comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lentiã cogitemꝰ: quia in nul¬
lo ab tinitate sua discrepat
diuinitatis essentia: Sempi¬
ternũ ẽ patri: coniempiter¬
in sib filui sui esse geuito¬
rem: Sempiternum est fi¬
lio: intemporaliter a patre¬
esse progenitum. Sempiter¬
num quoꝙ est spn itui san¬
cco. spiritum esse patris et fi¬
lii: ut nunquam pater sine
us fuerint sine spiritu sanc¬
to÷ et omnibus existentie
gradibus exclusis. nuna i:¬
bi ꝑsona sit anterior. nulla
posterior
uius beatȩ truntatis. et¬
in cominutabilis deitats¬
una est substantia: indiui
samoꝑe:concors in uolun¬
tate: par in ommpotencia:
equalis in gloria: De qua
cum sancta scriptura sic loqͥ¬
tur. ut aut in factis. aut in
uerbis aliquid assignet. qd̃
singulis uideatur conueni¬
re ꝑsonis: non ꝑturbatur
fides catholica sed docetur:
ut ꝑ proprietatem aut uo¬
cis aut operis. insinuctur
nobis ueritas trinitatis: et
non diuidat intellectus. qd̃
distinguit auditus: Ob hoc
quedamn siue sub patris. siuie

Expanded text:
lii cogitemus: quia in nullo ab unitate sua discrepat divinae Trinitatis essentia. Sempiternum est Patri, coaeterni sibi Filii sui esse genitorem. Sempiternum est Filio, intemporaliter esse a Patre progenitum. Sempiternum quoque est Spiritui sancto, Spiritum esse Patris et Filii: ut numquam Pater sine us fuerint sine Spiritu sancto; et omnibus existentiae gradibus exclusis, nulla ibi persona sit anterior, nulla posterior. Hujus enim beatae Trinitatis incommutabilis Deitauna est in substantia, indivisa in opere, concors in voluntate, par in potentia, aequalis in gloria. De qua cum sancta Scriptura sic loquitur, ut aut in factis aut in verbis aliquid assignet quod singulis videatur convenire personis, non perturbatur fides catholica, sed docetur: ut per proprietatem aut vocis aut operis insinuetur nobis veritas Trinitatis, et non dividat intellectus quod distinguit auditus. Ob hoc enim quaedam sive sub Patris, sive
Abbreviated transcription (Latin):
et ualde ꝑtimesco. dũ ur̃is
cupio parere ꝓfectib. ne for¬
te sicut imꝓb ita et indignꝰ
laudator mueniar ⁊ ꝓfecto
cum nec sc̃itas nec facun¬
dia suppeditet. ut beatam
et głosam uirginem digne
laudare queam: q̃m ut
uerum fatear. quicqͥd hu

Expanded text:
et valde pertimesco, dum vestris et valde pertimesco, dum vestris cupio parere profectibus, ne forte sicut improbus, ita et indignus laudator inveniar. V. Profecto cum nec sanctitas vel facundia suppeditet, ut beatam et gloriosam Virginem Mariam digne laudare queam: quoniam ut verum fatear quidquid hu
Abbreviated transcription (Latin):
felix et suainis refectio anima
semꝑ uirgo maria
celos ascendit: rogo
gaudete: quia ut ita fatecar
meffabilit̾ sublimata. cum
xp̃o regnat mȩternũ. Regi¬
na mundi: hodie de terris.
et de p̃senti scło neqͣm eri¬
pitur. Iterum dico gaudete:
quia secura de sua mimar¬
cescibili gła. ad cęli iam ꝑue¬
nit palacium. Exultate in¬
qͣm et gaudete. et letetͣ omĩs
orbis: quia hodie nob̾ om¬
nib. eius interuemientib
meritis. salus aucta est. Uo¬
bis quoq diligentib eam:
honor et uirtꝰ una cũ reli¬
quis uirginib sacris. ampli¬
or p̃statur et gr̃a. Iecico di¬
leccissime letamini et lau¬
date: quia si dm ore ꝓphe¬
tico in scĩs suis laudare
iubem: multomagis eum
in hac celebritate beate uir¬
gins matris eius. oportet
cum hymnis et canticis di
deo iubilare p̃comis: ac mi¬
sticis honorare muneribus.
Mulli dubium. qͥn totum
ad głam laudis eius ꝑtine¬
at: quicqͥd digne genitrici
sue impensum fucrit. ac sol

Expanded text:
felix et suavis refectio animafelix et suavis refectio animaper virgo Maria coelos ascendit. Rogo, gaudete, quia ut ita fatear, ineffabiliter sublimata, cum Christo regnat in aeternum. Regina mundi hodie de terris et de praesenti saeculo nequam eripitur. Iterum dico, gaudete, quia secura de sua immarcescibili gloria, ad coeli jam pervenit palatium. Exsultate, inquam, ac gaudete, et laetetur omnis orbis, quia hodie nobis omnibus, ejus intervenientibus meritis, salus aucta est. Vobis quoque diligentibus eam honor et virtus una cum reliquis virginibus sacris amplior praestatur et gratia. Idcirco, dilectissimi, laetamini et laudate, quia si Deum ore prophetico in sanctis suis laudare jubemur, multo magis eum in hac celebritate beatae virginis matris ejus oportet cum hymnis et canticis spiDeo jubilare praeconiis, et mysticis honorare muneribus. Nulli enim dubium, quin totum ad gloriam laudis ejus pertineat quidquid digne genitrici suae impensum fuerit, atque s
Abbreviated transcription (Latin):
nitͥx. inter pͥmas sũmi regis
cohortes: quoꝵ uita non e¬
rat iam de terris. in quib
xp̃c preliabat᷑. sed de cęlis.
Hinc ascendisse legunt᷑ in ce¬
nacłm: quo pascha dignissi¬
me celebratur. Ibi qͥppe ma¬
nebant cũ maria matre m̃u.
unanimit̾ aspirati in carita¬
te: ꝑseuerantes in oratione.
donec mnduerent᷑ uircute ex
alto. Ceꝑant enim iam ora¬
re: qui dudũ cũ dño conũ¬
santes. uirtutib et miracłis
pascebant᷑. Et uene ꝑseuera¬
bant in oratione nichil he¬
sitantes: donec accipent mil¬
nera sp̃c scĩ quȩ poscebant.
Quos et uos o filie untami¬
ni: quȩ in scola xp̃i ꝑmane¬
re uouistis. Pseuerate in o¬
rationib unanimit̃ uiuen¬
tes: quousq intrare possitis
gaudia et̾ne uite. quo beata
uirgo feliciter hodie introi¬
uit. alt̾nantib hyminlicis
angeloꝵ choris. infra pascua
et̾ne uiriditatis: ubi una so¬
dulcis sollemnitas angelorũ:
ubi post labores et crumnaᷤ.

Expanded text:
ria inter primas summi regis ria inter primas summi regis cohortes, quorum vita jam non erat de terris, in quibus Christus praeliabatur, sed de coelis. Hinc ascendisse leguntur in coenaculum, in quo pascha dignissime celebrabatur: ibi quippe manebant cum Maria matre Jesu unanimiter aspirati in charitate, perseverantes in oratione, donec induerentur virtute ex alto. Coeperant enim jam orare qui dudum cum Domino conversantes virtutibus et miraculis pascebantur. Et bene perseverabant in oratione nihil haesitantes, donec acciperent munera Spiritus sancti quae poscebant. Quos et vos, o filiae imitamini, quae in schola Christi permanere vovistis: perseverate in orationibus unanimiter viventes, donec intrare possitis gaudia aeternae vitae, quo beata Virgo feliciter hodie introivit, alternantibus hymnidicis angelorum choris intra pascua aeternae viriditatis: ubi una sodulcis solemnitas angelorum, ubi post labores et aerumnas
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo quicqͥd est qd̃ uirgo ge
Ceterũ ad exemplũ huma¬
ne uite. conu̾satio eius post
ascensionem xp̃i generaliter
cum apłis fuit. quousꝙ disꝑ¬
gunt᷑: sicuti lucas meminit
dicens. qd̾ regressi qͥdem a
monte oliueci. ierosolimã ue¬
nerunt ÷ et ascendert̃ in cena¬
culũ ubi manebant petrus
et iohes. iacobus et andreas.
philippꝰ et thomas. bartholo¬
meus et matheus. iacob al¬
phei. et symon zelotes. et iu¬
das iacobi. Hi omnes inquit
erant ꝑseuerantes unanimi¬
ter in oratione: cũ mulieri¬
bus et maria matre iħu. et
fr̃ib eius: Ecce m̃u ascenden¬
te. cum qͥb uirgo uacat in
scola uirtutum. et meditat᷑
in lege mandatoꝵ der: ut
et ipsa sit forma discipline
xp̃i et exemplum ꝑfeccionis
uirginib. Conu̾satur autẽ
cum testib sc̃e resurrectio¬
nis. et ipsa testis. conu̾satur
cũ senatorib cęli. infr̃a curi¬
am paradisi. sub sp̃c sci disci¬
plina. et magisterio totius
diume maiestatis.
Nuenit᷑ prima beata dei ge¬

Expanded text:
Ideo quidquid est quod Virgo genCaeterum ad exemplum humanae vitae, conversatio ejus post ascensionem Christi generaliter cum apostolis fuit quousque disperguntur: sicut Lucas meminit, dicens: Quod regressi quidem a monte Oliveti, Jerosolymam venerunt, et ascenderunt in coenaculum, ubi manebant Petrus et Joannes et Jacobus, et Andreas, Philippus et Thomas, Bartholomaeus et Matthaeus, Jacobus Alphaei et Simon Zelotes, et Judas Jacobi: Hi omnes, inquit, erant perseverantes unanimiter in oratione cum mulieribus et Maria matre Jesu et fratribus ejus . Ecce Jesu ascendente cum quibus Virgo vacat in schola virtutum, et meditatur in lege mandatorum Dei, ut et ipsa sit forma disciplinae Christi, et exemplum perfectionis virginibus. Conversatur autem cum testibus sanctae resurrectionis et ipsa testis. Conversatur cum senatoribus coeli intra curiam paradisi sub Spiritus sancti disciplina et magisterio totius divinae majestatis. Invenitur prima beata Ma
Abbreviated transcription (Latin):
eũ: hoc est factus est compassio¬
nis nr̃ȩ susceptione finitimꝰ: et
miscłie collatione uicinus. A
lligauit uulnera eiꝰ: infun¬
dens oleũ & umnũ. Multa
medicam̃ta medicus habet iste:
quibꝰ sanare consueuit.Sermo
eius. medicamentũ est. Auus eiꝰ
sermo constringit uulnera: aliꝰ
oleo fouet: alius uinũ infundit.
Constringit uulnera austeriore
p̃cepto: fouet remissione pecca¬
ti: sicut uino compungit. de¬
nuntiatione iudicii. Et impo¬
suit inquit in iumentũ suum.
Audi quomͦ te imponat. Hic
peccata nr̃a portat. & pro nob̾
dolet: & pastor imposuit ouẽ
lassam supra humeros suos.
Homo enim. iumentis similis

Expanded text:
eum, hoc est: factus conpassioeum, hoc est: factus conpassionis nostrae susceptione finitimus et misericordiae conlatione uicinus. Et alligauit uulnera eius infundens oleum et uinum. multa medicamenta medcus habet iste, quibus sanare consueuit. sermo eius medicamentum est. alius eius sermo constringit uulnera, alius oleo fouet, alius uinum infundit: constringit uulnera austeriore praecepto, fouet remissione peccati, sicut uino conpungit denuntiatione iudicii. et inposuit inqmt in iumentum Audi quomodo te imponat. Hic peccata nostra portat, et pro nobis dolet, et pastor imposuit ovem lassam super humeros suos. Homo enim jumentis similis
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sunt isti latrones: nisian¬
gli noctis atqꝙ tenebiarũ. qͥse
S ꝑseuerare ñ possunt. Hi an¬
te despoliant quȩ accepimꝰ in¬
dumenta gre spũalis: & sic uul¬
nera inferre consueuert̃. Nam
si intemerata quȩ sumpsimꝰ in¬
dumenta seruauerimus: pla¬
gas latronũ senture ñ poterimꝰ.
Caue gͦ ne ante nuderis. sicut
uulnus accepit: in quo om̃e ge¬
nus occidisset humanũ: nisi sa¬
maritanus ille descendens. uul
nera eiꝰ acerba curasset. Nõ me¬
diocris iste samaritanus: qui eũ
quem sacerdos. quẽ leuita des¬
pexerat. ñ etiam ipse despexit.
significatur. Hoc habet inter¬
pretatio. Quis est iste custos nͥ
ille de quo dictum ẽ. custodieis
nus descendens quis ẽ. nisi qui
descendit de cȩlo. & qͥ ascendit
in celum: filius hominis qui ẽ
in celo: Hic uidens semiuiuum
quẽ nemo poterat ante curare.
sic̃ illã que fluxu sangͥniᷤ ꝓflueis.
in medicis erogauerat omne
patrimoniũ suũ: uenit secus

Expanded text:
qui sunt isti latrones nisi anqui sunt isti latrones nisi angeli noctis atque tenebrarum, qui ssed perseuerare non possunt? hi ante despoliant quae accepimus indumenta gratiae spiritalis et sic uulnera inferre consuerunt; nam si intemerata quae sumsimus indumenta seruemus, plagas latronum sentire non possumus. caue ergo ne ante nuderis, sicut uulnus accepit, in quo omne genus occidisset humanum, nisi Samarinera ejus acerba curasset. Non mediocris iste Samaritanus, qui eum quem sacerdos, quem levita despexerat, non etiam ipse despexit. significatur, hoc habet interpretatio. Quis est custos nisi ille de quo dictum est: Custodiens nus descendens — quis est, qui descendit e caelo, nisi qui ascendit in caelum, filius hominis qui est in caelo? — uidens semiuiuum, quem nemo potuerat ante curare, ut illa quae fluxu sanguinis profluens in medicis erogauerat omne patrimonium suum, uenit secus
Abbreviated transcription (Latin):
ros. illos qui sibi legis periti eẽ
uidentur: qui uerba legis te¬
nent. & uim legis ignorant: ꝓ
lex & patrẽ & filiũ p̃dicauerit.
incarnationis quoq dnĩcȩ an¬
nuntiauerit sacramentum di¬
cens: diliges dñm dm̃ tuũ. ꝙ di¬
liges ꝓximũ tuũ sicut te ipsũ.
Unde ait ad legis peritũ. Hoc fac
& uiues. At ille qui nesciebat ꝓ¬
ximum suũ. quia ñ credebat in
xp̃m: respondit. Et quis ẽ m̃s
ꝓximus: Ita qui xp̃m nescit:
tiescit & legẽ. Quomͦ enĩ potest
scire legem. qͥ ueritatẽ ignorat:
cũ lex annuntiet ueritatem:
homo quidã ex iherłm descen¬
debat in iherico. Iherico enim
figura istius mundi ẽ: in quem
de paradiso hoc est de ierłm il¬
la celesti eiectus adam. preuari¬
cationis ꝓlapsione descendit.
ture sue fecit exilium.
illo adam. qui in offensa
bẽatitudine fruebatur: ubi in
secularia peccata defluxit. inci¬
dit in latrones. In quos ñ inei¬
disset: nisi his. mandati ce leftis
deuius. se fecisset obngxium.

Expanded text:
r hi qui sibi legis periti 1427 uidentur, qui uerba legis tenent, uim legis ignorant. etlex et patrem et filium praedicauerit, incarnationis quoque dominicae adnuntiauerit sacramentum dicens: diliges dominum deum tuum et: diliges proximum tuum sicut te ipsum. unde dominus ait ad legis peritum: hoc fac et uiues. at ille qui nesciret proximum suum, quia non credebat in Christum, respondit: quis est meus proximus? itaque qui Christum nescit, nescit et legem. quomodo enim potest scire legem, cum ueritatem ignoret, cum lex adnuntiet ueritatem? Homo quidam ex Hierusalem descendebat in Hiericfigura istius mundi est, m quam de paradiso, hoc est de Hierusalem illa caelesti eiectus Adam praeuaricationis prolapsione descendit, turae suae fecit exilium. illo Adam, qui inoffensa beatitudine fruebatur, ubi in saecularia peccata deflexit, incidit in latrones, in quos non incidisset, nisi his mandati caelestis deuius se fecisset obnoxium.
Abbreviated transcription (Latin):
uersũ: & predicate eugłm uni
uerse creaturȩ. Qui crediderit
& baptiratus fuerit: saluusert.
Saluus utiq a morte: saluus
a uulnere. quod infixum ẽ a
latronibus. Beatus ille stabula¬
rius: qui alterius uulnera cura
paulus: cuius sermones & eple
ueluti ei rationi quã acceꝑat
suꝑfluunt. Bonus gͦ stabula¬
rius. stabuli eiꝰ in quo agnouit
asina presepe dñi sur: & in qͦ
greges clauduntur agnorum:
ne frementib ad caulas rapa¬
cibus lupis. facilis in ouilia sit
rum.Quando reuerteris do¬
mine: nisi iudicu die: Reddes¬
gͦ tunc quod debes. Beati. quibꝰ
es debitor. Utinam nos simus
idonei debitores: utinã quod
accepimus. possimꝰ exsoluere:
ne nos aut sacerdotii aut mi¬
nisteris munus extollat. Red¬

Expanded text:
ni creaturae; et, Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit: salvus utique a morte, salvus a vulnere quod infixum est a latronibus. Beatus ille stabularius, qui alterius vulnera curarPaulus, cujus sermones et epistolae veluti ei rationi quam acceperat euaret. bonus ergo stabularius stabuli eius, in quo agnouit asina praesaepe domini sui et in quo greges clauduntur agnorum, ne frementibus ad caulas rapacibus lupis facilis in ouilia sit rum. quando reuerteris, domine, nisi iudicii die ergo quod debes. Beati, quibus es debitor. Utinam nos simus idonei debitores. Utinam quod accepimus, possimus exsolvere, nec nos aut sacerdotii aut ministerii munus extollat.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi possunt: qͥ scientiam
uere fidei ñ habentes. uarias
doctrinas ꝓfitentur erroris. Hon
enim uel abscondunt imptdiã
suam: sed ꝓ sumina peritia ꝓ¬
ferunt in lucẽ: & iactantiã ser¬
monis ostentant. Nulla porro
falsa doctrina ẽ: que ñ aliqua
uera intermisceat. Uera gͦ falsis
inordinate ꝑmixta in una dis

Expanded text:
telligi possunt, qui, scientiam verae fidei non habentes, varias doctrinas profitentur erroris. Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferunt in lucem, et jactantiam sermonis ostentant. Nulla porro falsa doctrina est quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permista, in una
Abbreviated transcription (Latin):
delis. supra multa te constitu¬
am: intra in gaudiũ dñi tui.
Ergo qm̃ nemo magis ꝓxii.
quam qui uulnera nr̃a curauit:
diligamꝰ eũ quasi dñm: diligamꝰ
& quasi ꝓximũ. Nichil enĩ tam
ꝓximũ. quam caput menbris.
Diligamus etiã eum qui imita¬
tor est xp̃r diligamus eum qui
mopie alterius. corporis unitate
compaticur. Non enĩ cognatio
facit ꝓximũ. sed miscdia: quia
enim tam scđm naturam: qͣm¬
naturȩ iuuare consorem.¬

Expanded text:
fuisti, super multa te constituam, intra in gaudium domini tui. ergo quoniam nemo magia proximus quam qui uulnera nostra curauit, diligamus eum quasi dominum, diligamus et quasi proximum; nihil enim tam proximum quam caput membris. diligamus etiam eum qui imitator est Christi, diligamus eum qui inopiae alterius corporis unitate conpatitur. non enim cognatio facit proximum. sed misericordia, quia enim tam secundum naturam quam iuuare consortem
Abbreviated transcription (Latin):
git pauꝑem. Est autem stabu¬
lum: in quo fessi longo itinere.
succedere solent. Et curã egit:¬
ne eger ea quȩ acceperat nequa¬
quam p̃cepta seruaret. Sed nõ
uacabat samaritano huic diu
in terris degere: redeundũ erat
eiunde descenderat. Itaq alte¬
ro die. Quis est alter dies: nisi for¬
de ille dñicȩ resurrectionis de quo
dictum ẽ. hic est dies quem fecit
dñs: Protulit duos denarios. et
dedit stabulario: & ait. Curam
illiꝰ habe. Qui sunt isti duo de¬
narii. nisi forte duo testam̃ta:
que imaginẽ in se habent eter¬
ni regis expressam: Quorum
precio. uulnera nr̃a curantur.
Redempti enim sumus precio
sanguinis: ut ultime mortis
uulnera uitaremus.

Expanded text:
ta. Est autem stabulum, in quo fessi longo itinere succedere solent. Duxit itne aeger ea quae acceperat nequaquam praecepta seruaret. sed non uacabat Samaritano huic diu in terris degere: redeundum erat eo, unde descenderat. itaque altero die — quis est iste alter dies nisi forte ille dominicae resurrectionis, de quo dictum est: hic est dies, quem fecit dominus? — protulit duos denarios et dedit stabulario et ait: curam illius habe. qui sunt isti duo denarii nisi forte duo testamenta, quae imaginem in se habent aeterni regis expressam, quorum pretio uulnera nostra curantur? redemti enim sumus pretio sanguinis, ut ultimae mortis ulcera uitaremus.
Abbreviated transcription (Latin):
tempore ereatus ex matre:
qui ds̃ est ande tempora na¬
tus ex patre. Si autem idem
homo qui ds̃ est: omittat
nestorius hominẽ tantũ di¬
cere ex uirgine natum: et
hunc a uerbo dei ñ in unita¬
te persone. sed in societate in¬
separabili esse receptũ. Alio¬
quin: ñ unum xp̃m uerum
deum et hominẽ. sed duos qd̃
dici nefas est asserere: ac per
hoc ñ trinitatem. sed quater¬
nitatem p̃dicare conuincit᷑.
Catholica autem fides. sicut
unũ quẽlibet hominẽ carnẽ
et animã. ita hominẽ & uer¬
bum. unũ xp̃m rectissime
confitetur: iuxta qd̃ et angeli
uerba significant. quȩ dandã
illi sedem dauid patris eius
asseuerant. Qui enĩ eundem
ipsum patrem habere dauid.
quẽ filium altissimi uocari
ꝓnuntiat: in duab utiq na¬
turis unã xp̃i ꝑsonã demon¬
strat. Accepit autẽ sedẽ da¬
uid: ut nimirum gentẽ. cui
dauid quondam & filii etus.
temporalis regni gubernacu¬
la prebuerunt: ipse perpe¬

Expanded text:
tempore, creatus ex matre, tempore, creatus ex matre, qui Deus est ante tempora natus ex Patre. Si autem idem homo qui Deus est, omittat Nestorius hominem tantum dicere ex virgine natum, et hunc a Verbo Dei non in unitatem personae, sed in societatem inseparabilem esse receptum. Alioquin non unum Christum, verum Deum et hominem, sed duos quod dici nefas est asserere, ac per hoc non Trinitatem, sed quaternitatem praedicare convincitur. Catholica autem fides sicut unum quemlibet hominem carnem et animam, ita hominem et Verbum, unum Christum rectissime confitetur, juxverba significant, quae dandam illi sedem David patris ejus asseverant. Qui enim eumdem ipsum Patrem haberet David, quem Filium Altissimi vocari pronuntiat, in duabus utique naturis, unam Christi personam demonstrat. Accepit autem sedem David, ut nimirum gentem, cui David quondam et filii ejus temporalis regni gubernacula praebuerunt, ipse perpe
Abbreviated transcription (Latin):
ta.Et ait angłs ei. Ne timneas
maria: inuenisti enim grãm
apud deum. Quam quia sa¬
lutatione insolita. ut pote que
ei sola seruabatur. uiderit
turbatã: quasi familiarius
notã uocans ex nomine. ne
timere debeat iubet.Et qͥa
grã plenam uocauerat: eas¬
dem grãm et astruit plenus
et uberius explicat dicens. Ei
tum nominis. alloquens iosẽph
angłs exposuit: ipse enim in¬
quiens saluum faciet populũ
suũ a peccatis eorũ. Non ait po¬
pulum isrł. sed popłm suum:
hoc est in unitatem fidei ex p̃¬
pucio & circuncisione uocatũ:
quib ex diuersa parte congre¬
gatis. fieret unum ouile & unꝰ
pastor. Hic erit magnus: et fi¬
lius altissimi uocabitur. Et da¬
bit illi dñs ds̃ sedem dauid pa¬
tris eius. Dictum est & de iohe
quia erit magnus: s ille quasi
homo magnus: hic quasi ds̃
anqͥt. et filiꝰ attissimi uocabitur.
dem filius altissimi qui . Ill.¬
in utero uirginali conceptus.
et natus est: idem homo in

Expanded text:
ta. « Et ait angelus: Ne timeas, ta. « Et ait angelus: Ne timeas, Maria; invenisti enim gratiam apud Dominum. » Quia salutatione insolita, utpote quae ei soli servabatur, ut viderat turbatam, quasi familiarius notam vocans ex nomine, ne timere debeat, jubet. Et quia gratia plenam vocaverat, eamdem gratiam et astruit plenius, et uberius explicat, dicens: «  sacramentum nominis alloquens Joseph angelus, exposuit: ipse enim inquiens salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Non ait populum Israel, sed populum suum, hoc est, in unitatem fidei ex praeputio et circumcisione vocatum. Quibus ex diversa parte congregatis, fieret unum ovile et unus pastor . « Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur, et dabit ei Dominus Deus sedem David patris ejus. » Dictum equia erit magnus, sed ille quasi homo magnus hic quasi deus inquit, et Filius altissimi vocabitur. Idem ergo filius Altissimi qui in utero virginali conceptus et natus est. Idem homo in
Abbreviated transcription (Latin):
gressus angłs
dixit. Aue gr̃a plena. dñs
tecum: benedicta tũ in muli¬
eribus. Bene gr̃a plena uoca¬
tur: quȩ nimirum gratiam
quam nulla alia meruerat
assequitur⁊ ut ipsũ uidelicet
gr̃e concipiat et generet au¬
ctorem.Que cum audisset.
turbata est in sermone eius:
et cogitabat qualis esset ista
salutatio.Disce uirginem mo
ribus⁊ disce uirginem uere¬
cundia ÷ disce uirginẽ oracu¬
lo: disce misterio. Trepida¬
re uirginũ est. & ad omnes
uiri ingressus pauere: om̃s
uiri affatus uereri. Discant
mulieres. ꝓpositum pudoris
imitari. Sola in penetralibꝰ:
quã nemo uirorũ uideret:
solus angłs reperiret. Sola si¬
ne comite: sola sine teste. Et¬
ne quo degeneri deprauaretur
affatu: ab angelo salutatur.
Disce uirgo uerborũ uitare
lasciuiam: maria. etiam salli¬
tationem angłi uerebat᷑. Erat
esset hec salutatio. Et ideo
cum uerecundia: quia paue
bat. Cum prudentia: quia
benedictionis nouam formu¬
lam mirabatur: que nusqͣm
lecta est. nusquã ante comꝑ¬

Expanded text:
gressus angelus dixit: Ave, gratia plena. Dominus tecum, et benedicta tu in mulieribus. Bene gratia plena vocatur, quae nimirum gratiam, quam nulla alia meruerat, assequitur, ut ipsum videlicet gratiae concipiat et generet auctorem. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus, et cogitabat qualis esset ista salutatio. Discribus, disce uirginem uerecundia, disce uirginem oraculo, disce mysterio. trepidare uirginum est et ad omnes uiri ingressus pauere, omnes uiri adfatus uereri. discant mulieres propositum pudoris imitari. sola in penetralibus, quam nemo uirorum uideret, solus angelus repperiret: sola sine comite, sola sine teste, ne quo degeneri deprauaretur adfatu, ab angelo salutatur. disce, uirgo, uerborum uitare lasciuiam; Maria etiam salutationem angeli uerebatur. erat esset haec salu- tatio, et ideo cum uerebat; cum prudentia, quia benedictionis novam formulam mirabatur, quae nusquam lecta est, nusquam ante comper
Abbreviated transcription (Latin):
posset. ñ legerat: merito ere¬
dula his que legerat. sciscita¬
batur ab angło. quod in pro¬
pheta non inuenit. Ul.
suꝑueniet in te: & uirtꝰ
altissimi obumbrabit tͥ. Hon
uirili inquit qđ̃ ñ cognoseis
semine: sed sp̃s sc̃i quo imple¬
ris oꝑe concipies. Erit in te
conceptio: libido ñ erit: con¬
cupiscentiȩ ñ erit estus. ubi
umbram faciet sp̃s sc̃s. Uerũ
in eo qđ ait. & uirtus altissi¬
mi obumbrabit tibr: potest
etiam incarnati saluatoris
utraq natura designari.
Umbra quippe. a lumine so¬
let & corpore formari. Et
cui obumbratur. lumine qͥ¬
dem uel calore solis quantũ
sufficit reficitur: sed ipse so¬
lis ardor ne ferri nequeat.
interposito uel nubiculo le¬
iii. uel qͦlibet alio corꝑe tẽꝑat᷑
Beata itaq uirgo. qͥa quasi
purus homo omnẽ plenitu¬
dinẽ diuinitatis corporaliter
caꝑe nequibat: uirtꝰ ei altis¬
simi obumbrauit: idest in¬
corporea lux diuinitatis. cor

Expanded text:
posset non legerat, merito creposset non legerat, merito credula iis quae legerat, sciscitatur ab angelo quod in propheta non invenit . superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. » Non virili, inquit, quod non cognoscis, semine, sed Spiritus sancti, quo impleris, opere concipies. Erit in te conceptio, libido non erit concupiscentiae. Non erit aestus, ubi umbram faciet Spiritus sanctus. Verum in eo quod ait: « Et virtus Altissimi obumbrabit tibi, » potest etiam incarnati Salvatoris utraque natura designari. Umbra quippe a lumine solet et corpore formari, et cui obumbratur, lumine quidem vel calore solis, quantum sufficit, reficitur, sed si ipse solis ardor perferri nequeat, interposita vel nubecula levi, quolibet alio corpore temperatur. Beata igitur Virgo, quia quasi purus homo omnem plenitudinem divinitatis corporaliter capere nequibat, virtus ei Altissimi obumbravit, id est inc
Abbreviated transcription (Latin):
sumptus in dm̃. clarificatus ẽ
ea claritate quam uerbũ dei
habuit prius quam mundus
esset apud patrẽ ÷ hoc est ut
idem filii nomen. eandẽ xp̃i
ꝑsonam. homo cum deo ple¬
nus grã et ueritate sortiretur.
Quomͦ fiet istud qm̃
uirũ ñ cognosco: Propostũ
sue mentis reuerenter exposu¬
it: uitam uidelicet unginalẽ
se ducere decreuisse. Que ga
prima feminarũ tante se us¬
tuti mancipare curauit uil
singulari. pre ceteris feminis
beatitate meruit excellere. Quo¬
modo inquit fiet istud: Non
ait unde hoc sciam: sed quo
ñ cognosco: ordinem uidelicet
obsequii cui subdatur inqui¬
rens: ñ autem signum cui
credat flagitans. Neq enim
decebat electam generando
deo unginẽ. dubiam diffi¬
dentia. sed prudentia cautã
existere: quia nec facile pote¬
rit homo nosse mysteriũ. qus
in deo manebat a scłis abscon¬
ditum. Q uia gͦ legerat. ecce
uirgo in utero habebit & pa¬
riet filium. sed quomͦ id fieri

Expanded text:
sumptus in Deum, clarificatus est sumptus in Deum, clarificatus est ea claritate quam Verbum Dei habuit priusquam mundus esset apud Patrem, hoc est ut idem Filii nomen eamdem Christi personam, homo cum Deo plenus gratia et veritate sortiretur. Quomodo fiet istud quoniam virum non cognosco? Propositum suae mentis reverenter exposuit, vitam videlicet virginalem se ducere decrevisse. Quae quia prima feminarum tantae se virtuti mancipare curavit, jure singulari prae caeteris feminis beatitate meruit excellere. Quomodo, inquit, fiet istud? Non ait: Unde hoc sciam; sed, Quoirum non cognosco. Ordinem videlicet obsequii cui subdatur inquirens, non autem signum cui credat flagitans. Neque enim decebat electam generando Deo virginem dubiam diffidentia sed prudentia cautam existere, quia nec facile poterat homo nosse mysterium quod in Deo manebat a saeculis absconditum. Quia ergo legerat, Ecce virgo in utero habebit, et pariet filium, sed quomodo id fieri
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erit finis. suꝑ solium da¬
uid & suꝑ regnũ eius: ut
confirmet illud et corrobo¬
ret in iudicio & iusticia. Non
dixit in acquisitione głe. ga¬
tarumq terrestriũ: non in
uictoria gentium plurima¬
rum. urbiumq debellatione
suꝑbarũ: sed in iudicio & iu¬
sticia. ꝑhec enim. regnũ xp̃i.
et in singulis quibq fidelibꝰ.
& in uniuersa ꝑ orbem mul¬
tiplicatur partter et confir¬
matur ȩccła. Domũ nanq
iacob totam ȩccłam dicit:
quȩ uel de bona radice nata:
uel cum oleaster esset. meri¬
do tamen fidei. in bonã est
inserta oliuam. Quã post
triumphũ passionis allo¬
quens saluator. ait. Qui tie¬
tis dñm. laudate eũ: uniuer.¬
sum semen iacob magnificate
eum. Non autẽ ideo futuri tẽ¬
poris uerbis. magnus extitunꝰ¬
iħc. filiꝰ altissimi uocandus.
sceptrum dauid accepturus.
& in domo iacob regnaturus
asseritur: quia iuxta qđ here¬
tici sapiunt atq a ueritate
desipiunt. xp̃e ante mariã
ũ fuerit: sed quia homo as¬

Expanded text:
nis. Super solium David, et super regnum ejus, ut confirmet illud et corroboret in judicio et justitia . Non dixit in acquisitione gloriae gazarumque terrestrium, non in victoria gentium plurimarum, urbiumque debellatione superbarum, sed in judicio et justitia. Per haec enim regnum Christi, et in singulis quibusque fidelibus, et in universa per orbem multiplicatur pariter et confirmatur Ecclesia. Domum namque Jacob totam Ecclesiam dicit, quae vel de bona radice nata, vel cum oleaster esset, merito tamen fidei in bonam est inserta olivam. Quam post triumphum passionis alloquens Salvator ait: Qui timetis Dominum, laudate eum; universum semen Jacob, magnificate eum . Non autem ideo futuri temporis verbis magnus exstiturus Jesus Altissimi vocandus, sceptrum David accepturus, et in domo Jacob regnaturus asseritur, quia juxta quod haeretici sapiunt atque a veritate desipiunt, Christus ante Mariam non fuerit, sed quod homo as
Abbreviated transcription (Latin):
erfectus ille est. qui .x.¬
abiens uendit omnia que
habet & dat pauꝑibus: ac ue¬
niens sequitur xp̃m. Habebit
enim thesaurũ indeficientem.
m celis. Unde bene interrogan¬
de petro. dixit de talibus iħe.
Amen dico uob̃. qđ uos qui
secuti estis me. in regeneratio¬
ne cum sederit filius hominis
in sede maiestatis sue. sedebitiᷤ
et uos suꝑ sedes duodecim:
iudicantes duodecim tribꝰ isrł.
In hac quippe uita pro suo
nomine laborantes. in alia p̃¬
mium sꝑare docuit. idest in
regeneratione: cũ uidelicet in
uitam immortalem fuerimꝰ
resurgendo regenerati: qͥ in
ysta fiet scĩs retributio: ut qͥ¬
gl̃e celsitudinem neglexerant¬
glorificati. iudices cum eo hu¬
mane conuersationis asside¬
ant: & qui a sequendis eius
uestigiis nulla ratione pote¬
rant auelli: usq ad fastigium
iudiciariȩ potestatis illum se¬
quendo ꝑueniant. Nemo au
tem duodecim apłos tantũ.
tribus isrł iudicandȩ. Alioqu
tribꝰ leui quȩ tercia decima ẽ
iniudicata recedit: & paulus

Expanded text:
erfectus autem ille est qui abiens vendit omnia quae habet, et dat pauperibus, ac veniens sequitur Christum. Habebit enim thesaurum non deficientem in coelis. Unde bene interrogante Petro, dixit talibus Jesus: Amen dico vobis, quod vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Filiuis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel. In hac quippe vita pro ejus nomine laborantes, in alia praemium sperare docuit, id est in regeneratione, cum videlicet in vitam immortalem fuerimus resurgendo regenerati, qui in usta prorsus retributio ut qugloriam celsitudinis neglexeruntglorificati singulariter cum eo humanae conversationis assideant; et qui a sequendis ejus vestigiis nulla ratione poterant avelli, usque ad fastigium judiciariae potestatis illum sequendo perveniant. Nemo autem putet duodecim tantum tribus Israel judicandae. Alioquin tribus Levi, quae tertia decima est, injudicata recedit; et Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
sororem naason.quȩ peꝑit ei
nadab. & abiud. & eleazar. &
ithamar: uideatq ante edic¬
tum legis suꝑna ꝓuisione. sa¬
cerdotalem regali iunctam iã¬
fuisse ꝓgeniem: ut uidelicet
uerus rex & sacerdos erat futu¬
rus. ipsam quoq carnẽ de u¬
traq dauid scilicet & aaron
styrpe susciꝑet. Unde & in hac
utraq tribu. crisma ꝑ legem
mysticũ celebrabat᷑: xp̃i ni
mirũ nominis pariter & ge¬
nerationis prenuntiũ. Et ip̃¬
se dauid domũ di ingrediens.
panẽ scm̃. & gladiũ. quasi rex
& sacerdos accepit: illũ uide¬
licet de suo semine uenturũ
prefigurans: qui & ꝓ nr̃ã li¬
bertate. regis iure pugnaret:

Expanded text:
sororem Naason, quae peperit esororem Naason, quae peperit eNadab, Abiu, Eleazar, et Ithamar . » Videatque ante edictum legis superna provisione sacerdotalem regali jam junctam fuisse progeniem, ut videlicetverus Rex et sacerdos erat futurus, ipsam quoque carnem de utraque, David scilicet et Aaron stirpe susciperet. Unde et in hac utraque tribu chrisma per legem mysticum celebrabatur, Christi nimirum nominis pariter et generationis praenuntium. Et ipse David domum Dei ipanem sanctum et gladium quasi Rex et sacerdos accepit, illum videlicet de suo semine venturum praefigurans, qui et pro nostra libertate regis jure pugnaret
Abbreviated transcription (Latin):
niteris impugnare ueritatẽ:
Ecce dm̃ dixit suꝑuenturum:
dei filiũ nasciturum. Quomͦ
gͦ aut dei filius ds̃ ñ est ait
cos. id est dei genitrix ñ eẽ põt
t ecce elisabeth
cognata tua: & ipsa con¬
cepit filium in senectute sua.
Et hic mensis sextus: illi que
uocatur sterilis: quia ñ ertt
impossibile apud dm̃ omne
uerbũ. Ne uirgo se parere pos¬
se diffidat. accepit exemplum
sterilis anus pariture: ut dis¬
cat omnia deo possibilia. et¬
am quȩ nature ordine uiden¬
tur esse contraria. Si quẽ uͦ
mouet. quomͦ beate marie
cognatam dicat elisabeth. eũ
hec de domo dauid. illa de
filiabus aaron originem di¬
xerit: animaduertat ꝓauos
earũ liberis inuicem nuptũ
traditis. utranq tribũ potul¬
se conungere. Cui si hec expo¬
sitio forte ñ suffecerit. conten¬
tiosius insistenti. quasi hoc
contra interdictũ legis fieri ne¬
quiuerit: legat exodũ ubi scͥp¬
tum ẽ. accepit autẽ aaron uxo¬
rem helisabe filiam aminadab

Expanded text:
niteris impugnare veritatem? niteris impugnare veritatem? Ecce Deum dixit superventurum, Dei Filium nasciturum. Quomodo ergo aut Dei Filius Deus non est, aut όκος, id est, Dei genitrix non esse potest? Et ecce Elisabeth cognata tua et ipsa concepit filium in senectute sua. Et hic mensis sextus est illi quae vocatur sterilis, quia non erit impossibile apud Deum omne verbum. Ne virgo se parere posse diffidat, accipit exemplum sterilis anus pariturae, ut discat omnia Deo possibilia, etiam quae naturae ordine videntur esse contraria. Si quem vero movet quomodo beatae Mariae cognatam dicat Elisabeth, cum haec de domo David, illa de filiabus Aaron originem duxerit, animadvertat proavos earum liberis invicem nuptum traditis utramque tribum potuisse conjungere. Cui si haec expositio forte non suffecerit contentiosius insistenti, quasi hoc contra interdictum legis fieri nequiverit, legat Exodum, ubi scriptum est: Accepit autem Aaron uxorem Elisabeth filiam Aminadab
Abbreviated transcription (Latin):
cendet suꝑ nubem leuem:
et ingredietur egyptũ. Qͦa
est dicere. Ecce uerbũ dei. pa¬
tri coeceͥnum. lumenq de lu¬
mine ante scła natũ. carnem
in fine scłorum.atq animã
nullo peccati pondere graua¬
tam suscipiet: & de utero uir¬
ginali tanqͣm sponsus de tha¬
lamo suo. ꝓcedet in mundũ.
Ideoq & qđ nascetur ex te
scm̃: uocabitur filiꝰ dei. Ad
distinctionẽ nr̃e scĩtatis: iħc
singulariter sc̃s nasciturus as¬
seritur. Nos quippe & si seĩ
efficimur. ñ tamen nascim᷑:
quia ipsa nature corruptibi¬
lis conditione constringim᷑.
ut merito cum ꝓpha gemen¬
tes. singuli dicamꝰ. Ecce enim
in iniquitatib conceptus sũ:
& in delictis peperit me ma¬
ter mea. Ille autem solus uera¬
citer sc̃s est: qui ut ipsã con¬
ditionẽ naturȩ corruptibilis
uinceret: ex commixtione car¬
nalis copulȩ conceptus ñ est.
Scm̃ inquit. uocabitur filius
di. Quid hic dicis nestoriane:
qui beatam mariam dei ne¬
gans esse genitricem. aꝑtam

Expanded text:
cendit super nubem levem, et ingredietur Aegyptum , quod est dicere: Ecce Verbum Dei Patri coaeternum, lumenque de lumine ante saecula natum, carnem in fine saeculorum atque animam nullo peccati pondere gravatam suscipiet, et de utero virginali, tanquam sponsus de thalamo suo, procedet in mundum. Ideoque, et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei. Ad distinctionem nostrae sanctitatis, Jesus singulariter sanctus nasciturus asseritur. Nos quippe et si sancti efficimur, non tamen nascimur, quia ipsa naturae corruptibilis conditione constringimur. Ut merito cum Propheta gementes singuli dicamus: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Ille autem solus veraciter sanctus est qui, ut ipsam conditionem naturae corruptibilis vinceret, ex commistione carnalis copulae conceptus non est. Sanctum inquit vocabitur Filius Dei. Quid hic dicis, Nestoriane, qui beatam Mariam Dei negans esse genitricem, apertam
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. iudices cum eo uentuns
sicut etiã omne mortaliũ ge¬
nus ẽẽ iudicandũ. Qͥ a eni
duodenario sepe numero solet
in scͥpturis uniuersitas signarr:
ꝑ duodecim sedes apłorũ. om¬
nium numerositas iudicantiũ:
et ꝑ duodecim tribus isrł. uni¬
uersitas eorum qui iudicandi
sunt ostenditur. Notandũ au¬
tem qđ duo sunt ordines ele
hoc loco memoratur. qui reli¬
querunt omnia et secuti sunt
illum ÷ alius iudicandus a
dño. qui ñ quidem omnia
sua pariter reliquerunt: sed
de his tamen que habebant.
cotidianas dare elemosinas
pauꝑib xp̃i curabant. Unde
audituri sunt in iudicio. Ue¬
nite benedicti patris mer: pos¬
sidete p̃paratum uobis reg¬
num a constitutione mundi.

Expanded text:
m, judices cum eo venturos, sicut etiam omne mortalium genus esse judicandum. Quia enim duodenario saepe numero solet in Scripturis universitas designari, per duodecim sedes apostolorum omnium numerositas judicantium, et per duodecim tribus Israel universitas eorum qui judicsunt ostenditur. Unde notandum quod duo sunt ordines elecbus hoc loco memoratur, qui reliquerunt omnia, et secuti sunt illum: alius judicandorum a Domino, qui non quidem omnia sua pariter reliquerunt, sed de his tantum quae habebant quotidianas dare eleemosynas pauperibus Christi curabant. Unde audituri sunt in judicio: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione
Abbreviated transcription (Latin):
bat dñs. & quod de huma¬
na natiuitate susceperat:
Ap̃c̃ enim. et filius dei uiui:
utriusq naturȩ indiuisũ con-¬
tinet sacramentũ. Uere susci¬
piendũ cunctis et mirabilẽ
piscatorem: qui dũ maris ꝓ¬
funda rimatur: ad altissimũ
archanum. Hi itaq sunt ȩe¬
cłarum columnȩ. petrus et
paulus: quos et uita scĩssima
uenerabilem ꝑduxit ad mor¬
tem÷ et głosus occasus fecit eẽ
ꝑpetuos. Quos ñ solũ hono¬
ramus ut martyres: sedet ut
magistros patresq martyrũ
ueneramur: qui ȩccłam di. et
cȩlestis p̃dicatione doctrine.
et pii sanguinis effusione
fundarunt.machor¬

Expanded text:
bat Dominus, et quod de humabat Dominus, et quod de humana nativitate susceperat? Christus enim et Filius Dei vivi, utriusque naturae indivisum continet sacramentum, vere suscipiendum cunctis; et mirabilem piscatorem, qui dum maris profunda rimatur, ad altissimum arcanum. Hi itaque sunt Ecclesiarum columnae: Petrus et Paulus, quos et vita sanctissima venerabilem perduxit ad mortem, et gloriosus occasus fecit esse perpetuos, quos non solum honoramus, ut martyres, sed et ut magistros, patresque martyrum veneramur, qui Ecclesiam Dei et coelestis praedicationis doctrina, et pii sanguinis effusione fundarunt. HO
Abbreviated transcription (Latin):
ra piscrũ alebatur. salute ho¬
minum pasceredur.
loriosissimũ paulũ ad
fidem nominis sui xp̃e
uocat e celo: qui qdđ̃ ꝑsequi
uidebatur eccłam. ñ impie¬
tate irreligiosi animi seuie¬
bat: s sub nube ignorantiȩ
amore antique deuotionis
errabat. Ideo deniq ab ocłis
eiꝰ ueteris umbre caligo deter¬
sa est: ut uerũ illud lumen
qđ̃ de celestib choruscabat.
et sibi acquireret. et omĩb
reuelaret. Cecatus illumi¬
natusq ẽ: ñ alia dispensati¬
one. nisi ut clausis carnalib
oculis. spiritalis ei aspec̾tus
ad inspiciendã dĩ głam for¬
maretur. Accepit et fidelissi¬
mus petrus hos oculos: qui
cie assumpti hominis occul¬
tantem. filiũ eẽ dei uiui. scĩ
sp̃s radio illuminatus inspe.¬
xit. Ait enĩ dño ꝑcunctanti.
quis eẽ ab hominib putaret᷑
Tu es inquit xp̃c. filius dei
uiui. Quis ñ responsionis
plenitudinẽ piscatorem ꝓtu¬
lisse miretur: qua in cõpen¬
dio breuissime confessionis
apuit. et qđ̃ de patre habe¬

Expanded text:
ra piscium alebatur, salute hominum pasceretur. Gloriosissimum etiam Paulum ad fidem nominis sui Christus vocavit e coelo; qui quod persequi videbatur Ecclesiam, non impietate irreligiosi animi saeviebat, sed sub nube ignorantiae,amore antiquae devotionis errabat. Ideo denique ab oculis ejus veteris umbrae caligo detersa est, ut verum illud lumen, quod de coelestibus coruscabat, et sibi acquireret, et omnibus revelaret. Caecatus illuminatusque est, non alia dispensatione, nisi ut clausis carnalibus oculis, spiritualis ei aspectus ad inspiciendam Dei gloriam formaretur. Accepit et fidelissimus Petrus hos oculos, qui cie assumpti hominis occultantem, Filium esse Dei vivi Spiritus sancti radio illuminatus inspexit; ait enim Domino percunctanti quis esse ab hominibus putaretur: Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi . Quis non responsionis plenitudinem piscatorem protulisse miretur, quam compendio brevissimae confessionis aperuit, et quod de Patre habe
Abbreviated transcription (Latin):
piclitantem: xp̃m ꝑielitanti¬
bus subuenientẽ: petrũ ue¬
mienti xp̃o occurrentem: in
quib omĩb miraculũ ex pecda¬
uimus: mysteriũ requiramꝰ.
Quando enim possumus
de diuinis oꝑib quȩ legunt᷑.¬
intellectũ alicinius mysticȩ si¬
gnificationis exculpere. quasi
de abstrusis fauoꝵ cellis mella
ꝓducimus: uel xp̃i discipulos
imitantes. spicas manib con¬
fricamus: ut ad latentia gra¬
na pueniamꝰ. et in eis uitam
inueniamus. Ascendit gͦ dñs
do est. Qͥd enĩ in hoc mundo.
altius cȩlo: Quis uͦ in cęlũ as¬
cendit: nouit optime fides ue¬
stra. Cur autẽ solus ascendit:
Quia nemo ascendit in cęlũ.
Nͥ qui de cęlo descendit: filius
hominis qui ẽ in celo. Quan¬
uis et in fine cũ uenerit & nos
om̃s sua menbra collegerit.
ac leuauerit in cęlũ. etiã tune
solus ascendet: quia caput
cum corpore suo unꝰ est xpc.
Nunc autem solũ caput ascen¬
dit: mediator d̃i et hominũ.

Expanded text:
periclitantem, Christum periclitantibus subvenientem, Petrum venienti Christo occurrentem. In quibus omnibus miraculum exspectavimus; mysterium requiramus. Quando enim possumus de divinis operibus quae leguntintellectum alicujus mysticae significationis exsculpere, quasi de abstrusis favorum cellis mella producimus: vel Christi discipulos imitantes, spicas manibus confricamus ; ut ad latentia grana perveniamus, et in eis vitam inveniamus. Ascendit ergo Domdo est: quid enim in hoc mundo altius coelo? Quis vero in coelum ascendit, novit optime fides vestra. Cur autem solus ascendit? Quia nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo . Quamvis et in fine cum venerit, et nos omnes sua membra collegerit, ac levaverit in coelum, etiam tunc solus ascendet: quia caput cum corpore suo unus est Christus. Nunc autem solum caput ascendit, mediator Dei et hominum
Abbreviated transcription (Latin):
martyris.cũ de memonia ei
reportata eẽt. et suꝑ iacentis
corpus missa ipsius presbite¬
ri tumca: suscitatus ẽ. Fuit
ibi uir in ordine suo pͥmariꝰ.
nomine marcialis: euo iam
grauis. et multũ abhorrens
a religione xp̃iana. Habebat
sane fidelem filiã: & generũ.
eodem anno baptizatũ. Qui
cũ eum egrotantẽ. multis et
magnis lacrimis rogarent.
ut fieret xpĩanus: prorsus ab¬
nuit⁊ eosq: a se turbida indi¬
gnatione submouit.

Expanded text:
martyris, cum de memoria eius martyris, cum de memoria eius reportata esset et super iacentis corpus missa ipsius presbyteri tunica, suscitatus est. Fuit ibi uir in ordine suo primarius, nomine Martialis, aeuo iam grauis et multum abhorrens a religione Christiana. Habebat sane fidelem filiam et generum eodem anno baptizatum. Qui cum eum aegrotantem multis et magnis lacrimis rogarent, ut fieret Christianus, prorsus abnuit eosque a se turbida indignatione submouit.
Abbreviated transcription (Latin):
In inuentione ꝓthomrĩs
martyris ste¬
phan. A aaquas tẏbilita¬
nas. epõ afferente piecto mrĩs
glosissimi stephani memori¬
am: ueniebant magne mul¬
titudinis concursus & occur¬
sus. Ibi ceca mulier ut ad ep̃m
portantẽ duceretur orauit:
floies quos ferebat dedit:
recepit: oculis admouit: pro¬
tinus uidit. Stupentib qui
aderant. preibat exultans:
uiã carpens. et me duce ul¬
terius ñ requirens. Memoriã
memorati martyris. quȩ posita
est in castello sinitensi. quodd
ipponiensi colomiȩ uicinũ est:
eiusdem loci lucillus ep̃c. po¬
pulo pcedente atq sequente
portabat. Fistula. cuiꝰ molestia
iam diu laborauerat. et fami¬
liarissimi sui medici. qui eũ se¬
caret opiebatur manus: illiuᷤ
pie sarcinȩ uectatione repente
sanata ẽ.Nam deincepseã in
suo corpore ñ inuenit.
ucharius presbiter ex
hispania. calame habi¬
tabat: uetere morbo calculi
p̃ualescente. mortuus sie iace¬
bat: ut ei iã pollices ligaren¬
tur. Opitulatione memorati

Expanded text:
homini martyres uestierunt/ Ad aquas Tibilitanas episcopo adferente Praeiecto martyris gloriosissimi Stephani memoria ueniebat magnae multitudinis concursu et occursu. Ibi caeca mulier, ut ad episcopum portantem duceretur, orauit; flores, quos ferebat, dedit, recepit. oculis admouit, protinus uidit. Stupentibus qui aderant praeibat exsultans, uiam carpens et uiae ducem ulterius non requirens. Memorati memoriam martyris, quae posita est in castello Sinitensi, quod Hipponiensi coloniae uicinum est, eiusdem loci Lucilius episcopus populo praecedente adque sequente portabat. Fistula, cuius molestia iam diu laborauerat et familiarissimi sui medici, qui eum secaret, opperiebatur manus, illius piae sarcinae uectatione repente sanata est; nam deinceps eam in suo corpore non inuenit. Eucharius est presbyter ex Hispania, Calamae habitat, uetere morbo calculi praeualescente mortuus sic iacebat, ut ei iam pollices ligarentur; opitulatione memorati
Abbreviated transcription (Latin):
paschalis gaudu so¬
lennitatem celebrare deside¬
rat: agnũ nec aqua coqͣt.
uec crudum comedat: ut
ueq per humanam sapiẽ

Expanded text:
paschalis gaudii solemnitatem celebrare desiderat, agnum neque aqua coquat, neque crudum comedat, ut neque per humanam sapie
Abbreviated transcription (Latin):
tem scorpiones terre. St pre¬
ceptum ẽ illis ne lederent fenũ
terrȩ: neq omne uiride. neq
omnẽ arborem: nisi tantum
homines qui ñ habent signũ
dei in frontib suis. Et datũ ẽ
illis ne occiderent eos: sed ut
cruciarentur mensib quinq:
& cruciatus eorũ ut cruciatꝰ scor¬
ꝑii. cum ꝑcutit homines.
&e audiui uocẽ unam ex
cormbus altaris aurei. qͦd ẽ ante
oculos derz dicentem sexto an¬
gelo qui habebat tubã. Solue
quatuor angłos: qui alligati
sunt in flumine magno eufra¬
te. Et soluti sunt quatuor an¬
geli. qui parati erant in horã.
& diem. & mensem & annum:
ut occiderent terciã partẽ ho¬
minũ. Et numerus equestris
exercitus: uicies milies dena mi¬
lia. audiui numerũ eorũ. Et
ita uidi equos in uisione: & qͥ

Expanded text:
tem scorpiones terrae: et praeceptum est illis, ne laederent fenum terrae, neque omne viride, neque omnem arborem: nisi tantum homines, qui non habent signum Dei in frontibus suis: et datum est illis, ne occiderent eos; sed ut cruciarent mensibus quinque: et cruciatus eorum ut cruciatus scorpii cum percutit hominem. et audivi vocem unum ex cornibus altaris aurei quod est ante oculos Dei dicentem sexto angelo qui habebat tubam solve quattuor angelos qui alligati sunt in flumine magno Eufrate et soluti sunt quattuor angeli qui parati erant in horam et diem et mensem et annum ut occiderent tertiam partem hominum et numerus equestris exercitus vicies milies dena milia audivi numerum eorum et ita vidi equos in visione
Abbreviated transcription (Latin):
cedit ignis. & fumus. & sulphur.
Ab his trib plagis occisa ẽ ter¬
cia pars hominũ: de igne et
fumo & sulphure. qui ꝓcede¬
bat ex ore ip̃sorũ. Potestas enĩ

Expanded text:
rocedit ignis et fumus et sulphur. Ab his tribus plagis occisa est tertia pars hominum de igne et fumo et sulphure, quae procedebant ex ore ipsorum. De ore autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut sol: & pedes eiꝰ tanquã co¬
lumna ignis & habebat in
manu sua libellũ aꝑtũ. Et
posuit pedem suũ dextrum
supra mare: sinistrũ autẽ suꝑ
terram: & clamauit uoce mag¬
na quemadmodũ cum leo ru¬
git. Et cũ clamasset: locuta st̃
septem tonitrua uoces suas.
Et cum locuta fuissent septẽ
eram: & audiui uocem de cȩlo.¬
dicentem. Signa que locuta st̃

Expanded text:
ol et pedes eius tamquam columna ignis et habebat in manu sua libellum apertum et posuit pedem suum dextrum supra mare sinistrum autem super terram et clamavit voce magna quemadmodum cum leo rugit et cum clamasset locuta sunt septem tonitrua voces suas et cum locuta fuissent septem eram et audivi vocem de caelodicentem