comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scitis. illis dixisse intelligatur qui
sciebant: non philippo cui dictũ ÷
tanto tempore uobiscũ sum & non
cognouistime philippe: His et go
qui filiũ iã nouerant etiã illud
de patre dictum . ẽ: & a modo cog¬
noscetis eum ce uidistis eũ Dictũ
.ẽ. enim ꝓpt̃ om̃imodã similitudi¬
nem quȩ illi cum patre . ẽ: ut idõ
a modo dicerentur nosse patrem.
quia nouerant similem filium: Ergo
te quidam eoꝵ. quib dicitur: & quo
uado scitis &e uam scitis Ipse ẽ. enĩ
uia: Sed patrem nesciebant Idõ au-¬
diunt: Si cognouissetis me: & patrẽ
meum cognouissetis ꝑme utiq &
illum: Alius enim ego sp᷑: alius ille:
Sed ne putarent dissimilem: & a mo-¬
do inquit cognoscetis eum. & uidis¬
tis eum Uider̃ enim eius simillimũ
filium Sed ad monendi fuerant
talem esse etiam patrem: quẽ nondũ
uidebant: qualis .ẽ. filius quem uide¬
bant Et ad hoc ualet qđ postea
philippo dicitur : qui uidit me ui¬

Expanded text:
scitis, illis dixisse intelligatur qui scitis, illis dixisse intelligatur qui sciebant; non Philippo cui dictum est, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? His ergo qui Filium jam noverant, etiam illud de Patre dictum est, Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum; dictum est enim propter omnimodam similitudinem quae illi cum Patre est, ut ideo amodo dicerentur nosse Patrem, quia noverant similem Filium. Ergo te quidam eorum quibus dicitur, Et quo vado scitis, et viam scitis: ipse est enim via. Sed Patrem nesciebant, ideo audiunt, Si cognovistis me, et Patrem meum cognovistis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscetis eum, et vidistis eum. Viderunt enim ejus simillimum Filium, sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur, Qui videt me, vi
Abbreviated transcription (Latin):
ostiarie: &e introduxit petrũ: Dicit
ergo petro ancilla ostiaria: Nũquid
& tu ex disciplis es hominis istius:
Dicit ille: Non sum Ecce est illa ꝓmit¬
tentis audacia: & de se plurimũ p̃¬
fidentis Ubi sunt uerba illa quando
ait : quare non possum te sequi mͦ
sequi magistrũ: sed negare discipłm:
Siccine ꝓdño anima ponitur : ut hoc
ne fiat uox ancillȩ formidatur:
Sed quid mirũ si ds̃ uera p̃dixit. ho¬
mo autem falsa p̾sumpsit: Sane in
ista quȩ iam cepta .ẽ. negatione apłi
petri. debemus ad uertere. non solũ
ab eo negari xp̃m qui dicit eum nõ
esse xp̃m: sed ab illo etiam qui cũ
sit negat se esse xp̃ianũ: Dñs enĩ
gabis Negauit ergo ipsũ: cũ se ne¬
gauit eius esse discipulũ: Quid
autem aliud isto modo quam se ne¬
gauit esse xp̃ianũ: Quamius enim
discipłi xp̃i nondũ apellarent᷑ hoc
nomine : post ascensionẽ quippe eiꝰ

Expanded text:
uxit Petrum. Dixit ergo Petro ancilla ostiaria: Nunquid et tu ex discipulis es hominis istius? Dixit ille: Non sum. Ecce est illa promittentis audacia, et de se plurimum praefidentis. Ubi sunt verba illa quando ait: Quare non possum sequi te modo? sequi magistrum, se negare discipulum? Siccine pro Domino anima ponitur, ut hoc ne fiat, vox ancillae formidetur? Sed quid mirum si Deus vera praedixit, homo autem falsa praesumpsit? Sane in ista quae jam coepta negatione apostoli Petri debemus advertere non solum ab eo negari Christum, qui dicit eum non esse Christum, sed ab illo etiam qui cum sit negat se esse Christianum. Dominus enim gabis. Negavit ergo ipsum, cum se negavit ejus esse discipulum. Quid autem aliud isto modo, quam se negavit esse Christianum? Quamvis enim discipuli Christi nondum appellarentur hoc nomine post ascensionem quippe e
Abbreviated transcription (Latin):
dinet ipsũ ꝓno
bis. & cui pat̾ non pepercit
sed ꝓ nobis om̃ib tradidit
eũ: ut intelligatur uidas ñ
laudabilis utilitate traditio¬
nis huiꝰ. sed sceleris uolunta.¬
te dampnabilis adduxer̃ eũ
sicut iobs euangelista narrat
ad annam primũ Nec tacet
causã: cur ita factũ sit Erat
enĩ inquit socer caiphȩ: qui erat pon¬
tifex anni illiꝰ Erat autẽ caiphas in
quit : qui consilium dedit iudȩis qr
expedit unũ hominẽ mori ꝓpopło:

Expanded text:
ipsum pro nobis , et cui Pater non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum ; ut intelligatur Judas, non laudabilis utilitate traditionis hujus, sed sceleris voluntate damnabilis: Adduxerunt eum, sicut Joannes evangelista narrat, ad Annam primum. Nec tacet causam cur ita factum sit: Erat enim, inquit, socer Caiphae, qui erat pontifex anni illius. Erat autem, inquit, Caiphas qui consilium dedit Judaeis, Quia ex
Abbreviated transcription (Latin):
re uoluisset: eũ ad caiphã fuisse duc¬
tum commemorat: quia & ad annã
prius idõ ductus est: qđ socer eius
fuerit: Ubi intelligendũ est hoc eun¬
dem caipham fieri uoluisse Sequeba¬
tur autẽ inqui  iħm simon petrus. &
alius discipłs. Quisnã sit iste discipłs
non temerarie affirmandũ est: quia
tacetur Solet autẽ idẽ ioħs se ita signi¬
ficare: & ad dere.quẽ diligebat iħs
Fortassis ergo & hic ipse est Quisquis
tamen sit: sequentia uid eamꝰ Disci¬
pls autem ille inquit erat notus pon¬

Expanded text:
uisset, eum ad Caipham ducturum fuisse commemorat, quia et ad Annam prius ideo ductus est, quod socer ejus fuerit. Ubi intelligendum est hoc eumdem Caipham fieri voluisse. Sequebatur autem, inquit, Jesum Simon Petrus, et alius discipulus. Quisnam sit iste discipulus, non temere affirmandum est, quia tacetur. Solet autem idem Joannes se ita significare, et addere: Quem diligebat Jesus. Fortassis ergo et hic ipse est. Quisquis tamen sit, sequentia videamus. Discipulus autem ille, inquit, erat notus pon
Abbreviated transcription (Latin):
non ipse in se ipso. sed ds̃ in illo clarifica¬
tur: tunc ds̃ illum in se darificat: Deni¬
q tamquam ista exponens: ad iungit &
dicit Si ds̃ clarificatus ẽ. in eo: ce ds̃ cla¬
rificabit eum in semet ipso: hoc ẽ. si ds̃
clarificatus ẽ. in eo. quia non uenit fa¬
cere uoluntatem suã. sed uoluntatẽ eiꝰ
qui misit eum: & ds clarificabit eum in
semet ipso: ut natura humana in qua est
filius hominis. quȩ a uerbo ȩterno sce̾pta
.ẽ. &etiã immortali ȩt̾nitate donetur:
Et continuo inquit cdarificabit eum: re¬
surrectionem scilicet suam non sicut
nr̃am in fine scłi. sed continuo futurã ac
at testatione p̃dicens Ipsa ͤ enim clarifica¬
tio de qua euangelistã dixerat. quad
paulo ante cõmemoraui: quia ꝓpterea
nondum erat sp̃s datus. illo utiq nouo
modo in eis quib fuerat eo modo post
resurrectionem credentib dandus quia
iħs nondum fuerat glorificatus: id ẽ. ñ¬
dum fuerat mortalitas immortalitate

Expanded text:
non ipse in seipso, sed Deus in illo clarificatur, tunc illum Deus in se clarificat. Denique tanquam ista exponens, adjungit et dicit: Si Deus clarificatus est in eo, et Deus clarificabit eum in semetipso. Hoc est, si Deus clarificatus est in eo, qui non venit facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum; et Deus clarificavit eum in semetipso, ut natura humana, in qua est Filius hominis, quae a Verbo aeterno suscepta est, etiam immortali aeternitate donetur; et continuo, inquit, clarificabit eum, resurrectionem scilicet suam, non sicut nostram in fine saeculi, sed continuo futuram hac attestatione praedicens. Ipsa est enim clarificatio de qua evangelista jam dixerat, quod paulo ante commemoravi, quia propterea nondum erat spiritus datus, illo utique novo modo in eis quibus fuerat eo modo post resurrectionem credentibus dandus, quia Jesus nondum erat clarificatus, id est, nondum fuerat mortalitas immortalitate
Abbreviated transcription (Latin):
&& ut abraham fieret᷑ abraham ipse
erat Hinc iam uelut abrahȩ aꝑtis¬
simo conuitio commotisunt. Acriꝰ.
blasphemasse quippe illis uisus est
fieret ego sum: Iuler̃ ergo lapides.
ut iacerent in eum: Ianta duricia.
quo curreret nisi ad similes: Iħc
autem tamquam homo tamquam
informa serui. tamquam humi¬
lis. tamquam passurus. tamꝗ mo-
turus. Non tãquã illẽ qui ẽ. nõ
tamꝗ in principio uerbum. ce uer-¬
bum apud dm̃: Nam cum illi lapi-¬
des tulerunt ut mitterent in eũ.
quid magnum erat ut eos continu¬
o dehiscens terra sorberet. & ꝓlapidi¬
b: inferos inuenirent. Non erat
magnitudo sed magis erat commen¬
danda pacientia. quam exerenda
potentia: Abscondit se ergo ab eis
ne lapidaretur: Tamꝗ homo a lapidi¬
bus fugit: sed ue illis a quoꝵ lapide¬
is cordib ds̃ fugit: Raciatꝰ sc̃i a¬

Expanded text:
 ut Abraham fieret, ante Abraham ipse erat. 18. Hinc jam velut Abrahae apertissimo convicio commoti sunt acrius. Blasphemasse quippe illis visus est fieret, ego sum. Tulerunt ergo lapides ut jacerent in eum. Tanta duritia quo curreret, nisi ad similes? Jesus autem, tanquam homo, tanquam in forma servi, tanquam humilis, tanquam passurus, tanquam mturus: non tanquam ille qui est, non tanquam in principio Verbum, et Verbum apud Deum. Nam cum illi lapides tulerunt ut mitterent in eum, quid magnum erat ut eos continuo dehiscens terra sorberet, et pro lapidibus inferos invenirent? Non erat magnum Deo: sed magis erat commendanda patientia, quam exserenda potentia. Abscondit se ergo ab eis, ne lapidaretur. Tanquam homo a lapidibus fugit: sed vae illis a quorum lapideis cordibus Deus fugit! TRACTATUS
Abbreviated transcription (Latin):
resurrecturi significantur ȩternam:
sario concordatur: ut uiuificante spũ
littera non occidat : sed qđ ꝑ litteram
iubetur. spũ ad uuante cõpleatur:
ce si quid minus fit remittatur Om̃s
ergo ad istam gr̃am ꝑtinentes. hoo nu-¬
mero figurantur: hoc est figurate sig¬
nificantur: Qui numerus ter habet
etiam quinquagenariũ numerũ: &
insuꝑ ipsa tria ꝓpt̾ misteriũ trinita¬
tis: Quinquagenarius aut̃ ꝑ septẽ
& septẽ. & unius adiectione multi¬
plicatur. Nam septies septeni: fiunt
operationẽ septenariã ꝑ septẽ demons¬
quẽ discipłi uissisunt expectare ꝓmis¬
sum Non igitur frustra dicti sunt
hi pisces & tanti ae tot: id est centum
quinquaginta ce tres. & magni Sic
enĩ scriptũ est Et traxit rete in t̾rã
plenũ magnis piscib centũ quinqua¬
ginta tribus. Cũ enĩ dixisset dñs ñ
ueni legẽ soluere sed implere : daturꝰ
tamquã septẽ additurus ad decem:

Expanded text:
resurrecturi significantur aeternam, resurrecturi significantur aeternam, sario concordatur; ut vivificante Spiritu littera non occidat, sed quod per litteram jubetur, Spiritu adjuvante compleatur, et si quid minus fit, remittatur. Omnes ergo ad istam gratiam pertinentes, hoc numero figurantur, hoc est figurate significantur. Qui numerus ter habet etiam quinquagenarium numerum, et insuper ipsa tria propter mysterium Trinitatis: quinquagenarius auteper septem, et unius adjectione, completur. Nam septies septem fiunt quoperationem septenariam demonsquem discipuli jussi sunt exspectare promissum . Non igitur frustra dicti sunt hi pisces et tot et tanti, id est, et centum quinquaginta tres, et magni. Sic enim scriptum est: Et traxerunt rete in terram, plenum magnis piscibus centum quinquaginta tribus. Cum enim dixisset Dominus: Non veni legem solvere, sed adimplere , daturustanquam septem additurus ad decem,
Abbreviated transcription (Latin):
tenaria unius sp̃s sic appellata est.
ab eodẽ sp̃u qui scribenti affuit: ut
septẽ sp̃c dicerentur Cũ itaq legis
Qui numerus ab uno usq ad ipsum.
fiunt tres His si ad tcias tres & qua¬
tuor fiunt om̃s decem Peinde si
adicias om̃s numeros qui sequuntur
usq ad decẽ &r septẽ: ad supradictũ
numerũ summa ꝑducitur Id est si
ad decẽ quo ab uno usq ad quatuor
ꝑueneras addas quinq: &e fiunt
quindecĩ His addas sex: fuint uigin¬
ti unũs his addas .uiIͫ. ce fiunt ui¬
ginti octo: his addas octo & nouem
&e decẽ: ce fiunt quinquaginta quinq:
his addas undecĩ & duodecĩ : & tredecĩ:
&e fint nonaginta unꝰ: His rursus
quatuor decĩ & quindeci: & xui. &
fiunt centũ triginta sex Huic nume¬
ro adde illũ qui restat de quo agitur.
id est decimꝰ &e septimꝰ: &e pisciũ nume¬
rus ille cõplebitur Non ergo tantũmo¬
do centũ quinquaginta tres ad uitã

Expanded text:
tenaria unius spiritus sic appellata est tenaria unius spiritus sic appellata est ab eodem spiritu qui scribenti adfuit, ut septem spiritus dicerentur. Cum itaque legis qui numerus ab uno usque ad seipsum fiunt utique tres: his si adjicias tres, et quatuor, fiunt omnes decem. Deinde si addas omnes numeros qui sequuntur, usque ad decem et septem, ad supradictum numerum summa perducitur. Id est, si ad decem quo ab uno usque quatuor perveneras, addas quinque, et fiant quindecim; his si addas sex, et fiant viginti unus; his si addas septem, et fiant viginti octo, his si addas octo, et novem et decem, et fiant quinquaginta quinque; his si addas undecim et duodecim et tredecim, et fiant nonaginta unum; his rursum quatuordecim et quindecim et sedecim, et fiant centum triginta sex; huic numero adde illum qui restat de quo agitur, id est, decem et septem, et piscium numerus ille codo centum quinquaginta tres sancti ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
in lege sonuit scĩficatio: nisi in die
septimo : Non enĩ scĩficauit ds̃ diem
primũ in quo fecit lucẽ : aut scđm in
quo firmamentum: aut terciũ in
quo discreuit mare a terra. & t̾ra her¬
bas lignumq ꝓduxit: aut quartum
in quo sidera sunt ereata: aut quin-
tũ quo animalia quȩ in aquis uiuunt
aut in aere uołant: aut sextũ in quo
t̃restris anima uiua ce ipse homo: sed
scificauit diẽ septimũ in qͦ requieuit
ab oꝑib suis Conuenienter igitur
septenario numero significatur sp̃c
sanctus Isaias etiã ꝓpͦba: requi escet
inquit in eo sp̃s dĩ : Eumq deinceps
cõmendans oꝑe uel munere septena¬
rio: sp̃s inquit sapientiȩ & intellec¬
tus: sp̃s consilii & fortitudinis. sp̃c
scientiȩ & pietatis. & repleuit cum¬
sp̃s timoris dñi Quid in a pocalip¬
si. siõne septẽ sp̃s dicuntur. cũ sit
unus atqi idẽ sp̃s diuidens ꝓpria
unicuiq ꝓut uult: Sed oꝑatio sep¬

Expanded text:
in Lege sonuit sanctificatio, nisi in die in Lege sonuit sanctificatio, nisi in die septimo? Non enim sanctificavit Deus diem primum, in quo fecit lucem; aut secundum, in quo firmamentum; aut tertium, in quo discrevit mare a terra, et terra herbam lignumque produxit; aut quartum, in quo sidera sunt creata; aut quintum, in quo animalia quae in aquis vivunt et in aere volitant; aut sextum, in quo terrestris anima viva et ipse homo: sed sanctificavit diem septimum, in quo requievit ab operibus suis . Convenienter igitur septenario numero significatur Spiritus sanctus. Isaias etiam propheta, Requiescet, inquit, in eo Spiritus Dei: eumque deinceps commendans opere vel munere septenario, Spiritus, inquit, sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, spiritus timoris Domini . Quid? in Apocalypsi nonne septem spiritus Dei dicuntur , cum sit unus atque idem spiritus, dividens propria unicuique prout vult ? Sed operatio sep
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ. sed certus est numerꝰ centũ
quinquaginta tres: Cuiꝰ numeri ratio
dño ad uiuante reddenda est Si enĩ
numerũ constituamus qui legem
significet : quid er̃ nisi decẽ : Decalogũ
quippe legis. id est decẽ notissima illa p̃¬
cepta digito dĩ duab lapideis tabulis
primũ fuisse conscripta: certissimũ . ẽ.
nobis Sed lex quando non aduiuat
grã. p̃uaricatores facit: & tantũ mo¬
do in littera est Propt̾ hoc enĩ maxime
ait apłs: littera occidit. sp̃s autẽ ui¬
uificat Accedat ergõ ad litterã sp̃s:
ne occidat littera quẽ non uiuificat
sp̃s : sed ut oꝑemur p̾cepta legis. non
uirib nr̃is sed munere saluatoris
Cũ aut̃ accedit ad legẽ gr̃a. id est ad
litteram sp̃s: quodã modo denario nu¬
mero additur septenariꝰ. Isto quippe
numero idest septenario significari
sp̃m sc̃m̃: aduertenda litterarũ sacra¬
rum documenta testantur: Nẽpe enĩ

Expanded text:
numerum, sed certus est numerus centum numerum, sed certus est numerus centum quinquaginta tres; cujus numeri ratio Domino adjuvante reddenda est. 8. Si enim numerum constituamus qui Legem significet, quid erunt nisi decem? Decalogum quippe Legis, id est, decem notissima illa praecepta digito Dei duabus lapideis tabulis primum fuisse conscripta certissimum nobis est . Sed Lex quando non adjuvat gratia, praevaricatores facit, et tantummodo in littera est: propter hoc enim maxime ait Apostolus, Littera occidit, spiritus autem vivificat . Accedat ergo ad litteram spiritus, ne occidat littera quem non vivificat spiritus; sed ut operemur praecepta Legis, non viribus nostris, sed munere Salvatoris. Cum autem accedit ad Legem gratia, id est, ad litteram spiritus, quodammodo denario numero additur septenarius. Isto quippe numero, id est septenario, significari Spiritum sanctum, advertenda Litterarum sacrarum documenta testantur. Nempe enim
Abbreviated transcription (Latin):
defiguntur: non nisi in littore idẽ.
in fine scłi cũ surrexerint apparebunt:
Idõ non ualuerunt sic trahere retia. ut
in nauẽ refunderent quos ceperant
pisces: sic̃ de illis om̃ib factũ est. quib
rete disruptũ. & nauiculȩ p̃ssȩ sunt:
Habet autem istos dextros ȩccła post
finẽ uitȩ huiꝰ. in sõno pacis uelut in
ꝓfundo latentes: donec ad litus rete
ꝑueniat : qđ trahebant quasi a cubitis
ducentis Qđ autẽ illic duabus naui¬
culis ꝓpter circumcisionẽ & p̃puciũ :
hoc isto loco ducentis cubitis existimo
figuratũ. ꝓpt̾ utriusq generis electos
& circũcisionis & p̃pucii. tãquã centũ
& centũ : quia in sũma centenarii. nu¬
merus ad dexteram transit Postremo
in illa piscatione numerus pisciũ nõ
exprimitur: tamquã illud. ibi fiat
qđ predictũ est ꝑ ꝓpħam: Ad nunciaui
ce loquutus sũ: multiplicati sunt suꝑ
numerũ: Hic uero non sunt aliqui suꝑ

Expanded text:
defunguntur, nonnisi in littore, id est defunguntur, nonnisi in littore, id est in fine saeculi cum resurrexerint, apparebunt? Ideo non valuerunt sic trahere retia, ut in navem refunderent quos ceperant pisces; sicut de illis omnibus factum est, quibus rete disruptum, et naviculae pressae sunt. Habet autem istos dextros Ecclesia post finem vitae hujus in somne pacis, velut in profundo latentes, donec ad littus rete perveniat quo trahebatur, quasi a cubitis ducentis. Quod autem illic duabus naviculis, propter circumcisionem et praeputium; hoc isto loco ducentis cubitis existimo figuratum, propter utriusque generis electos, et circumcisionis et praeputii, tanquam centum et centum; quia in summa centenarii numerus ad dexteram transit. Postremo in illa piscatione numerus piscium non exprimitur, tanquam illud ibi fiat quod praedictum est per prophetam, Annuntiavi et locutus sum; multiplicati sunt super numerum : hic vero non sunt aliqui super
Abbreviated transcription (Latin):
mus bonos & malos: Hic aut̃ in qͥt
mittite in dexterã nauigii rete: ut
significaret eos qui stabunt ad dexte¬
ram solos bonos Ibi rete ꝓpt̾ signifi¬
canda scismata rũpebatur: Hic ue¬
ro qm̃ tunc iã in illa sũma pace scõꝵ.
nulla erunt scismata: ꝑtinuit ad
euangłam dicere. & cũ tanti essent
idest tã magni. non est scissũ rete :
tãquã illud respiceret ubi scissum . ẽ.
& in illiꝰ mali cõparationẽ cõm̃daret
hoc bonũ Ibi capta est multitudo
pisciũ tanta: ut impleta duo naui-¬
gia mergerentur. id est in sũ mersio¬
nẽ p̃merentur: Non enĩ mersa sunt:
sed tam̃ ꝑiclitata Unde enĩ existuN
ad sũmergendã ꝓpe modũ ȩccłȩ dis¬
ciplinã intrat cum morib suis a scõꝵ
it inere penitus alienis: Hic autẽ
miser̃ rete in dexterã partẽ. & iã nõ
ualebant illud trahere : quia illi qui¬
ꝑtinent ad resurrectionẽ uite. id est
ad dexterã. & int̾ xp̃iani nominis recia

Expanded text:
mus bonos et malos: hic autem, inquit, mus bonos et malos: hic autem, inquit, Mittite in dexteram navigii rete, ut significaret eos qui stabant ad dexteram, solos bonos. Ibi rete propter significanda schismata rumpebatur: hic vero quoniam tunc jam in illa summa pace sanctorum nulla erunt schismata, pertinuit ad Evangelistam dicere, Et cum tanti essent, id est, tam magni, non est scissum rete; tanquam illud respiceret ubi scissum est, et in illius mali comparatione commendaret hoc bonum. Ibi capta est multitudo piscium tanta, ut impleta duo navigia mergerentur , id est, in submersionem premerentur: non enim mersa sunt, sed tamen periclitata. Unde enim existuntad submergendam propemodum disciplinam intrat cum moribus suis a sanctorum itinere penitus alienis? Hic autem miserunt rete in dexteram partem, et jam non valebant illud trahere a multitupertinent ad resurrectionem vitae, id est ad dexteram, et intra christiani nominis retia
Abbreviated transcription (Latin):
hinc ostendit illã capturã pisciũ bo¬
nos & malos significare. quos nuno
habet ȩccła: istam uero tantũ modo
bonos quos habebit in ȩternũ. cõple¬
ta in fine huiꝰ scłi resurrectione mor¬
tuoꝵ Deniq ibi iħs non sicut hic inlit.¬
tore stabat: quando iussit pisces
capi: sed ascendit in unã nau em quȩ
erat symonis. rogauit eũ ut at̾ra re.¬
duceret pusillũ: & in ea sedens doce¬
bat turbas Ut cessauit autẽ loqui:
dixit ad symonẽ: Duc in altũ: & laxa¬
te retia ur̃a in capturam: Et illic qđ
captũ est pisciũ in nauiculis fuit:
non sicut hic rete extraxerunt in terrã:
figurata est Idõ illud ante. hoc post
dñi resurrectionẽ factũ est: quia ib
nos xp̃s significauit uocatos: Hic re¬
suscitatos. Ibi retia non mittuntur
in dexteram ne solos significent bo¬
nos: nec in sinistram ne solos malos:
sed indifferent̃ laxate inquit retia
ura in capturã: ut ꝑmixtos intelliga¬

Expanded text:
hinc ostendit illam capturam piscium, bohinc ostendit illam capturam piscium, bonos et malos significare, quos nunc habet Ecclesia; istam vero tantummodo bonos, quos habebit in aeternum, completa in fine hujus saeculi resurrectione mortuorum. Denique ibi Jesus non sicut hic in littore stabat, quando jussit pisces capi; sed ascendens in unam navim quae erat Simonis, rogavit eum ut a terra reduceret pusillum; et in ea sedens docebat turbas. Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Et illic quod captum est piscium in naviculis fuit, non sicut hic rete extraxerunt in terram. figurata est: ideo illud ante, hoc autem post resurrectionem Domini factum est; quia ibi nos Christus significavit vocatos, hic resuscitatos. Ibi retia non mittuntur in dexteram, ne solos significent bonos, nec in sinistram, ne solos malos; sed indifferenter, Laxate, inquit, retia vestra in capturam, ut permixtos intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
rete Hoc est magnũ sacramentũ in
magno ioħis euangłio: & ut uehem̃¬
tius cõmendaretur: loco ultimo scrip¬
tũ: Qđ ergo septẽ discipłi fuer̃ in
ista piscatione: petrus aethomas. na
thanael &e duo filii zebedei & ali duo
quoꝵ nomina tacentur: isti suo sep-¬
tenario numero. finẽ significant tẽ
porã: Uniuersũ quippe septẽ diebus
uoluitur tempus: Ad hoc ꝑtinet qđ
mane facto. stetit iħs in littore: quia
etiã litus finis est maris. & idõ finẽ
hoc est in litus Qđ ipse dñs aperuit:
ubi alio quodã loco de sagena in ma¬
re missa similitudinẽ dedit Et eã
trahunt inquit ad litus: Qđ litus
quid esset exponens: ait: Sic erit in
cõsũmatione scłi Sed illa uerbis. ẽ.
non rei geste parabola Re autẽ ges¬
ta sicut hoc loco qualit̃ in scłi fine
futura sit: ita dñs alia piscatione sig¬
nificauit ȩccłam qualit̃ nunc sit Qđ
aut̃ illud fecit in initio p̃dicationis
suȩ: hoc uero post resurrectionẽ suã:

Expanded text:
rete. Hoc est magnum sacramentum in magno Joannis Evangelio, et ut vehementius commendaretur, loco ultimo scriptum. Quod ergo septem discipuli fuerint in ista piscatione, Petrus, et Thomas, et Nathanael, et duo filii Zebedaei, et alii duo quorum nomina tacentur, isto suo septenariporis. Universum quippe septem diebus volvitur tempus. Ad hoc pertinet quod mane facto Jesus stetit in littore; quia etiam littus finis est maris, et ideo finemhoc est in littus. Quod ipse Dominus aperuit, ubi alio quodam loco de sagena in mare missa similitudinem dedit: Et eam trahunt, inquit, ad littus. Quod littus quid esset exponens, ait: Sic erit in consummatione saeculi . 7. Sed illa verbi est, non rei gestae parabola: re autem gesta, sicut hoc loco qualiter in saeculi fine futura sit, ita Dominus alia piscatione significavit Ecclesiam qualiter nunc sit. Quod autem illud fecit in initio praedicationis suae, hoc vero post resurrectionem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
nam: Qđ enĩ ad ipsũ ꝓprie ꝑtinet: na¬
tura unus homo erat: gr̃a unus xp̃ianꝰ.
habundantiore gr̃a unus idẽq primus
apłs Sed quando ei dictũ est. tibi dabo
claues regni cȩloꝵ. ce qđ cumq ligaue¬
ris suꝑ terram erit ligatũ in celis. & qđ¬
cũq solueris suꝑ terram erit solutũ &e in
celis: uniuersam significabat ecdam : quȩ
in hoc scło diuersis temptationib uelut
& non cadit: qm̃ fundata est suꝑ petram.
unde petrus nomen accepit: Non enĩ a
petro petra. sed petrus a petra: sicut
ȩdificabo eccłam meam: quia dixerat
bo eccłam meã: Petra enĩ erat xp̃s: suꝑ¬

Expanded text:
nam. Quod enim ad ipsum proprie pertinet, nanam. Quod enim ad ipsum proprie pertinet, natura unus homo erat, gratia unus christianus, abundantiore gratia unus idemque primus apostolus: sed quando ei dictum est, Tibi dabo claves regni coelorum, et quodcumque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis; et quodcumque solvericoelis , universam significabat Ecclesiam, quae in hoc saeculo diversis tentationibus, velut , non cadit, quoniam fundata est super petram, unde Petrus nomen accipit. Non enim a Petro petra, sed Petrus a Petra; sicut aedificabo Ecclesiam meam, quia dixerat bo Ecclesiam meam. Petra enim erat Chris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quem creauit uniuersa: ut maneis
credentes ꝑ lauacrum regenerationis
soluto reatu om̃iũ peccatoꝵ. origina.¬
lis uidelicet qđ generatio trahit. cõ¬
tra quã maxime regeneratio est insti¬
tuta. & ceteroꝵ quȩ male agendo
contracta sunt: liberarentur a damꝑnati¬
one ꝑpetua. & uuerent in fide ce spe. &
caritate : peregrinantes in hoc scło. atq
in eiꝰ temptationib laboriosis ce pericu¬
losis: consolationib autẽ dĩ e corporali¬
bus ce sp̃itualib ambularent ad conspec¬
tum eius: uiã tenentes qđ eis factus. ẽ.
xp̃c Et quia in ipso quoq ambulantes
non sunt sine peccatis. quȩ de huiꝰ uite
infirmitate surrepunt: dedit ȩlemosi¬
narũ remedia salutaria : quib ad iuua¬
retur oratio. ubi eos dicere docuit. dimit¬
te nobis debita nr̃a sicut & nos dimitti¬
mus debitorib nr̃is Hoc agit ȩcđa:
spe beata in hac uita erumnosa: Cuiꝰ ec
primatũ gerebat figurate generalẽ ꝑso¬

Expanded text:
, per quem creavit universa, ut manens , per quem creavit universa, ut manens credentes, per lavacrum regenerationis soluto reatu omnium peccatorum, et originalis videlicet quod generatio trahit, contra quam maxime regeneratio est instituta, et caeterorum quae male agendo contracta sunt, liberarentur a damnatione perpetua, et viverent in fide et spe et charitate, peregrinantes in hoc saeculo, atque in ejus tentationibus laboriosis et periculosis, consolationibus autem Dei et corporalibus et spiritualibus ambularent ad conspectum ejus, viam tenentes, quod eis factus est Christus. Et quia in ipso quoque ambulantes non sunt sine peccatis, quae de hujus vitae infirmitate subrepunt, dedit eleemosynarum remedia salutaria, quibus eorum adjuvaretur oratio, ubi eos dicere docuit, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Hoc agit Ecclesia spe beata in hac vita aerumnosa: cujus Ecprimatum, gerebat figurata generalitate perso
Abbreviated transcription (Latin):
tolerare etiam remissis petcatis: ꝗuis
ut in eam ueniret miseriam primũ
fuerit causa peccati Productior est
enim pena quam culpa. ne parua pu¬
taretur culpa. sicũ illa finiretur &
pena Ac ꝑ hoc uel ad demonstrationẽ
debitȩ miseriȩ uel ad emendationem
labilis uite uel ad exercitationẽ neces
pa Hȩc est istoꝵ dierũ quos in hac
mortalitate agimus malos. quã ineis
diligamus uidere dies bonos. flenda
quidem. sed non reprehendenda
conditio Uenit enim de ira dĩ uista :
de qua scriptura loquens. homo inqͥt
natus de muliere breuis uitȩ. & plenꝰ
irȩ : cũ ira dĩ non sit ut hominis: id ÷
ꝑturbatio concitati animi: sed tran¬
quilla iusti supplicii constitutio. in
hac ira sua ds̃ non continens sicut scrip¬
tum est miserationes suas: p̃ter alia
solatia miseroꝵ quȩ generihumano.
p̃bere non cessat: in plenitudine
temporis quo ipse sciebat hoc facien¬
dũ esse. misit filiũ suũ unigenitum

Expanded text:
tolerare etiam remissis peccatis: quamvis tolerare etiam remissis peccatis: quamvis ut in eam veniret miseriam, primum fuerit causa peccatum. Productior est enim poena quam culpa; ne parva putaretur culpa, si cum illa finiretur et poena. Ac per hoc vel ad demonstrationem debitae miseriae, vel ad emendationem labilis vitae, vel ad exercitationem necesspa. Haec est istorum dierum, quos in hac mortalitate agimus malos, quamvis in ea diligamus videre dies bonos, flenda quidem, sed non reprehendenda conditio. Venit enim de ira Dei justa, de qua Scriptura loquens, Homo, inquit, natus ex muliere, brevis vitae, et plenus irae : cum ira Dei non sit ut hominis, id est perturbatio concitati animi, sed tranquilla justi supplicii constitutio. In hac ira sua Deus non continens, sicut scriptum est, miserationes suas , praeter alia solatia miserorum quae generi humano praebere non cessat, in plenitudine temporis, quo ipse sciebat hoc esse faciendum, misit Filium suum unigenitum
Abbreviated transcription (Latin):
liorẽ qui plus diligit xp̃m. feliciorem
quem plus diligit xp̃s facile responderẽ:
si usticiam liberatoris minus eũ
diligentis a quo plus diligitur. & eum
plus a quo minus diligitur. quẽ ad mo¬
dum defenderẽ ꝑuiderem Aggrediar
igitur in eius manifesta miscđia. cuiꝰ
donauerit disputare: Hucusq enuim
sit exordiũ: ut meminerimus in hoc
corruptibili corpore qđ aggrauat ani¬
mam. uita nos misera uiuere Sed qͥ
iam redempti ꝑ mediatorem sumꝰ.
uitam in spe habeamus: ce si re ipsa
nondum tenemus Spes autẽ quȩ uide.¬
tur non est spes Qđ enĩ uidet quis
quid sperat: Si autẽ qđ non uidemꝰ
speramus. ꝑ patientiã expectamus
In malis autem quȩ quisq patitur. non
in bonis qui  fruitur: opusest patien¬
tia: Hanc itaq uitã dequa scriptum
est. nũ quidꝰ ontẽptatio ẽ. uita huma¬
na suꝑ terrã. in qua cotidie clamamꝰ
ad dm̃. liba nos a malo. cogitur homo

Expanded text:
liorem qui plus diligit Christum, feliciorem liorem qui plus diligit Christum, feliciorem vero quem plus diligit Christus, facile responderem; si justitiam Liberatoris nostri minus eum diligentis a quo plus diligitur, et eum plus a quo minus diligitur, quemadmodum defenderem, perviderem. 5. Aggrediar igitur in ejus manifesta misericordia, donaverit, disputare: hucusque enim sit exordium; ut meminerimus in hoc corruptibili corpore quod aggravat animam , vitam nos miseram vivere. Sed qui jam redempti per Mediatorem sumus,vitam in spe habemus, etsi re ipsa nondum tenemus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . In malis autem quae quisque patitur, non in bonis quibus fruitur, opus est patientia. Hanc itaque vitam de qua scriptum est, Numquid non tentatio est vita humana super terram ? in qua quotidie clamamus ad Dominum, Libera nos a malo , cogitur homo
Abbreviated transcription (Latin):
terat Sed tamen superiorib uerbis
dicendo. etiã dñe tu scis: satis &e ipse
declarauit. scientẽ dñm in terrogasse
qđ in terrogauit: Sciebat igitur dñs:
non solũ qđ diligeret. uerum etiam
qđ plus illis diligeret cum petrus
Et tamen si ꝓponamus quisnã duoꝵ¬
sit melior. utrũ qui plus an qui minꝰ
diligit xp̃m: quis dubitabit respon¬
dere. eũ qui plus diligit esse melio.¬
rem: Item si ꝓponamꝰ quis dioꝵ sit
melior. utrũ quẽ minus an quẽ plus
diligit xp̃s: eũ qui plus diligitur a
xp̃o meliorem ꝓculdubio responde¬
bimus In illa ergo cõparatione quam
prius posui. petrus ioħi: in hac uero
altera ioħs ante ponitur petro: Pro¬
inde terciã sic ꝓponimus Quis est
duoꝵ discipłoꝵ melior: qui minus
płm eiꝰ diligit xp̃c. cum plus ipse quã
condiscipłs suus diligat xp̃m: Hic pla¬
ne cunctatur responsio: & augetur
quȩstio Quantũ autem ipse sapio: me¬

Expanded text:
terat. Sed tamen superioribus verbis terat. Sed tamen superioribus verbis dicendo: Etiam Domine, tu scis, satis et ipse declaravit, scientem Dominum interrogasse, quod interrogavit. Sciebat igitur Dominus non solum quod diligeret, verum etiam quod plus illis eum diligeret Petrus. Et tamen si proponamus quaerentesit melior, utrum qui plus, an qui minus diligit Christum; quis dubitabit respondere, eum qui plus diligit esse meliorem? Item si proponamus quis duorum sit melior, utrum quem minus, an quem plus diligit Christus; eum qui plus diligitur a Christo, meliorem procul dubio respondebimus. In illa ergo comparatione quam prius posui, Petrus Joanni; in hac vero altera, Joannes anteponitur Petro. Proinde tertiam sic proponimus: quis est duorum discipulorum melior, qui minus pulum ejus diligit Christus, cum plus ipse quam suus condiscipulus diligat Christum? Hic plane cunctatur responsio, et augetur quaestio. Quantum autem ipse sapio, me
Abbreviated transcription (Latin):
se amplius dilectum cũ hoo diceret
uolebat intelligi: Qđ absit ut men¬
daciter diceretꝰ Qd autem maius
dare potuit iħs. maioris erga eum suȩ
dilectionis indiciũ: quã ut homo cũ
cettris condisciplis suis. sociis tante
salutis. solus tamen discubuerit suꝑ
pectus ipsius saluatoris: Porro qđ
apłs petrus plus ali is dilexit xp̃m :
possunt quidẽ multa documenta
ꝓferri. sed ut longe in alia non eamꝰ:
ipsius tercie manifestationis dñi pau¬
lo suꝑior lectione quȩ istã p̾cedit.
satis euidenter apparet: ubi in terro
gans eum dixit. diligis me plus his:
qđ utiq scielut: & tamen in terroga¬
bat: ut etiã nos qui legimus euangłm
amorem petri erga dñm. & illo int̾ro¬
gante & isto respondente nossemus
Qđ autẽ in eo qđ respondit petrus amo
te. non addidit plushis: hoc respondit
qđ de se ipso sciebat: Non enĩ quantũ
ab alio quoliliet diligeretur scire pote¬
rat: qui cor alterius uidere non po-¬

Expanded text:
 amplius se dilectum, cum hoc diceret,  amplius se dilectum, cum hoc diceret, volebat intelligi? quod absit ut mendaciter diceret. Quod autem majus dare potuit Jesus majoris erga eum suae dilectionis indicium, quam ut homo cum caeteris condiscipulis suis socius tantae salutis, solus tamen recubuerit super pectus ipsius Salvatoris? Porro quod apostolus Petrus plus aliis dilexerit Christum, possunt quidem documenta multa proferri; sed ut longe in alia non eamus, in ipsius tertiae manifestationis paulo superius lectione quae istam praecedit, satis evidenter apparet, ubi intgans eum dixit: Diligis me plus his? quod utique sciebat, et tamen interrogabat, ut etiam nos, qui legimus Evangelium, amorem Petri erga Dominum, et in illo interrogante, et in illo respondente, nosceremus. Quod autem in eo, quod respondit Petrus: Amo te, non addidit, plus his, hoc respondit quod de se ipso sciebat. Non enim quantum ab alio quolibet diligeretur scire poterat, qui cor alterius videre non po
Abbreviated transcription (Latin):
ait. non dixisse dnm non moritur. ne il¬
lis uerbis quȩ dixit hoc uoluisse ut in¬
telligi putaretur : corpusq eiꝰ in sepul¬
cro eius exanime sicut alioꝵ mortuoꝵ
iacet: restat ut si uere ibi fit qđ spar¬
sit fama de terra quȩ subinde ablata
suecrescit: aut idõ fiat ut eo modo con¬
mendetur p̾ciosaNiors eius. qm̃ non eã
cemmendat martiriũ. non enĩ eũ pro
fide xp̃i ꝑsequutor occidit: aut ꝓpt̃
aliqͣuid aliud qđ nos latet Manet
tamen quȩstio: cur dixerit dñs de
homine morituro. sieũ uolo manere
donet ueniam: Illud etiã in his duob
apłis petro &e ioħe quem non moueat
ad querendũ: cur ioħem plus dilexerit
dñs cum ipsum dñm plus dilexerit
petrus: Ubicumq enim se commem o¬
łat ioħs: ut nomine suo tacito ipse
possit intelligi hoc addit qđ eũ di¬
ligebat iħs. quasi solũ diligeret: ut
hoc signo discerneretur a ceteris. quos
om̃s utiq diligebat Quid ergo nisi¬

Expanded text:
ait non dixisse Dominum non moritur, ne ilait non dixisse Dominum non moritur, ne illis verbis quae dixit hoc voluisse intelligi putaretur, corpusque ejus in sepulcro ejus exanime, sicut aliorum mortuorum, jacet, restat ut si vere ibi sit, quod sparsit fama de terra quae subinde ablata succrescit, aut ideo fiat, ut eo modo commendetur pretiosa mors ejus, quoniam non eam commendat martyrium non enim eum pro fide Christi persecutor occidit, aut propter aliquid aliud, quod nos latet, manet tamen quaestio cur dixerit Dominum de homine morituro: Si eum volo manere donec veniam. Illud etiam in his duobus apostolis Petro et Joanne quem non moveat ad quaerendum, cur Joannem plus dilexerit Dominus, cum ipsum Dominum plus dilexerit Petrus? ubicunque enim se commemorat Joannes, ut nomine suo tacito ipse possit intelligi, hoc addit quod eum diligebat Jesus, quasi solum diligeret, ut hoc signo discerneretur a caeteris, quos omnes utique diligebat. Quid ergo nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Uiderint enim qui locũ scuint. utrũ hoc
ibi faciat uel patiatur terra qđ dr̃: quia
& reuera non a leuib hominib id audi¬
uimus Interim cedamus opinioni. quã
certis documentis refellere non ualemꝰ:
ne rursus aliud qđ a nobis queratur exur¬
gat : Cur suꝑ humatum mortuũ ipsa
humus quodã modo uiuere ac spirare ui¬
deatur: Sed numquid hinc tanta soluit
quęstio: si magno miraculo qualia potest
facere om̃ps. tamdiu uiuum corpus in
sopore sub terra est: doneo ueruat finis
scłi: Quin immo fit amplior &e difficili¬
or: cur discipło iħs quẽ pceteris dilige¬
bat. in tantum ut suꝑ pectus eiꝰ discũbe¬
re mereretur. ꝓmagno minere longum
in corpore donauerit somnũ : cũ beatũ
petrũ ꝑ ingente marcirii głam ab hone¬
re ipsius corporis soluerit: eiq concesse¬
rit qđ apłs paulus se concupisse dixit &
scripsit : dissolui &e esse cum xp̃o:
Si autem qđ magis creditur idõ sc̃s ioħs

Expanded text:
Viderint enim qui locum sciunt, utrum hoc Viderint enim qui locum sciunt, utrum hoc ibi faciat vel patiatur terra quod dicitur; quia et revera non a levibus hominibus id audivimus. 3. Interim cedamus opinioni, quam certis documentis refellere non valemus, ne rursus aliud quod a nobis quaeratur exsurgat, Cur super humatum mortuum ipsa humus quodammodo vivere ac spirare videatur. Sed numquaestio, si magno miraculo, qualia potest facere Omnipotens, tandiu vivum corpus in sopore sub terra est, donec veniat terminus saeculi? Quinimo fit amplior et difficilior, cur discipulo Jesus quem prae caeteris diligebat, in tantum ut supra pectus ejus discumbere mereretur, pro magno munere longum in corpore donaverit somnum, cum beatum Petrum per ingentem martyrii gloriam ab onere ipsius corporis solverit, eique concesserit quod apostolus Paulus se concupisse dixit et scripsit, dissolvi et esse cum Christo ? Si autem, quod magis creditur, ideo sanctus Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tamen ut dicere cȩperam. siquidam
morsen mortuum negant. quem scrip¬
tura ipsa ubi sepulcrum eiꝰ nusquam
inueniri legimus. mortuũ tamen esse
sine ulla ambiguitate testatur: ꝗto
magis ioħs ex istoꝵ occasione uerboꝵ
uli dñs ait. si e̾ũ uolo manere donec ue¬
niam. creditur uiuus dormire sub t̾ra:
Quem traclunt. qđ etiã in quibidã scrip¬
turis quamius apocrifis repperitur.
quando sibi fieri uissit sepulcrũ incolumẽ
fuisse presentẽ. eoq effosso ce diligentissi¬
me p̃parato ibi eũ se taquã in lectulo col¬
locasse : statimq esse defunctũ : ut autẽ
isti putant qui ista uerlu dñi sic intelli¬
gunt nec defunctũ sed defuncto similẽ
concubuisse: & cum mortuus putaretur.
sepultum fuisse dormientẽ: & donec xp̃s
ueniat sic manere. Quãq uitã scaturigi¬
ne pulueris indicare. Qui pulcus credi¬
tur ut ab imo ad suꝑficiẽ tumuli ascen¬
dat. flatu quiescentis impelli. Huic opi¬¬
nioni suꝑuacaneũ ex istimo reluctari:

Expanded text:
Sed tamen, ut dicere coeperam, si quidam Moysen mortuum negant, quem Scriptura ipsa, ubi sepulcrum ejus nusquam inveniri legimus, mortuum tamen esse sine ulla ambiguitate testatur; quanto magis Joannes ex istorum occasione verborum ubi Dominus ait, Sic eum volo manere donec venio, creditur vivus dormire sub terra? Quem tradunt etiam quod in quibusdam Scripturis quamvis apocryphis reperitur, quando sibi fieri jussit sepulcrum, incolumem fuisse praesentem; eoque effosso et diligentissime praeparato, ibi se tanquam in lectulo collocasse, statimque eum esse defunctum: ut autem isti putant, qui haec verba Domini sic intelligunt, non defunctum, sed defuncto similem cubuisse; et cum mortuus putaretur, sepultum fuisse dormientem; et donec Christus veniat sic manere, suamque vitam scaturigine pulveris indicare: qui pulvis creditur, ut ab imo ad superficiem tumuli ascendat, flatu quiescentis impelli. Huic opinioni supervacaneum existimo reluctari.
Abbreviated transcription (Latin):
uerba rem quȩ indicatur exceduntꝰ
ut uoluntas loquentis nec fallatur.¬
nec fallens appareat. qui nouit quo¬
usq credatur : a quo ultra quam creden-¬
dũ est uel minuitur loquendo aliquid
uel augetur: Hunc loquendi modum
rum litterarũ magigreco nomine
yperbolen uocant. Qui modus si
hoc loco. ita in non nullis aliis diuinis
litteris inuenitur: ut est. posuerunt
in celũ os suum: ce uerticẽ capilli per¬
ambulantiũ in delictis suis: & multa
huius modi quȩ scĩs scripturis non
desunt: sicut aliitropi. hoc est loquu¬
tionũ modi De quib operosius dispu-¬
tarem : nisi euangelista terminante
euangelium suũ. etiam ipse conpelle¬
rer meum terminare sermonem:¬

Expanded text:
verba rem quae indicatur excedunt, verba rem quae indicatur excedunt, ut voluntas loquentis, nec fallentis appareat, qui novit quousque credatur, a quo ultra quam credendum est, vel minuitur loquendo aliquid, vel augetur. Hunc loquendi modum rum litterarum magistri Yperbolen vocant, qui modus, sicut hoc loco, ita in nonnullis aliis divinis litteris invenitur: ut est: Posuerunt in coelo os suum ; et: Verticem capilli perambulantium in delictis suis : et multa hujusmodi, quae Scripturis sanctis non desunt, sicut alii tropi, hoc est, locutionum modi. De quibus operosius disputarem, nisi evangelista terminante Evangelium suum, etiam ipse compellerer meum terminare sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
terra sensim scatere. & quasi ebullire
ꝑhibetur: atq hoc eius hanelitu fieri
siue constant̃ siue ꝑtinacit̾ asseueret:
Non enim possunt deesse qui credant.
si non desunt qui etiam morsen asserant
uiuere: quia scriptum est eius sepulcrũ
non inueniri. & apparuit cum dño in
monte. ubi & helias fuit quem non es¬
se mortuum legunus. setd raptum: quasi
morsi corpus non potuerit alicubi sic.
abscondi ut ꝓrsus homines lateret ubi
esset: atq inde ad horam diuinitus exci¬
tari. quando cum xp̃o helias ce ipse sunt
uisi: sicut adhoram multa corpora scõꝵ
surrexerunt quando passus est xp̃s. o¬

Expanded text:
terra sensim scatere, et quasi ebullire terra sensim scatere, et quasi ebullire perhibetur; atque hoc ejus anhelitu fieri, sive constanter sive pertinaciter asseveret. Non enim possunt deesse qui credant, si non desunt qui etiam Moysen asserant vivere; quia scriptum est ejus sepulcrum non inveniri , et apparuit cum Dmonte ubi et Elias fuit , quem mortuum legimus non esse, sed raptum . Quasi Moysi corpus non potuerit alicubi sic abscondi; ut prorsus homines lateret ubi esset, atque inde ad horam divinitus excitari, quando cum Christo Elias et ipse sunt visi, sicut ad horam multa sanctorum corpora surrexerunt quando passus est Ch
Abbreviated transcription (Latin):
si nichil aliud qđ sit conuenientius po¬
terit inueniri: Cur ergo de ioħe dictũ ÷
siͨ eũ uolo manere donet ueniã quid ad
te. & repetitur tu me sequere: tãquã
ille idõ non sequeretur. qm̃ eum mane¬
re uoluit doneo ueniat: Quis facile
aliud dictũ esse credat. quã qđ fr̃s cre
esset discipłs ille scilicet moriturus. sed
donet iħs ueniret ista maneret in uita.
Sed hanc opinionẽ ioħs ipse abstulit: cũ
hoc dixisse dñm aꝑta contradictione
declarat: Cui enĩ sub iungeret. non di¬
xit iħs non moritur: nisi ne hominũ
cordib qđ falsũ fuerat inhereret:
Sed cui placet adhuc resistat. & dicat.
uerũ esse qđ dixit ioħs. non dixisse dñm
qđ discipłs ille non moritur : sed hoc
tamen significatũ esse talibus uerbis
qualia eum dixisse narrauit: &e asserat
eius qđ est apud ephesũ.dormire po¬
cius eum quam mortuum iacere conten¬
dat Assumat in argumentũ quod illic

Expanded text:
et nihil aliud quod sit convenientius poet nihil aliud quod sit convenientius potuerit inveniri, cur ergo de Joanne dictum est: Si eum volo manere donec veniam, quid ad te? et repetitum est, Tu me sequere, tanquam ille ideo non sequeretur, quoniam eum manere voluit donec veniat? Quis facile aliud dictum essesset discipulus ille moriturus, sed donec Jesus veniret, ista maneret in vita? Sed hanc opinionem Joannes ipse abstulit, non hoc dixisse Dominum aperta contradictione declarans. Cur enim subjungeret, Non dixit Jesus, Non moritur, nisi ne hominum cordibus quod falsum fuerat inhaereret? 2. Sed cui placet, adhuc resistat; et dicat verum esse quod ait Joannes, non dixisse Dominum quod discipulus ille non moritur, sed hoc tamen significatum esse talibus verbis, qualia eum dixisse narravit; et asserat ejus quod est apud Ephesum, dormire eum potius quam mortuum jacere contendat. Assumat in argumentum, quod illic
Abbreviated transcription (Latin):
O PARUA RUESTIO ESI
cur apło petro quando
tercio manifestauit se¬
discipłis. dixerit dñs se¬
quere me: de apło aut̃
ni quantum dñs ipse donauerit siue ꝑ-¬
tractandȩ siue soluendȩ : sermonẽ no¬
uissimũ operis huiꝰ impendimus: Cum
ergo prenunciasset dñs petro. qua mor¬
te clarificaturus esset dm̃ : dicit ei Se¬
quere me Et cetera euangłii: usq
& non dixit ei iħs non moritur. sed sic
eũ uolo manere donec ueniã quid ad te:
Quousq in hoc euangelio extenditur quȩs¬
tio. quȩ sua ꝓfunditate non mediocrit
mentes scructantes exercet Cur enim
dicitur petro sequere me. nec dicitur
ceteris qui simul aderant & ꝓfecto cũ
sicut magistrũ discipłi sequebantur:
petrus: Nonne in illis septẽ erat alius
filius rebedei fr̃at̃ ioħis: qui post eiꝰ as¬
censionẽ ab herode manifestatur occisus:
crucifixus. merito dictũ esse petro sẽque¬
it me: qui non salũ mortẽ sed etiã mor¬
tem crucis sicut xp̃s exꝑtus est Siͬ hoc:¬

Expanded text:
 parva quaestio est, cur apostolo Petro, quando se tertio manifestavit discipulis, dixerit Dominus, Sequere me; de apostolo ani, quantum Dominus ipse donaverit, sive pertractandae, sive solvendae sermonem novissimum hujus operis impendimus. Cum ergo praenuntiasset Dominus Petro, qua morte clarificaturus esset Deum, dicit ei: Sequere me. C non dixit ei Jesus, Non moritur; sed, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? Ecce quousque in hoc Evangelio extenditur quaestio, quae sua profunditate non mediocriter mentem scrutantis exercet. Cur enim dicitur Petro, Sequere me, nec dicitur caeteris qui simul aderant? Et profecto eum sicut magistrum discipuli sequebantur. est Petrus? Nonne ibi erat in illis septem alius filius Zebedaei frater Joannis, qui post ejus ascensionem, ab Herode manifestatur occisus ? est crucifixus, merito dictum esse Petro, Sequere me, qui non solum mortem, sed etiam mortem crucis, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc iterũ: hoc t̾cio Ubi etiã demons¬
tratur: unũ atq idẽ esse amorem &di¬
lectionẽ: Nam etiã dñs nouissime nõ
ait diligis me: sed amas me: Non gͦ
nos sed ipsum amemus: & in pascendo
oues ciꝰ. ea quȩ sunt eiꝰ. non ea quȩ sunt
nr̃a quęramus Nescio enĩ quo in explica¬
bili modo. quisquis se ipsũ non dm̃
amat. non se amat: ce quisquis dm̃ ñ
se amat. ipse se amat Qui enĩ ñ potest
uiuere de se: moritur utiq: amando
ligitur de quo uiuitur: non se dili¬
gendo magis diligit qui ꝓpterea se¬
non diligit ut eum diligat de quo
uiuit: Non sint ergo se ipsos amantes.
qui pascunt oues xp̃i: ne tamquam
suas non tamquam ipsius oues pascant :¬
& uelint ex illis sua lucra conquirere.
sicut amatores pecunie: uel eis dñari
sicut elati: uel głari de honorib quos
ab eis sumunt sicut suꝑbi: uel in tan¬
tum ꝓgredi ut etiã hereses faciant
sicut blasfemi: nec cedant scĩs patrib

Expanded text:
et hoc iterum, hoc tertio. Ubi etiam demonset hoc iterum, hoc tertio. Ubi etiam demonstratur unum atque idem esse amorem et dilectionem: nam etiam Dominus novissime non ait, Diligis me; sed, Amas me? Non ergo nos, sed ipsum amemus; et in pascendis ovibus ejus ea quae sunt ejus, non ea quae sunt nostra quaeramus. Nescio quo enim inexplicabili modo, quisquis seipsum, non Deum amat, non se amat; et quisquis Deum, non seipsum amat, ipse se amat. Qui enim non potest vivere de se, moritur utique amando ligitur de quo vivitur, non se diligendo magis diligit, qui propterea non se diligit, ut eum diligat de quo vivit. Non sint ergo seipsos amantes qui pascunt oves Christi, ne tanquam suas, sed tanquam ipsius eas pascant; et velint ex illis sua lucra conquirere, sicut amatores pecuniae; vel eis dominari, sicut elati; vel gloriari de honoribus quos ab eis sumunt, sicut superbi; vel in tantum progredi ut etiam haereses faciant, sicut blasphemi: nec cedant sanctis patribus,