comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
implet uoluntatẽ di. sccłm u̾bum
qđ ipse ꝓnuntiauit dicens. Hie ẽ
filius meus dilectus. in quo bene
cõplacui. ipsum audite. Quid ergo
placuit ds̃: placet dõ. et ꝓbatus ẽ
hominibus. Itaq quȩ pacis sunt
sectemur: et quȩ ȩdificationis sunt.
opus d̃ĩ. Supͣ dixit hospitalitatem
sectantes: et hic similit̃ quȩ pacis
sunt inquit sectem᷑. et quȩ edifica¬
tionis ininuicem. Et sicut ibi osten¬
dimꝰ qͣlit̃ sectanda sit hospitalitas itahic
qͣlit̃ pax sectanda sit intelligamꝰ. qi ⁊ dd̃
simplicit̾ dic̃. In quire pacẽ ⁊ sectare eã.
Licet inlatiniᷤ codicibus habeatun
sequere eam: sectare tam̃. etiam
ibi scriptũ ẽ: in quo hoc mͥ uidetur
ostendi. Qm̃quidem amultis inqͥt¬
inquiete et in solent̃ agentibus tur¬
bata ẽ pax. et effugata uł ut subt̃¬
fugit ab hominibus: econtrario
abhis qui xp̃m didicerunt. et
ipsi seruiunt. etiã fugitans conse¬
ctanda ẽ. et modis omĩbꝰ reuo¬
cancla. Sectat᷑ aũt. pacem. qui ea

Expanded text:
m quod ipse pronuntiavit, dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite . Qui ergo placuit Deus, placet Deo, et probatus est hominibus. Itaque quae pacis sunt sectemur, et quae aedificationis sunt amus. Supra dixit hospitalitatem sectantes, et hic similiter, quae pacis sunt, inquit, sectemur, et quae aedificationis in invicem; et sicut ibi ostendimus qualiter sectanda sit hospitalitas, ita et hic qualiter pax sectanda sit intelligamus, quia David similiter dicit: Inquire pacem et sectare eam . Licet in Latinis codicibus habeatur sequere eam, sectare tamen etiam ibi scriptum est, in quo hoc mihi videtur ostendi. Quoniam quidem a multis inquiete et insolenter agentibus turbata pax et effugata velut subterfugit ab hominibus: e contrario ab his qui Christum didicerunt et ipsi serviunt, etiam fugitans consectanda est, et modis omnibus revocanda. Sectatur autem pacem, qui ea
Abbreviated transcription (Latin):
onum moueri. Alius enĩ inquit ere
dit manducare omĩa. Non ꝑ hȩc
paulus ad omĩa comedenda discipłõ
hortat᷑. nec gulȩ et gurgitis ẽ ma¬
gister: s de cibo sine dubio dicit.
quoꝵ fides ꝑfecta ẽ. et nullis in
u̾bo dĩ cliseretionibus inpedit᷑: qͦs
idem apłs in aliis spũales appellat.
cũ dicit. Spũalis aũt examinat oĩa.
Ipse ẽ gͦ de quo dic̃. Alius aũt credit

Expanded text:
onum commoveri. « Alius enim, inquit, credit onum commoveri. « Alius enim, inquit, credit omnia manducare; » non per hoc Paulus ad omnia comedenda discipulos hortatur, nec gulae et gurgitis est magister: sed de illis sine dubio dicit, quorum fides perfecta est, et multis in verbo Dei discretionibus impeditur, quos idem Apostolus in aliis spiritales appellat, cum dicit: Spiritalis autem examinat omnia . Ipse est ergo de quo hic dicit: Alius autem credi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfundiore magis sensu elocutus.
Neq enĩ excircumcisione uenientibꝰ
de edendis oleribus lex aliquid man¬
dauerat: ut ipsis conuenire uidea¬
t᷑ qđ ait. Qui aut̃ infirmus. olera man¬
ducet. Unde constat eũ de cibo u̾¬
bi ista tractare et infirmũ cdicere
eẽ in fide eum. qui ñ ita ꝑfectus ẽ
sensibus. ut possit omnẽ cibũ u̾bi
d̃i sumere: sicut et ipse apłs in aliis
qui ꝓ possibilitate sumendi exercitatoᷤ
habent sensus. ad discretionẽ boni uł
mali. Et it̃m ad alios dicit. Lac uob̃
potũ dedi ñ escam: nondũ enĩ pote¬
ratis. Et numquid ita in epti erimꝰ:
ut putemus apłm qͥ missus ẽ p̃dica¬
re u̾bum di. lac poͬtasse secũ. qcđ cor¬
inthiis potum daret: S manifestũ
ẽ. hȩc eum de qualitate u̾bi ꝓloqui:
et ꝓpterea dicere. si quis infirmior
ẽ sensibus. et ñ ẽ ita ꝑfectȩ fidei ut
de secretioribus mysteriis capiat
u̾bum: ñ debere ei ꝑ ea quȩ intelli¬
gere ñ pot̾. disceptationes cogitati¬

Expanded text:
profundiore magis sensu elocutus, neque enim ex circumcisione venientibus de edendis oleribus lex aliquid mandaverat, ut ipsis convenire videatur quod ait, qui autem infirmus est, olera manducet. Unde constat eum de cibo verbi ista tractare, et infirmum dicere esse in fide eum, qui non ita perfectus est sensibus, ut possit omnem cibum verbi Dei sumere: sicut et ipse Apostolus in aqui pro possibilitate sumendi exercitatos habent sensus ad discretionem boni et mali . Et iterum ad alios dicit: Lac vobis potum dedi, non escam, nondum enim poteratis . Et nunquid ita inepti erimus, ut putemus Apostolum, qui missus est praedicare verbum Dei, lac portasse secum, quod Corinthiis potum daret? Sed manifestum est, hoc cum de qualitate verbi proloqui, et propterea dicere: si quis infirmior est sensibus, et non est ita perfectae fidei, ut de secretioribus mysteriis capiat verbum, non debere ei per ea quae intelligere non potest, disceptationes cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
reticoꝵ uł false philosophiȩ studen¬
tium doginata. tamquã inmun¬
dos cibos. pollutosq uitare. Hoc
enim ẽ. qđ spũali lege scit᷑. Tam̃ si
quis ex uideis u̾bi causa. aut ex his
qui eneratitȩ appellant᷑. uelit xp̃o
credere. putet tam̃ ñ parũ ẽe̾ mo¬
m̃ti in obseruantia contiñtiȩ. uel
eoꝵ cibor qui lege ꝓhibentur. uł
quos quasi castitati adu̾santes exi¬
stimant ñ nulli etiã scripturarũ
auctoritate declinandos: huiꝰmo¬
di bominẽ siꝑ urgeas ad cõmunes
omĩum cibos. nec dicas eũ aliter
posse saluari. uł adfidem xp̃i et gram
ꝑuenire. nisi sumptis his quos refu¬
git cibis: tẽ uere bonum spũalis sci¬
entiȩ blasphemabit᷑. putante eo quẽ
ꝑurges. hanc apud nos haberi fidem:
ut saluum fieri nullum credar mus.
nͥ qui suillis uescat᷑ carnibus: Q uel
aliis huiuismodi communibꝰ. et in¬
diffentibꝰ. Addit aut̃ his. Non enĩ
regnum dĩ esca et potus ẽ: s iusticia.
et pax. et gaudiũ in spũ scõ. Inquo

Expanded text:
reticorum, vel falsae philosophiae studentium dogmata tanquam immundos cibos pollutosque vitare: hoc enim est quod spiritali lege sancitur. Tamen si quis ex Judaeis, verbi causa, aut ex his, qui Encratitae appellantur, velit Christo credere, putet tamen non parum inesse momenti in observantia continentiae, vel eorum ciborum qui lege prohibentur, vel quos quasi castitati adversantes aestimant, nonnulli etiam Scripturarum auctoritate declinandos: hujusmodi hominem si perurgeas ad communes omnium cibos, nec dicas eum aliter posse salvari vel ad fidem Christi et gratiam pervenire, nisi sumptis his quos refugit cibis, tunc vere bonum spiritalis sententiae blasphematur, putante eo quem perurges, hanc apud nos haberi fidem, ut salvum fieri nullum credamus, nisi qui suilla vescatur carne, vel aliis hujusmodi communibus et indifferentibus cibis. Non est enim regnum Dei esca et potus, sed justitia, et pax, et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Cum definisset apłico dogmate
ꝑ dnm iħm. nichil cõmune aut in¬
mundum natura sui putandum.
et dedisset erga usum ciboꝵ fidelibꝰ
quibusq absolutissimã libertatẽ:
rursus ad edificationẽ fr̃ni amoris
licentiam resecat libertatis. et dic̃.
Etiam si cõmune nichilẽ. et usus omĩ¬
ũ ciboꝵ licent̃ amittit᷑. tam̃ tu si ꝓ¬
pt̃ cibũ quẽ licito putas sumendũ.
frẽm tuum qui nondũ scientiȩ huiꝰ
capax ẽ scandalizas: iam ñ sccłm ca¬
ritatẽ ambulas: nec affectũ inte
fr̃m amoris ostendis. Quid enim
lederis:. si ut frẽm tuum ñ contri¬
stes etiam licitis abstineas: Tsbi e¬
nĩ abstinere licitis. crim̃ nullũ ẽ: il¬
li uͦ in quibus discernit. et putat
ñ licere. condempnabilis usus ẽ.
Qui enĩ discernit: si manducauerit
cdampnatus ẽ. Qcł si facias. tu utiq

Expanded text:
. Cum diffinisset apostolico dogmate per Dominum Jesum nihil commune aut immundum natura sui putandum, et dedisset erga usus ciborum fidelibus quibusque absolutissimam libertatem, rursus ad aedificationem fraterni amoris licentiam resecat libertatis, et dicit: Etiamsi commune nihil est, et usus omnium ciborum licenter admittitur, tu tamen, si propter cibum, quem licito putas sumendum, fratrem tuum, qui nondum conscientiae hujus capax est, scandalizas, jam non secundum charitatem ambulas, nec affectum in te fraterni amoris ostendis. Quid enim laederis, si ut fratrem tuum non contristes, etiam a licitis abstineas? Tibi enim abstinere a licitis crimen nullum est, illi vero, in quibus discernit et putat non licere, contaminabilis usus est. Qui enim discernit, si manducaverit, damnatus est. Quod si facias, tu utique
Abbreviated transcription (Latin):
Sigͦ mortui estis cũ xp̃o abelem̃tis
mundi: quid uł ut uiuentes in hoc¬
mundo decernitis: ne tetigerĩs ne
usu. scłm p̃cepta et doctrinas ho¬
minum: quȩ sunt rationẽ quidem
habentia sapientiȩ in obseruatione¬
religionis et humilitate ꝑuexatio

Expanded text:
tui estis cum Christo ab elementis mundi, quid adhuc tamquam uiuentes in mundo decernitis \'ne tetigeris neque usu secundum praecepta et doctrinas hominum? quae sunt rationein quidem habentia sapientiae in superstitione et humilit
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid eẽ cõmune. ipsi cõmune ẽ.
hoc ẽ qui intentione cordis in mun¬
dum aliquid cogitat et obseuan¬
tiam diu̾sitatis admittit. sicut
et in consequentibꝰ dicit. Qui aũt
discernit si manducauerit dap̃nat̾
ẽ: quia ñ ex fide. Omẽ enĩ qđ non
ẽ exfide: peccatũ ẽ. Nec tam̃ in his
distinctionẽ legis exclusit: ut abso¬
lute diceret. nichil eẽ cõmune. aut
inmundũ. eoꝵ quȩ lex definiuit
inmunda. Premisit enĩ causam:
cur ꝑsemet ipsum nichil cõmune
sui dicit᷑. s illi inquit qͥ existimat
et qui putat aliquid cõmune eẽ.
ipsi cõmune ẽ. Et ne mireris. qđ
contagio mentis cibũ qui natura
sui cõmunis. uł pollutus ñ ẽ. faciat
pollutum: cũ econtrario cibũ cõ¬
munẽ uł pollutũ. uere enĩ pollittꝰ
c̃. qui ydolis immolat᷑. simplicitas
m̃tis et nulla cogitationis scrupu¬
lositas iniecta. omĩ suspitione con¬
taminationis absoluat: et rursũ

Expanded text:
aliquid esse commune, ipsi commune est: aliquid esse commune, ipsi commune est: hoc est, qui intentione cordis immundum aliquid cogitat, et observantiam diversitatis non amittit, sicut et in consequentibus; Qui autem discernit, si manducaverit, damnatus est. Quia non est ex fide: omne enim quod non est ex fide peccatum est. Nec tamen in his distinctionem legis exclusit, ut absolute diceret nihil esse commune, aut immundum eorum quae lex definivit immunda. Praemisit enim causam, cur per semetipsum nihil commune sui dicitur: Sed illi, inquit, qui existimat et qui putat aliquid commune, ipsi commune est. Et ne mireris, quia cogitatio mentis cibum, qui natura sui communis vel pollutus non est, faciat pollutum, cum e contrario cibum vere pollutum vere enim pollutus est, qui idolis immolatur, simplicitas mentis, et nulla cogitationis scrupulositas injecta, omni suspicione contaminationis absolvat. Et rursum,
Abbreviated transcription (Latin):
rito munda appellatur: quȩ uero
aliena a dõ ẽ. qm̃ ñ ab uno sp̃u in¬
mundo. s a plurimis possidetur.
iccireo talis honio cõmunis appel¬
lat᷑: quasi qui multoꝵ sit uł uitioꝵ¬
uł demonũ seruus: scłm illũ qui
int̾rogatus. qđ tibi nom̃ ẽ. respon¬
dit legio. multi enim sumus: et
scđm illud qđ a saluatore clicitur.
homine. circuit loca arida qͤrens
requiem et ñ inueniens redit. et
inueniens domum uacantẽ et sco¬
pis mundatam. assumit secũ sep¬
tem alios sp̃c nequiores se. et in¬
trantes habitant in eo: et sine du¬
bio istȩ talis homo cominunis
dicit᷑: coꝵ uidelicet. seruus effectꝰ
omĩum sp̃uum malignoꝵ qui ha¬
bitant in co. Merito gͦ sciens ser¬
monis huius hanc ẽẽ rationem
paulus dicit. Scio et confido in
sum: nichil enĩ increaturis cłi na¬
ta sui inmundũ ẽ: omĩa namq
abono dõ creata. bona eẽ constat
et munda: s ei inquit qui existimat

Expanded text:
rito munda appellatur. Quae vero rito munda appellatur. Quae vero aliena a Deo est, quoniam non ab uno spiritu immundo, sed a plurimis possidetur, idcirco talis homo communis appellatur, quasi qui multorum sit, vel vitio daemonum servus, secundum illum, qui interrogatus, Quod tibi nomen est? respondit Legio. Multi enim sumus ; et secundum illud quod a Salvatore dicitur, homine, circuit loca arida, quaerens requiem, et non inveniens, redit: et inveniens domum vacantem, et scopis mundatam, assumit secum septem alios spiritus nequiores se, et intrantes habitant in ea ; et sine dubio iste talis homo communis dicitur, eorum videlicet servus effectus, omnium spirituum malignorum, qui habitant in eo. Merito ergo sciens sermonis hujus hanc esse rationem Paulus, dicit: Scio et confido in sum. Nihil enim in creaturis Dei natura sui immundum est. Omnia namque a bono Deo creata bona esse constat et munda. Sed ei, inquit, qui existimat
Abbreviated transcription (Latin):
et ista sunt quȩ coiquinant homi¬
nem: ñ lotis aut̃ manibus man¬
ducare. ñ quo inquinat hominẽ.
Quam ins inñ nullis exemplaribus
latini ꝓ cõmunicant. coinquinant
posuerint: et licet eadẽ uirtus sit:
ꝓprietas tam̃ sermonis. comunicat.
dicit ad petrum. Qcł ls muncda¬
uit: tu cõmune ne clixeris. Puto
gͦ inde usum sermonis buꝰ assũp¬
tum: ut q u̾bi gr̃a. uasa templi mi¬
nisterio segregata. uasa sine dubio
dni appellabant᷑. ad hoꝵ aut̃ distin¬
ctionẽ reliqua uasa cõmunia dice¬
bant᷑: ita et ad distinctionẽ ciboꝵ¬
eoꝵ quos quasi mundos et sedm
legem edendos scriptura segre¬
gauit. reliqui om̃s cõmunes ap¬
pellati sunt. S uidĩ uim uerbi
ignorantes. unde cõmunis diceret᷑
homo quem communẽ appellabant:
sermionis usum sine significatio¬
nis intelligentia tenuerunt. Neq
enĩ cibi quos ds creauit. aut ig¬
norant̾ aut simplicit᷑ sumpti. cõ¬
et immundum. S mens illa bo¬
minis quȩ deo soli segregata ẽ. me¬

Expanded text:
icant hominem. Non lotis autem manibus manducare non communicat hominem . Quamvis in nonnullis exemplaribus Latini pro communicat, coinquinat posuerint, et licet eadem virtus sit, proprietas tamen sermonis communicat hdicit ad Petrum: Quod Deus mundavit tu commune ne dixeris . Puto ergo inde usum sermonis hujus assumptum, ut quia, verbi gratia, vasa templi ministerio segregata, vasa sine dubio Domini appellabantur, ad horum autem distinctionem reliqua vasa communia dicebantur, ita et ad ciborum distinctionem, eorum quos quasi mundos et secundum legem edendos Scriptura segregavit, reliqui omnes communes appellati sunt. Sed Judaei vim verbi ignorantes, unde communis diceretur homo, quem communem appellabant, sermonis usum sine significationis intelligentia tenuerunt. Neque enim cibi quos Deus creavit, aut ignoranter aut simpliciter sumpti comet immundum: sed mens illa hominis, quae Deo soli segregata est, me
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ẽ. Diximus et in aliis: qđ in
scripturis scĩs u̾nacula quadã ap¬
pellatione. qđ scm̃ uł mundũ ñ ẽ
cõmune nominet᷑. Quȩ tam̃ appel
ta ẽ: ut in euu̾głiis saluator dicit:
quia incorde ꝓcedunt cogitationes
male. homicidium. fornicationes.

Expanded text:
ximus et in aliis, quod in Scripturis sanctis vernacula quadam appellatione quod sanctum vel mundum non est, commune nominetur: quae tamen appellta est, ut in Evangelio Salvator dicit, quia De corde procedunt cogitationes malae, homicidia, forn
Abbreviated transcription (Latin):
cia animaliũ iudicetis: sic̃ ne ille
inmunditias credentiũ reputaũ.
Et qui insuꝑioribus dixerat. qͥ aũt
manducat. ñ manducantẽ ñ udi¬
cet. ds enĩ illũ adsupsit: Hic dix̃
unũ atq idẽ eẽ. acło suscipi et a
xpõ. Aldit aut̃ et hoc: qđ honor
di sit suscipi axpo. Quos enĩ suscipit
xpẽ. docet eos ita agere debere dit
uidentes homines oꝑa eoꝵ bona.
glorificent patrẽ eoꝵ qui in cȩlis ẽ¬

Expanded text:
tiis animalium judicetis, sicut nec ille tiis animalium judicetis, sicut nec ille immunditias credentium reputavit. Et qui in superioribus dixerat: Qui autem manducat, non manducantem non judicet, Deus enim illum assumpsit, hic dixitunum atque idem esse, a Deo suscipi et a Christo. Addit autem et hoc quod honor Dei sit suscipi a Christo: quos enim suscipit Christus, docet ita agere debere, ut videntes homines opera eorum bona, glorificent Patrem qui in coelis e
Abbreviated transcription (Latin):
qd paulus in quibusdã ȩpłis alioꝵ
uocabula secum iungit et dicit.
paulus. et sostenes fr̃. et alibi. pau¬
lus. et siluanus. et timotheus. pu¬
to ñ mnanit̃ factũ: s ꝑ hoc ostendi.
qr duobus uł tribus in uno positis.
sp̃c sc̃s unum de eis sensum. atq
unũ elieuerit sermonẽ: ut qui
ȩccłas docere cupiebant. unum dicere
om̃s. atq unum saꝑe. ipsi prius u¬
num se dicere et unũ saꝑe demons¬
namq os dicit᷑ ubi unus atq idẽ
ꝑ diu̾soꝵ ora sensus et sermo ꝓcedit.
enĩ fieri ut et inmalitia aliqui u¬
nanimit̃ consentirent: et unũ sa¬
sapit: sine dubio omẽ qđ bonum ẽ
pite in uicẽ: sicut et. xp̃e suscepit uos.
in honorem dĩ. Qđ clicit suscipite
inuicem. ad illud referendum ẽ. qđ
pͥmo posuerat: ubi occasione mun¬
sentientes. ab inuicem discrepabant:
et ait suscipite inuicẽ. sicut et xp̃c
suscepit uos: qui nullius horruit in¬
munditias. nec reputauit alicui
delicta sua. Nichil gͦ de inmundi¬

Expanded text:
quod Paulus in quibusdam Epistolis aliorum vocabula secum jungit, et dicit, Paulus et Sosthenes frater , et alibi, Paulus, et Silvanus, et Timotheus , puto non inaniter factum, sed per hoc ostenditur quod duobus vel tribus in uno positis Spiritus sanctus unum de eis sensum in uno elicuerit sermone, ut qui Ecclesias docere cupiebant unum dicere omnes atque unum sapere, ipsi prius unum se dicere et unum sapere demonsnamque os dicitur, ubi unus atque idem per diversorum ora sensus et sermo procedit. enim fieri ut et in malitia aliqui unanimiter consentirent et unum sasapit, sine dubio omne quod bonum est, pite invicem, sicut et Christus suscepit vos in honorem Dei. Quod dicit suscipite invicem, ad illud referendum est, quod primo proposuerat, ubi occasione munsentientes ab invicem discrepabant, et ait, Suscipite invicem sicut et Christus suscepit vos, qui nullius horruit immunditias, nec reputavit alicui delicta sua. Nihil ergo de immundi
Abbreviated transcription (Latin):
ciliationis huius spacia conu̾sionis
nr̃e dilatio. et emendationis negli¬
gentia distendit. et longiora con¬
stituit: et donec euacuet om̃s pͥnci¬
patus et potestates. et ponat om̃s¬
inimicos sub pedibus suis. ac nouis¬
simũ inimicũ destruat mortẽ. ita
eũ regnare oportet. ut mysteriũ
susceptȩ in carne dispensationis
exerceat. et bonos quidẽ manife¬
stet. culpabiles aut̃ recipiant unꝰ¬
regnũ do et patri. idẽ conu̾sos et
emendatos om̃s obtulerit cło. et
ad integrũ mysterium reconcilia¬
tionis mundi expleuerit: tunc iã
ante tͥbunal di astare dicantur.
ut impleat᷑ hoc qđ sequit᷑. Uiuo
ego dicit dñs: qi mͥ flectetur omẽ¬
genu. et confitebitur omĩs linguadõ.

Expanded text:
ciliationis hujus spatia conversionis ciliationis hujus spatia conversionis nostrae dilatio, et emendationis negligentia distendit, et longiora constituit, et donec evacuet omnes principatus et potestates, et ponat inimicos sub pedibus suis, ac novissimum inimicum destruat mortem, ita eum regnare oportet, ut ministerium susceptae in carne dispensationis exerceat, et bonos quidem manifestet, culpabiles autem recipiant unuregnum Deo et Patri ; id est, conversos et emendatos omnes obtulerit Deo, et ad integrum mysterium mundi reconciliationis expleverit, tunc, ait, ante tribunal Dei astare dicitur, ut impleatur hoc quod sequitur, Vivo ego, dicit Dominus, quia mihi flectetur omgenu, et confiteb
Abbreviated transcription (Latin):
pati confundimus: cȩlestiũ tunc
uirtutũ testes cat᷑uas in numera¬
biles paciem᷑. Cũ aut̃ paulus dicat.
ꝙ oms stabimus ante triburaus¬
ciet qui stabunt ante tribunal cdi:
quis nam ẽ. qui semet ipsum ita
decipiat et fallat. ut ad iudiciũ se
xp̃i et ad tͥbunal cognitionis eiꝰ
ñ putet eẽ uenturũ ÷ aut manifes¬
tandum se ñ putet in his. quȩ siue rec¬
te siue etiam minus recte cõmiserit:
et tribunal cłi nominet᷑: sccł qđ ipse
saluator in ȩuugłus dicit. Omĩa qͤ
habet pat̾ mea sunt. Et it̃m. Dat̃¬
omĩa mea tua sunt: et tua mea. Si
quis tam̃ putat. insermonibꝰ pauli
qr nulla in eius litteris otiosa uł syl¬
laba ẽ. causas uarietatis huiꝰ eẽ re¬
quirendas: poterit fortassis tale a¬
liquid dicere. Xpi uocabulũ quantũ
ad ꝓprietatẽ appellationis ipsius ꝑti¬
net. u̾bi in carne positi. et mundũ
do reconcillantis. indicium ẽ: sicut
mundũ reconcilians sibi. S recon¬

Expanded text:
pati confundimur, coelestium tunc pati confundimur, coelestium tunc virtutum testes catervas innumerabiles patiemur. Cum autem Paulus dicit quia Omnes stabimus ante triciet qui stabunt ante tribunal Dei, quisnam est qui semetipsum ita decipiat et fallat, ut ad judicium se Christi, et ad tribunal cognitionis ejus non putet esse venturum, aut manifestandum se non putet in his quae sive recte, sive etiam minus recte commiserit? et tribunal Dei nominetur, secundum quod ipse Salvator in Evangelio dicit: Omnia quae habet Pater mea sunt . Et iterum: Pater, mea tua sunt, et tua mea . Si quis tamen putat in sermonibus Pauli, quia nulla in ejus litteris otiosa vel syllaba est, causas varietatis hujus esse requirendas, poterit fortasse tale aliquid dicere: Christi vocabulum, quantum ad proprietatem appellationis ipsius pertinet, Verbi iDeo reconciliantis indicium est, sic mundum reconcilians sibi ; sed recon
Abbreviated transcription (Latin):
li cor nr̃m et reuelabunt᷑ occulta.
uł etiam manifestabunt᷑: ẽ enĩ
differentia: uident᷑ enĩ ea quidem
quȩ reuelant᷑ ad malos ꝑtinere. de
quibꝰ dicit᷑. in igne enĩ reuelabit᷑
ea uͦ quȩ manifestant᷑. ad bonos:
et ido dicit᷑. omẽ enĩ qđ manifes¬
tat᷑ lux ẽ: et tamquã libri quidã
teras actuũ cogitationũq nr̃arii
ab omĩ ut diximus creatura rationali
relegentur. Et hoc ẽ qđ arbitror indi¬
cari ꝑ damelem. ubi dicit. et libri aꝑ¬
ti sunt: qui seilicet in corcle nunc
in uoluti sunt et obtecti. continentes
quidẽ scripta quȩ gerimus. et no¬
tiᷤ quibusclam conscientię sulcati:
nec tam̃ ulli nͥ soli dõ cogniti. Isti
gͦ libri animȩ nr̃e. uł hȩ cordis nr̃i
pagine aꝑient᷑ in conspectu throni
flammei. et rotarũ ignis ardentis:
et fluminis ignei ꝑcurrentis ante
uetustum dierum. Uidebunt hȩc. et
legent etiam angłi: et illa milies
nr̃oꝵ in quibꝰ nẽ unum saltẽ testẽ

Expanded text:
lta, vel etiam manifestabuntur; est enim differentia. Videntur enim ea quidem quae revelantur ad malos pertinere, de quibus dicitur: In igne enim revelabitur ; ea quoque quae manifestantur, ad bonos, et ideo dicitur: Omne enim quod manifestatur lux est ; et tanquam libri quidam teras actuum cogitationumque nostrarum ab omni, ut diximus, creatura rationabili relegentur; et hoc est quod arbitror indicari per Danielem, ubi dicit, et libri aperti sunt, qui scilicet et in corde nostro involuti sunt et obtecti, continentes quidem scripta quae gerimus et notis quibusdam conscientiae sulcati, nec tamen ulli nisi Deo soli cogniti. Isti ergo libri animae nostrae vel cordis nostri paginae aperientur in conspectu throni flammei, et rotarum ignis ardentis, et fluminis ignei percurrentis ante vetustum dierum. Videbunt haec et legent etiam angeli, et illa milliesnostrorum, in quibus nunc unum saltem testem
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ homines gerunt᷑ assũpta ẽ qͦ
scilicet sicut nosceremus quia ui
dex iste t̾renus celsiorẽ quendã
locũ qui tͥbunal appellat᷑ ascen¬
dit. ut ex eo altior et eminentior
cȩt̾is qui iudicandi sunt fiat: ne
conspectus eiꝰ lateat uł reoꝵ sup¬
plicia. uł allegationes in nocenti¬
um: ita intelligamus et uidicem omi¬
um xp̃m natura et maiestate cunc¬
tis eminentẽ. introspicere corda. et
conscientias singłoꝵ manifestare.
occulta et obtecta reuelare: ut et
bonis actibus laudẽ tribuat: et ma¬
li pęnam quã merent᷑ excipiant.
Qł si manet futurum iudiciũ di. et
tale udicium in quo ñ solum unus¬
quisq recipiet ꝓ actibus suis. s et
scđm sententiam dñi. cogitationes

Expanded text:
inter homines geruntur assumpta est, quo inter homines geruntur assumpta est, quo scilicet nosceremus, quia sicut judex iste terrenus celsiorem quemdam locum, quod tribunal appellatur, ascendit, ut ex eo altior et eminentior caeteris qui judicandi sunt fiat, ne conspectum ejus lateant vel reorum supplicia, vel allegationes innocentium: ita intelligamus et judicem omnium Christum et natura et majestate cunctis emimentem introspicere corda et conscientias singulorum, manifestare occulta et obtecta revelare, ut et bonis actibus laudem tribuat, et mali poenam quam merentur excipiant. Quod si manet futurum judicium Dei, et tale judicium in quo non solum unusquisque recipiet pro actibus suis, sed et undum sententiam Domini: cogit
Abbreviated transcription (Latin):
eiȩ descripta. Uidebam inquit: et
ecce sedes posite erant. Et uetustus
dierũ sedebat: et indumentũ eius
sicut nix candidũ. et capilli capitis
eius sicut lana munda. Thronus
eiꝰ flamma ignis: rotȩ eius ignis
in flãmans. fluuius ignis curre¬
bat ante ipsum. Milies milia mi¬
nistrabant ei: et decies milies de¬
na milia assistebant ante eum.
Iudicium constituit. et libri aꝑti
sunt. Induodecĩ quoq ꝓpħarum
libro sub mysterio dicitur qr in
ualle iosaphat dñs iudicet popłm
suũ: ipsam aut̃ uallem iosaphat
paulo post uallẽ iudicii nominat.
S: de his nunc singłis quȩ similitu¬
dinis causa ꝓtulimus: disserere
longum uidet᷑. Ea tam̃ quȩ ad cor¬
inthios scripsisse apłm diximus.
conferentes p̾senti loco. uł cȩteris
quȩ apud ꝓpħas scripta memora¬
uimꝰ: declarari uidemus ex om̃ĩbꝰ
certissime futurũ ẽẽ iudiciũ di.
Cuius species ut notior hominibꝰ
fieret iudicandi forma ex his quȩ

Expanded text:
cie descripta: Videbam, inquit, et cie descripta: Videbam, inquit, et ecce sedes positae erant, et vetustus dierum sedebat, et indumentum ejus, sicut nix, candidum, et capilli capitis ejus sicut lana munda. Thronus ejus flamma ignis, rotae ejus ignis inflammans. Fluvius ignis currebat ante ipsum. Millia millium ministrabant ei, et decies millies dena millia assistebant ante eum: judicium constituit et libri aperti sunt . In duodecim quoque prophetarum libro sub mysterio dicitur quia in valle Josaphat Dominus judicet populum suum: ipsam autem vallem Josaphat Paulus propterea vallem judicii nominat. Sed de his nunc singulis, quae similitudinis causa protulimus, disserere longum videtur. Ea tamen quae ad Corinthios scripsisse Apostolum diximus, conferentes cum praesenti loco vel caeteris, quae apud prophetas scripta memoravimus, declarari videmus ex omnibus certissime futurum esse judicium Dei: cujus species ut notior hominibus fieret, judicandi forma ex his quae
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ qͥsq nr̃m ꝓse rationẽ reddet dõ. Non
gͦ ampliꝰ inuicẽ iudicemꝰ. s hoc iudicate
magis ne ponatis offensionẽ frĩ ł scan¬
dalum. Assum̃s causas exhis in qͥbꝰ ñ
recte udicant hi qͥ iudicant fr̃s. recti
et iusti in troducit diuini iudicii
formam et ait. omnes enim starenos
oportet ante tͥbunal di ÷ quo scili¬
cet nouerit. is qui udicat frẽm
tantũ se crim̃ elationis incurrere:
ut tͥbunal cl̃i sibi uideat᷑ assumere.
et unigeniti iudiciũ p̃uenire. Ue¬
rum quid sibi uelit hoc ipsum qđ
apłs tribunal dei memorat. et qͦ¬
mͦ intelligendum sit. udeamus.
Non solum enĩ in hoc loco. s et ad cor¬
inthios scribens tͥbunalis facit
nichilominus m̃tionẽ uͥ ait. Propt̃
qd studemꝰ siue p̃sentes. siue absen¬
tes. placere ei. Om̃s enĩ nos mani¬
festari oportet ante tribunal xp̃i:
ut recipiat unusquisq ꝑ corpus
ꝓ ut gessit siue bona siue mala.
S et apud danihelem ꝓpħam inue¬
nimꝰ talia quedã de iudicandi spe¬

Expanded text:
em reddet Deo; non ergo amplius invicem judicemus, sed hoc judicate magis ne ponatis offendiculum fratri vel scandalum. Assumens causas ex his, in quibus non recte judicant hi qui judicant fratres, recti et justi introducit divini judicii formam, et ait, Omnes enim nos stare oportet ante tribunal Dei, quo scilicet noverit is qui judicat fratrem, tantum se crimen elationis incurrere, ut tribunal Dei sibi videatur assumere, et Unigeniti judicium praevenire. Verum quid sibi velit hoc ipsum, quod Apostolus tribunal Dei memorat, et quomodo intelligendum sit videamus. Non solum enim in hoc loco, sed et Corinthiis scribens, tribunalis facit nihilominus mentionem, ubi ait: Propter quod studemus sive praesentes, sive absentes placere ei: omnes enim manifestari oportet ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque in corpore, prout gessit, sive bona sive mala . Sed et apud Danielem prophetam invenimus talia quaedam de judicandi spe
Abbreviated transcription (Latin):
aliquem fortassis. qđ dixit apłs.
iccirco xp̃m mortuũ eẽ. et uxisse
ut et mortuoꝵ et uiuoꝵ dñetur:
quasi qui hoc dederit intelligen¬
dum. ꝙr nisi mortuus fuisset.
mortuoꝵ dñatũ ñ habuisset. et
nͥ post mortem rursum uixisset.
ñ tenuisset dñationem uiuor.
S adhȩc ita respondendũ puto
duobus ex mocdis constat in
omnem creaturam xp̃i dñatio. Uñ
ẽ. ꝑ quem ut creator omĩum et po¬
testatem gerens uniu̾soꝵ suȩ ma¬
iestati ex necessitate potentiȩ ha¬
bet cuncta subiecta: ꝑ quẽ modũ¬
ñ solum bonis et scĩs mentibꝰ ac
sp̃itibꝰ dnãtur: uerũ et nequã ac
refugis et his quos scriptura di¬
una malignos angłos appellauit.
Idcirco et omĩtenens. uł omipotens
dicitur: sccđm qđ ioħes designat
in apocalypsi dicens. Hȩc dicit
qui ẽ. et qui erat. et qui uenturus
ẽ. omĩpe. Hic gͦ unus ẽ modus.

Expanded text:
rtassis quod dicit Apostolus, idcirco mortuum esse et vixisse, ut et mortuorum et vivorum dominetur, quasi hoc dederit intelligendum, quod nisi mortuus fuisset, mortuorum dominatum non habuisset, et nisi post mortem rursum vixisset, non tenuisset dominationem vivorum. Sed ad hoc ita respondendum puto: Duobus ex modis constat in omnem creaturam Christi dominatio. Uno per quem ut creator omnium et potestatem gerens universorum, vi majestatis et necessitate potentiae habet cuncta subjecta; per quem non solummodo bonis et sanctis mentibus ac spiritibus dominatur, verum et nequam et refugis, et his quos Scriptura divina malignos angelos appellavit: idcirco enim et omnitenens vel omnipotens dicitur, secundum quod Joannes designat in Apocalypsi, dicens: Haec dicit, qui est, et qui erat, et qui venturus est, omnipotens ; hic ergo unus est modus,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ continuum uitȩ suȩ tempus
exigat in abstinentia: alius uero
tempus aliqđ uelut uotiua ꝓfes¬
sione decernit. In quo siue ut tem
poralem suscipiat continentiam.
unĩcuiꝰq sensibus dat liberã facul¬
tatẽ: utrumq tam̃ acceptũ fieri
et quimanducat dño manducat
grãs enĩ agit dõ: et qͥ ñ mandu

Expanded text:
est, continuum vitae suae tempus est, continuum vitae suae tempus exigat in abstinentia; alius vero tempus aliquod velut votiva professione decernit, in quo sive ut jugem, sive ut temporalem suscipiat continentiam. Uniuscujusque sensibus dat liberam facultatem. Utrumque tamen acceptum fieri et qui manducat, Domino manducat: gr
Abbreviated transcription (Latin):
militer de imꝑitoribus quibꝰq
opinant᷑. Et icło potestatẽ frĩ
iudicandi frĩs ex emit. Bene aũt
alienum seruum ait: ꝙ dñs di¬
cit. Uos aut̃ om̃s fr̃s estis. Om̃s
hoc ẽ uniuersa creatura: et unus
et bonitatẽ di in effabilem mani¬
festat. cum dicit de eo qui ceci¬
disse uidet᷑ etiam si ceciderit qr
potens ẽ łs statuere illũ: dñs
enim erigit elisos. Alt̾ iudicat alt̃
nos dies: alt̾ aut̃ uidicat omnẽ
diem. Unus quisq in suo sensu a¬
bundet. Diximus suꝑius. scđm lit
terȩ apłicȩ consequentiam uideri
hȩc de ciboꝵ continentia uł liber
inmundum ponit in cibis: s con¬
tinentiȩ ratio suaclet etiam lici¬
tis abitinere. Non enim ut ipse
in aliis dicit qr omĩa licent: iccir¬
co etiam omĩa expecdiunt. uel
omĩa ȩdificant. Ipsa tam̃ absti¬
nentie ratio diu̾sa ẽ ꝓ uoto et ꝓ¬
posito uolentis. Alius namq
hoc uidicat. et ita apud animos
suos decernit. ut omnẽ diem. hoc

Expanded text:
militer de imperitioribus quibusque militer de imperitioribus quibusque opinantur, et ideo potestatem fratri judicandi fratris exemit. Bene autem alienum servum ait, quia Dominus dicit: Vos autem omnes fratres estis , omnes, hoc est, universa creatura, et unus et bonitatem Dei ineffabilem manifestat, cum dicit de eo qui cecidisse videtur, etiamsi vere ceciderit, quia potens est Deus statuere illum; Dominus enim erigit elisos . Nam alius judicat diem inter diem, alius judicat omnem diem, unusquisque in quo sensu abunterae Apostolicae consequentiam videri hoc de ciborum continentia vel libertmune aut immundum ponit in cibis, sed continentiae ratio suadet etiam a licitis abstinere, Non enim, ut et ipse in aliis dicit , quia omnia licent, idcirco etiam omnia expediunt, vel omnia aedificant; ipsa tamen abstinentiae ratio diversa est pro voto et proposito voventis. Alius namque hoc judicat, et ita apud animos suos decernit, ut omnem diem, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
s multomagis ꝗͤ uicdent᷑ m̃bra cor¬
poris in honestiora ẽẽ. necessaria
sunt. Et his gͦ quor fides tanta
ẽ. ut omĩa possint manducare. et
omẽm uerbi speciem caꝑe. ne suꝑbi¬
ant et sꝑnant eos qui inferiores
st̃ p̃cipit: et rursum his qͥ inca¬
paces sunt ꝑfectious doctrinȩ
mandat. ne uidicent eos quoꝵ sen¬
sus capatior ẽ. et intellectꝰ eminen¬
tior. Solent enim ꝑ u̾so ordine in¬
ꝑiti ꝑitos iudicare: et cdesides stu¬
diosos. Int̾dum tam̃ et hi qͥ scien¬
tie aliqua mnitia cȩꝑint: inflantur
paulus utriusq partis in solen¬
tiam reprimens dicit. Tu quis es
dño stat aut cadit. Qcł dicit stat
aut cadit: scđm sensum eiꝰ quem
increpat dicit. Nam et inꝑitior
siuideat quempiã ꝓfundius ali¬
quid. et ut ipse caꝑ̾e ñ potest
sentientem cecidisse eum iudicat
a fidei statu: et rursum qui inflan¬
t᷑ ex scientia. et ñ cum caritate si¬
cut paulus cõmonet agunt. si¬

Expanded text:
sed multo magis, quae videntur membra corsed multo magis, quae videntur membra corporis inhonestiora esse, necessariora sunt. » Et his ergo, quorum fides tanta est, ut omnia possint manducare et omnem verbi speciem capere, ne superbiant et spernant eos qui infirmiores sunt praecipit, et rursum his qui incapaces sunt perfectioris doctrinae mandat, ne judicent eos quorum sensus capacior est, et intellectus eminentior: solent enim perverso ordine imperiti peritos judicare, at desides studiosos. Interdum tamen et hi qui scientiae aliqua initia coeperint inflantur Paulus utriusque partis insolentiam reprimens dicit: Tu quis es, Domino stat aut cadit. Quod dicit, stat aut cadit, secundum sensum ejus quem increpat dicit. Nam et imperitior, si videat quempiam profundius aliquid, et ut ipse capere non potest, sentientem, cecidisse eum judicat a fidei statu, et rursum qui inflantur ex scientia, et non cum charitate, sicut Paulus commonet, agunt, si
Abbreviated transcription (Latin):
audire: ueniet aut̃ paraclitus sp̃e
ueritatis. et ipse uos docebit oĩa.
Ista sunt gͦ omĩa. quȩ creclit man¬
extiterit. Habet tam̃ et infirmus qđ
sumat ex u̾bo dĩ. Et ẽ species quedã
u̾bi. quã hic apłs olera appellauit:
quȩ audientis sensum ñtã robustũ
recddat et fortẽ. quã sustentet. et intĩ¬
re ñ faciat. In multis et enim de in¬
quasi de ext̃ioribꝰ corporis loquit᷑ m̃¬
bris. Et sicut sepe dociumus int̾iorem
hominẽ uł uidere. uł audire. uł am¬
bulare. nominari: ita et nunc ipse
int̾ior homo aut omẽm cibũ clicit᷑
posse ꝑciꝑe. si ꝑfectus ẽ: aut si infir¬
mus ẽ. olera manducare. S: ut ꝑ¬
fectoꝵ in ȩccła concordiam et in¬
ꝑfectoꝵ. tamquã in honestoꝵ in
corpore m̃broꝵ honestoꝵq cõpo¬
nat. nec habeat᷑ in eis ulla dissen¬
sio. dicit. Qui manducat. ñ man¬
ducantẽ ñ sꝑnat: et qͥ ñ manducat.
manducantẽ ñ iudicet. Hoc ẽ qcł
pedibus. ñ desidero oꝑ ani ur̃am:

Expanded text:
veniet autem Paracletus, Spiritus veritatis, et ipse vos docebit omnia . Ista ergo sunt omnia quae credit manexstiterit, habet tamen et infirmus quod sumat ex verbo Dei. Est species quaedam verbi, quam hic Apostolus olera appellavit, quae audientis sensum non tam robustum reddat et fortem, quam sustentet et interire non faciat. In multis etenim de inquasi de exterioribus corporis loquitur membris, et sicut saepe docuimus, interiorem hominem, vel videre, vel audire, vel ambulare nominari, ita et nunc ipse interior homo aut omnem dicitur cibum posse percipere, si perfectus est, aut si infirmus est, olera manducare; sed ut perfectorum in Ecclesia concordiam et imperfectorum, tanquam inhonestorum in corpore membrorum honestorumque componat, nec habeatur in eis ulla dissensio, dicit: Qui manducat non manducantem non spernat, et qui non manducat manducantem non judicet. Hoc est, qupedibus, Non desidero operam vestram;
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ dum taxat. qui attendunt
spĩtibus seductoribus. et doctrinis
demonioꝵ. in hypochrisi falsa lo¬
quentium: cautheriatã habentiũ
conscientiam: ꝓhibentiũ nubere
et abstinentiũ se acibis quos ds cre¬

Expanded text:
 sunt illi « qui attendunt spiritibus seductoribus, et doctrinis daemoniorum, in hypocrisi falso loquentium, cauteriatam habentium, conscientiam suam, prohibentium nubere et abstinere a cibis quos Deus cre
Abbreviated transcription (Latin):
um: et icło siue uiuimus. dño ui¬
uimus: siue morimur dño mori¬
mur. Siue gͥ uiuiius. siue mori¬
mͣ. dni sumus. Mortem et enĩ ap¬
pellat illam qua xp̃o ut diximꝰ
consepulti. et inmorte ipsuis bap¬
tizati. peccato mortui sumꝰ. et uitã
qua alieni effecti ab hoc mundo.
et ut ipse ait. uelut mortui uiuen¬
tes ñ nobis id ẽ ñ carni uuiumꝰ¬

Expanded text:
m; et ideo: Sive vivimus, Domino vivimus: sive morimur, Domino morimur. Sive igitur vivimus, sive morimur, Domini sumus. Mortem etenim appellat illam, qua Christo, ut diximus, consepulti, et in morte ipsius baptizati, peccato mortui sumus, et vitam qua alieni effecti ab hoc mundo et, ut ipse ait, ex mortuis viventes, non nobis, id est, non carni vivimu
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ qui agnoscit et intelligit oĩa.
et ille qui licet ñ omĩa manducet.
et ñ uniu̾soꝵ intelligentiã capiat.
breui tam̃ fidei confessione sal¬
uat᷑: et ido etiam ñ manducans
omiã. nec omĩum scientiã sumens.
agere tam̃ etiam ipse gr̾̃as dicit᷑
do. Nemo enim nr̃m sibi uiuit. et
nemo sibi moritur. Siue etiã ui-¬

Expanded text:
id est, qui agnoscit et intelligit omnia; id est, qui agnoscit et intelligit omnia; et ille qui, licet non omnia manducet et non universorum intelligentiam capiat, brevi tamen fidei confessione salvatur. Et ideo etiam non manducans omnia, nec omnium scientiam sumens, agere tamen etiam ipse gratias dicitur Deo. Nemo enim nostrum sibi vivit, et nemo sibi moritur. Sibi vi
Abbreviated transcription (Latin):
cendi. S: qmͣ in anterioribus osten¬
dimus. qđ ꝓfundior inuenit᷑ apłi
sensus. quã ciboꝵ carnalium ratio
continet: inspũali expositione se¬
cđm ea quȩ supͣ disseruimus. de
his quoꝵ alius omnẽ diem. alius
uͦ alt̾ nos iudicat dies. possumus
illud sentire: qđ inscripturis cluu¬
nis unũ quodq capitulũ in quo
dogina pietatis et fidei continet᷑.
dies dicat᷑. Uere enim dies ẽ: quia
illuminat m̃tem: qr ignorantiȩ
tenebras fugat: quia xp̃m qͥ sol
ẽ iusticiȩ. habet in sese. Si quis gͦ
sit qui ita diuinis. litteris oꝑam
mpendat ac studium. ut omnẽ
diẽ. et omnẽ sensum script᷑ȩ diui¬
nȩ discutiat et diiudicet. ita ut
ñ eum tͣnseat de lege iota unum.
uł unus apex: hic omnẽ diẽ uide¬
bit᷑ iudicare. Qui aut̃ ñ ẽ tantus
in genio. alt̾ nos idẽ paucos ex
multis capiet sensus: et si ñ qui
ad plenitudinẽ scientiȩ sufficiant:
at certe qui ad summã fidei satis
nẽ diem. et qͥ manducat omĩa.

Expanded text:
niam, ut in anterioribus ostendimus, profundior invenitur Apostoli sensus, quam ciborum carnalium ratio continet in spiritali expositione, secundum ea quae supra disseruimus de his quorum alius omnem diem, alius vero alternos judicat dies. Possumus illud sentire, quod in Scripturis divinis unumquodque capitulum, in quo dogma pietatis et fidei continetur, dies dicatur. Vere enim dies est qui illuminat mentem, qui ignorantiae tenebras fugat, qui Christum, qui sol est justitiae, habet in sese. Si quis ergo sit qui ita divinis litteris operam impendat ac studium, ut omnem diem et omnem sensum Scripturae divinae discutiat et dijudicet, ita ut non eum pertranseat de lege iota unum vel unus apex, hic omnem diem videbitur judicare: qui autem non est tantus ingenio, alternos, id est, paucos ex multis capiet sensus, qui si non ad plenitudinem scientiae sufficiant, at certe qui ad summam fidei satis nem diem et qui manducat omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ quidẽ uideri dictũ ad eos. qͥ
ex gentibus crediderant. ex tollen¬
tes se ulibertate fidei. qr nichil
cõmune aut inmuncdũ crederent.
adu̾sum eos qui excircũcisione ere¬
diderunt: obseruantes adhuc sccłm
traditionẽ legis. ciboꝵ differentiã.
ne insultent eis. quibus longa con¬
suetudo in obseruandis eybis disere¬
tionẽ adhuc aliquam et cunctationẽ
mouebat. Iubet gͦ eum qui ita in
hac ficle infirmus ẽ assumi magis
et ñ abici: nec quasi infidelem iudi¬
cari. Aliud ẽ enim in fidelẽ ẽẽ: aliuo
infirmari. in fide. Nam infidelis di¬
cit᷑ qͥ ñ habet fidẽ: infirmꝰ aũt infi¬
de. qui dubitat inparte aliqua fi

Expanded text:
est quidem videri dictum et ad eos qui ex gentibus crediderunt, extollentes se infirmitate fidei, quia nihil commune aut immundum esse crederent adversum eos qui ex circumcisione crediderunt, observantes adhuc secundum tr monet ne insultent eis, quibus longa consuetudo in observandis cibis discretionem adhuc aliquam et cunctationem movebat. Jubet ergo eum qui ita in hac fide infirmus est assumi magis et non abjici, nec quasi infidelem judicari. Aliud est enim infidelem esse, aliud infirmari in fide. Nam infidelis dicitur qui non habet fidem, infirmus autem in fide, qui dubitat in parte aliqua fi
Abbreviated transcription (Latin):
Q uid sit uiuere in xp̃o. et quid sit
cipue in eo loco. uͥ explanare tẽp¬
taiumus sermonẽ apłi quo ait.
Siaut mortui sumus cũ xp̃o: cre¬
dimus qi et conuiuemus ei. Sigͦ
meminimus quȩ in hoc loco clie¬
ta sunt. ex ipsis etiam ꝓpositus
cidior fiet: quomͦ nemo nr̃m sibi
uiuat. et nemo sibi moriatur.
Non enim unusquisq ipse sibi dat.
s a xp̃o sumit mortis exemplũ.
qui solus peccato mortiis ẽ: ut
et ipse imitatione eius possit alie¬
nus et mortuus effici a peccato.
S et uitȩ exemplum ñ ipsi a nobis
habemus: s ex xp̃i resurrectione
suscepimus. ut idem apłs dicit:
ut sicut xp̃e resurrexit amortius.
ꝑ głam patris: ita et nos in noui¬
tate uitȩ ambulemus. Nouitas

Expanded text:
Quid sit vivere in Christo et quid sit  et praecipue in eo loco ubi explanare tentavimus sermonem Apostoli, quo ait : Si autem mortui sumus cum Christo, credimus quia et convivemus ei. Si ergo meminimus quae in hoc loco dicta sunt, ex ipsis etiam propositus cidior fiet, quomodo nemo nostrum sibi vivat, et nemo sibi moriatur. Non enim unusquisque ipse sibi dat, sed a Christo sumit mortis exemplum, qui solus peccato mortuus est, ut et ipse imitatione ejus possit alienus et mortuus effici a peccato. Sed et vitae exemplum non ipsi ex nobis habemus, sed ex Christi resurrectione suscipimus, ut idem Apostolus dicit: Ut sicut Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et vos in novitate vitae ambuletis. Novitas
Abbreviated transcription (Latin):
eius adulteriũ cõmittit: Num quã
ꝓfect o. Si gͦ diligas ꝓximũ: nec
ad ulterium cõmittis. Similit̃ et
sũ eũ testimonium ñ dic̃. Similit̃
et cȩt̾a manclata legis sisit erga
ꝓximũ dilectio: absq aliquo labo¬
re seruant᷑. Puto tam̃ qđ et in
hoc uoluit nos apłs aliquid com¬
pendiosius discere. Nam si diligen¬
tius requiras. quis sit ꝓximus nr̃:
disces in ęuugłio illũ eẽ ꝓximũ
nr̃m. qͥ uenit et iacentes nos uul¬
neratos alatronibus. et nudatos
ademonibus. ium̃to corporis sui
suꝑ posuit: et ad stabulũ eccłȩ de¬
tulit: et stabulario ꝓcura nr̃a et
diligentia uł ipsi paulo. uł omĩ
qui eccłȩ preẽ. duos denarios no¬
ui ac uȩteris testam̃ti ad nr̃ȩ cu
rȩ concessit expensas. Hunc gͦ ꝓ
ximũ sidiligamꝰ omnẽ legem et
unulsa mandata in ipsius amo¬
re cõplemꝰ: finis enĩ legis
xp̃e adiusticiam omĩ credentĩ. nec
fieri ullo pacto potest ut qui exto¬

Expanded text:
ejus adulterium committit? Nunquam ejus adulterium committit? Nunquam profecto. Si ergo diligis proximum, nec adulterium committis, similiter, ersus eum testimonium non dicit, similiter et caetera mandata legis, si sit erga proximum dilectio, absque aliquo labore servantur. Puto tamen, quod in hoc voluit Apostolus aliquid compendiosius dicere. Nam si diligentius requiras, qui sit proximus noster, disces in Evangelio illum esse proximum nostrum, qui venit et jacentes nos vulneratos a latronibus, et nudatos a daemonibus, jumento corporis sui superposuit, et ad stabulum Ecclesiae detulit, et stabulario pro cura nostra, et diligentia, vel ipsi Paulo, vel omni qui Ecclesiae praeest, duos denarios. Novi ac Veterirae concessit expensas. Hunc ergo proximum si diligamus, omnem legem et universa mandata in ipsius amore complemus. Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Nec fieri ullo pacto potest, ut qui ex to
Abbreviated transcription (Latin):
adulterabis. ñ occides. ñ furtum
facies. ñ falsum testimoniũ dices.
ñ concupisces. et si qd̃ ẽ aliud mã¬
datũ: in hoc u̾bo restauratur. Di¬
liges ꝓximũ tuũ. tamquã te ipsũ.
Et ad ultimũ rationẽ tanti huiꝰ bo¬
ni breuit̃ colligens ait. Dilectio
ꝓximi malum ñ oꝑat᷑. plenitudo
gͦ legis ẽ dilectio. Supra dixerat.
qr qui diligit ꝓximũ legẽ imple¬
uit. Et qr clifficile uicdebat᷑ quomͦ
possit quis omẽm legem inuno
complere sermone: plenissimam
reddidit rationẽ dicens. Dilectio
ꝓximi malum ñ oꝑat᷑. Et id̃o ple¬
nitudo legis ẽ dilectio. Pone enim
singła mandata legis dilectionẽ:
et iude quam facile cuncta cõplen¬
t᷑. Numquid qui diligit ꝓximum.
occidere eum pot̃: Certũ ẽ qđ ne¬
mo quẽ diligit int̾ficiat. Est gͦ di¬
lectio. ꝑ quã implet᷑ mandatũ. quo
p̃cipitur. ñ occides. Et it̃m. Nũ quid
qui ꝓximum suũ diligit: in uxore

Expanded text:
adulterabis. Non occides. Non furtum adulterabis. Non occides. Non furtum facies. Non falsum testimonium dices. Non concupisces, et si quod est aliud mandatum in hoc verbo restauratur. Diliges proximum tuum tanquam teipsum. Et ad ultimam rationem tanti hujus boni, breviter colligens ait. Dilectio proximi malum non operatur. Plenitudo ergo legis est dilectio. Supra dixerat, quia qui diligit proximum legem implevit, et quia difficile videbatur, quomodo possit quis omnem legem in uno complere sermone, plenissimam reddit rationem dicens: Dilectio proximi malum non operatur, et ideo plenitudo legis est dilectio. Pone enim per singula mandata legis dilectionem, et vide quam facile cuncta complentur. Nunquid qui diligit proximum occidere eum potest? Certum est quod nemo quem diligit interficiat. Est ergo dilectio, per quam impleatur mandatum quod praecipitur Non occides. Et iterum. Nunquid qui proximum suum diligit in uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos liber: quanto magis nos
necesse ẽ. ita tͥbuta carnis expen¬
dere. et negotiationis nrẽ. si ta¬
m̃ negotiamur margaritas reg¬
ni cęloꝵ ꝑ diu̾sas temptationẽs
exigentibus a nobis spĩtibꝰ uecti¬
galia pensitare : timorẽ uͦ et ho¬
norem ad illum potius referre
dñs sum ego. ubi ẽ timor meus: Et
si pater sũ ego: uͥ ẽ honor ms̃: Poste¬
riora sane q̃ addit. id ẽ nemini qͥc¬
quam debeatis: certũ ẽ. ad ministroᷤ
referri. quibus debitor quis efficit᷑
cũ peccauerit. Debitũ enim peccatũ
eẽ. inmultis et frequent̃ ostendimꝰ.
Uult enim paulus peccati quidem
omẽ debitum solui. nec remanere
omĩno apud nos debitum peccati:
ꝑmanere tam̃. et numquã cessare
a nobis debitum caritatis. Hoc enĩ
cotidie soluere. et semꝑ debere: ex¬
pedit nobis. Deniq quantȩ uirtu¬
tis sit caritas: in consequentibus
ponit. Qui enim inquit diligit ꝓ¬
ximum. suũ legẽ impleuit. Nam ñ

Expanded text:
mortuos liber, » quanto magis nos mortuos liber, » quanto magis nos necesse est ista tributa carnis expendere et negotiationis nostrae, si tamen negotiamur margaritas regni coelorum, per diversas tentationes exigentibus nos spiritibus vectigalia pensitare! Timorem vero et honorem ad illum potius referre Dominus ego sum, ubi est timor meus? Et si Pater sum, ubi est honor meus? Posteriora sane quae addit, « ut nemini quidquam debeamus, » certum est ad ministros referri, quibus debitor quis efficitur cum peccaverit; debitum enim peccatum esse in multis et frequenter ostendimus. Vult ergo Paulus peccati quidem omne debitum solvi, nec remanere omPermanere tamen et nunquam cessare a nobis debitum charitatis, hoc enim, et quotidie solvere, et semper debere expedit nobis. Denique quantae virtutis sit charitas, in consequentibus exponit. Qui enim, inquit, diligit proximum legem implevit. Nam non