porrigat: ex ipsa iam districti¬
one ultimi examinis constat. Sic nãq
postquã inimicos illius feriens. eius
potestati substernit. s quo in ȩt̾̃na
cunctis beatitudine p̃sids. & prius qͣm
rebellium suoꝵ corda conculcet: in qͣ
nimirũ constat. quia subiectis hostib.
sine fine. s posterius regnat. Sic per
dr̃. & ñ cognouit eam donec peperit
filiũ suũ primogenitũ: ñ qͦ hanc post
natiuitatẽ dĩ cognouerit: s quo ne¬

Expanded text:
cantum laudis elevatur. Qui quoniam tantum cantum laudis elevatur. Qui quoniam tantum vident, quantum dicere non valent, in risu jubilant, quia non explendo resonant otens Deus eousque malignos non sublevat, quousque electos suos in jubilationis gaudia assumat, ac si post a poena eripiat quos ante in culpa deserens damnat; sed quo hoc nequaquam vel ante 286 judicium faciat, cum dubium hominibus videri possit an fiat. Nam post electorum suorum jubilum, quia malignis manum non porrigat, ex ipsa jam districtione ultimi examinis constat. Sic namquepostquam inimicos illius feriens ejus potestati substernit, sed quo in aeterna cunctis beatitudine praesidet, et prius quam rebellium suorum corda conculcet. In qua nimirum constat quia subjectis hostibus sine fine et posterius regnat. Sic per dicitur: Et non cognovit eam, donec peperit filium suum primogenitum ; non quo hanc post nativitatem Domini cognoverit, sed quo ne
Abbreviated transcription (Latin):
Os quippe iustoꝵ tẽ risu replebit᷑. cũ
eoꝵ corda finitis ꝑegrinationis fle¬
tib ȩt̃nȩ leticiȩ exultatione satianᵒ.
De hoc risu discipłis ueritas dixit.
gaudium: & rursũ. uidebo uos et
gaudebit cor urm: & gaudiũ ur̃m
nemo aufer& a uobis. De hoc risu
sc̃ȩ eccłȩ salomon ait. ridebit in die
nouissimo: de hoc iterũ dicit. tim̃¬
ti dñm bene erit in extremis.
Non autem tẽ risus erit corporis:s
risus cordis. Risus enĩ nc̃ corporis
de lasciuia dissolutionis: nã risus
cordis. tẽ de leticia nascet᷑ securi¬
tatis. Cum gͦ electi om̃s implent᷑
gaudio manifestȩ contẽplationis:
quasi ad hilaritatẽ risus exiliunt
in ore m̃tis. Iubilũ uͦ dicimꝰ. cum
tantam leticiam corde concipimꝰ
quantã sermonis efficacia ñ exple¬
mus: & tam̃ m̃tis exultatio hoc qͦd
sermone ñ explicat. uoce sonat.
Bene aut̃ os risu impleri dr̃. & labia iubilo:
quia in illa ȩterna patria. cũ iustorum
mens in exultationẽ rapit᷑. lingua in

Expanded text:
Os quippe justorum tunc risu replebitur, cum eodem corda finitis peregrinationis fletibus, aeternae laetitiae exsultatione satiantur. De hoc risu discipulis Dominus dicit: « gaudium . Et rursum: Videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo auferet a vobis . De hoc risu sanctae Ecclesiae Salomon ait: Ridebit in die novissimo . De hoc iterum dicitur: Timenti Dominum, bene erit in extremis . Non autem tunc risus erit corporis, sed risus cordis. Risus enim nunc corporis de lascivia dissolutionis, nam risus cordis tunc de laetitia nascetur securitatis. Cum ergo electi omnes implentur gaudio manifestae contemplationis, quasi ad hilaritatem risus exsiliunt in ore mentis. Jubilum vero dicimus, cum tantam laetitiam corde concipimus, quantam sermonis efficacia non explemus; et tamen mentis exsultatio hoc quod sermone non explicat voce sonat. Bene autem os risu impleri dicitur, labia jubilo, quia in illa aeterna patria, cum justorum mens in exsultationem rapitur, lingua in
Abbreviated transcription (Latin):
hominib habeat᷑ audiamꝰ. Sequit᷑.¬
Humectꝰ uidet᷑ seyrpus antequã ueni¬
at sol. Sepe in sacro eloquio. dñs so
mus a uia ueritatis. & lum̃ iusticiȩ
ñ luxit nobis & sol ñ ortus. ẽ nob.
Ante solem gͥ scyrpus humidus cer-¬
nit᷑: qͥa priusqͣm diuina districtio
in iudicio candeat. om̃is hypochri¬
ta infusum se scĩtatis gr̃a ostentat.
quasi uirens aspicit᷑. qͥa iustus ȩsti¬
matur: honoris locũ obtin&: de gła
scĩtatis pollet: a cunctis ueneratio
defertur: opinio laudis extendit᷑.
Scyrpus itaq iste in nocte humidus
est. sole autẽ ueniente siccat᷑: quia
nimirũ hẏpochrita in tenebris uite
presentis sc̃s ab omĩb credit᷑ s dũ di¬
strictus uidex uenerit. quã sit iniquꝰ
apparebit. Dicat᷑ gͦ. humectus uidet᷑
antequã ueniat sol: quia uirentẽ se
nẽ humanis ocłis exib&: s in calore
tẽ diuini iudicii arescit. Sequitur.¬

Expanded text:
hominibus habeatur audiamus. Sequithominibus habeatur audiamus. SequitHumectus videtur antequam veniat sol. - Saepe in sacro eloquio Dominus solmus a via veritatis, et lumen justitiae non luxit nobis, et sol non est ortus nobis . Ante solem igitur scirpus humidus cernitur, quia prius quam divina districtio in judicio candeat, omnis hypocrita infusum se sanctitatis gratia ostentat; quasi virens aspicitur, quia justus aestimatur, honoris locum obtinet, de gloria sanctitatis pollet, a cunctis ei veneratio defertur, opinio laudis extenditur. Scirpus itaque iste in nocte humidus est; sole autem veniente siccatur, quia nimirum hypocrita in tenebris vitae praesentis sanctus ab omnibus creditur, sed cum districtus judex venerit, quam sit iniquus apparebit. Dicat ergo: Humectus videtur antequam veniat sol, quia virentem se nunc humanis oculis exhibet, sed in calore tunc divini judicii arescet. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
statuere. operũ enumeratione con-¬
tendit. Annon laudis sue habitacu¬
lum hinc inde fulciunt. qui facta
sua ut p̃fati sumus in iudicio enu¬
merantes dicunt. dñe dñe. nonne
in nomine tuo ꝓphetauimꝰ & in
tuo nomine demonia eiecimꝰ & in
tuo nomine uirtutes multas fecimꝰ
Sed domus laudis tot allegationib¬
fulta minime consurgit: qͥa ꝓtinꝰ iu¬
dex dicit. Numquã noui uos: disce¬
dite a me qui oꝑamini iniquitatẽ.
Et sciendũ. ẽ quia hoc qͦd surgit ab infi¬
mis. ad suꝑiora se erigit. Domꝰ gͦ hypo¬
chritȩ surgere ñ ual&: quia ꝑ om̃e
qͦd iuxta p̃cepta cȩlestia agere potu¬
it. a tra animũ ñquã leuauit. Iure
gͥ tunc nequaqͣm ad p̃miũ retributi¬
onis erigit᷑ qui ꝑ hoc qͦd nc̃ exibet
in appetitu głȩ temporalis iacet.¬
ed quia uita hẏpochritȩ x
scyrpi appellatione signata qͥlit̃
in iudiciõ reꝓbetur audiuimꝰ: priꝰꝗͣ
districtus uidex appareat. qualis ab

Expanded text:
statuere operum enumeratione constatuere operum enumeratione contendit. An non laudis suae habitaculum hinc inde fulciunt, qui facta sua, ut praefati sumus, in judicio enumerantes, dicunt: Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo daemonia ejecimus, et in nomine tuo virtutes multas fecimus ? Sed domus laudis tot allegationibfulta minime consurgit, quia protinus judex dicit, Nunquam novi vos, discedite a me qui operamini iniquitatem . Et sciendum est quia hoc quod surgit ab infimis ad superiora se erigit. Domus ergo hypocritae surgere non valet, quia per omne quod juxta praecepta coelestia agere potuit, a terra animum nunquam levavit. Jure igitur tunc nequaquam ad praemium retributionis erigitur, qui per hoc quod nunc exhibet in appetitu temporalis gloriae scirpi appellatione signata, qualiter in judicio reprobetur audivimus, prius quam districtus judex appareat, qualis ab
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ domũ suam hẏpochrita innitit᷑
cũ uanis fauorib deceptus quasi de fi-¬
ducia scĩtatis eleuat᷑. Multa quippe
hypochritȩ in occulto mala faciunt:
quȩdam uͦ bona in publico: cumq
ex bonis patentib laudes recipiunt.
ab occultis malis considerationis ocu-¬
los auertunt: talesq se ęstimant. qͣ-¬
les foris audiunt. non qͣles intꝰ noue¬
runt. Unde fit plerũq ut ad suꝑ¬
num qͦq iudiciũ cũ fiducia ueniañ:
quia tales se apud int̾nũ arbitrem
credunt. quales ab hominib foris
habebant᷑. Sed stare domꝰ hẏ pͦchri-¬
tȩ non ual&: quia in trore distric¬
ti examinis om̃is ante acta fiducia
testimonia deesse cognouerit: ad
sua se oꝑa enumeranda conuertit.
Unde adhuc subdit᷑. Fulci& eã & non
consurget. Hoc nãq qͦd ꝑ se stare ñ
uals. fulcitur ut stet: quia cũ uitã
suam hẏpochrita labefactari in iti¬
iudicio conspicit: hanc fulciendo

Expanded text:
super domum suam hypocrita innititur, super domum suam hypocrita innititur, cum, vanis favoribus deceptus, quasi de fiducia sanctitatis elevatur. Multa quippe hypocritae in occulto mala faciunt, quaedam vero bona in publico. Cumque ex bonis patentibus laudes recipiunt, ab occultis malis considerationis oculos avertunt; talesque se aestimant, quales foris audiunt, non quales intus noverunt. Unde fit plerumque ut ad supernum quoque judicium cum fiducia veniant, quia tales se apud internum arbitrum credunt quales ab hominibus foris habebantur. Sed stare domus hypocritae non valet, quia in terrore districti examinis omnis anteacta fiducia testimonia deesse cognoverit, ad sua se opera enumeranda convertit. Unde et adhuc subditur: Fulciet eam, et non surget. Hoc namque, quod per se stare non valet, fulcitur ut stet, quia cum vitam suam hypocrita labefactari in judicio conspicit, hanc fulciendo
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa ad hanc se intra animũ reclinat.
Sed stare domus hȩc ñ ual&: qͥa laus
cum u̾ita p̃terit: & humanus fauor
in iudicio ñ subsistit. Unde & fatuȩ
urgines quȩ oleũ in uasis ñ sumpse.¬
rant. quia in alienis scilic& uocib glo¬
riã & non in suis conscientus habe¬
bant: turbatȩ ꝑ sponsi p̃sentiã dicuñ.
Date nobis de oleo ur̃o: qͥa lampades
nr̃ȩ extingunt᷑. Oleũ qͥppe a ꝓximis
petere. ẽ. głam boni oꝑis a testimonio
alieni oris implorare. Mens & enim
uacua cũ a cunctis suis laborib nil
se iñtꝰ tenuisse inuenerit: testimoni¬
um foras quęrit: acsi aꝑtẽ fatuȩ uir¬
gines dicant. Cũ nos repelli sine re¬
tributione conspicitis: dicite in nr̃o
oꝑe quid uidistis. Sed frustra tunc
hẏpochrita in hac domo laudis inni-¬
titur: qͥa nichil ei in iudicio attesta¬
tio humana suffragat᷑: qͥa eanidẽ lau-
dem quam post in testimonio exigit.
prius in munere recepit. Uel certe.

Expanded text:
opera ad hanc se intra animum reclinat. opera ad hanc se intra animum reclinat. Sed stare domus haec non valet, quia laus cum vita praeterit, et humanus favor in judicio non subsistit. Unde et fatuae virgines, quae oleum in vasis non sumpserant, quia in alienis scilicet vocibus gloriam et non in suis conscientiis habebant, turbatae per sponsi praesentiam, dicunt: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur . Oleum quippe petere, est gloriam boni operis a testimonio alieni oris implorare. Mens etenim vacua cum cunctis suis laboribus nihil se intus tenuisse invenerit, testimonium foris quaerit. Ac si aperte fatuae virgines dicant: Cum nos repelli sine retributione conspicitis, dicite in vestro opere, quid vidistis. Sed frustra tunc hypocrita in hac domo laudis innititur, quia nihil ei in judicio attestatio humana suffragatur. Quia eamdem ldem, quam post in testimonio exigit, prius in munere recepit. Vel certe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ int̾nus uidex secreta cordis ex ami¬
nat. testes uitȩ exteriꝰ ñ quęruntur.
Bene gͦ dicit᷑. sicut tela arantarũ fidu¬
cia eiꝰ quia apparente cordis teste pre¬
terit om̃e qͦd exterius de humano fa¬
uore confidit. Unde & adhuc apte sub¬
stabit. Sicut domus exterioris conuer¬
sationis. ẽ. edificiũ quod inhabitat cor¬
pus: ita domus nr̃e cogitationis est
res quȩlib& quam ꝑ dilectionẽ inba¬
bitat animꝰ. Om̃e quippe qͦd diligimꝰ.
quasi in hoc quiescentes habitamus: un¬
de paulus quia in suꝑnis corfixerat. in
terra quidẽ positus. s tam̃ a terra extra¬
neus. dicebat. nr̃a conuersatio in cęlis. ẽ.
Mens itaq hẏpochrite nil aliud in om¬
ne qͦd agit. nisi opinionis suȩ głam co-¬
gitat: nec curat quo post ꝑ meritũ
ducit᷑: s quid interĩ dicat᷑. Domꝰ gͦ
eius.ẽ. delectatio fauoris: quã quasi
quietus inhabitat: quia ꝑ cuncta sua

Expanded text:
cum internus judex secreta cordis examicum internus judex secreta cordis examinat, testes vitae exterius non quaeruntur. Bene ergo dicitur: Sicut tela aranearum fiducia ejus, quia apparente cordis teste, praeterit omne quod exterius de humano favore confidit. Unde et adhuc apte subvalet. --Sicut domus exterioris conversationis est aedificium quod inhabitat corpus, ita domus nostrae cogitationis est res quaelibet quam per dilectionem inhabitat animus. Omne quippe quod diligimus, quasi in hoc quiescentes habitamus. Unde Paulus, quia in supernis cor fixerat, in terra quidem 278 positus, sed tamen a terra extraneus, dicebat: Nostra conversatio in coelis est . Mens itaque hypocritae nihil aliud in omne quod agit nisi opinionis suae gloriam cogitat, nec curat quo post per meritum ducitur, sed quid interim dicatur. Domus ergo ejus est delectatio favoris, quam quasi quietus inhabitat, quia per cuncta sua
Abbreviated transcription (Latin):
one tolerare. An non crucẽ iħu in an¬
gariam portat: qui qͣsi ad p̃ceptũ dñi
carnem domat. s tam̃ spũalẽ patriã
non amat: Unde & symon isdẽ cru-¬
cem portat. s neqͦqͣm morit᷑. qͥa om̃ĩs
hypochrita corpus quidẽ ꝑ abstinenti¬
am afficit: s tam̃ ꝑ amiorẽ głe mun-¬
de electis dr̃. Qui autẽ st̃ xp̃i: carnẽ
suam crucifixert̃ cũ uiciis & concupi¬
scentiis. Cum uiciis qͥppe & concupi¬
scentiis carnẽ crucifigimus: si sic gu¬
lam restringimus. ut iam de mundi
gła nil quȩramus. Nam qͥ corpꝰ mace¬
rat. s honorib anhelat crucẽ carni
intulit. s mundo ꝑ concupiscentiam
peiꝰ uiuit: quia & sepe ꝑ scĩtatis ima-¬
ginẽ locũ regiminis indignus asseqͥt᷑
quẽ nisi aliquid in se uirtutis osten¬
der&: nullo ꝑciꝑe labore mereretur.
Sed transit quod delectabilit̃ obtinet:
& pęnalit̃ quod sequit᷑ mans. Sc̃itatis
nẽ fiducia in ore hominũ ponit᷑: sed

Expanded text:
one tolerare. An non Jesu crucem in anone tolerare. An non Jesu crucem in angaria portat qui quasi ad praeceptum Domini carnem domat, sed tamen spiritualem patriam non amat? Unde et Simon idem crucem portat, sed nequaquam moritur, quia omnis hypocrita corpus quidem per abstinentiam afficit, sed tamen per amorem gloriae munde electis dicitur: Qui autem sunt Christi carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis. Cum vitiis quippe et concupiscentiis carnem crucifigimus, si sic gulam restringimus, ut jam de mundi gloria nihil quaeramus. Nam qui corpus macerat, sed honoribus anhelat, crucem carni intulit, sed mundo per concupiscentiam pejus vivit, quia et saepe per sanctitatis imaginem locum regiminis indignus assequitur, quem, nisi aliquid in se virtutis ostenderet, nullo percipere labore mereretur. Sed transit quod delectabiliter obtinet, et poenaliter quod sequitur manet. Sanctitatis nunc fiducia in ore hominum ponitur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
robur corporis atterunt: & qͣsi carnis
uitam funditꝰ in carne uiuentes extin-¬
gunt: sicq ꝑ abstinentiã morti appro¬
piant. ut pene cotidie morientes ui-¬
uant: s ad hȩc humanos ocłos quęrt̃.
ammirationis głam expetunt: ueri¬
tate actestante quȩ ait. Ex t̃minans
facies suas: ut appareant hominib
ieiunantes. Nam ora pallescunt: cor¬
pus debilitate quatitur. pectꝰ initer¬
rumpentib suspiriis urget᷑: sed int̾
hȩc ab ore ꝓximoꝵ sermo ammiratio¬
nis quęrit᷑: nilq tanto labore aliud
nisi estimatio humana cogitat᷑. Quos¬
P nimirũ bene symon ille significat: qͥ¬
ꝓ dominicȩ passionis tempore in anga
tem obuiam sibi nomine symonẽ: hẽ
angariauert̃ ut toller& crucem iħu.
Quod enim ꝑ angariam agimꝰ: ñ hoc ex
studio amoris oꝑamur. Crucẽ gͦ iħu¬
in angariam portare. ẽ: afflictionẽ ab¬
stinentiȩ ꝓ alia quã necesse . ẽ. intenti¬

Expanded text:
robur corporis atterunt, et quasi carnis robur corporis atterunt, et quasi carnis vitam funditus in carne viventes exstinguunt, sicque per abstinentiam morti appropiant, ut pene quotidie morientes vivant. Sed ad haec humanos oculos quaerunt, admirationis gloriam expetunt, Veritate attestante, quae ait: Exterminant facies suas, ujejunantes . » Nam ora pallescunt, corpus debilitate quatitur, pectus interrumpentibus suspiriis urgetur; sed inter haec ab ore proximorum sermo admirationis quaeritur, nihilque pro tanto labore aliud, nisi aestimatio humana, cogitatu nimirum bene Simon ille significat, qui dominicae passionis tempore in angartem obviam sibi, nomine Simonem: hunc angariaverunt, ut tolleret crucem Jesu. Quod enim per angariam agimus, non hoc ex studio amoris operamur. Crucem in angaria portare est afflictionem abstinentiae pro alia quam necesse est intenti
Abbreviated transcription (Latin):
nũqm fuert̃. Plerũq enĩ ut p̃diximꝰ
sacrȩ legis eruditione fulciunt᷑: doctri¬
nȩ uerba ꝓferunt: om̃e qͦd sentiunt
testimoniis accingunt: nec tam̃ ꝑ hec
uitam audientiũ. s ꝓprios fauores quȩ¬
runt: quia nec ꝓferre alia nouerunt:
nisi que auditoꝵ corda ad rependen-¬
das laudes excutiant: ñ aut̃ ad lacri¬
scentiis exteriorib occupata. igne di¬
uini amoris non cal&: & idcirco ad
suꝑnũ desideriũ inflãmare. audito¬
res suos nequeunt uerba quȩ frigido
corde ꝓferunt᷑: neq enim res quȩ in
se ipsa ñ arserit. alia̾s accendit. Unde
fit plerũq ut hẏpochritarũ dicta. &
audientes ñ erudiant: & eosdẽ ipsos
qui se ꝓferunt. elatos laudib deteri¬
ores reddant. Attestante & enĩ paulo.
scientia inflat: caritas edificat. Cum
gͦ caritas ȩdificando ñ erigit: scientia
inflando ꝑuertit. Plerũq se hy pochri¬
te mira abstinentia affligunt: om̃e

Expanded text:
nunquam fuerunt. Plerumque enim, ut praediximus, nunquam fuerunt. Plerumque enim, ut praediximus, sacrae legis eruditione fulciuntur, doctrinae verba proferunt, omne quod sentiunt testimoniis accingunt, nec tamen per haec vitam audientium, sed proprios favores quaerunt, quia nec proferre alia noverunt, nisi quae auditorum corda ad rependendas laudes excutiant, non autem ad lacryens quippe concupiscentiis exterioribus occupata igne divini amoris non calet; et idcirco ad supernum desiderium inflammare auditores suos nequeunt verba quae frigido corde proferuntur. Neque enim res quae in se ipsa non arserit aliud accendit. Unde fit plerumque ut hypocritarum dicta et audientes non erudiant, et eosdem ipsos qui se proferunt elatos laudibus deteriores reddant. Attestante etenim Paulo, Scientia inflat, charitas aedificat . Cum ergo charitas aedificando non erigit, scientia inflando pervertit. Plerumque se hypocritae mira abstinentia affligunt, omne
Abbreviated transcription (Latin):
pit gła ꝑpetua torm̃ta castigant.
Tunc ueram sententiã supplicia aꝑiuis.
quia ꝑ hec ꝓfecto colligit᷑. nil fuisse
om̃ia quȩ transire potuert̃. VUnde &
fiducia eius. Bene hypochritarũ fi-¬
ducia. aranearũ telis similis dicitur:
quia om̃e qͦd ad obtinendã głam ex¬
sudant. uent᷑ uitȩ mortalis dissipat.
Nam qm̃ ȩt̾na ñ quęrt̃: bona tempora¬
lia cum tempore amittunt. Pensan¬
dum qͦq ẽ. qͦd fila araneȩ ꝑ ordinẽ
ducunt: qͥa sua hẏpochritȩ quasi sub
diseretione oꝑa disponunt. Aranearũ
tela studiose texit᷑: s subito flatu uen¬
ti dissipat᷑: quia quicqͥd hypochrita
cum labore ꝑagit. aura humani fa¬
uoris tollit: & dum in appetitu lau¬
dis opus deficit: quasi in uentũ la¬
bor euanescit. Sepe nãq & usq ad
p̃sentis uitȩ t̾minũ hypochritaꝵ fac¬
ta ꝑdurant: s quia ꝑ hȩc auctoris
laudem ñ quęrt̃: bona ante dĩ ocłos

Expanded text:
pit gloria perpetua tormenta castigant. pit gloria perpetua tormenta castigant. Tunc veram scientiam supplicia aperiunt, quia per haec profecto colligitur nihil fuisse omnia quae transire potuerunt. Unde et inanis. --Bene hypocritarum fiducia aranearum telis similis dicitur, quia omne quod ad obtinendam gloriam exsudant ventus vitae mortalis dissipat. Nam quoniam aeterna non quaerunt, bona temporalia cum tempore amittunt. Pensandum quoque est quod fila araneae per ordinem ducunt, quia sua hypocritae quasi sub discretione opera disponunt. Aranearum tela studiose texitur, sed subito flatu dissipatur, quia quidquid hypocrita cum labore peragit aura humani favoris tollit; et dum in appetitu laudis opus deficit, quasi in ventum labor evanescit. Saepe namque et usque ad praesentis vitae terminum hypocritarum facta perdurant, sed quia per haec auctoris laudem non quaerunt, bona ante Dei oculos
Abbreviated transcription (Latin):
Culmus quippe germ̃ ñ hab&: cũ uita
ñ facit: cũ is qui in p̃senti scło ꝓficit.
nil subtilitatis intelligit: nullũ boni
cum bona oꝑa hẏpochritȩ ostenduñ.
de his malignoꝵ sp̃uũ uota satiant᷑.
Qui enim ꝑ hȩc dõ placere ñ appetuñ.
ne qͦqͣm agri dñm. s alienos pascunt.
Fecundo itaq hypochrita & neglecto
palmiti similis. seruare fructũ non
ual&: quia botrus boni oꝑis in terra
iac&: s tam̃ hac ipsa sua uecordia pa¬
scitur: quia ꝓ bono oꝑe a cunctis ho¬
noratur. Cȩteris p̃min&: subiectas ho¬
minum m̃tes tens: maiorib locis attol¬
lit᷑. fauorib nutrit᷑. Hȩc uͦ ei sua uecor¬
dia plac& interĩ. s ñ placebit: quia cũ
retributionis tempꝰ aduenerit. in pę¬
na displicebit. qͦd uecors fuit. Tunc se
stulte egisse intellig&: cum ꝓ delecta¬
tione laudis sententiã diuine increpa¬
tionis acceꝑit. Tunc se uecordẽ fuisse
considerat: cũ se ꝓ temporali qͣm ꝑci¬

Expanded text:
ermen non habet, cum vita non facit, cum is qui in praesenti saeculo proficit, nil subtilitatis intelligit, nullum boni cum bona opera hypocritae ostendunt, de his malignorum spirituum vota satiantur. Qui enim per haec Deo placere non appetunt, nequaquam agri dominum, sed alienos pascunt. Fecundo itaque hypocrita et neglecto palmiti similis, servare fructum non valet, quia botrus boni operis in terra jacet. Sed tamen hac ipsa sua vecordia pascitur, quia pro bono opere a cunctis honoratur; caeteris praeeminet, subjectas hminum mentes tenet, majoribus locis attollitur, favoribus nutritur. Haec vero ei sua vecordia placet interim, sed non placebit, quia cum retributionis tempus advenerit, in poena displicet quod vecors fuit. Tunc se stulte egisse intelliget, cum pro delectatione laudis sententiam divinae increpationis acceperit. Tunc se vecordem fuisse considerat, cum se pro temporali quam perce
Abbreviated transcription (Latin):
increm̃tũ dampnationis: qͥa irrigati
fructũ ñ ferunt: s sub uiriditatis co¬
lore uacui. in altũ crescunt. Quos
bene ꝑ ęuuangłm ueritas exprimit.
dicens. Multi dicent mͥ in illa die.
dñe. dñe. nonne in nomine tuo ꝓpħa¬
Suimus. & in tuo nomine demonia eie¬
cimus: & in tuo nomine uirtutes mul

Expanded text:
274 incrementum damnationis, quia irrigati 274 incrementum damnationis, quia irrigati fructum non ferunt, sed sub viriditatis colore vacui in altum crescunt. Quos bene per Evangelium Veritas exprimit, dicens: Multi dicent mihi in illa die: Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo daemonia ejecimus
Abbreviated transcription (Latin):
da ꝑmanens. solo scĩtatis colore uiride-¬
scit. Sed neq sine humore scyrpꝰ. neq
sine aqua carcetũ ꝓficit: qͥa hypochri¬
tarũ uita ad bona oꝑa infusionẽ qͥdẽ
suꝑni muneris ꝑcipit: s in cunctis quȩ
agit exteriores laudes appetens. a fru¬
ctu ꝑceptȩ infusionis in anescit. Sepe
nãq mira signoꝵ oꝑa faciunt: ab ob¬
sessis corporib sp̃c pellunt: & ꝑ ꝓphetiȩ
donũ uentura quȩq sciendo p̃ueniuns.
s tam̃ a largitore tot munerũ cogita
tionis intentione diuisi st̃: qͥa ꝑ eiꝰ do¬
na non eius głam. s ꝓprios fauores
quęrt̃: cũq ꝑ accepta bona in sua
laude se eleuant. ipsis munerib contͣ
largitorẽ pugnant. Inde quippe contͣ
dantẽ suꝑbiunt: unde ei ampliꝰ humi¬
les ẽẽ debuert̃: s eo eos post modum
districtior sententia ꝑcutit. quo nẽ
suꝑna bonitas. & ingratos largus in¬
fundit: fitq eis amplitudo muneris

Expanded text:
da permanens, solo sanctitatis colore virideda permanens, solo sanctitatis colore viridescit. Sed neque sisine aqua carectum proficit, quia hypocritarum vita ad bona opera infusionem quidem superni muneris percipit, sed, in cunctis quae agit exteriores laudes appetens, a fructu perceptae infusionis inanescit. Saepe namque mira signorum opera faciunt, ab obsessis corporibus spiritus pellunt, et per prophetiae donum ventura quaeque sciendo praeveniunt, sed tamen a largitionis intentione divisi sunt, quia per ejus dona non ejus gloriam, sed proprios favores quaerunt; cumque per accepta bona in sua laude se elevant, ipsis muneribus contra largitorem pugnant. Inde quippe contra dantem superbiunt, unde ei amplius humiles esse debuerunt. Sed eo eos postmodum districtior sententia percutit, quo nunc superna bonitas et ingratos largius infundit. Fitque eis amplitudo muneris
Abbreviated transcription (Latin):
pochritas subdit: s mucrone uerbi
se impetit: quia simulator iusticiae
nisi ex aliquantulo ipse eẽt: docere
iustũ nequaqͣm tanta temeritate p̃¬
sumer&. Et quidẽ fortia st̃ ualde
quȩ dicit: s hȩc stultis ñ aut̃ sapienti.
prauis ñ recto dicere debuit: quia et
uecordẽ se asserit. qui hortis sitientib
in flumine aquã fundit. Sed interĩ
postponentes cui dr̃. pensemꝰ subtilit̃
qͥul dicat᷑: ut nos ꝓlata instruant.
quãuis meritũ sui auetoris ĩpugnent.
ne aqua. Cui baldach scyrpũ uel ca¬
rectũ comparet. ipse ꝓtinꝰ aꝑit: cum
subiungit. Cũ adhuc sit in flore. nec
carpatur manu: ante omnes herbas
Sarescit. Sic ulȩ om̃iũ qui obliuiscunt᷑¬
oS dñm: & spes hypochritȩ ꝑibit. Scyrpi
gͦ uel carecti nomine hẏpochritȩ uitã
signat: quȩ speciẽ quidẽ uiriditatis ha¬
b&. s ad humanos usus fructum uti-¬
litatis ñ hab&: quȩ sterilitate oꝑis ari¬

Expanded text:
pocritas subdit, sed mucrone verbi pocritas subdit, sed mucrone verbi se impetit, quia simulator justitiae, nisi ex aliquantulo ipse esset, docere justum nequaquam tanta temeritate praesumeret. Et quidem fortia sunt valde quae dicit; sed haec stultis, non autem sapienti, pravis, non recto, dicere debuit, quia et vecordem se asserit qui, hortis sitientibus, in flumen aquam fundit. Sed interim postponentes cui dicitur, pensemus subtiliter quid dicatur, ut nos prolata instruant, quamvis meritum sui auctoris impugnent. ne aqua? - Cui Baltath scirpum vel carectum comparet, ipse protinus aperit, cum subjungit: Cum adhuc sit in flore, nec carpatur manu, ante omnes herbas arescit, sic viae omnium qui obliviscuntur Deum, et spes hypocritae peribit. - Scirpi ergo vel carecti nomine, hypocritae vitam signat, quae speciem quidem veritatis habet, sed adhuc manu ususfructum utilitatis non habet. Quae sterilitatis opere ari
Abbreviated transcription (Latin):
Notandum qͦd suꝑius dixerat. spc̃ mul¬
tiplex sermones oris tui: nẽ uͦ reduc¬
tis ad memoriam patrib dicit. de
corde suo ꝓferent eloquia: acsi uitã
scẽ eccłȩ heretici detestantes dicañ.
Multiplicitatẽ sp̃c̃ in ore habes: in cor¬
de ñ habes: s illi contra te audiendi
sunt. qui uerba ex corde ꝓferentes re¬
cta uiuendo docuerunt. Sepe autẽ
praui dum suȩ uiciũ tortitudinis ig¬
norant. audent̃ alioꝵ rectitudinem
lacerant: cũq contra bonos sibi aue¬
toritatẽ increpationis arripiunt: aut
ea bona ꝓferunt quȩ ñ uidendo sed
audiendo didicert̃: aut ea aliis ma¬
la m̃tientes ingert̃. quȩ ipsi commit¬
tunt. Sed cũ ea bona ꝓferunt quȩ
seruare contempnunt: sciendũ .ẽ. qͥa
plerũq ueritas sic ꝑ ora aduersari¬
orum sonat. ut eoꝵ linguã mouens.
uitam feriat: qͣtinꝰ culm̃ rectitudinis
loquentes s ignorantes. ipsi sibi s uer¬
bis iudices. & factis accusatores fiat̃.
Unde baldach nura quidẽ contra hy¬

Expanded text:
Notandum quod superius dixerat: Spiritus multiplex sermonis oris tui; nunc vero, reductis ad memoriam patribus, dicit: De corde suo proferent eloquia. Ac si vitam sanctae Ecclesiae haeretici detestantes, dicant: Multiplicitatem spiritus in ore habes, in corde non habes. Sed illi contra te audiendi sunt, qui verba ex corde proferentes, recta vivendo docuerunt. Saepe autem pravi, dum suae vitium fortitudinis ignorant, audenter aliorum rectitudinem lacerant; cumque contra bonos sibi auctoritatem increpationis arripiunt, aut ea bona proferunt, quae non videndo, sed audiendo didicerunt; aut ea aliis mala mentientes ingerunt, quae ipsi committunt. Sed cum ea bona proferunt quae servare contemnunt, sciendum est quia plerumque veritas sic per ora adversariorum sonat, ut eorum linguam movens vitam feriat, quatenus culmen rectitudinis loquentes et ignorantes, ipsi et verbis judices, et factis accusatores fiant. Unde Baldad mira quidem contra hy
Abbreviated transcription (Latin):
quippe & iusti herbȩ sunt: ꝓph̃a atte¬
iustis in bono suo ꝑmanentib. a uiri¬
ditate assumptȩ rectitudinis hypo¬
critarũ uita siccat᷑. Arescunt herbȩ
etiam reliquȩ: quia iustoꝵ oꝑa cũ car-¬
nis uita deficiunt: s herbarũ aridita¬
tem scirpus p̃uenit: qͥa priusqͣm de car¬
ne hẏpochrita transeat. ea quȩ in se
ostenderat uirtutũ facta derelinqͥt.¬
De quib bene etiã ꝑ psalmistã dr̃. Fians
Psicut fenũ ȩdificioꝵ qͦd priusquam
Feuellatur arescit. Fȩnũ qͥppe ędificii
in alto nascit᷑: s nequaqͣm pingui ra¬
dice solidatur: quia & hypochrita sum¬
na quidẽ sunt quȩ agere cernit᷑. s
ñ in eis ex cordis puritate roboratur.
Qͦa nimirũ fęnũ. & ñ euulsũ citius are¬
scit: quia uidelics hypochrita & in p̃¬
senti adhuc uita subsistit: s iã scĩtatis
oꝑa quasi uiriditatis speciẽ amittit.
Quia enĩ sine intentione rectȩ cogitati¬
onis bona studuit agere: hȩc amittenᷤ

Expanded text:
quippe justi herba sunt, propheta atteitur, quia justis in bono suo permanentibus, ad viriditatem assumptae rectitudinis hypocritarum vita siccatur. Arescunt herbae, etiam reliqua, quia justorum opera cum carnis vita deficiunt. Sed herbarum ariditatem scirpus praevenit, quia priusquam hypocrita de carne transeat, ea quae in se ostenderat, virtutum facta derelinDe quibus bene etiam per Psalmistam dicitur: Fiant sicut fenum aedificiorum, quod prius quam evellatur arescit . Fenum quippe aedificii in alto nascitur, sed nequaqdice solidatur, quia et hypocrita summa quidem sunt quae agere cernitur, sed non in eis ex cordis puritate roboratur. Quod nimirum fenum et non evulsum citius arescit, quia videlicet hypocrita et in praesenti adhuc vita subsistit, et jam sanctitatis opera quasi viriditatis speciem amittit. Quia enim sine intentione rectae cogitationis bona studuit agere, haec amittens,
Abbreviated transcription (Latin):
tionis uerba ꝓsiliunt: & correpti qͥa
deliquerint. grauius delinquunt.
Unde bene etiam ꝑ psalmistã contra
peccatoris confessionẽ dr̃. Confitebi¬
tur tͥ cum benefeceris ei. Despecta
quippe uox confessionis. ẽ: quam for¬
mat iocunditas ꝓsꝑitatis: sola autem
confessio hab& magni meritũ ponde¬
ris. quã a ueritate rectitudinis ne¬
quaquã separat uis doloris: quã usq
ad iudiciũ uocis. exacuit aduersitas
testis cordis. Non gͦ mirũ quod bal¬
dach diuinã iusticiã laudat: qͥ nil
b& ut paucis qͦmͦ baldach uerba he¬
reticoꝵ subreptionib cõgruant de¬
monstremꝰ. Hii quippe dum scãm
ȩccłam temporali corripi animad¬
uersione conspiciunt: in sems ipsis
audacius ꝑ iactantiam ꝑuersȩ p̃dicati¬
onis intumescunt: & suꝑni examinis re-¬
ctitudinẽ p̃tendentes ꝓsꝑari se ex me:¬
ritis assert̃: illam uͦ affligi dignis retͥ¬
butionib attestant᷑. & uerbis blandi¬

Expanded text:
tionis verba prosiliunt, et correpti quia tionis verba prosiliunt, et correpti quia deliquerint, gravius delinquunt. Unde bene etiam per Psalmistam contra peccatoris confessionem dicitur: Confitebitur tibi, cum bene feceris ei . Despecta quippe vox confessionis est, quam format jucunditas prosperitatis. Sola autem confessio habet magni meritum ponderis, quam a veritate rectitudinis nequaquam separat vis doloris, quam usque ad judicium vocis exacuit adversitas testis cordis. Non ergo mirum quod Baldad divinam justitiam laudat, qui nihil bet ut paucis quomodo Baldad verba haereticorum subreptionibus congruant demonstremus. Hi quippe dum sanctam Ecclesiam temporali corripi animadversione conspiciunt in semetipsis, audacius in jactantiam perversae praedicationis intumescunt; et superni examinis rectitudinem praetendentes, prosperari se ex meritis asserunt, illam vero affligi dignis retributionibus attestantur, et verbis blandi
Abbreviated transcription (Latin):
tus iob. nec loquens negauerat. nec
reticens ignorabat: s ꝓcaces qͥq ut
diximꝰ etiam nota iactant̃ ꝓfert̃: ut
loquendo docti uideant᷑. Contemp¬
nunt moderate conticescere: ne cre¬
dant᷑ ex imꝑitia tacuisse. Sciendũ
iͦi. ẽ. quia tc̃ diuinȩ iusticiȩ rectitu¬
dinẽ laudant: cũ se ad gaudium
incolumitas subleuat. & alios flagel¬
la castigant: cum se conspiciunt re-¬
rum ꝓsꝑitate ꝑfrui. alios aduersi¬
tate fatigari. Nam dũ ꝑuerse agt̃.
s tam̃ se rectos arbitrant᷑: hoc quod
sibi ꝓsꝑa suppetunt. deberi suis meri¬
tis credunt: eoq colligunt qͦd ds̃ in¬
iuste ñ iudicat. quo qͣsi iustos se ad¬
uersitas nulla contristat. Sed si eoꝵ
uitã quamlibs breuit̃ uis suꝑnȩ cor¬
reptionis attigerit: pulsati. ꝓtinꝰ con¬
siliũ diuini examinis increpant.: qͦd
paulo ante incolumes admirando
p̃ferebant: iustũq ẽẽ iudiciũ qͦd su¬
is morib aduersatur negant. De di¬
uina ęquitate disputant: ad resulta¬

Expanded text:
tus Job nec loquens negaverat, nec reticens ignorabat. Sed procaces quique, ut diximus, etiam nota jactanter proferunt, ut loquendo docti videantur: contemnunt moderate conticescere, ne credantur ex imperitia tacuisse. Sciendum vero est quia tunc divinae justitiae rectitudinem laudant, cum se ad gaudium incolumitas sublevat, et alios flagella castigant; cum se conspiciunt rerum prosperitate perfrui, alios adversitate fatigari. Nam dum perverse agunt, sed tamen se rectos arbitrantur, hoc quod sibi prospera suppetunt, deberi suis meritis credunt; eoque colligunt quod Deus injuste non judicat, quo quasi justos se adversitas nulla contristat. Sed si eorum vitam quamlibet breviter vis supernae correptionis attigerit, pulsati protinus consilium divini examinis increpant, quod paulo ante incolumes admirando praeferebant, justumque esse judicium, quod suis moribus adversatur, negant, de divina aequitate disputant, ad resulta
Abbreviated transcription (Latin):
S enim generationẽ pristinam: s dili¬
Sgent̃ inuestiga patrum memoriam.
moriam. neqͦqͣm uideri s inuestigari
ammonent: quia hoc in ea nolunt
conspici. qͦd liquido cunctis pats.
Nonñqͣm uͦ more bonoꝵ quȩdã mora¬
liter docent: & qualit̃ ex p̃teritis pre¬
sentia colligant᷑ insinuant: atq ex
his quȩ iam a nr̃is ocłis ꝑtranseun¬
do subtracta sunt quã nulla sint qͦ
uident᷑ demonstrant: unde ad huc
subditur. Hesterni quippe sumꝰ: & ig
ꝯ noramꝰ qm̃ sicut umbra dies nr̃i st̃
suꝑ terram. G eneratio itaq pͥstina¬
int̾roganda ꝓponit᷑: ut transire tẽpꝰ
uitȩ p̃sentis sicut umbra monstret᷑.
quia uidelic& si ea quȩ erant. s iam
transacta sunt ad memoriã reducimꝰ.
patent̃ agnoscimꝰ. quã celerit̃ hoc qͦq
fugiat quod tenemꝰ. Sepe uͦ heretici
eosdem nobiscũ patres qͦs ueneram᷑
laudant: s intellectu deprauato ipsis
nos eoꝵ laudib impugnant unde

Expanded text:
 enim generationem pristinam, et diligenter investiga patrum memoriam. moriam nequaquam videri, sed investigari admonent: quia hoc in ea nolunt conspici, quod liquido cunctis patet. Nonnunquam vero, more bonorum, quaedam moraliter docent, et qualiter ex praeteritis praesentia colligantur insinuant, atque ex his quae jam a nostris oculis pertranseundo subtracta sunt quam nulla sint quae videntur demonstrant. Unde et adhuc subditur: ignoramus quomodo sicut umbra dies nostri sunt super terram. - interroganda proponitur, ut transire tempus vitae praesentis sicut umbra monstretur; quia videlicet si ea quae erant, et jam transacta sunt, ad memoriam reducimus, patenter agnoscimus quam celeriter hoc quoque fugiat quod tenemus. Saepe vero haeretici eosdem 273 nobiscum patres, quos veneramur laudant, sed intellectu depravato, ipsis nos eorum laudibus impugnant. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ arripit. ad qͦd ꝑ ingeniũ ñ assur¬
git. Nam prima laudanda .ẽ. quȩ
utroq ualent̃ poll&: scda miseranda.
quȩ utroq humilit̃ car&: quarta ad¬
iuuanda quȩ explere qͦd sentit ñ ual&:
tercia uͦ despicienda atq reprum̃da:
quȩ dum sermone se erigit. sensu ia¬
c&: quȩ m̃bris inflatione tum̃tib si¬
milis. ad aures audientiũ uasta. sed
uacua ꝓcedit. Quod nc̃ baldach ad
beati iob crimen intorquet: dicens.
buit. ꝓfecto cordis inopiã rep̃hendit.
Aesi aꝑte dicat. Abundantia sp̃c in ser-¬
mone oris attolleris: s sensus indigen
re uideant᷑. nota om̃ib bona quȩ au¬
diendo didicert̃. quasi incognita ꝓfer̃
unde & baldach ꝓtinus adiungit.¬

Expanded text:
nem arripit, ad quod per ingenium non assurnem arripit, ad quod per ingenium non assurgit. Nam prima laudanda est, quae utroque valenter pollet. Secunda miseranda, quae utroque humiliter caret. Quarta adjuvanda, quae explere quod sentit non valet. Tertia vero despicienda atque reprimenda, quae, dum sermone se erigit, sensu jacet, quae membris inflatione tumentibus similis, ad aures audientium vasta, sed vacua, procedit. Quod nunc Baldad ad beati Job crimen intorquet, dicens: buit, profecto cordis inopiam reprehendit. Ac si aperte dicat: Abundantia spiritus in sermone oris attolleris, sed sensus indigentre videantur, nota omnibus bona, quae audiendo didicerunt, quasi incognita proferunt. Unde et Baldad protinus adjungit
Abbreviated transcription (Latin):
ab intimis ducit᷑. & largis in suꝑficiẽ
meatib deruiat᷑: plerũq angusta in
intimis lat&: & ꝓgrediendi rimas
difficult̃ inueniens. foras angustior
exsudat. Plerũq minima in abscon¬
ditis oritur: cũq patent̃ qua exeat
inuenit. ex largo foramine tenuis ꝓ¬
cedit: magniq se meatꝰ dilatant: s
non .ẽ. qͦd fundant. Plerũq uͦ am¬
pla in absconditis surgit: s angustis
p̃ssa meatib tenuissima ꝓfluit. Sic
itaq in aliis os patens emanat. qͦd
largus ingenii fons ministrat: in
aliis intellectũ nec sensus porrigit:
nec lingua fundit. In aliis os eqͥdẽ
ad dicendũ patet. s ad reddendum
parata. a sensu lingua nil accipit.
in aliis uͦ largus sentiendi fons a cor¬
de exuberat: s hutic qͦsi meatꝰ tenuis
impar lingua coangustat. In qͥb nimi¬
rũ qͣttuor dicendi qͣlitatib. sola crimi¬
ni t̃cia subiac&: quȩ hoc sibi ꝑ locutio¬

Expanded text:
ab intimis ducitur et largis in superficiem ab intimis ducitur et largis in superficiem meatibus derivatur. Plerumque angusta in intimis latet, et progrediendi rimas difficulter inveniens, foras angustior exsudat. Plerumque minima in absconditis oritur; cumque patenter qua exeat invenit, ex largo foramine tenuis procedit, magnique se meatus dilatant, sed non est quod fundant. Plerumque vero ampla in absconditis surgit, sed angustis pressa meatibus tenuissime profluit. Sic itaque in aliis os patens emanat, quod largus ingenii fons ministrat. In aliis intellectum nec sensus porrigit, nec lingua fundit. In aliis os quidem ad loquendum patet, sed ad reddendum parata a sensu lingua nihil accipit. In aliis vero largus sentiendi fons a corde exuberat, sed hunc quasi meatus tenuis impar lingua coangustat. In quibus nimirum quatuor dicendi qualitatibus, sola crimini tertia subjacet, quae hoc sibi per locutio
Abbreviated transcription (Latin):
tur Iniustis semꝑ grauia sunt uer¬
ba iustoꝵ: & quȩ ad ȩdificationẽ ꝓla¬
ta audiunt. hȩc quasi suꝑ impositũ
pondus ferunt: qͦd de se aꝑte baldach
suites indicat dicens. Us qͦqͦ loqueris
talia: Qui enĩ usq qͦ dicit: quia ȩdi¬
ficationis uerba iam portare ñ possit.
ostendit. Sed cum corrigi iniqͥ despi¬
ciunt: bene ꝓlata criminant᷑: unde
& ꝓtinus adiungit. & sp̃c multiplex
sermones oris tui. Cũ multiplicitas
in sermone rep̃hendit᷑: ẽẽ ꝓculdubio
intelligentiȩ grauitas in sensu dene.¬
gat᷑. Uis quippe & sũma loquentium.
quadrifaria qͣlitate distinguit᷑. Nã
sunt ñnulli quos sentiendi ac dicen¬
di amplitudo dilatat: & sunt ñnulli
qͦs sentiendi simul & dicendi inopia
angustat. Sunt ñnulli qui efficaciã
& sunt ñnulli qui acumine sentien¬
di subnixi sunt: s ex inopia locutio¬
nis obmutesct̃. Hoc nãq in hominib
cernimꝰ: qͦd in reb insensibilib uide¬
mus. Nam plerũq & abundans aqͣ

Expanded text:
t. Injustis semper gravia sunt verba justorum; et quae ad aedificationem prolata audiunt, haec quasi superimpositum pondus ferunt. Quod de se aperte Baldad Suhites indicat, dicens: Usquequo loqueris talia? Qui enim usquequo dicit, quia aedificationis verba jam portare non possit ostendit. Sed cum corrigi iniqui despiciunt, bene prolata criminantur. Unde et protinus adjungit: Et spiritus multiplex sermonis oris tui. Cum multiplicitas in sermone reprehenditur, esse procul dubio intelligentiae gravitas in sensu denegatur. Vis quippe summa loquentium, quadrifaria qualitate distinguitur. Nam sunt nonnulli quos sentiendi simul ac dicendi amplitudo dilatat, et sunt nonnulli quos sentiendi simul et dicendi inopia angustat. Sunt nonnulli qui efficaciam et sunt nonnulli qui acumine sentiendi subnixi sunt, sed ex inopia locutionis obmutescunt. Hoc namque in hominibus cernimus, quod in rebus saepe insensibilibus videmus. Nam plerumque et abundans aqua
Abbreviated transcription (Latin):
rantis dormit. Et paccatum reddet
habitacłm iusticiȩ tuȩ: id.ẽ. p̃sentis ui¬
tȩ contrarietates amou&: & tranquilli¬
tatis ꝓtinus securitatẽ p̃b&. Qa enĩ
ꝑuersi quiq temporale gaudiũ singu¬
lare estimant: diuinȩ remuneratio¬
nis bona quȩ ipsi anxie ambiunt. hec
aliis ꝓ magno pollicent᷑: unde plerũq
fit. ut aut amissa recuperare sponde¬
ant: aut ad maiora adhuc p̃sentis
uitȩ p̃mia auditoꝵ suoꝵ animos ex¬
tendant: qͦd patent̃ baldach expri¬
mit: qui ꝓtinus adiungit: in tantũ¬

Expanded text:
rantis dormit. Et pacatum reddet rantis dormit. Et pacatum reddet habitaculum justitiae tuae. Id est, praesentis vitae contrarietates amovet, et tranquillitatis protinus securitatem praebet. Quia enim perversi quique temporale gaudium singulare aestimant divinae remunerationis bonum, quae ipsi anxie ambiunt, haec aliis pro magno pollicentur. Unde plerumque fit, ut aut ami sa recuperari spondeant, aut ad majora adhuc praesentis vitae praemia auditorum suorum animos extendant. Quod patenter Baldad exprimit, cum protinus adjungit: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
ctis catholicis erroꝵ p̃dicatores dicañ.
tis. ex eoꝵ qui int̾ uos defuncti sunt
dampnatione agnoscite: qͥa conditori
om̃iũ nisi ꝑfidia ur̃a displicer&. neqͣ¬
quam a uobis tã numerosos populos
interitu seuiente subtraher&. Ait enĩ.
etiam si filii tui peccauert̃ ei. & dimi¬
sit eos in manu iniquitatis suȩ: qͣsi
aꝑte dicens. In iniqͥtatis suȩ manu
dimissi sunt. qui uitã nr̃ȩ rectitu¬
dinis imitari noluert̃ tu tam̃ si di¬
luculo surrexeris ad dm̃. & om̃ipoten¬
tici tenere lum̃ ueritatis ȩ̨stimant:
scãm ȩccłam quasi in erroris nocte po¬
sitam. ad diluculũ ueritatis uocant:
qͣͥtinꝰ s ꝑ cognitionẽ dĩ qͦsi ꝑ dilueulũ
surgat: & ꝑ p̃cem penitentiȩ p̃terita
diluat. Si mundus & rectus incesse¬
ris: mundus uidelic& in cogitatione
rectus in oꝑe. Statim euigilabit ad
te: acsi aꝑte dicat. Quia is qui nunc
tribulationib tuis uirtutẽ suȩ ꝓtec¬
tionis ñ exerit: quasi adiutorio er¬

Expanded text:
ctis catholicis errorum praedicatores dicant: tis, ex eorum qui inter vos defuncti sunt damnatione cognoscite, quia conditori omnium nisi perfidia vestra displiceret, nequaquam a vobis tam numerosos populos interitu saeviente subtraheret. Ait enim: Etiam si filii tui peccaverunt ei, et dimisit eos in manu iniquitatis suae. Quasi aperte dicens: In iniquitatis suae manu dimissi sunt, qui vitam nostrae rectitudinis imitari noluerint. Tu tamen si diluculo surrexeris ad Deum, et Omnipotentici tenere lucem veritatis aestimant, sanctam Ecclesiam quasi in erroris nocte positam ad diluculum veritatis vocant, quatenus et per cognitionem Dei, quasi per diluculum surgat, et per precem poenitentiae praeterita diluat. Si mundus et rectus incesseris. Mundus videlicet in cogitatione, rectus in opere. Statim evigilabit ad te. Ac si aperte dicat: Quia is qui nunc tribulationibus tuis virtutem suae protectionis non exerit, quasi ab adjutorio er
Abbreviated transcription (Latin):
occulto radicata. sepe ante deficiunt
quã p̃sens uita finiat᷑. Nam plerũq
studio sacrȩ eruditionis insistunt: &
quia hanc ñ p̃parandis meritis. s ꝓ¬
merendis fauorib inquirt̃: statĩ ut
iudiciũ humanȩ laudis arripiunt. &
ꝑ hoc grãm transitorii ꝓuectꝰ assecun¬
tur: tota m̃te secularib curis inser¬
uiunt: atq a sacra fundit᷑ eruditio¬
ne uacuant᷑: & agendo post indicant.
qͣntum temporalia diligant: qͥ sola
prius ȩt̃na p̃dicabant. Plerũq autẽ
assumptȩ speciẽ maturitatis ostendt̃:
quietȩ silentii. longanimitate pati¬
entiȩ. continentiȩ uirtute decorant᷑.
s cum ꝑ hȩc quęsiti culm̃ honoris at¬
tigerint: cũq sibi iam reuerentia a
cunctis impendit᷑: ꝓtinus in lascuui¬
am uoluptatis fundunt: & bona se
ñ ex corde tenuisse ipsi testes st̃ sibi.
qui hȩc cito dimisert̃. Nonnũquã
uͦ aliqui quȩ possident tribuunt:

Expanded text:
occulto radicata, saepe ante deficiunt occulto radicata, saepe ante deficiunt quam praesens vita finiatur. Nam plerumque studio sacrae eruditionis insistunt, et quia hanc non poribus inquirunt, statim ut judicium humanae laudis arripiunt, et per hoc gratiam transitorii provectus assequuntur, tota mente saecularibus curis inserviunt, atque a sacra funditus eruditione evacuantur, et agendo post indicant quantum temporalia diligant, qui sola prius aeterna praedicabant. Plerumque autem assumptae speciem maturitatis ostendunt; quiete silentii, longanimitate patientiae, continentiae virtute decorantur. Sed cum per haec quaesiti culmen honoris attigerint, cumque sibi jam reverentia a cunctis impenditur, protinus se in lasciviam voluptatis infundunt, et bona se non ex corde tenuisse ipsi sibi testes sunt, qui haec cito dimiserunt. Nonnunquam vero aliqui quae possident tribuunt,