comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lacculo non resuscitat. ꝑsemet ip¬
sum uero hȩliseus ueniens. seq suꝑ
mortuum sternens. atq ad eius mẽ¬
bra se colligens. huc illucq de am¬
bulans. & more mortui septies as¬
pirans. hunc ad rediuuiam lucem
ꝓtinus ꝑministerium compassio¬
is animauit. nisi quod auet dr
humani generis ds̃. quasi mortu¬
um puerum doluit. cum extinctoᷤ
nos iniquitatis aculeo miseratus as¬
perit. & quia ꝑ moy sen tertorem
legis ꝓtulit. quasi ꝑpuerum uir-¬
gam misit: Plegem quippe iuirgã
deus tenuerat. cum dicebat. Si qͥs
hȩc uel illa fecerit. morte moriatur.
a peccati gͥ morte timor nos suscita¬
re non ualuit: s ad statum uitȩ.
aspirata mansuetudinis grã erex̃.
S puer cum baculo mortuum
suscitare non ualuit: quia paulo
attestante: nicħ ad ꝑfectum addu¬
xit lex. ipse autem ꝑsemet ipsum
ueniens. & suꝑ cadauer humilit̃¬
sesternens. ad exequanda sibi mor¬
tui membra se collegit. quia cum

Expanded text:
baculo non resuscitat per semetipbaculo non resuscitat per semetipsum, verum Eliseus veniens, seque super mortuum sternens, atque ad ejus membra se colligens, huc illucque deambulans, et in ore mortui septies aspirans, hunc ad redivivam lucem protinus per ministerium compassionis animavit, nisi quod auctor humani generis Deus, quasi mortuum puerum doluit, cum exstinctos nos iniquitatis aculeo miseratus aspexit? et quia per Moysen terrorem legis protulit, quasi per puerum virgam misit. Per legem quippe virgam Deus tenuerat, cum dicebat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur. » A peccati igitur morte timor nos suscitare non valuit, sed ad statum vitae aspirata mansuetudinis gratia erexit. Sed puer cum baculo mortuum suscitare non valuit: « Quia, » Paulo attestante, « nihil ad perfectum adduxit lex. » Ipse autem per semetipsum veniens, et super cadaver humiliter sternens, et super exaequanda sibi mortui membra se collegit, quia « cum
Abbreviated transcription (Latin):
audito sarra risit post ostium ta¬
berna culi occultȩ. dicens. Post¬
quam consenui & dominus meus
uetulus ẽ. uoluptati operam da¬
boꝰ Uisitauit autem dominus
sarram sicut ꝓmiserat ei. ꝙ in
pleuit quȩ loquutus ẽ: concepit
q & peꝑit filium insenecture sua.
itempore quo predixerat ei ds̃.
gitur postquam creuit puer.
tactus dolore capitis in messe cir¬
ca meridiem defuncꝰtus. ẽ: cum
popłs isrłiticus postquam ineg̃p¬
to excreuit & ꝑ mossen unde¬
sertum eductus. domi in uo¬
cem audierat in igne & incaligi¬
ne. quando lumine scientiȩ de¬
buit illustrari: mox animo ad ydo¬
latriam recurrens mortuus est. Et
ait heliseus adgiezi puerum suũ.
Accinge lumbos tuos & tolle bacu¬
lum meum inmanu tua. & uade.
Si occurrerit tͥ homo ñ salutes
eum. & si salutauerit te quispiã
non respondeas illi: & pones ba¬
culum meum suꝑfaciem pueri. &
reliqua. Quidautem significat Ge
quod puer abhelisȩo missus cum

Expanded text:
audito, Sara, risit post ostium taaudito, Sara, risit post ostium tabernaculi, occulte dicens: Postquam consenui, et dominus meus vetulus est, voluptati operam dabo? Visitavit autem Dominus Saram, sicut promiserat eest. Concepitque et peperit filium in senectute sua tempore quo praedixerat ei dicens. » « Igitur postquam crevit puer, tactus dolore capitis, in messe circa meridiem defunctus est. » Cum populus Israeliticus, postquam in Aegypto decrevit, et per Moysen in desertum eductus, Domini vocem audierat in igne et in caligine, quando lumine scientiae debuit illustrari, mox animo ad idololatriam recurrens, mortuus est . « Et ait Eliseus ad Giezi, puerum suum: Accinge lumbos tuos, et tolle baculum meum in manu tua, et vade. Si occurrerit tibi homo, non salutespiam, non respondeas illi, et pones baculum super faciem pueri. » Quid autem significat, quod puer ab Eliseo missus cum
Abbreviated transcription (Latin):
sub creditoris sui iam debito non
tenetur. Facta ẽ. autem que¬
dam dies: & transibat heliseus
ꝑsunam. Erat autem ibi mulier
magna. quȩ tenuit eum ut come¬
deret panem. Cumq frequent̃
picio suscepit: bene̾ potest origi¬
nem insinuare populi israheliti¬
ci: quȩ fuit in patriarchis. Un¬
de sicut ista heliseum ꝓpħam:
ita & illa dominum ꝓpħarum
hospicio suscipere meruit. Nã
abraham & sarra. tres uiros iur¬
ta conuallem mambre suscipe¬
re. & pascere meruerunt. Huic
ergo mulieri non habenti fili¬
um ꝓpħa ꝓmisit dicens. In
tempore isto: & in hac eadem hora
si uita comes fuerit. habebis in
utero filium. Cui illa respondit.
Nolo quȩso domine mi. uir dei.
noli mentiri ancillȩ tuȩ. Et conce¬
pit mulier: ꝙ peperit filium. in
tempore & inhora eadem qua di¬
xerat hȩliseus. His quoq simi¬
lia. dominus ad abraham retulit
dicens. Reuertens ueniamadte
tempore isto. uita comite: & ha¬
bebit sarra filium uxor tua. Quo

Expanded text:
sub creditoris sui jam debito non sub creditoris sui jam debito non tenetur. « Facta est autem quaedam dies, et transibat Elisaeus per Sunam. Erat autem ibi mulier magna, quae tenuit eum ut comederet panem. Cumque frequenter tam hospitio suscepit, bene potest originem insinuare populi Israelitici, quae fuit in patriarchis. Unde sicut ista Eliseum prophetam, ita et illa Dominum prophetarum hospitio suscipere meruit. Nam Abraham et Sara tres viros juxta convallem Mambrae suscipere et pascere meruerunt . Huic ergo mulieri, non habenti filium, propheta promisit dicens: « In tempore isto et in hac eadem hora, si vita comes fuerit, habebis in utero filium. Cui illa respondit: Noli, quaeso, domine mi, vir Dei, noli mentiri ancillae tuae. Et concepit mulier, et peperit filium in tempore, et in hora eadem, qua dixerat Eliseus. » His quoque similia Dominus ad Abraham retulit, dicens: « Revertens veniam ad te tempore isto, vita comite, et habebit filium Sara uxor tua . Quo
Abbreviated transcription (Latin):
parum olei. quo ungar. Cuiait.
Uade. pete mutuo ab omnibus
uicinistuis uasa uacua ñ pauca:
& ingredere & claude ħostiũ
tuum. Cum intrinsecus fueris
tu & filii tui.mitte inde inom
nia uasa hȩc : & cum plena fue
signatur. duorum popłorum
id ẽ. iudaici & gentilis. quasi
duorum filiorum mat̃ Quȩ
pͥus ex ꝑuerso oꝑe consentien¬
do callidi sp̃c ꝑsuasioni. qua¬
si quendam peccati numinũ
acredidore acceperat: & duos
quos uifide genuit amit tere¬
filios timebat. S ꝓpħȩ uerbis
obȩdiens. ex paruo quod habebat
olei. uacua uasa infindit: quia
dum abunius ore doctoris parũ
quidem amorem diuinitatis. mul¬
torum uacuȩ mentes hauriunt.
exuberante grã. unguento diui¬
ni amoris usq ad suminum re¬
plentur. Etiam nunc multoꝵ
corda. quȩ prius fuerant ua¬
cua uascula. unguento sp̃c ple-¬
na sunt : quȩ ex paucitate olei
solummodo infusa uidebantur.
Quod dum aliis atq aliis datur.
& abauditorib fides excipitur:
erepta mulier. uidelicet scã eccła.

Expanded text:
. Cui ait: Vade, pete mutuo ab omnibus vicinis tuis vasa vacua non pauca, et ingredere et claude ostium tuum, cum intrinsecus fueris tu et filii tui, et mitte inde in omnia vasa haec, et cum plena fuersignatur? Duorum populorum, id est Judaici et gentilis, quasi duorum filiorum mater, quae prius ex perverso opere, consentiendo callidi spiritus persuasioni, quasi quemdam peccati nummum a creditore acceperat et duos quos in fide genuit, amitterefilios timebat. Sed prophetae verbis, obediens ex parvo quod habebat olei, vacua vasa infundit, quia dum ab unius ore doctoris, parum quidem amoris divinitatis, multorum vacuae mentes hauriunt, exuberante autem gratia unguentorum divini amoris, usque ad summum replentur. Etiam nunc corda multorum, quae prius fuerant vacua vascula, unguento Spiritus plena sunt, quae ex paucitate olei solummodo infusa videbantur. Quod cum aliis atque aliis datur, et ab auditoribus fides accipitur, erepta mulier, videlicet sancta Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Iordanis itaq aquie. sacrum bap¬
tisma significant: quia ineis sal¬
uator nr̃ baptismum nobis conse¬
crauit. Quodautem naaman in¬
dignatus de tali responso. lauatio¬
uemaque iordanicȩ despęxit: sun¬
plicitatem significat rudium. qui
spiritualem non potuerunt intel¬
ligere efficatiam: quia anunalis hõ
non ꝑcipit ea q̃ sunt sp̃s dei: Cur

Expanded text:
» Jordanis itaque aquae sacrum bap» Jordanis itaque aquae sacrum baptisma significant, quia in eis Salvator noster baptismum nobis consecravit. Quod autem Naaman indignatus de tali responso, lavationem aquae Jordanicae despexit, simplicitatem significat rudium, qui spiritualem non potuerunt intelligere efficaciam; « quia animalis homo non percepit ea quae sunt Spir
Abbreviated transcription (Latin):
cat: tamen ꝓpħa dĩ. quosa se mi¬
grasse cognouerat.ad se ꝑuenire
& uocauit. & quos uocauit. il¬
los & iustificauit. Uenit ergo
naaman cum ȩquis & currib.
& stetit ad ostium domus hȩlisel.
misitq ad eum hȩliseus nuntiũ
dicens. Uade & lauare septies
in iordane: & recipiet caro tua
sanitatem. & mundaberis. Ira¬
tusnaaman recedebat dicens.
Putabam quod egrederetur ad
me. & stans in uocaret nomen
domini dei sui: & tangeret ma¬
nu sua locum leprȩ. & curaret
me. Ceniens quidem gentilispo¬
pulus ad domum hȩlisei nr̃i. scãm
uidelicet eccłiam. ꝑmissum ab eo
consilium accepit. ut se uuorda¬
ne septies lauaret. & sic sanita¬
tem reciꝑet atq mundaretur:
quia ꝑ ȩuangelicos prȩdicatores
dominus dicit. Nisi quis renatus
fuerit exaqua & spũ scõ: non
potest introire inregnum dei.
Citem. Qui crediderit & bapti¬
zatus fuerit saluus erit: qui uͦ
non crediderit condempnabit᷑.

Expanded text:
cat, tamen propheta Dei quos ad se micat, tamen propheta Dei quos ad se migrasse cognoverat, ad se pervenire et vocavit, et quos vocavit, illos et justificavit . » « Venit ergo Naaman cum equis et curribus, et stetit ad ostium domus Elisei. Misitque ad eum Eliseus nuntium dicens: Vade et lavare septies in Jordane, et recipiet caro tua sanitatem atque mundaberis. Iratus Naaman recedebat, dicens: Putabam quod egrederetur ad me, et stans invocaret nomen Domini Dei sui, et tangeret manu sua locum leprae, et curaret me. » Veniens quidem gentilispulus ad domum Elisaei nostri, sanctam videlicet Ecclesiam, promissum ab eo nuntium accepit, ut se in Jordane septies lavaret, et sic sanitatem reciperet, atque mundaretur: quia per evangelicos praedicatores Dominus dicit: « Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei . » Et item: « Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit: qui vero non crediderit, condemnabitur .
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uidens. legationem in uidȩam
mittit: ut ꝑ apłicam docꝰtrinã
saluatoris fidem accipiat. Unde
cornelius centurio. de cȩsarea in
ioppem ad petrum misit. Et pau¬
lo ꝑuisionem uir macedo apparu¬
it. qui eum exhortabatur ut ue¬
niens aduiuaret eos. qui erant
ininacedoma. sicut in actibus
apłorum legitur. Cumq legis¬
set rex isrł litteras. scidit uestim̃¬
ta sua & ait. Num quid deus
ego sum. ut occidere possim & ui¬
uificare: & cȩt̾a. Quid signifi¬
cat rex iste israel. qui audita lega¬
tione syriȩ de salute ad ꝓpħam
isrł querente expauit: nisisa¬
cerdotes scribas. & phariseos.
rectores iudȩorum. qui consideran¬
tes quod undiq plebes ad redẽpto¬
torem nrm̃ salutis suȩ causa con¬
ueniebant : quasi blasphemiã
existimantes. uestim̃ta sua sem¬
debant: sicut in ȩuangłio princi¬
pemi sacerdotum audita xp̃i pre-¬
dicatione fecisse legimus.S li¬
cet rex isrł intali auditu ꝑtimes¬

Expanded text:
praevidens legationem in Judaeam praevidens legationem in Judaeam mittit, ut per apostolicam doctrinam Salvatoris fidem accCornelius centurio de Caesarea in Joppen ad Petrum misit et Paulo per visionem vir Macedo apparuit, qui eum exhortabatur, ut veniens adjuvaret eos qui erant in Macedonia, sicut in Actibus Apostolorum legitur . « Cumque legisset rex Israel litteras, scidit vestimenta sua, et ait, Nunquid Deus ego sum, ut occidere possim et vivificare? » Quid significat rex iste Israel, qui, audita legatione Syriae de salute a propheta Israel quaerente, expavit, nisi sacerdotes, Scribas et Pharisaeos, rectores Judaeorum, qui considerantes quod undique plebes ad Redemptorem nostrum salutis suae causa conveniebant, quasi blasphemiam existimantes, vestimenta sua scdebant, sicut in Evangelio principem sacerdotum, audita Christi praedicatione, fecisse legimus ? Sed licet rex Israel in tali auditu pertimes
Abbreviated transcription (Latin):
insamaria. ꝓfecto curasset eum
a lepra quam ht̃. Iatrunculi
quippe desyria quȩ interpreta¬
tur sublimitas. egressi sunt: cũ
cupiditate ducti & diuersis ne-¬
gotiis impliciti. sꝑantes in incer¬
to diurtiarum gentiles ꝑtotam
t̃ram uagabantur. Hinc & ad trã
isrł uenientes. captiuam mulier¬
culam duxerunt. quȩ incaptii¬
tate posita de ꝓpħa inisrł testa¬
batur: quia fama de isrł ꝑ negoti¬
atores gentium transiata intoto
orbe curiositati hominum. quam
pror naaman significat: uerum
ꝓpħam & saluatorem ominum in
uidȩa manere patefecit. Ingres¬
sus ẽ. itaq naaman ad dñm suum.
& nuntia uit ei dicens. Sic & sic
loquuta ẽ. puella de terra is
rael. & çȩt̾a. Cum hiadquos
noticia uerbi dei ꝑuenit. His qui
sibi prȩsunt suggerunt spiritał
scientiȩ magnitudinem: mit tit
rex siriȩ litteras ad regem isrł.ꝓ
salute serui sui. cumprimatus
gentium audiens dm̃. ẽẽ. inisrł.
quia notus inuidȩa ds̃. in isrł
magnum nom̃ eiꝰ. saluti suor

Expanded text:
in Samaria! Profecto curasset eum a lepra quam habet. » Latrunculi quippe de Syria, quae interpretatur sublimitas, egressi sunt, cum cupiditate ducti et diversis negotiis impliciti, sperantes in incerto divitiarum, gentiles per totam terram vagabuntur. Hinc et ad terram Israel venientes, captivam mulierculam duxerunt, quae in captivitate posita, de propheta in Israel testabatur, quia fama de Israel per negotiatores gentium translata in tota urbe curiositati hominum, quam uxor Naaman significat verum prophetam et salvatorem omnium in Judaea manere patefecit. « Ingressus est itaque Naaman ad dominum suum, et nuntiavit ei, dicens: Sic et sic locuta est puella ra sua. » Cum hi ad quos notitia verbi Dei pervenit, his qui sibi praesunt, suggerunt scientiae spiritualis magnitudinem. Mittit rex Syriae litteras ad regem Israel pro salute servi sui. Cum primatus gentium audiens Deum esse in Israel, quia « notus in Judaea Deus: in Israel magnum nomen ejus , » salutem suorum
Abbreviated transcription (Latin):
ties iuxta sermonem uiri dei. ꝯ
restituta est caro eius. sicut caro pu¬
eri paruuli & mundatus est. Ne¬
ne ergo serui naaman meliore con¬
silio illum ad ꝑficiendum mandatũ
ꝓpħicum ꝑsuaserunt: quia sepe
dominus iuniori reuelat. quodme¬
lius ẽ. Q sȩcundum petriuocẽ.
ꝑsonarum acceptor dominus non
est: s inom̃ gente qui tunet drñ.¬
& operatur iusticiam. acceptus est
illi. Abiit. & lauit septies uixta.
sermonem urri dei. & restituta ẽ.
caro eius. sicut caro pueri paruu¬
li : quia mundatus aquis baptis¬
matis ꝑ inuocationem septifornus
spc̃. quisq ueram recipit sanita¬
tem. & adinnocentis uitȩ infantiã
redigitur. ut uitȩ eternȩ ingressũ
ꝑcipere mereatur. Unde ipsa ue¬
ritas suis discipłisait. Nificon¬
uersi fueritis & efficiamini sicut
paruuli: non intrabitis in regnum

Expanded text:
ties juxta sermonem viri Dei, et restituta est caro ejus, sicut caro pueri parvuli, et mundatus est. » Bene ergo servi Naaman meliori consilio illi ad perficiendum mandatum propheticum persuaserunt, quia saepe Dominus juniori revelat quod melius est, et, secundum Petri vocem, « personarum acceptor Deus non est, sed in omni gente qui timet Det operatur justitiam, acceptus est illi . » --Abiit et lavit septies juxta sermonem viri Dei, et restituta est caro ejus sicut caro pueri parvuli: quia mundatus aquis baptismatis, per invocationem septiformis Spiritus, quisque veram recipiet sanitatem, ut ad innocentis vitae infantiam redigatur, et vitae aeternae ingressum percipere mereatur. Unde ipsa Veritas suis discipulis ait: « Nisi conversi fueritis et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
as illum exaltauit: & donauit illi
nom̃ quod ẽ. suꝑ omne nom̃. ut in
nomine iħu omne genu flectatur
celestium t̾restrium. & infernorum.
De curuiseciam sublimitate subiun¬
gitur. Suscitans de puluere ege¬
num. & de stercore erigens pauperẽ.
Pater uidelicet de terrȩ puluere fi¬
lium tamcito suscitauit iuxta qd̾
ipse ꝑpsalinistam postulat dicens.
resuscita me & retribuam eis. ut ca¬
ro eius ñ uideret corruptionẽ: scđm
quod ꝑeundem psalmistam dr̃. Non
derelinques anunam meam unnfer¬
no: nec dabis scm̃ tuum uidẽ corrup¬
atq humilitate suꝑaret diabolum
suꝑbum: qui rex dicit᷑ suꝑom̃s filios
suꝑbie: tamen maiestas dĩ patris de
stercore illum sublimauit ineffabilit̃.
& hoc quareꝰ Queris quare ꝰ Au¬
di quare. Ut sedeat inquit cũ pͥn¬
cipib. & solium głe teneat. P rin¬
cipes scĩ apłi intelligunt᷑. qui sede¬
bunt cum xp̃o. suꝑ duodecim sedes.
S dominus solium głe retinet. ñ
solum uidelicet inȩqualitate patͥs

Expanded text:
it illi nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum . » De cujus etiam sublimitate subjungitur: « Suscitans de pulvere egenum et de stercore erigens pauperem. » Pater videlicet de terrae pulvere Filium tam cito suscitavit, juxta quod ipse per Psalmistam postulat, dicens: « Resuscita me et retribuam eis, ut caro ejus non videret corruptionemquod per eumdem Psalmistam dicitur: « Non derelinques animam meam in inferno, nec dabis Sanctum tuum videre corrupatque humilitate superaret diabolum superbum, qui rex dicitur super omnes filios superbiae, tamen majestas Dei Patris, de stercore eum sublimavit ineffabiliter, et hoc quare? Quaeris quare? Audi quare: « Ut sedeat, » inquit, « cum principibus et solium gloriae teneat . » Principes, sancti apostoli intelliguntur, qui sedebunt cum Christo super duodecim sedes. Sed Dominus solium gloriae retinet non solum videlicet in aequalitate Patris,
Abbreviated transcription (Latin):
populi septuaginta sint ꝑcussi.
de ipsa autem turba uulg̾ari ho¬
mines quinquaginta milia. Qã
ne pateretur inexodo populus
a longe stabat &. orabat: solus mo¬
ses ascendit ad dominum. Undͥe
inhebreo ita habetur. & ꝑ cussit
de populo septuaginta uiros.
& quinqͣgnita milia uiros. Hos
septuagnita uros iudices seitl¬
ginta hȩbrei intelligunt. quorum
meritis & głȩ quinquaginta mi¬
lia uiri comparantur: sicut & de
dauid dr̃. Quia tu unus ꝓ decem

Expanded text:
populi septuaginta sunt percussi; populi septuaginta sunt percussi; de ipsa autem turba vulgari homines quinquaginta millia. Quod ne pateretur, in Exodo , populus a longe stabat et orabat, solus Moyses ascendit ad in Hebraeo ita habetur: « Et percussit de populo septuaginta viros, et quinquaginta millia viros; » hos septuaginta viros judices, septuaginta Hebraei intelligunt. Quorum merito et gloriae quinquaginta millia viri comparabantur, sicut et de David dicitur: quia tu unus pro decem
Abbreviated transcription (Latin):
tum suꝑ uiris bechsamitib ibi fac¬
tum: siue ꝓpter distinctionem ei¬
uitatis abel bethinacham: de qui
exclamauit mulier sapiens ad ioab
dicens. Qui interrogant ini terro¬
gent mabela. Sic itaq intelligen¬
dum ẽ. quod ab urbe murata usq
ad uillam quȩ ẽ. absq muro & usq
ad abel magnum dederunt mures.
Suꝑ quem idẽ suꝑ luctum posue¬
runt archam domini. quȩ erat
usq in illum diem in agro iosue
ꝑciissit de populo septuaginta
uiros: &. quinqua ginta milia pleb̃¬
Quod dictum ẽ. quia ꝑcussit de po¬
pulo qui non erat de stirpe leuiti¬
ca septuaginta uiros. & quinqua¬
ginta milia plebis: populus plebs¬
ꝓuna eademq re indifferenter
accipitur. Nam ex uno greco quol
ẽ laos solet utrumq transferri.
Sed in hoc uidetur. eẽ. distantia
quia inpriori commnate uersiculi
additum ẽ. uiros septuaginta. Ui¬
ros enim maiores natu significa
ut sit sensus quia de optuatibus

Expanded text:
tum super viris Bethsamitibus ibi factum super viris Bethsamitibus ibi factum, sive propter distinctionem civitatis Abel Bethmaca, de qua exclamavit mulier sapiens ad Joab, dicens: Qui interrogant, interrogent in Abela. Sic itaque intelligendum est, quod ab urbe murata usque ad villam quae erat absque muro, et usque ad Abel magnum, dederint mures. Super quem, id est, super luctum, posuerunt arcam Domini, quae erat usque ad illum diem in agro Josue percussit de populo septuaginta viros et quinquaginta millia pleb dictum est, quia percussit de populo qui non erant de stirpe Levitica, septuaginta viros, et quinquaginta millia plebis, pro una eademque re indifferenter accipitur. Nam et ex uno Graeco quod est λαὸς solet utrumque transferri. Sed in hoc videtur esse distantia, quia in priore commate versiculi, additum est ros enim majores natu significat, ut sit sensus, quia de optimatibus
Abbreviated transcription (Latin):
nificat sterilitatem. qui his uitiis
insistunt: & si inhis ꝑseuerauerint
e radicabuntur a terra uiuentiũ.
S hȩ quinq cuntates munera au¬
rea offerunt: quando auro spũał
intelligentiȩ instructi ab his ui¬
tiis ꝑpenitentiam declinantes
que inquinq sensib corporis ad¬
mittuntur. diuinis se testam̃tis
subdunt. Unde necesse ẽ: ut
actendant ad mortem ubi est
tristicia uera & sterilitas perpe¬
tua: & sic se cohibebunt ab iniqui¬
tatib. Sed quodait iuxta hy¬
storiam. & mures aureos secundũ
numerum urbium philistiim
quinq ꝓuinciarum ab urbe
murata usq ad uillam quȩ erat
absq muro & usq ad abel mag¬
num suꝑ quem posuerunt archam
dederunt: reliquȩ autem ciuita¬
teᷤ ꝓuinciarum & uille quȩ erant
absq mmuro mures tantum dede
ta usq ad uillam quȩ erat absq
muro. Abel magnum ciuitas ẽ.
int̃mino isrł. Abel magnum ic¬
circo uocatur. cumantea bethsa¬
mis uocata sit: siue ꝓpter luc¬

Expanded text:
nificat sterilitatem, qui his vitiis nificat sterilitatem, qui his vitiis insistunt; et si in his perseveraverint, eradicabuntur a terra viventium. Sed hae quinque civitates munera aurea offerunt, quando auro spiritalis intelligentiae instructi, ab his vitiis per poenitentiam declinantes, quae in quinque sensibus corporis admittuntur divinis Testamentis se subdunt. Unde necesse est ut attendant ad mortem, ubi est tristitia vera et sterilitas perpetua et sic se cohibebant ab iniquitatibus. Sed quod ait juxta hit mures aureos secundum numerum urbium Philisthim quinque provinciarum ab urbe murata usque ad villam quae erat absque muro et usque ad Abel magnum super quem posuerunt arcam ederunt. Reliquae autem civitates provinciarum et villae quae erant absque muro, mures tantum, ta usque ad villam quae erat absque mini. Abel magnum civitas est in termino Israel. Abel magnum idcirco vocatur, cum antea Bethsamis vocitata sit, sive propter luc
Abbreviated transcription (Latin):
accharon uͦ sterilitas. uel eractica¬
tio dicitur. Qumq enim ciuitates
palestinorum. quinq corporissen¬
sus a quib dam intelligunt᷑. Ex
illum scilicet significans. quo cor¬
da miserorum succenduntur. De
quib scͥptum ẽ. Om̃s ad ulteran¬
tes: uelut clibanus corda eorum.
Et gaza quȩ dicitur fortitudo eiꝰ.
qua fortes sunt ad ulterantes in
malum: siue diuitiȩ de quibus
dominus dic̃. sollicitudines diui¬
tiarum suffocant uerbum.
accipiuntur. quib confidunt ini¬
qui. & aschalon quȩ ponderata
sonat uel ignis homic idia. mali¬
tiȩ pondus quo deprimuntur
repbi. De qua dicitur. Iniquitas
intalento plumbi sedet. quia
iniquitate succensi. ut duutiis¬
abundare possint homicidia ꝑ¬
petrant. Unde geth iurȩ sequitur
quȩ torcular interprȩtatur. Signi¬
ficat autem tͥbulationes prȩsentis
uitȩ: ubi torculantur electi ac reꝓ¬
bi. &accharon quȩ sterilitas uel
eradicatio dicitur. reꝓborum sig¬

Expanded text:
Accaron vero sterilitas vel eradicaAccaron vero sterilitas vel eradicatio dicitur. Quinque enim civitates Palaestinorum quinque corporis sensus a quibusdam intelliguntur. Ex illum scilicet significans, quo corda miserorum suecenduntur. De quibus scriptum est: « Omnes adulterantes velut clibanus corda eorum . » Et Gaza, quae dicitur fortitudo ejus, quia fortes sunt adulterantes in malum; sive divitiae, de quibus Dominus dicit: « Sollicitudines divitiarum suffocant verbum , » accipiuntur in quibus confidunt iniqui. Et Ascalon, quae ponderata sonat, vel ignis homicida, malitiae pondus, quo deprimuntur reprobi. De qua dicitur: Iniquitas in talento plumbi sedet, quia iniquitate succensi, ut divitiisabundare possint, homicidia perpetrant. Unde Geth jure sequitur, quae torcular interpretatur: Significat autem tribulationes praesentis vitae, ubi torquentur electi ac reprobi. Et Accaron vero, quae sterilitas vel era dicatio dicitur, reproborum sig
Abbreviated transcription (Latin):
cum inualle. Et plaustrum uenit
inagrumiosuȩ bethsamite: & ste¬
tit ibi. E rat autem ibi lapis magnꝰ:
& conciderunt ligna plaustri. uac¬
tum ẽ: quod bethsamis domus
bolis interprȩtaret᷑. S nunc quȩ
alia potest in hoc loco. eẽ. domus
is. insi scã eccłia a solȩ iusticiȩ
llustrata: & quid ẽ. bethsami¬
sas mualle frumenta metere
nisi doctores eccłiȩ annonam uer¬
bi dei inhumilitate tractare.ꝰ
Quis ẽ. lapis in agro iosuȩ: nisi
xp̃c domintis ineccłia suaꝰ Lig¬
na uero illa plaustri ipsius xp̃i pͦre¬
figurasse crucis mysterium non
dubiumẽ. Uaccas uero super la¬
pidem immolare ẽ: conuersos
scõs a seculo in xpisti imitatione
mortificare. Hi sunt autem ani
aurei quos reddidexunt philistiim
ꝑdelicto domino. Az otus unum:
gaza unum: aschalon unum. gech
unum. accharon unum. Aotꝰ
enim interprȩtatur ignis. gaza
uero fortitudo eiꝰ. siue diuitię.
aschalon quippe ponderata. uel
ignis homicida. Geth torcular.

Expanded text:
 eam. Et plaustrum venit in agrum Josue Bethsamitae, et stetit ibi. Erat autem ibi lapis magnus, et conciderunt ligna plaustri, vactum est, quod Bethsamis domus solis interpretaretur. Sed nunc quae alia potest in hoc loco esse domus solis, nisi sancta Ecclesia, a Sole justitiae illustrata? Et quid est Bethsamitas in valle frumenta metere, nisi doctores Ecclesiae annonam verbi Dei in humilitate tractare? Quis est lapis in agro Josue, nisi Christus Dominus in Ecclesia sua? Ligna vero illa plaustri, ipsius Christi praefigurasse crucis mysterium non dubium est. Vaccas vero super lapidem immolare, est conversos sanctos a saeculo in Christi imitatione mortificare. « Hi sunt autem ani aurei quos reddiderunt Philisthiim pro delicto, Domino: Azotus unum, Gaza unum, Ascalon unum, Beth unum, Accaron unum. » Azotus enim interpretatur ignis, Gaza vero fortitudo ejus, sive divitiae. Ascalon quippe pondera vel ignis homicida, Geth torcular,
Abbreviated transcription (Latin):
athiarim multiplicati sunt dies.
enueleare conabimur. Amina¬
dab enim incunis domum uenit
archa: qui pater meus spontane¬
us interpretatur. significat popu¬
lum gentium: cuidominus pat̃
grãm testam̃ti contulit. qui cum
psalimsta dicere potest. Uolun
dicit᷑. Suscipiant moirtes pa¬
cem populo: & colles iusticiam.
Montes eium augustino teste.
maiores animȩ sunt: colles uero
minores. Seuetiam gabaa ubi
eleazar filius aminadab sacerdos
constrcuiturut custodiat archã
domini. interprȩtatur collis uel
sublimitas: elea zar ad uitorrũ
dicitur. & bene qui custodit
archam domini ad iutorium in¬
terprȩtant᷑: quia scĩ uiri qͥcquid
boni habent. non ad se sed ad do¬
minum referunt. Unde dicit¬
apłs. Fidutiam talem habemꝰ
ꝑ xp̃m̃ ad deum : non quod suf¬
ficientes simus cogitare aliquid
a nobis qͣ¬
si ex nobis: sed
sufficien

Expanded text:
t ibi multiplicati sunt dies, enucleare conabimur. Aminadab enim, in cujus domum venit arca, pater meus spontaneus interpretatur. Significat populum gentium, cui Dominus Pater gratiam Testamenti contulit. Qui cum Psalmista dicere potest: « Voludicitur: « Suscipiant montes pacem populo, et coles justitiam . » Montes enim, Augustino teste, majores animae sunt; colles vero minores. Seu etiam Gabaa, ubi Eleazar filius Aminadab sacerdos constituitur, ut custodiat arcam Domini, interpretatur collis, vel sublimitas. Eleazar adjutorium dicitur: et bene qui custodit arcam Domini, adjutorium interpretatur, quia sancti viri quidquid boni habent, non ad se, sed ad Dominum referuntur. Unde Apostolus: « Fiduciam talem habemus per Christum ad Deum, non quod sufficientes simus cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis, sed sufficien
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatis eorum faceret. Et cog
ꝓpħa. ẽẽt. domini. P er terminoᷤᷤ
terre iuidee descriptos: uniuersi¬
tatem plebis pariter compre hen¬
dit. Dan uiculus ẽ. inquarto mi¬
liario a paneade euntib trrum:
qui usq hodie terminuis est uidee
ꝓunciȩ contra septem trionem:
de quo & iordanis flumen erum¬
pens a loco sortitus ẽ. nom̃. Bersa¬
bȩ similiter uicus ẽ. intribu uide
mucȩsimo ab hebron miliario
num rudee terte incipientes. ten¬
debantur usq addan quȩ ẽ. uixta
paneadem. Sermo enim eius fuit
Ad uniuersum isrł: quod ꝑcutiendi
eẽnt a philisteis ꝓpter peccata fi¬
liorum heli. Et hoc ex diuina re¬
uelatione clarescebat sibi fuisse re¬
uelatum. sicut rei ꝓbauit euentꝰ.

Expanded text:
utilitatis eorum faceret. De quo utilitatis eorum faceret. De quo propheta esset Domini. » Per terminos terrae Judaeae descriptos, universitatem plebis pariter comprehendit. Dan viculus est in quarto milliario a Paneade euntibus Tyrum, qui usque hodie terminus est Judaeae provinciae contra septentrionem. De quo et Jordanis flumen erumpens a loco sortitus est nomen. Bersabee similiter vicus est in tribu Judae in tricesimo ab Hebron milliariomini Judaeae terrae incipientes, tendebantur usque ad Dan, quae juxta Paneadem ad universum Israel, quod percutiendi 391 essent a Philistaeis propter peccata filiorum Heli. Et hoc ex divina revelatione clarescebat sibi fuisse revelatum, sicut rei probavit eventus,
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ domum eiꝰ: eo quod in
peccato filiorum heli archa dei ei¬
peretur & isr ł rueret.&. eiꝰ fili
intrirent. &. domus heli sacerdotio
domis domini priuaretur. & obid
fictum audientium aures timireñ
stipore uehementi. Creuit autẽ
smuhel & dominus erat cum eo.
gñ cecidit ex om̃ib uerbis eius
interram. Quod dictum est de
samubele postquam uerba diumi
oraculi quȩ nocte acceperat manc
heli retulit. & non cecidit ex om̃ib
uerbis eiꝰ interram: significat. qr
nchil ex his que loquutus ẽ. irri¬
tum fuit. sed om̃ia sunt reb com¬
pleta quȩ dixit. Cadunt namq
interram uerba suꝑuacua: quȩ ꝓ
nichilo habenda & uniuersoruim
sunt calcanda despectu. Sic & bea¬
tus iob dix̃. ꝙlux uultꝰ mei ũ ca¬
debat in terram: quia nimirum
uitanta grauitate uultum tenere
consuerierat. ut numquam contẽp¬
tibili lȩticia solueretur. s quoti¬
enscumq hilariorem se presentib
exhiberet: certa semꝑ hoc causa

Expanded text:
et super domum ejus: eo quod in et super domum ejus: eo quod in peccato filiorum Heli arca Dei caperetur, et Israel rueret, et ejus filii interirent, et domus Heli sacerdotio domus Domini privaretur; et ob id factum, audientium aures tinnirent stupore vehementi. « Crevit autem Samuel, et Dominus erat cum eo, et non cecidit ex omnibus verbis ejus in terram. » Quod dictum est de Samuele, postquam verba divini oraculi, quae nocte acceperat, mane Heli retulit: « Et non cecidit ex omnibus verbis ejus in terram, » significat, quia nihil ex his quae locutus est irritum fuit, sed omnia sunt rebus completa quae dixit. Cadunt namque in terram verba supervacua, quae pro nihilo habenda, et universorum sunt calcanda despectu. Sic et beatus Job dixit: « Et lux vultus mei non cadebat in terram . » Quia nimirum in tanta gravitate vultum tenere consueverat, ut nunquam contemptibili laetitia solveretur. Sed quotiescunque hilariorem se praesentibus exhiberet certa semper hoc causa
Abbreviated transcription (Latin):
inuiheli quod non expietur unqͥ¬
tas domus eius uictimis & munerib
usq in ȩt̃num. quia peccatum sacer¬
dotum iudȩorum quod in xp̃m ad¬
miserunt. uidelicet quia ñ solum
contempserunt s etiam crucifire¬
runt. uictunis atq sacrificiis le¬
galib usq inȩc̃num expiari non
potest. Samuhel autem dormi¬
ebat intemplo domini. ubi erat ar¬
cha dĩ. Et uocauit dominus sa¬
iuhel. Qui respondens ait. Ecce
ego. Et reliqua: usq quo ait. porro
samuhel nec dum sciebat domi¬
num. neq reuelatus fuerat ei ser¬
mo domun. Quod gͦ dominus
samuhelem ter uocauit: p̃figura¬
batur quod ipse puer futurus erat
ꝓpħa.dux. & sacerdos. Nescire uͦ¬
dominum dicit᷑ samuhel:
quia ꝑꝓpħiȩ mysterium
nec dum ei sermo dñi
reuelatus fuerat.
Nam cominunit̃
ut oeteri sciebat.
adsamuhel. Ecce
ego facio uerbũ
⁊ifrahel: quod
quicumq audie¬
rit tuument ambe
aures eiꝰ. Hoc in
loco comiinatio dei ẽ. suꝑ heli

Expanded text:
mui Heli, quod non expietur iniqumui Heli, quod non expietur iniquitas domus ejus victimis et muneribus, usque in aeternum, » quia peccatum sacerdotum Judaeorum quod in Christo admiserunt, videlicet quia non solum contempserunt, sed etiam crucifixerunt, victimis atque sacrificiis legalibus usque in sempiternum expiari non potest. « Samuel autem dormiebat in templo Domini, ubi erat arca Dei. Et vocavit Dominus Samuel. Qui respondens, ait: Ecce ego, » et reliqua usquequo ait, « porro Samuel necdum sciebat Dominum, neque revelatus fuerat ei sermo Domini. » Quod ter Dominus Samuelem vocavit, praefigurabatur quod ipse puer futurus erat propheta, dux, et sacerdos. Nescire Dominum dicitur Samuel, quia prophetiae mysterium necdum ei, vel sermo Domini revelatus fuerat. Nam communiter ut caeteri sciebat. ad Samuel: Ecce ego facio verbum in Israel: quod quicunque audierit, tinient ambae aures ejus. » Hoc in loco comminatio Dei est super Heli,
Abbreviated transcription (Latin):
cipitur ut eadem lucerna luceret
usq mane. Lege librum exodi. Si¬
ue hoc significat quod incecitate
sua ipse heliꝑmaneret: donec fundi¬
tus cum ꝑle sua. extingueretur. hoc
ẽ. uita careret corporali. Mystice
autem cęcitas hȩli significat cȩcita¬
poterant. Lucerna quippe dĩ:
dominus nr̃ intelligendus est.
Scumus enim quia in lucerna
testa erteruis& lumen interius
ꝑtestam nisi corpꝰ ipsius accipit᷑ :
Inqua testa. lumen diuinitatis
extitit: & flamina uirtutum at¬
q miraculorum effulsit. Cuius
utiq uirtutes atq miracula pͥn¬
cipes seu sacerdotes iudȩorum dũ
credere contempserunt: uerita¬
tis in eis lumen extinctum est.
Et bene ait antequam ertinguere¬
tur: quia nec fulgorem nurac u¬
lorum que abeo fiebant ualebant
intelligere: nec doctrinam eius
ipsum sacerdotium simul cum
templo & populo funditꝰ euerte¬
retur. De quib etiam adhuc inꝑ
sona heli dicitur: iccirco iuratii do¬

Expanded text:
cipitur, ut eadem lucerna luceret cipitur, ut eadem lucerna luceret usque mane, legibus Exodi . Sive hoc significat, quod in caecitate sua ipse Heli permaneret, donec funditus cum prole sua exstingueretur, hoc est, vita careret corporali. Mystice autem caecitas Heli significat caecitaorum. Lucerna quippe Dei, Dominus noster intelligendus est. Scimus enim quia in lucerna testa exterius, et lumen interius per testam, nisi corpus ipsius accipitur? in qua testa lumen Divinitatis exstitit, et flamma virtutum atque miraculorum effulsit. Cujus utique virtutes atque miracula, principes seu sacerdotes Judaeorum, dum credere contem pserunt, veritatis lumen in eis exstinctum est. Et bene ait, « antequam exstingueretur, » quia nec fulgore miraculorum, quae ab eo fulgebant, intelligere, nec doctrinam ejus ipsum sacerdotium simul cum templo et populo funditus everteretur. De quibus etiam adhuc in persona Heli dicitur: « Idcirco juravi do
Abbreviated transcription (Latin):
telligentiam bene dr̃. puer autem
samuh el muustrabat domino co¬
ramhely: quia unigenitꝰ filius dĩ
patͥs quem ꝑsamuhe lem significa¬
ri diximꝰ. qui interprȩtatur nomĩ
eius ds̃. inom̃ib uoluntatem pa¬
tris apparens incarne exhibuit.
sic̃ ipse ait. ñ uemi facere uolun¬
tatem meam. s eius qui misit me.
Unde bene dicitur coram hȩli: quia
sacerdotium uideoꝵ mox noluit de¬
struere. antequam uerum sacerdo¬
tium appareret. Unde & subiungi¬
tur. & sermo eiꝰ erat preciosus: ꝙr
prȩdicatio eiꝰ fidelib amabilis atq
prȩciosa erat. infidelib uͦ despec¬
ta. De quib ꝑsignificationẽ sub¬
iungitur. Factum est ergo in die
quadam. heli iacebat in loco suo:
& oculi eius caligauerant. nec pote¬
rat uidere lucernam dei antequam
extingueretur. P renimia senectute
oculi eiꝰ caligauerant. nec poterat
uidere lucernam dei cum arderet
intab̾naculo ante quam lux diur¬
na fieret. quando eadem extinguen¬
da erat lucerna: sicut ꝑmoy sen prȩ¬

Expanded text:
 « Puer autem Samuel ministrabat Domino coram Heli. » Quia unigenitus Filius Dei Patris, quem per Samuelem significari diximus, qui interpretatur nomen ejus Deus, in omnibus voluntatem Patris apparens in carne exhibuit. Sicut ipse ait: « Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui misit me . » Unde bene agitur, « coram Heli, » quia sacerdotium Judaeorum mox noluit destruere, antequam verum sacerdotium appareret; unde et subjungitur, « et sermo ejus erat pretiosus, » quia praedicatio ejus fidelibus amabilis atque pretiosa erat, infidelibus vero despecta. De quibus per significationem subjungitur: « Factum est ergo in die quadam, Heli jacebat in loco suo, et oculi ejus caligaverant, nec poterat videre lucernam Dei antequam exstingueretur. » Prae nimia senectute oculi ejus caligaverant, nec poterat videre lucernam Dei, cum arderet in tabernaculo antequam lux diurna fieret, quando eadem exstinguenda erat lucerna, sicut per Moysen prae
Abbreviated transcription (Latin):
Hec qua inquam hystoriȩ seriempre¬
termit tamus enucleandam quialu¬
ce clarius patet: tamen ne alicui
ludus eẽ. uideatur. quid significati¬
onis gerat moraliter ex dictis scõꝵ
non nr̃a ponentes pandamus. Adͥ
igitur uacce allophilorum archam
dei gestantes. nisi figuram scõrum
ac fidelium renuntiantium seculo
prȩfigurabant. qui nullum delict
iugum traxerunt. nec ullo paren
de talib dicitur. qui dicunt patͥ
suo & matͥ nescio uos. & nescierut¬

Expanded text:
ur, quanquam historiae seriem praeur, quanquam historiae seriem praetermittamus enucleandam, quia luce clarius patet, tamen ne alicui ludus esse videatur, quid significationis gerebat moraliter, ex sanctorum dictis, non nostra ponentes, pandamus. Quid igitur vaccae Allophylorum arcam Dei gestantes, nisi figuram sanctorum ac fidelium renuntiantium saeculo praefigurabant? qui nullum delicti jugum traxerunt, neque ullo parentde talibus dicitur: « Qui dicunt patri suo et matri, Nescio vos, et nescieru
Abbreviated transcription (Latin):
ta numerum ciuitatum suarum
obtulerunt archȩ. Patet enim lit¬
tere sensus. sed tamen aliquid sig¬
nificationis ht̃: quia quosdam
significat. qui post y.dola peni¬
tentiam gerunt. Illi enim annoᷤᷤ
aureos atq mures aureos ad ar-¬
cham domini offerunt: qui ꝑfla¬
gella agnita uirtute eiꝰ. ꝓtrans¬
actis peccatis & ydolorum cultu¬
ra penitudinem gerentes. ꝑuerã
confessionem deo głam reddunt.
meliorandi impendunt. Quinq
enim ciuitates philistinorum:¬
quinq corporis sensus. idẽ. uisũs.
tactum figuram habuisse non du¬
bium ẽ.Per hos enim homo aut
bene operando dei prȩcepta Ad¬
implet: aut praue uiuendo dia¬
non erat impositum iugum uinre¬
los quoq earum concluserunt do¬
mi. Et posuerunt archam dei suꝑ
plaustrum. & capsellam quȩ habe¬
bat mures aureos. & similitudinẽ
anorum. Ibant autem indirectum
uacȩ ꝑuiam quȩ ducit bethsames
& itinere uno gradiebantur ꝑgentes
& mugientes. & non declinabant ue

Expanded text:
ta numerum civitatum suarum, obtulerunt arcae. Patet enim litterae sensus, tamen aliquid significationis habet: quia quosdam significat qui post idola poenitentiam gerunt. Illi enim aureos anos atque mures aureos, ad arcam Domini offerunt, qui per flagella agnita virtute ejus, pro transactis peccatis, et idolorum cultura poenitudinem gerentes, per veram confessionem Deo gloriam reddunconfitentur, et licet coacti, studium vitae suae meliorandi impendunt. Qu corporis sensus, id est visum, tactum, figuram habuisse non dubium est. Per hos enim homo, aut bene operando praecepta Dei adimplet, aut prave vivendo dianon est impositum jugum, junlosque earum concluserunt domi. Et posuerunt arcam Dei super plaustrum et capsellam quae habebat mures aureos, et similitudinem agnorum. Ibant autem in directum vaceae per viam quae ducit Bethsamis, et itinere uno gradiebantur pergentes, et mugientes, et non declina
Abbreviated transcription (Latin):
abintimis mugitus: & tamen de
itinere non deflectunt gressus. Sic
mimirum prȩdicatores dei. sic fide¬
les quiq eẽ intra scãm eccłiam de¬
bent: ut compatiantur. ꝓ ximis ꝑ
caritatem. & tamen de uia dei ñ
exorbitent ꝑ compassionẽ. Sed
& satrapȩ philistinorum seque ban

Expanded text:
ab intimis mugitus, et tamen de ab intimis mugitus, et tamen de itinere non deflectunt gressus. Sic nimirum praedicatores sancti, sic fideles quique intra sanctam Ecclesiam debent ut compatiantur proximis per charitatem, et tamen de via Dei non exorbitent per confessionem. « Sed et satrapae Philisthin
Abbreviated transcription (Latin):
stro suꝑposita ab eisdem uaccis
uehebatur. sacre scripturȩ pre¬
tendebat sacram̃tum: cui om̃ssẽ
obȩdientes dum obtemperant. qͣl
suꝑimpositam archam domini
portant. Plaustrum uero illud
in quo archa gestabatur. crucis
xp̃i innuebat mi sterium: unde
& ueritas ait. Si quis uult post
me uenire abneget semet ipsum
& tollat crucem suam. ꝙ sequl̃
me. Sed notandum est quod eedem
uaccȩ fetȩ fuissȩ memorant᷑: quia
sunt pleriq qui inuia dei intrin¬
sccus positi. foris carnalib effectib
ligantur.S non declinant a rec¬
tostinere: qui archam dei portant
iumente. Ecce & enim uacce beth¬
samis ꝑgunt. Bechsamis quippe
dicit᷑ domus solis. & ꝓpheta ait.
Uobis autem qui timetis deum
ouetur sol iusticiȩ. Si igitur ad
ȩterni solis habitationem tendimꝰ.
dignum ꝓfecto ẽ. ut de dei itine¬
re ꝓcarnalib affectib non decli¬
nemus. Tota enim uircute pen¬
sandum ẽ. quod uacce dei plaustro
supposite ꝑgunt & gemunt. dant

Expanded text:
 Quid ab eisdem vaccis vehebatur: sacrae Scripturae praetendebat sacramentum, cui omnes sancti obedientes, dum obtemperant quasi superimpositam arcam Domini portant. Plaustrum vero illud, in quo arca gestabatur, crucis Christi innuebat mysterium. Unde et Veritas ait: « Si quis vult post me venire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam et sequatur me . » Sed notandum est quod caedem vaccae fetae fuisse memorantur, quia sunt qui plerique in via Dei intrinsecus positi foris carnalibus affectibus ligantur, sed non declinant a recto itinere, quia arcam Dei portant in mente. Ecce enim vaccae Bethsamis pergunt. Bethsamis quippe dicitur domus solis, et Propheta ait: « Vobis autem qui timetis Deum orietur sol justitiae . » Si igitur ad aeterni solis habitationem tendimus, dignum profecto est, ut de Dei itinere pro carnalibus affectibus non declinemus. Tota enim virtute pensandum est, quod vaccae Dei plaustro suppositae pergunt et gemunt, dant
Abbreviated transcription (Latin):
inouo testamento sacrificiũ
rpistianorum & pabulum fideli¬
um animarum.
art. & sermo dñi erat p̃ciosus. P reci¬
osus namq dr̃: quia ꝑrarus erat.
et ꝑ ꝓpħam raro fiebat. Omne enim
quod rarum ẽ. prȩciofum ẽ: quia
amplus desideratur. Unde & sub¬
uingitur. Indieb illis non erat
uisio manifesta: quia uidelicet. ꝓ¬
pter peccata enim populi & eorum
qui prefuerunt populo. iam non
inanifeste ꝑ uisiones aut ꝑ angłi¬
cas responsiones plebi isrł dominꝰ
apparuit sicut patͥb eors: & ideo¬

Expanded text:
in Novo Testamento sacrificium in Novo Testamento sacrificium Christianorum ut pabulum fidelium animarum. ait, « et sermo Domini erat pretiosus. » Pretiosus namque dicitur, quia perrarus erat, et per prophetam raro fiebat. Omne enim quod rarum est, pretiosum est, quia amplius desideratur. Unde et subjungitur: « In diebus illis non erat visio manifesta. » Quia videlicet prpter peccata enim populi et eorum qui praefuerunt populo, Dominus jam non manifeste per visiones aut per angelicas responsiones plebi Israel apparuit, sicut patribus eorum fe
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur indonio pereunte sacerdo¬
tio heli: necesse ẽ. ut ad eccłiam ꝯ¬
sugiat. & offerat ꝓse sacerdoti xp̃i¬
ao numinum confessionis dei de¬
uote que insimbolo continetur. bre¬
uem quidem u̾bo. s uirtute pre¬
cipuam. Constat argento clarita¬
tem u̾bi cęlestis. sicut splendorem sa¬
pientiȩ spũalis aurosepe designari.
Offerat & panem sacrificii salutaris.
abiectis carnib legalium uictimarũ.
Dicatq dunitte me obsecro ad unam
partem sacerdotalem: idẽ. ad ipsam
plebem xp̃o sacerdote prȩclaram.
cui petrꝰ ait. Uos enim estis genus
electum. regale sacerdotium. Quod
autem addit. Et comedam buccel¬
lam panis: etiamipsum sacrificii ge¬
cit sacerdos ipse. Panis
quem ego dabo caro
mea ẽ ꝓmundi ui-
ta. Quia enn di¬
xerat suꝑius dedis¬
se se cibos domui
aaron de uictimiᷤ
ueteris testam en¬
ti quȩ fuerant
sacrificia iudeo¬
rum: ideo hic dixit
postulandam ad come¬
dendum buccellam panis. quod ẽ.

Expanded text:
dicitur, in domo pereunte sacerdodicitur, in domo pereunte sacerdotis Heli necesse est ad Ecclesiam confugiat, et offerat pro se sacerdoti Christiano nummum confessionis Dei devote quae in symbolo continetur: brevem quidem verbo, sed virtute praecipuam. Constat argento claritatem verbi coelestis, sicut splendorem sapientiae spiritualis auro saepe designari. Offeraabjectis carnalibus legalium victimarum, dicatque: « Dimitte me, obsecro, ad unam partem sacerdotalem, » id est, ad ipsam plebem Christo sacerdote praeclaram. Cui Petrus ait: « Vos autem genus electum, regale sacerdotium . » Quia autem addit: « Ut comedam buccellam panis, » etiam ipsum sacrificii gecit Sacerdos ipse: « Panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita . » Quia enim dixerat superius dedisse se cibos domui Aaron de victimis Veteris Testamenti, quae fuerant sacrificia Judaeorum, ideo hic dixit postulandam ad comedendum buccellam panis, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ cunctis dieb sacerdotii eius do¬
mino seriuierit: De qua scriptum
post dominum. & paulo post. Ab¬
stulerunt ergo filii israel baalim
& astaroth: & seruierunt domino
soli. Quod uero subditur. Futu¬
rum ẽ. autem ut quicuinq reman¬
serit indomo tua ueniat ut oret᷑
ꝓeo. & offerat nummum argenteũ
de domo huuis heli s illiis aaron.
de quo genere etiam huc usq ñ de¬
sunt qui ueniant & conuertant᷑.
De quib dr̃. Reliquie secundum
electionem gr̃e salue facte sunt.
De talib enim reliquiis bene nitel¬
ligitur quod dicitꝰ. qui remanserit
indomo tua ueniet ut oretur ꝓ
ri: & uifine muudi ꝑfecte comple¬
bitur. Nam & si pauci. tam̃ ali¬
qui cotidie ex iudȩorum non tan¬
tum ex plebeia s ex sacerdotali
styrp̃e adeccłiam cum fugiunt.
& cum intrauerit plenitudo gen¬
tium tunc om̃is isrł saluus fiet.
Quicumq autem ex his saluandu
ẽ. ipse ẽ cium qui remansurus ẽẽ

Expanded text:
quae cunctis diebus sacerdotii ejus Doquae cunctis diebus sacerdotii ejus Domino servierit? De qua scriptum post Dominum. » Et paulo post: « Abstulerunt ergo filii Israel Baalin et Astaroth, et servierunt Domino soli. » Quod vero subditur: « Futurum est autem ut quicunque remanserit in domo tua, ut oretur pro eo et offerat nummum argenteum dicitur hujus Heli, sed illius Aaron, de quo genere etiam hucusque non desunt, qui veniant et convertantur. De quibus dicitur: « Reliquiae secundum electionem gratiae salvae factae sunt . » De talibus enim reliquiis bene intelligitur quod dicitur: « Qui remanserit in domo tua, veniet ut oretur pro ri, et in fine mundi perfecte complebitur. Nam etsi pauci, tamen aliqui, quotidie ex Judaeorum non tantum ex plebe sed ex sacerdotali stirpe ad Ecclesiam confugiunt. « Et cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet . » Quicunque autem ex his salvandus est, ipse enim qui remansurus esse