comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pellit. Maiisqz regno iudicauit regi¬
as opes posse cõtẽpueͬ. Idẽ medico puri
promictẽte uenenũ se regi daturũ mo¬
nuit pirrũ cauẽ ĩsidieis. Eiusdẽ aĩ fu¬
it auro nõ uĩci ueneno nõ uniceͣ. Ãdim¬
rati sumꝰ ĩgentẽ uirũ quẽ nõ regis nõ
cõtra regẽ promissa flererũt. Uom erẽ¬
pli tencicẽ ꝙ difficilimũ ẽ ĩbello ĩnocẽ¬
tẽ. Qui aliꝙ eẽ credẽt ⁊̃ ĩ hostes nefus.
Qui ĩ sũma pauptate ꝙͣ sibi decus fe¬
cerat. nõ alr̃ refugit diuicias ꝙͣ uene¬
nũ. uiue ĩ quit bñficio mõ pirre. et ga¬
ude ꝙ adhuc dolebas fabriciũ nõ posse
corrõpi. ¶Hpratiꝰ codes solus ĩpleuit
põtis angustias. adiuuitqz a t̾gore
ditũ. dũ mõ iter hosti aufferẽt᷑. Iussit
⁊̃ tã diu p̾mẽtib restiti donec reuul¬
sa ĩgẽti ruina tigna sonuerũt. Postꝙͣ
resperit et exͣ ꝑiculũ ẽẽ patriã ꝑiculo

Expanded text:
ppulit maiusque regno iudicavit regippulit maiusque regno iudicavit regias opes posse contemnere. Idem medico Pyrrhi promittente venenum se regi daturum monuit Pyrrhum, caveret insidias. Eiusdem animi fuit auro non vinci, veneno non vincere. Admirati sumus ingentem virum, quem non regis, non contra regem promissa flexissent, boni exempli tenacem, quod difficillimum est, in bello innocentem, qui aliquod esse crederet etiam in hostes nefas, qui in summa paupertate, quam sibi decus fecerat, non aliter refugit divitias quam venenum. " Vive," inquit, " beneficio meo, Pyrrhe, et gaude quod adhuc dolebas, Fabricium non posse corrumpi." Horatius Cocles solus implevit pontis angustias adimique a tergo sibi reditum, dummodo iter hosti auferretur, iussit et tam diu prementibus restitit, donec revulsa ingenti ruina tigna sonuerunt. Postquam respexit et extra periculum esse patriam periculo
Abbreviated transcription (Latin):
aut diuicus nobilitate iurib ꝙͣ mul¬
ti male utant᷑. ¶ Nũc ergo ad id re¬
u̾tor de quo desideras dici. Quõ ad nos
pͥma bom honestiqz leticia ꝑuen̾t. h
nos naͣ docẽ nõ potuit. Semĩa nobis
nos ĩ uoticiã ĩcidisse ꝙ ẽ ĩcredibile uͥ¬
tutis spẽm alicuiꝰ caũ occurrisse. No¬
buis uidet obẜuatiõe nos collegisse et
rerũ sepe fatarũ int̾ se colacõ ꝑ anolo¬
giã nr̃i ĩcellectus et honestũ et bonũ
iudicãt. hoc u̾bũ cũ latini gͣmatici¬
ciuitate donauint. Ego dãpnandũ
nõ puto ĩ ciuitatẽ suã redigendũ. utar
ergo illo nõ tm̃ tanꝙͣ recepto s tanꝙͣ
usitato. Que sit hec auologiã dicam.
Nou̾amꝰ cors santatẽ ex hac cogi
beĩgue facta. aliqua hũana aliqua
fortia nos obstupefecerãt. hec cepiniꝰ tã
ꝙͣ ꝑfc̃a nuͣari. suberãt illis multa ui¬
cia que spẽs cõspicui alicuiꝰ facti fulgor¬
qz celabat. ħ dissimulauimꝰ. naͣ iubet
augere laudanda. Nẽo nõ gllam uerũ

Expanded text:
autem divitiis, nobilitate, viribus quam multi male utantur. Nunc ergo ad id revertor, de quo desideras dici, quomodo ad nos prima boni honestique notitia pervenerit. Hoc nos natura docere non potuit; semina nobis nos in notitiam incidisse, quod est incredibile, virtutis alicui speciem casu occucurrisse. Nobis videtur observatio collegisse et rerum saepe factarum inter se conlatio, per analogian nostri intellectum et honestum et bonum iudicant. Hoc civitate donaverint, ego damnandum non puto, puto in civitatem suam redigendum. Utar ergo illo non tantum tamquam recepto, sed tamquam usitato. Quae sit haec analogia, dicam. Noveramus corporis sanitatem; ex hac cogitbenigna facta, aliqua humana, aliqua fortia nos obstupefecerant; haec coepimus tamquam perfecta mirari. Suberant illis multa vitia, quae species conspicui alicuius facti fulgorque celabat; haec dissimulavimus. Natura iubet augere laudanda, nemo non gloriam ultr
Abbreviated transcription (Latin):
Plã tua ꝑ plures q̾stiũcu¬
las uagata ẽ. s ĩ una cõsti¬
tit et hãc expediri desiderat.
Quõ ad nos boĩ hõestiq noticia ꝑuene¬
rit. hec duo apd̃ alios diu̾sa sũt. a pd̃
diuiciis et equo et uino et calceo no¬
men ĩponũt. Tãta fit apd̃ illos boĩ u¬
tilitas et adeo ĩsordĩda usq desceudũt.
honestũ putãt cui rõ recti officii con¬
stat tãꝙͣ pie curatã patris senectutez
duo quidẽ facimus s ex uno nich ẽẽ bo ͫ¬

Expanded text:
LAS TUAS PER PLURES QUESTIUNCULAS VAGATA EST, SED IN UNA CONSISTIT ET HANC EXPEDIRI DESIDERAT, QUOMODO AD NOS BONI HONESTIQUE NOTICIA PERVENERIT. HEC DUO APUD ALIOS DIVERSA SUNT. Hic que hoc et divitiis et equo et vino et calceo nomen inponunt; tanta fit apud illos boni vilitas et adeo in sordida usque descendit. Honestum putant, cui ratio recti officii constat, tamquam pie curatam patris senectutem,duo quidem facimus, sed ex uno. Nihil est bo
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e ac religiose adnũstrãtẽ nõ de ẽẽ ei
hus q̃ agenda prudẽciã. Uidinius uͥ
tribuendũ eet plena manu dautẽ.
uͥ sciborandũ ꝑtinatẽ et obnoriũ et
alaritudinẽ cors aĩo subleuãte. Pt̾e¬
a idẽ erat semꝑ et ĩ oĩ actu par sibi.

Expanded text:
ncte ac religiose administrantem, non deesse ei iis quae agenda, prudentiam, vidimus, ubi tribuendum esset, plena manu dantem, ubi laborandum, pertinacem et obnixum et lassitudinem corporis animo sublevantem. Praeterea idem erat s
Abbreviated transcription (Latin):
mũ diffã. dũ obẜuamꝰ eos quos ĩsig¬
nes egregiũ opus fec̾at cepimiꝰ ad no¬
tare qͥs rẽ aliquẽ gñoso cũo fecisset et
magno ĩpetu s semel hũc uidinius
ĩ bello fortẽ ĩ foro tidũ. aĩose pauꝑ¬
tatẽ ferentẽ. hũĩliter ĩfaniã. Factũ

Expanded text:
 ac dum observamus eos, quos insignes egregium opus fecerat, adnotare, quis rem aliquam generoso animo fecisset et magno impetu, sed semel. Hunc vidimus in bello fortem, in foro timidum, animose paupertatem ferentem, humilite
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Tũc felicẽ te ẽẽ iudica cũ pot̾is ĩ pu¬
blico uiuere. cũ te parietes tui tegẽt nõ
abscondẽt/ quos plerũq cirtũda tos no¬
bis iudicamꝰ nõ ut tucius uiuanius
s ut peccemꝰ occultiꝰ. Rẽ dicã ex quo
qͥ possit aꝑto hostro unuere. lanitores
cõscĩa nr̃a nõ suꝑbia opposunt. Sic ui¬
uimꝰ ut depͥhendi sit subito aspici. Qͥd
autẽ prodest recũde̾ se et oculos hoũrn au¬
resq uitare. Bona cõscĩa turbã adus¬
cat. Mala ⁊ ĩ solitudĩe auoia citq sol¬
licita ẽ. Si houesta sũt q̃ facis os sciãt.¬

Expanded text:
em felicem esse te iudica, cum poteris in publico vivere, cum te parietes tui tegent, non abscondent, quos plerumque circumdatos nobis iudicamus non ut tutius vivamus, sed ut peccemus occultius. Rem dicam, ex qua qui possit aperto ostio vivere. Ianitores conscientia nostra, non superbia opposuit; sic vivimus, ut deprendi sit subito adspici. Quid autem prodest recondere se et oculos hominum auresque vitare ? Bona conscientia turbam advocat, mala etiam in solitudine anxia atque sollicita est. Si honesta sunt quae facis
Abbreviated transcription (Latin):
nomodo hoc ad me ꝑuenit
q̃ris qͥs mͥ id te cogitare nar¬
rau̾it ꝙ tu nulsi narreu̾ias
Is qui sci plĩmũ rumor. Qd ergo ĩqͥs
tũtus sũ ut possim excitare Rumorem.
Non ẽ ꝙ te adbũe locũ respiciẽs metia¬
ris. ad istũ respice ĩ quo moraris. Quic¬
Nauis q̃ ĩ flumine magna ẽ ĩ mari
magnũ alt̾i exiguũ ẽ. Du nũc ĩ pro¬
uĩcia lz cõtẽpnas ip̃e te magnus es.¬

Expanded text:
omodo hoc ad me pervenerit quaeris, quis mihi id te cogitare narraverit, quod tu nulli narraveras ? Is qui scit plurumum, rumor. "Quid ergo?" inquis, "Tantus sum, ut possim excitare rumorem?" Non est quod te ad hunc locum respiciens metiaris; ad istum respice, in quo moraris. QuicNavis, quae in flumine magna est, in mari magnum, alteri exiguum est. Tu nunc in provincia, l
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝑ om̃s nũos suos indiciũ est. Cu
iudices sũas ferrẽt strĩri gladiũ ut
occiderẽ me si dãpnatꝰ eẽm. Iudices tu¬
lerũt palã absolutorics ut gliãm
duci suo refcirẽt Nupciarũ cã utili¬
tas rei publice fuit. Miles pulsus
sepiꝰ erat ĩfelici p̾lio. Barharos cuta
udiciũ fuisse nͥ pp̃uidiciũ armatos

Expanded text:
s numeros suos iudicium est. Cum iudices sententias ferrent, strinxi gladium, ut occiderem me, si dampnatus essem. Iudices tulerunt palam absolutorias, ut gratiam duci suo referrent. Nuptiarum causa utilitas reipublicae fuit. Miles pulsus saepius erat infelici proelio. Barbaros circa iudicium fuisse non propter officium armatos,
Abbreviated transcription (Latin):
Nnũabilia undiq exͣ sepa¬
torũ morte fratrũ succurĩt
cõtẽtus nr̃e Somus exẽplis ero. Nemo
em̃ tã exꝑs erit sensus ac sanitatis ut
fortuã ulli querat᷑ luctũ ĩtulisse ꝙͣ
sciat eciã cesarũ lacrimas cõcupisse.¬
¶ Suius augustus amisit octauiã
sororẽ carissimã et ne ei quidẽ rerũ nã
lugendi neccĩtatẽ abstulit cui celum
destinau̾at ymo uero idẽ oĩ gñe orbita¬
tis ueratus sororis filiũ successiom p̾pa¬
ratũ sue ꝑdidit. ¶ Demnqz ne singlõs
eius luctus enumerẽ et gnͣes ille a¬
missit et liberos et ne potes, ac nemo
mag̾ ex oĩb mortalib hoĩem ẽe se dũ
inter hoĩes erat sẽsit. Nũc tot tãtoso
luctus cepit rerũ oĩuz pactatissimũ
eus pectus uictorqz pacca siuuisrau¬
gustus nõ genciũ tm̃mõ ext̾uarũ s¬

Expanded text:
nnumerabilia undique exempla separatorum morte fratrum succurruntostrae domus exemplis ero; nemo enim tam expers erit sensus ac sanitatis, ut fortunam ulli queratur luctum intulisse, quam sciet etiam Caesarum lacrimas concupisse, Divus Augustus amisit Octaviam sororem carissimam et ne ei quidem rerum natura lugendi necessitatem abstulit, cui caelum destinaverat, immo vero idem omni genere orbitatis vexatus sororis filium successioni praeparatum suae perdidit ; denique ne singulos eius luctus enumerem, et generos ille amisit et liberos et nepotes, ac nemo magis ex omnibus mortalibus hominem esse se, dum inter homines erat, sensit. Tamen tot tantosque luctus cepit rerum omnium capacissimum eius pectus victorque divus Augustus non gentium tantummodo externarum, s
Abbreviated transcription (Latin):
oĩ tp̃r quo tẽpla illi cõsticuebãt ac pul¬
uinaria eos qui parũ mesti fuerant
crudelissima afficiebat aĩadusione
Eadẽ eĩ ĩtẽperie c̃ adu̾sarũ rerũ utu ᷤ
ferebat qua scdarũ elatus euẽtu super
hũanũ ĩtumescebat mõ. ¶ Procul
istud exẽplũ ẽ ab oĩ roͣno uiro luctũ su¬
ũ aut ĩtẽpestiuus reuocare lusibus
aut sordiũ aut seqͥualoris feditrte ir¬
ritare aut alienis malis oblectare
felicitatẽ extollũt et facilime minuũt
calamitatẽ endeoi et ornamiẽta mapĩa

Expanded text:
omni tempore, quo templa illi constituebat ac pulomni tempore, quo templa illi constituebat ac pulvinaria, eos qui parum maesti fuerant, crudelissima adficiebat animadversione ; eadem enim intemperie animi adversarum rerum ictus ferebat, qua secundarum elatus eventu super humanum in- tumeseebat modum. Procul istud exemplum ab omni Romano sit viro, luctum suum aut intempestivis sevocare lusibus aut sordium ac squaloris foeditate irritare aut alienis malis obiectare felicitatem extollunt et facillime minuunt calamitatem eademque et ornamenta maxima
Abbreviated transcription (Latin):
re mala nõ est hoĩs et nõ ferre nõ iuri¬
ẽ. ¶Non possũ tñ cũ om̃s circuerĩ cesa
res quibz forcuna fr̃es sororesqz eripuit
hũc p̾t̾ire ex oĩ cesarũ nũo exc̾pendũ ꝙ̃
rerũ nã ĩ exitiũ obprobriũq hũam ge¬
ĩs edidit a quo ĩꝑiũ eu̾sũ atq adustũ
funditꝰ pͥncipis pussum recreatꝰ clemen¬
cia. ¶ Gais cesar amissa sorore dru¬
sila is hõ qui nõ mag̃ dolere ꝙͣ gaudẽ
pͥncipalit̾ posset cõspectũ cõu̾sacionẽq
ciuiũ suorũ profugit exequiis sororis
sue nõ int̾fuit iusta sorori nõ p̾stitit
sz ĩ albano suo feccessit ac foro. Et ꝑuo¬
catis et huimoĩ aliis occupacionib ac¬
cerbissum funeris eleuabit mala pro¬
ho pudor ĩꝑn pͥncipis roͣm lugẽtis soro¬
rẽ alea solamẽ fuit. Idem ille gayus
errabũdus ꝑmetiẽs et nũꝙͣ satis certꝰ
utrũqz lugeri uellet an coli sororẽ. Eodẽ

Expanded text:
re mala sua non est hominis et non ferre non est vire mala sua non est hominis et non ferre non est viri. Non possum tamen, cum omnes circumierim C eripuit, hunc praeterire ex omni Caesarum numero excerpendum, quem rerum natura in exitium opprobriumque humani generis edidit, a quo imperium adustum atque eversum funditus principis mitissimi recreat clementia. C. Caesar amissa sorore Drusilla, is homo, qui non magis dolere quam gaudere principaliter posset, conspectum conversationemque civium suorum profugit, exsequis sororis suae non interfuit, iusta sorori non praestitit, sed in Albano suo tesseris ac foro et pervolgatis huiusmodi aliis occupationibus acerbissimi funeris elevabat mala. Pro pudor imperii! Principis Romani lugentis sororem alea solacium fuit ! Idem ille Gaius errabundus permetiens et numquam satis certus, utrum lugeri vellet an coli sororem, eodem
Abbreviated transcription (Latin):
si roͣnũ adhuc nomẽ propicia respicit
hũc pͥncipẽ lapsis hoĩu teb datũ sĩ
omĩb mortalib sibi ẽẽ sacratũ uelit.¬
¶ Piscat ab illo clemenciã atqz
mictissĩõ oĩu pͥncipũ eẽ mictis. ¶ De¬
bet itaqz om̃s ĩtueri ees quos paulo
ante reculi aut ascitos celo aut pro¬
xĩos et ferre equo cũo fortuuã ad te qͦ
porrigentẽ manꝰ quas ne ab eis quidẽ
ꝑ quos uiuimꝰ abstinet debes illorũ
iutari firmitatẽ ĩ ꝑferendis et eiuicẽ¬
dis solorib ĩ ꝙͣtũ mõ hoĩ fas ẽ ꝑ diuina
et nobilitatũ sĩt magna siscrimĩa uͥtꝰ
ĩ medio poĩta ẽ neminẽ redignat᷑ qͥ mõ
dignũ se illa udicat. ¶ Optĩe certe
illos ĩmitaberis qui cũ indignari possẽt
non ẽẽ ipõs exꝑtes huiꝰ mali tñ in hoc
uno se ceteris erequari hoĩb nõ ĩuriã
s uo morerlitatis iundi cauerũs fulet¬
qz nec minis acerbe et aspe ꝙ acciderat
nec mollit̾ et effeminate nã et nõ sẽti¬

Expanded text:
a respicit : hunc principem lapsis hominum rebus datum, sicut omnibus mortalibus, sibi esse sacratum velit! Discat ab illo clementiam fiatque mitissimo omnium principum mitis ! Debes itaque eos intueri omnes, quos paulo ante rettuli, aut adscitos caelo aut proximos, et ferre aequo animo fortunam ad te quoque porrigentem manus, quas ne ab eis quidem, per quos iuramus, abstinet ; debes illorum imitari firmitatem in perferendis et evincendis doloribus, in quantum modo homini fas est per divina  nobilitatum magna discrimina, virtus in medio posita est; neminem dedignatur, qui modo dignum se illa iudicat. Optime certe illos imitaberis, qui eum indignari possent non esse ipsos exsortes huius mali, tamen in hoc uno se ceteris exaequari hominibus non iniuriam sed ius mortalitatis iudicaverunt tuleruntque nec nimis acerbe et aspere, quod acciderat, nec molliter et effeminate ; nam et non senti
Abbreviated transcription (Latin):
antoimi fr̃ duci uidebat᷑ ad supplicium.
Tulit hoc tñ cã triste uulnus eadem
illa adu̾sa tollerau̾at. Et hoc fint eiꝰ
lugere uigĩti legionũ fr̃ĩ sangĩez pa¬
rẽture. ¶ S ut oĩa alia exͣ p̾tereã
ut ĩ me qͦ ipo alia taceã funera. Uis
me frat̾no luctu agressa fortuna ẽ.
uis ĩtellexit ledi me posse uinici non
facerẽ ꝙ rep̾hendi poss ĩ pͥncipe. cap̃¬
Et ergo puta tibi ꝑẽtẽ.io.
ducẽ ex quib erat deos petitura.
¶Nemo itaqz miret᷑ ad ab illa aut
crudelit̾ fieri aut miqz. Pot̃ eĩ hec adu̾¬
sus pͥuatas domos ullã eꝯuitatẽ doce¬
nosce, aut ullã modestiã cuiꝰ ĩplaca bi¬
lis seuicia tociẽs ip̃a funestauit pul

Expanded text:
Antonii frater duci iubebatur ad supplicium ! Antonii frater duci iubebatur ad supplicium ! Tulit hoc tamen tam triste vulnus eadem alia adversa toleraverat, et holugere viginti legionum sanguine fratri parentare. Sed ut omnia alia exempla praeteream, ut in me quoque ipso alia taceam funera, bis me fraterno luctu aggressa fortuna est, bis intellexit laedi me posse, vinci non facerem, quod reprehendi posset in principe.” Haec ergo puta tibi parentem ducere, ex quibus erat deos petitura. Nemo itaque miretur aliquid ab illa aut crudeliter fieri aut inique ; potest enim haec adversus privatas domos ullam aequitatem nosse aut ullam modestiam, cuius implacabilis saevitia totiens ipsa funestavit pu
Abbreviated transcription (Latin):
tis amisit ĩ appatu ꝑthici belli et
grauiore multo aĩ uulnere ꝙͣ postea
cors ictus est ꝙ utrũqz et pussime idez
et fortissime tulit . ¶ Cesar patru¬
us meus dursũ germanieũ patrem
meũ minorẽ natu ꝙͣ ip̃e erat siẽm ĩti¬
ma g̾manie recludẽte et gẽtes ferocis¬
simas roͣno subicientẽ ĩoꝑio ĩcõplexu
et ĩ ostulis sius amisit. Modũ tñ lu
tũ exercitũ non solũ mestũ s eciã ac to¬
intũ corpus drusi sui sibi uenditantẽ
ad morem toͣm suctus redegit iudicauͭ¬
crimas alienas cõpescere nͥ prius p̾ssis¬
nullo minor insi eo quo uictus ẽ turc
cũ rẽ publicã cõstitueret et triũ uira¬
li potestate p̾ditꝰ nch̾ suꝑ se uideret et
exceptis duob colegis oĩa int̾ra sec̾¬
neret fr̃em ĩ terfectũ audiit . ¶ O¬
fortuna ĩpotẽs quales ex hũanis ma¬
lis tibi ip̃a ludos facis. ¶ Eo ip̃o tp̃e
quo marchus anthomꝰ ciuiũ suorum
iute sedebat mortiqz arbiter. Marchi

Expanded text:
tis amisit in apparatu Parthici belli et graviore multo animi vulnere quam postea corporis ictus est ; quod utrumque et piissime idem et fortissime tulit. Ti. Caesar patruus meus Drusum Germanicum patrem m, minorem natu quam ipse erat fratrem, intima Germaniae recludentem et gentes ferocissimas Romano subicientem imperio in complexu et in osculis suis amisit. Modum tamen lugetum exercitum non solum maestum sed etiam attonitum corpus Drusi sui sibi vindicantem ad morem Romani luctus redegit iudicavicrimas alienas compescere, nisi prius pressisnullo minor nisi eo a quo victus est, tunc cum rem publicam constitueret et triumvirali potestate praeditus nihil supra se videret, exceptis vero duobus collegis omnia infra se cerneret, fratrem interfectum audivit. Fortuna impotens, quales ex humanis malis tibi ipsa ludos facis ! Eo ipso tempore, quo M. Antonius civium suorum vitae sedebat mortisque arbiter, M.
Abbreviated transcription (Latin):
ta raptoris mortẽ aut ĩ dotatas nup¬
cias optet. Cũ hr̃et filiũ et filiã in¬
prudẽtis cedis dãpnatꝰ ĩ exiliũ abiit.
filia eiꝰ rapta ẽ. raptor ad patrẽ pu¬
elle se cõtulit. Impetrauit ut iubẽt
filiã nupcias optare et eplãm daret
ad filiũ. fr̃e auctore mortẽ optauit
puella. pas̾ redut. abdicauit filuiz.¬

Expanded text:
ta raptoris mortem aut indotatas nupias optet. Cum haberet filiam et filium inprudentis caedis damnatus in exilium abiit. filia eius rapta est; raptor ad patrem puellae se contulit; impetrauit ab illo ut iuberet filiam nuptias optare et epistolam daret ad filium. fratre auctore mortem optauit puella. pater rediit; abdicat fili
Abbreviated transcription (Latin):
uis immitis uiolenta dei.
Lenta mimũ militis nr̃i manus.
Et ira paciẽs post tãtũ nefas mea.
Quod non cruor ciuilis accensas faces.
Etinguit in uos cede nec populi madet.
Funera roma que uiros tales tulit.
Grauiora meruit impiũ plebis scelus.
Et illa cui me cuuũ subicit furor.
Suspecta cõuino et soror semꝑ michi.
Tandem dolori sp̃m reddat meo.
Iramqz nr̃am sanguine extinguat suo.
Mor tecta flãmis cõcidãt urbis meis.
Ignes ruine noxiũ populũ p̃mant.
Turpisqz egestas seua cũ luctu fames.
Erultat ingens seculi nr̃i bonis.
Corrupta turba nec capit clemenciã
Ingrata nr̃am ferre nec pacem põt.
Sed inquieta rapitur hinc audacia.
Hinc temeritate fertur in preceps sua.
Malis domanda est et graui semꝑuigo.
Premenda ne qͣd simile tẽptare audeat.
Contraqz sanctos cõuigis uultus mee.
A ctollere oculos fracta per penas metu.
Parere discet pͥncipis nuptui sui.
Sed adesse cerno rara quem pietas uirũ.
Fidesqz castris nota preposuit meis

Expanded text:
is immitis violenta dei. O lenta nimium militis nostri manus et ira patiens post nefas tantum mea, quod non cruor civilis accensas faces extinguit in nos, caede nec populi madet funerea Roma quae viros tales tulit. graviora meruit impium plebis scelus: at illa. cui me civium subicit furor, suspecta coniunx et soror semper mihi, tandem dolori spiritum reddat meo iramque nostram sanguine extinguat suo.mox tecta flammis" concitant urbis meis, ignes ruinae noxium populum premant turpisque egestas, saeva cum luctu fames. exultat ingens saeculi nostri bonis corrupta turba nec capit clementiam ingrata nostram ferre nec pacem potest, sed inquieta rapitur hinc audacia, hinc temeritate fertur in praeceps sua: malis domanda est et gravi semper iugo premenda, ne quid simile temptare audeat contraque sanctos coniugis vultus meae attollere oculos: fracta per poenas metu parere discet principis nutu sui. sed adesse cerno rara quem pietas virum fidesque castris nota praeposuit meis
Abbreviated transcription (Latin):
soluetͬ aut soluet. Cõtẽpinte mor¬
tẽ q̃ uos aut funt aut trãffert.
Cõtẽpinte fortunã nullũ illi telũ¬
oqz ex oĩb reb quas ẽẽ uobis nccͣ¬
as uolui nich̾ feci facilius ꝙͣ mori.¬
¶ Prono aĩam posui loco. Trahi¬
tur. Antẽdite modo et iudebitis ꝙͣ
breuis ad lib̾tatẽ et ꝙͣ expedita du¬
cat uia nõ tũ lõgas ĩ eritu uobis ꝙͣ
ĩtrãtibz moras posui. alioqͥn mag¬
nũ ĩ uos regnũ fortuna tenuisset.
Si hõ tã tarde moreret᷑ ꝙͣ nascit. Gẽ
tp̃s oĩs locus nos doceat ꝙͣ facile su
renũciare nature et munꝰ suũ illuĩ
pĩgere. Int̾ ip̃a altaria et sollẽpnes
sacrificiũ ritus dñ optatis iutã mo¬
ri cõdiscite. ¶ Corpora opima tauro¬
rũ exiguo cõcidũt uulue̾ et magnarũ
uiriũ aĩalia hũane manꝰ ictus ĩpel¬
lit tenui ferro cõmissura c̾uicis ad¬
rũpit̾ et cũ articulis qͥ caput collũq
cõmictit ĩcisus ẽ tota illi molles cor

Expanded text:
olvet. Contemnite mortem; quae vos aut finit aut transfert. Contemnite for- tunam ; nullum illi teluo ex omnibus rebus quas esse vobis necessarias volui nihil feci facilius quam mori. Prono animam loco posui ; trahitur, adtendite modo et videbitis quam brevis ad libertatem et quam expedita ducat via. Non tam longas in exitu vobis quam intrantibus moras posui ; alioqui magnum in vos regnum fortuna tenuisset, si homo tam tarde moreretur quam nascitur. Omne tempus, omnis vos locus doceat quam facile sit renuntiare naturae et munus illi suum impingere ; inter ipsa altaria et sollemnes sacrificantium ritus, dum optatur vita, mortem condiscite. Corpora opima taurorum exiguo concidunt vulnere et magnarum virium animalia humanae manus ictus impellit ; tenui ferro commissura cervicis abrumpitur, et cum articulus ille qui caput collumque committit incisus est, tanta illa mole
Abbreviated transcription (Latin):
intꝰ scructãda p̾cordia. In ꝓxĩo mors
ẽ. Non certũ ad hos ictus extunaui
spiramẽtũ aqua p̾clusit siue caput
lapsa subiacẽtis soli duricia cõminu¬
it sue haust ignis cursus aĩe reme

Expanded text:
 scrutanda praecordia : in proximo mors est. Non certum ad hos ictus destinavispiramentum aqua praeclusit, sive in caput lapsos subiacentis soli duritia comminuit, sive haustus ignis cursum animae rem
Abbreviated transcription (Latin):
Quis mea digne deflere pot̾.
Mala que lacrumis nr̃is questus.
R edderet edon cuius penias.
Utinã misere michi fata darent.
Fugerem luctus alata meos.
Penna uolucri procul et cetus.
Homniũ tristes cedeniq feram.
Sola et uacuo nemore, et teniu.
Ramo pendẽs querulo possem.
Guture mestũ fundere murinur.

Expanded text:
quis mea digne deflere potest quis mea digne deflere potest mala? quae lacrimis nostris questus reddere aedon? cuius pennas utinam miserae mihi fata darent! fugerent luctus ablata meos penna volucri procul et coetus hominum tristes caedemque feram. sola in vacuo nemore et tenui ramo pendens querulo possem gutture maestum fundere murmur.
Abbreviated transcription (Latin):
Funestus multis populi
Fleuit gnatos miserãda parens.
Perdidit quo plebis amor.
Numius qz fauor genere illustres.
Pietate fide lingua claros.
Pectore fortes legibus acres.
Te quoq leius simili leto.
Fortuua de dit quẽ neqz frsces.
Terere sui nec telta doius.
Plura Referte prohibet pño.
Euempla dolor, modo cui patriam.
Reddere ciues aulam et fratris.
Uoluere thoros non ad penam.
Ferrũqz trahi flentem miseram.
Cernere possit bene paupertas.
Humili tecte cõtenta latet.
Quatuint altas sepe procelle.
Aut euertit sortuna domos.
Quo me trahitis quo ue trrãnus.
A ut exilium regnia iubet.
Si michi uitam fracta remictit.
Tot iam nrĩs euicta malis.
Si cede mea cumulare parat.
Luctus nr̃os nuidet eciam.
Cur ni patria michi seua mori.
Sed iam spes est nulla salutis.
Fratris cerno miseranda ratem.
Hec est cuius uecta carma.
Condain genitrro nũc et thalamis.
Expulsa soror miseranda uehar.
Nullum pietas mũc numen habet
Nec sunt suꝑ̾i regnat nundo.

Expanded text:
funestus multis populi flevit Gracchos miseranda parens, perdidit ingens quos plebis amor nimbisque favor genere illustres, pietate fide lingua claros, pectore fortes, legibus acres. te quoque, Livi, simili leto Fortuna dedit, quem neque fasces texere suae nec tecta domus, plura referre prohibet praesens exempla dolor: modo cui patriam reddere cives aulam et fratris voluere toros, nunc ad poenam letumque trahi flentem miseram cernere possunt. bene paupertas humili tecto contenta latet: quatiunt altas saepe procellae aut evertit Fortuna domos. Quo me trahitis quodve tyrannus aut exilium regina iubet, si mihi vitam fracta remittit tot iam nostris et victa malis? sin caede mea cumulare parat luctus nostros, invidet etiam cur in patria mihi saeva mori? sed iam spes est nulla salutis: fratris cerno miseranda ratem. hac en cuius vecta carina quondam genetrix, nunc et thalamis expulsa soror miseranda vehar. nullum Pietas nunc numen habet nec sunt superi: regnat mundo
Abbreviated transcription (Latin):
cõtractũ sollitudĩe aĩnz illiꝰ argucie sol¬
uãt quẽ nõ ĩ iocos uocabit illa lasciuia
quẽ nõ ĩ se cõu̾tet et abducet ĩfixũ cogi¬
tacioĩb illa neminẽ saciat᷑a garulitaᷤ
des oro cõtĩgat hũc nobis hr̃e supstitẽ.
In me oĩs fatorũ crudelitas larata cõsi¬
statu turba nich de orbitate nich̾ de cõdi¬
ciõe mea q̃rat᷑ fuerim tm̃ nicħ ampliꝰ de¬
licture domꝰ piamiẽtũ tene ĩ grenno tuo

Expanded text:
contractum sollicitudine animum illius argutiae solcontractum sollicitudine animum illius argutiae solvant ? Quem non in iocos evocabit illa lascivia ? Quem non in se convertet et abducet infixum cogitationibus illa neminem satiatura garrulitas? Deos oro, contingat hunc habere nobis superstitem! In me omnis fatorum crudelitas lassata consistatu turba. Nihil de orbitate, nihil de condicione mea querar, fuerim tantum nihil amplius doliturae domus pia- mentum. Tene in gremio cito
Abbreviated transcription (Latin):
tua tͥ oñdere respice fr̃es meos qͥb salius
fas tibi nõ ẽ accusare fortunã in utioqz hẽs
ꝙ te diu̾sa uͥtute delectet alt̾ honores ĩdu¬
stria cõsecutꝰ ẽ alt̾ sapient̾ cõtẽpsit. Ac¬
qͥesce alt̾ius filn digtate alt̾ius quiete
utͥusq pietate/ noui fratrũ meorũ ĩtimos
affectus alt̾ ĩ hoc dignitatẽ excolit ut t̾
ornamẽto sit alt̾ ĩ hac se ad trãquillã ꝯͥe¬
tãq uitã recipit ut tͥ uacet bñ liberos tuoᷤ
et ĩ auriliũ et ĩ oblectamẽtũ fortuna di¬
sposuit. Potes alt̾ius digͥtate defendi, al¬
t̾ius otio frui certabũt ĩte officus et uniꝰ
desideriũ duorũ pietate supplebit᷑ audact̾
¶ Ab hns ad nepotes quoq respice .m.
blandissimũ puerũ ad cuiꝰ cõspectũ nulla
pot̃ Surare tristicia. Nich tã magnum
nich tã recẽs ĩ cuiusꝙͣ pectore fũit ꝙ nõ
cirtũ fusus ille ꝑmulceat cuiꝰ nõ lacri¬
mas illius ylaritas suppͥmat cuiꝰ non

Expanded text:
tua ostendere. Respice fratres meos, quibus salvis fas tibi non est accusare fortunam. In utroque habes, quod te diversa virtute delectet. Alter honores industria consecutus est, alter sapienter contempsit. Adquiesce alterius fili dignitate, alterius quiete, utriusque pietate! Novi fratrum meorum intimos adfectus. Alter in hoc dignitatem excolit, ut tibi ornamento sit, after in hoc se ad tranquillam quietamque vitam recepit, ut tibi vacet. Bene liberos tuos et in auxilium et in oblectamentum fortuna disposuit; potes alterius dignitate defendi, alterius otio frui. Certabunt in te officiis et unius desiderium duorum pietate supplebitur; audacter um. Ab his ad nepotes quoque respice—Marcum blandissimum puerum, ad cuius conspectum nulla potest durare tristitia ; nihil tam magnum, nihil tam recens in cuiusquam pectore furit, quod non circumfusus ille permulceat. Cuius non lacrimas illius hilaritas supprimat ? Cuius non
Abbreviated transcription (Latin):
dolentẽ a sollicitudĩe au̾tere nͥ aut rõ aͥ
honesta occupatio. ¶Nu̾arẽ int̾ magͣ
solacia pr̃em quoq cuũ nͥ abẽẽt nũc tñ
ex affectu tuo quid illiꝰ int̾sit cogita. In¬
telliges ꝙͣto iustiꝰ sit ce illi ẜuari ꝙͣ mͥ mi
pendi quoc̃ te ĩ modica us doloris ĩua¬
serit et sequi te iubebit patrẽ cogita, cui
tu quidẽ tot nepotes dando effecisti, ne
unica ẽes cõsumacio tñ etatis acte feli¬
citer ĩte u̾titur illo uiuo nefas ẽte ꝙ
uixeris queri.

Expanded text:
dolentem a sollicitudine avertere nisi aut ratio aut honesta occupatio. Numerarem inter magna solacia patrem quoque tuum, nisi abesset; nunc tamen ex adfectu tuo, qui illius in te sit cogita; intelleges, quanto iustius sit te illi servari quam mihi impendi. Quotiens te immodica vis doloris invaserit et sequi se iubebit, patrem cogita ! Cui tu quidem tot nepotes pronepotesque dando effecisti, ne unica esses; consummatio tamen aetatis actae feliciter in te vertitur. Illo vivo nefas est te, quod vixeris, queri.
Abbreviated transcription (Latin):
sic ĩ me trãstulerã sic inͥ ad scripserã ut
posset uideri ꝙ me admisit ꝙͣuis saluo
patre puppillã hãc et prome dilige.
¶Abstulit illi nuꝑ fortuna matrẽ tua
pot̃ effice̾ pietas ut ꝑdidisse matrẽ dole¬
at tñ nõ sẽtiat nũc mores eiꝰ cõpone nũc
forma. Altiꝰ p̾cepta descẽdũt q̃ teneris ĩ

Expanded text:
me transtuleram, sic mihi adscripseram, ut posset videri, quod me amisit, quamvis salvo patre pupilla ; hanc et pro me dilige ! Abstulit illi nuper fortuna matrem; tua potest efficere pietas, ut perdidisse se matrem doleat tantum, non et sentiat. Nunc mores eius compone, nune fo
Abbreviated transcription (Latin):
lumẽ ꝑ ꝯd̾ acies dirigat᷑ ad uerũ. hn o¬
culos mͥ effodiũt. ¶ Si prtagore cre¬
do nich ĩ rerũ naͣ ẽ nͥ dubiũ. Si nausi¬
pham hoc unũ c̾tũ ẽ inch eẽ certi¬
¶ Si parmemdi nicħ ẽ p̾ter unũ.
¶Si cenom nõ unũ ꝯuidẽ. Qͥd gͦ
nos sumꝰ. Quid ista q̃ nos circũstant

Expanded text:
es derigatur ad verum; hi oculos mihi effodiunt. Si Protagorae credo, nihil in rerum natura est nisi dubium; si Nausiphani, hoc unum certum est, nihil esse certi; si Parmenidi, nihil est praeter unum; si Zenoni, ne unum quidem. Quid ergo nos sumus ? Quid ista, quae nos circumstant
Abbreviated transcription (Latin):
homorũ utͣq mat̾ia cõsumata et e¬
dissea et iliadẽ unũ pͥncipiũ adiec¬
cisse oꝑi suo quo bellũ troianũ cõple¬
uus ẽ. huiꝰ rei arguniẽtũ afferebat
ꝙ ducis lict̾as ĩ pͥmo u̾su posuisset ex
idustria librorũ suorũ nũm cõtinẽtes
Talia sciat oportet ꝯͥ multã uult sci¬
re. Nõ cogitare ꝙͣtũ tpr̃is tͥ auferat
mala ualitudo ꝙͣtũ ocupacõ cotidia
sõpnus. Metire etatẽ tuã tã multa
Recedẽtis ip̃i qͦ ad silabarũ distĩccio¬
nes et cõiigacionũ aic ꝓposicionũ ꝓpͥe¬
tates descẽderũt et ĩuidẽ gͣmaticis ĩ¬
uidẽ geometͥs. Quichͣd ĩ issorũ artib
suꝑuacuũ erat trãstulere ĩ suã. Sic
effectũ ẽ ut diligẽtius loqͥ sc̃irẽt ꝙͣ ui¬
uere. ¶Audi ꝙͣti mali faciat nnima
subtilitas et ꝙͣ ĩfesta ueritati sit ꝑi¬
tagoras ait de oĩ re ĩ utrãq ꝑtẽ dispu¬
tari posse ex equo et de hac ip̃a an oĩ

Expanded text:
Homerum utraque materia consummata, et OHomerum utraque materia consummata, et Odyssia et Iliade, principium adiecisse operi suo, quo bellum Troianum complexus est. Huius rei argumentum adferebat, quod duas litteras in primo versu posuisset ex industria librorum suorum numerum continentes. Talia sciat oportet, qui multa vult scire, non cogitare, quantum temporis tibi auferat mala valetudo, quantum occupatio somnus. Metire aetatem tuam; tam multa recedentis ! Ipsi quoque ad syllabarum distinctiones et coniunctionum ac praepositionum proprietates descenderunt et invidere grammaticis, invidere geometris. Quicquid in illorum artibus supervacuum erat, transtulere in suam. Sic effectum est, ut diligentius loqui scirent quam vivere. Audi, quantum mali faciat nimia subtilitas et quam infesta veritati sit. Protagoras ait de omni re in utramque partem disputari posse ex aequo et de hac ipsa, an omnis
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quatuor milia librorũ didimꝰ
gͣmaticꝰ scͥpsit. Misererer hoĩ si tã ml¬
ta suꝑuacua legisset. In hus de prĩa
homeri qͥrit. In hus de enee matre ue¬
ra. In hus libidmosior an acrior, an
ebriosior iurerit. In hus an sapho pu¬
blica fuerit et alia q̃ erãt dediscenda
ta securib recidenda. Magno ĩpẽdio
tẽporũ magna alienarũ auriũ mo¬
lestia laudacõ aut cõstat. O hoĩem
lictatũ. Simꝰ hoc titulo rustitiore cõ¬
tẽti. Ouirũ bonũ. Ita ne ẽ. aũ ales
carmĩa querã. Ẽtũ tpr̃is int̾ orphea
int̾sit et homerũ. Cũ fastos nõ hẽam
cõputabo et aristarchni ĩ eptias qͥb
alieua carmiã cõpĩrit recognoscã et
etatẽ ĩsilabis cõterã. Ita ue ĩ geome¬
trico pulue̾ herebo. adeo mͥ p̾ceptũ il¬
lud salutare ercidit. Tẽpori parce.
hec sciam. Et qͥd iguorẽ. Apion gra¬
maticus ꝯͥ sub gaio cesare tota cir¬
cũlatus ẽ grecia et ĩnomẽ homeri
çib oĩb ciuitatib adoptatus aiebat

Expanded text:
 Quattuor milia librorum Didymus grammaticus scripsit. Misererer, si tam multa supervacua legisset. In his libris de patria Homeri quaeritur, in his de Aeneae matre vera, in his libidinosior Anacreon an ebriosior vixerit, in his an Sappho publica fuerit, et alia, quae erant dediscenda, ta securibus reddenda. Magno impendio temporum, magna alienarum aurium molestia laudatio haec constat: O hominem litteratum ! Simus hoc titulo rusticiore contenti: O virum bonum! Itane est? Annales carmiintersit et Homerum, cum fastos non habeam, computabo ? Et Aristarchi ineptias, quibus aliena carmina conpunxit, recognoscam et aetatem in syllabis conteram? Itane in geometriae pulvere haerebo ? Adeo mihi praeceptum illud salutare excidit: "Tempori parce" ? Haec sciam ? Et quid ignorem ? Apion grammaticus, qui sub C. Caesare tota circulatus est Graecia et in nomen Homeri ab omnibus civitatibus adoptatus, aiebat
Abbreviated transcription (Latin):
tu existias rep̾hẽdẽdũ qͥ suꝑuacua
usib sibi cõꝑat et p̾ciosarũ rerũ põpã
ĩ domo explicat et nõ putas eũ qui
occupatus ẽ ĩsuꝑuacua lict̾arũ sup¬
pellectile plus scire uelle ꝙͣ sit satis ĩ¬
tẽꝑancie genꝰ ẽ. Quid ꝙ ista lib̾aliũ
artiũ cõsectacõ molestos u̾bosos ĩtẽpe¬

Expanded text:
tu existimas reprendendum, qui supervacua usibus conparat et pretiosarum rerum pompam in domo explicat, non putas eum, qui occupatus est in supervacua litterarum supellectile ? Plus scire velle quam sit satis, intemperantiae genus est. Quid? Quod ista liberalium artium consectatio molestos
Abbreviated transcription (Latin):
nes sũt de aĩo tĩn Uñ sit. qualis sit. qñ
ẽẽ ĩcipiciat ꝙͣ diu sit. aliũde alio trã¬
seat. et domiciliũ mucet. ad alias aĩa¬
luĩ forͣs. aliasq cõiectus. an nõ ãpliꝰ
ꝙͣ semel ẜuiat et emissus uaget ĩ to¬
to utrũ corpꝰ sit an nõ sit qͥd sit fcũrus
cũ ꝑ nos aliqͥd face̾ desierit. quo sua
lib̾t̾ate usurus cũ ex hac effugerit ca¬
uea an obliuiscat pͥorũ et illic nosce se
ĩcipiat uñ de corꝑe abductꝰ ĩ sublime sec¬
cessit. Quãcũq ꝑtẽ rerũ hũanarũ diui¬
narũq cõp̾henderis ĩgẽti copia ferẽdo¬
rũ ac discendorũ fatigaberis. ¶ Hec
tã multa tã magͣ ut hr̃e possit liberũ
hospiciũ suꝑuacua ex aĩo collẽda sũt

Expanded text:
nes sunt de animo tantum: unde sit, qualis sit, quando esse incipiat, quamdiu sit; aliunde alio transeat et domicilia mutet in alias animalium formas aliasque coniectus, an non amplius quam semel serviat et emissus vagetur in toto; utrum corpus sit an non sit; quid sit facturus, cum per nos aliquid facere desierit, quomodo libertate sua usurus, cum ex hac effugerit cavea; an obliviscatur priorum et illinc nosse se incipiat, unde corpori abductus in sublime secessit. Quamcumque partem rerum humanarum divinarumque conprenderis, ingenti copia quaerendorum ac discendorum fatigaberis. Haec tam multa, tam magna ut habere possint liberum hospitium, supervacua ex animo tollenda s
Abbreviated transcription (Latin):
tibz cõez se facilẽq oĩb pr̃at. Nullũ
alienũ malũ putat. bonũ aũt suũ iõ
marĩe ꝙ alicui bono futurũ ẽ amat.
Nũꝙͣ lib̾alia studia hos mores p̾cipi¬
ũt. nõ magis ꝙͣ sĩplicitatẽ ꝙͣ modestiã
ac moderacionẽ. Nõ magis ꝙͣ fruga¬
litatẽ ac parfimoniã. ¶ Nõ magis
ꝙͣ clemẽtiã q̃ alieno sãgium tãꝙͣ suo
partit et scit hoĩ nõ eẽ hoĩe prodige utẽ
illa nncħ cõferre uͥtuti. qr uͭ sine cibo ad
sine quo nõ põt fieri. Põt quidẽ ⁊̃ illd
sapia nõ sit ĩ lictis. Res tradit nõ uͥbua
et nescio an certior meoria sit q̃ nul¬
lũ extͣ subsidiũ ht̃. Magna et spacõsa
res ẽ sapĩa. Uatuo illo loco opus ẽ. de

Expanded text:
tibus comem se facilemque omnibus praestat. Nullum tibus comem se facilemque omnibus praestat. Nullum alienum malum putat. Bonum autem suum ideo maxime, quod alicui bono futurum est, amat. Numquid liberalia studia hos mores praecipiunt ? Non magis quam simplicitatem, quam modestiam ac moderationem, non magis quam frugalitatem ac parsimoniam, non magis quam clementiam, quae alieno sanguini tamquam suo parcit et scit homini non esse homine prodige utendilla nihil conferre virtuti?" Quia nec sine cibo ad sine quo non potest fieri. Potest quidem etiam illud sapientia non sit in litteris ? Res tradit, non verba, et nescio an certior memoria sit, quae nullum extra se subsidium habet. Magna et spatiosa res est sapientia. Vacuo illi loco opus est.
Abbreviated transcription (Latin):
hũtq aliqͥd ex alio. una re cõsumat᷑
aũis scĩa bonorũ at malorũ ĩ muta¬
ars alia de bonis ac malis q̃rit. Sĩ gu¬
las ht̃ circiuire ututes. ¶ Portitudo cõ¬
cẽptrro timudorũ ẽ t̾nbilia et subiu¬
gũ libtatẽ nr̃am mictẽtia despicit
ꝓuocat et frãgit. Nũqͥd cͦ hãc libe¬
ralia scudia corroborat᷑. ¶Fides scĩs¬
sinũ hũani pectoris bouũ. Nulla
nccͣitate ad fallendũ cogit᷑. nullo cor¬
rũpit᷑ p̾mio. ure ĩquit cede occide. nõ
prodã. S quo mag̃ secreta q̃ret dolor
ħ illa altiꝰ condet. Nũ qͥd lib̾alia studi¬
a hos c̃os facẽ possũt. ¶ Tẽꝑãcia uo¬
luptutibz ĩꝑat alias odit atq abigit.
alias dispẽsat et ad sanũ modũ redi¬
git. nec ũꝙͣ ad illas pp̃ ip̃as ueĩt. S¬
cit optimũ ẽẽ modũ cupitorũ nõ ꝙͣ¬
tũ nelis s ꝙͣtũ debeas sumẽ. ¶hu¬
nicũtas uetat suꝑbũ eẽ adu̾ sus so¬
cios. uetat ẽẽ auarũ. uerbis reb affec¬

Expanded text:
lto. Una re consummatur animus, scientia bonorum ac malorum inmutaars alia de bonis ac malis quaerit. Singulas Iubet circumire virtutes. Fortitudo contemptrix timendorum est; terribilia et sub iugum libertatem nostram mittentia despicit, provocat, frangit. Numquid ergo hanc liberalia studia corroborant ? Fides sanctissimum humani pectoris bonum est, nulla necessitate ad fallendum cogitur, nullo corrumpitur praemio. " Ure," inquit, " caede, occide; non prodam, sed quo magis secreta quaeret dolor, hoc illa altius condam." Numquid liberalia studia hos animos facere possunt ? Temperantia voluptatibus imperat, alias odit atque abigit, alias dispensat et ad sanum modum redigit nec umquam ad illas propter ipsas venit. Scit optimum esse modum cupitorum non quantum velis, sed quantum debeas sumere. Humanitas vetat superbum esse adversus socios, vetat avarum. Verbis, rebus, adfec
Abbreviated transcription (Latin):
phĩe. ¶ P̾t̾ea utraq fiues suos ht̃.
Sapiẽs em̃ cãs naͣliũ et q̃rit et nouͭ
quorũ nuͣos mẽsurasqz geoniet̾ ꝑse¬
scit. Cursus et recursus. et quasdã
obẜuacioẽs ꝑ quas descendũt et al¬
leuãt᷑ ac spẽm ĩterdũ stãtiũ p̾bẽt cũ
celestib stare nõ licecit colligit mci¬
thematicus. ¶ Que cã ĩspeculo yma¬
gines expͥmat sciet sapiẽs. Illud tibi
geomet̾ pot̾ dice̾ ꝙͣtũ abẽe debeat corpꝰ
ab ymagĩe et qͣlis for speculi qua les
cͦ scit. qͥ usu quodã et ex̾citaciõe ꝓced ͭͤ
S ut ꝓcedat ĩpetrãda illi q̃ã pͥncipi¬
a sũt. Non ẽ aut ars sui iuris cui p̾¬
cariũ fũdamẽtũ ẽ. Phĩa nl ab alio
petit. totũ opus ase sola excitat. Ma
bũficio adult̾ĩora ꝑueĩat. Si ꝑ se iret
ad uerũ si cociꝰ mũdi nãm poss cõp̾hẽ¬

Expanded text:
fines suos habet. Sapiens enim causas naturalium et quaerit et novit, quorum numeros mensurasque geometres persescit; cursus et recursus et quasdam observationes, per quas descendunt et adlevantur ac speciem interdum standum praebent, cum caelestibus stare non liceat, colligit mathematicus. Quae causa in speculo imagines exprimat, sciet sapiens; illud tibi geometres potest dicere, quantum abesse debeat corpus ab imagine et qualis forma speculi quales cus, qui usu quodam et exercitatione procedit; sed ut procedat, impetranda illi quaedam principia sunt. Non est autem ars sui iuris, cui precarium fundamentum est. Philosophia nil ab alio petit, totum opus a solo excitat; matbeneficio ad ulteriora perveniat. Si per se iret ad verum, si totius mundi naturam posset conpre
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtutẽ p̾parãt. ¶ Quẽadm pͥma illa ut
ãtiqͥ uocabãt lict̾ata ꝑ quã puens ele¬
mẽta tradũt᷑. Non docet sibales artes
sz moy ꝑcipiẽdis locũ parat sic libales
artes nõ ꝑducũt aĩuz ad uͥtute s expe¬
dũt. ¶ Caiatuor ait ẽẽ artiũ possido¬
uiꝰ gn̾a. sũt uulgares et fordide. sũt lu
dicre. sũt pueriles. sũt libales. ¶Uul¬
gares sũt opificũ q̃ cõstãt manu et aid
ĩstruendũ iitã occupate sũt. In qͥb
nulla decoris nulla honesti siuilacõ
licet machinatores qͥ ꝑegieta ꝑse
surgẽcia excogitãt et tabulata cacite
ĩ sublime crescẽtia. et alias ex ĩ opma¬
to uarietates aut dehiscẽtib ꝯ̃ celxre¬

Expanded text:
rant. Quemadmodum prima illa, ut antiqui vocabant, litteratura, per quam pueris elementa traduntur, non docet liberales artes, sed mox percipiendis locum parat, sic liberales artes non perducunt animum ad virtutem, sed expediunt. Quattuor ait esse artium Posidonius genera: sunt volgaresliberales. Volgares opificum, quae manu constant et ad instruendam vitam occupatae sunt, in quibus nulla decoris, nulla honesti simulatio umeres licet machinatores, qui pegmata per se surgentia excogitant et tabulata tacite in sublime crescentia et alias ex inopinato varietates aut dehiscentibus, quae cohaere
Abbreviated transcription (Latin):
E liberalib
studus qͥd sẽ¬
tiam scire desi¬
deras. Nussũ
suspicõ nullũ
ĩ bomis num̾o
ꝙ ad es exit.
tificia iluit hactenus utilia si p̾pa¬
rat ĩgeniũ nõ detinẽt. Tã du em̃
istis ĩmorãdũ ẽ ꝙͣ diu nich̾ aĩs a
gẽ mai pot̾. Rudimiẽta sũt nr̃a nõo
pa. Qc̃ libera lia studia dicta sũt
ẽ sapiẽcie sublime forte magͣminũ.
Cela pusilla et puerilia sũt. an tu
qͥcꝙͣ ĩ istis ẽẽ credis hoĩ quorũ ꝓfesso¬
res turpissios oĩuz ac flagictiosissimos
ẽẽ c̾nis. nõ dice᷑ debemꝰ ista s didicisse.¬
circa hystorias iã ut lõgissiẽ fines su¬
os proferat circa carmĩã. Qd horũ ad
uͥtutẽ uã steruit. Silabarũ ẽuarra¬
cio et u̾borũ diligẽcia et fabularũ
mẽoria et u̾suũ lex ac modificatio
Qͥd ex hus metũ demit. cupiditatẽ
exnuit. libidinẽ frenat. Ad geome

Expanded text:
e liberalibus studiis quid sentiam, scire desideras: nullum suspicio, nullum in bonis numero, quod ad aes exit. tificia sunt, hactenus utilia, si praeparant ingenium, non detinent. Tamdiu enim isgere maius potest; rudimenta sunt nostra, ra. Quare liberalia studia dicta sint,est sapientiae, sublime, forte, magnanimum. Cetera pusilla et puerilia sunt; an tu quicquam in istis esse credis boni, quorum professores turpissimos omnium ac flagitiosissimos cernis ? Non discere debemus ista, sed didicisse.circa historias, iam ut longissime fines suos proferat, circa carmina. Quid horum ad virtutem viam sternit ? Syllabarum enarratio et verborum diligentia et fabularum memoria et versuum lex ac modificatio ? Quid ex his metum demit, cupiditatem eximit, libidinem frenat ? Quae
Abbreviated transcription (Latin):
tis nr̃e credimiꝰ ꝙͣ maiores nr̃i recta ex¬
cuerũt. hastilia iciteͣ sudẽ torq̃re equ¬
ũ agictare arma tractare. Nich libõs
suos docebãt ꝙ discendũ eẽt iacẽtib
S nec hoc nec illa decẽt a lũt ne utu¬
tẽ. Quid eĩ pdest equũ Regẽ. et cursũ
eiꝰ fieuo tẽpare affettib effrenacissi¬
mis abstrahi. Quid ꝓdest multos uĩ¬
cere luctatiõe uel cestu ad iracũdia uĩ
ci. Quid gͦ. Nich nobis libalia cõferũt
studia. ãd alia multũ ad uͥtutẽ nnch.
Nã et hee uiles, en professo artes q̃ ma¬
iu cõstant ad ĩstrumẽta iute plĩmnũ
cõferũt. tñ cid uͥtutẽ nõ ꝑtinẽt. Qr̃ ergo
libalib studus filios erudimꝰ. nõ qr uͥtu

Expanded text:
ti nostrae credimus, quam maiores nostri rectam exti nostrae credimus, quam maiores nostri rectam exercuerunt hastilia iacere, sudem torquere, equum agitare, arma tractare ? Nihil liberos suos docebant, quod discendum esset iacentibus. Sed nec hae nec illae docent aluntve virtutem. Quid enim prodest equum regere et cursum  freno temperare, adfectibus effrenatissimis abstrahi ? Quid prodest multos vincere luctatione vel caestu, ab iracundia vinci ? " Quid ergo ? Nihil nobis liberalia conferunt studia?" Ad alia multum, ad virtutem nihil. Nam et hae viles ex professo artes, quae manu constant, ad instrumenta vitae plurimum conferunt, tamen ad virtutem non pertinent. "Quare ergo lib
Abbreviated transcription (Latin):
spicies. Nũꝙͣ te crastina fallet hora-
nec ĩ sidus noctis capiere serene. Sa¬
tis hũndeqz ꝓuisũ ẽ ut ab ĩsidus tutꝰ
eẽm. Nũqͥd me nõ crastina fallit hora.
fallit eĩ ꝙ nesciẽti eueĩt. Ego qͥd fu¬
turũ sit uescio. ꝯd fieri possit scio. Exħ
nncħ desꝑabo. totũ expecto. Siqͥd remc¬
titur boi cõsulo. fallit me hora si ꝑcit.
s ne quidẽ sic fallit. Nã ꝙ adin scio oĩc
accidere posse. sic scio et nõ utiqz cassu¬
ra utiqz scdã expecto. malis ꝑatꝰ sum.
arciũ pictores recipiã nõ mai ꝙͣ statu¬
arios aut marmorarios a cetos luõie
mĩstros. Eque luctatores et cotã olco
at ludo cõstantẽ scĩam expello exhus
cipiã et cocos et cet̾is uoluptatib no¬
stris ĩgena accomodãtes sua. ¶ Qd
eĩ oro te lib̾ale hũt isti ieuum uonuto¬
res quorũ cor ĩ fagma ĩ matie ĩ ueneͣ
sũt. an libera le studiũ istd̃ eẽ iuiuẽtu¬

Expanded text:
spicies, numquam te crastina fallet Hora spicies, numquam te crastina fallet Hora nec insidiis noctis cupiere serenae. Satis abundeque provisum est, ut ab insidiis tutus essem. " Numquid me crastina non fallit hora? Fallit enim quod nescienti evenit." Ego quid futurum sit, nescio; quid fieri possit, scio. Ex hoc nihil desperabo, totum expecto; si quid remittitur, boni consido. Fallit me hora, si parcit, sed ne sic quidem fallit. Nam quemadmodum scio omnia accidere posse, sic scio et non utique casura. Utique secunda expecto, malis paratus sum. artium pictores recipiam, non magis quam statuarios aut marmorarios aut ceteros luxuriae ministros. Aeque luctatores et totam oleo ac luto constantem scientiam expello ex his cipiam et cocos et ceteros voluptatibus nostris ingenia accommodantes sua. >Quid enim, oro te, liberale habent isti ieiuni vomitorsunt ? An liberale studium istuc esse iuventu
Abbreviated transcription (Latin):
quãtũq accepis formã. Int̾ualla syde¬
rũ dicis. Nich̾ ẽ ꝙ ĩ mẽsurã tułã nõ ca¬
recta sit liuea. qͣd t̾ ꝓdest si qͥd ĩuit¬
ta rectũ fit ignores. ¶ Uemo ñc ad
illũ qͥ celestiũ noticia gliat᷑. frigida
saturm se se quo stella receptet. Qͦ
igins celi cilemꝰ eiret ĩ orbes. ħ scire
qͥd proderit ut sollicitꝰ sim cũ saturu
et mars ex cõtrario stabũt. Aut cũ
m̾curiꝰ uesꝑtinũ faciet occasũ uidẽ¬
ce saturuo potiꝰ ꝙͣ hoc discã ubicũq
suit ista ꝓpicia eẽ nõ posse mutari.
agit illa cõtinuus ordofatorũ et ĩ e¬
uitabilis cursus ꝑ statutas uices reme¬
ant et effcũs rerũ ou̾iz aut mouẽt aut
notãt. S suie ꝯͥcqͥd eueĩt faciũt qͥd ĩ¬
nuitabilis rei nocitia ꝓficiet siue sigͥ¬
ficãt qͥd refert ꝓuidẽ ꝙ effugere nõ pos¬
sis. Scias ista nescias fient. Si uo solẽ
ad rapidũ stellasqz sequẽtes ordĩe re¬

Expanded text:
quamcumque acceperis formam, intervalla sidequamcumque acceperis formam, intervalla siderum dicis, nihil est, quod in mensuram tuam non carecta sit linea; quid tibi prodest, si quid in vita rectum sit ignoras ? Venio nunc ad illum, qui caelestium notitia gloriatur: Frigida Saturni sese quo stella receptet, Quos ignis caeli Cyllenius erret in orbes. Hoc scire quid proderit ? Ut sollicitus sim, cum Saturnus et Mars ex contrario stabunt aut cum Mercurius vespertinum faciet occasum vidente Saturno, potius quam hoc discam, ubicumque sunt ista, propitia esse, non posse mutari? Agit illa continuus ordo fatorum et inevitabilis cursus. Per statas vices remeant et effectus rerum omnium aut movent autnotant. Sed sive quicquid evenit faciunt, quid inmutabilis rei notitia proficiet ? Sive significant, quid refert providere quod effugere non possis ? Scias ista, nescias; fient. Si vero solem ad rapidum stellasque sequentes Ordine re