comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
operatio. decipiendis humanis sensib mula¬
formis inuigilat. pede tẽptĩ quidẽ ne in in¬
quisitionib diligentiorib p̃scribamus. sed
tam̃ potius existimemus tale aliquid
factũ maligno phitonissȩ illius ministerio.
quã diu nobis aliquid amplius ex cogitare
At que explicare ñ datꝰ. Haec sunt quae nunc
de phitonissa & sa muhele rescripi. Sed quã
ñ frustra dioxerĩ pede tẽptĩ ñ in hoc genere
simulatã samuhelis imaginẽ. malignae
phrtonissȩ ministerio p̃sentatã existimare
debere. ne inqui siaonib diligentiorib p̃scri¬
bamus. mea posterior inquisitio declarauit.
quando inueni in libro ȩcclesiastico ubi
patres laudant᷑ ex ordine ipsũ sic fusse¬
laudatũ. ut ꝓphetasse etiã mortuus dice¬
retꝰ. Sed si & huic libro ex hebreorũ quia
in eo ñ est canone contra dicit᷑. quid de
mor̃ se dicturi sumus. qui certe & indeu¬
tero nomio mortuus. & in euangłio cũ
QUOQUISBIAM SEPELITOR EN

Expanded text:
operatio decipiendis humanis sensibus multioperatio decipiendis humanis sensibus multiformis inuigilat, pedetemtim quidem ne inquisitionibus diligentioribus praescribamus, sed tamen potius existimemus tale aliquid factum maligno pythonissae illius ministerio, quamdiu nobis aliquid amplius excogitare atque explicare non datur." Haec sunt quae tunc de pythonissa et Samuhele rescripsi sed quam non frustra dixerim, pedetemtim non in hoc genere simulatam Samuhelis imaginem malignae pythonissae ministerio praesentatam existimare debere, ne inquisitionibus diligentioribus praescribamus, mea posterior inquisitio declarauit, quando inueni in libro Ecclesiastico, ubi patres laudantlaudatum, ut prophetasse etiam mortuus diceretur. Sed si et huic libro ex Hebraeorum quia in eorum non est canone contradicitur, quid de Moyse dicturi sumus, qui certe et in Deuteronomio mortuus, et in Evangelio cum quo quispiam sepelitur; ex
Abbreviated transcription (Latin):
opinor prudentia tua scđm utrũq. intellec¬
tũ habere exitũ illã lectionẽ qui ñ sit c̃tra
fidẽ. nisi forte ꝓfundiore & ꝑplexiore inqui¬
sitione. quae uel uiriũ mearũ. uel tẽporis
excedit angustias. inueniat᷑ adliquidũ uel
posse uel ñ posse animã humanã cũ exhac
uita emigrauerit. magicis carminib. euoca¬
tã uiuorũ apparere conspectib. etiã cor¬
poris linia m̃ta gestantẽ. ut ñ solũ uideri
ualeat sed & agnosci. Et si potest. utrũ etiã
iusti anima ñ quidẽ cogat᷑ magicis sacris
sed dignet᷑ ostendi occultiorib imperus¬
sũ me legis obtẽ peransi ut si fieri ñ possẽ cdaru-¬
erit. ñ ut̃ que sensus in huius scripture tracta¬
tione atque expositione amittat᷑ sed illo
ex cluso imaginaria simulatio sã muhelis
dia bolico ritu facta intelligat᷑. Sed qm̃ siue
illud fieri possit siue ñ possit. tam̃ fallacia
sata ne atq imaginũ si mulanderũ callida

Expanded text:
opinor, prudentia tua, secundum utrumque intellecopinor, prudentia tua, secundum utrumque intellectum habere exitum illam lectionem, qui non sit contra fidem. nisi forte profundiore et perplexiore inquisitione, quae uel uirium mearum uel temporis excedit angustias, inueniatur ad liquidum, uel posse uel non posse animam humanam, cum ex hac uita emigrauerit, magicis carminibus euocatam uiuorum apparere conspectibus, etiam corporis liniamenta gestantem, ut non solum uideri ualeat sed et agnosci. et si potest, utrum etiam iusti anima non quidem cogatur magicis sacris, sed dignetur ostendi occultioribus impersummae legis obtemperans, ut, si fieri non posse claruerit, non uterque sensus in huius scripturae tractatione atque expositione admittatur, sed illo excluso imaginaria simulatio Samuhelis diabolico ritu facta intellegatur. sed quoniam, siue illud fieri possit siue non possit, tamen fallacia satanae atque imaginum simulandarum callida
Abbreviated transcription (Latin):
atque moderator. uel iubet uel sinit. Unde
etiã sp̃s phytonicus in actib apłorũ actes¬
tat᷑ paulo apło & euangelista eẽ. conat᷑.
Miscisnt tam̃ isti fallacias. & uerũ qđ nosse
potuerint ñ docendi magis quã deciprendi
fine p̃nuntiant. Et forte hoc ẽ qđ cũ illa
imago samubelis saulẽ p̃diceret moriturũ.
dixit etiã secũ futurũ. qđ tiq falsũ ẽ.
Magno quippe int̃ uallo post mortẽ separari
bonos amalis in euangłio legimus cũ dñs
int̃ suꝑbũ illũ diuitẽ cũ iã apud inferos
torm̃ta pateret᷑. & illũ qui ad eius ianuã
ulcerosus iacebat iã in requie constitutũ.
magnũ chaos int̾ iecꝰtũ eẽ. testat᷑. Aut si
ꝓpt̃ ea samuhel sauli dicit mecũ eris. ut ñ
ad aqualitatẽ felicitatis. sed ad parẽ conditi¬
onẽ mortis referat᷑ qđ uterq homo fuerit.¬
& uterq mori potuerit. iãque mortuus
mortẽ uiuo p̃nunciabat. ꝑpedit quantũ

Expanded text:
atque moderator uel iubet uel sinit. unde atque moderator uel iubet uel sinit. unde etiam spiritus pythonicus in Actibus apostolorum attestatur Paulo apostolo et euangelista esse conatur. miscent tamen isti fallacias et uerum, quod nosse potuerint, non docendi magis quam decipiendi fine praenuntiant: et forte hoc est quod, cum illa imago Samuhelis Saulem praediceret moriturum, dixit etiam secum futurum, quod utique falsum est. magno quippe interuallo post mortem separari malos a bonis in euangelio legimus, cum dominus inter superbum illam diuitem, cum iam apud inferos tormenta pateretur, et illum qui ad eius ianuam ulcerosus iacebat, iam in requie constitutum magnum chaos interiectum esse testatur. aut si propterea Samuhel Sauli dixit: mecum eris, ut non ad aequitatem felicitatis, sed ad parem condicionem mortis referatur, quod uterque homo fuerit, uterque mori potuerit, iamque mortuus mortem uiuo praenuntiabat: perspicit, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt easdẽ imagines appellari. ñ mirũ est
qđ scriptura dicit samuhelẽ uisũ. etiã si
forte imago eius apparuit machi nam̃to
eius qui trans figurat se uelut angłm lucis.
& ministros suos uelut ministros iusticiae.
ã uero siuillud mouet quo modo & amaligno
spũ sauli uera p̃dicta sunt. potest & illud
mirũ uideri quo modo demones agnouerini
xp̃m. quẽ iudei ñ cognoscebant. Cũ enĩ uult
ds̃ etiã ꝑ infimos. infirmosq. sp̃s aliquẽ uera
cognoscere. tẽporalia dũ taxat. atq ad istã
morta litatẽ ꝑtinentia : facileẽ & ñ in con¬
gruũ ut omp̃s & iustus ad eorũ penã quib.
ista p̃dicunt᷑. ut malũ qđ eis impendet ante¬
quã ueniat p̃noscendo patiant᷑. oc culto
apparatu minis teriorũ suorũ etiã spiritib.
talib aliquid diuinationis imꝑtiat᷑. ut
qđ audiunt ab angłis p̃nuntient hominib.
antũ autẽ audiunt. quantũ om̃iũ dñs

Expanded text:
sunt, easdem imagines appellari, non mirum est, sunt, easdem imagines appellari, non mirum est, quod scriptura dicit Samuhelem uisum, etiam si forte imago Samuhelis apparuit machinamento eius qui transfigurat se uelut in angelum lucis et ministros suos uelut ministros iustitiae. Iam uero si illud monet, quomodo et a maligno spiritu Sauli uera praedicta sunt, potest et illud mirum uideri, quomodo daemones agnouerint Christum, quem Iudaei non cognoscebant. cum enim uult deus etiam per infirmos infimosque spiritus aliquem ueratemporalia dumtaxat adque ad istam mortalitatem pertinentia, facile est et non incongruum, ut omnipotens et iustus ad eorum poenam quibus ista praedicantur, ut malum, quod eis impendet, antequam ueniat, praenoscendo patiantur, occulto apparatu ministeriorum suorum etiam spiritibus talibus aliquid diuinationis impertiat, ut quod audiunt ab angelis praenuntient hominibus. tantum autem audiunt, quantum omnium dominus
Abbreviated transcription (Latin):
earũ rerũ quarũ imagines sunt. appellari
nominib solent.: Quis enĩ ẽ. qui hominem
pictũ dubitet uocare hominẽ: quando quidẽ
& singulorũ quorũq picturã cũ aspicimus
ꝓpria quoq nomina in cunctant̃ adhibemꝰ
uelut cũ intuentes tabulã aut parieteni.
dicimus Ille cycero ẽ ille salustius. ille
Achilleus. ille hector. haec flumen si mois.
illa roma. cũ aliud nihil sint quam picte
imagines. Unde cherubim cũ sint caelestes
potesta tes. fictȩ tam̃ ex metallo qđ imperauit
ds̃ suꝑ archã testam̃ti. magnȩ rei signi ficandi
gratia. ñ aliud quã cherubr̃m in illa quo que
figm̃ta uocitant᷑. Itẽ quisquis uidet somniũ.
nos ignoremus usq ad eo manifestũ ẽ. ñipsos
homines sed imagines eorũ uideri. Et pharao
spicasse dixit ui disse in somnis & boues. non
spicarũ aut boũ imagines. Si igit᷑ liquido
constat nominib earũ rerũ quarũ imagines

Expanded text:
earum rerum, quarum imagines sunt, appellari earum rerum, quarum imagines sunt, appellari nominibus solent. quis enim est, qui hominem pictum dubitet uocare hominem? quando quidem et singulorum quorumque picturam cum aspicimus, propria quaque nomina incunctanter adhibemus; uelut cum intuentes tabulam aut parietem dicimus: "ille Cicero est, ille Sallustius; ille Achilles, ille Hector; hoc flumen Simois, illa Roma", cum aliud nihil sint quam picturae, imagines. unde cherubin cum sint caelestes potestates, fictae tamen ex metallo, quod imperauit deus, super arcam testamenti magnae rei significandae gratia non aliud quam cherubin illa quoque figmenta uocitantur. item quisquis uidet somnium, nos ignoraremus. usque adeo manifestum est non ipsos homines, sed imagines eorum uideri. et Pharao spicas se dixit uidisse in somnis et boues, non spicarum aut boum imagines. si igitur liquido constat nominibus earum rerum, quarum imagines
Abbreviated transcription (Latin):
occulte dispositioni dĩ quȩ phitonissam
illa &ẽ saulẽ latebat. consentiret sp̃sꝓpheta
scĩ se ostendi aspectui regis diuina eum
sententia ꝑ cussurus. Cur enĩ anima boni
hominis amalis uiuis euocata si uenerit¬
Q mittere uideat᷑ dignitatẽ suã. cũ
ce uiui plerũq boni uocati ad malos uenianłi
& agant cũ eis qđ officiũ postulat aequitatis
seruato atq in concusso decore uirtutis sua
& illorũ uituis ꝓrerũ p̃sentiũ uel usu uel ne¬
cessitate tractatis. Quã quã in hoc facto potest
et̃ alius facilior exitus. & expeditior intel¬
lectus. ut non uere sp̃m samuhelis excitatũ
arequie sua credamus. sed aliquod phantas
helis appellat. quia solent i magines earũ
rerũ nominib appellari. quarũ imagines
sunt sicut om̃ia quae pingunt᷑ atque fingunt᷑.
ex aliqua materie metalli aut ligni. aut
cu iusq rei aptȩ ad opera huius modi. quae
etiã uident᷑ in somnis. & om̃s fere imagines

Expanded text:
occultae dispositioni dei, quae pythonissam occultae dispositioni dei, quae pythonissam illam et Saulem latebat, consentiret spiritus prophetae sancti se ostendi aspectui regis, diuina eum sententia percussurus. cur enim anima boni hominis, a malis uiuis euocata si uenerit, amittere uideatur dignitatem suam, cum et uiui plerumque boni uocati ad malos ueniant et agant cum eis quod officium postulat aequitatis, seruato atque inconcusso decore uirtutis suae et illorum uitiis pro rerum praesentium uel usu uel necessitate tractatis? Quamquam in hoc facto potest esse alius facilior exitus et expeditior intellectus, ut non uere spiritum Samuhelis excitatum a requie sua credamus, sed aliquod phantasmhelis appellat, quia solent imagines earum rerum nominibus appellari, quarum imagines sunt: sicut omnia, quae pinguntur atque finguntur ex aliqua materia metalli aut ligni aut cuiuscumque rei aptae ad opera huius modi, quae etiam uidentur in somnis et omnes fere imagines
Abbreviated transcription (Latin):
maior e. Qđ si hoc mouet quo licuerit
maligno spi excitare animã iustu &
tã quã de ab ditis mortuorũ recepta culis
cuocare ñ ne magis mirandũ ẽ qđ satanas
ipsũ dñm assũpsit. & constituit suꝑ pin¬
nã tt̃ pli: Quolibet enĩ modo fecerit
ille etiã modus quo sa muheli factũ ẽ. ut
ex citaret᷑. si milit̃ latet. nisi forte quis
dixerit faciliorẽ diabolo fuisse licentiã
ad dnm̃ uiuũ unde uoluit assumendũ.
&& ubi uoluit constituendũ. quã ad samu¬
helis defuncti sp̃m a suis sedib. excitandũ¬
tione sue potestatis & diuinitatis id fieri
sicut ab ipsis iudeis quã quã ꝑuersis atq
immundis. & facta diaboli facientibus
& teneri scilicet & unciri. e illudi &
crucifigi. atq int̃ fici passus ẽ : ñ ẽ. absur¬
dũ credere ex aliqua dispensatione
diuinae maiestatis ꝑ missũ fuisse. ut non
in uitus nec dominante atq subiugante
magica potentia. sed uolens atq obtẽperans

Expanded text:
major est. Quod si hoc movet, quod licuerit major est. Quod si hoc movet, quod licuerit maligno spiritui excitare animam justi, et tanquam de abditis mortuorum receptaculis revocare, nonne magis mirandum est, quod Satanas ipsum Dominum assumpsit, et constituit supra pinnam templi? Quolibet enim modo fecerit, ille etiam modus, quo Samueli factum est, ut excitaretur, similiter latet. Nisi forte quis dixerit faciliorem diabolo fuisse licentiam ad Dominum vivum, unde voluit assumendum, et, ubi voluit, constituendum, quam ad Samuelis defuncti sptione suae potestatis et diuinitatis id fieri, sicut ab ipsis Iudaeis, quamquam peruersis atque immundis et facta diaboli facientibus, et teneri scilicet et uinciri et inludi et crucifigi atque interfici passus est: non est absurdum credere ex aliqua dispensatione diuinae uoluntatis permissum fuisse, ut non inuitus nec dominante atque subiugante magica potentia, sed uolens atque obtemperans
Abbreviated transcription (Latin):
DESAMUHEL ET ehiToNiSSa IXLBRO
de inferno cuocauerit. Hoc amebeate
memoriae simplicianus mediolanensis
ep̃s. aliquando quȩ siuit. quid & respon¬
derim. subditũ lege. Itẽ quȩris inquam.
utrũ sps immundus qui erat inphitonissa
potuerit agere ut samuhel a saule uide¬
ret᷑. & loqueret᷑ cũ eo. Sed multo maioris
miraculi ẽ. qđ ipse satanas princeps im¬
mundorũ sp̃ũ ũ. potuit loqui cũ dõ & pe-¬
tere tẽptandũ iobiustissimũ uirũ. qui
etiã apłos tẽptandos petiit. Aut si hoc ideo¬
ñ habet difficilẽ quȩstionẽ. quia ꝑ quã
uoluerit creaturã. cui uoluerit creaturae
uti que p̃sens ueritas loquitꝰ nec ꝓpt̃ea
magni meriti ẽ. cui loquit᷑ ds̃. Inter ẽ eñ
qui dloquat᷑. qr & imperator cũ multis
SSiergo hine ꝓ pt̃ea nulla quęstio ẽ. nulla sit
questio quo modo etiã immunlus sp̃s cũ
anima sci uiri loqui potuerit. Om̃ib. enĩ
sc̃is ds̃ creator & sc̃ĩ ficator longe uti que

Expanded text:
De Samuel et Pythonissa, ex libro De Samuel et Pythonissa, ex libro de inferno evocaverit. Hoc a me beatae memoriae Simplicianus, Mediolanensis episcopus, aliquando quaesiuit. quid ei responderim, subditum lege. ,,Item quaeris" inquam "utrum spiritus immundus, qui erat in pythonissa, potuerit agere, ut Samuhel a Saul uideretur et loqueretur cum eo. sed multo maioris miraculi est, quod ipse satanas, princeps immundorum spirituum, potuit loqui cum deo et petere temtandum Iob iustissimum uirum; qui etiam apostolos temtandos petiuit. aut si hoc ideo non habet difficilem quaestionem, quia per quam uoluerit creaturam cui uoluerit creaturae ubique praesens ueritas loquitur nec propterea magni meriti est cui loquitur deus; interest enim, quid loquatur, quia et imperator cum multis ergo hinc propterea nulla quaestio est, nulla sit quaestio, quomodo etiam immundus spiritus cum anima sancti viri loqui potuerit. Omnibus enim sanctis Deus creator, et sanctificator longe utique
Abbreviated transcription (Latin):
uitiatã. quo modo id fieri potuerit inqui¬
ramus. Qm̃ peccatũ iã didicimus ñ esse
substantiã. ñ ne attendit᷑ ut alia omittã
etiã ñ manducare ñ eẽ. substantiã : A sub¬
stantia quippe recedit᷑. qm̃ cibus substan¬
tia ẽ. sed abstinentia acibo ñ ẽ. substantia.
Et tamen substantia corporis siomino fu¬
abstinet᷑ a cr̃bo ita languescit. ita ualitu¬
dinis in aequalitate corrũpit᷑. ita echaurit᷑
uirib: Ita lassitudine debilitat᷑ & frangit᷑.
ut si aliquo modo ꝑ duceret in uita. ui te
possit ad eũ cibũ reuocari unde abstinen¬
do uitiata ẽ. Sic nonẽ. substantia peccatũ.
sed substantia ẽ. ds̃. sũniaq substantia. &
solus uerus rationalis creatura cibus a quo
ꝑ inobedientiã recedendo & ꝑ in firmitatẽ
ñ ualendo capere quo debuit & gaudere :
audis quẽ ammodũ dicat. Percussũ ẽ. sicut
senũ & aruit cor meũ. quia oblitus sum
manducare panẽ meum.

Expanded text:
nitiatam quomodo id fieri potuerit inquinitiatam quomodo id fieri potuerit inquiramus. quoniam peccatum iam didicimus non esse substantiam, nonne adtenditur, ut alia omittam, etiam non manducare non esse substantiam ? a substantia quippe receditur, quoniam cibus substantia est. sed abstinere a cibo non est substantia et tamen substantia corporis, si omnino abstinetur a cibo, ita languescit, ita ualitudinis inaequalitate corrumpitur, ita exhauritur uiribus, ita lassitudine debilitatur et frangitur, ut, si aliquo modo perduret uita, uix possit ad eum cibum reuocari, unde abstinendo uitiata est. sic non est substantia peccatum, sed substantia est deus summaque substantia et solus uerus rationalis creaturae cibus. a quo per inoboedientiam recedendo et per infirmitatem non ualendo capere, quo debuit et gaudere, audis quemadmodum dicat: percussum est sicut faenum et aruit cor meu m, quoniam oblitus sum manducare pan
Abbreviated transcription (Latin):
rimo inquit de eo disputandũ ẽ. quo per
peccatũ lebilitata dicit᷑ & immutata
natura. Unde ante omĩa quȩrendũ puto
ñ res. ñ existentia. ñ corpus aliquid. sed ꝑ¬
perã fac̾ti actus ex primit᷑. Deinde ad iun-¬
git. Credo ita ẽ. Et si ita ẽ inquit. quomꝰ
potuit humanã debilitare uel mutare
naturã qđ substantia caret : Cernitis ne
quo tendat & quo manus porrigat haec
disputatio. ut omĩno frustra dictũ putet᷑.
uocabis nom̃ eius iħm. ipse enĩ saluũ faciet
popłm suũ a peccatis corũ. Quomodo enĩ
saluũ faciet. ubi nulla ẽ. aegritudo: Peccata
quippe aquib dicit euangeliũ saluũ faci¬
istũ uitiare ñ possunt. E frat̃ bonũ est
ut memineriste eẽ . xp̃ianũ. credere ista
fortasse suffecerit. sed tam̃ quia i disputa¬
re uis nec ob est. immo etiã ꝓdest si firmis¬
sima p̃cedat fides. Nec exxistimenus pecca¬
to naturã humanã ñ posse uitiari. sed di¬
uinis credentes scripturis peccato eã eẽ.

Expanded text:
rimo" inquit "de eo disputandum est, quo per peccatum debilitata dicitur et immutata natura. unde ante omnia quaerendum puto"n exsistentia. non corpus aliquod, sed perperam facti actus exprimitur". deinde adiungit: "credo, ita est. et si ita est" inquit "quomodo potuit humanam debilitare uel mutare naturam quod substantia caret?" Cernitisne, quo tendat et quo manus porrigat haec disputatio? ut omnino frustra dictum putetur: uocabis nomen eius lesum; ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis salvum faciet, ubi nulla est aegritudo? Peccata quippe, a quibus dicit Evangelium salvum faciistumstumitiarenon possunt. o frater, bonum est ut memineris te esse Christianum. credere ista fortasse suffecerit; sed tamen quia disputare uis nec obest, immo etiam prodest, si firmissima praecedat fides nee existimemus peccato humanam naturam non posse uitiari, sed diuinis credentes scripturis peccato cani esse
Abbreviated transcription (Latin):
defuit. frustranatus ẽ. & ei expediebat
fortasse ñ nasci. Nũ quid ñ erant nati
quib apłs dicit. tã quã paruulis in xx p̃o
lac uobis potũ dedi ñ aescã : eos tam̃ a sacri¬
legio scismatis reuocat. in quo ideo irruebant
quia carnales erant. Quasi paruulis in qͥt
in xp̃o. lac uobis potũ dedi ñ aescã. Nondũ
onĩ poteratis. sed nec quidẽ ad huc potestis.¬

Expanded text:
defuit, frustra natus est et ei expediebat defuit, frustra natus est et ei expediebat fortasse non nasci. numquid non erant nati quibus apostolus dicit: tamquam paruulis in Christo lac uobis potum dedi, non escam? eos tamen a sacrilegio schismatis reuocat, in quod ideo irruebant, quia carnales erant: quasi paruulis, inquit, in Christo lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem potestis
Abbreviated transcription (Latin):
diuersorũ a sua unitate separatis. ꝑ hoc qđ
suũ in eis habet. ipsa utiq generat non ille.
Neque enĩ separatio earũ generat. sed qđ secũ
de ista tenuerunt. Qđ si & hoc dimittant:
omĩno non generant. CCX. oΡETIΑΜ
MAIE CONUIRSANTES CAThOuCOS IESA
GEERET EUE ETSYMONEM
Tec itaq in om̃ib generat. cuius sacra m̃ta
retinent᷑. unde possit tale aliquid ubi¬
cũq generari. quã uis non om̃s quos generat
ad eius ꝑ tineant unitatẽ. qua usq infinẽ
ꝑseuerantes salua uit. Neque enĩ hisolũ
Adeã ñ ꝑtinent qui separationis a ꝑto sacri¬
legio manifesti sunt. sed etiã illi qui in eius
unitate corporalit̃ mixti ꝑ uitã pessimã
separant᷑ : Et enĩ simonẽ magũ ꝑbaptis ma
ipsa pepererat. cuitam̃ dictũ ẽ qđ non
haberet partẽ in hereditate xp̃i. Nen quid
ei baptismus. nũquid euangeliũ nũ quid
sa cram̃ta defuerunt : Sed quia ei caritas

Expanded text:
diuersorum a sua unitate separatis, per hoc quod diuersorum a sua unitate separatis, per hoc quod suum Neque enim separatio earum eorum generat, sed quod secum de ista tenuerunt: quod si et hoc dimittant, omnino non generant. CAPUT CCX. Quod etiam male conversantes catholicos ipsa generet quae et Simonem. Haec itaque in omnibus generat, cujus sacramenta retinentur. Unde possit tale aliquid ubicunque generari, quamvis non omnes quos generat, ad ejus pertineant unitatem, quae usque in finem perseverantes salvabit salvat. Neque enim hi soli ad eam non pertinent, qui separationis aperto sacrilegio manifesti sunt, sed etiam iunitate corporaliter mixti per uitam pessimam separantur. etenim Simonem magum per baptisma ipsa pepererat, cui tamen dictum est quod non haberet partem in hereditate Christi. numquid ei baptismus, numquid euangelium, numquid sacramenta defuerun
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illis om̃ib quae nihil eis ꝓsunt. ad &t̃nã
salutẽ ꝑuenire ñ possunt ccuiiii.
OBIECNONẼ PONATISTARŨ UT RŨ
GHERET FILOS BAETIS MUS X ẼI HR
PARTEDONATI ARROR GENEREI SOLUIT
Puident᷑ sibi argutissime querere.
Iutrũ generet filios baptis mus xp̃ĩ
in parte donati. An non generet. Ut si
consenserimus qđ generet: suã eẽ. asscuereł
eccłam matrẽ . quae filios potuit dexp̃i
ba pasmate generare . Et qr unã oportet
criminent᷑. Si autẽ dixerimus ñ generat.
cur ergo inquiunt ãpud uos ñ renascunt᷑
ꝑ baptismũ qui transeunt a nobis aduos. cũ
Aapud nos fuerint baptizati. si nondũ nati
sunt: quasi uero ex hoc generat unde sepa¬
rata ẽ. & ñ ex hoc unde conuncta est.
Separata ẽ. enĩ auiculo caritatis & pacis.
sed iuncta ẽ. in uno baptismate . Itaq una
ẽ. eccła quae sola catholica nominatꝰ &
quicquid suũ habet in cõmunitatibus

Expanded text:
cum illis omnibus quae nihil eis prosunt ad aeternam cum illis omnibus quae nihil eis prosunt ad aeternam salutem peruenire non possunt.ONEM DONATISTARVM, VTRVM GENERET FILIOS BAPTISMVS CHRISTI IN PARTE DONATI AN NON GENERET, SOLVIT. Sed uidentur sibi argutissime quaerere utrum generet filios baptismus Christi in parte Donati an non generet; ut, si consenserimus quod generet, suam esse asseuerent ecclesiam matrem, quae filios potuit de Christi baptismate generare, et quia unam oportet criminentur; si autem dixerimus: "non generat "cur ergo" inquiunt "apud uos non renascuntur per baptismum qui transeunt a nobis ad uos, cum apud nos fuerint baptizati, si nondum nati sunt?" quasi uero ex hoc generat unde separata est, et non ex hoc unde coniuncta est. separata est enim a uinculo caritatis et pacis, sed iuncta est in uno baptismate. itaque una est ecclesia, quae sola catholica nominatur, et quidquid suum habet in communionibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetiã. & sciero omĩa sa cram̃ta & omnẽ
scientiã. & si habuero omnẽ fidẽ ut mon-¬
tes cransferã. caritatẽ autẽ ñ habeã:
nihil sum. Quid ergo eis ꝓdest. si & linguã
in sacris mr̃steriis habeant angelicã
& ꝓpheticã quẽ ad modũ car̃phas & saul.
ut aliquando ꝓphetent. quos fuisse
dãpnabiles scã scriptura testat᷑ : Sisacra¬
m̃ta ñ tantũ sciant sed & habeant. sicut
habuit sr mon magus. si fide sicut demonia
confessa sunt xp̃m. Neq enĩ ñ credebant
cũ dicerent. quid nobis & tibiẽ. filidĩ:
Scimus quisis. Si imꝑtiant᷑ etiã ipsis sub¬
stantiã suã pauperib sicut multi ñ solũ
incatholica sed indiuersis heresib faciurt.
Sialiqua in gruente ꝑsecutione tradant
ad flã mas nobiscũ corpussuũ ꝓfide quã
parit̃ confitent᷑. tam̃ quia separati haec
Agunt ñ sufferentes inuicẽ in dilectione.
neq studentes seruare unitatẽ sp̃s in uin¬
culo pacis: caritatẽ utiq ñ habendo. etiã

Expanded text:
ta et omnem scientiam et si habuero omnem fidem ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum. quid ergo eis prodest, si et linguam in sacris mysteriis habeant angelicam et prcphetiam quemadmodum Caipbas et Saul, ut aliquando prophetent, quos fuisse damnabiles sancta scriptura testatur, si sacramenta non tantum sciant sed et habeant, sicut habuit Simon magus, si fidem, sicut daemonia confessa sunt Christum — neque enim , non credebant cum dicerent: quid nobis et tibi est, fili dei? scimusquisis —, si dispertiant etiam ipsi substantiam suam pauperibus, sicut multi non solum in catholica sed in diuersis haeresibus faciunt, si aliqua ingruente persecutione tradant ad flammas nobiscum corpus suum pro fide quam pariter confitentur? tamen quia separati haec agunt non sufferentes inuicem in dilectione neque studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, caritatem utique non habendo, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Aui autẽ pacifice diligunt legitimã patris
sui coniugẽ cuius legitimũ iure regenera¬
tisunt. si miles sunt filiis ia cob quã uis de
Ancillis natis. & tam̃ eandẽ hereditatem
sum̃tib Qui autẽ de utero ipsius matris
in tus in unitate nati. neglegunt grãm quã
acceperunt. si miles sunt esau filio isa ac.
qui reꝓbatus ẽ. dõ at testante & dicente :
Ia cob dilexi. esau autẽ odio habui. cũ ambo
ex uno concubitu concepti. & exuno utero
natisunt.¬
ꝑbaptismũ in parte donati. ut si dixeri¬
mus dimita. respondeant. Ergo est
discipłis. tunc secutus ẽ. & ait. Baptizate
gentes in nomine patris & filii. & sp̃s sc̃ĩ.
Sicui dimiseritis peccata. dimittunt᷑ ei.
Sicui tenuerias. tenebunt᷑. Et si itaẽ inqui¬

Expanded text:
qui qui sui coniugem, cuius legitimo iure regenerati sunt, similes sunt filiis Iacob quamuis de ancillis natis, sed tamen eandem hereditatem sumentibus. qui autem de utero ipsius matris intus in unitate nati neglegunt gratiam, quam acceperunt, similes sunt Esau filio Isaac, qui reprobatus est deo attestante et dicente: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, cum ambo ex uno concubitu concepti, ex uno utero nati sint.per baptismum in parte Donati, ut si dixerimus dimitti, respondeant: Ergo est discipulis, tunc secutus est et ait: Baptizate gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti: si cui dimiseritis peccata, dimittentur ei, si cui tenueritis tenebuntur, et si ita est, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
iħuxp̃i. ut id ipsũ dicatis om̃s. & non sint
in uobis scismata. Sitis autẽ ꝑfecti in eodẽ
sensu. & in eadẽ scientia. Nonciatũ ẽ. enĩ
mihi deuobis fr̃s mei abhis qui sunt lo es.
quia contentiones sunt in uobis. Hoc aut̃
dico qr unus quisq ur̃m dicit. Ego quidẽ
sũ pauli. ego autẽ apollo. ego uero cephae.
ego autẽ xp̃i. Diuisus ẽ. xp̃s. Nũ quid
pauli baptizati estis: Isti ergo si in hac
obstinatione & ꝑuersitate remanerent.
certe quidẽ natierant nec tam̃ ad ipsã
eccłam dequa nati erant ꝑ pacis atq uni¬
tatis uinculũ ꝑ tinerent̃.
Rgo ipsa generat & ꝑ uterũ suũ.
& ꝑ uteros ancillarũ ex eisdẽ sacram̃tis
tã quã ex uiri sui semine. Non enĩ frustra
dicit apłs. omĩa illa insigura eẽ gesta. sed
qui suꝑbiunt & legitime matri ñ ad iun¬
gunt᷑. similes sunt ismaheli de quodictũ
ẽ. Eice ancillã & filiũ eius. Nonenĩ
heres erit filius ancillȩ. cũ filio meo isaac

Expanded text:
sint in uobis schismata, sitis autem perfecti in eodem sensu et in eadem sententia. nuntiatum est enim mihi de uobis, fratres mei ab his qui sunt Cloes, quia contentiones sunt in uobis. hoc autem dico, quia unusquisque uestrum dicit: ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego uero Cephae, ego autem Christi. diuisus est Christus? numquid Pauli baptizaobstinatione et perversitate remanerent, certe quidem nati erant, nec tamen ad ipsam Ecclesiam, de qua nati erant, per pacis atque unitatis vinculum, pertinerent. rgo ipsa generat per uterum suum et per uteros ancillarum ex eisdem sacramentis tamquam ex uiri sui semine. non enim frustra dicit apostolus omnia illa in figura esse gesta. sed qui superbiunt et legitimae matri non adiunguntur, similes sunt Ismaheli de quo dictum est: eice ancillam et filium eius; non enim heres erit filius ancillae cum filio meo Isaac.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmenionẽ. sed tam̃ baptis mate eccłae
baptitant᷑. qđ ubicũq fuerit. scm̃ ẽ ꝑ se
ipsũ. Et ideo ñ est eorũ quise separant. sed
eius unde se separant. Ualet tam̃ apud eos
actenus ut ꝑ eius lucẽ transeant ad dis¬
sensionis suae tenebras. continuo redeuntib
peccatis quae baptis matis sc̃itas in illo tẽporis
puncto dimiserat. tã quã redeunte obscu¬
ritate quã lux in transitu ex cusserati

Expanded text:
communionem sed tamen baptismate ecclesiae communionem sed tamen baptismate ecclesiae baptizantur. quod ubicumque fuerit sanctum est per se ipsum et ideo non est eorum qui se separant sed eius unde se separant, ualet tamen et aput eos hactenus, ut per eius lucem transeant ad dissensionis suae tenebras, continuo redeuntibus peccatis quae baptismatis sanctitas in illo temporis puncto dimiserat, tamquam redeunte obscuritate quam lux in transitu excusserat.
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliatione ac pace p̃stat᷑. ut ad re¬
missionẽ peccatorũ eius in unitate iã
ꝓdeẽ. incipiat sacra m̃tũ. qđ acceptũ in
scismate ꝑdeẽ ñ poterat. Si autẽ dixerint
in illo qui fictus accessit ꝑscãm uim tanti
sacram̃ti. dimissa quidẽ illi eẽ. peccata
in ipso tẽporis puncto sed ꝑfictionẽ eius
redisse continuo. ut sp̃s scs̃ & ad fuerit
baptizato ut peccata recederent. & ꝑ seue¬
rantiã fictionis fugerit ut redirent. ut
& illud uerũ sit. quot quot in xp̃o bapti¬
zati estis xp̃m induistis. & illud. Sc̃s enĩ
sp̃s disciplinae effugiet fictũ. idẽ. ut &
induat eũ xp̃o scĩtas baptismi. & exuat
eũ xp̃o ꝑnities fictionis. sicut fit quisq
a tenebris ꝑlucẽ transitus ad tenebras.
Oculi quidẽ eius ꝑpetuo in tenebras dirigun¬
tur. sed ñ potest eũ lux nisi ꝑ fundere
transeuntẽ. Si hoc ergo dixerinti hoc etiã
in eis intelligant fieri qui extra ȩcclesiae

Expanded text:
reconciliatione ac pace praestatur, ut ad rereconciliatione ac pace praestatur, ut ad remissionem peccatorum eius in unitate iam prodesse incipiat sacramentum, quod acceptum in schismate prodesse non poterat. Si autem dixerint in illo qui fictus accessit per sanctam uim tanti sacramenti dimissa quidem illi esse peccata in ipso temporis puncto, sed per fictionem ipsius redisse continuo, ut spiritus sanctus et adfuerit baptizato, ut peccata recederent, et perseuerantiam fictionis fugerit, ut redirent, ut et illud uerum sit: quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis, et illud: sanctus enim s disciplinae effugiet fictum, id est ut et induat eum Christo sanctitas baptismi et exuat eum Christo pernicies fictionis, sicut fit, cum quisque a tenebris per lucem transit ad tenebras — oculi quidem eius in tenebras perpetuo diriguntur, sed non potest eum lux nisi perfundere transeuntem —, si hoc ergo dixerint, hoc etiam in eis intellegant fieri qui extra ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
ita intelligant in cõmunionib abȩcđa
separatis posse homines baptitari. ubi
xp̃i baptismus eadẽ sacra m̃ti celebrati¬
one datꝰ᷑ & sumitꝰ. Quitam̃ tunc prosit
ad remissionẽ peccatorũ. cũ quisq recon¬
ciliatus unitati. sacrilegio dissensionis
exuit᷑. quo eius peccata tenebant᷑. &ł
dimita ñ sinebant᷑. Sicut enĩ in illo qui fictꝰ
accesserat fit ut ñ denuo baptizet᷑. sed ipsa
pia correptione & ueraci confessione
purget᷑ qđ ñ posset sine baptismo. Sed ut
qđ ante datũ ẽ. tunc ualere incipiat ad
salutẽ. cũ illa fictio ueraci confessioꝵe
recesserit: sic etiã iste quibaptis ma xp̃i
qđ ñ amiserunt quia se separauerunt in imi¬
cos caritatis & pacis xp̃i. in aliqua heresi
Aut scismate accepit. quo sacrilego scelere
peccata eius ñ dimittebant᷑. Cũ enĩ se cor¬
rexerit & ad ecłae societatẽ unitatẽq
uenerit : ñ iterũ baptizandus est quia ipsa

Expanded text:
ita intellegant in communionibus ab ecclesia ita intellegant in communionibus ab ecclesia separatis posse homines baptizari, ubi Christi baptismus eadem sacramenti celebratione datur et sumitur, qui tamen tum prosit ad remissionem peccatorum, cum quisque reconciliatus unitati sacrilegio dissensionis exuitur, quo eius peccata tenebantur et dimitti non sinebantur. sicut enim in illo qui fictus accesserat fit, ut non denuo baptizetur, sed ipsa pia correctione et ueraci confessione purgetur, quod non posset sine baptismo, sed ut quod ante datum est tunc ualere incipiat ad salutem, cum illa fictio ueraci confessione recesserit: sic etiam iste qui baptisma Christi, quod non amiserunt qui se separauerunt, inimicus caritatis et pacis Christi in aliqua haeresi aut schismate accepit, quo sacrilego scelere peccata eius non dimittebantur, cum se correxerit et ad ecclesiae societatem unitatemque uenerit, non iterum baptizandus est, quia ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Mͥagus ille si mon utrũ uero xp̃i baptisma¬
te tinctus sit. respondebunt ita. quia
scaẽ scripturae auctoritate coguntur.
Q uero ergo utrũ fateant᷑ ei dimissa peccata.
ꝓfecto fatebunt᷑. Itẽ quȩro cur ei dixerit
petrus ñ eũ habere partẽ in sorte scõrũ.
Quia in quiunt. postea peccauit. percu¬
nia uolens emere donũ dĩ. cuius uendi¬
tores a płos credidit. Qđ si ad ipsũ baptis¬
mũ fictus accessit. dimissa sunt ei pecca¬
ta. an non sunt dimissa : eligant quod
uolunt. utrũ libet eligerint. sufficiat
nobis. Si dimissa dierint. quomodo
ergo sp̃s sc̃s disciplinae effugiet fictũ.
quaro si postea fictionẽ suã corde con¬
cusso & uero dolore fateret᷑. denuo
baptizandus iudicaret᷑ : qđ sidem̃ tissimũ
est dicere. fateant᷑ uero baptismo xp̃i
baptitari posse hominẽ & tam̃ cor eiꝰ
in malicia uel sacrilegio ꝑseuerans. pec-¬
catorũ abolitionẽ ñ sinere fieri: At que

Expanded text:
Magus ille Simon utrum uero Christi baptismaMagus ille Simon utrum uero Christi baptismate tinctus sit. respondebunt: "ita u, quia sanctae scripturae auctoritate coguntur. quaero ergo utrum fateantur ei dimissa peccata. profecto fatebuntur. item quaero, cur ei dixerit Petrus non eum habere partem in sorte sanctorum. "quia" inquiunt "postea peccauit pecunia uolens emere donum dei, cuius uenditores apostolos credidit." Quid, si ad ipsum baptismum fictus accessit, dimissa sunt ei peccata an non sunt dimissa ? eligant quod uolunt; utrumlibet elegerint, sufficiat nobis. si dimissa dixerint, quomodo ergo spiritus sanctae disciplinae effugiet fictum, quaero, si postea fictionem suam corde concusso et uero dolore fateretur, denuo baptizandus iudicaretur? quod si dementissimum est dicere, fateantur uero baptismo Christi baptizari posse hominem, et tamen cor eius in malitia uel sacrilegio perseuerans peccatorum abolitionem non sinere fieri, atque
Abbreviated transcription (Latin):
Q đ si renatus ñ est nec xp̃m induit ex quo
conficit᷑ ut denuo bapt zandus uideat᷑.
qĩ dicit apłs. Auot quot enĩ inxp̃o bapti¬
xati estis. xp̃m induistis. Quẽ ille si ñ
induit. nec in xp̃o baptitatus habendus
ẽ. Porro quia in ep̃o dicimus baptizatũ.
fatemꝰ cũ xp̃m induisse. Et si hoc fatem.
regenera ⁊dũ fatemꝰ. Qđ si ita ẽ. & peccata
dimis sa sunt. quo modo ergo dicit ioħs
qui odit fratrẽ suũ in tenebris manet
usq ad huc. siiã facta ẽ. remissio pecca¬
torũ : An non ẽ in scismate odiũ frat̃nũ:
Quis hoc dixxerit cũ & origo & ꝑtinatia
scis matis nulla sit alia. nisi odiũ frĩs
Hanc illi questionẽ soluere sibi uident᷑. cũ
dicunt. Non ẽ. ergo inscismate remissio
peccatorũ. & ideo nec regeneratio noui
hominis. & ꝑpterea nec baptismũ xp̃i.
N os autẽ qui fatem᷑ ibi eẽ. baptismũ xxp̃i.
hanc eis questionẽ soluendã ꝓponimus

Expanded text:
quod si renatus non est, nec Christum induit. ex quo quod si renatus non est, nec Christum induit. ex quo conficitur, ut denuo baptizandus uideatur, quia dicit apostolus: quotquot enim in Christo baptizati estis, Christum induistis; quem ille si non induit, nec in Christo baptizatus habendus est. porro quia in Christo dicimus baptizatum, fatemur eum Christum induisse; et si hoc fatemur, regeneratum fatemur. quod si ita est, et peccata dimissa sunt. quomodo ergo dicit Iohannes: qui odit fratrem suum, in tenebris manet usque adhuc, si iam facta est remissio peccatorum? an non est in schismate odium fraternum ? quis hoc dixerit, cum et origo et pertinacia schismatis nulla sit alia nisi odium fratris? Hanc illi quaestionem soluere sibi uidentur, cum dicunt: "non est ergo in schismate remissio peccatorum et ideo nec regeneratio noui hominis, et propterea nec baptismum Christi." nos autem quia fatemur ibi esse baptismum Christi, hanc eis quaestionem soluendam proponimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccła ura cõmunio. Una ẽ enĩ quȩcũ que
illa sit. dequa dictũ ẽ. Una ẽ. colũ ba mea.
una ẽ. matri suae. Nec possunt ȩcđe tot
eẽ. quot scismata. Siautẽ dixerimus non
ibi dimita peccata. ergo inqui unt non ẽ.
illic uerus baptis mus. & ꝓpterea quos
a nobis suscipitis uos baptizare debetis.
Qđ quia ñ facitis. in eccła xp̃i uos ñ eẽ. fate¬
mini. His ita resistimus scđm scripturas eos
in t̃rogantes. ut qđ a nobis querunt sibi ipsi
respondeant. Quero enĩ ut dicant utrũ dinit¬
tant᷑ peccata ubi caritas non est. Peccata enĩ.
tenebrae animarũ sunt. Audiuimus quippe
iohannẽ dicentẽ. Qui odit fratrẽ suũ. inte¬
nebris ẽ. usq adhuc. Nulli autẽ scis mata
facerent si frat̃no odio ñ ea cecarentur
Siergo dicimus ñ ibi dimitti peccata. quomͦ
renascit᷑ qui apud eos baptizat᷑: quid est
enĩ renasci ꝑ baptismũ. nisi auetustate
renouari: quo modo autẽ renouat᷑ aue¬
tustate. cui peccata p̃terita ñ dimitunt᷑

Expanded text:
estra communio. una est enim, quaecumque illa sit de qua dictum est: una est columba mea, una est matri suae, nec possunt ecclesiae tot esse quot schismata. si autem dixerimus non ibi dimitti peccata, \'ergo\\ inquiunt, non est illic uerus baptismus, et propterea quos a nobis suscipitis uos baptizare debetis. quod quia non facitis, in ecclesia Christi uos non esse fatemini.\' His ita resistimus secundum scripturas eos interrogantes, ut quod a nobis quaerunt sibi ipsi respondeant. quaero enim ut dicant, utrum dimittantur peccata ubi carittenebrae animarum sunt. audimus Iohannem quippe dicentem: qui odit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc; nulli autem schismata facerent, si fraterno odio non excaecarentur. si ergo dicimus non ibi dimitti peccata, quomodo renascitur qui apud eos baptizatur? quid est enim renasci per baptismum nisi a uetustate renouari? quomodo autem renouatur a uetustate cui peccata praeterita non dimittuntur?
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sunt. ꝓ nobis sunt. Inscis matis autem
uulnere. quicquid cũ xp̃o ñ colligunt.
spargunt. Non ex tollant᷑ ex isquae habert
quid tantũ ꝑ ea quae sana sunt suꝑbos oculos
ducunt & uulnus suũ dignent᷑ humilit̃
in tueri. nec solũ quid ad sit. sed etiã quid
desit ad tendant. Uideant quã multa
& quã magna nihil ꝓsint. si unũ quiddã
de fuerit. & uideant quidsit ipsũ unũ.
Nec me in hoc audiant. sed a płm. Silinguis

Expanded text:
non sunt, pro nobis sunt, in schismatis autem non sunt, pro nobis sunt, in schismatis autem uulnere quidquid cum Christo non colligunt spargunt. non extollantur ex his quae habent. quid tantum per ea quae sana sunt superbos oculos ducunt? et uulnus suum dignentur humiliter intueri nec solum quid adsit, sed etiam quid desit adtendant. Uideant quam multa et quam magna nihil prosint, si unum quiddam defuerit, et uideant quid sit ipsum unum, nec me in hoc audiant, sed apostolum: si linguis
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteris menbris eius sanis. respondeant
medico & dicant. Ergone ista sana tot
menbra ñ ualent ad eius uitã. & unũ illud
uulneratũ ualet ad mortẽ : non utiq
hoc dicunt. sed curandũ offerunt. Nec
ideo tam̃ qr curandũ offerunt medicum
rogant ut etiã illa quae sana sunt curet.
sed illi uni loco medicinã in stant̃ adhibeat.
unde mors etiã saluis cȩteris imminet. &¬
nisi sanet᷑ ad ueniet. Quidergo prodest
homini uel sanafides. uel sanũ fortasse
solũ fidei sacra m̃tũ. ubi lȩtali uulnere
scismatis ꝑ empta ẽ. sanitas caritatis. ꝑ cuiꝰ
mortẽ: Quod nefiat. ñ cessat miscđia dĩ
ꝑ unitatẽ scaẽ eccłae suae ut ueniant & cu¬
rent᷑ ꝑ medicam̃tũ reconciliationis. per
uinculũ pacis. Nec id eo se putent sanos
eẽ. quia dicimus eos habere aliquid
sanũ. nec rursus ideo putent curandũ eẽ
qđ sanũ ẽ qr ostendimus aliquid uulne¬
ratũ. Itaq sacra m̃ti scĩtate . qr contranos

Expanded text:
ceteris membris eius sanis respondeant ceteris membris eius sanis respondeant medico et dicant: "ergone ista sana tot membra non ualent ad eius uitam, et unum illud uulneratum ualet ad mortem?" non utique hoc dicunt, sed curandum offerunt. nec ideo tamen, quia curandum offerunt, medicum rogant, ut etiam illa quae sana sunt curet, sed illi uni loco medicinam instanter adhibeat, unde mors etiam saluis ceteris imminet et, nisi sanetur, adueniet. quid erhomini uel sana fides uel sanum fortasse solum fidei sacramentum, ubi letali uulnere schismatis perempta est sanitas caritatis, per cuimortem? quod ne fiat, non cessat misericordia dei per unitatem sanctae ecclesiae, ut ueniant et curentur per medicamentum reconciliationis, per uinculum pacis. nec ideo se putent sanos esse, quia dicimus eos habere aliquid sanum, nec rursus ideo putent curandum esse quod sanum est, quia ostendimus aliquid uulneratum. itaque in sacramenti sanitate, quia contra nos
Abbreviated transcription (Latin):
in eis separauerunt. & exea paste in
tex turae cõpage detinent᷑. in cȩtera
scissi sunt. Pro inde siquẽ sibi socia uerint¬
& ex ea parit nectit᷑ ȩcłae inqua nec illi sepa¬
ratisunt. & ideo si uenire ad ecłam uoluerit.
in eo sanat᷑ ubi laniatus errabat. Ubi uero
sanus conectabat᷑. ñ curat sed agnoscitur.
ne cũ sana curare uolumus. potius uulne¬
remus. Itaque illi quos baptitant . sanata
uulnere idolatriae uel infidelitatis. sed
grauius feriunt uulnere scismatis.
dolatrias enĩ inpopło dĩ. gladius int̃¬
emit. Scis maticos autẽ t̃rae hiatus ob¬
sorbuit. Et apłs. Si habeã inquit omnẽ
fidẽ ita ut montes transferã. caritatẽ
autẽ ñ habeã. nihil sũ. Siquis adducat᷑.
Ad medicũ in illa qua necessaria parte
corporis graui uulnere sauciatus. sidixe¬
rit medicus. morit᷑ inde nisi curet᷑. non
opinor ut illi qui eũ adduxerunt ita
desipiant ut consideratis atq numeratis

Expanded text:
in eis separauerunt et ex ea parte in in eis separauerunt et ex ea parte in texturae conpage detinentur, in cetera scissi sunt. proinde si quem sibi sociauerint, ex ea parte nectitur ecclesiae in qua nec illi separati sunt, et ideo si uenire ad ecclesiam uoluerit, in eo sanatur ubi laniatus errabat, ubi uero sanus conectebatur non curatur sed agnoscitur, ne cum sana curare uolumus potius uulneremus. itaque illi quos baptizant sanant a uulnere idololatriae uel infidelitatis, sed grauius feriunt uulnere schismatis. idololatas enim in populo dei gladius interemit, schismaticos autem terrae hiatus absorbuit. et apostolus si habeam, inquit, omnem fidem ita ut montes transferam, caritatem autem non habeamnihil sum. ad medicum in aliqua necessaria parte corporis graui uulnere sauciatus, si dixerit medicus: "moritur inde, nisi curetur", non opinor, ut illi qui eum adduxerunt ita desipiant, ut consideratis atque numeratis
Abbreviated transcription (Latin):
seque enĩ & cornelii gentilis hominis
orationes non sunt exaudite: aut
elemosine ñ sunt acceptȩ . immo & angim
ad se mitti & missũ meruit in tueri. ꝑ quẽ
posset utiq sine hominis alicuius accessu
cuncta necessarta discere. Sed qm̃ quicqͥd
boni in orationib & elemosinis habebat.
ꝓdeẽ. illi ñ poterat nisi ꝑ uinculũ xp̃ia nȩ
societatis & pacis in corporaret᷑ et clesiae:
Iubet᷑ mutere ad petrũ. & ꝑ illũ discit
popło. consortio quoq cõmunionis ad¬
iungit᷑. cui sola bonorũ operũ multitu¬
dine iungebat᷑. Pernitiose quippe con¬
tẽ neret bonũ qđ ñdũ habebat. suꝑbiens
ex illo qđ habebat. Sic etiã quise ipsos
a societate cȩterorũ separantes. caritate
uiolata. unitatis uinculũ rũpunt. si
nihil faciunt eorũ quos in illa societate
acceperunt. in om̃ib separati sunt. Et ideo
quẽ sibi sociauerunt. si uenire ad eccłam
uoluerit. debet omĩa quae ñ accepit acci¬
pere. Siuero ñ nulla eadẽ faciunt. ñ se

Expanded text:
eque enim et Cornelii gentilis hominis orationes non sunt exauditae aut elemosynae non sunt acceptae, immo et angelum ad se mitti et missum meruit intueri, per quem posset utique sine hominis alicuius accessu cuncta necessaria discere. sed quoniam quidquid boni in orationibus et elemosynis habebat prodesse illi non poterat, nisi per uinculum christianae societatis et pacis incorporaretur ecclesiae, iubetur mittere ad Petrum et per illum discit populo consortio quoque communionis adiungitur, cui sola bonorum operum similitudine iungebatur. perniciose quippe contemneret bonum quod nondum habebat, superbiens ex illo quod habebat. sic etiam qui se ipsos a societate ceterorum separantes caritate uiolata unitatis uinculum rumpunt, si nihil faciunt eorum quae in illa societate acceperunt, in omnibus separati sunt, et ideo quem sibi sociauerint, si uenire ad ecclesiam uoluerit, debet omnia quae non accepit accipere. si uero nonnulla eadem faciunt, non se
Abbreviated transcription (Latin):
societatis consensione animos mouerit.
quia diuersa consensio ẽ diuerse mouent.
Nec ideo consenserunt meas homines quia
iã ualebant ad significationẽ : sed ideo
ualent qr consenserunt in eas. Sic etiã
illa signa quib ꝑnitiosa demonũ societas
cõparat᷑. Porro cuiusq obseruationibualeNđ
qđ ma nifestissime ostendit ritus augurũ.
qui & ante quã obseruent & postea quã
obseruata signa tenuerint id agunt ne
uideant uolatus aut audiant uoces
Auiũ. quia nulla ista signa sunt nisi
consensus obseruantis accedat .cclxVI
Descierna ser⁊ttiarũ coneriorũ.

Expanded text:
societatis confessione animos mouent et, societatis confessione animos mouent et, quia diuersa confessio est, diuerse monent, nec ideo consenserunt in eas homines, quia iam ualebant ad significationem, sed ideo ualent, quia consenserunt in eas: sic etiam illa signa, quibus perniciosa daemonum societas comparatur, pro cuiusque obseruationibus ualent. quod manifestissime ostendit ritus augurum, qui et antequam obseruent et posteaquam obseruata signa tenuerint, id agunt, ne uideant uolatus aut audiant noces auium, quia nulla ista signa sunt, nisi consensus obseruantis accedat. CCLX. DE SCIENTIA SENTENTIARVM, CONEXIO
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe seruitutis. Nonenĩ quia ualebant anĩ¬
aduersa sunt. sed anĩ aduertendo atq signan-¬
dofactũ ẽ. ut ualerent. Et ideo diuersis
diuersa ꝓueniunt. scđm cogitationes & p̃¬
sũptiones suas. Illi enĩ sp̃s qui decipere
uolunt talia ꝓcurant cuiq qualibus ext̃¬
irfetitũ ꝑ suspitiones & consensi ones eius uiderit.
Sicut enĩ uerbi grã una figuralit̃ aequae decusatĩ
notat᷑. aliud apud grecos. aliud apud latinos
ualet. ñ natura sed pla cito & consensione signi¬
ficandi. Et ideo qui utrãq linguã nouit. si
nomine greco uelit aliquid significare scri¬
bendo. ñ inea significatione ponit hanc lit¬
terã. in qua eã ponit cũ nomine scribit
latino & beta uno eodẽq sono apud grecos
littere apud latinos holeris nomen est
Etcũ dico lege. inhis duab syllabis aliud
gre cus. aliud latinus intelligit. Sicut
ergo haei om̃s significationes ꝓsue cuiusq

Expanded text:
ae seruitutis. non enim quia ualebant, animae seruitutis. non enim quia ualebant, animaduersa sunt, sed animaduertendo atque signando factum est, ut ualerent, et ideo diuersis diuerse proueniunt secundum cogitationes et praesumtiones suas. illi enim spiritus, qui decipere uolunt, talia procurant cuique, qualibus eirretitum per suspiciones et consensiones eius uident. sicut enim uerbi gratia una figura litterae, quae deousatim notatur, aliud apud Graecos, aliud apud Latinos ualet, non natura, sed placito et consensione significandi, et ideo qui utramque linguam nouit, si homini Graeco uelit aliquid significare scribendo, non in ea significatione ponit hanc litteram, in qua eam ponit, eum homini soribit Latino; et beta uno eodemque sono apud Graecos litterae, apud Latinos holeris nomen est; et cum dico: "lege", in his duabus syllabis aliud Graecus, aliud Latinus intellegit - sicut ergo hae omnes significationes pro sua cuiusque