comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arbores ad ȩsũ dñs cessit cũ ab una ꝓhibu¬
it: ut creaturã suã qͣm nolebat extingui. s
ꝓuehi. tanto facilius ab una restringer&.
qͣnto ad cunctas latiꝰ relaxar&. S qͥa ññqͣm
aduersa: sciendũ sũmoꝑe. ẽ qͦd obedientia
aliqͣndo si de suo aliqͥd habeat nulla . ẽ. ali¬
qͣndo autẽ si de suo aliqͥd ñ habeat minima.
Nam cũ huiꝰ mundi successus p̃cipit᷑. cũ locꝰ
suꝑior imꝑat᷑: is qui ad ꝑcipienda hȩc obȩ¬
dit. obȩdientiȩ sibi uirtutẽ euacuat: si ad
hec etiam ex ꝓprio desiderio anhelat. Neq
enim se sub obedientia dirigit: qui ad ꝑcipi¬
enda huiꝰ uitȩ ꝓsꝑa libidini ꝓpriȩ ambitio¬
nis seruit. Rursum cũ mundi despectus
p̃cipit᷑: cũ ꝓbra adipisci & contumeliȩ u¬
bentur: nisi hȩc & ex sem&. ipso animꝰ appe¬
tat. obȩdientiȩ sibi meritũ meritũ minu¬
it: qui ad ea quȩ in hac uita despecta sunt

Expanded text:
arbores ad esum Dominus concessit, cum ab una prohibuarbores ad esum Dominus concessit, cum ab una prohibuit, ut creaturam suam, quam nolebat exstingui, sed provehi, tanto fquanto ad cunctas latius relaxaret. Sed quia nonnunquam adversa, sciendum summopere est quod obedientia aliquando si de suo aliquid habeat, nulla est; aliquando si de suo aliquid non habeat, minima. Nam cum hujus mundi successus praecipitur, cum locus superior imperatur, is qui ad percipienda haec obedit, obedientiae sibi virtutem evacuat si ad haec etiam ex proprio desiderio anhelat. Neque enim se sub obedientia dirigit, qui ad percipienda hujus vitae prospera libidini propriae ambitionis servit. Rursum cum mupraecipitur cum probra adipisci, et contumeliae jubentur, nisi haec et ex semetipso animus appetat, obedientiae sibi meritum minuit, qui ad ea, quae in hac vita despecta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dientia laboriosa appareat. redemptor nr̃
iudicat: qͥa hanc etiã cũ udex uenerit.
seruat. Quid gͦ mirũ si peccator homo obȩ¬
dientiȩ in p̃sentis uitȩ breuitate se subi¬
cit: qͣndo hanc mediator dĩ & hominũ. &
cũ obȩdientes remunerat. ñ relinqͥt: Sci¬
eri: aliqͥndo autẽ deb& ꝑ obȩdientiam bo¬
nũ qͦd agit᷑ int̾mitti. Neq enĩ mala in
paradyso arbor extitit: qͣm ds̃ homini ne
continger& int̾dixit. S ut ꝑ obȩdientiȩ
fuerat ut hc̃ etiã a bono ꝓhiber&: quatinꝰ
tanto uerius hoc qͦd ager& uirtꝰ. eet: qͣnto
ꝙ a bono cessans. auctori suo se subditũ hu¬
milius exhiber&:. S notandũ qͦd illic dr̃
ex om̃i ligno paradysi edite: de ligno aut̃
scientiȩ boni & mali ne tetigeritis. Qui
enĩ ab uno quolibs bono subiectos uetat.
necesse. ẽ. ut multa concedat: ne obȩdien¬
tis mens fundit᷑ int̾eat. si a bonis om̃ib
penitꝰ repulsa ieiunat. Oms aut̃ paradysi

Expanded text:
dientia laboriosa appareat, Redemptor noster dientia laboriosa appareat, Redemptor noster judicat, qui hanc, etiam cum judex venerit, servat. Quid ergo mirum si peccator homo obedientiae in praesentis vitae brevitate se subjicit, quando hanc Mediator Dei et hominum, et cum obedientes remunerat, non relinquit? Scieri, aliquando autem debet per obedientiam bonum quod agitur intermitti. Neque enim mala in paradiso arbor exstitit, quam Deus homini, ne contingeret, interdixit. Sed ut per r, quatenus tanto verius hoc quod ageret virtus esset, quanto et a bono cessans, auctori suo se subditum humilius exhiberet. Sed notandum quod illic dicitur: Ex omni ligno paradisi comedite, de ligno autem scientiae boni et mali ne tetigeritis . Qui enim ab uno quolibet bono subjectos vetat, necesse est ut multa concedat, ne obedientis mens funditus intereat, si a bonis omnibus penitus repulsa jejunat. Omnes autem paradisi
Abbreviated transcription (Latin):
Eum qui uenit ad me ñ eiciã foras: qͥa de
illo descendi ñ ut faciã uoluntatẽ meam.
s uoluntatẽ eiꝰ qui misit me. Qd enim:
Si suã faccr& eos qui ad se ueniunt reppu¬
liss&: Qs autẽ nesciat. qͦd uoluntas filii
a patris uoluntate ñ discreps: S q̃m pͥ¬
mus homo quia suã facere uoluntatẽ uo¬
luit. q paradysi gaudio exiuit: scd̾s ad re¬
de in po mptionẽ hominũ ueniens. dũ uo¬
luntatẽ se patris. & ñ suã facere ostendit.
ꝑmanere intꝰ docuit. Cũ gͥ ñ suã s patris
uoluntatẽ facit. eos qui ad se ueniunt fo¬
ras ñ eicit: quia dũ exemplo suo nos obȩdi¬
entiȩ subicit. uiã nobis egressionis claudit.
Hinc rursũ ait. Non possũ ego a me ipso fa¬
cere qͥcqͣm: s sicut audio iudico. Nobis
quippe obȩdientia usq ad mortẽ seruan¬
da p̃cipit᷑: ipse autẽ sic sicut audit iudi¬
cat. Tunc qͦq obedit: cũ iudex uenit. Ne
gͥ nobis usq ad p̃sentis uitȩ t̾̃minũ obȩ¬

Expanded text:
iam foras, quia de coelo descendi, non ut faciam voluntatem meam, ed voluntatem ejus qui misit me. Quid enim? si suam faceret, eos, qui ad eum veniunt, repulisset? Quis autem nesciat, quod voluntas filii a patris voluntate non discrepet? Sed quoniam primus homo, quia suam facere voluntatem voluit, a paradisi gaudio exiit, secundus ad redemptionem hominum veniens, dum voluntatem se patris, et non suam, facere ospermanere nos intus docuit. Cum igitur non suam, sed Patris voluntatem facit, eos qui ad se veniunt, foras non ejicit, quia dum exemplo suo nos obedientiae subjicit, viam nobis egressionis claudit. Hinc rursum ait: « Non possum ego a me facere quidquam; sed sicut audio, judico . » Nobis quippe obedientia usque ad mortem servanda praecipitur. Ipse autem, si sicut audit, judicat, tunc quoque obediet, cum judex venerit. Ne igitur nobis usque ad praesentis vitae terminum obe
Abbreviated transcription (Latin):
infert᷑. dñs qͦq conuersus. ẽ. ad pęnitentiam
iob. cũ orar& ꝓ amicis suis: aꝑte ostenditur
quia etiã ꝓ sems ipso pęnitens. tanto citius
exaudiri meruit. qͣnto deuote ꝓ aliis int̃ces¬
sit. Plus enĩ ꝓ se ualere ꝓ se ualere p̃ces effi¬
cit: qui has & aliis impendit. Libentiꝰ qͥppe
sacrificiũ orationis accipit᷑: cũ in conspec¬
tu misericordis iudicis ꝓximi dilectione
conditur. Qd tẽ ueracit̃ qͥsq cumulat: si
hoc etiã ꝓ aduersariis impendat. Hinc est
enĩ qͦd magistra ueritas dicit. Orate ꝓ ꝑ
sequentib & calũpniantib uos. Hinc rur¬
sum ait. Cum stabitis ad orandũ dimit¬
tite si qͥd habetis aduersus aliquẽ: ut et
pat̃ ur̃ qui in cęlis.ẽ. dimittat uobis pecca
Addidit dñs cuncta quȩcũq fuerant iob dup¬
plicia. Cuncta quȩ amiserat dupplicia re
cepit: qͥa ꝑ pietatẽ benigni iudicis. tẽptati¬
onis nr̃ȩ dispendiũ uincunt suffragia con¬
solationũ. Minus enĩ tẽptatio ꝓbatio. qͣm

Expanded text:
ersus est ad poenitentiam Job, cum oraret pro amicis suis, aperte ostenditur quia etiam pro semetipso poenitens tanto citius exaudiri meruit, quanto devote pro aliis intercessit. Plus enim pro se valere preces suas efficit, qui has et pro aliis impendit. Libentius quippe sacrificium orationis accipitur, quod in conspectu misericordis judicis proximi dilectione conditur. Quod tunc veraciter quisque cumulat, si hoc etiam pro adversariis impendat. Hinc est enim quod magistra Veritas dicit: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos . Hinc rursum ait: Cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus aliquem, ut et Pater vester qui in coelis est dimitAddidit Dominus omnia quaecunque fuerant Job, duplicia. - Cuncta qucepit, quia per pietatem benigni judicis tentationis nostrae dispendium vincunt suffragia consolationum. Minus autem tentat probatio quam
Abbreviated transcription (Latin):
laudis assumit᷑: t̾cia filia cornustibii uocat᷑.
ex fide. s specie contẽplata cantabit᷑. Ibi a
nobis conditor nr̃ laudũ suarũ ueraces can¬
tus recipit: qui humanũ genꝰ & condendo
diẽ. & redim̃do casyam . & assum̃do cornꝰ¬
tybii fecit. Qui enĩ lux fuimꝰ conditi. & nc̃
sumꝰ casya redẽpti: erimꝰ qͣndoq cornusti¬
bii in exultatione ȩt̾nȩ laudis assumpti.
urius ad nuptiarũ thalamũ sponsa ꝑue¬
niat. omnẽ a se uitȩ fȩditatẽ respuit: & spon¬
mit. Studet qͥppe int̾ni arbitris iudicio
placere: & in intimis desideriis subleuata
fedos mores conuersationis humanȩ trans¬
cendere. Unde bene & de eisdẽ filiab beati

Expanded text:
laudis assumitur, tertia filia Cornustibii vocatur. laudis assumitur, tertia filia Cornustibii vocatur. ex fide, sed ex specie contemplata cantabitur. Ibi a nobis conditor noster laudum suarum veraces cantus recipit, qui humanum genus et condendo diem, et redimendo casiam, et assumendo cornustibii fecit. Qui enim lux fuimus conditi, et nunc sumus casia redempti, erimus quandoque cornustibii, in exsultatione aeternae laudis assumpti. Sed priusquam ad nuptiarum thalamum sponsa perveniat, omnem a se vitae foeditatem respuit, et sponmit. Studet quippe interni arbitri judicio placere, et, intimis desideriis sublevata, foedos mores conversationis humanae transcendere. Unde bene et de eisdem filiabus beati
Abbreviated transcription (Latin):
eburneis: ex quib te delectauert̃ filiȩ re-¬
gũ in honore tuo. Qd enĩ myrrȩ. guttȩ &
casiȩ nomine. nisi uirtutũ suauitas desig¬
nat᷑: Qd eburneis gradib. nisi magna ni-¬
tens fortitudine ꝓficientiũ ascensus expͥ¬
mit᷑: Redemptor gͥ ueniens. myrra guita.
& casia. in uestim̃to utit᷑. qͥa ex electis suis
quib se miscdit induit. mirȩ uirtutis fra¬
glantiã asꝑgit. In quib idẽ odor ab ebur¬
neis gradib ducit᷑: quia in eis uirtutũ opi¬
nio. ñ ex ostensione simulationis. s ex ueri
ac solidi oꝑis ascensu generat᷑ Bene autẽ
subdit᷑. ex qͥb te delectauert̃ filiȩ regũ in
honore tuo. Sc̃ȩ nãq animȩ ab antiqͥs pa
trib ad cognitionẽ ueritatis edite. redemp¬
torẽ suũ in honore eiꝰ delectant: qͥa ex eo
t̃cio ordine humanũ genꝰ etiã carnis resur-¬
rectione renouatũ. in illo concentu ȩt̃nae

Expanded text:
eburneis, ex quibus te delectaverunt filiae reeburneis, ex quibus te delectaverunt filiae regum in honore tuo . Quid enim myrrhae, guttae et casiae, nomine nisi virtutum suavitas designatur? Quid eburneis gradibus nisi magna nitens fortitudine proficentium ascensus exprimitur? Redemptor igitur veniens myrrha, gutta et casia, in vestimento utitur, quia ex electis suis, quibus se misericorditer induit, myrrhae virtutis fragrantiam aspergit. In quibus iste odor eburneis gradibus ducitur, quia in eis virtutum opinio non ex ostensione simulationis, sed ex veri ac solidi operis ascensu generatur. Bene autem subditur: Ex quibus delectaverunt te filiae regum in honore tuo. Sanctae namque animae tribus ad cognitionem veritatis editae Redemptorem suum in ejus honore delectant, 1165 quia ex eo Quia vero tertio ordine humanum genus etiam carnis resurrectione renovatum in illo concentu aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ꝑ assensũ hominis semel aduersarius ad
intima irrupit: laboriosiꝰ iã uictor eic̃it᷑.
qui adhuc impugnans sine labore pelleret᷑.
opꝰ .ẽ. urtute patientiȩ. laboriosa eruditi¬
one doctrinȩ: castigatione corporis: assidu¬
itate p̃cis: confessione delictoꝵ: inundatio¬
ne lacrimarũ. Quor ꝓfecto om̃iũ. conditꝰ
homo ñ eguit: quia salutis bonũ ex ipsa sua
conditione ꝑcepit. Egro quippe. amarum
pocłm porrigit᷑ ut ad salutis statũ morbo
sublato reuocet᷑. Sano autẽ neqͥqͣm p̃cipit᷑.
quid accipiat ut conualeat: s a qͥb caue¬
at ne languescat. Nc̃ gͦ maiorib studiis
utimur: cũ salutẽ neqͣqͣm seruaniꝰ habi¬
tã s reparare curamꝰ ablatã. Et qͥa om̃s
hii adnisus nr̃ȩ reparationis. magnis intt
scãm ȩccłam opinionib pollent: nomen
scde filiȩ uelut casia ex merito redols: ut qͥa
prima filia quasi dies extitit ꝑ dignitatem

Expanded text:
vero per assensum hominis semel adversarius ad vero per assensum hominis semel adversarius ad intima irrupit, laboriosius jam victor ejicitur, qui adhuc impugnans sine labore repelleretur. st virtute patientiae, laboriosa eruditione doctrinae, castigatione corporis, assiduitate precis, confessione delictorum, inundatione lacrymarum; quorum profecto omnium conditus bono non eguit, quia salutis bonum ex ipsa sua conditione percepit. Aegro quippe poculum amarum porrigitur, ut ad salutis statum morbo sublato revocetur. Sano autem nequaquam praecipitur quid accipiat ut convalescat, sed a quibus caveat ne languescat. Nunc ergo majoribus studiis utimur, cum salutem nequaquam servamus habitam, sed reparare curamus ablatam. Et quia omnes hi annisus nostrae reparationis magnis intra sanctam Ecclesiam opinionibus pollent, nomen secundae filiae velut casia ex merito redolet, ut quia prima filia quasi dies exstitit per dignitatem
Abbreviated transcription (Latin):
do: binc . ẽ. qͦd scã ȩccła. in electis suis qͥndã
fraglantiã suauitatis odorata. in cantieoꝵ
cantico loquit᷑ dicens. donec rex i recubitu¬
suo. ẽ nardus mea dedit odorẽ suũ. Aesi aꝑtiꝰ
dicat. Quousq meis obtutib rex apud se in
requie secreti cȩlestis abscondit᷑ elector uita
miris uirtutũ odorib exercet᷑: ut quo adhuc
eũ quẽ appetit ñ uid&. ardentius ꝑ deside¬
riũ flagr&. Rege qͥppe in recubitu suo po¬
sito. nardus odorẽ dat: dũ quiescente in sua
genꝰ humanũ exercitio bonor oꝑm odorẽ
suauitatis asꝑsit: & prima filia recte dies
s scd̃a ñ incongrue casya nominat᷑. Bene
autẽ casya dr̃: quȩ in tanto sublimis uitȩ
odore dilatat᷑. In ipsa qͥppe sua origine.
in qua iustus homo conditꝰ fuerat. tantis. qͣn¬
tis nc̃ opꝰ.ẽ. uirtutib ñ indigebat: qͥa si sta¬
re sicut. ẽ conditꝰ uells. hostẽ extra positum
uincere sine difficultate potuiss&. Post qͣm

Expanded text:
Deo . Hinc est quod sancta Ecclesia, in electis suis quamdam fragrantiam suavitatis odorata, in canticorum Cantico 1164 loquitur, dicens: Donec rex in recubitusuo est, nardus mea dedit odorem suum . Ac si aperte dicat: Quousque meis obtutibus rex apud se in requie secreti coelestis absconditur, electorum vita miris virtutum odoribus exercetur, ut quo adhuc eum quem appetit non videt, ardentius per desiderium flagret. Rege quippe in recubitu suo posito, nardus odorem dat, dum, quiescente in sua genus humanum exercitio bonorum operum odorem suavitatis aspersit, prima filia recte Dies, et secunda non incongrue Casia nominatur. Bene autem Casia dicitur, quae in tanto sublimis vitae odore dilatatur. In ipsa quippe sua origine in qua justus homo conditus fuerat tantis quantis nunc opus est virtutibus non indigebat, quia si stare sicut est conditus vellet, hostem extra positum vincere sine difficultate potuisset. Postquam
Abbreviated transcription (Latin):
quia hunc auctor suus. ingenitȩ innocen¬
tiȩ splendore respersit. S sponte sua ad
peccati tenebras lapsus. quia ueritatis lucẽ
deseruit. quasi in nocte se erroris abscon¬
dit: qui alias dr̃ secutus umbrã. S qͥa au¬
ctori nr̃o ñ defuit largitas bonitatis suȩ.
etiã contra tenebras iniqͥtatis nr̃e: eũ quẽ
prius potent̃ ad iusticiã condidit. potentiꝰ
redim̃do postmodũ ab errore reuocauit.
Cui quia post casũ suũ illa conditionis suȩ
pristina firmitas defuit: eũ contra bella
intima repugnantis corruptionis multipli¬
cib ddonor suore uirtutib fulsit. Quȩ nimi¬
rũ uirtutes ꝓficientiũ: in noticiã cȩteroꝵ¬

Expanded text:
quia hunc auctor suus ingenitae innocenquia hunc auctor suus ingenitae innocentiae splendore respersit. Sed sponte sua ad peccati tenebras lapsus, quia veritatis lucem deseruit, quasi in nocte se erroris abscondit, quia alias dicitur secutus umbram. Sed quia auctori nostro non defuit largitas bonitatis suae, etiam contra tenebras iniquitatis nostrae eum quem prius potenter ad justitiam condidit potentius redimendo postmodum ab errore revocavit. Cui quia post casum suum illa conditionis suae pristina firmitas defuit, eum contra bella intima repugnantis corruptionis multiplicibus donorum suorum virtutibus fulsit. Quae nimirum virtutes proficientium in notitia caetero
Abbreviated transcription (Latin):
& nom̃ tc̃iȩ cornus tybii. Hȩc nomina ꝓ
eo qͦd a uirtutib sũpta st̃. apte curauit¬
ĩterpres ñ ea sicut in arabico sermone in¬
uenta sunt ponere: s in latinũ eloquiũ uer¬
sa aꝑtius demonstrare. Qs enĩ nesciat. diẽ
uel casram latina e̾e uocabula: At uͦ in cor¬
nus tibii. qͣmuis ñ cornus. s cornu dr̃. nec can¬
tantiũ fistula. tybiũ. s tybia uocat᷑: in lati¬
na tam̃ lingua sermonis genere minime
custodito. rem credo ꝓdere maluit: atq
in eiꝰ linguȩ de qua trans ferebat ꝓprieta¬
te ꝑdurare: uel quia ꝑ cornu & tybiã. unũ
uerbũ ex utroq cõposuit. utrũq uerbũ ꝑ
unã orationis partẽ in latina lingua tranᷤ¬
fusũ. quo uoluit genere licite uocauit. Qa
casya. t̃cia uͦ cornus tybii uocata memora¬
tur: nisi qͥa uniuersũ genꝰ humanũ. quod
benignitate conditoris. atq eiꝰdẽ miscdia
redẽptoris eligit᷑. istis nominib designat᷑:
Homo nãq quasi dies ex conditione claruit:

Expanded text:
omen tertiae Cornustibii. 43. Haec nomina, pro eo quod a virtutibus sumpta sunt, apte curavitinterpres non ea sicut in Arabico sermone inventa sunt ponere, sed in Latinum eloquium versa apertius demonstrare. Quis enim nesciat Diem vel Casiam Latina esse vocabula? At vero in Cornustibii quamvis non cornus, sed cornu dicitur, nec cantantium fistula Tibium, sed tibia vocatur in Latina tamen lingua sermonis genere minime custodito, rem, credo, prodere maluit, atque in ejus linguae de qua transferebat proprietate perdurare. Vel quia per cornu et tibiam unum verbum ex utroque composuit, utrumque verbum per unam orationis partem in Latina lingua transfusum quo voluit genere licite vocavit. VeCasia, tertia vero Cornustibii vocata memoratur, nisi quia universum genus humanum, quod benignitate conditoris atque ejusdem misericordia redemptoris eligitur, istis nominibus designatur? Homo namque quasi dies ex conditione claruit,
Abbreviated transcription (Latin):
turã uita laudat᷑. Uacuus qͥppe dierũ .ẽ.
qui qͥmlibs multũ iuxerit. ȩtatis suȩ tem¬
pora in uanitate consumit. At eont᷑ plenꝰ
dierũ dr̃. cui neqͦqͣm dies sui pereundo tͣn¬
seunt: s ex cotidiana mercede boni operis.
apud iustũ iudicẽ & postqͣm transacti fu¬
in typo sc̃e ȩccłȩ int̾pretari desiderent. qͦrũ
uotis tantomagis obȩdiendũ. ẽ qͣnto & eor
spũali intelligentiȩ congaudendũ: si qͣtu¬
ordecĩ ꝑ denariũ ducimꝰ ad centesimũ &

Expanded text:
ita laudatur. Vacuus quippe dierum est, qui, quamlibet multum vixerit, aetatis suae tempora in vanitate consumit. At contra plenus dierum dicitur, cui nequaquam dies sui pereundo transeunt, sed ex quotidiana mercede boni operis apud justum judicem, et postquam transacti fuin typo sanctae Ecclesiae interpretari desiderant, quorum votis tanto magis obediendum est quanto et eorum spiritali intelligentiae congaudendum, si quatuordecim per denarium ducimus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uicior suor feditate periert̃. Mille qͦq
iuga boũ. ac mille asinas recepit: qͥa isra¬
helitas atq gentiles doctos ac simplices. post
tẽptationũ casus in culmine ꝑfectionis as¬
sumit. Septẽ qͦq filios. & tres filias recep̃.
quia eoꝵ m̃tib qͦs septẽ uirtutib gene-¬
rat. ad ꝑfectionis sũmã. spẽ. fidẽ carita¬
tẽq conungit: ut tanto uerius ꝓle sua
gaudeat. qͦnto suis fidelib nil deesse uir-¬
currimꝰ: nẽ ipsis qͦq indagandis filiarũ
uocabulis intendamꝰ. Sequit᷑. Et uoca

Expanded text:
dum vitiorum suorum foeditate perierunt. Mille quoque dum vitiorum suorum foeditate perierunt. Mille quoque juga boum, ac mille asinas recepit, quia Israelitas atque gentiles, doctos ac simplices, post tentationum casus in culmine perfectionis assumit. Septem quoque filios et tres filias recepit, quia eorum mentibus quos septem virtutibus generat ad perfectionis summam, spem, fidem, charitatemque conjungit, ut tanto verius prole sua gaudeat, quanto suis fidelibus nil deesse vircurrimus, nunc ipsis quoque indagandis filiarum vocabulis intendamus. Sequitur: CA
Abbreviated transcription (Latin):
tatis conceptionẽ accipiat: & de remunera¬
tione oꝑis. quasi quodã denario consũmatꝰ
uiuat: uel certe qͦd septẽ uirtutes st̃. quib
in hac uita laboratur. Dũq in remunera¬
tione contẽplatio trinitatis reddit᷑: uita la¬
borantiũ denario remunera t᷑. S ꝑfe¬
ctus qͥsq etiã in hac uita denariũ accip̃.
dum eisdẽ septẽ uirtutib. spẽ. fidẽ. carita¬
tẽq coniungit. Millenariꝰ qͦq numerus
in sacro eloquio ꝑfectꝰ accipit᷑: qͥa appellati¬
one eiꝰ uniuersitas designat᷑. Unde scrip
tũ .ẽ. Uerbi qͦd mandauit in mille genera
tiones. Cũ enĩ neqͣqͣm credendũ sit. quod
ad centũ generationes mundus extendit᷑.
quid aliud mille generationib. nisi gene¬
iob. qͣttuordecĩ milia ouiũ recepit. Quia
enĩ in scã ȩccl̃a uirtutũ ꝑfectio ad utrũq
sexũ ducit᷑. septenarius in ea numerꝰ du¬
plicat᷑.& sex milia camelor: quia plenitu¬
dinẽ in illa oꝑis accipiunt. qui ab illa du¬

Expanded text:
tatis accipiat, et de remuneratione operis quasi quodam denario consummatus vivat. Vel certe quod septem virtutes sunt quibus in hac vita laboratur, dumque eis in remuneratione contemplatio Trinitatis redditur, vita laborantium denario remuneratur. Sed perfectus quisque etiam in hac vita denarium accipit, dum eisdem septem virtutibus, spem, fidem, charitatemque conjungit. Millenarius quoque numerus in sacro eloquio perfectus accipitur, quia appellatione ejus universitas designatur. Unde scriptum est: 1163 Verbi quod mandavit in mille genera iones . Cum enim nequaquam credendum sit quod ad centum generationes mundus extenditur, quid aliud mille generationibus nisi univeJob quatuordecim millia ovium recepdum in sancta Ecclesia virtutum perfectio ad utrumque sexum ducitur, septenarius in ea numerus duplicatur. Et sex millia camelorum, quia plenitudinem in illa operis accipiunt, qui ab illa du
Abbreviated transcription (Latin):
S quia cuncta bȩc ꝑ sacrȩ scripturȩ celsitu¬
dinẽ ꝓficiendo transcendimꝰ: ibi senarium.
ibi denariũ. ibi septenariũ. ibi millenariũ.
unde sit ꝑfectꝰ. inuenimꝰ. Senarius quippe
numerus in scriptura saera ꝑfectꝰ. ẽ: qͥa in
mundi origine dñs ea quȩ primo die cȩp̃.
sexto die oꝑa impleuit. Septenarius in ea
uirtutib agit᷑: ut & fides simul & opera
consũment᷑. Denarius numerus in ea ꝑfe¬
ctus. ẽ: quia lex in decẽ p̃cepta concludit᷑:
om̃isq culpa ñ ãpliꝰ quã ꝑ decẽ uerba cohi¬
betur: atq enarrante ueritate oꝑatores ui-¬
neȩ denario remunerant᷑. In denario qͥppe.
tria uingunt᷑ ad septẽ: homo autẽ qͥa ex

Expanded text:
a cuncta haec per sacrae Scripturae celsitudinem proficiendo transcendimus, ibi senarium, ibi septenarium, ibi denarium, ibi millenarium unde sit perfectus invenimus. Senarius quippe numerus in Scriptura sacra perfectus est, quia in mundi origine Dominus ea quae primo die coepit sexto die opera implevit . Septenarius in ea virtutibus agitur, ut et fides simul et opera consummentur. Denarius numerus in ea perfectus est, quia lex in decem praeceptis concluditur, omnisque culpa non amplius quam per decem verba cohibetur, atque, enarrante Veritate, operatores vineae denario remunerantur . In denario quippe tria junguntur ad s
Abbreviated transcription (Latin):
rius numerꝰ iccirco ꝑfectꝰ habeat᷑: qͥa dena¬
rii numeri quadratũ solidũ reddit. Decẽ
qͥppe decies ducta fiunt centũ: quȩ iã fi¬
gura quadrata. s plena . ẽ. Ut autẽ in alti¬
tudinẽ surgat. & solida fiat: rursus cen-¬
tũ decies multiplicant᷑. & mille sunt. Se¬
narius aut̃ numerꝰ idcirco ꝑfectꝰ. ẽ. qͥa primꝰ
in numeris cõplet᷑ partib suis . id ẽ. sexta
sui parte. & t̾̃cia. & dimidia. quȩ sunt. unũ.
& duo. & tria. quȩ in sũmã ducta sex fiuñ.
nec alius ante senariũ repperit᷑. qui suis¬

Expanded text:
rius numerus idcirco perfectus habetur, quia denarius numerus idcirco perfectus habetur, quia denarii numeri quadratum solidum reddit. Decem quippe decies ducta fiunt centum, quae jam figura quadrata, sed plana est. Ut autem in altitudinem surgat, et solida fiat, rursus centum decies multiplicantur, et mille sunt. Senarius autem numerus idcirco perfectus est, quia primus in numeris completur partibus suis, id est sexta sui parte, et tertia, et dimidia, quae sunt unum, et duo, et tria, quae in summam ducta sex fiunt. Nec alius ante senarium numerum
Abbreviated transcription (Latin):
scribit᷑: ut qͥa uel duo sunt p̃cepta caritatiᷤᷤ
uel qͥa haberi societas minꝰ qͣm int̃ duos ñ
potest: p̃dicatores sci ex ipsa qualitate suȩ
missionis cognoscerent. qͣntũ concordiã so¬
cietatis amarent. Posst̃ sicut p̃diximꝰ ꝑ asi¬
nas m̃tes simpliciũ designari. Sc̃a uͦ ec¬
cła. duplices oues. atq asinas recipit: qͥa p̃di¬
catores scĩ qui p̃ssi formidine. in eiꝰ dudũ
temptatione tacuerant. & m̃tes sĩpliciũ.
quȩ uictȩ trorib ueritatẽ illiꝰ confiteri
formidabant. tanto iam nc̃ robustiꝰ in con¬
fessione ueritatis uoces suas exer̃t: qͣnto
oꝑis latius nos dixisse memoram᷑. Qui gͦ
de his sibi pleniꝰ satisfieri nitit᷑ scd̾m huiꝰ
mus: cur mille iuga boũ. uel mille asinȩ.
& sex milia camelor. & qͦttuordecĩ milia
ouiũ numerent᷑. Dicere breuit̃ possumꝰ
qͦd apud scłarẽ quidẽ scientiã millena¬

Expanded text:
scribitur, ut quia vel duo sunt praecepta charitatis, scribitur, ut quia vel duo sunt praecepta charitatis, vel quia haberi societas minus quam inter duos non potest, praedicatores sancti ex ipsa qualitate suae missionis cognoscerent quantum concordiam societatis amarent. Possunt, sicut praediximus, per asinas mentes simplicium designari. Sancta vero Ecclesia duplices boves atque asinas, recipit quia praedicatores sancti, qui, pressi formidine, in ejus dudum tentatione tacuerant, et mentes simplicium, quae, victae terroribus, veritatem illius confiteri formidabant, tanto jam nunc robustius in confessione veritatis 1162 voces suas exerunt, quanto operis latius nos dixisse memoramus . Qui ergo de his sibi plenius satisfieri nititur, secundum mus, cur mille juga boum, vel mille asinae, et sex millia camelorum, et quatuordecim millia ovium numerentur, dicere breviter possumus quod apud saecularem quidem scientiam millena
Abbreviated transcription (Latin):
gentilitate uenientes: qui prius sub ritu
sacrilego quasi qͦdã deformitate m̃broꝵ
ualde turpes ostensi st̃ uidelies fedita¬
te uicioꝵ. Et qͥa sepe ut p̃diximꝰ sacra elo¬
quia curant repetere qͦd affirmant: posst̃
rursũ in bob israhelitȩ accipi. qͣsi iugo
legis attriti: asinis uͦ ut dictũẽ gentili
popłi designari. Qui dũse colendis lapi¬
dib inclinabant: ñ reluctanti m̃te quasi
dorso stulte supposito qͥb lib& idolis bruto¬
sensu seruiebant. Sc̃a gͦ ȩccł̃a. quȩ in exor¬
diis suis innumeris tẽptationib p̃ssa. uł
israheliticũ popłm. uel multos ex gentilib
amisit uidelic& qͦs lucrari ñ potuit. dupli¬
cia in fine recipit: qͥa in ea ex utraq nati¬
one fideliũ numerus multiplicior excre¬
scit. Possunt etiã ꝑ iugatos boues. p̃dicato¬
res intelligi. Unde cũ eos ad annuntiandũ
dñs mitters. teste eugło. binos misisse de¬

Expanded text:
gentilitate venientes, qui prius sub ritu gentilitate venientes, qui prius sub ritu sacrilego, quasi quadam deformitate membrorum, valde turpes ostensi sunt, videlicet foeditate vitiorum. Et quia saepe, ut praediximus, sacra eloquia curant repetere quod affirmant, possunt rursum in bobus Israelitae accipi, quasi jugo legis attriti; asinis vero, ut dictum est, gentiles populi designari, qui dum se colendis lapidibus inclinabant, non reluctante mente, quasi dorso stulte supposito, quibuslibsensu serviebant. Sancta ergo Ecclesia, quae in exordiis suis innumeris tentationibus pressa, vel Israeliticum populum, vel multos ex gentibus amisit, videlicet quos lucrari non potuit, duplicia in fine recipit, quia in ea ex utraque natione fidelium numerus multiplicior excrescit. Possunt etiam per jugatos boves praedicatores intelligi. Unde cum eos ad annuntiandum Dominus mitteret, teste Evangelio , binos misisse de
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Qd gͥ signat. qͦd dñs sedendo asinam
ihrłm ducit: nisi qͦd simplices m̃tes dum
p̃sidendo possid&. eas usq ad uisionis pa¬
cis sua sacra sessione ꝑducit: Rursum
quia asinoꝵ nomine. stulticia gentilium
designat᷑. ꝓpħa testat᷑ dicens. Beati qui
seminatis suꝑ om̃s aqͥs: immittentes pe¬
dẽ bouis & asini. Suꝑ om̃s qͥppe semina
re.ẽ: cunctis popłis fructuosa uitȩ uer¬
ba p̃dicare. Pedem uͦ. bouis & asini ĩmit¬
tere. ẽ: uias israhelitici ac gentilis popłi
ꝑ p̃ceptor celestiũ uinda religare. Littȩ¬
igit᷑ ueritate seruata. sub beati iob nomi¬
ne. cunctis his animalib ñ immerito cre¬
dimꝰ sẽȩ eccłȩ popłos designari: qͥtinꝰ ea
quȩ seripta st̃ dispensatione scĩ sp̃c cun¬
cta mirabilit̃ ordinante. & transacta no¬
bis referant. & futura p̃dicant. Agnosca¬
mus gͦ in ouib. fideles. atq innocentes ex
nidea popłos legis dudũ pascuis saciatoᷤᷤ.
agnoscamꝰ in camelis ad fidẽ simplices ex

Expanded text:
r signat quod Dominus sedendo asinam Jerusalem ducit, nisi quod simplices mentes dum praesidendo possidet, eas usque ad visionem pacis sua sacra sessiono perducit? Rursum quia asinorum nomine stultitia gentilium designatur propheta testatur, dicens: Beati qui seminatis super omnes aquas, immittentes pedem bovis et asini . Super omnes quippe are est cunctis populis fructuosa vitae verba praedicare; pedem vero bovis et asini immittere est vias Israelitici ac gentilis populi per praeceptorum coelestium vincula religare. igitur veritate servata, sub beati Job nomine cunctis his animalibus non immerito credimus sanctae Ecclesiae populos designari, quatenus ea quae scripta sunt dispensatione sancti Spiritus cuncta mirabiliter ordinante, et transacta nobis referant, et futura praedicant. Agnoscamus ergo in ovibus fideles atque innocentes ex Judaea populos, legis dudum pascuis satiatos. Agnoscamus in camelis ad fidem simplices ex
Abbreviated transcription (Latin):
dã uirtutẽ obȩdientiȩ occasio oportunã se
p̃buit: libs hanc paulo uigilantiꝰ solliciti¬
usq discutere: & qͣnti sit meriti demonstra¬
re. Sola nãq uirtꝰ. ẽ quȩ uirtutes cȩteras
m̃ti inserit: insertasq custodit: unde et
primꝰ homo p̃ceptũ qͦd seruar& accepit.
cui si se uell& obȩdiens subdere. ad ȩternã
beatitudinẽ sine labore ꝑuenir&. Hinc sa
muhel ait. Melior. ẽ. obedientia qͣm uicti¬
mȩ: & auscultare magis qͣm offerre adipẽ
arietũ: qm̃ qͣsi peccatũ ariolandi .ẽ. repug
nit᷑: quia ꝑ uictimas aliena caro. ꝑ obȩdi¬
entiã uͦ uoluntas ꝓpria mactat᷑. Tanto gͥ
qͥsq dm̃ citius placat: qͣnto ante eiꝰ oculos
rep̃ssa arbitrii sui suꝑbia. gladio p̃cepti se
immolat. Quo contra ariolandi peccatũ
inobȩdientia dr̃: ut qͣnta sit uirtꝰ obedien¬
tiȩ demonstret᷑. Ex aduerso gͦ meliꝰ osten¬
dit᷑: quid de eiꝰ laude sentiat᷑. Si enũ quasi

Expanded text:
dam virtutem obedientiae occasio opportuna se praebuit, libet hanc paulo vigilantius sollicitiusque discutere, et quanti sit meriti demonstrare. Sola namque virtus est, quae virtutes caeteras menti inserit, insertasque custodit: unde, et primus homo praeceptum, quod servaret, accepit, cui se si vellet obediens subdere, ad aeternam beatitudinem sine labore perveniret. Hinc iterum Samuel ait: Melior est obedientia quam victima, et auscultare magis quam offerre adipem arietum ; quoniam quasi peccatum nitur, quia per uictimas aliena caro, per obedientiam uero uoluntas propria mactatur. Tanto igitur quisque Deum citius placat quanto ante eius oculos, repressa arbitrii sua superbia, gladio precepti se immolat. Quo contra ariolandi peccatum inobedientia dicitur ut quanta sit uirtus obedientie demonstretur. Ex aduerso igitur melius ostenditur quid de eius laude sentiatur. Si enim "quasi
Abbreviated transcription (Latin):
hec mystice facienda sꝑamꝰ. Magis enĩ no¬
uissimis iob qͣm principio benedicit᷑: qͥa qͦͣn¬
tũ ad israhelitici popłi susceptionẽ ꝑtin&.
Tanto qͥppe locupletiꝰ ditabit᷑: qͥnto & mani-¬
festius innotescit qͦd ad finẽ p̃sentis uitȩ
sta ditari conspexerat. cũ dicebat. Adhuc
multiplicabunt᷑ in senecta uberi: & bene
patientes ert̃ ut annuntient. In senecta
scilics uberi multiplicant᷑: qͥa cũ eoꝵ ui¬
ta differt᷑. semꝑ ad melius fortitudo ꝓdu¬
cit᷑: eisq ꝑ augm̃tũ tẽpoꝵ crescunt etiã
lucra meritor. B ene aut̃ patientes st̃ ut
annuntient: qͥa cęlestia p̃dicantes tanto
robustiꝰ aduersa tolerant. qͥnto & ꝑ tole¬
rantiã suã animarũ cõmoda locupletius

Expanded text:
haec mystice facienda speramus. Magis enim novissimis Job quam principio benedicitur, quia quantum ad Israelitici populi susceptionem pertinet, Tanto quippe locupletius ditabitur, quanto et manifestius innotescit quod ad finem praesentis vitae sta ditari conspexerat, cum dicebat: Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi, et bene patientes erunt, ut annuntient . In senecta scilicet uberi multiplicantur, quia cum eorum vita differtur, semper ad melius fortitudo producitur, eisque per augmentum temporum crescunt etiam lucra meritorum. Bene autem patientes sunt ut annuntient, quia coelestia praedicantes, tanto robustius adversa tolerant, quanto et per tolerantiam suam animarum commoda locupletius
Abbreviated transcription (Latin):
lo libere gestabat᷑ descendens. postmodum
uerecundia tegit᷑. Vnde eiusdẽ ȩccłȩ a pri¬
ore elatione conuersȩ. ꝑ apl̃icam uocẽ. qͣsi
rebeccȩ de camelo descendenti. sibiq pal¬
llium suꝑducenti dr̃. Quẽ enĩ fructum
habuistis tc̃ in illis in quib nc̃ erubescitis:
qͣndo laboriosa fortitudo p̾dicantiũ: ali¬
qͣndo humilitas exprimit᷑ ysrahelitarũ.
Na enĩ bouis nomine ꝑ cõparationẽ luxuri¬
osor dem̃tia designat᷑. salomon indicat.
qui cũ malesuadentis mulieris petulan¬
tiã p̃misiss&. adiunxit. statĩq eã sequit᷑.
quasi bos ductꝰ ad uictimã. Rursũ qͥa
bouis nomine. labor p̃dicatoris exprimit᷑.
legis uerba testant᷑. quȩ ait: ñ obturabis
os boui trituranti. Aesi aꝑte diceretur.
Predicatorẽ uerbi. ad stipendior suor ꝑcep¬
tione ñ ꝓhibebis. Rursũ qͥa bouis nomine
plebs israhelitica figurat᷑. ꝓpħa asserit: qͥ
redẽptoris aduentũ denuntians. dicit.

Expanded text:
lo libera gestabatur, descendens postmodum lo libera gestabatur, descendens postmodum verecunda tegitur. Unde eidem Ecclesiae a priore elatione conversae per apostolicam vocem, quasi Rebeccae de camelo descendenti sibique pallium superducenti, dicitur: Quem enim fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis quando laboriosa fortitudo praedicantium, aliquando humilitas exprimitur Israelitarum. Quia enim bovis nomine per comparationem luxuriosorum dementia designatur, Salomon indicat, qui cum male suadentis mulieris petulantiam praemisisset, adjunxit: Statimque eam sequitur, quasi bos ductus ad victimam . Rursum quia bovis nomine labor praedicatoris exprimitur; legis verba testantur, quae ait: Non obturabis os bovi trituranti . Ac si aperte diceret: Praedicatores verbi a stipendiorum suorum perceptione non prohibebis. Rursum quia bovis nomine plebs Israelitica figuratur, propheta asserit, qui Redemptoris adventum denuntians dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
ac plena uiciis gentilitas designat᷑. sicut
ꝑ moysen dr̃ qͦd inclinata iã die egressũ
in agro ysaac in camelũ sedens rebecca
conspexit: ac ꝓtinꝰ de camelo descendit: &¬
sese pallio uisionẽ illius uerecundata coo¬
ꝑuit. Quẽ enĩ ysaac aliũ in eo qͦd inclina¬
ta iam die in agro egressus fuerat designa¬
bat: nisi eũ qui extremo huiꝰ mundi tẽpo¬
re. uelut in diei fine ueniens. quasi in agrũ
foras exiit: quia eũ sit inuisibilis in hoc
mundo uisibilẽ se demonstrauit: Quẽ
in camelũ sedens rebecca conspexit: qͥa eũ
eccł̃a ex gentib ueniens. dũ adhuc uiciis
ee̾t innixa & necdũ spũalib. s animalib
motib inherer&. attendit. S ꝓtinꝰ de ca¬
melo descendit: quia uicia qͥb priꝰ fuerat
suꝑbe elata deseruit. Seq etiã pallio oꝑi¬
re curauit: quia uiso dño infirmitatẽ suȩ
actionis erubuit: & illa quȩ prius in came¬

Expanded text:
ac plena vitiis gentilitas designatur, sicut ac plena vitiis gentilitas designatur, sicut per Moysen dicitur quod inclinata jam die egressum in agro Isaac in camelo sedens Rebecca conspexerit, ac protinus de camelo descendit, et sese pallio ad visionem illius verecundata cooperuit . Quem enim Isaac alium, in eo quod inclinata jam die in agro egressus fuerat, designabat, nisi eum qui extremo hujus mundi tempore, velut in diei fine veniens, quasi in agrum foras exiit? quia cum sit invisibilis, in hoc mundo se visibilem demonstravit. Quem in camelo sedens Rebecca conspexit, quia eum Ecclesia ex gentianimalibus motibus inhaereret, attendit. Sed protinus de camelo descendit, quia vitia quibus prius fuerat superbe elata deseruit, seque etiam pallio operire curavit, quia, viso Domino, infirmitatem suae actionis erubuit, et illa quae prius in came
Abbreviated transcription (Latin):
suscipienda onera sponte se camelus humi-¬
liat: ñ immerito redẽptoris nr̃i grãm sig-¬
nat: qui in eo qͦd infirmitatis nr̃e onera
susciꝑe dignatꝰ. ẽ. a potestatis suȩ celsitudi¬
ne sponte descendit. Unde & ꝑ ȩugłm dr̃¬
lit eã a me: & unde iterũ dicit. facilius ẽ.
camelũ ꝑ foram̃ acus transire: qͣm diuitẽ
intrare in regnũ cȩloꝵ. Qd enĩ nomine
diuitis. nisi quelib& elatũ: Qd cameli
appellatione. nisi ꝓpriã condescensionem
signat: Camelus enĩ ꝑforam̃ acus transiit.
cũ idẽ redẽptor nr̃ usq ad susceptionem
mortis ꝑ angustias passionis intrauit.
Quȩ passio uelut acus extitit: quia dolore cor¬
pus pupugit. Facilius aut̃ camelus foram̃
acus qͣm diues cȩloꝵ regnũ ingredit᷑: quia
nisi ipse prius infirmitatis nr̃ȩ onera su-¬
scipiens. ꝑ passionẽ suam formam nobis
humilitatis ostender&: neqͦ qͣm se ad hu¬
militatẽ illius suꝑba nr̃a rigiditas incli¬
nar&. Rursũ cameli nomine. tortuosa

Expanded text:
onera suscipienda sponte se camelus humiliat, non immerito Redemptoris nostri gratiam designat, qui in eo quod infirmitatis nostrae onera suscipere dignatus est, a potestatis suae celsitudine sponte descendit. Unde per Evangelium dicilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum coelorum. . Quid enim nomine divitis, nisi quemlibet elatum, quid cameli appellatione, nisi propriam considerationem signat? Camelus enim per foramen acus transiit, cum idem Redemptor noster usque ad susceptionem mortis per angustias passionis intravit. Quae passio velut acus extitit, quia dolore corpus pupugit. Facilius autem camelus foramen acus, quam dives regnum coelorum ingreditur; quia nisi ipse prius infirmitatis nostrae onera suscipiens, per passionem suam formam nobis humilitatis ostenderet, nequaquam se ad humilitatem illius superba nostra rigiditas inclinaret. Rursum cameli nomine tortuosa
Abbreviated transcription (Latin):
bio mouet᷑: quia cũ cordi ñro timoris sui
uestigia imprimit. cuncta in nobis cogita¬
tio t̾rena contremiscit. Hoc itaq loco ca¬
put mouere.ẽ. ĩmobilitatẽ m̃tis excutere.
& ad cognitionẽ fidei. credulitatis gressib

Expanded text:
bio movetur, quia cum 1155 cordi nostro timoris sui bio movetur, quia cum 1155 cordi nostro timoris sui vestigia imprimit, cuncta in nobis cogitatio terrena contremiscit. Hoc taque loco caput movere est immobilitatem mentis excutere, et ad cognitionem fidei credul
Abbreviated transcription (Latin):
longe ante nuntiauit. S ecce in fine mun
di uenient: & eũ quẽ prius nouerant recog¬
nosẽt. Eecce in domo eiꝰ panẽ comedt̃: quia
in scã eccła sacri eloquii fruge pascunt᷑.
Ecce omnẽ insensibilitatẽ pristini torporis
excutiunt: unde & subdit᷑. Et mouerunt
suꝑ eũ caput. Quid enĩ in capite. nisi prin¬
cipale m̃tis accipit᷑: sicut ꝑ psalmystam dr̃
impinguasti in oleo caput meũ: Acsi aꝑ¬
te diceret᷑ Arentẽ in suis cogitationib m̃¬
tẽ meã. caritatis unctione rigasti. Caput
gͥ mouet᷑: cũ ꝑ formidinẽ ueritatis tacta
ab insensibilitate sua mens quatit᷑. Uleni¬
ant gͦ parentes ad conuiuiũ. atq excusso tor¬
ri nr̃o carne coniuncti fuerant. refectionẽ
qͣndoq uerbi in fide ꝑcipiant: & insensibi¬
litatis pristinȩ duriciã amittant. Unde
bene etiam ꝑ abacuch dr̃. Pedes eiꝰ stetert̃.
& mota. ẽ. t̾ra. Stante enĩ dño. t̾ra ꝓculdu¬

Expanded text:
longe ante nuntiavit. longe ante nuntiavit. di veniunt, et eum quem prius noverant recognoscunt. Ecce in domo ejus panem comedunt; quia in sancta Ecclesia sacri eloquii fruge pascuntur, et omnem insensibilitatem pristini torporis excutiunt. Unde et subditur: Et moverunt super eum caput. Quid enim in capite, nisi principale mentis accipitur? sicut per Psalmistam dicitur: Impinguasti in oleo caput meum . Ac si aperte diceretur: Arentem in suis cogitationibus mentem meam charitatis unctione rigasti. Caput ergo movetur, cum, per formidinem veritatis tacta, ab insensibilitate sua mens quatitur. Veniant ergo parentes ad convivium, atque excusso torri nostro carne conjuncti fuerant refectionem quandoque verbi in fide percipiant, et insensibilitatis pristinae duritiam amittant. Unde bene per Habacuc dicitur: Pedes ejus steterunt, et mota est terra . Stante enim Domino terra procul du
Abbreviated transcription (Latin):
quasi frugis medulla pascunt᷑. Bene autẽ
subiungit᷑. cuncti qui nouerant eum priꝰ
Prius quippe nouerant: quẽ in passione sua
quasi incognitũ contẽpsert̃. Nam nasci¬
turũ xp̃m. nullus qui plene legẽ didicit.
occursione ꝑt̃ritꝰ. sacerdotes ac principes
studuit sollerter inquirere ubi xp̃m nas¬
citurũ ee̾ p̃scirent: cui ꝓtinꝰ respondert̃.
in bethleem udȩ. Prius gͦ nouerant quẽ
passionis suȩ tẽpore eũ despicerent ignora¬
bant: quoꝵ s noticia prior. & ignorantia
posterior. bene breuit̃ ysaac caligante sig¬
natur: qui dũ iacob benedicer&. & qͥd eue-¬
nir& in futuro p̃uidebat: & qͥs illi p̃sens
assister&. nesciebat. Sic qͥppe israhelitarũ
popłs fuit. qui ꝓphetiȩ mysteria accepit:
s tam̃ cecos ocłos in contẽplatione tenuit:
quia eũ p̃sentẽ ñ uidit. de quo tã multa in
futuro p̃iudit. Ante se enĩ positũ neqͦqͣm
cernere ualuit: cuius aduentꝰ potentiam

Expanded text:
quasi frugis medulla pascuntur. Bene autem quasi frugis medulla pascuntur. Bene autem dicitur, omnes qui noverunt eum prius. Prius quippe noverant, quem in passione sua quasi incognitum contempserant. Nam nascirum qui plene legem didicit, occursione perterritus, sacerdotes ac principes studuit solerter inquirere ubi Christum nasciturum esse praescirent. Cui protinus responderunt: In Bethlehem Judae. Prius ergo noverant quem passionis tempore, dum despicerent, ignorabant. Quorum notitia prior, et ignorantia posterior bene ac breviter Isaac caligante signatur, qui dum Jacob benediceret, et quid eveniret in futuro praevidebat, et quis illi praesens assisteret nesciebat. Sic quippe Israelitarum populus, qui prophetiae mysteria acceperunt, sed tamen caecos oculos in contemplatione tenuit, qui eum praesentem non vidit, de quo tam multa in futuro praevidit. Ante se enim positum nequaquam cernere valuit, cujus adventus potentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ne magis huiꝰ scłi conuersionẽ se udaici
popłi nuntiare testant᷑. Nam subditur.
Uenert̃ aut̃ ad eũ oms fr̃s sui. & unuiersae
sorores suę. & cuncti qui nouerant eũ priꝰ.
& comedert̃ cũ eo panẽ in domo eiꝰ. Tẽ qͥp¬
pe fr̃s sui. ac sorores. ad xp̃m ueniunt: qͦn¬
do ex plebe udaica qͦtqͦt inuenti fuerint
conuertunt᷑: ex illo enĩ popło carnis mate¬
riam sũpsit. Tc̃ gͦ ad eũ fr̃s ac sorores acce-¬
dunt: qͣndo ex ea plebe quȩ ei ꝑ cognationẽ
uincta. ẽ. uel qui fortes futuri st̃. uel ut
fr̃s. uel infirmi. uel ut sorores. ad eũ ꝑ
cognitionẽ fidei deuota gratulatione con-¬
currunt. Tc̃ apud eũ celeberrime festiui-¬
tatis conuiuiũ exibent: qͣndoeũ iã neqͦqͣm
quasi purũ hominẽ contẽpnentes ꝓpinqͥta¬
tis suȩ memores. diuinitati eius se in he¬
tere congaudent. Tc̃ in domo eiꝰ panẽ co¬
medunt: cũ postposita obseruatione suꝑ¬
iacentis litterȩ. in sca ȩccła mystici eloqͥi.¬

Expanded text:
ne magis hujus saeculi conversionem se Judaici populi nuntiare testantur. Nam subditur: Venerunt autem ad eum omnes fratres sui, et universae sorores suae, et cuncti qui noverant eum prius, et comederunt cum eo panem in domo ejus. Tunc quippe fratres sui ac sorores ad Christum veniunt, quando ex plebe Judaica quotquot invecti fuerint convertuntur. Ex illo enim populo carnis materiam sumpsit. Tunc ergo ad eum fratres ac sorores accedunt, quando ex ea plebe quae ei per cognationem juncta est, vel qui fortes futuri sunt, velut fratres, vel infirmi, velut sorores, ad eum per cognitionem fidei devota gratulatione concurrunt. Tunc apud eum celeberrimae festivitatis convivium exhibent, quando eum jam nequaquam quasi purum hominem contemnentes, propinquitatis suae memores, divinitati se ejus inhaerere congaudent. Tunc in domo ejus panem comedunt, cum, postposita observatione subjacentis litterae, in sancta Ecclesia mystici eloq
Abbreviated transcription (Latin):
Consolant᷑ uidelics. xp̃m: qͥa ab infidelitatis
pristinȩ errore resipiscunt: & prauitatẽ ui-¬
tȩ ꝑ qͣm recta docentib repugnauerant de-
serant. Annon grauis meror.ẽ. duris cordi¬
b infructuose p̃dicare: laborẽ in ostenden¬
da ueritate sumere: s nullũ de conuersio.¬
ne audientiũ fructũ laboris inuenire:
At contra magna p̃dicatoꝵ consolatio. ẽ: sub¬
sequens ꝓuectus auditor. Releuatio qͥppe
dicentis. ẽ: ĩmutatio ꝓficientis. Et notan¬
dũ qͦd in flagello positũ consolari noluert̃:
s ad consolandũ eũ post flagellũ ueniuis:
quia nimirũ passionis eiꝰ tẽpore hebrei p̃¬
dicam̃ta fidei contẽpnentes. quẽ hominẽ

Expanded text:
consolantur Ecclesiam, qui ab infidelitatis pristinae errore resipiscunt, et pravitatem vitae per quam recta docentibus repugnant. serunt. Annon gravis moeror est duris cordibus infructuose praedicare, laborem in ostendenda veritate sumere, sed nullum de conversione audientium fructum laboris invenire? At contra, magna praedicatorum consolatio est subsequens profectus auditorum. Relevatio quippe docentis est immutatio proficientis. Et notandum quod in flagello positum consolari noluerunt, sed ad consolandum eum post flagellum veniunt, quia nimirum passionis ejus tempore Hebraei, praedica
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ꝑ psalmystã dñs dicit. Sustinui qͥ
simul mecũ contristaret᷑. & ñ fuit: conso¬
lantẽ me quȩsiui. & ñ inueni. Consolantẽ
qͥppe in passione minime inuenit: qui
ex despectu mortis etiã ipsos hosteᷤ ꝑtulit
ꝓ quib ad mortẽ uenit. Post flagella gͦ ꝓ
pinqui ad consolationẽ ueniunt: quia in
m̃bris suis nc̃ usq dñs patit᷑: s extremo
tempore israhelitȩ om̃s ad fidẽ cognita
helyȩ p̾dicatione concurrt̃: atq ad eiꝰ ꝓte¬
ctionẽ quẽ fugerant redeunt: & tẽ illud exi¬
miũ multiplici aggregatione popłor con¬
uiuiũ celebrat᷑. Tunc post flagella. qͦsi iob
sanus ostendit᷑. qͣndo ã conuersis atq crede¬
ntib post passionẽ suã ac resurrectionem
dñs in cęlis. ĩmortalis uiuere ꝑ certitudi¬
nem fidei scitur. Tc̃ quasi remuneratꝰ iob
cernitur: qͣndo in maiestatis sue potentia
sicut. ẽ. ds̃ credit᷑. & eius fidei subici hii qͥ
prius restiterant uident᷑. In fine gͥ mundi

Expanded text:
nus dicit: Sustinui qui simul mecum contristaretur, et non fuit; consolantem me quaesivi, et non inveni . Consolantem quippe in passione minime invenit, quia in despectu mortis etiam ipsos hostes pertulit, pro quibus ad mortem venit. Post flagella ergo propinqui ad consolationem veniunt, quia in membris suis nunc quoque Dominus patitur; sed extremo tempore Israelitae omnes ad fidem, cognita Eliae praedicatione, concurrunt, atque ad ejus protectionem quem fugerant redeunt, et tunc illud eximium multiplici aggregatione populorum convivium celebratur. Tunc post flagella quasi Job sanus ostenditur, quando a conversis atque credentibus post passionem suam ac resurrectionem Dominus in coelis immortalis vivere per certitudinem fidei scitur. Tunc quasi remuneratus Job cernitur, quando in majestatis suae potentia sicut est Deus creditur, et ejus fidei subjici hi qui prius restiterant videntur. In fine igitur mundi
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Om̃ia subiecisti sub pedib eiꝰ: oues &
boues uniuersas. insuꝑ & pecora cãpi. Hinc
est qͦd isdẽ ꝓpħa scãm eccl̃am simplices qͦs¬
q inhabitare conspiciens. ait. Animalia
cȩtor mala transeunt. exuberantiũ tortu¬
osa mole uiciorũ: Qd in ugatis bob. nisi
israhelitas legi subditos: Qd in asinis: ni¬
si simplices gentiliũ m̃tes accipimꝰ: Nam
quia innocentes qͥq. ouiũ nomine desig¬
nant᷑. testat᷑ psalmista. qui ait. Nos autẽ
popłs eiꝰ: & oues pascuȩ eiꝰ. Neq enĩ qui ser¬
uare innocentiã negligunt. illa int̾nȩ pa-¬
scuȩ refectione satiant᷑. Cameli uͦ nomine.
aliqͣndo in sacro eloquio. dñs: aliqͣndo au¬

Expanded text:
dicitur: Omnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et dicitur: Omnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves universas, insuper et pecora campi . Hinc est quod idem propheta sanctam Ecclesiam simplices quosque inhabitare conspiciens, ait: Animalia caeterorum mala transeunt exuberantium tortuosa mole vitiorum, quid in jugatis bobus nisi Israelitas legi subditos, quid in asinis nisi simplices gentilium mentes accipimus? Nam quia innocentes quique ovium nomine designantur, testatur Psalmista, qui ait: Nos autem populus ejus, et oves pascuae ejus . Neque enim qui servare innocentiam negligunt, illa internae pascuae refectione satiantur. 38. Cameli vero nomine aliquando in sacro eloquio Dominus, aliquando