comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i nemo scit quȩ sunt in homine
nͥ sp̃c hominis qͥ u ipso.ẽ. si sola
in facie uidet homo. qr solus d̾s intu¬
ctur cor. miror. nec satis mirari possũ.
qͦmͦ. qͣ ratione. sic tuã atq meã ad inui¬
cẽ dilectionẽ pensare ꝙ. disstinguere
pociusti. qͣtinus ñ solũ de ꝓpͥo. s &. de
alieno sentenciã corde ꝓfertes: Error
ẽ qͥđe humane mentis. ñ modo. bo¬
nũ putare malũ .&. malũ bonũ. aut
uerũ falsũ. & e conuerso: s etiã cer¬
ta recipere ꝓ dubiis: dubia ꝓcertis:
Forte uerũ. ẽ. qđ dicis. minus scilicet
a me amari te. quã me diligis: s cer¬
te certus sum. certũ non eẽ tͥ: Quomͦ
ergo ꝓ certo affirmas. de quo certũ. ẽ.
qi certus minune sis: Mirum : Pau¬
lus se suo iudicio ñ credit: s neq
inqͥens me ipsũ iudico: Petrus lug&
suã qͥ se fefellerat p̃sũptionẽ. cũ de
suo loqͣretut dicens. ꝙ. si oportuerit me
mori tecũ. ñ te negabo Discipłi de ꝓ¬

Expanded text:
i nemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui ipso est ; si sola in facie videt homo, quia solus Deus intuetur cor , miror, nec satis mirari possum, quomodo, quave ratione sic tuam atque meam ad invicem dilectionem pensare et distinguere potuisti, quatenus non solum de proprio, sed et de alieno sententiam corde proferres. Error siquidem est humanae mentis, non modo bonum putare malum, et malum bonum, aut verum falsum, et e converso: sed etiam certa recipere pro dubiis, dubia pro certis. Forte verum est quod dicis, minus scilicet a me amari 88 te, quam me diligis: sed certe certus sum, certum non esse tibi. Quomodo ergo pro certo affirmas, de quo certum est quia certus minime sis? Mirum! Paulus se suo judicio non credit, sed neque, inquiens, me ipsum judico . Petrus luget suam qua se fefellerat praesumptionem, cum de suo loqueretur, dicens: Etsi oportuerit me mori tecum, non te negabo . Discipuli de p
Abbreviated transcription (Latin):
tes. licet. rp̃i consolatio de ꝓmissione
exhibemus: Qͥs enĩ sine anxiecate
uicdeat petrũ de mediis fluctib bra¬
chia tendentẽ. sine dolore audiat co¬
lumbã xp̃i. ñ cantantẽ s gementẽ tan
quã clicat. quomͦ cantabimus canticũ
dñi in terra aliena : Qͥs in quã sine
lacͥmis lacͥmas ipsius. xp̃i. de limo ꝓ¬
fundi etiã nunc leuantis ocłos suos
in montes. unde ueniat auxiliũ sͥ. res¬
piciat: Serumptũ nos ad quos ꝓ
humilitate tua respicere te dicis. mon¬
tes ñ sumus. s &. ipsi de conualle lacͥ¬
marũ laboriosis conatib enitentes ad¬
uersus renitentis inimici insidias.
ac mundialis maliciȩ uiolentiã tecũ
clamamnus: auxiliũ nr̃m a dño qͥ fe¬
cit cȩlum & terram: Om̃s qͥipe qͥ pie

Expanded text:
sione exhibemus. Quis enim sine anxietate videat Petrum de mediis fluctibus brachia tendentem? sine dolore audiat columbam Christi non cantantem, sed gementem, tanquam quae dicat: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? Quis, inquam, sine lacrymis lacrymas ipsius Christi, de limo profundi etiam nunc levantis oculos suos in montes, unde veniat auxilium sibi, respiciat? Verumtamen nos, ad quos pro humilitate tua respicere te dicis, montes non sumus; sed et ipsi de convalle lacrymarum laboriosis conatibus enitentes adversus renitentis inimici insidias, ac mundialis malitiae violentiam, tecum clamamus: Auxilium nostrum a Domino, qui fecit coelum et terram . 2. Omnes quippe, qui pie
Abbreviated transcription (Latin):
tari: sic contra pietatẽ non. ẽ. ꝓꝓter
multitudinẽ aduersantiũ. quãuis
iusta & scã desidia paucorũ plerũq
ñ ꝑfici: Sic aaron sceleratis tumul¬
tuantis popłi contra uoluntatẽ su¬
am clamorib cessit. sic samuel eicłe
popło inordinate regẽ petenti inui¬
tus saulẽ munxit. sic dauid cũ uel¬
let construere templũ. ꝓpter infes¬
tantiũ tñ bella inimicorũ. qr uir
pater uenerande consulimus. ut tnͣ
sapientiorũ consilio ñ pͣiudicemus
qͣtinus ad tempus ꝓpositi tui tͥq
consentientiũ rigorẽ sic temꝑes: ut
infirmorũ salutẽ non negligas: In¬
uitandi qͥppe sunt ad artiorẽ uitã
ñ cogendi. qͥb utiq semel in ordi¬
ne illo cluniacensi p̃eẽ conseusisti:
Illis autẽ qui altius uiuere desidat
aut conͣscende iubecilliorib ex carita¬
te quantũ sine pecc̃o possunt. suaden¬
dũ. ẽ : aut ibidẽ tenere qđ cupiunt
ꝑmittendũ: si absq utrarũq partiũ
scandalo fieri potest. aut certe de con¬

Expanded text:
etatem non est, propter multitudinem adversantium, quamvis justa et sancta desideria paucorum plerumque non perfici. Sic Aaron sceleratis tumultuantis populi contra voluntatem suam clamoribus cessit . Sic Samuel eidem populo, inordinate regem petenti, invitus Saulem inunxit . Sic David cum vellet construere templum, propter infestantium tamen bella inimicorum, quia vir pater venerande, consulimus, ut tamen sapientiorum consilio non praejudicemus, quatenus ad tempus propositi tui tibique consentientium rigorem sic temperes, ut infirmorum salutem non negligas. Invitandi quippe sunt ad arctiorem vitam, non cogendi, quibus utique semel in Ordine illo Cluniacensi praeesse consensisti. Illis autem qui arctius vivere desiderant, aut condescendere imbecillioribus ex charitate, quantum sine peccato possunt, suadendum est, aut ibidem tenere quod cupiunt permittendum, si absque utrarumque partium scandalo fieri potest; aut certe de con
Abbreviated transcription (Latin):
debet qm̃ qui conu̾ti fec̾it pecc̃orem ab
errore uie sue. saluabit animã eiꝰ a mor¬
te. & oꝑit multitudinem pecc̃orum. Er¬
rat ansellu  nt̃. errat. cui dubium: Si
dimittunꝰ eum sic: non errabit solus.
Quantos trahet pꝰ se suo exemplo illustͥs¬
simus iuuenis: Nec mͦ sequaces. s &
om̃s qui poterunt eum reuocare. nec
reuocabunt. eodẽ errore iudicamꝰ inuol
rem illicitam p̃sumit. Nec cłici ẽ pugna¬
re armis militarib: nec subdiaconi uro¬
rem ducere. Adnuntiate pecc̾ori opus eiꝰ:
ne ille in pecco suo moriatur. sanguinẽ uͦ
eiꝰ de manu ur̃a requirat. qui suo eum
redemit sanguine pͣcioso. En de celo cla¬
mat. Yͥgo isrł corruit: & ñ ẽ qui suble¬
uet eam. Quousq in luto aurum iacet:¬
didissimam atq p̾ciosissimam gẽmam
de st̾quilinio. leuate eam anteqͣm por¬
corum. id ẽ. spurcorum sp̃uum pelib
conculcet᷑. &. iam ñ sit uas in honorẽ:

Expanded text:
converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte, et operit multitudinem peccatorum . Errat Ansellus noster, errat: cui dubium? Si dimittimus eum sic, non solus errabit. Quantos trahet post se suo exemplo illustrissimus juvenis? Nec modo sequaces, sed et omnes qui poterunt eum revocare, nec revocabunt, eodem errore judicamus involrem illicitam praesumit. Nec clerici est pugnare armis militaribus, nec subdiaconi uxorem ducere. Annuntiate peccatori opus ejus, ne ille in peccato suo moriatur, sanguinem vero ejus de manu vestra requirat qui suo eum redemit sanguine pretioso. En de coelo clamat: Virgo Israel corruit, et non est qui sublevet eam . Quousque in luto aurum jacete splendidissimam atque pretiosissimam gemmam de sterquilinio: levate eam, antequam porcorum, id est spurcorum spirituum, pedibus conculcetur, et jam non sit vas in honorem,
Abbreviated transcription (Latin):
pastore ur̃o. opus ẽ carissimi. itt ll
substituendo alio. sollicite satagatis.
S sane id non p̾cipitant̾ agendum. ĩ
tumultuose aut inconsulte. ne fet
quorũdã qui in cͥcuitu ur̃o sunt. De
uicinis si placet eccłiis sumite exꝑim̃¬
tum. & illarũ uexatio det intellectũ
auditui in causa p̾senti. Grandis qͥp¬
pe res ẽ. in manibꝰ: nobili senonensi ec¬
cłie instaurare pastorem. Grandis ꝓr¬
sus. nec sine grandi adorienda consili¬
o. Expectandum ꝓiñ suffraganeoꝵ
consilium ep̃oꝵ. expectandus assen¬
sus religiosoꝵ qui sunt in ep̃atu. atq
in cõmune tractandum cõmune negoci¬
um. Alioqͥn dilectissimi. moleste credite
intuebimur tͥbulationẽ eccłie ur̃e. mo¬
leste ur̃am ipsorum confusionem. qͦd
utrumq continget facile. si illud
contingat effici qͦd oporteat reuocari.
Ergo indicatur ieuinum. conuocent᷑
ep̃i. religiosi asciscant᷑. nec sua qđ ab¬
sit sollempnitate fraudet᷑ tanti sac̾do¬

Expanded text:
pastore vestro, opus est, charissimi, ut de substituendo alio sollicite satagatis. Sed sane id non praecipitanter agendum, non tumultuose aut inconsulte, ne fortquorumdam qui in circuitu vestro sunt. De vicinis, si placet, Ecclesiis sumite experimentum; et illarum vexatio det intellectum auditui in causa praesenti. Grandis quippe res est in manibus, nobili Senonensi Ecclesiae instaurare pastorem. Grandis prorsus, nec sine grandi adorienda consilio. Exspectandum proinde suffraganeorum consilium episcoporum, exspectandus assensus Religiosorum qui sunt in episcopatu, atque in commune tractandum commune negotium. Alioquin, dilectissimi, moleste, credite, intuebimur tribulationem Ecclesiae vestrae, moleste vestram ipsorum confusionem. Quod utrumque continget facile, si illud contingat effici, quod oporteat revocari. Ergo indicatur jejunium, convocentur episcopi, Religiosi adsciscantur: nec sua quod absit! solemnitate fraudetur tanti sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ ab antiquo ꝓ sua honestate
et religione dilectus. poterut uob̃
intimare. que plemꝰ norũt et siñ
om̃ia. quis enim hoc posset tot
et tanta pcerto quȩ apłicam secͣim
et si dissimulantẽ. et si dormitantẽ
mtrum si ñ surg̾e̾ et ferire cõpellat
Ego lib̾aui ammiã meã s ñ suffic̃
nͥ et monast̾iũ libet᷑. In manib
ur̃is mors et uita illius. ad euudẽ
est si nescitis. de etuꝰ uitate et
honestate nullus dubitat. nisi qͥ
bñ ñ nouit hominẽ. Michi qͥdẽ
ab meunte iuuentute sua notus
et dilectus ẽ. tam ꝓ memoratis
uirtutib. ꝗͣ ꝓ aliis bonis morib
suis. Si quid aliud pat̾nitati
ur̃e de eo insusurratũ ẽ aut ego
fallor. aut ille mentitus ẽ. in ca¬
put suum. Audite eumi et cum
plenitudine gr̃ȩ ur̃e remittite:
deceptus sum enim. si bñ ñ fuerit
collocata. Abbas uindocinensis
specialem inuieniat gr̃am et ra¬
cionabilis etus peticio haud dif¬
ficilem assequi m̾eat᷑ effectum
dñs andegauensis mittit nun¬

Expanded text:
nobis ab antiquo pro sua honestate et religione dilectus, poterunt vobis intimare quae plenius norunt, etsi non omnia: quis enim hoc posset? Tot et tanta pro certo, quae apostolicam securim, etsi dissimulantem, etsi dormitantem, mirum si non surgere et ferire compellant. Ego liberavi animam meam: sed non sufficit, nisi et monasterium liberetur. In manibus vestris mors et vitest, si nescitis, de cujus veritate et honestate nullus dubitat, nisi qui bene non novit hominem. Mihi quidem ab ineunte juventute sua notus et dilectus est, tam pro memoratis virtutibus, quam pro aliis bonis moribus suis. Si quid aliud Paternitati vestrae de eo insusurratum est, aut ego fallor, aut ille mentitus est in caput suum. Audite eum, et cum plenitudine gratiae vestrae remittite. Deceptus sum enim, si bene non fuerit collocata. Abbas Vindocinensis,specialem inveniat gratiam, et rationabilis ejus petitio haud difficilem assequi mereatur effectum. Dominus Andegavensis mittit nun
Abbreviated transcription (Latin):
iħu aliquos baptizatos. ꝑ
gitis autẽ quer̾e de ipso
baptizatore utrũ nã pecca¬
uerit: an uͦ ⁊ aliis formam
hane liceat imitari. Quasi
uero ꝯsequens sit ut si ĩ fac¬
to hominis ipsa eũ uidetur
excusare simplicitas. ut ꝗu
nullũ aut nõ magnũ pec¬
catũ fuerit: ꝯtinuo etiam i¬
uemiãt᷑ excusabiles. qui sua
tem̾itate ꝯtra formã eccłe
nouu baptizancli uellent
incluc̾e morẽ. Qd̃ siquis
eũ peccasse ꝯtendit : ego

Expanded text:
i aliquos baptizatos . 2. Pergitis autem quaerere de ipso baptizatore, utrumnam peccaverit, an vero et aliis formam hanc liceat imitari. Quasi vero consequens sit, ut, si in facto hominis ipsa eum videtur excusare simplicitas, ut aut nullum, aut non magnum peccatum fuerit; continuo etiam inveniantur excusabiles, qui sua temeritate, contra formam Ecclesiae, novum baptizandi vellent inducere morem. Quod si quis eum peccasse contendi
Abbreviated transcription (Latin):
tus abbas sał. ⁊ orationes.
Breuit̃ uob̃ de ꝓposita que¬
tione respondemꝰ. sine pre¬
iudicio tñ saniꝰ sapientis.
Raptũ ex ut̃o puerũ ob
piculũ mortis laicꝰ quidã
ut dicitis baptizaũ ꝯmunẽ
u̾bori formã nõ tenẽs. s di¬
cens. baptizrote in nomine
di. ⁊ sc̃e ⁊ uere crucis. Que¬
ritis utrũnam baptizatꝰ sit
puer.an magis si uiũ bap¬
baptizatũ puto. nec sonũ
uocis ueritatis fidei ⁊ pie¬
tati intentionis p̃iuclicare
potuisse. Ut enĩ taceã qͦdã
dñicam passioꝵ. nẽ. Nisi forte
magis in crucifixi gr̃a głatũ
cũ dic̾et mͥ autẽ absit głari
nisi in cruce dñi nr̃i iħuxͥ.

Expanded text:
s abbas, salutem et orationes. 1. Breviter vobis de proposita quaestione respondemus, sine praejudicio tamen sanius sapientis. Raptum ex utero puerum ob periculum mortis laicus quidam, ut dicitis, baptizavit, communem verborum formam non tenens, sed dicens: « Baptizo te in nomine Dei, et sanctae et verae crucis. » Quaeritis, utrumnam baptizatus sit puer; an magis, si vivit, bapbaptizatum puto: nec sonum vocis, veritati fidei et pietati intentionis praejudicare potuisse. Ut enim taceam, quod Dominicam passionem. Nisi forte magis in Crucifixi gratia gloriari, cum diceret: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
gauit: ceperunt subito de intimis des¬
ꝑati iam sudoris in opinati fontes erũ¬
ꝑe: sicq animȩ parit̃ ⁊ corꝑis suo ordi¬
ne salus utraq ꝓcedens. liquido mon¬
strauit in uobis adimpletũ. quod inscͥp¬
tura sua pollicet᷑ deus. E go occidam
et ego uiu̾e faciam: ꝑ cutiã et ego sa¬
nabo: ⁊ ñ ẽ qui de manu mea possit
eruere. Peussit carnem.: ut anima sa¬
naretur. Occidit auariciam: ut iusticiȩ
uiueretis. Sic iuiuificato ⁊ sanato qͥd
sꝑandũ ẽ. nisi ut iam non sit qui uos de
manu dĩ possit eruere: si tamen euangli¬
cum illud consilium obseruare non ne¬
gligitis. ecce sanus factus es iam noli
peccare. ne detius aliquid tibi contin¬
gat: Quod uidelicet iocirco p̾monet
pius pater. quia non uult ut contin¬
gat: quippe qui non uult mortem pec¬
catoris. s magis ut conuertat᷑ ⁊ uiuat
Et m̃ito. Que enim utilitas in sangui¬
ne peccatoris: Non enim infernus cõ¬

Expanded text:
gavit, coeperunt subito de intimis desgavit, coeperunt subito de intimis desperati jam sudoris inopinati fontes erumpere; sicque animae pariter et corporis suo ordine salus utraque procedens, liquido monstravit in vobis adimpletum quod in Scriptura sua pollicetur Deus: Ego occidam, et ego vivere faciam; percutiam, et ego sanabo, et non est qui de manu mea possit eruere . Percussit carnem, ut anima sanaretur: occidit avaritiam, ut justitiae viveretis. Sic vivificato et sanato, quid sperandum est, nisi ut jam non sit qui vos de manu Dei possit eruere? si tamen evangelicum illud consilium observare non negligitis; Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius aliquid tibi contingat . Quod videlicet idcirco praemonet pius Pater, quia non vult ut contingat: quippe qui non vult mortem peccatoris, sed magis ut convertatur et vivat. Et merito. Quae enim utilitas in sanguine peccatoris? non enim infernus con
Abbreviated transcription (Latin):
hec animam. Deniq sacerdotes dĩ indu¬
aͣnt᷑ iusticia: multo utiq decentius ⁊
qui iam harum rerum in uobis glȩ tran¬
sitoriȩ głosum ẽ oꝑatꝰ cortẽptum: dumn
de animȩ ꝑiculo salubrimũ ineussit me¬
tum. Omira ctrea uos diuina clementia.
Aortem intentauit: ne inferret. Formi¬
dare uosuoluit. quam uos noluit aꝑtri
Cum hoc fecit: quid effecit. nisi ne ur̃a
uob e̾ent cariora quã uos. Int̾ medul¬
las artuum seuiebat acuta febris: et tar¬
dante sudore cruciatus uehemens in
dies ingrauescebat. Cumq iam fons m̃¬
bris frigescentib calor molestissimus in¬
trorsum se colligens. ex hausta longa
inedia uiscera depasceret: pallide
int̾im mortis ante oculos łͥstis
uers abat᷑ imago Et ecce tã¬
quam de suꝑris uox emissa diuinitus
insonuent: ego Ego sũ qui deleo non te
s iniquitates tuas. Mor uͥ dĩ sacerdos ut
pauꝑ moreret᷑ sua omĩa pauꝑibus ero¬

Expanded text:
haec animam. Denique sacerdotes Dei induhaec animam. Denique sacerdotes Dei induuntur justitia, et multo utique decentius et ias Deo, qui jam harum rerum in vobis gloriae transitoriae gloriosum est operatus contemptum, dum de animae periculo saluberrimum incussit metum. O mira circa vos divina clementia! Mortem intentavit, ne inferret: formidare vos voluit, quam vos noluit experiri. Cum hoc fecit, quid effecit, nisi ne vestra vobis essent chariora quam vos? Inter medullas artuum febris acuta saeviebat, et tardante sudore, cruciatus vehemens in dies ingravescebat. Cumque jam foris membris frigescentibus calor molestissimus introrsum se colligens, exhausta longa inedia viscera depasceret, pallidae interim mortis ante oculos tristis versabatur imago. Et ecce tanquam de supernis vox emissa divinitus insonuerit: Ego sum, ego sum qui deleo, non te, sed iniquitates tuas ; mox ubi sacerdos Dei, ut pauper moreretur, sua omnia pauperibus ero
Abbreviated transcription (Latin):
dicere potest: uiuo eͣgo iam non ego. uiuit
uͦ in me xp̃c : Cum gͦ laudatur homo in
quo iam uiuit. non ipse s xp̃c: non insua
laudat᷑. s in xp̃i uita: ac ꝑ hoc non laudat᷑
contra sententiam quȩ ꝓhibet hominem
laudari inuita sua. Cur deniq dignus
meis laudibus non erit. que sui quoq noĩs
dtus laude dignatur: dicente dauid.
pauꝑ ⁊ inops laudabunt nomen tuum:
Laudatur iob quod sua patient̃ amisit: &¬
sua hab̾et potestate: quod utiq multi fa¬
ciunt. quorum uidelicet testamentum
non nͥ in mortius confirmatur : si adhuc
int̾ sp̃e uitx metũq positꝰ mortis. uiuens
libens q disꝑsit ⁊ dedit pauꝑibus: ut ui
⁊ pecunia mansura similit̃ erat in scłm
scłi: Bona gͦ recompensatio iusticiȩ ꝓpe-
cunia: quando ꝓ eo quod teneri non pot̾at.
id restitutũ ẽ. qd̵ felicit᷑ maneat inetnũ:
Metior.ẽ. crum in comꝑabilit̾ iusticia quã
pecunia: quod illa ditet. ⁊ repleat archã.

Expanded text:
dicere potest: Vivo autem jam non ego, vivit dicere potest: Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Christus . Cum ergo laudatur homo in quo jam vivit non ipse, sed Christus, non in sua laudatur sed in Christi vita, ac per hoc non laudatur contra sententiam, quae prohibet hominem laudari in vita sua. 3. Cur denique dignus meis laudibus non erit, quem sui quoque nominis Deus laude dignatur, dicente David: Pauper et inops laudabunt nomen tuum? Laudatur Job, quod sua patienter amisit: et sua haberet potestate: quod utique multi faciunt, quorum videlicet testamentum nonnisi in mortuis confirmatur: sed adhuc inter spem vitae metumque positus mortis, vivens libensque dispersit et pecunia mensura similiter erat in saeculum saeculi? Bona ergo recompensatio justitiae pro pecunia, quando pro eo quod teneri non poterat, id restitutum est quod feliciter maneat in aeternum. Melior est enim incomparabiliter justitia, quam pecunia quod illa ditet et repleat arcam,
Abbreviated transcription (Latin):
suspicer quã unum e̾e̾ ex filiis. Porro
cortectionis ũx clarum satis in signe te¬
reuera titulus pauꝑtatis: quam ipse de¬
us ore cõmendans ꝓphetico. ego sumait
thesauros hic uos titulus nobilitat ampliꝰ.
⁊ reddit illustrem. Scio me ex script᷑a com¬
memorasse suꝑuis: non ẽẽ laudandum
hominem inuita sua. Uerum quomͦ
me possum cohibere a laude illius qui
post aunum abire iam desiit:⁊sꝑare
contẽpsit inpecuniȩ thesauris: De qͣliꝰ
nimirum uiro seript᷑a sic loquitur. Quis
ẽ hic ⁊ laudabimus eum: fecit enim mi¬
rabilia inuita sua. An fortasse non ẽ qui¬
dim laudandus homo in uita sua. quȩ
temptatio ẽ suꝑ terramꝰ nec idõ tam̃ lau¬
dandus non ẽ. cum mortuus peccato ui¬
uit dõ. Uana quidem laus ⁊ seductoria.
qua laudatur peccator indesidus animȩ
suȩꝰ in quo qui me beatificat inerrorem
inducit. s non id circo p̃dicanda ⁊ mul¬
tum cõmendãda non exit illius uita. qui

Expanded text:
suspicer quam unum esse ex filiis? Porro suspicer quam unum esse ex filiis? Porro correctionis vestrae clarum satis insigne terevera titulus paupertatis, quam ipse Deus ore commendans prophetico: Ego sum, aithesauros hic vos titulus nobilitat amplius, et reddit illustrem. 2. Scio me ex Scriptura commemorasse superius, non esse laudandum hominem in vita sua. Verum quomodo me possum cohibere a laude illius, qui post aurum abire jam desiit, et sperare contempsit in pecuniae thesauris? De quali nimirum viro Scriptura sic loquitur: Quis est hic, et laudabimus eum? fecit 40 enim mirabilia in vita sua . An fortasse non est quidem laudandus homo in vita sua, quae tentatio est super terram, nec ideo tamen laudandus non est, cum mortuus peccato vivit Deo? Vana quidem laus et seductoria, qua laudatur peccator, in desideriis animae suae, in quo qui me beatificat, in errorem inducit: sed non idcirco praedicanda, et multum commendanda non erit illius vita, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Laudarem uos ⁊ iure laudarẽ. si non me
reuo caret illa sententia. neminem lauda¬
uer̾tis in uita sua: Si quidem rem lau¬
de dignam egistis. s ei laus ascribenda ẽ.
a quo accepistis ⁊ uelle ⁊ ꝑficere quod me¬
hoc inuobis uoluit glorificari: ut ⁊ uoᷤ
redderet gloriosum: Qui nimirum cũ
sit mirabilis in maiestate sua. etiam in
scĩs suis gloriosus apparere dignatur.:
ne solus habeat głam. Ipse nempe li
cet sibi sufficiens ad omẽm magnificen¬
tiam: querit tam̃ głam ⁊ in scĩs: nonut
augeat sibi. s ut suis communicet. No¬
uit aut̃ qui sunt eius: s nobis non facile
innotescunt: nisi cum ipse reuelare dig¬
nabitur. Scimus sane de qualibus scͥptũ
ẽ: In labore hominũ non sunt: ⁊ cum
hominibus non flagellabunt᷑. Et quia
uobis hec ipsa sententia non congruat.
nichilominus mͦ cognoscimꝰ. Scͥ ꝓtum
quoq ẽ. Quem diligit dominus corrip̃.
flagellat aũt omnem filium quẽ recipit
Fiagellatum uideo ⁊ emendatũ: ⁊ aliud

Expanded text:
Laudarem vos, et jure laudarem, si non me revocaret illa sententia, Neminem laudaveris in vita sua ; siquidem rem laude dignam egistis: sed ei laus adscribenda est, a quo accepistis et velle, et perficere quod mehoc in vobis voluit glorificari, ut et vos redderet gloriosum. Qui nimirum cum sit mirabilis in majestate sua, etiam in sanctis suis gloriosus apparere dignatur, ne solus habeat gloriam. Ipse nempe licet sit sibi sufficiens ad omnem magnificentiam, quaerit tamen gloriam et in sanctis, non ut augeat sibi, sed ut suis communicet. Novit autem qui sunt ejus: sed nobis non facile innotescunt, nisi cum ipse revelare dignabitur. Scimus sane de qualibus scriptum est: In labore hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur . Et quia vobis haec ipsa sententia non congruat, nihilominus modo cognoscimus. Scriptum quoque est: Quem diligit Dominus corripit, flagellat autem omnem filium quem recipit . Flagellatum video et emendatum, et aliud
Abbreviated transcription (Latin):
potest peccõris oratio: Homnꝰ ep̃s meͥden¬
sis cum accepit litt̾as uras: forte tunc ad
nos uisitandi gr̾a ueniebat. Cũq iame
domo nr̃a rescribere pararet. suis nr̃ãs tã¬
quã ur̃i familiaris litt̾as iunge curauit.:
suo sperans negotio ꝓfuturas: Cui cum
non possem negare. quod uellet. id solum
ur̃x reuerentiȩ familiarit᷑ breuit̃ q inti¬
mandum putaui : quia si aduersus ep̃m
querentẽ quȩ sunt iħu xp̃i. homines se
ipsos amantes ⁊ quȩ sua sunt querentes
audieritis. hoc nec ur̃ȩ congruit digni¬
Ad actonem.¬

Expanded text:
potest peccatoris oratio. Dominus episcopus Meldensis cum accepit litteras vestras, forte tunc ad nos visitandi gratia veniebat. Cumque jam e domo nostra rescribere pararet, suis nostras tanquam vestri familiaris litteras jungere curavit, suo sperans negotio profuturas. Cui cum non possem negare quod vellet, id solum vestrae Reverentiae familiariter breviterque intimandum putavi quia si adversus episcopum quaerentem quae sunt Jesu Christi, homines se ipsos amantes, et quae sua sunt quaerentes audieritis, hoc nec vestrae congruit digniM. Attonem
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m suum et amicum nostrum
ꝓ sua cupiditate molitus. Si me
icura ẽ uobis immo rusticiȩ dei.
date oꝑam ut nichil lucretur
de suo mendacio susurro malig¬
nus. nec ledat᷑ in aliquo innoces
episcopꝰ & fidelis amicts. a

Expanded text:
pum suum, et nostrum amicum pro sua cupiditate molitus. Si mei 282 cura est vobis, imo justitiae Dei, date operam, ut nihil lucretur de suo mendacio susurro malignus, nec laedatur in aliquo innocens episcopus, et fidelis amicus.
Abbreviated transcription (Latin):
cando consulimꝰ. ut et tot pusillis xp̃i
a tanto scandalo parcatis. et hunc ui¬
carium. xp̃i a tanto imꝓꝑio simul li¬
berare curetis: concedendo utiq ȩccłiȩ
quod hactenus iuris ȩccłiȩ fuisse cog¬
ro eccłia molismensi supplex
non ut arbitror importunus
int̾uentor accedo. Multa qͥppo
sunt quȩ me confortant: ut repulsã
non metuat hȩc nr̃a petitio. Primũ
quia non ꝓ qualibet extranea: s ꝓ
urã uob̃ eccłia supplicamꝰ. Deinde
quod eandẽ ȩccłiam non alienum usur¬
pare: s suum ius tantum a ur̃a e¬
quitate requirere credimꝰ. Tercio qͦs
id ipstim talis nob̾cum postulat. qͥ
solus ad impetrandum etiã maius
aliquid a uob̾ susficere possit: uide¬
licet comes theobaldus. Quartum
quoq si addidero: non demere id me
p̃sumere putauerim. Neq enim
uel ipsi de tirã a deo humilitate dis¬
fidimus: quin audacter si opus sit.
ꝑ nosmetipsos ad urẽ celsitudinis

Expanded text:
cando consulimus, ut et tot pusillis Christi cando consulimus, ut et tot pusillis Christi a tanto scandalo parcatis, et hunc vicarium Christi a tanto improperio simul liberare curetis, concedendo ecclesiae utique, quod hactenus juris ecclesiae fuisse cogro ecclesia Molismensi supplex, non, ut arbitror, importunus interventor, accedo. Multa quippe sunt quae me confortant, ut repulsam non metuat haec nostra petitio. Primum quia non pro qualibet extranea, sed pro vestra vobis ecclesia supplicamus. Deinde quod eamdem ecclesiam non alienum usurpare, sed suum jus tantum a vestra aequitate requirere credimus. Tertio quod idipsum talis nobiscum postulat, qui solus ad impetrandum etiam majus aliquid a vobis sufficere possit; videlicet comes Theobaldus. Quartum quoque si addidero, non temere id me praesumere putaverim. Neque enim vel ipsi de nostra adeo humilitate diffidimus, quin audacter, si opus sit, per nosmetipsos ad vestrae celsitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsum. Audito obitu domui gar¬
nerii archidiachoni. necessarium du¬
ximus uram paternitatẽ p̃cib p̃ueni¬
re. immo p̃ muȩre consilio. si tamen
dignum putatis monitis nr̃ȩ acquiesce¬
re paruitatis: quatinus uidelicet de reb
scĩ stephan diuionensis quas tenebat.
placcat lib̾alitati ur̃e miscdiam suꝑ¬
exaltare iudicͥo. Siquidẽ non ignora¬
mus quod in mairum urãm debeant
redire. iuxta quod in capitulo dispo¬
situm. et scripto firmatum fuisse etiã
nos meminimus. quando filuis ur̃ har-¬
bertus in illa ȩccłia pͥmus abbas regu¬
laris constitutus ẽ. S quia canonicis
grauis scandali. et abbati magni im¬
ꝓperii occasionẽ fore cognoiumꝰ. si ad
ea quȩ diu tenuit illa ȩccłia qudcun¬
q occasio ne manum urãm extende¬
ritis: conquerentib quippe illis de illo
quasi qui malum pͥncipium dederit
adueniens. cũ eiꝰ causa. et ad eius intro¬
itum. tam grande ȩccłia damnũ incur¬
rerit. pietati ur̃e supplicamꝰ. et suppli¬

Expanded text:
seipsum. Audito obitu domini Garnerii archidiaconi, necessarium duximus vestram Paternitatem precibus praevenire, imo praemunire consilio, si tamen dignum putatis monitis nostrae acquiescere parvitatis: quatenus videlicet de rebus sancti Stephani Divionensis, quas ten ebt, placeat liberalitati vestrae misericordiam superexaltare judicio. Siquidem non ignoramus, quod in manum vestram debeant redire, juxta quod in Capitulo Lingonensi dispositum, et scripto firmatum fuisse etiam nos meminimus, quando filius vester Harbertus in ecclesia illa primus abbas regularis constitutus est. Sed quia canonicis gravis scandali, et abbati magni improperii occasionem fore cognovimus, si ad ea quae diu tenuit illa ecclesia, quacunque occasione manum vestram extenderitis; conquerentibus quippe illis de illo, quasi qui malum principium dederit adveniens, cum ejus causa et ad ejus introitum tam grande ecclesia damnum incurrerit: pietati vestrae supplicamus, et suppli
Abbreviated transcription (Latin):
te manifeste leuitatis arguam: ut. est:⁊
q errorẽ tuum iam tandem agnoscens
⁊ erubescens. uł sero discas ab apło. non
om̃i spũi credere: discas asalomone.
multos quidẽ amicos. unum aũt habe¬
te consiliarium de mille: discas p̃cur¬
soris diũ eremplo. non solum mollibus
non uestiri: s nec inmodum uento agi¬
tare harũdinis. circum ferri om̃i uento
doctrinȩ: discas ex eũgłio. domũ tuã
sup̃ petram fundare: discas ⁊ cũ discipłis.
serpentis non obliuisci prudentiam cũ
simplicitate columbe: ⁊ tam ex his. qͣm
ex alus atq aliis scripturarũ testimoni¬
is. hanc colligas sũmã: quantũ tibi
uidelicet usq modo millesorims ille seduc¬
tor elusit. qui cum in te boni mitium
non ualuit p̃pedire: inuidit ꝑseueran¬
tie. Hoc nimirum sue posse sufficere
malicie iudicans. si hanc posset aufer¬
re tͥ. quam solam uirtutum nouerat
quam ad nos loco quidem oportuno

Expanded text:
te manifestae levitatis arguam, ut Est et te manifestae levitatis arguam, ut Est et que errorem tuum jam tandem agnoscens et erubescens, vel sero discas ab apostolo, non omni spiritui credere ; discas a Salomone multos quidem amicos, unum autem habere consiliarium de mille ; discas Praecursoris Domini exemplo, non solum mollibus non vestiri, sed nec in modum vento agitatae arundinis circumferri omni vento doctrinae; discas ex Evangelio domum tuam supra petram fundare ; discas et cum discipulis serpentis non oblivisci prudentiam cum simplicitate columbae : et tam ex his, quam ex aliis atque aliis Scripturarum testimoniis hanc colligas summam, quantum tibi videlicet usque modo milleformis ille seductor illusit, qui cum in te boni initium non valuit praepedire, invidit perseverantiae: hoc nimirum suae posse sufficere malitiae judicans, si hanc posset auferre tibi, quam solam virtutum noverat quam ad nos loco quidem opportuno
Abbreviated transcription (Latin):
ua miebi satis comꝑta humilitaᷤ.
⁊ iustantis ꝑiculi necessitas. p̃bet
inichi fiduciam conueniendi te acriꝰ:
arguendi liberius: Oinsensate: quis te
fascinauit. tam cito rececłe ab illo salub¬
rimo consilio. inquo dudum tibi parit̃
⁊ mͥ dõ solo teste. conuentũ ẽ Cogita
insipiens uias tuas. ⁊ conuerte pedes
tuos intestimonia dñi: Non recordaris.
quod primo inmaiori monasterio tuȩ
conuersionis inicia dedicasti: scdo. apud
foisniacum nr̃ȩ te qualicumq ꝓuiden¬
tiȩ commendasti: t̾cio in mori mundo¬
tuam stabilitatẽ firmasti: quarto mec̃
rursus iuito consilio. suggeste tibi ab
abbate arnaudo ꝑ egrinationi immo
uagationi ingenue abrenũtiasti. ipsiꝰ
quoq consortium tibi si non ipse licite
posset abire. illicitum uidicasti: Quid
enim: Licite ne dices illum recedere.
qui ⁊ sibi cõmissis lacrimabile scanda¬
lum reliquit. nec cõmissoris licentiam
expectauit. S quorsum inquies ten¬
dunt hȩc quȩ sic retͣctare uoluisti: Ut

Expanded text:
ua mihi satis comperta humilitas, et instantis periculi necessitas praebet mihi fiduciam conveniendi te acrius, et arguendi liberius. O insensate! quis te fascinavit tam cito recedere ab illo saluberrimo consilio, in quo dudum tibi pariter et mihi, Deo solo teste, conventum est? Cogita, insipiens, vias tuas, et converte pedes tuos in testimonia Domini. Non recordaris, quod primo in Majori-Monasterio tuae conversionis initia dedicasti; secundo apud Fusniacum, nostrae te qualicumque providentiae commendasti; tertio in Morimundo stabilitatem tuam firmasti; quarto mecum rursus inito consilio, suggestae tibi ab abbate Arnoldo peregrinationi, imo vagationi, ingenue abrenuntiasti; ipsius quoque tibi consortium, si non ipse licite posset abire, illicitum judicasti? Quid enim? Licitene, dices, illum recedere, qui et sibi commissis lacrymabile scandalum reliquit, nec commissoris licentiam exspectavit? 2. Sed quorsum, inquies, tendunt haec, quae sic retractare voluisti? Ut
Abbreviated transcription (Latin):
becilles. ⁊ delicatos uiuenes. tecum duciꝰ
Alioquin si boni ⁊ robusti sunt: deso¬
latȩ domui fuerant necessarii. Si de¬
licati ut dui ⁊ inbecilles: durȩ ac labo¬
riose ꝑegrinationi non erunt idonei.
S et regendis animabus eorum neqͣ¬
quã te ultͣ credimus uelle p̃ee̾. quip¬
pe cuius cognouimus ẽẽ ꝓpositum.
pastoralem abicere sarcinã. dumtarat
tuorum: soli tibi deinceps uiuere.
Ualde enim incongruũ ẽe̾t᷑. ut alibi
p̃sũptuose non uocatꝰ resumeres: qd
alibi ꝓ hibitus. in consulte relinquis.
Si iam ne omnia scienti. multa suꝑfluo
ingeram: in fine ⁊ in fide tibi pollice¬
or. si oportunitatẽ loquendi tecũ mi¬
chi dederis. daturum me oꝑam. qua¬
tinus idipsum quod in ordinate: ⁊ ꝑi¬
culose aggressus es: licite ⁊ ob hoc
secure. ꝑagas. uał ad¬

Expanded text:
becilles et delicatos juvenes tecum ducis. becilles et delicatos juvenes tecum ducis. Alioquin si boni et robusti sunt, desolatae domui fuerant necessarii: si delicati ut dixi et imbecilles, durae ac laboriosae peregrinationi non erunt idonei. Sed et regendis animabus eorum nequaquam te ultra credimus velle praeesse: quippe cujus cognovimus esse propositum, pastoralem abjicere sarcinam duntaxat tuorum, et soli deinceps vivere tibi. Valde enim incongruum esset, ut alibi praesumptuose non vocatus resumeres, quod alibi prohibitus inconsulte relinquis. Sed jam ne omnia scienti multa superfluo ingeram: in fine et in fide tibi polliceor, si opportunitatem loquendi tecum mihi dederis, daturum 16 me operam, quatenus idipsum quod inordinate et periculose aggressus es, licite et ob hoc secure peragas. Va
Abbreviated transcription (Latin):
radicabunt᷑. aut iit̃ frutecta certe si¬
mul erorientia. cum non erit qui pur¬
get. suffocatȩ: nullum afferent fructũ.
Quȩ cum ita sint: iudica tu quale ħ
tuum bonum erit᷑: aut si uł ẽẽ poterit
bonũ cũ tantis malis. Quantumlibet
dignos facturũ te fructꝰ penitentiȩ
confidas: nonne huiꝰcemõi spinis ne.¬
cesse erit suffocari: Honne deniq si rec¬
te ofsers ⁊ non recte diuidis peccas:
Quid enim: Recte ne forte diuide ẽe
dices: soli anime. tue consułe. ⁊ filios
tuos quos orphanos relinquis consilio
pat̾no destituere: O miseros:⁊ misera¬
biles: ⁊ eo miserabiliores. quo uiuose
conspicunt orbari patre. Quãquã
qubitare te quoq oportuerit. an uł
tibi recte consulas: in eo uidelicet qd
absq consilio fr̃m:⁊ coabbm tuorũ.
absq patͥs :⁊ magistͥ tui licentia .rem
tã nouam p̃sumis Illud etiam mul¬
tos ꝑ mauime mouet: quod pueros in¬

Expanded text:
radicabuntur: aut inter fruteta certe siradicabuntur: aut inter fruteta certe simul exorientia, cum non erit qui purget, suffocatae nullum afferent fructum. 3. Quae cum ita sint, judica tu quale hoc tuum bonum erit, aut si vel esse poterit bonum cum tantis malis. Quantumlibet dignos facturum te fructus poenitentiae confidas, nonne hujuscemodi spinis necesse erit suffocari? Nonne denique si recte offers, et non recte dividis, peccas? Quid enim? Rectene forte dividere esse dices, soli animae tuae consulere; et filios tuos quos orphanos relinquis, consilio paterno destituere? O miseros et miserabiles, et eo miserabiliores, quo vivo se conspiciunt orbari patre! Quanquam dubitare te quoque oportuerit, an vel tibi recte consulas, in eo videlicet, quod absque consilio fratrum et coabbatum tuorum, absque patris et magistri tui licentia, rem tam novam praesumis. Illud etiam multos permaxime movet, quod pueros im
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ grauiota pauentes expectamus ꝑicła:
Airituquoq non ignoras ista ͥs. dissi¬
mulas: Qua ratione gͦ multorum fa¬
ciendo ruinam. te ruere non p̃sumisꝰ
qui in hoc uidelicet positus eras. ut
non quod tibi ẽ utile. ẜ magis quod
querere debeas: Quomͦ in quã securꝰ
abis. qui gͥgi tibi cõmisso omẽm de se
securitatẽ inꝑpetuum aufers: Quis
occurret lupis incursantibus. quis con¬
solabitur in tribulationibus. quis ꝓui¬
debit intẽptationibus. quis deniq leo¬
ni resistet rugienti:⁊ querenti quẽ de¬
uoret: Patebunt sine dubio morsibus
malignantiũ qui deuorant plebem
xp̃i sicut escam panis. Heu quid faci
tuas consitȩ fuerant diuersis in locis:
⁊ locis hortoris ⁊ uaste solitudinis:
Quis circũ fõdiet. quis imꝑinguabit
fimo: quis sepem circũ dabit: quis suc¬
crescentes sollicitus erit reseind̾e surcu¬
los: Aut flante ꝓfecto tenstationũ
uento. tenerrime adhuc heu facile e¬

Expanded text:
et graviora paventes exspectamus pericula? et graviora paventes exspectamus pericula? An et tu quoque non ignoras ista, sed dissimulas? Qua ratione ergo multorum faciendo ruinam, te ruere non praesumis: qui in hoc videlicet positus eras, ut non quod tibi est utile, sed magis quod quaerere debeas? Quomodo, inquam, securus abis, qui gregi tibi commisso omnem de se securitatem in perpetuum aufers? Quis occurret lupis incursantibus? quis consolabitur in tribulationibus? quis providebit in tentationibus? quis denique leoni resistet rugienti, et quaerenti quem devoret? Patebunt sine dubio morsibus malignantium, qui devorant plebem Christi sicut escam panis. Heu! quid facieper manus tuas consitae fuerant diversis in locis, et locis horroris, et vastae solitudinis? Quis circumfodiet? quis impinguabit fimo? quis sepem circumdabit? quis succrescentes sollicitus erit rescindere surculos? Aut flante profecto tentationum vento, tenerrimae adhuc, heu facile e
Abbreviated transcription (Latin):
cis. siue quos huc deseris: quibus u¬
tiq ⁊ si diuersum. non dispar tam̃
utͥsq metuimus ꝑiculum. Demde
etiam parceres ⁊ nobis amicis tuis:
quibus licet in meritis. non nisi fletũ
⁊ lacrimas reliquisti. O si hoc mͥ licu¬
isset: flexissem forsitan affectione. quẽ
ratione. non possum: pectusq illud
ferreum quod nec xp̃i timori in hac
re dum taxat cedere adquiescit. fra¬
tna forte pietas emollisset.S heu
⁊ hanc nobis copiam subtͣristi. Oma¬
gna nostri ordinis colũpna. Pacient̃
queso audi amicũ uł absentẽ: tuȩ pe¬
nitus discessionis impacientẽ: tuo me¬
dullitꝰ. ⁊ labori:⁊ ꝑicło cõpacientem
Oinquã magna nostri ordinis colũp¬
na: non metuis magña ruentẽ te.
mor ꝓculdubio riunam secuturam:.
At ego inquies non ruo. scio quod fa¬
cio: bonam conscientiã habeo. Esto.
Credimus tibi de te. S nunqͥd de
nobis qui iam ⁊ grauia tuo ex disces¬
su gementes sustinemus scandala:

Expanded text:
cis, sive quos hic deseris: quibus ucis, sive quos hic deseris: quibus utique etsi diversum, non dispar tamen utrisque metuimus periculum. Deinde etiam parceres et nobis amicis tuis: quibus licet immeritis, nonnisi fletum et lacrymas reliquisti. O si hoc mihi licuisset, flexissem forsitan affectione, quem ratione non possum: pectusque illud ferreum, quod nec Christi timore in hac re duntaxat cedere acquiescit, fraterna forte pietas emollisset. Sed heu! et hanc nobis copiam substraxisti. 2. O magna nostri Ordinis columna! Patienter quaeso, audi amicum vel absentem, tuae penitus discessionis impatientem, tuo medullitus et labori, et periculo compatientem. O, inquam, magna nostri Ordinis columna! non metuis te ruente magnam mox procul dubio ruinam secuturam? At ego, inquies, non ruo: scio quod facio; bonam conscientiam habeo. Esto: credimus tibi de te. Sed nunquid de nobis, qui jam et gravia tuo ex discessu gementes sustinemus scandala
Abbreviated transcription (Latin):
am: At uͦ ego de illius potentia ñ
diffidens qui dixit. omĩa possibilia
ẽredenti sunt᷑. fident̃ usurpans. ⁊ mͥ
illam sententiã. omĩa possum in eo
qui me confortat: quanius in magna
parte. lapidei cordis tui obstinatio¬
nẽ. ⁊ ipse non igno remꝰ utinam nẽ
tam̃. siue fructuose. siue frustra. lat̾i
tuo ad herẽrẽ. Quanta. quȩ me mo-¬
uent aduersum te: nescio frustra an
fructuose. iacerem tibi in faciem: ñ
soiũ. non uerbis. ẜ ⁊ uultu:⁊ oculis.
Tuis dem̃ ꝓuolutus uestigiis. tene¬
rem pedes: amplecterer genuã: totꝰ¬
q acollo pendens. illud mͥ dulcis¬
cimũ caput deoscularer: quod sub
uno mecum ꝓposito. suaui iugo xp̃i iã
pluribus amus attritum ẽ: Flerẽ quo¬
q quantum ualerẽ: rogarem ⁊ obse.
res primo quidẽ eiꝰ cruci. qua utiq
redemit quos tu quantum in te est.
ꝑimis. collegit. quos tu disꝑgis. Pimiᷤᷤ
inquã:⁊ disꝑgis: siue quos tecũ du¬

Expanded text:
iam. At vero ego de illius potentia non iam. At vero ego de illius potentia non diffidens qui dixit: omnia sunt possibilia credenti : fidenter usurpans et mihi illam sententiam, Omnia possum in eo qui me confortat : quamvis in magna parte lapidei cordis tui obstinationem et ipse non ignorem, utinam nunc tamen, sive fructuose, sive frustra, tuo lateri adhaererem. Quanta quae me movent adversum te, frustra nescio an fructuose, jacerem tibi in faciem; non solum verbis, sed et vultu et oculis. Tuis deinde provolutus vestigiis, tenerem pedes; amplecterer genua; totusque a collo pendens, illud mihi dulcissimum 15 caput deoscularer, quod sub uno mecum proposito, suavi jugo Christi jam pluribus annis attritum est. Flerem quoque, quantum valerem, rogarem et obsecrres, primo quidem ejus cruci, qua utique redemit quos tu quantum in te est, perimis; collegit quos tu dispergis. Perimis, inquam, et dispergis, sive quos tecum du
Abbreviated transcription (Latin):
punctionis. ⁊ consilii: Primo tẽ scire
uolo. donnũ cisterciensẽ. nec dum quã¬
do tuus nuncius ad nos ueint. de
flandria qͦ paulo ante ꝑ nos transierat.
remeasse:. ⁊ obhoc nec littas accepisse
quas ei iussisti p̃sentari: & ad huc ẽẽ
tantȩ a te p̃sũptȩ nouitatis ignarũ.
Felix uiterim: ui tam tristes rumo¬
resuł ad tempus liceat ignorare. Dem̃
quod de tui desꝑando uos reuocatiõe
nt̾dicis. ne quod quasi inconcusse a¬
pud te fixum ẽ. frustra tibi litt̾as
dirigendo dissuadere conarer: in hoc
tibi obedire fortasse quidẽ ꝓ ratiõe
non debui: reuera aũ p̃ dolore. fateor.
non potui: cum ⁊ si ꝓcerto scirẽ ubi
te oportune inuenissem. ipse potius
uenissem quam has misissem: effec tu¬
rus fortasse ꝑ me ipsũ. quod nul¬
lis littis possũ: Rides forsitã meam
huiꝰ moĩ tãquã cassam fiduciam᷑ ut¬
pote ꝓpriȩ ꝑtinatiȩ conscnis: ad qͣm
utiq flectendam. nullã iĩ. nullam
p̃cem. nullã speras p̃ualere industͥ¬

Expanded text:
is et consilii. 1. Primo scire te volo, domnum Cisterciensem, necdum quando tuus nuntius ad nos venit, de Flandria, quo paulo ante per nos transierat, remeasse; et ob hoc nec litteras accepisse, quas ei jussisti praesentari, et adhuc esse tantae a te praesumptae novitatis ignarum. Felix interim, cui tam tristes rumores, vel ad tempus liceat ignorare. Deinde quod de tui, desperando nos, revocatione interdicis, ne quod quasi inconcusse apud te fixum est, frustra tibi litteras dirigendo dissuadere conarer: in hoc tibi obedire fortasse quidem pro ratione non debui; revera autem prae dolore, fateor, non potui: cum etsi pro certo scirem, ubi te opportune invenissem, ipse potius venissem, quam has misissem, effecturus fortasse per me ipsum, quod nullis litteris possum. Rides forsitan meam hujusmodi tanquam cassam fiduciam, utpote propriae pertinaciae conscius: ad quam utique flectendam, nullam vim, nullam precem, nullam speras praevalere industr
Abbreviated transcription (Latin):
Et infert: Qui gͥ fortiori studio inten¬
dat. retro respicere conuncitur. si re¬
lictis bonis ampliorib. ad minima
recorquetur: Itẽ ipse in omelia t̾cia
suꝑ ierechielem: Sunt ñ nulli qͥbo¬
na qͥdẽ que nouerunt oꝑantur. atq
hec oꝑantes meliora delib̾ant: s retrac¬
tantes. meliora quȩ delib̾auerant im¬
mutant: Et qͥde bona agunt quȩ ce¬
ꝑant: s a meliorib q̃ delib̾auerant. suc¬
cumbunt: Hi nimirũ anͣ humana
iudicia stare uidentur inoꝑe: s anͣ oĩ¬
potentis dĩ ocłos ceciđunt in delib̾ati¬
one: En specłm: In hoc nͨ uultũ na¬
tiuitatis: s factũ reu̾sionis sue consi¬
dent: Hic se discutiant. hic se diu

Expanded text:
, et infert: « Qui igitur fortiori studio inten, et infert: « Qui igitur fortiori studio intenderat, retro respicere convincitur, si relictis bonis amplioribus ad minima retorquetur . » Item ipse in Homilia tertia super Ezechielem: « Sunt nonnulli, qui bona quidem quae noverunt, operantur, atque haec operantes meliora deliberant; sed retractantes, meliora quae deliberaverant, immutant. Et quidem bona agunt quae coeperant, sed a melioribus quae deliberaverant, succumbunt. Hi nimirum ante humana judicia stare videntur in opere; sed ante omnipotentis Dei oculos occiderunt in deliberatione. » 2. En speculum. In hoc non vultum nativitatis, 100 sed factum reversionis suae considerent: hic se di
Abbreviated transcription (Latin):
nitas comtẽptũ quodã mͦ sonare uide
de securũ plus quẽꝙͣ qͣm oportet
aut certe in quo non oportet: Q &a
uob̾ recesserunt fr̃s ur̃i. nec nr̃o nes
hortatu: C redimus aũ ex cl̃o fusse
qd nec tantis potuit dissolui conatib
Credimus hoc idẽ & ipsos sentire fr̃s.
qui nr̃m tantoꝑe de se ipsis consiliũ fla¬
gitant. credo remordente eos conscien¬
tia: qđ retro abieruit: Alioqͥn beati
qđ ꝓbant ÷ Cetͣm qͥd faciam ut int̾ro¬
gatus nec silendo. nec respondendo mo¬
lestus sim cuiꝗͣ: Ita fortassis expediar
si misero eos qui me introgant ad doc¬
tiorem: & cuius reuerentior sanctiorq
auctoritas sit : Sc̃s papa Gregorius
in libro pastorali. qͥsqͥs bonũ maiꝰ sub
ire inqͥt ꝓposuit:. bonũ minꝰ qđ potu¬
it qͥ illicitum fecit: Ad qđ ꝓbandũ:
sub iungit testimoniũ de eũgłio dicens:
Nemo mittens manũ suã ad aratrũ. ꝙ.
respiciens retro: aptus.ẽ. regno celop:

Expanded text:
nitas contemptum quodammodo sonare videbnitas contemptum quodammodo sonare videbdere securum quemquam plus quam oportet, aut certe in quo non oportet. Quod a vobis recesserunt fratres vestri, nec hortatu. Credimus autem ex Deo fuisse, quod nec tantis potuit dissolvi conatibus. Credimus hoc idem et ipsos sentire fratres, qui nostrum tantopere de se ipsis consilium flagitant, credo remordente eos conscientia quod retro abierint. Alioquin beati quod probant . Caeterum quid faciam, ut interrogatus nec silendo, nec respondendo molestus sim cuiquam? Ita fortassis expediar, si misero eos qui me interrogant, ad doctiorem, et cujus reverentior sanctiorque auctoritas sit. Sanctus papa Gregorius in libro Pastorali: « Quisquis bonum majus subit, « proposuit, bonum minus, quod potuit, sibi illicitum fecit. » Ad quod probandum subjicit testimonium de Evangelio, dicens: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
uiuntonensi ep̃o. Bernardus. abbas
dictus de clara ualle: in dño salutẽ:
Multorũ iam relatione letabundus ac¬
cepi. locum gre ñ infimũ. humilitatẽ
nrãm apcł ur̃am celsitudinẽ obtinere:
Non sum meritus: s eo non ingratus
Itaq refero gr̃am ꝓ gr̃a: & si non con¬
dignã. certe quã possũ: Nec uereor
quantula sit. oblatã uł potiꝰ relatã
dignant̃ p̃uenire curastis: Nerũ plu
iudicatis agnoscam rescͥpto: hec qualit᷑¬
pauca accipiatis: Que autẽ rescͥbere
uł inuingere uerbo placuerit: abbati
oggerio cõmittere bene potestis. ꝑ quẽ
ꝙ hec nr̃a recipitis: Pro quo etiam
urãm excellentiam cõpellamus. qua¬
tinus ꝙ hoc notũ er hoc habeat &. cõm¬
clatũ. utpote hominẽ. honestate. scien¬
tia. religioneq commendabilem:¬
Ad abbe cuiꝰda monast̾ii eboracensis
onsiliũ expetitis a me litteris
transmarinis: qđ utinã ab alio
p̃otus quesissetis: Coartor siqͥde ẽ
duob. Si enĩ non respondo. tacitur¬

Expanded text:
intoniensi episcopo, BERNARDUS abbas dictus de Clara-Valle, in Domino salutem. Multorum jam relatione laetabundus accepi, locum gratiae non infimum humilitatem nostram apud vestram Celsitudinem obtinere. Non sum meritus, sed eo non ingratus. Itaque refero gratiam pro gratia, etsi non condignam, certe quam possum. Nec vereor, quantula sit, oblatam, vel potius relatam dignanter praevenire curastis. Verum modo judicatis, agnoscam rescripto, haec pauca qualiter accipiatis. Quae autem rescribere vel injungere verbo placuerit, abbati Ogerio committere bene potestis, per quem et haec nostra recepistis. Pro quo etiam vestram Excellentiam compellamus, quatenus eum et notum ex hoc habeatis, et commendatum, utpote hominem honestate, scientia, religioneqAD ABBATEM CUJUSDAM MONASTERII EBORACENSIS, Consilium expetitis a me litteris transmarinis, quod utinam ab alio potius quaesissetis. Coarctor siquidem e duobus. Si enim non respondero, tacitur
Abbreviated transcription (Latin):
talem qui om̃ia diuidicat. & ipse a ne¬
mine iudicatur : Qd nam uͦ maiꝰ aut
siꝰ sit. qđ uidelicet reliquerunt. an ad
qđ redierunt: ego qͥd̃ aut temere dif¬
finierim: ipsi uide rinit: Et hoc illis
Gregoriꝰ: Tibi uͦ pat̾ reu̾ende tã tuta
certitudine. ꝙͣ. nuda ueritate ego dix¬
erim: om̃io nͣ expedire sp̃m uelle ex¬
tinguere: Noli inqͥt ꝓhib̾e eũ qͥ pot̃
bñ facere: s si potes. &. ipse bñ fac:
Głari aũ mag̃ oportet in ꝓfectib filio¬

Expanded text:
nemine judicatur. Quidnam vero majus aut sius sit, quod videlicet reliquerunt, an ad quod redierunt; ego quidem haud temere definierim, ipsi viderint. Et hoc illis Gregorius. Tibi vero, pater reverende, tam tuta certitudine, quam nuda veritate ego dixerim, omnino non expedire spiritum velle exstinguere. Noli, inquit, prohibere eum qui potest bene facere; sed, si vales, et ipse bene fac . Gloriari autem magis oportet in profect