comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod declinari non potest: ꝑparticipio p̃teriti
temporis ponit᷑ nom̃. Conuenient̃ itaq factũ ẽ
Ut quemadmodum id quod significat ñ pot̃
agendo. ita ipsum ũbum non posset loquen¬
do declinari. Agitamen potest in adiutorio
grẽ redemptoris nr̃i: ut saltem scd̾am mortẽ
declinare possimus. Illa ẽ enim grauior. et
omĩum maloꝵ pessima. quȩ non fit separa¬
tione anime et corporis: s inet̃nam penã
potius utriusq compleru. Ibi enim econtͣ¬
rio non erunt homines ante mortem atq
post mortem. s semꝑ in morte: ac ꝑhoc nun¬
quam uiuentes nunquam mortui. s sine fi¬
ne morientes. Nunquam enim erit homini
peius inmorte: quam ubi erit mors ipsa si¬
ne morte. xII¬
hõminib fuerit comminatꝰ. si ab eo man¬
datum transgrederent᷑ acceptum. nec obedi¬
entiam custodirent. utrum animȩ an cor¬
poris antotiꝰ hominis anillam quȩ appellat᷑

Expanded text:
quod declinari non potest, pro participio praeteriti quod declinari non potest, pro participio praeteriti temporis ponitur nomen. Conuenienter itaque factum est, ut, quem ad modum id quod significat non potest agendo, ita ipsum uerbum non posset loquendo declinari. Agi tamen potest in adiutorio gratiae Redemtoris nostri, ut saltem secundam mortem declinare possimus. Illa est enim grauior et omnium malorum pessima, quae non fit separatione animae et corporis, sed in aeternam poenam potius utriusque conplexu. Ibi e contrario non erunt homines ante mortem adque post mortem, sed semper in morte; ac per hoc numquam uiuentes, numquam mortui, sed sine fine morientes. Numquam enim erit homini peius in morte, quam ubi erit mors ipsa sine morte. CAPhominibus fuerit comminatus, si ab eo mandatum transgrederentur acceptum, nec obedientiam custodirent, utrum animae, an corporis, an totius h
Abbreviated transcription (Latin):
mientes. et qui in languore languentes. et qͥ indo¬
lore utiq dolentes. et qui inutta uiuentes: At uͦ
mortui pͥusquam resurgant eẽ dicunt᷑ inmorte:
nec tamen possunt appellari morientes. Unde ñ
importune nec incongrue arbitror accidisse. et¬
si non humana industria iuditio fortasse diui¬
no: ut hoc uerbum quod ẽ morit̾. in latina lin¬
gua. nec gramatiei declinare potuerint ea re¬
gula qua cetera talia declinantur. Nanq ab eo
quod ẽ orit᷑. fit uerbum p̃teriti temporis ortꝰ ẽ:
et siqua similia sunt. quȩ ꝑtemporis p̃teriti par¬
ticipia declinant᷑. Ab eo uerbo quod ẽ moritur
si queramus p̃teriti demporis t̾ibum: responde¬
ri solet mortuus ẽ. q̃uinta littera geminata. Sic
enim dicit᷑ mortuus quomͦ fatuus. arduus. con¬
spicuus. et siqua sunt similia quę non sunt
p̃teriti temporis. s qm̃ nomina funt. sine tẽpo¬
re declinant᷑ Illud autem quasi ut declinetur

Expanded text:
mientes, et qui in languore, languentes, et qui in domientes, et qui in languore, languentes, et qui in dolore, utique dolentes, et qui in uita, uiuentes; at uero mortui, priusquam resurgant, esse dicuntur in morte, nec tamen possunt appellari morientes. Unde non inportune neque incongrue arbitror accidisse, etsi non humana industria, iudicio fortasse diuino, ut hoc uerbum, quod est moritur, in Latina lingua nec grammatici declinare potuerint, ea regula qua cetera talia declinantur. Namque ab eo quod est oritur, fit uerbum praeteriti temporis \'ortus est\'; et si qua similia sunt, per temporis praeteriti participia declinantur. Ab eo uero, quod est moritur, si quaeramus praeteriti temporis uerbum, responderi adsolet \'mortuus est>, u littera geminata. Sic enim dicitur mortuus, quo modo fatuus, arduus, carduus, conspicuus et si qua similia, quae non sunt praeteriti temporis, sed quoniam nomina sunt, sine tempore declinantur. Illud autem, quasi ut declinetur,
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis hoc nisi uiuens omĩno facere non posset.
et potius hoc ante mortẽ fecerit. non in morte.
Loquamur etiam sicut loquit᷑ scriptura diuma.
quȩ mortuos quoq non post mortem s in mor¬
te esse non dubitat dicere. Hinc enim ẽ illud. qm̃
non est inmorte qui memor sit cui. Donec enĩ
reuiuiscant. recte esse dicuntur in morte. sicut
insomno eẽ quisq donec euigilet dicit̃: quãus
in somno positos dicamus dormientes. non tam̃ ł io¬
co modo possumus dicere eos qui iam sunt mor¬
tui morientes. Non enim adhue moriunt᷑. qui
quantum attinet ad corporis mortem de qua
nunc disserimus iam sunt de corporib sepa¬
rar. S hoc est. quod dixi explicari aliqua locuti¬
one nonposse: quonammnꝰ ł morientes dicant᷑ ui¬
uere. uel iam mortui etiam post mortem adhuc
eẽ dicantur in morte. Quomodo enim post mortẽ
si adhuc inmorte. p̃sertim cum eos nec morientes
dicamus sicut eos qui in somno sunt dicimꝰ dor¬

Expanded text:
quamuis hoc nisi uiuens omnino facere non posset quamuis hoc nisi uiuens omnino facere non posset et potius hoc ante mortem fecerit, non in morte. Loquamur etiam sicut loquitur scriptura diuina, quae mortuos quoque non post mortem, sed in morte esse non dubitat dicere. Hinc enim est illud: Quoniam non est in morte, qui memor sit tui. Donec enim reuiuescant, recte esse dicuntur in morte, sicut in somno esse quisque, donec euigilet, dicitur; quamuis in somno positos dicamus dormientes, nec tamen eo modo possumus dicere eos, qui iam sunt mortui, morientes. Non enim adhuc moriuntur, qui, quantum adtinet ad corporis mortem, de qua nunc disserimus, iam sunt a corporibus separati. Sed hoc est, quod dixi explicari aliqua locutione non posse. quonam modo uel morientes dicantur uiuere uel iam mortui etiam post mortem adhuc esse dicantur in morte. Quo modo enim post mortem, si adhuc in morte? praesertim cum eos nec morientes dicamus, sicuti eos, qui in somno sunt, dicimus dor
Abbreviated transcription (Latin):
esse non potest. quandoqͥdem si uiuit᷑ adhuc
non est quia hoc ante mortem non in morte si
autem uiuere iamcessatum ẽ. iam non ẽ. quia
et hoc post mortem ẽ non in morte: S rursus
si nulla mors ẽ ante quid uel post quid ẽ quod
dicit᷑ ante mortem siue post mortem: Nam et
hoc maniter dicit᷑: simors nulla ẽ. Atq utinã
inparadiso bene uiuendo egisseinus: ut rtuera
nulla mors esset. Nunc autem non solum ẽ uerũ
etiam tam molesta ẽ. ut nec ulla explicari locuti¬
one possit: nec ulla ratione uitari. Loquam᷑
gͦ scđm consuetudinent᷑ sion enim aliter debemꝰ:
et dicamus ante mortem pͥus quam mors accidat
sicut scriptum ẽ. Ante mortem ne laudes homi¬
nem quenquam. Dicamus etiam cũ acqderit.
post mortem illius uel illitis factum ẽ illud aut
illud. Dicamus et dep̃senti tempore ut possumꝰ.
uelut cum ita loquimur. Moriens ille testatus ẽ
illis atq illis. illud atq illud moriens ille dereliqͥt:

Expanded text:
esse non potest? Quando quidem si uiuitur, adhuc esse non potest? Quando quidem si uiuitur, adhuc non est, quia hoc ante mortem, non in morte; si autem uiuere iam cessatum est, iam non est, quia et hoc post mortem est, non in morte. Sed rursus si nulla mors est ante quid uel post, quid est quod dicitur ante mortem siue post mortem? Nam et hoc inaniter dicitur, si mors nulla est. Adque utinam in paradiso bene uiuendo egissemus, ut re uera nulla mors esset. Nunc autem non solum est, uerum etiam tam molesta est, ut nec ulla explicari locutione possit nec ulla ratione uitari. Loquamur ergo secundum consuetudinem non enim aliter debemus et dicamus ante mortem\', priusquam mors accidat; sicut scriptum est: Ante mortem ne laudes hominem quemquam. Dicamus etiam cum acciderit: Post mortem illius uel illius factum est illud aut illud. Dicamus et de praesenti tempore ut possumus, uelut cum ita loquimur: Moriens ille testatus est, et: Illis adque illis illud adque illud moriens dereliquit;
Abbreviated transcription (Latin):
Quando itaq sit moriens id ẽ inmorte. ubi neq
sit uiuens quod c̃ ante mortẽ. neq mortuus
quod ẽ post mortem. s moriens id est in morte:
difficillime definit᷑. Quandiu quippe ẽ anima
incorpore maxime si etiam sensus adsit: pcul
dubio uiuit homo qui constat ex anima et cor¬
pore. Ae phoc adhue ante mortẽ . ñ in morte esse di¬
cendus ẽ. Cum uͦ anima abscesserit omnẽq abstu¬
lerit corporis sensum: iampost mortem mortuus¬
q ꝑhibet᷑. Perit gͥ inter utrũq quo moriens uel
in morte sit: qm̃ si adhuc uiuit ante mortẽ ẽ.
Si iuiuere ddestiat. iam post mortem ẽ. Nunqͣm
eͦ moriens. id est in morte esse comp̃henditur.
Ita etiam intranscursu tempor querit᷑ p̃sens nec
inuenit᷑: quia sine ullo spatio ẽ. ꝑ quod transit᷑
exfuturo in p̃teritum. Nonne gͦ uidendum ẽ ne
ista ratione mors corporis nulla cẽ dicat᷑: Si
enim ẽ quando ẽ quȩ innullo et in qua ullus

Expanded text:
Quando itaque sit moriens, id est in morte, ubi neque Quando itaque sit moriens, id est in morte, ubi neque sit uiuens, quod est ante mortem, neque mortuus, quod est post mortem, sed moriens, id est in morte, difficillime definitur. Quamdiu quippe est anima in corpore, maxime si etiam sensus adsit, procul dubio uiuit homo, qui constat ex anima et corpore, ac per hoc adhuc ante mortem, non in morte esse dicendus est; cum uero anima abscesserit omnemque abstulerit corporis sensum, iam post mortem mortuusque perhibetur. Perit igitur inter utrumque, quo moriens uel in morte sit; quoniam si adhuc uiuit, ante mortem est; si uiuere destitit, iam post mortem est. Numquam ergo moriens, id est in morte, esse conprehenditur. Ita etiam in transcursu temporum quaeritur praesens, nec inuenitur, quia sine ullo spatio est, per quod transitur ex futuro in praeteritum. Nonne ergo uidendum est, ne ista ratione mors corporis nulla esse dicatur? Si enim est, quando est, quae in ullo et in qua ullus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta consumptio: Si autem non ẽ. in morte:
quid ẽ uitȩ ipsa detractio: Non enim frustra
cum uita fuerit corpori tota detracta post mortẽ
iam dicit᷑: nisi quia mors erat cum detraheret᷑.
Hamsiea detracta non est homo in morte. s pꝰ
mortem: quando nisi cum detrahit᷑ erit in morte:
quã ad mortem ꝑueniat. iam esse dicamus in
morte. cui enim ꝓpinquat ꝑagendo uitȩ suȩ
tempora. si iam in illa ẽ. maxime quianimis ẽ
insolens. ut simul et uiuens eẽ dicat᷑ et moriens
cum uigilans et dormiens simul esse ñ possit:
querendum est quando erit moriens. Et enim
antequam mors ueniat. non ẽ moriens. s uiueis.
Cum uͦ mors uenerit: mortuus erit ñ moriens.
Illud gͦ ẽ. adhuc ante mortẽ: hoc iam post mortẽ.
Quando gͦ in morte: Tunc enim ẽ moriens. Ut
quemadmodum tria sunt cum dicimꝰ ante mor¬
tem in morte post mortem: itatria singulis
singula. uiuens. moriens. mortuusq reddant᷑.

Expanded text:
perfecta consumptio? Si autem non est in morte, perfecta consumptio? Si autem non est in morte, quid est uitae ipsa detractio? Non enim frustra, cum uita fuerit corpori tota detracta, post mortem iam dicitur, nisi quia mors erat, cum detraheretur. Nam si ea detracta non est homo in morte, sed post mortem: quando, nisi cum detrahitur, erit in mortequam ad mortem perueniat, iam esse dicamus in morte cui enim propinquat peragendo uitae suae tempora, si iam in illa est?, maxime quia nimis est insolens, ut simul et uiuens esse dicatur et moriens, cum uigilans et dormiens simul esse non possit: quaerendum est quando erit moriens. Etenim antequam mors ueniat, non est moriens, sed uiuens; cum uero mors uenerit, mortuus erit, non moriens. Illud ergo est adhuc ante mortem, hoc iam post mortem. Quando ergo in morte? Tunc enim est moriens, ut, quem ad modum tria sunt cum dicimus ante mortem, in morte, post mortem\', ita tria singulis singula \'uiuens, moriens mortuusque reddantur.
Abbreviated transcription (Latin):
lasse. Qui gͥ usq ad mortem ꝑductiora spatia tem¬
pons agit: non lentius ꝑgit. s plus itineris confic̃.
Dorro si ex illo quisq incipit mori. hoc ẽ esse in
morte ex quo in illo agi cepit ipsa mors id est ui¬
te detractio. quia cum detrahendo finita fuerit
post mortem iam crit. ñ in morte: ꝓfecto ex quo
eẽ incipit in hoc corpore. inmorte ẽ. Quid enĩ
aliud dieb. horis. mom̃tisq singulis agitur.
donec ea consuminata mors quȩ agebat᷑ im¬
pleatur. et incipiat iam tempꝰ eẽ post mortẽ.
qd̾ cum uita decrahet᷑ erat in morte: Nunqͣm
gͥ inuita homo ẽ. ex quo ẽ misto corpore mori¬
ente potius quam uiuente: si et in uita et inmor¬
te simul non potest eẽ. Anpotius et inuita et
in morte simul ẽ. inuita scilicet in qua uiuit do¬
nec tota detrahatur: inmorte autem quia iam
morit᷑. cum uita detrahitur: Si enim non est
inuita: quid ẽ quod detrahit᷑ donec eiꝰ fiat

Expanded text:
lasse. Qui ergo usque ad mortem productiora spatia temlasse. Qui ergo usque ad mortem productiora spatia temporis agit, non lentius pergit, sed plus itineris conficit. Porro si ex illo quisque incipit mori, hoc est esse in morte, ex quo in illo agi coeperit ipsa mors, id est vitae detractio; quia, cum detrahendo finita fuerit, post mortem jam erit, non in morte: profecto ex quo esse incipit in hoc corpore, in morte est. Quid enim aliud diebus, horis, momentisque singulis agitur, donec ea consumpta mors quae agebatur, impleatur; et incipiat jam tempus esse post mortem, quod cum vita detraheretur, erat in morte? Nunquam igitur in vita homo est, ex quo est in corpore isto moriente potius quam vivente, si et in vita et in morte simul non potest esse. An potius et in vita et in morte simul est: in vita scilicet in qua vivit, donec tota detrahatur; in morte autem, qua jam moritur, cum vita detrahitur? Si enim non est in vita, quid est quod detrahitur, donec ejus fiat
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ ceꝑit: nunquam meo non agit᷑ ut mors ue¬
niat. Hoc enim agit eiꝰ mutabilitas toto tp̃r
uitȩ eiꝰ: si tam̃ uita dicenda ẽ. ut ueniat᷑ in
mortem. Nemo quippe ẽ qui non e post annũ
sit quam ante annum fuit. et cras quam hodie.
et hodie quam heri. et paulopꝰ quam nunc.
et nunc quam paulo ante ꝓpinquior: qm̃ qͥc
quid temporis uiuit᷑ de spatio uiuendi demit᷑.
et cotidie fit minus minusq quod restat. ut
omnino nichil sit aliud tempus tutȩ huiꝰ quã
cursus ad mortem. in quo nemo uel paululũ
stare uel aliquando tardiꝰ ire ꝑmittit᷑. s urgen
tur om̃s pari motu. nec diuerso impelluntur
accessu. Neq enim cui uita breuior fuit. celeriꝰ
diem duxit quam ille cui longior: s cum eqͣ¬
liter et equalia momĩta raꝑentur ambobꝰ. alt̃
habuit ꝓpius. alter remotius. quo ñ impari
uelocitate ambo currebant. Alud ẽ autem
amplius tuȩ ꝑegisse: aliud tardius ambu¬

Expanded text:
esse coeperit, nunquam in eo non agitur ut mors veesse coeperit, nunquam in eo non agitur ut mors veniat. Hoc enim agit ejus mutabilitas toto tempore vitae hujus si tamen vita dicenda est, ut veniatur in mortem. Nemo quippe est qui non ei post annum sit, quam ante annum fuit, et cras quam hodie, et hodie quam heri, et paulo post quam nunc, et nunc quam paulo ante propinquior. Quoniam quidquid temporis vivitur, de spatio vivendi demitur; et quotidie fit minus minusque quod restat: ut omnino nihil sit aliud tempus vitae hujus, quam cursus ad mortem, in quo nemo vel paululum stare, vel aliquanto tardius ire permittitur: sed omnes urgentur pari motu, nec diverso impelluntur accessu. Neque enim cui vita brevior fuit, celerius diem duxit, quam ille cui longior: sed cum aequaliter et aequalia momenta raperentur ambobus, alter habuit propius, alter remotius quo non impari velocitate ambo currebant. Aliud est autem amplius viae peregisse, aliud tardius ambu
Abbreviated transcription (Latin):
cile ẽ. etiam si recte isti appellant᷑ morientes:
quia cum mors quȩ iam impendet aduenerit.
ñ morientes s mortu nuncupant᷑. Nullus ẽ
gͦ moriens : nisi uiuens. Qm̃ cum intanta est
extremitate uitȩ inquanta sunt quos agere ani¬
mam dicimus : ꝓfecto qui ñdum anima caru¬
it. adhuc uiuit Idẽ ipse gͥ simul et moriens ẽ
⁊ uiuens: s morti accedens uita decedens. adhuc
tam̃ inuita. quia inest anima corpori. ñdum aũt
inmorte quia ñdum abscessit acorpore. S sicũ
abscesserit nec tune inmorte s post mortem po¬
tius erit. quando sit inmorte quis dixerit: Nam
simul eẽ nullus potest. Quandiu quippe ani¬
ma incorpore ẽ: non possumus negare uiuentẽ.
Aut simoriens potius dicendꝰ ẽ. incuiꝰ iam corpore
agit᷑ ut moriatur. nec simul quisquam potest
eẽ uiuens et moriens: nescio quando sit uiuens.
Ex quo enim quisq in isto corpore mortaro

Expanded text:
cile est, etiamsi recte isti appellantur morientes, cile est, etiamsi recte isti appellantur morientes, quia, cum mors quae iam inpendet aduenerit, non morientes, sed mortui nuncupantur. Nullus est ergo moriens nisi uiuens, qextremitate vitae, in quanta sunt quos agere animam dicimus, profecto qui nondum anima caruit, adhuc vivit. Idem ipse igitur simul et moriens est et vivens: sed morti accedens, vita decedens; adhuc tamen in vita, quia inest anima corpori; nondum autem in morte, quia nondum abscessit a corpore. Sed si cum abscesserit, nec tunc in morte, sed post mortem potius erit; quando sit in morte quis dixerit? Nam simul esse nullus potest. Quamdiu quippe anima in corpore est, non possumus negare uiuentem. Aut si moriens potius dicendus est, in cuius iam corpore agitur ut moriatur, nec simul quisquam potest esse uiuens et moriens: nescio quando sit uiuens. Ex quo enim quisque in isto corpore morituro
Abbreviated transcription (Latin):
potius an inmorte dicendum ẽ: Si enim post mor¬
tem ẽ. iam ñ ipsa mors quȩ transacta atq p̃teri¬
ta ẽ. s post eam uita p̃sens animę seubona scu
mala ẽ. Mors autem tune eis mala erat. qñ erat:
hoc ẽ quando eam patiebant᷑. cũ morerent᷑: qm̃
grauis et molestꝰ eius merat sensus. Quo malo
bene utunt᷑ boni. Facta autem mors quonam
mͦ uel bona uel mala ẽ. quȩ iam non ẽ: Porro
si adhuc diligentiꝰ attendamus: nec illa mors
eẽ ei apparebit. euiꝰ grauem ac molestum in mo¬
rientib diximus sensum. Quamdiu enĩ sen¬
tiunt: adhuc utiq uiuunt. Et si adhuc ui¬
uunt: ante mortem quam in morte potius eẽ
dicendi sunt. quia illa cũ uenerit aufert omnẽ
corporis sensum. qui ea ꝓpinquante molestꝰ ẽ.
Ac ꝑ hoc quomͦ morientes dicamꝰ eos qui ñdum
mortui sunt s imminente morte iam extrema
et mortifera afflictione iactant᷑. explicare diffi¬

Expanded text:
potius an in morte dicendum est? Si enim post morpotius an in morte dicendum est? Si enim post mortem est, iam non ipsa mors. quae transacta adque praeterita est, sed post eam uita praesens animae bona seu mala est. Mors autem tunc eis mala erat, quando erat, hoc est quando eam patiebantur, cum morerentur, quoniam grauis et molestus eius inerat sensus; quo malo bene utuntur boni. Peracta autem mors quonam modo uel bona uel mala est, quae iam non est? Porro si adhuc diligentius adtendamus, nec illa mors esse apparebit, cuius grauem ac molestum in morientibus diximus sensum. Quamdiu enim sentiunt, adhuc utique uiuunt, et si adhuc uiuunt, ante mortem quam in morte potius esse dicendi sunt; quia illa, cum uenerit, aufert omnem corporis sensum, qui ea propinquante molestus est. Ac per hoc quo modo morientes dicamus eos, qui nondum mortui sunt, sed inminente morte iam extrema et mortifera adflictione iactantur, explicare diffi
Abbreviated transcription (Latin):
Si enim diligentius consideremus: etiam
cum quisq ꝓueritate fidelit̃ et laudabilit̃
morit᷑. mors cauet᷑. Ideo quippe aliquid eius
suscipiet᷑ ne tota contingat: et scd̃a insuꝑ quę
nunquam finiatur accedat. Suscipitur enim am¬
mȩ a corpore separatio. nec deo ab anima separato
etiam ipsa separet᷑ a corpore: ac sic totius hominis
prima morte completa. scda ercipiat sempit̃na.
Quo circa mors quidem ut dixi cum eam morientes
patiunt᷑. cumq in eis ut moriant᷑ facit. nemini
bona ẽ: s laudabilit̃ tolerat᷑ ꝓ tenendo uel adi¬
piscendo bono. Cum uero mea sunt qui iam mor¬
tui nuncupant᷑: non absurde dicit᷑ et malis ma¬
la. e bonis bona. In requiȩ sunt enim animę pior
a corpore separate: impioꝵ autem penas luunt:
donec istorum ad ȩt̃nam uitam. illoꝵ uͦ ad ęt̃nã
mortem quȩ scd̃a dicit᷑ corpora reuiuiscant. x¬
Sed id tempus quo animȩ a corpore separatȩ aut
in bonis sunt. aut in malis: utrum post mortẽ

Expanded text:
Si enim diligentius consideremus, etiam cum quisque pro ueritate fideliter et laudabiliter moritur, mors cauetur. Ideo quippe aliquid eius suscipitur, ne tota contingat et secunda insuper, quae numquam finiatur, accedat. Suscipitur enim animae a corpore separatio, ne Deo ab anima separato etiam ipsa separetur a corpore, ac sic totius hominis prima morte conpleta secunda excipiat sempiterna. Quocirca mors quidem, ut dixi, cum eam morientes patiuntur cumque in eis ut moriantur facit, nemini bona est, sed laudabiliter toleraretur pro tenendo uel adipiscendo bono; cum uero in ea sunt, qui iam mortui nuncupantur, non absurde dicitur et malis mala et bonis bona. In requie sunt enim animae piorum a corpore separatae, inpiorum autem poenas luunt, donec istarum ad aeternam uitam, illarum uero ad aeternam mortem, quae secunda dicitur, corpora reuiuescant. Sed id tempus, quo animae a corpore separatae aut in bonis sunt aut in malis, utrum post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
gata mors xp̃i ut ad eum ad quirendũ suã non cun¬
ctarent᷑ impendere. in eos usus redactum esse
monstrauit. quod ad penam peccantis ante fue¬
rat constitutum: ut inde iusticiȩ fructꝰ uberi¬
or nasceret᷑. Mors gͦ non ideo bonum uideri
debet. quia intantam utilitatẽ non ui sua. sed
diuina opitulatione conũsa ẽ: ut quȩ tunc
metuenda ꝓposita ẽ ne peccatum committere¬
t᷑. nunc suscipienda ꝓponat᷑. ut peccatum ñ
committat᷑ commissumq deleat᷑. magneq ui

Expanded text:
ogata mors Christi, ut ad eum adquirendum suam non cunogata mors Christi, ut ad eum adquirendum suam non cunctarentur inpendere, in eos usus redactum esse monstrauit, quod ad poenam peccati antea fuerat constitutum, ut inde iustitiae fructus uberior nasceretur. Mors ergo non ideo bonum uideri debet, quia in tantam utilitatem non ui sua, sed diuina opitulatione conuersa est, ut, quae tunc metuenda proposita est, ne peccatum committeretur, nunc suscipienda proponatur, ut peccatum non committatur commissu
Abbreviated transcription (Latin):
coram patre meo. qui incȩlis ẽ. Et alio loco. Qui
ꝑdidit animam suam ꝓp̾ter me: inueniet eam.
Hinc ẽ quod scriptum ẽ. Preciosa in conspectu do¬
mini mors scõrum eiꝰ. Quid enim p̃ciosius quam
mors ꝑ quam fit ut delicta omnia dimittant᷑. et
merita cumulatius augeant᷑: Neq enim tanti
sunt meriti qui cum mortem differre non pos¬
sent baptizati sunt. deletisq omnib peccatis
exhac uita emigrarunt: quanti sunt hi qͥ mor¬
tem differre cum possent ideo non distulert̃:
quia maluerunt xp̃m confitendo finire uitam.
quam cum negando ad eiꝰ baptismum ꝑuem¬
re. Quod utiq si fecissent: etiam hoc eis in illo
lauachro dimitteret᷑. quod timore mortis ne¬
gauerant xp̃m. In quo lauachro et illis fa¬
cinus tam immane dimissum ẽ qui occiderĩ
qui ubi uult spirat. tantum xp̃m amare pos¬
sent: ut eum intanto uitȩ discrimine subtan¬
ta spe ueniȩ negare non possent: Mors gͥ p̃cio

Expanded text:
coram Patre meo qui in caelis est; et alio loco: Qui coram Patre meo qui in caelis est; et alio loco: Qui perdiderit animam suam propter me, inueniet eam. Hinc -est quod scriptum est: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum eius. Quid enim pretiosius quam mors, per quam fit ut et delicta omnia dimittantur et merita cumulatius augeantur? Neque enim tanti sunt meriti, qui, cum mortem differre non possent, baptizati sunt deletisque omnibus peccatis ex hac uita emigrarunt, quanti sunt hi, qui mortem, cum possent, ideo non distulerunt, quia maluerunt Christum confitendo finire uitam quam eum negando ad eius baptismum peruenire. Quod utique si fecissent, etiam hoc eis in illo lauacro dimitteretur, quod timore mortis negauerant Christum, in quo lauacro et illis facinus tam inmane dimissum est, qui occideraqui ubi uult spirat, tantum Christum amare possent, ut eum in tanto uitae discrimine sub tanta spe ueniae negare non possent? Mors igitur pr
Abbreviated transcription (Latin):
corporis uel animȩ raptꝰ int̃cipit: nec eam sen¬
tiri p̃ueniente celeritate ꝑmittit. Quicquid ta¬
m̃ illud ẽ in morientib quod eum graui sen¬
su adimit sensum: pie fidelit̃q tolerando au¬
get meritum patientię. non aufert uocabulũ
penȩ. Ita cum ex hominis pͥmi ꝑpetua ꝓpagie
ꝓculdubio sit mors pena nascentis: tamen si
ꝓpietate iusticiaq pendat᷑. fit gła renascentis.
IEt cum sit mors peccati retributio: aliquando
impetrat ut nichil retribuat᷑ peccato. uii¬
Nam quicunq etiam non ꝑcepto regenerati¬
onis lauacro ꝓxp̃i confessione moriunt᷑ tantũ es
ualet. ad remittenda peccata. quantum si ablu¬
erent᷑ sacro fonte baptismatis. Qui enim dixit
siquis non renatꝰ fuerit ex aqua et spũ scõ non
intrabit in regnum cęlorum : alia sententia istos
fecit exceptosubi ñ minus generaliter ait. Quime
confessus fuerit corã hominibꝰ: confitebor ⁊ ego eũ

Expanded text:
corporis uel animae raptus intercipit nec eam sencorporis uel animae raptus intercipit nec eam sentiri praeueniente celeritate permittit. Quidquid tamen illud est in morientibus, quod cum graui sensu adimit sensum, pie fideliterque tolerando auget meritum patientiae, non aufert uocabulum poenae. Ita cum ex hominis primi perpetuata propagine procul dubio sit mors poena nascentis. tamen si pro pietate iustitiaque pendatur, fit gloria renascentis; et cum sit mors peccati retributio, aliquando inpetrat, ut nihil retribuatur peccato. Nam quicumque etiam non percepto regenerationis lauacro pro Christi confessione moriuntur, tantum eis ualet ad dimittenda peccata, quantum si abluerentur sacro fonte baptismatis. Qui enim dixit: Si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum, alia sententia istos fecit exceptos, ubi non minus generaliter ait: Qui me confessus fuerit coram hominibus confitebor et ego eum
Abbreviated transcription (Latin):
licet sicut lex non ẽ malum quando auget
peccantium concupiscentiam : ita nec mors bo¬
num ẽ. quando auget patientium głam. cũ
uel illa ꝓiiquitate deserit᷑. et efficit p̾uarica¬
tores: uel ista ꝓueritate suscipit᷑. et efficit mar¬
tyres. Ac ꝑhoc lex quidem bona ẽ. quia ꝓhi¬
bitio ẽ peccati.⁊ mors autem mala: quia stipen¬
dium est peccati. S quemadmodum in iusticia
male utitur non tantum malis uerum etiã
bonis: ita iusticia bene non tantum bonis. s
etiam malis. Hinc fit ut etiam mali male lege
utant᷑. quamuis sit lex bonum: et boni bene
moriantur. quamius sit mors malum. Ui¬
untur qui morientes appellantur. null bo¬
na ẽ. Habet enim asꝑum sensum et contra
naturam uis ipsa qua utrumq diuellit᷑. qđ
fuerat. inuiuente comunctum atq consertũ
quamdiu morit᷑ donec omnis adimatur sens
qui ex ipso inerat animȩ carnisq complexu.
Quam totam molestiam non nunquam unꝰ ictꝰ

Expanded text:
licet, sicut lex non est malum, quando auget licet, sicut lex non est malum, quando auget peccantium concupiscentiam, ita nec mors bonum est, quando auget patientium gloriam, cum uel illa pro iniquitate deseritur et efficit praeuaricatores, uel ista pro ueritate suscipitur et efficit martyres. Ac per hoc lex quidem bona est, quia prohibitio est peccati; mors autem mala, quia stipendium est peccati; sed quem ad modum iniustitia male utitur non tantum malis, uerum etiam bonis: ita iustitia bene non tantum bonis, sed etiam malis. Hinc fit, ut et mali male lege utantur, quamuis sit lex bonum, et boni bene moriantur, quamuis sit mors malum. untur, qui morientes appellantur, nulli bona est. Habet enim asperum sensum et contra naturam uis ipsa, qua utrumque diuellitur, quod fuerat in uiuente coniunctum adque consertum, quamdiu moratur, donec omnis adimatur sensus, qui ex ipso inerat animae carnisque conplexu. Quam totam molestiam nonnumquam unus ictus
Abbreviated transcription (Latin):
płs cum uellet ostendere quantũ. peccatũ.
grã non subueniente. ad nocendum ualeret:
etiam ipsam legem qua ꝓhibet᷑ peccatum.
non dubitauit dicere. uirtutẽ eẽ peccati. Acu¬
leus inquit mortis ẽ peccatum:. uirtꝰ autẽ
peccati lex. Uerissimȩ omnino. Auget enim
ꝓhibitio desiderium oꝑis illiciti. quando iusti¬
cia non sic diligitur: ut peccandi cupiditas
eiꝰ delectatione uncat᷑. Ut autem diligat᷑ et de¬
lectet uera iusticia: non nisi diuina subuenit grã
S ne ꝓpterca lex putaret᷑ malum qm̃ uirtꝰ ẽ
dicta peccati: ideo ipse alio loco uersans huius
modi questionem: itaq inquit lex quidẽ scã.
et mandatum scm et iustum et bonum. Quod
gͦ bonum ẽ inquit. mͥ factum ẽ mors: Absit.
mͥ oꝑatum ẽ mortem: ut fiat sup modum pec¬
cator. aut peccatum ꝑmandatum. Suꝑ modũ
dixit: qͥa et iam p̃uaricatio addit᷑. cum peccandi
aucta libidine etiam lex ipsa contempnitur. Cur
hoc commemorandum putauius: Quia sei¬

Expanded text:
s cum uellet ostendere, quantum peccatum gratia non subueniente ad nocendum ualeret, etiam ipsam legem, qua prohibetur peccatum, non dubitauit dicere uirtutem esse peccati. Aculeus, inquit, mortis est peccatum, uirtus autem peccati lex. Verissime omnino. Auget enim prohibitio desiderium operis inliciti, quando iustitia non sic diligitur, ut peccandi cupiditas eius delectatione uincatur. Ut autem diligatur et delectet uera iustitia, non nisi diuina subuenit gratia. Sed ne propterea lex putaretur malum, quoniam uirtus est dicta peccati: ideo ipse alio loco uersans huius modi quaestionem: Itaque, inquit, lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. Quod ergo bonum est, inquit, mihi factum est mors? Absit. atum est mortem, ut fiat super modum peccator aut peccatum per mandatum. Super modum dixit, quia etiam praeuaricatio additur, cum peccandi aucta libidine etiam lex ipsa contemnitur. Quur hoc commemorandum putauimus? Quia sci
Abbreviated transcription (Latin):
post ultimum p̃cipitabunt᷑ iuditium: ut nec
illic uita careant. quandoqͥdem etiam sensu
cum indolorib futuri sunt non carebunt. Sed
homines ad dei grãm ꝑtinentes. ciues scõꝵ ange¬
lorum inbeata tuta manentium ita spũalib cor¬
porib induent᷑. ut neq peccent amplius neq
moriant᷑ : ea tamen immortalitate uestiti. que
sicut angłoꝵ nec peccato possit auferri natura
quidem manente carnis: s nulla omĩno carna¬
li corruptibilitate uel tarditate remanente car¬
nis. Sequitur autem questio necessario ꝑ tra¬
ctanda. et dño deo ueritatis adiuuante soluen¬
da: si libido membroꝵ inobedientium expecca¬
to in obedientiȩ in illis pͥmis hominib cum illos
diuina grã deseruisset exorta ẽ. unde insuam
nuditatem oculos aꝑuerunt. idẽ eam curiosiꝰ
aduerterunt: et quia impudens motꝰ uolunta¬
tis arbitrio resistebat. pudenda texerunt: quo
modo essent filios ꝓpagaturi. si ut creati fue¬

Expanded text:
post ultimum praecipitabuntur iudicium, ut nec post ultimum praecipitabuntur iudicium, ut nec illic uita careant, quando quidem etiam sensu, cum in doloribus futuri sunt, nori\'carebunt. Sed homines ad Dei gratiam pertinentes, ciues sanctorum angelorum in beata uita manentium, ita spiritalibus corporibus induentur, ut neque peccent amplius neque. moriantur; ea tamen inmortalitate uestiti, quae. sicut angelerum, nec peccato possit auferri; natura quidem manente ca s, sed nulla omnino carnali corruptibilitate uel tarditate remanente. Sequitur autem quaestio necessario pertractanda et Domino Deo ueritatis adiuuante soluenda: Si libido membrorum inoboedientium ex peccato inoboedientiae in illis primis hominibus, cum illos diuina gratia deseruisset, exorta est; unde in suam nuditatem oculos aperuerunt, id est eam curiosius aduerterunt, et quia inpudens motus uoluntatis arbitrio resistebat, pudenda texerunt: quo modo essent filios propagaturi. si, ut creati fue
Abbreviated transcription (Latin):
tales ⁊ clestes. Et quomodo induimus imagi¬
nẽ treni: induamꝰ ⁊ imaginẽ eiusqui decelo ẽ. De qui¬
b omnib apłicis uerbis suꝑius locuti sumꝰ. Corpꝰgͥ
animale in quo pͥmũ hominẽ adam factum ẽẽ dicit
apłs. sic erat factum. non ut mori omĩno ñ posset:
s ut ñ moreret᷑ nͥ homo peccasset. Nam illud qđ̃
spũ uiuificante spũale erit et immortale: mo¬
ri omĩno non poterit. sicut et anima creata ẽ ĩmor¬
talis. Quȩ licet peccato mortua ꝑhibeat᷑. carens
quadam uita sua hoc ẽ dei sp̃u. quo etiam sapien¬
ter et beatȩ iuuere poterat: tam̃ ꝓpria quadã
licet misera uita sua non desinit uiuere quia
immortalis ẽ creatura. Sicut etiam desertores
angłi licet scđm quendam modum mortui sint
peccando. quia fontem uitȩ deseruerunt. qͥ ds̃
ẽ. quem potando sapienter et beatȩ poterant
uiuere: tamen non sic mori potuerunt. ut
im omino desisterent uiuere atq sentire. qm̃ im
mortales creati sunt Atq ita in scđam mortem

Expanded text:
es. Et quo modo induimus imaginem terreni, induamus et imaginem eius qui de caelo est. De quibus omnibus apostolicis uerbis superius locuti sumus. Corpus igitur animale, in quo primum hominem Adam factum esse dicit apostolus, sic erat factum, non ut mori omnino non posset, sed ut non moreretur, nisi homo peccasset. Nam illud, quod spiritu uiuificante spiritale erit et inmortale, mori omnino non poterit, sicut anima creata est inmortalis, quae licet peccato mortua perhibeatur carens quaiam uita sua, hoc est dei Spiritu, quo etiam sapienter et beate uiuere poterat, tamen propria quadam, licet misera, uita sua non desinit uiuere, quia inmortalis est creata; sicut etiam desertores angeli, licet secundum quendam modum mortui sint peccando, quia fontem uitae deseruerunt, qui Deus est, quem potando sapienter et beate poterant uiuere, tamen non sic mori potuerunt, ut omni modo desisterent uiuere adque sentire, quoniam inmortales creati sunt; adque ita in secundam mortem
Abbreviated transcription (Latin):
exemplis siue scͥpturarũ testimoniis diuinarũ.
ł difficile ł impossibile ẽ ostendere: aut qd ẽ
ad intelligendum faciliꝰ ita ds̃ nobis erit notꝰ
atq conspicuus. ut uideat᷑ spũ asingulis nob̃
insingulis nobis. uideatur ab altero in aldero
uideatur inse ipso. uideatur incelo nouo et in¬
t̃ra noua. atq in omni quȩ tunc fuerit creatu¬
ra. uideatur et ꝑcorpora in omni corpore. qͦ¬
cunq fuerint spũalis corporis ocłi acie ꝑue¬
niente directi. Patebunt etiam cogitationes
nr̃e iuicem nobis. Tunc enim implebit᷑ qđ
apłs ait. Cum enĩdirisset nolite ante tempꝰ quicꝗͣ

Expanded text:
exemplis siue scripturarum testimoniis diuinarum exemplis siue scripturarum testimoniis diuinarum uel difficile est uel inpossibile ostendere; aut, quod est ad intelatque conspicuus, ut videatur spiritu a singulis nobis in singulis nobis, videatur ab altero in altero, videatur in seipso, videatur in coelo novo et terra nova, atque in omni quae tunc fuerit creatura, videatur et per corpora in omni corpore, quocunque fuerint spiritalis corporis oculi acie perveniente directi. Patebunt etiam cogitationes nostrae invicem nobis. Tunc enim implebitur quod Apostolus cum dixisset: Nolite ante tempus quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
suros mundana tunc corpora cęli nouiet
t̃re nouȩ. ut dm̃ ubiq p̃sentem. ⁊ uniuersa
etiam corporalia gub̃nantem ꝑcorpora quȩ
gestabimꝰ ⁊ quȩ conspiciemus quaquauer¬
sum oculos direxerimus clarissima ꝑspieui¬
tate uideamꝰ non sicut nunc inuisibilia dei
ualet fides qua credimus quam rerũ corpora¬
lium species quam ꝑoculos cernimꝰ corpora¬
les:s sicut homines int̃ quos uiuentes mo¬
tusq uitales exerentes uiuimus. mox ut
aspicimus. non credimꝰ uiuere. i uidimus cũ
eoꝵ uitam sine corporibꝰ uidere nequeamꝰ: quã
tamen ineis ꝑcorpora remota omni ambiguita¬
te conspicimus: ita quacunq spũalia illa lu¬
mina corpoꝵ nrõꝵ circũ feremus. in corporeũ
dm̃ omnia regentẽ. etiam ꝑcorpora contui. ebi.¬
mur. Aut gͦ sic ꝑillos oculos uidebit᷑ ds̃ ut
aliqͥd habeant intanta excellentia mentis si
mile quo ⁊ incorporea natura cernat᷑ qđ ulł

Expanded text:
suros mundana tunc corpora caeli noni et suros mundana tunc corpora caeli noni et terrae nonae. ut deum ubique praesentem et uniuersa etiam corporalia gubernantem per corpora, quae gestabimus et quae conspiciemus, quaquauersum oculos duxerimus, clarissima perspicuitate uideamus, non sicut nunc inuisibilia dei ualet fides, qua credimus, quam rerum corporalium species, quam per oculos cernimus corporales. sed sicut homines, inter quos uiuentes motusque uitales exerentes uiuimus, mox ut aspicimus, non credimus uiuere, sed uidemus, cum eorum uitam sine corporibus uidere nequeamus, quam tamen in eis per corpora remota omni ambiguitate conspicimus: ita quacumque spiritalia illa lumina corporum nostrorum circumferemus, incorporeum deum omnia regentem etiam per corpora contuebimur. aut ergo sic per illos oculos uidebitur deus, ut aliquid habeant in tanta excemile, quo et incOl-porea natura cernatur, quod ullis
Abbreviated transcription (Latin):
lis nullomͦ posse uideridm̃. S istam ratiocina¬
tionem et uera ratio et ꝓpħica irridet auctoritas.
Quis enim itasit auersus auero. ut dicere aude¬
at dm̃ corporalia istanescire : Hunqͥd gͦ corpꝰ
habet. ꝑcuiꝰ oculos eapossit addiscere: Dein¬
de quod de ꝓpħa heliseo paulo ante diximꝰ.
nonne satis indicat etiam spũ non ꝑcorpus
corporalia possecei ni: Quando gͦ enim ser¬
uus ille munera accepit. utiq corporalit̃ ge
quid sitanta erit potentia spũalis corporis.
pore.⁊hȩc t̃rena membrauegetat. facitq ui¬
uentia interiore sensu quisq non ꝑcorpore¬
os oculos nouit. alioꝵ uͦ uitas. cum sint inui¬
sibiles ꝑcorpus uidet. Nam unde uiuentia
discernimꝰ a non uiuentib corpora. nͥ corpora
simul uitasq uideamus. quas nisi ꝑcorpus
uidere non possumꝰ. Uitas autem sine corpori¬
b corporeis oculis non uidemus. Quamobrẽ
fieri potest. ualdeq credibile ẽ. sic nos eẽ ui¬

Expanded text:
lis nullo modo posse uideri deum. sed istam ratiocinalis nullo modo posse uideri deum. sed istam ratiocinationem et uera ratio et prophetica inridet auctoritas. quis enim ita sit auersus a uero, ut dicere audeat deum corporalia ista nescire? numquid ergo corpus habet, per cuius oculos ea possit addiscere P deinde quod de propheta Heliseo paulo ante diximus nonne satis indicat etiam spiritu, non per corpus, corporalia posse cerni? quando enim seruus ille munera accepit, utique corporaliter gquid, si tanta erit potentia spiritalis corporis, pore et haec terrena membra uegetat facitque uiuentia, interiore sensu quisque, non per corporeos oculos nouit; aliorum uero uitas, cum sint inuisibiles, per corpus uidet. nam unde uiuentia discernimus a non uiuentibus corpora, nisi corpora simul uitasque uideamus, quas nisi per corpus uidere non possumus? uitas autem sine corporibus corporeis oculis non uidemus. Quam ob rem fieri potest ualdeque credibile est sic nos esse ui
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ apłs. Nos autem reuelata facie głam
dei speculantes in eandẽ imaginẽ trans¬
mo canit᷑ Accedite ad eum et illuminamini.
et facies urẽ non erubescent. fide quippe acce¬
dit᷑ ad dm̃: quam cordis ẽẽ constat ñ corporis.
S quia corpꝰ spũale nescimus quantos habe¬
bit accessus. dere quippe inexꝑta loquimur.
ubi aliqua quȩ aliter intelligi nequeat diui¬
narum scripturarum non occurrit ⁊ succur¬
rit auctoritas: necesse ẽ ut contingat in nobis
qd̾ legit᷑ in libro sapientiȩ. Cogitationes morta¬
lis timidȩ.⁊ incertȩ prouidentię. nr̃e. Ratiocina
tio quippe illa philosophoꝵ qua disputant
ita mentis aspectu intelligibilia uideri. ⁊ sensu
corporis sensibilia idẽ corporalia. ut nec intel¬
ligibilia ꝑcorpus. nec corporalia ꝑse ipsam meis
ualeat antueri. si posset nobis ẽẽ certissima:
ꝓfecto certũ eẽt ꝑoculos corporis etiam spũa¬

Expanded text:
idem apostolus: Nos autem reuelata facie gloriam idem apostolus: Nos autem reuelata facie gloriam Domini speculantes in eandem imaginem transmo canitur: Accedite ad eum et inluminamini, et facies uestrae non erubescent. Fide quippe acceditur ad Deum, quam cordis constat esse, non corporis. Sed quia spiritale corpus nescimus quantos habebit accessus de re quippe inexperta loquimur, ubi aliqua, quae aliter intellegi nequeat, diuinarum scripturarum non occurrit et succurrit auctoritas, necesse est ut contingat in nobis quod legitur in libro Sapientiae: Cogitationes mortalium timidae etincertae prouidentiae nostrae. Rattio quippe illa philosophorum, qua disputant ita mentis aspectu intellegibilia uideri et sensu corporis sensibilia, id est corporalia, ut nec intellegibilia per corpus nec corporalia per se ipsam mens ualeat intueri, si posset nobis esse certissima, profecto certum esset per oculos corporis etiam spirita
Abbreviated transcription (Latin):
turarum. s euidentius uenerandi illiꝰ senis
symeonis ũba declarant. quicum infantẽ xͫ.
accepisset in manꝰ suas: nunc inquit dimit.¬
tis dnẽ seruum tuum scd̾m u̾bum tuũ inpa¬
ce. qm̃ uiderunt oculi mei salutare tuũ. Ittd̾
etiam qd ait supͣ memoratꝰ iob. sicut mnexem¬
plarib quȩ ex hebreo sunt inuenit᷑. ⁊ incarne
mea uidebo dm̃ saluatoremmeũ: resurrectionẽ qͥdẽ
carnis sinedubioꝓpħauit. ñ tam̃ dixit ꝑcarnẽ
meam. Quod qͥdem si dixisset: posset ds̃ xp̃s
intelligi. qui ꝑ carnem in carne uidebit᷑. Nẽ
uͦ potest ⁊ sic accipi incarne mea uidebodm̃:
ac si dixisset. Incarne mea cro cum uidebo. dm̃
Et illud quod ait apłs facie ad faciẽ. ñ cogit
ut dm̃ ꝑhanc faciem corporalem uͥ sunt ocłi
corporales nosuisuros ee credamꝰ: quẽ spũ
sine intermissione uidebimꝰ. Nisi enim eẽt
etiam interioris hominis facies: non dic̾e̾t

Expanded text:
turarum; sed euidentius uenerandi illius senis turarum; sed euidentius uenerandi illius senis Symeonis uerba declarant, qui, cum infantem Christum accepisset in manus suas: Nunc, inquit, dimittis, Domine, seruum tuum secundum uerbum tuum in pace, quoniam uiderunt oculi mei salutare tuum. Illud etiam, quod ait supra memoratus Iob, sicut in exemplaribus, quae ex Hebraeo sunt, inuenitur: Et in carne mea uidebo Deum, resurrectionem quidem carnis sine dubio prophetauit, non tamen dixit: Ter carnem meam.\' Quod quidem si dixisset, posset Deus Christus intellegi, qui per carnem in carne uidebitur; nunc uero potest et sic accipi: In carne mea uidebo Deum, ac si dixisset: In carne mea ero, cum uidebo Deum.\' Et illud, quod ait apostolus: Facie ad faciem, non cogit ut Deum per hanc faciem corporalem, ubi sunt oculi corporales, nos uisuros esse credamus, quem spiritu sine intermissione uidebimus. Nisi enim esset etiam interioris hominis facies, non diceret
Abbreviated transcription (Latin):
nendi data fuerit adhoram etiam in isto mor¬
tali corpore ocłis scĩuiri iob qͣndo ait ad dm̃m.
In obauditu auris audiebam te pͥus. nc̃ autẽ
ocłs mõ uidet teł pterea despexi memet ipsũ
⁊ distabui. ⁊ eristimaui me t̾ram et cinerẽ. Qͣm¬
uis nicħ hic ꝓhibeat ⁊ ocłm cordis intelligi. de
quib oculis ait apłs. illuminatos ocłos hab̃e
cordis ur̃i. Ipsis autem uideri dm̃ cum uidebit᷑
xp̃ianus ambigit nemo: qui fidelit̃ accipit qd̃
ait ds̃ ille magister. Beati mundicordes: qm̃
ipsi dm̃uidebunt. S utrum etiam corporali¬
b ibi oculis uideat᷑: hoc m ista questione u̾¬
samus. Illud enim qđ scriptum ẽ ⁊ uidebit
omnis carosalutare dei. sine ulliꝰ nodo diffi¬
cultatis sic intelligi potest: ac si dictum fue¬
in corpore uisus ẽ. et incorpore uidebit᷑: qñ ui¬
uos ⁊ mortuos iudicabit. Quod autẽ ipse sit
salutare dĩ: multa sunt et alia testimonia scͥp¬

Expanded text:
nendi data fuerit ad horam etiam in isto mornendi data fuerit ad horam etiam in isto mortali corpore oculis sancti uiri Iob, quando ait ad Deum: In obauditu auris audiebam te prius, nunc autem oculus meus uidet te; propterea despexi memet ipsum et distabui et existimaui me terram et cinerem; quamuis nihilhic prohibeat oculum cordis intellegi, de quibus oculis ait apostolus: Inluminatos oculos habere cordis uestri. Ipsis autem uideri Deum, cum uidebitur, Christianus ambigit nemo, qui fideliter accipit, quod ait Deus ille magister: Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum uidebunt. Sed utrum etiam corporalibus ibi oculis uideatur, hoc in ista quaestione uersamus. Illud enim quod scriptum est: Et uidebit omnis caro salutare Dei, sine ullius nodo difficultatis sic intellegi potest, ac si dictum fuequi utique in corpore uisus est et in corpore uidebitur, quando uiuos et mortuos iudicabit. Quod autem ipse sit salutare Dei, multa sunt et alia testimonia scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicamus illos scos in illa uita dm̃ clausis
oculis nonuisuros: quem spũ semꝑuidebunt.
S utrum uidebunt et ꝑ oculos corporis cũ eos
aꝑtos habebunt: inde questio ẽ. Si enim tan¬
tum poterunt incorpore spũali eo mͦ utiq etiã
ipsi ocłi spũales. quantum possunt isti qͣles
nẽ habemus: ꝓculdubio ꝑeos ds̃ uideri non
poterit. Longe itaq alteriꝰ erunt potentiȩ: si
ꝑ eos uidebit᷑ in corporeailla natura q̃ ñ conti¬
net᷑ loco. s ubiq totaẽ. Non enim qͥa dicimus
dm̃ et in cęlo eẽ et int̾ra. ipse quippe ait ꝑ ꝓpħã
cȩlum et tram ego impleo: aliam partem dictu¬
test. Uis itaq p̃pollentior oculoꝵ erit illoꝵ ñ
ut acrius uideant qͣm quidamꝑhibent᷑ uide
serpentes. ł aquilȩ. quantalibet enim acrimo¬
nia cernencheadem quoq: anmalia nicħ aliud
possunt uidere quam corpora: s ut uideant
⁊ incorporalia. Et fortasse ista uirtꝰ magna cer¬

Expanded text:
ut dicamus illos sanctos in illa uita Deum clausis ut dicamus illos sanctos in illa uita Deum clausis oculis non uisuros, quem spiritu semper uidebunt. Sed utrum uidebunt et per oculos corporis cum eos apertos habebunt, inde quaestio est. Si enim tantum poterunt in corpore spiritali eo modo utique etiam ipsi oculi spiritales, quantum possunt isti quales nunc habemus: procul dubio per eos Deus uideri non poterit. Longe itaque alterius erant potentiae, si per eos uidebitur incorporea illa natura, quae non continetur loco, sed ubique tota est. Non enim quia dicimus Deum et in caelo esse et in terra ipse quippe ait per prophetam: Caelum et terram ego inpleo, aliam partem dictutest. Vis itaque praepollentior oculorum erit illorum, non ut acrius uideant, quam quidam perhibentur uidere serpentes uel aquilae quantalibet enim acrimonia cernendi eadem quoque animalia nihil aliud possunt uidere quam corpora, sed ut uideant et incorporalia. Et fortasse ista uirtus magna cer
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uidenda sunt ocłis corporeis quibꝰ elyseus
absens ad seruum suum uidendũ non indiguit.
indigebuntN amscd̃m interp̃tes septuaginta
ista sunt ad giezi ũba ꝓpħe. Nonne cormeum
iuit tecum qñ conuersus ẽ uir de curru in ob¬
uiam tͥ. ⁊ accepisti pecuniam: Et cetera. Sicut
autẽ exhebreo interp̃tatꝰ c̃ p̃sbiter hieronimus
nonne cormeũ inquit inp̃senti erat. qñ reũsꝰ
ẽ homo de curru suo inoccursum tui: Corde gͦ
suo se dixit hoc uidisse ꝓpħa. adiuto qͥdẽ mira¬
bilit̃ nullo dubitante duinitꝰ. S quanto am¬
pliꝰ tunc om̃s munere istoꝰ abundabunt cũ ds̃
erit omnia inomĩb: Habebunt tamen etiã
illi ocłi corporei officium suũ. ⁊ in loco suo ert̃:
pħa quia non eis indiguit ut uideret absentẽ
ñ eis tisus ẽ aduidenda p̃sentia. quȩ tamen spũ
uidere posset etiam si illos clauderet: sicut ui¬
dit absentia. uͥ cum eis ipse non erat. Absit gͦ

Expanded text:
quae uidenda sunt, oculis corporeis, quibus Helisaeus quae uidenda sunt, oculis corporeis, quibus Helisaeus absens ad seruum suum uidendum non indiguit, indigebunt? Nam secundum interpretes septuaginta ista sunt ad Giezi uerba prophetae: Nonne cor meum iit tecum, quando conuersus est uir de curru suo in obuiam tibi et accepisti pecuniam? et cetera; sicut autem ex Hebraeo interpretatus est presbyter Hieronymus: Nonne cor meum, inquit, in prae senti erat, quando reuersus est homo de curru suo in occursum tui? Corde suo ergo se dixit hoc uidisse propheta, adiuto quidem mirabiliter nullo dubitante diuinitus. Sed quanto amplius tunc omnes munere isto abundabunt, cum Deus erit omnia in omnibus! Habebunt tamen etiam illi oculi corporei officium suum et in loco suo erunt,ropheta, quia non eis indiguit ut uideret absentem, non eis usus est ad uidenda praesentia; quae tamen spiritu uidere posset, etiamsi illos clauderet, sicut uidit absentia, ubi cum eis ipse non erat. Absit ergo,