comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ factum est ĩ tp̃re siue uiuit. sue carẽs uita
in sp̃uali factoriᷤ rõne semꝑ iiuit ⁊ũixit.
arte: archã. Deĩde: illam fabricando ꝓfert.
Pot̾ archa putresc̾e: ⁊ it̃m ex illa que. ẽ. ĩ
arte. aliĩ fabricari archain ope. que nou
est uita. Archa uͦ in arte: uita ẽ. qr uiuit
aĩa artificis. ubi ista sunt anteꝙͣ ꝓferãt᷑¬
Qd factũm  tͣnsit. Qd est insapientiã trã¬
fire non potest. qd̾si aliqͥs ñ pot̃ capere
qua ratione oĩa que ꝑu̾bũ facta fu̾it.
uniformit᷑ uxerũt:⁊ uiuũt in artifice:
a xp̃o lacte facto ꝑ carnẽ nutricrat cor

Expanded text:
Quod factum est in tempore sive vivum sive carens vita, in spirituali factore idem semper vivit et vixit. arte arcam, deinde illam fabricando profert. Potest arca putrescere, et iterum ex illa quae est in arte, aliam fabricari. Arca in opere non est vita; arca in arte vita est, quia vivit in anima artificis, ubi ista sunt antequam proferantd factum est, transit; quod in sapientia est, transire non potest. Quod si aliquis non potest capere, qua ratione omnia quae per Verbum facta sunt, uniformiter vixerunt et vivunt in artifice; a Christo lactefacto per carnem nutriat cor,
Abbreviated transcription (Latin):
comirurũ. qd hic p̃fig̾at᷑. Int̾rogaᷤ qd sciebat. ñ semel. s
it̾m ⁊⁊ tercio. ⁊ t̾cio audit apt᷑: se diligi. ⁊ t̾cio ni ⁊ bet
pasc̾e ouies. t irne negationi: reddit᷑ tͥna cõfessio. ne mi¬
nus amoris lingua seruiat: quã timori. ⁊ sic̃ fuit ĩdi¬
tium timoris: negare pastorẽ: sit officiũ amoris: pasc̾e
dm̃ gregẽ. s Coutͥstatꝰ ẽ petrꝰ. Etiã remissis ꝑec̾cis: tołat
ho miseriã. ĩ ꝙͣ tñ ex pecc̃o uenit ꝓductior ẽ enĩ pena:¬

Expanded text:
n semel, sed iterum et tertio; et tertio audit a Petro se diligi, et tertio jubet pascere oves. Trinae negationi redditur trina confessio, ne minus amori lingua serviat quam timori. Et sicut fuit judicium timoris negare pastorem, sic officium amoris pascere Domini gregem. Contristatus est Petrus. Etiam remissis peccatis tolerat homo miseriam, in quam tamen ex pecc
Abbreviated transcription (Latin):
urrax est.
Quemenim
misit deus.
u̾ba dł loqui¬
tur. Non enĩ
ad mensu¬
ram. dat d̃s
spiritum.
Pater dilig̃
filium. et
omnia dedit
in manu eiꝰ
Qͥ credit in
filiũ. Habet
uitã et̃nam
qui aũ ĩ credu¬
ł ẽ. filio:. nõ¬

Expanded text:
verax est. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Non enim ad mensuram dat Deus spiritum. Pater diligit Flium, et omnia dedit in manu ejus. Qui credit in Filium, habet vitam aeternam; qui autem incredulus est Filio, no
Abbreviated transcription (Latin):
addiix̃. si elinqͥt inundũ. qr ab aspectu amatoꝵ mũ¬
di qd uid̾ant abstulit. Redit ad patrẽ. qr amatorib
siis se patri equalẽ ẽẽ credendũ docuit. hec uerba dm̃¬
iistica ⁊ sic̃ ipse testat᷑ ipsa in ꝓũbiis st̃ dicta.s diser¬
puli quib dicebant᷑. adhuc erãt adeo carnales.uit
tantes simplicit ⁊ dilucid plata: que ñ intelligen¬

Expanded text:
adduxit. Reliquit mundum quia ab aspectu amatorum mundi quod viderunt abstulit. Redit ad Patrem, quia amatoribus suis se Patri aequalem credendum docuit. Dicunt ystica, et sicut ipse testatur, in proverbiis sunt dicta. Sed discipuli quibus dicebantur adeo carnales adhutantes simpliciter et dilucide prolata, quae non intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
pio: Uel uerbũ erat in pͥncipio creatura¬
turarũ. qd̃ cũq p̾cipiũ habuit. ut esset.
erat. erat. erat. erat. ut intelligens u̾bũ
tis emittit᷑. i audit᷑ uł ipse intellectus. qͥ
incorde audientis. ꝑ auditũ sonũgne¬
ratur. Eũ ꝓfercur hec ds̃. uł u̾bũ incel

Expanded text:
 erat in principio, omnium creaturaturarum quodcunque principium habuit, ut esset, erat, erat, erat, erat; ut intelligeres omniatis emittitur, et auditur; vel ipse intellectus, qui in corde audientis per auditum, sonum generat, cum profertur. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
mmbus di¬
uine scripture
excellit. quia
runt. hoc: conpletum di¬
cit eũgłm. Inter ipsos at̾
eminet in diuinoꝵ miste¬
riorum ꝓfunditate. qui
di. usq adultima domici¬
muttente. de exilio redis¬
set ephesum: conpulsus
ab ep̾is asie. de coeterna
fuisse negabant. Unde me¬
rito in figura quatuor
anumalium. aquile uo¬
lanti comparatur: que
uolat altius ceteris auib.
et solis radios inreuerbe¬
ratis aspicit luminibus.
Cet̾i quippe eũgłiste qui
temporalem xp̃i natiuitatem. et tẽ¬
poralia eiꝰ facta que gessit in homine
sufficienter exponunt.⁊ de diuinita¬
decemporalib eiꝰ actib edissereus. s di¬
uinitatis potentiam sublimnis con¬
templatis. cum dũo ad celum uolat.
Qͥ eiñ supra pectus dñi in cena recu¬
buit: celestis austum sapientie ceterris
excellentius de ipso dñici pectoris fõte
potauit. Legerat siquidẽ eũgłia tͥum
eũgłistarium. ⁊ aꝓꝓbauerat fidem eoꝵ:
gestarum rerum istorie. ⁊ ea maxime

Expanded text:
ibus divinae Scripturae excellit, quia runt, hoc completum dicit Evangelium. Inter ipsos autem eminet in divinorum mysteriorum profunditate, qui di usque ad ultima Domitimittente Nerva de exsilio redisset Ephesum, compulsus ab episcopis Asiae de coaeterna fuisse negabant. Unde merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur, quae volat altius caeteris animalibus, et solis radios irreverberatis aspicit luminibus. Caeteri quippe evangelistae, qui temporalem Christi nativitatem et temporalia ejus facta, quae gessit in homine sufficienter exponunt, et de divinitade temporalibus ejus gestis edisserens, sed divinitatis potentiam sublimius contemplans, cum Domino ad coelum volat. Qui enim supra pectus Domini in coena recubuit, coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de ipso Dominici pectoris fonte potavit. Legerat siquidem evangelia trium evangelistarum, et approbaverat fidem eorum gestarum rerum historiae, et ea maxime
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̃ nr̃. abrahani. qr arguit eos fac̾e mala oꝑa patris
fatentes patrẽ suum habrahã ẽẽ. ꝓuocat̃ aliqͥd male¬
dic̃e contͣ abraham: ut sit eis occasio faciendi qd̾ uole¬
bant. S dñs ⁊ abraham laudat. ⁊ istos degeneres dãp¬
nat dicens. Si filii abrahe estis: oꝑa abrahe facite. Nc ãt

Expanded text:
t ei. Quia arguit eos facere mala patris, fatentes patrem suum esse Abraham, provocant aliqua maledicere contra Abraham, ut sit eis occasio faciendi quod volebant, sed Dominus Abraham laudat et istos degeneres damnat, dicens: Si filii Abrahae, etc. VERS. 40.-- Nunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
qr d̾s recipit᷑. ⁊ hõ dĩficat᷑. Uñseriptũ. ẽ. Iustus
exfide uiuit. Quo aũ ordine filiĩdĩ possũt fieri.
e.d.n.s. Pisica ratio doez in tp̃re cõceptionis
nõĩe. femineꝰ sexͦ significat᷑. Noĩe uiri mascłimuis
sexꝰ signatur. Adã dicit deeua:i caro de carne

Expanded text:
qua Deus recipitur et homo deificatur. Unde scriptum est: Justus ex fide vivit . Quo autem ordine filii Dei possunt fieri, nt. Physicalis ratio docet, in tempora conceptionis nomine femineus sexus designatur; nomine viri masculinus sexus intelligitur. Adam dicit de Eva: Caro
Abbreviated transcription (Latin):
sabbato. uł ita. unum opus fuit: qd cotum hoĩẽ¬
sanauit in sabbato. uñ turbati sũt
stulti obseruatores sabbati. s conũ¬
cit eos moyses iubens circumcide
octaua die. qd̾ aliqñ occurrit ĩ sabbo
fieri. ⁊ hoc ẽ. Propt̾ea .i. nequistur¬
bet᷑ si salus semper fit ĩ in sabb̾o. ⁊
sciant õs sẽꝑ debere fieri. que salutiᷤᷤ¬

Expanded text:
tis? Unum opus fuit, quod totum hominesanavit in sabbato, unde turbati sunt stulti observatores sabbati, sed convincit eos Moyses, jubens circumcidere octava die, quod aliquando occurrit in sabbato fieri. Et hoc est: Propterea ne quis turbetur, si salus semper fit etiam in sabbato. Et sciant omnes semper debere fieri quae saluti
Abbreviated transcription (Latin):
iuuiscit purgata concientia: ⁊ hauriens fontẽ.¬
⁊ habens ̃ ipsa fonserit. fons deuentre consciẽtie¬
fluens: beniuolentia ẽ. que de carttatis fonte ꝓ¬
cedens: uult confułe ꝓrio. Nam qͥ bonũ qd ht̃
sibi soli putat sufficere. nec ad alioꝵ satagit diri¬
uari ꝓfectum : nõ fluit aqͣ uiua de uentre eiꝰ.Si.

Expanded text:
viviscit purgata conscientia, et hauriens fontem habebit; etiam ipsa fons erit. Quid efluens, benevolentia est, quae de charitatis aqua procedens vult consulere proximo. Nam qui bonum quod habet, sibi soli putat sufficere, nec ad aliorum satagit derivare profectum, non fluunt aquae vivae de ventre ejus; si
Abbreviated transcription (Latin):
aliian resurrectionẽ xͥ. t̃n erat aliꝰ mod̾ donationi
futurꝰ. aꝑtior. ⁊ plenior. Post resurrectionẽ enim
quiflatu primo hoĩs ãniã indidit. ⁊ delimoerex¬
it. S ignificas se ergo eẽ eundẽ: infufflauit sp̃m̃
apłis. ut de luto exurgerent. In pꝰ ascensionẽ ple¬
nius misit sp̃m inigneis linguis. ut õsgentes do¬
cerent. Sic̃ illi tẽ õnib lĩguis: sic nc unitas eccłie
loqͥtur oĩb linguis. aqua ituitate p̃eisus: non ht¬

Expanded text:
alii ante resurrectionem Christi; tamen erat alius modus donationis futurus apertior et plenior: post resurrectionem enim,iem eorum, qui flatu primo homini animam indidit, et de limo erexit. Significans ergo se esse eumdem, insufflavit spiritum apostolis, ut de luto exsurgerent. Deinde post ascensionem plenius Spiritum misit in igneis linguis, ut omnes gentes docerent, sicut illi tunc omnibus linguis: sic nunc unitas Ecclesiae loquitur omnibus linguis, a qua unitate praecisus non h
Abbreviated transcription (Latin):
set eu̾głista. qd̾ eũ ligatum miserit anuas adca¬
yphan reũsus ẽ adlocũ uarrationis. uͥ retique¬
rat petrũ. ut explicaret qd̾ in domo ãne de tͥ¬
na eiꝰ negatione: ꝯtig̃at. sErat ã iuqͥt simonpe¬
tr᷑ stans ꝗndomo anne: ⁊ calefaciẽs se. ħ recapi

Expanded text:
set Evangelista quod eum ligatum miserit Annas ad Caipham, reversus est ad locum narrationis, ubi reliquerat Petrum, ut explicaret quod in domo Annae de trina ejus negatione contigerat. Erat autem, inquit, Simon Petrus sta
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate andree ⁊ petͥ. Nõ frusta noĩat᷑ ciuitas
nec frustͣ dr̃ philippi petͥ andreẽ. Sonat enim¬
bethsaida: domꝰ uenatoꝵ. In qͦ notat᷑ animꝰ : et
officiũ istoꝵ. St̃ enĩ uenatores: in capiendis aĩab.
Uñ philipꝰ añꝙͣ. fiat apłs: sponte uocat natha

Expanded text:
civitate. Non frustra nominatur civitas, nec frustra dicitur Philippi, Petri et Andreae. Sonat enim domus venatorum, in quo notatur animus et officium istorum: sunt enim venatores in capiendis animabus, unde Philippus, antequam fiat apostolus, sponte vocat Natha
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ samaritanis. ⁊ hi multi: solo u̾̃bo p̾dicationis illi
primũ moratus mitacła fec̃at. nec nͥ pauci ĩ eũ
credid̾unt. Un supra. uiso signo credidũt ĩ eñ
discipłi eiꝰ. ñ alii. ⁊ idõ asamaritamᷤ qͥ facile nullo
signo uiso credid̃unt: reu̾tit᷑ ad istos. ut quiꝑ
priora ñ credidũt: uł mͦ credant. Significat qd̾
gentib facile conu̾sis: in fine scłi reu̾tet᷑ ad iude¬
os. qui sunt fua patͥa. qr pͥꝰ honorẽ in eis non

Expanded text:
est Samaritanis, et hi multi solo verbo praedicationis, illi primum moratus miracula fecerat, nec nisi pauci in eum crediderunt, unde super viso signo crediderunt in eum discipuli ejus, non alii: et ideo a Samaritanis qui facile nullo signo viso crediderunt, revertitur ad istos, ut qui per priora non crediderunt, modo credant. Significat quod a gentibus facile conversis, in fine saeculi revertetur ad Judaeos qui sunt sua patria, quia prius in eis hon
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u: hoceris. ut ille qui non est ad huc natꝰ despu:
nescias de te ũn ueniat et quouadas. Hoc ẽ qd̾
ut infideles nesciãt undeueniat. ⁊ quouadat .l.
⁊ sacram̃to sp̃s inuisibiliter adẽ quo natus ex adã
ao mortem. nascitur filiꝰ dĩ ad uitam qui non

Expanded text:
Spiritu, hoc eris, ut ille qui non est adhuc natus de Spiritu, non sciat de te unde venias, et quo eas. Hoc enim ut infidelis nesciat unde veniat et quo vadat, id et sacramento spiritus invisibiliter adest quo natus ex Adam ad mortem nascitur, Filius Dei ad vitam, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
continuo pꝰ disputationẽ factam cũ nichodemo
que facta ẽ. Iherosolimis: s ꝑacto spatio temꝑis. de
galilea in iudeam rediit. Iudea t̾ra significat confi
tentes. quos uisitat iħs. Moraliter. Ubi est confessio
peccatoꝵ. uł diuinarum laudum. illic uenit iħs ⁊

Expanded text:
continuo post disputationem cum Nicodemo quae facta est in Hierosolymis, sed peracto spatio temporis de Galilaea in Judaeam rediit. In terram Judam, et illic demorabatur, etc. Moraliter. Ubi est confessio peccatorum vel divinar
Abbreviated transcription (Latin):
iurũ. Itẽ. Uade uoca uirũ trũ. Tu sensualis uoca
rationalem intellectũ. quo ut inro regaris: tu que
mͦ carnalit̾ sapis. Hũc ego lux et caput uiri. illumi¬
nabo. Qgͣi. Hec que dico. ñ carnalit ut tu anialis facis.
s sp̃aliter sũt intelligenda. ⁊ ouc̃tii ratiõis accipiẽdã.
⁊ id̾o tu para intellectũ mͥ. ⁊ uem intelligenoo: ad¬

Expanded text:
ascendas: vade, voca virum tuum. Tu sensualis voca rationalem intellectum, quo ut viro regaris, tu quae modo carnaliter sapis, hunc ego lux et caput viri illuminabo. Quasi dicat: Haec quae dico non carnaliter, ut tu animalis facis, sed spiritualiter sunt intelligenda et ductu rationis accipienda, et ideo tu para intellectum mihi et veni, intelligendo ha
Abbreviated transcription (Latin):
qd legit᷑. signatum ẽ suꝑ nos lumen
uultus tui dñe. Manendi sumꝰ. nũmꝰ
a thesauro aberrauimus. errore dele¬
tum ẽ. qd̾ in nob̃fuerat ĩp̃ssum. uenit
dite cesari: qͦ ft̃ cesaris: nũntũ: ⁊ que

Expanded text:
in Psalmo, Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Moneta Dei sumus, nummus a thesauro oberravimus. Errore detritum est quod in nobis fuerat impressum; venit dite Caesari quae Caesaris sunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
in ortum. s alia quedã st̃ int̾ꝑofita. que ab isto p¬
non cogno¬
uit. ego au¬
tem te cog¬
noui. Et
hi cognoue¬
runt quia
tr me misis¬
ti. et notũ
men cuum:
et notum
faciam. ut
dilectio qua
dilexisti

Expanded text:
 » sed alia quaedam sunt interposita, quae ab isto praenon cognouit, ego autem te cognoui, et hi cognouerunt, quia tu me misisti, et notum men tuum et notum faciam, ut dilectio, qua dilexisti
Abbreviated transcription (Latin):
ma serui. in qua factus ẽ filiꝰ hoĩs: ut nos ec̃mꝰ
filii dĩ. In qua natiuitate unũ habemꝰẽe: de qͣ
fubdit. IHt sint uirũ sic̃ ⁊ nos unũ sumꝰ. Illi in
sua nat᷑a. unũ incaritate. nos in ur̃a unũ sumꝰ
in unitate substantie ⁊ głie.Sic̃ ex eo qd patrẽ ꝓ¬
suis oĩb rogauit. ħ fieri uoluit. ut õs unũ sĩt: ita ex
hoc etiã suo benͤfitio qd̃ ait. Sclaritatẽ ꝙͣ. dedisti

Expanded text:
ma servi, in qua factus est Filius hominis, ut nos essemus Filii Dei: in qua nativitate unum debemus esse, de qua et subdidit: Ut sint unum, sicut et nos unum sumus. Illi in sua natura unum in charitate; nos in nostra unum sumus in unitate substantiae et gloriae. Ego in eisuis omnibus rogavit, hoc fieri voluit, Ut omnes unum sint: ita ex hoc etiam suo beneficio quod ait, Claritatem quam dedisti
Abbreviated transcription (Latin):
num quam ꝑ pec̾cin recessit. in quo sẽꝑ mirabi¬
liter uixit. ⁊ mirabilit̾ oꝑatus ẽ. In scõs uenit.
et ꝓpt̾ peccata recedit. manet tamen sẽꝑ in eis
ad aliquid. ut. xp̃s eis ꝓmisit scilicet ut bonus
sẽꝑ infistan. ad aliqͥd nõ manet sẽꝑ. scilicet ut ex

Expanded text:
nunquam per peccatum recessit, in quo semper mirabiliter vixit et mirabiliter operatus est; in sanctos venit, et per peccata recedit. Manet tamen semper in eis ad aliquid, ut Christus eis promisit, scilicet ut bonis semper insistant. Ad aliquid non manet, scilicet ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. inpossibile estimans. tot: pnucis pos¬
dupplicatus: significat ꝑfectionẽ bone actionis.: ⁊
rationabił scientia. qͥ erudiendis in fide ñ fufficiũt
ñ eis altitudo teologie addat᷑. qͥ aĩas ꝑbonã opera¬
tionẽ p᷑gatas. ⁊ꝑscientiã rerũ ereatarũ illuminatã.

Expanded text:
respondit, impossibile existimans, tantam duplicatus significat perfectionem bonae actionis et rationalis scientiae, quae erudiendis in fide non sufficiunt, nisi eis altitudo theologiae addatur, quae animas per bonam operationem purgatas, et per scientiam r
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos. Exẽplo suo nos ãmonet sub¬
leuare ocłos cordis nr̃i. ut si forte eo
docente ad altitudinẽ actionis. et
scientie ascendere ꝑmittam᷑. turba
sequentrũ carnaliũ cogitationum
nos ñ ꝑturbet. ⁊ ab altitudine cõ¬
templationis deitiat. s cã sp̃uialib
escis quantũ cape possũt. curtmꝰ.¬
ułsic. Qd fubleuasset ocłos iħe ⁊
uementẽ ad se multitudinẽ ꝑhi
querentib: gr̃a miscdie celestis oc¬
currere consueuit:⁊ ne querẽdo

Expanded text:
et. Exemplo suo nos admonet levare oculos cordis nostri, ut si forte eo ducente ad altitudinem actionis et scientiae ascendere permittamur, turba sequentium carnalium cogitationum nos non perturbet, nec ab altitudine contemplationis dejiciat, sed eam spiritualibus escis, quantum capere possituod subleuasse oculos Ihesus et uenientem ad se multitudinem uidiquerentibus gratia misericordie celestis occurrere consueuit’. No
Abbreviated transcription (Latin):
scłs adam inclinato capite incru¬
cedorimiuit. ut cõformaret᷑ eiꝰ con¬
iur: que de latere dormientis de¬
ftuxit. sut et nos credatis. nõdix̃
ut et uos sciatis. s ut credatis.

Expanded text:
s Adam inclinato capite in cruce dormivit, ut inde formaretur ei conjux, quod e latere dormientis dedicit, ut et vos credatis. Non dixit: Ut et vos sciatis, sed ut credatis.
Abbreviated transcription (Latin):
manendo in saluatore. nͥ qd̃ alienum ñ ẽ ad salute: Nec
enĩ pet̾e uolunt insi qd̃ ꝑtinet ad salutem. Manetẽs gͦ in
eo citinu̾ba eiꝰ in nobis maneant. qd̾ cumq uoluerimus pe¬
tamus:⁊ fiet nobis. qr si petimus:⁊ nonfit: ũ hoc petimꝰ.
qd̃ ad iłlo pertinet: ut maneamꝰ meo. nec qd suadent u̾ba
eiꝰ: que maneant in nob̾. s petimus qd̾̃ ht cupiditas . ⁊ ĩ

Expanded text:
manendo in Salvatore, nisi quod alienum non est a salute? Nec enim petere volunt, nisi quod expedit ad salutem. Manentes autem in eo cum verba ejus in nobis manent, quodcunque voluerimus, petamus et fiet nobis. Quia si petimus et non fiet, non hoc petimus quod ad illud pertinet ut maneat in eo, nec quod suadent verba e
Abbreviated transcription (Latin):
scđm purifi¬
capientes sĩgłe
metretã binas uł
cernas. Dicit
eis ihesus.
Implete hi¬
drias aqua.
Et impleue¬
runt eas
usq ad fum¬
mum. Et
dicit. eis
ihesus.
haurite nuinc¬
fercet ferte
architricli¬
no. Et cule¬
runt. Ut
autem gus¬
tauit

Expanded text:
secundum purificapientes singulae metretas binas vel ternas. Dicit eis Jesus: Implete hydrias aqua. Et impleverunt eas usque ad summum. Et dicit eis Jesus: Haurite nunc, et ferte architriclino. Et tulerunt. Ut autem gustavit
Abbreviated transcription (Latin):
Abstulit a se fuspitionẽ. qͣ poss putari asemec¬
ipsodixisse: qd̾ tħm regẽ dix̃at ẽẽ tudeoꝵ id se
a tudeis accepisse demonstͣns. dicẽdo ã qͥd fecisti
satis ostẽdit illd̃ ei ꝓ cͥmine obiectũ. qͣsi dicet.
si regẽ ce negas qͥd̃ fecisti ut tͣdiłis m: qsimn

Expanded text:
Abstulit a se suspicionem qua posset putari a semetipso dixisse quod Jesum regem dixerat esse Judaeorum; id se a Judaeis accepisse demonstrans. Dicendo: Quid fecisti? satis ostendit illud ei pro crimine objectum, tanquam diceret: Si regem te negas, quid fecisti ut tradereris mihi?
Abbreviated transcription (Latin):
nũ diudicaret: uiĩctũ p̾sidi tͣdent. Interrogẽ¬
tur ⁊ respõdeãt abĩmundis sp̃ib lib̾ati. alã¬
gorib sanati. a lepͣ mu̾dati. surdi audientes.
muti loq̾ntes. mortui resurgentes. utrũ sit¬
iħe malefactor. s ista dicebat d̃ qͥb ꝓpħa p̾dix̃at.¬

Expanded text:
sidi traderent. « Interrogentur atque respondeant ab immundis spiritibus liberati, languidi sanati, leprosi mundati, surdi audientes, muti loquentes, caeci videntes, mortui resurgentes, utrum sit malefactor Jesus. Sed ista dicebant, de quibus per Prophet
Abbreviated transcription (Latin):
eis .s turba hec que
ñ nouit legem: ma¬
ledicti ft̃. Dic̃ nicho¬
demꝰ ad eos ille qui
uenit ad eum
nocte: qui unerat
ex ipsis. Numquid
lex nr̃a iuidicat hõiẽ
nisi audierit abip¬
so prius et cogno¬

Expanded text:
quae non novit legem maledicti sunt dicit Nicodemus ad eos ille qui venit ad eum nocte qui unus erat ex ipsis numquid lex nostra iudicat hominem nisi audierit ab ipso prius et cogno
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ resurgenti. xp̃o. testimoniũ. obsequiũq p̾sti¬
terunis mũdo adherentes. mũdũ corde in habi
creat᷑e: qͥnq pertita. ẽ. diuisio. Aut enĩ totacor¬
porea.ut lapides. aut uitalla: ut herbe. aut
sensiua: ut peccora. au rationalia. ut homo aut

Expanded text:
et resurgenti Christo testimonium obsequiumque praestiterunt; sed mundo adhaerentes, mundum corde inhabitacreaturae quinque partita est divisio. Aut enim est tantum corporea, ut lapis; aut vitalis, ut herbae; aut sensibilis, ut pecora; aut rationalis, ut hom
Abbreviated transcription (Latin):
d̾r. Et fortasse ut intelligentib in¬
dicaretur. qu̾nq memoratos cor¬
poris sensus. qͥnq uiroꝵ noĩe sig-¬
nificari: pꝰ qͥnq responsiones car¬
nales. ista mulier sexta responsiõe

Expanded text:
8. Et fortasse ut intelligentibus indicaret, quinque memoratos corporis sensus quinque virorum nomine significari, post quinque responsiones carnales ista mulier sexta responsione
Abbreviated transcription (Latin):
cam attollens: ad huc misfia loqͥtur
ut paulatim ꝑduceret eam ad cogno¬
scendum. quis cũ eam loqueretur. Quĩ¬
q uiros habuisti.i. quinq sensus cor¬
poris te rexerunt. nẽ intempore discre¬
tionis: nonte regit uir .i. intellectꝰ
sapientie. s adulter .i. error corrũpit.
ligas. Id̃o quinq seusus in minori etate
dicuntur uiri: qr sũt legitimi. Post lap¬
sũ enĩ hominis exdecreto dĩ regitur naͣ
t᷑aliter illa ctas. ñ ad et̾na. s ad ista tẽp¬
oralia appetenda si mulcent: aduita

Expanded text:
ea attollens adhuc mysteria loquitur, ut paulatim perduceret eam ad cognoscendum quis cum ea loqueretur. que viri, id est quinque sensus corporis te rexerunt, nunc in tempore discretionis non te regit vir, id est intellectus sapientiae, sed adulter, id est error corrumpit, ligas. Ideo quinque sensus in minori aetate dicuntur viri, quia sunt legitimi. Post lapsum enim hominis et decreto Dei naturaliter regitur illa aetas, non ad aeterna, sed ad ista temporali
Abbreviated transcription (Latin):
leges homini date. Prima: in paradiso
an̾ peccatũ in ꝑhibitione ligni. Scd̾a:
pꝰ p̃uaricationẽ ⁊ expulsionẽ de pa¬
rad̾io: de młtiplicatione. Humane
ꝓpaginȩs. Tercia noe an diluuiũ: de
fabricanda archa. Quarta pꝰdiluni¬
um: de diuisonib gentiũ. Quinta.
abrahe: de circũcisione:⁊ ĩmolatiõe
filii. hisqumq legib qͣsi qͥnq uiri.
humana aĩa ab ũtio mundi usq ad
moysen: subiecta fuit. Post: data lex
lit̾e fuit: que nlłam salutem contulit.
Uñ d̃t. que nc̃ habes: ñ ẽ. tiuis uir.
Dmtite litt̾am: uade ad sp̃m litt̾e.
ad nouũ testam̃tum. aqͦ: sp̾alem¬

Expanded text:
e datae. Prima, in paradiso ante peccatum in prohibitione ligni. Secunda, post praevaricationem et expulsionem de paradiso, de multiplicatione humanae propaginis. Tertia, Noe ante diluvium de fabricanda arca. Quarta, post diluvium de divisionibus gentium. Quinta, Abraham de circumcisione et immolatione filii. His quinque legibus quasi quinque viris humana anima ab initio mundi usque ad Moysen subjecta fuit: postea data est lex litterae, quae nullam salutem contulit, unde dicitur: Quem nunc habes, non est tuus vir. Dimitte litteram, vade ad spiritum litterae ad Novum Testam
Abbreviated transcription (Latin):
bethanie tͣns lordanẽ: altera citra. nec iõge ab
ierłi ubi lazarꝰ fuscitatꝰ ẽ. Illa q̃ ẽ. tͣns iordanẽ
significat hunianã nat᷑am sub lege nat᷑ali: añ
creata erat: ut lege nat᷑ali dõ obediret. in qua
ioħ̾s baptizat. qr a peccato nõ lib̾at: baptizat
ultͣ fluenta diuinoꝵ donoꝵ. que nõdum in
xp̃o incoaũant: in humanã nat᷑am descẽ¬
dere.Illa que ẽcitra iordanẽ. fignificat eãdẽ¬

Expanded text:
itra, non longe a Jerusalem, ubi Lazarus suscitatus est. Illa quae est trans Jordanem, significat naturam humanam sub lege naturali antecreata erat, ut lege naturae Deo obediret, in qua Joannes baptizat, quia a peccato non liberat. Baptizat ultra fluenta divinorum donorum, quae nondum in Christo inchoaverant in humanam naturam descendere. Illa ve
Abbreviated transcription (Latin):
lataqͥppe ẽ intrãsuerso ligno. quo exrendutur
pendentis manꝰ. ⁊ signific̃ bona oꝑa: in latitudine
caritatis. Longa ẽ a tramusoligno: usq ad t̾rã. uͥ
deorsũ pedes figunt᷑. ⁊ significat ꝑseũantiã in
longitudinẽ tꝑ̃is: usq infinẽ. aita ẽ in cacumi¬
ne. quo a trantiso ligno lignũ sursũ u̾isum excẽ¬

Expanded text:
st quippe in transverso ligno, quo extenduntur pendentis manus, et significat opera bona in latitudine charitatis; longa est a transverso ligno usque ad terram, ubi dorsum et pedes figuntur, et significat perseverantiam in longitudine temporis, usque ad finem; alta est in cacumine, quod a transverso ligno sursum rursus exte
Abbreviated transcription (Latin):
sol ue adorat: ⁊ luna et om̃s telle benebicunt.
Ad hoc p̃dium id̾ouenit dñs ut samaritani
qui hereditatẽ sͥ patriarche isrł uendicare
fons iacobibi. Puteus erat. s oĩsputeus:
fon. ñ omnis fons puceus. ubi enm aqua de
ibi ẽc̃ fons iacob .i. ratio. infinita patris altitudĩe:
qui in se motus stabił. et statu mobilis: semꝑ fuit. qͥ¬

Expanded text:
sol adorat et luna, et omnes stellae benedicunt. Ad hoc praedium ideo venit Dominus, ut Samaritani, qui haereditatem sibi patriarchae Israel vindicare fons Jacob. » Puteus erat: sed omnis puteus fons, non omnis fons puteus: Ubi enim aqua de tur fons esse Jacob, id est ratio infinita Patris altitudine qui in se motu stabilis et statu mobilis semper fuit. Se
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ꝙͣ u̾um: Dicto de idemptitate eẽntie sue c̃patͤ
ex qua uiuunt. ñ corpora que ñ sentiunt. s aĩe
rationales. medie int̃ dm̃ricorpora: ⁊ dicto de mi¬
noritate humanitatiᷤ ĩqua scił mout᷑. resurgit.
suscitat corpora: ⁊ iudicat. fupponit de testimo¬
nus suis que ñ indiget hab̾e ab homine. que ht̃
ab oꝑib que pat̾ dedit: ⁊ ab ipso patre. ht̃ tĩri

Expanded text:
estimonium.. Dico de identitate essentiae suae cum Patre, ex qua vivunt non corpora quae non sentiunt, sed animae rationales mediae inter Deum et corpora: dicto etiam de minoritate humanitatis, in qua scilicet moritur, resurgit, suscitat corpora et judicat: supponit de testimoniis suis quae non indiget habere ab homine, quia habet ab operibus quae Pater dedit et ab ipso Patre. Habet tamen et
Abbreviated transcription (Latin):
mouent᷑. ysid̾. stelle dc̃e a stando quia
fire stant sꝑ in celo. uͨ cadũt. nã ꝙ uide¬
mꝰ a celo stellas .q. labi: nõ sũt stelle s
ignicłi ab eth̾e lapsi ⁊m fũt dũ uentur
alciora petens et̃ũ ignẽ secũ tͣhit qͥ tcͣtu

Expanded text:
eptum reddat. Stellae dictae a stando, quia fixae stant semper in caelo nec cadunt. Nam quod videmus e caelo stellas quasi labi, non sunt stellae, sed igniculi ab aethere lapsi; qui fiunt, dum ventus altiora petens aethereum ignem s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑͦm doꝰ illos int᷑ scam̃ eccͣmͣ detestat᷑ qui ꝑ sa¬
ctos ordines ad dirm ꝓpinqnͣtes nõ ĩ rasdem
odĩb iͥtutũ m̃ita. s sicbfidia uite p̾sentis
Ex quirũt. s cogitant quid uidẽdo imitari
debefant. s que ꝯpendia ꝑtipiᵈ ͦ sarientur ỹsa.¬

Expanded text:
 qui per sacros ordines ad Dominum propinquantes, non in eisdem ordinibus virtutum merita, sed subsidia vitae praesentis exquirunt; nec cogitant quid vivendo imitari debeant, sed quae compendia percipiendo satientur. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
habundãt qui male uite sue defen¬
sionẽ ex ip̃is sius p̾põntis ⁊ doctorib q̃¬
rant Rñdẽtes corde suo. aut ⁊̃ siad
cipis cur ip̃e ũ facis: ita fit ut eũ nõ
obedient̾ audiãt qͥ se ip̃m nõ audis

Expanded text:
Abundant enim qui malae vitae suae defensionem ex ipsis suis praepositis et doctoribus quaerant, respondentes corde suo, aut etiam si ad mihi praecipis, cur ipse non facis? Ita fit ut eum non obedienter audiant, qui se ipse non audit,
Abbreviated transcription (Latin):
tand̾ ẽ corpꝰ ne aĩe male pareat. abꝰ
famẽ cedet pocio sitĩ extĩguat. uestis
arceat frisꝰ. domꝰ mumim̃tũ sit adn̾sus
infesta corꝑis. hãc utr̃ cespes erex̾it
ã uariꝰ lapis stntis aliene: nich int̾ẽ.

Expanded text:
tandum est, ne animo male pareat. Cibus famem sedet, potio sitim extinguat, vestis arceat frigus, domus munimentum sit adversus infesta corporis. Hanc utrum caespes erexerit an varius lapis gentis alienae, nihil interest;
Abbreviated transcription (Latin):
mĩe . ambꝵ tu qͥ putas cemañ hr̃e te
sanã. caue ne auariꝰ. caue ne sacͥlogxio
ꝯͣhat᷑. extende sepiꝰ eã. extende ad illũ
pauꝑẽ qui te obsecrat. excẽde ut ꝓri
iuues. ut iudue p̾sidiũ feras. Q̃re de bt¬

Expanded text:
. et tu qui putas manum habere te sanam, caue ne auaritia, caue ne sacrilegio contrahatur. extende saepius eam, extende ad illum pauperem qui te obsecrat, extende ut proximum iuues, ut uiduae praesidium feras, e
Abbreviated transcription (Latin):
habundãt qui male uite sue defen¬
sionẽ ex ip̃is sius p̾põntis ⁊ doctorib q̃¬
rant Rñdẽtes corde suo. aut ⁊̃ siad
cipis cur ip̃e ũ facis: ita fit ut eũ nõ
obedient̾ audiãt qͥ se ip̃m nõ audis¬

Expanded text:
abundant qui malae suae vitae defensionem ex ipsis suis praepositis et doctoribus quaerunt, respondentes corde suo, aut etiam si ad ihi praecipis cur ipse non facis? Ita fit ut eum non obedienter audiant, qui se ipse non audi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ sacislt᷑. nec dm̃ timet. n ec hoĩem reu̾¬
etur. siec pũ parcit. nec mr̃em asmoscit
net frĩ obceꝑat. Nec amito fidẽ seruat.
uiduam obprimit. pupilloꝵ res ĩuadit
libos in ĩuiciũ reuocat. Senex futuꝰ ẽ

Expanded text:
 satiatur: nec Deum timet, nec hominem reveretur: nec patri parcit, nec matrem agnoscit: nec fratri obtemperat, nec amico fidem servat: viduam opprimit, pupilli rem invadit: lib
Abbreviated transcription (Latin):
uiro ⁊ domesticis suis. Q ͦ ꝯͣ augꝰ. Eapil¬
los iuidare femĩas qͣs ⁊̃ capͥ uelare apł
iubet. nͨ mnaritas det fucari añ figm̃¬
tis q ͦ uł rubicundior uł candidior ap¬
pareat: ad ult̾ina falła ẽ. qͣ nõ dubi¬
to ⁊̃ ipõs maritos se nolle decipi. qͥb
solis ꝑmittẽde st̃ femĩe ornari ẜ ne

Expanded text:
illos nudare feminas, quas etiam caput uelare apostolus iubet, nec maritatas decet; fucari autem pigmentis, quo uel rubicundior uel candidior appareat, adulterina fallacia est, qua non dubito etiam ipsos maritos se nolle decipi, quibus solis permittendae sunt feminae ornari se
Abbreviated transcription (Latin):
tor pung̾e .G̾. lingͣ ur̃a bonis fom̃tũ
sit pͣuus aculens timndos redundͤat
iratos mitiget. pigros eratuat desides
lpitatu succedat. refugientib suadeat
asꝑis blandiat᷑. desꝑatos ꝯsolet᷑. ut qr
doccores dicim uiã salirns gͣdientib
ostendam᷑. ⁊ ꝯu̾sat᷑ ꝑ sollicł ͤ ĩ oꝑib

Expanded text:
tinemus. Lingua nostra bonis fomentum sit, pravis aculeus; tumidos retundat, iratos mitiget, pigros exacuat, desides hortatu succendat, refugientibus suadeat, asperis blandiatur, desperatos consoletur: ut quia ductores dicimur, viam salutis gradientibus oste
Abbreviated transcription (Latin):
sũt ut uemant lapides uini qͥ qͦ edi¬
ficent᷑ cis: qͦmͦ discͣrũt medi ĩt̾ uos
⁊ dñi fidelissie ꝑtantes ad eũ gcuntꝰ
nr̃os. ⁊ipiꝰ nob̾ gr̃am deuotissĩs repor.¬
tantes: plane nõ dedignabũt᷑ ut simꝰ¬

Expanded text:
sunt ut veniant lapides vivi, qui coaedificentur eis? quomodo discurrunt medii inter nos et Deum, fidelissime portantes ad eum gemitus ipsius nobis gratiam devotissime reportantes? Plane non dedignabuntur ut sim
Abbreviated transcription (Latin):
tes cesa¬
reȩ phi¬
lippi.
& Beda
hilippus frat̃ herodis tetrarcha itu¬
ree et traconitidis regionũ. imitatus
herodẽ patrẽ suũ. qui in honore augusti
cesaris appellauit eã cesareã ciuitatẽ. quȩ
prius turris stratonis uocabat᷑: constitu¬
it ciuitatẽ in t̾mino iudeȩ contra septem.¬
trionẽ. quã appellauit cesarcã philippi.

Expanded text:
tes Caesaraeae Philippi. --BEDA, Philippus frater Herodis, tetrarcha Ituraeae et Trachonitidis regionum, imitatus Herodem patrem suum, qui in honorem Augusti Caesaris appellavit Caesaream civitatem, quae prius Turris Stratonis vocabatur, constituit civitatem in termino Judaeae contra septentrionem, quam appell
Abbreviated transcription (Latin):
dato sp̃u. uoci ancillȩ cessit. cũ sp̃u dato
nec principib nec regib cedit. Origenes.
ognoscimꝰ aũt quȩ sit ancilla pͥncipis.
si intellexerimꝰ quȩ sit ancilia di. de
qua scriptum ẽ. Ego seruus tuus. & filius
ancillȩ tuȩ. Que sint aũt atria principis
poteris scire. si intellȩxeris q̃ sint atriadomꝰ
dĩ de quib scͥptum ẽ. Ecce nc̃ benedicite dñm
atriisdĩ nr̃i. Puto pͥmam anciuã intelligi
synagogam. scdam u ancillam congregati¬
onemgentiũ. t̾cios aũt stantes in atriis. mi¬
nistros ẽẽ heresũ diu̾sarum. atq uirũ t̃cie
negationis. impulsionẽ diabolicȩ potesta¬
tis. quȩ om̃ia ueritatẽ xp̃i denegare cõpel¬

Expanded text:
dato Spiritu, voci ancillae cessit; cum Spiritu dato, dato Spiritu, voci ancillae cessit; cum Spiritu dato, nec principibus nec regibus dedit cessit Cognoscimus autem quae sit ancilla principis, si intellexerimus quae sit ancilla Dei, de qua scriptum est: Ego servus tuus et filius ancillae tuae . Quae sint atria principis, poteris scire, si intellexeris quae sint atria domus Dei, de quibus scriptum est: Ecce nunc benedicite Dominum, stri . Puto primam ancillam intelligi Synagogam; secundam vero, congregationem gentium; tertios autem stantes in atriis, ministros esse haeresum diversarum, atque virum tertiae negationis, impulsionem diabolicae potestatis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
&e fleret. sicut solemus dicere. dñe respiceme.
bris ꝑmanere. quẽ lux mundi respexit.¬
cordatus ẽ petrus u̾bi dm̃ qđ dixerat er: pͥus¬
quam gallus cantet t̃ menegabis hodie.
Qđ dicit hodie: apud marcũ legi Mas̾.¬
tur incentesimo septuagesimo capitło Et
egressus foras petrus: fleuit amare. Beda
on solũ cũ agitur penitentia. it marcũ.¬
uerum etiã ut agatur dĩ miscdia necessa¬
ria est. & respicere eius misereri ẽ. Unde psal¬
me: respice & exaudi me dñe ds̃ m̃s. Hocẽ.
miserere & adiuua. Ideo petrus egreditur
foras. ut ab impioꝵ concilio secretꝰ. nega¬
tiomis sordes libis fletib abluat. quia int̃
impios ñ poterat agere pęnitentiã. IeR
rinam negationẽ fletu in marcum.
abluit u̾bi xp̃i recordatio. postquã gallus
cecinit. & decrescentib tenebris uicina lux
nunciata ẽ. Tunc aũt nobis gallꝰ cantat.
& foras eximus extra qđ fuimꝰ. Petrꝰ ñdũ

Expanded text:
et fleret; sicut solemus dicere, Domine, respice me.et fleret; sicut solemus dicere, Domine, respice me.bris permanere, quem lux mundi respexit.recordatus est Petrus verbi Domini, quod dixerat ei: Priusquam gallus cantet, ter me negabis hodie. Quod dicit hodie, apud Marcum legitur in centesimo septuagesimo capitulo. Et egressus foras Petrus flevit amare. BEDA. on solum cum agitur poenitentia, verum ut agatur, Dei misericordia necessaria est. Respicere namque ejus, misereri est. Unde Psalme? respice et exaudi me, Domine Deus meus . Hoc est, miserere et adjuva. Ideo Petrus egreditur foras, ut ab impiorum concilio secretus, negationis sordes liberis fletibus abluat; quia inter impios non poterat agere poenitentiam. HIERON. Trinam negationem fletu abluit verbi Christi recordatio, postquam gallus cecinit, et decrescentibus tenebris, vicina lux nuntiata est. Tunc autem gallus nobis cantat, et foras eximus extra quod fuimus. Petrus, nondum
Abbreviated transcription (Latin):
sub luce quẽ ter negauerat t̃ amare c̃fessus
ẽ. quia qđ ir tenebris oblurionis errauit.
sꝑatȩ iam lucis rememoratione correxit.
& euisdem uerȩ lucis adepta p̃sentia. plene
quieqͥd nutauerat erexit. BE0 a.¬
Iostice gauus aliqͥs doctoꝵ ẽ. qui somno¬
lentos increpans ait. Quigilate iusti:
& nolite peccare. Qd̃ petrus ante primum
gallicantũ negat: illos significat qui xp̃m
ante resurrectionẽ dm̃ ñ putauer̃ eẽ: morte
euisturbati. Qđ bis ante scdłm gallicantũ
negat. ilios significat qui nc̃ in illo scđm
hominẽ uł scãm d̃m in utraq substantia
errant. & idõ ueritatẽ negant. Primꝰ galli
cantris ẽ dm̃ resurrectio in se ipso: scđs eiꝰdẽ
in corpore ȩccłe Et conu̾sus dñs. respexit
sidetur ia respectio diuinitꝰ ẽẽ facta. ut
petro ueniret in mentẽ quotiens iam
negasset dñm. & quid ei dñs p̃dixisset. atq
itamiscditer dño cũ respiciente pęniteret

Expanded text:
sub luce quem ter negaverat ter se amare professus sub luce quem ter negaverat ter se amare professus est: quia quod in tenebris oblivionis erravit, speratae jam lucis remet ejusdem verae lucis adepta praesentia, plene quidquid nutaverat erexit. Mystice, gallus aliquis doctorum est, qui somnolentos increpans, ait: Evigilate, justi, et nolite peccare . Quod Petrus ante primum galli cantum negat, eos significat, qui Christum ante resurrectionem Deum non putaverunt esse, morte esignificat, qui nunc in illo secundum hominem vel secundum Deum in utraque substantia erant, et ideo veritatem negant. Primus galli cantus est Domini resurrectio in seipso; secundus, ejusdem in corpore Ecclesiae. Et conversus Dominus, respexit Videtur illa respectio divinitus esse facta, ut Petro veniret in mentem, quoties jam negasset Dominum, et quid ei Dominus praedixisset: atque ita misericorditer Domino eum respiciente, poeniteret
Abbreviated transcription (Latin):
tit eum ancilia. & dixit his qui ad ignem
stabant. quia hic erat cũ iñu narareno. Qͥb
rediens petrus iurat: ñ noui hominẽ. Et
post pusillum qͣsi int̾ualio hore unius: dicit
unus ex seruis pontificis. cognatus eius cuius
abscidit petrus auriculã. Uere & hic cum illo
erat: nam & galileus ẽ. Nonne ego te uidi in
horto cum illo: Cepit detestari anathemat¬
zare & iurare. neq noui eũ. nescio qͥd dicis.
ñ noui hominem istum quem dicitis. Et
statim gallus cantauit. E ore completaẽ
predictio xp̃i. & conuicta p̃sumptio petri.
Drimo ait. nescio quid dicis. scđo cũ iuram̃¬
tonegat. t̃cio cepit detestari & iurare quia
ñ noui hominẽ qm̃ ꝑsecierare in peccato
dat increm̃tum scelerũ. & qui minima sꝑ¬
nit. inmaiora corruit. Post t̾ciam negati¬
onem: sequit᷑ gallicantꝰ. Sacram̃ta rerũ: ꝑ
statũtempoꝵ designant᷑. Media nocte ne¬
gatigallicantu penitet. postresurrec̾tionẽ

Expanded text:
tit eum ancilla, et dixit his qui ad ignem tit eum ancilla, et dixit his qui ad ignem stabant, quia hic erat cum Jesu Nazareno. Quibus rediens Petrus jurat, non novi hominem, Et post pusillum quasi horae unius, dicit unus ex servis pontificis, cognatus ejus cujus abscidit Petrus auriculam: Vere et hic cum illo erat. Nam et Galilaeus est. Nonne ego vidi te in horto cum illo? Caepit detestari et anathematizare et jurare, neque novi eum, neque scio quid dicis, non novi hominem istum quem dicitis; et statim gallus cantavit. Ecce completa est praedictio Christi, et convicta praesumptioo quid dicis; secundo cum juramento negat; tertio coepit detestari et jurare, quia non novi hominem; quoniam perseverare in peccato, dat incrementum scelerum: et qui minima spernit, in majora corruit. Post tertiam negationem sequitur galli cantus. Sacramenta rerum per statum temporum designantur. Media nocte negat, in galli cantu poenitet, post resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
petrus foris in atrio stans. & calefa¬
ciens se. Hoc recapitulat qd̾ ante dixerat.
deinde q̃ secuta funt iungit. ẜ urcũ aut̃
uidit eum alia ancilla: & ait circũstantib.
Et hic erat cum rãtinazareno. D icto quod
annas misit iũm ad cayphã. reditur ad nar¬
rationem pet̾. ut explicetur qͥd in domo an¬
cesserunt qui stabant. & dixer̃ petro: Uere
& tuex illis es. nam & loquela tua manife¬
on hoc dicunt ut alt̾ius sermonis esset
petrus quam hebrei. s qđ unaq̃q pro¬
qui dixit. donec meter neges. Nonnulli
pio affectu erga petrũ. putant petrũ non
dm̃ negasse. s hominẽ. hoc quam friuo¬
lum sit. prudens lector intelligat. Sic enĩ
defendunt apł̃m. ut dñm faciant m̃dacẽ.
qui dixerat. me negabis. Aũs de concordia¬
ntequã scdo negaret exiit forasan euo.¬
te atrium principis: & ut marcus soluᷤ
commemorat. tc̃ p̾mogallus cantauit. se¬
troreũso in atͥum: scdã fit negatio. Exeun
tegͦ illo ranuam ut ait matħs. animaduer¬

Expanded text:
Petrus foris in atrio stans, et calefaciens se. Hoc recapitulat quod ante dixerat, deinde quae secuta sunt jungit. Rursum autem vidit eum alia ancilla, et ait circumstantibus: Et hic erat cum Jesu Nazareno. Dicto quod Annas misit Jesum ad Caipham, reditur ad narrationem Petri, ut explicetur quid in domo Ancesserunt qui stabant, et dixerunt Petro: Vere et tu ex illis es. Nam et loquela tua manifeNon hoc dicunt, quod alterius sermonis esset Petrus quam Hebraei, sed quod unaquaeque proqui dixit donec me ter neges. Nonnulli pio affectu erga Petrum, putant Petrum non Deum negasse, sed hominem. Hoc quam frivolum sit, prudens lector intelligat. Sic enim defendunt apostolum, ut Dominum faciant mendacem, qui dixerat: Me negabis. AUGUST. Antequam secundo negaret, exiit foras ante atrium principis; et ut Marcus solus commemorat, tunc primo gallus cantavit. Petro reverso in atrium, secunda fit negatio. Exeunte autem illo januam, ut ait Matthaeus, animadver
Abbreviated transcription (Latin):
locutus sum nichil. Augustinu.¬
ascitur questio ñ pret̾eunda. qͦm di
xerit dñs in occulto locutꝰ sum nichil. qui
post cenam ait discipłis. Hec in ꝓt̾ibiis lo¬
cutus sum. Si gͦ discipłis ñ loquebat᷑ palã.
quomͦ palam locutꝰ ẽ mundo : Preteaut
alii testant᷑ euangłiste: manifestius loque¬
batur discipłis quam turbis. Unde remo¬
tus aturbis aꝑiebat eis parabolas.quas
clausas ꝓferebat aliis. Quid ẽgͦ. in occult
locutus sum nichil: Hoc ẽ. multi me audi¬
erunt. Ergo quodãm palam: quodãm ñ pa¬
lam locuttis ẽ. Palam. quia multi audiebas̃.
ñ palam. quia ñ intelligebant. qđ seorsũ
discipłis loquebatur. Ea etiam q̃ paucis di¬
xerat ñ sunt inocculto. quia ad hoc ddpxe¬
rat ut p̃dicarent suꝑ tecta. ñ ut tacerent.¬
roga eos qui audierunt: quid locutꝰ
sum ipsis. Ecce hii sciunt: quȩ dixerim ego.
Quid me int̾rogas. a quo ueritatẽ audire.
ñ desideras: Int̾roga magis eos. de quoꝵ Auo

Expanded text:
us sum nihil. AUGUST. Nascitur quaestio non praetereunda, quomodo dixerit Dominus, in occulto locutus sum nihil, qui post coenam ait discipulis: Haec in proverbiis locutus sum . Si ergo discipulis non loquebatur palam, quomodo palam locutus est in mundo? Praeterea, ut alii testantur evangelistae, manifestius loquebatur discipulis quam turbis. Unde remotus a turbis, aperiebat eis parabolas, quas clausas proferebat aliis. Quid est ergo, in occulto locutus sum nihil? Hoc est, multi me audierunt. Ergo quodammodo palam, quodammodo non palam locutus est. Palam quia multi audiebant; non palam, quia non intelligebant, quod seorsum discipulis loquebatur. Ea etiam quae paucis dixerat, non sunt in occulto; quia ad hoc dixerat, ut praedicarentur super tecta, non ut tacerentroga eos qui audierunt, quid locutus sum ipsis. Ecce hi sciunt quid dixerim ego. Quid me interrogas, a quo veritatem audire non desideras? Interroga magis eos, de quorum
Abbreviated transcription (Latin):
Sacerdos legis inqua głabatur ignarus.
adiurando fidẽ querit anipse eẽt xp̃s.
quasi occulte de eolex & ꝓpħe loquerent᷑.
s etiam is ipse xp̃m confessus ẽ inuitꝰ. dño
dicente. tu dixisti. Om̃is enim lex & ꝓpħe

Expanded text:
Sacerdos legis in qua gloriabatur ignarus, Sacerdos legis in qua gloriabatur ignarus, adjurando fidem quaerit, an ipse esset Christus, quasi occulte de eo lex et prophetae loquerentur; sed etiam is ipse Christum confessus est invitus, Domino dicente: Tu dixisti. Omnis enim lex e
Abbreviated transcription (Latin):
templo iudaico. Dñs aũt ut ostendẽt ani¬
male templum: dixerat. & ego intriduo
su scitabo illud. Aliud est enĩ edificare: quã
suscitare. Et surgens pͥnceps sacerdotũ
in mediũ. interrogauit in̾m dicens. sli¬
chil respondes ad ea que isti aduers te te¬
stificantur: Lũc autẽ nichil respondit.
ra commotus pͥnceps & uesanra m̃tis agi¬
tatus surgit: quia dñs tacebat. Taciturni¬
tas quidem xp̃i: apologiam ade. absoluit.
Quanto aut̃ tacebat ad indignos responsi¬
oneeius.tantomagis pontifex furens ad
respondendũ ꝓuocat. ut ex qualibet occa¬
sione responsionis. locũ inueniat accusa¬
tionis. Ideo tacet. quia quicqͥd respondeat.
scit illũ torquendũ ad calumniã. OLXU
T runsum summꝰ sacerdos: ait ilii.
Adiuro te ꝑdm̃ uiuũ. ut dicas
impussime. ut accuses. anut credas: Si
ut accuses:arguunt alii condemnare ta
centem. Si ut credas: quare confitenti cre¬
dere noluisti:Hy La RIUS

Expanded text:
templo Judaico. Dominus autem ut ostenderet anitemplo Judaico. Dominus autem ut ostenderet animale templum, dixerat, et ego in triduo suscitabo illud. Aliud est enim aedificare, quam suscitare. Et surgens princeps sacerdotum in medium, interrogavit Jesum, dicens: Nihil respondes ad ea quae isti adversum te testificantur? Jesus autem nihil respondit. Ira commotus princeps, et vesania mentis agitatus, surgit, quia Dominus tacebat. Taciturnitas quidem Christi apologiam Adae absolvit. Quanto autem tacebat ad indignos responsione ejus, tanto magis pontifex furens ad respondendum provocat, ut ex qualibet occasione responsionis, locum inveniat accusationis. Ideo tacet, quia quidquid respondeat, scit illum torquendum ad calumniam. CAPUT CLXV. Et rursum summus sacerdos ait illi: Adjuro te per Deum vivum, ut dicas impiissime? ut accuses, an ut credas? Si ut accuses, arguunt alii condemnare tacentem tacentes. Si ut credas, quare confitenti credere noluisti? HILARIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ contra iñm. ut eũ morti trades.
& ñ inuenerunt. Cum multi falsi testes ac¬
cessissent. nec inueniebant. & conuenientia
testimonia illoꝵ ñ erant. Ieuoñ in marcũ.¬
eutita ẽ iniquitas sibi. ut regina adu̾sus
ioseph. & sacerdotes adũsus susannã.s
ignis sine materia deficit. M. cccxiiii.Rc̃
ouissime aũt uenert̃ duo falsi teste̾. xe.¬
& cdixer̃. Nlos audiuimꝰ eũ dicentẽ. Fossũ¬
post tͥduum aliud ñ manufactũ edificare.
Lñc autem tacebat. Ieronico e¬
uomͦ falsi testes funt. si eadicunt q̃ dñm
antea legimꝰ dixisse: S falsus testis ẽ. qͥ
ñ eodem sensu dicta intelligit. qͦ dicuntur.
Dñs dixerat de templo corporis fu. Isti
mutant dicta saluatoris qui dixerat. sol¬
uite templũ hoc. & auint eũ dixisse. possũ
destruere templum dĩ. Uos inquit dñs
soluite ñ ego. quia ipsi nob̃ inferre mano
ñ debemꝰ. Demnde uertunt dicentes & post
triduũ edificare aliud: ut intelligant de

Expanded text:
testimonium contra Jesum, ut eum morti traderent, et non invenerunt. Cum multi falsi testes accessissent, nec inveniebant, et convenientia testimonia illorum non erant. HIERON. Mentita est iniquitas sibi, ut regina adversus Joseph , et sacerdotes adversus Susannam , sed ignis sine materiae deficit. M. 309VI R. 198 Novissime autem venerunt duo falsi testes, et dixerunt: Nos audivimpost triduum aliud non manu factum reaedificare. Jesus autem tacebat. HIERON. Quomodo falsi testes sunt, si ea dicunt quae Dominum ante legimus dixisse? Sed falsus testis est, qui non eodem sensu dicta intelligit, quo dicuntur. Dominus dixerat de templo corporis sui. Isti mutant dicta Salvatoris quae dixerat: Solvite templum hoc , et aiunt eum dixisse, possum destruere templum Dei. Vos, inquit Dominus, solvite; non ego, quia ipsi nobis inferre manus non debemus. Deinde vertunt, dicentes, et post triduum aedificare aliud, ut intelligant de
Abbreviated transcription (Latin):
locutus sum: testimoniũ ꝑhibe de malo Si
aut̃ bene. quid mecedis e Maleloquit᷑ qui
contra ueritatẽ loquitur. Si male locutꝰ si.
datestimoniũ quo ꝓbes m̃dacem. fatientrã
nos docuit humilit respondendo. qui iussu
poterat ꝑcutienti quamlibet irrogare peñ.
Hic aliquis dicit. Cur ñ fecit qd̾ ipse alibi p̃¬
cepit: Non sic ꝑcutienti debuit respondere:
s maxillam aliam p̃parare. Cui responden¬
dum ẽ. Non solum alterã maxilã ꝑcussum.
s totum corpꝰ p̃parauit crucifigendũ. Prt¬
bent nanq multi alterã maxillã irat. Beatꝰ
ẽgͦ. qui in om̃ib q̃ patitur ꝓdõ. ueracit̃ po¬
test dicere. Paratũ cor meũ ds̃ : paratũ cor

Expanded text:
utus sum, testimonium perhibe de malo. Si autem bene, quid me caedis? Male loquitur, qui contra veritatem loquitur. Si male locutus sum, da testimonium quo probes mendacem. Patientiam nos docuit humiliter respondendo, qui jussu percutienti poterat quamlibet irrogare poenam. Hic aliquis dicit: Cur non fecit quod ipse alibi praecepit? Non sic percutienti debuit respondere, sed maxillam alteram praeparare . Cui respondendum est: Non solum alteram maxillam percussuro, sed totum corpus praeparavit crucifigendum. Praebent namque multi alteram maxillam irati. Beatus est ergo, qui in omnibus quae patitur pro Deo, veraciter potest dicere: Paratum cor