comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nus ludelicet usq ad cineres mortalitatis: quis
demq panem cineri supposuerit̾. scił deus. in sen¬
tentia et̾nȩ maledictionis. Nam donec atterat᷑ hoc
mortalitatis oꝑtorium. a tineis cotidie corrosũ.
⁊ a u̾mib conseissum. ⁊ cinis nr̃e mortalitatis ñ
relenabitur: ⁊ panis ñ reu̾sabitur. Supponit᷑ ita¬
ꝙ qͣnqͣm nolens panis cineri. dum subiacet homo
naturalit̾ uanitati ⁊ mortalitati. Naturalit̾ aut̃
firmitate creationis: sed ex pena tͣnsgressionis. Nã
posse ñ mori. habuit ex creatione. mori uͦ mneuita¬
bilit̾ habet ex p̃uaricatione. Expandit aut̃ ra¬
mos suos ⁊ ꝓpagines suas. ab adam pͥmo. usꝙ
ad ultimum in carne futurum hominẽ. Hec
p̃uaricatio. oꝑuitq montes: idest pͥoris eui hoiẽs.
umbra eius. que ẽ. mortalitas. ⁊ arbusta eius q̃
adam enim cũ omnib patͥb qui fuerunt ante
diluuium: licet ꝓlixioris uite fu̾nt. quasi in

Expanded text:
nus, videlicet usque ad cineres mortalitatis; quis nus, videlicet usque ad cineres mortalitatis; quis denique panem cineri supposuerit, scilicet Deus in sententia aeternae maledictionis. Nam donec atteratur hoc mortalitatis opertorium, a tineis quotidie corrosum et a vermibus conscissum, cinis nostrae mortalitatis non relevabitur et panis non reversabitur. Supponitur itaque quanquam nolens panis cineri, dum subjacet homo naturaliter vanitati et mortalitati. Naturaliter autem firmitate creationis sed ex poena transgressionis. Nam posse non mori habuit ex creatione; mori vero inevitabiliter, habet ex praevaricatione. Expandit autem ramos suos et propagines suas, ab Adam primo usque ad ultimum in carne futurum hominem, haec praevaricatio: Operuitque montes, id est prioris aevi homines, umbra ejus, quae est mortalitas, et arbusta ejus quae Adam enim cum omnibus patribus qui fuerunt ante diluvium, licet prolixioris vitae fuerint, quasi in
Abbreviated transcription (Latin):
cinerib uixta ꝓpħam ñ reu̾sari. explanandũ
est. Quis etiam ignis: et in qͣnta mat̾ia ciñem
conficiat: inuestigandum ẽ. Ut planius autẽ.
⁊ compendiosius. sũmam huiꝰ rei p̃libemꝰ: ignem
ẽẽ dicimꝰ concupiscentiam. mat̾iam. animam:
ciñem. mortalitatem: panem. hominem. panẽ.
ũsatum. hominem in peccatis lapsum:. panẽ
ñ reu̾satum ⁊ subtinericiũ: hominem peccõ
mortali aggrauatum. nec ꝑ penitentiam rele¬
uatum. Dicimꝰ ⁊̃. legem moysi. panem sub cine¬
ricium eẽ: que dum carnalit̾ intelligit. q̃ si
cinere oꝑitur: nec eatenus reu̾satur. quousꝙ.
uelam̃ ignorantie. conu̾sis ad dñm auferatur.
Dicimꝰ ⁊ animam scłarib negociis occupatam:
panem eẽ subciñiciũ. Ut enim cinis excecat ocłos
corporis: sic curiositas obnubilat uisum rõnis. se¬
u contemplationis. Inspiciamꝰ gͦ. quo sufflante.
ignis in flãmam eruꝑit. et quid uorau̾it: et qͣti¬

Expanded text:
cineribus juxta prophetam non reversari, explanandum cineribus juxta prophetam non reversari, explanandum est; quis etiam ignis et in qua materia cinerem conficiat investigandum est. Ut planius autem et compendiosius summam hujus rei praelibemus, ignem esse dicimus concupiscentiam, materiam animam; cinerem mortalitatem; panem hominem, panem versatum hominem in peccatis lapsum; panem non reversatum et subcinericium, hominem peccato mortali aggravatum, nec per poenitentiam relevatum. Dicimus etiam legem Moysi panem subcinericium esse, quae dum carnaliter intelligitur quasi cinere operitur, nec eatenus reversatur, quousque velamen ignorantiae conversis ad Dominum auferatur. Dicimus et animam saecularibus negotiis occupatam, panem esse subcinericium; ut enim cinis excaecat oculos corporis, sic curiositas obnubilat visum rationis seu contemplationis. Inspiciamus ergo, quo sufflante ignis in flammam erupit et quid voraverit et quate
Abbreviated transcription (Latin):
obfuscari nitorib. Pudet eanraliens honerari
magis qͣm honorari splendorib. Nuda formosior
ẽ: aꝑta decentior. Intuita choruscis luminib
pułcrior. repetita it̾m. tt̃m ꝙ: appetibilior. Pia¬
ne ad hoc solum uestitur. ne intemꝑ anter con-¬
templata ocłoꝵ lippitudo reu̾beretur. Cactũ
molliorem asꝑnatur. blandim̃tis lenocinantiũ.
exasꝑatur. Repudiat simulatorem: ypocritam a¬
nathemati zat. nescit mercennarium. Non re¬
elinat caput in sinu meretͥcio. s in reclinatorio
aureo. Quce lustrata: potius ipsam illustrat.
qͣm ab ipsa illustretur. Uirtus. brauiũ ẽ ago¬
nirantiũ. tumphantiũ palmaͥ sceptrum regnan.¬
tium: corona scõꝵ deitatis instrum̃tũ. Hec
nunqͣm senescit. s augm̃to temporis ꝓficieis
ad olescit: De Pane subcinericio.
e pane subcinericio iam tractandũ
est:ac pͥmum qui sint cineres. panem
oꝑientes: et quid sit panem contectũ

Expanded text:
offuscari nitoribus. Pudet eam alienis onerari offuscari nitoribus. Pudet eam alienis onerari magis quam honorari splendoribus. Nuda formosior est, aperta decentior intuita coruscis luminibus pulchrior, repetita iterum iterumque appetibilior. Plane ad hoc solum vestitur, ne intemperanter contemplata, oculorum lippitudo reverberetur. Tactum molliorem aspernatur, blandimentis lenocinantium exasperatur, repudiat simulatorem, hypocritam anathematizat, nescit mercenarium, non reclinat caput in sinu meretricio, sed in reclinatorio aureo. Luce lustrata, potius ipsam illustrat quam ab ipsa illustretur. Virtus bravium est agonizantium, triumphantium palma, sceptrum repugnantium, corona sanctorum, Deitatis instrumentum. Haec nunquam senescit, sed augmento temporis proficiens XVII. De pane subcinericio. De pane subcinericio jam tractandum est; ac primum qui sint cineres panem operientes, et quid sit, panem contectum
Abbreviated transcription (Latin):
illam: głam illam. Cõmendant᷑ uͦ orationes
iste multa falsarum lacrimarũ effusione:
⁊ corporis extenuatione. Potitur forte aliq̃n
effectu peticionum suaꝵ sed tune quid:
Cõmutant᷑ uigilie. in soporem continuũ; absti-¬
nentia. in comessationem assiduam:. flecꝰ in ca¬
chinnum. silentium. in multilo qͥum. meror.
in subsannationẽ. Reuera ocłi huiꝰ ad dñm. ñ semꝑł
s temporarie:. donec misereat᷑ eius. Nam et sunger¬
mine quasi uitis ypoerita floreat: labruscam tñ
facit ñ uuas. Uere simulachrũ nefandũ optimis
colorib fu̾catum: ⁊ pessimo rubigine plenum.
Polita enĩ falsitas. pene suꝑat in oculis insipien.¬
tium. ficta similitudine u̾itatem: contentam nu¬
dasimplicitate. E laboratum quoꝙ m̃daciũ. folus
ficulneis. si ue tunicis pelliceis retectum. pompa
ambiciosiori głatur. qͣm simplex uerum. Uirtꝰ
li in occultis suis p̃ciosior: emendicatis recusat

Expanded text:
illam, gloriam illam! Commendantur vero orationes illam, gloriam illam! Commendantur vero orationes istae multa falsarum lacrymarum effusione et corporis extenuatione. Potitur forte aliquando effectu petitionum suarum; sed tunc quid? Commutantur vigiliae in soporem continuum, abstinentia in comessationem assiduam, fletus in cachinnum, silentium in multiloquium, moeror in subsannationem. Revera oculi hujus ad Dominum non semper, sed temporarie donec misereatur ejus. Nam, etsi in germine, quasi vitis hypocrita floreat; labruscam tamen facit non uvas. Vere simulacrum nefandum optimis coloribus fucatum, et pessima rubigine plenum! Polita enim falsitas, pene superat in oculis insipientium, ficta similitudine, veritatem contentam nuda simplicitate. Elaboratum quoque mendacium, foliis ficulneis sive tunicis pelliceis retectum , pompa ambitiosiori gloriatur, quam simplex verum; virtus vero, in occultis suis pretiosior, emendicatis recusat
Abbreviated transcription (Latin):
lucrum temporale tantũmͦ. neglecta cõmissoꝵ
salute: in sublimatione culminis sui cupiut̃.
hostrahit auaricia. Alii et bona docent. ⁊¬
aliqͣndo honesta comꝑant. s ñ bene. s ñ caste:
quia ñ ꝓ deo hoc faciuntꝰ. s ꝓuana gła hos.
nominat dñs ypocritas ⁊ mercennarios. Intẽ¬
dite ypocͥtam. Ocłm atcendit ypoc̾ta: ñ dm̃.
faciem: ñ fidem: pecuniam: non grãm.
Non fruit᷑ deo: s utit᷑. tanꝗͣ. nĩmo: et num¬
mo fruitur tanꝗͣ. deo. De o emit mundum:
fide nũmũ. religione scłmꝰ lacͥmis uinum:
ieuiniis conuiuium: ei licio linum. silentio
plausus hominũ. Mirabile dictu. latet ut
appareat. tacet: ut audiaturꝰ. ñ sequitur.
ut consequatur: recedit ut p̃cedatꝰ. fugit ut
app̃hendat: plorat ut rideat. ieiunat. ut saci¬
etur. Sic cancer serpit. sic obliqͣndo anfeactꝰ
suos uulpis fraudulenta incedit. Excubat
rat. Ds̃ damichi honorem illum pecuniam

Expanded text:
lucrum temporale tantummodo neglecta commissorum lucrum temporale tantummodo neglecta commissorum salute, in sublimatione culminis sui cupiunt: hos trahit avaritia. Alii bona docent, aliquando honesta comparant, sed non bene, sed non caste, quia non pro Deo hoc faciunt, sed pro vana gloria; hos nominat Dominus hypocritas et mercenarios. Intende hypocritam. Oculum attendit hypocrita non Deum, faciem non fidem, pecuniam non gratiam. Non fruitur Deo, sed utitur tanquam nummo, et nummo fruitur tanquam Deo. Deo emit mundum, fide nummum, religione saeculum, lacrymis vinum, jejuniis convivium, cilicio linum, silentio plausus hominum. Mirabile dictu! latet iste ut appareat, tacet ut audiatur; non sequitur ut consequatur, recedit ut praecedat, fugit ut apprehendat, plorat ut rideat, jejunat ut satietur. Sic cancer serpit , sic obliquando anfractus suos vulpis fraudulenta incedit. Excubat rat: Deus, da mihi honorem illum, pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ in sententus seriuis ĩ sentib: mcennariꝰ sub
sentib degit. Moyses. filium. ppłs isrł. ser¬
uun heliab cognatꝰ moysi merrennariũ sig¬
nificant. In numeris enim legitur. quod ro¬
gauit moyses hunc heliab ut eos duceret
ꝑ desertum. dicens. Ueni nobiscum ut benefa¬
ciamꝰ tibi: quia ꝓmisit dñs bonaisrłi. Cũq
ille respondisset ñ uadamꝰ. s reu̾tar ad t̾ram
meam de qua natꝰ sum: noli inquit moy ses
relinquere nos: tu enim nosti in quib locis ꝑ
desertum castra ponere debeam᷑: et eris ductor
rit ex opib quas dñs daturus ẽ. nobis: dabi¬
mꝰ tibi. Aspirant pleriq ad p̃lationem᷑ ñ ut
alios ducant s feducant: ñ ut uiam ostendañ.
s ut offendiculũ ponant. Hii malicia pleni
sunt. Pieriꝙ quidem ostendunt semitam:
sed sedentes. p̃monent facienda. sed nichil fa
cientes. hos possidet pigra negligentia. Alii.

Expanded text:
Filius in sententiis, servus in sentibus, mercenarius sub Filius in sententiis, servus in sentibus, mercenarius sub sentibus degit. Moyses filium, populus Israel servum; Heliab cognatus Moysi, mercenarium significant. In Numeris enim legitur quod rogavit Moyses hunc Heliab, ut eos duceret per desertum, dicens: Veni nobiscum ut benefaciamus tibi, quia promisit Dominus bona Israeli . Cumque illi respondisset: Non vadam, sed revertar ad terram meam de qua natus sum; noli, inquit Moyses, relinquere nos, tu enim nosti in quibus locis per desertum castra apponere debeamus, et eris ductor id ex opibus quas Dominus daturus est nobis, dabimus tibi . Aspirant plerique ad praelationem non ut alios ducant, sed ut seducant, non ut jam ostendant, sed offendiculum ponant: hi malitia pleni sunt. Plerique quidem ostendunt semitam, sed sedentes praemonent facienda, nihil tamen facientes: hos possidet pigra negligentia. Alii
Abbreviated transcription (Latin):
omni intellectu ⁊ cogitatione ẽ. excellentissi¬
mũ: tam mirabilit̾ qͣ. sapient̾ ordinationẽ
suam disponens. pͥus in eccłia in stituit patri¬
stea doctores et pastores bonos. Ad ultimum
⁊̃ seruos et mercennari ofad utilitatem fami¬
lie sue. habere ñ recusauit. Ut aũt̃ nulla in
pictura abusio uidetur. si post album etiam
sub niger color supponit᷑ ⁊ similit̾. si cum boniᷤᷤ
apłis pessimꝰ ꝓditor uidas inuenit᷑. uel sathan
cum filiis dei adsit: consid̾ata patientia deisi¬
ne stupore suscipit᷑. Mercennariꝰ ẽ. qui deo ñ
ꝓ deo seruit. Mercennariꝰ ẽ. qui occasione ñ
nis ẽ. sapientia carnis seu commoditas tempo¬
ralis. Hic ñ comedit panem similaginis fili¬
oꝵꝰ ñ ordeaceum seruoꝵ:. s panem porcoꝵ.
furfuris. siue palearum. Filius enimgͣnum
grẽ. seruus. stipulam litt̾e: s mercennarius
acciptt paleam scłaris philosopbiȩ uel głe.

Expanded text:
omni intellectu et cogitatione est excellentissiomni intellectu et cogitatione est excellentissimum, tam mirabiliter quam sapienter ordinationem suam disponens, prius in Ecclesia instituit patristea doctores et pastores bonos, ad ultimum etiam servos et mercenarios, ad utilitatem familiae suae habere non recusavit. Ut autem nulla in pictura abusio videtur si post album etiam subniger color supponitur, similiter si cum bonis apostolis, pessimus proditor Judas invenitur, vel Satan cum filiis Dei adsit, considerata patientia Dei, sine stupore suscipitur. Mercenarius est qui Deo non pro Deo servit; mercenarius est, qui occasione non nis est sapientia carnis, seu commoditas temporalis. Hic non comedit panem similaginis filiorum, non hordeaceum servorum, sed panem porcorum furfuris, sive palearum. Filius enim granum gratiae, servus stipulam litterae, sed mercenarius, accipit paleam saecularis philosophiae vel gloriae.
Abbreviated transcription (Latin):
cio:⁊ pane ordeaceo: donec ueniat. qui ꝓ eo sortẽ
totius debiti. cum usura centesima soluat.
Confirmata gͥ sententia cepit estuare homo:
attendens pauꝑtatem suam᷑. ⁊ de p̃cio diffide¬
re.clamans. Infelix ego homo: quis melibe¬
rabit de corpore mortis huius: his uͦ assis¬
tens spectaculis filius iudicis. immo filiꝰ oler
miseriis miseri hominis compatiens. ait. de
cipe me.⁊uniu̾sum debitum redde. Penes
ie namꝙ sunt om̃s thesauri sapientiȩ et
scĩe absconditi. Ecce ego uado immolari ꝓte.
Nequaqͣm uͦ exhorrescas mortem ieam: si
uis recuꝑare uitam tuam. Nam uita tua pen¬
det ex morte mea. Seruus. Si sic necesse ẽ
fiat uoluntas. ĩn mea. sed tua: De pane m
cuius scabellum. t̾ra. cuius albi et
optimi colores. bonũ natiuũ. cuius.
nigriet tẽtriores. uoluntas ration alis defiq.¬
ens a bono pͥncipio in finem teterrimũ. cuiꝰ
palatiũ celi celoꝵͥ cuiꝰ secretariũ ẽ. quod p̃

Expanded text:
cio, et pane hordeaceo, donec veniat qui pro eo sortem cio, et pane hordeaceo, donec veniat qui pro eo sortem totius debiti cum usura centesima solvat. Confirmata igitur sententia, coepit aestuare homo, attendens paupertatem suam, et de pretio diffidere, clamans: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? His vero assistens spectaculis, Filius judicis, imo Filius olei, miseriis miseri hominis compatiens: Accipe me et universum debitum redde, penes me namque sunt thesauri omnes sapientiae et scientiae absconditi. Ecce ego vado immolari pro te, nequaquam vero exhorrescas mortem meam, si vis recuperare vitam tuam; nam vita tua pendet ex morte mea. SERVUS: Si sic necesse est, fiat voluntas non mea, sed tua. CAPUT XVI.ujus scabellum terra, cujus albi et optimi colores bonum nativum, cujus nigri et tetriores voluntas rationalis deficiens a bono principio in finem teterrimum, cujus palatium coeli coelorum, cujus secretarium est quod prae
Abbreviated transcription (Latin):
innocens in lacũ missus sum. Quid tu iob: ħ
peccaui inquit: ⁊ in amaritudinib morat᷑ ocłs
meus. Si declinauit gressus meus de uia
si secutꝰ ẽ. oculꝰ meus cor meum: appendat me
in statera iusta. ⁊ c̃. Ysaias quoꝙ: audet et di¬
cit. In egipto descendit ppłs meus: ⁊ assur absꝙ
ulla causa calumpmatꝰ ẽ. eum. Pret̾ hos testeᷤ.
qui satis fufficiunt qr in ore tͥum stabit omne
u̾bum. om̃s etiam ueraces homines sunt in
hoc testimonio consentientes. Iudica itaq
Iud ex. In sententia oris mei circũuentũ pue¬
rum qͥ ñ p̃senserat ꝓpͥa exꝑientia uel exem¬
plo alterius ñ explorauerat. quanta sit pena
peccati.⁊ a seductoris potestate libero: p̃cipue
ꝓpt̾ atrocitatem pene ꝑpesse: et doli malig¬
nitatemͥ tali tam̃ conditione: ut luat inte¬
rim seruus. quod p̃uaricatus ẽ pactum meũ:
agens penitentiam in fauilla ⁊ cinere. et cili¬

Expanded text:
innocens in lacum missus sum ; quid tu, Job? Non innocens in lacum missus sum ; quid tu, Job? Non peccavi, inquit, et in amaritudinibus moratur oculus meus, si declinavit gressus meus de via, et si secutus est oculus cor meum, appendat me in statera justa, etc. Isaias quoque audet et dicit: In Aegypto descendit populus meus, et Assur abatus est eum . Praeter hos testes qui satis sufficiunt, quia in ore trium stabit omne verbum, omnes etiam veraces homines sunt in hoc testimonio consentientes. Judica me itaUDEX: In sententia oris mei, circumventum puerum qui non praesenserat propria experientia, vel exemplo alterius non exploraverat quanta sit poena peccati, a seductoris potestate libero, praecipue propter atrocitatem poenae perpessae et doli malignitatem; tali tamen conditione ut luat interim servus, quod praevaricatus est pactum meum, agens poenitentiam in favilla et cinere, et cili
Abbreviated transcription (Latin):
comederemꝰ. et ne tangeremꝰ. ne forte moriam᷑.
Dixit autẽ serpens ad mulierem. Nequaqͣm
moremini. Scit enim quod in quocũq die co¬
mederitis ex eo: aꝑientur oculi urĩ et eritis sic̃
dii. scientes bonum ⁊ malum. Ecce contractꝰ ec¬
ce dolus. Si placet: omni ꝓbatione firmiora
debent cẽ ista. Nam moyses. publicꝰ tabellariꝰ:
in actis publicis scripsit. Sufficere itaq debet
hoc ad dolum comꝓbandum. Si tam̃ et testes
ꝓferre debeo: Ioseph ꝓbatissimũ uirũ ad me¬
dium deduco. Iob quoq: qui notꝰ iudici. mul¬
tum cõmendatur ab ipso iudice ut sic dicat
de eo. In omnib his ñ peccauit iob labiis sui ͤ:
neꝙ aliquid stultum contra d̾m locutus ẽ.
Ysaiam insuꝑ. nobilissimũ ⁊ iudici familiaris¬
simũ cause mee testem ad duco. Dic iosepbtes¬
timonium ꝓ me. immo ꝓ genere nr̃o: tanqͣm
de teipso. furto inquit sublatus sum: et hic

Expanded text:
comederemus et ne tangeremus, ne forte moriamur. comederemus et ne tangeremus, ne forte moriamur. Dixit autem serpens ad mulierem: Nequaquam moriemini. Scit enim quod in quocunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii scientes bonum et malum . Ecce contractus, ecce dolus; si placet, omni probatione firmiora debent ista esse, nam Moyses publicus tabellarius, in actis publicis scripsit, sufficere itaque debet hoc ac dolum comprobandum. Si tamen et testes proferre debeo, Joseph probatissimum virum ad medium deduco: Job quoque qui notus judici, multum commendatur ab ipso judice, ut sic dicat de eo: In omnibus his non peccavit Job labiis suis, neque aliquid stultum contra Deum locutus est . Isaiam insuper, nobilissimum et judici familiarissimum, causae meae testem adduco. Dic, Joseph, testimonium pro me, imo pro genere nostro tanquam de te ipso: Furto, inquit, sublatus sum, et hic
Abbreviated transcription (Latin):
t̾dictum ꝑpetuũ uolo ut rescisso contractu ñ
tenear: quia dolus causam dedit contractui. q̃
currit autẽ in hoc contractu p̃scriptõ. lege diui¬
na uetante. ⁊ indulgentiam p̃rogante: dum
uiuitur in hoc scło. Sic namq cauetur in legib
et̾nis. Nolo mortem peccatoris. s ut conu̾tat᷑
a uia sua et uiuat. Et alias. In quac̃q hora
peccator ingemuerit: saluus erit. Hoc iure u¬
titur omnis homo. dnẽ ihu qui legemi dedisti:
et in lege sic docuisti. Decidat gͦ sententia tua que¬
stionum ambiguitates: ut calumniam patiens li¬
beretur. et iniuriam faciens condemnet᷑. Ne aut̃
de dolo dubitetur: contractꝰ si placet seriatim reti¬
cetur. Cur inquit serpensiste ad euam matrem
omniũ p̃cepit uobis ds. ut ñ comederetis de om¬
ni ligno paradisi: Cui respondit mulier. De fru¬
ctu lignoꝵ que sunt in paradiso uescim᷑. de lig¬
no uͦ quod ẽ in medio paradisi. p̃cepit nobis ne

Expanded text:
terdictum perpetuum, volo ut rescisso contractu non terdictum perpetuum, volo ut rescisso contractu non tenear, quia dolus causam dedit contractui. Non currit autem in hoc contractu praescriptio, lege divina vetante et indulgentiam prorogante dum vivitur in hoc saeculo. Sic namque cavetur in legibus aeternis: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur a via sua et vivat ; et alias, in quacunque hora peccator ingemuerit, salvus erit , hoc jure utitur omnis homo. Domine Jesu, legem dedisti et in lege sic docuisti; decidat ergo sententia tua, quaestionum ambiguitates, ut calumniam patiens liberetur, et injuriam faciens condemnetur. Ne autem de dolo dubitetur, contractus si placet seriatim recitetur. Cur, inquit serpens iste ad Evam matrem omnium, praecepit vobis Deus ut non comederetis de omni ligno paradisi? cui respondit mulier: De fructu lignorum quae sunt in paradiso vescimur, de fructu vero qui est in medio paradisi praecepit nobis ne
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nͥ usib meis in m̃dacio. in ꝑiurio. in fornicati¬
one. in furto. in ebrietate. in immundicia. in
elatione. in inuidia. in gula in auariciauixit.
forte ñ quia debitum exigo: calumme arguor.
Est ne iustum᷑ ut amittam quem tali titulo.
⁊ tanto tempore possideo: Seruus neqͣm: ex
ore ꝓpͥo. iustȩ condeninat᷑. Nam meu̾se: ab u-¬
tero matͥs testatur. Stabo gͥ ⁊ pse sententiȩ.
Seruus. Srincipiũ u̾boꝵ tuoꝵ sathan pessime:
falsitas. Non sum seruus diaboli. sed dei. Non
sum pessimus adulator. s ueri relator: ñ meas
in eptias. sed tuas seuicias. sum locutus. Lesũ
me eqͥsẽ tim faciliate minoris etatis: qͣm
calliditate tui doli ñ abnego. Utroꝙ uͦ casu
lapsus: et facilitate uidelicet etatis: ⁊ odio frau¬
dis: a benignissimo ⁊ȩ quissimo iudice peto in
integrum restitui. Quia uͦ dolo me seduxisti.
ut tuam mutuo acciꝑem pecuniam. contra in¬

Expanded text:
non nisi usibus meis, in mendacio, in perjurio, in fornicatinon nisi usibus meis, in mendacio, in perjurio, in fornicatione, in furto, in ebrietate, in immunditia, in elatione, in invidia, in gula, in avaritia vixit. Forte nunc, quia debitum exigo, calumniae arguor. Estne justum, ut amittam quem tali titulo et tanto tempore possideo? Servus nequam ex ore proprio juste condemnatur; nam meum se ab utero matris testatur: stabo igitur et ipse sententiae. SERVUS: Principium verborum tuorum, Satan pessime, falsitas. Non sum servus diaboli, sed Dei; non sum pessimus adulator, sed veri relator; non meas ineptias, sed tuas saevitias sum locutus. Laesum me equidem tam facilitate minoris aetatis quam calliditate tui doli non abnego, utroque vero casu lapsus, et facilitate videlicet aetatis et odio fraudis, a benignissimo et aequissimo judice peto in integrum restitui. Quia vero dolo me seduxisti ut tuam mutuo acciperem pecuniam contra in
Abbreviated transcription (Latin):
tas: iam intorquet m̃dacioꝵ iacula: s obstrue
obsecro os loquentis iniqua. Iudica causam meam
dnẽ. defensor uite mee. Nolo dñẽ nolo multiplica¬
re loqui. quia tuũ scire: meum p̃currit narrare.
Tandem de uultutuo iudiciũ meũ ꝓdeat: oculitus
uideant equitates. Ad hec iudex. Dicat ⁊ adu̾sariꝰ:
si quid habet. Adu̾sarius. Miror: te serui mei pessi¬
mi adulatoris in eptias tamdiu sustinuisse. Cur
enim auditur in iudicio. qui facile potest argui
de ꝑuirio: Reꝓbari deniꝙ potest duplici argu¬
m̃to. tam ingratitudinis qͣm ꝑuirii. Nam adu̾sꝰ
te creatorem suum ingͣtus p̃uaricando extitit:
cont᷑ me emptorem. se subtrahendo infidelis. Nam
utrũq fecit᷑. ⁊ te contempsit: ⁊ michi se ipsum
uendidit. Consumpsit quoq pecuniam meam:
mores meos induit: frequent̾ me ꝑ ydolatriam
inuocauit᷑. ꝑ innum̾abiles dies. ⁊ m̃ses:⁊ annos.

Expanded text:
tas, jam intorquet mendaciorum jacula, sed obstrue, tas, jam intorquet mendaciorum jacula, sed obstrue, obsecro, os loquentis iniqua. Judica causam meam, Domine, defensor vitae meae. Nolo, Domine, nolo multiplicare loqui, quia tuum scire meum praecurrit narrare. Tandem de vultu tuo judicium meum prodeat, oculi tui videant aequitates. Ad haec judex, dicat et adversarius si quid habet. ADVERSARIUS: Miror, te servi mei pessimi adulatoris ineptias tandiu sustinuisse; cur enim auditur in judicio qui facile potest argui de perjurio? reprobari denique potest duplici argumento, tam ingratitudinis quam perjurii. Nam adversus te Creatorem suum ingratus praevaricando existit, contra me emptorem se subtrahendo, infidelis. Nam utrumque fecit et te contempsit, et mihi se ipsum vendidit. Consumpsit quoque pecuniam meam, mores meos induit, frequenter me per idololatriam invocavit; per innumerabiles dies et menses et annos,
Abbreviated transcription (Latin):
mali: p̃occupauert̃ me isti seductores: cirẽ¬
dederunt me et uulnerauert᷑ me. tulerunt
a me lum̃ ocłoꝵ meoꝵ:⁊ pedes meos supplanta¬
uert᷑. foderunt manus meas:⁊ ossa mea con¬
tͥuerunt. Adhuc plage recentes: adhuc pre
manib cruorładhuc liuor p̃ oculis. ad huc
plaga tumens: ad huc infixę sagitȩ. Uide
dñe ⁊ consida. si ẽ dolor sicut dolor meus.
Quare gͦ ñ undicas sanguinem meum. sal¬
uator meus: quare ñ uindicas me de adu̾sa¬
rio meo: Quare in regno potentie tue talia
p̃sumunt᷑: Quare in regno iusticie. in iusti¬
cia tam effrenate debachatur: Audacia ista ad¬
ti̾sarioꝵ certe si ꝓsꝑata fuerit: alium qͣm me
p̃ hec temptabit. Certe. nisi censu̾ra iudicii
tui potestas tam iniqua reclusa fuerit: ipsũ
tuum solium dnẽ mi infestare aude bit. Uide
dñe et considera: quomͦ tanqͣm leo paratꝰ ad p̃¬
dam sie rugit. Iam eximit de pharet᷑ sagit¬

Expanded text:
mali, praeoccuparunt me isti seductores; circumali, praeoccuparunt me isti seductores; circumdederunt me et vulneraverunt me ; tulerunt a me lumen oculorum meorum, pedes meos supplantaverunt, foderunt manus meas, et ossa mea contriverunt: adhuc plagae recentes, adhuc prae manibus cruor, adhuc livor prae oculis, adhuc plaga tumens, adhuc infixae sagittae. Vide, Domine, et considera, si est dolor sicut dolor meus . Quare ergo non vindicas sanguinem meum, Salvator meus? quare non vindicas me de adversario meo? quare in regno potentiae tuae talia praesumuntur? quare in regno justitiae injustitia tam effrenate debacchatur? audacia ista adversariorum, certe si prosperata fuerit, alium quam me post haec tentabit. Certe nisi censura judicii tui, potestas tam iniqua reclusa fuerit, ipse tuum solium, Domine mi, infestare audebit. Vide, Domine et considera, quomodo tanquam leo paratus ad praedam sic rugit. Jam eximit de pharetra sagit
Abbreviated transcription (Latin):
tores: ꝓfligant litigatores. marte suo ꝑcur-¬
rant allegationes. Serue. dicage.Seruus:
ẜquitatis uidex:⁊ rector iustissime. apud
te causarum ueritas. ñ lenocinii pensant᷑
blandim̃ta. falsitatem detestaris: calũmã
asꝑnaris: ⁊ tem̾itatem.siue m̃dacia p̃ua¬
ricatoꝵ punis. Sola oratio ueridica. ñ falerata:
aures tuas penetrat. Iam enim adu̾sarius m̃¬
dax: ⁊ pat̾ eius ñ semel redargutꝰ de m̃dacio:
adhuc tñ spirat et sꝑat p̃sumptuosꝰ in eodem
fallaciȩ artificio. Me autẽ tam reuerentia
tue auctoritatis. qͣm amor u̾itatis: a p̃sumpti¬
one fallendi cohibet. Rogo hec oratio mea ñ re¬
putet᷑ arrogantia. qͣm expͥmit maloꝵ ꝑpessoꝵ.¬
ñ moꝵ ꝑu̾soꝵ intolerabilis patientia. O dñe
miserator ⁊ misericors. intende animȩ meȩ:
liba eami ꝓpt̾ mimicos meoseripe me. Ecce
enim narrabo mira.s mirabilia. uera. s se¬
uera. Cum ñdum aliquid egissem bom uł

Expanded text:
tores, profligant litigatores, more suo percurtores, profligant litigatores, more suo percurrant allegationes. Serve, dic, age. SERVUS: Aequitatis judex et rector justissime apud te, causarum veritas, non lenocinii pensantur blandimenta, falsitatem detestaris, calumniam aspernaris, et temeritatem sive mendacia praevaricatorum punis. Sola oratio veridica, non phalerata, aures tuas penetrat. Jam enim adversarius mendax et pater ejus non semel redargutus de mendacio, adhuc tamen spirat et sperat praesumptuosus in eodem fallaciae artificio. Me autem tam reverentia tuae auctoritatis quam amor veritatis, a praesumptione fallendi cohibet. Rogo, haec oratio mea non reputetur arrogantia, quam exprimit malorum perpessoorum intolerabilis patientia. O Domine miserator et misericors, intende animae meae, libera eam; propter inimicos meos eripe me. Ecce enim narrabo mira, sed mirabilia; vera, sed severa. Cum nondum aliquid egissem boni vel
Abbreviated transcription (Latin):
b: in aurib uanitas. econtrario curiositas.
ocłm᷑: gulam. inobedientia᷑ susurriũ lin¬
guam: manꝰ auaricia. pedes intemꝑantia:
aures. iniusticia uendicant. Mallem ñ ha¬
bere membra: qͣm tot supplicioꝵ pende¬
re uectigalia. Inclementius nichil hac exac¬
tione. ubi solutum semꝑ repetitur. in noua¬
ta cum cruciatib repetitione. Excitando
ad malum. ñ saciatur luxuria: expetendo
ad supplicium: ñ finitur miseria. Imples
luxuriam et adhuc esurit: sustines penã.
et adhuc crescit:. Quia uicium ñ extupristi.
flammã in extinguibilem tibi infelix suc¬
cendisti. Bellandum ꝓinde immo rebellan¬
dum. ad u̾sus pbalangas uicioꝵ. ne pati¬
ris sine fine tam execrabile suꝑ te imꝑium
demonum. Quere gͦ iudicem: exere causã.
postula iudicium: aduocatum imploraͥ
expone iniuriamł refer sententiã: agnosce
dum̃. Abdica tyranni pͥncipatum. Ad est iam
iudexͥ. positum est tͥbunalͣ circũstant sena¬

Expanded text:
bus, in auribus vanitas. Econtrario, curiositas bus, in auribus vanitas. Econtrario, curiositas oculum, gulam inobedientia, susurrium linguam, manus avaritia, pedes intemperantia, aures injustitia vindicant. Mallem non habere membra quam tot suppliciorum pendere vectigalia! Inclementius nihil hac exactione, ubi solutum semper repetitur, innovata cum cruciatibus repetitione. Excitando ad malum, non satiatur luxuria, expetendo ad supplicium, non finitur miseria. Imples luxuriam, et adhuc esurit; sustines poenam, et adhuc crescit. Quia vitium non exstinxisti, flammam inexstinguibilem tibi infelix succendisti. Bellandum proinde, imo rebellandum, adversus phalangas vitiorum, ne patiris sine fine tam exsecrabile super te imperium daemonum. Quaere ergo judicem, exere causam, postula judicium, advocatum implora, expone injuriam, refer sententiam, agnosce Dominum, abdica tyranni principatum. Adest jam judex, positum est tribunal, circumstant sena
Abbreviated transcription (Latin):
tione consolatio durior: cib uniu̾sis ieiuinii
aust̾iorͥ uestis miditate asꝑior. Indignat᷑
magis de tali seruitute: qm de seruitute.
Est enim seruitus peccati: seruitutũ serui¬
tus. Seruus namq pecci. seruus ẽ. tot dñoꝵ:
ranni. ñ beniuoli. s inimici. Presunt. sed
sine utilitate imꝑant: s sine miseratione:
mundant: s sine discretione: conregnant
suꝑ uno:. s cum dissensione. Quisq. si obtem¬
ꝑatum sibi ñ fuerit. latus miserum sangͥ¬
nat᷑. si obtemꝑatum necat. Sub his dnĩs
uita nequior: mors melior. si tam̃ ñ amari¬
or. Si enim seruus petatpanem᷑ accipit lapi¬
dem. si piscem: serpentem. si escam̃. iuꝑam:
si uinum.⁊ uenenum. Rixantur frequent:
quis ocłm. quis manum. quis pedem. quis
aliud quodlibet m̃brum serui uendicans
sibi. abscidat. Se in oculis regnasse. luxuria
allegat᷑. uoracitas. in gula. m̃da cium. in lin¬
gua crudelitas. in manibͥ leuitas. in pedi¬

Expanded text:
tione consolatio durior, cibus universis jejuniis tione consolatio durior, cibus universis jejuniis austerior, vestis nuditate asperior. Indignatur magis de tali servitute, quam de servitute; est enim servitus peccati, servitutum servitus. Servus namque peccati, servus est tot dominorum, ranni; non benevoli sed inimici. Praesunt, sed sine utilitate imperant, sed sine miseratione; mandant, sed sine discretione; conregnant super uno, sed cum dissensione. Quisque si obtemperatum sibi non fuerit, latus miserum sanguinat, si obtemperatum necat; sub his dominis vita nequior, mors melior, si tamen non amarior. Si enim servus petat panem, accipit lapidem; si piscem, serpentem; si escam, viperam; si vinum, venenum. Rixantur frequenter, quis oculum, quis manum, quis pedem, quis aliud quodlibet membrum servi vindicans sibi abscindat. Se in oculis regnasse luxuria allegat; voracitas in gula, mendacium in lingua, crudelitas in manibus, levitas in pedi
Abbreviated transcription (Latin):
tura subiecta ẽ. ñ uolens. s ꝓpt̾ eum qui subie¬
cit eam in spe: qr ⁊ ipsa creatura lib̾abitur aser¬
uitute corruptionis in libertatem głe filioꝵ di.
Ex sententia iusti iudicis: collum suꝑbi pecca¬
toris religatur in hoc scło. subiugo ꝑiculose
uanitatis. Primitie namq stipendioꝵ origina¬
lis ⁊ actualis peccati.sunt retia mextͥcabilis
uanitatis. Grauis autem usꝙ quaꝙ ẽ. uanitaᷤ.
quã ñ leuigat scĩtas. Incuruat enm ocłm
rõnis ad infi̾ora: ⁊ suspicere ser ifum negat
ocłm contemplationis ad suꝑioea. Meminte
seruus iste aliquos libertatis discursus. ei¬
baria suspirat angelica. gͣcissimi aeris cõ¬
mutata deplorat amplissima spacia. Symas
portat in spinam defixas: sagittas sentit na¬
tantes ꝑ uiscerum medullas. Dorsum suũ
apessimis suꝑ fabricatorib recuruatumge¬
mit: ⁊ p̃cordiis palpitantib abissum miseri.¬
arum se iam absorbere cernit. Omni desola¬

Expanded text:
tura subjecta est non volens, sed propter eum qui subjetura subjecta est non volens, sed propter eum qui subjecit eam in spe, quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei . Ex sententia justi judicis, collum superbi peccatoris religatur in hoc saeculo, sub jugo periculosae vanitatis. Primitiae namque stipendiorum originalis et actualis peccati sunt retia inextricabilis vanitatis, gravis autem usquequaque est vanitas, quam non levigat sanctitas. Incurvat enim oculum rationis ad inferiora, et suspicere sursum negat oculum contemplationis ad superiora. Meminit servus iste antiquos libertatis discursus, cibaria suspirat angelica, gratissimi aeris commutata deplorat amplissima spatia. Spinas portat in spinam defixas, sagittas sentit natantes per viscerum medullas. Dorsum suum a pessimis super fabricationibus recurvatum gemit et praecordiis palpitantibus abyssum miseriarum se jam absorbere cernit. Omni desola
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmitcit: ut extrahat. lenocinatur: ut pulcͥ¬
tudinem eius aspiciat. Noli filia iacob. nolisñ
fratrib exire ad mulieres regionis istius: qr
leo ẽ. in uia. sychem filius emmor. iuuenis ar¬
dens in concupiscentia tui. Saltem m ẽsoti ĩ¬
leui pudiciciȩ tuȩ semꝑ ad sistant ꝓtectores
⁊ ultores: ne rapiaris. ne capiaris. ne blandiciis
delinita. in confusionem nobilitatis tue ꝓsti¬
tuaris. Uirgo isrł. si cecideris. symeon. p̃sen¬
temlleui. futuram int̾minant penam. Ait̾
ht̃ gladium. cominꝰ penetͣntem ꝓstitute int̾io¬
raꝰ qr iam securis ad radicem arboris posita
ẽ: alter ense accingitur utͥnq acuto̾. scił feri¬
ente post̾i̾ora. Unde: ꝑcussit eos in post̾iora.
pupillȩ sue diligentiam adhibeat. ne in aliquo
ledatur: ne damno afficiatur: ne ꝓcacitate ali
cuiꝰ contaminet᷑.
rat hic panis: qͣnidui ñ p̃terit figura
huius mundi. Uanitatienim. ait apłs. crea¬

Expanded text:
promittit, ut extrahat; lenocinatur, ut pulchpromittit, ut extrahat; lenocinatur, ut pulchritudinem ejus aspiciat. Noli, filia Jacob, noli sine fratribus exire ad mulieres regionis hujus, quia leo est in via ; Sichem filius Hemor, juvenis ardens in concupiscentia tui. Saltem Simeon  pudicitiae tuae semper assistant protectores et ultores, ne rapiaris, ne capiaris, ne blanditiis delinita, in confusionem nobilitatis tuae prostituaris. Virgo Israel, si cecideris, Simeon praesentem, Levi futuram interminant poenam; alter habet gladium cominus penetrantem prostitutae interiora, quia jam securis ad radicem arboris posita est ; alter ense accingitur utrinque acuto, scilicet feriente posteriora. Unde: Percussit eos in posteriora,pupillae suae diligentiam adhibeat, ne in aliquo laedatur, ne damno afficiatur, ne procacitate alicujus contaminetur.rat hic panis quandiu non praeterit figura hujus mundi; vanitati enim, ait Apostolus, crea
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ innum̾abiles gazas: sic timor in ultimo
karismatum ponit᷑. ad conseruandas in cõ¬
parabiles grãs. Gemma p̃ciosissima.pietas:
s facile ab impietate subripitur ÷ nͥ timore
custodiatur. Scientia suꝑ aurum et topa¬
zion: s quo meliorͥ eo ab inuidis: appetibi¬
lior.fortitudo in multis nundinis ñ inuentt᷑:
s quo rarior. nͥ studiosius conseruetur: eo
ad rapiendum amabilior. Consilio quid meliꝰ:
S uisi abscondat᷑ ⁊ seruetur: quid uaniꝰ: In¬
tellectu an celis nichil caruis sed si depͤuatus fu¬
erit in homine: quid ꝑniciosuis: Sapĩa in corde
dei nichil sublimiꝰ s si sensib carns obscuret᷑
quid uilius: Homo inquit psalmista compara
rendoꝵ. habeamꝰ bonas ⁊ pulchras gr̃aꝵ puellas:
s sub custodia diligentissimi pedagogi. scił timo¬
ris. Certe ornata pulcͥtudo puelle: appellat ꝯ¬
cursum impudice turbe. Adult̾. ostium siue
cubiculum obsidei puelle. Dicit ut egrediatur:

Expanded text:
super innumerabiles gazas, sic timor in ultimo super innumerabiles gazas, sic timor in ultimo charismatum ponitur ad conservandas incomparabiles gratias. Gemma pretiosissima pietas; sed facile ab impietate subripitur, nisi timore custodiatur. Scientia, super aurum et topazion , sed quo melior, eo ab invidis appetibilior. Fortitudo in multis nundinis non invenitur, sed quo rarior, nisi studiosius conservetur, eo ad rapiendum amabilior. Consilio quid melius? Sed nisi abscondatur et servetur, quid vanius? Intellectu, in coelis nihil charius, sed si depravatus fuerit in homine, quid perniciosius? Sapientia in corde viri, nihil sublimius, sed si sensibus carnis obscuretur, quid vilius? Homo, inquit Psalmista, compararendorum. Habeamus bonas et pulchras gratiarum puellas, sed sub custodia diligentissimi paedagogi, scilicet timoris. Certe, ornata pulchritudo puellae meae appellat concursum impudicae turbae, adulter ostium sive cubiculum obsidet puellae. Dicit, ut egrediatur;
Abbreviated transcription (Latin):
compositione conuenire qualitates: quatuor
in corpore elem̃ta. et in anima tres uirtutes:
rationalitatem. irascibilitatem :⁊ concupisci¬
bilitatem. Ad huc etiam p̃ter hec. pluriora si
requisieris. muenies. O anima. si esuris gr̃am:
pulsa ad ianuam.Si pulsau̾is: aꝑietiur. se petie¬
ris dabitur. Non se abscondit grałñ latitando
fugit: non in fossis se recondit. Presto ẽ: ne que¬
rens fatigeris. Occurrit:. ne tedio afficiaris p̃¬
occupat: ne conscientie pudore uerecunde¬
ris. Excitat: ne pigriteris portat: ne labaris
gressus regit: ne exorbites: pascit: ne in uia
deficiens p̃ mopia egrotes. Docet stultum: qr
sapiens. dat intellectum: quia intelligens:
p̃bet consilium: quia nouit imist̾ia omniũ:
entiam: quia mat̾ est omnium scientiarũ:
exhibet pietatem: quia mel ẽ omniũ affec¬
tionum adhibet timorem: quia conserua
ẽ. omniũ bonoꝵ. Quasienim qͥdam cuitos

Expanded text:
compositione convenire qualitates, quatuor compositione convenire qualitates, quatuor in corpore elementa, et in anima tres virtutes; rationalitatem, irascibilitatem et concupiscibilitatem. Adhuc etiam praeter haec, pluriora si requiesceris invenies. O anima, si esuris gratiam, pulsa ad januam! si pulsaveris, aperietur; si petieris, dabitur; non se abscondit gratia, non latitando fugit, non in fossis se recondit: praesto est, ne quaerens fatigeris; occurrit, ne taedio afficiaris; praeoccupat, ne conscientiae pudore verecunderis; excitat, ne pigriteris; portat, ne labaris; gressus regit, ne exorbites; pascit, ne in via deficiens prae inopia aegrotes. Docet stultum, quia sapiens; dat intellectum, quia intelligens; praebet consilium, quia novit mysteria omnium; nat scientiam, quia mater est omnium scientiarum; exhibet pietatem, quia mel est omnium affectionum; adhibet timorem, quia conservatrix est omnium bonorum. Quasi enim quidam custos
Abbreviated transcription (Latin):
nutrit paruulos suosthis ub̃ib lactat filios¬
suoᷤᷤ his pulm̃tis reficit iuuenes suos. habe¬
inus itaꝙ pulm̃ta sapientię. de oleribus
herbarum que nunꝙͣ. de cidunt: queramꝰ
⁊ panes grẽ. sine quib nulla alia sufficiunt.
In umbra legisñ semel figurantur panes
isti. In ꝓpħis quoq: ñ raro inueniuntur. Quid
lo quit᷑ eugłium: nͥ septiformem sp̃m: Lege in
euangelio. uii. beatitudines: tanqͣm septem
gr̃ẽ panes. Lege in orõne dnĩca. septem petiti¬
ones. lege septempanes: de quib pauit dñs in
deserto .iiiͦiͬ. milia hominũ: Lege in psalmo. sep¬
tem uoces. lege in ysaia. septem mulieres. le¬
ge in eodem. septem sp̃c in flore reqͥescentes.
lege in apocalipsi iohannis. septem candela¬
bra aurea. lege septem ocłos: lege septẽ cornua
agni lege in exodo:septem lucernas: lege in
die dnĩa requieuisse. lege. septẽ eẽ psalmos
penitentiales septem. quoq lege in hominiᷤ

Expanded text:
nutrit parvulos, his uberibus lactat filionutrit parvulos, his uberibus lactat filios, his pulmentis reficit juvenes suos. Habemus itaque pulmenta sapientiae, de oleribus herbarum quae nunquam decidunt, quaeramus et panes gratiae, sine quibus nulla alia sufficiunt. In umbra legis non semel figurantur panes isti, in prophetis quoque, non raro inveniuntur. Quid loquitur Evangelium, nisi septiformem Spiritum? Lege in Evangelio septem beatitudines, tanquam septem gratiae panes; lege in oratione Dominica septem petitiones, lege septem panes de quibus pavit Dominus in deserto quatuor millia hominum; lege in Psalmo septem voces; lege in Isaia septem mulieres; lege in eodem septem spiritus in flore requiescentes; lege in Apocalypsi Joannis septem candelabra aurea, lege septem oculos, lege septem cornua Agni; lege in Exodo septem lucernas; lege in die Dominum requievisse; lege septem esse psalmos Poenitentiales. Septem quoque lege in hominis
Abbreviated transcription (Latin):
des uͭͣ. hon mechaberis.ui. Non furtum faci
es.uħi. Non loqueris contra ꝓrimũ tuũ fal¬
sum testimoniũ. uiii. Non concupisces do
mum ꝑximi tui. ixͣ. Non desid̾abisuxorem
ꝑximitui. ñ seruũ non ancillam. ñ bouem
Nam nichil necessarium p̃t̾missum:. nichil
suꝑfluo additum ẽ: in his dñitis.xͨ. manda¬
tis. In his anima uiuit. sine his morit᷑. Uitale
ẽ. quicqͥd exhis cum grã sũptum fu̾it. ẜ difi¬
cium fidei nr̃e his columnis fulcitur. his
colorib depingitur. Si historialit̾ ista intel¬
ligas: columne sunt. domum erigentes. Si
moralit̾: colores sunt. palacium de pingen¬
tes. In pͥmo itaꝙ mandato. moralit̾ caueas
surreptionemꝰ. in scd̾o. exroremꝰ. in t̾cio.
mũdi amorem. in qͣtto pietatem. in qͥnto
crudelitatem. in sexto fornicationem: in sep.¬
timo rapacitatemł in octauo fassitatem. in
nono mundi cupiditatem. In decimo ad¬
ulterii cogitationem. Sapientia his alim̃tis

Expanded text:
des, quintum; Non moechaberis, sextum; Non furtum facies, des, quintum; Non moechaberis, sextum; Non furtum facies, septimum; Non loqueris contra proximum tuum falsum tesmum proximi tui, nonum; Non desiderabis uxorem proximi tui, non servum, non ancillam, non bovem, Nam nihil necessarium praetermissum, nihil superfluo additum est in his Dominicis decem mandatis. In his anima vivit, sine his moritur. Vitale est quidquid ex his cum gratia sumptum fuerit; aedificium fidei nostrae his columnis fulcitur, his coloribus depingitur. Si historialiter ista intelligas columnae sunt, domum erigentes, si moraliter colores sunt, palatium depingentes. In primo itaque mandato moraliter, caveas subreptionem; in secundo, errorem; in tertio, mundi amorem; in quarto, impietatem; in quinto, credulitatem; in sexto, fornicationem; in septimo, rapacitatem; in octavo, falsitatem; in nono, mundi cupiditatem; in decimo, adulterii cogitationem. Sapientia, his alimentis
Abbreviated transcription (Latin):
capite meo ne deficiam.alia amplexet᷑ me.
ut uiuam. Alia mecũ laboret alia secum
collocet: alia de nocte surgatꝰ ⁊ det cibaria
ancilł suiᷤ. alia p̃dã domesticiꝰ suis: Alia stͣgulatã
uestẽ: alia cingłm tclat chananed utraꝙ simul ue¬
stiat duplicib: utraꝙ reficiat multiplicib.
fortitudo enimmea :⁊ grã mea dñs. et factꝰ
ẽ mͥ in salutem. In manu forti ⁊ brachio ex¬
tento. ollas iam recuruemꝰ:i quid in eis con¬
tineatur aspiciamꝰ: ⁊ accipiamꝰ. Quoditaq
pͥmum sit mandatum. quasi pulmentũ: uide¬
amꝰ. Non habebis deos alienos coram me.N
facies tibi sculprile: neꝙ similitudinem q̃
est in celo desuꝑ.⁊ que in t̾ra deorsum. nec
eoꝵ que sunt in aquis subt̾ t̾ram :ic̾. Ecce
pͥmum mandatum. Non assumes nom̃ dei
tui inuanum: Ecce ⁊ scd̃m. oem̃to ut diem
salbati scĩfices. Ecce t̾cium. honora patrem
tuũ ⁊ matrem tuam: Ecce qͣrtum. Non occi¬

Expanded text:
capite meo, ne deficiam; alia amplexetur me, capite meo, ne deficiam; alia amplexetur me, ut vivam; alia mecum laboret, alia secum collocet, alia de nocte surgat, et det cibaria ancillis suis; alia praedam domesticis suis; alia stragulatam vestem; alia cingulum tradat Chananaeo. Utraque simul vestiat duplicibus, utraque reficiat multiplicibus. Fortitudo enim mea et gratia mea, Dominus, et factus est mihi in salutem. In manu forti et brachio extento, ollas jam recurvemus, et quid in eis contineatur aspiciamus et accipiamus. Quod itaque primum sit mandatum, quasi pulmentum videamus: Non habebis deos alienos coram me, non facies tibi sculptile, neque similitudinem quae est in coelo desuper, et quae in terra deorsum, nec eorum quae sunt in aquis subter terram, etc., ecce primum mandatum; Non assumes nomen Dei tui in vanum, ecce et secundum; Memento ut diem Sabbati sanctifices, ecce tertium; Honora patrem tuam et matrem tuam, ecce quartum; Non occi
Abbreviated transcription (Latin):
ad heliseum: qui intp̃r dnĩ mei salus. Mꝯ ors
in olla uir dei. At ille iubet infundi euuagłi¬
cam farinam. ⁊ compescit ledentem malici¬
am. Mortiferum namꝙ ẽ. etiam in legis lit¬
t̾a p̃ceptum legalium obseruantiarũ. n gr̃e
tur.seu malitia. Certe quanꝗͣ. docendo quid
faceredebeas. docuerit sapientia: aut parũ
aut malum ẽ. nisi iuuerit grã. Parum: qr
scire quid faciendum sit ⁊ non posse facere.
minꝰ ẽ. ad uitam. Malum: quia scienti bonũ
et ñ facienti: peccm̃ ẽ illi. A sapĩa gͥ docea¬
mur: a grã iuueniur. Doctͥnam requiramꝰ
a sapĩa : uehiculum a grã. Co quat pulm̃¬
tum sapientia: condiat grã. hee sunt due
manꝰtue: hec duo brachia tua mũ: alio re¬
dimens nos a maloͤ alio replens bono: alio
mortem destruens: alio uitam conferens:
alio iuncens hostem: alio lib̾ans hominẽ.
Manus tue iste fecert̃ mne creando: et plas¬
mauert̃ me redim̃do. Alt̾a istarum sub

Expanded text:
ad Eliseum, qui interpretatur Domini mei salus: Mors ad Eliseum, qui interpretatur Domini mei salus: Mors in olla, vir Dei . At ille jubet infundi evangelicam farinam et compescit laedentem malitiam. Mortiferum namque est etiam in legis littera, praeceptum legalium observantiarum, nisi gratiae tur, seu malitia. Certe quanquam docendo, quid facere debeas docuerit sapientia, aut parum aut malum est, nisi intervenerit gratia. Parum, quia scire quid faciendum sit et non posse facere, minus est ad vitam; malum, quia scienti bonum et non facienti, peccatum est illi . A sapientia igitur doceamur, a gratia juvemur. Doctrinam requiramus a sapientia, vehiculum a gratia. Coquat pulmentum sapientia, condiat gratia. Hae sunt duae manus tuae, haec duo brachia tua Jesu; alio redimens nos a malo, alio replens bono, alio mortem destruens; alio vitam conferens, alio vincens hostem, alio liberans hominem. Manus tuae istae fecerunt me, creando, et plasmaverunt me , redimendo. Altera istarum sub
Abbreviated transcription (Latin):
tabule continentes mandata uite. Sunt autẽ
mandata decem descͥpta in tabulis: quasi pui¬
meuta minutatim incisa mollis: quia p̃para¬
mĩtum seu reparam̃tum et̾nitatis comꝑatur
ex tabulaꝵ mandatis. Ab ollis exthimus pul¬
m̃ta: cum de tabulis sumimꝰ mandata. Incor¬
de uelut in orto suo. exrogitauit hec humane
salutis remedia. diuma sapientia: qͣndo et¬
digito suo scͥpsit in tabulis: tanqͣm minuta¬
tum int̾cidit in ollis. Coquina ẽ. mons syna.
filii quib parant᷑ hec fercula. filii iacobsiue
isrł. ñ in carne s in spũ. De his enim dictum
est in euangelio: quia ñ ẽ bonum sumere pa¬
nem filioꝵ ii mitt̾e canib gentiũ. ad mandu¬
candum. Mensa filioꝵ: mens ẽ. bonoꝵ.
Domꝰ synagoga uel eccłia. Ministri: angłs.
⁊ moyses. Occidunt autemñ reficiunt. lega¬
lium p̃ceptoꝵ pulm̃ta: cum degustata fue¬
ruit sine grã. Sic enim clamant filii ꝓpħaꝵ

Expanded text:
tabulae continentes mandata vitae. Sunt autem tabulae continentes mandata vitae. Sunt autem mandata decem, descripta in tabulis, quasi pulmenta minutatim incisa in ollis, quia praeparamentum seu reparamentum aeternitatis, comparatur ex tabularum mandatis. Ab ollis extrahimus pulmenta, cum de tabulis summus mandata. In corde, velut in horto suo, excogitavit haec humanae salutis remedia divina sapientia, et quando digito suo scripsit in tabuiis, tanquam minutatim intercidit in ollis. Coquina est mons Sina; filii quibus parantur haec fercula, filii Jacob sive Israel, non in carne, sed in spiritu: de his enim dictum est in Evangelio, quia non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus gentium ad manducandum. Mensa filiorum, mens est bonorum; domus, Synagoga vel Ecclesia; ministri, angelus et Moyses. Occidunt autem non reficiunt legalium praeceptorum pulmenta, cum degustata fuerint sine gratia. Sic enim clamant filii prophetarum