comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
modũ. inmortib frequent̃ se fuisse tes-¬
tatur.⁊ quia uideis quinquies quadra
genas una minus accȩpit: qui teruir¬
gis cesus. semel lapidatus est. ter naufra¬
giũ passus. nocte ac die in ꝓfundum
maris fuit: qui ꝑicła fluminũ latronũ
exgenere. exgentib inciuitate. insoli¬
tudine inmari. infalsis fr̃ib ꝑtulit:
ditate laborauit: qui foris pugnas.
intus timores sustimuit: qui ultra uires
grauatum se asserit dicens. Supra s Alle¬
modũ grauati sumus. supra uirtutẽ:
ita ut tedet nos etiã uiuere. S quo¬
mͦ remunerationis linteo sudorẽ tan¬
ti laboriꝰ t̃gat : ipse denuntiat dicens.¬

Expanded text:
modum, in mortibus frequenter se fuisse tesmodum, in mortibus frequenter se fuisse testatur; qui a Judaeis qgenas unam minus accepit; qui ter virgis caesus, semel lapidatus est, ter naufragium passus, nocte et die in profundum maris fuit . Qui pericula fluminum, latronum, ex genere, ex gentibus, in civitate, in solitudine, in mari, in falsis fratribus pertulit; ditate laboravit: qui foris pugnas, intus timores sustinuit : qui ultra vires gravatum se asserit, dicens: « Supra modum gravati sumus, supra virtutem, ita ut taederet nos etiam vivere . Sed quomodo remunerationis linteo sudorem tanti laboris tergat ipse denuntiat, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
dere laboris addicit. Cum uero lasses¬
centem animũ ad considandũ oꝑis p̃¬
mium reuocat: uigorem mox ammi
ad exerriciũ laboris reformat: et qđ
graue ꝑpendit exoꝑe. leue estimat
exremuneratione. Sic sic electi qͥq cũ
nnndi huiꝰ aduersa paciunt᷑: cũ hõ¬
nestatis contumelias. rerũ damna. cru¬
ciatꝰ corporis tołant: eẽ. grauia qͥbus
exercent᷑ pensant. S cũ m̃tis ocłm
adetñȩ patriȩ considationẽ tendunt:
excõꝑatione p̃mii quãsit leue qđ pa¬
ciunt᷑ inueniunt. Qđ em̃ ualde eẽ. qđ imn¬
portabile ex dolore ostendit᷑: considationi
ꝓuida exremuneratione leuigatur. Hinc
est qđ paulus semꝑ scipsum robustiorem
contra aduersa erigit. quia nimirũ finẽ
suioꝑis sicut mercennariꝰ p̃stolat᷑. Graue
nãq qđ sustinet estimat: s leue hoc ꝑp̃
mii considationem pensat. Ipse qͥppe
quã sit graue qđ patitur indicat: qui
incarcerib abundantiꝰ. in plagis supra

Expanded text:
dere laboris abducit. Cum vero lassesdere laboris abducit. Cum vero lassescentem animum ad desiderandum operis praemium revocat, vigorem mox animae ad exercitium laboris reformat, et quod grave perpendit ex opere leve aestimat ex remuneratione. Sic electi quique, cum mundi hujus adversa patiuntur, cum honestatis contumelias, rerum damna, cruciatus corporis tolerant, esse gravia, quibus exercentur, pensant, sed cum mentis oculum ad aeternae patriae considerationem tendunt, ex consideratione praemii, quam sit leve quod patiuntur inveniunt. Quod enim valde esse importabile ex dolore ostenditur, consideratione provida ex renumeratione levigatur. Hinc est quod Paulus semper se ipso robustior contra adversa erigitur, quia nimirum finem sui operis sicut mercenarius praestolatur. Grave namque quod sustinet aestimat, sed leve hoc per praemii considerationem pensat. Ipse quippe quam sit grave quod patitur indicat , qui in carceribus abundantius, in plagis supra
Abbreviated transcription (Latin):
tunc sibimetipsi liber et tranqͥllus in no¬
tescit. Unde et recte etiã ꝑpaulũ dr̃. Ipsa
creatura lib̃abit᷑. a seruitute corruptio¬
nis: inlib̾tatem głȩ filioꝵ dĩ. Electos enĩ
nunc pęna corruptionis aggͣuat: s tc̃
in corruptionis gła ex altat. & quantũ
adp̾sentis necessitatis ponda. nunc in
dĩ filiis delib̾tate nichil ostendit᷑. tantũ
ad subsequentis lib̾tatis głam. tunc in
dĩ famulis deseruitute nichil appare¬
bit. Creatura ergo seruitute corrup¬
tionis exuta. et lib̃tatis dignitate accep¬
ta. in filioꝵ dĩ głam uertitur : quia uni¬
ta deo ꝑspm̃: quasi hoc ipsũ qđ creatu¬
ra est transisse ac subegisse declarat᷑.
S qui adhuc umbram desidat seruuᷤ
est. quia quousq ȩstũ temptationum
tat. Ubi apte subditur. & sicut merten¬
nariꝰ p̃stolat᷑ finem oꝑis sui. Mercen¬
nariꝰ et enĩ cũ facienda oꝑa conspicit:
m̃tẽ ꝓtinꝰ ex longinquitate et pon¬

Expanded text:
tunc sibimetipsi liber et tranquillus innotunc sibimetipsi liber et tranquillus innotescit. Unde et recte etiam per Paulum dicitur: Ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei . Electos enim nunc poena corruptionis aggravat, sed tunc incorruptionis gloria exaltat; et quantum ad praesentis necessitatis pondera nunc in Dad subsequentis libertatis gloriam tunc in Dei famulis de servitute nihil apparebit. Creatura ergo servitute corruptionis exuta, et libertate dignitatis accepta, in filiorum Dei gloriam vertitur; quia unita Deo per spiritum, quasi hoc ipsum quod creatura est, transisse ac subegisse declaratur. Sed quia adhuc umbram desiderat, cervus est; quia quousque aestum tentationum tat. Ubi apte subditur: Et sicut mercenarius praestolatur finem operis sui. Mercenarius etenim cum faciendo opera conspicit, mentem protinus ex longinquitate et pon
Abbreviated transcription (Latin):
meraui mͥ. Umbram qͥppe seruo desi¬
dare ẽ: post temptationis estũ. sudorẽ¬
q oꝑisȩt̃ni refrigerii requiem querere.
hancnamq umbram seruus ille desida¬
uerat: qui dicebat. Sitiuit anima mea
addm̃ uiuum: quando ueniã et appa¬
rebo ante faciem dĩ: & rursum. heu
me qđ in colatꝰ meus ꝓlongatus est. Qi
quasi alabore agri estum fugiens. atq
adoptinendã requiem refrigerii teg¬
iñ querens: iterũ dicit. Ingrediar in lo¬
cũ tab̃nacłi admirabił. usq ad donrũ
dĩ. Hanc umbram cõp̃hendẽ paulus
anhelabat dicens. desidiũ habens dis¬
solui: et cũ xp̃o eẽ. Adhanc umbram
ex desidñͣ iam ꝑfectione ꝑuenerant:
qui dicebant. Nos qui portauimus
pondꝰ dici et estꝰ. Bene aut̃ qui desidã¬
re umbrã dr̃ seruus uocatur: qͥa electꝰ
quisq quo usq infirmitatis conditione cõs¬
stringit᷑ subdominantis corruptionis iu¬
go. quasi subestus anxietate retinetur.
Qui minrũ cũ corruptione exutꝰ fuerit:

Expanded text:
et. --Umbram quippe servo desiderare est post tentationis aestum, sudoremque operis, aeterni refrigerii requiem quaerere. Hanc namque umbram servus ille desideraverat qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum; quando veniam, et parebo ante faciem Dei ? Et rursum: Heu me! quod incolatus meus prolongatus est . Qui quasi a labore acri aestum fugiens, atque ad obtinendam requiem refrigerii tegmen quaerens, iterum dicit: Ingrediar in locum tabernaculi admirabilis, usque ad domum Dei . Hanc umbram comprehendere Paulus anhelabat, desiderium habens dissolvi, et cum Christo esse . Ad hanc umbram ex desiderii jam perfectione pervenerant qui dicebant: Nos qui portavimus pondus diei et aestus . Bene autem qui desiderare umbram dicitur, servus vocatur, quia electus quisque quousque infirmitatis conditione constringitur, sub dominantis corruptionis jugo, quasi sub aestus anxietate retinetur. Qui nimirum cum corruptione exutus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Adestuantem quippe menses uaccuos red¬
didit: quia quo magis et̃nũ refrigeriũ
queritur: eo magis conspicit᷑. quã ua cue
ꝓista uita laboratur. Ad p̃stolantem uͦ
laboriosas noctes subintulit: quia quo
magis ext̃mino oꝑis p̃mium qđ asequa¬
mur inspicimus: eo magis ingemiscimꝰ.
diu nos nescisse qđ quereremꝰ. Unde et
ipsa penitentis cura uigilant̾ ex pͥmit᷑.
ut laboriosas noctes enumerasse dĩce¬
ret᷑: quia quanto uerius ad dm̃ reuerti¬
mur. tanto subtilius labores quos ꝑig
norantiam in hoc mundo ꝑtulimus.
dolendo pensamus. Namunicuiq quo
plus dulce fit. qđ deȩt̾̃nis desidat: eo ei
magis graue ostenditur. qđ ꝓp̾̃sentiũ
amore tołabat. Si uero ad solam histo¬
riam sequentia tierba pensantur.ni
ꝑhȩc ꝓculdubio animus dolentis expͥmitur:
qualiter ꝑdiuersos motus desidii mesticia

Expanded text:
Ad aestuantem quippe menses vacuos redAd aestuantem quippe menses vacuos reddidit, quia quo magis aeternum 250 refrigerium quaeritur, eo magis conspicitur quam vacue pro vita ista laboratur. Ad praestolantem vero laboriosas noctes subintulit, quia quo magis ex termino operis praemium quod assequamur inspicimus, eo magis ingemiscimus diu nos nescisse quod quaerimus. Unde et ipsa poenitentis cura vigilanter exprimitur, ut laboriosas noctes enumerasse diceretur, quia quanto verius ad Deum revertimur, tanto subtilius labores, quos per ignorantiam in hoc mundo pertulimus, dolendo pensamus. Nam quo unicuique plus dulce fit quod de aeternis desiderat, eo ei magis grave ostenditur quod pro praesentium amore tolerabat. Si vero ad solam historiam sequentia vehaec proculdubio animus dolentis exprimitur, qualiter per diversos motus desiderii moestitia
Abbreviated transcription (Latin):
ses arguuntur ⁊ quia excompletione
actionum agnoscitur: quam frustra
ignorantia ponitur. paulo attestã¬
te qui uenturam uitam scientibus
discipulis dixit.: om̃s uos filii lucis efti.
et filii diei: ñ sumꝰ noctis neq tenebrarum :
quib p̃misit. uos aut̃ fr̃s non estis intene¬
bris ut uos. s illa tãquã fur comp̃hen¬
dat: potest hoc inloco exeorr ꝑsona uox
scȩ̃ eccłȩ accipi: qui post ignorantie suȩ
caliginem. ad amorem rectitudinis rede¬
unt. et ueritatis radiis illustrati: flecibus
diluunt. qđ errauerunt. Illuminatus et¬
em̃ quisq respicit: quam turpe fuerit.
laborem suum estuanti seruo. et defidan¬
tifinem mertennario comꝑat: dicens.
Sicut seruus desidat umbram. et sicut
mertennarius p̃stolatur finem oꝑissui:
sic et ego habui m̃ses uac cuos: et noctes
laboriosas enumeraui mͥ. Incomꝑatione
enĩ. duo sunt quȩ p̃misit: in exp̃ssione
etiam fatigationis: duo ꝓtimis subdidit.

Expanded text:
ses arguuntur, quia ex completione ses arguuntur, quia ex completione actionum agnoscitur quam frustra ignorantia ponitur, Paulo attestante, qui venturam vitam scientibus discipulis dicit: Omnes vos filii lucis estis, et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum ; quibus praemisit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies illa tanquam fur comprehendat ; potest hoc in loco ex eorum persona vox sanctae Ecclesiae accipi, qui post ignorantiae suae caliginem ad amorem rectitudinis redeunt, et, veritatis radiis illustrati, fletibus diluunt quod erraverunt. Illuminatus etenim quisque respicit quam turpe fuerit laborem suum aestuanti servo et desideranti finem mercenario comparat, dicens: Sicut servus desiderat umbram et sicut mercenarius praestolatur finem operis sui: sic et ego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enumeravi mihi. In comparatione etenim duo sunt quae praemisit; in expressione etiam fatigationis duo protinus subdidit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui et transeuntem mundũ diligunt.
et tam̃ eiꝰ contrarietate fatigant᷑: simul
m̃ses uactuos et noctes laboriosas tołat:
qͥa eoꝵ uitam et retributio subsequens
nulla remunerat: et p̃sens tribulatio an¬
gustat. Recte aut̃ nequaquã dies. s in eis
menses uaccuos hab̃e se ꝑhibet. Mensiũ
quippe nomine: dierũ collectio et fũ¬
ma signatur. ꝑdiem ergo una quȩq
actio expͥmi potuit: ꝑmenses aut̃ actio¬
nũ fims innuitur. & sepe cũ in hoc mũ¬
do aliquid agimus. intenta spei alacri¬
tate suspensi: hoc ipsum qđ agimꝰ. ua¬
cuum non putamꝰ. S post quã ad ac¬
tionũ terminũ ꝑuenimus : ñ optinen¬
tes quȩ appetimus: laborasse nos inua¬
cuum dolemus. Non solum igitur di¬
es .s m̃ses uaccuos ducimus: cum nos
int̾renis actionib sine fructu labo¬
rasse. ñ exactionũ pͥncipio. s fine pen¬
samus. Cum em̃ labores nr̃os ad uer¬
sitas sequit᷑: quasi uitȩ nr̃e uaccuł m̃¬

Expanded text:
qui et transeuntem mundum diligunt, qui et transeuntem mundum diligunt, et tamen ejus contrarietate fatigantur, simul menses vacuos et noctes laboriosas tolerat; quia eorum vitam et retributio subsequens nulla remunerat, et pgustat. Recte autem nequaquam dies, sed in eis menses vacuos habere se perhibet. Mensium quippe nomine dierum collectio et summa signatur. Per diem ergo unaquaeque actio exprimitur, per menses autem actionum finis innuitur. Et saepe cum in hoc mundo aliquid agimus, intenta spei alacritate suspensi, hoc ipsum quod agimus vacuum non putamus; sed postquam ad actionum terminum pervenimus, non obtinentes quae appetimus, laborasse nos in vacuum dolemus. Non solum igitur dies, sed et menses vacuos ducimus, cum nos in terrenis actionibus sine fructu laborasse, non ex actionum principio, sed fine pensamus. Cum enim labores nostros adversitas sequitur, quasi vitae nostrae vacui men
Abbreviated transcription (Latin):
cem scẽ eccłȩ ducit᷑: intellectus eiꝰ pau¬
sustinet. Ipsa noctes laboriosas enum̃at
quȩ inm̃bris fortib multiplices tribu¬
lationes portat. Inhac et eñi uita que¬
dam laboriosa sunt. quȩdam uaccua:
quȩdãuero uaccua simul et laboriose
Amore qͥppe conditoris p̃sentis uitȩ
tribulationib exerceri. laboriosũ qͥdi
est: s uaacuũ ñ ẽ. Amore aut̃ scłi tolus¬
boriosum. Amore uͦi eiusdem scłi adũ¬
sa aliqua ꝑpeti: et uaccuum simul edt
etlaboriosum: quia et ex aduersitate
mens afficit᷑: et remimerationis p̃mio¬
ñ repletur. In his itaq scã ȩccłã qui nsꝰ
im positi adhuc uoluptatib defluunt.
et ꝓinde fructu boni oꝑis ñ ditantur:
m̃ses uaccuos ducit: quia utȩ tempora
sine retributionis munere expendit. In
his uͦ quiȩt̾̃nis desidnis dediti. mundi huiꝰ
merat: quia tribulationũ tenebras qͣsi
incaligine uitȩ p̃sentis portat. Inhis aut̃

Expanded text:
cem sanctae Ecclesiae ducitur, intellectus ejus paucem sanctae Ecclesiae ducitur, intellectus ejus pausustinet. Ipsa noctes laboriosas enumerat, quae in membris fortibus multiplices tribulationes portat. In hac etenim vita quaedam laboriosa sunt, quaedam vacua. Quaedam vero vacua simul et laboriosa. Amore quippe conditoris, praesentis vitae tribulationibus exerceri, laboriosum quidem est, sed vacuum non est. Amore autem saeculi, volupboriosum. Amore vero ejusdem saeculi, adversa aliqua perpeti, et vacuum simul est et laboriosum, quia ex adversitate mens afficitur, et remunerationis praemio non repletur. In his itaque sancta Ecclesia, qui in ea jam positi adhuc voluptatibus defluunt, et proinde fructu operis non ditantur, menses vacuos ducit; quia vitae tempora sine retributionis munere expendit. In his vero qui aeternis desideriis dediti, mundi hujuscta Ecclesia numerat; quia tribulationum tenebras, quasi in caligine vitae praesentis portat. In his autem,
Abbreviated transcription (Latin):
subdit᷑. Sic et ego habui m̃ses ua cuos:
et noctes laboriosas enumeraui michi.
E lecti qͥppe conditori rerũ seruiunt :
et sepe rerũ mopia coangustantiur.
ꝑ amorem deo inherent: et tam̃ fub¬
sidiis uite p̃sentis ȩgent. Qui igit᷑. uel ꝑac¬
tiones suas p̃sentia ñ querunt: amundi
compendiis uaccuos menses ducunt. Noc¬
tes quoq laboriosas tołant. quia aduer¬
sitatũ tenebras ñ solum usq ad mopiam:
s sepe usq ad corporis cruciatũ portant.
Despectũ namq egestatemq ꝑpeti labo¬
riosum bonis mentib ñ est: s cũusq ad
afflictionem carnis aduersitas uertitur:
nariꝰ ducit : quia laborem iam sustimet:
s p̃miũ necdũ tenet. Hoc tołat illud
expectat. Noctes uero laboriosas enu¬
merat : quia aduersitates sibi p̃sentis
temporis sese inuirtutib exercendo coa
ceruat. Nam si ꝓficere inm̃tẽ ñ appe¬
tit: minꝰ fortasse asꝑa quȩ mundi sũt
sentit. Quȩ tamen sententia. si aduo¬

Expanded text:
subditur: Sic et ego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enumeravi mihi Electi quippe Conditori rerum serviunt, et saepe rerum inopia coangustantur. Per amorem Deo inhaerent, et tamen subsidio vitae praesentis egent. Qui igitur per actiones suas praesentia non quaerunt, a mundi compendiis vacuos menses ducunt. Noctes quoque laboriosas tolerant, quia adversitatum tenebras non solum usque ad inopiam, sed saepe usque ad corporis cruciatum portant. Despectum namque egestatemque perpeti laboriosum bonis mentibus non est; sed cum usque ad afflictionem carnis adversitas vertitur, narius ducit, quia laborem jam sustinet, sed praemium necdum tenet; hoc tolerat, illud exspectat. Noctes vero laboriosas enumerat, quia adversitates sibi praesentis tcervat. Nam si proficere in mente non appetit, minus fortasse aspera, quae mundi sunt, sentit. Quae enim sententia, si ad vo
Abbreviated transcription (Latin):
uiri qͦ ad ȩcna coreleuant: quambreue
sit. qđ fine claudit᷑. pensant. & tantũ eoꝵ
sensib uilescit qđ p̃terit: quantum inteal¬
lectu radiante intliicet. qđ acceptũ mĩꝗ̃
recedit. Cumq infinitatem ꝑhenitatis
aspiciunt: nequaquam iam ꝓmagno de¬
sid̾ant. qtic quid finis angustat. S sub¬
limata mens extra tempoꝵ t̃minos ducit᷑
ctiã cũ carne intẽpore tenet᷑: tanto altius fim¬
enda despicit: quanto ueriꝰ infinita agnos¬
cit .S: hȩc ipsa humane breuitatis consida¬
tio: auctori nr̃o magne uirtutis oblatio:
Unde recte nũc ei cũ dep̃catione immola¬
diceretur. Ranseuntẽ uelocit̃ benignius
respice : quia et tanto ate uidĩ miscđnus
debeo: quanto ipse a considatione bremi¬
tatis meȩ ocłos ñ auerto. S quia dũ tẽpꝰ¬

Expanded text:
t, quam breve sit quod fine clauditur pensant; et eo eorum sensibus vilescit quod praeterit, quo intellectu radiante interlucet quod acceptum nunquam recedit; cumque infinitatem perennitatis aspiciunt, nequaquam jam pro magno desiderant quidquid finis angustat. Sed sublevata mens extra temporum terminos ducitur, etiam cum carne in tempore tenetur; et tanto altius finienda despicit, quanto verius infinita cognoscit. Sed haec ipsa humanae brevitatis consideratio auctori nostro magnae virtutis oblatio est. Unde recte nunc cum deprecatione immoladiceretur: Transeuntem velociter benignus respice, quia et tanto a te videri misericordius debeo, quanto ipse a consideratione brevitatis meae oculos non averto. Sed quia dum temp
Abbreviated transcription (Latin):
quentis ȩt̾nitas. ñ intendunt. Cũq soli¬
ditatem ꝑhennitatis ñ considant: exiltũ
patriã tenebras lucem cursũ stationem
putant : quia qui maiora nesciunt. iudi¬
care deminimis nequaquã possunt. Ordo
qͥppe iuditii erigit: ut qđ ex aminare nitimur.
transcendamus. Sienĩ p̃ eẽ. rebus animus ñ¬

Expanded text:
tendunt; cumque soliditatem perennitatis non considerant, exsilium patriam, tenebras lumen, cursum stationem putant, quia qui majora nesciunt, judicare de minimis nequaquam possunt. Ordo quippe judicii exigit ut quod examinare nitimur transcendamus. Si enim praeesse rebus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
da inconspectui eiꝰ : quia apud eũ distric¬
te tudicati. ipsi qͦ macłas in qͥnationis
habent: qͥ ꝑmunditiã scĩtatis lucent.
examinatione discutior. ꝑferendoͣ iudi¬
tioͣ ñ assurgo: quia adpenã uita ñ suf¬
ficit: si hanc immanitas iustȩ retͥbutio¬
nis p̃mit. Bene aut̃ eiꝰdẽ humani gene¬
ris et culpa breuit̃. et pęna subrogat᷑:

Expanded text:
da in conspectu ejus , quia apud eum districda in conspectu ejus , quia apud eum districte judicati, ipsi quoque maculas inquinationis habent, qui per munditiam sanctitatis lucent. examinatione discutior, perferendo judicio non assurgo, quia ad poenam vita non sufficit, si hanc immanitas justae retributionis premit. Bene autem ejusdem humani generis et culpa breviter, et poena subrogatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝓpt̾ pęnitentiã. S tunc peccator cum
respicitur ñ subfistit: quia cũ districtuis
iudex merita subtilit̃ inq̾rit: reus adtor¬
m̃ta ñ sufficit. Quamuis ȩtiã hoc iustoꝵ
uoci c̃gruat. quoꝵ mens sẽꝑ sollicita. uen¬
turo examini intendit. Om̃e em̃ qđ agt̃
metuunt : dũ caute considant. qiti ante
qualẽ tudicem stabunt. Intuent᷑ poten¬
ciã illius magnitudinis : et pensant quan¬
to reatu constricti sunt ꝓpͥȩ infirmita¬
tis. E numerant mala ꝓpͥi oꝑis: et contͣ
hȩc exagerant bona conditoris. Conside¬
rant praua quã districte tudicet. bona
oꝑa quã subtilit̃ penset: et ꝑiturosse
absq ambiguitate p̃sciunt. si remota
pietate iudicent᷑: quia hoc ipsũ quoq
qđ iuste uidemͣ uiuere culpa est. si uitã
nram cum iudicat. hanc apud se diui¬
na miscdia ñ excusat. hinc enĩ in hoc
eodem libro scriptũ ẽ. Astra ñ sunt mũ¬

Expanded text:
num propter poenitentiam . Sed tunc peccator cum num propter poenitentiam . Sed tunc peccator cum respicitur non subsistit, quia cum districtus Judex merita subtiliter inquirit, reus ad tormenta non sufficit. Quamvis hoc etiam justorum voci congruit, quorum mens semper sollicita venturo examini intendit. Omne enim quod agunt metuunt, dum caute considerant ante quantum Judicem stabunt. Intuentur potentiam illius magnitudinis, et pensant quanto reatu constricti sunt propriae infirmitatis. Enumerant mala proprii operis, et contra haec exaggerant bona gratiae Conditoris. Considerant prava quam districte judicet, bona opera quam subtiliter penset, et perituros se absque ambiguitate praesciunt, si remota pietate judicentur. Quia hoc ipsum quoque quod juste videmur vivere culpa est, si vitam nostram cum indicat, hanc apud se divina misericordia non excusat. Hinc enim in hoc eodem libro scriptum est: Astra non sunt mun
Abbreviated transcription (Latin):
inse fuscipiens dicat. Aec aspiciet me ui¬
sus hominis. quia ninirũ redẽptoris grã
quẽ nc̃ ñ intuetur ut corrigat: tunc nõ
respicit. ut ab interitu abscondat. Inuidi¬
tiũ quidem ueniens dñs peccatorẽ uidet
ut feriat: s ñ uidet ut ad largiendã salu¬
tis grãm recognoscat. Culpas examinat:
et intã ꝑeuntiũ ignorat. Unde sc̃s uir
cũ se post p̃sentẽ uitã respectu hominiᷤᷤ
udi ñ posse fateret᷑: apte mox subdidit.¬
diceret. Districtꝰ adiuditiũ ueniens. et
adsaltiandũ ñ uides. et ad feriendum
uides : qͥa quẽ inp̃senti uita dispensatio¬
nis tuȩ miseratione ñ respicis: respicien¬
do post modũ ꝑ t̾ticiã extingues. Nunc
enĩ peccator qͥsq dm̃ ñ metuit. et uulit:
blasfemat et ꝓficit : quia scilicet mise¬
ricors creator. quẽ expectando
uult corrigere. aspiciendo ñ uult punire :
sicut scriptũ ẽ. Dissimulans peccata homi¬

Expanded text:
in se suscipiens, dicat: « Nec aspiciet me viin se suscipiens, dicat: « Nec aspiciet me visus hominis. » Quia nimirum Redemptoris gratia, quem nunc non intuetur ut corrigat, tunc non respicit ut ab interitu abscondat. In judicium quippe Dominus veniens, peccatorem videt ut feriat, sed non videt ut ad largiendam salutis gratiam recognoscat; culpas examinat, et vitam pereuntium ignorat. Unde sanctus vir, cum se post praesentem vitam, respectu hominis videri non posse fateretur, apte mox subdiditdiceret: Districtus ad judicium veniens, et ad salvandum non vides, et ad feriendum vides, quia quem in praesenti vita dispensationis tuae miseratione non respicis, respiciendo, postmodum per justitiam exstinguis. Nunc enim peccator quisque Deum non metuit et vivit, blasphemat et proficitricors Creator quem exspectando vult corrigere, aspiciendo non vult punire, sicut scriptum est: Dissimulans peccata homi
Abbreviated transcription (Latin):
eũgłio dr̃. Respex̃ dñs petrũ et recorda¬
tꝰ ẽ. petrꝰ uerbi q dixerat tħe: et egressꝰ
foras fleuit amare. Ex utã u̾ a carne
animã nequaquã iam uisus hominis
aspicit : quia postmortẽ ñ lib̾at. quam
ante mortẽ grã aduemiã ñ reformat.
hinc et enĩ paulus dicit. Eoce nunc tempuᷤ
acceptabile etce nunc diessalutis. hinc
pit. sola post p̃sens scłm iustitia addicit.
hinc salomon ait. quia lignũ quocũq
loco cetidit. siue ad austrũ. siue adaqͥlo¬
nẽ ibi erit: qͥacũ humani casus tempore.
siue sc̃s. seu malignꝰ spc̃ egredientẽ animã
laustrã carnis acceꝑit: mȩt̾nũ secũ si¬
ne ulla ꝑmutatione retinebit. ut nec
exaltata adiuditiũ ꝓruat: nec mersa¬
ct̃nis suppliciis. ultra adremediũ erectio¬
nis ascendat. Uir igit᷑ sc̃s humani gene¬
ris damna considet. qđ ap̃senti scło sine
redẽptoris cognitione subtrahit᷑: atq et̃¬
nis ignib inreꝑabilit̃ sepelit᷑: et eiꝰ uocem

Expanded text:
dicitur: Respexit Jesus Petrum, et recordatus est Petrus verbi quod dixerat Jesus. Et egressus foras flevit amare . Exutam vero carne animam nequaquam visus hominis aspicit, quia post mortem non liberat, quem ante mortem gratia ad veniam non reformat. Hinc etenim Paulus dicit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Hincpit, sola post praesens saeculum justitia addicit. Hinc Salomon ait: Quia lignum in quocunque loco ceciderit, sive ad Austrum, sive ad Aquilonem, ibi erit , quia cum humani casus tempore, sive sanctus, sive malignus spiritus egredientem animam claustra carnis acceperit, in aeternum secum sine ulla permutatione retinebit, ut nec exaltata ad supplicium aeternis suppliciis, ultra ad remedium ereptionis ascendat. Vir igitur sanctus humani generis damna consideret quod a praesenti saeculo sine Redemptoris cognitione subtrahitur, atque aeternis ignibus irreparabiliter sepelitur et ejus vocem
Abbreviated transcription (Latin):
refouet᷑: quia subsequentis uitȩ pri¬
miis. tanto se remunerari largius
conspicit: quanto ꝓamore illtus cotidia¬
nis se mortib uerius impendit. Hinc nã¬
q ẽ: qđ ciues suꝑne patriȩ. conditori eius
psalmistȩ uocib dicunt. Propter te mor¬
ñ confundor. Scio enĩ cui credidi et cer¬
tus sum: quia potens ẽ. depositũ meum
seruare millũ diẽ. Scĩ igit᷑ uiri quot la¬
bores munc ueritati commendantes exi¬
bent: tot iam remunerationis suȩ pig¬
nora. intra spei cubidm clausa tenent.
S graues nunc sentiunt᷑ estus in opere:
ut quandoq refrigeriũ ꝑcipiat᷑ exqͥe¬
te. Unde et apte subdit᷑. Sicut ceruus de

Expanded text:
refovetur, quia subsequentis vitae praerefovetur, quia subsequentis vitae praemiis tanto se remunerari largius conspicit, quanto pro amore illius quotidianis se mortibus verius impendit. Hinc namque est quod cives supernae patriae conditori ejus Psalmistae vocibus dicunt: Propter te mornon confundor; scio enim cui credidi, et certus sum quia potens est depositum meum servare in illum diem . Sancti igitur viri quot labores nunc veritati commendantes exhibent, tot jam remunerationis suae pignora intra spei cubiculum clausa tenent. Sed gravis nunc sentitur aestus in opere, ut quandoque refrigerium percipiatur ex quiete. Unde et apte mox subditur: CAPUT VIII  Re
Abbreviated transcription (Latin):
coginͣ: mundo quȩ mundi sunt reddẽ
coartam᷑: & alieno quidem labore fati¬
gam᷑. s tam̃ p̃mia nr̃a ꝑcipimꝰ: et per
hoc ꝑuenimus ad p̃mia: qđ pure minis¬
tramꝰ aliena. Quo contra quib dã ueri¬
tas dicit. Sim alieno fideles ñ fuistis
qđ mercennariꝰ sollicite curat inspicere.
neũquã dies uacciuis labat᷑ ab oꝑe. et
ex pectatus finis temporis: inanis ueniat
adremunerationẽ. In laboris nãq stu¬
dio conspicit: quid ꝑciꝑe intempore
remunerationis possit. Nã cũ opus
crescit: p̃mii fidutia ꝓficit. Cũ uero
opus torpuerit: spes aremuneratione
lassescit. Unde et electꝰ quisq uitam
suã quasi mercennarii dies pensans.
tanto fidentiꝰ spe tendit adp̃mium:
quanto nunc robustius ꝑdurat ad
laboris increm̃tũ. Qui sit decursus
p̃sentis temporis pensat : dies cum oꝑ¬
b numerat: ne alabore ua cui tran¬
seant. uitȩ mom̃ta formidat: adua¬
sis gaudet: passione reficit᷑: merori

Expanded text:
cogimur, mundo quae mundi sunt reddere cogimur, mundo quae mundi sunt reddere coarctamur; et alieno quidem labore fatigamur, sed tamen praemia nostra percipimus; et per hoc pervenimus ad propria, quod pure ministramus aliena. Quo contra quibusdam Veritas dicit: Si in alieno fideles non fuistis, quod mercenarius sollicite curat inspicere ne unquam dies vacuus labatur ab opere, et exspectatus finis temporis ne inanis veniat ad remunerationem. In laboris namque studio conspicit quid percipere in tempore remunerationis possit. Nam cum opus crescit, praemii fiducia proficit; cum vero opus torpuerit, spes a remuneratione 247 lassescit. Unde et electus quisque vitam suam quasi mercenarii dies pensans, tanto fidentius spe tendit ad praemium, quanto nunc robustius perdurat ad laboris incrementum; qui sit decursus praesentis temporis pensat, dies cum operibus numerat, ne a labore vacua transeant vitae momenta formidat; adversis gaudet, passione reficitur, moerore
Abbreviated transcription (Latin):
re desinit. Dies qͥppe expectat ut ueni¬
ant: s cũ ad augm̃tũ uite ueniunt. iã
abangm̃to uitȩ subtrahunt᷑. quia
et itinerantis gressus. dum inanterio¬
ra ꝓficit : qđ restat it̃ decrescit. Uita
ergo nrã milicia ẽ  quȩ qͦ adaugm̃tũ
ducitur. eo ut ñ sit finit᷑. Bene igitur
dr̃ milicia est uita hominis suꝑ tr̃am:
quia dũ ꝑ spatia tempoꝵ crescere ap¬
petit: ab eo dem spatio qđ ꝑdendo col¬
ligit crescendo ꝑtransit. Unde apte
quoq ipse miliciȩ cursus expͥmitur:
itaq hominis. uera et ȩtna sapienti s: recte
diebus mercennarii comꝑant᷑: quia p̃sen¬
tem uitam. uiã ñ patriã: miliciã ñ pal¬
mã deputat. Et co se ab cẽ. longuis apre¬
mio conspicit: quo tardius ad finẽ uenit.
Considandum quoq est : qđ mercenna¬
rius inalienis laborib exudat. sed tam̃
mundo. Om̃s ergo qui spe celestiũ pre¬
diti. exerticio uite p̃sentis atterimͣ: ia
lieno laboramꝰ. Nam sepe et reꝓb̃ seruire

Expanded text:
Dies quippe exspectat ut veniant; sed cum ad augmentum vitae veniunt, jam ab augmento vitae subtrahuntur, quia et itinerantis gressus dum in anteriora proficit, quod restat iter decrescit. Vita ergo nostra militia est, quae quo ad augmentum ducitur, eo ut non sit finitur. Bene igitur dicitur: Militia est vita hominis super terram, quia dum per spatia temporum crescere appetit, ab eodem spatio, quod perdendo colligit, crescendo pertransit. Unde apte quoque ipse militiae cursus exprimitur, itaque hominis aeterna sapientis, recte diebus mercenarii comparantur, quia praesentem vitam, viam non patriam, militiam non palmam deputat; et eo se abesse longius a praemio conspicit, quo tardius ad finem venit. Considerandum quoque est quod mercenarius in alienis laboribus exsudat, sed tamenmundo . Omnes ergo qui, spe coelestium praediti, exercitio vitae praesentis atterimur, in alieno laboramus. Nam saepe et reprobis servire
Abbreviated transcription (Latin):
s uesꝑa facta ꝑhibetut: quia nmirum
sepe temptatio incorde rectoꝵ lumen
iustitie abscondit. s ñ interunt. Qua¬
si ad pallorem trepidationis ꝑtrahit. s
fundit᷑ ñ extinguit. Electi gͦ post som¬
nĩ surrectionem appecunt. post surrectio¬
nem uesꝑam prestolant᷑: quia et depeccato¬
adiustitie lum̃ euigilant: et inipso iustitie
lumine positi. semꝑ se contra illecebras temp¬
tationũ parant. Quas nimirũ ñ timent
s expectant: quia utilitati suȩ rectitudi¬
nis ȩciã temptam̃ta ꝓficere ñ ignorant.
Quantalibet aut̃ contra corruptionem
suã uirtute contemdint: hab̾e integram
salutem nequeunt. quousq dies p̃sentis
uitȩ finiãt᷑. Unde et fubditur. & reple¬
bor dolorib: usq ad tenebras. Modo nãq
hylaritate blandiunt᷑: mͦ surgentia uitia
bellũ carnis excitant: modo deuicta ani¬
mũ adelationẽ uocant. Bonoꝵ igit᷑
uita usq ad tenebras dolorib reple¬
tur: qͥa quousq tempus corruptionis

Expanded text:
a facta perhibetur, quia nimirum saepe tentatio in corde rectorum lumen justitiae abscondit, sed non interimit; quasi ad pallorem trepidationis pertrahit, sed funditus non exstinguit. Electi ergo post somnum surrectionem appetunt, post surrectionem vesperam praestolantad justitiae lumen evigilant, et in ipso justitiae lumine positi, semper se contra illecebras tentationum parant. Quas nimirum non timent, sed exspectant, quia utilitati suae rectitudinis etiam tentamenta proficere non ignorant.Quantalibet autem contra corruptionem suam virtute contenderint, habere integram salutem 252 nequeunt, quousque dies praesentis vitae finiatur. Unde et subditur: Et replebor doloribus usque ad tenebras. Modo namque , callida hilaritate blandiuntur. Modo surgentia vitia bellum carnis excitant, modo devicta animum ad elationem vocant. Bonorum igitur vita usque ad tenebras doloribus repletur, quia quousque tempus corrupt
Abbreviated transcription (Latin):
de fuerit haritas ñ ẽ si uidelicet malos
aut absq benignitate tolerans ñ amat
aut rursũ sese sine pacientia exibens.
negligit tolerare quos amat. Ut ergo
anob̾ caritas uera teneat᷑. necesse ẽ. qua¬
tinꝰ et benignitati pacientiã et rursum
pacientiȩ benignitas suffraget᷑: ut mas¬
nũ qđdam incorde nr̃o edificiũ constru¬
ens. et benignitatis arcem pacientia so¬
lidet: et pacientiȩ fundata edificia be¬
nignitas exornet. Beatus igitur ios
ꝓmptus ad pacientiã: dicat. uerũptam̃
qđ cȩpistis explete. Benignitate p̃dit
adiungat p̾bete aurem. et uidete anm̃
himilitatis instituta: recta quȩ errantibus
dicit. ñ quasi ex auctoritate p̃cipit. s exra¬
tione ꝑsuadet: bene minc dr̃ uidete an
mentiar. Ac si aꝑte dicat. Eaquȩ assero.
nequaquã mͥ exauctoritate credite. s
anuera sint exratione pensate. Quȩ et
si quando dicit qđ ratione comp̃hen¬
di ñ ualet. nͥe deoccultis humana ratio

Expanded text:
defuerit, charitas non est: si videlicet malos, defuerit, charitas non est: si videlicet malos, aut absque benignitate tolerans aut rursum, sese sine patientia exhibens, negligit tolerare quos amat. Ut ergo a nobis charitas vera teneatur, necesse est quatenus et benignitati patientia, et rursum patientiae benignitas suffragetur, ut magnum quoddam in corde nostro aedificium construens, et benignitatis arcem patientia solidet, et patientiae fundata aedificia benignitas exornet. Beatus igitur Job promptus ad patientiam dicat: Verumtamen quod coepistis, explete; benignitate praeditus adjungat: Praebete aurem, et videte an humilitatis instituta recta quae errantibus dicit, non quasi ex auctoritate praecipit, sed ex ratione persuadet, bene nunc dicitur: Videte, an mentiar. Ac si aperte dicat: Ea quae assero nequaquam mihi ex auctoritate credite, sed an vera sint ex ratione pensate. Quae et si quando dicit quod ratione comprehendi non valet, ne de occultis humana ratio
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ipsis suis ꝑsecutoribꝰ ueritatis p̃dicam̃ta ñ sub¬
trahit: ad iungat. Prebete aut̃e: & uidete anm̃tiar.
Acsi apte diceret. slec ante illatas molestias trepido: ne
ingͣtis auditoribꝰ correptionis ad iutoria abscondo:
qr & malis p̃ssus exerceor: & ipsis meis ꝑsecutoribꝰ he
nigne ĩpensus cresco. Mens qͥppe scõꝵ inhoc tẽpta¬
tionũ p̃lio. & munita pacientie clipeo. & gladũs a¬
moris accinctaͥ. ad ꝑferenda mala sumit forti¬
tudinẽ: & ad rependenda bona exerit benignita¬
tẽ. qͣtinꝰ ⁊ odioꝵ tila potent̃ excipiat: Iamoriꝰ i acła
ualent̃ reddat. Neqͣͦquã qͥppe adbella armatꝰ pgt
qͥ aut clipeũ sum̃s. gladiis ñ utit᷑: aut utens gla¬
diis. clipeo ñ munit᷑. Unde⁊ miles dei aduersi¬
tatis bello dep̃hensus. et scutũ pacientia¬
debet ante ferre nepereat: et ad p̃di¬
candũ ꝓiitus amoris inferre iacula
ut uincat. Cinius armaturȩ sũmã brem¬
est benigna est. Cum uero unũ exutroq

Expanded text:
ritatis praedicamenta non subtrahit, adjungat: Praebete aurem, et videte an mentiar. Ac si aperte diceret: Nec ante illatas molestias trepido, nec ingratis auditoribus correptionis adjutoria abscondo, quia et malis pressus exerceor, et ipsis meis persecutoribus 242 benigne impensus cresco. Mens quippe sanctorum in hoc tentationum praelio et munita patientiae clypeo, et gladiis amoris accincta, ad perferenda mala sumit fortitudinem, et ad rependenda bona exerit benignitatem, quatenus et odiorum tela potenter excipiat, et amoris jacula valenter reddat. Nequaquam quippe qui aut clypeum sumens gladiis non utitur, aut utens gladiis clypeo non communitur. Unde et miles Dei adversitatis bello depdebet anteferre, ne pereat; et ad praedicandum promptus amoris inferre jacula, ut vincat. Cujus armaturae summamest, benigna est. Cum vero unum ex utroque
Abbreviated transcription (Latin):
itis: et subuertere nuci¬
mini amicum ur̃m. Quantȩ namq in¬
firmitatis se ꝑpendat insinuat: quẽ
pupillum uocat. Quia uero ab amo¬
re recedẽ etiã lesa caritas nescit : et sub¬
uerti uelle sequerit᷑: & tam̃ amicũ se eẽ. testat᷑.
Cuiꝰ uerba ut sepe iã diximꝰ. sic eidẽ specialit̃ c̃gru¬

Expanded text:
itis, et subvertere nitimini amicum vestrum. Quantae namque infirmitatis se perpendat insinuat, quem pupillum vocat; quia vero ab amore recedere etiam laesa charitas nescit, et subverti velle se queritur, et tamen amicum se esse testatur. Cujus verba, ut saepe jam diximus, sic eidem specialiter congru
Abbreviated transcription (Latin):
sus expectabo uesꝑam. In nocte qͥppe di¬
es querit᷑÷ indie uesꝑa desid̾atur: quia m¬
mirũ dolor ñ ꝑmittit placare quȩ a sst̃.
Cumq mentem ꝑ exꝑimentũ p̃sentiũ
afficit: semꝑ hanc quasi consolante defi¬
dio. ad alia ꝑexpectationem tendit. S
quia et afflicta mens ꝑappetitũ ducitur. ⁊¬
et tam̃ dolor eiꝰ etiam seductus desidiis

Expanded text:
 exspectat futura. --In nocte quippe dies quaeritur, in die vespera desideratur, quia nimirum dolor non permittit placere quae adsunt; cumque mentem per experimentum praesentium afficit, semper hanc quasi consolante desiderio ad alia per exspectationem tendit. Sed quia et afflicta mens per appetitum ducitur, et tamen dolor ejus etiam seductus desideriis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ incongrue dr̃: cuiꝰ resurgentis uitam.
iam quidem fide sequit᷑. s nec dũ ꝑspe¬
ciem contemplatͣ. Suꝑ pupillũ uero he¬
retici irruunt: cum humilitatem fidelis
ppłi importunis falsisq alligationibꝰ af¬
fligunt. Et tam̃ amicus ẽ quẽ nituntur
subcuertere:. quia fidelis dei ppłs ipsosqͦ qͦs
ꝑsequentes tołat.: amando ñ desinit ad
ueritatẽ uocare . S int̾ hȩc sciendum
ẽ. quia scĩ uiri nec sustinere falsa ꝑ infir¬
mitatem metuunt: nec lesi umquam
ueritatem conticescunt. Unde et subdit

Expanded text:
 resurgentis vitam jam quidem per fidem sequitur, sed necdum per speciem contemplatur. Super pupillum vero haeretici irruunt, cum humilitatem fidelis populi importunis falsisque allegationibus affligunt. Et tamen amicus est quem nituntur evertere, quia fidelis Dei populus ipsos quoque quos persequentes tolerat amando non desinit ad veritatem vocare. Sed inter haec sciendum est quia sancti viri nec sustinere falsa per infirmitatem metuunt, nec laesi unquam a veritate conticescunt. Unde subdit
Abbreviated transcription (Latin):
cismi collisionem fugio: ñbarbarismi con¬
fusionem deuito: situs moꝰ q etiã p̃positi¬
onum. casus. seruare condempno: ꝙ indig¬
num uehem̃t̃ existimo: ut uerba cęlestis
oraculi restringã sub regulis donati Ne¬
q enim hȩc abullis int̾pretib inscript᷑e
sacrȩ auctoritate seruata sunt. Ex qua
niirum qi nr̃a expositio oritur: dig¬
num ꝓfecto ẽ. ut quasi ȩdita soboles. spe¬
ciem suȩ matris imitetur. Nouã uero
translationẽ dissero: s cũ probationis
causa mȩ exigit: nunc nouã. nunc uetẽ.
ꝑtestimonia assumo: ut q sedes apłicacuu
leo auctore p̃sideo. utraq utitur: meiqͦ¬
q labor studii exutraq fulciatur.

Expanded text:
cismi collisionem fugio, non barbarismi concismi collisionem fugio, non barbarismi confusionem devito, situs motusque et praepositionum casus servare contemno, quia indignum vehementer existimo, ut verba coelestis oraculi restringam sub regulis Donati. Neque enim haec ab ulus interpretibus, in Scripturae sacrae auctoritate servata sunt. Ex qua nimirum quia nostra expositio oritur, dignum profecto est ut quasi edita soboles speciem suae matris imitetur. Novam vero translationem dissero; sed cum probationis causa exigit, nunc novam, nunc veterem per testimonia assumo; ut quia sedes apostolica, cui Deo auctore praesideo, utraque utitur, mei quoque labor studii ex utraque fulciatur.
Abbreviated transcription (Latin):
fex explere artẽ ñualet: nͥ ad hanc sibi &
ministeria exteriora concordent: qr nimi¬
rum canticũ quod docta manꝰ imꝑat: qͣs¬
sata organa ꝓͥe ñ resultant ⁊ nec artẽ flatꝰ
expͥmit : si scissa rimis. fistula stridet. Qnͣ¬
tõ itaq grauiꝰ expositionis meȩ qualitas
p̃mitur: inqua dicendi grãm sic fractura
organi dissipat. ut hanc ꝑitiȩ ars nulla cõ¬
ponat. Queso autem ut huiꝰ oꝑis dicta ꝑ¬
currens: mhis uerborũ folia ñ requiras:
qr ꝑsacra ȩloquia. ab eorum tractatorib
infructuosȩ loquacitatis leuitas. studiose
compescitur: dum intemplo dei nemus plan¬
tari ꝓhibetur. Et cuncti ꝓcul dubio scimꝰ:
qr quotiens infoliis malȩ lȩtȩ segetis cul¬
mi ꝓficiunt: minore plenitudine. spicarũ
grana turgescunt. Unde & ipsam loqͦn¬
di artem quam magisteria disciplinȩ ext̾i¬
oris insinuant: seruare despexi. Nam sic̃
huius quoq epłȩ tenor enuntiat: ñ meta¬

Expanded text:
fex, explere artem non valet, nisi ad hanc sibi et fex, explere artem non valet, nisi ad hanc sibi et ministeria exteriora concordent: quia nimirum canticum, quod docta manus imperat, quassata organa proprie non resultant; nec artem flatus exprimit, si scissa rimis fistula stridet. Quanto itaque gravius expositionis meae qualitas premitur, in qua dicendi gratiam sic fractura organi dissipat, ut hanc peritiae ars nulla componat? Quaeso autem ut hujus operis dicta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infructuosae loquacitatis levitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantari prohibetur . Et cuncti procul dubio scimus, quia quoties in foliis male laetae segetis culmi proficiunt, minori plenitudine spicarum grana turgescunt. Unde et ipsam loquendi artem, quam magisteria disciplinae exterioris insinuant, servare despexi. Nam sicut hujus quoque epistolae tenor enuntiat, non meta
Abbreviated transcription (Latin):
grum dicere ñignorat. Nam dũ molestia
corpus atteritur: asfucta m̃te. etia dicendi stu¬
dia languescunt. Multa qͥppe annorũ iã cur¬
ricula deuoluuntur: quod crebris uiscerũ
dolorib crucior: horis mom̃tisq omnibus.
fracta stomachi uirtute lassesco. Lentis qͥdẽ:
s tam̃ continuis febrib anelo. Int̾q hȩc. dũ
sollicitus penso. q scriptura teste. om̃is fi¬
liꝰ qui adõ recipitur flagellatur: qͦ mał
presentib duriꝰ depͥmor. eõ de ȩt̾na certiꝰ
p̃sumptione respiro. & fortasse hoc diui¬
nȩ ꝓuidentiȩ consiliũ fuit: ut ꝑcussũ iob.
ꝑcussus exponerẽ: & flagellati mentem
modica. laboris mei studiĩs in hoc mole¬
stia corporalis obsistat: quod carnis uirtꝰ
cũ locutionis ministerium exhibere uix
sufficit: mens digne ñ potest intimare q̃
sentit. Qd nãq ẽ officium corporis: nͥ orga¬
nũ cordise et qͣmlibet ꝑitꝰ cantandi arti¬

Expanded text:
grum dicere non ignorat. Nam dum molestia grum dicere non ignorat. Nam dum molestia corpus atteritur, affecta mente etiam dicendi studia languescunt. Multa quippe annorum jam curricula devolvuntur, quod crebris viscerum doloribus crucior, horis momentisque omnibus fracta stomachi virtute lassesco, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelo. Interque haec dum sollicitus penso quia, Scriptura teste, Omnis filius qui a Deo recipitur, flagellatur , quo malis praesentibus durius deprimor, eo de aeterna certius praesumptione respiro. Et fortasse hoc divinae providentiae consilium fuit, ut percussum Job percussus exponerem, et flagellati mentem modica laboris mei studiis in hoc molestia corporalis obsistit, quod carnis virtus cum locutionis ministerium exhibere vix sufficit, mens digne non potest intimare quod sentit. Quid namque est officium corporis, nisi organum cordis? Et quamlibet peritus sit cantandi arti
Abbreviated transcription (Latin):
rib ouium mearum cale factꝰ ẽ. Quȩ ui
delicet si ad allegoriȩ sensum uiolenter ĩ¬
flectimus: cuncta eiꝰ miscd̃iȩ facta uacua¬
mꝰ. Diuinus & enĩ sermo ficut myst̾iis
prudentes exercet: sic plerumq suꝑficie
simplices refouet. Habet inpublico.¬
unde paruulos nutriat: seruat insecͤ¬
to. unde mentes sublimiũ inad miratio¬
ne suspendat. Quasi qͥdã qͥppe ẽ. fluuiꝰ.
ut ita dixerim planus & altꝰ: in qͦ & agnꝰ
ambulet: & elefans natet. Ut gͦ uniꝰ cuiusq
loci oportunitas postulat: ita sẽ ꝑstudiũ
ordo expositionis inmutat: quatinꝰ tan¬
to ueriꝰ sensum diuinȩ locutionis inue¬
niat: qͣntõ ut resquȩq exegerit ꝑ causa¬
onem recensendam tuȩ beatitudini: ñq
uelut dignã debui .s qi te petente me me¬
mini ꝓmisisse. transmisi. Inqua qͥcqͥd tua
sc̃itas cepidũ incultũq repperit: tantõ
mͥ celerrime indulgeat: qͣndõ hoc me ȩ¬

Expanded text:
ribus ovium mearum calefactus est . Quanto, ribus ovium mearum calefactus est . Quanto, delicet si ad allegoriae sensum violenter inflectimus, cuncta ejus misericordiae facta vacuamus. Divinus etenim sermo sicut mysteriis prudentes exercet, sic plerumque superficie simplices refounde parvulos nutriat, servat in secreto unde mentes sublimium in admiratione suspendat. Quasi quidam quippe est fluvius, ut ita dixerim, planus et altus, in quo et agnus ambulet et elephas natet. Ut ergo uniuscujusque loci opportunitas postulat, ita se per studium ordo expositionis immutat; quatenus tanto verius sensum divinae locutionis inveniat, quanto, ut res quaeque exegerit, per causaonem recensendam tuae beatitudini, non quia velut dignam debui, sed quia te petente memini promisisse, transmisi. In qua quidquid tua sanctitas tepidum incultumque repererit, tanto mihi celerrime indulgeat, quanto hoc me ae
Abbreviated transcription (Latin):
hendit᷑. qui peccasse se publica uoce te¬
stat᷑: neq enĩ simul umqͣm conueniurs.
culpa oꝑis: & in rep̃hensibilitas cordis.
S nimirũ uerba litterȩ. dũ collata sibi
conuenire nequeunt: aliud inse aliqͥd
quod q ierat᷑ ostendunt: Ac si quilbydã
uocib dicant. Dum nr̃a nos conspicitis su¬
ꝑficie destrui: hoc innobis querite. qͦd or¬
dinatũ sibi q ẽ gruens. apud nos ualeat
intus inueniri. Aliqͣndo autẽ qui uerba
acciꝑe historię iuxta litteram negligit:
oblatũ sibi ueritatis lum̃ abscondit. Cũq
laboriose inuenire meis aliud intrinsecus
appetit: hoc quod foris sine difficultate as
seqͥ pot̾at amittit. Sc̃s nãq uir dicit. Si
negaui q uolebant pauꝑily: & oculos ui¬
duȩ expectare feci. Si comedi bucellam
meam solus: & ñcomẽdit pupillus ex ea.
Si despexi pretereuntem eo qͦd ñ habuerit
indumentũ: & absq operimento paup¬
em. Siñbenedixer̃ mͥ lat̾a eiꝰ: & de uelle¬

Expanded text:
ehenditur, qui peccasse se publica voce teehenditur, qui peccasse se publica voce testatur? Neque enim simul unquam conveniunt culpa operis, et irreprehensibilitas cordis. Sed niconvenire nequeunt, aliud in se aliquid quod quaeratur ostendunt, ac si quibusdam vocibus dicant: Dum nostra nos conspicitis superficie destrui, hoc in nobis quaerite, quod ordinatum sibique congruens apud nos valeat intus inveniri. Aliquando autem qui verba accipere historiae juxta litteram negligit, oblatum sibi veritatis lumen abscondit; cumque laboriose invenire in eis aliud intrinsecus appetit, hoc quod foris sine difficsequi poterat, amittit. Sanctus namque vir dicit: Si negavi quod volebant pauperibus, et oculos viduae exspectare feci; si comedi buccellam meam solus, et noSi despexi praetereuntem, eo quod non haberet indumentum, et absque operimento pauperem. Si non benedixerunt mihi latera ejus, et de velle
Abbreviated transcription (Latin):
nullomͦ de die insensibili dicit᷑: qͥ sensu
ꝑcuti a maritudinis optat᷑. Et sic̃ceptiõis
nox reliquis noctib coniuncta discesse¬
rat: qͦ pacto hanc fieri solitariã ex orat:
Quȩ ut alapsu tẽporis figi ñ potuit: ita
etiã nec areliquarũ noctiũ comunctioẽ
separari. Qui rursum dicit. Usq qͦ ñ par¬
cis michi: nec dimittis me ut glutiã sali¬
uam meã : & tam̃ paulo suꝑiꝰ dixerat.
Quȩ priꝰ tangere nolebat anima mea: ñc
pre angustia cibi mei sunt. Quis autem
nesciat: saliuam faciliꝰ posse glutiri qͣm
cibum: qͥ itaq se sumere cibũ denunti¬
at: incredibile ẽ ualde quo ordine glutire
posse saluiã nege̾t. Atq iterũ dicit. Pecca¬
ui:. quid faciam tͥ ocustos hominũ: uel
certe consumere me uis peccatis adoles¬
centiȩ meȩ. Et tam̃: alia responsione sub¬
iungit. Heq enim rephendit me cor
meum: inomĩ uita mea. Quogͥ pacto.
a corde suo minime in omĩ uita rep̾¬

Expanded text:
nullo modo de die insensibili dicitur, qui sensu nullo modo de die insensibili dicitur, qui sensu percuti amaritudinis optatur. Et si conceptionis nox reliquis noctibus conjuncta discesserat, quo pacto hanc fieri solitariam exoptat? Quae ut a lapsu temporis figi non potuit, ita etiam nec a reliquarum noctium conjunctione separari. Qui rursum dicit: Usquequo non parcis mihi, nec dimittis me, ut glutiam salivam meam ? Et tamen paulo superius dixerat: Quae prius tangere nolebat anima mea, nunc prae angustia cibi mei sunt . Quis autem nesciat salivam facilius posse glutiri quam cibum? Qui itaque se sumere cibum denuntiat, incredibile est valde quo ordine glutire posse salivam negat. Atque iterum dicit: Peccavi, quid faciam tibi, o custos hominum ? vel certe: Consumere me vis peccatis adolescentiae meae ? Et tamen alia responsione subjungit: Neque enim reprehendit me cor meum in omni vita mea . Quo igitur pacto a corde suo minime in omni vita repr