comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
michi ubi posiusti eũ : & ego eũ tol-
Nemo calũpnietur mulieri: qđ orto¬
lanũ dixerit dnm̃: & iħm magistrũ:
Ibi enĩ rogabat: hic agnoscebat Ibi ho-¬
norabat᷑ hominẽ. a quo beneficiũ pos¬
tulabat: hic recolebat doctorẽ . a qͦ dis-¬
cernere humana & diuina discebat:
Appellabat dñm cuiꝰ ancilla non erat:
ut ꝑ eũ ꝑueniret ad dñm cuiꝰ erat:
Alit̃ ergo dñm dixit. sustuler̃ dnm̃ me¬
ũ. alit̾ autẽ. dñe situ sustulisti eũ:
mines erant: sed alit̾ de quo scriptũ
est. dñs nom̃ eius Sed ista mulier
quiȩ iã fuerat conuersa retrorsum
ut uideret iħm quando eum puta¬
uit esse ortolanũ. &e cũ illo utiq lo¬
quebatur : quomodo rursus conuer¬
sa dr̃ ut ei diceret rabboni. nisi quia
tunc conuersa corpore qđ non erat
putauit: nun corde conuersa qđ erat
agnorut : Dicit ei iħs Noli me tange¬
re: Nondũ enĩ ascendi ad patrẽ meũ:
tius ꝑtractare debemus: Iħs quippe
mulierẽ quȩ illũ magistrũ agnoruit

Expanded text:
ubi posuisti eum, et ego eum tolla» Nemo calumnietur mulieri quod hortulanum dixerit dominum, et Jesum Magistrum. Ibi enim rogabat, hic agnoscebat: ibi honorabat hominem a quo beneficium postulabat; hic recolebat doctorem a quo discernere humana et divina discebat. Appellabat dominum cujus ancilla non erat, ut per eum perveniret ad Dominum cujus erat. Aliter ergo Dominum dixit, Sustulerunt Dominum meum; aliter autem, Domine, si tu sustulisti eum. i homines erant, sed aliter illum de quo scriptum est: Dominus nomen ei . Sed ista mulier quae jam fuerat conversa retrorsum, ut videret Jesum, quando eum putavit esse hortulanum, et cum illo utique loquebatur, quomodo rursus conversa dicitur, ut ei diceret Rabboni, nisi quia tunc conversa corpore, quod non erat putavit: nunc corde conversa, quod erat agnovit? Dicit ei Jesus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Ptius pertractare debemus. Jesus quippe mulierem quae illum magistrum agnovit
Abbreviated transcription (Latin):
cipło tomȩ: Infer digitũ tuũ huc
& uide manus meas: ce affer manũ
tuã & mitte in latus meũ: Quis
aut̃ tã sit absurdus: ut dicat eũ
a discipłis antequam ad patrẽ ascen¬
disset uoluisse se tangi: a mulieri
bus nolu isse nisi cũ ascendisset ad

Expanded text:
Infer digitum tuum huc, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum. Quis autem tam sit absurdus, ut dicat eum a discipulis quidem antequam ad Patrem ascendisset, voluisse se tangi; a mulieribus autem noluisse, nisi cum ascendisset ad
Abbreviated transcription (Latin):
manent in nobis: sed qđ habet cupi¬
ditas. & infirmitas carnis. quȩ non ẽ.
in eo: & inqua non manent uerba
eus Nam utiq ad uerba ei us ꝑtinoe
oratio illa quam docuit: ubi dicimꝰ.
pater nr̃ qui es in cęlis Ab huius orati¬
onis uerbis ce sensib non recedamus
petitionibus nr̃is. & quicquid petieri¬
mus fiet nobis: Tunc enim dicenda s̃
facimus quȩ precepit: &e diligimus
quȩ ꝓmisit: Quando autẽ uerba
eius manent in memoria. nec inueni¬
untur inuita: non conputatur pal¬
mes añ uite : quia ui tam non attra¬
hit exradice Ad hanc differentiam
ualet : qđ scrptum. ẽ: Et memoria
retinentib mandata eius: ut faciant
ea: Multi enim memoria retinent:
ut uon contempnant uel etiam deri-¬
cdeant aut oppugnent ea: In his uer-
ba xp̃i non manent: quia tangunt
quodam modo non coherent: Et idõ
illis non erunt in beneficiũ: sed in
testimonium: Q quia sic sunt in eis
ut maneant in eis: ad hoc tenentur¬

Expanded text:
manent in nobis; sed quod habet cupimanent in nobis; sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus. Nam utique ad verba ejus pertinet oratio illa quam docuit, ubi dicimus, Pater noster, qui es in coelis . Ab hujus orationis verbis et sensibus non recedamus petitionibus nostris, et quidquid petierimus, fiet nobis. Tunc enim dicenda sunt facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit: quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non computatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad hanc differentiam valet quod scriptum est, Et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent, ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. In his verba Christi non manent, qui attingunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in beneficium, sed in testimonium. Et quia sic insunt eis ut
Abbreviated transcription (Latin):
fabrilib oꝑib deputantur Onum de
duob palmiti congruit: aut iuitis
aut ignis Si in uite non est: in ig¬
ne erit᷑ Ut ergo in igne non sit: in
uite sit Si manseritis in me inquit
ce uerba mea in uobis manserint.
qđ cumq uolueritis petetis & fiet
uobis Manendo qruppe in xp̃o
qͥd uelle possunt. nisi qđ conuenit
xp̃o: Quid uelle possunt manendo
in saluatore nisi qđ nonest alienum¬
alienum a salute: Aluid quippe uo¬
lumus. quia sumus in xp̃o: ce aliud
uolumus quia sumus adhuc in hoc iđo
De mansione namq huiꝰ scł̃i nob̾ aliquan¬
do subripit: ut hoc petamus qđ
nobis non expedire nescimus Sed ab¬
sit ut fiat nobis si manemus in xp̃o:¬
qui non facit quando petimus. nisi
qđ expedit nobis M anentes ergo in
eo. cum uerba eius in nobis manent:
qđ cumq uoluerimus petemus. &e fie
nobis: quia si petimus & non fiet.
non hoc petimus qđ habet mansio in
eo. Nec qđ habent uerla eius quȩ

Expanded text:
fabrilibus operibus deputantur . Unum e fabrilibus operibus deputantur . Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite non est, in igne erit. Ut ergo in igne non sit, in vite sit. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint, quodcumque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in Christo, quid velle possunt nisi quod convenit Christo? Quid velle possunt manendo in Salvatore, nisi quod non est alienum a salute? Aliud quippe volumus quia sumus in Christo, et aliud volumus quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus. Sed absit ut fiat nobis, si manemus in Chrisqui non facit quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobis manent. quodcumque voluerimus petemus, et fiet nobis. Quia si petimus et non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae
Abbreviated transcription (Latin):
fabere: cum dississet hic fert fruc¬
tum multum: non ait quia sine me
parum potestis facere: sed nichil po¬
testis faccre Siue ergo parum siue
multum. sine illo fieri non potest .si.¬
ne quo fieri nichil potest: quia ae si
parum attulerit palmes: eum purgat
agricola ut plus afferat Iamen nisi
in uito man. serit ce uixerit de
radice: quantumlibet fructuma semet¬
ipso non potest ferre Quamius aut̃
xp̃c uitis non esset. nisi homo esset:
tamen istam grãm plilmitibi non pre¬
beret nisi etiam ds̃ esset Gerum quia
ita sine ista gr̃a non potest uiui ut
mors in potestate sit liberi arbitrii:
si quis intne inquit non manserit. mit¬
tetur foras sicut palmes &e arescet: &
colligent eum ce in ignem mittent &¬
ardet: Ligna itaq uitis tanto sunt
contemptibiliora si in iuite non man.¬
serint : quanto gloriosiora si manserins:
Deniq sicut de his etiam ꝑ hietethie¬
lem ꝓpħam dñs dicit: precisa nullis
agricolarum usib prosunt: nullis

Expanded text:
ferre, cum dixisset, hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere; sed, nihil potestis facere. Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non potest ferre. Quamvis autem Christus vitis non esset, nisi homo esset; tamen istam gratiam palmitibus non praeberet, nisi etiam Deus esset. Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit liberi arbitrii: Si quis in me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes; et arescet; et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto glDenique sicut de his etiam per Ezechielem prophetam Dominus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis
Abbreviated transcription (Latin):
MT ILLA UERBA
euangelii ubi dñs lauans pedes
discipłis  suis ait. qui lotus est
semel non habet necessitatem nisi
pedes lauare sed est mundus
totus. dilectioni ur̃ȩ ut dñs do¬
nare dignatus . ẽ. exposumus.
nunc qđ sequitur iudeamus:
T uos inquit mundi estis: sed non
om̃s Hoc quid sit ne quȩreremus.
ipse euangelista patefecit adiungens:
Sciebat enim quisnam eẽt. qui traderet
eum Propterea dixit non estis mun-¬
diom̃s Quid hoc aꝑtius: ꝓ inde ad¬

Expanded text:
m illa verba Evangelii, ubi Dominus lavans pedes discipulis suis, ait, Qui lotus est semel, non habet necessitatem nisi pedes lavare, sed est mundus totus , Dilectioni vestrae, ut Dominus donare dignatus est, exposuimus: nunc quod sequitur videamus. Et vos, inquit, mundi estis, sed non omnes. Hoc quid sit ne quaereremus, ipse Evangelista patefecit, adjungens: Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum; propterea dixi: Non estis mundi omnes. Quid hoc apertius?
Abbreviated transcription (Latin):
tium. sed laudet te os ꝓximi tui:
Periculosum est enim sibi placere: cui
cauendum.ẽ. suꝑbire. Ille autem quia
suꝑ om̃a. ẽ: quantum cumq se laudet
non se extollet excelsius: nec potest
recte dici arrogans ds̃ Nobis namq
expedit eum nosse : non illi Nec eum
quisquam cognoscit: si non se indicet
ipse qui no ⁊ uit:. Si ergo non se
laudando. quasi arrogantiam uitare
uoluerit: nobis sapientiam denegabit:
Et magistrum quidẽ qđ se cẽ. dixit.

Expanded text:
tuum, sed laudet te os proximi tui . tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui super omnia, quantumcunque se laudet, non se extollit excelsus. Nec potest recte dici arrogans Deus, nobis namque expedit eum nosse, non illi. Nec eum quisquam cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando, quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam denegabit. Et magistrum quidem quod se esse dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ttinenta sua: cum recubuisset iterũ
dixit eis Scitis quid fecerim uobis.
nunc est ut beato petro reddatur
illa ꝓmissio Dilatus enim fuerat.
quando expauescenti ce dicenti non
lauabis michi pedes in ȩternũ. respon¬
sum . ẽ. ei. qđ ego facio tu nescis modo
scies autem postea Ecce . ẽ. ipsum
postea iam tempiis. ẽ ut dicatur qđ
paulo ante dilatum. ẽ Memor itaq
dñs se ꝓmisisse iamdudum scientiã
facti sui tam inopinati tam mirabilis
tam expauescendi. ce nisi uehementer¬
ipse terruisset nullo modo sinendi. ut
magister non tantum ipsoꝵ sed an-¬
głoꝵs. ce dñs non tantum ipsoꝵs sed
om̃ium lauaret pedes discipłoꝵ ce
seruoꝵ suoꝵs: huius ergo tanti facti
qm̃ ꝓmiserat scientiam dicens. scies
autem postea: quid sit qđ fecit do¬
cere nunc incipit Uos inquit uoca¬
tis me magister ce dñe: & benedicitis:
Sum ce enim Benedicitis quia uerum
dicitis: Sum quippe qđ dicitis Ho¬
mini preceptum ẽ: non te laudet os

Expanded text:
timenta sua; cum recubuisset iterum, dixit eis: Scitis quid fecerim vobis? Nunc est ut beato Petro reddatur illa promissio: dilatus enim fuerat, quando expavescenti, et dicenti, Non lavabis mihi pedes in aeternum, responsum est ei, Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea . Ecce est ipsum postea; jam tempus est ut dicatur quod paulo ante dilatum est. Memor itaque Dominus se promisisse jam dudum scientiam facti sui tam inopinati, tam mirabilis, tam expavescendi, et nisi ipse vehementer terruisset, nullo modo sinendi, ut magister non tantum ipsorum, sed Angelorum, et Dominus non tantum ipsorum, sed rerum omnium, lavaret pedes discipulorum et servorum suorum: hujus ergo tanti facti quoniam promiserat scientiam dicens, Scies autem postea; quid sit quod fecit, docere nunc incipit. 3. Vos, inquit, vocatis me, Magister, et Domine: et bene dicitis; sum etenim. Bene dicitis, quia verudicitis, sum quippe quod dicitis. Homini praeceptum est: Non te laudet os
Abbreviated transcription (Latin):
credit eum patrem: necesse est ut
credat eum habere filium: Ac ꝑ hoc
qui credit in patrem: necesse est ut
creclat in filium: Sed ne quisquam
hoc credat de unigenito filio qđ de
eis qui dicti sunt filii dĩ seđm grãm
non natura: sicut ait euangelista.
dedit eis potestatem filios dĩ fieri.
unde ce illu dest qđ ipse dñs comme¬
morauit  dictum: ego dixi dii estis

Expanded text:
credit eum Patrem, necesse est ut credit eum Patrem, necesse est ut credat eum habere Filium: ac per hoc qui credit in Patrem, necesse est ut credat in Filium. Sed ne quisquam hoc credat de unigenito Filio, quod de iis qui dicti sunt filii Dei secundum gratiam, non naturam, sicut ait Evangelista, Dedit eis potestatem filios Dei fieri ; unde et illud est quod ipse Dominus commemoravit in Lege dictum, Ego dixi, Dii estis
Abbreviated transcription (Latin):
hodierna Qui credit ĩme. non cre¬
dit in me sed in eum qui misit me
et qui uidet me uidet eum qui mi
sit me Iam clixerat quodam loco: mea
doctrina non est mea sed eiꝰ qui misit
Ubi intelleximus eum doctrinam suã
dixisse uerbum patris. qđ est ipse. &
hoc significasse dicendo. mea doctrina
non est mea sed eius qui misit me :¬
qđ a se ipso ipse non . eẽt. sed haberet
a quo. eẽt Ds enim de dõ filius patris
Pater autem non ds̃ de dõ: sed ds̃ pater
filii Nunc autem qđ ait. qui credit
in me non credit in me sed in cum
qui misit me . quomodo intellecturi
sumus. nisi quia homo apparebat ho¬
minib cum lateret ds̃ : &e ne putareñ
hoc eum esse. tantum modo qđ uide¬
bant: talem ac tantum se uolensere¬
di qualis oequantus .ẽ. pater: qui cre¬
dit in me inquit non credit in me
id .ẽ. in hoc qđiuidet. sed in eum qui
misit me id est in patrem Sed qui
credit in patrem: necessẽ. ẽ. ut cre¬
dat eum esse patrem Qui autem

Expanded text:
dit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me; et qui videt me, videt eum qui me misit. « Jam dixerat quodam loco: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit Ubi intelleximus eum doctrinam suam dixisse Verbum Patris, quod est ipse; et hoc significasse dicendo: Doctrina mea non est mea, sed ejus qui me misit, quod a seipso ipse non esset, sed haberet a quo esset. Deus enim de Deo, Filius Patris: Pater autem non Deus de Deo, sed Deus Pater Filii. Nunc autem, quod ait: Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me, quomodo intellecturi sumus, nisi quia homo apparebat hominibus, cum lateret Deus? Et ne putarent hoc eum esse tantummodo quod videbant, talem ac tantum se volens credi, qualis et quantus est Pater, qui credit in me, inquit, non crid est, in hoc quod videt; sed in eum qui misit me, id est, in Patrem. Sed qui credit in Patrem, necesse est eum credat esse Patrem; qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
udȩos &e tanta miraculoꝵs signa fa¬
ciente. quidam crediderunt predes¬
tinati in uitam ȩternam quos etiam
uocauit oues suas : quidam uero non
crediderunt neo poterant credere
eo qđ occulto nec tamen in iu̾sto iudi¬
cio dĩ fuerant excȩcati ce indurati de¬
serente illo qui suꝑbis resistit. humi¬
lib autem dat grãm Eors autem qui
crediderunt alii usq adeo confiteban¬
tur. ut palmarum ramis acceptis ue¬
nienti occurrerent in eadem laudis
confessione lȩtantes: alii uero ex prin¬
cipibus non auderent confiteri ut
de sinagoga non eicerentur. quos no¬
tauit euangelista dicens: qđ dilexe¬
runt głam hominum magis quam
głam dĩ Eoꝵ etiam qui non credide¬
runt alii erant postea credituri: quos
pręuidebat ubi ait Cum exaltaueri¬
tis filium hominis: tunc cognoscetis
quia ego sum: Alii uero in eadem in¬
fidelitate mansuri: quors imitatrix
modum debellata ad testimonium
ꝓpħiȩ quȩ de xp̃o scripta ẽ. in toto

Expanded text:
Judaeos, et tanta miraculorum signa faciente, quidam crediderunt praedestinati in vitam aeternam, quos etiam vocavit oves suas: quidam vero non crediderunt, nec poterant credere, eo quod occulto, nec tamen injusto judicio Dei fuerant excaecati et indurati, deserente illo qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Eorum autem qui crediderunt, alii usque adeo confitebantur, ut palmarum ramis acceptis venienti occurrerent, in eadem laudis confessione laetantes: alii vero ex principibus non audebant confiteri, ut de synagoga non ejicerentur; quos notavit Evangelista dicens, quod dilexerunt gloriam hominum magis quam gloriam Dei . Eorum etiam qui non crediderunt, alii erant postea credituri, quos praevidebat, ubi ait, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc agnoscetis quia ego sum : alii vero in eadem infidelitate mansuri, quorum imitatrix modum debellata, ad testimonium prophetiae quae de Christo scripta est, in toto
Abbreviated transcription (Latin):
offerret ille tangendũ : Non enĩ scrip¬
tũ est &etetigit thomas Sed siue aspi-
ciendo tantũ siue etiã tangendo ui¬
derit & crediderit: illud qđ sequitur
magis etiã fidẽ gentiũ p̃dicat atq
cõmendat: beati qui non uider̃ &
crediderunt: Preteriti tẽporis usus
est uerbis: tãquã ille qui qđ erat
futurũ in sua nouerat p̃destinatio¬
ne iã factũ Sed iã sermo iste ꝓlixita¬
te cohibendꝰ est: Ponabit dñs: ut de
his quȩ restant alias disputemus:

Expanded text:
offerret ille tangendum: non enim scripofferret ille tangendum: non enim scriptum est, Eciendo tantum, sive etiam tangendo viderit et crediderit, illud quod sequitur, magis gentium fidem praedicat atque commendat. Beati qui non viderunt, et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbis, tanquam ille qui quod erat futurum, in sua noverat praedestinatione jam factum. Sed jam sermo iste a prolixitate cohibendus est: donabit Dominus ut de his quae restant alias disputemus.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt Eccłȩ caritas quȩ ꝑ sp̃m scm̃ dif¬
funditur in cordib nr̃is: participũ
suoꝵ peccata dimittit: eoꝵs aut̃ qui
hominẽ : & confitebatur dñm quẽ
non uidebat neq tangebat Sed ꝑ
hoc qđ uidebat atq tangebat: illud
iã remota dubitatione credebat:
Dicit ei iħs Quia uidisti me credidis¬
derunt: Ponait tetigisti me. sed ui¬
disti me: qm̃ generalis quodã modo
sensus est uisus Nam & ꝑ alios qua.¬
tuor sensus nominari solet: uelut
cũ dicimꝰ: Audi: &r uide quã bene
sonet Olfac : &e uide quãbene oleat:
Gusta: & uide quãbene sapit Iange: &
uide quãbene caleat: Ubiq sonuit ui-¬
de: cũ uisus ꝓprie non negetur ad õ¬
culos ꝑtinere Unde & hic ipse dñs
latus meũ. quid aliud ait quã tange
&e uide: Nec tamen oculos ille habebat
indigito: Ergo siue intuendo siue eti¬
am tangendo: quia uidistime inquit
credidisti Quamuis dici possit non
ausũ fuisse discipłm tangere: cũ se

Expanded text:
 diffunditur in cordibus nostris, participum suorum peccata dimittit; eorum autem quia hominem, et confitebatur Deum quem non videbat, neque tangebat. Sed per hoc quod videbat, atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat; dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisNon ait Tetigisti me, sed vidisti me, quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari solet, velut cum dicimus: Audi et vide quam bene sonet, Olfac et vide quam bene oleat, Gusta et vide quam bene sapiat, Tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse Dominus: as: quid aliud ait quam, Tange et vide? Nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo, Quia vidisti me, inquit, credidisti. Quamvis dici possit non ausum fuisse discipulum tangere, cum se
Abbreviated transcription (Latin):
rabitis &r flebitis uos: mundus autẽ
gaudebit: Uos autem contristabrmini.
sed tristicia ur̃a uertetur in gaudiũ
Et hoc sic accipi potest: quia contris.¬
tati sunt discipłi de morte dñi: ce cõ¬
festim de resurrectione lȩtati Mun¬
dus autem quo nomine significati sunt
utiq letatisunt occiso xp̃o: quando
sunt discipłi contristati Mundi
quippe nomine malicia potest inun¬
di huius intelligi: id .ẽ. hominũ mun¬
di huiꝰ amicoꝵ Onde iacobus in epis¬
tola sua dicit. quicumq uoluerit
amicus esse scłi huius: uimicus dei
constituetur Quib mimicis dĩ fac.¬
tum. ẽ: ut nec eius unigenito parce¬
retur: deinde subiungit: & dicit
Mulier cum parturit tristiciam hab&:
quia uenit hora eius Cum autem
pepererit puerum : iam non meminit
pressurȩ ꝓpter gaudium. quia natus

Expanded text:
bitis vos; mundus autem gaudebit: vos autem contristabimini, sed tristitia vestra in gaudium erit. Et hoc sic accipi potest, quia contristati sunt discipuli de morte Domini, et confestim de resurrectione laetati: mundus autem, quo nomine significati sunt utique laetati sunt occiso Christo, quando sunt discipuli contristati. Mundi quippe nomine, malitia potest mundi hujus intelligi, id est hominum mundi hujus amicorum. Unde Jacobus tola sua dicit: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituetur . Quibus inimicis Dei factum est, ut nec ejus Unigenito parceretur. Deinde subjungit, et dicit: Mulier cum parturit, tristitiam habet, quia venit hora ejus. Cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressurae, propter gaud
Abbreviated transcription (Latin):
quia isto uerbo. id est iam intelligi uo¬
luit. qđ eum ulterius non uiderent.
ibi ex posuimus quomodo accipiendum
sit ubi dixit. de iusticia arguet mun¬
dum sp̃s sc̃s: quia ad patrem uado &
iam non uidebitis me: quia scilicet mor¬
talem xp̃m ulterius non uiderunt:. Cog¬
nouit autem iħs sicut sequens euange¬
lista dixit : quia uolebant eum interro¬

Expanded text:
quia isto verbo, id est, jam, hoc intelligi voluit quod eum ulterius non viderent, ibi exposuimus quomodo accipiendum sit, ubi dixit, De justitia arguet mundum Spiritus sanctus, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me : quia scilicet mortalem Christum ulterius non viderent. 2. Cognovit autem Jesus, sicut sequens Evangelista dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dictum .ẽ. mundus autem gaudebit:
Nec tamen in huiꝰ desiderii parturici¬
one sine gaudio tristes simus: sed
sicut aitꝰ apłs spe gaudentes. in tri¬
bulatione pacientes: quia ce ipsa par¬
turiens cui comparuti sumus. plus
gaudet de mox futura ꝓle: quam
tris est de presenti labore Sed huiꝰ
sermonis iste sit finis Habent quȩsti¬
onem molestissimam sequentia: nec
breuitate coaretanda sunt. ut possis
cõmodius si dñs uoluerit explicari:¬

Expanded text:
dictum est: Mundus autem gaudebit. dictum est: Mundus autem gaudebit. Nec tamen in hujus desiderii parturione sine gaudio tristes simus, sed sicut ait Apostolus, Spe gaudentes, in tribulatione patientes ; quia et ipsa parturiens, cui comparati sumus, plus gaudet de mox futura prole, quam tristis est de praesenti dolore. Sed hujus sermonis iste sit finis: habent enim quaestionem molestissimam quae sequuntur, nec brevitate coarctanda sunt, ut possint commodius, si Dominus voluerit, explicari
Abbreviated transcription (Latin):
quippe ad patrem: faturus erat ut
non eum uiderent Ac ꝑ hoc non idõ
dictum .ẽ. quia fuerat moriturus:
& donec resurgeret ab eoꝵ conspecti¬
b recessurus. sed qđ esset iturus ad
patrem. qđ fecit postea quam resurrex̃.
& cum eis per quadraginta dies con¬
uersatus. ascendit in cęlũ: Illis ergo ait
modicum &e iam non uidebitis me. e
qui eum corporalit̾ tunc uidebant.
quia iturus erat ad patrem ꝙ eũ de¬
inceps mortalẽ uisuri non erant: qua¬
lẽ cum ista loqueretur uidebant
Qđ uero addidit. &e iterum mocdicũ &e
uidelitis me. uniuersȩ ꝓmisit eccłe :
siout uniuersȩ ꝓmisit. ecce ego uob¬
cum sum usq ad consum mationẽ scłi
Non tardat dñs ꝓmissum: Modicũ & ui¬
genus: quia nichil iuiterrogandum
remanebit. & nichil quȩrendum late¬
bit: Hoc modicum longum nobis ui¬
fuerit : tunc sentiemus quam modi¬
cum fuerit: Non ergo sit gaudiũ
nr̃m. quale habet mundus: de quo

Expanded text:
quippe ad Patrem, factuquippe ad Patrem, factunon eum viderent. Ac per hoc non ideo dictum est, quia fuerat moriturus, et donec resurgeret, ab eorum aspectibus recessurus, sed quod esset iturus ad Patrem: quod fecit posteaquam resurrexit, et cum eis per quadraginta dies conversatus, ascendit in coelum. Illis ergo ait: Modicum, et jam non videbitis me, qui eum corporaliter tunc videbant, quia iturus erat ad Patrem, et eum deinceps mortalem visuri non erant, qualem cum ista loqueretur, videbant. Quod vero addidit: Et iterum modicum, et videbitis me, universae promisit Ecclesiae, sicut universae promisit: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . Non tardat Dominus promissum: modicum, et vigemus, quia nihil interrogandum remanebit, nihil quaerendum latebit. Hoc modicum, longum nobis vifuerit, tunc sentiemus, quam modicum fuerit. Non ergo sit gaudium nostrum, quale habet mundus, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
fertur quicquid bene agitur: quia
ꝓpter hunc agitur Ipse autem non
ꝓpter aliud sed ꝓpter se ipsum.
tenetur & habetur Ibi ergo finis qui
sufficit nobis Eternus igitur erit
Neq enim nobis sufficit finis: nisi cuiꝰ¬
est nullus finis Hoc inspiratum erat
philippo: quando dixit: dñe osten¬
de nobis patrem & sufficit nobis In
qua ostensione se ꝓmisit filius dicens
Non credis quia ego in patre & pater
in me est: De hoc utiq qđ sufficit
gaudium ur̃m nemo tollet a uobis
De hoc etiam ea quȩ superius dicta sun
melius exsistimo intelligi: modicum
& iam non uidebitis me & iterum
modicum & uidebitis me Modicum
est enim hoc totum spacium: quo
euangelista in epistola sua Nouissi.¬
ma hora est: Idõ namq addidit
quia uado ad patrem Qđ ad prio.¬
rem sentenciam referendũ . ẽ. ubi ait.
modicum &e iam non uidebitis me:
non ad posteriorem ubi ait. & itẽrũ
modicum & uidebitis me Eundo

Expanded text:
fertur quidquid bene agitur, quia fertur quidquid bene agitur, quia propter hunc agitur. Ipse autem non propter aliud, sed propter seipsum tenetur et habetur. Ibi ergo finis, qui sufficit nobis; aeternus igitur erit. neque enim nobis sufficit finis, nisi cujus nullus est finis. Hoc inspiratum erat Philippo quando dixit: Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. In qua ostensione se promisit et Filius dicens: Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est ? De hoc itaque quod sufficit Gaudium vestrum nemo tollet a vobis. 6. De hoc etiam quae superius dicta sunt, melius existimo intelligi, Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum est enim hoc totum spatium quo evangelista in Epistola sua, Novissima hora est . Ideo namque addidit, quia vado ad Patrem: quod ad priorem sententiam referendum est, ubi ait, Modicum et jam non videbitis me; non ad posteriorem ubi ait, et iterum modicum et videbitis me. Eundo
Abbreviated transcription (Latin):
monstrauerat: iam sedebat ad dexte¬
ram patris: quando dicebat idem ip
est. in epistola sua Dilectissimi. nunc
filii dĩ sumus: & nonclum manifes.¬
tatum .ẽ. qđ erimus: Scimus quia cũ
manifestatũ fuerit similes ei erimus:
cum uidebimꝰ eũ sicuti est Ista uisi¬
o non uite huiꝰ est: sed future Non
temporalis: sed eternȩ Hec est autẽ
uita ȩterna dicente ipso qui est uita:
ut cognoscant te unum uerũ dm̃ o¬
quemꝰ misisti iħm xp̃m: De hac uisio¬
ne & cognitione. dicit apłs: Uidemꝰ
nunc ꝑ speculum ꝰ in enigmate: tunc
autem facie ad faciem Nunc scio ex
parte : tunc autem cognoscam sicut
& cognitus sum Hunc tocius labo¬
ris sui fructum. ȩccła nunc parturit
desiderando: tunc est paritura cernen-¬
do: Parturit gemendo: paritura le¬
tando. Parturit orando: paritura
laudando: Et idõ masculum: qm̃
ad istum fructum contemplationis
cdͣncta officia referuntur actionis: Sol

Expanded text:
monstraverat, jam sedebat ad dextemonstraverat, jam sedebat ad dexteram Patris, quando dicebat idem ipsest, in Epistola sua, dicens: Nunc filii Dei sumus, et nondum manifestatum est quid erimus: scimus quia cum manifestatum fuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Ista visio non vitae hujus est, sed futurae; non temporalis, sed aeterna. Haec est autem vita aeterna, dicente ipsa vita, ut cognoscant te, inquit, unum e hac visione et cognitione dicit Apostolus: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam, sicut et cognitus sum . Hunc totius laboris sui fructum Ecclesia nunc parturit desiderando, tunc est paritura cernendo. Parturit gemendo, paritura laetando. Parturit orando, paritura laudando; et ideo masculum, quoniam ad istum fructum contemplationis, cuncta officia referuntur actionis. Solu
Abbreviated transcription (Latin):
si solueretur: non idõ nulla questi
legimus &e rogatum Nam interroga¬
tus ẽ. a discipłis ascensurus i celum:
quando p̃sentaretur: & quando reg¬
nũ esset isrł. Cum uero iam esset in
celo: rogatus est a scõ stephano: ut
sp̃m eius acciperet Quis audeat uł
cogitare uel dicere. in cęlo sedentẽ
xp̃m rogandum non esse: & in terra
manentem rogatum fuisse : rogandũ
non esse inmortalem. rogari debuis¬
se mortalem: Immo lem̃i rogemus
eum: ut nodũ quęstionis buiꝰ ipse
dissoluat: lucendo in cordib nr̃is ꝗd
uidenda quȩ dicit: Puto enim ꝗđ ait.
iterum autem uidebo uos & gaude.¬
bit cor ur̃m &e gaudium ur̃m nemo
tollet a uobis: non ad illud tempus
esse referendum quo resurrexit. eisq
suam carnem cernendam. tangendã¬
q monstrauit: sed pocius ad illud
unde iam dixerat: qui diligit me dili¬
gitur a patre meo: ce ego diligam eum:
ce manifestaba me ipsum illi: lam quip¬
pe resurrexerat : iam se illis in carne

Expanded text:
si solveretur, non ideo nulla quaestisi solveretur, non ideo nulla quaestilegimus, et rogatum. Nam interrogatus est a discipulis ascensurus in coelum, quando praesentaretur, et quando regnum esset Israel . Cum vero jam esset in coelo, rogatus est a sancto Stephano, ut Spiritum ejus acciperet . Et quis audeat, vel cogitare, vel dicere, in coelo sedentem Christum rogandum non esse, et in terra manentem rogandum fuisse? Rogandum non esse immortalem, rogari debuisse mortalem? Imo, charissimi, rogemus eum, ut nodum quaestionis hujus ipse dissolvat, lucendo in cordibus nostris ad videnda quae dicit. Puto enim quod ait: Iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis, non ad illud tempus esse referendum, quo resurrexit, eisque suam carnem cernendam tangendamque monstravit, sed potius ad illud, unde jam dixerat: Qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo meipsum illi. Jam quippe resurrexerat, jam se illis in carne
Abbreviated transcription (Latin):
nunc quidẽ tristiciam babetis: lterũ
autem uidebo uos &e gaudebit cor
ur̃m: &e gaudiũ ur̃m nemo tollet a
uobis Nec ista similitudo ad intelli¬
gendum uidetur esse difficilis: qm̃
conparatio eius in ꝓntu est. eodem ip¬
so exponente. cur dictum . ẽ Partu.¬
ritio quippe tristicie: partus autẽ
gaudio comparatur Qđ tunc magis
esse consueuit: quando non puella
sed puer nascitur Qđ uero ait. gau¬
dium ur̃m nemo tollet a uobis: qu ia
gaudium ipsoꝵ ipse . ẽ. iħs. significa
a mortuis iam non moritur: mors
illi ultra non dominabitur. Huc¬
usq in isto euangłii capitulo. un¬
de hodie disputauimus: uelut fa.¬
cili intellectu om̃a constiter̃. Acri-
ait. & in illo die me non rogabiti s
quicquam: Hoc uerbũ qđ est ro-¬
gare : non solum petere: uerũetiã
interrogare significat Et grecũ
euangelium unde hoc translatũ
.ẽ. tałe habet uerbum. quo utrũq
possit intelligi. ut hec ambiguitas
nec inde soluatur: quamquam &

Expanded text:
em tristitiam habetis; iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis. Nec ista similitudo ad intelligendum videtur esse difficilis, quoniam comparatio ejus in promptu est, eodem ipso exponente cur dicta sit. Parturitio quippe tristitiae, partus autem gaudio comparatur, quod tunc majus esse consuevit, quando non puella, sed puer nascitur. Quod vero ait: Gaudium vestrum nemo auferet a vobis, quia gaudium ipsorum est ipse Jesus, significaa mortuis, jam non moritur, mors ei ultra non dominabitur . Hujusque in isto Evangelii capitulo, unde hodie disputamus, velut facili intellectu omnia cucurrerunt. Acrior ait: Et in illo die me non rogabitis quidquam? Hoc verbum, quod est rogare, non solum petere, verum etiam interrogare significat; et Graecum Evangelium, unde hoc translatum est, tale habet verbum, quo utrumque possit intelligi, ut haec ambiguitas, nec inde solvatur; quanquam et
Abbreviated transcription (Latin):
pater unum sumus: & non ꝑtu-¬
lerunt & more suoduri. ad lapi¬
des cucurrerunt: Tulerunt la¬
pides: ut lapidarent eum Dñs
quia non patiebatur quod nole:
bat pati & non est passus nisi qđ
uolebat pati: adhuc eos lapida¬
re cupientes alloquitur Sustu¬
lerunt lapides uidȩi ut lapida¬
rent illum: Responit eis ibs.
Multa bona oꝑa ostendi uobis ex
patre meo ꝓpter qđ eoꝵ opus
me lapicdatis: Q illi responder̃.

Expanded text:
Pater unum sumus, et non pertuPater unum sumus, et non pertulerunt; et more suo duri, ad lapides cucurrerunt. Tulerunt lapides, ut lapidarent eum. Dominus quia non patiebabat pati, et non est passus, nisi quod voluit pati, adhuc eos lapidare cupientes alloquitur. Sustulerunt Judaei lapides, ut lapidarent illum. Respondit eis Jesus: Multa bona opera ostendi vobis ex Patre meo; propter quod eorum opus me lapidatis? Et r
Abbreviated transcription (Latin):
nam formam.  quasi corporis
menbra. sed qđ ꝑ ipsum facta
sunt om̃a: Nam solent homines
dicere. manus suas. eẽ. alios homi¬
nes: ꝑ quos faciunt qđ uolunt:
Aliquando ce ipsum opus hominis.
manus hominis dicitur: qđ fit ꝑ
manum: sicut dicitur quisquis
agnoscere manum suam cum id
qđ scripsit agnoscit: Cum ergo
multis modis etiam hominis di¬
catur manus qui ꝓprie manum ha¬
b&i sui corporis menbris. quanto.
magis non uno modo intelligen.¬
dum est cum legitur manus dĩ
cui forma corporis nulla est.
Ac ꝑhoc melius hoc loco manum
patris &e filii. intellegimus potes¬
tatem patris ce filii. ne forte cũ
hic manus patris ipsum filium
dictum acceꝑimus: incipiat car¬
nalis cogitatio etiam ipsius filii
quȩrere filium. quem similiter
credat xp̃ianum: Ergo nemo
rapit de manu patris mei: hoc
est nemo rapit michi: Sed for¬
te adhuc titubas. audi quid
sequitur: Ego oe pater unum
sumus Huc usq uidȩi tolerare
potuerunt: Audierunt. ego &e

Expanded text:
nam formam, et quasi corporis nam formam, et quasi corporis membra; sed quod per ipsum facta sunt omnia. Nam solent et homines dicere manus suas esse alios homines, per quos faciunt quod volunt. Aliquando et ipsum opus hominis, manus hominis dicitur quod fit per manum: sicut dicitur quisque agnoscere manum suam, cum id quod scripsit agnoscit. Cum ergo multis modis etiam hominis dicatur manus, qui proprie manum habet in sui corporis membris; quanto magis non uno modo intelligendum est cum legitur manus Dei, cui forma corporis nulla est? Ac per hoc melius hoc loco manum Patris et Filii intelligimus potestatem Patris et Filii; ne forte cum hic manum Patris ipsum Filium dictum acceperimus, incipiat carnalis cogitatio etiam ipsius Filii quaerere Filium, quem similiter credat Christi manum. Ergo, Nemo rapit de manu Patris mei; hoc est, Nemo rapit mihi. 8. Sed ne forte adhuc titubes, audi quid sequitur: Ego et Pater unum sumus. Huc usque Judaei tolerare potuerunt: audierunt, Ego et
Abbreviated transcription (Latin):
ce transcendit uniuersa sicut aqui-¬
la nubes. sicut sua mente creatura
transcendit. magna om̃a: Peruenit
ad illud qđ mau̾s est om̃ib: &edixit:
In principio erat uerbum: Sed quia
ille cuiusẽ. uerbum non ẽ. de uerbo:
uerbum autem de illo cuius . ẽ. uer-¬
bum: idõ ait: Qđ dedit michi pat̃¬
id est ut sim uerbum Ceius. ut
sim unigenitus filius eius. ut sim
splendor lucis eius. maius est om̃ibꝰ
Idõ nemo rapit in quid oues measde
man᷑mea: Nemo potest raꝑe de manu
patris mei: De manu mea ce de manu
patris mei Quid est hoc nemora¬
pit de manu mea. & nemo rapit de
manu patris mei: Utrum una ma¬
nus ẽ. patris &e filii. an forte ipse
filius manus est patris sui: Si ma¬
num intelligamus potestatem: una
est patris &e filii potestas. quia una
diuinitas Si autem manum in-¬
telligamus sicut dictum est
reuelatum est: manus patris
.ẽ. ipse filius Qđ non ita dictũ
est tamquam ds̃ habeat huma¬

Expanded text:
et transcendit universam, sicut aquiet transcendit universam, sicut aquila nubes, sic sua mente creaturam: transcendit magna omnia, pervenit ad illud quod majus est omnibus; et dixit, In principio erat Verbum . Sed quia ille cujus est Verbum non est de Verbo, Verbum autem de illo est cujus est Verbum; ideo ait, Quod dedit mihi Pateid est, ut sim Verbum ejus, ut sim unigenitus Filius ejus, ut sim splendor lucis ejus, majus est omnibus. Ideo, Nemo rapit, inquit, oves meas de manu mea. Nemo potest rapere de manu Patris mei. 7. De manu mea, et de manu Patris mei: quid est hoc, Nemo rapit de manu mea, et, Nemo rapit de manu Patris mei? Utrum una manus est Patris et Filii, an forte ipse Filius manus est Patris sui? Si manum intelligamus potestatem, una est Patris et Filii potestas; quia una est divinitas: si autem manum intelligamus, sicut dictum est revelatum est ? manus Patris ipse est Filius. Quod non ita dictum est, tanquam Deus habeat huma
Abbreviated transcription (Latin):
ut sibi coȩternus. eẽt. gignendo de¬
dit ut ȩqualis. eẽt: hoc ẽ. qđ maius
est om̃ib: Quomodo uita filius.
ce habens uitam filius: qđ habet hoc
est: Iu aliud es. aliud habes Gerbi
gr̃a Habes sapientiam: Numquid
tu es ipsa sapientia: Denĩq qui a
non es tu ipse qđ habes: si amiseris
qđ habes: rezdis ut non habeas ce ali¬
quando resumes. aliquando amittes:
Quomodo oculus nr̃ non in se ipso habet
inseparabiliter lumen. aꝑitur capit
clauditur & amittit: non sic est ds̃
dĩ filius. non sic ẽ. uerbum patris.
non sic est uerbum qđ sonando tran-¬
sit. sed nascendo manet Sic habet
sapientiam: ut ipse sit sapientia fa-¬
ciatq sapientes Sic habet uitam
ut ipse sit uita: faciatq uiuentes:
Hoc ẽ. qđ maius est omib: At tendit
ioħs ipse euangelista. cȩlum & terrã
uolens dicere de filio dĩ. attendit &
transcendit Cogitauit supra cęlũ
milia exercitus angłoꝵs. cogitauit

Expanded text:
ut sibi coaeternus esset, gignendo deut sibi coaeternus esset, gignendo dedit ut aequalis esset. Hoc est quod majus est omnibus. Quomodo vita Filius, et habens vitam Filius? Quod habet hoc est: tu aliud es, aliud habes. Verbi gratia, habes sapientiam; numquid tu es ipsa sapientia? Denique quia non es tu ipse quod habes, si amiseris quod habes, redis ut non habeas: et aliquando resumis, aliquando amittis. Quomodo oculus noster non in seipso habet inseparabiliter lucem; aperitur et capit, clauditur et amittit. Non sic est Deus Dei Filius, non sic est Verbum Patris; non sic est Verbum quod non sonando transit, sed nascendo manet. Sic habet sapientiam, ut ipse sit sapientia, faciatque sapientes; sic habet vitam, ut sit ipse vita, faciatque viventes. Hoc est quod majus est omnibus. Attendit Joannes ipse evangelista coelum et terram, volens dicere de Filio Dei; attendit, et transcendit. Cogitavit supra coelum millia exercitus Angelorum, cogitavit
Abbreviated transcription (Latin):
Q uid dedit filio pater mauis om̃ib:
ut ipse illi essetunigenitus filius:
Quid est ergo dedit: lam erat cui
daret: an gignendo dedit: Nam
si erat cui daret ut filiuis esset.¬
erat. aliquando ce filius non erat:
Absit ut aliquando dñs xp̃c fuerit.
& filius non fuerit: De nobis aliꝗdo
mus. filii dĩ non eramus: Nos enim
filios dĩ gr̃a fecit: illum natura. qu ia
natus ẽ. e̾e non est ut dicas non erat
antequam natus erat: Numquam
enim non natuserat qui patri coȩt̃¬
nus erat: Qui sapit capiat: qui non
sapit credat Nutriatur & capiat
uerbum dĩ. semꝑ cum patre. & sẽꝑ
uerbum. &e quia uerbum idõ filius:
Semꝑ ergo ce filius: & semꝑ ȩqualis:
Non enim crescendo sed nascendo. ȩqua-¬
lis est: qui semꝑ natus est de patre
filius. de dõds̃. de ȩterno coȩternus:
Pater autem. non de filio deus. filius
de patre ds̃ Idõ pater filio gignen¬¬
do dedit. ut ds̃eẽt: gignendo dedit.

Expanded text:
Quid dedit Filio Pater majus omnibus? Quid dedit Filio Pater majus omnibus? Ut ipse illi esset unigenitus Filius. Quid est ergo, dedit? jam erat cui daret, an gignendo dedit? Nam si erat cui daret ut Filius esset, aliquando erat, et Filius non erat: Absit ut aliquando Dominus Christus fuerit, et Filius non fuerit. De nobis hoc dicmus, filii Dei non eramus. Nos enim filios Dei gratia fecit, illum natura, quia ita natus est. Et non est ut dicas, Non erat antequam natus erat: nunquam enim non natus erat, qui Patri coaeternus erat. Qui sapit capiat; qui non capit credat, nutriatur, et capiet. Verbum Dei semper cum Patre, et semper Verbum: et quia Verbum, ideo Filius. Semper ergo Filius, et semper aequalis. Non enim crescendo, sed nascendo aequalis est, qui semper natus est de Patre Filius, de Deo Deus, de aeterno coaeternus. Pater autem non de Filio Deus: Filius de Patre Deus; ideo Pater Filio gignendo dedit ut Deus esset, gignendo dedit
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi nulla herba arescit. totum ui
uiuit: ibi solum uiuere inuenitur:
Uitam ȩternam inquit. dabo eiso
ub meis: Uos calumpnias ꝓpte¬
rea quęritis: quia de uita p̃sente
cogitatis Et non ꝑibunt in ȩter
num: subaudis tamꝗ eis dixerit
uos peribitis inȩternum quia ñ
estis ex ouib meis: Quia non ra-¬
piet eas quisquam de manu mea:
Intentius accipite Pater ms qđ
dedit michi maius est om̃ib:
Quid potest lupus. quid potest
fur ce latro : Non ꝑdunt: nisi
ad interitum pretestinatos
De illis autem ouib de quib dicit
Quos autem & predestinauit. ipsos
ce uocauit. Quos autem uocauit:
illos & iustificauit. Quos autem
ustificauit ipsos ce głificauit: de¬
ouib istis. nec lupus rapit. nec fur
tollit. nec latro interficit Securus
est de numero earum : qui ꝓ eis no-¬
uit qđ declit Et hoc ẽ. qđ ait:
non rapiet eas qiuisquam de manu
mea Et item ad patrem Pater ms
qđ dedit michi mauis om̃ib est:

Expanded text:
ibi nulla herba arescit, totum viribi nulla herba arescit, totum virviva: ibi solum vivere invenitur. Vitam aeternam, inquit, dabo eis, ovibus meis. Vos calumnias propterea quaeritis, quia de vita praesenti cogitatis. 6. Et non peribunt in num. » Subaudis, tanquam eis dixerit: Vos peribitis in aeternum, quia non estis ex ovibus meis. « Non rapiet eas quisquam de manu mea. » Intentius accipite: « Pater meus quod dedit mihi majus est omnibus. » Quid potest lupus, quid potest fur et latro? Non perdunt nisi ad interitum praedestinatos. De illis autem ovibus de quibus dicit quos autem praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, ipsos et glorificauit, ovibus istis nec lupus rapit, nec fur tollit, nec latro interficit. Securus est de numero earum, qui pro eis novit quod dedit. Et hoc est quod ait, Non rapiet eas quisquam de manu mea: et item ad Patrem, Pater meus quod dedit mihi, majus est omnibus.
Abbreviated transcription (Latin):
uobis: & non creditis Oꝑa quȩ
ego facio in nomine patris mer: hȩc
uos non creditis quia non estis ex
ouib meis: lam supra didicistis. quȩ
sint oues Es tote oues Ouescre-¬
dendo sunt: oues pastorem sequen¬
do sunt: Oues redemptorem non con¬
tempnendo sunt: Oues ꝑ hostium
intrando sunt: Oues exeundo &
pascua inueniendo sunt: Ques ȩt̃
na ꝑfruendo sunt: Quo modo
ergo istis dixit. non estis ex orub
meis: Quia uitdebat eos ad sem
non aduitam ȩternam sui sangui-¬
nis p̾cio comparatos Oues mee uo-¬
cem meam audient: & cognosco
eas & sequuntur me: & ego uitam
ȩternam do eis : Ecce sunt pascua:
si recolitis Superius dixerat: &
ingredietur & egredietur. & pas¬
cua inueniet: Ingressi cretdendo:
egredimur moriendo: Sed quomͦ
phostium fidĩ ingressi sumus: sic
Fideles de corporeꝰ exeamus: Sic
enim ꝑ ipsum hostium ł gredi¬
mur: ut pascua inuenire possimꝰ:
Bona pascua: uita ȩterna dicitur:

Expanded text:
vobis, et non creditis; opera quae vobis, et non creditis; opera quae ego facio in nomine Patris mevos non creditis, quia non estis ex ovibus meis . » Jam supra didicistis quae sint oves: estote oves. Oves credendo sunt, oves pastorem sequendo sunt, oves Redemptorem non contemnendo sunt, oves per ostium intrando sunt, oves exeundo et pascua inveniendo sunt, oves aeterna vita perfruendo sunt. Quomoergo istis dixit: Non estis ex ovibus meis? Quia videbat eos ad sempnon ad vitam aeternam sui sanguinis pretio comparatos. » Oves meae vocem meam audiunt, et cognosco eas, et sequuntur me: et ego vitam aeternam do eis. Ecce sunt pascua. Si recolitis, superius dixerat, Et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Ingressi sumus credendo, egredimur moriendo. Sed quomodo per ostium fidei ingressi sumus, sic fideles de corpore exeamus: sic enim per ipsum ostium egredimur, ut pascua invenire possimus. Bona pascua, vita aeterna dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
scabellum pedum tuoꝵ: Si ergo
cdauid in sp̃u dicit eum dñm. quo¬
modo filius eiusẽ: Non negauit
sed interrogauit: Ne quis hoc
cum audierit : putet qđ dñs iħc
negauerit se filium esse dauid
ret: cecos sic eum inuocantes. non
inluminaret: Transiebat enim
aliquando: &e duo cȩci sedentes
iuxta uiam clamauerunt:
Miserere nr̃i fili dauitl Qua uoce
audita: misertus. ẽ. stetit. & sana¬
uit: Lumen dedit: quia nomen
agnouit: Dicit &e apłs paulus : Qui
factus est ei ex semine dauid scđm
carnem: Et ad timotheum: Memor
esto xp̃m iħm resurrexisse a mor¬
tuis. ex semine dauid scđm euan¬
gelium meum: Quia de semine
dauid originem uirgo maria du-¬
cebat: inde dñs de semine clarud
Ut si diceret ego sum xp̃c: scđm qđ
illi solum sapiebant de semine daiuio
calumpniarentur. &e qđ sibi arroga.¬
ret. regiam potestatem Plus est:
qđ eis respondit. Illi de filio dauiod
se esse respondit: Et quomodo:
Audi: Respondit eis iħc: Loquor

Expanded text:
us tuis? Si ergo David in spiritu dicit eum Dominum, quomodo filius ejus est ? Non negavit, sed interrogavit. Ne quis hoc cum audierit, putet quod Dominus Jesus negaverit se filium esse David. ret, caecos sic eum invocantes non illuminaret. Transibat enim aliquando, et duo caeci sedentes juxta viam clamaverunt: Miserere nostri, fili David. Qua voce audita, misertus est; stetit, sanavit, lumen dedit ; quia nomen agnovit. Dicit et apostolus Paulus, Qui factus est ei ex semine David secundum carnem : et ad Timotheum, Memor esto Jesum Christum resurrexisse a mortuis ex semine David secundum Evangelium meum . Quia de semine David originem Maria virgo ducebat, inde Dominus de semine David. 4. ut si diceret, Ego sum Christus, illi solum sapiebant de semine David, calumniarentur quod sibi arrogaret regiam potestatem. Plus est quod eis respondit: illi de filio David se esse respondit. Et quomodo? Audite: Respondit eis Jesus: Loquor
Abbreviated transcription (Latin):
nauit. non mortuos suscitauit. ñ
tot milia hominum dequinq
uel septem panib pauit. non suꝑ
mare ambulauit. non uentis & fluc¬
tibus imꝑauit nichil hoꝵs fecit io¬
hannes : & totum quicquid dicebat.
hiuic testimonium ꝑhibebat Per
lucernam ueniamus ad diem: Ioħs¬
signum nullum fecit: om̃a autem
quȩcumq dixit ioħs de hoc uera
erant: Ecce qui prenderunt non
quomodo uide: Illi uolebant pren¬
dere discedentem: apprehender
isti ꝑmanentem: Deniq quid se-¬
quitur : & multi credider̃ in eũ:¬

Expanded text:
navit, non mortuos suscitavit, non navit, non mortuos suscitavit, non tot millia hominum de quinque vel septem panibus pavit, non supra mare ambulavit, non ventis et fluctibus imperavit; nihil horum fecit Joannes: huic testimonium perhibebat. Per lucernam veniamus ad diem. Joannes nullum fecit signum. Omnia autem quaecunque dixit Joannes de hoc, vera erant. Ecce qui apprehenderunt, non quomodo Judaei volebant comprehendere discedentem, apprehenderunt isti permanentem. Denique quid sequitur? Et multi crediderunt in eu