comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas uel iustitia. manens inȩt̾̃num testimonia tua. in tribulatione.
qͦsi iustitia tua in tribulatione martyria. id est testimonia. id ẽ
iustitia cua et̃na causa est quare intribulatione seruem testimo¬
nia. id est martyria. uel ita ut scđ̾m setiem legatur littera. qua¬
si dicẽt. tribulatio et angustia inuenerunt me. et michi posito in
tribulatione. testimo tua scint equitas. uel iustitia. uel iusta inet̃¬
num. id est sunt in ichi causa et̾ne iustitie. Talis spes est isti contra
tribulationes que sunt tẽporales. et in his tribulationib. ila mͥ
intellectũ et uuiam. eo. id est iutellectu suꝑat seniores. Et nota qͥa
qui supra uinior dicebatur. nunc maturior senib inter aduersa
petit intellectũ. ut sciat hȩc ẽẽ transitoria. et inde uitam mereati.
sciat quã lubrica sit hȩc uita et sit pus ertanti sciat cõmunia
bona seculi. sciat miserias ut portum querat. ꝑfecta uirtus est in
is quod sensu capit. factis exequitur: Coph.¬

Expanded text:
 vel justitia manens, in aeternum testimonia tua, in tribulatione, quasi dicat: Justitia tua in tribulatione est martyria, id est testimonia, id est justitia tua aeterna causa est, cur in tribulatione servem testimonia, id est martyria. Vel ita ut secundum seriem legatur littera. Quasi dicat: Tribulatio et angustia invenerunt me, et mihi posito in tribulatione, testimonia tua sunt aequitas vel justitia, vel justa in aeternum, id est sunt mihi causa aeternae justitiae. Cassiod. Talis spes est isti contra tribulationes, quae sunt temporales. Et in his tribulationibus, da mihi intellectum et vivam. Eo, id est intellectum superat seniores. Et nota quia qui supra junior dicebatur, nunc maturior senibus inter adversa petit intellectum, ut sciat haec esse transitoria, et inde vitam mercari sciat; Ambr. quam lubrica sit haec vita, et sit pius erranti sciat communia bona saeculi, sciat miserias, ut portum quaerat. Perfecta virtus est intellectus, si quis quod sensu capit, factis exsequitur. COL
Abbreviated transcription (Latin):
diluculũ. a simili strenui oꝑatii. qui ante lucem surgit. ad oꝑan¬
dum. deinde ad quid agendũ uigilauerit subdit ut meditarer
eloquia tua. Uel ita. p̃ueni intepesta nocte. ꝑox est totum scłm¬
nocte et clamaui. ul est toto hoc seculo quod est quasi nox elamã¬
do p̃ueni diem iudicii. et in uerba tua suꝑ sꝑaui non mutatirr.

Expanded text:
ug. A simili strenui operarii, qui ante lucem surgit ad bene operandum. Deinde ad quid agendum vigilaverit, subdit, ut meditarer eloquia tua. Vel ita: Praeveni intempesta nocte. Nox est totum saecnocte, et clamavi, id est toto hoc saeculo, quod est quasi nox, clamando praeveni diem judicii; et in verba tua supersperavi, non mutatur.
Abbreviated transcription (Latin):
et angustia quȩ sunt munera iustis ad pondera pecratoꝵ deponẽ¬
da inuenerunt me expectantẽ et paratum. et quantũcuinq se¬
uiant. tamen mandata tua meu̾itatio mea est. hoc est temediũ abie¬
tra tribulationes. et ut intribulatione non deficiam. ido da mͥ in ea
intellectũ. In tribulatione poscit iste intellectũ. ut sciat quã i¬
chii est quoa psequentes tollunt. quia et si utam finiunt. iuuci
inet̃num. unde subdit et uiuam. uere. et merito. quia iustitiam
que manet inec̃num p̃ponit cẽporalib. et hoc ẽ qd̃ addit. Eqiti¬

Expanded text:
et angustia, quae sunt munera justis ad pondera peccatorum deponenda, invenerunt me, exspectantem et paratum: et quantumcunque saeviant, tamen mandata tua meditatio mea est, hoc est remedium contra tribulationes; et ut in tribulatione non deficiam, ideo da mihi in ea intellectum. In tribulatione poscit iste intellectum, ut sciat quam nihil est quod persequentes tollunt, quia et si vitam finiunt, vivet in aeternum. Unde subdit, et vivam, vere et merito, quia justitiam qu
Abbreviated transcription (Latin):
laborbi erercitati sunt. contẽptiq a sius ut ioseph inter tres et. da¬
uias inter suos. Sic nouus popłs gr̃e. qui etate sequttur poplu lo¬
gis sͣ fide pcedit. Iste est conteptuis et ido maior. quia cont̾eptibilia
r qsti sunt duo popłi qui mutero rebecce iuctabantur. de quib di.¬
N aior serinet mmori. Iste minor non est oblitus iustificationes dei
cum inimici maiores sint obliti quod merito: quia rescientes i usti¬
tiamidei suam querebant. Iste non est oblitus quia non suamf
mec̾num. Quasi merito non sum oblitus. quia iuistitia tua o deus
est iustitia inȩc̃num. Iustitia solius dei est et̾na. hominũ iusticiate¬
poralis est. s dei ec̾na. quia quisquis eam sequitur inetnum gau¬
debat. quod non est deiustitia iudeoꝵ. et lextua ueritas.Lex dei per
moysen data est. et uera est ꝑ om̃ia quia ꝑ eam est cognitio peceati
lis. et si non uideis. Uel de lege euangłii potest accipi. Et lex tua
scilicet euangłu ueritas est. non umbra. non figura. sicut mosas ca.¬

Expanded text:
h inter fratres , et David inter filios . Sic novus populus gratiae, qui aetate sequitur populum legis, sed fide praecedit. Iste est contemptus, et ideo major, quia contemptibilia  constituere . Isti sunt duo populi, qui in utero Rebeccae luctabantur, de quibus dicitur: Major serviet minori . Iste minor non est oblitus justificationes Dei, cum inimici majores sint obliti: quod merito, quia nescientes justitiam Dei, suam quaerebant: iste non est oblitus, quia non suam, cat: Merito non sum oblitus, quia justitia tua, o Deus, est justitia in aeternum. Justitia solius Dei est aeterna; hominum justitia temporalis est, sed Dei aeterna, quia quisquis eam sequitur, in aeternum gaudebit, quod non est de justitia Judaeorum; et lex tua veritas. Lex Dei per Mosen data vera per omnia, quia per eam est cognitio peccati lis, et si non Judaeis. Vel de lege Evangelii potest accipi. Et lex tua scilicet evangelii, veritas est, non umbra, non figura, sicut Mosaica
Abbreviated transcription (Latin):
Ido dico cimore tuo.quia timo legis hor non ualet efficere. Iam
enim tunui atudiciis tius. cum lex minaretur penam id est tuno
uiuit peccanch uoluntas. et sequeretur opus. si sꝑaretur impuni¬
tas. Mallet eim licere et dolet non licere quod lex uetat. quia ñ
spũ aliter delectatur eius bono. s carnaliter malum metuit quod
minatur. caritas autẽ peccare timet. etiam si sequatur impunitã
Et est sensus. Ia miehi castum timorem. quo configãtur catnalia
uitia. ad quẽ petendũ me qͥsi pedagogus timor legis ꝑduxit.
quo tunore a iuidicus tuis timi¬

Expanded text:
Ideo dico, timore tuo, quia timor legis hoc non valet efficere. Jam Ideo dico, timore tuo, quia timor legis hoc non valet efficere. Jam enim timui a judiciis tuis, cum lex minaretur poenam, id est timor vivit peccandi voluntas, et sequeretur opus si speraretur impunitas. Mallet enim licere, et dolet non licere, quia lex vetat, quia non spiritualiter delectatur ejus bono, sed carnaliter malum metuit quod minatur: charitas autem peccare timet, etiam si sequatur impunitas. Et est sensus: Da mihi castum timorem, quo configantur carnalia vitia, ad quem petendum me quasi paedagogus, timor legis perduxit; quo timore, a judiciis tuis tim
Abbreviated transcription (Latin):
tua: itt non sit mine iusticia mea ẜ tualex em̃ pdest ut mittat ad
gram. non solum attestando eam s cimore p̃uaricationis quã fecio.
Ideo eigo ait. dilexi testimonia tua quia lex ad grãm ducit. que
sola liberat. s ognita aut̃e a ei gr̃a quȩ sola liberat a p̃uaricatione
legis orat Confige. Quasi diceret Nilexi testimonia tua. et tu
tiir non amatur nisticia. carnes meas. ut xp̃o confixus sim cruci
timore sĩmui erũ aiuidicus tius. Et est sensus. Ita imple me timore.
et pfice iicłi hune timorem quẽ habeo. ut sufficiat crucifigendis
carnb ia est ut uelim et ualeam patibulũ crucis tuȩ imitari.
carnes ꝓ tuo nomine martęrii clauis configendas tradendo.
seł ita pͥotiis c̃imore tuo casto. qui ꝑmanet met̾num. confige ca¬
nes meas. ia est coprime carnalia desideria. carnales concupiscenti¬
uel feram. s confige. Qui diligit testimoma configit carnes suas.

Expanded text:
tua, ut non sit in me justitia mea, sed tua. Lex enim prodest, ut mittat ad tua, ut non sit in me justitia mea, sed tua. Lex enim prodest, ut mittat ad gratiam, non solum attestando eam, sed timore praevaricationis quam fecit. Ideo ergo, ait, dilexi testimonia tua, quia lex ad gratiam ducit, quae sola liberat. Cognita autem gratia Dei, quae sola liberat a praevaricatione legis, orattimetur, non amatur justitia; carnes meas, ut Christo confixus sim cruci, timore: Timui enim a judiciis tuis. Ita imple me timore, et perfice mihi hunc timorem quem habeo, ut sufficiat crucifigendis carnibus, id est ut velim et valeam patibulum crucis tuae imitari, carnes pro tuo nomine martyrii clavis configendas tradendo. Vel ita potius, timore tuo, casto, qui permanet in aeternum, confige carnes meas, id est comprime carnalia desideria, carnales concupiscentivel feram, sed confige. Qui diligit testimonia, configit carnes suas.
Abbreviated transcription (Latin):
cio est uelle peccare. et uidici nolle satisfacere. Sufficientẽ causam¬
addit discedendi apposuit cogitationẽ. Eogitatione enĩ acceditur
ad dm̃. uel disceditur ab eo. a qua om̃ia bona uel mala ꝓcedunt
Et idleo spreuisti. quia Preuaricantes sunt. quales ego. repu¬
taui uel estimaui. uel deputaui. om̃s peccatores terre. quia etsi
p̃uaricatio non est ubi non est lex: et non om̃s habent legeni
tes terre. quia sunt et peccatores celi. sicut ille qui att.
N eccaui in celum et coram te. et quicumq minute grãm quã
accepit de celo. quã sp̃c sanctus in fudit. Peccat ergo in celum. qui
celimcola celum reliquit. pͥeccator est terre: qui t̾renis inuoluit᷑
delietis. Sequitur. ideo dilexi. quasi dicẽt. Et quia lex uel in paradi¬
so lalato. uel nacuraliter insita. uel litteris iterata. fecit om̃s preua¬
ricantes iło ailexi testimonia tua. que sunt in lege tua de gratia

Expanded text:
tio est, velle peccare, et judici nolle satisfacere. Sufficientem causamtio est, velle peccare, et judici nolle satisfacere. Sufficientem causam discedendi apposuit cogitationem. Cogitatione enim acceditur ad Deum, vel disceditur ab eo, a quo omnia bona vel mala procedunt. Et ideo sprevisti, quia VERS. tavi, vel aestimavi, vel reputavi omnes peccatores terrae; quia etsi praevaricatio non est, ubi non est lex, et non omnes habent legem res terrae, quia sunt et peccatores coeli, sicut ille qui ait: Peccavi in coelum et coram te , et quicunque minuit gratiam quam accepit de coelo, quam Spiritus sanctus infudit. Peccat ergo in coelum, qui coeli incola coelum relinquit. Peccator est terrae, qui terrenis involvitur delictis. Ideo dilexi. Quasi dicat: Et quia lex vel in paradiso data, vel naturaliter insita, vel litteris iterata, fecit omnes praevaricantes, ideo dilexi testimonia, quae sunt in lege, tua, id est de gratia
Abbreviated transcription (Latin):
nequando ꝑ negligentiam ꝑdamus. Adiuua dico. et saluus ero.
et accepta salute meditabo hoc ideo dicit ue aliqui adiuti in ad¬
uersis: postea negligentes sint in secundis. Meditabor dico in iusti¬
ficationib tius. hoc firmiter tenens. quod nemo iustus est uisi ate.
et hoc faciam semꝑ. hoc iddo dicit ut semꝑ sit homo humilis confi
Om̃is enim creatura. quetũq bona habet accepit a xp̃o. qui ẽ auc¬
tor totius creature. Et est. Meditabor scilicet in iustificationibus
tius semꝑ. uel quã diuiuet. uel quando cum angłis laudes di
tinua. hoc ideo peto scilicet ut adiuues. quia spreuisti. uel ad nichi¬
lum deduxisti. quod ex greco habetur. om̃s discedentes a ustitiis
tius. scilicet qui non consitentur peccata. et merito. quia iniusta
est cogitatio eoꝵ. qua forsan se excusant. ꝑ debilem naturã. uel
ita.Ideo discedunt: quia iiusta est cogitatio eoꝵ. In iusta cogita¬

Expanded text:
nequando per negligentiam perdamus. Adjuva dico, et salvus ero, nequando per negligentiam perdamus. Adjuva dico, et salvus ero, et accepta salute, meditabor. Hoc ideo dicit, ne aliqui adjuti in adversis, postea negligentes sint in saeculis  f. secundis. Meditabor, dico, in justificationibus tuis, hoc firmiter tenens, quod nemo justus est nisi a te: et hoc faciam semper. Hoc ideo dicit, ut semper sit homo humilis, confiOmnis enim creatura, quaecunque bona habet, accepit a Christo, qui est auctor totius creaturae. Et est, meditabor, scilicet in justificationibus tuis semper, vel quandiu vivet, vel quando cum angelis laudes Dei tinua: Hoc ideo peto, scilicet ut adjuves, quia sprevisti, vel ad nihilum, deduxisti, quod ex Graeco habetur, omnes discedentes a judiciis tuis, scilicet qui non confitentur peccata. Et merito, quia injusta est cogitatio eorum, qua forsan se excusant per debilem naturam. Cassiod. Aug. Vel ita, ideo discedunt, quia injusta est cogitatio eorum. Injusta cogita
Abbreviated transcription (Latin):
pe et hoc scam elo quiũ tuum. ia est ꝓmissum. S̾icut ꝑmisit
fieri pecit sibi. et ideo non est temerarius. si hoc pecit. Suscipe di¬
eo ut ad futura ueniens. ꝓpter que om̃ia tolero. Uere uiuam sic
de futuro dictum est. et uiuam. quasi modo non uiuatur. quia mͦ
corpus mortuũ est ꝓpter peccatum. et ut tunc uiuam. et non con¬
fundas me ab expectatione mea id est largius da sp̃m scm̃ ꝑ quẽ
dsi dicat. N on uincantur aduersis qui in te sꝑant. et quia re¬
sposum sit ei in silentio. si non uus confirdi ab expectatione tua
non int̾mittas meditari iustificationes ieas. S entiens istam me¬
ditationẽ plerumq impediri languorib animȩ inquit. Na¬
uuia. quasi. non confundas. s adiuua me. Qui sꝑat. p̃̾sumit de
auxilio: in quo certa salus. Supra dixit adiutor ieus es. hic iuua¬
ri petit. quia quãuis accipiamus. tamen semꝑ est rogandum.

Expanded text:
pe, et hoc secundum eloquium tuum, id est promissum. Sicut promisit, pe, et hoc secundum eloquium tuum, id est promissum. Sicut promisit, fieri petit sibi, et ideo non est temerarius, si hoc petit. Suscipe dico, ut ad futura veniens, propter quae omnia tolero, vere vivam. Sic de futuro dictum est, et vivam quasi dicat: Modo non juvatur, quia modo corpus mortuum est propter peccatum; et ut tunc vivam. Non confundas me ab exspectatione mea, id est largius da Spiritum sanctum,ac si dicat: Non vincantur adversis, qui in te sperant; et quasi responsum sit ei in silentio: Si non vis confundi ab exspectatione tua, non intermittas meditari justificationes meas, sentiens istam meditationem plerumque impediri languoribus animae, inquit: icat: Non confundas, sed adjuva me. Qui sperat praesumit de auxilio in quo certa salus. Supradixit: Adjutor meus es; hic juvari petit, quia quamvis hic accipiamus, tamen semper est rogandum,
Abbreviated transcription (Latin):
contentione scripturas lacerant. quib non est uotũ conuerti:
quib confligentib non possumus mandata icritari. unde¬
sub dit. et scrutabor mandata deiimei. Ubi enim est malig¬
nitas non est mana̾atoꝵ celestium custodia. In maliuolã eñ¬
et nonamueruent sim plicem mente. et defecatũ animum dili¬
eriti op̃c ps oipotest ĩmacłate ututi ullũ cũ macsosis contubniũ
taciam. quia mali aa facienda mandata xxercent. si a scrutan¬
dis auocant modo ꝑsequendo. modo litigando. uel honorando.¬
ues onerancio nõs. ut tẽpora q̃ di legi debemus. c̃renis eoꝵ nego¬
tus inuandis impendamus. modo p̃mendo infirmos. utt ad
nos refugere necẽe sit. Salisi ergo turbulentoꝵ tedio. et legis
iefientes ab ocilis abigit. quib fugatis: ab aditore suo
poterat. Et nota quia qͥii supra dixerat susceptor m̃s es tu hic di¬
ot suscipe: ac si dicat. di qui susceptor es: magis ac magis susci¬

Expanded text:
contentione Scripturas lacerant, quibus non est votum converti, contentione Scripturas lacerant, quibus non est votum converti, quibus confligentibus non possumus mandata scrutari. scrutabor mandata Dei mei. Ubi enim est malignitas, non est mandatorum coelestium custodia. In malevolam enet non invenient . Simplicem mentem, purum ac defaecatum animum diligit Christus, nec potest immaculatae virtuti ullum cum maculosis contubernium faciam, quia mali ad facienda mandata nos exercent; sed a scrutandis avocant, modo persequendo, modo litigando, vel honorando nos, ut tempora quae legi Dei debemus terrenis eorum negotiis juvandis impendamus; modo premendo infirmos, ut ad nos refugere necesse sit. Talium ergo turbulentorum taedio, et legis irruentes ab oculis abigit: quibus fugatis, ab adjutore suo poterat. Et nota quod supra dixerat, susceptor meus es tu: hic dicit, suscipe, ac si dicat: Tu qui susceptor es, magis ac magis susci
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uicit. quod audiendũ est et caute agendum. Amandi etiã funt¬
Iniquos. id est exortes legis. odio habui. non quia homines. sed
quia mali. Non em̃ cdlauid saulem oderat hominẽ. s ꝑsecuto¬
rem. Quare odio habut: Et id est quia legem tuam dilexi Ita
indicat quod non naturam odit in hominib iniquis. qua sũt
homines. s quod legi quã diligit contrariĩ sunt. Adiutor¬
da. et susceptor meus. ad mala euadenda. Uel tues aduttoꝵ
meus ꝑ legem. et fusceptor meus ꝑ euangłium. ꝑ incarnatio¬
nem. ne legi carnis ult̾ius ego subsim. de qua susceptione se¬
quitur. Et in uerbũ tuum. non in legem. uel ꝓpħas. sed in uer
bum tuum. id est deitatis presidiũ. in quo nullus decipitur. in
tanquã filius ꝓmisfionis. suꝑ sꝑaui. semꝑ addens spei. Eigo:¬
separare debet sicut iste facit. Hoc autẽ dictt de ꝑstrepentib. qͥ

Expanded text:
non vincit, quod audiendum est et caute agendum. Amandi etiam sunnon vincit, quod audiendum est et caute agendum. Amandi etiam sunIniquos, id est exsortes legis, odio habui, non quia homines, sed quia mali. Non enim David Saulem oderat hominem, sed persecutorem. Quare odio habui? Et, id est quia legem tuam dilexi. Ita judicat quod non naturam odit in hominibus iniquis qua sunt homines; sed quod legi quam diligit, contrarii sunt. da, Et susceptor meus ad mala evadenda. Vel, tu es adjutor meus, per legem, et susceptor meus, per Evangelium, per incarnationem, ne legi carnis ulterius iste subsit. De qua susceptione sequitur: Et in verbum tuum, non in legem, non in prophetas, sed in verbum tuum, id est deitatis praesidium, in quo nullus decipitur, in tanquam filius promissionis supersperavi semper addens spei. Ergoseparare debet, sicut iste facit. Hoc autem dicit de perstrepentibus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ci contra dm̃ audiendi sunt. hoc autẽ non ociosis auribus sea
attentis audiendũ est. hoc enĩ uidetur consentire illi: quod dñs
ait. Qui non ocderit patrem et matrẽ. et uxorem et filios. et tr̃es.
ppter me: non est medignus. Dissentire autẽ iudetur ab eo.: quod
alibi idem dñs precepit dicens. Niligite in imicos et cetera. Et ab
eo quod in lege p̃cipitur de honorandis parentib. s hec inter se
contraria non ẽẽ intelligit. qui causas dilectionis et odii diligñ¬
ter attendit. Natura enim quã deus creauit in om̃ib est dili¬
genda et adiunanda: iniquitas aut̃ẽ odienda et disꝑdenda.
Sunt ergo diligendi qͥ ꝑ sequuntur. in quantũ homines. et odi¬
endi: quia mali. Aliquos em̃ pie amare et odisse possumus. ut qͦs
dilexeris odisse. et quos oderis amare conueniat. Similit̃ ami¬
ci uitandi sunt: qui mala suadent. qui sepe flectunt. quos fertũ

Expanded text:
ci contra Deum audiendi sunt. Hoc autem non otiosis auribus, sed ci contra Deum audiendi sunt. Hoc autem non otiosis auribus, sed attentis audiendum est. Hoc enim videtur consentire illi, quod Dominus ait: Qui non oderit patrem et matrem, et uxorem et filios et fratres propter me, non est me dignus . Dissentire autem videtur ab eo quod alibi idem Dominus praecipit dicens: Diligite inimicos vestros, etc. Et ab eo quod in lege praecipitur de honorandis parentibus , sed haec inter se contraria non esse intelligit, qui causas dilectionis et odii diligenter attendit. Natura enim quam Deus creavit in omnibus est diligenda et adjuvanda, iniquitas autem odienda et disperdenda. Sunt ergo diligendi qui persequuntur, in quantum homines; et odiendi, quia mali. Aliquos enim pie amare et odisse possumus, ut quos dilexeris odisse, et quos oderis amare conveniat. Similiter amici vitandi sunt, qui mala suadent: qui saepe flectunt quos ferrum
Abbreviated transcription (Latin):
Niquos odio habui. same. Qui supra dixit lumen uerbi pedib
irradiare. in hac quintadecima littera agit de odio iniquoꝵ. qui
legi dei auersantur. Et quia diligens cautela eit habenda modio
inimicoꝵ. et in dilectione ainicoꝵ. ido congruehuic octonario p̃mietit᷑
lictera. samec. quȩ int̾pretatur audi uel firmamentũ quod concur
mentis: quid sequi debeat. Misticum uero notat eẽ quođ dictũ¬
rus est: qui lectorem ad auditũ uocat. Unde alibi ad misticu
intellectũ. ut rem diligent̃ intelligñdã in uitans dñs ait. Audi
at. hoc modo audiebat ꝓpła: qui alibi ait. Audiam quid loqua¬
tur in me dñs deus. N on ergo add auditũ corporis ociose ad mo¬
neris. qui suppeat uniuersis ipso ire nature. s ad auditum sp̃u¬
alem. ut non usu corporis. s intellectu mentis sub serptoꝵ uer¬
suũ continentiã. non negligenter s atcente audias. Quasidicẽt.
uel ex leges. Alia litt̃a. odio habui. quicũq sint̾. quia nec ami¬

Expanded text:
iod, Haym., Ambr. Qui supra dixit lumen verbi pedibus irradiare, in hac decima quinta littera agit de odio iniquorum, qui legi Dei adversantur. Et quia diligens cautela est habenda in odio inimicorum et in dilectione amicorum, îdeo congrue huic octonario praemittitur littera mentis quid sequi debeat. Mysticum vero notat esse quod dicturus est, qui lectorem ad auditum vocat: Unde alibi ad mysticum intellectum, et rem diligenter intelligendam invitans Dominus ait: Audi,at . Hoc modo audiebat Propheta, qui alibi ait: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Non ergo ad auditum corporis otiose admoneris, qui suppetit universis ipso jure naturae, sed ad auditum spiritualem, ut non usu corporis, sed intellectu mentis subscriptorum versuum continentiam non negligenter, sed attente audias. Quael, ex lege, alia littera odio habui, quicunque sint, Ambr. quia nec ami
Abbreviated transcription (Latin):
ido non ait exclud at᷑ penitus sed ñ dñetur. quia ñ potest penitꝰ exelu¬
ai Est enĩ pecẽm in corpore. s ñ regnet. Nem̃ adit om̃is. qͥa ñ ualet
in aliis legem seruasse. sed in uno offendit. Qui ehim totam le¬
gem seruauerit. offendit autem in uno. factus est omnium
quib ubiq agitantur. xp̃iam. E alũpmȩ ergo sunt controuersie
contra ueritatẽ. quas p̃catur auerti: ut mandata indagaret. sa¬
rum ergo est grauior cẽptatio. ul est de illis est teptatio illa. que
grauior est: non enim om̃is tẽptatio calũpnia est. s tamẽ grauior.
Siquidem tẽptatio potest ẽẽ sine calũpnia: calũpnia autẽ habet in

Expanded text:
 quia non potest penitus excludi. Est enim peccatum in corpore, sed non regnet. Deinde addit, omnis, quia non valet in aliis legem servasse si in uno offendit. Qui enim totam legem servaverit, offenderit autem in uno, factus est omnium quibus ubique agitantur Christiani. Calumniae ergo sunt controversiae contra veritatem, quas precatur averti ut mandata indagaret. Earum ergo est gravior tentatio, id est de illis est tentatio illa quae gravior. Non enim omnis tentatio calumnia est, sed tantum gravior. Siquidem t
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ dei. inquo bonus non ꝑit. malus non eludit. bona fre¬
ge carnes. et confiris carnib. feci i udiciũ. dis cernendo in iudici¬
is. et iustitiam ioꝑib. Ecce qui petebat supra configi carnes.
queimpeduint iudiciũ. Iam facit iudiciũ quod ipso nomtne
rectũ indicatur. quãuis solet dici cotidiano usu nr̃i sermonis

Expanded text:
aevidens judicium Dei, in quo bonus non perit, malus non eludit, bona freaevidens judicium Dei, in quo bonus non perit, malus non eludit, bona frege carnes, et confixis carnibus, feci judicium discernendo in judiciis; et justitiam in operibus. Ecce qui petebat supra configi carnes, quae impediunt judicium, jam facit judicium, quod et ipso nomine rectum indicatur, quamvis solet dici
Abbreviated transcription (Latin):
bere imiquos. in hac sextadetima lictera petit
adduentum xp̃i. quia tẽpus est suꝑbos destrui
et quia tunc uigilandum est. et sagaciter agen¬
dum. contra fidei xpĩatiȩ aduersatios. ido con¬
grue huic octonario p̃mittitur litera. am. quę
intpretatur oculus. et intelligitur sp̃italis ocu¬
lus qui preuidet quid tenendum sit. uel non. quia hic sagax
in discretione legis ostenditur contra hereticos et ꝑuersores. Cit
hiuuuis litcere int̃pretatio. I nt̃pretatur enum. amn. etiam fons quod
concuriit. quia iudere est origo. et quasi quidam fons peccati.
uel iusticiȩ. Si enĩ uidens mulieris pulchritudinẽ. laudasti artifi¬
cis opus. oculus tuus fuit fons iusticitie. Si etiam uidens posses¬
tib letũ auaricie facib accensus trãstulisti patrũ limites. atq in pos¬
sasionem indefensam inꝑꝓb irruisti. oculus tuus fons et ori¬
go peccati et mortis ꝑpetue fuit. Iste ergo spũ ꝓpħico p̃iudens

Expanded text:
bere iniquos, in hac decima sexta littera petit adventum Christi, quia tempus est superbos destrui. Et quia tunc vigilandum est et sagaciter agendum contra fidei Christianae adversarios, ideo congrue huic octonario praemittitur littera ain, quae interpretatur oculus. Et intelligitur spiritualis oculus qui praevidet, quid tenendum sit vel non, quia hic sagax in discretione legis ostenditur contra haereticos et perversores. hujus litterae interpretatio. Interpretatur enim Ain etiam fons, quod concurrit, quia inde oculis est origo, et quasi quidam fons peccati vel justitiae. Si enim videns mulieris pulchritudinem, laudasti artificis opus, oculus tuus fuit fons justitiae. Si etiam videns possestibus laetum, avaritiae facibus accensus, transisti patrum limites, atque in possessionem indefensam improbus irruisti, oculus tuus fons et origo peccati et mortis perpetuae fuit. Iste ergo spiritu prophetico pr
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ tam du luctari hic. Uel eloquiũ dicit legem dei. et est.
a concupiscentiȩ labe purgetur petit. Utrũq enim facit elo¬
quium dei. et bene hȩc duo pecit. Dͥa micbi intellectũ. et eripe

Expanded text:
pe me. Grave est enim tandiu luctari hic. Vel eloquium dicit legem Dei. Et est, pe me. Grave est enim tandiu luctari hic. Vel eloquium dicit legem Dei. Et est, a concupiscentiae labe purgetur petit. Utrumque enim facit eloquium Dei, et bene haec duo petit: Da mihi intellectum et eripe
Abbreviated transcription (Latin):
plus est auicio se reuocasse. quã ppe uicia ipsa nescisse. Imbitoᷤᷤ
tis ꝑfecte. s celestis est gr̃e. Quasi diceret. quia sic et sic egi appro¬
pinquet tibi o dñe deprecatio mea peccator longe est. hoc dicto
iur ꝑfectus. hec enim confidentia non est nisi uiri consuminati
Uel uor est hic uiri ñ ꝑfecai et ideo ñ aio ego appropin quem
s. deprecatio mea appropinquet et si non ego qͥd dicere ꝑfectoꝵ
est. scilicet appropinquare deo. dep̃catio dico facta. inconspectu
dabo. uel eloquiũ dicit legem dei. et est. da michi intellectum
quo sapiam uixta eloquiũ tuum. Iuxta eloquiũ dei pecit ut
sapiat. ne ꝑ humanã prudentiam uanescat. Intret etiam ad
em̃ dixerat appropinquet. hic dicit intret. quod plus est. Foce
urtus orationis. Esota etiam quod dep̃catio hic est de adhi¬
bendis bonis. postulatio de remouendis malis. Unde subdit

Expanded text:
plus est a vitio se revocasse, quam prope vitia ipsa nescisse. Imbutos plus est a vitio se revocasse, quam prope vitia ipsa nescisse. Imbutos ae virtutis, sed coelestis est gratiae, quasi dicat: Quia sic et sic egipinquet tibi, o Domine, deprecatio mea. Ambr. Peccator longe est, hoc dicit vir perfectus. Haec enim confidentia, non est nisi viri consummati; vel vox est hic viri non perfecti. Et ideo non ait, ego appropinquem, sed, deprecatio mea appropinquet. Et si non ego, quod dicere perfectorum est, scilicet appropinquare Deo. Deprecatio dico facta in conspectu dabo. Vel, eloquium dicit legem Dei. Et est: Da mihi intellectum, quo sapiam, juxta eloquium tuum. Juxta eloquium Dei petit ut sapiat, ne per humanam prudentiam evanescat. m ascendit. Prius enim dixerat appropinquet; hic dicit, intret, quod plus est. Ecce orationis virtus. Nota etiam quod deprecatio hic est de adhibendis bonis, postulatio de removendis malis. Unde subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o desiderat ꝓximare precans ut ueniat. et otiẽ
ꝑditam reuocet studiosius se purgans quanto
fruitur uicinitate uirtutis. et quia xp̃e ueniens
consũma tionem etne beatitudims contulit.
et ab errore ad patriam redixit. deo huic octo¬
nario recce p̃mittitur littera t̃au. quȩ int̃prę¬
tatur errauit. uel consumantt. quis hicduct se hqbe ncore¬
sũmationem. id ist uitam ęt̾nam. Uel iam olim se errasse di¬
cit non modo. Nunc autẽ dicit se repoctandum ad patriã
teriti tẽpoois est. errare p̃sentis. Qui errauit definit ertare. eo
uetẽm condempnat errorem. De eo enĩdicitur errauit: qui in ec¬
rore iam non sit. Quod si est non errasse: s errare dicctur. Errare
enĩ ꝑmanentis in uicio est: errasse corrigentis est lapsum. Non
est autẽ uicii s ꝓfectus remuuntiasse errori. Est etiam et in hoccon¬
sũmatio ut altera docet int̃pretatio. id est discipline ꝑfectio. qͥa

Expanded text:
Christo desiderat proximare, precans ut veniat, et ovem Christo desiderat proximare, precans ut veniat, et ovem perditam revocet, studiosius se purgans, quanto fruitur vicinitate virtutis. Et, quia Christus veniens consummationem aeternae beatitudinis contulit, et ab errore ad patriam reduxit, Ambr. ideo huic octonario recte praemittitur littera Thau, quae interpretatur erravit vel consummavit, quia hic dicit se habere consummationem, id est vitam aeternam. Vel jam olim se errasse dicit, non modo: nunc autem dicit se reportandum ad patriam,  praeteriti temporis est, errare praesentis. Qui erravit, desinit errare, et veterem condemnat errorem. De eo enim dicitur erravit, qui in errore jam non sit. Quod si est, non errasse, sed errare dicitur. Errare enim est permanentis in vitio; errasse corrigentis est lapsum. Non est autem vitii, sed profectus, renuntiasse errori, est etiam in hoc consummatio, ut altera docet interpretatio, id est disciplinae perfectio, quia
Abbreviated transcription (Latin):
te addit. et dilexi ea uehementer. quod plus est quã custodire.
Quod ait custodiuit. hoc ad tolerantiã ꝑtinet ne amtiteret
quod habet religio. qͦd aũait dilexit. hoc ad caritatẽ tormentis
fortio est. Et quia dilȩxi mandata et testimonia. ideo Seruatu¬
nia in ꝓhibendo accipe. Uel mandata p̃cepta. testimonia mar¬
tyria. Et nota quod supra dixerat mandata dilexi. et post testi
testimonia tua. Qui enim diligit ipsa ueraciter et libenter
seruat. s quia inde inimici sunt mali. contra quos fortiter
sunt custodienda testimonia quod fecit. utraq seruans deo
dire. quia om̃s iuiȩ meȩ sunt inconspectu tuo. quia deus dig¬
natus est intendere qui illuminat et errores fugat. quod
si faciem au̾tisset. sierem turbatus nec ea custodirem. Id eo ait
nisi quam deus illuminat
ꝓpropinquet. au. Qui supra gratas fibi fo¬
re tribulationes dicebat. in hac postrema littei

Expanded text:
te, addit, Et dilexit ea vehementer: quod plus est quam custodire. te, addit, Et dilexit ea vehementer: quod plus est quam custodire. Quod ait, custodivit, hoc ad tolerantiam pertinet, ne amitteret quod habet religio; quod ait, dilexit, hoc ad charitatem tormentis fortiorem. Et quia dilexi mandata et testimonia, ideo VERnia in prohibendo accipe. Vel mandata, praecepta, testimonia, martyria. Et nota quod supradixerat mandata dilexi, et post, testitestimonia tua. Qui enim diligit ipsa veraciter et libenter servat, sed, quia modo inimici sunt mali, contra quos fortiter sunt custodienda testimonia, quod fecit utraque servans, Deodire, quia omnes viae meae sunt in conspectu tuo, id est, quia Deus dignatus est intendere, qui illuminat, et errores fugat. Quod si faciem avertisset, fierem turbatus, nec ea custodirem Ambr.. Idnisi quam Deus illuminatpropinquet Cassiod. Qui supra gratas sibi fore tribulationes dicebat, in hac postrema littera
Abbreviated transcription (Latin):
ligit. honorat. et quod absurae sonare uidet᷑. iudicat eẽ magnũ et
senescire et ideo lex non est ei scandalum. Uel nullum unde¬
cũq est ei scandalum. quia fides eius ex ipsa lege pendet. non
ex morib hominũ ne aliquib cadentib qui m agni habeban¬
tur ipse scandalo ꝑeat. securus uero legem diligit. et est ei
pax. et nullum scandalũ In qua lege etiam simulti peccant.
ipsa non peccat. nec peccare nouit. Seqͥtur. Ex pectabam
tabam. salutare tuum. Antiqui iusti primũ aduentum expeccaue¬
runt. nos scđm. ꝓ quo et illi et nos inandata diligimus. nec ꝓfu¬
isset antiquis dilexisse mandata. nisi xp̃c qui ist salutare dei eos
lib̾asset. Unde seqͥtur et mandata. Quasi dicet. Expectabam. et
ideo dilexi mancdata tua. ꝑ que habeo salutate. Nico dilexi. qͥa
non negat. quod est martyrũ. s quia nil ualet pati. fine carita¬

Expanded text:
ligit, honorat; et quod absurde sonare videtur, judicat esse magnum, et ligit, honorat; et quod absurde sonare videtur, judicat esse magnum, et se nescire. Et ideo, lex. Non est ei scandalum, vel nullum undecunque est ei scandalum, quia fides ejus ex ipsa lege pendet, non ex hominum moribus, ne aliquibus cadentibus qui magni habebantur, ipse scandalo pereat. Securus vero legem diligit, et est ei pax, et nullum scandalum, in qua lege etiam si multi peccant, ipse non peccat, nec peccare novit. VERS. 6 166.-- tabam salutare tuum, antiqui justi primum adventum exspectaverunt, nos secundum, pro quo et illi et nos mandata diligimus, nec profuisset antiquis dilexisse mandata nisi Christus qui est salutare Dei eos liberasset; Et mandata. Quasi dicat: Exspectabam, et ideo dilexi mandata tua per quae habenon negat, quod est martyrum, sed quia nil valet pati sine charita
Abbreviated transcription (Latin):
apus filus timentur et amantur: et pudica coniunx uitum
timet ne ab illo ideserat᷑ et amatut fruat᷑. multo magis patet qui
est in celis. quia millis diligitur. nisi a quib lex eius diligitur.
Ido iste ait. dilexi legenituam. et si aliquando corripit tamen ai¬
ponitur. sicut ibi. Septies cadit iustus et resurgit. Eadit quidem
ñ peccat p̃uaricatus quia tunc non iustus. s eadit om̃ib modis
laudem dixitibi. uel septies id est septiformis spũ plenus. uel septe
id est septem uicib. ut mos est religiosis. in die laudem dixi tibi
id est suꝑ uidicia. id est flagella iustitiȩ tuȩ. id est quib corrigis
et iustificas filios quos recipis. Pax multa. Pilexi legem tuã
pusilli. de quib dñs dicit. Quicũq scan dalitauerit unũ de
pusillis. et cetera. Pusilloꝵ est scandalitari. Uel non est illis scan¬
dalum ipsa lȩx. quia qui diligit legem si quid in ea non intel¬

Expanded text:
a piis filiis timentur et amantur, et pudica conjux virum, et a piis filiis timentur et amantur, et pudica conjux virum, et timet ne ab illo deseratur, et amat ut fruatur, multo magis pater qui est in coelis qui a nullis diligitur, nisi a quibus lex ejus diligitur. Ideo iste ait: Dilexi legem tuam, et si aliquando corripit, tamen diponitur, sicut ibi: Septies cadit justus, et resurgit . Cadit quidem, non peccat praevaricando, quia tunc non justus. Sed cadit omnibus modis laudem dixi tibi; vel septies, id est septiformi Spiritu plenus; vel septies, id est septem vicibus, ut mos est religiosis, in die laudem dixi tibi super judicia, id est flagella, justitiae tuae, id est, quibus corrigis et justipusilli, de quibus Dominus dicit: Quicunque scandalizaverit unum de pusillis his, etc , pusillorum est scandalizari. Aug. Vel, non est illis scandalum, ipsa lex; quia qui diligit legem, si quid in ea non intel
Abbreviated transcription (Latin):
uenta sunt. quando patientiã mirati iarty̧ tũ etiam ꝑsecutores
uel spolia maulta dicit scripturas sapientiã. iustitiam. resurietcione
et om̃ia in xp̃o que iste a uideis abstulit. et quasi sine labore inue¬
quasi letabor suꝑ eloquia tua. et dilexi legem tuam. Iniquitatem
aut̃ẽ non homine odio habui. et abhominatus fum. longe ame
faciens. Amor bonoꝵ odio maloꝵ ꝓbatur. Legem ergo uet̃em dicit
que significantiam habet noui restamenti. nequis putaret negli¬
gendam. Uelita. Supra dixit se formidasse a uerbis dei. ne a ute
ex formidine quã dixit pittes odisse uerba dei. addit. iniquitatẽ
Quaui formidaui a uerbis tuis. et iniquitatẽ odio habui. et abho¬
minatus sum: legem aute tuam dilexi. Timore casto non perit
amor. Illa ergo formido non facit odium uerboꝵ aei. s integram
caritate ut ametur deus. cuius uerba timentur. Si enim patres

Expanded text:
venta sunt quando patientiam mirati martyrum, etiam persecutores venta sunt quando patientiam mirati martyrum, etiam persecutores Vel spolia multa dicit Scripturas, sapientiam, justitiam, resurrectionem. Et omnia in Christo quae iste a Judaeis abstulit, et quasi sine labore inveat: Laetabor super eloquia tua, et dilexi legem tuam, iniquitatem autem, non hominem odio habui et abominatus sum. Longe faciens a me. Amor bonorum odio malorum probatur. Legem ergo dicit veterem, quae significantiam habet Novi Testamenti, ne quis putaret negligendam. Vel ita supra dixit se formidasse, a verbis Dei, ne autem ex formidine quam dixit putes odisse verba Dei, addit, iniquitatem, quasi dicat: Formidavi a verbis tuis et iniquitatem odio habui, legem autem tuam dilexi, timore casto, non perit amor. Illa ergo formido non facit odium verborum Dei, sed integram charitatem, ut ametur Deus, cujus verba timentur. Si enim patres
Abbreviated transcription (Latin):
Alri libri habent noningraus quod idem est. Uel princiyes
terie ieił homines. regnis tertenis psidentes ꝑsecuti sunt megta¬
tis. id est fine causa d piaua enuim religio non leserat regeo terre qu
quibi dixisti. Nolite timere eos qui occidiinit corpus potuis ninete
erm qii auimam et copus. potest ꝑdere in gehenna. Timor citui
ereliulit timoren eoꝵ. Licet enĩ expellar. ꝓscribar. occiadar. uinguls
corquear. ignib t̾rear. membris dilaner. tamen plus timui tua
uerba quã eoꝵ minacia. et sic uici unde multa spolia inuem. et do¬
Letabor ego uictor quod non est ille qui non patitur. Letalior dico
soꝑ eloqiua tua. iste qui pͥus timet a uerbis tiis postea letatur in
uerbis dei. Bona ergo trepidatio uerbi dei. quȩ eniltationẽ gonerat
et hoc est suꝑ uulnus. quia eloquus dñieis uulnera dura cutan
cur. letabor dico. sicut qui inuenit spolia multa. Spolia sunt et¬
na. que diabolus conatur auferre et comiersio ꝑsecutoꝵ. quȩ in¬

Expanded text:
Alii libri habent, non ingratis; quod idem est. Aug. Vel, principes terrae, scilicet homines regnis terrenis praesidentes. Persecuti sunt me gratis, id est sine causa. Christiana enim religio non laeserat reges terrae, quia Quibus dixisti: Nolite timere eos qui occidunt corpus, potius timentes eum qui animam et corpus potest mittere in gehennam . Timor tuus excludit timorem eorum. Licet enim expellar, proscribar, occidar, ungulis torquear, ignibus torrear, membris dilanier; tamen plus timui tua verba, quam eorum minas. Et sic vici, unde multa spolia inveni. Et lcuin. victor quod non est ille, qui non patitur. Laetabor dico, super eloquia tua. Iste qui prius timet a verbis Dei, postea laetatur in verbis Dei. Bona ergo trepidatio verbi Dei, quae exsultationem generat. Et hoc est super vulnus, quia eloquiis Dominicis vulneris curamus dura. Laetabor dico sicut qui invenit spolia multa. Spolia sunt aeterna, quae diabolus conatur auferre, et conversio persecutorum, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
flictio corporis sunt. et cum sint exultatio. letus. I Nelinaui¬
clinaui cormeũ. ꝑ humilitatem. Suꝑba enim respuit deus. ad
fatiendas iustificationes tuas mȩtnitm ꝓpter recributionem.¬
Iustificationes dicit oꝑa bona. que opamur circa necessitates pxi¬
moꝵ. q̃ ñ erunt et̃na. Quomodo ergo inet̃num facauri sumus iu
sa aut̃ẽ dilectio et̃na est. eiq et̃na parata est retributio. et ipsa mȩcer¬
num diligens met̾uum meretur habere que diligit. Quod ergo ait
met̾num: ad utrũq referendũ est. scilieet et ad mertcum et̃ne aile¬

Expanded text:
flictio corporis sunt. Et cum sint exsultatio, laetus VEflictio corporis sunt. Et cum sint exsultatio, laetus VEa: per humilitatem; superba enim respuit Deus, ad faciendas justificationes tuas in aeternum propter retributioneJustificationes dicit opera bona, quae operamur circa necessitates proximorum, quae non erunt aeterna. Quomodo ergo in aeternum facturi sumus jusa autem dilectio aeterna est, eique aeterna parata est retributio; et ipsa in aeternum diligens, in aeternum meretur habere quem diligit. Quod ergo ait, in aeternum, ad utrumque referendum est, scilicet ad meritum dile
Abbreviated transcription (Latin):
inscrutabilia. hȩc autẽ sunt ut non redaat mala ꝓ malis. hec autẽ
doceri potest. qui animã semꝑ intendit ad dm̃. et legis dei non
est oblitus. Unde iste iam letus et securus dicit Posuerunt.
quasi diceret. non sum oblitus legem tuam. et licet sic peccatores
ponant laqueũ non erraui.Et hoc est. Posuerunt peccatores laq̃¬
um michi: et de mandatis tius non erraui. Mandata enimdĩ
sunt celeste anthidotũ contra laqueos et uenena seculi. quib
non capitur qui a mandatis non decluat. quia iuxta ipsa non in
ipsis sunt insidiȩ. et ideo adquisiui hereditate. id est firma pos¬
sessione adeo. cuius heres est iste qui pͥus fuit heres ade quid̃
testimonia tua scilicet ut cestis dei. id est ut martyr eẽm. et hoc
est michi inȩt̃num. quia non est in eis gła tẽporalis uana que¬
rentiũ. sed et̃na gła ad tempus patientiũ. et sine fine regnan¬
tium. Unde sequitur. quia exultatio cordis mei funt. et si af¬

Expanded text:
inscrutabilia. Haec autem sunt ut non reddat mala pro malis. Haec autem doceri potest qui 267 animam semper intendit ad Deum, et legis Dei non est oblitus. Unde jam laetus et securus dicit: VERS.quasi dicat: Non sum oblitus legem tuam, sed licet peccatores ponant laqueum, non erravi. Et hoc est: Posuerunt peccatores laqueum mihi, et de mandatis tuis non erravi. Mandata Dei sunt coeleste antidotum contra laqueos et venena saeculi, quibus non capitur qui a mandatis tuis non declinat; quia juxta ipsa non in ipsis sunt insidiae. VERS. 7 111.-- « Haereditate sessione a Deo, cujus haeres est iste qui prius fuit haeres Adae. Quid? testimonia tua, scilicet ut testis Dei, id est ut martyr essem. Et hoc est mihi in aeternum; quia non est in eis gloria temporalis, vana quaerentium, sed aeterna gloria ad tempus patientium, et sine fine regnantium, quia exsultatio cordis mei sunt, etsi af
Abbreviated transcription (Latin):
diffidentes de uirib suis. fugiant ad gr̃am. hoc inuenit iste. qͥa par¬
uułꝰ est. Et hec it̃ mirabilia testimonia que scrutata est anima paruu

Expanded text:
diffidentes de viribus suis fugiant ad gratiam. Hoc invenit iste, quia pardiffidentes de viribus suis fugiant ad gratiam. Hoc invenit iste, quia parvulus est. Et haec sunt mirabilia testimonia, quae scrutata est anima par
Abbreviated transcription (Latin):
Unde subadit.Ido scilicet quia mitabilia sunt. scrutata est ea ani¬
ma mea. hec enĩ assidue licet scrutari. quia cum bonus bona pcept
eis. tameu dedit quos non posiunt uuificare. quib ex bona lege
ea. et scrutans anima hȩc inuenit. quia me scrutantẽ. illuminat
dec laratio sermonũ tuoꝵ. ia est noualex declarans figuras ueteris
legis. et pellens tenebras nr̃as scrutans sic ꝓficit. Sermones autẽ
dicit. quos sci ꝓpħauerunt. Ut. Ecce uirgo concipiet in uitero et pa¬
riet filiũ. et huius modiquoꝵ declatatio ẽ aduentus xp̃i. et alia que
manifeste cõpleta sunt in eranglio. sicut ꝓphȩ predixerunt. et hȩc
declaratio dat intellectũ int̾iorem pariuilis. id est humilib. Noli
ergo p̃sumere de te. et intelligis quare lex bona a bono data sit. quȩ
tam̃ ñ uiuificat. Ad hoc scilicet data est ut inagnos faciat patuos. et

Expanded text:
Ideo scilicet quia mirabilia sunt, scrutata est ea aniIdeo scilicet quia mirabilia sunt, scrutata est ea anima mea. Haec enim assidue licet scrutari, quia cum bonus bona praecepit, eis tamen dedit, quos non possunt vivificare, quibus ex bona lege ea, et scrutans anima hoc invenit, quia me scrutantem, illuminat declaratio sermonum tuorum, id est nova lex declarans figuras veteris legis, et pellens tenebras nostras, scrutans sic proficit. Sermones autem dicit, quos sancti prophetaverunt. Ut: Ecce virgo concipiet in utero, et pariet , et hujusmodi, quorum declaratio est adventus Christi, et alia quae manifeste completa sunt in Evangelio, sicut prophetae praedixerunt. Et haec declaratio dat intellectum interiorem parvulis, id est humilibus. Noli ergo praesumere de te, et intelligis quare lex bona a bono data sit, quae tamen non vivificat; ad hoc scilicet data est, ut magnos faciat parvos, et
Abbreviated transcription (Latin):
ant uiligenti in dagine querit. Uel testimonia dicit hes creata que
Peo seam miscdiam tuam peto michi fieri. quia mirabilia sunt testi¬
monia tua. iã est tuȩ bonitatis et potentit. ꝑ hibent enim teltinoniũ
des bonitatis et magnitudinis. celum. terra. et om̃ĩa uisibilia oꝑaeĩ
Que om̃ia et si quidam mortalib usu uiluerunt. tamen si bene atteru¬
aantur sunt aminiratione digna. hec autẽ ammiratio non tetret s
est causa cur nte scrutetur. Unde subdit. Ido scrutata est ea anima
Quasi factus sit ipsa imuestigandi difficuitate curiosior. Quanto enĩ
queque res obstrusiores habet causas. tanto est mirabilior. Uel testi¬
monia dei dicit p̃cepta eius. et ist. ideo dilexi mandata tua. quia te¬
stimonia tua id est p̃cepta sunt mirabilia. P recepta enĩ dei sunt de¬
stimonia bonitatis eius. et sunt mirabilia. ꝑͥ ea em̃ uirtus dei un

Expanded text:
dit, diligenti indagine quaerit. Vel testimonia dicit, haec creata quae dit, diligenti indagine quaerit. Vel testimonia dicit, haec creata quae o secundum misericordiam tuam peto mihi fieri, quia mirabilia sunt testimonia tua, id est bonitatis et potentiae. Perhibent enim testimonium Deo bonitatis et magnitudinis coelum, terra, et omnia visibilia opera ejus: quae omnia, etsi quaedam mortalibus usu viluerunt, tamen si bene attendantur, sunt admiratione digna. Haec autem admiratio non terret, sed est causa cur iste scrutetur. Ideo scrutata est anima mea. Quasi factus sit ipsa investigandi difficultate curiosior. Quanto enim quaeque res obstrusiores causas habet, tanto est mirabilior. Vel, testimonia Dei dicit, praecepta ejus, et est, ideo dilexi mandata tua, quia testimonia tua, id est praecepta sunt mirabilia. Praecepta enim Dei sunt testimonia bonitatis ejus, et sunt mirabilia. Per ea enim virtus Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
pice in me et miserere mei. Redime me a calũpniis hominũ faciẽ cuã
illumina. S quia tardius uenit desuleratua. iubdlit etiam. Exitu
aquarũ deduxerunt oculi mei. Intrenis quoq ieremiȩ. lacruna¬
bilior series sub hac littera est dum ait. Expandit syon manus su¬
as. non est qui consoletur eam. Et item. Aꝑuerunt inte os. om̃s ini¬
mici tui sibilauerunt et fremuerunt dentib. Sicut ergo ieremiaᷤ
sub hac littera excidiũ sue gentis plorabat. ita dolet hic dauid er¬
rorem popłi. s non desꝑans. descensus ad litt̃am talis est. Quasi di¬
ceret pͥudet me ertoris. tibi deo uiuo. non audeo loqui tamen testi¬
momis tue miserationis uemam ꝓmittis. atq multarum maul¬
gentiarũ citulis. ad sꝑandam ueniam ꝓuocas. nam. mrabilia siãt¬
testimonia tua. dum uideo quȩ olim in abrabam.ed infauis isel
et inceceris fecisti.I do scrutata est ea anma mea. Quia mirabili acue¬

Expanded text:
pice in me, et miserere mei et redime me a calumniis hominum, faciem tuam pice in me, et miserere mei et redime me a calumniis hominum, faciem tuam illumina. Sed quia tardius venit desideratus, subdit etiam, Exitus aquarum deduxerunt oculi mei. In Threnis quoque Jeremiae, lacrymabilior series subhac littera est, dum ait: Expandit Sion manus suas; non est qui consoletur eam . Et item: Aperuerunt os in te omnes inimici tui, sibilaverunt et fremuerunt dentibus . Sicut ergo Jeremias sub hac littera excidium suae gentis plorabat, ita dolet hic David errorem populi, sed non desperans. Descensus ad litteram talis est. Quasi dicat: Pudet me erroris. Tibi Deo vivo non audeo loqui; tamen testimoniis tuae miserationis veniam promittis, atque multarum indulgentiarum titulis ad sperandam veniam Ambr., Aug. dum video quae olim in Abraham, et in filiis Israel, et in caeteris fecisti. Ideo scrutata est ea anima mea. Quia mirabilia cre