comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur affirmant. Cumq ut ipsi ea exponant scđm quorũ
uelint sensa deposcimꝰ. nicħ se ꝓfitentur inuenisse qͦs pla¬
ceat. Ec de his caceri exigunt: quoꝵ altitudinẽ nullus
atcigerit. Eo postremo ꝑuicatia tota descendit: ut fioẽ
nr̃am edificatiom audientium contrariam eẽ definiant.
Acsic &̃ si uera sit ñ ꝓmendam. qr & ꝑniciose ñ recipienai
tradantur: & nullo ꝑiculo que intelligi nequeant conti¬
ceantur. Qdã uͦ horum intantũ a pelagianis semitis ñ
declinant. ut cũ ad fatendam eam xp̃i grãm quȩ omĩa
p̃ueniat m̾ita humana cogant᷑. ne si m̾itis reddit᷑ frust᷑
gra nominet᷑: ad c̃ditionẽ hanc uelint umꝰcuiꝰq hõis ꝑtine
inqua cum nicħ ptiꝰ merentem q nec existnte libi at¬
bitrui & rationalẽ grãm creatoris instituat. ut ꝑ discrea¬
onem boni ac mali. ad cognitionẽ d̃i. & ad obedientiam
mandatorum ẽ. possit suam dirig̾e uoluntatem. atq

Expanded text:
tur, adfirmant. cumque, ut ipsi ea exponant, secundum quorum tur, adfirmant. cumque, ut ipsi ea exponant, secundum quorum uelint sensa, deposcimus, nihil se profitentur inuenisse, quod placeat, et de his taceri exigunt, quorum altitudinem nullus adtigerit. eo postremo peruicacia tota descendit, ut fidem nostram aedificationi audientium contrariam esse definiant ac sic, etiam si uera sit, non promendam, quia et perniciose non recipienda tradantur et nullo periculo, quae intellegi nequeant, conticeantur. Quidam uero horum in tantum a Pelagianis semitis non declinant, ut. cum ad confitendam eam Christi gratiam, quae omnia praeueniat merita humana, cogantur, ne, si meritis redditur, frustra gratia nominetur, ad condicionem hanc uelint uniuscuiusque hominis pertinere, in qua eum nihil prius merentem quia nec existentem liberi arbitrii et rationalem graionem boni ac mali et ad cognitionem dei et ad oboedientiam mandatorum eius possit suam dirigere uoluntatem atque
Abbreviated transcription (Latin):
q uirtutes: si di constitutio humanas p̾ueniat uoluntates.
& sub hoc p̾destinationis nomine fatalem quandã induci
necessitatem. aut diu̾sarũ naturarum dici dñm c̃ditorem.
si nemo aliud possit ẽẽ ꝗͣ factꝰ sit. Utq breuius ac pleniꝰ qͦd
opinant᷑ exponam. quicqͥd in libro hoc ex contradicentium
sensu scĩtas tua sͥ opposuit. quicqͥd &̃ in libris contͣ uilia¬
num ab ipso sub hac questione obiectum potentissime
debellasti. Hoc totum ab istis scĩs intentiosissime c̃clamat᷑.
Et cum contra eos scripta beatitudinis tuȩ ualidissimis
& innumeris cestimoniis diuinarum scripturarũ instruc¬
ta ꝓferimꝰ. ac scãm formã disputationũ tuarũ aliqͥd &ẽ ipsi¬
& ea quȩ de epła pauli apłi romanis scribentis. ad manife¬
stationẽ diuinȩ grẽ p̃uenientis eleccorũ merita ꝓferuntur.
a nullo umꝗͣ eccłasticorum ita et̃ intellecta ut nẽ sentiun¬

Expanded text:
que uirtutes, si dei constitutio humanas praeueniat uoluntates, que uirtutes, si dei constitutio humanas praeueniat uoluntates, et sub hoc praedestinationis nomine fatalem quandam induci necessitatem aut diuersarum naturarum dici dominum conditorem, si nemo aliud possit esse, quam factus sit. utque breuius ac plenius, quod opinantur, exponam, quicquid in libro hoc ei contradicentium sensu sanctitas tua sibi opposuit, quicquid etiam in libris contra Iulianum ab ipso sub hac quaestione obiectum potentissime debellasti, hoc totum ab istis sanctis intentiosissime conclamatur. et cum contra eos scripta beatitudinis tuae ualidissimis et innumeris testimoniis diuinarum scripturarum instructa proferimus ac sula apostoli Pauli Romanis scribentis ad manifestationem diuinae gratiae praeuenientis electorum merita proferuntur, a nullo umquam ecclesiasticorum ita esse intellecta, ut nunc sentiun
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ hominẽ ad credendũ & ad oꝑandum diuinis institu¬
tionib aminoneri. ut de app̃hendenda uita ȩt̾na nemo des-¬
peret: cũ uoluntariȩ deuotioni remuneratio sit parata. Hoc
autem ꝓpositum uocationis dĩ. quo uł ante mundi initiũ.
uł in ipsa conditione gen̾is humani eligendoꝵ & reiciendo¬
rum dr facta discretio. ut scđm qͦd placuit creatori. alii ua¬
sa honoris. alii uasa c̃tumeliȩ sint creati: & lapsis curam re¬
surgendi adimere. & sc̃is occasionẽ teporis afferre. eoqͦd in
utramq partẽ suꝑfliuus labor sit. si neq reiectus ulla indu¬
stria possit intrare. neq electꝰ ulla negligentia possit exci¬
dere. Quoqͦ enim mͦ se egerint. ñ posse aliuo erga eos ꝗͣ d̾s
definiuit acciđe. & sub incerta spe cursum ñ posse eẽ con¬
stantem. cũ si aliud habeat p̾destinantis electio. cassa sit
annitentis intentio. Remoueri itaq omnẽ industriã. tolli¬

Expanded text:
omnem hominem ad credendum et ad operandum diuinis instituomnem hominem ad credendum et ad operandum diuinis institutionibus admoneri, ut de adprehendenda uita aeterna nemo desperet, cum uoluntariae deuotioni remuneratio sit parata. hoc autem propositum uocationis dei, quo uel ante mundi initium uel in ipsa conditione generis humani eligendorum et reiciendorum dicitur facta discretio, ut, secundum quod placuit creatori, alii uasa honoris alii uasa contumeliae sint creati, et lapsis curam resurgendi adimere et sanctis occasionem teporis adferre eo, quod in utramque partem superfluus labor sit, si neque reiectus ulla industria possit intrare neque electus ulla neglegentia possit excidere. quoquo enim modo se egerint, non posse aliud erga eos. quam deus definiuit, accidere et sub incerta spe cursum non posse esse constantem, cum, si aliud habeat praedestinantis electio, cassa sit adnitentis intentio. remoueri itaque omnem industriam tolli
Abbreviated transcription (Latin):
tuenda ẽ. ne cã claris tãq egregus in omĩũ untutũ studio uiriᷤᷤ
sp̾c pelagianȩ impietatis illudat. ne simpliciores quiq apud
qͦs horum magna ẽ de ꝓbitatis contemplatione reuerentia.
hoc tutissimum sͥ estiment. qͦ audiant eos quor̃ auccoritatẽ
sine udicio secunt᷑ asserere. Hec enim ipsoꝵ diffinitio ac ꝓ¬
fessio ẽ. omnẽ qͥdẽ hominẽ adam peccante peccasse. &e nemi¬
nẽ ꝑ oꝑa sua.s ꝑ di grãm regeneratione saluari. Uniu̾sis ta¬
men hominib ꝓpiciationẽ quȩ ẽ in sacram̃to sanguinis
xp̃i sine exceptione eẽ ꝓpositam. ut qͥcũq ad fidẽ & ad bap¬
tisinũ acced̾e uoluerint: salui eẽ possint. & aut̾ credituri
st̃. qui ue in ea fide quȩ deinceps ꝑ grãm sit uiuanda man-¬
stinasse in regnum suum. qͦs gratis uocatos dignos futuros
electione. & de hac uita bono fine excessuros eẽ p̃uiderit. Idãꝵ

Expanded text:
tuenda est, ne tam claris tamque egregiis in omnium virtutum studio viris tuenda est, ne tam claris tamque egregiis in omnium virtutum studio viris spiritus Pelagianae impietatis illudat: deinde ne simpliciores quique, apud quos horum magna est de probitatis contemplatione reverentia, hoc tutissimum sibi aestiment, quod audiant eos, quorum auctoritatem sine judicio sequuntur, asserere. 3. Haec enim ipsorum definitio ac professio est: Omnem quidem hominem Adam peccante peccasse; et neminem per opera sua, sed per Dei gratiam regeneratione salvari: universis tamen hominibus propitiationem, quae est in Sacramento sanguinis Christi, sine exceptione esse propositam, ut quicumque ad fidem et ad Baptismum accedere uoluerint, salui esse possint. qui autem credituri sunt quiue in ea fide, quae deinceps per gratiam sit iuuanda, manstinasse in regnum suum, quos gratis uocatos dignos futuros electione et de hac uita bono fine excessuros esse praeuiderit. ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
torum scđ̃m dĩ ꝓpositum. disputasti. Et cũ aliquandiu tar¬
ditatem suam culpare maluerint. ꝗͣ ñ intellecta rep̃hende.
quib dam eoꝵ lucidiorẽ suꝑ hoc atq aꝑtiorẽ beatitudiniᷤ
tuȩ expositionem uoluerint postulare: euenit ex dispositi¬
one miscđiȩ dĩ. ut cum qͦsdã intra africam similia mouis¬
sent. librũ de correctione & grã. plenum diuinȩ auccorita¬
tis emitteres. Quo in notitiã nram insꝑata oportunitate
delato: putauimus om̃s querelas resistentiũ sopiendas: quia
uniu̾sis questionib de quib c̃sulenda erat sc̾itas tua. tam
plene illic absoluteq responsum ẽ. quasi hoc specialiter
studueris. ut quȩ apud nos erant turbata componeres.
ligentiores multo instructioresq st̃ facti: ita ut qui ꝑsua¬
sionis suȩ impediebantur obscuro: adu̾siores ꝗͣ fuerant re¬
cessert̾. Quorum tã abrupta dissensio. pͥmũ propt̾ ipsos me¬

Expanded text:
torum secundum dei propositum disputasti. et cum aliquamdiu tartorum secundum dei propositum disputasti. et cum aliquamdiu tarditatem suam culpare maluerint quam non intellecta reprehendere quidamque eorum lucidiorem super hoc atque apertiorem beatitudinis tuae expositionem uoluerint postulare, euenit ex dispositione misericordiae dei, ut, cum quosdam intra Africam similia mouissent, librum de correptione et gratia plenum diuinae auctoritatis emitteres. quo in notitiam nostram insperata opportunitate delato putauimus omnes querelas resistentium sopiendas, quia uniuersis quaestionibus, de quibus consulenda erat sanctitas tua, tam plene illic absoluteque responsum est, quasi hoc specstudueris, ut quae apud nos erant turbata, componeres. ligentiores multo instructioresque sunt facti; ita qui persuasionis suae impediebantur obscuro, aversiores quam fuerant, recesserunt. Quorum tam abrupta dissensio primum propter ipsos me
Abbreviated transcription (Latin):
inesfabilit̾ mirabili. incomparabilit̾ hono¬
rando. prestantissimo patrono augustino: prosꝑ ignotꝰ qͥdẽ
ꝑtus. Nam ꝑ sc̃m̃ frẽm meum leontium diaconum misi epła:
& recepi. Nunc quoq beatitudini tuȩ scrib̾e audeo. ñ solũ sa¬
lutationis ut tunc studio. s &̃ fidĩ qua ȩccła uiuit affeccu.
Excubante enim ꝓ uniu̾sis menbris corporis xp̃i uigilantiᷤᷤ.¬
sima industria tua. & adu̾sus hereticarum doctrinarũ insi-¬
dias u̾itatis uirtute pugnante: nullomͦ mͥ uerendũ putaui.
ne onerosus tͥ aut importunus eẽm in eo qͦd ad multoꝵ salutẽ
ac ꝑ inde ad piecatem tuam ꝑtinet. cũ potiꝰ reum futurũ eẽ
me crederem. si ea quȩ ualde ꝑniciosa intelligo. ad specialẽ
patronum fidĩ ñ referrẽ. Multi gͦ seruoꝵ xp̃i qui in mas¬
siliensi urbe consistunt. in scĩtatis tuȩ scriptis quȩ adu̾suᷤ
pelagianos hereticos condidisti. contrarium putant patrũ
opinioni & eccłastico sensui. quicqͥd in eis de uocatione elec-¬

Expanded text:
ineffabiliter mirabili, incomparabiliter honorando, praestantissimo patrono, AUGUSTINO PROSPER. 1 1. Ignotuertus; nam per sanctum fratrem meum Leontium diaconum misi epistolas et recepi; nunc quoque beatitudini tuae scribere audeo, non solum salutationis, ut tunc, studio; sed etiam fidei qua Ecclesia vivit affectu. Excubante enim pro universis membris corporis Christi vigilantissima industria tua, et adversus haereticarum doctrinarum insidias veritatis virtute pugnante, nullo modo mihi verendum putavi ne onerosus tibi aut importunus essem in eo quod ad multorum salutem, ac perinde ad pietatem tuam pertinet, cum potius reum futurum esse me crederem, si ea, quae ualde perniciosa intellego, ad specialem patronum fidei nou referrem. Multi ergo seruorum Christi, qui in Massiliensi urbe consistunt, in sanctitatis tuae scriptis, quae aduersus Pelagianos haereticos condidisti, contrarium putant patrum opinioni et ecclesiastico sensui, quicquid in eis de uocatione elec
Abbreviated transcription (Latin):
audieritis me: cum sciret ipse in quib oꝑaret᷑ & uelle.
Et similia multa dicunt᷑. Nam ꝓpt̾ huius utilitatẽ secreci
dum occultum ẽ qui ꝑueniant: ꝓpt̾ huiꝰ gͦ utilitatẽ secreti
credendum ẽ qͦsoam de filiis ꝑditionis ñ accepto dono ꝑ¬
seuerandi usq in finem. in fide quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur
inciꝑe uiuere. & aliquãdui fidelit̾ ac iuste uiuere. & postea
cadere. neq de hac uita prꝰiꝗͣ hoc eis c̃cingat auferri. Quo¬
rum si memini c̃tigisset. tamdiu hab̾ent homines istũ
salubrimum timorẽ quo uicium elationis oppͥmit᷑. do¬
nec ad xp̃i grãm qua pie uiuitur ꝑuenirent. deinceps
iam securi numꝗͣ se ab illo ẽẽ casuros. Quȩ p̃sumptio in
isto temptationum loco ñ expedit. ubi tanta ẽ infirmi
tas. ut suꝑbiam possit generare securitas. Deniq &̃ hoc
erit. s tunc qͦd iam ẽ in angłis. &̃ in hominib erit:

Expanded text:
audieritis me, cum sciret. ipse in quibus operaretur et uelle; audieritis me, cum sciret. ipse in quibus operaretur et uelle; et similia multa dicuntur. propter huius utilitatem secreti,dum occultum est qui perueniant — propter huius ergo utilitatem secreti credendum\' est quosdam de filiis perditionis non accepto dono perseuerandi. usque in finem in fide, quae per dilectionem operatur, incipere uiuere et aliquandiu fideliter ac iuste uiuere et postea cadere neque de hac uita, priusquam hoc eis contingat, auferri.I quorum si nemini contigisset, tamdiu haberent homines istum saluberrimum timorem, quo uitium elationis opprimitur, donec ad Christi gratiam, qua pie uiuitur, peruenirent, deinceps iam securi numquam se ab illo esse casuros. quae praesumtio in isto temtationum loco tas, ut superbiam possit generare securitas. Denique etiam hoc erit; sed tunc, quod jam est in angelis, etiam in hominibus erit,
Abbreviated transcription (Latin):
nuendum. ꝗͣuis & ioħes baptista significet uͥ dic̃. facite gͦ
fructum dignum penitentiȩ. ⁊ nolite dic̾e apud uosmet¬
ipsos patrem habem̾ abraham. potens ẽ enim d̾s de lapidi¬
b istis suscitare filios abrahȩ. ut ostendat sic eẽ istos am¬
putandos si ñ fecerint fructum. ut ñ desit numerꝰ qͥ ꝓmis.¬
sus ẽ abrahȩ: tam̃ aꝑtius in apocalipsi đr. Tene qͦd habes
ne aliis accipiat coronam tuã. Si enĩ alius ñ ẽ accepturus nͥ
sic ista dicuntur. quasi eos ꝑseueraturos habeatur incertũ:
ñ alit̾ hec audire debent quib expedit ñ altum saꝑe. sti¬
mere. Qs enim ex multitudine fidelium. quãdiu in hac
mortalitate uiuit᷑. in num̾o p̃destinatorum se ẽẽ p̃sumat:
Qa id occultari opꝰ ẽ in hoc loco. uͥ sic cauenda ẽ elatio. ut
utiq sciebat ẽẽ inansuros. Ec ꝑ ꝓpħam. Si uolueritis & ob¬

Expanded text:
nuendum quamvis et Joannes Baptista significet, ubi dicit: Facite ergo nuendum quamvis et Joannes Baptista significet, ubi dicit: Facite ergo dignum fructum poenitentiae, et nolite dicere apud vosmetipsos: Patrem habemus Abraham. Potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae , ut ostendat sic esse istos amputandos si non fecerint fructum, ut non desit numerus qui promissus est Abrahae; tamen apertius in Apocalypsi dicitur: Tene quod habes, ne alius accipiat coronam tuam . Si enim alius non est accepturus nisi sic ista dicunnon aliter haec audire debent quibus expedit non altum sapere, sed timere. quis enim ex multitudine fidelium, quamdiu in hac mortalitate,\' uiuitur, in numero praedestinatorum se esse praesumat, quia id occultari opus est in hoc loco, ubi sic cauenda est elatio, ut utique sciebat esse mansuros; et per prophetam: si uolueritis et ob
Abbreviated transcription (Latin):
& sana in bono ampliore ñ ꝑseuerau̾it. habens uirtutẽ lib̾i
arbitrii. quãnis ñ de futuro adiutorio dĩ sine qͦ ñ posset
ꝑseuerare si uellet. ñ tam̃ tali quo in illo ds oꝑaret᷑ ut
uellet. fortissimo quippe dimisit atq ꝑmisit face qͦo uel¬
let. infirmis seruauit ut ipso donante inuictissime qͦd bo-¬
num ẽ uellent. ut hoc deserere inuictissime nollent. Li¬
cente gͦ xp̃o. rogani ꝓte ne deficiat fioes tua. incelligamꝰ ei
dictum qui ȩdificatur suꝑ petrã. atq ita hõ dĩ ñ solũ quia
in regnum di. quoꝵ ita certꝰ ẽ numerus. ut nec addat᷑ eis
quisꝗ̃ nec minuat᷑ ex eis: ñ de his qͥ cum annuntiasset & lo¬
cutus eẽt: multiplicati sunt suꝑ numerũ. Ipsi aut̃ uocati
dici possunt. ñ autẽ electi: ꝙi ñ scađm ꝓpositum uocati. Cer¬
tum uͦ cẽ numerum electorum. neq augendum neq mi-¬

Expanded text:
et sana in bono ampliore non perseveraverit, habens virtutem liberi et sana in bono ampliore non perseveraverit, habens virtutem liberi arbitrii; quamvis non defuturo adjutorio Dei sine quo non posset perseverare si vellet, non tamen tali quo in illo Deus operaretur ut vellet. Fortissimo quippe dimisit atque permisit facere quod vellet: infirmis servavit, ut ipso donante invictissime quod bonum est vellent, et hoc deserere invictissime nollent. Dicente ergo Christo, Rogavi pro te ne deficiat fides tua , intelligamus ei dictum, qui aedificatur supin regnum Dei, quorum ita certus est numerus, ut nec addatur eis quisquam, nec minuatur ex eis: non de his qui, cum annuntiasset et locutus esset, multiplicati sunt super numerum . Ipsi enim vocati dici possunt, non autem electi, quia non secundum propositum vocati. Certum vero esse numerum electorum, neq
Abbreviated transcription (Latin):
quippe spu scõ accendit᷑ uoluntas eor̃. ut idõ possint qr sio
uolunt. ido sic uelint qr d̾s oꝑat᷑ ut uelint. Nam si in tanta
infirmitate uitȩ huiꝰ. in qua tam̃ infirmitate ꝓpt̾ elationẽ
repͥmendam ꝑfici uirtutem oportebat. ipsis relinqueretur
uoluntas sua. ut in adiutorio dĩ sine qͦ ꝑseuerare ñ posseq̃
manerent si uellent. nec ds in eis oꝑaret᷑ ut uellent. int̾
tot & tantas temptationes infirmitate sua uoluntas ip¬
sa succumberet. Et idõ ꝑseuerare ñ possent. qr deficientes
infirmitate nec uellent. aut ñ ita uellent infirmitate
uoluntatis ut possent. Subuentum ẽ gͥ infirmitati uo¬
luntatis humanȩ. ut diuina gr̃ã indeclinabilit̾ ⁊ insu¬
ꝑabilit̾ ageretur: & idõ quãuis infirma ñ tam̃ deficeret
neq adu̾sitate aliqua uinceret᷑. Ita factum ẽ. ut uolun¬
tas hominis inualida & inbecilla in bono adhuc paruo
ꝑseueraret ꝑ uirtutẽ dĩ. cũ uoluntas pͥmi hominis fortis

Expanded text:
 sancto accenditur voluntas eorum, ut ideo possint, quia sic volunt; ideo sic velint, quia Deus operatur ut velint. Nam si in tanta infirmitate vitae hujus in qua tamen infirmitate propter elationem reprimendam perfici virtutem oportebat ipsis relinqueretur voluntas sua, ut in adjutorio Dei sine quo perseverare non possent, manerent si vellent, nec Deus in eis operaretur ut vellent, inter tot et tantas tentationes infirmitate sua voluntas ipsa succumberet, et ideo perseverare non possent, quia deficientes infirmitate nec vellent, aut non ita vellent infirmitate voluntatis ut possent. Subventum est igitur infirmitati voluntatis humanae, ut divina gratia indeclinabiliter et inseparabiliter ageretur; et ideo, quamvis infirma, non tamen deficeret, neque adversitate aliqua vinceretur. Ita factum est ut voluntas hominis invalida et imbecilla in bono adhuc parvo perseveraret per virtutem Dei: cum voluntas primi hominis fortis
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc utrumq ita faciendũ ẽ: ut neq iusta correptio
negligat᷑. Omĩa uͦ hȩc cum caritate fiant. quia caritas
nec fac̃ peccatum. & cooꝑit multitudinẽ peccatorum.

Expanded text:
et hoc utrumque ita faciendum est, ut neque justa correptio et hoc utrumque ita faciendum est, ut neque justa correptio negligatur. Omnia vero haec cum charitate fiant: quoniam charitas nec facit peccatum, et cooperit multitudinem peccatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
estote ad om̃s. Uidete ne quis malũ ꝓ malo alicui redoat.
Ubi incelligendum ẽ tunc potiꝰ malũ ꝓ malo reddi: si cor¬
ripiendus ñ corripiat᷑. s praua dissimulatione negligitur.
Dic̃ enĩ. Peccantes coram omĩb corripe: ut cęti timorẽ ha¬
beant. Od de his peccatis accipiendum ẽ quȩ ñ latent.
ne contra dñi sentñtiam putet᷑ locutus. Ille enĩ dic̃. Si pec¬
cauerit inte fr̾ tuus: corripe eum int̾ te & ipsũ solũ. uerũ¬
tam̃ & ipse seu̾itatem correptionis eo usq ꝑduc̃. ut dicat.
Si nec ȩccłam audierit: sit tͥ tanꝗͣ ethnicus & publicanꝰ.
Et quis mag̾ dilexit infirmos. ꝗͣ ille qui ꝓ om̃ĩb factꝰ ẽ
infirmus. & ꝓ om̃ib ex ipsa ẽ infirmitate crucifixus:
quȩ cum ita sint. nec gr̃a ꝓhibet correptionẽ. nec correp¬
tio negat grãm. Et idõ sic ẽ p̃cipienda iusticia. ut a dõ
grã qua io q̃d p̃cipitur fiat. fideli oratione poscatur.

Expanded text:
estote ad omnes: videte ne quis malum pro malo alicui reddat . Ubi intelligendum est tunc potius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed prava dissimulatione negligitur. Dicit etiam: Peccantes coram omnibus corripe, ut caeteri timorem habeant . Quod de his peccatis accipiendum est quae non latent, ne contra Domini sententiam putetur locutus. Ille enim dicit: Si peccaverit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum. Verumtamen et ipse severitatem correptionis eo usque perducit, ut dicat, Si nec Ecclesiam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus . Et quis magis dilexit infirmos, quam ille qui pro omnibus est factus infirmus, et pro omnibus ex ipsa infirmitate crucifixus? Quae cum ita sint, nec gratia prohibet correptionem, nec correptio negat gratiam: et ideo sic est praecipienda justitia, ut a Deo gratia, qua id quod praecipitur fiat, fideli oratione poscatur;
Abbreviated transcription (Latin):
onis. S ait dns ꝑ erechielem ꝓph̃am. Ille quidẽ in suo pec¬
cato morietur: sanguinem uͭ eiꝰ de manu speculatoris inqͥ
rã. Pioinde quantum ad nos ꝑtinet. qͥ p̾destinatos añ p̃de¬
stinatis discernere ñ ualemus. & ob hoc om̃s saluos fieri
uelle debemus: om̃ib ne ꝑeant uł ne alios ꝑdant. adhi¬
benda ẽ a nob̃ medicinalit̾ seuera correptio. Dĩ aut̾ c̃ illis
eam facere utilem: qͦs ipse p̃sciuit & p̃destinauit c̃formes
unaginis filii sui. Si enĩ aliq̃n timore ñ corripimꝰ ne
aliquis moe ꝑeat.cur ñ &̃ timore corripimꝰ. ne aliquiᷤᷤ
inde plus ꝑeat: Neq enim dilectionis uiscera maiora

Expanded text:
lem prophetam, Ille quidem in peccato suo morietur, sanguinem vero ejus de manu speculatoris requiram . 49. Proinde, quantum ad nos pertinet, qui praedestinatos a non praedestinatis discernere non valemus, et ob hoc omnes salvos fieri velle debemus; omnibus, ne pereant, vel ne alios perdant, adhibenda est a nobis medicinaliter severa correptio: Dei est autem illis eam facere utilem, quos ipse praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui. Si enim aliquando timore non corripimus, ne aliquis inde pereat; cur non etiam timore corripimus, ne aliquis inde pl
Abbreviated transcription (Latin):
dicio in qͦ iusti coronantur. inustiq dampnant᷑: alios cũ
miscłia. alios sine miscđia iudicandos. P ropt̾ qͦd &̃ mat̾
machabeorum filio suo dic̃: ut in illa miseratione cũ fr̾ib
te recipiam. Cum enĩ rex iustus sic̃ scriptũ ẽ sederit in
throno: ñ adu̾sabit᷑ ante eum omne malum. Qs głabit᷑
castum se hab̾e cor: Aut quis głabitur mundũ se ẽẽ a
peccato: Ac ꝑ hoc ẽ ibi dĩ miscd̾ia necessaria ẽ: qua fiet
beatus cui non imputabit dñs peccatum. S tc̃ ꝓ bonoꝵ
oꝑum m̾itis: iusto iudicio &ẽ ipsa miscđ̾ia tribuetur Cũ
enim dr iudicium sine miscđia illi qui ñ fecit miscd̾̃iã:
manifestat᷑ in his in quib inueniunt᷑ bona oꝑa miscđiȩ
iudicium cum miscđia fieri. ac ꝑ hoc ẽ ipsam miscdiã
mitis bonorum oꝑum reddi. Non sic ẽ nunc. quando ñ
solum nullis bonis. s &̃ multis malis oꝑib p̃cedentib¬

Expanded text:
dicio, in quo justi coronantur, injustique damnantur, alios cum misericordia, alios sine misericordia judicandos. Propter quod etiam mater Machabaeorum filio suo dicit, Ut in illa miseratione cum fratribus te recipiam . Cum enim rex justus, sicut scriptum est, sederit in throno, non adversabitur ante eum omne malum. Quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato ? Ac per hoc etiam ibi Dei misericordia necessaria est, qua fit beatus, cui non imputavit Dominus peccatum . Sed tunc pro bonorum operum meritis justo judicio etiam ipsa misericordia tribuetur. Cum emanifestatur in his in quibus inveniuntur bona opera misericordiae, judicium cum misericordia fieri; ac per hoc etiam ipsam misericordiam meritis bonorum operum reddi. Non sic est nunc, quando non solum nullis bonis, sed etiam multis malis operibus praecedentib
Abbreviated transcription (Latin):
datꝰ ẽ nob: potest cẽ sic intelligi. qͦd om̃s homines uult
d̾s saluos fieri. qm̃ nos fac̃ uelle. sic̃ misit sp̃m filii sui
clamantẽ abba pat̾: idest nos clamare facientẽ. De ipso
quippe sp̃u alio loco dic̃. Accepimꝰ sp̃m adoptionis filior̃
in quo clamamus abba pat̾. Hos gͦ clamamꝰ. s ille clama¬
re diccus ẽ. qui efficit ut clamemꝰ. Si gͦ clamantẽ sp̃m rec¬
te dix scriptura a qͦ efficitur ut clamemꝰ: recte &̃ & uolen¬
tem dm a quo efficit᷑ ut uelimꝰ. Ac ꝑ hoc qr & corripiense¬
do nicħ aliud debemus ag̾e. nͥ ut ab ista pace quȩ ẽ ad
dm ñ recedat᷑. aut ad eam qui recesserat reu̾tat᷑: nos aga¬
mus sine desꝑatione qͦd agimus. Si filiꝰ pacis ẽ quẽ corri¬
pimus: requiescet suꝑ eum pax nr̃a Sin autẽ: ao nos
reu̾tetur. Quãuis itaq cẽ dum quoꝵdã fioes subutit᷑. firmũ¬

Expanded text:
etiam sic intelligi, quod omnes homines Deus vult salvos fieri; quoniam nos facit velle: sicut misit Spiritum Filii sui clamantem, Abba, Pater , id est, nos clamare facientem. De ipso quippe Spiritu, alio loco dicit, Accepimus Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Nos ergo clamamus, sed ille clamare dictus est, qui efficit ut clamemus. Si ergo clamantem Spiritum recte dixit Scriptura, a quo efficitur ut clamemus; recte etiam volentem Deum a quo efficitur ut velimus. Ac per hoc, quia et corripiendo nihil aliud debemus agere, nisi ut ab ista pace quae est ad Deum non recedatur, aut ad eam qui recesserat revertatur, nos agamus sine desperatione quod agimus. Si filius pacis est quem corripimus, requiescet super eum pax nostra: sin autem, ad nos revertetur. 48. Quamvis itaque etiam dum quorumdam fides subvert
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ mansit in u̾bo qͦ: Numqͥd in his computandi
sunt illi. de quib euangłium sic loquit᷑: Ubi dñs cum
conm̃dasset manducandam carnẽ suã. & bibendũ san-¬
guinem suum: ait euangłista. hec dix̃ in sinagoga. docens
in capharnaum. Multi gͦ audientes ex discipłis ciꝰ dyxe

Expanded text:
qui non mansit in verbo ejus? Numquid in his computandi qui non mansit in verbo ejus? Numquid in his computandi sunt illi, de quibus evangelium sic loquitur? ubi Dominus, quum commendasset manducandam carnem suam, et bibendum sanguinem suum, ait Evangelista: Haec dixit in synagoga docens in Capharnaum. Multi ergo audientes ex discipulis ejus, dixe
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ñ accepissent. scđ̃m apłicam ueramq sententiam ⁊ Ac
ꝑ hoc tales filii filio xp̃o dati eẽnt: quẽ admodum ipse dic̃
ad patrem: Ut omne qͦd dedisti mͥ ñ ꝑcat: s habeat ui-¬
tam et̾nam. Hig̃ xp̃o intelliguntur dati: qui ordinati
sunt in uitã ȩt̾nam. Ipsi sunt illi p̃destinati. & scđ̃m
ꝓpositum uocati: quorum nullus ꝑit. Ac ꝑ hoc nullus
eorum ex bono in malum mutatꝰ: finit hanc uitã. Qm̃
sic t̃ ordinat᷑. & id̃õ xp̃o datꝰ: ut ñ ꝑeat s habeat uitã
et̾nam. Et rursus qͦs dicimus inimicos eiꝰ. uł paruulos¬
filios inimicorum eiꝰ. quoscumq eorum sic regenerat᷑ ẽ
ut in ea fide quȩ ꝑ dilectionem oꝑatur hanc uitã fini¬
ant: iam & anteꝗͣ hoc fiat. in illa p̃destinatione filii st¬
Deniq ipse saluator si manseritis inquit in u̾bo meo.
discipłi mei estis. Numqͥd in his computandꝰ ẽ iudas

Expanded text:
quod non accepissent secundum apostolicam veramque sententiam? Ac quod non accepissent secundum apostolicam veramque sententiam? Ac per hoc tales filii filio Christo dati essent, quemadmad Patrem, Ut omne quod dedisti mihi, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Hi ergo Christo intelliguntur dari, qui ordinati sunt in vitam aeternam. Ipsi sunt illi praedestinati et secundum propositum vocati, quorum nullus perit. Ac per hoc nullus eorum ex bono in malum mutatus finit hanc vitam; quoniam sic est ordinatus, et ideo Christo datus, ut non pereat, sed habeat vitam aetfilios inimicorum ejus, quoscunque eorum sic regeneraturus est, ut in ea fide, quae per dilectionem operatur, hanc vitam finiant, jam et ante, quam hoc fiat, in illa praedestinatione sunt filii ejDenique ipse Salvator: Si manseritis, inquit, in verbo meo, vere discipuli mei estis. Numquid in his computandus est Judas,
Abbreviated transcription (Latin):
li. ẽ quando erant in ꝓfessione & nomine filioꝵ: Hon quia
iusticiam simulauerunt: s quia in ea ñ ꝑmansert̃. Heq enĩ
ait. nam si fuissent ex nob̃. ueram ñ fictã iusticiã tenuissent
utiq nob̃ cũ: s si fuissent inquit ex nob̃. ꝑmansissent utiq
nob̃cum. In bono illos uolebat: ꝓculdubio ꝑmanere. E rant
itaq in bono. s quia in eo ñ ꝑmanserunt. idest ñ usq in
finem ꝑseuerauert̃: ñ erant inquit ex nob̃. & quando erant
nob̃cum. hoc ẽ ñ erant ex numero filiorum: & quando
erant in fide filiorum. qm qui uere filii st̾. p̃sciti & p̃de¬
stinati sunt conformes imnaginis filii eiꝰ. & scđd̃m ꝓpositum
uocati sunt ut electi eẽnt. Non enim perit filius ꝓmissi¬
onis s filius ꝑditionis. fuerunt gͦ isti ex multitudine
uocatorum: ex electorũ autẽ paucitate ñ fuerunt. Hongͥ
filiis suis p̃destinatis ads ꝑseuerantiam ñ dedit. haberent
enim eam: si in eo filiorum numero eẽnt. Et quid hab̾ent

Expanded text:
fessione et nomine filiorum? non quia justitiam simulaverunt; sed quia in ea non permanserunt. Neque enim ait, Nam si fuissent ex nobis, veram, non fictam justitiam tenuissent utique nobiscum: sed, si fuissent, inquit, ex nobis, permansissent utique nobiscum. In bono illos volebat procul dubio permanere. Erant itaque in bono, sed quia in eo non permanserunt, id est non usque in finem perseveraverunt, non erant, inquit, ex nobis, et quando erant nobiscum; hoc est, non erant ex numero filiorum, et quando erant in fide filiorum: quoniam qui vere filii sunt, praesciti et praedestinati sunt conformes imaginis Filii ejus, et secundum proposivocati sunt, ut electi essent. Non enim perit filius promissionis, sed filius perditionis. Fuerunt ergo isti ex multitudine vocatorum; ex electorum autem paucitate non fuerunt. Non igitur filiis suis praedestinatis Deus perseverantiam non dedit. Haberent enim eam, si in eo filiorum numero essent, et quid haberent,
Abbreviated transcription (Latin):
Itemq ipsa adiutoria distinguenda sunt. Aliud ẽ ad¬
iutorium sine quo aliquid ñ fit. & aliud ẽ aduitorium
quo aliquid fit. Nam sine alim̃tis ñ possumus uiuere.
nec tam̃ cum affuerint alim̃ta. eis fit ut uiuat qͥmori
uoluerit. Ergo adiitorium alim̃torum ẽ sine qͦ ñ fit
ñ q̃ fit ut uiuamus. At uͦ beatitudo quam ñ ht h̃o cũ
daca fuerit. continuo fit beatus. Aduitorium ẽ enim.
ñ solum sine quo ñ fit. uerum aẽ quo fit ꝓpt̾ qͦd dat᷑
Quaptopt᷑ hoc adiutorium & quo fit est. ae siune q̃ ñ fit
quia &e si data fuerit homini beatitudo. continuo fit beat᷑:¬
& si data numꝗͣ fuerit. ñꝗͣ erit. Alim̃ta uͦ ñ c̃sequent᷑ faci¬
unt ut homo uiuat: s tam̃ sine illis ñ pot̾ uiuere. P rimo
itaq homini qui in eo bono quo factꝰ fuerat rectꝰ. acceꝑat
posse ñ peccare. posse ñ mori. posse ipsum bonũ ñ deserere.

Expanded text:
Itemque ipsa adiutoria distinguenda sunt. aliud est adItemque ipsa adiutoria distinguenda sunt. aliud est adiutorium, sine quo aliquid non fit, et aliud est adiutorium, quo aliquid fit. nam sine alimentis non possumus uiuere, nec tamen, cum affuerint alimenta, eis fit, ut uiuat qui mori uoluerit. ergo adiutorium alimentorum est, sine quo non fit, non quo fit, ut uiuamus. at uero beatitudo, quam non habet homo, cum data fuerit, continuo fit beatus. adiutorium est enim non solum, sine quo non fit, uerum etiam quo fit propter quod datur. quapropter hoc adiutorium et quo fit est et sine quo non fit, quia et si data fuerit homini beatitudo, continuo fit beatus, et si data numquam fuerit, numquam erit. alimenta uero non consequenter faciunt, ut homo uiuat, sed tamen sine illis non potest uiuere. primo itaque homini, qui in eo bono, quo factus erat rectus, acceperat posse non peccare, posse non mori, posse ipsum bonum non deserere,
Abbreviated transcription (Latin):
uigilant̾ intuendum ẽ. Posse ñ peccare. & ñ posse pecca¬
re. posse ñ mori. & ñ posse mori. bonũ posse ñ deserere.
bonum ñ posse deserere. Potuit enim ñ peccare pͥm̾ homo.
potuit ñ mori. potuit bonum ñ deserere. Humqͦs dicturi
sumus ñ potuit peccare: qui tale habebat lib̾um arbi¬
trium:ꝰ Aut ñ potuit mori. cui dictum ẽ si peccaueris
morte morieris: Aut ñ potuit bonum deserere: cũ hoc
peccando deseruit. & idõ mortuus sit: Pruna gͦ lib̾tas
uoluntatis erat: posse ñ peccare. Nouissima erit multo
maior: ñ posse peccare. Prima inmortalitas erat: posse
ñ mori. Nouissima erit multo maior. ñ posse mori. Pri¬
ma erat ꝑseuerantiȩ potestas: bonum posse ñ deserere.
Nouissima erit ꝑseuerantiȩ felicitas: bonum ñ posse
deserere. Numqͥd qr erunt bona nouissima potiora atq
meliora. idõ fuerunt illa pͥma uł nulla uł parua:

Expanded text:
uigilanter intuendum est, posse non peccare et non posse peccauigilanter intuendum est, posse non peccare et non posse peccare, posse non mori et non posse mori, bonum posse non deserere, bonum non posse deserere. potuit enim non peccare primus homo, potuit non mori, potuit bonum non deserere. numquid dicturi sumus: "non potuit peccare" qui tale habebat liberum arbitrium? aut: "non potuit mori" cui dictum est: si peccaueris, morte morieris? aut: "non potuit bonum deserere", cum hoc peccando deseruerit et ideo mortuus sit? prima ergo libertas uoluntatis erat, posse non peccare; nouissima erit multo maior, non posse peccare. prima immortalitas erat posse non mori; nouissima erit multo maior, non posse mori. prima erat perseuerantiae potestas bonum posse non deserere; nouissima erit perseuerantiae felicitas bonum non posse deserere. numquid quia erunt bona nouissima potiora atque meliora, ideo fuerunt illa prima uel nulla uel parua?
Abbreviated transcription (Latin):
hanc dĩ gram in bono retipiendo ac ꝑseuerant̾ tenendo ñ
solum posse qͦd uolumus. uerũ &̃ uelle qͦd possumus. qͥd
ñ fuit in homine primo. Unum enĩ horum in illo fuit:
alterum ñ fuit. Namq ut reciꝑet bonum. grã ñ egebat:
qr ñ dum ꝑdid̾at. Ut autẽ in eo ꝑmaneret: egebat adiuto¬
rio grẽ. sine quo omnino ñ posset. & acceꝑat posse si uellet.
s ñ habuit uelle qͦd posset. Nam si habuisset: ꝑseuerassae
Posset enim ã ꝑseuerare si uellet. Ꝙd ut nollet. de lib̾o
descendit arbitrio. qͦd tunc ita lib̃um erat. ut bene uel¬
le posset & male. Qd erit autem lib̃ius lib̾o arbitrio.
quando ñ potuerit seruire peccato: Quȩ futura erat
& homini sic̃ facta ẽ. & angł̃is sc̃is merces meriti. Nunc
autem ꝑ peccatum ꝑdito bono m̾ito. in his qui lib̾antur
faccum ẽ donum gr̃ȩ: quȩ merces m̾iti futura erat
IQua propt̾ bona ista quid int̾ se differant: diligent̾ &

Expanded text:
hanc Dei gratiam in bono recipiendo et perseveranter tenendo, non hanc Dei gratiam in bono recipiendo et perseveranter tenendo, non solum posse quod volumus, verum etiam velle quod possumus. Quod non fuit in homine primo: unum enim alterum non fuit. Nam ut reciperet bonum gratia non egebat, quia nondum perdiderat. Ut autem in eo permaneret, egebat adjutorio gratiae sine quo omnino non posset; et acceperat posse si vellet, sed non habuit velle quod posset. Nam si habuisset perseveraret. Posset enim etiam perseverare si vellet. Quod ut nollet, de libero descendit arbitrio. Qle posset et male. Quid erit autem liberius libero arbitrio, quando non pet homini, sicut facta est angelis sanctis, merces meriti? nunc autem pro peccato perdito bono merito in his qui liberantur factum est donum gratiae, quae merces meriti futura erat. Quapropter bina ista quid inter se differant diligenter et
Abbreviated transcription (Latin):
let. S quia noluit ꝑmanere. ꝓfecto eꝰ ẽ culꝑa cuiꝰ meri
tum fuisset si ꝑman̾e uoluisset. Sic̃ fecert̃ angłi sc̃i. qui
cadentib aliis ꝑ libum arbitrium. ꝑ idem lib̃um arbi¬
trium stetert̃ ipsi. & huiꝰ mansionis debitã mercedem
reciꝑe meruert̃. tantam scilicet beatitudinis plenitudinẽ
qua eis certissimum sit semꝑ se in illa eẽ mansuros.
Si autẽ hoc adiutorium uł angl̃o uł homini cũ pͥmũ
facti sunt defuisset. qm̃ ñ talis natura facta erat. uł
sine diuino adiutorio posset manere si uellet: ñ utiq
sua culpa cecidissent. Adiutorium quippe defuisset: sine
quo manere ñ possent. Nunc autẽ quib de ẽ tale adiu¬
torium: iam pena peccati ẽ. Quib autem datͥ scđ̃m gũ¬
datur: non scđ̃m debicum. Ec tanto amplius datur
solum adsit sine quo ꝑmanere ñ possumꝰ &̃ si uelimꝰ. uerũ
&ẽ tantum ac tale sit ut uelimus. fit quippe in nob̾ per

Expanded text:
llet. Sed quiallet. Sed quiatum fuisset si permanere voluisset; sicut fecerunt angeli sancti, qui, cadentibus aliis per liberum arbitrium, per idem liberum arbitrium steterunt ipsi, et hujus mansionis debitam mercedem recipere meruerunt, tantam scilicet beatitudinis plenitudinem, qua eis certissimum sit semper se in illa esse mansuros. Si autem hoc adjutorium vel angelo, vel homini, cum primum facti sunt, defuisset, quoniam non talis natura facta erat, ut sine divino adjutorio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidissent. Adjutorium quippe defuisset, sine quo manere non possent. Nunc autem quibus deest tale adjutorium, jam poena peccati est; quibus autem datudatur, non secundum debitum; et tanto amplius datur solum adsit sine quo permanere non possumus, etiam si velimus, verum etiam tantum ac tale sit, ut velimus. Fit quippe in nobis per
Abbreviated transcription (Latin):
ut uellet. Hec ẽ pͥma gr̃a: quȩ data ẽ pͥmo acdam. hed
hac potentior ẽ: in scđ̾o adam. Prima ẽ enim quafit
ut habeat homo iusticiam si uelit. Scd̾a uͦ plus pot̾.
qua ẽ fit ut uelit. & tantum uelit. tantoq ardore di¬
ligat. ut carnis uoluntatem contraria c̃cupiscentẽ. uo¬
luntate sp̃c iuncat. Hec illa quidem parua erat. qua
demonstrata ẽ &̃ potentia libi arbitrii: qm̃ sic adiuualat
ut sine hoc adiutorio in bono ñ maneret. s hoc aduito¬
rium si uellet desereret. Hec autem tanto maior ẽ: ut
parum sit homini ꝑ illã reparare ꝑditam lib̾tatẽ. parũ
sit deniq ñ posse sine illa. uł app̃hend̾e bonum uł ꝑma¬
rectum. Dederat adiutorium. sine qͦ in ea ñ posset ꝑma¬
nere si uellet. Ut autẽ uellet: in eius lib̾o reliquit arbitͥo.
Posset gͦ ꝑmanere si uellet. quia ñ deerat adiutoriũ ꝑ qͦd
posset. & sine quo ñ posset ꝑseuerant̾ bonum ten̾e qͦd ud¬

Expanded text:
um vellet. Haec prima est gratia quae data est primo Adam: sed um vellet. Haec prima est gratia quae data est primo Adam: sed hac potentior est in secundo Adam. Prima est enim qua fit ut habeat homo justitiam si velit: secunda ergo plus potest, qua etiam fit ut velit, et tantum velit, tantoque ardore diligat, ut carnis voluntatem contraria concupiscentem voluntate spiritus vincat. Nec illa quidem parva erat, qua demonstrata est etiam potentia liberi arbitrii, quoniam sic adjuvabatur, ut sine hoc adjutorio in bono non maneret, sed hoc adjutorium si vellet desereret. Haec autem tanto major est, ut parum sit homini per illam reparare perditam libertatem, parum sit denique non posse sine illa vel apprehendere bonum, vel permarectum: dederat adjutorium, sine quo in ea non posset permanere si vellet; ut autem vellet, in ejus libero reliquit arbitrio. Posset ergo permanere si vellet: quia non deerat adjutorium per quod posset, et sine quo non posset perseveranter bonum tenere quod ve
Abbreviated transcription (Latin):
metuendũ erat. ne isto inesfabili mͦ in unitate ꝑsonȩ
u̾bo dõ natura humana suscepta. ꝑ lib̃um uoluntatiᷤ
peccaret arbitrium: cum ipsa susceptio talis eẽt. ut
natura hominis a dõ ita suscepta. nullum in se motũ
malȩ uoluntatis admittere. Per hunc mediatorẽ ẽ esti¬
dit cos quos eꝰ sanguine redemit facere se ex inalis dem¬
ceps bonos inet̾num. quẽ sic suscepit ut nunqͣ eẽt mał.
nec ex malo factꝰ semꝑ eẽt bonus. Istam grãm ñ habuit
hõ prim̃ qua nunꝗ̃ eẽ uellet malus. s sane habuit inã¬
arbicrio bonus eẽ ñ posset. s eam tam̃ ꝑ lib̾um arbitiũ
deserere posset. Hec ipsumg̃ d̾s cẽ uoluit sine suagrã que
reliquit in eius lib̃o arbitrio. qm̃ lib̃um arbitrium ad
malum sufficit. ad bonum autem parum ẽ: nͥ adiuuet
ab omnipotente bono. Qd adiutorium si homo ille per
lib̾um ñ deseruisset arbitrium: semꝑ ẽet boniis. S dest.¬
ruit: & desertꝰ ẽ. Cale quippe erat adiutorium qͦd dese¬

Expanded text:
to ineffabili modo in unitatem personae a Verbo Deo natura humana suscepta, per liberum voluntatis peccaret arbitrium, cum ipsa susceptio talis esset, ut natura hominis a Deo ita suscepta, nullum in se motum malae voluntatis admitteret. Per hunc Mediatorem Deus ostendit eos, quos ejus sanguine redemit, facere se ex malis deinceps in aeternum bonos, quem sic suscepit, ut nunquam esset malus, nec ex malo factus semper esset bonus. 31. Istam gratiam non habuit homo primus, qua nunquam vellet esse malus: sed sane habuit, inarbitrio bonus esse non posset, sed eam tamen per liberum arbitrium deserere posset. Nec ipsum ergo Deus esse voluit sine sua gratia, quam reliquit in ejus libero arbitrio. Quoniam liberum arbitrium ad malum sufficit, ad bonum autem parum est, nisi adjuvetur ab omnipotenti bono. Quod adjutorium si homo ille per liberum non deseruisset arbitrium, semper esset bonus: sed deseruit, et desertus est. Tale quippe erat adjutorium, quod dese
Abbreviated transcription (Latin):
a dampnatione utiq lib̾antur. qua iã tenent᷑ obstricti.
Unde ã si nullus libaretur: iustum dĩ iudicium nemo
iuste rephendet. Es gͦ pauci in comparatione ꝑcuntium
in suo uero num̾o multi lib̾antur: grã fit. gratis fit. gtẽ
sunt agendȩ qr fit. nequis uelut de suis m̾itis extollat᷑.
s om̃e os obstruat᷑. &e qui głatͥ in dno glet᷑. Ed gͦ adam¬
ñ habuit dĩ grãm: Inmo uͦ habuit magnã. s disparem.
Ile in bonis erat. quȩ bonitate sui conditoris acteꝑat. Neq enĩ
ca bona & ipie suis m̾itis comparanerat: in quib prorsus
nullum patiebat᷑ malũ.: Sc̃i uͭ in hac uita ad qͦs ꝑtinet lib̾a¬
tionis hec gra in malis sunt. ex quib lamant ad d̃m. lib̾a
nos amalo. Ille in illis bonis xp̃i morte ñ eguit: istos a
reatu & hereditario & ꝓpͥo illius agni sanguis absoluit
Ille ñ opꝰ habebat eo aduitorio qͦd implorant. isti cũ dict̃

Expanded text:
a damnatione utique liberantur, qua jam tenentur obstricti. a damnatione utique liberantur, qua jam tenentur obstricti. Unde etiamsi nullus liberaretur, justum Dei judicium nemo juste reprehenderet. Quod ergo pauci in comparatione pereuntium, in suo vero numero multi liberantur, gratia fit, gratis fit, gratiae sunt agendae quia fit, ne quis velut de suis meritis extollatur, sed omne os obstruatur , et qui gnon habuit Dei gratiam? Imo vero habuit magnam, sed disparem. Ille in bonis erat, quae de bonitate sui Conditoris acceperat: neque enim ea bona et ille suis meritis comparaverat, in quibus prorsus nullum patiebatur malum. Sancti vero in hac vita, ad quos pertinet liberationis haec gratia, in malis sunt, ex quibus clamant ad Deum, Libera nos a malo . Ille in illis bonis Christi morte non eguit: istos a reatu et haereditario et proprio, illius Agni sanguis absolvit. Ille non opus habebat eo adjutorio, quod implorant isti cum dicunt:
Abbreviated transcription (Latin):
compelleret. Sic & hominẽ fecit cum lib̾o arbitrio. & qͣuis
sui futuri casus ignarũ. tam̃ idõ beatum q ⁊ ñ mori. &
miserum ñ fieri in sua potestate eẽ sentiẽbat. In qͦ statu
recto ac sine uicio si ꝑ ipsum libum arbitrium man̾e uoluis¬
sec: ꝓfecco sine ullo mortis & infelicitatis exꝑuñto acciꝑet il¬
lã inerito huiꝰ ꝑmansionis beatitudinis plenitudinẽ. qua
& sci angl̃i sunt beati. idest ut eadẽ ñ posset ulłtius & hoc
ccrtissime saret. Nã nec ipse poss& &̃ in paradiso beat᷑ eẽ im¬
mo ibi ñ eẽt uͥ ec̃ miscrũ ñ deceret. si eũ sui casus p̃scientia
timore tanti mali miscrum faceret. Qa uͭ ꝑ lib̾um arbitũ
am deseruit. iustum iudicium dĩ exꝑtꝰ ẽ. ut cum tota sua
stirpe que in illo adhuc posita tota cũ illo peccauerat
dampnaret᷑. Quotq̾t enum ex hac stirꝑe gra dĩ lib̾antur.

Expanded text:
compelleret. 28. Sic et hominem fecit cum libero arbitrio, et quamvis compelleret. 28. Sic et hominem fecit cum libero arbitrio, et quamvis sui futuri casus ignarum, tamen ideo beatum, quia et non mori et miserum non fieri in sua potestate esse sentiebat. In quo statu recto ac sine vitio, si per ipsum liberum arbitrium manere voluisset, profecto sine ullo mortis et infelicitatis experimento, acciperet illam, merito hujus permansionis, beatitudinis plenitudinem, qua et sancti Angeli sunt beati, id est, ut cadere non posset ulterius, et hoc certissime sciret. Nam neque ipse posset etiam in paradiso beatus esse, imo ibi non esset, ubi esse miserum non deceret, si eum sui casus praescientia timore tanti mali miserum faceret. Quia vero per liberum arbitrium Deum deseruit, justum judicium Dei expertus est, ut cum tota sua stirpe, quae in illo adhuc posita tota cum illo peccaverat, damnaretur. Quotquot enim ex hac stirpe gratia Dei liberantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ex qua ꝓmissione certi sumus. cum ad ilam uitã pͦ iudi¬
cum uenetimus: ñ moe nos ẽ lapsuros. es si de se ipsis
angłi nesciunt: non equales s bcatiores erim̃. Ueritas autͥ
nob eorum ꝓmisit squalitatẽ. Certum ẽ gͥ hoc eos nosse ꝑ
teꝗ̃ cadderent. & se in miseriam casuros ẽẽ nesciebant. erat
tamen adhuc qͦd corum adderet᷑ beatitudim si ꝑ lib̾um
arbitrium in u̾itate stecissent. donec istã su̾mȩ beatitu¬
dinis plenitudinem tanqͣ p̃miũ ipsiꝰ ꝑmansionis acipe¬
tis dĩ. cade ult̾ius omnino ñ possent: & hoc de se certissime
nossent. Hanc plenitudinem beatitudinis ñ habebant.
S qr nesciebant suam futuram miseriam: minore qͥdem.
s tam̃ beatituaine sine ullo uicio fruebant᷑. Nã si suum
casum futurũ nossent. ȩt̾numq suꝑplicium. beati utiq
ẽ ñ possent. qͥs huiꝰ tanti mali metꝰ. iã tunc miseros ẽẽ

Expanded text:
ex qua promissione certi sumus, cum ad illam vitam post judiex qua promissione certi sumus, cum ad illam vitam post judicium venerimus, non inde nos esse lapsuros: quod si de se ipsis Angeli nesciunt, non aequales, sed beatiores erimus. Veritas autem nobis eorum promisit aequalitatem . Certum est igitur hoc eos nosse per tequam caderent, et se in miseriam casuros esse nesciebant, erat tamen adhuc quod eorum adderetur beatitudini, si per liberum arbitrium in veritate stetissent, donec istam summae beatitudinis plenitudinem, tanquam praemium ipsius permansionis accipetis Dei, cadere ulterius omnino non possent, et hoc de se certissime nossent. Hanc plenitudinem beatitudinis non habebant: sed quia nesciebant suam futuram miseriam, minore quidem, sed tamen beatitudine sine ullo vitio fruebantur. Nam si suum casum futurum nossent aeternumque supplicium, beati utique esse non possent, quos hujus tanti mali metus jam tunc miseros esse
Abbreviated transcription (Latin):
magis ad suã om̃potentissimã bonitatẽ ꝑtin̾e. &̃ de malis be¬
ne fac̾e ꝗͣ mala cẽ ñ sinere. sic ordinasse angl̃orũ & homi¬
num uitã ut in ea priꝰ ostenderet quid posset corũ libͥ̾um
arbitrium: demoe qͥd poss& suȩ gr̃ẽ beneficium. iusticieꝙ
iudicium. Deniq angł̃i qͥdã. quorũ ẽ pͥuceps qͥ d̃t diabobꝰ¬
ꝑ lib̾um arbitrium a dño dõ refuge facci st̃. Refugientes
tamen ei bonitatem qua beati fucrt̃. ñ potuert̃ eꝰ effug̾e
iudicium: ꝑqd miserrimi effecti st̃. Cet̾i aut̃ ꝑ ipsũ libum
arbitrium in u̾itate stetert̃. eamq de suo casu nunꝗͣ futuro
certissimam scire meruert̃. Si enĩ de scripturis scĩs nosse
potuimus scõs angłos iam nullos ẽẽ casuros. quanto mag̾
hoc ipsi reuelata sibi sublimius u̾itate nouert̃: Hobis
quippe beata sine fine uita ꝓmissa ẽ: & equalitas angł̃oꝵ

Expanded text:
magis ad suam omnipotentissimam bonitatem pertinere, etiam de malis bemagis ad suam omnipotentissimam bonitatem pertinere, etiam de malis bene facere, quam mala esse non sinere, sic ordinasse Angelorum et hominum vitam, ut in ea prius ostenderet quid posset eorum liberum arbitrium, deinde quid posset suae gratiae beneficium justitiaeque judicium. Denique angeli quidam, quorum princeps est qui di liberum arbitrium a Domino Deo refugae facti sunt. Refugientes tamen ejus bonitatem, qua beati fuerunt, non potuerunt ejus effugere judicium, per quod miserrimi effecti sunt. Caeteri autem per ipsum liberum arbitrium in veritate steterunt, eamque de suo casu nunquam futuro certissimam scire meruerunt. Si enim nos de Scripturis sanctis nosse potuimus sanctos Angelos jam nullos esse casuros; quanto magis hoc ipsi revelata sibi sublimius veritate noverunt? Nobis quippe beata sine fine vita promissa est, et aequalitas Angelorum: