comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mensuram corꝑis. quamł habuit
in iuuentute. &e si senex obũt. ł fue¬
rat habiturꝰ. si ante ẽ defunctꝰ. Etasuͦ
duoꝵ annoꝵ & tͥum mensium. erat
etas xͥ: in qua mortuus est & resur¬
rerit. Non ẽ autem fas dice. qͦd in
resurrectione accidat corꝑi magnto¬
do. quaninͣhũt hic. nec erat habitu¬
rum. duuiuendo: nec maiora corꝑa
redigenda sunt. ad modum dñici
corꝑis. Piret enim multum de illis
corꝑib. cum nec ꝑiturꝰ sit capillus.
& nat᷑a corꝑis. ⁊ si ñ eadem parte corꝑis.
Hon enim ꝑibit do t̾rena mat̾ies. de
qua mortalium cat caro. s in queml¬
bet puluerem cineremue soluatur:
inqͦslibet alitꝰ. aurasq diffugiat: in
animalium aẽ hoĩũ cibum. carnẽꝙ
mutet᷑. illi anime puncto tp̃ris re¬
dit. qͦ illam pͥmit᷑ ut ho fieret. cres
ceret. uiu̾et. animauit. Ipsa gͥ t̾re¬
na maties. que discedente anima
fit cadaũ. ñ ita resurrectione repara¬
bitur: ut ea q̃ dilabunt᷑. &e in alias

Expanded text:
is, quam vel habuit in juventute, etiam si senex obiit, vel fuerat habiturus si ante est defunctus. Aetas vero duorum annorum et trium mensium erat aetas Christi, in qua mortuus est, et resurrexit. Non est autem fas dicere quod in resurrectione accedat corpori magnitudo, quam nec habuit hic, nec erat habiturus diu vivendo; nec majora corpora redigenda sunt ad modum dominici corporis. Periret enim multum de illis corporibus, cum nec periturus sit capillus, et natura corporis, et in eadem parte corporis. on peribit terrena materies, de qua mortalium creatur / caro, sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet halitus aurasque diffugiat, in animalium eciam hominum cibum carnemque mutetur, illi anime puncto temporis redit, que illam primitus ut hceret, viveret, animavit. Ipsa ergo terrena materies quae discedente anima fit cadaver, non ita in resurrectione reparabitur, ut ea quae dilabuntur et in alias
Abbreviated transcription (Latin):
cie: N qͦd aliud efficiat tusticia. aliud
qͥbdam effectib intelligit᷑ iudex. ex
qͥbdam miserator. ł ut qͦb dam pla¬
cet. iustꝰ & misericors. S scđm hoc
occͣrit q̃stio. qͦmͦ ex aliis ostendatur
iustꝰ. ex aliis misericors: cum sit ei id̃
eo oꝑe qͦ intelligit᷑ iustꝰ. intelligit᷑ mi¬
sericors. ⁊ eꝯũso. S dixi supͣ. qr cum dr¬

Expanded text:
tiae; non quod aliud efficiat justitia, aliud quibusdam effectibus intelligitur judex, ex quibusdam miserator, vel, ut quibusdam placet, justus et misericors. Sed secundum hoc occurrit quaestio, quomodo ex aliis ostendatur justus, et ex aliis misericors, cum sit idem eieo opere quo intelligitur justus, intelligitur misericors, et e converso. Sed dixi supra quia, cum d
Abbreviated transcription (Latin):
moriat᷑. Cur autem nob inc̾dibile
uideat᷑ illam multitudinem corpo¬
rum in aere qͦdãmͦ seminari. atq
ibi ꝓtinꝰ immortalit̾ & incorrupti¬
bilit̾ reuiuiscere: cum credamꝰ in
ictu ocłi fut᷑am resurrectionem. & in
m̃bra sine fine uictura. tanta ueloetta¬
te redit᷑um. antiquissimorum cada¬
uerum puluerem: S uellem de his
potiꝰ audire doctiores. Si gͦ scõs qͥ repꝑ¬
ientur xͦ ueniente uiuentes. eiq obui¬
am rapient᷑. cdidimꝰ in eod raptu. de
mox immortalia redit᷑os: nullas in
ũbis apłipatiem angustias: gnaliter¬

Expanded text:
moriatur. Cur autem nobis incredibile videatur illam multitudinem corporum in aere quodammodo seminari, atque ibi protinus immortaliter et incorruptibiliter reviviscere, cum credamus in ictu oculi futuram resurrectionem, et in membra sine fine victura tanta velocitate rediturum antiquissimorum cadaverum pulverem? Sed vellem de his potius audire doctores. Si ergo sanctos qui repeisto ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de mox immortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue
Abbreviated transcription (Latin):
głificati audiunt p̃ces supplicantiũ ⁊
queris: nunqͥd p̃ces supplicantium au¬
diunt: & uota postulantium. in eoꝵ
noticiam ꝑueniunt: Nẽ inẽdibile
aĩas sc̃oꝵ. que in abscondito faciei dei.
ueriluminis illustratione letant᷑. in ip¬
sius ꝯtemplatione. ea q̃ foris agantur
intelligere: qͣntum illis ad gaudi¬
um.ł nob ad auxilium ꝑtinet.
Sic̃ enim angłis. ita &e sc̃is qͥdo
assistunt. peticiones nr̃e in no
s qr eiꝰ uoluntatem suꝑ eis ꝯsulunt.

Expanded text:
ificati audiunt preces supplicum, eum. Nunquid preces supplicantium audiunt, et vota postulantium in eorum notitiam perveniunt. Non est incredibile nimas sanctorum, quae in abscondito faciei Dei veri luminis illustratione laetantur, in ipsius contemplatione ea quae foris aguntur intelligere, quantum vel illis ad gaudium, vel nobis ad auxilium pertinet. Sicut enim angelis, ita et sanctis qui Deo assistunt, petitiones nostrae innotsed quia ejus voluntatem super eis consulunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dr dies dñi: ñ ꝓ qualitate temporis.
h rerum: q tẽ cogitationes ⁊ ꝯsilia ul¬
gulorum patebunt. Unde in danele.
Uecustus
dierum sedit: & lib̾ aꝑti sunt coram
eo. libͥsunt ꝯscientie singłoꝵs: que tẽ
apient᷑ aliis & tẽ implebit᷑. nichil oc¬
cultum qͦd ñ reuelet᷑. Adueniente it¬

Expanded text:
r Domini, non pro qualitate temporis, sed rerum, quia tunc cogitationes et consilia singulorum patebunt. Unde in Daniele, Vetustus dierum sedit, et libri aperti sunt coram eo. Libri sunt conscientiae singulorum, quae tunc aperientur aliis. Et tunc implebitur: Nihil occultum quod non revelet
Abbreviated transcription (Latin):
bunt in fut᷑o: non erit tam̃ eiꝰ ad pe¬
nam ł gle derogationem: s ad gr̃ars
actionem. Si uͦ querit᷑. utrum
peccata q̃ fecerunt electi. te ꝓdeant
in noticiam õium: sic̃ mala dãnan¬
dors oĩb er̃t uota: non legi hoc exp̃s¬
sum in scͥtura. Uñ. ñ irrationabiłr
putari pot̾. peccata hic ꝑ penitentiã
tecta. & deleta: illie cẽ tegi aliis: alia
ui. cunctis ꝓpalari. de ins qͥuiui repi¬
Dueri eẽ solec. utrum illi entur¬
quos uiuos inueniet xp̃s. nunquã
oĩo moriti sint: an ipso temporiᷤ pun¬
cto qͦ rapient᷑ obuiam xͦ. ad immorta¬
litatem mira celitate sint transituri.
Non enim dicendum ẽ fieri non pos¬
se. ut ꝑ aera in sublime portent᷑ in
illo spacio. & moriant᷑ & reuituiscãt.
Ad hc̃ aut̃ sensum. qͦ estimemꝰ illos¬

Expanded text:
eis tamen erit ad poenam vel gloriae derogationem, sed ad gratiarum actionem. Si vero quaeritur utrum peccata quae fecerunt electi, prodeant tunc in notitiam omnium, sicut mala damnandorum omnibus erunt nota, non legi hoc expressum in Scriptura. Unde non irrationabiliter putari potest peccata hic per poenitentiam tecta et deleta, illic etiam tegi aliis, alia vero cunctis propalari. 5. De his qui viQuaeri enim solet utrum illi quos vivos inveniet Christus, nunquam omnino morituri sint, an ipso temporis puncto quo rapientur obviam Christo ad immortalitatem mira celeritate sint transituri. Non enim dicendum est fieri non posse ut super aera in sublime portentur in illo spatio, et moriantur et reviviscant. Ad hunc autem sensum quo aestimemus illos
Abbreviated transcription (Latin):
nis mortuoꝵ erit uox tube. tabe
que in aduentu iudicis. ab oĩb audiet᷑:
& cuiꝰ uͥtute ercitabunt᷑ mortui. & de mo¬
numenti resurgent. Uñ. ꝓpħa. Dabit
suscitandi mortuos. E ioħs eugłista
ait. Uenic hora. in qͣ om̃s qͥ inmonum̃¬
tis fc̃. audient uocem filii di: & ꝓcedent:

Expanded text:
 tubae, quae in adventu judicis ab omnibus audietur; et cujus virtute excitabuntur mortui, et de monumentis resurgent. Unde Propheta, pssuscitandi mortuos. Et Joan. evangelista ait, c. 5: Venit hora in qua omnes qui in monumentis sunt, audient vocem Fil
Abbreviated transcription (Latin):
hibere. Non enim ꝑ carnis unionem:
ad unionem sp̃s ꝑtransitur. det̾mi
cuiꝰ uxor. pꝰqm a uiro suo delinquit᷑.
illiꝰ ꝯmat̃ efficit᷑: nec pꝰ compat̾ni tatẽ
a uiro suo cognoscit᷑. Uł de illo potiꝰ
agit᷑: cuiꝰ uxor ante defungit᷑. quam
tismo fusciꝑe puerum. De hoc tirba¬
nus sed̃s ita ait. Qͦd uxor cum mari¬
do in baptismo non debeat suscipere
puerum. nulla auetoritate repꝑitur
ꝓhibitum. S ut puritas sp̃alis pat̾ni¬
tatis ab oĩ labe & infamia ꝯseruet᷑ im¬

Expanded text:
tur prohibere. Non enim per carnis unionem, tur prohibere. Non enim per carnis unionem, ad unionem spiritus transitur. Sed cujus uxor postquam a viro suo derelinquitur, illius commater efficitur, nec post compaternitatem a viro suo cognoscitur; vel de illo potius agunt cujus uxor ante defungitur quam tismo suscipere puerum. De hoc Urbanus ait, ibid.: Quod uxor cum marito in baptismate simul non debeat suscipere puerum, nulla auctoritate reperitur prohibitum. Sed ut puritas spiritualis paternitatis ab omni labe et infamia conservetur im
Abbreviated transcription (Latin):
ut & baptismus sit. si instante neces¬
sitate. femina puerum in noie tͥnitatiᷤ
baptiz au̾it: & qͦd sp̃ialium parentum
filiił filiȩ. ante ł post opat̾nitatem ge¬
nite. possunt legitime coniungi. pt̾
illam ꝑsonam: qua compatres st̃
scͥbens regino ep̃o. Post susceptum fi¬
lium de fonte. ł filiam sp̃alem qͥ ex
compatre ł ꝯmatre fu̾int nati: ma
tingente rerum casu in ꝯiugium dy
ꝯmatrem uxoris post eiꝰ obitum᷑. il
cere ualeat. De hoc meholaus ip̃ sic sebit
ualeat. unam pꝰ alt̾am: in qͦ meminisse
debes scͥptum ẽẽ. Frunt duo in carne
una. Cumgͥ constet qͦd uir & mulier
una caro efficiunt᷑ srestat uirum. com¬
patrem ꝯstitui mulieri. euiꝰ assumpta
uxor ꝯmat̾ erat: & ĩouirum illi femi¬
qͣidem fuerat. una caro effect̾us. E¬
uic autem: ꝯcilio tiburiene.
illud contrariũ uidr. Qui spãlem¬
ht ꝯpatrem. cuiꝰ filium de lauacro
defuncto ꝯpatre suo. eiꝰ uiduam ducere
inuxorem: qͦs irulla gn̾atio sp̃ał secnit

Expanded text:
ut et baptismus sit, si instante necessitate femina puerum in nomine Trinitatis baptizaverit, et quod spiritualium parentum filii, vel filiae, ante, vel post compaternitatem genitillam personam qua compatres effescribens Regino episcopo: Post susceptum filium de fonte vel filiam spiritualem, qui ex compatre vel ex commatre fuerint nati, mattingente rerum casu in conjugium dmmatrem uxoris post ejus obitum quis ducere valeat. De hoc Nicolaus papa sic valeat, unam post alteram. In quo meminisse debes scriptum esse: Erunt duo in carne una. Cum ergo constet quod vir et mulier una caro efficiuntur, restat virum compatrem constitui mulieris, cujus assumpta uxor commater erat; et ideo virum illi femiqua idem fuerat una caro effectus. Huic autem illud ex Tiburien. conc. contrarium videtur: Qui sppatrem cujus filium de lavacro defuncto compatre suo ejus viduam ducere in uxorem, quos nulla generatio spiritualis secernit.
Abbreviated transcription (Latin):
in resurrectionem iudicii. Si uͦ q̃rit᷑
ciniꝰ uel qualis erit uox illa: apłs dic̃.
ł plurium angłoꝵ. Cademq dicitur
tuba: qr erit manifesta & nouissima:
tuba ut ait aus. ẽ clamor: no. ⁊ ue. testi¬
aliqͥd euidens &e p̃clarum signum in¬
telligit᷑. Q uor archangłi & tuba dei.

Expanded text:
in resurrectionem judicii. Si vero quaeritur cujus vel qualis erit vox illa, Apostolus dixit vel plurium angelorum. Eademque dicitur tuba, quia erit manifesta et novissima, tuba, ut ait August., de Gratia novi et vetaliquod evidens et praeclarum signum intelligitur. Quod vox Archangeli et tuba Dei a
Abbreviated transcription (Latin):
gustie pͥores: & abscondite abocłis
nostris. Que de fut̾o exponens ier
ait. Obliuioni tͣdent᷑ pͥora mala: qr
forsitan in fut᷑o. pͥstine qu̾sationis me¬
moria oĩo delebit᷑. succedentib bonis
etins: ne sit pars maloꝵ pͥoris angustie
memorari. S ħ &e hi similia possunt
accipi sic. ut ñ excludant memoriã
p̃cedentium malors:s ex ea molestiã
nem obfuseabit. s g̃cior es do reddet:
meminit: Qmͦ autem plena beati¬
tudo. si memoria reatꝰ m̃tem tangit:
S sepe. leti tͥstium memimimꝰ & sani
doloꝵ meminmꝰ. sine dolore: & inde
ampliꝰ leti. & gͣci sumꝰ. Ex his apparet.¬

Expanded text:
es, et absconditae ab oculis nostris. Quae de futuro exponens Hieron. ait: Oblivioni tradentur priora mala, quia forsitan in futuro pristinae conversationis memoria omnino delebitur, succedentibus bonis aeternis, ne sit pars malorum, prioris angustiae memorari. Sed haec et his similia possunt accipi sic, ut non excludant memoriam praecedentium malorum, sed ex ea molestiam nem obfuscabit, sed gratiores Deo reddet. meminit? Quomodo autem plena beatitudo, si memoria reatus mentem tangit? Sed saepe laeti tristium meminimus, et sani dolorum meminimus sine dolore; et inde amplius laeti et grati sum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrtis. & de ultͣ plurib nuꝑtiis: so¬
lent hoĩes mou̾e questionem. S qͥs
audeat diffinire: ꝙ nec apłm uideo
diffinisse: Ait enim. Si dormierit
tias debeo damnare: nec eiꝰ uecundiã
numerositatis aifferre: nec contͣ hu¬
mane uecundie sensum audeo dr̃e.
ut qͦtiens uolu̾int nubant: nec ex
meo corde. pt̾ scͥpture auctoritatẽ.
qͦtaslibet nuptias damnare. Idem te
immo nec tͥgamam: ce italic̾e .uͦ. ⁊Gͭi.¬
quemadmodum scđo marito nube.
Apłs tamen bigamos a sacdotali
honore excludit. s hoc ñ fac̃ ꝓuitio
digamie. immo ꝓ sacram̃t uͥtute:
ut sit una uniꝰ. sic̃ unica uniei
ud tamen cesariensis concilii uidr in¬
nuere. digamiam ẽẽ pecc̃m. prb̃m in¬
quit in nuptiis digami pͣnde ñ ꝯue¬
nit: qr cumpenitentia bigamꝰ indi¬
geat: qͥs erit prb̃r qͥ talib nuptus pos¬
sit p̃be ꝯsensum: S hoc de illo intelli¬
gi pot̃. qui pͥme uxori insidiatꝰ putat᷑.
ilto dr. Qed in bigamo non seruat᷑. am¬

Expanded text:
pluribus nuptiis solent homines movere quaestionem, sed quis audeat definire quod nec Apostolum video definivisse? Ait enim: Si dormierit tias debeo damnare, nec eis verecundiam numerositatis auferre; nec contra humanae verecundiae sensum audeo dicere ut quoties voluerint nubant; nec ex meo corde, praeter Scripturae auctoritatem, quotaslibet nuptias damnare. Idem tesimo nec trigamam; et ita licere quiquemadmodum secundo, marito nubere. Apostolus tamen bigamos a sacerdotali honore excludit; sed hoc non facit pro vitio bigamiae, imo pro sacramenti virtute, ut sit una unius, sicut unica unici. Illud tamen Caesarien. concilii videtur innuere, bigamiam esse peccatum. Prqui, in nuptiis bigami prandere non convenit; quia cum poenitentia bigamus indigeat, quis erit presbyter qui talibus nuptiis possit praebere consensum? Sed hoc de illo intelligi potest qui primae uxori insidiatus putaturillud dicitur, quod in bigamo non servatur. Am
Abbreviated transcription (Latin):
redigendi. qͥb penitꝰ denegat᷑ ꝯiuigiũ.¬
¶Hic uid̾r nicholaus ꝑmittere maritis.
ꝓadultio ł alio huiꝰmi. uroressuas int̾fi¬
cere. s eccłiastica disciplina. sp̃ali gladio.
non mat̾iali cͥmmnosos feriri iubet. Uñ.

Expanded text:
redigendi, quibus penitus coniugiuHic videtur Nicolaus permittere maritis pro adulterio aut alio hujusmodi uxores suas interficere; sed ecclesiastica disciplina spirituali gladio, non materiali, criminosos ferire debet. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
serendum ẽ. Omnib questionib que
de hac re moueri assolent. satisfacẽ
ñualeo. resurrecturam tñ carnem
mortu st̃. atq morient᷑: nullatenus
ambigere debet xanꝰ. Ait enĩ ysaias.

Expanded text:
serendum est. Omnibus quaestionibus quae de hac re moveri solent satisfacere non valeo: resurrecturam tamen carnem mortui sunt et morientur, nullatenus ambigere debet Christianus . Ait enim Isaias,
Abbreviated transcription (Latin):
suum de fonte susciꝑent. si innupti
man̾e uolu̾int: bonum est. Sin aut̃.
grauis pemtentia insidiatori iniun¬
gatur: & simul maneant: & si puiar¬
cator ꝯiugii suꝑuixit: acrima penitenti¬
amultet᷑: & sine spe ꝯugu maneat.
liquis.L ꝯmatrem. non potest sibi co¬
pulare nuptialit̾: & si p̃sumptum fu¬
erit: seꝑandisunt. Q aut̃ legitaime
quincti sunt. ñ iđo separandi sunt. qͥa
alt̾ eoꝵ in sidiose filium de fonte leua¬
uit. Q detiam nicholaus ꝯfirmat. di¬
osse desid̾as: utrum mulier q̃ uiri
filium ex alia femina genitum de sa¬
cro fonte leuaunt. pꝰmodum possit
cum eod uiro copłari: qͦs ĩo ꝯiungi poᷤ¬
se decnimus: qr scdm canones sacs ñͥ
ambors ꝯsensu nulliꝰ religionis obten¬

Expanded text:
suum de fonte susceperint, si innupti suum de fonte susceperint, si innupti manere voluerint, bonum est; sin autem, gravis poenitentia insidiatori injungatur, et simul maneant; et si praevaricator conjugii supervixerit, acerrima poenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. m suam vel commatrem non potest sibi copulare nuptialiter; et si praesumptum fuerit, separandi sunt. Qui autem legitime conjuncti sunt, non ideo separandi sunt, quia alter eorum insidiose filium de fonte levavit. Quod etiam Nicolaus confirmat diosse desideras utrum mulier quae viri filium ex alia femina genitum de sacro fonte levaverit, postmodum possit cum eodem viro copulari. Quos ideo conjungi posse decernimus, quia secundum canones sacros, nisi amborum consensu, nullius religionis obten
Abbreviated transcription (Latin):
lia sac̃dotis: que ei pecẽa sua ꝯfitetur.
in penitñtia suscipimꝰ. ita nr̃i spales
sunt filii: ut & ipsi quos uł nob suscipi¬
entib. uł sub tͥne mersionis uocabulo
mergentib. unda baptisini regenera¬
uit. Siluest̾ &̃ ammonet. ut ad suã sili
penitũtialem nullꝰ sac̾dos accedat. qr
penitentia accipimꝰ. ita nr̃i filii sunt.
ut in baptismosuscepti: quoꝵ õium.
flagitiosa ẽ commixtio. ¶Quodaut̃
ter sp̃ualis ł mat̾. filioł filie sp̃ali:¬
quod int̾rogastis. siqͥs filiolam cilio ma
suam durit uxorem : & de eo guntiensi.¬
qͥ concubuit cum matre sp̃uali: ce de
eo qͥ filium suum baptizau̾it: ⁊ uxor
cuius eum de fonte susceꝑit: Hac c̾a
ut discidium fieret ꝯuigii si post uita¬
li copła possunt ꝑmanere: sic respon¬
dendum ẽ. Si filiolam aut ꝯmatrẽ
suam aliquis in ꝯiugio dux̾it. seꝑan¬
dos ẽẽ iudicamꝰ: & graui penitentia
plectendos. Si uͦ ꝯiuges legittimi. unꝰ
ł ambo ex industͥa fecerint. ut filiũ

Expanded text:
lia sacerdotis, quae ei peccata sua confitetur. suscipimus, ita nostri spirituales sunt filii, ut et ipsi quos vel nobis suscipientibus, vel sub trinae mersionis vocabulo mergentibus, unda Baptismi regeneravit. Sylvester etiam admonet ut ad suam filiam poenitentialem nullus sacerdos accedat, quia oenitentia accipimus, ita nostri filii sunt, ut in Baptismo suscepti; quorum omnium flagitiosa est commixtio. Quod autemter spiritualis nec mater filiae, vel filiquod interrogasti, si aliquis filiolam suam duxerit in uxorem, et de eo qui concubuit cum matre spirituali; et de eo qui filium suum baptizavit, et uxor ejus eum de fonte suscepit, hac causa ut dissidium fieret conjugii, si post in tali copula non possunt permanere; sic respondendum est: Si filiolam aut commatrem suam aliquis in conjugium duxerit separandos esse judicamus, et gravi poenitentia plectendos. Si vero conjuges legitimi, vel unus, vel ambo ex industria hoc fecerint, ut filium
Abbreviated transcription (Latin):
feminas desidiose. quasdam u̾ frau¬
dulit̾. ut auiris suis separent᷑ ꝓpͥos
filios coram ep̃ĩs ad ꝯfirmandum te¬
nuisse. Uñ nos dignum duximꝰ. ut si
qua mulier filium sirũ desidia aut
fraude aliquacoram ep̃o tenuit ad
ꝯfirmandum: ꝓpt̾ fallaciam ł frau

Expanded text:
oeminas desidiose, quasdam vero fraudulenter, ut a viris suis separentur, proprios filios coram episcopis ad confirmandum tenuisse. Unde nos dignum duximus, ut si qua mulier filium suum desidia, aut fraude aliqua coram episcopo tenuerit ad confirmandum propter fallaciam su
Abbreviated transcription (Latin):
homo noĩe stepħs ueniens. no ep̃o.
nr̃o p̃sulatui innotuit. ꝙ filiũ suũ
in ertremouite positũ necduo baptis¬
miunda lotum. absentia sac̾dotum
cogente baptizauit: eumq ꝓpͥis mani¬
b suscepit: atꝙ ꝓhuiꝰ modinegotio.
reuerentia tua p̃fatum hominem a
sua ꝯiuge iudicauit ẽẽ separandum.
Qͦd fieri nullatenꝰ debet: dicente sc̃p¬
tura. Qͦd ds coniunx̃. hõñ separet.
& dĩs non dimitte uxorem. nͥ ca form̃¬
cationis:. iubet. Q nos tanta auict̾or¬
tate freti. dicimꝰ dimittendum eẽ &
inculpabile iudicandum: ꝙ neccĩta
intulit. Nam baptiranchopꝰ. laicis
fidelib si necessum fu̾it: lib̃e ꝯcedr.
Uñ. si supͣdictus hõ filium morien¬
tem aspiciens. ne aĩam ꝑpetuo ꝑire
dimitteret. unda baptismi lauit.
ut eum de potestate mortis eriperet:
bn fecisse laudat᷑. Ideoq Sue urori
sͥ iamolim legitime sociate. impu¬
ne dumuixit iudicamꝰ mane con¬
iunctum: nec ob ħ separari debere.

Expanded text:
homo nomine Stephanus veniens, nostro praesulatui innotuit, quod filium suum in extremo vitae positum, necdum Baptismi unda lotum, absentia sacerdotum cogente, baptizavit, eumque propriis manibus suscepit. Atque pro hujusmodi negotio, reverentia tua praefatum hominem a sua conjuge judicavit esse separandum. Quod fieri nullatenus debet, dicente ScQuod Deus conjunxit, homo non separet. Et Dominus non dimittere uxorem, nisi causa fornicationis, jubet. Et nos tanta auctoritate freti dicimus non dimittendum esse, et inculpabile judicandum quod necessitas intulit. Nam baptizandi opus laicis fidelibus, si tamen necesse fuerit, libere conceditur. Unde si supradictus homo filium morientem aspiciens, ne animam perpetuo perire dimitteret, unda Baptismi lavit, ut eum de potestate mortis eriperet, bene fecisse laudatur. Ideoque suae uxori, sibi jam olim legitime sociatae, impune dum vixerit judicamus manere conjunctum, nec ob hoc separari debere.
Abbreviated transcription (Latin):
iunct̾os separat. Si autem ignoranter
ꝯuncti fu̾int in conspectu eccłie::
postmodum ꝓbata ꝯsanguinitate.
eiꝰdem iudicio separati. quieritur.
utrum copula illa. ꝯiugiũ fu̾it. Qbꝰ¬
dam uidr non fuisse ꝯiugium: quia
ñ erant legitime ꝑsone: s tamende
crimine excusant᷑ ꝑ ignorantiam:
& quasi ꝯiugium reputat᷑: qr bona
fide. & ꝑmanum eccłie quenerint.
Uñ de filii eorum legittimi habentur:
lii uͦ dũt fuisse ꝯiugium. licet ñ
eẽqt legitime ꝑsone: qr talium con¬
iinct̾iones. uocant canones ꝯiugia
uͥde ꝑsonis agunt. quars testimonio
ꝯsanguineoꝵ sit dirimenda qiuinẽ¬
turił tres ꝯsanguinitatem iureru¬
rando firmauint: ł ipsi forte ꝯfessifu¬
erint: ꝯiugia dissoltiant᷑. Si uͦ neu¬

Expanded text:
Si autem ignoranter conjuncti fuerint in conspectu Ecclesiae, et postmodum probata consanguinitate ejusdem judicio separati, quaeritur utrum copula illa conjugium fuerit. Quibusdam videtur non fuisse conjugium, quia non erant legitimae personae; sed tamen de crimine excusantur per ignorantiam, et quasi conjugium reputatur, quia bona fide et per manum Ecclesiae convenerunt. Unde et filii eorum legitimi habentur. Alii vero dicunt fuisse conjugium, licet non essent legitimae personae, quia talium conjunctiones vocant canones conjugia, ubi de personis agitur, quarum testimonio consanguineorum sit dirimenda conjuncvel tres consanguinitatem iureiurando firmaverint, vel si ipsi forte confessi fuerint, coniugia dissolvantur in n
Abbreviated transcription (Latin):
bet fidelem non iungi infideli: &e si
mimo dñs ꝑeum. iussit isrlitis uxores
dimittere alienigenas. ꝑ qͣs ibant ad
deos alienos: ñ ille ꝑ maritos acquire¬
bant᷑ deo. Recte hoc p̃cepit: qr ꝑ moy¬
seniusserat dñs. neqͥs urorem alienige¬
nam ducet. Aerito gͦ qͣs duxerant dño
ꝓhibente. dño iubente dimiserunt:
monium. ꝙ ert̃ decretum di fc̃m ẽ. s cũ
cognoscit᷑ emendandum: ut qñ fideł
iunctos gentiles gentilib comꝑit con¬
una: & infideł cum fideli ꝯsentiret ha¬
bitare: nec ꝓhib̃i a dño debuit fideł
infidelem dimittere. nec iubi. Ideo

Expanded text:
si imo Dominus per eum, jussit Israelitis uxores dimittere alienigenas, per quas ibant ad deos alienos; non illae per maritos acquirebantur Deo. Recte hoc praecipit, quia per Moysen jusserat Dominus ne quis uxorem alienigenam duceret. Merito ergo quas duxerant Domino prohibente, Domino jubente dimiserunt; monium, quod extra decretum Dei factum est; sed cum cognoscitur, emendandum, ut quando fid, jam conjunctos gentiles gentilibus comperit conuna et infidelis cum fideli consentiret habitare, nec prohiberi a domino debuit fidelis infidelem dimittere nec iuberi: ideo
Abbreviated transcription (Latin):
copłe pͥoris soluere ualet: s nec altiꝰ
ꝯiunct̾ionis soboles. placet affinita¬
tis pͥoris uiri ꝯsortium tͣnsire. Siquis
gͦ sacͥlego & temerario ausu. in defun¬
cto querit ꝓpinqͥtatem extinguere:
ł sub alt̾o affinitatis uocabula dissi¬
pare:. ł susceptas soboles alt̾ius copłe
hic ꝓhibet. si mortuo pͥmo uiro. &¬
uxor eiꝰ alii nuꝑserit. filios de scd̃o
uiro genitos. duce uxores de cogna¬
tione pͥoris uiri: qr filii mediante
matre. ad cognonem priorisi ui
riꝑtinent: cum qͦ mat̾ eorũ. ho una
nullatenꝰ potest ad ꝯsortiũ ꝯgn̾onis
yorisuiri ꝑtingere. ¶hoc autem obs¬
uandum est. usq ad uii. gñis gradũ:
ẜmaxime usq ad tc̃ium ł quartum:
sictit suprapositum est. Si ꝯugiũ sit

Expanded text:
copulae prioris solvere valet; sed nec alterius copulae prioris solvere valet; sed nec alterius conjunctionis soboles placet ad affinitatis prioris viri consortium transire. Si quis ergo sacrilego et temerario ausu in defuncto quaerit propinquitatem extinguere, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel si susceptas soboles alterius copulae hic prohibet, si mortuo primo viro uxor ejus alii nupserit, filios de secundo viro genitos ducere uxores de cognatione prioris viri, quia filii mediante matre, ad cognationem prioris viri pertinent, cum quo mater eorum una nullatenus potest ad consortium cognationis prioris viri pertingere. Hoc autem observandum est usque ad septimum generis gradum; sed maxime usque ad tertium et quartum, sicut supra positum est. 3. Si conjugium sit
Abbreviated transcription (Latin):
obitum eiꝰ. Cqualtẽ uir iungat᷑ in
matͥmonio eiᷤ qͥ sͥ ꝯsangͥnei sunt.
&e tixoris sire ꝯsangͥneis. pꝰ mortem
uxoris.Ecce hic ꝯcedr in qͥntał
qͣrta ꝓpinquitate affinium: fieri
est: ut relictam ꝑatͥs uxoris suȩ.
relict̾am fr̃ais uxoris stie. relict̾am
filii uxoris sue. nemo sͥ in matͥmo¬
nium sumat relictam uxorem ꝯ¬
sanguineoꝵ uxoris sue:usq in t̾ciã
ꝓgeniem. nemo uxorem sumat. In
nitatis obseruatione loquuntur
auctores. Alii enim usq ad.uii. gͣ¬
dum eam obseruari sanctiunt:
tracta non diuidunt. S illi u̾ita¬
dispensare in copla affinium.usq
ad t̾crum gradum: sic̃ gg̃. dispensa¬
uit in .iiiͦi. gradu consanguinitatis.
¶ulud cẽ non ẽ p̃t̾eundum: quod. G̃s.
re deciusti. Si mulier copula nuptia¬
li. extͣneo uiro ꝯiuncta. cognationi eiꝰ
ꝑtineat: si eo defunct̾o. cognatio mane
posse fiert. c̃dendum ẽ. Porro uno de¬
functo. in suꝑstite affinitas ñ deletͥ
nec alia copła ꝯiugalis. affinitatem

Expanded text:
ejus. Aequaliter vir jungatur in matrimonio eis qui sibi consanguinei sunt, et uxoris suae consanguineis, post mortem uxoris. Ecce hic conceditur in quinta vel quarta propinquitate, affinium fieri cest ut relictam patris uxoris suae, relictam fratris uxoris suae, relictam filii uxoris suae, nemo sibi in matrimonium sumat; relictam uxorem consanguineorum uxoris suae usque in tertiam progeniem nemo in uxorem sumat. In nitatis observatione loquuntur auctores. Alii enim usque ad septimum gradum eam observari sanciunt; ania contracta non dividunt. Sed illi veritadispensare in copula affinium usque ad tertium gradum; sicut Greg. dispensavit in quarto gradu consanguinitatis. Illud autem non est praetereundum, quod Greg. decrevisti si mulier, copula nuptiali extraneo viro juncta, cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneaposse fieri credendum est. Porro uno defuncto, in superstite affinitas non deletur, nec alia copula conjugalis affinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
apparet: non posse ꝯtrahi ꝯuigium
ab his. qͥ sunt diu̾se religionis & fidi.
lier.⁊ c̃. S aliud hoc eẽ. aliud illud.
& infidelium: que ꝯtrahunt᷑ ab eis. in
dispari religione & fide manentibus.
flpls uͦ agit de illis. qͥ uniꝰ eiꝰdemq in¬
fidelitatis fuerunt. qñ ꝯiuncti st̃. S eũ
uenisset eugłm: alt̾ sine alta ẽdidit. In¬
telligis ne qͥd dicam: Attende. ut rem
ipsam diligentiꝰ explanem. Ecce ꝯiuges
duo. uniꝰ infidelitatis fuerunt: qñ ꝯunn¬
cti sunt. Nulla de his questio est. que ꝑ¬
tineat ad ilłd p̃ceptum uet̾is ⁊ noui te

Expanded text:
apparet non posse contrahi conjugium ab his qui sunt diversae religionis et fidei. 2. lier, etc. Sed aliud hoc esse, aliud illud,  infidelium quae contrahuntur ab eis in dispari religione et fide manentibus. Apostolus vero agit de illis qui unius ejusdemque infidelitatis fuerunt, quando conjuncti sunt. Sed cum venisset Evangelium, alter sine altera credidit. Intelligis ne quid dicam? Attende, ut rem ipsam diligentius explanem. Ecce conjuges duo unius infidelitatis fuerunt quando conjuncti sunt; nulla de his quaestio est quae pertineat ad illud praecept
Abbreviated transcription (Latin):
animꝰ. cuiꝰ p̾sentia corpꝰuiuit. & do¬
enim erit tẽ eẽ in corporib damna¬
torum: qͦd nc̃ ẽẽ scimus in animis
qͦd auo. respondens ait. Cur ñ dicam¬
ignis affligĩsi sp̃s hominum. ⁊̃ ipsi
incorporei. & nc̃ potuerunt includi
corporalibꝰ m̃bͥs. & tc̃ pot̾unt corpo¬
rum suoꝵ uincłis insolubilit̾ alli¬
gari: Gehenna illa. que stagnum
solida hominum: aeria demonum:¬

Expanded text:
anima cujus praesentia corpus vivit, et doanima cujus praesentia corpus vivit, et doenim erit tunc in corporibus damnatorum, quod tunc esse scimus in animis quod August. respondens ait, super ignis affligi, si spiritus hominum etiam incorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus membris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolubiliter alligari?  daemonum, solida hominum, aeria daemonum
Abbreviated transcription (Latin):
he q̃ necdum sacͦ uelamine tecte. tam̃
inꝓposito uͥginalium semꝑ se simulaue¬
runt ꝑman̾e: licet uelate ñ fuerint.
tñsinupserint aliqͦ tp̃r: his agendape¬
nitentia ẽ: qr sponsio eaꝵ a dño tenebat᷑.
Si enu int̾ homines solet bone fidei ꝯ¬
tractus nullaratione dissolui: quanto
mag̃ ista pollicitatio qͣm cum do pepig̃.
solui sine uindicta non pot̾it: Item.
Siuͥgines ñdum uelate talit̾ publica pe¬
intentia puniunt᷑. ⁊ a cetu fidelium us¬
q ad satisfact̾ionem excludunt᷑: qͣnto
mag̃ uiduȩ q̃ ꝑfectioris etatis. & matu¬
rioris ꝯsilii eristunt. & habitum religio¬
nis assumpserunt. & deinde apostata¬
uerunt. atq ad pͥorem uomitum sunt re¬
uerse. a nob̾ & ab oĩb fidelib. a limmib
eccłie.⁊ a cetu fidelium. usq ad satisfactio¬
nem st̃ eliminandȩ. & carcerib t̃dende¬
Erhis apparet. uͥgines ł uiduas. uoto
ꝯtinentiȩ astͥctas. siue fu̾int uelate. si¬
uenon: nullatenꝰ ꝯiugium sortiri pos¬

Expanded text:
 velamine tectae, tamen in proposito virginali semper se simulaverunt permanere, licet velatae non fuerint, tamen si nupserint aliquo tempore, his agenda poenitentia est, quia sponsio earum a Domino tenebatur. Si enim inter homines solet bonae fidei contractus nulla ratione dissolvi, quanto magis ista pollicitatio quam cum Deo pepigerunt, solvi sine vindicta non poterit! Item: Si virgines nondum velatae taliter publica poenitentia puniuntur, et a coetu fidelium usque ad satisfactionem excluduntur, quanto magis viduae, quae perfectioris aetatis, et maturioris concilii existunt, et habitum religionis assumpserunt, et deinde apostataverunt, atque ad priorem vomitum sunt reversae, a nobis et ab omnibus fidelibus, a liminibus ecclesiae, et a coetu fidelium usque ad satisfactionem sEx his apparet virgines vel viduas voto continentiae astrictas, sive fuerint velatae, sive non, nullatenus conjugium sortiri pos
Abbreviated transcription (Latin):
leo pp̃. sic ait. Necẽe ẽ ut legittimarũ
fecła nuptiaꝵs. redintegranda cdamus:
&e remotis his q̃ hostilitas intulit. cuic
id legitime reformet᷑. quod intulit. ꝓ¬
curandumq ẽ. ut recipiat qͥsq. qͦd ꝓ¬
prium ẽ: nec tam̃ culpabilis iudicet᷑.¬

Expanded text:
Leo papa sic ait: Necesse est ut legitimarum Leo papa sic ait: Necesse est ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus; et remotis his quae hostilitas intulit, cuique id legitime reformetur quod intulit; procurandumque est ut recipiat quisque quod proprium est. Nec tamen culpabilis judicet
Abbreviated transcription (Latin):
sue ꝓfessionis redire neglerit. Tẽ ille
cuise iunxerat. ei defunctꝰ erit: cum
de mnundo recedunt. & defunguntur:
cum ab eoꝵ ꝯcupiscentia iste se alienãt.
terum alt̃o uiuente. ad aliam ñ pos¬
se tͣnsire copłam. alioqͥn adult̾ium
in penis tenec locum. Quem pͥmum.
illi hñt. qͥ aberrant a deo. Grauissime gͥ
peccant adult̾i: grauit formcaris: s cune¬
tis his grauiꝰ incestuosi: qͦs õs tͣnscendunt.
contͣ naturam delinquentes. Uñ aus. In li.
ab incesto. Peiꝰ ÷ enĩ cum matre: quam
cũ aliena uxore dormire. S oĩũ hors
pessimum est qͦd eͥc̃ natͣam fit: ut si uir.
mbro mulieris ñ ad hoc ꝯcesso. utat᷑. ħ
crecrabilit̾ fit in meretͥce: s execrabilꝰ
inuxore. De illi qͥ pꝰ longam captiui¬
tos in captiuitate. ł ab iniqͣ dũatione
nunqͣm libandos. in alioꝵ ꝯugia tͣnsi¬
erunt: s illi qͥ putabant᷑ ꝑisse remearĩt.
utrum eiꝰ reddi debeant: & an scđi for¬
nicati sint. & ipse ree adultu. De hoc

Expanded text:
suae professionis redire neglexerit. Tunc ille qui se conjunxerat ei, defunctus erit, cum de mundo recedunt et defunguntur, cum ab eorum concupiscentia istae se alienant; terum altero vivente ad aliam non posse transire copulam; alioquin adulterium in poenis tenet locum, quem primum illi habent qui aberrant a Deo. Gravissime ergo peccant adulteri, graviter fornicarii, sed cunctis his gravius incestuosi; quos omnes transcendunt contra naturam delinquentes. Unde Angustinus,ab incestu. Pejus enim est cum matre, quam cum aliena uxore dormire; sed horum omnium pessimum est quod contra naturam fit; ut si vir membro mulieris non ad hoc concesso utatur; hoc execrabiliter fit in meretrice, sed execrabilius fit in uxore. 5. De illis qui post longam capttos, vel in captivitate, vel ab iniqua dominatione nunquam liberandos, in aliorum conjugia transierunt: si illi qui putabantur periisse remeaverint, utrum eis reddi debeant, et an secundi fornicati sint, et ipsae reae adulterii. De hoc
Abbreviated transcription (Latin):
gͣcꝰ cognationis. Alii enim patrem
in pͥmogdu: filios in scđoponunt. Alii
pͥmum gradum filioᷤ appellant. negan¬
tes gͣdum cognationis int̾ patrem &e
filium ẽẽ: cum una carosint pat̾ a filiꝰ.
Auctoritates gͦ q̃ ꝯsangͥnitatis cautelã.
usq in uii. gͣdum ꝓhibent: patrem pont̃
in pͥmo gͣdu. Ille uͦ q̃ usq adui. gradum

Expanded text:
guinitatis. Alii enim patrem in primo gradu, filios in secundo ponunt; alii primum gradum filios appellant, negantes gradum cognationis in patrem et filium esse, cum una caro sint pater et filius. Auctoritates ergo quae consanguinitatis cautelam usque in septimum gradum prohibent, patrem ponunt in p
Abbreviated transcription (Latin):
quelibet ꝯccipiseñtia. que ꝑnitiose
tͣpit̾q corrumpit. fornicõ sp̃alis est:
ꝑquamuir uxorem. & uxor uirum
dimitt̾e potest. Consulit tam̃ apłs.
ne fidelis dimittat infidelem. uo¬
lentem cohabitare: nec ad̾o reuoca¬
re. Si fideli liceat aliam duc̾e infideli
lis a fideli discedat: anliceat fideli
aliam duc̃e. Uidr auẽtoritas testan.
at. Amb̃r enim u̾ba apł̃i exponens:
ait. alioqͥn. si disceditis ab inuicem. am¬
& uolentes cohabitare. dimitatis. &
aliisuos copulatis: adult̾i estis. & filii ue¬
stri. Qͥ de hac copła nascunt᷑ immun
Siqͥs hũit uxorem uirginem ante
baptismum: uiuente illa pꝰ baptismũ
alt̾am hab̾e ñ potest. Crimina enim:
in baptismo soluunt᷑: non ꝯiugia. Qe¬

Expanded text:
quaelibet concupiscentia, quae perniciose quaelibet concupiscentia, quae perniciose turpiterque corrumpit, fornicatio spiritualis est, per quam vir uxorem vel uxor virum dimittere potest. Consulit tamen Apostolus, ne fidelis dimittat infidelem volentem cohabitare, nec a Deo revocare. 5. Si fideli liceat aliam ducere infidelilis a fideli discedat, an liceat fideli aliam ducere. Videtur auctoritas testari at. Ambros. enim verba Apostoli expone Alioquin si disceditis ab invicem, et volentes cohabitare dimittitis, et aliis vos copulatis, adulteri estis; et filii vestri qui de copula nascuntur, immundi, is habuerit uxorem virginem ante baptismum, vivente illa post baptismum alteram habere non potest. Crimina enim in baptismo solvuntur, non conjugia.
Abbreviated transcription (Latin):
tere. Si enim fornicõ carnis detestan¬
da est in ꝯiuge. qͣnͣtomag̃ fornicatio
Si autem queris: an sit dimuti.¬
ꝓpt̾ aliud uitium. nͥ ꝓpt̾ infidelitatẽ
ł idolatͥam possit dimitti: attende
tria: non est
dubitandũ.
& auariciã
forniconẽ ẽẽ.
Qͥs gͦ quamili bet illicitam
ꝯcupiscentiam pot̃ a fornicõnis ge¬
nere separare.si auaricia formẽo
est: Ex qͦ intelligit᷑. qͦd ꝓpt̾ illicitas
ꝯcupiscentias. ñ t̾m que in stupris
cum alienis uiris łfeminis com¬
mitunt᷑: s ob quaslibet q̃ aĩam
a lege dei aberrare faciũt
&e ꝑnitiose corrumpi.
possit sine crumine. ⁊¬
uir urorem suam dimitt̾e: & uxor uirũ.
ectissime dimittt᷑. si uirosuo dicat.
aut si quid aliud facmorosum ł flagi¬
tiosum. auirosuo expetat. Tunc ille si
ueracit̾ penitens ẽ. ħtq fidem ꝑ dilec¬
tionem oꝑantem: m̃brum qͦd eum
scandalizat. amputabit. Ex his
apparet. ꝙ ñ solum infidelitas. s &

Expanded text:
tere. Si enim fornicatio carnis detestantere. Si enim fornicatio carnis detestanda est in conjuge, quanto magis fornicatio Si autem quaeris an propter aliud vitium nisi propter infidelitatem vel idololatriam, possit dimitti, attende tria, non est dubitandum et avaritiam fornicationem esse. Quis ergo quamlibet illicitam concupiscentiam potest a fornicationis genere separare si avaritia fornicatio est? Ex quo intelligitur quod propter illicitas concupiscentias non tantum quae in stupris cum alienis viris vel feminis committuntur, sed ob quaslibet quae animam a lege Dei aberrare faciunt et perniciose corrumpi, possit sine crimine vir uxorem suam dimittere, et uxor virum. ssime dimittitur, si viro suo dicat: aut si quid aliud facinorosum vel flagitiosum a viro suo expetat. Tunc ille, si veraciter poenitens est, habetque fidem per dilectionem operantem, membrum quod eum scandalizat amputabit. Ex his apparet quod non solum infidelitas, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uera eiꝰ pudicicia cum ꝯuge dici pot:¬
qr omne qͦd ñ ẽ er fide. pecc̃m ẽ: quam¬
cum infideliꝯ
ueram. Ideo
autem nec
coniuncti. Licitum gͦ erat ꝑiusticiã
fideli. infidelem dimittere: s licitum
ñ erat faciendum. ꝓpt̾ lib̃am beniuo¬
lentiam. ¶ Euident̾ apparet. & int̾
infideles ꝯiugium ẽẽ.⁊ apłm de illiᷤ
agere. qui in infidelitate ꝯiuncti fu¬
erunt. & pꝰ. alt̾ ad fidem cõ¬
uersus ẽ. cum qͦ infidelis
habitare ꝯsentit: ⁊ he ñ
dimittere. fideli ꝯsulit apł̃s: qr forte ꝑ
fidelem saluabitur infidelis. de formi¬
catione spũali ob qm pot̾ dimittq coniunx.
Dotest tñlicite dimitcere:. qr inin¬
fideli ẽ fornico. siñ corporis: tñmentis.
Causam enim fornicationis: dñs excep̃.
fornicationem uͦ gͣnalem & uniu̾salẽ.
intelligere cogim᷑. ñ mͦ scł corꝑalem.
uxorem dimitti. s ñ iussit: & sic de¬
dit apło locummonendi. ut qͥ uo¬
lu̾it ñdimittat. Pot̃ tñ licite dimit¬

Expanded text:
vera ejus pudicitia cum conjuge dici potea omne quod non est ex fide, peccatum est, quamcum infideli veram. Ideo autem nec conjuncti. Licitum ergo erat per justitiam fideli infidelem dimittere; sed licitum non erat faciendum, propter liberam benevolentiam. Evidenter apparet et inter infideles conjugium esse, et Apostolum de illis agere qui in infidelitate conjuncti fuerunt, et post alter ad fidem conversus est, cum quo etiam infidelis habitare consentit; et hunc dimittere fideli consulit Apostolus, quia forte per fidelem salvabitur infidelis. 3. De fornicatione spirituali, ob quam potest dimitti conjux. Potest tamen licite dimittere, quia in infideli est fornicatio, si non corporis, tamen mentis. Causam enim fornicationis Dominus excepit. Fornicationem vero generalem et universalem intelligere cogimur, non modo sciluxorem dimitti, sed non jussit: et sic dedit Apluerit non dimittat: potest tamen licite dimit
Abbreviated transcription (Latin):
uotum ꝯtinentie in delicus egerint
uoluntatem qͦ a ꝓposito cecidit. appa¬
reat ẽẽ. damnatam:. siue sequantur
nuptie. siue ñ: Damnat᷑ enim ꝓposi¬
ti fraus: damnant᷑ tales. qr continen¬
tie fidem pͥmamirritam fecerunt .i.
uotum: ł in uotouiolato. fidem qmͣ
in baptismo ꝓfessi st̃. ¶Si autem ꝓ
uoluntate nubendi damnantur :¬
ꝯstat si eam effect̾ui mnancipauuint.
reuocandum id ẽẽ in irritum: easq
arcendaᷤᷤ. redire ad ꝓpositum. Uñ õs.¬
olim ẽẽ damnatas. qͣs & nos apłica aueto¬
ritate damnandas. ⁊ a ꝯmunione fi¬
delium. atq a liminib eccłie arcen¬
das fore censemꝰ: usq qͦ obediant epĩs
suis: & ad bonum qͦd ceperunt. inuite
aut uoluntarie reuertantur. de uirgi
De uirginib autẽ nib non uelatis.¬

Expanded text:
otum continentiae in deliciis egerint voluntatem quae a proposito cecidit, appareat esse damnatam, sive sequantur nuptiae, sive non. Damnatur enim propositi fraus; damnantur tales, quia continentiae fidem primam irritam fecerunt, id est, votum vel in voto violato fidem quam in Baptismo professae sunt. Si autem pro voluntate nubendi damnantur, constat si eam effectui mancipaverint, revocandum id esse in irritum, easque arcendas redire ad propositum. Unolim esse damnatas. Quas et nos apostolica auctoritate damnandas, et a communione fidelium atque a liminibus ecclesiae arcendas fore censemus, usquequo obediant episcopis suis, et ad bonum, quod coeperunt, invitae aut voluntariae revertantur. § 1. De virginibus autem n
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat. qͦta gnatione debeant copłari:
reseͥbit sic. Quedam lex romana per¬
mitat: ut siue fr̃ĩs &e sororis. siue duo¬
rum fr̃m g̾ianors. seu duaꝵ sorors. fi¬
lius & filia misceant᷑. S exꝑimento di¬
sinȩ siciliȩ p̃sule requisitus. episcopꝰ¬
utrum ausno scͥpserit. ut anglorum
qͣrta g̾natione gtͣcta matͥmonia non
soluerent᷑: int̾ cet̾a talem reddidit rõ¬
uenerat: ne a bonoꝙ. cȩꝑat. metuendo

Expanded text:
fuerat, si quarta generatione debeant copulari, rescribit sic: « Quaedam lex Romana permittit ut sive fratris, sive sororis, sive duorum fratrum germanorum, seu duarum sororum filius et filia misceantur. Sed experimento disinae Siciliae praesule requisitus, utrum Augustino scripserit, ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia non solverentur, inter caetera talem reddit ratvenerat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
eos arbitͦr ñ posse fieri legale ꝯiugiũ:
qr nec int̾ eos qͥ nat᷑a. & eos qͥ adopti¬
one filii sunt. uenerande leges ma¬
trimonia contrahi ꝑmittunt. Item. Si
int̾ eos non ꝯtrahiture matͥmonium. qͦs
adoptio iungit: qnͣto potiꝰ a carnalio

Expanded text:
eos arbitror non posse fieri legale conjugium, eos arbitror non posse fieri legale conjugium, quia nec inter eos qui natura et eos qui adoptione filii sunt venerandae leges matrimonia contrahi permittunt. Item: Si inter eos non contrahitur matrimonium quos adoptio jungit, quanto potius a carnali
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ut nullomͦ se in ꝯiugio reciꝑ¬
ent mulieres ac uiri . quicumq
aliꝗͣ̃ rone susceꝑint natosis separent se:
ne suadente diabolo. tale uitium ino¬
Siqͥs filiastrum ł filiastram am
ante ep̃m tenuit ad ꝯfirmationem:
separet᷑ ab ucore sua: & aliam nũ qm
accipiat. Hec aut̃ ad t̾rorem dicta ft̾:
ñ qr ita erit faciendum. s ne illud fi¬
eret stimoꝑe cauendum: ł de illiᷤ ẽ.
intelligendum qͥ pͥꝰ filios suos uicis¬
sim de fonte susceperunt. quam fi¬
erent ꝯuiges. Premissis aut̃ auctori¬
tatib oĩo ꝯsentiendum ẽ: ut siue ꝓpͥ¬
um.seutm̃ uirifilium mulier de
fonte susceꝑit: ñ io̾ auiro separetur.
Q e de uiro similit̾ oportet intelli¬
gi. de copła sỹualiũ ł adoptiuors¬
ł adoptiui filii. nat᷑alib copulari
de sacͦ fonte: sic̃ patrem. Int̾ fr̃s & fi¬
lios sp̃uales. gratuita & sc̃a ꝯmunio
est: que dicenda ñ est consangͥnitas:
s habenda sp̃tialis ꝓximitas.Uñ. int̾

Expanded text:
nt: ut nullo modo se in conjugio reciperent viri ac mulieres, quicumque hac ratione susceperunt natos, sed separarent se, ne suadente diabolo tale vitium invais filiastrum vel filiastram suam ante episcopum tenuerit ad Confirmationem, separetur ab uxore sua, et aliam nunquam accipiat. Haec autem vel ad terrorem dicta sunt, non quod ita esset faciendum, sed ne illud fieret summopere cavendum; vel de illis est intelligendum, qui prius filios suos vicissim de fonte susceperunt quam fierent conjuges. Praemissis autem auctoritatibus omnino censentiendum est; ut sive pum viri filium mulier de fonte susceperit, non ideo a viro separetur, quod et de viro similiter oportet intelligi. 4. De copula spiritualium, vel adoptivor adoptivi filii naturalibus copulari de sacro fonte, sicut patrem. Inter fratres et filios spirituales gratuita et sancta communio est, quae dicenda non est consanguinitas, sed habenda spiritualis proximitas. Unde inter
Abbreviated transcription (Latin):
fidem utq qu̾sꝰ ẽ. ł si ut̃q fidelis matͥ¬
monio iunctꝰ est. & pꝰ alt̾ eoꝵ a fide re¬
cesserit: & odio fidi ꝯiugem reliquerit.
dimissꝰ. discedentem non comitabitur:
nec tam̃ illa uiuente. alt̾am ducẽ pot̾it:
qui int infideles assert̃ non eẽ ꝯiugiũ:
qr nec rata nec legittima. ẽ eoꝵ copuila.
Rata ñ est: qr solui potest. nec legitima.

Expanded text:
us est, vel si uterque fidelis matrimonio conjunctus est, et post alter eorum a fide discesserit, et odio fidei conjugem reliquerit; dimissus discedentem non comitabitur, nec tamen illa vivente alteram ducere poterit, qui inter infideles asserunt non esse conjugium, quia nec rata, nec legitima est eorum copula. Rata non est, quia solvi potest: nec legitima,
Abbreviated transcription (Latin):
reuentia ꝯiugii. ei qͥ horret auetorem
coniugii. Non ẽ enim ratum matͥmo
se coplau̾it. Contumelia enim crea¬
toris. soluit ius matͥmonii. circa eum
qͥ relinquit᷑. ne accuset᷑. alii copłatus.
Infidelis autem disceilens. & in dĩn
peccat. ⁊ in matͥmonium: nec est ei

Expanded text:
reverentia conjugii ei qui horret auctorem conjugii. Non est enim ratum matrimose copulaverit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur, ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens, et in Deum peccat, et in mat
Abbreviated transcription (Latin):
eam scierat. ⁊ collaudauerat: post eam
ut legittimam hãt. Item ex eod̾. Si fe¬
mina ingenua acceꝑit seruum. sci¬
ens qd seruus ẽẽt: hãt eum: qͥa om̃s
unum prẽm habemꝰ in ceł. Una lex.
erit uiro & femine. ¶Cumdr. sciens il¬
lum seruum:dat᷑ intelligi. qͦd si nescie¬
rit illum seruum ẽẽ: ñ cogit᷑ manere
cũ ipso. Si enim ꝯditionis dolum patit᷑.
ñ cogit᷑ adhere ei. cuiꝰ fraude decepta
ẽ. Si aut̃ scierit uir ꝯditionem mulie¬
monio acceꝑit: ñ ħt licentiam dimit¬
tere eam. si ꝯsensu amboꝵs ꝯtunct̾i st̃:
nͥ ob formconem. De illis agit: qͥbus
altutriꝰ ꝯditio nota ẽ. qñ iunguntur.
ꝙ qͥdam legitima seruoꝵ matͥmonia.
potestatiua qͣdam p̃sumptione diri

Expanded text:
eam scierat et collaudaverat post, eam eam scierat et collaudaverat post, eam ut legitimam habeat. Item ex eodem: Si femina ingenua acceperit servum, sciens quod servus esset, habeat eum; quia omnes unum Patrem habemus in coelis, una lex erit viro et feminae. Cum dicitur sciens illum servum, datur intelligi quod si nescierit illum servum esse, non cogitur manere cum ipso. Si enim conditionis dolum patitur, non cogitur adhaerere ei cujus fraude decepta est. Si autem scierit vir conditionem mulieimonio acceperit, non habet licentiam dimittendi eam, si consensu amborum conjuncti sunt, nisi ob fornicationem. De illis agit quibus alterutrius conditio nota est quando conjunguntur. 2. quod quidam legitima servorum matrimonia potestativa quadam praesumptione dirim
Abbreviated transcription (Latin):
cum qͦ fuit uerum conubtum. fieri
potest ꝯiugium: cum qͣ p̃cessit adult̾i¬
Hosse fieri sane licitas nuptias. ex ꝑso¬
nis illicite ꝯiunct̾is. honesto placito
fubsequente:manifestum est. det̾̃im
de concubinis loq̃r: ꝑhibens ꝯcubinas
posse transire ad honestum placitum
nuptiaꝵ: si castitatem & fidem serua¬
re uelĩt. Primau auctoritas auoni
de illis agit. qͥ de pecco penituerunt:
& nicħ in morte uiri machinati suñ:
nec uiuente uiro. fidem adulte de
dit. mechꝰ. qͦd eam in ꝯiugio du¬
ceret. si suꝑuiueret. Qui uͦ hec fa¬
Unc de conditione uideamꝰ: ũso.
anualeat quigium diuide. Ad quod
dicimꝰ. qr non negat᷑ ingenua. posse
nub̃e seruo. s si nescit᷑ ẽẽ seruilis cõ¬
ditionis: lib̃e pot̃ dimiiti. cũ seruitꝰ
homo ancillam altius uxorem ac¬
ceꝑit. &e estimat qͦd ingenua sie: si
ipsa femina fuit pꝰea in seruitute
detecta: si eam a seruitute redim̾e
potest. faciat. Si non pot̃: si uolu¬
erit. aliam accipiat. Sitͦ ancillã

Expanded text:
it verum conjugium, fieri potest conjugium cum qua praecessit adulteriPosse fieri sane licitas nuptias, ex personis illicite conjunctis honesto placito subsequente manifestum est. 7. Deterde concubinis loquitur, perhibens concubinas posse transire ad honestum placitum nuptiarum, si castitatem et fidem servare velint. Prima vero auctoritas Augustini de illis agit qui de peccato poenituerunt, et nihil in mortem viri machinatae sunt, nec vivente viro fidem adulterae dedit moechus, quod eam in conjugio duceret si superviveret. Qui vero haec faE CONVERSO. 1. Nunc de conditione videamus an valeat conjugium dividere. Ad quod dicimus quia non negatur ingenua posse nubere servo; sed si nescitur esse servilis conditionis libere potest dimitti cum servitus homo ancillam alterius uxorem acceperit, et aestimat quod ingenua sit; si ipsa femina fuerit postea in servitutem dejecta, si eam a servitute redimere potest, faciat; si non potest, si voluerit aliam accipiat. Si vero ancillam