comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lisionẽ aduersitatis & iniquitatis pͥmũ angułu
facere suꝑius iam diximus: & ad maloꝵ correp¬
tioñe. ñ aut̃e correctionẽ ꝑtincie dociumꝰ. Si gͥ
addĩ p̾scientiam respicias. quid qđ in ip̃a am¬
plius mireris inuenies: Quid queso reꝓboᷤ ꝑ
aduersantiũ maloꝵ. flagella corripit: si eos
a sius malis ñ quam uelle resipiscere p̃noscit:
Quid eis qͣsi pit̾nitatis uerbera adhibet p̾cep¬
tis cohibet. minis territ: quos et̾nis malis addicisᷤ

Expanded text:
lisionem adversitatis et iniquitatis primum angulum lisionem adversitatis et iniquitatis primum angulum facere sutionem, non autem correctionem pertinere docuimus. Si igitur ad Dei praescientiam respicias, quid quod in ipsa amplius mireris invenies? Quid, quaeso, reprobos per adversantium malorum flagella corripit, si eos a suis malis nunquam velle resipiscere praenoscit? Quid eis quasi paternitatis verba adhibet, praeceptis cohibet, minis terret, quos aeternis malis addictos
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ iusta reꝓbatione. deiectione. dampnatione.
cariꝰ amplectim. iocundiꝰ ueneram᷑. ardentius
diligimus. honorificentiꝰ inagnificamius. In caniũ
em̃ p̃destinatio spetialit̃ et ꝓpͥe ad hoc latus ꝑ¬
tinere iudet᷑. ut pene de sola p̾ordinatione ad
uitã dici soleat: et ad aliam part̾e ñ nisi abusi¬
ue & inꝓpͥe referat᷑. Diuna uͦ dispositio qͣuis
ad utralibet ꝑtineat eo qđ nusqu̾ã aliquid in¬
ordinatum relinquat: soli tam̃ electoꝵ saluti
om̃is eius ordinatio militat. Ecce iam diximꝰ.
quos in quo latere circulos ordinare debeamꝰ:
orte adhuc hoc animũ pulsat: in quo
quisq angulo poni debeat. Actende ne
forte quadã suꝑeminentiȩ singularitate speci¬
alius ꝑtineant. circulus p̾scientiȩ ad angulũ
pͥmũ: circulus scientiȩ ad angulũ scdm: cir¬
culus p̾destinationis ad angulum tercium:
circulus disposttionis ad angulũ quartũ. Col¬

Expanded text:
lorum justa reprobatione, dejectione, damnatione lorum justa reprobatione, dejectione, damnatione charius amplectimur, jucundius veneramur, ardentius diligimus, honorificentius magnificamus. In tantum enim praedestinatio specialiter et proprie ad hoc latus pertinere videtur ut pene de sola praeordinatione ad vitam dici soleat, et ad aliam partem nonnisi abusive et improprie referatur. Divina vero dispositio quamvis ad utralibet pertineat, eo quod nusquam aliquid inordinatum relinquat, soli tamen electorum saluti omnis ejus ordinatio militat. Ecce jam diximus quos in quo latere circulos ordinare debeamus.Forte adhuc hoc animum pulsat in quo quisque angulo poni debeat. Attende ne forte quadam supereminentiae singularitate specialius pertineant, circulus praescientiae ad angulum primum, circulus scientiae ad angulum secundum, circulus praedestinationis ad angulum tertium, circulus dispositionis ad angulum quartum. Col
Abbreviated transcription (Latin):
Illud uͦ p̃ omnib mirũ qđ nicħ omnium
ignorare ualeat: corũ etiã quȩ cordib hu¬
manis ipse ñ inspuat. Hce ẽ illa in duu¬
nȩ scientiȩ ꝑspicatia uere sũma & singu¬
laris ammiratio: qđ nicħ eũ omnino late̾
possit in cordiũ maloꝵ tam ꝓfunda et cã
tenebrosa abysso. Ecce cur ꝓuidentiȩ et
scientiȩ circuli in ꝑmissionis latere sedem
accipiunt: ubi uti aꝑta ratio ꝑdocunt. nr̃e
co usiderationi imirabilioies occurrunt. Cetos
aut̃e p̃destinationis udelicet & dispositionis
diuine circulos latus aliud habere debet: et
cur hoc sit multa ut arbittor expositione non
indiges. Ut cñi taceamꝰ eos in hac parte appare¬
re inuubiliores. qͥs cos neget in his quȩ electoꝵ sa¬
luti militant quę sola adhuͦc latus spectant ap¬
parere iocundiores: Diuinȩ si quidẽ p̃oestina¬
tionis ꝙ dispositionis rõnem in saluandoꝵ. re¬
paratione. ꝓmotione. głificatione: qũa in ma¬

Expanded text:
Illud vero prae omnibus mirum, quod nihil omnium Illud vero prae omnibus mirum, quod nihil omnium ignorare valeat eorum etiam quae cordibus humanis ipse non inspirat. Haec est illa in divinae scientiae perspicacia vere summa et singularis admiratio, quod nihil eum omnino latere possit in cordium malorum tam profunda et tam tenebrosa abysso. Ecce cur providentiae et scientiae circuli in permissionis latere sedem accipiunt, ubi, uti aperta ratio perdocuit, nostrae considerationi mirabiliores occurrunt. Caeteros autem praedestinationis videlicet, et dispositionis divinae circulos latus aliud habere debet; et cur hoc sit, multa, ut arbitror, expositione non indiget. Ut enim taceamus eos in hac parte apparere mirabiliores, quis eos neget in his quae electorum saluti militant quae sola ad hoc latus spectant apparere jucundiores? Divinae siquidem praedestinationis et dispositionis rationem in salvandorum reparatione, promotione, glorificatione, quam in ma
Abbreviated transcription (Latin):
sub potestate aliena. et uoluntate contraria.
Quid autẽ de eius scientia dictri sumꝰ. quã
omniũ quȩ sunt qualitatẽ. modũ. ordinem.
et locum. & numerũ. sub uno simplicis ui¬
sionis radio comp̃hendere scimꝰ: O uere mi¬
randa: o uere stupenda. Si autẽ queris ubi
mirabilior nr̃ȩ considerationi appareat. quȩ
uere ubiq ẽ mirabilisͥ. quis eam ñ uideat
mirabiliore uideri in reb occultis qũã in
reb manifestis: Quale queso ẽ occulta ho¬
minũ secreta uidelicet cogitationũ. affectionũ
uoluntatũ & intentionũ indesinent̃ aspic̾e̾:
et quelibet cordis motũ ante diuine scientiȩ
conspectũ non posse latere: Quotien ᷤᷤ uͦ bonas
hominũ cogitationes et uoliuitates attendit.
quid ꝓ his omnib in cordiũ archano altud
aspicit. qũa qđ ibidẽ ipsemet reposuit:
Bonos siquidẽ cordiũ motus qͦllibet ꝙ absq
contradictione ipse oꝑat᷑: ipss̾q cooperat᷑.

Expanded text:
sub potestate aliena et voluntate contraria. sub potestate aliena et voluntate contraria. Quid autem de ejus scientia dicturi sumus, quam omnium quae sunt qualitatem, modum, ordinem et locum, et numerum sub uno simplicis visionis radio comprehendere scimus? O vere miranda! o vere stupenda! Si autem quaeris ubi mirabilior nostrae considerationi appareat, quae vere ubique est mirabilis, quis eam non videat mirabiliorem in Dei rebus occultis quam in rebus manifestis? Quale, quaeso, est occulta hominum, secreta videlicet cogitationum, affectionum, voluntatum et intentionum indesinenter aspicere, et quemlibet cordis motum ante divinae scientiae conspectum non posse latere? Quoties vero bonas hominum cogitationes et voluntates attendit, quid pro his omnibus in cordium arcano aliud aspicit quam quod ibidem ipsemet reposuit? Bonos siquidem cordium motus quoslibet absque contradictione ipse operatur, ipsisque cooperatur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicunt᷑ scientiȩ uł p̾scientiȩ illis maxime
p̃sident quȩ fiunt dĩ ꝑmissione: Cogita
gͦ si potes qnͣta aminiratione dignũ sit. qđ¬
ħ omnia potuit p̾scire ab et̾no: quoꝵ. ẽ tam
innumera multitudo. & tam multiplex ua¬
riatio. S hec eius p̃scientia cum sit in utrisq mi¬
rabilis: mirabilior tam̃ apparet in reb malis
qũa bonis. Quȩ eñĩ mala sunt qi inuste fiunt:
sola utiq eius scimꝰ fieri ꝑmissione: ñ qmͣ autẽ
eiꝰ oꝑatione. Cogita gͦ si potes qnͣta ammiratione
dignũ sit. qđ illa etiã p̾scire potuit. quȩ alienȩ
uoluntati reliquit: et uoluntati quidẽ quȩ ñdũ
fuerat. & quã nũquã facturus erat. Uolunta¬
tẽ enĩ mała nũqua facit: qmͣuis eam ẽẽ ꝑmit¬
tat. Certe minꝰ miram᷑ ea ip̃m posse ab et̾no p̃s¬
cire quȩ ab ipso erant facienda: qũauis suit tã
multa. & penȩ infinita. quã ea quȩ posuit

Expanded text:
qui dicuntur scientiae, vel praescientiae illis maxime qui dicuntur scientiae, vel praescientiae illis maxime praesident quae fiunt Dei permissione? Cogita ergo, si potes, qit praescire ab aeterno quorum est tam innumera multitudo et tam multiplex variatio. Sed haec ejus praescientia cum sit in utrisque mirabilis, mirabilior tamen apparet in rebus malis quam bonis. Quae enim mala sunt quia injuste fiunt sola utique ejus scimus fieri permissione, nunquam autem ejus operatione. Cogita etiam, si potes, quanta admiratione dige nondum fuerat, et quam nunquam facturus erat. Voluntatem enim malam nunquam facit, quamvis eam esse permittat. Certe minus miramur ea ipsum posse ab aeterno praescire quae ab ipso erant facienda, quamvis sint tam multa, et pene infinita, quam ea quae posuit
Abbreviated transcription (Latin):
duo sedẽ hñt in latere imo: duo reliqui
in latere alio. Singuli itaq certis locis de¬
putant᷑: qu̾ãuis ad totiꝰ archȩ euection̾ẽ parit
om̃s cooperent᷑. Ibi enĩ quilibet huiꝰ modi cir¬
culoꝵ. sedẽ habere debet: quo quisq in loco
p̃ceteris mirabilior seu iocundior nr̃e couside¬
rationi apparit. Nam ab eo qͥsq loco qͣsi am¬
plius elongat. uͥ contemplantis ammirationẽ
minꝰ excitat: ubi in ammirantis animo mino¬
rem iocunditaĩe generat. Accipiunt gͦ sedẽ.
duo in latere uno: & duo ttidẽ. in latere alio.
Suꝑuus aut̃ẽ dictũ ẽ quomͦ ad latus unum
ꝑtineant quȩ fiunt dĩ ꝑmissione: uł quomͦ
equȩ ad latus altud ꝑtinere uideant᷑ quȩ fi¬
unt dĩ oꝑatione. Ordinent᷑ itaq in ꝑmissi¬
onis latere circulus p̾scientiȩ. & circulus scien¬
tiȩ. Similit̾ in latere diuine oꝑationis. cir¬
culus p̃destinationis: et circulus dispositioniᷤᷤ.
Uis aut̾e scire qu̾ã recte qua ordinate circuli

Expanded text:
duo sedem habent in latere uno, duo reliqui in latere alio. Singuli itaque certis locis deputantur quamvis ad totius arcae evectionem pariter omnes cooperentur. Ibi enim quilibet hujusmodi circulorum sedem habere debet, quo quisque in loco prae caeteris mirabilior, seu jucundior nostrae considerationi apparet. Nam ab eo quisque loco quasi amplius elongat ubi contemplantis admirationem minus excitat ubi in admirantis animo minorem jucunditatem generat. Accipiunt ergo sedem duo in latere uno, et duo itidem in latere alio. Superius autem dictum est, quomodo ad latus unum pertineant quae fiunt Dei permissione, vel quomodo aeque ad latus aliud pertinere videantur quae fiunt Dei operatione. Ordinentur itaque in permissionis latere circulus praescientiae et circulus scientiae. Similiter in latere divinae operationis circulus praedestinationis, et circulus dispositionis. Vis autem scire quam recte, quam ordinate circuli
Abbreviated transcription (Latin):
cto siqͥs que etꝰmodi sunt in hac corniptibi¬
li carne uide potuit. ꝑ m̃tis excessum supͣ
semetipm ductꝰ fuit: ⁊ in eo qđ uidit intel¬
lectꝰ humani metas ñ ꝓpͥa indust̾a. s exreue¬
ẜ latione
diuina tnscendit. Es quĩeqͥd in hunc modũ hu¬
mana exꝑientia potuit atung̾e: constat nimir̃
illud ñ ad hoc. s ad aliud contemplatiois genuᷤ
ꝑtingere: Quantũcumq gͦ in hac consideratiõe
ingenũ tuũ exertueris. qnͣtũcumq studiũ tuũ¬

Expanded text:
ptibili carne videre potuit, per mentis excessum supra semetipsum ductus fuit, et in eo quod vidit intellectus humani metas, non propria industria, sed ex revelatione divina transcendit. Sed quidquid in hunc modum humana experientia potuit attingere, constat nimirum illud non ad hoc, sed ad aliud contemplantis genus pertinere. Quantumcunque ergo in hac consideratione ingenium tuum exercueris, quantumcunq
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ subiungit᷑ recte intelligenti liquide appo¬
ret. Quid ẽ enim qđ ille qui scdm dm̃ creatus
ẽ homo interior de homine pacis suş de hoĩe
unanime plangit. & mox non ui illũ s in
alios maledictionis iaculum intorsit: nisi qd̾
in illo ᷤ ꝑ imp̃cationẽ seuit quoꝵ seuicia patiᷤ
suȩ quiete amisit: Tu uͦ homo inquit .u.
lauimus cũ consensu. & subiungit statim
Ueniat mors suꝑ illos. Non dicit suꝑte: sed
suꝑ illos. De his gͦ se undicat: quoꝵ fraude
pacis suȩ consortẽ amiserat. Sepe enĩ sp̃c ma¬
ligni. pacis sp̃c unudentes. dum carñe subra
& uehementi temptatione fatigant: sp̃e pac̾e
pturbant: & reddunt el de unanime host̾e̾
de duce seductore. & efficiunt de noto ignotum.
ꝙ de domestico inimicũ. S ecce dum unum
scͥpturȩ locum plemꝰ ꝑscrutari uolumus: cir¬
cumadiacentia ꝑlustrare compulsi sumus.
siam dũ de exterioris hominis ducatu dice̾

Expanded text:
eo quod subjungitur, recte intelligenti liquide appaeo quod subjungitur, recte intelligenti liquide apparet. Quid est enim quod ille qui secundum Deum creatus est homo interior de homine pacis suae, de homine unanime plangit, et mox non in illum, sed in alios maledictionis jaculum intorsit, nisi quod in illos per increpationem saevit, quorum saevitia pacis suae quietem amisit? Tu vero, inquit, lavimus cum consensu. Et subjungit statim: Veniat mors super eos . Non dicit super te, sed super illos. De his ergo se vindicat, quorum fraude pacis suae consortem amiserat. Saepe enim spiritus maligni paci spiritus invidentes, dum carnem subita et vehementi tentatione fatigant, spiritus pacem perturbant, et reddunt ei de unanimi hostem, de duce seductorem, et efficiunt de noto ignotum, et de domestico inimicum. Sed ecce, dum unum Scriptura locum plenius perscrutari volumus, circumadjacentia perlustrare compulsi sumus. Nam dum de exterioris hominis ducatu dicere
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ doloris. Huiꝰmodi itaq panẽ homo inter¬
domesticũ suu̾ uix multa fatigatione compellit
Panẽ suum sp̃c solus comedit. qñ animꝰ quide
de peccatis sius dolet. uerũtuñ lac̾mas nulla rone
extorquere ualet. panẽ doloris parit̾ comedunt
& cibũ unũ unanimit̃ sumunt: cũ interior
homo ꝓfunde ingemiscit. & ad enis gemitum
exterior homo ub̃tim lac̾mas fundit. Prius
autẽ om̃ĩs homo compungit᷑ timore: pꝰmodũ
uͦ compungit᷑ ex amore. Conpunctio timous
amaritudinẽ ht̃: conpunetio amoris diuedi¬
ne̾ ht̃. Qui gͥ adhuc solo timore compungt᷑.
cib quide sp̃alib minime tñ duleib pascit᷑
Qui uͦ iam ex et̾noꝵ gaudioꝵ desiderio lacͥ¬
mas fundit: iste ꝓfecto dulcib cib̾ sp̃alib q
se reficit. Cum gͦ ceꝑit homo ille interior do¬
mesticũ suũ talib cibis refice: pot̃ de eo ue¬
ꝓficiunt: tanto utiq alacrius eurrunt. Qd
pacẽ malignoꝵ sp̃uum infestatio ꝑturbet: ex

Expanded text:
panem doloris . Hujusmodi itaque panem homo interdomesticum suum vix multa fatigatione compellit. Panem suum spiritus solus comedit, quando animus quidem de peccatis suis dolet, verumtamen lacrymas nulla ratione extorquere valet. Panem doloris pariter comedunt, et cibum unum quasi unanimiter sumunt, cum interior homo profunde ingemiscit, et ad ejus gemitum exterior homo ubertim lacrymas fundit. Prius autem omnis homo compungitur timore, postmodum vero compungitur ex amore. Compunctio timoris amaritudinem habet, compunctio amoris dulcedinem habet. Qui igitur adhuc solo timore compungitur, cibis quidem spiritalibus, minime tamen dulcibus pascitur. Qui vero jam ex aeternorum gaudiorum desiderio lacrymas fundit, iste profecto dulcibus cibis spiritalibusque se reficit. Cum ergo coeperit homo ille interior domesticum suum talibus cibis reficere, potest de eo veproficiunt, tanto utique alacrius currunt. Quod pacem malignorum spirituum infestatio perturbet, ex
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Bom autẽ ꝑ ꝓsꝑa et ad bona fouent᷑: et
a malis ꝓtegunt᷑. Igit᷑ pͥmus angłs ẽ ad cor¬
reptionẽ : scd̾s ad destitutionẽ: terciꝰ ad ꝓte¬
ctionẽ: quartꝰ ad correctionẽ. Patet aut̃e qd̾
illi parietes ꝑ moysen latera archȩ dicunt᷑:
qui longitudiñe archȩ metiunt᷑. Hoꝵ du¬
oꝵ quã cet̾oꝵ. pariem̃. sic̃ in archȩ compo¬
sitione ẽ qnͣtitas maior : sic in rerũ signifi¬
catione ꝙ ueritatis contemplatione ẽ eor
dignitas sublimior. Quis eñi nesciat quam
sit incomꝑabilit̾ maior illa quȩ ẽ usti et
iniusti: quã illa discretio quȩ ẽ commodi
& incõmodi : Prima autẽ ꝑtinet ad pari¬
etes qui metiunt᷑ archȩ longitudinẽ: ña
illa quȩ est cõmodi & incõmodi ꝑtinet ad ilos
parietes qui metiunt᷑ archȩ latitudinẽ. Ad duo
itaq latera archȩ ꝑtinet quoru̾libet consideratis.
scd̃m qđ fiunt uiste seu etiã inuste. Quȩ uero

Expanded text:
tur. Boni autem per prospera et ad bona foventur et tur. Boni autem per prospera et ad bona foventur et a malis proteguntur. Igitur primus angulus est ad correctionem, secundus ad destitutionem, tertius ad protectionem, quartus ad correctionem. Patet autem quod illi parietes per Moysen latera arcae dicuntur, qui longitudinem arcae metiuntur. Horum duorum, quam caeterorum parietum, sicut in arcae compositione est quantitas major, sic in rerum significatione et veritatis contemplatione est eorum dignitas sublimior. Quis enim nesciat quam sit incomparabiliter major illa quae est justi et injusti, quam illa discretio quae est commodi et incommodi? Prima autem pertinet ad parietes qui metiuntur arcae longitudinem. Nam illa quae est commodi et incommodi pertinet ad illos parietes qui metiuntur arcae latitudinem. Ad duo itaque latera arcae pertinet quorumlibet consideratio secundum quae fiunt juste seu etiam injuste. Quae vero
Abbreviated transcription (Latin):
nitȩ modũ excedant. Ne enĩ ꝑeffluamꝰ uti iam
diximsꝰ hinc religamꝰ᷑ uinculo cupiditatis: illine
obstrium᷑ repagulo necessitatis. Multa eĩ sepe
dimittimꝰ ne amittamꝰ qd̃ diligimꝰ: multa ni¬
chilomuiꝰ ne incurramꝰ qđ odimus. Uui gͦ ad¬
uersitas atq ꝑuersitas se inuic̾e collidunt: qͦ¬
dammꝰ in archa nr̃a angulũ efficiunt. Ubi uͦ
ꝓsꝑitas atq ꝑuersitas inuicẽ occurrunt: alt̾m
equitatis & aduersitatis: quartũ comungit.
ad pͥmũ angulũ corripiunt᷑ mali: ad qrtũ
corrigunt᷑ boni. Item ad scdm destituunt᷑ ma¬
li: ad terciũ ꝓtegunt᷑ boni. ꝑaduersitatem
siquidẽ reꝓbi corripunt᷑: ñ aut̾e corrigunt᷑
Si enĩ se ipsos corrigerent: utiq reꝓbi ñ eeñt.
E ꝑ aduersitatẽ boni a malis siuis corrigunt᷑.
scu &̃ ad meliora ꝓmouent᷑. Item ꝑ ꝓsꝑitatẽ
mali in se ipsis resolunnt᷑: & a deo destituun¬

Expanded text:
nitae modum excedant. Ne enim per effluamus, uti jam nitae modum excedant. Ne enim per effluamus, uti jam duximus, hinc religamur vinculo cupiditatis, illinc obstruimur repagulo necessitatis. Multa enim saepe dimittimus ne amittamus quod diligimus; multa nihilominus, ne incurramus quod odimus. Ubi ergo adversitas, atque perversitas se invicem collidunt quodammodo in arca nostra angulum efficiunt. Ubi vero prosperitas atque perversitas invicem occurrunt, alterum aequitatis et adversitatis quartum conjungit. Ad primum angulum corripiuntur mali, ad quartum corriguntur boni; item ad secundum destituuntur mali, ad tertium proteguntur boni. Per adversitatem siquidem reprobi corripiuntur, non autem corriguntur. Si enim seipsos corrigerent, utique reprobi non essent. Sed per adversitatem boni a malis suis corriguntur, seu etiam ad meliora promoventur. Item per prosperitatem mali in seipsis resolvuntur, et a Deo destituun
Abbreviated transcription (Latin):
oppositos: hinc unũ ęquitas. illinc alterũ
iniquitas. Duos uͦ alios parietes e regione
se inuiẽẽ respicientes efficiunt. nicħomi¬
nꝰ hine unũ ꝓsꝑitas: illinc alterũ aduer¬
sitas. Iuud aut̃e ualde ammirandũ. et
multa ammiratione dignũ. qͦmͦ uł uo¬
luntas bona. uł qualis uoluntas mala
dõ om̃ia moderante & iuste dispouente.
hinc mͦ aduersitate repellit᷑. mͦ illinc ꝓsꝑ¬
itate religat᷑: ne ħ uł illa in infinitum
exerescat. & diuinȩ dispositionis modũ
excedat. Cogita nunc quẽad modũ in ar¬
cha nr̃a parietes se in longũ extendentes¬
& longitudiuẽ archȩ metientes. duo alii parieces
ꝑtransuersum occurrentes. binc inde p̃cidant: et
ad certa mensurã restringant. Iuxta hanc simili¬
tudinẽ duuna dispensatio diuersis uoluntati¬
b nunc ad uotũ famulat᷑. ut inueniant qͦmͦ se
extendant: mͦ cis aduersat᷑ ne destinationis p̃fi¬

Expanded text:
oppositos, hinc unum aequitas, illinc alterum oppositos, hinc unum aequitas, illinc alterum iniquitas, duos vero alios parietes e regione se invicem respicientes efficiunt nihilominus hinc unum prosperitas, illinc alterum adversitas. Illud autem valde admirandum et multa admiratione dignum, quomodo vel voluntas bona vel qualiter voluntas mala, Deo omnia moderante et juste disponente, hinc modo adversitate repellitur, modo illinc prosperitate religatur, ne haec, vel illa in infinitum excrescat et divinae dispositionis modum excedat. Cogita nunc quemadmodum in arca nostra parietes se in longum extendentest longitudinem arcae metientes, duo alii parietes per transversum occurrentes hinc inde praecidant, et ad certam mensuram restringant. Juxta hanc utique similitudinem divina dispensatio diversis voluntatibus nunc ad votum famulatur ut inveniant quomodo se extendant, modo eis adversatur ne destinationis praefi
Abbreviated transcription (Latin):
imaginationem : Quomodo ad ꝑmissionem
uel oꝑationem di ꝑtinet. quicquid radius
concemplationis plustrat xuiiii¬
ostulat rõnis ordo de circuł q uectib ħ
loco aliqua uł bituit̃ dicere: ut ide ordo
seruet᷑ in expositione que auctor seruare uo¬
luit in descͥptione. Primo itaq considerandũ
ẽ quȩ suit latera archȩ: ut consequent̃ possi¬
mus agnosc̾e qͦs in quo latere circulos debeamꝰ
ponere. ꝑ archam grãm contemplationis
accipimus: uti suꝑius iam diximꝰ. Quia gͥ
radiꝰ contemplationis ab alto radiat. & se in
omnẽ partẽ ꝓ subleuate m̃tis capacitate di¬
latat: omĩa quę sub contẽplationẽ cadcre
possunt. ad hanc se archam ꝑtinere. eiu¬
dent᷑ ostendunt. Aua uͦ consideratio ẽ qua
attendimꝰ eoꝵ quȩ cotidie fiunt. alia iusta
alia eẽ unusta: & longe alia consideratio
illa qua conspicimus humanis usib alia
c̃ẽ cõmoda. alia uͦ incominoda. Erigunt gͦ
in archa nr̃a parietes duos sͥ inuic̾e ediu̾so

Expanded text:
APUT XIX. Quomodo ad permissionem, vel operationem Dei pertineat quidquid radius contemplationis perlustrat. Postulat rationis ordo de circulis et vectibus hoc loco aliqua vel breviter dicere, ut idem ordo servetur in expositione, quem auctor servare voluit in descriptione. Primo itaque considerandum est quae sint latera arcae, ut consequenter possimus agnoscere quos in quo latere circulos debeamus ponere, per arcam gratiam contemplationis accipimus, uti superius jam diximus. Quia igitur radius contemplationis ab alto jam radiat, et se in omnem partem pro sublevata mentis capacitate dilatat, omnia quae sub contemplationem cadere possunt, ad hanc se arcam pertinere evidenter ostendunt. Alia vero consideratio est qua attendimus eorum quae quotidie fiunt alia justa, alia esse injusta, et longe alia consideratio illa qua conspicimus humanis usibus alia esse commoda, alia vero incommoda. Erigunt ergo in arca nostra parietes duos sibi invicem e diverso
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. motus corporis ultͦ occurrit: & cicius
inuenis qũa unanimis ei sit. Statum ut
uult animus. mouet pes uł manus. Ad
nutũ eius circũfert᷑ oculus. Ad eius arbitri¬
um mouet᷑ lingua. mouent᷑ & labia: uł
alia quelibet corponis m̃bra. Quid queso in
rerum natura dissimilius. qu̾a sp̃c & corpus:
Uerũtam̃ uyi obsecto tantã tam ꝑfecte cõcor¬
de unanimitatẽ inuenimus ÷ ut pene unmo
penitus eodẽ temꝑe sit fieri uelle & fieri. mo¬
ueri uelle atq moueri: N num solũ quid̃e
corꝑis menbrũ ẽ in ea uidelicet parte qua

Expanded text:
cordis motus corporis ultro occurrit, et citius cordis motus corporis ultro occurrit, et citius invenis quam unanimis ei sit. Statim ut vult animus movetur pes vel manus. Ad nutum ejus circumfertur oculus. Ad ejus arbitrium movetur lingua, moventur et labia vel alia quaelibet corporis membra. Quid, quaeso, in rerum natura dissimilius quam spiritus et corpus? Verumtamen ubi, obsecro, tantam tam perfectae concordiae unanimitatem, invenimus ut pene, imo penitus eodem tempore, sit fieri velle et fieri, moveri velle atque moveri. Unum solum quidem corporis membrum est in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̾. Sensus siquidẽ corporeus incorporea
ñ capit. atq tam̃ sine eius manuductione
r̃õ ũ ascendit: sic̃ iam supra monstrata r̃o
docut. Certe et si homo minime peccasset.
in cognitione rerũ sensus exterior interiorẽ
adiuuaret. nam ȩuam suam in aduitori¬
um accepisse adam quis neget: Aliud uͦ
ẽ cursus sui comit̾e habere: & aliud ẽ itin̾iᷤ
sui ducem querere. Nam qm̃ ȩua uirum
suũ semel cont᷑ dĩ consilium uł p̃ceptum
pꝰ se traxit. et ad consilui sui consensũ in¬
dinauit: p̃uaricationis suȩ pena infirma¬
tus adam.iam eam sequi nec̃ee ht̃. & usq
minc cotidiano eius magisterio eget. Uerum
ad inuisibiliũ contemplationẽ corporearũ
similitudinuĩ calle ꝑducit᷑. Homo inqͥt una¬
ninis dux m̃s et notus m̃s. Quomͦ autem
sit homini interiori dux suus unanimis uł
notus. satis ut arbitror patet: nec multa ex¬
positione indiget. Cogita nunc qͦmͦ motui

Expanded text:
non potest. Sensus quidem corporeus incorporea non potest. Sensus quidem corporeus incorporea non capit; ad quae tamen sine ejus manuductione ratio non ascendit, sicut jam supra monstrata ratio docuit. Certe et si homo minime peccasset, in cognitione rerum sensus exterior interiorem adjuvaret: nam Evam suam in adjutorium accepisse Adam quis neget? Aliud vero est cursus sui comitem habere, et aliud est itineris sui ducem quaerere. Nam quoniam Eva virum suum, semel contra Dei consilium vel praeceptum post se traxit et ad consilii sui consensum inclinavit, praevaricationis suae poena infirmatus Adam, jam eam sequi necesse habet, et usque nunc quotidiano ejus magisterio eget; verumtamen ad invisibilium contemplationem corporearum similitudinum calle producitur: Homo, inquit, unanimis dux meus et notus meus . Quomodo autem sit homini interiori dux suus unanimis vel notus satius, ut arbitror, patet, nec multa expositione indiget. Cogita nunc quomodo motui
Abbreviated transcription (Latin):
dux m̾s et notus m̃s̃. Certum namq ẽ quia
nisi ꝑ corporeum sensũ. animꝰ ad exterioꝵ noti¬
ciam ꝑuenire ñ potest. Merito gͦ exteriorem
hominẽ homo interior ducẽ suum dicit. sine
cuiꝰ in inisterio uł potius magisterio ad uisi¬
biliũ cognitionẽ ñ ꝑtingit: s nec ad inuisibili¬
um quide cũ ad illa cognoscenda sine horũ
noticia assurgere ñ possit. Quotiens gͦ cognoᷤ¬
cendarũ rerũ ꝑ corporeũ sensum exꝑientiã
caꝑe cogit᷑: cociens numirũ interior homo
nr duc̃ẽ suũ sequi uidet᷑. Absq dubio sen¬
sus carnis sensũ cordis in cognoscendis reb
p̃cedit: quia nisi pͥus sensibilia ꝑ sensũ
corporeũ animꝰ caꝑet. omnino ñ inueniret
quid de eis saltem cogitare potuisset. S forte
mirũ non ẽ si sensũ cordis sensus corꝑis illuc
ducit. quo ipse ire pot̃: s illud ualde mirabi¬
le quomͦ eũ uluc conducit. quo ipse ascendẽ

Expanded text:
dux meus, et notus dux meus, et notus corporeum sensum, animus ad exteriorem notitiam pervenire non potest. Merito ergo exteriorem hominem homo interior ducem suum dicit, sine cujus ministerio, vel potius magisterio ad visibilium cognitionem non pertingit. Sed nec ad invisibilium quidem, cum ad illa cognoscenda sine horum notitia assurgere non possit. Quoties ergo cognoscendarum rerum, per corporeum sensum, experientiam capere cogitur, toties nimirum interior homo noster ducem suum sequi videtur. Absque dubio sensus carnis, sensum cordis in cognoscendis rebus praecedit; quia, nisi prius sensibilia per sensum corporeum animus caperet, omnino non inveniret quid de eis saltem cogitare potuisset Sed forte mirum non est, si sensum cordis sensus corporis illuc ducit, quo ipse ire potest. Sed illud valde mirabile, quomodo illuc eam conducit quo ipso ascendere
Abbreviated transcription (Latin):
dit: ꝙ ad illa app̃hendenda nitit᷑. In eotas
ħ speculatio in rõne consistit: qđ illis solis
inuestigandis insistit. quȩ corporeus sensus
omnino caꝑe nequit. S quia huiꝰ speculat¬
onis inuestigatio ad inuisibilium cogniti¬
oñẽ sine corporaliũ similitudinũ adiuto¬
rio ñ ꝑducit᷑: imaginationis manuducno¬
nẽ in nac parte ratio sequi uidet᷑. & uim¬
quisitionis suȩ cursu eam quasi ducem
itineris habere conuincit᷑. Dum em̃ ima¬
ginatio rõni rerũ uisibiiũ formas rep̃sen¬
tat. & ipsam ex earũdẽ rerũ similitudine
ad inuisibilium inuestigationẽ informat
quodamͦ illuc eam conducit. quo ꝑ se ire
nesciuit. Nuiqũa enĩ r̃õ ad inuisibiliũ con¬
templationẽ assurgeret. nisi ei imaginatio
rerũ usibiliũ formas rep̃sentando exiberet:
uñ ad illa similitudin̾e traheret. & inue¬
stigationis suȩ modũ formaret. Inde ẽ qd̾
ille interior homo ñr exterior̾e homin̾e duc̃e
suum uocat cũ dicit. Tu uͦ homo unanimis

Expanded text:
nititur. In eo itaque haec speculatio in ratione consistit quod illis solis investigandi insistit quae corporeus sensus omnino capere nequit. Sed quia hujus speculationis investigatio ad invisibilium cognitionem sine corporalium similitudinum adjutorio non perducitur, imaginationis manuductionem in hac parte ratio sequi videtur, et inquisitionis suae cursu eam quasi ducem itineris habere convincitur. Dum enim imaginatio rationi rerum visibilium formas repraesentat, et ipsam ex earumdem rerum similitudine ad invisibilium investigationem informat, quodammodo illuc eam conducit quo per se ire nescivit. Nunquam enim ratio ad invisibilium contemplationem assurgeret, nisi ei imaginatio rerum visibilium formas repraesentando exhiberet, unde ad illa similitudinem traheret, et investigationis suae modum formaret. Inde est quod ille interior homo noster exteriorem hominem, ducem suum vocat, cum dicit: Tu vero homo unanimis
Abbreviated transcription (Latin):
onis sue cursu interiorẽ adiuuat: quo ei
inuisibilium imagin̾e ꝑ rerũ uisibilium
imaginationẽ rep̾sentat. E dñ ducatus sui
officium explet: illuc istũ similitudinũ cal¬
le ꝑducit. quo ile intrare ñ audet. Sic sepe
famuli dños suos in na usq ad regias fores
p̃eunt: & tam̃ istis intro usq ad uiteriora
palacii ꝓꝑantib. illi exterius subsistunt. Pa¬
tet gͦ ut arbitror qd̾ suꝑius iamdiximꝰ. qͦmͦ
hoc contemplationis genus ẽe quidẽ in rõne¬
& scd̃m imaginationẽ intelligere debeamus:
qr et inuisibilia sunt quȩ m̃te conspicimꝰ.
& tam̾ ex rerũ usibiliũ similitudine. illa
nob̵ formamꝰ. Quid enĩ dixerim rerũ uisibi¬
lium forma : nisi qnͣdam quasi rerũ inuisi¬
bilium pictur̾as Sit mͦ aliquis qui ñqu̾a
leone uidisse se dicat. qͦm tam̃ udere desi¬
derat: si ei leonis imago in pictura aliqua
conuenient̃ exp̃ssã considerat: solida m̃bra
& uium animal sͥ in m̃te format. Cogita

Expanded text:
nteriorem adjuvat, quo ei invisibilium imaginem per rerum visibilium imaginationem repraesentat. Et, dum ducatus sui officium explet, illuc istum similitudinum calle perducit, quo ille intrare non audet. Sic saepe famuli dominos suos in via usque ad regias fores praeeunt et tamen, istis intro usque ad interiora palatii properantibus, illi exterius subsistunt. Patet ergo, ut arbitror, quod superius jam diximus, quomodo hoc contemplationis genus esse quidem in rintelligere debeamus, quia et invisibilia sunt quae mente conspicimus, et tamen ex rerum visibilium similitudine illa nobis formamus. Quid enim dixerim rerum visibilium formam nisi quamdam quasi rerum invisibilium picturam? Sit modo aliquis qui nunquam leonem vidisse se dicat, quem tamen videre desiderat, si ei leonis imago in pictura aliqua convenienter expressae oet vivum animal sibi in mente format. Cogita
Abbreviated transcription (Latin):
ta iux pꝰ multa exꝑim̃ta ꝑtingit: s ea semel
adepta ex illa nimirũ ñ parũ ꝑficit. Sine
hac nũquã poti̾t adam adiutorio suo bene
uti ÷ ꝑ hanc docet᷑ exterior homo deliciaᷤ egip¬
ti paulatim fastidire tandẽq obliuisci: assu¬
escitq nichilominꝰ sp̃alib alimentis delectari.
Mirũ hoc uł potius incredibile alicui uide¬
bit᷑: s si mͥ iñ non credit᷑ uł exꝑto credatur
Audiamus illum que hec exꝑientia docue¬
rat: & attendamus quid dicat. Homo inqt
it̾m loco. Qui simul mecũ dulces.c.c. i.d.
sunt panes qͦs interior homo nr̃ exteriori
apponit. uł quib eũ cib reficit: manifestat
scͥptura qnȩ dicit. fuerunt mnͥ lac̾ine meȩ pane

Expanded text:
nta, vix post multa experimenta pertingit, sed ea semel nta, vix post multa experimenta pertingit, sed ea semel adepta, ex illa nimirum non parum proficit. Sine hac nunquam poterit Adam adjutorio suo bene uti; per hanc docetur exterior homo noster delicias Aegypti paulatim fastidire, tandemque oblivisci, assuescitque nihilominus, spiritalibus alimentis delectari. Mirum hoc, vel potius incredibile alicui videbitur. Sed, si mihi inde non creditur, vel experto credatur. Audiamus illum quem haec experientia docuerat, et attendemus, quid dicat: Homo, inquiterum loco: Qui simul mecum dulces capiebat csunt panes quos interior homo noster, exteriori apponit, vel quibus eum cibis reficit, manifestat Scriptura, quae dicit: Fuerunt mihi lacrymae meae pane
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ temꝑe moueri uelle atq moueri: sic uno eo¬
deq mom̃to ẽ corꝑe pati. & corde compati. exte¬
rius delectari. & interus congratulari. Euge
quid magis mireris. aut corꝑis ad ammũ tã
celer̾e obedientiam: aut animi ad corpꝰ tã fa¬
miliarẽ noticiam. Mira obedientia: ubi õe
animi desiderium motus corꝑis peue p̃uenit.
Miranda notici e familiaritas: uͥ corpꝰ qeqͥd
tam familiari noticia. ht̃ inqũa uñ mutt᷑:
ñ tam̃ unde głet᷑. Non magna głatio anuũ
nosse quȩ soleant corpꝰ suum delectari uł ledẽ.
S illud ꝓculdubio magnũ erit. cum ĩa mul¬
tis exꝑientiȩ documentis nosse ceꝑit. qua dis¬
cretione debeat appetitui carnis & in necessa¬
riis obtemꝑare. & in suꝑfluis contraire: ne si
nimis foueat. suscitet sͥ hostem. & nutriat
rebellem: uł si nimis afflgat: ꝑunat cuĩe.
& oppͥmat adiutorem. Sane ad huiꝰmodi no¬
ticie ꝑfectionẽ animus ux ꝑ multa argum̃¬

Expanded text:
est tempore moveri velle atque moveri, sic uno eoest tempore moveri velle atque moveri, sic uno eodemque momento est corpore pati et corde compati, exterius delectari, interius congratulari. Elige quid magis mireris, aut corporis ad animum tam celerem obedientiam, aut animi ad corpus tam familiarem notitiam. Mira obedientia ubi omne animi desiderium, motus corporis pene praevenit. Miranda notitiae familiaritas, ubi quidquid cotam familiari notitiam; habet, inquam, unde miretur, non tamen unde glorietur. Non magna gloriatio animum nosse, quae soleant corpus suum delectari vel laedere. Sed illud procul dubio magnum erit, cum jam multis experientiae documentis nosse coeperit, qua discretione debeat appetitui carnis, et in necessariis obtemperare, et in superfluis contraire, ne, si minus foveat, suscitet sibi hostem, et nutriat rebellem. Vel, si nimis affligat, perimat civem et opprimat adjutorem. Sane ad hujusmodi notitiae perfectionem, animus vix per multa argume
Abbreviated transcription (Latin):
ñ obtemꝑat. Cum uͦ hanc eius contradicti¬
oñe ex diuino ad uitorio ꝑ moderatã afflicti¬
onẽ poterit repͥmere: iam deinceps audes
eũ unanimẽ dicere. & homin̾e pacis suȩ
appellare. homo inquit pacis ince. E cce
quomͦ unanimis. s quomͦ notus: Illud
qͥd satis constat. quia quicqͥd in qualibet
corꝑis parte agit᷑. ubicumq ledit᷑. ubicũq
qualibet delectatione fouet᷑. statim ad ani¬
ini noticiam ꝑuenit: ꝙ eũ omnino late¬
re ñ possit. quecũq afflictio uł delectatio
sensum cartus afficit. E sic̃ motus cordiᷤ
absq contradictione statim exit ꝑ motũ
corporeum: sic omnis sensus corꝑis abͦq
mora intrat ad animũ. Et sic̃ in omni
actione sua corꝑał motus arbitrio cordi ᷤ
ob sequit᷑. sic omnis passio corporał absq
repulsa ad animũ ingreditur: & quam
uere nulla corꝑis inuiria uł oplectatio aniũ
lateat. illa tam subita compassionis uł cong¬
tulationis uelocitas ꝓbat. Nam siẽ i io eodeq

Expanded text:
 hanc ejus contradictionem, ex divino adjutorio, per moderatam afflictionem poterit reprimere, jam deinceps audet eum unanimem dicere, et hominem pacis suae appellare. Homo, inquit, pacis meae. Ecce quomodo unanimis. Sed quomodo notus? Illud quidem satis constat, quia quidquid in qualibet corporis parte agitur, ubicunque laeditur, ubicunque qualibet delectatione fovetur, statim ad animi notitiam pervenit, ut eum omnino latere non possit quaecunque afflictio vel delectatio, sensum corporeum afficit, et sicut motus cordis, absque contradictione statim exit per motum corporeum, sic omnis sensus corporis absque mora intrat ad animum; et sicut in omni actione sua corporalis motus, arbitrio cordis obsequitur, sic omnis passio corporalis absque repulsa ad animum ingreditur, et quam ere nulla corporis injuria, vel oblectatio animum lateat illam tam subita compassionis, vel congratulationis velocitas probat. Nam, sicut uno eodemque
Abbreviated transcription (Latin):
militudine ñ discreparent: ꝓculdubio coi¬
ca & transitoria et insufficientia ñ een̾t
In comparabiit̾ tam̃ copiosior ẽ horũ adila
dissimilitudo quã similitudo: infinita iqͥ¬
dẽ E in hoꝵ comꝑatione futurȩ plenitdi¬
nis suꝑeminens magnitudo. Unde ẽ quo
uix archȩ supp̃ma coronã tangunt. eiuso
inferiorib uingunt᷑: quia hoꝵ sũma. illar¬

Expanded text:
militudine non discreparent, procul dubio cadmilitudine non discreparent, procul dubio caduca, transitoria et insufficientia non essent, incomparabiliter tamen copiosior est horum ad illa dissimilitudo quam similitudo. Infinita siquidem est in horum comparatione futurae plenitudinis superveniens magnitudo. Unde est, quod vix arcae suprema coronam tangunt, ejusque inferioribus junguntur, quia horum summa illor
Abbreviated transcription (Latin):
ciant. omnũq quȩ ab alto uident rõnẽ
& oidine comp̃hendant: quomͦ de mutua
societate insolubiliq caritate in infinttũ
gaudeant: quo mͦ in illam diuinȩ cdarita¬
tis uisionẽ insaciabilit̾ i ardescant & ar¬
cham nrãm coronauimus. Cogitemꝰ quomͣ¬
egrediunt᷑ et ingrediunt᷑ ꝙ pascua inue¬
niunt: & archȩ nr̃ȩ coronam uixta con¬
gruũ sͥ modũ consummauimꝰ. Hides certe
qđ sp̃ualia pascua inuenuint᷑ ñsolum in
interiorib: uerũ etiã in reb exteriorib in
reb corporalib. Absq dubio corporalia bo¬
na inquantũ bonis inuisibilib & incor¬
lia pascua ministirare possunt. Nam si
mullã omnino bona usibilia ad inuisibiia
limilitudin̾e hab̾ent. ad inuisibiliũ inudi¬
gationẽ nuillatenꝰ nos adiuuare ualerens re
iam constaret qd̃ de ipsis legit᷑. quia inuii¬
bilia dĩ ꝑ ea quȩ facta sunt incellecta cons¬
ciunt᷑. Iterum uͦ si ista ab illis multa disi¬

Expanded text:
ciant, omniumque quae ab alto vident rationem ciant, omniumque quae ab alto vident rationem et ordinem comprehendant, quomodo de mutua societate, insolubilique charitate in infinitum gaudeant, quomodo in illam divinae claritatis visionem insatiabiliter inardescant, et arcam negrediuntur, et ingrediuntur, et pascua inveniuntur, et arcae nostrae coronam juxta congruum sibi modum consummavimus. Vides certe, quod spiritualia pascua inveniuntur non solum in interioribus, verum etiam in rebus exterioribus, in rebus corporalibus. Absque dubio corporalia bona in quantum bonis invisibilibus et incorspiritualia pascua ministrare possunt. Nam si nulla omnino bona visibilia ad invisibilia similitudinem haberent ad invisibilium investigationem, nullatenus nos adjuvare valerent, nec jam constaret, quod de ipsis legitur, quia invisibilia Dei per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur . Iterum vero si ista ab illis multa dissi
Abbreviated transcription (Latin):
uñ mirent᷑: unde eoꝵ creator̃e digne uene¬
rent᷑. Alia gͦ sunt quȩ supͣ se alia quȩ iudĩt
in se: atq alia quȩ uident sub se. Hec om̃ia
iugit̃ contemplant᷑. contẽplantes mirant᷑
mirantes letant᷑. Letant᷑ de dina contem¬
platione. congratulant᷑ de inuua uisione:
delectant᷑ in rerũ corꝑalium speculatione.
Pars infima coronȩ quȩ sub ꝓpieiatorium
descendit. & ligno affigit᷑ iocundũ ilud
spectaculum designat qđ hñt in inferiorib
creaturis: media pars coronȩ quȩ ꝑpicia¬
torio iungit᷑. ardentissimũ illud caritatiꝰ
desiderium figurat qđ contrahunt de iocũ¬
ditate mutuę uisionis: supp̃ma pare coro¬
nȩ quȩ supͣ ꝓpiciatorium eleuat᷑. in effabi¬
le illud gaudiũ expͥmit. qd̾ hauriunt de iugi
contemplatione sui creatoris. Biscamus & nos
contemplantes mirari. & mirantes contem¬
plari. qͦmͦ illi suꝑnȩ beatitudinis ciues
om̃ia quȩ sub ipsis sunt indesinent̃ aspi¬

Expanded text:
e eorum Creatorem digne venerentur. Alia ergo sunt quae supra se, alia quae vident in se atque alia quae vident sub se. Haec omnia jugiter contemplantur, contemplantes mirantur, mirantes laetantur. Laetantur de divina contemplatione, congratulantur de mutua visione, delectantur in rerum corporalium speculatione. Pars infima coronae, quae sub propitiatorium descendit et ligno affligitur jucundum illud spectaculum designat quod habent in inferioribus creaturis, media pars coronae, quae propitiatorio jungitur, ardentissimum illud charitatis desiderium figurat, quod contrahunt de jucunditate mutuae visionis. Suprema pars coronae quae supra propitiatorium elevatur ineffabile illud gaudium exprimit, quod hauriunt de jugi contemplatione sui Creatoris. Discamus et nos contemplantes mirari, et mirantes contemplari quomodo illi supernae beatitudinis cives omnia quae sub ipsis sunt indefiniter aspi
Abbreviated transcription (Latin):
uita apphendere possimus. Beata aut̃e
illa suꝑnoꝵ sp̃uum multitudo desid̾ĩa
sua ultra gaudioꝵ suoꝵ plenitudinem
ñ extendit: quȩ felicitatis suȩ infinitat᷑s
uł immensitatẽ comp̃hendere omnino
ñ sufficit: quã beatitudinis suę corona
undiq cingit. & usq qͣ magnitudinis
sue sini includit. Est aut̃e eoꝵ gaudiũ
ñ solum de contemplatione creatoris: s cũ
in contemplandis euis creaturis. Dum
eñ dm̃ in omnib oꝑib suis mirabilem
inueniunt: quid mirũ si ubiq mirando ue¬
nerant᷑. uenerando muant᷑ magnalia eiꝰ qũe
diligunt: Inueniunt itaq ñsolum in cre¬

Expanded text:
vita apprehendere possimus. Beata autem vita apprehendere possimus. Beata autem illa supernorum spirituum multititudo, desideria sua ultra gaudiorum suorum plenitudinem non extendit, quae felicitatis suae infinitatem vel immensitatem comprehendere omnino non sufficit, quam beatitudinis suae corona undique cingit, et usquequaque magnitudinis suae sinu includit. Est autem eorum gaudium non solum de contemplatione Creatoris, sed etiam in contemplandis ejus creaturis. Dum enim Deum in omnibus operibus suis mirabilem inveniunt, quid mirum si ubique mirando venerantur, venerando mirantur magnalia ejus, quem diligunt? Inveniunt itaque n
Abbreviated transcription (Latin):
qđ corona recte notare possumus. si ꝑ
illam inuisibiliũ bonoꝵ plenitudinem
intelligeit debemus. Corona si quidẽ ꝓpiei¬
atorũ ab omni parte ambiebat: & intra
senꝑãm totũ includebat. Nam qnͣtũ ad com¬
posttionẽ archȩ ꝑtinet. nicħ aliud ꝓpiciato¬
rium qu̾ã euisdẽ archȩ oꝑculum ẽẽ intelli¬
gi debet: quȩda uidelicet tabula aurea. et
auro purissimo ex integro facta: quȩ ab infe¬
riori quidẽ parte ab archȩ summitate exci¬
piebat᷑. & ab omni uti iam dictum ẽ parte
corona aurea cingebat᷑. ꝑ hec itaq duo. eo¬
ronam scilicet ꝓpiciatoriũ. duo intelligimus
geneia contemplationũ: unum de inuisi¬
bilib substincus bonis. alterum de inui¬
sibilib substancus. ut in spiritib anglieis
uł humanis. Quid ẽ gͦ qđ corona totum
ꝓpiciatorium intra se concludit ͤ nisi qđ
beatitudo iustoꝵ omne eoꝵ desiderium
intra se comprehendit: Nos qnͣdu sub ege
sunt quȩ concupiscimꝰ. qu̾a quȩ in bad

Expanded text:
hac corona recte notare possumus, si per illam invisibilium bonorum plenitudinem intelligere debemus. Corona siquidem propitiatorium ab omni parte ambiebat, et intra seipsam totum includebat. Nam quantum ad compositionem arcae pertinet, nihil aliud propitiatorium, quam ejusdem arcae operculum esse intelligi debet, quaedam videlicet tabula aurea, ex auro purissimo ex integro facta, quae ab inferiori quidem parte ab arcae summitate excipiebatur, et ab omni, uti jam dictum est, parte, corona aurea cingebatur. Per haec itaque duo coronam scilicet et propitiatorium duo intelligimus genera contemplationum, unum de invisibilibus bonis, alterum de invisibilibus substantiis, ut in spiritibus angelicis vel humanis. Quid est ergo quod corona totum propitiatorium intra se concludit, nisi quod beatitudo justorum omne eorum desiderium intra se comprehendit? Nos quandiu sub egensunt quae concupiscimus, quam quae in hac
Abbreviated transcription (Latin):
Decte itaq tertiũ hoc contemplationis genꝰ
Nin quinq gradꝰ distinguit᷑. scđm quinꝙ¬
dictos illos considcrationũ modoꝰ ex quib in in¬
uisibiliũ inuestigationẽ similitudinũ rõ que¬
ritur. uł assignat᷑. Cum enĩ similitudo ex
aliquo ad aliquid assumit᷑: scdm eosdem
litudinem trahit ex eo qđ in ipso ẽ: quattꝰ t
quintꝰ ex eo qd ꝑ ip̃m ẽ. Et scds quidẽ ex eo qud
in ip̃o ẽ s extrinsecus: terciꝰ uͦ ex eo qd̾ in ip̃o ẽ fm
tͥnsecꝰ. Quartꝰ uͦ ex eo qͦd ꝑ ip̃m fit impulsuqͣłi
necessitatis: quintꝰ autẽ ex eo qͦd ꝑ ip̃m fit. s ꝓpos¬
to uoluntati. Primuᷤ gͦ huiꝰcemodi ĩbstionis mo¬

Expanded text:
Recte itaque tertium hoc contemplationis genus Recte itaque tertium hoc contemplationis genus in quinque gradus distinguit ex quibus in invisibilium investigationem, similtiudinum ratio quaeritur vel assignatur. Cum enim similitudo ex aliquo ad aliquid assumitur, secundum eosdem ilitudinem trahit ex eo quod in ipso est. Quartus et quintus ex eo quod per ipsum est. Et secundus quidem ex eo quod in ipso est, sed extrinsecus; tertius vero ex eo quod in ipso est, sed intrinsecus. Quartus vero ex eo quod per ipsum fit, impulsu quodam necessitatis. Quintus autem ex eo quod per ipsum fit, sed proposito voluntatis. Primus ergo hujuscemodi
Abbreviated transcription (Latin):
mus: uideamꝰ ne forte in aliqũa illaꝵ consi¬
derationũ cadat. quas suꝑius longitudini ł
latitudini archȩ assignauimꝰ. De diuinis
autẽ institutis notandũ qđ quedã debea¬
mus simplicit̾ intelligere. & nicħ in eis
myscicũ querere: queda uͦ & uixta litterȩ
sensum exeiceri debeant nichilominꝰ tam̃
mysticũ aliquid figurare hñt. Quia gͦ in
p̃ceptis sublimiorib & ad intelligendũ pro¬
fundiorib mystica intelligentia requirit᷑:
dimidiꝰ ille cubitus qui archȩ nr̃e altitudi¬
ni in diuinis institutionib ascribit᷑ quasi
in suis suꝑiorib corona aurea decorat᷑. S
nec in hac quidẽ parte similitudinis acco¬
modatio ab illarũ quinq supradictarũ con¬
siderationũ ꝓpͥetate penitus recedit: undeẽ
qd̾ corona ibi se uixta longitudiñe latitudi¬
ñeq archȩ distendit. ut ipsam undiq an¬
recte in quinq gradus diuiditur. xu.¬

Expanded text:
imus, videamus ne forte in aliquam illarum consiimus, videamus ne forte in aliquam illarum considerationum cadat, quas superius longitudini vel latitudini arcae assignavimus. De divinis autem institutis notandum quod quaedam debeamus simpliciter intelligere, et nihil in eis mysticum quaerere, quaeadm vero, et juxta litterae sensum exerceri debent, nihilominus tamen mysticum aliquid figurare habent. Quia ergo in praeceptis sublimioribus et ad intelligendum profundioribus, mystica intelligentia requiritur, dimidius ille cubitus qui arcae nostrae altitudini in divinis institutionibus ascribitur, quasi in suis superioribus corona aurea decoratur. Sed nec in hac quidem parte similitudinis accommodatio, ab illarum quinque supradictarum considerationum proprietate, penitus recedit, unde est quod corona ibi se juxta longitudinem latitudinemque arcae distendit, ut ipsam undique amrecte in quinque gradus dividitur.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiȩ nr̃e archa plenũ cubitum uidea¬
t᷑ habere ex institutione humana: semissem
uͦ ex institutione diuina. S quid ẽ qd̾ dicta
corona uidet᷑ sola suꝑiora archȩ tangere. nisi
qr constat humana instituta ad inuisibilia
& sꝑalia ualde longinqũa & om̃io ꝑegͥnam
similitudiñe habere : Quis illa nesciat in¬
uenta in usum temꝑalium. ñ in tipũ eter¬
noꝵ: Creatoris autẽ oꝑa quelibet iusibilia
ad hoc sunt creata. sic sunt disposita. ut et
p̃sentis uitȩ usib ministrarent: & futuroꝵ
bonoꝵ umbram gererent: Uñ fit etiã ut oꝑ¬
atio industriȩ inquantũ imitat᷑ natuĩa:. in
tantũ in se gestet inuisibiliũ uł futurorum
umbr̃a. De cetero aut̃ẽ humana instituta
tanto ab inusibiliũ similitudine ꝑegrina
sunt: qnͣto eoꝵ inuentores in illoꝵ instituti¬
one nicħ tale cogitauerunt. Quotiens tñ
in istis ad illa aliquid similitudinis inuem¬

Expanded text:
intelligentiae nostrae arca plenum cubitum videaintelligentiae nostrae arca plenum cubitum videatur habere ex institutione humana, semissem vero ex institutione divina. Sed quid est quod dicta corona videtur sola superiora arcae tangere, nisi quia constat humana instituta ad invisibilia et spiritalia valde longinquam, et omnino peregrinam similitudinem habere? Quis illa nesciat inventa in usum temporalium, non in typum aeternorum? Creatoris autem opera quaelibet visibilia ad hoc sunt creata, sic sunt disposita, ut et praesentis vitae usibus ministrarent, et futurorum bonorum umbram gererent, unde fit etiam ut operatio industriae, in quantum imitatur naturam, in tantum in se gestet invisibilium vel futurorum umbram. De caetero autem humana instituta tanto ab invisibilium similitudine peregrina sunt, quanto eorum inventores in illorum institutione nihil tale cogitaverunt. Quoties tamen in istis ad illa aliquid similitudinis inven