comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Unde nc̃ ꝑ diu̾sos affectꝰ uariat᷑: ut eũ rerũ qualitate
saciari non pot̃: saltr̃ uarietate ip̃aꝵ rer̃ expleat᷑. Uio¬
ta tedio ip̃a natura: a cogitone in cogitonẽ ducitur.
Qͦd fastidiebat appetit: ⁊ quod appetebat fastidit Quo dũ
diuinitꝰ respectꝰ. que d̾i sunt agere desid̾at: leui¬
achan incertamme contͣ se ꝓuocat: eiusq malitiã
sue ꝯu̾sione inflãmat. Lemathan iste ^ magoꝑe quosli¬
familiaribis inquitates suas manifestiꝰ insinuat: ut
scient̾ agant. que mala ẽẽ non ignorant. Bonis uͦ
qui malis consentire refugiunt: in bonis aut tepidisit̃
aut ninio zelo modũ excedant. Huiꝰ lemathan sugges¬
⁊ humilis ꝯfessio fraudes eiꝰ efficatit̾ tamꝗͣ ꝓditas allid̾.¬

Expanded text:
atur, vt cum rerum qualitate satiari non potest, saltem varietate ipsarum rerum expleatur. Victa tædio ipsa natura a cogitatione in cogitationem ducitur: quod fastidiebat appetit, & quod appetebat fastidit, quæ dum diuinitus respectus, quæ Dei sunt agere desiderat, Leuiathan in certamine contra se prouocat: eiusque malitiam sua conuersione inflammat. Nec magnopere ergo quoslifamiliaribus iniquitates manifestius insinuat, ut scienter agant quae mala esse non ignorant. Bonis ergo qui malis consentire refugiunt, in bonis aut tepidi sint, aut nimio zelo modum excedant. Quos plerumque& humilis confessio fraudes eius efficaciter tanquam proditas allid
Abbreviated transcription (Latin):
empꝰ scindendi: ⁊ tempꝰ ꝯsuendi. Omnis qͥ in
carne scd̾m carnẽ uiuit: ꝑ carnis affectũ qͣsi
unũ ẽ. cũ his que caro ꝯcupiscit. Necẽe estgͦ ut hõ
qui a carnalib ad spũalia conu̾tit᷑. pͥus animo ab his
quib ꝑ affectũ inheserat auellat᷑. Tunc si ꝙͣ libere

Expanded text:
empus scindendi, et tempus consuendi. Omnis qui in carne secundum carnem vivit, per carnis affectum quasi unum est cum iis quae caro concupiscit. Necesse est ergo ut homo qui a carnalibus ad spiritualia convertitur, prius animo ab iis quibus per affectum inhaeserat avellatur. Tunc siqui
Abbreviated transcription (Latin):
miseriam agnoscit. Ttñ carnalis mens ꝯcupiscĩe sue
tenebris cerata plene uid̾e non pot̃. qd̾ nͨ ip̃a oĩo igno¬
rare pot̾: ꝙ cũ semꝑ uanitatẽ iudeat in exꝑientia p̃.¬
aminus qui ꝑ tẽꝑalia ad et̾nitatis statũ festinat non solũ
ꝓsꝑa huiꝰ mundi int̾im ad osolationẽ cͣcipit: s adu̾sa
qͦ cũ tẽpus postulat ad exc̾citonẽ uͥtutis sue libñt̾ iusũ
sub sole. Ille gͦ prudñtissimꝰ ÷. qui sic scit tͣnscuntia in
nsũ u̾tere: ut tñ non norit ineiꝰ tͣnsitu uel defectu ñcẽ

Expanded text:
ssideri. Et tamen carnalis mens concupiscentiae suae tenebris caecata, plane videre non potest quod nec ipsa omnino ignorare potest, quod cum semper vanitatem videat in experientia praanimus, qui per temporalia ad aeternitatis statum festinat, non solum prospera hujus mundi interim ad consolationem expetit, sed adversa quoque cum tempus postulat, ad exercitationem virtutis suae libenter in usum  Ille enim prudentissimus est, qui sic scit transeuntia in usum vertere, ut tamen non norit in eorum defectu mentem
Abbreviated transcription (Latin):
litate ꝯcutit᷑. quotiẽs ab his quib ꝑ amorẽ inheserat
ad alia ꝯcupiscenda mouet᷑. Cũ enĩ in reb habitis ex¬
miseriã inuem̾it: ꝯtumo ad alia s quasi potiora qͥb ł
dolorẽ suũ allei⁊ uel expleat iocunditatẽ appetñda
ꝯuertit. Hinc gͦ semꝑ fut᷑a appetit. p̃sentia fastidit: ⁊

Expanded text:
litate concutitur, quoties ab iis quibus per amorem inhaeserat, ad alia concupiscenda movetur. Quia enim in rerum transemiseriam invenerit, continuo ad alia se quasi potiora quibus, vel dolorem suum allevet, vel expleat jucunditatem, appetenda convertit. Hinc ergo semper futura appetit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ artifex imitans naturam. S hii tres ualde dispa¬
ri potũtia id qͦd ad effectũ ꝓducunt efficiut. Nã
d̾s moꝑe suo. nec nat᷑e opera indiget. nec opificis
cooꝑ antẽ nat᷑am non habuit. Non enĩ potuit qd̾
nondũ erat seraz ip̃m oꝑari cũ eo qui solus erat.
Sic gͦ nat᷑am. pͥmũ fecit sine nat᷑a: ut postea iunͦ.
alia face̾t cũ nͦ : alia supͣ nat᷑am. Cũ nat̾a qͥppe fac̃.
ea q̃ de nat᷑a. ẜm nat᷑am ꝓducit. Supͣ nat᷑am facit.¬

Expanded text:
et artifex imitans naturam. Sed hi tres valde dispaet artifex imitans naturam. Sed hi tres valde dispari potentia id quod ad effectum producunt, efficiunt. Nam Deus in opere suo, nec naturae opera indiget, nec opificis cooperantem naturam non habuit. Non enim potuit quod nondum erat, semetipsum operari cum eo qui solus erat. Sic ergo primum naturam fecit sine natura, ut postea in natura, alia faceret cum natura, alia supra naturam. Cum natura quippe facit ea quae de natura
Abbreviated transcription (Latin):
qrͣtũ ⁊̃ opꝰ artificis sine nat᷑a. Opꝰ dĩ ÷ essentiam¬
rr̃ do nicħlo creare: mat̾iã rer̾ informã dispon̾e:
motũ a r̾r sub certo ordine temꝑare. ꝑ ea tͥaħ ad¬
O pꝰ itaq d̾i ÷. formare. creare dispon̾e uniu̾sa. Opꝰ
nat᷑e ÷ semina rerũ de occulto sinu ꝑmerementa
ꝓducere: ead̾eq rursũ marcentia cũ concidũt ꝑ de¬
fectũ. ad occultũ sinũ unde ꝓdierant reuocare O pus
aitificis cũ nat᷑a ÷: ea que oriunt᷑ de t̾ra studio
⁊ indust̾a adiuuare. Npꝰ soliꝰ artificis ÷ in sub̾arer̃
materia operari: uł disiuncta ꝯponendo. uel ꝯuĩcta
separando̾. ita uͥ nͨ creare cũ d̾o possit sit qd̾ nõ erat
uͨ cũ nat᷑a. fetib rer̾ inc̾m̃tũ tͥbuere ũ maiꝰ sit ꝙ¬
minꝰ erat. Talia sunt oĩa opera homiñ que fiuint
suꝑ t̾rã: ex quib multa mortał uite necessitas co¬
git. multa suad cupiditas: multa uanitas oꝑat᷑.¬
Tres itaq opifices sunt in hoc mundo: deus. natura

Expanded text:
Sane quatuor sunt opera, quibus omnia temporarerum de nihilo creare materiam rerum in formam disponere, motum autem rerum sub certo ordine temperare. ProptereaOpus itaque Dei est creare, formare, disponere universa. Opus naturae est semina rerum de occulto sinu per incrementum producere, eademque rursum marcescentia cum concidunt per defectum ad occultum sinum, unde prodierant revocare. Opus artificis cum natura est: ea quae oriuntur de terra, studio et industria adjuvare. Opus solius artificis est in subjecta rerum materia operari vel disjuncta componendo, vel conjuncta separando; ita ut nec creare cum Deo possit, ut sit quod non erat, nec cum natura fetibus rerum incrementum tribuere, ut mai exercet. Talia sunt omnia opera hominum, quae fiunt super terram, ex quibus multa mortalis vitae necessitas cogit, multa suadet cupiditas, multa vanitas oTres itaque opifices sunt in hoc mundo, Deus, natura
Abbreviated transcription (Latin):
punctionẽ que surg̃ de desid̾io et̾noꝵ penietrant᷑ oc¬
culta. Illa subtilit̾ conscĩam penetrat. ut pellat naria:
ip̃a ꝓfunda consid eratione miusibia scrutarur ui
pita relinqunt᷑. Post ħ succedit filũ amoris qͦ itͥnq
iunculũ unitatis efficit᷑: ut ab inuicẽ deinceps ĩcta
mana respiciens uid illic qͣnta sibi dimissa sint.¬
ꝑ inĩani. diuina uero consid̾ans. ꝯtẽplat᷑ in eis
qͣnta sͨ sint ꝓmissa ad głam. Tutrumq diligit.
hoꝵ amplius separari: ꝙ ꝯsuto facta ẽ: ⁊ firma
stant uincła caritatis et̾ne. Tempꝰ gͦ scindñdi nẽ
fit: tuuc aut̃ tempꝰ consuendi De dempore ta

Expanded text:
punctionem, quae surgit de desiderio aeternorum, penetrantur occulta. Illa subtiliter conscientiam penetrat, ut pellat noxia; ista profunda consideratione invisibilia scrutatur, ut pita requiruntur. Posthaec succedit filum amoris: quo utrinque vinculum unitatis efficitur, ut ab invicem deinceps juncta mana respiciens videt illic quanta sibi commissa per misericordiam; divina vero considerans, contemplatur in eis, quanta sibi sint promissa ad gloriam. Et utrumque diligit, horum separari, quia consutio facta est, et firma stant vincula charitatis aeternae. Tempus igitur scindendi tunc fuit, nunc autem tempus consuendi. Tempus ta
Abbreviated transcription (Latin):
ti Ꝙppe ꝙ uult netc̃e ẽ eẽ: ⁊ ꝙ non uult in possibile ẽ &̃.
fec̃ bonitate. Non enĩ deus egebat at ħ mͦ hoĩem sal¬
uum facer : s humana natura indigebat ut hoc
mͦ d̾o sacisface̾t. Non egebat di ut am laboriosa pat̾et᷑
s indigebat horo ut ita reconciliaret᷑. Nec egebat
deus ut sic humiliaret᷑. S indigebat hõ ut sic de ꝑfũdo
inferni erueret᷑. Nec humana nat᷑a in hoĩe illopas.
sa ẽ. aliꝙͥ exnecc̃itate: s sola libera uolũt ite. Nec alicͥ̾
uiolẽtie succubuit: s spontanea honitate ad honorẽ
d̾i ⁊ utilitatẽ alioꝵ hõiũ. q̃ illi mali uoluntate st̃
uliata laudabilit̾ ⁊ miscd̾ic sustinuit. Ner ulla cogente¬

Expanded text:
et quod non vult, impossibile est esse. hoc bonitate. Non enim Deus agebat ut hoc modo hominem salvum faceret; sed humana natura indigebat ut hoc modo Deo satisfaceret. Non egebat Deus ut tam laboriosa pateretur; sed indigebat homo ut sic Deo reconciliaretur ; nec egebat Deus ut sic humiliaretur, sed indigebat homo ut sic de profundo inferni erueretur. sa est aliquid ulla necessitate, sed sola libera voluntate. Nec alicui violentiae succubuit, sed spontanea bonitate ad honorem Dei et utilitatem aliorum hominum, quae illi mala voluntate sunt illata, laudabiliter et miseric
Abbreviated transcription (Latin):
peccauit᷑. an non ꝯuenit ut ꝑ asꝑitatẽ satissa¬
nat: Si tã facile uictꝰ ⁊ adiabolo ut dm̃ peccãdo
exhonorar io faciliꝰ non poss ÷ none iustũ ⁊ uͥ
hõ satissaciẽs ꝓ pecc̃o tanta difficuliate uĩcat diabłĩ
ad honeẽ dei. ut maiori non possit: An nonã dig¬
ñ quatimis qͥ se sic d̾o abstulit peocando ũ se plus
aufere non poss ÷ sic se d d̾o satisfaciendo ut se¬
mag̃ non possit dare: B Non ẽ aliꝙͥ rõnabilius.
A Nioħ aut̃ asꝑius ł difficilins pot̃ hõ ad honorẽ
d̾i syonte ⁊ non exdebito pati qm mortẽ: ⁊ nlła¬
ti ad honorẽ illius. D Uera sũt oĩa ħ. A Talẽ gͥ ꝙ¬
q̃rimꝰ talẽ eẽ oꝑt̾e: qͥ nec ex necessitate moriat᷑
mori possit ex lib̾a uolũtate qr necc̃m erto. Qd̃ xp̃c¬

Expanded text:
peccavit, an non convenit ut per asperitatem satisfaciat? Et si tam facile victus est a diabolo, ut Deum peccando exhonoraret, ut facilius non posset, nonne justum est ut homo satisfaciens Deo pro peccato, tanta difficultate vincat diabolum ad honorem Dei, ut majori non possit? An non est dignum quatenus, qui se sic abstulit Deo peccando, ut se plus auferre non posset, sic se det Deo satisfaciendo, ut magis se non possit dare? BOS. Non est aliquid rationabilius. ANS. Nihil autem asperius aut difficilius potest homo ad honorem Dei sponte et non ex debito pati, quam mortem: et nullat ad honorem illius. quaerimus, talem esse oportere, qui nec ex necessitate moriaturet mori possit ex libera voluntate, quia necessarium
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ non deleri actone deleta: ⁊ deleri opere nõ
deleco. Qr nec actio que transit nec opͦ qͦd reman:
ẽ. aliqͦn pecc̃m. Deniq si de acto̾nibus uolunta¬
rũs que iniuste fiunt arguũt̾ menbra ⁊ sensus quib
fiũt: respond̾e possũt. Deus nos ⁊ p̃atẽ. que ĩ nobis ÷
subiet̃ uolũtati: ut ad imꝑiũ eiꝰ non possimꝰ nen mo¬

Expanded text:
 non deleri, actione delata; et deleri opere non deleto. Quare nec actio, quae transit; nec opus, quod remanet, est aliquando peccatum. Denique si de actionibus voluntariis quae injuste fiunt, arguuentur membra et sensus quibus fiunt; respondere possunt: Deus nos, et potestatem quae in nobis est, subjecit volu
Abbreviated transcription (Latin):
D aĩa mea retͣcta uͥ ⁊ que sit uirtꝰ tue salnatois
uersare ĩ medit̾one eiꝰ : delectare ĩ contẽplatͥone eius
Excute fastidiũ tim̃ ⁊̃ fac iuĩ cordi tuo: intende in hoc m̃¬
tem tuam. Gusta bonitatẽ redẽptoris tui: accend̾e in
amorem salicatoris tui. Mande fauũ uerboꝵ. Sũge
sũge intelligendo: gluti amando ⁊ gaudendo. Ubi gͦ¬

Expanded text:
Retracta ubi et quae sit virtus salvationis tuae, versare in meditatione ejus, delectare in contemplatione ejus, excute fastidium tuum, fac vim cordi tuo, intende in hoc mentem tuam; gusta bonitatem Redemptoris tui; accendere in amorem Salvatoris tui. Mande favum verborum, sugesuge intelligendo, gluti amando et gaudendo.
Abbreviated transcription (Latin):
Iuid uenerabłe in tanto contẽptu : O forcitudo abscõdit̃
hoĩem in cruce pendẽtẽ suspendẽtẽ mortẽ etͥnã gemis
humañ pͥmẽtẽ: hoĩem ligno confixss. diffigere nũ¬
dũ ꝑpetue morti affixũ. Dcelata potestas: hõmẽ dap̃¬
natũ cũ latͦnib salnare hoĩes dãpnatos cũ demonib :
hoĩem inpatibulo extensũ oła trahere ad se ipsum
Iiurtꝰ occulta ÷ unã aĩam emissã intormento. inum̾abi¬
les extͣhere de inferno: hoĩem mortẽ corpis susciꝑe.¬

Expanded text:
quia in contemptu. O fortitudo abscondita! hominem in cruce pendentem, suspendere mortem aeternam genus humanum prementem, hominem ligno confixum, defigere mundum perpetuae morti affixum. O celata potestas! hominem damnatum cum latronibus salvare homines damnatos cum daemonibus! Hominem in patibulo extensum omnia trahere ad seipsum! O virtus occulta! unam animam emissam in tormento, innumerabiles extrahere de inferno, hominem mortem corporis suscipe
Abbreviated transcription (Latin):
Spẽ uͥ uult spirat. ⁊ uocẽ eiꝰ audis: ⁊ nescis uñ ue¬
niat aut qͦ uadat. Sic it ħ potuisse dici uid̾rNsescis
iide ꝓcedat: aut quo recedat. Cũ enĩ dat᷑ quasi de
occulto uenit atq ꝓcedit: cũ uͦ subtͣbit᷑ uelut ad oc¬
cultũ uadit ⁊ recedit. De hac ꝓcessiõe pot̾ dici: q id̾¬

Expanded text:
 vocem ejus audis, et nescis unde veniat, aut quo vadat . Sic enim hoc potuisse dici videtur: Nescis unde procedit, aut quo recedat. Cum enim datur, quasi de occulto venit et procedit; cum vero subtrahitur, velut ad occultum vadit, et recedit. De hac processione potest dici qui
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ñ sunt eiꝰd̾e̾ gn̾is sic̃ homines. Noti ił sic sunt om̃is
angłi de uno angło: ꝗ̃ ad mod̾ om̃s homines de uno
homine. Hoc qͦ remou eoꝵ restaurõnẽ: ꝙ sic̃ ceci¬
derũt nlło alio nocente ut cadent: ita nullo alio ad¬
iuuante surg̾e deb qͦd ÷ illis impossibile. Alit̾ enĩ in
dignitate ꝙͣ hibiti erant non possunt restitur. q̃m
sent ĩueritate si non percassent. Qua ꝑꝑ si quis opina¬
tur salitatoris nr̃i redẽpt̾onẽ usq ad illos aliqñ debe

Expanded text:
m non sunt ejusdem generis, sicut homines. Non enim sic sunt omnes angeli de uno angelo; quemadmodum omnes homines de uno homine. Hoc quoque removet eorum restaurationem: quia sicut ceciderunt, nullo alio nocente ut caderent; illa nullo alio adjuvante resurgere debent: quod est illis impossibile. Aliter enim in dignitatem quam habituri erant non possunt restitui, quonsent in veritate, si non peccassent. Quapropter si quis opinatur Salvatoris nostri redemptionem usque ad illos aliquando debere
Abbreviated transcription (Latin):
garent᷑ tantomag̃ opposite ꝑti appinqͣrent. Ita qͣuis
homo ł malus angłus diuine uolt̃tati ⁊ ordinato̾ni sub¬
iacere noluit nou tamen eam fugẽ ualz. qr si nult
fug̾e de subuolũtate iubũte. currit sub uolũtatẽ pu¬
nientẽ. ⁊ si queris qua transit. ñ nͥ sub uolũtate ꝑ¬
mittente: ⁊ hoc ipm qͦd ꝑuerse uult aut agit: ĩ umin̾¬
sitatis p̾fate ordinẽ ⁊ pulch̾tudĩe sũma ꝯu̾tit sap̃ia.¬
ꝑtͣbare nitit᷑. non add̾et ⁊̃ fieret in ip̃a uniu̾sitateꝙͣ.
ut omne pecc̃m satisfacto uel pena sequat᷑. Palãgͥ:¬
uolo ut aspicias: q̃re tu ip̃e in corde tuo. qͥid sit in

Expanded text:
ti appropinquarent. Ita, quamvis homo, vel malus angelus divinae voluntati et ordinationi subjacere nolit, non tamen eam fugere valet; quia si vult fugere de sub voluntate jubente, currit sub voluntatem punientem. Et si quaeris qua transit, nonnisi sub voluntate permittente : et hoc ipsum, quod perverse vult aut agit, in universitatis praefatae ordinem et pulchritudinem summa sapiperturbare nititur, non adderet, fieret in ipsa universitate, qut omne peccatum satisfactio aut poena sequatur. latenus volo ut aspicias; quaere tu ipse in corde tuo, quid sit, in
Abbreviated transcription (Latin):
totũ gre debeniꝰ imputare. ꝙ ħ ꝑꝑ nos nonꝑꝑ se nlłits
egens incipit. Non enĩ illũ latuit qͥd hõ facturꝰ eratc̃
illũ fecit: ⁊ tñ bonitate sua illũ creando. spõte se u̾
ꝑfic̾et ĩ ceptũ bonũ qͣ obligauit. Demiq deus nichil
facit nercitate: ꝙ nullo mͦ cogit᷑ aut ꝓhibet᷑ facere aliqͥd¬
E si ꝙ̃ admod̾ supͣdixi aliqͥs spõte se ꝓponit facturũ bonũ
aliꝙ. ead̾e uolũtate postea ꝑficit ꝙ ꝓposuit ꝙͣ uis cogi possit
si nolit ꝑmissũ solue nontamen est dicendus
neccĩtate facere ꝙ facit. s ea q̃ ꝓposuit libera uolũtatẽ¬

Expanded text:
s egens incoepit. Non enim illum latuit quid homo facturus erat, cum illum fecit: et tamen bonitate sua illum creando, sponte se ut perficeret incoeptum bonum quasi obligavit. Denique Deus nihil facit necessitate, quia nullo modo cogitur, aut prohibetur aliqEt si quemadmodum supra dixi cum aliquis sponte se proponit facturum bonum aliquod, et eadem voluntate postea perficit quod proposuit; quamvis cogi possit, si nolit promissum solvere; non tamen dicendus est necessitate facere quod facit; sed ea, qua proposuit, libera voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
nian in culpa. Nec sufficit solũ mͦ redd̾e quod abla¬
rũ ⁊: s. ꝓ contumcdia illata plus deb reddere ꝙͣ abstu¬
lit. Sic̃ enĩ qui ledit salutẽ alt̾us non sufficit si salu¬
tẽ restituit nͥ ꝓ illata doloris iniuiria recõpẽs aliquid:
ita qͥ honorẽ alicꝰ iuolat s̃ sufficit honoiẽ redd̾e. si non ẜ
exhonoratõis factã molestiã aliꝙͥ. ꝙ placeat illi quẽ
exhonoranit restituat. Quod d̾s ñ possit honorẽ
honorẽ suũ ꝑd̾e. Aut is peccator sponte soluit ꝙ
deb: aut deus ab inuito accipit. Nam aut homo de¬
bitã subiettonẽ d̾o. siue non petcando. sine ꝙ peccat sol¬
uendo uolũtate spontanea exhib̃ aut deus eũ ĩuitũ sͥ
peccando rap̃ qͦd d̾i ÷: ita ⁊ d̾s pniuendo anfeit ꝙ
homo ita factus est ut brat tudinẽ hr̃e poss si

Expanded text:
manet in culpa; nec sufficit solummodo reddere quod ablatum est, sed pro contumelia illata plus debet reddere quam abstulit. Sicut enim qui laedit salutem alterius non sufficit, si salutem restituit, nisi pro illata doloris injuria recompenset aliquid; ita qui honorem alicujus violat, non sufficit honorem reddere, si non secundum exhonorationis factam molestiam, aliquid quod placeat illi, quem exhonoravit, restituahonorem suum perdere: aut enim peccator sponte solvit quod debet, aut Deus ab invito accipit. Nam aut homo debitam subjectionem Deo, sive non peccando, sive quod peccat solvendo, voluntate spontanea exhibet; aut Deus eum invitum sibi peccando rapit quod Dei est, ita Deus puniendo aufert quod homo ita factus est ut beatitudinem habere posset, si
Abbreviated transcription (Latin):
exigit deus satisfactõnẽ ẜ Non pollũ negare
Non g satisfacis si non teddis aliꝙͥ maiꝰ ꝙͣ. sit id ꝓ qͦ
pectm̃ fac̾ẽ non debueras. B Et ro̾nẽ uideo sic exgeres
⁊ omnmno esse inpossibile. A Nec deus ullu obligatũ
aliqͥtenus debito peccĩ assumere p. ad beaitudinẽ: q
ñ deb. D Nimis gͣnis ẽ. ħ sententia. A Nullus aut̾¬

Expanded text:
exigit Deus satisfactionem. BOS. Non possum negare. ANS. Non ergo satisfacis, si non reddis aliquid majus, quam sit id pro quo peccatum facere non debueras. BOS. Et rationem video sic exigere, et omnino esse impossibile. ANS. Nec Deus ullum obligatum aliquatenus debito peccati assumere potest ad beatitudinem, quia non debet. BOS. Nimis est gravis haec sententia. ANS. Aud
Abbreviated transcription (Latin):
qr ⁊ debitũ sibi honorẽ qnẽ sponte redd̾e nolu̾nt abinui¬
tis erig̃: ⁊ neqͥd mordinatũ sit in regno eiꝰ eos seꝑatĩ
a iustis ordine ꝯpetenti disponit. Creat᷑as aut̃ in quibus
iusticia non deb eẽ non punit ꝓ absentia iusticie. hoo÷
ꝓ nichilo. qr non ẽ aliꝙͥ ꝙ ab illis exigat: nec ordo cõ¬
grinis uinu̾sitatis rerũ hoc expostulat. Sic itaq cũ
punit deus ꝓ pecc̃o qͦd ẽ absentia debite iusticie. que
nichil ẽ: non oĩo punit ꝓ nichilo: ⁊ uerũ ẽ. qi nͥ sit ali

Expanded text:
 debitum sibi honorem, quem sponte reddere noluerunt, ab invitis exigit; et ne quid inordinatum sit in regno ejus, eos separatim a justis ordine competenti disponit. Creaturas autem in quibus justitia non debet esse, non punit pro absentia justitiae hoc est pro nihilo: quia non est aliquid, quod ab illis exigat; nec ordo congruus universitatis rerum hoc postulat. Sic itaque cum punit Deus pro peccato, quod est absentia debitae justitiae, quae nihil est; non omnino punit pro nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ut ocłs udelicet cordis ñ solũ piꝰ qui falłe̾ nolit.
s ÷ cautꝰ sit. qͥ falli ñ possit. Cet̾um sic̃ ocłm simpli¬
cem duo ista faciunt bona. amor boni ⁊ ꝯgnitio ui:
sic nequã ocłm duo e regione mala ꝯstituunt. cecs¬
tas qua fit ut u̾itatẽ ñ agnoscat. ⁊ ꝑu̾sitas qua fit
ut diligat miqͥtatem. Porro int̾ duo hec bona que
nec fallẽ ñ falli sinunt.⁊ duo illa mala q̃ ta fall
zelo tam̃ boni falle penitꝰ ñ ꝯsentit: alterũ uͦ ma¬
lũ. qͦd licet ui noticiã ñ impediat: amorẽ tam̃ boni
nũ ⁊ meliorẽ in malũ ⁊ peiorẽ. Et subdamꝰ exempla.
plicẽ dixerĩ. utpote cui neutrũ bonũ desit: ñ ⁊ebiᷤᷤ
ex malicia qͥdem ꝑu̾sus ẽ: s sapiens ut faciat ma¬
lum ꝑ ignorantiã cȩcꝰ ñ ẽ. Quẽ qͥdem ñdu appel¬
lauerim neꝗͣ᷑ qͦd imũ ei licet ad suũ malũ ñ de¬

Expanded text:
delicet cordis, non solum pius qui fallere nolit, sed et cautus sit qui falli non possit. 37. Caeterum sicut oculum simplicem duo ista faciunt bona, amor boni, et cognitio veri: sic nequam oculum duo e regione mala constituunt, caecitas, qua fit ut veritatem non agnoscat; et perversitas, qua fit ut diligat iniquitatem. Porro inter duo haec bona, quae nec fallere, nec falli sinunt; et duo illa mala, quae tam falli, zelo tamen boni fallere penitus non consentit: alterum vero malum, quod licet veri notitiam non impediat, amorem tamen boninum et meliorem, in malum et pejorem. Et subdamus exempla. plicem dixerim, utpote cui neutrum bonum desit, nec zelus ex malitia quidem perversus est: sed sapiens ut faciat malum, per ignorantiam caecus non est. Quem quidem ideo nondum appellaverim nequam, quod unum ei, licet ad suum malum, non de
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. Dedit etiam illi d̾s hanc grãm. lt sic̃ qñ illũ
ꝯdidit nulla ꝓpagandi oꝑante nat᷑a. aut uolũtate
creat᷑e. simul fecit eũ ⁊ ro̾nalẽ ⁊ iustũ: ita simił õ
rõualẽ hrẽnt aiãm iusti eẽnt quos generaret oꝑ¬
ante nat᷑a ⁊ uolũtate si non peccaret. Qm̃ itaq¬

Expanded text:
tiam illi 101 Deus hanc gratiam, ut sicut quando illum condidit nulla propagandi operante natura, aut voluntate creaturae, simul fecit eum et rationalem et justum: ita simul cum rationalem haberent animam, justi essent, quos generaret operante natura et voluntate, si non peccaret. Ea
Abbreviated transcription (Latin):
quia insufflauit dñs indiscipłos suos: ⁊ ait illis. Accr¬
pite spm scm̃. Quid sibi uoluit ista insufflatͥo: Scimꝰ
enĩ q flatꝰ ille qͥ de ore eiꝰ tc̃ ꝓcessio: non erat sp̃c sc̃s.
Non gͦ credñis illã infufflatonẽ sine aliq̃ misterio.
factã esse. Qid gͦ rectiꝰ hic intelligi pot̃. aut aꝑtiꝰ. ꝙͣ

Expanded text:
quia insufflavit Dominus in discipulos suos, et ait illis: Accipite Spiritum sanctum . Quid sibi vult ista insufflatio? Scimus enim quia flatus ille, qui de ore ejus tunc processit, non erat Spiritus sanctus. Non ergo credimus illam factam esse. Quid igitur rectius hic intelligi potest, aut aptius, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tem redigunt᷑: qͥs dic: filios quos post dãpnat̾onẽ
gn̾ãt eid̾ ñ debere subiac̾e seruituti. s potiꝰ ad bona
q̃ parentes iuste ꝑdidert̃. gratis oportere restitiuͦ
tales sũt pͥmi parentes ⁊ filii eoꝵ : qͦs iuste ꝓ culꝑa
sua de beatitud̾ie in miseriam dãpnati. in eoden
gir̾a̾nt exilio. De similib itaq simłis deb eẽ iudi¬
tiũ: s de istis tanto districti᷑ qnͣto dolictũ eoꝵ ꝓ
bari potest imꝓbabiliis Ad fit peceare ⁊ ꝓ peccato

Expanded text:
tem rediguntur, quis dicet filios, quos post damnationem generant, eidem non debere subjacere servituti, sed potius ad bona quae parentes juste perdiderunt, gratis oportere restitui? Tales sunt primi parentes, et filii eorum, quos juste pro culpa sua de beatitudine in miseriam damnati, in eodem generant exsilio. De similibus itaque simile debet esse judicium, sed de illis tanto districtius quanto delictum eorum probari potest
Abbreviated transcription (Latin):
cessitas est: cũ d̾r celũ uolui qr necesse ut uoluat᷑. Seq̃ns
uero ẽ que nich efficto. s sic ẽ. ut cũ dico te ex necãtite laqͥ
qr loqueris. Cũ enĩ hoc dico. sig̾ico nioħ fac̾e̾ possẽ dũ loq̃ris
ũ loquaris: nõ ꝙ aliꝙͥ te cogat ad loq̃ndũ. Nam iuolentia
nat᷑ał ꝯdit̾onis cogit colũ uolui: te uͦ nulla neccĩtas fac̃
loqui. S uͥcũq ẽ p̃ cedens necc̃itas. ẽ ⁊ seq̃ns: non autẽ uͥ

Expanded text:
est, cum dicitur coelum volvi; quia necesse est, ut volvatur. Sequens vero, et quae nihil efficit, sed fit, est cum dico te ex necessitate loqui, quia loqueris. Cum enim hoc dico, significo nihil facere posse, ut, dum loqueris non loquaris, non quod alius te cogat ad loquendum. Nam violentia naturalis conditionis cogit coelum volvi; te vero nulla necessitas facit loqui. Sed ubicunque est praecedens necessitas, est et sequens; non a
Abbreviated transcription (Latin):
ri excellentia pͥuare. qnͣtũ in ip̃o ẽ. ꝯuĩcit᷑. Si ⁊t
ẽ alia aliqͣ noluntas que nlłi subdita sit non erti
uoluntas d̾i om̃ib p̾lata: nor erit sola cui nulla
alia presit. Nulla gͥ tͥum ꝑsonaꝵ d̾i cong̾entiꝰ se¬
intip̃ami exinaniuit formam serui accipiens. ad debel¬
landũ diabolũ ⁊ int̾cedũdũ ꝓ homine qui ꝑ rapinã
falsam fimsitud̾iem d̾i p̾sũpserant: qmͣ filius qui splen¬
dor lucis et̾ne ⁊ uera pat̾s imago. non mpiniã arbi¬
tuitꝰ ẽ esse se equalẽ d̾o uicrũ ꝑ uerã eqͣlitatẽ .⁊ sinb̾¬
ꝯuenientiꝰ opponit᷑ falsitati ad expugnandũ aut apporir̾
ad sanand̾ qmͣ ueritas. In illiͭ d̾i falsam p̃sim̃ites simi¬
litudinẽ sp̃aliꝰ peccasse iuditr: qͥ uerad̾i pr̃is simłitudo
credit᷑. Suscep̃ aut̃ hominẽ mnnitatẽ ẜ. sic̃ dictũ este

Expanded text:
ri excellentia privare, quantum in ipso est, convincitur. Si enim est alia aliqua voluntas, 47 quae nulli subdita sit, non erit voluntas Dei omnibus praelata, nec ipsa erit sola, cui nulla alia praesit. Nulla igitur trium personarum Dei congruentius semetipsam exinanivit formam servi accipiens , ad debellandum diabolum, et intercedendum pro homine, qui per rapinam falsam similitudinem Dei praesumpserant qa Patris imago, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo ; verum per veram aequalitatem et similconvenientius opponitur falsitati ad expugnandum, aut apponitur ad sanandum, quam veritas. In illum enim falsam Dei praesumentes similitudinem specialius peccasse videntur, qui vera Dei Patris similitudo cred
Abbreviated transcription (Latin):
incarnat̾o. qm̃ alii. Qui enĩ erat incarnandus.
oiaturus erat ꝑ humano gn̾e: ⁊ ꝯuenientiꝰ satis sci¬
pit mens humana filisi patͥ. qmͣ aliũ aliĩ supplicare
ꝙͣuis hec supplicat̾o non fiat adiumitate. s ab hu¬
manitate ad diuinitatẽ. Qmiͣ icc̾co filiꝰ d̾i facto: ꝙr
mpliꝰ. Qui hoĩem erat assup̃turꝰ.¬
uentur᷑ erat adpugnandũ cont᷑ diabolũ: ⁊ adĩt¬
cedendũ sic̃ dixi ꝑ homĩe. Qui ambo. diabolus .s. ⁊¬
homo ꝑ rapinã se uoluerũt simłes facere deo: cũ
ꝓpͥa sunt usi uoluntate. Et qr ꝑ rapinam uoluerũt:
non nisi ꝑ falsitatẽ. qm̃ non nisi inuste potuerũt
Ppͥa enĩ uoluntas angłi siue hõĩs ÷: que contͣ uolũ¬
tatẽ ddei ẽ. Cũ eñĩ uult aliquis quod deus uelle ꝓhib.
nullũ ht̃ anctorẽ sue uoluntatisisi se ip̃mꝰ ⁊ iõ

Expanded text:
incarnatio quam alii. Qui enim erat incarnandus, oraturus erat pro humano genere; et convenientius satis suscipit mens humana Filium Patri, quam alium aliis supplicare, quamvis haec supplicatio non fiat a divinitate, sed ab humanitate ad divinitatem, quam idcirco Filius Dei facit; quia mplius: Qui hominem erat assumpturventurus erat ad pugnandum contra diabolum, et ad intercedendum, sicut dixi pro hominibus: qui ambo, diabolus sDeo, cum propria sint usi voluntate. Et quia per rapinam voluerunt, nonnisi per falsitatem; quoniam nonnisi injuste potuerunt. Propria enim voluntas angeli sive hominis est, quae contra voluntatem Dei est. Cum enim vult aliquis quod Deus velle prohibet, nullum habet auctorem suae voluntatis, nisi seipsum: et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
dhuc nolo qͥddã dr̃ẽ: qͦd qͣmius magnã habeat
disimilitudine. ñ nulla tñ ht̃ ad incarnatonẽ u̾bi
Asimilitudinẽ: quod forsitan aliquis legeus ꝯtẽpn
Dicam tamen: q ego alio dicente nõ omnino ꝯtẽn̾em
Si enĩ ruuis ꝑ fistulã enrrat a fonte usq ad lacum
ita dicam in fistuiat᷑ ẽ. sic̃ iolus filius incarnatꝰ ẽ: lic

Expanded text:
is magnam habeat dissimilitudinem, nonnullam tamen habet ad incarnationem Verbi similitudinem: quod forsitan aliquis legens contemnet, dicam tamen; quia ego, alio dicente, omnino non contemnerem. Si enim rivus per fistulam currat a fonte usque ad lacum, ita dicam, infistulatus est? Sic solus Filius incarnatus est, licet
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tñ non sit alius ⁊ alius nilus: s unus id̾q siue cũ
singłs quisq siue cũ biti. sint cũ tres dñi rulus. Tres
una ac  ⁊ dici nonpͣ. quid tres. Nam neq tres aut ni¬
li aut fluuii. aut aq̃ aut nat᷑e sinit : neq autẽ tres
fontes. aut riui aut laci. Unũ gͥ dicitꝰ hic detͥbus. ⁊

Expanded text:
alius Nilus; sed unus idemque, sive cum singulus quisque, sive cum bini, sive cum tres dicuntur Nilus. Tres una aqua; et dici non potest quid tres. Nam neque tres, aut Nili, aut fluvii, aut naturae, aut aquae sunt; neque tres, aut fontes, aut rivi, aut lacus. Unum igitur dicitur hic de tribus, et
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ untutũ hic c̃: ut diligatur ds x pximus.
Quid enmm facilius ẽ amare spes pulchras.dulces
sapores. sonos suaues. odores fraglantes.tactus io¬
cundos. honores ⁊ felicitates sełi. que uelut uolatił
umbra recedunt: an d̾m nr̃m amare. qui ẽ ct̾na
fraglantia. et̾na iocunditas. ꝓpetuus honor. inde¬
ficiens flicitas: maxime cum diuina nil aliud no¬
biscum agant nͥ ut diligamus dm̃ ⁊ dñm nr̃m.¬
ꝓrimum nr̃m tanquã nosmetipsos: Nam ꝓmis¬
sum habemus ab illo qui fallere ignorat. Iugũ
inquit meum suaue ẽ:: onus meum leue. Labo¬
riosior est enun huius mundi amor quam xp̃i:
tatem ⁊ et̾nitatem: qm̃ hȩ infima pulchrituãs
uͦ suꝑius est .i. deum. ⁊ regat qͦd inferus est .i.
corpꝰ ⁊ socias animas dilectione foueat ⁊ nut̾at:
sicq sacrificiis purgata atq exonata amina ab

Expanded text:
us attendatur, ut diligatur Deus et proximus. Quid enim facilius est amare species pulchras, dulces sapores, sonos suaves, odores fragrantes, tactus jucundos, honores et felicitates saeculi, quae, velut volatilis umbra, recedunt, aut Deum amare, qui est afragrantia, aeterna jucunditas, perpetuus honor, indeficiens felicitas? Maxime cum divinae Scripturae nil aliud nobiscum agant, nisi ut diligamus Deum et Dominumproximum nostrum, tanquam nosmetipsos. Nam promissum habemus ab illo, qui fallere ignorat: Jugum, inquit, meum suave est, et onus meum leve . Laboriosior est enim hujus mundi amor, quam Christi. tatem et aeternitatem; quoniam haec infima pulchritudo tquod superius est, id est, Deum: et regat quod inferius est, id est corpus: et socias animas dilectione nutriat et foveat: sicque sacrificiis purgata atque exonerata an
Abbreviated transcription (Latin):
uod pnꝰ solus cleuꝰ sit. ⁊ non plures. hinc
facile ꝓbat᷑: qͥa aut deus ñ ⁊ sũmũ boñ
aut sunt plura sũma bona: aut non sunt płes
dri. s uniss solus. Dm̃ uero sumuĩ bonũ c̾e̾ nemoͥ
negat: quia qͥaqͥd aliqͦ minꝰ ẽ. nłłitenꝰ deus ÷ ⁊¬
qͥtꝗͦd scĩmũ bonũ non ẽ. minꝰ ẽ. aliqͦ⁊ qͥa minꝰ ẽ.
sũmo bono. Sũmũ certe bonũ pluralitatẽ si non
tat alus bonis ÷ ut nec par hãt uͦ prestantiꝰ Sũ¬
iũ qͦ bonũ: uñ ⁊ solũ ẽ. Non gͥ sũt plures dii.

Expanded text:
us solus Deus sit, et non plures, hinc facile probatur quia aut Deus non est summum bonum, aut sunt plura summa bona; aut non sunt plures dii, sed unus solus. Deum vero summum bonum esse nullus negat; quia quidquid aliquo minus est, nullatenus Deus  bonum non est, minus est aliquo; 46 quia minus est summo bono. Summum certe bonum pluralitatem sui non tat aliis bonis, ut nec par habeat, nec praestantius. Summum ergo bonum unum et solum est. Non igitur sunt plures dii,
Abbreviated transcription (Latin):
censui ñ immito peiorẽ. ñ quia malignior fit.
s qͥa ꝑiclosior. Ignorantia qͥppe securioiẽ: secͣitas
segniorẽ fac̾. ñ nequiorẽ. Est tam̃ in hoc ꝓcul
dubio detior. qͦd ille solum ht malũ malam in¬
tentionẽ: iste: falsam ꝯsiderationẽ. Ille uno ca¬
ret ex duob bonis bono zelo: iste ⁊ uͦ iudicio.
Ex hoc itaq pessimo ocło qui neutrũ bonum
ht̃. ⁊ itẽ ex illo optimo qui neutro caret. sciendu
ẽ u̾itatẽ disseruisse aut tenebris obuolui totr̃

Expanded text:
censui non immerito pejorem, non quia malignior sit, sed quia periculosior. Ignorantia quippe securiorem, securitas segniorem facit, non nequiorem. Est tamen ex hoc procul dubio deterior, quod ille solum habet malum, malam intentionem; iste et falsam considerationem. Ille uno caret e duobus bonis, bono zelo; iste et vero judicio. Ex hoc itaque pessimo oculo, qui neutrum bonum habet, et item ex illo optimo qui neutro caret, sentiendum est Veritatem disseruisse, aut tenebris obvolvi totum
Abbreviated transcription (Latin):
lũtatẽ: ⁊ nulla res penã sentit nͥ que ht̃ uolsitatẽ
Menbra aut̃ ⁊ sensus: ꝑ se nicħ uolũt. Sic̃ gͥ uolit̃tas
ĩ m̃bris. ⁊ sensib oꝑat᷑: ita in illis ip̃a torq̃t᷑ aut d̾¬
lectat᷑. Qͦd siqͥs non accip̃: sciat in sensib ⁊ m̃bͥs
non nisi aĩam inqua ⁊ nolũtas sentire ⁊ oꝑari: ⁊
iõ in illis torqueri aut delectari. Hab tũ usus ut
actõnes quas fac̃ uiiuista uolũtas uocemꝰ peccã: quia
iti uolũtate qua fuĩt est pecc̃m. dant᷑ etiã quib dam

Expanded text:
 voluntatem: membra autem et sensus per se nihil volunt. Sicut igitur voluntas in membris et sensibus operatur; ita in illis ipsa torquetur aut delectatur. Quod si quis non accipit; sciat in sensibus et membris non nisi animam, in qua est voluntas, sentire et operari; et ideo in illis torqueri aut delectari: habet tamen usus ut actiones, quas facit injusta voluntas, vocemus peccata; quia in voluntate, qua fiunt, est
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtarii motꝰ tociꝰ hõis. ab sente iusticia diu̾sis ap¬
petitib ĩpulsa. se ⁊ oĩa sibi subdita ĩ młtimcda mala
leuis ⁊ effrenata ⁊ sine rectore p̾cipitat: qͦd totũ nis¬
ticia si adee̾t ꝓhib̾et ne fier. Ex his gͦ facile cognos¬
tatis asfectus ⁊ actus qͥ ꝑse ꝯsid̾ati aliqͥd sunt. insis

Expanded text:
voluntarii motus totius hominis absente justitia diversis apvoluntarii motus totius hominis absente justitia diversis appetitibus impulsa, se et omnia sibi subdita in multimoda mala levis et effrenata et sine rectore praecipitat: quod totum justitia, si adesset, prohibet ne fieret. Ex his ergo facile cognostatis affectu
Abbreviated transcription (Latin):
titur: cũ scõ sp̃u corda hõiũ ea que nec ꝑse. nec ꝑ aliã
ereat᷑am sciũt docẽtetr: c̃ norie uolũtates a suo impetu
nlło uolũtatis oꝑe p̾cedente. ħbas ⁊ arbores ĩnumeras
similia q̃ non nͥ uolũtas fac̃. Cs̃ gͥ oĩa que fiunt si dili¬
gent̾ consid̾cnt᷑ fiant aut sola uolũtate d̾i. aut nat᷑a
nec nat᷑a creata. nͦ uolũtas creat᷑e. s solus d̾s fac̃ sẽꝑ
ud cecitas qm absentia uisus ubi deb esse que
ñ deb ee̾. Non enũ ẽ in iustioia talis res qͣ inficiat᷑¬
⁊ corrsĩpat᷑ aĩa uelut corpꝰ ueneno ⁊ que faciat aliqͥd
aut gub̾nacłi: non qͦd absentia eoꝵ aliqͥd sit aut qͥcꝙpͣ
faciat᷑ s qm̃ si ad ee̾nt focerent ne fera seuiret aut
nanis ꝑiret: ita cũ malus hõ seuit. ⁊ inquelib
aĩe sue ꝑicła q̃ sunt mala oꝑa impellit̾. clamamꝰ
q ħ oꝑat᷑ imustitia ÷ ñ ꝙ ipsa ułla ẽẽntia sit aut
faciat aliqͥd : s qm̃ uolũtas cui subditi sunt om̃s

Expanded text:
ritu sancto corda hominum ea quae nec per se, nec per aliam creaturam sciunt, docentur; cum noxiae voluntates a suo impetu, nullo voluntatis opere praecedente, herbas et arbores innumeras similia quae non nisi voluntas facit. Cum igitur omnia quae fiunt, si diligenter considerentur, fiant aut sola voluntate Dei, aut natura nec natura crud caecitas quam absentia visus ubi debet esse: quae non debet esse. Non enim ecorpus veneno, et quae faciat aliquid, aut gubernaculi; non quod absentia eorum aliquid sit aut quidquam faciat, sed quoniam, si adessent, facerent ne fera saeviret aut navis periret. Ita quoque cum malus homo saevit et in quaelibet animae suae pericula, quae sunt mala ope operatur injustitia: non quod ipsa ulla essentia sit, aut faciat aliquid; sed quoniam voluntas cui subditi sunt omnes
Abbreviated transcription (Latin):
or oculus uere simplex sit. duo illi arbitror eẽ noc̾ia:
caritatẽ in intentiõe ⁊ in electione u̾itatẽ. Nam sibo¬
nũ qͥdem diligat. s uerũ ñ eligat: habet qͥde relũ
deniq ad uerã instruere discipłos simplicitatẽ ma¬
ꝗistra u̾itas: estote inqͥt prudentes sic̃ serpentes:
simplices sicut columbe. P remisit gͦ prudentiam:
sine qua neminẽ satis eẽ pꝰse simplicẽ sciret. Quom
deniq uere simplex erit ocłs: cũ ignorantia uita¬
tis: Aut uͦ uã pͥ. dici simplicitas: quã simplex ig¬
norat ui̾tas: Scͥptũ ẽ enĩ. Ignorans ign̾o. satet gͣ

Expanded text:
or oculus vere simplex sit, duo illi esse arbitror necessaria, charitatem in intentione, et in electione veritatem. Nam si bonum quidem diligat, sed verum non eligat; habet quidem zeludenique ad veram discipulos instruere simplicitatem magistra Veritas, Estote, inquit, prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Praemisit ergo prudentiam, sine qua neminem satis esse posse simplicem sciret. Quomodo denique vere simplex erit oculus cum ignorantia veritatis? aut vero vera potest dici simplicitas, quam simplex ignorat veritas? Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
An
si hoo aliquatenis iudetur in re que partibus com¬
posita. localis ⁊ tẽporalis est: non est ^ cͧredibile in
uero de solo ẽ fonte. non delacu. Lacus autẽ de fõte
⁊ de rnuo. ⁊ ita ut totꝰ ruuꝰ. de toto fonte. ⁊ totꝰ
lacꝰ. de toto fonte. ⁊ de toto ruuo᷑ sic̃ dicimꝰ ĩ patre

Expanded text:
en si hoc aliquatenus videtur in re, quae partibus composita, localis et temporalis est, non est incredibile in vero de solo fonte est, non de lacu; lacus vero de fonte, et de rivo: et ita totus rivus de toto fonte, et totus lacus et de toto fonte, et de tot
Abbreviated transcription (Latin):
nũ isrł in duas partes. ⁊ concitant inter se sepe
prelia ⁊ seditiones: ⁊ nũꝙͣ in hac uita qͦ cũq sta¬
tu. qͦcũq ꝓfectu inuenitur sirma pax aut
plena requies. S unde queso ista. in cord̃
humano multiformis altercatio ⁊ infini¬
ta contentio: nisi de languore capitis. ⁊
defectu natiue uirtutis. ⁊ pͥuatione antiq̃
potestatis Manet enim usq hodie om̃e
capud langdum: et qmuis arbit᷑ũ hom̃is¬
uere sit liberum. ꝑ seuerat tamen infirmũ. nec p̃.
curari ad plenũ: doner motale hoc induer̃. in. ⁊ co
capd̾ languidum: qͦd ꝑse ip̃m nũꝗꝙͣ. uł erigit ad
modicum ł modicum sustinz.⁊̃ cũ fu̾it diume
opitulatõnis manu subleuatum : Nũꝙͣ ił ad
boriũ nͥ aliena manu erigit᷑: ⁊ absq mora a
se. seu ⁊̃ sub se ip̃m relabitur. cũ subleuantis ma¬
mis subtrabit᷑.¬

Expanded text:
t inter se saepe praelia, et seditiones, et nunquam in hac vita, quocunque statu, quocunque profectu invenitur firma pax, aut plena requies. Sed unde, quaeso, ista in corde humano multiformis altercatio, et infinita contentio, nisi de languore capitis, et defectu nativae virtutis, et privatione antiquae potestatis? Manet enim usque hodie omne caput languidum, et quamvis arbitrium homiere sit liberum, perseverat tamen infirmum, nec potest curari ad plenum, donec mortale hoc induerit immocaput languidum, quod per seipsum nunquam vel erigit ad modicum, vel modicum sustinet etiam cum fuerit divinae opitulationis manu sublevatum? Nunquam enim ad bonum, nisi aliena manu, erigitur, et absque mora ad se, seu etiam sub seipsum relabitur, cum sublevantis manus subtrahit
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbie suꝑbia obuiat. ut una alteri cedat᷑ ⁊ hoc
ip̃m ꝙ suꝑbia uincit᷑ suꝑbie militare conuĩcit᷑:
Sic sepe suꝑbie exuuias abitimꝰ ⁊ dehutiuli ha¬
bitu amplius intumescimꝰ. Sic honoris sublimi¬
tas contẽpnitꝰ᷑: ut de honoris contep̃tu qnͣto oceul¬
cumulũ illd̾ accedto ⁊ nescio qͥd magni ꝓ¬
digiĩ portendit: qͦd ⁊̃ contentio fit it̾ discipłs.
⁊ boni contendt̃ contͣ botios. ⁊ fit magna contͣ.¬
dictio. ⁊ uehemens disceptatio inter ip̃os: ⁊ alid̾
una. contͣdr᷑ ab alia. ⁊ fit int̾huiꝰ mͦi conciues
celi contentio dura: ⁊ eand̾e freq̃nt̾ culpam ꝙͣ
uib iustitia puniri. nĩa mandat ignoscĩ nec
patic᷑ ustitia sepe uł parũ quid se a suo rigore
a sua lenitate deflecti: s imꝑat hec ulcisci tot̃.
illa nitit᷑ ad totũ indulgendũ ⁊ unaq̃ trang̃.¬
dit᷑ possessioniᷤsue t̾minũ ⁊ molit᷑ occupare alt̾

Expanded text:
tiam hoc ipsum quod superbia vincitur, superbiae militare convincitur? Sic saepe superbiae exuvias abjicimus, et de humili habitu amplius intumescimus. Sic honoris sublimitas contemnitur, ut de honoris contemptu quanto occulcumulum illud accedit, et nescio quid magni prodigii portendit, quod etiam contentio fit inter discipulos, et boni contendunt contra bonos, et fit magna contradictio, et vehemens disceptatio inter ipsos: et aliuduna, contradicitur ab alia, et fit inter hujusmodi concives coeli contentio dura, et eamdem frequenter culpam quam jubet justitia puniri, misericordia mandat ignosci, nec patitur justitia saepe, vel parum quid se a suo rigore m quid a sua se lenitate deflecti. Sed imperat haec ulcisci totum, illa nititur ad totum indulgendum, et unaquaeque transgreditur possessionis suae terminum, et molitur occupare
Abbreviated transcription (Latin):
tradicit. Quomͦ uiciĩ uicio resistat.
uis nesciat quam grauis sepe contentio ⁊
ꝙͣ longa fiat decept̾o. int̾ auaritiã ⁊ gulã.
non dico de talento. s uno solo nũmo: cũ qͦd
una uult expendi altera precipit reseruari᷑
Sic sepe suꝑbia luxurie aduersat᷑ ⁊ utia ab
altera uehement̾ infestat᷑: ⁊ multotiens malũ
luturie conpescit᷑. ut elata mens hat unde głet᷑.

Expanded text:
T XVIII. Quomodo vitium vitio resistat. Quis nesciat quam gravis saepe contentio et quam longa fiat disceptatio inter avaritiam et gulam, non dicam de talento, sed de uno solo nummo, cum quod una vult expendi, altera praecipit reservari. Sic saepe superbia luxuriae adversatur, et una ab altera vehementer infestatur, et multoties malum lu
Abbreviated transcription (Latin):
rior ille occulus caligar: totiens ꝓ culdubio inue¬
ritatis iuditio non erret. Unde queso contraria con¬
silia tam sepe tamq diuerse sentẽtie. non dicam
nenta ĩnr̃a estimatione fallimur: ⁊ ruptis eqͥ¬
tatis loris ad nr̃a desideria effrenam᷑. Nusꝙͣ. modꝰ.
Nusꝙͣ certa mensura seruat᷑: dum aĩus semꝑ ex car¬
nis impetu. turbius more huc illucq inpellit᷑. A
planta itaq pedis. usq ad uer: capitis. non est ĩ co
sanitas. De gemino errorẽ iudicii.
uobus aut̃ modis in iuditicii nr̃i examime
peccamꝰ: dum ad huc freq̃nter sub tante ã¬
bigiutatis nubilo uiam carpimus. Erramꝰ enĩ mͦ
indiscernenda qualitate: m ĩ ęxaminanda qͣnti¬
tate. Qui dicit boñ malũ ł mał. boñ. in rerũ
qualitate errat: ⁊ qui dicit qͦd maiꝰ est ẽẽ mi¬
nus. ⁊ qͦd minꝰ ÷ ẽẽ maiꝰ in qͣntitate peccat. Qli¬
tas oꝑmi ꝓfesto eos fefellerat: qͦs ꝓpħa argnebat

Expanded text:
rior ille oculus caligaret, toties procul dubio in verior ille oculus caligaret, toties procul dubio in veritatis judicio minime erraret. Unde, quaeso, contraria consilia tam saepe, tamque diversae sententiae, non dicam nostra aestimatione fallimur, et ruptis aequitatis loris ad nostra desideria effrenamur. Nusquam modus; nusquam certa mensura servatur, dum animus semper ex carnis impetu turbinis more huc illucque impellitur. A planta itaque pedis usque ad verticem non est in eo . De gemino errore judicii. Duobus autem modis in judicii nostri examine peccamus, dum adhuc frequenter sub tantae ambiguitatis nubilo viam carpimus. Erramus enim modo in discernenda qualitate, modo in examinanda quantitate. Qui dicit bonum malum, vel malum bonum, in rerum qualitate errat; et qui dicit quod majus est esse minus, et quod minus est esse majus, in quantitate peccat. Qualitas operum profecto eos fefellerat, quos Propheta arguebat,
Abbreviated transcription (Latin):
conueniũt tanta libertas cuni tanta infirmitate.
uel tanta infirnutas cum tanta lib̾tate: ꝓfecto ald̾ ÷
ẽẽ liberũ: aliud ÷ e̾ẽ robustũ. Ꝙ liber ⁊ infirmꝰ ẽẽ¬
ẽẽ potes: sic̃ etont᷑ ⁊ sanꝰ ⁊ seruus eẽ potes. Qͥ sanus
⁊ robustꝰ ẽ multa ⁊ magna facere pot̾: s qui liber
est ad abiꝙͥ cogi nisi inuiste non potest. Non autẽ
bonũ ł malũ facere: s ꝙ liberũ hab bono ł
malo non consentire. Posse quidẽ face̾ malũ est ĩ¬
firmitatis: posse face bonũ ẽ. potestatis: neutrꝰ aũ¬
÷ł bertatis. Libertatis uero ẽ: ꝙ consensꝰ eiꝰ extor¬
queri uel choiberi non pot̃. Potest enĩ consentire
uł non consentire aspirat̾oni diuine. simłr ⁊ sug¬
gestiõi diabolice: utrũq quid̾e exlibertate. neu¬
trũ aut̃ oportet ex neressitate: De ignorantia
Qqr ad om̃e consiliũ tois acumen hebet. Hĩc
est ilid sapientis. preceptũ uel documentũ. Noli
mniti prudentie tue. Ignorat enĩ homo quid cõ

Expanded text:
conveniunt tanta libertas cum tanta infirmitate, vel tanta infirmitas cum tanta libertate? Profecto aliud est esse liberum, aliud est esse robustum, et liber et infirmus esse potes, sicut econtra, et sanus et servus esse potes. Qui sanus et robustus est, multa et magna facere potest. Sed qui liber est, ad aliquid cogi nisi injuste non potest. CAPUT bonum vel malum facere, sed quia liberum habet bono vel malo non consentire. Posse quidem facere malum, est infirmitatis; posse facere bonum, est potestatis, neutrum autem libertatis. Libertatis vero est quod consensus ejus extorqueri vel cohiberi non potest. Potest enim consentire vel non consentire aspirationi divinae, similiter et suggestioni diabolicae. Utrumque quidem ex libertate, neutrum autem oportet ex necessitate. Aliud ita ad omne consilium rationis acumen habet. Hinc est illud Sapientis praeceptum, vel documentum: Noli inniti prudentiae tuae . Ignorat enim homo quid cond
Abbreviated transcription (Latin):
in potestate consistens ⁊ hñs sub se milites possit
dr̃e huic. uade ⁊ uadit. ⁊ alio ueni ⁊ uenit. ⁊ ser¬
uo suo. fac hoc. ⁊ facit. Roborat᷑ seque contͣ malũ
ita ut iam non regn pecc̃m. in hoc mortali cor¬
pore: sepe aut̃ adeo. ut iam sibi illd̾ dictũ credat.
Absq imperio tuo non mouebit quisqͣ. matiũ
ant pedem. in omni terra egypti. E qͣntũ hoc ẽẽ
pitamꝰ om̃s rebelles aĩe motꝰ posse repͥmere ⁊
ab acta cobibere: ꝙͣ uis nerdum possit om̃s ꝑfec¬
te delere ⁊ regnũ suũ ad plenam pacem reforma¬
re. Ꝙ̃ is itaq non possit om̃is pacis aduersarios
extinguere. nͨ omniũ manꝰ uł pedes truncare:
magnũ tñ crit. si nłłi liceat sũ eius imꝑio mañ
ł pedẽ mouere: ⁊ pot̃ qui huiꝰmͦi ẽ ueracit̾ psalle
bitͥ consensus tociꝰ terre tot cogitonũ ⁊ tot affec¬
tionũ appetituũ.sensuũ. imꝑator ⁊ dñs. non pot̃
int̾im oĩa scandala de regno suo anferre: nec plenã

Expanded text:
in potestate consistens, et habens sub se milites, possit dicere huic: Vade, et vadit; et alii: Veni, et venit; et servo suo: Fac hoc, et facit. Roboratur et aeque contra malum, ita ut jam non regnet peccatum in hoc mortali corpore, saepe autem a Deo, ut jam sibi illud dictum, credat. Absque imperio tuo non movebit quisquam manum, aut pedem in omni terra Aegypti. Et quantum hoc esse putamus omnes rebelles animae motus posse reprimere, et ab actu cohibere, quamvis necdum possit omnes perfecte delere, et regnum suum ad plenam pacem reformare? Quamvis itaque non possit omnes pacis adversarios exstinguere, nec omnium manus, vel pedes truncare, magnum tamen erit, si nulli liceat sine ejus imperio manum, vel pedem movere, et potest qui hujusmodi est veraciter psalbitrii consensus totius terrae, tot cogitationum, tot affectionum, appetituum, sensuum, imperator et Dominus, non potest interim omnia scandala de regno suo auferre, nec plenam
Abbreviated transcription (Latin):
siderium. Capd̾̃ gͦ lang̾it: ꝙ liberũ arbitͥum ad
omẽ bonũ torp. Cor meret: ꝙ malum qͦd patit᷑
consiliũ. sic̃ noc ignorare sic ñ dissimulare ual.
pes cum toto corpedol: ꝙ concupiscẽ enalum
mudiq feruet. Capitis languorem ostñdere uobis
uoluit: qui dixit. Sine ue nichil potestis facere.¬

Expanded text:
go languet, quia liberum arbitrium ad omne bonum torpet. Cor moeret, quia malum quod patitur, consilium sicut nec ignorare, sic nec dissimulare valet. Pes cum toto corpore dolet, quia concupiscentiae malum undique fervet. Capitis languorem ostendere nobis voluit, qui dixit: Sine me nihil potestis facere
Abbreviated transcription (Latin):
stͥngit᷑: carnalis appetitꝰ in quietudo ñ extĩgͥtur
S cũ corꝑis sensus uiriłr domat᷑ uigore abstinentie.
⁊ iuolent̾ restͥngr̃ rigore discipline᷑ incipit in
aͤsuetis oblectamentis minꝰ minꝰq deoblecta¬
ri: ⁊ ad pͥstinas oblectõnes mag̃ mag̃q hebetari
hebetudinẽ autem sensuũ: necessario sequit᷑ len¬

Expanded text:
inquietudo non exstinguitur. Sed cum corporis sensus viriliter donatur vigore abstinentiae, et violenter restringitur rigore disciplinae, incipit in assuetis oblectamentis minus minusque delectari, et ad pristinas delectationes magis magisque hebetari. Hebetudinem autem sensuum necessario sequitur len