comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃is ñ habet. respondebit᷑tͥ. Ergo ds de sua possessione. adia¬
bolo exclusus ẽ. Si dixeris habet. respondebit᷑ tibi. Ergo ds.
et diabolus. in semnis unciis hominem possident. Et tibi ab im¬
ꝑitis talis in uidia concitabit᷑. qualem tu mͥ qui uis ꝑrais pu¬
tari. de paruulis abortu recentibus concitari uoluisti. Ecce pri¬
mũ argumentũ tuũ. quanta facilitate destructum ẽ dũ ad ten¬
dere negligis. sic ee̾ homines subdiaboli potestate. antequam
redimantur axp̃o. ut tam̃ dei potestati non solum hi s ne ip¬
se quidem diabolus sub trahatur. .iIi.
e baptismi sane questione. quam uobis apud ignaros inuidiosã
mendatiis nr̃is factam fuisse conquestus es. uix dici potest quã
eligant̾ existi. hanc auobis amolitus inuidiam. eo quod paruulos
baptitandos ẽẽ fateamini. quia gr̃am baptismatis dicitis. non
ꝓcausis eẽ mutandam. quod ip̃sa dona sua ꝓ accedentium capa¬

Expanded text:
dixeris, Non habet: respondebitur tibi, Ergo Deus de sua possessione a diadixeris, Non habet: respondebitur tibi, Ergo Deus de sua possessione a diabolo exclusus est. Si dixeris, Habet: respondebitur tibi, Ergo Deus et diabolus in semis unciis hominem possident; et tibi ab imperitis talis invidia concitabitur, qualem tu mihi, qui vis peritus putari, de parvulis ab ortu recentibus concitare voluisti. Ecce primum argumentum tuum quanta facilitate destructum est, dum attendere negligis, sic esse homines sub diaboli potestate, antequam redimantur a Christo, ut tamen Dei potestati, non solum hi, sed ne ipse quidem diabolus subtrahatur. CAPUT III. 8. De Baptismi sane quaestione, quam vobis apud ignaros invidiosam mendaciis nostris factam fuisse conquestus es, vix dici potest, quam eleganter existi, hanc a vobis amolitus invidiam, eo quod parvulos baptizandos esse fateamini, quia « gratiam Baptismatis » dicitis, « non pro causis esse mutandam, quod ipsa dona sua pro accidentium capa
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ miptiarum oꝑisq diuini. postea id abstulerim dicendo in se¬
mis unciis possideri hominẽ nascentem adeo et diabolo: uł po¬
tius totũ adiabolo possideri. ꝓrsus excluso deo. uelut ab uniu̾sa
sua possessione. quod ẽ. homoꝰ ubi ẽ. acumen tuũ quod tͥ uideris
et cathegorias aristot licas assecutꝰ. et aliam dialeticȩ artis
astutiam: Ita ne non attendis boc. quod mͥ de paruulis obieci¬
sti. de quibus libet malis maioribus
hominbꝰ. utriq no¬
strũ obici posse ab aliquo aduersario
respondeas saltem istũ confiteris ẽe subdiabolo. nisi renascat᷑
in xp̃o: An et hoc negas: si negas: qui sunt ergo quos ds eru¬
it. de potestate tenebrarum. et transfert ad regnum filii clari¬
tatis suȩ : Si aut̃ confiteris. quero utrũ intali homine in pote¬
state adhuc posito tenebrarũ. habeat ds̃ aliquam potestatẽ. Si

Expanded text:
esse nuptiarum, operisque divini, postea id abstulerim, dicendo in seesse nuptiarum, operisque divini, postea id abstulerim, dicendo in semis unciis possideri hominem nascentem a Deo et a diabolo, vel potius totum a diabolo possideri, prorsus excluso Deo velut ab universa sua possessione, quod est homo. » Ubi est acumen tuum, quo tibi videris et categorias Aristotelicas assecutus, et aliam dialecticae artis astutiam? Itane non attendis hoc, quod mihi de parvulis objecisti, de quibuslibet majoribus malis hominibus utrique nostrum objici posse ab aliquo adversario respondeas. Saltem istum confiteris esse sub diabolo, nisi renascatur in Christo: an et hoc negas? Si negas, qui sunt ergo quos Deus eruit de potestate tenebrarum, et transfert ad regnum Filii charitatis suae? Si autem confiteris, quaero utrum in tali homine in potestate adhuc posito tenebrarum habeat Deus aliquam potestatem. Si
Abbreviated transcription (Latin):
gregati.Si aut̃ in maximianistis uidetis non e̾e consequens.
ut qui conferre in aliquo udicio non sinunt᷑. putari debeant de
ueritate confidere. Nolide ulterius hȩc uana lactare. uobisq suf¬
ficiat. quod uos ȩccł̃a catholica. et mat̾na. lenitate. sustinuit. et
iudiciaria seueritate. uł potius medicinali necessitate dãpnauit.
s. ne suꝑfluis immorenur. omitto tumultus maledictoꝵ. et con¬
uitioꝵ tuoꝵ. siue quȩ in principio congessisti oꝑis tui. siue quę
ꝑ omnes eosdem quatuor libros penẽ nusquam spargere desti¬
tisti. ne grauibus hominibus neuter nr̃m disputator grauis si
lenis uterq litigator appareat. Uideamus iam potius quid af¬
feras. unde me sicut ꝓmittis ostendas. homines et nuptias dia
uerba ꝓponis. quibus ꝓpositis uelut respondens ꝑ suadere
conaris. contra me ipsum locutum me fuisse. qui cũ ꝓpt̾ mea̾
defensionem dixerim. abhereticis nouis dici nos dampnatores

Expanded text:
gregati. Si autem in Maximianistis videtis non esse consequens, gregati. Si autem in Maximianistis videtis non esse consequens, ut qui conferre in aliquo judicio non sinuntur, putari debeant de veritate confidere: nolite ulterius haec vana jactare; vobisque sufficiat, quod vos Ecclesia catholica et materna lenitate sustinuit, et judiciaria severitate, vel potius medicinali necessitate damnavit. 6. Sed ne superfluis immoremur, omitto tumultus maledictorum et conviciorum tuorum, sive quae in principio congessisti operis tui, sive quae per omnes eosdem quatuor libros pene nusquam spargere destitisti; ne gravibus hominibus neuter nostrum disputator gravis, sed levis uterque litigator appareat. Videamus jam potius quid afferas, unde me, sicut promittis, ostendas homines et nuptias diaberba proponis; quibus propositis velut respondens, persuadere conaris, « contra me ipsum locutum me fuisse: qui cum propter meam defensionem dixerim, ab haereticis novis dici nos damnatores
Abbreviated transcription (Latin):
nis ꝑtinet. nisi ut ꝓlatam de hac re sententiã cũ pace sequami¬
ni.Quod si nolueritis a turbulenta uł insidiosa in quietudine
cohibeamini. Similes aut estis potius maximianistis. qui cupi¬
entes exiguitatem suam nomine saltim certaminis consola¬
ri. et ideo uideri aliquid apud eos quibus contemptibiles e¬
rant. quia inire
gis enim de certamine nominari desiderabant. quam formi¬
dabant incertamine suꝑari. Nec sꝑabant uictoriȩ głam. s fa¬
mã requirebant collationis. quia multitudinis non babebant.
Siergo putatis. ideo uos eẽ uictores. quia non uobis datũ ẽ. qua¬
le desideratis examen. maximianistȩ uos ad ista uaniloquia
precesserunt: Quam uis dederit uobis ȩccła catholica iudiciũ
quale debuit. ubi causa ur̃a finita ẽ. Illis aut̃ nullum dare di¬
gnata ẽ. quia non anobis sicut uos. s adonatistis fuerant se¬

Expanded text:
nis pertinet, nisi ut prolatam de hac re sententiam cum pace sequaminis pertinet, nisi ut prolatam de hac re sententiam cum pace sequamini: quod si nolueritis, a turbulenta vel insidiosa inquietudine cohibeamini. Similes autem potius estis Maximianistis, qui cupientes exiguitatem suam nomine saltem certaminis consolari, et ideo videri aliquid apud eos, quibus contemptibiles erant, quia inire gis enim de certamine nominari desiderabant, quam formidabant in certamine superari: nec sperabant victoriae gloriam, sed famam requierebant Collationis, quia multitudinis non habebant. Si ergo putatis ideo vos esse victores, quia non vobis datum est quale desideratis examen; Maximianistae vos ad ista vaniloquia praecesserunt: quamvis dederit vobis Ecclesia catholica judicium, quale debuit, ubi causa vestra finita est: illis autem nullum dare dignata est; quia non a nobis sicut vos, sed a Donatistis fuerant se
Abbreviated transcription (Latin):
lut talem uocẽ habentes adu̾sũ noᷤᷤ qͣlem nos adu̾sus donatistas
ad collocationẽ nobis cũ uenire ꝑ imꝑalia iussa compulimus.
Illoꝵ enim furor occupauerat asf̃ricam totam. nec predicari eachs¬
licis ueritatem contra suum patiebãtur errorem. uiolentis aggres¬
sionibus latrocinantibus itinerum obsidionibus. rapinis. igni¬
bus. cedibus. multa uastantes. cuncta terrentes. cum quibus
apud epos quos communes non habebamus. nichil agere pote¬
ramus. quod uero ante centũ ferme annos maiores nri cum
eis egerant. iã paruuloꝵ memoria non denebat. hȩc igit᷑ neces¬
sitas compulit. ut saldem gestis nr̃a collatione confectis. eoꝵ con¬
tunderemꝰ in uerecundiam. et reprimeremus audatiam. Ur̃a
uero apud competens iudicium cominuniũ ȩpõꝵ. mͦ causa fini-¬
ta ẽ. nec amplius uobiscum agendum ẽ quantũ ad ius ex ami¬

Expanded text:
lut talem vocem habentes adversum nos, qualem nos adversum Donatistas, quos lut talem vocem habentes adversum nos, qualem nos adversum Donatistas, quos ad Collationem nobiscum venire per imperiala jussa compulimus illorum enim furor occupaverat Africam totam, nec praedicari a Catholicis veritatem contra suum patiebantur errorem, violentis aggressionibus, latrocinationibus, itinerum obsidionibus, rapinis, ignibus, caedibus multa vastantes, cuncta terrentes: cum quibus apud episcopos, quos communes non habebamus, nihil agere poteramus; quod vero ante ferme centum annos majores nostri cum eis egerant, jam populorum memoria non tenebat. Haec igitur necessitas compulit, ut saltem gestis nostra Collatione confectis, eorum contunderemus inverecundiam, et reprimeremus audaciam. Vestra vero apud competens judicium communium episcoporum modo causa finita est: nec amplius vobiscum agendum est, quantum ad jus exami
Abbreviated transcription (Latin):
uobis maledicentibus dicat. et quid uelletis ut facerem: an di¬
cente xp̃o.Si non manducaueritis meã carnem. et biberitis me¬
um sanguinem. non habebitis uitam in uobis: Dicturus fuerã
paruulũ habiturũ uitam. qui sine isto sacramento finisset hanc
uitam: Puto quod uos maledixisse homini penitebit. Iam uos
ergo totius peniteat huius erroris. ne argum̃to miserrimo u¬
tamini. quo uniu̾si utunt᷑ heretici. quos aꝑniciosissima licentia le¬
ges imꝑatoꝵ catholicoꝵ p̾munt. omnes quippe huius. modi di¬
cunt. qđ ipse dixisti. laborare illam partẽ rationis in opia. quę
in disserendo cum t̾rorem subrogat. nullũ aprudentibus impe¬
trat. s cecum a meticulosis extorquet assensum. Noui deniq he¬
retici uos estis. s istam pęne omniũ hereticoꝵ ueterẽ uocẽ cũ
cȩteris agnouistis atq tenuisti. Nec uosnetalios decipiatis. ue¬

Expanded text:
vobis maledicentibus dicat, Et quid velletis ut facerem? an divobis maledicentibus dicat, Et quid velletis ut facerem? an dicente Christo, Si non manducaveritis meam carnem, et biberitis meum sanguinem, non habebitis vitam in vobis ; dicturus fueram parvulum habiturum vitam, qui sine isto Sacramento finisset hanc vitam? puto quod vos maledixisse homini poenitebit. Jam vos ergo totius poeniteat hujus erroris. 5. Ne argumento miserrimo utamini, quo universi utuntur haeretici, quos a perniciosa licentia leges imperatorum catholicorum premunt. Omnes quippe hujusmodi dicunt, quod ipse dixisti, « Laborare illam partem rationis inopia, quae in disserendo cum terrorem subrogat, nullum a prudentibus impetrat, sed caecum a meticulosis extorquet assensum. » Novi quidem haeretici vos estis, sed istam pene omnium haereticorum veterem vocem cum caeteris agnovistis atque tenuistis. Nec vos nec alios decipiatis, ve
Abbreviated transcription (Latin):
onibus affricanis. qui debellauit inpalestina pelagium. U bi cau¬
sam ur̃am suȩ dãpnationis timore dãpnauit. ibi enĩ omino ceci¬
dit heresis ur̃a. et quia ille cuius figura erat dauid. contra suos
ad u̾sarios in suis omnibꝰ militibus pugnat. errorem ur̃m etiã
pelagii lingua tanquã ꝓstrati et iacentis gladio detruncauit.
Nam quod tu dedignaris ꝓpterea uos nouos hereticos dici. qr om̃e
malum quod peccatũ definit᷑. asseritis ñ in natura s in sola uo¬
luntate consistere. iam uobis pelagius immo ꝑ linguã pelagn
dñs amputauit. timens quippe ille dampnari. dãpnauit eos
quidicunt infantes etiam si non baptizent᷑. habere uitã ȩt̾nam.
Qui ergo negatis eẽ in paruulo malum quod inbaptismate dilu¬
at᷑. dicite qͥuo merito paruulus ñ baptitatꝰ. et̾na morte plectat᷑.
Sed quid estis dicturi. nisi forte pelagio maledicturi: qui tam̃ si

Expanded text:
onibus Africanis: qui debellavit in Palaestina Pelagium, ubi cauonibus Africanis: qui debellavit in Palaestina Pelagium, ubi causam vestram suae damnationis timore damnavit: ibi enim omnino cecidit haeresis vestra. Et quia ille, cujus figura erat David, contra suos adversarios in suis omnibus militibus pugnat, errorem vestrum etiam Pelagii lingua tanquam prostrati et jacentis gladio detruncavit. Nam quod tu dedignaris, « propterea vos novos haereticos dici, quia omne malum quod peccatum definitur, asseritis non in natura, sed in sola voluntate consistere, » jam vobis Pelagius, imo per linguam Pelagii Dominus amputavit. Timens quippe ille damnari, damnavit eos qui dicunt, infantes etiamsi non baptizentur, habere vitam aeternam. Qui ergo negatis esse in parvulo malum, quod Baptismate diluatur; dicite quo merito parvulus non baptizatus aeterna morte plectatur. Sed quid estis dicturi, nisi forte Pelagio maledicturi? Qui tamen si
Abbreviated transcription (Latin):
tis. uos eẽ monstrantes. quoꝵ xp̃iamis princeps approbauit fidẽ:
Uerum si dei legem non sicut sese habet. s sicut uobis placet intel¬
ligitis: Quid mirum si et de lege imꝑatoris hoc facitis: s: hȩc te ali¬
as ex secuturum plenius polliceris. Quod si feceris. aut redargue¬
t᷑ sicut insidiosum. aut contẽpnet᷑. sicut inane quod feceris. Quã
uero lauta et lepida ẽ. gratulatio tua. quod unũ dicis egressũ. qui
inse summã prelii. sitam optat intelligi. Alidelicet ut pelagianꝰ
tu uidearis dauid. ego aut̃ golias. Uideris si tu hoc induristi
pactum. et placitũ cum pelagianis. ut si uictus fueris. nichil
ulterius illi audeant. Ego aut̃ absit.ut ad monomachiã uos ꝓuo¬
cem. quos ubicũq apparueritis. ubicũq diffusus xp̃i debeslat
exercitus. qui debellauit apud carthaginem celestium. quando il¬
lic ipse non eram: et rursus constantinopolim tam longe aregi¬

Expanded text:
tis, vos esse monstrantes, quorum christianus princeps approbavit fidem? tis, vos esse monstrantes, quorum christianus princeps approbavit fidem? Verum si Dei legem non sicut sese habet, sed sicut vobis placet, intelligitis; quid mirum si et de lege Imperatoris hoc facitis? Sed haec te alias exsecuturum plenius polliceris. Quod si feceris, aut redarguetur sicut insidiosum; aut contemnetur sicut inane, quod feceris. 4. Quam vero lauta et lepida est gratulatio tua, quod « unum » dicis « egressum, qui in se summam praelii sitam optat intelligi; » videlicet ut Pelagianis tu videaris David, ego autem Golias. Videris, si tu hoc induxisti pactum et placitum cum Pelagianis, ut si victus fueris, nihil ulterius illi audeant. Ego autem absit ut ad monomachiam vos provocem, quos ubicumque apparueritis, ubique diffusus Christi debellat exercitus; qui debellavit apud Carthaginem Coelestium, quando illic ipse non eram; et rursus Constantinopoli tam longe a regi
Abbreviated transcription (Latin):
cessarium. quod in oratione dñica tota dicit ȩccła: Dimitte nobis
debita nr̃a. Hȩc in uobis nouerant. et rectissime oderant: deniq si
abeis uos correctos nouerint: et amabunt. qm non sicut dicis. si
quis aut liberum in hominibus arbitriũ. aut dm̃ e̾ẽ nascentium
conditorem dixerit. pelagiamis et cȩlestianus uocabit᷑. s qui liber¬
tatem inqua uocati sumus non gr̃ę dei tribuerit. et qui paruu¬
loꝵ liberatorem xp̃m negauerit. et qui cuiquam in hac uita iu¬
sto aliquã in dñica oratione peticionem non ꝓpter ipsum dixe¬
rit necessariã. ipse huius erroris accipit nomen. quia errori cõ¬
municat crimen. Iam uero manicheoꝵ crimine. quȩ catholica
lumina audeas. uł te nescias uel nescire fingas infamare. ñ opꝰ est¬
& hic dice̾̃. Sane ut tu dicis si ꝓ uob̾ potiꝰ abĩpatore responsũ ẽ. cur
non in medium ꝓsilitis. et hoc ultro publicis potestatibus allega¬

Expanded text:
cessarium, quod in oratione dominica tota dicit Ecclesia, Dimitte nobis cessarium, quod in oratione dominica tota dicit Ecclesia, Dimitte nobis debita nostra . Haec in vobis noverant, et rectissime oderant. Denique ab eis vos correctos noverint, et amabunt. Quoniam non sicut dicis, « Si quis aut liberum in hominibus arbitrium, aut Deum esse nascentium conditorem dixerit, Pelagianus et Coelestianus vocatur: » sed qui libertatem in quam vocati sumus, non gratiae Dei tribuerit; et qui parvulorum liberatorem Christum negaverit; et qui cuiquam in hac vita justo aliquam in dominica oratione petitionem, non propter ipsum dixerit necessariam; ipse hujus erroris accipit nomen, quia errore communicat crimen. 3. Jam vero Manichaeorum crimine, quae catholica lumina audeas, vel te nescias, vel nescire te fingas, infamare, non opus est hic dicere. Sane, ut dicis, si « pro vobis potius ab Imperatore responsum est, » cur non in medium prosilitis, et hoc ultro publicis potestatibus allega
Abbreviated transcription (Latin):
de causa ur̃a iudicauerunt. qr prius eãceperũt odisse quã nos¬
se. iam quidem libro suꝑiore respondi. Quia sitales iudices qua¬
les deffinunt. unde ħdixisti salustius quereretis. sc̃o ambrosio
et coȩp̃is eiꝰ qui de hac re ab odio ur̃i uł amicitia. uł ira. uł qđ
quillasq sententias ꝓtulerunt. utiq crederetis. quos minc uo¬
bis parum ẽ. iudices nolle nisi etiam reos facere in suꝑ audea¬
atis. Sed obsecro te quomodo causam ur̃am qui dampnauerunt. an¬
te ceꝑunt odisse quam nosse: Qui eam ꝓculdubio quia nouerãt ode¬
rant: Nouerant enim uos dicere nichił mali paruulos habere
nascendo: quod purgari debeat renascendo. Nouerãt uos dicere
gram dei scđ̃m merita nr̃a dari. ut iam gr̃a non e̾e̾t gr̃a. quia non
gratis daret᷑. s scdm debitum redderetur. Nouerant uos dicere
hominẽ in hac uita posse nullũ habere peccatum. ut non ei sit ne¬

Expanded text:
de causa vestra judicaverunt, quia prius eam coeperunt odisse quam nosde causa vestra judicaverunt, quia prius eam coeperunt odisse quam nosse, » jam quidem superiore libro respondi : Quia si tales judices, quales definivit, unde hoc dixisti, Sallustius, quaereretis; sancto Ambrosio et coepiscopis ejus, qui de hac re ab odio vestri vel amicitia, vel ira, vel quod quillasque sententias protulerunt, utique cederetis. Quos nunc vobis parum est judices nolle, nisi etiam reos facere insuper audeatis. Sed, obsecro te, quomodo causam vestram qui damnaverunt ante coeperunt odisse quam nosse? Qui eam procul dubio quia noverant, oderant. Noverant enim vos dicere, nihil mali parvulos habere nascendo, quod purgari debeat renascendo. Noverant vos dicere, gratiam Dei secundum merita nostra dari: ut jam gratia non esset gratia , quia non gratia daretur, sed secundum debitum redderetur. Noverant vos dicere, hominem in hac vita posse nullum habere peccatum; ut non ei sit ne
Abbreviated transcription (Latin):
scis psalmis ueritas notat dicens. uoluit intelligere ut be¬
ne ageret. uł ex eo de qualibus item scriptum ẽ. uerbis non
emendabitur seruus durus: Si enĩ et intellexerit non ob audiet.
nec sic erit iste in fructuosus labor. uł meus uł alioꝵ fr̃m. qui
ꝑ xp̃i gr̃am contra hunc errorem catholicam defendunt fidẽ
multo amplius enim erunt. quos antiqua ueritas uł instru¬
at defensa. uł corrigat. si non defuerunt quos irrepens error in¬
solitus aut subu̾teret. aut moueret. Ac ne longum faciam. ñ oi̾a
u̾ba tua ponã. s sidñs adiuuerit. tuarũ uelut acutarũ argum̾¬
tationũ. nichil non solutũ destructũq dimittam. De iudicibus
apud quos ꝓp̃terea dĩcis non potuisse uos agere causam ur̃am.
quia nemo derebus dubiis bene consultare. nisi qui ab odio. ira
inimicicia. & anncicia uacuũ pectꝰ atcułitquales non fuisse dicis qͥ

Expanded text:
sanctis Psalmis veritas notat dicens, Noluit intelligere, ut besanctis Psalmis veritas notat dicens, Noluit intelligere, ut bene ageret ; vel ex eo, de qualibus item scriptum est, Verbis non emendabitur servus durus; si enim et intellexerit, non obaudiet : nec sic erit iste infructuosus labor vel meus, vel aliorum fratrum, qui per Christi gratiam contra hunc errorem catholicam defendunt fidem. Multo amplius enim erunt quos antiqua veritas vel instruat defensa, vel corrigat, si non defuerunt quos irrepens error insolitus aut subverteret, aut moveret. Ac ne longum faciam, non omnia verba tua ponam; sed si Dominus adjuverit, tuarum velut acutarum argumentationum nihil non solutum destructumque dimittam. 2. De judicibus, « apud quos propterea » dicis « non potuisse vos agere causam vestram, quia nemo de rebus dubiis bene consultat, nisi qui ab odio, ira et amicitia vacuum pectus attulerit; quales non fuisse » dicis, « qui
Abbreviated transcription (Latin):
contumeliosissime sicut me. siue illos uerecondius et mitius
cum aliqua ꝑsonarũ acceptione tractaueris. tam̃ etiã ipsos
errasse dicturus es. ita tͥ dilecte fili iuliane dño donante res¬
pondere debeo. et sic tuos libros atq argumenta refellere. ut si
possis intelligas. male tibi fuisse ꝑsuasum. quod aliis ꝑsuade¬
re moliris: Teq salubrit᷑ peniteat. in caute ac temerariẽ uiue¬
nalis ꝓgressionis et ꝓ lapsionis tuȩ. nontantũ tibi tua correcti¬
one. uerum etiã pluribus ꝓfutura. cognoscentibus uobis at¬
q facientibus. quã non inanit᷑. quamq ueracit᷑. tot et tanti
xp̃ianoꝵ rectores. doctoresq popłoꝵ. hoc in ȩccła dei didicerint
et docuerint. qđ ueri simili nouitate decepti cupiebatis eu̾tere.
Si aut̃ quod abste dñs au̾tat. uł sic tenebͣtum cor habueris. ut
intelligere ista non possis. uł ex eo numero fueris. quos in

Expanded text:
contumeliosissime sicut me, sive illos verecundius et mitius contumeliosissime sicut me, sive illos verecundius et mitius cum aliqua personarum acceptione tractaveris, tamen etiam ipsos errasse dicturus es: ita tibi, dilecte fili Juliane, Domino donante respondere debeo, et sic tuos libros atque argumenta refellere, ut si possis, intelligas, male tibi fuisse persuasum, quod aliis persuadere moliris; teque salubriter poeniteat incautae ac temerariae juvenilis progressionis et prolapsionis tuae, non tantum tibi tua correctione, verum etiam pluribus profutura, cognoscentibus vobis atque fatentibus quam non inaniter quamque veraciter tot et tanti christianorum rectores doctoresque populorum hoc in Ecclesia Dei didicerint et docuerint, quod veri simili novitate decepti cupiebatis evertere. Si autem, quod abs te Dominus avertat, vel sic tenebratum cor habueris, ut intelligere ista non possis; vel ex eo numero fueris, quos in
Abbreviated transcription (Latin):
quod quantũ tibi optem udet quid faciat. aut siquod ab homi¬
nor. in eadem quȩ tͥ uidet᷑ sapientia. et est magna stulticia ꝑ¬
duraueris. non tu iudices quesiturus es. ubi causam tuã pur¬
ges. s ubi tot scos doctores egregios atq memorabiles catho¬
licȩ ueritatis accuses. yreneum. cyprianum. reticium. olimpũ.
hylarium. gregorium. ambrosium. basilium. iohannem. inno¬
centium. iheronimum. ceterosq socios ac particeps eoꝵ. insu¬
ꝑ et uniuersam xp̃i ȩccłam. cui diuinȩ familiȩ dñica cibaria
fidelit̾ ministrantes. ingenti in dño gła claruerunt. Ad uersus
hanc auͣt mirabilem quam ds̃ atẽ auertat insaniam. sic respon¬
dendum ẽẽ uideo lib̾s tuis ut fides quoq adu̾sus te defendatur
istoꝵ. sicut contra impios et xp̃i ꝓfessos inimicos. etiã ipsum
de pollentium. auctoritati si nͨ cesseris. nec ad quieueris. siue

Expanded text:
quod quantum tibi optem, videt qui faciat: aut si, quod abomiquod quantum tibi optem, videt qui faciat: aut si, quod abominor, in eadem quae tibi videtur sapientia, et est magna stultitia, perduraveris; non tu judices quaesiturus es, ubi causam tuam purges; sed ubi tot sanctos doctores egregios atque memorabiles catholicae veritatis accuses, Irenaeum, Cyprianum, Reticium, Olympium, Hilarium, Gregorium, Basilium, Ambrosium, Joannem, Innocentium, Hieronymum, caeterosque socios ac participes eorum, insuper et universam Christi Ecclesiam, cui divinae familiae dominica cibaria fideliter ministrantes, ingenti in Domino gloria claruerunt. Adversus hanc autem miserabilem, quam Deus a te avertat, insaniam, sic respondendum esse video libris tuis, ut fides quoque adversus te defendatur istorum; sicut contra impios et Christi professos inimicos etiam ipsum de pollentium auctoritati si non cesseris, nec acquieveris, sive
Abbreviated transcription (Latin):
liores. si teneres catholicam fidem. tanto tͥ sunt t̾ribiliores. ꝙ
oppugnas catholicam fidem. quam in lacte suxerunt. quam in ci-¬
bo sumpserunt. cuius lac et cibũ paruis magnisq ministraue¬
runt. quam contra inimicos etiam uos tunc nondũ nados unde
nũc rebellamini. aꝑtissime. ac fortissime defenderunt. talibus
post apłos sca ȩccła plantatoribus. rigatoribus. edificatoribus.
pastoribus. nutritoribus creuit. Ideo ꝓfanas uoces ur̃ȩ nouita¬
tis ex pauit. et cauta et sobria ex ammonitione apłica. ne sicut
serpens euam sedurit astutia sua. sic et mens enis corrumperet᷑
a castitate quȩ ẽ. in xp̃o iħu. Catholice fidei uirginitate insidia
uri dogmatis surrepent ex horruit. et tamquã caput cõ¬
lubri calcauit. obtriuit. ab iecit. his igit᷑ ęloquiis et tanta
auctoritate scoꝵ. ꝓfecto aut sanaberis dei miscđia donante.

Expanded text:
liores, si teneres catholicam fidem; tanto tibi sunt terribiliores, quia liores, si teneres catholicam fidem; tanto tibi sunt terribiliores, quia oppugnas catholicam fidem: quam in lacte suxerunt, quam in cibo sumpserunt, cujus lac et cibum parvis magnisque ministraverunt, quam contra inimicos etiam vos tunc nondum natos, unde nunc revelamini, apertissime ac fortissime defenderunt. Talibus post Apostolos sancta Ecclesia plantatoribus, rigatoribus, aedificatoribus, pastoribus, nutritoribus crevit. Ideo profanas voces vestrae novitatis expavit; et cauta ac sobria ex admonitione apostolica, ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et mens ejus corrumperetur a castitate quae est in Christo , catholicae fidei virginitate insidias vestri dogmatis subrepentis exhorruit; et tanquam caput colubri calcavit, obtrivit abjecit. His igitur eloquiis et tanta auctoritate sanctorum, profecto aut sanaberis Dei misericordia donante,
Abbreviated transcription (Latin):
concilium. ubi de subiecto et his quȩ sunt in subiecto. contra
originale peccatũ dialectica sententia ꝓferat᷑: Isti ȩp̃i sunt. docti
graues. scĩ ueritatis acerrimi defensores adu̾sus garrulas ua¬
nitates. In quoꝵ ratione. erudicione. libertate quȩ tria bona
iudici tribuisti. non potes in uenirẽ quod spernas si ep̾alis
sinodus extoto orbe congregaret᷑. mirum si tales possent illic
facile tot sedere. quia nec isti uno tempore fuerunt. s fideles
et multis excellentiores. ꝑaucos dispensatores suos ds̃ ꝑ diuer¬
sas etates tempoꝵ locoꝵ q distantias. sicut ei placet atq expe¬
dire iudicat. ipse dispensat. hos itaq dealiis atq aliis tempo¬
ribus atq regionibꝰ. aboriente et occidente congregatos uides.
non in locum quo nauigare cogantur homines. s in librũ qu
nauigare possit ad homines: quanto tͥ e̾ent isti iudices obtabi¬

Expanded text:
concilium, ubi de subjecto et his quae sunt in subjecto contra concilium, ubi de subjecto et his quae sunt in subjecto contra originale pecccatum dialectica sententia proferatur. Isti episcopi sunt, docti, graves, sancti, veritatis acerrimi defensores adversus garrulas vanitates, in quorum ratione, eruditione, libertate, quae tria bona judici tribuisti, non potes invenire quod spernas. Si episcopalis synodus ex toto orbe congregaretur, mirum si tales possent illic facile tot sedere. Quia nec isti uno tempore fuerunt: sed fideles et multis excellentiores paucos dispensatores suos Deus per diversas aetates temporum, locorumque distantias, sicut ei placet atque expedire judicat, ipse dispensat. Hos itaque de aliis atque aliis temporibus atque regionibus ab Oriente et Occidente congregatos vides, non in locum quo navigare cogantur homines, sed in librum qui navigare possit ad homines. Quanto tibi essent isti judices optabi
Abbreviated transcription (Latin):
errorem. s quã posuit in scriptis suis. liber abomni studio par¬
tiũ antequam ur̃a dampnabilia dogmata pullularent. De re¬
liquis sane non habes omnino quid dicas. Nũquid yreneus.
et cipriamis. et reticius. et olimpus. et hylarius. et gregorius.
et basilius. et ambrosius. et iohannes. de plebeia fecẽ sellularioꝵ
sicut tulliane iocaris. in ur̃am inuidiam concitati sunt: Nũqͥd
milites. nũquid scolastici auditoriales: nũquid nautȩ. taberna¬
rii. cret aris. coquilanii: Nũquid ad olescentes. ex monachis
dissoluti: nũqͥd postremo dequaliũcũq clericoꝵ turba istist
quos urbana exagitatos dicacitate uł potius uanitate contẽp¬
nis. quia non possunt scđm cathegorias aristotilis de dogma¬
tibus iudicare quasi tu qui maximẽ quereris. examen uobis
et episcopale iudicium denegari. peripateticoꝵ possis inuenin

Expanded text:
errorem: sed quam posuit in scriptis suis, liber ab omni studio parerrorem: sed quam posuit in scriptis suis, liber ab omni studio partium, antequam vestra damnabilia dogmata pullularent. 37. De reliquis sane non habes omnino quod dicas. Numquid Irenaeus, et Cyprianus, et Reticius, et Olympius, et Hilarius, et Gregorius, et Basilius, et Ambrosius, et Joannes, « de plebeia faece sellulariorum, » sicut Tulliane jocaris, « in vostram invidiam concitati sunt? » Numquid « milites? » numquid « scholastici auditoriales? » numquid « nautae, tabernarii, cetarii, coqui, lanii? » numquid « adolescentes ex monachis dissoluti? » Numquid postremo « de qualiumcumque clericorum turba » isti sunt, quos urbana exagitatos dicacitate, vel potius vanitate contemnis, « quia non possunt secundum categorias Aristotelis de dogmatibus judicare? » Quasi tu, qui maxime quereris « examen vobis et episcopale judicium denegari, » Peripateticorum possis invenire
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃m tibi huius causȩ opposui iudices. qui de illa cũ hic uiue¬
rent iudicauerunt. si ur̃a consideret᷑ paucitas multi sunt. si
multitudo catholicoꝵ ep̃oꝵ ꝑ pauci sunt. Ex quibus paꝑã in no¬
centium. et prb̃m iheronimũ retrahere fortasse temptabis. Istũ
quia pelagium cȩlestiumq dampnauit. illum. quia moriente
contra pelagiũ catholicam fidem pia intentione defendit. Sed
lege quȩ dic̃at in laude beatissimi pape innocentii pelagius.
et uide tutrũ tales facile possis iudices inuenire. De illo aut
ut erudicionẽ catholicã multũ in latina lingua. multis et
necessariis litteris adiuuaret. non solet pelagius iactitare. nisi
quod ei tanquã ȩmulo inuiderit. Sed nolo ex hoc tͥ uideat᷑ de
istoꝵ iudicum numero retrahendus non enĩ eiꝰ sententiam po¬
sui. quam tempore inimicitiarũ contra ur̃m tenuit. et defendit

Expanded text:
presbyterum tibi hujus causae opposui judices, qui de illa cum hic vivepresbyterum tibi hujus causae opposui judices, qui de illa cum hic viverent judicaverunt. Si vestra consideretur paucitas, multi sunt: si multitudo catholicorum episcoporum, perpauci sunt. Ex quibus papam Innocentium et presbyterum Hieronymum retrahere fortasse tentabis: istum, quia Pelagium Coelestiumque damnavit; illum, quia in Oriente contra Pelagium catholicam fidem pia intentione defendit. Sed lege quae dicat in laudem beatissimi papae Innocentii Pelagius, et vide utrum tales facile possis judices invenire. De illo auteut eruditionem catholicam multum in latina lingua multis et necessariis litteris adjuvaret, non solet Pelagius jactitare, nisi « quod ei tanquam aemulo inviderit. » Sed nolo ex hoc tibi videatur de istorum numero judicum retrahendus. Non enim ejus sententiam posui, quam tempore inimicitiarum contra vestrum tenuit et defendit
Abbreviated transcription (Latin):
uana ur̃a argumenta confutant qnde absit ame ista quã mͥ
obicis arrogantia. ut me istam causam contra uos. unũ ꝓ omĩ¬
bus agere pollicerer: Quod cum tu int̾ pelagianos facis. non
erubescens dicere et scribere. maioris tͥ eẽ apud dm̃ głȩ destitu¬
tã ueritatem tueri. multũ abiecti et uere destituti sunt. multũq
abste pendẽt si hanc in tolerabilem arrogantiam e̾e non iudicant.
qua te etiã ipsis. pelagio scilicet et cȩlestio. ur̃m omniũ doctori¬
bus anteponis. quasi et illi iam cesserint et tu remanseris. qui
destitutam tuearis quam ueritatẽ putast. Uerum quia te dele¬
ctat non numerare multitudinẽ. s apendere paucitatẽ exceptis
iudicibus palestinis. qui heresim ur̃am in absoluto pelagio
dampnauerunt. que timore compͣssum pelagiana ipsa dogma¬
ta dãpnare coegerunt: Decem epõs iam defunctos. et unum

Expanded text:
vana vestra argumenta confutant. Unde absit a me ista, quam mihi vana vestra argumenta confutant. Unde absit a me ista, quam mihi objicis, arrogantia, « ut me istam causam contra vos, unum pro omnibus agere pollicerer. » Quod cum tu inter Pelagianos facis, non erubescens dicere et scribere, « majoris tibi esse apud Deum gloriae, destitutam veritatem tueri; » multum abjecti et vere destituti sunt, multumque abs te pendent, si hanc intolerabilem arrogantiam esse non judicant, qua te etiam ipsis Pelagio scilicet et Coelestio, vestrum omnium doctoribus anteponis; quasi et illi jam cesserint, et tu remanseris, qui destitutam tuearis, quam veritatem putatis. Verum quia te delectat, non numerare multitudinem, sed appendere paucitatem; exceptis judicibus Palaestinis, qui haeresim vestram in absoluto Pelagio damnaverunt, quem timore compressum Pelagiana ipsa dogmata damnare coegerunt, decem episcopos jam defunctos et unum
Abbreviated transcription (Latin):
absit. ut audeam cecos istos uiros. uł cogitare. uł dicere: eoꝵ
ergo appende sententias. Nolo ẽẽ plures. ut eas te pigeat nu¬
merare. s: non sunt leues. ut eas dedigneris appendere. immo
tã funt graues ut te uideã sub earũ onere laborare. Nũquidi
de istis dicturus es. me inbellem tͥ opimonẽ consortis oppone¬
re. et uelut consternatum metu conscios nominare: Dicis in
causa iudicandi amoto strepitu turbarum de omni ordine con¬
u̾sationis hominũ siue sacerdotum. siue amministrantiũ. siue pri¬
uatorum. ad discussionem taliũ rerũ ñ solũ sola nomina. s eligen¬
dã ẽe prudentiam. et honorandam e̾e paucitatem. quã ratio. eru¬
ditio. libertasq sublimat. Ita uero ẽ. ut dicis. Sed nec ego te ullus
multitudinis numerositate ꝑ turbo. quam uis ꝓpitio deo de hac
fide cui contradicitis. catholica sanum sapiat etiã multitudo. in

Expanded text:
Absit ut audeam caecos istos viros vel cogitare, vel dicere. Eorum Absit ut audeam caecos istos viros vel cogitare, vel dicere. Eorum ergo appende sententias. Nolo esse plures, ut eas te pigeat numerare: sed non sunt leves, ut eas dedigneris appendere; imo tam sunt graves, ut te videam sub earum onere laborare. Numquid et de istis dicturus es, « me imbellem tibi opinionem consortis opponere, et velut consternatum metu, conscios nominare? » 36. Dicis, « in causa judicandi, amoto strepitu turbarum, de omni ordine conversationis hominum, sive sacerdotum, sive administrantium, sive praefectorum, ad discussionem talium rerum non sola nomina, sed eligendam esse prudentiam, et honorandam esse paucitatem, quam ratio, eruditio, libertasque sublimat. » Ita vero est, ut dicis: sed nec ego te ullius mutitudinis numerositate perturbo; quamvis propitio Deo, de hac fide, cui contradicitis, catholica sanum sapiat etiam multitudo; in
Abbreviated transcription (Latin):
re non possem ego plane haberem quid facerem. haberem quo
confugerem. Apelagianis enim tenebris. ad hȩc tã p̃ clara catho¬
lica lumina ꝓuocarem. quod et nunc iam facio. Tu ergo respon¬
de quid facias. dic qͦcon fugias. ego apelagianis ad istos. tu ab
istis ad quos: An quia non numerandas. s ponderandas censces
ẽẽ sententias: et addis quod quidẽ et ego uerũ ee̾ consentio. ad
aliquid inueniendum. multitudinem nichil ꝓdesse cecoꝵ. etiã
istos cecos dicere audebis. et usq ad eo ꝑ miscuit imis longus
summa dies. usq adeo tenebrȩ lux. et lux tenebrȩ ẽẽ dicunt᷑
ut uideant. pelaguis. cęlestius. iullanus: et ceci sunt. hylarius
gregorius. ambrosius: Sed qualis cũq homo sis. tam̃ qr homo
es. uideor mͥ uidere uerecondiam tuam. si tam̃ ñ inte spes ẽ. omĩs
emortua sanitatis. et quodammꝰ audio uocẽ tuã. respondes:

Expanded text:
re non possem. » Ego plane haberem quid facerem, haberem quo re non possem. » Ego plane haberem quid facerem, haberem quo confugerem: a Pelagianis enim tenebris ad haec tam praeclara catholica lumina provocarem; quod et nunc jam facio. Tu ergo responde quid facias, dic quo confugias. Ego a Pelagianis ad istos: tu ab istis ad quos? An quia « non numerandas, sed ponderandas » censes « esse sententias, » et addis quod quidem et ego verum esse consentio, « ad aliquid inveniendum multitudinem nihil prodesse caecorum, » etiam istos caecos dicere audebis? Et usque adeo permiscuit imis longus summa dies usque adeo tenebrae lux, et lux tenebrae esse dicuntur, ut videant Pelagius, Coelestius, Julianus, et caeci sint Hilarius, Gregorius, Ambrosius? Sed qualiscumque homo sis, tamen quia homo es, videre mihi videor verecundiam tuam si tamen non in te spes est omnis emortua sanitatis, et quodam modo audio vocem tuam. Respondes,
Abbreviated transcription (Latin):
his causis quas ad se delatas. et int̾ partes cognitas. cum hic
uiuerent. suo iudicio fimerunt: Ad hanc tam̃ causam tales erant.
quando de illa sententias ꝓtulerunt. Hullas nobiscum. uł uobis¬
cũ. amicitias attenderunt. uł inimicitias exercuerunt. Neq nob̾
neq uobis irati sunt: Neq nos. neq uos miserati st̃. Quodinue¬
nerunt ineccła. tenuerunt. quod didicerunt docuerunt. qđ apa¬
tribus acceperunt. hoc filiis tradiderunt. Nondum uob̾cũ apud
istos iudices aliquid agebamꝰ. et apud eos acta ẽ. causa ur̃a. Plec
nos. nec uos. eiꝰ noti fuerannis. et eoꝵ ꝓnobis latas contra uos sen¬
tentias recitamꝰ Nondũ uobiscũ certabamus. et eis ꝓnuncian¬
tibus uĩcimus. Dicis me si sub potestate iudicũ premerer. quales
tibi ipse componis. non habiturum fuisse quid facerem. quo con¬
fugerem. cum tuis argumentationibꝰ unde occurrerem. repperi¬

Expanded text:
his causis, quas ad delatas et inter partes cognitas, cum hic his causis, quas ad delatas et inter partes cognitas, cum hic viverent, suo judicio finierunt; ad hanc tamen causam tales erant, quando de illa sententias protulerunt: nullas nobiscum vel vobiscum amicitias attenderunt, vel inimicitias exercuerunt; neque nobis neque vobis irati sunt, neque nos neque vos miserati sunt. Quod invenerunt in Ecclesia, tenuerunt; quod didicerunt, docuerunt; quod a patribus acceperunt, hoc filiis tradiderunt. Nondum vobiscum apud istos judices aliquid agebamus, et apud eos acta est causa nostra. Nec nos nec vos eis noti fueramus, et eorum pro nobis latas contra vos sententias recitamus. Nondum vobiscum certabamus, et eis pronuntiantibus vicimus. 35. Dicis, « me, si sub potestate judicum premerer, » quales tibi ipse componis, « non habiturum fuisse quid facerem, quo confugerem; cum tuis argumentationibus unde occurrerem reperi
Abbreviated transcription (Latin):
tos nominatim sicut oportebat ex pressi. eoꝵq sententias quantũ
sufficere uidebat᷑ sine ulla editas ambiguitate digessi. ut in eis time¬
as non ipsos s illum qui sibi eos utilia uasa formauit. et sc̃a tẽ¬
pla construxit. Qui tunc de ista causa iudicarunt. quando
eos nemo potest dicere ꝑperam cuiquã uł adu̾sari. uł fauere po¬
tuisse. Nondũ extiteratis. contra quos susciꝑemꝰ de hac questione
conflictũ. Nondũ eratis qui diceretis. quod inlibris tuis ponis. qr
de uobis multitudini mentiti fuerimꝰ. et quod cȩlestianoꝵ uł pe
lagianoꝵ nomine homines terreamꝰ. et qđ terrore ab hominibꝰ
extorqueamus assensũ. Certe ipse dixisti. quod omnes iudices ab
odio. amiticia. ira uacuos ẽẽ deceat. Pauci tales potuerunt in¬
ueniri. s ambrosiũ aliosq collegas eius. quos cum illo comme¬
moraui.tales fuisse credendũ ẽ uerũ. et si tales non fuerunt in

Expanded text:
tos, nominatim sicut oportebat expressi; eorumque sententias, quantum tos, nominatim sicut oportebat expressi; eorumque sententias, quantum sufficere videbatur, sine ulla editas ambiguitate digessi, ut in eis timeas, non ipsos, sed illum qui sibi eos utilia vasa formavit, et sancta templa construxit; qui tunc de ista causa judicaverunt, quando eos nemo potest dicere perperam cuiquam vel adversari vel favere potuisse. Nondum enim exstiteratis, contra quos susciperemus de hac quaestione conflictum: nondum eratis, qui diceretis quod in libris tuis ponis, Quia de vobis multitudini mentiti fuerimus, et quod Coelestianorum vel Pelagianorum nomine homines terreamus, et quod terrore ab hominibus extorqueamus assensum. Certe ipse dixisti, quod omnes judices ab odio, amicitia, inimicitia, ira vacuos esse deceat. Pauci tales potuerunt inveniri: sed Ambrosium aliosque collegas ejus, quos cum illo commemoravi, tales fuisse credendum est. Verum et si tales non fuerunt in
Abbreviated transcription (Latin):
te potuit eruditor ur pelagiams inuenire. De quo iudicio ipse
quidem quantũ ad hominũ conspectũ attinet. uelut absolutus.
ur̃o tam̃ palam dampnato dogmate egressus ẽ. at ego ubicumq
sis. ubicũq legere ista potueris. te añ istos iudices intꝰ intuo corde
constituo. qͦsñamicoᷤ meo ᷤᷤ et inimicos tuos. aliqua inmeam partẽ
gra ꝓpendentes. aliquo abste merito tuȩ offensionis au̾sos. et ob
hoc tibi adu̾sos. in hac nr̃a disputatione constitui cognitores. nec
eoꝰ qui numquã fuerunt. aut non sunt. aut quoꝵ sententiȩ de hoc
quod int̾ nos dusputat᷑ incertȩ sunt. in ani cogitatione confixi.
s scõs. et in sca ȩccła illustres antistites dei. non platonicis. et ari¬
stotelicis. et tenonicis. aliis q huius cemodi. uł grec is. uł latinis.
quamquã et istis aliquos eoꝵ. uerũ om̃s sacris litteris erudi¬

Expanded text:
te potuit eruditor vester Pelagius invenire. De quo judicio, ipse te potuit eruditor vester Pelagius invenire. De quo judicio, ipse quidem quantum ad hominum conspectum attinet, velut absolutus, vestro tamen palam damnato dogmate, egressus est. At ego, ubicumque sis, ubicumque legere ista potueris, te ante istos judices intus in corde tuo constituo; quos non amicos meos et inimicos tuos, aliqua in meam partem gratia propendentes, aliquo abs te merito tuae offensionis aversos, et ob hoc tibi adversos, in hac nostra disceptatione constitui cognitores. Nec eos qui nunquam fuerunt aut non sunt, aut quorum sententiae de hoc quod inter nos disputatur incertae sunt, inani cogitatione confinxi: sed sanctos et in sancta Ecclesia illustres antistites Dei, non Platonicis et Aristotelicis et Zenonicis aliisque hujuscemodi, vel graecis vel latinis, quanquam et istis aliquos eorum, verum omnes sacris Litteris erudi
Abbreviated transcription (Latin):
legi mentis uirgo concepit. Quid ẽ. quod exultas. et mͥ si incon¬
nirem quid facerem. quo confugerem. si iudicium premerer po¬
testate. si in medio eruditoꝵ consisterem tecum. si uere quam di¬
cis rationis tuba ate scilicet mnagno tubicine inflata. si auditoꝵ
arma circunstantiũ. ⁊ tibi fauentium concreparent: Ita enĩ t
ponis ante ocłos nr̃m indisputatione certamen. et de argum̃¬
tante. me quid respondeam non habentẽ fingis ut placet. side¬
cum uana et insana tui cordis imaginatio fabulat᷑. quasi me
antepeligianos iudices tecum constituas. quibus plaudentibus tͥ
liceat exaltare tanquã tubam uocem tuam. et predicare contra
catholicam fidem. et contra xp̃i grãm. qua pusilli cum magnis
lberant᷑ amalo. cominunẽ tibi et illis nouitiȩ huiꝰ impietatis er¬
rorem. Cales udices inȩccła dei. nec sine adu̾san ex parte altera stan¬

Expanded text:
legi mentis virgo concepit. 34. Quid est quod exsultas, et mihi qualegi mentis virgo concepit. 34. Quid est quod exsultas, et mihi quanirem quid facerem, quo confugerem, si judicum premerer potestate, si in medio eruditorum consisterem tecum, si verae, quam dicis, rationis tuba, a te scilicet magno tubicine inflata, si auditorum arma circumstantium et tibi faventium concreparent? Ita enim tibi ponis ante oculos nostrum in disputatione certamen, et te argumentante, me quid respondeam non habentem, fingis ut placet. Sic tecum vana et insana tui cordis imaginatio fabulatur, quasi me ante Pelagianos judices tecum constituas, quibus plaudentibus tibi liceat exaltare tanquam tubam vocem tuam, et praedicare contra catholicam fidem et contra gratiam Christi, qua pusilli cum magnis liberantur a malo, communem tibi et illis novitiae hujus impietatis errorem. Tales judices in Ecclesia Dei, nec sine adversario ex parte altera stan
Abbreviated transcription (Latin):
teriam uitiantis. Nonẽ. hoc malum nuptiarum. s primoꝵ ho¬
minũ peccatũ inposteros ꝓpagatione traiectũ. etiam huius ma¬
li reatus. baptismatis sc̃ificatione remittitur. Ds̃ aũt iustus.
si tanta paruulus mala. quanta nunc dicere non sufficio. ni¬
chil peccati trahentibus irrogaret. magis appareret in iustus.
Iusticiȩ uero ꝑfecta capacitas hominis non negat᷑. Quia nec
uitioꝵ omniũ plenissima sanitas. sub omnipotenti medico de¬
sꝑat᷑. Propt̾ quam catholicã ueritatẽ. scĩ at beati et in diuinoꝵ
elo quioꝵ ꝑtractatione clarissimi sacerdotes. hyreneus. ciprianꝰ.
retitius. olimpus. hylarius. ambrosius. gregorius. in nocentius
iohannes. basilius. quibus addo prb̃m uelis nolis. iheronimũ
ut eos omittã. qui nundum dormierunt. adu̾sus uos ꝓferunt
de omniũ hominũ peccato originali ob noxia successione sententi¬
am. Unde nemo eruit. nisi quem sine lege peccati repugnante

Expanded text:
teriem vitiantis. Non est hoc malum nuptiarum, sed primorum hoteriem vitiantis. Non est hoc malum nuptiarum, sed primorum hominum peccatum, in posteros propagatione trajectum. Etiam hujus mali reatus, Baptismatis sanctificatione remittitur. Deus autem justus, si tanta parvulis mala, quanta nunc dicere non sufficio, nihil peccati trahentibus irrogaret, magis appareret injustus. Justitiae vero perfecta capacitas hominis non negatur, quia nec vitiorum omnium plenissima sanitas sub omnipotenti medico desperatur. Propter quam catholicam veritatem sancti ac beati et in divinorum eloquiorum pertractatione clarissimi sacerdotes, Irenaeus, Cyprianus, Reticius, Olympius, Hilarius, Ambrosius, Gregorius, Innocentius, Joannes, Basilius, quibus addo presbyterum, velis nolis, Hieronymum, ut omittam eos qui nondum dormierunt, adversus vos proferunt de omnium hominum peccato originali obnoxia successione sententiam: unde nemo eruit, nisi quem sine lege peccati repugnante
Abbreviated transcription (Latin):
contrahimus. unde cotidie dicamus. dimitte nobis debita nr̃a.
sicut coniuges. quando modũ generationi necessarium cau¬
sa solius uoluptatis excedunt. sicut continentes quando intali¬
bus cogitationibus. cum aliqua delectatione remorant᷑. Non qͥ¬
dem decernentes flagitium. s intentionẽ mentis non sicut opor¬
det ne illo incidat in de auertentes. aut si inciderit inde rapi¬
entes. De hac lege peccati quȩ alio mͦ etiam peccatum uocatur.
quȩ repugnat legimentis. de qua multa beatus dixit ambro¬
in xp̃o: ideo peccato ẽ. obstrictus originis. quia demalo nascitur.
quo caro concupiscit adu̾sus sp̃m. non de bono quo sp̃c concu¬
piscit aduersus carnem. Quid ergo mirum ẽ. si renasci debet ho¬
mo ex illo malo natus. contra quod pugnat homo renatus.
quo reus ⁊ ipse teneretur: nisi renascendo liberaretur: Non ẽ.
hoc malum materies dei creantis. s uulnus diaboli eandẽ ma¬

Expanded text:
contrahimus unde quotidie dicamus, Dimitte nobis debita nostra . contrahimus unde quotidie dicamus, Dimitte nobis debita nostra . Sicut conjuges quando modum generationi necessarium causa solius voluptatis excedunt: sicut continentes, quando in talibus cogitationibus cum aliqua delectatione remorantur, non quidem decernentes flagitium, sed intentionem mentis, non sicut oportet, ne illo incidat, inde avertentes, aut si inciderit inde rapientes. De hac lege peccati, quae alio modo etiam peccatum vocatur, quae repugnat legi mentis, de qua multa beatus dixit Ambroin Christo, ideo peccato est obstrictus originis, quia de malo nascitur, quo caro concupiscit adversus spiritum; non de bono, quo spiritus concupiscit adversus carnem . Quid ergo mirum est, si renasci debet homo ex illo malo natus, contra quod pugnat homo renatus, quo reus et ipse teneretur, nisi renascendo liberaretur? Non est hoc malum materies Dei creantis, sed vulnus diaboli eamdem ma