comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eius conclusi erant s audita correctione
eorum letaretur. Immemor factus passio¬
nrum deo gr̃as ageret ꝓ horum salute.
Sic hoc estimans quasi munerationẽ tri¬
bulationum. Annuncians nob̾ ur̃m de¬
siderium. Nunciauit titus desid̃ium ha¬
bere illos emendandi se. Addiscentes enĩ
quȩ ꝓmissa sint bene uiuentib incitatis
ad desiderium hoꝵ. Lir̃m fletum. correp¬
u flebant.dolentes.Quia peccauerant
caritatem apli erga seceper̃ illum defende
contra aduersarios. Ita ut magis gau¬
derem quia & si contristaui uos in epła
non me penitet. Manifestum ẽ ñ debere
peniteri ex hac re ꝗͣ secutus effectus est.
Qm̃ reuerius in prima epła corripuit erro¬
res eoꝵ. Non inquit me penitet asꝑuis
scripsisse quia hoc causa poposcit. Et si
deo. Hoc dicit quia si me peniteret inqͥt
ꝓpt̾ caritatem qr uos contristaui. conso¬
latio succełet gaudii. quia ꝓfuit qd̵ uos

Expanded text:
ejus conclusi erant: sed audita correctione ejus conclusi erant: sed audita correctione eorum, laetaretur, et immemor factus passionum, Deo gratias ageret pro eorum salute, sic hoc aestimans quasi remunerationem tribulationum. Annuntians nobis vestrum desiderium. Nuntiavit Titus desiderium habere illos emendandi se; addiscentes enim quae promissa sunt bene viventibus, incitati sunt ad desiderium horum. Vestrum fletum. Correpti flebant, dolentes quia peccaverunt, charitatem Apostoli erga se, coeperunt illum defendere contra adversarios. Ita ut magis gauderem; unde etsi contristavi vos in epistola, non me poenitet. Manifestum est non debere poeniteri ex hac re, quam secutus talis effectus est; quoniam severius in prima epistola corripuit errores eorum. Non, inquit, me poenitet asperius scripsisse; quia hoc causa poposcit. Et si deo. Hoc dicit, quia si me poeniteret, inquit, propter charitatem; quia vos contristavi, consolatio succederet gaudii; quia profuit quod vos
Abbreviated transcription (Latin):
þugne id ẽ in publico a ꝑfidis fierent con¬
tra fidos dum furore pleni resistebant ue¬
ritati. euius rei nuncius intus timores
generabat ubi erat apłs. Quis enim hõ
non timeat angustias.s quia in dĩreb
ꝓpensior erat. timorem hunc spe suꝑabat.
S qui consolatur humiles consolatus ẽ
nos ds̃ in aduentum titi. Qm̃ ds̃ suorum
ñ est immemor & semꝑ dat eis intribula¬
tione solatium. Accelerauit aduentum
titi ut refrigerio eẽt positis in feruore.
Magna enim consolatio ẽ patientis. si secr̃
latus ẽ in uobis. Plus addit ad consolati¬
onem quia audisse se atito significat con¬
uersiones eoꝵ promptam uoluntatem.
n tantum ut titus qui dolorẽ habebat
in obauditionis illoꝵ consolationẽ acciꝑet
de penitentia eoꝵ. Quantum affectũ se
circa eos habere ostendit apłs. ut nec unã
carceris nec plagarum dolorẽ computa¬
ret scussi corprĩs. neq neruum qͦ pedes

Expanded text:
pugnae, id est, in publico a perfidis fierent conpugnae, id est, in publico a perfidis fierent contra fidos, dum furore pleni resistebant veritati: cujus rei nuntius intus timore generabat, ubi erat Apostolus. Quis enim homo non timeat angustias? Sed quia in Dei rebus propensior erat, timorem hunc spe superabat. Sed qui consolatur humiles Deus, consolatus est nos in adventu Titi. Quoniam Deus suorum non est immemor, sed semper dat eis in tribulatione solatium, acceleravit adventum Titi, ut refrigerio esset positis in fervore. Magna enim consolatio est patientis, si secum latus est ipse in vobis. Plus addit ad consolationem; quia audisse se a Tito significat conversionis eorum promptam voluntatem, in tantum ut Titus qui dolorem habebat inobauditionis eorum, consolationem acciperet de poenitentia illorum. Quantum affectum haberet circa eos, ostendit Apostolus; ut nec ima carceris, nec plagarum dolorem computaret scissi corporis, neque nervuum, quo pedes
Abbreviated transcription (Latin):
traxer̃ eos ad forum ad magistratus qui
multas eis plagas imponentes miser̃ eos
in iniam carceris. ita ut pedes eoꝵ in ner.¬
uo concluderent. Hȩc ẽ pressura quam
passi s̃ in macedonia. & hinc ẽ unde dic̃
nullam requiem habuit caro nr̃a. foris
pugnȩ uitus timores. Pugnȩ erant cor¬
pori dum cedebãtur: animo timoris. Illic enĩ
timor ẽ ubi &e intellectus ẽ.S timor hic
ꝓpter eos erat qui crediderant ne passione
eius scandalizarentur. Nam sͥ quid iam
timeret qui patiebatur preterea cũ dicat
in actis apłorum. non solum ligari s et
mori paratum se ꝓ nomine dñi iħu xp̃i.
Uidetur gͦ totum hominem afflictũ in car¬
ne significasse. ut ex parte sp̃c qui homi¬
ni datur ut maneat qr ẽ impassibilis.
affligi potuisse minime intelligatur.
S ut homo totus ex parte corprĩs ce animȩ
afflictus in carne dicatur ex parte uͦ sp̃c
impassibił. Potest & sic intelligi ut foris

Expanded text:
traxerunt eos in forum ad magistratus: qui traxerunt eos in forum ad magistratus: qui multas eis plagas imponentes, miserunt eos in ima carceris, ita ut pedes eorum in nervo concluderent. Haec est pressura, quam passi sunt in Macedonia. Et hinc est unde dicit: Nullam requiem habuit caro nostra. Foris pugnae, intus timores. Pugnae erant copori, dum caedebatur: animo timores. Illic enim timor est, ubi intellectus est: sed timor hic propter eos erat, qui crediderant, ne passione ejus scandalizarentur. Nam sibi quid jam timeret, qui patiebatur? praeterea cum dicat in Actibus apostolorum, non solum ligari, sed et mori paratum se pro nomine Jesu Christi . Videtur ergo totum hominem afflictum in carne significasse, ut ex parte spiritus, qui homini datur, ut maneat, quia impassibilis est, affligi potuisse minime intelligatur: sed ut homo totus ex parte corporis et animae afflictus in carne dicatur; ex parte vero spiritus impassibilis. Potest et sic intelligi, ut foris
Abbreviated transcription (Latin):
um. ut magis ꝓuocet eos ad caritatem. Nul¬
lam inquit requiem habuit caro nr̃a. ut
compaterẽtur eis. Certiquia ꝓ salute fideliũ
animas suas traderent usq ad mortẽ. Ante¬
quam diffiniretur enim tribulatio ⁊ corpr̃ał
inuria. altera ueniebat ut requies patienti
bere in passione significat. Animam aũt
quamꝗͣ ipsa paticbatur in corpr̃e ex hac ta¬
men parte requiem habere qua sꝑat ꝓtri¬
bulationib his quȩ pro fide irrogantur a
ꝑfidis daturum dm̃ mercedem. Deniq in
ipsa pressura deo hymnos canebant. Sed
in om̃ib sumus afflicti. Iuxta historiam
domino uocante intrauer̃ macedoniam.
t cum ñ pauci credidissent inuenissentq
solatium lidiȩ mulieris quȩ cũ om̃ib suis
credidit. Tunc factum ut sp̃m phytonem
id est diuinum fugaret de ancilla quorun¬
dam. Qui uidentes ꝑdidisse se ñ minimũ
questum quem puella referebat diuinan.¬
do concitauer̃ seditionem paulo &e sileȩ. Et

Expanded text:
um, ut magis provocet eos ad charitatem. Nulum, ut magis provocet eos ad charitatem. Nullam, inquit, requiem habuit caro nostra; ut compaterentur eis, certi quia pro salute fidelium animas suas traderent usque ad mortem. Antequam digereretur enim tribulatio et corporalis injuria, altera veniebat; ut requies patienti bere in passione significat: animam autem, quamquam ipsa patiebatur in corpore; ex hac tamen parte requiem habere, qua sperat pro tribulationibus his, quae pro fide irrogantur a perfidis, daturum Deum mercedem. Denique in ipsa pressura Deo hymnos canebant. Sed in omnibus afflicti fuimus. Juxta historiam, Domino vocante, intraverunt in Macedoniam: et cum non pauci credidissent, invenissentque solatium Lydiae mulieris, quae cum omnibus suis credidit; tunc factum est ut spiritum pythonem, id est, divinum fugaret de ancilla quorumdam, qui videntes perdidisse se non minimum quaestum, quem puella referebat divinando, concitaverunt seditionem Paulo et Silae, et
Abbreviated transcription (Latin):
Iestis ad commoriendum & ad conuiuendr̃.
Ex predictis uult illos cognoscere qͦ anuno
loquatur ad eos. Quos enim participes uult
habere & ad presentes passiones ꝓ xp̃o &
ad futuram uitam ñ utiq illos abicit. s
ut participatione dignosse faciant exhor¬
Itatur. Multa mͥ fiducia ad uos multa mͥ
głatio ꝓ uob̾. repletus sum consolationem
suꝑ habundo gaudio suꝑ om̃i pressura
nr̃a. fiducia hec de primȩ epłȩ correptiõe
ẽ quam qr ñ asꝑe susceꝑunt fiduciam de¬
derunt ammonendi se. Uisi s̃ enim uelle
corrigere se unde głatur ꝓhis animum
c̃ẽ suum consolatum ex hac parte ꝓnunci¬
at. in tantum ut in om̃i pressura suphabũ.¬
dare se gaudio obtestetur. Liidens enim eẽ
spem in his pro quib angustias patitur
gaudet cõntribulatur. certus mercedem se
a deo accepturum acquisite salutis eorum.
Et enim cum uenissemus macedoniã nullã
requiem habuit caro nr̃a Pressuras & cedes
memorat quas patiebantur causa credenti¬

Expanded text:
estis ad commoriendum et ad convivendum. Ex praedictis vult illos cognoscere, quo animo loquatur ad eos. Quos enim participes vult habere et ad praesentes passiones pro Christo, et ad futuram vitam, non utique illos abjicit; sed ut participatione dignos se faciant exhortatur. Multa mihi fiducia apud vos, multa mihi gloriatio de vobis: repletus sum consolatione, superabundo gaudio in omni pressura nostra. Fiducia haec de primae epistolae correptione est, quam quia non aspere susceperunt, fiduciam dederunt admonendi se; visi sunt enim velle corrigere se, unde gloriatur. Pro his animum etiam suum consolatum ex hac parte pronuntiat, in tantum ut in omni pressura superabundare se gaudio obtestetur; videns enim esse spem in his, pro quibus angustias patitur, gaudet, cum tribulatur; certus mercedem se a Deo accepturum acquisitae salutis eorum. Etenim cum venissemus in Macedoniam, nullam requiem habuit caro nostra. Pressuras et caedes memorat, quas patiebantur causa credenti
Abbreviated transcription (Latin):
delibus nichil mundum ẽ. inquinata est
grauauimus. neminem circumuenimus.
onsidare uult illos que dicit & receptis
his in animum conferant secum uera ẽẽ
quȩ loquitur. & syernentes hos qͦs tangit
omnem. animum transferãt ad eos quos
uident uͦ affectu se diligere. Pseudo apłi
enim erant qui & nocebant illis corrum¬
pentes sensum illorum. & grauabant sac¬
culos eorum circumuentione serpentinȩ
astuciȩ. Non ad condempnationẽ dico. hoc

Expanded text:
delibus nihil est mundum; inquinata est gravavimus, neminem circumvenimus. Considerare vult illos, quae dicit; ut receptis his in animum, conferant secum vera esse, quae loquitur: et spernentes hos quos tangit, omnem animum transferant ad eos, quos vident vero affectu se diligere. Pseudo enim apostoli erant, qui et nocebant illis, corrumpentes sensus illorum, et gravabant sacculos eorum circumventione serpentinae astutiae. Non ad condemnationem vestri hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ suo uitio s peccantium. Tam̃ in hac par¬
te gła non ẽ. Illa aũt ẽ magis gła quȩ ha.¬
bundat ingrã. ut purificati homines dono
fuisse in lege uł iuultu moysi s ñ ꝑman¬
sit inmoyse qr figura erat in moyse nõ
ueritas. ideo adueniente saluatore cessa.¬
uit figura. quia apparuit ueritas manẽs
semꝑ At quantum int̃est int imaginem
& ueritatem. tantum intersit int̃ głam

Expanded text:
non suo vitio, sed peccantium; tamen in hac parnon suo vitio, sed peccantium; tamen in hac parte gloria non est. Illa autem est magis gloria, quae abundat in gratia; ut purificati homines dono fuisse in lege, vel in vultu Moysi, sed non permansit; quia futura erat in Moyse, non veritas. Ideo adveniente Salvatore, cessavit figura; quia apparuit veritas manens semper; ut quantum interest inter imaginem et veritatem, tantum intersit inter gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
legis fidei quam legis moysi. Quamius
enim ad hoc data sit lex moysi ut ꝓdesset.
contempta tam̃ facta ẽ lex mortis. gͦ quia
peccatorib ꝓuidẽ ñ potuit uenit lex fides
quȩ hos saluaret. ñ solum ignoscens s et
iustificans eos. Multũ gͦ interest int legẽ
& legem. Tunc eni macłati peccato uultũ
moysi descendentis de monte cum lege ac¬
cepta in tabuł intueri ñ poterant qr głosa
facta erat facies eius. ne apeccatorib poss
aspici quia digni erant morte. Que nẽ
gła euacuatur ꝑ legem sp̃c. cum accepta
remissione peccatoꝵ facti iustidigni st̃
aspicere oe possunt głam dĩ. sic̃ uiderunt
Quamius iuste dampnet. tam̃ ad laudẽ pro¬
ficit magis si indulgeat. ut possit reus
corrigere se. N ec enim głosum factum est
id qd̃ głificatum ẽ in hac parte ꝓpt̃ excel¬
lentem głam. Manifestum ẽ non eẽ factum
głosum qd uisum ẽ in uultu moysi glosum.

Expanded text:
legis fidei, quam legis Moysi, quamvis legis fidei, quam legis Moysi, quamvis enim ad hoc data sit lex Moysi, ut prodesset: comtempta tamen, facta est lex mortis. Ergo quia peccatoribus providere non potuit, venit lex fidei, quae hos salvaret, non solum ignoscens, sed et justificans eos. Multum ergo interest 177 inter legem et legem; tunc enim maculati peccato in vultum Moysi, descendentis de monte cum lege accepta in tabulis, intueri non poterant; quia gloriosa facta erat facies ejus ne a peccatoribus posset aspici, qui digni erant morte . Quae nunc gloria evacuatur per legem Spiritus, cum accepta remissione peccatorum facti justi, digni sunt aspicere et possunt gloriam Dei, sicut viderunt quamvis juste damnet, tamen ad laudem proficit magis, si indulgeat; ut possit reus corrigere se. Nec enim gloriosum factum est id, quod glorificatum est in hac parte, propter excellentem gloriam. Manifestum est non esse factum gloriosum, quod visum est in vultu Moysi gloriosum .
Abbreviated transcription (Latin):
stros noui testamenti non littera sed sp̃u.
Ltttera enim occidit: spiritus autem uiui¬
cat. Quamus p̃ferat apłicam dignitatem
in dĩ tam̃ laudẽ prorumpit. ñ istud meritis
humanis asseribens s eius gr̃ȩ qui dignatꝰ
est ꝓ uita humana salutarem p̃dicationẽ
ordinare quȩ quos lex uetus reos tenebat
moysi ut contempnentes legẽ occideret
scd̾m ius nature.Sp̃e autem id ẽ lex fidei
quȩ ñ scribitur s animo continet᷑ uiuifi¬
cat reos mortis. Conuertentes tam̃ se ut
iustificati de cetero ñ peccent. Recte gͦ data
fuerat lex. ut timor ẽẽt peccandi. S quia
euaderent mortẽ credentes in xp̃o. Hec ẽ
predicatio noui testamenti qd̃ ꝓmiserat ds̃
ꝑ ꝓphas. Quod si ministratio mortis in lit¬
teris formata in lapidib fuit ingła. itaut
non possent intueri filii isrł in faciẽ moy¬
si ꝓpter głam uultus eius quȩ euacuatur.
quomͦ non magis administratio sp̃c erit

Expanded text:
stros novi Testastros novi TestaLittera enim occidit, spiritus autem vivificat. Quamvis praeferat apostolicam dignitatem, in Dei tamen laudem prorumpit, non istud meritis humanis ascribens, sed ejus gratiae, qui dignatus est pro vita humana salutarem praedicationem ordinare, quae quos lex vetus reos tenebat, Moysi, ut contemnentes Legem occideret secundum jus naturae. Spiritus autem, id est, lex fidei quae non scribitur, sed animo continetur, vivificat reos mortis; convertentes tamen se, ut justificati, de caetero non peccent. Recte ergo data fuerat Lex, ut timor esset peccandi: sed quia evaderent mortem credentes in Christo. Haec est praedicatio novi Testamenti, quod promiserat Deus per prophetas. Quod si administratio mortis litteris formata in lapidibus, fuit in gloria; ita ut non possent intueri filii Israel in faciem Moysi, propter gloriam vultus ejus, quae evacuatur: quomodo non magis administratio Spiritus erit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ministrata a nob̃. Aꝑtum ẽ quia cum
lutem ꝗͣ dedit ds̃ in xp̃o om̃ib hominib
scribentib apłis. Dum enim docent scribt̃.
mento qd obsolescit & ꝑdit memoriam.
Non in tabulis lapideis s in tabuł cordis
carnalib. Nunc legem uecerẽ pulsat quȩ
primum data in lapidcis tabuł abolita ẽ
fractis tabulis sub monte a moyse. Noua
autem lex in animo seribitur. hoc est ri
eterna res ẽ abspũ scribitur ut maneat.
Letera autem p̃cepta deficiente mundoces¬
sabunt. Quomͦ gͦ differt lex alege. ita
differ̃ dispensatores iluis legis a dispensa¬
torib legis fidei. fiduciam aũt talẽ ha¬
bemus ꝑ xp̃m ad dm̃. Qnͣta dignitas sit ĩ apłis
manifestat c̃ dic̃. fiduciã habemꝰ ꝑ xp̃m ad¬
dm̃ut ostñdat uetẽs ñ hãc habuisse fiducrã
addm̃ qͥaminor fuit ãministratio. ñ qͦd suffici¬
entes simꝰ estimare aliqͥd a nobtãꝗͣ a nob̃ sit s
sufficientia m̃a ex dõ ẽ. qͥ ⁊ idoneos nos fec̃ mini¬

Expanded text:
 ministrata a nobis. Apertum est quia cum lutem, quam dedit Deus in Christo omnibus hominibus, scribentibus apostolis; dum enim docent, scribuntmento, quod obsolescit et perdit memoriam. Non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. Nunc legem veterem pulsat, quae primum data in lapideis tabulis abolita est, fractis tabulis sub monte a Moyse. Nova autem lex in animo scribitur , hoc est in; quia fides aeterna res est, ab Spiritu scribitur, ut maneat: vetera autem praecepta, deficiente mundo, cessabunt. Quomodo ergo differt lex a lege; ita differunt dispensatores illius legis a dispensatoribus legis fidei. Fiduciam autem talem habemus per Christum ad Deum. Quanta dignitas sit in apostolis, manifestat cum dicit: Fiduciam autem talem Ut ostendat veteres non hanc habuisse fiduciam ad Deum; quia minor fuit administratio. Non quod sufficientes simus aestimare aliquid a nobis, tamquam a nobis sit: sed sufficientia nostra ex Deo est, qui et idoneos nos fecit mini
Abbreviated transcription (Latin):
ad auferendã non ad tribuendam salutem
Exhis erant quib dicit dñs. Comeditis do¬
mos uiduaꝵ & pupilloꝵ oratione longa
orantes ꝓꝓterea accipietis maiꝰ iudicium.
Hienum oe res eoꝵ ce animas inuadebant.
Apłs aũt nec res eoꝵ tangebat ⁊ ueritate
doctrinȩ animas eoꝵ saluabat. Non gͦ car¬
naliter s sp̃aliter se cõm̃dabat ad ꝓfectum
salutis illoꝵ ut hoc de illo credent qd̾ erat.
uial de bono male sentit peccat. Ac ꝑ hoc
orum incorde erat apłi. & eoꝵ qui cum illo
erant epła sunt scripta incordib eoꝵ. Qͥa
qui semꝑ alicuiꝰ memor ẽ. scriptus ẽ ui
animo eiꝰ. Que cognoscitur & legitur ab

Expanded text:
ad auferendam, non ad tribuendam salutem. ad auferendam, non ad tribuendam salutem. Ex his erant quibus dicit Dominus: Comeditis domos viduarum et pupillorum oratione longa orantes, propterea accipietis majus judicium . Hi enim et res eorum, et animas invadebant: Apostolus autem nec res eorum tangebat, et veritate doctrinae animas eorum salvabat. Non ergo carnaliter sed spiritualiter se commendabat ad profectum salutis illorum, ut de illo hoc crederent, quod erat; quia qui de bono male sentit, peccat: ac per hoc orum in corde erat Apostoli, et eorum qui cum illo erant, epistola sunt scripta in cordibus eorum; quia qui semper alicujus memor est, scriptus est in animo ejus. Quae cognos
Abbreviated transcription (Latin):
corrupta doctrina uerbadĩ ꝑ malam int̃¬
precationem adulterabant tollentes diui¬
num sensum ponebant humanũ. Ex quib
quidam zelum habentes traditiones iuda¬
ice. Nec de xp̃o bene docebant. ido minus
idoneos hos dicit. Apłs aũt sincerĩt p̃di¬
casse sicut ex deo datum ẽ antedm id est
quomͦ ds̃ dedit ipso teste in xp̃o loqueban¬
tur. non suam querentes głam sed dĩ. Hoc ẽ
in.xp̃oloqui eius honorem & potentiã pre¬
Idicare. Incipimus iterum nosmet ipsos cõ¬
Imendare. Qm̃ pseudo apłos notat praua
eorum comm̃data designans. seaũt uerũ
predicatorem testatur. Uidetur iterum com¬
mendare se sic̃ dicit in prima epła. & ne
hoc uersutia aliqͣterrestris lucrigr̃a facere
uidẽtur adiecit. Aut numqͥd indigemꝰ sicut
quidam comm̃daticus epłis ad uos aut ex
uobis: Noc dicens & suum sensũ purgat. Et
adhuc pseudo apłos notat quos ꝓprii ho¬
noris &e questus causa curciure eccłas ꝓbat

Expanded text:
corrupta doctrina, verba Dei per malam intecorrupta doctrina, verba Dei per malam interpretationem adulterabant, et tollentes divinum sensum, ponebant humanum. Ex quibus quidam zelum habentes traditionis Judaicae, nec de Christo bene docebant, ideo minus idoneos hos dicit: apostolos autem sinceriter praedicasse, sicut ex Deo datum est, ante Deum, id est, quomodo Deus dedit, ipso teste, in Christo loquebantur, non suam quaerentes gloriam, sed Dei. Hoc est in Christo loqui ejus honorem et potentiam praedicare. mmendare. Quoniam pseudoapostolos notat, prava eoram commenta designans, se autem verum praedicatorem testatur; videtur iterum commendare se, sicut in prima epistola. Et ne hoc versutia aliqua terrestris lucri gratia facere videretur, adjecit: Numquid indigemus, sicut quidam, commendatitiis epistolis ad vos, aut ex vobis. Hoc dicens, suum sensum purgat, et adhuc pseudoapostolos notat, quos proprii honoris et quaestus causa circuire Ecclesias probat,
Abbreviated transcription (Latin):
tilib addido hic sacram̃to natiuitatis dñi
iħu scd̃m uoluntatem dĩ & patris eiꝰ. In
unitate fidei salutaris ad salutẽ credentiũ
& ꝑditionem diffidentium. Aliis quidem
odor mortis in mortẽ. Hoc dic̃ qr increduł
p̃dicatio erucis xp̃i odor mortis ẽ. Audien¬
tes enim uerbum dĩ sic accipiunt qͣsi pestẽ
ex qua oritur mors. & necesse est ut uixta
fidem illoꝵ fiat eis. Aliis autem odor uite
ad uitam.Ulerum ẽ quia fidis sermo audi
qui ꝑeunt siuie inhis qui salui fuint xp̃i
um cirrumdabant his libis sic̃ dic̃ dñs ad
ierechielem ꝓpħam. Tu predica si te audierĩt
lucraberis animas eoꝵ. Si qͦ minus ipsis̾
uidint. tu tamen liber eris a ꝑditione illoꝵ
Et adhec quis idoneus: Non enim sumus
sic̃ plurimi adulterantes uerbum dĩ. s ex
sinceritate sicut ex deo coram dõ in xp̃olo¬
quimur. Pseudo apłos tangit diuersos qui

Expanded text:
tilibus, addito his sacramento nativitatis Domini tilibus, addito his sacramento nativitatis Domini Jesu secundum voluntatem Dei et Patris ejus in unitate fidei salutaris ad salutem credentium, et perditionem diffidentium. Aliis quidem sumus odor mortis in mortem. Hoc dicit, quia incredulis praedicatio crucis Christi odor mortis est; audientes enim verbum Dei, sic accipiunt quasi pestem, ex qua oritur mors: et necesse est ut juxta fidem illorum fiat eis. Aliis autem odor vitae ad vitam. Verum est, quia fidis sermo auditqui pereunt, sive in his, qui salvi fiunt, Christi um circumdabant, his liberis, sicut dicit Dominus ad Ezechielem prophetam: Tu praedica, si te audierint, lucraberis animas eorum: sin quominus, ipsi sibi viderint; tu tamen liber eris a perditione eorum . Et ad haec quis idoneus? Non enim sumus sicut plurimi adulterantes verbum Dei: sed ex sinceritate, sicut ex Deo coram Deo in Christo loquimur, Pseudoapostolos tangit hic versus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad nares odor. Ita ad aures ꝑuenit dm̃ pa¬
trem insinuaret creature &e filium eiꝰ unige¬
nitum. Cuiꝰ rei legatione fungentes apłi
sic̃ dicit dñs ad dm̃. filius ad patrem. Siẽ
me misisti in hunc mundũ. ita & ego eos
cata ẽ. quia cum ds̃ non udeat᷑ ꝑ hanc que
inuisibiliter oꝑatur. in apłis eẽ intelligit᷑
ut ueritas doctrine manifestetur. Iui ergo
recte asserit xp̃m bonus odor ẽ dõ laude
dignus in eo qui credit. Nec iutuꝑabilis
in illo qui ñ credit. Qui uͦ ñ recte asserit xp̃o
malus odor ẽ deo tam inhis qui fidi s̃ quã
illis qui diffidunt ꝓutrisq enim reus erit
hostias bono uoto offerebat. bonus odorerat
deo & acceptabit. ita &e nunc predicationis
uͥtꝰ docirinȩ odorem p̃stat flagrantem dõ.
liamobcausam auxiliis suis totus p̃stabat
ds̃ apłos. ut uerba cognitionis eiꝰ infunde¬
rent patentib aurib. Siue uideis siue gen¬

Expanded text:
ad nares odor, ita ad aures pervenit Deum Paad nares odor, ita ad aures pervenit Deum Patrem insinuaret createrem, et Filium ejus unigenitum. Cujus rei legatione fungentes apostoli sicut dicit Dominus ad Deum, Filius ad Patrem: Sicut me misisti in hunc mundum, ita et ego eos cata est, quia cum Deus non videatur, per hanc quae invisibiliter operatur, in apostolis esse intelligitur, ut veritas doctrinae manifestetur. Qui ergo recte asserit Christum, bonus odor est Deo, laude dignus in eo qui credit, nec vituperabilis in illo qui non credit: qui vero non recte asserit Christum, malus odor est Deo, tam in his qui fidi sunt, quam in illis qui diffidunt; pro utrisque enim reus erit. hostias bono voto offerebat, bonus odor erat Deo et acceptabilis: ita et nunc praedicationis virtus doctrinae odorem praestat flagrantem Deo. Quam ob causam auxiliis suis tutos praestabat Deus apostolos, ut verba cognitionis ejus infunderent patentibus auribus, sive Judaeis, sive gen
Abbreviated transcription (Latin):
domino ñ habui requiem sp̃ui meo. eo qd
Iñ inuenirem titum frẽm meũ. S uale illis
dixi & ꝓfectus sum in macedonia. Troade
semꝑ rexisse significat ad p̃dicandum eis
issent qui caꝑent uerbum fidei. S quiaso¬
latium titi defuit. intolerabił erat labor ꝑ¬
strepentium causa. Quamius enĩ quidã eoꝵ
aꝑuerant corda sua ad recipiendũ sermonẽ
dĩ. tam̃ inpudentia infideliũ ñ minima
existebat. insurgens in apłm zelo credenti¬
um. Et hec duo ab uno impleri ñ poterant
aut fideles instrueret aut increduł repug¬
apłos trtumphare in xp̃o uictores illos facere
in fide xp̃i. Ut calcata ꝑfidia tropheum hãt
fides dum ex ꝑfidis fiunt fideles & maluio¬
li ñ ꝓficiunt in ꝑsequendo credentes. Eto
dorem noticiȩ suȩ manifestat ꝑnos momi
dixit quia sicut quedam res q̃ cum ñ uide¬
antur ꝑodorem tam̃ cognoscunt᷑ & intel¬
ligis in loco aliquo eẽ qd non uides. ita&¬
gi ut p̃dicatio xp̃i quȩ utiq inuisibilit sic̃

Expanded text:
o, eo quod non invenerim Titum fratrem meum: sed vale illis facto, profectus sum in Macedoniam. Troadem se perrexisse significat ad praedicandum eis isse qui caperent verbum fidei: sed quia solatium Titi defuit, intolerabilis erat labor perstrepentium causa. Quamvis enim quidam eorum aperuerant corda sua ad recipiendum sermonem Dei; tamen impudentia infidelium non minima existebat, insurgens in Apostolum zelo credentium: et haec duo ab uno impleri non poterant, nempe et fideles instruere, et incredulis repugos triumphare in Christo, victores illos facere in fide Christi; ut calcata perfidia, trophaeum habeat fides, dum ex perfidis fiunt fideles, et malevoli non proficiunt in prosequendo credentes. Et odorem notitiae suae manifestare per nos idixit, quia sicut quaedam res, quae cum non videantur, per odorem tamen cognoscuntur, et intelligis in loco aliquo esse, quod non vides: itagi; ut praedicatio Christi quae utique invisibiliter, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
euacuatur earum claritas. ita ⁊ moysi
gła euacuatur apparente gła xp̃i. Haben¬
tes igitur talem spem. multa fiducia uta¬
mur. Sꝑem habere nos dicit udendi
głam non talem qualis fuit in uulti
moysi. sed eam quam tuderunt tres apłi
clementia qntum noᷤ suꝑioris gr̃ȩ donodita¬
re dignata ẽ quam dederat uideis. Iudei
enim cum minor ẽẽt gła uultus moysi.
eam speculari non poterant. Nos uͦ ñ moy¬
si głam quȩ inferior est. s excellentẽ sal¬
uatoris głam uisuros nos credimus. Iudei
gͦ serui głam ñ meruerunt uiđe. nos
autem dñi communis głam sumus uisu¬
ri. Idõq & nos uicem reddere in qͣntũ
possumus debemus beniuolentiȩ dĩ ut ꝓ¬
pensiores simus in eius amore qui nobis
fiduciam dedit abluens nos apeccatis ui¬
dendi głam dĩ. Nunc itaq opus ẽ ut cres¬

Expanded text:
evacuatur earum claritas; ita et Moysi gloria evacuatur, apparente gloria Christi. Habentes igitur talem spem, multa fiducia utamur. Spem habere nos dicit videndi gloriam, non talem qualis fuit in vultu Moysi: sed eam quam viderunt tres apostoli clementia, quantumque nos superioris gratiae dono ditare dignata est, quam dederat Judaeis. Judaei enim, cum minor esset gloria vultus Moysi, eam speculari non poterant: nos vero non Moysi gloriam, quae inferior est, sed excellentem Salvatoris gloriam visuros nos credimus. Judaei ergo servi gloriam non meruerunt videre: nos autem Domini communis gloriam sumus visuri. Ideoque et nos vicem reddere, in quantum possumus, debemus benevolentiae Dei; ut propensiores simus in ejus amore, qui nobis fiduciam dedit, abluens nos a peccatis, videndi gloriam Dei. Nunc itaque opus est, ut cres
Abbreviated transcription (Latin):
ni ne quomͦ habundantiore tristicia ab¬
sorbeatur qui erus modi ẽ. Afflicto homi¬
ni peccati proprii causa subuenire p̃cepit.
Quia penitentia si de uero animo ẽ hoc ẽ
si correptus statim in animo doleat. ꝓtinꝰ
animo statim meruit ueniã. E dauid ui
causa uriͤ ethei correptus qr cognouit
peccasse se delictum eius deletum ẽ. ita
& apłs illum qui incestum cõmiserat ha¬
tristatum sperni desꝑans de se daret an¬
mum ad mundũ fruendũ quasi quilocũ
apud dm̃ iam ñ habet. Hoc ẽ maiore tri¬
sticia absorberi. Desꝑantem de se conu̾ti
ad dimittenda peccata. quib grauatus
absorbeatur a scda morte. Hec enim uera
penitertia est iam cessare a peccato. Sicenĩ
ꝓbat dolere se sͥ. si de cetero desinat. Ppt̃
qd obsecro uos ut confirmetis in illo cari¬
tatẽ. Ad hoc enim & scripsi. ut scirem an
in om̃ib obedientes estis. Quantum dat᷑

Expanded text:
ni; ne quomodo abundantiori tristitia abni; ne quomodo abundantiori tristitia absorbeatur, qui ejusmodi est. Afflicto homini peccati proprii causa subvenire praecipit; quia poenitentia, si de vero animo est, hoc est, si correptus statim in animo doleat, protinanimo statim meruit veniam . Et David in causa Uriae Hethaei correptus quia cognovit se peccasse, delictum ejus deletum est . Ita et Apostolus illum, qui incestum commiserat, hatristatum sperni, desperans de se, daret animum ad mundum fruendum, quasi qui locum apud Deum jam non haberet. Hoc est enim majori tristitia absorberi, desperantem de se converti ad admittenda peccata, quibus gravatus absorbeatur a secunda morte. Haec enim vera poenitentia est jam cessare a peccato; sic enim probat dolere se sibi, si de caetero desinat. Propter quod obsecro vos, ut confirmetis in illum charitatem: nam ad hoc scripsi, ut probarem an in omni
Abbreviated transcription (Latin):
audium enim apłi purificatio est popłi¬
deo enim gaudet. quia uituꝑatio nonẽ
in eis. quos simul oportet gaude. Nam
ex multa pressura & angustia cordis scͥpsi
uob ꝑ multas lacͥmas. ñ ut contristemini
s ut cognoscatis caritatem ꝗͣ habeo ha¬
bundantius in uob̃. Manifestum ẽ qr qñ
hoc affectu quis aliquem corripit ut plus
illo doleat peccatis eius: ñ utiq ut illũ
contristet corrip̃s ut ostendat illiquo amore
diligat eum. Qui enim ñ hoc affectu corri¬
pit. frẽm contristat. Insultat enim qui
epła memoraui. hi gͦ ex parte scõrum s̃
quos contristatos in errore frĩs signifi¬
cat sic̃ ce memet ipsum. Hoc dicens one¬
rauit peccantem uł eum qͥ peccauerat.
lus enim fit reus in cuius delicto multi
est inquit hec. que fit apluribus obiur¬
gatio. Magnum dolorem utiq patitur.
qui delictum suum plurib uidet horrere.
Ita ut econtra magis donetis ⁊ consolemi¬

Expanded text:
Gaudium enim Apostoli purificatio est populi; iGaudium enim Apostoli purificatio est populi; ideo enim gaudet, quia vituperatio non est in eis, quos simul oportet gaudere. Nam ex multa pressura et angustia cordis scripsi vobis per multas lacrymas, non ut contristemini, sed ut cognoscatis quam charitatem habeam abundantius in vobis. Manifestum est quia quando hoc affectu quis aliquem corripit, ut plus illo doleat peccatis ejus; non utique ut illum contristet, corripit: sed ut ostendat illi, quo amore diligat eum. Qui enim non hoc affectu corripit, fratrem contristat; insultat enim, qui epistola memoravi. Hi ergo ex parte sanctorum sunt, quos contristatos in errore fratris significat, sicut et semetipsum. Hoc autem dicens, oneravit peccantem, vel eum qui peccaverat. Plus enim fit reus, in cujus delicto multi est, objurgatio haec, quae fit a pluribus. Magnum dolorem utique patietur, qui delictum suum videt pluribus horrere. Ita ut e contra magis donetis, et consolemi
Abbreviated transcription (Latin):
cia uenirem apud uos. Aꝑtum ẽ qr idõ
noluit ire. neforte corripiens paucos.
multos contristaret. ipse oẽ contristatus.
compatiunt᷑ enĩoĩa membra uniꝰ merore.
Si enim contristo uos. & quis ẽ qui me
lecificet nͥ qui contristatur ex me: hoc
dicit quia non uult eos contristare. sed qr
peccatis studuerant necesse erat illos con¬
tristari uundo apło. Ita tamen ut de cetero
obaudientes facti letificarent eos qui con¬
tristabantur cum eis ut qui corripiendo
contristauerat eos. letaretur ex his dum
corrigunt. Idõ & scripsi hoc ipsum necum
uenissem tristiciã hab̾em a quib oportue¬
rat me gaude. Certum habens qr meum
gaudium om̃ium ur̃m ẽ. Idcuro dicit ħ
se scripsisse ut postea ueniens. non ẽẽt ũn
contristaretur. sublatis uiciis. Sed gaudet
cum eis: quasi cum carissimis filiis. Ut qui
ab infidelib tribulationib afficiebatur.
abhis utiq gauderet qui crediderant.:

Expanded text:
tia venirem ad vos. Apertum est quia ideo tia venirem ad vos. Apertum est quia ideo noluit ire, ne forte corripiens paucos, multos contristaret, ipse etiam contristatus; compatiuntur enim omnia membra unius moerori. Si enim ego contristo vos, et quis est qui me laetificet, nisi qui contristatur ex me? Hoc dicit, quia non vult eos contristare: sed quia peccatis studuerant, necesse erat illos contristari, invito Apostolo; ita tamen ut de caetero obaudientes facti, laetificarent eos, qui contristabantur cum eis; ut qui corripiendo contristaverat eos, laetificaretur ex his, dum corriguntur. Ideo et scripsi hoc ipsum, ne cum venissem, tristitiam haberem, a quibus oportuerat me gaudere: certum habens, quia meum gaudium omnium vestrum est. Idcirco dicit haec se scripsisse, ut postea veniens, non esset unde contristaretur, sublatis vitiis: sed gauderet cum eis, quasi cum charissimis filiis; ut quia ab infidelibus tribulationibus afficiebatur, ab his utique gauderet, qui crediderant.
Abbreviated transcription (Latin):
iam ꝓpe om̃s em̃dados inueniret. His enã
nunc loquitur qui uidebant᷑ uelle se cor¬
rigere s oꝑa non dabant ut hoc implerẽt.
quia gͦ corripere illos necesse erat it̃ suum.
Ad alios conuertit ne contristaret multos
Et hoc fuit illis parcere qd̾ ut mentib eoꝵ
comiñdet dm̃ testem dat. ne putarent in
dignos se ẽẽ & contempni ab illo. qͦ cõpto
ut presentiam eius mererent᷑ emendarẽt
se. Non qd dominemur fidei ur̃e. s et ad¬
uitores sumus gaudii ur̃i. fide enĩstatis.
qm̃ fides ñ necessitatis s uoluntatis res ẽ
deo dicit. Non qd dominemur fidei ur̃e.
dñatus enim necessitatis causa ẽ. Ad uto¬
res aut̃ inquit sumus gaudii ur̃i hec ẽ
quia sicut inmalo oꝑe tristicia ẽ. ita &
em̃datione gaudium. Huius gaudi
aduitores sumus inqͥt qr uolentib eis
em̃dare se offerunt commonitiones. Ut
ui autem hoc apud me ne iterũ in tͥsti¬

Expanded text:
jam prope omnes emendatos inveniret. His enim jam prope omnes emendatos inveniret. His enim nunc loquitur, qui videbantur se velle corrigere, sed operam non dabant, ut hoc implerent. Quia ergo corripere illos necesse erat, iter suum in alios convertit; ne contristaret multos, et hoc fuit illis parcere. Quod ut mentibus eorum commendet, Deum testem dat; ne putarent se indignos esse, et contemni ab illo: quo comperto, ut praesentiam ejus mererentur, emendarent se. Non quod dominemur fidei vestrae, sed adjutores sumus gaudii vestri; fide enim statis. Quoniam fides non necessitatis, sed voluntatis res est, ideo dicit: Non quod dominemur fidei vestrae; dominatus enim necessitatis causa est. Sed adjutores sumus, inquit, gaudii vestri; hoc est, quia sicut in malo opere tristitia est, ita et in emendatione gaudium. Hujus gaudii adjutores sumus, inquit; quia volentibus eis emendare se, offerunt commonitiones; ut CAPUT II. Decrevi autem hoc apud me, ne iterum in tristi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. X p̃m dic̃ confirmare gc̃s infidẽ pro¬
missam uideis quia ipse ẽ qui fec̃ utraq
unum. Idẽ circumcisionẽ & preputium
in uno nouo homine faciens ꝑacẽ. Dñs gͦ
confirmat. Et ds̃ qui unx̃ nos id est qui
dedit regiam honorificentiã. Sicut diẽ
petrus apłs. Quia sumꝰ inquit genꝰ re¬
gale ꝑ unctionẽ sp̃alẽ. cuius typus fuit
in regib iudeoꝵ. qui & signauit nos dan¬
do sp̃m suum nob̃ pignus. Lit ñ ambiga¬
mus de ꝓmissis eius. Si enim adhuc mor¬
talib spm̃ suũ credidit. dubium ñ ẽ. qr
iam ĩmortalib addat ad głam. Unũ tam̃
opus dic̃ patris ⁊ filii. quia & xp̃m dicit
confirmare ⁊ dm̃. Quẽ enĩ confirmat fili
nis locutus ẽ:T̃rinitas hoc loco fec̃ mentio¬
nem. Omĩs enuim sũma ꝑfectionis intrim¬
tate consistit. Ego uͦ testem dm̃ inuoco ui
animam meã qd parcens uob̃ ñ ueni corm¬
thum. Nunc manifestat qͣ causa cum uo¬
luisset ire ad illos distulit. ut tunc iret q̃n

Expanded text:
onfirmare gentes in fidem promissam Judaeis; quia ipse est, qui fecit utraque unum , id est, circumcisionem et praeputium, in uno novo homine faciens pacem. Dominus ergo confirmat, et Deus qui unxit nos, id est, qui dedit regiam honorificentiam, sicut dicit Petrus apostolus: Quia sumus, inquit , genus regale per unctionem spiritalem, cujus typus fuit in regibus Judaeorum. Qui et signavit nos, dando Spiritum suum nobis pignus; ut non ambigamus de promissis ejus. Si enim adhuc mortalibus Spiritum suum credidit, dubium non est quin jam immortalibus addat ad gloriam. Unum tamen opus dicit Patris et Filii; quia et Christum dicit confirmare, et Deum. Quem enim confirmat Filius, nis locutus est, Trinitatis hoc loco fecit mentionem; omnis enim summa perfectionis in Trinitate consistit. Ego vero testem Deum invoco in animam meam, quod parcens vobis, nondum veni Corinthum. Nunc manifestat qua causa, cum voluisset ire ad illos, distulit; ut tunc iret, quando
Abbreviated transcription (Latin):
uit hoc ẽ accepto tulisse xp̃m cuius legati¬
one fungebatur ut factum apłi factum sit
xp̃i sicut dixit. Quecumq solueritis suꝑ
tram erunt soluta et in cȩlo. Si gͦ huic
uit qͣntomagis huic iam ignotum erat.
cui ut donẽt cẽ ipsĩ hortatur. Ne posside¬
amur a sathana. Nec enimignoramus
uersutias eiꝰ. Hoc dicit qd supramemora¬
ui. qr consolatio debet subsequi frem de¬
lictum flentem. Ne dui contristatus ⁊ cõ¬
temptus a caritate eccłe incipiat desꝑare
de se. Et uidens qui semꝑ minsidũs et
subtił diabolus m̃tem eius uilẽ effectã
accedat. & suggerat ei ut uel p̃sentibus
penitentia data erat ut conuersus re-¬
formaret se. sicut dic̃ ⁊ ezechiel proph̃a.
Nolo mortẽ morientis qͣntum ut reu̾tatur

Expanded text:
vit: hoc est, accepto tulisse Christum, cujus legativit: hoc est, accepto tulisse Christum, cujus legatione fungebatur; ut factum Apostoli, factum sit Christi, sicut dixit: Quaecumque solveritis super terram, erunt soluta et in coelo . Si ergo huic  ignovit, quanto magis huic jam ignotum erat, cui ut donent ipse etiam hortatur? Ne possideamur a satana; non enim ignoramus astutias ejus. Hoc dicit quod supra memoravi, quia consolatio debet subsequi fratrem delictum flentem; ne diu contristatus, et contemptus a charitate Ecclesiae, incipiat desperare de se, et videns qui semper in insidiis est subtilis diabolus, mentem ejus vilem effectam, accedat, et suggerat ei; ut vel praesentibus poenitentia data erat, ut conversus reformaret se, sicut dicit Ezechiel propheta: Nolo mortem morientis, quantum ut revertatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat. E mendauerant enim quȩ ad ordinẽ
eccłasticum ꝑtinent. Uñ oẽ in hoc uult il¬
los ẽẽ obeclientes ut confirment fr̃em ii
caritatẽ. suscipientes eum in cõmunione
Sicui aũt aliquid donatis ce ego. Mani¬
festum ẽ qr qd iubet fieri ipse facit. Nec
pot̃ hoc ab nuere qd̾ ce obsecrans ut fiat
scribit cum habet potestatem iubend:¬
Sed quia in prima epła graue eus crimen
detulit. ut horrerent illum om̃s nc̃ c̃ recipi
illum uult orat. He adhuc exulcerato a¬
nimo aduersum illũ durum illis eẽt. ha¬
bere cum illo cominumonẽ eccłe. Neq e¬
tia. ut statim intelligerent faciendum eẽ
qd dicebat apłs in causa huius dum taxat.
deo obsecratur ut dimittant illi significãs
dm̃n illi ignouisse qr nicħ sine dĩ spũ age¬
uat illos qr si magister petentib discipulis
donauit. cui uoluerit peccatum. qͣntoma¬
gis obaudire debent discipłi magistrum.⁊
ut ratum ei cui donauit ostendet apud
dm̃ ait. In ꝑsona xp̃i se donasse qd dona¬

Expanded text:
bat; emendaverant enim quae ad ordinem ecclesiasticum pertinent. Unde etiam in hoc vult illos esse obedientes, ut confirment fratrem in charitate, suscipientes eum in communionem. Si cui autem quid donastis, et ego. Manifestum est quia quod jubet fieri, ipse facit: nec potest hoc abnuere, quod etiam obsecrans ut fiat, scribit; cum haberet potestatem jubenSed in prima epistola grave ejus detulit crimen, ut horrerent illum omnes: nunc cum recipi illum vult, orat ne adhuc exulcerato animo adversus illum, durum illis esset habere cum illo communionem Ecclesiae. Neque etia; ut statim intelligerent faciendum esse, quod dicebat Apostolus in causa hujus dumtaxat: ideo obsecrat ut dimittant illi, significans Deum illi ignovisse; quia nihil sine Dei Spiritu ageavat illos; quia si magister petentibus discipulis donavit, cui voluerunt, peccatum; quanto magis obaudire debent discipuli magistro? Et ut ratum ei, cui donavit, ostenderet apud Deum, ait in persona Christi se donasse, quod dona
Abbreviated transcription (Latin):
aliud uoluit quam ẽ utile. Semꝑ enunuolun¬
tas eius cum utilitate ẽ ne ĩmutatus enim
ut faceret inuitus. sic̃ homo qd̾ ẽ utile. aut ut
ambigeret de aliquib & mutaret uolunta¬
tem. Quotqͦt enim ꝓmissiones dĩ. sunt in illo¬
ẽ quia semꝑ in dõ ueritas ẽ. Hoc ẽ am̃ mani¬

Expanded text:
aliud voluit, quam est utile. Semper enim volunaliud voluit, quam est utile. Semper enim voluntas ejus cum utilitate est: nec immutatus est, ut faceret invitus, sicut homo, quod est utile; aut ut ambigeret de aliquibus, et mutaret voluntatem. Quotquot enim promissiones Dei sunt, sunt in illoest quia sem
Abbreviated transcription (Latin):
nificat quia ñ aliud egit quam sciit a¬
gendum qr utilitas anteponenda ẽ uo¬
luntati. hic sensꝰ sp̃alis ẽ. Carnalis autẽ
sensus sic mutatur ut anteponat uolupta.¬
lathas. Si quȩ destruxi. hȩc eadẽ edifico.
p̃uaricatorem me constituo. Idõ gͦ fidelẽ
in se dic̃ dei predicationẽ. Nam hoc faciũt
adulatores. frequent̃ enĩ ne homines effu̾n¬
dant q̃ uera s̃ pretermittunt. Dĩ enĩ filius
iħc xp̃c qui in nob̃ ẽ. qui ꝑ nos predicatus
ẽ. P me ⁊ siluanũ ⁊ timotheũ ñ fuit. est &
non sed est in illo fuit. Quantum ad idoneos
predicatores ꝑtinet. hoc debet ẽẽ ut sit ap̃
illos est est. nonnon. ut non aliud faciant
quam sciunt utile. Quia enim frequent aliud
uolumus ꝗͣ est utile ne uoluntas uincat
utilitatem. Idõ apłs uoluntati sue utilitatẽ
ꝓposuit ne iret ad illos. In xp̃o enum iħu nõ
fuit ẽ & non sed est in illo fuit. quia numꝗͣ

Expanded text:
nificat, quia non aliud egit, quam scivit anificat, quia non aliud egit, quam scivit agendum; quia utilitas anteponenda est voluntati. Hic sensus spiritalis est: carnalis autem sensus sic mutatur, ut anteponat voluntalatas: Si quae destruxi, haec eadem aedifico, praevaricatorem me constituo . Ideo ergo fidelem in sedicit Dei praedicationem: nam illud faciunt adulatores. Frequenter enim, ne homines offendant, quae vera sunt, praetermittunt. Dei enim Filiusqui in vobis est, qui per nos praedicatus est, per me et Silvanum et Timotheum, non fuit, Est et non: sed Est in illo fuit. Quantum ad idoneos praedicatores pertinet, hoc debet esse, ut sit apud illos, Est, est, non, non; ut non aliud faciant, quam sciunt utile. Quia enim frequenter aliud volumus, quam est utile; ne voluntas vincat utilitatem, ideo Apostolus voluntati suae utilitatem praeposuit, ne iret ad illos. In Christo enim Jesu non fuit, Est et Non, sed Est in illo fuit; quia numquam
Abbreviated transcription (Latin):
epła. p̾sentia aũt ueritas. Nonẽ itaq ocio¬
sum quia uoluerat ire ce non iit. Intelligi
enim uult eẽ aliquos inter eos quorũ causa
uoluntatem suam ñ impleuit. ut adhibita
oꝑa purificarentur. Hoc gͦ cogitans nũqͥd
qr uidetur qui dicit aliquid &e ñ facit leuita¬
te uti. ideo neforte istud de apło arbit᷑rent᷑.
hoc purgat quia ñ istud leuiter. s cũ consilio
fecit. ut non impleret quod disposuerat. aut
numquid quȩ cogito inquit scđm carnem
cogito: Qui enim scd̾m carnẽ cogitat. tunc
non implet quȩ disponit. Quando aut ꝑso¬
nis ampliorib defert aut certe lucris ant
Sp̃alis autem tunc dispositum ñ implet. q̃n
ꝓuidentius aliqͥd ꝓ salute animȩ meditat᷑.
Sicut ce apłs ideo ñ impleuit qd uoluerat
ut ꝑ hoc ipsum meliores efficerentur scien¬
tes idõ distulisse eum qr quidã adhuc int̃
eos ñ se purificauerant a peccatis. Lit sit
inquit apud me. est est. non non. hoc sig¬

Expanded text:
praesentia autem veritas. Non est itaque otiosum quia voluerat ire, et non iit; intelligi enim vult esse aliquos inter eos, quorum causa voluntatem suam non implevit, ut adhibita opera purificarentur. Hoc ergo cogitans, numquiquia videtur, qui dicit aliquid, et non facit, levitate uti? Ideo ne forte istud de Apostolo arbitrarentur, hoc purgat; quia non istud leviter, sed cum consilio fecit, ut non impleret, quod disposuerat. Aut numquid quae cogito, inquit, secundum carnem cogito? Qui enim secundum carnem cogitat, tunc non implet quae disponit, quando aut personis amplioribus defert; aut certe lucris aut  sprevit. Spiritalis autem tunc dispositum non implet, quando providentius aliquid pro salute animae meditatur; sicut et Apostolus ideo non implevit quod voluerat, ut per hoc ipsum meliores efficerentur, scientes ideo distulisse eum, quia quidam adhuc inter eos non se purificaverant a peccatis. Ut sit, inquit, apud me, Est, est; non, non. Hoc sig
Abbreviated transcription (Latin):
accusat. Quia &e uixta mundi sensũ p̃dica¬
bant. ne facile offenderent homines et
questus causa hoc agebant proprus lueͥs
carnatibtis studentes. Unde apłs numquã
a corinthus sumptus uoluit acciꝑe. nehis
occasionem daret. eo qd similis eis eẽt in hac
re. Hinc est quod dicit habundantius ap̃
uos simplicit sumus conusati. quia cum
ab alus acceꝑit ab his noluit. ne arguendi
eos auctoritatem amitteret. Nonenim alia
scͥpsimus uob̃ quã quȩ legistis &e cognosci¬
tis. Ea sedicit scribere quȩ ñ solum litceriᷤᷤ
cernerent. s & oꝑib eius manifesta hab̃ent.
ut probaret ea quȩ loquitur gestis se in¬
plere. quib unius cuiusq mens & ꝓpositũ
discitur. Sꝑo autem qd usq in finẽ cognos¬
citis. sic̃ & cognouistĩ nos ex parte. Quia

Expanded text:
accusat; quia et juxta mundi sensum praedicaaccusat; quia et juxta mundi sensum praedicabant, ne facile offenderent homines: et quaestus causa hoc agebant, propriis lucris carnalibus studentes. Unde Apostolus numquam a Corinthiis sumptus voluit accipere; ne his occasionem daret, eo quod similis eis esset in hac re. Hinc est quod dicit: Abundantius apud vos simpliciter conversati; 172 quia cum ab aliis acceperit, ab his noluit, ne arguendi eos auctoritatem amitteret. Non enim alia scribimus vobis, quam quae legistis et cognoscitis. Ea se dicit scribere, quae non solum litteris cernerent, sed et operibus ejus manifesta haberent; ut probaret ea, quae loquitur, gestis se implere, quibus uniuscujusque mens et propositum discitur. Spero autem quod usque ad finem cognoscetis, sicut et cognovist
Abbreviated transcription (Latin):
um. quoꝵ causa &e pressurȩ eis ingereban¬
tur. ac ꝑ hoc quia om̃ium cause ẽ. cuncti
deo gr̃as referant cum cessat temptatio
aut cum oritur simnul obsecrent᷑. Gła enĩ
nr̃a hec est testimonium conscientiȩ nr̃e
Hoc dicit qui de conscientia sua p̃sumebaił̃.
quia pura erat ab om̃i simulatione. Quã¬
Iobrem de dĩ auxilus ñ diffidebant. qr
in simplicitate & sinceritate ñ in sapien¬
Itia carnali. s ingr̃a dĩ conuersati sumus
in hoc mundo. habundantius aũt apud
uos. Hec est gła conscientiȩ ꝗͣ dixit sim¬
plicitas ce sinceritas. Et quia hȩc de dĩ
doctrina s̃ adiecit. Non in sapientia car¬
nali sed in gr̃a dĩ. Ut ostendet ñ huma¬
nȩ sapientiȩ. sed eugłicȩ predicationili¬
beram se conscientiam ex hibuisse. prete¬
rita refrincat. Hoc enim significat qd̾
in prima epła arguit fucatam predicationẽ
uixta humanum sensum aptatã cuiꝰ p̃di¬
catores duplici genere in sapientia carnali

Expanded text:
um, quorum causa et pressurae eis ingerebanum, quorum causa et pressurae eis ingerebantur: ac per hoc, quia omnium causa est, cuncti Deo gratias referant, cum cessat tentatio: aut cum oritur, simul obsecrentur. Gloria enim nostra haec est testimonium conscientiae nostrae. Hoc dicit, quia de conscientia sua praesumebant, quae pura erat ab omni simulatione; quamobrem de Dei auxiliis non diffidebant. Quia in simplicitate et sinceritate, non in sapientia carnali, sed in gratia Dei conversati sumus in hoc mundo: abundantius autem apud vos. Haec est gloria conscientiae, quam dixit, simplicitas et sinceritas. Et quia haec de Dei doctrina sunt, adjecit: Non in sapientia carnali, sed in gratia Dei; ut ostenderet non humanae sapientiae, sed evangelicae praedicationi liberam se conscientiam exhibuisse. Praeterita refricat; hoc enim significat, quod in prima epistola arguit fucatam praedicationem juxta humanum sensum aptatam , cujus praedicatores duplici genere in sapientia carnali