comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem uiuit. uiuit deo. Ui¬
tiere autem deo. ita intellegen¬
dum est: quasi expleto eo quod
informa dei positus exinant¬
uit semet ipsum et formã ser¬
ui accepit.et factus obediens
usꝙ ad mortẽ. rursũ ꝑmane¬
at informa dei atq equalis
patri. unde et merito incon¬
sequentib ponit. Ita et
uos existimate uos mortu
uientes autem deo. inxp̃o¬
iħu. Quod scilicet imitatio¬
ne xp̃i peccato moriamur.
aliem abeo effecti: et deo ui¬
uamus. iungentes nos el.
et unus cum ipso sp̃s facti:
Nonsine causa autẽ dixit ex¬
istimate uos mortuos ẽẽ pec¬
cato:quod melius quidem
ingreco habetur. cogitate
uos mortuos ẽẽ peccato:
Res enim dequa sermo est.
incogitatione magis ratio¬
neq subsistit: quia huitis¬
modi mors. non ineffectu:
s incogitatione habenda ẽ.
Qui enim cogitat uel existi¬
mat apud semec ipsũ mor¬
tuum seẽẽ:non peccat:Uer¬
bi gratia.si me concupiscen¬
tia mulieris trahat: siargen¬
ti.si auri. si p̃dii cupiditas

Expanded text:
autem vivit, vivit Deo. Vivere autem Deo, ita intelligendum est, quasi expleto eo, quod in forma Dei positus, exinanivit semetipsum, et formam servi accepit, et factus est obediens usque ad mortem, rursum permaneat in forma Dei, atque aequalis patri, unde merito in consequentibus ponit, ita et vos existimate, vos quidem ventes autem Deo instro. Quo scilicet imitatione Christi peccato moriamur, alieni ab eo effecti, et Deo vivamus jungentes nos illi, et unus cum ipso spiritus facti. Non sine causa haec dixit, existimate vos mortuos esse peccato, quod melius quidem in Graeco habetur, cogitate vos mortuos esse peccato; res enim, de qua sermo est, in cogitatione magis et ratione subsistit, quia hujusmodi mors non in effectu, sed in cogitatione habenda est. Qui enim cogitat et existimat apud semetipsum mortuum se esse, non peccat. Verbi gratia: si me concupiscentia mulieris trahat, si argenti, si auri, si praedii cupiditas
Abbreviated transcription (Latin):
tis indicat nescisse iudȩos.
qua dispensatione lex data
sit. nonenim data est quȩ
poss uiuificare. quia gratia
uiuificat ꝑfidem: s data est
lex adostendendum quantis

Expanded text:
tis significavit nescisse Judaeos qua dispensatione Lex data sit. Non enim data est quae posset vivificare; quia gratia vivificat per fidem: sed data est Lex ad ostendendum quantis
Abbreviated transcription (Latin):
homo noster simul crucifix¬
est: refertur ad illud quod
ꝑ moysen dictum est. male
nis crucifixio significata est
incruce dñi: sicut noui ho¬
minis instauratio in resur¬
rectione significata est: Ma¬
nifestum est autem. scdm
eum nos agere ueterẽ homi¬
nem: qui maledictus est ꝓpt̃
quem peccatum. et de dño
dictum ẽẽ nonambigit᷑. qđ
peccata nr̃a portauit: et pecca¬

Expanded text:
r simul crucifix refertur ad illud quod per Moysen dictum est, Malednis crucifixio significata est in cruce Domini, sicut novi hominis instauratio in resurrectione significata est. Manifestum est autem secundum eum nos agere veterem hominem, qui maledictus est: propter quem peccatum et de Domino dictum esse nemo ambigit, quod peccata nostra portavit , et pecca
Abbreviated transcription (Latin):
sumus mori. ut om̃ino nescia¬
mus peccatum: similitudinẽ
tamen habere possumus:ut
imitantes eum et uestigia eiꝰ
sequentes: abstineamꝰ nos a
peccato: Hoc ẽ gͦ quodreciꝑe
potest humana natura ut in
similitudine mortis eius fiat.
dum ipsum imitando. non
peccat. Nã om̃i no ex integro
nescire peccatũ solius xp̃i est:
Igitur conplantarinos uult
mortis eius similitudini. qua
peccato mortuus est semel:
tit possimus et resurrectioni
eius complantari. adutrũq
enim subaudiri debet. con¬
tem. resurrectionemueris
expectat. Si ergo et nos in xp̃i
morte conplantati sumus.
inhie mescłi huiꝰ et p̃sentis
uitȩ: etiam ad futurum uer¬
num inueniemur. frcictus
iustitiȩ ex ipsius radice pro¬
sumus similitudini mortis

Expanded text:
sumus mori, ut omnino nesciamus peccatum. Similitudinem tamen habere possumus, ut imitantes eum, et vestigia ejus sequentes, abstineamus nos a peccato. Hoc est ergo, quod recipere potest humana natura, ut in similitudinem mortis ejus fiat, dum ipsum imitando non peccat. Nam omnino ex integro nescire peccatum, solius est Christi. Igitur complantari nos vult mortis ejus similitudini, qua peccato mortuus est semel, ut possimus et resurrectioni ejus esse complantati. Ad utrumque enim subaudire debet comtem, resurrectionem veris exspectat: si ergo et nos in Christi morte complantati sumus, in hieme saeculi ejus et praesentis vitae, etiam ad futurum ver inveniemur fructus justitiae ex ipsius radice prosu
Abbreviated transcription (Latin):
sic abundauit peccatum cũ &
conctipiscentia ex ꝓh ibita¬
tione ardentior facta est: et
peccantib contra legem pre¬
uaricationis crimen accessit:¬
inquit abundauit peccatũ.
quia accepta lege. peccatũ
non cum ignorantia scum
scientia ꝑpetratur : super

Expanded text:
Sic abundavit peccatum, cum et concupiscentia ex prohibitione ardentior facta est, et peccantibus contra legem praevaricationis crimen accessitinquit, abundavit peccatum: quia accepta lege peccatum non cum ignorantia, sed cum scientia perpetratur. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
nouo:cum fides ipsa uaria
non sit. s uera sit: quia sicut
inadam om̃s moriuntur.
sic et inxp̃o om̃s uiuificabun¬
tur: Quod uero illis uerbis
que tractabamus adiungit.
et dicit. Lex autem sub in¬
trauit ut abundaret delic¬
Non ut emendatione finire¬
mꝰ peccatum. s ut transgres¬
sione augeremus: Et con
peccato sed deo gratias qui
bundauit peccatũ suꝑ ha¬
bundaret gratia: atq ut
ꝓmissio ex fide iħuxp̃idare¬
tur credentib et uinceremꝰ
mortem ꝑ inmortalitatem¬
et resurrectionẽ. et aculeũ
eius peccatum. ꝑgratuitã
iustificationem saluatoris¬

Expanded text:
nouo, cum fides ipsa uaria nouo, cum fides ipsa uaria non sit et uera sit, quia, sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. Quod uero illis uerbis, quae tractabamus, adiungit et dicit: Lex autem subintrauit, ut abundaret delicnon ut emendatione finiremus peccatum, sed ut transgressione augeremus. lex enipeccato. sed deo gratias, quibundauit peccatum, superabundaret gratia atque ut promissio ex fide Iesu Christi daretur credentibus et uinceremus mortem per inmortalem resurrectionem et aculeum eius peccatum per gratuitam iustificationem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o om̃s uiuificabuntur:
Utiq resurrectionem dicit iu¬
storum. ubi est uita ȩt̃na: non
in resurrectionem iniquorũ.
ubi mors et̃na erit: Ideo ait.
uiuificabuntur: quia illi dãp¬
nabuntur. hinc et inueterib
sacramentis circumcisio par¬
uulorum octauo die fieri pre
delicti carnalis expoliatio.
quam significat circumcisio:
Die dominico resurrexit:. qui
post septimum sabbati. octa¬
uus est: Hec ergo fides etiam
antiquorũ iustorũ fuit: unde
et apls dicit: habentes autem
eundem sp̃m fidei: ꝓpter quod
scriptũ est: Oredidi ꝓpt̃ quod
locutus sum: et nos credimus
ꝓpter quod ec loquimur: Non
diceret eundem sp̃m fidei: nͥ
admonens etiam antiquos
iustos ipsum habuisse spm̃ fi¬
dei. hoc est incarnationis xp̃i
S quia illis fcitura p̃nuntia¬
batur. que iam facta nobis
adnuntiatur: et tẽpore uete¬
ris testamenti uelabat᷑. quȩ
tẽpore noui destamenti reue¬
latur: Ideo eius sacramenta
uariata sunt ut alia essent
inueteri testamento alia in

Expanded text:
o omnes uiuificabuntur: utique in resurrectionem iustorum, ubi est uita aeterna, non in resurrectionem iniquorum, ubi mors aeterna erit; ideo ait uiuificabuntur, quia illi damnabuntur. hinc et in ueteribus sacramentis circumcisio paruulorum octauo die fieri praecdelicti carnalis expoliatio — quam significat circumcisio — die dominico resurrexit, qui post septimum sabbati octauus est. haec ergo fides etiam %antiquorum iustorum fuit. unde et apostolus dicit: habentes autem eundem spiritum fidei, propter quod scriptum est: Credidi, propter quod locutus sum, et nos credimus, propter quod et loquimur. non diceret \'eundem spiritum fidei nisi admonens etiam antiquos iustos ipsum habuisse spiritum fidei, hoc est incarnationis Christi. sed quia illis futura praenuntiabatur, quae iam facta nobis adnuntiatur, et tempore ueteris testamenti uelabatur, quae tempore noui testamenti reuelatur, ideo eius sacramenta uariata sunt, ut alia essent in uetere testamento alia in
Abbreviated transcription (Latin):
michi. dnẽ dñe. intrabit inreg¬
num celorũ: uidetur em̃ dicẽ¬
re ȩtiam ille. qui necuult. nec
intellegit quod dicit: sille ꝓ¬
priȩ dicit: qui uoluntatem
ac mentẽ suam sonouiocis e¬
nuntiat. Diuisiones uero
Non ochumanis meritis uult
adscribi. s gratiȩ dei ad hono
in loco ordinis officii ecclesia¬
stici positus. gratiã habet:
quisq sit: non utiq ꝓpriam
s ordinis ꝑefficientiã sp̃s¬

Expanded text:
mihi Domine, Domine, intrabit in regmihi Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum? Videtur enim dicere etiam ille qui nec vult nec intelligit quod dicit; sed ille proprie dicit, qui voluntatem ac mentem suam sono vocis eargui. Divisiones vero Non hoc humanis meritis vult ascribi, sed gratiae Dei ad honorin loco ordinis officii ecclesiastici positus, gratiam habet, qualis vis sit: non utique propriam, sed ordinis per efficaciam Sp
Abbreviated transcription (Latin):
contristati. ceperunt ad huc
hanc gratiã habentib inuide¬
re ptitantes hoc maiꝰ eẽ. om̃ib
gentes essetis. ad simtilacrorũ
formam euntes ꝓut duceba¬
mini Spiritalia illis tradi¬
turus exemplũ pͥoris conu̾sa¬
tionis memorat: ut sic̃ simulacro¬
rũ fuerunt forma colentes
idola:et ducebant᷑ duce uolun¬
tate demoniorũ. Ita et colentes
am̃ sint forma legis dominice.
ambulantes sicut placet dño:
forma enim unius cuiꝰq legis.
inꝓfessione et cont̾satione
cultoris debet uideri: Iue eñi
forma. et imago legis dei est:
incuiꝰ fide et conuersatione
euanglii ueritas lucet: Ideo
notum uobis facio: quod ne¬
mo inspũ dei loqtiens dicit.
anathema iħu: Et nemo po¬
test dicere dñs iħs. nisi inspũ
scõ. Quomodo ergo nemo
nisi quia ꝓprie apłs posuit
u̾bum quod est dicit. ut signi¬
ficet uoluntatẽ atq intellec¬
gło generaliter posuit u̾bũ.
quod ait. Non om̃is qui diẽ

Expanded text:
contristati, coeperunt adhuc contristati, coeperunt adhuc hanc gratiam habentibus invidere, putantes hoc majus esse omnibus gentes eratis, simulacrorum forma euntes, prout ducebamini. Spiritalia illis traditurus exemplum prioris conversationis memorat; ut sicut simulacrorum fuerunt forma, colentes idola, et ducebantur duce voluntate daemoniorum: ita et colentes Deum, sint forma legis Dominicae, ambulantes sicut placet Domino. Forma enim uniuscujusque legis in professione et conversatione cultoris debet videri; ille enim forma et imago legis Dei est, in cujus fide et conversatione Evangelii veritas lucet. Propter quod notum vobis facio, quod nemo in Spiritu Dei loquens, dicit anathema Jesu: et nemo potest dicesanctum. Quomodo ergo nemo nisi quia proprie Apostolus posuit verbum quod est, dicit, ut significet voluntatem atque intellecvero generaliter posuit verbum quod ait: Non omnis qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
hoedicit. quia si nos metipsi
mores nr̃os corrigeremꝰ. Non
adno iudicarem:. Et quia cor¬
timore ipso em̃demur. In pau¬
osenimom̃ium est em̃datio.
ne cum hoc mundo: idẽ cum
infidelib damnemur: Nichil
uñi differt ab infideli qui incon¬
siderate ad mensã dni accedit
taq fr̃s meicum conuenitis
ad manducandũ. inuicẽ expec¬
tate. siquis esurit: domi man¬
atuet fbinuicẽ ex pectandũ
dicit: ut multorũ oblatio simul
celebretur: ut et iom̃ib mi¬
nstretur et siquis inpaciens
st domiterreno pane pascat᷑:
tnon iniudicium conuenia¬
ds. Hoc est: ne mysterium re¬
yrehensibiliter. et cumoffen¬
sione agatis. Cetera autem:
Caput prius salutis ordine agen¬
dumostendit. et quomodo in
eccłia abutroq sexui conueniat᷑
p̃misit. Inquib reb sierror fu¬
erit ñ leue peccatũ est. Cetera
autem. quȩ edificationẽ eccłe
ꝑtinent. p̃sentia sua ordinare
te fide gratia linguarũ minu¬
ebatur:. quam ꝓpter infideles
acceꝑant. Hinc ergo plarimi

Expanded text:
smetipsi errores nostros corrigeremus, non a Domino judicaremur, et quia cortimore ipso emendemur. In paucis enim omnium est emendatio, ne cum hoc mundo, id est cum infidelibus, damnemur. Nihil enim differt ab infideli, qui inconsiderate ad mensam Domini acceditonvenitis ad manducandum, invicem exspectate. Si quis esurit, domi manducet. Ad invicem exspectandum dicit, ut multorum oblatio simul celebretur, ut et omnibus ministretur: et si quis impatiens est, domi terreno pane pascatur. Ut non in judicium conveniatis: hoc est, ne mysterium reprehensibiliter et cum offensione agatis. Caetera autem Caput prius salutis ordine agendum ostendit, et quomodo in Ecclesiam ab utroque sexu conveniatur, praemisit: in quibus rebus si error fuerit, non leve peccatum est. Caetera autem quae ad aedificationem Ecclesiae pertinent, praesentia sua ordinare te fide, gratia linguarum minuebatur, quam propter infideles acceperant: hinc ergo plurimi
Abbreviated transcription (Latin):
illis arbitror iam implecũ eẽ.
quod dictum est. Siue ꝓpheds
tuaeuabuntur. Siue lingue
cessaibunt. siue scientia destru¬
etur: Quib tam̃ quasi ma¬
chins tanta fidei et spei. et ca¬
natis ineis surrexit instructio:
it ꝑfectũ aliquid tenentes. ea
que sunt ex parte non querant:
ꝑfctum sane quantum in hac
inta potest: nam incõparatio¬
ne future uite. nulliꝰ iusti et
sũest uita ista ꝑfecta: Ideo ma¬
nent inquit. fides.spes. et cari¬
tastria hec:. maior autẽ horum
est caritas : Quia et cumquisq
adȩt̃na ꝑuenerit: duob istis
decedentib caritas aucꝰtior et
ctior ꝑmanebit: Cum autẽ¬
uenerit quod ꝑfectum est: eua¬
noniam exparte sit s extoto:
quia fidei et spei iam res ipsa.
nonque credatur et speretur:
hque uideatur et teneatur que

Expanded text:
illis arbitror iam impletum esse illis arbitror iam impletum esse quod dictum est: siue prophetiae, euacuabuntur, sine linguae, cessabunt, siue scientia, eetur: quibus tamen quasi machinis, tanta fidei, et spei, et charitatis in eis surrexit instructio, ut perfectum aliquid tenentes, ea quae sunt ex parte non quaerant: perfectum sane, quantum in hac vita potest; nam in comparatione futurae vitae, nullius justi et sancti est vita ista perfecta; ideo manent, inquit, fides, spes, charitas, tria haec, major autem horum charitas, quia et cum quisque ad aeterna pervenerit, duobus istis decedentibus, charitas auctior et certior permanebit. Quauenerit quod perfectum est, non iam ex parte sit, sed ex toto, quia fidei et spei iam res ipsa, non quae credatur et speretur, sed quae uideatur teneaturque
Abbreviated transcription (Latin):
ltaq tria hȩc sunt: quib et sci¬
entia omĩs et ꝓphetia militat:
fides spes.et caritas. szfidei
succedet species quãuidebimꝰ¬
Et spei succedet beatitudo
ipsa. adquam ꝑuenturi sumꝰ
Caritas etiam istis decedentio.
augebitur potius: Si enim
credendo diligimus. quodñ¬
dum uidemus:quanto magis
cum uidere ceperimꝰ. et fispe¬
rando diligimus quoñdũ
ꝑuenimꝰ: Quantomagis cum
ꝑuenerimtis. Inter tẽporalia
quippe atq et̾na hoc int̃ est:
quod tẽporale aliquid plus
diligit antequã habeat᷑ Niles¬
Cit autem cũ aduenerit: Hon
enim satiat animum: cui tiera
concedit᷑ plus deillo existimare
ꝙͣ seb̾t. ut eiuilescat cũ minꝰ in¬
uenerit. s qͣntũ quisq ueniens
existimare potueit: plus ꝑ¬
ueniens intienturus est: Homo
itaq fide. spe. et caritate subnre¬
us. ea que inconctisse retinens.
non indiget scripturis. nisiad
alios instruendos:itaq mul¬
ti ꝑhec tria: ȩtiã insolitudine
sine codicib tuuunt: Unde in

Expanded text:
taque tria haec sunt, quibus et scientia omnis et prophetia militat: fides, spes, caritas. Sed fidei succedet species, quam uidebimus, speciei succedet beatitudo ipsa, ad quam peruenturi sumus; caritas autem etiam istis decedentibus augebitur potius. si enim credendo diligimus quod nondum uidemus, quanto magis, cum uidere coeperimus? et si sperando diligimus quo nondum peruenimus, quanto magis, cum peruenerimus ? inter temporalia quippe atque aeterna hoc interest, quod temporale aliquid plus diligitur, antequam habeatur, uilescit autem, cum aduenerit — non enim satiat animam, cui uera conceditur plus de illo existimare quam se habet, ut ei uilescat, cum minus inuenerit, sed quantum quisque ueniens existimare potuerit, plus perueniens inuenturus est. Homo itaque fide, spe et caritate subnixus eaque inconcusse retinens non indiget scripturis nisi ad alios instruendos. itaque multi per haec tria etiam in solitudine sine codicibus uiuunt. unde in
Abbreviated transcription (Latin):
corpus non est unũ menbrũ.
s multa: N on ergo potest
totũ corpꝰ unum habere offi¬
ciũ: s unũqͦdq ad quodap¬
tum est: Hoc dicens. osten¬
dit unicatẽ habere uarietate
officiorũ. et diuersicatẽ hanc
non discrepare inunitate
potestatis: quando corporis¬
unitas. non singularitate
consistit: s inmultis menbris:
ut inuicẽ sibi prestent quod

Expanded text:
 Non est unum membrum, sed multa. Non ergo potest totum corpus unum habere officium, sed unumquodque ad quod apta. Hoc dicens, ostendit unitatem habere varietates officiorum, et diversitatem hanc non discrepare in unitate potestatis; quando unitas non in singularitate consistit, sed in multis membris, ut invicem sibi praestent quod
Abbreviated transcription (Latin):
stendat officia diu̾sa eẽ . ñ natu¬
rã menbrorũ: et neminẽ de bere
curare cuiꝰ officii sit. dũ om̃s
uno spũ anim̃tur. et inuno cor¬
nulliꝰ ꝑsonam quasi despect
ꝑfecta sit p̃ferendam: nec głam
quȩ solideo debetur. hominib
tribuendã: quando inonĩb unꝰ
enim inunospũ om̃s nos inunũ
corpꝰ baptizatisumus: siue iudei.
siue gentiles. siue serui siue libe¬
ri: et om̃s unũ sp̃m potati sumꝰ.
spiritalia cõmunia sunt: eoꝵs
et carnalia debent eẽ cõmunia:
scđm ipsius sententiã. quorum
unus ẽds̃: idemq patereorum

Expanded text:
stendat officia diversa esse, non naturam membrorum: et neminem debere quaeri cujus officii sit, dum omnes uno spiritu animentur, et in uno cornullius personam quasi despecti perfecti praeferendam, nec gloriam quae soli Deo debetur, hominibus esse tribuendam, quando in omnibus unus enim in uno Spiritu omnes nos in unum corpus baptizati sumus, sive Judaei, sive gentiles, sive servi, sive liberi: et omnes in uno Spiritu potati sumus. spiritalia communia sunt, eorum et carnalia debent esse communia, secundum ipsius sententiam, quorum unus Deus, idemque pater eorum
Abbreviated transcription (Latin):
imitator illiꝰ de quoysaiã
ait: Ipse infirinites nr̃as
portauit. et ꝓ nob̃dolet et
nos putabamꝰ eũ indolore
ẽẽ et inplaga. et inafflictiõ.
quod sixp̃c portat infirmi¬
tates nr̃as. et deus pa¬
cienter fert delicta nr̃a:
qomodo et nos eorũ qui
ulo inferiores uident᷑
rqtiaquam delicta et ne¬
gentias toleramus: hoc
auertere abhoc affect̾u. ne
rportare uelit infirmita¬
uobis inuicem delicta ur̃a:
sicut et deus inxp̃o domi¬
nauit uob̃: Hoc autem
non ic circo p̃cepit. ut de¬
linquentes nutriat et in¬
firmitates indulgentia
lariore dissoluat: s sciens
qm̃ si portet᷑ infirmus.
aut erubescit diutius por¬
tari. et corrigit uitam de¬
linquendi:arit siemendare
senonualet. ent certe fructꝰ
iste portantis eum. qd̾ ñ
ꝓficiet inperus. nec semet¬
ipso deterior efficit᷑. sicut
ille dequib dieit aplos:
Nequam autẽ homines
cõseductores ꝓficiunt in
peus:seducentes et errantes:
Debemꝰ autẽ adid quod in¬

Expanded text:
imitator illius, de quo Isaias imitator illius, de quo Isaias dicit: Ipse infirmitates nostras portat, et pro nobis dolet, et nos putabamus eum in dolore esse, et in plaga, et in afflictione . Quod si Christus portat infirmitates nostras, et Deus patienter fert delicta nostra, quomodo et nos eorum qui paulo inferiores videntur nequaquam delicta et negligentias toleramus? Hoc avertere ab hoc affectu, ne portare velit infirmitavobis invicem delicta vestra, sicut et Deus in Christo donavit vobis. Hoc autem non idcirco praecipit, ut delinquentes nutriat, et infirmantes indulgentia laxiore dissolvat, sed sciens quomodo si portetur infirmus, aut erubescit diutius portari, et corrigit vitium delinquendi, aut si emendare se non valet, erit certe fructus iste portantis eum, quod non proficit in pejus, nec semetipso deterior efficitur, sicut illi de quibus dicit Apostolus : Nequam autem homines et seductores proficient in pejus, seducentes et errantes. Debemus autem ad id quod in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria: s ꝓrerum conseq̃n¬
tia firmum semet ipsum
ꝓnuntiat. si enim ipse hu¬
militatis specie inter fir¬
mos uitasset ad numerari:
quis ex his qui aliorum in¬
firmitates portare deberent
auderent stibire istud offici¬
in quo potest: etiam si non
inom̃ib: tamen inquo ui¬
detur firmior ꝓximo suio
ẽẽ. portet infirimitatẽ eiais
sicut et in aliis dicit. Intẽ
onera ur̃a portate. s uides
onera hic ꝓcorporeis neces¬
sitatib nõminasse: ut si quiꝰ
infacultatib optilentio
est.onus pauꝑis porteo e
penuriam soletur abundan¬
tia: In eouero tibi dicit. ut
firmiores infirmorũ susti¬
neant infirmitates: nonal¬
ud intellegi potest. quam
ut ea in quib alii ꝑ infirm¬
tatem delinquunt. robusti¬
ores quiq pacienter ferant.
et non continuo spernentes
abiciant ab orrescant: si
forte maliquo infirmita¬
tis uitio uincuntur. naꝙ¬
suibstibspecie pririorid ui¬
dȩ a conuentu fr̃met ȩccle
societate depellant. qui
enim hoc facit. Non est

Expanded text:
propria, sed pro rerum consequentia firmum semetipsum pronuntiat: si enim ipse humilitatis specie inter firmos vitasset enumerari, quis ex his qui aliorum infirmitates portare deberent, auderet subire istud officiin quo potest, etiam si non in omnibus, tamen in quo videtur firmior proximo suo esse, portet infirmitatem ejus, sicut et in aliis dicit : Invicem onera vestra portate. Sed videtur onera hic pro corporeis necessitatibus nominasse, ut si quis in facultatibus opulentior est, onus pauperioris portet, et penuriam soletur abundantia. In eo ubi dicit, ut firmiores infirmorum sustineant infirmitates, non aliud intelligi potest, quam ut ea, in quibus alii per infirmitatem delinquunt, robustiores quique patienter ferant, et non continuo spernant eos, abjiciant, abhorrescant, si forte in aliquo infirmitatis vitio vincuntur, neque sub specie purioris vitae a conventu fratrum et Ecclesiae societate depellant: qui enim hoc facit non est
Abbreviated transcription (Latin):
st quia commune uel in¬
nundum efficitur. quod
ustura sui in mundũ non
asi existimet quis. et apd̃
uita se habeat. quod cõmu¬
resit Illi ergo ipsi tantũ¬
modo qui hoc ita existimat:
comune est. uel in mundũ.
eiquib euidenter apłs do¬
cet. non in reb uel substan¬
tis. uł in actib et cogitati¬
onib minus rectis. in mun¬
ditiam solutionẽq consi¬
stere:quamuis moysi lex
quedam munda et qtiedã
nmunda signauerit. Inqͥ¬
h distinctiones quas dam
ponere uoluit: ut popłs
qui sub lege censebatur.di¬
scerni ꝑhuiꝰmodi obser¬
tantiaᷤ : acet̃is gentib uide¬
returI:St quam diuqui¬
dem popls ille sẽs et segre¬
gatus. aceteris nationibus
habebatur: equa discretio
de mundis et ĩmundis
necessaria uidebatur:quȩ
segregaret et se cerneret sp̃i¬
talem popłm de nationib.
quas ignorantia dei et il¬
loꝵ cultꝰ faciebat inmun¬
das. Hontim est. non ma¬
nducare carnẽ: et non bibere
uinum: neq inquo fr̃tuus

Expanded text:
est qua commune vel imest qua commune vel immundum efficitur quod natura sui immundum non est, si existimet quis et apud se ita habeat quod commune sit; illi ergo ipsi tantummodo qui hoc ita existimat commune efficitur vel immundum. Ex quibus evidenter Apostolus edocet non in rebus, vel in substantiis, sed in actibus et in cogitationibus minus rectis immunditiam pollutionemque consistere, quamvis Moysi lex quaedam munda, et quaedam immunda signaverit; in quibus distinctiones quasdam ponere voluit, ut populus, qui sub lege censebatur, discerni per hujusmodi observantias a caeteris gentibus videretur: et quandiu quidem populus ille sanctus, et segregatus a caeteris nationibus habebatur, etiam discretio de mundis et immundis necessaria videbatur, quae segregaret et secerneret specialem populum Dei a nationibus, quas ignorantia Dei, et idolorum cultus faciebat immunat bonum est non manducare carnem -et non bibere uinum neque in quo frater tuus
Abbreviated transcription (Latin):
memoratur: Et ideo place¬
re in his dr̃deo. qui implet
uoluntat̃ẽ dei: sedm u̾bum
quod ipse ꝓnuntiauit di¬
cens: hic est filius m̃s di lectꝰ
in quo michi complacui:
ipsum audite. Qui ergo
aridit. deu̾et seruit xp̃o m
quo complacuit deus: pla¬
cet deo. et ꝓbatus ẽ homins
Itaq que pacis sunt sectem
et quȩ edificationiꝰ sunt in¬
inuicem: Supra dixit.¬
hos pitalitatem sectantes it
hic similiter quȩ pacissunt
inquit sectemur. et quȩ eat¬
ficationis sunt in inuicem
Et sictit ibi ostendimꝰ quai
ita et hic qualiter par sectan¬
da sit intellegamtis: Idẽ ut¬
li ꝓpterescam destruiere opꝰ
dei: Soluit enim opus da
et edificium destruit carita¬
tis: qui ꝓpt̃ ciborũ intẽpe¬
rantiam. scandalũ fr̃ib po¬
sunt: s malum ẽ. homini
qui ꝑ offendiculũ manda¬
cat. Quodeigo sui natura
bonum est. ex offensione et¬
ficit᷑ malũ: Idẽ in eo quod
offenditur frat̃: te utente¬
in his cibis. inquib ille scã¬
dalũ patit: Alia tͦ causa

Expanded text:
memoratur. Et ideo placere in his dicitur Deo, quia implet voluntatem Dei secundum verbum quod ipse pronuntiavit, dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite . Qui ergo audit Deum, et servit Christo in quo complacuit Deus, placet Deo, et probatus est hominibus. Itaque quae pacis sunt sectemur, et quae aedificationis sunt invicem hospitalitatem sectantes, et hic similiter, quae pacis sunt, inquit, sectemur, et quae aedificationis in invicem; et sicut ibi ostendimus qual, ita et hic qualiter pax sectanda sit intelligamus, quli propter escam aestruere opus Dei. Solvit enim opus Dei, et aedificium destruit charitatis, qui propter ciborum intemperantiam scandala fratribus poloco: Sed malum est homini qui per offensionem manducat. Quod ergo sui natura bonum est, ex offensionem efficitur malum, id est, in eo quod offenditur frater, te utente his cibis, in quibus ille scandalum patitur. Alia vero causa
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. qui manducat. dño
manducat. Et qui non ma¬
nducat. dño non mandu¬
cat. Ad hoc quippe addidit.
et grãs agit deo. ut ostende¬
retur quideẽt. dño facit :
idẽincuiꝰ laude facit tunc
enim rectȩ. tunc iustȩ. tunc
pie fit: cum opꝰ bonũ ineiꝰ
fic laudectius gratia donat᷑

Expanded text:
tum est: Qui manducat, domino manducat et, qui non manducat, domino non manducat. ad hoc quippe addidit: Et gratias agit deo, ut ostenderetur, quid esset: Domino facit, id est in eius laudem facit. tunc enim recte, tunc iuste, tunc pie fit, cum opus bonum in eius fit laudem, cuius gratia donatur,
Abbreviated transcription (Latin):
bere uinum.manducare
enim carnẽ.et non mandu¬
care. uł bibere uinũ et non
bibere. neq malũ neq: bonũ:
s medium habere docuit
et indifferens: Potest enim.
non manducare carnemet
nonbibere uinũ. etiã malꝰ
homo et afide alienꝰ: ut sepe
etiam non nullos.idolorum
causa facere hoc certũ est. Int̃¬
dum ȩtiam. malarũ artiũ
fertur talis haben obserua¬
dio hereticorum.Certe non
paueis obseruare hec moris
est:et non continuo dicemꝰ.
bonum est eis.qui non man¬
ducant carnem. neq: bibt̃
uinum. s illo planȩ modo qͦ
insequentib posuit. inquo
frat̃ offendit. non mandu¬
care carnem: et non bibere
uinum: Non iam medium

Expanded text:
eretur: manducare enim carnem et non manducare, vel bibere vinum et non bibere, neque malum, neque bonum, sed medium habere docuit et indifferens. Potest enim non manducare carnem, et non bibere vinum etiam malus homo et a fide alienus, ut saepe etiam nonnullos idolorum causa facere hoc certum est. Interdum etiam malarum artium fertur talis haberi observatio. Haereticorum certe non paucis observare hoc moris est, et non continuo dicimus: Bonum est eis quia non manducant carnem, neque bibunt vinum. Sed illo plane modo, quo in consequentibus posuit, In quo frater offenditur, non manducare carnem, et non bibere vinum, non jam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. unusquisq ur̃m ꝓxi¬
mosto placeat: necessaria
distinctio sociat᷑. Que in qͦ
placendum sit ꝓximo eui¬
denter ostendit. cum dicit in
bono adȩdificationẽ Cũ gͦ
bene agimus et bene docemꝰ:
placemus ꝓximo. et edifica¬
mus eum. Non eñi glamab
hominib monet querendã :
s edificationem de actu et
sermone nr̃o ꝓrimis dandã:
Sictit et ineo quo dieit salua¬
tor.ut luceat lux ur̃a corã
hominib et uidentes oꝑa
ur̃a bona glorificent patr̃e
ur̃m qui incelis est. ꝑ quod
ad hort̾atur: s ut recte ho¬
nesteq uuuentes edificatio¬
nem uidentib p̃beant: et
glorificet᷑ deus qui hominib
uiam em̃dationis et salutis
sibi placuit: s sicut scriptũ
est ĩpperia ĩꝓperantiũ
tibi ceciderunt suꝑ me. In

Expanded text:
dicitur, unusquisque vestrum proximo placeat, necessaria distinctio sociatur, quae in quo placendum sit proximo evidenter ostendat, cum dicit in bono ad aedificationem. Cum ergo bene agimus, et bene docemus, placemus proximo, et aedificamus eum: non enim gloriam ab hominibus quaerendam monet, sed aedificationem de actu et sermone nostro proximis dandam, sicut et in eo quod dicit Salvator: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Per quod ulos adhortatur, sed ut recte honesteque viventes aedificationem videntibus praebeant, et glorificetur Deus qui hominibus viam emendationis et salutis sibi non placuit, sed sicut scriptum est: improperia improperantium tibi ceciderunt supe
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. ut ꝓhis qui mandu¬
cantẽ iudicant: cogantur
illi ad manducandũ qui
in hoc offendunt᷑: s ꝓ illo
qui non putat manducan¬
dum abstinere p̃cepit etiã
his qui iudicant manducan¬

Expanded text:
o ut pro his qui manducandum judicant, cogatur ille ad manducandum qui in hoc offenditur: sed pro illo qui non putat manducandum, abstinere praecipit etiam his qui judicant manducan
Abbreviated transcription (Latin):
Blasphematur autem bo
contentiones oriuntur: qͥa
ꝓcibis et escarum qualitati¬
b. frat̃nã pacem caritatemq
turbare:cum regnum dei
ꝓpt̃ quod laboramus et cur¬
rimus. neq ꝑescas constet
neq ꝑpotum: sed aliena sint
a regno dei. et abilla conuer¬
satione fuitura: ubi eñi sicut
neq nubunt neq nubentur.
s. sunt sicut angłi dĩ ita neq escã.
neq potũ sumunt: s st̃ sicut an¬
głi dei in celo. Igitur absolutissi¬
mo dogmate &e euidentiab apło
sententia terminatũ est: in regno
di. nec escas corporales. neq potũ
habere locũ: s iusticiã. & pacem.
tatur ut m illis nos erer.¬
ceamus: et illa bona iam bie
habere meditemur: atq illã
substantiam possidere quȩ
nobiscum transire possit ad
conquirunt᷑: ipsa nobert̃
cib et substantia in regno
dei. Et ideo ꝑhȩc docet. non
escarum corporalium ratio¬
nes.: que nulla er̃ infuturo:
s uirtutum curam gerendã:
quȩ nobiscum et inp̃senti
uita. et infuturo ꝑmaneant

Expanded text:
Blasphematur autem, contentiones oriantur. Non pro cibis et escarum qualitatibus fraternam pacem charitatemque turbare, cum regnum Dei, propter quod laboramus et currimus, neque per escas constet, neque per potum, sed aliena haec sunt a regno Dei, et ab illa conversatione futura? Ibi enim sicut Neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei , sic neque escam neque potum sumunt, sed sunt sicut angeli Dei. Igitur absolutissimo dogmate et evidenti ab Apostolo sententia terminatum est, in regno Dei, neque escas corporales, neque potum habere locum, sed justitiam et pacem tatur ut in illis nos exerceamus, et illa bona jam hic habere meditemur atque illam substantiam possidere, quae nobiscum transire possit ad conquiruntur, ipsa nobis erunt cibus et substantia in regno Dei, et ideo per haec docet non escarum corporalium rationes, quae nullae erunt in futuro, sed virtutum curam gerendam, quae nobiscum in praesenti vita, et in futuro permaneant
Abbreviated transcription (Latin):
existimat et qui putat aliqs
cõmune eẽ. ipsi cõmunee.
Et memineris. quod cogitas
mentis cibum qui natcira
sui cõmunis. uel pollutas
non est. faciat pollatũ: cum
et contrario cibum uere pol¬
lucum. Uerȩ enĩ pollutus ẽ
qui idolis immolat᷑. Simpla¬
citas mentis. et nulla cogi¬
tatione scrupulositas imie¬
cta. om̃i suspitione conta¬
minationis absoluat. Et ir¬
sum etiam simundus sidei¬
b: suspicionẽ tamen aliqͥs
patiatur quasi quod idolis
immolatus sit: pollutusdi.
ꝓconscientiȩ serupulo:
dus contristat᷑: iam non
scãm caritatem ambulas.

Expanded text:
, qui existimat et qui putat aliquid , qui existimat et qui putat aliquid commune, ipsi commune est. Et ne mireris, quia cogitatio mentis cibum, qui natura sui communis vel pollutus non est, faciat pollutum, cum e contrario cibum vere pollutum vere enim pollutus est, qui idolis immolatur, simplicitas mentis, et nulla cogitationis scrupulositas injecta, omni suspicione contaminationis absolvat. Et rursum, etiam si mundus sit cibus, suspicionem tamen aliquis patiatur, quasi quod idolis immolatus sit, pollui dicitur per conscientiae scrupulum. tuus contristatur, jam non secundum charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
assumptis secum aliis spiri¬
tib nequiorib se. intrantes
habitant in ea. sine dubio
iste talis homo cõmunis dr̃
eorũ uidelicet seruris effect
om̃ium sp̃ttim malignorũ.
qui habitant in eo. Merito
ergo sciens sermonis hui
hanc eẽ rationem paulus.:
dicit. Scio et confido in año
mhu. quia nichil est cõmune
ꝑ ipsum. Nichibenim inere¬
aturis dei: natura sui inmũ¬
dum est. Omĩa namq a
bono deo creata: bona eẽ con¬
stat et munda: S ei inꝗtiit
qexistimat aliqͥd eẽ cõmine ipsi
commune ẽ: hocẽ qͥ intentio¬
ne cordis immundum ali¬
quid. et obseruantiam di¬
tersiatis admittit. sicut et
inconsequentib. quiautẽ
discernit si manducauerit.
dampnat esti qtua non exfi¬
de. Otnne enim quodno
est exfide: peccatum est
tamen in his distinction
legis excusa ut absoluces
ceret. nichil eẽ cõmune at
inmundum eorum que
lex de finiuit inmunda .̃¬
misit eñi catisã. eur ꝑsemt¬
ipsum nichil cõmune dier

Expanded text:
assumit secum septem alios spiritus nequiores se, et intrantes habitant in ea ; et sine dubio iste talis homo communis dicitur, eorum videlicet servus effectus, omnium spirituum malignorum, qui habitant in eo. Merito ergo sciens sermonis hujus hanc esse rationem Paulus, dicit: Scio et confido in Domino Jesu, quia nihil est commune per ipsum. Nihil enim in creaturis Dei natura sui immundum est. Omnia namque a bono Deo creata bona esse constat et munda. Sed ei, inquit, qui existimat aliquid esse commune, ipsi commune est: hoc est, qui intentione cordis immundum aliquid cogitat, et observantiam diversitatis non amittit, sicut et in consequentibus; Qui autem discernit, si manducaverit, damnatus est. Quia non est ex fide: omne enim quod non est ex fide peccatum est. Nec tamen in his distinctionem legis exclusit, ut absolute diceret nihil esse commune, aut immundum eorum quae lex definivit immunda. Praemisit enim causam, cur per semetipsum nihil commune dicatur:
Abbreviated transcription (Latin):
uiamus: Sic enim implebit᷑
qđ iussit. tinusquisq in suo
sensuo habundet:cũ ineis q̃
a magnis doctorib credenda.
uł agenda discimus habun¬
danter bonis insistere oꝑib¬
curamus: quatinus. ꝑex secu¬
tionem eorum que nouimus
etiam ad cognitionem subli¬
miorum quȩ necdum noui¬
mus. mereamur attingere.
Qui sapit diem. domino sapit:
.I. quia hoc ipsum quod pre¬
sentem diem bene iudicat:
dño sapit. hoc est autem bene
iudicare diem: ut noueris de
correctione non eẽ disperan¬
dum in futurum: de cuiꝰcul¬
pa manifesta. in presenti iu¬

Expanded text:
viamus. Sic etiam implebitur viamus. Sic etiam implebitur quod jussit, ut unusquisque in suo sensu abundet, cum in eis quae a magnis doctoribus credenda vel agenda didicimus, abundanter bonis operibus insistere curamus, quatenus per exsecutionem eorum quae novimus, etiam ad agnitionem sublimiorum, quae necdum novimus, mereamur attingere.quit, diem, Domino sapit: id est, quia hoc ipsum quod praesentem diem bene judicat, Domino sapit. Hoc est autem bene judicare ad diem, ut noveris non esse de correctione ejus desperandum in futurum, de cujus culpa manifesta in praesentia ju
Abbreviated transcription (Latin):
aliquem iustum hodie lauda¬
uerit: cras inueniat de praũa¬
tum. Qui autem iudicat om¬
nem diem. deus est:quia ñ
solum qualisquisq sit. sed
etiam qualis om̃i die futurꝰ
sit nouit. Ergo unusqͥsq
in suo sensu habundet. Ia¬
iudicare: Nonnulli ita dic¬
tum putant. quasi diceret:
scifficit unicuiq ad iustitiã
facere. quȩ sibi optima ui¬
dentur: Quod nequaquã ita
intellegendum est.Quid
enim si hereticus est putans
se ẽẽ catholicum:siquis ma¬
le conu̾satur. existimans rec¬
tam ẽẽ uiam ueritatis quã
incedit: numquid talis oꝑa¬
tio uel fides sufficit illi ad
opus iustitie. ꝑquod ad sa¬
lutem ꝑueniat: maximȩcũ
non dicat apłs indicatiuo
modo.habundat. s imꝑati¬
uo. tinusquisq insuo sensti
habundet: Precipit ergo ut
si sublimiora sacramentoꝵ
diuinorum archana caꝑe
nequimus: In his tamenq̃
ueraciter credenda. confiten¬
da. intellegimus ac sentimꝰ.
humiliter ac de uote dño ser¬

Expanded text:
aliquem justum hodie laudaaliquem justum hodie laudaverit, cras inveniat depravatum. Qui autem judicat omnem diem, Deus est; quia non solum qualis quisque sit, sed etiam qualis omni die futurus sit, novit. Ergo, Unusquisque in suo intellectu abundet, i, nonnulli ita dictum putant, quasi diceret: Sufficit unicuique ad justitiam facere quae sibi optima videntur. Quod nequaquam ita intelligendum est. Quid enim si haereticus est, putans se catholicum esse, si quis male conversatur, existimans rectam esse viam veritatis, quam incedit, nunquid talis operatio sufficit illi ad opus justitiae, per quod ad salutem perveniat, maxime cum non dicat Apostolus indicativo modo, Abundat, at imperativo: Unusquisque in suo sensu abundet? Praecepit ergo ut si sublimiora sacramentorum divinorum arcana capere nequimus, in his tamen quae veraciter credenda ac confitenda intelligimus et sentimus, humiliter ac devote Domino ser
Abbreviated transcription (Latin):
uocatio que in xp̃o ẽ nichil
cõmune aut immundũ pr¬
nit in cibis: sed continentie
ratio suadet etiam alicitis
abstinere: non enim ut iip¬
se in alia scribit epła. quia
omnia licenticcirco etiam
omnia expediunt: uel om̃ta
edificant. Ipsa tam̃ abstinen¬
de ratio diuersa ẽ: ꝓuoto &
proposito uouentis: alius ni¬
q hoc iudicat. & ita apuad
animum suum de cernit: ut¬
t omnem diem. hoc est con¬
tnium uite sue tempꝰ trans¬
igt in abstinentia. Alius uͦ:
tmpꝰ aliquod. uelut uotiua
lessione decernat: Inquo.
sue iugem siue temporalem
suscipiat continentiam:uni
cultatem:utrumq tamen
acceptum fieri apud dñm
pollicetur. Se questrat in¬
meliore consideratione. ut¬
non deduob hominib ui
deatur dictum: s de homine
et deo.qui enim diem inter
diem iudicat. homo est: po¬
test enim hodie alitid.cras
aliud iudicare: Id est ut quẽ¬
cumq hodie malum. conui¬
ctum confessum ue damna¬
uerit:cras bonum inueniat.
cum se correxerit:uł contra.

Expanded text:
ocatio, quae in Christo est, nihil commune aut immundum ponit in cibis, sed continentiae ratio suadet etiam a licitis abstinere, Non enim, ut et ipse in aliis dicit , quia omnia licent, idcirco etiam omnia expediunt, vel omnia aedificant; ipsa tamen abstinentiae ratio diversa est pro voto et proposito voventis. Alius namque hoc judicat, et ita apud animos suos decernit, ut omnem diem, hoc est, continuum vitae suae tempus exigat in abstinentia; alius vero tempus aliquod velut votiva professione decernit, in quo sive ut jugem, sive ut temporalem suscipiat continentiam. Unicultatem. Utrumque tamen acceptum fieri apud Dominum pollicetur. Qui sapimeliore consideratione, non de duobus hominibus mihi videtur dictum, sed de homine et Deo. Qui enim alternos dies judicat, homo est: potest enim hodie aliud, cras aliud judicare: id est, ut quemcumque hodie malum convictum confessumve damnaverit, cras bonum inveniat cum se correxerit; contra, cum
Abbreviated transcription (Latin):
qlata est deo: scđm quod
inomine iħuom̃e genu
fiectatur cȩlestium. terrestri¬
um et infernorum: Flectere
sane genu. et omne linguã
confiteri deo:de isaye ꝓphe
sermonib assumpsit apłs.
quod tamen non est carna¬
liter accipiendum: ut pute
mus etiã celestia. quȩ dicit
genu flectere. carnalib men¬
lris facere hec credant᷑: ut
quȩ celestia nominantur.
corporalib inflexagenib
adorare: dut etiam linguã.
carnali et tali menbro qua¬
li nos homines loquimur.
putentur confiteri dm̃: qͥa¬
iecta ẽẽ cuncta et cultui dei
obedire de clarat. Itaq¬

Expanded text:
m quod In nomine Jesu omne genu flectetur, coelestium, terrestrium, et infernorum . Flectere sane genu, et omnem linguam confiteri Deo, de Isaiae prophetae sermonibus assumpsit Apostolus. Quod tamen non est carnaliter accipiendum, ut putemus quod etiam coelestia, quae dicit genu flectere, carnalibus membris facere hoc credantur: vequae coelestia nominantur, corporalibus inflexa genibus adorare, aut etiam lingua carnali et tali membro, quali nos homines loquimur, putentur confiteri Djecta esse cuncta, et cultui Dei obedire declarat.
Abbreviated transcription (Latin):
affiniss apostolico dogma
sua putandum: et dedisset
erga usus ciborum fidelib
quibq absolutissimã liber¬
tatem: rursus ad edificati¬
onem fraterni amoris.licen¬
tiam reddit libertatis. Et
dictt. Otiam si cõmune ni¬
chib est. et usus om̃is ciboꝵ
licenter ad mittitur: tam̃¬
non scđm caritatẽ ambulas:
nec affectũ inde frat̃ni amo¬
ris ostendis. Qui enim lede¬
ris sicut frẽm tuum non con¬
tristes: ȩtiam licitis abstine¬
as. tibi eñ abstinere licitis
abstineas. tibi eñi abstinere
licitis: crimen nullũ est. Illi
uero. inquib discerit et
putat non licere: contami¬
nabilis tisuis est. Quienim
discernit. si manducauerit.
damnatus est. Quod si fa¬
ei causam ꝑditionis ac qui¬
ris: Hongͦ blas phemetur
bonum nr̃m: non est regnũ
dei esca et potus: s iustitia. et

Expanded text:
ffinisset apostolico dogmatsui putandum, et dedisset erga usus ciborum fidelibus quibusque absolutissimam libertatem, rursus ad aedificationem fraterni amoris licentiam resecat libertatis, et dicit: Etiamsi commune nihil est, et usus omnium ciborum licenter admittitur, tu tamenon secundum charitatem ambulas, nec affectum in te fraterni amoris ostendis. Quid enim laederis, si ut fratrem tuum non contristes, etiam a licitis abstineas? Tibi enim abstinere a licitisebes, tibi enim abstinere a licitis, crimen nullum est; illi vero, in quibus discernit et putat non licere, contaminabilis usus est. Qui enim discernit, si manducaverit, damnatus est. Quod si faei causam perditionis acquiris. « Non ergo blasphemetur bonum nostrum. Non est enim regnum Dei esca et potus, sed justit
Abbreviated transcription (Latin):
autem dicit. tu quis es qui
iudicas alienum seruum:
Ad hoc dicit. ut in his reb
que possunt & bono animo
fieri & malo. iudicium dõ
dimittimus: nec audeamus
de altius corde. quod non in¬
demus ferre sententiam. In
his uero rebus que ita com¬
p̃henduntur: ut eas bono ꝙ
casto anmo non posse fieri
manifestum sit: ñ imꝓbatur
si iudicemus. Itaq hoc ꝗdd de
cibis dicit. quia ignoratur
quo animo fiat: non tiilt
nos ẽẽ iudices. sed dm̃. Ue
illo audem nefario stupro.
tibi uxorem patris sui qͥdã
habuit: p̃cepit debere iudi¬
care: non enim poterat ille
dicere:. bono animo se tam
immane flagicium commi¬
sisse. Ergo quecunq facta
ita manifestantur. ut non
possit dici bono animo feci:
iudicanda sunt a nobis q̃cũ¬
q autem ita fiunt. ut quo
animo fiant incertum fit. ñ
sunt iudicanda: sed reseruan¬
lum. Uoluntate autẽ sta
cadit qui cadit : & uoluntd¬
te dĩ stat. qui stat potens.
enim ds̃ statuere illum. N
facit. Ueruntam̃ bonum:

Expanded text:
autem dicit, Tu quis es qui judices alienum servum? ad hoc dicit, ut in his rebus quae possunt et bono animo fieri et malo, judicium Deo dimittamus, nec audeamus de alterius corde, quod non videmus, ferre sententiam. In his vero rebus quae ita comprehenduntur, ut eas bono et casto animo non posse fieri manifestum sit, non improbatur, si judicemus. Itaque hoc quod de cibis dicit, quia ignoratur quo animo fiat, non vult nos esse judices, sed Deum: de illo autem nefario stupro, ubi uxorem patris sui quidam habuerat, praecepit debere judicari . Non enim poterat ille dicere, bono animo se tam immane flagitium commisisse. Ergo quaecumque facta ita manifestantur, ut non possit dici, Bono animo feci, judicanda sunt a nobis; quaecumque autem ita fiunt, ut quo animo fiant incertum sit, non sunt judicanda, sed reservan. Voluntate autem sua cadit, qui cadit; et voluntate Dei stat, qui stat. Potens est enim Deus statuere illum : non s. Verumtamen bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
discernit: hoc est qui dubitat
utrum uere mundũ sit.an
ex ipsa animi sui dubitatio¬
ne:conscientia arguente dã¬
cens: Om̃e aut̃e quod non
est ex fide: peccatũ est. Quis
autẽ audeat dicere donum
dei ẽẽ peccatum: Anima
enim et corpꝰ. et quecumq
bona. amme et corpori na¬
turaliter insita sunt etiam
inpeccatorib dona dei sunt:
De his autẽ quȩ faciunt di¬
ctum est.: omne qđ non est
ex fide. peccatũ est. Cũ igit᷑
faciunt hec homines sine
fide quȩ uident᷑ ad coniuga¬
lem pudicitiã ꝑtinere. sitie
hominib placere querentes.
uel sibi uel aliis. siue in his
reb quas uitiose concupiscũt.
humanas molestias de tu¬
tantes: siue de monib serui¬
entes: non peccata cohercent᷑.
s aliis peccatis alia peccata
uoluntas quȩ se abstrahit
apeccato. fidelis est. quia iustꝰ
ex fide uiuit. dd fidem autẽ
ꝑtinet. credere in xp̃o. et ne¬
mo potest credere meum.
hoc est uenire adeum: insi

Expanded text:
discernit, hoc est, qui dubitat discernit, hoc est, qui dubitat utrum vere mundum sit an ex ipsa animi sui dubitatione conscientia arguente damcentis: omne quod non est ex fide peccatum est? quis autem audeat dicere donum dei esse peccatum? anima enim et corpus et quaecumque bona animae et corporis naturaliter insita etiam in peccatoribus dona dei sunt, de his autem quae faciunt dictum est: omne quod non est ex fide peccatum est. cum igitur faciunt haec homines sine fide, quae uidentur ad coniugalem pudicitiam pertinere, siue hominibus placere quaerentes, uel sibi uel aliis, siue in his rebus quas uitiose concupiscunt humanas molestias deuitantes siue daemonibus seruientes, non peccata cohercentur, sed aliis peccatis alia peccata uoluntas, quae se abstrahit a peccato, fidelis est, quia iustus ex fide uiuit, ad fidem autem pertinet credere in Christum et nemo potest credere in eum, hoc est uenire ad eum, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat semet ipsũ in eo qd¬
ꝓbat. Ad id potissimum
referendum est. quod suꝑtꝰ
dixit. non ergo blas pheme¬
tur bonum nr̃m: Hoc est
eñietiam quod ntinc ait
ante istam sententiã. Tu fi¬
demquĩa habes penes te¬
mec ipsum: habe corã deo:
ut qm̃ bona est hec fides
qua credimꝰ omĩa munda
mundis.et inea fide nobis
ꝓbamꝰ: beneutam᷑ ipsobo¬
no nr̃o. ne forte cum offen¬
diculo infirmorũ fr̃meo
bono abusi fuerimꝰ. pecce¬
mus infr̃s: Et meo ipso
bono nos iudicemꝰ cum
scandalizamꝰ infirmos: in
quobono nos ꝓbamus.cũ
ipsa fides nobis placet:¬
Qui autẽ discernitsi ma.¬
nducauerit. damnatꝰ est:
quia non exfide: Hocaũ
et inobseruantia uerborũ
scdm etłam regulam quã
suꝑius exhibuit. habeo dũ
dicit. ut siquis est qui ꝑ sci¬
entiam sp̃italis legis ꝓbat
om̃ia manducanda. et om¬
nia ẽẽ. munda: Non rursũ
iudicet semet ipsum: et du¬
bitationẽ capiat utrũ sume¬
re debeat. necͣ qui hoc modo

Expanded text:
judicat semetipsum in quo prjudicat semetipsum in quo probat, ad id potissimum referendum est, quod superius dixit, Non ergo blasphemetur bonum nostrum. Hoc est etiam quod nunc ait ante istam sententiam, Tu fidem quam habes penes temetipsum, habe coram Deo: ut quoniam bona est haec fides qua credimus omnia munda mundis , et in ea fide nos probamus, bene utamur ipso bono nostro; ne forte cum ad offendiculum infirmorum fratrum eo bono abusi fuerimus, peccemus in fratres; et in eo ipso bono nos judicemus, cum scandalizamus infirmos, in quo bono nos probamus, cum ipsa fides nobis placetQui autem discernit, si manducaverit, damnatus est, quia non ex fide. Hoc autem et in observantia ciborum, secundum eam regulam quam superius texuit, habendum dicit, ut si quis est qui per conscientiam spiritalis legis probat omnia manducanda, et omnia esse munda, non rursum judicet semetipsum, et dubitationem capiat utrum sumere debeat, nec ne, quia qui hoc modo