comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amoris illius recordata nõ ẽ. unde etiam
ꝑpropħam ĩ increpatione cordis huma¬
ni aues celi ĩ testimoniũ deducuntur.
Miluus inquit in celo cognouit tẽpus suũ.
turtur et hirundo et ciconia custodiert̃
tempus aduentus sui. populꝰ aut̃ m̃s
non cognouit iudicium dñi. Inde gentib
frequent̃ ad depredandũ dati. nouissime
aut̃ romanis principib ad subuersionem
perpetuam st̃ traditi. Ueneruntq eis om̃a
genera maledictionũ. que in libro legis
conscͥpta sunt. Similit̾ et his qui gr̾am dĩ
ingrate accipiunt. certa ẽ dampnatio. qͥa
scd̃m pauli uocem. irritam quis faciens le¬
gem moysi sine ulla miseratione duob uł
trib testib moritur. Quanto magis pu¬
tatis deteriora mereri supplitia qͥ filiũ dĩ
conculeauerit. et sanguinem testam̃tipol¬
uitum cduxerit. in quo scĩficatus. et spiritu¬
i gr̃e contumeliam fecerit : Scimus enĩ
qui dixit. Michi uindictam. ego reddã.
Et iterum: quia udicabit dñs popłm su¬

Expanded text:
is recordata non est. Unde etiam per prophetam in increpatione cordis humani aves coeli in testimonium deducuntur: « Milvus, inquit, in coelo cognovit tempus suum: turtur, et hirundo, et ciconia, custodierunt tempus adventus sui. Populus autem meus non cognovit judicium Domini » . Inde gentibus frequenter ad depraedandum dati, novissime autem Romanis principibus ad subversionem perpetuam sunt traditi, veneruntque eis omnia genera maledictionum quae in libro legis conscripta sunt. Similiter et his qui gratiam ingrate Dei accipiunt certa est damnatio. Quia, secundum Pauli vocem, irritam quis faciens legem Moysi sine ulla miseratione duobus aut tribus testibus moritur, quanto magis putatconculcauerit ? et sanguinem Testamenti pollutum dixerit, in quo sanctificatus est, et Spirituiae contumeliam fecerit? Scimus enim, qui dixit, mihi vindictam, ego reddam . Et iterum: « Quia judicabit Dominus populum su
Abbreviated transcription (Latin):
rum. abiectio. et gentium electio. qr scd̾m
ueritatis uocem qua adpsos udeos ait. au¬
feretur auob regnum dei. et dabitur genti
facienti fructus eius. sic erunt pͥmi nouissi
S terilis peperit plurimos. et que multos ha¬
bebat filios infirmata ẽ. eo quod nõ audiuit
Quinam illius popłi dñs preuidens. miseran¬
do acsepius monendo eos conuertere uolu¬
it.Primum ꝑ legem. scdo ꝑpħas. tercio ꝑ¬

Expanded text:
rum abjectio et gentium electio: quia secundum rum abjectio et gentium electio: quia secundum Veritatis vocem, qua ad ipsos Judaeos ait: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus; sic erunt primi novissi« Sterilis peperit plurimos: et quae multos habebat filios, infirmata est, eo quod non audivit i illius Dominus praevidens, miserando ac saepius monendo eos convertere voluit, primum per legem, secundo per
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ uastabitur uermib. Oluas habebis in
omĩb t̃minis tuis. et nõ ungeris oleo. qͥa
defluent et peribt̃. et c̃. Notalector quod se¬
m̃tẽ deuorant locuste. uneã deuastant uer¬
mes. oliue defluent et peribunt. et cautus
esto. ne forte grãm quam diuino munere
ꝑcepisti. locuste et uermes spiritales exe¬
dant deuastent atq ate auferant. et que tͥ
in augm̃tum salutis tuȩ conlatast̃. propt̃
incuriam tuam ad detrim̃tũ perueniant
Aduena qui tecum uersatur in terra ascen¬
det suꝑte.eritq sub limior. tuautẽ des¬
cendes. et eris inferior. Ipse fenerabit tibi &
tu non fenerabis ei. ipse erit incaput. et tu
eris in caudam. et suꝑte uenient om̃s ma¬
ledictiones iste. et ꝑsequentes ad prehen-¬
dent te donec intereas. quia non audisti
uocem dnĩ dei tui. nec seruasti mandata
eius. & cerimonias quaᷤᷤ precepit tibi. et c̃. Ma¬
nifeste hoc capitulo describitur ifrahelita¬

Expanded text:
quoniam uastabitur a uermibus. Oliuas habebis in quoniam uastabitur a uermibus. Oliuas habebis in omnibus terminis tuis, et non ungeris oleo, quia defluent et peribunt, etc. » Nota, lector, quod sementem devorant locustae, vineam devastant vermes, olivae defluunt et pereunt: et cautus esto ne forte gratiam, quam divino munere percepisti, locustae et vermes spiritales exedant, devastent atque a te auferant, et quae tibi in augmentum salutis tuae collata sunt, propter incuriam tuam ad detrimentum perveniantAdvena qui tecum versatur in terra, ascendet super te, eritque sublimior. Tu autem descendes, et eris inferior. Ipse fenerabit tibi, et tu non fenerabis ei. Ipse erit in caput, et tu eris in caudam. Et venient super te omnes maledictiones istae, et persequentes apprehendent te donec intereas, quia non audisti vocem Domini Dei tui, nec servasti mandata ejus et ceremonias quas praecepit tibi Dominus. » Manifeste hoc capitulo describitur Israelita
Abbreviated transcription (Latin):
te dominus et regẽ tuũ coͣnstitueris suꝑ
te. ingentes quas ignoras tuet patres .ii.
seruies ibidiis alienis ligno et lapidiet
eris ꝑditus in ꝑuerbuim et fabulam om¬
nib populis. ad quos ce introduxerit dñs.
Duxit dñs gentẽ antiquam israhelitarum
ꝓpt̃ peccata sua ĩ captiuitatẽ cũ rege suo.
sicut factũ ẽ ĩ osee rege samarie. quẽ sal¬
manasar rex assyriorũ duxit cũ decẽ tribu¬
b ĩ captiuitatẽ. Similit̾ et gentẽ iudeoꝵ
nabugodonosor rex babilonis dixit incaloeã.
cũ ioachim et sedechia regib ude . s et ne
in tempore noui testam̃ti. quicũq aberrant
a fide heretici uł mali catholici ꝑnunt p̃cep¬
ta dei. et obȩdire nolunt euangłioxͥ. ꝑmalig
tremum siñse correxerint. ĩ baratrũ infer¬
ni demergentur. Nec est distantia int̃ dnm
in terra. et modicum congregabis. quia locus¬
te omĩa deuorabunt. Uineam plantabis et
fodies. et nõ bibes. nec colliges ex ea quippiã.

Expanded text:
te Dominus, et regem quem constitueris super te, in gentes quas ignoras tu et patres tui: servies ibi diis alienis, ligno et lapidi, et eris perditus in proverbium et fabulam omnibus populis ad quos te introduxerit Dominus. » Duxit Dominus gentem antiquam Israelitarum propter peccata sua in captivitatem cum rege suo, sicut factum est in Osee rege Samariae, quem Salmanassar rex Assyriorum duxit cum decem tribubus in captivitatem. Similiter et gentem Judaeorum Nabuchodonosor rex Babylonis introduxit in Chaldaeam, cum Joachim et Sedecia regibus Judae. Sed et nunc in tempore Novi Testamenti quicunque aberrant a fide haeretici, vel mali catholici spernunt praecepta Dei et obedire nolunt Evangelio Christi, tremum, si non se correxerint, in barathrum inferni demergentur. Nec est distantia inter domin terram, et modicum congregabis, quia locuste omnia deuorabunt. Vineam plantabis, et fodies, et uinum non bibes, nec colliges ex ea quippiam,
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ. et nõ credes uite tuȩ. Neq enum
fieri non posset. ut ĩt̾ diuersa maledicta q̃
impio populo ꝓpħie prenuntiabant..
hoc quoq pone̾retur. S ego & qui mecũ ali¬
quanto attentius cogitant euangłicã illã
dominicãq sententiam. qua ñ ait. Ille enĩ
tinent scripsisse crederetur. sait. deme e¬
nim ille scripsit. ut omnẽ scripture inten
ꝑscrutando consuleremus etiã cetera ĩ ista
lectione maledicta propt̃ xp̃m predicta cog¬
isrł interra moab. preter illud fedus quod
cũ deis pepigit ĩ oreb. Ostendit unde ap.¬
pellat᷑ sit liber deutero nomion. quasi se-¬
cunda lex. ubi magis illius repetirio ẽ. quã
aliquid aliud. Pauca enĩ st̾ que ibi ñsint
quod pͥmum datũ ẽ:. nec tam̃ hec appellan¬
tur duo testam̃ta. quãmsita hec uerba
hec uerba duo testam̃ta dicenda essent. iã
nõ duo s plura eẽnt excepto nouo. Mul¬
tis enĩ locis scriptura dicit testam̃tũ. sicut

Expanded text:
dentem et non credes uitae tuae; neque enim fieri non posset, ut inter diuersa maledicta, quae impio populo prophetice pronuntiabantur, hoc quoque poneretur. sed ego et qui mecum aliquanto attentius cogitant euangelicam illam dominicamque sententiam, qua non ait: ũlle enim stum non pertinent scripsisse crederetur, sed ait: de me enim ille scripsit, ut omnem scripturae illiuristi gratiam perscrutando consuleremus, etiam cetera in illa lectione maledicta propter Christum praedicta cogIsrahel in terra Moab praeter testamentum quod testatus est eis in Coreb. ostendit unde appellatus sit liber Deuteronomion quasi secunda lex. ubi magis illius repetitio est quam aliquid aliud; pauca enim sunt, quae ibi non sint, quod primum datum est. nec tamen haec appellantur duo testamenta, quamuis ita haec uerba nam si propter haec uerba duo testamenta dicenda essent, iam non duo, sed plura essent excepto nouo. multis enim locis scriptura dicit testamentum; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
quã acceperis. Cellaria benedic̃. cũ ̃ cor-¬
dis secreta gram sp̃s sui infundit. Benedic̃
oꝑa manuũ. cũ studus bonis facultatẽ tri¬
buit uirtutum. Benedicet interra. et susci-¬
tabit dñs sibi populum. quando scõs suos
interra eccłae habundare faciet grã celestiũ
donorum unde sequitur. Sicustodieris man-¬
data diũ dei tui. et ambulaueris ĩ uiis eius.
uidebunt. om̃s terrarumppłi quod nom̃
dñi inuocatum sit suꝑte. et timebt̃ te: ha
bundare faciet dñs omĩb bonis. ⁊ iment
hostes populum ȩccłȩ. cum maligni sp̃s quan¬
do nom̃ xp̃i ĩ electis dei intus infide et fo¬
ris in oꝑib choruscare conspiciunt. ueren¬
do fugiunt. nec eis resistere nequitia sua po¬
terunt: unde scriptum ẽ. Resistite diabolo.
et fugiet auob̃. Et petrus in epła sua am
monens ait. Sobru estote et uigilate. quia

Expanded text:
quam acceperis. » Cellaria benedicet, cum in corquam acceperis. » Cellaria benedicet, cum in cordis secreta gratiam Spiritus sui infundit. Benedicet opera manuum, cum studiis bonis facultatem tribuit virtutum. Benedicet in terra, et suscitabit Dominus sibi populum, quando sanctos suos in terra Ecclesiae abundare faciet gratia coelestium donorum. Unde et sequitur: « Si custodieris mandata Domini Dei tui, et ambulaveris in viis ejus, videbunt omnes terrarum populi quod nomen Domini invocatum sit super te, et timebunt te, et abundare te faciet Dominus omnibus bonis. » Timent hostes populum Ecclesiae, cum maligni spiritus, quando nomen Christi in electis Dei intus in fide et foris in operibus coruscare conspiciunt, verendo fugiunt: nec eis resistere nequitia sua poterunt. Unde scriptum est: « Resistite diabolo, et fugiet a vobis » . Et Petrus in Epistola sua ait: « Sobrii est
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quod saluator ineuangłio ait. E gosum
ostiũ. ꝑ me siquis introierit saluabitur.¬
inueniet. Quia hic ad fidem ingredienᷤ.
sapientie cibum et pascua accipiet uir¬
tutum. et egrediens de presenti uita. cer-¬
tam mercedem accipiet bonorũ actuum.
ngredietur et ille ꝑ istud ostium. qui ali¬
quid ꝑfidem catholicã interius uixta uo¬
luntatem deimeditatur et tractat. egre¬
ditur. quando scđm ipsã fidem. etiam
foris coram hominib ad laudem dei aliqͣ
bene oꝑando. ad exemplum ꝓperat. Dabit
dominus inimicos tuos qui consurgunt
aduersũte. corruentes in conspectutuo.
Punam uenient iuã adte. et ꝑseptem fugi¬
ent afacie tua. Qui enĩ custodit manda¬
ta dei. malignorum spirituũ aciem ꝑtur-¬
bat. uirtutem dissipat. Et qui adnnati
adnocendum uenerant. t̾riti ꝑdiuersa
fugere tẽptant. Et mittet dñs benedic-¬
tionem suꝑ cellaria tua. et suꝑ omĩa oꝑa
manuũ tuarum. benedicetq tibi iñ terra

Expanded text:
ait: « Ego sum ostium. Per me, si quis introierit, salvabinveniet . » Quia hic ad fidem ingrediens sapientiae cibum et pascua accipiet virtutum, et egrediens de praesenti vita, certam mercedem accipiet bonorum actuum. Ingreditur et ille per illud ostium, qui aliquid per fidem catholicam interius juxta voluntatem Dei meditatur et tractat. Egreditur, quando secundum ipsam fidem, etiam foris coram hominibus ad laudem Dei aliqua bene operando, ad exemplum praeparat. « Dabit Dominus inimicos tuos, qui consurgunt adversum te, corruentes in conspectu tuo. Per unam viam venient ad te, et per septem fugient a te. » Qui enim custodit mandata Dei, malignorum spirituum aciem proturbat, virtutem dissipat. Et qui adunati ad nocendum venerant, territi, per diversa fugere tentant. « Emittet Dominus benedictionem super cellaria tua, et super omnia opera manuum tuarum: benedicetque tibi in terra
Abbreviated transcription (Latin):
hanc regulam secuti fueruit. pax suꝑ illo ᷤᷤ¬
⁊ miscd̾ia. et super isrł dei. Maledictus qͥ
ꝑuertit iudicium aduene pupilli et uidue.
niustũ iudicium nemini scdm historiã fa¬
cere licet. sed nec scdm allegoriam ad ue-¬
nam spiritalem pupillum atq uiduam
iniuste opprimere. Dic̃ pupillum utiq.
dequo inpsalmo scriptum ẽ. Tibi dñe de¬
relictus est pauꝑ pupillo tu eris adiutor
U iduam autẽ de qua idẽ ꝓpħa exꝑso¬

Expanded text:
hanc regulam secuti fuerint, pax super illos ehanc regulam secuti fuerint, pax super illos et misericordia, et super Israel Dei » . « Maledictus, qui pervertit judicium advenae, pupilli et viduae. » Injustum judicium nemini secundum historiam facere licet, sed nec secundum allegoriam advenam spiritalem, pupillum atque viduam, injuste opprimere decet: pupillum utique, de quo in psalmo est scriptum: « Tibi, Domine, derelictus est pauper: orphano tu eris adjutor » . Viduam aute
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ unicuiq patrem suũ terrenum et matrẽ
uenerari. s multo magis uniuersoꝵ patrẽ
dm̃ et matrẽ eccłam. omĩ ueneratione ac
religiositate abuniuersis decet coliatq
honorari. Ubi et magistroꝵ spiritalium
reuerentia parit̾ conp̃henditur. quia do¬
minus discipłis suisait. Quos honorat me ho¬
norat. et qui uos sꝑnit me sꝑnit. Maledic¬
tus qui transfert terminos proximi sui.
Hoc testimonio uetat auaritiam. heresim¬
q de testatur. Transfert gͦ t̾minos ꝓximi
sui. qui ñ contentꝰ efit ortodoxorum fide
atq doctrina. sed suꝑstitiones ac sectas su¬
ꝑbiendo nouiter introducit. Q ui enim ħ
agit. proculdubio etna maledictione re-¬
us erit. Unde sequitur. Maledictus. qui fac̃
errare cecũ ĩ itinere. Cecum ĩ itinere erra-
re facit. qui simplicẽ atq inprudentẽ per
doctrinam falsam initinere scͥpturarum
fac̃ aueritatis tramite deuiare. Hoc ergo

Expanded text:
ergo unicuique patrem suum terrenum et matrem ergo unicuique patrem suum terrenum et matrem venerari. Sed multo magis universorum Patrem Deum et matrem Ecclesiam omni veneratione ac religiositate ab universis decet coli atque honorari: ubi et magistrorum spiritalium reverentia pariter comprehenditur, quia Dominus discipulis suis ait: « Qui vos honorat, me honorat; et qui vos spernit, me spernit. Maledictus, qui transfert terminos proximi sui. » Hoc testimonio vetat avaritiam, haeresimque detestatur. Transfert ergo terminos proximi sui, qui non contentus erit orthodoxorum fide atque doctrina, sed superstitiones ac sectas superbiendo noviter introducit. Qui enim haec agit, procul dubio aeterna maledictione reus erit. Unde sequitur: « Maledictus qui facit errare caecum in via. » Caecum in itinere facit errare qui simplicem atque imprudentem per doctrinam falsam in itinere Scripturarum facit a veritatis tramite deviare. Hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
riam. quã terrenarũ rerũ indigentrã. Siua
sepius legimus ꝑfectos uiros presentiũ
rerum indigentiam pati. s tam̃ uirtutũ
copia repleri.Sicut apłs paulus sibi et coope¬
ratorib suis sepissime euenire testatur. dicenꝰ
Usq hanc o̾ram. esurimus et sitimꝰ et nudi
opis manuũartificum. ponitq illud
in abscondito. et respondebit om̃is popłs
am̃. Hoc enim capitulo nõ solum idola¬
tria quȩ ñ simulacris sit contͣ ađr. sedoĩs
error hereticorum ipsi st̃ artifices uanitati:
atq suꝑstitiosorum dogmatum. qui car-¬
mina et incantationes agunt. abdicãtur.
Quicũq enĩ errorem ꝓueritate in occulto
seu in manifesto sequitur. ꝑfecto idoloꝵ
cultor este designatur. tã de ordine pre¬
latorum quam etiã  subditoꝵ. quia om̃s
pariter et bona laudare et mala detesta¬
ri oportet. Maledictus qui non honorat pa¬
trem suũ et matrem et rełq. Conuenit

Expanded text:
riam quam terrenarum indigentiam rerum. Quia riam quam terrenarum indigentiam rerum. Quia saepius legimus perfectos viros praesentium rerum indigentiam pati, sed tamen virtutum copia repleri; sicut apostolus Paulus sibi et cooperatoribus suis saepissime evenire testatur dicens: « Usque ad hanc horam esurimus, et sitimus, et nudi opus manuum artificum, ponetque in abscondito illud. Et respondebit omnis populus, Amen. » Hoc enim capitulo non solum idololatria quae in simulacris fit contradicitur, sed omnis error haereticorum ipsi sunt artifices vanitatis atque superstitiosorum dogmatum qui carmina et incantationes agunt abdicatur. Quicunque enim errorem pro veritate in occulto seu in manifesto sequitur, profecto idolorum cultor designatur, tam de ordine praelatorum, quam etiam subditorum. Quia omnes pariter et bona laudare et mala detestri oportet. « Maledictus qui non honorat patrem suum, » et reliqua. Convenit
Abbreviated transcription (Latin):
maledictiones. et penas peccatorib constitu¬
tas. incurrere caueant. ac semet ipsos timo¬
ris supplicio corrigant. Et pronunciabt̃
inquit leuite. dicentq adom̃s uiros ifrł
ex celsa uoce. Quid est quod leuitis precipit
ut adiuros isrł loquantur excelsa uoce.
nisi quia ostendere uult sacerdotib xp̃i.
quod non segnit̾ sed instant̃ debent dei
uerbũ populis predicare. ut sciant sipre¬
terierint dei mandata que eis inmineant
pericula. Si autem obedierint preceptis dei
quȩ eos sequantur benefitia. cum inp̃sen¬
tiuita solacium. et infutura premium ꝓ¬
mittitur et̃num. Maledictiones ergo fiue
benedictiones quas liber de utero nomii con¬
tinet. et historialit̾ intelligi possunt. ad eos
ꝑtinent qui terrenã felicitatẽ amabant.
uel qui terrena dãpna sibi uenire metue¬
bant. sed multo magis est xp̃ianis cauen¬
dum. ne propt̾ in obedientiam. spiritaliũ
rerũ et uirtutum potius patiantur penu¬

Expanded text:
maledictiones et poenas peccatoribus constitumaledictiones et poenas peccatoribus constitutas incurrere caveant, ac semetipsos timoris supplicio corrigant, « Et pronuntiabunt, inquit, Levitae, dicentque ad omnes viros Israel, excelsa voce. » Quid est quod Levitis praecepit ut ad viros Israel loquantur excelsa voce, nisi quia ostendere vult sacerdotibus Christi quod non segniter, sed instanter debent Dei verbum populis praedicare? Ut sciant, si praeterierint Dei mandata, quae eis immineant pericula; si autem obedierint praeceptis Dei, quae eos sequantur beneficia: cum in praesenti vita solatium, et in futura praemium promittitur aeternum. Maledictiones ergo, sive benedictiones quas liber Deuteronomii continet, et historialiter intelligi possunt ad eos pertinere, qui terrenam felicitatem amabant, vel qui terrena damna sibi evenire metuebant. Sed multo magis est Christianis cavendum, ne propter inobedientiam spiritalium rerum et virtutum potius patiantur penu
Abbreviated transcription (Latin):
montem ebal: Illi itaq qui in hoc loco uix¬
ta montẽ garirim incedunt electi ad bene-¬
dictionem eoᷤ figuralit̾ indicant. qui ñ me¬
tupene sed celestis promissionis amore suc¬
censi ueniunt adsalutem. Illi uero dimidu
qui iuxta montem ebal incedunt. in quo
maledictiones prolate st̃. illos indicant qͥ
non amore benedictionum uel ꝑmissio¬
num. s futurorũ supplicioꝵ timore cõplent
que in lege scripta ft̃. ut perueniant ad sa¬
uitem. Om̃s autem circa archam incedunt.
qui ab eccłe simi nõ discedunt. s nobi¬
liores ẽẽ illos nouimus. quiboni ipsius
desiderio eternȩ benedictionis amore.
quod bonũ ẽ agunt. quam illos quiꝓ
mali metu bonum sectantur. Solus ergo
ihs potest ex om̃ĩb populis huius modi
m̃tes animosq condiscere. et alios quidẽ
statuere inmonte gatirim ad benedicen
ad maledictionem. Non ut maledictioneᷤᷤ
accipiant. s ut metuentes prescriptas

Expanded text:
montem Ebal? Illi itaque, qui in hoc loco juxmontem Ebal? Illi itaque, qui in hoc loco juxta montem Garizim incedunt ad benedicendum, eos figuraliter indicant, qui non metu poenae, sed coelestis promissionis amore succensi, veniunt ad salutem. Illi vero dimidii, qui juxta montem Ebal incedunt, in quo maledictiones prolatae sunt, illos indicant, qui non amore benedictionum vel promissionum, sed futurorum suppliciorum timore complent quae in lege scripta sunt, ut perveniant ad salutem. Omnes autem circa arcam incedunt, qui ab Ecclesiae sinu non recedunt. Sed nobiliores esse illos novimus qui, boni ipsius desiderio, aeternae benedictionis amore, quod bonum est agunt, quam illos qui pro malis bonum sectantur. Solus ergo Jesus potest ex omnibus populis hujusmodi mentes animosque congregare, et alios quidem statuere in montem Garizim ad benedicend ad maledictionem: non ut maledictiones accipiant, sed ut, metuentes, praescriptas
Abbreviated transcription (Latin):
q moyses populo indie illo. dicens. Hista¬
bunt ad benedicendũ dño suꝑ montẽ gari¬
rim iordane transmisso. simeon. leui. iudaᷤ
isachar. ioseph. et beniamin. Et eregione
histabunt ad maledicendum in mõte ebal.
ruben. gad et aser. zabulon. dan et nepta¬
uiros iftł excelsa uoce. et c̃. hoc ergo itafac¬
tum ẽ temporib iosue. Steteruntq sicut
preceperat moyses indeutero nonuo. sex
trib in monte garirim ut benedicerent
populum. et ipse tribus que nobiliores st̃.
idest simeon. leui. udas. isachar. ioseph. et¬
beniamin. filii uerosex ignobiliores. steter̃
erigione in monte ebal ut maledicerent.
ĩt quos et ruben. qui maculauerat thoꝵ
parentis. & tabulon ultimus filiꝰ liȩ. et an¬
cillarum filii. Et hec quidem ueteris his¬
torie referunt gesta. Sed inspiciendũ. qͥd
innarratione misticȩ intelligentie refera¬
tur. Quisunt gͦ isti qui incedunt uixta mon¬
tem garrrim.& quisunt qui incedt̃ uixta

Expanded text:
tque Moyses populo in die illo, dicens: Hi statque Moyses populo in die illo, dicens: Hi stabunt ad benedicendum Domino super montem Garizim Jordane transmisso: Simeon, Levi, Judas, Isachar, Joseph et Benjamin. Et e regione isti stabunt ad maledicendum in monte Hebal: Ruben, Gad et Aser, Zabulon et Dan, et Nephtaviros Israel excelsa voce, etc. » Hoc ergo ita factum est temporibus Josue. Steteruntque sicut praeceperat Moyses in Deuteronomio, sex tribus in monte Garizim, ut benedicerent populum, et ipsae tribus, quae nobiliores sunt, id est, Simeon, Levi, Judas, Isachar, Joseph, Benjamin. Filii vero ignobiliores sex, steterunt e regione in monte Ebal, ut maledicerent: inter quos et Ruben, qui maculaverat thorum parentis, et Zabulon ultimus filiae Liae, et ancillarum filii. Et haec quidem veteris historiae referunt gesta. Sed inspiciendum quid in narratione mysticae intelligentiae referatur. Qui sunt ergo isti qui incedunt juxta montem Garizim, et qui sunt qui incedunt juxta
Abbreviated transcription (Latin):
integris in quib non erat iniectum ferrũ.
sic̃ preceperat moyses. et immolauit sacͥ¬
ficium. et scripsit inlapidib de uterono¬
miũ legis moysi. Uideamus itaq qui sint
isti lapides. exquib edificatur altare. Os
igit᷑ qui in xp̃m iħm credunt. lapides ui
pides uiui. edificati domus spiritales. his
non ẽ imectum ferrum. quia in corrupti
⁊ in maculati carne et spũ sunt. et iacula
maligni ignita non receperunt: hi unũ
altare faciunt. unitate fidei. uel concor¬
dia caritatis. In his quoq deutero nomi¬
um. id ẽ scłam euangelii legem. iħs dñs
nr̃ rescripsit. Audiamus itaq eum dicentẽ.
Dictum ẽ antiquis. non mechaberis. Ego aũ
dico uobis. Siquis uiderit mulierẽ ad con¬
cupiscendum eam. iam mechatꝰ eam in cor¬
de suo. Hanc gͥ iħs legem notat ĩ cordib
credentium. Hanc scripsit in eorum m̃tibus
qui altaris constructione dignist̾. Precep̃¬

Expanded text:
integris, in quibus non erat injectum ferrum integris, in quibus non erat injectum ferrum sicut praeceperat Moyses, et immolavit sacrificium, et scripsit in lapidibus Deuteronomium legis Moysi. Videamus itaque, qui sint isti lapides, ex quibus aedificatur altare. Omnes ergo qui in Christum Jesum credunt, lapides dicpides vivi aedificati, domus spiritalis » . His non est injectum ferrum, quia incorrupti et immaculati carne et spiritu sunt, et jacula maligni ignita non receperunt. Hi unum altare faciunt, unitate fidei vel concordia charitatis. In his quoque Deuteronomium, id est, secundam Evangelii legem, Jesus Dominus noster rescripsit. Audiamus itaque eum dicentem: « Dictum est antiquis: Non moechaberis. Ego autem dico vobis: Si quis viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Hanc igitur legem Jesus novam in cordibus credentium scripsit in eorum mentibus, qui altaris constructione digni sunt. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. custodite omẽ mandatum qͦd p̃ce¬
piuob hodie. Cũq  transieritis iordanem
in t̾ram quã dñs deus tuus dabit tibi. eriges
ingentes lapides. et calce leuigabis eos. ut pos¬
sis in eis scribere omĩa uerba legis huius ior¬
dane transmisso. ut introeas int̾ram quam
dñs deus tuus dabitͥ. terram lacte et melle
manantem. sicut iurauit patrib tuis. Quan¬
do ergo transieris iordanen. erige lapides qͣs
ego hodie precipio uobis in monte ebal. et
ieiugabis calce. et edificabis ibi altare dño
deo tuo de lapidib quos ferrum non tetigit
et desaxis informib et inpolitis. et offereᷤᷤ
suꝑ eo holocaustũ dño deo tuo. et immolab̃
hostias pacificas. comedesq ibi et epulaberis
coram dño deo tuo. et scribes suꝑ lapides oiã
uerba legis huius plane et lucide. et c̃. Hoc
quo modo factum fuerit. in libro iħu naue ple¬
nius enarratur. Superatis igitur hostibus
edificauit iħs altare deo excelso. ex lapidib

Expanded text:
dite omne mandatum quod praecepi vobis. Cumque transieritis Jordanem in terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi, eriges ingentes lapides, et calce levigabis eos, ut possis in eis scribere omnia verba legis hujus Jordane transmisso, ut introeas in terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi, terram lacte et melle manantem sicut juravit patribus tuis. Quando ergo transieris Jordanem, erige lapides quos ego hodie praecipio tibi in monte Ebal, et levigabis calce, et aedificabis ibi altare Domino Deo tuo de lapidibus quos ferrum non tetigit, et de saxis informibus et impolitis; et offeres super eo holocaustum Domino Deo tuo, et immolabis hostias pacificas, comedesque ibi et epulaberis coram Domino Deo tuo; et scribes super lapides omnia verba legis hujus, plane et lucide, etc. » Hoc quomodo factum fuerit, in libro Jesu Nave plenius enarratur. Superatis igitur hostibus, aedificavit Jesus altare Deo excelso ex lapidibus
Abbreviated transcription (Latin):
ne habeas suꝑ illo peccatum. Maledictꝰ
qui accipit munera. ut percutiat ani¬
nã sanguinis innocentis. Quicũq re¬
miniscitur uide factum. qui ꝓpt̃ pecuni¬
am prodidit magistrũ. quam ꝑniciosũ
sit intelligere pot̾ auaritiȩ malum. Male¬
dictus qui non ꝑmanet insermonib legiꝰ
mꝰ. nec eos oꝑe perficit. Hec sententia¬
eo grauior ceteris esse uidetur. quo ge¬
neralit̾ et ea que premissa sunt. et illa q̃
ñdum prolata ft̃. omnia simul conp̃hen¬
dit. Quis ẽ enim qui uniuersis sermoni¬
b legis sine transgressione ꝑ manere possit.
ficabitur apud dm̃: nec huiꝰ maledictio¬
nis dampnũ ullus euadere potuit. etiã
nec ipse legis lator. nisi per grãm dñi nr̃i

Expanded text:
ne habeas super illo peccatum . Maledictus ne habeas super illo peccatum . Maledictus qui accipit munera ut percutiat animam sanguinis innocentis. Quicunque reminiscitur Judae factum, qui propter pecuniam prodidit magistrum, quam perniciosum sit intelligere potest avaritiae malum. « Maledictus qui non permanet in sermonibus legis hujus, nec eos opere perficit. Haec sententia gravior eo caeteris esse videtur, quo generaliter et ea quae praemissa sunt, et illa quae nondum prolata sunt, omnia simul comprehendit. Quis est enim qui in universis sermonibus legis sine transgressione permanere possit, ficabitur apud Deum . Nec hujus maledictionis damnum ullus evadere potuit: etiam nec ipse legislator, nisi per gratiam Domini
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinam ut ꝑ praua exempla cõmacur¬
lat. Pater enim est nr̃. unus ẽ deus. et mat̾
scã eccła. nos autẽ fr̃s siue sorores sumus.
Maledictus quidormit cum socrusua. Typi
qua nobis peccati concupiscentia sit. eire¬
sutamus. et non coniungam᷑ ei actione.
qr ut ĩ leuitico de hoc scelere sanccitũ ẽ.
igne uiuus debet cõburi. qui hoc ꝑpetͣ¬
uerit. quia reus ẽ gehenne ignis. si non
penitentie igne ante se ab hac macula
diluerit. Maledictus qui clam ꝑcusserit
ꝓximum suum. et dicet omĩs populꝰ am̃
catum ẽ. Unde mirũ cur eum tantũ ma¬
ledictũ eẽ descripserit. qui clam ꝑ cusserit
ꝓximũ. nisi forte dicamus eũ clam ꝑcute¬
re ꝓximũ. quieum in corde suo oderit. Dic̃
enĩ iohanes apostolus. Quiodit frẽmsuũ
omicidaẽ. et scitis qm̃ omĩs o̾micida non
nabet uitã et̃nam inse manentẽ. Hinc
et ĩ leuitico scriptum ẽ. Ne oderis fr̃ẽm¬
tuum incorde tuo. sed publice argue eũ.

Expanded text:
doctrinam vel prava exempla commacudoctrinam vel prava exempla commaculat. Pater enim noster unus est Deus, et mater sancta Ecclesia. Nos autem fratres sive sorores sumus. « Maledictus qui dormit cum socru sua. » Tyqua nobis peccati concupiscentia fit, ei resistamus et non conjungamur ei actione; quia ut in Levitico de hoc scelere sancitum est, igne vivus debet comburi qui hoc perpetraverit, quia reus est gehennae ignis si non poenitentiae igne se ab hac macula diluerit. « Maledictus qui clam percusserit proximum suum. Et dicet omnis populus, Amcatum est. Unde mirum cur eum tantum maledictum scripserit, qui clam percusserit proximum, nisi forte dicamus eum clam percutere proximum, qui eum in corde suo oderit. Dicit enim Joannes apostolus: « Qui odit fratrem suum, homicida est. Et scitis quoniam omnis homicida non habet vitam aeternam in se manentem » . Hinc et ituum in corde tuo: sed publice argue eum,
Abbreviated transcription (Latin):
cestus ab hominatõ ẽ apud dm̃. S tam̃
har sententia legis lator scđm allegoriã
hereticos atq scismaticos percutit: qͥuispon¬
sam .xͥ. qui uniũsorum pat̾ ẽ qͥ omĩũ creator
ali quo mͦ ꝑ errorem corrumperit. Scd̾m
tropologiã uero hoc prohibet. neqͥs actio¬
sit iste nequit̾ imitando diffamet. nec iq¬
nominiam spargat super nom̃ patris.si
iteret infacto unde ille reprehensus est
merito. Maledictus qui dormit cũ omĩ
ium̃to. Iuxta hẏstoriam maxima stulti¬
cia ẽ cum brutis animalib mechari. sed
ignominia ẽ gentiliũ stultitiã seqͥ. Cũ gͦ
uir aut mulier ad alienas uoluptates in
tantum incũbit. ut nec quidẽ perdissidiã
ab eis capiatur. sed immo ualde eis cohe¬
reat. et cũ eis coeat. ita ut cõmixtionẽ
cũ eis diuturnam et ꝑseuerantẽ habeat.
reus est mortis. Maledictus quidormie¬
rit cum sorore sua. filia patris sui. siue
matris sue. Sororem suam spiritalit̃ ma¬
culat. qui alterius animam ꝑ erroneã

Expanded text:
estus abominatio est apud Deum. Sed tamen hac sententia legislator, secundum allegoriam, haereticos atque schismaticos percutit, qui sponsam Christi, qui universorum pater est quia omnium creator, aliquo modo per errorem corruperint. Secundum vero tropologiam, hoc prohibet ne quis actiosit, iste nequiter imitando diffamet; nec ignominiam spargat super nomen patris, si iteret in facto unde ille reprehensus est merito. « Maledictus qui dormit cum omni jumento. » Juxta historiam maxima stultitia est cum brutis animalibus moechari; imo ignominia est gentilium stultitiam sequi. Cum ergo vir aut mulier ad alienigenas voluptates in tantum incumbit, ut nec quidem per desidiam ab eis capiatur, sed imo valde eis cohaereat et cum eis coeat, ita ut commixtionem cum eis diuturnam et perseverantem habeat, reus est mortis. « Maledictus qui dormit cum sorore sua, filia patris sui sive matris suae. » Sororem suam spiritaliter maculat, qui alterius animam per errorum
Abbreviated transcription (Latin):
horrea tua. et benedicte reliquie tuȩ. In
horreis. significatur custodia uirtutum:
in reliquiis. bone uoluntatis intentio. Se¬
cundũ id enim qͦd quisq ꝑ posibilitate
sua laborat. conseruabit᷑ sibi p̃miũ. et bo¬
na uoluntas licet aliquando nõ habeat ef¬
fectum. tam̃ iustũ ñ ꝑdet premiũ. qͥa. dili¬
gentib dm̃ omĩa cooꝑantur inbonũ. et in

Expanded text:
horrea tua, et benedictae reliquiae tuae. » In horrea tua, et benedictae reliquiae tuae. » In horreis significatur custodia virtutum; in reliquiis, bonae voluntatis intentio. Secundum id enim quod quisque pro possibilitate sua laborat, conservabitur sibi praemium et bona voluntas; licet aliquando non habeat effectum, tamen justum non perdet praemium, quia diligentibus Deum omnia cooperantur in
Abbreviated transcription (Latin):
nes m̃tis et consilia. ꝑ fructus terre. corporiᷤ
forinsecus utiles actiones. his enim duab
uite specieb hoc ẽ contemplatiue et actiue.
scã nobilit̾ in hoc mundo conuersatur ec
clesia. et inde infuturo possessuram se spe-¬
rat cumxp̃o celestia regna. benedictus fruc¬
tus ium̃torum tuoꝵ. greges arm̃toꝵ tuoꝵ.
et caule ouium tuarum. ꝑspecies animaliũ
ordines demonstrat subditoꝵ. quia alii ft̃
in eccła qui a doctorib instructi bonis suis¬
illis solacia prebent. cũ spiritalia ab eis
accipientes. corporalia eis sub ministrant
alim̃ta. Alii laborare possunt sedm quodi
eis iussum fuerit. alii simplicitate sua tantũ
contenti. ꝑ innocentiam uite student place¬
re deo. Unus quisq enim propͥũ donum ha¬
bet exdeo: Alius sic. alius uero sic. Qui aut̃
donũ ꝑfectũ iurta possibilitatem suam sed̾m
mandata dei multiplicare studuerit. pla¬
cebit deo. et ꝓbatus ẽ hominib. Benedicta

Expanded text:
nes mentis et consilia: per fructum terrae, corporis nes mentis et consilia: per fructum terrae, corporis forinsecus utiles actiones. His enim duabus vitae speciebus, hoc est, contemplativae et activae, sancta nobiliter in hoc conversatur mundo Ecclesia, et inde in futuro possessuram se sperat cum Christo coelestia regna. « Benedictus fructus jumentorum tuorum, greges armentorum tuorum, et caulae ovium tuarum. » Per species animalium ordines demonstrat subditorum, quia alii sunt in Ecclesia qui a doctoribus instructi, bonis suis solatia praebent, cum spiritalia ab eis accipientes, corporalia eis ministrant alimenta. Alii laborare possunt, secundum quod eis jussum fuerat. Alii autem simplicitate sua tantum contenti, per innocentiam vitae student placere Deo. Unusquisque enim proprium habet ex Deo donum, alius sic, alius vero sic. Qui autem donum perceptum juxta possibilitatem suam secundum mandata Dei multiplicare studuerit, placebit Deo, et probatus est hominibus. « Benedicta
Abbreviated transcription (Latin):
dias om̃a mandata eiꝰ que ego precipio
cunctis gentib quȩ uersantur int̾ra.
uenientq super te uniuerse benedictio¬
nis iste. et ad prehendent te. si tam̃ pre-¬
cepta eius audieris. Sicut in obedienti¬
bus predixit maledictiones &e penas futuras. sie ce
obedientib deinceps ꝑmittit benedictiones & pre¬
mia. Benedictus tu iñ ciuitate. & benedictꝰ in agro.
5. iuuta hystoriam facilis est
intellectus. ubi iudeis pro obedientia intuᷤ.
forisq prenuntiat prospera. et fructuũ
atq animalium spondet habundantiã.
S cd̾m allegoriam autẽ populo xͥano propͥa
deuotione. nõ tãfelicitatẽ terrenamꝗͣ
beatitudinẽ ꝓmittit ꝑpetuam. Benedictꝰ
erit inciuitate. qui in eccła sc̃a uacat di¬
uine contemplationi. Benedictus in agro.
qui boni operis iaborat exercitio. Phas e¬
nim duas species conuersationis. unus¬
quisq fidelis gratus erit deo. benedictus
fructus uentris tui. et fructus terre tue. P
fructus uentris. internaᷤ ostendit cogitatio¬

Expanded text:
pio cunctis gentibus quae versantur in terra: venientque super te universae benedictiones istae, et apprehendent te, si tamen praecepta ejus audieris. » Sicut in obedientibus praedixit maledictiones et poenas futuras, sic et obedientibus deinceps promittit benedictiones et praemia. « Benedictus tu in civitate, et benedictus in agro. » Juxta historiam facilis est intellectus, ubi Judaeis pro obedientia intus forisque praenuntiat prospera, et fructuum atque animalium spondet abundantiam. Secundum allegoriam autem, populo Christiano propria devotione non tam felicitatem aeternam quam beatitudinem promittit perpetuam. Benedictus erit in civitate qui in Ecclesia sancta vacat divinae contemplationi. Benedictus in agro, qui boni operis laborat exercitio. Per has duas species conversationis unusquisque fidelis gratus erit Deo. « Benedictus fructus ventris tui, et fructus terrae tuae. » Per fructus ventris internas ostendit cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
bur tollendũ. uł stabilitatẽ locisignifi¬
cat. Igitur quia udei siue heretici abitutio
uoluntatis sue usq ad ꝑfectionẽ oꝑis mali¬
tiam suam exercuerunt. merito de eis dđr.
quod ãplanta pedis. usq aduerticem sint
pib usq adextremam plebem adoctorib
usq ad pͣeritũ uulgus in nullo sit sanitas.
s om̃s inimpietate pari ardore consentiãt
Ergo hoc quoddic̃ ñẽ in eo sanitas adextre¬
mã refert captuutatẽ. qnͣdo pꝰtitum et
uespasianũ ⁊ ultimam euersionẽ ierłm.
sub helio adria usq ad presens tempuis nullũ

Expanded text:
bur tollendum, vel stabilitatem loci signifibur tollendum, vel stabilitatem loci significat. Igitur quia Judaei vel haeretici ab initio voluntatis suae usque ad perfectionem operis malitiam suam exercuerunt, merito dicitur de eis quod a planta pedis usque ad verticem sunt pibus usque ad extremam plebem, a doctoribus usque ad imperitum vulgus, in nullo sit sanitas, sed omnes in impietate pari ardore consentiant. Ergo hoc quod dicit, « non est in eo sanitas, » ad extremam refert captivitatem, quando post Titum et Vespasianum, et ultimam eversionem Jerusalem sub Aelio Adriano, usque ad praesens t
Abbreviated transcription (Latin):
quam in dogmatis sui cõm̃datione exercent.
nequaquã ad effectum perducere ualent.
Fructus terre tue et om̃s labores tuos. come¬
dat populꝰ quẽ ignoras. & c̃. Quicquid pͥor
populus inlibris uel incerimoniis legis labo
rabat. totum eccłe populo: adinstructionẽ
spiritalem conlatũ ẽ. ipseq frnet᷑ habundan¬
tia. dum illi deficient egestate. et implet᷑
serui mei bibent. & uos sitietis. E cce serui¬
mei letabuntur. & uos confundemini. ec¬
ce serui mei laudabunt pre exultatione
cordis. & uos clamabitis p̃edolore cordis.
& p̃ contritione ululabitis. & dimittetis
nom̃ ur̃m inuiram̃tũ electis meis. et int̾¬
ficiet te dñs deus & seruos suos uocabit
nomine alio. inquo qui benedictus ẽ suꝑ
terrã benedicetur indo. am̃. Percutiat te
dominus ulcere pessimo ingenib & insuriᷤ
sanari q non possis. aplanta pedis usq ad
uerticem tuũ. Ingenib et insuris uł ro¬

Expanded text:
quam in dogmatis sui commendatione exercent, quam in dogmatis sui commendatione exercent, nequaquam ad effectum perducere valent. « Fructus terrae tuae et omnes labores tuos comedat populus quem ignoras, » etc. Quidquid prior populus in libris vel in ceremoniis laborat legis, totum Ecclesiae populo ad instructionem spiritalem collatum est. Ipseque fruetur abundantia, dum illi deficient vanitate; et implebitur servi mei emini; ecce servi mei laudabunt prae exsultatione cordis, et vos clamabitis prae dolore cordis, et prae contritione ululabitis: et dimittetis nomen vestrum in juramentum electis meis, et interficiet te Dominus; et servos suos vocabit nomine alio, in quo qui benedictus est super terram benedicetur in Domino. » « Percutiat te Dominus ulcere pessimo in genibus et suris: sanarique non possis, a planta pedis usque ad verticem tuum. » In genibus et in suris vel ro
Abbreviated transcription (Latin):
quã diabolus fornicatione spiritali corrũpit.
quando eam si errorẽ seducit. Sic et ñ a¬
nimaliũ noĩe subiectoꝵ ꝑsona designat᷑.
que tẽ ab here ticis euellentur quando ip
si uita et doctrina parit̃ priuabunt᷑. Pos¬
sunt et hec ad iudeoꝵ populũ tranfferri.
quia eaque ille sibi ad tempꝰ scribendo atq
docendo figuralit̃ preparauerat. omĩa nd̃
ĩ usũ spiritalit̾ conuertundir eccłe. filii
tui & filie tue tradantur alteri populo ui-
dentib occłis tuis. & deficientib a conspec-¬
tueoꝵ tota die. et nõ sit fortitudo in manu
tua. Infilioꝵ & filiarum noĩe discipulos de¬
signat. quos siue iuudei siue heretici nutrie¬
rant. T rachlntur alteri populo. cũ populo man¬
cipant᷑ xp̃iano. ut ibi discant ueritatẽ. quã
antea ꝑ magistros priores nullo mͦ discere
potuerunt. hoc quippe uidentes uideiatq
heretici deficumt occłis. qui intentionẽ suã

Expanded text:
quam diabolus fornicatione spiritali corrumpit quam diabolus fornicatione spiritali corrumpit quando eam in errorem seducit. Sic et in animalium nomine subjecta persona designatur, quae nunc ab haereticis evellentur quando ipsi et vita et doctrina pariter privabuntur. Possunt et haec ad Judaeorum populum transferri: quia ea quae ille sibi scribendo atque docendo figuraliter praeparaverat, omnia nunc in usum spiritaliter convertuntur Ecclesiae. « Filii tui et filiae tuae tradenturdentibus oculis tuis et deficientibus a conspectu eorum tota die: et non sit fortitudo in manu tua. » In filiorum et filiarum nomine discipulos designat, quos sive Judaei sive haeretici nutrierant. Tradentur alteri populo, cum populo mancipantur Christiano, ut ibi discant veritatem quam antea per magistros priores nullo modo discere potuerunt. Hoc quippe videntes Judaei atque haeretici, deficient oculis, quia intentionem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
lut ceci. quando clarescente euangłio
in toto orbe terrarũ. ipsi eõꝵ tenebris in¬
uoluti am̃tiã suã inhoc ostendunt. qͦd
catholice sider iñdoginatib suis concordare no¬
lunt. lal circo omĩ tempore calupniam susti¬
nent. quia ñ uacuum laborant. Eccła enĩ
xpĩ contẽpnit malignas suggestiones. nec
porte inferi p̃ualebunt aduersus eam. U
rorẽ accipias et alius dormiat cũ ea. domũ
edifices et non habites in ea. plantes uineã
et non uindemies eam. bos tuus immolet᷑
corã te. & nõ comedas ex eo. et cetera ꝓp¬
t̃ preuaricationem qua preuaricati sñt ifra¬
helitȩ in mandatis dei. terram possessionis
sue relinquebant. et animaliũ suoꝵ dãpna
sentiebant. Sicut et auariquiq & facinori¬
b inretiti. licet ĩ presenti multũ laborent.
tam̃ ꝑdunt laborem. quia infine eoꝵ simul
cum eis destruunt᷑ oꝑa eorũ. Inuxore enĩ
potest accipi plebs hereticoꝵ ꝑfidiȩ sociata.

Expanded text:
lut caeci quando clarescente Evangelio lut caeci quando clarescente Evangelio in toto orbe terrarum, ipsi errorum tenebris involuti, animam suam in hoc ostendunt quod catholicae fidei in dogmatibus suis concordare nolunt. Idcirco omni tempore calumniam sustinebunt, quia in vacuum laborant. Ecclesia enim Christi contemnit malignas suggestiones, « nec portae inferi praevalebunt adversus eam » . « Uxorem accipias, et alius dormiat cum ea. Domum aedifices, et non habites in ea. Plantes vineam, et non vindemies eam. Bos tuus immoletur coram te, et non comedas ex eo, » etc. Propter praevaricationem qua praevaricati sunt Israelitae in mandatis Dei, terram possessionis suae relinquebant, et animalium suorum damna sentiebant. Sic et avari quique et facinoribus irretiti, licet in praesenti multum laborent, tantum perdunt laborem, quia in fine eorum simul cum eis destruentur opera illorum. In uxore enim potest accipi plebs, haereticorum perfidiae sociata,
Abbreviated transcription (Latin):
quod significant posteriora. feditatẽ scelerũ
te dñs am̃tia et cecitate furore m̃tis. et pal¬
pes in meridie sicut palpare solet cecus in
cussi st̃ uidei. quando filium dei qui ĩ uir¬
tute sp̃s scĩ signa et miracula faciebat. in
behelrebub principe demonioꝵ demonia
eiecisse calũpniabant᷑. Palpabant in meri¬
die sicut cecus in tenebris. quando sexta
hora diei saluatorem mundi reum mortis¬
ẽe uociferabant᷑. et crucifigi postulabant.
Unde eis tenebre quas illi intus ĩ animo
habedant. ꝑ obscuritatem luminatiũ fo¬
rinsecus in ipsa hora passionis dñi demonᷤ¬
trabãtur. S ceci cordib nõ dirigebant
uas suas. qr nec penitentiam agere de
peccatis suis. nec ueritati credere uolebãt.
Ideo onũ tẽpore calũpniam sustinebt̃. et op¬
pressi uiolentiis non habebt̃ liberatorẽ.
Similit̾ & õs peretici et scismatiei ꝑcutiun¬
tur am̃tia. et palpitant inmeridie ue¬

Expanded text:
quae significant posteriora, foeditatem suorum quae significant posteriora, foeditatem suorum eos amentia et cecitate ac furore mentis palpent in meridie sicut palpare solet cecus in cussi sunt Judaei, quando Filium Dei, qui in virtute Spiritus sancti signa et miracula faciebat, in Beelzebub principe daemoniorum ejecisse daemonia calumniabantur. Palpabant in meridie sicut caecus in tenebris, quando sexta hora diei Salvatorem mundi reum esse vociferabant, et crucifigi postulabant. Unde eis tenebrae, quas illi intus in animo habebant, per obscuritatem luminarium forinsecus in ipsa hora passionis Domini demonstrabantur. Sed caeci cordibus non dirigebant vias suas, quia nec poenitentiam agere de peccatis suis nec veritati credere volebant. Ideo omni tempore calumniam sustinebunt, et oppressi violentiis non habebunt liberatorem. Similiter et omnes haeretici et schismatici percutiuntur amentia, et palpant in meridie ve
Abbreviated transcription (Latin):
fut᷑a pena post mortẽ insinuat᷑. Tc̃ enĩ bes¬
tiȩ terre. & uolatilia celi. que ñ alia quã
aereas potestates intelligimus.diuersis
penis eos lacerant. qui mandata dei con-¬
tempsert̃. Et ñ est qui abigat. quia nullꝰ
ẽ qui in de eoꝰ eruat. cũ dominus eos sper¬
nat. unde psalmista addñm ait. Nonẽ in mor¬
partẽ corporis per quam stercora digerunt᷑.
scabie quoq et prurigine. ita ut curari ne¬
queas. et c̃. Ulcera egypti. fuert̃ uulnera
et uesice turgentes. P hilistiim autẽ dolorẽ
patiebantur inposteriorib quando conpu¬
trescebant ani eorum. que plage digne in¬
fidelib et contẽptorib dĩ ingeruntur. cũ re¬
tributio c̃digna meritis eorum inpendit᷑.
Aut̃ ĩ ulcerib dolosa huiꝰ scłi et purulenta
malitra. inuesicis tumens et inflata suꝑ¬
bia. inscabie et prurigine feruor ire ac fu¬
roris insania exprimitur. hec ergo ex m¬
mici factione peccatorib merito ĩ p̃senti
uita infliguntur. Ceterum post finẽ uite

Expanded text:
c enim bestiae terrae et volatilia coeli, quae non alia quam aeris potestates intelligimus, diversis poenis eos lacerant qui mandata Dei contempserunt. Et non est qui abigat, quia nullus est qui inde eos eruat, cum Dominus eos spernat. Unde Psalmista ad Dominum ait: « Non espartem corporis per quam stercora digeruntur, scabie quoque et prurigine, ita ut curari nequeas, etc. » Ulcera Aegypti vulnera fuerunt et vesicae turgentes. Philisthiim autem dolorem patiebantur in posterioribus, quando computre scebant animae eorum. Quae digne plagae infidelibus et contemptoribus ingeruntur cum retributio condigna meritis eorum impenditur. Aliter, in ulceribus dolosa hujus saeculi et purulenta malitia; in vesicis, tumens et inflata superbia; in scabie et prurigine, fervor irae ac furoris insania exprimitur. Haec ergo ex inimici factione peccatoribus merito in praesenti vita infliguntur. Caeterum post finem vitae,
Abbreviated transcription (Latin):
subuertere. et quantũ possibile ẽ de sede a¬
nime nr̃e suggestiones eorum eicereatq
delere. ne forte aliquas reliquias eorum
iuxta exemplum saul in nr̃a mente reser-¬
uauerimus. causa in obedientie pariter

Expanded text:
subvertere; et quantum possibile est, de sede asubvertere; et quantum possibile est, de sede animae nostrae suggestiones eorum ejicere atque delere, ne forte si aliquas reliquias eorum juxta exemplum Saul in nostra mente reservaverimus, causa inobedientiae pariter
Abbreviated transcription (Latin):
increpamur adño. eo quod stateras diuer¬
sas. aut mensuras duplices habeamꝰ. scd̃m
illam sententiã salomonis qua d̃r. Abbmi¬
natio ẽ dño pond auplex. et statera dolosa ñ
tibi amalech ĩ uia quando egrediebaris
de egẏpto. quomͦ occurrerit tibi. extremoᷤᷤ
agminis tui quilassiressderant cȩciderit. qͣn¬
do tueras fame et labore confectus. et non
timuerit dm̃. Cum gͦ dñs deus tuus de-¬
derit tibi requiem. ⁊ subiecerit cunctas
ꝑcircuitum nationes in terra quã polli¬
citus ẽ. delebis nom̃ eiꝰ sub celo. caue ne
obliuiscaris. In amalech gͦ noĩe qui lingenᷤ¬
sangiunem interpretatur. spiritalium neqͥtia¬
uirum expͥmitur figura. quȩ nobi ᷤ¬
ꝑ baptisinum egredientib de spiritali egỹ p¬
to aduersantur. et quoscũq uiderint in
itinere uirtutũ lassari. per peccatũ otius
student subuerti: hos ergo populos omĩ
modis cum dñs dederit facultatẽ debemtꝰ

Expanded text:
increpamur a Domino, eo quod stateras diverincrepamur a Domino, eo quod stateras diversas vel mensuras duplices habeamus secundum illam sententiam Salomonis, qua dicitur: « Abominatio est Domino pondus duplex; et statera dolosa non etibi Amalech in via, quando egrediebaris de Aegypto, quomodo occurrerit tibi, et extremos agminis tui, qui lassi resederant, ceciderit, quando tu eras fame et labore cotimuerit Deum cum ergo Dominus Deus tuus dederit tibi requiem et subiecerit cunctas per circuitum nationes in terra quam tibi pollicitus est delebis nomen eius sub caelo cave ne oblisanguinem interpretatur, spiritualium nequitiarum exprimitur figura: quae nobis per baptismum egredientibus, de spiritali Aegypto, aversantur: et quoscunque viderint in itinere virtutum lassari per peccatum, potius student subvertere. Hos ergo populos omnibus modis, cum Dominus dederit facultatem, debemus