comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑunt. id est ut non baptismi sacram̃¬
tum incipiant hab̃e quod non habebant:
cardinales donatistas. quoꝵ ep̃s apub
cartaginem pͥmianus est.iam de hac re
nulla est controũsia. Uoluit enim deus
ꝑ maximianistas eam finiri̾it quod ea¬
ritate suadente nolebant: exemplosuo
cogente fattant᷑. S adhuc inde ꝓpterea
dis putamus: ne illi sibi uideant᷑ aliqͥd
dicere qui nec istis cominunicant: qui
apud se potiꝰ quanto pauciores: tanto since¬
riores donatistas remansisse contendunt.
Qui si maximianiste soli ẽent: nec ipso¬
rum salutem contemnere deberemus.
Quanto gͦ magis quia eadem pars dona-¬
ti in multa minutissima frustra concisa
est:quȩ om̃s minutȩ particłe hanc unã
multo gͣndiorem in qua pͥmianus est.
de recepto maximianistarum baptismo
rep̃hendunt. & singłȩ conant᷑ asserere a¬
pud se tantum modo uerum baptismũ
remansisse. nec omnino ẽẽ alibi. neq in

Expanded text:
acceperunt; id est, non ut Baptismi sacrameacceperunt; id est, non ut Baptismi sacramentum incipiant habere quod non habebant, cardinales Donatistas, quorum episcopus apud Carthaginem Primianus est, jam de hac re nulla est controversia. Voluit enim Deus per Maximianistas eam finiri, ut quod charitate suadente nolebant, exemplo suo cogente fateantur. Sed adhuc propterea inde disputamus, ne illi sibi videantur aliquid dicere, qui nec istis communicant, qui apud se potius, quanto pauciores, tanto sinceriores Donatistas remansisse contendunt. Qui si Maximianistae soli essent, nec ipsorum saquanto ergo magis, quia eadem pars Donati in multa minutissima frusta concisa est, quae omnes minutae particulae hanc unam multo grandiorem in qua Primianus est de recepto Maximianistarum baptismo reprehendunt et singulae conantur adserere aput se tantummodo uerum baptismum remansisse nec omnino esse alibi neque in
Abbreviated transcription (Latin):
stulit. Nichil omnino int̃ eos. & eos do¬
natistas qui pͥmiano cominunicant de¬
relinquit. unde dubitet᷑ non solum hab̃i.
s etiam dari posse baptismum xp̃i ab eis
qui ab eccłia separant᷑. Sicut enim ipsi
eos quos felicianus in scismate baptizauit
uerum baptismum accepisse fat̃i cogunt᷑.
quia eos secum nc̃ habent in ipso baptismo
quem in scismate ꝑceꝑunt: sic nos dicimꝰ
baptismum xp̃i ẽẽ etiam extra cominu¬
nionem catholicam. quem dant illi qui
ab eadem communione p̃cisi sunt : qͥa
eum cum p̃cident᷑ non amiserunt. Et qͦd¬
ipsi se putant contulisse illis qͦs felicianus
inscismate baptizauit. cum eos sibi recon¬
ciliauerunt. id est nonut acciꝑent quod
nonhabebant. s ut ꝓdeẽt eis hoc quod in¬
utiliter in scismate acceꝑant & habebant:
hoc uere confert. & p̃stat ds ꝑcommunio¬
nem catholicam illis qui uenunt ab aliqͣ
heresi. uel scismate. ubi baptisinũ xp̃i

Expanded text:
stulit. nihil omnino inter nos et eos Dostulit. nihil omnino inter nos et eos Donatistas qui Primiano communicant derelinquit, unde dubitetur non solum haberi, sed etiam dari posse baptismum Christi ab eis qui ab ecclesia separantur. sicut enim ipsi eos quos Felicianus in schismate baptizauit uerum baptismum accepisse fateri coguntur, quia eos secum nunc habent in ipso baptismo quem in schismate perceperunt, sic nos dicimus baptismum Christi esse etiam extra communionem catholicam, quem dant illi qui ab eadem communione praecisi sunt, quia eum cum praeciderentur non amiserunt. et qipsi se putant contulisse illis quos Felicianus in schismate baptizavit, cum eos sibi reconciliaverunt; id est, non ut acciperent quod non habebant, sed ut prodesset eis quod inutiliter in schismate acceperant et habebant: hoc vere confert et praestat Deus per communionem catholicam illis qui veniunt ab aliqua haeresi vel schismate, ubi Baptismum Christi
Abbreviated transcription (Latin):
oubitares. cciꝑe itaq in parte donati si
incertum est eẽ peccatum: qͥs dubitet cer¬
tum ẽẽ peccatum non ibi potiꝰ acciꝑe. ub
certum est non ẽẽ peccatum: Iui uͦ qui ꝑ
ignorantiam ibi baptizant᷑. arbitrantes
matis uulnerant᷑: non ideo non grauiter.
quod alii grauiꝰ. Cum enim dictum ẽ qui¬
busdam. tolerabilius erit sodomis in die
iudicii quam uobis: non ideo dictum est
quia sodomite non torquebunt᷑. s qͥa illi
grauiꝰ torquebunt᷑ : quanquam fuerat hoc
fortass e occultum aliquando. & incertum.
Unde aut̃ sanantur hi qui aduertunt. et
corrigunt᷑: inde grauantur hi qui cum iã
ignorare non ꝑmittant᷑. in ꝑniciem suam
ꝑtinacit seuiunt. Damnatio quippe maxi¬
mianistarum. & receptio damnatorum
cum his quos extra eorum communionẽ
in sacͥlegio sicut concilium eoꝵ clamat
in scismate baptizarunt: totam istam sol¬
uit questionem. totam contentionem ab¬

Expanded text:
dubitares. accipere itaque in parte Donati si dubitares. accipere itaque in parte Donati si incertum est esse peccatum, quis dubitet certum esse peccatum non ibi potius accipere ubi certum est non esse peccatum? illi uero qui per ignorantiam ibi baptizantur, arbitrantes matis uulnerantur non ideo non grauiter, quod alii grauius. cum enim dictum est quibusdam: tolerabilius erit Sodomisin die iudicii quam uobis, non ideo dictum est quia Sodomitae non torquebuntur, sed quia illi grauius torquebuntur. Quamquam fuerat hoc fortasse occultum aliquando et incertum. unde autem sanantur hi qui aduertunt et corriguntur, inde grauantur hi, qui cum iam ignorare non permittantur, in perniciem suam pertinaciter saeuiunt. damnatio quippe Maximianistarum et receptio damnatorum cum his quos extra eorum communionem in sacrilego, sicut concilium eorum clamat, in schismate baptizarunt, totam istam soluit quaestionem, totam contentionem ab
Abbreviated transcription (Latin):
die uł una hora commitere: Hoc enim
qui sibi concedi uult: potest ab ȩccłia uł
ab ipso deo petere: ut sibi uel uno die
apostatare concedat. Nam cur unius
diei ẽẽ apostata timeat. & unius diei ẽẽ
scis maticꝰ. hereticiis ue non timeat: nul¬
la causa ẽ. Illic inquit acciꝑe malui:
ubi baptismum xp̃i ẽẽ utͥq consentiunt.
S illic non recte accipi. illi ad qͦs migra¬
turus es dicunt: recte uͦ illic accipi. illia qͥb
migraturꝰ es dicunt. Itd̾ itaq qͦdhi dicc̃ qͦs
ipse pꝰponiᷤ. contͣdicentibꝰ ilł. qͦs ipse añpomꝰ.
aut falsũ ẽ: aut ut mitꝰ dicat᷑ incertũ. uͦ gͦ
falsis. aut inc̾tiscerta p̃pone. Illic enĩ qͦ migͣtur
es cum alibi acceꝑis recte posse accipi qͦd
desideras. non illi tantum ad quos migra¬
turus es: s tu ipse qui transiturꝰ es confi¬
teris. Si enim utrum recte illic possit ac¬
cipi dubitares: etiam illuc transeundum eẽ

Expanded text:
die uel una hora committere? hoc enim die uel una hora committere? hoc enim qui sibi concedi uult potest ab ecclesia uel ab ipso deo petere, ut sibi uel uno die apostatare concedat. nam cur unius diei esse apostata timeat et unius diei esse schismaticus haereticusue non timeat, nulla causa est. \'Illic\', inquit, \'accipere malui ubi baptismum Christi esse utrique consentiunt. sed illic non recte accipi illi ad quos migraturus es dicunt, recte uero illic accipi illi a quibus migraturus es dicunt. illud itaque, quod hi dicunt quos ipse postponis contradicentibus illis quos ipse anteponis, aut falsum est aut ut mitius dicatur incertum. uera ergo falsis aut incertis certa praepone. illic enim quo migraturus es, cum alibi acceperis, recte posse accipi quod desideras non illi tantum ad quos transiturus es, sed tu ipse qui transiturus es confiteris. si enim utrum recte illic possit accipi dubitares, etiam illuc transeundum . esse
Abbreviated transcription (Latin):
micus: induens lupos suos pellib ourũ.
ut dicant ecce hic est. xp̃s. ecce illic: & ab
uniũs itate quitatis suꝑ montem consti.¬
tute. ad particulas insidiarum suarum
multos separent: & iugulatos absumant.
Et cum hoc nouerint: eligt̃ extra cõmu¬
nionem unitatis corporis xp̃i acciꝑe bap¬
cum eo quod alibi acceꝑunt postea migͣ¬
turi. Scientes ergo habit᷑i sunt adũsꝰ
eccłiam xp̃i baptismum xp̃i: uel eo ipso
die quo accipiunt. Quod si sceleratum
est.quis est qui dicat ꝑmittat᷑ mͥ unodie
scelus admitere: Si enim tͣnsiturus ẽ
ad catholicam:quero causam: qͥd aliud
responsurus ẽ. misi quia malum est in
parte donati ẽẽ : & non ẽẽ in unitate catho¬
lica: Hoc gͥ malum quot dieb feceris. tot
dierum malum facturꝰ es: & dici potest
maiꝰ malum fieri plurium dierum. mi¬
nus aut̃ paucoꝵs. Nullum aut̃ malum
fieri dici non potest. Quid autem opꝰ
est hoc tam execrabile malum uł uno

Expanded text:
micus, induens lupos suos pellibus ouium, micus, induens lupos suos pellibus ouium, ut dicant: ecce hic est Christus, ecce illic et ab uniuersitate ciuitatis super montem constitutae ad particulas insidiarum suarum multos separent et iugulatos absumant. et cum hoc nouerint, eligunt extra communionem unitatis corporis Christi accipere bapcum eo quod alibi acceperint postea migraturi. scientes enim habituri sunt aduersus ecclesiam Christi baptismum Christi uel eo ipso die quo accipiunt. quod si sceleratum est, quis est qui dicat: permittatur mihi uno die scelus admittere\'? si enim transiturus est ad catholicam, quaero causam. quid aliud responsurus est, nisi quia malum est esse in parte Donati et non esse in unitate catholica? hoc igitur malum quot diebus feceris, tot dierum malum facturus es, et dici potest maius malum fieri plurium dierum, minus autem paucorum, nullum autem malum fieri dici non potest. quid autem opus est hoc tam execrabile malum uel uno
Abbreviated transcription (Latin):
habenda nec accipienda est: &e reducto uł
ꝑducto ad militiam. nec mutanda nec
iteranda ẽ. Ueruntamen alia causa est
eoꝵ qui in istos hereticos imprudent̾ in¬
currunt. ipsam ẽẽ xp̃i eccłiam existiman¬
tes: aua eoꝵ qui nouerunt non ẽẽ catho¬
licam eccłiam. nsi eam quȩ sic̃ ꝓmissa
est. toto t̾rarum orbe diffundit᷑. & exten¬
ditur usq ad fines t̃rȩ: quȩ crescens int̾
zitania. & in tedio scandaloꝵ requiem
futuram desiderans: dicit in psalmis.
A finib t̾re ad te clamaui: dum tederet
anima mea in petͣ exaltasti me. Petra aut̃
erat xp̃s. In quonos iam resuscitatos. &
in cȩlo consedentes dicit apłs: nondũ
in re s inspe. Ideoq sequit᷑ psalmus &
dicit. Deduxisti me quia factꝰ es spes med.
turris fortitudinis a facie ininici. Exil.¬
lius qͥppe ꝓmissionib. tanquam telis &
iaclis in turri munitissima constitutis
non solum cauet᷑. s etiam expugnat᷑ ini.¬

Expanded text:
habenda nec accipienda est et reducto uel habenda nec accipienda est et reducto uel perducto ad militiam nec mutanda nec iteranda est. uerumtamen alia causa est eorum qui in istos haereticos inprudenter incurrunt ipsam esse Christi ecclesiam existimantes, alia eorum qui nouerunt non esse catholicam ecclesiam nisi eam quae, stoto terrarum orbe diffunditur et extenditur usque ad fines terrae, quae crescens inter zizania et in taedio scandalorum requiem futuram desiderans dicit in psalmis: a finibus terrae ad te exclamaui, cum taederet anima mea: in petra exaltasti me. petra autem erat Christus, in quo nos iam resuscitatos et in caelo considentes dicit apostolus nondum in re, sed in spe. ideoque sequitur psalmus et dicit: deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinisafacieinimici. ex illius quippe promissionibus tamquam telis et iaculis in turri munitissima constitutis non solum cauetur, sed etiam expugnatur ini
Abbreviated transcription (Latin):
gͣuit̃ peccaret in reb ad salutem ammȩ
ꝑtinentib ⁊uel eo solo quod certis incerta
p̃poneret. Recte quippe hominem in ec¬
clesia catholica baptitari eo ipso certꝰ est:
quod etiam alibi baptirat᷑. huc transire
decreuit. N recte aut̃ apud donatistas
hominem baptizari saltim incertum ha¬
beat: cum hoc illi dicant: quoꝵ sententiã
donatistis anteponendam eẽ certum
habet. Et incertis certa p̃ferendo hic bap¬
tiretur. ubi propt̾ea certꝰ est recte fieri :
quia & cum alibi facere cogitabat: huic
transeundum ẽẽ decreuerat. Iam uero
siqͥs non intelligit quomͦ fieri possit. ut
quod ibi ẽẽ confitemur. nonibi recte da¬
ri dicamꝰ: illud attendat quia nec rec̃te
ibi eẽ dicimꝰ: quod &e illi dict̃ in his qͥ¬
ab eoꝵ communione discedunt. Intue¬
antur etiam simi litudinem note milita¬
ris: quia extͣ militiam a des ertorib & hab̃i
& accipi potest. s tam̃ extͣ militiam nec

Expanded text:
grauiter peccaret in rebus ad salutem animae grauiter peccaret in rebus ad salutem animae pertinentibus uel eo solo, quod certis incerta praeponeret. recte quippe hominem in ecclesia catholica baptizari eo ipso certus est, quod etiam alibi baptizatus huc transire decreuit. non autem recte aput Donatistas hominem baptizari saltem incertum habeat, cum hoc illi dicant quorum sententiam Donatistis anteponendam esse certum habet, et incertis certa praeferendo hic baptizetur, ubi propterea certus est recte fieri, quia et cum alibi facere cogitabat huc transeundum esse decreuerat. Iam uero si quis non intellegit quomodo fieri possit, ut quod ibi esse confitemur non ibi recte dari dicamus, illuc adtendat, quia nec recte ibi esse dicimus, quod et illi dicunt in his qrum communione discedunt. intueantur etiam similitudinem notae militaris, quia extra militiam a desertoribus et haberi et accipi potest, sed tamen extra militiam nec
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i etiam apud nos quod nos soli dicimus:
qͣmnon ẽẽ apud nos quodilli soli dicunt.
Iam enim decreuit & certꝰ est. in quib dis¬
sentimus nos illis ẽẽ p̃ponendos. Ita gͦ qͦd
nos soli dicimꝰ rec̃te apud nos accipi magis
crediturꝰ est: quam ñ recte apud nos acci¬
pi qͥa hoc illi soli dict̃. Cadem regła qͦd nos
soli dicimꝰ non recte apud illos accipi mag
crediturꝰ est: quam id quod illis oli dicunt.
io est recte apud illos accipi.frustra itaq
sͥuidet᷑ securꝰ ib acciꝑe. quod ẽẽ quidem
ibi utͥq dicimus: s ẽẽ ibi accipiendum ñ
utͥq dicimꝰ. Piegit aut̃ ipse in eo quodnon
utriq dicimꝰ. nobis potiꝰ mnherere.
Hic gͦ securꝰ accipiat. uibi & ẽẽ &¬
accipiat. quod ẽẽ ibi quidem dicunt. sed
ibi accipiendum ẽẽ non dict̃: quoꝵ senten¬
tam decreuit eligere. Quanquam etiã¬
si dubium habet non illic recte accipi. qͦd
in catholica recte accipi certum haberet:

Expanded text:
Christi etiam aput nos quod nos soli dicimus, Christi etiam aput nos quod nos soli dicimus, quam non esse aput nos quod illi soli dicunt. iam enim decreuit et certus est, in quibus dissentimus, nos illis esse praeponendos. ita ergo quod nos soli dicimus recte aput nos accipi magis crediturus est quam non recte aput nos accipi, quia hoc illi soli dicunt. eadem regula quod nos soli dicimus non recte aput illos accipi magis crediturus est quam id quod illi soli dicunt, id est recte aput illos accipi. frustra itaque sibi uidetur securus ibi accipere quod esse quidem ibi utrique dicimus, sed ibi esse accipiendum non utrique dicimus. elegit autem ipse in eo quod non utrique dicimus nobis potius inhaerere. hic ergo securus accipiat ubi et dem dicunt, sed ibi accipiendum esse non dicunt quorum sentenam decreuit eligere. quamquam etiamsi dubium haberet non illic recte accipi quod in catholica recte accipi certum haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
enim nos elegit sequi in his que illi non
dicunt. ea uͦ que utͥq dicimus p̃ponit his
quȩ nos soli dieimꝰ: satis est nob̃ quod ea q̃
illi non dicunt. & nos soli dicimus. p̃po¬
ntt eis quȩ illi soli dicunt. Esse autem in
catholica baptismum nos dicimus: illi ñ
dicunt. Recte accipi in catholica baptis¬
intum nos dicius: illi non dicunt. Non
recte accipiin parte donat baptismnum
nos dicimus: illi non dicunt. Sicut gͦio
poti credit quodnos sol dicimus ẽẽ creden¬
dum: ita hoc potiꝰ faciat. quod nos soli dici¬
mus ẽẽ faciendum. Oͦd autem ułq dici¬
mus ẽẽ credendum. hoc si ita putat robu¬
stius credat: quam id quod a solis dicit᷑
nobis. Robustius enim crediturus est eẽ
baptisintim xp̃i in parte donati. quod ab
utͥs q nr̃m dicit᷑: quam ẽẽ baptisinum in ca¬
tholica: quod a catholicis tantummꝰ dicit᷑.
S rursꝰ magis crediturꝰ est ẽẽ baptismum

Expanded text:
enim nos elegit sequi in his quae illi non enim nos elegit sequi in his quae illi non dicunt, ea uero quae utrique dicimus praeponit his quae nos soli dicimus, satis est nobis quod ea, quae illi non dicunt et nos soli dicimus, praeponit eis quae illi soli dicunt. esse autem in catholica baptismum nos dicimus, illi non dicunt; recte accipi in catholica baptismum nos dicimus, illi non dicunt; non recte accipi in parte Donati baptismum nos dicimus, illi non dicunt. sicut ergo id potius credit quod nos soli dicimus esse credendum, ita hoc potius faciat quod nos soli dicimus esse faciendum. quod autem utrique dicimus esse credendum, hoc, si ita putat, robustius credat quam id quod a solis dicitur nobis. robustius enim crediturus est esse baptismum Christi in parte Donati quod ab utrisque nostrum dicitur, quam esse baptismum in catholica quod a catholicis tantummodo dicitur. sed rursus magis crediturus est esse baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑit. Duosunt enim quȩ dicimus: & ẽẽ
in catholica baptismum: & illic tantum
recte accipi. Utrunq hoꝵ donatiste negant.
Item alia duo dicimus: ẽẽ apud donatistas
baptismum: non autem illic recte accipi.
Hoꝵ duoꝵ illi unum magnoꝑe affirmãt:
id est ẽẽ ibi baptismum: non autem illic
recte accipi nolunt fati. Harum quatuor
sententiarum. tres nr̃e tantum sunt. Unã
uero utͥq dicimꝰ. Nam ẽẽ in catholica
baptismum. & recte illie accipi. & apud
donatistas non recte accipi. nos tantum
dicimus. Ess e uͦ baptisinum & apud do¬
natistas &s illi asserunt: & nos concedimꝰ.
Quis quis gͦ uult baptizari. &
certꝰ est iam nr̃am sibi eccłiam
ad xp̃ianam salutem ẽẽ dili¬
gendam. & in ea sola ꝓdẽe baptis mum
xp̃i etiam si alibi acceptum fu̾it: hideo in
parte donati uult baptizari. quia ẽẽ ib
baptisintm ñ illi soli. neq nos soli. sed
utriq dicimus: attendat alia tria. Si

Expanded text:
acceperit. Duo sunt enim quae dicimus, et esse acceperit. Duo sunt enim quae dicimus, et esse in catholica baptismum et illic tantum recte accipi; utrumque horum Donatistae negant. item alia duo dicimus, esse aput Donatistas baptismum, non autem illic recte accipi; horum duorum illi unum magnopere adfirmant, id est esse ibi baptismum, non autem illic recte accipi nolunt fateri. harum quattuor sententiarum tres nostrae tantum sunt, unam uero utrique dicimus. nam esse in catholica baptismum et recte illic accipi et aput Donatistas non recte accipi nos tantum dicimus, esse uero baptismum et aput Donatistas et illi asserunt et nos concedimus. quisquis ergo uult baptizari et certus est iam nostram sibi ecclesiam ad christianam salutem esse deligendam et in ea sola prodesse baptismum Christi, etiamsi alibi acceptum fuerit, sed ideo in parte Donati uult baptizari, quia esse ibi baptismum non illi soli neque nos soli, sed utrique dicimus, adtendat alia tria. si
Abbreviated transcription (Latin):
grauerit: non eum nisi catholicum depu-¬
tamus. Si autem fũit a corporali morte
liberatꝰ: cum se catholice congregationi
etiam p̃sentia corporali reddiderit. un¬
de nunquam corde discesserat: non solũ
non imꝓbamus quod fecit: s etiam secu¬
rissime uerissimeq laudamus. Quia
p̃sentem dm̃ credidit cordi suo ubium¬
tatem seruabat: & sine scĩ baptismi sacra¬
mento. quod ubicunq inuenit non hõiũ
sed dei ẽẽ cognouit: noluit ex hac uita
emigrare. Siqͥs aut̃ cum possit in ips a
catholica acciꝑe ꝑ aliquam mentis ꝑt̃s:¬
tatem eligit in scismate baptizari: etiam¬
si postea uenire ad catholicam cogitat.
qͥa certꝰ est ibi ꝓdesse sacramentum qͦd
alib accipi quidem potest. ꝓdesse autẽ
non potest: ꝓcul dubioꝑuersus & iniqu¬
us est: & tanto ꝑniciosius quanto scientꝰ.
Ita enim ñ dubitat recte illie accipi: sicut
non dabitat illic ꝓdẽe etiam quod alibi

Expanded text:
grauerit, non eum nisi catholicum depugrauerit, non eum nisi catholicum deputamus. si autem fuerit a corporali morte liberatus, cum se catholicae congregationi etiam praesentia corporali reddiderit unde numquam corde discesserat, non solum non inprobamus quod fecit, sed etiam securissime uerissimeque laudamus, quia praesentem deum credidit cordi suo ubi unitatem seruabat et sine sancti baptismi sacramento, quod ubicumque inuenit non hominum sed dei esse cognouit, noluit ex hac uita emigrare. si quis autem, cum possit in ipsa catholica accipere, per aliquam mentis peruersitatem eligit in schismate baptizari, etiamsi postea uenire ad catholicam cogitat, quia certus est ibi prodesse sacramentum, quod alibi accipi quidem potest, prodesse autem non potest, procul dubio peruersus et iniquus est et tanto perniciosius quanto scientius. ita enim non dubitat recte illic accipi, sicut non dubitat illic prodesse etiam quod alibi
Abbreviated transcription (Latin):
agere uoluerit quam quod inunitate ꝑce¬
pit: in eo recedit atqdisiungit᷑. Oͦd autẽ¬
emissus ita uult agere sic̃ in unitate agit᷑.
ub hoc accepit & didicit: in eo manet
atq coniungit᷑. Itaq isti in quibdam reb
nobiscum sunt: in quibdam uͦ a nobis ex¬
ierunt. dinde illa in quib nobiscum st̃:
eos agere non uetamus. In quib autem
nobiscum non sunt. ut ueniendo accipi¬
ant. uel redeundo recipiant: adhortam᷑.
lt quib modis possumus ut id eligant
emendati atq correcti: cum caritate sata¬
gimus. Non eis itaq dicimus nolite dare:
s nolite inscis mate dare. Nec eis quos
uident᷑ baptizat᷑ dicimus nolite acciꝑe:
s nolite in scismate acciꝑe. Nam si quẽ
forte coegerit extrema necessitas. ub ca¬
tholicum ꝑ quem accipiat non inuenĩt.¬
& in animo pace catholica custodita. per
aliquem extͣ unitatem catholicam positũ
acceꝑit quod erat in ipsa catholicaunita¬
te accepturꝰ. si statim etiam de hac uita emi¬

Expanded text:
agere uoluerit quam quod in unitate percepit, in eo recedit adque disiungitur; quod autem ita uult agere sicut in unitate agitur, ubi hoc accepit et didicit, in eo manet adque coniungitur. Itaque isti in quibusdam rebus nobiscum sunt, in quibusdam uero a nobis exierunt. proinde illa in quibus nobiscum sunt eos agere non uetamus; in quibus autem nobiscum non sunt, ut ueniendo accipiant uel redeundo recipiant adhortamur et quibus modis possumus, ut id eligant emendati adque correcti, cum caritate satagimus. non eis itaque dicimus: \'nolite dare\', sed: \'nolite in schismate dare\\ nec eis quos uidentur baptizaturi dicimus: \'nolite accipere\', sed: \'nolite in schismate accipere\'. nam si quem forte coegerit extrema necessitas, ubi catholicum per quem accipiat non inuenerit et in animo pace catholica custodita per aliquem extra unitatem catholicam positum acceperit quod erat in ipsa catholicae unitate accepturus, si statim etiam de hac uita emi
Abbreviated transcription (Latin):
nati: qͥ hoc in tanto uiro eligunt imitari.
quod illi ꝓpt̾ca non obfuit. quia in eam
pacem unde isti aberrarunt qui uiam pa¬
cis ñ cognouerunt. ꝑseuerantiss imis us¬
q infinem gressib ambulauit. Est qͥdẽ.
quod. xp̃i baptisma ubiq sc̃m est. Et qͣm¬
ius apud hereticos uel scismaticos: ipsiꝰ tam̃
heresis uel scismatis non ẽ. Et ideo nec ad
ipsam catholicam inde uenientes: oportet
denuo baptizari. S tamen hoc aliud est:
aliud a catholica pace deuiantes. & in ne¬
fariam p̃cisionis foueam p̃cipitatos rebap¬
tizandos insuꝑ iudicare.Nam illum neuũ
in candore sc̃ȩ animȩ caritatis ub̃a conte.¬
gebant. Hanc aut̃ fuliginem. in istoꝵ tar¬
tarea feditate uultꝰ impaccatꝰ ostentat. S
ea quȩ deinceps. ad beati cypͥani auctorita¬
tem attinent tractaturi: ab alio sumemꝰ
uantum ꝓnobis. hoc est ꝓ
pace catholica faciant ea. quȩ
tanqm ex auctoritate beati

Expanded text:
nati, qui hoc in tanto uiro eligunt imitari nati, qui hoc in tanto uiro eligunt imitari quod illi propterea non obfuit, quia in eam pacem, unde isti aberrarunt qui uiam pacis non cognouerunt, perseuerantissimis usque in finem gressibus ambulauit. est quidem quod Christi baptisma ubique sanctum est et quamuis aput haereticos uel schismaticos, ipsius tamen haeresis uel schismatis non est, et ideo nec ad ipsam catholicam inde uenientes oportet denuo baptizari. sed tamen hoc aliud est, aliud a catholica pace deuiantes et in nefariam praecisionis foueam praecipitatos rebaptizandos insuper iudicare. nam illum naeuum in candore sanctae animae caritatis ubera contegebant, hanc autem fuliginem in istorum tartarea foeditate uultus inpacatus ostentat. sed ea quae deinceps, quod ad beati Cypriani auctoritatem adtinet; tractaturi sumus, ab alio sumemus uantum pro nobis hoc est pro pace catholica faciant ea quae tamquam ex auctoritate beati
Abbreviated transcription (Latin):
frustra idem dñs addidit. quȩ aut̃ sarm̃ta
in me dant fructum. purgat illa pat̾ m̃s
ut maiorem fructum afferant: nisi quia &
ipsi qui fructu p̃ualent caritatis. possunt
tamen aliquid habere purgandum: quod
incultum agͥcola non relinquit. Oͦd gͦ il¬
le uir sc̃s de baptismo alit̃ sentiens. quam
res se habebat. quȩ postea ꝑtractata. &e dili¬
gentissima considatione firmata ẽ. in ca¬
tholica unitate ꝑmansit: & caritatis uber¬
tate compensatum est: & passionis falce
purgatum. S ne uidear deuitande ꝓbatio¬
nis causa. ista in laudem beatissimi marti¬
ris dicere. quȩ quidem non eiꝰ s illiꝰ est cũi
gr̃a talis extiat: iam de litteris eiꝰ docum̃ta
ꝓferamus: quib maxime donatistarum
ora claudant᷑. Huius emim auctoritatem
imꝑitis obiciunt: ut se quasi recte facere
ostendant: quod ad se uenientes fideles
denuo baptizent. Nimirum miseri. & ni¬
si se corrigant a semet ipsis omnino dam¬

Expanded text:
frustra idem dominus addidit: quae autem sarmenta frustra idem dominus addidit: quae autem sarmenta in me dant fructum, purgat illa pater meus ut maiorem fructum adferant, nisi quia et ipsi, qui fructu praeualent caritatis, possunt tamen aliquid habere purgandum, quod incultum agricola non relinquit. quod ergo ille uir sanctus de baptismo aliter sentiens quam se res habebat, quae postea pertractata et diligentissima consideratione firmata est, in catholica unitate permansit, et caritatis ubertate conpensatum est et passionis falce purgatum. XVIIII. 29. Sed ne uidear deuitandae probationis causa ista in laudem beatissimi martyris dicere, quae quidem non eius sed illius est cuius gratia talis extitit, iam de litteris eius documenta proferamus, quibus maxime Donatistarum ora claudantur. huius enim auctoritatem inperitis obiciunt, ut se quasi recte facere ostendant quod ad se uenientes fideles denuo baptizent, nimium miseri et nisi se corrigant a semet ipsis omnino dam
Abbreviated transcription (Latin):
netrauit: ut cerneret secretum abditum sa¬
cramenti. S si sciret omnia sacramenta. ca¬
ritatem non hab̾et: nicħ eẽt. Cum aut̃ minꝰ
illud ꝓspiciens. hanc tamen humilit̃. fide¬
liter. fortit᷑ custodiuit: ad martyrii coronã
meruit ꝑuenire. Ut siqua in eius lucidam
mentem. ex humana conditione nebula ir¬
repserat: głosa serenitate fulgentis sangui¬
xp̃s cum se ipsum diceret uitem. suos autẽ
tanqͣm in uite sarmenta. p̃cidi dixit eos ce
de uite auferri tanqͣm inutilia sarmenta.
qͥ fructum ñ darent. Qͥs est aut̃ fructus.
nͥ nouus ille fetꝰ de quo item dicit: manda¬
tum nouum douob̃ ut uos inuicem dili¬
gatis: Ipsa autem ẽ illa caritas: sine qua
cȩt̃a nicħ ꝓsunt. Dicit & apłs. fructꝰ autem
sp̃s est. caritas. gaudium. pax. patientia. lon¬
ganimitas. bonitas. benignitas. fides. man
suetudo: continentia. Quȩ oĩa incipiuis
a caritate: & ꝑ cȩt̾am iuncturam quasi
botrum mirabilem faciunt. Nec tamen

Expanded text:
netrauit, ut cerneret secretum abditum sacramenti; sed, si sciret omnia sacramenta, caritatem autem non haberet, nihil esset. cum autem minus illud perspiciens hanc tamen humiliter, fideliter, fortiter custodiuit, ad martyrii coronam meruit peruenire, ut, si qua in eius lucidam mentem ex humana condicione nebula inrepserat, gloriosa serenitate fulgentis sanguiIesus Christus, cum se ipsum diceret uitem, suos autem tamquam in uite sarmenta, praecidi dixit eos et de uite auferri tamquam inutilia sarmenta, quae fructum non darent. quis est autem fructus nisi nonus ille fetus, de quo item dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis? ipsa est illa caritas, sine qua cetera nihil prosunt. dicit et apostolus: fructus autem spiritus est caritas, gaudium, pax, longanisuetudo, continentia. quae omnia incipiunt a caritate et per ceteram iuncturam quasi botrum mirabilem faciunt. nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dei sacramenta imꝓbare nec in ipso scisma¬
te audemus. In quo enm nobis eum sen¬
tiunt: in eo etiam nobis cum st̃. In eo aut̃
a nob̃ recesserunt: in quo a nob̃ dissenti.¬
unt. Nenim accessꝰ iste atq discessus:
corporalib motib & non sp̃alib metien¬
dus est. Sicut enm comunctio corpors
fit ꝑ continuationem locoꝵs: sic ammoꝵ
quidam contactꝰ est consensio uoluntatũ.
Sigͦ qui recessit ab unitate. aliqͥd aliud

Expanded text:
dei sacramenta inprobare nec in ipso schismadei sacramenta inprobare nec in ipso schismate audemus. in quo enim nobiscum sentiunt, in eo etiam nobiscum sunt, in eo autem a nobis recesserunt in quo a nobis dissentiunt; non enim accessus iste adque discessus corporalibus motibus et non spiritalibus metiendus est. sicut enim coniunctio corporum fit per continuationem locorum, sic animorum quidam contactus est consensio uoluntatum. si ergo qui recessit ab unitate aliquid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui sacramentum dandi cum discede¬
ret non amiserat. Nam sicut redeuntes
qui pͥusquam recedent baptirati sunt ñ re¬
baptizant᷑: ita redeuntes qui prius quam
recederent ordmnati sunt nonutiq rurs
ordinant᷑: s aut administrant quod admi¬
nistrabant si hoc eccłiȩ utilitas postulat:
aut si non administrant. sacramentum ta¬
men ordinationis sue gerunt: & ideo eis
manꝰ int̾ laicos non imponit᷑. Nam neq
sacramentum baptisii. neq sacram̃tum
dandi baptismi. quando ab eis cum maxi¬
miano discessit felicianus. amisit. Nunc
enim eum secum habent. cum eis ipsis. qͦs
cumforis eẽnt. in maximiani scismate bap¬
tizauit. Quaꝓpt̃ potuerunt ab eis acciꝑe
cȩt̾i cum ad nr̃m consortium ñ accessissẽt:
quod illi non amiserant. cum a nr̃o con¬
sortio recessissent. Quib reb ostenditur.
& ipsos impie facere qui rebaptizare co.¬
uant᷑ orb̃ unitatem: & nos recte facere. qͥ

Expanded text:
ille qui sacramentum dandi cum discedeille qui sacramentum dandi cum discederet non amiserat. nam sicut redeuntes, qui priusquam recederent baptizati sunt, non rebaptizantur, ita redeuntes, qui priusquam recederent ordinati sunt, non utique rursus ordinantur, sed aut administrant quod administrabant, si hoc ecclesiae utilitas postulat, aut si non administrant, sacramentum tamen ordinationis suae gerunt, et ideo eis manus inter laicos non inponitur. nam neque sacramentum baptismi neque sacramentum dandi baptismi quando ab eis cum Maximiano discessit Felicianus amisit; nunc enim eum secum habent cum eis ipsis, quos cum foris esset in Maximiani schismate baptizauit. quapropter potuerunt ab eis accipere ceteri, cum ad nostrum consortium non accessissent, quod illi non amiserant, cum a nostro consortio recessissent. quibus rebus ostenditur et ipsos impie facere qui rebaptizare conantur orbis unitatem, et nos recte facere qui
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑. s tamen dat᷑. Sicut autem ꝑ unita¬
tis reconeiliationem incipit utiliter ha¬
beri. quod extͣ unitatem inutilit̃ habebat᷑.
sic ꝑ eandem reconciliatonem incipit
utile ẽẽ. quod extͣ eam inutilit̾ datum ẽ.
Non tamen dicifas ẽ. non datum esse
quod datum ẽ: aut ut non hoc dedis¬
se quis quam calumnietur: cum hoc eũ
dedisse qui acceꝑit confitet᷑. Sacramen¬
tum enim baptis ini est: quod habet qͥ
baptirat᷑. Et sacramentum dandibap¬
tismi est.: quod habet qui ordinatuꝵ
Sicut aut̃ baptiratꝰ si ab unitate reces¬
serit saeramentum baptisini non amitait. sie
Netiam ordinatꝰ si ab unitate recesserit. sa
cramentum dandi baptismi ñ amittit.
Nulli enim sacramento iniuria facienda
est. Si discedit a malis: utrunq discedit.
Si ꝑmanet in malis:utrunq ꝑmanet.
Sicut gͦ acceptat᷑ baptismus. quem non
potuit amittere qui ab unitate discesserat.
sic acceptandꝰ est baptisius. quem dedit

Expanded text:
datur, sed tamen datur. Sicut autem per unitadatur, sed tamen datur. Sicut autem per unitatis reconciliationem incipit utiliter haberi, quod extra unitatem inutiliter habebatur: sic per eamdem reconciliationem incipit utile esse, quod extra eam inutiliter datum est. Non tamen dici fas est, non datum esse quod datum est, aut ut non hoc dedisse quisquam calumnietur, cum hoc eum dedisse quod acceperat confitetur. Sacramentum enim Baptismi est quod habet qui baptizatur: et Sacramentum dandi Baptismi est quod habet qui ordinatur. Sicut autem baptizatus, si ab unitate recesserit, sacramentum Baptismi non amittit; sic etiamcramentum baptismi non amittit: nulli enim sacest; si discedit a malis, utrumque discedit, si permanet in malis, utrumque permanet. sicut ergo acceptatur baptismus, quem non potuit amittere qui ab unitate discesserat, sic acceptandus est baptismus, quem dedit
Abbreviated transcription (Latin):
donauerit dicere: ut intelligant omnes qͥ
non studio partium cȩcati iudicant. non
solum eos non adiuuari auc̃toritate cypͥa¬
ni: sed ꝑ ipsam maxime conunei atq subũ¬
ti.Iam quidem in supramemoratis libris
dictum est. ita posse extra catholicam com¬
munionem dare baptimum: quemad¬
modum extra eam potest & hab̃i. Nullus
autem illors negat hab̾e baptismum etiã
apostatas: quib utiq redeuntib & ꝑ pęni¬
tentiam conũsis dum non reddit᷑. amit¬
ti non potuisse iudicat᷑. Sic & illi qui ꝑ
sacͥlegium scismatis ab eccłiȩ communio¬
ne discedunt. habent utiq baptismum.
quem prius quam discederent acceꝑuñ.
Nam & ipsi si redeant. non eis it̃m dat᷑.
Unde ostendit᷑: illud quod acceꝑant in
unitate positi. non potuisse amittere se
paratos. Quod si hab̾i foris potest: etiã
dari cur non potest:Si dicis non recte
habet᷑. c tam̃ habetur: sic ñ recte foris

Expanded text:
donauerit dicere, ut intellegant omnes, qui donauerit dicere, ut intellegant omnes, qui non studio partium caecati iudicant, non solum eos non adiuuari auctoritate Cypriani, sed per ipsam maxime conuinci adque subuerti. Iam quidem in supra memoratis libris dictum est ita posse extra catholicam communionem dari baptismum, quemadmodum et extra eam potest et haberi. nullus autem illorum negat habere baptismum etiam apostatas, quibus utique redeuntibus et per paenitentiam conuersis dum non redditur, amitti non potuisse iudicatur. sic et illi, qui per sacrilegium schismatis ab ecclesiae communione discedunt, habent utique baptismum, quem priusquam discNam et ipsi, si redeant, non eis iterum datur. Unde ostenditur, illud, quod acceperant in unitate positi, non potuisse amittere ab unitate separatos. Quod si haberi foris potest, etiam dari cur non potest? Si dicis: non recte habetur, et tamen habetur; sic non recte foris
Abbreviated transcription (Latin):
referens quod dictũ ẽ alia qͥdẽ in honore:
adhec aut̃ qͦd dictũ ẽ. aliauͦ in contumeliã.
S mag̃ hoc approbo. qͦd apd tichoniũ post ea¬
repꝑi. uł adũti. in utͥsq intelligenda qͥdã
inhonore. ñ sola scilicet aurea ⁊ argentea:
Et rursꝰ in utͥsq quedam in contumelia:
ñ titiꝙ sola lignea & fictilia. Hoc opꝰ sie
incipit. In eis lib̾s quos aduersus epłam
N eis ligras Quos aduersus epłam parme¬
niani quam dedit ad tichonium scͥpsimꝰ:
promisimꝰ nos diligentius questionem
baptismi t᷑ctaturos. Quod etiam si non
ib ꝓiitieremus: debitum tam̃ a nobis
flagitantib fr̃ib meminimus & agnosei¬
mus. Quaꝓpt̃̾ in hoc oꝑe adiuuante dño
suscepimus non solum ea refellere. q̃ hac
de re nobis donatiste obiectare confuerier̃.
s etiam de beatissimi martyris cypͥant au¬
ctoritate. unde suam ꝑu̾sitatem ne uerita¬
tis impetu eadat fuleire conant᷑. que dñs

Expanded text:
referens quod dictum est: alia quidem in honorem, referens quod dictum est: alia quidem in honorem, ad haec autem quod dictum est: alia uero in contumeliam. sed magis approboreperi vel adverti, in utrisque intelligendum quaedam in honorem, non sola scilicet aurea et argentea; et rursus in utrisque quaedam in contumeliam, non utique sola lignea et fictilia. Hoc opus sic incipit: In eis libris quos adversus Epistolam n eis libris, quos aduersus epistulam Parmeniani quam dedit ad Tychonium scripsimus, promisimus nos diligentius quaestionem baptismi tractaturos; quod etiamsi non ibi promitteremus, debitum tamen a nobis flagitantibus fratribus meminimus et agnoscimus. quapropter in hoc opere adiuuante domino suscepimus non solum ea refellere, quae de hac re nobis Donatistae obiectare consuerunt, sed etiam de beatissimi martyris Cypriani auctoritate, unde suam peruersitatem, ne ueritatis impetu cadat, fulcire conantur, quae dominus
Abbreviated transcription (Latin):
UONTRa ooNatistas auetoritate seatis¬
simi ep̃i et martyris cypͥani se defen¬
dere molientes. septem libros seͥpsi de bap¬
tismo: in quib docui nicħ sic ualere ad refel¬
iendos donatistas. & ad eoꝵs ꝓrsus ora con¬
cludenda. ne adũsꝰ eccłiam catholicam
suum scisina defendant: quomͦ htderas
fact̾umq cypͥani. Ubicunq autem in his
ubͥs comiemoraui eccłiam non habentem
macłam aut rugam. non sic accipiendũ
est. quasi iam sit. s que p̃parat᷑ ut sit: qͣn¬
doapparebit etiam głosa. Nunc enim
ꝓpt̃ quasdam ignorantias. & infirmita¬
tes inembroꝵ suoꝵ. habet unde cotidie
tota dieat: dimitte nobis debita nr̃a.I
quarto libro cum dicerem uicem baptis¬
iniposse hab̃e passionem. non satis idone¬
um posui illiꝰ latronis exemplum: qͥa
utrum non fuerit baptizatꝰ incertum ẽ.
In libroseptimo de uasis aureis & argen.¬
teis in domo magna constitutis. sensum
cypͥani secutꝰ sum: qui hec accepit in bo¬
nis In malis aut̃ lignea & fictilia: ad illa

Expanded text:
ontra Donatistas auctoritate beatissimi episcopi et martyris Cypriani se defendere molientes septem libros de baptismo scripsi, in quibus docui nihil sic ualere ad refellendos Donatistas et ad eorum prorsus ora claudenda, ne aduersus catholicam suum scisma defendant, quomodo litteras factumque Cypriani. Ubicumque autem in his libris commemoraui \'ecclesiam non habentem maculam aut rugam\', non sic accipiendum est, quasi iam sit, sed quae praeparatur, ut sit, quando apparebit etiam gloriosa. nunc enim propter quasdam ignorantias et infirmitates membrorum suorum habet, unde cottidie tota dicat: dimitte nobis debita nostra. In quarto libro, cum dicerem uicem baptismi posse habere passionem, non satis idoneum posui illius latronis exemplum, quia utrum non fuerit baptizatus incertum est. In libro septimo de uasis aureis et argenteis in domo magna constitutis sensum Cypriani secutus sum, qui haec accepit in bonis, in malis autem lignea et fictilia, ad illa
Abbreviated transcription (Latin):
non generant. Hec itaq iomnibus generat.
cuius sacramenta retinent᷑: unde possit ta¬
le aliquid ubicunq generari. Quamins
non omnes qͦs generat ad eiꝰ ꝑtineant ur¬
tatem: quȩ usq in finem ꝑseuerantes sal¬
uabit. Neq enim hi solum ad eam ñ ꝑti¬
nent. qui separationis aꝑto sacͥlegio mani¬
festi ft̃. sed etiam illi qui in eius unitate
corporalit᷑ mixti. ꝑuitam pessimam sepa¬
rantur. Et enim Symonem magum per
baptisma ipsa peꝑerat: cui tam̃ dictum ẽ
qͦd ñ hab̃et partem in hęreditate xpisti.
Nunquid ei baptismus. nunquid euan¬
gelium. nunqͥd saeramenta defuerunt:
S quia ei caritas defuit. frustra natꝰ est:
e ei expediebat fortasse ñ nasci. Nunquid
ñ erant nati quib apłs dicit̾. tanqͣm par¬
uulis in xp̃olac uobis potum dedi non
escam: Eos tam̃ a sacͥlegio scismatis re¬
uocat. In quod ideo irruebant: qͥa carna¬
les erant. Quasi paruulis inquit in xͦ.
lac uob̃ potum dedi non ȩscam. Nondũ

Expanded text:
ONEM. Haec itaque in omnibus generat, cuius sacramenta retinentur, unde possit tale aliquid ubicumque generari, quamuis non omnes, quos generat, ad eius pertineant unitatem, quae usque in finem perseuerantes saluabit. neque enim hi solum ad eam non pertinent qui separationis aperto sacrilegio manifesti sunt, sed etiam illi qui in eius unitate corporaliter mixti per uitam pessimam separantur. etenim Simonem Magum per baptisma ipsa pepererat; cui tamen dictum est, quod non haberet partem in hereditate Christi. numquid ei baptismus, numquid euangelium, numquid sacramenta defuerunt? sed quia ei caritas defuit, frustra natus est et ei expediebat fortasse non nasci. numquid non erant nati quibus apostolus dicit: tamquam paruulis in Christo lac uobis potum dedi, non escam? eos tamen a sacrilegio schismatis reuocat, in quod ideo irruebant, quia carnales erant: quasi paruulis, inquit, in Christo lac uobis potum dedi, non escam; nondum
Abbreviated transcription (Latin):
non erat filiꝰ ꝑditionis: de qualib dic¬
tum ẽ. Deiecisti eos dum excollerent᷑. S
erat filius pacis eccłiȩ:qui tanta cordis
illuminatione p̃ditꝰ ꝓpt̃ea non uidit ali¬
quid. ut ꝑ eum aliud suꝑeminentius ui¬
deret᷑. Et adhuc inquit apłs suꝑeminen¬
tiorem uiam uob̃ demonstro. Si lingui¬

Expanded text:
non erat filius perditionis, de qualibus dicnon erat filius perditionis, de qualibus dictum est: deiecisti eos dum extollerentur, sed erat filius pacis ecclesiae, qui tanta cordis inluminatione praeditus propterea non uidit aliquid, ut per eum aliud supereminentius uideretur. et adhuc, inquit apostolus, supereminentiorem uiam uobis demonstro. si lingui
Abbreviated transcription (Latin):
cam noticiam signaret᷑. Cum enim tanti
meriti. tante eccłiȩ. tanti pectoris. tanti
oris. tantȩ uirtutis ep̃s aliud de baptismo
arbitraret᷑. quam erat diligentiꝰ inquisita
ueritas firmat᷑a ⁊ multiq eiꝰ college quam¬
uis nondum liquido manifestatum io
tamen tenerent. quod & p̃tita eccłie consue¬
tudo. & postea totꝰ catholicus orb̃ amplexus
est: non se ille tamen a cȩtis diũsa sentien¬
tib separata communione disiunxit. Et
hoc etiam cȩt̾is ꝑsuadere ñ destitit. ut
sufferent inuicem in dilectione: studentes
seruare unitatem sp̃s inuincło pacis. Ita
enim corporis manente compage.siquid
in quibdam membͥs infirmabat᷑. ex eors
sanitate conuales ceret: potiꝰ quam p̃cisio¬
ne mortificatum diligentiam nulliꝰ cu-¬
rationis admitteret. U si se ille separasset:
quam multisequerent᷑: quantum sibi no¬
men int̾ homines faceret: quam latius
cypͥaniste quam donatiste uocarent᷑. S

Expanded text:
cam notitiam signaretur. cum enim tanti cam notitiam signaretur. cum enim tanti meriti, tantae ecclesiae, tanti pectoris, tanti oris, tantae uirtutis episcopus aliud de baptismo arbitraretur quam erat diligentius inquisita ueritas firmatura, multique eius collegae quamuis nondum liquido manifestatum id tamen tenerent, quod et praeterita ecclesiae consuetudo et postea totus catholicus orbis amplexus est, non se ille tamen a ceteris diuersa sentientibus separata communione disiunxit et hoc etiam ceteris persuadere non destitit, ut sufferrent inuicem in dilectione studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. ita enim corporis manente conpage, si quid in quibusdam membris infirmabatur, ex eorum sanitate conualesceret potius quam praecisione mortificatum diligentiam nullius curationis admitteret. et si se ille separasset, quam multi sequerentur! quantum sibi nomen inter homines faceret! quam latius Cyprianistae quam Donatistae uocarentur! sed
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ scͥptum est: quia caritas cooꝑit mul¬
titudinem peccatoꝵ. Qua enim absen¬
te. cȩt̃a inanit̃ habent᷑: eadem p̃sente. que¬
dam uenialit non habent᷑. Extant beati
martyris cypͥani litt̃is magna docum̃ta:
ut ad illum iam ueniam de cuiꝰ sibi au¬
ctoritate isti carnalit̾ blandiunt᷑ cum
eiꝰ caritate sp̃italit̃ ꝑimant᷑. Nam illis
temporib. antequam plenarii concilii sen¬
tentia. quid in hac re sequendum ẽẽt .to¬
tius eccłie consensio confirmaret: uisum
est ei cum ferme octoginta coep̃is suis af¬
fricanarum eccłiarum.omnem hominẽ
qui extra eccłiȩ catholicȩ communionem
baptizatꝰ fuisset. oportere ad eccłiam ue¬
nientem denuo baptitari. Quod ñ recte
fieritanto uiro nimirum ꝓpterea dñs ñ
aꝑuit: ut eiꝰ pia & humilitas. & caritas in
custodienda salubrit̃ eccłie pace patesce
ret: & non solũ illius temporis xp̃ianis. s
etiam posteris ad medicinalem ut ita di¬

Expanded text:
sicut scriptum est: quia caritas cooperit mulsicut scriptum est: quia caritas cooperit multitudinem peccatorum. qua enim absente cetera inaniter habentur, eadem praesente quaedam uenialiter non habenmartyris Cypriani in eius litteris documenta, ut ad illum iam ueniam, de cuius sibi auctoritate isti carnaliter blandiuntur, cum eius caritate spiritaliter perimantur. nam illis temporibus, antequam plenarii concilii sententia quid in hac re sequendum esset totius ecclesiae consensio confirmaret, uisum est ei cum ferme octoginta coepiscopis suis Africanarum ecclesiarum hominem, qui extra ecclesiae catholicae communionem baptizatus fuisset, oportere ad ecclesiam uenientem denuo baptizari: quod non recte fieri tanto uiro nimirum propterea dominus non aperuit, ut eius pia et humilitas et caritas in custret et non solum illius temporis christianis, sed etiam posteris ad medicinalem ut ita di
Abbreviated transcription (Latin):
nifestius adũsatur. Sp̃itales aut̃ siue
ad hoc ipsum pio studio ꝓficientes ñ
eunt foras: quia &e cum aliqua uel ꝑũsi¬
tate. uel necessitate hominum urdentur.
expelli. ibi magis ꝓbant᷑ quam intus ꝑ¬
maneant: cum adũsus eccłiam nulla¬
tenus erigunt᷑. s insolida unitatis petra
fortissimo caritatis robore radicant᷑. Ad
hoc enim ꝑtinet: qͦd in illo abrahe sacra.¬
ficio dicit᷑. Aues aut̃ non diuisit. De bap¬
tisin gͦ questione.iam qͣntum arbitror sa¬
tis diss erui. Et quia hoc manifestissimũ
scisma est quod donatistarum nomine
nuncupat᷑: restat ut hoc de baptismopie
credam᷑: quod uniũsa eccłia a sacrilegio
scismatis remota custodit. In qͥ tamen si
aliud alii. & aliud alii adhuc de ista que¬
stione salua pace sentirent. donec uniũ¬
sali concilio unum aliquid eliquatum.
sincerumq placuisset: humanȩ infirmi¬
tatis errorem cooꝑiret carqtas unitatis:

Expanded text:
nifestius aduersatur. spiritales autem siue nifestius aduersatur. spiritales autem siue ad hoc ipsum pio studio proficientes non eunt foras, quia et cum aliqua uel peruersitate uel necessitate hominum uidentur expelli, ibi magis probant quam intus permaneant, cum aduersus ecclesiam nullatenus eriguntur, sed in solida unitatis petra fortissimo caritatis robore radicantur. ad hoc enim pertinet quod in illo Abrahae sacrificio dicitur: aues autem non diuisit. De baptismi ergo quaestione iam quantum arbitror satis disserui. et quia hoc manifestissimum schisma est quod Donatistarum nomine nuncupatur, restat ut hoc de baptismo pie credamus quod uniuersa ecclesia a sacrilegio schismatis remota custodit. in qua tamen si aliud alii et aliud alii adhuc de ista quaestione salua pace sentirent, donec uniuersali concilio unum aliquid eliquatum sincerumque placuisset, humanae infirmitatis errorem cooperiret caritas unitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑ agar. Item boni sp̃ales. quando eunͣ¬
gelizantib uel baptizantib carnalibus
generant᷑: lia quidem uł rachel iure con¬
ua lugali eos s ꝑancillarẽ uterum parit.
Cum uͦ ꝑ sp̃ales in euangłio generant᷑ bo¬
ni fideles. qui uel euadunt in sp̃italis
etatis affectum uel eo tendere ñ desistt̃.
uel ideo non facunt quia non posfunt:
sicut ex utero sare ysaac. uel rebeccȩ iacob.
in nouam uitam & nouum testamentum
nascunt᷑. Itaq siue intꝰ uersari uideant᷑. siue
aꝑte foris fint: quod caro ẽ. caro est. Siue
in area in sua sterilitate ꝑseuerent. Siue
occasione temptationum tanqͣm uento
extra tollant᷑: quod palea est. palea est. Et
semꝑabillius ȩccłiȩ quȩ sine macula &
ruga ẽ unitate diuis est: etiam qui con¬
gregationi scoꝵ in carnali obduratione
miscet᷑. De nullo tamen desꝑandum est:
siue qͥ intꝰ talis apparet: siue qui foraᷤ ma¬

Expanded text:
sed per Agar. item boni spiritales quando euansed per Agar. item boni spiritales quando euangelizantibus uel baptizantibus carnalibus generantur, Lia quidem uel Rachel iure coniugali eos sed per ancillarem uterum parit; cum uero per spiritales in euangelio generantur boni fideles, qui uel euadunt in spiritalis aetatis adfectum uel eo tendere non desistunt uel ideo non faciunt quia non possunt, sicut ex utero Sarrae Isaac uel Rebeccae Iacob in nouam uitam et nouum testamentum nascuntur. Itaque siue intus uersari uideantur siue aperte foris sint, quod caro est caro est; siue in area in sua sterilitate perseueret siue occasione temptationis tamquam uento extra tollatur, quod palea est palea est, et semper ab illius ecclesiae quae sine macula et ruga est unitate diuisus est etiam qui congregationi sanctorum in carnali obduratione miscetur. de nullo tamen desperandum est siue qui intus talis apparet siue qui foras ma