comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatem effudit: hos tandem in gła
pater recepit: filius fac̃ discipulos:
paraclitus consolatur amicos: pat̃
exaltat filios. Quia uͦ non solum fi
eademq ueritas. seruata ꝓpͥetate
ꝑsonarum.tria hȩc intrib gradi¬
bus oꝑatur. Primo scilicet instruit
ut magister: scd̾o consolatur ut a¬
micus uł frater: tercio astringit. ut
filios pater. Dei quippe filius. uer¬
bum scilicet ac sapientia patͥs. pri¬
mum quidem illam animȩ nr̃ȩ po¬
tentiam quȩ ratio dicitur. cũ reꝑit
carne depressam.peccato captiuã.
ignorantia cecã. exteriorib deditã:
clementer assumens. potenter eri¬
gens. prudenter instruens. intror¬
sum trahens.ac mirabiliter utens
tanquam ꝓse uicaria: ipsã sibi iud¬
cẽ statuit: ita ut ꝓ reuerentia uerb
cui conuingitur ipsa sui accusatͥx.
destis ⁊ uidex: contra se ueritatiᷤ fun¬
gatur officio. Eix qua prima conũ¬
ctione uerbi ⁊ rationis: humilitas
nascitur. Aliam deinde partem quȩ
dicitur uoluntas. ueneno quidem

Expanded text:
tatem effudit, hos tandem in gloria Pater recepit? Filius facit discipulos, Paraclitus consolatur amicos, Pater exaltat filios. Quia vero non solum Fileademque Veritas, servata proprietate personarum, tria haec in tribus gradibus operatur. Primo scilicet instruit, ut magister: secundo consolatur, ut amicus vel frater: tertio astringit, ut filios pater. 568 21. Dei quippe Filius, Verbum scilicet ac sapientia Patris, primum quidem illam animae nostrae potentiam, quae ratio dicitur, cum reperit carne depressam, peccato captivam, ignorantia caecam, exterioribus deditam; clementer assumens, potenter erigens, prudenter instruens, introrsum trahens, ac mirabiliter utens tanquam pro se vicaria, ipsam sibi judicem statuit, ita ut pro reverentia Verbi cui conjungitur, ipsa sui accusatrix, testis, et judex, contra se Veritatis fungatur officio. Ex qua prima conjunctione Verbi et rationis humilitas nascitur. Aliam deinde partem, quae dicitur voluntas, veneno quidem
Abbreviated transcription (Latin):
pnant consentientes: ut nec salꝰ
nec dampnatio ulla ratione si¬
ne precedenti consensu uoluntario
possit haberi: ne qua forte expar¬
te prescribi uideatur libertati ar
atura dicitur liberum arbitͥũ.
aut iustȩ ꝓfecto dampnat᷑. dũ ez
ad peceatum nulla ui p̃iudicet᷑
extrinseca: aut misciter saluat᷑.
cui ad iusticiã nulla sufficit sua.
Sane inhis omnib cogitet lector:
originalis peccati ꝓrsus excipi ra¬
tionem.De cetero libero arbitrio
nec extra ipsum queratur dam¬
nationis causa. qͦd iam ñ dam¬
pnat nͥ ꝓpria culpa: nec ab ipso
salutis merita. nͦd sola saluat mi¬
scdia. Cuius quippe conatꝰ ad bo¬
num. & cassi sunt si ã gr̃a non ad¬
iuiuent᷑: & nulli. si non excitentur.
Ceterum in malum: dicente scrip¬
tura. ꝓnisunt senso & cogitõnes
hominis. Froinde ñ ei ase ut dic¬
tum ẽ. s desursum podiꝰ a patre
luminum descẽdere merita putẽ¬
tur: si tamen in ter data optima
& dona ꝑfecta. ipsa merito ꝑ quȩ

Expanded text:
nant consentientes, ut nec salus, nec damnatio ulla ratione sine praecedenti consensu voluntario possit haberi; ne qua forte ex parte praescribi videatur libertati arbatura dicitur liberum arbitrium, aut juste profecto damnatur, dum ei ad peccatum nulla vi praejudicetur extrinseca: aut misericorditer salvatur, cui ad justitiam nulla virtus sufficit sua. Sane in his omnibus cogitet lector 620 originalis peccati prorsus excipi rationem. De caetero, libero arbitrio nec extra ipsum quaeratur damnationis causa, quod jam non damnat nisi propria culpa; nec ab ipso salutis merita, quod sola salvat misericordia. Cujus quippe conatus ad bonum, et cassi sunt, si a gratia non adjuventur; et nulli, si non excitentur. Caeterum in malum, dicente Scriptura, Proni sunt sensus et cogitationes hominis . Proinde non ei a se, ut dictum est, sed desursum potius a Patre luminum descendere merita putentur: si tamen inter data optima et dona perfecta, ipsa merito per quae
Abbreviated transcription (Latin):
mitis ẽ. & humilis corde: ne ma¬
gnus udelicet ds sine causa
factus sit homo paruus: ne gra¬
tis mortuus: ne inuaeuum cru¬
cifirus. Diseamꝰ eius humilita¬
tem: imitemur mansuetudinẽ:
amplectamur dilectionem: com¬
municemus passionib. lauem᷑
in sanguine ipsius: ipsum offera¬
mus ꝓpitiationẽ ꝓ peccatis nrĩs.
qm̃ ad hoc ipse natus & datus ẽ
nob̃. Ipsum ocłis patris ipsum
offeramus & suis: quia et pat̃
ꝓprio filio non peꝑcit. s ꝓ nob̾
tradidit illum: et ipse filius se¬
met ipsum ermnaniuit formã
serui accipiens. ipse tradidit in
mortem animã suam. & cũ scele¬
ratis reputatus ẽ: & ipse pec̃ca
multoꝵ tulit & ꝓtransgressori¬
b rogauit ut non ꝑirent. Non
possunt ꝑire ꝓ quib filitis ro¬
gat ne ꝑeant: ꝓ quib pat̾ tradi¬
dit filium in mortem ut uiuant.
E qualit̾ gͦ ab utroq spanda ẽ ue¬
ma: quib equalis ẽ in pietate
miscdia. par in uoluntate po¬

Expanded text:
mitis est et humilis corde: ne mamitis est et humilis corde: ne magnus videlicet Deus sine causa factus sit homo parvus, ne gratis mortuus, ne in vacuum crucifixus. Discamus ejus humilitatem, imitemur mansuetudinem, amplectamur dilectionem, communicemus passionibus, lavemur in sanguine ejus. Ipsum offeramus propitiationem pro peccatis nostris; quoniam ad hoc ipse natus et datus est nobis. Ipsum oculis Patris, ipsum offeramus et suis: quia et Pater proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis tradidit illum , et ipse filius semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Ipse tradidit in mortem animam suam, et cum sceleratis reputatus est; et ipse peccamultorum tulit, et pro transgressoribus rogavit ut non perirent . Non possunt perire pro quibus Filius rogat ne pereant, pro quibus Pater tradidit Filium in mortem ut vivant. Aequaliter ergo ab utroque speranda est venia, quibus aequalis est in pietate misericrodia, par in voluntate po
Abbreviated transcription (Latin):
tabis: s uidens paruum. eogita
magnum. Erit enim magnus:
quia magnificabit eum ds̃ iN
conspectu regum. adeo ut ado¬
rent eum om̃s reges: om̃s genteᷤᷤ
seruiant ei. Magnifieet gͦ & ani¬
ma cua dnm̃n: quia hic erit ma¬
gnus. & filius altissimi uocabit᷑
Magnus erit: & magna faciet tͥ.
qui potens ẽ. & sem̃ nomen eius.
Quod enim sanc̾tius nomen:
qͣm qͦd filius altissimi uocabit᷑:
Magnificetur & a nob̃ paruuli.s.
magnus dñs: quos ut faceret
magnos. factus ẽ partuilus Par¬
utiq ante tempora multo no.¬
bilius natus ex patre: nasci tem¬
poraliter non indigebat exmatre.
Non angłis. qͦ: qui cum magnũ
habent: paruulum non require¬
bant. Nob̃ ergo natus: nob̃ et
datus: quia nob̾ necessarius. Iã
de nob̃ nato & dato: faciamꝰ ad
qͦd natus ẽ. & datus. Utamur gͦ¬
nr̃o: in nrãm utilitatem. De sal¬
uatore: salutem oꝑemur. Ecce
paruulus in medio statuitur. O
uulus istȩ: diseamꝰ ab ipso quia

Expanded text:
tabis: sed videns parvulum, cogita tabis: sed videns parvulum, cogita magnum. Erit enim magnus, quia magnificabit eum Deus in conspectu regum, adeo ut adorent eum omnes reges, omnes gentes serviant ei. Magnificet ergo et anima tua Dominum, quia hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Magnus erit, et magna faciet tibi qui potens est, et sanctum nomen ejus Quod enim sanetius nomen, quam quod Filius Altissimi vocabitur? Magnificetur et a nobis parvulis magnus Dominus, quos ut faceret magnos, factus est parvulus. Parutique ante tempora multo nobilius natus ex Patre, nasci temporaliter non indigebat ex matre. Non angelis quoque, qui, cum magnum haberent, parvulum non requirebant. Nobis ergo natus, nobis et datus, quia nobis necessarius. 14. Jam de nobis nato et dato faciamus ad quod natus est et datus. Utamur nostro in nostram utilitatem, de Salvatore salutem operemur. Ecce parvulus in medio statuitur. O vulus iste; discamus ab ipso, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cogitasse rapinam.qui cum de
nulla in angłicam formã fac̾tus
fuisset factori suo se comꝑans. u¬
surpauit fibi qͦd filii altissimi ꝓ¬
prium ẽ: qui utiq in forma dez
sibi condere creaturam. uł in eqͣ¬
lem gignere filium. Fecit itaq
angelum magnum s non qnt̾
ipse: & ideo nec altissimum. So¬
lum autem unigenitum qm̃ ñ
fecit.s genuit omp̃s omipoten¬
dem. altissimus altissimũ. eternꝰ
coȩternum: ipsum sibi ꝑ omĩa
comparari. nec rapinã estimat
nec iniunam. Recte gͥ hic erit
magnus: qui filius altissimi uo¬
cabitur. S quare hic erit. & ñ
potius ẽ magnus: qui semꝑ eqͣ¬
liter magnus non habet quo
crescat nec maior post concep¬
Anforte ꝓpterea dixerit.erit: qͥa
qͥ magnꝰ ds̃ erat magnus homo
futurus sit: Bene ergo: hic erit
magnus. Magnus homo: magnꝰ
doctor: magnus ꝓpħa. Sic enim
dicitur de eo in euangłio: quia ꝓ¬
pha magnus surrexit in nob̾. Et
uulum nutries: paruulum lae¬

Expanded text:
cogitasse rapinam, qui cum de cogitasse rapinam, qui cum de nihilo in angelicam formam factus fuisset, factori suo se comparans, usurpavit sibi quod Filii Altissimi proprium est, qui utique in forma Dei sibi condere creaturam, vel inaequalem gignere filium. Fecit itaque angelum magnum, sed non quantus ipse: et ideo nec altissimum. Solum autem Unigenitum, quem non fecit, sed genuit Omnipotens omnipotentem, Altissimus altissimum, Aeternus coaeternum; ipsum sibi per omnia comparari, nec rapinam aestimat, nec injuriam. Recte ergo hic erit magnus, qui Filius Altissimi vocabitur. 13. Sed quare hic erit, et non potius est magnus, qui semper aequaliter magnus, non habet quo crescat, nec major post concepAn forte propterea dixerit, erit, quia qui magnus Deus erat, magnus homo futurus sit? Bene ergo, Hic erit magnus. Magnus homo, magnus doctor, magnus propheta. Sic enim dicitur de eo in Evangelio: Quia propheta magnus surrexit in nobis . Et vulum nutries, parvulum lac
Abbreviated transcription (Latin):
euanglio dñs iħe: quȩ iubet in
nistros suos qui sunt in ȩccłia:
obtempera eius uicariis p̃posi¬
tis duis. non tantum bonis ⁊ mo¬
destis. s etiam diseolis. & disce
ab ipso ihu quia mitis ẽ. & hu¬
milis corde: Meris de beato po¬
pulo eius quem elegit in heredi¬
tatem sibi: eris de laudabili po
forte isrł carnalem emuleris.
& testimonium ꝑhibet dicene:
populus quẽ non cognoui ser¬
uiuit mͥ in auditu auris obedi
uit mͥ. S audiamus qͥo idem
angłs sentiat de illo: eui nec¬
dum concepto tale indidit no¬
men. Ait namq. Hic erit mag¬
nus: & filius altissimi uocabit᷑.
Bene magnus: qui filius altis¬
simi merebitur appellani. An
non magnus: cuiꝰ magnitudi¬
nis non ẽ finis: & quis magnꝰ
ait sicut d̃s̃ nr̃: Plane magnꝰ
qui tam magnus quam altis¬
simus: quia & ipse altissimꝰ. Neq
enim altissimi filius rapinam ar¬
bitrabitur eẽ se equalem ds altiᷤ¬
simo. Ille merito arbitrandus ẽ

Expanded text:
Evangelio Dominus Jesus, quae jubet in Evangelio Dominus Jesus, quae jubet in nistros suos qui sunt in Ecclesia; obtempera ejus vicariis praepositis tuis, non tantum bonis et modestis, sed etiam dyscolis; et disce ab ipso Jesu, quia mitis est et humilis corde; et 748 eris de beato populo ejus, quem elegit in haereditatem sibi; eris de laudabili popforte Israel carnalem aemuleris, etiam testimonium perhibet, dicens: Populus, quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obedivit mihi . 12. Sed audiamus quid idem angelus sentiat de illo, cui necdum concepto tale indidit nomen. Ait namque: Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Bene magnus, qui Filius Altissimi merebitur appellari. An non magnus, cujus magnitudinis non est finis? Et quis magnus, ait, sicut Deus noster? Plane magnus, qui tam magnus, quam Altissimus, quia et ipse Altissimus. Neque enim Altissimi Filius rapinam arbitrabitur esse se aequalem Altissimo . Ille merito arbitrandus est
Abbreviated transcription (Latin):
interpretante sic. Ipse enim sal¬
uum faciet poprilum suũ. a pec¬
catis eorum. Duos iħc lego intypo
huius. quem nunc in manibus
habemus precessisse: ambos ppłis
p̃fuisse. Quorum unus suum po
pulum de babylone edurit alt̃
S numquid saluabant a pecc̃is
eorum: Is autem nr̃ iħs. & apec¬
catis saluat populum suum:⁊
introducit in terram uiuentiũ.
Ipse enim saluum faciet popłm
suum a peccatis eorum. Quis ẽ
hic qui etiam peccata dimittit:
Utinam & me peccatorẽ dignet᷑
dñs iħs annumerare popło suo:
ut saluum me faciat a peccatiᷤ
ti se ꝓfiteantur eẽ de populo eiꝰ
qͦs tamen ipse non habeat ꝓde
populo suo. Uereor ne plerisq qͥ
quasi in populo illius religiosi¬
ores ẽẽ uidentur: ipse aliqnͣdo
dicat. Populus hic labiis me ho¬
norat:cor autem .x. longe ẽ ame.
Nouit enim dñs iħe qui sunt eiꝰ.
nouit qͦs & elegerit a principio.
tius uis eẽ de populo eius: Fac
quȩ dic̃ ih̾c: & computabit ce
in p̃opulo suo. fac quȩ iubet in

Expanded text:
interpretante: Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . 11. Duos Jesus lego in typo hujus, quem nunc in manibus habemus, praecessisse, ambos populis praefuisse: quorum unus populum suum de Babylone eduxit , altsed nunquid salvabant a peccatis eorum? Is autem noster Jesus et a peccatis salvat populum suum, et introduxit in terram viventium. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Quis est hic qui etiam peccata dimittit? Utinam et me peccatorem dignetur Dominus Jesus annumerare populo suo, ut salvum me faciat a peccatis lti se profiteantur esse de populo ejus, quos tamen ipse non habeat pro populo suo, vereor ne plerisque, qui quasi in populo ejus religiosiores esse videntur, ipse aliquando dicat: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Novit enim Dominus Jesus qui sunt ejus ; novit et quos elegit a principio. tius vis esse de populo ejus? Eac quae dicit Jesus; et computabit te in populo suo; fac quae jubet in
Abbreviated transcription (Latin):
res qͣntum tua humilitas altis¬
simo placeat: qͣnta te apud ipsũ
sublimitas maneat: angłico te ĩ¬
dignam nec alloquio uidicares.
nec obsequio. Utquid em̃ inde¬
bitam tͥ dixeris grãm angłorũ:
quȩ inuenisti grãm apud deũ:
nuenisti qͦd querebas: inuenisti
qͦd nemo ante de potuit inueni¬
re: inuenisti grãm apud deum.
Quam grãm: Dĩ ⁊ hominum pa¬
cem: mortis destructionem: uitȩ
reꝑationem. Hȩc ẽ gͦ gr̃a: quam
inuenisti apud d̾m. Et hoc tͥ si¬
gnum. Ecqe concipies & paries
filium: & uocabis nom̃ eiꝰ iħm.
Intellige prudens uirgo. ex noĩe
filii ꝓmissi: quantam & quam
specialem grãm inueneris ap̃
dm̃. Et uoeabis ait nomen eiꝰ
iħ̾m. Rationem huiꝰ uoeabuli

Expanded text:
res quantum tua humilitas Altissimo placeat, quanta te apud ipsum sublimitas maneat! angelico te indignam nec alloquio judicares, nec obsequio. Ut quid enim indebitam tibi dixeris gratiam angelorum, quae invenisti gratiam apud Deum? Invenisti quod quaerebas, invenisti quod nemo ante te potuit invenire, invenisti gratiam apud Deum. Quam gratiam? Dei et hominum pacem, mortis destructionem, vitae reparationem. Haec est ergo gratia, quam invenisti apud Deum. Et hoc tibi signum: Ecce concipies et paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Intellige, prudens Virgo, ex nomine Filii promissi, quantam et quam specialem gratiam inveneris apud Deum. Et vocabis, ait, nomen ejus Jesum. Rationem hujus vocabuli
Abbreviated transcription (Latin):
angłm lucis: & quia nimirũ
humilis & simplex erat. nicħ
& ideo cogitabat qualis esset
ista salutatio. Tunc angłs in¬
tuitus uirginem. & uarias eam¬
secum uoluere cogitationes fa¬
cillimȩ deprehendens: pauidã
consolatur: confirmat dubiã:
ac familiariter uocans ex no¬
mine: benigne ne timeat ꝑsua¬
det. Ne timeas inquit maria: in¬
uenisti grãm ap̃ dm̃. Nicħ hic doli.
neh h fallatiȩ ẽ. nullã ecũuentionẽ.¬

Expanded text:
angelum lucis: et quia nimirum angelum lucis: et quia nimirum humilis et simplex erat, nihil  ideo cogitabat qualis esset ista salutatio. 10. Tunc angelus intuitus Virginem, et varias secum volvere cogitationes facillime deprehendens, pavidam consolatur, confirmat dubiam, ac familiariter vocans ex nomine, benigne ne timeat persuadet. Ne timeas, inquit, Maria, invenisti gratiam apud Deum Nihil hic doli, nihil hic fallaciae est. Nullam circumventione
Abbreviated transcription (Latin):
uirgines sunt semꝑ pauidȩ. &
nunqͣm ẽẽ securȩ: & ut caueant
timenda. etiam tuta ꝑtimesce:
scientes sem uasis fictilib the¬
saurum portare p̃ciosum: & n¬
mis arduum ẽẽ uiuere angłm
inter homines. & inderris more
celestium conuersari: & in car¬
ne celibem agere uitam. Ac
pinde qͥcqͥd nouum. quieqͥd
subitum fuerit ortum. suspec̾tas
habent insidias: totum contra
se estimant machinatum. Iccir¬
co & maria turbata ẽ in sermo¬
ne angłi. Turbata ẽ s non ꝑtur¬
bata. Turbatus sũ inquit & ñ
sum locutus:s cogitaui dies an¬
tiquos & annos ȩternos in men¬
de habui. Ita gͦ & maria turbata
ẽ. & non est locuta: s cogitabat
qualis esset ista salutatio. Qͦd
turbata ẽ: uerecundiȩ fuit uir¬
ginalis. Qͦd ñ ꝑ turbata: forti¬
tudinis. Qͦd tacuit & cogitauit:
prudentiȩ. Cogitabat audem:
qualis esset ista salutatio. Seie¬
bat prudens uirgo. qͦd sepe an¬
gl̾s sathanȩ transfigurat se in

Expanded text:
virgines sunt, semper pavidae, et virgines sunt, semper pavidae, et nunquam esse securae; et ut caveant timida, etiam tuta pertimescere, scientes se in vasis fictilibus thesaurum portare pretiosum, et nimis arduum esse vivere angelice inter homines, et in terris more coelestium conversari, et in carne caelibem agere vitam. Ac proinde quidquid novum, quidquid subitum fuerit ortum, suspectas habent insidias, totum contra se aestimant machinatum. Idcirco et Maria turbata est in sermone angeli. Turbata est, sed non perturbata. Turbatus sum, inquit, et non sum locutus; sed, cogitavi dies antiquos, et annos aeternos in mente habui . Itaa, sed cogitabat qualis esset ista salutatio. Quod turbata est, verecundiae fuit virginalis: quod non perturbata, fortitudinis: quod tacuit et cogitavit, prudentiae. Cogitabat autem qualis esset ista salutatio. Sciebat prudens virgo, quod saepe angelus Satanae transfigurat se in
Abbreviated transcription (Latin):
potens ẽ: intantum. ut ꝓ ma¬
ledictione isrł beatã te dicant
om̃s generationes. Nec suspec¬
tam habeas prudens uirgo fec̃¬
ditatem: quia non auferet in¬
deg ritatem. Concipies:s sine
pec̾cato. O rauida eris:s non
grauata. Paries: s non cum tͥsti¬
cia. Nescies uirum: & gignes fi¬
lium. Qualem filium: Illius
custitatis. Sapientia paterni
cordis: erit fructus uteri uirgina¬
lis. Deum deniq paries: & de dõ
concipies. Confortare gͦ uirgo fe¬
cunda: casta puerꝑa: mat̾ intac¬
ta: quia non eris in isrł ultra ma¬
ledicta: neq inter steriles depu¬
tada. Et si adhuc malediceris ab
ifrł scđm canem. non quia steri¬
lem uident. s quia fecundã inui¬
dent: memento qͦd &. xp̃e male¬
dic̾tum ꝑtulit erucis. qui te suã
matrem benedirit in celis: s &
in terris ab angło benedicta. &
acunctis generationib t̾rȩ me¬
rito beata predicaris. Benedic̾ta
tatio. Solent uirgines quȩ uere

Expanded text:
potens est, in tantum ut pro mapotens est, in tantum ut pro maledictione Israel, beatam te dicant omnes generationes. Nec suspectam habeas, prudens Virgo, fecunditatem, quia non auferet integritatem. Concipies, sed sine peccato, gravida eris, sed non gravata; paries, sed non cum tristitia: nescies virum, et gignes filium. Qualem filium? Illius castitatis. Sapientia paterni cordis erit fructus uteri virginalis. Deum denique paries, et de Deo concipies. Confortare ergo, Virgo fecunda, casta Puerpera, Mater intacta; quia non eris in Israel ultra maledicta, neque inter steriles deputata. Et si adhuc malediceris ab Israel secundum carnem, non quia sterilem vident. Sed quia fecundam invident: memento quod et Christus maledictum pertulit crucis, qui te suam matrem benedixit in coelis: sed et in terris ab angelo benedicta, et a cunctis generationibus terrae merito beata praedicaris. Benedicta etatio. Solent virgines, quae verae
Abbreviated transcription (Latin):
re potest: & sequuntur agnum
quocunq ierit:Ubi legeras lau¬
datos eẽ qui se castrauerunt ꝓ¬
pter regnum di: Abi legeras.ĩ
carne enĩ ambulantes ñ scđm
carnem militamꝰ: & qui matri¬
monio uingit uirginem suam
benefacit. & qua non uingit me¬
lius fac: Ubi audieras. uolo uoᷤ
om̃s ẽe sicut me ipsum: & boñ
inquit p̃ceptum non habeo: con¬
silium autem dõ. Tu nͦ ñ dicam
preceptum: s nec consilium.
nec exemplum. Nisi qͦd unctio do¬
cebat te de omĩb: ac sertno dei
uiuus & efficax. ante tibi factus
magister qͣm filius: prius iN¬
struxerit mentem quã induerit
bere uirginem: & nescis qͦd ipsi¬
te exhiben oporteat etiam ma¬
trem: Eligis in isrł̃ esse contem¬
ptibilis: et ut illi placeas cuite
ꝓbasti. maledictum incurrere
sterilitatis. Et ecce maledic̾tio
benedictione commutatur:ste.¬
rilitas fecunditate reconpensat᷑.
Aꝑi uirgo sinum: expande gre¬
mium: prepara u̾terum: quia
ecce facturus ẽ tibi magna qui

Expanded text:
re potest, et sequuntur Agnum re potest, et sequuntur Agnum quocunque ierit? Ubi legeras laudatos esse, qui se castraverunt propter regnum coelorum? Ubi legeras: In carne enim ambulantes, non secundum carnem militamus ; et: Qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit; et qui non jungit, melius facit? Ubi audieras: Volo vos omnes esse sicut et me ipsum? et Bonum inquit, praeceptum non habeo, consilium autem do . Tu vero non dicam praeceptum, sed nec consilium, nec exemplum: nisi quod unctio docebat te de omnibus; ac sermo Dei vivus et efficax, ante tibi factus magister quam filius, prius instruxerit mentem, quam induerit bere virginem; et nescis quod ipsi exhibere te oporteat etiam matrem. Eligis in Israel esse contemptibilis, et ut illi placeas cui te probasti, maledictum incurrere sterilitatis: et ecce maledictio benedictione commutatur, sterilitas fecunditate recompensatur. 8. Aperi, virgo, sinum, expande gremium, praepara uterum: quia ecce facturus est tibi magna qui
Abbreviated transcription (Latin):
quã prius quidẽ. concipe ꝑ con¬
cupiscentiam. qͦd merito post cũ
dolore parturiam. Hinc et enim.
& si uideo maledictum: s ñ pec¬
catum. Illinc uͦ: & peecatũ simul
& cruciatum. Deniq hȩc maledi¬
ctio qͥd aliud ẽ. qͣm hominum ex¬
ꝓbratio: Neq obaluid sane dici¬
tur sterilis maledict̾a: nͥ qͦd obp¬
bro & contemptui sit habenda.
tanqͣm inutilis & infrũctuosaͤ
& hoc inisi ł tantum. Michi
audem ꝓ minimo ẽ. qͦd hominib
displiceo: dum me possim uirgi¬
nem castam exhibere xp̃o.Ouir¬
go prudens: o uirgo deuota. Qs
te docuit dõ placere uirginitatẽ:
Quȩ lex.quȩ iusticia.quȩ pagina
ueteris destamenti. uł precipit
uel consulit. uł hortatur. in car¬
ne non carnalider uiuere: & in
terris angłicam ducere uitam:
Ubi legeras beata uirgo. sapientia
carnis mors ẽ. &curam carmꝰ ne ꝑ¬¬
feceritis in desiderio. Ubi legeras
de uirginib quia cantant canti¬
cum nouũ qͦd nemo alius eanta¬

Expanded text:
quam prius quidem concipere per conquam prius quidem concipere per concupiscentiam, quod merito post cum dolore parturiam. Hinc etenim etsi video maledictum, sed non peccatum: illinc vero et peccatum simul et cruciatum. Denique haec maledictio quid aliud est, quam hominum exprobratio? Neque ob aliud sane dicitur sterilis maledicta, nisi quod opprobrio et contemptui sit habenda, tanquam inutilis et infructuosa, et hoc in Israel tantum. Mihi autem pro minimo est quod hominibus displiceo, dum me possim virginem castam exhibere Christo. O Virgo prudens, o Virgo devota, quis te docuit Deo placere virginitatem? Quae lex, quae justitia, quae pagina Veteris Testamenti vel praecipit, vel consulit, vel hortatur in carne non carnaliter vivere, et in terris angelicam ducere vitam? Ubi legeras, beata Virgo: Sapientia carnis mors est ; et: Curam carnis ne perfeceritis in desiderio ? Ubi legeras de virginibus, quia cantant canticum novum, quod nemo alius canta
Abbreviated transcription (Latin):
eus. Et ne mediocrem tͥ uideat᷑
commendasse decorem: recole qͦd
in alio psalmo legis.Speciosus
benedixit ds̃ in ȩtemum. Ex curꝰ
benedictione benedicta etiam tu
in mulierib: quia non potes ⁊
mala arbor fruct̾um bonum fa¬
cere. Benedicta inquam tum mu¬
lierib quȩ illam generalem ma¬
ledictionem euasisti qua dictum
ẽ. intristicia paries filios: & nicħ¬
ominus illam qua secutum ẽ. ma¬
ledict̃a sterilis in isrł: ac singularẽ
consecuta es benedictionem. ut
nec sterilis maneas. nec cum dolo¬
re parturias. Dura necessitas: &
graue iugum suꝑ om̃s filias euȩ.
& si pariunt. cluciantur: & si nor
pariunt maledicuntur. Et dolor
ꝓhibet parere: & non parere ma¬
ledictio. Quid facies uirgo. quȩ
hec audis. quȩ hec legis: Si par¬
turis angustiaris: si sterilis maneᷤ.
malediceris. Quid eligeᷤ prudenͤ¬
iurgo: Angustiȩ inquit mͥ sunt
undiq. Meluis ẽ tamen mͥ male¬
dictum incurrere. & castã manere:

Expanded text:
ejus . Et ne mediocrem tibi videatur ejus . Et ne mediocrem tibi videatur commendasse decorem, recole quod in alio psalmo legis: Speciosusbenedixit Deus in aeternum: ex cujus benedictione benedicta etiam tu in mulieribus; quia non potest mala arbor fructum facere bonum. Benedicta, inquam, tu in mulieribus, quae illam generalem maledictionem evasisti, qua dictum est, In tristitia paries filios ; et nihilominus illam, qua secutum est, Maledicta sterilis in Israel : ac singularem consecuta es benedictionem, ut nec sterilis maneas, nec cum dolore parturias. Dura necessitas, et grave jugum super omnes filias Evae! Et si parturiunt, cruciantur: et si non parturiunt, maledicuntur. Et dolor prohibet parere, et non parere maledictio. Quid facies, Virgo, quae haec audis, quae haec legis? Si parturis, angustiaris: si sterilis manes, malediceris. Quid eliges, Virgo prudens? Angustiae, inquit, mihi sunt undique: melius est tamen mihi maledictum incurrere, et castam manere,
Abbreviated transcription (Latin):
cui benedixit dñs. An non uere
benedictus: cui benedixit dñs:
De sapore huius fructus quidam
titudo dulcedinis .c. d: quam ab¬
scondisti dimentib de. & alius qͥ¬
dam. Si tam̃ inquit gustastis: qm̃
dulcis ẽ dñs. Et ipse fructus de
se: inuitans nos ad se. Qui edit me
ait adhuc esuriet: & qui bibit me
ad huc sitiet. Utiq ꝓpt̾ saporis
dulcedinem hoc dicebat: qua se¬
mel gustatus. magis excitat ap¬
petitũ. Bonus fructus: qui am¬
maium esurientium & sitientiũ
iusticiam. & esca & potusẽ. Au¬
disti de odore: audisti de sapore:
audi & de sp̃e. Si enim fructus il¬
le mortis. non solum suauis fuit
aduescendum. s etiam teste scri¬
ptura. delectabilis aspectu: qͣnto
magis huius uitalis fructus ui¬
uificum decorem. debemꝰ inqui¬
rere. in quẽ teste alia scriptura de¬
siderant. etiam angłi ꝓspicere:
Cuius pulerhitudinem in sp̃u ui¬
debat. et in corꝑe uidere cupiebat:
qui dicebat. Ex syon sp̃es decoris

Expanded text:
cui benedixit Dominus . Annon vere cui benedixit Dominus . Annon vere benedictus, cui benedixit Dominus? De sapore hujus fructus quidam ltitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te . Et alius quidam: Si tamen, inquit, gustastis quoniam dulcis est Dominus . Et ipse Fructus de se, invitans nos ad se: Qui edit me, ait, adhuc esuriet; et qui bibit me, adhuc sitiet . Utique propter saporis dulcedinem hoc dicebat, qui semel gustatus magis excitat appetitum. Bonus fructus, qui animarum esurientium et sitientium justitiam, et esca, et potus est. Audisti de odore, audisti de sapore: audi et de specie. Si enim fructus ille mortis non solum suavis fuit ad vescendum, sed etiam, teste Scriptura, delectabilis aspectu ; quanto magis hujus vitalis fructus vivificum decorem debemus inquirere, in quem, teste alia Scriptura, desiderant etiam angeli prospicere? Cujus pulchritudinem in spiritu videbat, et in corpore videre cupiebat, qui dicebat: Ex Sion species decoris
Abbreviated transcription (Latin):
tuum scĩficat uterum. Dñs ergo
tecum. Benedicta tu in mulierib.
Libet adiungere: qͦt elisabeth cur
hȩc uerba sũnt ꝓsecuta subum¬
.xit. Et benedictus fructus uentͥs
benedictus fruc̾tus uentris tui:
s quia ille de preuenit inbenedic¬
donib dulcedinis. ideo tu bene¬
dicta. uere & enim benedictus fru¬
ctus uentris tui. in quo benedictȩ
sunt om̃s gendes: de cuius pleni¬
tudine. tu qͦ accepisti cum cẽteris:
& si differentius a cȩteris. Ac ꝓpi
minib: non inder angłos:s qui
iur: benedic̾tus panis. benedicta
mulier. benedicta terra: uł si qͥd
tale in creaturis. benedictum ẽẽ
memoratur.S singlariter bene¬
dictus fructus uentris tui: cum
sit suꝑ omnia benedictus d̃s in
scła. Benedictus gͦ fructus uentͥs
tui. Benedictus in odore: benedi¬
ctus insapore: benedictus in sp̃e.
Huius odoriferi fructus fraglan¬
tiam sentiebat: qui dicebat. Ecce o¬
dor filii mei. sicut odor agri pleni:

Expanded text:
tuum sanctificat uterum, Dominus ergo tuum sanctificat uterum, Dominus ergo tecum. 5. Benedicta tu in mulieribus. Libet adjungere quod Elisabeth, cujus haec verba sunt, prosecuta subjunxit: Et benedictus fructus ventrisbenedictus fructus ventris tui: sed quia ille te praevenit in benedictionibus dulcedinis, ideo tu benedicta. Vere etenim benedictus fructus ventris tui, in quo benedictae sunt omnes gentes, de cujus plenitudine tu quoque accepisti cum caeteris, etsi differentius a caeteris. Ac propminibus, non inter angelos, sed, qui vir, benedictus panis, benedicta mulier, benedicta terra, vel, si quid tale in creaturis benedictum esse memoratur: sed singulariter benedictus fructus ventris tui, cum sit super omnia benedictus Deus in saecula. 6. Benedictus ergo fructus ventris tui. Benedictus in odore, benedictus in sapore, benedictus in specie. Hujus odoriferi fructus fragrantiam sentiebat qui dicebat: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni,
Abbreviated transcription (Latin):
tates. ita iusticie subdunt ut d̾m
ñ dedeceat uelle. qͦd ipsi uolunt:
ꝑ hoc qͦd ab eius uoluntate non
dissentiunt. dm s̾ sp̃aliter iun¬
gunt. S cum ita sit. cum om̃ib
scĩs: specialiter tamen cum ma¬
ria. Cum qua utiq tanta ei con¬
sensio fuit. ut illius non solum uo¬
luntatem. s etiam carnera sibi
coniungeret: ac de sua iurginisq
substantia unum xp̃m efficeret.
uł potius. unus. xp̃e fieret: qui ⁊¬
si nec cotus de dõ. nec totus de
uirgine. & totus tamen dĩ. & totꝰ
iurginis ẽẽt: nec duo filii. s unꝰ
utriusq filius. Ait itaq. Aue gr̃a
plena. dñs tecũ. Nec tantum dñs
filius tecũ. quẽ carne tua indui ͦ:
dñs pat̾ qui genuit quẽ concipis.
Pater inquam tecum: qui suum
filium facit ⁊ duum filius decũ:
qui adcondendi.m inde mirabi¬
le sacramentum. miro mͦ & sibi re¬
serat genitale secretum: & cibi ser¬
uat uirginale signaculum. Sp̃s
sc̃s tecum: qui cum pat. & filio.

Expanded text:
tates ita justitiae subdunt, ut Deum tates ita justitiae subdunt, ut Deum non dedeceat velle quod ipsi volunt: per hoc quod ab ejus voluntate non dissertiunt, Deum sibi specialiter jungunt. Sed cum ita sit cum omnibus sanctis, specialiter tamen cum Maria: cum qua utique tanta ei consensio fuit, ut illius non solum voluntatem, sed etiam carnem sibi conjungeret; ac de sua Virginisque substantia unum Christum efficeret, vel potius unus Christus fieret: qui, etsi nec totus de Deo, nec totus de Virgine; totus tamen Dei, et totus Virginis esset; nec duo filii, sed unus utriusque filius. Ait itaque: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Nec tantum Dominus Filius tecum, quem carne tua induis; sDominus Pater, qui genuit quem concipis. Pater, inquam, tecum, qui Filium suum facit et tuum. Filius tecum, qui ad condendum in te mirabile sacramentum, miro modo et sibi reserat genitale secretum, et tibi servat virginale signaculum. Spiritus sanctus tecum; qui cum Patre et Filio
Abbreviated transcription (Latin):
rauit heredem: s quicquid hono¬
ris in populo. quicqͥd de paterna
domo rerum terrenarum. habe
potuisset: omnia arbitrata ẽ qͣsi
stercora ut xp̃m lucrifaceret. Nec
fefellit eam intentio: qͣndo & xͦ¬
sibi filium uendicauit. nec ꝓpo¬
sicum pudiciciȩ iuolauit. Bene gͥ
gr̃a plena: quȩ & uirgmitatis gra¬
tiam tenuit. & insuꝑ fecundita¬
tis glam acquisiuit. Aue inquit
gr̃a plena. dñs. tecum. Non dirit
dñs inte: s dñs tecum . Ds̃ enim.
qui ubiq equalit̃ totus ẽ ꝑsuam
simplicem substantiam: aliter ta¬
men in rationalib creaturis. qͣm
in ceteris: & ipsarum alit̃ in bonis.
qͣm in malis ẽ. ꝑ efficatiam. Ita sa¬
ne ẽ. inirrationalib creaturis: ut
tamen non capiatur ab ipsis. Ara¬
tionalib autem omnib quidẽ.
capi potest ꝑ cognitionem: s a
bonis tantum capitur etiã ꝑ amo¬
rem. In solis gͦ bonis ita ẽ: ut etiã
sit cum ipsis. ꝓpt̾ concordiam uo¬
luntatis. Nam dum suas uolun¬

Expanded text:
ravit haeredem; sed quidquid honoravit haeredem; sed quidquid honoris in populo, quidquid de paterna domo rerum terrenarum habere potuisset, omnia arbitrata est ut stercora, ut Christum lucrifaceret. Nec fefellit eam intentio, quando sibi filium vindicavit, nec propositum pudicitiae violavit. Bene igitur gratia plena, quae et virginitatis gratiam tenuit, et insuper fecunditatis gloriam acquisivit. 745 4. Ave, inquit, gratia plena, Dominus tecum. Non dixit, Dominus in te; sed, Dominus tecum. Deus enim qui ubique aequaliter totus est per suam simplicem substantiam, aliter tamen in rationalibus creaturis quam in caeteris; et ipsarum aliter in bonis quam in malis est per efficaciam. Ita sane est in irrationalibus creaturis, ut tamen non capiatur ab ipsis. A rationalibus autem omnibus quidem capi potest per cognitionem, sed a bonis tantum capitur etiam per amorem. In solis ergo bonis ita est, ut etiam sit cum ipsis propter concordiam voluntatis. Nam dum suas volun
Abbreviated transcription (Latin):
& licet a summo cȩlo egressio
eius. nimio damen ꝑuolans de¬
sideno. p̃uenit suum nunciũ.¬
ds̃ ad uirginem: quã amau̾at.
quã sibi elegerat. ciuꝰ decorem
concupierat. Quem ꝓspiciens
alonge uenientẽ: gratulans ⁊ exultãs
ait eccłia.E cce uenit is saliens
inmontib: transiliens colles.
Merito audem concupuut rex
decorem uirginis. fecerat enĩ.
quicquid longe ante p̃monita
fuerat. apatre suo dauid: dicen¬
te sibi: Audi filia & uide & incli¬
na aurem tuã: & obliuiscere po¬
pulum tuũ & domum patͥs cui.
Et si hoc feceris: concupiscet rex
decorem tuum. Audiuit qͥype
&uidit: non ut quidã. qui audi¬
entes non audiunt: & uidentes
non intelligunt. S audiuit &
credidit: uidit & intellexit. Et
inclinauit aurẽ suã uidelicet ad
obedientiã: & eor suũ ad discipli¬
nam. Et oblita ẽ populũ suũ. ⁊do¬
mum patris sui: quia nec popłm
suum augere ꝓlis successione. nec
domui patris sui relinquere cu¬

Expanded text:
et licet a summo coelo egressio et licet a summo coelo egressio ejus , nimio tamen pervolans desiderio praevenit suum nuntium ad Virginem quam amaverat, quam sibi elegerat, cujus decorem concupierat. Quem prospiciens a longe venientem gratulans et exsultans ait Ecclesia: Ecce venit is saliens in montibus, transiliens colles . 3. Merito autem concupivit Rex decorem Virginis. Fecerat enim quidquid longe antea praemonita fuerat a patre suo David, dicente sibi: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum et domum patris tui. Et si hoc feceris, concupiscet rex decorem tuum . Audivit quippe et vidit, non ut quidam, qui audientes non audiunt, et videntes non intelligunt; sed audivit et credidit, vidit et intellexit. Et inclinavit aurem suam ad obedientiam, et cor suum ad disciplinam, et oblita est populum suum, et domum patris sui: quia nec populum suum augere prolis successione, nec domui patris sui relinquere cu
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo: s hominib non angłis. Pro¬
inde et si poduit ad eam intrare
angłs: s nulli hominum facilis
patebat accessus. Ingressus ergo
stolorum. & stephanum plenum
Alioquin nec in illo habitauit
plenitudo diuinitatis corꝑalit᷑.
quemadmodum in maria: nec
illi conceperunt de spũ sco qͦmͦ
plena erat: cum qua dñs erat:
S hoc potius mirandũ ẽ. quo¬
mͦ qui angłm miserat ad uir¬
ginem: ab anglo inuentus ẽ
eẽ cum uirgine. Itane uelocior
angło fuit d̃s̃: ut festinandem
nuncium. celerior ipse p̃ueniret
ad terras: Nec mirum. Nã cũ
esset rex in acubitu suo. nardꝰ
uirginis dedit odorem suum:
& ascendit in conspectu glȩ eiꝰ
fumꝰ aromatis: & inuenit grãm
coram oculis dñi. clamantib
qui circumstabant. Quȩ ẽ ista
quȩ ascendit ꝑ desertum sicut
uirgła fumi. exaromatib myr¬
re & thuris: Statimq rex egre¬
diens de loco scõ suo. erultauit
ut gygas adcurrendam uiam:

Expanded text:
, sed hominibus, non angelis. Pro, sed hominibus, non angelis. Proinde etsi ad eam potuit intrare Angelus, sed nulli hominum facilis patebat accessus. 2. Ingressus ergo stolorum, et Stephanum plenum Alioquin nec in illo habitavit plenitudo divinitatis corporaliter, quemadmodum in Maria: nec illi conceperunt de Spiritu sanctoplena erat, cum qua Dominus erat? Sed hoc potius mirandum, quomodo qui Angelum miserat ad Virginem, ab Angelo inventus est esse cum Virgine. Itane velocior Angelo fuit Deus, ut festinantem nuntium celerior ipse praeveniret ad terras? Nec mirum Nam cum esset Rex in accubitu suo, nardus Virginis dedit odorem suum, et ascendit in conspectu gloriae ejus fumus aromatis, et invenit gratiam coram oculis Domini, clamantibus qui circumstabant: Quae est ista quae ascendit per desertum, sicut vir gula fumi, ex aromatibus myrrhae et thuris? Statimque Rex egrediens de loco sancte suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam;
Abbreviated transcription (Latin):
uotionis gaudent. se offerre dõ.
in odorem suauitatis. Mariȩ au¬
tem orationes. quantum placu¬
erint in conspectu altissimi ange¬
lus indicauit: qui ingressus ad
eam. tam reuerenter salutauit.
Nec fuit difficile angło. ꝑ clausum
ostium penetrare.ad abdita uirgi¬
nis: qui utiq ex subtilitate suȩ¬
substantiȩ. hoc habet innatura. ut
nec seris ferreis. eius arceatur ing̾s¬
sus. quocumq suus eum impetus
ferat. Angłicis enim spiitib. pa¬
rietes non obsistunt: s cuneta illiᷤ
uisibilia cedunt: cuncta eque eor¬
pora quantum libet solida. uł spiˢ¬
sa penetrabilia sunt eis. ac ꝑuia.
Suspicandum gͥ non ẽ. qͦd aꝑtum
inuenerit angłs ostiolum uirgi¬
nis: cui nimirum inꝓposito erat.
hominum fugere frequentias. ui¬
tare colloquia:ne uel.orantis ꝑ¬
turbaretur silentium. uł continẽ¬
tis castitas demptaretur. Clauserat
itaq etiam illa hora. suum suꝑ
se habitaculum prudentissima¬

Expanded text:
votionis gaudent se offerre Deo votionis gaudent se offerre Deo in odorem suavitatis. Mariae autem orationes quantum placuerint in conspectu Altissimi, angelus indicavit, qui ingressus ad eam, tam reverenter salutavit. Nec fuit difficile angelo per clausum ostium penetrare ad abdita Virginis, qui utique ex subtilitate substantiae suae hoc habet in natura, ut nec seris ferreis ejus arceatur ingressus, quocunque suus eum impetus ferat. Angelicis enim spiritibus parietes non obsistunt, sed cuncta illis visibilia cedunt, cuncta aeque corpora, quantumlibet solida vel spissa, penetrabilia sunt eis ac pervia. Suspicandum igitur non est, quod apertum invenerit angelus ostiolum Virginis, cui nimirum in proposito erat hominum fugere frequentias, vitare colloquia; ne vel orantis perturbaretur silentium, vel continentis castitas tentaretur. Clauserat itaque etiam illa hora suum super se habitaculum Virgo prudentissima
Abbreviated transcription (Latin):
sed quia locutus sum: qm̃ uir
pollutus labiis ego sum. Heu qͦt
uana. quot falsa. quot turpia. ꝑ
hoc ipsum spurcissimum os me¬
um. euomuisse me recolo: in qͦ
nunc cȩlestia reuoluere uerba p̃¬
sumo.Alehementer timeo: ne iã¬
iam audiã ad me dictum. Quare
tu enarras iusticias meas:⁊ a.t.
unus.sz ingens globz igneus af¬
feratur: qui uidelicet multam.
& mueteratam prurientis oris
mei rubiginem. ad plenum exco¬
quere sufficiat: quatinus angłi
ad uirginem. & uirginis ad ipsũ
grata inuicem. ac casta colloqͥa.
dignus habear. meo qualicunq
replicare sermone. Ait enim eu
uanglista. Et ingressus angelus
adeam. Hatid dubium quin ad
mariam: dixit. Aue gr̃ã plena:
dñs tecum. Quo ingressus adeã:
Puto in secretarium pudici cubi¬
culi: ubi fortassis illa clauso suꝑ
se ostio. orabat patrem suũ. inab¬
seondito. Solent angłi astare o¬
rantib: & delectati in his. quos
uident leuare puras manus. in
orationem. holo eaustum sc̃ȩ de¬

Expanded text:
sed quia locutus sum, quoniam vir sed quia locutus sum, quoniam vir pollutus labiis ego sum! Heu! quot vana, quot falsa, quot turpia per hoc ipsum spurcissimum os meum evomuisse me recolo, in quo nunc coelestia revolvere verba praesumo! Vehementer timeo, ne jamjam audiam ad me dictum: Quare tu enarras justitias meas, et assunus, sed ingens globus igneus afferatur, qui videlicet multam et inveteratam prurientis 744 oris mei rubiginem ad plenum excoquere sufficiat! quatenus angeli ad Virginem, et Virginis ad ipsum grata invicem ac casta colloquia dignus habear meo qualicunque replicare sermone. Ait igitur evangelista: Et ingressus Angelus ad eam, haud dubium quin ad Mariam, dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Quo ingressus ad eam? Puto in secretarium pudici cubiculi, ubi illa fortassis clauso super se ostio orabat Patrem suum in abscondito. Solent angeli astare orantibus, et delectari in his quos vident levare puras manus in oratione: holocaustum sanctae de
Abbreviated transcription (Latin):
inuoca: non recedat ab ore. non
recedat a corde: & ut impetreserꝰ
orationis suffragium. ne deseras
conu̾sationis exemplum. Ipsam
sequens non deuias:ipsam rogãs
non despas: ipsam eogitans ñ
erras. Ipsa tenente ñ corruis. ip¬
.sa ꝓtegente ñ metuis: ipsa du¬
ce non fatigaris: ipsa ꝓpicia ꝑue¬
nis: &sic intemetipso exꝑiris. ꝗͣ
merito dictum sit. & nom̃ uirgi¬
nis maria.S iam modice pau¬
sandum ẽ: ne & nos intransitu
claritatem tanti luminis indue¬
amur.Ut enim uerbis apłicis
utar. bonum ẽ. nos hic ẽẽ: & lib
dulciter contemplari insilentio
qͦd laboriosa non sufficit explica¬
re locutio. Interim autem ex de¬
uota scintillantis syderis con¬
templatione: feruentior repara
IBENteR ubi michi congrue-¬
re uideo. uerba sc̃orum assumo:
quo uel ex uasculorum pulchritu¬
dine. gratiora fiant. queq in eis
lec̾tori apposuerim. Ut autẽ nc̃
aꝓpħicis uerbis incipiam. ue mͥ
non quidẽ sic̃ ꝓpħa. quia tacui.

Expanded text:
invoca. Non recedat ab ore, non invoca. Non recedat ab ore, non recedat a corde; et ut impetres ejus orationis suffragium, non deseras conversationis exemplum. Ipsam sequens non devias: ipsam rogans non desperas: ipsam cogitans non erras. Ipsa tenente non corruis; ipsa protegente non metuis; ipsa duce non fatigaris; ipsa propitia pervenis: et sic in temetipso experiris quam merito dictum sit, Et nomen Virginis Maria. Sed jam modice pausandum est, ne et nos in transitu claritatem tanti luminis intueamur. Ut enim verbis apostolicis utar, Bonum est nos hic esse : et libet dulciter contemplari in silentio, quod laboriosa non sufficit explicare locutio. Interim autem ex devota scintillantis sideris contemplatione, ferventior reparab, 28-32. 1. Libenter, ubi mihi congruere video, verba sanctorum assumo, quo vel vasculorum pulchritudine gratiora fiant quaecunque in eis lectori apposuerim. Ut autem nunc a propheticis verbis incipiam: Vae mihi, non quidem, sicut prophetae, quia tacui,
Abbreviated transcription (Latin):
ens magis mentes quam corꝑa:
fouet uirtutes. excoquit uicia. Ip¬
sa inquam ẽ preclara & exima
stella suꝑ hoc mare magnum
& spaciosum necessario subleua¬
ta: mieans meritis: illustrans ex¬
emplis. O quisquis te intelligis
in huius scłi ꝓfluuio magis int̃
ꝓcellas & tempestates fluctua¬
re qͣm ꝑ terrã ambulare: ne au̾¬
tas ocłos a fulgore hui syderis:
sinon uis obrui ꝓcellis. Si insur¬
gant uenti demptationum:. si in¬
curras scopulos tribulationum:
respice stellam: uoca mariam. Si
lactaris suꝑbie undis: si ambitio¬
nis. si detractionis. si emulationiͤ.
respice stellam: uoca mariam. Si
lracundia. aut auaricia. aut car¬
nis illecebra nauiculã concusse¬
rit mentis: respice ad mariam.
Si cͥminum immanitate turbat᷑.
conscientiȩ feditate confusus.
iudicii horrore ꝑterritus. baratro
incipias absorberi tristicie. desꝑa¬
tionis abysso: cogita mariam.
In ꝑiculis. in angustiis. in rebus
dubiis mariam cogita. mariam

Expanded text:
ens magis mentes quam corpora, ens magis mentes quam corpora, fovet virtutes, excoquit vitia. Ipsa, inquam, est praeclara et eximia stella, super hoc mare magnum et spatiosum necessario sublevata, micans meritis, illustrans exemplis. O quisquis te intelligis in hujus saeculi profluvio magis inter procellas et tempestates fluctuare, quam per terram ambulare; ne avertas oculos a fulgore hujus sideris, si non vis obrui procellis. Si insurgant venti tentationum, si incurras scopulos tribulationum, respice stellam, voca Mariam. Si jactaris superbiae undis, si ambitionis, si detractionis, si aemulationis; respice stellam, voca Mariam. Si iracundia, aut avaritia, aut carnis illecebra naviculam concusserit mentis, respice ad Mariam. Si criminum immanitate turbatus, conscientiae foeditate confusus, judicii horrore perterritus, barathro incipias absorberi tristitiae, desperationis abysso; cogita Mariam. In periculis, in angustiis, in rebus dubiis, Mariam cogita, Mariam
Abbreviated transcription (Latin):
culari. nutrire & custodire. Nor
tantũ autem ioseph: s maria des¬
cendisse credenda ẽ de domo dauid.
Alioquin non fuisset desponsata
iuro de domo dauid: si non esset¬
& ipsa de domo dauid. Ambo gͥ
erant dedomo dauid. s in altera
completa ẽ ueritas qͣm iurauit
dñs dauid: altero tantũ conscio
& teste adimplete ꝓmissionis.
Infine autem uersus: & nomen
inquit uirginis maria. Loquam᷑
pauca & suꝑ hoc nomine qͦd int̃¬
pretatum maris stella dicitur:⁊
matri uirgini ualde conuenient̃
aptatur. Ipsa namq aptissimȩ
syderi comparatur: quia sicut
sine sui corruptione sydus siũ
emittit radiũ:sie absq sui lesio¬
ne uirgo parturit filium. Nec sy¬
deri radius suã minuit claritatẽ:
nec uirgim filius suã integritatẽ.
Ipsa gͦ ẽ nobilis ilia stella ex iacob
orta. cuius radius uniuersũ orbem
illuminat: cuius splendor & preful¬
get insuꝑnis & inferos penetrat:
terras etiam ꝑlustrans. & calefaci¬

Expanded text:
culari, nutrire et custodire. Non culari, nutrire et custodire. Non tantum autem Joseph, sed et Maria descendisse credenda est de domo David. Alioquin non fuisset desponsata viro de domo David, si non esset et ipsa de domo David. Ambo igitur erant de domo David; sed in altera completa est veritas, quam juravit Dominus David, altero tamen conscio et teste adimpletae promissionis. 17. In fine autem versus, Et nomen, inquit, Virginis Maria. Loquamur pauca et super hoc nomine, quod interpretatum maris stella dicitur, et matri Virgini valde convenienter aptatur. Ipsa namque aptissime sideri comparatur; quia, sicut sine sui corruptione sidus suum emittit radium, sic absque sui laesione virgo parturit filium. Nec sideri radius suam minuit claritatem, nec Virgini Filius suam integritatem. Ipsa est igitur nobilis illa stella ex Jacob orta, cujus radius universum orbem illuminat, cujus splendor et praefulget in supernis, et inferos penetrat: terras etiam perlustrans, et calefaci
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis inquam seruus & prudens
quẽ constituit dñs suȩ matris so¬
latium: suȩ carnis nutricium: solũ
deniq in terris magni consilii co-¬
adutorem fidissimum. Huc acce¬
dit: qͦd dicitur fuisse de domo da¬
uid. Uere enim de domo dauid. ue¬
re de regia stirpe descendit uir iste
ioseph: nobilis genere: mente
nobilior. Nlane filius dauid: non
degenerans a patre suo dauid. Pror¬
sus inquam filius dauid: non tan¬
tum carneᷤ s fide: s scitate. sed de¬
uotione. Quem tanquã alterum
dauid dñs inuenit scđm cor su¬
um: cui duto committeret secre¬
tissimum ac sacratissimum sui
cordis archanum. Cut tanquam
alteri dauid. incerta & occulta sa¬
pientiȩ suȩ manifestauit: & dedit
non ignarum eẽ mysterii qͦd ne¬
mo principum hurꝰ scłi agnouit.
Qui deniq datũ ẽ qͦd multi reges
& ꝓph̾ȩ cum uellent uidere non
uiderunt. & audire ñ audierunt:
non solum uidere & audire: s etiã
portare. deducere. amplecti. deos¬

Expanded text:
Fidelis, inquam, servus et prudens, Fidelis, inquam, servus et prudens, quem constituit Dominus suae matris solatium, suae carnis nutritium, solum denique in terris magni consilii coadjutorem sibi fidelissimum. Huc accedit quod dicitur fuisse de domo David. Vere enim de domo David, vere de regia stirpe descendit vir iste Joseph, nobilis genere, mente nobilior. Plane filius David, non degenerans a patre suo David. Prorsus, inquam, filius David, non tantum carne, sed fide, sed sanctitate, sed devotione: quem tanquam alterum David Dominus invenit secundum cor suum, cui tuto committeret secretissimum atque sacratissimum sui cordis arcanum: cui tanquam 743 alteri David incerta et occulta sapientiae suae manifestavit, et dedit illi non ignarum esse mysterii, quod nemo principum hujus saeculi agnovit: cui denique datum est quod multi reges et prophetae, cum vellent videre, non viderunt; audire, et non audierunt; non solum videre et audire, sed etiam portare, deducere, amplecti, deos