comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ si uideas inxp̃i paceletitias. frequentias. alacri¬
tates. et ad hẏmnos audiendos et canendos ad u̾bum
łi ꝑcipiendum celebres hilaresq conuentus. multo¬
rumq meis cũ dolore magno recordationẽ p̃teriti erro¬
ris et cuingaudio consid̾ationem cognite u̾itatis. et cũ
indignatione et decestatione m̃datium magistroꝵ qd̃
modo cognoscunt denr̃is sacramentis qmͣ falsa iacta¬
uerint. multorũ etiam confessiones meis qd̃ olim uel¬
lent ẽẽ catholici. nec int̃ homines tanti furoris aube¬
tent: horr gͦ ppłorũ congregationes ꝑ plurimas affrice
regiones abiila ꝑditione libatorum. si subuino conspec-¬
tu uideres: tunc diceres nimie fuisse crudelitatis si dũ
timeref nehomines despati ct istorũ innumerabui
multtitudine milla estimatione cõparandi suis et uolim¬
tariis ignib cremarentur. isti inet̾num ꝑdendi. et sem¬

Expanded text:
quorum si uideas in Christi pace laetitias, frequentias. alacriquorum si uideas in Christi pace laetitias, frequentias. alacritates et ad hymnos audiendos et canendos et ad uerbum dei percipiendum celebres hilaresque conuentus multorumque in eis cum dolore magno recordationem praeteriti erroris et cum gaudio considerationem cognitae ueritatis et cum indignatione et detestatione mendacium magistrorum, quod modo cognoscant, de nostris sacramentis quam falsa iactauerint, multorum etiam in eis confessiones, quod olim uellent esse catholici nec inter homines tanti furoris auderent, horum ergo populorum congregationes per plurimas Africae regiones ab illa perditione liberatorum si sub uno conspectu uideres, tunc diceres nimiae fuisse crudelitatis, si, dum timeretur, ne homines desperati et istorum innumerabili multitudini nulla aestimatione comparandi suis et uoluntariis ignibus cremarentur, isti in aeternum perdendi et sem
Abbreviated transcription (Latin):
auquẽ illoꝵ pire. uerum ctiã aliqͥd ꝑdere: Sed si alit̃
nonmeruit habere pacem domꝰ dauid nisi abessalon
fisĩ eiꝰ inbello qd̃ contra patrem gerebat fuisset exunctꝰ
qmus magna cura mandauerit suis ut eum qnͣtũ
possent inuum saluumq seruarent. et cẽt cui pem¬
tenti pat̾nus affectus ignosceret: qͥd ei restitit nisi per¬
ditum flere. et sui regnipate ad quisita suã mestitiã
consolari: Sicgͦ catholica mat̾ bellantib ad u̾stis eã
qͥd aliud qm filnis sius. quia utiq exipsa magna ar¬
bore que ramoꝵ suoꝵ porrectione toto orbe diffundit᷑.
iste in affrica ramusculus factus ẽ. cumeos karitate.
parturiat ut redeant ad radicem sine qͣ ueram uitam
habere non possunt. si aliquor ꝑditione tam multos
cet̾os colligit p̃sertm qͥa isti non sicut abessalon casu
in cordis lenit. et sanat tantorũ lib̾atione ppłorum:

Expanded text:
aliquem illorum perire uerum etiam aliquid perdere? sed si aliter aliquem illorum perire uerum etiam aliquid perdere? sed si aliter non meruit habere pacem domus Dauid, nisi Absalon filius eius in bello, quod contra patrem gerebat, fuisset extinctus, quamuis magna cura mandauerit suis, ut eum, quantum possent, uiuum saluumque seruarent, ut esset, cui paenitenti paternus affectus ignosceret, quid ei restitit nisi perditum flere et sui regni pace adquisita suam maestitiam consolari? sic ergo catholica mater bellantibus aduersus eam quid aliud quam filiis suis, quia utique ex ipsa magna arbore, quae ramorum suorum porrectione toto orbe diffunditur, iste in Africa ramusculus fractus est, cum eos caritate parturiat, ut redeant ad radicem, sine qua ueram uitam habere non possunt, si aliquorum perditione tam multos ceteros colligit, praesertim quia isti non sicut Absalon casu rni cordis lenit et sanat tantorum liberatione populorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ista cõmissa st̾. ibi feruentius atq ꝑfectius unitas. xp̃i¬
ana ꝓfecit: et uberius laudatur dñs. qui donare dig¬
natus ẽ ut serui eius passionib suis iucrarent᷑ frẽs
suos. et oues ciꝰ mortifero errore dispsas in pacem salu¬
tis et̃ne suo sangume congregarent. Potens ẽ dñs et
misericors. quẽ cotichie rogamꝰ ut etiã cet̾is det penitẽ¬
tiam. et resipiscant de diaboidlaqueis aquo captiui
tenentur scõm ipsiꝰ uoluntatẽ: qui non quert̃ nisi un¬
de nob̾ calũpnientur et retribuant mala ꝓ bonis. qͥa
nec intelligere nouerunt quẽ curta eos ammum dilec¬
tionẽq senuemĩ. et qͦmodo eos uelimiꝰ scd̃m dñi p̃ceptũ
qd̃ ꝑetechielem ꝓpħam pastorib dedit. reuocare errã¬
tes. et ꝑditos inuenire. Ili autem qd̵ et alibi aliqñdo di¬
timꝰ et qd̃ nobis fatiunt sibi non imputant. et qd̃ sibi
fatiunt nobis imputant. Quis enĩ nr̃m uelit non solũ

Expanded text:
ista commissa sunt, ibi feruentius atque perfectius unitas Christiista commissa sunt, ibi feruentius atque perfectius unitas Christiana profecit et uberius laudatur dominus, qui donare dignatus est, ut serui eius passionibus suis lucrarentur fratres suos et oues eius mortifero errore dispersas in pacem salutis aeternae suo sanguine congregarent. potens est dominus et misericors. quem cotidie rogamus, ut etiam ceteris det paenitentiam et resipiscant de diaboli laqueis, a quo captiui tenen tur secundum ipsius uoluntatem, qui non quaerunt. nisi unde nobis calumnientur et retribuant mala pro bonis, quia nec intellegere nouerunt, quem circa eos animum dilectionemque seruemus et quo modo eos uelimus secundum domini praeceptum, quod per Ezechielem prophetam pastoribus dedit, reuocare errantes et perditos inuenire. Illi autem, quod et alibi aliquando diximus. et, quod nobis faciunt, sibi non inputant et, quod sibi faciunt, nobis inputant. quis enim nostrum uelit non solum
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ que int̾ nos et epõs eorum apud kartaginẽ
fuit: ex magna parte correctisunt Inquib dam uero
locis ubi ꝑtinatior et inpacatior p̃ualuit multitu¬
do. cui resistere non pot̾ant pauciores. quoꝵ erat me¬
lior decõmunione sententia. aut turbe auetoritati
paucoꝵ potentioꝵ sub dite in malã partem obtem¬
pauerunt: aliqnͣto dintius laboratum c̃. Exhis sunt
inquib ad huc laboratur: in quo labore multa catho¬
dici et matime ep̃i et clerici horrenda et dura ꝑpes¬
sisunt que cõmemorare longum ẽ: qnͣdo quordam
et oculi extincti st̃. et cuĩdam ep̃i manꝰ & lingua p̃ci¬
saẽ. non nusuietiã trucidati sunt. laceocrudelissimaᷤᷤ
cedts. et domorũ dep̃dationes ꝑ nocturnas egressio¬
nes et iucendia non solũ pͥuatoꝵ habitaculorũ. ue
dm̃cos mitt̾ent. Sed nos huiꝰmodi afflictos malis:
consequens consolatꝰ est stuctꝰ. Nlam ubicũq aꝑditis

Expanded text:
tationem, quae inter nos et episcopos eorum apud Carthaginem tationem, quae inter nos et episcopos eorum apud Carthaginem fuit, ex magna parte correcti sunt. in quibusdam uero locis, ubi pertinacior et inpacatior praeualuit multitudo, cui resistere non poterant pauciores, quorum erat melior de communione sententia, aut turbae auctoritati paucorum potentiorum subditae in malam partem obtemperarunt, aliquanto diutius laboratum est. ex his sunt, in quibus adhuc laboratur, in quo labore multa catholici et maxime episcopi et clerici horrenda et dura perpessi sunt, quae commemorare longum est, quando quorundam et oculi extincti sunt et cuiusdam episcopi manus et lingua praecisa est, nonnulli etiam trucidati sunt. taceo crudelissimas caedes et domorum depraedationes per nocturnas adgressiones et incendia non solum priuatorum habitaculorum uerudominicos mitterent Sed nos huius modi afflictos malis consequens consolatus est fructus. nam ubicumque a perditis
Abbreviated transcription (Latin):
b tradita consuetudine tenebantur qualem uͦ causã
ipsa heresis haberet nunqm anita cogitauerant. num¬
qmͣ querere et consid̾are uoluerant: mox ubi ceꝑunt
adũtere et nachil in ea dignum inuenire. ꝓpt̾ qd̃ tan¬
ta dampna patentur. sme ulla difficuttate cathouci
facti sunt: Oocuit enĩ eos sollicitudo: qͦs negligentes
securitas feterat. Istorũ autẽ oĩum p̃cedentium aucto¬
ritatem et ꝑsuasionem secuti ft̃ multi. qͥ mmnꝰ̾idonei
erant ꝑse ipsos intelligere. quid distaret int̾ dona¬
tistarum errorẽ et catholicam u̾itatẽ ita cum magna
agninappłorum uera mat̾ insinũ gaudens recipet.
remanserunt turbe dure et inula peste infelici am-¬
mositate resistentes. Exhis quoq plurimi simulan.¬
do cõmunicauerunt: alii paucitate latuerunt.s ed
illi qͥ simulabant paulati assuescendo et p̃dicatio¬
nẽ u̾itatis audiendo maxime p̾ collationẽ et cdlispu¬

Expanded text:
bus tradita consuetudine tenebantur, qualem uero causam bus tradita consuetudine tenebantur, qualem uero causam ipsa haeresis haberet numquam antea cogitauerant, numquam quaerere et considerare uoluerant, mox. ubi coeperunt aduertere et nihil in ea dignum inuenire, propter quod tanta damna paterentur. sine ulla difficultate catholici facti sunt; docuit enim eos sollicitudo, quos neglegentes securitas fecerat. istorum autem omnium praecedentium auctoritatem et persuasionem secuti sunt multi, qui minus idonei erant per se ipsos intellegere, quid distaret inter Donatistarum errorem et catholicam ueritatem. Ita cum magna agmina populorum uera mater in sinum gaudens reciperet, remanserunt turbae durae et in illa peste infelici animositate sistentes. ex his quoque plurimi simulando communicauerunt, alii paucitate latuerunt. sed illi, qui simulabant, paulatim adsuescendo et praedicationem ueritatis audiendo maxime post conlationem et dispu
Abbreviated transcription (Latin):
seeẽ ꝓclamans. quos tunc affligi ũberib non licebat.
Itemq ne iudeis eum interinere cupitntib tradere¬
tur. cesaris poposcit auxilium: romani qͥdem pͥnci¬
pis. sednon xp̃iani. ubisatis ostendit quid facere
postea deberent. xp̃i dispensatores. xp̃iam: qnͣdo im¬
ꝑatores xp̃ianos ꝑielitante eccla reppirent. hinc gͦ fac¬
tum ẽ. ut imꝑator religiosus et pi. ꝑlatis innoticiam
suã taub causis mauet prissimis legib iuiꝰ impieta¬
tis errorem omnino corrig̾e. et eos qui contra xp̃m x
signa portarent adunitatem catholicam t̾rendo et
cohercendo redigere qmͣ seiuendi. tantũmodo aufer¬
ri licentiam: et errandi acꝑeundi relinquere Iam ue¬
ro cum ipse leges uenissent in affricam p̃cipue illi qͥ
querebant occasionem. aut scuitiam furentiũ metue¬
bant aut suos uerecundabantur offendere: ad eccłam
continuo transiert̃. Multietiam qͥ sola illic aparenti¬

Expanded text:
se esse proclamans. quos tunc affligi uerberibus non licebat. se esse proclamans. quos tunc affligi uerberibus non licebat. itemque, ne Iudaeis eum interimere cupientibus traderetur, Caesaris poposcit auxilium, Romani quidem principis sed non Christiani. ubi satis ostendit, quid facere postea deberent Christi dispensatores, quando imperatores Christianos periclitante ecclesia reperirent. hinc ergo factum est, ut imperator religiosus et pius perlatis in notitiam suam talibus causis mallet piissimis legibus illius impietatis errorem omnino corrigere et eos, qui contra Christum Christi signa portarent, ad unitatem catholicam terrendo et cohercendo redigere quam saeuiendi tantum modo auferre licentiam et errandi ac pereundi relinquere. 1 lam uero cum ipsae leges uenissent in Africam, praecipue illi. qui quaerebant occasionem aut saeuitiam furentium metuebant aut suos uerecundabantur offendere, ad ecclesiam continuo transierunt. multi etiam. qui sola illic a parenti
Abbreviated transcription (Latin):
apportat᷑: adhibita magna cura post multos idies¬
cum ab illa desꝑatione recreatus cẽt occisum tamẽ
eum fama scelere donatistarum etiã transmare.
nuntiauerat. Quo postea qmͣ uenit. et uita eiꝰ mo¬
pinauissima apparuit: cicatricib sins tam multis
tam ingentib tam recentib non frustra fama
mortuum se nuntiauisse monstrauit. Auxilium gͦ
petunt ab imꝑatore. xp̃iano: non tam sin ulciscen¬
di causa. qmͣ tuende eccłe sibi credite. Qd̃ sip̃termi¬
sisset: non eiꝰ fuisset laudanda patientia scd negligen¬
tia merito culꝑanda neq enim et apłs paulus uite
sue transitorie consuiebat. seid eccłe dĩ: qnͣdo contra
illos qui cũ occidere conspirauerant. consilium illo¬
rũ tribuno ut. ꝓderetur effecit. Un de factum est.ut
eum ad iocum qͦ fuerat ꝑducendus deduceret mile ᷤs
armat᷑. ne illorũ pat̾ẽtur insidias. Romanas etiam
ieges implorare minime dubitauit: ciuem romanũ

Expanded text:
adportatus adhibita magna cura post multos diesadportatus adhibita magna cura post multos dies ab illa desperatione recreatus est. sed occisum tamen eum fama scelere Donatistarum etiam trans mare nuntiauerat: quo posteaquam uenit et uita eius inopinatissima apparuit, cicatricibus suis tam multis, tam ingentibus, tam recentibus non frustra ._-famam mortuum se nuntiasse monstrauit. Auxilium ergo petioit ab imperatore Christiano non tam sui ulciscendi causa quam tuendae ecclesiae sibi creditae. quod si praetermisisset, non eius fuisset laudanda patientia sed neglegentia merito culpanda. neque enim et apostolus Paulus t suae transitoriae consulebat sed ecclesiae dei. quando contra illos, qui eum occidere conspirauerant, consilium illorum tribuno ut proderetur, effecit; unde factum est. ut eum ad locum, quo fuerat perducendus, deduceret miles armatus, ne illorum pateretur insidias. Romanas etiam leges inplorare minime dubitauit cinem Romanum
Abbreviated transcription (Latin):
petu et furore crudeli fustib et huiꝰcemodi telis. lig¬
nis deniq eiꝰdem altaris effracus immanit̃ cicide¬
rt̃. pugionc etiam ꝑcusserunt ininguitie. qͦ uul¬
nere sanguis effluens exammen eum redderet. ni¬
si ci aduitam maioreoꝵ seuitia ꝑfuisset. Nlam cũ
grauit sauciatum ꝑtram insuꝑ traherent. exun-¬
danti uene pulus obstrusus sanguinem abstin¬
it: cuiꝰ effusione ibat in mortem. Deinde cum ab
tis tandem relictũ. nr̃icum psalmis auferre tẽp¬
tarent. illi ira anlentiore succensi. eum deportanti¬
um manib abstulerunt. maic multatis sugatiꝰq
catholicis quos ingenti multitudine suꝑabant
et facie seuiendo t̾rebant: inde in qnͣdam turrem
leuatum iam defecisse arbitrantes cum ille adhuc
inueret abitterunt. sed qͦdam molli aggere except᷑.
et aquibdam nocte. transcuntib plucernã con¬
specius agnitus atq couect̃ et ad religiosã domũ

Expanded text:
petu et furore crudeli fustibus et cuiusce modi telis, ligpetu et furore crudeli fustibus et cuiusce modi telis, lignis denique eiusdem altaris effractis immaniter ceciderunt; pugione etiam percusserunt in inguine, quo uulnere sanguis effluens eum exanimem redderet, nisi ei ad uitam maior eorum saeuitia profuisset. nam cum grauiter sauciatum per terram insuper traherent, exundanti uenae puluis obstrusus sanguinem abstinuit, cuius effusione ibat in mortem. deinde cum ab eis tandem relictum nostri cum psalmis auferre temptarent, illi ira ardentiore succensi eum de portantium manibus abstulerunt male mulcatis fugatisque catholic-is. quos ingenti multitudine superabant et facile saeuiendo terrebant. inde in quandam turrem leuatum iam defecisse arbitrantes. cam ille adhuc uiueret, abiecerunt. sed quodam molli aggere exceptus et a quibusdam nocte transeuntibus per lucernam conspectus, agnitus atque collectus et ad religiosam domum
Abbreviated transcription (Latin):
aliqmtula seu̾itate discipline potest: id egit. ut
legati nr̃i qd̃ susceꝑant obtinere non possent.Iã enĩ
nos p̃uenerant exaliis locis quedam epõn querele
grainssime. qͥ mala fuerant abipĩs multa ꝑpessi et.
asuis sedib exturbati: p̃cipue horrenda et incredi¬
bilis cedes maximiani catholici ep̃i eccłẽ uagiensis
effecit ut nr̃a legatioiam quid ageret non hab̾er.
Iam eñ lex fuerat ꝓmulgata. ut tante immanita¬
tis heresis donatistarum cui crudeliꝰ parci uidebat
qmipsa seuiebat: non tantum iuolenta ẽẽ. sedom¬
nino cẽ non sineretur impune Non tam̃ supplicio
capitalippt̃ seruandam etiã cirea in lignos mansu¬
etudinem xp̃ianam: sed pecuniariis dampnis ꝑ¬
positis. et inepos uł muistros eoꝵ exilio constitutoᷤ
nariũ udicem dicta inter partes sententia
obtinuerat basilicam. qmͣ illi cum cacholica eẽt
inuaserunt: stantẽ ad altare irruentes horrendo im¬

Expanded text:
aliquantula seueritate disciplinae potest, id egit, ut aliquantula seueritate disciplinae potest, id egit, ut legati nostri, quod susceperant, obtinere non possent. iam enim nos praeuenerant ex aliis locis quaedam episcoporum querelae grauissimae, qui mala fuerant ab ipsis multa perpessi et a suis sedibus exturbati; praecipue horrenda et incredibilis caedes Maximiani catholici episcopi ecclesiae Bagaiensis effecit, ut nostra legatio iam, quid ageret, non haberet. iam enim lex fuerat promulgata, ut tantae immanitatis haeresis Donatistarum, cui crudelius parci uidebatur, quam ipsa saeuiebat, non tantum uiolenta esse, sed omnino esse non sineretur impune non tamen supplicio capitali propter seruandam etiam circa indignos mansuetudinem Christianam sed pecuniariis damnis propositis et in episcopos uel ministros eorum exilio constituto. pud ordinarium iudicem dicta inter partes sententia obtinuerat basilicam, quam illi, cum catholica esset, inuaserunt, stantem ad altare inruentes horrendo im
Abbreviated transcription (Latin):
ministri cet̃i tenerentur. Ita enim existimabamꝰ eis
t̾ritis et nichil tale facere audentib posse libere do¬
ceri et teneri catholicam u̾itatẽ ut ad eam cogeret᷑
nemosz eam qui uellet sine formidine sequeretur:.
ne falsos et simulatores catholicos hab̾emꝰ. Et qͣm¬
uis aliis fr̃ib aliud inderetur: iam etate graniorib
uł multarũ ciuitatum et locoꝵ exempla currentib.
ubi firmã ec ueram catholicam ubebamus queta¬
men ibi talib benefitiis dei constituta eẽt atq fir-¬
mata. oum ꝑpͥorũ imꝑatorum leges ad cõmunionẽ
homines catholicam cogerentur: obtiniumꝰ tamẽ
ut illud potiꝰ quod dixi abimꝑadorib petetur. De¬
cretum est inconcilio nr̃o: legati adcomitatũ missi
st̃. Sed deimaior miscdia. qui sciret harum legũ
t̾ror et quedam medicinalis molestia qmͣ multo¬
rũ ẽẽt prauis uł frigidis animis netessaria et
illi duritie que u̾bis em̃dari non potest. sed tam̃

Expanded text:
ministri ceteri tenerentur. ita enim existimabamus eis ministri ceteri tenerentur. ita enim existimabamus eis territis et nihil tale facere audentibus posse libere doceri et teneri catholicam ueritatem, ut ad eam cogeretur nemo. sed eam, qui uellet, sine formidine sequeretur, ne falsos et simulatores catholicos haberemus. et quamuis aliis fratribus aliud uideretur iam aetate grauioribus uel multarum ciuitatum et locorum exempla curantibus, ubi firmam et ueram catholicam uidebamus, quae tamen ibi talibus beneficiis dei constituta esset atque firmata, dum per priorum imperatorum leges ad communionem homines catholicam cogerentur, obtinuimus tamen. ut illud potius, quod dixi, ab imperatoribus peteretur. decretum est in concilio nostro, legati ad comitatum missi sunt. Sed dei maior misericordia, qui sciret harum legum terror et quaedam medicinalis molestia quam multorum esset prauis uel frigidis animis necessaria et illi duritiae, quae uerbis emendari non potest, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
rũ rabies usq quaq seuiret non cẽpecendum ab imꝑa¬
torib ut ipsam heresim iuberent omnno non eẽ pe-¬
nam constituendo eis qui in illa cẽ uoluissent: sed hoc.
potiꝰ cõ stituerent. ut corũ furiosas uiolentias non pate.¬
rentur: qui u̾itatem catholicam uł p̃dicatent loqñ¬
do ł legerent constituendo. Qd̃ eomodo fieri aliquate¬
nus posse arbitrabantur si legem pussime memorie.
theodosu qmͣ generalit̾ int̾ omnes heceticos ꝓmulga¬
uit ut qͥsquis corum ep̃c uł clericus ubilibet ẽẽt in¬
uent̃ decem libris auri multaretur. exp̃ssius indo-¬
natistas qͥ se negabant hereticos ita confirmarent:
ut non om̃s ea multa ferientur. sed inquoꝵ regioni¬
b aliquas uiolentias adericis. uł cirtũcellionib uł
popłis corum etcła catholica patẽtur ut scilicer p̃ ꝓ
testationem catholicorũ qui fuissent istappessi. iã
cura ordinum ad ꝑsoluendam multam epĩ siue

Expanded text:
rum rabies usque quaque saeuiret, non esse petendum ab imperarum rabies usque quaque saeuiret, non esse petendum ab imperatoribus, ut ipsam haeresem iuberent omnino non esse poenam constituendo eis, qui in illa esse uoluissent. sed hoc potius constituerent, ut eorum furiosas uiolentias non paterentur, qui ueritatem catholicam uel praedicarent loquendo uel legerent constituendo. quod eo modo fieri aliquatenus posse arbitrabamur, si legem piissimae memoriae Theodosii, quam gene raliter in omnes haereticos promulgauit, ut, quisquis eorum episcopus uel clericus ubi libet esset inuentus. decem libris auri multaretur, expressius in Donatistas, qui se negabant haereticos, ita confirmarent, ut non omnes ea multa ferirentur. sed in quorum regionibus aliquas uiolentias a clericis uel Circumcellionibus uel populis eorum ecclesia catholica pateretur. ut scilicet post protestationem catholicorum, qui fuissent ista perpessi, iam cura ordinum ad persoluendam multam episcopi sine
Abbreviated transcription (Latin):
ad iudeos dequib dictum ẽ. iudei signa petunt. In ip¬
sis quoq gentib talia temporib apłoꝵ miracula
euangelium cõmendart̃: ut si talib cogi iuberentur
priores ut dixi potius conunie coacti ec̃ merito crede¬
rentur. Qua ppt̾ siꝑ potestatẽ qm preligionem ac fidẽ
regum tempore quo debutt diuino munere. accepit ec¬
clesia. hi qui muemiunt᷑ inuiis. et insepib id ẽin here¬
sib et scisiatib coguntur int̾re: non quia coguntur
rep̃hendant. sed quo cogantur atcendant. Comuiuiũ
dñi unitas ẽ corꝑis xp̃i: non solum insacram̃to alta¬
ris sed etiam inumculo pacis. Deipsis sane possumus
uerissime dicere: qd̃ neminem cogant adbonum qͦs¬
cumq enĩ cogunt: non cogunt nisi ad malũ. Uerũp
tam̃ ante qmiste leges quib ad conuiuium sc̃m co-¬
guntur intrare maffricam mitterentur. non nullis
fr̃ib uidebatur in qͥb et ego eram. qmͣuis donatista¬

Expanded text:
ad Iudaeos, de quibus dictum est: Iudaei signa petunt. in ipad Iudaeos, de quibus dictum est: Iudaei signa petunt. in ipsis quoque gentibus talia temporibus apostolorum miracula euangelium commendarunt, ut, si talibus cogi iuberentur, priores, ut dixi, potius conuiuae coacti esse merito crederentur. quapropter si potestate, quam per religionem ac fidem regum tempore, quo debuit, diuino munere accepit ecclesia, hi, qui inueniuntur in uiis et in saepibus, id est in haeresibus et schismatibus, coguntur intrare, non, quia coguntur, reprehendant, sed, quo cogantur, adtendant. conuiuium domini unitas est corporis Christi non solum in sacramento altaris sed etiam in uinculo pacis. de ipsis sane possumus uerissime dicere, quod neminem cogant ad bonum; quoscumque enim cogunt, non cogunt nisi ad malum. Verum tamen antequam istae leges, quibus ad conuiuium sanctum coguntur intrare, in Africam mitterentur, nonnullis fratribus uidebatur, in quibus et ego eram, quamuis Donatista
Abbreviated transcription (Latin):
fide regum atq gentium p̃dicatio ꝓpħica cõpleretur
Etiam hinc non absur de intelligitur apłica illa sentẽ¬
tia: ubi beatꝰ paulus dicit. Parati ulcisci omnẽ in obe¬
dientiam ur̃am: cum cõpleta fuerit prior obedien¬
tia urã. Unde et ipse dominꝰ ad magnam cenã suam
priꝰ conuiuas adduci uibet: postea cogi. Nam cumei
serui respondissent dñc factum ẽ quod iussisti et ad¬
hucẽ locus: exite inquit in uias. et sepes. et quos cũq
inueneritis cogite intͣre. Inillis gͣ qui lenit̃ pͥmo adducci
sunt: compieta ẽ pͥor obedientia. Inistis autẽ qui cogun¬
tur: inobechientia cohercetur. Nam quid ẽ cogite intͣte.¬
cum pͥmo dictum eẽt adducite et responsum eẽc. factũ
ẽ qd̾ iussisti et ad huc locus ẽ. simiraculoꝵ t̾rorib cogẽ¬
dos uoluisset intelligi: Magis ad eos quiprĩ uocati
sunt diuina miracula multa facta sunt: maxime

Expanded text:
fide regum atque gentium praedicatio prophetica compleretur. fide regum atque gentium praedicatio prophetica compleretur. Etiam hinc enim non absurde intellegitur apostolica illa sententia, ubi Paulus beatus dicit: Parati ulcisci omnem inoboedientiam. cum completa fuerit prior oboe- 25 dientia uestra. unde et ipse dominus ad magnam cenam suam prius conuiuas adduci iservi respondissent: Domine, factum est quod jussisti, et adhuc locus est: Exite, inquit, in vias, et sepes, et quoscunque inveneritis cogite intrare . In illis ergo qui leniter primo adducti sunt, completa est prior obedientia; in istis autem qui coguntur, inobecum primo dictum esset \'adducite\' et responsum esset \'factum est. quod iussisti. et adhuc-est locus\'? si miraculorum terroribus cogendos uoluisset intellegi, magis ad eos. qui prius uocati sunt, diuina miracula multa facta sunt, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
br. uł ctiam dolorib reuocare: Presertim qm̃ si apud
fugitiuos et p̃dones seguos fecunditate multiplicent᷑
plus habet niris quod ineis dñicus character agnos-¬
titur quimeis quos suscipimꝰ nec tamen rebaptitamus
minime uiolatur.s ic eñ error corrigendus ẽ ouis: ut
non mea corrumpatur signacsmn redemptoris. Neq
enĩ si quisquam regio caractere asignato desertore
signetut it accipiat in duigentiam. atq ille redeat
admilitiam. ille autẽ cẽ in militia inqua non dum
erat incipiat. maliquoeoꝵ caract̃ ille rescinditu:
an non potius in ambob agnoscitur. et honore de-¬
bito. qm̃ est regius appbatur. Quia gͦ non possunt
malum ẽe ostendere quo coguntur. ñe ad bonum se
cogi oportẽ contendunt. Sed axpõ coaccum ostendimꝰ
paulum. Imitatur itaq eccłia mistis cogendis dñm
suum. que priuut neminẽ cogeret expeccauit: ut de

Expanded text:
bus uel etiam doloribus reuocare, praesertim quoniam, si apud bus uel etiam doloribus reuocare, praesertim quoniam, si apud fugitiuos et praedones seruos fecunditate multiplicentur, plus habet iuris, quod in eis dominicus character agnoscitur, qui in eis, quos suscipimus nec tamen rebaptizamus, minime uiolatur? sic enim error corrigendus est ouis, ut non in ea -corrumpatur signaculum redemptoris. neque enim, si quisquam regio charactere a signato desertore signetur et accipiant indulgentiam atque ille redeat ad militiam. ille autem esse in militia, in qua nondum erat, incipiat. in aliquo eorum character ille rescinditur. an non potius in ambobus agnoscitur et honore debito, quoniam est regius. adprobatur? quia ergo non possunt malum esse ostendere. quo coguntur, nec ad bonum se cogi oportere contendunt. sed a Christo coactum ostendimus Paulum; imitatur itaque ecclesia in istis cogendis dominum suum, quae prius; ut neminem cogeret, expectauit, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
et postea docentem: prĩ ferientem et pꝰea consolantẽ.
Mirumẽ autẽ qͦmodo ile quipena corporis ad eunͣ¬
gelium coact᷑ intͣuit: plus illis õib qͥ solo u̾bo uoca¬
ti sunt meuangłio laborauit. Et quẽ maior timor
cõpulit ad karitatem: eiꝰ ꝑfecta caritas foras misit ti¬
morem. Cur gͦ non cogeret eccsa ꝑ ditos fiuos ut redirẽt:
si ꝑditi filii coegerunt auos ut ꝑirent: Qmͣuis etiã
ulos quos non coegerunt: seo tantũmodo seduxerũt.
siꝑt̾ribies sed saiubres leges ineiꝰ gremium reuocenf.
blandius ꝑia mat̾ amplectitur: ec deillis multo amplĩ
qmͣ dehis quos numqmͣ ꝑdiderat gratulatur an non
ꝑtinet addiligentiam pastoralem etiam illas oues que
non uiolent erepte seoblande lentt̃q seducte agrege
aberrauer ant et abaliems ceꝑint possideri. inurntas
ad ouile diicum si resistere uoluerint. flagelloꝵ t̾rori¬

Expanded text:
et postea docentem, prius ferientem et postea consolantem. et postea docentem, prius ferientem et postea consolantem. mirum est autem, quo modo ille, qui poena corporis ad euangelium coactus intrauit, plus illis omnibus, qui solo uerbo uocati sunt, in euangelio laborauit et, quem maior timor compulit ad caritatem, eius perfecta caritas foras mittit timorem. Cur ergo non cogeret ecclesia perditos filios, ut redirent, si perditi filii coegerunt alios, ut perirent? quamuis etiam illos. quos non coegerunt, sed tantum modo seduxerunt, si per terribiles sed salubres leges in eius gremium reuocentur, blandius pia mater amplectitur et de illis multo amplius quam de his. quos numquam perdiderat, gratulatur. an non pertinet ad diligentiam pastoralem etiam illas oues, quae non uiolenter ereptae sed blande leniterque seductae a grege aberrauerint et ab alienis coeperint possideri, inuentas ad ouile dominicum, si resistere uoluerint, flagellorum terrori
Abbreviated transcription (Latin):
felicitate alienari tamqmͣ magnum supplicium ꝑ-¬
horrescat: uerum etiã differri moleste ferat. Sed ta¬
men ante qmͣ dicant boni filii concupiscentiam ha¬
bemꝰ dissolui et cum xp̃o eẽ. multipritãꝙͣ. mali serui¬
sera. et qͦdam modo imꝓbi fugitiui. ad dñm suum
temꝑaliũ flagellorũ u̾bere reuocantur. Quis enĩ nos
potest amplius amareqm̃ xp̃c. qui amimã suã posu¬
it ꝓouib suis. Et tam̃ cum petrum et alios apłos
solo u̾bo uocasset. paulum prĩ saulum eccle sue ma-
statorẽ. non solum uoce cõpescuit: uerũ etiam potes¬
tate ꝓstrauit: atq in fidelitatis tenebris seuientem
retur. Et qnͣdo aꝑtis oculis nichil uidebat. si eos sal¬
uos haberet: non adimpositionem mauꝰ aname
uit eoiũ dꝑiretur optut᷑ tamqmͣ sqͣmas quib clausꝰ
fuerat. in dececidisse scptura narraret. Ubiẽ quod
apłm paulum: agnoscant inco pͥus cogentem xp̃m.

Expanded text:
felicitate alienari tamquam magnum supplicium perfelicitate alienari tamquam magnum supplicium perhorrescat, uerum etiam differri moleste ferat. sed tamen antequam dicant boni filii: Concupiscentiam habemus dissolui et esse cum Christo. multi prius tamquam mali serui et quodam modo inprobi fugitiui ad dominum suum temporalium flagellorum uerbere reuocantur. Quis enim nos potest amplius amare quam Christus, qui animam suam posuit pro ouibus suis? et tamen cum Petrum et alios apostolos solo uerbo uocasset. Paulum. prius Saulum. ecclesiae suastatorem, non sola uoce compescuit. uerum etiam potestate prostrauit atque, ut infidelitatis tenebris saeuientem retur et, quando apertis oculis nihil uidebat, si eos saluos haberet, non ad inpositionem manus Ananiae, ut eorum aperiretur obtutus, tamquam squamas, quibus clausus fuerat, inde cecidisse scriptura narraret. ubi est, quod apostolum Paulum: agnoscant in eo prius cogentem Christum
Abbreviated transcription (Latin):
ritas foras mitat timorem: et ꝓpt̾ hos inferiores qͥ
plures sunt ait. ũbis non em̃dabitur seruus durus.
Si enĩct intellpcerit: non obediet. Cum drat eum uer¬
bis nonemendari. non eum ussit destri: sed tacite
ãmonuit unde debeat em̃dari: auoquin non dic̃et
ũbis non em̃dabitur: sed tantũmodo diceret. ñ em̃¬
dabitur. alio quippe loco dicit. non solum seruum
sedeciam filium indiscipunatum plagis cẽ coher¬
cendum. Et magnofructu. Nam tu quidẽ inqͥt ꝑcu¬
tis eum uirga amiã uero eiꝰ lib̾abis amorte. Et au¬
bi dicit. Qui partit baculo suo odit filium suũ. Da
enĩ quirecta fide. ueroq intellectu totis anime sue
uirib dicat. situnt animam ea ad dm̃ uiuum qnͣdo
ueniã et apparebo ante fatiem dei. et huic tali non
solũ temꝑalium penarum. uł imꝑalium legum. sed
nec gehennarum timor ẽ necessarius. Cui tam desi¬
derabile bonum ẽ adherere dõut non solum abilla

Expanded text:
ritas foras mittit timorem, et propter hos inferiores, qui ritas foras mittit timorem, et propter hos inferiores, qui plures sunt. ait: Verbis non emendabitur seruus durus: si enim et intellexerit, non oboediet. cum dixit eum uerbis non emendari, non eum iussit deseri. sed tacite admonuit- admonuit, unde debeat emendari; alioquin non diceret: Verbis non emendabitur, sed tantum modo diceret \'non emendabitur.\' alio quippe loco dicit non solum seruum sed etiam filium indisciplinatum plagis esse cohercendum et magno fructu: nam: Tu quidem, inquit, percutis eum uirga. animam uero eius liberabis a morte, et alibi dicit: Qui parcit baculo suo, odit filium suum. da enim. qui ri fide ueroque intellectu totis animae suae uiribus dicat: Sitiuit anima mea ad deum uiuum; quando ueniam et apparebo ante faciem dei? et huic tali non solum temporalium poenarum uel imperialium legum sed nec gehennarum timor est necessarius, cui tam desiderabile bonum est adhaerere deo, ut non solum ab illa
Abbreviated transcription (Latin):
caque non contemptu s ignorantia religionis com¬
mittuntur miti umdicanda. nũquid ideo negligenda
sc̃ : Melius ẽẽ quidem qͥs dubitauerit addm̃ colendum
doctrma homines duci qmͣ pene timore uł dolore
cõpelli: Sed non quia isti meliores sunt: ideo illi qui
tales non ft̃ negligendi sunt. oqultis enim ꝓ fuit qd̾ ex¬
ꝑm̃itis ꝓbauimꝰ et ꝓbam᷑. prĩ timore uł doiore cogi ut
postea possint doceri: aut qd̾ iam u̾bis didicerant oꝑe
sectari. ꝓponunt nos̃ quidã sententiã cuiꝰdam scłaris
auctoris: qui dixit. Pudore et lib̾tate liberos retinere
satiͦ eẽ credo. qmͣ mnetu. hoc qͥdem u̾um ẽ: sed sicut meli¬
ores ft̃. quos dirigit amor. itaplures sunt qͣs corrigit
timor. Nam ut de ipso auctore respondeatur istis.
apud illum etiã legunt: tunisi malo coactus recte fa-¬
cere nescis. Porro autẽ scriptura diuina et ꝓpt̃ illos
meliores dixit. timor non ẽ in karitate. sed ꝑfecta ca¬

Expanded text:
ea, quae non contemptu sed ignorantia religionis comea, quae non contemptu sed ignorantia religionis committuntur, mitius uindicanda, numquid ideo neglegenda sunt? Melius esse quidem quis dubitauerit ad deum colendum doctrina homines duci quam poenae timore uel dolore compelli? sed non, quia isti meliores sunt, ideo illi. qui tales non sunt, neglegendi sunt. multis enim profuit, quod experimentis probauimus et probamus, prius timore uel dolore cogi, ut postea possint doceri aut, quod iam uerbis didicerant, opere sectari. proponunt nobis quidam sententiam cuiusdam saecularis auctoris, qui dixit: Pudore et liberalitate liberos retinere satius esse credo quam metu. hoc quidem uerum est; sed sicut meliores sunt, quos dirigit amor, ita plures sunt, quos corrigit timor. nam ut de ipso auctore istis respondeatur, apud illum etiam legunt: Tu nisi malo coactus recte facere nescis. porro autem scriptura diuina et propter illos meliores dixit: Timor non est in caritate, sed perfecta ca
Abbreviated transcription (Latin):
tunc possent impietates legib ꝓhibere. s potius ex-¬
ercers. Sic enĩ ordo tempoꝵ uoluebatur. ut iudei et
occiderent p̾dicatores xp̃i purantes se offitium deo
facẽ sicut p̃dixerat ꝓp̃c: et gentes fremerent ad u̾sus
xp̃ianos. et om̃s patientia martirũ uinceret. postea
uero qmͣ cepit impleri qd̃ scͥpͥtum ẽ et ad orabunt cũ
om̃s reges terre. om̃s gentes seruuient iui: qͥs m̃te so¬
briꝰregib dicat. nolite curare inregno ur̃o aquo tene¬
atur uł oppugnetur eccsadm̃ ur̃i. non ad uos ꝑtineat
qͥs uelit ẽẽ siue religiosus siue sacrilegus quib dici
non potest. non aduos ꝑtineat inregno uestro quis
uelit pudicus eẽ quis impudicus: Cur enĩ cum
datũ sit diuinit᷑ homĩ lib̾um arbitriũ adult̾ia le-¬
gib pumant᷑. et sacrilegia ꝑmittantur. Anfidẽ non
seruare leuiꝰ ẽ ammã deo qmͣ feminã uiro: aut si

Expanded text:
r, non utique tunc possent impietates legibus prohibere. sed potius exr, non utique tunc possent impietates legibus prohibere. sed potius exercere. sic enim ordo temporum uoluebatur. ut et Iudaei occiderent praedicatores Christi putantes se officium deo facere, sicut praedixerat Christus. et gentes fremerent aduersus Christianos et omnes patientia martyrum uinceret. postea uero quam coepit impleri. quod scriptum est: Et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi, quis mente sobrius regibus dicat: \'Nolite curare in regno uestro, a quo teneatur uel oppugnetur ecclesia domini uestri; non ad uos pertineat. quis uelit esse siue religiosus sine sacrilegus\', quibus dici non potest: \'Non ad uos pertineat, in regno uestro quis uelit pudicus esse. quis inpudicus\'? cur enim, cum datum sit diuinitus homini liberum arbitrium, adulteria legibus puniantur et sacrilegia permittantur? an fidem non seruare leuius est animam deo quam feminam uiro? aut si
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itate ꝓhibendo atq plectendo: Alit̾ enim seruit qͥa
homo ẽ: aut̃ quia etiam rex ẽ. Quia homo ẽ enĩ seꝵ¬
uit uiuendo fidelit̾ quia uero etiã rex ẽ. serunt leges
iustas p̃cipientes et contͣria ꝓhibentes conucinenti
iugore sanctiendo: sicut seraut erechias lucos et
templa idolorum et ila excelsa que contra cłi pre¬
cepta fuerant constructa destruendo. sicut serauuit
iosias talia et ipse fatiendo. sicut serinuit rex nim¬
uitarum uinu̾sam ciuitatem ad placandum dñm
cõpellendo. sicut seruiuit. dariꝰ idolum frangendũ
inpotestatem dameli dando. et inimicos eiꝰ icomb
ingerendosicut seriuit nabugodonosor. dequo
iam diximꝰ. om̃s in regno suopositos ablasphemã¬
do deo lege terribili ꝓhibendo. In hoc gͦ scriuunt
dnõ reges inqnͣtum sunt reges: cum ea fatunte ad ser-
uiendum illi que non possunt face nisi reges. Cum ita¬

Expanded text:
ueritate prohibendo atque plectendo? aliter enim seruit, quia ueritate prohibendo atque plectendo? aliter enim seruit, quia homo est, aliter, quia etiam rex est; quia homo est enim, seruit uiuendo fideliter, quia uero etiam rex est, seruit leges iusta praecipientes et contraria prohibentes conuenienti uigore sanciendo, sicut seruiuit Ezechias lucos et templa idolorum et illa excelsa, quae contra dei praecepta fuerant constructa, destruendo, sicut seruiuit Iosias talia et ipse faciendo, sicut seruiuit rex Nineuitarum uniuersam ciuitatem ad placandum dominum compellendo. sicut seruiuit Darius idolum frangendum in potestatem Daniheli dando et inimicos eius leonibus ingerendo, sicut seruiuit Nabuchodonosor, de quo iam diximus, omnes in regno suo positos a blasphemando deo lege terribili prohibendo. in hoc ergo seruiunt domino reges, in quantum sunt reges, cum ea faciunt ad seruiendum- mendam illi, quae non possunt facere nisi reges:,. Cum ita
Abbreviated transcription (Latin):
ecclã quisquis existimat omnia potiꝰ sustinenda ꝙͣ
seposcendum: parum attendit non bonam de hac
negligentia reddi potuisse rationem. Qd̃ enĩ dicunt
qui contra suas impietates leges iustas institui no¬
lunt. non petisse a regib t̾re apostolos talia: non cõ¬
siderant. alius fuisse tunc tempus. et omnia suis tẽ¬
porib agi. Quis enim tunc inxp̃m crediderat. im¬
ꝑator qui ei ꝓpietate contra impictatem leges feren¬
doscrauret: quando adhuc illud ꝓphecicum cõple¬
batur. quare fremuerunt gentes. et ppli meditati
sunt. m ania. astiterunt reges terre et pͥncipes con¬
uenerunt mnunũ adu̾sus dñm et adu̾sus xp̃m eiꝰ:
Nondum autẽ agebatur qd̃ paulopost in eodem
psalmo dicitur. Et nunc reges intelligite. erudimi¬
n qͥ uidicatis t̾ram: struite dño intimore. et exui-¬
tate ci intremore. Quomodo gͦ reges duõ seruiunt in
timore: nisi ea que contͣ ussa dñi fuint religiosa se¬

Expanded text:
ecclesia, quisquis existimat omnia potius sustinenda quecclesia, quisquis existimat omnia potius sustinenda quse poscendum, parum adtendit non bonam de hac neglegentia reddi potuisse rationem. Quod enim dicunt, qui contra suas impietates leges iustas institui nolunt, non petisse a regibus terrae apostolos talia, non considerant aliud fuisse tunc tempus et omnia suis temporibus agi. quis enim tunc in Christum crediderat imperator, qui ei pro pietate contra impietatem leges ferendo seruiret. quando adhuc illud propheticum complebatur: Quare fremuerunt gentes et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae et principes conuenerunt in unum aduersus dominum et aduersus Christum eius. nondum autem agebatur, quod paulo post in eodem psalmo dicitur: Et nunc, reges, intellegite;erudimini, qui iudicatis terram; seruite domino in timore et exultate ei cum tremore. quo modo ergo reges domino seruiunt in timore nisi ea, quae contra iussa domini fiunt. religiosa se
Abbreviated transcription (Latin):
bertas. Tumuilli sic exarserunt et tantis sunt odi¬
or stimulis incitati: ut contra eorum insidias atq
uiolentias. et aꝑtissima latrocima. iux ulle nr̃e cõmu¬
monis eccłe possent ẽẽ secure. uix ulla uia tuta qͣ
it̃ agerent quicumq ad u̾sus eoꝵ rabiem pacem ca¬
tholicam p̃dicarent. eorũq dem̃tiam ꝑspicua ue¬
ritate conuincerent. Usq ad eo prsus non solum lai¬
cis uł quib libet clericis sed ip̃is quoq epĩs catho¬
licis quodam modo ꝓponebatur dura conditio.
Aut emm tacenda erat ueritas: aut eoꝵ immanitaᷤ
ꝑferenda. S si ueritas taceretur non solum nemo
fuerat eiꝰsilentio lib̾andus: s multi etiam illorũ se-¬
ductione ꝑdendi. Si autem u̾itatis p̃dicatione furor
coꝵ ad seuiendum ꝓuocaretur: aliquib uberatis
nr̃is atq firmatis rursus asequenda u̾itate formido
impediret in firmos. Cum gͥ his angustiĩs affligeret᷑

Expanded text:
bertas. Tum uero illi sic eiarseruut et tantis sunt odibertas. Tum uero illi sic eiarseruut et tantis sunt odiorum stimulis incitati, ut contra eorum insidias atque uiolentias et apertissima latrocinia uix ullae nostrae communionis ecclesiae possent esse securae, uix ulla uia. tuta, qua iter agerent. quicumque aduersus eorum rabiem pacem catholicam praedicarent eorumque dementiam perspicua ueritate conuincerent. usque adeo prorsus non solum laicis uel quibuslibet clericis sedipsis quoque episcopis catholicis quodam modo proponebatur dura condicio; aut enim tacenda erat ueritas aut eorum immanitas perferenda. sed si ueritas taceretur, non solum nemo fuerat eius silentio liberandus sed multi etiam illorum seductione perdendi; si autem ueritatis praedicatione furor eorum ad saeuiendum prouocaretur, aliquibus liberatis nostrisque firmatis rursus a sequenda ueritate formido impediret infirmos. cum igitur his angustiis affligeretur
Abbreviated transcription (Latin):
suam insuis honorib susceꝑunt: et quoscumq
extra ipsorum cõmuniones dampnati baptitaue.¬
rant rebaptirare non sunt ausi. Cepit hoc eor fac¬
tum contra ios ꝓcatholica multum ualere. ut ora
corũ penit᷑ ciauderentur. Que res cum sicut oporte¬
bat ad sanandos abscismate ammos hominum
spargeretur instantiꝰ. et qͣ qua u̾sum pot̾at catholi¬
corum sermonib ac disputationib monstraretur.
eos ꝓpace donati et dampnatos suos in honorẽ inte¬
grum suscepisse. et baptisinum quẽ dampnati uł
ctiam dilati foris abeccłã eoꝵ dederant. non ausos
suisse rescindere. et orbi t̾rarum contͣ paccm xp̃i cõ¬
taminationem nescio quoꝵ obicere peccatorum et
euacuare baptismum. in illis qͦque ȩccł̃iis datum
unde maffricam uenit ipsum euangelium: pluri¬
mi confundebantur: et manifeste ueritati erubescẽ¬
tes corrigebantur. solito crebrius et multo magis
ubicumq ab corum seuitia respirabat aliquanta u¬

Expanded text:
suam in suis honoribus susceperunt et, quoscumque suam in suis honoribus susceperunt et, quoscumque extra ipsorum communionem damnati baptizauerant. i non ausi sunt, coepit hoc eorum factum contra illos pro catholica multum ualere, ut ora eorum penitus clauderentur. quae res cum, sicut oportebat. ad sanandos ab schismate animos hominum spargeretur instantius et, quaqua uersum poterat, catholicorum sermonibus ac disputationibus monstraretur eos pro pace Donati et damnatos suos in honorem integrum suscepisse et baptismum, quem damnati uel etiam dilati foris ab ecclesia eorum dederant, non ausos fuisse rescindere et orbi terrarum contra pacem Christi contaminationem nescio quorum obicere peccatorum et euacuare baptismum in illis quoque ecclesiis datum, unde in Africam uenit ipsum euangelium euangelium, plurimi confundebantur et manifestae ueritati erubescentes corrigebantur solito crebrius et multo magis, ubicumque ab eorum saeuitia respirabat aliquanta li
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum in horreo recondendum. et paleam ignib
consum̃dam: Atq ita quibdam ratio reddebat᷑
ut aliqui ad uniratem catholicam etiã iimicici¬
as ꝑditorũ parati sustinere transirent. Sed plures
qmͣuis id uellent eos tamen homines quib tan¬
ta fuerat licentia seuiendi inimicos facere non
audebant. Non nulli quippe illos cum ad nos tñ¬
sissent crudelissimos passi ft̃. accidit etiã ut apud
kartaginem quendam diaconum suũ nomine ma¬
timianum contͣ ep̃m suum suꝑbientẽ. quidam
ep̃oꝵ eĩdem partis facto scismate et inplebe kar-¬
taginis diuisa parte donati. ordinarent ep̃m con
maximanũ cũ alus duo decm qͥ ei ordmationi
p̃sentes affuerunt dampnauerunt: cet̾is autem ad
eandem societatem scismatis ꝑtinentib. die consti-¬
tuto facultatem redeundi dederunt. Sed postea ex-
ipsis duodecim quos dam. et ex illis quib duatio
data fuerat pꝰ diem positum redcuntes. ꝓpt̃ pacem

Expanded text:
entum in horreo recondendum et paleam ignibus entum in horreo recondendum et paleam ignibus consumendam? atque ita quibusdam ratio reddebatur. ut aliqui ad unitatem catholicam etiam inimicitias perditorum parati sustinere transirent; sed plures, quamuis id uellent, eos tamen homines, quibus tanta fuerat licentia saeuiendi, inimicos facere non audebant; nonnulli quippe illos, cum ad nos transissent, crudelissimos passi sunt. Accidit etiam, ut apud Carthaginem quendam diaconum suum nomine Maximianum contra episcopum suum superbientem quidam episcoporum eiusdem partis facto schismate et in plebe Carthaginis diuisa parte Donati ordinarent episcopumMaximianum cum aliis duodecim, qui eius ordinationi praesentes adfuerunt, damnauerunt, ceteris autem ad eandem societatem schismatis pertinentibus die constituto facultatem redeundi dederunt. sed postea ex ipsis duodecim quosdam et ex illis, quibus dilatio data fuerat, post diem positum redeuntes propter pacem
Abbreviated transcription (Latin):
an helauit: Quis qd̾ illi uoluissent exaccor exegit:
Quis eos qui corum cedib excinctisunt tun dicare
temptauit. nisi qd̃ ꝓpͥas de illis penas poscebat
in sania: cum alii ꝓuocandis in se gladiis homi¬
nũ quos ut ab eis ferirentur morte t̾erebant. alii
ꝑuaria p̃cipitia. alii ꝑaquas. aluꝑignes se in mor¬
tes uoluntarias usq qͣ mittebant. et animas fe¬
rales a sc sibi illatis suppliciis ꝓitiebant: Horre-¬
bant. ista plurimi. in ipsa supstitione beretica cõ¬
stituti. et cum innocentie sue sufficere arbitraren¬
tur. qd̃ sibi talia displicerent. dicebatur eis acatho¬
licis. Simnnocentiam ur̃am mala ista non pollu¬
unt quomͦ dicitis orbem xp̃ianum. uł falsis uł
certe ignotis ceciliam peccatis ẽẽ pollutum: Quo
modo uos nefario scelere abunitate catholica
tamqmͣ abarea dominica separatis: que usq ad
tempus uentilationis. necesse ẽ ut habeat et fru-¬

Expanded text:
anhelauit? quis, quod illi noluissent. exactor- tor exegit? anhelauit? quis, quod illi noluissent. exactor- tor exegit? quis eos, qui eorum caedibus extincti sunt, uindicare temptauit, nisi quod propria de illis poenas; poscebat insania. cum alii prouocandis in se gladiis hominum, quos, ut ab eis ferirentur, morte terrebant. alii per uaria praecipitia, alii per aquas. alii per ignes se in mortes uoluntarias usquequaque mittebant et animas ferales a se sibi inlatis suppliciis proiciebant? Horrebant ista plurimi in ipsa superstitione haeretica constituti et, cum innocentiae suae sufficere arbitrarentur, quod sibi talia displicerent, dicebatur eis a catholicis: si innocentiam uestram mala ista non polluunt, quo modo dicitis orbem Christianum uel falsis uel certe ignotis Caeciliani peccatis esse pollutum? quo modo uos nefario scelere ab unitate catholica tamquam ab area dominica separatis, quae usque ad tempus uentilationis necesse est ut habeat et frum
Abbreviated transcription (Latin):
pulsus ẽ. si ad illorũ patrocinium confugisset:
Quis eu̾sori miari saltem audebat. Quis con¬
sumptori apothecarium: Quis quẽlibet po¬
terat exigere debitorem auxilium corũ defensio¬
nemq pos centem timore fustium et incendi.¬
or mortisq p̃sentis pessimorum seruoꝵ. ut li¬
beri abscederent. tabule. frangebantur: extorta
debitorib cy rographa reddcbantur Quicumq
dura illoꝵ u̾ba contempserant: duriorib u̾beri¬
b quodiubebant facere cogebantur. Innocentiuon
qui eos offenderant domus aut deponebantur ad
solum: aut ignib cremabantur Quidam patres
familias honesto loco nati. et generoso cultu edu-¬
cati uic uiui post eorum cedes ablatisunt: uł ĩc¬
ti ad molam et eam ingirum ducere tamqmͣ iu¬
m̃ta contemptibilia u̾bere ad acci sunt. Quid enĩ
delegib auxilium aciuilib potestatib adu̾sus
eos aliquid ualuit: Quis inp̾sentia eoꝵ officialis

Expanded text:
pulsus est, si ad illorum patrocinium confugisset? pulsus est, si ad illorum patrocinium confugisset? quis euersori minari saltem audebat aut auctori? quis consumptorem apothecarium, quis quemlibet poterat exigere debitorem auxilium eorum defensionemque poscentem? timore fustium et incendiorum mortisque praesentis pessimorum seruorum. ut liberi abscederent, tabulae frangebantur. extorta debitoribus chirographa reddebantur. quicumque dura illorum uerba contempserant, durioribus uerberibus. quod iubebant, facere cogebantur. innocentium, qui eos offenderant. domus aut deponebantur ad solum aut ignibus cremabantur. quidam patres familias honesto loco nati et generoso cultu educati uix uiui post eorum caedes ablati sunt uel iuncti ad molam et eam in gyrum ducere tamquam iumenta contemptibilia uerbere adacti sunt. quod enim de legibus auxilium a ciuilibus potestatibus aduersus eos aliquid ualuit? quis in praesentia eorum officialis