comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nuo sellularios opifices. omneq innos uul¬
gus accendas. auoꝰ. Contumeliosus es
in infirma mundi: que ds̃ elegit ut confũ¬
deret fortia. Deniq ipsi confundunt eos.
qui confidunt inuirtute sua. Ubi quid
dicam: uos estis. Prorsus me tacente ap¬
paretis: cum uos non tacetis. Iuł. Uoci¬
ferans cum feminis cunctisq calonibus
& tribunis. quib octoginta aut ampliꝰ
equos tota africa saginatos collegatuus
nuꝑ adduxit alypius. auoꝰ. Aut calũp¬
niaris. aut nescis quid loquaris: & idõ
aut mendax aut m̃cdax temerarius istaloque¬
ris. Quid te aut̃ nequius. si hec ipse finxisti:
Qͥ d stolidius. si fingentib credidisti: Iã uͦ
qđ etiam scrib̾e ausus es. neq ueritus nead
caloca libri puenirent tui. que terra mari¬
q transcuntem seu uenientem collegã meũ
alipium susceperunt. uͥ legi aꝑtissime tua
falsiloquia sine tua irrisio ne uel potius
detestatione non possunt:cui ñ dico impu

Expanded text:
nuo sellularios opifices omneque in nos vulnuo sellularios opifices omneque in nos vulgus accendas. AUG. Contumeliosus es in infirma mundi, quae Deus elegit ut confunderet fortia . Denique ipsi confundunt eos qui confidunt in virtute sua. Ubi quid dicam, Vos estis? Prorsus me tacente apparetis, cum vos non taceatis. XLII. JUL. Vociferans cum feminis, cunctisque calonibus, et tribunis, quibus octoginta aut amplius equos tota Africa saginatos collega tuus nuper adduxit Alypius. AUG. Aut calumniaris, aut nescis quid loquaris: et ideo, aut mendax, aut temerarius, ista loqueris. Quid te autem nequius, si haec ipse finxisti? quid stolidius, si fingentibus credidisti? Jam vero quod etiam scribere ausus es, neque veritus ne ad ea loca libri pervenirent tui, quae terra marique transeuntem seu venientem collegam meum Alypium susceperunt, ubi legi apertissime tua falsiloquia sine tua irrisione vel potius detestatione non possunt; cui, non dico impud
Abbreviated transcription (Latin):
enim nolunt. E tam̃ unus assumit᷑ & unꝰ
relinquit᷑: quia magna ẽ grã dĩ. & uerax
iusticia dei. S quare ille potiꝰ quam ille:
inscrutabilia sunt iudicia dei. Iulianus.
Quos enimfecit quia uoluit. nec condemp¬
nat nisi spretus. sicum ñ sꝑnit᷑ faciat con¬
secratione meliores: nec decrim̃tum iusti¬
ciȩ patit᷑: & munificentia miserationis or¬
natur.auo. Qui non condempnat nisi
spretus: dicutrum spnat suam imaginem
nisi spretus. Quodsiñ audes: dic undesꝑ¬
nat eos quos paruulos non adoptat: aqͥb
eum spretum non inuenies: nͥ eos inueni¬
as inacdam. uͥsimul inuenies ut sꝑnãt᷑
deberi om̃ib ꝑiusticiam: nec tam̃ sꝑni
om̃s ꝓpt̃ in effabilem & inscrutabilem
diffinitio peccati. Equidem affatim mͥtã
filosophantium. quam eoꝵ qui catholici
fuerunt. quod querimus scripta suppedi¬
tant. S uereor ne refrageris: & si phyloso¬
phoꝵ ego senatum aduocauero: tu conti-¬

Expanded text:
enim nolunt: et tamen unus assumitur et alter enim nolunt: et tamen unus assumitur et alter relinquitur, quia magna est gratia Dei, et verax justitia Dei. Sed quare ille potius quam ille: incrustabilia sunt judicia Dei. XL. JUL. Quos enim fecit quia voluit, nec condemnat nisi spretus: si cum non spernitur, faciat consecratione meliores; nec detrimentum justitiae patitur, et munificentia miserationis ornatur. AUG. Qui non condemnat nisi spretus, dic utrum spernat suam imaginem nisi spretus. Quod si non audes, dic unde spernat eos quos parvulos non adoptat, a quibus eum spretum non invenies, nisi eos invenias in Adam: ubi simul invenies, ut spernantur deberi omnibus per justitiam, nec tamen sperni omnes propter ineffabilem et inscrutabilem definitio peccati. Equidem affatim mihi tam philosophantium quam eorum qui catholici fuerunt, quod quaerimus scripta suppeditant: sed vereor ne refrageris, et si philosophorum ego senatum advocavero, tu conti
Abbreviated transcription (Latin):
paruulis sinullam eẽ dicitis: cis miscdĩã
p̃bendam negatis. Si ullam ẽẽ dicitis. ma¬
lum meritum ostenditis. Neq enim sub
dõ iusto. miser ec̃ quisquam nͥ mcrcat᷑ potest.
Ecce duo paruuli iacent. Unus eoꝵ bapti¬
zatus. alter ñ baptriatus: exspirant. Cui
coꝵ dicis dm̃ fuisse clementem: Si mi
ostende altiꝰ malum meritum. qui negas eẽ
originaie peccatum. si ambobus: ostende
baptizati ullum bonũ meritum. qui negas
grãm uͥ nulla ẽ acceptio ꝑsonarum: ce dic
si potes. cur ambos adoptare noluerit: qͥ
c̃te ambos adimaginẽ suã ꝯdidit. Anita iu-¬
stus est ut non sit om̃psꝰ: si uoluit & ñ potu¬
it.s Ubi ccrte uloꝵ nullus noluit: nc̃ im¬
pedimentum potestatis diuine.teferatis ad
meritum uoluntatis humane: Hic certe. nul¬
li eoꝵ dicere potest ds̃. uolui & noluisti.
Aut si ꝓpt̃ea non uult infans quia plorat
cumbaptiratur. ambo gͦ relinquant᷑. ãbo

Expanded text:
parvulis si nullam esse dicitis, eis misericordiam parvulis si nullam esse dicitis, eis misericordiam praebendam negatis; si ullam esse dicitis, malum meritum ostenditis. Neque enim sub Deo justo miser esse quisquam, nisi mereatur, potest. Ecce duo parvuli jacent; unus eorum baptizatus, alter non baptizatus exspirat: cui eorum dicis Deum fuisse clementem? Si uni, ostende alterius malum meritum, qui negas esse originale peccatum: si ambobus, ostende baptizati ullum bonum meritum, qui negas gratiam, ubi nulla est acceptio personarum; et dic, si potes, cur ambos adoptare noluerit, qui certe ambos ad imaginem suam condidit. An ita justus est, ut non sit omnipotens, si voluit et non potuit? Ubi certe illorum nullus noluit, ne impedimentum potestatis divinae referatis ad meritum voluntatis humanae: hic certe nulli eorum dicere potest Deus, Volui, et noluisti. Aut si propterea non vult infans, quia plorat cum baptizatur; ambo ergo relinquantur, ambo
Abbreviated transcription (Latin):
merentib gr̃ã. Cur aut̃ huic sic. illi aũt sic.
aspicc qđ secutus adiungis. Uerissime qͥp¬
pedicis. eam consistere maxime in diuimi¬
tatis ꝓfundo. In hoc ꝓfundo ẽ: quod neq
uolentis neq currentis. s miserentis ẽ dei.
In hoc profundo ẽ: qđ ille paruulus in ho¬
norem adoptat᷑ ꝑ regenerationis lauacrũ:
ille incontumelia relinquit᷑ non ad mutcn¬
dus ad iognũ: cum amboꝵ inncutrã partẽ
sit meritum. ꝑuoluntatis arbitrium. Iuł.
Testimonium uͦ ut abauctore suo ita etiã
uel ã ꝓbis uel ab imꝓbis meretur. qđ et
illos iure ꝓuexerit: & istos iure dampna¬
uerit. Cum uͦ ꝑse nec boni quicquam nec
mali merentib. miscdiam lib̃alem cc̃ per-¬
mittit. nichil senait iniuriȩ: quia &e hoc ip¬
sum ut sit clemens oꝑi suo ds̃. cum in seue¬
ritatem non cogit᷑. pars magna iusticiȩ c̃.
augꝰ. Saltem miscdĩȩ nom̃ attende: &
ubi nullaẽ miseria. Miseriam porro in

Expanded text:
merentibus gratia. Cur autem huic sic, illi autem sic, merentibus gratia. Cur autem huic sic, illi autem sic, aspice quod secutus adjungis. Verissime quippe dicis, eam consistere maxime in divinitatis profundo. In hoc profundo est, quod neque volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . In hoc profundo est, quod ille parvulus in honorem adoptatur per regenerationis lavacrum, ille in contumelia relinquitur, non admittendus ad regnum; cum amborum in neutram partem sit meritum per voluntatis arbitrium. XXXIX. JUL. Testimonium vero, ut ab auctore suo, ita etiam vel a probis, vel ab improbis meretur, quod et illos jure provexerit, et istos jure damnaverit. Cum vero per se nec boni quidquam nec mali merentibus misericordiam liberalem esse permittit, nihil sentit injuriae; quia et hoc ipsum, ut sit clemens operi suo Deus, cum in severitatem non cogitur, pars magna justitiae est. AUG. Saltem misericordiae nomen attende, et ubi nulla est miseria? Miseriam porro in
Abbreviated transcription (Latin):
litas autem cius intelligit᷑. ꝑ quam pus m̃ti¬
b sapit dulcit. E st gͥ ꝓculdubio iusticia.
sine qua dĩtas non est: quȩ si non cẽt. ds̃ ñ
ec̃t. Est autem ds̃ est itaq sine ambigui¬
tate iusticia. Non est autem aliud. quam
uirtus omĩa continens: & restituens suum
unicuiq. sine fraude. sine grã. Consistit
autem maxime in diuinitatis ꝓfundo.
Definisti eẽ iusticiam uirtutem omĩa con¬
tinentem: & restituentem suum unicuiq
sine fraude sine gr̃a. Proinde uidemꝰ cã
sine fraude restituisse denarium: eis qui
ꝑtotum diem in oꝑe uinee laborauerant.
Hoc enum placuerat. hoc conuenerat: ad
hanc mercedem se fuisse conductos negare
ñ pocerant. S diem̃ queso te. quomͦ cis
sine grãtantũdẽ dedit. qui una hora in illo
oꝑc fuerunt. An amiserat fortasse iusticiã:
Cohibe itaq te potius. Neminẽ quippe
fraudat diuina iusticia. s. multa donat ñ

Expanded text:
litas autem ejus intelligitur, per quam piis mentilitas autem ejus intelligitur, per quam piis mentibus sapit dulciter. Est igitur procul dubio justitia, sine qua deitas non est; quae si non esset, Deus non esset: est autem Deus, est itaque sine ambiguitate justitia. Non est autem aliud quam virtus omnia continens, et restituens suum unicuique, sine fraude, sine gratia. Constitit autem maxime in divinitatis profundo. AUG. Definisti esse justitiam virtutem omnia continentem, et restituentem suum unicuique, sine fraude, sine gratia. Proinde videmus eam sine fraude restituisse denarium eis, qui per totum diem in opere vineae laboraverant: hoc enim placuerat, hoc convenerat, ad hanc mercedem se fuisse conductos negare non poterant . Sed dic mihi, quaeso te, quomodo eis sine gratia tantumdem dedit, qui una hora in illo opere fuerunt? An amiserat fortasse justitiam? Cohibe itaque te potius. Neminem quippe fraudat divina justitia: sed multa donat non
Abbreviated transcription (Latin):
ita speties eiꝰ. in legum ꝓmulgatione iudi¬
ciorumq apparet effectibus. auoꝰ. Sio¬
rigo iusticiȩ ds̃ ẽ ut fateris. cur homini
ab ipso dari iusticiam non fateris. & potiꝰ
humane uoluntatis arbitrium quam dei
donum uis ẽẽ iusticiam: ut sis in eis deqͥb
dictumẽ. ignorantes dĩ iusticiam & suã
uolentes constituere. iusticiȩ dĩ non sunt
subiecꝰti: Erubescite tandem obsec. et ab
illo iusticiam poscite. qui ẽ ut fateri cõpul¬
si estis origo iusticiȩ. Iulianꝰ. Differcutiã
uero eiꝰ non absurde intelligore possumus:¬
& uariam poportuni tate tempoꝵ dispen¬
sationẽ uerbi gr̃a. Hostiȩ de pecorib in
uettri testamento fuerant imꝑatȩ. Id tunc
implere. ꝑtinebat ad reuerentiam iussionis.
Nunc uero indicta eoꝵ dissimulatio.ita ser-¬
uiuit iusticie p̃cipienti: ut tunc oblatio
cuiquam amplius quam uires patiunt᷑
indicit: uel qđ miscdiam ñ rctundit. Qua¬

Expanded text:
ita species ejus in legum promulgatione judiita species ejus in legum promulgatione judiciorumque apparet effectibus. AUG. Si origo justitiae Deus est, ut fateris; cur homini ab ipso dari justitiam non fateris, et potius humanae voluntatis arbitrium, quam Dei donum, vis esse justitiam; ut dictum est, Ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti ? Erubescite tandem, obsecro, et ab illo justitiam poscite, qui est, ut fateri compulsi estis, origo justitiae. XXXVIII. JUL. Differentiam vero ejus non absurde intelligere possumus, variam pro opportunitate temporum dispensationem. Verbi gratia, hostiae de pecoribus in Vetere Testamento fuerant imperatae. Id tunc implere pertinebat ad reverentiam jussionis: nunc vero indicta eorum dissimulatio ita servit justitiae praecipienti, ut tunc oblatio cuiquam amplius quam vires patiuntur indicit, vel quod misericordiam non retundit. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
bona ꝑdet. auoꝰ. Audi cundem ȩccliastta
dicentem. Uanitas uanitatum & omĩa
uanitas. quȩ habundantia hominis in
omni labore suo quem ipse laborat sub
sole. et cȩtera: & dic mͥ quare homo etiã
uanitati similis factus ẽ. qui factus fucrat
similis ueritati. Anhinc excipis paruu¬
los. quos uidemus crescendo. et sibene e¬
rudiant᷑ ꝓficiendo. tam magnã minuere
cum qua nati sunt uanitatom: nec ea
tota carere. nisi om̃s dies uanitatis uelut
umbra transierunt: Iulianꝰ. Hecigit᷑
augusta uirtus. expunctrix uniuscuiꝰq
meritorum. inoꝑib quidẽ imagͥnis dĩ
idest humane ammȩ. pro creature ipsiꝰ
modo & uirib int̾micat: in ipso uerodõ.
om̃ium quȩ st̃ ex nichilo conditore. im¬
m̃so et claro ꝑ eternum orbe resplendet.
Origo ciꝰ diuinitas ẽ. etas eius ȩternitas:
& ȩcernitas ultͦ citro nescia uel desinere uel
cȩpisse. Utgͦ genus ciꝰ. quo nomine nichil
aliud quam originẽ intelligi uolods̃ est:

Expanded text:
et . AUG. Audi eumdem Ecclesiasten dicentem: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas: quae abundantia hominis in omni labore suo, quem ipse laborat sub sole ? etc. Et dic mihi quare homo etiam vanitati similis factus est , qui factus fuerat similis veritati. An hinc excipis parvulos, quos videmus crescendo, etsi bene erudiantur, proficiendo, tam magnam minuere, cum qua nati sunt, vanitatem; nec ea tota carere, nisi omnes dies vanitatis velut umbra transierint? XXXVII. JUL. Haec igitur augusta virtus, expunctrix uniuscujusque meritorum, in operibus quidem imaginis Dei, id est humanae animae, pro creaturae ipsius modo et viribus intermicat: in ipso vero Deo, omnium quae sunt ex nihilo conditore, immenso et claro per aeternum orbe resplendet. Origo ejus divinitas est, aetas ejus aeternitas, et aeternitas ultro citro nescia vel desinere vel coepisse. Ut ergo genus ejus quo nomine nihil aliud quam originem intelligi volo Deus est:
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem. ad eligendum bonũ uel malum.
Illud uellem uideres. qđ uidit. qui seribens
ad hȩbreos. dix̃ filium isrł leui in lumbis
abraham patris sui fuisse. quando ẽ ille
decimatus: & idõ etiam istum in illo fuis¬
se decimatum. Adhoc sihaberes oculum
xꝑ̃ianum. fide cerneres si intelligentia ñ
ualeres. in lumbis adam fuisse om̃s qͥ ex

Expanded text:
alum. Illud vellem videres, quod vidit qui scribens ad Hebraeos dixit, filium Israel Levi in lumbis Abraham patris sui fuisse, quando est ille decimatus, et ideo etiam istum in illo fuisse decimatum . Ad hoc si haberes oculum christianum, fide cerneres, si intelligentia non valere
Abbreviated transcription (Latin):
sum ne tecum largiꝰ. benefici entiꝰ. lib̾a¬
lius agere: quam ut ipsum int̃ nos con¬
stituam iudicem. de quo tui doctoris
pelagii iudicium iam tenemꝰ En ad¬
est ille. qui int̾latine lingue scriptores.¬

Expanded text:
mne tecum largius, beneficentius, liberalius agere, quam ut ipsum inter nos constituam judicem, de quo tui doctoris Pelagii judicium jam tenemus? En adest ille, qui inter latinae linguae scriptores
Abbreviated transcription (Latin):
& scias aluid ec̃ peccatum. aliud penam
peccati. aliud utrũq idest itã peccatum
ut ipsum sit etiam pena peccati: intelli¬
gis quidhoꝵ trium ꝑtineat ad illam
diffimtionẽ. ubi uoluntas ẽ agendi quod iꝰ¬
ticia uetat. Ꝙ unde liberum ẽ abstinere.

Expanded text:
et scias aliud esse peccatum, aliud poenam et scias aliud esse peccatum, aliud poenam peccati, aliud utrumque, id est, ita peccatum, ut ipsum sit etiam poena peccati, intelligis quid horum trium pertineat ad illam definitionem, ubi voluntas est agendi quod justitia vetat, et unde liber
Abbreviated transcription (Latin):
uehat uel dolore. Est gͦ peccatum Quia
siñ eẽt. nec tri sequereris errores. Nichil ẽ
aũt aliud p̃t̃uoluntatem. excedentem ab
eo callecui debet insistere: & unde liberũ
ẽ non deflectere. fit aũt de appetitu incon¬
cessorum: & nusquam ẽ nisi in eo homine.
qui & habuit uoluntatem malam. & po¬
tuit non habere. auoꝰ. Ipse ẽ adam. quem
nr̃a illa diffinitio que t̾ placuit intuebat᷑.
cum dicerem peccatum ẽ uoluntas reti¬
nendi uel consequendi quod iusticia ue¬
tat. & unde liberum est abstinere. Adam
quippe omnino quando peccauit nichil
inse habebat mali. quo nolensurgeretur
ad oꝑandum malum: & ꝓpt̃ quod diceret.
non quod uolo facio bonum: s qđ nolo
malum hoc ago. Ac ꝑhoc id egit peccan¬
do. qđ iusticia uetabat: & unde liberum
illi fuerat abstinere Nam ei quidicit. qd̾
nolo malum hoc ago: abstinere inde libe¬
rum non est. Ac ꝑhoc sittia ista discernas.

Expanded text:
vehat vel dolore. Est ergo peccatum, quia vehat vel dolore. Est ergo peccatum, quia si non esset, nec tu sequereris errores; nihil est autem aliud, praeter voluntatem excedentem ab eo calle, cui debet insistere, et unde liberum est non deflectere. Fit autem de appetitu inconcessorum; et nusquam est nisi in eo homine, qui et habuit voluntatem malam, et potuit non habere. AUG. Ipse est Adam, quem nostra illa definitio, quae tibi placuit, intuebatur, cum dicerem, « Peccatum est voluntas retinendi vel consequendi quod justitia vetat, et unde liberum est abstinere. » Adam quippe omnino, quando peccavit, nihil in se habebat mali, quo nolens urgeretur ad operandum malum, et propter quod diceret, Non quod volo, facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago : ac per noc id egit peccando, quod justitia vetabat, et unde liberum illi fuerat abstinere. Nam ei qui dicit, Quod nolo malum, hoc ago, abstinere inde, liberum non est. Ac per hoc, si tria ista discernas,
Abbreviated transcription (Latin):
habet in parte peccati. idest uelle &e nolle.
ante quam usum rationis adipiscitur
Quib collectis: apparet te uerissime diffi¬
nisse: Peccatum ẽ. uoluntas retinendi uł
admittendi quod iusticia uetat. & unde
liberum est abstinere. Hoc gͦ peccatum.
quod elariit nichil cẽ p̃ter uoluntatẽ. con¬
stat genus id est ipsam originẽ. ab appe¬
titu proprio suscepisse. Huiꝰ species. iam
muno quoq qui dicuntur atomi. reꝑit᷑.
Differentia uero: & inuarietate culparum.
& in rationib tempoꝵ. modus ẽ. ipsa in¬
moderatio. Nam si modus est seruire cui
debeas: qui hoc p̃termittit. uerimodi tnͣs¬
gressione delinquit. Hic tam̃ dici subti¬
lit̃ potest. modum eẽ peccati. quia nemo
plusquã potest delinquit. Nam & si su¬
praui res mefficaci uoluntate peccatur:
hoc ipsum fieri. uel sola potuit uoluntate.
Qualitas aũt adscribat᷑ uicio: ꝑquam osten¬
ditur. quid amarituidinis. uł dedecore con¬

Expanded text:
habet in parte peccati, id est, velle et nolle, habet in parte peccati, id est, velle et nolle, antequam usum rationis adipiscatur. Quibus collectis, apparet te verissime definisse, « Peccatum est voluntas retinendi vel admittendi quod justitia vetat, et unde liberum est abstinere. » Hoc ergo peccatum, quod claruit nihil esse praeter voluntatem, constat genus, id est ipsam originem, ab appetitu proprio suscepisse. Hujus species jam in unoquoque, qui dicuntur atomi, reperitur. Differentia vero et in varietate culparum, et in rationibus temporum. Modus est ipsa immoderatio: nam si modus est servire cui debeas, qui hoc praetermittit, veri modi transgressione delinquit. Hic tamen dici subtiliter potest, modum esse peccati, quia nemo plus quam potest delinquit: nam si supra vires, inefficaci voluntate peccatur; hoc ipsum fieri vel sola potuit voluntate. Qualitas autem adscribatur vitio, per quam ostenditur quid amaritudinis, vel dedecore con
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ edetis. Si nolueritis. nec audicritis:
gladius uos comedet. E apłs. Resipiscite
iuste: & nolite peccare. Atq iterum. No¬
lite errare: ds̃ non irridetur. Quȩ enim se¬
inqua quisq id qđ uult agit: ut si non ha¬
betur.ab eo poscatur. qui in nob̃ oꝑat᷑ et
uelle. Si autem habetur: fiant oꝑa iusti¬
iniurt suo habentis. utrum sinisterior ad
praua  decurrat. andexterior ad celsa c̃¬
tendat. auoꝰ. Quid ẽ gͦ. ne declines index¬
tram. neq insinistram: Iuł. Motus aũt
animi eiꝰ iam qui ꝑętatem iudicio rationis
uti potest. tui cum pena monstratur & głã.
aut contra cõmodum uel uoluptas: adiu¬
torium & uelut occasio offertur. non neces¬
sitas imponit᷑ partis alterutre. Hȩc igitur
uolũptas quȩ alt̾natur: originem possibili¬
tatis in lib̾o accepit arbitrio. Ipsius uero
oꝑis existentiam: a se suscipit. Nec ẽ prorsꝰ
uoluntas ante quam uelit: nec potest uel¬
le ante quampotuent & nolle. Nec utrũq

Expanded text:
lueritis, nec audieritis, gladius vos comedet . Et Apostolus: Resipiscite juste, et nolite peceare : atque iterum, Nolite errare; Deus non irridetur: quae enim sein qua quisque id quod vult agit: ut si non habetur, ab eo poscatur qui in nobis operatur et velle : si autem habetur, fiant opera justiin jure suo habentis utrum sinisterior ad prava decurrat, an dexterior ad celsa contendat. AUG. Quid est ergo, Ne declines in dexteram, neque in sinistram ? XLVII. JUL. Motus autem animi ejus, qui jam per aetatem judicio rationis uti potest; cui cum poena monstratur et gloria, aut contra commodum vel voluptas, adjutorium et velut occasio offertur, non necessitas imponitur partis alterutrae. Haec igitur voluntas, quae alternatur, originem possibilitatis in libero accepit arbitrio: ipsius vero operis existentiam a se suscipit, nec est prorsus voluntas antequam velit, nec potest velle antequam potuerit et nolle; nec utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
interimi etiam paruulos: quoꝵ parentes
ad iracundiam ꝓuocauerunt dm̃. ut
int̃nitione bellica delerent᷑.
lulianus. Nichil gͣ ꝑlegem dĩ agi potest.
contra dm̃ legis auctorem. Quo uno cõpen¬
dio excluditur quidem. quicquid ab errantib
consucuit obici. S nos ad docendum quã
sit ueritas locuples cui credimus. illis quoq
scripturarum locis. quȩ intellectum sententiȩ
elocutionum ꝑplexitate uelarunt. exposi¬
tionis lucem solemus afferre: ut originis sue
dignitatem reserata possideant: nec abstem¬
mate sacro uelut notha aut degenerantia
separentur. augꝰtinꝰ. Immouͦ scripturarũ
sc̃ãrum lumina certa ueritate fulgentia. uos
prauarum disputationum ꝑplexitate ob¬
scurare conamini. Quidenim lucidius.
quam id quod mͦ dixi. Homo uanitati si¬
milis factus ẽ dies eius udut umbra p̃ter¬
cunt: quodutiq non fieret: si ad dĩ simi¬

Expanded text:
interimi etiam parvulos, quorum parentes interimi etiam parvulos, quorum parentes ad iracundiam provocaverunt Deum, ut internecione bellica delerentur . V. JUL. Nihil ergo per legem Dei agi potest contra Deum legis auctorem. Quo uno compendio excluditur quidem quidquid ab errantibus consuevit objici: sed nos ad docendum quam sit veritas locuples cui credimus, illis quoque Scripturarum locis, quae intellectum sententiae elocutionum perplexitate velarunt, expositionis lucem solemus afferre; ut originis suae dignitatem reserata possideant, nec ab stemmate sacro velut notha aut degenerantia separentur. AUG. Imo vero Scripturarum sanctarum lumina certa veritate fulgentia vos pravarum disputationum perplexitate obscurare conamini. Quid enim lucidius, quam id quod modo dixi, Homo vanitati similis factus est, dies ejus velut umbra praetereunt? quod utiq
Abbreviated transcription (Latin):
humani. a qua nullum hominũ ab exortu
usq ad obitum uidemꝰ alienum. non ꝑtinet
adomnipotentis iustum iudicium. si non
est originale peccatum. Iulianus.
Nam si lex dei fons est ac magistra iusticiȩ.
auxiliis quoq eius dĩ ęquitas adiuriari
pocest. inpugnari non potest. Nullũ gͦ
adminiculum mniquitati. de illius scͥptu¬
re uiribus comparari natura rerum sinit:
quȩ hanc unam ꝓmulgationis causam
habuit: ut ciꝰ testimoniis. remediis. minis.
ultionib iniquitas deleretur. augꝰtinus.
Eius testimoniis declaratur. quod homo
uanitati similis factus ẽ: dies cius uelut
umbra precereunt. Cũ qua cum uanitau.
nasci. non solum ucridica scͥptura qua plã¬
gitur. ucrumetiam laboriosa & erumpno¬
sa cura quacrudit᷑ ostendit. In eiꝰ remeduis
legitur. etiam cũ paruulus natus fuit offeren
minis legitur. intcrituram fuisse animã
paruuli:si die non circum cideretur oc¬
tauo. In cius ultionib legitur: uissos

Expanded text:
humani, a qua nullum hominum ab exortu humani, a qua nullum hominum ab exortu usque ad obitum videmus alienum, non pertinet ad Omnipotentis justum judicium, si non est originale peccatum. IV. JUL. Nam si lex Dei fons est ac magistra justitiae; auxiliis quoque ejus, Dei aequitas adjuvari potest, impugnari non potest. Nullum ergo adminiculum iniquitati de illius Scripturae viribus comparari natura rerum sinit, quae hanc unam promulgationis causam habuit, ut ejus testimoniis, remediis, minis, ultionibus iniquitas deleretur. AUG. Ejus testimoniis declaratur, quod homo vanitati similis factus est, dies ejus velut umbra praetereunt . Cum qua eum vanitate nasci, non solum veridica Scriptura qua plangitur, verum etiam laboriosa et aerumnosa cura qua eruditur, ostendit. In ejus remediis legitur, etiam cum parvulus natus fuerit, offerminis legitur, interituram fuisse animam parvuli, si die non circumcideretur octavo . In ejus ultionibus legitur, jussos
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ iste sensu inscripturis purissimo. im¬
purissimi manichei dogma retineret dic̃s:
Om̃s sub peccato nascimur. quoꝵ ipse hortꝰ
inuicio est: Tugͦ iamiudica. quam ñ
puro sensu hoc catholicum dogina repre¬
hendas: teq corrigere ambrosio iudican¬
te ne differas. Iulianus.
Testimonia tam̃ scripturarum quib contra
nos agi aliquid posse existimant. ñ nulla p̃¬
terieram: quȩ me ex planatum ire pollicit᷑
cram: ut docerem. ambigua quȩq legis u̾ba
quȩ ab aiicis nr̃is assumi solent. nec ui̾ta¬
ti p̃iudicare ꝑspicuȩ: & scdm hoc ẽẽ intelli¬
genda. quod absolutissimis scͥpture sancte
auctoritatib & insuꝑabili ratione firmat᷑
Siquidem hoc ipso quam sit diuine legis im¬
ꝑitus int̃pres & ꝑfanus apparcat: quisquis
putat eius sanctione defendi. qđ iusticia
non potest ustidicari. augustinus.
Uos quod dicitis. potius ñ potest ulla iusti¬
cie ratione defendi: quia miseria generis

Expanded text:
ergo iste sensu in Scripturis purissimo imergo iste sensu in Scripturis purissimo impurissimi Manichaei dogma retineret, dicens, « Omnes sub peccato nascimur, quorum ipse ortus in vitio est » ? Tu ergo jam judica quam non puro sensu hoc catholicum dogma reprehendas, teque corrigere Ambrosio judicante ne differas. III. JUL. Testimonia tamen Scripturarum, quibus contra nos agi aliquid posse existimant, nonnulla praeterieram, quae me explanatum ire pollicitus eram, ut docerem ambigua quaeque legis verba, quae ab inimicis nostris assumi solent, nec veritati praejudicare perspicuae, et secundum hoc esse intelligenda, quod absolutissimis Scripturae sanctae auctoritatibus et insuperabili ratione firmatur. Siquidem hoc ipso, quam sit divinae legis imperitus interpres et profanus apparet, quisquis putat ejus sanctione defendi, quod justitia non potest vindicari. AUG. Vos quod dicitis, potius non potest ulla justitiae ratione defendi. Quia miseria generis
Abbreviated transcription (Latin):
stimoniis armata protriuerat. Nec quicꝗͣ
penȩ reliquum erat. si ęquis iudicibus u¬
teremur. augꝰtinus. Contra tuos illos
quatuor libros. sex libri a me scripti sunt.
Post cõmemorationẽ quippe doctorum
catholicoꝵ. quos manicheos facis. michi
subhoc crimine obiciendo. qđ illi in catho¬
lica ȩccłia didicerunt atq docuerunt. quã
duob priorib uoluminibus explicaui: se¬
quentes quatuor. singłos. tubs singłis red¬
didi. redarguens tenebras heresis ur̃e. luce
catholicȩ ueritatis: Quam deserendo cȩcatꝰ
insanis. & rei dequa nulla unquam in ec¬
cdĩa xꝑ̃i controu̾sia fuit. sicut nouus here¬
ticus equos iudices queris: quasi tͥ uideri
equi iudices possint. nisi quos ur̃o errore
decẽperis. Quem uero iudicem poteris
ambrosio reꝑire meliorẽ: de quo magist̃
tuus pelagius ait. quod eiꝰ fidem & pu¬
rissimum inscripturis sensum. ne inimicꝰ
quidem ausus ẽ reprehendere.: Nunquid

Expanded text:
stimoniis armata, protriverat, nec quidquam stimoniis armata, protriverat, nec quidquam pene reliquum erat, si aequis judicibus uteremur. AUG. Contra tuos illos quatuor libros sex libri a me scripti sunt. Post commemorationem quippe doctorum catholicorum quos Manichaeos facis, mihi sub hoc crimine objiciendo quod illi in catholica Ecclesia didicerunt atque docuerunt, quam duobus prioribus voluminibus explicavi, sequentes quatuor singulos tuis singulis reddidi; redarguens tenebras heraesis vestrae luce catholicae veritatis, quam deserendo caecatus insanis, et rei, de qua nulla unquam in Ecclesia Christi controversia fuit, sicut novus haereticus, aequos judices quaeris: quasi tibi videri aequi judices possint, nisi quos vestro errore deceperis. Quem vero judicem poteris Ambrosio reperire meliorem? De quo magister tuus Pelagius ait, quod ejus fidem et purissimum in Scripturis sensum ne inimicus quidem ausus est reprehendere? Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
obprobrio. idest manicheoꝵ appellatiõe.
offriscare coneris.ulianus.
Uerum ut primum respirare licuit. con¬
silium erat. quantum maxime tulisset
ipsius reinatura. breuit̃ ꝓmissa complere:
nisime actuosiorem denuo ingredi ꝓuinci¬
am. beatissime pat̃ flore uoluisses. Qui
qm̃ tantum uales reuerentia scĩtatis. ut
preceptis tuis segnit obedire ir religiosũ
iudicem: obtiniuisti facile ut in longiores
uias. compendium illius quamelegeram bre¬
uitatis extenderem. Fauebis itaq oꝑi. tua
auctoritate suscepto. Cuiꝰ obhoc potissi¬
mum nom̃ inserui: ut stilus securior & hi¬
larior graderetur. subtantȩ patrocimo ius¬
sionis. Fuit igitur concepta animo non
importuna ratio breuitatis: quia in illis qͣ¬
tuor libris. cuncta fere quȩ inuenta a ma¬
nicheis. augustini contra nos fuerant ore
plata. catholicȩ fidei ui̾tas. ꝓqua & cũ qua
labentis mundi odia ꝓmeremur. tam dis-¬
putationib inuictis. quam sacre legis te¬

Expanded text:
opprobrio, id est, Manichaeorum appellatione, opprobrio, id est, Manichaeorum appellatione, offuscare coneris. II. JUL. Verum, ut primum respirare licuit, consilium erat, quantum maxime tulisset ipsius rei natura, breviter promissa complere, nisi me actuosiorem denuo ingredi provinciam, beatissime pater Flore, voluisses: qui, quoniam tantum vales reverentia sanctitatis, ut praeceptis tuis segniter obedire irreligiosum judicem, obtinuisti facile ut in longiores vias compendium illius, quam elegeram, brevitatis extenderem. Favebis itaque operi tua auctoritate suscepto, cujus ob hoc potissimum nomen inserui, ut stilus securior et hilarior graderetur sub tantae patrocinio jussionis. Fuit igitur concepta animo non importuna ratio brevitatis: quia in illis quatuor libris cuncta fere, quae inventa a Manichaeis Augustini contra nos fuerant ore prolata, catholicae fidei veritas, pro qua et cum qua labentis mundi odia promeremur, tam disputationibus invictis, quam sacrae legis te
Abbreviated transcription (Latin):
agnis licet impeditus
laboribus. quos intuen¬
timichi hac cempestate
ȩccłiarum statum. par¬
tim indignatio ingerit.
partim miseratio:Non
abieceram tamen ꝓmissionis meȩ fidem:
uidelicet ut qui fueram factus debitor. sol¬
uendo quoq cẽ curartm. Nam in libris. qͦs
ad frẽm nr̃m turbantium ep̃m. uirum ma¬
gno uirtutum fulgore conspicuum. contͣ
augustini scripta dictaui. pollicitus sum
si nichil quod studus obsisteret euenirit
incommodi. Occursurum me ꝓtinus eoꝵ
argumentis omnib. qui ex sententia ma¬
nicheoꝵ. traducem peccati. idest malum
naturale defenderent: a quo sum hactenus
munere: uaria & indissimulabili necessita¬
te suspensus. Augustinus.
Itinam imiteris turbantium. Post illa
tua scripta. & post has tuas laudes: quibꝰ
cum dicis uirum magno uirtutum ful¬
gore conspicuum. a ur̃o errore lib̾atum:
Responsum ẽ aũt illis libris tuis. & demon¬
stratum tͥ. quȩ catholica lumina. in scãrũ
scripturarum tractatione clarissima. hoc

Expanded text:
agnis licet impeditus angoribus, quos intuenti mihi hac tempestate Ecclesiarum statum, partim indignatio ingerit, partim miseratio; non abjeceram tamen promissionis meae fidem; videlicet ut qui fueram factus debitor, solvendo quoque esse curarem. Nam in libris quos ad fratrem nostrum Turbantium episcopum, virum magno virtutum fulgore conspicuum, contra Augustini scripta dictavi, pollicitus sum, si nihil quod studiis obsisteret, eveniret incommodi, occursurum me protinus eorum argumentis omnibus, qui ex sententia Manichaeorum traducem peccati, id est, malum naturale defenderent: a quo sum hactenus munere varia et indissimulabili necessitate suspensus. AUGUSTINUS. Utinam imiteris Turbantium post illa tua scripta, et post has tuas laudes, quibus eum dicis virum magno virtutum fulgore conspicuum, a vestro errore liberatum! Responsum est autem illis tuis libris, et demonstratum tibi, quae catholica lumina in sanctarum Scripturarum tractatione clarissima hoc
Abbreviated transcription (Latin):
non ueniret: non legeremꝰ. Obscurent᷑
oculi eoꝵ nͣuideant: & dorsum eoꝵ semꝑ
incurua. Quis porro uolens cȩcus est cor¬
de: cum uelut nemo cȩcus ẽẽ uel corpore.
pinde originale peccatum. nec ad illud ꝑ¬
tinet qđ primo loco posuimus. ubi est
uoluntas est maloꝵ oꝑandi unde libe

Expanded text:
eniret, non legeremus, Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurva . Quis porro volens caecus est corde, cum velit nemo caecus esse vel corpore? Proinde originale peccatum nec ad illud pertinet quod primo loco posuimus, ubi est voluntas malum
Abbreviated transcription (Latin):
graue iugum. tam magnȩ manifestȩq nu-¬
seriȩ. Dic qua iusticia ille paruulus ad op¬
tetur in baptismo. ille sine hac adoptione
moriat᷑. Cur ñ sit ambob honor iste cõ¬
munis. aut abisto honore alienatio. Cũ
sit ambobus seubona seu mala causa cõ¬
munis. Non dicis: quia nec dei grãm. nec
dĩ iusticiam. homo magis pelagianus
quam xp̃ianus. sapis. Iulianꝰ. Quod si
eam maximam dici zeno non siuerit. qui
tantam uirtutum copulam unitatemq
confirmat. ut uͥ fuerit una. om̃s dicat ad e̾ẽ
untutes. & uͥima ñ fuerit. om̃s deẽe atq
illã uerã e̾ẽ untutẽ. q̃ hac qͣdrua iugalitate ꝑ¬

Expanded text:
grave jugum tam magnae manifestaeque migrave jugum tam magnae manifestaeque miseriae: dic qua justitia ille parvulus adoptetur in Baptismo, ille sine hac adoptione moriatur; cur non sit ambobus honor iste communis, aut ab isto honore alienatio, cum sit ambobus seu bona seu mala causa communis. Non dicis, quia nec Dei gratiam, nec Dei justitiam homo magis Pelagianus quam Christianus sapis. XXXVI. JUL. Quod si eam maximam dici Zeno non siverit, qui tantam virtutum copulam unitatemque confirmat, ut ubi fuerit una, omnes dicat adesse virtutes, et ubi una non fuerit, omnes deesse; atque illam veram esse virtutem, quae hac q
Abbreviated transcription (Latin):
confitentur infantes: & idõ pelagianoꝵ
qui hoc negant detestantur errorem. iul.
hichic hatum de quib agimus rerũ genꝰ.
speties. differentia. modus. qualitasq cer¬
natur. Immo sollicitius utrum sint. unde
sint. ubi sint. quid etiam mercant᷑ & ã quo.
hoc enim modo. nec diu ꝑ disputationum an¬
fractꝰ errabitur. & certum qđ teneri debeat
apparebit. Augꝰ. Idõ contra unum librũ
meum libros octo scripsisti: quia ꝑtua cõ¬
pendia dialectica. diu disputare nolusti.
Iuł Creator bic igit᷑ & creature ratio uertitur:
idest dĩ et hominis. Iudicat ille: iudicat᷑
iste. Itaq iusticie & culpȩ. quȩ sit natura:
uideatur. Iusticia ẽ. & ut aberuditis de¬
finiri solet. & ut nos intelligere possumꝰ
uirtus. si ꝑstoicos liceat alteri alteram
p̃ferre. untutum om̃ium maxima: fun¬
gens diligent̃ officio ad restituendum
sua unicuiq sine fraude. sine grã. augͦ.
Dicgͦ: qua iusticia retributum sit paruulis

Expanded text:
confitentur infantes; et ideo Pelagianorum, confitentur infantes; et ideo Pelagianorum, qui hoc negant, detestantur errorem. XXXIVhic, hic harum de quibus agimus, rerum genus, species, differentia, modus, qualitasque cernatur: imo sollicitius utrum sint, unde sint, ubi sint, quid etiam mereantur, et a quo. Hoc enim modo nec diu per disputationum anfractus errabitur, et certum quod teneri debeat apparebit. AUG. Ideo contra unum librum meum libros octo scripsisti, quia per tua compendia dialectica diu disputare noluisti. XXXV. JUL. Creatoris hic igitur et creaturae ratio vertitur, id est Dei et hominis; judicat ille, judicatur iste: itaque justitiae et culpae quae sit natura videatur. Justitia est, et ut ab eruditis definiri solet, et ut nos intelligere possumus, virtus si per Stoicos liceat alteri alteram praeferre virtutum omnium maxima, fungens diligenter officio ad restituendum sua unicuique sine fraude, sine gratia. AUG. Dic ergo qua justitia retributum sit parvulis
Abbreviated transcription (Latin):
bes. qualem manicheus dĩ sui ẽ cõm̃tus
mimicum. auoꝰ. Uos. peius quã mani¬
chei seuitis in paruulos. Illi quippe ani¬
mam saltem quam partemdĩ putant. sana
quem nec in anima nec incarne ullum
exparte ꝑmutitis: & preclari p̃dicatores
sic p̃dicatis iħm. ut eum negetis paruuloꝵ
eẽ iħm. Unde nãq hoc nom̃ acceꝑit in
eugłio legite: & nolite saluatorem ñ saluis
pariulis denegare. Iulianꝰ Quas michigͦ
tuhic ãbages. quȩ c̾uicalia m̃dacioꝵ & in¬
eptiarum. que iherusalem fornicanti ihe¬
rechiel ꝓph̃a imputat admouebis: in qͥb
muliebres anime cubent. nomina myste¬
riorum tenentes. cum in ipsam diuinitatẽ
retecta ꝓfanitate cõmiscrint: Remotis
omĩb p̃stigns. & aduocatarum sepe a te ple¬
bicularum cateruis: doce iustum ẽẽ. quod
ꝑscripturas scãs affirmare conaris. augꝰ.
Plebicularum quas irrides cat̾ue nouerunt
catholi cam fidem. que a saluatore saluari

Expanded text:
beas, qualem Manichaeus Dei sui est commentus beas, qualem Manichaeus Dei sui est commentus inimicum. AUG. Vos pejus quam Manichaei saevitis in parvulos. Illi quippe animam saltem, quam partem Dei putant, sanarquem nec in anima, nec in carne ullum ex parte permittitis. Et praeclari praedicatores sic praedicatis Jesum, ut eum negetis parvulorum esse Jesum. Unde namque hoc nomen acceperit, in Evangelio legite , et nolite Salvatorem non salvis parvulis denegare. XXXIII. JUL. Quas mihi ergo tu hic ambages, quae cervicalia mendaciorum et ineptiarum, quae Jerusalem fornicanti Ezechiel propheta imputat ; admovebis, in quibus muliebres animae cubent, nomina mysteriorum tenentes, cum in ipsam divinitatem retecta profanitate commiserint. Remotis omnibus praestigiis et advocatarum saepe a te plebecularum catervis, doce justum esse quod per Scripturas sanctas affirmare conaris. AUG. Plebecularum, quas irrides, catervae, noverunt catholicam fidem, quae a Salvatore salvari
Abbreviated transcription (Latin):
toca uilesceret. Ab eo gͥ ꝓbabit᷑ de scͥpt᷑is
scĩs iniusticiȩ dogia firmari: ã quo app¬
bari quiuerit. trinitatem cui credimꝰ diui¬
nitatis gła posse priuari. aug̃. Uerũ dicis:
s uobis dicite. qui glam xp̃o qua paruulos
sanat. molimini auferre. Iulianꝰ. Quod q̃m
nec ratio sustinet & ulla nec pictas: aut do¬
cc uel posse eẽ. uel iustum eẽ. imputari cuiꝗͣ
naturale peccatũ: aut a scͥpturarum scãrũ
contaminatione discedito: quarum sententus
sanctiri estimas. Iuod in quũ eogeris confi¬
teri. augtinꝰ. Erratis uos potius inquũ
cogimini confiteri. graue suꝑ paruulos iu¬
gum: si quem admodum nullum habent
ꝓprium: ita nullum trahunt originale pec¬
catum. Iulianꝰ Quod si neutrum horum
quȩ diximus facies. & huic dõ te asseris cre¬
dere. cuiꝰ institutis in iusticiam cõmuniri
estimas: cognosce multo te nouũ antiquo
manicheo eẽ peiorem: qui talem dm̃ ha¬

Expanded text:
tota vilesceret. Ab eo igitur probabitur de Scripturis tota vilesceret. Ab eo igitur probabitur de Scripturis sanctis injustitiae dogma firmari, a quo approbari quiverit Trinitatem cui credimus divinitatis gloria posse privari. AUG. Verum dicis: sed vobis dicite, qui gloriam Christo, qua parvulos sanat, molimini auferre. XXXI. JUL. Quod quoniam nec ratio sustinet ulla, nec pietas: aut doce, vel posse esse, vel justum esse, imputari cuiquam naturale peccatum; aut a Scripturarum sanctarum contaminatione discedito, quarum sententiis sanciri aestimas quod iniquum cogeris confiteri. AUG. Erratis: vos potius iniquum cogimini confiteri grave super parvulos jugum; si quemadmodum nullum habent proprium, ita nullum trahunt originale peccatum. XXXII. JUL. Quod si neutrum horum quae diximus, facies; et huic Deo te asseris credere, cujus institutis injustitiam communiri aestimas: cognosce, multo te novum antiquo Manichaeo esse pejorem, qui talem Deum ha
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ iusticia p̃dicat᷑ : de qua nemotam̃ uel
gentilium uel hereticoꝵ. preter maniche¬
os traducianosq dubitauit. Augustinus
Exhac equitate graue iugum est suꝑfili¬
os adam: ã dic exitus de uentre matris corum:
qđ om̃ino e̾e asserit iniquũ: qui negat ori¬
ginale peccatum. Iulianus. Ita enim omĩb
generalit edocente natura inculcatum ẽ.
dm̃ iustum eẽ: ut manifestum sit dm̃ ñ
eẽ. quem constiterit iustum non c̃ẽ. Pocest
auoꝰtinꝰ. T ibi dic. Iulianus Qui cũ ẽ hic
unus uerus cuicredimꝰ. & quem intrinita¬
te ueneram̃: dubio ꝓcul in om̃ib iudiciis
et ratione iustissimus. augtinꝰ. Tibidic:
& ostende iustum eẽ: ut cum tam manifesta
miseria. uel ad tam manifestam miseriam
nascat᷑. a quo peccatũ originale ñ trahitur.
Iulianus. Dehuꝰ itaq legib ita ꝓbariet
uendicati non pocest. qđ eẽ constat in iu¬
stũ: ut si hoc fieri posset: illius diuinitas

Expanded text:
bus praedicatur: de qua nemo tamen vel bus praedicatur: de qua nemo tamen vel Gentilium, vel haereticorum, praeter Manichaeos Traducianosque, dubitavit. AUG. Ex hac aequitate grave jugum est super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum : quod omnino esse asserit iniquum, qui negat originale peccatum. XXVIII. JUL. Ita enim omnibus generaliter, edocente natura, inculcatum est, Deum justum esse, ut manifestum sit, Deum non esse quem constiterit justum non esse. PAUG. Tibi dic. XXIX. JUL. Qui cum est hic unus verus cui credimus, et quem in Trinitate veneramur, dubio procul in omnes judicii est ratione justissimus. AUG. Tibi dic: et ostende justum esse ut cum tam manifesta miseria, vel ad tam manifestam miseriam nascatur, a quo peccatum originale non trahitur. XXX. JUL. De hujus itaque legibus ita probari et vindicari non potest, quod esse constat injustum: ut si hoc fieri posset, illius divinitas
Abbreviated transcription (Latin):
sub cura omĩp̃tis & iusti eadem tam ma¬
gna miseria naturȩ irrogaret᷑ humanȩ:
nisi induob hominibus. tota de paradi¬
si felicitate in hanc infelicitatem peccati
merito pellerent᷑. Iulianꝰ. Num igitur
ideo aut libri sacri auctores ꝓbabunt᷑
erroꝵ aut crimina ꝑeuntium script᷑arũ
dignitas expiabit.:: auoꝰ. Hoc uob̾ dicite.
Iulianꝰ. Ex tinguat᷑ itaq indisciplinata¬
rum exposiðnum libido: nichil agere con¬
tra manifestam di iusficiam u̾ba credant᷑.
Quȩ si cius ꝑsone sunt quam uenerari ne¬
cesse est: defendantur explanationib diui¬
ne congruentib equitati. Si aut̃ ñ mecu¬
endo sunt auctore plata: etiam meliquata
pellant᷑. Igit᷑ nc̃ de di iudicio disputatur:
de quoscribit᷑. Ds̃ fidelis. in quo non est
iniquitas iustus et sc̃s dñs ds̃. Et iterum.
Iustus dñs & iusticiam dilexit: equitatẽ ui¬
tua equitas. Diuina in sacris uolumini¬

Expanded text:
sub cura omnipotentis et justi eadem tam masub cura omnipotentis et justi eadem tam magna miseria naturae irrogaretur humanae, nisi in duobus hominibus tota de paradisi felicitate in hanc infelicitatem peccati merito pelleretur. XXVI. JUL. Num igitur ideo aut Libri sacri auctores probabuntur errorum, aut crimina pereuntium, Scripturarum dignitas expiabit? AUG. Hoc vobis dicite. XXVII. JUL. Exstinguatur itaque indisciplinatarum expositionum libido: nihil agere contra manifestam Dei justitiam verba credantur: quae si ejus personae sunt, quam venerari necesse est, defendantur explanationibus divinae congruentibus aequitati; sin autem non metuendo sunt auctore prolata, etiam ineliquata pellantur. Igitur nunc Dei judicio disputatur, de quo dicitur, Deus fidelis, in quo non est iniquitas; justus et sanctus Dominus Deus . Et iterum: Justus Daequitas divina in sacris volumini
Abbreviated transcription (Latin):
cogitares: erubeseeres. contremesceres. obmu¬
tesceres. Iulianꝰ. Nunquid ñ idem. adi¬
mantus. & faustus quẽ in libris confessi¬
onis tuȩ p̃ceptorem tuum loqueris. heresi¬
archȩ  sui traditione fecerunt. obscuriores
sententias rapientes et corrodentes. ut ꝓ¬
fanũ dogma nominum aucloritate tueren¬
tur: quamquam quid dico de manicheis:
Om̃s prorsus heresis. iucnta sua quib ã pi¬
etate & fide ex orbitauerunt. Scripturaꝵ
clocutionibus sententusq communiunt.
augustinꝰ Illi obscuras sententias in suum
dogina cõnũtẽ: uos aꝑtas ipsour̃o dogina¬
te obscurare conamini. Qͥd enim apertiꝰ.
quam quod ait apłs peccatũ in hunc mũ¬
dum ꝑunũ hominẽ intrasse. & ꝑpeccatũ.
mortemꝰ & ita in om̃s homines ꝑtransisse:
Qd si ꝓbare idem cogeret᷑ apłs. ipsam genĩs
humani miseriam testem daret. quȩ mei¬
pit uagitib paruulorum. & usq ad decre¬
pitoꝵ gemitus ꝑuenit. Nullo enim mͦ

Expanded text:
cogitares, erubesceres, contremisceres, obmucogitares, erubesceres, contremisceres, obmutesceres. XXV. JUL. Numquid non idem, Adimantus et Faustus quem in libris Confessionis tuae praeceptorem tuum loqueris, haeresiarchae sui traditione fecerunt, obscuriores um Epistolis sententias rapientes et corradentes, ut profanum dogma nominum auctoritate tuerentur? Quanquam quid dico de Manichaeis? omnes prorsus haereses inventa sua, quibus a pietate et fide exorbitaverunt, Scripturarum elocutionibus sententiisque communiunt. AUG. Illi obscuras sententias in suum dogma convertere: vos apertas ipso vestro dogmate obscurare conamini. Quid enim apertius quam quod ait Apostolus, Peccatum in hunc mundum per unum hominem intrasse, et per peccatum mortem, et ita in omnes homines pertransisse ? Quod si probare idem cogeretur Apostolus, ipsam generis humani miseriam testem daret, quae incipit a vagitibus parvulorum, et usque ad decrepitorum gemitus pervenit. Nullo enim modo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ne peccatum uoluntati malȩ̨. illi uͦ
malȩ conscribunt nature. Qui cumdi¬
ũsõ secunt᷑ errores. s uelut de caꝑite
fontis istius effluentes. consequenter
ad sacͥlegia flagitiaq ꝑueniunt. Siẽ
catholici ẽ regione a bono inchoantes
exordio. bonis aucti ꝓcessib cͦ religio¬
nis summã quam ratio munit & pietas.
ꝑuchuntur. Tugͥ malũ naturale conatꝰ
asserere. ꝓfano quidem uoco. s in effica¬
ei incentione. usurpasti apłi testimoni-¬
um: quam hac eadem ꝑscriptione osten¬
do nichil tale sensisse. quale tu ꝑsuadẽ
conaris: Quod repugnantib modis.
& illum catholicum confiteris. & dicta
eius manicheo estimas suffragari. auoꝰ.
Quos doctores catholicos manicheo as¬
seras suffragari. quiin u̾bis apłicis intelle¬
xerunt trahere pariilos originale peccatũ.
Nec ur̃o more insano uelut sanam laudare
naturam. s ei sanandȩ adhibuerunt medi¬
cinam potius xp̃ianam. Sixp̃iano corde

Expanded text:
omne peccatum voluntati malae, illi vero omne peccatum voluntati malae, illi vero malae conscribunt naturae: qui cum diversos sequuntur errores, sed velut de capite fontis istius effluentes consequenter ad sacrilegia flagitiaque perveniunt; sicut Catholici e regione, a bono inchoantes exordio, bonis aucti processibus, ad religionis summam, quam ratio munit et pietas, pervehuntur. Tu igitur malum naturale conatus asserere profano quidem voto, sed inefficaci intentione usurpasti Apostoli testimonium, quem hac eadem perscriptione ostendo nihil tale sensisse, quale tu persuadere conaris, quod repugnantibus modis et illum catholicum confiteris, et dicta ejus Manichaeo aestimas suffragari. AUG. Quos doctores catholicos Manichaeo asseras suffragari, qui in verbis apostolicis intellexerunt trahere parvulos originale peccatum, nec vestro more insano velut sanam laudare naturam, sed ei sanandae adhibuerunt medicinam potius christianam, si christiano corde
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat ordinatum. Lege editos libros
meos: responsionisq fidem quam tuar¬
guis fraudis aspiciens. me interim pro¬
nuntiauera dicere. Tuuͦ. si consuetudo
tua ꝑmiserit. erubesce. S iam ostensa
iexcusabili falsitate. que semꝑ quidẽ
turpis fit. tam̃ turpior cum locũ censo¬
ris inuadit. & deformitatem suã decori
ex ꝓbrat alieno: responde quid mani¬
cheis sensibus. aut nom̃ eccłie. aut apłi
ũba conducant. ut ea cum tam magna
inuidia pret̃missa causeris. Augustinꝰ.
Iam suꝑiꝰ respondi huic calumpniȩtuȩ:
qua michi u̾boꝵ tuoꝵ minus integre po¬
sitoꝵ. obicis falsitatem. S quod fecit il¬
le decerptor: tumͥ tam libent̃ ñ tribueres:
sieoꝵ quihec legunt nolles eẽ deceptor.
lulianꝰ. Hoc semꝑ fuit maximum int̃
manicheos catholicosq discrim̃. et li¬
mes quidam latissimus. quo ase mutuo &
gua mole sententias nr̃as quasi cęli ater¬
ra ꝓfunditate disiungens: quod nos

Expanded text:
fuerat ordinatum. Lege editos libros fuerat ordinatum. Lege editos libros meos; responsionisque fidem, quam tu arguis fraudis, aspiciens, me interim pronuntia vera dicere: tu vero, si consuetudo tua permiserit, erubesce. Sed jam ostensa inexcusabili falsitate, quae semper quidem turpis, fit tamen turpior cum locum censoris invadit, et deformitatem suam decori exprobrat alieno; responde, quid Manichaeis sensibus aut nomen Ecclesiae aut Apostoli verba conducant, ut ea cum tam magna invidia praetermissa causeris? AUG. Jam superius respondi huic calumniae tuae, qua mihi verborum tuorum minus integre positorum objicis falsitatem. Sed quod fecit ille decerptor, tu mihi tam libenter non tribueres, si eorum qui haec legunt, nolles esse deceptor. XXIV. JUL. Hoc semper fuit maximum inter Manichaeos Catholicosque discrimen, et limes quidam latissimus, quo a se mutuo pgna moles sententias nostras quasi coeli a terra profunditate disjungens, quod nos