comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eosunt necessaria. quȩ in illo alt̾o non sunt.
cꝓpt̾ea uero illius inscͥptio est contͣ menda¬
cium ÷ istius aut̃ de mendacio: qm̃ ꝑ illum
totum oppugnatio ẽ aꝑta mendacii. istius
aut̃ magna pars in inquisitionis disputa¬
tione uersat᷑. ad eundem tamen finem uĩq
dirigit᷑. Hic liser sic incipit. Magna que¬
Iagna ouesuo oe mendacio. quȩ
nos in ipsis codidianis actib nr̃is
sepe conturbat: ne aut temere ac-¬
cusemus mendacium quod non ẽ men¬
dacium. aut arbitremur aliquando eẽ m̃ti¬
endum. honesto quodam &e officioso ac mi¬
sericordi mendacio. Quam questionem tã
sollicite ptctabimus. ut queramꝰ cum que¬

Expanded text:
sunt necessaria, quae in illo altero non sunt. sunt necessaria, quae in illo altero non sunt. Propterea vero illius inscriptio est, Contra Mendacium; istius autem, De Mendacio: quoniam per illum totum oppugnatio est aperta mendacii; istius autem magna pars in inquisitionis disputatione versatur. Ad eumdem tamen finem uterque dirigitur. Hic liber sic incipit: Magna quaeaestio est de mendacio, quae nos in ipsis quotidianis actibus nostris saepe conturbat: ne aut temere accusemus mendacium, quod non est mendacium; aut arbitremur aliquando esse mentiendum, honesto quodam et officioso ac misericordi mendacio. Quam quaestionem tam sollicite pertractabimus, ut quaeramus cum qu
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝑtineat. quod ds sexta die ꝑfecit omnia
deris. quod signum ꝑfectionis est: fiunt. el¬
IIIi.Qui numerꝰ piscium inuenit᷑. postea¬
quam iussu dñi in dext̾am partem missa st̃
retia: ubi peccatores qui ad sinistram perti¬
nent non inueniuntur. Incipit retractatio
⁊ em de mendatio scͥpsi librum. Qui &e si cũ
aliquo labore intelligit᷑: habet tamen non
inutilem ingenii &e mentis exercitationem.
magisq morib ad ueriloquium diligendũ
proficit. Hunc quoq auferre statueram de
opusculis meis. quia ce obscurꝰ & anfractuosꝰ
& omnino molestus mͥ uidebat᷑: ꝓpt̾ quod
cum nec edideram. Deinde cum postea scͥp¬
sissem alt̾m. cuius titulus ẽ contra m̃dacium.
multomag̃ istum nonẽẽ decreueram. sed &¬
iusseram: s non est factum. Itaq in hac retͣ¬
tatione opuscłoꝵ meoꝵ cum eum incolu¬
mem reꝑissem. etiam ipsum retractatum
manere p̃cepi: maxime quia nonnulla in¬

Expanded text:
ntum pertineat, quod Deus sexta die perfecit omnia ntum pertineat, quod Deus sexta die perfecit omnia deris, quod signum perfectionis est, fiunt ia: qui numerus piscium invenitur, posteaquam jussu Domini in dexteram partem missa sunt retia, ubi peccatores qui ad sinistram pertinent, non inveniuntur. LVIII. De JoItem de Mendacio scripsi librum, qui etsi cum aliquo labore intelligitur, habet tamen non inutilem ingenii et mentis exercitationem, magisque moribus ad veriloquium diligendum proficit. Hunc quoque auferre statueram de opusculis meis, quia et obscurus et anfractuosus, et omnino molestus mihi videbatur, propter quod eum nec edideram. Deinde cum postea scripsissem alterum, cujus titulus est, Contra Mendacium, multo magis istum non esse decreveram et jusseram, sed non est factum. Itaque in ista retractatione opusculorum meorum cum eum incolumen reperissem, etiam ipsum retractatum manere praecepi: maxime quia in eo nonnulla
Abbreviated transcription (Latin):
otest etiam si numerꝰ iste considet᷑ oc¬
tenarionumero creat᷑a constat. cum t̾na.¬
rius animȩs/ quat̾narius corpori tͥbuitur.
ce pat̾ misit filium. & pat̾ in filio est: & do¬
no sp̃s sc̃i de uirgine natꝰ est. Hȩc sunt tria.
temporali dispensatione susceptꝰ: ut fieret
sempit̃nus. fit gͦ summa numeri uiginti
unum. id est tria septies. Hec aut̃ hominis
susceptio ad libationem ualuit eccliȩ. cui
caput est. At ipsa eccłia ꝓpt̃ animam & cor¬
pus. in eodem septenario nuimero reꝑit᷑.
Ducant᷑ itaq uiginti unum idem septies.
ꝓpt̾ eos qui ꝑ hominem dñicum liberant᷑:¬
& fiunt simul.c.xl.uii. Cui addit᷑ senariꝰ
numerꝰ signum ꝑfectionis eiꝰ. quia partib
suis quȩ illum metiuntur constat: ita ut
nichil minꝰ. nichil ampliꝰ inueniatur. Me¬
ditur quippe illum unum quod habet sex¬
ies. & duo quȩ habet ter: &e ta que habet
bis. Quȩ simul ducta. unum. & duo. & tria.
sex fiunt. Qͦd fortassis ad illud ctiam sacram̃¬

Expanded text:
otest etiam si numerus iste consideretur, octenario numero creatura constat, cum ternarius animae, et quaternarius corpori tribuitur, ia Pater misit Filium, et Pater in Filio est, et dono Spiritus sancti de virgine natus est. Haec sunt tria, temporali dispensatione susceptus, ut fieret sempiternus. Fit ergo summa numeri viginti unum, vel tria septies. Haec autem hominis susceptio ad liberationem valuit Ecclesiae, cui ille caput est. Ac ipsa Ecclesia propter animam et corpus in eodem septenario numero reperitur. Ducantur itaque viginti unum item septies propter eos qui per hominem dominicum liberantur, et fiunt simul CXLVII, cui additur senarius numerus signum perfectionis, quia partibus suis quae illum metiuntur, constat ita ut nihil minus, nihil amplius inveniatur. Metitur quippe illum unum quod habes sexies, et duo, quae habet ter, et tria, quae habet bis, quae simul ducta unum, et duo, et tria, sex fiunt. Quod fortassis ad illud etiam sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
t sunt ingentes pisces centum qͥnquagin¬
ta tres: mirantib discipłis quod cum tam
magni eẽnt. retia non sunt dirupta. Hoꝵs
magnitudo: magnitudinem sapientiȩ iu¬
sticiȩ q significat. Numerꝰ uero ipsam di¬
sciplinam. & demporali dispensatione &
ct̃na regeneratione ꝑfectam: qm diximꝰ
qͥnquagenario numero commendari. Qͥa
enim non opus erit tc̃ corporalib adium̃tiᷤ.
& animo continet᷑ fides atq sapientia: quia
animo t̾narium numerum attributum
diximꝰ: quinquaginta ter ducimꝰ. & fiunt
centum qͥnquaginta. Cui numero tͥnitas
addit᷑: quia omnis ista ꝑfectio in nomine pa
centum qͥnquaginta tres. Qui numerus
piscium. ad dexteram partem captorum inue¬

Expanded text:
ti sunt ingentes pisces centum quinquaginti sunt ingentes pisces centum quinquaginta tres, mirantibus discipulis quod cum tam magni essent, retia non sunt disrupta . Horum magnitudo magnitudinem sapientiae justitiaeque significat; numerus vero, ipsam disciplinam et temporali dispensatione et aeterna regeneratione perfectam, quam diximus quinquagenario numero comenim non opus erit tunc corporalibus adjumentis, et animo continebitur fides atque sapientia quia animo ternarium numerum tributum diximus, quinquaginta ducimus ter, et fiunt centum quinquaginta. Cui numero Trinitas additur, quia omnis ista perfectio in nomine Patcentum quinquaginta tres, qupiscium ad dextram partem captorum inue
Abbreviated transcription (Latin):
contuenda quod am amoris & cariiatis
spiram̃to & incendio. quadragenario de¬
narius adderet᷑. Et ideo hoc totum. id est
quinquagenariꝰ dierum numerꝰ: lȩticiȩ
celebratione signandꝰ est. Hȩc autem duo
tempora. id est unum laboris & sollicitu¬
dinis. alt̾m gaudii & securitatis: etiam re¬
tib missis in mare dñs ñr significat. Nam
ante passionem de retib dr missis in ma¬
re. quia tantum piscium cȩꝑunt ut uix
ad litꝰ trahendo ꝑducerent: & retia rum¬
perent᷑. Non enimmissa sunt in dext̾am
partem. habet enim multos malos eccłia
temporis huiꝰ. neq insinistram. habet enĩ
etiam bonos:s passim: ut ꝑmixtionem
bonoꝵ malorsq significet. Qͦd autem
rupta sunt retia. caritate uiolata multas
hereses extitisse significat. Post resurrectio¬
nem uͦ cum uellet eccłiam futͣ temporis
p̃monstrare. ubi om̃s ꝑfecti atq sc̃i futist̾:
iussit mitt retia in dext̾am partem: & cap¬

Expanded text:
contuenda quodam amoris et charitatis contuenda quodam amoris et charitatis spiramento et incendio, quadragenario denarius adderetur. Et ideo jam hoc totum, id est, quinquagenarius numerus dierum, laetitiae celebratione, signandus est. 3. Haec autem duo tempora, id est, unum laboris et sollicitudinis, alterum gaudii et securitatis, etiam retibus missis in mare Dominus noster significat. Nam ante passionem de reticulo dicitur misso in mare, quia tantum piscium ceperunt, ut vix ad littus trahendo perducerent, et ut retia rumperentur . Non enim missa sunt in dexteram partem; habet enim multos malos Ecclesia hujus temporis: neque in sinistram; habet enim etiam bonos: sed passim, ut permixtionem bonorum malorumque significaret. Quod autem rupta sunt retia, charitate violata multas haereses exiisse significat. Post resurrectionem vero, cum vellet Ecclesiam futuri temporis praemonstrare, ubi omnes perfecti atque sancti futuri sunt, jussit mitti retia in dexteram partem; et cap
Abbreviated transcription (Latin):
laborib & in afflictionib agit᷑: & in ea ui¬
stus ex fide uiuit. Nisi enim credideritis
inquit: non intelligetis. Et hoc est tempꝰ
quo ingemiscimꝰ ce dolemꝰ. expectantes fide¬
redemptionem corporis nr̃i: quo qua¬
dragesima celebrat᷑. Scimus aut̃ quia
cum apparuerit similes ei erimꝰ. qm̃ ui.
debimus eum sicuqi est: cum additur de¬
narius qͣ dragenariout non solum crede
que ꝑtinent ad fidem.s etiam ꝑspicuam
ueritatem intelli gere mereamͣ. Talis eccła
inqua nullus erit meror. nulla ꝑmixtio
maloꝵ hominum. nulla iniquitas. s lȩti¬
cia ce pax ce gaudium: quinquagesimȩ
celebratione p̃figurat᷑. ꝓpterea postea ꝙͣ
ta dieb ꝑactis cum disciplis suis. eadem
ipsa scilicet ꝑ hc̃ numerum insinuata dem.¬
porali dispensatione quȩ ad fidem ꝑtinet.
ascendit in cęlum: &e decem aliis dieb pac¬
tis misit sp̃m scm: id est ut non ad huma¬
na & temporalia s ad diuina atq etna

Expanded text:
laboribus et afflictionibus agit, et in ea julaboribus et afflictionibus agit, et in ea justus ex fide vivit . Nisi enim credideritis, inquit, non intelligetis . Et hoc est tempus quo ingemiscimus et dolemus, exspectantes redemptionem corporis nostri , quod Quadragesima celebratur. scimus autem, quia, cum apparuerit, similes illi erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est: cum additur denarius quadragenario, ut non solum credere quae pertinent ad fidem, sed etiam perspicuam ueritatem intellegere mereamur. talis ecclesia, in qua nullus erit maeror, nulla permixtio malorum hominum, nulla iniquitas, sed laetitia et pax et gaudium, quinquagesimae celebratione praefiguratur. propterea posteaquam XL diebus peractis cum discipipsa scilicet per hunc numerum insinuata temporali dispensatione, quae ad fidem pertinet, ascendit in coelum , et decem aliis diebus peractis misit Spiritum sanctum : id est, ut non ad humana et temporalia, sed ad divina et aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
nario numero comm̃dat᷑. ut ad quadra¬
ginta addant᷑ decem: quia &e partes ȩqua¬
les quadragenarii numeri simul luchȩ.¬
ad quinquaginta ꝑueniunt. Partes aut̃
equales habet quadragenarius numerus.
pͥmo quadraginta in singłis. deinde uigin¬
ti in binis. decem in quat̾nis. octo in qͥnis.
quinq in octonis. quatuor in denis. duaᷤ
in uicenis. Unum gͦ ce duo & quatuor. &
qͥnq &e octo &e decem. & uiginti. simul du¬
cta: efficiunt qͥnquaginta. Quaꝓpt̃ sic̃
quadragenarius numerꝰ equalib suis
partib computatis. parit ampliꝰ denari¬
um numerum ae fit quinquagenarius. sic
tempus fidei rerum ꝓsalute nr̃a gestarũ &e
gerendarum cum ȩquitate uitȩ actum.
impetrat indellectum stabilis sapientiȩ:
ut non solum credendo.s etiam intell¬
gendo disciplina firmet᷑. Et ideo eaquȩ
nunc est ȩccłia qͣmuis filii dei simus. an¬
te tamen qm appareat quid erimꝰ.in

Expanded text:
nario numero commendatur, ut ad quadranario numero commendatur, ut ad quadraginta addantur decem; quia et partes aequales quadragenarii numeri simul ducad quinquaginta perveniunt. Partes autem aequales habet quadragenarius numerus, primo quadraginta in singulis, deinde viginti in binis, decem in quaternis, octo in quinis, quinque in octonis, quatuor in denis, duas in vicenis. Unum ergo et duo et quatuor et quinque et octo et decem et viginti simul ducta efficiunt quinquaginta. Quapropter sicut quadragenarius numerus aequalibus suis partibus computatis parit amplius denarium, et fit quinquagenarius: sic tempus fidei rerum pro salute nostra gestarum et gerendarum cum aequitate vitae actum impetrat intellectum stabilis sapientiae; ut non solum credendo, sed etiam intelligendo disciplina firmetur. 2. Et ideo ea quae nunc est Ecclesia, quamvis filii Dei simus, ante tamen quam appareat quid erimus, in
Abbreviated transcription (Latin):
Que disciplina quam di corporeis moti.¬
bus temporalit̃ significat᷑. credendo constat:
ce rerum gestarum uenientium atq trans¬
euntium auctoritate. quasi lacte paruulos
nutrit. ut idoneos faciat contemplationi
quȩ ñ uenit & transit. s semꝑmanet. In
qua quisꝙ narratis sibi reb diuinitꝰ tempo¬
ralit̃ ꝓ salute hominum gestis. siue gerendiᷤᷤ
quȩ adhuc fute p̃dicantur. si ꝑmanserit
infide. & ꝓmissa sꝑauerit. &e quȩ diuina
auctoritas p̾cipit. infatigabil caritate im¬
plere curaũit. recte agit uitam huiꝰ necessi.¬
tatis & temporis. quȩ numero quadrage¬
nario commendat᷑: qm̃ denariꝰ numerus
qui totam insinuat disciplinam. quat̃ du¬
ctus. id est numero qui corpori tribuitur
multiplicatꝰ. quia ꝑmotum corporalis ad¬
ministratio gerit᷑ quam dictum ẽ fide con¬
stare. quadragenarium numerum confi.¬
cit. Ita impetrat etiam stabilem & nullius
temporis indigentem sapientiam quȩ de¬

Expanded text:
quae disciplina quamdiu corporeis motiquae disciplina quamdiu corporeis motibus temporaliter significatur, credendo constat et rerum gestarum uenientium atque transeuntium auctoritate quasi lacte paruulos nutrit, ut idoneos faciat contemplationi, quae non uenit et transit, sed semper manet. in qua quisque narratis sibi rebus diuinitus temporaliter pro salute hominum gestis siue gerendis quae adhuc futura praedicantur, si permanserit in fide et promissa sperauerit et quae diuina auctoritas pplere curaverit, recte aget vitam hujus necessitatis et temporis, quae numero quadragenario commendatur. Quoniam denarius numerus, qui totam insinuat disciplinam, quater ductus, id est, numero qui corpori tribuitur multiplicatus, quia per motum corporalis administratio geritur, qua dictum est fidem constare, quadragenarium numerum conficit. Ita impetrat etiam stabilem et nullius temporis indigentem sapientiam, quae de
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ animam agnoscimus. Nec ipsos debet de¬
terrere a consentiendo catholicȩ fidei. si non
cos det̾ret exitiabilis pudor mutande quam¬
uis falsȩ chu tamen ce cum temeritate defensȩ
sententiȩ. De quadragesima & qͥnquagesima
mnus sapientiȩ disciplina lx xxii.¬
est quȩ ad homines crudiendos ꝑtinet.
creatorem creat᷑amq dinoscere: ce illum cole¬
re dñantem. istam fateri subiectam. Est audem
creator ds: ex quo omnia. ꝑ quem omnia. in
quo omnia. Et ideo trinitas. pat̾ ce filius &
anima: partim uisibilis. sicut corpus. Inuiss¬
bili. t̃narius numerus tͥbuitur. Quare dili¬
gere dm̃ tͥplicit᷑ iubemur. ex toto corde. ex to¬
ta anima. ex totamente. Corpori quat̾nariꝰ.¬
ꝓpt̃ euidentissimam naturam eius: id est ca¬
lidam & frigidam. humidam & siccam. Uni¬
uerse gͦ creat᷑e septenariꝰ. Qua ꝓpt̃ omnis
disciplina dinoscens &e discernens creatorẽ.
atq creat᷑am: denarionumero insinuatur.

Expanded text:
quam animam ejus agnoscimus; nec ipsos debet dequam animam ejus agnoscimus; nec ipsos debet deterrere a consentiendo catholicae fidei, si non eos deterret exitiabilis pudor mutandae, quamvis falsae, diu tamen et cum temeritate defensae sententiae. LXXXI. De Quadragesima et Quinquagesima. 1. Omnis sapientiae disciplina, est quae ad homines erudiendos pertinet, Creatorem creaturamque dignoscere, et illum colere dominantem, istam subjectam fateri. Est autem creator Deus, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia: et ideo Trinitas Pater, et Filius, animus, partim visibilis, sicut corpus: invisibili ternarius numerus tribuitur. Quare diligere Dominum tripliciter jubemur, ex toto corde, et ex tota anima, ex tota mente: corpori quaternaripropter euidentissimam naturam eius, id est calidam et frigidam, humidam et siccam; uniuersae ergo creaturae septenarius. quapropter omnis disciplina dinoscens et discernens creatorem atque creaturam denario numero insinuatur.
Abbreviated transcription (Latin):
gelista. utrũq credendũ ẽ. qͥa utrũq siẽ rerũ
gestaꝵ index factũgestũq conscͥpsit. Sicut
aut̃ qui manducauit ime corpore intelligi
illa nos t̾ret inanis atq inepta calumnia:
qua inuidios e resistentes aiunt. Qͦ sub ne-¬
cessitate positꝰ fuit. si has affectiones animȩ
ueras habuit. facile quippe respondemus.
Gͦ sub necessitate positꝰ fuit: quia compre¬
hensus. flagellatꝰ. crucifixus. &e mortuus ẽ.
Ut tandem sine ꝑtinatia si uolunt. intelligãt
sic eum passiones animȩ hoc ẽ affectiones. uo¬
luntate dispensationis. ueras tam̃ ut placuit
suscepisse:quemadmodum passiones corporis
cadem dispensationis uoluntate sine ulla neces¬
sitate suscepit. Quemadmodum nos non uo¬
luntate morim᷑: sic &e non uoluntate irascimͣ.
Ille aut̃ utrunq uoluntate ut oportebat xuͥ
eius ostendit᷑. sic nos ipso nomine necessitatis
nemo det̾ret a fide uerissimȩ affectionis ꝑ qmͣ

Expanded text:
gelista , utrumque credendum est; quia utrumque sicut rerum gelista , utrumque credendum est; quia utrumque sicut rerum gestarum index factum gestumque conscripsit. Sicut autem quia manducavit, sine corpore intelligi illa nos terret inanis atque inepta calumnia, qua invidiose resistentes aiunt: Ergo sub necessitate positus fuit, si has affectiones animi veras habuit. Facile quippe respondemus: Ergo sub necessitate positus fuit, quia comprehensus, flagellatus, crucifixus et mortuus est: ut tandem sine pertinacia, si volunt, intelligant sic eum passiones animi, hoc est affectiones, voluntate dispensationis, veras tamen, ut placuit, suscepisse, quemadmodum passiones corporis eadem dispensationis voluntate sine ulla necessitate suscepit. Quemadmodum nos non voluntate morimur, sic et non voluntate nascimur: ille autem voluntatejus ostenditur, sic nos ipso nomine necesnemo deterret a fide verissimae affectionis, per
Abbreviated transcription (Latin):
terib libris dictam non ẽẽ iram dei &e lȩticiã.
& nonnullos huiꝰ generis motꝰ: nec ideo tam̃
eẽ consequens. ut dm̃ habuisse animam cre¬
dendum sitͤ Dicta sunt enim illa ꝓpħicis
imaginationib. non narratoria manifesta¬
tione. Nam ce m̃bra dei dicta sunt. & manꝰ
ce pedes. & oculi & facies: & similia. Quem¬
admodum ista non eum indicant habere
corpus: sic nec illa anmam. Quemadino.¬
corpus: ita etiam quȩ de animȩ affectionib
eodem narrationis tenore nominata sunt.
indicant eius animam. Stultum ẽ autẽ
credere narranti euangłiste qͦd manduca-¬
uerit: & non ei credere quod esurierit. Et siñ
ẽconsequensut oĩs qͥ manducat esuriat. nã
et angłos legimꝰ manducasse s esurisse ñ le¬
gimus: neq ut omĩs qͥ esurit manducet. si aut
officio aliqͦ se cohibeat. aut desit ei cibꝰ. facul¬
tasq manducandi: tñ c̃ utrũq narrat euan¬

Expanded text:
teribus Libris dictam esse iram Dei et laetitiam, teribus Libris dictam esse iram Dei et laetitiam, et nonnullos hujus generis motus, nec ideo tamen esse consequens ut Deum habuisse animam credendum sit. Dicta sunt enim illa propheticis imaginationibus, non narratoria manifestatione. Nam et membra Dei dicta sunt, et manus, et pedes, et oculi, et facies, et similia: et quemadmodum ista non indicant eum habere corpus, sic nec illa animam. Quemadmocorpus; ita etiam quae de animae affectionibus eodem narrationis tenore nominata sunt, indicant ejus animam. Stultum est autem credere narranti evangelistae quod manducaverit, et non ei credere quod esurierit. Etsi enim non est consequens ut omnis qui manducat esuriat; nam et angelum legimus manducasse , sed esurisse non legimus: neque ut omnis qui esurit manducet, si aut officio aliquo se cohibeat, aut desit ei cibus facultasque manducandi: tamen cum utrumque narrat evan
Abbreviated transcription (Latin):
cta. sic̃ multa in parabolis eum locutum
ẽẽ manifestum est. Nam & si ista non itaft̾:
non tamen opꝰ est pugnacit̃ agere ubi ha.¬
bemus eungłistarum narrationes: ꝑ qͣs
eum &e natum de uirgine maria cognolu¬
inus. & comp̃hensum a uideis & flagellatũ.
&e crucifixum atq int̾fectum. & sepultum in
monumento. Quȩ omnia sine corpore in¬
telligere facta nemo potest. nec figͣate accipi
dicta sint ab eis qui res gestas ut meminerãt
narrauerunt. Sicut gͦ ista corpus eum ha¬
buisse testant᷑. sic eum indicant habuisse ani¬
mam affectiones illȩ quȩ non possunt esse nͥ
in anima: quas nichilominꝰ eisdem eugłistis
narrantib leginus. Et miratꝰ est iħs. ce iratꝰ. &
contristatus. & exhilaratꝰ: & multa alia in¬
numerabilia: Sicut etiam quȩ comuncte
sicut sunt quod esuriuit & quod dormuut.
quod fatigatꝰ ab itinere sedit. & alia huiuisce¬
modi. Nonenim possum dicere etiam in ue¬

Expanded text:
cta; sicut multa in parabolis eum locutum cta; sicut multa in parabolis eum locutum esse manifestum est. Nam etsi ista non ita sunt, non tamen opus est pugnaciter agere, ubi habemus Evangelistarum narrationes, per quas eum et natum de Maria virgine cognovimus, et comprehensum a Judaeis, et flagellatum, et crucifixum atque interfectum, et sepultum in monumento; quae omnia sine corpore intelligere facta nemo potest. Nec ficte aut figurdicta sint ab eis qui res gestas, ut meminerant, narraverunt. Sicut ergo ista corpus eum habuisse testantur, sic eum indicant habuisse animam affectiones illae, quae non possunt esse nisi in anima: quas nihilominus eisdem Evangelistis narrantibus legimus. Et miratus est Jesus , et iratus , et contristatus , et exhilaratus , et multa talia innumerabilisicut sunt quod esurivit , quod dormivit , quod fatigatus ab itinere sedit , et alia hujuscemodi. Non enim possunt dicere; etiam in ve
Abbreviated transcription (Latin):
descenderunt in egyptum: similit̃ aparte
totum.etiam nominata sola carne.homo
intelligit᷑. Sic̃ sunt ista quȩ posuimus. ꝓ
inde quemadmodum nos huic eoꝵ obiec.
demus ut nullus hominum ita desipiat.
ut putet nos ꝑ hec u̾ba cogi ad credendum
& confidendum quod mediator dei & ho¬
minum homo xp̃s iħs.animam humanã
ñ habuit. sic quero qͦmͦ ipsi respondeant
tam manifestis obiectionib nr̃is. quibus
ostendimus ꝑ innumerabiles locos euan¬
gelicȩ scͥpt᷑e narratum de illo ab eungłistiᷤ.
quod in his affectionib fu̾it quȩ sine aĩa
ẽẽ non possunt. Non enim ea ex me ꝓfero.¬
s quȩ ipse dñs tam multa commemorat.
tͥstis est anima meausq ad mortem. Et po¬
testatem habeo ponendi animam meam.
& it̾m sumencdi eam: &e. maiorem dilectio.¬
nem nemo habet. qͣm ut animam suam
ponat ꝓ amicis suis: quȩ michi ꝑuicax
contͣdictor pot̾ dicere figͣate a domino di¬

Expanded text:
descenderunt in Aegyptum , sic rursus a parte descenderunt in Aegyptum , sic rursus a parte totum, etiam nomintelligitur, sicut sunt ista quae posuimus. 3. Proinde, quemadmodum nos huic objectioni demus, ut nullus hominum ita desipiat, ut putet nos per haec verba cogi ad credendum et confitendum, quod Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus animam humanam non habuit; sic quaero quomodo ipsi respondeant tam manifestis objectionibus nostris, quibus ostendimus per innumerabiles locos evangelicae Scripturae narratum de illo ab Evangelistis, quod in his affectionibus fuerit, quae sine anima esse non possunt. Non enim ea profero, quae ipse Dominus tam multa commemorat: Tristis est anima mea usque ad mortem ; et, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam ; et, Majorem dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis : quae mihi pervicax contradictor potest dicere figurate a Domino di
Abbreviated transcription (Latin):
Nec tam̃ ita hec u̾ba intelligimus. s etiam
ipsi nobiscum ita intelligunt. ut manente
uerbo quod est. ex eo quod accepit formã
serui. non ex eo quod in illam formam ali¬
qua mutatione conũsum est: dictum sit
ũbum caro factum est. Deinde siubicunq¬
caro fuerit nominata & anma tacita. sic
intelli gendum est ut anima ibi non esse
crecdatur: nec illi habebunt animam. de
quib dictum ẽ: & uidebit omnis caro
ad te omnis caroueniet. Et illud in euan¬
gelio. Sicut declisti ei potestatem omnis
carnis. ut omne quod dedisti ei ñ ꝑeat: s
habeat uitam et̾nam. Unde intelligit᷑ sole¬
re homines ꝑ nominationem solius carnis
significari: ut scdm hanc locutionem etiam
illud possit intelligi quod dictum ẽ. u̾bũ
caro factum ẽ. Ut nicħ aliud dictum sit.
nisi ubum homo factum ẽ. Sicut enim a
parte totum plerunq nominata sola aĩa
homo intelligit᷑. sicut est illud. tot animȩ

Expanded text:
Nec tamen ita haec verba intelligimus; sed etiam Nec tamen ita haec verba intelligimus; sed etiam ipsi nobiscum ita intelligunt, ut manente Verbo quod est, ex eo quod accepit formam servi, non ex eo quod in illam formam aliqua mutatione conversum est, dictum sit, Verbum caro factum est. Deinde si ubicumqcaro fuerit nominata, et anima tacita, sic intelligendum est, ut anima ibi non esse credatur, nec illi habebant animam, de quibus dictum est: Et videbit omnis caro ad te omnis caro veniet . Et illud in Evangelio: Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei non pereat, sed habeat vitam aeternam . Unde et intelligitur solere homines per nominationem solius carnis significari, ut secundum hanc locutionem etiam illud possit intelligi, ut quod dictum est: Verbum caro factum est. , nihil dictum sit, nisi Verbum homo factum est. Sicut enim a parte totum plerumque, nominata sola anima, homo intelligitur, sicut est illud: Tot animae
Abbreviated transcription (Latin):
dum est. ideo sic ẽe illud in eugłio positum.
quia usq ad uisibilem carnem assumptio
illa humanȩ nat᷑e a dño facta ẽ: atq in tota
illa unitate susceptionis pͥncipale u̾bum est.
extrema aut̃ atq ultima caro. Uolens itaq e
tatis dei. qui se humiliauit. & quousq hu¬
miliauerit expͥmens. ũbum carnemq no¬
minauit: pret̃mittens animȩ nat᷑am. quȩ
ũbo est inferior. carne uero p̾stantior. Ma¬
gis enim comm̃dat humilitatem. quod dic¬
tum est. ũbum caro factum est: quam si di¬
ceretur ũbum homo factum est. Dam si
minus ꝑũsus ex istis uerbis ita calumnari
fidei nr̃e. ut dicat ipsum u̾bum conũsũ
&e commutatum ẽẽ in carnem. ce ũbum ẽẽ
destitisse quia scͥptum est ũbum caro factũ
est: sic̃ caro humana cum sit cimis. non ẽ
caro ce cinis. s ex carne cinis est: & scdm lo
quid fit quod ñ erat: desinit ẽẽ quoderat.

Expanded text:
dum est, ideo sic esse illud in Evangelio positum, dum est, ideo sic esse illud in Evangelio positum, quia usque ad visibilem carnem assumptio illa humanae naturae a Domino facta est, atque in tota illa unitate susceptionis principaliter Verbum est, extrema autem atque ultima caro. Volens itaque Eem humilitatis Dei, qui sese humiliaverit, et quousque humiliaverit exprimens, Verbum carnemque nominavit, praetermittens animae naturam, quae Verbo inferior est, carne vero praestantior. Magis enim commendat humilitatem, quia dictum est, Verbum caro factum est; quam si diceretur, Verbum homo factum est. Nam si minus perversus ex istis verbis ita calumniari fidei nostrae, ut dicat ipsum Verbum conversum et commutatum esse in carnem, et Verbum esse destitisse; quia scriptum est, Verbum caro factum est: sicut caro humana, cum fit cinis, non est caro et cinis, sed ex carne cinis. Et secundum lorem, quidquid fit quod non erat, desinit esse quod erat.
Abbreviated transcription (Latin):
differt. s cum secum ipsi cogitarent faten¬
dum ẽẽ siita est. ut unigenitꝰ dei filius. sapi¬
entia & ũbum patͥs. ꝑ quod facta sunt oĩa.
beluam quandam cum figͣa humani corpo¬
ris suscepisse credat᷑. displicuerunt sibi. ñ
tamen ad correctionem ut redirent ad ueri¬
tatis uiam. totumq hominem a sapientia
dei susceptum ẽẽ confiterent᷑ nulla diminu¬
tione nat᷑e: s ampliore usi audacia. ctiam
animam totumq uitale hominis alienan.¬
tes ab eo.solam carnem humanam eum sus¬
cepisse dixerunt. Adhibentes etiam testimo¬
nium ex eungłio. immo illam sententiam
non intelligendo ꝑuersi. confligere audent
adũsum catholicam ueritatem: dicentes
scriptum ẽe. ũbum caro factum est. & ha¬
bitauit in nob̃. Sub his enim u̾b̾ata uerbũ
carni uolunt ẽẽ copulatum atq concretũ:
ut nulla ibi non solum mens.s ne anima
humana int̾sit. Quib pͥmo sic responden¬

Expanded text:
differt. Sed cum secum ipsi cogitarent, fatendiffert. Sed cum secum ipsi cogitarent, fatendum esse, si ita est, ut unigenitus Dei Filius, Sapientia et Verbum Patris, per quod facta sunt omnia, belluam quamdam cum figura humani corporis suscepisse credatur; displicuerunt sibi, non tamen ad correctionem, ut redirent ad veritatis viam, totumque hominem a Sapientia Dei susceptum esse confiterentur, nulla diminutione naturae: sed ampliore usi audacia, ipsam etiam animam totumque utile hominis alienantes ab eo, solam carnem humanam eum suscepisse dixerunt, adhibentes etiam testimonium ex Evangelio; imo illam sententiam non intelligendo, perversi confligere audent adversus catholicam veritatem, dicentes scriptum esse, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Sub his enim verbis ita Verbum volunt carni esse copulatum atque concretum, ut nulla ibi non solum mens, sed nec anima humana intersistat. 2. Quibus primo responden
Abbreviated transcription (Latin):
tempent. Ut aut̃ mali bonis sepe temporaliter
noceant: potestatem in eos accipiunt. ad ma¬
iorem bonoꝵ utilitatem. ꝓpt̾ excrcitationem
padientiȩ. Itaq anima xp̃iana semper muigilet.
intͥbulationib suis sequi uoluntatem dñi sur.
ne ordinationi dei resistendo. acquirat sibi
grauius udicium. Qͦd enim ipse dñs agẽs
hominem pontio pilato dixit. hoc & iob diabo
lo posset dicere: non habes in me potestatem
nisi data tͥ ẽẽt desuꝑ. Nongͦ eius uoluntas
cuius maliciȩ potestas inbonos dat᷑. s eius
uoluntas a quo hec potestas dat᷑ debet ẽẽ ca
aduersus apollinaristas. Lxxxi.
Um quidam heretici. qui apollinari¬
ste ex apollinari quodam auctore suo
habuisse humanam mentem: inherentes
cis nonnulli ce eos studiose audientes. de¬
lectat sunt quidem ea ꝑũsitate qua ille
hominem in deo minuebat. dicens eum ñ
habuisse mentem. hoc est rationalem ani-¬
mam. qua homo a pecorib scđm animum

Expanded text:
temperent. Yt autem mali bonis saepe temporaliter temperent. Yt autem mali bonis saepe temporaliter noceant, potestatem in eos accipiunt ad maiorem bonorum utilitatem propter exercitationem patientiae. itaque anima christiana semper inuigilet in tribulationibus suis sequi uoluntatem domini sui, ne ordinationi dei resistendo adquirat sibi grauius iudicium. quod enim ipse dominus agens hominem Pontio Pilato dixit, et diabolo hoc Iob posset dicere: non haberes in me potestatem, nisi data tibi esset desuper. non ergo eius uoluntas cuius malitiae potestas in bonos datur, sed eius uoluntas a quo haec potestas datur, debet nobis esse Adversus Apollinaristas. 1. Cum quidam haeretici, qui Apollinaristae ex Apollinari quodam auctore suo habuisse humanam mentem, inhaerentes eis nonnulli, et eos studiose audientes, delectati sunt quidem ea perversitate, qua ille hominem in Deo minuebat, dicens eum non habuisse mentem, hoc est rationalem animam, qua homo a pecoribus secundum animum
Abbreviated transcription (Latin):
ret demonia: qͣmuis cum eis non sequeret᷑.
Cum aut̃ noncedunt his signis huiꝰmodi po¬
testates. ds̃ ipse ꝓhibet occultis modis: cum id
iustum atq utile uidicat. Nam nullomͦ ul¬
lisp̃s audent hec signa contemnere. Contre¬
miscunt enim hec. ubicunq illa conspexe¬
rint. S nescientib hominib aliud iubetur
diuinitꝰ. uel ad confundendos malos cum eoᷤ
oportet confundi. sicut de sceuie filiis in actib
aploꝵs legimus. quib ait immundꝰ sp̃s. iħm
scio ce paulum noui aut̃ uos qui estis: uel ad¬
monendos bonos. ut ꝓficiant in fide. atq ista
non iactant᷑ s utilit̃ possint: uł ad discernen¬
da dona membroꝵ eccłiȩ. sicut apłs dicit.
Dunquid om̃s uirtutes: Nunquid omnes
dona habent curationum:. Ppt̃ gͦ has causas.
plcrunq ut dictum ẽ. nescientib hominib
iubet᷑ diuinitꝰ: id ẽ ut his signis adhibitis. huiꝰ
modi potestates uoluntati hominum ñ ob¬

Expanded text:
ret daemonia, quamuis cum eis non sequeretur. ret daemonia, quamuis cum eis non sequeretur. cum autem non cedunt his signis huius modi potestates, deus ipse prohibet occultis modis, cum id iustum atque utile iudicat. nam nullo modo ulli spiritus audent haec signa contemnere; contremescunt enim haec, ubicumque illa conspexerint. sed nescientibus hominibus aliud iubetur diuinitus uel ad confundendos malos, cum eos oportet confundi, sicut de Sceuae filiis in Actibus apostolorum legimus, quibus ait immundus spiritus: Iesum scio et Paulum noui; uos autem qui estis? uel admonendos bonos, ut proficiant in fide, atque ista non iactanter, sed utiliter possint; uel ad discernenda dona membrorum ecclesiae, sicut apostolus dicit: numquid omnes uirtutes? numquid omnes dona habent curationum? propter has ergo causas plerumque, ut dictum est, nescientibus hominibus iubetur diuinitus, id est ut his signis adhibitis huius modi potestates uoluntati hominum non ob
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatoris sui ñ nullos possessores t̾ritant. &
ab eis aliquid quod publice non iubet᷑ excor¬
quent:ita non nunquam mali xp̃iani. uel
scismatici. uł heretici. ꝑ nomen xp̃i aut u̾ba
aut sacram̃ta xp̃iana. exigunt aliquid a
potestatib quib honori xp̃i cedere indidũ
est. Cum aut̃ malis iubentib uoluntate ce.¬
cdunt. ad seducendos homines cedunt: quoꝵ
errore letant᷑. Quappt̃ alit̃ magi faciunt
miracula. alit̃ boni xp̃iani: alt̃ mali xp̃ia¬
nI. Magi ꝑ pͥuatos contͣctus: boni xp̃iani ꝑ
publicam iusticiam: mali. xp̃iani ꝑ signa
publicȩ iusticiȩ. Nec mirum est quod hȩc
signa ualent cum ab eis adhibent᷑: qnͣdo ẽ
cum usurpant᷑ ab extrancis. qui omnino su¬
um nomen ad istam militiam ñ deder t̃.
ꝓpt̃ honorem tamen excellentissim imꝑato¬
ris ualent. Ex quib fuit ille de quo cdiscipli
dño nunciauerunt quod in nomine eius cice¬

Expanded text:
imperatoris sui nonnullos possessores territant, et imperatoris sui nonnullos possessores territant, et ab eis aliquid, quod publice non jubetur, extorquent: ita nonnunquam mali christiani, vel schismatici, vel haeretici per nomen Christi aut verba aut sacramenta christiana exigunt aliquid a potestatibus, quibus honori Christi cedere indictum est. Cum autem malis jubentibus cedunt, voluntate ad seducendos homines cedunt, quorum errore laetantur. Quapropter aliter magi faciunt miracula, aliter boni christiani, aliter mali christiani: magi per privatos contractus, boni christiani per publicam iustitiam, mali christiani per signa publica iustitiae. nec mirum est, quod haec signa ualent, cum ab eis adhibentur, quando etiam cum usurpantur ab extraneis, qui omnino suum nomen ad istam militiam non dederunt, propter honorem tamen excellentissimi imperatoris ualent. ei quibus fuit ille de quo discipuli domino nuntiauerunt, quod in nomine eius eice
Abbreviated transcription (Latin):
antur infirmi. existimantes intalib factis
ẽẽ maiora dona quam in oꝑib iusticiȩ. qͥb
uita et̃na comparat᷑. ꝓpt̃ea dominus ꝓhibet
hinc gaudere discipłos cum ait. Nolite in
hoc gaudere qm̃ sp̃s uobis subiecti sunt: s
gaudete quia nomina ur̃a scͥpta st̃ in cęlo.
Cum gͦ talia faciunt magi qualia non nun
quam sc̃i faciunt: talia quidem uisibilit̃
ẽẽ apparent: s &e diuso fine & diũso iure
fiunt. Iili enim faciunt quȩrentes gloriam
suam: ist faciunt quȩrentes głam dei. Et illi
faciunt ꝑ quędam potestatib concessa in ordi¬
ne suo.quasi priuata commertia uł bñficia:
isti aut̃ publica administratione. iussu eius
cui cuncta creat᷑a subiecta est. Alit̃ enim
cogit᷑ possessor equum dare militi. alit̃ eum
tradit emptori: uel cuilibet donat aut cõmo¬
dat. Et quemadiodum pleriq mal milites
qͦs imꝑialis disciplina condemnat. signis

Expanded text:
antur infirmi, existimantes in talibus factis antur infirmi, existimantes in talibus factis esse maiora dona quam in operibus iustitiae, quibus uita aeterna comparatur. propterea dominus prohibet hinc gaudere discipulos, cum ait: nolite in hoc gaudere, quia spiritus uobis subditi sunt, sed gaudete, quoniam nomina uestra scripta sunt in caelo. Cum ergo talia fquam sancti faciunt, talia quidem visibiliter esse apparent, sed et diverso fine et diverso jure fiunt. Illi enim faciunt quaerentes gloriam suam, isti quaerentes gloriam Dei: et illi faciunt per quaedam potestatibus concessa in ordine suo, quasi privata commercia vel veneficia; isti autem publica administratione, jussu ejus cui cuncta creatura subjecta est. Aliter enim cogitur possessor equum dare militi, aliter eum tradit emptori, vel cuilibet donat aut commodat. Et quemadmodum plerique mali milites quos imperialis disciplina condemnat, signis
Abbreviated transcription (Latin):
minis uoluntati. ꝑ impietatis errorem
triumpho maiore dominet᷑. Hoc aut̃ mͦ
non exit sathanas.s potius in intima ing̃¬
ditur. ut in eo sic oꝑet᷑. quemadmodum
huiꝰ. qui nunc oꝑat᷑ in filiis diffidentiȩ. Ñ
enim sensꝰ corporis eoꝵ turbabat atq torq̃¬
bat. aut eoꝵ corpora collidebat: s in cor
uoluntate uel potiꝰ cupiditate regnabat.
Qͦd aut̃ dicit pseudo ꝓpħas multa sig¬
na &e ꝓdigia facturos.ita ut fallant si fieri
pot̾ etiã electos. ammonet utiq ut indelliga¬
mus quȩdam miracła etiam sceleratos
homines facere. qualia scĩ facere non pos¬
sunt. Nec tam̃ ideo potioris loq apd̃ dm̃
eẽ arbitrancd sunt. Non enim acceptiores
erant deo quam popłs isrł magi egyptioꝵ.
quia non pot̾at ille popłs facere quod illi fa¬
ciebant: quamuis moy ses inuirtute dñi ma¬
iora potuerit. S ideo non omnib sanctis
ista tribuunt᷑: ne ꝑniciosissimo errore decipi¬

Expanded text:
hominis voluntati per impietatis errorem hominis voluntati per impietatis errorem triumpho majore dominetur. Hoc autem modo non exit satanas, sed potius in intima ingreditur, ut in eo sic operetur, quemadmodum huius, qui nunc operatur in filiis diffidentiae. non enim sensus corporis eorum turbabat atque torquebat ant eorum corpora conlidebat, sed in eorum uoluntate uel potius cupiditate regnabat.. Quod autem dicit pseudoprophetas multa signa et prodigia facturos, ita ut fallant, si fieri potest, etiam electos, admonet utique, ut intellegamus quaedam miracula etiam sceleratos homines facere, qualia sancti facere non possunt. nec tamen ideo potioris loci apud deum esse arbitrandi sunt. non enim acceptiores erant deo quam populus Israhel magi Aegyptiorum, quia non poterat ille populus facere quod illi faciebant, quamuis Moses in uirtute dei maiora potuerit. sed ideo non omnibus sanctis ista tribuuntur, ne perniciosissimo errore decipi
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rent: ut nonnulla uisibilia que ꝓpter
infirmitatem carnis magna uidentur
hominib non ualentib et̃na contueri.
quȩ ꝑ se ipsum p̃stat dilectoribus suisue¬
rus ds. mirantib ex̾ibeant. Hec autem
ꝑmittit ds̃ iuste omnia moderans: ut ꝓ
cupiditatib &e electionib seruitutes eoꝵ
libtates q distribuat. Et si quando inuo¬
catione summ dei aliquid ꝓsuis malis
cupiditatib impetrant: uindicta ẽ illa
non gr̃ã. Non enim frustra dicit apostolꝰ:
tradidit illos ds̃. in desidia cordis eorum.
Quorundam enim peccatoꝵ ꝑpetran¬
dorum facilitas: pena est auoꝵ p̃cedenti.¬
um. Qd aut̃ dominus dicit. nõ podest
sathanas sathanan excludere. ne forte
quisquam utens nominib aliquarum
infimarum potestatum. cum demoniũ
excluserit. falsam putet ẽẽ istam domi.¬
ni sententiam: ad hoc intelligat dictum.
quia hoc mͦ sathanas etiam si corpori aut
corporis sensib parqt. ideo parcit. ut ho

Expanded text:
terrent et nonnulla uisibilia, quae propter terrent et nonnulla uisibilia, quae propter infirmitatem carnis magna uidentur hominibus non ualentibus aeterna contueri, quae per se ipsum praestat dilectoribus suis uerus deus, mirantibus exhibent. haec autem permittit deus iuste omnia moderans, ut pro cupiditatibus et electionibus seruitutes eorum libertatesque distribuat. et si quando inuocatione summi dei aliquid pro suis malis cupiditatibus impetrant, uindicta est illa, non gratia. non enim frustra dicit apostolus: tradidit illos deus in desideria cordis illorum. quorundam enim peccatorum perpetrandorum facilitas poena est aliorum praecedentium. Quod autem dominus dicit: non potest satanas satanan excludere, ne forte quisquam utens nominibus aliquarum infimarum potestatum, cum daemonium excluserit, falsam putet eni sententiam; ad hoc intelligat dictum, quia hoc modo satanas, etiamsi corpori aut corporis sensibus parcit, ideo parcit, ut ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
in his reb exibendoꝵ. quib sunt infimo
s tam̃ ordinatissimo potestatum gradu p̃¬
posite. S ubi diuina tanqm publica lex
iubet. uincit utiq pͥuatam licentiam. Qnͣ¬
quam ce ipsa pͥuata licentia. nisi uniũsa
sct. Ideoq fit: ut sc̃i dei serui quando eos¬
hoc donum habere utile est. scđm publi¬
cam & quodam modo imꝑialem legem
hoc est summi dei potestatem. imperent
infimis potestatib ad quȩdam uisibilia
facienda miracła. In illis enim ds ipse
imꝑat. cuiꝰ templum sunt: &e quem con¬
tempta sua priuata potestate ardentissi¬
me diligunt. In magicis aut̃ impetratio¬
nib ad illecebram deceptionis ut sib sub¬
uigent eos quib talia concecdunt. p̃stant
effectum p̃cib & misteriis eoꝵ: priuato
illo iure largientes quod sibi licet lar¬
& quecdam secum insacramentis suis pac
ta seruantib. Et quando uident᷑ impetͣ¬
re magi.ꝑsublimioꝵ nomina inferiores

Expanded text:
in his rebus exhibendorum, quibus sunt infimo, in his rebus exhibendorum, quibus sunt infimo, sed tamen ordinatissimo potestatum gradu praepositae. Sed ubi divina tanquam publica lex jubet, vincit utique privatam licentiam: quanquam et ipsa privata licentia, nisi universaset. Ideoque fit ut sancti Dei servi, quando hoc donum eos habere utile est, secundum publicam et quodammodo imperialem legem, hoc est, summi Dei potestatem imperent infimis potestatibus ad quaedam visibilia miracula facienda: in illis enim Deus ipse imperat, cujus templum sunt, et quem contempta sua privata potestate ardentissime diligunt. In magicis autem imprecationibus, ad illecebram deceptionis, ut sibi subjugent eos quibus talia concedunt, praestant effectum precibus et ministeriis eorum, privato illo jure largientes, quod sibi licet laret quaedam secum in sacrameta seruantibus. et quando uidentur impetrare magi, per sublimiorum nomina inferiores
Abbreviated transcription (Latin):
agit. aliter tanquam publice agere co¬
gitur. Potentior est enim parte uniu̾s¬
tas. Qm̃ illud quod ibi pͥuatim agit. tm̃
agere sinitͣ. quantum lex uniuersitatis si¬
nit. S unaquȩq anima tanto ẽ pictate
purgatior. quanto pͥuato suo minus de¬
lectata. legem umũsitatis intuet᷑: eiq deuo¬
te ac libent̃ obtemꝑat. Est enim lex uniũ¬
sitatis. diuina sapientia. Qͣnto aut̃ ampliꝰ
pͥuato suo gaudet. & neglecto deo qui om¬
nibus animis utilit̃ ac salubrit̃ presidet.
ipsa sibi uł aliis quib potuerit uult c̃ẽ ꝓ
deo. suam potius inse uł in alios quam
illius in omnes diligens potestatem: tan¬
to est sordidior. tantoq magis pęnaliter
diinis legib tanqm publicis seruire
to deo suis honorib uel potestate fuerit
delectata: tantomagis subdit᷑ talib pote¬
statib que pͥuato suo gaudẽt. & honorari
ab hominib sicut dnĩ cupiunt. Quibus
diuina lege sepe concedit᷑. ut eis quos ͥ

Expanded text:
agit, aliter tanquam publice agere coagit, aliter tanquam publice agere cogitur. Potentior est enim parte universitas; quoniam illud quod ibi privatim agit, tantum agere sinitur, quantum lex universitatis sinit. Sed unaquaeque anima tanto est pietate purgatior, quanto privato suo minus delectata, legem universitatis intuetur, eique devote ac libenter obtemperat. Est enim lex universitatis divina sapientia. Quanto autem amplius privato suo gaudet, et neglecto Deo, qui omnibus animis utiliter ac salubriter praesidet, ipsa sibi vel aliis quibus potuerit, vult esse pro Deo, suam potius in se vel in alios, quam illius in omnes diligens potestatem, tanto est sordidior, tantoque magis poenaliter divinis legibus, tanquam publicis servire to Deo, suis honoribus vel sua potestate fuerit delectata, tanto magis subditur talibus potestatibus, quae privato suo gaudent, et honorari ab hominibus sicut dii cupiunt: quibus divina lege saepe conceditur, ut eis quos si
Abbreviated transcription (Latin):
sum corpus humanum nat᷑alit̃ fabricat᷑.
Nec ideo tamen ꝓ magno habendi sunt qͥ
talia oꝑa fabricant᷑ aut diligunt. quia mi¬
norib rebus intenta anima quas ꝑ corpꝰ
corporalit facit. minus inheret ipsi sum¬
me sapientiȩ unde istas potentias habet.
quib male utitur dum foris eas exercit.
Illa enim in quib eas exercet diligens in¬
teriorem earum formam stabilem negli-¬
git: &e inanior infirmiorq efficit᷑. Qui
uero talia oꝑa etiam colunt. quantum de¬
uiauerint a ueritate hinc intelligi potest:
quia sripsa animalium corpora colerent.
quȩ multo excellentius fabricata sunt.
ce quoꝵ sunt illa imitamenta. qut d
eis infelicius diceremus: Quare magi
pharaonis fecert̾ quedam miracula. sic̃
moyses famulus dei.Lxxx
mnis anima partim pͥuatĩ cuius
dam sui potestatem gerit: partim
anglicam sibi p̾positam. sicut aliquib
locis diuina scriptura destat᷑: de ea re
cui p̃posita est aliter quasi pͥuato iure

Expanded text:
sum corpus humanum naturaliter fabricat. sum corpus humanum naturaliter fabricat. Nec ideo tamen pro magno habendi sunt, qui talia opera fabricant, aut diligunt; quia minoribus rebus intenta anima, quas per corpus corporaliter facit, minus inhaeret ipsi summae sapientiae, unde istas potentias habet: quibus male utitur, dum foris eas exercet; illa enim in quibus eas exercet, diligens, interiorem earum formam stabilem negligit, et inanior infirmiorque efficitur. Qui vero talia opera etiam coluerunt, quantum deviaverint a veritate, hinc intelligi potest, quia si ipsa animalium corpora colerent, quae multo excellentius fabricata sunt, et quorum sunt illa imitamenta, quid eis infelicius diceremus? LXXIX. Quare magi Pharaonis fecerunt quaedam miracula sicut Moyses famulus Dei ? 1. Omnis anima partim privati cujusd sui potestatem gerit, partim angelicam sibi praepositam, sicut aliquot locis divina Scriptura testatur, de ea re cui praeposita est, aliter quasi privato jure
Abbreviated transcription (Latin):
Iomnipotentis dei ꝑ quam ex nichilo
fact̾a sunt omnia. quȩ etiam sapientia ciꝰ
dicit᷑. ipsa oꝑat᷑ etiam ꝑ artifices ut pulchra
ce congruentia faciant: quamuis non de
nichilos de aliqua mat̾ia oꝑentur.
uelut ligno aut marmore aut ebore:
ce siquod aliud matĩȩ genus manui argi¬
ficis subdit᷑. S ideonon possunt isti de
nichilo aliquid fabricari. quia ꝑcorpus o¬
pori impͥmunt. in animo accipiant ab illa
sumina sapientia. quȩ ipsos numeros & ipsã
conuenientiam longe artificios ius uniũso
mundi corpori impresserit. quod de nichi¬
lo fabricata est. In quo etiam sunt corpora
animalium.quȩ iam de aliquo id est de e¬
lementis mundi fabricãt᷑. s longe potentiꝰ &e
excellentius. quam cum artifices homines
eas dem figuras corpoꝵ & formas in suis
oꝑib imitant᷑. Non enim omnis numero¬
sitas humani corporis inuentt᷑ instatua. S
tamen quȩcunq ibi inueniunt᷑. ab illa sapi¬
entia ꝑ artificis animum traiciunt᷑: quȩ ip¬

Expanded text:
ntis Dei, per quam ex nihilo facta sunt omnia, quae etiam sapientia ejus dicitur, ipsa operatur etiam per artifices, ut pulchra atque congruentia faciant; quamvis non de nihilo, sed de aliqua materia operentur, velut ligno, aut marmore, aut ebore, et si quod aliud materiae genus manibus artificis subditur. Sed ideo isti non possunt de nihilo aliquid fabricare, quia per corpus opori imprimunt, in animo accipiant ab illa summa sapientia, quae ipsos numeros et ipsam convenientiam longe artificiosius universo mundi corpori impressit, quod de nihilo fabricatum est: in quo sunt etiam corpora animalium, quae jam de aliquo, id est, de elementis mundi fabricantur; sed longe potentius excellentiusque, quam cum artifices homines easdem figuras corporum et formas in suis operibus imitantur. Non enim omnis numerositas humani corporis invenitur in statua; sed tamen quaecumque ibi invenitur, ab illa sapientia per artificis manum trajicitur, quae ip