comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ pͥmi in xp̃m fuere credentes. & cum
apłis cenacłmfidi conscenderunt. des
gelicam possidens dignitatem. p̃cipi
cui & nẽ ysaias ꝓpħa loquitur. Ex¬
uroe illuminare irłm
quia uenit lumen tuum.

Expanded text:
qui primi in Christum fuere credentes et cum Apostolis coenaculum fidei conscenderunt : desgelicam possidens dignitatem, praecipCui et nunc Isaias propheta loquitur. urge, illuminare: quia venit lumen tuum
Abbreviated transcription (Latin):
aurum sonat. cõmiitues atq clisꝑ¬
ges. & ita tudicab minunda. ut m̃¬
struate mulieris sordidissimo fan¬
guini cõpares: quod uerbis aliis aqͣ
menstruate .lix. transtulerunt. Q
dabitur pluuia seminituo. uͥcunq
seminatieris in terra. & panis fiorgũ
derre tue erit ubrimꝰ &e pinguis.
lre. Te erit pluma semini t̃re tue
& panis frugum terre tuȩ erit abun¬
dans ae pingus. Scͥptum ẽ in regũ
uolumine quod postqͣm interfecti
sunt ab helya pseudo ꝓpħe. datasit
pluuia terre isrł. & quod panis he¬
lysez ce postea saluatoris ubrimus
fuerit atq pinguissimꝰ. &e tantã ha¬
buerit plenitudinẽ ut multa hõiũ
er eo saturatas int milia. Ita ce ip̃¬
senti loco ñ priꝰ dabit᷑ plinna semini spi¬
ritali. &e panis terre ubrimꝰ atq pingutiᷤᷤ¬
simus. nͥ idola deargentata & deaurata
fũmt cõminuta &e repucata in sterqͥ¬
lintum. N enimintia recesserit: uir¬
tates ñ subetint. Pasoctur in possessio¬

Expanded text:
aurum sonat, comminues atque dispaurum sonat, comminues atque disperges, et ita judicabis immunda, ut menstruatae mulieris sordidissimo sanguini compares, quod verbis aliis aquam menstruatae Septuaginta transtulerunt. Et dabitur pluvia semini tuo ubicumque seminaveris in terra, et panterrae erit uberrimus et pinguis. LXX: Tunc erit pluvia semini terrae tuae, et panis frugum terrae tuae erit abundans et pinguis. Scriptum est in Regum volumine , quod postquam interfecti sunt ab Elia pseudoprophetae, data sit pluvia terrae Israel: et quod panis Elisaei et postea Salvatoris uberrimus fuerit atque pinguissimus, et tantam habuerit plenitudinem, ut multa hominum millia ex eo saturata sint . Ita et in praesenti loco, non prius dabitur pluvia semini spirituali, et panis terrae uberrimus atque pinguissimus, nisi idola deargentata et deaurata fuerint comminuta, et reputata in sterquilinium. Nisi enim vitia recesserint, virtutes non subeunt. Pascetur in possessio
Abbreviated transcription (Latin):
illud quod alibi legit᷑. Nec ad dext̾am
nec ad sinstram declinabimꝰ: uia re¬
gia gͣdiem̃. In utraq enim parte qͥcqͥd
suyra modum ẽ. in uitio ẽ. Et de der¬
tris partib dr: ne sis iustus multum.
De sinists autem quod in hedorum
& in ꝑeuntium parte ponant᷑. nulla
dubitatio ẽ. Et contaminab lanmi¬
nas sculptilium argenti drq. & uestim̃¬
tum conflatilis auri tui. &e disꝑges
ea sicut immundiciam inenstrciate.
Egrede & dices e.Lxx. Et conta¬
minabis idola deargentata & deaura¬
ta comminues ea. Et clisꝑges sicut
aqͣm menstruate. & sic̃ stercus abicieᷤᷤ
ca. Cum intellexeris ueritatem &
decipientes ad de non accesserint.
s ocłi tui uiderint p̾ceptorem titũ
& aures tue semꝑ audicrint hecuia
ambtilate inea. neq ad derteram ne¬
q ad smmistram. tc̃ omnes errores ce
idola ac similicudines ueritatis q̃
artifer lingua cõpofuerat insylen¬
dore eloqtientie quod int̃pretatur
argentum & inradione sapientie qd

Expanded text:
illud quod alibi legitur: Nec ad dextram, nec ad sinistram declinabimus, via regia gradiemur . In utraque enim parte quidquid supra modum est, in vitio est. Et de dextris partibus dicitur: Ne sis justus multum . De sinistris autem quod in haedorum, et in pereuntium parte ponantur, nulla dubitatio est. Et contaminabis laminas sculptilium argenti tui, 412 et vestimentum conflatilis auri tui, et disperges ea sicut immunditiam menstruatae: egredere, dices ei. LXX: Et contaminabis idola deargentata, et deaurata: comminues ea et disperges sicut aquam menstruatae, et sicut stercus abjicies ea. Cum intellexeris veritatem, et decipientes ad te non accetorem tuum, et aures tuae semper audierint: Haec via, ambulate in ea, neque ad dextram, neque ad sinistram; tunc omnes errores et idola, ac similitudines veritatis, quae artifex lingua composuerat in splendore eloquentiae, quod interpretatur argentum, et in ratione sapientiae, quod
Abbreviated transcription (Latin):
iohis seribitur. Qcus ẽ dignꝰ apire li¬
brum &e soluere signacła etus : Cumq
nullus fcusset inuentꝰ qͥ apiret signa¬
cula flesse se dicit. e dei tandem ad se
meruisse sermonem. Noli flere. Lcce
uicite leo de tͥbu tuda radix damidut
aꝑiat librum & soluat signacła etus.
Leo autẽ de tribui tuda dñs ihe xp̃c

Expanded text:
scribitur: Quis est dignus aperire librum, et solvere signacula ejus ? Cumque 393 nullus fuisset inventus qui aperiret signacula, flesse se dicit; et Dei tandem ad se meruisse sermonem: Noli flere: ecce vicit leo de tribu Juda radix David, ut aperiat librum; et solvat signacula ejus. Leo autem de t
Abbreviated transcription (Latin):
m infirmitate. dum configitur mi¬
chi spina. Scitotegͦ oscribe ce phari¬
sei qui estis pͥncipes tudeorum quod
reddat uobis dñs uicissitudinem tie¬
stram. Uos enim audientes dñm sal¬
uatorem intelligere noluistis. & clati¬
sistis oclos ur̃os ne cum uiderctis. et
aures aggratiastis ne audretis.Ideo

Expanded text:
in infirmitate, dum configitur miin infirmitate, dum configitur mihi spina . Scitote ergo, o scribae et pharisaei, qui estis principes Judaeorum, quod reddat vobis Dominus vicissitudinem vestram. Vos enim audientes Dominum Salvatorem, intelligere noluistis, et clausistis oculos vestros, ne eum videretis, et aures aggravastis, ne audiretis. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
uident uisiones oꝑiet. Et erit uobis
uisio omnum sicite uerba libr⁊ sig¬
nat. Quem cum decłint scientilit¬
teras. dicent. Lege istum. Et respon¬
debit. Nom possum. Signatꝰ e enim.
Et dabitur lib nescienti litteras: di¬
ceturq ei. Lege: ce respondebit. Nescio
litceras. P soporis sp̃u.lxx. cõnpunc¬
tionem. theodotio m̃tis excessum.
num interp̃tatꝰ est qui hebraice ddr̃
thardema. quem &e in adam mis¬
fum a deoscͥptura commemorat q̃ñ
de costa lateris eiꝰ mulier effecta ẽ.
Et ionas hoc eodem som nosterte¬
bat in naui. Omnis autem ꝓphia
post subuersionem irłm & templi
id est ariel contra scribas ce phari¬
seos ẽ qui habentes clatum scientie
nec ipsi introeunt nec tiolentes a¬
lios introire ꝑmiccunt. & p̃cipitur
& m̃tis excessuin ebrient᷑ atq moue¬
antur & fluctuent uaciuantes. non
umo nec sicera s sp̃ci soporis frue com¬
punct̾ionis dñi ut intelligentes ma¬
lum suũ agant aliqñ pentaentiam
dicantq eum ꝓpħa. Uersatus sum

Expanded text:
t. Et erit vobis visio omnium sicut verba libri signati, quem cum dederint scienti litteras, dicent: Lege istum: et respondebit: Non possum, signatus est enim. Et dabitur liber nescienti litteras, diceturque ei: Lege: et respondebit: Nescio litteras. Pro soporis spiritu, LXX, compunctionem: Theodotio, mentis excessum: num interpretatus est; qui Hebraice dicitur THARDEMA  , quem in Adam missum a Deo Scriptura commemorat , quando de costa lateris ejus mulier effecta est. Et 392 Jonas hoc eodem somno stertebat in navi . Omnis autem prophetia post subversionem Jerusalem et templi, id est, Ariel contra scribas et pharisaeos est, qui habentes clavem scientiae, nec ipsi introeunt, nec volentes alios introire permittunt. Et praecipitur et mentis excessu inebrientur, atque moveantur et fluctuent: vacillantes non vino nec sicera, sed spiritu soporis, sive compunctionis Domini, ut intelligentes malum suum, agant aliquando poenitentiam, dicantque cum propheta: Versatus sum
Abbreviated transcription (Latin):
palcas mixcas cum ordeo uentilato. Le¬
gimus quod &e ẏsaac ordeum seuerit.
ce qͥa apuid allophilos erat centenariã
orde frugem receꝑit. Et osce choro &
uiebant & legem sequebant᷑ moysi or¬
deaccis panib sat᷑auerit. qui in aliolo¬
sequebant᷑. Istiusm popłi comedunt
frumendam. Et erunt fuꝑ omnem
montẽ ercelsum &e suꝑ omnem collem
eleuatum riui currentium aquarũ.
indie interfectionis multoꝵ: cum &¬
ciderint turres. In hoc loco tudeimil¬
tos interfect̾os & ruentes turres adro¬
mani imꝑii referunt potentiam: de
teneat. donec de mediofiat: qͦd scilicet
m illo dempore tanta beatitudosit po¬
ptilo isrł. ut ñ solum ualles atq cam¬
pestria. s om̃s montes &e colles aquis
fluentib irrigent̾. Nos autẽ montes
&e colles eos intelligamꝰ quim excelso
uirtutib eleuat sunt qut esurtunt
& sittunt iusticiam: qͦs dñs ꝓtiocat
adbibendum. Quu enim biberit de¬

Expanded text:
paleas mixtas cum hordeo ventilato. Legimus quod Isaac hordeum severit, et quia apud allophylos erat, centenariam hordei frugem receperit . Et Osee coro et viebant, et Legem sequebantur Moysi, hordeaceis panibus saturaverat . Qui in alio losequebantur . Istiusmodi populi comedunt et frumentum. Et erunt super omnem montem excelsum, et super omnem collem elevatum rivi currentium aquarum in die interfectionis multorum, cum ceciderint turres. In hoc loco Judaei multos interfectos et ruentes turres, ad Romani imperii referunt potentiam, de 414 teneat, donec de medio fiat. Quod scilicet in illo tempore tanta beatitudo sit populi Israel, ut non solum valles atque campestria, sed omnes montes et colles aquis fluentibus irrigentur. Nos autem montes et colles, eos intelligamus, qui in excelsum virtutibus elevati sunt, qui esuriunt et sitiunt justitiam , quos Dominus provocat ad
Abbreviated transcription (Latin):
neat de fragm̃tis in qͣ portet᷑ igniculus
aut pauilulum aque de lacuna hattri¬
atur & fouea: sic uos cum iertts mne¬
gyptum ꝑsequente uos illuc nabucho¬
donosor usq ad int̾intionem pibitis.
Heretiei qͦ & omne dogma contrartum
ueritati confidunt in caltimnia atq
m̃daqo: &e musitant urta. lix. contra
creatorem fctum. ꝓꝑterea impictatis co¬
rum ciuitas destruet̾ quam edificauit
cam. ciqueniet repentina pditio. ctm
capta fuerte ab eccłiasticis uiris ce ita de¬
struct̾a & comminuta ut nichil mea
remaneat qͦd possit ignem emortuum
reaccende: & saltem cenosam ce par¬
uulam aquam poplis p̃be sitientib.

Expanded text:
neat de fragmentis, in qua portetur igniculus, neat de fragmentis, in qua portetur igniculus, aut paululum aquae de lacuna hauriatur et fovea; sic vos cum ieritis in Aegyptum, persequente vos illuc Nabuchodonosor, usque ad internecionem peribitis. Haeretici quoque et omne dogma contrarium veritati confidunt in calumnia atque mendacio, et mussitant juxta LXX contra Creatorem suum. Propterea impietatis eorum civitas destruetur, quam aedificavit Cain, cui veniet repentincapta fuerit ab ecclesiasticis viris, et ita destructa et comminuta, ut nihil in ea remaneat quod possit ignem emortuum reaccendere, et saltem coenosam, et parvulam aquam populis praebere sitientibus.
Abbreviated transcription (Latin):
da. &e non inuemiet̾ de ftagmentis
ertis desta. in qua portet̾ igniculus
de incendio aut hauriatur parum
aque de fotiea. Quia inguit supra
dixistis cesset a facie nr̃a sc̃s isrł. siue
tt . lix. tnstulerunt aciferte a nobis
gleristis commonentem. sentiatis puns¬
entem. H abustis fiduciam in ȩgyptioꝵ
calumnia atq m̃dacio: & innixi estis
sup tumultu eorum siue contͣict̾ione
ae supbia. ut syꝑimacꝰ & theodotio int̃¬
pretat funt. ꝓpt̾ca uertetur uobis hec
iniqͥtas siue pecc̃m ut sicis quas mu¬
rus cadens subito ciutatis firmissimȩ
& capte: cuiꝰ repentina aduenerit rici¬
na. Ita enim.lxx. tianstcilerunt. Et
ẽ sensꝰ uirta hebraicum. Quomͦ inter¬
ruptio muri altissim qui longam da¬
rit rumam difficile instaurari podest.
& pͥstinum decorem recipe. sic ueniet
uob repentina cont̾cio. Et ut alia utar
similitudine. fiẽtras figłi fic confrm¬
gatur contͥtione ꝑualida. ita cõminui¬
tur in frusta ut uix paruula testa rema¬

Expanded text:
da: et non invenietur de fragmentis ejus testa in qua portetur igniculus de incendio: aut hauriatur parum aquae de fovea. Quia, inquit, supra dixistis: Cesset a facie nostra Sanctus Israel, sive ut LXX transtulerunt, auferte a nobis glexistis commonentem, sentiatis punientem. Habuistis fiduciam in Aegyptiorum calumnia atque mendacio, et innixi estis super tumultu eorum, sive contradictione et superbia, ut Symmachus et Theodotio interpretati sunt, propterea vertetur vobis haec iniquitas sive peccatum, ut sitis quasi murus cadens subito civitatis firmissimae et captae, cujus repentina advenerit ruina, ita enim LXX transtulerunt. Et est sensus juxta Hebraicum: Quomodo interruptio muri altissimi qui longam traxit ruinam, difficile instaurari potest, et pristinum decorem recipere: sic vobis veniet repentina contritio. Et ut alia utar similitudine: Sicut vas figuli, si confringatur contritione pervalida, ita comminuitur in frusta, ut vix parvula testa rema
Abbreviated transcription (Latin):
litudinem consolationis acceꝑint.
Sin autem ad saluatoris aduentum
panis artꝰ & aqͣ breuis uixta apł̃m par¬
lum &e hc̃ eundem ysaiam propham
eugłicus sermo p̃dicitur: qui ꝓ lacin¬
osis legis obsertiationib atq manda¬
tisin uno u̾bo recapittilauit omnia.
diliges ꝓxinrum tetum sic̃ de ipstum. cõ¬
fummatum enim & adbreuiatũ ser¬
monem fecit dñs suꝑ terram. Et ñ
faciet auolare a te ultra doctorem du¬
um. Et erunt ocłi dui uidentes pre¬
ceptorem tuum &e aures tue audieis
uerbum post dergum iouentis. Hec
uia. ambulate in ea: neq ad dexte

Expanded text:
litudinem consolationis acciperent. litudinem consolationis acciperent. Sin autem ad Salvatoris adventum, panis arctus et aqua brevis, juxta Apostolum Paulum, et hunc eumdem Isaiam prophetam, evangelicus sermo praedicitur, qui pro laciniosis Legis observationibus 411 atque mandatis, in uno verbo recapitulavit omnia: Diliges proximum tuum, sicut teipsum. Consummatum enim et abbreviatum sermonem fecit Dominus super terram . Et non faciet avolare a te ultra doctorem tuum, et erunt oculi tui videntes praeceptorem tuum, et aures tuae audient verbum post tergum monentis: Haec via, amb
Abbreviated transcription (Latin):
dem. scĩ estote. qm̃ egosc̃s sum. Horass
nequaquam plorab: miserans mise¬
rebitur tui. Aduocem clamoris tui
statim ut audierit respondebit tibi
Cum reuersus fucris in syon. & habi¬
tatieris in trłm nequaquam plorab̃
ut ante ploraueras: s fletus tuus uer¬
tetur in gaudium. Beatientm flentes
qͥa ipsi ridebunt. Et postquam clama¬
ueris &e dixeris ad dm̃. clamaui into¬
to corde meo. exaudi me d̃ie. ce tc̃um.
clamaui miserere mei. & custodiam
mandata tua. & alibi. expectaui ĩma¬
titino ee clamaui. & tam clara fuerit
uor tua ut cȩlos penetret: statim tibi
dñs respondebit. & similis eris moysi
de qͦ scͥptum ẽ. Loquebatur moyses.
&e dñs respondebat ei. Et dabit uobiᷤᷤ
dñs panem artum &e aquam breuem
Si ad ⁊orobabel hec referimꝰ tempora
facilis int̃pretatio est: quod ñ fuerit
fub eo ꝑfect̾a leticia dicente dauid.
cum conu̾terit dñs captiuitatem syon
factisumꝰ sic̃ consolati: ut ñ consola¬
tionem plenam atq ꝑfect̾am. s simi¬

Expanded text:
. Plorans nequaquam plorabis, miserans miserebitur tui: ad vocem clamoris tui, statim ut audierit, respondebit tibi. Cum reversus fueris in Sion, et habitaveris in Jerusalem, nequaquam plorabis, ut ante ploraveras, sed fletus tuus vertetur in gaudium: Beati enim flentes, quia ipsi ridebunt . Et postquam clamaveris, et dixeris ad Dominum. Clamavi in toto corde meo, exaudi me, Domine . Et iterum: Clamavi, miserere mei, et custodiam mandata tua . Et alibi: Exspectavi in matutino et clamavi , et tam clara fuerit vox tua, ut coelos penetret: statim tibi Dominus respondebit, et similis eris Moysi, de quo scriptum est: Loquebatur Moyses, et Dominus respondebat ei . Et dabit vobis Dominus panem arctum, et aquam brevem. Si ad Zorobabel haec referimus tempora, facilis interpretatio est; quod non fuerit sub eo perfecta laetitia, dicente David: Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati: ut non consolationem plenam atque perfectam, sed simi
Abbreviated transcription (Latin):
bit in irłm Iudez hec ad cyri tempo¬
ia referunt. qͣn de babylone intudea¬
reuersus est popłs scib zorobabel &e iho
pontifice. Nos autem ut sepe iam dix¬
imus om̃s reymissiones q̃ excedunt
mediocͥtatem illius temporis ad xp̃i
referamus aduentum. in quo captituᷤ
qͦndam popłs passione dñiliberatus
Porro qͦd in .lxx. uerbum additur sc̃ĩ¬
tatis. qui dixerunt. popłs enim sc̃s in

Expanded text:
bit in Jerusalem. Judaei haec ad Cyri tempobit in Jerusalem. Judaei haec ad Cyri tempora referunt, quando de Babylone in Judareversus est populus sub Zorobabel et Jesu Pontifice. Nos autem, ut saepe jam diximus, omnes repromissiones quae excedunt mediocritatem illius temporis, ad Christi referamus adventum, in quo captivus quondam populus passione Domini liberatus,Porro quod in LXX verbum additur sanctitatis, qui dixerunt: populus enim sanctus in
Abbreviated transcription (Latin):
sideant ad des potentiam demonstnͣ¬
dam. Et tẽ inquit scient om̃s relz¬
quiȩ tude qͥ nc ingredunẽ terram
egypt ut habitent ibi. cum reuers:
fuerint in t̾ram iudeam. cuiꝰ sermo
impleatur meus an illorum. Ppt̃ca
expectat dñs ut miscreatur uri. ⁊d̾o
exaltabitur parcens uob̃. qͥa ds tudi¬
eii dominus. beati omnes qui expe¬
ctant eum: Grandis clementia
dei. ut erpectet nr̃am penitentiam. &
donec nos a uitus conuertamur ille
potentem contrahat martũ: ne feri¬
re cogatur. Ideo autem miseretur &
parcit. ut exaltetur illiꝰ miscdta:
& bonitas creatoris nota cunctis fiat.
¶el certe urta illud quodin euan¬
gelio loquitur. Cum exaltatꝰ fuero
omnia traham adme.ideo exaltatur
in cruce: ut parcat omnib. Ipse est
enim ds iudicii. Et beatisunt om̃s
qͥ expect̾ant dñm: expectantem con¬
uersionem fuam. Quorum sit autẽ
& que ista conu̾sio: sequentia uerba
monstrabunt. Popłs enĩ syon habita¬

Expanded text:
sideant, ad Dei potentiam demonstrasideant, ad Dei potentiam demonstrandam. Et tunc, inquit, scient omnes reliquiae Juda, qui nunc ingrediuntur terram Aegypti, ut habitent ibi, cum reversi fuerint in terram Judaeam, cujus sermo compleatur, meus, an illorum. Propterea exspectat Dominus, ut misereatur vestri, et ideo exaltabitur parcens vobis, quia Deus judicii Dominus: beati omnes qui exspectant eum. Grandis clementia Dei, ut exspectet nostram poenitentiam, et donec nos a vitiis convertamur, ille potentem contrahat manum, ne ferire cogatur. Ideo autem miseretur et parcit, ut exaltetur illius misericordia, et bonitas Creatoris nota cunctis fiat. Vel certe juxta illud quod in Evangelio loquitur : Cum exaltatus fuero, omnia traham ad me, idcirco exaltatur in cruce, ut parca omnibus. Ipse est enim Deus judicii; et beati sunt omnes qui exspectant Dominum exspectantem conversionem suam. Quorum sit autem, et quae ista conversio, sequentia verba monstrabunt. Populus enim Sion habita
Abbreviated transcription (Latin):
cum reciersi accitus ingemuerint g
egerint penitentiam salui fiant: ce
tc̃ intelligant uͥ prius fũmt. & quod
frustra inuanis sꝑauerint. Ctmq
eos adpenitentiam cohortet᷑. illi e cõ¬
trario confitunt in falzis magistris
&e mincerto scłi deiq uerba atidire
nolentes: eqͦs egyptios desidant. et
cors uelocitate setant᷑ q̃s multiplicar:
eos uelocit̃ ꝑseguentur. & untus bella¬
toris uocem siue qͥnq puignantium
quod ad m̃tem & ad u. senfus refer¬
re debemus: mille homines & incon¬
dita turbafugientium sustinere ñ
poterunt. Donec relinquamini qͣsi
malus nauis ĩ u̾tice montiᷤᷤ. ⁊ qͣsi signũ
ꝑeollem. Seͥbit & iheremnias quodin¬
terfectis gladio ce fame his guimn e¬
gyptum confugerant pauq renan¬
serint. qͥ reu̾si sint in iudeam. Et
qͦmͦ s fract̃a naui & compage illius
dissoluta. sola arbor que malus dr
remaneat. & ponat᷑ ꝓsigno in sũmi¬
tate montis siue in excelso colle. sie ꝓ
signo atq uestigio urxunꝰ ce alter re¬

Expanded text:
ersi a vitiis ingemuerint, et egerint poenitentiam, salvi fiant; et tunc intelligant ubi prius fuerint, et quod frustra in vanis speraverint. Cumque eos ad poenitentiam cohortetur, illi e contrario confidunt in falsis magistris, et in incerto saeculi: Deique verba audire nolentes, equos Aegyptios desiderant, et eorum velocitate laetantur, quos multiplicari eos velociter persequentur, et unius bellatoris vocem, sive quinque pugnantium quod ad mentem et ad quinque sensus referre debemus mille homines et incondita turba fugientium sustinere non poterunt. Donec relinquamini quasi malus navis in vertice montis, et quasi signum super collem. Scribit et Jeremias quod interfectis gladio et fame his qui in Aegyptum confugerant, pauci remanserint qui reversi sint in Judaeam . Et quomodo si fracta navi et compage illius dissoluta, sola arbor quae malus dicitur, remaneat, et ponatur pro signo in summitate montis, sive in excelso colle: sic pro signo atque vestigio, vix unus et alter re
Abbreviated transcription (Latin):
rerum loquit᷑ quod de leena & leone na¬
ta sit uiꝑa ce regłs uolans. siue gemmi¬
na aspidum uolantia: quod idelicet
dr isit. Cues terra in qua non pluit. nec
imber uenit suꝑ de indie ire: cuiꝰ pͥnes¬
pes in mectio eiꝰ quasi leones rugientes
ꝑ potentiam. Ista gemmina inꝑarum
stue aspidum uolantium .i. pͥncipes
popli &e omnis impiorũ turba ierunt
ad popłm qͥ eis ꝓdẽe non poduit: dicen¬
te iherenia quod tradet dñs pharao¬
nem uafre regẽ egypt in manu inimi

Expanded text:
rerum loquitur, quod de leaena et leone narerum loquitur, quod de leaena et leone nata sit vipera et regulus volans, sive genimina aspidum volantia: quod videlicet m dicitur Israel: Tu es terra in qua non pluit, nec imber venit super te in die irae, cujus principes in medio ejus, quasi leones rugientes, per poenitentiam. Ista genimina viperarum, sive aspidum volantium, id est principes populi, et omnis turba impiorum fugerunt ad populum, qui eis prodesse non potuit, dicente Jeremia quod traderet Dominus Pharaonem Vaphre regem Aegypti in man
Abbreviated transcription (Latin):
asinos ce camelos diuitias fuas ad gentem
appellare comburentẽ. & hebraice uo¬
catur sarae. Rursum in eoloco ub
nos int̃pretati sumꝰ portantes fuꝑ hu¬
meros ium̃torum: ꝓumtis om̃s sum¬
liter tͣnstulerunt nolõis :i. pullos asi¬
norum. Terram audem tribulationis
& angustie latissimam heremi sig̾cat
uastitatem. ꝑ quam reliqͥe irlm cũ iohan¬
na filio caree. &e filiab regis sedechie
sublatis omnib q̃habe poterant: ad
egyotum tͣnsfugert. Lcenam qͦ &e catu¬
cos intellige: dicente balaam in nunie¬
ris. Ecce popls ut leena consurget: &¬
quasi leo eriget᷑. Non accubabit donee
decioret p̃dam . & ocetsorum sanguine
bibat. In ietechiel qͦ scͥptum ẽ. Assume¬
planctum suꝑ pͥncipem isrł &e dices. Q¬
re mat tua leena int̃ leones cubauit :
Inmediolcuncłoꝵ enutriuit catulos fuoᷤ.
Nc ne putaremus uere scͥpturam scãm
de leena ce leone dicere. contra naturam

Expanded text:
asinos et camelos divitias suas ad gentem, asinos et camelos divitias suas ad gentem, possumus comburentem, et Hebraice vocatur SARAPH  . Rursum in eo loco ubi nos interpretati sumus, portantes super humeros jumentorum, pro jumentis omnes similiter transtulerunt rra autem tribulationis et angustiae latissimam eremi significat vastitatem, per quam reliquiae Jerusalem cum Johanna filio Careae, et filiabus regis Sedeciae sublatis omnibus quae habere poterant, ad Aegyptum transfugerunt. Leaenam quoque et catu intellige, dicente Balaam in Numeris: Ecce populus ut leaena consurget, et quasi leo erigetur: Non accubabit, donec devoret praedam, et occisorum sanguinem bibat . In Ezechiele quoque scriptum eem Israel, et dices: Quare mater tua leaena inter leones cubavit, in medio leunculorum enutrivit catulos suos ? Ac ne putaremus vere Scripturam sanctam de leaena et leone dicere, contra naturam
Abbreviated transcription (Latin):
inam. Legisse me noui ium̃ta austri
& quadrupedes in deserto. qui iudee
timinos relinquientes ad egypti tene¬
bras confugerunt. referri ad sp̃italia
nequitie in celestib ce rectores tenebra¬
rum istarum qͥ uniu̾sas dintias & pͥsti¬
nas opes egypti desidio ꝑdiderunt.
Hoc ille dixerit. Nos iuxta tropologi¬
am. ut q̃ necdum ꝓpofuimꝰ disseramꝰ.
dicemꝰ om̃s qͥ creatore deserco selise ex¬
rorib addiderunt ẽẽ quadrupedes ĩ
deserto scli istiꝰ. a quo frustrasꝑent aux¬
ilium: eum uerum dei autilium dere¬
liquerint. In derra tbulationis & an¬
gustie leena & leo. ex eisinꝑa & regłs
uolans. portantes suꝑ humeros utm̃¬
torum diuitias fuias. & suꝑ gibbum
camelorum thesauros suos: ad po¬
pulum qͥ eis ꝓdesse non pot̾it. Agyo¬
tus enim frustra ce uane auriliabit᷑
Lir. In tͥbulatione &e angustia leo &
catulus leonis. inde aspides ce genmi¬
na afpidum uolantrum qͥ ferebant fup

Expanded text:
inam. Legisse me novi, jumenta Austri inam. Legisse me novi, jumenta Austri et quadrupedes in deserto, qui Judaeae terminos relinquentes, ad Aegypti tenebras confugerunt, referri ad spiritualia nequitiae in coelestibus; et rectores tenebrarum istarum, qui universas divitias et pristinas opes Aegypti desiderio perdiderunt. Hoc ille dixerit. Nos juxta tropologiam, ut quae necdum proposuimus, disseramus, dicimus omnes qui Creatore deserto, saeculi erroribus se dederunt, esse quadrupedes in deserto istius saeculi, a quo frustra sperent auxilium, cum verum Dei auxilium dereliquerint. In terra tribulationis et angustiae leaena et leo: ex eis vipera et regulus volans: portantes super humeros jumentorum divitias suas; et super gibbum camelorum thesauros suos ad populum qui eis prodesse non poterit: Aegyptus frustra et vane auxiliabitur. LXX: In tribulatione et angustia leo et catulus leonis: inde aspides et genimina aspidum volantium: qui ferebant super
Abbreviated transcription (Latin):
& arabiam ce uallem syon. & ad excͤmũ
dyrum: s suꝑtumenta quoq austri
ꝑuenerit. que .lxx. tͣnstulerunt qua¬
drupedes in deserto. Sigcat autontͥ¬
buim iuda que in australi parte fitabe¬
remo confinis ẽ. & cos qͥ iherenne uat¬
cinium respuentes capta iherosolima
noluerunt habitare in tudea. s ꝑ de¬
sercum ad egyptios confugere. Et rec¬
te appellantur ium̃ta austristue qua¬
drupedes in deserto. qͥa respuerunt no¬
ticiam dei. & contempto eiꝰ imꝑio ade¬
gypti simulachra fugerunt. spem ha¬
bentes in pharao cui qui innisus fu̾it
quafisi incumbat arundini q̃fracta
manum uulneret innitentis. De istiꝰ¬
modi ium̃tis ce filii chore loq̃bantur
inpsalmo. Homo cumin honore ẽẽt
ñ intellexit: comꝑaratꝰ ẽ iumentis in¬
sipientib. & similis fact̾us est illis. Qd¬
q sequitur hec uia illorum scandalũ
ipsis. recte suꝑ p̃senti capło intelligi po¬
test. quod uia deserq illis fuerit inru¬

Expanded text:
 Arabiam, et vallem Sion, et ad extremum  Arabiam, et vallem Sion, et ad extremum Tyrum; sed super jumenta quoque Austri pervenerit, quae LXX transtulerunt, quadrupedes in deserto. Significat autem tribum Juda, quae in australi parte sita, eremo confinis est; et eos qui Jeremiae vaticinium respuentes, capta Jerosolyma, noluerunt habitare in Judaea; sed per desertum ad Aegyptios confugerunt. Et recte appellantur jumenta Austri, sive quadrupedes in deserto, 404 quia respuerunt notitiam Dei, et contempto ejus imperio, ad Aegypti simulacra fugerunt, spem habentes in Pharaone, cui qui innixus fuerit, quasi si incumbat arundini, quae fracta manum vulneret innitentis. De istiusmodi jumentis et filii Chore loquebantur in psalmo: Homo cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Quodque sequitur: Haec via eorum scandalum ipsis, recte super praesenti capitulo intelligi potest, quod via deserti illis fuerit in ru
Abbreviated transcription (Latin):
.xͤ. tͥb insamarta scͥptum putant. qͦd
ab egyptus auxilia postulantes capti
sint ab assyrus. Iurta tropologiam
om̃s qui dei religione contemptare¬
uertuntur ad uomitum fitum &e no¬
mine ꝑdito filiorum impudentissi
canes appellant᷑: ineunt consilium
suꝑati blandientib uitiis. etia dog¬
matum recipiant prauitatem. &e des¬
cendant in egypti tenebras queren¬
tes aurilium pharaonis qui regnat
in egypto. cuits ꝓdectio ducit in ig¬
nominiam ce in obꝓbrium sempit̃¬
num. Sunt enim in taphnis in¬
mandato indelicet humili adq dcice¬
to pͥncipes eius: pessimi nunen quifru¬
stra laborant suꝑ poplin qͥcis ꝓdesseñ
poterit. Sicut enim scos magistros tu¬
uat disciplorum salus fic ꝑchitio secdue¬
torum ꝑdit patarchas eorum qui ad
egypti aucilium confugerunt.
Ontis iumentorum acistri. ꝓ quo he¬
pondus ce sarcina cruciatuum atq
penarum non solum suꝑ babylonem
ce phylistum & moab ce damascum&
egyptum. & deserdum mare. duma qͦ¬

Expanded text:
 tribus in Samaria scriptum putant, quod ab Aegyptiis auxilia postulantes, capti sint ab Assyriis. Juxta tropologiam: Omnes qui Dei religione contempta, revertuntur ad vomitum suum, et perdito nomine filiorum, impudentissimi canes appellantur, ineunt consilium,superati blandientibus vitiis, etiam dogmatum recipiant pravitatem, et descendant in Aegypti tenebras, quaerentes auxilium Pharaonis, qui regnat in Aegypto, cujus protectio ducit in ignominiam, et in opprobrium sempiternum. Sunt enim in Tanis, inmandato videlicet humili atque dejecto principes ejus, pessimi nuntii, qui frustra laborant super populo qui eis prodesse non poterit. Sicut enim sanctos magistros juvat discipulorum salus, sic perditio seductorum perdit patriarchas eorum qui ad Aegypti auxilium confugerunt. Onus jumentorum Austri Pro quo Hepondus et sarcina cruciatuum atque poenarum, non solum super Babylonem et Philisthiim, et Moab, et Damascum, et Aegyptum, et desertum mare, Iduma
Abbreviated transcription (Latin):
Ex nobemm erierunt s non fuerunt
ex nob. qͥ non audrunt int̾ioris homi¬
nis aurib legem di. & eccłiartm loqu¬
unt᷑ magistris. Nolite nob̃ udere q̃
rect̾a sunt nec gehenne flammas
nobis paradyftis. Quid m̃ ostendis nia
dm̃. ꝑ quam ñ libent̾ ingredior: Qͥd
replicas nomen sci ifrł. siue uerbum
isrlis. quod mei pectoris archana ñpe¬
netrat: Quod quidem & ad popłm
austeritatẽ magistrorum: de adtilato
hoc & sꝑastis in calumina & tumul¬
tu. & inri estis fuꝑ eo. ꝓpterea erit¬
uobis inquitas hec sic̃ interruptio
cadens. & reqͥsita in muro excelso.

Expanded text:
Ex nobis enim exierunt, sed non fuerunt ex nobis ; qui non audiunt interioris hominis auribus Legem Dei, et Ecclesiarum loquuntur magistris: Nolite nobis videre quae recta sunt, nec gehennae flammas nobis paradisus. Quid mihi ostendis viam Domini, per quam non libenter ingredior? Quid replicas nomen Sancti Israel, sive verbum Israelis, quod mei pectoris arcana non penetrat? Quod quidem et ad populausteritatem magistrorum, et adulatorihoc, et sperastis in calumnia et tumultu: et innixi estis super vobis iniquitas haec sicut interruptio cadens, requisita in muro excelso.
Abbreviated transcription (Latin):
mie uerba audire nolentes. Qui dixe¬
runt ei. Noli nob indere q̃ nolumus.
noli nob int̾dicere uiam egypti.nec q̃
recta sunt p̃dices: s loquere qͦd nobie
placet. ut ꝑgamꝰ in egyptum. quo cu¬
mulent peccata peccatis. Quid nob̾
ingeris. quod non libenter audimꝰ.
Quid monstras uiam ꝑ quam ingre¬
dinolumꝰ: Quid frequent̃ in gerp¬
nas aurib nr̃is. hec dicit dñs sc̃s isrł.¬

Expanded text:
miae verba audire nolentes . Qui dixerunt ei: Noli nobis videre quod nolumus: noli nobis interdicere viam Aegypti nec quae recta sunt praedices; sed loquere quod nobis placet, ut pergamus in Aegyptum, quod cumulet peccata peccatis. Quid nobis ingeris quod non libenter audimus? quid monstras viam per quam ingredi nolumus? Quid frequenter ingeminas auribus nostris: Haec dicit 407 Domi
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. Domus patͥs mei domͦ or̃onis
uocabit̾. uos attm fecistis cam domũ
negotiationis fitie speluncam latͦnũ
Iurta anagogen illud hebraietm in
quo diximꝰ om̃s enim mense eortm
replete st̃ uomita sordiumq. itaut
ñ sit ultralocꝰ. ad hereticos & ad scͥbas
ac phariseos sic referri potest: ut uni¬
uersam doetͥnam eorum ce cunct̾a
iistia dicamus uomituplena ce sor¬
dium. dum scͥpturarum scãrum
ciunt cẽ uitales: s immaturos ce feten¬
tes egert̃. ita ut nullum in eis ds reꝑi¬
at locum. Miror autem qͥd uolu̾it
theododio ut ꝓ uerbo hebraico quod
potui: msi forte noue rei nouum
finrerit nom̃ Siqͥdem &e apud he¬
breos compositum est quia uomitꝰ

Expanded text:
ei, domus orationis vocabitur, vos autem fecistis eam domum negotiationis, sive speluncam latronum . Juxta anagogen illud Hebraicum, in quo diximus: Omnes enim mensae eorum repletae sunt vomitu sordiumque, ita ut non sit ultra locus, ad haereticos, et Scribas, ac Pharisaeos sic referri potest, ut universam doctrinam eorum et cuncta mysteria dicamus vomitu plena et sordium, dum scripturarum sanctarum ciunt esse vitales; sed immaturos et fetentes egerunt, ita ut nullum in eis Deus reperiat locum. Miror autem quid voluerit Theodotio, ut pro verbo Hebraico quod potui, nisi forte novae rei novum finxerit nomen. Siquidem et apud Hebraeos compositum est, quia vomitus
Abbreviated transcription (Latin):
ex me: & ordiremini delain ce non ꝑ
sp̃m meum. ut addetis peccatum
suꝑ peccatum. Qui ambulatis ut
des cendatis in egyptum. & os meũ
non interrogastis sꝑantes auxiliũ
inforcitodine pharao: & habentes
fiduciam in umbra egypti. Q erit
uob fortitido pharaonis in confusi¬
onem: & fidutia umbre egypti in
ignominiam. Ierant enim in tapħ
poplo qui eis ꝓdesse non potanit. Ñ
fuerunt in auxilium e in aliquã
utilitatem. s in confusionem & in
opprobritun. Lex. Ue filti p̃uari¬
catores dicit dominꝰ fecistis consiliũ
uit addetis peccata peccatis. Qui itis ut¬
⁊ descendatis in egyptum. &e non meĩ¬
terrogastis ut accipiatis auxiliuma
pharao: ce ꝓtegamini ab egyptiis. E¬
rit uob̃ ꝓtectio pharaoiris in confusio¬
⁊nem: &e his qͥ confidunt mnegypto in¬
obꝓbrtum. Sunt enimin tapħnis
pͥnciyes nuncii pessimi. frustra labora¬
bunt ad popłm qͥ eis ñ ꝓderit ad aur¬
iliandum. neq in utilitatem: sed in

Expanded text:
ex me: et ordiremini telam, et non per ex me: et ordiremini telam, et non per spiritum meum, ut adderetis peccatum super peccatum, qui ambulatis ut descendatis in Aegyptum, et os meum non interrogastis: sperantes auxilium in fortitudine Pharaonis, et habentes fiduciam in umbra Aegypti: Et erit vobis fortitudo Pharaonis, in confusionem, et fiducia umbrae Aegypti in ignominiam. Ierant enim in Taphnpopulo, qui eis prodesse non poterant, non fuerunt in auxilium et in aliquam utilitatem, sed in confusionem et in opprobrium. LXX: Vae filii praevaricatores, dicit Dominus. Fecistis consilium, ut adderetis peccata peccatis: qui itis ut descendatis in Aegyptum; et me non interrogastis, ut accipiatis auxilium a Pharaone, et protegamini ab Aegyptiis. Erit vobis protectio Pharaonis in confusionem; et his, qui confidunt in Aegypto, opprobrium. Sunt enim in Tani principes, nuntii pessimi. Frustra laborabunt ad populum, qui eis non proderit ad auxiliandum: neque in utilitatem, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
gentib. ut idolis derelictis dicant.
Quam falsa possederunt patres nũi
idola: &e ñ est millis quipluat. Et
tẽ scient quinẽ errant sp̃umtelli¬
gentiam dei. & qui quondam in so¬
litudine mͣmurabant condra dñm.
discent legem cutus prius noticiam ñ
habebant. Si enm recepissent moy
moyses de illo loquebat᷑. Qtod in pͥn¬
cipio capłi iuxta hebraicum tͣnstali¬
mus hec dicit dñs ad domum iacob
qͥ redemit qͦndam abraham ce edux
de chaldeis. & in t̾ram reꝓmissioniᷤ
indurit: ꝑspicue patet. Illud autẽ
scribas ce phariseos qui dm̃m blasphe¬
mabant separau̾it ab abraham qͥ
uidit diem dñi ce lȩtatꝰ est. Si enm
fuissent filii abrahȩ. fecissent opa
abrahe. Et apłs disputat eos appellan¬
dos filios abrahe. qu habuerint fum¬
litudinem fidei abrahe hoc ẽ popłm
gentium qͥ ñ ex oꝑib s ex fide abrahe
dicit dñs ut faceretis congilium &e ñ

Expanded text:
gentibus, ut idolis derelictis, dicant: gentibus, ut idolis derelictis, dicant: quam falsa possederunt patres nostri idola, et non est in illis qui pluat; et tunc scient qui nunc errant spiritu, intelligentiam Dei, et qui quondam in solitudine murmurabant contra Dominum, discent Legem, cujus prius notitiam non habebant. Si enim recepissent MoysMoyses de illo loquebatur. Quod in principio capituli juxta Hebraicum transtulimus: Haec dicit Dominus ad domum Jacob, qui redemit quondam Abraham, et eduxit de Chaldaeis, et in terram repromissionis induxit , perspicue patet. Illud autem Scribas et Pharisaeos, qui Dominum blasphemabant, separaverit ab Abraham, qui vidit diem Domini, et laetatus est . Si enim fuissent filii Abraham, fecissent opera Abraham. Et Apostolus disputat eos appellandos filios Abraham , qui habuerint similitudinem fidei Abraham, hoc est, populum gentium, qui non ex operibus, sed ex fide Abraham dicit Dominus, ut faceretis consilium, et non
Abbreviated transcription (Latin):
quam separatut ex abraham. Monmͦ
confundet᷑ iacob. neq nc̃ faciem inti¬
tabit: s cum uidit filios suos opera
mea. Ept̃ me scificabunt nom ineum
&e scificabunt sc̃m iacob: & dm̃ israel
timebunt. Et scient qͥerrant sp̃um
telligentiam. ce musitatores discent
obedientiam. Quodq sequitur &e lin¬
gue balbucientes discent loqͥ pacem:
obelo p̃notandum ẽ. Cum audierns
inquit surdi uerba libri. & ocłicecoꝵ
mel. & chermel reputatꝰ in salcum.
ita ut mites &e pauꝑes letent᷑ in dño.
ce suꝑb illusorq deficiat: tc̃ confun¬
decur iacob. qͥ mͦ int̾im ñ confundit᷑:
sig̃cat autem ysaie tempora. ce uultꝰ
illius erubescet. ut rubor atq confcisio
fuerunt de genere iudeorum in me¬
dionationũ dñi ꝑpetrare uirtutes.⁊
xp̃i nomen gentib p̾dicare ce dicere.
Pater ñr qui es in celis. scĩficet᷑ nom̃
tuum. Illi enim scĩficabunt sc̃m qui
ortus ẽ ex iacob: ce dm̃ ifrł docebunt ĩ

Expanded text:
quam superavit ex Abraham: Non modo confundetur Jacob: neque nunc faciem mutabit; sed cum viderit filios suos opera mea: propter me sanctificabunt nomen meum, et sanctificabunt sanctum Jacob: et Deum Israel timebunt: et scient qui errant spiritu, intelligentiam: et mussitatores discent obedientiam, quodque sequitur ÷ et linguae balbutientes discent loqui pacem  obelo praenotandum est. Cum audierint, inquit, surdi verba libri, et oculi caecorum mel, et Charmel reputatus in saltum, ita ut mites et pauperes laetentur in Domino, et superbus illusorque deficiat: tunc confundetur Jacob qui modo interim non confunditur. Significat autem Isaiae tempora. Et vultus illius erubescet, ut rubor atque confusio fuerunt de genere Judaeorum, in medio nationum Domini perpetrare virtutes, et Christi nomen gentibus praedicare, et dicere: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum . Illi enim sanctificabunt Sanctum qui ortus est de Jacob, et Deum Israel docebunt in
Abbreviated transcription (Latin):
De qͦ in psalmodrr. caligo sub pedib
eiꝰ. Cum autẽ priꝰ ceciuel mistica q̃q
conspererint. uel de cecitate &e tenebs
ocłos leuauint aduidendum. ut se¬
dentib in tenebris &e umbra mortis
oriat᷑ lum̃uerum: tune mites de qͥb
scͥptum ẽ. beatimites q̃m ipsi posside¬
bunt terram. siue pauꝑes quorum pͥn

Expanded text:
de qua in Psalmo dicitur: Caligo sub pedibus de qua in Psalmo dicitur: Caligo sub pedibus ejus . Cum autem prius caeci vel mystica quaeque conspexerint, vel de caecitate et tenebris oculos levaverint ad videndum, ut sedentibus in tenebris et umbra mortis oriatur lumen verum: tunc mites de quibus scriptum est: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram : sive pauperes, qu
Abbreviated transcription (Latin):
lib appeller᷑ dicente eccłiaste sermoneᷤᷤ
sapientium tanquam stimtili & tan
quam clauiin altum confixi. qͥa con¬
ciliis datisunt a pastore uno: audiẽt
& loqͣnt᷑. Quib saluador dic̃. effeta¬
quod interp̃tat᷑ adapire. Quodq noᷤ
uertimꝰ de denebris ce ealigine ocłi ce¬
corum indebunt. quorum facilis int̃¬
pretatio ẽ: aqͥla. theodotio &e symma¬
chus tͣnstulerunt tenebras ce caliginẽ
ocłi cecorum uidebunt. ut ostendent
gentium popło qͥ prius cecꝰ trat rp̃i
sacram̃ta pandenda. iuxta illud qͣd
cdr. Tenebrosa aqͣ in nubibus aeris
Et in eodem psalmo de deo scͥptum ẽ
Posuit tenebras latibulum sicũ. Et ĩ
ꝓuerbus legimꝰ. Hec audiens sapiens
sapientior erit: & prudens guƀnatio¬
nem possidebit. Et intelliget parabo¬
lam &e tenebrosum sermonem: dicta
sapientium & eniginata. Deniq et
moyses ut intelligeret &e uidet deum.
miiubem ingressus est & in caliginẽ.

Expanded text:
liber appelletur, dicente Ecclesiaste : Sermones liber appelletur, dicente Ecclesiaste : Sermones sapientium tamquam stimuli et quasi clavi in altum confixi, qui a conciliis dati sunt a pastore uno  audient, et loquentur, quibus Salvator dicetquod interpretatur, adaperire . Quodque nos vertimus, de tenebris et caligine oculi caecorum videbunt, quorum facilis interpretatio est; Aquila et Theodotio et Symmachus transtulerunt: Tenebras et caliginem oculi caecorum videbunt: ut ostenderent gentium populo, qui prius caecus erat, Christi sacramenta pandenda, juxta illud quod dicitur: Tenebrosa aqua in nubibus aeris . Et in eodem psalmo de Deo scriptum est: 398 Posuit tenebras latibulum suum . Et in Proverbiis legimus: Haec audiens sapiens sapientior erit: et prudens gubernationem possidebit: et intelliget parabolam et tenebrosum sermonem, dicta sapientium et aenigmata . Denique et Moyses ut intelligeret et videret Deum , in nubem ingressus est et in caliginem,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi saluatoris cui a temporib ysaie
usq ad dispensationem carnis asfump¬
te ꝓ cõparatione etͣnitatis breue ce mo¬
dicum spacium temporis ẽ. libanus
mons phenicis uersus sit atq trans¬
latus in montẽ carmelum qͥhebraice
melus appellet᷑. in quo fcut nabalꝙr¬
ligna reputetur. Quod cum dicere
non potuerint. audiant libantim qͥ
intpretat᷑ dealbatio. referri ad popu¬
lum gentcum qui lot᷑ in dño &e pur¬
elem suum: Et istum popłi dͣiffer¬
rrin chermel hoc ẽ in circumcisioĩs
scientiam. ut sp̃itał & uere eircum¬
eisionis misteria recognoscat: & in
loco sit qͣndam popłitudeorum. illoᷤᷤ
audem qui xp̃m suscipe noluerunt
reputari in saltum & in arbores steri¬
les que non possunt eum lignis frue¬
tiferis laudare dnm̃. Cumautem l¬
banus in chermel & chermel insal¬
tum fuerit commutatꝰ: ee qui priꝰ
surdi erant &e uerba libri propheti¬
ei audire non pot̾ant de quo supra
dirimꝰ quod omnis scͥptura seã unꝰ

Expanded text:
ni Salvatoris quia a temporibus Isaiae usque ad dispensationem carnis assumptae, pro comparatione aeternitatis breve et modicum temporis spatium est Libanus mons Phoenicis versus sit atque translatus in montem Carmelum? qui Hebraice melus appelletur, in quo fuit Nabal Carligna reputetur? Quod cum dicere non potuerint, audiant Libanum, qui interpretatur dealbatio, referri ad populum gentium, qui lotus in Domino et purelem suum : et istum populum transferri in Charmel, hoc est, in circumcisionis scientiam, ut spiritualis et verae circumcisionis mysteria recognoscat: et in loco sit quondam populi Judaeorum: illos autem qui Christum suscipere noluerunt reputari in saltum, et in arbores steriles, quae non possunt cum lignis fructiferis laudare Dominum. Cum autem Libanus in Charmel, et Charmel in saltum fuerit commutatus, tunc qui prius surdi erant, et verba libri prophetici audire non poterant de quo supra diximus, quod omnis Scriptura sancta unus
Abbreviated transcription (Latin):
ionem opib pͥncipib q tͣnslatis. ppo¬
situs ẽ regii generis his qui in rudeare¬
manserunt. godolias filius aicham.
Quo ꝑ dolum eum chaldeis socus int̃¬
fect̾o. om̃s pͥncipes bellatorum & iohan
nam filiꝰ caree. & iheronias filius osie.
& reliquum uulgꝰ a paruo usq ad ma¬
gnum accesserunt ad iheremiam ꝓ¬
phecam: & dixertint ei. Cadat oratio
nr̃a in conspecta tuo & ora ꝓ nobis ad
dñm dm̃ tuum ꝓ untũsis religͥis istis.
qͥa relict̾i sumꝰ patic de plurib sic̃ ocł

Expanded text:
lone opibus principibusque translatis, praepositus est regii generis his qui in Judaea remanserant, Godolias filius Ahicam, quo per dolum cum Chaldaeis sociis interfecto, omnes principes bellatorum, et Johannan 401 filius Chareae, et Jechonias filius Osiae; et reliquum vulgus a parvo usque ad magnum, accesserunt ad Jeremiam Prophetam, et dixerunt ei: Cadat oratio nostra in conspectu tuo, et ora pro nobis ad Dominum Deum tuum pro universis reliquiis istis. Quia relicti s
Abbreviated transcription (Latin):
&e corripiebat eos qͥ ołant in portis ar¬
guentem: q̃ nos suꝑ diabolo & angłis
eiꝰ intelleximꝰ. Marare contͣ scribas ce
phariseos dict̾a arbitrant᷑ quod defe¬
cerint dẽiterotai. qͥ priꝰ illudebant
popło traditionib pessimis. & ad de¬
cipiendos simplices die noc̾tuq uigi¬
labant. qͥ peccare faciebant homines
in uerbo diut xp̃m di filium denega¬
rent. Ppt̾ hoc hec dicit dñs ad dom̃

Expanded text:
et corripiebat eos qui oderant in portis aret corripiebat eos qui oderant in portis arguentem. Quae nos super diabolo et angelis ejus intelleximus, Nazaraei contra Scribas et Pharisaeos dicta arbitrantur, quod defecerint δευτερωταί, qui prius illudebant populo traditionibus pessimis; et ad decipiendos simplices die noctuque vigilabant, qui peccare faciebant 399 homines in Verbo Dei, ut Christum Dei Filium negarent. Propter hoc haec dicit Dominus ad
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑes popħ. & saluos faciet filios pau¬
perum de qͦ d̃r ad iudeos. consilium
pauꝑis spreuistis. addent in dñolȩti¬
pauꝑes homines siue desꝑati ab hoĩb
atq contempti qui legis priꝰ noticiã¬
&e suꝑb qͥ dreerat. fortitudine faciam.
&e sapientia atiferam. &e fines gentium
& forticudinem eoꝵ trastabo. Qui õib
illudebat in tantũ ut sc̃s qͦq diceret.
Lumbi mei impletisunt ultisionib
Et succisi sunt siue deleti. om̃s qͥtugi¬
labant suꝑ iniqͥtatem. quorum ꝓpt̃
malas tugilias non dormitat interitꝰ
qͥ peccare faciebant untũsum hoĩum
genꝰ inu̾bo blasphemie: ut negarent
uerbum dei & in celo ponerent os
fuum. Sigcat autem demonas. qui
nequaquam ipsi homines faciebant
homines in sermone peccare.uarnis
dogmatib blasphemantes: & argu¬
entem inporta atq iudicio. quantum
in se erat fupplantabant. & a nisticia
declinare faciebant. Qui erat in por¬
tis filie syon. exaltatꝰ de portis mortiᷤᷤ

Expanded text:
pauperes populi, et salvos faciet filios pauperum , de quo dicitur ad Judaeos: Consilium pauperis sprevistis, addent in Domino laetipauperes homines sive desperati ab hominibus atque conteet superbus, qui dixerat: Fortitudine faciam et sapientia, auferam fines gentium et fortitudinem earum vastabo; qui omnibus illudebat, in tantum ut sanctus quoque diceret: Lumbi mei repleti sunt illusionibus . Et succisi sunt, sive deleti omnes qui vigilabant super iniquitatem, quorum propter malas vigilias non dormitat interitus: qui peccare faciebant universum hominum genus in verbo blasphemiae, ut negarent Verbum Dei, et in coelo ponerent os suum. Significat autem daemones, qui nequam ipsi, omnes faciebant homines in sermone peccare, variis dogmatibus blasphemantes, et arguentem in porta atque judicio, quantum in se erat, supplantabant, et a justitia declinare faciebant, qui erat in portis filiae Sion, exaltatus de portis mortis;
Abbreviated transcription (Latin):
Et pot ieroboam qͥ de tͥbti effram
fuit appellabant᷑ effraii oe tiocat eoᷤ
curonam suꝑbie: qͥa comparati duab
tbtib q̃ appellabant᷑ iuda sublimio¬
res erant. & nũo &e robore. Ebriosq
eos dic̃ effraim qͥ sirum ñ intelligant᷑
creatorem: s ꝓ dño adorent intulos
aureosin danꝰ ce in bechel. Isti qͣndam
irłm: qui fuerunt inu̾tice uallis pin¬
guissimȩ qͦd hebraice dr gechsemam¬
Sig̃cat autem locum uͥ traditꝰ dñs est.
suꝑcuiꝰ uallis u̾ticem templum dñi
situm est. Isti inebriati sunt umo er¬
roris &e amentie. qͦd eiꝰ miscint ieroboã
Quappt̃ penam illis dñi comminat᷑.
qͦd sic̃ gͣndinis turbounit̾ifa confrm¬
git. & impetꝰ aqͣrum inundanttum
qcqͥdobuium inuen̾it rapit: sic ab aᷤ¬
syriorum deleant᷑ exercitu: ce quod
reliquum fu̾it in montes fiue urbes
medie tͣnsferatur. Comparat autem

Expanded text:
et propter Jeroboam, qui de tribu Ephraim et propter Jeroboam, qui de tribu Ephraim fuit, appellabantur Ephraim. Et vocat eos coronam superbiae: quia comparati duabus tribubus, quae appellabantur Juda, sublimiores erant et numero et robore. Ebriosque eos dicit Ephraim, qui suum non intelligant Creatorem, sed pro Domino adorent vitulos aureos in Dan et Bethel. Isti quondam Jerusalem, qui fuerunt in vertice vallis pinguissimae, quod Hebraice dicitur GE SEMAicat autem locum ubi traditus Dominus est; super cujus vallis verticem templum Domini situm est. Isti inebriati sunt vino erroris et amentiae, 372 quod eis miscuit Jeroboam. Quapropter poenam illis Dominus comminatur, quod sicut grandinis turbo universa confringit, et impetus aquarum inundantium quidquid obvium invenerit, rapit: sic ab Assyriorum deleantur exercitu, et quod reliquum fuerit, in montes sive urbes Mediae transferatur. Comparat autem