comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ quod habitet᷑. & edificet᷑ & suscitet᷑.
hic dicit ꝓfundo siue abysso .i. baby¬
lom desolare. & flumina tua arefa¬
ciam. omnem regum potentiam. Si¬
ue qͥa ꝓfundum &e abyssum dixerat.
bylonem destruit. dicit quoq cyro
regi ꝑsarum qͥ pͥmꝰ destruxit babilo¬
nem atq chaldeos. pastor m̃s es: siue
ut .lxx. transtulerunt ut sapiat su¬
tus differendie causa manifesta est.
Uerbum enim hebraicum roi. si ꝑ
Res. litceram dicamꝰ intelligitur:
pastorm̃s. si ꝑ dalech. sciens uel in¬
telligens. Quarum similitudo par¬
uo apice distingutt᷑. de ꝑ hoc seꝑe
confimditur. Scriptum̃ ẽ in esdre
pͥncipio qͦd adedictum cyri regis psaꝵ
atq medorum popłi isrł sit laxata cap¬
duitas. & remissi in irłm qui redire no¬
luerunt sub rorobabel filiosalathiel
& iħu filio iosedech sacerdote magno.
Huic enim dñs inspiraint ut suamfa¬
ccret uoluntatem: &e illiꝰ p̃cepta cõple¬
ret. Signant̃q addidit: qͥ dico irłm¬

Expanded text:
et aedificetur et suscitetur, hic dicit profundo sive abysso, id est, Babyloni, desolare et flumina tua arefaciam, omnem regum potentiam. Sive quia profundum et abyssum dixerat, instaurat, et Babylonem destruit. Dicit quoque Cyro regi Persarum, qui primus destruxit Babylonem atque Chaldaeos: pastor meus es, sive ut Septuaginta transtulerunt, ut sapiat. Cujus differentiae causa manifesta est. Verbum enim Hebraicum ROI si per RES litteram legamus  , intelligitur pastor meus; si per DALETH  , sciens vel intelligens meus, quarum similitudo parvo apice distinguitur, ac per hoc saepe confunditur. Scriptum est in Esdrae principio, quod ad edictum Cyri regis Persarum atque Medorum, populi Israel sit laxata captivitas, et remissi in Jerusalem, qui redire voluerunt sub Zorobabel filio Slathiel, et Jesu filio Josedec sacerdote magno. Huic enim Dominus inspiravit ut suam faceret voluntatem, et illius praecepta compleret. Signanterque addidit, qui dico
Abbreviated transcription (Latin):
ne ulla blasphemandi xp̃m hertt¬
cis occasio relinquat᷑. In stabilitate
qͦq terre qñ illius fundam̃ta solida¬
bat: nulluserat cum deo p̃ter cum
quierat in eo. Iste gͥ tantꝰ ac talis cũ
prefintq misterii tempꝰ aduenerit
ut cuncta idola destruant᷑. &e dci soliꝰ
noticia p̃dicet᷑ in mundo: omniaua¬
ticima diumorũ & phytonum et
ariolorum signa atq portenta qͥb
humanum deceꝑunt genꝰ destruet
atq subu̾tet: & sapientiam phyloso¬
phorum q̃ &e ipsa errons pars mari¬
ma ẽ stultam ẽe monstrabit: dum
nequaqm humanis cogitationibus
di ꝓbant᷑ comp̃hendisse sapientiam.
Qui etiamu̾bum pueri siue serui fui
de qͦ supͣdiximꝰ. & consilium nuncio¬
rum eiꝰ reb explebit: apłorum scili¬
cet omniumq doctoꝵ qͥ uolunta¬
tem magistri sui gentib nuinciabẽ.
Ipse gͦ qui ẽ tanta facturus. cuiꝰ po¬
tentiam breui sermone deseripsi:
etiam ad irłm q̃ destruendaerit a
babyloniis nc̃ dicit antequam de¬

Expanded text:
ne ulla blasphemandi Christum haereticis occasio relinquatur. In stabilitate quoque terrae, quando illius fundamenta solidabat, nullus erat cum Deo, praeter eum qui erat in eo. Iste igitur tantus ac talis, cum praefiniti mysterii tempus advenerit, ut cuncta idola destruantur, et Dei solius notitia praedicetur in mundo, omnia vaticinia divinorum, et pythonum, et hariolorum signa atque portenta, quibus humanum deceperunt genus, destruet atque subvertet; et sapientiam philosophorum, quae et ipsa erroris pars maxima est, stultam esse monstrabit: dum nequaquam humanis cogitationibus, Dei probantur comprehendisse sapientiam. Qui etiam verbum pueri, sive servi sui, de quo supra diximus, et consilium nuntiorum ejus, rebus explebit: Apostolorum scilicet omniumque doctorum, qui voluntatem magistri sui gentibus nuntiabunt. Ipse ergo qui est tanta facturus, cujus potentiam brevi sermone descripsi, etiam ad Jerusalem, quae destruenda erit a Babyloniis, nunc dicit antequam de
Abbreviated transcription (Latin):
compleb. Qui dicoirłm edificabis:
ce demplo fundabis: Lrx. Sic dicit
dñs qͥredemit te: & formauit ex itc̾o.
Ego dñs qͥ compleo omnia: excendi
celos solus. & firmaui terram. Quis
alius dissipauit signa phitonum. ce
diuinationes de corde: Qui au̾to
potentes retroisum. ce consiliũ eorũ
stultum facio. ce statuo uerbum pui¬
eri mei: &e consilium angłorum eiꝰ
deserta illius orient᷑. Qui dico abysso
desolabis. & flumina tua arefaciam.
Qui dico cyrout sapiat. ce om̃s uolun¬
tates meas faciat Qui dico irłm ehifi¬
caberis. & domum scãm meam funda¬
bo. D estruct̾is idolis ce iniquitatib
isrł peccatisq deleos. q̃n omnis simul
creatura gaudebit. & uxta euangłis
fidem suꝑ penitentia peccatorum an¬
geli letabuntur in cęlis: describit᷑
potentia dñi dei quod nequaquam
ei gͣnde sit redimere iacob ce isrł. ce
instaurare corruptum qtem forma¬
uit ex utͥo. Et si hoc alicui parumiti¬
deatur. ñ fit illi difficile qui excendit

Expanded text:
edificaberis; et templo: fundaberis. LXX: Sic dicit Dominus qui redemit te, et formans te ex utero. Ego Dominus, qui compleo omnia: extendi coelum solus, et firmavi terram. Quis alius dissipavit signa pythonum, et divinationes de corde? qui averto prudentes retrorsum, et consilium eorum stultum facio. Et statuo verbum pueri mei, et consilium Angelorum ejudeserta illius orientur. Qui dico abysso, desolaberis, et flumina tua arefaciam. Qui dico Cyro, ut sapiat, et omnes voluntates meas faciat; qui dico Jerusalem, aedificaberis: et domum sanctam meam fundabo. Destructis idolis et iniquitatibus Israel, peccatisque deletis, quando omnis simul creatura gaudebit; et juxta Evangelii fidem , super poenitentia peccatorum Angeli laetabuntur in coelis, describitur potentia Dei, quod nequaquam ei grande sit redimere Jacob, et Israel instaurare cor rectum, quem formavit ex utero. Et si hoc alicui non parvum videatur, non sit illi difficile qui extenderit
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝓpharum. Montes qͦq ce silue siue
colles qͥ prouariecade uirdudum pͥma
& mectia loca & ultima possederunt.
iubentur tubilare & tuba cantre: sci¬
entes quod redemerit dñs iacob. et
in isrł conũsione lecet᷑. fitie ipse isrł
ab errore conuersꝰ inclitus fiat. Hec
dicit dñs redemptor ditus: & forma
dor dutis ex ut̃o. Ego fum dis facienꝰ
omnia. exdendens celos solrũ: itabili¬
ens terram. & nullus mecum. Irrita
faciens signa dtuinoꝵ. & ariolos in
furorem uercens. Conuertens sapi¬
endes retͦrsum: & scientiam eorum
stultam faciens. Suscitans uerbum
serui sui. & consilium nunciorum
suortm complens. Qui dieo ir lm
habitabis & critatib iuda ectifica¬
bimini: & deserta eiꝰ suscitabo. Qui
dico ꝓfundo desolare: & flumina

Expanded text:
arum . Montes quoque et silvae, sive colles, qui pro varietate virtutum prima et media loca et ultima possederunt, jubentur jubilare, et tuba canere, scientes quod redemerit Dominus Jacob, et in Israel conversione laetetur, sive ipse Israel ab errore conversus, inclytus fiat. Haec dicit Dominus redemptor tor tuus ex utero: Ego sum Dominus, faciens omnia, extendens coelos solus, stabiliens terram, et nullus mecum. Irrita faciens signa divinorum, et ariolos in furorem vertens. Convertens sapientes retrorsum: et scientiam eorum stultam faciens. Suscitans verbum servi sui, et consilium nuntiorum suorum complens, Qui dico Jerusalem: Habitaberis; et civitatibus Juda: Aedificabimini, et deserta ejus suscitabo: Qui dico profundo: De
Abbreviated transcription (Latin):
laciniosam inimo suꝑfluam expo¬
sitionem desidant. Suꝑ quo ce flae¬
cus scribit insatyra. deridens simu¬
lachia gentium. Oumtruncꝰ eram
ficulnus. mutile lignum. Cum fab
incertus scannum faceret ne pͥapũ.
maluit ee đm. deus inde ego furũ
autem de idolis dietum est pocest re¬
ferri &e ad hereseon ynerpes qui simu¬
lachra dognatum suorum atq m̃¬
dacii artifici corde componunt: &
uenerant᷑ ei q̃ ase sertnt ẽẽ simulata.
Nec scifficit eiserror ꝓprius. nisi sim¬
plices quosq eorum adoratione de¬
ceꝑint᷑: Qui questum putant esse
pietatem. & deuorant domos induaꝵ.
abutentesq uulgi imꝑitia. Ita arte
dialectica quasi ascia. teret᷑. & luna.
& runcina formant dm̃ suum & cu¬
dunt malleo. atq in aurant sermo¬
nis rechorie i uenustate: Quorum
dsuent est. & gla in confusione eoꝵ

Expanded text:
laciniosam, immo superfluam expolaciniosam, immo superfluam expositionem desiderant. Super quo et Flaccus scribit in Satira, deridens simulacra gentium . Olim truncus eram ficulnus, inutile lignum: Cum faber incertus scamnum faceretne Priapum. Maluit esse deum: deus inde ego, furum autem de idolis dictum est, potest referri, et ad herese ωn principes, qui simulacra dogmatum suorum atque mendacii, artifici corde componunt, et venerantur ea quae a se sciunt esse simulata. Nec sufficit eis error proprius, nisi simplices quosque eorum adoratione deceperint. Qui quaestum putant esse pietatem, et devorant domos viduarum , abutentesque vulgi imperitia, ita arte dialectica, quasi ascia et terebro, lima et runcina formant Deum suum, et cudunt malleo, atque inaurant sermonis rhetorici venustate: quorum Deus venter est, et gloria in confusione eorum .
Abbreviated transcription (Latin):
simtilachra fundant᷑ uel norma
runcina & angłarib circinoq in de¬
os repente consurgant. p̃scram cum
fame & sit artificis. artis uilitas de¬
monstret᷑: fi enim lignea statua
humanam expͥmens syeciem: &e qͣnͣ¬
topuilchrior fuerit. tanto ds putat
augustior. ponit᷑q infano. & eterno
clauidit᷑ carcere. que longo tempo¬
re creiit in saltib. & ꝓtiarietate
arborum. cȩdrꝰ &e iler ce quercus uł
pinꝰ fuit. Mirumq in modum seg¬
menta eiꝰ atq rasurȩ mittunt᷑ in fo¬
eumut calefaciant artificem dei:
&e coquant diu̾sa pulm̃ta. Pars aũ
altera format᷑ in dm̃. ut oꝑe cõpleto
adoret illam fact̾or suus. & oꝑis sui
p̃cat᷑ auxilium. nec intelligit uel
recogitat. immonec carnis nec m̃¬
tis aspicit oclis quod non possit ẽẽ
ds. cuius pars igne combusta est:
nec hominis manu fieri diuina
maiestas. Plemusq suꝑ irrisione
idolorum ꝓpħicus sermo contexit᷑.
quȩ facilis intelligentie sunt: nec

Expanded text:
simulacra fundantur; vel norma, simulacra fundantur; vel norma, runcina, et angularibus, circinoque in deos repente consurgant? Praesertim cum fame et siti artificis, artis vilitas demonstretur. Fit enim lignea statua, humanam exprimens speciem, et quanto pulchrior fuerit, tanto Deus putatur angustior. Ponitur in fano, et aeterno clauditur carcere, quae longo tempore crevit in saltibus, et pro varietate arborum, cedrus et ilex 528 et quercus vel pinus fuit. Mirumque in modum segmenta ejus atque rasurae mittuntur in focum, ut calefaciant artificem Dei, et coquant diversa pulmenta: pars autem altera formatur in Deum, ut opere completo, adoret illam factor suus, et operis sui imprecetur auxilium; nec intelligit, vel recogitat, immo nec carnis, nec mentis aspicit oculis, quod non possit esse Deus, cujus pars igne combusta est: nec hominis manu fieri divina majestas. Pleniusque super irrisione idolorum propheticus sermo contexitur, quae facilis intelligentiae sunt, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ce puer m̃s quem elegi. electus m̃s
quem fusceptt amima mea. iudictũ
gentib ꝓferet: & in nomine eiꝰ genteᷤᷤ
lum ẽẽ ext̾rum dm̃. Deorumq inul¬
torum opinionem &e fimulachra cõ¬
demmans. qͥs inquit simmlis mei est:
Uocet ea q̃ñ sunt quassint: & expo¬
uat ordinem creature mee qͥ cuncta
ratione librauertm. ex quofeci hoĩem
suꝑ terram. Nec hoc solum uolo: sed
quero etiam scientiam futurorum
Unde trisrł eurius ego rex & redemp¬
tor fum. noli timere simulachra q̃
ẽẽ nichil in sẏna monte didicisti
An forsitan creator ẽ aliꝰ. quem ego
n nouerim. aut p̃ter hc̃ att̾ ẽ mundꝰ
qͥ ignoti dei monstret potentiam:
Neq uͦ easolum q̃ fitint. s &e illi qͥ ea
faciunt: habebunt᷑ ꝓ nichili. Cũq
um dicte tempꝰ aduenerit. neqͣqͣm
poterunt eosmanuum suartĩ oꝑa
libare. q̃ ceca ce insensibilia conftin¬
ddunt artifices suos. Quis enim pos¬
sit hoc crede. qͦdascia. lima. & teret̾
malleoq formetur d̾s. uł in prunis

Expanded text:
quem elegi: electus meus, quem suscepit anima mea: judicium gentibus proferet: et in nomine ejus gentes lum esse externum Deum, deorumque multorum opinionem, et simulacra condemnans: Quis, inquit, similis mei est? Vocet ea quae non sunt quasi sint, et exponat ordinem creaturae meae, qui cuncta ratione libraverim, ex quo feci hominem super terram. Nec hoc solum volo, sed quaero etiam scientiam futurorum. Unde tu, Israel, cujus et rex et redemptor sum, noli timere simulacra, quae esse nihil, in Sina monte didicisti. An forsitan Creator est alius, quem ego non noverim? Aut praeter hunc alter est mundus, qui ignoti Dei monstret potentiam? Neque vero ea solum quae fiunt, sed et illi qui faciunt, habebuntur pro nihili. Cumque vindictae tempus advenerit, nequaquam poterunt eos manuum suarum opera liberare, quae caeca et insensibilia confundunt artifices suos. Quis enim possit hoc credere quod ascia, lima, et terebro malleoque formetur Deus? Et vel in prunis
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝰ uocabit in nomine iacob. alius
scͥbet manusua ẽẽ se dñi. &e cum ortꝰ
sit in infideli turba gentilium. inno¬
mine assimilabit᷑ isrł. ut derelietis
idolis uniꝰ dez cultor sit: incipit al¬
mus: qua intellecta noscent᷑ a cet̾e
Est autem sermo contͣ illitis temporiᷤᷤ
idolatras qͦ ysaias ꝓpħa tientura po¬
ptilis nunciabat: & arguit cos qui di
ommpotentis religione contempta.
simtilacͥs ligncis inelment᷑. & adorẽt
oꝑa manuũ suarum. Curramus gͦ
ꝑ singła. Hec clicit dñs rex isrł. quiĩ
me crediturꝰ est. & redemptor eiꝰ qͥ filii
mei fuscipiet aduendum: dñs ẽxctatũ

Expanded text:
alius vocabit in nomine Jacob: alius alius vocabit in nomine Jacob: alius scribet manu sua se esse Domini, et cum ortus sit de infideli turba gentilium, in nomine assimilabitur Israel, ut relictis idolis, unius Dei cultor sit: incipit almus, qua intellecta, noscentur et caeterae. Est autem sermo contra illius temporis idololatras, quo Isaias propheta ventura populis nuntiabat, et arguit eos, qui Dei omnipotentis religione contempta, simulacris ligneis inclinentur, et adorent opera manuum suarum. Curramus ergo per singula. Haec dicit Dominus rex Israel, qui in me crediturus est, et redemptor ejus, qui Filii mei susci
Abbreviated transcription (Latin):
aꝰ combussit igni. & de medio erus
carnes comedit. Corit pulmentũ
& saturatꝰ est. & calefactus ẽ &e dix̃.
Uah ealefactus sũ iudi focum. Re¬
liquum autem eius dm̃ fecit. & scul¬
ptile s. Curuat᷑ ante illud. & ado¬
rat illud. &e obseerat dicens. liba
ine qͥa ds m̃s es tu. Hescierunt neq
intellexerunt. Obliti enm sunt. ne
uideant ocłi eorum. & ne intelligat
corde scio. Non recogitant in mente
sua. neq cognoscunt. neq sentrunt
ut dicant. Medietatem etus combuᷤ¬
siigne. & coxi fuꝑ carbones eiꝰ panes.
coxi carnes & comedi. Et de reliqͦ
ei idolum faciam: Ante truneum
ligni ꝓcidam: Pars eiis einis est: cor
insipiens adorabit illud. Et non li¬
berabit animam suam. neq diceg
forte indacium ẽ in dextera sua. Post¬
p̃dicationem aplorum. uocationẽ gen¬
num s aluatoris aduentum. effusio¬
nem sp̃c sc̃. quem cunctis credentib
daturum se ẽẽ ꝓmisit: q̃n ꝓ uarieta¬
te meritorum aliꝰ dicit. dñi egosum.

Expanded text:
ejus carnes comedit: Coxit pulmentum, et saturatus est, et calefactus est, et dixit: Vah! calefactus sum, vidi focum. Reliquum autem ejus deum fecit et sculptile sibi: Curvatur ante illud, et adorat illud, et obsecrat, dicens: Libera me, quia Deus meus es tu. Nescierunt, neque intellexerunt: obliti enim sunt ne videant oculi eorum et ne intelligant corde suo. Non recogitant in mente sua, neque cognoscunt, neque sentiunt, ut dicant: Medietatem ejus combussi igni, et coxi super carbones ejus panes: Coxi carnes et comedi, et de reliquo ejus idolum faciam? ante truncum ligni procidam? Pars ejus cinis est: cor insipiens adoravit illud, et non liberabit animam suam, neque dicet: Forte mendacium est in dextra mea. praedicationem Apostolorum, vocationem gentium, Salvatoris adventum, et effusionem Spiritus Sancti, quem cunctis credentibus daturum se esse promisit, quando pro varietate meritorum alius dicet, Domini ego sum:
Abbreviated transcription (Latin):
& dignꝰ nomine scostephanꝰ martyr.
intudeorum loquitor contione. Dy¬
ra cerince & ineircumcisi cordibus
aurib q: uos semꝑ sp̃ui scõ restitistis.
fic̃ patres tir̃i. Hig̾ longe srnt a ui¬
sticia dei: quia non crediderunt in
ea quam ꝓsua clementia ds fecit eẽ
uicnam. & ticinre ad terras: &e neqͣ¬
quam tiltra tardare nec ꝓcul fieri.
Dedit enim syon salutare fitum. &e
i srħ głam fuam. Hoc de uatietiio di¬
et̾um sit futurors: & de aduentu do¬
mini saluatoris. Ceterum iuxta hy¬
uocaret ab oriente auem. & de terra
longnqua utirum uiolantatis suȩ
qui ifrłis & subuersȩ irłm ulcisceret᷑

Expanded text:
 dignus nomine suo Stephanus martyr in Judaeorum loquitur concione: Dura cervice et incircumcisi cordibus auribusque, vos semper Spiritui sancto restitistis, sicut patres vestri . Hi igitur longe sunt a justitia Dei, quia non crediderunt in eam, quam pro sua clementia Deus fecit esse vicinam, et venire ad terras, nequaquam vult tardare nec procul fieri. Dedit enim Sion salutare suum, et Israeli gloriam suam. Hoc de vaticinio dictum sit futurorum, et de adventu Domini Salvatoris. Caeterum juxta hi justitiam, ut vocaret ab Oriente avem, et de terra longinqua virum voluntatis suae, qui Israelis et subversae Jerusalem ulcisceretur
Abbreviated transcription (Latin):
um suꝑ eum. iudicium gentib ꝓfe¬
ret. Post condemnationem emm
idolorum subitꝰ sermo proruꝑat.
Itaq ne relinqueret ambiguum qͥs
suꝑiora dixisset: iungit & dic. Hec
dicit dñs deus creans cȩlos & erten¬
dens eos. siueut .lxx. transtulerun
qͥ fecit celos ce defixit illoᷤ. Uniũ¬
sitatis gͥ creator & dominus ipse
xp̃i fui promitcit aduentum. qui
non solum extendit cęlos atq defix¬
te.s derram qͦ alta mole firmauit.
& omma que nascunt᷑ ex ea: ut in
uisibilia eiꝰ ex his q̃ facta sunt in¬
tellect̾a conspiciantur. sempiterna
quoq uirtꝰ illius &e diuinitas. qui
spiramen omnib dedit qͥuersant᷑
in terra lege pͥma mortalium. In¬
sufflauit enim d̾s in faciem adam
sp̃m uite: ce factus ẽ in animamui¬
uentem. Sp̃m autem his ꝓpͥe qui cal¬
cant terram: & sapientiam carnis
sue subiciunt potestati. Ille gͥ cuiꝰ
tanta p̃conia sunt. hec ad eum locut᷑

Expanded text:
um super eum: judicium gentibus profeum super eum: judicium gentibus proferet. Post condemnationem enim idolorum subitus sermo proruperat. inqueret ambiguum, quis superiora dixisset, adjungit et dicit: Haec dicit Dominus Deus, creans coelos, et extendens eos. Sive ut LXX transtulerunt: Qui fecit coelum, et defixit illud. Universitatis igitur Creator et Dominus, ipse Christi sui promisit adventum, qui non solum extendit coelos atque defixit; sed terram quoque alta mole firmavit, et omnia quae nascuntur ex ea: ut et invisibilia ejus ex his quae facta sunt, intellecta conspiquoque virtus illius et divinitas. Qui spiramen omnibus dedit qui versantur in terra, lege prima mortalium. Insufflavit enim Deus in faciem Adam, spiritum vitae, et factus est in animam viventem . Spiritum autem his proprie qui calcant terram; et sapientiam carnis, suae subjiciunt potestati. Ille igitur cujus tanta praeconia sunt, haec ad eum locutus
Abbreviated transcription (Latin):
gem eiꝰ insule expectabunt. manife¬
stius postiere .lxx. innomine eiꝰ g̃s
sꝑabunt. q̃ in scͥptoris appellantur
insule: qͥa ex omni parte ꝑsecutorum
incurs ionib patent. Legem autẽ eiꝰ¬
lege & iheremias uaticinat᷑. Ecce
diesuenient dicit dñs: & ponam testa¬
mentum nouũ non uxta testam̃tum
qͦdolim pepigicum patrib eorum.
Hec dicit dominꝰ d̾s creans cęlos et
extendens eos. firmans derram ce q̃
germinant ex ea: dansflatum po
uaui de ce dechi de in fedus populi.ĩ
lucem gentium. ut aꝑires oclos ceco¬
rum: &e edaceres de conclusione um
ct̾um. de domo carceris sedentes in
tenebs. Ego dñs. hoc ẽ nom̃ meũ.
Głam meam att̃in dabo. & laudem
meam sculptilib. Que pͥma fuert̃
ecce uenert Noua qͦq ego annun¬
cio: antequam oriantur audita
uobis faciam. Incertum erat quis
ante dixisset. ecce seruus m̃s stscipi¬
am eum. electus meus complacuit
sibi in illo amma mea. dedi sp̃m me¬

Expanded text:
gem illius insulae exspectabunt, manifegem illius insulae exspectabunt, manifestius posuere LXX in nomine ejus gentes sperabunt: quae in Scripturis appellantur insulae, quia ex omni parte persecutorum incursionibus patent. Legem autem elege et Jeremias vaticinatur: Ecce dies veniunt, dicit Dominus: et ponam testamentum novum, non juxta testamentum, quod olim pepigi cum patribus eorum . Haec dicit Dominus Deus: Creans cextendens eos: firmans terram, et quae germinant ex ea: Dans flatum popvavi te. Et dedi te in foedus populi, in lucem gentium: Ut aperires oculos caecorum, et educerctum, de domo carceris sedentes in tenebris. Ego Dominus, hoc est nomen meum: gloriam meam alteri non dabo, et laudem meam sculptilibus. Quae prima fuerunt, ecce venerunt: nova quoque ego annuntio: antequam oriantur, audita vobis faciam: Incertum erat quis ante dixisset: Ecce servus meus, suscipiam eum: electus meus, complacuit sibi in illo anima mea. Dedi spiritum me
Abbreviated transcription (Latin):
pocritas appellat. Quod autem seqͥt᷑
splendebit &e ñ conteret᷑. donec ponat
suꝑ terram tudictum. matħs euange¬
lista ñ posuit: siue int̾ tudiciam ⁊ tci
dictum. media scͥptoris errore subla¬
ta funt. Sig̃cat autem qͦd resurgens
er mortuis cunctos illuminauerit:
noc morte cont̾statꝰ sit. donec poneret
suꝑ t̃ram iudictum. qui loquebat᷑ in
euangłio. In iudictum ego ueni in hc̃¬
mundum: ut ñ uidentes uideant. &e
uidentes cecifiant.  qͦ nos int̾pretati
fumꝰ. Nonerit tͥstisneq turbulcntꝰ. sed
oqualitatem uultꝰ omni tỹe conserua¬
bit. Quod falso de socͣte philosophiglo¬
riantur: nunqͣm eum plus solito nec
i̾stem fuisse nec letum. ꝓ quo aquila
& theododio int̃pretati sunt. ñ obscu¬
rabit & non curret. donec ponat in
t̾ra iudictũ. Et ẽ senstis. Nullum uultꝰ¬
eiꝰ tͥsticia decer rebit. nec festinabit ad
penam: qͥ tudiciiueritadem ultimo tẽ¬
pore rescruabit. Quodq seqtit᷑. & le¬

Expanded text:
pocritas appellabat : Quod autem sequitur: pocritas appellabat : Quod autem sequitur: Splendebit, et non conteretur, donec ponat super terram judicium, Matthaeus Evangeldicium media, scriptoris errore, sublata sunt. Significat autem quod resurgens ex mortuis, cunctos 508 illuminaverit, nec morte contritus sit, donec poneret super terram judicium: qui loquebatur in Evangelio: In judicium ego veni in mundum istum: ut non videntes vi quo nos interpretati sumus: Non erit tristis, neque turbulentus; sed aequalitatem vultus omni tempore conservabit: quod falso de Socrate Philosophi gloriantur, nunquam eum, plus solito, nec tristem fuisse, nec laetum. Pro quo Aquila et Theodotio interpretati sunt: Non obscurabit, et non curret, donec ponat in terra judicium. Et est sensus: nullum vultus tristitia deterrebit, nec festinabit ad poenam, qui judicii veritatem ultimo tempori reservavit. Quodque sequitur: et le
Abbreviated transcription (Latin):
ñ decipiet᷑. onĩs insidias diabol intel¬
ligens: aut sodm.lxx. ñ relinquet po¬
pulum scilicet iudeorum. uocans eũ
ad penitentiam. Nec audiet᷑ foris
uox ciꝰ. Neq emĩ extra galileam atq
nideam: in aliis gentib euangłm p̃¬
dicauit. Qͦd si legimꝰ fuisse eum in
timnis tẏri & sydonis. siue in confi¬
nio cesarcȩ phylippi que nẽ uocatur
paneas: tn sciendum ñ ẽẽ scͥptum qͦd
ipsas ingressus sit cruitates. C alamũ
qͣssatum siue confractum ñ coneret.
Cunctis enĩ placabiliserit. & ueniãda¬
bit poccatorib. dicens ad mulierem.
Confide filia: dimittunt᷑ tͥ peccata.
Et linum fumigans. siue ut ceq̃ tran¬
stulert obscurum atq tenebrosum
ñ extinguet. Qui uicini erant extin¬
ctioni. dñi clem̃tia seruabunt᷑. que
fuꝑ iudeis &e nationib in supͣdict̾is
opuscłis disseruiꝰ: s cum ueritate
omnia iudicabit. nequaqͣm metueis
scribas &e phariseos. qͦs confident̃ hy¬

Expanded text:
non decipietur; omnes insidias diaboli intelnon decipietur; omnes insidias diaboli intelligens: aut, secundum LXX, non relinquet, populum scilicet Judaeorum: vocans eum ad poenitentiam. Nec audietur foris vox ejus, neque enim extra Galilaeam atque Judaeam in aliis gentibus Evangelium praedicavit. Quod si legimus fuisse eum in terminis Tyri et Sidonis , sive in confinio Caesareae Philippi, quae nunc vocatur Paneas: tamen sciendum non esse scriptum, quod ipsas ingressus sit civitates. Calamum quassatum, sive confractum non conteret. Cunctis enim placabilis erit, et veniam dabit peccatoribus, dicens ad mulierem: Confide, filia, dimittuntur tibi peccata . Et linum fumigans, sive ut caeteri transtulerunt, obscurum atque tenebrosum, non exstinguet: qui vicini erant exstinctioni, Domini clementia servabantur quae super Judaeis et nationibus in supradictis opusculis disseruimus; sed cum veritate omnia judicabit; nequaquam metuens Scribas et Pharisaeos, quos confidenter hy
Abbreviated transcription (Latin):
re uermis iacob. & parutilus nume
roisrł. Ubi autem de xp̃o ẽ uaticiniũ:
absq iacob & isrł legit᷑. Ecce seruus
m̃s suscipiam eum. electꝰ m̃s compla¬
cuit sͥmillo ammamea. Et in con¬
seguentib. Dedi de in destam̃tum gene¬
risin lucem nationum. aꝑire ocłos
cecorum: &e educere de uinclis alliga¬
tos. & de domo carceris. habitantes in
tenebs. Nec miram si seruus uocetur
facdus ex muliere factusq sub lege: qͥ¬
cum in formades eet. humiliauit se
formam serui accipiens. & habitu m¬
uentusut hõ. In qͦ complacuit sͥ aĩa
des. cernens in illo om̃s ẽẽ uirdutes. am¬
mo ipfum ẽẽ di uirtutem atq sap̃iam.
Dedi inqͥt sp̃mmeũ suꝑ eũ.: qͥ descendit
inspecie columbe. Iudicium gentib
ꝓferet: qͣd antea nes ciebant. Non ela
mabie. Erit enim initis atq manfue¬
tus. & ñ accipiet ꝑsonam in udicio.
siue ñ leuabit subaudit̾ in altumtio¬
cem suam: uł suxta symmachum

Expanded text:
re vermis Jacob, et parvulus nre vermis Jacob, et parvulus nicinium, absque Jacob et Israel legitur: Ecce servus meus, suscipiam eum; electus meus, complacuit sibi in illo anima mea. Et in consequentibus: Dedi te in testamentum generis, in lucem nationum: aperire oculos caecorum, et educere de vinculis alligatos, et de domo carceris habitantes in tenebris. Nec mirum si servus vocetur, factus ex muliere, factusque sub lege set, humiliavit se, formam servi accipiens, et habitu inventus ut homo . In quo complacuit sibi anima Dei, cernens in illo omnes esse virtutes: immo ipsum esse Dei virtutem atque sapientiam. Dedi, inquit, spiritum meum super eum: qui descendit in specie columbae. Judicium gentibus proferet, quod antea nesciebaansuetus; et non accipiet personam in judicio, sive non levabit, subauditur, in altum vocem suam. Vel juxta Symmachum,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium. Non erite tristis neq tur¬
bulentus: donec ponat in terra ndi¬
ctum. & legem eius insule expecta¬
bunt. Lxx. Iacobpuer meus assu¬
mam eum. isrł electus m̃s. susccyitt
eum anma mea. Dedisp̃m ineum
Isciꝑ cum: tudictum gentib educet.
Non clamabie neq dimitcet: neq
exaudietͥ foris uor eiꝰ. Calamum frac¬
tum ñ concet. & linum fumigans ñ
extinguet: s inueritate ducet indi¬
crum. Splendebit & non conteret.
donec ponat suꝑ terram iudicine
& in nomine eius gs sꝑabunt. Iacob
& isi ł in p̃senti capitulo ñ habent᷑.
qͦd nec matħs euangłista posuit. secu¬
tus hebraicam ueritatẽ. Hoc dicimus
insugillationem eorũ: qui nr̃a contem¬
nunt. De qͦ plemiꝰ in matħi comm̃ta¬
riolis. & in libro quem ad algasiam
nuꝑscͥpsimus disputatum ẽ. Et inte¬
rim notandum. qͦd ubi de apłoram
scribit᷑ choro: & iacob ce isrł &e semen
appellant᷑ abraham: qͥb qͥsi homini¬
b ac seruis consequent dr. Noli tune¬

Expanded text:
udicium. Non erit tristis neque turbulentus, donec ponat in terra judicium: et legem ejus insulae exspectabunt. LXX: Jacob puer meus, assumam eum: Israel electus meus, suscepit eum anima mea. Dedi spiritum meum super eum: judicium gentibus educet: non clamabit, neque dimittet: nec audietur foris vox ejus. Calamum fractum non conteret, et linum fumigans non exstinguet: sed in veritate educet judicium: splendebit, et non conteretur, donec ponat super terram judicium:  in nomine ejus gentes sperabunt. Jacob et Israel in praesenti capitulo non habentur, quod nec Matthaeus Evangelista posuit, secutus Hebraicam veritatem. Hoc dicimus in suggillationem eorum, qui nostra contemnunt. De quo plenius in Matthaei Commentariolis, et in libro quem ad Algasiam nuper scripsimus, disputatum est. Et interim notandum, quod ubi de Apostolorum scribitur choro, et Jacob et Israel, et semen appellantur Abraham: quibus quasi hominibus ac servis consequenter dicitur: Noli time
Abbreviated transcription (Latin):
stificabitur & lacidabitur omne
semenisrł .Lxx. Sic dicit dominꝰ
qui fecit cȩlum: iste ds qui extendit
terram &e fecit eam: ipse parauit illã.
Noninuacuum fecit eam: s ut habi¬
taretur plasmauit eam. Ego sum dr̃s.
de ñ est ultra. Non in abscondito loco¬
tris sum: neq in loco t̾re tenebroso.N
dixi semini tacob: uantm querite
tant lignum sculpturȩ suȩ: orant dosñ
saluantes. Si annunciant ce appro¬
pinquent ut sciant simul. Quis
audita fecit hȩc ab initio᷑ Cunc
annuncratum ẽ uob̃. Nonne ego
dñs ds. &e non est alius absq me:
Iustus cȩ saluans. non ẽ preter me.¬
e Cont̾itimini ad me &e salui eritiᷤ
abextremis terpȩ. E gosum deus.¬

Expanded text:
laudabitur omne semen Israel: LXX: Sic dicit Dominus qui fecit coelum: iste Deus qui ostendit terram, et fecit eam, ipse paravit eam: non in vacuum fecit eam, sed ut habitaretur plasmavit eam. Ego sum Dominus, et non est ultra. Non in abscondito locutus sum, neque in loco terrae tenebroso. Non dixi semini Jacob, vanum quaerite:tant lignum sculpturae suae: orant deos non salvantes. Si annuntiant, 542 appropinquent ut sciant simul, quis audita fecit haec ab initio, tunc annuntiatum est vobis. Nonne ego Dominus Deus, et non est alius absque me: justus et salvans non est praeter me. Convertimini ad me, et salvi eritis ab extremis ter
Abbreviated transcription (Latin):
& sabba ꝓte. Ex quo honorabilis
factꝰ es in oclis meis & glosus:¬
ego dileri te. Et dabo homines ꝓ te.
ce poplos ꝓ anima tuia. Noli timere.
qm decum egosum. Ab oriente aqͥ¬
ducam sem̃ tutm. & ab occidente
congregabo te. Dicam aqͥloni da:
& austro noli prohibe. Affer filios
meos de longinqͣ. & filias meas abex¬
tremis derre. Ut omnem qͥuiuocat
nom̃ meum & glammeam. creaui
cum. formaui eum & fecieum. E¬

Expanded text:
et Saba pro te. Ex quo honorabilis et Saba pro te. Ex quo honorabilis factus es in oculis meis, et glorioego dilexi te: Et dabo homines pro te, et populos pro anima tua. Noli timere, quia tecum ego sum. Ab oriente adducam semen tuum, et ab occidente congregabo te. Dicam aquiloni: Da: et austro: Noli prohibmeos de longinquo, et filias meas ab extremis terrae; et omnem, qui invocat nomen meum. In gloriam meam creavi eum, formavi eum, et feci eum. E
Abbreviated transcription (Latin):
chreq pect̾ora eorum in quib habi¬
tabant cogitationes pessime: carce¬
res appellauit. Ideo fact̾i sunt in ra
cognoscant. & intelligant. a qͦ ista
ꝑpessi sunt: causasq sue uastitatis
agnoscant. qͥ nec audire nec facere
uoluerunt q̃ lege p̃cepta st̃. Ideo ef¬
fuchit ch̃is suꝑ eos totam iram suam
ce indignationem furoris plenam:
ut qͥ prius tacuerat. nequaqͣm ultͣ
reticeret. nec sermonib eos s peniᷤᷤ
torm̃tisq corriꝑet: &e comp̃hendet
eos bellum fortissimum qͦd neqͣquã
possint cuade. ostendens ferociam
romanorum. Cumq ex omni parte
combustus fit. & nicħ in se habeat
sanitatis: tñ ñ intelligit causam pe¬
ne fue qͦd icc̾co punitus sit. qͥa filtum¬
sieris ꝑ aqͣs decum ero: & flumina
ñ opient te. Cum ambulatiis in ig¬
ne non cõburcris. & flamma non
ardebit in de: qͥa ego dñs d̾s tuus.
sẽs isrł. saluator tuus. Dechi ꝓpicia¬
dionem tuam egẏptum & ethiopiã

Expanded text:
chreque pectora eorum in quibus habichreque pectora eorum in quibus habitabant cogitationes pessimae, carceres appellavit. Ideo facti sunt in rapicognoscant et intelligant, a quo ista perpessi sint. Causasque suae vastitatis agnoscant, qui nec audire nec facere voluerunt quae Lege praecepta sunt. Ideo effudit Dominus super eos totam iram suam et indignationem furoris plenam, ut 515 qui prius tacuerat, nequaquam ultra reticeret, nec sermonibus eos, sed poenis tormentisque corriperet, et comprehenderet eos bellum fortissimum, quod nequaquam possint evadere, ostendens ferociam Romanorum. Cumque ex omni parte combustus sit, et nihil in se habeat sanitatis, tamen non intelligit causam poenae suae quod idcirco punitus sit, quia Dei Filiumsieris per aquas, tecum ero, et flumina non operient te: Cum ambulaveris in igne, non combureris, et flamma non ardebit in te: Quia ego Dominus Deus tuus sanctus Israel, salvator tuus; Dedi propitiationem tuam Aegyptum, Aethiopiam
Abbreviated transcription (Latin):
plur imos ꝑ quos mandata des cog¬
noscas. nne custochies que tͥ p̃cepta ft̃:
Qui aꝑtas habes aures. nonne audi¬
es que dicunt᷑ : De qͦ & scpͣ legimus.
Auditu audicas &e non intelligetis.
& uidentes aspicietis & non uidebitiᷤᷤ
Incrassatum est cium cor popłi huiꝰ.
.Ons enim inquit uoluit ut scĩficaret
eum. & magnificaret legem stiam &
popłin iacentem ertolleret ac leua¬
ret: s ille dei facerenoluit uolunta¬
tem. & iecͥco ab adũs arus fins direp¬
tus est atq uastatꝰ. quos uel demones
uł hostes intelligere debenius. Laqͥtis
tuuenum om̃s. & in domib carcerum
absconditi sunt: siue ut .lxx. tͣnstule¬
runt laq̃us in ccibicłis uͥq. & in do¬
mib simul. in quib absconderunt
eos. Scͥbas sig̃cat &e pharis eos. qui
plebem miserabilem deceꝑunt. et
ubiq pofuerunt infidias contͣ dñm
saluatorem ce aplos ciꝰ: habentes ela¬
uem scientie. nec ipsi intrandes. et
alios uolentes intire ꝓhibendes. Pul¬

Expanded text:
lurimos, per quos Dei mandata cognoscas, nonne custodies quae tibi praecepta sunt? Qui apertas habes aures, nonne audies quae dicuntur, de quo et supra legimus: Auditu audietis, et non intelligetis: et videntes aspicietis, et non videbitis: incrassatum est enim cor populi hujus . Dominus, inquit, voluit ut sanctificaret eum, et magnificaret Legem suam, et populum jacentem extolleret ac levaret. Sed ille Dei facere noluit voluntatem: et idcirco ab adversariis suis direptus est atque vastatus, quos vel daemones, vel hostes intelligere debemus. Laqueus juvenum omnes, et in domibus carcerum absconditi sunt. Sive ut LXX transtulerunt, Laqueus in cubilibus ubique: et in domibus simul, in quibus absconderunt eos: Scribas significans et Pharisaeos, qui plebem miserabilem deceperunt, et ubique posuerunt insidias contra Dominum Salvatorem et Apostolos ejus : habentes clavem scientiae, nec ipsi intrantes, et alios volentes introire prohibentes. Pul
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine iacõb. & hic scribet mano
suia dño. & in nomine ifrł assimila¬
bituꝵ.Lxx. Nẽ autem audi ⁊acobpo¬
er m̃s: ce isrł quem elegi. Ego dñs
deus qui fecite: & plasmatii de deuen¬
tre. Aahuc habebis auxilium. Nlol
dmere puer ms̃ iacob. & dilecte isrł
quem elegi. Adhuc ego dabo aquam
insiti: qui ambulant in maquoso.
Ponam sp̃m meum suꝑ sem̃ tuum.
& bndictiones meas suꝑ filios tuos:
ce crient᷑. & in medio aq̾fenum. et
sic̃ salix iuxta p̃terfluentes aquas.
Iste dicet deisum. &e iste clamabit ĩ
nomine iacob. & aliꝰ scͥbet in manu
sua: dei sum ego. & in nomine isrł
clamabit. Tlbi accusat᷑ popłs iudoꝵ
ob incredulitatem atq blasphemiã.
absq ulla nominis dignitate purs
appellat᷑ uocabulis. Non me inuoca¬
st iacob nec laborasti in me isrł. Et
gia. audi iacobserue m̃s: & isrl quẽ
elegi. ut pͥma sit seruitꝰ. scda electio.
Mec dicit dñs fact̾or ce formator tuus.¬

Expanded text:
cribet manu sua, Domino: et in nomine Israel assimilabitur. LXX: Nunc autem audi, Jacob puer meus, et Israel quem elegi. Ego Dominus Deus, qui feci te, et plasmavi te de ventre, adhuc habebis auxilium. Noli timere, puer meus Jacob, et dilecte Israel quem elegi, adhuc ego dabo aquam in siti qui ambulant in inaquoso: ponam spiritum meum super semen tuum, et benedictiones meas super filios tuos. Et orientur ut in medio aquae fenum, et sicut salix juxta praeterfluentes aquas. Iste dicet Dei sum: iste clamabit in nomine Jacob. Et alius scribet in manu sua, Dei sum ego, et in nomine Israel clamabit. Ubi accusatur populus Judaeorum ob incredulitatem atque blasphemiam, absque ulla nominis dignitate, puris appellatur vocabulis: Non me invocasti, Jacob, nec laborasti in me, Israel; et gia. Audi, Jacob serve meus, et Israel quem elegi: ut prima sit servitus, secunda electio. Haec dicit Dominus, factor e
Abbreviated transcription (Latin):
ces eorum. Quos ice̾co contaminasse
se dic̃: quod in derram repmissioniᷤᷤ
ñ intrauerint. Dectiq ad int̾nitionẽ
lacob. ⁊ ifrł inblasphemiam: ut nullꝰ
p̃ter duos ex his qui de egypto egͥssi
erant intraret in itideam: s cadaũa
eorum tacerent in solitudine. Iuxta
lxx. qui addidertint de suo. dictu p̃¬
or ingrntates tuas ut tustificeris: ad
penitentiam eos ꝓuocat ds̃. ut intelli¬
gant scelera sua atq: peccata. &e uemã
conseqͣntur. Scͥptum ẽ enim & in alio
loco. Iustus accusator sui est in pͥncipio
sermonis. Principes quoq eorum et

Expanded text:
e se dicit, quod terram repromissionis non intraverint. Dedique ad internecionem Jacob, et Israel in blasphemiam; ut nullus, praeter duos ex his qui de Aegypto egressi erant, intraret in Judaeam: sed cadavera eorum jacerent in solitudine. Juxta LXX, qui addiderunt de suo: Dic tu prior iniquitates tuas, ut justificeris, ad poenitentiam eos provocat Deus, ut intelligant scelera sua atque peccata, et veniam consequantur. Scriptum est enim et in alio loco: Justus accusator sui est in principio sermonis . Principesque eorum et
Abbreviated transcription (Latin):
res e n audistis. Dñs ds uoluit ut ni¬
stificaretur & magnificaret laudem:
& uidi & erat popłs uastatꝰ atq direp¬
tus. Laqucus enimin cubicłis ubi¬
q &e in domib simul. in quib ab¬
sconderunt eos. factisunt in direp¬
dionem ce ñ erat qͥ crueret: in p̃dam
ce ñ erat qͥ dicẽt redde. Quis est in
uob qui hȩc audiat. &e futura cog¬
uns illius ambulare : neq audire
legem eiꝰ. Et induxit fuꝑ eos iram
furoris sin. & p̃ualuit aduersus eos
bellum. & qui comburebant cos ꝑ cir¬
cuitum. & non cognouit unusquisq
nec posuert suꝑ anmam. Ne quis
pucet hoc qͦd de. surchi audite. & ceci
intuemi ad uidendum. ad gentiũ
popłm ꝑtinere qͥ priꝰ stirdus & cęcus
fuerat. ut iudei stulta int̃pretatione
approbare contendunt: ipse ꝓphicꝰ
sermo demonstrat. qͥ furch &e ceci in¬
telligi debeant. Qͥs inquit cecꝰ nisi
scruus m̃s: Et surdꝰ nͥ ad quem nun¬
cios meos misi: Haut dubium qͥn

Expanded text:
res, et non audistis. Dominus Deus voluit ut jures, et non audistis. Dominus Deus voluit ut justificaretur, et magnificaret laudem. Et vidi, et erat populus vastatus atque direptus. Laqueus enim in cubilibus ubique, et in domibus simul, in quibus absconderunt eos. Facti sunt in direptionem: et non erat qui erueret praedam: et non erat qui diceret: Redde. Quis est in vobis qui haec audiat, et futura cogviis illius ambulare, neque audire legem ejus. Et induxit super eos iram furoris sui: et praevaluit adversus eos bellum, et qui comburebant eos per circuitum: et non cognovit unusquisque, nec posuerunt super animam. Ne quis putaret hoc quod dicitur: Surdi, audite, et caeci, intuemini ad videndum, ad gentium populum pertinere, qui prius surdus et caecus fuerat ut Judaei stulta interpretatione approbare contendunt, ipse propheticus sermo demonstrat, qui surdi et caeci intelligi debeant. Quis, inquit, caecus, nisi servus meus: et surdus, nisi ad quem nuntios meos misi? haud dubium quin
Abbreviated transcription (Latin):
ad quem nuncios meos misi: Qtis
cecꝰ. nsi qui uenundatꝰ est: Et quis
cecꝰ.nͥseritus dominiꝰ Qui uides
multa.ñne eustodies: Qui apertas
habes aures.nne aucties: Et dñs
uoluit ut scificaret eum. & magni¬
ficaret legem &e extollet. Iyse autem
popłs dtreptꝰ & uastatus. Laquecus
iuuenum om̃s simul: & in domib
carcerum absconditi funt. facti sunt
in rapinam. nec ẽ qͥeruat. in direx¬
donem. &e ñ e qui dicat tedde. Qͥs
est in uob qͥ audiat hoc. attendat &e
auscultet futca. Quis dechit in di¬
reptionem iacob & isrł uostantib
Nonne dñs: ipse cun peccauimus.
Et noluerune mnuns eiꝰ ambulare:
& non audierunt legem eius. Et ef¬
fudit suꝑ eum indignationem fco¬
ris sui. & forde bel t lum. & cõbus¬
sie eum inetreutta & non cogno
uit: ce succendit eum ce non intel¬
lerit. Lxx. Surdi audite. & cecisu¬
cipite ut iuideatis. Quis est cęcus. nͥ
Et ercecatifunt seru dei. uidistis
sepe & non custodistis: aꝑte sunt au¬

Expanded text:
eos misi quis caecus nisi qui venundatus est quis caecus nisi servus Domini qui vides multa nonne custodies qui apertas habes aures nonne audies et Dominus voluit ut sanctificaret eum et magnificaret legem et extolleret ipse autem populus direptus et vastatus laqueus iuvenum omnes et in domibus carcerum absconditi sunt facti suin rapinam, nec est qui eruat: in direptionem, et non est qui dicat: Redde: Quis est in vobis qui audiat hoc, attendat, eauscultet futura quis dedit in direptionem Iacob et Israhel vastantibus nonne Dominus ipse cui peccavimus et noluerunt in viis eius ambulare et non audierunt legem eius et effudit super eum indignationem furoris sui et forte bellum et conbusit eum in circuitu et non cognovit: et succendit eum, et non intellexit. LXX: Surdi, audite, et caeci, suspicite, ut videatis. Quis est caecus, nisi et excaecati sunt servi Dei. Vidistis saepe, et non custodistis: apertae sunt au
Abbreviated transcription (Latin):
peccõꝵ suoꝵ unꝰqͥsq constringit᷑. Et
in euanglio. qͣm sathanas uinxerat.
soluit dñs. De domo carceris sedenteᷤᷤ
in denebͥs. qͥ in erroris noct̾e &e caligi¬
ne u̾sabantur. Qͦdq infert. ego dñs d̃s
hoc ẽ nom meum. głam meam alt̾m̃
dabo: ñ excludit filiũ. cui dicent in
euglio. pat glorificame gła quam¬
apud de habtu priꝰqͣm mundus eẽt:
ipse respondit. Et glificaui: &e głifi¬
cabo. Neq enim dixit głam meam¬
nulli dabo. qͦd si dixisset exclusisset fi
lium: s glam meam alt̾i non dabo.
p̃ter te cuidedi. eui daturꝰ sum. Un¬
hement̃. quod uerbum aher. omnes
int̃pretes uoce consona tͣnstulerunt
alterum: qͥ in multis aliis soliti sun
discrepare. Ut autem sciamꝰ ꝑhanc
sententiam ñ excludi filium s idola
sequentia uerba testantur. & lauden
meam sculptilib.  quo.lxx. nec ui¬
tutes meas simulae̾s. Cumeium xp̃s
dei uirtꝰ sit deiq sapientia. om̃s in de

Expanded text:
peccatorum suorum unusquisque constringitur. Et in Evangelio quem Satanas vinxerat, solvit Dominus . De domo carceris sedentes in tenebris, qui in erroris nocte et caligine versabantur. Quodque infert: Ego Dominus, hoc est nomen meum; gloriam meum alteri non dabo, non excludit Filium, cui dicenti in Evangelio: Patapud te habui, priusquam mundus esset, ipse respondit: Et glorificavi et glorificabo. Neque enim dixit, gnulli dabo, quod si dixisset, exclusisset et Filium, sed gloriam meam alteri non dabo, praeter te, cui dedi, cui daturus sum. Unadmiror, quod verbum AHER omnes Interpretes voce consona transtulerunt, alterum, qui in multis aliis soliti sunt discrepare. Ut autem sciamus per hanc sententiam non excludi Filium, sed idola, sequentia verba testantur: Et laudem meam sculptilibus. Pro quo LXX: nec virtutes meas simulacris. Cum enim Christus Dei virtus sit, Deique sapientia, omnes in se
Abbreviated transcription (Latin):
a me non ẽẽ susceptos. quia mͥ idoł
qi comunes crant. Iuumq sensum
repetit: de qͥ sup̃dixerat. Ut quidin
multitudinem uictimarum ur̃arum
dicit dñs: Plenꝰ sum. Holocausta ari¬
etum & adipem agnorum. & sangui¬
nem taurorum &e hyrcorum nolo.
Neq enim ate.p̃ciosum a de qͥppiam
requisiur: ut in parandis eis labora¬
re te facerem. Non exegi a de oblatio¬
neᷤ. nec thura q̃siui. non calamum
neq tricensum & diu̾̃si pigmentage¬
neris. quorum fumo inebriares me
atq sa tiares. s obedientiam que est

Expanded text:
a me non esse susceptos, quia mihi et a me non esse susceptos, quia mihi et idolis communes erant. Illumque sensum repetit, de quo supra dixerat: Ut quid mihi multitudinem victimarum vestrarum, dicit Dominus? Plenus sum holocausto arietum, et adipe agnorum, et sanguinem taurorum et hircorum nolo. Neque enim, ait, pretiosum a te quippiam requisivi: ut in parandis eis, laborare te facerem. Non exegi a te oblationes, nec thura quaesivi: non calamum, neque incensum, et diversa pigmenta generis, quorum fumo inebriares me atque satiares. Sed obedientiam, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ me inuocasti iacob. nec laborasti
in me ifrł. Non obtulist m arietem
holocatistitui. & uictimis tois ñ głi
ficasti me. Non te seruire feci mnobla¬
tione: nec laborem t̾ p̾bui in chure
Non emistim argento calanum:
& actipe uicttmartm tuarum. non
inebriastime. Ueruntamen serture
me fecist in peecatis tuis. pͥbuistim
iaboem in iniquitatib cuis. Lxx.
Non mͦ uocati de iacob. neq laborare
de feq isrł. Non atcilisti mͥoues ho.¬
locaustitui. neq inuict̾imis duus
magnificasti me. nec seruire te feci
in hostris. nec laborem tͥ p̾bu
chure. nec emistimͥ argento thiia¬
na. nec adipem hostiarum tuarum
concupiui: s in peccatis tuuis defen¬
dite. & munqͥtatib tuis. Bestiis agͥ
draconib & strutionib laudantib
me.tuiacob nequaqͣm me intioca¬
re uoluisti. nec postea laborare. ut
peccatum em̃dares penitentia. Qd
autem arbitraris obtulisse de m̾ui
etimas ce arietes immolasse. scias eoᷤᷤ

Expanded text:
Non me invocasti, Jacob: nec laborasti Non me invocasti, Jacob: nec laborasti in me, Israel. Non obtulisti mihi arietem holocausti tui, et victimisficasti me. Non te servire feci in oblatione, nec laborem tibi praebui in thure. Non emisti mihi argento calamum, et adipe victimarum tuarum non inebriasti me. Verumtamen servire me fecisti in peccatis tuis, praebuisti mihi laborem in iniquitatibus tuis. Ego Non nunc vocavite, Jacob, neque laborare te feci, Israel. Non attulisti mihi oves holocausti tui: neque in victimis tuis magnificasti me: nec servire te feci in hostiis, nec laborem tibi praebui in thure, nec emisti mihi argento thymiama, nec adipem hostiarum tuarum concupivi, sed in peccatis tuis defendi te, et in iniquitatibus tuis. Bestiis agri, draconibus et struthionibus laudantibus me, tu Jacob, nequaquam me invocare voluisti, nec postea laborare, ut peccatum emendares poenitentia. Quod autem arbitraris obtulisse te mihi victimas, et arietes immolasse, scias eos
Abbreviated transcription (Latin):
fiet: ut om̃s bestie & dracones et
strutiones qͥ in solitudine gentium
morabant᷑. & idolate sanguine mo¬
rumq feritate bestiarum similes
exant: głificent me atq collauden
ꝓdraconib qͦs solus theodotio ut
in hebraico scriptum ẽ appellauit
sunt aialia portentnosa. q dtilci
carmine atq mortifero nauiganteᷤᷤ
scileis camib lacerandos p̃cipitabãt.
Hocq sig̃cat quod uoluptati priꝰ
&e luxtirie dedit ad seruitutem do¬
mini conu̾ituntur. licet meliꝰ sit
dracones intelligi qͥa tunguntur
ce strutiones: cit qura semel de be¬
stiis solitudinis loquebat᷑. hec ani¬
mantia poneret.q̃ deserto famlia¬
ria sunt. Latidabunt autem inquit
me.ce glificabunt bestie ag̾.draco¬
nes or struciones: qͥa dedi in deserto
gentium aqͣs. & in ariditatenationũ
flumina. tit bib̃et popłs m̃s quem
elegim.sice genꝰ meum electum. &
popls quem adqͥsiui fanguine meo.
ce laudes meas turtutesq narraret.

Expanded text:
fiet, ut omnes bestiae et dracones, et fiet, ut omnes bestiae et dracones, et struthiones qui in solitudine gentium morabantur, et idololatriae sanguine, morumque feritate bestiarum similes erant, glorificent me atque collaudent. Pro draconibus, quos solus Theodotio, ut in Hebraico scriptum est, appellavit sunt, animalia portentosa, quae dulci carmine atque mortifero navigantes Scyllaeis canibus lacerandos praecipitabant. Hocque significat, quod voluptati prius et luxuriae dediti, ad servitutem Domini convertantur: licet melius sit dracones intelligi, quia junguntur et struthiones, ut quia semel de bestiis solitudinis loquebatur, haec animantia poneret, quae deserto familiaria sunt. Laudabunt autem, inquit, me, et glorificabunt bestiae agri, et dracones, et struthiones, quia dedi in deserto gentium aquas, et in ariditate nationum flumina, ut biberet populus meus, quem elegi mihi, sive genus meum electum, et populus quem acquisivi sanguine meo, ut laudes meas virtutesque narraret.