comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiam sp̃s sc̃ĩ non nulla ꝓpria
que nec ad patrem. nec ad filiũ
ꝑtinere monstrant᷑. Tres ase
inuicem separatos criminent᷑
catholicos colere deos. Sed ne
forsitan inopinata questione¬
cepta hominis dispensacionẽ.
natus ẽ. Pursus illa que sepe
audica ẽ uox. hic ẽ filius m̃s di¬
lum. Item columbe species
que miordane apparuit. ce
ignearum linguarum multi
dubices. audi manisestius. Ro¬
prium patris ẽ genuisse. & ꝓ¬
prium filii ẽ natum fuisse.
Nec omino reciꝓcat in aliam
ꝑsonam quod ẽ unicuiq ꝑsone
specialit ꝓprium. Si ergo hȩ
tres ꝑsone habentes singule
ꝓprietates suas quib significã¬
cius distinguat᷑. non quibus
separent᷑. unus ẽ ds̃ quomͦ
filius salua utriusq naturȩ
ꝓprietate. non unus ẽ xp̃s:
disputare uelimus pleraq
inuenies. ita ꝓprietate quadã
sequestraciꝰ distincta ut si ce
ibi calumpniari ei uolueris.
de uno homine. multos hoĩes
facias. Hominẽ ergo ꝑ ordina
tribuciones quinq constare

Expanded text:
etiam Spiritus sancti nonnulla propria, quae nec ad Patrem, nec ad Filium pertinere monstrantur, tres a se invicem separatos criminentur catholicos colere deos. Sed ne forsitan inopinata quaestionceptae carnis dispensatio nec natus est. Rursus illa quae super eum audita est vox: Hic est Filius meus dilum. Item columbae species quae in Jordane apparuit, et ignearum linguarum multipdubites, audi manifestius. Proprium Patris est genuisse, et proprium Filii natum fuisse, Nec omnino reciprocat in aliam personam, quod est unicuique personae specialiter proprium. Si ergo hae tres personae habentes singulae proprietates suas, quibus significantius distinguantur, non quibus separentur, unus est Deus; quomodo Filius, salva utriusque naturae proprietate, non unus est Chrisdisputare velimus, pleraque invenies ita proprietate quadam sequestratius distincta, ut si et ibi calumniari volueris, de uno homine multos homines facias. Hominem ergo per ordinstinctiones quinque constare
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ aere uolare.et i ꝯsuetudine hunc aerẽ celũ appellamus. Nã c̃ de sereno uł
nubile q̃rinĩ aliqño dicimnꝰ qualis ẽ aer aliq̃no quale ẽ celũ. De aere.et muibe.

Expanded text:
in aere uolare. et nos in consuetudine hunc aerem caelum appellamus; nam cum de sereno uel in aere uolare. et nos in consuetudine hunc aerem caelum appellamus; nam cum de sereno uel nubilo quaerimus, aliquando dicimus: qualis est aer? aliquando: quale est caelum? hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupat. eo qͥ sibi societatis ocordia et cõmumone qͣdã ꝯueniur. Nam sic ea
int̾̃ se naturali quadã ratione iuncta dieñr. ut modo originẽ ab igne repetẽtes
usq ad t̾ram. mͦ a t̾ra usqi ad ignẽ. ut ignis quidẽ in aere desinat. aer ĩ aq̃ dense¬
t᷑ aqͣ in t̾r crasescait. rursoq t̾ra diluat᷑ in aꝙͣ aqͣ rarescar ĩ aera. aer in ignẽ exte¬
accepisse uocabulũ. Sunt au̾̃t diuna ꝓuidencia ꝓpriis animantib distributa.
Nam celũ angłis. aerẽ uolucrib. mare piscib. t̾ram hominib cet̾isq animan¬
Eron uocatũ ẽ q taꝙ̾ celatũ uas imp̃ssa lumina hẽat stellarũ uelutisigno.
luminib. et impleuit. sole scilicae et luna fulgenti. et astroꝵ micanciũ splen¬
scis ideo firinamentũ uocatũ q sit cursꝰ siderũ. et ratis legib fixisq fir¬
matũ. int̾tlũ celũ ꝓ aere accipit᷑: ubi uenti et nubes. et ꝓcelle et turbines

Expanded text:
nuncupant, eo quod sibi societatis concordia et communione quadam conveniant. Nam sic ea inter se naturali quadam ratione iuncta dicuntur, ut modo originem ab igni repetentes usque ad terram, modo a terra usque ad ignem, ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in terram crassescat; rursusque terra diluatur in aquam, aqua rarescat in aera, aer in ignem exteaccepisse vocabulum. Sunt autem divina Providentia propriis animantibus distributa, nam coelum angelis; aerem volucribus, mare piscibus, terram hominibus, caeterisque animanelum vocatum, eo quod tanquam caelatum vas impressa lumina habeat stellarum veluti signa. luminaribus et implevit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splensanctis ideo firmamentum vocatum, quod sit cursus siderum et ratis legibus fixisque firmatum. Interdum et coelum pro aere accipitur, ubi venti et nubes et procellae et turbines
Abbreviated transcription (Latin):
li. Fugienda ẽ et osonans .ii. inlisa uocalib. ut uerum eni. De Iunct᷑is uerboꝵ.x
amanda ẽ gͦ ꝓpͥetas. fic tñ ut nõ aliqno ꝓpt̾ humilitatẽ sordidi aut spurci uocabuli
traislatis nominib sit utendũ. ñ tim̃ longe accitis. soc ut ueris ꝓxima et cognata
iudeant᷑. Fugiendo &e hiꝑbati longiori. que fieri sine alioꝵ sensuũ ꝯfusiõe ñ possẽ.
Ambiguitas qͦ et uiciũ illud ciuendũ. cũ quidã iactatõne ducti. qͥ uniꝰ aut duob¬

Expanded text:
li'. Fugienda est et consonans M inlisa vocalibus, ut 'verum enim'. De iuncturis verborum . In li'. Fugienda est et consonans M inlisa vocalibus, ut 'verum enim'. De iuncturis verborum . In Amanda est ergo proprietas, sic tamen ut aliquando propter humilitatem sordidi aut spurci vocabuli translatis nominibus sit utendum, non tamen longe accitis, sed ut veris proxima et cognata videantur. Fugienda etiam Hyperbata longiora, quae fieri sine aliorum sensuum confusione non possunt. Ambiguitas quoque et vitium illud cavendum, cum quidam iactatione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiodon. Cõma particła ẽ sentẽcie. cola membrũ. ꝑ iodꝰ. ambitꝰ uł circu¬
itꝰ. Fit aũr ex ꝯiunctone uerboꝵ cõma. ex cõmate colon. ex colo ꝑiodo. Cõma
cõma ne turpe sit ꝓ fortissimo uire dic̾e. Et factu ẽ colon. idẽ membrũ quod
intellectũ sensui prestar. s& ad huc pender or̾o. Sicq deinde ex plurib me¬
bris fir ꝑ iodo. idẽ extremo sentẽcie clausula. ita ueterũ iudicioꝵ morẽ requir.
hiodꝰ aũt longior eẽ nõ  quã ut uno sp̃u profẽtat᷑. De uiciis litterarũ. et sentẽciarũ. ex
un literis quã in uerbis. quã &̾ in sentẽcus. In litteris ur iunctura apta xuiii¬
siz et ꝯueniens. et sic obsuandũ ne precedentis uerbi extrema uocalis in cindẽ
uocilẽ primã incidat uerbi seq̃ntis ut femine egiptie q instructa melior fir si
ꝯsonantes uocilib applicant᷑. T̃riũ qͦ ꝯsonanciũ q̃ in se incidentes stridere et qͣi

Expanded text:
est sententiae. Colon membrum. Periodos ambitus vel circuitus. Fit autem ex coniunctione verborum comma, ex commate colon, ex colo periodos. Comma comma: 'ne turpe sit pro fortissimo viro dicere,' et factum est colon, id est membrum, quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, sicque deinde ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: 'ita veterem iudiciorum morem requirunt.' Periodos autem longior esse non debet quam ut uno spiritu proferatur. De vitiisn litteris, quam in verbis, quam etiam in sententiis. In litteris, ut iunctura apta et cosit; et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis in eandem vocalem primam incidat verbi sequentis, ut 'feminae Aegyptiae'. Quae structura melior fit, si consonantes vocalibus adplicantur. Trium quoque consonantium, quae in se incidentes stridere et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
nate misẽ ciuitates er udete nos. credite incendia. cedes. rapinas. direptões
lib̾oꝵ corpoꝵ inuirias captiuitates matronarũ. trucidatõnes senũ. In futurũ
aiĩt anticipatõ eoꝵ que dicturꝰ ẽ adu̾sariꝰ. ut tulliũ pro nulone cõmittit animo

Expanded text:
natae miserae civitatis, et videre vos credite incendia, caedes, rapinas, direptiones, natae miserae civitatis, et videre vos credite incendia, caedes, rapinas, direptiones, liberorum corporum injurias, captivitates matronarum, trucidationes senum. In futurum autem anticipatio eorum quae dicturus est adversarius, ut Tullius pr
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Erortatiue. consolatiue. cõmisantis. Quoꝵ quot s̃ fig̾e᷑ tor et in ꝑnuiciãdo
t̾at ante p̾sumimꝰ ad diluendũ. ut siqͥs ur̃m iudicesaut eoꝵ qͥ ad sint fõrte mirant᷑.¬
uos adũsarii quid me fãc̾e ꝯuen̾at. aut qͥd uos facti fuissetis. Paradoxon ẽ. cũ
buerit eiꝰ ꝑicłi deprecitorẽ ẽẽ factũ. ł pitrope. idẽ promissio cũ aliqua ipsis
iudicib ut adu̾sarus ꝑmittimꝰ estimanda. ut caluus in uaticinio. ꝑfrici fron¬
tẽ. et dic te digniorẽ qui precor fieres quã catonẽ. Parisia ẽ or̃o lib̾tatis et fidu
misit eñi fãctionẽ. Ẽ topopeia ẽ cũ sinonẽ ex aliena ꝑsona inducimꝰ. ut proce¬
ho. T̃ ulliꝰ fãc aprũ cecũ eũ clodia loq̃ntẽ. E uergia ẽ rerũ gestarũ aut qͣi gestarũ
sb̾ ocłis inductõ. de qua loquuti iam sumꝰ. Metatesis ẽ que nuttit animos in¬
dicũ ui res pret̾itas. aur fut᷑as. R.mͦ. Reuocate mentes adspectacłm. expus¬

Expanded text:
. Consolativae ut. Conmiserantis ut. Quorum quot sunt figurae, tot et in pronuntiando terat, ante praesumimus ad diluendum, ut Cic. Div. in Caevos adversarii, quid me facere convenerit, aut quid vos facturi fuissetis'. Paradoxon est, cum buerit, eius periculi deprecatorem esse factum'. Epitrope, id est permissio, cum aliqua ipsis iudicibus aut adversariis permittimus aestimanda, ut Calvus in Vaticinio: 'Perfrica frontem, et dic te digniorem qui praetor fieres quam Catonem'. Parrhesia est oratio libertatis et fiducmisit enim factionem. Ethopoeia est, cum sermonem ex aliena persona inducimus, ut pro Caelio Tullius facit Appium Caecum cum Clodia loquentem. Energia est rerum gestarum aut quasi gua locuti jam sumus. 35. Metathesis est quae mittit animos judicum in res praeteritas, aut futuras, hoc modo: Revocate mentes ad spectaculum expug
Abbreviated transcription (Latin):
aites oratõnis in rethorica arte .iiiͦi. sunt exordiũ. narratõ argum̃titio. oclu¬
sio. Harũ prima auditoris animũ ꝓuocrt. Scda. res gestis explicit. Tercia
fidẽ assercionib fac̃. Quarta finẽ tociꝰ oronis complectit᷑. Incboandũ ẽ itiq talit̾
ur beniuolũ docibilẽ uł attentir auditorẽ faciam᷑. Beniuolũ p̾cindo. docibilẽ¬

Expanded text:
artes orationis in Rhetorica arte quattuor sunt: exordium, narratio, argumentatio, concluartes orationis in Rhetorica arte quattuor sunt: exordium, narratio, argumentatio, conclusio. Harum prima auditoris animum provocat, secunda res gestas explicat, tertia fidem adsertionibus facit, quarta finem totius orationis conplectitur. Inchoandum est itaque taliter, ut benivolum, docilem, vel adtentum auditore
Abbreviated transcription (Latin):
tõ legalrs ẽ. cũ ius qͣi indefinitiua ꝯstirutõne in qua posita sit querit᷑. Status
thoricos tullii. xuiiii. reꝑiunt᷑. ꝓpt̾ea qr translationẽ int̾ rationales pͥncipalit̾
ad fix̃ statꝰ inde ip̃e & cicero reprehẽdens translationẽ legalib statib applicuut
ne. Controusia simplex ẽ. que absolutã otinet unã questionẽ ħ modo. Conn¬
thus bellũ indicimꝰ amio. Iuncta ẽ ex plurib questionib in qua plura q̃runt᷑
hoc pacto. Utrũ hartago diruatꝰ an heartiginensib reddat᷑. an eo colonia dehii¬
cat᷑. Ex comꝑatõne. utrũ potiꝰ aut quid potissimũ querit᷑ ad hunc modũ utrũ
erercitꝰ in macedoniã cont̾ philippũ mittat᷑. qui socus sit auxilio. ut teneat᷑ iita¬
lia ut quã marume cont̾i amnubalẽ copie fint. De qͣtuor partibus orationis. uii¬

Expanded text:
 uerbi quasi in definitiua constitutione in qua posita sit quaeritur. Status  uerbi quasi in definitiua constitutione in qua posita sit quaeritur. Status thoricos Tullii XVIIII reperiuntur, propterea quia translationem inter rationales principaliter affixit status; unde se ine. Controversia simplex est, quae absolutam continet unam quaestionem hoc modo: Corinthiis bellum indicamus, an non? Iuncthoc pacto: Utrum Carthago diruatur, an Carthaginensibus reddatur, an eo colonia dehunc modum: Utrum exercitus in Macedoniam contra Philippum mittatur, qui sociis sit auxilio, an teneatur in Italia, ut quam maximae contra Hannibalem copiae sint? De quattuor partibus orationis . P
Abbreviated transcription (Latin):
honestũ. aut utile ꝯtendit᷑ qͥ ut fieroe illud qd arguit᷑ dr̃ eẽ cõmissũ. Purgatõ¬
ẽ cũ factũ quidẽ ꝯcedit᷑ soe culpa remouetꝰ. Hec partes ht̃ tres. imprũciã casum
necessitatẽ. Deprecitõ. cũ et p̾casse. et osultꝰ p̾casse reus ꝯfitet᷑. et tam̃ ut ignos¬
cat᷑ postulat. qd genꝰ ꝑ raro p̾ accidere. Item ex legili staru hec oriunt᷑. id ẽ scͥptũ
et uoluntas. leges ꝯ̃rie. ambiguitas. collectõ siue ratiocinatõ. ex definitõ lega¬
lis. Scriptũ ẽ et uoluntas. qno uerba ip̃a uident᷑ cum sentencia scͥptoris diffi¬
dere. Legis q̃rie statꝰ ẽ. qͣno it̾ se due leges aut plures discrepare noscunt᷑. Am¬
bignitas ẽ. cũ id q scͥptum ẽ duas aut plures res significare uident᷑. Collectõ
uł ratiocinatio ẽ qño ex eo qd̾ scriptũ ẽ aliud qͦ qd nõ scͥptum ẽ uiuenit᷑. Definui

Expanded text:
honestum aut utile contenditur, quod, ut fieret illud quod arguitur, dicitur esse cohonestum aut utile contenditur, quod, ut fieret illud quod arguitur, dicitur esse coest cum factum quidem conceditur, sed culpa remouetur; haec partes habet tres, imprudentiam, casum, necessitatem. Deprecatio est cum et peccasse et consulto peccasse reus confitetur, et tamen ut ignoscatur postulat. Quod genus perraro potest accidere. Item ex legali statu haec oriuntur, id est scriptum et voluntas, leges contrariae, ambiguitas, collectio sive ratiocinatio et definitio legalis. Scriptum et voluntas est, quando verba ipsa videntur cum sententia scriptoris dissidere. Legis contrariae status est, quando inter se duae leges aut plures discrepare noscuntur. Ambiguitas est, cum id, quod scriptum est, duas aut plures res significare videtur. Collectio vel ratiocinatio est, quando ex eo, quod scriptum est, aliud quoque, quod non scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
soluta. et assumptiua. De assũptiui: ꝯcessio. remotio criminis. relatio cͥminis cõ¬
pensatõ. De ꝯcessione: p̾gatio et deprecitio. Coniect᷑ilis stato ẽ. cĩ factũ q ab alio
picit᷑ ab alio ꝑnegat᷑. Sef̾initiuus statꝰ ẽ. cũ id q obicit᷑ nõ ħ ẽẽ ꝯtendit᷑. so quid¬
illud sit aohibitis definitõnib ad ꝓbat᷑. Qualitas ẽ. diĩ qualis res sit q̃rit᷑ et qr
causa ex co pender q nõ aut is agere iuidetͦ quẽ oporto. aut nõ ap̾ nos quo tp̃re¬
et cõmutatõnis indigere uidet᷑. Iudicialis ẽ in qua eqͥ. et recti natura. et pr̃e¬
mu aur pene ratio querit᷑. Negocialis ẽ. in qͣ quid uiris ex cuuli more et̾ eqͥta¬
te sit considat᷑. assũptiua ẽ. q̃ ip̃i ex se nichil clat firmi ad recusatione. Concessio¬
tũ dr̃ qd aliquis ante inuriã lacessitꝰ sit. Comꝑatõ ẽ. cũ aliud aliqd alteriꝰ factum

Expanded text:
soluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, consoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprecatio. Coniecturalis status est cum factum, quod alio obicitur, ab alio pernegatur. illud sit adhibitis definitionibus approbamus. Qualitas est cum qualis res sit quaeritur; et quia causa ex eo pendet, et commutationis indigere videtur. Iudicialis est, in qua aequi et recti natura et praemia aut poenae ratio quaeritur. Negotialis est, in qua quid iuris ex civili more et aequitate sit consideratur. Adsumptiva est, quae ipsa ex se nihil dat firmi ad recusationem, foritum dicitur, quod aliquis ante injuriam lacessierit. Comparatio est, cum aliud aliquod alterius factum
Abbreviated transcription (Latin):
trandũ uituꝑatõnis genꝰ ꝑtinet. qd tam̃ ab eo aliquid differe. Nã uituꝑatio q̃
ꝯtraria ẽ laudi.specialit̾ ad incertã facientis ꝑsonã adhibet᷑. Cõmunis uͭ locꝰ gn̾a¬
lit̾ infacti crimine p̃ponit᷑. Unde et cõmunis locꝰ dr̃. qr absente ꝑsona nõ tam
ĩ homine quantũ in ipsũ ctim̃ exponit᷑. Dm̃e enĩ uiciũ nõ in uno tantũ. soe etiã
gomntine ĩ pluribus inuenitur. De gemiino statu cansarũ. U.
tatus apito rethores di ei res in qua causa osistic. id ẽ ostitutõ. Greci añt sti¬
tũ a otentõne stisin diciit. Latini aũt nõ folũ apugna ꝑ quã expugnẽt
ꝓposinonẽ adu̾siri .sx qͣ iueo pars utraq ꝯsistit. Fit au̾t er intentõne et de¬
pulsione. Statꝰ aut̾ ciusitũ sunt duo. rationalis et legalis. De ratõnali: oriuntꝰ
ꝯiecturi. finis. qͣlitas. trauslatõ. De fine: iudiculis. et negocialis. De iudiciali: ab¬

Expanded text:
trativum vituperationis genus pertinet, quod tamen ab eo in aliquo differt. Nam vituperatio, quae contraria est laudi, specialiter in certam facientis personam adhibetur. 8. Communis vero locus generaliter in facti crimine praeponitur; unde, et communis locus dicitur, quia absente persona non tam in hominem quam in ipsum crimen expocommune in plurimis invenitur. De gemino statu causarum . Status apud Rhetores dicitur ea res, in qua causa consistit, id est constitutio. Graeci autem sttum a contentione στάσιν dicunt. Latini autem non solum a pugna, per quam expugnent propositionem adversarii, sed quod in eo pars utraque consistat. Fit autem ex intentione et depulsione. Status autem causarum sunt duo: rationalis et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali ab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯclusione. Quadriꝑtitꝰ ẽ. qui ꝯstar me̾bris.iiͦiͦi. Prima ꝓpositione. scła assũp¬
tione. et una ꝓpositionis siue assũpr̾onis ꝯiuncta. Tercia ꝓbatõne et ꝯclusio¬
ne. Quinq ꝑtitus itaq ẽ qui ostat ex mẽbris .u. idẽ prima ꝓpositõne. scł̃a eiꝰ

Expanded text:
conclusione. Quadripertitus est, qui constat ex membris quattuor: prima propositione, secunda adsumpconclusione. Quadripertitus est, qui constat ex membris quattuor: prima propositione, secunda adsumptione et una propositionis sive adsumptionis coniuncta, tertia probatione et conclusione. Quinquepartitus itaque est, qui constat ex membris quinque, id est prima propositione, secunda eius
Abbreviated transcription (Latin):
Nauigatõ requirẽda ẽ. que ita ostat. si tẽpestas uitanda nõ ẽ nauigatõ reqͥrenda.
Er sola assuptõne ut illud ẽ. Sunt aũt qͥ mundũ diciit sine diuina adminis¬
tratõne discurrere ex sola ꝯclusione: ut ẽ illud. uera ẽ gͥ diuina sentencia ex
ꝓpositone assũptõne ut ẽ illud. Si inimicꝰ ẽ. occidit. inimicꝰ aũt ẽ. et q illi deẽ
ꝯclusio enthimema uocat᷑. Sequitꝰ epichirena. Ẽpichirema ẽ descendens¬
de ratõcinatõne latior et exsequutior. rethoricis sillogisinis latitudine distãs
et ꝓductõne sinonis adialeticis sillogisins. ꝓpt̾ qd rethorib dat᷑. Hic aũ ꝯstat
trib modis. Primꝰ modꝰ triꝑtitꝰ ẽ. Seds: quadriꝑtitꝰ. Terciꝰ qͥnq ꝑtitꝰ. Triꝑti
tꝰ epicherematicꝰ sillogisinꝰ ẽ. qui ꝯstat mẽbris trib. id ẽ ꝓpositõne. assũptione.

Expanded text:
tas uitanda est, non est nauigatio requirenda.' tas uitanda est, non est nauigatio requirenda.' Ex sola assumptione, ut est illud: 'Sunt autem qui mundum dicant sine diuina amministratione discurrere.' Ex sola conclusione, ut est illud: 'Vera est igitur diuina sententia.' Ex propositione et assumptione, ut est illud: 'Si inimicus est, occidit; inimicus autem est', et quia illi deest conclusio, enthymema uocatur. Sequitur epichirema. Epichirema esde ratiocinatione latior et executior rhetoricis syllogismis, latitudine distans et productione sermonis a dialecticis syllogismis, propter quod rhetoribus datur. Hic autem constat tribus modis, primus modus tripartitus esone, adsumptione,
Abbreviated transcription (Latin):
sentenciale. quartũ eremplabile. Quintũ collectum. Conuncibile ẽ qd eiudẽ¬
ti ratõne ouincitꝰ. sic̃ fec̃ cicero pio milone. Eius gͥ mortis sedetis ultores cuiꝰ¬
ꝯstringit᷑ sic̃ cicero in catiliuã. Hic tam̃ uiuit. immo &̾ insenaͭ luuit. Sentencia¬
bile ẽ q sentencia addic̃. ut ap̃ terenciũ. Obsequiũ amicos. ueritas odiũ parit
Eremplabile ẽ. d alicuiꝰ exempli cõꝑatõne euentũ simile cõminat᷑. sic̃ cicero in
philippicis.Te miror antoni quoꝵ erempla imitaris eoꝵ exitꝰ nõ ꝑtimescere.
Collectiũu ẽ cũ inunũ que argum̃tatis colligunt᷑. sic̃ ait. Cicero ꝓmilone. Quẽ
gͥ cũ grã uoluit. hunc uoluit cũ aliquoꝵ querela. quẽ iure. quẽ loco. quẽ tp̃re.
nõ ẽ ausꝰ. hunc inuria alieno tp̃re cũ ꝑicło capitis nõ dubitauit occidere. Pre¬
t̾ea scdm uictorinũ ẽthimematis ẽ alt̾a diffinto. ex sola ꝓpositõne sic̃ iam dictũ.¬

Expanded text:
sententiale, quartum exemplabile, quintum collectivum. Convincibile est, quod evidenti ratione convincitur, sicut fecit Cicero pro Milone 79: constringit; sic Cicero in Catilinam: Hic tamen vivit, imo etiam in senatum venit. Sententia generalis adicit, ut apud Terentium: 'Obsequium amicos, ueritas odium parit.' Exemplabile est quod alicuius exempli comparatione euentum simile comminatur, sicut Cicero in Philippicis, 'Te miror, Antoni, quorum exempla imitaris, eorum exitus non pertimescere.' Collectiuum est cum in unum quae argumentata sunt colliguntur, sicut ait Cicero pro Milone: 'Quem igitur cum gratia noluit, hunc uoluit cum aliquorum querella, quem iure, quem loco, quem tempore non est ausus, hunc iniuria, alieno tempore, cum periculo capitis non dubitauit occidere?' Praeterea secundum Victorinum enthymematis est altera definitio. Ex sola propositione, sicut iam dictu
Abbreviated transcription (Latin):
Nono lepidũ nouum libellũ. arido modo pumice expolitum.xͦ. De libroꝵ uocabłis.
coticib arboꝵ. seu uiciũ. quasi caudex. qd̾ in se multitudine libroꝵ qͣi ramorũ ꝯ¬
tineaz. Dolunien lib̾ ẽ a uoluendo dictꝰ sic ap̃ hebreos uolumina legis. uolumi
na ꝓpħarũ. liber ẽ int̾i̾or tunca corticis que ligno choerez. De qdo uirgiliꝰ. Ilec¬
sicca immoriẽs alta lib̾arox inulmo. Unde et lib dr̃ in quo scribimꝰ. qr ante usũ
zcatte uł membranarũ de libris arboꝵ uolumina fiebant. idẽ compaginabant᷑:
brarios antea bibliopolas dictos. Librũ em̃i grecibiblum uocant. Librarii.
ũt idem et antiq̃ris uocant᷑. Soe librarii sunt qui et noua seribu̾t ex uetera.
antiq̃ru qui tantũ mͦ uet̾a. unde et nom̃ sumpser. Ascribendo aũt scriba nom̃
accepit. oft̾iciũ exprimẽs uocabuli qualitate. Instrum̃ta scribe. calimꝰ. ex pẽ

Expanded text:
dono lepidum novum libellum Arido modo pumice expolitum? CAPUT XIII. 260 De librdono lepidum novum libellum Arido modo pumice expolitum? CAPUT XIII. 260 De librcaudicibus arborum, seu vitium, quasi caudex, quod in se multitudinem librorum quasi ramorum contineat. 2. Volumen liber est a volvendo dictus, sicut apud Hebraeos volna Prophetarum. Liber est interior tunica corticis, quae ligno cohaeret. De quo Vergilius sicEcl. 10, 67: Alta liber haeret in ulmo. Unde et liber dicitur in quo scribimus, quia ante usum cartae vel membranarum de libris arborui antea bibliopolae dicti. Librum enim Graeci biblum vocant. Librarii autem, id est, antiquarii vocantur: sed librarii sunt, qui et nova scribunt et vetera: antiquarii, qui tantummodo vetera: unde et nomen sumpserunt. Ascribendo autem scriba nomen accepit, officium expr
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ morte hos pannos subiciũt. et gẽmarũ sculptores scarabeoꝵ t̾ga quib nichil ẽ uiri¬
pura s̃. Candida naturalit̾ existunt. Luteũ membranũ bicolor ẽ. qd̾ a confectore una
tingit᷑ parte. idẽ crocit᷑. De quo ꝑ suis. Iam lib̃ et positis bicolor membrana capilli
Purpurea uͦ inficiunt᷑ colore purpureo. in quib aurũ et argentũ li quescẽs patescat
modulo scribebant᷑: et nõ solũ in cirta uł membranis. soe &̾ et mom̃tis elepha¬
ntinis. tertilibq maluarũ foliis. atq palmarũ. Cuiꝰ gn̾is cuina sic meminit.
Hec tibi aratis multũ in iga lata lucernis. Carmina qui signes nominis aerioᷤ.
Ieuis maridulo malue descripta libello. Prusiaca ueri mimera nauicula. Circũ¬
cidi libros sicilie primũ increbuit. nã inicio primicabant᷑: Unde et catulꝯ art̃. Cui

Expanded text:
 myrteos pannos subiciunt, et gemmarum sculptores scarabaeorum terga, quibus nihil est viri myrteos pannos subiciunt, et gemmarum sculptores scarabaeorum terga, quibus nihil est viripurea sunt. Candida naturaliter existunt. Luteum membranum bicolor est, quod a confectore una tinguitur parte, id est crocatur. De quo Persius3, 10: Iam liber et positis bicolor membrana capillis. Purpurea vero inficiuntur colore purpureo, in quibus aurum et argentum liquescens patescat e maiori modulo scribebantur, et non solum in carta vel membranis, sed etiam et in omentis elephantinis textilibusque malvarum foliis atque palmarum. Cuius generis Cinna sic meminit11: Haec tibi Arateis multum invigilata lucernis carmina, quis ignis novimus aerios, Levis in aridulo malvae descripta libello Prusiaca vexi munera navicula. 3. Circumcidi libros Siciliae primum increbuit. Nam initio pumicabantur. Unde et ait Catullus: Cui
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ sumlis auguste. soc sb̾colorata. Quarta teneoteci. a loco alexaudrie qͥ ita uocatur
fielut. Qiuinta saltici. ab opido salo. Sexti corneliana. a conelio gallo prefecto egipti
primũ ꝯfecta. Septima empontici. qd̾ ea m̃ces ĩuoliuuut᷑. cum sit scriptis niiꝰ idonei.
nde et pargunenarũ nom̃ huc usq tradente sͥ posteritate. suatũ ẽ. Hec et mẽbra¬
na dñr. qi ex mẽbris pecudũ detrahuntur. Fiebant au̾ primũ coloris lutei. id crocei.
Postea uͦ rome candida mẽbrana reꝑta s. q apparuit ĩ habile ex̃. qd̾ er facile sorde s cant̾.
aciemq legentiũ leflant. cũ ꝑitiores architecti neq aurea lacunaria ponenda ĩ bibli¬
othecis putent. neq panim̃ta alia quã eucharisteo marmore qd auri fulgor hãbetas
eucharisti uiriditas reficiat ocłos. Nam et qui nũmulariã discun denarioꝵ formis¬

Expanded text:
tur, similis Augusteae, sed subcolorata. Quarta Taeneotica, a loco Alexandriae qui ita vocatur, tur, similis Augusteae, sed subcolorata. Quarta Taeneotica, a loco Alexandriae qui ita vocatur, ubi fiebat. Quinta Saitica, ab oppido Sai. Sexta Corneliana, a Cornelio Gallo praefecto Aegypti primum confecta. Septima emporetica, quod ea merces involvuntur, cum sit scripturis minus idonede et pergamenarum nomen hucusque tradente sibi posteritate servatum est. Haec et membrana dicuntur, quia ex membris pecudum detrahuntur. Fiebant autem primum coloris lutei, id est crocei, postea vero Romae candida membrana reperta sunt; quod apparuit inhabile esse, quod et facile sordescant, aciemque legentium laedant; cum peritiores architecti neque aurea lacunaria ponenda in bibliothecis putent neque pavimenta alia quam e Carysteo marmore, quod auri fulgor hebetat et Carystei viriditas reficiat oculos. Nam et qui nummulariam discunt, denariorum formis
Abbreviated transcription (Latin):
scripser. pꝰea romani usser̃ ne grafiũ ferreũ quis he̾roe. Unde et apud scribas di¬
cebatur. Cerĩ ferro ne cedito. Postea institutũ ẽ ux cerã ossib scrib̾ent. sic indici
uita in satiri dicens. Uertamꝰ uomerẽ incerã mucroneq aremꝰ. osseo. Grifiũ aĩ
gtece: latine scriptoriũ dr̃. Hlan graphia scriptura dr̃ .ii. De Cartis. nui.¬
Sartarum usũ primũ egiptꝰ ministraiut ceptũ aps nemphiticã urbẽ. ꝯzẽphis
bibula memphitis carta papiro. Bibulã aũit papirũ dix̃ qd̾ humorẽ bibat. Carta
au̾̃t dicti. qd̾ trpti papiri teginen decerptũ glutinat᷑. cui gn̾a quã plra s̃. Prim̃
et p̾cipua augusta regia maions forme. in honorẽ octauiani iugusti appellati. Scda
libuna. ob honorẽ libie ꝓuincie. Tercia hieretica dicta. qd ad sacros libros elige ba¬

Expanded text:
scripserunt; postea Romani iusserunt ne graphium ferreum quis haberet. Unde et apud scribas discripserunt; postea Romani iusserunt ne graphium ferreum quis haberet. Unde et apud scribas dicebatur: 'Ceram ferro ne caedito.' Postea institutum ut cera ossibus scriberent, sicut indicat Atta in Satura dicens12; Vertamus vomerem in cera mucroneque aremus osseo. Graphium autem Graece, Latine scriptorium dicitur. Nam γραφή scriptura est. § 10 De cartis. Cartarum usum primum Aegyptus ministrbibula Memphitis carta papyro. Bibulam autem papyrum dixit quod humorem bibat. Carta autem dicta quod carptim papyri tegmen decerptum glutinatur. Cuius genera quam plura sunt. Prima et praecipua Augustea regia, maioris formae in honorem Octaviani Augusti appellata. Secunda Libyana, ob honorem Libyae provinciae. Tertia hieratica dicta eo quod ad sacros libros eligeba
Abbreviated transcription (Latin):
et problemata nominib suisundicant altius semꝑ scrutari oportere. Parabola qͥppe
patꝰ: et notũ ẽ qd in parabolis que dñr rerũ similitudines. reb de quib agit᷑ cõꝑan¬
t᷑. ꝓblemata aut que latine appellant᷑ ꝓpositõnes. q̃stiones s̃ hñtes aliquid qd̾ dis¬
putatõne soluendũ siz. Questio aũt ẽ qͣsitio. cũ querit᷑ an sit an quid siz. an quale
sit. Argumentũ uͦ dictũ qͣsi argutũ. uł qd̾ sit argute inuentũ ad ꝯpbandas res. ⁊ pis¬
tolĩ ꝓpue greci uocint. ⁊ int̾pretit᷑ latine missa. Scola em̃i siue srili missa. uel
anissio. Ante carte et mẽ brinarũ usũ. indedolatis ex ligno codicelb eplaro
alloquia scribebant᷑. unde et portitores earũ tabularios uocauer̃. uo eplaru
studiũ primi greci tradidisse ꝓduntꝰ. Greci aut̾ et tusci primũ ferro ĩceris: m̃tis.¬

Expanded text:
et problemata nominibus suis indicant, altius se perscrutari oportere. Parabola quippe et problemata nominibus suis indicant, altius se perscrutari oportere. Parabola quippe patur. Et notum est quod in parabolis quae dicuntur rerum similitudines rebus, de quibus agitur, conparant. Problemata autem, quae Latine appellantur propositiones, quaestiones sunt habentes aliquid quod disputatione solvendum sit. Quaestio autem est, cum quaeritur, an quid sit, aut quale sit. Argumentum autem dictum, quasi argutum, vel quod sit argute inventum ad comprobandas res. Epistolam proprie Graeci vocant, quae interpretatur Latine, missa. Styla enim seu styli, missa vel missi ante membranarum usum in dedolatis ligneis codicellis epistolarum alloquia scribebantur: unde portitores earum tabellarios vocaverunt. Codex mutudium primi Graeci tradidisse produntur. Graeci autem et Tusci primum ferro in ceris
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑. q de regib et ꝯsulib editis. proemiũ ẽ unciũ dicẽdi. Sunt em̃ ꝓenua pͥn¬
cipia libꝵ libroꝵ que ante cause narrationẽ ad instruendas audientiũ aures coaptin
tꝰ. Cuiꝰ nom̃ pleriq latinitatis periti. sine tr̃aslatione posuer̃. Hoc au̾t uocabłim
apud nos int̾pretatũ prephato nuncupat᷑ quasi p̾loquutõ. Precepta s̃ que aui
qͥd faciendũ aut quid nõ faciendũ sit docent. Quid faciendũ. ut diliges dñm dm̃
tuũ. et honora parrẽ nuũ et matrẽ tuã. Quid nõ faciendũ: ut nõ mechaberis. noͣ
furtũ facies. Similit̾ ez gentiliũ precepta uł iubent uł uetãt. Iubent faciendũ. ut
midus ara. sere nudꝰ. uetant: ur neue int̾ uites corilũ sere. neue flagella. Suma
pͥmꝰ precepta cõposuit. ex quib ẽ illud. Postremꝰ dicas. primꝰ taceas. Parabole qͥppe

Expanded text:
dicuntur, quia de regibus et consulibus editi sunt. Prooemium est initium dicendi. Sunt enim prooemia prindicuntur, quia de regibus et consulibus editi sunt. Prooemium est initium dicendi. Sunt enim prooemia principia libtur. Cuius nomen plerique latinitatis periti sine translatione posuerunt. Hoc autem vocabulum apud nos interpretatum praefatio nuncupatur, quasi praelocutio. Pquid faciendum, aut quid non faciendum sit, docent: quid faciendum, ut: Dilige Dominum Deum tuum ; et: Honora patrem tuum et matrem tuam ; quid non faciendum, ut: Non maechaberis; non furtum facies . Similiter et geNudus aras, sere nudus: vetant, ut, Neve inter vites corilum sere, neve flagella Summa primus praecepta composuit, ex quibus est illud: Postremus dicas, primus tactas agas . Parabola
Abbreviated transcription (Latin):
Tomi uͦ idẽ libni maiores s̃ disputatõnes. Salogꝰ ẽ olatio duoꝵ uł płimoꝵ. que¬
latini smonẽ dicunt. Nam greci dialogos uocant. nos smones uocamꝰ. Sermo
aũt dictꝰ qr int̾ utrumq scrit᷑ unde in uirgilio. multa int̾ se longo smone sere¬
iñtaria dicta q̃i cõmenta. Sunt eñi intp̾retationes. u⁊ cõmẽta uris. cõmenta eu¬
uangelii. Apologeticũ ẽ excusano. in quo solent quidam accusantib rñdẽ. in de¬
fensione eni aut negatione sola positĩ ẽ. et ẽ nomen grecũ. panagericũ ẽ licencio¬
sũ et lascuuosũ genꝰ dicendi in laudib regũ. in cuiꝰ cõposionone homines multiᷤᷤ
m̃dacuis adulant᷑. Qđ malũ a grecis exortũ ẽ. quoꝵ leuitas instructa dicẽdi faculta¬
te et copia uicredibili. multas m̃datioꝵ nebulas suscitauit. Fastorũ libris̃ in qͥb

Expanded text:
tomi vero, id est libri, maiores sunt disputationes. Dialogus est conlatio duotomi vero, id est libri, maiores sunt disputationes. Dialogus est conlatio duoLatini sermonem dicunt. Nam quos Graeci dialogos vocant nos sermones vocamus. 3. Sermo autem dictus, quia inter utrumque seritur. Unde et in Virgilio; Multa inter sese vario sermone serementaria dicta quasi commenta. Sunt enim interpretationes, ut commenta juris, commenta evangelii. Apologeticus est excusatio, in quo solent quidam accusantibus respondere, in defensione enim aut negatione sola positus est, et est nomen Graecum. Panegyricum est licentiosum et lasciviosum genus dicendi in laudibus regum: in cujus compositione homines multis mendaciis adulantur. Quod malum a Graecis exortum est; quorum levitas instructa dicendi facultate et copia incredibili multas mendaciorum nebulas suscitavit. Fastorum libri sunt, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
libros ꝯscripsit. Apud g̾tos quoq calciderꝰ miris attollitꝰ laudib. qd̾ tantos libro ͤ
ediderit. qͣntos quisq nr̃m alienos scrib̾e ꝓpria manu uix possit. De nr̃is qͦq apud
grecos origenis inscripturarũ labore tam grecos quã latinos oꝑum suoꝵ numero
suꝑauit. leniq iheronimꝰ sex milia libroꝵ eiꝰ legisse fatetꝰ. Hoꝵ tam̃ om̃iuĩ studia
nigustinꝰ ingenio uł scĩa sua uic. Nam tanta scripsit. ut dieb ac noctib ñ so¬
lũ scrib̾e hibros eiꝰ quisquã soe nec legere quidam oçcuriar. ui. De genib opͥculoꝵ.
pusculoꝵ gena cẽ tria. primii genꝰ excerptas̃ que grece scolia nuncupant᷑
in quib ea que uident᷑ obscura uł difficilia sumatĩ uł breuit̾ ꝑstringunt᷑. Se¬
cundũ gen̾ omelie s̃ quas latini uerbũ appellant᷑. que ꝓferuntꝰ in ppłis. Tertium.
tomi. quos nos libros uł uoiumina nuncupamꝰ. Omelie aut ad uulgꝰ loquunt᷑.

Expanded text:
libros scripsit. Apud Graecos quoque Chalcenterus miris attollitur laudibus, quod tantos libros ediderit quantos quisque nostrum alienos scribere propria manu vix possit. De nostris quoque apud Graecos Origenes in scripturarum labore tam Graecos quam Latinos operum suorum numero superavit. Denique Hieronymus sex milia librorum eius legisse fatetur. Horum tamen omnium studia Augustinus ingenio vel scientia sua vicit. Nam tanta scripsit ut diebus ac noctibus non solum scribere libros eius quisquam, sed nec legere quidem occurrat. § 8 De generibus opusculorum. untur esse tria. Primum excerpta sunt, que grece scholia nuncupantur, in quibus ea que videntur obscura vel difficilia, summatim ac breviter perstringuntur. Secundum genus homilie sunt, quas Latini verbum appellant que proferuntur itomi, quos nos libros vel volumina nuncupamus. Homiliae autem ad vulgus loquuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
in duabapicib uetꝰ et nouũ testamentũ signaret᷑ quib exprimit᷑ uerbis sacra¬
mentiĩ sanguine passionis effusũ. Dictꝰ auĩt calamꝰ q̃ licorẽ ponat. Unde et ap̃
nautas calare ponere dr̃. Pẽna aũt a pendendo uocata. idẽ uolando. ẽst emi ut
diximꝰ auiũ. Folie anͣt libroꝵ appellate siue ex similitudine folioꝵ arboꝵ. seuqr
er follib fiunt. id ẽ expellib. que de occisis pecudib detrahi solent. Cuiꝰ partes
pagine dicunt᷑. eo qd̾ sͥ inuicẽ ꝯpingant᷑. Nersus aũt uocati uulgo. qr sic scribe bãt
ontiqͥ sic̃ aratur tr̾a. A sinistra enĩ ad dext̾im priinũ deducebant stilũ. deinde ꝯu̾te¬
bant᷑ ab inferiore. ex rursꝯ ad dert̾am. Dersus quos etꝰ hodie rustici uorsus uocãt
scela ẽ. qd̾ ad huc em̃datꝰ: et nec dũ in libris redactũ ẽ. et ẽ nonĩgrecũ sic̃ et tomꝰ.

Expanded text:
us apicibus Vetus et Novum Testamentum signaretur, quibus exprimitur verbi sacramentum sanguine Passionis effusum. Dictus autem calamus quod liquorem ponat. Unde et apud nautas calare ponere dicitur. Pinna autem a pendendo vocata, id est volando. Est enim, ut diximus, avium. Foliae autem librorum appellatae sive ex similitudine foliorum arborum, seu quia ex follibus fiunt, id est ex pellibus, qui de occisis pecudibus detrahi solent; cuius partes paginae dicuntur, eo quod sibi invicem conpingantur. Versus autem vulgo vocati quia sic scribebant antiqui sicut aratur terra. A sinistra enim ad dexteram primum deducebant stilum, deinde convertebantur ab inferiore, et rursus ad dexteram versus; quos et hodieque rustici versus vocant. Scheda est quod adhuc emendatur, et necdum in libris redactum est; et est nomen Graecum, sicut et tomus.
Abbreviated transcription (Latin):
ficentissimũ instruxerat.iiii. qͥ apud nos bibliothecas instituerunt.
pud nos quoq pampilius mr̃. cuiꝰ uitã eusebius cesariensis ꝯscripsit. pisistratũ
in sacre bibliothece studio primꝰ adeq̃re ꝯtendit. hic enĩ in bibliotheca sua ꝓpe

Expanded text:
ficentissimum instruxerat. § 6 Qui apud nos bibliothecas instituerunt. ficentissimum instruxerat. § 6 Qui apud nos bibliothecas instituerunt. Apud nos quoque Pamphilus martyr, cuius vitam Eusebius Caesariensis conscripsit, Pisistratum in sacrae bibliothecae studio primus adaequare contendit. Hic enim in bibliotheca sua prop
Abbreviated transcription (Latin):
ex hebrea lingua ꝑ.lxx. int̾pretes ꝑferre curauit. quas in alexãdrina bibliotheca
ur nichil in alicuiꝰ eoꝵ codice inuentũ eẽt. qd̾ in cetĩs uł in uerboꝵ ordine cdiscrepa¬
rer. Fuer̃ et alii int̾pietes qui ex hebrei lingua ĩ grecum sacra eloqͥa transtuler̃. sic̃ aqͥli¬
Summachus. et theodosion. sic̃ & ex uulgaris illa int̾pretatio cuiꝰ auctor ñ apparet.¬
nẽ origenes miro labore repꝑit. et cũ ceteris editionib cõꝑauit. P̾sb̾r quoq iero
nunꝰ triũ linguarũ ꝑitus ex hebreo in latinũ eloquiũ easdẽ scriptas ꝯuertit. elo¬
qͣnt̾q transfundit cuiꝰ int̾pretatõ merito ceteris antefert᷑. Nam ẽ et uerboꝵ te¬
natior. et ꝑspicuitate sentencie clarior.iii. qui primũ Romã libros. adduxer̃¬
cas simul atq latinas. additis auctoꝵ imaginib. in atrio quod de omnib magni¬

Expanded text:
ex hebrea lingua per LXX interpretes transferre curavit; quas in alexandrina bibliotheca ex hebrea lingua per LXX interpretes transferre curavit; quas in alexandrina bibliotheca etati sunt, ut nihil in alicuius eorum codice inventum esset, quod a ceteris vel in verborum ordine discreparet. Fuerunt et alii intSymmachus et Theodotion, sicut etiam et vulgaris illa inteditionem Origenes miro labore reperit et cum cenymus trium linguarum peritus ex Hebraeo in Latinum eloquium easdem Scripturas convertit, eloquenterque transfudit. Cuius interpretatio merito ceteris antefertur; nam est et verborum tenacior, et perspicuitate sententiae clarior atque, utpote a Christiasus. Rome primus librorum copiam advexit Emilius Paulus Persa, Macedonum rege devicto: de
Abbreviated transcription (Latin):
rerit torũq uetꝰ testim̃tũ in xxii. libros. libros ostitiut. ut tot libri eẽnt
in lege quor hẽbantꝰ et lit̾e. Apud grecos añt bibliotetã primꝰ instituisse.
Pisistratꝰ credit᷑ atheniensiũ tyrannꝰ. quã deinceps ab atheniensib auctã xer¬
xens incensis athenis euexit in ꝑsas. longoq pꝰ tp̃re seleuchꝰ uichanor rursꝰ
in greciã retulit. hinc studiũ regib. urbibq cęt̾is natum ẽ. cõꝑandi uolumma
diuersarũ gentiũ. et ꝑ int̾pretes in grecã linguã uertendi. De hinc magnꝰ alexan¬
der uł successores coꝵ instruendis omniũ libroꝵ bibliothecis animũ intender̃.
Maxune ptholomeus cognom̃to philadelphus om̃is litt̾ateᷤ sagacissimꝰ cũ studio
bibliothecaꝵ pisistratũ emularet᷑. nõ solũ gentiũ scriptis. s& &e diuinas litt̾is ĩ bi
ic oẽ et ab eleaaro sacro pontifice petens scriptas uet̾is testam̃ti in grecã uocẽ

Expanded text:
rexit, totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constituit, ut tot libri essent in Lege quot habebantur et litterae. Apud Graecos autem bibliothecam primus instituisse Pisistratus creditur, Atheniensium tyrannus, quam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, evexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam rettulit. Hinc studium regibus urbibusque ceteris natum est conparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam linguam vertendi. Dehinc magnus Alexander vel successores eius instruendis omnium librorum bibliothecis animum intenderunt; maxime Ptolomaeus cognomento Philadelphus omnis litteraturae sagacissimus, cum studio bibliothecarum Pisistratum aemularetur, non solum gentium scripturas, sed etiam et divinas ic etiam ab Eleazaro pontifice petens scripturas veteris testamenti, in grecam vocem
Abbreviated transcription (Latin):
prurã dicũt. idẽ sursũ sculptã. Discus antea iscus. abspecie scuti. unde ex scutella
postea discus uocatt qͣ de⁊ escas. idẽ adponat. a quo ex discumbentes dictis. siue

Expanded text:
lpturam dicunt, id est, sursum sculpta. 9. Discus, antea iscus vocabatur a specie scuti; unde et scutella. lpturam dicunt, id est, sursum sculpta. 9. Discus, antea iscus vocabatur a specie scuti; unde et scutella. Postea discus vocatus, quod det escas, id est, apponat. A quo et discumbentes dicti, sive
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ fineit. quare sic me fecisti: fictilia uasa in samo iisula priꝰ imienta tradunt᷑ fẽã
excreta et indurata igni. Unde et samia uasa.
tes eñi necaurei nec arg̾ entei. s& fictilia uisa hebant᷑. sic̃ ad iuna dolus excoguti¬
tis ad aquas amphoris. ydriis ad balneas. ac reliquis. que in usib hominũ aut̾ noti
fuint. aut manui aptant᷑. Argillam aũt excocta testa uocabulũ suscipit. q dũ mol¬
lis ester eff̾icit᷑ resta. nec cõmunicit cũ uocabulo pristini gen̾isᷤ . dũ fiuit nͥẽ. Arie¬
cina uasa ex aretis mimicipio italie dicñr ubi fiunt. Sunt eñirubra. De quib
pido samo grecie hr̃e nom̃. Alii dicũt eretã eẽ italie. q̃ ñ longe a roma nascit᷑. qͥ
samia appellat᷑. Celata uasa. qͥ ẽ genꝰ ferram̃tꝰ. quẽ uulgo cilionẽ uocant. Crisẽ¬

Expanded text:
se finxit: Quare me sic fecisti?' Fictilia vasa in Samo insula prius inventa traduntur, facta se finxit: Quare me sic fecisti?' Fictilia vasa in Samo insula prius inventa traduntur, facta ex creta et indurata igni; unde et Samia vasa: teres enim nec aurea nec argentea, sed fictilia vasa habebantur; sicut ad vina doliis excogitatis, ad aquas amphoris, hydriis ad balneas, ac reliquis quae in usibus hominum aut rota fiunt aut manu aptantur. Argilla autem excocta testae vocabulum suscipit quia, dum mollis esset, efficitur tosta, nec communicat cum vocabulo pristini generis, quia quod fuit non est. Arretina vasa ex Arretio municipio Italiae dicuntur, ubi fiunt; sunt enim rubra. De quibuspido Samo Graeciae habere nomen. Alii dicunt cretam esse Italiae, quae non longe a Roma nascitur, quae samia appellatur. Caelata vasa argentea vel
Abbreviated transcription (Latin):
partib hispanie cuiꝰ ferar uinilocꝰ nõ ẽ. fer dicta q sese uasisemergendo ad fi¬
gat. Garii ẽ licor pisciũ fassusiqui olim ꝯficiebat᷑ ex pisce. quẽ greci garon uocabãt᷑.
et ꝙͣuis nuncer inf̾into gen̾e pisciũ fiat. nom̃ tam̃ pristinũ retinet. a quo miciũ
sumpsit. Licam̃ dictũ eoq soluti ĩ salsam̃to pisciculi et meundẽ humorẽ licant.
cinꝰ licor appellat᷑ salsugo. uł iiria. ꝓprie aũt̾ muria dr̃ aqua sale cõmixta. effect.
gustu inmodũ maris. Succus dici q ex acco exprimat᷑. ut tipsane. tesane ra¬
nia. aporima. greca uocabula sunt. De uasis escariis. ui¬
isa dicta anescendo. qͣmea esce ad ponant᷑. Cuius diminutuu uascula. q̃si
uescula. fictilia dictaqͥ fiant. et fingantꝰ ex t̾ra. fingere eñ ẽ facere. formire. & pli¬
mare. Uncde et figuli dicumt᷑. et uas fictile dr̃. ñ fictũ in illud qđ mendaciũ ẽ. s& for

Expanded text:
partibus Hispaniae cuius ferax vini locus non est. Fex dicta, quod sese vasis emergendo adfipartibus Hispaniae cuius ferax vini locus non est. Fex dicta, quod sese vasis emergendo adfigat. Garum est liquor piscium salsus, qui olim conficiebatur ex pisce quem Graeci γάρον vocabant; et quamvis nunc ex infinito genere piscium fiat, nomen tamen pristinum retinet a quo initium sumpsit. Liquamen dictum eo quod soluti in salsamento pisciculi eundem humorem liquant. Cuius liquor appellatur salsugo vel muria. Proprie autem muria dicitur aqua sale commixta, effectaque gustu in modum maris. Sucus dicti quod sacco exprimantur, ut ptisanae. Ptisana, zema, apozema Graeca vocabula sunt. De vasis escariis . Vasa dicta a vescendo, quad in ea escae adponantur. Cuius diminutivum vascula, quasi vescula. Fictilia dicta quod fiant et fingantur ex terra. Fingere enim est facere, formare et plasmare, unde et figuli dicuntur. Et vas fictile dicitur non fictum in illud quod mendacium est, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
cho. Passũ quicqͥd ex uua passa cõpressũ efflurerit. Dicit᷑ aũt passũ a paciendo.
musti amissa. q remanserit carenũ ẽ. Cui ꝯtͣria sapa ẽ que feruendo ad t̾ciã
redacta descenderit. Siceri ẽ. om̃is potio que extra uinũ mebrua p̃. Cuiꝰsi¬
af᷑. auit palmariuĩ fruat in licorẽ ex prntitur: cctisq fragib aqua pingiuor
quasi succ& eolart. et̃ ip̃a ponio sicera nuncupat᷑. Ceruisa acetere. ide fruge uoca¬
ta. Est ñi potio er seminib fr̃um̃ti uario mode confẽcta. Celia. acale faciendo
appellita. e st em̃i potio ex succo tririci ꝑ artẽ ⁊ feera. susçitit᷑ eñi igni illa uisger¬
minis madefacte iusfrugis. ac deuide siceatꝰ. et pꝰ infarmã redacti molli sueco
admiscet᷑. quo fe̾rm̃rato sapor austeritatis et calor ebrietatis adicitꝰ. que fit̾ in

Expanded text:
cho. 14. Passum, quidquid ex uva passa compressum effluxerit. Dicitur autem passum a patiendo. cho. 14. Passum, quidquid ex uva passa compressum effluxerit. Dicitur autem passum a patiendo. musti amissa, quod remanserit carenum est, cui contraria sapa est, quae fervendo ad tertiam redacta descenderit. 16. Sicera est omnis potio quae extra vinum inebriare potesatur, aut palmarum fructus in liquorem exprimantur, coctisque frugibus aqua pinguior, quasi succus colatur, et ipsa potio sicera nuncupatur. 17. Cervisia a Cerere, id est, fruge vocata; est enim potio ex seminibus frumenti vario modo confecta. Caelia a calefaciendo appellata; est enim potio ex suco tritici per artem confecta. Suscitatur enim igne illa vis germinis madefactae frugis ac deinde siccatur et post in farinam redacta molli suco admiscitur, quo fermentato sapor austeritatis et calor ebrietatis adicitur. Quae fit in his
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ ẽ. insuaue. q serui potant. Acetũ uł qr acutũ. uł qr aquatũ. Uinũ eñi aq̃
mirtũ cito ĩ hunc saporẽ redigit᷑. Unde et acetũ qi aquidũ. Conditũ uocatũ qd
sit simplex. et cõmixtõne pigm̃toꝵ cõpositũ. Laccatũ ẽ potio a lacte. Mulsum ex mel¬
le nuxtũ. ẽ em̃ potio ex aqua et melle. qd greci mellicratũ uocant. In omelũ mus¬
tũ melle admixtũ uehementerq agitatũ atq cõmixtũ. ydromellũ q fiat ex aqͣ
et malis matianis. Saccatũ licor ẽ aque fe̾ce uini admixtꝰ et sacco exp̾ssꝰ. Luria.
Oximel appellatũ qd aceti et mellis ꝑmixta ꝯficiat᷑ mat̾ia. unde et dulcedinẽ
nũ melle mixtũ. aledus qͣi melus. qr ex melle fit. sic̃ calamitas ꝓ cadamitas. fecu¬
la uua pinguis decocta usq ad crassitudinẽ mellis. ac refrigerata. utilis stoma¬

Expanded text:
vinum est insuave quod servi potant. Acetum, vel quia acutum, vel quia aquatum; vinum enim aqua vinum est insuave quod servi potant. Acetum, vel quia acutum, vel quia aquatum; vinum enim aqua mixtum cito in hunc saporem redigitur. Unde et acidum, quasi aquidum. Conditum vocatum, quod non sit simplex, et commixtione pigmentorum conpositum. Lactatum est potio e lacte. Mulsum ex melle mixtum; est enim potio ex aqua et melle, quod Graeci μελίκρατον vocant. Oenomelum mustum melle admixtum vehementerque agitatum atque commotum. Hydromelum, quod fiat ex aqua et malis Matianis. Saccatum liquor est aquae faece vini admixtus et sacco expressus. Lorea. Oxymeli appellatum qnum melle mistum. 13. Medus, quasi melus, quia ex melle fit, sicut calamitas pro cadamitas. Faecula, uva pinguis, decocta usque ad crassitudinem mellis, ac refrigerata utilis stoma