comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
queret᷑. Tunc mirũ in modũ. accep¬
tis pugillarib ut stilũ sigeret lin¬
guam resoluit: ac litteras sermone
p̾uenit: et ioħem testatꝰ ÷ locut᷑. ui
patri reddidit: sacerdoti eloquentiã
reparauit. Uidete inquã meritum.
Os qd̃ angłs alligauerat. ioħs absol¬
uit: qd̃ gabriel obstrux̾at. pariuilis
reserauit: quãꝗͣ et ipse sit angls. sic̃
scͥptum ÷ de eo. Ecce mitto angłm
mneum: ante faciem tuã. Respicite gͥ¬
quanta uis sit eiꝰ uocabuli: cuius
nuncupatio reddidit muto uocem:
patri pietatẽ: popło sacerdotẽ. P rus
enim erat tacens lingua: sterilis filo
priuatꝰ officio. At ubi ioħs nascit᷑.
fit repente pat̾ ꝓpħa uel pontifex:
loquela usum recipit ꝓlem affectio
suscipit: sacerdotẽ functio recogno¬
scit. Cum gͦ tanta uis sit eiꝰ uoca¬
buli: dicturi de eo. et si tacere uo¬
laudet et taceat: clamorẽ ammiret᷑.
et mutus sit. Ait enĩ ipse de se.
Ego sum uox clamantis in deserto.

Expanded text:
queretur: tunc mirum in modum accepqueretur: tunc mirum in modum acceptis pugillaribus, ut stylum figeret, linguam resolvit, ac litteras sermone sent, contra impossibilitatem corporis, patri reddidit, sacerdoti eloquentiam reparavit. Videte, inquam, meritum: os quod angelus alligaverat, Joannes absolvit: quod Gabriel obstruxerat, parvulus reseravit; quamquam et ipse sit angelus, sicut scriptum est de eo: Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam . Respicite quanta vis sit ejus vocabuli, cujus nuncupatio reddidit muto vocem, patri pietatem, populo sacerdotem. Prius enim erat tacens lingua, sterilis filio, privatus officio: at ubi Joannes nascitur, fit repente pater, propheta, vel pontifex; loquela usum recipit, prolem affectio suscipit, sacerdotem functio recognoscit. 4. Cum ergo tanta vis sit ejus vocabuli, dicturi de eo, etsi tacere vour, qui vocem laudet, et taceat? clamorem admiretur, et mutus sit? Ait enim ipse de se: Ego sum vox clamantis in deserto .
Abbreviated transcription (Latin):
ancti ioħis baptistȩ natalem
hodie ꝓsecuturus tacere uelĩ:
et laborẽ atq imꝑitiam me¬
am silentio cohercere: s eius
ipsa uis nominis. minime silere
ꝑmittit. Nam nuncupatio uoca-¬
buli ipsius. pectoris nr̃i urget secre¬
ta: silentii nr̃i resoluit archana:
et qd̾ dissimulatione recicet᷑ ͥ ãmi¬
ratione compellit᷑. Si enĩ pat̃ za-¬
charias cũ eum nominauit. uocẽ
recepit: qntom agis nos cũ lauda¬
mꝰ illum. eloquium ꝓmeremur.
Et si illius os cum scło nasceretur
aꝑuit: quanto magis cũ ꝓ xp̃o pa-¬
tit᷑. ora nr̃a fecundat: Cum enim
zacharias pater eiꝰ ꝓpt̃ increduli¬
tatem natiuitatis illiꝰ. ab angło ga¬
briele silentii essets taciturnitate
multatꝰ: et iam diu mutꝰ uerboꝵ
dispendio m̃tis secreta uelaret: subitona¬
to ioħe filio. cũ apud ꝓximos. eẽt.
cõtentio quo nomine uocaret᷑. offe¬
runt᷑ patri tabulȩ. ut uocabulum
ei ꝓ sui arbitrio ipse describeret: &
qđ sermone non poterat. litteris lo¬

Expanded text:
ancti Joannis Baptistae natalem hodie prosecuturus tacere vellem, et laborem atque imperitiam meam silentio coercere: sed ipsa vis nominis ejus minime me silere permittit: nam nuncupatio vocabuli ipsius, pectoris nostri urget secreta, silentii nostri resolvit arcana, et quod dissimulatione reticetur, admiratione compellitur. Si enim pater Zacharias cum eum nominavit, vocem recepit ; quanto magis cum laudamus illum, eloquium promeremur? et si illius os cum in saeculo nasceretur aperuit; quanto magis cum pro Christo patitur, ora nostra fecundat? 2. Cum enim Zacharias pater ejus propter incredulitatem nativitatis illius ab angelo Gaaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elizabeth concipiet et pariet filium . 3. dispendio mentis secreta velaret, subito nato Joanne filio, cum apud proximos esset contentio quo nomine vocaretur, offeruntur patri tabulae; ut vocabulum Hinc, inquam, intelligimus quod Joannem quod sermone non poterat, litteris lo
Abbreviated transcription (Latin):
Quid dicam: Ecce ꝑe̾clitatur: morit᷑
petrus. Q uid ÷ enim aliud mori.
quam uitam negare: Nãgauit xͫ
negauit uitã: mortuus . ẽ: s ille qͥ
fleuit amare. Negando ꝑiit: flendo
resurrexit: et mortuus ÷ pͥor ꝓ illo
dñs sicut oportebat: et mortuus ÷
postea ꝓ dño petrus: sicut ordo
ipse poscebat. Et secuti eũ mr̃es.
Strata uia. prius spina. et pedib
apłoꝵ contrita facta ÷ lenis secuturis:
mr̃ib t̾ra: et de illo semine seges
surrexit euangłista. Plus asseruert̃
Tenebant᷑: ligabant᷑. lapidabant᷑:

Expanded text:
quid dicam? Ecce periclitatur, ecce moritur quid dicam? Ecce periclitatur, ecce moritur Petrus. Quid est enim aliud mori, quam vitam negare? Negavit Christum, negavit vitam, mortuus est. Sed ille qui minus, et flevit amare . Negando periit, flendo resurrexit. Et mortuus est prior pro illo Dominus, sicut oportebat: et mortuus est postea pro Domino Petrus, sicut ordo ipse postulabat: et secuti sunt martyres. Strata est via prius spinosa, et pedibus Apostolorum contrita, facta lenior secuturis. martyribus terra, et de illo semine seges surrexit Ecclesiae. Plus asserueruntTenebantur, ligabantur, includebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad mortẽ. De petro quid dicimꝰ:
uit: adhuc ante dñi passionẽ. Ho¬
uimus enĩ missos apłos: ut euangłm
p̃dicarent. Missus ẽ: et p̃dicauit.
Quantũ uicerat illos uideos: qui time¬
bant publice confiteri. Sedtam̃ ad¬
hur non erat similis geruasio. et
bat. Dictũ habebat. tu es petrus
nondũ erat stephanus: nondum
erat messanꝰ puer. Hondũ erat
hoc petrus. Nondũ erat qd̾ mulie¬
res quȩdam: qd̃ puellȩ. Qd̃ crispi-¬
na. qd̾ agnes: nondum erat petrꝰ.
petro. Quã ꝓmpta anima: s nes¬
ciens se metiri. Nam utiq si ꝓm¬
pta ñ. ẽẽt: non diceret saluatori.
cordis inspicere. Pro nunciauit acces
ꝓ me ponis: Agnosce ordinem. Ego
pͥor pono. Tu ꝓme animam tuam
ponis: Amen dico tͥ. priꝰquã gallus
cantet: ter me negabis. Prenuncia¬
uit medicus: qd̃ nesciebat egrotus.
nuenit se gͦ egrotus falsum p̾sũp¬
sisse. quando int̾rogatꝰ. ẽ: & tu de
illis es. Int̾rogatio ancillȩ. febris
fuit. Ecce febris accedit: ecce heret.

Expanded text:
negando moritur. De Petro quid dicimus? vit adhuc ante Domini passionem. Novimus enim missos Apostolos, ut Evangelium praedicarent: missus est, et praedicavit. Quantum vicerat illos Judaeos, qui timebant publice confiteri? Sed tamen adhuc non erat similis Protasio et Gbat. Dictum illi erat, Tu es Petrus nondum erat Stephanus, nondum erat Nemesianus puer; nondum hoc erat Petrus; nondum erat quod mulieres quaedam, quod puellae, quod Crispina, quod Agnes; nondum erat Petrus,Petro. Quam prompta anima! sed nesciens se metiri. Nam utique si prompta non esset, non diceret Salvatori, cordis inspicere, praenuntiavit access animam tuam ponis? Agnosce ordinem. Ego prior pono. Tu pro me animam tuam ponis? Amen dico tibi, priusquam gallus cantet, ter me negabis . Praenuntiavit medicus quod nesciebat aegrotus. Invenit se ergo aegrotus falsum praesumpsisse, quando interrogatus est, Tu de illis es ? Quae interrogavit ancilla, febris fuit. Ecce febris accessit, ecce haeret:
Abbreviated transcription (Latin):
uatum: ꝑ quem cõnditum ⁊ scł̃m.
& ille quidẽ infantem uidit uerbum
dei in carne: s nondũ docebat. non¬
dum magisterii ꝑsonã ꝓfessus erat.
qui iam apud patrẽ angłis magl¬
ster erat. Symeon gͦ uidit. s infantẽ
ioħs aut iam p̃dicantẽ: iam disci¬
pulos eligentẽ. Ubi: Ad flumen
iordanis. Inde enĩ cȩpit magisteriũ
parate uiam dño: rectas facite semi¬
tas eius. Baptizari enim uoluit
dñs a seruo: ut uiderent quid acci¬
piunt qui baptizant᷑ a dño. In de gͦ
cepit: unde merito ꝓpħia p̾cesserat.
uit. ut a magno exaltaret᷑ humilis:
& se amicum sp̃onsi dixit. E qualem
amicum: Fortassis equalẽ: Absit.
Longe infra. Quantũ longe: Non
sum dignꝰ. corrigiam calciam̃ti eius
soluere. Hic ꝓpħa immo amplior
quam ꝓpħa: p̾nunciari meruit ꝑ¬

Expanded text:
natum, per quem conditum est saeculum . natum, per quem conditum est saeculum . Et ille quidem infantem vidit Verbum Dei in carne: sed nondum docebat, nondum magistri personam professus erat, qui jam apud Patrem Angelis magister erat. Simeon ergo vidit, sed infantem: Joannes autem jam praedicantem, jam discipulos eligentem. Ubi? Ad flumen Jordanis. Inde enim coepit magisterium Parate viam Domino, rectas facite semitas ejus . Baptizari enim voluit Dominus a servo, ut viderent quid accipiunt qui baptizantur a Domino. Inde ergo coepit, unde merito prophetia praecesserat: vit, ut a magno exaltaretur humilis. Et se amicum sponsi dixit: et qualem amicum? fortassis aequalem? Absit: longe infra. Quantum longe? Non sum dignus, ait, corrigiam calceamenti ejus solvere . Hic propheta, imo amplius quam propheta, praenuntiari meruit
Abbreviated transcription (Latin):
ista maguitudo. p̃missa ante mag¬
nũ. Ad̃ testimonium magnȩ hu¬
militatis. Tam enĩ magnus erat:
ut xp̃c posset putari. Põsset ioħs ab¬
uti errore hominũ. et non labora
qui eum audiebant et uidebant.
illo non dicente putauerant. Non
erat ei opus seminare errorẽ: s con¬
firmare. At ille humilis sponsi a¬
micus. sponso zelans. non se ꝓ spon¬
so adulterum subponens. ꝑhibet
uere sponsus erat sponse comm̃dat:
Ut ametur in illo: odit se amari pro
illo. Qui ht̃ inquit sponsam: sponsus
est. Ꝙ quasi diceres. quid tu: amicus
Stat et audit. Discipulus audit ma¬
gistrum. Quia audit stat: qr si non
audiat. cadit. Hinc magnitudo io¬
se humiliare. quã ꝓ illo accipi. et a
se decipi. Merito dictus ÷ amplius
Multi ꝓphe ⁊ iusti uoluert̃ uidere
quȩ uidetis: et non uiderunt. &¬
enim illi qui implebant᷑ sp̃u dĩ. ut
annunciarent xp̃m uenturũ: con¬
cupiscebant si fieri posset in terra
differebat᷑ exire de scło. ut uideret

Expanded text:
ista magnitudo praemissa ante magnum? Ad testimonium magnae humilitatis. Tam enim magnus erat, ut Christus posset putari. Posset Joannes abuti errore hominum, et non laborarqui eum audiebant et videbant, illo non dicente putaverant. Non erat ei opus seminare errorem, sed confirmare. At ille sponsi amicus humilis, sponso zelans, non se pro sponso adulterum supponens, perhibet vere sponsus erat, sponsae commendat: ut ametur in illo, odit se amari pro illo. Qui habet, inquit, sponsam, sponsus est. Et quasi diceres, Quid tu? Amicus sponsi . Stat, et audit: discipulus audit magistrum; quia audit, stat; quia si non audit, cadit. Hinc magnitudo Jose humiliare, quam pro ipso accipi, et a se decipi. Merito dictus est amplius Multi Prophetae et justi voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt .Etenim illi qui implebantur Spiritu Dei, ut annuntiarent Christum venturum, concupiscebant, si fieri posset, in terra differebatur exire de saeculo, ut videret
Abbreviated transcription (Latin):
Has enim oms uoces significantes
dixi: non inanes. non sonantes
et nichil docentes. Si gͦ iam distin¬
xistis inter uocem et uerbũ: audite
quid miremini in his duob ioħe
et sine uoce: uox inanis ÷ sine uerbo.
Reddamꝰ rationem: et qd ꝓposuimus
si possumus explicemꝰ. Ecce uoluisti
aliquid dicere. Hoc ipsum quod
uis dicere: iam corde conceptum est.
Tenetur memoria : parat᷑ uoluntate:
luuit intellectu. Ꝙ hocipsum qd̾
uis dicere: non ÷ alicuius linguȩ.
Res ipsa quam uis dicere. que corde
concepta ẽ: non . ẽ. alicuiꝰ linguȩ. nec
grecȩ. nec latinȩ. nec punice. nec
hebreȩ. nec cuiusquã gentis. Res ÷
tantum corde concepta: parata ꝓce¬
dere. Ergo ut dixi. res ÷ quedam
sententiã. quedã ratio corde concep¬
ta. parata ꝓcedere: ut insinuetur audi
audituro. Ecce gͦ uerbũ iam forma¬
tum. iam integrum manet in corde.
Querit ꝓcedere: ut dicat᷑ audienti. At¬
tendit ille qui concepit uerbũ. qͥd

Expanded text:
Has enim omnes voces significantes Has enim omnes voces significantes dixi, non inanes, non sonantes et nihil docentes. Si ergo jam distinxistis inter vocem et verbum, audite quod miremini in his duobus, Joaet sine voce: vox inanis est sine verbo. Reddamus rationem, et quod proposuimus, si possumus, explicemus. Ecce voluisti aliquid dicere: hoc ipsum quod vis dicere, jam corde conceptum est; tenetur memoria, paratur voluntate, vivit intellectu. Et hoc ipsum quod vis dicere, non est alicujus linguae. Res ipsa, quam vis dicere, quae corde concepta est, non est alicujus linguae, nec graecae, nec latinae, nec punicae, nec hebraeae, nec cujusquam gentis. Res est tantum corde concepta, parata procedere. Ergo, ut dixi, res est quaedam, sententia quaedam, ratio corde concepta, parata procedere, ut insinuetur audieaudituro. Ecce ergo verbum jam formatum, jam integrum, manet in corde: quaerit procedere, ut dicatur audienti. Attendit ille qui concepit verbum quod
Abbreviated transcription (Latin):
ueramꝰ quid int̃sit: int̾ uocẽ et uer¬
bum. Attenti queramꝰ. Nou parua
res est: nec paruam intentionẽ deside¬
rat. Dabit dñs. ut nec ego in expli¬
cando fatiger: nec uos in audiendo.
Ecce duo quedã: uox. et uerbũ. Quid
÷ uox : Quid ÷ uerbũ. N uid: Audi¬
te qđ in uob̃ ipsis approbetis: et uob̃
ipsis a uob̃metipsis interrogati res¬
pondeatis. Uerbũ nͥ habeat ratio¬
nem significantẽ: uerbũ non est.
Uox aũt et si tants̃modo sonet. et
irrationabilit̾ ꝑstrepat. tanꝗͣ sonꝰ
clamantis non loq̃ntis ⁊ uox dici po¬
test: uerbum dici non potest. Nescio
quis ingemuit: uox est. Eiulauit:
uo x.ẽ. Informis quidam sonus est.
gestans uel inferans aurib strepitũ:
sine aliqua ratione intellectus. Uer¬
bum aũt̃ nisi aliquid significet. nisi
aliud ad aures ferat. aliud menti
inferat: uerbum non dr̃. Sicut gͦ
dicebam: si clames uox ẽ. Si dicas
homo: uerbum.ẽ. Si dicas peecus:
si mundus: si ds̃: uel quid aliud.

Expanded text:
eramus quid intersit inter vocem et verbum: attenti quaeramus; non parva res est, nec parvam intentionem desiderat. Dabit Dominus, ut nec ego in explicando fatiger, nec vos in audiendo. Ecce duo quaedam, vox et verbum. Quid est vox? quid est verbum? Quid? Audite quod in vobis ipsis approbetis, et vobis ipsis a vobismetipsis interrogati respondeatis. Verbum, si non habeat rationem significantem, verbum non dicitur. Vox autem, etsi tantummodo sonet, et irrationabiliter perstrepat, tanquam sonus clamantis, non loquentis, vox dici potest, verbum dici non potest. Nescio quis ingemuit, vox est: ejulavit, vox est. Informis quidam sonus est, gestans vel inferens strepitum auribus sine aliqua ratione intellectus. Verbum autem, nisi aliquid significet, nisi aliud ad aures ferat, aliud menti inferat, verbum non dicitur. Sicut ergo dicebam, si clames, vox est: si dicas, Homo, verbum est; si dicas, Pecus; si, Deus; si, Mundus, vel aliquid aliud.
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Habes ioħ̃em uocem. Quid:
ut uerbum postea intelligebatur.
& quale uerbum : Audi illud clare tͥ¬
ostendentem. In pͥncipio inquit erat
erat uerbum: et uerbũ erat apud
dm̃: et ds erat uerbum. Hoc erat

Expanded text:
dixit. Habes Joannem vocem. Quid hemittitur, ut Verbum postea intelligatur. Et quale Verbum? Audi illud tibi clare ostendentem, « In principio, » inquit, « erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat
Abbreviated transcription (Latin):
gregatione habita. stratis uehicdis.
apparatu disposito. ꝑ aggerem pub¬
licum egredit᷑: illic non fuga dicen
facto uelut in triumphali curru
positi contestabantur dicentes. Ecce
ꝑsecutor: ecce ꝓfisciscim᷑: ecce p̃cedimꝰ.
Quid resides: Quare moraris: Sub¬
sequere nr̃a uestigia. Holumꝰ enĩ
uideri inuicti duci ad penã: qui
p̃cedere nos ꝓfitem᷑ ad głam: In na

Expanded text:
gregatione habita, stratis vehiculis, gregatione habita, stratis vehiculis, apparatu disposito per aggerem publicum egreditur; illic non fuga dicendfacto velut in triumphali curru positi contestabantur dicentes: Ecce persecutor, ecce proficiscimur, ecce praecedimus; quid resides? quid moraris? Subsequere nostra vestigia; nolumus enim videri inviti ducti ad poenam, qui praecedere nos profitemur ad gloria
Abbreviated transcription (Latin):
subiectione sublimi in aulam regni
cȩlestis inducit. Nam sicut helyas
curru applicito quasi ascendit ad
cȩlum: ita et isti uehiculo amoto
ad mr̃ium ꝑuenerum: et quadriga
hos portauit ad głam. Ꝙ quã uis
illa ignea quadriga fuerit: hec tañ
inferior non habenda ẽ: quia illa
unum gestauit ꝓpħam: hec tres
mrẽs sustentauit. S dicit aliquis.
Rloriosiꝰ gestauit quadriga ignea:
quã t̾rena. Nec hoc plane de fuit
scĩs uiris. Nam sicut heliam ignea
quadriga portabat: ita et mr̃es fide
ignea iam ferebat. ferebat inquam
loquim᷑ ꝑsecut᷑or urgeret: uehicłm
conscenderunt. Qua causa: Ut
fugerent. Absit. Non ut fugerem:
s ut ad mr̃ium citiꝰ ꝑuenirent. E
ut latitarent: s ut xp̃ianos se cunc¬
tis transeuntib manifestius appri¬
barent. Ceterũ occuba it̃ plures
latere in ciuitate potuerant: tutiꝰ
ꝑ diuersa singuli fugȩ p̃sidium
commñdarent. At uͦ. ubi quis con¬

Expanded text:
subvectione sublimi in aulam regni subvectione sublimi in aulam regni coelestis inducit. Nam sicut Elias curru applicito quasi ascendit ad coelum ; ita et isti, vehiculo admoto, ad martyrium pervenerunt: et quadriga hos portavit ad gloriam. Et quamvis illa ignea quadriga fuerit, haec tamen inferior non habenda est; quia illa unum gestavit prophetam, haec tres martyres sustentavit. 459 4. Sed dicit aliquis: Gloriosius gestavit quadriga ignea quam terrena. Nec hoc plane defuit sanctis viris; nam sicut Eliam ignea quadriga portabat, ita et martyres fides ignea jam ferebat. Ferebat, inquam, loquimur, persecutor urgeret, vehiculum conscenderunt. Qua causa? ut fugerent? Absit. Non ut fugerent; sed ut ad martyrium citius pervenirent: non ut latitarent, sed ut christianos se cunctis transeuntibus manifestius approbarent. Caeterum occultius inter plures in civitate latere potuerant, tutius per diversa singuli fugae praesidium commendare. At vero ubi quis con
Abbreviated transcription (Latin):
cantii. cantiani. et canciamille.
natalis est. Q uãbene & iocundȩ
tres mr̃es uno pene uocabulo nun¬
cupant᷑. Nec mirũ si similes sunt
nomine. qui sunt sinules passioẽ:
si una . ẽ. illis apud homines appel¬
latio. quib apud deũ ÷ una uo¬
catio. Unit̾ enim uocati a dño. ñ
lerunt. Qd̃ quidẽ illis parentiua
quadã a xp̃o affectione concessũ
est. ut congruerent m̃tis qui uoca¬
bulis concordabant: et qui erant
consanguinitate fr̃s. fierent etlam
scĩtate germani: et quoꝵ m̃bra
unius corporis substantia uegetabat:
eoꝵ animas eiusdẽ fidei confessio
coronaret. Refert aut̃ de beatis su
cum eos ꝑsecutor inquireret. ascen¬
sO uehicło iunctis mulab eos sece¬
dere uoluisse. Ee cũ non longe ab
urbis menib it̃ agerent. unũ ani¬
mal de subiectis subito corruisse:
atq ita illos a ꝑsecutorib comp̃hen¬
głosum sit. et a diuinitate dispo¬
situm: debemus adu̾tere. Semper
enim d̃s quos elegit. hos uictores

Expanded text:
Cantii, Cantiani, et Cantianillae natalis est. Quam bene et jucunde tres martyres uno pene vocabulo nuncupantur! Nec mirum si similes sunt nomine, qui sunt similes passione: si una est illis apud homines appellatio quibus apud Deum est una vocatio; uniter enim vocati sunt a lerunt. Quod quidem illis parentiva quadam a Christo affectione concessum est; ut congruerent meritis, qui vocabulis concordabant: et qui erant consanguinitate fratres, fierent etiam sanctitate germani: et quorum membra unius corporis substantia vegetabat, eorum animas ejusdem fidei confessio coronaret. 2. Refert autem de beatis supcum eos persecutor inquireret, ascenso vehiculo, junctis mulabus, eos secedere voluisse: et cum non longe ab urbis moenibus iter agerent, unum animal de subjunctis subito corruisse, atque ita illos a persecutoribus comprehen quam gloriosum sit, et a divinitate dispositum, debemus advertere. Semper enim Deus, quos elegit, hos victores
Abbreviated transcription (Latin):
Non omnib donat ꝑ mr̃es sanitatem:
s omĩb ꝓmittit imitatorib mr̃m
immortalitatẽ. Quod ñ omnib dat.
non querat. cui non dat: nec murmu¬
ret adu̾sus eum quia non dat. qđ
eccła. Ibi nos computet scͥptos: et in
hac uita qđ expedit det. Nouit enĩ
ille qͥd expediat filiis. Si gͦ uos inqͥt
cum sitis mali nostis bona dare fi¬
liis ur̃is: quanto magis pater ũr qͥ
in cęlis est. dabit bona petentib se:¬

Expanded text:
Non omnibus donat per martyres sanitatem: promittit imitatoribus martyrum immortalitatem. Quod non omnibus dat, non quaerat cui non dat; nec murmuret adversus eum quia non dat, ut tus et Ecclesia. Ibi nos computet scriptos: et in hac vita quod expedit det. Novit enim ille quid expediat filiis suis. Si ergo vos, inquit, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris; quanto magis Pater vester qui in coelis est, dabit bona petentib
Abbreviated transcription (Latin):
tante mr̃u etiam ego testis fui. Ibi
eram: mecdiolani q facta miracula
noui. attestante deo p̾ciosis mortib
sc̃õꝵ suoꝵ: ut ꝑ illa miracła iam
non solum in conspectu dñi. s etiã
in conspectu hominũ mors. ẽẽt. illa
p̃ciosa. Cecus notissimꝰ uniu̾se ciui¬
tati. illuminatus ÷ curatus. ẽ. Cucur¬
rit: ad ducise fecit: sine duce reuers
est. Nondũ audiuimus qd obiert
forte adhuc uiuit: in ipsa eoꝵ basi¬
lica ubi sunt eoꝵ corꝑa. totã uitã
suam seruiturum se ẽẽ. deuouit.
Nos illum gauisi sum̃ uidentẽ. reliqͥ¬

Expanded text:
artyrum etiam ego testis fui. Ibi eram, Mediolani eram, facta miracula novi, attestante Deo pretiosis mortibus sanctorum suorum: ut per illa miracula jam non solum in conspectu Domini, sed etiam in conspectu hominum esset mors illa pretiosa. Caecus notissimus universae civitati illuminatus est, cucurrit, adduci se fecit, sine duce reversus est. Nondum audivimus quod obierit: forte adhuc vivit. In ipsa eorum basilica, ubi sunt eorum corpora, totam vitam suam serviturum se esse devovit. Nos illum gavisi sumus videntem, reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
ma infirma erubesce matri macha¬
beoꝵ. que uoluit filios suos ante
se mori: qr sciebat non mori. Ego
legunt᷑. Lectus ÷ quidã libellus.
uͥ cuidã egroto qui dolorib acerri¬
mis torquebat᷑. cum dixisset ferre
non possũ: ait ille ipse martyr qͥ
sanare uenerat. Quid si mr̃ium
fuit. Iacet fidelis in lecto: torquet᷑
dolorib. Orat: ñ exaudit᷑: imino ex¬
audit᷑: s ꝓbat᷑. s exercet᷑: ut recipiat᷑
filius. flagellat᷑. Ergo cũ torquetur
dolorib: uenit linguȩ temptatio.
Accedit ad lectum. aut muliercula ali¬
qua. aut uir. siuir dicendus ẽ: et
dicit egroto. fac illam ligaturam&
sanus eris: adhibeat᷑ illa p̃cantatio.
et sanꝰ eris. llle. et ille: int̾roga. inde
sam facti sunt. Non credit: ñ obtem¬
ꝑat: non cor inclinat: certat tamen:
Uires non ht̃: et diabolum uineit. Fit
martyr in lecto: coronante illo qui
ꝓ illo pependit in ligno: In natiui¬

Expanded text:
ma infirma. Erubesce matri Machabaeorum, quae voluit filios suos ante se mori, quia sciebat non mori. 7. Les lectus est quidam libellus, ubi cuidam aegrotae quae doloribus acerrimis torquebatur, cum dixisset, Ferre non possum; ait illi ipse martyr qui sanare venerat: Quid, si martyrium  quam tunc fuit. Jacet fidelis in lecto, torquetur doloribus, orat, non exauditur: imo exauditur, sed probatur, sed exercetur, sed ut recipiatur filius, flagellatur. Ergo cum torquetur doloribus, venit linguae tentatio, accedit ad lectum aut muliercula aliqua, aut vir, si vir dicendus est; et dicit aegroto, Fac illam ligaturam, et sanus eris: adhibeatur illa praecantatio, et sanus eris. Ille et ille et ille, interroga, sani inde facti sunt. Non cedit, non obtemperat, non cor inclinat; certat tamen. Vires non habet, et diabolum vincit. Fit martyr in lecto, coronante illo qui pro illo pependit in ligno.
Abbreviated transcription (Latin):
missi sunt tres pueri de camino. Qua¬
inqͥt sꝑauerunt in dm̃: et u̾ba regis
immutauert̃. Quale testimonium
ꝑhibet: qui conabat᷑ occidere. Incen¬
di illos uoluitꝰ postea per illos cre¬
didit. Si illi in igne morerent᷑. hu
sunt. ut crederet. infidelis: ut lauda¬
ret dm̃ qui dampnauerat illos. Ipse
fuit ds̃ trium pueroꝵ: qui fuit ds̃
machabeoꝵ. Illos de igne liberauit:
in illos igne mori fȩcit. Outatus
est: Plus illos quã illos diligebat:
Maior corona data : machabeis. Cer¬
te illi euaserunt ignem: s ad peri¬
culũ istiꝰ scłi seruati sunt. Illi in ig¬
nib omnia ꝑicula finierunt. Non
ulterius restabat ulla temptatio:
cordis ꝓferte. Nolite humanos. Ha¬
betis alios intꝰ. quos uob̃ dñs fecit ÷
qui uobis ocłos cordis aꝑuit: qui
fidem dat. Ipsos int̾rogate. qͥ plus¬

Expanded text:
missi sunt tres pueri de camino. Quamissi sunt tres pueri de camino. Quainquit, speraverunt in eum, et verbum regis immutaverunt. Quale testimonium perhibet, qui conabatur occidere? Incendi illos voluit, qui postea per illos credidit. Si illi in igne morerentur, ocsunt, ut crederet infidelis, ut laudaret Deum, qui damnaverat illos. Ipse fuit Deus trium puerorum, qui fuit Deus Machabaeorum. Illos de igne liberavit , illos in igne mori fecit . Mutatus est? Plus illos quam illos diligebat? Major corona data est Machabaeis. Certe illi evaserunt ignes, sed ad pericula istius saeculi servati sunt: illi in ignibus omnia pericula finierunt. Non ulterius restabat ulla tentatio, cordis proferte, nolite humanos: habetis enim alios intus, quos vobis Dominus fecit, qui vobis oculos cordis aperuit, quando fidem dedit. Ipsos o
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Queramꝰ q̃ ñ nob̃ eit̃ cũ malis cõia.
Nouit ille pat̾ dare ista bona filiis suis.
Modo petit abillo filius siuis sanitatẽ
tẽ corꝑis: et non dat. Adhuc flagellat:
S nunqͥd pat̾ qͣnͣdo flagellat non
p̃stat. ꝓfert et flagellum: s cogi¬
tat quale p̃paret patrimonium.
Flagellat inquit omnẽ filium quẽ
recipit. Quẽ enm diligit ds̃. corri¬
pit. Ideo ista dico fr̃s mei ne contriste¬
mini quando petitis et non accipitis:
et arbitremini qd ante ocłos suos ñ
habeat. ds̃. si ad tempus non exaudi¬
at uocem urãm. Non enim semper
egroti exaudit medicus uoluntatẽ:
q̃uãius sine dubio ꝓcuret atq appe.¬
tat sanitatẽ. Hon quod petit dat:
s qd non petit hoc ꝓcurat. Petit fri
nare. Artis ÷ non crudelitatis. N
dat ad horam qđ delectat. Ut sanus
possit omnia: nondum sano negañ
in ipsis mr̃ib Q uid putatis: ¶ uia
omnib qđ postulauer̃ dedit:: Non.
Multi optauerunt se dimitti: et cum
aliquo miracło dimitti: quomͦ di¬

Expanded text:
, quae non nobis sint cum malis communia. Novit ille Pater dare ista bona filiis suis. Modo petit ab illo filius suus sanitatem corporis: et non dat, adhuc flagellat. Sed numquid pater, quando flagellat, non praestat? Profert flagellum, sed cogita quale praeparet patrimonium. Flagellat, inquit, omnem filium quem recipit. Quam enim diligit Dominus, corripit . Ideo ista dico, fratres mei, ne contristemini quando petitis, et non accipitis, et arbitremini quod ante oculos vos non habeat Deus, si ad tempus non exaudiat voluntatem vestram. Non enim semper aegrum exaudit medicus ad voluntatem, quamvis ejus sine dubio procuret atque appetat sanitatem. Non dat quod petit: sed quod non petit, hoc procurat. Petit frignare? Artis est, non crudelitatis. Non dat ad horam quod delectat: ut sanus possit omnia, nondum sano negantur Istis ipsis martyribus quid, putatis quia omne quod postulaverunt dedit? Non. Multi se optaverunt dimitti, et cum aliquo miraculo dimitti, quomodo di
Abbreviated transcription (Latin):
n sancti ac beatissimi ioħis baptistȩ
usꝗͣ ocłis mundi habitũ recognoscat:
lam spũ mundi dnm recognoscit.
In quo arbitror ꝓpħicam conuenire
sententiã: quȩ dicit. Priusquam te
formarem in utero noui te: et priꝰꝗͣ
exires de uulua. scĩficaui te. Unde
mirari non debemꝰ. qd ab herode
in carcere clausus. xp̃m semꝑ suis¬
discipłis intimarit cũ etiã clausꝰ
in utero. eundẽ dñm gestib predi

Expanded text:
n sancti ac beatissimi Joannis Baptistausquam mundi oculis habitum recognoscat, jam spiritu mundi Dominum recognoscit. In quo arbitror propheticam convenire sententiam quae dicit: Priusquam te formarem in utero, novi te; et priusquam exires de vulva, sanctificavi te . Unde mirari non debemus quod ab Herode riendo condemnavit Herodis incediscipulis intimavit, cum etiam clausus in utero eumdem Dominum gestibus praed
Abbreviated transcription (Latin):
filii dei erunt. Qd uero accepturi
des dei. et coheredes xp̃i. Ut pat̾nam
possideatis hereditatẽ: non solũ a¬
micis. s etiam inimicis impendite
caritatẽ. Hulli caritas negetur: q̃
gis habeatis. et bonis eam et malis
impendite. Possessio enĩ ẽ bonoꝵ.
ista cõmunis: ñ t̾reua utiq s cęle¬
stis: et ideo nullã in ea facit an¬
gustiari ꝑsonã consortis. Tantum
uero auget᷑ caritas. quantũ fuerit
ĩminuta cupiditas: et illum facit
caritas semꝑ liberum. quem non te¬
nuerit cupiditas mundana captiuũ
Caritas donum dei. ẽ: dicente apło.
Caritas dĩ diffusa. ẽ. in cordib nr̃is:¬

Expanded text:
filii Dei erunt. 6. Quid vero accepturi filii Dei erunt. 6. Quid vero accepturi des Dei et cohaeredes Christi. Ut paternam possideatis haereditatem, non solum amicis, sed etiam inimicis impendite caritatem. Nulli caritas denegetur, qgis habeatis; et bonis eam et malis impendite. Possessio enim est bonorum ista communis, non terrena utique, sed coelestis; et ideo nullum in ea facit angustiari persona consortis. Tantum vero augetur caritas, quantum fuerit imminuta cupiditas; et illum facit caritas semper liberum, quem non tenuerit cupiditas mundana captivum. Caritas donum Dei est, dicente Apostolo: Caritas Dei diffusa est in cordibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
gite inimicos ur̃os: benefacite his
qui oderunt uos: et orate ꝓ ꝑseq̃nti¬
b et calumpniantib uos. Ecce dnĩs
usq ad inimicos caritatẽ iubet ex¬
tendi: et usq ad ꝑsecutores. xp̃ian
cordis beniuolentiam dilatari: et
qua merces oꝑi tanto dabit᷑: uel
qd̃ munꝰ p̃cepto huic obedientib
conferet᷑. Ipse demonstret a se p̃pa¬
ratã caritati mercedẽ: qui ꝑ sp̃m
sc̃m gratis ipsam dignat᷑ infun dere
caritatẽ. Ipse nob̾ dicat. qui ꝓ cari¬
tate redditurus sit dignis: qui eau
gͥ dñs. dicat: et ꝓprio sermone mag¬
nitudinem nob̃ sue ꝓmissionis often¬
dat. Ut sitis inquit filii patris ur̃i
qui in cęlis.ẽ. Cum enim diligendos
p̃ciꝑet inmicos: amarũ forsitan erat
qd̃ audienti iubebat᷑ : sit queso dul¬
ce qd̾ obedienti ꝓmittit᷑. Teneat᷑ gͦ
dulcedinis huius in corde suauitas:
& amaritudinis illiꝰ suꝑabit᷑ diffi-¬
cultas. Qui enĩ dilexerĩt inimicos
suos. et benefecerĩt eis qui eos oder̃:

Expanded text:
os, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro persequentibus et calumniantibus vos . Ecce Dominus usque ad inimicos caritatem jubet extendi, et usque ad persecutores Christiani cordis benevolentiam dilatari. Et quae merces operum tantorum dabitur? vel quod 565 munus praecepto huic obedientibus confertur? Ipse demonstret a se praeparatam caritati mercedem, qui per Spiritum sanctum gratis ipsam dignatur infundere caritatem: ipse nobis dicat quid pro caritate redditurus sit dignis, qui eamdigitur Dominus, dicat, et proprio sermone magnitudinem nobis suae promissionis ostendat: Ut sitis, inquit, filii Patris vestri qui in coelis est . Cum enim diligendos praeciperet immicos, amarum forsitan erat quod audienti jubebatur: sit, quaeso, dulce quod obedienti promittitur. Teneatur ergo dulcedinis hujus in corde suavitas, et amaritudinis illius superabitur difficultas. Qui enim dilexerint inimicos suos, et benefecerint eis qui eos oderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
isto nomine consuetudo uti¬
tur ꝓ latino. Latine aut̃ testes
dicunt᷑. Sunt gͦ mr̃es ueri. sunt
falsi: s quia sunt testes ueri. sunt¬
et falsi: Ait scriptura. Testis falsus
non erit. impunitꝰ. Si testis falsus
ñ erit sine pęna: nec testis uerus
sine corona. & facile qui dẽ fuit

Expanded text:
isto nomine consuetudo utitur pro latino: latine autem Testes dicuntur. Sunt ergo martyres veri, sunt falsi: quia sunt testes veri, sunt falsi. Sed ait Scriptura, Testis falsus non erit impunitus . Si testis falsus non erit sine poena, nec testis verus sine corona. Et facile quidem fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩum maloꝵ. Cupiditas semper
cruciat᷑. dum rapiendo non saciat᷑:
Et ideo sicut adipiscendo pauꝑ escit
appetitor iniquitatis: ita reddendo
ditescit redditor caritatis. ꝑ turbat᷑
cupiditas. dum ulcisci querit in ui¬
riam: tranquilla ẽ caritas dum

Expanded text:
omnium malorum . Cupiditas semper cruciatur, dum rapiendo non sanatur. us erogatur. Et ideo sicut adipiscendo pauperascit appetitor iniquitatis, ita reddendo ditescit redditor caritatis. Perturbatur cupiditas dum ulcisci quaerit injuriam, tranquilla est caritas dum
Abbreviated transcription (Latin):
nunꝗͣ cadit: sic complectat᷑ om̃s ami¬
cos. ut dilatet᷑ usq ad inimicos.
Amicis se uolentib reddat: inimicis
se nolentib ingerat. Istos teneat. illos
adquirat. Istos oblectet. ut ex ami¬
cis ñ efficiant᷑ immici: illos inuitet.
ut fiant ex inimicis amici. Recor¬

Expanded text:
us . Charitas sic complectatur omnes amicos, ut dilatetur usque ad inimicos. Amicis se volentibus reddat, inimicis se nolentibus ingerat. Istos teneat, illos acquirat. Illos oblectet ut ex amicis non efficiantur inimici, illos invitet ut fiant ex inimicis amici. Do
Abbreviated transcription (Latin):
tantum p̃ciosa: mͦ et in conspectu
nr̃o. Tunc enim quando obꝓbrium
erat. eẽ. xp̃ianũ: uilis erat mors sc̃oꝵ¬
dei in conspectu hominũ. Detesta¬
bant᷑: exsecrationib habebant᷑: pro
maledicto dicebant: sic moriaris. sie¬
incendaris. sic crucifigaris. Modo
ista maledicta quis fidelis ñ optat:
riam in boc loco positã scõꝵ gerua¬
sii et ꝓthasii: mediolanensium mr̃m
Non eum diem quo hic posita est: s

Expanded text:
tantum pretiosa, modo et in conspectu nostro. Tunc enim quando opprobrium erat esse christianum, vilis erat mors sanctorum in conspectu hominum: detestabantur, exsecrationi habebantur; pro maledicto objiciebantur, Sic moriaris, sic crucifigaris, sic incendaris. Modo ista maledicta quis fidelis non optat?riam in hoc loco positam sanctorum Protasii et Gervasii, Mediolanensium martyrum. Non eum diem quo hic posita est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ quã in torm̃to sine int̾missiõe
doletur et gemit᷑. et dona mͥ carita¬
tem ꝑ quã in cęlo sine fine regnat᷑:
Si enim habuero caritatẽ. quã deben¬
do reddam. et reddendo debeam: ñ
timebo iniquitatẽ quã sine fine do-¬
lendo ꝑsoluã. Bene gͥ p̃cepit apłs.¬

Expanded text:
propter quam in tormento sine intermissione propter quam in tormento sine intermissione doletur et gemitur; et dona mihi caritatem, per quam in coelo sine fine regnatur. Si enim habuero caritatem, quam debendo reddam, et reddendo debeam, non timebo iniquitatem, quam sine fine dolendo persolvam. Bene igitur praecipit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
seitur. Auerte faciem tuam a pec¬
catis meis: et omnes iniquitates
meas dele. Ꝙ qm̃ id sine caritatis
dono fieri non posse cernebat: ilico
subiunxit. Cor mundũ crea in me
ds: et sp̃m rectũ innoua in uisceri¬
b meis. Cor aut aũt mundũ. carita¬
tis. ẽẽ. domicilium: his u̾b cõm̃dat
apłs dicens. finis enĩ p̾cepti est ca¬
ritas. de corde puro. et conscientia
bona. et fide non ficta. Proinde duo
quȩdã in his ꝓpħȩ uerbis. diligentiꝰ
considanda sunt nob̃: unũ qd a se
poposcit auferri: alterũ qd̃ sͥ po¬
stulauit attribui. Petiit enĩ suas
iniquitates deleri:eor aut̃ mundũ
subiungens. cor mundũ crea in me
ds̃. et sp̃m rectũ in noua in uiscerib
meis: quid aliud dix̃. nͥ dele a me
maculã prauȩ cupiditatis. et dona
mͥ grãm caritatis. aufer a me cupi¬
ditatẽ ꝑ quã possum dãpnari. et
dona michi caritatẽ ꝑ quã merear
coronari. aufera me cupiditatem

Expanded text:
scitur: Averte faciem tuam a pecscitur: Averte faciem tuam a peccatis meis, et omnes iniquitates meas dele ; et quoniam sine caritatis dono fieri non posse cernebat, illico subjunxit: Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis . Cor autem mundum caritatis esse domicilium his verbis commendat Apostolus, dicens: Finis enim praecepti est caritas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . 3. Proinde duo quaedam in his prophetae verbis diligentius consideranda sunt nobis: unum quod a se poposcit auferri, alterum quod sibi postulavit attribui. Petiit enim deleri iniquitates suas, cor autem 564 mundum subjungens: Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis, quid aliud dixit, nisi: Dele a me maculam pravae cupiditatis, et dona mihi gratiam caritatis? Aufer a me cupiditatem, per quam possum damnari; et dona mihi caritatem, per quam merear coronari. Aufer a me cupiditatem,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾missione debere. O caritas. debi¬
tũ bonum: debitũ scm̃: debitũ cęle¬
stib refertum cõmodis: debitũ sem¬
pit̃nis plenũ om̃ino diuitiis. Mlagna
fr̃s hoc debito lucra conquirimꝰ:
inm̃sa cõmoda tali fenore compa¬
ramus. Dum enĩ caritas a nobis
reddit᷑ et debet᷑: omĩs iniquitas¬
nr̃a dimittit᷑ et deletur. Ipsamde¬
niq caritatẽ sibi beatus dauid ad
delendas iniquitates suas donari
postulabat: quando ꝓ peccato gra¬
ui dñm lacrimabilit̃ exorabat. Hã
cum illecebroso quondã captiuatus
aspectu. militis sui adulteraret uxo¬
rem. et scelere geminato maritũ qͦq
int̾ficeret in nocentẽ: pꝰ ꝑpetrationẽ
peccati diuino ꝑ ꝓpħam correptus
oraculo. et pꝰ confessionẽ recreatus
medicinali responso. dũ penitentiȩ
u̾ba supplici ꝓstratꝰ obsecratione
deꝓmeret. quib dm̃ ustũ. regem
regum. et dũm dñoꝵ. quantocius
deplacaret. int̾ cetera dixisse cogno¬

Expanded text:
intermissione debere. O caritatis debiintermissione debere. O caritatis debitum bonum, debitum sanctum, debitum coelestibus refertum commodis, debitum sempiternis plenum omnino divitiis! 2. Magna, fratres, hoc debito lucra conquirimus, immensa commoda tali fenore comparamus. Dum enim caritas a nobis redditur et debetur, omnis nostra iniquitas dimittitur et deletur. Ipsam denique caritatem sibi beatus David ad delendas iniquitates suas redonari poscebat, quando pro peccato gravi Dominum lacrymabiliter exorabat. Nam cum illecebroso quondam captivatus aspectu, militis sui adulteraret uxorem, et scelere geminato maritum quoque interficeret innocentem, post perpetrationem peccati per prophetam correptus oraculo, et post confessionem recreatus medicinali responso, dum poenitentiae verba supplici prostratus obsecratione depromeret, quibus Deum justum, Regem regum, et Dominum dominorum quantocius placaret, inter caetera dixisse cogno
Abbreviated transcription (Latin):
uantũ cupio caritati ur̃e
debitũ reddere de caritate
sermonẽ: tantũ me carita¬
fieri uideo debitorem: nec inuenis
qualiter possim u̾bis explicare p̃co¬
nium caritatis : in qua sic debemꝰ
quãdiu in hoc scło uiuimꝰ. crescere
inuic̃ẽ diligendo: sic̃ eã iubem᷑ semꝑ
deb̾e reddendo. Beatꝰ nãq apłs paulꝰ
dũ nos om̃ib debitis p̃cepisset absol¬
ui: solonos mutue caritatis debito
sẽꝑ uoluit detineri. dicens. Nemini
qͥcquã debeatis: nisi ut inuicẽ dili¬
consulta caritatis pat̾nȩ: ut nemi¬
ni quicꝗͣ debeamꝰ. nͥ ut inuicẽ dili¬
gamͦ. Cum gͦ audimꝰ ut nemini
quicꝗͣ debeamꝰ: non in hoc u̾bo re¬
maneam̃. s audiamꝰ et faciamus
qđ sequit᷑. ut nos inuicẽ diligamꝰ:
et inuenimꝰ sc̃ãm caritatẽ. quam
semꝑ debendo reddamꝰ. et redden¬
do salubrit̃ debeamꝰ. Magna res
caritas. ẽ. dilectissimi fr̃s: quã do¬
cente apło sic iubetur semꝑ reddere.
ut eam nicħominus iubeam᷑ sine

Expanded text:
uantum cupio sanctitati vestrae debitum reddere de caritate sermonem, tantum me caritafieri video debitorem; nec invenio qualiter possim verbis explicare praeconium caritatis, in qua sic debemus, quandiu in hoc saeculo vivimus, crescere invicem diligendo, sicut eam jubemur semper debere reddendo. Beatus namque apostolus Paulus, dum nos omnibus debitis praecepisset absolvi, solo nos mutuae caritatis debito semper voluit detineri, dicens: Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem dilinae. Haec sunt consulta caritatis paternae, ut nemini quidquam debeamus, nisi ut invicem diligamus. Cum ergo audimus, ut nemini quidquam debeamus, non in hoc s quod sequitur, ut nos invicem diligamus: et inveniemus sanctam caritatem, quam semper debendo reddamus, et reddendo salubriter debeamus. Magna res caritas est, dilectissimi fratres, quam docente Apostolo sic jubemur semper reddere, ut eam nihilominus jubeamur sine
Abbreviated transcription (Latin):
retur a nob̃ cumulus omĩũ dilꝑc¬
toꝵ: qr caritas cooꝑit multitudinẽ
peccatoꝵ. Nemo aũt̃ putet fr̃s sic
a nob̃ oportere caritatẽ reddi: ut
reddita desinat aliqͣndo deberi.
Cũ enĩ reddit᷑ plus debet᷑: et eo magis
adqͥritur. qđ reddit᷑ cũ debetur.
Nam qui se caritatis non semꝑ existi¬
mat debitorẽ: non se debito gaude¬
at absolutũ: s dono caritatis lu¬
geat destitutũ. Neq enim ht̃ cari¬
tatẽ quã reddere destitit. quia ꝓdigꝰ
debitor non reddendo ꝑdidit: quã
ut semꝑ redderet. et semꝑ deberet.
accepit. Quocirca tunc se nouerit
ꝑdidisse qd̃ acceꝑat: dũ ñ reddid̾it
qd̃ debebat. S dicit aliqͥs. Cui hãc¬
me oportet reddere caritatẽ : Respõ
amicis et inimmicis. Nã cũ beatus apłs
dicat. gͦ cum tempus habemꝰ oꝑem᷑
qd̃ bonum ẽ ad om̃s. maxime aut̃
ad domesticos fidei: eiudent̃ osten¬
dit. qd̃ et in oꝑe caritatis sit quidẽ
alius alii p̃ferendꝰ: nemo tamen sit

Expanded text:
cumulus omnium delictorum, quia caritas cooperit multitudinem peccatorum . Nemo autem putet, fratres, sic a nobis oportere caritatem reddi, ut reddita desinat aliquando deberi. Cum enim redditur, plus debetur; et eo magis acquiritur, quo redditur cum debetur. Nam qui se caritatis non semper existimat debitorem, non se debito gaudeat absolutum, sed dono caritatis lugeat destitutum. Neque enim habet caritatem quam habere destitit, quia prodigus debitor non reddendo perdidit, quam ut semper redderet, et semper haberet, accepit. Quocirca tunc se noverit perdidisse quod acceperat, dum non reddiderit quod debebat. 4. Sed dicit aliquis: Cui hame oportet reddere caritatem? Respondeamicis et inimicis. Nam cum beatus Apostolus dicat: Ergo cum tempus habemus, operemur quod bonum est ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei , evidenter ostendit quod in opere caritatis sit quidem alius aliis praeferendus, nemo tamen sit
Abbreviated transcription (Latin):
loquar & angłoꝵ. caritatẽ aũt ñ
habeã. factuis sũ eram̃tũ sonans.
aut cymbalũ tinniens: E si ha¬
buero ꝓpħiam. et sciero omnia sacra¬
menta. et omnem scientiam. et si
habuero omnẽ fidẽ. ita ut montes
transferam. caritatem aũt non ha-¬

Expanded text:
 charitatem autem non habeam, factus sum velut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens. Et si habuero prophetiam, et sciero omnia sacramenta, et omnem scientiam, et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non ha
Abbreviated transcription (Latin):
datũ inquit nouũ do uob̾. ut uos
inuicẽ diligatis. Et iterum. In hoc
scient om̃s quia discipłi mei estis: s
uos inuicẽ dilexceritis. Ille gͦ qui
uenit ꝑ crucis irrisionẽ. catnis pe¬
rimere corruptionẽ. et uetustatem
iuncħ mortis nr̃ȩ. suȩ mortis noui¬
tate dissoluere: mandato nouo feci
hominẽ nouũ. Res enim uetꝰ erat.
ut homo moreretur: quid ne semꝑ
ualeret in homine. res noua facta
est. ut ds̃ moreret᷑. S quia in car¬
ne mortuus est. ñ in diuinitate: ꝑ
sempitnã uitã diuinitas ũ ꝑmistt¬

Expanded text:
datum, inquit, nonum do uobis, ut uos datum, inquit, nonum do uobis, ut uos inuicem diligatis, et iterum: in hoc scient omnes, quia discipuli mei estis, si uos inuicem dilexeritis. ille enim qui uenit per crucis irrisionem carnis perimere corruptionem et uetustatem uinculi mortis nostrae suae mortis nouitate dissoluere, mandato nouo fecit hominem nouum. res enim uetus erat, ut homo moreretur. quod ne semper ualeret in homine, res noua facta est, ut deus moreretur. sed quia in carne mortuus est, non in diuinitate, per sempiternam uitam diuinita
Abbreviated transcription (Latin):
la in uob̃ horreat. aut auaritia dis¬
pliceat. aut infidelitas langueat:
ut emundati pęnitus ac purificati.
habitaculum dei efficiamini: et
sp̃s sc̃s qui descendisse hodie legit᷑
scͥpt᷑arũ multiplicem ab un-¬
dantiam. latissimãq doctͥnã
sine ullo errore comphendit.
et sine ullo labore custodit. cuius
cor plenũ. ẽ. caritate. Dicente apło.
Plenitudo aũt legis caritas. E alio
loco. finis aũt p̃cepti. ẽ. caritas. de
corde puro. et conscientia bona. et
fide non ficta. Qͥd ÷ aũt p̃cepti fi
tas: hoc etiam hic dixit. finis p̃cepti
÷ caritas. Nec dubitari ullomodo
potest: qđ templũ dei sit homo. in
quo habitat caritas. Dicit enĩ et
ioħs. Ds caritas ẽ. Hȩc aut̃ dicente
apłs. et nobis caritatis excellentiam
cõmendantes: non utiq aliud nͥ
qd̃ comederant ructare potuerunt.
pse quippe dũs pascens eos uerbo sa¬
lutis. uerbo caritatis. qd̃ ÷ ipse. uiuus
panis qui de cȩlo descendit: man¬

Expanded text:
la in vobis horreat, aut avaritia disla in vobis horreat, aut avaritia displiceat, aut infidelitas langueat: ut emundati penitus ac purificati, habitaculum Dei efficiamini, et Spiritus sanctus qui descendisse hodie legitur, scripturarum multiplicem abundantiam latissimamque doctrinam sine ullo errore comprehendit et sine ullo labore custodit cuius cor plenum est caritate dicente apostolo: plenitudo autem legis caritas, et alio loco: finis. autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. quid est autem praeceptitas, hoc etiam hic dixit: finis praecepti est caritas. nec dubitari ullo modo potest, quod templum dei sit homo, in quo habitat caritas. dicit enim et Iohannes: deus caritas est. haec autem dicentes apostoli et nobis caritatis excellentiam commendantes non utique aliud nisi quod comederant ructuare potuerunt. ipse quippe dominus pascens eos uerbo salutis, uerbo caritatis, quod est ipse panis uiuus, qui de caelo descendit: man
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m qui descendit: et per bonam
uitam xp̃m sequam᷑ qui ascendit.
Misit gͦ nob̾ saluator sp̃m scm: sicut
discipłis suis ipse ꝓmisit. dicens:
Expedit uob: ut ego uadam. Si enĩ
non abiero: paraclitus non uenioe
ad uos. Si aũt abiero: mittam
eum ad uos. Qd̃ dixit. mittã eũ:
non forte aliquis ur̃m cogitet qd̃
quasi de inferiore dixerit. mittã:
at imꝑanti. Absit a uob̃ ista suspicio
In trinitate enim non minus aliqͥd
aut maiꝰ qr si in deo aliquid minꝰ
dr̃. imꝑfecta diuinitas accusatur.
gra unũ dm̃ in trinitate. & trinita¬
tem in unitate credatis: ne pedes
ur̃oꝵ sensuum claudicent. aut ocłi
parum uideant. aut manꝰ aridȩ
fiant. Omĩs enim qui fidem catho¬
licam non bene sequit᷑: pedes debi¬
les ht̃. Q ui ueritatis lucem ñ uidet:
ocłoꝵ caliginem patitur. Q ui mi¬
scđiȩ fructũ ñ ht̃: manuum aridi¬
tate siccat᷑. Id gͦ agite. id elabora¬
te. ne aliqua membroꝵ ur̃oꝵ portio
hac debilitate uiciet᷑. Ne aut gu¬

Expanded text:
m qui descendit, et per bonam vitam Christum sequamur qui ascendit. Misit ergo nobis Salvator Spiritum sanctum, sicut discipulis suis ipse promisit, dicens: Expedit vobis ut ego vadam: si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos . Quod dixit, Mittam eum; ne forte aliquis vestrum cogitet quod quasi de inferiore dixerit, Mittam: at imperanti. Absit a vobis ista suspicio. In Trinitate enim non minus aliquid, aut majus: quia si in Deo aliquid minus dicitur, imperfecta divinitas accusatur. gra unum Deum in Trinitate, et Trinitatem in unitate credatis; ne pedes vestrorum sensuum claudicent, aut oculi parum videant, aut manus aridae fiant. Omnis enim qui fidem catholicam non bene sequitur, pedes debiles habet; qui veritatis lucem non videt, oculorum caliginem patitur; qui misericordiae fructum non habet, manuum ariditate siccatur. Id ergo agite, id elaborate, ne aliqua membrorum vestrorum portio hac debilitate vitietur, ne aut gu
Abbreviated transcription (Latin):
intelligis. caritas latet. Ille itaq¬
tenet. et qd̃ patet et qd̃ later in
duunis sermonib: qui caritatem te¬
mentium. Sine qua diues pauꝑ
est: & in qua pauꝑ dites diues :
Hec in adu̾sitatib tolerat: in ꝓspe¬
ritatib temꝑat. In duris passionib
fortis: in bonis oꝑib hylaris. In
temptatione tutissima: in hospita¬
litate latissima. Int̾ ueros fr̃s letis¬
sima: int̾ falsos patientissima. In
abel ꝑ sacrificium grata: in noe ꝑ
diluuium secura. In abrahe ꝑegri
blandos ignes innocenter spectat:
in machabeis seuos ignes fortiter
tolerat. Casta in susanna erga ui¬
rum: in anna post uirũ: in maria
p̃ter uirũ. Libera in paulo ad ar-¬
guendum: humilis in petro ad
obȩdiendum. Humana in xp̃ianis
ad confitendũ: diuina in xp̃o ad
ignoscendũ. S quid ego de carita¬
tẽ mauis aut uberiꝰ possũ dicere.

Expanded text:
intellegis caritas latet. ille ita ointellegis caritas latet. ille ita optinet et quod patet et quod latet in diuinis sermonibus qui caritatem tementium, sine qua diues pauper est et in qua pauper diues est. haec in aduersitatibus tolerat, in prosperitatibus temperat, in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris, in temtatione tutissima, in hospitalitate latissima, inter ueros fratres laetissima, inter falsos patientAbel per sacrificium grata; in Noe per diluvium secura, in Abrahae peregblandus ignis innocenter spectat, in Machabaeis saevos ignes fortittolerat. casta in Susanna erga uirum, in Anna post uirum, in Maria praeter uirum, libera in Paulo ad arguendum, humilis in Petre ad oboediendum, humana in christianis ad confitendum, diuina in Christo ad ignoscendum. sed quid ego de caritate maius aut uberius possum dicere,