comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ueneris filiũ: ecce concedos inec romulũ
martis : si aut̃ illudicur ñ & illud : andos fas ÷
hominib feminis mares aut̃ homines deab
misceri nefas.: dura ł potius ñ credenda conditio:
qđ exiure ueneris in concubitu martis licuit.
hoc inure suo ipsi ueneri ñ licere. At utrũq
firmatũ ÷ auctoritate romana: neq enĩ minꝰ
credidit recentior cȩsar auiã uenerẽ: quã patrẽ
antiquior romulus martẽ. Dixerit aliquisitane

Expanded text:
esse Veneris filium: ecce concedo, si nec Romulum esse Veneris filium: ecce concedo, si nec Romulum Martis. Si autem illud, quur non et illud? An deos fas est hominibus feminis, mares autem homines deabus misceri nefas? Dura uel potius non credenda condicio, quod ex iure Veneris in concubitu Marti licuit, hoc in iure suo ipsi Veneri non licere. At utrumque firmatum est auctoritate Romana. Neque enim minus credidit recentior Caesar auiam Venerem quam patrem antiquior Romulus Martem. CAPUT IIII. De
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbent᷑ uicti: troianis peierantib fingant᷑ irati
nec adult̃io paridis. ut rursus aqͥb dã defendentͥ
uit troiã desererent succensuer̃: auctores enĩ doc¬
toresq peccatoꝵ eẽ solent. ñ ultores. Urbẽ romã
inquit salustius sicuti ego accepi. condidere atq
habuere initio troiani. Iui aenea duce ꝓfugi
sedib incertis uagabant᷑. Sigꝰ adult̃iũ paridis
uindicandũ numina censuer̃: aut magis introia
romanis. aut certe &iã in romanis puniendũ fuit :
qͥa ȩnec mat̃ hoc fec̃. Sed qͦmͦ in illo illud fla¬
gitiũ odant. qͥ insua socia uenere ñ ođant. ut
alia omittã. qđ cũ anchise cõmiserat. exqͦ ȩneã
peꝑerat: anqͥa illud factũ ÷ indignante menelao.
illud aut̃ concedente uulcano: du enĩ credo
ñ tlant coniuges suas usq adeo ut case᷑ ã cũ
hominib dignent᷑ hab̾e cõmunes. Irridere
fabulas fortasse existimor: negrauit̃ agere
tanti ponđis causã. ñ gͦ credamꝰ siplac& eneam

Expanded text:
bentur uicti, Troianis peierantibus fingantur irati. Nec adulterio Paridis, ut rursus a quibusdam defenduntur, ut Troiam desererent, suscensuerunt. Auctores enim doctoresque peccatorum esse adsolent, non ultores. \'Urbem Romam, inquit Sallustius, sicuti ego accepi, condidere adque habuere initio Troiani, qui Aenea duce profugi sedibus incertis uagabantur\'. Si ergo adulterium Paridis uindicandum numina censuerunt, aut magis in Romanis aut certe etiam in Romanis puniendum fuit, quia Aeneae mater hoc fecit. Sed quo modo in illo illud flagitium oderant, qui in sua socia Venere non oderant ut alia omittam quod cum Anchise commiserat, ex quo Aenean pepererat? An quia illud factum est indignante Menelao, illud autem concedente Vulcano? Di enim, credo, non zelant coniuges suas usque adeo, ut eas etiam cum hominibus dignentur habere communes. Inridere fabulas fortassis existimor nec grauiter agere tanti ponderis causam. Non ergo credamus, si placet, Aenean
Abbreviated transcription (Latin):
dissimã. cuiꝰ auctores laudanda romanȩ uirtutis
indoles honore pͥuauit. tribu amouit. ac notauit
tͥpes fec̃ infames hanc inquã pudendã uereq
religioni aũsandã & de testaindã taliũ numinum
placationẽ. fibulas indõs illecebrosas acq criminosas
numinib placere cernebat. & idõ ñ solũ illis exhben¬
da. sed sibi qͦq imitanda credebat: ñ illud nescio qͥd¬
Puł sceleratius turpiusq conficta: oculis et
aurib publicis ciuitas tota discebat᷑.
Haec commissa

Expanded text:
dissimam, cujus actores laudanda Romanae virtutis dissimam, cujus actores laudanda Romanae virtutis indoles honore privavit, tribu movit, agnovit turpes, fecit infames; hanc, inquam, pudendam, veraeque religioni aversandam et detestandam talium numinum placationem, has fabulas in deos numinibus placere cernebat, et ideo non solum illis exhibenda, sed sibi quoque imitanda credebat, non illud nescio q sceleratius turpiusque conficta oculis et auribus publicis ciuitas tota discebat, haec commissa
Abbreviated transcription (Latin):
sibiflorã matrẽ ludoꝵ clebritite placanda: qludi tanto
deuotius quanto tͥpius celebrari solent. Dic̃ alio loco
iã consul. in excremis ꝑiculis ciuitatis. & ludos ꝑdecem
dies factos. neq rẽ ullã quȩ ad placandos dõs ꝑtineret
p̃ter missa. qͣsi ñ satius erat tales dos irritare tẽꝑantia quã
placare luxuria & eos honestate &iã adinimiticias
ꝓuocare. quã tanta deformitate lenire: Neq enĩgrauiꝰ
fuerant quãlib& crudelissima ĩmanitate nocit᷑ i homi¬
nes ꝓpt̃ quos placabant᷑: ĩpsi cũ uitiositate fedissima
placarentur : quando quidẽ ut aũteret᷑ qđ metuebat᷑
abhoste incorporib: eo mͦ dii conciliabant᷑ quo untus
debellaret᷑ in m̃tib: q ñ opponerent᷑ defensores oppug¬
natorib mȩniũ nisi pͥus fierent expugnatores moꝵ
bonoꝵ hanc caliũ numinũ placationẽ petulentis¬
simã ĩ purisimã ĩpudentissimã. neqͥsimã ĩmuri¬

Expanded text:
sibi Floram matrem ludorum celebritate placandam; qsibi Floram matrem ludorum celebritate placandam; qdevotius, quanto turpius celebrari solent. Dicit alio loco jam consul in extremis periculis civitatis, et ludos per decem dies factos, neque rem ullam quae ad placandos deos pertineret, praetermissam: quasi non satius erat tales deos irritare temperantia, quam placare luxuria; et eos honestate etiam ad inimicitias provocare, quam tanta deformitate lenire. Neque enim gravius fuerant quamlibet crudelissima immanitate nocituri homines, propter quos placabantur, quam nocebant ipsi, cum vitiositate foedissima placarentur: quandoquidem ut averteretur quod metuebatur ab hoste in corporibus, eo modo dii conciliabantur, quo virtus debellaretur in mentibus; qui non opponerentur defensores oppugnatoribus moenium, nisi prius fierent expugnatores morum bonorum. Hanc talium numinum placationem petulantissimam, impurissimam, impudentissimam, nequissimam, immun
Abbreviated transcription (Latin):
discebant: hominib: nãq uerecundabant᷑ ne audens
impudicos gestusor e lib̃o cernere: sed multomi¬
nus audebant sacra eiꝰ quã uenerabant᷑ casto corde
damnare. hoc tam̃ palã discendũ p̃bebat᷑ intẽplo.
ad qđ ꝑp&randũ saltĩ secretũ quȩrebat᷑ indomo mi¬
rante niimũ siullus ibierat pudor mortaliũ qđ huma¬
na flagitia ñ lib̾e homines cõmiterent quȩ apud
dõs &iã religiose dicerent. iratos habituri nisi &iã
exhibere curarent. Iuisenĩ alius sp̃s occultona¬
stinctu neͥssimas agitans m̃tes & instit faciendis
adult̃us & pascit factis. nisi qui &tiã talib sacris
oblectatur. constituens intẽplis simulacra demonũ.
amans inludis simulacra uitioꝵ. susurrans in occulto ũba
iustitiȩ ad decipiendos &iã paucos bonos. frequentans
in aꝑto inuitam̃ta nequiti& ad possidendos ĩnumera¬
clamat in aurib ciuitatif int̃ çc̃a sui magistratꝰ officia

Expanded text:
discebant. Hominibus namque uerecundabantur, ne auderent discebant. Hominibus namque uerecundabantur, ne auderent inpudicos gestus ore libero cernere; sed multo minus audebant sacra eius, quam uenerabantur. casto corde damnare. Hoc tamen palam discendum praebebatur in templo, ad quod perpetrandum saltem secretum quaerebatur in domo, mirante nimium, si ullus ibi erat, pudore mortalium, quod humana flagitia non libere homines committerent, quae aput deos etiam religiose discerent iratos habituri, nisi etiam exhibere curarent. Quis enim alius spiritus occulto instinctu nequissimas agitans mentes et instat faciendis adulteriis et pascitur factis, nisi qui etiam sacris oblectatur, constituens in templis simulacra daemonum, amans in ludis simulacra uitiorum, susurrans in occulto uerba iustitiae ad decipiendos etiam paucos bonos, frequentans in aperto inuitamenta nequitiae ad possidendos innumeraclamat in auribus ciuitatis, inter cetera sui magistratus officia
Abbreviated transcription (Latin):
honesta crubescenda sint & in honesta głianda sed
ubi hoc nisi indemonũ tẽplis. ubi nisi infallaciaẽ diũ¬
soris illudem̃ fit ut honestiores qͥpaucis capiant᷑ hoc sxxii¬
aut̃ ne plures quis t̃pissimi corrigant᷑: ubi & quando
sacrati celestis audiebant adcastitatis p̃cepta nescim
Ante ipsũ tam̃ delubrũ ubi simula chrũ illud locatũ
conspiebamꝰ. uniu̾si undiq confluentes & ubi qͥsq p̾tat
stantes. ludos qui agebant᷑ intentissimi expectabamꝰ
intuentes alt̾nante corispetu Nno meretriciã põpã¬
illic uirginẽ deã. illã supplicit̾ adorari ante illatͥpia
celebrari. ñ pudibundos mimos nulla uerecundiorẽ
sçȩnicã uidimꝰ cuncta obscenitatis ĩplebant᷑ officia :
sciebat᷑ iurginali numini quid placer& & exhibe¬
bat᷑ qđ de cẽplodomũ matrona doctior reportaret
Nonnullae ꝑ udentiores aũtebant faciẽ ab ĩpuris
motib scenicoꝵ & artẽ flagitii furtiua intentione

Expanded text:
honesta erubescenda sint et inhonesta glorianda. Sed honesta erubescenda sint et inhonesta glorianda. Sed ubi hoc nisi in daemonum templis? ubi nisi in fallaciae deusoriis? Illud enim fit, ut honestiores, qui pauci sunt, capiantur; hoc autem, ne plures, qui sunt turpissimi, corrigantur. Ubi et quando sacrati Caelestis audiebant castitatis praecepta, nescimus; ante ipsum tamen delubrum, ubi simulacrum illud locatum conspiciebamus, uniuersi undique confluentes et ubi quisque poterat stantes ludos qui agebantur intentissimi spectabamus, intuentes alternante conspectu hinc meretriciam pompaillinc uirginem deam: illam suppliciter adorari, ante illam turpia celebrari; non ibi pudibundos mimos, nullam uerecundiorem scaenicam uidimus; cuncta obscenitatis inplebantur officia. Sciebatur uirginali numini quid placeret, et exhibebatur quod de templo domum matrona doctior reportaret. Nonnullae pudentiores auertebant faciem ab inpuris motibus scaenicorum et artem flagitii furtiua intentione
Abbreviated transcription (Latin):
mundeq testent᷑ ꝑhibent᷑ tam̃ in aditissuis
secretisq penitralib dare quȩdã bona p̃cepta de
morib quibdã uelut electis sacratis suis : Iuodsita ÷
hoc ipso callidior adũtenda ẽ & conumcenda maleia
spũũ noxioꝵ Tanta enĩ uisest ꝓbitatis & castitatis:
ut om̃is uł pene om̃is eiꝰlaude moueat᷑ humananat᷑a.
nec usq ad eosit t̾pitudine uitiosa. ut totũ amittat
sensu honestatis. ꝓinde malignitas demonũ nisi alicubi se
quẽ ad modũ scriptũ in nr̃is lit̃is nouimꝰ transfigure
in angłos lucis ñ impla negotiũ deceptionis foris
itaq popłis celebrimo strepitu ĩpietas ĩpura circũsnat.
& intꝰ paucis castitas simulata uix sonat: p̃bent᷑ ꝓpatula
pudendis ã setreta laudindis detus latti ã dedecus pitet:
quod malũ geritur. om̃s conuocat spectitores:
Quod bonũ dr̃. uix aliquo s inuenit auditorestanꝗ

Expanded text:
mundaeque testantur, perhibentur tamen in adytis suis mundaeque testantur, perhibentur tamen in adytis suis secretisque penetralibus dare quaedam bona praecepta de moribus quibusdam uelut electis sacratis suis? Quod si ita est, hoc ipso callidior aduertenda est et conuincenda malitia spirituum noxiorum. Tanta enim uis est probitatis et castitatis, ut omnis uel paene omnis eius laude moueatur humana natura, nec usque adeo sit turpitudine uitiosa, ut totum sensum honestatis amiserit. Proinde malignitas daemonum, nisi alicubi se, quem ad modum scriptum in nostris litteris nouimus, transfiguret in angelos lucis, non inplet negotium deceptionis. Foris itaque populis celeberrimo strepitu inpietas inpura circumsonat, et intus paucis castitas simulata uix sonat; praebentur propatula pudendis et secreta laudandis; decus latet et dedecus patet; quod malum geritur omnes conuocat spectatores, quod bonum dicitur uix aliquos inuenit auditores, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝗ ut arbitror iã dicere audebit qͥa discessere om̃s
aditis arisq relictis dii. uelutamici uurtutibcũ
uitus hominũ offendentur. Quia tot signisextoꝵ
augurioꝵ uaticinioꝵ quib se tanquã p̃scios fut̾oꝵ
adiutoresq p̃lioꝵ iactare & cõmendare gestibant¬
conuncunt᷑ fuisse p̃sentes. Iuisi abscesfissent: mitius
romani inbella ciuilia suis cupiditatib quã illoꝵ
tͥpitudines trudelitatib mixtȩsi nt. obꝓbria nu¬
minũ & erimina siue ꝓdita siue conficta ipsis expos¬
centib & nisi fier& irascentib &iã certis & stitutis
sollẽpnitatib consecrata illis & dicata claruerint.
atq ad om̃iũ oculos ut imitanda ꝓponerent᷑ expec¬
tanda ꝓcesserint: quid÷ qđ idẽ ipsi demones quise
huicemodi uoluptatib ĩmundos eẽ sp̃s confitent᷑.
qui suis flagitus & facinorib siue indicatis siuesi¬
mulatis eoꝵq sibi celebratione pa̾ita abĩpudentib
extorta apudentib auctores se uitȩ scelestȩ im¬

Expanded text:
quisquam, ut arbitror, iam dicere audebit, quia \'discessere omnes adytis arisque relictis di\', uelut amici uirtutibus, uitiis hominum offenderentur; quia tot signis extorum auguriorum uaticiniorum, quibus se tamquam praescios futurorum adiutoresque proeliorum iactare et commendare gestiebantconuincuntur fuisse praesentes; qui si uere abscessissent, mitius Romani in bella ciuilia suis cupiditatibus quam illorum turpitudines crudelitatibus mixtae, obprobria numinum et crimina, siue prodita siue conficta, ipsis exposcentibus et nisi fieret irascentibus etiam certis et statis sollemnitatibus consecrata illis et dicata claruerint adque ad omnium oculos ut imitanda proponerentur, spectanda processerint: quid est, quod idem ipsi daemones, qui se huiusce modi uoluptatibus inmundos esse spiritus confitentur, qui suis flagitiis et facinoribus, siue indicatis siue simulatis, eorumque sibi celebratione petita ab inpudentibus, extorta a pudentibus auctores se uitae scelestae in
Abbreviated transcription (Latin):
ut̃q enĩ fuit conditor: ubi alt̃ scelere ablatꝰ ñ ꝑmis¬
sus ÷ cẽ regnator. Non ÷ ut arbitror qđ dicat᷑ qͥd
mali troia meruerit ut eã dii desererent qͦ poss&
extingui. & quid bona roma ut eã du in habitareñ
qͦposs& augeri: nisi qđ uicti inde fuger̃ & sead
istos qͦs parit̃ deciꝑent contuler̃. Immo uͦ & illic
manser̃ ad eos more suo decipiendos. qͥ rursus easdẽ
t̾ras habitarent: & hic easdẽ artesfallaciȩ suȩ
romuli alienũ ẽ: qm̃ debuit utiq uindicari:
tota hoc illa ciuitas fecit. quod tota ẽtẽpsit:¬

Expanded text:
Uterque enim fuit conditor, ubi alter scelere ablatus non permisUterque enim fuit conditor, ubi alter scelere ablatus non permissus est esse regnator. Non est, ut arbitror, quod dicatur quid mali Troia meruerit, ut eam di desererent, quo posset extingui, et quid boni Roma, ut eam di inhabitarent, quo posset augeri; nisi quod uicti inde fugerunt et se ad istos, quos pariter deciperent, contulerunt; immo uero et illic manserunt ad eos more suo decipiendos, qui rursus easdem terras habitarent, et hic easdem artes fallaciae sRomuli alienum est: quoniam debuit utique uindicari, tota hoc illa ciuitas fecit, quod tota contemsit
Abbreviated transcription (Latin):
magis eos contra romanos mouer& romuli fr̃ occisus
quã contͣ troranos grȩcus maritꝰ illusus: magis irritar&
parricidiũ nascentis quã regnantis adult̃iũ ciuitatis
Nec ad causã quã nc̃ agimꝰ int̾ ÷ utrũ hoc fieri romulus
iusserit. aut romulus fecerit: qđ multi ĩpudentia
negant. multi pudore dubitant. multi dolore dissi¬
mulant: Nec itiq nos in ea re diligentius reqͥrenda
ꝑmultoꝵ scriptoꝵ ꝑpensa testimonia demorem᷑. ro¬
muli frm̃ palã constat occisũ. ñ abhostib ñ ab alienis
si aut ꝑpaerauit aut ĩꝑauit hoc romulus magis ipse
fuit romanoꝵ quã paris troianoꝵ caput cur igitur
troianis urã dõꝵ ꝓuocauit ille aliene conuigis
raptor. & eoꝵdẽ dõꝵ tutelã romanis in uitauit. iste
sui frĩs extinctor. si aut̃ illud scelus a facto imꝑioq¬
& ñ iã frem̃ sed patrẽ quod÷ peius occidit:

Expanded text:
magis eos contra Romanos moueret Romuli frater occisus magis eos contra Romanos moueret Romuli frater occisus quam contra Troianos Graecus maritus inlusus; magis inritaret parricidium nascentis quam regnantis adulterium ciuitatis. Nec ad causam, quam nunc agimus, interest, utrum hoc fieri Romulus iusserit aut Romulus fecerit, quod multi inpudentia negant, multi pudore dubitant, multi dolore dissimulant. Nec nos itaque in ea re diligentius requirenda per multorum scriptorum perpensa testimonia demoremur: Romuli fratrem palam constat occisum, non ab hostibus, \' non ab alienis. Si aut perpetrauit aut imperauit hoc Romulus, magis ipse fuit Romanorum quam Paris Troianorum caput; quur igitur Troianis iram deorum prouocauit ille alienae coniugis raptor, et eorundem deorum tutelam Romanis inuitauit iste sui fratris extinctor? Si autem illud scelus a facto imperioqn iam fratrem, sed patrem, quod est peius, occidit.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ueras quȩ apdđ illos de matre ȩneȩ & depa¬
tre romuli lectitant᷑ quomͦ poss̃ diis adult̃ia
displicere hominũ quȩ inscipsis condit̃ ferunt :
si aut̃ falsa s̃. nec sic qͥdẽ poss irasciuenis adult̃iis
humanis qͥ & iã falsis delectant᷑ suis: huc accedit
qm̃ si illud de mał̃te ñ credit᷑ ut hoc qͦq de uenere
ñ credat᷑ nullo diuini concubitus obtentu matris
romuli causa defendit᷑: fuit aut̃ sac̃dos illa ues¬
talis. & idõ dii magis in romanos sacrilegũ illud
flagitiũ quã in rroianos paridis adult̃iũ uin¬
dicare debuer̃ : nã & ĩpsi romani antiqͥ in stuꝑide¬
tefRas uestȩ sac̃dotes uiuas defodiebant &i am Adult̃as
aut̃ feminas quãus aliqͣ dãpnatione nulla tam̃ morte
plectebant: usq adeo grauiusq̃ putabant adita diuina
si peccata hominũ illis numinib displicerent. ut of¬
fensi paridis facto desertã trorã ferro ignib ꝙ donartni

Expanded text:
enim vera sunt, quae apud illos de matre Aeneae et de paenim vera sunt, quae apud illos de matre Aeneae et de patre Romuli lectitantur; quomodo possunt diis adulteria displicere hominum, quae in se ipsis concorditer ferunt? Si autem falsa sunt; nec sic quidem possunt irasci veris adulteriis humanis, qui etiam falsis delectantur suis. Huc accedit, quoniam si illud de Marte non creditur, ut hoc quoque de Venere non credatur, nullo divini concubitus obtentu matris Romuli causa defenditur. Fuit autem sacerdos Sylvia vestalis, et ideo dii magis in Romanos sacrilegum illud flagitium, quam in Trojanos Paridis adulterium, vindicare debuerunt. Nam et ipsi Romani antiqui in stuptectas Vestae sacerdotes, vivas etiam defodiebant adulteras autem feminas, quamvis aliqua damnatione, nulla tamen morte plectebant: usque adeo grauius quae putabant adyta diuina si peccata hominum illis numinibus displicerent, ut offensi Paridis facto desertam Troiam ferro ignibusque donarent,
Abbreviated transcription (Latin):
simus eoꝵ uaro filsa haec eẽ. quãuis ñ audacit̃
neq fident᷑ tam̃ pene fatet᷑ sed utile eẽ ciuitatib
dic̃ ut se uiri fortes &iã sifalsũ sit dusgenitoseẽ
credant: ut eo mͦ animus humanus uelut diumȩ
stirpis fiduciã gerens. resmagnas aggrediendis poi¬
p̃sumat audacius. agat uehem̃tius. & obhoc im¬
pleat ipsa securitate felicius. Iuȩ ułronis senten¬
tia. exp̃ssa ut potui meis uerbis. cernis qualatũ
locũ appiat falsitati: ubi intelligamꝰ pluraiã
sacra & quasi religiosa potuisse confingi. ubi pu¬
tatas̃ ciuib &iã deipsis diis ꝓdeẽ m̃dacia sed¬
utrũ potuerit uenꝰ ex concubitu anchisȩ eneã
parere. uł mars ex concubitu filiȩ numitoris
romulũ gignere: in medio relinqͣmꝰ: nã pene tilis
questio &iã de scripturis nris oborit᷑ qͣ quȩrit᷑
utrũ p̃uaricatores angl̃i cũ filiab hominũ
concubuerint. unde natis gigantib id ÷ nimiũ
adutrũq int̾im mͦ nr̃a disputatio referat᷑. Si

Expanded text:
ro falsa haec esse, quamuis non audacter neque fidenter, paene tamen fatetur. Sed utile ciuitatibus esse dicit, ut se uiri fortes, etiamsi falsum sit, dis genitos esse credant, ut eo modo animus humanus uelut diuinae stirpis fiduciam gerens res magnas adgrediendas praesumat audacius, agat uehementius et ob hoc inpleat ipsa securitate felicius. Quae Varronis sententia expressa, ut potui, meis uerbis cernis quam latum locum aperiat falsitati, ubi intellegamus plura iam sacra et quasi religiosa potuisse confingi, ubi putata sunt ciuibus etiam de ipsis dis prodesse mendaciautrum potuerit Venus ex concubitu Anchise Eneam procreare vel Mars ex concubitu filie Minittoris Romulum gingnere, in medio relinquamus. Nam pene talis questio eciam de scripturis nostris oboritur, qua queritur, utrum prevaricatorconcubuerint; unde natis gigantibus, id est nimad utrumque interim modo nostra disputatio referatur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ. hab̾e bona omĩa p̃t seipsũ sed neq talia mala
quȩ isti formidant soli. di eoꝵ quando abeis lib̾e cole¬
bant᷑ ne illis acident obstiteruñ Cũ enĩ uaris ꝑdiũsa
nullisq &iã incredibilib cladib contereret᷑ humanũ¬
genꝰ. quos alios quã istos dos mundus colebat. excepto
uno popło ebreo & qui bdã extraipsũ popłm. ubicũq
grã diuina digni occultisimo atq iustissimo dĩ iu¬
dicio fuerunt: Uerũ ne nimiũ longũ faciã tacebo
aliarũ usq̃ q̃q gentiũ mala grauissima: qđ ad romã
ꝑtin& romanũq ĩpium tantũ loquar id: adipsã
propͥã ciuitatẽ & quȩ oũq illi t̾rarũ uł societate

Expanded text:
bonum, habere bona omnia praeter se ipsum. Sed neque talia mala, bonum, habere bona omnia praeter se ipsum. Sed neque talia mala, quae isti sola formidant, di eorum, quando ab eis libere colebantur, ne illis acciderent obstiterunt. Cum enim uariis nnullisque etiam incredibilibus cladibus genus contereretur humanum; quos alios quam istos deos mundus colebat, excepto uno populo Hebraeo, et quibusdam extra ipsum populum, ubicumque gratia divina digni occultissimo atque justissimo Dei judicio fuerunt? Verum ne nimium longum faciam, tacebo aliarum usquequaque gentium mala gravissima: quod ad Romam pertinet Romanumque imperium, tantum loquar; id est, ad ipsam p
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e isti demones potestatẽ. quã quã si hab̾ent de
& eos colendo ad illa quȩ nob̾ inuident ꝑuenire
ñ posse : tam̃ nec in istis eos hoc ualere quodhi
putant qui ꝓpt̾ haec eos coli oportere contendt̃.
deinceps uidebimꝰ: ut hic sit huiꝰ uoluminis mo¬
amsatis dictũ arbittor de morũ malis & animoꝵ.
quȩ p̃cipue cauenda sunt. nihil dõs falsos popło
cultori suo quominꝰ eoꝵ maloꝵ aggere p̃meret᷑ sub¬
uenire curase. sel potus ut maxine p̃meret᷑¬
egisse nõ de illis malis uideo dicendũ quȩ sola isti ꝑpei
nolunt: qualia sunt fames. morbus. bellũ expolatio cap¬
tiuitas. trucidatio. & siqua similia iã in pͥmo libro cõme¬
moraumꝰ haec enĩ sola deputint mala quȩ ñ facint
malosinec erubescunt int̾ bona quȩ laudant ipsi mali
eẽ quilaudant. magisq stomachant᷑ si uillã malam
habeant quã si uitã. quasi hoc sit hominũ maximum

Expanded text:
habere isti daemones potestatem quamquam si haberent, dehabere isti daemones potestatem quamquam si haberent, deet eos colendo ad illa, quae nobis inuident, peruenire non posse, — tamen nec in istis eos hoc ualere, quod hi putant, qui propter haec eos coli oportere contendunt, deinceps uidebimus, ut hic sit huius uoluminis moam satis dictum arbitror de morum malis et animorum, quae praecipue cauenda sunt, nihil deos falsos populo cultori suo, quo minus eorum malorum aggere premeretur, subuenire curasse, sed potius, ut maxime premeretuegisse. Nunc de illis malis uideo dicendum, quae sola isti perpeti nolunt, qualia sunt fames morbus, bellum exspoliatio, captiuitas trucidatio, et si qua similia iam in primo libro commemus. Haec enim sola mali deputant mala, quae non faciunt malos; nec erubescunt inter bona, quae laudant, ipsi mali esse qui laudant, magisque stomachantur, si uillam malam habeant, quam si uitam, quasi hoc sit hominis maximum
Abbreviated transcription (Latin):
patere lioliuisti: euigila plenius: nullo mͦ his artib
placat᷑ diuina maiestas quib humana dignatas in¬
quinat᷑. Iuogͥ pacto dos qui talib delectant᷑ obseͥis
habi putas innumero sc̃ãrũ caclestiũ potestatũ.
cũ homines ꝑquos eadẽ agunt̾ obsequia ñ putasti
habendos innum̃o qualiũq cuiiũ romanoꝵ: incõ¬
parabilit̃ suꝑna ÷ ciuitas clarior : ubi uictoria ueritas.
ubi dignitas scitas. ubi pax felicitis. ubi uita et̃nitas
multominꝰ hab& insua societate tales dõs: situintua
tales homines habere erubuisti. dinde si adbeatã
desidas ꝑuenire ciuitatẽ : deuita. demonũ soci¬
etatẽ: indigne abhonestis colunt᷑ qͥ ꝑtur placant᷑
aua qͦmͦ illi atua dignitate remotis notatione
censoria. De bonis aut̃ carnalib quib isolis
mali ꝑfrui uolt̃ & de malis carnalib quȩ sola
ꝑpãi nolunt. qđ neq in his habeant quã pritant᷑

Expanded text:
patere noluisti; euigila plenius! Nullo modo his artibus patere noluisti; euigila plenius! Nullo modo his artibus placatur diuina maiestas, quibus humana dignitas inquinatur. Quo igitur pacto deos, qui talibus delectantur obsequiis, haberi putas in numero sanctarum caelestium potestatum, cum homines, per quos eadem aguntur obsequia, non putasti habendos in numero qualiumcumque ciuium Romanorum? Incomparabiliter superna est ciuitas clarior, ubi uictoria ueritas, ubi dignitas sanctitas, ubi pax felicitas, ubi uita aeternitas. Multo minus habet in sua societate tales deos, si tu in tua tales homines habere erubuisti. Proinde si ad beatam peruenire desideras ciuitatem, deuita daemonum societatem. Indigne ab honestis coluntur, qui per turpes stiana, quo modo illi a tua dignitate remoti sunt notatione censoria. De bonis autem carnalibus, quibus solis mali perfrui uolunt, et de malis carnalibus, quae sola perpeti nolunt, quod neque in his habeant quam putantur
Abbreviated transcription (Latin):
& uerus nec m&as rerũ nec tp̃ra pon&. i ꝑiũ sine
fine dabit Noli dõs falsos fallacesq requirere:
abice potiꝰ atq contẽprie: inuerã emicans lib
citas pęna ẽ: ñ tã uino troianis aqͥb carnalẽ ori¬
ginẽ ducis. arces uidet᷑ in uidisse romanas quã
sti demones qͦs adhuo dos putas om̃i generihominũ
sedes inuident sẽpit̾nas & tu ipsa ñ parua exparte
de talib sp̃ib uidicasti: quando eos ludis placasti
& ꝑquos hões eosdẽ ludos fecisti in fames cẽuo¬
liusti patere asseri lib̵tatẽ tuã adũsus ĩmundos
sps̃ qui tius ceruicib ĩposuerunt sacrandã sibi
& celebrandã ignomia suã actores criminũ
diuinoꝵ remoristi abhonorib: tius. supplica e¬
dõ uero ut ate remorieat illos deos qui de¬
lestint᷑ criminib suis seu ueris qđ ignominiuisis¬
sinũ :÷ seufilis qđ malitiosusmũ e: bene q uod
tua sponit. histrionib & scȩnicis societatẽ cuitatis

Expanded text:
et uerus nec metas rerum nec tempora ponit, Imperium sine et uerus nec metas rerum nec tempora ponit, Imperium sine fine dabit. Noli deos falsos fallacesque requirere; abice potius adque contemne in ueram emicans libecitas poena est. Non tam Iuno Troianis, a quibus carnalem originem ducis, arces uidetur inuidisse Romanas, quam isti daemones, quos adhuc deos putas, omni generi hominum sedes inuident sempiternas. Et tu ipsa non parua ex parte de talibus spiriet per quos homines eosdem ludos fecisti, infames esse voluisti. Patere asseri libertatem tuam adversus immundos spiritus, qui tuis cervicibus imposuerant sacrandam sibi et celebrandam ignominiam suam. Actores criminum diuinorum remouisti ab honoribus tuis: supplica Deo uero, ut a te remoueat illos deos, qui delectantur criminibus suis, seu ueris, quod ignominiosissimum est, seu falsis. quod malitiosissimum. Bene, quod tua sponte histrionibus et scaenicis societatem ciuitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑alit̃ emin&. ñ nisi uera pietate purgat᷑ itq ꝑficit᷑
ñ inte sed indõ uero sine ullo errore lauderis
T unc enĩ eͥgłia popłaris affuit: sed occulto iudicio
Exꝑgicer dies: sic̃ exprecti: In quib dã de quoꝵ¬
uirtute ꝑfecta & ꝓfide uera &iã passionib głiam̃.
qui usq quaq adisus potestates inimicisfimas confligeri¬
tes easq fortit̾ moriendo uincentes. sanguine nobhanc
patriã pepere suo. ad quã patriã te inuitamꝰ & exortam᷑ :
ut eiꝰ adiciaris numero ciuiũ. cuꝰ qdã mͦ asylũ÷ uera
remissio peccatoꝵ Non audias degeneres tuos xp̃o
xp̃ianis ue detrahentes & accusantes uelut tp̃ra mala:
cũ qsȩrant tpra qͥb ñsit quieta uita. sed potius secura
cuerunt. Nunc iã celestẽ arripe ꝓqua minimũ
laborab & in ea ueracit̃ sẽꝑꝙ regnabis. Illic enĩ
tibi ñ uestalis focus. ñ lapis capitolinꝰ. sed ds unus

Expanded text:
naturaliter eminet, non nisi uera pietate purgatur adque perficnaturaliter eminet, non nisi uera pietate purgatur adque perficn in te, sed in Deo uero sine ullo errore lauderis. Tunc enim tibi gloria popularis adfuit, sed occulto diuinae ibusdam, de quouirtute perfecta et pro fide uera etiam passionibus gloriamur, qui usquequaque aduersus potestates inimicissimas confligentes easque fortiter moriendo uincentes sanguine nobis hanc patriam peperere suo. Ad quam patriam te inuitamus et exhortamur, ut eius adiciaris numero ciuium, cuius quodam modo asylum est uera remissio peccatorum. Non audias degeneres tuos Christo Christianisue detrahentes et accusantes uelut tempora mala, cum quaerant tempora, quibus non sit quieta uita, sed potius secura cuerunt. Nunc iam caelestem arripe, pro qua minimum laborabis, et in ea ueraciter semperque regnabis. Illic enim tibi non Vestalis focus, non lapis Capitolinus, sed Deus unus
Abbreviated transcription (Latin):
nocte tranfferri querunt᷑ & murmuran in iqͥ& ingrati.
& illo nefario spũ altiꝰ obstrictiusq possessi. qͥa popłi
confluunt adeccłias casta celebritate. honesta utriq
sexus discretione. ubi audiant quã benchic uiuere¬
ad tẽpus debeant. ut pꝰhancuitã beate sepꝰuiuere
mereant᷑ ubi scã script᷑a ustitiȩq doctrinã de supiore
loco in conspectu om̃iũ ꝑsonantẽ. & qͥfaciunt audiant
niunt qͥdã taliũ p̃ceptoꝵ irrisores homines: om̃is eoꝵ
petulantia aut repentina mutatione deponit᷑ aut
timore ł pudore cõprimit᷑: nihil enĩ tͥpe ac flagi¬
tiosũ expectindũ imitandũq ꝓporit᷑: ubidĩ ueri
aut p̃cepta insinuant᷑. aut miracula narrant᷑. aut
dona laudant᷑ aut beneficia postulatot᷑. Naec¬
potius concupist oindoles romana laudabilis. õꝓge¬
nies reguloꝵ scuolarũ. scipionũ fibricioꝵ hat potius
c̃cupisce: hȩc abilla t̾pissima uanitate & fallacissima
demonũ malignitate discerne. siqͥdinte laudabile

Expanded text:
nocte transferri queruntur et murmurant iniqui et ingrati et illo nefario spiritu altius obstrictiusque possessi, quia populi confluunt ad ecclesiam casta celebritate, honesta utriusque sexus discretione, ubi audiant quam bene hic ad tempus uiuere debeant, ut post hanc uitam beate semperque uiuere mereantur, ubi sancta scriptura iustitiaeque doctrina de superiore loco in conspectu omnium personante et qui faciunt audiant niunt quidam talium praeceptorum inrisores, omnis eorum petulantia aut repentina mutatione deponitur, aut timore uel pudore conprimitur. Nihil enim eis turpe ac flagitiosum spectandum imitandumque proponitur, ubi ueri Dei aut praecepta insinuantur aut miracula narrantur, aut dona laudantur aut beneficia postulantur. CApotius concupisce o indoles Romana laudabilis o progenies Regulorum Scaeuolarum Scipionum Fabriciorum; haec potius concupisce, haec ab illa turpissima uanitate et fallacissima daemonum malignitate discerne. Si quid in te laudabile
Abbreviated transcription (Latin):
facile credidit. qͥ neptunũ quidẽ contra troianos.
apollqnẽ aut̃ ꝓtroianis pugnantẽ fac̃. cũ illo ꝑiu¬
rio ambos fabula nari& offensos. Siigit᷑ fabrilis
credunt: erubescant talia erđe numina: si fabulis
ñ credunt : ñ obtendant troiana ꝑiuriaꝰ. aut mi¬
rent᷑ dos ꝑiuria punisse trorana. amasse romana
Unde enĩ coniuratio catlinȩ intanta tãq corrupta
ciuitate habuit &iã eoꝵ grandẽ copiã quosmanꝰ
atq lingua ꝑiurio aut sanguine cuuli alebat
Quid enĩ aliud toties senatores corrupti iniudi¬
ciis. toties popłs in suffragus uł inquib q causis
quȩ apđ eũ contionib agebant᷑. nisi &iã peieran¬
do peccabant: nãq corruptissimis morib adhuc
mos uirandi seruabat᷑ antiquus. ut ñ abscelerib¬

Expanded text:
facile credidit, qui Neptunum quidem contra Troianos, facile credidit, qui Neptunum quidem contra Troianos, Apollinem autem pro Troianis pugnantem facit, cum illo periurio ambos fabula narret offensos. Si igitur fabulis credunt, erubescant talia colere numina; si fabulis non credunt, non obtendant Troiana periuria, aut mirentur deos periuria punisse Troiana, amasse Romana. Unde enim coniuratio Catilinae in tanta tamque corrupta ciuitate habuit etiam eorum grandem copiam, quos manus adque lingua periurio aut sanguine ciuili alebat? Quid enim aliud totiens senatores corrupti in iudiciis, totiens populus in suffragiis uel in quibusque causis, quae aput eum contionibus agebantur, nisi etiam peierando peccabant? Namque corruptissimis moribus ad hoc mos iurandi seruabatur antiquus, non ut ab scelerib
Abbreviated transcription (Latin):
unde origo ÷ popłi romani. neq enĩ p̃ t̃ eundũ
aut dissimilandũ ÷ qđ & in pͥmo libro attigi eosdẽ
deletũ ÷: priamo inquiunt sunt reddita. laome¬
dontea pat̾na ꝑiuria gͦ uerũ ÷ qd apollo atq
neptuniuseidẽ liotnedonti mercennariis oꝑib
serinerunt: Illis quippe ꝓmisisse mercedẽ filsũq¬
iurasse ꝑhibetur: miror apollinẽ nomitũ diuinatorẽ
in tanto opificio laborasse nescientẽ qđ laomedon fuerat
ꝓmissa negaturus: quã quã nec ipsũ neptunũ patruũ eius.
frẽm iouis. regẽ maris. decuuit ignarũ eẽ fut᷑oꝵ Nam
magnũ aliquid diuinantẽ quẽ &i ã nub e rapuit ut dic̃
um confitet᷑. structa suis manib ꝑiurȩ moenia trorȩ Nles¬
cientes gͥ tanti du neptunus & apollo laomedontẽ sibi
negat᷑ũ eẽ mercedẽ. structores męniũ troranoꝵ gra¬
tis & ingratis fuer̃. Uideant negrauius sit talesdos
crede. quã dis talib psifrare: hoc enĩ nec ipse homerꝰ

Expanded text:
unde origo est populi Romani neque enim praetereundum aut dissimulandum est, quod et in primo libro attigi Cap. 4deletum est? Priamo, inquiunt, sunt reddita Laomedontea paterna perjuria. Ergo verum est, quod Apollo atque Neptunus eidem Laomedonti mercenariis operibus servierunt; illis quippe promisisse mercedem falsumqjurasse perhibetur. Miror, Apollinem, nominatum divinatorem, in tanto opificio laborasse, nescientem quod Laomedon fuerat missa negaturus. Quamquam nec ipsum Neptunum, patruum eius, fratrem Iouis, regem maris, decuit ignarum esse futurorum. Nam magnum aliquid diuinantem, quem etiam nube rapuit, ut dicit, um confitetur, Structa suis manibus periurae moenia Troiae. Nescientes igitur tanti di, Neptunus et Apollo, Laomedontem sibi negaturum esse mercedem, structores moenium Troianorum gratis et ingratis fuerunt. Videant ne grauius sit tales deos credere quam dis talibus peierare. Hoc enim nec ipse Homerus
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ł breuitate ł ueritite. tanquã exoraculo mͥ
quodã eẽ effãt uidet᷑. Nã neq uiri nisi ita morata
ciuitas fuiss& neq mores nifbi uiri p̾fuissent: aut firai¬
dare aut tãdui tenere potuissent. tantã & tãiuste
morẽ ac maioꝵ instituta retinebant excellentes uiri
Nrã uͦ aetas cũ rẽ publicã sic̃ picturã accepiss& egregiã.
sedeuanescentẽ uetustate: ñ mͦ eã colorib hnisdẽ qb
fuerat renouare neglexit. sed ne id quidẽ curauit.
ut formã saltẽ eius & extrema tanꝗ lineͥa m̃taser¬
uar& Iuidenĩ man& exantiqͥs morib quib
illȩ dixit rẽstire romanã . qͦsita obliuoNe
obsoletos uidemus. ut ñ modo ñ colantur. sediã ig
ipsi. uiroꝵ penuria cuiꝰ tanti mali ñ mͦ reddenda
ratio nob̃: sed& iã tanꝗ reis capitis qͦdã mͦ dic enda
causa est. Nr̃is emĩ uitus ñ casu aliquo. rẽpublicã
uerbo retinemis: re ipsa uero iã pͥdẽ amisimꝰ haec¬

Expanded text:
 brevitate vel veritate tamquam ex oraculo mihi quodam esse effatus videtur. Nam neque viri, nisi ita morata civitas fuisset, neque mores, nisi hi viri praefuissent, aut fundare aut tam diu tenere potuissenmorem ac maiorum instituta retinebant excellentes uiri. Nostra uero aetas cum rem publicam sicut picturam accepisset egregiam, sed euanescentem uetustate, non modo eam coloribus isdem quibus fuerat renouare neglexit, sed ne id quidem curauit, ut formam saltem eius et extrema tamquam liniamenta seruaret. Quid enim manet ex antiquis moribus, quibus ille dixobsoletos videmus, ut non modo non colantur, sed iam igterierunt virorum penuria, cuius tanti mali non modo reddenda ratio nobis, sed etiam tamquam reis capitis quodam modo dicenda causa est. Nostris enim vitiis, non casu aliquo, rem publicam verbo retinem
Abbreviated transcription (Latin):
appellet᷑ cũsit sacrilegiũ. Qina qđ contra auctorẽ
.ẽ. sacrilega m̃te inuentũ.ẽ. Nom̃ ergo fingit ut
falsi que funt. possit uera adserere : & humanas m̃tes
in t̃rahonlat: nese crigant ad suꝑnã: Aut terre¬
na colentes excilant᷑ suꝑnis celestib & obsint cor
sticturam: Hinc enĩ ad grauatis nomm poterdnt
sar sum iungi capiti suo. ut restau rentꝰ in illo hono¬
rati effecti quasi prima parte corporis trimcatitotos
se clantes munclo. adien sr̃on carns explen clam
Sagina enĩ carnalis sensus. t aditio humana est. qrie hoc
dic̃ iufficere qđ cartqis tradidit ꝓudentia Rationẽ
enĩ iudet᷑ habere sãpientie uteti carnis: quia ex
elem̃tis est om̃s corporalis natiuittis Aeꝑhoc m con
lis humanũ Feritꝰ gemis. uthis fubiciat quȩtud&
mundi clarast̃ma. nec roquorunt debere sprritta¬

Expanded text:
appelletur, cum sit sacrilegium; quia quod contra auctorem appelletur, cum sit sacrilegium; quia quod contra auctorem est, sacrilega mente inventum est. Nomen ergo fingit, ut falsa quae sunt, posset vera asserere; et humanas mentes in terra humiliat, ne se erigant ad superna: aut terrena colentes excidant a supernis coelestibus, et obsint corptionis facturam. Hinc enim aggravati non poterant sursum jungi capiti suo, ut restaurentur in illo honorati effecti: sed quasi prima parte corporis truncati, totos se dantes mundo ad sensum carnis explendum. Sagina enim carnalis sensus traditio humana est, quae hoc dicit sufficere, quod carnis tradidit providentia; rationem enim videtur habere sapientiae, juxta carnem, quia ex elementis est omnis corporalis nativitas: ac per hoc nolis humanum regitur genus, ut his se subjiciat, quae videt mundi clarissima: nec requiri debere spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
portsiprios socaro: ex ꝑditis dinergo consepultisnt
xepo montnisunt elem̃tis. itnuabil aurent exhis Suꝑ¬
na eñ didicerunt tenenda: que posunt uitam dare
ꝑpetuam ł Laec enm fom presentẽdant &impediunt
infracoculos mundi alienus adõ: qui aueõi
ritis que sunta orña dimteritũ &corrup¬
tionẽ ꝑ abusionẽ secłm pre cepta & doctrinas ho¬
moium: Prohb& om̃ genere abspe mundanoꝵ.
quia in anisest necolant. neadsentiant. necogitent:
qr que pmit tunt corruptionis unt : Vsas enĩ cultu¬
re ipsoꝵ interitũ generat: quia precepta & cloc¬
trine nondĩ sedhominũ sunt inquib uonia spes est :
Quippe cũ aduersus creatorẽ iuenerit hec er¬
ror hmanus ut ꝓhibens abumius dĩ fide mul¬
toꝵ deoꝵ suꝑtitionẽ inducat Que sunt ratione
quidem habentia sapientie fomuilatione religi¬
onis & humilitate ammq: aduexationẽ corporis:
non inhonore aliquo ad faturittitẽ & diligentiã car¬
ni humane nomen religionis applieant: utreligio

Expanded text:
pori suo nos sociaret ex perditis. Qui ergo consepulti sunt Christo, mortui sunt elementis, ut nihil curent ex his. Superna enim didicerunt tenenda, quae possunt vitam dare pristinam. Haec enim nec praesentem dant, et impediunt intra circulos mundi, alienus a Deo; quia veteri ritis, quae sunt omnia in interitum, et corruptionem per abusionem secundum praecepta et doctrinas hominum. Prohibet omni genere ab spe mundanorum; quia inanis est, ne colant, ne assentiant, ne cogitent quia quae promittunt, corruptionis sunt. Usus enim et cultura ipsorum interitum generant; quia praecepta et doctrinae non Dei, sed hominum sunt, in quibus vana spes est: quippe cum adversus Creatorem invenerit haec error humanus; ut prohibens ab unius Dei fide, multorum deorum superstitionem inducat. Quae sunt rationem quidem habentia sapientiae simulatione religionis, et humilitate animi ad vexationem corporis, non in honore aliquo ad saturitatem et diligentiam carni humanae nomen religionis applicant, ut religio
Abbreviated transcription (Latin):
riorẽ gr̃amn predicatione accepit
quam cȩteria płi sed una atq idẽ
unde magis arguit ꝑfidiam corm¬
tinoꝵ : Qina cum manifesta ess& cre¬
dulitas hec apud om̃s eccłas. in ab
hac fide & fpe defciuerant quã fub

Expanded text:
riorem gratiam in praedicatione accepit, riorem gratiam in praedicatione accepit, quam caeteri apostoli, sed unam atque eamdem. Unde magis arguit perfidiam Corinthiorum, quia cum manifestata esset credulitas haec apud omnes Ecclesias, hi ab hac fide et sp
Abbreviated transcription (Latin):
mirinus om̃ũ apłoꝵ : humiliat
se & tẽporis causam sibi adscri¬
bit : Tempore enm minor est non
dignitate: sed qr & ꝑsecutor fuit in¬
dat głam quieũ clegit. & digrntatẽ
suam non fibi defendit. sed indignũ
se dicit. unde uere plus meretir exal¬
tari sciens dixis se cbim quise bami¬
ꝑ inimomon fuit : Hoc dicit quia non
ꝓpter qđ persecutus est : minorẽ grãm
ma postolatũ accepit : Sed plus illis
omib: laboraim: Addidit ad cau¬
sam qr solũ minoratus non est sed
& amplius ꝓpter constantiam qua
igebat inxpo afflictus est: qđ nõ
egre ferens. digmor factus est: Non
ego autẽ sod grã dei mecũ: Hesc ex¬
tulisse iactantur putaretur : statĩ
se humiliat cum ipsum non magis
sibi sed dĩgrẽ ad scribit ut semꝑ omĩem
głam reportet ad dm̃: Unde uire
exaltanđ̃ est: Siue igit᷑ ego siue illi
sic predicamus &eita credi edistis hoc est
qđ supra sigificauit q̃uia non infe¬

Expanded text:
minimus omnium apostolorum. Humiliat minimus omnium apostolorum. Humiliat se, et temporis causam sibi ascribit; tempore enim minor est, non dignitate. Sed quia et persecutor fuit, indat gloriam, qui eum elegit; et dignitatem suam non sibi defendit, sed indignum se dicit. Unde vere plus meretur, sciens dixisse Dominum: Qui se humir in me non fuit. Hoc dicit, quia non propter quod persecutus est, minorem gratiam in apostolatu accepit. Sed plus illis omnibus laboravi. Addit ad causam, quia non solum minoratus non est, sed et amplius propter constantiam, qua vigebat in Christo, afflictus est: quod non aegre ferens, dignior factus est. Non ego autem, sed gratia Dei mecum. Ne se extulisse jactanter putaretur, statim se humiliat, cum hoc ipsum non magis sibi, sed Dei gratiae ascribit; ut semper omnem gloriam reportet ad Deum, unde jure exaltandus est. Sive igitur ego, sive illi, sic praedicamus, et ita credidistis. Hoc est, quod supra significavit, quia non infe
Abbreviated transcription (Latin):
a p̃parunt. Post ca illis undecm: Et hõc
cuugłio continetur: deindẽ apparait
plus quam quinginitis frib: simul: hoc
sua fide loquitu: Eoxquib: plures ma¬
nent usq adhuc: quidẽ autẽ dormie¬
runt : Dchis quio: post resurrectioñ
ap̃paruit dns tunc multos dicit fuis¬
se in corpore: Deinde apparint ia cobo:
Singulariter autẽ ia cobo apparuit sic̃
& petro qđ idõ puto factũ ut multifa¬
nia apparentia fidẽ resurret tionis
firmaret: Post ea apłis om̃ib: Iterum
om̃ib: apłis uisus est inmontt. ubi con¬
stituerat illis iħs. sicut refert mathe¬
us euugłista. Ante nterusalẽ post
dies octo resur rectionis suȩ idest
dominica die ianins clausis intra¬
uit ad discipłos. ut thome ammus
nmnonte enim intelligitur man¬
data illis dedisiẽ: Nornssime
autẽ om̃iũ quasi abortiuo.: insusest
&iichi : Apparint illi primũ in
celo postoranti intẽplo: Aborti¬
uum sedix̃ qr ixtra tẽpus natus in
incȩlos recepto cũ carne : Ego enĩ sũ

Expanded text:
 Petro. Postea illis undecim . Et hoc in Evangelio continetur. Deinde apparuit plus quam quingentis fratribus simul. Hoc sua fide loquitur. Ex quibus plures manent usque adhuc, quidam autem dormierunt. De his quibus post resurrectionem apparuit Dominus, tunc multos dicit fuisse in corpore. Deinde apparuit Jacobo. Singulariter Jacobo apparuit, sicut et Petro: quod ideo puto factum, ut multifaria apparentia fidem resurrectionis firmaret. Postea apostolis omnibus. Iterum omnibus apostolis visus est in monte, ubi constituerat illis Jesus, sicut refert Matthaeus evangelista . Ante in Hierusalem post dies octo resurrectionis suae, id est Dominica die, januis clausis, intravit ad discipulos, ut Thomae animus stolus . In monte enim intelligitur mandata illis dedisse. Novissime autem omnium quasi abortivo visus est et mihi Apparuit illi primum in coelo, post oranti in templo . Abortivum se dixit; quia extra tempus natus in in coelos recepto cum carne. Ego enim sum
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃re sur rectio mortuoꝵ non est:
Sigͦ resurrectio mortuoꝵ non est:
non resurrexit : inanis est predicatio
rexur rexisse ad seuerabant . quos
anticritus: It quirtor negat filium:
nec patrẽ hab&: isti ambilabant.
Et quorundam fidẽ nomprtlentes
amundi sapieritib: uidicarentur
sub uertebant : qr prudentes seli
stultũ uidic ant: Cũ audiunt re
falsi sumus predicatores. & fidestrã
manis crit: Hoc erũ crediderunt apło
predicante quia mortui resurgent:
Ethac spe at̾ tractist ad fidẽ: qđ
utiq: ad detrimertũ illoꝵ ꝓficere
asserit : sicrt diderunt qđ futurũ
non est. & pudoris est ut aliquis ꝓfi¬
teatur hoc se credidas se qđ falsum
est: & uerccundiam ergo illis incu¬
tit. & labores illoꝵ diet infructuo

Expanded text:
n est? Si ergo resurrectio mortuorum non est, non resurrexit, inanis est praedicatioresurrexisse asseverabant: quos Antichristus. Et qui negat Filium, nec Patrem habet, isti ambulabant et quorumdam fidem ne imprudentes a mundi sapientibus judicarentur subvertebant, quia prudentes saeculi stultum judicant, cum audiunt resfalsi sumus praedicatores, et fides nostra inanis est. Hoc enim crediderunt Apostolo praedicante, quia mortui resurgent, et hac spe attracti sunt ad fidem, quod utique ad detrimentum illorum proficere asserit, si crediderint, quod futurum non est. Et pudoris est ut aliquis profiteatur, hoc credidisse quod falsum est. Et verecundiam ergo illis incutit, et labores illorum dicit infructuo
Abbreviated transcription (Latin):
tem ocasio carnis adimat. Ad hoc eraicircũcidi eos
uolebant ut in conditionẽ legis intrarent: Ideo moreerait
Uniũsaqrum lex inuobis. unio ũbo implet᷑ Diliges ꝓxi¬
mũ tuũ sicut te ipsum: Hoc scriptũ est in leuitico. qđ
supra dictũ est: qui ꝑfectio salutis ꝓdilectionẽ oꝑatur:
Q uod si mordetis inuicem & criminiatis : uidete ne ab inuicẽ
consuma mini: Marufestum est : quia dissensio fr̃m
Inimica est dilectiorus. Ideo mori& ut pacifici sinit
ꝓfitientes inborio: Contentiones enĩ generant
uirgium: cuiꝰ fructꝰ est uitȩ consumptio.: Dico autem:
Nuncͣ auitus carnis se contineant p̃cipit: Hic enum
spũ anbulat: qui fugit peccata: Nam caro concupiscit
quia uisibi libus obleecat᷑ cupida peccatoꝵ : ut his sibi
adũsantibus mediꝰ. nonea quȩ uult agat: Duima

Expanded text:
tem occasio carnis adimat: ad hoc enim circumcidi eos volebant, ut in conditionem Legis intrarent. Ideo monet, ne Universa enim Lex in vobis in uno verbo impletur: Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Hoc scriptum est in Levitico, quod supra dictum est, quia perfectio salutis per dilectionem operatur; . Quod si mordetis invicem, et criminatis; videte ne ab invicem consumamini. Manifestum est quia dissensio fratrum inimica est dilectionis; ideo monet ut pacifici sint proficientes in bono. Contentiones enim generant jurgium, cujus fructus est vitae consumptio. Dico autem, nunc ut a vitiis carnis se contineant, praecipit. Hic enim spiritu ambulat, qui fugit peccata. Nam caro concupiscit quia visibilibus oblectatur, cupida peccatorum; ut his sibi adversantibus, medius homo non ea quae vult, agat. Di
Abbreviated transcription (Latin):
quiite ambulant ut habetis forma nrãm:
Hic cognostite. honorate cognoscente seor
studiũ uellaboꝵ: Salutant uos ecclȩ asiȩ

Expanded text:
qui ita ambulant, ut habetis formam nostram. Hoc cognoscite, honorate cognoscentes eorum studium vel laborem. Salutant vos Ecclesiae Asiae.
Abbreviated transcription (Latin):
atq illa fame inualescente spurius inelius qui esurienti
multitudim frum̃ta largitꝰ ẽ. regnia ffecetiti crim̃
in currit. & eiusdẽ p̃fecti instantit ꝑdictatorẽ lucium
quintũ atate decrepitũ aquinco seruilio magi eqtũ

Expanded text:
adque illa fame inualescente Spurius Maelius, quia esurienti adque illa fame inualescente Spurius Maelius, quia esurienti multitudini frumenta largitus est, regni adfectati crimen incurrit et eiusdem praefecti instantia per dictatorem L. Quintium aetate decrepitum a Quinto Seruilio magist