comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sequenter aut patri filioq unius dabit᷑
qualitatis quantitatisꝙ t̃minus: aut
equaliter uterq necesse ẽ. predicet᷑
imm̃suis. Quantus ẽ enĩ splendor illius
lucis: tantam necesse ẽ. lucem splendo¬
ris illius fattaris. Qm̃ lucem sic ȩquat
in omnib suus splendor: ut nec ma¬
ior ibri possit eẽ nec minor. Multum¬
uͭ mitam᷑ istos. qui in contumeliam
filũ dĩ conspirant. ęstimantes eum
scãm aͥcitatis substantiam aut ad
locum de loco motu locali transire. aut
ñ posse simul omĩa deitatis suȩ inm̃¬
sitate complete: intantũ ut cum eum
audiunt ad tr̃am descendere: credant
eum incęlo uł apud inferos ñ fuisse:. Et
ad infernum scđ̾m deitatis substantiã
ita descendisse confirment: ut cũ cȩlode¬
fuisse tunc & tris existiment. Quom ñ
coaptari: & ñ nunquã in inꝑsona quoq
patrissimilia reꝑiri. Ut enim illa lega¬
lium uoluminũ loca pretereã qͥbꝰ dr̃.¬

Expanded text:
sequenter aut Patri Filioque unus dabitur sequenter aut Patri Filioque unus dabitur qualitatis quantitatisque terminus, aut aequaliter uterque necesse est praedicetur immensus: quantus est enim splendor illius lucis, tantam necesse est lucem splendoris 99 illius fatearis; quoniam lucem sic aequat suus in omnibus splendor, ut nec major ibi possit esse, nec minor. CAPUvero miramur istos qui in contumeliam Filii Dei conspirant, aestimantes eum secundum deitatis substantiam, aut ad locum de loco motu locali transire, aut non posse simul omnia deitatis suae immensitate complere; intantum, ut cum eum audiunt ad terram descendere, credant eum in coelo vel apud inferos non fuisse, et ad infernum secundum deitatis substantiam ita descendisse confirment, ut eum coelo defuisse tunc et terris existiment. Quomodo coaptari, nonnunquam in persona quoque Patris similia reperiri? Ut enim illa legalium voluminum loca praeteream, quibus d
Abbreviated transcription (Latin):
splendor głȩ & figura substanti¬
ȩ eiꝰ gerens quoq omĩa ũbo uir¬
tutis suȩ. Et ecce splendor. eẽ filius.
& omĩa gerere ꝑhibetur. Siquis gͦ
credit aliqua t̃minatũ. demonstret nob̾
qualit̃ lux ce splendor diũsȩ possint eẽ
substantiȩ. cum nec confundant᷑ noĩe.
nec segregent᷑ genere: nec alterũ alt̾o
differat quantitate. Nam lucis & splen¬
doris ñ sunt confusa nomina: s lucis
cesplendoris ñ ẽ discreta natura. Rur¬
sus luci splendor sic indiuidiuisunit᷑
ut ab ea nullatenꝰ separet᷑: tantũq lux
inse habet splendorem: quantã in se
splendor continet lucẽ. Nec lux ut
luceat splendore potest pͥuari: nec
splendor ut splendeat luce potest
aliquando destitui. S quȩcumq lux
complet ȩqualis insplendore ꝑ manens:
eadem splendor complet. In luce pan¬
ter equalis existens. Quo cura si etiam
lux illa ȩtña nec sine suo potuit splen¬
dore. eẽ. nec eodem potest carere: con¬

Expanded text:
splendor gloriae, et figura substantisplendor gloriae, et figura substantiae ejus, gerens quoque omnia verbo virtutis suae . Ecce et splendor esse Filius, et omnia gerere perhibetur. Si quis erte credit aliqua terminatum, demonstret nobis qualiter lux et splendor diversae possint esse substantiae, cum nec confundantur nomine, nec segregentur genere, nec alterum ab altero differat quantitate. Nam lucis et splendoris non sunt confusa nomina, sed lucis et splendoris non est discreta natura. Rursus luci splendor sic individuus unitur, ut ab ea nullatenus separetur, tantumque lux in se habet splendorem, quantam in se splendor continet lucem; nec lux ut luceat, splendore potest privari, nec splendor ut splendeat, luce potest aliquando destitui; sed quaecunque lux complet, aequalis in splendore permanens, eadem et splendor complet, in luce pariter aequalis existens. Quocirca si etiam lux illa aeterna nec sine suo potuit splendore esse, nec eodem potest carere: con
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationum &intentionũ cordis. &
ñẽ ulla creatura inuisibilis in con¬
spectu eiꝰ. Omĩa aũt nuda et aꝑtasc̃
oculis eius: Nec hic sicut suꝑius dixi¬
mꝰ ulla debet corpore uisionis sub in¬
trare suspitio: tanquam dei filiꝰ incȩlo
sit. & ex inde cuncta uideat uͥ ñ sit.
hoc est enim deo uidere qđ. eẽ. Et
quantam insinuat uisionẽ suam:
tantã ult credi substantiã suam.
Ut cũ audimus omĩa nuda & aꝑta. eẽ.
oculis eiꝰ: nullũ t̃minũ putemꝰ sub¬
stantiȩ eiꝰ. Ut aũt unius infinitatis¬
cũ patre filius monstraret᷑ scã scrip¬
tura curauit desapientia dicere. Splẽ-¬
dor ẽ enim lucis et̃ne et specłm sine
macula maiestatis dei & imago bo¬
nitatis illiꝰ. In hoc testimonio et na¬
turalis unitas. et ꝑsonarum ꝓpͥetas:
et ȩqualitatis imm̃sitas patris filii ꝙ
monstrat᷑ fatrem namq lucẽ. filiũ
uero splenuorem hoc in loconullus
ambigit appellari. Dequo etiam apli¬
ca dicit auctoritas. Qui cum sit

Expanded text:
num cordis. Et non est ulla creatura invisibilis in conspectu ejus: omnia autem nuda et aperta sunt oculis ejus ? Nec hic, sicut superius diximus, ulla debet corporeae visionis subintrare suspicio, tanquam Dei Filius in coelo sit, et exinde cuncta videat, ubi non sit; hoc est enim Deo videre quod esse, et quantam insinuat visionem suam, tantam vult credi substantiam suam, ut cum audimus omnia nuda et aperta esse oculis ejus, nullum terminum putemus substantiae ecum Patre Filius monstraretur, sancta Scriptura curavit de Sapientia dicere: Splendor est enim lucis aeternae, et speculum sine macula Dei majestatis, et imago bonitatis illius . In hoc testimonio et naturalis unitas, et personarum proprietas, et aequalitatis immensitas Patris Filiique monstratur. Patrem namque lucem, Filium vero splendorem hoc in loco nullus ambigit appellari. De quo etiam apostolica dicit auctoritas: Qui cum sit
Abbreviated transcription (Latin):
et tr̃am ego impleo: Et iterũ. In omni
loco: oculi dnĩspeculant᷑ malos & bonos.
Et quando inunũ cũ fr̃ĩb conuenimꝰ
et sacrificia diuina cũ dei sacerdote ce¬
lebramus. uerecundiȩ & disciplinȩ me¬
mores ẽẽ. debemꝰ: ñ passim uentilare
p̃ces nr̃as inconditis uocibꝰ. nec petici¬
onem cõmendandã modeste dõ. tu¬
multuosa loquacitate iactare: quia
ds̃ ñ uocis s cordis auditor ẽ. Nec ad¬
monendus ẽ clamoribꝰ qͥcogitationes ui¬
det. Probante dño & dicente. Quiꝰ cogita¬
cisnequã incordibꝰ urĩs: et alioloco.
Scient om̃s ȩccłe quia egosum serutator

Expanded text:
et terram ego inpleo? et iterum: in omni et terram ego inpleo? et iterum: in omni loco oculi Dei speculantur bonos et malos. et quando in unum cum fratribus conuenimus et sacrificia diuina cum Dei sacerdote celebramus, uerecundiae et disciplinae memores esse debemus, non passim uentilare preces nostras inconditis uocibus nec petitionem commendandam modeste Deo tumultuosa loquacitate iactare quia Deus non uocis sed cordis auditor est, nec admonendus est clamoribus qui cogitationes uidet probante Domino et dicente: quid cogitatis nequam in cordi bus uestris ? et alio loco: et scient omnes ecclesiae quia ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
uit ubi se a dei manu etiam innouissi¬
mo maris p̃dicat deducendum: ut agnoᷤ¬
cat᷑ patris ce filii & sp̃s scĩ una eẽ inm̃si¬
tas & una p̃sentia in omnib creaturis.
Hȩc est trinitas unus ds̃. qui sicut potuit
solus unuiersa condere. sic potest omĩa
solus implere: nec localis in loco. nec tẽpo¬
ralis in tempore. nec t̃minalis t̃mino crea
dei. manifesta p̃dicatione et eloquioꝵ
diuinoꝵ attestatione beatus martyr cy¬
Pͥa r̃ nꝰ affirmat in epła de oratione
dnĩca dicens. Deniq magisterio suo dñs
secreto nos orare precepit in abditis &
secretis locis: incubiculis ipsis. qđ magis
conuenit fidei. Ut sciamus dm̃ ubiq eẽ.
p̃sentem audire om̃s & uidere: & maie¬
statis suȩ plenitudine. abdita queq
et occulta penetrare. sicut scriptũ est.
Ego ds̃ ad ꝑximans &e ñds̃ delonginquo
Si absconditus fuerit homo in abscondi¬
tis. Ego gͦ nonuidebo eũ . Nonne cȩlum

Expanded text:
vit, ubi se a Dei manu etiam in novissivit, ubi se a Dei manu etiam in novissimo maris praedicat deducendum: ut agnoscatur Patris et Filii et Spiritus sancti una esse immensitas, et una praesentia in omnibus creaturis. Haec est Trinitas unus Deus, qui sicut potuit solus universa condere, sic potest omnia solus implere, nec localis in loco, nec temporalis in tempore, nec terminabilis termino creatDei manifesta praedicatione, et eloquiorum divinorum attestatione, beatus martyr Cyprianus affirmat in epistola de Oratione Dominica, dicens: « Denique magisterio suo Dominus secreto nos orare praecepit, in abditis et secretis locis, in cubiculis ipsis, quod magis convenit fidei; ut sciamus Deum ubique esse praesentem, audire omnes et uidere et maiestatis suae plenitudine in abdita quoque et occulta penetrare, sicut scriptum est: ego Deus adproximans et non Deus de longinquo. si absconditus fuerit homo in absconditis, ego ergo non uidebo eum? nonne caelum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sciens ꝓpħa dicebat ad dm̃. Quoibo
aspũ tuo: & a facie tua quo fugiam :
cias me afacie tua: et sp̃m sc̃m tuũ ne au¬
significat. Nolite contristare sp̃m sc̃m
dĩ in quo signatiestis in die redemptio¬
nis. Et alioloco. Qui autem hec sꝑnit:
ñ hominẽ sꝑnit s dm̃: qui etiam dedit
suꝑius memorauimꝰ dicat. Quoibo a
spũ tuo: et a facietua quo fugiã: Sias¬
cendero incelum tuillic es: &e si descen¬
dero in infernum ad es. Et si assump¬
sero pennas meas in directione sine sic̃
alia translatio habet ante lucẽ. & ha-¬
bitauero innouissimo maris. & enĩ illuc
manꝰ tua deducet me et continebit me
dextera tua. Manum patris. filiũ nullꝰ
ambigit nominari. De quo ipse dñs
dic̃. Nonne manꝰ mea fecit hȩc omnia :
At tam̃ ꝓpħa. ut trinitatẽ equalit᷑ p̃¬
dicaret inm̃sam. et patrem significa-¬
uit cui dixit. Quo ibo aspũ cuo. & ip¬
sum sp̃m. a quo se ire uł fugere nullo
modo posse testat᷑: et filium dĩ demonstra¬

Expanded text:
d sciens propheta, dicebat ad Deum: Quo ibo a Spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam ? cias me a facie tua, et Spiritum sanctum tuum ne ausignificat: Nolite contristare Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis in die redemptionis . Et alio loco: Qui autem haec spernit, non hominem spernit, sed Deum, qui etiam dedit superius memoravimus dicat: Quo ibo a Spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu illic es; et si descendero in infernum, ades; et si assumpsero pennas meas in directione, sive sicut alia translatio habet ante lucem, et habitavero in novissimo maris: etenim illuc manus tua deducet me, et continebit me dextera tua. Manum Patris Filium nullus ambigit nominari, de quo ipse Deus dicit: Nonne manus mea fecit haec omnia? Attamen propheta, ut Trinitatem aequaliter praedicaret immensam, et Patrem significavit, cui dixit: Quo ibo a Spiritu tuo? et ipsum Spiritum, a quo se ire vel fugere nullo modo posse testatur; et Filium demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
ques animam meam in inferno nec
dabis scm̃tuum uide r corruptionẽ.
Notas michi fecisti uias uitȩ ad im¬
plebis iocunditate cum facie tuaQd̾
testimonium psalmm cum beatus pettꝰ
commemoraret: ut hoc de xp̃o mani¬
feste dictum ostenderet: secutus adie¬
cit. Uirifrẽs: liceat audent̃ dicere ad
uos de patriarcha dauid. qmce de¬
functus est & sepultusẽ: & sepulchiũ

Expanded text:
 nec dabis sanctum tuum videre corruptionem. Notas mihi fecisti vias vitae, adimplebis me jocunditate cum facie tua . Quod testimonium psalmi cum beatus Petrus commemoraret, ut hoc de Christo manifeste dictum ostenderet, secutus adjecit: Viri fratres, liceat audenter dicere ad vos de patriarcha David, quoniam et defunctus est, e
Abbreviated transcription (Latin):
Unde intelligit᷑ quia donec aliquis fili¬
um dei scđm dis uinam substantiam
ȩqualem ñ cre u credit patri: menbris
xp̃i ꝑ tactum fidei non potest copulari:
Ille autem adñei corporis tenet ꝓfecto com¬
pagem: cui filiꝰ ascendit ad patrẽ. Illi aũt
filiꝰ ascendit ad patrem qui dĩtatẽ filii dõ
patri fatetur ȩqualẽ. Manifestȩ itaq
claret ꝑillũ ad patrem ascensũ filii. nr̃ȩ
potius ꝓfectũ fidei demonstrari. Nos enĩ
tationẽ dauid sc̃s hortat᷑ dicens. Exaltate
diñ nr̃m et ad orate in monte scõ eiꝰ qm̃¬
sc̃s dñs ds̃ nr̃. Quid ẽ autem exaltare dñm:
nisi quȩ altissima st̃ de altissimo credere:
hoc ẽ utiq inmonte adorare: ut cũ de dõ
cogitamus. nichilde illohumile sapiamꝰ.
mꝰ cũ sit ipse semꝑ altissimꝰ sic̃ in nob scĩ¬
ficatur quando eum scĩficamꝰ. cũ semper
inse maneat sc̃s. Nambeatus petrus ad¬

Expanded text:
Unde intelligitur quia, donec aliquis Filium Dei secundum divinam substantiam aequalem non credit Patri, membris Christi per tactum fidei non potest copulari; ille autem dominici corporis tenet profecto compagem, cui Filius ascendit ad Patrem; illi autem Filius ascendit ad Patrem, qui deitatem Filii Deo Patri fatetur aequalem. Manifeste itaque claret per illum ad Patrem ascensum Filii, nostrae potius profectum fidei demonstrari, nos enim tationem David sanctus hortatur, dicens: Exaltate Deum nostrum, et adorate in monte sancto s Deus noster . Quid est autem exaltare Dominum, nisi quae altissima sunt, de altissimo credere? Hoc est utique in monte adorare, ut cum de Deo cogitamus, nihil de illo humile sapiamus:mus, cum sit ipse semper altissimus; sicut in nobis sanctificatur, quando eum sanctificamus, cum semper ipse maneat sanctus. Nam beatus Petrus ad
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: huic quelibet facta ante ferri
conferriue ñ possunt. Qm̃ qui omĩa
innumero et pondere et m̃sura dis¬
posuit: sic̃ tempore numerari. sic lo¬
co m̃surari ñ potuit. Proiide psalmꝰ
ueracit᷑ canit. Magnus dominꝰ ds̃
nr̃ & magna uirtus eiꝰ & sapientiȩ
rabilis sempitñitatis infinita monstra¬

Expanded text:
sunt , huic facta quaelibet anteferri sunt , huic facta quaelibet anteferri conferrive non possunt. Quoniam qui omnia in numero, et pondere, et mensura disposuit, sicut tempore numerari, sic loco mensurari non potuit. Proinde psalmus veraciter canit: Magnus Dominus Deus noster, et magna virtus ejus, et sapientiae rabilis sempit
Abbreviated transcription (Latin):
sempitnitatis infinitatem loco uident᷑
dare: quam filio dei conant᷑ adimere.
lamsi propterea filium dei ñ sine initio
natum asserunt. quia dicit euangłista.
Inpͥncipio erat ũbum. & ñ dicit ante
pͥncipium erat ũbum: isti qͥ locũ ante
ũbum fuisse asserunt. ante pͥncipiũ qͦq
fuisse necesse ẽ fateantur: qm̃ id quod
fuisse putant ante ũbum. hoc existimats
ñ habuisse pͥncipium. Si aũt pͥncipi¬
um ñ habuit locus. ipse ẽ sempit̃no
patri sine dubio coȩt̃nus. Et qm̃ sem¬
pit̃num distare non potest a sempit̃¬
no. talis hanc impietatem ꝑfecto con-¬
sequit᷑ absurditas:. ut aut localis pu¬
tet᷑ ds̃. aut locus hoc credat᷑ eẽ. qđ ds̃:
aut ipsum locum aliqd existiment eẽ.
sine dõ pͥncipium: qđ sempit̾nitate
siui naturalit̾ ꝑseueret infectum. S qm̃
hec ñ sine impietate credunt᷑: iccirco
ñ solum filio anterior: s nec ȩquȩuus
dicendꝰ ẽ locꝰ ꝑ quemenum omĩa facta

Expanded text:
sempiternitatis infinitatem loco videntur sempiternitatis infinitatem loco videntur dare, quam Filio Dei conantur adimere. Nam si propterea Filium Dei non sine initio natum asserunt, quia dicit evangelista: In principio erat Verbum, et non dicit, ante principium erat Verbum; isti qui locum ante Verbum fuisse asserunt, ante principium quoque fuisse necesse est fateantur; quoniam id quod fuisse putant ante Verbum, hoc existimant non habuisse principium. Si autem principium non habuit locus, ipse est sempiterno Patri sine dubio coaeternus. Et quoniam sempiternum distare non potest sempiterno, talis hanc impietatem profecto consequitur absurditas, ut aut localis putetur Deus, aut locus hoc credatur esse quod Deus, aut ipsum locum aliquod existiment esse sine Deo principium, quod sempiternitate sui naturaliter perseveret infectum. Sed quoniam haec non sine impietate creduntur, idcirco non solum Filio anterior, sed nec aequaevus dicendus est locus. Per quem enim omnia facta
Abbreviated transcription (Latin):
istis locutus ẽ nob̃ infilio quẽ consti
tuit heredem uniũsoꝵ ꝑ quẽ fecit &e
scła. Non est localis ꝑquẽ factꝰ ẽ locꝰ.
nec temporalis ꝑ quem factum ẽ tẽpꝰ.
Nam si localis ipse locum fecit. & cer¬
tum ẽ omẽ locale in loco eẽ: conseq̃nt̃
intelligit᷑ quod pͥus in loco fuerit. & sic
locum creare potuerit. Sed hic locus in qͦ
fuisse dei filius dr̃: quero utrum filio ante¬
rior ȩqueuiis uecredat᷑. Quod si aliqui
anteriorem. filio existimant locũ: uide¬
ant in qđ baratrum nefariȩ assertionis
incurrunt. Cum itrũ om̃ium oꝑatori ma¬
teriã cuiꝰ libet oꝑis ante ponunt. Cunq
ioħs omnia ꝑ ipsum facta cõmemoret:
nullam qd̾ absit inse habuisse dicendꝰ
ẽ ueritatẽ: si qđ libet opus p̃cessit opifi¬
cem. Quomodo enim locũ facere potuit:
ante quem eẽ. uł sine quo eẽ si ita ẽ fac¬
tus ipse non potuit: Tunc deinde sol¬
licita consideratione ꝑpendant. qm̃

Expanded text:
istis locutus est nobis in Filistis locutus est nobis in Fil quem fecit et saecula . Non est ergo localis per quem factus est locus, nec temporalis per quem factum est tempus: nam si localis ipse locum fecit, et certum est omne locale in loco esse; consequenter intelligitur quod prius in loco fuerit, et sic locum creare potuerit. Sed hic locus, in quo fuisse Dei Filius dicitur, quaero utrum Filio anterior, aequaevusve credatur? Sed si aliqui anteriorem Filio existimant locum, videant in quod barathrum nefariae assertionis incurrant, cum rerum omnium operatori materiam cujuslibet operis anteponunt. Cumque Joannes omnia per ipsum facta commemoraret, nullam quod absit in se habuisse dicendus est veritatem, si quodlibet opus praecessit opificem. Quomodo enim locum facere potuit, ante quem esse, vel sine quo esse, si ita est factus, ipse non potuit? Tunc deinde sollicita consideratione perpendant quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
tellectum. uera tam̃ sempit̃na naturałq
credit᷑: cur eius generationis quȩ suꝑat
omne prorsus eloquiũ. naturalis ueri¬
tas & infinita sempit̃nitas ab neget᷑: y
gͦ sempit̾na pax ẽ: credatur etiam sem¬
pitna natiuitas. Et cuiꝰ ẽ credenda sem¬
ꝑit̾na natiuitas. ñ neget᷑ imm̃sa maie¬
stas. Nullo quippe naturali fine con¬
cludit᷑ : qđ natiuitatis initio ñ tenet᷑.
Et idõ imm̃sa prorsus agnoscit᷑ illa sub¬
stantia: cuius ẽ natiuitas ñ cepta s uera
Nam quod aliquo circum scribit᷑ fine:
necesse ẽ ut loco teneat᷑ aut tempore.
Quomodo autem fecisse tempꝰ. & locum
credit᷑. si loco ipse temporiue subdatur:
Nam ꝑipsum omis factus ẽ locus: quia
omnia ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipso
factum est nichil. ꝑipsum quoq factũ
tempꝰ agnoscitur: de quo paulus dicit.
Multifarie multisq modis olum d̃s lo¬
quens patribꝰ in ꝓpħis: nouissime diebꝰ

Expanded text:
tellectum, vera tamen, sempiterna naturalisque tellectum, vera tamen, sempiterna naturalisque creditur; cur ejus generationis, quae superat omne prorsus eloquium, naturalis veritas et infinita sempiternitas abnegetur? Ubi ergo sempiterna pax est, credatur etiam sempiterna nativitas; et cujus est credenda sempiterna nativitas, 96 non negetur immensa majestas, nullo quippe naturali fine concluditur, quod nativitatis initio non tenetur; et ideo immensa prorsus agnoscitur illa substantia, cujus est nativitas non coepta, sed vera. Nam quod aliquo circumscribitur fine, necesse est ut loco teneatur aut tempore. Quomodo autem fecisse tempus et locum creditur, si loco ipse temporive subdatur? Nam per ipsum omnis factus est locus, quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Per ipsum quoque factum tempus agnoscitur, de quo Paulus dicit: Multifarie multisque modis olim Deus loquens patribus in prophetis, novissime diebus
Abbreviated transcription (Latin):
naturalit̾ genitus: ipse sine patre fructꝰ
inuiolatȩ uirginis. quam complȩxꝰ ñ
contigit maritalis. Ipse sine genealogia
de quo scriptum ẽ. Generationem eius
quis enarrabit : Ut cum ingeneratioe
uera filii dei fides nob̾ cognitionẽ pre¬
stat. sermonẽ uͦ sempit̃nitas suꝑat. In
eo qd fidei constantia credulitatis fir¬
mam̃to nutrit᷑. sermonis uͦ audatia
fideli timore compͥmit᷑: diuinȩ gene¬
rationis uera naturalisq sempitnitas
agnoscat᷑. Nam quia diuina. utiq na¬
turalit̾ uera ẽ quia in dõ uͦ nichil ẽ
falsum. Quia uero nec cepta ẽ nec crea¬
ta: sic̃ omnẽ cepte createq naturȩ su¬
ꝑat cogitationis indaginẽ. sic omnẽ
suꝑ greditur eloquii facultatẽ. Anfor-¬
sitan quod de dei pace apostolicȩ auc.¬
toritatis ueritate ꝑcepimꝰ. de euis genera¬
tione prorsus acciꝑe dubitamꝰ᷑. Cum nob̃
paulus beatissimus dicat. Par dei quȩ
ex suꝑat omnẽ in tellectum. custodiat

Expanded text:
naturaliter genitus; ipse sine Patre, fructus naturaliter genitus; ipse sine Patre, fructus inviolatae Virginis, quam complexus non contigit maritalis; ipse sine genealogia, de quo scriptum est: Generationem ejus quis enarrabit ? ut cum in generatione vera Filii Dei fides nobis cognitionem praestat, sermonem vero sempiternitas superat, in eo quod fidei constantia credulitatis firmamento nutritur , sermonis vero audacia fideli timore comprimitur, divinae generationis vera naturalisque sempiternitas agnoscatur. Nam quia divina utique naturaliter vera est, quia in Deo vero nihil est falsum; quia vero nec coepta est, nec creata, sicut omnem coeptae creataeque naturae superat cogitationis indaginem, sic omnem supergreditur eloquii facultatem. An forsitan quod de Dei pace apostolicae auctoritatis veritate percepimus, de ejus generatione prorsus accipere dubitamus? cum nobis Paulus beatissimus dicat: Pax Dei, quae exsuperat omnem intellectum, custodiat
Abbreviated transcription (Latin):
Initiũ quoq natiuitatis innatura
hominis xp̃s habuit: inqua sine
initio ñ potuit mat᷑. eẽ. q̃ genuit
ut agnosceret᷑ naturȩ ueritate reco¬
gnita. nullum diuinȩ natiuitatis
initium habuisse. ubi sempit̾no pa¬
tri sicut initium existendi nullum
fuit. sic nulla natiuitas initia te ge¬
nerationis accessit. Ita namq utriꝰq
illius dignitatis. hoc substantialit̾ inue¬
nit᷑ quod naturalit̾ constat in homine:
sic in eodem dq̃ xp̃o hoc substantialiter
ẽẽ. credat᷑ quod naturalit̾ subsistit inpa¬
treꝰ. Ut cum in homine. xp̃o uidet᷑ ucritas
hominis: in eodem dõ xp̃o cognoscatur
pat̃ne ueritas deitatis. Et cum ista nati¬
uitas inuenit᷑ initio subdita. quȩ extẽ¬
porali homine substantialis temporalit̃
extitit: illa quoq sine initio credat᷑ eẽ. na¬
tiuitas. quȩ de sempitño dõ substantiał
ac sempitña subsistit. Ipse gͥ sine matre
induuna substantia. qua ẽ ex solo patre

Expanded text:
Initium quoque nativitatis in natura Initium quoque nativitatis in natura hominis Christus habuit, in qua sine initio non potuit mater esse quae genuit; ut agnosceretur, naturae veritate recognita, nullum divinae nativitatis initium habuisse, ubi sempiterno Patri, sicut initium existendi nullum fuit, sic nulla nativitas initiatae generationis accessit. Ita namque utriusqillius dignitatis, hoc substantialiter invenitur, quod naturaliter constat in homine; sic in eodem Deo Christo hoc substantialiter esse credatur, quod naturaliter subsistit in Patre: ut cum in homine Christo videtur veritas hominis, in eodem Deo Christo cognoscatur paternae veritas deitatis; et cum ista nativitas invenitur initio subdita, quae ex temporali homine substantialis temporaliter exstitit, illa quoque sine initio credatur esse nativitas, quae de sempiterno Deo substantialis ac sempiterna subsistit. Ipse igitur sine matre in divina substantia, quae est ex solo Patre
Abbreviated transcription (Latin):
nam utriusq naturȩ indiuisa ueri-¬
tas exhiberet: ut nec gemina natiui¬
tas unius xp̃i uideretur geminare
ꝑsonam: nec ꝑsone unitas: aut dei in
homine. authominis in dõ ueram pos¬
set abolere substantiam. Est licet utraꝙ
uera inuno xp̃osubstantia. naturalẽ
inse testet᷑ & originis natiuitatẽ. & na¬
tiuitatis originem: mysterii tam̃ pie¬
tas mirabilis ꝑmanens. quandam di¬
uinȩ illius & ineffabilis generatioĩs
quȩ initium ñ ht̃ inhac quoq huma¬
na generatione certam nob̾ intelligen¬
tiȩ lineam demonstrauit. Nam qͥ sẽꝑ
ds̃ ex dõ: idẽ temporalit̾ ex homine ds̃
& homo. Et in quo naturalẽ pat̾nȩ
substantiȩ plenitudinẽ natiuitas
sempitna possedit. in eodem plenã
hominis naturam ueritas naturalis
exhibuit. filius enim dĩ ut nr̃m ex
inuisibilibꝰ ad inuisibilia ꝓueheret
intellectum: ueritatem inse humanȩ
naturalit̾ natum constaret ex homine.

Expanded text:
nam utriusque naturae indivisa verinam utriusque naturae indivisa veritas exhiberet, ut nec gemina nativitas unius Christi videretur geminare rsonam, nec personae unitas, aut Dei in nomine, aut hominis in Deo, veram posset abolere substantiam. Et licet utraque vera in uno Christo substantia naturalem in se testetur, et originis nativitatem, et nativitatis originem, mysterii tamen pietas mirabilis permanens, quamdam divinae illius et ineffabilis generationis, quae initium non habet, in hac quoque humana generatione certam nobis intelligentiae lineam demonstravit: nam qui semper Deus ex Deo, 95 idem temporaliter ex homine Deus et homo; et in quo naturalem paternae substantiae plenitudinem nativitas sempiterna possedit, in eodem plenam hominis naturam veritas naturalis exhibuit. Filius enim Dei, ut nostrum ex visibilibus ad invisibilia proveheret intellectum, veritatem in se demonstnaturaliter natum constaret ex homine.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam rex pacis: Nonne ille qͥ ait pacẽ
meã douob̃ pacem dimitto uob̃. Ipse ẽ
enim pax nr̃a. qui fecit utraq unum.
Ad ipsum ꝓpħa clamat. Domine ds̃ nt̃
prȩt̃ te alium ñ nouimꝰ nom̃ tuũ noĩa¬
mꝰ. Matrem quoq ñ habuit xp̃s dei
filius in dei substantia: quam semꝑ ht̃
expatre. Rursus idem. patrem in hoĩs
natura non habuit: quam ex sola ma¬
tre suscepit. Inueritate namq utrĩq
natiuitatis singularitatẽ seruauit
& parentis & prolis: ut quamius pͥus
de solo patre postmodum desola uir¬
gine nasceret᷑ unus tam̃ idemq fue¬
rit qui & pͥus depatre. & postmodũ
sit natus ex uirgine. Ut in unius ueri
dei ueriq hominis xp̃i mito atq in ef¬
fabili sacramenco. nec naturalis genito
defuisset exgignente substantia: nec
germinaretur ingignente genitiuõ
ue ꝑsona. licet inuno xp̃o ueritatẽ
dei & hominis naturȩ ueritas in con¬
fusa seruaret: unam tam̃ in xp̃o. ꝑso¬

Expanded text:
etiam rex pacis? Nonne ille qui ait: Pacem etiam rex pacis? Nonne ille qui ait: Pacem meam do vobis, pacem meam dimitto vobis ? Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum . Ad ipsum propheta clamat: Domine Deus noster, praeter te alium non novimus, nomen tuum nominamus . Matrem quoque non habuit Christus Dei Filius in Dei substantia, quam semper habet ex Patre. Rursus idem patrem in hominis natura non habuit, quam ex sola matre suscepit. In veritate namque utriusque nativitatis singularitatem servavit, et parentis, et prolis: ut quamvis prius de solo Patre, postmodum de sola Virgine nasceretur, unus tamen idemque fuerit qui et prius de Patre, et postmodum sit natus ex Virgine: ut in unius veri Dei verique hominis Christi miro atque ineffabili sacramento nec naturalis genito defuisset ex gignente substantia, nec geminaretur in gignente genitove persona, licet in uno Christo veritatem Dei et hominis naturae veritas inconfusa servaret, unam tamen in Christo perso
Abbreviated transcription (Latin):
patre sine matre.sine genealogia. neq
initium dierum neq finem uicȩ habens.
Assimilatus autem filio dĩ. manet sacer¬
ctio renitentum. suꝑ huiꝰ melchisedech
ꝑsona. tanto lumini ueritatis opponẽ.
si eẽt credendum quam libet creaturã.
sine initio naturalit̾ extitisse. At cũ
clareat omnẽ omĩmodis creaturam.
ut pote ꝓrsus ex nichilo factam initio
non carere: cuiꝰ origo sola creatoris uo¬
luntate & potestate quando faciendã
iudicauit. quimutabilium oꝑum dis¬
positionem semꝑ immutabilem habu¬
it. substituta cognoscat᷑. quȩ tamen
numquam fuerit pͥusquam initio
creationis extiterit: nullatenꝰ accipit᷑
qd̾ melchisedech aut expatre fucrit
matreq non genitus qd est hominis
pͥmi: aut initio existendi careat na
figure huiꝰ retinet naturalit̾ ueritatẽ.
qui inutroq natiuitate mirabilis. nec
uspiam ueritate naturalis caruit originis.
&r inutroq mirabilit̾ natus est singłaris.
ficeremur iusticia dei inipso: Quis ẽ

Expanded text:
ogia, neque initium dierum, neque finem vitae habens, assimilatus autem Filio Dei, manet sacerctio renitentium, super hujus Melchisedech persona, tanto lumini veritatis opponere, si esset credendum quamlibet creaturam sine initio naturaliter exstitisse. At cum clareat omnem omnimodis creaturam, ut pote prorsus ex nihilo factam, initio non carere, cujus origo sola Creatoris voluntate et potestate, quando faciendam judicavit, qui mutabilium operum dispositionem semper immutabilem habuit, substituta cognoscatur ex nihilo, quae tamen nunquam fuerit priusquam initio creationis exstiterit, nullatenus accipitur quod Melchisedech, aut ex patre fuerit matreque non genitus quod est hominis primi aut initio existendi naturalitefigurae hujus retinet naturaliter veritatem, qui in utraque nativitate mirabilis, nec uspiam veritate naturalis caruit originis, et in utroque mirabiliter natus est singularis. ficeremur justitia Dei in ipso? Quis est
Abbreviated transcription (Latin):
set exire: Qđ si localit̾ abeo qui iurtꝰ
dr̃: uitus exiuit. dicat᷑ qualit̾ uirtus
a uirtute discessit. Si uero tał credulitas
fidei xp̃iane uidet᷑ in congrua. Non ali¬
um putemꝰ illũ de. xp̃o uirtutis exitũ.
nisi diuinȩ curationis effectũ. Tunc enĩ
admulierẽ uirtus saluatoris exiuit: qñ
in se uirtutẽ diuinȩ curationis agnouit.
Sicgͦ dei filius. qui ẽ uirtꝰ et sapientia
dei. locoꝵ creator et tempoꝵ. quẽad mo¬
dũ tempꝰ omne sempitnꝰ p̃cedit. sic om¬
nẽ locũ inm̃sus excedit. Qui nob tunc
uenire dr̃. cum nos illuminare dignat᷑.
De ipsonamq dicit euangłista. In mun¬
eũ ñ cognouit. In ꝓpria uenit & sui eũ
ñ receꝑunt. Quomodo gͥ et inmundo

Expanded text:
set exire? Quod si localiter ab eo, qui virtus set exire? Quod si localiter ab eo, qui virtus dicitur, virtus exivit, dicatur qualiter virtus a virtute discessit? Si vero talis credulitas fidei Christianae videtur incongrua, non alium putemus illum de Christo virtutis exitum, 105 nisi divinae curationis effectum: tunc enim ad mulierem virtus Salvatoris exivit, quando in se virtutem divinae curationis agnovit. Sic ergo Dei Filius, qui est virtus et sapientia Dei, locorum creator et temporum, quemadmodum tempus omne sempiternus praecedit, sic omnem locum immensus excedit; qui nobis tunc venire dicitur, cum nos illuminare dignatur. De ipso namque dicit evangelista: In muneum non cognovit: in propria venit, et sui eum non receperunt. Quom
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m nos scificamur et nom̃ dñi scĩficari
poscentes nos donum scĩficationis acci¬
pimꝰ cur exaltantes dm̃ non potius nos
ꝑ incelligentiȩ ꝓfectum exaltari creda-¬
mus. Qd̃ si dñ exaltantes nos potius
se diuina maiestas nris dignat᷑ cordibꝰ
motu descendit. localit̾ de illo uirtus
exiuit. Cũ enĩquȩdam mulier inꝑflu¬
uio sanguinis constituta facultatibꝰ ui¬
ribꝰq consumptis omĩa quȩ habuit
ꝓpt̾ infirmitatẽ finiret & solam infir¬
mitatẽ quam habere nollet finire ñ
posset: atq cȩlesti medico gratis curari
desiderans occulte fimbriã tangens
fideli raptusanitatis sibifuraret᷑ effec¬
tum: ille credulitatis conscius & salutis
ait. Tetigit me aliquis. Nam ego noui
iurtutem deme exisse. Quid gͥ hȩc iuirtꝰ
quȩ de dño exiuit: Nunqͥd exeundo dis¬
cessit: An ad sanandam sic exiens potu¬
it ꝑuenire. ut a saluatore localit̾ ñ pos¬

Expanded text:
Christum, nos sanctificamur, et nomen Dei sanctificari Christum, nos sanctificamur, et nomen Dei sanctificari poscentes, nos donum sanctificationis accipimus, cur exaltantes Deum, non potius nos per intelligentiae profectum exaltari credamus? Quod si Deum exaltantes, nos potius se divina majestas nostris dignatur cordibus motu descendit, localiter de illo virtus exivit: cum enim quaedam mulier, in profluvio sanguinis constituta , facultatibus viribusque consumptis, omnia quae habuit propter infirmitatem finiret, et solam infirmitatem, quam habere nollet, finire non posset, atque a coelesti medico gratis curari desiderans, occulte fimbriam tangens, fideli raptu sanitatis sibi furaretur effectum, ille credulitatis conscius et salutis, ait: Tetigit me aliquis: nam ego novi virtutem de me exisse. Quid igitur haec virtus quae de Domino exivit? nunquid exeundo discessit? an ad sanandam sic eniens potuit pervenire, ut a Salvatore localiter non pos
Abbreviated transcription (Latin):
te. nisi de xp̃o quȩ scã sunt cogitate: q̃ui
cogitatio ñ illum s nos scĩficat & scĩfi¬
cando conseruat. Sic̃ salomondicit:
Cogitatio scã seruabit te. Ipse quoq dñs
iubet ut in oratione dicamꝰ. Scĩficet᷑
nom̃ tuũ. Et tam̃ hunc orationis locũ.
sic beatus intellexisse cognoscit᷑ cipria¬
nꝰut uh ac dium nominis scificatioẽ
ñ dm̃ diceret scĩficari.s nob̾ donũ scĩfi¬
cationis diuinȩ conferri. In epła namq
de dñica oratione quibꝰdam p̃missis. ita
loquit᷑. Post hoc dicimꝰ. Sc̃ĩficet᷑ nom̃ tu¬
um. ñ qđ optemus dõ ut scĩficet᷑ oratio¬
nibꝰ nrĩs. s qđ petaniis ab eo ut nom̃
eiꝰ scĩficetur in nob̾. Ceterum a quo ds̃
petimus et rogamus ut qui in baptismo
scĩficati sumus. in eo qđ eẽ cepimus ꝑse¬
ueremꝰ et hoc cotidie dep̃cam᷑. opꝰ ẽ enĩ
nob̾ cotidiana scĩficatione. ut qui coti-
die delinquimꝰ delicta nrã scĩficatiõe
assidua repurgemꝰ. Si gͦ scĩfica p̃ ntes

Expanded text:
quae sancta sunt cogitare? Quae cogitatio non illum, sed nos sanctificat, et sanctificando conservat, sicut Salomon dicit: Cogitatio sancta servabit te. Ipse quoque Dominus jubet ut in oratione dicamus: Sanctificetur nomen tuum; et tamen hunc orationis locum sic beatus intellexisse cognoscitur Cyprianus, ut in hac divini nominis sanctificatione, non Deum diceret sanctificari, sed nobis donum sanctificationis divinae conferri. In epistola namque de dominica oratione, quibusdam praemissis, ita loquitur: Post hoc dicimus: Sanctificetur nomen tuUM. Non quod optemus Deo ut sanctificetur orationibus nostris, sed quod petamus ab eo ut nomen ejus sanctificetur in nobis. Caeterum a quo Deus petimus et rogamus, ut, qui in Baptismo sanctificati sumus, in eo quod esse coepimus perseveremus. Et hoc quotidie deprecamur. Opus est enim nodie delinquimus, delicta nostra sanctificatione assidua repurgemus. Si ergo sanctificantes
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am. ꝑpotentiam. qua cuncta ds̃ im¬
git᷑: et qđ insuis fidelib oꝑat᷑. Uidit
enim ds̃ omĩa quȩ fecit. & ecce bona
ualde. Ac ꝑhoc ubi quȩdam ñ uidet
ut tribuat: uidet ut retribuat. Sic
etiam uidet malũ et ñ uidet malũ: qͥa
qđ ñ uidet ut ꝓbet: uidet. ut udicet.
Et quod ñ uidet ꝑsuam grãm donatum.
ñ de est iudicandi sȩueritas: Beato
paulo dicente. Uide ergo bonitatẽ & se¬
ueritatem dei. in eos quidem qͥ cecider̃
seueritatem: Inte autem bonitatẽ. si ꝑ¬
manseris inbonitate. Quȩ cũ ita sint
quomodo potest substantialit̃ alicubi
de. ẽẽ. cum lux etiam intenebris luceat:
Licet tenebre eam ñ comp̃hendant:
aut quomͦ pot̃ aliqͥd substantialit̃ non
uidere. De quo heatus paulus euiden¬
tissime ꝓ testatur dicens. Uuius est¬

Expanded text:
r potentiam, qua cuncta Deus imgitur, et quod in suis fidelibus operatur: Vidit enim Deus omnia quae fecit, et ecce bona valde . Ac per hoc, et ubi quaedam non videt, ut tribuat, videt ut retribuat; sic etiam videt malum, et non videt malum, quia quod non videt ut probet, videt ut judicet, et quod non videt per gratiam suam donatum, non deest judicandi severitas, beato Paulo dicente: Vide ergo bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui ceciderunt, severitatem; in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate . Quae cum ita sint, quomodo potest substantialiter alicubi deesse, cum lux etiam in tenebris luceat, licet tenebrae eam non comprehendant ? aut quomodo potest aliquid substantialiter non videre, de quo beatus Paulus evidentissime protestatur, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
.a.& .c. initium &e finis. Hȩc autem ui¬
ta si eo quod initium dr̃. initio natiui¬
tatis putatur subdita: consequens ẽ ut
eo qd̾ finis dr̃ quandoq putet᷑ finalit᷑
abolenda. Qualit̾ uͦ sine fine uicturi
sunt. quib uita ȩtña dabitur. si uitȩ
ipsius ȩternitas finictur. quod si hȩc
omnino absurda sunt. consequent᷑
ueritas ẽ catholicȩ atq apłice fidei
retinenda. Quȩ sicut xp̃m ꝓptẽa finẽ
nominat. quia ñ solum in illa substan¬
tia qua natus ẽ naturalit̾ sempitnꝰ
expatre. s etiam in ea quam intempo¬
re sumpsit ex matre credit sine fine
ꝑpetuum: sic eum id eo iuste p̾dicat
ueracit᷑q pͥncipium. qm̃ in duuna qũã
habet substantia genitori semꝑ asserit
coȩt̃num: ñ autem ambigit ueropͥn¬
cipio nichil arterius uero fine nicħ
posterius inueniri. Principium gͥ
Finis xp̃s. quia ꝑpetuus uniũsa conclu¬
dunt. Principium xp̃s. quia ipse in¬
choauit ꝑficienda: fĩnis xp̃s. quia

Expanded text:
a, initium et finis ; haec autem vita, si, eo quod initium dicitur, initio nativitatis putatur subdita, consequens est ut eo quod finis dicitur quandoque putetur finaliter abolenda. Qualiter vero sine fine victuri sunt quibus vita aeterna dabitur, si vitae ipsius aeternitas finietur? Quod si haec omnino absurda sunt, consequenter veritas est catholicae atque apostolicae fidei retinenda, quae sicut Christum propterea finem nominat, quia non solum in illa substantia qua natus est naturaliter sempiternus ex Patre, sed etiam in ea quam in tempore sumpsit ex matre credit sine fine perpetuum, sic eum ideo juste praedicat veraciterque principium, quoniam in divina quam habet substantia genitori semper asserit coaeternum. Non autem ambigitur vero principio nihil anterius, vero fine nihil posterius inveniri. Principium igifinis Christus, quia perpetuus universa concludit; principium Christus, quia ipse inchoavit perficienda; finis Christus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qͦddãmͦ ubiq totus ẽ & qͦddãmͦ alicubi
ñ ẽ. ñ quasi substantialit̾ alicubi de est.
de quo scriptum ẽ. Omĩa ꝑ ipsum & in
ipso ereata sunt. & ipse ẽ ante om̃s: &
omnia in ipso constant. Quiq scđm¬

Expanded text:
quodammodo ubique totus est, et quodammodo alicubi quodammodo ubique totus est, et quodammodo alicubi non est: non quia substantialiter alicubi deest de quo scriptum est, Omnia per ipsum et in ipso creata sunt, et ipse est ante omnes, et omnia in ipso constant ; quique s
Abbreviated transcription (Latin):
uit qͥd sit. uidebo eum: quo adiunx̃
dicens. Celum & t̃ram ego impleo.seq
enim more corporali uidere credendꝰ ẽ
ds̃: tanquam alibi sic ipse cum uidet:
et alibi quod uidet. Quicqͥd enim uid&
ñ extra se uidet: quia ipse implet uni¬
ũsa quȩ uidet. Namscriptum ẽ. Qm̃
inomni loco oculi domini contẽplant᷑
malos et bonos. & alio loco. Oculi dñi
suꝑ iustos. ce aures eius ad p̃ces eorum.
Uultus autem domini suꝑfacientes ma¬
stionis: in eo qđ salomondicit. In
omni loco oculi domini speculant᷑
bonos & malos: & rursus ꝓpħa dic̃ ad
dm̃. Mundus ẽ oculus tius ne uide¬
at malum. Metuendũs ẽ enim ne hic
qui dr̃ ea uidere quȩ dr̃ implere᷑ pu¬
tet᷑ alicubi ñ. eẽ. cum dr̃ aliquid non
uidere: Qm̃ ñ ubiq substantialit̃ ẽ.
si uel in malis ñ ẽ. Sed induunisser¬
monibꝰ si teneat᷑ humilitas cordis:
nulla reperiet᷑ repugnantia uerita¬
tis. Qd̾dammodo ergo udet omnia

Expanded text:
vit quid sit, videbo eum, quod adjunxit vit quid sit, videbo eum, quod adjunxit dicens: Coelum et terram ego impleo; neque enim more corporali videre credendus est Deus, tanquam alibi sit ipse cum videt, et alibi quod videt. Quidquid enim videt, non extra se videt, quia ipse implet universa quae videt. Nam scriptum est: Quoniam in omni loco oculi Dei speculantur bonos et malos . Et alio loco: Oculi Domini super justos, et aures ejus ad preces eorum, vultus autem Domini super facientes mastionis, in eo quod Salomon dicit: In omni loco oculi Dei speculantur bonos et malos. Et rursus propheta dicit ad Dominum: Mundus est oculus tuus, ne videat malum . Metuendum est enim ne hic qui dicitur ea videre quae dicitur implere, putetur alicubi non esse, cum dicitur aliquid non videre; quoniam non ubique substantialiter est, si vel in malis non est. Sed in divinis sermonibus, si teneatur humilitas cordis, nulla reperietur repugnantia veritatis. Quodammodo ergo videt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
qd semꝑ ẽ non capit᷑ numero: & qđ
ubiq totum ẽ: ñ concludit᷑ loco. Ic¬
cico deniq alio scripturȩ testimonio:
de sapientia dr̃. Attingit autem ubiq
ꝓpt̾ suam munditiam. Et paulopꝰ
Atcingit autem a fine usq ad finẽ for¬
tit̃. & disponit omĩa suauit̃. Hic utiq
cum a fine usq ad finem sapientiã
audimꝰ attingere: intelligendum est
quia cũ afine usq ad finem attingit.
utrumq finem inmensitate sue in¬
finitatis excedit. Ille enim omnẽ po¬
test creaturam attingere: quẽ om̃ĩs
ñ potest creatura concludere. Nam
sicut implens celum ꝑseuerat᷑ umm̃s:
sic a fine usq ad finem attingens per¬
manet infinitꝰ. Tale namq ẽ attingit
a fine usq ad finem fortit᷑. quale ẽ &
illud qđ ꝑ iheremiam dr. Ego ds̃ pro¬
ximans & non ds̃ delonginquo. Si
absconditus fuerit homo in occulto:
ego ergo non uidebo eum: Nonne cȩ¬
lum et c̃ram ego impleo: Qui implet
omĩa. uidet omĩa. Et in eo demonstra¬

Expanded text:
 est non capitur numero, et quod ubique totum est non concluditur loco, idcirco denique alio Scripturae testimonio de Sapientia dicitur: Attingit autem ubique propter suam munditiam . Et paulo post: Attingit autem a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Hic utique cum a fine usque ad finem sapientiam audimus attingere, intelligendum est quia cum a fine usque ad finem attingit, utrumque finem immensitate suae infinitatis excedit. Ille enim omnem potest creaturam attingere, quem omnis non potest creatura concludere: nam sicut implens coelum perseverat immensus, sic a fine usque ad finem attingens permanet infinitus. Tale namque est: Attingit a fine usque ad finem fortiter, quale est et illud quod per Jeremiam dicitur: Ego Deus proximans, et non Deus de longinquo. Si absconditus fuerit homo in occulto, ego ergo non videbo eum? Nonne coelum et terram ego impleo ? Qui implet omnia, videt omnia. Et in eo demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationis ineptiam deterior conse¬
quetur absurditas. ꝓculdubio enĩ. cor¬
dis nr̃i spatia uidebunt᷑ ipsa trinitate
maiora: Inquib sit locꝰ quem filius atq
et locus quem in ambulando pat̾ imple¬
re ñ possit. Quod si hec ñ conueniunt
ueritati: credamꝰ habitationẽ trinitatis
scđm um̃sitatis illius in comp̃hensibi¬
lem maiestatẽ in effabilit̃ designari.
Et cum dm̃ in nobis habitare atq in ã¬
bulare audimus: itaspiritalit̃ cognoscamꝰ
De qua cordis latitudine.:apłs loquebat᷑
dicens. Om̃s nr̃m patet aduos ocorm¬
thii. cor nr̃m dilatatum ẽ. Sandem aũt

Expanded text:
cogitationis ineptiam deterior consecogitationis ineptiam deterior consequetur absurditas. Procul dubio enim cordis nostri spatia videbuntur ipsa Trinitate majora, in quibus sit locus quem Filius atqueet locus quem inambulando Pater implere non possit. Quod si haec non conveniunt veritati, credamus habitationem Trinitatis secundum immensitatis illius incomprehensibilem majestatem ineffabiliter designari, et cum Deum in nobis habitare atque inambulare audimus, ita spiritaliter cognoscamus, De qua cordis latitudine Apostolus loquebatur, dicens: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii: cor nostrum dilatatum est. Eamdem au
Abbreviated transcription (Latin):
patris et filii et sp̃s scĩ innob̾ habitatio
ñ localis ẽ s imm̃sã ñ comp̃hensibilis
cogitatione. s uenerabilis fide. Inha¬
bitat emm crnutas insuis fidclib̾. sic̃¬
tota insingulis. sic tota incunctis. Quȩ nec
creature t̃mino t̃minat᷑. nec ꝑse paratos
homines uł separata loca particularit̃
separatur: nec inferno de est:cum tr̃e ñ
desit et cȩlo. Qui enim potuit omĩa fa¬
cere: solus potest umũsa replere. Quisqͥs
aũt localem filii et sp̃s scĩ aduentũ ha¬
bitationem ueconsiderat: pͥus ẽ ut pa¬
trem innob̾ localit̃ ñ solum habitare
uerũ etiam ambulare confirmet: Quẽ
beatus paulus dixisse asserit ꝑꝓpħam.
credimꝰ metienda. maioris ẽ quantitatiᷤ
quih abitare tantummꝰ dr̃: quam ille
qui etiam in nobis ambulare monstrat᷑.
P otest enim quihabitat totum implere
qd̾ habitat:. qui autem in ambulare dr̃.
minor utiq spatio in quo ambulat. ab¬
sq dubitatione monstrat᷑. S hanc

Expanded text:
ii et Spiritus sancti in nobis habitatio non localis est, sed immensa; non comprehensibilis cogitatione, sed venerabilis fide: inhabitat enim Trinitas in suis fidelibus, sictota in singulis, sic tota in cunctis, quae nec creaturae termino terminatur, nec per separatos homines vel separata loca, particulariter separatur, nec inferno deest, cum terrae non desit et coelo. Qui enim potuit omnia facere, solus potest universa replere. Quisquis autem localem Filii et Spiritus sancti adventum habitationemve considerat, prius est ut Patrem in nobis localiter, non solum habitare, verum etiam ambulare confirmet; quem beatus Paulus dixisse asserit per propcredimus metienda, majoris est quantitatis qui habitare tantummodo dicitur, quam ille qui etiam in nobis ambulare monstratur: potest enim qui habitat totum implere quod habitat; qui autem inambulare dicitur, minor utique spatio in quo ambulat, absque dubitatione monstratur. Sed hanc
Abbreviated transcription (Latin):
disputandi temꝑies claudat: ut ad
ea quȩ sunt deinceps disputanda.
ds nob̾ ostiũ sermonis aꝑiat.¬
tate filii dei
uotiens humanȩ conditio¬
nis infirmitas semetipsã
ptinus cognitura fines
molit᷑ aliquatenus suȩ
Sparuitatis ex¬
cedere. atq celestis illumi nationis
p̃gnata conceptu conditoris sui ac
redemptoris in quisitionẽ cȩperit
parturire:sola quantum arbitror
immutabilis illa sempit̃nitas trini¬
tatis repꝑiretur in comp̃hensibilita¬
tis digna miracło: quȩ sic excedit
omne qđ cogitare uel sapere possu¬
mus: sicut suꝑat om̃e qđsumꝰ. Hoc
nobis diuinoꝵ series uoluminũ
ueridica ꝓtestat᷑. ysaia dicente. Non
enim cogitationes mee cogitationes

Expanded text:
disputandi temperies claudat, ut ad disputandi temperies claudat, ut ad ea quae sunt deinceps disputanda Deus nobis ostium sermonis aptate Filii Deiuoties humanae conditionis infirmitas semetipsam protinus cognitura fines molitur aliquatenus suae parvitatis excedere, atque, coelestis illuminationis praegnata conceptu, Conditoris sui ac Redemptoris inquisitionem coeperit parturire, sola ,, quantum arbitror, immutabilis illa sempiternitas Trinitatis reperietur incomprehensibilitas digna miraculo, quae sic excedit omne quod cogitare vel sapere possumus, sicut superat omne quod sumus. Hoc nobis divinorum series voluminum veridica protestatur, Isaia dicente: Non enim cogitationes meae cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
circum scribitur quantitate non
initio cepta: ñ t̾mino finienda: aqͣ totꝰ
homo & creatus ẽ adiusticiam: &e sine
peccato susceptus ẽ post ruinã. Nũc
concessit. disputationis ueritas nicħ
dereliquit ambiguũ. quo unus idẽq
xp̃s totam naturalit̃ hab̾e deitatem
ex patre. & totam hominis naturã
habe monstra retur in homine. Illud
ẽ deinceps prouidendũ. qđ ñ nul¬
los carnalit quȩ diuina sunt cogi-¬
tantes. eo grauius conceptȩ falsi¬
tatis error offeindit: quo diuin¬
tatẽ xp̃i aut localit de cęlo uenis¬
se: aut adinfernum descendisse
localit fateant᷑. Quiq etiã xp̃m
in carne passũ firmare ñ dubitãt.
etiã diuinitate cõpassũ. Harũ gͦ
rerũ demonstrande qntũ sat erit
ueritati. singłos de putare curaui
libellos. Ut alt̃ imm̃sam filiideidi
uinitatem ostendat: Tertius uero
misteriũ dñicȩ passionis. manife¬
stissima rerum claritate contineat.
Hunc itaq primũ libellũ seruata

Expanded text:
circumscribitur quantitate, non circumscribitur quantitate, non initio coepta, non termino finienda: a qua totus homo, et creatus est ad justitiam, et sine peccato susceptus est post ruinam. Nunc concessit disputationis veritas nihil dereliquit ambiguum, quo unus idemque Christus totam naturaliter habere deitatem ex Patre et totam hominis naturam habere monstraretur in homine, illud est deinceps providendum, quod nonnullos carnaliter quae divina sunt cogitantes, eo gravius conceptae falsitatis error offundit, quod divinitatem Christi, aut localiter de coelo venisse, aut ad infernum descendisse localiter fateantur; quique etiam Christum in carne passum firmare non dubitant, etiam divinitate compassum. Harum ergo rerum demonstrandae quantum sat erit veritati singulos deputavi curare libellos, ut alter immensam Filii Dei 88 divinitatem ostendat; tertius vero mysterium dominicae passionis manifestissima rerum claritate contineat. Hunc itaque primum libellum, servata