comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rsm: ꝑegrinantib in hoe scło celi cuii¬
b. ñ habentib hic manentẽ ciuitatẽ.
s fut᷑am inquirentib. noĩe ipso memo¬
riam atq desid̾ium excitat eiꝰ ciuita¬
tis. quã inqͥrt̃: cea longe ꝑegͥni salu¬
tant. Differt aut̃ huiꝰ stationis ratio
hec qͣiͣ p̾sentis contẽpło. Uñ & festiuiꝰ
agimꝰ: qr spei nr̃e solẽpnita ẽ. Letat᷑¬

Expanded text:
inantibus in hoc saeculo coeli civibus, non habentibus hic manentem civitatem, sed futuram inquirentibus , nomine ipso memoriam atque desiderium excitet ejus civitatis, quam inquirunt, et a longe peregrini salutant. Differt autem hujus stationis ratio haec quasi praesentis contemplatio. Unde et festivius agimus, quia spei nostrae solemnitas est. Laetat
Abbreviated transcription (Latin):
qua hora utendũ ẽ. cͥsinate. tiacamꝰ amiˢ¬
pacẽ acqpimꝰ. fas ẽ consecrari. Et ante
hec. baptisiũ celebrari sabbo scõ ratio
erigit. de quo dicendũ ẽ. suo locõ .i. in
magno sabb̃i scĩ officio. Non gͥ crisma¬
tis quoq consecratio differri debuit.
uuas bñdicere. consecrat᷑ oleũ tis: Cxxiii.¬
ꝓ infirmis concludit᷑ꝙ conclusione. ꝑ
ba salutationis. hoc ẽ. dñs uobiscũ. nec
uemꝰ. nec in fine concludit᷑. ut cet̾e orato¬
consecratio. quȩ d̃r pͥncipalis. qͥa ad eius
corda eiꝰ benedictio inchoat᷑ funt᷑q.
loco uͥ pacem solemꝰ int̾ noꝰ dare. &e hoc
est opus diumȩ gr̃e: ut pax &e concordia
hodie testam̃tũ conscͥpsit. totamq he¬
reditatem salutis sueq discessionis

Expanded text:
qua hora utendum est chrismate, vacamus a misqua hora utendum est chrismate, vacamus a mispacem accipimus fas est consecrare. Et ante haec baptismum celebrari hoc Sabbato sancto, ratio exigit, de quo dicendum est suo loco, id est magno Sabbati sancti officio. Non igitur chrismatis quoque consecratio differri debuit auvas benedicere consecratur oleum pro infirmis, concluditurque conclusione: Per ba salutationis, ut Dominus vobiscum, non oremus, nec in fine concluditur, ut caeterae oratioconsecratio, quae dicitur principalis, quia ad ejus corda, ejus benedictio inchoatur, finiturloco, ubi pacem solemus inter nos dare, et hoc est opus divinae gratiae, ut pax et concordia hodie testamentum conscripsit, totamque haereditatem salutis, suaeque discessionis
Abbreviated transcription (Latin):
gemꝰ scelus iudeorũ N unc autẽ. licet
dñica passio salcitis nr̃e sũma sit: tatio¬
nabilit̾ tam̃ scã eccłia diem illũ in qͦ
passus e̾. luctui potus. & silentio dedi¬
cauit. egaudiũ sollẽpnitatis eiꝰdem qͦ
sumꝰ redẽpti.usq in diem t̾ciũ. qͦ uictor
ille resurrexit differendũ censuit.ut
tunc demũ. & ꝓ recuꝑata aĩarũ salute.
que .uͭi. fr̃ĩa. patrata ẽ. & ꝓfutura corpo¬
rum resurrectione. que ulo resurgente
pͥma sabb̃i nobis donata ẽ. conuiiũ
paschalis agni celebremꝰ in domib nt̃ .¬
dicentes. Pascha nr̃m ĩmolatꝰ ẽ xp̃c: ita¬
e. ĩ.a. sin. ceu̾. Rectiꝰ gͦ. sum̃tes illud unde
postes nr̃arum frontiũ signemꝰ quiesci¬
ẽ uesꝑa pascalis conuii &etunc signatiᷤ
baptismi. ad dm̃ tendunt: illud ar̃m¬
in uoce exultationis ce confessionis in¬
choamꝰ conuiuiũ &e si queras cur ñ ip̃a
ꝙͦ crismatis conseciatio dilata est. id̃o

Expanded text:
gemus scelere Judaeorum. Nunc autem licet gemus scelere Judaeorum. Nunc autem licet Dominica passio salutis nostrae summa sit, rationabiliter tamen sancta Ecclesia diem illum, in quo passus est, luctui potius et silentio dedicavit, et gaudium solemnitatis ejusdem, qua sumus redempti, usque in diem tertium, quo victor ille resurrexit, differendum censuit, ut tunc demum et pro recuperata animarum salute, quae sexta feria patrata est, et pro futura corporum resurrectione, quae illo resurgente prima Sabbati nobis donata est, convivium paschalis agni celebremus in domibus dicentes: Pascha nostrum immolatus est Christus. Itaque epulemur. Rectius ergo sumentes illud, unde postes nostrarum frontium signare debeaest vespera paschalis convivii. Et tunc signatis baptismi, ut « in voce exsultationis et confessionis » inchoamus convivium. Et si quaeras cur non ipsa quoque chrismatis consecratio dilata est, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̾ nos idcͥco agit insibilia. quo ꝑ hoc
faciliꝰ caꝑe queamꝰ inuisibia. ꝑ hoc simi
le suã nob̾ suauẽ ce odoriferã infundit
diem pͥmi m̃sis referri: qͦ agnꝰ im¬
ne eiꝰ ut̾q postis signariꝰ e suꝑ lunina¬
re domorũ inquib comedendꝰ eẽt: ut
eo signo uiso ext̾minator egypti. sacri
conuii domoᷤ intactas p̾teriret. Con¬
stat autẽ. id̃o frontib nr̃is ex ipso cris¬
mate inpͥmi signũ crucis .xͥ: ut exter¬
minator diabolus. in domib aĩarum
corꝑũq nr̃orũ. ius nocendi nullũ hãt:
ce hoc illius typici agni sanguine quo
postes signabant᷑. fuisse p̾siguratũ. Rec¬
tȩ gͦ. qua die figuratiuũ illud agebat᷑.
nobis hoc p̾sentis rei sacrũ sollẽpnit̾
in quib agnꝰ cõmedendꝰ ẽ.i. frontes eoꝵ
in quoꝵ m̃tib fides agni di xͥ recondit᷑
sacro crismate signarent᷑. Q d̾ recte ui¬
deret᷑:. si hac eadem nocte paschale cõ¬
uiuiũ celebran conueniret: cũ eo qͦd lu¬

Expanded text:
 nos idcirco agit visibilia, quo per haec facilius capere queamus invisibilia, per hoc simile suam nobis suavem et odoriferam infundit diem primi mensis referre quo agnne ejus uterque postis liniri, et superliminare domorum in quibus edendus eeo signo viso, exterminator Aegypti sacri convivii domos intactas praeteriret. Constat autem, ideo frontibus nostris ex ipso chrismate imprimi signum crucis Christi, et ut exterminator diabolus in domibus animarum corporumque nostrorum jus nocendi nullum habeat, et hoc illius typici agni sanguine, quo postes signabantur, fuisse praefiguratum. Recte ergo, qua die figura tantum illud agebatur, nobis hoc praesentis rei sacrum solemniter cin quibus agnus comedendus est, id est frontes eorum, in quorum mentibus fides, Agni Dei Christi reconditur, sacro chrismate signarentur. Quod recte videretur, si hac eadem nocte, paschale convivium celebrare conveniret cum eo quod lu
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ autẽ cet̾is inuisibilis ce cooꝑta ad
salutandũ defertur: significat qd̾ xp̃c
rediens in celũ inuisibilis hominib
factus ẽ. ut ipse testat᷑. E.xiuia patre.
ce uado ad patrẽ. N os uͦ qͣmus corpo¬
ralem eiꝰ presentiã ñ uideamꝰ. tam̃
hac die penitentes eccłie restituant᷑:
Mni quidẽ temꝑe. illa debent .xxiiii.
ep̃i legatione fungi ad reconcilia

Expanded text:
. Quod caeteris invisibilis et operta ad . Quod caeteris invisibilis et operta ad salutandum defertur, significat quod Christus rediens in coelum, invisibilis hominibus factus est, ut ipse testatur: « Exivi a Patre, et vado ad Patrem . » Nos vero, quamvis corporalem ejus praesentiam non videamus, tamen hac die poenitentes Ecclesiae restituantur. Omni quidem tempore illa debent episcopi fungi legatione ad reconcilia
Abbreviated transcription (Latin):
ante si fiebat in remissionẽ peccatoꝵ
dari. Unde ce paraclitꝰ tunc pͥmũ appel-¬
latus ẽ: qͥa predãpnatis nob̾ in pͥmo
sita fuisset. Dicit libellus romam or
dinis:. deconsecratione crismatis. Con¬
tinuo duo acoliti. in uolutaᷤ ampullaᷤᷤ
biachio dextro. ita ut uideri possent
a medio. Ampulla uͦ anteqͦm ueni¬
at añ ep̃m ad altare: media eiꝰ pars
sit cooꝑta: ce media nuda. Ampulla
cũ crismate qͦdãmͦ significat corpus
sũptum ex uirgine: corꝑalit̾ in se ha¬
bitantẽ continens sp̃c scĩ plenitudi¬
nẽ Qd̃ añqͣm tłisiret ad altare cru¬
cis: aliquo temꝑe erat cooꝑtũ. de aliqͦ
nudũ. Primeuo tp̃r erat cooꝑtũ: qñ
ita fugit in egyptum. qͣsi ñ eẽt rex re¬
gum: & qñ ita portatus ẽ. ad templum.
Ampulla uͦ q̃ pꝰ qͣm bñdicta fu̾it. ae ab
altari redit. a pontifice ce minist̾s alta¬
siuit. p̃sentiam suã corꝑalem eiꝰ p̾buit:
quos testes suȩ resurreetionis eẽ uoluit.

Expanded text:
emissionem peccatorum dari. Unde et Paracletus tunc primum appellatus est, quia pro damnatis nobis in primo sita fuisset. Dicit libellus Romani odinis de consecratione chrismatis: Continuo duo acolyti involutas ampullas braca medio. Ampulla, antequam veniat ante episcopum ad altare, media ejus pars est cooperta, et media nuda. Ampulla cum chrismate quodammodo significat corpus Christi, sumptum ex Virgine corporaliter in se habitans, continens Spiritus sancti plenitudinem . Quod, antequam transiret ad altare crucis, aliquo tempore erat coopertum, et aliquo nudum. Primaevo tempore erat coopertum, quando ita fugit in Aegyptum , quasi non esset Rex regum, et quando ita portatus est ad templum ,Ampulla vero, postquam benedicta fuerit, et ab altari redit, a pontifice et ministris altasivit, praesentiam suam corporalem eis praebuit, quos testes suae resurrectionis esse voluit
Abbreviated transcription (Latin):
secretur. qͥuid ue mist̾ii consecratiomiꝰ
eiꝰ ordo contineat: ueri luminis largi
male unguentũ. pͥmũ moyses insti¬
tuit in exodo: qd̾ &e iubente dño com¬
posuit: & eo pͥmũ. aaron ae filii eiꝰ uncti
sunt. E ratq eo temꝑe mistica unctio.

Expanded text:
secretur, quidve mysterii consecrationis secretur, quidve mysterii consecrationis ejus ordo contineat, veri luminis largitmate ungendum primus Moses instituit in Exodo , quod et jubente Domino composuit, et eo primum Aaron et filii ejus uncti sunt . Eratque eo tempore mystica unctio
Abbreviated transcription (Latin):
litits e in animo contrito. sic̃ ipse ait.
tistis est aĩa mea usꝙ ad morte rectȩ
in medio tristicie quȩ ꝑ om̃s horas sig¬
nificat᷑. sola missa sollẽpnẽ concentũ.
letũq ministrorũ altaris meret᷑ orna¬
tum. & nequid uenustatis. sc̃õ sacͥficio
desit. ut pote in die suȩ institutionis:
Gła in excelsis quoq a pontifice decã¬
tatir. qł quisq pontifex quicqͥd suiẽ.
officii: debet hac die de integro ꝑfic̾e.
Itaq penitentes eccłie restituit: oleũ
bñdicit: crisina conficit: quo signati.
testimoniũ accipientes sp̃s scĩ. dm̃s d̾o:¬
& pius ẽ ordo consecrationis: s si causas
eorum. que in eadem consecratione a¬
gunt᷑. ł tenuit inspexerii: multo ã¬
plius intima pietatis pulcͥtudine de¬
lectabis. O ido quippe ipse ab omĩb ui¬
detur: s noᷤꝰ iuxta ꝓpositũ causas inqͥ¬
ramꝰ. Qͥd gͦ crisma significet. aut qͥd
illo in nobis agat᷑. uł cur hac die con¬

Expanded text:
litatis et in animo contrito, sicut ipse dicit: litatis et in animo contrito, sicut ipse dicit: « Tristis est anima mea usque ad mortem , » recte in medio tristitiae, quae per omnes horas significatur, sola missa solemnem concentum, laetumque ministrorum altaris meretur ornatum. Et ne quid venustatis sancto sacrificio desit, utpote in die suae institutionis, Gloria in excelsis quoque a pontifice decantatur. Et quisque pontifex, quidquid sui est officii, debet hac die de integro perficere. Itaque poenitentes Ecclesiae restituit, oleum benedicit, chrisma conficit, quo signati testimonium accipientes Spiritus et pius est ordo consecrationis, sed si causas eorum quae in eadem consecratione aguntur, vel tenuiter inspexeris, multo amplius intima pietatis pulchritudine delectaberis. Ordo quippe ipse ab omnibus videtur, sed nos juxta propositum causas quaeremus. Quid ergo chrisma significet, aut quid in illo nobis agatur, vel cur hac die con
Abbreviated transcription (Latin):
&e hostia noui nobis sacͥficiintũ insti¬
tuit. qua nocte tradebat᷑. accipiens pa¬
nem. ce calicem iuni benedicens ac
dicens: hoc ẽ. corpꝰ meũ. hic ẽ calix san¬
guinis mei. G unc enĩ pͥmũ officio sui
functuꝰ ẽ sacdorii. finẽ imponens sa¬
cerdotio uet̾i: &e post esum agni typici.
se ipsũ quiuerus ẽ agnꝰ. d̾o patri suis
offerens manibꝰatq hoc ẽ. qͦd apłs ait:¬
qd̾ occisum ẽ. ab impiis: ip̃m eundẽ
sanguinẽ. qui in cruce fusus ẽ. ipse
ainc sempit̾nus sacdos optulit. & de
quo alio loco dictũ ẽ. cũ illũ iudei la¬
pidare uellent.I ħc autẽ abscondit se.
& exiuit de templo: nc̃ u̾e detemplo
iudeoꝵ exiuit: ce eorũ sacrificia dere¬
liqͥt. Seq in sacͥficio panis & uini ita
abscondit: ut ab impiis omĩno agnos¬
ei ñ ualeat qd̾ ibi sit. Igit᷑. qͥa uerum
sacͥficiũ hodie contradidit. nouũq
testam̃til suis hereditatib moriturꝰ
suo sanguine conscͥpsit: in sp̃u humi¬

Expanded text:
ipse et hostia, novi nobis sacrificii ritum instituit, qua nocte tradebatur, accipiens panem et calicem vini, benedicensque ac dicens: Hoc est corpus meum, hic est calix sanguinis mei , tunc enim primum officio sui functus est sacerdotii, finem imponens sacerdotio veteri, et post esum agni typici seipsum, qui verus est Agnus, Deo Patri suis offerens manibus, atque hoc est quod Apostquod occisum est ab impiis, ipsum eumdem sanguinem qui in cruce fusus est, ipse tunc sempiternus sacerdos obtulit, et de quo alio loco dictum est, cum illum Judaei lapidare vellent: « Jesus autem abscondit se, et exivit de templo , » nunc vere de templo Judaeorum exivit, et eorum sacrificia dereliquit seque in sacrificio panis et vini ita abscondit ut ab impiis omnino agnosci non valeat quid ibi sit. Igitur quia verum sacrificium hodie contradidit , novumque testamentum suis haeredibus moriturus suo sanguine conscripsit in spiritu humi
Abbreviated transcription (Latin):
tantiã regłariũ qͦ officiorũ diu̾sas
ac pene contrariaᷤ retinet qualitateᷤᷤ.
lares aũ horas neq festiuũ. neq mo¬
re usitato. integrũ do debitũ reddimꝰ
seruitiũ. Singulis horis capita .i. ini¬
tia p̾cidimꝰ. fines ꝙͦ earũ sub silentio
abscondimꝰ. Missa uͦ &e plenariȩ & so
domada mundane creationis. genuᷤᷤ
ex aqͥs ortũ. partim gurgiti remissũ.
partim in aera leuatũ est. ut stu pe
una ꝓdita diu̾sa raꝑent loca: fic fr̃a
uͣ. huiꝰ edomad. qua sumꝰ recreatisa¬
cram̃ta uniꝰ eiꝰdemq salutis part̃.
nos depͥmunt intͥsticiam: partum.
leuant ingaudium: ut ꝓ una salute
edita ualde diu̾so cultu uł habitu ce¬
lebrent᷑ mistĩa. Causam gͦ iuxta tex¬
tum requirentes eu̾agłicũ: ab his quȩ
missa tristes int̾ horas exultat. sic̃
medias int̾ nebulas sol int̾dũ subru¬

Expanded text:
tantiam, regularium quoque officiorum diversas ac pene contrarias retinet qualitates. Mlares autem horas, neque festivum, neque more usitato, integrum Deo debitum reddimus servitium, singulis horis capita, id est initia praecidimus, fines quoque earum sub silentio abscondimus. Missa vero et plenarie solemndomada mundanae creationis, genus ex aquia ortum, partim gurgiti remissum, partim in aera levatum est, ut stirpe una prodita, diversa raperent loca, sic feria quinta hujus hebdomadae, qua sumus recreati, sacramenta unius ejusdemque salutis, partim nos deprimunt in tristitiam, partim levant in gaudium, ut pro una salute edita, valde diverso cultu vel habitu celebrentur mysteria. Causas ergo juxta textum requirentes evangelicum, ab his quae missa tristes inter horas exsultat, sicut medias inter nebulas sol interdum subru
Abbreviated transcription (Latin):
in alio loco scͥbitur. qd̾ apłi ab ierosoli¬
mis. petrũ ae ioħem miserũ samariam:
ut iã baptiratis trad̾ent sp̃m sc̃m. Tunc
pontificib apłorũ uicariis deb̾i ut con¬
signent: &e paraclitũ tradant. Legitur
autẽ ingestis pontificalib: quod silũr
papa constituit. ut baptiratũ liniat
prb̃r crismate leuatũ de aqͣ ꝓpt̾ occa¬
siones transitꝰ mortis. ne ꝓp̃ absentiam
ep̃i. & difficultatẽ eũ consequendi. sine
manꝰ impositione baptitati migͣrent.
Dresbit̾is itaq crismate baptiratos un¬
gere licet: s qd̾ ab ep̃o fuerit consecratũ:
ñ tam̃ frontẽ qd̾ solis debet᷑ ep̃is: s u̾ti

Expanded text:
in alio loco scribitur quod apostoli Hierosolymis Petrum et Joannem miserunt Samariam, ut jam baptizatis traderent Spiritum sanctum: « Tunpontificibus, apostolorum vicariis deberi, ut consignent, et Paracletum tradant. Legitur autem in Gestis pontificalibus quod Sylvester papa constituit ut baptizatum linat presbyter chrismate, levatum de aqua, propter occasiones transitus mortis, ne propter absentiam episcopi, et difficultatem eum consequendi, sine manus impositione baptizati migrent. Presbyteris itaque chrismate baptizatos ungere licet, sed quod ab episcopo fuerit consecratum, non tamen frontem quod solis debetur episcopis
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ uideo ñ totũ de fonte suscepimꝰ:
Non ita intelligendũ ẽ. Nam quid ꝓ¬
dest. siquis quã parentũ. magnã par¬
uulo conferat hereditatẽ. isi ꝓuideat
illi tutorem: P̾araclitꝰ quippe. regn̾atiᷤ
in xp̃o custos ce consolator ce tutor est:
qui possent suadente diabolo sic̃ par¬
iili facultatẽ perde. scilicet baptismi
utilitatẽ. si hunc ñ hab̾ent tutorem.
sp̃em suã nob̾ placuit dare grãm. fruc¬
tus nãꝙ &e pinguedo ẽ. oleẽ quȩ arbor.
pacis ce luminis ministra ẽ: cõmixto bal¬
samo: cuiꝰ arbor odorifera. una e̾. & p̃ci¬
pua arboruĩ a romaticarũ. S ẽs autẽ sp̃s.
diuinȩ substantie pinguedo ẽ. itaut
quic̃q ex eo refectus fuerit dicat: inpĩ¬
guasti in oleo capud meũ. Et balsami
odor in oleo suauitatẽ eiꝰdem sp̃c sc̃i sig¬
nificat. qͥ cunctoᷤᷤ qͥ nasum .i. uirtutẽ
hñit discretionis bono odore allicit. ae sui¬
met appetentes effic̃. Quẽ quiẽq acci¬

Expanded text:
um de fonte suscepimus. Non ita intelligendum est. Nam quid prodest, si quisquam parentum magnam parvulo conferat haereditatem, nisi provideat illi tutorem? Paracletus quippe regeneratis in Christo custos et consolator, et tutor est, qui possent suadente diabolo, sicut parvuli facultatem, perdere baptismi utilitatem, si hunc non haberent tutorem. speciem suam nobis complacuit dare gratiam. Fructus namque et pinguedo est oleae, quae arbor pacis et luminis ministra est, commisto balsamo, cujus arbor odorifera una est et praecipua arborum aromaticarum. Sanctus autem Spiritus divinae substantiae pinguedo est, ita ut quicunque ex eo refectus fuerit, dicat: « Impinguasti in oleo caput meum . » Et balsami odor in oleo suavitatem ejusdem Spiritus sancti significat, qua cunctos qui nasum, id est virtutem habent discretionis, bono odore allicit et suimet appetentes efficit. Quem quicunque acci
Abbreviated transcription (Latin):
debeat. Nam quia muliera diabolo
missa uiro mortẽ obtulit: pulchrȩ sexꝰ
idẽ a rediuiuo.xͦ missus uirili sexui ui¬
tam euãgłiauit. Rectȩ itaq gradus
inferioris minist̾ tam dulci. tam pulcͣ.
tã melliflua cerei benedictione tante sol¬
lẽpnitatis nr̃e gaudiũ inchoat: qͥa ꝑ
inferiorẽ sexũ. tam iocũdũ. tãq pium.¬

Expanded text:
debeat. Nam, quia mulier a diabolo debeat. Nam, quia mulier a diabolo missa viro mortem obtulit, pulchre sexus idem a redivivo Christo missus, virili sexui vitam evangelizavit. Recte itaque gradus inferioris minister, tam dulci, tam pulchra, tamque melliflua cerei benedictione, tantae solemnitatis nostrae gaudium inchoat, quia per inferiorem sexum tam jucundu
Abbreviated transcription (Latin):
ce sic̃ u̾ȩ rutilans ignis. gła beatȩ resur¬
rectionis. hac nocte imꝑpetuũ nobis
gaudiũ felicit̾ illuxit. Item exeodem
igne consecrati cerei: cuncti qͥ in eccłia
st̃ illuminari debent cereoli. Qd̃. cum
sit: oportunȩ nob̾ illud in m̃tem subue¬
nit: quod dñs nr̃ ea die qͣ resurrexit.
ꝑ hune uisibilem ignẽ constat signi¬
ficari: quẽ uenit ipse mitt̾e int̾ram.
cur tantȩ mat̾iȩ. dante dignitatis be¬
nedictionẽ. suꝑ cereũ ꝓnuntiet diaconꝰ. p̃¬
sente sacdote. ł etiam pontifice. sacͥsq ĩ¬
duto uestib causa manifesta: se se of¬
fert querentib. Constat enĩ qͥa bonum
scẽ resurrectionis xp̃i nuntium. ꝑ mi¬
norẽ sexum .i. ꝑ mulieris. sc̃is apsis flen
tib aelugentib euãgłiratũ ẽ. ħ aut̃. tã
rationabili diumitatis dispositione ac¬
tum ẽ ut int̾ illa quȩ significatiue fiunt
in eccłia memoriale suũ omĩno iure hr̃e

Expanded text:
et sicut vere rutilans ignis, gloria beatae resuret sicut vere rutilans ignis, gloria beatae resurrectionis hac nocte in perpetuum nobis gaudium feliciter illuxit. Item eodem igne consecrati cerei cuncti, qui in Ecclesia sunt, illuminari debent cereoli. Quod, cum fit, opportune nobis illud in mentem subvenit quod Dominus noster ea die, qua resurrexit, per hunc visibilem ignem constat significari, quem venit ipse mittere in terracur tantae materiae, tantae dignitatis benedictionem super cereum pronuntiet diaconus, praesente sacerdote vel etiam pontifice, sacrisque indutum vestibus causa manifesta sese offert quaerentibus. Constat enim, quia bonum sanctae resurrectionis Christi nuntium per minorem sextum id tam rationabili divinitatis dispositione actum est ut inter illa quae significative fiunt in Ecclesia, memoriale suum omnino jure habere
Abbreviated transcription (Latin):
moyses ait. dñs d̾s nr̃ die ac nocte intuet᷑:
nc̃ celestib doctͥnis compluens. ut uerȩ
colũpna nub: nc̃ igne sui sp̃c accenden ᷤ
ut u̾e colũpna ignis. Iã gͦ u̾ȩ colũ pnȩ
huiꝰ mist̾ia nouimꝰ. Qd̃ autẽ adicit. de
natura igneis dicens. N licet diuisus in
partes mutuati tñ luminis detͥmenta
ñ nouit. multa nanq luminaria de
itno uidemꝰ accendr̾nec illud unũ ꝓp¬
terea sibimet lum̃ diminuit: nicħomi¬
nus ad idem argum̃tũ ꝓficit. N unqͥd
enĩ rem talem tali in loco. p̃sertim oĩb
notam: ñ ꝓpt̾ aliud qͣm ꝓpt̾ semet ip̃ã
doc̾e nos uoluit: S iquidẽ ineptũ fuis¬
set: hoc absq mist̾io. tantis inserere lau¬
dib. d ũ gͦ colũpnam cereã rutilans
ignis accendit: sic de sua naturali co¬
pia laudat᷑: ꝑ hoͣc aliud ꝑ pulchrũ pi¬
umq spectacłm. nr̃arũ mentiũ ocłis
ingo̾it᷑. Deniq sic illud innuit᷑. qd̾̃ ex¬
diuinitatis potentia. rursus aĩauit:

Expanded text:
minus Deus noster die ac nocte intuetur » nunc coelestibus doctrinis compluens, ut vere columna nubis, nunc igne sui spiritus accendens, ut vere columna ignis. Jam ergo verae columnae hujus mysteria novimus. Quod autem adjiciisus in partes, mutuati tamen luminis 78 detrimenta non novit: multa namque luminaria de uno videmus accendi, nec illud unum propterea sibimet lumen diminuit, nihilominus ad idem argumentum proficit. Nunquid enim rem talem tali in loco praesertim omnibus notam, non propter aliud, quam propter semetipsam docere nos voluit? Siquidem ineptum fuisse hoc absque mysterio tantis inserere laudibus. Dum ergo columnam ceream rutilans ignis accendit, sic de sua naturali copia laudatus, per hoc aliud perpulchrum piumque spectaculum nostrarum mentium oculis ingeritur. Denique illud innuitur quod exdivinitatis potentia rursus animavit,
Abbreviated transcription (Latin):
ciam discipłorũ. immo mundũ uni¬
u̾sum. leticie competentis claritate se¬
renantẽ: Hocu̾ȩ congruit:. de uis ipsa
significationis exposcit: ut sic̃ p̾t̾itis
noctib extincta luminana faciem
ecesiȩ cont̾stauer̃t: sic noctem hanc.
cereus illuminatꝰ. iugi flãmȩ tͥpudi¬
antis iubare letificet: Qd cereus¬

Expanded text:
scipulorum, imo mundum universum laetitiae competentis claritate serenantem. Hoc vere congruit et vis ipsa significationis exposcit, ut sicut praeteritis noctibus exstincta luminaria faciem Ecclesiae contristaverunt, sic eadem nocte hac cereus illuminatus jugi flammae tripudiantis jubare laetificet. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
um qͦ uesꝑtinũ. priꝰ offerimꝰ. ꝓ eo qd̾
ut dictũ e̾. ĩminente uesꝑa sp̃m tradẽs.
eandẽ uesꝑam morte sua fecit memora¬
bilem᷑ s eius celebritas dilata ut dictũ
est. ae competent̾ in hanc tͣnsposita ẽ.

Expanded text:
tinum primum offerimus pro eo, quod, ut dictum est, imminente vespera, spiritum tradens, eamdem vesperam sua morte fecit memorabilem, sed ejus celebritas dilata, ut dictum est, et competenter in hanc transposita e
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma sabb̾i confirmata ẽ. Constat aũ.
qd̾ idẽ resurrectionis nr̃e auetor ĩmi¬
nente uesꝑa capd̃ inclinans tͣdidit sp̃m:
ce hora qͣ primꝰ adam reqͥsitus. claman¬
te dño. a dicente uͥ es adam. inobediens
dep̃hensus ẽ.: eadem. hic scd̃s adã consũ¬
mata passione sua. clamans cedicens:
in matꝰ tuas comendo sp̃m meũ: obedi

Expanded text:
prima Sabbati confirmata est. Constat autem quod idem resurrectionis nostrae auctor, imminente vespera, caput inclinans tradidit spiritum , et hora, qua primus Adam requisitus, clamante Domino et dicente: « Ubi es Adam , » inobediens deprehensus est, eadem hic secundus Adam consummata passione sua, clamans et dicens: « In manus tuas commendo
Abbreviated transcription (Latin):
C̃ ad bñdieñdũ c̾e̾ũ qͦ p̾ortat in cen
subminstris ad benedicendũ ac¬
cedit. frustula qͦ portant᷑ incensi: ut
cͣcicule. quȩ cereo insculpta ẽ. offeren¬
do infigat. Et hoc qͦ ad causam p̃dictã
respicit. Illȩ nãq inulieres que mortu¬
umquerebant dñm. ce uiuum uidere
meruer̃t:aromata ferebant: sic̃ euan¬
glista refert.Maria magdalenȩ.ce ma¬

Expanded text:
 ad benedicendum cereum quoque portat incensum. subministris ad benedicendum accedit, frustula quoque portantur incensi, ut cruciculae, quae cereo insculpta est, offerendo infigat. Et hoc quoque ad causam praedictam respicit. Illae namque mulieres, quae mortuum quaerebant Dominum, et vivum videre meruerunt, aromata ferebant, sicut evangelista refert: « Maria Magdalena, et Ma
Abbreviated transcription (Latin):
cescit in pͥma sabb̃i. diei p̃sentis ꝑtine̾
osficiũ. clarũ ẽ. Cur autem hec
sacroscã sollẽpnitas. utrũq scilicet ma¬
tutinũ &e uesꝑtinũ. hãt sacrificiũ: su¬
pͣdictis ex causis citius colligi potest.
Supra nanq dictum ẽ. duab ex caui¬
sis presentẽ resplend̾e sollẽpnitatẽ:s.

Expanded text:
a Sabbati , » diei praesentis pertinere officium, clarum est. Cur autem haec sacrosancta solemnitas utrumque, scilicet, matutinum et vespertinum habeat sacrificium, supradictis ex causis colligi potest. Supra namque dictum est, duabus ex causis praesentem splendere solemnit
Abbreviated transcription (Latin):
conferens. tanꝗͣ tuba clarissima ꝑso¬
net.S iam colũpne hꝰ inqͥt p̃conia
nouimꝰ : ꝙͣ ĩ honore. dñi xutilans igniᷤ
accendit: qͥ licet diuisus inpartes: mu¬
tuat̾i tam̃. luminis detͥmenta ñ nouit
Ex his quoq duob u̾siculis: magis
ac mag̃ sepe dicta cerei significat̾o col¬
lucessit. Qd̾ enĩ ait colũpne huiꝰ p̃co¬
nia nouimꝰ: aꝑtȩ nob̾ innuit. qͦd illud
idem ꝑ hanc p̃ciosam lãpadẽ intelli¬
gere debeamꝰ: qd̾ ꝑ illam p̃figurabat᷑
colũpnam: quȩ castra filiorũ isrł de egyp¬
to exeuntium ꝑ mare rubrũ p̃cedebat.
Sig̾cabat autẽ illa colũpna nub̃. bene
notã nobis nubem humanitatis xͥ. in
qua ꝓp̾e thronũ suũ suũ posuit sap̃ia
dei: sic̃ ipsa dic̃: tronus ms̃ in colũpna

Expanded text:
conferens, tanquam tuba clarissima persoconferens, tanquam tuba clarissima personet. Sed jam columnae hujus, inquit, praeconia novimus quam in honorem Domini rutilans ignis accendit. Qui licet divisus in partes, mutuati tamen luminis detrimenta non novit. Ex his quoque duobus versiculis magis ac magis saepe dicta cerei significatio collucescit. Quod enim ait: Columnae hujus praeconia novimus, aperte nobis innuit quod illud idem per hanc pretiosam lampadem intelligere debeamus, quod per illam praefigurabatur columnam, quae castra filiorum Israel de Aegypto exeuntium per mare Rubrum praecedebat . Significabat autem illa columna nubis bene notam nobis nubem humanitatis Christi, in qua proprie thronum suum posuit sapientia Dei, sicut ipsa dicit: « Thronus meus in column
Abbreviated transcription (Latin):
nis ordo ꝓcedit: dum claram resurgẽ¬
tis magnitudinẽ p̃clari sig̃cat mag¬
nitudo cerei. E o uł maxime cereus. ad
xp̃i similitudinẽ accedit: quod paruu¬
la. quȩ substantiã cerȩ apes mat̾ educ̃.
absq concubitu concipit &e parit. Cui
rectȩ comꝑat᷑ uͥgo Maria deigentrix:
quȩ iniuolata. no bis dm̃ incarne.
quasi mel in ce. S ra ꝓtulit. Cũ gͦ
rectȩ humani  S tatis xͥ similitu¬
dinẽ gerat: annꝰ illi ab incarnatione
qͥa crucifixus ẽ: crucis qͦ figura congruȩ
nichilominꝰ insculpit᷑. Ampliꝰ autẽ id
qd̃ dictum ẽ: eiꝰdem cerei bñdictio con¬
sirmat. P rimo cũ in p̃facione bñdicẽs
rogat: ut qͥ me ñ meis meritis intra
leuitarũ nũm dignatus ẽ. aggregare:
luminis sui grãm infundendo cereihꝰ
laudẽ in płe p̃cipiat. Laus enĩ cerei nul
sertim cũ laus eadẽ cerei. noctis huiꝰ iocũ¬
dum ac p̃dulce p̃coniũ sit: & resurgen¬
tis grãm atq uictoriã uet̾a cum nouis

Expanded text:
cedit, dum claram resurgentis magnitudinem praeclari significat magnitudo cerei. Eo vel maxime cereus ad Christi similitudinem accedit, quod parvula, quae substantiam cerae educit, apis mater absque concubitu concipit et parit, cui recte comparatur virgo Maria Dei genitrix, quae inviolata nobis Deum in carne, quasi mel in cera, protulit. Cum ergo recte humanitatis Christi similitudinem gerat, annus illi ab Incarnatione quia crucifixus est, crucis quoque figura congrue nihilominus insculpitur. Amplius autem, id quod dictum est, ejusdem cerei benedictio confirmat. Primo cum in Praefatione benedicens rogat: Ut qui me, non meis meritis, intra levitarum numerum dignatus est congregare, luminis sui gratiam infundendo, cerei hujus laudem implere praecipiat. Laus enim cerei nullrtim cum laus eadem cerei noctis hujus jucundum ac praedulce praeconium sit, et resurgentis gratiam atque victoriam, vetera cum novis
Abbreviated transcription (Latin):
minari postulat cecꝰ. gas statim uuȩ
laudes arripit. iuxta qͣm sedens ae mẽ¬
dicans illuminatꝰ ẽ. tantoq concentũ.
tã grandi uociferatione uiã testimo¬
mandatorũ congeminat. ut saxorũ
qꝙͦ duriciã ad głificandũ illumina¬
torem suũ excitare queat. Quia uero
ñ satis ẽ ad uiã ꝑuenisse. ⁊ ullumina¬
tionẽ scĩe ꝑcepissenͥ abiciamꝰ desidĩa
carnis: congruȩ illorũ t̾rem̃ exemplo.
de quib dm̃s in cõmunione. Mandu¬
orũ in continentiã. ꝓstrati sunt in de¬
serto̾ nec ꝑuener̃t ad reꝓmissionis
t̾ram. Quoꝵ nos exemplo paulus ꝙͦ
sollicitos reddens: sic currite in qͥt ut
cõp̾hendatis. Quẽ autẽ ducẽ credimꝰ
fuisse ł pastorẽ. cũ it̾m ppłin suũ ae oue
pascue suȩ dñs educ̾et de t̾ra egypti.
diuidens illis ꝑ diuisiones grãrũ mare
rubrũ baptisii. qd̾ de lat̾e eiꝰ penden¬
tis incruce ꝓfluxit: Nempe beatum
dicti huiꝰ ceci pͥnceps illuminat᷑ ẽ. di¬

Expanded text:
minari postulat caecus. Statim viae laudes arripit, juxta quam sedens et mendicans illuminatus est, tantoque concentu, tam grandi vociferatione viam testimomandatorum congeminat, ut saxorum quoque duritiam ad glorificandum illuminatorem suum excitare queat. Quia vero non satis est, ad viam pervenisse, et illuminationem scientiae percepisse, nisi abjiciacarnis, congrue terremur illorum exemplo, de quibus dicimus in communione Manduorum incontinentiam prostrati sunt in deserto, nec pervenerunt ad repromissionis terram . Quorum nos exemplo Paulus quoque sollicitos reddens: « Sic currite, inquit, ut comprehendatis . » Quem autem ducem credimus fuisse vel pastorem, cum iterum populum suum et oves pascuae suae Dominus educeret de terra Aegypti, dividens illis per divisiones gratiarum mare Rubrum baptismi, quod de latere ejus pendentis in cruce profluxit? Nempe beatum dicti hujus caeci princeps illuminatus est, di
Abbreviated transcription (Latin):
crepantib turb̾. semꝑ quid̃ inuisibi¬
lib. ñ nũqͣm aut̃ etiã uisibilib: Hoc
enĩ. dñice huiꝰ consonat offm. Nam
ingressuro iam sac̾dote. qͣi p̾uenit ela¬
morib aduentũ illuminatoris sui.
cetus supͣdictus. dũ chorꝰ concinit:

Expanded text:
crepantibus turbis, semper quidem invisibilibus, nonnunquam autem etiam visibilibus. Hoc enim Dominicae hujus consonat officium. Nam ingressuro jam sacerdote quasi praevenit clamoribus adventum illuminatoris sui caecus supradictus, dum chorus concinit:
Abbreviated transcription (Latin):
ocłs cordis ẽ: qͣ quisqͥs caret᷑ cecꝰ ẽ. & in
deneb̾s ambulat: &e nescit qͦ eat. Nã
e cũ illuminare cepit d̾s humanũ ge¬
nus ut dictũ ẽ. legẽ dando filiis isrł.¬
hoc pͥmũ collirio ocłos es inunxit di¬
cens. Diliges dñm dm̃ tuũ. exto.t.c.

Expanded text:
squis caret, caecus est, et in tenebris ambulat, et nescit quo eat . Nam et cum illuminare coepisset Deus humanum genus, ut dictum est, legem dando filiis Isrhoc primum collyrio oculos ejus inunxit, dicens: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto
Abbreviated transcription (Latin):
moysen ce aaron:&e ꝑsigna magna atq
portenta. filios isrł educens deseruitu¬
te egyptioꝵ. Cui rei. ualde p̾sentis dñi¬
cȩ congruit offm̃: ualde competit id.
cetꝰ secꝰ uiã ꝓostulabat lucẽ. s a turbis
in crepabat᷑ ut tac̾et: ita illic filios isrs
intendentes ad fidẽ patrũ suorũ. abra¬
ham ysaac. ce iacob. e clamantes ad
dñm ut educ̾et eos de egypto. qͦd in lin¬
gua nr̃a denebras sonat. cultũq sui
nominis eos docerit que u̾a ce necessa¬
ria illuminatio ẽ. increpabant᷑ ab
sen ce aaron. iussit ppłm suũ ad duci
ad se. & coram illis fec̃ mirabilia. ꝑ que
potuit uerus d̾s agnosci. deditq legẽ
scͥptã & mandata uitȩ. nitũq colendr:

Expanded text:
Moysen, et Aaron, et per signa magna atque portenta filios Israel educens de servitute Aegyptiorum. Cui rei valde praesentis Dominicae congruit officium, valde competit id, edens caecus viam postulabat lucem, sed a turbis increpabatur ut taceret , ita illic filios Israel intendentes ad fidem patrum suorum Abraham, Isaac, et Jacob, et clamantes ad Dominum, ut educeret eos de Aegypto, quod in lingua nostra tenebras sonat, cultumque sui nominis eos doceret, quae vera et necessaria illuminatio est, increpabantur ab sen et Aaron, jussit populum suum adduci ad se, et coram illis fecit mirabilia per quae potuit verus Deus agnosci, deditque legem scriptam et mandata vitae, ritumque colendi,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ sanguinẽ ⁊aquã de lat̾e fudit.
uniu̾sa eccłia q̃ iã erat uł fuerat
ab origine mundiusq ad latͦnem.
qͥ in cruce confessus ẽ. baptirata sit.
ur. nulli uet̾um scõrum. sua iusti¬
cia suffec̾it᷑: ut ꝑ eam. illic unde pͥ¬
mꝰ hõ lapsus ẽ. posset restitui: absq
baptismo sanguinis. xp̃i.¬

Expanded text:
noster sanguinem et aquam de latere suo fuderit, universa Ecclesia, quae jam erat vel fuerat ab origine mundi usque ad latronem, qui in cruce confessus est, baptizata sit.Cur nulli veterum sanctorum sua tristitia suffecerit, ut per eam illic, unde primus homo lapsus est, posset restitui absque baptismo sanguinis Chri
Abbreviated transcription (Latin):
positũ ẽ. hec imago ẽ. atq ad exẽ¬
plar celestiũ. hec int̾renis acta sunt:
cadẽ smplicitate ocłi .i. intentione uti¬
lia faciendi. ꝑmisit adã uolentẽ descẽ¬
d̾e in hanc egyptũ .i. intenebs peccatr.
cũ posuisset eĩ in amenitate ꝑadisi:
cuiꝰ. illa t̾ra tẏpũ gessit. inꝗͣ abraham.
ce ysa ac ce iacob ꝑegͥnari uissit: reꝓmit¬
tens eam illis. & cuncta utilitas quȩ ꝓ-¬
uenit ex eo quod isrł inegyptũ intͣre
ꝑmisit: tanto minor ẽ. illa que de pec¬
cato adeꝓuenit. qͣnto minor ẽ. figura.
u̾itate: similitudo re: umbra. corꝑe.
Nam ut cet̾a omittã quorũ latissi¬
me qͥdem significationes sunt. s aluis

Expanded text:
positum est, haec imago est, atque ad exemplar coelestium haec in terrenis acta sunt. Eadem simplicitate oculi, id est intentione utilia faciendi, permisit Adam volentem descendere in hanc Aegyptum, id est in tenebras peccati, cum posuisset eum incujus illa terra typum gessit, in qua Abraham et Isaac et Jacob peregrinari jussit, repromittens eam illis. Et cuncta utilitas, quae provenit ex eo, quod Israel in Aegyptum intrare permisit, tanto minor est illa quae de peccato Adae provenit, quanto minor est figura veritate, similitudo re, umbra corpore. Nam, ut caetera nunc omittam, quorum latissimae quidem significationes sunt, sed aliis
Abbreviated transcription (Latin):
mãna. ꝑ baptis ina coneͣrentib ipse
inseccator fluctib eisdẽ enecaret᷑: no¬
bisq hoc mãna u̾bi in carnati refectiᷤᷤ.
atq confortatis: t̾ramq eiꝰ .i. celestem¬
rima ordinat̃one bis ds in eo puniat.⁊
qd̾ in dm̃. & quod in hõie accũ ẽ .i. &¬

Expanded text:
manna per baptisma concurrentibus, ipse manna per baptisma concurrentibus, ipse insectator fluctibus ejusdem enecaretur, nobisque hoc in manna Verbi incarnati refectis atque confortatis, terramque ejus, id estrima ordinatione hic Deus et homo puniet, et quod in Deum, et quod in hominem actum est,
Abbreviated transcription (Latin):
re di. Et ut supͣdictam diuini ocłi sim¬
plicitatẽ .i. intentionis puritatẽ utͦbi¬
ꝓbare testimoniis. qd̾ ad erudiendam
creat᷑am. ñ solum humanã. s & angłi¬
camꝰ. ħ uł illa fieri oportuerit. Nam de
mãna cum dixisset moyses quod supra
quens. Quia siẽ erudit hõ filiũ suũ: sie
dñs ds tuus erudiuit te. De sacram̃tis
aut̃ u̾bi incarnati. pausꝰ adephesios sc¬
bens: ut innotescat inqͥt pͥncipib & po¬
testatib in celestib ꝑ eccłiam multifor¬
in speculo paret subiectȩ similitudinis.
clarissimꝰ & ab omĩ qͥdẽ rep̃hensione ł
nota stulticiȩ. ut gentib itisum ẽ. digñ.
sic purissimꝰ iusticie sol in dispensatione
sare potiusse. ł debuisse asserit᷑ a mundi
tus ẽ:ut diabolus ad sue dãpnationis cu¬
mulũ. hominẽ deciꝑe ꝑmitt̾et᷑: ce suȩ fraui¬
dis effectu potitus. tũ demũ ꝑ hoĩem ad
iudiciũ trahertt᷑: & sedens insuꝑbie pͥnci¬
padu egypti rex .i. tenebrarũ pͥnceps.

Expanded text:
re Dei . » Et ut supradictam divini oculi simplicitatem, id est intentionis puritatem utrobiprobare testimoniis, quo ad erudiendam creaturam, non solum humanam, sed et angelicam, haec vel illa fieri oportuit. Nam de manna cum dixisset Moyses quod supra quens: « Quia sicut crudit homo filium suum, sic Dominus Deus tuus erudivit te . » De sacramento autem Verbi incarnati, Paulus ad Ephesios scribens, « Ut innotescat, inquit, principibus et potestatibus in coelestibus per Ecclesiam multiforn speculo patet, subjectae similitudinis clarissimus, et ab omni, quod reprehensione vel nota stultitiae, ut gentibus visum est , dignum sit, purissimus justitiae Sol, in dispensatione sare potuisse, vel debuisse asseritur, a mundtus est, ut diabolus ad suae damnationis cumulum hominem decipere permitteretur, et suae fraudis effectu potitus tum demum per hominem ad judicium traheretur. Et sedens in superbiae principatu Aegypti rex, id est tenebrarum princeps,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficiatur: Uerũ exceptis his quos eꝰ¬
modi articłis intercipit. nulli sp̃c sc̃s.
extra fontes occurrit. totamq remissio¬
nẽ peccatorũ. intͣ aquas continet. nec
ust̃ extendit. Et his maximnȩ locis. de
quib dictũ ẽ: memorata lectio. baptis¬
mi sacram̃to congruit. Cet̾um nͥ uitã¬
di sub eẽt causa fastidi: poterat ex
autenticis doctoꝵ tractatib ostendr
qͦd tota series mundanȩ creationis qͥ
iu eadem lectione digesta ẽ. similitudi¬

Expanded text:
ficiatur! » Verum exceptis his quos ejusmodi articulus non intercipit, nulli Spiritus sanctus extra fontem occurrit, totamque remissionem peccatorum intra aquas continet, nec ultra extendit. Ex his maxime locis, de quibus dictum est, memorata lectio baptismi Sacramento congruit. Caeterum nisi vitandi subesset causa fastidii, poterat ex authenticis doctorum tractatibus ostendi quod tota series mundanae creationis quae in eadem lectione digesta est, similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
.iͥ. iccirco legͣi: qͥa ut dictũ ẽ. de creati¬
one mundi e hominiᷤ conditione nar¬
rans: aquarũ quoq mist̾ia cũ sp̃e dei
auctoritate int̾serit. Tres uͦ reliquȩ. tͥa
mundi tẽpora respiciunt .i. pͥmũ ante
legẽ scd̾ sub lege. t̾cium sub grã: quib
cunctis temporib remediũ baptisma¬
tis. necessariũ fuisse cõmendat᷑. dehis
qͥ añ legẽ fuerunt claret. qͥa sic̃ iã dic¬
tumẽ. in scd̃ a lectione. baptisiũ. xͥ
p̃figurauert̃: in eo qͦd mare tͣłsierunt:¬
st̃: in nube & iniari. Nondũ enĩ data
erat lex. de his autẽ qui sub lege erant:
sordẽ filio̾rũ syon: ae sangͥnem isr ł laue¬
rit de medio eiꝰ. in sp̃u iudicii aesp̃u ar¬

Expanded text:
ima idcirco legitur, quia, ut dictum est, de creatione mundi et hominis conditione narrans, aquarum quoque mysteria, cum Spiritus Dei auctoritate interserit. Tres vero reliquae tria mundi tempora respiciunt, id est primum ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia, quibus cunctis temporibus remedium baptismatis necessarium fuisse commendatur. De his, qui ante legem fuerunt, claret, quia sicut jam dictum est in secunda lectione, baptismum Christi praefiguraverunt in eo quod mare transieruntsunt in nube et mari . » Nondum enim data erat lex. De his autem, qui sub lege erant, sordem filiarum Sion, et sanguinem Hierusalem laverit de medio ejus in spiritu judicii et
Abbreviated transcription (Latin):
ectio .iiͦ. illa libriẽ. exodi. factũ ẽ.
inuigłia matutina: &e ecce respiciens
dñs suꝑ ͣ castia egyptioꝵ ꝑ colũpnam
nubis ce ignis interfec̃ exercitũ eorũ: &
subticit rotas curruũ. ferebant ᷑ sn ꝓfun¬
dũ. Non dubie neq ꝑ partes. s manifeste.
tota łc hec salutaris baptiũm xͥ typũ
p̃fert. & notũ ẽ: qͥa passim inscripturs
sacris lectionis huiꝰ sacͣmentũ adoctori
b celebratũ ẽ. Et insuꝑ memorata ceres
benedictione sic̃ dictũ ẽ. hec nox ẽ. inqͣ¬
pͥmũ patres nros filios isrł eduxisti de
ggypto. qͦs postea mare rubrũ sicco uesti¬
gio tͣnsire fecisti. Qualit̾ hoc fiat nẽ in
singłis ꝑ baptismũ .x: sola suis fides in¬
tuetur ocłis: de id̾o cantat dño canticũ
moysia tractũ sequentẽ. Eantemꝰ dũo:¬
gestum sit inpatrib scĩs. & omĩb elec¬
tis. qui apud inferos hunc expectabãt
rit. quod de lat̾e eiꝰ in aqͣm ce sangͥnẽ
diuisũ exiit. qͣnta exultatio de teneb̾s

Expanded text:
 Factum est in vigilia matutina, et ecce respiciens Dominus super castra Aegyptiorum per columnam nubis et ignis, interfecit exercitum eorum, et subvertit rotas curruum, ferebanturque in profundum . Non dubie neque per partes, sed manifeste tota lectio haec salutaris baptismi Christi typum praefert, et notum est quia passim in Scripturis sacris lectionis hujus sacramentum a doctoribus concelebratum est. Et in supra memorata cerei benedictione sic dictuprimum patres nostros filios Israel eduxisti de Aegypto, quos postea Rubrum mare sicco vestigio transire fecisti. Qualiter hoc fiat, nunc in singulis per baptismum Christi, sola suis fides intuetur oculis: et ideo cantat Domino Canticum Mosi, id est tractum sequentem: Cantemus Dogestum sit in Patribus sanctis et omnibus electis, qui apud inferos hunc exspectabant rit, quod de latere ejus in aquam et sanguinem divisum exiit, quanta exsultatio de tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
drupedia .i. carnalũ turbe. ad fidẽ xp̃i
ꝓrepsere. & tał creat᷑e dñs ẽ. nouus adã.
custos e possessor tam t̾rau qͣm celestis
paradisi qͣm serpens ñ decepit: mulig
ñ seduxit qui pecẽm ñ fecit: ce id̾o mor
tinil debuit. S ce ip̃m tempꝰ anni pri¬
mũ .i. u̾num. eidem congruit similitu¬
dini: quo ñ solũ inexitu isrł de egypto.
sangius agni restitutio fuit lib̾tatis. s
et totꝰ mundꝰ i̾itiũ suȩ sũpsit c̾atiõis:
Unde magisꝰ leo dixit. Nunc ad p̾nun¬
tiatum festis omĩb festũ sac̾ nouorũ
m̃sis enituit: ut in qͦ accepit mundꝰ ex¬
ordium: in eodẽ hr̃et. xͥana creat᷑a pͥn-¬
cipiũ : Deqͣ noua creatũm. paulus apłs
dixit. S cmꝰ enĩ qͥa omĩs creatura inge

Expanded text:
drupedia , id est carnalium turbae, ad fidem Christi prorepsere. Et talis creaturae Dominus est, novus Adam, custos et possessor tam terrae quam coelestis paradisi, quem serpens non decepit, mulier non seduxit, qui peccatum non fecit, et ideo morti nihil debuit. Sed ipsum tempus anni primum, id est vernum eidem congruit similitudini, quia non solum in exitu Israel de Aegypto sanguis agni restitutio fuit libertatis, sed et totus mundus initium suae sumpsit creationis. Unde magnus Leo dixit: Nunc ad praenuntiatum festis omnibus festum, sacer novorum mensis enituit, ut, in quo accepit mundus exordium, in eodem haberet Christiana creatura principium. De qua nova creatura Paulus apostolus dixit: « Scimus enim quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙ ad reuelationẽ filiorũ d̾i:. quã ipse
ꝓmiserat dicens. N am expectatio cre¬
ature. reuelationẽ filiorũ dĩ expectat:
Ac deinde secutus: ñ solũ aut̃ illa s ce
nos ipsi p̾mitias sp̃c habentes .i. qui pͥ¬

Expanded text:
ue ad revelationem filiorum Dei, quam ipse praemiserat dicens: « Nam exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat . » Ac deinde secutus: « Non solum autem illa, sed et nos ipsi primitias spiritus babentes, »
Abbreviated transcription (Latin):
ronimꝰ oua sua calore aĩantis: ipse nẽ su¬
ꝑ fertur aquis baptismi ut ingredien¬
tes sub gĩm suam confouens inueram
regeneret uitã: expandens alas suas
&e assumens eos atq portans in hum̾is
suis. & si opꝰ ẽ. ut ampliꝰ appropinqͣt
alicui. .i. si aliqͥs arceat᷑ ab aquis. uo
lens ad illas ꝑuenire ñ possit. sicut
arcebat᷑ corneliꝰ. iudeis ꝑ hibentibꝰ gen¬
cutione confitentes. nec dum baptira¬
trad aqͥs ꝑuenire ñ poterant. artati
carcerib. & uincłis p̃pediti: si inqͣm o¬
pus sit ꝓpt̾ aliqͥd husmodiꝰ. tc̃ demũ ad¬
uolat mat̾ grã d̾i. suasq ultͣ nidũ aqͣ¬
ium alas extendit: sic̃ ad huc loquẽte

Expanded text:
ronymus, ova sua calore animantis ipse nunc suronymus, ova sua calore animantis ipse nunc superfertur aquis baptismi, ut ingredientes sub gratiam suam confovens, in veram regeneraret vitam expandens alas suas, et assumens eos atque portans in humeris suis . Et si opus est ut amplius appropinquet alicui, id est si ab aquis arceatur aliquisicut arcebatur Cornelius , Judaeis prohibentibus gencutione confitentes, necdum baptizati, ad aquas pervenire non poterant, aretati carceribus et vinculis praepediti. Si, inquam, opus sit, propter aliquid hujusmodi, tunc demum advolat mater gratiae Dei, suasque ultra nidum aquarum al
Abbreviated transcription (Latin):
uidłs quia diuinȩ bonitatis imitatio.
ꝑ qͣm di similitudo retinet᷑. creaturȩ
qͦ uoluntatẽ exigit: rationalitaᷤᷤ autẽ.
quȩ ułp̃ssione imaginis d̾i. humanȩ
animȩ inscułta ẽ. a sola creatoris arce
ꝓcessit. ⁊̃ git᷑ ut similitudinẽ d̾i qͣm mã
uoluntate ꝑdidimꝰ. nr̃a nicħominꝰ uo¬
luntate recuꝑare possimꝰ: bonitas di
sp̃c sc̃s. illiic usq descendit. qͦ ꝑuenire
nos facile possumꝰdũ suꝑfertur aquiᷤ
quȩ p̾sto sunt: de nid solam uoluntatẽ
postulans: cet̾a gratis omĩa ꝓcurans.
N amce aqͣm illã quȩ de mortuo. xͥ corꝑe
ꝓfluxit ipse creauit: qͥ corpꝰ ip̃m xp̃i de
nr̃e aqͣ nat᷑ȩ fotu suo coneresc̾e fec̃. sicut
hm̃is in simbolo. &e incarnatus ẽ. desp̃u
scõ: ł in euãgłio. qd̾ enĩ in ea natũ ẽ. de
sp̃u scõ est. & qui in mundi creatione.
ut inp̃senti lectione scͥptũ ẽ. suꝑ fereba¬
tur aquis: in modũ uolucris. ut ait ihe¬

Expanded text:
idelicet, divinae bonitatis imitatio, per quam Dei similitudo retinetur, creaturae quoque voluntatem exigit; rationalitas autem, quae impressione imaginis Dei humanae animae insculpta est, a sola Creatoris arte processit. Igitur, ut similitudinem Dei, quam nostra voluntate perdidimus, nostra nihilominus voluntate recuperare possimus, bonitas Dei Spiritus sanctus illuc usque descendit, quo pervenire nos facile possumus, dum superfertur aquis, quae praesto sunt, de nostro solam voluntatem postulans, caetera gratis omnia procurans. Nam et aquam illam, quae de mortuo fluxit, ipse creavit, qui corpus ipsum Christi de nostrae aqua naturae fotu suo concrescere fecit, sicut habemus in symbolo: Et incarnatus est de Spiritu sancto vel in Evangelio: « Quod enim in ea natum, est de Spiritu sancto , » et qui in mundi creatione, ut in praesenti lectione scriptum est, superferebatur aquis, in modum volucris, ut ait Hie
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd baptirati sunt. Immo tanto ma¬
iorem grãm p̃illis. ꝗͥ inpace eccłiȩ mo¬
riunt᷑. assecuti st̃. qͣnto grauiori dispen¬
dio morti ce sangͥns xͥ cõmunicauerunt:
Nam in baptismo cõmum tm̃ simili¬

Expanded text:
izati sunt? Imo tanto majorem gratiam prae illis, qui in pace Ecclesiae moriuntur, assecuti sunt, quanto graviori dispendio morti et sanguini Christi communicaverunt. Nam in baptismo communi, tantum simili
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ aqͣs sap̃iȩ quas continet ab aqͥs
humanȩ. uł carnalis prudentie. De qͦ.
psalmista. Extendensinqͥt celũ sic̃ pel¬
huiꝰ scłi terminos suos: posuitq uectẽ
ce ostia ce dixit̾. hucusq uenief. ce hie
confringens tum̃tes fluctus tuo ᷤ. &e sie
t̾ra eccłie ã naufragio lib̾ata germina¬
uert᷑ campi ħemi .i. latitudines gentili¬
tatis germine odoris isrł: qͥa floruit in
gentib. patͥarcharũ eꝓpharũ fides. de
posita sunt in firmam̃to ꝓpħicȩ uel euã¬
głice scͥpture. firmam̃tũ enĩ inqͥt augꝰ¬
tu ꝰ contͣ insidiosos errores d̾s ponere
uoluit inscͥpturis. infirmam̃to inqͣm
sacrȩ scͥpturȩ posita st̃ solaeluna. & nu
mositas stellarũ . maiorũ minorũꝙ.
acmediocrũ luminaria doctorũ. de
baptiatorũ. quorũ alii ꝑ contẽplatio¬
nẽ euolant dicentes: nr̃a aut̃ coni̾sa¬

Expanded text:
divinae aquas sapientiae, quas continet ab aquis humanae vel carnalis prudentiae. De quo Psalmista: « Extendens, inquit, coelum, sicut pelhujus saeculi, terminos suos: posuitque vectem et ostia, et dixit: « Huc usque venies, et hic confringes tumentes fluctus tuos, » et sic terra Ecclesiae a naufragio liberata germinaverunt campi eremi, id est latitudines gentilitatis, germen odoris Israel, quia floruit in gentibus patriarcharum et prophetarum fides. Et posita sunt in firmamento propheticae vel evangelicae Scripturae; firmamentum enim, inquit Augustinus, contra insidiosiores errores Deus ponere voluit in Scripturis, in firmamento, inquam, sacrae Scripturae, posita sunt sol et luna, et 84 numerositas stellarum, id est majorum minorumque ac mediocrium luminaria doctorum, et baptizatorum alii per contemplationem evolvuntur dicentes: « Nostra autem conversa