comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&e diuisit ilł regnum suun cũ
adhuc uiueret. Et regnauit alex¬
ander annis duodecim: & mor¬
tuus ẽ. Et obtinuerunt pueri
eiꝰ regnum unusquisq: in loco
suo: & imposuerunt sꝰ omnes
diademata pͦ mortem eiꝰ. & filii eoꝵ
pꝰ eos annis multis: c& multiplicata
sunt mala in terra. Et exiit ex eis
radix peccatx:antiochus illustris
filius antiochi regis qui fuerat ro¬
mȩ obses: & regnauit inanno cen¬

Expanded text:
cum adhuc viveret et regnavit Alexander annis duodecim et mortuus est et obtinuerunt pueri eius regnum unusquisque in loco suo et inposuerunt sibi omnes diademata post mortem eius et filii eorum post eos annis multis et multiplicata sunt mala in terra et exiit ex eis radix peccatrix Antiochus Inlustris filius Antiochi regis qui fuerat Romae obses et regna
Abbreviated transcription (Latin):
duo prenotant prȩlia
inter hebrȩorum duces
gentemq ꝑsarum:pugnam
quoq sabbatorum ce nobiles
machabei ducis triumphos:

Expanded text:
 Praenotant autem praelia inter Hebraeorum duces gentesque Persarum, pugnam quoque Sabbatorum, et nobiles Machabaei triumphos,
Abbreviated transcription (Latin):
qui iuentꝰ ẽ in susis.a maximo
usq ad minimum: & septẽ dieb¬
iussit conuiinium p̾pari in uesti¬
bulo horti ce nẽmoris. qͦd regio
cultu & manu consitum erat. Et
pendebant ex omni parte tendo¬
ria aerii coloris. & carpasim. &
ihacinctini: sustenta funib bys¬
sinis atq purpureis: qui eburne¬
is circulis inserti erant. & colũp¬
nis marmoreis fulciebant᷑. Lec¬
tuli qͦq aurei &e argentei super
pauimentum smaragdineo &
pariostratum lapide dispositi
erant: qͦd mira uarietate pict᷑a¬

Expanded text:
qui inventus est Susis, a maximo usque ad minimum: et jussit septem diebus convivium praeparari in vestibulo horti, et nemoris, quod regio cultu et manu consitum erat. Et pendebant ex omni parte tentoria aerii coloris, et carbasini ac hyacinthini, sustentata funibus byssinis, atque purpureis, qui eburneis circulis inserti erant, et columnis marmoreis fulciebantur. Lectuli quoque aurei et argentei, super pavimentum smaragdino et Pario stratum lapide dispositi erant: quod mira varietate pict
Abbreviated transcription (Latin):
pulos qui sunt in cunctis pro¬
umtiis regis assueri. uii¬
Grediet᷑ itaq sermo reginȩ
adom̃s mulieres. ut contẽp
nant uiros suos & dicant: rex
assuerus iussit ut regina uasthi
intraret adeum & illa noluit:¬
atq: hoc exemplo omnes princi
dorum. paruipendent imꝑia
maritorum. Unde regis iusta
ẽ indignatio. Et si tibi placet
egrediatur edictum a facietua.
& scribatur iuxta l̃agu ꝑsarũ
atq medorum quam preteriri
illicitum ut nequaquam
ultra uasthi ingrediatur ad
regem: s regnum illius altera
quȩ melior est illa accipiat.
culum regis assueri. mense
decimo qui uocatur tebeth:
septimo anno regni eiꝰ. Et ama
mulieres: habuitq grãm &
miscd̃iam coram eo. suꝑ om̃s
mulieres. Et posuit diadema
regnii capite eiꝰ: fecitq eam
regnare in loco uasthi. Et ius¬
sit conuiuium p̾ꝑari ꝑ mag¬
nificum. cunctis pͥncipib & ser¬
uis suis: ꝓ comunctione & nup¬
tiis hester. Et dedit requiem in

Expanded text:
pulos qui sunt in cunctis propulos qui sunt in cunctis provinciis regis Asueri egredietur enim sermo reginae ad omnes mulieres ut contet viros suos, et dicant: Rex Assuerus jussit ut regina Vasthi intraret ad eum, et illa noluit. Hoc exemplo omnes conjugedorum parvipendent imperia maritorum: unde regis justa est indignatio. Et sit ibi placet, egrediatur edictum a facie tua, et scribatur juxta legem Persarum atque Medorum, quam praeteriri illicitum est, ut nequaquam Vasthi ultra ingrediatur ad regem, sed regnum illius altera, quae melior est illa, accipiat. culum regis Assueri mense decimo, qui vocatur THEBETH, septimo anno regni ejus. Et amamulieres habuitque gratiam et misericordiam coram eo super omnes mulieres et posuit diadema regni in capite eius fecitque eam regnare in loco Vasthi et iussit convivium praeparari permagnificum cunctis principibus et servis suis pro coniunctione et nuptiis Hester et dedit requiem in
Abbreviated transcription (Latin):
septimo cum rex eẽt hylarior
& pͦ miniam potationem in ca¬
luiss mero: p̾cepit mauman.
septem eunuchis. qui in conspectus
eiꝰ ministrabant. ut introducereÑ
reginam uasthi coram rege. posi¬
do suꝑ caput eiꝰ diadẽmate:& os¬
tenderet cunctis popłis & pͥncipi¬
bus. illius pulchritudinẽ. Frat
enim pulchra ualde. Quȩ renuit:
& ad regis imꝑium qͦd ꝑ eunuch¬
os mandauerat uenire contẽpsit.¬
feruore succensus. interrogauit
sapientes qui ex more regio semꝑ
u aderant. & illorum faciehat
cuncta consilio. scientium leges
ac iura maiorum:erant pͥmi &
matha. & tharsis & mares. c mar¬
sana.& mamucha.septem duces
ꝑsarum acq: medorum. qui uide¬
bant faciem regis. & pͥmi pꝰ eum
residere soliti erant: cui sentente
uasthi regina subiaceret. quȩ
assueri regis imꝑium qͦd ꝑ eu¬
nuchos mandauerat facere no¬
luisset. Responditq mamucha:
audiente rege atq principibꝰ
A solum regem lesit regina uas¬
thi:s omnes principes &e po¬

Expanded text:
eptimo cum rex esset hilarior et post nimiam potionem incaluisset mero praecepit Mauman eseptem eunuchis qui in conspectu eius ministrabant ut introducerent reginam Vasthi coram rege posito super caput eius diademate et ostenderet cunctis populis et principibus illius pulchritudinem erat enim pulchra valde quae rennuit et ad regis imperium quod per eunuchos mandaverat venire contempsitfurore succensus interrogavit sapientes qui ex more regio semper ei aderant et illorum faciebat cuncta consilio scientium leges ac iura maiorum erant autem pmatha et Tharsis et Mares et Marsana et Mamucha septem duces Persarum atque Medorum qui videbant faciem regis et primi post eum residere soliti erant cui sententiae Vasthi regina subiaceret quae Asueri regis imperium quod per eunuchos mandaverat facere noluisset responditque Mamuchan audiente rege atque principibus non solum regem laesit regina Vasthi sed omnes principes et po
Abbreviated transcription (Latin):
um qm̃ ce bibliothecas hebrȩoꝵ
studiustis intrare. & interp̾tum
certamina comꝓbastis: tenen¬
tes hester hebraicum librum. ꝑ
singula uerba nr̃am tnͣs lationẽ
aspicite: ut possitis agnoscere
me nichil etiam augmentasse
addendo:s: fideli testimonio.sio¬
pliciter sicut in hebrȩo habetur.
hystoriam hebiaicam latinȩ
linguȩ tradidisse. Nec affectamꝰ
laudes hominum: nec uitupe

Expanded text:
m et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
lon. quȩ ẽcontra faciem campi
magni iuxta dothaim. & uniu̾¬
sis ꝑ quos transitus e̾e poterat:
ut obtinerent ascensus montiũ
ꝑ quos uia eͥẽ poterat ad ierł̃m:
ut illic custodirent ubi angustũ
iter ẽẽ poterat inter montes. Et
fecert̃ filis isrl̃: scd̃m qͦd constitu¬
erat cis sacerdos dm̃ heliachim.¬

Expanded text:
lon quae est contra faciem campi lon quae est contra faciem campi magni iuxta Dothain et universis per quos transitus esse poterat ut obtinerent ascensus montium per quos via esse poterat ad Hierusalem ut illic custodirent ubi angustum iter esse poterat inter montes et fecerunt filii Israhel secundum quod constituerat eis sacerdos Domini Heliachim
Abbreviated transcription (Latin):
& dinumerauit uiros in expedi¬
tione sua sic̃ p̾cepit ei rex. centũ
uiginti milia peditum pugna¬
torum.& equites sagittarios duo¬
decim milia: omnemq expedi¬
tionem suã fec̃ prȩire in multi¬
tudine mnumerabilium came¬
lorum. cũ his qͦ exertitib suffice¬
&omnem apamiam.omnẽq
mesopotamiam: uenit ad idu¬
neos in terram gabda. accepitq
uuitates corum & sedit ibi per
tͥginta dies: in quib dieb aduna¬
ri p̾cepit uniuersum exercitum
uirtutis suȩ. Tunc audientes hȩc
filii isrł. qui habitabant interra
iudeȩ: timuerunt ualde a facie
eiꝰ. Remor etiam ce horror mua¬
sit sensus eorum: ne hoc faceret
iherusalem. & templo dñi. quod
fecerat cęt̾is ciuitatib & templis
m omnem samariam ꝑcir¬
cuitum usq: iherico: & preoccu¬
pauert om̃s uertices montium:
& muris circumdedunt uicos
suos: & congregauer̃t frumenta
in prȩparationem pugnȩ. Sa¬
cerdos clyachim scripsit ad u¬
niuersos quierant contra hesdre¬

Expanded text:
iros in expeditione sicut praecepit ei rex centum viginti milia peditum pugnatorum et equites sagittarios duodecim milia omnemque expeditionem suam fecit praeire multitudinem innumerabilium camelorum cum his quae exercitibus sufficet omnem Apamiam omnemque Mesopotamiam venit ad Idumeos in terra Gabaa accepitque civitates eorum et sedit ibi per triginta dies in quibus diebus adunari praecepit universum exercitum virtutis suae tunc audientes haec filii Israhel qui habitabant in terra Iudaeae timuerunt valde a facie eius tremor etiam et horror invasit sensus eorum ne hoc faceret Hierusalem et templo Domini quod fecerat ceteris civitatibus et templis n omnem Samariam per circuitum usque Hiericho et praeoccupaverunt omnes vertices montium et muris circumdederunt vicos suos et congregaverunt frumenta in praeparatione pugnae sacerdos etiam Heliachim scripsit ad universos qui erant contra Hesdrae
Abbreviated transcription (Latin):
buchodonosor rex holofernem
pͥncipem militiȩ suȩ. & dixit ei.
Egredere aduersum õmne regn¬
um occidentis: & contra eos p̾ci¬
pue qui contempserunt imꝑiũ
meum. N parcet oculus tuus
ulli regno:omnemq urbem
munitam subiugabis mͥ. G̃utc
holofernes uocauit duces & ma¬

Expanded text:
buchodonosor rex Holofernem principem militiae suae et dixit ei: “Egredere adversum omne regnum occidentis, et contra eos praecipue qui contempserunt imperium meum. Non parcat oculus tuus ulli regno, omnemque urbem munitam subiugabis mihi”». 6 Holofernem hunc aut gentium
Abbreviated transcription (Latin):
natus ẽ nabuchodonosor rex
ad omnem terram illam: & iu¬
rauit ꝑ regnum & dronum su¬
um. qͦd defenderet se de omnibꝰ.
mi: factum ẽ uerbum in domo
nabuchodonosor regis assyri
orum. ut defenderet se. Uoca¬
uitq: omnes maiores natu. om¬
nesq duces ce bellatores suos:
& habuit cum eis misterium
consilii sui. Dix̃q cogitationẽ
suam in co ee: ut omnem der

Expanded text:
natus <est> Nabuchodonosor rex ad omnem terram illam, et iuravit per regnum et thronum suum quod defenderet se de omnibus mi, factum est verbum in domo Nabuchodonosor regis Assorum ut defenderet se. Vocavitque omnes majores natu, omnesque duces et bellatores suos, t habuit cum eis mysterium consilii sui; dixitque cogitationem suam i
Abbreviated transcription (Latin):
cum gentib quȩ cirta nos sunt:
quia ex quo recessimus ab eis. in¬
uenerunt nos multa mala. Et
bonus uisus ẽ sermo in oculis
eorum. Et destinauerunt aliqͥ
de popło. ce abierunt ad regem:
& dedit ilł potestatem ut face¬
rent iustitias gentium. Et ȩdifi¬
cauerunt gimnasium in ihero¬
solimis scđm leges nationum:
& fecert̃ sibi p̾putia. & recesser̃t¬

Expanded text:
unt, quia ex quo recessimus ab eis, invenerunt nos mala multa. Et bonus visus est sermo in oculis eorum. Et destinaverunt aliqui de populo; et abierunt ad regem, et dedit illis potestatem, ut facerent justitias gentium: et aedificaverunt gymnasium in Hierusalem secundum leges nationum; et fecerunt sibi praputia,
Abbreviated transcription (Latin):
tra arphaxat: & obtinuit cum
in campo magno qui appellat᷑
ragau. contra eufraten. & dygrin.
& hyadasan. incampo herioch
regis helicorum. Tunc exalta¬
tum ẽ regnum nabuchodono¬
sor: & cor eius eleuatum ẽ. Et misit
ad omnes qui habitabant in ci¬
licia. & damasco & libano: & ad
gentes quȩ sunt in carmelo. &
cedar. & inhabitantes galileam.
in campo magno hesdrelon:
&e ad omnes qui erant in samaria.
& tnsflumen iordanen usq: ihe¬
rusalem. domnem terram iesse.
quousq ꝑueniat᷑ ad omnes termi

Expanded text:
m in campo magno, qui appellatur Ragau, circa Euphraten, et Tigrin, et Jadason, in campo Erioch regis Elicorum. Tunc exaltatum est regnum Nabuchodonosor, et cor ejus elevatum est, et misit ad omnes qui habitabant in Cilicia, et Damasco, et Libano, et ad gentes quae sunt in Carmelo et Cedar, et inhabitantes Galileam in campo magno Hesdrelon, et ad omnes qui erant in Samaria et trans flumen Iordanem usque Hierusalem et omnem terram Iesse, quousque perveniatur ad montes Aethi
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta: & in latitudine
cubitorum tͥginta. Turres uͦ eiꝰ:
posuit in altitudine cubitorũ
centum. ꝑquadrum uͦ earum:
latus utrumq uicenorum pe¬
dum spatio tendebat᷑. Posuitq
portas eiꝰ in altitudine turriũ.
Et gloriabatur quasi potens in
potentia exercitus sui: & inglia
quadrigarum suarum .iii.
NNO gͥduodecimo regni sui.

Expanded text:
in latitudine cubitorum triginta turres vero eius posuit in altitudinem cubitorum centum per quadrum vero earum latus utrumque vicenorum pedum spatio tendebatur posuitque portas eius in altitudine turrium et gloriabatur quasi potens in potentia exercitus sui et in gloria quadrigarum suarum anno igitur duodecimo regni
Abbreviated transcription (Latin):
qui sub antiocho rege ꝓ sacris
legib dira tormenta ꝑpessi st̃:¬
qͦs mater pia cum diuersis sup-¬
pliciis urgerent᷑. ñ solum non
fleuit: s & gaudens hortabat᷑
ad gliam passionis. Explicit¬

Expanded text:
qui sub Antiocho rege pro sacris legibus dira tormenta perpessi sunt? Mater pia cum diversis suppliciis urgeretur, non solum non flevit, sed et gaudens hortabatur ad gloriam passionis. 2. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
diem. Cum aũt appinquaret por¬
te ciuitatis. etce defunctus effe¬
rebatur filuis unicus mat̾s sue.
Defunstus hic qui extra portã
cuutatis mũltis est intuentib
elatus. significathomint̃: letali
criminum fimere soporatum: e¬
andem q insuꝑ anime mortem.
non cordis adhuc eubin regen¬
tem: s ad multorum noticiam
ꝑ locutionis oꝑis uẽ indicium.
quasi ꝑ sue ciutatis hostia pro

Expanded text:
Cum autem appropinquaret portae civitatis, ecce defunctus efferebatur filius unicus matris suae. Defunctus hic qui extra portam civitatis multis est intuentibus elatus, significat hominem lethali criminum funere soporatum, eamdemque insuper animae mortem non cordis adhuc cubili tegentem, sed ad multorum notitiam per locutionis operisve indicium quasi per suae civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
icut in sollempnitate pas¬
chali resur restio nobis
Aut. causa letandi ita asdensio¬
eius incelum. presentium nob̃
est materia gaudiorum: recolẽ¬
tib illum diem ⁊ rite ueneran¬
tib quo natura nr̃e humilitatis
in xp̃o supra oẽm celi miliciam.
supra om̃s ordines angłorum
⁊ ultra cunctarum altitudinẽ
potestatum. ad dei patris ẽ pro¬
uecta conseissum. Quo ordine
oꝑm̃ diuinorum nos fundati.
nos edificati sumus: ut mira¬
bilior fieret gr̃a dĩ cum remotis
a conspestu hominum. que me¬
rito reuerentiam sui sentiebant᷑
indicere. fides ñ diffideret: spes nõ
flustuaret: caritas ñ teperet.
agnarum hic iugor u¬
est mentium ⁊ ualde fide¬
lium est hoc lumen animorum.
incunstanter credere. eo que cor¬
poreo ñ uidentur intuitu. ⁊ sbi
sigere desiderium quo ñ queas
ferre conspestum. Hec aũt pietas
unde in nr̃is cordib nasceretur.
aut quomͦ quisquam iustifica¬
retur ꝑfidem. si in his tantum
salus nr̃a consisteret. que obtu¬

Expanded text:
 in solemnitate paschali resurrectio Domini fuit nobis causa laetandi, ita ascensiin coelos praesentium nobis est materia gaudiorum, recolentibus illum diem et rite venerantibus, quo natura nostrae humilitatis in Christo super omnem coeli militiam, supra omnes ordines angelorum, et ultra omnium altitudinem potestatum ad Dei Patris est provecta consessum. Quo ordine operum divinorum nos fundati, nos aedificati sumus: ut mirabilior fieret gratia Dei, cum remotis a conspectu hominum, quae merito reverentiam sui sentiebantur indicere, fides non diffideret, spes non fluctuaret, charitas non tepesceret. Magnarum enim hic vigor est mentium, et valde fidelium hoc lumen est animarum, incunctanter credere quae corporeo non videntur intuitu, et ibi figere desiderium, quo nequeas inferre conspectum. Haec autem pietas unde in nostris cordibus nasceretur, aut quomodo quisquam justificaretur per fidem, si in iis tantum salus nostra consisteret, quae obtu
Abbreviated transcription (Latin):
luideri poterat. fides intuen¬
tum dubitabat: osdendit eisiħe¬
ꝓtinus manus ⁊ latus. Palpan¬
dam carnem p̾buit: quam clan¬
sis ianius introduxit. Quam
re duo mira ⁊ iuxta huinanã
ratcẽm sibi ualde contraria ostẽ¬
dit: dum post resurrestionem
corpus suũ ⁊ incorruptibile ⁊
tam̃ palpabile de monstrauit.
Nlam ⁊ corrumpi necesse est
quod palpatur: ⁊ palpari ñ põt
quod ñ corrumpitur S miro
modo atq mestimabili redemp¬
tor nr̃ ⁊ incorruptibile postre¬
surreftionem ⁊ palpabile corpꝰ
exhibuit:ut monstrando meor

Expanded text:
deri poterat, fides intuentium dubitabat, ostendit eis protinus 1553 manus et latus; palpandam carnem praebuit, quam clausis januis introduxit. Qua in re duo mira, et juxta humanam rationem sibi valde contraria ostendit, dum post resurrectionem suam corpus suum et incorruptibile et tamen palpabile demonstravit. Nam et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur. Sed miro modo atque inaestimabili Redemptor noster et incorruptibile post resurrectionem, et palpabile corpus exhibuit, ut monstrando incor
Abbreviated transcription (Latin):
temus frẽs sicut ait scͥptiua.
in hac die domini. Ex ulte mus pla¬
ne: quia cum uotis dñi gratula¬
mur: magis uota nr̃a curamus.
Quid enim dicit ꝓpħia: Hec est
dies quam fecit dominus. Bonꝰ
plane dies: qui lucem intulit uni¬
ũsis. Uerum ñ in huius scl̃i luc̃e
s resurrestionis et̾ne. Lux eñi ista
ñ caliginem noctis detulit s mor¬
tis tenebras amputauit. Bonus
iriquam dies: ⁊ melior hic quam
ille in quo pͥmum mundus eni¬
tuit. Ile enum hominib adlabo¬
rem creatus est: hic factus est ad
quietem. Ille mortem meruit. hic
formioinem mortis euasit. Ille
bonis malisq cõmunis est: hic
ꝓpruis est iustorum. Illius diei lux.
tenebris sepelitur: huiꝰ diei splen¬
dor. etiam sepulturas illuminat.
Ad postremum illus diei lucem:
mortui ñ uident. huius diei lu¬
men etiam defunctis enueuit.
sicut ait ꝓph̾a. Qui sedebant in
regione umbre mortis lux orta
est eis. Letemur igitur in hac die
que ⁊ iuos circumfulget ⁊ mor¬

Expanded text:
tres, sicut ait Scriptura, in hac die Domini exsultemus plane, quia cum votis Domini gratulamur, magis nostra vota curamus. Quid enim dicit propheta? Haec est dies quam fecit Dominus. Bonus 476 plane dies, qui lucem intulit universis, verum non hujus saeculi lucem, sed resurrectionis aeternae; lux enim ista non caliginem noctis detulit, sed mortis tenebras amputavit. Bonus, inquam, dies, et melior hic quam ille in quo primum mundus enituit: ille enim hominibus ad laborem creatus est, hic factus est ad quietem; ille mortem meruit, hic formidinem mortis evasit; ille bonis malisque communis est, hic proprius est justorum; illius diei lux tenebris sepelitur, hujus diei splendor etiam sepulturas illuminat; ad postremum illius diei lucem mortui non vident, hujus diei lumen etiam defunctis emicuit, sicut ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est eis . Laetemur ergo in hac die, quae et vivos circumfulget, et mor
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is comp̾hendi nequaqũa pos¬
sunt: ex alia eius oꝑatione pen¬
sanda sunt: ut reb mirabilib
fidem p̾beant fcã mirabiliora. Il¬
lud enim corpus dñi intrauit
ad discipulos ianuis clausis: q̃d
uidelicet ad humanos ocł̃os ꝑ
natiuitatẽ suam clauso ex iit
utero uirginis. Quid ergo mir̃
si clausis ianius post resurresti¬
onem suam. mneternum iam
uicturus intrauit.: qui moritu

Expanded text:
aquam possunt, ex alia ejus operatione pensanda sunt, ut rebus mirabilibus fidem praebeant facta mirabiliora. Illud enim corpus Domini intravit ad discipulos januis clausis, quod videlicet ad humanos oculos per nativitatem suam clauso exiit utero Virginis. Quid ergo mirum si clausis januis post resurrectionem suam in aeternum jam victurus intravit, qui moritu
Abbreviated transcription (Latin):
solum uenire s et miracuła ibidẽ
quo conuiuas letificaret. facere dig¬
natus est. exceptis celestium sacra¬
mentorum figuris. etiam iuxta
litteram fidem reste credentium
confirmat. Porro taciani ⁊ mar¬
tionis ceterorumq qͥ nuptiisde¬
trahunt. ꝑfidia. quam sit damp¬
nabilis insinuat. Si eñĩ thoro
immacł̾ato et nuptiis debita ca¬
stitate celebratis. culpa inesset:
nequaquam dominus ad has ue¬
nire: neqͣquam eas signorũ suoꝵ
initiis consecrare uoluiss. Nunc
aũt quia bona est castitas coniu¬
gaslis: melior continentia uiduał:
optima ꝑfectio uirginalis. ad cõ¬
ꝓbandam omnium clestionem
graduum. discernendum tamen
to marie uirginis utero nasci dig¬
natus est: a ꝓpħieo anne uiduẽ
ore. mox natus bñdititur: a nupti¬
arum celebratorib iam uuenis

Expanded text:
ire, sed et miraculum ibidem, quo convivas laetificaret, facere dignatus est, exceptis coelestium sacramentorum figuris, etiam juxta litteram recte fidem credentium confirmat. Porro Tatiani et Marciani caeterorumque qui nuptiis detrahunt perfidia quam sit damnabilis insinuat. Si enim toro immaculato et nuptiis debita castitate celebratis culpa inesset, nequaquam Dominus ad has venire, nequaquam eas signorum suorum initiis consecrare voluisset. Nunc autem, quia bona est castitas conjugalis, melior continentia vidualis, optima perfectio virginalis, ad comprobandam omnium electionem graduum, discernendum tamen to Mariae virginis utero nasci dignitatus est, a prophetico Annae viduae ore mox natus benedicitur, a nuptiarum celebratoribus jam juvenis
Abbreviated transcription (Latin):
& in dieb consummationis il¬
lius benedicetur. Plemtudo
sapientiȩ ẽ tiniere dm̃: & ple¬
nitudo a fructib illius: & o¬
mnem domum illius imple¬
uit a generationib: &e recepta¬
cula a thesauris illiud.iiii.
Uorona sapientiȩ timor do¬
mini: replens pacem & sa¬
lutis fructum : &e uidit. & dinu¬
merauit eam. Utraq autem
sunt dona dei:scientia & intel¬
lectus prudentiş. Sapientia
compartietur: & gloriam te¬
nentium se exaltat. Radix sa¬
pientiȩ ẽ timor domini: rami
enim illius longeui. In thesau¬
ris sapientiȩ intellectus & sci-¬
entiȩ religiositas: execratio au¬
tem peccatorib sapientia. Uͣ¬
Iddor domini: expellit pec¬
catum. Nam qui sine timore ẽ:
non poterit iustificari. Iracun

Expanded text:
 consummationis illius benedicetur plenitudo sapientiae timere Deum et plenitudo a fructibus illius omnem domum illius implebit a generationibus et receptacula a thesauris illius corona sapientiae timor Domini repollens pacem et salutis fructum et vidit et dinumeravit eam utraque autem sunt dona Dei scientiam et intellectum prudentiae sapientia conpartietur et gloriam tenentium se inaltat radix sapientiae est timere Dominum rami enim illius longevi in thesauris sapientiae intellectus et scientiae religiositas execratio autem peccatoribus sapientia timor Dei expellit peccatum nam qui sine timore est non poterit iust
Abbreviated transcription (Latin):
uidit & dinumerauit. & mens
ẽ. Et effudit illam suꝑ omnia
oꝑa sua:ce suꝑ omnem carnẽ
sc̃m datum suum: & prebuit
illam diligentib se.Timor do¬
mini głia & gliatio: & lȩticia &
corona exultationis. Timor do¬
mini delectabit cor: & dabit
lȩtitiam & gaudium in longi¬
tudinem dierum Timenti do¬
minum bene erit in extremis:
& in die defunctionis suȩ bene¬
dicetur. Dilectio di honorabił
sapientia: quib ap̃paruerit aũt¬

Expanded text:
idit et dinumeravit et mensus est et effudit illam super omnia opera sua et super omnem carnem secundum datum suum et praebuit illam diligentibus se timor Domini gloria et gloriatio et laetitia et corona exultationis timor Domini delectabit cor et dabit laetitiam et gaudium in longitudine dierum timenti Dominum bene erit in extremis et in die defunctionis suae benedicetur dilectio Dei honorabilis sapientia quibus a
Abbreviated transcription (Latin):
De solliciti sitis anime ur̃e qͥd
manducetis: neq corpori
uro quid induamini. In non nulliᷤ
codieĩb additum est: neq quidbi¬
batis. Cigo quod natura om̃ibus
tribuit ⁊ iumentis. ac bestiis ho¬
minĩb queq commune ẽ: Huiꝰ
cura penitus liberamur. s p̃cipit᷑
nobis ne solliciti simus quid come¬
damus. Et quia in sudore uultus p̃¬
paramus panem nõbis. labor exer¬
cendus est: sollicttudo tollenda. Hoc

Expanded text:
e solliciti sitis animae vestrae, quid manducetis, neque corpori vestro quid induamini. In nonnullis codicibus additum est: neque quid bibatis. Ergo quod natura omnibus tribuit, et jumentis ac bestiis hominibusque commune est, hujus cura penitus liberamur. Sed praecipitur nobis ne solliciti simus quid comedamus: quia in sudore vultus praeparamus nobis panem. Labor exercendus est, sollicitudo tollenda. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
MNIS sapientia
& cum illo fuit se¬
H arenam maris & pluuiȩ gut¬
tas. & dies seculi quis dinume¬
rauit: Altitudinem cęli. & la¬
titudinem terrȩ. & ꝓfundum
abys̃ quis̃ meniui ẽ: Sapi¬
entiam di precedentem om̃ia:

Expanded text:
mnis sapientia et cum illo fuit seharenam maris et pluviae guttas et dies saeculi quis dinumeravit altitudinem caeli et latitudinem terrae et profundum abyssi quis mensus est sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ iudiciũ dampnationis
sed gratiam purgationis cau-¬
samq salutis efficeret. Inte¬
rea castra metantur uiian
remoꝵ:⁊ uniũsa regione de¬
populata neces tantũ xp̃ia¬

Expanded text:
non judicium damnationis, sed gratiam purgationis, causamque salutis efficeret. Interea castrametantur agmina Remorum, universaque regione depopulata, neces tantum i
Abbreviated transcription (Latin):
scismatica scandala suscitare
prosperitatis tempori¬
b animositas diuissimarũ
geitiũ cõmota iram offen-
culenta uuandaloꝵ multitu¬
de ꝓperanter accelerat subu-¬
ur̃biũ gladioq interemptis
utriusq sexus progenitorib
cũ filiis nõ aliam dignita¬
tis gam. ut aliud aliqris ĩ
temporalib lucris cencunis

Expanded text:
schismatica scandala suscitare,prosperitatis temporibus, animositas dirissimarum gentium commota, Dei offensiculenta, Wandalorum multitudo properanter accelerat, subveurbium, gladioque interemptis utriusque sexus progenitoribus cum filiis, non aliam dignitatis gloriam, non aliud aliquid in temporalibus lucris tam des
Abbreviated transcription (Latin):
is ac fortiter prelio concutien¬
tib urbem nimio terroris
ad sanctissimũ nichasiũ in
orationib prostratũ cucirre¬
runt. futur̃a paganoꝵ uicto

Expanded text:
us, ac fortiter bello concutientibus urbem, nimio terroris ad sanctissimum Nicasium in orationibus prostratum decurrunt, futur
Abbreviated transcription (Latin):
głantib.ex quib sunt etiã
carnales. isrłitȩ terrenȩ iherłm
ciues trigenȩ. qui ut dicit a
płs ignorantes dei iusticiam
id est quam dat homini d̾s
qͥ solus ẽ iustus atq iustificans
& suã uolentes constituere
id est uelut a se sibi paratã.
ñ ab illo imꝑtitã. iusticiȩ di
ñ sunt subiecti. Utiq quia
suꝑbi de suo putantes. ñ de
dei posse placere: S quid est
& arbiter conscientiarũ.
ipse uidet cogitaones homi¬
uanȩ sunt. nisi quia ꝓpriȩ
hominũ sunt. & ab illo non
sunt a quo ipsi homines st̃:
Arcus fortiũ superatus est. &
infirmi accincti sunt robore:
Infirmatꝰ est arcus id ẽ inten¬
tio eoꝵ qui tam potentes si¬
bi uident᷑ esse. ut sine dei
dono atq adiutorio huma¬
na sufficientia: diuina pos¬
sint implere mandata Et
infirmi accincꝰti sunt robore:
Qui tantũ in dei pietate con¬
fidunt: & ab illo solatia que¬
runt. dicentes cum ꝓpheta:
tilis quando alienus a testa¬

Expanded text:
riantibus, ex quibus sunt etiam riantibus, ex quibus sunt etiam carnales Israelitae terrenae Jerusalem, cives terrigenae, qui, ut dicit Apostolus , « ignorantes Dei justitiam, » id est, quam dat homini Deus, qui solus est justus atque justificans, « et suam volentes constituere, » id est, velut a se sibi paratam, non ab illo impartitam, « justitiae Dei non sunt subjecti. » Utique, quia superbi de suo putantes, non de Dei posse placere. Sed quia est et arbiter conscientiarum, ipse videt cogitationes homivanae sunt, nisi quia proprie hominum sunt, asunt a quo ipsi homines sunt? « Arcus fortium superatus est et infirmi accincti sunt robore. » Infirmatus est arcus, id est, intentio eorum qui tam potentes sibi videntur esse, ut sine Dei dono atque adjutorio, humana sufficientia, divina possint implere mandata. « Et infirmi accincti sunt robore. » Qui tantum in Dei pietate confidunt, et ab illo solatia quaerunt, dicentes cum Propheta: tilis, quando alienus a testa
Abbreviated transcription (Latin):
on est sẽs ut est dñs Dis¬
tincꝰtione utitur:. Non
ẽ alius extra te. & non ẽ for¬
sc̃s preter te dñe. quia nemo
fit nisi abste. Et si sunt qui
dicunt᷑ dii multi. & dñi mul¬
ti. nullus tamen eoꝵ natura¬
liter est id quod ds̃ est. quia
ipse solus ẽ qui dixit. ad mo¬
ysen seruũ suũ. ego sũ qͥ sum:
Nam umbra ad comparatio¬
nẽ corporis non ẽ. & fumͦ ad
comparationẽ ignis non est.
Nolite multiplicare loqui sub¬
limia głantes: Et salomon
dixit: Altiora te ne quesie¬
ris. Et alibi. Dñs in cȩlo & tu
super t̾ram. ideo sint pauci
sermones tui: Recedant ue¬
tera de ore ur̃o. hoc est uani¬
loquium non exeat de ore
ur̃o. Omnis sermo malus
dñs est. & ipsi preparant᷑ cogi¬
tationes: Ipse uos scit. & ubĩ
nemo scit. sp̃c enim omnia
scrutat᷑ etiam ꝓfunda dei
Unde qui putat se aliquid
esse cum nichil sit: ipse seip¬
sum seducit Hec dicuntur
aduersariis ciuitatis dei. add
babiloniã ꝑtinentib dde sua

Expanded text:
on est sanctus, ut est Dominus. » Distinctione utitur. Non est alius extra te, et non est forsanctus praeter te, Domine, quia nemo fit, nisi abs te, etsi sunt, qui dicuntur dii multi, et domini multi, nullus tamen eorum naturaliter est id quod Deus est, quia ipse solus est, qui dixit ad Moysen servum suum: « Ego sum qui sum ; » nam umbra ad comparationem corporis non est, et fumus ad comparationem ignis non est. « Nolite multiplicare loqui sublimia gloriantes. » Et Salomon dicit: « Altiora te ne quaesieris . » Et alibi: « Dominus in coelo et tu super terram, ideo sint pauci sermones tui . » « Recedant vetera de ore vestro. » Hoc est, magniloquium non exeat de ore vestro. « Omnis sermo malus,Dominus est, et ipsi praeparantur cogitationes. » Ipse vos scit et ubi nemo scit: Spiritus enim omnia scrutatur, etiam profunda Dei. Unde qui putat se aliquid esse, cum nihil sit, seipsum seducit. Haec dicuntur adversariis civitatis Dei ad Babyloniam pertinentibus, de sua
Abbreviated transcription (Latin):
Tu uenis ad me cum gladio &
hasta & clipeo: ego autẽ uenio
ad te in nomine dñi exercituũ
dei agminũ isrł. quib expro¬
hodie uolatilib cęli & bestus
t̃rȩ ⁊ ut sciat omnis t̾ra quia
ẽ ds̃ in isrł: & nouerit uniu̾¬
sa ȩccła hȩc. quia ñ in gladio
nec in hasta saluat dñs: Ipsius
est enim bellũ: & tradet uos in
manus nr̃as: Cumgͦ surrexisset
philisteus. & ueniret & appropi¬
quaret contra dauid: festinauit
dauid. & cucurrit ad pugnam¬

Expanded text:
gladio, et hasta, et clypeo: ego autem venio ad te in nomine Domini exercituum, Dei agminum Israel, quibus exprohodie volatilibus coeli, et bestiis terrae: ut sciat omnis terra, quia est Deus in Israel. Et noverit universa ecclesia haec, quia non in gladio, nec in hasta salvat Dominus: ipsius est enim bellum, et tradet vos in manus nostras. Cum ergo surrexisset Philisthaeus, et veniret, et appropinquaret contra David, festinavit David, et cucurrit  A
Abbreviated transcription (Latin):
sus philisteũ & ait saul ad da¬
uid: Non uales resistere philis¬
teo isti. nec pugnare aduersus
eum quia puer es:hic autem
uir bellator ab adolescentia sua
.Dixitq dauid ad saul Pascebat
seruus tuus patris sui gregem:
& ueniebat leo uel ursus tolle¬
batq arietẽ de medio gregis:
& sequebar eos. & ꝑcutiebã eru¬
ebamq de ore eorũ: & illi con¬
surgebant aduersum me: & ap
prehendebã mentũ eorũ. & suf¬
focabam. interficiebãq eos: Nã
&e leonẽ & ursum: interfeci ego
seruus tuus: Erit gͥ & philisteus
hic incircuncisus: quasi unus

Expanded text:
rsus Philisthaeum. Et ait Saul ad David: Non vales resistere Philisthaeo isti, nec pugnare adversus eum: quia puer es, hic autem vir bellator est ab adolescentia sua. Dixitque David ad Saul: Pascebat servus tuus patris sui gregem, et veniebat leo, vel ursus, tollebatque arietem de medio gregis: et persequebar eos, et percutiebam, eruebamque de ore eorum, et illi consprehendebam mentum eorum et suffocabam, interficiebamque eos: nam et leonem, et ursum interfeci ego servus tuus. Erit igitur et Philisthaeus hic incircumcisus quasi unus
Abbreviated transcription (Latin):
quasi aspectus christalli horri¬
bilis: &e extenti suꝑ capita eorũ
desuꝑ. Sub firmamento aũt.
pennȩ eorum:rectȩ alterius ad
alterum. Unumquodq: duab
alis uelabat corpꝰ suum: & alte¬
rum similiter uelabat᷑. Et audi¬
ebam sonum alarum quasi so¬
num aquarum multarum:
quasi sonum sublimis di Cũ
ambularent. quasi sonus erat
multitudinis: ut sonus castroꝵ

Expanded text:
quasi aspectus cristalli horribilis et extenti super capita eorum desuper sub firmamento autem pinnae eorum rectae alterius ad alterum unumquodque duabus alis velabat corpus suum et alterum similiter velabatur et audiebam sonum alarum quasi sonum aquarum multarum quasi sonum sublimis Dei cum ambularent quasi sonus erat multitudinis ut sonus castro
Abbreviated transcription (Latin):
sunt coram te. et tu et opti¬
mates tui. et uxores tuȩ et
concubine tuȩ uinum bibistis
in eis. Deos qͦq argenteos &
aureos. et ereos. ferreos.ligne¬
osq & lapideos. qui ñ uident
neq audiunt. neq sentiunt.
laudasti: porro deum quiha¬
bet flatum tuum inmanu sua.
& omnes uias tuas. non glori¬
ficasti.
ccirco missus ẽ a deo articulꝰ
manus: qui scripsit hoc quod
exaratum ẽ. Hȩc ẽ aut̃ scrip¬
tura: quȩ digesta ẽ. Manẽ.
techel. phares. Et hec int̃pre¬
tatio sermonis. Mane. nume¬
rauit ds regnum tuum: et
compleuit illud. Techel. appen¬
sum ẽ instatera: & inuentũ
ẽ minus habens. Phares. diui¬

Expanded text:
sunt coram te: Et tu, et optisunt coram te: Et tu, et optimates tui, et uxores tuae, et concubinae tuae, vinum bibistis in eis? Deos quoque argenteos, et aureos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos, qui non vident, neque audiunt, neque sentiunt, laudasti: Porro Deum, qui habet flatum tuum in manu sua, et omnes vias tuas, non glorificasti. Idcirco ab eo missus est articulus manus, quae scripsit hoc, quod exaratum est. Haec est autem scriptura, quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec est interpretatio sermonis. MANE: numeravit Deus regnum tuum, et complevit illud. THECEL: appensus es in statera, et inventus es minus habens. PHARES: divi
Abbreviated transcription (Latin):
espondens iiii¬
danihel: ait coram rege.
Munera tua sint tibi: & dona
domus tuȩ alteri da: scriptu¬
ram autem legam tibi rex. et
interpretationem eius osten¬
dam tibi. Orex. deus altissimꝰ
regnum & magnificentiam &
glam et honorem dedit nabu¬
chodonosor patri tuo: et ꝓpt̃
magnificentiam quam dede¬
rat ei. uniuersi populi. trib
& lingue tremebant et metu¬
ebant cum. Quos uolebat in¬
terficiebat: et quos uolebat
percutiebat: quos uolebat
exaltabat: et quos uolebat
et gloria eius ablata ẽ. et a
filiis hominum eiectus ẽ: sed
& cor eius cum bestus posi¬
tum ẽ. et cum onagris erat
habitatio eius. Fenum quoq
ut bos comedebat: et rore cȩ¬
li corpus eius infectum ẽ: do¬
nec cognosceret quod potestatẽ
habeat altissimus in regno ho¬
minum : et quẽcumq uolue¬
rit. suscitabit suꝑ illud. ẽu qͦ¬
q filius eius balthasar. nõ hu¬
miliasti cor tuum. cum scires
hȩc omnia ÷ sed aduersum do¬
minatorem cȩli eleuatus es:
et uasa domus eius allata

Expanded text:
espondens Daniel, ait coram rege: Munera tua sint tibi, et dona domus tuae alteri da: Scripturam autem legam tibi, rex, et interpretationem ejus ostendam tibi. O rex, Deus altissimus, regnum et magnificentiam, et gloriam et honorem dedit Nabuchodonosor patri tuo. Et propter magnificentiam quam dederat ei, universi populi, tribus, et linguae, tremebant et metuebant eum: Quos volebat, interficiebat: et quos volebat, percutiebat: Quos volebat, exaltabat: et quos volebat,et gloria ejus ablata est: Et a filiis hominum ejectus est, sed et cor ejus cum bestiis positum est, et cum onagris erat habitatio ejus: Fenum quoque ut bos comedebat, et rore coeli corpus ejus infectum est; Donec cognosceret quod potestatem habeat Altissimus in regno hominum. et quemcumque voluerit, suscitabit super illud. Tu quoque, filius ejus Baltassar, non humiliasti cor tuum, cum scires haec omnia: Sed adversum Dominatorem coeli elevatus es, et vasa domus ejus allata
Abbreviated transcription (Latin):
assimus fuit: qiͣ unus ex capre¬
l que morantur in silius. Per¬
squebatur aut asahel abuer.
iñ declinauit ad dexteram neq
D sinistram omit̾tens ꝑsequi
dner. Resperit itaq abner pꝰ¬
tergum suum: ⁊ ait. Tune es asa¬
hel: Qui respondit. Ego sum. Dix̃¬
q ei abner. uade ad dexteram siue
ad sinistram: ⁊ app̾hende unũ de
Nu̾luit aũt asabel omittẽ.: quin
urgeret eum. Rursumq locutus
est aliner ad asahel. Recede noli me
sequi:ne compellar confodere te in
terram. ⁊ leuare ñ potero faciem
meam ad ioab frem tuũ. Qui au¬
dire contempsit: ⁊ noluit declina¬
re. Percussit ergo eum abner auer¬
sa hasta in inguine. ⁊ tranffodit:
⁊ mortuus est in eodem loco. Omnes¬
q qui transiebant ꝑ locum. in qͦ
ceciderat asahel ⁊ mortuus erat.
subsistebant. Persequentib aũt

Expanded text:
capreis quae morantur in silvis persequebatur autem Asahel Abner et non declinavit ad dexteram sive ad sinistram omittens persequi Abner respexit itaque Abner potergum suum et ait tune es Asahel qui respondit ego sum dixitque ei Abner vade ad dextram sive ad sinistram et adprehende unum de Noluit autem Asael omittere quin urgeret eum. Rursumque locutus est Abner ad Asael: Recede, noli me sequi ne conpellar confodere te in terra et levare non potero faciem meam ad Ioab fratrem tuum qui audire contempsit et noluit declinare percussit ergo eum Abner aversa hasta in inguine et transfodit et mortuus est in eodem loco omnesque qui transiebant per locum in quo ceciderat Asahel et mortuus erat subsistebant persequentibus aut
Abbreviated transcription (Latin):
rugiet onager cum habuerit
herbam:aut mugiet bos cum
ante presepe plenum steterit:
Aut poterit comedi in sulsum:
qͦd ñ ẽ sale conditum: Aut po¬
test aliquis gustare: qͦd gusta¬
tum affert mortemꝰ
ux pͥus tangere nolebat

Expanded text:
rugiet onager cum habuerit herbam? aut mugiet bos cum ante praesepe aut poterit comedi insulsum quod non est sale conditum aut potest aliquis gustare quod gustatum adfert mortem quae prius tangere nolebat
Abbreviated transcription (Latin):
Qtesta samem radebat: sedens
in sterquilmmo. Dix̃ aũt illi
uxor sua. Adhuc tu ꝑmanes
in simplicitate tua: Benedic
deo:& morere.Qait ad illam.
Quasi una de stultis mulierib¬
locuta es. Si bona suscepimꝰ
de manu dñi: quare mala ñ
suscipiamꝰ: In omnib his: ñ
peccauit iob labiis suis. Dnĩca¬

Expanded text:
ta saniem deradebat sedens in sterquilinio dixit autem illi uxor sua adhuc tu permanes in simplicitate tua benedic Deo et morere qui ait ad illam quasi una de stultis locuta es si bona suscepimus de manu Domini quare mala non suscipiamus in omnibus his non peccavit Iob labiis suis i
Abbreviated transcription (Latin):
lisq erat inter eos: Et egressꝰ
est uir spuriꝰ de castris phi¬
listinoꝵ. nomine goliath de
gech. altitudine sex cubitoꝵ
&e palmo: & cassis erea suꝑ ca¬
duebat᷑: Porro pondus lorice

Expanded text:
positus inter eos. » « Et egressus est vir spurius de castris Philisthinorum, nomine Goliath, de Geth, altitudinis sex cubitorum et palmo, et cassis aerea super caduebat
Abbreviated transcription (Latin):
ad seruos suos: Prouidete michi
aliquẽ bene psallentẽ: & addu¬
cite eum adme. Et respondens
unus de pueris:ait: Ecce uidi
filium isai bethleemitẽ. scien¬
nuntios ad isai.dicens: Mitte
ad me dauid filiũ tuũ: qui ẽ
in pascuis: Tulit itaq isai asi
eius armiger: Misitq saul: ad
isai dicens: Stet dauid in cons¬
pecꝰtu meo: inuenit enĩ gr̃amin
ongregantes philistuĩ
agmina sua in preliũ.
conuenerunt in sococh
iuide: & castra metatisunt inter
socoth & arecha infinib dom¬
mim: Porro saul & uiri isrł ꝯ¬

Expanded text:
ad servos suos: « Providete mihi aliquem bene psallentem, et adducite eum ad me. Et respondens unus de pueris, ait: Ecce vidi filium Isai Bethlehemitem sciennuntios ad Isai, dicens: Mitte ad me David filium tuum, qui est in pascuis. Tulitque Isai asinejus armiger. Misitque Saul ad Isai, dicens: Stet David in conspectu meo: invenit enim gratiam in ongregantes vero Philistaei agmina sua in praelium, convenerunt in Socoth. Inde et castrametati sunt inter Socoth et Azecha in finibus Dommim. Porro Saul et filii Isr
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores amalech: & pugna¬
bis contra eos usq ad int̾nitio¬
nem eorũ Quare gͦ non audisti
uocem dñi: sed uersus ad predã
es. & fecisti malũ in oculis dñi :
Et ait saul ad samuhelẽ. Immo
audiui uocem dñi. & ambulaui
in uia ꝑ quam misit me dñs:
& adduxi agag regem amalech:
& amalech interfeci Tulit autẽ
popłs de preda oues & boues:
primitias eoꝵ quȩ cesa sunt:
ut immolet dño deo suo in
gagalis: iii.

Expanded text:
peccatores Amalech et pugnapeccatores Amalech et pugnabis contra eos usque ad internicionem eorum quare ergo non audisti vocem Domini sed versus ad praedam es et fecisti maluEt ait Saul ad Samuelem: Immo audivi vocem Domini, et ambulavi in via, per quam misit me Dominus, et adduxi Agag regem Amalec, et Amalec interfeci. Tulit autem populus de praeda oves et boves, primitias eorum, quae caesa sunt, ut immolet Domino Deo tuo in Galgalis. T.
Abbreviated transcription (Latin):
& uerba mea oꝑe non impleuit:
Contristatꝰq est samuhel: &
clamauit ad dñm tota nocꝰte
Cumq de nocte surrexisset sa¬
muel.ut iret ad saul mane:
nunciatum est samueli. eo qd̃¬
Duenisset saul in carmelũ. &
erexisset ibi fornicẽ trium¬
phalem: & reuersus transisset
descendissetq in gagala Ue¬
nit gͦ samuhel ad saul: & dix̃
ei saul Benedictus tu dño: ĩ¬
pleui uerbũ dñi. Dixitq samu¬
el: Et quȩ est hec uox gregũ
quȩ resonat in aurib meis:
& armentorũ quam ego audio :
Et ait saulz De amalech adduxe¬
runt ea: Peꝑcit enim popłs
meliorib ouib & armentis.
ut immolararet᷑ dño deo tuo:
reliqua uero ocridimus: n.¬
it samuel. ad saulz Sine
me: & indicabo tͥ. quȩ locutꝰ
sit dñs ad me nocte Dixitq
ei: Loquere: Et ait samuhel:
Nonne cum paruulus esses ino¬
culis tuis. caput intribub isrł
factus es: Unritq te dñs in
regem suꝑ isrł: & misit te dñs
in uia. & ait: Uade & interfice

Expanded text:
e non implevit. Contristatusque est Samuel, et clamavit ad Dominum tota nocte. Cumque de nocte surrexisset Samuel, ut iret ad Saul mane, nuntiatum est Samueli, eo quod venisset Saul in Carmelum, et erexisset sibi fornicem triumphalem, et reversus transisset, descendissetque in Galgala. Venit ergo Samuel ad Saul, et dixit ei Saul: Benedictus tu Domino, implevi verbum Domini. Dixitque Samuel: Et quae est haec vox gregum, quae resonat in auribus meis, et armentorum, quam ego audio? Et ait Saul: De Amalec adduxerunt ea: pepercit enim populus melioribus ovibus et armentis, ut immolarentur Domino Deo tuo: reliqua vero occidimus amuhel ad Saul sine me et indicabo tibi quae locutus sit Dominus ad me nocte dixitque ei loquere et ait Samuhel nonne cum parvulus esses in oculis tuis caput in tribubus Israhel factus es unxitque te Dominus regem super Israhel et misit te Dominus in via et ait vade et interfice
Abbreviated transcription (Latin):
& descendat ad singulare cer¬
tamen:Si quiuerit pugnare
mecũ. & ꝑcusserit me: erimus
uobis serui:Si autẽ preualuero
ego. & ꝑcussero eum: uos serui
eritis. & seruietis nobis: Et aie¬
bat philisteus:Ego exꝓbraui
agminib isrłis hodie: Date mͥ
uirũ: & ineat mecũ singulare
certamen: Audiens autẽ saul.
& om̃s israelite sermones phi¬
listei huiuscemodi: stupebant
& metuebant nimis:.

Expanded text:
certamen. Si quieverit pugnare mecum, et percusserit me, erimus vobis servi: si autem ego praevaluero, et percussero eum, vos servi eritis, et servietis nobis. Et aiebat Philisthaeus: Ego exprobravi agminibus Israel hodie: Date mihi virum, et ineat mecum singulare certamen. Audiens autem Saul, et omnes viri Israelitae, sermones Philisthaei hujuscemodi, stupebant, et metuebant nimis.
Abbreviated transcription (Latin):
est xp̃c eius : Et dixit dñs ad
samuhelẽ Ne respicias uultũ
eius: neq altitudinẽ stature
eius: qm̃ abieci eum: nec iuxta
intuitum hominis iudico:
Homo enim uidet ea que parent:
dñs autem intuetur cor: Et uo¬
cauit ysai abinadab: & addux̃
eum coram samuhel: Qui dix̃.
suos coram samuhel: & ait
samuhel ad ysaiz Non elegit
dñs ex istis. Dixitq samuhel
ad ysai: Numquid iam com¬
pleti sunt filii: Qui respondit:
Adhuc reliquus est paruulus.
& pascit ques. Et ait samuhel
ad ysai: Mitte & adduc eum:
Nec enim discumbemꝰ: priꝰ qͣm
& pulcher aspectu: decoraq fa¬
cie: Et ait dñs. Surge. unge
eum: ipse est enim Culit gͥ
eum in medio fratrũ eius Et

Expanded text:
nus ad Samuelem: Ne respicias vultum ejus, neque altitudinem staturae ejus: quoniam abjeci eum, nec juxta intuitum hominis judico: homo enim videt ea quae parent, Dominus autem intuetur cor. Et vocavit Isai Abinadab, et adduxit eum coram Samuele. Qui dixit:suos coram Samuele, et ait Samuel ad Isai: Non elegit Dominus ex istis. Dixitque Samuel ad Isai: Numquid jam completi sunt filii? Qui respondit: Adhuc reliquus est parvulus, et pascit oves. Et ait Samuel ad Isai: Mitte, et adduc eum, nec enim discumbemus h. circuet pulcher aspectu, decoraque facie, et ait Dominus: Surge, et unge eum, ipse est enim. T. XLI.eum in medio fratrum ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
hel: coram dño in galgalis:u¬
biit samuhel in ramatha:
saul uiͦ ascendit in domũ
suam in gabaͬth Et ñ uidit sa¬
muhel ultra saul: usq ad diẽ
mortis suȩ: Uerumtam̃ lugebat
samuhel saul: qm̃ dñm peni¬
tebat quod constituisset regẽ
saul super isrł. Dixitq dñs
ad samuhelẽ. Usq quo tu lu¬
ges saul. cum ego ꝓiecerim eũ
ne regnet suꝑ isrł: Imple cor¬
nu tuum oleo: & ueni ut mit¬
tamte. ad ysai bethleemitem:
Prouidi enim infiluis eiꝰ mͥ regẽ.
Et ait samuhel: Quom uadam :
Audiet enim saul: & interficiet
me Et ait dñs Uitulum de
armento tolles in manu tua:
& dices: Ad immolandũ dño
ueni: & uocabis ysai ad uicti¬
mam: & ego ostendam tͥ quid
facias: & unges quencumq
monstrauero tibi ui.

Expanded text:
hel Agag coram Domino in Galgalis ahel Agag coram Domino in Galgalis abiit autem Samuhel in Ramatha Saul vero ascendit in domum suam in Gabaath et non vidit Samuhel ultra Saul usque ad diem mortis suae verumtamen lugebat Samuhel Saul quoniam Dominum paenitebat quod constituisset regem Saul super Israhel dixitque Dominus ad Samuhel usquequo tu luges Saul cum ego proiecerim eum ne regnet super Inu tuum oleo, et veni, ut mittam te ad Isai Bethlehemitem: providi enim in filiis ejus mihi regem. Et ait Samuel: Quo vadam? audiet enim Saul, et interficiet me. Et ait Dominus: Vitulum de armento tolles in manu tua, et dices: Ad immolandum Domino veni. Et vocabis Isai ad victimam, et ego ostendam tibi quid facias, et unges quemcumque mo
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: abiecit te dñs ne sis rex:
Dixitq saul ad samuhelẽ: Pecca¬
ui quia preuaricatꝰ sum sermo¬
nẽ dñi. & uerba tua: timens
popłm. & obediens uoci eors:
Sed nunc porta queso peccatũ
meum: & reuertere mecum ut
adorem dñm: Et ait samuhel
ad saul: Non reuertar tecum.
quia ꝓiecisti sermonẽ dñi: &
piecit te dñs. ne sis rex suꝑ¬
onuersus est samuhel:
ut abiret: Saul autem
apprehendit summitatẽ pal-¬
lii eiꝰ:que & scissa est: Et ait
penitentiã: At ille ait: Peccaui.
sed nunc honora me coram seni¬
orib popłi mei. & coram isrł:
& reuertere mecũ. ut adorem
dnm dm̃ tuum: Reuersus gͦ
samuhel: secutus est saulem:
& adorauit saul dñm. Dixitq
samuhel: Adducite ad me. a¬
gag regem amalech Et oblatꝰ
est ei agag pinguissimꝰ: Et dix̃
agag Siccine seꝑarat amara
mors: Et ait samuhel: Sicut
fecit absq liberis mulieres gla¬
dius tuus: sic absq liberis erit
inter mulieres mater tua: Et
in frusta concidit eum samu¬

Expanded text:
te ne sis rex dixitque Saul ad Samuhel peccavi quia praevaricatus sum sermonem Domini et verba tua timens populum et oboediens voci eorum sed nunc porta quaeso peccatum meum et revertere mecum ut adorem Dominum et ait Samuhel ad Saul non revertar tecum quia proiecisti sermonem Domini et proiecit te Dominus ne sis rex suonversus est Samuhel ut abiret ille autem adprehendit summitatem pallii eius quae et scissa est et ait paenitentiam at ille ait peccavi sed nunc honora me coram senibus populi mei et coram Israhel et revertere mecum ut adorem Dominum Deum tuum reversus ergo Samuhel secutus est Saulem et adoravit Saul Dominum dixitque Samuhel adducite ad me Agag regem Amalech et oblatus est ei Agag pinguissimus et dixit Agag sicine separat amara mors et ait Samuhel sicut fecit absque liberis mulieres gladius tuus sic absque liberis erit inter mulieres mater tua et in frusta concidit Samu