comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i stigmata sunt hȩc: quȩ isti marty¬
rum exemplo circumferant in corpore
suo. Muliebria potius eẽ noscuntur in¬
signia: quȩ utiq curiosius. et sumptuo¬
sius illȩ sibi pparare consueuerunt. co¬
gitantes nimirum quȩ sunt mundi:
quomͦ placeant uiris. Uerum tu sacer¬
cdos cdei altissimi. eui ex his placere gestis:
Mundo an deo: Si mundo. eur sacerdos:
Sideoꝰ eur. qualis populus talis et sac̾dos:
Nam si placere uis mundo: quid tibi
ꝓdest sacerdotium: Nec enim potes
duob dñiꝰ seruire. Qui autẽ uult
amicus eẽ huiusmundi: inimicus
deo confcituitur. Et ꝓpħa: d̾s inquit
dissipabit ossa eoꝵ qui hominib pla¬
cent confusi sunt. qͥm̃ ds sp̃uit eos
Et apłs. Si hominib placerem. xp̃i seruisᷤ
non essem. Uolensitaq placere hominib:
cdeo non places. Si non places: non pla¬
cas. Curgͦ ut clixi sacerdos: Sin uero
quod addidi placere intendis. non mun¬

Expanded text:
Christi stigmata sunt haec, quae isti martyChristi stigmata sunt haec, quae isti martyrum exemplo circumferant in corpore suo. Muliebria potius esse noscuntur insignia, quae utique curiosius et sumptuosius illae sibi praeparare consueverunt, cogitantes nimirum quae sunt mundi, quomodo placeant viris. 5. Verum tu, sacerdos Dei altissimi, cui ex his placere gestis, mundo, an Deo? Si mundo, cur sacerdos? Si Deo, cur qualis populus, talis et sacerdos? Nam si placere vis mundo, quid tibi prodest sacerdotium? Nec enim potes duobus dominis servire. Qui autem vult amicus esse hujus mundi, inimicus Dei constituitur: et propheta, Deus, inquit, dissipabit ossa eorum qui hominibus placent; confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos : et Apostolus: Si hominibus placerem, Christi servus non essem . Volens itaque placere hominibus, Deo non places: si non places, non placas. Cur ergo, ut dixi, sacerdos? Si vero, quod addidi, placere intendis, non mun
Abbreviated transcription (Latin):
tus plurimus: uirtutum aut nullus. aut
eriguus. Quib e go si rememorem illud
apłicum. non in ueste p̃ciosa: uereor ne
indignentur: dum nimirum indignũ
ducant in se assumptam sententiã. quam
prius in uiliorẽ sexũ et ordinẽ ꝓlatã fuisse
tcognouerint. Quasi uero non eodem
utantur medici ferro se candis regib. quo
et popularib hominib aut capiti fiat in¬
iuria. si ipsis forpicib capilli excrescentes
detondeantur: quib et unguium fuerint
secata suꝑflua. At tamen si dedignatur
pari cum mulierculis. non quidem a me
s ab apło feriri sententia: dedignentur
et cum ipsis eadem inuolui culpa. Bes¬
pitiant iam textri cum siue pellificum.
murium rubricatas pelliculas. quas
gulas uocant. manib circumdare sacra¬
tis et sacrantib tremencla mysteria. Res¬
puant et apponere pectori: quod decen¬
tius ornat gemina sapientiȩ. Pudeat et
collo circumtexere: quod honestius atq
suauius xp̃i iugo submititur. Non

Expanded text:
tus plurimus; virtutum aut nullus, aut tus plurimus; virtutum aut nullus, aut exignus. Quibus ego si rememorem illud apostolicum, Non in veste pretiosa , vereor ne indignentur, dum nimirum indignum ducant in se assumptam sententiam, quam prius in viliorem sexum et ordinem prolatam fuisse recognoverint. Quasi vero non eodem utantur medici ferro secandis regibus, quo et popularibus hominibus: aut capiti fiat injuria, si ipsis forcipibus capilli excrescentes detondeantur, quibus et unguium fuerint resecata superflua. Attamen si dedignantur pari cum mulierculis, non quidem a me, sed ab Apostolo feriri sententia, dedignentur et cum ipsis eadem involvi culpa. Despiciant jam textricum sive pellificum, murium rubricatas pelliculas, quas gulas vocant, manibus circumdare sacratis, et sacrantibus tremenda mysteria. Respuant et apponere pectori, quod decentius ornat gemma sapientiae. Pudeat et collo circumtexere, quod honestius atque suavius Christi jugo submittitur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ceps eritis in sententia: nec uehemens in
uindicta. Non incorrigendis remissior:
non seuerior in parcendis: non pusillani¬
mis in expectandis. Nec suꝑfluus inuic¬
tu. nec notabilis in uestitu. Non citus ad
ꝓmittendum: ñ ad reddendum tardus: nec
ꝓdigus dator. Istoꝵ consilium. longe semꝑ
faciet a uobis malum tempori uetus. s cupi¬
ditati nouum. symoniam: et matrẽ eius aua-¬
riciam. quȩ ẽ ĩdoloꝵ seruitus. Et ut breui om¬
nia sermone concludam. si is credideritis. in
om̃ib exemplo apłi honorificabitis ministe¬
rium ur̃m. Miniscerium inquam: non dñiũ.
Ipsum itaq honorificabitis: non uos. Nam
qui querit quȩ sua sunt: se cupit honorari
non ministerium. Honorabitis autẽ. non¬
cultu uestium: non equoꝵ fastũ. non am¬
plis ȩdificiis: s ornatis morib: studiis spiri¬
talib. oꝑib bonis. Quam multi aliter. Cer¬
itur in non nullis sacerdotib uestium cul¬

Expanded text:
ceps eritis in sententia, nec vehemens in ceps eritis in sententia, nec vehemens in vindicta; non in corrigendis remissior, non severior in parcendis, non pusillanimis in expectandis; nec superfluus in victu, nec notabilis in vestitu; non citus ad promittendum, non ad reddendum tardus, nec prodigus dator. Istorum consilium longe semper faciet a vobis malum tempori vetus, sed cupiditati novum, simoniam; et matrem ejus avaritiam, quae est idolorum servitus. Et ut brevi omnia sermone concludam, si his credideritis, in omnibus, exemplo Apostoli, honorificabitis ministerium vestrum : ministerium, inquam, non dominium. Ipsum itaque honorificabitis, non vos: nam qui quaerit quae sua sunt, se cupit honorari, non ministerium. cultu vestium, non equorum fastu, non amplis aedificiis, sed ornatis moribus, studiis spiritualibus, operibus bonis. Quam multi aliter! Cernitur in nonnullis sacerdotibus vestium cul
Abbreviated transcription (Latin):
gitastis. sacerdotale onus. ep̃ale opus.
curamq pastoralem: digne non posse am¬
ministrari sine consilio. Hinc ipsa cats¬
bito in consilio. S quali consilio: Nun¬
quit in qualicũq: Et eruditis att inter¬
sum cogitationib. S et quod in ficla con¬
silia declinanda sint: ꝑos salomonis ca¬
liter monet. Causam tuam tracta cum a¬
mico tuo: et secretum extraneo ne reueles.
Pulchre quoq ꝑ alium quendã sapientẽ.
cum sine consilio nil agendum consulat.
uiroꝵ tam᷑ consilii intuens paucitatem:
ita loquitur. Multi sint tͥ amici. unus ai¬
tem sit cͥ consiliarius de mille. Unu̾m
inquit de mille. Benignam ego non du-¬
bitauerim uobis ẽc̾ diuinitatem: cui de
canta raritate inter mortales non unum
s duos ipsosq idoneos satis. induxit. Pro¬
uidos beniuolos: et ut facile assint cum pro¬
uintiales: ut gratis. debitores iure subiecti¬
onis. Hoꝵ adquiescendo consiliis. nec pre¬

Expanded text:
gitastis sacerdotale onus, episcopale opus, gitastis sacerdotale onus, episcopale opus, curamque pastoralem digne non posse administrari sine consilio. Hinc ipsa castobito in consilio. Sed quali consilio? nunquid in qualicunque? Et eruditis, ait, intersum cogitationibus . Sed et quod infida consilia declinanda sint, per os Salomonis taliter monet: Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo ne reveles . Pulchre quoque per alium quemdam Sapientem, cum sine consilio nil agendum consulat, virorum tamen consilii intuens paucitatem, ita loquitur: Multi sint tibi amici, unus autem sit tibi consiliarius de mille . Unus, inquit, de mille. Benignam ergo non dubitaverim vobis essse divinitatem, cui de tanta raritate inter mortales, non unum, sed duos, ipsosque idoneos satis indulsit, providos, benevolos; et, ut facile adsint, comprovinciales; ut gratis, debitores jure subjectionis. Horum acquiescendo consiliis, nec prae
Abbreviated transcription (Latin):
hunc. ego autem non ascendam. Nec istoꝵ
malitiȩ. nec illus imprudentiȩ. se creden¬
dum putauit. Querens deniq eui se crede
debeat. cui tanto sua cominiitat. dispensan¬
cda misteria. et quasi difficile inueniens: sub
ammiratione interrogat. Quis putas ẽ fideł
seruuset prudens: quem constituit dñs suꝑ
familiam suam: Quam obrem. et petro eu¬
ram ouium crediturus. pͥus eiꝰ studuit pro¬
bare beniuolentiam. ter sciscitans si se dili¬
geret. Probauit et prudentiam: quando
errantib hominib et putantib ipsum
cẽ quempiam ex ꝓpħis: ille prudenter ue¬
ritatem aduertens. deum potius ꝓpħarũ
confessus ẽ. cu es inquiens xp̃c filitis dei.
Ue nr̃o generi ab imꝑfectione sua. Uix
in multitudine hominum unum reppi¬
as. in utraq grã consummatum Haud fa¬
cile siquidem uel prudenti beniuiolentiã.
uel fideli ince̾ sapientiam dephendas.
Sine numero autem sunt: quos utriusq

Expanded text:
hunc, ego autem non ascendam . Nec istorum hunc, ego autem non ascendam . Nec istorum malitiae, nec illius imprudentiae se credendum putavit. Quaerens denique cui se credere debeat, cui tuto sua committat dispensanda mysteria, et quasi difficile inveniens, sub admiratione interrogat: Quis putas est fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam? Quamobrem et Petro curam ovium crediturus prius ejus studuit probare benevolentiam, ter sciscitans si se diligeret . Probavit et prudentiam, quando errantibus hominibus, et putantibus ipsum esse quempiam ex Prophetis, ille prudenter veritatem advertens, Deum potius Prophetarum confessus est: Tu es, inquiens, Christus Filius Dei . Vae nostro generi ab imperfectione sua! Vix in multitudine hominum unum reperias in utraque gratia consummatum. Haud facile siquidem vel prudenti benevolentiam, vel fideli inesse sapientiam deprehendas. Sine numero autem sunt, quos utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
meldensis ep̃i. Interrogatus enim dece̾
ur̃o: uultu alacri. et tanquam bene fidenᷤ
unde requirȩbatur: puto inquit hominẽ
ex hoc iam consiliis se subacturum carno¬
censis epĩ. Hoc ab eo responsum. cam letꝰ
accepi: quam certus fui consilia uiri fide¬
lissima fore. In nullo melius poterat nobis
cordis ur̃i ꝓpositum cominendare. in nullo
spem dare certiorem ur̃i ꝓfectus in dño.
Secure nisi fallor p̃fatis ambob uiris. et
uos et ura credetis. Tali .b utendo consu¬
ariis: bonam uob̾ scruabitis. et famã et con¬
scientiam. Sic dei sacerdotem. sic tantȩ ciuita¬
tis decet ep̃m. puerilib non agi. secularibus¬
ue consiliis.Om̃s iuxta dni p̃ceptum
etiam inimici diligantur. s ad consilium
soli eligantur. qui et prudentes eẽ uideant᷑
et beniuoli. Propterea dñs et impruidens
discipuli. et frm infidele consiliũ refutabat:
respondens imꝓuido. ñ sapis quȩ dei sunt.
et maliuolis. uos ascendite ad diem festum

Expanded text:
Meldensis episcopi. Interrogatus enim de esse vestro, vultu alacri, et tanquam bene fidens unde requirebatur: Puto inquit, hominem ex hoc jam consiliis se subacturum Carnotensis episcopi. Hoc ab eo responsum tam laetus accepi, quam certus fui consilia viri fidelissima fore. In nullo melius poterat nobis cordis vestri propositum commendare, in nullo spem dare certiorem vestri profectus in Domino. Secure, ni fallor, praefatis ambobus viris et vos, et vestra credetis. Talibus utendo 462 consiliariis, bonam vobis servabitis et famam, et conscientiam. Sic Dei sacerdotem, sic tantae civitatis decet episcopum, puerilibus non agi saecularibusve consiliis. Omnes, juxta Domini praeceptum, etiam inimici, diligantur ; sed ad consilium soli eligantur, qui et prudentes esse videantur, et benevoli. Propterea Dominus, et imprudens discipuli, et fratrum infidele consilium refutabat, respondens improvido, Non sapis quae Dei sunt ; et malevolis, Vos ascendite ad diem festum
Abbreviated transcription (Latin):
ipse mͥ sum scandalo: solus tedio. soluᷤ
oneri atq ꝑiculo: ita ut ꝓpͥe gulȩ et uentri.
et oculo scandalitanti. frequenter irasci
oporteat. Quib gͦ molestiis angitur. qͥb
lacessitur iniuriis:. cui etiam et si ꝓpria
cessent.. nunquam tamen de alienis de¬
sunt foris pugnȩ. intus timores: Nuper
autem nobis. a ur̃is partib flare cepit
aura secundior. Rumorib siquidem re

Expanded text:
ipse mihi sum scandalo, solus taedio, solus ipse mihi sum scandalo, solus taedio, solus oneri atque periculo, ita ut propriae gulae et ventri, et oculo scandalizanti frequenter irasci oporteat. Quibus ergo molestiis angitur, quibus lacessitur injuriis, cui etiam, etsi propria cessent, nunquam tamen de alienis desunt foris pugnae, intus timores? 2. Nuper autem nobis a vestris partibus flare coepit aura secundior. Rumoribus siquid
Abbreviated transcription (Latin):
doluimus hȩc pacienti. Inter hȩc autẽ
ego recordabar illoꝵ uersiculoꝵ. Qui descen¬
dint mare innauib. facientes oꝑationem
in aquis multis: ascendunt usq ad cȩlos.
et descendunt usq ad abyssos: anima eoꝵ
in malis tabescebat. Turbati sunt et moti
sunt sicut ebrius. et om̃is sapientia eoꝵ
deuorata ẽ. Et ideo non iudicabam ut
assolet: magis quippe ad compassionem
tne ꝓuocat᷑ huiuscemodi cogitatio. Si
inquam temptatio ẽ. cuiuscumq homi¬
nis uita suꝑ terram: quantis putatis ꝑi¬
culis patet uita pontificis. cui om̃ium
necesse ẽ ferre temptationes:Si ego
latens in cauerna et quasi sub modio.
non quidẽ lucens s fumigans. uentoꝵ
tamen impetus nec sic declinare sufficio.
s continuis. temptationũ uariisq fati¬
gatus impulsib. instar uento agita tȩ
harundinis hac illacq circuiferor: qͥd
positus supra montẽ. positus suꝑ cande¬
labrũ: Solus mͥ seruandus. solus tam̃

Expanded text:
doluimus haec patienti. Inter haec autem doluimus haec patienti. Inter haec autem ego recordabar illorum versiculorum: Qui descendunt mare in navibus, facientes operationem in aquis multis, ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos. Anima eorum in malis tabescebat; turbati sunt; et moti sunt sicut ebrius, et omnis sapientia eorum devorata est . Et ideo non judicabam, ut assolet; magis quippe ad compassionem me provocabat hujuscemodi cogitatio: Si, inquam, tentatio est cujuscunque hominis vita super terram , quantis putatis periculis patet vita pontificis, cui omnium necesse est ferre tentationes? Si ergo latens in caverna, et quasi sub modio, non quidem lucens, sed fumigans, ventorum tamen impetus nec sic declinare sufficio, sed continuis tentationum variisque fatigatus impulsibus, instar vento agitatae arundinis, hac illacque circumferor: quid positus supra montem, positus supra candelabrum? Solus mihi servandus, solus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
henricho senonensium archi
nouũ aliquid a nobis dictatum requirere.
Grauamur pondere dignitatis: s digna¬
tionis munere gratulamur. Et blandit᷑
petentis fauor. et petitionis terret exactio.
Qui enim nos sumusꝰ ut scribamus
epĩs: S rursum qui sumus. qui non obe¬
diamus epĩs: Unde dare. inde et nega¬
re compellor quod postulor. Scribere tan¬
dȩ altitudini. supra me ẽ: et eidem non
obedire contra me. Utrobiq ꝑiculum: s
iea parte maius imminere uidetur. si
non obecdiero: Hac itaq exiens: qu a minꝰ
apparet: facio quod iubetis. Dat quippe
ausum ipsius dignitatis dignanter indul¬
ta familiaritas: et excusat p̾sumptionẽ.
auẽtoritas imꝑantis. Igitur ex quo¬
regni cȩloꝵ claues deo auctore uobis tra¬
ditas suscepistis. ac iuxta ritum fortis
illius mulieris. manum mittere cepistis
ad fortia: si qua uos aut egisse quȩ non
deberetis. aut ꝑtulisse quȩ nolletis audi¬
uimus: et illa agentem doluimus et con¬

Expanded text:
HENRICO, Senonensium archipnovum aliquid a nobis dictatum requirere. Gravamur pondere dignitatis, sed dignationis munere gratulamur. Et blanditur petentis favor, et petitionis terret exactio. Qui enim nos sumus, ut scribamus episcopis? Sed rursum qui sumus, qui non obediamus episcopis? Unde dare, inde et negare compellor quod postulor. Scribere tantae altitudini, supra me est: et eidem non obedire, contra me. Utrobique periculum; sed in ea parte majus imminere videtur, si non obediero. Hac itaque exiens qua minus apparet, facio quod jubetis. Dat quippe ausum ipsius dignitatis dignanter indulta familiaritas, et excusat praesumptionem auctoritas imperantis. regni coelorum claves Deo auctore vobis traditas suscepistis, ac juxta ritum fortis illius mulieris, manum mittere coepistis ad fortia , si qua vos aut egisse quae non deberetis, ant pertulisse quae nolletis audivimus, et illa agentem doluimus, et con
Abbreviated transcription (Latin):
niacum. semel diuionem. ꝑ se ipsũ
adiit: hincq uirum bonũ domnũ
hugonem qui post defunctus ẽ.
illinc uirum uenerabilem qui ad¬
huc suꝑ ẽ domnũ rodulfum uix
multis p̃cib impetratos abducens.
singulum singulo p̃posuit mona¬
sterio. dutum uidelicet non arbitran
euiquã monachoꝵ domesticoꝵ illã
commitere curam. Quod ideo uob
in exemplum adduxi. ut cirãm ca¬
ritatem commone faciã. qualiter
et in hoc quod nunc in manib ẽ
oporteat eam eẽ non minus cautã

Expanded text:
niacum, semel Divionem per seipsum niacum, semel Divionem per seipsum adiit: hincque virum bonum domnum Hugonem, qui post defunctus est; illinc virum venerabilem, qui adhuc superest, domnum Radulfum vix multis precibus impetratos abducens, singulum singulo praeposuit monasterio, tutum videlicet non arbitrans cuiquam monachorum domesticorum illam committere curam. Quod ideo vobis in exemplum adduxi, 62 ut vestram charitatem commonefaciam, qualiter et in hoc quod nunc in manibus est, oporteat eam esse non minus cautam
Abbreviated transcription (Latin):
aut consentiat. aut contradicere ñ
audeat. Non sunt audiendi. s po-¬
tius uelint nolit om̃imͦ satagen¬
dum ẽ uob̾. ut is qui boni testimo¬
nii ẽ ȩccłiȩ desolatȩ quantocius per¬
quiratur: qm̃ si talis ẽ. qualis p̃di¬
catur. ds ꝓculdubio eum ipso erit
qui suam ei grãm ministrabit: placen¬
tem om̃ib efficacem in om̃ib Quod
si hunc istis fortasse non merentib
nullom᷑ haberi posse contigerit: aliꝰ
de alia qualieunq domo religiosa qͥ
uideatur idoneus ꝓuideatur. non
qualem isti uolunt. qui nͥ quod suȩ
carnalitati blanditur nolunt: s qͥ
sic sciat negotia disponere rerum
exterioꝵ. ut norit ꝑ om̃ia p̃ponere
curam animarum. Certe duob ꝯo¬
nasteriis. scĩ uidelicet petri et scĩ ur¬
bani. pastorali aliquando solatio si¬
militer destitutis. bonȩ memoriȩ pri¬
decessor ur̃ dõnus guiuillelmꝰ. non lon¬
gi itineris laborem. non hyemis re¬
putans asꝑitatem. bis nisi fallor elu¬

Expanded text:
aut consentiat, aut contradicere non aut consentiat, aut contradicere non audeat. Non sunt audiendi; sed potius, velint nolint, omnimodo satagendum est vobis, ut is qui boni testimonii est, ecclesiae desolatae quantocius perquiratur: quoniam, si talis est qualis praedicatur, Deus procul dubio cum ipso erit, qui suam ei gratiam ministrabit, placentem omnibus, efficacem in omnibus. 2. Quod si hunc, istis fortasse non merentibus, nullo modo haberi posse contigerit; alius de alia qualicunque domo religiosa qui videatur idoneus, provideatur: non qualem isti volunt, qui, nisi quod suae carnalitati blanditur, volunt; sed qui sic sciat negotia disponere rerum exteriorum, ut norit per omnia praeponere curam animarum. Certe duobus monasteriis, sancti videlicet Petri, et sancti Urbani, pastorali aliquando solatio similiter destitutis, bonae memoriae praedecessor vester domnus Guillelmus non longi itineris laborem, non hiemis reputans asperitatem, bis nisi fallor Clu
Abbreviated transcription (Latin):
di grã ep̃o: fr̃ b̾nardus abbas de cla¬
ra ualle siquid potest peccatoris oratio.
Nauiculȩ illius. de ȩccłia loquor om¬
nium scõꝵ quȩ sub oculis urĩs gu¬
b̾natore destituta fluctuat: non ẽ
bonum uobis negligere uel dissimu¬
lare ꝑiculum. Res quippe ur̃ȩ curȩ
ẽ. Unde miror qua ratione. qua ue
securitate. a clerico illo qui a religio¬
sis ꝑsonis uir ut aiunt religiosus
eidẽ ȩccłiȩ electus ẽ. requirendo
desistitis: etiam si hoc quoꝵdã
qui in ipsa ȩccłia sunt incuria
uel desidia non mereatur. Qui ut
audiuimus illum qui electus est
nolentes. nec aliud nisi quod reli
uram quoq ausi sunt compellare
grauitatẽ. quasi qui uideatur eẽ com¬
munior et asfabilior: qui non sit ex¬
traneus. s ciuib tam gratus quam
cognitus. moꝵ patriȩ gnarus: reb
ȩccłiȩ tractandis idoneus. Reuera
ut ad istos cautissimos consultores
me uertam: qui uicia urã non redar¬
guat. qui misere conuersationi ur̃e

Expanded text:
 frater BERNARDUS abbas de Clara-Valle, si quid potest peccatoris oratio. 1. Naviculae illius de ecclesia loquor Omnium Sanctorum, quae sub oculis vestris gubernatore destituta fluctuat non est bonum vobis negligere vel dissimulare periculum. Res quippe vestrae curae est. Unde miror, qua ratione, quave securitate a clerico illo, qui a religiosis personis vir, ut aiunt, religiosus eidem ecclesiae electus est, requirendo desistitis, etiamsi hoc quorumdam, qui in ipsa ecclesia sunt, incuria vel desidia non mereatur: qui, ut audivimus, illum qui electus est nolentes, nec aliud nisi quod religvestram quoque ausi sunt compellare gravitatem: quasi qui videatur esse communior et affabilior, qui non sit extraneus: sed civibus tam gratus quam cognitus, morum patriae gnarus, rebus ecclesiae tractandis idoneus: revera ut ad istos cantissimos consultores me vertam qui vitia vestra non redarguat, qui miserae conversationi vestrae,
Abbreviated transcription (Latin):
si quod uigil ratic mirandum minime
ducit. si sapiens sapient̾ agit: ⁊ ille
sapiens qui in cunctis huiꝰ mundi sa¬
pientiũ littis. i studiis ludens: om̃e qͦq
studuit ⁊ potuit diuinam quodã mͦ
reuocate ⁊ reno uare seript᷑am Quid enĩ:
Di sꝑsisti dedisti pauꝑibus. s pecuniam.
Quid uͦ pecunia ẽ. ad illam quam cu ꝓ ea
commnutasti iusticiam: Iusticia inquit
eius manet inscłm scłi. Nũ ita ⁊ pecunia:¬
Questuosũ sane honestumq cõmertium:
illam que p̃tit ꝓ illa dare que ꝑmanet.
Sic semꝑ tibi negotiari detur bone ⁊
om̃i laude ꝓsequende magister. Suꝑ est
ut laudabile principium condignum
consequat᷑ finem: ⁊ cauda hostiȩ. capiti
coniungatur. Benedictionẽ tuam liben¬
t̃ accepimus. p̃sertĩ qd̃ tanta tue huius
ꝑfectionis fuerit cumulata iocundita¬
te. Latorẽ epłȩ. ⁊ si ꝓ se ipso satis cõmen¬
dabiłe. tam̃ etiam ꝓ me uiẽ magnificen¬

Expanded text:
si quod vigil ratio mirandum minime si quod vigil ratio mirandum minime ducit, si sapiens sapienter agit, et ille sapiens qui in cunctis hujus mundi sapientium litteris et studiis ludens, omnem quoque studuit et potuit divinam quodammodo revocare et renovare Scripturam. Quid enim? Dispersisti, dedisti pauperibus, sed pecuniam. Quid vero pecunia est ad illam quam pro ea commutasti justitiam? Justitia, inquit, ejus manet in sQuaestuosum sane honestumque commercium, illam quae praeterit, pro illa dare quae permanet. Sic semper tibi negotiari detur, bone et omni laude prosequende magister. Superest ut laudabile principium condignum consequatur finem, et cauda hostiae capiti conjungatur. Benedictionem tuam libenter accepimus, praesertim quod tanta tuae hujus perfectionis fuerit cumulata jucunditate. Latorem epistolae, etsi pro seipso satis commendabilem, tamen etiam pro me vestrae magnificen
Abbreviated transcription (Latin):
onige satis eriit sermo
quẽ fecisti: ⁊ magnũ
dedit suauitatis odorẽ. adquoscũq po¬
tuit pe tuenire. Extincta ẽ auaricia:
cui non suaue redoleat: Caritas reg¬
nat: cui dulce ñ sapiat: Quando hoc
cognoscunt om̃s quia uere sapiens
sis. qui sapientiȩ hostem maximum
contͥusti. hoc certe tuo ⁊ sacerdotio
dignũ ⁊ nomine. Tali ꝓfecto decebat
testimonio. hoc p̃clara illa tua studia
fine compleri. Uera illa ⁊ indubita¬
ta sapientia ẽ. quȩ turpia lucra con¬
tẽpnit: uindignum sibi udicat. eodẽ
cum idolorum seruitute contubermo
frui Non magnũ fuit magistrum
sem pauꝑem uiuere. id plane magnifi¬
cũ. Nec enim tanto nomini quicquã
auge glorie potuit sublimitas digni¬
tatis. auxit aũt plurimũ humilitas
pauꝑtatis Pauꝑiem equo animo ferre
uirtus pacientiȩ ẽ: sponte appet̾e. sapiẽ
laus ẽ. Laudatur deniq ⁊ ammirabił
p̃dicat᷑. qui post aurũ non abiit: qui
uͦ & abiecit plus nichil merebitur Nli¬

Expanded text:
o quem fecisti, et magnum dedit suavitatis odorem, ad quoscunque potuit pervenire. Exstincta est avaritia; cui non suave redoleat? charitas regnat; cui dulce non sapiat? quando hoc cognoscunt omnes quia vere sapiens sis, qui sapientiae hostem maximum contrivisti: hoc certe et tuo sacerdotio dignum et nomine. Tali profecto decebat testimonio, hoc praeclara illa tua studia fine compleri. Vera illa et indubitata sapientia est, quae turpia lucra contemnit, et indignum sibi judicat eodem cum idolorum servitute contubernio frui. Non magnum fuit magistrum sem pauperem vivere, id plane magnificum. Nec enim tanto nomini quidquam augere gloriae potuit sublimitas dignitatis: auxit autem plurimum humilitas paupertatis. Pauperiem aequo animo ferre, virtus sapientiae est; sponte appetere, sapientiae laus est. Laudatur denique et admirabilis praedicatur, qui post aurum non abiit; qui vero et abjecit, plus nihil merebitur? Ni
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃itatis ur̃e p̃cib nõ acqͥesc̾e
illicitũ tudebatur. ẜ acite qd̃
uos decet: ut totis uisc̾ibus
caritatis amplectamini eos et
foueatis. Nequaquã occasi¬
one aliqua circa eos sollici¬
tudo ⁊ diligentia tepescat:
et ꝑeat qd plantaũ dextera
tua. Iam quidẽ quia bene
et ex fr̃m nr̃oꝵ relatione di¬
dicimꝰ: multiplicat᷑ tam i
tẽporalib quã in spiritalib
Unde et congͣtulamͣ pluri¬
est uigilantia. tanquã ĩ loco
nouo. ⁊ int̾ra tam insue¬
ta ĩmo ⁊ in exꝑta monas¬
tice religionis: obsecramꝰ
in dño ne retrahatis ma¬
cepistis optime ꝑficiatis. De
frĩb nr̃is qui redier̃ aloco
illo. nob̾ bene placuiss si
remansissent . Ꝙ. fortasse ñ¬
nullã nõ nullã occasionẽ
p̃buerunt eis: fratrũ qui
de t̾ra st̃ minꝰ disciplinati
mores: in eo maxime qd
minꝰ facile eoꝵ consiliis
acquiesc̾e uident᷑. in his
reb quarũ priꝰ fuerant
in exꝑti. Carissimũ filiũ¬

Expanded text:
ctitatis vestrae precibus non acquiescere illicitum videbatur. Facite quod vos decet, ut totis visceribus charitatis amplectamini eos, et foveatis. Nequaquam occasione aliqua circa eos sollicitudo et diligentia tepescat, et pereat quod plantavit dextera tua. 2. Jam quidem quia bene et ex fratrum nostrorum relatione didicimus: multiplicatur tam in temporalibus quam in spiritualibus. Unde et congratulamur pluriest vigilantia, tanquam in loco novo, et in terra tam insueta, imo et inexperta monasticae religionis; obsecramus in Domino, ne retrahatis maincoepistis, optime perficiatis. De fratribus nostris, qui redierunt a loco illo, nobis bene placuisset, si remansissent. Et fortasse nonnullam occasionem praebuerunt eis fratrum, qui de terra sunt, minus disciplinati mores, in eo maxime, quod minus facile eorum consiliis acquiescere videntur in his rebus, quarum prius fuerant inexperti. 3. Charissimum filiu
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. Quã dulcia faucib
meis eloqͥa tua dñe pater.
quã iocunda tue memo¬
ria sc̃itatis. Si qͥd affectioĩs.
siqͥd deuotionis. si qͥd animi
in nob̃̾ ẽ: totũ sine dubio si¬
bi uendicat tue dilectionis
caricas. Nec opus ẽ uerbor
młtitudine: ubi młtũ ui¬
get affectꝰ. Confido enĩ qđ
destĩmoniũ ꝑhibeat sp̃ui tuo.
spc quẽ habes ado: tuum
eẽ modicũ id qđ sumꝰ. Tu¬

Expanded text:
tiones. 1. Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, domine pater! quam jucunda tuae memoria Sanctitatis! Si quid affectionis, si quid devotionis, si quid animi in nobis est, totum sine dubio sibi vindicat tuae Dilectionis charitas. Nec opus est verborum multitudine, ubi multum viget affectus. Confido enim quod testimonium perhibeat spiritui tuo spiritus quem habes a Deo, tuum esse modicum id quod sum
Abbreviated transcription (Latin):
ancti eugendi nobile monasti¬
riũ olim diuitiis et religione
famosũ si uera sunt que dicuntur.
ꝓpe int̾itum ẽ. Nec decredñda omĩa
Domos uietnas nobis. uob̃ notas ꝑ¬
tinentes ad ipsum. partim iã deste¬
tas. parti in dies destrui cernimꝰ.
et dolemus. Que in menbris uidemꝰ.
hec et his gratuora de capite fama
nunciante ꝑcepimꝰ. S nonquid
debeo ego nunc malorũ uob̃ qͦrum
ñ ẽ numerꝰ retexe̾ narrationem:
Lator p̃sentium monachꝰ p̃f ati mo¬
uasterii et archegaudꝰ pͥor homo

Expanded text:
ancti-Eugendi nobile monasterium, olim divitiis et religione famosum, si vera sunt quae dicuntur, prope interitum est. Nec decredenda omnia. Domos vicinas nobis, vobis notas, pertinentes ad ipsum, partim jam destructas, partim in dies destrui cernimus, et dolemus. Quae in membris videmus, haec et his graviora de capite fama nuntiante percepimus. Sed numquid debeo ego nunc malorum vobis, quorum non est numerus, retexere narrationem? Lator praesentium monachus praefati monasterii, et Archegaudus Prior, homo
Abbreviated transcription (Latin):
Forrendum punire nefas et si
duplici ratione incumbat uob̾.
tum uidelicet ꝓ debito officii. tum quia
et aplica iniuingit actoritas: puto tam̃
qd non suꝑuacua in re tanta etiam
amici cõmo uitio accedit. Hoc aũt ẽ
quod amicũ et patrem cupimus eͥe
admonitũ. ut hec ipsa ultio quȩ
facienda ẽ. eo quoq zelo quo facienda ẽ fi¬
at. quatinus non solum p̃sens facinus
multatum esse uideatur. s etiam asimi

Expanded text:
Horrendum punire nefas, etsi duplici ratione incumbat vobis, tum videlicet pro debito officii, tum quia et apostolica injungit auctoritas; puto tamen quod non supervacua in re tanta etiam amici commonitio accedit. Hoc autem est quod amicum et patrem cupimus esse admonitum, ut haec ipsa ultio quae facienda est, eo quoque zelo quo facienda est, fiat: quatenus non solum praesens facinus mulctum esse videatur, sed etiam a simi
Abbreviated transcription (Latin):
ruit uirgo. Remensis eccłia:. non. ẽ.
qui subleuet eam. Corruit & lingonen¬
sis: non. ẽ. qui porrigat manum. Auer¬
tat diuina clementia a corde &. consi¬
lio ur̃o suꝑ dolorẽ nrͣm adicere. cumu¬
lare tͥsticiam suꝑ tͥsticiam. Qͥs mͥ tbn¬
at mori. ne uideam regem bone opini¬
onis.s spei melioris. conari dĩ consilio
obuiare. irritare aduersus semet ipsũ
sumi iram iudicis. pedes patͥs orpha¬
norũ madefacere lacͥmis afflictorum.
pulsare çȩlos clamorib pauꝑum. sc̃bs¬

Expanded text:
ruit virgo Remensis Ecclesia; non est ruit virgo Remensis Ecclesia; non est qui sublevet eam: corruit et Lingonensis; non est qui porrigat manum. Avertat divina clementia a corde et consilio vestro super dolorem nostrum adjicere, cumulare tristitiam super tristitiam. Quis mihi tribuat mori, ne videam Regem bonae opinionis, sed spei melioris, conari Dei consilio obviare, irritare adversus semetipsum summi Judicis iram, pedes Patris orphanorum madefacere lacrymis afflictorum, pulsare coelos clamoribus pauperum, s
Abbreviated transcription (Latin):
um meum. O m̃ia excelsa ista & fluc¬
tus isti suꝑ me transierunt. In me tͣn¬
sierunt ire. Michi euadendi nulla
ex parte patet uia. Unde onera fugio:
inde & subeo inuitus & ingratus. Du¬
rum mͥ sentio contͣ stimulum calcit᷑¬
re. Tolerabilius fortassis spontaneo
qͣm nolenti & rennuenti fuiss. Nam
si qͥd uirium in ine. ẽ. ñne id faciliꝰ
meis qͣm alienis humeris exercerẽ:
S acquiesco aliter disponenti. cũ quo
utiq aut iudicio aut uirib conten¬
cłe. nec cautum mͥ oĩo nec possibile. ẽ.
S nec regi. Siquidẽ t̾ribilis. ẽ. etiã
apd reges terre. Horrendu. ẽ. incidẽ
in manus dĩ uiuentis. etiã tͥ orex. O.
qͣm molestis aurib audiemus cont̾ria
tam bonis pͥncipiis ur̃is. O qͣm amarior
eccłie meror pꝰ tanta p̾libata gaudia.
si frustrari qd absit contigerit tam io¬
cunda spe singłaris lypei sui ur̃e indo¬
lis. sicut hactenus. ẽ. exꝑta. Heu cor¬

Expanded text:
um meum. Omnia excelsa ista et flucum meum. Omnia excelsa ista et fluctus isti super me transierunt. In me transierunt irae: mihi evadendi nulla ex parte patet via. Unde onera fugio, inde et subeo invitus et ingratus. Durum mihi sentio contra stimulum calcitrare. Tolerabilius fortasse spontaneo, quam nolenti et renuenti fuisset. Nam si quid virium in me est, nonne id facilius meis, quam alienis humeris exercerem? 2. Sed acquiesco aliter disponenti, cum quo utique aut judicio, aut viribus contendere, nec cautum mihi omnino, nec possibile est, sed nec Regi. Siquidem terribilis est etiam apud reges terrae . Horrendum est incidere in manus Dei viventis , etiam tibi, o Rex. O quam molestis auribus audimus contraria tam bonis principiis vestris! o quam amarior Ecclesiae moeror post tanta praelibata gaudia, si frustrari quod absit! contigerit tam jucunda spe singularis clypei sui vestrae indolis, sicut hactenus est experta! Heu cor
Abbreviated transcription (Latin):
moliret aduersus regiam maiestatem.
ego tam dm̃ timerem. & ordinatum ab
eo regem offende temere non auderem
Nec enĩ ignoro uͥ legerim. qui potestati
resistit. di ordinationi resistit. S nec
me latet. qͣm om̃i xp̃iano. qͣm mee p̃¬
cipue ꝓfessioni. mentiri contrarium
sit. Ueritatẽ dico non mentior. qđ
lingonensis. de pͥore nr̃o factum ẽ.¬
pret̾ spem. pret̾ intentionẽ. & ep̃orũ.
& ineam factum. ẽ. S. ẽ. qui nolen¬
tium quodã mͦ extorquet assensum. .&.
suo arbitͥo etiã aduersũs hominum
uoluntates ꝓut uult subseriure cõ¬
diligo tanqͣm me ipsum: Quando e¬
go illorũ consortiũ non horrerẽ. qui
alligant onera grauia & importabi¬
lia. & imponunt humeris hominũ.
digito aut̃ suo uolunt ea mouere:
Factum . ẽ. tam̃ qͦd fact᷑um . ẽ. contra
uos nicħ. contra me plurimũ. Mi¬
chi baculus inbecillitatis meȩ sub¬
latus ẽ. mͥ lum̃ ocłorũ meorũ erep¬
tum. ẽ. mͥ abscisum dextrum brachi¬

Expanded text:
molirer adversus regiam majestatem; ego tamen Deum timerem, et ordinatum ab eo regem offendere temere non auderem. Nec enim ignoro ubi legerim: Qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit . Sed nec me latet, quam omni christiano, quam meae praecipue professioni mentiri contrarium sit. Veritatem dico, non mentior: quod Lingonis de Priore nostro factum epraeter spem, praeter intentionem episcoporum et meam factum est. Sed est qui nolentium quodam 167 modo extorquet assensum, et suo arbitrio etiam adversas hominum voluntates, prout vult, subservire comdiligo tanquam me ipsum! Quando ego illorum consortium non horrerem, qui alligant onera gravia et importabilia, et imponunt humeris hominum, digito autem suo nolunt ea movere! Factum est tamen quod factum est: contra vos nihil, contra me plurimum. Mihi baculus imbecillitatis meae sublatus est, mihi lumen oculorum meorum ereptum est, mihi abscissum dextrum brachi
Abbreviated transcription (Latin):
negotiis totiens exauditus sum.
pũto in ꝓpͥo non confundar. Ego dñe mi
causam archiep̃i mei. meam dico.
utpote menbrum qͦd nil a se dicat ali¬
enum. qͦd capitis sit. Qd̃ tam̃ non di¬
cerem. si hõ ipse sͥ assũpsiss honorem.
a non mag̃ a d̾o uocatus tanqs a ãron.
Nec enĩ ab alio estimauerim factum. qđ uo¬
ta tot homiuum tam facile conueneruis
ineum. ut non dico contradictio. s nec
cunctatio ulla fuerit. Et merito. Est
quippe illustͥs. non muiꝰ mentis gnosita¬
te qm sanguinis. ẽ. scientia. ẽ. iute ho¬
nestate. Deniq famȩ eius integͥtas. nec
inunici quidem dentem ueret᷑. Qd gͦ de
honoris plenitudine quȩ sola. deẽ. gau¬
dia pleb̃ sue consueta benignitate. ĩmo
debita lib̾alitate accumulet. Hoc uni¬
uersa eccłia instantissima supplicatiõe
fridi liugonensis ep̃i clxxii

Expanded text:
negotiis toties exauditus sum, puto in proprio non confundar. Ego, domine mi, causam archiepiscopi mei meam duco, utpote membrum, quod nil a se ducat alienum quod capitis sit: quod tamen non dicerem, si homo ipse sibi assumpsisset honorem, et non magis a Deo vocatus tanquam Aaron. Nec enim ab alio aestimaverim factum, quod vota tot hominum tam facile convenerunt in eum; ut non dico contradictio, sed nec cunctatio ulla fuerit. Et merito. Est quippe illustris, non minus mentis generositate, quam sanguinis; est scientia, est vitae honestate. Denique famae ejus integritas nec inimici quidem dentem veretur. Quod ergo de ur; et honoris plenitudine, quae sola deest, gaudia plebis suae consueta benignitate, imo debita liberalitate accumulet. Hoc universa Ecclesia instantissima supplicatione FRIDI LINGONENSIS EPISCOPI
Abbreviated transcription (Latin):
sus se intͦmisit de aliquo. quãꝙͣ inui¬
tatio cleri & popłi. &. opp̃ssorum afflic¬
tio.&. uota bonorum. id ab eo uehemen¬
tissime flagitarint. Quȩ cum ita sinit: opꝰ÷
ut uideatis maturatione consilii. non
minus ur̃o honori. qͣm nr̃e necessitati.
Et nͥ ꝑp̃sentes nuntios exspectanti popłõ
turbabitis. & regalib ur̃is ipsis quȩ ad
accłiam ꝑtinent. non paruũ ut uere¬
mur incõmodu acquiretis.

Expanded text:
orsus se intromisit de aliquo, quanquam inviorsus se intromisit de aliquo, quanquam invitatio cleri et populi, et oppressorum afflictio, et vota bonorum id ab eo vehementissime flagitarint. Quae cum ita sint, opus est, ut videtis, maturatione consilii, non minus vestro honori, quam nostrae necessitati. Et nisi per praesentes nuntios exspectanti populo,turbabitis, et regalibus vestris ipsis, quae ad Ecclesiam pertinent, non parvum, ut veremur, incommodum acquiretis.
Abbreviated transcription (Latin):
sit. absit. meliora sꝑamus. exspectamiᷤ
iocundiora. Non obliuiscetur misereri
ds̃: nec continebit in ira sua misccłias
suas. Non contͥstabit ꝑ illum &. de illo
eccłiam suam. ꝑ quem & de quo in tai¬
tis iam letificauit. Quem suo muiꝰt
contulit. sua longanimitate seruabs.
.&. si qͥd alit̾ sapitis. & hoc ipsum uob̃te¬
uelabit. & erudiet corde in sapientia.
Hoc optamus. hoc oramus die ac noc¬
minuetur honor regis. regni utiliciᷤ
merumus. Uerũtam̃ dilatio t̾ret nos.
qui udemus t̾ram datam p̾de & direpti¬
oni. Terra ur̃a . ẽ. &. in hoc plane cog¬
noscimus. & dolemus dedecus regni urͣi.
qͥd uos iure abhorrere mandastis. si non
fuerit qui defendat. Nam in quo alio re¬
gia maiestas recte uieo qͦd factum.ẽ.
imminuta dicatur: E lectio rite cele¬
brata. ẽ. electus fidelis. ẽ. Non aut̃ c̾e̾t
fidelis. si ur̃a &. non ꝑ uos hab̾e uellet.
Necdum ad ur̃a manum extendit. necdũ
cuitatem ur̃am ingressus. ẽ. neccłu ꝓr¬

Expanded text:
sit, absit: meliora speramus, exspectamus jucundiora. Non obliviscetur misereri Deus, nec continebit in ira sua misericordias suas. Non contristabit per illum et de illo Ecclesiam suam, per quem et de quo in tantis jam laetificavit. Quem suo munere contulit, sua longanimitate servabit: et si quid aliter sapitis, et hoc ipsum vobis revelabit, et erudiet corde in sapientia. Hoc optamus, hoc oramus die ac nocminuetur honor Regis, regni utilitas meruimus. Verumtamen dilatio terret nos, qui videmus terram datam praedae et direptioni. Terra vestra est: et in hoc plane cognoscimus et dolemus dedecus regni vestri, quod vos jure abhorrere mandastis, si non fuerit qui defendat. Nam in quo alio regia majestas recte in eo quod factum est, imminuta dicatur? Electio rite celebrata est, electus fidelis est. Non autem esset fidelis, si vestra, et non per vos habere vellet. Necdum ad vestra manum extendit, necdum civitatem vestram ingressus est: necdum pr
Abbreviated transcription (Latin):
densis reducimus uobis ad memoriã
Causa dilationis sublata de medio. nõ
est nisi ut fiat quod faciendũ erat.
Et hoc addidim. Habere bonum ius-¬
tum & bone fame cancellariũ apłi¬
ce dignitatis non modica pars est.
apłice administrationis nõ paruum
amminicłm est. apłice conscientie ñ
mediocris custodia ẽ. Semꝑ quidẽ
notabilis constitutio ꝑniciosa at
pꝰ longam deliberationẽ etiã turpis

Expanded text:
densis reducimus vobis ad memoriam. densis reducimus vobis ad memoriam. Causa dilationis sublata de medio, non est nisi ut fiat quod faciendum erat. Et hoc addiderim: habere bonum, justum, et bonae famae cancellarium, apostolicae dignitatis non modica pars est, apostolicae administrationis non parvum adminiculum est, apostolicae conscientiae non mediocris custodia est. Semper quidem notabilis constitutio perniciosa: at post longam deliberationem, etiam turpis
Abbreviated transcription (Latin):
Incubat terris bonisq eccłiarum. sic̃
leo ꝑatus ad p̃dam. Patus ẽ recipere
sarracenum aut qͦmpiã ex iudeis.
ut isto careat. qd solus sibi uideat᷑
qui malicie et calliditati eiꝰ resist̾e
& norit et possit. Inde ẽ qđ ĩmullis
clericorũ minis & manifestis gͣua¬
minib ut nobis ipsi confessisuns
silentium imposuit. ne pars ad¬
uersa de multitudine glorietur
Et ut breuit̾ qđ sentio exprimam.
si iudicat᷑ opere p̃ciũ. in illo ep̃atu
monast̾ia pauꝑari. eccłias con-¬
culcari. religioni illudi. ipsam
ep̃alem sedem cunꝰ p̃cipue facultatib
et possesionib inhiat in seruitutem
redigi. regniacensis regnare nulla¬
tenus ꝑmictatur. Ubi est etiã nunc
sp̃s ille quem habuistis in negocio
eboracensi: Non sentiet illũ qui si¬
mile opꝰ temptaui̾t: Ecce is sicut
accepimus in sp̃u illiꝰ uenit qui
curiã adu̾sũ uos concitauit. si licu̾it id¬
ipsum moliturus. De negocio dm̃ lun-¬

Expanded text:
Incubat terris bonisque Ecclesiarum, sicut Incubat terris bonisque Ecclesiarum, sicut leo paratus ad praedam. Paratus est recipere etiam Saracenum, aut quempiam ex Judaeis, ut isto careat, quod solus sibi videatur, qui malitiae et calliditati ejus resistere et norit, et possit. Inde est quod nonnullis clericorum minis et manifestis gravaminibus, ut nobis ipsi confessi sunt, silentium imposuit, ne pars adversa de multitudine glorietur. 4. Et, ut breviter quod sentio exprimam, si judicatur operae pretium in illo episcopatu monasteria pauperari, ecclesias conculcari, religioni illudi, ipsam episcopalem sedem, cujus praecipue facultatibus et possessionibus inhiat, in servitutem redigi: Regniacensis regnare nullatenus permittatur. Ubi est etiam nunc spiritus ille, quem habuistis in negotio Eboracensi? 273 Non sentiet illum, qui simile opus tentaverit? Ecce is, sicut accepimus, in spiritu illius venit, qui curiam adversum vos concitavit; si licuerit, moliturus idipsum. De negotio domini Lun
Abbreviated transcription (Latin):
ditum tam̃ mandato ex parte est¬
et ex parte maiori.Trib cõmissũ ẽ¬
rat. Uno contempnente duob con¬
sentientib. quid restat nisi ut uox
ur̃a suppleat quod minus est: Et
quidem tute hoc.Non est qđ time¬
atis a scandalo illorum de quib
dñs dicit. sinite illos. ceci funt
duces cecorim. Quod reliquũ ẽ
letabitur pepłus. letabit᷑ pars
sanior cleri: eciam ipse letabitur
rex. letabitur deniq omnis ȩccłia
scõrũ. Multa bona oꝑa ostñdistis scło
nr̃o ex gr̃a que data est uobis. At nul¬
lum ut arbitror quod magis ꝓ gloria
ur̃a faciat. sisic fec̾itis. Testinonium
ꝑhibeo eis quod multos de religione
nominauerũt. ñ religione delectati
s impotñtia. qui ñ possint maligni¬
tatem eoꝵ coherce qui ui uim repel¬
lere ñ suficiant. ut quoꝵ sc̃itatẽ ñ
amant. ñ sit quod timeãt potestatẽ
Comes muniensis uias pr̃is ñ ambu¬
lat. adu̾satur tũ huic tum om̃i bono

Expanded text:
ditum tamen mandato ex parte estditum tamen mandato ex parte est, et parte majori. Tribus commissum erat; uno contemnente, duobus consentientibus, quid restat, nisi ut vox vestra suppleat quod minus est? Et quidem tute hoc. Non est quod timeatis a scandalo illorum de quibus Dominus dicit: Sinite illos; caeci sunt, et duces caecorum . Quod reliquum est, laetabitur populus, laetabitur sanior pars cleri, etiam ipse laetabitur rex; laetabitur denique omnis Ecclesia sanctorum. Multa bona opera ostendistis saeculo nostro ex gratia quae data est vobis: at nullum, ut arbitror, quod magis pro gloria vestra faciat, quam si sic feceritis. Testimonium perhibeo eis, quod multos de religione nominaverint, non religione delectati, sed impotentia, qui non possint malignitatem eorum coercere, qui vi vim repellere non sufficiant: ut quorum sanctitatem non amant, non sit quod timeant potestatem. Comes Nivernensis vias patris non ambulat: adversatur tum huic, tum omni bono.
Abbreviated transcription (Latin):
et utilitate fraudamur Rundꝰ
quis fecit hoc: Homo pacis ur̃ȩ in quo
sperabatis. homo cui odio religio. eui o¬
nerosa sapientia. cui terrori iusticia ẽ.
qui dñi sui ñ ẽ u̾itus secͥtum ꝓdẽ. eua¬
cuare decͥcum. Nec mirum: qui se talẽ
ꝑire non ẽ confusus. Qui dum ꝓprio
cedit liuori etiam ur̃e reu̾entie ñ peꝑ¬
cit. Confusus sum ego s que cura: Nõ
recuso confusionem quam michi obediȩ
delus inuexit. Ame quidem ñ transnt
calix iste. s ꝑ me plane usq aduos ꝑ¬
transiit. ꝑ suggillationẽ ne dicam
depuationem sentñtiȩ. cui clarum ñ
st auctorem tangi potius ꝗͣ denunti¬
atorem: Cuiꝰ non potuit infamari ꝑ¬
bona: debuit infirmari ꝓmotio. Unũ
est e duob Aut stabit sermo ꝗ auob̃
eg̾ssum testatisumus. aut nos men-¬
daces reputabimͦ. sicut iam repu¬
tamur.S melius ur̃oq dignius
apłatu. non głiabitur in malicia
qui potens fuit in iniquitate.Obe¬

Expanded text:
et utilitate fraudamur. Quaeritis et utilitate fraudamur. Quaeritis qui fecit hoc! Homo pacis vestrae, in quo sperabatis. Homo, cui odio religio, cui oneri sapientia, cui terrori justitia est: qui domini sui non est veritus secretum prodere, evacuare decretum. Nec mirum qui se talem aperire non est confusus: qui dum proprio concedit livori, etiam vestrae reverentiae non pepercit. Confusus sum ego: sed quae cura? Non recuso confusionem, quam mihi obedientiae zelus invexit. A me quidem non transiit calix iste: sed per me plane usque ad vos pertransiit. In suggillatione, ne dicam depravatione datae sententiae, cui clarum non sit auctorem tangi potius, quam denuntiatorem? Cujus non potuit infamari persona, debuitne infirmari promotio? Unum est e duobus: aut stabit sermo, quem a vobis egressum testati sumus; aut nos mendaces reputabimur, sicut jam reputamur. Sed melius vestroque dignius apostolatu, non gloriabitur in malitia qui potens fuit in iniquitate. 3. Obe
Abbreviated transcription (Latin):
obuiet. quod ui̾tati p̃iudicet. qđ ur̃e
deniq displiceat uoluntati. Hoc pro
eo. ne me suspicemini aut ñ adu̾tere
bñficium. aut ingͣtum esse. Nc̃ quod
res postulat audiat scĩtas ur̃a Cũ
in me itur leuis iactura ẽ: et que leuari
facili queat resarcitu. E go plagis cõ¬
scientie mee nullũ iudico accõmoda¬
crus medicam̃tum ꝓbris & cõtume¬
lus. Non est ꝓinde qđ ꝓ me querar
mouear homuncio omni obꝓbrio
d ignus et despectione. At si usq
m̃t: nutat fateor patientia. et
omnis pene cedit mansuetudo.
Nonquid petiui a domino meo. orti¬
nari ꝑ me eccł̃ias. disponi ep̃atus.
creari ep̃os: Aptum uidelicet i¬
strumentum: formica plaustram
tͣhens. Uoltstiᷤᷤ hominẽ ꝓ mouer.
digne sane ni fallor. in quem nm¬
rum quid dicant non inueniunt
ne hi quidẽ qui contͣria uoluns.
Innotuit quib oportedat mystiu
bone uoluntatis. Et myst̾ium qͥdĩ
publicatũ ẽ. fructu uͦ usq adhis

Expanded text:
obviet, quod veritati praejudicet, quod vestrae obviet, quod veritati praejudicet, quod vestrae denique displiceat voluntati. Hoc pro eo, ne me suspicemini aut non advertere beneficium, aut ingratum esse. Nunc quod res postulat, audiat Sanctitas vestra. Cum in me itur, levis jactura est, et quae levari facili queat resarcitu. Ego plagis conscientiae meae nullum judico accommodatius medicamentum probris et contumeliis. Non est proinde quod pro me movear, homuncio omni opprobrio dignus et despectione. At si usquete pervenerit, nutat, fateor, patientia, et omnis pene cedit 272 mansuetudo. Numquid petivi a domino meo ordinari per me Ecclesias, disponi episcopatus, creari episcopos! Aptum videlicet instrumentum, formica plaustrum trahens. Voluistis hominem promoveri; digne sane, ni fallor: in quem nimirum quid dicant, non inveniunt, ne hi quidem qui contra volunt. 2. Innotuit quibus oportuit mysterium bonae voluntatis. Et mysterium quidem publicatum est, fructu vero usque adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
it et det̾ruit neuenirent. Siquidem
comes ipse uocatis ad se denunciauit
ne se intͦmitterent. & minis gͣuissimis
ac manifestis ꝓhibuit eos. sicut pͥor ipse
a p̃dicto abb̾e suo & fr̃e suo carnali et
a decano missus uenit ad nos ꝓpter
hoc ipsum. confessus et conquestus ẽ
nobis. rogans etiam ꝑ nos hoc idem
innotescere uobis. Dixi et it̾m dico.
mem̃tote quod factum ẽ mu̾nis.
Ordinatissimũ est. minus interdũ
ordinate aliquid fieri. C laues ur̃as
qui sanum sapiunt. alteram in dis¬
cretione alteram in potestate con-¬
Sene facitis frequenti et benigno
exauditu tempꝰ breue qͦ hic sũ
solando tedñtẽ. pusillanimem eri¬
gendo. Facitis et si non quod mereor ipse.
certe quod uos decet. Non quod adusũ
ꝓprie uoluntatis tanta abuti benigui¬
tate delecter: teste conscientia mea: tami
equo acciꝑe animo quod negare qͣn
quod p̾stare placui̾t. Uolo mͥ gerimo¬
rem sicut et onu̾s homo. s ñ qđ s̾ticie

Expanded text:
it, et deterruit ne venirent. Siquidem it, et deterruit ne venirent. Siquidem comes ipse vocatis ad se denuntiavit, ne se intromitterent, et minis gravissimis ac manifestis prohibuit eos: sicut Prior ipse a praedicto abbate suo et fratre suo carnali, et a decano missus ad nos propter hoc ipsum, confessus et conquestus est nobis, rogans etiam per nos hoc ipsum innotescere vobis. Dixi, et iterum dico: Mementote quod factum est Nivernis. Ordinatissimum est, minus interdum ordinate aliquid fieri. Claves vestras, qui sanum sapiunt, alteram in discretione, alteram in potestate conene facitis, frequenti et benigno exauditu tempus breve, quo hic sum, solando taedentem, pusillanimem erigendo. Facitis, etsi non quod mereor ipse, certe quod vos decet. Non quod ad usum propriae voluntatis tanta abuti benignitate delecter; paratus, teste conscientia, tam aequo accipere animo quod negare, quam quod praestare placuerit. Volo mihi geri morem, sicut et omnis homo; sed non quod justitiae