comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& dm̃ mediator ẽ filius. non t̾m
ꝑ id quod cusdem naturȩ sunt.
sed etiam ꝑ eandem dilectionis so¬
cietatem unum sint: Deinde idip¬
sum qd mediator est. ꝑ quemre¬
conciliamur deo: sic indicat. Ego
inquit in eis. et tu in me: ut sint
consummati in unum: De media¬
atore aduitam ihu xp̃o.x.
ec est uera pax & cumcrea¬
Iore nr̃o nob̃ firma conexio.
purgatis & reconciliatis ꝑ
mediatorem uitȩ: sicut macula¬
ti & alienati abeo recesseramus ꝑ
mediatorem mortis: Sicut enun
diabolus suꝑbus hominem suꝑ¬
bientem ꝑduxit ad mortem: ita
rp̃c humilis hominem obecdien¬
tem reduxit ad uitam: Quia sic̃
ille elatus cecidit & deiecit consen¬
dentem: sic iste humiliatus sur¬
rexit & erexit credentem: Quia
enim ñ ꝑuenerat diabolus quo
ipse ꝑduxerat. mortẽ quippe sp̃c
in impietate gestabat: s mortem
sarnis non subierat. quia nec in¬
lumentum susceꝑat: magnus
homini uide batur pͥnceps in le¬
gionib demonum. ꝑ qͦs fallaciaꝵ

Expanded text:
m mediator est Filius, non tantum per id quod ejusdem naturae sunt, sed etiam per eamdem dilectionis societatem unum sint. Deinde idipsum quod Mediator est, per quem reconciliamur Deo, sic indicat, Ego, inquit, in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum . CAator vitae, ita ec est uera pax et cum creatore nostro nobis firma conexio purgatis et reconciliatis per mediatorem uitae, sicut maculati et alienati ab eo recesseramus per mediatorem mortis. sicut enim diabolus superbus hominem superbientem perduxit ad mortem, ita Christus humilis hominem oboedientem reduxit ad uitam; quia sicut ille elatus cecidit et deiecit consentientem, sic iste humiliatus surrexit et erexit credentem. quia enim non peruenerat diabolus quo ipse perduxerat — mortem quippe spiritus in impietate gestabat, sed mortem carnis non subierat, quia nec indumentum susceperat — magnus homini uidebatur princeps in legionibus daemonum, per quos fallaciarum
Abbreviated transcription (Latin):
haberor ꝑ sacrificium sua purga¬
re peccata. nec originalia. nec ex
humanauita q̃ adduntur: Et̃
quid tam congruenter ab homi¬
nib sumeretur qd̵ ꝓ eis offerret᷑
ꝗͣ humana caro: & quidtam
aptum huic ĩmolationi quam
icaro mortalis: E quid tammun¬
dum ꝓmundandis uitiis mor¬
talium ꝗͣ sine ulla contagione.
carnalis concupiscentiȩ caro nata
mutero & ex utero uirginali: Ꝙ
quid tam grate offerri et suscipi¬
posset. quam caro sacrificii nr̃i
corpus effectum sacerdotis nr̃i:
sacrificio. cui offeratur. a quo offe¬
ratur. quid offeratur. ꝓquib offe¬
ratur: idem ipse unus uerusq me¬
diator. ꝑsacrificium pacis recon¬
cilians nos deo. unum cum illo
maneret cui offerebat: unum in
se faceret ꝓ quib offerebat: unus
ipse ẽẽt qui offerebat: & quod offe¬

Expanded text:
haberet per sacrificium sua purgahaberet per sacrificium sua purgare peccata, nec originalia, nec ex humana vita quae adduntur ? Et quid tam congruenter ab hominibus sumeretur quod pro eis offerretur, quam humana caro? Et quid tam aptum huic immolationi, quam caro mortalis? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalium, quam sine ulla contagione carnalis concupiscentiae caro nata in utero et ex utero virginali? Et quid tam grate offerri et suscipposset, quam caro sacrificii nostri, corpus effectum sacerdotis nostriur in omni sacrificio; cui offeratur, a quo offeratur, quid offeratur, pro quibus offeratur; idem ipse unus verusque Mediator, per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum cum illo maneret cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat, unus ipse esset qui offerebat, et quod offe
Abbreviated transcription (Latin):
sicut cum sint ipsi demonib me¬
liores: qr tam̃ carnem portant me
sic poᷤ sũtquem admodum mei
demones qui eam ñ portant nõ
utiq possunt: Et cum de ritibus
sacrifitiorum suorum multum
p̃sumant. q̃se fallacib suꝑbisq
sp̃itib immolare ñ sentiunt: aui
si oe sentiunt. aliquid sͥ ꝓdẽẽ as¬
ciciam. quoꝵ intentionis mulli
negocium ẽ. nisi impeditio sul
tus nr̃i: non intelligunt. ne ipsos
quidem suꝑbissimos sp̃c. honori¬
bus sacrifitiorum gaudere potu¬
isse. nisi uni uero deo ꝓ quo coli¬
uolunt. uerum sacrificium
deberetur: neq id posse rite of¬
ferri. nisi per sacerdotem iustũ
et sc̃m: nec nisi ab eis accipiatur
quod offertur. pro quib offertur:
atq id sinc uitio sit. ut ꝓuiciosis
mundandis possit offerri: Hoc
certe om̃s cupiunt: qui ꝓse offer¬
i sacrificium deo uolunt. ¶De sacficio
uis gͦ tã iustꝰ & sc̃s sacerdos ꝑ
qͣm unicus dĩ filius : qͣñ opus

Expanded text:
Sic cum sunt ipsi daemonibus meSic cum sunt ipsi daemonibus meliores, tamen quia carnem portant, mori sic possunt, quemadmodum mori daemones, qui non eam portant, non utique possunt. Et cum de mortibus sacrificiorum suorum multum praesumant, quae se fallacibus superbisque spiritibus immolare non sentiunt, aut si jam sentiunt, aliquid sibi prodesse aricitiam, quorum intentionis nullum negotium est, nisi nda. Non intelligunt ne ipsos quidem superbissimos spiritus honoribus sacrificiorum gaudere potuisse, nisi uni vero Deo pro quo colivolunt, verum sacrificium deberetur: neque id posse rite offerri, nisi per sacerdotem sanctum et justum: nec nisi ab eis accipiatur quod offertur, pro quibus offertur, atque id sine vitio sit, ut pro vitiosis mundandis possit offerri. Hoc certe omnes cupiunt, qui pro se offerri sacrificium Deo volunt. Quis ergo tam justus et sanctus sacerdos, quam unicus Filius Dei, qui non opus
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq ꝓpter suam mundiciam:
& nicħ inquinatum ineam incur¬
rit:Amorte autem carnis alieno
diabolo. unde nimium suꝑbus
incedit: mors alterius generis
p̃paratur in eterno igne tartari:
qͦ non solum cum terrenis. s etiã
cum aeriis corporib excruciari
ubi nos tam magno enuit: & istã
mortem reddunt cum hominib
conditioni erumpnose nature q̃
trahitur aprimo peccato: & in illã
cum illo precipitabuntur. quem
ꝓpterea. xp̃o p̃posuerunt. quia
eos in istam deiecit. quo ꝑ distai¬
tem naturam ipse non ceridit .&:
ille descendit: & tamen se demo¬
nibus cẽ meliores non dubitant
credere. cosq maledictis om̃ibus
insectari detestariq non cessant
quos certe alienos ab huius mort
siderare. ꝗͣ fieri potuerit. ut inse
manens nec ꝑse ipsum ex ulla
parte mutabile uerbum dĩ. ꝑin¬
ferioris tamen nature susceptio¬
nem. aliquid inferius pati poss.
qd̾ immundus demon. qr t̾renũ
corpus non habet pati non possi

Expanded text:
ubique propter suam munditiam, ubique propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit . A morte autem carnis alieno diabolo, unde nimium superbus incedit, mors alterius generis praeparatur in aeterno igne tartari, quo non solum cum terrenis, sed etiam cum aereis corporibus excruciari ubi nos tam magno emit , et istam mortem reddunt cum hominibus conditioni aerumnosae naturae, quae trahitur a primo peccato, et in illam cum illo praecipitabuntur. Quem propterea Christo praeposuerunt, quia eos in istam dejecit, quo per distantem naturam ipse non cecidit, et ille descendit: et tamen se daemonibus esse meliores non dubitant credere, eosque maledictis omnibus insectari detestarique non cessant, quos certe alienos ab hujus mortisiderare, quam fieri potuerit ut in se manens, nec per se ipsum ex ulla parte mutabile Dei Verbum, per inferioris tamen naturae susceptionem aliquid inferius pati posset, quod immundus daemon, quia terrenum corpus non habet, pati non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum iusta. suo iusto sangui-¬
ne iniuste effuso: mortis cirogra¬
phum delens. & iustificandos re¬
dimens peccatores: Hinc oẽ dia¬
bolus adhuc suos illudit. quib
se ꝑ sua sacra uelut purgandis &
potius implicandis atq mergen¬
dis. falsus mediator opponit: qd̃
suꝑbis facillime ꝑsuadet irri¬
dere atq contempnere mortem
xp̃i: a qua ipse quanto ẽ alienior:
tanto ab eis creditur sanctior atq
diuinior: Qui tamen apud eum
paucissimi remanserunt. agnos¬
centibus gentib et pia humilita¬
te bibentibus precium suum.
euisq fiducia deserentibus hostẽ
suum: & concurrentib ad redemp¬
torem suum: Nescit enim diabo¬
lus. quomodo illo & insidiante
& furente utatur ad salutem fi¬
delium suorum. excellentissima
sapientia dĩ: a fine suꝑiore qdẽ
inicium sp̃alis creaturȩ usq ad
finem inferiorem. qd est mors cor¬
poris. ꝑtendens fortiter: & dispo¬
nens omĩa suauiter: Attingit enĩ

Expanded text:
peccatum justa, suo justo sanguipeccatum justa, suo justo sanguine injuste fuso mortis chirographum delens, et justificandos redimens peccatores. 18. Hinc etiam diabolus adhuc suos illudit, quibus se per sua sacra velut purgandis, et potius implicandis atque mergendis, falsus mediator opponit, quod superbis facillime persuadet irridere atque contemnere mortem Christi, a qua ipse quanto est alienior, tanto ab eis creditur sanctior atque divinior. Qui tamen apud eum paucissimi remanserunt, agnoscentibus gentibus et pia humilitate bibentibus pretium suum, ejusque fiducia deserentibus hostem suum, et concurrentibus ad redemptorem suum. Nescit enim diabolus quomodo illo et insidiante et furente utatur ad salutem fidelium suorum excellentissima sapientia Dei, a fine superiore, quod est initium spiritualis creaturae, usque ad finem inferiorem, quod est mors corporis, pertendens fortiter et disponens omnia suaviter . Attingit enim
Abbreviated transcription (Latin):
saguiniᷤᷤseptꝰ ꝑ istã corꝑiꝰ mortał fra¬
gilitatẽ. nimiᷤᷤ egenã⁊ ĩ firma. tãto suꝑ¬
bior qͣnto uelut ditior ⁊ fortior qͣsi
panno  ⁊ erũnoso dominabat᷑. ipsa
morte carnis amisit. Quo enim
cabentem non seeutus impulit
peccatorem: illuc descendentẽ
fsecutus compulit redemp¬
torem: Sic in mortis consortio. filiꝰ
dĩ nob̃ fieri dignatus ẽ amicus:
qͦ non ꝑueniendo. meliorem se no¬
bis. atq maiorem putabat inimi¬
cus: Dicit enim redemptor nr̃:
Maiorem dilectionem nemo hab&:
quam ut animam suam quis¬
ponat pro amicis suis: Quo cir¬
ca etiam ipso domino se credebat
diabolus suꝑiorem. in quantum
illi dominus inpassionib cessit:
quia & de ipso intellectum ẽ qd
ĩpsalmiᷤ legit᷑. minuisti eũ paulominꝰ
abangłis. uͭ ab iniqͦ uelut eqͦiure adu̾¬
sũ noᷤ agente. ipse oceisus innocens
eũ iure eqͥssimo suꝑaret. atq ita cap¬
tiuitatẽ ꝑꝑ pecc̃m fact̾a captiuaret
nosq lib̃aret a captiuitate ꝓpter

Expanded text:
sanguinis septus, per istam corporis mortalis fragilitatem, nimis egeno et infirmo, tanto superbior, quanto velut ditior et fortior, quasi pannoso et aerumnoso dominabatur, in ipsa morte carnis amisit. Quo enim cadentem non secutus impulit peccatorem, illuc descendentem persecutus compulit Redemptorem. Sic in mortis consortio Filius Dei nobis fieri dignatus est amicus, quo non perveniendo meliorem se nobis atque majorem putabat inimicus. Dicit enim Redemptor noster: Majorem dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Quocirca etiam ipso Domino se credebat diabolus superiorem, in quantum illi Dominus in passionibus cessit; quia et de ipso intellectum est quod in Psalmo legitur, Minuisti eum paulo minus ab Angelis : ut ab iniquo velut aequo jure adversueum jure aequissimo superaret, atque ita captivitatem propter peccatum factam captivaret , nosque liberaret a captivitate propter
Abbreviated transcription (Latin):
on dixit ego ce ipsi unum
quamuis ꝑ id quod ecclȩ
caput est. et corpus cuis
eccła. posset dicere. ego & ipsi non
unum sedunus. quia caput & cor¬
pus unus ẽ. xp̃c: s diuinitatẽ suã
consubstantialem patri ostendeis¬
hoc est in eusdem naturȩ consub¬
stantiali parilitate. uult ẽẽ suos
unum. s in ipso: quia in se ipsisñ
possent. dissociati abinuicem ꝑ
diuersas uoluptates.⁊ cupiditate
& immundicias peccatoꝵ: unde
mundantur ꝑ mediatorẽ. ut
sint in illo unum.⁊ non tantum
ꝑ eandem naturam qua omnes
ex hominib mortalib equales
angłis fuint : sed &̃ ꝑ eandem. in
eandem beatitudinem conspiran¬
tẽ concordissimã uoluntate᷑. iN
igne conflati: Ad hoc enim ualei¬

Expanded text:
on dixit, Ego et ipsi unum; quamvis per id quod Ecclesiae caput est et corpus ejus Ecclesia , posset dicere, Ego et ipsi, non unum, sed unus, quia caput et corpus unus est Christus: sed divinitatem suam consubstantialem Patri ostenhoc est, in ejusdem naturae consubstantiali parilitate, vult esse suos unum, sed in ipso; quia in se ipsis non possent, dissociati ab invicem per diversas voluptates et cupiditates et immunditias peccatorum: unde mundantur per Mediatorem, ut sint in illo unum; non tantum per eamdem naturam qua omnes ex hominibus mortalibus aequales Angelis fiunt, sed etiam per eamdem in eamdem beatitudinem conspirantem concordissimam voluntatem, in atis conflatam. Ad hoc enim vale
Abbreviated transcription (Latin):
pe idem ipse mediator dĩ et
hominum. filius hominis.
equalis patͥ ꝑdiuinitatis unitatẽ.
& particeps nr̃ ꝑ humanitatis sus¬
ceptionem. patrem int̃pellans ꝓ
nob̾ ꝑid quod homo erat. nec ta¬
men tacens. qd ds̃ cum patre unũ
erat: inter cetera ita loquitur:
Non ꝓ his autem rogo inquit tm.
sed et pro eis qui credituri sunt
ꝑuerbum eorum inme. ut om̃s
unum sint. sic̃ tu pat̾ in me & ego
inte. ut & ipsi in nob̃ unum sint:

Expanded text:
 idem ipse mediator Dei et hominum Filius hominis , aequalis Patri per divinitatis unitatem, et particeps noster per humanitatis susceptionem, Patrem interpellans pro nobis per id quod homo erat , nec tamen tacens quod Deus cum Patre unum erat, inter caetera ita loquitur: Non pro his autem rogo, inquit, tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me: ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in te, ut et ips
Abbreviated transcription (Latin):
unt autem quidam qui se
putant ad contemplandum
dm̃ et inherendum dõ. uirtute ꝓpͥa¬
oqͥ posse purgari: quos ipsa suꝑbia¬
pio maxime maculat: Nullum enim¬
sal uicium ẽ. cui magis diuina lege¬
est resistitur. et in quo maius acci¬
e. piat dominandi ius ille suꝑbissi¬
mus sp̃c ad ima mediator. ad sũma
interclusor: nisi occulte insidiais
alia uia deuitetur: aut ꝑ ppłm
deficientem qđ int̃pretatur ama¬
lech aꝑte seuiens. & ad tram pro¬
missionis repugnando transitum
negans:ꝑ crucem domini. q̃ moy¬
simanib extensis ẽ prefigurata.
supetur: Hĩc i. fibi purgationẽ
isti uirtute ꝓpria pollicentur. qr
nonnulli eorum potuerunt aciẽ
mentis ultra omnem creaturam
transmitere. & lucem in commu¬
tabilis ueritatis. quantulacũq
ex parce contingere: quod xp̃ianoᷤ
multos. ex fide interim solauiuen¬
tes. nondum potuisse deridẽt:
Sed quid prodest suꝑbienti. et
obhoc erubescenti lignum cons¬
cendere. de longinquo ꝓspicere

Expanded text:
unt autem qui se putant ad contemplandum deum et inhaerendum deo uirtute propria posse purgari; quos ipsa superbia maxime maculat. nullum enim uitium est, cui magis diuina lege resistitur et in quod magis accipiat dominandi ius ille superbissimus spiritus, ad ima mediator, ad summa interclusor, nisi occulte insidians alia uia deuitetur aut per populum deficientem, quod interpretatur Amalech, aperte saeuiens et ad terram repromissionis repugnando transitum negans per crucem domini, quae Moysi manibus extentis est praefigurata, superetur. hinc enim sibi purgationem isti uirtute propria pollicentur, quia nonnulli eorum potuerunt aciem mentis ultra omnem creaturam transmittere et lucem incommutabilis ueritatis quantulacumque ex parte contingere, quod christianos multos ex fide interim sola uiuentes nondum potuisse derident. sed quid prodest superbienti et ob hoc erubescenti lignum ascendere, de longinquo prospicere
Abbreviated transcription (Latin):
rium: uerum oẽ ꝑ exemplum: Ai
ille ꝑemptor. ubi ꝑomnes aditus
adinteriora moliens irrepere ex¬
pulsus ẽ: pꝰ baptismum in here¬
mo completa om̃i temptatione
uidus mortis humane. conu̾tit
se ad faciendam mortem ꝗͣ potl¬
it: & ꝑmissus ẽ in illud qd̾ exna
mortale uiuus mediator acceꝑt¬
& ubi potuit aliquid facere. ibi
ex om̃i parte deuictus ẽ: & unde
accepit exteruis potestatem
dominicȩ carnis occidende. in
de interior qua nos tenebat po¬
ut uncula peccatorum multoꝵ
in multis mortib ꝑunius unam
mortem. quam peccatum nullũ
precesserat soluerentur: quam
ꝓpterea dominus ꝓ nobis indebi¬
tam reddidit. ut nob̃ debita nõ
noceret: Neq enim cuiusquam¬
uire potestatis exutus est carne:
sed ipse se exuit: Nam qui poss
non mori si nollet. ꝓculdubio qr
uoluit mortiis: & ideo pͥncipatus
⁊potestateᷤ exemplaũ fidit eialit̾.
tͥumphãs eas insemet ipso: Morte
sua qͥppe uno uissimo sacͥficio ꝓnob̾

Expanded text:
rium, verum etiam per exemplum. At rium, verum etiam per exemplum. At ille primitus ubi per omnes aditus ad interiora moliens irrepere, expulsus est, post baptisma in eremo completa omni tentatione uoquo modo avidus mortis humanae convertit se ad faciendam mortem quam potuit, et permissus est in illud quod ex nobis mortale vivus Mediator acceperat. Et ubi potuit aliquid facere, ibi ex omni parte devictus est; et unde accepit exterius potestatem Dominicae carnis occidendae, inde interior ejus potestas, qua nos tenebaut vincula peccatorum multorum in multis mortibus, per unius unam mortem quam peccatum nullum praecesserat, solverentur. Quam propterea Dominus pro nobis indebitam reddidit, ut nobis debita non noceret. Neque enim jure cujusquam potestatis exutus est carne, sed ipse se exuit. Nam qui posset non mori si nollet, procul dubio quia voluit mortuus est: et ideo principatus et potestates exemplavit, fiducialiter triumphans easua quippe uno verissimo sacrificio pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
racło fuit ħ &̃ pilatũ legimus
fuisse miratum: cum ab illosepe¬
liendum corpꝰ dñi peteretur: Ille
itaq deceptor. qui fuit homini me¬
diator ad mortẽ. falsoq se opponit
ad uitam nomine purgationis ꝑ
sacra & sacrificia sacrilega. qͥb:
suꝑbi seducuntur. qr nec partici¬
pationem mortis nr̃e habere po¬
tuit. nec resurrectionem sue.
simplam quidem suam mortem
ad duplam nr̃am potuit afferre:
simplam uͦ resurrectionẽ. in qua
et saeram̃tũ eẽt renouationis nr̃ȩ
et eus q̃ in fine futura ẽ euigli¬
tionis exemplum: non utiq pi¬
tuit: Ille proinde qui spũ uurts
carnem suam mortuã resuscita¬
.uit. uerus uite mediator: illũ sp̃
mortuum & mortis mediatore
a sp̃itib inse credentium foras
misit: ut ñ regnaret intrinsecie
sed forinsecus oppugnaret. nec
tamen expugnaret. Cui se ipse qͥ
temptandum prebuit. ut ad supe¬
randas etiam temptationes eius
mediator eẽt: non solum ꝑaduto¬

Expanded text:
raculo fuit. Hoc etiam Pilatum legimus raculo fuit. Hoc etiam Pilatum legimus fuisse miratum, cum ab ipso sepeliendum corpus Domini peteretur . 17. Ille itaque deceptor, qui fuit homini mediator ad mortem, falsoque se opponit ad vitam nomine purgationis per sacra et sacrificia sacrilega, quibus superbi seducuntur, quia nec participationem mortis nostrae habere potuit, nec resurrectionem suae, simplam quidem suam mortem ad duplam nostram potuit afferre: simplam vero resurrectionem, in qua et sacramentum esset renovationis nostrae, et ejus quae in fine futura est evigilationis exemplum, non utique potuit. Ille proinde qui spiritu vivus carnem suam mortuam resuscitavit, verus vitae Mediator, illum spiritu mortuum et mortis mediatorem a spiritibus in se credentium foras misit, ut non regnaret intrinsecus, sed forinsecus oppugnaret, nec tamen expugnaret. Cui se ipse quoque tentandum praebuit, ut ad superandas etiam tentationes ejus mediator esset, non solum per adjuto
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ponatur. morsq sit sp̃c adõ
deseri. mors autem corporis. ab sp̃u
deseri:eaq: sit pena in morte cor¬
poris. ut quia sp̃s uolens deseruit
dm̃. deserat corpus inuitus: et
corpꝰ ⁊̃ si noluerit. nec desa̾t c̃uolui̾t.
lerit: dmõstͣuit sp̃s mediatoriᷤ ꝗͣ nul¬
lapena pecẽi u̾q ad mortẽ carnᷤᷤ accesi̾t:
quia non eam deseruit inuitus.
s quia uoluit. quando uoluit.
quom̃ uoluit: Quppe hano des
uerbo adunitatem commixtus:
Hinc ait: Potestatem habeo po¬
nendi animam meam: et pote¬
statem habeo iterum sumendi
eam: nemo tollit eam a me: sedego
pono eam. et iterum sumo eam:
& hoc maxime mirati sunt sicut
euangłm loquitur qͥ p̃sentes erãt:
cum pꝰ illam uocem in qͣ figuram
peccati nr̃i edidit. continuo tradi¬
dit sp̃m: Longa enim morte cruci¬
abantur. in ligno suspensi.: Unde
latronib ut iam morerentur et
de ligno ante sabbatum depone¬
rentur: crura confracta sunt: Ille
autem qr mortuus inuentus ẽ. mi¬

Expanded text:
eponatur, morsque sit spiritus a Deo deseri, mors autem corporis a spiritu deseri; eaque sit poena in morte corporis, ut spiritus quia volens deseruit Deum, deserat corpus invitus; ut corpus etiamsi noluerit; nec deserat cum voluerit, lerit: demonstravit spiritus Mediatoris, quam nulla poena peccati usque ad mortem carnis accesserit, quia non eam deseruit invitus, sed quia voluit, quando voluit, quomodo voluit. Quippe Dei Verbo ad unitatem commixtus hinc ait: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a me, et iterum sumo eam . Et hoc maxime mirati sunt, sicut Evangelium loquitur, qui praesentes erant, cum post illam vocem, in qua figuram peccati nostri edidit, continuo tradidit spiritum. Longa enim morte cruciabantur ligno suspensi. Unde latronibus, ut jam morerentur, et de ligno ante sabbatum deponerentur, crura confracta sunt. Ille autem quia mortuus inventus est, mi
Abbreviated transcription (Latin):
creaturam uisibilit apparere: ab¬
surdissime tamen. aut afilio quẽ
genuit. aut ab spũ scõ. qui de illo
procedit missus diceretur: Iste gͥ
sit huius uoluminis modus: De¬
inceps in cet̾is adiuuante dño
illa hereticorum uersutissuma ar-¬
gumenta qualia sint. & quemad.¬
modum redarguantur: uidebimꝰ¬

Expanded text:
creaturam visibiliter apparere, abcreaturam visibiliter apparere, absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Iste igitur sit hujus voluminis modus: deinceps in caeteris, adjuvante Domino, illa haereticorum versutissima argumenta qualia sint, et quemadmodum redarguantur videbim
Abbreviated transcription (Latin):
dȩ significationis. sic̃ oportuisse
d̃s̃ iudicauit: an aliquid aliud in¬
telligendum sit. inuenire diffici¬
le est. & temere affirmare ñ expe¬
lt Quomodo tamen ista sine ra¬
tionali uł intellectuali creatura
potuerint ficri. non uideo: Neq
adhuc locus ẽ explicare cur ista¬
sentiam: quantum uires dominus
dederit. Prius enim sunt discutien¬
da & refellenda hereticorum argu-¬
menta. quȩ ñ ex diuinis libris sed
ex rationibus suis proferunt. qͥbꝰ
se uehementer cogere arbitrantur.
testimonia scripturarum que de
autem ñ ideo minorem filium qr
missus ẽ apatre. nec ideo minorẽ
sp̃m scm̃. quia et pater eum mi¬
sit ce filuis: sufficient qͣntum ar-¬
bitror demonstratum ẽ: Siue enĩ
ꝓpter iusibilem creaturam. suie
potius ꝓpter principii commen¬
dationem. ñ ꝓpt̃ inequalitatem.
uł imparilitatem. uł dissimilitu¬
dinem substantiȩ. inscripturis ħ
posita intelliguntur: quia etiam
si uoluisset ds̃ pater. ꝑ subiectam

Expanded text:
ationis, sicut oportuisse Deus judicavit: an aliquid aliud intelligendum sit, invenire difficile est, et temere affirmare non expedit. Quomodo tamen ista sine rationali vel intellectuali creatura potuerint fieri, non video. Neque adhuc locus est explicare cur itsentiam, quantum vires Dominus dederit. Prius enim sunt discutienda et refellenda haereticorum argumenta, quae non ex divinis Libris, sed ex rationibus suis proferunt, quibus se vehementer cogere arbitrantur, testimonia Scripturarum quae deautem non ideo minorem Filium quia missus est a Patre, nec ideo minorem Spiritum sanctum quia et Pater eum misit et Filius, sufficienter, quantum arbitror, demonstratum est. Sive enim propter visibilem creaturam, sive potius propter princicipii commendationem, non propter inaequalitatem vel imparilitatem vel dissimilitudinem substantiae in Scripturis haec posita intelliguntur: quia etiam si voluisset Deus Pater per subjectam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcreaturam quidem facta ista nõ
dubito: sed utrum tantum modo
orpr̃alem atq sensibilem. anadhi¬
bito sp̃u etiam rationali uł intel¬
lectuali. hoc enim quibusdam pla¬
cuit appellare quod greci dicunt
ñcoroñ. non quidem ad unitatem
psonȩ. quis enim hoc dixerit. ut
quicquid illud ẽ creaturȩ ꝑ quod
sonat uox patris. ita sit ds̃ pater.
aut quicquid illud ẽ creaturȩ ins
quo ꝑ columbȩ speciem. et ꝑigne¬
as linguas sꝑ̃c sc̃s demonstratus ẽ.

Expanded text:
per creaturam quidem facta ista non per creaturam quidem facta ista non dubito; sed utrum tantummodo corporalem atque sensibilem, an adhibito spiritu etiam rationali vel intellectuali hoc enim quibusdam placuit appellare, quod Graeci dicunt νοερόν, non quidem ad unitatem personae, quis enim hoc dixerit, ut quidquid illud est creaturae per quod sonuit vox Patris, ita sit Deus Pater, aut quidquid illud est creaturae in quo per columbae speciem vel per igneas linguas Spiritus sanctus demonstratus est,
Abbreviated transcription (Latin):
te sint uł uoces uł sensibiles forme
atq species. ante incarnationem
uerbidĩ quȩ hoc futurum p̃figu¬
rarent: ꝑ angłos ea dm̃ oꝑatum
ẽẽ respondeo: quod oẽ scͥpturarum
sc̃ãrum testimoniis. quantum exi¬
stimo satis potest ostendi: Si aũt
queritur ipsa incarnatio quomodo
facta sit. ipsum dĩ uerbum dico car¬
nem factum. idẽ hominem factũ:
non tamen in hoc quod factum:
conuersum atq mutatum: ita sa¬
ne factum. ut ibi sit non tantum
uerbum dĩ. et hominis caro. sed
etiam rationalis hominis anima
atq hoc totum &e ds̃ dicatur ꝓpter
dm̃. et homo ꝓpt̃ hominem: Qd
si difficile intelligitur. mens fide
purgetur. magis magisq abstinẽ¬
do apeccatis &x beneoꝑando. & oran¬
do cum gemitu desidiorum scõꝵ:
ut ꝑ diuinum aduitorium ꝓficiendo.
et intelligat et amet: Si autem q̃¬
ritur post incarnationem uerbi qͦmͦ
facta sit uł uox patris uł species cor¬
poralis. qua sp̃c sc̃s demonstratus ẽ:

Expanded text:
tae sint vel voces vel sensibiles formae tae sint vel voces vel sensibiles formae atque species ante incarnationem Verbi Dei, quae hoc futurum praefigurarent: per Angelos ea Deum operatum esse respondeo; quod etiam Scripturarum sanctarum testimoniis, quantum existimo, satis ostendi. Si autem quaeritur, ipsa incarnatio quomodo facta sit: ipsum Verbum Dei dico carnem factum, id est, hominem factum, non tamen in hoc quod factum est conversum atque mutatum; ita sane factum, ut ibi sit non tantum Verbum Dei et hominis caro, sed etiam rationalis hominis anima, atque hoc totum et Deus dicatur propter Deum et homo propter hominem. Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur, magis magisque abstinendo a peccatis, et bene operando, et orando cum gemitu desideriorum sanctorum, ut per divinum adjutorium proficiendo, et intelligat, et amet. Si autem quaeritur, post incarnationem Verbi, quomodo facta sit vel vox Patris, vel species corporalis qua Spiritus sanctus demonstratus est:
Abbreviated transcription (Latin):
is autem uocib separatis̃ pat̃ et
filius &e sp̃c sc̃s. nec simul dicipo¬
tuerunt: & in litteris usibilibus.
sua separatim locorum spacia te¬
nuerunt: & quemadinodum cum
memoriam meam & intellectum
& uoluntatem nomino. singula
quidem nomina ad res singłas re¬
feruntur. sed tamen ab om̃ib tri¬
bus singła facta sunt. nullum
enim trium horum nominumẽ.
qd̃ non &e memoria &r intellectꝰ
ce uoluntas mea simul opata sit̃.
ita trinitas simul oꝑata est. & uor̃
patris ce carnem filii. & columbam
sp̃c sc̃i cum ad ꝑsonas singłas ha¬
singula referantur: Qua similitu¬
dine ut cumq cognoscitur inseya¬
rabilem in se ipsa trinitatem. ꝑuisi¬
biles creature species separabiliter
demonstrari: c& inseparabilem m¬
nitatis oꝑationem. &̃ in singulis
ẽẽ rebus. quȩ uel ad patrem uł ad
filium. uł ad sp̃m scm̃ demonstran¬
dum: ꝓprie ꝑtinere dicuntur. Si
ergo a me queritur quomodo fac¬

Expanded text:
is autem vocibus separati sunt Pater et is autem vocibus separati sunt Pater et Filius et Spiritus sanctus, nec simul dici potuerunt, et in litteris visibilibus sua separatim locorum spatia tenuerunt. Et quemadmodum cum memoriam meam et intellectum et voluntatem nomino, singula quidem nomina ad res singulas referuntur, sed tamen ab omnibus tribus singula facta sunt; nullum enim horum trium nominum est, quod non et memoria et intellectus et voluntas mea simul operata sint: ita Trinitas simul operata est et vocem Patris, et carnem Filii, et columbam Spiritus sancti, cum ad personas singulas singula haec referantur. Qua similitudine utcumque cognoscitur inseparabilem in se ipsa Trinitatem per visibilis creaturae speciem separabiliter demonstrari, et inseparabilem Trinitatis operationem etiam in singulis esse rebus, quae vel ad Patrem, vel ad Filium, vel ad Spiritum sanctum demonstrandum proprie pertinere dicuntur. 31. Si ergo a me quaeritur, quomodo fac
Abbreviated transcription (Latin):
siue ꝑ columbe speciem. siue per
linguas igneas. cum eius substan¬
ciam patri et filio coeternam. pari¬
terq incommutabilem. subdita &
seruiens creatura. tempr̃alib moti¬
bus & formis ostenderet: cum ad
eius ꝑsone unitatẽ. sicut caro qd
uerbum factum ẽ. ñ copularetur:
non audeo dicere nicħ tale factum
ẽẽ antea: s plane fident̃ dixerim.
patrem. & filium. & sp̃m sc̃m. uniuis
eusdemq substantie. dm̃. creatorẽ.
trinitatemomipotentem. insepa-¬
rabilit̃ oꝑari. s ita ñ posse ꝑlonge
imparem. maximeq corpoream cre¬
aturam inseparabilit̃ demonstra¬
ri: sicut ꝑuoces nr̃as quȩ utiq cor¬
poraliter sonant. non possunt pa
ratione distinctis. quȩ sue cuiusq
uocabuli sillabe occupant. nomi¬
nari: In sua quippe substantia qͣ
suꝑ omnem creaturam. id ipsum
sine ullis interuallis temporum
uł locorum. et simul unum atq
idem. ab eternitate in eternitatem.
tanquam ipsa eternitas. que sine
ueritate &e caritate non ẽ In me¬

Expanded text:
sive per columbae speciem , sive per linguas igneas , cum ejus substantiam Patri et Filio coaeternam pariterque incommutabilem subdita et serviens creatura temporalibus motibus et formis ostenderet, cum ad ejus personae unitatem, sicut caro quod Verbum factum est , non copularetur, non audeo dicere nihil tale factum esse antea. Sed plane fidenter dixerim, Patrem et Filium et Spiritum sanctum unius ejusdemque substantiae, Deum creatorem, Trinitatem omnipotentem inseparabiliter operari: sed ita non posse per longe imparem maximeque corpoream creaturam inseparabiliter demonstrari; sicut per voces nostras, quae utique corporaliter sonant, non possunt Patratione distinctis, quae suae cujusque vocabuli syllabae occupant, nominari. In sua quippe substantia qua super omnem creaturam idipsum sine ullis intervallis temporum vel locorum, et simul unum atque idem ab aeternitate in aeternitatem, tanquam ipsa aeternitas quae sine veritate et charitate non est: in me
Abbreviated transcription (Latin):
scõ donum dĩ eẽ ẽ apatre ꝓcedere:
ita mitti ẽ. cognosci quod ab illo ꝓ¬
cedat: Nec possumus dicere: quod
sp̃s sc̃s & a filio non procedat: Heq
enim frustra: idem sp̃c & patris. et
filii sp̃c. dicitur: Nec uideo quid
aliud significare uoluerit. cumin
sufflans ait. accipite sp̃m̃ scm̃
cum sensu corporaliter tangendi
ꝓcedens ex corpre substantia sp̃c sc̃i
fuit: sed demonstratio ꝑ congriã
significationem. non tantuma pant
sedet a filio ꝓcedere sp̃m scm̃: Quis
enum dementissimus dixerit. aliũ
fuisse sp̃m scm̃ quem sufflans de¬
dit: & alium quem pꝰ ascensionem
datus est. dispensatio certe signisi¬
cationis fuit. de qua suo loco qͣntũ
dominus dederit disseremus. Is
ergo ait dominus quem ego mit
tam uob̾ a patre. ostendit sp̃m patͥs
et filii: quia etiam cum dixisset.
quem mittet pater. addidit inno¬
mine meo: non tamen dix̃ quem
mutet pat̾ ame quemadmodum
dixit quem ego mitam uob̃ a patre

Expanded text:
sancto donum Dei esse, est a Patre procedere, sancto donum Dei esse, est a Patre procedere, ita mitti, est cognosci quod ab illo procedat. Nec possumus diSpiritus sanctus et a Filio non procedat: neque enim frustra idem Spiritus et Patris et Filii Spiritus dicitur. Neque video quid aliud significare voluerit, quod sufflans ait: Accipite Spiritum sacum sensu corporaliter tangendi procedens ex corpore, substantia Spiritus sancti fuit; sed demonstratio per congruam significationem, non tantum a Patre, sed et a Filio procedere Spiritum sanctum. Quis enim dementissimus dixerit, alium fuisse Spiritum quem sufflans dedit, et alium quem post ascensionem datus est, dispensatio certe significationis fuit, de qua suo loco, quantum Dominus dederit, disseremus. Quod ergo ait Dotam uobis a Patre" ostendit spiritum et Patris et Filii. Quia etiam cum dixisset "quem mittet Pater addidit "in nomine meo"; non tamen dixit "quem mittet Pater a me", quemadmodum dixit: "quem ego mittam Vobis a Patre"
Abbreviated transcription (Latin):
comprehenderunt: placuit dõꝑ
stulticiam predicationis saluos fa-¬
cere credentes: ut uerbum carofi¬
eret & habitaret in nob̾ Cum aũ
ex tempore cuiusq ꝓuectus m̃te
ꝑcipitur: mitti quidem dr̃: sed
non in hunc mundum: Neq enĩ
sensibiliter apparet. id est corpore¬
is sensib presto ẽ: quia & nos se¬
cundum qd mente aliꝙ eternum
quantum possumus capimus. ñ
in ħ mundo sumus: Et om̃ium
uiuentium. inquantum diuina sa¬
piunt: nons̃ in hoc mundo: Sed
pater cum ex tempr̃e aquoquam
cognoscitur: non dicitur missus:
Non enim habec de quo sit: aut
ex quo procedat: Sapientia
quippe dicit: ego exore al¬
ita pater mittit. filius missus ẽ: S
quemadmodum qui genuit & qui
genitus ẽ. ita & qui misit. & qui
missus ẽ. unum sunt. quia pater
et filius unum sunt: ita cẽ sp̃s
unum sunt: Sicut enim natum eẽ
ẽ filio apatre cẽ: ita mutiẽ filio cog¬
nosci quod ab illo sit Ꝙ sic̃ sp̃u

Expanded text:
comprehenderunt: placuit Deo per comprehenderunt: placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes ; ut Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . Cum autem ex tempore cujusque profectus mente percipitur, mitti quidem dicitur, sed non in hunc mundum: neque enim sensibiliter apparet, id est, corporeis sensibus praesto est. Quia et nos secundum quod mente aliquid aeternum, quantum possumus, capimus, non in hoc mundo sumus: et omnium viventium, in quantum divina sapiunt, non sunt in hoc mundo. Sed Pater cum ex tempore a quoquam cognoscitur, non dicitur missus: non enim habet de quo sit, aut ex quo procedat. Sapientia quippe dicit: Ego ex ore Alita Pater misit, Filius missus est. Sed quemadmodum qui genuit et qui genitus est, ita et qui misit et qui missus est, unum sunt, quia Pater et Filius unum sunt: ita etiam Spiunum sunt. Sicut enim natum esse est Filio, a Patre esse, ita mitti est Filio, cognosci quod ab illo sit: et sicut Spiritui
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo gͦ mutitur dĩ uerbum:
cuius est uerbum: Ab illo mitti¬
uir: de quo natum ẽ: Mittit qui
genuit: mittitur qd genitum est:
Et tunc unicuiq mititur. cum a
quoquam cognoscitur. atq ꝑcipi¬
tur: quantum cognosci &e ꝑcipi
potest. ꝓcaptu uł ꝓficientis indm̃.
uł ꝑfecte indeo anime rationał:
lon ergo eo ipso quo de patre na¬
uis est. missus dr̃ filius: s uł eo
apparuit huic mundo uerbum
caro factum. unde dicit. a patre
exii & ueni in hunc mundum:
uł eo quod ex tempore. cuiusquã
mente ꝑcipitur. sicut dictum est.
mitte illam ut mecum sit &e me¬
cum laboret: Qd̃ ergo na¬
tum est ab eterno: eternum
est: Candor enim ẽ lucis ȩ¬
ternȩ: Qđ̃ autem mittitur ex
temprẽ: a quoquam cognoscitur:
S cum incarne manifestatus est¬
dĩ filius: in hunc mundum missꝰ
ẽ. in plenitudine tempr̃is factus ex
femina: Quia enim in sapientia dĩ.
non poterat mundus cognoscere
ꝑ sapientiam dm̃: quoniam lux
lucet in tenebris. ⁊ tenebre eam ñ

Expanded text:
Ab illo ergo mittitur Dei Verbum, cujus est Verbum; ab illo mittitur de quo natum est: mittit qui genuit, mittitur quod genitum est. Et tunc unicuique mittitur, cum a quoquam cognoscitur atque percipitur, quantum cognosci et percipi potest pro captu vel proficientis in Deum, vel perfectae in Deo animae rationalis. Non ergo eo ipso quo de Patre natus est, missus dicitur Filius: sed vel eo quod apparuit huic mundo Verbum caro factum; unde dicit, Exivi a Patre, et veni in hunc mundum : vel eo quod ex tempore cujusquam mente percipitur, sicut dictum est, Mitte illam, ut mecum sit, et mecum laboret. Quod ergo natum est ab aeterno, aeternum est: Candor est enim lucis aeternae. Quod autem mittitur ex tempore, a quoquam cognoscitur. Sed cum in carne manifestatus est Filius Dei, in hunc mundum missus est, in plenitudine temporis, factus ex femina. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus cognoscere per sapientiam Deum; quoniam lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut sit cum homine: aliter
missa est ut ipsa sit homo: In
animas enim scãs se transfert.
atq amicos dĩ. & ꝓpħ̃as constitu¬
it: sicut etiam scõs angłos im¬
plet. & om̃ia talib ministerus
congrua. ꝑ eos oꝑatur: Cum aũ
uenit plenitudo tempris. missa
ẽ non ut impleret angłos. nec
ut eẽt angłs. nisi in quantum
consilium patris annunciabat qd̵
& ipsius erat: necut eẽt cum ho¬
minib aut in hominibus: hoc
cnuim & antea in patribus &e ꝓpħiᷤ:
sed ut ipsum uerbum caro fieret.
idest homo fieret: in quo futuro
rruelato sacramento. etiam eorum
sapientium atq sc̃orum salus eẽt.
qui priusquam ipse de uirgine
nasceretur. de mulierib nati sunt:
it in quo facto atq predicato. sa¬
lus sit om̃ium credentium. sꝑan¬
tium. diligentium: Hoc est enim
magnum pietatis sacramentum:
qd manifestatũ ẽ in carne. iustifi-¬
catum est inspũ. apparuit angłis.
predicatum ẽ gentibus: creditum

Expanded text:
tur ut sit cum homine, aliter tur ut sit cum homine, aliter missa est ut ipsa sit homo. In animas enim sanctas se transfert, atque amicos Dei et Prophetas constituit , sicut etiam implet sanctos Angelos, et omnia talibus ministeriis congrua per eos operatur. Cum autem venit plenitudo temporis missa est , non ut impleret Angelos, nec ut esset Angelus, nisi in quantum consilium Patris annuntiabat, quod et ipsius erat; nec ut esset cum hominibus aut in hominibus, hoc enim et antea in Patribus et Prophetis: sed ut ipsum Verbum caro fieret, id est, homo fieret: in quo futuro revelato sacramento, etiam eorum sapientium atque sanctorum salus esset, qui priusquam ipse de virgine nasceretur, de mulieribus nati sunt, et in quo facto atque praedicato salus sit omnium credentium, sperantium, diligentium. Hoc enim magnum pietatis est sacramentum, quod manifestatum est in carne, justificatum est in spiritu, apparuit Angelis, praedic
Abbreviated transcription (Latin):
candor ẽ illius idẽ lucis et̃nȩ: atq
ita ostendit equalem: Si enim ħ
minor ẽ: obscuritas illius ẽ. non
candor illius: Si autem maior ẽ.
non ex ea manat: Non enu uin¬
ceret. de qua genita ẽ. Iuia gͦ ex
illa manat: non est maior quam
illa: Quia uero nonobscuritas il¬
lius sed candor illius ẽ: nonẽ m¬
nor: Equalis est ergo: Ergo nec
hoc mouere debet. quia dicta est
manatio quedam claritatis om̃i¬
potentis dĩ sincera: tanquam ips
non sit om̃p̃s. sed om̃ipotentis ma¬
natio: Morenim de illa dr̃. & cũ
sit una: om̃ia potest: Quis autẽ
est omp̃s. nisi qui om̃ia potest:
Ab illo itaq mutitur: a quo ema¬
nat: Sic enim & petitur ab illoqͥ
amabat eum: & desiderabat: E¬
mitte inquit illam de scĩs celis
tius: emitte illam a sede magni¬
tudinis tuȩ. ut mecum sit ce me¬
cum laboret: id est doceat me la¬
borare ne laborem: Labores enim
eius. uirtutes sunt: S alit̃ muti¬

Expanded text:
Candor est illius, id est, lucis aeternae; atque Candor est illius, id est, lucis aeternae; atque ita ostendit aequalem. Si enim haec minor est, obscuritas illius est, non candor illius. Si autem major est, non ex ea manat: non enim vinceret de qua genita est. Quia ergo ex illa manat, non est major quam illa: quia vero non obscuritas illius, sed candor illius est, non est minor; aequalis est ergo. Neque hoc movere debet, quia dicta est manatio quaedam claritatis omnipotentis Dei sincera: tanquam ipsa non sit omnipotens, sed omnipotentis manatio. Mox enim de illa dicitur, Et cum sit una, omnia potest . Quis est autem omnipotens, nisi qui omnia potest? Ab illo itaque mittitur, a quo emanat. Sic enim expetitur ab illo qui amabat eam et desiderabat. Emitte, inquit, illam de sanctis coelis tuis, et mitte illam a sede magnitudinis tuae, ut mecum sit, et mecum laboret , id est, Doceat me laborare, ne laborem. Labores enim ejus virtutes sunt. Sed aliter mitti
Abbreviated transcription (Latin):
est patri. sed quia ẽ manatio q̃dã
claritatis om̃ipotentis di sincera:
Ibi autem qd manat. &e de quo
manat: unius eiusdemq substantiȩ
est: Neq enim sicut aqua de fora¬
mine t̃rȩ aut lapidis manat: sed
sicut lux de luce: Nam qd̃ dictum ẽ.
candor est enim lucis eterne: quid
aliud dictum ẽ. quam lux ẽ lucis
eterne: Candor quippelucis. quid
nisi lux ẽ: & ideo coeterna luci: de
qua lux est: Maluit autem dicere
candor lucis. quam lux lucis. ne
obscurior putaretur ista qͥ manat:
quam illa de qua manat: Cum
enim auditur candor eius ẽẽ ista:
facilius est ut ꝑ hanc lucere illa.
quam hȩc minus lucere credatur:
S quia cauendum ñ erat. ne mi¬
nor lux illa putaretur. quȩ istã
genuit: hoc enim nullus umquã
hereticus ausus ẽ dicere. nec credẽ¬
dum ẽ aliquem ausurum: illi co¬
gitationi occurrit scriptura. qua
posset uidi obscurior lux ista quȩ
manat. quam illa de quamanat:
Quam suspicionem tulit. cum ait.

Expanded text:
est Patri, sed quia est manatio quaedam est Patri, sed quia est manatio quaedam claritatis omnipotentis Dei sincera? Ibi autem quod manat et de quo manat unius ejusdemque substantiae est. Neque enim sicut aqua de foramine terrae aut lapidis manat; sed sicut lux de luce. Nam quod dictum est, Candor est enim lucis aeternae; quid aliud dictum est, quam, Lux est lucis aeternae? Candor quippe lucis, quid nisi lux est? Et ideo coaeterna luci, de qua lux est. Maluit autem dicere, Candor lucis, quam, Lux lucis; ne obscurior putaretur ista quae manat quam illa de qua manat. Cum enim auditur candor ejus esse ista, facilius est ut per hanc lucere illa, quam haec minus lucere credatur. Sed quia cavendum non erat, ne minor lux illa putaretur quae istam genuit hoc enim nullus unquam haereticus ausus est dicere, nec credendum est aliquem ausurum, illi cogitationi occurrit Scriptura, qua posset videri obscurior lux ista quae manat, quam illa de qua manat: quam suspicionem tulit, cum ait,
Abbreviated transcription (Latin):
i autem scdm hoc missus a
patre filius dr̃. quia ille pat̃
est. ille filius. nullomodo impedit.
ut credamus equalem patri eẽ fili¬
um. & consubstantialem. & coetnũ.
et tamen a patre missum filium:
ñ quia ille maior ẽ. & ille minor.
sed quia ille pater ẽ ille filuis: ille
genitor. ille genitus: Ille a quo est
lius enim a patre ẽ: non pat̾ afilio:
Secundum hoc iam potest intelli¬
gi. non tantum ideo dici filius missꝰ.
quia uerbum caro factum ẽ. s idõ
missus ut uerbum caro fieret. et
ꝑ presentiam corpr̃alem que illa scͥp¬
ta sunt oꝑaretur.⁊ id ẽ ut non tantũ
homo missus intelligatur qđ ubũ
caro factum ẽ. sed & uerbum missũ
ut homofieret: qr ñ scdm impa¬
rem potestatem. uł substantiam.
uł aliquid qd in eo patri non sit
equale: missus ẽ: s scdm id quod
filius apatre est. non pater afilio:
Uerbum enim patris ẽ filius: quod
et sapientia eius dicitur: Quid
gͦ mirum si mittitur. ñ qr in eqͣl

Expanded text:
i autem secundum hoc missus a Patre Filius dicitur, quia ille Pater est, ille Filius, nullo modo impedit ut credamus aequalem Patre esse Filium et consubstantialem et coaeternum, et tamen a Patre missum Filium. Non quia ille major est, ille minor: sed quia ille Pater, ille Filius; ille genitor, ille genitus; ille a quo est lius enim a Patre est, non Pater a Filio. Secundum hoc jam potest intelligi, non tantum ideo dici missus Filius quia Verbum caro factum est , sed ideo missus ut Verbum caro fieret, et per praesentiam corporalem illa quae scripta sunt operaretur; id est, ut non tantum homo missus intelligatur quod Verbum factum est, sed et Verbum missum ut homo fieret: quia non secundum imparem potestatem vel substantiam vel aliquid quod in eo Patri non sit aequale missus est; sed secundum id quod Filius a Patre est, non Pater a Filio. Verbum enim Patris est Filius, quod et Sapientia ejus dicitur. Quid ergo mirum si mittitur, non quia inaequalis
Abbreviated transcription (Latin):
scõ sicut tunc factum ẽ cum opor¬
dret eius aduentum signis sensi¬
bilibus demonstrari: ut ostendẽt᷑
dotum orbem trarum. atq omnes
gls in linguis uariis constitutas.
sermones: quorum ñ audiantur
uoces eorum: In omnẽ t̾ram exiuit
sonus eorum: & infines orbis terrȩ
uerba corum: Uerboitaq dĩ ad uni¬
tatem ꝑsone copulatus. & quodãmͦ
commixtus est homo: cum ueni¬
ente plenitudine tpr̃is. missus est
in hunc mundum factus ex femi-¬
na filius dĩ ut ẽẽt filius hominis:
ꝓpter filios hominum: Hanc ꝑso¬
nam angłica natura figurare antea
potuit ut p̃nunciaret: non expri-¬

Expanded text:
sancto, sicut tunc factum est, cum oporsancto, sicut tunc factum est, cum oporteret ejus adventum signis sensibilibus demonstrari, ut ostenderetur totum orbem terrarum atque omnes gentes in linguis variis constitutas, sermones, quorum non audiantur voces eorum; in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . 30. Verbo itaque Dei ad unitatem personae copulatus, et quodam modo commixtus est homo, cum veniente plenitudine temporis missus est in hunc mundum factus ex femina Filius Dei, ut esset et filius hominis propter filios hominum. Hanc personam angelica natura figurare antea potuit, ut praenuntiaret; non exprop
Abbreviated transcription (Latin):
certa sp̃c scĩ datio uł missio. post
clarificationem xp̃i futura erat.
qualis numquam antea fuerat
Neq antea nulla erat. sed talis non
fucrat Si enum antea sp̃c sc̃s non da¬
litur. quo impleti ꝓphȩ locuti sunt.
cum aꝑte scriptura dicat. & multis
locis ostendat. sp̃u scõ eos locutos
fusse: cum & de iohe baptista dic¬
tum sit sp̃u sco replebitur iam inde
abutero matris sue. & sp̃u scõ repletꝰ
tacharias inuenitur patereius ut
de illo talia diceret. & spu scõ maria.
ut talia de domino quem gestabat
utero predicaret. sp̃ũ scõ simeon et
anna ut magnitudinem xp̃i par¬
uuli agnoscerent: Quomodo ergo
sp̃s nondum erat datus. quia iħc
nondum erat clarificatuᷤ. nisi quia
illa datio uł donatio uł missio sp̃c
sc̃. habitura erat quandam ꝓprie¬
tatem suam in ipso aduentu. quał
antea numꝗͣ fuit: Nusquam enim
ligimus. lingius quas non nouerãt
homines locutos. ueniente inse spr̃

Expanded text:
Spiritus sancti datio vel missio post clarificationem Christi futura erat, qualis nunquam antea fuerat? Neque enim antea nulla erat, sed talis non fuerat. Si enim antea Spiritus sanctus non dabatur, quo impleti Prophetae locuti sunt? cum aperte Scriptura dicat, et multis locis ostendat, Spiritu sancto eos locutos fuisse: cum et de Joanne Baptista dictum sit, Spiritu sancto replebitur jam inde ab utero matris suae: et Spiritu sancto repletus Zacharias invenitur pater ejus, ut de illo talia diceret; et Spiritu sancto Maria, ut talia de Domino quem gestabat utero, praedicaret ; Spiritu sancto Simeon et Anna, ut magnitudinem Christi parvuli agnoscerent : quomodo ergo Spiritus nondum erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus; nisi quia illa datio, vel donatio, vel missio Spiritus sancti habitura erat quamdam proprietatem suam in ipso adventu, qualis antea nunquam fuit? Nusquam enim legimus, linguis quas non noverant homines locutos, veniente in se Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
loca & tempora. non ꝓprie sed tͣns¬
latiue: ac ꝑ similitudines dicunt᷑
indõ. Nam & sedere suꝑ cherubin
dicitur. quod ad situm dr̃. & abisso
tanquam uestimentum amictus
ipsius qd ad habitum. & anni tui
non deficient. qd ad tempus. et si
ascendero in celum tu ibi es: quod
adlocum: Quod autem ad facien¬
dum attinet. fortassis de solo deo
uissime dicitur: Solus enim ds̃fẽ
&e ipse non fit: Neq patitur qͣntum

Expanded text:
loca, et tempora non proprie, sed transloca, et tempora non proprie, sed translate ac per similitudines dicuntur in Deo. Nam et sedere super Cherubin dicitur , quod ad situm dicitur: Et abyssum tanquam vestimentum amictus , quod ad habitum. Et: Anni tui non deficient , quod ad tempus; et: Si ascendero in coelum tu ibi es , quod ad locum. Quod autem ad faciendum attinet, fortassis de solo Deo verissime dicatur: solus enim Deus facit, et ipse non fit, neque patitur, quantum