comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ñ fecit. scriptura loqͥt᷑: necla&at᷑ inquid in ꝑdi¬
cione uiuorũ. Creauit enĩ ut essent omĩa : sed quid ibi
ait. Inuidia aũ diaboli : mors intreuit in orbẽ t̃rarũ.
Ad mortẽ adiabolo ꝓpinatã ñ uenirte homo ui adduc¬
t᷑. Hon eñĩ cogendi potentiã diabolus habebat: sed ꝑ¬
suadendiuer sutiã. Non c̃ sentires : nichil inuexerat
diabolus : c̃sentio tua o homo teꝑduxit ad mortẽ. Amor¬
tali mortales nati : ex in mortalib: mortales facti :
ab adã. om̃s homines mortales. Iħs aũ filius dĩ. uerbũ
dĩ ꝑ qđ facta st̃ omĩa : unicus ȩqualis patri mortalis
factus ẽ : qr uerbũ carofactũ ẽ. & habitauit in nobis.
Ergo mortẽ suscepit. & mortẽ suspendit incruce :̃ & de
ip̃sa morte liberant᷑ mortales qđ infigura factũ ẽ.
apud antiquos : cõmemorat illud dñs. Et sic̃ moyses inquit
exaltauit serpentẽ inheremo : ita eaaltari oporta filium

Expanded text:
tem non fecit, Scriptura loquitur; nec laetatur, inquit, in perditem non fecit, Scriptura loquitur; nec laetatur, inquit, in perditione vivorum: creavit enim ut essent omnia . Sed quid ibi ait? Invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum . Ad mortem a diabolo propinatam non veniret homo vi adductus: non enim cogendi potentiam diabolus habebat, sed persuadendi versutiam. Non consentires, nihil invexerat diabolus: consensio tua, o homo, te perduxit ad mortem. A mortali mortales nati, ex immortalibus mortales facti. Ab Adam omnes homines mortales: Jesus autem Filius Dei, Verbum Dei, per quod facta sunt omnia, unicus aequalis factus est; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 11. Ergo mortem suscepit, et mortem suspendit in cruce; et de ipsa morte liberantur mortales. Quod in figura factum est apud antiquos, commemorat illud Dominus: Et sicut, inquit, Moyses exaltavit serpentem in eremo, ita exaltari oportet Filium
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ in illa piscina : & quis quis alius descendebat ñ sanaba¬
t̾: ergo iste unꝰ cõmendat unitatẽ ecclesiȩ. Ue illis qͥo
der̃ unitatẽ : & partessibi faciunt in hominib. Audiant
illũ qͥ uolebat eos facere unũ : in uno adunũ. Audi̾iant
illũdicentẽ: nolite uos facere multos. Ego plantaui a pol¬
lorigauit : seqd dñs increm̃tũ dedit. Sed ñeq qͥplantat ẽ.
aliquid neq quirigat : sed qui increm̃tũ datds̃. Ilidice¬
bant. ł gosum pauli : ego apollo : ego cephȩ : & ille diuisus ẽ.
xp̃c ẽ inuno estote unus estote. Nemo ascendit incelũ. nisi
qͥ decelo descendͥit. Ecce uolum eẽ.cuidicebant paulo :̃¬
& ille. Nolo sitispauli. sed eiꝰ estote. cuus ẽ. uob cũ paulus.
Descendit enĩ & mortuus ẽ: & ipsa morte liberauit amor.¬
te. Morte occisus : mortẽ occidit. Q nostis fr̃s oc mors
ista ꝑdiaboli inuidiã intrauit in mundũ Ds̃ mor¬

Expanded text:
tur in illa piscina ; et quisquis alius descendebat, non sanabatur in illa piscina ; et quisquis alius descendebat, non sanabatur. Ergo iste unus commendat unitatem Ecclesiae. Vae illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Illi dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae. Et ille: Divisus est Christus ? In uno estote, unum estote, unus estote: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum Paulus. 10. Descendit enim et mortuus est, et ipsa morte liberavit nocisus, mortem occidit. Et nostis, fratres, quia mors ista per diaboli invidiam intravit in mundum. Deus mor
Abbreviated transcription (Latin):
ascensuri plane : bȩc nobis ꝓmissio ẽ. erunt equales angalis
ĩ. Quomodo ergo nemo ascendit ÷ nisi qͥ descendit qcunus
descendit &unũs ascendit. qđ deeteris qđ intelligendũ nisi
qͥ am̃braeiꝰ er̃ : ut unꝰ ascendat. Propterea seqͥtũr. ne mo
ascen dit incelũ nisi qͥdecȩlo descendit filius hominis
qͥ ẽ. incelo. Miraris quia & hicerat: & inçelo tales fecit dis¬
cipulos suos : paulũ audi a pł mdicentẽ. Nr̃a aũ c̃uersa¬
tio incelis ẽ. Si homo paulus apostolus ambulabat incar.
ea descendit : ut in illo &cũ illo unus essent qͥꝑ illũ accessuri
essent. Nondic̃ & seminib ait apłs. tã quã mmultis: sed
xp̃i ÷ si aũ ap̃i ergo abrahȩ sem̃ estis. Quod diacit unũ hoc
dixit nos eẽ. om̃s ideo insploros aliquando plures cantant :
ut ostendat᷑ q deplurib: fitunus. Aliquando unꝰ canttat:
ut ostendat᷑. quid fiat deplurib. Propterea unꝰ sanaba¬

Expanded text:
Ascensuri plane: haec nobis promissio est, Erunt aequales Angelis Ascensuri plane: haec nobis promissio est, Erunt aequales Angelis Dei . Quomodo ergo nemo ascendit, nisi qui descendit? Quia unus descendit, unus ascendit. Quid de caeteris? quid intelligendum, nisi quia membra ejus erunt, ut unus ascendat? Propterea sequitur, Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo. Miraris quia et hic erat et in coelo? Tales fecit discipulos suos. Paulum audi apostolum dicentem, Nostra autem conversatio in coelis est . Si homo Paulus apostolus ambulabat in carnerea descendit ut in illo et cum illo unus essent, qui per illum ascensuri essent. Non dicit, Et seminibus, ait Apostolus, tanquam in multis; sed semen Abrahae estis . Quod dixit unum, hoc dixit omnes nos esse. Ideo in Psalmis aliquando plures cantant, ut ostendatur quia de pluribus fit unus; aliquando unus cantat, ut ostendatur quid fiat de pluribus. Propterea unus sanaba
Abbreviated transcription (Latin):
celũ ÷ nisi quidecelo des cendit. filius hominis quiẽ. incȩlo.
Ecce hicerat : & incelo erat. Hic erat carne : incȩlo erat di¬
uinitate. Immo ubiq diuinitate : natꝰ dematre. ñ recedens
apatre. Duȩ natiuitates xp̃i intelligunt᷑: una diuina. altera
humana. Unaꝑquẽ efficeremur: altera ꝑ quã reficeremur.
Ambe mirabiles Illa sine matre : ista sine patre. sed qͥ ad eadã
cor pꝰacceperat qc maria deadã ipsũ qͦq corpꝰ suscitaturus
erat t̃renũ qͥdã dixerat. soluite tẽplũ hoc: &intrib dieb
suscitabo illud. Cȩleste aũ quoddã dioxit: nisi quis renatus
fuerit exaqua & sp̃u ñuidebit regnũ qĩ. Heia fr̃s. ds uoluit
esse filius hominis : & homines uoluit eẽ. filiosdei. Ipse des¬
cendit ꝓp̃t nos : nos ascendamꝰ ꝓp̃t ipsũ. Solus eñĩ descendit
& ascendit : ec hoc ait. Nemo ascendit incȩlũ: nisiqͥdecȩlo
descendit: Nonergo ascensurist̃ incȩlũ quos facit filios dĩ

Expanded text:
coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo. Ecce hic erat, et in coelo erat: hic erat carne, in coelo erat divinitate; imo, ubique divinitate. Natus de matre, non recedens a Patre. Duae nativitates Christi intelliguntur; una divina, altera humana: una per quam efficeremur, altera per quam reficeremur: ambae mirabiles; illa sine matre, ista sine patre. Sed quia de Adam corpus acceperat, quia Maria de Adam, ipsumque corpus suscitaturus erat: terrenum quiddam dixerat, Solvite templum hoc, et in tribus diebus susfuerit ex aqua et Spiritu, non videbit regnum Dei . Eia, fratres, Deus voluit esse filius hominis, et homines voluit esse filios Dei. Ipse descendit propter nos, nos ascendamus propter ipsum. Solus enim descendit et ascendit, qui hoc ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo. Non ergo ascensuri sunt in coelum quos facit filios Dei?
Abbreviated transcription (Latin):
ficiunt. &dices in cordetuo : qͥd mͥe. curare aliena pecca¬
ta sufficit mͥ. anima mea : ipsã integrã seruem dõ.
Lȩia ñtibi uenit inm̃tẽ seruus ille. qͥãbsc̃dit talentũ. &
illedat. Nostis quid agatis. unus quisq in dõmosuacũ ami¬
co: cũ inquilino: cũcliente suo : cũ maiore : cũ minore : qͦ¬
modo dat ds aditũ : quomodo aperuit ianuã uerbo suo no-¬
lite qͥescere lucrarixp̃o: ꝙ lucrati estis axp̃o. Dixer̃ illi¬

Expanded text:
ficiens, et dicens in eo de tuo, Quid mihi est curare aliena peccaficiens, et dicens in eo de tuo, Quid mihi est curare aliena peccata? sufficit mihi anima mea; ipsam integram servem Deo: eia, non tibi venit in mentem servus ille qui abscondit talentum, et ille dat. Nostis quid agatis unusquisque in domo sua cum amico, cum inquilino, cum cliente suo, cum majore, cum minore: quomodo dat Deus aditum, quomodo aperit januam verbo suo, nolite quiescere lucrari Christo; quia lucrati estis a Chri
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ubihabes salutẽ sẽpit̾nã. Domũ tuã intras ꝓpt̃ reqͥem
tẽporalẽ : domũ dĩ intras. ꝓpt̃ requiẽ sẽpit̾nam. Sienũn
domotua nequid ꝑuersũfiat. satagis : indomoħi ubi salus
ꝓposita ẽ. & reqͥes fine. debespati : quantũ inte ẽ. siquid for¬
te ꝑuersũ uideris: uerbi gratia. Uides fratrẽ currere ad
theatrũ : ꝓhibe. mone: contristare. si telus domus dĩ co.¬
meditte. Uides alios currere & inebriari uelle. & hoc uelle
in locis scĩs. qđ nusqua dec& . ꝓhibe quos potes : tene quos po-¬
tes : terre quospotes : qͥb potes blandire : nolitam̃ qͥescere
Amicꝰ ẽ: admoneat᷑ lenit̃. uxor ẽ : seuerissime refrenet᷑. An¬
cill& ẽ : &ĩa uerberib c̃pescat᷑ : Fac quicqͥd potes ꝓꝑsona
quã portas. & ꝑficis zelus domꝰtuȩ comedit me. Siaũ fue-¬
ris frigiđꝰ marciđꝰ: adte solũ expectans: & quasi tibi fuf¬

Expanded text:
mus ubi habes salutem sempiternam. Domum tuam intras propter requiem mus ubi habes salutem sempiternam. Domum tuam intras propter requiem temporalem; domum Dei intras propter requiem sempiternam. Si ergo in domo tua ne quid perversum fiat satagis; in domo Dei ubi salus proposita est et requies sine fine, debes pati quantum in te est, si quid forte perversum videris? Verbi gratia, vides fratrem currere ad theatrum? prohibe, mone, contristare, si zelus domus Dei comedit te. Vides alios currere et inebriari velle, et hoc velle in locis sanctis, quod nusquam decet? prohibe quos potes, tene quos potes, terre quos potes, quibus potes blandire; noli tamen quiescere. Amicus est? admoneatur leniter. Uxor est? severissime refrenetur. Ancilla est? etiam verberibus compescatur. Fac quidquid potes, pro persona quam portas; et perficis, Zelus domus tuae comedit me. Si autem fueris frigidus, marcidus, ad te solum spectans, et quasi tibi suf
Abbreviated transcription (Latin):
illis manus & pedes. &picite eos in tenebras exteriores:
unc dictũ ẽ. zelus domꝰ tue comedit me. Recordatist̃ dis¬
cipuli. qrtelo domꝰ dĩ eiecit istos dosemplo dñs Ers̃ unus
qͥsq xp̃ianꝰ inmẽbris xp̃i telo domꝰ dĩ comedat᷑. Quis come¬
ditur telo domꝰ di: qui om̃a quȩ forte ibi uidet ꝑuersa
satagit corrigi. cupit em̃dari. Nõqͥescit: siem̃dare non
potest. Tollerat gemit. Non excutitur dearea granum
Sustin& paleã ut̃ intr& in horreũ. & cũ palea fuẽrit separa¬
ta : tuante horreũ sigranũ es. noli excuti dearea neprius
abauib colligaris. quã in horreũ c̃ gregeris. Aues enĩ cęli
ereae potestates. ex pectant aliquid rapere dearea & nõ
rapiunt. nisi qđ inde fuerit eoccussũ. Ergo telus domꝰ tuę
cometlat te unũ quẽ que xp̃ianũ. zelus domꝰ dĩ comedat.
Inqua domꝰ dĩ m̃brũ ẽ: ñ eni. magis ẽ. domꝰtua. Quã do¬

Expanded text:
illis manus et pedes, et projicite in tenebras exteriores. 9. illis manus et pedes, et projicite in tenebras exteriores. 9. Tunc scriptum esse, Zelus domus tuae comedit me, recordati sunt discipuli: quia zelo domus Dei ejecit istos de templo Dominusmembris Christi zelo domus Dei comedatur. Quis comeditur zelo domus Dei? Qui omnia quae forte ibi videt perversa, satagit corrigi, cupit emendari, non quiescit: si emendare non potest, tolerat, gemit. Non excutitur de area granum, sustinet paleam; ut intret in horreum, cum palea fuerit separata. Tu ante horreum, si granum es, noli excuti de area; ne prius ab avibus colligaris, quam in horreum congregeris. Aves enim coeli aeriae potestates exspectant aliquid rapere de area, et non rapiunt nisi quod inde fuerit excussum. Ergo zelus domus Dei comedat te: unumquemque christianum zelus domus Dei comedat, in qua domo Dei membrum est. Non enim magis est domus tua, quam do
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumat᷑. Quomodo ex pauescit eos qͥuolunt in illo ponere
spẽ  num quid pauł puobis crucificus ẽ. aut in nomine pauli
baptitati estis e qđ dedi ñ ego dedi. Gratis accepistis : co¬
lũba decȩlo descendit. E gõ inquit plantauit apollorigauit :
sed ds̃ in crem̃tũ dedit. Neq qͥ plantat. ẽ. aliquid neq
qͥrigat. sed ꝗ increm̃tũ dat ds̃. Et dicant seꝑ magnifae
lunt populos ut accipiant abipsis honores &e laudesi ee non
c̃uertant᷑ homines adueritatẽ. Quia uero ipsis scripturii
fallunt populos aqͥb: querint honores: uendunt boudea ho
Sendunt & oues. idẽ. ipsas plebes. Et cui uendunt nisidiabo
inde p̃ciditur. quis toll& nisileo ille rugiens & circiuens quȩ¬
rens quẽ deuor&  uehis ꝗͥ p̃ciduntur. nã illa inteera pma¬
dunt boues & oues: uendunt & colũbas. Obseruent flagel¬
lũ peccatorũ suorũ. Certe quando aliquid tale patiuntur
gotiatores: nã sise ñmutauerint audient infine. Ligate

Expanded text:
illo ponere spem: « Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis » ? Quod dedi, non ego dedi: gratis accepistis, columba de coelo descendit. « Ego, » inquit, « plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed lunt populos, ut accipiant ab ipsis honores et laudes, et non convertantur homines ad veritatem. Quia vero ipsis Scripturis fallunt populos, a quibus quaerunt honores; vendunt boves, vendunt et oves, id est ipsas plebes. Et cui vendunt, nisi diaboinde praeciditur, quis tollrendo, quem devoret? Vae his qui praeciduntur! nam illa, ait, integra permadunt boves et oves, vendunt et columbas: observent flagellum peccatorum suorum. Certe quando aliquid tale patiuntur gotiatores: nam si se non mutaverint, audient in fine, Ligate
Abbreviated transcription (Latin):
do uitȩ deglutiuit mortẽ : absortaẽ mors in apĩ corpore.
Sic & nos dicemꝰ inresurrectione : quando iãtriũ phantes can
Interim modo fr̃s. ut a peccatosanemur : xp̃m crucifixũ. intu.
eamur : qr sic̃ mox ses inquit ex altauit serpentẽ in heremo:
sic excaltari oport& filiũ hominis: ut omĩs qͥcredit in eũ nõ
pereat sedhabeat uitã &ernã. Quomodo qͥuituȩbantur
ilũ serpentẽ ñperiebant morsib serpentũ :. sic qͥuituent᷑
fide mortẽ xp̃i. sanant᷑ amorsib peccatorũ. Sed illi sana¬
bant᷑ amortȩ ad uitã tẽporalẽ. Hic aũ ait : ut habeant ui.¬
t᷑a gernã. Hoc enĩ int̃ ẽ. int̾ figuratã imaginẽ & rẽ ipsam.
Sigura prȩstabat uitã tẽporalẽ : res ipsa cuiꝰ illa figura

Expanded text:
lutivit mortem: absorpta est mors in Christi corpore. Sic et nos dicemus in resurrectione, quando jam triumphantes cant tuus ? Interim modo, fratres, ut a peeamur, quia sicut Moyses, inquit, exaltavit serpentem in eremo, sic exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Quomodo qui intuebantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur a morsibus peccatorum: sed illi sanabantur a morte ad vitam temporalem, hic autem ait, ut habeant vitam aeternam. Hoc enim interest inter figuratam imaginem et rem ipsam: figura praestabat vita
Abbreviated transcription (Latin):
erat iudȩorũ. De ponit ei suꝑbiã : ut poss& nasci despũ : insul-¬
tat tãquã indocto ñ qc superior uult uideri dñs. Quiꝰmagnũ
ds̃ adhominẽ : ueritas admandatͥũ  maior xp̃c quã nichode mus di-¬
cidͥeb&. Dici potest: cogitandum ẽ. sidiceret᷑ maior xp̃s quã an¬
geli ridendũ erat. In cõparabilit̃ enĩ maior om̃i creatura : ꝑquẽ
facta ẽ. om̃is creatura. Sed exagitat suꝑbiã hominis : tues ma¬
gister in isrł & hȩc ignorase tãquã dicens. Ecce nihil nosti prin-¬
ceps suꝑb nascere exspũ. Sienĩ natꝰ fueris ex spũ : uias dĩte¬

Expanded text:
erat Judaeorum: deponit ei superbiam, ut possit nasci de Spiritu: insulerat Judaeorum: deponit ei superbiam, ut possit nasci de Spiritu: insultat tanquam indocto; non quia superior vult videri Dominus. Quid magnum, Deus ad hominem, veritas ad mendacium? Major Christus quam Nicodemus dici debet, dici potest, cogitandum est? Si diceretur major Christus quam Angeli, ridendum erat: incomparabiliter enim major omni creatura, per quem facta est omnis creatura. Sed exagitat superbiam hominis, Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Tanquam dicens, Ecce nihil nosti, princeps superbus, nascere ex Spiritu: si enim natus fueris ex Spiritu, vias Dei te
Abbreviated transcription (Latin):
ritus ubi uult spirat: & uocẽ eiꝰ audis & nescis unde ue¬
niat &q̃uouadat : nemo uida spm̃. Et quo modo au¬
dimꝰ uocẽ sp̃se sonat psalmus : uoxẽ. sp̃s. Sonat euan-¬
geliliñ : uoxẽ. sp̃s. Sonat sermodiuinus : uox ẽ
sp̃s. Uocẽ eius audis : & nescis unde ueniat. & quoua¬
eas. Hoc enĩ ait̃ secutus. Sit ẽ. & omis qͥnatꝰ ẽ. exspũ.¬
Respondit nichodemꝰ &e dixeit ei. Quomodo possunt hȩc fieria
& reuera carnalit̃ ñ intelligebat : in illo fiebat qđ dixerat ds̃
pondit iħs & diocitei: Tues magister in isrł : & hec ignorase
ofr̃s quid putamꝰ dnm huic magistro uidȩorũ. quasi insultare
uoluisse nouerat dñs quid ag̃ebat : uolebat illũ nasciea spũ.
Nemo espũ nascit᷑ : insihumilis fuerit. Quia ipsahumilitas fa-¬
citnos nasci de spũ : ꝗx ꝓpeẽ. dñs. obtritis corde. Ille magiste¬
rio inflatꝰ erat : & alicuius mom̃tis bi esse uidebat᷑ : qe doctor

Expanded text:
ritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, sed nescis unde veritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, sed nescis unde veniat, aut quo vadat. Nemo videt Spiritum: et quomodo audimus vocem Spiritus? Sonat Psalmus, vox est Spiritus; sonat Evangelium, vox est Spiritus; sonat sermo divinus, vox est Spiritus. Vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo vaeas. Hoc enim secutus ait: Sic est et omnis qui natus est ex SpRespondit Nicodemus, et dixit ei: Quomodo possunt haec fieri? Et revera carnaliter, non intelligebat. In illo fiebat quod dixerat Dopondit Jesus, et dixit ei: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? O fratres, quid, putamus Dominum huic magistro Judaeorum quasi insultare voluisse? Noverat Dominus quid agebat, volebat illum nasci ex Spiritu. Nemo ex Spiritu nascitur, nisi humilis fuerit: quia ipsa humilitas facit nos nasci de Spiritu; quia prope est Dominus obtritis corde . Ille magisterio inflatus erat, et alicujus momenti sibi esse videbatur, quia doctor
Abbreviated transcription (Latin):
ne exigatur qđ damus. Immo quando exigitur: lucrũ
inueniat᷑. ñdetrim̃tũ. Dicit dñs nichodemo: & exponit ei.
Am̃ am̃ dicotibinisi quisrenatꝰ fuerit exaqua & spũ:
ñ potest introire in regnũ dĩ. Tu inquit carnalẽ ge¬
nerationẽ intellegis cũ dicis : nũ quid potest hom̃o re¬
dire iniuiscera mãtris suȩ: eocaqua & spũ oportae ut
nascamur ꝓp̃t regnũ dĩ. Si ꝓpt̃ hereditatẽ patris ho¬
minis tẽporalẽ nascit᷑ : nascatur eaxius cerib: matris
carnalis . Siꝓpt̃ hereditatẽ patris dĩ sẽpit̾ nã : nas¬
catꝰ exius cerib ȩcclȩsiȩ. Eenerat ꝑuaorẽ filiũ. pat̾
moriturus successurũ : generat ds̃ de ecclesia. filios non
suc cessuros : sed secũ mansuros. Et sequitur. Quod na-
m̃to : ad ẽ. sp̃s ut nas camur. Sp̃s in uisibilit̃ adẽ. unde
nasceris : qc tu in uisibilit̾ nasceris. Seꝗt᷑ enĩ &dicit.
onmireris ꝗcdixitibi: oport& uos nascidenuo. Spi¬

Expanded text:
ne exigatur quod damus; imo quando exigitur, lucrum ne exigatur quod damus; imo quando exigitur, lucrum inveniatur, non detrimentum. 5. Dicit Dominus Nicodemo, et exponit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei. Tu, inquit, carnalem generationem intelligis, cum dicis, Numquid potest homo redire in viscera matris suae? ex aqua et Spiritu oportet ut nascatur propter regnum Dei. Si propter haereditatem patris hominis tempoeditatem patris Dei sempiternam, nascatur ex visceribus Ecclesiae. Generat per uxorem filium pater moriturus successurum: generat Deus de Ecclesia filios non successuros, sed secum mansuros, Et sequitur: Quod natumento. Adest Spiritus, ut nascamur: Spiritus invisibiliter adest unde nasceris, quia et tu invisibiliter nasceris. Sequitur enim, et dicit: Non mireris quia dixi tibi, oportet vos nasci denuo: Spi
Abbreviated transcription (Latin):
h&. Eice ancillã & filiũ eiꝰ. Displicuit sarrȩ lusus pueroꝵ
aliquid nouũ iudit pueros ludere. Nonne optant hoc
quȩꝰ filios habent iudere ludentes filios suos: iudit
illa & imꝓbauit. Nescio quid uidit inlusu : in lusionẽ udit.
þilla lusu. añi aduertit seriu suꝑbiã : displicuit illi erecit
foras. Nati de ancillis. imꝑbi. mittunt᷑ foras. &e natꝰ de
libera mittit᷑ foras esau. Nemo ergo prȩsumat qx de
melius ẽ. ab hominib: sua quȩ rentib & mundũ diligen¬
tib: quos significat nom̃ ancille baptitari & spirita
lit querere hereditatẽ xp̃i ÷ ut sit tã quã filius iacob
foras mittendus : quã uis nat᷑ exlibera. Hȩc fr̃ste
nete : ñ uos palpamꝰ nulla spes ur̃a in nobis sit. nec nob̾ blandi¬
mur nec uobis : unus quisq suã sarcinã portat. Nrm ẽ. di¬
cere nemale uidicemur : ur̃m ẽ. audire & corde audire

Expanded text:
ae, Ejice ancillam et filium ejus. Displicuit Sarae lusus puerorum; ae, Ejice ancillam et filium ejus. Displicuit Sarae lusus puerorum; aliquid novum vidit pueros ludere. Nonne optant hoc quae filios habent, videre ludentes filios suos? Vidit illa, et improbavit. Nescio quid vidit in lusu: illusionem vidit in illo lusu, animadvertit servi superbiam; displicuit illi, ejecit foras. Nati de ancillis improbi mittuntur foras, et natus de libera mittitur foras Esau. Nemo ergo praesumat quia de melius est ab hominibus sua quaerentibus et mundum diligentibus, quod significat quaerere Christi, ut sit tanquam filius Jacob foras mittendus, quamvis natus ex libera. Haec, fratres, tenete. Non vos palpamus, nulla spes vestra in nobis sit: nec nobis blandimur, nec vobis; unusquisque suam sarcinam portat. Nostrum est dicere, ne male judicemur: vestrum est audire, et corde audire,
Abbreviated transcription (Latin):
natus eocheredatꝰ: sed q suꝑb matri : suꝑb infiliũ matris
Mat̃ enĩ eiꝰ. magis sarra quã agar illius uteris ad cõmodae
illius uoluntas accessit: non facer& abrahã qđ sarra nollae
Magis ergo ille filius sarrȩ . sed qs suꝑb infratrẽ : & suꝑb lu¬
dendo qr deludendo quid ait sarra. Eice ancillã & filiũ
ei : ñ eñi heres erit filius ancille cũ filio meo isaac. Nõ ergo
illã uiscera ancillȩ. eiecer̃. foras: sed ceriux seruilis. &
siliber suꝑb sit. seruus ẽ.: & qđ peius ẽ. male dominȩ ipsi¬
us suꝑbiȩ. Itaq fr̃s mei sespondoe  homini: ñ posse rur¬
sus nasci hominẽ respond&ee securi: ñ posse rursus nasci
hominẽ. Quicquid iterũ fit in lusioẽ: quicquid iterũ
sit lusus ẽ. Is mahelludit : foras mittat᷑. Anim aduer¬
nt eñi eos sarra ludentes ait scriptura: & dixit abra-¬

Expanded text:
natus, exhaeredatus, sed quia superbus matri, superbus in filium matris; natus, exhaeredatus, sed quia superbus matri, superbus in filium matris; mater enim ejus magis Sara quam Agar. Illius uterus accommodatus, illius voluntas accessit; non faceret Abraham quod Sara nollet: magis ergo ille filius Sarae. Sed quia superbus in fratrem, et superbus ludendo, quia deludendo; quid ait Sara? Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Non ergo illum viscera ancillae ejecerunt foras, sed cervix servilis. Et si liber superbus sit, servus est; et quod pejus est, malae dominae, ipsius superbiae. Itaqn posse rursus nasci hominem. Quidquid iterum fit, illusio est; quidquid iterum fit, lusus est. Ismael ludit, foras mittatur. Animadvertit enim eos Sara ludentes, ait Scriptura, et dixit Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
hiber& de homine. ipse enĩ sciebat quid essee in homine. Ecce
iã illi credebant in iħm & ipse iħs ñ se credebat eis. Quarȩ
qeñdũ erant renati exaqua & spũ. Unde hortati sumꝰ
credat iħs renascantur exaqua & spũ : ꝓferat eccła
qđ parturit : conceptist̃ edantur inlucẽ. Habent
ubera qͥb nutriantur: ñtimeant nenati suffocent᷑ :
abuberib mat̾nis ñ recedant. Nullus potest homoredi-¬
re inmatris uiscera. &e iterũ nasci sed de ancilla nescio
qͥs natus ẽ. Nũ quid tunc quinatist᷑ deancillis re¬
dier̃ inuterũ liberũ. ut denuo nascerent᷑ ⁊ sem̃ abra¬
hã & inhis mahel &ut possoe abrahã facere filiũ de an¬
cilla : uxor auctor fuit. Natus ẽ. ex semine iuri . &
non utero : sed solo placito uxoris. Nũ quid qancilla
idõ exheredatꝰ: sippt̃ ea exheredatꝰ gede ancillana
tꝰ: nulli ancillaruꝰ filii admitterent᷑ Adhereditatem:
filii iacob ad missist̃ adhereditatẽ. Ismahel aũ ñ ꝗe ex ancilla

Expanded text:
ine; ipse enim sciebat quid esset in homine » . Ecce jam illi credebant in Jesum, et ipse Jesus non se credebat eis. Quare? Quia nondum erant renati ex aqua et Spiritu. Inde hortati sumus, credat Jesus? Renascantur ex aqua et Spiritu, proferat Ecclesia quos parturit. Concepti sunt, edantur in lucem: habent ubera quibus nutriantur, non timeant ne nati suffocentur, ab uberibus maternis non recedant. 4. Nullus potest homo redire in matris viscera, et iterum nasci. Sed de ancilla nescio quis natus est? Numquid tunc qui nati sunt de ancillis, redierunt in uterum liberarum, ut denuo nascerentur? Semen Abraham et in Ismael; et ut posset Abraham facere filium de ancilla, uxor auctor fuit. Natus est ex semine viri, et non utero, sed solo placito uxoris . Numquid quia de ancilla, ideo exhaeredatus? Si propterea exhaeredatus quia de ancilla natus est, nulli ancillarum filii admitterentur ad haereditatem. Filii Jacob admissi sunt ad haereditatem: Ismael autem, non quia ex ancilla
Abbreviated transcription (Latin):
quistat a audnt et̃ : gaudio gaud&e ꝓpt̃ uocẽ sponsi. Noen
quit gaudes ꝓpt̃ uocẽ meam. sed ꝓͥpt̃ uocẽ sponsi audeo
posum inaudiendo. ille inclicendo. Ego enĩ sum in luminan¬
dus. ill& lum̃. Ego sum inaure. ille uerbũ. E rgo amnieꝰ sponsi
humilis ẽ. Sides tantẽ in solido ñ sumndignus cortis nem
calriam̃ti ei soluere. Bene tuhumilias merito ñcadis poesi¬
tostasimerito audis eũ & gaudio gaudes ppt̃ uocẽ aponsi:
sc & apłs amicus sponsi telat. & ipse ñ sibi sespemso. dudi
uoce ⁊elantes itelo dĩuos. telo dixit non meo. non in sed uelõ

Expanded text:
gaudio gaudet propter vocem sponsi. Non, inquit, gaudeo propter vocem meam, sed propter vocem sponsi gaudeo. Ego sum in audiendo, ille in dicendo: ego sum enim illuminandus, ille lumen; ego sum in aure, ille Verbum. Ergo amicus sponsi humilis est. Vide stantem in solido: Non sum dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Bene te humilias, merito non cadis, merito stas, merito audis eum, et gaudio gaudes propter vocem sponsi. Sic et Apostolus amicus sponsi, zelat et ipse, non sibi, sed sponso. Audi vocem zelantis: Zelo
Abbreviated transcription (Latin):
audis ÷ & nescis unđuenit & quo eat. Terrenũ ẽ sieni deistouen¬
to dicera&e. sic̃ ñ nulli intellexer̃: cũ querere &lir ab eis. Quid
t̃renũ dixerit dñs. cũ ait. Sit̃rena dixi uobis & ñcreditis:
qͥ modosi cȩlestia diocero credetis Cũ ergo quęreret aqͥb dã
quid t̃renũ dixerit dñs: angustias passidixxer̃. qđ ait sp̃ĩ¬
tus ubiuult spirat. & uocẽ eiꝰ audis ÷ & nescis unde ueniat & qͦ
eat : deuento isto choxit. Quidenĩ nominauit t̾renũ: loꝙba-

Expanded text:
audis, et nescis unde veniat, et quo eat, terrenum est? Si enim de isto venaudis, et nescis unde veniat, et quo eat, terrenum est? Si enim de isto vento diceret, sicut nonnulli intellexerunt, cum quaereretur ab eis quid terrenum dixerit Dominus, dum ait, Si terrena dixi vobis, et non creditis; quomodo, si coelestia dixero, credetis? Cum ergo quaereretur a quibusdam, quid terrenum dixerit Dominus, angustias passi dixerunt, Quod ait, Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo eat, de isto
Abbreviated transcription (Latin):
militudinẽ hominũ factus: & habitu uiuentus ut homo. Hu¬
miliauit semet ipsũ : factus obȩdiens usq ad mortẽ. Et ne mor¬
tis genus tibi aliquid placeat : mortẽ aũ crucis pendebat̃ &
insultabant᷑ ei : decruce descendere poterat. sed differebat
ut de sepulchro resurger&. Pertulit suꝑbos seruos dñs : mȩ¬
dicꝰ ȩgrotos. Si hoc ille : quid illi quos oportae nascieaespũ.
Si hoc ille uerus magister incelo: ñ hominũ tantũ sed ange¬
lorũ. Sienĩ doctist̃ angeli : uerbo dĩ doctist̃. Si uerbo
dĩdoc tist̃ ÷ quȩrite unde doc fist̃ & inueni&is. In principio
erat uerbũ : & uerbũ erat apud dm̃ & ds̃ erat uerbũ. Tolli¬
t hominiceruix : sedaspera & dura ut sit lenis cer uix adpor¬
tandũ iuigũ xp̃i dequo dicit᷑. Iugũ meũ leue ẽ. a sarcina
do sidiero uobis celestia credoise quȩ trenadioxit firsenisi
qͥs nat᷑ fuerit denuo. t̃renũ ẽ. Sp̃s ubi uult spirat & uacẽ eiꝰ

Expanded text:
inum factus, et habitu inventus ut homo: humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem et ne mortis genus tibi aliquod placeat, mortem autem crucis . Pendebat, et insultabatur ei. De cruce descendere poterat; sed differebat, ut de sepulcro resurgeret. Pertulit superbos servos Dominus; medicus aegrotos. Si hoc ille, quid illi quos oportet nasci ex Spiritu? si hoc ille verus magister in coelo, non hominum tantum, sed et Angelorum. Si enim doct invenietis, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Tollitur homini cervix, sed aspera et dura, ut sit lenis cervix ad portandum jugum Christi, de quo dicitur, Jugum meum lene est, et sarcina do, si dixero vobis coelestia, credetis? Quae terrena dixit, fratres? Nisi quis natus fuerit denuo, terrenum est? Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
einde fr̃s quis nr̃m ñ uideat. uerbi gratia austrũ euntẽ ame¬
ridie ÷ ad aqͥlonẽ: ad aliũ uentẽ uenientẽ aboriente. adoc¬
cidentẽ a quo modo ergo nescimꝰ unde ueniat. & qͦeat a¬
uidergo dix̃ t̃renũ qđ ñ credebant homines : an illud qđ detẽ-¬
ploresuscitando dixerat enĩ. corpꝰsuuĩ det̾ra acceperat. se
ipsa t̃rã det̃reno corpore suscitaturo. parabat suscitare ñenĩ
creditũ ẽ. t̃renã suscitaturo. Sit̾ rena in quit dioci uobis &e ñcre¬
ditis : q̃ modo sicelestia diocero uob creditis : Hoc ẽ siñ credi

Expanded text:
einde, fratres, quis nostrum non videat, verbi gratia, austrum euntem de meridie ad aquilonem; aut alium ventum venientem ab oriente ad occidentem? quomodo ergo nescimus unde veniat et quo eat? Quid ergo dixit terrenum, quod non credebant homines? An illud quod de templo resuscitando dixerat? Corpus enim suum de terra acceperat, et ipsam terram de terreno corpore susceptam parabat suscitare. Non ei creditum est terram suscitaturo. Si terrestria, inquit, dixi vobis et non creditis: quomodo, si coelestia dixero, credetis? Hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ s ꝑmalorũ ora xp̃s p̃dicabatur. siquos isti siusimi¬
lestaprambant malimalos baptitabant siques isti
dapunt abant :aes: quales admonae dns cũ dicit Qui:
dic une facite Dueaũ faciunt facere nolite malibo¬
hos bapce abau i bonimalos bapti zabant. Quomodo
te alo nanuor genera fĩs mei. Ecce iterũ earep&o. tene¬
te ilbi oumerate illa aiuertite illa. Cauetȩ que mae

Expanded text:
per malorum ora Christus praedicabatur; si quos isti sui similes baptizabant, mali malos baptizabant: si quos isti baptizabant tales, quales admonet Dominus cum dicit, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite , mali bonos baptizabant. Boni malos baptizabant, quomodo t ergo ista quatuor genera, fratres mei. Ecce iterum ea repeto, tenete illa, numerate illa, advertite illa; cavete quae mala
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorat. & inillis duob filuis abrahȩ dicapostoł figura
fiusse duorũ testam̃torũ ueteris & noui. Ad uaeus cestam̃
tũꝑtinent dilectores tẽporaliũ. dilectores scłi ad nouum¬
te satũ dilectores uitȩ ȩt̃ne. Idõ illa hrłm int̾ra ubra erat
celestis hierusalẽ matris onniũ nrm. quȩ ẽ. incelo. & hȩc
apłi uerba st̃. Et de ista ciuitate unde peregrinamur. mul¬
ta nostis multa multa iã audistis. Inuenone saceonuib ub¬

Expanded text:
rum figuratus est populus Christianorum. Ibi figura, hic veritas, ibi umbra, hic corpus, dicente Apostolo, Haec autem in figura contingebant illis. Vox est Apostoli: Scripta sunt, inquit, propter nos, in quos finis saeculorum obvenit . Recurrat nunc animus vester ad Abraham, Isaac, coelestis Jerusalem matris omnium nostrum, quae est in coelo: et haec Apostoli verba sunt . Et de ista civitate unde peregrinamur, multa nostis, multa jam audistis. Invenimus autem rem m
Abbreviated transcription (Latin):
guunt᷑ : tãquã morit᷑ in eis ipsa acies lucis. Quid ergo qc tote
oculi cotidie luce ista pascant᷑ minor fit a & illi reficiunt᷑. &¬
ipsa integra ꝑman&. sihoc potuit dͥs̃ deluce ista corporea
corporeis oculis exhibere : ñ ex hib& mundis cordib lucẽ
illã infatigabilẽ in tegram ꝑseuerantẽ : nulla ex parte. de¬
ficientẽ: Quã lucẽme in principio erat uerbũ & uerbum

Expanded text:
guuntur, et tanquam moritur in eis ipsa acies lucis. Quid ergo? quia tot guuntur, et tanquam moritur in eis ipsa acies lucis. Quid ergo? quia tot oculi quotidie ista luce pascuntur, minor fit? Et illi reficiuntur, et ipsa integra permanet. Si hoc potuit Deus de luce corporea corporeis oculis exhibere; non exhibet mundis cordibus lucem illam infatigabilem, integram perseverantem, nulla ex parte deficientem? Quam lucem? In principio erat Verbum, et Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
gelorũ manducauit homo a & uerbũ caro factũ ni¬
est &e habitauit innobis. Sedꝗ dicimus mandu ede¬
care angelos fr̃s neput&is morsib fieri. Nã si hoc in¬
tellexerĩtis quasi dilaniat᷑ ds̃ quẽ manducant angeli.
ius dilaniant uistitiã a sed rursũ mͥaliquie dic̃. Etquis est
qͥ manducat uistitiã a unde ergobeati qͥesuriunt & sitiunt
iustiaiã : qm̃ ipsisaturabuntur. Cib quẽ manducas ꝑcar¬
nẽ ut reficiaris tu. Ille defecit ut repara te : c̃sumit᷑. Man¬
duca ustitiã: & ture ficeris & illa integra ꝑseuerat. Quo¬
modo uidendo lucẽ istam corpoream: reficuonłt᷑ istioculi nr̃i:
& res ẽ. corporea : quȩ uid&ur corporeis oculis: Multi
eñi cũ fuerint diutius in tenebris in firmat᷑ acies eorũ
quasi ieuinio lucis. fraudati oculicibo suo Luce quippe
pascuntꝰ defatigant᷑ ie uinio & debilitant᷑ : itaut in ipsam
lucẽ quareficiunt᷑ iuidere ñ possint. Et sidiutius fuerit extin¬

Expanded text:
gelorum manducavit homo? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 5. Sed quia diximus manducare Angelos, fratres, ne putetis morsibus fieri. Nam si hoc intellexeritis, quasi dilaniatur Deus quem manducant Angeli. Quis dilaniat justitiam? Sed rursum mihi aliquis dicit: Et quis est qui manducat justitiam? Unde ergo, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ? Cibus quem manducas per carnem, ut reficiaris tu, ille deficit; ut reparet te, consumitur: manduca justitiam, et tu reficeris, et illa integra perseverat. Quomodo videndo istam lucem corpoream reficiuntur isti oculi nostri, et res est corporea quae videtur oculis corporeis. Multi enim cum fuerint diutius in tenebris, infirmatur acies ipsorum, quasi jejunio lucis. Fraudati oculi cibo suo luce quippe pascuntur, defatigantur jejunio et debilitantur, ita ut ipsam lucem qua reficiuntur, videre non possint: et si diutius abfuerit, exstin
Abbreviated transcription (Latin):
audistis fr̃s nequis adrogans. qđ habeat abundantiã aliciuꝰ
gr̃ȩ. dedignet᷑ baptitari baptis modñi. quantũ cũq enĩ
caticuminus ꝑficiat adhuc sarcinã iniquitatis suȩ ꝑoꝵ¬
tat. Non illi climittit᷑. nisi cũ uenerit adbaptis mũ. Iuo¬
modo ñ caruit populus isrł. populo egiptiorũ : pisicũ ue¬
nisee acꝰmare rubrũ. sic pressura peccatorũ nemocar&
nisicũ ad fontẽ baptismi uenerit. facta ẽ. ergo questio
erdiscipulis iohannis cũ uideis depurificatiõne. Baptu¬

Expanded text:
audistis, fratres, ne quis arrogans quod habeat abundantiam alicujus gratiae, dedignetur baptizari baptismo Domini. Quantumcumque enim catechumenus proficiat, adhuc sarcinam iniquitatis suae portat: non illi dimittitur, nisi cum venerit ad Baptismum. Quomodo non caruit populus Israel populo Aegyptiorum, nisi cum venisset ad mare rubrum ; sic pressura peccatorum nemo caret, nisi cum ad fontem Baptismi venerit. 8. Facta est ergo quaestio ex discipulis Joannis cu
Abbreviated transcription (Latin):
in trat. sed diu intrando & ñ eo hauriendo. mergit nauẽ. Quid
ẽ. aũ exhaurire nisi bonis operib. agere. neobruant pecca-¬
ta iem̃do ieuinando tribuendo. ignoscendo. It̃ aũ huiꝰ scł i
molestũ ẽ. Plenũ ẽ.tẽptationib in reb prosperis. neex tollat
inreb aduersis nefrangat. Quitibi dedit felicitatẽ huiꝰ scłi
adc̃solatio nẽ dedit t̃uã ñ ad corruptionẽ. Rursusq qͥte fla¬
gellat in isto scło a demundationẽ ñ addã nationẽ facit. fer¬
to patrẽ erudientẽ.nesentias uidicẽ punientẽ. Hȩc coti¬
die dicimꝰ uobis & sepe dicenda st̃ ꝗͥabona & salutaria st̃.¬
XIII.

Expanded text:
intrat; sed diu intrando et non exhauriendo, mergit navim. Quid intrat; sed diu intrando et non exhauriendo, mergit navim. Quid est autem exhaurire, nisi bonis operibus agere ne obruant peccata, gemendo, jejunando, tribuendo, ignoscendo? Iter autem hujus saeculi molestum est, plenum est tentationibus; in rebus prosperis ne extollat, in rebus adversis ne frangat. Qui tibi dedit felicitatem hujus saeculi, ad consolationem tuam dedit, non ad corruptionem. Rursus qui te flagellat in isto saeculo, ad emendationem, non ad damnationem facit. Ferto patrem erudientem, ne sentias judicem punientem. Haec quotidie dicimus vobis, et saepe dicenda sunt, quia bona et salutaria sXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
late cũ tẽpus ẽ. nullus r&ar d&ur a tẽplodĩ. nullus rẽtar¬
docur ab opere dñi. Nullus a uoc&ur ab oratione c̃tinua.
nullus a solita deuotione fraudet᷑. Fuigilate ergo cũ dies ẽ.
luc& dies. xp̃s ẽ. dies paratꝰ ẽ. ignoscẽre sed agnoscentib:
punire aũ defendentesse. & iustosse iactantes & putantes
se eẽ. aliquid cũ nihil sint. Indilȩctione aũ eiꝰ & in misericor¬
diaeꝰ. Qui ambulat &iãli beratꝰ abillis lo &alib & grandi¬
b peccatis qualia st̃ facinora. homicidia. furta. ad ulte¬
ria. Propt̃ illa quȩ minima uidentꝰ ee. peccata lingue
aut cogitationum. aut in moderationis in reb cõcessis
fac̃ ueritatẽ c̃fessionis. & uenit adlucẽ in operib bonis.
tȩ quȩ flumina implent : Olmuta st̃ grana harenȩ sed si
multa harena mponat᷑ : prȩmit atq obprimit. Hoc facit sen¬
tina neglecta quod facit fluctus inruens. Paulatĩ ꝑsentinã

Expanded text:
late dum tempus est; nullus retardetur a templo Dei, nullus retarlate dum tempus est; nullus retardetur a templo Dei, nullus retardetur ab opere Domini, nullus avocetur ab oratione continua, nullus a solita devotione fraudetur. Evigilate ergo cum dies est: lucet dies, Christus est dies. Paratus est ignoscere, sed agnoscentibus; punire autem defendentes se, et justos se jactantes, et putantes se esse aliquid, cum nihil sint. In dilectione autem ejus et in misericordia ejus qui ambulat, etiam liberatus ab illis lethalibus et grandibus peccatis, qualia sunt facinora, homicidia, furta, adulteria; propter illa quae minuta videntur esse peccata linguae, aut cogitationum, aut immoderationis in rebus concessis, facit veritatem confessionis, et venit ad lucem in operibus bonis: tae quae flumina implent: minuta sunt grana arenae; sed si multa arena imponatur, premit atque opprimit. Hoc facit sentina neglecta, quod facit fluctus irruens: paulatim per sentinam
Abbreviated transcription (Latin):
unt bona operatua. ꝗr accusas mala operatua. Initiũ
operũ bonorũ: c̃fessionẽ. oper̃ malorũ. Facis ueritatẽ :
&uenis adlucẽ. Quid ẽ. facis ueritatẽ: ñte palpas: ñ
tibiblandiris. ñte adulas. ñdicis uistussũ. cũ sis iniquus:
& incipis facere ueritatẽ. Uenis aũ adlucẽ ut manifesten¬
t᷑ operatua : qx indõ facta st̃. Quia & in hoc ipsũ qđ tibi
displicuit. peccatũ tuũ : ñtibi displicer&. nisi ds̃ tibi
diligit peccata sua. odit am monentẽ lucẽ & fugit eã. ut ñ
arguant᷑ opera eiꝰ mala quȩdiligit. Quiaũ facit ueritatẽ ac¬
apeccatis meis. Et qua fronte dic̃. nisi iter̃ dicati qm̃ faci¬
nus meũ ego agnosco: & peccatũ meũ corã me ẽ. sẽꝑ. Sit an
torqu& tibi illud dñs ante oculostuos. & tunc r&orqu&. quan¬
do iã pȩnitentiȩ fructus nullus erit.Currite netenebre uos¬
c̃p̃hendant fratres mei eiugilate. ad salutẽ uram łiugi¬

Expanded text:
unt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium unt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium operum bonorum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est, Facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas; non dicis, Justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem ut manifestentdisplicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi diligit peccata sua, odit admonentem lucem, et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatefaciem tuam a peccatis meis. Et qua fronte dicit, nisi iterum dicat, quoniam facinus meum ego agnosco et peccatum meum contra me est semper. Sit anttorquet tibi illud Deus ante oculos tuos, et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus eritcomprehendant , fratres mei: evigilate ad salutem vestram, evigi
Abbreviated transcription (Latin):
fecer ut uenirent adlucẽ. idẽ. ad xp̃m̃ & quomodoqui¬
dã dilexer tenebrase si enĩ om̃s peccatores inuenit: &
om̃s apeccato san&. Et serpens ille in qͦ figurataẽ mors
dñi ⁊ eos sanat qͥmorsi fuerant : &pp̃t mor sũ serpentis
erec tusẽ. serpens. idẽ mors dñi ꝓpt̃ mortales homines
quos inuenit in ustos. Quomodo intelleg&ur ⁊ hoc ẽ. iu¬
diciũ : qm̃ lux uenit in mundũ. & dilexer̃ homines ma-¬
gis tenebras quãlucẽ : erant enĩ mala opera eorũ. uud
est hoc quor enĩ erant bona opera  ñne uenisti ut
iustifices impios a sed dilexerunt in quid dñs tenebras :¬
magis quã lucẽ. Ibi posuit uim. Multi enĩ dilexer̃ pec-¬
peccatatua : si & tuaccusas c̃iungerisdõ. Quasi qduȩ res
st̃ : homo & peccator. Quod audis homods̃ fecit : qđ au¬
dis peccator ipse homofec̃. Dele qđ fecisti : ut ds̃ salu& qđ
fecit. Oport& ut odaeris inte opustuũ : & ames inte opꝰ
dĩ. Cũ aũ cȩperit tibi displicere qđ fecisti : inde incipi¬

Expanded text:
m, et quomodo quidam dilexerunt tenebras? Si omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat, et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant, et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est mors Domini propter mortales homines quos invenit injustos, quomodo intelligitur: Hoc est judicium, quoniam lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem: erant enim mala opera eorum? Quid est hoc? quorum enim erant bona opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, tenebras magis quam lucem. Ibi posuit vim: multi enim dilexerunt pecpeccata tua: si et tu accusas, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit: quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipi
Abbreviated transcription (Latin):
as isaac. & dsia cob Nõ erant alii patriarchȩ ñ erat
ante istos scs̃ noe. qͥ solus in toto genere humano. cũ totado¬
mosua. meruit dediluiuo liberari. inqͦ & infiliis eꝰ figura¬
ta ẽ. ecclesia. lignoportante euadunt diluuiũ. De inde
postea magni quos nouimꝰ qͦs scã scriptura cõm̃dat. Moy¬
ses fidelis in tota domo eiꝰ & illitres nominant᷑ quasi eũ soli
ꝓmeruerint. Ego sũ ds̃ abraham & ͥs isaac & clsiacob.ih¬
ocmͥ. nom̃ ẽ. in ȩt̃nũ. sacram̃tũ grande. potens ẽ dfis & ora
nr̃a aperire & corda ur̃a ut dicere possimꝰ. sic̃ reuelare
dignatꝰ ẽ. &capere possitis sic̃ expedit uob̾ tressisti patri¬

Expanded text:
Deus Isaac, et Deus Jacob. Non erant alii patriarchae? non erat ante istos sanctus Noe, qui solus in toto genere humano cum tota domo sua meruit de diluvio liberari, in quo et in filiis ejus figurata est Ecclesia? Ligno portante evadunt diluvium . Deinde postea magni quos novimus, quos sancta Scriptura commendat, Moyses fidelis in tota domo ejus . Et illi tres nominantur, quasi eum soli promeruerint, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob: hoc mihi nomen est in aeternum . Sacramentum grande! Potens est Dominus et ora nostra aperire, et corda vestra, ut dicere possimus sicut revelare dignatus est, et capere possitis sicut expedit vobis. 8. Tr
Abbreviated transcription (Latin):
eice ancillã & filiũci. Quidẽ hoc fr̃s: quid enĩ male fecerat
ismahel puero isaac ꝗͥ aludebat cũ illo  sed illa lusio in lusio
erat illalusio deceptionẽ significabat. Nlã magnũ sacra¬
m̃tũ adtendat caritas ur̃a. ꝑsecut ionẽ illã uocat appłs.¬

Expanded text:
Ejice ancillam et filium ejus. Quid est hoc, fratres? Quid enim mali fecerat Ejice ancillam et filium ejus. Quid est hoc, fratres? Quid enim mali fecerat Ismael puero Isaac, quia ludebat cum illo? Sed illa lusio, illusio erat; illa lusio deceptionem significabat. Nam magnum sacramentum attendat Charitas vestra. Persecutionem illam vocat Apos
Abbreviated transcription (Latin):
obfuer natales ancillarũ. secdp̃ualuit sem̃ pag̃nũ. Sic qͥeũ
q ꝑmalos baptitant᷑ tãquã deancillis udent᷑ nati. sedtam̃
qc eresemine uerbidi qđ figurac̃ inacob ñconeristaentur
simul hereditatẽ cũ fratrib: possider̃. Securus ergosit
qͥde semine bono nascit᷑. tantũ ñimiteur ancillã. sidean¬
cilla nascit᷑. ancillã malã suꝑbientẽ ñ imiteris. Unde
enĩ filiua cob deancillis natił posseder terrã ꝓmissio¬
nis cũ fratrib ismahel aũ deancillanatꝰ. ex pulsus est ab
heredicate. Unde nisi qx ille suꝑb erat. ille humilis. Fre¬
xit ille ceruicẽ. & uoluit ille seducere fratrẽ suũ ludens
cũ illo. Magnũ ibi sacram̃tũ ludebant simul ismahel &isaac.
uidit illos iarra ludentes &ait abrahȩ. Eice ancillã & fili¬
cũ tristatꝰ essa abrahã c̃firmauit dñs eidictũ uxoris eiꝰ.
ahic manifestũ ẽ. sacram̃tũ. Quia nescio qͥd sacram̃tũ
futurũ parturiebat illa res gesta. Ludentes uid& &clic̃

Expanded text:
ales ancillarum, sed praevaluit semen paternum: sic quicumque per malos baptizantur, tanquam de ancillis videntur nati; sed tamen quia ex semine verbi Dei, quod figuratur in Jacob, non contristentur, simul haereditatem cum fratribus possidebunt. Securus ergo sit qui de semine bono nascitur; tantum non imitetur ancillam, si de ancilla nascitur. Ancillam malam superbientem non imiteris. Unde enim filii Jacob de ancillis nati, possederunt terram promissionis cum fratribus, Ismael autem de ancilla natus, expulsus est ab haereditate? Unde, nisi quia ille superbus erat, illi humiles? Erexit ille cervicem, et voluit seducere fratrem suum, ludens cum illo. 12. Magnum ibi sacramentum. Ludebant simul Ismael et Isaac; vidit illos Sara ludentes, et ait Abrahae: Ejice ancillam et filiinus dictum uxoris ejus. Jam hic manifestum est sacramentum, quia nescio quid futurum parturiebat illa res gesta. Ludentes vidit, et dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
trahere. ut quasi ille deficiat. reficieris si accesseris. de¬
ficies sirecesseris. Integer man&e teaccedente. in teger
man&e & tȩcadente. Tũ ergo dixiss& discipulis suis.
nũ quid & uos uultis ire e Respondit parus pãra illa uo

Expanded text:
trahere, ut quasi ille deficiat. Reficieris, si accesseris; detrahere, ut quasi ille deficiat. Reficieris, si accesseris; deficies, si recesseris. Integer manet te accedente, integer manet et te cadente. Cum ergo dixisset discipulis, Numquid et vos vultis abire? respondit Petrus