comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a lege nduci. si .n. testator ĩo le¬
gatar sideiꝯ missa dereliquit ut
oĩiõ ꝑsone ab eo honorate ea ꝑ¬
cipiant᷑ apparet ex eius uolinita¬
te ⁊̃ p̃fatas accões ꝯͣ res testatoris
ẽẽ instituendas noĩb modis uolũ¬
tati eius sac̾fiant ⁊ p̃cipue cum ta

Expanded text:
ipsa lege induci. Si enim testator ideo legata vel fidecommissa dereliquit, ut omnimodo personae ab eo honoratae ea percipiant, apparet ex eius voluntate etiam praefatas actiones contra res testatoris esse instituendas, ut omnibus modis volunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhr̃dẽ sũ ꝑ eum cui dare aliquod ni
adimplere ꝯdccem ob noxius tñ
ꝯstituatur post lib̾tatem hr̃dił ei
cui dare uisus ẽ msi ⁊ ip̃e oblatas
pecumias ñ suscepit. Oe .n. semel
repudiatũ ÷ ab eo pentegomm

Expanded text:
redem sive per eum, cui dare aliquid iusadimplere condicionem: obnoxius tamen constituatur post libertatem heredi vel ei cui dare iussus est, nisi et ipse oblatas pecunias non suscepit  quod enim semel repudiatum est ab eo, redintegrari
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ ñ tm̃ si ab hr̃de fu̾it legatũ
derelictũ ł fide i ꝯmissum s ĩsia
legatario ł fideiꝯ missario ealia
ꝑsona qmͣ grauare fidei ꝯmisso
possumꝰ fideiꝯmissum cuidam
relinquatur. Cñ .n.alit̾ ñ uale¬
at nisi aliquid lucri ualeat offe¬
rat ei a quo derelictum ẽ nichil
amextendere accoẽm in reb
quas a testatore ꝯsecutus :¬

Expanded text:
nimus, non tantum si ab herede fuerit legatum derelictum vel fideicommissum, sed et si a legatario vel fideicommissario vel alia persona, quam gravare fideicommisso possumus, fideicommissum cuidam relinquatur. Cum enim non aliter valeat, nisi aliquid lucri offerat ei a quo derelictum est, nihil am extendere actionem in rebus, quas a testatore consecutus
Abbreviated transcription (Latin):
sĩsus emptorẽ rer̾ hr̃ditan¬
aꝵ quas ip̃e debitor uendidĩt
ꝑsoluendis debitis ł legatiᷤᷤ
uenire aliis oxedatur cum
res creditores ład legatanoᷤᷤ
etimonii damꝰ eiexcipere⁊ re

Expanded text:
emptores rerum hereditariarum, quas ipse vendidit pro solvendis debitis vel legatis, venire alii concedatur, cumres creditores vel ad legatarios trimonii damus e
Abbreviated transcription (Latin):
lo logato ł fide iꝯmisso hiꝰ substitu¬
tum quibr̃dato pupillo datus ⁊ ꝑ̃¬
grauari nec si ip̃a rem qmͣ pupil¬
lo legauit a substituto eĩ ł legare
ł fidei ꝯ mittere. uolu̾̃it.
Lea h inlucem em̾sit an possit. leg¬
atumsͥ derelictum is qui celau̾it
qui hr̾dem uoluit ex br̃ditate de¬
fraudare. s hĩ legatum illiquid̾
utilis eẽ noluit.

Expanded text:
llo fideicommisso huiusmodi substitutum qui exheredato pupillo datus est praegravari, nec si ipsam rem quam pupillo legavit a substituto eius vel legare vel fideicommittere voluit.stea hoc in lucem emerserit, an possit legatum sibi derelictum is qui celaverit qui heredem voluit hereditate defraudare: sed huiusmodi legatum illi quidem utilis esse noluit.
Abbreviated transcription (Latin):
etatis implesset u̾bis p̃cariis te¬
stõ fcõ ñ nuillos ei uoluit substi¬
tutos nics ꝓhibec fidei ꝯ missũ
petiłabipiuo hr̃dib ł qͥnibona
ĩ testam̃to relinquntur si ex te¬
stam̃to ñ adeatur hr̃ditas ñ na¬
lerecumũ̾bis relicta directis ad
decessit ꝯseq̃nter ip̃ius hr̃des

Expanded text:
etatis implesset, verbis precativis testamento facto nonnullos ei voluerit substitutos, nihil prohibet fideicommissum peti vel ab ipsius heredibus, qui bona in testamento relinquuntur, si ex testamento non adeatur hereditas, non valere, cum verbis relicta directis adidecessit, et consequenter ipsius heredes
Abbreviated transcription (Latin):
rit si quidem sciens tam ex lega¬
to qm̃ ex fideiꝯͦ. ab eo qui legati
seu fideiꝯmissum meruit peti
pot. Ex si suam ee pͥutauit ñ ałr
gat᷑ rius ẽẽt. ⁊ si scisset remali

Expanded text:
rit, si quidem sciens, tam ex legato quam ex fideicommisso ab eo qui legatum seu fideicommissum meruit peti potest. quod si suam esse putavit, non aliter gaturus esset, et si scisset rem ali
Abbreviated transcription (Latin):
ficientib gen̾um ⁊ nurũ. ⁊ hos no
bis humanũ ẽẽ indetur ad fide i
morte fili ł filie fuit dissolutum
Nullo ⁊ .n. mo̾ possit gen ł mirus
fuius uiuentib ad tale fidei ꝯmis¬
sum uocaricumbn ꝓculdurio cos
añcedant ⁊ hoc udel gradatim
ualente ⁊ si quis rem ĩ mobilem
cuidam legan̾it ⁊ fidei ꝯmiẜit cã¬
que alienare ꝓhibint adiciens

Expanded text:
deficientibus generum et nurum. Et hos enim nobis humanum esse videtur ad fideicomorte filii vel filiae fuerit dissolutum. Nullo etenim modo possint gener vel nurus filiis viventibus ad tale fideicommissum vocari, cum hi procul dubio eos antecedant: et hoc videlicet gradatim valente, et si quis rem immobilem cuidam legaverit vel fideicommiserit eamque alienari prohibuerit adiciens,
Abbreviated transcription (Latin):
nrĩs ꝯstitucõib iam ꝓ eisdem
capitulis ꝓmulgatis eẽ de ro¬
tucõis sensus ꝯtinebatur. cũ
.ni. ampliore cc̃tu hĩto melior
exitus iuentus ÷ ⁊ trib ꝯsti¬

Expanded text:
onibus iam pro eisdem capitulis promulgatis esse derotutionis sensus continebatur. Cum enim ampliore tractatu habito melior exitus inventus est et tribus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedat. Cummui. res ꝑtestiumsol
renda ẽ lex⁊ .n. nequid fu̾tatis
incurrat ꝑduos forte testos ꝯ ti¬
positum inaiorem nu̾m testium
expostulat. ut ꝑampliores hõios
defuncti lucratur ⁊ maxĩe ip̃e ħrs¬
missa ẽ dre ꝯpellitur uitatem.
ꝑsacram̃ti religionem qualis
⁊ indubitata relicta ci⁊ in leges
respeximus q̃ uistis disposicõib
te stam̃toꝵ oĩ modo hr̃des obire
ꝯpellunt ⁊ si striccius cãm exigũt¬

Expanded text:
cedat. Cum enim res per testium solrenda est. Lex etenim, ne quid falsitatis incurrat per duos forte testes compositum, maiorem numerum testium expostulat, ut per ampliores hominesdefuncti lucratur, et maxime ipse missa est, dicere compellitur veritatem per sacramenti religionem, qualis et indubitata relicta? cum et in leges respeximus, quae iustis dispositionibus testatorum omnimodo heredes oboedire compellunt et sic strictius causam exigu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ¶S ⁊ aliamdisceptatio¬
nem uiris antiquiñ ab similẽ
ꝯstituta decidere nobis huma¬
num ẽẽ apparuit. Agitabu̾ntur
.n. si quis agrum corneli ammi

Expanded text:
sunt. Sed et aliam disceptationem iuris antiqui non absimilem constitutam decidere nobis humanum esse apparuit. agitabatur enim, si quis agrum Cornelianum
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it ł hr̃dicas Pager in memo¬
ratis casib sũ ꝯmactim sũ solu
sũ sepius eidem relictus equa
lance ⁊ hr̃ditatem ⁊ agnim ⁊ a¬
liam qmo uemidiuidi ⁊ ad dimi¬
diam ꝑtem unũ q̃mq uocari

Expanded text:
fuerit vel hereditas vel ager in memoratis casibus sive coniunctim sive soli sive saepius eidem relictus, aequa lance et hereditatem et agrum et aliam quamcumque rem dividi et ad dimidiam partem unumquemque vocari
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.⁊ alis de antiquo iuredubi¬
etas nre̾ serenitati suggestaẽ
supplicio afficiũtur. sub eodem
tecto ꝯmorantes ⁊ ñ suũ anxi¬
liũ dño ꝑ insidias occiso p̾ben¬
tes. netes .n. c̾tum ñ faciunt qͥ
intellectus de u̾bis sub oodem¬
fu̾it int̾fectus eos ẜuos pimiri
qui p̃stoerant ⁊ ñ auxilia ad ꝓh¬
ibend̾ ꝑ iculum p̃buerunt nulla
cia salutis dñi amputates sc̃imꝰ

Expanded text:
. Talis de antiquo iure dubietas nostrae serenitati suggesta essupplicio adficiuntur sub eodem tecto commorantes et non suum auxilium domino per insidias occiso praebentes. Veteres enim certum non faciunt, qui intellectus de verbis " sub fuerit interfectus, eos servos puniri, qui praesto erant et non auxilium ad prohibendum periculum praebuerunt, nullatia salutis domini sui amputantes sancimus
Abbreviated transcription (Latin):
fideiꝯ missi auotuo p̃stitũt
frustra ab br̾dib eius de catt
questiotͥ mouetur ẽ ñ ex ea
ti fideio missisatisde functi no¬
te cͥsicem puellam ab hr̃dibͤ
as ad mamimissores eius suc¬
cessio ꝑtinet qui si adiennt ei̾
hrditatẽ ꝯ fusis accõib fideiꝯ ͤ¬

Expanded text:
fideicommissi avo tuo praestiterunt, frustra ab heredibus de ea re quaestio tibi movetur, cum non ex ea ti fideicommissi satis defuncti tae chrysidem puellam ab heredibus as, ad manumissores eius successio pertinet. Qui si adierint eius hereditatem, confusis actionibus fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
relictaee niris anctoritate diffi¬
nnitũ ẽ ẽa ĩ quetam fructum col¬
ligendoꝵ qm obẜnandoꝵ item
pecora stercorandi ł pascendi cã
sit instructior fidei ꝯ misso cede̾¬

Expanded text:
relicta esse iuris auctoritate definitum est: ea etiam, quae tam fructuum colligendorum quam servandorum. Item pecora stercorandi vel pascendi caussit instructior, fideicommisso cede
Abbreviated transcription (Latin):
itumtis noabulũ m anderetrr
que iis ac potestas imasorias¬
Set: gͥ sp̃alit᷑ codiear instituendi
ac substituendi potestas uiris
auctoritate data ñ÷.
ꝯmissi ꝑ secuccem aspirare cu¬
pieno minime ꝑmittaturtm̃
.It. abẽt ut aditum cuiqm̃ ꝓ suo
uigrandi de si derio ꝯcedamꝰ
ut ⁊̃ isluo sancciamꝰ si testator
tatem petit ab ip̃is intencõis
exordus utrũ uelit essgeno
pecierit statim int̃ ip̃a hiꝰ iuy
auspicia ꝓpoĩtum sueintencõis

Expanded text:
umentis vocabulum mandaretur, quae vis ac potestas una sociasset? igitur specialiter codicillis instituendi ac substituendi potestas iuris auctoritate data non ecommissi persecutionem adspirare cupiens, minime permittatur. Tantum enim abest, ut aditum cuiquam pro suo migrandi desiderio concedamus, ut etiam illud sanciamus, ut, si testator tatem petit, ab ipsis intentionis exordiis utrum velit eligendi petierit, statim inter ipsa huius iuris auspicia propositum suae intentionis
Abbreviated transcription (Latin):
cem quo codicilloꝵ uoluit opti¬
fuit forte suꝑatus ł certe forte ipe
turamitt̾e debita ⁊ lucͣ ñ cape.
In oĩã ultima uoluntate excepto
adhiberi sũ inscriptis sũ sũ scriptiᷤ
uolinitas ꝯficiatur testib nidel¬

Expanded text:
cem quoque codicillorum voluit obtifuerit forsitan superatus, vel certe ipse tur amittere debita et lucra non capere In omni autem ultima voluntate excepto adhiberi, sive in scriptis sive in sine scriptis voluntas conficiatur. Testibus videl
Abbreviated transcription (Latin):
nem utum legoũ ꝑ qͥm uolun¬
lere dicendo pene noi̾e quedã
ẽẽ relicta ładẽpta i supͥmis
testantinm uo lintatib ea inf̾¬
mare. s licere testanti ꝓ implẽ
as ꝑsonas eas transferri ab
cocui relicta ab mitio sunt ꝑ
aliquidaliis ab eodari simi¬
nus disposicionib sus hrs
ł legatanus łlib̾tate donat᷑
parũit ꝙsi auquid fac̾e ł le

Expanded text:
nem veterum legum, per quam volunlere, dicendo poenae nomine quaedam esse relicta vel adempta in supremis testantium voluntatibus, ea infirmare, sed licere testanti pro impleas personas ea transferri ab eo, cui relicta ab initio sunt, vel aliquid aliis ab eo dari, si minus dispositionibus suis heres vel legatarius vel libertate donatus paruerit. Quod si aliquid facere ve
Abbreviated transcription (Latin):
deatur inꝑfcm̃ sanxisse s ita ĩ
hr̃ditatib ⁊ mlegatis ⁊ in fidei¬
ꝯmissis ⁊ maximem lib̾tatib
quas semꝑ ꝓhilosophia am¬
plectitur. extendatur eiꝰ or̃o ut
⁊ lucuum ꝙ in medro accidit eis
post lib̾tatem acceptam restitu¬
atur ⁊ ꝑtus lib̾ ⁊ ingonuus ẽẽ
intelligatur uutiaq machina

Expanded text:
m sanxisse: sed ita in hereditatibus et in legatis et in fideicommissis et maxime in libertatibus, quas semper philosophia amplectitur, extendatur eius oratio, ut et lucrum quod in medio accidit eis post libertatem acceptam restituatur et partus liber et ingenuus esse intellegatur nullaque machina
Abbreviated transcription (Latin):
inistrandi prĩmonii sui põtatẽ
Aec idcaro ꝙ pupillus illi hr̃s
ex eo testõ pupillus hd te ei sal¬
nam fcũtum qm̃ ad imuipupilo
luimpna tua p̃sidem delibatut̃
qmͣus pnpilu noie agere iudẽ¬
aris cum retractas ea q̃ finitast̾¬

Expanded text:
inistrandi patrimonii sui potestatem nec idcirco, quod pupillus illi heres ex eo testamento pupillus habet, te ei salvam facturum, quam adimi pupillo calumnia tua praesidem deliberaturum, quamvis pupilli nomine agere videaris, cum retractas ea quae finita
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. la cã ẽ eiꝰ qmi ã institu¬
ta accusacoe̾ ad finem usq ꝙ in¬
stmulabac ꝑduxit ⁊ ꝯͣriam sen¬
tentiam meruit aua eius qui
inchoatam accus accẽm ñ ꝑtulit
ami milius quid̾ ꝑtem succe¬
dat fiscus. hic aut qui gͣliam
iuidicis sina̾m ñ sustimut su

Expanded text:
 causa est eius, qui falsi instituta accusatione ad finem usque quod insimulabat perduxit et contrariam sententiam meruit, alia eius, qui inchoatam accusationem non pertulit, cum in illius quidem partem succedat fiscus, hic autem, qui contrariam iudicis sententiam non sustinuit, suae
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos ꝑuenit ⁊ post ea mlib̾tatẽ
deducti ꝑ ilitabantur si ne meoi¬
umtp̃o fiet eis dampnosũ ⁊ ma¬
xime si ancille inmedio peperĩt
⁊ pꝰ ca br̃ditas adhita sit bellissi¬
mũ nob̾ uidetur diui marcipꝰ¬
dentissimi principis oro̾em ra

Expanded text:
ad eos pervenit et postea in libertatem deducti periclitabantur. Ne medium tempus fuerit eis damnosum, et maxime si ancillae in medio pepererint et postea hereditas adita sit, bellissimum nobis videtur divi marci prudentissimi principis orationem et in
Abbreviated transcription (Latin):
isse qui debitum offm̃ pietatis
sciontes omiẜit. Ex hditate ã
roꝵ distraccaꝵ ła debitorib ac¬
cepte pecume pꝰ motam litem
iuendiderint ꝓculdubio ẽ ustras
ant semifses dependere satis÷.

Expanded text:
ium pietatis scientes omiserint Ex hereditate autem rerum distractarum vel a debitoribus acceptae pecuniae post motam litem vendiderint, procul dubio est. Usuras autem semisses dependere satis
Abbreviated transcription (Latin):
d reditor si a debitore suo rẽ
qm̃ pignoris noĩe fusceꝑat le¬
gatams ibi ꝯtendit ⁊̃ debito ab
hdib enis oblãto quomims
adimitam pure qmͣ sub ꝯdcõe¬

Expanded text:
ditor, si a debitore suo rem, quam pignoris nomine susceperat, legatum sibi contendit, etiam debito ab heredibus eius oblato, quominus adimi tam pure quam sub co
Abbreviated transcription (Latin):
lentur ⁊ ei possõ adquiratur
qui pociora ex lĩtimis mod̾ iura
ostenderit sũ qui missuo ⁊ siue
qui an̾a detinens ꝯͣdicens pu¬
tau̾it nuillis angustiis temꝑũ¬

Expanded text:
lentur et ei possessio adquiratur, qui potiora ex legitimis modis iura ostenderit, sive qui missus est qui antea detinens contradicendum putavit. Nullis angustiis tem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ antiquitas obẜnabat. ¶Sin
aut res alienate ñ sint. si quidẽ
maior annis estitutus: ⁊ tpra¬
ꝙ spaciũ ꝓutili anno qui resti¬
tuco̾ib dabatur p̾stitiim aliud
triennuũ ei indulgen ꝙ it̃ pͣ
onem renocare quotpr tñacco
millus aditus penitus ad pr̃¬
nam hr̃ditatem ei ł reẜnetur
nisi forte ad huo i nmore eta¬
te eo ꝯstituto tos uendite sut

Expanded text:
 antiquitas observabat. Sin autem res alienatae non sint, si quidem maior annis constitutus estquod spatium pro utili anno qui restitutionibus dabatur praestitum est, aliud triennium ei indulgeri, intra qonem revocare. Quo tempore transacto nullus aditus penitus ad paternam hereditatem ei reservetur, nisi forte adhuc in minore aetate eo constituto res venditae
Abbreviated transcription (Latin):
mp̾ estam̃ticabulas ad r
ꝓferantur ad firmans potesil¬
Lic ꝓferre ut ẜin leges mores¬
q locoꝵ infrauentur ita. ẜ ut¬
ł ꝓ tribinali ł ꝓ libeslimiree¬
torem ꝓuncie ꝓcires ac ꝑmit¬
tente eo honestos turos adesse
facias quib p̾sentit aꝑiant᷑
⁊ãb hus tursum obsignenti¬

Expanded text:
estamenti tabulas ad hoc proferantur, adfirmans potes illic proferre, ut secundum leges moresque locorum insinuentur, ita o tribunali vel per libellum rectorem provinciae procures ac permittente eo honestos viros adesse facias, quibus praesentibus aperiantur et ab his rursum obsignent
Abbreviated transcription (Latin):
gib ⁊ indiscretis narracõib pe¬
nitus quiescente qr ⁊ nicesima
hrͣditas ex nr̃a recessit repir.
antiqu̾atis nicħo̾ ⁊ aliis omni¬
b que cͥca replicacoem ł yepli
ꝓmulgata sunt. Scimus ut si
ma figura sñ oĩ uituꝑacc̃e appa¬
reat ⁊ depo̾ib testium legitam

Expanded text:
ibus et indiscretis narrationibus penitus quiescente, quia et vicesima hereditatis a nostra recessit re publica, antiquatis nihilo minus et aliis omnibus, quae circa repletionem vel promulgata sunt, sancimus, ut, si ma figura sine omni vituperatione appareat et depositionibus testium legitimi
Abbreviated transcription (Latin):
Enit ⁊ adieript hr̃ditatem ł
minime eam repudiau̾it ñso
lum creditorib in solidum te
dum recusau̾it niuentarioni¬
nimo ꝯscrpto tc̃ res hr̃dicatis
creditorib mhiis qui ad hr̃di¬
tatem uocantur legib redde¬
re ꝯpellatur qnͣtitate eoꝵ sacͣ¬
ñto ros accipientiũ manifestã¬
da c̃ taxa cõe tñ a iudice statuẽ

Expanded text:
el adierit hereditatem vel minime eam repudiaverit , non solum creditoribus in solidum tendum recusaverit inventario minime conscripto, tunc res hereditatis creditoribus vel his qui ad hereditatem vocantur legibus reddere compelletur, quantitate earum sacramento res accipientium manifestanda, cum taxatione tamen ab iu
Abbreviated transcription (Latin):
s similem aliis creditorib
ditorib sen logatariis ł fide¬
iꝯmissanis si maiorem pu si¬
tai̾nit eẽ subãm a desincto
derelictã qm hr̃s inuentan¬
oscripsit quib uolu̾t legit¬
tums modis qui suꝑfinum

Expanded text:
sed similem aliis creditoribusditoribus seu legatariis vel fideicommissariis, si maiorem putaverint esse substantiam a defuncto derelictam, quam heres in inventario scripsit, quibus voluerint legitimis modis quod superfluum
Abbreviated transcription (Latin):
tibi quo q̃ritim errorã ã nonim
inscriptura fcũs. si modode manci¬
piis ł depossõnib legatis ñ ambi¬
gitur ius legatidati ñ minuit.
d. badministracõe tutele peli¬
gio sacram̃timarcellũ qͣmi nob
a pre tutorem datum te stõxponi¬
tis erpit. Queres quominus le¬
gatum ⁊ seqͣnatur ñ impedit.
nec .n. iuste ab ea peticõe repesu¬

Expanded text:
tibi quoque quaeritur. Error autem nominum in scriptura factus, si modo de mancipiis vel de possessionibus legatis non ambigitur, ius legati dati non minuit.Ab administratione tutelae religio sacramenti marcellum, quem vobis a patre tutorem datum testamento proponitis, eripit. Quae res, quominus legatum consequatur , non impedit: nec enim iuste ab ea petitione repell
Abbreviated transcription (Latin):
nis dationem ⁊ dinimim rescͥp¬
tum suꝑ heo ꝓmuigãdum hoc
addi uolumꝰ ut sciant om̃s qui¬
dem oĩmõ post petitam delib̾ati¬
onem siadierint ł ꝓ hr̃degesse

Expanded text:
nis dationem et divinum rescriptum super hoc promulgandum hoc adici volumus, ut sciant omnes, quod omnimodo post petitam deliberationem, si adierint vel pro herede gesse
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃dar debere fuumi sanxerunt
Alii filiam⁊ int̾ nͣepotes ex hr̃¬
dandos alia iuya ciuilia ṗtoris
inteslex̾unt ⁊ si p̃tit̾us fuat fi¬
ł ꝯͣ tabuilas bonoꝵ posscẽm in
totum accipiebat. fuia aut p̾¬
tita ius ad crescendi exuir ue¬
ten accipiebat ut codem mom̃¬
to ⁊ testañitum pͥars quodam¬
mo eyꝑte nire ad crescendieuer¬
tat ⁊ ip̃a qiscripta legatis suppo¬
nentur ex p̃tore aut̃ hebat ꝯͣ
tabulas bonoꝵ posscẽm intotõ
Constitutõ aut̃ magni antonii
eam nitiñ ccartabat inq̃ntum

Expanded text:
heredari debere filium sanxerunt, aliis filiam, et inter nepotes exheredandos alia iura civilia, alia praetoris introduxerunt. Et si praeteritus fuerat fi tabulas bonorum possessionem in totum accipiebat, filia autem praeterita ius adcrescendi ex iure vetere accipiebat, ut eodem momento et testamentum patris quodammodo ex parte iure adcrescendi evertat et ipsa quasi scripta legatis supponeretur, ex praetore autem habebat contra tabulas bonorum possessionem in totum, constitutio autem magni Antonini eam in tantum coartabat, in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
qm fu̾int ꝯunicti induplum re¬
stitu̾e ł ħ hr̃ditatis qnͣtitati ⁊¬
putare ꝯpellant᷑ donec tm̃
ĩuentariũ ꝯscribitur ł si res
cencia n creditorib n legata¬
riis ł fidei ꝯmuissaris eos mã¬
etare ł ad iudicĩ norare ł res

Expanded text:
restituere vel hereditatis quantitati computare compellantur. Donec tamen inventarium conscribitur, vel si res centia neque creditoribus neque legatariis vel fideicommissariis eos inquietare vel ad iudicium vocare vel res
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit tutor nel cum sit eaface̾ neg¬
lexit᷑. timc eodem infante defime
delata.Ea u̾o q̃deifantempo
testate prĩn ꝯstituto statiurnus
iur̃ idem infans inueniatur¬
¶ Si ã .uii. annos etatis purpilł ex¬
cesserit ⁊ priore ꝑente mortuo in
pupilliarictatefati mimꝰ impple¬
rorib legib ꝯtinẽatur Nul¬
la dubietate relioca qum pnpil

Expanded text:
non sit tutor vel, cum sit, ea facere neglexerit, tunc eodem infante in ea adelata. Ea vero, quae de infante in potestate parentium constituto statuimus, iuris idem infans inveniatur Sin autem septem annos aetatis pupillus excesserit et priore parente mortuo in pupillari aetate fati munus impleveribus legibus continentur, nulla dubietate relicta, quin pupil
Abbreviated transcription (Latin):
ut cħ quid̾ de hor scĩmus qͥ
delibacõem nillam petendam¬
io eẽ curau̾it qm putamus qui¬
n dem penitus pꝰ hanc legemee
sr̃nacuam ⁊ debere ei derogari
cum .n. liceat ⁊ adire hr̃dicatẽ
⁊ sũ dampnoab ea discedere

Expanded text:
Et haec quidem de his sancimus, qui deliberationem nullam petendam curaverint, quam putamus quidem penitus post hanc legem esse supervacuam et debere ei derogari: cum enim liceat et adire hereditatem et sine damno ab ea discedere
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ crediderit ħrditatem ⁊ei ap¬
ꝑtissime in tra triũ mensum
spaciũ ex quo ei cognitũ fĩit
scrptum se ẽẽ ł uocatũ hr̃dem
renũciet uullo nͦ inuentano
faciendo nec alio cͥ cuitu expes¬
tando ⁊ sit alienꝰ hiꝰ hr̃ditate sũ
honosa sũ lucrosasit.Sinae᷑
d̾ubius ẽ atm̃neadinttenda
sit nec nedefunctihr̃ditas ñ
putet sͥ ẽe neccĩam delibacõem

Expanded text:
e crediderit hereditatem, ei apertissime intra trium mensuum spatium, ex quo ei cognitum fuerit scriptum se esse vel vocatum heredem, renuntiet nullo nec inventario faciendo nec alio circuitu expectando, et sit alienus huiusmodi hereditate, sive onerosa sive lucrosa sit. Sin autem dubius est, utrumne admittenda sit nec ne defuncti hereditas, non putet sibi esse necessariam deliberationem,
Abbreviated transcription (Latin):
Nioꝵ miã mentaem testator
fecit filiũ filiam ue suscepit. inte¬
minit testm̃ ruptũ sit. exrupto
se explorati urnis ÷.¬
stitu inptũ mnr̃ endẽt sstmi.¬
faciebat si postimmis ihimca
demorbemdeuolutus ẽ. noce ã
ñemissa ab hac luce sus tcͣtuo :
dubitabatur si is postum rups
sit. cumq sabiañ exĩstimatũt

Expanded text:
nullam mentionem testator fecit, filiam suscepit, inteminit testamentum ruptum sit: ex rupto posse explorati iuris stitui ruptum iuris evidentissimifaciebat, si postumus in hunc quidem orbem devolutus est, voce autem non emissa ab hac luce subtractus est, dubitabatur, si is postumus rupsit. Cumque sabiniani existimabant,
Abbreviated transcription (Latin):
intraalios sexagnita dies mo¬
dis omitib impleatur sub pre
dem necde ÷ significantem ꝙͣ
titatem reꝵ ⁊̃ ꝙ nulla maligͥ¬
tate cirra eo̾s ab eo fc̃a ł facien¬
da res ap̃eum remaneant ꝗsi
solum adhibendont ꝓ eo littas
suponat uen̾abili signoc̾tis
an̾a a mami hr̃dis ꝓpoito testib¬

Expanded text:
intra alios sexaginta dies modis omnibus impleatur sub praedem necesse est, significantem et quantitatem rerum et quod nulla malignitate circa eas ab eo facta vel facienda res apud eum remanent, vel si solum adhibendo, ut pro eo litteras supponat, venerabili signo antea manu heredis praeposito, testib
Abbreviated transcription (Latin):
si quis ł extestõ ẜ ab intestato uora¬
tuis de lib̾acõem merint ł k̾ quide
ñ fecerit ñtam̃ successioni renũ¬
qiauit ut ex hac cã delibat᷑e uide¬
imiꝰ anni spaciꝰs ead̾ tñstissio fũ¬
it ꝯdusa ⁊ si quid̃ is qui sciens
hr̃ditatem sͥ eẽ łab intestato uł¬
ab extestam̃to de latam delib̾acõe
mimne petitaitra annale tp̃c de¬
cesẜit hoc ius ad suam successionẽ
intra annale tp̃s extendat. si .n.
tum łab intestatoł ex testõ ł eiałr¬

Expanded text:
 ab intestato vocatus deliberationem meruerit vel hoc quidem non fecerit, non tamen successioni renuntiaverit, ut ex hac causa deliberare videunius anni spatiis eadem transmissio fuerit conclusa. Et si quidem is, qui sciens hereditatem sibi esse vel ab intestato vel ex testamento delatam deliberatione minime petita intra annale tempus decesserit, hoc ius ad suam successionem intra annale tempus extendat. Si enim tum, vel ab intestato vel
Abbreviated transcription (Latin):
Melius itaq nob̾is ur̃ legata¬
no eum statim acqͥri. scire. s ex¬
poctand̾ ee substitucõis euentũ
⁊ siquid̾ pupillo mortuo loc̾ fint
substitucõm ut lib̾ ⁊ hr̃s effici¬
locum hũit forsitã pupilloiã
tarii dñium tfiseat.Quẽadm̃¬

Expanded text:
 nobis videtur legatario eum non statim adquiri sancire, sed expectandum esse substitutionis eventum. Et si quidem pupillo mortuo locus fuerit substitutioni, et liber et heres efficilocum habuerit, forsitan pupillo iam tarii dominium transeat 3b . Quemadm
Abbreviated transcription (Latin):
detur s sũ unuotestatore sũ p̃
mortem eius it̃ ⁊ mensos a
morte testatoris nuim̾andos
at testatoris uoluntas mimi¬
tilitas nec pepã paciatuu p̃te¬
ricõis qui suos fuioo ñ pitrit¬
inꝑ̾.Ei aprẽ emancipata
co de functo bonoꝵ
possoe̾m ñ agnonsti
frustra uereris ne hr̃dãti
ẜmĩ eius mulonire manumi
ñis impensas diftraristi.

Expanded text:
testatore sive post mortem eius intra decem menses a morte testatoris numerandos at testatoris voluntas immutilata, ne poenam patiatur praeteritionis, qui suos filios non priae. Si a patre emancipata eo defuncto bonorum possessionem non agnovisti, frustra vereris, ne hereditati ervum eius nullo iure manumispter funeris impensas distraxisti.
Abbreviated transcription (Latin):
ee si m firimanus filiꝰ ⁊ e ha n¬
xormea ꝙ ab homior hr̃des
ñ erunt in locum eoꝵ publĩ
firimanus hr̃s esto manifestũ
⁊ menm castim fcam substitu¬
ccẽm quo utriq eoꝵ substitu
d.. estõ nire fõo multis institu
naccrescit porcõ.

Expanded text:
 mihi firmianus filius et aelia uxor mea  quod abominor heredes non erunt, in locum eorum publius firmianus heres esto", manifestum est in eum casum factam substitutionem, quo utrique heredum substituento iure facto multis institutadcrescit portio.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ indam c̃ testm̃ faciebat h¬
is ũbis nsus ÷ si filĩ uelfilia intͣ
x. mensium spaciũ pꝰ mortem
meam fiu̾nt edcĩ hrdes summpto
ł itadixit. filius ł filia qui int᷑ .x.
menses ꝓximos mortis mes¬

Expanded text:
idam, cum testamentum faciebat, his verbis usus est: "si filius vel filia intra decem mensuum spatium post mortem meam fuerint editi, heredes sunto" vel ita dixit: " filius vel filia, qui intra decem menses proximos mortis me
Abbreviated transcription (Latin):
gradus ex hr̃datio scribatur si
adiciat testator ab omnib se
fissent abominib exhr̃daret
recte fcm̃ testm̃ uidetur ꝓ inde
cͣ intelligendꝰ ẽ ex hr̃daccem ab
utro cau gradui fecisse. nam cũ
id̃ hr̃des instituti st̃. inua rõ
reddi põt. qͣro uideatur in po¬
steriore tm̃ cãu ex hr̃dare nomi¬

Expanded text:
gradus exheredatio scribatur, si adiciat testator ab omnibus sesisse, ut ab omnibus exheredaret, recte factum testamentum videtur Proinde intellegendus est exheredationem ab utroque gradu fecisse. Nam cum idem heredes instituti sunt, nulla ratio reddi potest, quare videatur in posteriore tantum casu exheredare vo
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan nec scire eos testato:
suos hr̃des uoluit ⁊ semel
cã ex ip̃ins testatoria
scriptura appareat
ꝯficiend̃ fuint ꝯnceati noĩa¬

Expanded text:
forsitan nescire eos testator suos heredes voluit et semel causa ex ipsius testatoris scriptura appareat.conficiendum fuerint convocati, no
Abbreviated transcription (Latin):
łaltͥoatoem relinq̾nd̾ ÷. Nobis
ant̾ alius modus hĩ decisionis
linitatis sequimur testatoꝵ.
snũ tutorẽ filiis sius relinqͥrit
sñ lib̾tate ex ip̃a tutele tõe dacõe̾
p̃sumebatur ⁊̃ lib̾tatem ei fauo

Expanded text:
altercantem relinquendum est. Nobis autem alius modus huiusmodi decisionis tigia voluntatis sequimur testatorumsuum tutorem filiis suis reliquerit sine libertate, ex ipsa tutelae datione praesumatur
Abbreviated transcription (Latin):
scrpccem suam imponere fitam
ut ip̃i testes cognoscant testato
holunt ⁊ hoc post mortem testa¬
tilitate uemissa firmũ uaut¬
mp᷑ ⁊ uideportantur si hrdos
scribantur tamꝙͣ ꝑogrim cape ⁊
ñ possint s hrditas mea cã
scriptus capeteñ poss isꝙ adn¬

Expanded text:
scriptionem suam imponere, sic tamen, ut ipsi testes cognoscant testator voluerit, et hoc post mortem testatilitate remissa firmum va Qui deportantur, si heredes scribantur, tamquam peregrini capere non possunt, sed hereditas in ea causa scriptus capere non posset, isque ad n
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ fauore lib̾catis indncimus tĩ
si quis ẜuum suũ scups thr̾de
sñ lib̾tate oĩmodo ciuis romanꝰ
mextricabił tcͣtatus locũ hẽat
n .n. ferend̾ ẽ suppone quosda
⁊̃ hr̃dem instituant sñ lib̾tate

Expanded text:
avore libertatis inducimus, ut, si quis servum suum scripserit heredem sine libertate, omnimodo civis Romanus inextricabilis tractatus locum habeat. neque enim ferendum est supponere quosdam et heredem instituant s
Abbreviated transcription (Latin):
ẜo gradu in quo pupiiarem
lib̾tate pupillo fuo fubstituit
q̃rebatur int̾ pridentes si ex hiꝰ
substitucoe hr̃s nectͣius pnpillo
regula orta ẽ q omnib placũ¬
cui ĩcod̾ gradir⁊ br̾ditas ⁊ liber¬
tas relinquebatur. In p̾sentiã
Alt̾cacõem decidentib inirabile
insum eͥ ⁊ siqͥs putet exhĩ scrup¬
tulositate impediri testatoris
uolimtatem ⁊ maxĩe dm̃ ensti

Expanded text:
in quo pupillarem libertate pupillo suo substituit, quaerebatur inter prudentes, si ex huiusmodi substitutione heres necessarius pupillo regula orta est, quia omnibus placuecui in eodem gradu et hereditas et libertas relinquebatur, in praesenti altercationem decidentibus mirabile visum est, si quis putet ex huiusmodi scrupulositate impediri testatoris voluntatem, et maxime domini
Abbreviated transcription (Latin):
filiis sus pr̃dib institutis adie¬
cit si ut̃q in pubes decesẜit ulũ
sibi hr̃dem ẽe ⁊ dubitabatur ap̃
antiquos legum auctores ntrũ¬
ne tunc uoluit substitutũ ad mit¬
ticum ut̃q filius eiꝰ inpͥma etate
deceffit an alt̾ utro descerdente
illico substitutꝰ iens ꝑtem suc¬
cederet ⁊ placuit sabmo substi¬
tucõem tunc locum hr̃e cum u¬
tq decesẜit cogitasse eñ pre̾m
pͥmo descendente frẽmsnũ ĩ eiꝰ
porcõem succed̾e nos eiꝰdem sa¬
bini ĩriorẽ sinamexistimãtes

Expanded text:
s heredibus institutis adiecit, si uterque impubes decesserit, illum sibi esse heredem, et dubitabatur apud antiquos legum auctores, utrumne tunc voluit substitutum admitti, cum uterque filius eius in prima aetate decesserit, an alterutro decedente ilico substitutus in eius partem succedat, placuit Sabino substitutionem tunc locum habere, cum uterque decesserit: cogitasse enim patrem primo decedente fratrem suum in eius portionem succedere. Nos eiusdem Sabini veriorem sententi
Abbreviated transcription (Latin):
siint. nec in substitricõe fca:
tucõi tacite inserisse qͣmq̃
maifeste insticõe exp̃sse ffi¬
mp̃. ħ ereditatem quide
intestati filii delatamt ducͣ
porrigiñ pot. qr ipͥo ⁊ alus ñ
eiusdem ꝯdcõis hr̃dib insti¬
titis ⁊ iiicem substitutiᷤᷤ¬

Expanded text:
sunt nec in substitutione factatutioni tacite inseruisse, quam quae manifeste in institutione expressae . Hereditatem quidem intestati filii delatam tibi dporrigi non potest, quia ipso et aliis non eiusdem condicionis heredibus institutis et invicem substituti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lib̾tate eum ⁊ hr̃ditate sua cui¬
tunc hinanitatis intuitu lib̾
alios uenire quos leges uccãt¬
bant siñ aliquis fuiss substitut᷑
S̾in at̾ soluendonsit ut necessa¬

Expanded text:
et libertate eum et hereditate sua cultunc humanitatis intuitu liberalios venire, quos leges vocabant, si non aliquis fuisset substitutus. Sin autem solvendo non sit, ut necessa
Abbreviated transcription (Latin):
tatem fca reꝑiatim.si quidem
int᷑ pub̾tatem decessit eos ht̃
hr̃des quos ꝓr̃ eius suostituit¬
⁊ qm adierit ẜr̃ditatem. Si uo
ppub̾tatẽ te eius successionẽ¬

Expanded text:
tatem facta reperiatur, si quidem infra pubertatem decessit, eos habeat heredes, quos pater ei constituit et adierunt hereditatem: si vero post pubertatem, te eius successione
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓpͥos fines hebãt ñ so ex fidei¬
ꝯmissis minus deberi ꝙ testa¬
tor fines coꝵ ẜmdertaminis
formam q̃m celebrare singus
annis ulount alia scciptura se
doclorat᷑m ꝓmisit ao posteamor¬
te pͥuentus ñ focit. Sinaus̃ cõ¬
ltres quasdam in qͣmuis ꝑte te¬

Expanded text:
qui proprios fines habebant, non ideo ex fideicommisso minus deberi, quod testator fines eorum et certaminis formam, quam celebrari singulis annis voluit, alia scriptura se declaraturum promisit ac postea morte praeventus non fecit. Sin autem condiciones quasdam in quavis parte te
Abbreviated transcription (Latin):
mp Condcõi fub q̃ detestõ mat¬
tris fu̾as hr̃s instituta si ñ pan¬
Isti substitucõ locumht nec .n.
uiden possit sub specie tnrpiũ
ipqaꝵ induitarem tͥ indixis¬
secum te fiuo sororis sueꝯ sobͥ¬
gere uolu̾t nec exͣordinario au¬
rilio nidides cimi ex huis que li¬
bello oꝯplexaes declaretur ñ pe¬
um stetisse quomimꝰ supp̾meuo¬
luntati miris tue testatricis sat̾¬

Expanded text:
b qua testamento matris tuae heres instituta es, si non paruisti, substitutio locum habet. Nec enim videri potest sub specie turpium nuptiarum viduitatem tibi indixisse, cum te filio sororis suae consobrgere voluerit Nec extraordinario auxilio indiges, cum ex his quae libello complexa es declaretur non per eum stetisse, quominus supremae voluntati matris tuae testatricis sat
Abbreviated transcription (Latin):
testib cura quos aliquid talee¬
uenit seꝑatis alios subrogari
⁊ ab coł abhiis tã testatorem
qm̃ auos testes scicitan. si ea q̃
te sict.n. ⁊ natire medemur ⁊¬
ne q̃ de testamtio ordmandis ꝓ¬
p̃sentia in testam̃tio requirat᷑
⁊ subscripo a testatore fiat ł ab
alio ꝓ eo ꝯstitucõ sic edirit orta¬
uo subscuptore adhibitoi quiaa

Expanded text:
testibus, circa quos aliquid tale eveniet, separatis alios subrogari et ab eo vel ab eis tam testatorem quam alios testes sciscitari, si ea, quae tae. Sic etenim et naturae medemur ne, quae de testamentis ordinandis ppraesentia in testamentis requiratur et subscriptio a testatore fiat vel alio pro eo, et constitutio sic edixit: " octavo subscriptore adhibito", et quidam
Abbreviated transcription (Latin):
uenim excelsi ingenii papinamĩ
tituit nulla liboꝵ ex hiis ꝓcre¬
andoꝵ ad ieccc̃o hĩta ex optimo
ĩteslectu disposusse euanescere
substitrcõs. si is qui fubstitucẽe
p̾granatus ⁊ pr̃ efficiatur ⁊ lib̃¬
os substułit ⁊ intelligentem ñ eẽ¬

Expanded text:
enimus excelsi ingenii papinianumtituit nulla liberorum ex his procreandorum adiectione habita, ex optimo intellectu disposuisse evanescere substitutionem, si is qui substitutione praegravatus est pater efficiatur et liberos sustu
Abbreviated transcription (Latin):
modo oĩb hr̃ditarus accõio uti
int nec aliqs dimituco̾em eaꝵ¬
dem accõnum occõe hr̃dum scrip¬
spẽs welata ẽ hanc aꝑcius expe¬
dire nob̾ insum ẽ. Caudam testmñ
faciens ita instituit semꝑnius
plocu hr̃s esto net̾e̾s quid exti¬
sic hõ suppinis ĩmomag̾ stul¬
tus muenitur y suũ nomen
ignoret s siquid̾ tp̃e testator p¬
locio qudam quontã hr̃s extitit

Expanded text:
modo omnibus hereditariis actionibus uti int, nec aliquam deminutionem earundem actionum occasione heredum species relata est, hanc apertius expedire nobis visum est. Quidam testamentum faciens ita instituit: "Sempronius Plotii heres esto". Veteres quidem existisic homo supinus, immo magis stultus invenitur, ut suum nomen ignoret. Sed si quidem ipse testator Plotio cuidam heres extitit,
Abbreviated transcription (Latin):
batur quo ad substitucoem uo¬
centur tres substituti. utrũ ne
duo priores qui ⁊ pribĩdes fũant
scripti. In dimidiam nocantur.
ticius in reliqm dimidiã aut
tres substituti umisquisq exͣt¬
ẽte ad substitucõem uocantur
alia applicata dubitacoo si quiᷤ
ita mhr̃dem scripsent ticius
ima cum fuiis sus ⁊ semꝑpnis

Expanded text:
batur, quomodo ad substitutionem vocentur tres substituti: utrumne duo priores, qui et patri heredes fuerant scripti, in dimidiam vocantur et titius in reliquam dimidiam, an tres substituti unusquisque ex triente ad substitutionem vocantur? alia applicata dubitatione, si quis ita heredem scripserit: " titius una cum filiis suis et Sempronius
Abbreviated transcription (Latin):
cuidam legauit in pupinatiã
substitucõe eimd̾ ẜnum filio
suo st̃i lib̾tate substituit q̃reba¬
tu.si ñ utilis eẽt talis substi¬
tucõ ⁊ ꝑ ẜmui legatum substitu¬
cõ post mortem pupilli logata¬

Expanded text:
it, in pupillari autem substitutione eundem servum filio suo sine libertate substituerit, quaerebatur, sive utilis esset talis substitutio et per servum legatum substitutio post mortem pupilli legata
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝯͣria uoluntate qm̃ excur¬
su tempali alit ⁊ .ni. testam̃ta
mortuoꝵ ꝑ decemii tñscursi¬
onem euanesc̾e milo patim
moro priorib ꝯstitucõib q̃ sr̃¬

Expanded text:
ex contraria voluntate quam ex cursu temporali. Aliter etenim testamenta mortuorum per decennii transcursionem evanescere nullo patimur modo, prioribus constitutionibus
Abbreviated transcription (Latin):
cestate ñ erat br̃dem scripsit n
indefcm̃eius exhr̾dauit ã uire
testatus nidetur cum at̃ tñsin¬
are ⁊ longeteagentẽ sub hac
ꝯ dece̾ hr̃dem scripium ẽẽ dicas
ritane erat regressus fuisses
nec exhr̃datum te auezas si m
eum locum ñ redisses manife¬
stum multis casib ñ nolim¬
tariis s fortiutis euenire pocu¬
isse ut eam imple ñ poside ⁊ io

Expanded text:
testate non erat, heredem scripsit nec in defectum eius exheredavit, iure testatus non videtur. Cum autem trans mare et longe te agentem sub hac condicione heredem scriptum esse dicas,ncia mauritaniae erat, regressus fuisses, nec exheredatum te adleges, si in eum locum non redisses, manifestum est multis casibus non voluntariis sed fortuitis evenire potuisse, ut eam implere non posses: et
Abbreviated transcription (Latin):
testator instituit iure fu̾it ⁊¬
sũmatũ nisi forte in priore te¬
stam̃to scriptis hiis qui ab
nistato a testatoris hr̃ditatẽ¬
ul successionẽ uenire nͥ poterãt
In ẜa uoluntate testator eos
scribere in stituit qui ab in te¬
deatur scriptura post̾ior infir¬
mato priore testõ ẜmenis

Expanded text:
testator instituit iure fuerit consummatum, nisi forte, in priore testamento scriptis his, qui ab intestato ad testatoris hereditatem successionemve venire non poterant, in secunda voluntate testator eos scribere instituit, qui ab inteerfecta videatur scriptura posterior, infirmato priore testamento
Abbreviated transcription (Latin):
cia ł desidia testã ꝯ scribentiũ.
urumtur resecandas ẽẽ cẽsem̾
⁊ sũ institucõ hr̃dum p̾ legatoꝵ¬
missa sit obẜuacõ ñ exmente
testatoris s incio tabemonis ꝑ
alt̾ius qui testm̃ scabit nutui

Expanded text:
ia vel desidia testamenta conscribentium oriuntur, resecandas esse censemus et, sive institutio heredum post legatormissa sit observatio non ex mente testatoris, sed vitio tabellionis vel alterius qui testamentum scribit, nulli
Abbreviated transcription (Latin):
alio si sequantur hĩ scripturã
⁊ litt̾e testrum ⁊ oĩs quo erpecte¬
⁊ codicilłis. si .u. testium litfe¬
⁊ testatoris scriptinx cradimen¬
tur in sua firuritate pomaneat
⁊ nemocauidus machinator hĩ
in quietatis in postum ĩnemiat᷑¬
dum ab eo nũcupari ut omni¬
mõ sciant testes siñ ip̃e subsc̾¬
bere põt qui sunt scriptihr̃tos ⁊
ita c̾tohr̃dis noĩe successio ꝙ¬

Expanded text:
pturam et litterae testium et omnis quae expectaet codicillus, si quinque testium litterae testatoris scripturae coadunentur, in sua firmitate remaneat, et nemo callidus machinator huiusmodi iniquitatis in posterum inveniatdum ab eo nuncupari, ut omnimodo sciant testes, si non ipse subscribere potest, qui sunt scripti heredes, et ita certo heredis nomine successio p
Abbreviated transcription (Latin):
Hr̃s extit̾it ⁊ si noliitas defirc¬
ti cirea legata seu fiderꝯmissa
senlib̾tates legib ñ sit subn
xatñ si suas sponteagnou̾it
implendi necc̾itatem heat.

Expanded text:
heres extiterit, etsi voluntas defuncti circa legata seu fideicommissa seu libertates legibus non sit subnixa, tamen, si sua sponte agnoverit, implendi eam necessitatem habeat.
Abbreviated transcription (Latin):
cess. ł si filii aũ alii descendentes
exhiꝰ m̃te capta ꝑsona sapiẽtes
fint tĩ liceat penti quił qͣne te¬
staturalios qmͣ ex eodescenden¬
tes umim ł cerdos ł om̃s substi¬
tũe. Sinño ⁊̃ aui liberi testatoris
ł testatricis sunt frat sapientes
ex hiis u̾o ꝑsonis q̃ m̃te capte
sint nullus descendat ad fres¬

Expanded text:
cesset, vel si filii aut alii descendentes ex huiusmodi mente capta persona sapientes sint, non liceat parenti qui vel quae testatur alios quam ex eo descendentes unum vel certos vel omnes substituere. Sin vero etiam alii liberi testatori vel testatrici sint sapientes, ex his vero personis quae mente captae sunt nullus descendat, ad fr
Abbreviated transcription (Latin):
sorit quo fcõ ⁊ testib uno cod̾¬
q die ac tpr subscribentib ⁊c
signantib ualere testm̃ nec
ĩo nifirmar ꝙ testos nesciant
q̃ meo scripta sunt testõ ꝙ si
litt̾as testatorig noret ł sub¬
scribere reqͥat occano subscͥp¬
tore ꝓ coadhibito cad̾ ẜnaride¬
c̾iumus In omnib aut̾ testa
łab sentib testib dictantur
gere testatorem ⁊ testos adib̾e
⁊ dictare suũ arbitriũ ⁊ fimre te

Expanded text:
testibus uno eodemque die ac tempore subscribentibus et consignantibus valere testamentum nec ideo infirmari, quod testes nesciant quae in eo scripta sunt testamento. Quod si litteras testator ignoret vel subscribere nequeat, octavo subscriptore pro eo adhibito eadem servari decernimus. In omnibus autem testavel praesentibus testibus dictantur, gere testatorem et testes adhibere et dictare suum arbitrium et finire te
Abbreviated transcription (Latin):
tiluis cogitasse ⁊ milluimeum
expossusse qui penitus ñ ex¬
andiat. si quis supra cͥebrum
cui morb suꝑueniens audi¬
tum tm̃ modo ab stulit. nec du¬
bitari põt. quin põt omnia
st̃i ali quos obstaculo facere.
Sm uo aures quidem aꝑtesit
⁊ uocem recipientes iniga .n.
penitus p̾pedital a ueterib¬

Expanded text:
tilius cogitasse et nullum esse exposuisse, qui penitus non exaudit, si quis supra cerebrumcui morbus superveniens auditum tantummodo abstulit, nec dubitari potest, quin possit omnia sine aliquo obstaculo facere. Sin vero aures quidem apertae sint et vocem recipientes, lingua autem penitus praepedita, licet a veterib
Abbreviated transcription (Latin):
se custodmi ad talem mod̾ eas
strui disponant nt possint per
paricos uñ fuari. cum ant̾ ma¬
gnitudo tua oĩb dispositis ad
nos remeare nissa fuit tũc di¬
ces imti̾cuiq lintatis quotiens

Expanded text:
bene custodiri, ad talem modum eas construi disponat, ut possint per paucos bene servari. Cum autem magnitudo tua omnibus dispositis ad nos remeare iussa fuerit, tunc duces uniuscuiusque limitis, quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qnͣtum fubt̾ annexa declarat
noticia. namsiquis ampluis ꝙ̃
in subdita noticia taxatumẽ usu
diguitatis nr̃e serenitatis subi¬
acebit milla alia qͣlib ꝑsonaat
dignitate aut offõ accipiente a¬
liquid abeis p̾t̾ illos quoꝵ nõi¬
a in subiecta notiꝰa ꝯtinentim
ẜmĩ noticia suꝑarnexa detinẽt
eniolumta ex tributis affrica
remaĩo subiit eius anmnonecu¬
ram n õib deferri potatib ⁊ ne
p̃fectura urb̾ abrogatum sib
aliquid putaret si totumad os
tem mandamꝰ. s ñ ita ut late¬
at offm anouarie p̾ fecture
s ut ambe potestates inqnͣtũ
sibi negocu tueantun auulem
annonã sicq societas mun̾is
agnoscat atq ica sr̃ior põtas
se ex̾deat ut sciat ex tp̃o noĩe
quid p̾fecto debeatur annone¬

Expanded text:
ntum subter adnexa declarat notitia. Nam si quis amplius, quam in subdita notitia taxatum est, udignationis nostrae serenitatis subiacebit: nulla alia qualibet persona aut dignitate aut officio accipiente aliquid ab eis praeter illos, quorum nomina in subiecta notitia continentur.  notitia subter adnexa detinet, emolumenta sua ex tributis Africanain animo subiit eiusdem annonae curam non omnibus deferre potestatibus. Ac ne praefectura urbis abrogatum sibi aliquid putaret, si totum ad oftem mandamus, sed non ita, ut lateat officium annonariae praefecturae, sed ut ambae potestates, in quantum sibi negotii est, tueantur civilem annonam sitque societas munerisagnoscat atque ita superior potestas se exserat, ut sciat ex ipso nomine, quid praefecto debeatur annon
Abbreviated transcription (Latin):
It urtutum y̾mia tribui
erit a quoꝯ collegio sen bñficõ
ł inhac sacratissima cuntates
ł inꝓninciis postulata neq̃qm
ex discripoõe sumptus colligi
patimm:s eis cuino ad ho¬
norem poscitur expensis ꝓpri¬
ls statuam collocari p̾cipim.¬

Expanded text:
irtutum praemia tribui erit a quocumque collegio seu officio vel in hac sacratissima civitate vel in provinciis postulata, nequaquam ex discriptione sumptus colligi patimur, sed eius, cuius ad honorem petitur, expensis propriis statuam collocari praecipim
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝑcastra ⁊ciuitatos luncis defẽ¬
dere ⁊ t̾ras cołe ⁊ ut aui ꝓnincialeᷤᷤ
uidentes eos ꝑ ꝑtes ad ulaloca
p̃inderit tua magnituto cos ad
stinilitudinẽ uñ exempliordin:
sic tũ ut si muen̾io de ꝓuinciis y¬
si forsitan ꝯmotio aliq̃ fu̾it pos¬
are loca ubi disposici fu̾mt ñ lon¬
ge lumtem exenntes nec ip̃i li¬
mitanem̃ duces eoꝵ ut nuluũ
⁊ dispendium aducib nel
ducianis p̾dc̃ilimitanei sustine¬
ant. nec aliquas dͥ ꝯsuetudines
de eoꝵ stipendiio ꝑfraudes ad
obeuaris incõitacenses mili¬
tes ⁊ mũqͥmq ducem ⁊ tribun¬
os eoꝵdem militũ. Iubemꝰ ut sẽ¬
ꝑ miutes ad ex̾citacõem armoꝵ
teneant ⁊ ñ ꝯcedant eos denag¬
ari ut si qñ neccitas ꝯtig̾it poss¬
unt minicis resiste ⁊ nuslinm¬
cudiant

Expanded text:
 civitates limitis defendere et terras colere, ut alii provinciales videntes eos per partes ad illa loca providerit tua magnitudo, eos ad similitudinem nostri exempli ordinet, sic tamen ut, si inveneris de provinciis isi forsitan commotio aliqua fuerit, posare loca, ubi dispositi fuerint, non longe limitem exeuntes, nec ipsi limitanei, nec duces eorum, ut nullum etiam dispendium a ducibus, vel ducianis praedicti limitanei sustineant, nec aliquas sibi consuetudines de eorum stipendiis per fraudem ad etiam in comitatenses milites. Et unumquemque ducem et tribunos eorundem militum iubemus, ut semper milites ad exercitationem armorum teneant et non concedant eos divagari, ut, si quando necessitas contigerit, possint inimicis resistere: et nullumaudeant
Abbreviated transcription (Latin):
im̃ita ẜmlabores suos de nr̃a lar¬
gitate retĩciacõem sꝑare ⁊ ñ de co¬
meatis militimiaut de eoꝵ stip¬
endiis lucium sibi acqͥrere. qm̃
ĩo ordinati sunt milites ut ꝑ ip¬
sos ꝓuincie uendicentur p̃cipu

Expanded text:
m labores suos de nostra largitate remunerationem sperare et non de commeatis militum aut de eorum stipendiis lucrum sibi adquirere, quoniam ideo ordinati sunt milites, ut per ipsos provinciae vindicentur: praecipu
Abbreviated transcription (Latin):
andeant duces aũ tribuni ꝯm̃ta¬
lem de ip̃is diitt̾e nedum sͥ lucr¬
umstudeant ꝯfisc̾e̾ custodias nr̃aᷤᷤ
relinquat ꝓunitias. namsi us¬
impaiint memorati duces ł offi
litib relinqͥre. iutaliꝙlucrum
de eoꝵemolim̃tis sibi acquire
ł ñ solũ in quaoruplo nibernis

Expanded text:
audeant duces aut tribuni commeatalem de ipsis dimittere, ne, dum sibi lucrum student conficere, incustoditas nostras relinquant provincias. Nam si usurpaverint memorati duces, vel oflitibus relinquere, aut aliquod lucrum de eorum emolumentis sibi acquirere, hoc non solum in quadruplum jubemus
Abbreviated transcription (Latin):
sen friancoꝵ agũtur inro specta¬
bili ducidenũciare ut ip̃e tuem
lesos ut festinent die nocte diq
ĩuocando auixliũ ⁊ diligent̾ li¬
b̾ando usz ad nos fines ꝓriniciaᷤᷤ
cut ex claussiris ⁊ burgis ostendi¬
tur maxĩe ant̾ ciuitates q̃ ꝓpec¬
lausuras ⁊ fines aña tenebant᷑
c̃eẽnt sub romano impio ꝯstitu¬
te anxiliante diuina mia host¬

Expanded text:
seu Francorum aguntur, viro spectabili duci denuntiare, ut ipse tuae laesos, et festinent die nocteque Dei invocando auxilium, et diligenter laborando, usque ad illos fines provincias cut ex clausuris et burgis ostenditur; maxime autem civitates quae prope clausuras et fines antea tenebantur, cum essent sub Romano imperio constitutae, auxiliante divina mis