comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gatiua. que captas. Idõq absei¬
so eo unde sensus nr̃i in reliquum
corpus ꝓdeunt: cõmoriunt᷑ etiã
m̃bra omĩa. nec in eo aut oꝑatoris
prouidentia deseritur: aut substã¬
tiȩ humanȩ fragilitas redarguit᷑.
Similit̃ gͦ nemo nunc arguat: qͥa
caput &e pͥncipale quoddam cȩte¬
roꝵ animaliũ. homo ẽ. Quo mo¬
riente ñ debet mirum uideri. sicȩ¬
tera commoriant᷑ animantia. Ter¬
cium illud ẽ: quia rationis exꝑtia.
non ꝓpt̃ se s ꝓpt̾ hominẽ genera¬
ta sunt animalia: hominis enim
causa ẽẽ precepta sunt. ut eoꝵ sub¬
iectione humana prestaret conditi¬
o:deniq grẽ hominis atcribuit ꝓ¬
phȩta dicens: omĩa subiecisti subpe¬
dib eius. oues & boues tinuĩsas. in-¬
suꝑ & pecora campi. uolucres celi
& pisces maris: quia ꝓpt̃ ipsum il¬
la om̃ia. alia ꝓpt̃ utilitatẽ. alia
delectationis gr̃a. alia uoluptatis.
Consequens gͣ erat. ut cum delerit᷑

Expanded text:
gatiua quae capitis, ideoque abscigatiua quae capitis, ideoque absciso eo, unde sensus nostri in reliquum corpus prodeunt, commoriuntur etiam membra omnia, nec in eo aut operatoris prouidentia desideratur aut substantiae humanae fragilitas redarguitur. similiter ergo nemo nunc arguat quia caput et principale quoddam ceterorum animalium homo est, quo moriente non debet mirum uideri si cetera commoriantur animantia. tertium illud est quia rationis expertia non propter se, sed propter hominem generata sunt animalia; hominis enim causa esse praecepta sunt, ut eorum subiectione humana praestaret condicio. denique gratiae hominis adtribuit propheta dicens: omnia subiecisti sub pedibus eius, oues et boues uniuersas, insuper et pecora campi, uolucres caeli et pisces maris, quia propter ipsum illa omnia, alia propter utilitatem, alia delectationis gratia, alia uoluptatis. consequens ergo erat, ut cum deleretur
Abbreviated transcription (Latin):
candi sensum non habent: s quẽ¬
admodum in bello cum imꝑator
ab hoste occidit᷑ cõmorit᷑ eius exer¬
citus. atq om̃is cõminuit᷑ uircus
militaris. sic ñ discrepare ãiusti¬
cia uisum est. cum interiret hõ
cui regalem quãdam dñs ds̃ in om¬
ne animantiũ genus potestatẽ
dedit. utõmĩb uolatilib feris. be¬
stiis. imꝑiali precẽt auctoritate.
Quod etiam pecudes. & quȩcunq
erant irrationabilia cõmorerent᷑
animalia. Deniq si quando est
pestilentia corrupto cęli tractu pͥꝰ
ea quȩ sunt irrationabilia lues
dira contaminat. & maxime ca¬
nes. equos. boues. atq ea inficit
quȩ cum hominib conũsari ui¬
dent᷑ & sic morbi us etiã genus
humanũ implicat. Hȩc gͥ pͥma
causa iustȩ ut arbitror asserti¬
onis: scda illa. quia nemo accu¬
sat naturã. cur reliqua corporis
nr̃i menbra moriant᷑. solo capite
sublato: cum multos uideamus
amputatis manib & pedib suꝑ-¬

Expanded text:
candi sensum non habent? sed quemcandi sensum non habent? sed quemadmodum in bello cum imperator ab hoste occiditur, commoritur eius exercitus atque omnis comminuitur uirtus militaris, sic non discrepare a iustitia uisum est, cum interiret homo, cui regalem quandam dominus deus in omne animantium genus potestatem dedit, ut omnibus uolatilibus feris bestiis imperiali praeesset auctoritate, quod etiam pecudes et quaecumque erant inrationabilia commorerentur animalia. denique si quando est pestilentia corrupto caeli tractu, prius ea quae sunt inrationabilia lues dira contaminat et maxime canes equos boues atque ea inficit quae cum hominibus conuersari uidentur, sic morbi uis etiam genus humanum inplicat. haec igitur prima causa iustae, ut arbitror, adsertionis, secunda illa quia nemo accusat naturam cur reliqua corporis nostri membra moriantur solo capite sublato, cum multos uideamus amputatis manibus et pedibus supe
Abbreviated transcription (Latin):
mergat᷑. Nichilẽ enĩ qđtam mi¬
sere seruituti subiciat hominẽ.
quam libido.atq huiꝰ modi cupi¬
ditates. quȩ iugo quodam crumi¬
num graui. deprimunt miserã
conscientiam. ut se nequeat attol¬
lere. ut pote que innocentie liber¬
tatem amiserit: maximũ gͦ in hoc
diluuio remedium ẽ. ut iustum
preferas. eũq mandati cȩlestis
ex secutorẽ eligas. Quis ẽ iustus
in nobis. nisi mentis uigor. qui
intra istam archã includat ome
animantium genus. quodest
suꝑ terram: Cohibe gͦ & cuõs
irrationabiles passiones tuas õs¬
q sensus tuos menti subice: ani¬
miq imꝑiis assuesce. E uolare
foras non sinas cupiditates tuas.
exire in uulgꝰ libidinẽ: & ꝑ ratio¬
nabilem mentem poteris etiam
irrationabilia tua & inmunda
peccata. ab om̃i ꝑiculo diluuii
liberare: omĩa inquit quȩ sunt
interra: morient᷑. Quid utiq
muta deliquerant animantia: qͣ
causa subiecta sunt penȩ. que pec¬

Expanded text:
mergatur. nihil est enim quod tam mimergatur. nihil est enim quod tam miserae seruituti subiciat hominem quam libido atque eiusmodi cupiditates, quae iugo quodam criminum graui deprimunt miseram conscientiam, ut se nequeat adtollere, utpote quae innocentiae libertatem amiserit. maximum ergo iri hoc diluuio remedium, ut iustum praeferas eumque mandati caelestis exsecutorem eligas. quis est iustus in nobis nisi mentis uigor, qui intra istam arcam includat omne animantium genus, quod est super terram? cohibe ergo et tu omnes inrationabiles passiones tuas omnesque sensus tuos menti subice animique imperiis adsuesce. euolare foras non sinas cupiditates tuas, exire in uulgus libidinem: et per rationabilem mentem poteris etiam inrationabilia tua et inmunda peccata ab omni periculo diluuii liberare. Omnia inquit quae sunt in terra morientur. quid utique muta deliquerant animantia? qua causa subiecta sunt poenae, quae pec
Abbreviated transcription (Latin):
na tendunt᷑. & quatiunt᷑ dolorib
aut incocto ciboꝵs humore. & in-¬
digestionis asꝑitate. interior qͥ¬
dam in testinoꝵ amictus radit᷑.
quia uelut carthȩ spetie geminꝰ
eoꝵ amictus asserit᷑. unus ex te¬
rior quẽ continuum aiunt ꝑiti.
uel qui curiosius scrutati sunt.
ã summo ad imum directus. a¬
lius interior. tanquã lateribus
at textus: unde aiunt non totũ
solui cum raditur. Namsi conti¬
nuus eẽt interior. in medicabilis
scissura eius foret: illic ꝑmoram
adiunctionũ adherere ciborum
reliquias: quȩ si ad iunctiones
soluant᷑. transut semesoscibos et po¬
tus defluos: hoc est hominis di¬
luuiũ. Unde mͥ uidet᷑ ꝑ arce huiꝰ
figurã uoluisse dm̃ nos edocere:
quemadmodũ ab hoc speciali cu¬
tisimus diluuio. Corruptela enim:
dilui causa c̃ ea uͥ irrepserit. aꝑi¬
unt᷑ aque: ebulliunt om̃s fontes
cupiditatũ: ut totum corpus tan¬
to & tam ꝓfundo uicioꝵ ꝓfluuio

Expanded text:
rna tenduntur et quatiuntur doloribus rna tenduntur et quatiuntur doloribus aut incocto ciborum umore et indigestionis asperitate interior quidam intestinorum amictus raditur, quia uelut chartae specie geminus eorum amictus adseritur: unus exterior, quem continuum aiunt periti uel qui curiosius scrutati sunt, a summo ad imum directus, alius interior tamquam lateribus adtextus, unde aiunt non totum solui cum raditur; nam si continuus esset interior, inmedicabilis scissura eius foret. illic per moram adiunctionum adhaerere ciborum reliquias; quae si adiunctiones soluantur, transire semesos cibos et potus defluos. hoc est hominis diluuium. unde mihi uidetur per arcae huius figuram uoluisse deum nos edocere quemadmodum ab hoc speciali tuti simus diluuio. corruptela enim diluuii causa est. ea ubi inrepserit, aperiuntur aquae, ebulliunt omnes fontes cupiditatum, ut totum corpus tanto et tam profundo uitiorum profluuio
Abbreviated transcription (Latin):
descendit esca.famem & crudita¬
tem naturalis temperat ꝓuidenti¬
a. Primum enim instomacho. ꝗ
pleriq uentrem appellant suꝑio¬
rem. conficit᷑ cib. deinde coquit᷑
iniecore. atq eo uapore digerit᷑.
sucus eius diuidit᷑ certis uiscerũ
portionib. ex quo omne corpus
ua lescit: qđ satis iumoꝵs increm̃¬
ta. senum testificat᷑ ꝑseuerantia
reliquũ cibi inuentrẽ defluit.
quem om̃s uentrẽ appellamus
sine adiectione: Pleriq uentrẽ
dicunt inferiorem: ex quo fimꝰ
necesse ẽ qui plenus iam corru¬
ptionis descenderat egerat᷑: ꝑ
ulud extransu̾so ostiũ. Hec cũ
ita fabre naturali institutione ad
dĩ p̃ceptionẽ composita uidẽnt᷑.
tam̃ nisi ã nobis edendi agendiq
m̃sura seruetur: tanquã exuberan¬
tib passionib generat᷑ diluuiũ.
& quȩdam totiꝰ labes corporis.
Intemꝑantia enim accendit libi¬
dinẽ: cruditatem generat: corru¬
ꝑtelã creat. Itaq aut dusiciamt̃¬

Expanded text:
descendit esca, famem et cruditadescendit esca, famem et cruditatem naturalis temperat prouidentia. primum enim in stomacho, quem plerique uentrem appellant superiorem, conficitur cibus, deinde coquitur in iecore atque eo uapore digeritur. sucus eius diuiditur certis uiscerum portionibus, ex quo omne corpus ualescit. quod satis iuniorum incrementa, senum testificatur perseuerantia. reliquum cibi in uentrem defluit, quem omnes uentrem appellamus sine adiectione, plerique uentrem dicunt inferiorem, ex quo fimus necesse est, qui plenus iam corruptionis descenderat, egeratur per illud ex transuerso ostium. Haec cum ita fabre naturali institutione ad dei praeceptionem composita uidentur, tamen nisi a nobis edendi agendique mensura seruetur, tamquam exuberantibus passionibus generatur diluuium et quaedam totius labes corporis; intemperantia enim accendit libidinem, cruditatem generat, corruptelam creat. itaque aut duritie inte
Abbreviated transcription (Latin):
iugit̃ esurire nos. iugit̃ epulari:
aut desistente alim̃toꝵ substantia.
deficere ilico. Nunc aũt in illa in¬
testinoꝵ reflexione ac sinuatione
biꝑtita ac triꝑtita adheret cibus:
& descendendo paulatim. uires
ministrat: sucum infundit cor¬
pori: tenet sacietatẽ: differt eden¬
di appetentiã. nec subita effusio.
ac repentina euacuatio ẽ: nec in¬
explebilis appetentia: nec insati¬
abilis epulandi libido. Primũ
gͦ indigentiȩ eẽt fames: deinde¬
ex his sequeret᷑ edendi sine int̃mis¬
sione continuatio. Quid aũt de¬
formius quã semꝑ uentristudere:
qui cum repletur uacuandus est.
cum uacuat᷑ replendus: tercio.
qͥd suꝑerat nisi mors. int̾̃ ipsos ci¬
bos epulasq ꝑmixta: Quomͦ
enim poterant diucius uitam pro¬
ducere. simul edentes & esurien¬
tes: bibentes sicientesq & prius¬
quã replerent᷑. exinanientes om̃e
quod sumpserant. statimq esu-¬
rientes: Nunc aũt dum paulatĩ

Expanded text:
iugiter esurire nos, iugiter epulari iugiter esurire nos, iugiter epulari aut desistente alimentorum substantia deficere ilico. nunc autem in illa intestinorum reflexione ac sinuatione bipertita ac tripertita haeret cibus et descendendo paulatim uires ministrat, sucum infundit corpori, tenet satietatem, differt edendi appetentiam, nec subita effusio ac repentina euacuatio est nec inexplebilis adpetentia est nec insatiabilis epulandi libido. primum ergo indigentia esset et fames, deindex bis sequeretur edendi sine intermissione conti ouatio. quid autem deformius quam semper uentri studere, qui cum repletur uacuandus est, cum uacuatur replendus? tertium quid superat nisi mors inter ipsos cibos epulasque permixta? quomodo enim poterant diutius uitam producere simul edentes et esurientes, bibentes sitientesque et priusquam replerentur exinanientes omne quod sumpserant statimque esurientes? nunc autem dum paulatim
Abbreviated transcription (Latin):
mysterium: satis dictumẽ de ho¬
stio: qñ qui retro erant priores
facti sunt. Nunc illud queramꝰ
quid sit qđ dixerit dñs: inferio¬
ra arcȩ bicamerata & tricame¬
rata facies. Inferiora quidẽ di¬
cendo.adu̾timꝰ quod pulchre
sentire nos uoluit. inferiore lo¬
co estimanda ciboꝵ receptacula
hoc ẽ cauiscera quȩ acceptum con¬
ficiunt cibum: corruptibilis enim
escaẽ. quod aũt corruptibile. non
suꝑiorib comparandum s inferi-¬
orib: simul quia deorsum cibus
fertur. cuius exigua portio uirib
corporis alimonieq ꝓficit: reliqͣ
pars aluo purganda deducitur:
quia intestina sunt ꝑquȩ descen¬
dunt ciboꝵ suꝑflua. Ita oꝑator
nr̃ instituit. ut non extenta asto¬
macho adimũ. s sinuata sint ac
reflexa: quo uitȩ nr̃ȩ usus ꝓpaga¬
retur. Nam si extenderent᷑ intesti¬
na hominis quȩ suscipiunt & de¬
ducunt cibum. statunsine ulla
ꝑtransiret mora: & necesse esset

Expanded text:
mysterium. satis dictum de omysterium. satis dictum de ostio, quoniam qui retro erant priores facti sunt. Nunc illud quaeramus, quid sit quod dixerit dominus: inferiora arcae bicamerata et tricamerata facies. inferiora quidem dicendo aduertimus quod pulchre sentire nos uoluerit inferiore loco aestimanda ciborum receptacula, hoc est ea uiscera, quae acceptum conficiunt cibum. corruptibilis enim esca est, quod autem corruptibile non superioribus conparandum, sed inferioribus. simul quia deorsum cibus fertur, cuius exigua portio uiribus corporis alimoniaeque proficit, reliqua pars aluo purganda deducitur, quia intestina sunt, per quae descendunt ciborum superflua, ita operator noster instituit, ut non extenta a stomacho ad imum, sed insinuata sint ac reflexa, quo uitae nostrae usus propagaretur. nam si extenderentur intestina hominis, quae suscipiunt et deducunt cibum, statim sine ulla pertransiret mora et necesse esset
Abbreviated transcription (Latin):
doctor gentium missus. Nonne
etiam apłoꝵ ipsoꝵ plurimis
uberiorem & honestiorem conse¬
cutus ẽ głam. quiante & inho¬
nestus & ingłosus erat. cum ꝑ¬
iste debilis inȩccłia. ipse te rede¬
mit siis uotis. Et ut maiora aꝑi¬
amus mysteria. quid tam ignobi¬
le quam gentilis popłs: þauꝑ utpo¬
te qui nulla haberet eloquia dei:
debilis. & utroq pede claudus.qui
nec in legẽ nec in eugłiũ credidisset:
uocatus tam̃ credidit ei. baptuatꝰ
accepit grãmltaq quia plus ei
dimissum ẽ: plus diligit. Reman¬
sit iudõꝵ popłs. licet uno pede
claudus. quam quã & in ipsa lege
claudicet: itaq ille qui gsosissimꝰ
habebat᷑. amisit omĩa. mirabilem
consiliariũ. & prudentẽ archite¬
ctum. & sapientem auditorem:
iste qui ignobilis erat. adeptus
om̃ia. fidei titulo. tropheo mar¬
tẏrum. angloꝵ glat᷑ consortio.
Ergo plato qđ potuit. sermonis
nitorem adhibuit:apłs autem
qui habebat dĩ sp̃m. reuelauit

Expanded text:
doctor gentium missus. nonne doctor gentium missus. nonne etiam apostolorum ipsorum plurimis uberiorem et honestiorem consecutus est. gloriam, qui ante et inhonestus et ingloriosus erat, cum piste, debilis in ecclesia ipse te redemit suis uotis. et ut maiora aperiamus mysteria, quid tam ignobile quam gentilis populus? pauper, utpote qui nulla haberet eloquia dei, debilis et utroque pede claudus, qui nec in legem nec in euangelium credidisset, uocatus tamen credidit et baptizatus accepit gratiam. itaque quia plus ei dimissum est, plus diligit. remansit Iudaeorum populus, licet uno pede claudus, quamquam et in ipsa lege claudicet. itaque ille, qui gloriosissimus habebatur, amisit omnia, mirabilem consiliarium et prudentem architectum et sapientem auditorem, iste, qui ignobilis erat, adeptus omnia fidei titulo, tropaeo martyrum, angelorum gloriatur consortio. ergo Plato quod potuit sermonis nitorem adhibuit, apostolus autem, qui habebat dei spiritum, reuelauit
Abbreviated transcription (Latin):
m̃bra corporis. hishonorẽ abun¬
dantiorem circumdamꝰ: & quȩ
in honesta sunt nr̃a: honestatẽ
abundantiorem habent. Sobri¬
etatis enĩ nr̃e & temperantiȩ in¬
dicium. precipue illic cognoscit᷑.
Helluones enim aut distendiunt᷑
cruditatib usq ad ꝑiculũ. aut ple¬
runq soluuntur uiscerib exinam¬
tis. quod pulchre etiam ad ȩccłiȩ
m̃bra apłs retulit. Quȩ cm̃ in ho¬
nestasunt nr̃a acsuꝑflua. nͥ luxu¬
ria. nisi lasciuia : Quib siquis ni¬
uentȩ irretitꝰ tempore. cum ad ma¬
turiorem etatem ꝓcesserit. ueniat
ad baptismum. renuntiet suꝑiorib
mores ꝙ priores exuat. peccata de¬
ponat. consepeliat᷑ cum dño iħu.
crucifigatur ei mundus & ipse
mundo. nonne is peccatorũ re¬
missione donatus. abundantio¬
rem honestatẽ habet. quam ille
cathecuminus cuius uita in no¬
centior estimabat᷑. Et ut apłĩ
ipsius exemplo utamur: uideus
erat. ꝑsecutor erat: uocatus ad gra
laborare: uas electionis factus:

Expanded text:
mbra corporis. his honorem abundantiorem circumdamus, et quae inhonesta sunt nostra honestatem abundantiorem habent. sobrietatis enim nostrae et temperantiae indicium praecipue illic cognoscitur; helluones enim aut distenduntur cruditatibus usque ad periculum aut plerumque soluuntur uisceribus exinanitis. quod pulchre etiam ad ecclesiae membra apostolus rettulit. quae enim inhonesta sunt nostra ac superflua nisi luxuria, nisi lasciuia? quibus si quis iuuentae inretitus tempore, cum ad maturiorem aetatem processerit, ueniat ad baptismum, renuntiet superioribus moresque priores exuat, peccata deponat, consepeliatur cum domino Iesu, crucifigatur ei mundus et ipse mundo, nonne is peccatorum remissione donatus abundantiorem honestatem habet quam ille catechumenus, cuius uita innocentior aestimabatur? et ut apostoli ipsius exemplo utamur, Iudaeus erat, persecutor erat: uocatus ad gratlaborare, uas electionis factus,
Abbreviated transcription (Latin):
rum eg̾ere consueuimꝰ: ut quȩ
putamus ignobiliora eẽ corporis.
his honorem abundantiorem
circumdaret. Qđ multo gratius
scriptura ex p̃ssit. quã socrates in
libro placonis dixisse legit᷑. Nã
cum istud in moysi scriptis. siue
ipse socrates. suie plato qui in e¬
gypco fuit. potuerit uel legere uel
ab his ꝑcipere qui legerant: deco¬
ro motus inuento. ostiũ sibiaꝑtũ
putauit. ut oꝑatoris nr̃i consili¬
um p̃dicarent. laudans eoquod
id potissimũ decori conuenerit.
ut dictus quosdam atq exitus
cuniculoꝵ nr̃oꝵ atergo au̾teret.
ne inpurgationib uentris con¬
spectus nr̃ offenderet᷑. At uero
apłs. que uident᷑ inquit m̃bra cor¬
poris infirmiora eẽ. necessariora
sunt:uno ac simplici u̾bo descri

Expanded text:
rum egerere consueuimus, ut quae rum egerere consueuimus, ut quae putamus ignobiliora esse corporis, his honorem abundantiorem circumdaret. quod multo gratius scriptura expressit quam Socrates in libro Platonis dixisse legitur. nam cum istud in Moysi scriptis siue ipse Socrates siue Plato, qui in Aegypto fuit, potuerit uel legere uel ab iis percipere qui legerant, decoro motus inuento ostium sibi apertum putauit, ut operatoris nostri consilium praedicaret laudans eo quod id potissimum decoro conuenerit, ut ductus quosdam atque exitus cuniculorum nostrorum a tergo auerteret, ne in purgationibus uentris conspectus noster offenderetur. at uero apostolus quae uidentur inquit membra corporis infirmiora esse necessaria sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uires ministrent. Tum etiam mo¬
dulatores sunt uocis ipsiꝰ de qͥb si
quid ceciderit uorclaudicat:
Hec de capite ꝓlixius diximꝰ. qͥa
oportuit sensus om̃s insummo
locari. unde omia ꝑ reliquas partes
officia diuiderentur. Capiti aut̃
nr̃o a tergo ceruix ꝓxima. dextͣ
leuaq brachia sunt. quȩ arcem
imꝑialẽ tanquam fida tuent᷑
custodia. Deniq hȩc in nob̃ ua¬
lidiora. quȩ propriora capiti st̃
hȩc p̃stantiora: pectus quoq ue¬
lut quedam sacrarium sapien¬
tiȩ .: & stomachus uelut quidã
testis ut medici aiunt & consciꝰ
secretoꝵ capitis. compassionisq
consors. cui sua omĩa uel salu¬
bria uel adu̾sa transfundat.
Latera natiue. femora & crura m̃¬
surȩ latitudinẽ ipsa spetie signi¬
ficant. pedũq gressus. qui ce si
exiliores uident᷑. fuint tamen
cum incedimꝰ latiores. Pulchre
aũt addidit. ostium extrans ũ¬
so facies eam partẽ declarans
corporis. ꝑquam suꝑflua cibo¬

Expanded text:
uires ministrent, tum etiam mouires ministrent, tum etiam modulatores sunt uocis ipsius? de quibus si qui ceciderit, uox claudicat. haec de capite prolixius diximus, quia oportuit sensus omnes in summo locari, unde omnia per reliquas partes officia diuiderentur. capiti autem nostro a tergo ceruix proxima, dextra laeuaque bracchia sunt, quae arcem imperialem tamquam fida tuentur custodia, denique haec in nobis ualidiora\' quae propiora capiti sunt, haec praestantiora. pectus quoque uelut quoddam sacrarium sapientiae et stomachus uelut quidam testis, ut medici aiunt, et conscius secretorum capitis conpassionisque consors, cui sua omnia uel salubria uel aduersa transfundat. latera naticae femora et crura mensurae latitudinem ipsa specie significant pedumque gressus, qui etsi exsiliores uidentur, fiunt tamen cum incedimus latiores. Pulchre autem addidit: ostium ex transuerso facies, eam partem declarans corporis, per quam superflua cibo
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ potest uita subsistere. sub¬
lato spirandi meatu: quem admo¬
dum pecudis magis facies. quã
uultus hominis estimat᷑: capilli
capitis quam grato amic tu caput
uestiunt.uelut quidam aulȩ regiȩ
stipatores. ne cerebrũ aura ledat.
aut imber feriat. aut soladurat:
Quos ita tam̃ dedit natura. ut et
ꝓ sexii aut prolixiores placeant
aut recisi: & proetate: aut plerũq
ꝓtemporis & anni qualitate:
in senib grata canities: in pue¬
ris ꝓdigiosa. Estate delectat
tonderi pressius: hyeme indul¬
gentiꝰ. Mulierib ornamento ẽ
coma: dedecoris ẽ uiris. Deniq
apłs hoc euidentiꝰ exp̃ssit dicens
Nam ipsa natura docet uos. qd̃
uir quidem si comam habeat
ignominia ẽ illi: mulier uero
si capillos habeat gła ẽ illi. Quid
de ipsa regia loquar. per quam
aulici sermones ꝓdeunt. quidã
m̃tis nr̃e indices. animiq int̾nun¬
cii:. Quid deipso dentiũ ordine.
qui cum suo oꝑe toti corpori qͥdẽ

Expanded text:
quomodo potest uita subsistere subquomodo potest uita subsistere sublato spirandi meatu? quemadmodum pecudis magis facies quam uultus hominis aestimatur! capilli capitis quam grato amictu caput uestiunt uelut quidam aulae regiae stipatores, ne cerebrum aura laedat aut imber feriat aut sol adurat. quos ita tamen redit natura, ut et pro sexu aut prolixiores placeant aut recisi et pro aetate aut plerumque pro temporis et anni qualitate. in senibus grata canities, in pueris prodigiosa; aestate delectat tonderi pressius, hieme indulgentius; mulieribus ornamento est coma, dedecori est uiris. denique apostolus hoc euidentius expressit dicens: nec ipsa natura docet uos quod uir quidem si comam habeat, ignominia est illi, mulier uero si capillos habeat, gloria est illi? quid de ipsa regia loquar, per quam aulici sermones prodeunt, quidam mentis nostrae indices animique internuntii r quid de ipso dentium ordine, qui cum suo opere toti corpori quidem
Abbreviated transcription (Latin):
or fuerit: siradant᷑ suꝑcilia que p̃cio¬
sorum moniliũ specie. uelut intexta
gemimis refulgent. Auriũ quoq:
ut necessarius usus. ita decora spe¬
ties. Quas si truncaueriꝰ. toti uul¬
tui infere deformitatẽ: in quib
ita elaborauit opus suum natura.
ut ipsi anfractus cauernarũ mira
ꝓuidentia sinuati. plurimũ utilica¬
tis afferant. ne repente feriat secre¬
ta capitis souꝰ. Deniq sepe multos
inprouiso clangore consternariui¬
demus: & attonitos aut uocis ali¬
cuius aut tumultus sono ex paue¬
scere. Sordes ipse quȩ infra eosdẽ
gignunt᷑ inifractus. uelud quodã
glutino auditum ligant. Simul
si uehem̃tior pulsus fuerit alicuiꝰ
sonitus infringitur ac recardatur:
ut prenuntiatꝰ potiꝰ mulceat. quã
inprouisus interna concutiat. U̾¬
miculi quoq si aurẽ penetrare tẽ¬
ptauerint. quodam sordiũ uisco
tenent᷑: nares contra naturã
uidentur. Iam siincise fuerint.

Expanded text:
or fuerit, si radantur supercilia, quae pretioor fuerit, si radantur supercilia, quae pretiosorum monilium specie uelut intexta gemmis refulgent. aurium quoque ut necessarius usus ita decora species, quas si qui truncauerit, toti uultui inferet deformitatem. in quibus ita elaborauit opus suum natura, ut ipsi anfractus cauernarum mira prouidentia sinuati plurimum utilitatis adierant, ne repente feriat secreta capitis sonus. denique saepe multos inprouiso clangore consternari uidemus et adtonitos aut uocis alicuius aut tumultus sono expauescere. sordes ipsae, quae intra eosdem gignuntur amfractus, uelut quodam glutino auditum ligant. simul si uehementior pulsus fuerit alicuius sonitus, infringitur ac retardatur, ut praenuntiatus potius mulceat quam inprouisus interna concutiat. uermiculi quoque si aurem penetrare temptauerint, quodam sordium uisco tenentur. nares simae contra naturam uidentur. iam si incisae fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
ti acquiritur: que primũ inultu
ũnat: decet enim p̃stantiorẽ ẽẽ
aulȩ regalis nitorem: inqua sic̃
usus maior. ita splendor est. Nãq
si spectes singła quȩ in hominis
forma ad usum aliquẽ compo¬
sita uident᷑. ut oculi ad uidendũ.
aures ad audiendũ. nares adodo¬
randũ. os ad loquendũ ita usũ
ministrant. ut prestent decorem.
Quam deformes sunt uultus cȩ¬
coꝵ. Et quid mirum siuultus
hominis sine oculis deformis ẽ.
quando ipsum celum sine sole
non habet suũ decorem: Tristes
sine soledies ducimus. noctes si¬
ne luna non placent. Ipsienim st̃
quidam mundi oculi: detrahe stel¬
larũ lumina: & quȩdam ẽ incȩlo
ipso cecitatis deformitas. Pili ipsi
qui orbem oculoꝵ pretexunt. et
uelut quadam acie pretendunt.
Ne sorde aliqua & pulueris caligine
pupilla ledat᷑: & ipsi excipiunt si
quid fuerit illatum. quod oculũ
possit ledere. Si lippitudinẽ int̾cidãt.
quã dedecet: si palpebra contracti¬

Expanded text:
to adquiritur, quae primum in uultu to adquiritur, quae primum in uultu uernat; decet enim praestantiorem esse aulae regalis nitorem, in qua sicut usus maior ita splendor est. ; Namque si spectes singnla quae in hominis forma ad usum aliquem composita uidentur, ut oculi ad uidendum, aures ad audiendum, nares ad odorandum, os ad loquendum, ita usus ministrant, ut praestent decorem. quam deformes sunt uultus caecorum! et quid mirum si uultus hominis sine oculis deformis est, quando ipsum caelum sine sole non habet suum decorem? tristes sine sole dies ducimus, noctes sine luna non placent; ipsi enim sunt quidam mundi oculi. detrahe stellarum lumina, et quaedam est in caelo ipso caecitatis deformitas. pili ipsi, qui orbem oculorum praetexunt et uelut quadam acie praetendunt, ne sorde aliqua et pulueris caligine pupilla laedatur, et ipsi excipiunt, si quid fuerit inlatum quod oculum possit laedere, si lippitudine intercidant, quam dedecet, si palpebra contracti
Abbreviated transcription (Latin):
cubitoꝵ altitudine. addidit. col¬
ligens facies arcam. & incubitũ
consũmabis eam a sũmo. ut re¬
liquo corpori quod m̃sura esibi
conuenientis ad gr̃am decore qͦ¬
draret. caput hominis tanquã
regale arcȩadiungeret: ex quo
cum sensus om̃s ad cȩteras partes
corporis transfunderent᷑. tũ ma¬
xime oculi uelut speculatores
& custodes nature appositi. pro¬
uidentia prope totum urbis nr̃e
statum de suꝑ contuerẽt᷑. ipsaq
mens illic locata scđm plurimoꝵ
sententiam. & maxime salomonis¬
qui ait. oculi sapientis incapite
eius.quasi in aula imꝑiali. uirtu¬
tum conciliũ sibi contrahat. quo
stipata comitatu. & ipsa munitior
sit. & tanquã ex abdito quodam
tuendi totiꝰ corporis regimenim
spicere. nec solum qđ ante pedes
ẽ uidere: sed etiam cęli ipsius
secreta ꝑfundo obtutu spectare
sapientiȩ. Ibigͥ om̃is sũma nr̃e
salutis: ibi gr̃a indecustodia in¬
de etiam pulchritudo corpori to¬

Expanded text:
cubitorum altitudine, addidit: colcubitorum altitudine, addidit: colligens facies arcam et in cubitum consummabis eam a summo, ut reliquo corpori quod mensurae sibi conuenientis ad gratiam decore quadraret caput hominis tanquam regalem arcem adiungeret, ex quo cum sensus omnes ad ceteras partes corporis transfunderentur, tum maxime oculi uelut speculatores et custodes naturae adpositi prouidentia prope totum urbis nostrae statum desuper contuerentur. ipsaque mens illic locata secundum plurimorum sententiam et maxime Solomonisqui ait: oculi sapientis in capite eius, quasi in aula imperiali uirtutum concilium sibi contrahat, quo stipata comitatu et ipsa munitior sit et tamquam ex adyto quodam tuenti totius corporis regimen inspicere nec solum quod ante pedes est uidere, sed etiam caeli ipsius secreta profundo obtutu spectare sapientiae. ibi igitur omnis summa nostrae salutis, ibi gratia: inde custodia, inde etiam pulchritudo corpori to
Abbreviated transcription (Latin):
rumꝑat᷑. Alibi aut hocẽ in exodo
etiam deaurat᷑ intus & foris arcã
illa quȩ inscĩs est:mundi intelli¬
gibilis imitatrix imago. Sicut
enĩ pretiosius aurum bitumine.
ita illa quȩ in scĩs ẽ arcͥa quã ista
p̃stantior. Deniq hic simplicit̃
ligna posuit. ibi aũt ligna quidĩ
s imputribilia cõprehendit. de¬
clarans merita scõꝵ. Addidit
etiam illie subportatoria immo¬
bilia eẽ. quod scõꝵ statio stabilis
& firma sit. quia uitȩ ꝓbabilis tͣ¬
mitẽ uirtutis ductu secuti sunt:
corrupcelȩ declinantes consortia.
Hec aũt arca ut pote in diluuio
huc atq illuc motu impellebat᷑
incerto. eo qđ peccatoꝵ status
mobilis sit. & uita eoꝵs quodam
redundantium passionũ dilu¬
uio corruptioni obnoxia. errore
inconstanti uagetur. Nec illud
p̃teundum: quod cum dixisset.¬
& facies arcͥam trecentoꝵ cubito¬
rum longitudine: & qͥnquagin¬
ta cubitoꝵ latitudine. & triginta

Expanded text:
rumpatur. Alibi autem, hoc est in Exodo rumpatur. Alibi autem, hoc est in Exodo etiam deauratur intus et foris arca illa, quae in sanctis est mundi intellegibilis imitatrix imago. sicut enim pretiosius aurum bitumine ita illa quae in sanctis est arca quam ista praestantior. denique hic simpliciter ligna posuit, ibi autem ligna quidem, sed inputribilia conprehendit declarans merita sanctorum. addidit etiam illic supportatoria immobilia esse, quod sanctorum statio stabilis et firma sit, quia uitae probabilis tramitem uirtutis ductu secuti sunt corruptelae declinantes consortia. haec autem arca utpote in diluuio huc atque illuc motu inpellebatur incerto, eo quod peccatorum status mobilis sit et uita eorum quodam redundantium passionum diluuio corruptioni obnoxia errore inconstanti uagetur. nec illud praetereundum, quod cum dixisset: et facies arcam trecentorum cubitorum longitudine et quinquaginta cubitorum latitudine et triginta
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentiȩ. S uͥ ante partus de¬
formes nutriebat libido. ibi nẽ
decoreͣ castitatis adolescit here¬
ditas. Illinies inquit eam arcã¬
bitumine. Ex multis ossib ner¬
uisq && cȩteris aliis. constat huma¬
nũ corpꝰ. & foris gͥ & intꝰ apta conpa¬
ge conexum sibi adheret. & hebitu¬
dine propria quam e zein grecidiẽt.
tenetur: ut intus clausus sp̃c qͥ in¬
fundit᷑ uel spiritalis substantia ꝗͤ
intus oꝑat᷑. ueluti geminis constri¬
cta uinculis non euaget᷑. s ad uni¬
tatẽ aptam & concinentẽ conexio¬
nẽq ualidam cohibeat᷑ idõbitu¬
mine areͥa constringi iubet᷑. Est
enim bitum̃ uehem̃tis ad constrin¬
gendum naturȩ. unde grece faltos
hoc ẽ tutamine. quo disiuncta co¬
nectat nexuq constringat indis¬
solubili: ita. ut naturali unitate
sibi credas conuenire: obhanc cau¬
sã intꝰ uel foris bitumine arca
constringit᷑. ne conexio illa facile

Expanded text:
cupiscentiae. sed ubi ante partus decupiscentiae. sed ubi ante partus deformes nutriebat libido, ibi nunc decorae castitatis adolescit hereditas. inlinies inquit eam bitumine. ex multis ossibus neruisque et ceteris aliis constat humanum corpus. et foris igitur et intus apta conpage conexum sibi adhaeret et habitudine propria, quam €&\'-v Graeci dicunt, tenetur, ut intus clausus spiritus qui infunditur uel spiritalis substantia quae intus operatur ueluti geminis constricta uinculis non euagetur, sed ad unitatem aptam et concinentem conexionemque ualidam cohibeatur. ideo bitumine arca constringi iubetur; est enim bitumen uehementis ad constringendum naturae. unde graece άσφαλτος hoc est tutamine, quod disiuncta conectat nexuque constringat indissolubili, ita ut naturali unitate sibi credas conuenire. ob hanc causam intus et foris bitumine arca constringitur, ne conexio illa facile
Abbreviated transcription (Latin):
nabilẽ uocẽ exprimit. Nidus est
emicraniũ: nidus ẽ m̃brana illa
quȩ cerebrum fouet. & intra co¬
hibet. Nidi sunt uiscera pulmonis
& cordis. Sp̃c quidem nr̃i. hoc ẽ
eius quem carpimꝰ. & quo alimur
inhanc uitam: Nidus ẽ pulmo.
Sanguinis aũt &e sp̃c: nidus ẽ cor.
Duo sunt enĩ eius uteri.imnus quo
sanguinẽ uelut quodã sinu susci¬
pit. & transfundit inuenas: Alt̃
quo rigat ex illo suꝑiore. & deducit
marterias iugi meatu. Ossa quoq
ualidiora: nidos habent. Sunt eñi
intus cauata. in quib foraminibus
ẽ medulla: iuiscerib ipsis mollio¬
ribus. nidi cupiditatis aut doloris
sunt: & alia siquis consideret.
plures nidos repꝑiet. in hac fabri¬
ca humani corporis. Unde puto
& illum in psalmo. ñ solum misti¬
ce s etiam naturalit dixisse. Et¬
enim passer inuenit sibidomum.
& turtur nidum sibi ubi repo¬
nat pullos suos. Est enim iam in
hoc corpore nidus pudicitiȩ. in
quo erat nidus irrationabilis con-¬

Expanded text:
nabilem uocem exprimit. nidus est nabilem uocem exprimit. nidus est emicranium, nidus est membrana illa, quae cerebrum fouet et intra se cohibet. nidi sunt uiscera pulmonis et cordis. spiritus quidem nostri, hoc est eius quem carpimus et quo alimur in hac uita, nidus est pulmo, sanguinis autem et spiritus nidus est cor. duo sunt enim eius uteri, unus quo sanguinem uelut quodam sinu suscipit et transfundit in uenas, alter quo rigatus ex illo superiore deducit in arterias iugi meatu. ossa quoque ualidiora nidos habent; sunt enim intus cauata, in quibus foraminibus est medulla. in uisceribus ipsis mollioribus nidi cupiditatis aut doloris sunt. et alia si quis consideret, et plures nidos repperiet in hac fabrica humani corporis. unde puto et illum in psalmo non solum mystice, sed etiam naturaliter dixisse: etenim passer inuenit sibi domum et turtur nidum sibi, ubi reponat pullos suos. est enim iam in hoc corpore nidus pudicitiae, in quo erat nidus inrationabilis con
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ. Minima. scdm altitudinẽ.
Totum tam̃ corpus at textũ ex sin¬
gulis menbris. quadratum uidetur.
Iam & inusu ita ẽ. ut eos quadratos
dicamus. quos nec enormes ꝓcerita¬
te. & ualidos robusti qualitate cor¬
poris estimamus. Quidetiam sibi
uelit quod ait. nidos facies in arcͥa:
nequaquam silendum uidetur. Na¬
turalit enim dictum arbitror. eo
quod omne corpus nr̃m accextum
ẽ sicut nidus. ut sp̃e uitalis omnes
partes uiscerum penetret.atq de
principali nr̃o fundat se ꝑartus
singłos. Nidi quidam sunt oculi
nr̃i : quib seuisus inseruit. Nidi
sunt nr̃arũ sinus aurium : ꝑ quos
se auditus infundit. & uelut in
foueam altam deicit. Nidus est
narium: qui ad se odoremattra¬
hit. Nidus ẽ quartus maior cȩte¬
ris hiatus oris: in quo nutritur
donec adolescat sapor. Et unde
uox euolat: in quo litet ingna. qͤ
uelut organum uocis. sonos eius
artifici suauitate modulatur. &
cumsit ipsa irrationabilis. ratio¬

Expanded text:
tudinem, minima secundum altitudinem, tudinem, minima secundum altitudinem, totum tamen corpus adtextum ex singulis membris quadratum uidetur. nam et usu ita est, ut eos quadratos dicamus, quos nec enormes proceritate et ualidos robusti qualitate corporis aestimamus. quid etiam sibi uelit quod ait: nidos facies in arca nequaquam silendum uidetur. naturaliter enim dictum arbitror eo quod omne corpus nostrum adtextum est sicut nidus, ut spiritus uitalis omnis partes uiscerum penetret atque de principali nostro fundat se per artus singulos. nidi quidam sunt oculi nostri, quibus se uisus inserit. nidi sunt nostrarum sinus aurium, per quos se auditus infundit et uelut in foueam altam deicit. nidus est narium, qui ad se odorem adtrah\'it. nidus est quartus maior ceteris hiatus oris, in quo nutritur donec adolescat sapor et unde uox euolat, in quo latet lingua, quae uelut organum uocis sonos eius artifici suauitate modulatur et, cum sit ipsa inrationabilis, ratio
Abbreviated transcription (Latin):
stat partib: & conueniat sibi. Itaq
& ds̃ auctor nr̃i corporis naturȩq
fabricator asstruit᷑: & opus ipsum
ꝑfectum cẽ his sermonib significa¬
tur. Quadrata aũt m̃bra hominis
cc̃ cuidens ratio. si consideres pectꝰ
hominis. consideres uentrem. pari
m̃sura longitudinis & latitudinis:
nisi cum uoluptatib & ȩpulis uent᷑
distento m̃sura naturalis excedit᷑.
Iam pedes & manus. brachia. fȩmo¬
ra & crura. quadriꝑtita quis non
ipso insu aduertat: Sunt autem
pleraq eoꝵ. & si non eiusdem lon¬
gitudinis aut latitudinis. tam̃ quȩ
analogiam quandam ita seruent.
ut in his quoq congrua m̃suraq
ratioq concurrat. Longitudo ꝓli¬
xlor quam latitudo sit: latitudo
quam altitudo. Et sicut ligni ar-¬
c̃ȩ trina distantia ẽ. siquidem tre
uandam esse p̃scͥpsit. ita & ĩ nr̃o
corpore sũma ẽ & media & mini¬
ma distantia. Summa scm lon-¬
gitudinem: Media scdm lati¬

Expanded text:
stat partibus et conueniat sibi. itaque stat partibus et conueniat sibi. itaque et deus auctor nostri corporis naturaeque fabricator adstruitur et opus ipsum perfectum esse his sermonibus significatur. quadrata autem membra hominis esse euidens ratio. si consideres pectus hominis, consideres uentrem pari mensura longitudinis et latitudinis, nisi cum uoluptatibus et epulis uentre distento mensura naturalis exceditur. iam pedes et manus brachia femora et crura quadripertita quis non ipso uisu aduertat? sunt autem pleraque eorum etsi non eiusdem longitudinis aut latitudinis, tamen quae analogiam quandam ita seruent, ut in his quoque congrua mensura ratioque concurrat, longitudo prolixior quam latitudo ait, latitudo quam altitudo. et sicut ligni arcae trina distantia est. si quidem trecuandam esse praescripsit, ita et in nostro corpore summa est et media et minima distantia, summa secundum longitudinem, media secundum lati
Abbreviated transcription (Latin):
sa fuit corrumpendȩ etiã anmȩ.
quȩ uelut regio quȩdam & locus ẽ
uoluptatis: Ex qua uelut a fonte
prorum punt concupiscentiarũ
malarũq passionũ flumina. la¬
ceq exundant. quib dimergit᷑
animȩ quoddã excusso gub̾na¬
tore remigium.cum ipsa mens
uelut quib dam tempestatibus
& ꝓcellis uicta. loco suo cedit. Pul¬
cre aũt ait: quia homo uiã nat᷑e
suȩ corrupit: nam uia sua in
paradiso erat: in illo beatitudi¬
num tramite: in illo uirtutum
flore. inilla incorruptibili grã.
quam uiam terrenis inquinaũ
uestigiis. Alii habent uiã ipsiꝰ
hoc ẽ dĩ. hoc solet u̾bo dñi decla¬
rare.de archanoe.S iam de ipsa
noȩ arca dicendum arbitror. Quã
siquis uelit impensius conside¬
rare. inueniet in eius edifica¬
tione descͥptam humani figurã
corporis: quid est enim quodait
ds̃. fac tibi arcam dequa dratis
lignis. Quadratum certe hoc ap-¬
pellamus: quod om̃ib bene consi-¬

Expanded text:
sa fuit corrumpendae etiam animae, sa fuit corrumpendae etiam animae, quae uelut regio quaedam et locus est uoluptatis, ex qua uelut a fonte prorumpunt concupiscentiarum malarumque passionum flumina lateque exundant. quibus demergitur animae quoddam excusso gubernatore remigium, cum ipsa mens uelut quibusdam tempestatibus et procellis uicta loco suo cedit. pulchre autem ait quia homo uiam naturae suae corrupit. nam uia sua in paradiso erat in illo beatitudinum tramite, in illo uirtutum flore, in illa incorruptibili gratia, quam uiam terrenis inquinauit uestigiis. alii habent: uiam ipsius, hoc est dei. hoc solet uerbo \'domini\' declarare. Sed iam de ipsa Noe arca dicendum arbitror, quam si qui uelit inpensius considerare, inueniet in eius exaedificatione discriptam humani figuram corporis. quid est enim quod ait deus: fac tibi arcam de quadratis lignis? quadratum certe hoc appellamus, quod omnibus bene consi
Abbreviated transcription (Latin):
gatur. s tam̃ spetialit hic dictum
puto. quia in eugłio suo dñs. redẽp¬
turus hominum genus passione
sui corporis. & emundaturꝰ sangui¬
ne suo.sacram̃toq baptismatis.
ait: pat̾ uenit hora. clarifica filiũ
tuũ. ut & filius tuus clarificet te.
Ergo quia in diluuio ꝑarcã noe
seruatȩ sunt reliquiȩ generis hu¬
mani. ad seminarium reꝑationis
& renouationis futurȩ & idõ p̃mi¬
sit hic. tempus omĩs hominis ue¬
nit.quia repleca ẽ terra iniquitati¬
b suis. Hoc infigura. inueritate
aũt ait reliquiȩ ꝑdllectionẽ grẽ
saluȩ facte sunt.Idõq exclamat
apłs dicens. Suꝑ abundauit pec¬
catum. ut suꝑ abundaret gratia.
Corrupit inquit omĩs caro uiam
suam. Carnem hic ꝓ homine po¬
sint terreno. in quo carnis illecebra
uiam eius corruꝑit. Qui suntelle¬
xisset quod munꝰ accepisset a dõ:
Non utiq passus eẽt ut caro obsta¬
ret animȩ uirtutib. Itaq caro cau¬

Expanded text:
gatur, sed tamen specialiter hic dictum gatur, sed tamen specialiter hic dictum puto, quia in euangelio suo dominus redempturus hominum genus passione sui corporis et emundaturus sanguine suo sacramentoque baptismatis ait: pater, uenit hora, clarifica filium tuum, ut et filius clarificet te. ergo quia in diluuio per arcam Noe seruatae sunt reliquiae generis humani ad seminarium reparationis et renouationis futurae, ideo praemisit hic: tempus omnis hominis uenit, quia re.pleta est terra iniquitatibus suis. hoc in figura; in ueritate autem ait: reliquiae per dilectionem gratiae saluae factae sunt. ideoque exclamat apostolus dicens: superabundauit peccatum, ut superabundaret gratia. corrupit inquit omnis caro uiam suam. carnem hic pro homine posuit terreno, in quo carnis inlecebra uiam eius corruperit. qui si intellexisset quod munus accepisset a deo, non utique passus esset ut caro obstaret animae uirtutibus. itaque caro cau
Abbreviated transcription (Latin):
dempnationem aũt cȩteroꝵ. & ad
expressionẽ pietatis diuine. dicit᷑
noe apud dm̃ inuenisse gr̃am.
Simul ostendit᷑. qđ hominẽ iustũ
non obumbret alioꝵ offensio:
quando ipse ad totius reseruat᷑
generis seminarium. Qui non
generationis nobilitate: s iustici
e & ꝑfectionis merito laudatur.
Probati enim uiri genus urum¬
uirtutis ꝓsapia ẽ. quia sicut ho¬
minũ genꝰ homines. ita anima¬
rum genus. uirtutes sunt. Et¬
enim familiȩ hominũ splendo¬
re generis nobilitant᷑. Anima
rum clarificat᷑ gr̃a. splendore
uirtutis. Corrupta est autem
terra coram dõ. & impleta ẽ inquit
mniusticia. Pausa terrenȩ corruptele
manifestata ẽ. eo quod iniusticia
hominum terram corruperit. Unde
& dñs d̃s ait. Tempus omis hoĩs
uenit ante me. quia impleta est ter¬
ra iniquitatib suis. Tempus quidẽ
om̃iũ hominum. in conspectu dei
& in eiꝰ uoluntate est. Non eñi ut
uulgo aiunt fatali decreto alli¬

Expanded text:
demnationem autem ceterorum et ad demnationem autem ceterorum et ad expressionem pietatis diuinae dicitur Noe apud deum inuenisse gratiam. simul ostenditur quod hominem iustum non obumbret aliorum offensio, quando ipse ad totius reseruatur generis seminarium, qui non generationis nobilitate, sed iustitiae et perfectionis merito laudatur. probati enim uiri genus uirtutum prosapia est, quia sicut hominum genus homines ita animarum genus uirtutes sunt. etenim familiae hominum splendore generis nobilitantur, animarum autem clarificatur gratia splendore uirtutis. Corrupta est autem terra coram deo et impleta est inquit iniustitia. causa terrenae corruptelae manifesta est, eo quod iniustitia hominum terram corruperit. unde et dominus deus ait: tempus omnis hominis uenit ante me, quia impleta est terra iniquitatibus suis. tempus quidem omnium hominum in conspectu dei et in eius uoluntate est. non enim, ut uulgo aiunt, fatale decretum alle
Abbreviated transcription (Latin):
irascit᷑ quasi mutabilis: s idõ hȩc
legunt᷑: ut exprimat᷑ peccatoꝵ
nr̃oꝵ acerbitas. quȩ diuinitatis
meruerit offensam: tanquã eo
usq culpa increuerit. ut etiã ds̃
qui naturalit̃ non mouetur aut
ira aut odio aut passione ulla:
prouocatꝰ ad iracundiã uidet᷑.
Minitatꝰ ẽ p̃terea. qđ deleret ho¬
minẽ: ab homine in quit adpe¬
cus. & areptilib usq ad uolati¬
lia. delebo. Quid leserãt trrati¬
onabilia: S quia ꝓpt̃ hominẽ
illa facta erant. eo utiq deleco
ꝓpt̃ quem facta sunt. consequens
erat ut etiam illa delerent᷑. quia
non erat qui his uteretur. Sen-¬
su autẽ altiore illud manifestat᷑:
quia homo mens est.quȩ ẽ rationis
capax. Homo em̃i diffinit᷑. animal
uiuu mortale. rationabile. Prin¬
cipali gͦ extincꝰto. etiam sensus oĩs
parit extinguit᷑. eo qđ nichil reliqͥ
ad salutem suꝑsit: cum salutis fũ¬
dam̃tũ uirtus defecerit. Ad con¬

Expanded text:
irascitur quasi mutabilis, sed ideo haec irascitur quasi mutabilis, sed ideo haec leguntur, ut exprimatur peccatorum nostrorum acerbitas, quae diuinitatis meruerit offensam, tamquam eo usque culpa increuerit, ut etiam deus, qui naturaliter non mouetur aut ira aut odio aut passione ulla, prouocatus ad iracundiam uideretur. Minitatus est praeterea quod deleret hominem. ab homine inquit ad pecus et a reptilibus usque ad uolatilia delebo. quid laeserant inrationabilia? sed quia propter hominem illa facta erant, eo utique deleto propter quem facta sunt consequens erat ut etiam illa delerentur, quia non erat qui his uteretur. sensu autem altiore illud manifestatur quia homo mens est, quae est rationis capax; homo enim definitur animal uiuum mortale rationabile. principali igitur extincto etiam sensus omnis pariter extinguitur, eo quod nihil reliqui ad salutem supersit, cum salutis fundamentum uirtus defecerit. ad con
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ. Itaq uiros fideles filios su¬
os dicere: ds̃ ñ asꝑnatꝰ est sicut
gͦ uiri ꝓbabilis uite. filii uocant᷑
dĩ. ita quoꝵ carnalia sunt oꝑa:
hos filios carnis dicimꝰ script᷑aꝵ
auctoritate. Dicit enim iohannes
eugłista. quia quotqͦt iħm dñm
receperunt. dedit his potestatẽ
filios dĩ fieri: qui credunt in nomi¬
necius. qui non ex sanguinibus.
neq ex uoluntate carnis. neq ex
uoluntate uiri: s ex dõ nati sunt.
Ido postea habes quia iratus est
dñs. qm̃ quamuis cogitaret hoc
ẽ sciret. quia homo int̾re positus
regione carnẽ portans. sine pec¬
cato ẽẽ non posset. t̾ra enĩ uelut
quidam temptationum locusẽ.
caroq corruptele illecebra. tam̃
cum haberent mtem rationis
capacem. uirtutemq animȩ infu-¬
sam corpori: sine consideratione
aliqua ĩ lapsum ruerunt. ex quo
reuocare se nollent. Neq enĩ ds̃
cogitat sicut homines. ut aliqͦ
cinoua succedat sententia: neq

Expanded text:
mae. itaque uiros fideles filios sumae. itaque uiros fideles filios suos dicere deus non aspernatus est. sicut ergo uiri probabilis uitae filii uocantur dei, ita quorum carnalia sunt opera hos filios carnis dicimus scripturarum auctoritate. dicit enim Iohannes euangelista quia quotquot Iesum dominum receperunt, dedit iis potestatem filios dei fieri qui credunt in nomen eius, qui non ex sanguinibus neque ex uoluntate carnis neque ex uoluntate uiri, sed ex deo nati sunt. ideo postea habes quia iratus est dominus, quoniam quamuis cogitaret, hoc est sciret quia homo in terrae positus regione carnem portans sine peccato esse non posset — terra enim uelut quidam temptationum locus est caroque corruptelae inlecebra —, tamen cum haberent mentem rationis capacem uirtutemque animae infusam corpori, sine consideratione aliqua in lapsum ruerunt, ex quo reuocare se nollent. neque enim deus cogitat sicut homines. ut aliqua ei noua succedat sententia, neque
Abbreviated transcription (Latin):
scripturȩ conditor. s exangłis et
mulieribus generatos asserit. qͦs
hoc appellat uocabulo. uolens eo¬
rum exprimere magnitudinem
corporis. Et consideremꝰ ne forte
gigantum similes sint homines
cultui studentes carnis suȩ. anime
aũt nullam curam habentes: sicut
illi qui de terra scđm poeticam orti
fabulã. mole corporis sui freti. ferũ¬
tur habuisse contemptũ suꝑioꝵ.
Andis pares estimandisunt. quicũ
ex amina constent a ͤ corpore. m̃tis
uigorẽ qua nichil habet anima
preciosius adu̾sant᷑. & se carnis
huiꝰ imitatores uelut maternȩ ex¬
hibent stoliditatis heredes: Itaq
inuanũ laborant celum uotis u¬
surpantes suꝑbis. & terrenis oꝑi¬
b incubantes. qui electione infe¬
rioris & contemptu suꝑioris con¬
sortii: tanquã uoluntariis obno¬
xii peccatis. grauiore condemp¬
nant᷑ seueritate. Plerũq angłos
filios dĩ scriptura uocat. quia
ex nullo homine generant᷑ ani¬

Expanded text:
scripturae conditor, sed ex angelis et scripturae conditor, sed ex angelis et mulieribus generatos adserit quos hoc appellat uocabulo uolens eorum exprimere magnitudinem corporis. et consideremus ne forte gigantum similes sint homines cultu studentes carnis suae, animae autem nullam curam habentes, sicut illi qui de terra secundum poeticam orti fabulam mole corporis sui freti feruntur habuisse contemptum superorum. an dispares aestimandi sunt qui, cum ex anima constent ac corpore, mentis uigorem, qua nihil habet anima pretiosius, auersantur et se carnis huius imitatores uelut maternae exhibent stoliditatis heredes? itaque in uanum laborant caelum uotis usurpantes superbis et terrenis operibus incubantes, qui electione inferioris et contemptu superioris consortii tamquam uoluntariis obnoxii peccatis grauiore condemnantur seueritate. plerumque angelos filios dei scriptura uocat, quia ex nullo homine generantur ani