comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pseudo apłorum praua comm̃ta. Deniꝙ
postquam om̃ib in circuitu p̃dicauit tũ
uacare sͥ dicit uenire romam qd̃ olimop¬
tauerat. Romanos gͥ quia in lege induc¬
ti fuerant interim ꝑ eplam corrigit. Illos
autem qui adhuc non audierant predica¬
tionem utiluis ẽẽ presentia su doceri ut
fundati recta fide difficile aliud aliquid
reciꝑent. Uenturum tam̃ se ꝓmisit tp̃re
quo ad ispanias erat iturus. qr illie xp̃c
nonerat predicatus: ut occuparet m̃tes
corum. Et quia pseudo aplis difficile it̃
fuit ad illos idco tardius Si iret. Nõ

Expanded text:
pseudoapostolorum prava commenta: et denique pseudoapostolorum prava commenta: et denique postquam omnibus in circuitu praedicavit, jam vacare sibi dicit taverat. Romanos igitur, quia in legem inducti fuerant, interim per Epistolam corrigit: illos autem qui non audierunt adhuc praedicationem, utilius esse praesentia sui doceri, ut fundati recta fide difficile aliud aliquid reciperent. Venturum tamen se promisit tempore quo ad Hispanias erat iturus: quia illic Christus non erat praedicatus, ut occuparet mentes illorum, et quia pseudoapostolis difficile fuit iter ad illos, ideo tardius si iret, non
Abbreviated transcription (Latin):
ti c̃dicit ubi non nominatus ẽ xp̃e. Seiẽs
enuim ꝑseudo apłos aliter quam oporte¬
bat xp̃m tradere. Ad hoc enim circuibãt
manciparent. quod postea corrrigere ma¬
ximi erat laboris: iccirco preuenire uo¬
luit ut inuiolatȩ predicationis uerba
robur haberet. Et quia magist datus ẽ
gentib oportebat cum sollicite hoc cura¬
re ut illic doceret uͥ xp̃c non fuerat an¬
nunciatus ut ce auctoritatem suam firmart
⁊ laboꝵ suoꝵ plenũ fructũ hab̾et ex his q̃
plantauerat. Hinc ẽ unde om̃ia loca ee¬
clesia occupauit. Hereses autem postea
subtilitate malignitatis sub nomine xp̃
legis ⁊ fidei sensum corrumꝑe nitebant᷑.
uerus atq inuiolabilis eẽ de uero dĩ filio
se festinasse semꝑ dicit imbuere gentes
rat dicens. Quia sepe inquit ꝓposui ueni T¬
re ad uos. & ꝓhibitus sum usq adhuc:
Iuod nunc absoluit ostendens qua causa
impeditus sit ut uolens uenire aliud
ageret quod imminebat: ut excluderet

Expanded text:
ti dicit, ubi non nominatus est Christus; sciens ti dicit, ubi non nominatus est Christus; sciens enim pseudoapostolos aliter quam oportebat, Christum tradere ad hoc enim circumibant,atibus populum manciparent, quod postea corrigere maximi erat laboris, idcirco praevenire voluit, ut inviolatae praedicationis verba robur haberet. Et quia magister datus est gentibus, oportebat eum sollicite hoc curare, ut illic doceret, ubi Christus non fuerat nuntiatus; et ut auctoritatem suam firmaret, et laborum suorum plenum fructum haberet ex iis, quae plantaverat. Hinc est unde omnia loca Ecclesia occupavit; haereses enim postea subtilitate malignantes, sub nomine Christi Legis et fidei sensum corrumpere nitebantur. verus atque inviolabilis esset de vero Dei Filio, se festinasse semper dicit imbuere gentes dicens: Quia saepe, inquit, proposui venire ad vos, et prohibitus sum usque adhuc . Nunc absolvit, ostendens qua causa impeditus sit; ut volens venire aliud ageret, quod imminebat, ut excluderet
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatꝰ sit xp̃s ad exhortationem gentiũ dando
signa &e prodigia ꝑ manus ciꝰ ut predica¬
tionem uirtus comm̃daret. Hinc ẽ unde
Seruiens enim xp̃o głam habet apuddm̃:
In tantum ut inde non habeat aliquid
diuinȩ. uirtutis qd prestitum nonsit a
deo. s: omĩa sequi idoneus inuentus ẽ dis¬
pensator consecutum quȩ ad conuersionẽ
gentium ꝑsignoꝵ uirtutem ꝓficerent cõ¬
fitetur quod eo ꝓficit ut nichil se minus
potuisse ꝓbet quam cet̾os apłos qui fuer̃
cum domino. Nec aliquid minus int̃ gc̃s
uircutum oꝑatum ẽẽ dm̃: ut ꝑ hoc ipsum
crescant uidentes hanc se grãm adsccu¬
tos quam adsecuri fuerant uidei qui sͥ
prerogatuiam uindicant patrũ. Ita ut
ab ierłm in circuitũ usq in illiricum re¬
pleuerim eugłm dĩ ⁊ filii eius iħu xp̃i. Sie
autem hoc predicaui eugłm ñ ubi nomi¬
natus ẽ xp̃e. ne supͣ alienum fundam̃tũ
edificem. Non sine causa illic se p̃dicare en¬

Expanded text:
operatus sit Christus ad exhortationem gentium, dando signa et prodigia per manus ejus, ut praedicationem ejus virtus commendaret. Hinc est undeserviens enim Christo gloriam habet ad Deum, in tantum ut in digere non habeat aliquid divinae virtutis, quod sibi praestitum non sit a Deo: sed omnia se, quia idoneus inventus est dispensator, consecutum, quae ad conversionem gentium per signorum virtutem proficerent, profitetur. Quod eo proficit, ut se non minus potuisse probet, quam caeteri apostoli, qui fuerant cum Domino: nec aliquid minus inter gentes virtutum operatum esse Deum; ut per hoc ipsum crescant, videntes hanc se gratiam assecutos, quam assecuti erant Judaei, qui sibi praerogativam vindicant Patrum. Ita ut ab Hierusalem in circuitu usque Illyricum repleverim Evangelium Dei, et Filii ejus Christi. Sic autem praedicavi Evangelium, non ubi nominatus est Christus; ne supra alienum fundamentum aedificarem. Non sine causa illic se praedicare ni
Abbreviated transcription (Latin):
ritas inꝓmissione facta patrib ꝓbaretur.
ircumcisio enun carnis data ẽ abrahe in
figuram circumcisionis cordis: quã postea
ꝓpħa futuram significat dicens. Circumci
misisti in hunc mundum ita ce ego misi eoᷤ
inhc̃ mundũ. Circ̃cisio aut̃ cordiᷤ ẽ si amputet᷑¬

Expanded text:
ritas in promissione facta Patribus probaretur. ritas in promissione facta Patribus probaretur. Circumcisio enim carnis data est Abrahae in figuram circumcisionis cordis, quam postea propheta futuram significavit, dicens: Circumcidmisisti in hunc mundum, ita et ego misi eos in hunc mnndum . Circumcisio autem cordis est
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsa exhortatione ꝓficiamꝰur ad spem
ñ diffidentes de ꝓmissis si adhuc tardent.
iħm: ut unanimes uno ore magnificetis
salutem missus apłs uoto bono plebem
ꝓsequitur optans ut det eis unum sensũ
nam xp̃i sapiant. Tunc enim poterunt¬
in xp̃o. si inuicem uxta sensum xp̃i fue¬
rint exhortati ut sine cessatione laudent
dm̃ om̃ia qui fecit ꝑ xp̃m. ce post errore
lapsa ꝑ eundem iterum erigere & refor¬
mare dignatus ẽ. duplex dans benefici
assumite alterutrum. sic̃ & xp̃c assump¬
sit uos in honorem dĩ. Sicut adsumpti
plo & nõs inuicem nr̃as infirmitates
ꝑ patientiam confirmemus: lit nom̃ ho¬
noris dĩ adsumptum in nos ñenacuetur.
ret ꝓmissiones patrũ. Originẽ com̃dat
iudeorum. In circumcisione enim filios
significat abrahe quib missus xp̃c
minstrauit grãm repromissam. Uñ
saluator. Ego sum inquit in medio ur̃m
non ut ministrer s ut ministrem. Ut ue¬

Expanded text:
ut ex ipsa exhortatione proficiamus ad spem, ut ex ipsa exhortatione proficiamus ad spem, non diffidentes de promissis, si adhuc tardent.  iesum, ut unianimes uno ore magnificetis salutem missus Apostolus bono voto plebem prosequitur, optans ut Deus det eis unum sensum a doctrinam Christi sapiant. Tunc enim poteruntin Christo, si invicem se juxta sensum Christi fuerint exhortati; ut sine cessatione laudent Deum omnia, quae fecit per Christum, et post errorem lapsa per eumdem iterum erigere et reformare dignatus est, duplex dans beneficiuassumite alterutrum, sicut et Christus assumpsit vos in honorem Dei . Sic assumpti plo nos invicem nostras infirmitates per patientiam confirmemus, ut nomen honoris Dei assumptum in nos non evacuetur; ret promissiones Patrum. Originem commendat Judaeorum; in circumcisione enim filios significat Abrahae, quibus missus Cratiam repromissam. Unde Salvator: Ego enim sum, inquit, in medio vestrum , non ut ministrer, sed ut ministrem; ut ve
Abbreviated transcription (Latin):
ad edificationẽ. Nunc ꝑsonam suam discre¬
uit. Hos enim commonet ut caritati studẽ¬
tes ꝓximis placeant ad id quod ẽ utile hȩc
uatorem non sͥ met ipsi dicit placuisse s dõ
patri: quia dicit. Non enim descendi de celo
ut faciam uoluntatẽ meã: s uoluntatem
eius qui misit me patris. & quia cum hec
diceret contradicentibus uideis quasi pecca¬
tor occiditur: ꝑsalmiꝰgraphus ex ꝑsona eius
uerba facit ad dm̃ patrem dicens. Detracta¬
tiones exꝓbrantium te cecider̃ super me.
Hoc ẽ cum uoluntatẽ tuam faciã dicunt me
peccare in te. qui me ñ recipiendo misisti
exꝓbrant te: quia uidei cum peccarent ĩ
catoribus occiditur quasi blasphemus sic̃
scriptum ẽ in euglio. Quecumq enĩ scrip¬
ta s̃ ad nram confirmationem scripta s̃.
ut ꝑ pacientiam & exhortationẽ script᷑aꝵ
spem habeamus. Manifestum ẽ qr quec̃q
scripta s̃ ad nr̃am disciplinam scriptas̃.

Expanded text:
ad aedificationem. Nunc personam suam discread aedificationem. Nunc personam suam discrevit; hos enim commonet, ut charitati studentes proximis placeant ad id, quod est utile. Haec vatorem non sibimetipsi dicit placuisse, sed Deo Patri, quia dicit: Non enim descendi de coelo, ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit, Patris . Et quia cum haec diceret, contradicentibus Judaeis quasi peccator occiditur, psalmographus ex persona ejus verba facit ad Deum Patrem, dicens: Detractiones exprobrantium te ceciderunt super me, hoc est: Ego cum voluntatem tuam facerem, dixerunt me peccare in te, qui non me recipiendo quem misisti exprobraverunt te, quia Judaei, cum peccarent in catoribus occiditur quasi blasphemus, sicut scriptum est in Evangelio. Quaecunque enim scripta sunt, ad nostram confirmationem scripta sunt; ut per patientiam et exhortationem Scripturarum, spem habeamus. Manifestum est quia, quaecumque scripta sunt, ad nostram disciplinam scripta sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
set condempnandum. qui qd dicit ñ de¬
bere se facere facit: Et istum beatum
qui ñ aliud facit quam sͥ utile ꝓbat. Qͥ
autem discernit: si ederit dampnatus ẽ.
erum ẽ.quia qui uidicat ñ edendum ⁊
edit dampnatus ẽ. Ipse enim se reum¬
facit qͥa contͣid quod sͥ utile putat facit. Qͥa
non ex fide: contra fidem utiq edit. qui edẽ¬
dum negat & edit. Om̃e autem qd̃ non ẽ
ex fide peccatum ẽ. Recte peccatum appella¬
tur quod aliter fit quam ꝓbatum ẽ. O me¬
Debemus aũt nos firmiores infirmitates
inualidorum portare. Recte ait debemus
quia oportet doctores infirmos firmare.
& imꝑitos erudire cum mansuetudine: ne
ꝓuocati dum contendere uolunt. ne humi¬
les uideantur in peius ꝓficiant. En ñ nob¬
ipsis placere. hoc ẽ non qđ nobis ipsis
placet uindicare. s & quod fr̃ĩbus: quia in¬
uicem curam nr̃i agere debemus. Unus¬
quisq ur̃m ꝓximo suo placeat. inbonum

Expanded text:
set condemnandum, qui quod dicit non deset condemnandum, qui quod dicit non debere se facere, facit: et hunc beatum, qui non aliud facit, quam sibi utile probat. Qui autem discernit, si ederit, damnatus est. Verum est, quia qui judicat non edendum, et edit, damnatus est; ipse enim se damnat, quando id quod sibi inutile asserit, facit. Quia non ex fide. Non utique ex fide edit, qui edendum negat, et edit. Omne autem quod non est ex fide, peccatum est. Recte peccatum appellat, quod aliter fit, quam probatum esDebemus autem nos, firmiores, infirmitates invalidiorum portare. Recte ait, debemus; quia oportet doctores, infirmos firmare, et imperitos erudire cum mansuetudine; ne provocati dum contendere volunt, ne humiles videantur, in pejus proficiant. Et non nobismetipsis placere, hoc est, non quod nobis prosit et placeat vindicare, sed et quod fratri; quia invicem curam nostri agere debemus. Unusquisque proximo suo placeat in bono
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ carnem edere & uinum bibere contrista¬
rentur ab illis qui his utuntur: dedit eis
respirandi solatium: ut in uoluntate sua
requiescerent. ⁊ disceptatio ꝑ quam fit dis¬
cordia cessaret. Cumenim ñ latet bonum
eẽ ⁊ carnem edere & uinum bibere. Et eẽtra
carnem ñ edere & non bibere uinum bonũ
eẽ addiscunt: nemo litigat. Creatura enim
mum sͥ constituit adedendum fierique¬
stionem: ne ꝑt᷑batꝰ offendat. nesciens quid
teneat. Tu fidem habes penes temet ipsũ:
habeto coram dõ. Hoc est tu quis es qui¬
edis securus quia creatura dĩ bona ẽ. noꝵ
opus ẽ ut de altero iudices quia plus est
ut pacem habeas cumfr̃e. Hoc enim utile
ẽ apud dm̃. In esca autem utilitas carnis
ẽ. In pace uero &e carnis &e animȩ. Ac ꝑ
hoc ab huiusmodi disceptatione cessandũ
ẽ ut unusqͥsq in ꝓpͥo sito cordis sui maneat.
Beatus qui non uidicat semet ipsum in
eo qd̾ ꝓbat. Unumquẽq ꝓprio iudicio cen¬

Expanded text:
est et carnem edere, et vinum bibere. Ne contristaest et carnem edere, et vinum bibere. Ne contristarentur ab illis, qui his utuntur, dedit eis respirandi solatium; ut et in voluntate sua quiescerent, et disceptatio per quam discordia fit cessaret. Cum enim non latet bonum esse carnem edere, et vinum bibere: 104 et e contra carnem non edere, et non bibere vinum, bonum esse addiscunt, nemo litigat. Creatura enim mum sibi constituit ad edendum, fieri quaestionem; ne perturbatus offendat, nesciens quid teneat. Tu fidem habes penes temetipsum: habe coram Deo. Hoc est, tu qui sedes securus, quia creatura Dei bona est; non opus est ut de altero judices; quia plus est, ut pacem habeas cum fratre; hoc enim utile est apud Deum. In esca enim utilitas carnis est, in pace vero et carnis et animae: ac per hoc ab hujusmodi disceptatione cessandum est; ut unusquisque in proposito cordis sui maneat. Beatus qui non judicat semetipsum, in quo probat. Unumquemque proprio judicio cen
Abbreviated transcription (Latin):
clarum ẽ dissoluere. ꝓpter hoc qđ humilli¬
mum ẽ: hoc ẽ saluti frĩs studere ñcuram
esce agere ut frẽm contristes. Beneficium
enim dĩ irritum fac̃. qui frẽm lib̾atũ a pecca¬
to ꝑdisceptatione rursũ ꝓuocat ad peccatũ:
Soluens in illo oꝑam xp̃i que gessit. ut ho¬
minem a peccato lib̾aret. Om̃ĩa quidem
munda s̃. Uerum ac manifestũ ẽ omĩa
muda eẽ: Qiuppe cum in genesi legat᷑.
Omĩa que ds̃ fecit eẽ bona ualde. S malũ
ẽ homini qui ꝑ offensionem edit. Cumgͦ
ꝑ naturam om̃ia bona ⁊ munda sint.
Dubitantib tam̃ fuint ĩmunda. E erit illz
offendicłm. qui cum dubitat edit tam̃ nõ¬
munda conscientia. qr quod sͥ inutile putat
facit. Ideo nulli contradicendum ẽ quid in
hac re sequatur. Bonimẽ non edere caruẽ
ce non bibere uinum. Cum de sola carne
ageretur. Adiecit & potum: ut confoneat
eos qui abhis abstinent. ne ꝑid qd̾ licitum

Expanded text:
aeclarum est, dissolvere propter id, quod humilliaeclarum est, dissolvere propter id, quod humillimum est. Hoc est saluti fratris studere, non curam escae agere, ut fratrem contristes. Beneficium enim Dei irritum facit, qui fratrem liberatum a peccato per disceptationem rursus provocat ad peccandum, solvens in ipso opera Christi quae gessit, ut hominem a peccato liberaret. Omnia quidem munda sunt. Verum et manifestum est omnia munda esse: quippe cum in Genesi legatur, omnia quae Deus fecit, esse bona valde; Sed malum est homini, qui per offensionem edit . Cum ergo per naturam omnia bona et munda sint, dubitantibus tamen fiunt immunda: et erit illi offendiculum, qui cum dubitet, edit tamenmunda conscientia; quia quod sibi inutile putat, facit: ideo nulli contradicendum est quid in hac re sequatur. Bonum est non edere carnem, et non bibere vinum. Cum de sola carne ageretur, adjecit et potum; ut confoveat eos, qui ab his abstinent, per id quod licitum
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. Quare: quia ipse misit. xp̃m. ut redime¬
ret genus humanum. sicut ipse dns ait.
Iui non honorificat filiun ñ honorificat
patrem qui misit illum. Qui gͣ placet dõ
ꝓbatus ẽ hominib. Quomͦ accepit enim
donum ꝑ quod appareat dignus dõ. Itaq
quȩ pacis s̃ sectemur.:⁊ quȩ edificationis s̃
inuicem custodiamus: Qm̃ disceptatio dis¬
cordiam parit: idõq ut pacifici eẽ possimꝰ
ab intentione edendi aut ñ edendi dissimu¬
lare nos docet. Hȩdificationis autem uiam
sequi hortatur ut cum ꝑace ea conferamus ꝑ
que inuicem nos ȩdificemus. Abhis que in¬
fructuosa s̃ ⁊ magis contraria declinantes.
Collatio enim pot̃ ꝓdesse. Et enim excitans
m̃tem: si ta men uincendi studium cõ¬
tempnatur. Hoc ẽ enim qd̾ parit litem
Noli ꝓpter escam soluere opus dĩ. Homo opꝰ
s esca ꝓpter hominem. Multum gͦ distat.
ropter qd noli inquit hoc opus dĩ quod p̃¬

Expanded text:
Deo. Quare? Quia ipse misit Christum, ut redimeDeo. Quare? Quia ipse misit Christum, ut redimeret genus humanum, sicut ipse Dominus ait: Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem, qui misit illum . Qui ergo placet Deo, probatus est hominibus. Quomodo? Accepit enim donum, per quod appareat dignus Deo. Itaque quae pacis sunt, sectemur: et quae aedificationis sunt, invicem custodiamus. Quoniam disceptatio discordiam parit, ideoque ut pacifici esse possimus, ab intentione edendi aut non edendi dissimulare nos docet. Aedificationis autem viam sequi hortatur, ut cum pace ea conferamus, per quae invicem nos aedificemus, ab iis quae infructuosa sunt et magis contraria declinantes. Collatio enim potest prodesse, est enim excitans mentem; si tamen vincendi studium contemnatur: hoc est enim quod parit litem. Noli propter escam solvere opus Dei. Homo opussed esca propter hominem: multum ergo distat; ideo noli, inquit, hoc opus Dei quod pr
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c mortuus ẽ. Quantũ ualeat salus frĩs
ex morte xp̃i agnoscitur. Itaq qui scit qͣn¬
tum constet. confirmare illum debet nõ
scandalizare: ut ex friuola faciat illi scru¬
oc ẽ doctrina dominica cum sit bonaet
salutaris. non debet ꝑrem friuolã blas¬
phemari. Blasphematur autem cum
dubitatur de dei creatura. E⁊ sic intelligi
alia rep̃hendat᷑ re minimabonũ ilłd suũ ob¬
es eius. Ideoq illa monet sectanda que
reliquis bonis ñ tollant fauorẽ. Non ẽ
enim regnum dĩesca &e potus. Manife¬
stum ẽ qr nemo ꝑ escam placet dõ aut dis¬
plicet. S iusticia ⁊ pax & gaudium in
spũ scõ. Hos in regnum dĩ dic̃ intrare
qui iusticiam sccuntur s xp̃ianã. haben¬
tes pacẽ quam dñs dedit dicens. Pacem
meam douob̾ pacem meã relinquo uob̃
ex qͣ oritur gaudium in spũ scõ. Discepta¬
lis pacificis. Sicut enim ex nob̃ contristat᷑
sic ⁊ gaudet innob̾. Qui enim in hoc ser

Expanded text:
 mortuus est. Quantum valeat salus fratris,  mortuus est. Quantum valeat salus fratris, ex morte Christi cognoscitur. 103 Itaque qui scit quantum constet, confirmare illum debet, non scandalizare; ut ex re frivola faciat illi scruHoc est, doctrina Dominica, cum sit bona et salutaris, non debet per rem frivolam blasphemari; blasphematur autem, cum dubitatur de Dei creatura. Potest et sic intelligi alia reprehendatur re minima, bonum illud suum ofes ejus. Ideoque illa monet sectanda, quae bonis reliquis non tollant favorem. Non est enim regnum Dei esca et potus. Manifestum est quia nemo per escam placet Deo aut displicet. Sed justitia, et pax, et gaudium in Spiritu sancto. Hos in regnum Dei dicit intrare, qui justitiam sequuntur, sed christianam habentes pacem, quam Dominus dedit, dicens: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis ; ex qua oritur gaudium in Spiritu sancto. Disceptalis pacificis. Sicut enim ex nobis contristatur, sic et gaudet in nobis. Qui enim in hoc serv
Abbreviated transcription (Latin):
dalum Scio ⁊ confido ĩ dño qͥa nicħ cõmune ꝑ ip̃m
Manifestum ẽ quia saluatoris beneficio oĩa
munda s̃. qui de sub iugo legis eruens ho¬
mines ⁊ iustificans reddidit statum pͥstinũ
lib̾tatis ut dignisins uti tota creat᷑a sicut &
ueteres sci. Qui autem adhuc sub lege s̃ nõ
ẽẽ illi commune ẽ. Siue qui ex uideo xp̃i¬
anus ẽ siue gentilis fidelis putat aliquid
huuismodi euitandum ipse ẽ quem supͣ
infirmũ dicit. Dubitando enĩ ẽ infirmꝰ
apud istum iminundũ ẽ qd putat neden¬
dum. & qr non hoc suꝑsticione fac̃ sedti¬
more. suo iudicio remittendũ. Nam si ꝓpter
uentri ⁊ uenter escis. Et hunc ce hanc deu̾
destruet. Quia ñ de esca aut placet quis dõ.
aut displicet. Ideo caritatem sectandam
monet qua nos ds̃ liberare dignatus est
ic enim agit. Ds̃ enim ꝓpter multã carita
memor ẽ hanc excolit. Nec illi aliquid an¬

Expanded text:
dalum. Scio et confido in Domino quia nihil commune per ipsum. dalum. Scio et confido in Domino quia nihil commune per ipsum. Manifestum est quia Salvatoris beneficio omnia munda sunt, qui de sub jugo Legis eruens homines et justificans, reddidit statum pristinae libertatis; ut digni sint uti tota creatura, sicut et veteres sancti. Qui autem adhuc sub Lege sunt, ne, illi commune est. Sive qui ex Judaeo christianus est, sive gentilis fidelis putat esse aliquid tale vitandum, ipse est quem supra infirmum dicit; dubitando enim est infirmus. Apud istum immundum est, quod putat non edendum: et quia non hoc superstitione facit, sed timore, suo judicio remittendum. Nam si propteventri, et venter escis; et hunc et has Deus destruet . Quia aut displicet; ideo charitatem sectandam monet, qua nos Deus liberare dignatus est: sic enim ait: Deus autem propter nimiam charitateneficii memor est, hanc excolit nec illi aliquid an
Abbreviated transcription (Latin):
tenebat apud inferos amitteret. Qm̃gͦ
uiuis ostendit uiam salutis ac se obtulit
peis. Mortuos uero liberauit de infer¬
no: tam uiuoꝵ ꝗͣ mortuoꝵ dominatur.
x ꝑditis enim iterũ reformauit sͥ illos in
seruos. Ti autem quid iudicas frẽm in ñ
edendo aut tu quare sꝑnis frem tuum
in edendo: om̃s enim astabimus ante
tribunal xp̃i. Docet non oportere iudica-¬
re in hacre quia nec continet᷑ in lege:
reterea cum dm̃ uidicem exspectemus.
Scriptum est enim uiuo ego dicit dominus
quia michi flectet᷑ omne genu & confitebi¬
in fide xp̃i. Nam quia occisus resurrexit
futurus uidex recte ait iiuo ego dic̃ dñs:¬
Itaq unusquisq nr̃m pro se ration̾e reddet
deo. Qm̃ inquit non pro nobis inuicem
reddituri sumus rationẽ non nos in hac
parte que suprascripta ẽ alterutrum con¬
demnemꝰ. Non gͦ ampluis inuicẽ iudicemꝰ
tem fr̃m carnem edentiaut ñ edenti fiat scan¬

Expanded text:
tenebat apud inferos, amitteret. Quoniam ergo tenebat apud inferos, amitteret. Quoniam ergo vivis ostendit viam salutis, ac se obtulit pro eis, mortuos vero liberavit de inferno, tam vivorum quam mortuorum dominatur; ex perditis enim iterum reformavit sibi illos in servos. Tu autem quid judicas fratrem tuum in non edendo? aut tu quare spernis fratrem tuum in edendo? Omnes enim stabimus ante tribunal Christi. Docet non oportere judicare in hac re; tum quia non continetur in Lege, praeterea cum Deum judicem exspectemus. Scriptum est enim: Vivo ego, dicit Dominus, quia mihi flectetur omne genu, et confitebiin fide Christi. Nam quia occisus resurrexit futurus judex, recte ait: Vivo ego, dicit DItaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet Deo. Quoniam, inquit, nos pro nobis invicem reddituri sumus rationem, non nos in hac parte, quae supra scripta est, alterutrum condemnemus. Non ergo amplius invicem judicemus, tem fratrum carnem edenti aut non edenti fiat scan
Abbreviated transcription (Latin):
mittatur. Qui sapit diem dño sapit. Uerũ
est quia qui semꝑ abstinet deo placere se
agit creatori. Et qui ñ edit dño non edit
igrãs agit deo. Gr̃as agit dum fatetur
dĩ eẽ creaturam & bona creata. s se dissi¬
mulare ab ea non condempnare. Nemo
enum nr̃m sͥ uiuit: & nemo sͥ moritur. Si
bi iuueret aliquis si ñ ageret sub lege. At
qui freno legis gubernatur. ñ utiq sͥ uiuit.
s deo qui legem dedit: ut scđm uolunta¬
tem eius uuatur. Et qui moritur simili
mͦ deo moritur. Ipso enim udice aut co¬
ronabitur. aut condempnabit᷑. Siue cnĩ
dominum facta ẽ creatura quȩ ꝓ peccato
alienata ẽ ab auctore. facta captiua. Quã
ds̃ pater ne opus eius per iret misso filio
suo de celis ad terras docuit quid facien¬
do manus piratarum effugeret. Propter
quod ce occidi se passus ẽ ab inimicis ut
discendens ad inferos quia innocens erat
occisus reum faceret peccatum ut quos

Expanded text:
mittatur. Qui sapit diem, Domino sapit. Verum mittatur. Qui sapit diem, Domino sapit. Verum est, quia qui semper abstinens est, Deo placere se agit Creatori. Et qui non edit, Domino non edit, et gratias agit Deo. Gratias agit, dum fatetur Dei esse creaturam, et bonam creatam; sed se dissimulare ab ea, non condemnare. Nemo enim nostrum sibi vivit, et nemo sibi moritur. Sibi 102 viveret aliquis, si non ageret sub Lege: at qui freno Legis gubernatur, non sibi utique vivit, sed Deo qui Legem dedit, ut secundum voluntatem ejus vivat. Et qui moritur, simili modo Deo moritur, quo judice aut coronabitur aut condemnabitur. Sive enim Dominum facta est creatura, quae per peccatum alienata est ab auctore, facta captiva: quam Deus Pater, ne opus ejus periret, misso Filio suo de coelis ad terras, docuit quid faciendo manus piratarum effugeret. Propter quod et occidi se passus est ab inimicis; ut descendens ad inferos, quia innocens erat occisus, reum faceret peccatum; ut quos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositum suum ñ custodit. Itaq qui edit
non edentem ñ sꝑnat: Et qui non edit.
edentem ñ iudicet: Quia uoluntatis ẽ
edere aut non edere: Ac ꝑ hoe questiohinc
fieri non debet. Ad hoc enim facta s̃ omĩa
assumpsit. Assumptus ẽ. a deo dum ad gr̃am
uocatus ẽ. Tu quis es qui iudicas alienũ
seruum: domino suo stat. aut cadit. Mani¬
festum ẽ seruum ñdebere: conserui uolũ¬
tate iudicare cui lex in hac parte tradita
non est. Nain qua conscientiñ. a edat aut
non edat ds̃ udex est. cuius seruus ẽ. Sta¬
bit autem: potens ẽ enĩ d̃s statuere illum.
Stabit inquit domino suo ꝓpterea quia neq
si edat reus ẽ sicq si non edat culpabilis si
tamen deuotione hoc agat non euitans
hanc uelut contrariã. Nam alius quidem
iuidicat diem inter diem. Hoc ẽ alicui pla¬
dicat omnem diem. Iste oem diẽ iudicat qͥ
numꝗͣ edit. Unusquisq in suo sensu ha¬
bundat. Hoc ẽ imusquisq suo consilio re¬

Expanded text:
propositum suum non custodit. Itaque qui edit, propositum suum non custodit. Itaque qui edit, non edentem non spernat: et qui non edit, edentem non judicet. Quia voluntatis est edere, aut non edere; ac per hoc quaestio hinc fieri non debet. Ad hoc enim facta sunt omnisumpsit. Assumptus est a Deo, dum ad gratiam vocatus est. Tu quis es, qui judicas alienum servum? Suo domino aut stat, aut cadit. Manifestum est servum non debere conservi voluntatem judicare, cui lex in hac parte tradita non est; nam qua conscientia edat, aut non edat, Deus judex est cujus servus est. Stabit autem, potens est enim Deus statuere illum. Stabit, inquit, domino suo, propterea quia neque si edat, reus erit; neque si non edat, culpabilis; si tamen devotione hoc agat, non evitans hanc velut contrariam. Nam alius quidem judicat diem inter diem: hoc est, alicui pladicat omnem diem. Hic omnem diem judicat, qui numquam edit. Unusquisque in suo sensu abundet: hoc est, unusquisque suo consilio re
Abbreviated transcription (Latin):
qui romanos ad fidem xp̃i adsumpserant
admixta lege sic̃ in primordio epłe me¬
moraui. Ideo quibusdam uidebatur car
ceptationes erant int̃ eos. quas apłs con¬
cordie & saluti studens diuina disputa¬
tione aufert: ostendens neq edenti ꝓ¬
desse apud dm̃. neq ñ edenti obeẽ. In¬
sirmum eẽ dicit qui ꝓpterea qđ iudeiꝓ
hibiti s̃ timeat edere. Hũc gͦ uult re¬
mitti iudicio suo: ne scandalum passus
a caritate recedat que quasi mat ẽ an¬
marum. Alius enim credit edere om̃ia
ic fiducia lectionis ñ dubitat om̃ĩa eden
in genesi omia bona ualde ẽẽ quȩ creauit
ds̃. Idõ nichil reiciendũ quia neq enoch
qui primus deo placuit. neq noe qui
in diluuio solus iustus inuentus est.
Neq abraham ille amicus dĩ aut ceteri
infirmus ẽ holera manducet. Igitur ut¬
quia hoc putat ut ille holera edat. Ideo
suadendum ñ ẽ ut carnem edat. necum
scrupulo edat: & uideatur peccare quia

Expanded text:
qui Romanos ad nomen Christi assumpserant, qui Romanos ad nomen Christi assumpserant, admixta Lege, sicut in primordio epistolae memoravi; ideo quibusdam videbatur prohceptationes erant inter eos, quas Apostolus concordiae et saluti studens, divina disputatione aufert ostendens neque edenti prodesse apud Deum, neque non edenti obesse. Infirmum esse dicit, qui propterea quod Judaei prohibiti sunt, timet edere. Hunc ergo vult remitti judicio suo, ne scandalum passus, a charitate, quae quasi mater est animarum, Hic fiducia lectionis non dubitat omnia edendam in Genesi omnia bona valde esse , quae creavit Deus; ideo nihil rejiciendum, quia neque Enoch, qui primus Deo placuit: neque Noe, qui in diluvio solus justus inventus est: neque Abraham ille amicus Dei, aut Isaac,infirmus est, olera manducet. Igitur quia hoc putat, ut ille olera edat: ideo suadendum non est, ut carnem edat, ne cum scrupulo edat, et videatur peccare; quia
Abbreviated transcription (Latin):
um celebrantur. aut uicib solent a contu¬
bernalib exhiberi: ut neminẽ pudeat ĩ
hoc conuenitur ut feda illic gerantur co¬
pia uini: & incitetur libidims diuersa
uoluptas. Idcirco euitanda p̃cipit huiꝰmo¬
di conuiua. Non incubilib ⁊ inpudiciis.
P ost illecebrosum conuiuiũ & hebrietatẽ
hoc subiecit qđ sequitur: hoc ẽ concubitus
inpudicos. hic enim huius lasciuitatis ẽ
fructus. Non in contentione & emulatio¬
ne. Recte ab his coercere monet. qr om̃is
contentio & zelus inimiciciam parit.quȩ
tenebras uocat quia ad lucis premia ue
tatem: ut om̃e qd̃ phibetur ꝑ legem non
desideretur: dut certe desideratum uin¬
catur. Ipsa enim sunt oꝑa carnis. ut his
exuti induant dominum iħm xp̃mꝰ hoc
neant. hic enim induit xp̃m qui se aboĩ
errore & turpitudine separauerit. ne incõ¬
iuuio nuptiaꝵ sine ueste noua inuentus
turpiter abiectus tenebris mancipetur. In
tatione cogitationũ. Qm̃ ex iudeis erad̃

Expanded text:
ium celebrantur, aut vicibus solent a contuium celebrantur, aut vicibus solent a contubernalibus exhiberi; ut neminem illic pudehoc convenitur, ut foeda illic gerantur copia vini, et incitetur libidinis diversa voluptas. Idcirco evitanda praecipit hujusmodi convivia. Non in cubilibus et impudicitiis. Post luxuriosum convivium et ebrietatem hoc subjecit, quod sequitur, id est, concubitus impudicus; hic enim hujus lascivitatis est fructus. Non in contentione et aemulatione. Recte ab his coerceri monet; quia omnis contentio et zelus inimicitiam parit, quas tenebras vocat; quia ad lucis praemium ptatem; ut omne quod prohibetur per Legem, non desideretur, aut certe desideratum vincatur. Ipsa sunt enim opera carnis; ut his exuti induant Dominum Jesum Christumneant. Hic enim induit Christum, qui se ab omni errore et turpitudine separaverit; ne in convivio nuptiarum sine veste nova inveniatur, turpiterque abjectus tenebris mancipetur : tatione cogitationum. Quoniam ex Judaeis erant,
Abbreviated transcription (Latin):
precessit dies autem appropinquauit.
Nociem ueterem hominem significauit qui
ꝑ haptismum innouatus ẽ. hunc p̃cessisie
dicit quasi noctem. Dicm aũt appropinqͣsse¬
bis apparuit. ut sciremus quid agere debea¬
mus. Prius enim ignorantes xp̃m in tene¬
bris eramus. Atubi didicimus lux nobis
orta ẽ. Transiuimus enim a falso aduerũ.
Abiciamus gͦ oꝑa tenebrarum ⁊ induam᷑
lecebris agitur sclarib. Hec digna ẽ tene.¬
bris sicut dic̃ dominus. Tollite eum: iliga¬
tis manib & pedib mutite in tenebras ex.¬
ceriores. Induere uͦ arma lucis gesta sunt
bona. quia sicut mali actus tenebris depu¬
tantur quia occulte fiunt qui male agt̃.
ita &e qui bene agunt palam agunt quia
carnis. Sicut indie honeste ambulemus.
Ucrum ẽ. tit quia publice ñ peccatur. sic agi¬
mus quomͦ agitur publice. Nichil enim
Stam publicum quamueritas. Non in com¬
messationib ⁊ ebrietatib. Comessationes
s̃ luxuriosa conuniua quȩ aut collatiõe oĩ¬

Expanded text:
praecessit, dies autem appropinquavit. Noctem veterem hominem significavit, qui per baptismum innovatus est. Hunc praecessisse dicit quasi noctem, diem autem appropinquasbis apparuit; ut sciremus quid agere debeamus. Prius enim ignorantes Christum, in tenebris eramus: at ubi didicimus, lux in nobis orta est; transivimus enim a falso ad verum. Abjiciamus ergo opera tenebrarum, et induamur is, quae illecebris agitur saecularibus: haec digna est tenebris, sicut dicit Dominus: Tollite illum; et ligatis manibus et pedibus, mittite in tenebras exteriores . Induere vero arma lucis gesta sunt bona; quia sicut mali actus tenebris deputantur, quia occulte fiunt ab iis qui male agunt: ita et qui bene agunt, palam agunt; quiaquae sunt vitia carnis. Sicut in die honeste ambulemus. Verum est; ut quia publice non peccatur, sic agamus quomodo agitur publice; nihil enim tam publicum, quam veritas. Non in comessationibus et ebrietatibus. Comessationes sunt luxuriosa convivia, quae aut collatione omn
Abbreviated transcription (Latin):
quos ut ab iniquitate desinant obseqͥis
iunc̾e nitim᷑. Iui si ininimiciciis ꝑdura¬
uerint impietate m̃tis sue obsequia
nr̃a proficient illis adpenã. aut certe ob¬
sequiorum nr̃oꝵ sedulitate compuncti ułuti
carbones mortui reuiuiscent. Utgͦ in tm ꝑfectos

Expanded text:
quos ut ab inimicitiis desinant, obsequiis quos ut ab inimicitiis desinant, obsequiis vincere nitimur. Qui si in inimicitiis perduraverint impietate mentis suae, nostra obsequia proficient illis ad poenam: aut certe obsequiorum nostrorum sedulitate compuncti, veluti carbones mortui reviviscent. Ut ergo nos
Abbreviated transcription (Latin):
si potest fieri ut cum om̃ib pacem habe¬
amus.: Aliis autem impugnantib fiet ĩ¬
possibile non ex nob̃ si de nob̃ querela
deponatur. Qui enim nullũ ledit apparet
ẽẽ pacificus. Hon uos ipsos defendentes
km̃i s date locum irȩ. Ut pacis federa
net: Magisq qm̃ ꝑ iram solet peccari.
um quando quis furore cõmotus. plus
exigir quam postulat causa peccati Scͥp
tum ẽ enim michi uindictam ego retribu¬
am dicit dominus. Ut si minime a nob¬
obseruetur qd̾ docet. dm̃ a nob̃ contemp¬
tum ostendat. Duplici gͥ genere ꝓficitur
si deo remittitur uindicta. Quia ⁊ cum
iracundiã uincit ꝑfectus fit. & dei iudi¬
cio uindicabitur. Si esurierit inimicus
tius. ciba illum. si sitit. potum da illi:
hoc enu faciens carbones ignis conge¬
res suꝑ caput cuis. Non nudam undic
tam a deo reseruari debere ostendit s &
beneficia dari inimicis: Ut uere ostenda
mus non meritis nr̃is hab̾e noᷤ inimicos

Expanded text:
si fieri potest, ut cum omnibus pacem habesi fieri potest, ut cum omnibus pacem habeamus: aliis autem repugnantibus fiet impossibile, non ex nobis; si de nobis tamen querela deponatur. Qui enim nullum laedit, apparet esse pacificus. Non vosmet ipsos defendentesmi, sed date locum irae. Ut pacis foedera net, maxime quoniam per iram solet peccari, cum quando quis furore commotus, plus exigit quam postulat causa delicti, erbiis, Mihi vindictam, et ego retribuam, dicit Dominus . Ut si minime a nobis fiat, quod docet, Deum a nobis contemptum ostendat. Duplici ergo genere proficitur, si Deo remittatur vindicta; quia et cum iracundiam vincit, perfectus fit, et Dei judicio vindicabitur. Si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitit, potum da illi; hoc enim faciens, carbones ignis congeres stam Deo reservari debere ostendit, sed et beneficia dari inimicis, ut vere ostemus non meritis nostris habere nos inimicos,
Abbreviated transcription (Latin):
sit tali uero impacificus cum adhuc re¬
prehendi forte ab illo ñ uult aut iuidet
bonis eius: Qd̃ ad illum tamen ꝑtinet
non discordat a beneagentib. Hic est
enim impacificus qui pretermissa uo¬
luntate legis suum uis sequit᷑. Quam¬
quam dicat daiuid. Cum his qui oder̃t
pacem eram pacificus. S hoc necessita¬
tis erat ꝓpter potentiam ꝑsonaꝵ ut uł
sic obsequiis humilitatis iuncatur. quẽ
sic extollit suꝑbia. ut mandata legis
sꝑnat. Potest fieri ut &e de timore dei
pacificum se quis prebeat ei qui odit
pacem. Quando enim uicẽ malis redde¬
re non uult pacificus ẽ. hoc ẽ de bono
iuncere malum. Ut uł obsequiis uincat᷑.
quem mandata legis ñ uincunt. Ergo
si fieri potest inquit qd ex uobis ẽ. ut
beneagentes pacem diligere uideantur
am si non fuerit amator pacis. tu tam̃
cem cum illo habere ñ possis. non utiq
tibi adscribendum erit. quia ioħs apłs
nec saluari ꝑmisit. Nos gͦ parati simus

Expanded text:
sit tali viro inimicus, cum aut resit tali viro inimicus, cum aut reprehendi forte ab illo non vult, aut invidet bonis ejus; quod ad illum tamen pertinet, non discordat a bene agentibus. Hic est enim impacificus, qui praetermissa voluntate Legis, suum jus sequitur; quamquam dicat David: Cum iis qui oderunt pacem, eram pacificus . Sed hoc necessitatis erat propter potentiam personarum, ut vel obsequiis humilitatis vincatur, quem sic extollit superbia, ut mandata Legis spernat. Potest fieri ut et de timore Dei pacificum se quis praebeat illi, qui odit pacem. Quando enim vicem malis reddere non vult, pacificus est, hoc est, de bono vincere malum, ut vel obsequiis vincatur, quem mandata Legis non vincunt. Ergo, si fieri potest, inquit, quod ex vobis est; ut bene agentes pacem habere videamur. Jam si non fuerit amator pacis, tu tamen cem cum illo habere non possis, non utique tibi ascribendum erit; quia 98 Joannesnec salutari permisit . Nos ergo parati sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
ut habundet iusticia xp̃ianorũ doce¬
& pro hoc merces illis reddatur inuidi¬
cio dei.Suꝑgredi enim uidetur ipsam
iusticiã cum quod licet ut melior sit nõ
facit celestis uisticiȩ tmitator. Mlundi
g iusticia a deo illi concessa ad tempus¬
innocentem facit celestis aũt ꝑfectum
ante ocłos habere. ut ea gerantur quȩ
magis laudi ẽẽ siue apud dm̃ siuie apud
homines. Ne quis estimet quia licita
numquam dõ displicent idcireo non cu¬
randum si fr̃i scandalo sut. Hoc premo¬
net quia illud ficri debet quod ⁊ deo nõ
displiceat. & frĩ scandalum non sit. Acsi
liceat enum. & frẽm scandaliret. & deo
non placet quia ds̃ saluti studendum
monet. Sic gͦ ꝓuidentur bona coram
deo & hominib si ea quȩ licent sic a¬
gantur ne scandalum faciant. Si fieri
potest qd̾ ex uob̃ est cum om̃ib homi¬
nib pacem habentes. Om̃ib uult eẽ pa¬
cificum qui diuinam seruat iusticiam.
Uiderit siquis hanc pacem spreuerit ut

Expanded text:
ut abundet justitia christianorum, docen pro hoc merces illis reddatur in judicio Dei. Supergredi enim videtur ipsam justitiam, cum quod licet, ut melior sit, non facit coelestis justitiae imitator. Mundi ergo justitia a Deo illi concessa innocentem facit: coelestis autem perfectum,ante oculos habere; ut ea gerantur, quaemagis laudi esse, sive apud Deum, sive apud homines. Ne quis aestimet quia Deo licita non displicent, idcirco non curandum, si fratri scandalum sint; hoc praemonet quia illud fieri debet, quod et Deo non displiceat, et fratri scandalum non sit. Etsi liceat enim, et fratrem scandalizet, Deo non placet; quia Deus saluti studendum monet. Sic ergo providentur bona coram Deo et hominibus, si ea quae licent sic agantur, ne scandalum faciant. Si fieri potest, quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes. Omnes vult pacificos esse, qui divinam servant justitiam. Viderit si quis hanc pacem spreverit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
si indomino. Tercius nomine ñ numero.
Hic ẽ scriba epłe cui concessit suo nomine sa¬
lutare plebem romanã ad ꝗͣ scribit ut cete¬
ros saltitent quos nominat. Ad huc enuim
rectores eccliis pauci erant in locis. Salutat
uos gaius hospes m̃s ⁊ uniuerse eccłe. Hic
frĩb prebens sumptus illis necessarios. Et
Lichil enim tantus uir &e tam tractabilis
suꝑfluum ponebat. S quia salutant uos
xp̃i carnem crucifixer̃ nunc subiec̃ etiam
hos salutare qui sequentrs s̃. Ut bis dictum
totum ppłm signisicoe eccłe quia in om̃i ec¬
clesia duo sunt ppli. Potest & duaꝵ ꝓuinci¬
arum nominasse eccłas ut primum uni
deinde alterus loci dixisset om̃s ecclas aut
certe iudeoꝵ ⁊ gentilium. Salutat erastus
dispensator ciuitatis ⁊ quartus fr̃. Dispen¬
sator ciuitatis ẽ quasi curator qͥdictante
iusticia gub̃nabat ciuitatem maxime us
p̃cuis mocdandis. Hos om̃s ideo nomina¬

Expanded text:
si in Domino. Tertius nomine, non numero: si in Domino. Tertius nomine, non numero: hic est scriba epistolae, cui concessit suo nomine salutare plebem Romanam, ad quam scribit; ut caeteros salutent, quos nominat. Adhuc enim rectores Ecclesiis paucis erant in locis. . Salutat vos Caius hospes meus; et universae Ecclesiae. Hic fraternitati, praebens sumptus illis necessarios. Et nihil enim tantus vir et tam tractabilis superfluum ponebat. Sed quia salutant vos, am crucifixerunt ; nunc subjecit etiam hos salutare, qui sequentes sunt; ut benedictum populum significet Ecclesiae, quia in omni Ecclesia duo sunt populi. Potest et duarum provinciarum nominasse Ecclesias, ut primum unius, deinde alterius loci dixisset omnes Ecclesias, aut certe Judaeorum et gentilium. Salutat vos Erastus dispensator civitatis, et Quartus frater. Dispensator civitatis est quasi curator, qui, dictante justitia, gubernabat civitatem, maxime in pretiis moderandis. Hos omnes ideo nomina
Abbreviated transcription (Latin):
qui bona oꝑatur. Rudes autem in malohi
sunt qui ignorant iniusta oꝑa. idẽ nesciut
usum malitiȩ. Deus autem pacis conteroe
sathanan sub pedib urĩs uelociter. Id est
breui hoc de aduentu suo dicit. quia ad¬
uentus eius opprimeret diabolum obhoc
qd̾ isti sp̃alem grãm accepturi erant. Cui
rei inuidet sathanas. Uult enim homines
xp̃i uob̾cum. Grãm quam ꝓmisit ulis
in aduentu suo iam optat eẽ cum illis. Si
enim merentur acciꝑe iam cum illis ẽ in
I pace. S alutat uos thunotheus consors
⁊laborum meoꝵ. & lucius ⁊ lason ce sosi¬
pater cognati mei. Timotheus consors la
borum cuis ẽ quasi coep̃s & magna cum
sollicitudine & eccłam gubernabat posi¬
tum inudia iudeorum quȩ a deo ut int̃
inicia curumcideretur ꝓpter scandalum
iudeoꝵ ut qr mater uidea erat doctorẽẽ
ñ posset incircumcisus. Illos uero cognatoᷤᷤ
dicit partum generis partim fidei causa.
Saluto uos ego tercius qui hanc eplam scrip¬

Expanded text:
qui bona operatur: rudes autem in malo ii qui bona operatur: rudes autem in malo ii sunt, qui ignorant opera mala, id est, usum malitiae nesciunt. Deus autem pacis conteret satanam sub pedibus vestris velociter; id est brevi. Hoc de adventu suo dicit, quia adventus ejus opprimeret diabolum ob hoc, quod isti spiritalem gratiam accepturi erant; cui rei invidet satanas, quia vult homines i vobiscum. Gratiam quam promisit illis in adventu suo, jam optat esse cum illis; si enim merentur accipere, jam cum illis est in spe. Salutat vos Timotheus consors laborum meorum, et Lucius, et Jason, et Sosipater cognati mei. Tborum ejus est, quasi coepiscopus, et magna eum sollicitudine Ecclesiam gubernabat positus in invidiam Judaeorum usque adeo, ut inter initia circumcideretur propter scandalum Judaeorum, ut quia matre Judaea erat, doctor esse non posset incircumcisus. Illos vero cognatos dicit, partim generis, partim fidei causa. Saluto vos ego Tertius, qui hanc epistolam scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ridebere. Oro autem uos frs ut obsuetis eos
qui dissensiones ⁊ offendicula pret̃ disci¬
plinam quam uos didicistis faciunt. et
deuitate illos. Hi enim tales xp̃o domino
ñ seruiunt s suo uentri: & ꝑ illecebras et
blandim̃ta sermonum deprauant corda
innocentium ur̃a aũt obedientia in om¬
ꝑsonis pseudo apłorum quos in tota epła
tes uidaizare. ut beneficium circa sede mi¬
nuerent. sicut supͣmemoraui. Compositis
enum genealogie uerb̃ tractatus sͥ eoapta¬
bant ad cõm̃dationẽ traditionis suȩ. ꝑ qͦs
simplicͥum corda deciꝑent. Urã autem o¬
bedientia inqͥt in omnem loc̃ ꝓmulgata ẽ. ħẽ
qͦd inpͥmordio epłe dic̃ quia fides ur̃a pre¬
dicatur in uniuerso mundo. hoc significat
qd̾ securus sit de obedientia illorum. Frat
det enim quia romani qui regnũ habe
uidentur subiecerant se fidei xp̃ianȩ. Uolo
uos proficere ut cruditi sitis in bonum ru¬
des uero in malum. Eruditus in bono hic

Expanded text:
re debere. . Oro autem vos, fratres, ut observetis eos, re debere. . Oro autem vos, fratres, ut observetis eos, qui dissensiones et offendicula praeter disciplinam, quam vos didicistis, faciunt; et declinate ab illis. Hi enim tales Christo Domino Jesu non serviunt, sed suo ventri: et per illecebras ac blandimenta sermonum depravant corda innocentium. Vestra enim obedientia in omrsontes Judaizare, ut Dei beneficium circa se inanirent, sicut supra memoravi; compositis enim genealogiae verbis, tractatus sibi coaptabant ad commendationem traditionis suae, per quos simplicium corda deciperent. Vestra enim obedientia, inquit, in omnem locum divulgata est. Hoc est quod in primordio epistolae dicit , quia fides vestra praedicatur in universo mundo, hoc significat, quod securus sit de obedientia eorum. Erat endet enim quia Romani, qui regnum habere videntur, subjecerunt se fidei christianae. Volo vos proficere, ut eruditi sitis in bonum, rudes vero in malum. Eruditus in bono hic est,
Abbreviated transcription (Latin):
tate filologum ⁊ iuliam nercũ ⁊ sororem
eius & olĩpiadẽ ⁊ om̃s qui cum eis sunt
scõs. Hi oms unanimes intelliguntur fu¬
isse. quos hac causa simul salutat. quoꝵ me-¬
ritum ex his qui simul cum eis erant dinos¬
citur. Scõs enim nuncupat eos ut. merito
illos salutare uideatur. Salutate uos in¬
uicem in osculo scõ. Om̃s quibus seripsit
⁊ quos nominat iubet salutare se inuicem
in osculo scõ. Id est in pace. xp̃i non desidio
carnis s in spũ sc̃o ut religiosa sint oscila
sit xp̃i. Unde & dauid conspirationẽ mni¬
quorum eccłã malignantium uocat. Om̃i¬
um gͦ locorum illoꝵ eccłas dicit eos salu¬
tare ut crescant infide. Istud gͦ ad suꝑiorẽ
seusum retulit ut ostendat xp̃m eẽ in qͦ
salus ẽ &e hunc eẽ cuius ppłs fidelis ẽ. euiꝰ
nutu iuiuit cuncta creatura: quia auctor
uitȩ hic ẽ sicut dixit petrus apłs. Non
lex in qua quidam illorum putabant sꝑa¬

Expanded text:
tate Philologum, et Juliam, et Nereum, et sororem tate Philologum, et Juliam, et Nereum, et sororem ejus Olympiadem, et omnes qui cum eis sunt, sanctos. Hi omnes unanimes intelliguntur fuisse, quos hac causa simul salutat, quorum meritum ex iis, qui simul cum eis erant, dignoscitur; sanctos enim nuncupat eos, ut merito illos salutare videatur. Salutate invicem in osculo sancto. Omnes quibus scribit, et quos nominat, jubet salutare se invicem in osculo sancto, id est, in pace Christi, non in desiderio carnis, sed in Spiritu sancto; ut religiosa sint oscula, sit Christi. Unde et David conspirationem iniquorum Ecclesiam malignantium vocat . Omnium ergo locorum illorum Ecclesias dicit eos salutare, ut crescant in fide. Hoc ergo ad superiorem sensum retulit; ut ostendat Christum esse, in quo salus est, et hunc esse cujus populus fidelis est, et cujus nutu vivit cuncta creatura. 110 Auctor enim vitae hic est, sicut dicit Petrus apostolus , non Lex in qua quidam illorum putabant spera
Abbreviated transcription (Latin):
mino salutãt ut scõs. qui ex eius erant do¬
mo. Hic ergo narcissus prb̃r ꝑegrini offi¬
cio fungebatur. exhortationib firmans
quȩ laborant in domino. Has uno hono¬
re dignas declarat in xp̃o. Salutate ꝑsidã
carissimã quȩ multum laborauit in dño.
sta anteposita uidetur supradictis quia
multũ laborauit in dño. Labor hic ce rn
ex hortatione ẽ & in ministerio scõꝵ. ⁊i¬
domus suas relinquebant fugati ⁊ obpro¬
brio erant infidis. Salutate rufum electũ
in domino.⁊ matrẽ eius ⁊ meam. Ideo istr̃
rusum p̃posuit matri ꝓpt̃ electionẽ admi-¬
nistrationis gr̃ȩ dr̃in qua mulier locum
ñ habet. E lectus enim erat idẽ ꝓbatus a
dño ad res eus agendas. Matrem tamers
scãm habuit: ut apłs suam quoq matrem
hanc uocet. Salutate sincretum elegon¬
tam hermã patrobam herm̃ & qui cum
cis s̃ fr̃s. Hos simul salutat quia sciebat
cum eis: quoꝵ nomina p̃termisit. Salu-¬

Expanded text:
mino salutet ut sanctos, qui ex ejus erant domino salutet ut sanctos, qui ex ejus erant domo. Hic ergo Narcissus presbyter peregrini officio fungebatur, exhortationibus firmans quae laborant in Domino. Has uno honore dignas declarat in Christo. Salutate Persidem charissimam, quae multum laboravit in Domino. Ista anteposita videtur supradictis; quia multum laboravit in Domino. Labor hic in exhortatione est, et in ministerio sandomos suas relinquebant fugati, et opprobrio erant infidis. Salutate Rufum electum in Domino, et matrem ejus et meam. Ideo istum Rufum praeposuit matri propter electionem administrationis gratiae Dei, in qua mulier locum non habet; electus enim erat, id est, promotus a Domino ad res ejus agendas. Matrem tamen tam sanctam habuit, ut Apostolus suam quoque matrem hanc vocaret. Salutate Asyncletum, Phlegontem, Herman, Patrobam, Hermen, et qui cum eis sunt, fratres. Hos simul salutat; quia sciebat cum eis, quorum nomina praetermisit. Salu