comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sufficient̃ uidisse sibi uisus ẽ: Cui ñ loco oĩ¬
te disciplinã ꝓpinauit. Quẽ ñ cũ ipsius qui
corrigebat᷑ uoluptate correrit: Q̃ lecicia illiꝰ
bris: Quis eũ ñ altiorem inuenit quã pͥusui¬
derat: Semꝑ in sũmitate untucũ posicus :
semꝑ quo crescere posset inuenit. lam uͦsub
exhortatione ipsius. quil anxius ñ dolorem
suũ sp̃uit: Quisferis morib. non insamam
cxecratus ẽ: Quis lasciuus. luxuriã ñ decesta¬
tus ẽ: Quid plura: Omĩb om̃ia tit apłs ait
sadtus. cõmunis om̃iũ medicina erat. Mullã
pene grãm ñ inse cam plenã babinit: ut
ipsam specialit̃ excolere et possidere tanquã
ti pectore int̃ quelibet aspera et duitolerata
tormenta:necoptauit improbe mortẽ. nec
expauit. Nam quẽ uiuere inc̃ quelibet gra¬
uia inxp̃i seruitute ñ piguit: ad nouã uitã
ꝑ cõmunẽ illã nouȩ uitȩ ianuam transire ñ
cimuit. Premeditata illi ulcima hominũ
siquidẽ aliqua extrinsecus suꝑueniens egri¬

Expanded text:
 Cui non loco omnate disciplinam propinavit? Quem non cum ipsius, qui corrigebatur, voluptate correxit? Quando laetitia illius bris? Quis eum non altiorem invenit, quam prius viderat? Semper in summitate virtutum positus, semper quo crescere posset invenit. Jam vero sub exhortatione ipsius quis anxius non dolorem suum sprevit? Quis feris moribus non insaniam exsecratus est? quis lascivus luxuriam suam non detestatus est? Quid plura? Omnibus omnia, ut Apostolus ait, factus , communis omnium medicina erat. Nullam pene gratiam non in se tam plenam habuit, ut ipsam specialiter excolere et possidere tanquam ti pectore exhorruit. Inter quaelibet aspera et diu tolerata tormenta nec optavit improbe mortem, nec expavit. Nam quem vivere inter quaelibet gravia in Christi servitute non piguit, ad novam vitam per communem illam novae vitae januam transire non timuit, praemeditata illi ultima hominum siquidem aliqua extrinsecus superveniens aegri
Abbreviated transcription (Latin):
lingua s oꝑe et uitace. Et illa quidẽ ege¬
bant diligentioꝵ disputatione. et doctio¬
conis effecit. ego nec uidinec audiui
s uidert̃ et audicit̃. qui ninistri fuert̃
sermonis: et quib credo sicut octilis meis.
usiħu: et uale dixi scło in scłm. et in scłm
scli. Necreuimus aut̃ et hec et alia. quȩ fide
ustilo apͥncipio itinerari ipsius excerpta
sunt. a licui de linguis insignib et religi¬
osis commendare. qui potenti untuce uer¬
boꝵ facta lucida ꝑulucat in lucem. Uos
quoq cum hanc epłam susceꝑicis orate

Expanded text:
lingua, sed opere et veritate. Et illa quidem egelingua, sed opere et veritate. Et illa quidem egebant diligentiori disputatione et doctiotionis effecit, ego nec vidi, nec audivi, sed viderunt et audierunt qui ministri fuerunt sermonis et quibus credo sicut oculis meis. et valedixi saeculo in saeculum et in saeculum saeculi. Decrevimus autem et haec, et alia quae fideli stylo a principio itinerarii ipsius excerpta sunt, alicui de linguis insignibus et religiosis commendare, qui potenti virtute verborum facta lucida perducat in lucem. Vos quoque, cum hanc epistolam susceperitis, orate
Abbreviated transcription (Latin):
ri luo. Scitis e uos dñe pat᷑. qr scribere
nec monacho in ausu. nec indocto inꝑ
mꝑu. nec penitenti cẽ debeat in affeclu.
Hurũ qͦq ẽut cũ alii uacent et uideant
qm̃ ipse ẽ us: egostilũ tabulasꝙ iruoluã:
quẽ ñ ignoratis durioris penianciȩ mar¬
tyrio confringendũ. In ueritate didici.
nil eẽ efficatius ad ꝓm̾endũ diuicias grẽ
dĩ. quã scde et tacere: et sẽꝑ humilib con¬
sentire. humilitas uͥtutũ regnia pͥmoge¬
nitũ filium suũ silentiũ parit in quo et
de quo culcus iusticie pendet. iusto accesta¬
nte qui ait.Cultus iusticiȩ silentiũ. S n¬
mis ꝑgredior.et interrũpendus c̃cuisus
sermonis:quia fortassis in commoda pu¬
blica peccẽ siquos plurib debecis oculos.
decineã pagina longiori. Iu ip̃m auc̃ẽ qñ
milis sublimitas.ĩmo sublimis humili¬
tas amantissime pat̾: Rogacis gͥ ut scͥbã
uobisque cõpca habeo de miraculis patͥs¬
ñi amiciuri: qui uos diligit ñ u̾bo neq

Expanded text:
ori suo. Scitis et vos, domine pater, quia scribere nec monacho in usu, nec indocto in promptu, nec poenitenti esse debeat in affectu. Durum quoque est, ut cum alii vacent et videantm ipse est Dominus, ego stylum tabulasque involvam, quem non ignoratis durioris poenitentiae martyrio confringendum. In veritate didici nihil esse efficacius ad promerendum divitias gratiae Domini, quam sedere et tacere, et semper humilibus consentire. Humilitas virtutum regina, primogenitum filium suum silentium parit; in quo, et de quo cultus justitiae pendet, justo attestante qui ait: Cultus justitiae silentium . Sed nimis progredior et interrumpendus est cursus sermonis; quia fortassis incommoda praelibatio est, si quos pluribus debetis oculos detineam pagina longiori. Id ipsum autem quando milis sublimitas, imo sublimis humilitas, amantissime pater? Rogatis igitur, ut scribam vobis quae comperta habeo de miraculis pati vestri, qui vos diligit non verbo neque
Abbreviated transcription (Latin):
xinapopłi deuotione susceꝑti. Multa ge
hoc diumnȩ miracula u̾tuas claruerunt:
quȩ et sinos cacuerimtis: lapides clama¬
bunt. ꝓpcẽa qui p̃sentes suimus. dignũ
duximus annotare ea:utande gr̃ã con¬
fusionis.et dubitationis ambigendȩ Sin¬
guloꝵ enĩ p̃scripsimus nomina: et singłi
qđ uidimus et audiuimus. certa u̾itate
testamur. Eramꝰ atitẽ cum eo. ego heriman
ec frowinus. monachi quoq duo. girar¬
dus et gausridus: clerici tres philippus
icodiensis arcbidiaconus. oto. et francoq
bus addicus ẽ in ip̃o iunere alexander co¬
loniensis. Romã enĩ ꝑficiscebatur: suide¬
ns oꝑa diuine uirtutis. et audiens crebrã
patris gxhortacionẽ compundus ẽ et conu̾¬
sus. Singłorum nomina. ex p̃scriptione pͥ¬
marũ inuenies licierarum. E¬

Expanded text:
populi devotione suscepti. Multa ex hoc divinae miracula virtutis claruerunt, quae, etsi nos tacuerimus, lapides clamabunt. Propterea qui praesentes fuimus, dignum duximus annotare ea vitandae gratia confusionis, et dubitationis abigendae. Singulorum enim praescripsimus nomina; et singuli quod vidimus et audivimus, certa veritate testamur. Eramus autem cum eo ego, Hermannet Frowinus; monachi quoque duo, Gerardus, et Gaufridus: clerici tres, Philippus Leodiensis archidiaconus, Otto, et Franco: quibus additus est in ipso itinere Alexander Coloniensis. Romam enim proficiscebatur; sed videns opera divinae virtutis, et audiens crebram Patris exhortationem compunctus est et conversus. Singulorum nomina ex praescriptione primarum invenies litterarum.
Abbreviated transcription (Latin):
rufum in matͥs ut̃o apparuisse cognouimꝰ.
felie qui int̾ celestis sponsi m̃bra tã celertt̃
conformatꝰ est capiti: ut quẽadmodũ ille
candidus et rubicundus. electus predieatur
ex milib: sic iste suo utiq modo candidus.
et siñ passione rubicundus patientia tam̃
subrusus extiterit. Oporcet autẽ nos qͦq km̃
imitatores cius eẽ. sicut et ipse xp̃i. Honne eñ
et sinon aliis uobis tñ apłs ẽ Nõne signa apła¬

Expanded text:
 subrufum in matris utero apparuisse cognovimus.  subrufum in matris utero apparuisse cognovimus. Felix, qui inter coelestis sponsi membra, tam celeriter suo conformatus est Capiti, ut quemadmodum ille candidus et rubicundus, electus praedicatur ex millibus : sic iste suo utique modo candidus, et sine passione rubicundus, patientia tamen subrufus exstiterit. Oportet autem nos quoque imitatores ejus esse, sicut et ipse Christi. Nonne enim, etsi non aliis, nobis t
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ cordis cohibitio. tanqͣm capilloꝵ ca¬
pitis colligatio: euident̃ autẽ et exp̃sse elo¬
quii ẽ cõmendata dulcedo. Cui autẽ doc¬
trina tam feruens. tam subtilis. tã copiosa.
tã utilis tam dulcis deniq et acceptabilis
fuit: Sẽd quid dicimꝰ quod in corpore to¬
to candido. dorsum uisus est habuisse sub¬
rufum: Candor enim castitas. candorin¬
nocentia uite. candor corporis: puritas ẽ ac¬
tionis. Quid autẽ rubor. nonne martyriũ:
Qͦdsi rufus apparuisset. ñne martyr fuissec
Nam dorso porcant᷑ oña: dorsum ad flagel¬
la p̃bet᷑. Et qmius ñ timuerit canere sc̃s .
liqͥs. plus currit in certamine confessor iste
sustinens. qͣm martyr ictum sufferens: hu
lus. qͣm multa qͣm gͥraiia. ñ uniꝰ iccul
mortificatione. s longa sui corporis macera¬
tione sustinuit: ñ imm̾ito forsitan sicut bea¬
tũ laurentiũ. apłoꝵ supparem canimꝰ sie ber

Expanded text:
tionum cordis cohibitio, tanquam capillorum cationum cordis cohibitio, tanquam capillorum capitis colligatio, evidenter autem et expresse eloquii est commendata dulcedo. Cujus autem doctrina tam fervens, tam subtilis, tam copiosa, tam utilis, tam dulcis denique et acceptabilis fuit? 17. Sed quid dicimus, quod in corpore toto candido dorsum visus est habuisse subrufum? Candor enim castitas; candor, innocentia vitae; candor corporis, puritas est actionis. Quid autem rubor est? Nonne martyrium? Quid si rufus apparuisset, nonne martyr fuisset? Nam dorso portantur onera, dorsum ad flagella praebetur: et quamvis non timuerit cavere  fort. currere, quis plus currit in certamine, confessor ista sustinens, quam martyr ictum sufferens? Humlus, quam multa, quam gravia, non unius ictus mortificatione sed longa sui corporis maceratione sustinuit: non immerito forsitan, sicut beatum Laurentium Apostolorum supparem, sic Bern
Abbreviated transcription (Latin):
cep̃ utcũq uiuere: cepit mirabilis apparere.
Necdũ parturiebat᷑: et iam p̃dicabat᷑. Uel
magis ipse iam p̃dicabat: et nec lactens qͥ¬
dem adhuc erat. iam tam̃ laudans dñm
apparebat. Nec immerito sic cõmendatꝰ.
auteqͣm natus ẽ. Non imm̃ito in qͣm diui¬
no magnificabat᷑ oracło. dum adhuc mat̾
ri uerbum qͣm ueracit̾ sit p̃dictum. qͣm
efficacit̾ ad impletum. ipsi miirũ deuotius¬
hodie recolunt: qui in seipsis exꝑti. et la¬
tratuũ eius efficaciam: ⁊ medicinalis lingue
gr̃am certius cognouerunt. Et nc̃ dñe qͥ
te diligit. et canem tuũ utiq diligit: uti¬
uam et ipse diligas quos ille dilexit. In cuiꝰ
eloquio euident̾ ꝓbauimꝰ eẽ completum:
quod in laudem sponse ꝓsequit᷑ sponsꝰ in
cantico canticoꝵ. Sicut uitta coccinea la¬
bia tua: et eloqͥum tuum dulce. Paucis
siquidem u̾bis feruor ii colore coccinco:
in utita stibtilitas ⁊ latitudo. sed et cogita¬

Expanded text:
coepit utcunque vivere, coepit mirabilis apparere. coepit utcunque vivere, coepit mirabilis apparere. Necdum parturiebatur, et jam praedicabatur, vel magis jam ipse praedicabat: et nec lactans quidem adhuc erat, jam tamen laudans Dominum apparebat. Nec immerito sic commendatur antequam natus est: non immerito, inquam, divino magnificabatur oraculo, dum adhuc materri verbum quam veraciter sit praedictum, quam efficaciter adimpletum, ipsi nimirum hodie recolunt, qui in se ipsis experti latratuum ejus efficaciam et medicinalem linguae gratiam certius cognoverunt. Et nunc, Domine, qui te diligit, canem tuum utique diligit. Utinam et ipse diligas, quem ille dilexit. In cujus eloquio evidenter probavimus esse completum, quod in laudem sponsae persequitur in Cantico canticorum: Sicut vitta coccinea labia tua, et eloquium tuum dulce . Paucis siquidem verbis fervor in colore coccineo, in vitta subtilitas et latitudo, sed et cogita
Abbreviated transcription (Latin):
electionis. uel ipsis uel de ipsis innotescat
archanum. Cũqr alios in puericia. alios
in iuuentute.alios insenectute uocaue¬
rit: ñ nullos tam̃ sed paucos uelut qͦdam
pͥuilegio grẽ spiritalis in benedictione p̃¬
ueniens. imio p̃ripiens nec du natos:
quales eẽnt futuri quib uoluit signis
et indiciis declarauit. Sic electi sui et ꝑ¬
elecci huiꝰ uen̾a bilem matrẽ. ad huc felicis¬
simo onere gͣuidam. insolita uisione ꝑ¬
terruit: sed int̾pretatione eiusdem couso¬
latus est uisionis. Cum enĩ nobili foret gͣ¬
uida fetu. sommũ uidit: qͦd religioso cui¬
dam solitario indicans ait. Uidi et audiui
quasi catulum toto corpore candidũ. in
dorso subrufum in meo latͣntem it̾o: et
expaui. Cui ille. ne metuas ait. Paries fi¬
lium acceptabilem deo: qui p̃dicator ef¬
ficax et eximius. magnꝰ et excelsus in u̾bo gle
ẽ futurus. Sic nimirũ bennardus nr̃ ex qͦ

Expanded text:
dilectionis, vel ipsis, vel de ipsis innotescat dilectionis, vel ipsis, vel de ipsis innotescat arcanum. Cumque alios in pueritia, alios in juventute, alios in senectute vocaverit: nonnullos tamen, sed paucos, velut quodam privilegio gratiae specialis in benedictione praeveniens, imo praeripiens, necdum natos, quales essent, quibus voluit signis et indiciis declaravit. 16. Sic electi sui et praedilecti hanc venerabilem matrem, adhuc felicissimo onere gravidam, insolita visione perterruit, sed interpretatione ejusdem consolatus est visionis. Cum enim nobili foret gravida foetu, somnium vidit quod Religioso cuidam solitario indicans ait: « Vidi et audivi quasi catulum toto corpore candidum, in dorso subrufum, in meo latrantem utero, et expavi. » Cui ille: « Ne metuas, ait, paries filium acceptabilem Deo, qui praedicator efficax et eximius, magnus et excelsus in verbo gloriae est futurus. » Sic nimirum Bernardus noster ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma dic qua felicissimũ illud cũ dño fedꝰ
imiit ⁊ uotũ uouit sacre contĩsationis. nec¬
dũ posito habitu scłari. in frĩs latere necdũ
infixam lanceam uidit: et post dies circi¬
ter qͥndecim infligendi. locum uulnis di¬
gito demonstrauit. Nunc autẽ corrupti¬
bilib exoneratꝰ exuunis. corporalib um¬
culis absolut̃. terrenis eductus ex tenebͥs¬
et mundano de carcere erucus. ex his po¬
tissimum que ad suoꝵ necessitates ꝑti¬
nent filioꝵ. aliquid ignorare credatur:
Non est ista necessitudo carnalis: nec spi¬
ritalis est estimanda pat̾nitas in carnis
resolutione dissolui. Sanc etiam nẽ audi¬
ri debet a siliis⁊ audiri debet ex tumu¬
lo: quẽ audiuit olim mater in utero.
Unde etiam celebranda cognoscit᷑ in
multa benedictione eius memoria post
decessũ: cuiꝰ magnifice cõmendata ẽ san¬
ctitas etiam ante ortum. Sicut eĩ nouit
pora ⁊ mom̃ta consticuit: quib et̾ne sue

Expanded text:
prima die, qua felicissimum istud cum Domino foedus prima die, qua felicissimum istud cum Domino foedus iniit et vovit sacrae conversationis, necdum posito habitu saeculari, in fratris latere nondum infixam lanceam vidit, et post dies circiter quindecim infigendi locum vulneris digito demonstravit. Nunc autem corruptibilibus exoneratus exuviis, corporalibus vinculis absolutus, terrenis eductus a tenebris, mundano de carcere erutus, ex his potissimum, quae ad suorum necessitates pertinent filiorum, aliquid ignorare credatur? Non est ista sollicitudo carnalis, nec spiritualis est aestimanda paternitas in carnis resolutione dissolvi. Sane etiam nunc audire debet a filiis, audire debet e tumulo, qui auditus olim est in utero materno. Unde etiam celebranda cognoscitur in multa benedictione ejus memoria post decessum, cujus magnifice commendata est sanctitas etiam ante ortum. Sicut enim novitpora et momenta constituit, quibus aeternae suae
Abbreviated transcription (Latin):
omnil modis illibata: sed eandem obtinet
giãm quec̃q fuerit suꝑfusa. Cũ. plurib
iã ad morboꝵ remedia postulantib de codẽ
sacro liquore donau̾int: nam et muttis opẽ
tulisse confirmant: impleto tam̃ sepiꝰ aqua
alt̾a uascło talis ꝑmanet usq hodie qualis pri¬
ma fuerat dic. Atq utinã in ꝑpetuũ in eiuscde
beati pats congregatione ꝓbet᷑ quod inliqͦre
fieri ꝑhibetur: ut nec color obtimus in exti¬
ori conu̾satione. nec sapor in celesti intentio¬
ne. nec odor in opinione mutet᷑: sed eidem
grẽ in qua uir sc̃s instituit. qͥcqͥd infundit᷑
conformet᷑. Neq enum ipsius nunc ꝓposui¬
mus narrare uirtutes: sed ad eiusemu¬
lationẽ et reu̾entiã ur̃as qntum possum̃
erigere mentes. Quem nunirũ et si corpo¬
raliter iam ñ uidetis: spiritaliter tam̃¬
eum que circa uos sunt & audire et uidere
nullatenus dubitetis. Nimirũ ipse ẽ qui

Expanded text:
omnimodis illibata, sed eamdem obtinet omnimodis illibata, sed eamdem obtinet et gratiam quaecunque fuerit superfusa. Cum enim pluribus jam ad remedia postulantibus de eodem sacro liquore donaverint nam et eum multis opem tulisse confirmant, impleto tamen saepius aqua altera vasculo, talis permanet usque hodie, qualis prima fuerat die. Atque utinam in perpetuum in ejusdem beati Patris congregatione probetur, quod in liquore fieri perhibetur, ut nec color optimus in exteriore conversatione nec sapor in coelesti intentione, nec odor in opinione mutetur; sed eidem gratiae in qua Vir sanctus exstitit, quidquid infunditis conformetur. Neque nunc ipsius proposuimus narrare virtutes, sed ad ejus aemulationem et reverentiam vestras, quantum possumus, erigere mentes. Quem nimirum, etsi corporaliter jam non videtis, spiritualiter eum quae circa vos sunt audire et videre nullatenus dubitatis. Nimirum ipse est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pitatis q̃nto c̾tius uunc et ꝑfecti ura omnia
gi lis qͥbici eum apparuerit. adhuc enĩsine
ula desitatione uidebimꝰ eu et utma gau¬
duat ci nr̃m et gaudiũ nr̃m nemo tollata
nebis. ⁊ mͦ iq̃m singulos amplectet᷑. singłoᷤ
alloquet singłis indicabit qͥa ego tͥ cũ nesci¬
res. in illa tunc necessitate sic affui. illos au¬
diui gemitus. illos conatꝰ adiuui. illas uidi
lacͥmas. suspiria illa suscepi: In qͣ tam̃ erpe
in carne degens spũalit̃ educauit: pͥmos
conuenit eẽ ñ solos. Utrũq enĩ eacde de se
ipsa ueritas ait: et beatiocłi qui uident
q̃ uos tudetis. et beati qui ñ uidert et cre¬
didert̃. Nonnullis etiã pat̾ sc̃s eũ in carne
cum ñ uiderint. benignũ sese in spu exhi¬
buit patrem: tulit opem: abstulit tempta¬
tionẽ. actulit consolationẽ. Nam et ex laua¬
cro sacri corporis eius. cũ exmore ei pꝰ tͣnsi¬
tũ debitas exhiberemꝰ exeqͥas: fr̃s qͥđa in
remotissimas orbis partes deportauert̃. Et

Expanded text:
to certius nunc nostra omnia gulis quibusque, cum apparuerit adhuc, si sine ulla haesitatione viderimus eum: et utinam gaudeat cor nostrum, et gaudium nostrum nemo tollat a nobis, quomodo, inquam, singulos amplectetur, singulos alloquetur, singulis indicabit, « Quia ego tibi, cum nescires, in illa tunc necessitate adfui, illos audivi gemitus, illos conatus adjuvi, illas vidi lacrymas, suspiria illa suscepi? » In qua tamen nin carne degens spiritualiter educavit, primos convenit, et non solos: utrumque enim eadem de se ipsa Veritas ait: Beati oculi qui vident quae vos videtis ; et: Beati qui non viderunt, et crediderunt . 5. Nonnullis etiam Pater sanctus, cum in carne eum non viderunt, benignum sese in spiritu exhibuit patrem, tulit opem, abstulit tentationem, attulit consolationem. Nam ex lavacro sacri corporis ejus, cum ex more ei post transitum debitas exhiberemus exsequias, fratres quidam in remotissimas orbis partes deportaverunt; et
Abbreviated transcription (Latin):
me ñ indisti ipse te uidi: et quidem inestũ
uimis ac uehem̃t̾ afflictum. Et cum tibi
pacem cupiens pacis oscłia darem: lacri¬
inis tuis iꝑse ꝑmadui. Hec ait. et ꝓpiꝰ illũ
accede iubens. sua illa dignantissima pi¬
etate osculatus: ac magnifice consolatus
c̃ eũ. Nec mirũ quod mira facilitate mira
celeritate nubem illam radius ille dissol¬
uit. Siqͥdem ñ manis illa uisio fuerat: nã
in multa ante p̃uentũ benedictione dul¬
cedinis. p̃ eiusde beati patͥs egressũ guissima
qͣła occupauerat ea tẽpestate temptatio: et
ꝓpe modũ uehemens absorbuerat meror. S
gemina quedã sacroꝵ. grã labioꝵ in ubo uẽ¬
ritatis et inosculo karitatis confestim tͥsti¬
uatur irriguũ. Deducant ocłi nr̃i ⁊iusio¬
nes a quarũ si forte in illũ influant patne dc¬
itie sinũ: si forte etiam nc̃ ad filioꝵ flec̾ pa¬
desm madeat pectꝰ. Quẽ enĩ uelut incunis

Expanded text:
me non vidisti, ipse te vidi, et quidem moestum me non vidisti, ipse te vidi, et quidem moestum nimis, ac vehementer afflictum, et cum tibi pacem, cupidus pacis osculum darem, lacrymis tuis ipse permadui. » Haec ait, et propius illum accedere jubens, sua illa piissima dignatione osculatus ac magnifice consolatus est eum. Nec mirum quod mira facilitate, mira celeritate nubem illam radius ille dissolvit; siquidem non jam illa visio fuerat. Nam in multa ante praeventum benedictione dulcedinis, post ejusdem beati Patris egressum, gravissima quaedam occupaverat ea tempestate tentatio, et propemodum vehemens absorbuerat moeror. Sed gemina quaedam sacrorum gratia labiorum in verbo veritatis, et in osculo charitatis confestim tristiciatur irriguum: deducant oculi nostri divisiones aquarum, si forte in illum pluant paternae clementiae sinum, si forte etiam nunc ad filiorum fletus paternum madeat pectus. Quem enim velut in cunis
Abbreviated transcription (Latin):
nuit̾ suspicemur. Qͣminulta iuir scs̃ etiã
dum in carne uixit. uidit inspũ: qͣnta
etiam longe positus comꝑit: qmmulta
quoq futura p̃nouit. atq p̃nunciauit.
Scio hominem quem diuini sermonis
hamo cum aliis quidem ñ paucis ipse pis¬
catus: in cellam fr̃m nouicioꝵ. uͥ płes eotẽ¬
pore iuxta legis dince sanctionem pͥmitiaꝵ
mampuli frangebant᷑ et torrebantur inclu¬
xit. Intim causa extitit. sicut frequens illũ
trahebat necessitas tam suoꝵ qͣm totius ec¬
clesie dei: ut egressus a monast̾io ꝑ dies
aliquot pater ses abeẽt: sed corpore solo ñ
corde: nec efficaci ꝓuidentia sp̃c. sed p̃sen¬
tia carnis infirma. Reg̃ssus deniq de iua¬
ipsa. tirones dñi sui confestim uisitat: qͦs
ad militiam cius si bene memini circiter
lxxx. armis sp̃italib instruebat. Quib¬
consalutatis. non multa locutus: unũ illũ¬
ex nomine euocans aiebat. Nou̾is quia pꝰꝙ.

Expanded text:
nuiter suspicemur! Quam multa Vir sanctus, etiam, nuiter suspicemur! Quam multa Vir sanctus, etiam, dum in carne vixit, vidit in spiritu? quanta etiam longe positus comperit? quam multa quoque futura praenovit, atque praenuntiavit? Scio hominem, quem divini sermonis homo cum aliis quidem non paucis ipse piscatus, in cellam 1311 Novitiorum, ubi plures eo tempore juxta legis Dominicae sanctionem, primitiarum manipuli frangebantur, et torrebantur, induxit. Interim causa exstitit, sicut frequens illum trahebat necessitas, tam suorum, quam totius Ecclesiae Dei, ut egressus a monasterio per dies aliquot Pater sanctus absens, sed corpore solo, non corde, nec efficaci providentia spiritus, sed praesentia carnis infirma. Regressus denique de via, tirones Domini sui confestim visitat, quos ad militiam ejus si bene memini circiter octoginta armis spiritualibus instruebat. Quibus salutatis, non multa locutus, unum illorum nomine evocans, aiebat: « Noveris quia, postquam
Abbreviated transcription (Latin):
ret post discessum suum. in discipłoꝵ oui
ũqͣm disceda t: ẜ firmit̾ et fidelit̾ teneat᷑
nec aliquando dimittat᷑. Utinam nunc ma¬
xime ur̃ ille inueniat᷑ albas. et uos filii
eius: ur ille pastor. ⁊ uos oues pascue eiꝰ.
illum qui dilex it nos hodie hic sedemꝰ: qͦd
caue ante omnia uolueritis ne surrexisse
uideret᷑ in uobis qui ignoraret ioseph.¬
Et nunc kini que uidentur in uobis tem¬
poralia st̃ et continuo tͣnsitura: ñ sic autẽ
que in illo credimꝰ. et siiam ñ uidemꝰ. Iniu¬
sibilem itaq tanqͣm uidentes emũlem᷑
et reu̾eamur in omnib obseruantes p̃cep¬
ta eius. consilia eius. exempla eius: optan¬
tes etiam et orantes. ut cuius iuterim cõ¬
inemoratione temporali gͣtulam officio:
ꝑpetuoletem᷑ aspectu. Nunqͥd enim uel
modo sicut uidere cum nos ñ merem᷑:
sic ab eo ipsi etiam ñ uidemur: Absit a
nobis fratres absit: ut tale aliquid uelte¬

Expanded text:
ret post discessum suum in discipulorum ovilret post discessum suum in discipulorum ovilnunquam discedat, sed firmiter teneatur, nec aliquando dimittat! Utinam noster ille inveniatur Abbas, et vos filii ejus; vester ille pastor, et vos oves pascuae ejus!  propter illum qui dilexit nos, hodie hic sedemus, quod cavere ante omnia volueritis, ne surrexisse videretur in nobis qui ignoraret Josephcharissimi, quae videntur in nobis, temporalia sunt, et continuo transitura: non sic autem quae in illo credimus, etiam videmus. Invisibilem itaque, tanquam videntes aemulemur et veneremur, in omnibus observantes praecepta ejus, consilia et exempla optantes, etiam et orantes. Utimur interim commemoratione, temporali congratulamur officio, perpetuo laetamur aspectu. Nunquid enim vel modo, sicut videre eum non meremur, sic ab eo ipsi etiam non videmur? Absit a nobis, fratres, absit, ut tale aliquid vel te
Abbreviated transcription (Latin):
go uiuat tempore. huiꝰ beati patͥs gene¬
ratio. quã p̃sentialit̾ ꝑ er̃głium ipse ge¬
nuit. ipse sepius parturiuiit: utinã eius
uestigia sic sequat᷑. ne quod absit adu̾sꝰ
eam secutura posteritas. causas habeat q̃¬
relarum: quod decliuantes cito auia ui¬
te que ostensa ẽ eis: nec ipsi intͣuerint nec
ꝑmiserint suos deinceps intͦire seq̃ces. Hoc
sc monebat. ⁊ nunc quoq n fallor. immo
quia ñ fallor pat̾ua desidat karitate: ut
scłm illud apli. quẽ admodũ accepistis
ab eo. quomͦ uos oporteat ambulare te pla¬
cere deo ꝑ omnia sicut et ambulatis. ut a¬
bundetis magis. Nimirum sollicitus erat
ꝓpter illud forsitan moysi scĩ t̾ribile u̾bũ
quod leg̾at. ne forte dicendum aliquib ui¬
deretur. Adhuc uiuente me. et ingredi¬
ente uobiscum semꝑ contentiose egistis
contra dñm: qͣntomagis cum mortuus
fuero: Nec minus ut uereor apłica eum
ũba mouebant. quod intrat᷑os forte p̃nosce¬

Expanded text:
go vivat tempore hujus beati Patris genego vivat tempore hujus beati Patris generatio, quam praesentialiter per Evangelium genuit ipse, et saepius parturivit! Utinam ejus vestigia sic sequatur, ne quod absit! adversus eam secutura posteritas causas habeat querelarum, quod declinantes cito a via vitae, quae ostensa est eis, nec ipsi intraverint nec permiserint nos deinceps introire sequaces! Hoc se monebat. Et nunc quoque, ni fallor, imo quia non fallor, paterna desiderat charitate, ut, secundum illud Apostoli, quemadmodum accepistis ab eo quomodo oporteat vos ambulare et placere Deo per omnia, sic et ambuletis, ut abundetis magis . Nimirum sollicitus erat propter illud forsitan Moysi sancti terribile verbum quod legerat, ne forte dicendum aliquibus videretur: Adhuc vivente me et ingrediente vobiscum, semper contentiose egistis contra Dominum: quanto magis, cum mortuus fuero? Nec minus, ut vereor, apostolica eum verba movebant, quod intraturos forte praenosce
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens aiebat. Be ati sunt qui te uider̃t.
et in amicicia tua decoratisunt. Ceterũ
in omni int̾im iocunditate captanda no¬
bis utilitas: et querendus in omni deuo¬
tionis affectu. fructus salutis. edificatiois
effectus. Pauꝑtas siquidem nr̃a refici ma¬
gis eget. qͣm deletari: et si ñ desipit. escas
potius. qͣm delicias querit. Et sane utras¬
ꝙ simul in hac sacra et fructuosa arbore.
si pie querun᷑. inuenimꝰ. Hoc enim liguim
pͥmo qͥdem plantatum secus decursus a¬
quaꝵ fructum suum dedit in tempore
suo.s iam nunc ut alibi legitur. tͣnsplan¬
tatum ẽ potius suꝑ aquas nec aliqñ de¬
sinit facere fructum. Uiunt ad huc mn
uobis exempla conu̾sionis eius: frequen¬
tant᷑ eloquia oris eius: orationum eius
suffragia sacra ñ desunt. Legimꝰ de fili¬
is isrł. quod seruierunt dño cunctis di¬
eb iosue t senioꝵ qui not̾i̾ant omnia o¬
ꝑa dñi que fecerat in isrł. Utinam lon¬

Expanded text:
Sapiens aiebat: Beati sunt qui te viderunt, Sapiens aiebat: Beati sunt qui te viderunt, et in amicitia tua demorati sunt . Caeterum, in omni veterum jucunditate captanda nobis utilitas, et quaerendus in omnibus devotionis affectus, salutis fructus, aedificationis effectus. Paupertas siquidem nostra refici magis eget, quam delectari: et si non desipit, escas potius quam delicias quaerit. 2. Et sane utrasque in hac sancta et fructuosa arbore, si pie quaerimus, invenimus. Hoc enim lignum primo quidem plantatum secus decursus aquarum, fructum suum dedit in tempore suo. Sed jam nunc, ut alibi transplantatum est secus aquas, nec aliquem desinit facere fructum. Vivunt adhuc in nobis exempla conversationis ejus, et frequentantur eloquia oris ejus, orationum ejus suffragia sacra non desinunt. Legimus de filiis Israel, quod servierunt Domino cunctis diebus Josue, et seniorum, qui noverant omnia opera Domini quae fecerat in Israel . Utinam lon
Abbreviated transcription (Latin):
piose ii conspeccu dñi mors seruieius:
illatenus est negligenda mortalib. Nec
sepelienda tanti iuri memoria negligen¬
tie tumulo: nec obliuionis ẽ tumulanda
sepulcro. Amplectendũ in omnib ⁊ ꝑ om¬
nia nom̃ scm: magnifica eius oꝑa audien¬
tib. u̾ba legentib: considantib fructũ.
Nec decet illos corporeũ eius obitum ob¬
liuisci. qui ipsius uitam nouerunt spi¬
ritalem: qͣm deuota deo. qͣmpura sib.
quã fuerit utilis et fructuosa qͣm pluri¬
mis. Uerũtam̃ dulcior satis et longe eis
delet esse iocundior hodierna memoria. qͥ
inser ti m illius tam bone oliue pinguedi¬
nem: etiam nunc ab ipsa scã radice por¬
tant᷑. Suꝑ omnes autem dulcissima eis ⁊
omnimodis debet eẽ deuota: qui menio¬
riam abundantie suauitatis qͣm aliqu
gustauert̃. et ruminant ⁊ eruccuant.
dum sibi recolunt. ⁊ referunt aliis que
de illo dei homine uiderunt ⁊ audierurs.
enim secum locuna tur. et de eis ꝑnun¬
ciant uniũsi: qͦd debeato helya qͥ dam

Expanded text:
iosa in conspectu Domini mors servi ejus; nullatenus 1310 est negligenda mortalibus, nec sepelienda tanti viri memoria negligentiae tumulo, nec oblivionis est tumulanda sepulcro. Amplectendum in omnibus, et per omnia nomen sanctum, magnifica ejus opera audientibus, verba legentibus, considerantibus fructum. Nec decet illos corporeum ejus obitum oblivisci, qui ipsius vitam noverunt spiritualem; quam devota Deo, quam pura sibi, quam fuerit utilis et fructuosa quamplurimis. Verumtamen dulcior satis, et longe eis debet esse jucundior hodierna memoria, qui inserti in illius tam bonae olivae pinguedine, etiam nunc ab ipsa sancta radice portantur. Super omnes autem dulcissima ejus et omnimodis debet esse devota, qui memoriam abundantiae suavitatis, quam aliquando gustaverunt, et ruminant, et eructant, dum recolunt et referunt aliis, quae de illo Dei homine viderunt, et audierunt, enim secum loquuntur, et de iis pronuntiant universi quod, de beato Elia quidam
Abbreviated transcription (Latin):
hoe ipso facciltatem ex solo dei dono reminis¬
t̃ ac cepisse feriatꝰ autem ab huimo cie raboi¬
he edł ope iugr aut orabat aut legebat aut
meatrabatur:. Ad orandum si se solicudo ofter¬
ons pec se lits erat. s amnonicas aatt sc̃p tũtas.
siroplicre et seriaim libentius ac sepurile¬
gebat: nec ullis magis qm ipsaru uibis cas
nete ligere se dicebat: et quicqͥd in eis diui¬
Me s elu ebec uͣtatis aut litutis. in pͥme sibi
oragiuo sue sonte. magis qͣm in degrontis sio¬
positionum riuis sãꝑe testabat᷑ s cos tam̃ et
rehio d oxos earum expositores humilit legeis
ne quaqͣm sensib eoꝵ suos sensus eq̃bat. sed sti.¬
biciebat fornandos: et uestigis cortide ltct
inherens: sepe de fonte unde illihauseiag¬
et ipse bibebat. Inde ẽ quod plen sỹu q̃ omis
scã scripta diuinitꝰ ẽ inspirata. tam onfr̃¬
dent᷑ et utilit᷑ ea usq hõdĩe sicut apłs dicĩt
utec ad docendum: ad arguendũ : ad coeri¬
piendum: et dum p̃dicat ubum dẽi. quicqs

Expanded text:
hoc ipso facultatem ex solo Dei dono reminiscitur accepisse. Feriatus autem ab hujusmodi labo jugiter aut orabat, aut legebat, aut meditabatur. Ad orandum si se solitudo offerens, ubique solus erat. Canonicas autem Scripturas simpliciter ac seriatim libentius ac saepius legebat; nec ullis magis quam ipsarum verbis eas ntelligere se dicebat, et quidquid in eis divinae sibi elucebat veritatis aut virtutis, in primae sibi originis fonte magis, quam in decurrentibus expositionum rivis sapere testabatur. Sanctos tamen et orthodoxos earum expositores humiliter legens, nequaquam sensibus eorum suos sensus aequabat, sed subjiciebat formandos: et vestigiis eorum fideliter inhaerens, saepe de fonte, unde illi hauseraet ipse bibebat. Inde est quod plenus Spiritu, quo omnis sancta Scriptura divinitus est inspirata, tam confidenter et utiliter ea usque hodie, sicut Apostolus dicit, utitur ad docendum, ad arguendum, ad corripiendum . Et dum praedicat verbum Dei, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
gnego cum eo paucis dieb: quocq ocłos ute¬
bam mirans q̾si celos me uidere nouos. itiam
nouuniet antiquor egiptioꝵ monachor pa¬
trumi nr̃oꝵ antiqͥᷤ semitas: iin eis nridemnps
hominum recentia uestigia. Erat enimtẽ ty¬
poris uisere. dlareuallis aurea scła: cũ iuri ur¬
tutis olim diuites in scło. ⁊ honorati. tunem
tarent in sangͥne suo: in labore et erumms.
n fame et siti: in frigore ⁊ nudditate: in ꝑsecti¬
cionib ⁊ cortumelis: et angustis multis. p̃pa¬
rante selareualli eam quam hodic ht sufficien¬
ti ni ipacem Deꝙ eni se tam sibi q̃m pescte¬

Expanded text:
gnus ego cum eo paucis diebus, quocunque oculos vertegnus ego cum eo paucis diebus, quocunque oculos vertebam, mirans, quasi coelos me videre novos, et terram novam, et antiquorum Aegyptiorum monachorum patrum nostrorum antiquas semitas, et in eis nostri temporis hominum recentia vestigia. 35. Erat enim tunc temporis videre Clarae-Vallis aurea saecula, cum viri virtutis, olim divites in saeculo et honorati, tunc itarent in sanguine suo, in labore et aerumna, in fame et siti, in frigore et nuditate, in persecutionibus, et contumeliis, et angustiis multis; praeparantes Clarae-Valli eam quam hodie habet sufficientiam et pacem. Neque enim se tam sibi quam C
Abbreviated transcription (Latin):
lluma quasi saclegum ⁊ homi cicianl at⁊ cmn¬
tuim elis insurgerem Iose autemin qũe sorc
fibant in dissernt cun eta sumenseque o miã
biduse mulais dieb noscit̃ comeaisos ultum
bant cisola qupe aquan sib sali orange¬
so adad dum sumeret. fauces iguttur ei refri
auentam ẽ Nocte enim quacdam solito acteitens
orando esfudat suꝑse animamisuam: cũ tenuit᷑:
sopddates uoces audiuit tanqͣm enseuntis irui¬
tienidinis copiose E uigilans autem ⁊ eascem
uoces plenius audiens: cellam quoꝙ in quaia
aberat locus densis adhuc spinarum uepumq
frutestis abundans: s ninc longe mutat ap
illo. Suꝑ hunc aligudiu stabant uelut att̾uan¬
tes chori hencinde disposta: ⁊uir ses au diebat
et a dectabat᷑. Cuiꝰ cam̃ mistium uisionis ñ pus
aguouit: qͣm tnsiatis p aliqt annosedificips¬
monastu. eodem in loco positum oratorũ cer¬
neretꝰ uͥ uocesillas audisset. Mansi aute inci¬

Expanded text:
illum quasi sacrilegum et homicidam ira et conillum quasi sacrilegum et homicidam ira et contumeliis insurgeremus. Ipse autem in quem haec fiebant, indifferenter cuncta sumens, aeque omnia butyro multis diebus noscitur comedisse; oleum gebant eio quod dum sumeret, fauces et guttur ei refrigstratum est. Nocte enim quadam solito attentius orando effuderat super se animam suam, cum tenuiter soporatus, voces audivit tanquam transeuntis multitudinis copiosae. Evigilans autem, et easdem voces plenius audiens, cellam quoque in qua aberat locus, densis adhuc spinarum vepriumque frutetis abundans, sed nunc longe mutatus ab illo. Super hunc aliquandiu stabant velut alternantes chori, hinc inde dispositi, et Vir sanctus audiebat et delectabatur. Cujus tamen mysterium visionis non prius agnovit, quam translatis pmonasterii, eodem loco positum oratorium cerneret, ubi voces illas audisset. Mansi autem indi
Abbreviated transcription (Latin):
cis ficri solet. Inueni autem ex p̃cepto ut dictũ
ẽ epi et abbin feriatum ab omni sollicitudine
aium illud cubicłm eũ considarem habita¬
tionem ⁊ habitatorem: tantam m dm testor ao¬
mꝰ ipsa incucuebat reuentiam sur: ac si ingre¬
deret ud altare dei. Tantaq affectus sũ suaui¬
tate etrca hominem illum. tantoq desidiom
pauptate illa ⁊ simplicitate cohabitandi e
et si optid illa diem data fuisset. iultam opta¬
seunqum ibi cum eo semꝑ manere ad seriien¬
dum ei Cusnq et ipse uicissim nos cum gau¬
do suscepisset et quererem qͥl aget: quom̃
bruuiee: imodo ullo suo genoso arridens nob̾
bilesobediebant: iusto dei iudicio nrationali
cuidam bestic datus sum adobedien dũ. Qn&¬
pa autenide q̾dam homine rusticatio⁊ ice
no uil prsus sciente. ipsumꝙ ab infirmtati
ꝯ labieabitt euiaturum se iaccitant i ad
en. dio honor eum eo manducantes cum ar bitre¬

Expanded text:
cis fieri solet. Inveni autem ex praecepto, ut dictum cis fieri solet. Inveni autem ex praecepto, ut dictum est, Episcopi et Abbatum feriatum ab omni sollicitudine regium illud cubiculum, cum considerarem habitationem et habitatorem, tantam mihi, Deum testor, domus ipsa incutiebat reverentiam sui, ac si ingrederer ad altare Dei. Tantaque affectus sum suavitate circa hominem illum, tantoque desiderio in paupertate illa et simplicitate cohabitandi ei, ut si optio illa die mihi data fuisset, nil tam optassem quam ibi cum eo semper manere ad serviendum ei. Cumque et ipse vicissim nos cum gaudio suscepisset, et quaereremus quid ageret, quomodo ibi viveret, modo illo suo generoso arridens nobisbiles obediebant, justo Dei judicio irrationali cuidam bestiae datus sum ad obediendum. » Dicebat autem de quodam homine rusticano et vano, nihil prorsus sciente, ipsumque ab infirmitate qua laborabat, curaturum se jactitante, cui ad . Ibique cum eo manducantes, cum arbitrare
Abbreviated transcription (Latin):
uita s aret᷑. ab ep̃o uisitatꝰ e. Cũq uiso co
ep̃ẽ se ñ solum  te eiꝰ s et sanitatis spem
habere dicẽt. si consilio eius acdͥescens sedta
infiriitatis sus modum aliquã cornori
suo curam patet᷑ impend⁊ ille uͦ irigor
tificali humilitate et sac̃ dotali caritati. toto
corpore in tͥram ꝓstratꝰ petit ⁊ oltiiet d
toto anno uno in obedientiam Stiadetur Qd
enim tate hirnilitati. in tarta posset arito¬
ritate negari: ł. eũseis ita ꝑ claramualle
ext̃ claustra et t̃minos inouastũ dominicu¬
lam rnam ei fiexi p̃cep̃: ordinans et padi¬
dans ui cibs ieł potri. siue in aliq̃ eimodios¬
ca eum nullam ibi tentri ordiis cũstris¬
onemi mullam de tota cura clom̃ ad: ums
modum ab eo pstititum. Eod in tempore. ⁊ ego
claramuallem ipsumꝙ frcqntare cepi. Que cu
ibi cum qͥdam abb̾e alto uisitarem: inuenieu
in suo illo tugurio qͣle lepsis in comintis p ubli¬

Expanded text:
vita speraretur, ab Episcopo visitatus est. Cumque viso eo vita speraretur, ab Episcopo visitatus est. Cumque viso eo Episcopus se non solum vitae ejus, sed et sanitatis spem habere diceret, si consilio ejus acquiescens, secundum infirmitatis suae modum aliquam corpori suo curam pateretur impendi, ille vero a rigore tificali humilitate et sacerdotali charitate, toto corpore in terram prostratus, petiit et obtinuit ut tantum anno uno in obedientiam sibi traderetur. Quid enim tantae humilitati in tanta posset auctoritate negari? Reversus itaque Claram-Vallem, extra claustra et terminos monasterii domunculam unam ei fieri praecepit: ordinans et mandans in cibo vel potu, sive in aliquo ejusmodi circa eum nullam ibi teneri Ordinis districtionem; nullam de tota cura domus ad eum modum ab eo praestitutum. 33. Eodem tempore et ego Claram-Vallem, ipsumque frequentare coepi: quem cum ibi cum quodam abbate altero visitarem, inveni eum in suo illo tugurio, quale leprosis in compitis publi
Abbreviated transcription (Latin):
ms in pato collocͥo. omni mneni  locuuione p¬
dertiam uuenis inaꝗ ĩ magisꝙ ꝓderet uere¬
cundia loque di: intillexit uit sapiens di¬
uinam iusiatignem in ãduentii hospitis sui.
Nec defuit hos prtalitatis p̾ia instantia. dones
usꝙ ad fan iliarem fiduciam ⁊ lib̾tatem loq̃n¬
di ꝓduer collo qͥs ad ałtͥutrum. iam meli eũ
comdaret cons ĩa sua ꝗͣ uba. Quid multa.
Exila lie ⁊ex illa hora. factist cor unũ eta¬
nima unain dño: i tantũ ut sepe alt̾ alt̾um
hospitem deinceps haberet. et ꝓpͥa eet domꝰ.
ia domr̃ ep̃i. s et ꝑ ipsum tota ciuitas catha¬
launensis. Qͥn etiã et rem̃sis ꝓuincia ⁊gal¬
uatota ꝑ eum in deuotionem exeitatae
reu̾entiam iuri dei. Ab illo siqͥdem tanto¬
ep̃o. ceti didicert̃ suspice eum et reueritanq̃
angłm dei: ita ut huiꝰ temporis p̃sensisse i
eo gram uidẽatur:. homo tante auccorttateᷤ
sic affeccus erga ignotum monachum. ⁊ mo¬
ret. ut iam ñ nͥ mors eiꝰ aut oĩ morte guior

Expanded text:
mo in privato colloquio omni melius locutione prudentiam juvenis magis magisque proderet verecundia loquendi, intellexit vir sapiens divinam visitationem in adventu hospitis sui. Nec defuit hospitalitatis pia instantia, donec usque ad familiarem fiduciam et libertatem loquendi producto colloquio ad alterutrum, jam melius eum commendaret conscientia sua quam verba. Quid multa? Ex illa die et ex illa hora facti sunt cor unum et anima una in Domino, in tantum ut saepe alter alterum hospitem deinceps haberet, et propria esset domus la domus Episcopi, sed per ipsum tota civitas Catalaunensis. Quin etiam Remensis provincia et Gallia tota per eum in devotionem excitata est, et reverentiam Viri Dei. Ab illo siqepiscopo caeteri didicerunt suscipere eum, et revereri tanquam angelum Dei, ita ut hujus temporis praesensisse in eo gratiam videatur homo tantae auctoritatis, sic affectus erga ignotum monachum, et moeret, ut jam nonnisi mors ejus, aut omni morte gravior
Abbreviated transcription (Latin):
suspectam aliqͣtenꝰ haberent sp̃ualis patͥs
cotidianam correptionem: quasi carni eoꝵ¬
plusꝗͣ sp̃u defẽntem: aliqr do ad iudiciũ
pfaticatnalaunensis ep̃i: qui t̃t forte aderat.
res delata est. Suꝑ quo uir ille potens in ũ¬
bo.sermonem ad eos agg̃ssus. ad eum finẽ
ꝑduxit: ut omnem ho:uinem qͥcunq do¬
na dei recusau̾it ꝓpt̾ grãm dei: inimicũ
ducta siqͥdem Historia de helyseo ꝓpħa. et
filiis ꝓpħarum cum eo in desertis locis uitã
heremiticam ducentib: quomꝰ cum aliqͣndo
ad horam refectionis uentum cẽt amaritudo
qͣdam mortis in olla decoctionis eoꝵ inuen¬
fusionem farmule dulcorata ẽ. olla inquit
illa ꝓpħica olla ur̃a ẽ nil in se nͥ amaricudi¬
nem habens. farina uͦamarttudinem in dul
Sumite gͦ securi ⁊ cum grarum accione: qd
cum nat᷑alit̾ minꝰ aptum fuerit usib huma¬
nis ad hoc ꝑgrãm dei ur̃is ẽ usib aptatũ: ut

Expanded text:
suspectam aliquatenus haberent spiritualis Patris suspectam aliquatenus haberent spiritualis Patris quotidianam correptionem, quasi carni eopiritui deferentem, aliquando ad judicium praedicti Catalaunensis episcopi, qui tunc forte aderat, res delata est. Super quo vir ille potens in verbo, sermonem ad eos aggressus ad eum finem perduxit, ut omnem hominem, quicunque dona Dei recusaverit propter gratiam Dei, inimicum ducta siquidem historia de Eliseo propheta, et filiis Prophetarum cum eo in desertis locis vitam eremiticam ducentibus, quomodo, cum aliquando ad horam refectionis ventum esset, amaritudo quaedam mortis in olla decoctionis eorum inven, per infusionem farinulae dulcorata est: « Olla, » inquit, « illa prophetica, olla vestra est, nil in se nisi amaritudinem habens: farina vero amaritudinem in dulcSumite ergo securi, et cum gratiarum actione, quod cum naturaliter minus aptum fuerit usibus humanis, ad hoc per gratiam Dei vestris est usibus aptatum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
grãm quamin eis sentiebant. Cum enĩ cir¬
ca omne genꝰ carnalis tolã:tie. cũ adiutorio
grẽ dei. studium spiialis patͥs meis hoc effe¬
cisset ut plima que homini in carne eonsti¬
uito impossibilia pͥus ui de ł ant᷑ ĩam ñ solum
constant̾ ꝑag̾ent ⁊ iine mmuratione sed ⁊
cum ingenti delectatione: ipsa delectatio¬
altan aliamin eis peꝑerat iranutatio¬
nem: eo ꝑiculosiorem qͦ eam estimabãt
quasi remotiorem a car ne. spui ꝓpinqͥorem.
Psuasum qͥppc habentes. et quasi cum testi¬
onio conscientie suc memorie fidelit cõm̃da¬
umr. immicam eẽ anime omnem delectationẽ
carnis: qͥcod carnem cum qͥlibet delectatiõe
nutre uicłetui. fugiendum arbitbant. Qua-¬
si enĩꝑ aliã uiam reduci se putabant in regio¬
nem suam: cũ p̃dulcedine amoris int̾ioris:
amara eque acdulcia delecta bilit̾ edendo.
delectabilius uiuere sibi uiderent᷑ in here¬
mo: qͣm pͥus uixissent in scło. Cumq in hoc

Expanded text:
gratiam quam in eis sentiebant. Cum enim cirgratiam quam in eis sentiebant. Cum enim circa omne genus carnalis 1078 tolerantiae, cum adjutorio gratiae Dei, studium spiritualis Patris hoc in eis effecisset ut plurima, quae homini in carne constituto impossibilia prius videbantur, jam non solum constanter peragerent et sine murmuratione, sed etiam cum ingenti delectatione: ipsa delectatio aliam in eis pepererat murmurationem, eo periculosiorem, quo eam aestimabant quasi remotiorem a carne, spiritui propinquiorem. Persuasum quippe habentes, et quasi cum testimonio conscientiae suae memoriae fideliter commendatum, inimicam esse animae omnem delectationem carnis, quidquid carnem cum qualibet delectatione nutrire videretur, fugiendum arbitrabantur. Quasi enim per aliam viam reduci se putabant in regionem suam, cum prae dulcedine amoris interioris, amara aeque ac dulcia delectabiliter edendo, delectabilius vivere sibi viderentur in eremo quam prius vixissent in saeculo. 37. Cumque in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tionis etiam eius ac solitudinis formam aliqũa
habere uiderent᷑. Om̃s quippe etiam in multi¬
tudine: solitarii ibi erant. Uallem namq̃ i¬
lam plenam hominib ordinis ratione cari¬
tas ordinata: singulis solitariam faciebat: qͥs
sicut unꝰ homo mordinatꝰ etiam cũ solus est.
ipse s turba ẽ: sic ibi unitate sp̃c et regulariˢ
lege silentii. in multitudine hominum ordi¬
nata : solitudinem cordis sui singulis ordo
ipse defendebat. Domib uͦ et habitaculis sim¬
plicib: uictꝰ in habitantium ꝑsimilis erat.
Panis ñ tam furfiueꝰ ꝗͣ terreꝰ uidebat᷑ ÷ duris
frͣm laborib uic de t̾ra deserti illius
sterili ꝓductꝰ: cet̾a quoq cibaria queq uix
erant aliquid saporis habentia: p̃t̾ quem fa¬
mes seu amor dei faciebat. S et ipsum noui¬
ciiferuoris simplicitas sibi tollebat: cum qͣi
uenenum arbitͣntes qͥcqͥd comedentem ut¬
cumq delectaret: recusarent: dona dei ꝓpteif.

Expanded text:
tionis etiam ejus ac solitudintionis etiam ejus ac solitudinhabere viderentur. Omnes quippe etiam in multitudine solitarii ibi erant. Vallem namque illam plenam hominibus, ordinis ratione charitas ordinata singulis solitariam faciebat; quia sicut unus homo inordinatus, etiam cum solus est, ipse sibi turba est; sic ibi unitate spiritus, et regularis lege silentii, in multitudine hominum ordinata, solitudinem cordis sui singulis ordo ipse defendebat. 36. Domibus vero et habitaculis simplicibus victus inhabitantium persimilis erat. Panis non tam furfureus quam terreus videbatur, duris fratrum laboribus vix de terra deserti illius sterili productus: caetera quoque cibaria quaeque vix erant aliquid saporis habentia, praeter quam quod fames seu amor Dei faciebat. Sed et ipsum novitii fervoris simplicitas sibi tollebat, cum, quasi venenum arbitrantes quidquid comedentem utcunque delectaret, recusarent dona Dei propter
Abbreviated transcription (Latin):
ipo pauꝑtatis. Pmag facie ab int̾euntib ela¬
ram uallem ꝑ descensum montis. ds in domib
eiuscognoscebat᷑: cũ in simplicitate.⁊ humilita¬
te edificioꝵ simplicitatem ⁊ humilitatem inha
bitantium pauꝑum ipĩ uallis mitta lo q̃ret.
Denico in ualle ila plena hominũ anq̃nem̃¬
ni ociosum eẽ licebat: omnib laborantib et sin¬
gulis circa inuncta occupatis: inedia die medie
noctis silcntium a suꝑuenientib inuemiebat᷑:
p̃t̾ laboꝵ sonitꝰ. uł si fr̃s in laudib dei occupa¬
rent᷑. Porro silentii ipsius ordo ⁊ fama. tantam
etiam apud scłares homines suꝑuenientes sui
faciebat reu̾entiam: ut et ipsi ñ dicam p̃u̾a
uel ociosa: s aliqͥd etiam quod ad rem attine¬
ret ibi loqͥ uererent᷑ Loci uͦ ipsius solitudo
uit̾ opaca siluarum: ⁊ uicinoꝵ hinc inde mon¬
tium angustias. in quo serui dei latebant. spe¬
rep̃sentabat: in qua aliqͣndo a pastorib in¬
uentꝰ est: ut cuius imitabant᷑ uitam: habita¬

Expanded text:
um vestigia. Prima facie ab introeuntibus Claram-Vallem per descensum montis, Deus in domibus ejus cognoscebatur, cum in simplicitate et humilitate aedificiorum, simplicitatem et humilitbitantium pauperum Christi vallis muta loqueretur. Denique in valle illa plena hominum, in qua nemini otiosum esse licebat, omnibus laborantibus, et singulis circa injuncta occupatis, media die mediae noctis silentium a supervenientibus inveniebatur, praeter laborum sonitus, vel si fratres in laudibus Dei occuparentur. Porro silentii ipsius ordo et fama tantam etiam apud saeculares homines supervenientes sui faciebat reverentiam, ut etiam ipsi, non tantum prava vel otiosa, sed aliquid etiam quod ad rem attineret, ibi loqui vererentur. Loci vero ipsius solitudo inter opaca silvarum, et vicinorum hinc inde montium angustias, in quo servi Dei latebant, speo repraesentabat, in qua aliquando a pastoribus inventus est; ut cujus imitabantur vitam, habita