comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et in britannia ẽ. et in india. et in uniuer
cotidie secuti me fueritis. Uidete quid
dicat. Nisi anima ur̃a ita ad crucẽ fuerit
preparata. sicut mea fuit ꝓuob̾: mei di¬
scipuli eẽ non potestis. Felix qui crucẽ
et resurrectionem. et locum natiuitatis
xp̃i. et locum ascensionis. pertat in pec¬
tore suo. Felir est qui bethleem habet
in pectore suo: in cuius corde xp̃e coti.¬
die nascitur. Deniq quid dicitur beth¬
leem: domus panis. Sinus et nos do¬
inus panis: eius qui de cȩlo descendit.
Cotidie nob.xp̃c crucifigitur. Nos mun¬
do erucifigimur: et xp̃c in nob crucifi¬
gitur. Felix est. in cuius corde. xp̃c con
de monte oliueti ascendit ad regna ce¬
loꝵ: ubi sunt duę oliue dm̃ uberes: u.¬
bi lumen xp̃i nascitur: ubi sunt oliue¬
ta dñi. Ego enim quasi oliua uber. in
domo dm̃. Accendamus gͦ et nos lucer¬
nam ur̃am de oliua ista: et statim cũ
xp̃o iemus ad regna celoꝵ. Etenĩ corre¬

Expanded text:
et in Britannia est, et in India est, et in uniet in Britannia est, et in India est, et in uniquotidie secuti fueritis me . Videte quid dicat: Nisi anima vestra ita ad crucem fuerit praeparata, sicut mea fuit pro vobis, mei discipuli esse non potestis. Felix qui crucem, et resurrectionem, et locum nativitatis Christi, et locum ascensionis portat in pectore suo. Felix est qui Bethlehem habet in corde suo: in cujus corde Christus quotidie nascitur. Denique quid dicitur Bethlehem? Domus panis. Simus et nos domus panis ejus, qui de coelo descendit. Quotidie nobis Christus crucifigitur: nos mundo crucifigimur: et Christus in nobis crucifigitur. Felix est, in cujus corde quotidie Cde monte Oliveti ascendit ad regna coelorum: ubi sunt olivae Domini uberes, ubi lumen Christi nascitur: ubi sunt oliveta Domini. Ego enim quasi oliva uberis in domo Domini. Accendamus ergo et nos lucernam nostram de ista oliva, et statim cum Christo ibimus ad regna coelorum. Etenim corre
Abbreviated transcription (Latin):
Sic gͥ & nos et om̃e humanum genꝰ: na.¬
turaliter intelligimus dm̃. Nullȩ enim
gentes sunt: quȩ naturaliter intelligañ
creatorem suũ. Licet enĩ lapides & ligna
uenerentur: tamen intelligunt aliqͥd ma¬
uis esse. quam ipsa sunt: et inerrore suo
indicant se habere sapientiam: hoc est.
nulla gens est. quȩ naturaliter non in¬
telligant dm̃i. Deniq gentiles ydola colt̃.
hoc est lapides et ligna uenerantur: et
si forte rixam feceruit. et si iuramentum
aliquod inter eos uenerit: non dicunt la¬
pides isti uident. ligna ista uident: s d̃s̃ ui¬
det. ds audit. Uidete gͦ quid dicat. Ptenĩ
correxit orbem terre. qui non commoue¬
bitur. Ideo uenit xp̃c. et correxit huma
num genus. quod ante fuerat deprauatr̃.
inȩternũ ñ cõmoueatur. Crux enĩ ipsiꝰ:
columna ẽ generis humam. In ipsa colũ¬
na: edificata est domus eiꝰ. Ego crucẽ dico.
non lignum s passionem: cęterũ. crux ista

Expanded text:
Sic igitur et nos, et omne humanum genus naSic igitur et nos, et omne humanum genus naturaliter intelligit Deum. Nullae enim gentes sunt, quae naturaliter non intelligant Creatorem suum. Licet enim lapides, et ligna venerentur: tamen intelligunt aliquid majus esse quam ipsi sunt, et in errore suo indicant se habere sapientiam, hoc est, nulla gens est quae naturaliter non intelligat Deum. Denique gentiles idola colunt: hoc est, lapides et ligna venerantur: et si forte rixam fecerint, et si juramentum aliquod inter illos venerit, non dicunt lapides isti vident, ligna vident: sed Deus videt, et Deus audit. Videte ergo quid dicat: Etenim correxit orbem terrae qui non commovebitur. Ideo venit Christus, et correxit genus humanum, quod ante fuerat depravatum, ut in aeternum non moveatur. Crux enim ipsius columna est generis humani. In ipsa columna aedificata est domus ejus. Ego crucem dico, non lignum, sed passionem. Caeterum crux ista
Abbreviated transcription (Latin):
res. ut emeret unam. & in michea dicitur.
nam uiam inuenire non possumus. Que
sunt iste margarite plures: que st̃ iue plu.¬
res: que sunt atria ista plura: ut inuemi¬
amus unam margaritã. et unam uiam.
& unũ atrium: Abraham. ysaac. iacob.
moyses. iħunaue. ysaias. iheremias.ie.¬
zechiel. duodecim ꝓpħe. dauid. salomon.
atria fuerunt: hoc est atria nr̃a sunt. Pri¬
mũ in illos intramꝰ: & de illis atriis postea
uenimus ad atrium euangłn. ubi inuemi¬
tur xp̃c. Commoueatur a facie eius uniu̾¬
sa terra. Uidete quid dicat. Cȩlum ñ mo¬
uetur a facie dĩ: s quicũq terrenus ẽ ille
respicit dñm: & cõmouetur & tremiscit.
Dicite ingentibquia dñs regnabit. Nisi ter.¬
ra cõmota fuerit. & a suo terreno oꝑe receᷤᷤ¬
serit: dñs non regnabit in gentib. Et¬
enĩ correxit orbem terre. qui ñ cõmoue¬
bitur. Hunquã corrigitur. nisi quod an¬
te rectum fuit: & postea deprauatumẽ.

Expanded text:
res, ut emeret unam . Et in Michaea dicitur: res, ut emeret unam . Et in Michaea dicitur: nam viam invenire non possumus. Quae sunt istae margaritae plures? Quae sunt viae plures? Quae sunt ista atria plura: ut inveniamus unam margaritam, et unam viam, et unum atrium? Abraham, Isaac, et Jacob, Moyses, Jesu Nave, Isaac, Jeremias, Ezechiel, duodecim Prophetae, David, Salomon fuerunt atria, hoc est, atria nostra sunt. Primum in illa intramus, de illis atriis postea venimus ad atrium Evangelii, ubi invenitur Christus. Commoveatur a facie ejus universa terra. Videte quid dicat: Coelum non movetur a facie Dei: sed quicumque terrenus est, ille respicit Dominum: et commovetur, et tremiscit. Dicite in gentibus quia Dominus regnavit. Nisi terra commota fuerit, et a suo terreno opere recesserit, Dominus non regnabit in gentibus. Etenim correxit orbem terrae qui non commovebitur. Numquam corrigitur, nisi quod ante rectum fuit, et postea depravatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
uos recipit: me recipit. Relix seruus: ꝓpt̃
quem dñs gloriatur. Tollite hostias et in¬
troite inatria eius. hostiam scãm. iuuã
placentem deo. Tollite hostias: uos ipsi af.¬
ferte hostias. Quas hostias: uos ipsi estote
hostie. Uirginitas. holocaustum xp̃i est.
Uniuersa castitas. siue in uirginitate.si.¬
ue inuiduitate. siue in continentia ho¬
stia xp̃i est. Rem nouam loquor. hosti.¬
am castitatis. ipse portat. Tollite hostias.
et introite in atria eius: adorate duĩ
in atrio scõ eius. Uideo plura atria. ui¬
deo unum atrium. Tollite hostias et in¬
troite inatria scã eius: ecce plura at̾a.
Rursum adorate dñm in atrio sco eui.
ecce unum atriũ. Uidete gͦ qm̃ non po¬
test quis de uno atrio uenire ad plura a¬
tria: si de plurib atrus uenit ad unum
atrium. Uultis scire hoc ipsum mysteri¬
um. & in alio loco: Negociator ille qui ha.¬
bebat margaritas plures: uendidit plu.¬

Expanded text:
vos recipit, me recipit . Felix servus, propter vos recipit, me recipit . Felix servus, propter quem Dominus gloriatur. Tollite hostias, et introite in atria ejus. Hostiam sanctam, vivam, placentem Deo . Tollite hostias. Vos ipsi afferte hostias. Quas hostias? Vos ipsi estote hostiae. Virginitas, holocaustum Christi est. Universa castitas, sive in virginitate, sive in viduitate, sive in continentia, hostia Christi est. Rem novam loquor, hostia castitatis ipsa se portat. Tollite hostias, et introite in atria ejus. Adorate Dominum in atrio sancto ejus. Video plura atria: video unum atrium. Tollite hostias, et introite in atria ejus. Ecce plura atria. Rursum: Adorate Dominum in atrio sancto ejus: ecce unum atrium. Videte ergo quoniam non potest de uno atrio veniri ad plura atria: sed de plurimis atriis venitur ad unum atrium. Vultis scire hoc ipsum mysterium? Ecce in alio loco negotiator ille qui habebat plurimas margaritas: vendidit plu
Abbreviated transcription (Latin):
credit testamento: & ñ ruminat. Legit
enĩ tantum mͦ litteram: & nicħ conside.¬
rat. nichil querit intrinsecus. Eccłiasti¬
cus uero ungulas findit & ruminat: hoc
est in utroq credit testamento: & inutͦq
testamento sepe requirit: & quod cunq
latet in litrera. in sp̃u ꝓfert. Hoc totum qͣ¬
re dixi: quia scriptum ẽ: annunciate de
die indiem salutare eius. ꝓ ptẽa & apłi bi¬
ni mittuntur: ꝓpterca ñ habemus unũ
oculũ s duos: ꝓptẽa duas habemus au¬
res: proptẽa duas nares: proptẽa duo la¬
bia: ꝓpterea duas manus. duos pedes.
Nichil in nob unum habemus nisi quod
turpe ẽ. & corporis nr̃i membra. duoꝵ
testamentoꝵ sacramenta testantur. Af
Quid sibi nunc uult afferte dño patrie
gentiũ : afferte dño głam et honorem:
Quando honoramus dñm in corꝑe nr̃o:
honoratur dñs in nobis. Afferte dño. glo¬
riam nomini eiꝰ. Gła serui:. gła dñi ẽ. Qͥ

Expanded text:
credit Testamentum, et non ruminat. Legit credit Testamentum, et non ruminat. Legit enim tantummodo litteram, et nihil considerat: nihil quaerit intrinsecus. Ecclesiasticus vero ungulas findit et ruminat, hoc est, in utrumque credit Testamentum, et in utroque Testamento saepe requirit. Et quodcumque latet in littera, in spiritu profert. Hoc totum quare dixi? Quia scriptum est: Annuntiate de die in diem salutare ejus. Propterea et apostoli bini mittuntur: propterea non habemus unum oculum, sed duos. Propterea duas habemus aures, propterea duas nares, propterea duo labia, propterea duas manus, duos pedes. Nihil in nobis unum habemus, nisi quod turpe est. Et corporis nostri membra duorum Testamentorum sacramenta testantur. Affquid sibi nunc vult, afferte Domino patriae gentium: afferte Domino gloriam et hQuando honoramus Dominum in corpore nostro, gloriatur Dominus in nobis. Afferte Domino gloriam nomini ejus. Gloria servi, gloria Domini est. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
dic indiem salutare eius. Dicamus & alit̃.
Non tres non quatuor. non quinq ñ plu
ri testamento. ne sitis iudei: nolite eum
tantum laudare in nouo testamento. ne
sitis manichei. Laudate illum dedie in
diem. hoc est in nouo & in ueteri testam̃to:
quia duo dies unam lucem faciunt. Prop¬
terea scribitur & in leuitico. Om̃e animal
quod findit ungulam. & ruminat. mun¬
dum ẽ hoc est siduas ungulas ħt & rumi¬
nat mundum est. Sigͦ unam ħt ungłam
non est mundum. Iudeus ħt unam ungu¬
lam & ꝓpterea mundus est. Mancheus
unam habet ungulam: & propterea
immundus ẽ. & quia unam habet un¬
gulam: ñ ruminat cibos suos. S qui du¬
iniserit rursum reducit ad guttur: et ru¬
minat illud & tenue facit: ut quod gros¬
sum fuerat. rursum tenue mittatur in
uentrem. Hoc quide ꝑtinet ad sacram̃ta
diuina dicere. Om̃e animal quod findit
ungulam & ruminat. mundum ẽ. Iude̾
unam habet ungulam. In uno enĩ tantũ

Expanded text:
die in diem salutare ejus. Dicamus et aliter: die in diem salutare ejus. Dicamus et aliter: non tres, non quatuor, non quinque. Duo sri Testamento, ne sitis Judaei: nolite eum tantum laudare in novo Testamento, ne sitis Manichaei. Laudate illum de die in diem, hoc est, in veteri et in novo Testamento: quae duo dies unam lucem faciunt. Propterea scribitur et in Levitico: Omne autem animal quod findit ungulam et ruminat, mundum est . Hoc est, si duas ungulas habet, et ruminat, mundum est. Si ergo unam habet ungulam, non est mundum. Judaeus habet unam ungulam, et propterea immundus est. Manichaeus unam habet ungulam, et propterea immundus est. Et quia unam habet ungulam, non ruminat cibos suos: nec idmiserit, rursum educit ad guttur, et ruminat illud, et tenue facit: ut quod grossum fuerat, rursum tenue mittatur in ventrem: hoc quidem pertinet ad sacramenta divina dicere. Omne animal quod findit ungulam, ruminat, mundum est. Judaeus unam ungulam habet: in unum enim tantum
Abbreviated transcription (Latin):
sa peccata terrena sunt: qualecũq pecca¬
tum habueris. age penitentiam & saluꝰ
eris. Cantate dño: & benedicite nomen eiꝰ.
Nomen dñi. saluator ẽ. Ex eo qđ nob̃ factꝰ
est: cantemus dño. Annunciate de die
indiem salutare eius. Quid uult dice¬
re: annunciate de die indiem salutare
eiuis: qui simplex est: sic intelligit. Dieb
omĩb laudate dñi: hoc est dies succedat
diei: id est si laudasti hodie. lauda & crasti.¬
na. Uidetur quide sensus iste simplex eẽ:
s michi uidetur aliud sacramenti latere.
Annunciate de die in diem salutare eius.
Nunquid non potest laudari saluator. nisi
in die: Debuerat enĩ dicere. laudate dñm
die ac nocte: si de ista die diceretur. Debe¬
nius enĩ dicere. hoc. si scđm litteram intel¬
ligimus. Si gͦ in diem laudamus dñm:
iterum in nocte laudare ũ possumus: u¬
dete gͦ quid dicat. Quandocũq laudatis
te lumen nascatur nouũ. Annunciate de

Expanded text:
sa peccata terrena sunt: qualiacumque peccasa peccata terrena sunt: qualiacumque peccata habueris, age poenitentiam et salvus eris. Cantate Domino, et benedicite nomini ejus. Nomen Domini Salvator est, ex eo quod in nobis factus est. Cantate Domino. Annuntiate de die in diem salutare ejus. Quid vult dicere: Annuntiate de die in diem salutare ejus? Qui simplex est: sic intelligit: Omnibus diebus laudate Dominum, hoc est, diei succedat dies, hoc est, laudasti hodie, lauda et crastino. Videtur quidem sensus esse simplex: sed mihi videtur aliquid sacramenti latere. Annuntiate de die in diem salutare ejus. Non potest laudari Salvator, nisi in die. Debuerat enim dicere: Laudate Dominum die ac nocte, si de ista die diceretur. Debemus enim dicere hoc, si secundum litteram intelligimus. Si ergo in die laudamus Dominum iterum in nocte laudare non possumus? Videte ergo quid dicat: Quandocumque laudatiste nascatur lumen novum. Annuntiate de
Abbreviated transcription (Latin):
deamus gͦ: post istum titulũ quid sequa
antate dño canticum .c. tur.¬
nouum. felix penitentia. Licet ri.¬
eris: tamen si egeris penitentiam: noua
domus xp̃i dicitur. Cantate dño. canticũ
nouũ. Noua domus: nouum meret᷑ canti.¬
cum. Cantate dño. canticum nousi. Q can¬
tent: Cantate dño omĩs terra. Si de tem¬
plo ierosolime dicitur o iudee: quomodo
omĩs terra ꝓuocatur ad laudem: Cantate
dño omĩs terra. Iste locus: & iudeum uin¬
cit.& nouacianum. Cantate dño omĩs ter.¬
ra. Non hicrosoluna: s omĩs mundus. hic
iudeus occiditur. Cantate dño omĩs terra:
nouatianus occiditur. Quomͦ : dicit enĩ
nouatianus. Sunt aliqua peccata. ꝓqui¬
b debemius agere penitentiam: ac sidicat.
de mendacio. de ꝑiurio. de furto. Ceterũ
qͥ fornicatꝰ fuerit: ꝗͥ homicidiũ fecerit.
iste non potest agere penitentiam. Audi
quid dicat. Cantate dño omĩs terra. Dĩs
autẽ terra & adultera ẽ & homicida: et
omĩa peccata t̾rena st̃.Si autem uniuer¬

Expanded text:
deamus ergo post istum titulum quid sequatur. Cantate Domino canticum novum. Felix poenitentia: licet rueris, tamen si egeris poenitentiam nova domus Dei diceris. Cantate Domino canticum novum. Nova domus, novum meretur canticum. Cantate Domino canticum novum. Cui cantate? Cantate Domino, omnis terra. Si de templo Jerosolymae dicitur, o Judaee, quomodo omnis terra provocatur ad laudem? Cantate Domino, omnis terra. Iste locus et Judaeum vincit, et Novatianum. Cantate Domino, omnis terra. Non Jerusalem, sed omnis mundus. Hic Judaeus occiditur. Cantate Domino, omnis terra. Novatianus occiditur. Quomodo? Dicit enim Novatianus: Sunt aliqua peccata, pro quibus debemus agere poenitentiam. Ac si dicat: De mendacio, de perjurio, de furto. Caeterum qui fornicatus fuerit, qui homicidium fecerit: iste agere non potest poenitentiam. Audi quid dicat; Cantate Domino, omnis terra. Omnis autem terra, et adultera est, et homicida, et omnia peccata terrena sunt. Si autem univer
Abbreviated transcription (Latin):
lumbos suos iheremias. Uultis scire.
qm̃ scĩ quasi ꝑiroma uestimenta dei
sunt: Postea ipse ds̃ loquitur ad ie¬
rennam. Sicut tu inquit posiusti
lumbare istud ad lumbos tuos: ita
et ego applicaui popłi meum ad me. Q¬
modo ergo uestimentum circa hominẽ:
sic popłs cura dm̃. Uerum quia hoc peri¬
zoma. quia hic decor quod ñs fuerat in¬
dutus. trans eufraten expositus ẽ info¬
ramine petre et ibi computruit. & ab
assirus ductus ẽ in captiuitatem: dñs
quid fecit : non ẽ nudus: non potest̾ sine
lumbari: non potest esse sine ueste. Pri¬
ore popło ꝑdito: fecit sibi uestem de po.¬
pulo gentilium. & quid dicitur: Dñs
regnauit. exultet terra. Exultet uniũsa

Expanded text:
remias. Vultis scire quoniam sancti quasi perizoma, vestimentum Dei sunt ? Propterea ipse Deus loquitur ad Jeremiam: Sicut tu, inquit, posuisti lumbare istud ad lumbos tuos: ita et ego applicavi populum meum ad me. Quomodo ergo vestimentum circa hominem: sic populus circa Deum. Verum quia hoc perizoma, verum quia hic decor, quo Dominus fuerat indutus, trans Euphraten expositus est in foramine petrae, et ibi computruit, et ab Assyriis ductus est in captivitatem: Dominus quid facit? Non est nudus, non potest esse sine lumbari, et non potest esse sine veste; priore populo perdito, facit sibi vestem de populo gentilium. Et quid dicitur: Dominus regnavit, exsultet terra.
Abbreviated transcription (Latin):
ra: innonagesimo autẽ octauo. dñs reg¬
nauit irascantur popłi. Uidetur quasi
ordo sibi ẽẽ contrarius. Debuit enĩ pͥmũ
ultimo. dñs regnauit decore indutus
ẽ. Uerum diuersus ordo. dat nob̃ aliqͣm
intelligentie suspicionem. Dñs regnauit:
decore indutus ẽ. Dñs regnauit. & indu¬
tus est patriarchis et ꝓpħis: et popło ere.

Expanded text:
ra; in nonagesimo autem octavo: Dominus regnavit, irascantur populi: videtur quasi ordo sibi esse contrarius. Debuit enim primumultimo: Dominus regnavit, decorem indutus est. Verum diversus ordo dat nobis aliquam intelligentiae suspicionem. Dominus regnavit, decorem indutus est. Dominus regnavit, et indutus e
Abbreviated transcription (Latin):
et dextera xp̃c dicatur: ut dextera dñi
fecit uirtutem. et brachium dñi cui re¬
uelatum ẽ: tamen hic de xp̃o dicitur.
Notum fecit dñs salutare suum. Nondi¬
xit. ostendit: s notum fecit. Qd diete: hoc ẽ
Quia ante nouerant dm̃. et suo uicio ob¬
liti sunt: gͦ ds̃ ueniens sua grã. hoc qđ
ꝑdiderant manifestauit eis. Ergo quid
dicit: Ille quẽ nouerat adam. quẽ noue¬
rat seth. quẽ nouerat enos. qui inuocauit
dm̃ et sꝑauit in eum: quẽ nouerat noe.
et postea oblitum fuerat humanũ genꝰ.
uenit iterũ in mundũ: ut homines qui
postea obliti fuerant. iterum recognosce¬
rent. Notum fecit dñs salutare suum. In
hebreo legitur: notum fecit dñs iħm suũ.
Ubicunq enum salutare dicitur: in hebra¬
ico iħe ponitur. In conspectu gentium re¬
uelauit iusticiam suã. Nequaquã in so¬
la iudea:. s in conspectu gentium. Iustũ¬

Expanded text:
et dextera Christus dicatur: Dextera Domini et dextera Christus dicatur: Dextera Domini fecit virtutem, et brachium Domini cui revelatum est , tamen hic de Christo dicitur. Notum fecit Dominus salutare suum. Non dixit, ostendit, sed, notum fecit. Quod dicit, hoc est; quod ante noverant Deum, et suo vitio obliti sunt. Ergo Deus veniens, sua gratia hoc quod perdiderant, manifestavit eis. Ergo hoc dicit: Ille quem noverat Adam, quem noverat Seth : quem noverat Enoch: qui invocavit Dominum, et speravit in eum: et noverat Noe: et postea oblitus fuerat humanum genus, venit iterum in mundum, ut homines qui postea obliti fuerant, iterum cognoscerent. Notum fecit Dominus salutare suum. In Hebraico legitur: Notum fecit Dominus Jesum suum. Ubicumque enim Salvator dicitur, in Hebraico Jesus ponitur. In conspectu gentium revelavit justitiam suam. Nequaquam in sola Judaea, s
Abbreviated transcription (Latin):
lyseus. Quid gͦ fecit nouumꝰ ut mere¬
atur canticum nouũ: Uultis scire
quid nouum feceritds̃: quasi
homo mortuus ẽ: ut homines uiuerent.
filius dĩ crucifixus ẽ: ut nos leuaret ad
cȩlum. Qm̃ mirabilia fecit. Uultis sci¬
re quomodo mirabilia fecit: Filius in¬
due iacebat in cenaculo: uenitq helyse¬
us et contraxit se: et posuit os ados. et
manus ad manus. et pedes ad pedes.Si
enĩ expandisset se. non reuersus eẽt filiꝰ
uiduȩ. Ideo se contraxit: ut uiuificaret.
Cum eẽt informa dĩ accȩpit formã ho.¬
minis. Ideo se contraxit: ut altiores noᷤ¬
faceret. Saluauit sibi dextera eius. Qd
dicit. hocẽ. Saluauit homines: ñ alienũ
s suum opus: hoç est quod fecerat sibi. si¬
bi ipse saluauit. Fecerat hominẽ in salu¬
tem: qui uicio suo ꝑierat. Iste mortuus
est: ut saluaret hominẽ. dextera sua. Dex¬
tera hic ꝓuirtute ponitur: et brachiũ
brachium scm̃ eius. Licet et brachium

Expanded text:
liseus. Quid ergo fecit novi, ut mereliseus. Quid ergo fecit novi, ut mereatur novum canticum? Vultis scire quid novum fecerit Deus? Quasi homo mortuus est, ut homines viverent. Filius Dei crucifixus est, ut nos levaret ad coelum. Quoniam mirabilia fecit. Vultis scire quoniam mirabilia fecit? Filius viduae jacebat in coenaculo: venit Eliseus et contraxit se, et os ad os posuit, et manus ad manus, et pedes ad pedes . Si enim expandisset se, non reversus esset filius viduae. Ideo se contraxit, ut vivificaret. Cum esset in forma Dei: ideo accepit formam hominis : ideo se contraxit, ut nos faceret altiores. Salvavit sibi dextera ejus. Quod dicit, hoc est: Salvavit homines, non alienum, sed suum opus, hoc est, quod fecerit sibi, sibi ipse salvavit. Fecerat hominem in salutem, qui vitio suo perierat. Iste mortuus est, ut salvaret sibi hominem dextera sua. Dextera hic pro virtute ponitur, et brachium sanctum ejus. Licet et brachium,
Abbreviated transcription (Latin):
onagesimus xx .xii. Ps̃ dauid.
nens ꝓphete: potentiam narrat dñici
nominis ac uirtutis. xc.uii.¬
Nantate dño. canticum nouum.
Canticum nouũ est. dĩ filius cru¬
cifixus: quod nunquã auditum fue¬
rat. Noua res: nouum habeat canticũ.
Cantate dño. canticũ nouũ. Homo
quide est. qui passus ẽ: s uos cantate
dño. Passus est quide quasi homo: s
saluabit quasi ds̃. Cantate dño canticỹ
nouum. Canticum nouũ: mereatur
nom̃ nouum. Proptea dicitur & alibi.
& uocabitur inquit nomen nouum.
Nomen nouum: nouũ mereatur can¬
ticum. & in apocalipsi dr̃. Qui uicerit
inquit dabo ei calculum: et nomen
nouum scribam suꝑ eum. Nomen no¬
uum xp̃ianoꝵ ẽ. Cantate dño. Quare:
Quid enim fecit: quare enĩ nouũ me¬
reatur canticum: Qm̃ mirabilia fecit.
Signa fecit inter iudeos. paralyticos
sanauit: leꝓsos purgauit: mortuos
suscitauit. Hoc et alii fecerunt ꝓpħe.
uertit panes paucos in plures: et pa¬
uit infinitum popłm. Hoc fecit et he¬

Expanded text:
ALMUS XCVII. Psalmus David. continens, potentiam narrat Dominici nominis ac virtutis. Cantate Domino canticum novum. Canticum novum, est Dei Filius crucifixus, quod numquam auditum fuerat. Nova res, novum habet canticum. Cantate Domino canticum novum. Homo quidem est, qui passus est: sed vos cantate Domino. Passus est quidem quasi homo, sed salvavit quasi Deus. Cantate Domino canticum novum. Canticum novum, mereatur nomen novum. Propterea dicitur et alibi: Et vocabitur, inquit, nomen novum . Novum nomen, novum meretur canticum. Et in Apocalypsi dicitur: Qui vicerit, inquit, dabo ei calculum, et nomen novum scribam super eum . Nomen novum Christianorum est. Cantate Domino. Quare? Quid enim fecit? Quare enim novum mereatur canticum? Quia mirabilia fecit. Signa fecit in Judaeis: paralyticos sanavit: leprosos purgavit: mortuos suscitavit. Hoc et alii fecerunt prophetae. Vertit panes paucos in plures, et pavit infinitum populum. Hoc fecit et E
Abbreviated transcription (Latin):
te malum.diabolum.Custodit dñs a¬
nimas scõꝵ suoꝵ: de manu peccatoris
liberabit eos: ne eis aliquid noceant.
Lux orta est iusto: xp̃c refulgens cor¬
de eius. & rectis corde leticia: quia qͦm
expectabant cernere meruerunt. Leta.¬
tamini iusti in dño: et confitemini
memoriȩ scĩtatis eius. Qui eum inre¬
cti cordis lumine contemplamini. iu¬
giter collaudate: uł scĩtatem eius. qͥa
tem. quia uos in regno suo asciuit: qui
nobis prestare dignetur. ut eius lumi¬
ne cordib nr̃is oriente. mereaniur ab
eo de presentib pecẽis erui. cuiꝰ sumꝰ baptis¬
mo a noxis originalib liberati. ipsi gła
cum et̃no patre et sp̃u scõ in scła scłoꝵ¬

Expanded text:
te malum, diabolum. Custodit Dominus animas sanctorum suorum: de manu peccatoris liberabit eas. Ne eis aliquid noceat. Lux orta est justo. Christus refulget in corde ejus. Et rectis corde laetitia. Quia quem exspectabant, cernere meruerunt. Laetamini justi in Domino, et confitemini memoriae sanctitatis ejus. Qui eum in recti cordis lumine contemplamini, jugiter collaudate, vel sanctitatem ejus: quia tem, qua vos in regno suo ascivit. Qui nobis praestare dignetur, ut, ejus lumine nostris cordibus oriente, mereamur ab eo de praesentibus erui: cujus sumus baptismo a noxiis originalibus liberati. Ipsi gloria cum aeterno Patre et Spiritu sancto in saec
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt celi iusticiam eius: euangeliste
scilicet. Q uiderunt om̃s popłi głam eiꝰ:
quia etiam quib non est nunciatum de
eo. intellexerunt dm̃ in carne uenisse.
Confundantur om̃s qui ad orant sculp¬
tilia. qui głantur in simulachris suis:
ut dum spe uana confunduntur: ad illã
ueram ualeant ꝑuenire. Adorate dñm
om̃s angłi eius: annunciatores regni il¬
lius. Audiuit et letata est syon: eccłia q̃
głam eius speculatur. & exultauerunt
filie iude: animȩ confessoꝵ. ꝓpter iudi¬

Expanded text:
verunt coeli justitiam ejus: evangelistae scilicet. Et viderunt omnes populi gloriam ejus. Quia etiam, quibus non est annuntiatum de eo, intellexerunt Deum in carne venisse. Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis. Ut dum in spe vana confunduntur, ad illam veram valeant pervenire Adorate eum omnes angeli ejus. Annuntiatores regni illius. Audivit et laetata est Sion. Ecclesia quae gloriam ejus speculabatur. Et exsultaverunt filiae Judae. Anim
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit: auris spualis intelligit. Qd
gͦ dicit: qui fingit laborem in precepto.
ꝓpt̾ea inquit laboramꝰ inp̃ceptis dm̃i: dieb
ac noctib uigilamus : oramus : ieiuna¬
mus: qm̃ multos habemus adu̾sarios.
qui captant animã i̾sti. Uidete quid dicat
Iusti captant aĩam: non iniusti. Nenĩ
uolunt eos decipere qui decepti sunt: s
iustos. Unde dicitur in abacuch. Escȩ eiꝰ
electe. & sanguinẽ in nocentem condẽ¬
nabunt.Solent aliqui dicere. Ille qui oc¬
cisus ẽ. non occideretur. nisi eẽt fornca¬
tor: aut aliquod peccatũ habuisset. Ru.¬
ina illum non occupasset: nisi peccator¬
fuisset. Nlaufragium illũ non oppressis.¬
set: nisi peccator fuisset. Uidete gͦ ut qͥd
dicat scriptura: & sanguinẽ innocentem
condemnabt̃. Quandiu in isto scło sumꝰ:

Expanded text:
intelligit, auris spiritualis intelliget. Quid intelligit, auris spiritualis intelliget. Quid ergo dicit? Qui fingit laborem in praecepto. Propterea, inquit, laboramus in praeceptis Domini diebus ac noctibus, vigilamus, oramus jejunamus, quoniam multos habemus adversarios, qui captant animam justi. Videte quid dicat: justi captant animam; non injusti. Non enim volunt eos decipere qui decepti sunt, sed justos. Unde dicitur in Abacuc: Escae ejus electae . Et sanguinem innocentem condemnabunt. Solent aliqui dicere: Ille qui occisus est, non occideretur, nisi fornicator esset, aut aliquod peccatum habuisset. Ruina illum non occupasset, nisi fuisset peccator. Naufragium illum non oppressisset, nisi peccator fuisset. Videte ergo quid dicat sancta Scriptura: Et sanguinem innocentem condemnabunt. Quamdi
Abbreviated transcription (Latin):
cũq fuit pondus penitentie: tantꝰ fuit
numerus consolationũ. Qui fingit la.¬
borem in precepto. Nemo dormiens coro¬
natur: nemo securus possidet regna ce¬
loꝵ. Nemo refecto uentre. potest de ieui.
nuis disputare digne. Uide gͦ quid dicat.
Qui fingit laborem in precepto. Omnia¬
cñ precepta dñi: laborem habent. Sine
labore non possumus habere regna celoꝵ.
Uultis scire quia ita est: Siuis inquit
& da pauꝑib: & ueni sequere me. Qui
uult inquit consequi regna celoꝵ: dieb
& noctib oret: uigilet: ieiunet: iaceat
in psiacio: ñ in plunia. ñ in serico. Penitẽ¬
tia: non amat delicias. Q uia cinerẽ in¬
quit tanquam panem manducaui: & po.¬
tum meũ cum fletu miscebam. Qui fin¬
git laborem in precepto. Captabunt in a¬
nimã iusti. Uidete quomͦ uidetur esse ñ¬
consonans. Quȩ enĩ est consequentia ĩ hoc¬
qui fugit laborem in precepto. captabunt
in aniniã iusti: S quod auris carnea ñ

Expanded text:
cumque fuit pondus poenitentiae, tantus fuit cumque fuit pondus poenitentiae, tantus fuit et consolationum numerus. Qui fingit laborem in praecepto. Nemo dormiens coronatur, nemo securus possidet regna coelorum; nemo, referto ventre, potest digne de jejuniis disputare. Vides ergo quid dicat: Qui fingit laborem in praecepto. Omnia praecepta Domini laborem habent. Sine labore non possumus possidere regna coelorum. Vultis scire quia ita est? Si vis, inquit, et da pauperibus, et veni sequere me . Qui vult, inquit, consequi regna coelorum, diebus et noctibus oret, vigilet, jejunet, jaceat in sacco, non in pluma, non in serico. Poenitentia non amat delicias. Quia cinerem, inquit, tamquam panem manducavi: et potum meum cum fletu miscebam . Qui fingit laborem in praecepto: captabunt in animam justi. Videte quomodo non videtur esse consonans. Quae enim est consequentia: Qui fingit laborem in praecepto: captabunt in animam justi? Sed quod auris carnea non
Abbreviated transcription (Latin):
resurgimus : deinde stamus. Aut quis sta¬
bit mecũ aduersus oꝑantes iniquita tẽ:
Quasi imꝑator stat: & dicit. Quis uenit
inexercitu meo: Nisi quia dñs aduunt
me: paulominus habitauit in inferno
anima mea. A ꝓterea dñe resurgo: quia
tu fiusti ad inferos. & resurrexisti. Deten¬
ta fuisset anima mea. ad inferos: si non tua
amma de inferis resurrexisset. Si dicebã
motus est pes iñs. Considerans fragilitatẽ
meã & imbecillitatem humanã: non pu¬
tabam pedem meũ firmo stare gradu.U
bicunq ponebam pedem: lapsum time¬
bam. Rursum cogitabam nomen tuũ:
& firmo stabam pede. Sedm multitudi
habemus mercedem apud dm̃ incelis..
Magnitudo tribulationũ. magnitudo
premioꝵ est. Quot patimur uulnera:
tot meremur & coronas. hoc ẽ quod dic̃.
Quotiens egi penitentiã: totiens me con¬
solatus es. Unam fudi lacrimã. unã me¬
rui consolationem. Decem fudi lacͥmas:
decem merui consolationes. Quantum¬

Expanded text:
surgimus, deinde stamus. Aut quis stasurgimus, deinde stamus. Aut quis stabit mecum adversus operantes iniquitatem? Quasi imperator stet et dicat: Quis venit in exercitu meo? Nisi quia Dominus adjuvit me, paulominus habitavit in inferno anima mea. Propterea, Domine, resurgo, quia tu fuisti ad inferos, et resurrexisti. Detenta fuisset anima mea apud inferos, si non tua anima de inferis resurrexisset. Si dicebam: motus est pes meus. Considerans fragilitatem meam, et imbecillitatem humanam, non putabam pedem meum firmo stare gradu: ubicumque ponebam pedem, lapsum timebam. Rursum cogitabam nomen tuum, et firmo stabam pede. Secundum multithabemus mercedem apud Deum in coelis . Magnitudo tribulationum, magnitudo praemiorum est. Quot patimur vulnera, tot meremur et coronas. Hoc est quod dicit: Quotiens egi poenitentiam, totiens me consolatus es. Unam fudi lacrymam: unam merui consolationem. Decem fudi lacrymas: decem merui consolationes. Quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ scire in singłis uersiculis qͥs loquatur
Quis consurget mͥ aduersus malignantes:
aut quis stabit mͥ aduersus eos qui oꝑant᷑¬
malũ. Hos uersiculos saluator loquitur.
Ego sc̃s sum. in cruce subleuatus sum mor.¬
tuus sum: resurrexi. & ad celos uictor ascen¬
di. Quis ẽ putas de scĩs. qui mecũ resurget:
Ergo qđ dicit hoc ẽ. ꝓpterea surrexi: ut &
alii mecũ resurgerent. Quis resurget mͥ:
Quando dicit quis: ceteros ꝓuocat ad resur¬
gendũ: Quomodo enĩ legimus in ysaia.
Quẽ mittam ad popłm istum: & quis ibit
nobis: Sicut ysaias ipse se offert: sic & dñs
prouocat nos dicens. Quis resurget mͥ ad¬
uersus malignantes: quicũq resurrexerit.
mͥ resurgit: de meo exer citu est. Ad¬
uersus malignantes: adũsus
diabolum & omnẽ exer citum eius. Aut
quis stabit mecũ: Uidete ordinem. Non
dixit primũ. quis stabit. & quis resurget:
s quis resurget. & quis stabit. Primũ enĩ

Expanded text:
est scire in singulis versiculis quis loquatur. est scire in singulis versiculis quis loquatur. Quis consurget mihi adversus malignantes: aut quis stabit mecum adversus operantm? Hos versiculos Salvator loquitur: Ego sanctus sum, in cruce sublevatus sum: mortuus sum, resurrexi, et ad coelos victor ascendi. Quis est putas de sanctis, qui mecum resurget? Ergo quod dicit, hoc est: Propterea resurrexi, ut et alii mecum resurgerent. Quis resurget mihi? Quando dicit Quis, caeteros provocat ad surgendum. Quomodo enim legimus in Isaia: Quem mittam ad populum istum, et quis ibit nobis ? etc. Sicut Isaias ipse se offert: sic et Dominus provocat nos dicens: Quis resurget mihi adversus malignantes? Quicumque resurrexerit, mihi resurget: de meo exercitu est. Adversus malignantes, adversus diabolum, et exercitum ejus. Aut quis stabit mecum? Videte ordinem: Non dixit primum, quis stabit, et quis resurget: sed, quis resurget et quis stabit. Primum enim
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loquor. ꝓ ptẽa & dñs in euangłio ait.
Quando statis ante iudices: ne cogitetis
quid respondeatis. q: dñs dabit uob̾ in illa
hora quid respondeatis. Dñs scit cogitatiões
hominũ qm̃ uane sunt. Una cogitatio felix
est:cogitare de dño.Beatus ho q̃. tu erudieris
dñe felix ẽ: qui deo magistro utitur. E de lege
tua docueris eum. ut mitiges ei a diebus
malis uidete qͥo dieat Bea¬
tus homo quẽ tuerudieris dñe. & de lege
tua docueris eum: hoc est scripturis tius.
hoc autem quid ꝓdest. ut doceatur ille de
lege tua: Ut mitiges ei a dieb malis. Uide¬
tis igitur: qm̃ scientia. & exercitatio. & oꝑa
inscripturis. mitiget nob̃ dies malos. Donec
fodiatur peccatori fouea. Quando tueru¬
dieris de lege dñi: unũ tibi induplex diui¬
ditur: Tbi enĩ dies mitigat inalos: & pecca¬
tori fodit foueã. Quis resurget mͥ aduersuᷤ
& ꝓpt̾ea obscuri sunt. & nimie difficultatis

Expanded text:
hoc loquor. Propterea et Dominus in Evangelio ait: hoc loquor. Propterea et Dominus in Evangelio ait: Quando stabitis ante judices, non cogitetis quid respondeatis: quia Dominus dabit vobis in illa hora quid respondeatis . Dominus scit cogitationes hominum quoniam vanae sunt. Una cogitatio felix est, cogitare de Domino. Beatus homo quem tu erudieris, Domine. Felix est qui Deo magistro utitur. Et de lege tua docueris eum: ut mitiges ei a diebus malis. Videte quid dicat: Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum: hoc est, Scripturis tuis. Hoc autem quid prodest, ut doceatur ille de lege tua? Ut mitiges ei a diebus malis. Videtis igitur quoniam scientia, et exercitatio, et opera de Scripturis mitigat nobis dies malos? Donec fodiatur peccatori fovea. Quando tu erudieris de lege Domini, unum tibi in duplex dividitur. Tibi enim dies mitigat malos; et peccatori fodit foveam. Quis consurget mihi adversus et propterea obscuri sunt, et nimiae difficultatis
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ: oquantum ẽ in reb in ane. Gen¬
tiles & philosophi: istum uersiculum ad ce¬
lum leuant. & quid dicunt: Nich potest
prudentius dici: Eece rusticanus nr̃ he¬
breus.an te tanta scła hoc locutus est.
& quid dicit: dñs scit cogitationes hominũ:
qm̃ uane sunt. Uultis scire qm̃ cogitationeᷤ
hominũ uane sunt: Pater & mater nutri¬
unt filium: ꝓmittunt sibi de illo felicita¬
tem. iittunt ad studia: erudiunt. Uenit
usq ad adolescentiam: disponunt etiam ut¬
militet. Cum om̃ia cogitauerint ꝑ annos tri¬
ginta.una febricula uenit & tollit omnes
cogitationes. Inmicum habeo & dies iudicii
ẽ ad triginta dies. Dieb & noctib nichil
aliud cogito: nisi quid illi respondeam. In
lectulo ico sum: & cogitatio mea absenti
respondet inimico. Non est ibi inimicꝰ: & u̾¬
ba respondent inimico. Dieb & noctib in
cogitatione sum cum autẽ dies iudi¬
cii uenerit: e de iste omĩa illa que cogita¬

Expanded text:
hominum! o quantum est in rebus inane! Et genhominum! o quantum est in rebus inane! Et gentiles, et philosophi istum versiculum ad coelum levant. Et quid dicunt? Nihil potuit prudentius dici: Ecce rusticanus noster Hebraeus ante tanta saecula hoc locutus est. Et quid dixit? Dominus scit cogitationes hominum: quoniam vanae sunt. Vultis scire quoniam cogitationes hominum vanae sunt? Pater et mater nutriunt filium: promittunt sibi de illo felicitatem: mittunt ad studia, erudiunt: venit usque ad adolescentiam, disponunt ut etiam militet. Cum omnia cogitaverint per annos triginta, una febricula venit, et tollit omnes cogitationes. Inimicum habeo: et dies judicii est ad triginta dies, diebus et noctibus nihil aliud cogito, nisi quod illi respondeam. In lectulo meo sum, et cogitatio mea absenti respondet inimico. Non est tibi inimicus, et verba respondent inimico. Diebus et noctibus in cogitatione sum. Cum autem dies judicii venerit, omnia illa quae cogita
Abbreviated transcription (Latin):
cus aduersus eos maxime facit. qui an¬
tropomorfite sunt. qui dicunt dm̃ habe.¬
re mẽbra. que etiam nos habemus. Uer¬
bi causa. dicitur ds̃ habere ocłos. Deli dñ
deambulantis in paradisum. Hec simpli¬
citer auduit: & humanas imbecillitate
ad dĩ magnficentiam referunt. Ego au¬
tem dico quod d̾s totus ocłs ẽ: totus ma¬
nus ẽ: totus pes ẽ. Totus. ocłs est: qui om¬
nia uidet. Totus. manus est: quia omnia
oꝑatur. Totus. pes est. quia ubiq ẽ. Ergo ui¬
dete quid dicat. Qui plantauit aurem ñ
audiet: non dirit. qui plantauit aurem.
gͦ ipse aurem ñ habet: Non dixit gͦ ipse
tauit aurem. non audiet: Qui fuxit ocłm.
non considerat: membra tulit. efficientias
dedit. Qui corripit gentes. non arguet: Qͥ
alios docet: gͦ ipse non nouit: Qui docet ho¬
minẽ scientiam. sub auditur gͦ ipse ñ ha¬
bet scientiam: Dñs seit cogitationes homi¬
nũ: qm̃ uane sunt. Legimus in poeta: secu¬

Expanded text:
cus adversus eos maxime facit, qui Ancus adversus eos maxime facit, qui Antropomorphitae sunt, qui dicunt Deum habere membra, quae etiam nos habemus. Verbi caudeambulantis in paradiso » : haec simpliciter audiunt, et humanas imbecillitates ad Dei magnificentiam referunt. Ego autem dico quod Deus totus oculus est: totus manus est: totus pes est. Totus oculus est: quia omnia videt. Totus manus est: quia omnia operatur. Totus pes est: quia ubique est. Ergo videte quid dicat: Qui plantavit aurem, non audiet? Non dixit: qui plantavit aurem, ergo ipse aurem non habet. Non dixit: ergo iptavit aurem, non audiet? et qui finxit oculos, non considerat? Membra tulit: efficientias dedit? Qui corripit gentes, non arguet. Qui alios docet, ergo ipse non novit? Qui docet hominem scientiam. Subauditur, ergo ipse non habet scientiam? Dominus scit cogitationes hominum: quoniam vanae sunt. Legimus in poeta saecu
Abbreviated transcription (Latin):
Dixeram eni de hereticis hoc dici: uduã
&e aduenam interfecerunt. Uidua illa q̃
dm̃ uirum habere desiuit: anima ẽ pec¬
catoris. Aduena ẽ qui non est habitator:
hoc ẽ qui non habitat. Iile nuꝑ qui credi¬
derat: repente seandaliratus ꝑit. & pupil¬
los occiderunt: & dixerunt. non uidebit
dñs. Miramur si pupilli dicuntur. ubi
uidua ẽ: Sicut enĩ uidua est anima pecca¬
toris: sic pupillos illos dicit. qui patrem
amiserunt habere dm̃. & dixerunt. Qͥ d
dixerunt: non uidebit dñs: nec intelliget
ds̃ iacob. Hoc dicit omĩs qui opprimit scos.
Iiuis dicentib: uidete. sp̃c sc̃s quid respon¬
ddeat. Intelligire qui insipientes estis in
popło & stułti aliquando sapite. Qplan¬
tauit aurem: ñ audiet: Qui figulus est:
ignorab it uas suum: qui alium facit aii.¬
dire: gͦ ipse non audiet: qui mͥdedit ocu¬
los: gͦ ipse ñ uidet: qui auctor est intel.¬
ligentie mee: ipse non intelliget: Iste lo¬

Expanded text:
dixeram enim de haereticis hoc dici. Viduam dixeram enim de haereticis hoc dici. Viduam et advenam interfecerunt. Vidua illa quae Deum virum habere desivit, anima est peccatoris. Advena est qui non est habitator, hoc est, qui non habitat. Ille qui nuper crediderat, repente scandalizatus perit. Et pupillos occiderunt, et dixerunt: non videbit Dominus. Miramur si pupilli dicuntur, ubi vidua est? sicut enim vidua, anima peccatoris est: sic pupillos illos dicit, qui Patrem amiserunt habere Deum. Et dixerunt. Quid dixerunt? Non videbit Dominus: nec intelliget Deus Jacob. Hoc dicit omnis qui opprimit sanctos. Illis hoc dicentibus videte Spiritus sanctus quid respondeat. Intelligite qui insipientes estis in populo: et stulti aliquando sapite: Qui plantavit aurem, non audieignorat vas suum? Qui alium facit audire, ergo ipse non audiet? Qui mihi dedit oculos, ergo ipse non videt? Qui auctor est intelligentiae meae, ipse non intelligit? Iste lo
Abbreviated transcription (Latin):
tientem dm̃. Usq quo peccatores głabũ¬
tur: Non eis sufficit peccare: s etiam ĩ
peccatis głantur. Prima infelicitas est
peccare: sccła infelicitas immo nouissi¬
ma. ñ agere penitentiã. Isti gͦ peccatoreᷤᷤ
ñ solum non flectunt ceruicem: s libere
de hereticis loquitur. Loquentur omnes
qui oꝑantur iniquitatẽ. Uidete signũ
Qui male loquitur: necesse ẽ ut malefa¬
ciat. Ex abundantia enĩ cordis os loquit᷑.
Ubicunq conscientia uulnerata ẽ: ibi in
ore facile peccatur. Popłm tuum dñe hu¬
miliauerunt. Semꝑ dei popłs humili¬
atur: dĩ popłs opprimitur. Popłmtuũ
fecerunt. & pupillos occiderunt. & dixe¬
runt non uidebit dñs. Licet hoc manife.¬
stum sit scđm hẏstoriam: semꝑ enĩ qui¬
cunq p̃sidio indiget. facile opprimitur:
&e quanto aliquis humilior fuerit. tanto
ille magis qui opprimit offendit dm̃: ta¬
men & scđ̃m tropologiam inter pretem̃.

Expanded text:
tientem Deum. Usquequo peccatores gloriabuntientem Deum. Usquequo peccatores gloriabuntur? Non eis sufficit peccare, sed etiam in peccatis gloriantur. Prima infelicitas est peccare: secunda infelicitas, immo novissima, non agere poenitentiam. Isti ergo peccatores non solum non flectunt cervicem, sed liberee haec de haereticis loquitur. Loquentur omnes qui operantur iniquitatem. Videte signum: Qui loquitur, necesse est ut male faciat. Ex abundantia enim cordis os loquitur . Ubicumque conscientia vulnerata est, ibi in ore facile peccatur. Populum tuum, Domine, humiliaverunt. Semper Dei populus humiliatur: Dei populus opprimitur: Populum tufecerunt, et pupillos occiderunt: et dixerunt, non videbit Dominus. Licet hoc manifestum sit secundum historiam, semper enim quicumque praesidio indiget, facile opprimitur, et quanto aliquis humilior fuerit, tanto ille magis qui opprimit, offendit Deum: tamen et secundum tropologiam interpretemur:
Abbreviated transcription (Latin):
litatis. Uideris enĩ ꝓpterea panem dare.
& aquam dare bibere: ut ille in scłis torqͣ
crudelitatem docet: Non gͥ sic accipien¬
dumẽ: s alio sensu. Si te ꝑcusserit inimi¬
cus tiuis: tu prebe ei & aliam maxillã. Si
tibi ille male facit:tu illi bene fac.Si enĩ
hoc feceris: carbones ignis congregabis su.¬
per caput eius. Quod dicit. hoc est: mun¬
dabis eum a peccato. Uincitur enĩ crudeli¬
tas illius: pacientia tua. Si sagitam dirigã
in lapidem & lapis durus fuerit: ñ solumñ
infigitur. s & resilit. Sic si te inmicus tuus
ꝑcusserit. & reꝑcussus non fuerit: patienti¬
a tua suꝑatus. ad meliora reuertitur. Us¬
q quo peccatores dñe: usq quo peccatoreᷤᷤ
głabuntur: inpatientia humana: non
uult dĩ habere patientiam. Miserisumꝰ.
qui uolumus nobis dm̃ esse patientem.
immicis impatientẽ. Si quando peccamuᷤ.
patientem cupimꝰ. Si quando aliquis in
nos deliquerit: in ipsum ñ uolumus ẽẽ pa¬

Expanded text:
s. Videtis enim propterea panem dare, et aquam dare bibere, ut ille in saeculis torcrudelitatem docet? Non igitur sic accipiendum, sed alio sensu. Si te percutit inimicus, tu ei praebe et alteram maxillam . Si tibi ille malefacit, tu illi fac bene. Si enim hoc feceris, carbones ignis congregabis super caput ejus. Quod dicit, hoc est, mundabis eum a peccato. Vincitur enim crudelitas illius patientia tua. Si sagittam dirigas in lapidem, et lapis durus fuerit: non solum non infigitur, sed resilit. Sic inimicus tuus si percusserit, et repercussus non fuerit, patientia tua superatus, ad meliora convertitur. Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur? Impatientia humana non vult Dei habere patientiam. Miseri nos, qui volumus nobis Deum esse patientem, et inimicis impatientem. Si quando peccamus, patientem cupimus Deum. Si quando aliquis in nos deliquerit, in ipsum non volumus esse pa
Abbreviated transcription (Latin):
angłi. Non tibi quasi parum uideat᷑ ho¬
mo: si sicut angłs fueris. Ad huc multi¬
plicabuntur insenecta uberi. felix est ille
qui crescit cotidie: qui senescit etate: qui se¬
uescit inuirtutib. Hec interim diximus.¬

Expanded text:
angeli . Non tibi quasi parum videatur hoangeli . Non tibi quasi parum videatur homo, si sicut angelus fueris. Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi. Felix ille qui crescit quotidie, qui senescit aetate, senescit et virtutibus. Haec interim
Abbreviated transcription (Latin):
cob. Qui enĩ simul seruierunt dño: rec¬
te simul senes dm̃ nuncupantur. Ut ce¬
drus libani multiplicabitur. Cedrus¬
mo dñi: in atrus domus dĩ nr̃i florebt̃.
Alibi plantamur: in cęloꝵ regno flore.¬
bimus. Ego uero plantaui: apollo ri¬
gauit: s dñs incrementum dedit. Plan
erit in donio dñi: qui hic radices miserit.
ibi flores affert. Plantati indomo dñi:. in
atriis domus dĩ nr̃i florebunt. Ista sunt
eterna tabnacula. Que sunt ista atria:
Diuerse in celo mansiones. Simulq ui¬
dete quid dicat. Plantati in domo dñi:
inatriis dĩ nr̃i florebunt. Hic domus est:
ibi atrium. Debuit utiq primũ dicere se¬
cundum ordinẽ. atrium:. & sicdomũ. S
uide quid dicat. Hic licet uideamur indo¬
mo ẽẽ : tamen cum migrauerimꝰ ad regna
celoꝵ: florebimꝰ ad comꝑationẽ angłoꝵ.
& uirtutũ cȩterarum. Non sumus indo
fectione. Non eiũ erimus angłi: s quasi

Expanded text:
cob. Qui enim simul servierunt Domino, reccob. Qui enim simul servierunt Domino, recte simul senes Domini nuncupantur. Ut cedrus Libani multiplicabitur: mo Domini: in atriis Dei nostri florebunt. Alibi plantamur, in regno coelorum florebimus. Ego vero plantavi: Appollo rigavit, sed Dominus incrementum dedit . Planerit in domo Domini, si hic radices miserit, ibi flores affert. Plantati in domo Domini: in atriis Dei nostri florebunt. Ista sunt aeterna tabernacula. Quae sunt ista atria? Diversae in coelo mansiones. Simul videte quid dicat: Plantati in domo Domini: in atriis Dei nostri florebunt. Hic domus est: ibi atrium est. Debuit utique primum dicere secundum ordinem, atrium: et sic domum. Sed videte quid dicat. Hic licet videamur in domo esse: cum migraverimus ad regna coelorum, ad comparationem angelorum, et virtutum caeterarum, non sumus in dofectione. Non enim erimus angeli, sed quasi
Abbreviated transcription (Latin):
oliueti: non in ualle oliuarũ: s in mon¬
te oluieti. Dicat aliquis. Quȩ est ista ual.¬
lis oliuarum: habet diabolus oluias suas:
habet philosophos: habet hereticos. ha¬
bent et ipsi oleum. dum lumen scientie ꝓ¬
mittunt: s illa oluieta. in uallem dedu¬
cunt. Oleum inquit peccatoris ꝓpheta.¬
ñ impinguet caput meũ. Nos gͦ rogemuᷤ
mũ legerim senectutem. Adam. nongen¬
tis triginta annis uixit: & tamen senex
ñ dicitur. Mathusaldon. nongentis sera.¬
ginta nouẽ annis uixit: & senex ñ dicit᷑.
enio usq ad diluuium: et post dilum¬
um ꝑ annos ferme tria milia. & nullũ
inuenio quidictus sit senex. Primuᷤ abra¬
ham senex dicitur: & certe multo mino¬
ris etatis fuit. quã mathusalam. S ꝓpt̃¬
ea dicitur senex: qm̃ senectus ipsius. ĩ unc¬
tute bona: qm̃i plenus erat dierũ. Omne
enĩ tempus uite ipsius. dies fuerunt. & ñ
nox. Hoc ipsum qđ dictum ẽ de abrabã

Expanded text:
Oliveti, et non in valle Olivarum, sed in monOliveti, et non in valle Olivarum, sed in monte Oliveti. Dicat aliquis: Quae est ista vallis Olivarum? Habet diabolus olivas suas: habet philosophos: habet haereticos: habent et ipsi oleum. Et ipsi lumen scientiae promittunt, sed illa oliveta in perditionem deducunt: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . Nos ergo rogemus mum legerim senectutem. Adam nongentis triginta annis vixit, et tamen senex non dicitur: Mathusalem nongentis sexaginta novem annis vixit, et senex non dicitur. Venio usque ad diluvium, et post diluvium per annos ferme tria millia, et nullum invenio qui dictus est senex. Primus Abraham senex dicitur: et certe multo minoris aetatis fuit quam Mathusalem. Sed propterea dicitur senex, quoniam senectus ipsius inunctute bona, quoniam plenus dierum. Omne enim tempus vitae ipsius, dies fuerunt, et non nox. Hoc ipsum quod dictum est de Abraham,