comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cia anmi. contͣclio: cupiditas animi. ꝑgressio: timoranimi
suga est. Diffunderis enĩ animo. cũ delectaris. cont᷑heris animo
cũ molestaris: ꝓgredis animo tũ appetis: sugis ammo cum
metius. Etre unde ille mertennariꝰ iuiso lupo dicit᷑ sugere:
Quare: Quia ñ est ei cura dde ouib Quart illi ñ est cura de
ouib. Quia m̃cennariꝰ est. Quid est mercennariꝰ est: ĩ empora¬
lem mercedem querit: in domom eternũ si habtrabit. Sunt
hic adhuc querrida et discittienda uobiscũ: s onerare uos.
non est consilii. Dñita cnĩ eybaria cũ scruis mynistramus.
In pascuis dñicis oues pascimꝰ: et simł pascim. Dicut ñ est ne¬
gandũ qd necessarium est: sic ñ est cor infirmũ pabulimul¬
titudine p̃grauandũ. Non sit gͦ molestũ karitati nr̃e qͥa om¬
nia que hic discittienda adhuc arbitror. hodie non discutio:
sed itersi uobis in nomine dñi dieb redidendi sermonis eadẽ

Expanded text:
tia, animi contractio: cupiditas, animi progressio; timor, animi tia, animi contractio: cupiditas, animi progressio; timor, animi fuga est. Diffunderis enim animo, cum delectaris; contraheris animo, cum molestaris: progrederis animo, cum appetis; fugis animo, cum metuis. Ecce unde ille mercenarius viso lupo dicitur fugere. Quare? Quia non est ei cura de ovibus. Quare non est ei cura de ovibus? Quia mercenarius est. Quid est, mercenarius est? Temporalem mercedem quaerens, et in domo in aeternum non habitabit. Sunt hic adhuc quaerenda, et discutienda vobiscum, sed onerare vos non est consilii. Dominica enim cibaria conservis ministramus; in pascuis dominicis oves pascimus, et simul pascimur. Sicut non est negandum quod necessarium est, sic non est cor infirmum pabuli multitudine praegravandum. Non sit ergo molestum Charitati vestrae, quia omnia quae hic adhuc discutienda arbitror, hodie non discutio: sed iterum nobis in nomine Domini diebus reddendi sermonis eadem
Abbreviated transcription (Latin):
at altitudo q̃stionis. Pulsemꝰ: a derit qui aꝑtat se. Ostiariꝰ est
git: qui sua querit si que iħu xp̃i: qui petcantẽ non libere
audet arguere. Eece nescio qͥs pectauit: grauit̃ peccauit. intre¬
pandus est: ex cõmunicandus est. s excõmuncatꝰ ininicꝰ erit:
insidiabit᷑: nocebit cũ potuerit. Iamille qui sua querit ñ que
lupus. ouis gitttur apprehendit: diabolus fideli adulteriũ
ꝑsuasit. ĩ u taces: non increpas. Omercennatt᷑ lupũ uenientẽ
iudistr. et fugisti. Respondet forte: et idicit. Ecce bic sũ: ñ fu¬
gi sugisti. qͥa taciusti: taciusti. qͥa timisti. fuga animi. ti¬
mor est. Corpore stensti: sp̃n fugisti. qd̾ ille ñ faciebat qͥ dice¬
bat. Et si corpore absens sũ. sp̃u uobiscũ sũ. Quomͦ eñ spu fu¬
giebat. qui etiam corpore absen. fornicatores litt̾is arguebat:
affestiones nr̃e: motꝰ animoꝵ st̃. Leticia anum. diffusio: t̾sti¬

Expanded text:
at altitudo quaestionis: pulsemus, aderit qui aperiat se ostiarius at altitudo quaestionis: pulsemus, aderit qui aperiat se ostiarius git? Qui sua quaerit, non quae Jesu Christi: peccantem non libere audet arguere . Ecce nescio quis peccavit, graviter peccavit; increpandus est, excommunicandus est: sed excommunicatus, inimicus erit, insidiabitur, nocebit cum potuerit. Jam ille qui sua quaerit, non qlupus ovi guttur apprehendit: diabolus fideli adulterium persuasit; tu taces, non increpas: o mercenarie, lupum venientem vidisti, et fugisti. Respondet forte et dicit: Ecce hic sum, non fugi. Fugisti, quia tacuisti; tacuisti, quia timuisti. Fuga animi, timor est. Corpore stetisti, spiritu fugisti: quod ille non faciebat qui dicebat, Etsi corpore absens sum, spiritu vobiscum sum . Quomodo enim spiritu fugiebat, qui etiam corpore absens, fornicatores litteris arguebat? Affectiones nostrae motus animorum sunt. Laetitia, animi diffusio; tristi
Abbreviated transcription (Latin):
cordabant: uno sp̃u in uniꝰ corꝑts compage uiuebant: ac ꝑ
hoc om̃s adunũ pastorem ꝑtinebant. Si gͦ pastores ñ m̃cen¬
narii: quare fugiebant qͣndo ꝑsequutionẽ patiebant᷑: Expo
sporta submissus est: ut manꝰ ꝑsequentis euaderit. Non gͦ
illi fuit cura de ouib: quas lupo ueniente descrebat: fũit pla¬
ne: s eas pestori in celo sedenti. orationib cõmendabat: se
autẽ utilitati eaꝵ fugiendo seruabat. sictit quodã loco ait.
Manere in carne: necessariũ ꝑpt̾ uos. Ab ip̃o namq pastore :¬
om̃i audierant. Si uos ꝑsequittifuerint in una ciuttate: fu
gite in aliam. Hanc qriestionẽ nobis añ dignet᷑ etponere.
Dñc: tu dixisti eis quos fideles pastores st ittq uolebas. q̃s
tua membra esse formabas. Si uos ꝑsequitifucruit. sugite.
Inuiriam gͦ illis facto: qͣndo rep̃hendis m̃cennarios. qͥ uident
lupũ uenientẽ ec fugiunt. Rogamꝰ indices nobis: quid habe¬

Expanded text:
cordabant, uno spiritu in unius corporis compage vivebant: ac per cordabant, uno spiritu in unius corporis compage vivebant: ac per hoc omnes ad unum pastorem pertinebant. Si ergo pastores, non mercenarii, quare fugiebant quando persecutionem patiebantur? Exponmurum in sporta submissus est, ut manus persequentis evaderet . Non ergo illi cura fuit de ovibus, quas lupo veniente deserebat? Fuit plane, sed eas pastori in coelo sedenti orationibus commendabat: se autem utilitati earum fugiendo servabat, sicut quodam loco ait, Manere in carne necessarium propter vos . Ab ipso namque pastore omnes audierant, Si vos persecuti fuerint ingite in aliam. Hanc quaestionem nobis Dominus dignetur exponere. Domine, tu dixisti eis quos fideles pastores esse utique volebas, quos tua membra esse formabas, Si vos persecuti fuerint, fugite. Injuriam ergo illis facis, quando reprehendis mercenarios, qui vident lupum venientem et fugiunt. Rogamus indices nobis quid habe
Abbreviated transcription (Latin):
nuntitt᷑: Et in hoc gaudeo: s et gaudero. Ueritas est xp̃c ueritaᷤ
te annuntiet᷑. silii et̾nam hereditatẽ ꝑatͥi patient᷑ exspectano::
mercennarii tp̃ralem m̃cedem conducertes festinanter exoptãt
Michi humana gła. cui mertennarios inuid̾e uideo minua¬
tur: et tam̃ ꝑ lingͣs et mercennarioꝵ et filioꝵ diuina xp̃i gła¬
diffamet᷑ : cum suie occasione. siue ueritate. xp̃c annuntiet᷑.
uidimꝰ qͥd sit etiã m̃cennariꝰ. Quis est lupus: nͥ diabolus.: Et
quid dictũ est de m̃cennarto. Cũ ud̃it lupũ uenientẽ fugit.
quia ñ sunt eiꝰ oues ꝑpͥeͥ nec ei cura est de ouib slumqͥd talis e¬
rat apłs paulus: absit. Numqͥd ralis erit pecrus: absit. Nũquid
tales ceteri apłi: excepto uda filio ꝑditionis: Absit. Pastores gͥ
illi: plane pastores. Et unde unꝰ pastor: iam dixi. Pastore: quia
membra pastoris. Illo capite gaudebant: sub illo capite con¬

Expanded text:
annuntietur; et in hoc gaudeo, sed et gaudebo . Veriannuntietur; et in hoc gaudeo, sed et gaudebo . Verite annuntietur: filii aeternam haereditatem Patris patienter exspectant, mercenarii temporalem mercedem conducentis festinanter exoptant: mihi humana gloria, cui mercenarios invidere video, minuatur; et tamen per linguas et mercenariorum et filiorum divina Chridiffametur, cum sive occasione, sive veritate Christus annuntietur. 7. Vidimus qui sit etiam mercenarius. Quis est lupus, nisi diabolus? Et quid dictum est de mercenario? Cum viderit lupum venientem, fugit; quia non sunt ejus oves propriae, nec ei cura est de ovibus. Numquid talis erat apostolus Paulus? Absit. Numquid talis Petrus? Absit. Numquid tales caeteri Apostoli, excepto Juda filio perditionis? Absit. Pastores ergo illi? Plane pastores. Et unde unus pastor? Jam dixi, pastores, quia membra pastoris. Illo capite gaudebant, sub illo capite con
Abbreviated transcription (Latin):
uuas. Que autẽ faciunt. facere nolite: cauete spinas. Etiam
ꝑ mercennarios uocẽ audite pastoris: seo nolite ẽt̃ mercenna¬
rii: cum sitis membra pastoris. Ipse autẽ paulus sc̃s apłs qui
dixit. neminẽ habeo qui germane de uobis sollicitꝰ sit. om̃es
enĩ sua querunt ñ que ih̃u xp̃i: alio loco int̾ mercennarios
filiosq clistinguens. uidete quid dixerit. Quidam ꝑmuui¬
diara et contẽptionẽ. quidã uero et ꝑbonã uoluntatẽ. xp̃m
p̃dicant: qͥdam ex haritate scientes quia in defenstont cũm¬
gelii positus sum: quidã uͦ et ꝑ contumatiã xp̃m annuitiãt
ñ caste: existimantes tribulationẽ suscitare uinculis meis.
Isti mertennarii erant: qui paulo apło inuidebant. Quare in¬
uidebant: nͥ qͥa tp̃ralia requirebant: Sed quid adiungat at¬
tendite. Quid enĩ dũ omnim̾ suit occasione siue u̾itate. ⁊p̃can

Expanded text:
uvas: quae autem faciunt, facere nolite, cavete spinas. Etiam uvas: quae autem faciunt, facere nolite, cavete spinas. Etiam per mercenarios vocem pastoris audite, sed nolite esse mercenarii, cum sitis membra pastoris. Ipse autem Paulus sanctus apostolus, qui dixit, « Neminem habeo qui germane de vobis sollicitus sit; omnes enim sua quaerunt, non quae Jesu Christi; » alio loco inter mercenarios filiosque distinguens, videte quid dixerit: « Quidam per invidiam et contentionem; quidam vero et per bonam voluntatem Christum praedicant: quidam ex charitate, scientes quia in defensionem Evangelii positus sum; quidam vero et per contumaciam Christum annuntiant, non caste, existimantes tribulationem suscitari vinculis meis. » Isti mercenarii erant, Paulo apostolo invidebant. Quare invidebant, nisi quia temporalia requirebant? Sed quid adjungat, attendite: Quid enim? Dum omni modo, sive occasione, sive veritate Christus
Abbreviated transcription (Latin):
cit: non unde bona dicit. Botrum carpe: spinã caue. Bene.
qͥa intellexistis: led ꝑpt̾ tardiores dicam hoc idem planiꝰ. qͦ¬
mͦ dixi botrum carpe. spinam caue: cũ dñs dicat. Numqͥd
colligunt de spinis uuam: aut de tribulis fycus: uerũ
est omnino. Et tamen etiã ego uerũ dixi: botrum carpe.
spiam caue: qͥa bocriis aliq̃ndo de radice intis exortꝰ pendec
in sepe. Creccit palmes: inserit᷑ spinis: et portat fructũ spina
non suũ. Non enĩ spinã uitis atculit: scd spinis palmes meu¬
buit. Nolunt̾rogare: nͥ radices. Quere radicem spine: extͣ inue¬
nies a uite. Quere originẽ uue: uitis hanc ꝑtulit ex radite.
Cathedra gͦ moysi tutis erat. pharyscoꝵ mores. spine erant.
doctrina nͦ ꝑ malos. palme in sepe. botrus in spina. Caute le¬
ge: ne dum queris fructũ laceres manli: et cũ audis bona di¬
centem. imiteris mala facientẽ. Que dicunt facite: legite

Expanded text:
cit, non unde bona dicit. Botrum carpe, spinam cave. Bene, cit, non unde bona dicit. Botrum carpe, spinam cave. Bene, quia intellexistis; sed propter tardiores dicam hoc idem planius. Quomodo dixi, Botrum carpe, spinam cave; cum Dominus dicat, Numquid colligunt de spinis uvam, aut de tribulis ficum ? Verum est omnino; et tamen etiam verum ego dixi, Botrum carpe, spinam cave. Quia botrus aliquando de radice vitis exortus, pendet in sepe, crescit palmes, inseritur spinis, et portat fructum spina non suum. Non enim spinam vitis attulit, sed spinis palmes incubuit. Noli interrogare nisi radices. Quaere radicem spinae, extra invenis a vite quaere originem uvae, vitis hanc protulit ex radice. Cathedra ergo Moysi vitis erat: Pharisaeorum mores spinae erant. Doctrina vera per malos, palmes in sepe, botrus inter spinas. Caute lege, ne dum quaeris fructum, laceres manum: et cum audis bona dicentem, ne imiteris mala facientem. Quae dicunt facite, legite
Abbreviated transcription (Latin):
Preposin autẽ qui filii st̃: pastores sunt. Si pastores: quomͦ
ĩmolandũ ductus est. Audite autẽ: qͥa et mercennarii neces¬
larui sunt. Multi qͥrpe in eccłia cõmoda t̾rena sectantes. xp̃m
tam̃ p̾dicant: et ꝑ eos uox xp̃i audit᷑: et sequunt᷑ oues non
mertennariũ sed uocem pastoris ꝑ mercennariũ. Audite
mercennarios. ab ip̃o dño demonstratos. Scribe inqͥt et pba¬
rysei. suꝑ cathedrã moysi sedent: que dicunt facite. que au¬
tem faciunt facere nolite. Quid aliud dixit. nisi ꝑ mercen¬
narios uocem pastoris audite. Sedendo enĩ suꝑ cathedram
moysi: legẽ dei docent. Ergo ds ꝑ illos docet. Sua uero illi
siuelint docere: nolite audire. nolite facere. Certe enĩ tales
suaquerũt: ñi que ihu xp̃i. Nullus tam̃ mertennatiꝰ ausus
est dicere ppło xp̃i: tua quere ñ que iħu xp̃i. Quod eñ farit
male: non p̃dicat de cathedra xp̃i. Inde ledit unde male fa¬

Expanded text:
Praepositi autem qui filii sunt, pastores sunt. Si pastores sunt, qPraepositi autem qui filii sunt, pastores sunt. Si pastores sunt, qimmolandum ductus est. 6. Audite autem, quia et mercenarii necessarii sunt. Multi quippe in Ecclesia commoda terrena sectantes, Christum tamen praedicant, et per eos vox Christi auditur: et sequuntur oves, non mercenarium, sed vocem pastoris per mercenarium. Audite mercenarios ab ipso Domino demonstratos: Scribae, inquit, et Pharisaei cathedram Moysi sedent: quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite . Quid aliud dixit, nisi, Per mercenarios vocem pastoris audite? Sedendo enim cathedram Moysi legem Dei docent: ergo per illos Deus docet. Sua vero illi si velint docere, nolite audire, nolite facere. Certe enim tales sua quaerunt, non quae Jesu Christi: nullus tamen mercenarius ausus est dicere populo Christi, Tua quaere, non quae Jesu Christi. Quod enim facit male, non praedicat de cathedra Christi: inde laedit unde mala fa
Abbreviated transcription (Latin):
riter diligeret gregem xp̃i: et circa se in tis qui cũ illo eottm¬
pore fuerant ũ inuenit. Non enĩ in eccłia xp̃i. tunc pret̃ pau¬
lum aplni ec tymocheũ nemo erat: qui germane de grege
sollicttꝰ esseo: Sed contigerat ut illo tempore quo thymothe¬
um misit circa sealiũ de filus non haberet:. sed soli mercen¬
narii cum illo essent: sua querentes ñ que ihu xp̃i. Et tam̃
ip̃e germane de grege sollicitꝰ. maluit filiũ mitterec ec int̾
mercennarios remañe. Inuenimꝰ et nos mercennarios: sed¬
ñ eos discutit nisi dñs. Qui cor inspicit. ip̃e discutit: tam̃ ali¬
qͣndo intelligiuit᷑ ⁊ a nob̾. Non enĩ frustra dixit ip̃e dĩs ttiã
de iupis: ex fructib eoꝵ cognoscetis eos. Nultos int̾rogant
temptationes: ec tunc apparent togitationes. Multi autẽ
latent. Habet ouile dñi p̃positos: et filios et mercennarios.

Expanded text:
riter diligeret gregem Christi, et circa se in eis qui cum illo eo temriter diligeret gregem Christi, et circa se in eis qui cum illo eo tempore fuerant, non invenit. Non enim in Ecclesia Christi tunc praeter Paulum apostolum et Timotheum nemo erat qui germane de grege sollicitus esset: sed contigerat ut eo tempore quo Timotheum misit, circa se alium de filiis non haberet; sed soli mercenarii cum illo essent, sua quaerentes, non quae Jesu Christi. Et tamen ipse germane de grege sollicitus, maluit filium mittere, et inter mercenarios remanere. Invenimus et mercenarios, non eos discutit nisi Dominus; qui cor inspicit, ipse discutit: tamen aliquando intelliguntur a nobis. Non enim frustra dixit ipse Dominus etiam de lupis: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Multos interrogant tentationes, et tunc apparent cogitationes: multi autem latent. Habeat ovile Domini praepositos, et filios et mercenarios.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec mercennariꝰ diceret᷑: nͥ acciperet a conducente merce¬
dem. Quis est gͥ iste mercennariꝰ: ec culꝑabilis ec necessa¬
rius: Hic uͦ ft̃s luceat nobis ip̃e dñs: ut et mercennarios
intelligamꝰ: et mercennaris ñ simꝰ. Quiz est gͥ mercen¬
narius. Siuit in eccłia qͥdam p̃positi. de quib apłs dicit:
sua querentes non que ihͣu xp̃i. Quid est sua querentes:
Non xp̃m gratis diligentes. ñi dm ꝓpt̾ d̾m querentes: tem¬
poralia cõmoda consectantes: lucris in hiantes: honores ab
ceꝑunt mercedẽ suã. Audi de rymotheo sc̃o: quid dicat apl
paulus. Spero autẽ in dño ihu. tymotheũ etto me mittere
uobis: ut et ego bono animosim. cũ cognouero que circauos
sunt. Neminẽ enĩ habeo tam unanimẽ: qui germane de uo¬
bis sollicitꝰ sit. Omnes enĩ suaquerunt. ñ que iħu xp̃i. Int
mertennartos pastor ingemuit: quesuuit aliquẽ qui since¬

Expanded text:
nec mercenarius diceretur, nisi acciperet a conducente mercenec mercenarius diceretur, nisi acciperet a conducente mercedem. Quis est ergo iste mercenarius, et culpabilis et necessarius? Hic vero, fratres, luceat nobis ipse Dominus, ut et mercenarios intelligamus, et mercenarii non simus. Quis est ergo mercenarius? Sunt in Ecclesia quidam praepositi, de quibus Paulus apostolus dicit: Sua quaerentes, non quae Jesu Christi. Quid est, sua quaerentes? Non Christum gratis diligentes, non Deum propter Deum quaerentes; temporalia commoda consectantes, lucris erceperunt mercedem suam . Audi de Timotheo sancto quid dicat apostolus Paulus: « Spero autem in Domino Jesu Timotheum cito mittere vobis, ut et ego bono animo sim, cum cognovero quae circa vos sint: neminem enim habeo unanimem, qui germane de vobis sollicitus simercenarios pastor ingemuit: Quaesivit aliquem qui since
Abbreviated transcription (Latin):
Quis est ostiariꝰ: sui aꝑit. Quis gͦ se aꝑit. nͥ qui se ipsũ ex¬
ponit᷑. Ecce dñs dixeuait ostiũ: ñ intellexeramꝰ. Qndo ñ intel¬
leximꝰ: clausũ erat. Qaꝑuit: ip̃e est ostiariꝰ. Nulla est ergo
necessitas aliqͥd aliud querere. nulla necessitas: sed fortas¬
se est uoluntas. Si est uoluntas. noli exorbitare: noli a tri¬
nitate discedere. Si aliam ꝑsonã queris ostiaris: sp̃c sc̃s oc¬
ostiũ eẽ dignatꝰ est filiꝰ. Uide ostiariũ: forte sp̃m scm. Ipse
ostiũ: nͥ qui docet omnẽ u̾itatẽ: De mercennario autẽ qͥd
dicemꝰ: Non in bonis hic cõmemoratꝰ est. Pastor bonꝰ ait:
aĩam suã dat ꝓ ortib suis. Mertennariꝰ et qui ñ est pastor
cuiꝰ non sunt oues ꝓpͥe iudet lupũ uenientẽ et dimittit oueˢ
ec fugit: et lupus rapit et disꝑgit oues. Non hic bonam
ꝑsonam mercennariꝰ gerit: et tam̃ in aliquo utilis est.

Expanded text:
Quis est ostiarius? Qui aperit. Quis ergo se aperit, nisi qui seipsum exQuis est ostiarius? Qui aperit. Quis ergo se aperit, nisi qui seipsum exponit? Ecce Dominus dixerat ostium, non intellexeramus; quando non intelleximus, clausum erat: qui aperuit, ipse est ostiarius. Nulla est ergo necessitas aliquid aliud quaerere, nulla necessitas: sed fortasse est voluntas. Si est voluntas, noli exorbitare, noli a Trinitate discedere. Si personam aliam quaeris ostiarii, Spiritus sanctus ocostium esse dignatus est Filius. Vide ostiarium forte Spiritum sanctum: ipse ostium, nisi qui docet omnem veritatem? 5. De mercenario autem quid dicimus? Non in bonis hic commemoratus est. Pastor bonus, ait, animam suam dat pro ovibus. Mercenarius, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit; et lupus rapit, et dispergit oves. Non hic bonam personam mercenarius gerit, et tamen in aliquo utilis est:
Abbreviated transcription (Latin):
scdłm istas similitudines mirabiliꝰ sum dicturus. Et agnus
enĩ et ouis et pastor: int̾ se amica sunt. Cont᷑ leones autẽ
a pastorib oues custodiri solent: et tam̃ de xp̃o crm sit ouis
iudere pastores sedere suꝑ petrã: et inde cõmissa sibi pecora
custodire. Utiq melior pastor qͣm pecra. suꝑ quã sedet paᷤ¬
tor: ec tam̃ xp̃c. ec pastor et petra. T̃ otũ hoc scdm similitudi¬
nẽ. ꝓꝓrietatẽ si queras a me: in pͥncipio erat uerbũ: et uer¬
bum erat apud dm: ec d̾ erat u̾bũ. Si queras a me ppͥtca¬
tem: filĩ unicꝰ de patre. in ecernũ ab et̾no genitꝰ: eqͣlis gig
nentrꝰ ꝑ quc̃ fc̃a sunt omĩa. cũ patre ĩ cõmutabilis: et accep¬
ta forma homĩs ñ mutatꝰ ex incarnatione: homo filiꝰ hõis.
it siliꝰ dei. Hoc totũ qd̃ dixi: hon similitudo sed res est. Non
ostiũ ipsũ ostiariũ. Qliuid est enĩ ipsũ ostiũ : Quo inttramꝰ.

Expanded text:
secundum istas similitudines mirabilius sum dicturus. Et agnus secundum istas similitudines mirabilius sum dicturus. Et agnus enim et ovis et pastor inter se amica sunt; contra leones autem a pastoribus oves custodiri solent: et tamen de Christo, cum sit ovis prietates. Solemus videre pastores sedere supra petram, et inde commissa sibi pecora custodire: utique melior pastor quam petra, super quam sedet pastor; et tamen Christus et pastor et petra. Totum hoc secundum similitudinem. Proprietatem autem si quaeras a me; In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Si quaeras a me proprietatem; Filinenti, per quem facta sunt omnia, cum Patre incommutabilis, et accepta forma hominis non mutatus, ex incarnatione homo, filius hominis et Filius Dei. Hoc totum quod dixi, non similitudo, sed res est. 4. ostium, ipsum ostiarium. Quid est enim ostium? Qua intramus.
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: ueritas dixit: mutari si potest qd incõmutabilis di¬
xit. Dicam gͦ. in huiꝰ ꝓfundditate questionis quid mͥ uidea¬
tur. Eugat imusquisꝙ qd̾ placet qd̾ iuilt: pie tantũ sentat.
sicut scriptũ est. Dentite de dũo in bonitate: eo in simplica¬
tate cordis querite illũ Osiariũ forte:̃ ipsũ dnm̃ debeniuis
acciꝑe. Multo sunt enĩ int̾ se diuersa in reb humanis pastor
mus nosse ec iuudere pastores. nec ostiũ est. Non enĩ eũ faber
fecit. Si autẽ scdm aliqͣm similitudinẽ. et ostiũ et pastorẽ:
audeo dicere et ouis est. Quis nempe sub pastore est: tamc̃
ille et pastor et ouis est. Ubi est pastor: Ecce hic habes. Lege
eu̾głm. Ẽgo sũ pastor bonꝰ. ubi est ouis. Int̾roga ꝓpħ̃am. Si¬
cut ouis ad ĩmolandum ductus est. Int̾roga amicũ spon¬
si. Ecce agnꝰ der ecce qui tollit peccata mundi. Ad huc aliqͥd

Expanded text:
dixit, veritas dixit, mutari non potest quod immutabilis didixit, veritas dixit, mutari non potest quod immutabilis dixit. 3. Dicam ergo in hujus profunditate quaestionis quid mihi videatur: eo in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum . Ostiarium forte ipsum Dominum debemus accipere. Multo sunt enim inter se diversa in rebus humanis pastor mus nosse et videre pastores; nec ostium est, non enim eum faber fecit: si autem secundum aliquam similitudinem, et ostium et pastor est; audeo dicere, et ovis est: ovis nempe sub pastore est, tamen ille et pastor est et ovis. Ubi est pastor? Ecce hic habes, lege Evangelium: Ego sum pastor bonus. Ubi est ovis? Interroga propnetam: Sicut ovis ad immolandum ductus est . Interroga amicum sponsi: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Adhuc aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ ip̃m. Ostiatiũ quẽ: Hec enĩ duo ip̃e exposint⁊ osttati¬
um nob̃ querendũ reliquit. Et quid ait de ostiario. łnuc
inquit ostiariꝰ aꝑit. Cui aꝑit: Pastori. Quid aꝑit pastori:
Si enĩ dic̾et ego sũ pastor ⁊ si dit̾et egosũ ostiũ: quesituri eramꝰ
quid esset ostiũ: et forte aliqͥa aliud putantes ante ostium
dixit: exposuit ostiũ. se ipsũ dixit: ostiatiũ querendum
nobis reliquit. Quem nos dicturi sumꝰ ostiariũ: Quemli¬
bet inuenerimꝰ cauendũ est ne maior existimet᷑ ꝙͣ ip̃m osti¬
um: qͥa ostiariꝰ in domib hominũ maior est ostio. Ostiaruis
etum ostio. ñ ostiũ ĩponit᷑ ostiario: qͥa ostiariꝰ ostũ ñ ostiũ
custodit ostiariũ. Non audeo dicere aliqitẽ ostio maiorem.
Audiui enĩ iam quid sit ostiũ: non me latec: sĩ sum dimis¬
sus comiecture met: ñ mͥ humana est relaxata suspitio. Deus

Expanded text:
torem ipsum; ostiarium quem? Haec enim duo ipse exposuit; ostiaritorem ipsum; ostiarium quem? Haec enim duo ipse exposuit; ostiarium nobis quaerendum reliquit. Et quid ait de ostiario? Huic, inquit, ostiarius aperit. Cui aperit? Pastori. Quid aperit pastori? Si enim diceret, Ego sum pastor, et non diceret, Ego sum ostium; quaesituri eramus quid esset ostium, et forte aliud putantes ante ostium dixit; exposuit ostium, seipsum dixit: ostiarium quaerendum nobis reliquit. Quem nos dicturi sumus ostiarium? Quemlibet invenerimus, cavendum est ne major existimetur quam ipsum ostium; quia ostiarius in domibus hominum major est ostio. Ostiarius enim ostio, non ostium praeponitur ostiario; quia ostiarius ostium, non ostium custodit ostiarium. Non audeo dicere aliquem ostio majorem; audivi enim jam quid sit ostium: non me latet, non sum dimissus conjecturae meae, non mihi humana est relaxata suspicio; Deus
Abbreviated transcription (Latin):
oquens dñs iħo ouib sius et p̃sentib ec futuris q̃
tunc aderant. qͥa erant ibi iam oues. eiꝰ et erant q̃
future erant oues eiꝰ itẽ p̃sentib ec fut᷑is. et illis
et nobis. et quotqͦt eniã post nos fuerint oues eĩ: quis ad tas
esset ostendit. Dm̃s gͥ audiant uotẽ pastoris sui: dicentis.
Ego sũ pastor bonꝰ. Non ad derec bonꝰ. nͥ essent pastores mali
Sedd pastores maliipsi sunt fures et latrones. aut certe ut
multũ mertennarii. Om̃s enĩ hic ꝑsonas quas posuit: te¬
quirere. distinguere. nosse debemꝰ. Aꝑuit enĩiam auas
res d̃s: quas quodamm cdausas ꝓposuerat. Iam seimiꝰ quia
ostium ip̃e est: scimꝰ qͥa pastor ip̃e est. fũres et iatrones qͥ suit.
in hestna lestione ꝑatefactũ est. Hodicautẽ audiuimꝰ mer¬
cennariũ: audiuimꝰ et lupũ: heri noĩatus ẽ et ostiarius.
Inbonis g̾ ostĩ ẽ ostiariꝰ. pastorec oius: in malis fures. et
latrone. mercennarii. lupꝰ. Ostiũ dñm ip̃m accepini: pas

Expanded text:
us Jesus ovibus suis, et praesentibus et futuris, quae tunc aderant, quia erant ibi jam oves ejus, erant quae futurae erant oves ejus, et in praesentibus et futuris, et illis et nobis, et quotquot etiam post nos fuerint oves ejus, quam suas amet, ostendit. Omnes ergo audient vocem pastoris sui, dicentis: Ego sum Pastor bonus, non adderet bonus, nisi essent pastores mali. Sed pastores mali ipsi sunt fures et latrones, aut certe, ut multum, mercenarii. Omnes enim hic personas quas potuit requirere, distinguere, nosse debemus. Aperuit enim viam ad duas res Dominus, quas quodammodo clausas posuerat. Jam scimus quia ostium ipse est, scimus quia pastor ipse est. Fures et latrones qui sint, priori sententia patefactum est. Nunc autem audivimus mercenarium, audivimIn bonis ergo ostium est, ostiarius, pastor et oves: in malis, fures et latrones, mercenarius et lupus. Ostium Dominum Chris
Abbreviated transcription (Latin):
labas ubi uolebas. Eum autẽ senueris extendes manius tu¬
as: et alter te cinget. et duceo quo ñ uis. Et exposuit euͣnge¬
lista quia dñs drxertt. Hoc auttẽ inqͥt dixit: signifrans
qua morte clarificaturꝰ essec d̃m. Ad hoc gͦ ꝑtinet pasce oue
meas: ut ponas animã tuã ꝓ ouib meis. Iam illud qd̾ artt. sit̃
nouit me pat̾. et ego agnosco patrẽ. quis nescit: Ip̃e enĩ agnoᷤͤᷤ¬
cto patrẽ ꝑse: nos ꝑillũ. Quia ip̃e ꝑ se agnoscit. nouimꝰ: qͥa et
enĩ dixit. Dm nemo udit umꝙͣ: nͥ uingenitꝰ filiꝰ qui est in sy¬
nu patͥ& ip̃e en arrauit. Ergo et nos ꝑ ipsũ: quib enarratiit.
Item alibi ait. Nemonouit filisi nͥ ꝑat̾: neq patrẽ quis nouit
nfiliꝰ: et cui uoluerit filiꝰ reuelare. Sicut gͦ ip̃e ꝑ se nouit
patrem: nos autẽ ꝑ illũ nouimꝰ patrẽ: sic intrat in ouile ꝑ
se ipsum. et nos ꝑipsũ. Ostium dicebamꝰ xp̃m nos habert. ad¬

Expanded text:
labas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alter te cinget, et ducet quo tu non vis. Et exposuit Evangelista quid Dominus dixerit: Hoc autem inquit, dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum . Ad hoc ergo pertinet, Pasce oves meas: ut ponas animam tuam pro ovibus meis. 3. Jam illud quod ait, Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem, quis nescit? Ipse enim agnoscit Patrem per se, nos per illum. Quia ipse per se agnoscit, novimus: quia et enim dixit: Deum nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius qui est in sinu Patris; ipse enarravit . Ergo et nos per ipsum, quibus enarravit. Item alibi ait: Nemo novit Filium, nisi Pater; neque Patrem quisquam novit, nis Filius, et cui voluerit Filius revelare . Sicut ergo ipse per se novit Patrem, nos autem per illum novimus Patrem; sic intrat in ovile per semetipsum, et nos per ipsum. Ostium dicebamus per
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c animã suã ꝓ nobis positit: lic et nos debemꝰ aĩas ꝓ frib po¬
nerc. Debemui dixit. Debitores nos fecit: quipͥmꝰ ethibutt. Ideo
quodam loco scͥptũ est. Si sederis cenare ad mensam potentis.
sapient̾ intellige que apponunt᷑ tibi: et mitte manũ tuã. sci¬
ens quia talia teoportet p̃parare. Mensa potenttis que sit nos¬
tis: ibi est corpꝰ xp̃i et sanguis. Qui actedit ad talem mensam:
p̃parit talia. Quid ẽ p̃parit talia: Quomͦ ip̃e ꝑ nobis animã
posuit: sic et nos drbemꝰ ꝑfr̾ib animas ponere. Iteo petro quẽ
uolebat facere pastorem bonũ. non in ip̃o pecro s in corpore
suo: ait. Petre amas mei Pasce oues meas. Hoc semeb hoc
iterum. hoc tercio: usq ad eiꝰ tristiciam. Et cum tantũ int̾ro¬
gasset dñs qͣntũ int̾rogandũ esse iudicauit. ut ter confite¬
ret᷑ qui ter negauerat. et ersuas oues pascendas tercto com¬
mendasser: ait illi. Cum iumor esses cnigebas te: et ambit¬

Expanded text:
 animam suam posuit, sic et nos debemus animas pro fratribus ponere . Debemus, dixit; debitores nos fecit qui primus exhibuit. Ideo quodam loco scriptum est: Si sederis coenare ad mensam potentis, sapienter intellige quae apponuntur tibi: et mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Mensa potentis quae sit, nostis; ibi est corpus et sanguis Christi: qui accedit ad talem mensam, praeparet talia. Et quid est, praeparet talia? Quomodo ipse pro nobis animam suam posuit, sic et nos debemus, ad aedificandam plebem etfacere volebat pastorem bonum, non in ipso Petro, sed in corpore suo ait: Petre, amas me? pasce oves meas. Hoc semel, hoc iterum, hoc tertio usque ad ejus tristitiam. Et cum tantum interrogasset Dominus, quantum interrogandum esse judicavit, ut ter confiteretur qui ter negaverat, et ei suas oves pascendas tertio commendasset; ait illi, Cum junior esses, cingebas te, et ambu
Abbreviated transcription (Latin):
ait. pastor bonꝰ animã suã ponio ꝑ ouib suis: non ip̃e unus
fecit. Et tamensi illi qui fecerunt membra eiꝰ sunte idem ip̃e
tinꝰ hoc fecit. Ip̃e enĩ potuit facere sine illis. Ipsi sine illo un¬
de potueriuit: cũ ipse dixerit. sine me nichil potestis facere:
Hinc autẽ ostendimꝰ qd̾ et alii fectrint. Quia ip̃e apłs ioħs qͥ¬

Expanded text:
ait, Pastor bonus animam suam ponit pro ovibus, non ipse unus hoc ait, Pastor bonus animam suam ponit pro ovibus, non ipse unus hoc fecit: et tamen si illi qui fecerunt membra ejus sunt, idem ipse unus hoc fecit. Ipse enim potuit facere sine illis; ipsi sine illo unde potuerunt, cum ipse dixerit, Sine me nihil potestis facere ? Hinc autem ostendimus quod et alii fecerint, quia ipse apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ꝑ se ip̃m intrat. Si enim ncmo pastor bonꝰ est nͥ qui ꝑosti¬
um intrat. et ip̃e est p̃cipue pastor bon: ec ip̃e est ostũ: intel¬
ligere ñ possũ. nisi ⁊ ipst̃ ꝑse ip̃m ad oues suas uttͣre. et uotem
suam illis clare. tt seqͣttureũ. easq iritͣntes et exeuntes pascua
inuenire qd̾ est uita et̾na. Cito gͦ dico. Ego querens intͣre ad
xp̃m in ie liberit᷑ atiditis. Quare xp̃m in me libent᷑ auditis:
Qina oues xp̃i estis: sangͥne tp̃i comparati estis Agnoscitis pre¬
cium nr̃m: qd̾ ñ a me datur sed ꝑme p̃dicat᷑. Ile quippe emit.
qui p̃tiosũ sanguinẽ fudit. Prctiosus sanguis est illi: sine
peccato. fẽtit tam̃ ip̃e etiã suoꝵ sanguinẽ p̃tiosũ: ꝓ quib de¬
dit sangͥnis p̃tiũ. Nam si suoꝵ sanguinẽ ñ facerec p̃tiosum:
ñ diceret᷑ p̃tiosa in conspectu dñi mors scõꝵ eiꝰ. Itaq etiam qd̃

Expanded text:
ipse per seipsum intret. Si enim nemo pastor bonus est, nisi qui per ostiipse per seipsum intret. Si enim nemo pastor bonus est, nisi qui per ostium intrat, et ipse est praecipue pastor bonus, et ipse est ostium; intelligere non possum, nisi et ipsum per seipsum ad oves suas intrare, et vocem suam illis dare ut sequantur eum, easque intrantes et exeuntes pascua invenire, quod est vita aeterna. 2. Cito ergo dico. Ego quaerens intrare ad m in me libenter audistis. Quare Christum in me libenter audistis? Quia oves Christi estis, sanguine Christi comparati estis. Agnoscitis pretium vestrum: quod non a me datur, sed per me praedicatur. Ille quippe emit, qui pretiosum sanguinem fudit: pretiosus sanguis est illius sine peccato. Fecit tamen ipse etiam suorum sanguinem pretiosum, pro quibus dedit sanguinis pretium: non diceretur, Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Itaque etiam quod
Abbreviated transcription (Latin):
ui sermonem domini dĩnt̃i
non solũ libent̾. s ctiam diligent audistis: pro¬
missionis nr̃e ꝑculdubio meministis. Ip̃a qͥppe
lectio euangłica et hodie lecta est. que lecta fuerat ꝓximo
dñico die: ꝓpt̾ea qm̃ in quibdam necessitate ĩmoratũ non
potiumꝰ omina discutere que ur̃is sensib debebamꝰ. Puite
que iam dicta atq tctata sunt. hodie ñ querimꝰ: ne adhuc
eadem repetendo. ad illa que ñ dũ dicta sunt ꝑuenire mim¬
me ꝑmittamĩ. iostis iam in nõie dĩi qui s̃t pastor bonus.
et quimadmodũ pastores bom membra sunt eiꝰ: et ideo sit pas¬
torunus. Nostis qui sit mertennariꝰ ferendus: quis lupus. et
latrones. et sures cauendi: que sint oues. qd̾ sit ostiũ quo et
oties ingrediunt᷑ et pastor. quomͦ sit intelligendus ostiariꝰ.
nec uenit nrii ut furetur. et cctidat et ꝑdat. Hec omnia dic¬
ta: et sufficient̃ qͣntũ existimo ꝑtͣctata sunt. Hedie debemus

Expanded text:
ui sermonem Dei nostri non solum libenter, sed etiam diligenter auditis, promissionis nostrae procul dubio meministis. Ipsa quippe lectio evangelica et hodie lecta est, quae lecta fuerat proximo dominico die: propterea quoniam in quibusdam necessitatibus immorati, non potuimus omnia discutere quae vestris sensibus debebamus. Proinde quae jam dicta atque tractata sunt, hodie non quaerimus; ne adhuc eadem repetendo, ad illa quae nondum dicta sunt pervenire minime permittamur. Nostis jam in nomine Domini qui sit bonus et quemadmodum pastores boni membra sint ejus, et ideo pastor sit unus: nostis qui sit mercenarius ferendus; quis lupus, et jures, et latrones cavendi; quae sint oves, quod sit ostium quo et oves ingrediuntur et pastor; quomodo sit intelligendus ostiarius:nec venit nisi ut furetur, et occidat, et perdat. Haec omnia dicta, sufficienter, quantum existimo, pertractata sum. Hodie debemus
Abbreviated transcription (Latin):
pastoris ardiree. Ded ideo etranit qͥa uotem audiuit aliem.
uocẽ furis e latronis auduiit. Certe latronũ uocẽ non audiũt
dires. Qui uenerunt inquit: et intellig imꝰ prec me: id est
qui uenerunt pretͥ me.sures sunt ⁊ latrones: et ñ audierunt
eos oue. Dñe. sinon auidiunt cos oues: quomͦ errant oues.
siorres ñ auarant nͥ te. Tu autẽ ueritas es. Quisqͥs uerita¬
tem audit: ñ utiq errat. Illi autẽ errant. ec oues appellant᷑.
Ham sim errore ip̃o oue ñ appellarent᷑. ñ dic̾etur ꝑ terechi¬
elem. Errantẽ oue ñ reuotastis. Quomꝰ et errat et oiuis est. uo¬
cem aliem audliuit. Cerce ñ audurunt ed oues. Demnde mͦ
mita colligunt᷑ ad omle xp̃i. et ex heretitis funit catholi¬

Expanded text:
pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui venerunt, inquit, et intelligimus, Praeter me; id est, Qui venerunt praeter me, fures sunt et latrones, et non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile
Abbreviated transcription (Latin):
turba: qͣndo dicebat. Cũ exaltau̾itis filiũ homĩs. tc̃ cognosce¬
tis qͥa ego sũ. Quomͦ gͦ ista soluit᷑ questio: Audiunt ñ oues:
et ñ audiunt oues: scquunt᷑ uotẽ pastoris qͥdam lupi: et ei
quedã contͣdicunt oues: postrento ꝑastorẽ occidunt oue: Sol¬
uit᷑ questio. Respondet enĩ aliqͥs: ec dicit. Sed qͣndo s̃i audiebãt.
oues ñ dũ erant: tũc lupi erant. Uox audita eos mutauit: ⁊t
exlupis oues fecit. Qndo gͦ facte sunt oues. audierunt: et pas¬
torem inuenert. pastorẽq sequite st̃. et pastoris pmissa sꝑa¬
uerunt: qͥa uissa feterunt. Solita est ut cũꝙ ista questio:
et ciuiqͣm forte sufficiat: me aitẽ adhuc mouet. Et quidme
moueat. cõmunico nobiscũ: ut qͦdammꝰ querens nob̾cũ. re¬
tem dicit: et ouem appellat. Di qͣndo erradat oius erat: cuiꝰ
uoce ut erraret audiesat: ꝓculaubio enĩ ñ ercarit. si uocẽ

Expanded text:
turba, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognosceturba, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Quomodo enim ista solvitur quaestio? Audiunt non oves, et non audiunt oves; sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum, ut quodammodo quaerens vobiscum, retem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem
Abbreviated transcription (Latin):
oues etant. et xp̃m audierũt: ñ alienã uocẽ sed iplĩ audi¬
erunt. Iudex su̾at in p̃cone. qͥa et qͣndo udex loquit᷑ ꝑ preco¬
nem: exteptor ñ facit p̃co dixie: sed uidex dixit. Alii sunt gͦ
ques ñ audierunt oues. in quib ñ erat uox xp̃r. errante:
talla dicentes: mania garrientes: uana fingentes: tniseros
seducentes. Quid est gͦ qd̾ dixi: maior hec questio est: Quid
habet obscurũ: et ad intilligendũ difficile: Audite obserro.
Ette dñs ihc tp̃c uenit: p̾̃dicauit. Utiꝙ multomagis uox
pastoris erat ctp̃ssa: ip̃o ore pastoris. Di enĩ ꝑ ꝓpħas uox
pastoris erat. qͣntomagis uocẽ pastoris ꝑferebadi lingua ip̃a
pastoris: Non om̃s audier̃t. Sed quid putamꝰ: Qui audieit̃
oues erant: Ecte audiuit iuidas: ⁊ lupꝰ erat. Dequebat᷑: sta pel¬
le otina tectus. pastori insidiabat᷑. Aliqui uͦ eoꝵ qui xpistũ
crucifixer̃t ñ audiebant: et oues erant. Ipsos enĩ uidebat ĩ

Expanded text:
ant, et Christum audierunt: non alienam vocem, sed ipsius audierunt. Judex fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10. Quid est ergo quod dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obscurum et ad intelligendum difficile? Audite, obsecro.e Jesus Christus venit, praedicavit: utique multo magis vox pastoris erat, expressa ipso ore pastoris. Si enim per Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes audierunt. Sed quid putamus? qui audierunt, oves erant? Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequebatur, sed pelle ovina tectus pastori insidiabatur. Aliqui vero eorum qui Christum crucifixerunt, non audiebant, et oves erant: ipsos enim videbat in
Abbreviated transcription (Latin):
non intelligetis. Quare ista cõmendo: Qa etiam cũ uerba hec
obscura sicut possũ exposuero. aut qͥa ualde sunt abdita. uel
ego eoꝵ non app̃hendero intelligentiã. uel explicandi qd̵ intel¬
ligo non habuero facultatẽ: uel tam fu̾it qͥsq tardus. ut ecrã
exponentẽ ñ sequat᷑: ñ de se desperet: maneat in fide. ambu¬
lec in uia: audiat apłm dicentẽ. Et si quid alit̾ sapitis: hoc qͦ
uobis ds reuclabit. Uerũptam̃ĩ id ꝙ ꝑuenimꝰ. in eo ambulemꝰ.

Expanded text:
non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via, audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: verumtamen in quod pervenimus, in
Abbreviated transcription (Latin):
uocem alienoꝵ. Tecta suũt hec: plena questionib: grauida
sacͣmentis. Seqͣmur gͦ: et audiamꝰ magistrũ ex his obscuris
aliquid aꝑientẽ: et ꝑ id qd aꝑit. nos forte int᷑re facientẽ. Hoc
ꝓũbiũ: dixit illis iħc. Illi autẽ ñ cognouerunt: quid loq̃rit᷑
cis. fõrte nec nos. Quid gͦ itesi. utt̾ illos et nos. anteqͣm ista u̾ba
cognoscamꝰ et nos : Quia nos pulsamꝰ ut aꝑiat᷑ nobis: illi au¬
tem xp̃m negando. nolebant intͣre seruandi. sed foris rema¬
ncre ꝑdendi. Qtd gͦ nos audimꝰ hec pie: qd̃ anteqͣm illa intel¬
ligamꝰ. credimꝰ uera esse atq diuina: magna ab istis diucrli¬
date distamꝰ Cũ tnĩ duo audiunt u̾ba eugłii. unꝰ impiꝰ alter
pius: et talia sunt ut forte ambo ñ uitelligant: unꝰ dicit. i¬
chil dixit. alius dicit uerũ dixit. et bonũ est qd dixit: si nos
ñ intelligimꝰ. Iste qͥa tredit iampulsat : et dignꝰ est cui aꝑta¬
tur si pulsare ꝑsistat: ille uero adhuc audiat: nisi crediditiᷤᷤ

Expanded text:
m alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrare facientem. 7. Hoc proverbium dixit illis Jesus; illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo interest inter illos et nos, antequam ista verba agnoscamus et nos? Quia nos pulsamus ut aperiatur nobis; illi autem Christum negando nolebant intrare servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelligant, unus dicit, Nihil dixit; alius dicit, Verum dixit, et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus: iste quia credit jam pulsat, et dignus est cui aperiatur, si pulsare persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis,
Abbreviated transcription (Latin):
um. Huic ostiariꝰ aꝑit. De ostiario isto tunc q̃ramꝰ: qͣndo ab
ip̃o dño audierimꝰ qd sit ostiũ et qui sit pastor. Et oues uocẽ
eiꝰ audiunt: et ꝓpͥas oues uocat nominatĩ. Habet enĩ nomĩa
caꝵ scͥpta:. in libro uite. ꝓꝓprias oues uocat nominatim. Hint

Expanded text:
um: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab um: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Habet enim nomina earum scripta in lib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ materiam uult ascend̾e. Qui autẽ ꝑ maceriam ascendit: ido
exaltat᷑ ut cadat. Tecte tam̃ adhuc loquit᷑ dñs iħc: non dum
intelligit᷑ Nominat ostiũ: nominat ouile: noĩat oues. Com¬
menciat hec omnia. sed ñ dũ erponit. Legamiꝰ gͦ. qͥa uenturꝰ
est ad ea ũba in quib nobis aliqua que dixit. dignet᷑ expou̾e.
ex quoꝵ expositiont. dabit nobis fortasse triã illa que s̃i expo¬
sute intellige. Pascit enĩ manifestis: exercet obscuris. Qui ñ
intrat ꝑostiũ in ouile ouiũ. s ascendit aliunde: ue milero
quia casurus est. Sit gͦ humilis. ꝑ ostiũ intrec: plano pede ue¬
matr et ñ offendit. Ille inqͥt fur est et latro. Ques suas uult
dic̾e oues alienas: ad hoc suas id est furto ablatas: ñ ut saluet.
s ut occidat. Ergo fur est. qͥa qd̾ alienũ est suũ dicit: latro: qͥa
et qd̃ est furatꝰ. octidit. Qui autẽ intrat ꝑ ostiũ: pastor est oui¬

Expanded text:
per maceriam vult ascendere: qui autem per maceriam ascendit, ideo per maceriam vult ascendere: qui autem per maceriam ascendit, ideo exaltatur ut cadat. 6. Tecte tamen adhuc loquitur Dominus Jesus, nondum intelligitur: nominat ostium, nominat ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum est, suum dicit: latro, quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovi
Abbreviated transcription (Latin):
Sabelliis dicit. Qui filiꝰ est. ip̃e est pater. Ded filiꝰ non est pa
ter. Non intrat ꝑ ostũi: qui filiũ dicit patrẽ. Artianꝰ dicit. Ali¬
ud est pater. aliua filiul. Recte diceret li dic̾et aliꝰ ñ aluid.
Qndo enĩ dicit aliud.: ei contͣdicit a quo audit. Ego et pet̾ unĩ
sumꝰ. Nec ip̃e gͦ intrat ꝑ ostiũ. Predicat enĩ xp̃m. qͣlem sͥ fingit:
nom̃ est xp̃c. T̃ene ipsam rem: si uis ꝑdẽe tͥ nom̃. Alius nescio un
de sicut founꝰ. sꝑc homo est inquit. ds si est. Nec ip̃e intrat ꝑ
ostiũ: qͥa xp̃c et homo ⁊ ds est. Et qͥd opus est multa ꝑcurrere:
et multa uana heresiũ enum̃are: Hoc tenete: ouile xp̃i esse
eccliam catholicã. Quicũq uult int̾re ad ouile ꝑ ostiũ intret:
serunt: potiꝰ qͣm congregauerũt. Humilis est enĩ iatua: xp̃c
no caꝑite possit intrare. Qui autẽ se ñ humiliat sed extollie:

Expanded text:
Sabellius dSabellius dter; non intrat per ostium qui Filium dicit Patrem. Arius dicit: Aliud est Pater aliud est Filius. Recte diceret si diceret: alius? non aliud. Quando enim dicit aliud, ei contradicit a quo audit: Ego et Pater unum sumus: nec ipse ergo intrat per ostium. Praedicat enim Christum, qualem sibi fingit, nomen est Christus: tene ipsam rem, si vis prodesse tibi nomen. Alius nescio unde, sicut Photinus: Christus homo est, inquit; Deus non est. Nec ipse intrat per ostium, quia Christus et homo et Deus est. Et quid opus est multa percurrere, et multa vana haeresum enumerare? Hoc tenete, ovile Christi esse catholicam Ecclesiam. Quicumque vult intrare ad ovile, per ostium intret, serunt potius quam congregaverunt. Humilis est enim janua Christno capite possit intrare. Qui autem se non humiliat, sed extollit,
Abbreviated transcription (Latin):
tilia multa tractantes: diuidentes. diffinientes. ratiotinatio¬
nes acutissimas concludentes. libros implentes. suã sapientiã
buccis crepitantib uentilantes: qui etiã dic̃e auderent hom̃ĩ¬
buis. Nos seqͥmini. sectam nr̃am tenete. si uultis beate uiuere.
Ded ñ intrant ꝑ ostiũ. ꝑdere uolebant: mactare ⁊ occidere.
Quid de istis dicã: Ecce ip̃i pharysei legebarit: et in co qd̃ lege¬
bant xp̃m sonabant: uenturũ sꝑabant: et p̃sentẽ ñ agnos¬
cebant. Iactabant se etiã ipsi int̾ iuidentes hoc est int̾ sapienteᷤᷤ.
et negabãt xp̃m: et ñ intrabant ꝑostiũ. Ergo ec ipsi si quos
forte sediicerent: mastandos. et otidendos. non lib̾andos se¬
dricerent. Et hos dimtitamꝰ. Uideamus illos si forte ipsi ꝑosti
sũt: qͥ se uidentes ñ solũ iactant: s a xp̃o illuminatos uideri
uolunt. sunt autẽ hecici. forte ipsi ꝑ ianuã int̾uerunt.: Absit.

Expanded text:
tilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinatiotilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant Christum, et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intransunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici. Forte ipsi per januam intraverunt? Absit.