comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ atꝙ medoꝵ : cũ paruo magnoꝙ
impio uenientẽ. ꝑse enĩ ante cyrũ ig¬
nobiles etant. & nulliꝰ intergentes loci
habebant᷑: medi semꝑ potentissimi. Iste
g unꝰ ascensor: duarũ gentiũ fultus ex¬
ercitu. uenit contͣ babylonẽ. Et specu¬
lator ille qui positꝰ erat ut uent᷑a ꝓspi¬
ceret: clamauit qͣsi leo. siue ipse ꝓpħa
appellat᷑ leo. Et qͥa dubiũ erat de ꝑso¬
na specłatoris qui cyrũ uid̾at ascenden¬
tem: ipse exponit manifestiꝰ. & ait. Suꝑ
speculã dm̃ ego sũ: stans iugiter ꝑ diẽ.
Speculatorẽ dnĩ se. ẽẽ. ꝓnuntians qui
semꝑ positꝰ iofficio ꝓpħali & dieb ac
noctib dñi parens imꝑio qͦdcũq iusse¬
rit loqͥt᷑. Quid gͥ clamauit leo : Ecce
iste uenit ascensor uir bige eqͥtũ: haut
dubiũ qͥn cẏrus indicet᷑. Et respondit¬
& dixit ipse leo qui supͣ clamauerat.
Cecidit cecidit babylon. & omĩa sculpti¬
la deoꝵ eiꝰ contrita st̃ in t̾ra. Uastante

Expanded text:
gem atque Medorum, cum parvo et magno imperio venientem. Persae enim ante Cyrum ignobiles erant, et nullius inter gentes loci habebantur: Medi semper potentissimi. Iste ergo unus ascensor, duarum gentium fultus exercitu, venit contra Babylonem: et speculator ille qui positus erat, ut ventura prospiceret, clamavit quasi leo, sive ipse propheta appellatur leo. Et quia dubium erat de persona speculatoris, qui Cyrum viderat ascendentem, ipse exponit manifestius, et ait: Super speculam Domini ego sum stans jugiter per diem, speculatorem Domini se esse pronuntians, qui semper positus in officio prophetali, et diebus ac noctibus Domini parens imperio, quodcumque jusserit loquitur. Quid igitur clamavit leo: Ecce iste venit ascensor vir bigae equitum: haud dubium quin Cyrus indicetur. Et respondit et dixit ipse leo qui supra clamaverat: Cecidit, cecidit Babylon, et omnia sculptilia deorum ejus contrita sunt in terra. Vastante
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uiderẽ. emarcuit cor meũ. tene¬
bre stupefecert̃ me. Babylon dilecta
mea posita. ẽ. mͥ in miraculũ. Prophe¬
pħali. qd̾ tanta mala suꝑ eã uentura
sint ut ipse qui narrat timore suꝑatꝰ
nequeat in u̾ba ꝓrũꝑe: s uidens tan¬
tȩ multitudinis sanguinẽ fundi. est
miscd̃iȩ motꝰ affectu. Homo enĩ de
homine loqͥt᷑. & ñ minꝰ dolet quam
mulier ululare in partu solet: sed
conturbatus & trepidus. & int̾rã cor¬
ruens caligantib ocłis nesciat qͥd lo¬
qͣtur. ꝓ eo aut̃ qͦd nos u̾timꝰ babylor
om̃is positimꝰ suꝑ montẽ caligosum
ꝓcaliginoso enĩ siue tenebroso scriptũ
est nesphe ꝓpͥeq hȩc urbs sic uocatur
ꝓpter altitudinẽ & erecꝰtũ usq ad celũ

Expanded text:
rcuit cor meum, tenebrae obstupefecerunt me. Babylon, dilecta mea, posita est mihi in miraculum. Prophephetali, quod tanta mala super eam ventura sint, ut ipse qui narrat, timore superatus nequeat in verba prorumpere, videns tantae multitudinis sanguinem fundi: et misericordiae motus affectu homo enim de hominibus loquitur non minus doleat, quam mulier ululare in partu solet; sed conturbatus et trepidus, et in terram corruens, caligantibus oculis nesciat quid loquatur. Pro eo autem quod nos vertimus: Babylon, Oneris posuimus, super montem caliginosum: pro caliginoso enim, seu tenebroso scriptum est Neseph. Proprieque haec urbs sic vocatur, propter altitudinem et erectum usque ad coelum
Abbreviated transcription (Latin):
re egypti. Qd̃ aut̃ medi & ꝑsi pugnaue¬
runt contͣ babylonẽ & subu̾teit̃ eam:¬
gritas. implete pharetras. Suscitauit dĩs
sp̃m regnũ medoꝵ: & contͣ babylonem
mens eiꝰ ut ꝑdat eã. qm̃ ultio dnĩ est
ultio templi sui. Suꝑ muros babyloniᷤᷤ
leuate signũ. augete custodiã. eleuate
custodes. p̃parate insidias: qͥa cogitauit
dñs. & fecit quecũq locutus ẽ. contͣ ha
bitatores babylonis. Et rursũ. Eleuate
signũ int̾rã. clangite buccina ingenti¬
bus. scĩficate suꝑ eam gentes. annunti¬
ate contͣ illã regib ararat. menni. &
ascenez. numerate contͣ eam tapsar:
adducite equũ qͣsi brucus aculeatũ.
scĩficate contͣ eam gentis regis mediȩ
duces eiꝰ & uniu̾sos magistratꝰ eiꝰ. cun

Expanded text:
re Aegypti. Quod autem Medi et Persae pugnavere Aegypti. Quod autem Medi et Persae pugnaverint contra Babylonem, et subgittas implete faretras suscitavit Dominus spiritum regum Medorum et contra Babylonem mens eius ut perdat eam quoniam ultio Domini est ultio templi sui super muros Babylonis levate signum augete custodiam levate custodes praeparate insidias quia cogifecit quaecumque locutus est contra Babylonis habitatores. Et rursum: Levate signum in terra, clangite buccina in gentibus, sanctificate super eam gentes, annuntiate contra illam regibus Ararat, Menni, et Ascenez, numerate contra eam Tapsar, adducite equum quasi bruchum aculeatum. Sanctificate contra eam gentes, reges Mediae, duces ejus et universus magist
Abbreviated transcription (Latin):
bus suis. Et iste ultra modũ erectus. ẽ:
ueneno ꝑeat. regnũq ciꝰ diuidat᷑ iN
partes. Cũ multo tp̃r int̾ se collisum
fuerit: romano uncente pͦpłet᷑. Ro¬
manꝰ ipse ferratis dentib unguibq
scoꝵ carnes comedit. & cruento ore la¬
cerauit: excidatur lapis de monte
sine manib. & potentissimũ pͥmum
regnũ ac ferreũ. de infragile & infir¬
quentib huiꝰ capituli legerẽ. babylon
dilecta mea facta est mͥ in miraculũ.
& it̾um. cecidit babylon & omĩa sculp¬
tilia deois eiꝰ contrita st̃ in t̾ra & supͣ.
ascende elam.obside mede: dubita¬
rẽ qͦd eẽt hoc pondꝰ qͦd deserto mari
imponit᷑. ꝑspicuũ gͦ est qͦd desertum
mare babylon appellat᷑: ierenna di¬
cente ex ꝑsona dei. Et desertũ faciam
mare eiꝰ & siccabo t̾rã illiꝰ: & crit ba¬
bylon intumulos harenarũ. Mare
aut̃ ꝓpter multitudinẽ habitantiũ
dr᷑: unde & supͣ egypti multitudo ma¬
ri comparata ẽ. desertũ facit dñs ma¬

Expanded text:
Et iste qui ultra modum erectus est, veneno pereat, regnumque ejus dividatur in partes: et cum multo tempore inter se collisum fuerit, Romano vincente, populetur. Romanus ipse ferratis dentibus unguibusque sanctorum carnes, et cruento ore laceravit: excidatur lapis de monte sine manibus, et potentissimum primum regnum ac ferreum, deinde fragile et infirquentibus hujus cdilecta posita est mihi in miraculum . Et iterum: Cecidit Babylon, et omnia sculptilia deorum ejus contrita sunt in terra. Et supra: Ascende Elam, et obside Mede: dubitarem quod esset hoc Pondus, quod deserto mari imponitur: Perspicuum ergo est, quod desertum mare Babylon appellatur, Jeremia dicente ex persona Dei: Et desertum faciam mare ejus, et siccabo terram illius, et erit Babylon in tumulos arenarum . Mare autem propter multitudinem habitantium dicitur. Unde et supra Aegypti multitudo mari comparata est. Desertum faciet Dominus ma
Abbreviated transcription (Latin):
co. diriuat᷑ cuntas quȩ ad u̾sũ illiꝰ uo¬
luntatẽ impiis p̾stat auxiliũ. ludasspa¬
uit in egyptis: & egyptus destruatur.
Atgyptu confisi st̾ in ethyo ꝑib: ethy¬
opes qq uincant᷑ ab assyriis. Assyrii
suꝑbitt̃. non dei s suarũ uiriũ arbit᷑¬
tes cẽ. uictoriã: & ipsi uincant᷑ ab aby¬
loniss. Babylon eleuauit contͣ dñm
caput: & ipsa a medis ꝑsisq suꝑetur.
ꝑse & medi. ex parte ꝑsecuti st̃ pͦpłm
dei: & aries seuissimꝰ ad orientẽ & occi¬
dentẽ om̃s pꝰpłos uentilabit: ueniat

Expanded text:
diruatur civitas quae adversum illius voluntatem impiis praestat auxilium. Judas speravit in Aegyptiis: et Aegyptus destruatur. Aegyptii confisi sunt in Aethiopibus: Aethiopes quoque vincantur ab Assyriis. Assyrii superbierunt, non Dei, sed suarum virium arbitrantes esse victoriam: et ipsi vincantur a Babyloniis. Babylon elevavit contra Deum caput: et ipsa a Medis Persisque superetur. Persae et Medi ex parte persecuti sunt populum Dei, et aries saevissimus ad Orientem et Occidentem omnes populos ventilavit; venia
Abbreviated transcription (Latin):
lachis. Et audiuit de tharaca rege
ethyopiȩ dicentes: egressus ẽ. ut pu¬
gnet cont᷑ te. Simulq dicimꝰ obedin¬
tiã ꝓpħarũ qͦd uir nobilis tͣdunt ni
hebrei ysaiã socerũ fuisse manasi so
erechiȩ regis iuda: ñ erubuerit nd̾
incid̾e. s dei p̃ceptis nichil honestud
iudicans. deposuerit saccũ. qͦ abiet
nudꝰ fuerit. unã pͥus hñs timicã ip¬
sam cilicinã. Qd̾ aut̃ dr triũ annorũ
signũ & portentũ erit suꝑ egyptũ
& suꝑ ethyopiã. hoc significat qͦd
trib annis ab assy rũs egyptꝰ uastan¬
da sit. & ethiopia. Tunc inqͥt dicit ba¬
bitator insule huiꝰ. hoc ẽ. ierłm quȩ¬

Expanded text:
rege Aethiopiae dicentes: Egressus est ut pugnet contra te . Simulque discimus obedientiam prophetarum, quod vir nobilis tradunt enim Hebraei Isaiam socerum fuisse Manasse filii Ezechiae regis Juda non erubuerit nudus incedere; sed Dei praeceptis nihil honestius judicans, deposuerit saccum, quo abjecto nudus fuerit, unam prius habens tunicam, et ipsam cilicinam. Quod autem dicitur: Trium annorum signum, et portentum erit super Aegyptum et super Aethiopiam, hoc significat, quod tribus annis ab Assyriis Aegyptus vastanda sit et Aethiopia. Tunc, inquit, dicet habitator insulae hujus, hoc est, Jeru
Abbreviated transcription (Latin):
Ia die illa erit uia de egypto in assy¬
ios. & intrabit assyrius in egyptum:
e egꝯptiꝰ iassy rios. & seruient egyp¬
gens suũ habebat regẽ : & de alia ad ali¬
am nullus ire pot̾at nationẽ. In roma-
no imꝑio unũ facta st̃ om̃ia. Doctus lec-¬
tor ueteres reuoluat hystorias: & ab eu¬
frate usq ad tygrim omnẽ in medio
regionẽ assyrioꝵ fuisse cognoscat. Er-¬
go qͦs uet̾es assyrios: nc̃ nos uocamus
endum quo romane legiones syro iN¬
structo milite egyptũ custodiant. aut
qͦd utriꝰq gentis in se cõmertia. & ha
bundantiã ȩgypti syriȩ suscipiant ci¬
uitates. sicut econtͣrio palestine & phe¬
nicis bonis egyptus irriget᷑. Quidã nr̃o¬
rum male hȩc ad mille annos refert̃
& more iudaico in consũmatione mun
di fut᷑a p̃nuntiant qͣndo antixp̃c de
sederit. In die illa erit isrł t̾cius ine¬
gyptiis. & assyrio benedictio in medio
terrȩ: cui benedirerit dñs exercituum
dicens. Benedictꝰ ppłs ms̃ egypti & o¬

Expanded text:
in die illa erit via de Aegypto in Assyrios et intrabit Assyrius Aegyptum et Aegyptius in Assyrios et servient Aegypgens suum habebat regem, et de alia ad aliam nullus ire poterat nationem: in Romano autem imperio unum facta sunt omnia. Doctus lector veteres revolvat historias, et ab Euphrate usque ad Tigrim, omnem in medio regionem Assyriorum fuisse cognoscat. Ergo quos veteres Assyrios, nunc nos vocamus endum, quod Romanae legiones Syro instructae milite Aegyptum custodiant, aut quod utriusque gentis inter se commercia sint, et abundantiam Aegypti Syriae suscipiant civitates, sicut econtrario Palaestinae et Phoenicis bonis Aegyptus irrigetur. Quidam nostrorum male haec ad mille annos referunt, et more Judaico in consummatione mundi 210 futura pronuntiant, quando Antichristus de ssur in die illa erit Israhel tertius Aegyptio et Assyrio benedictio in medio terrae cui benedixit Dominus exercituum dicens benedictus populus meus Aegypti et o
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. urbẽ õstracinen intelligi uolt
& cet̾as iuxta rinocorurã & cassiũ ci¬
uitates qͣs usq hodie in egypto lingu
chananitide hoc ẽ. syra loqui mans¬
stũ est. Et putant a uicino syrosat
arabas a nabuchodonosor in illã t̾ia
fuisse tͣnslatos. Porro qͥ in aduentum
qͥnq ciuitates uel legẽ dñi quȩ inale¬
xandria pͥmũ int̾p̃tata ẽ. uel qͥnꝙ gcłis
ordines. ep̃os. p̃sbros. diaconos. fideles.
catecuminos sentiunt. aut certe sp̃italẽ
legis intelligentiã. De qua & apl̃s ait.
Uolo qͥnq u̾bis loqui in eccłiis insensu
una qͥnq ciuitatũ appellet᷑ ciuitas so¬
lis uidelicet iusticiȩ. in cuiꝰ pennis est
sanitas. In die illa erit altare dñ in
medio t̾rȩ egypti: & titulus iuxta t̾mi¬

Expanded text:
urbem Ostracinem intelligi volunt, urbem Ostracinem intelligi volunt, et caeteras juxta Rhinocoruram, et Casium civitates, quas usque hodie in Aegypto lingua Chananitide, hoc est, Syra loqui manifestum est: et putant e vicino Syros atque Arabas a Nabuchodonosor in illam terram fuisse translatos. Porro qui in adventu quinque civitates, vel legem Domini, quae in Alexanordines, episcopos, presbyteros, diaconos, fideles, catechumenos sentiunt: aut certe spiritualem legis intelligentiam, de qua et Apostolus ait: Volo quinque verbis loqui in Ecclesiis in sensuuna quinque civitatum appelletur civitas solis, 208 videlicet justitiae, in cujus pennis est sanitas. In die illa erit altare Domini in medio terrae Aegypti, et titulus juxta termi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s uen̾it. & om̃s uiroꝵ fortiũ manus
qͣsi mulierũ fuerint dissolute. etiã
uocabulũ iudȩ tortori sit ȩgypto: qͥa
dũ ei uult auxiliũ tribuere mala tan
ta ꝑpessa sit. De nr̃is tp̃rib nemo du¬
bitat qͦd cõparatione. xp̃ianoꝵ om̃s
ethnici qͣsi mulieres sint: infirmas
habentes sententias. & qͥcqͥd dixerint
uerti in stulticiã. dũ stupeant tanta
gentis conu̾sione. & mirent᷑ atq in¬
re fateat᷑. In die illa ert̃ qͥnq ciuitateᷤᷤ
in t̾ra egypti loq̃ntes lingua canaan:
& iurantes ꝑ dñm exercituũ. Ciuitas
solis: uocabit᷑ una. ꝓ ciuitate solis nes¬
& ductus errore qͦd iuxta hebraicũ anes.
scriptũ sit. terrã putat quȩ aliis litt̾is
scͥbit᷑. Meliꝰ gͦ tͣnstulit syminachus. ci¬
uitas solis uocabit᷑ una. Ares enĩ uer¬
bũ ambiguũ & testa dr᷑ & sol: eo qͦd
utrũq areat. & siccũ sit. Hunc locũ
ñ intelligens homas. templũ exstrux̃
ge. iosephi hystorias. Ares id⁊ ostracom

Expanded text:
rtium manus quasi mulierum fuerint dissolutae, etiam vocabulum Judae terrori sit Aegypto, quia dum ei vult auxilium praebere, tanta mala perpessa sit. De nostris temporibus nemo dubitat, quod comparatione Christianorum omnes Ethnici quasi mulieres sint, infirmas habentes sententias, et quidquid dixerint verti in stultitiam, dum stupeant tantam gentis conversionem, et mirentur atque inre fateatur. In die illa erunt quinque civitates in terra Aegypti loquentes lingua Chanaan, et jurantes per Dominum exercituum: civitas solis vocabitur una. Pro civitate solis, nes ductus errore, quod juxta Hebraicum ARES   scriptum sit, terram putat, quae aliis litteris scribitur. Melius ergo transtulit Symmachus, civitas solis vocabitur una: ARES enim verbum ambiguum et testa dicitur et sol, eo quod utrumque areat, et siccum sit. Hunc locum non intelligens Onias, templum exstruxit ge Josephi Historias
Abbreviated transcription (Latin):
tis dodanim. Uerbũ aras ut sepe
& planicies. & occidens appellat᷑. Et ꝓ
eo qͦd iuxta .lxx. tnstulimꝰ dormietis: po¬
test int̾p̃tari morabimini. siue habi¬
in itinere qͦd ducit ad fr̃s. Rursũꝙ ad
ismahelitas sermo conũtit᷑: & eos ad
mised̾iam cohortat᷑. Currite & lassis
fr̃ib & ꝑiditantib ardore sitis obuii
ferte aqͣs. Tantꝰ enĩ feruor est solis ut
ñ subueñitis insolitudine peant. & ñ
solũ aqͣm. s & panẽ ferte fugientibus:
ut qͦs conficit obsidio urã dem̃tia re¬
leuet. Simulq reddit causas qͣre hȩc im¬
peret fieri dicens. Fugert̃ babylonium
piciatis miseros. cito ueniet & ur̃a capti¬
uitas. Quomͦ enĩ uelox mercennarii an¬
nus est. & omnẽ laborẽ breuẽ putat dũ
ad desid̾atã mercedẽ ꝑueniat: sic omnᷤᷤ¬
gła cedar auferet᷑ a uobis. & sagntȩ ur̃ȩ
cont̾ent᷑. & paruus remanebit numeris
pugnatoꝵ. Quidã uolunt ex eo qͦd dr᷑.
ad huc muno anno & auferet᷑ ommiᷤ gła

Expanded text:
tis Dodanim. Verbum ARAB  , ut saepe et planities, et Occidens appellatur. Et pro eo quod nos juxta LXX transtulimus, 219 dormietis, potest interpretari, morabimini, sive habiin itinere quod ducit ad fratres. Rursumque ad Ismaelitas sermo convertitur, et eos ad misericordiam cohortatur: currite, et lassis fratribus ac periclitantibus ardore sitis, obvii ferte aquas: tantus enim fervor est solis, ut nisi subveneritis, in solitudine pereant: et non solum aquas, sed etiam panem ferte fugientibus, ut quos confecit obsidio, vestra clementia relevet. Simulque reddit causam quare haec imperet fieri, dicens: fugerunt Babylonium piciatis miseros: cito veniet et vestra captivitas. Quomodo enim velox mercenarii annus est, et omnem laborem brevem putat, dum ad desideratam mercedem perveniat: sic un Cedar auferetur a vobis, et sagittae vestrae conterentur, et parvus remanebit numerus pugnatorum. Quidam volunt ex eo quod dicitur, adhuc in uno anno, et auferetur omnis gloria
Abbreviated transcription (Latin):
num ac ꝑ hoc. xp̃i imꝑio constituta.
erit eiꝰ conditionis. cuiꝰ & egyptus & as¬
syrii. Et benedicet᷑ in omm t̾ra: qͥa de
syon exibit lex: & u̾bũ dm̃i de ierłm.
solitudines repleuert̃. & pharaone
sub merso dixert̃ in deserto. Cantemꝰ
dño głose enĩ magnificatus ẽ: equũ
& ascensorẽ ꝓiecit in mare. Tunc & opꝰ
manuũ dm̃ erit inassyriis. He enĩ uel
maxime gentes monachoꝵ florent er¬
aminib egyptiis & mesopotamia. &
pari inter se pietate contendunt. He¬
reditas aut̃. xp̃i isrł est: hoc est natuu¬
tatis & crucis. & resurrectionis. ascensi

Expanded text:
 ac per hoc Christi imperio constituta, erit ejus conditionis, cujus et Aegyptus et Assyrii, et benedicetur in omni terra. Quia ex Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem. solitudines repleverint, et Pharaone submerso, dixerint in deserto: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est: equum, et ascensorem dejecit in mare . Tunc et opus manuum Domini erit in Assyriis; hae enim vel maximae gentes monachorum florent examinibus, Aegyptus, et Mesopotamia, et pari inter se pietate contendunt. Haereditas autem Christi Israel, hoc est, nativitatis, et crucis, et resurrectionis, ascensi
Abbreviated transcription (Latin):
uitici gen̾is immolent᷑. Et ecce y faias
aꝑte docet qͦd egyptii cognoscant
dñm & colant eum & hostias & mu¬
nera offerant. & uota uoueant atꝙ
psoluant. Siegyptii sacerdotiũ ha¬
bent: implet᷑ & in illis pauli testimo¬
nũ dicentis. Translato sacerdotio: ne¬
cesse ẽ. ut legis tͣnslatio fiat. Et ꝑcu¬
det dñs egyptũ plaga & sanabit eã.¬

Expanded text:
is immolentur . Ecce Isaias aperte docet quod Aegyptii cognoscant Dominum, et colant eum, et hostias, et munera offerant, et vota voveant atque persolvant. Si Aegyptii sacerdotium habent, impletur et in illis Pauli testimonium dicentis: Translato sacerdotio, necesse est ut legis translatio fiat . Et percutiet Dominus Aegyptum plaga, et sanabit ea
Abbreviated transcription (Latin):
ope suo sicut errat ebrius & uomens:
& non erit egypto opus qͦd faciat ca¬
put & caudã. incuruantẽ & refrenan¬
tem.Primũ de int̾p̃tatione dicamus:
& post ea de his quȩ scͥpta st̃ disseren¬
tes. Pro sp̃u u̾tigimi incerp̃tari potest
& sp̃us erroris. In eo quoq qͦd tͣnstuli¬
mus incuruantẽ & refrenantẽ. possu¬
mus dic̾e incuruantẽ & lasciuientem.
ut intelligamꝰ senẽ & puerũ. Nos aut̃
uerbũ hebraicũ. ãcmori dum celeriter
quȩ scͥpta st̃ uertimꝰ: ambiguitate de¬
cepti refrenantẽ diximꝰ. Quod signifi¬
ut puerũ significaret. Est gͥ sensus. Stul¬
ti facti st̃ pͥncipes taphneos. & sapientes
consiliarii pharao dedert̃ consiliũ infi¬
piens: & emarcuert̃ pͥncipes mempheo ᷤᷤ

Expanded text:
ut errat ebrius et vomens:  non erit Aegypto opus quod faciat, caput et caudam incurvantem, et refrenantem. Primum de interpretatione dicamus, et postea de his quae scripta sunt, disseremus. Pro spiritu vertiginis interpretari potest et spiritus erroris. In eo quoque quod nos transtulimus, incurvantem, et refrenantem, possumus dicere incurvum et lascivientem, ut intelligamus senem et puerum, Nos autem verbum Hebraicum AGMON   dum celeriter quae scripta sunt vertimus, ambiguitate decepti, refrenantem diximus, quod signifiut puerum significaret. Est igitur sensus: Stulti facti sunt principes Taneos, et sapientes consiliarii Pharaoni dederunt 206 consilium insipiens, et emarcu
Abbreviated transcription (Latin):
de.xp̃i aduentu intelligi uolunt. So
illi uota sua defecert̃ infuturũ: nosqͥb
iam tͣnsacta retinemꝰ. Diem autẽ ꝓte
pore accipe quã quã sub honia iosepł
hȩc facta contendat qui ꝓfugus mȩ
gyptũ cũ turba plurima iudeoꝵ edi¬
ficauit templũ & altare: & ꝓpħia sp
cessare conatus est. Ita aut̃ unũ alta¬
re dr᷑: qͦmͦ una fides. unũ baptisma.
& una ȩccłia. Et titulus uixta t̾imiꝰ
supͣ nixta tropicã intelligentiã. terra
uda egypto formidabilis siuesollẽms.
uet᷑ intelligit᷑ testam̃tũ: sic & titulus
necta tirminũ egypti eungelioꝵ hysto¬
ria demonstratur. Deniq iungit &erit
Tunc hi qͥ crediderint concurrentib e¬
gyptis contra egyptios. & pugnante
uiro cont᷑ frẽm suũ. & ciuitate contra
scd̃iam. statim saluator adueniet id:
iħc. Hoc enĩ in lingua nr̃a sonat. Et
cognoscet᷑ dñs ab egyptiis. & cogno¬
scent eũ siue peccatores qui fuerint
suꝑati. siue credentes p̃senti aucilio.

Expanded text:
Christi adventu intelligi volunt; sed illi vota sua differunt in futurum, nos quasi jam transacta retinemus. Diem autem pro tempore accipe: quamquam sub Onia Josephus haec facta contendat, qui profugus in Aegyptum, cum turba plurima Judaeorum aedificavit templum, et altare, et pate conatus est. Ita autem unum altare dicitur, quomodo una fides, et unum baptisma, et una Ecclesia. Et titulus juxta terminusupra juxta Tropologicam intelligentiam terra Juda Aegypto formidabilis, sive solemnis, vetus intelligitur Testamentum: sic et titulus in terminis Aegypti, Evangeliorum historia demonstratur. Denique jungit: Et erit Tunc hi qui crediderint concurrentibus Aegyptiis contra Aegyptios, et pugnante viro contra fratrem suum, et civitate contra sericordiam, statimque salvator adveniet, id est Jesus hoc enim in lingua nostra sonat, et cognoscetur Dominus ab Aegyptiis, et cognoscent eum sive persecutores qui fuerunt superati, sive credentes prae
Abbreviated transcription (Latin):
dñs miscuit ei sp̃m erroris atq ũtiginis.
ut ignorent qͥd loqͣnt᷑. & errare faciuñ
egyptũ. & sicut ebriꝰ & uomens egerit
qd̾ ingesserat. & lͥ sit nescit. s iacet m̃tiᷤ
alienȩ: sic nullũ habeat egyptus opuᷤ
siue consiliũ qͦd aut caput habeat aut
finẽ aut senib conueniat aut pueris.
Quoꝵ alii ꝑ nimiã etatẽ desipiunt atq
delirant: alii ꝑ lasciuiã & infanciam
ignorant qͥd agant. Hoc aut̃ siue in ba¬
byloma uastitate. suic in aduentu.xp̃i:
& iuxta litterã. & iuxta spiritalẽ intel¬
ligentiã. si reciꝑe uolueris: habebit cor

Expanded text:
nus miscuit eis spiritum erroris atque vertiginis, ut ignorent quid loquantur, et errare faciant Aegyptum. Et sicut ebrius et vomens egerit quod ingesserat, et ubi sit, nescit, sed jacet mentis alienae: sic nullum habebit Aegyptus opus, sive consilium, quod aut caput habeat, aut finem, aut senibus conveniat, aut pueris, quorum alii per nimiam aetatem desipiunt atque delirant, alii per lasciviam et infantiam ignorant quid agant. Hoc autem sive in Babylonia vastitate, sive in adventu Christi, et juxta litteram, et juxta spiritualem intell
Abbreviated transcription (Latin):
hendere: quã dũ erubesco imꝑiciã cos¬
fiteri inerrore ꝑsistere. In eo qͦd tͣnstu¬
li. & erit t̾ra iuda egypto in festiuitatẽ:¬
int̾p̃tari potest & festiuitas. ut aggeus
in festiuũ uertit᷑. & timor. qͦd significatiꝰ
aquila tͣnstulit. Gyrosin. cũ aliqͥs pa¬
uidus & timens circũfert ocłos & adue¬
nientẽ formidat inuicũ. Ergo si uolue¬
rimꝰ in bonã partẽ acciꝑe qͦd recordatio
iudeȩ egypto sit gaudir: recte festiuitaᷤ
dicit᷑. din aut̃ ut arb itror in timorem:

Expanded text:
hendere quam dum erubesco imperitiam confiteri in errore persistere. In eo vero quod transtuli, "et erit terra Juda Aegypto in festivitatem"interpretari potest et festivitas, unde aggeus in festivum vertitur, et timor quod significantius Aquila transtulit girosin, cum aliquis pavidus et timens circumfert oculos et advenientem formidat inimicum. Ergo si voluerimus in bonam partem accipere, quod recordatio Judae Aegypto sit gaudii, recte festivitas dicitur. Sin autem, ut arbitror, in timorem
Abbreviated transcription (Latin):
sidere potentissimã ciuitatẽ. Sin autẽ
sic legit᷑ ut tͣnstulimꝰ. qͣsi de ꝑsona t̾cia
dicat᷑. qui incredulus est infideliter
agit. & qͥ de pͦpłator. ẽ. uastat: cũ suꝑis
copulandũ est in qͥb sibi babylon u¬
sionẽ durã p̃dicat nuntiatã. Ascende
elã & obside mede: omnẽ gemitũ eiuus
cessare feci. Ne timeas inqͥt o persa &
mede babylonis multitudinẽ: ne illiꝰ
eiꝰ ac pondus quo te ante premere
consueuerat. cessare feci. Seu qͦd nul-¬
lus iam gemat & doleat p̃ssus poten¬
tia babylonis: seu qͦd tantis malis
opp̃ssa sit ipsa babylon ut ne gemi¬
tum qͥdem liberũ habeat. ꝓpt̾ea re¬
pleti st̃ lumbi mei dolore: angustia
possidet me. sic̃ angustia parturien

Expanded text:
sidere potentissimam civitatem. Sin autem sidere potentissimam civitatem. Sin autem sic legitur, ut transtulimus, quasi de persona tertia dicatur, qui incredulus est, infideliter agit: et qui depopulator est, vastat: cum superioribus copulandum est, in quibus sibi Babylon visionem duram praedicat nuntiatam. Ascende Elam, obside Mede: omnem gemitum ejus cessare feci. Ne timeas, inquit, o Persa et Mede, Babylonis multitudinem, ne illiusejus ac pondus, quo te ante premere consueverat, cessare feci: seu quod nullus jam gemat et doleat pressus potentia Babylonis: seu quod tantis malis oppressa sit ipsa Babylon, ut ne gemitum quidem liberum habeat. Propterea repleti sunt lumbi mei dolore: angustia possedit me, sicut angustia pa
Abbreviated transcription (Latin):
uebit᷑ terra & contͣbabit᷑. qͥa eiugila-¬
bit contͣ babylonẽ cogitatio dm̃i. ut
ponat terrã babylonis descrtã & in¬
habitabilem.Sicut turbines ab af¬
frico ueniunt. de deserto uenit. de t̾ra
horribili uisio dura nunciata ẽ. michi.
Uox babylonis pͦpłi timentis indicit᷑.
siue ipsiꝰ baby lonis: qͦd audiat medos
& elamitas cont᷑ se exercitũ p̃parare.
& uenire de solitudine. Ponitq cõpa-¬
rationis exemplũ. Sicut in qͥt ab affri¬
co uento uehemens tempestas uenire
consucuit: ita mͥ de solitudine uasti¬
tas uenit. De t̾ra horribili cuꝰ ne no¬
men quidẽ audire possũ absq formi¬
dine: uisio dura nunciata ẽ. mͥ. Quid
enĩ duriꝰ qͣm p̃sens captiuitas : Qui
incredulus ẽ: infideliter agit. Et qui
depopłator.ẽ: uastat. Potest & inhe-¬
breo ita legi. Qui cedis cede. & qui ua¬
stas uasta: ut ad ipsũ elamitẽ & medũ
ꝓpħȩ uaticinũ dirigat᷑. hortantis im
plere qͦd cepit: intrepidũ ascendere ob¬

Expanded text:
babitur, quia vigilavit contra Babylonem cogitatio Domini, ut ponat terram Babylonis desertam, et inhabitabilem . Sicut turbines ab Africo veniunt, de deserto venit de terra horribili. Visio dura nuntiata est mihi. Vox Babylonii populi timentis inducitur, sive ipsius Babylonis, quod audiat Medos et Elamitas contra se exercitum praeparare, et venire de solitudine, ponitque comparationis exemplum. Sicut, inquit, ab Africo vento vehemens tempestas venire consuevit: ita mihi de solitudine vastitas venit, de terra horribili, cujus ne nomen quidem audire possum absque formidine. Visio dura nuntiata est mihi: quid enim durius quam praesens captivitas? Qui incredulus est, infideliter agit: et qui depopulator est, vastat. Potest in Hebraeo ita legi: Qui caedis, caede; et qui vastas, vasta, ut ad ipsum Elamitem et Medum prophetiae vaticinium dirigatur, hortantis eum implere quod coepit, intrepidum ascendere, ob
Abbreviated transcription (Latin):
angelus: post reliqua dicit᷑ & pacis euis
qui pacificauit omĩa ꝑ sanguinem cru¬
cis sue in celo & in t̾ra. qui locutus ẽ. apo¬
stolis pacem meam do uobis pacem me¬
am relinquo uobis. Et annuntiauit no¬
bis bona: non que aphilosophis appel¬
lant᷑ in differentia. s que uere bona suit.
que dat pat̾ petentib id ẽ. om̃s gratias

Expanded text:
Angelus, post reliqua dicitur Supra, IX, Angelus, post reliqua dicitur Supra, IX, qui pacificavit omnia per sanguinem crucis suae in coelo et in terra. Qui locutus est Apostolis: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Et annuntiavit nobis bona, non quae a Philosophis appellantur indifferentia; sed quae vere bona sunt, quae dat Pater petentibus se, id est, omnes gratias
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut hora suꝑ montes sicut pedes euan-¬
gelirantes audicum pacis. euangelrau¬
tes bona: quia auditam faciam salucĩ
meam dicens. syon regnabit deus tuus
Uox custodientium te exaltata ẽ. & uost
simul letabunt᷑: quia oculi ad oculos
uidebunt. quando misertus fuernt
dñs syon. Consequent̃ de eo qui supia
dixerat ego ipse qui loquebar iu a
sum. nunc ꝓpħa testatur. quodist
suꝑ montes euangłium p̃dicarit. D¬
suꝑ apłos. de quib scriptum ẽ. appis¬
pinquate montib et̃nis. & quonini
doctrina illuminatio dei ẽ.Unde ai
in psalmis dicit᷑. Iuluminans tu mus¬
bilit̾ a demontib et̾nis. Hic anrumes¬
uit & predicauit pacem his qui lorist
nomine salomonis in psalmo cantill.
Oriet᷑ in dieb eius iusticia. & mulduas¬
do pacis donec auferat᷑ luna. Et in hos
eodem ꝓpħa de pucro quinacis ẽ ce
defilio qui datus ẽ nobis. cuꝰ pticpe
in humero ẽ. &. uocatur magni consilii

Expanded text:
Sicut hora super montes: sic pedes evanSicut hora super montes: sic pedes evangelizantis auditum pacis, evangelizantis bona: quia auditam faciam salutem meam, dicens: Sion regnabit Deus tuus. Vox custodientium te exaltata est, et voce simul laetabuntur, quia oculi ad oculos videbunt, quando misertus fuerit Dominus Sion. Consequenter de eo qui supra dixerat: Ego ipse qui loquebar, ecce adsum, nunc Propheta testatur quod ipse super montes Evangelium praedicarit, stolos, de quibus scriptum est: Appropinquate montibus aeternis ; et quorum doctrina illuminatio Dei est. Unde ad eum in Psalmis dicitur: Illuminans tu mirabiliter a montibus aeternis . Hic annuntiavit et praedicavit pacem his qui erant lnomine Salomonis in psalmo canitur: Orietur in diebus ejus justitia, et multitudo pacis, donec auferatur luna . Et in hoc eodem Propheta de puero qui natus est, et de filio qui datus est nobis, cujus principatus in humero ejus, et vocabitur magni consilii
Abbreviated transcription (Latin):
strum qui ẽ. in celis: sic e cont̾rio cum
mala opera fecerimus. nom̃ dei ꝓpter
nos blasphemat᷑ in gentibus. Iccirco
qui habet scientiam nominisdĩ & quod
ad imaginem & similitudinem illius
sit conditꝰ non ignorat. in luce uersabi¬
tur &erit in die de qua exultauit abra¬
ham quod uidisset eam. de qua & sp̃s
loquitur: hec ẽ. dies quam fecit dñs.: exil¬
temus & letemur in ea. Qui enim illu¬
minauerunt sͥ lucem scientie & habent
lumen sempit̾num qd̃ credentib repro-¬
missum ẽ. erit tͥ dñs lux et̾na. in die ho¬
neste ambulant. & sunt filii lucis ce dier:
&e cognoscunt eum qui dicit ad moysen.
Uade dic filiis ifrł. qui ẽ misit me. ꝙ quẽ
in scĩs ante cognouerant. etiam sibi ad¬
ẽẽ cognoscent uam pulchri suꝑ mo¬
tes pedes annuntiantis & p̃dicantis salu-¬
Uox speculatorum leuauerunt uocem
simul laudabunt. quia ocłm ad ocłm
uidebunt: cum conu̾̃terit dñs syon. lix

Expanded text:
strum qui est in coelis : sic econtrario, cum strum qui est in coelis : sic econtrario, cum mala opera fecerimus, nomen Dei propter nos blasphematur in gentibus. Idcirco qui habet scientiam nominis Dei, et quod ad imaginem et similitudinem illius sit conditus, non ignorat, in luce versabitur. Et erit in die, de qua exultavit Abraham quod vidisset eam ; de qua et sanctus loquitur David: Haec est dies quam fecit Dominus, exultemus et laetemur in ea . Qui enim illuminaverunt sibi lucem scientiae, et habent lumen sempiternum, quod credentibus repromissum est: Erit tibi Dominus lux aeterna , in die honeste ambulant, et sunt filii lucis et diei; et cognoscunt eum qui dicit ad Moysen: Vade, dic filiis Israel, qui est misit me : et quem in sanctis ante cognoverant, etiam sibi adesse cognoscent. Quam pulchri super montes pedes annuntiantis et praedicantis pauorum: levaverunt vocem: simul laudabunt, quia oculo ad oculum videbunt, cum converterit Dominus Sion. LXX:
Abbreviated transcription (Latin):
loco aquarum & fluminũ. qui castita¬
tis non habet sociecatem: tunc uiolent̃
traditur assyrius ut dominent᷑ ei qui
postea arguant inpeccato atq conuin¬
cant. Ipsi sunt enim & inimici et iudi¬
ces de quib loquit᷑ ad ifrł. Et nunc qui
tibi ẽ. & uiȩ egypti ut bibas aquam ge-¬
on: Et quid tibi ẽ. & iuie assiriorum ut
bibas aquas fluminum: Qui igit᷑ descen¬
dit in egyptum & de excelso ierłm adhu¬
miliora ꝓlapsus ẽ. uadensq hierico alte¬
ram egyptum a latͦnib uulnera plura
suscepit: dicit᷑ ad eum. Et nunc quid
uobis ẽ hic quid in t̾ra & in eccłia dĩ uos
eẽ simulatis. qui studo omĩq desiderio
descenditis in egẏptum. & ab assiriiag
possidemin: captiq estis & ulularȩ a
lugere debetis: quia ꝓpt̃ uitia ur̃a atꝙ
peccata nom̃ dei blasphemat᷑ in gentibꝰ.
Quib et in ierechiele dicit᷑. contami
urm coram hominib ut uideant bo¬
na oꝑa urã. & glorificent patrem ue¬

Expanded text:
loco aquarum et fluminum, qui castitaloco aquarum et fluminum, qui castitatis non habet siccitatem: tunc violenter tradetur Assyriis, ut dominentur ei, qui eum postea in peccato arguant atque convincant. Ipsi sunt enim et inimici et vindices, de quibus loquitur ad Israel: Et nunc quid tibi est et viae Aegypti, ut bibas aquam Geon: et quid tibi est et viae Assyriorum, ut bibas aquam fluminum . Qui igitur descendit in Aegyptum, et de excelso Jerusalem ad humiliora delapsus est: vadensque Jericho, alteram Aegyptum, a latronibus vulnera plura suscepit, dicitur ad eum: Et nunc quid vobis est 606 hic? quid in terra et in Ecclesia Dei vos esse simulatis, qui studio atque omni desiderio descendistis in Aegyptum, et ab Assyriis possidemini, captique estis: et ululare magis ac lugere debetis; quia propter vitia vestra atque peccata, nomen Dei blasphematur in gentibus? quibus in Ezechiele dicitur: Contaminvestrum coram hominibus, ut videant bona opera vestra, et glorificent Patrem ve
Abbreviated transcription (Latin):
templi asummo usq ad deorsum scissũ
est. in duas partes. ut om̃s iudeorum ce¬
rimonie panderent᷑. et eo tempore im¬
pleretur:. quod in hoc codem ꝓpħa dicit᷑.
Ex syon s gredietur lex & uerbum dñi
de ierłm: & iudicabit int̾̃ gences multas
usq in longinquum. In omnẽ tĩam exi¬
uit sonus eorum: & in t̾minos orbis uer¬
ba eorum. Et in onñ loco deo offertur
incensum. & hostia munda. Quando
ꝓpħicus sermo completus ẽ. recordabun¬
tur & redibunc ad dñm i om̃s fines tre
& adorabunt in conspectu eiꝰ om̃s fami
dominabit᷑ gentium. Unde dicit᷑ ad pͥn¬
cipesiudeorum admiramini et ulu¬
late: qm̃ uos causa estis ruine populi.
Porro iuxta anagogen hoc possumus
dicere. quod descendat in egyptum huiꝰ
scłi populus dei ꝓpria uoluntate quando
amator magis uoluptatum quam dei ẽ:
& ñ audit illum ꝓpħicum. Ue qui descen¬
dunt in egẏptum. ad auxilium. Quicũ
intus fuerit delinitus & habitauerit in

Expanded text:
Templi a summo usque deorsum scissum Templi a summo usque deorsum scissum est in duas partes, ut omnes Judaeorum caeremoniae panderentur, et eo tempore impleretur, quod in hoc eodem Propheta dicitur: Ex Sion egredietur lex, et verbum Domini de Jerusalem. Et judicabit inusque in longinquum . In omnem enim terram exivit sonus eorum, et in terminos orbis verba eorum . Et in omni loco Deo offertur incensum, et hostia munda , quando propheticus sermo completus est: Recordabuntur et redibunt ad Dominum omnes fines terrae: et adorabunt in condominabitur gentium . Unde dicitur ad principes Judaeorum: Admiramini, et ululate, quoniam vos causa estis ruinae populi. Porro juxta anagogen hoc possumus dicere, quod descendat in Aegyptum hujus saeculi populus Dei propria voluntate, quando amator magis voluptatum quam Dei est, et non audit illud propheticum: Vae qui descendunt in Aegyptum ad auxilium . Qui cum vitiis fuerit delinitus, et habitaverit in
Abbreviated transcription (Latin):
eius de quo crebo iamdiccum ẽ. id est
populus xp̃ianus sciet nom̃ illiuis qui
uenturus ẽ in nomine patris. & ꝓpt̾ea
sciet quia ipse qui prius locutusꝰ e ꝑpro¬
phetas p̃sens erudiet populos. surta. ꝓrx̃.
nomio moyse. In .lxx. animab descende¬
runt patres tiui in egyptum : & ab assiri¬
is captiui uolent̃ adducti sunt. Unde
dicitur ad eos. Et nunc quid estis hic. id :¬
quid facitis in t̃ra nidea. qui post necem
ꝓphetarum in deifilium misistis manꝰe
aut certe aut angelicas potestates & pre¬
sides templi angłos loquit᷑ deus: Quid
hic facitis. cur non relinquitis popłm
blasphemantem: Quod & iosephus re¬
fert aꝑtis repente ianuis templi & spon¬
te reseratis. quas multi homines claude
uix poc̾ant: uocem de aditis templi exis¬
se dicentium. Transeamus ex his sedibus.
In quo consideranda sermonum ꝓpͥctas.
quod non dixerint recedamus. s transe¬
amus ad popłm gentium. Unde et uelũ

Expanded text:
ejus de quo crebro jam dictum est, id est, ejus de quo crebro jam dictum est, id est, populus Christianus, sciet nomen illius qui venturus est in nomine Patris. Et propterea sciet, quia ipse qui prius locutus est per Prophetas, praesens erudiet populos. Juxta Septuagnomio Moyse: In septuaginta animabus descenderunt patres tui in Aegyptum : et ab Assyriis captivi violenter abducti sunt. Unde dicitur ad eos: Et nunc quid estis hic? quid facitis in terra Judaea, qui post necem Prophetarum, in Dei Filium misistis manus? Aut certe ad Angelicas potestates, et praesides Templi Angelos loquitur Deus: Quid hic facitis, cur non relinquitis populum blasphemantem? quod et Josephus refert : apertis repente januis Templi, et sponte reseratis, quas multi homines claudere vix poterant, vocem de adytis Templi exisse dicentium: Transeamus ex his sedibus. In quo consideranda sermonum proprietas, quod non dixerint, recedamus, sed transeamus ad populum gentium. Unde et velum
Abbreviated transcription (Latin):
romanorum uel diaboli laqueis quib
unctus huc usq retinetur. Ut autẽ ista
paterent᷑ dominatores eorum ac magi¬
strimique egerunt: qui iuxta symina¬
chum & theodotionem ululabunt. iux¬
ta aquilam flebunt. cum tormentis tra¬
ditifuerint. Ipsi enim sunt qui aduersꝰ
saluatorem popłm concitarunt: ut con¬
sona uoce clamarent crucifige crucifige
talem. Dequib: ec ante iam dixerat ipse
dñs: ueniet cum seniorib populi & cũ
principib enis. Uos autem quare suc¬
cendistis uineam meam & rapinam pau¬
ꝑism domibus ur̃is: Quam obrem nixta
meum blasphematur in gentibus. Et sci¬
endum qd̾ in gentib non habetur in he¬
breo s absolute nom̃ meum ngit̃ blas¬
phematur: ut subaudiat᷑ in synagogis
urĩs. qui dieb ac noctib blasphemant
saluatorem: & sub nomine ut sepe iam¬
dixi nazarenorum terin die in xp̃ianos
congerunt maledieta. Illis itaq blasphe¬
mantibus & maledicentib dño popul

Expanded text:
Romanorum, vel diaboli laqueis, quibus Romanorum, vel diaboli laqueis, quibus vinctus hucusque retinetur. Ut autem ista paterentur, dominatores eorum ac magistri inique egerunt; qui juxta Symmachum et Theodotionem, ululabunt; juxta Aquilam, flebunt, cum tormentis traditi fuerint. Ipsi enim sunt qui adversum Salvatorem populum concitarunt, ut consona voce clamarent: Crucifige, crucifige talem . De quibus et ante jam dixerat: Ipse Dominus veniet cum senioribus populi et cum principibus ejus. Vos autem quare succendistis vineam meam et rapina pauperis in domibus vestris ? Quamobrem juxta meum blasphematur in gentibus. Et sciendum quod, in gentibus, non habeatur in Hebraeo, sed absolute, nomen meum jugiter blasphematur, ut subaudiatur, in synagogis vestris: qui diebus ac noctibus blasphemant Salvatorem, et sub nomine, ut saepe dixi, Nazarenorum, ter in die in Christianos congerunt maledicta. Illis itaque blasphemantibus et maledicentibus Domino, populus
Abbreviated transcription (Latin):
populus meus nomen meum in dle
illa: quia ego ipse qui loquebar eat
ad sum. lxx. Sicdicit dominꝰ. In egył¬
tum descendit populus meus prius
ut ꝑegrmnaretur ibi: & in affiriosiuo¬
lent̃ adducti sunt. Et nunc quiderit
hic. hecdicit dñs: Quia ablatus c̃ po¬
pu lus meus gratis:. adiniramimi &
ululate. hec dicit dominꝰ ꝓpt̃ uos semꝑ
nom̃ meum blasphematur in gentibꝰ.
Opcẽa sciet populus meus nom̃ meum
in dieilla. quia egosum ipse qui loque¬
baradsum. Arguit popłm iudeorũ
& uentura p̃dicit: quod qui uoluntate
sua in iacob descendit adegyptios. & tem¬
pore necessitatis acfamis ꝑegrinatus ẽ.
in t̾ra gessem: postca ab assiriis quos in
nullo leserat calumniam sustinuerit.
&. in babylonem captiuitatem transla¬
tus ẽ. Unde infert. Et nunc quod michi
est hic dicit dñs: Et est sensus. Llichil
habeo. reliqui ꝓpt̃ quod in hac regione
ꝑmaneam: de qua populus meus abla¬
tus ẽ gratis & uenditus peccatis suis. &.
quasi oryx reche comprensꝰ uel uiribus

Expanded text:
in die illa: quia ego ipse qui loquebar, ecce adsum. LXX: Quia sic dicit Dominus: In Aegyptum descendit populus meus, prius ut peregrinaretur 604 ibi: et in Assyrios violenter abducti sunt; et nunc quid erit hic, dicit Dominus? Quia ablatus est populus meus, gratis admiramini, et ululate. Haec dicit Dominus: Propter vos semper nomen meum blasphematur in gentibus. Propterea sciet populus meus nomen meum in die illa: quia ego ipse qui loquebar, adsum. Arguit populum Judaeorum, et ventura praedicit. Quod qui voluntate sua in Jacob descendit ad Aegyptios, et tempore necessitatis ac famis peregrinatus est in terra Gessen : postea ab Assyriis, quos in nullo laeserat, calumniam sustinuerit; et in Babylonem captivitate translatus sit . Unde infert: Et nunc quid mihi est hic, dicit Dominus? Et est sensus: nihil habeo reliqui propter quod in hac regione permaneam, de qua populus meus ablatus est gratis, et venditus peccatis suis, et quasi oryx rete comprehensus, vel viribus
Abbreviated transcription (Latin):
illius feceramus scriptum manibus
mortui in peccatis et in desideriis car¬
ins iuuere fecit cum xp̃o. donans nob
omña peccata. et delens quod adũsum
nos erat cẏrographum quod erat contra¬
rium nobis. et ipsum tulit de medio
triumphans de eis. Iniquos autẽ cum
quib reputatus ẽ. marcus euangelista
latrones intelligit: icribens. Et crucifi¬
xerunt cum eo duos latrones unum a
dextris et alterum a sinstris: et imple¬
ta ẽ scriptura que dieit. et cum iniquis
reputatus ẽ. Quod et altrus intelligi po¬
test: dicente de semet ipso dño. Repuca-¬
tus sum cum descendentib in lacum:
factus sum sicut homo sine adnicorio
int̾ mortuos liber. Uere enim reputatꝰ :
inc̃peccatores et miquos. ut descendẽt
ad infernum qui in multis scripturarũ
locis uocatur lacus: ut uinctos in car-¬
cere liberaret. Qui traditus ẽ ꝓpt̾ pec¬
cata nr̃a: uulneratus. et resurrexit ꝓpt̾
iustificationem nr̃am. Tanteq clemen¬

Expanded text:
illius feceramus, scriptum manibus illius feceramus, scriptum manibus mortui in peccatis, et in desideriis carnis, vivere fecit cum Christo, donans nobis omnia peccata. Et delens quod adversum nos erat chirographum, quod erat contrarium nobis; et ipsum tulit de medio,triumphans de eis . Iniquos autem cum quibus reputatus est, Marcus Evangelista latrones intelligit, scribens: Et crucifixerunt cum eo duos latrones: unum a dextris, et alterum a sinistris. Et impleta est Scriptura quae dicit: Et cum iniquis reputatus est . Quod et altius intelligi potest, dicente de semetipso Domino: Reputatus sum cum descendentibus in lacum: factus sum sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Vere enim reputatus est inter peccatores et iniquos, ut descenderet ad infernum; qui in multis Scripturarum locis vocatur lacus, et vinctos in carcere liberaret. Qui traditus est propter peccata nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Tantaeque clemen
Abbreviated transcription (Latin):
paulo apło qui detribuerat bema¬
min: uixta hebraicum dicitur. Benia¬
iin lupus rapax. manecomedet. et ad
uesꝑum diuidet spolia. De quib et añ
conspectu tuo ficut qui letantur mines¬
se: et sicut qui diuidunt spolia. in toto
orbe sibi xp̃i eccłias diuidentes. ꝓpt̃ea¬
autem accipiet gentes plurimas qui
uenit p̃dicare captiuis remissionem. &
captiuam prius a diabolo atq demo¬
nibus duxit captiuitatem et dedit ea
dona hominib atq credentib quia
tradidit in morte animam suam: et cũ
sceleratis siuc iniquis reputatus ẽ.Si
enim apłs eius his qui erant sub le¬
ge factus ẽ. quasi sine lege. cum ñ esset
sine lege. sed eẽt in lege xp̃i: quare non
et xp̃c cum iniquis reputatus sit ut
iniquos redimeret a peccato. et omĩb
omĩa fieret. ut omĩs saluos faceret:
Peccata enim nr̃a portauit in corpore
suo. ligno crucis affigens ea: ut deleroe
cyrographum qd̃ diabolo et angelis

Expanded text:
Paulo apostolo, qui de tribu BenjaPaulo apostolo, qui de tribu Benjamin erat, juxta Hebraicum dicitur: Benjamin lupus rapax: mane comedet, et ad vesperum dividet spolia . De quibus et ante conspectu tuo, sicut qui laetantur in messe, et sicut qui dividunt spolia , in toto orbe sibi Christi Ecclesias dividentes. Propterea accipiet gentes plurimas, qui venit praedicare captivis remissionem, et captivam prius a diabolo atque daemonibus duxit captivitatem, et dedit eam dono hominibus atque credentibus, quia tradidit in mortem animam suam, et cum sceleratis sive iniquis reputatus est . Si enim Apostolus ejus his qui erant sine lege, factus est quasi sine lege; cum non esset sine lege, sed esset in lege Christi: quare non et Christus cum iniquis reputatus sit, ut iniquos redimeret a peccato, et omnibus omnia fieret, ut omnes salvos faceret? Peccata enim nostra portavit in corpore suo , ligno crucis affigens ea, ut deleret chirographum, quod diabolo et angelis
Abbreviated transcription (Latin):
ut petrus iacobus et iohes circumcisi
populi principes fierent. et paulus et
barnabas miterentur ad gentes. locis
non animo separati: et fub uno dño
in diuersa starent acie. ut agminis utͥ¬
usq uictoria triumphum erigeret sal¬
uatori. Et quo qui dispensatoriam int̃
petrum et paulum contentionẽ uere
dicunt iurgium fuisse atq c̃tamen
ut blaspbemanti porphyrio satisfaci¬
am et uet̾is legis cerimonias in eccłus
xp̃i stirpe credentis isrł asscrunt esse
seruandas: debent et auream in mille
anius expectare ierłm: ut uictimas im¬
molent et circumcident᷑. ut in sabbato
sedeant. dormiant. saturentur: inebri¬
entur. et furgant ludere. qui ludꝰ offen¬
dit dĩ. Hoc diximus ꝓpt̾ id quod minc
ꝓphatur et fortium diuidet spolia. iux¬
ta illud quod in alio loco scriptum ẽ.
cum diuideret celestis gences i ea. Et
iterum. Rex uirtutum dilecti. et speci¬
ei domus diudere fpolia. Deniq: suꝑ

Expanded text:
ut Petrus, Jacobus, et 623 Joannes, circumcisi ut Petrus, Jacobus, et 623 Joannes, circumcisi populi principes fierent, et Paulus et Barnabas mitterentur ad gentes, locis, non animo separati, et sub uno Domino in diversa starent acie, ut agminis utriusque victoria, triumphum erigerent Salvatori. Ex quo qui dispensatoriam inter Petrum et Paulum contentionem . vere dicunt jurgium fuisse atque certamen, ut blasphemanti Porphyrio satisfaciant: et veteris Legis caeremonias in Ecclesia Christi, a stirpe credentis Israel asserunt esse servandas, debent et auream in mille annis exspectare Jerusalem, ut victimas immolent, et circumcidantur, ut in sabbato sedeant, dormiant, saturentur, inebrientur, et surgant ludere, qui ludus offendit Deum. Hoc diximus propter id quod nunc prophetatur: Et fortium dividet spolia . Juxta illud quod in alio loco scriptum est: Cum divideret coelestis reges in ea. Et iterum: Rex virtutum dilecti, et speciei domus dividere spolia . Denique super
Abbreviated transcription (Latin):
sas reddit cur post passionẽ multa
xp̃c p̃mia consequatur. Quia inq
passus ẽ. et fecit omĩa que p̃cericus let¬
mo scripsit et iniquitates multorũ
ipse portauit: ꝓꝓt̾ea diuidam e pli¬
rimos ut pro parte dñi racob et fun¬
culo hereditatis illius ifrł. credant in
eum de oriente et occidente uenientes
et recumbent in regno dĩ: cum abraham¬
et isaãc et iacob. impleto illo quod scrip¬
tum ẽ. Postula ame et dabo tͥ gentes he¬
reditatem tuam: et possessionem tuã
t̃iminos t̃re. De quo et in hoc eodem ꝓpħa
legitur. Erit radix iesse et qui exurget
ut principetur gentrum: in ipso gen-¬
tes sꝑabunt. Isti autem plurimm quon¬
dam afortibus tenebantur et sub spẽ
asine et pulli. multos habebant dños.
quib dixerunt apł̃i dñs eos necesse ha-¬
bet. Qui fortes erant ancequam xp̃c bu
manum corpus assumeret. et forte su¬
ꝑato diriꝑet domum enis. Predam gͦ
fortium apłis suis tradidit atq diuisit.

Expanded text:
passionem multa passionem multa Christus praemia consequatur. Quia, inquit, passus est, et fecit omnia quae praeteritus sermo descripsit, et iniquitates multorum ipse portavit: propterea dividam ei plurimos, ut pro parte Domini Jacob, et funiculo haereditatis illius Israel, credant in eum de Oriente et Occidente venientes, et recumbant in regno Dei cum Abraham, Isaac et Jacob : impleto illo quod scriptum est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . De quo et in hoc eodem Propheta legitur, Erit radix Jesse: et qui resurget ut principetur gentium, in ipso gentes sperabunt . Isti autem plurimi quondam a fortibus tenebantur; et sub specie asinae et pulli, multos habebant dominos, quibus dixerunt Apostoli: Dominus eos necessarios habet . Qui fortes erant antequam Christus humanum corpus assumeret, et forte superato, diriperet domum ejus. Praedam ergo fortium Apostolis suis tradidit atque divisit,