comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quadam pͥori forma. ut uestis q̃n induitur. ñ
mutat hominems mutat᷑. ñ asua natura. s ac¬
natio. sic enim forma sertu accessit adformã di
ꝗ cam ñ mutauit uł ũtit. s ip̃a forma serui ẽ
mutata. ñ anatura sua. s in excellentiore et dig¬
niorem statum. qmͣ pꝰ fu̾at. Hoc gͦ cotum quod
aucꝰ dicit de habitu. iõ edducit ut ostendat ꝙ¬

Expanded text:
dam priori forma, ut vestis, quando induitur; non mutat hominem, sed mutatur; non a natura sua, sed acnatio: sic enim forma servi accessit ad formam Dei, ut eam non mutavit vel convertit, sed ipsa forma servi est mutata, non a natura sua, sed in excellentiorem et digniorem statum, quam prius fuerat. Hoc ergo totum, quod Augustinus dicit de habitu, ideo adducit ut ostendat
Abbreviated transcription (Latin):
dico qd̃ xꝑcͥ ñ moreret᷑ inmortalis &r inpassibił
ñ fiẽt s dico tale m̃itum tali p̃mio erat dignũ
sumina beatitudo. et tͥsticia. Ante enim passio¬
nem ħ duo fuerunt in xp̃o. Qenuim ibi: fũit
bratitudo scdm m̃cem ex quo fuit homo c̃dend̾:

Expanded text:
istus, nisi moreretur, immortalis et impassibilis non fieret; sed dico quod tale meritum tali praemio erat dignum.summa beatitudo et tristitia: ante enim passionem haec duo fuerunt in Christo. Quod enim ibi fuerit beatitudo secundum mentem ex quo fuit homo, credendum est:
Abbreviated transcription (Latin):
¶ In quo habemꝰ redemptionem et remissionem
pecc̃orum. sudem ÷ uidet᷑ qd̃ alt̾m suꝑflue po¬
situm sit. Soło. Redemptionem p̃cium illd̃
ꝑ quod redempti sumꝰ uocat. ꝑ quod dat᷑ facul¬
tas nob̃ redeundi. remissio uͦ pecc̃oꝵ que nob̾o
fertui in baptimo. effectꝰ: ip̃uiꝰ redemptõis.
intelligit animas que iam sunt incelo. ꝑ ea que
int̾ris sunt scõs adhuc in hacuita degentes.¬

Expanded text:
 idem vocet redemptionem et remissionem peccatorum? si idem videtur, quod alterum superflue positum sit. Solutio. Redemptionem, pretium illud, per quod redempti sumus, vocat, per quod datur facultas nobis redeundi; remissio vero peccatorum, quae nobis confertur in baptismo, effectus est ipsius redemptionis. intelligit animas, quae jam sunt in coelo; per ea quae in terris sunt, sanctos adhuc in hac vita degentes.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sicut elegit nos ut ẽẽmus sci. & c̃. Dicit pela¬
gianus. quod eos quos ab et̾no ds elegit. iõ
eos elegit. quia p̃sciebat eos futuros bonos. &
ꝑliłe uoluntatis arbitͥum. ñ quia eos erat
scĩficaturus. s hanc eius ħestm destruit apłs
& dicit. Elegit nos ut ẽẽmus scĩ & unmacłati
Nondicit quia futuri eramus sc̃i. s ut eẽmus.
Si enim hoc eẽt. quod dicit pelagianꝰ. iustifi¬
catio nr̃a causa ẽẽt diuine electionis ñ cuui¬
na electio nr̃e iustificatioris. & sic qd̾̃ ẽtem¬

Expanded text:
 Sicut elegit nos, ut essemus sancti, etc. Dicit Pelagianus quod eos quos Deus ab aeterno elegit, ideo eos elegit, quia praesciebat eos futuros bonos et per liberae voluntatis arbitrium, non quia eos erat sanctificaturus. Sed hanc ejus haeresim destruit Apostolus cum dicit: Elegit nos, ut essemus sancti, et immaculati; non dicit quia futuri eramus sancti; sed ut essemus. Si enim hoc esset quod dicit Pelagianus, justificatio nostra causa esset divinae electionis, non divina electio causa nostrae justificationis,
Abbreviated transcription (Latin):
tiones suꝑ epłam ad ephesios.
de & bonis oꝑib ꝑsticerunt. quos hortat᷑ ut inbo¬
nis ꝑficiant seͥbens cis aroma de carce. Est itaq
mat̾ia apłi in hac epła status effesiorum in quo
tunc erant. Intentiouͦ eos in bonis habitis ꝯfir¬
mare. & adult̾iorẽ ꝑuiocare nͨ ñ ad humilitatẽ
actionemq gr̃arum informare. Modus agñ¬
di talis ẽ. More suo salucationem p̃mittit. dein
agit gr̃as exponens multiplicia di bnficia tũ
gñi humano. tum ip̃is apłis. tum ip̃is effesiis
ꝑsolam grãm collata. Deinde xp̃i dignitatem
& p̃lationem ostendit. pꝰ ea ad patientiam & ca¬
ritatem eos inuitat. unitatẽ fidei ce eccłie
m̃dans. & dona gr̃e enum̃ans. tandem ad c̾tam̃
exhortans. Cont᷑ principes tenebrarum milicie
xp̃iane armaturam descͥbit.

Expanded text:
IN EPISTOLAM AD EPHESIOS. de et bonis operibus perstiterunt, quos hortatur ut in bonis proficiant, scribens eis a Roma de carcere. Est itaque materia apostoli in hac epistola status Ephesiorum, in quo tunc erant. Intentio vero, eos in bonis habitis confirmare, adulteriora provocare, nec non ad humilitatem actionemque gratiarum informare. Modus agendi talis est: more suo salutationem praemittit; deinde agit gratias, exponens multiplicia Dei beneficia, tum generi humano, tam ipsis apostolis, tum ipsis Ephesiis per solam gratiam collata. Deinde Christi dignitatem et praelationem ostendit. Postea ad patientiam et charitatem eos invitat, unitatem fidei et Ecclesiae commendans, et dona gratiae enumerans, tandem ad certamen exhortans, contra principes tenebrarum militiae Christianae armaturam describit.
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s iusticie. quia num̃o &e non spe differuint.
unius effectus dnr ẽẽ. sic et om̃s corone. quia ñ
spẽs solo rum̃o disẽnuntur. unus effectus pre
duo effectus p̃destinationis dñr. Notandum
quod multa sunt huius mͦi. que cum plura nit¬

Expanded text:
et non specie differunt, unus effectus dicuntur esse, sic et omnes coronae, quia non specie, sed solo numero discernuntur, unus effectus praeduo effectus praedestinationis dicuntur. Notandum quod multa sunt hujusmodi, quae cum sint plura n
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas que ẽ in macedonia. que: quiedam pro¬
itintia ing̃cia. qm edificauit philippiis pat̾
alexandri. tiocans eam nomine suo. hii aũt ac¬
cepto ũbop̃dicationis ab apło firm infide fu¬
erunt nͨ pseudo receꝑunt. Hos gͦ murit ẽ du
pplex bellum. s tͥbulationum ce plendo ꝑsecutoꝵ¬
pdicatoꝵ. Est itaq intentio apłi in hac epła co¬
hortari philippenses ad patientiam ec̃ tribula¬
tores ce ad ꝯstantiam ec̃ pscudo apłos. Modus
talis. more solito salutem p̃mittit. Demde dõ¬
gr̃as ag̃. ꝓ eis inplorans eis maiora bona uͭu
tutib crescentes ao ꝑfectionem ꝑueniant. de¬
inde ad patientiam tͥbulationum monet exẽ
iniserant se gaudere dicit.

Expanded text:
s in Macedonia, quae est quaedam provincia in Graecia, quam aedificavit Philippus pater Alexandri, vocans eam nomine suo. Hi autem accepto verbo praedicationis ab Apostolo firmi in fide fuerunt, nec pseudo receperunt. Hos ergo munit contra duplex bellum, scilicet tribulationum et pseudopraedicatorum. Est itaque intentio Apostoli in hac epistola cohortari Philippenses ad patientiam contra tribulationes, et ad constantiam contra pseudoapostolos. Modus talis: more solito salutem praemittit. Deinde gratias agit pro eis, implorans eis majora bona, ut virtutibus crescentes ad perfectionem perveniant. Deinde ad patientiam tribulationum monet exempiserant, se gaudere dicit.
Abbreviated transcription (Latin):
rium incarnationis fu̾it reuelatum suꝑ celesti¬
bꝰ eẽntiis. ante ip̃tus inpletionem. Insolone huiꝰ
beatꝰ ieronimꝰ angłicas dignitates adpurum
ñ intellexisse supͣ um̾atum sac̾mentum. tĩn
sic querunt. qttis ẽ iste quiuenit de edõ. & alibt.
quis ẽ isterex głe. Beatus uͦ augustininus di¬

Expanded text:
rium incarnationis fuerit revelatum super coelestibus essentiis ante ipsius impletionem. In solutione hbeatus Hieronymus, angelicas dignitates ad purum non intellexisse supra memoratum sacramentum; unde sic quaerunt: Quis est iste, qui venit de Edom? Et alibi: Quis est iste rex g
Abbreviated transcription (Latin):
lum in boc scło. s ce infuturo. Nouemsunt ordiures
angłorum. angłi. arcangłi. uirtittes. potestates
pͥncipatꝰ. Añ ationes. throni. cherubinet sera¬
phin. ce nonsunt plures his. qui inp̃senti om̃s
quasi aliqui sint infuturo noininandi qui
inp̃senti. quia hocmͦ eorum denominatio spectat
ad p̃sens. Unde infuturo euacuabunt᷑. qñ xꝑe cca¬

Expanded text:
c. Nonne novem sunt ordines angelorum? Angeli, archangeli, virtutes, potestates, principatus, dominationes, throni, cherubin, seraphin, et non sunt plures iis, qui in praesenti omnes quasi aliqui sint in futuro nominandi, quitur nomina in praesenti, quia hoc modo eorum denominatio spectat ad praesens. Unde in futuro evacuabuntur, quando C
Abbreviated transcription (Latin):
anime uł carni: Nonutiq s homini ꝯstan¬
ti ex utroq. Idem in octauo libro de tͥnitate.
Nescit plane uitam suam. nescit qui xͣ
Quanta gͦ tem̾itas negare xꝑm aliquem ho

Expanded text:
animae vel carni? Non utique, sed homini constanti ex utroque. Idem in octavo libro De Trinitate: Nescit plane vitam suam. nescit, qui ipQuanta ergo est temeritas, negare Christum aliquem ho
Abbreviated transcription (Latin):
ignorat quid agendum sit uł dumitendur uł c̃
agnoscit. s tñ infirmitas ad peccandum inpellit
delictum ẽ bomi dẽscio. sicut pecem mali ꝑpetͣtio.
uł delictum ẽ quod ignorant̃ fit. pec̃tm quoda
sciente. indifferent̾ tñ unum ꝓ alt̾o ponitur.

Expanded text:
ignorat quod agendum sit vel dimittendum, vel cum cognoscit, sed tamen infirmitas ad peccandum impellit. Delictum est boni desertio, sicut peccatum mali perpetratio, vel delictum est quod ignoranter fit; peccatum quod a sciente, indifferenter tamen unum pro altero ponitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ua. inuidie. Soło. Nomine carnis tetum sig̃¬
cat hominem qui scłm se uiuiendo inb̾ cecidit.
Credere enim omĩa uicia ex carne ẽẽ Errorẽ.
ne diabolus qui carnemñ ħc abbis iudeatur:¬
ciuus fruitionos beatos facit. Quid gͦ dicen¬
dum. quid tenendum: Soło. Uirtutes peten¬
destint ꝑꝑse quia possessores suos sincera deles

Expanded text:
ut ira, invidia, etc. Solutio. Nomine carnis totum significat hominem, qui secundum se vivendo in haec cecidit. Credere enim omnia vitia ex carne esse, error est, ne diabolus, qui carnem non habet, ab his videaturcujus fruitio nos beatos efficit. Quid ergo dicendum? quid tenendum? Solutio. Virtutes petendae sunt propter se, quia possessores suos sincera delect
Abbreviated transcription (Latin):
oña participande infirmitatis de quib suꝑius
egit. alcesunt reddende do rõnes de actib nr̃is.
de quib hic agit uerũẽ itaq quodinp̃senti de¬
bemus subuenire iniucem. & qui fortiores lunt
aliorum infirmitates sustinere. & t̃n infutͦo
unusquisq onꝰ suumportabit .i ꝓpecco suo &¬

Expanded text:
 superius egit; alia sunt reddendae Deo rationis de actibus nostris, de quibus hic agit. Verum est itaque quod in praesenti debemus subvenire invicem; et qui fortiores sunt aliorum infirmitates sustinere; et tamen in futuro unusquisque onus suum portabit, id est pro
Abbreviated transcription (Latin):
Da mĩam ce ne suscipias pec̃corem. &e inpiis &
pec̃corib redde iundictam. &e bnfac humili. o
ne dederis impio. Sołs Sensus ẽp̃dictaꝵ aue¬
toritatum. ut nulli peccori iõ b̾nfacias qtua
pec̃o ẽ s quia homo .i nuliꝰ eulpam debemꝰ
fouere. snaturam inunoquoq diligamus quod

Expanded text:
di, et ne suscipias peccatorem, et impiis, et peccatoribus redde vindictam, et benefac humili, et ne dederis impio . Solutio. Sensus praedictarum auctoritatum est ut nulli peccatori ideo benefacias, quia peccator est, sed quia homo, id est nullius culpam debemus fovere, sed naturam. In unoquoque diligamus quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut nicħ ꝯcupiscat. & dm ex toto corde diligat.
inquib duob ꝯsistit ꝑfc̃ã iusticia. quamsi qͥs
hret ñ indigeret gr̃a fidci. sicut nͨ angłi đi.
que nulli ꝯcessa ẽ. inp̃senti. nͥ soli mediatori
dĩ & hominum. Unde necẽe ẽ ut si quis uult¬
uł iustificari uł bificari. adsolam grãm ꝯfti¬
giet. si enim inlege querit uistificari hoc exi¬
gitur ab eo quodñ pot̾ ab homine solui.

Expanded text:
ut nihil concupiscat; et Deum ex toto corde diligat, in quibus duobus consistit perfecta justitia; quam, si quis haberet, non indigeret gratia fidei, sicut nec angeli Dei, quae nulli concessa est in praesenti, nisi soli Mediatori Dei et hominum: unde necesse est, ut si quis vult justificari vel beatificari, ad solam gratiam confugiat; si enim in lege quaerit justificari, hoc exigitur ab eo quod non potest ab homine solvi.
Abbreviated transcription (Latin):
xunum qnͣcum nosinet ip̃os dilig̃e. qd̃ uidet᷑
cuin dicat᷑ sicut temet ip̃m. Soło. Sicut ñ ẽ qͣnti¬
tatis s qualitatis. hoc quidem tenem᷑ atiis fac̃e
quod uolumꝰ scdm rõnem ab aliis nob exbiberi.
sota cumutrumq p̃ceptum de dilectione in
nim utrumq simul poneretur uideret᷑ qũ altt¬
rum si ne alt̃o ħret᷑ uł poss haberi.
catur caro ꝯcupiscere cum sola anima ꝯcupis¬
cat. Soł̃o. Quod anima facit carne hoc carni at¬
ci. tͥburtar. sicut auris d̃r ausdrre. ocłs uide.
cum anima ħ ꝑ huuisinodi instrum̃ta agat.
sus semet ip̃m̃: S̾oło. Carnem ꝯcupiscentem.
uocat delectationẽ carnalem quam anima ht
minc anima uł animalis uł carnalis dr. sed̃¬

Expanded text:
os diligere? Quod videtur, cum dicatur, sicut temetipsum. Solutio. Sicut non est quantitatis, sed qualitatis, hoc quidem tenemur aliis facere, quod volumus secundum rationem ab aliis nobis exhiberi. Nota: Cum utrumque praeceptum de dilectione in nim utrumque simul poneretur, videretur quod alterum sine altero haberetur, vel posset haberi.catur caro concupiscere, cum sola anima concupiscat. Solutio. Quod anima facit ex carne, hoc carni attribuitur, sicut auris dicitur audire, oculus videre, cum anima haec per hujusmodi instrumenta agat.rsus semetipsam? Solutio. Carnem concupiscentem vocat delectationem carnalem, quam anima habnunc anima vel animalis, vel carnalis d
Abbreviated transcription (Latin):
elem̃tis cultum diuinum exhibebant.
tus saluatoris dicat᷑ plenitudo temporis. Soło.
Ico quia hoc tempore adimplet᷑ que p̾cedentib
temporib eranc p̃nuntiata. & magis ꝓpͥe ui¬
deretur dictum tempꝰ plenitudinis quam ple¬
nitudo tp̃ris. & fuus scłi idem dicituR.
dus ꝑ ip̃m factus ẽ: Numquid missus ẽ illuc
uͥ pͥus erat: Soło. Prius erat in mundo ꝑ poten¬
tiam et ẽentiam. s cep̃ alit̾ eẽ inmundo itisi¬
bilis fc̃s ꝑseruilis forme susceptionem. sicut

Expanded text:
. tus Salvatoris dicatur plenitudo temporis? Solutio. Ideo quia hoc tempore adimplentur quae praecedentibus temporibus erant praenuntiata, et magis proprie videretur dictum tempus plenitudinis, quam plenitudo temporis, et finis saeculi idem dicitur.dus per eum factus est . Nunquid missus est illuc, ubi prius erat. Solutio. Prius erat in mundo per potentiam, et essentiam, sed coepit aliter esse in mundo visibilis factus per servilis formae suscepti
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si potuiss fieri eruisti &e ẽ. Nonne illud fieri
lud dicit ñ posse fĩ quodiuste nonfit. Uñ iob
auit. Nͥ tinam possem me occidẽ. & dñs ad loth.
non ppssum quicqͣm fac̃e doñ illuc intͦeas. Nlon
posse se dixit. quod sine dubio pot̾at ꝑpotentiã
s non pot̾at ꝑiusticiam.
cethura pꝰ mortem sare plures filios habuit.
quomͦ gͦ dicit apłs eum duos filios habiusse:
Quali non plures qm duos. Solo. Si plures
potius de his qmͣ de aliis dicit. quia scͥptura
de istis singła ꝑ sequitur. innuens aliquid e¬

Expanded text:
 Si potuisset fieri, eruissetis, etc. Nonne illud fieri lud dicit non posse fieri, quod juste non fit; unde Job ait: Utinam possem me occidere . Et Dominus ad Loth: Non possum quidquam facere, donec illo introeas . Non posse se dixit, quod sine dubio poterat per potentiam, sed non per justitiam. Cetura post mortem Sarae plures filios habuit? Quomodo ergo dicit Apostolus eum duos habuisse quasi non plures quam duos? Solutio. Si plures potius de his quam de aliis dicit, quia Scriptura de istis singula prosequitur, innuens aliquid e
Abbreviated transcription (Latin):
Soło. Uocum ẽ sig̃care. rertum ⁊ ẽẽ ꝓpͥe. Intheolo¬
gia uͦ non solum uoces b̾nt sig̃cationem. scẽ res
in alioꝵ rerum ponuntur sig̾̃cationem .i. quedã
retur fignificatio.
car nem ysaac ñ scđm carnem s ꝑ reꝑmissio¬
nem. s ñne ysciac sicut isinael natus est. minis¬
ra quie intalli etate poctut ẽe inc̃ abraham senẽ
ce saram uetulam. & stĩ lem. natura ñ ꝯcedit
filios. s quod natura negauit gr̃a ꝯttilit.

Expanded text:
icare, rerum est esse proprie. In theologia vero non solum voces habent significationem, sed etiam res in aliarum rerum ponuntur significationem, id est quaedam retur significatio. carnem; Isaac non secundum carnem, sed per repromissionem, sed nonne Isaac sicut Ismael natus estni, quae in tali aetate esse potuit inter Abraham senem, et Saram vetulam et sterilem natura non concedit filios; sed quod natura negavit, gratia contulit.
Abbreviated transcription (Latin):
fidei. &e c̃. Dicit expositor suꝑ hunc locum. quia
tempora uariata sunt non fides. quia quicqͥd
rum aliud natum. gͦ aliud credidit ille. aliud
turum mͦ sit futurum.
¶Item sic opponitur. Abraham credidit xꝑm
eredidit xp̃m nasciturum. sensus ẽ fidem
habuit. de xp̃i natiuitate. que tunc futura
erat s in assumptione cum di mͦ fłm ẽ xp̃m
nasciturum sensus ẽ .i. natiuitas xp̃i non ẽ
ham falsum credidisse.
sit homo ext̾ior ce homo uetꝰ ce homo int̾ior et nouꝰ
lomo. Soło Sicut homo uetꝰ & homo nouus nõ
sunt duo homines suntis. licet scõm aliuduetꝰ
scqͣm alitid nouus dicait᷑. sic homo ext̃ior ee homo
int̾ior non duo homines s tirais & idem scđ̃m diũi¬
sa sic dictus ẽ Nlec idem ẽ homo uetꝰ e ħo ext̾ior. nͦ
idem: homo nouus & h̾oĩtior. Uetꝰ enĩ ho ꝯsistit
inculpa et pena. qtie duo ñsolum inuenunt᷑ in
homine ext̾iore s cẽ in homine uitiore. homo uͦ no¬

Expanded text:
fidei. Dicit expositor super hunc locum, quod tempora variata sunt, non fides, quia quidquid e nasciturum, aliud natum: ergo aliud credidit ille, et aliud turum, modo sit futurum. Item si opponitur: Abraham credidit Chricredidit Christum nasciturum, sensus est, fidem habuit de Christi nativitate, quae tunc futura erat; sed in assumptione, cum dicitur, mnasciturum, sensus est: nativitas Christi non est ham falsum credidisse. sit homo exterior, et homo vetus, et homo interior, et homo novus. Solutio. Sicut homo vetus, et homo novus, non sunt duo homines, sed unus, licet secundum aliud vetus, secundum aliud novus dicatur, sic homo exterior, et homo interior non duo homines, sed unus et idem secundum diversa sic dictus est. Nec idem est homo vetus, et homo exterior; nec idem est homo novus, et homo interior. Vetus enim homo consistit in culpa, et poena, quae duo non solum inveniuntur in homine exteriore, sed etiam in homine interiore. Homo vero no
Abbreviated transcription (Latin):
quodmaior cum minore lridebat. Quid gͥma¬
lifecit: quid peceauit: Quomͦ lidendo tm̃eũ
ꝑsequebatur. Soło nsum maioris eũ mi¬
nore intellexit sara ẽe delusionem. Unde et
mndignata ait. eice ancillam et filium etus.
et apłs talem delusionem uocat ꝑsecutionẽ.
Ita ce nos magis ꝑsecuntiti: delusores. quam
circumcidit apłs timotheum: gͥ decepit eum. &e
cicumeidebant. & sic agr̃a exciderunt. quam c̃¬
debant insufficiencem ẽẽ. illis aũt qui eam ex
quadam reu̾entia susceꝑunt. ñ tñ ponentes

Expanded text:
quod major cum minore ludebat . Quid ergo mali fecit? quid peccavit? quomodo ludendo tantum eum persequabatur? Solutio. Lusum majoris cum minore intellexit Sara esse delusionem. Unde et indignat ait: Ejice ancillam, et filium ejus. Et Apostolus talem delusionem vocat persecutionem. Ita et nos magis persequuntur delusores, quam circumcidit Apostolus Timotheum? Ergo decepit eum, et circumcidebant, et sic a gratia exciderunt, quam credebant insufficientem esse. Illis autem, qui eam ex quadam reverentia susceperunt, non tamen ponentes
Abbreviated transcription (Latin):
as tunc quasi pͥmum nos agnosc̾e qñ incipi¬
mus inip̃m credẽ. Soło. Tropica locutione ꝙ
cere nos quia nob̃p̃stat sui cognitionẽ ce qui¬
esce quia facit nos in ip̃o ꝯquiescere.
idolatria uł ĩõ hoc dicit quia ñ solum legem
seruare nolebant. s adpͥstinos c̃e errores dũ¬
tebantur. sic duplici errore apseudo circũ
dicit expositor nonne quinquagesimꝰ annus
annus : sexagesimꝰ septimus. Solo. fĩti isuł ali¬
q̃n captiuitate p̃ssi non potuerunt seruare
amnnum uibileum suo ordine. Sexagesimo
sexto anno data ẽ licentia redeundi aciro et
dario. & experte redierunt. & sexagesimum
septimum annum coluerunt ꝓiubileo. S
dicet aliquis quod ante qmͣ sexaginta anni
ẽẽnt impleti non funt reuersi de capciuitate
Soło. slon quisdem gn̾alit̾ &e extoto sunt reu̾si
añ annim septuagesimum. tñ in anno sexa¬
gesimo sexto ut p̃diximꝰ quib dam indulta ẽ
licentia redeundi. quod sig̾catur ꝑ alleluia ꝙ

Expanded text:
s tunc quasi primum nos cognoscere, quando incipimus in ipsum credere? Solutio. Tropica locutione quod cere nos, quia praestat nobis sui cognitionem et quiescere, quia facit nos in seipso conquiescere.idololatria. Vel ideo hoc dicit, quia non solum legem servare volebant, sed ad pristinos etiam errores convertebantur; sic duplici errore a pseudo circumdicit expositor? nonne quinquagesimus annus est sexagesimus septimus. Solutio. Filii Israel aliquando captivitate pressi non potuerunt servare annum jubilaeum suo ordine. Sexagesimo sexto autem anno data est licentia redeundi a Cyro, et Dario, et ex parte redierunt, et sexagesimum septimum annum coluerunt pro jubilaeo. Sed dicet aliquis quod antequam septuaginta anni essent impleti, non sunt reversi de captivitate. Solutio. Non quidem generaliter et ex toto sunt reversi ante annum septuagesimum; tamen in anno sexagesimo sexto, ut praediximus, quibusdam indulta est licentia redeundi, quod significatur per Alleluia, quod
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Misic ds sp̃m filii sui. Nota tͥnitatem manife¬
ste hic sig̾cari. Sunt quidam qui dicunt qd̃
sicut eterna uerbi gn̾atio asolo patre ẽ. sic ee
temporalis ip̃ius missio. quia scłm hos pa-¬
cut eterna ip̃ius ꝓcessio apatre et filio & ñ ase¬
dicit. quod tam filii qmͣ sp̃c scĩ temporalis mis¬
sio opꝰ ẽ ͥnitatis. Unde ipse filitis dicit se
bula idem sig̾cantia posuit. udetur enim fuꝑ
flue alt̾m poni. Soło. Id̾o hoc fecit ut duos ppłoᷤ
inuna fide niunctos inmitteret. hebraicum e¬
ram nom̃ iudeos. g̃cumuͦ uocabulum genti¬
lem ppłm sig̾cat. eadein utͥusq tiocabuli sig̃¬
catio unitatem fidei &e sp̃c figurat.
una natura ẽ pats ce filii et sp̃e sc̃i. S opponit᷑

Expanded text:
 Misit Deus spiritum Filii sui, etc. Nota Trinitatem hic manifeste significari. Sunt quidam, qui dicunt, quod sicut aeterna Verbi generatio a solo Patre est, sic et temporalis ipsius missio; quia secundum hos Pacut aeterna ipsius processio a Patre, et Filio, et non a sedicit quod tam Filii quam Spiritus sancti temporalis missio opus est Trinitatis; unde ipsius Filius dicit se bula idem significantia posuerit; videtur enim alterum superflue poni. Solutio. Ideo hoc facit, ut duos populos una fide conjunctos innueret. Hebraicum enim nomen Judaeos, Graecum vocabulum gentilem populum significat; eadem utriusque vocabuli significatio unitatem fidei et Spiritus figuruna natura est Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
Soło: licet hoc sciret. tñ humane calum exaf¬
slictione timebat. & sic extimore humiliaba¬
tui. humilitas uͦ expellebat morbum suꝑbȩ
elationis. &e hac dispensatione diuine ꝑtu¬
dentiẽ datus ẽ ei stimulus ille.
sufficit mores in melius mutare &e amalis recet̾e
nisi ꝑ penitentie dolorem et humilitatis gemi¬
tum et cordis ꝯͥti sacͥficium fatis fiat de culpa.
quod sola gr̃a dei declinatur amalo. dicendo oramꝰ.¬
& ẽ. Nichil enimualeret extior plantatio ceirriga¬
tio sine intiori increm̃to. quod dat ds̃ sola gũa

Expanded text:
Solutio. Licet hoc sciret, tamen humane casum ex afflictione timebat, et sic ex timore humiliabatur; humilitas vero expellebat morbum superbae elationis, et hac dispensatione divinae providentiae, datus est ei stimulus ille.sufficit mores in melius mutare, et a malis recedere, nisi per poenitentiae dolorem, et humilitatis gemitum, et cordis contriti sacrificium satis fiat de culpa. quod sola gratia Dei declinatur a malo, dicendo: Oramus, etc. Nil enim valet exterior plantatio et irrigatio sine interiori incremento: quod dat Deus sola gratia.
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ gr̃a dl indigere. quod ẽ exm̃itis ẽẽ ħeditate
nem cohibendam. ut saltem timore homines¬
homines tͣnsg̃di. & sic humiliarent᷑ ce medicũ
quererent. & gr̃e auxilium in plorarent. Da¬
ca ẽ gͦ ut suꝑbos humiliaret & infirmitatẽ
sit data. uł quare ip̃e filius ilico ñ uen̾it. et
quare tot homines ꝑue ꝑmiserit. Soło. Mag¬
no ꝯsilio hoc fcm ẽ. ut pꝰ hominis casum ñ ilico
lex daret᷑. uł filiꝰ miteret᷑ nͥ enim suꝑbia hoĩs
pͥus uires exꝑiret᷑ sui arbitrii lib̾tati sufficien¬
tram arrogaret. & legem suꝑflue datam. &

Expanded text:
nec gratia Dei indigere, quod est ex meritis esse haereditatem. nec gratia Dei indigere, quod est ex meritis esse haereditatem. nem cohibendam, ut saltem timore homines transgredi, et sic humiliarentur, et medicum quaererent, et gratiae auxilium implorarent. Data est ergo ut superbos humiliaret, et infirmitatem sit data? vel quare ipse Filius illico non venerit? vel quare tot homines perire permiserit? Solutio. Magno consilio hoc factum est, ut post hominis casum non illico lex daretur, vel Filius mitteretur. Nisi enim superbia hominis prius vires experiretur sui arbitrii, libertati sufficientiam
Abbreviated transcription (Latin):
homini quod ip̃e nonualet fãce: uidetuu ds irius¬
tus et crudelis. Soło. Dicunt quidam quod nicħ
p̃ceptum ẽ in lege. quod homo non possit ad un¬
plere. ⁊ͦ quos dicit expositor. quod multa p̃ce¬
pit ds que omĩa nullus potuit ad implere.
maledictio. & qui bndixit nos om̃i bndicti¬
one incelestib ip̃e enun sem̃ abrabe ꝓmissum
in qͦ fit om̃ium gñtium bndictio. quomͦgͦ is¬
te potest ẽe maledictus: Soło. Alia ẽ maledic
tionem tam culpe qtiam pene de medio tolłet.
Pocest cẽ dici quad maledictus fuit xꝑx male¬
¶ Si enim ex lege Reditas non ex ꝓmissione. De
hac ꝯsequentia quebitiu anuera sit. ad siu¬
ũtatem ĩitatem requirit ut sit oposita Re¬
ditatem ẽẽ ex lege. & ẽẽ ex ꝑmissione alio qͥn
quid cẽ uocat ħeditatem: Sobo. Heditatem uo¬
cat eternam uitam. ẽẽ ex lege ẽ eẽ exoꝑil legis.
ad quorum impletione homo uidetur sͥ sufficere.

Expanded text:
iquid homini quod ipse non vellet facere, videtur Deus injustus et crudelis. Solutio. Dicunt quidam quod nihil praeceptum est in lege quod homo non possit adimplere. Contra quos dicit expositor, quod multa praecepit Deus, quae omnia nullus potuit adimplere. maledictio, et qui benedixit nos omni benedictione in coelestibus. Ipse enim semen Abrahae promissum, in quo fit omnium gentium benedictio. Quomodo ergo iste potest esse maledictus? Solutio. Alia est maledict: ut omnium maledictionem tam culpae quam poenae de medio tolleret. Potest etiam dici quod maledictus fuit Christus male est. QUAESTIO XVII. Si enim ex lege haereditas, non ex promissione. De hac consequentia quaeritur an vera sit. Ad sui veritatem requirit ut sint opposita haereditatem esse ex lege, et ex promissione: alioquin quid etiam vocat haereditatem? Solutio. Haereditatem, vocat aeternam vitam: esse ex lege, est esse ex operibus legis, ad quorum impletionem homo videtur sibi sufficere,
Abbreviated transcription (Latin):
ce c̃. Qrͣ de illo qui ficte accedit ad baptisma: an
sit inxp̃o baptizatus. & xp̃m indutus. quodsi
dicatiu licꝯsequitur quod xꝑosit ꝯformis. si
aũt ñ ẽ baptiratꝰ. si penituerit de suafictione:
potit bapticari. s hoc ei ñ ꝯcedit᷑. ꝯstat quia:¬

Expanded text:
Quaeritur de illo, qui ficte accedit ad baptismum, an sit in Christo baptizatus, et Christum indutus. Quod si dicatur sic, consequitur quod Christo sit conformis: si autem non est baptizatus, si poenituerit de sua fictione, poterit baptizari, sed hoc ei non conceditur: constat
Abbreviated transcription (Latin):
lentiumẽ desꝑatio salutis quod fuit subscͥpta
lege. & hoc silenttum ẽ medium. Tercium ẽ¬
filentium adeptiosanitatis. quod erit ingła
et̾ne beatitudinis Dum itaq omĩa mediũ
silentium ten̾ent .i. de salute desꝑarent. sũ¬
mi regis filius delumine celi adtenebras
mundi uł infirmi descendit. Et ueniens lo¬
runt egroti pura fide et uera ꝯfessione quam
magnis clamorib flagitare remedium. & ac¬
ccłare admedicum ꝑ quem egroti sanarentur
et uulnera curarentur.

Expanded text:
lentium est desperatio salutis, quod fuit sub scripta lentium est desperatio salutis, quod fuit sub scripta lege, et hoc silentium est medium. Tertium silentium est adeptio sanitatis: quod erit in gloria aeternae beatitudinis. Dum itaque omnia medium silentium tenerent, id est, de salute desperarent: summi Regis Filius de lumine coeli ad tenebras mundi vel inferni descendit. Et veniens lorunt aegroti pura fide, et vera confessione, quasi magnis clamoribus flagitare remedium, et accelerare ad medicum, per quem aegroti sanarentur, et vulnera curarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
tus e ẽ deignorantia. & ꝯfessus ẽ quia defecit bu¬
men ccłorum fuorum. ad huc tñ credebat sebie
te indigeo. Data ẽ itaq lex que ignorantiam
illuminaret s infumitatem ñ adiuiuaret. q̃
pecc̃m detexit s ñ ꝯsumpsit. qua data inualu¬
it morbus & aucta ẽ ꝯcupiscentia. ñ legis s
nature uicio. & instantia diaboli ut ita cog¬
nita utͥusq legis insufficientia & sua infir¬
mitate clamaret ad medicum &e quereret gr̃e
auxilium. & sic multiplicitatis infirmitatib
acceleuaunt admedicum. quiueniens infor¬
ma serui sanauit uuln̾a languidi. hic ẽ sa
maritanus ille qui aduuln̾atum qui incidit
in latͦnes appropiauit &e nulña eiꝰ alligauit.
quei sac̃dos ce leuita .i. lexet sac̃dotium ꝑtͥn¬
fectuium uenit adsuscitandum mortium.
filium sunamitis. Hic ẽ angłs magni osilii.
qui descendit inpiscinam. & mota aqua sa¬
nabat᷑ unus. hic ẽ om̃pe sermo qui aregalibꝰ
sedib uenit. dum medium silentium ten̾ent

Expanded text:
tus est de ignorantia, et confessus est, quia defecit lumen oculorum suorum: adhuc tamen credebat se habere te indigeo. Data est itaque lex, quae ignorantiam illuminaret, sed infirmitatem non adjuvaret: quae peccatum detexit, sed non consumpsit, qua data invaluit morbus, et aucta est concupiscentia, non legis, sed naturae vitio, et instantia diaboli, ut ita cognita utriusque legis insufficientia, et sua infirmitate, clamaret ad medicum, et quaereret gratiae auxilium: et sic multiplicatis infirmitatibus acceleraverunt ad medicum, qui veniens in forma servi sanavit vulnera languidi. Hic est enim Samaritanus ille qui ad vulneratum, qui incidit in latrones, appropinquavit, et vulnera ejus alligavit: quem sacerdos, et levita venit ad suscitandum mortuum filium Sunamitis . Hic est Angelus magni consilii, qui descendit in piscinam, et mota aqua sanabatur unus . Hic est omnipotens sermo, qui a regalibus sedibus venit, dum medium silentium omnia te
Abbreviated transcription (Latin):
rtm cẽ pendet exfide .i. qui ꝑ fidem tendunt adue¬
rumẽe. & qui ꝑfidei gr̃am querunt iustificari. &
iõ hiisoli eterne uite bñdictionem ꝯsequentur.
Ex oꝑib aũt legis ẽẽ dicuntur. qui ex eis que¬
runt iustificari. idõq sub maledicto sunt tamqͣ
legis transgressores z.

Expanded text:
ndunt ad verum esse, et qui per fidei gratiam quaerunt justificari. Et soli a Deo aeternae vitae benedictionem consequentur. Ex operibus autem legis esse dicuntur, qui ex eis quaerunt justificari; ideoque sub maledicto sunt, tanquam legis transgressores.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsequi : Quod uidet᷑ ex his uerb̃. S alibi mani¬
feste ħr qd̃ ex lege ñ ẽ iusticia. Item. Nlonne oĩs
tenet᷑ ut legem inpleat: saltem scđm sp̃m. Qͥd
ñ alius. Item. Nonne om̃is tenct᷑ ut diligat
ꝓximum sicut seiꝑm . s qui diligit ꝑximũ totã
legem adimplet: Nonne ex his uidetur qd̾ oĩs
tenet᷑ uniu̾sam legem impłe: Quid ẽ gͦ qd̃ dic̃.
testificor om̃i homini curiumcidenti. & c̃. Solo.

Expanded text:
x his verbis, sed alibi manifeste habetur quod ex lege non est justitia. Item, nonne omnis homo tenetur, ut legem impleat, saltem secundum spiritn alius? Item: Nonne omnis tenetur, ut diligat proximum sicut seipsum? sed qui diligit proximum, totam legem adimplet. Nonne ex his videtur, quod omnis tenetur universam legem adimplere? Quid est ergo quod dicit: Testificor omni homini circumc
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatio ẽ infĩoris statꝰ. ꝯcessio: causa uitandi
scandali. in quaminus fit malum: ut maius uitet᷑¬
¶ Salua reu̾entia sec̃torum beati augustini sñam
sic respondemꝰ. Prima ẽ. xp̃c ẽ finis legis .i. ꝯsum
matio ce plenitudo legem inplens. & ꝯsummans
inse et insius. non ĩo quod lex pꝰ xp̃i aduentum
ꝑnullum temporis curricłm licite aquoqͣm
slum quid sic quod pꝰ iob̃em ñ liciuit legem serua¬
re: Quod udetur scđm tuam disputationem
pascha celebrando: Numquid xp̃e fecit quo dñ
licuit: Est itaq incelligendum sic lex cẽ ꝑpłe ad
dicari et exhiberi. &e extunc uetꝰ testam̃tum ce¬
pit cessare. Item tunc temporis non erat ħesis
legales obseruare cerimonias licet mͦ eẽt. ma¬
xime si quis cred̾et gr̃am ñ suffic̾e ad salutẽ
sine lege. Itemsisint obseruande salutem af¬
ferunt. Nonne quedam obseruamꝰ que salui¬
tem non conferunt. s ꝓnĩo arbitͥo eis possumꝰ¬

Expanded text:
dispensatio est inferioris status concessio causa vitandi dispensatio est inferioris status concessio causa vitandi scandali, in qua minus fit malum, ut majus vitetur. Salva reverentia secretorum, B. Augustini sententiam sic respondemus. Prima est: Christus est finis legis, id est consummatio et plenitudo legem implens, et consummans in se, et in suis. Non tamen ita quod lex post Christi adventum per nullum temporis curriculum licite a quoquam Nunquid sic, quod post Joannem non licuit legem servare? Quod videtur secundum tuam disputationem.pascha celebrando? Nunquid Christus fecit quod non decuit? Est itaque intelligendum sic: lex et prophetadicari et exhiberi: etex tunc Vetus Testamentum coepit cessare. Item tunc temporis non erat haeresis legales observare caeremonias, licet modo esset, maxime si quis crederet gratiam non sufficere ad salutem sine lege. Item si sunt observandae, salutem afferunt. Nonne quaedam observamus, quae salutem non conferunt, sed pro nostro arbitrio eis possum
Abbreviated transcription (Latin):
uitate expaute patrum ꝯiunctos. fĩs uocant.
slotandum quodiiͦii. modis inse̾pturis fr̃s dnr.
Natiia ut esau et iacob. Gente. ut om̃s uidei in
de uina familia. cumexunaradice tͦba diffundit᷑.
ut abraham ce loch. & iacob. et laban. scͥptura uo
cau̾it petrus. et uere rep̃henfibilis fu̾it. Soło.
Inrep̃hensione huiꝰ questionis illa duop̃clara lu
rephensio illa dispensatoria & non uera fuit. ce
qtiod petiꝰ ñ peccauit nͨ rẽphensibilis fuit Aucꝰ
ria. & quodũe petrꝰ rep̃hensibilis ficit. nͨ sed̾m
u̾itatem eungłii ambulauit. Nonin hoc quod
infit mus fc̃s ẽ infirmis. s quua suo exemplo
pꝰ xꝑm nichilominꝰ dem magistri duoñ idem
sentiunt. Icrontmꝰ enumn dicit quod post xꝑm
mortifere fint ille legales obseruantie. Ausꝰ
dicit quod licuit udeis tunc in pͥmitua eccłia
ꝯfinio legis et gr̃e indifferentes. suneis spes ñ po¬
neretur. Nunc aũt sunt mortifere. Nota quod

Expanded text:
e patrum conjunctos fratres vocant. Notandum quod quatuor modis in Scripturis fratres dicuntur. Natura, ut Esau et Jacob; gente, ut omnes Judaei fde eadem familia; cum ex una radice turba diffunditat, ut Abraham, et Loth, et Jacob, et Laban Scriptura voccaverit Petrus, et vere reprehensibilis fuerit? Solutio. In responsione hujus quaestionis illa duo praeclara lumreprehensio illa dispensatoria, et non vera fuit, et quod Petrus non peccavit, nec reprehensibilis fuit. Auguria, et quod Petrus vere reprehensibilis fuit; nec secundum veritatem Evangelii ambulavit; non in hoc, quod infirmus factus est infirmis, sed quia suo exemplo um, nihilominus idem magistri duo non idem sentiunt. Hieronymus enim dicit quod post Christum mortiferae sunt illae legales observantiae. Augustinus dicit quod licuit Judaeis tunc in primitiva Ecclesia e; in ipso confinio legis et gratiae indifferentes, si in eis non poneretur spes; nunc autem sunt mortiferae. Nota quod
Abbreviated transcription (Latin):
ingenesi non dum passa ꝯcubitum mulier uoca¬
titi. Nota quod expositor dicit quia creator qui
semꝑ erat. fc̃s ẽ ut creaturaeẽt. quia fc̃s ẽ homo.
ut fieret quod non erat. ñ ut ꝑuret quoderat. ħ
dico ꝑꝑ quosdam qui negant eum aliquid ftm̃¬
erant redimeret. Nlonne ꝑ mortem suam rede¬
mit tam eos qui sublege erant qmͣ eos qui si¬
ꝑ legis obseuuantiam eos redem̃it. Soło. fact᷑
est sub lege ut eam impłet. & inpletam cessare
fac̾et. & sic cẽ udeos alegis p̃uaricatione redi¬
m̃et. Nisi enim legem seruaret in qͣfc̃a ẽ ꝑmis¬

Expanded text:
in Genesi nondum passa concubitum mulier vocatur. Nota quod expositor dicit quod Creator, qui semper erat, factus est, ut creatura esset; quia factus est homo, ut fieret quod non erat; non ut periret quod erat; hoc dico propter quosdam, qui negant eum aliquid erant, redimeret, etc. Nonne per mortem suam redemit tam eos, qui sub lege erant, quam eos, qui siper legis observationem eos redemerit? Solutio. Factus est sub lege, ut eam impleret, et impletam cessare faceret; et sic etiam Judaeos a legis praevaricatione redimeret. Nisi enim legem observaret, in qua facta est promis
Abbreviated transcription (Latin):
matio et negatio de eodem. & sic m̃dacium.
et sic reus mendacii. Coło. Mendacium est
fła uocis sigcatio cumintentione fallendi
Uñ qui dicit fłm quod putat u̾m nonẽ ui¬
dicandus m̃dax cum potius fallatur qm̃
fallat. Quicumq uͦ cum intentione fallen
sum. non tñ mentitur uel reus est mendatii.
intentione fallendi fł̾m ꝑnuntiabant. Soło.
Qui sic mentiuntur peccant. & dum uite ali
¶Queritur anodor mortis sit bonus an malus
cum apłs dicat. se ẽe odorem aliis inmortem
aliis inuitam. si enim bonus quomͦ inmor¬
bono alii moriebant᷑ .i. mortis occasionem ꝑĩ
iudiam sumebanc. sicut lex bona ce tñ occasio
mali. quia p̃uaricationi.¬
a nob cogitare cum et mala a nob & cogitare
et fac̃e possimus. Item cum quedam naturalr
possi mus face. que neq ad p̃mium neq ad pe¬
nam funt. Haũt sunt illa que apͥma creatiõe
data sunt nob̾. ut digitum erig̾e. curuare. de¬
ponere. ce chuiꝰmͦi. Soł̃o. Apłs hic agit de bonis

Expanded text:
et negatio de eodem, et sic mendacium, et sic reus mendacii. Solutio. Mendacium est falsa vocis significatio cum intentione fallendi: unde qui dicit falsum, quod putat verum: non est judicandus mendax, cum potius fallatur, quam fallat. Quicunque vero cum intentione fallendi sum, non tamen mentitur vel reus est mendacii. intentione fallendi falsum pronuntiabant. Solutio. Qui sic mentiuntur peccant, et dum vitae alQuaeritur an odor mortis sit bonus an malus, cum Apostolus dicat se esse odorem, aliis in mortem, aliis in vitam: si enim bonus quomodo in morbono alii moriebantur, id est, occasionem per invidiam sumebant, sicut lex bona, et tamen occasio mali quia praevaricationia nobis cogitare, cum mala ex nobis et cogitare, et facere possimus. Item cum quaedam naturaliter possimus facere, quae neque ad praemium neque ad poenam sunt, haec autem sunt illa quae a prima creatione data sunt nobis, ut digitum erigere, curvare, deponere, et hujusmodi. Solutio. Apostolus hic agit de bonis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ dm. & ita si id ñ fac̾et uideret᷑ dm offendere
ꝑ ꝯtemptum. Item eccłiam ꝑsequi malum ẽẽ qͥs
clubitat: Soło. Dicunt quidam siue hoc siue iltõ
fac̃et. peccaiet. Alii uͦ dicunt quod zelus ille qͦ
pheifr̃ dni dicatur solet queri. Solo. Dicunt nõ¬
ittilli quod ĩõ fr̃ dm dictus ẽ. quia fuit filius io¬
mu ioachim et anne filia fuit. que nupsit io¬
seph & ita fuit iosephputatus pat̾ dni. Mortuo
aũt ioachim cleophas fr̃ioseph eandem annam
accepit uxorem & genicit ex ea filiam quam uo¬
cauit mariam. que nupli ⁊ alpheo. qui genuit
filios .s. iacobum. iosepl. simonem uidam. Mor¬
tuo aũt eleopha quidam salome eandem annã
duxit & gn̾auit ex ea filiam nomine mariam.
que nupsit debedeo. & habuit ex eofilios. iacobũ
qui dictus ẽ maior ee iobem eũngłistam. Tres

Expanded text:
, et ita si non faceret, videtur Deum offendere per contemptum. Item, Ecclesiam persequi, malum esse quis dubitet? Solutio. Dicunt quidam, sive hoc sive illud faceret, peccaret. Alii vero dicunt quod zelus ille, quphaei frater Domini dicatur solet quaeri. Solutio. Dicunt nonnulli quod ideo frater Domini dictus est, quia fuit filius Jomini, Joachim et Annae filia fuit, quae nupsit Joseph, et ita fuit Joseph putativus pater Domini. Mortuo autem Joachim, Cleophas frater Joseph eamdem Annam accepit uxorem, et genuit ex ea filiam quam vocavit Mariam, quae nupsit Alphaeo, qui genuit filios, scilicet Jacobum, Joseph, Simonem et Judam. Mortuo autem Cleopha, quidam Salomas eamdem Annam duxit, et ex ea filiam genuit nomine Mariam, quae nupsit Zebedaeo: et habuit ex eo filios Jacobum, qui dictus est Major, et Joannem evangelistam. Tres
Abbreviated transcription (Latin):
cum ut rumq non possimus. & huis placere e ser¬
ui xꝑi ẽẽ. Unde scͥptum ẽ. ds dissipauit ossa coꝵ
qui lominib placent. Cadem questio nascit᷑ exdi¬
ũsis u̾bis domini. alibi enim dicit luceat lux ũr̃a
coram hominib & alibi. Nolite iusticiam ur̃ain co¬
ram hominib facẽ. Solo. Nicb̃ aliudmonemur
rum oꝑm in laude hominum ponamꝰ. & ne eãdẽ
quasi ꝑ mercede bonorum oꝑm optemus .¬

Expanded text:
is placere, et Christi servi esse? Unde scriptum est: Dissipavit ossa eorum, qui hominibus placent . Eadem quaestio nascitur ex verbis Domini diversis. Alibi enim dicit: Luceat lux vestra coram hominibus ; et alibi: Nolite justitiam vestram coram hominibus facere . Solutio. Nihil aliud monemurrum operum in laude hominum ponamus, et ne eamdem quasi pro mercede bonorum operum optemus.
Abbreviated transcription (Latin):
solet fĩ hic. in ͥpma
os soluta ẽ. Si di¬
cet aliquis. quic qui¬
quid alibi dc̃m sis
uellem audire quomͦ utrumꝙ u̾m sit: Si adhuc
placete om̃ib ꝑ omĩa: ⁊p̃ ñ ult placere hoĩb

Expanded text:
solet hic fieri, in prima os soluta est. Sed dicet aliquis: Quidquid alibi dictum sit, vellem audire, quomodo utrumque verum sit, si adhuc Placete omnibus per omnia . Ipse non vult placere hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
hunt infamiam corum que meis frunt. Unde
dies pessimi & tp̃ra ꝑicłosa dicunt᷑. Saltꝰ qͦ ple¬
ni lat᷑nib malidñtur. ce gladiꝰ quosangius ef¬
fundit᷑ et calix quo uenenum ꝓpinat᷑. & sicm̃dꝰ
ne multa erant que nondum eis eitͣngłie auit q̃st̃
mittenda parurilis qui lacte simplicis doctrine
sunt nutriendi. Soło. Nonait plus qm accepis

Expanded text:
hunt infamiam eorum, quae in eis fiunt: unde dies pessimi, et tempora periculosa dicuntur. Saltus quoque pleni latronibus, mali dicuntur; et gladius, quo sanguis effune multa erant, quae nondum eis Evangelizavit quae enda parvulis, qui lacte simplicis doctrinae sunt nutriendi? Solutio. Non ait plusquam accepis
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ sit ꝓpͥum tam hoc qmͣ illid. Solo. uoluntas
ñ nicħ facit. s sola ñ sufficit. ⁊ dõq p̃cipitur ut
fiat hoc uł illudꝰ lib̃m arbitͥum debemus agnos¬
cere. cumaũt oratur gr̃e bnficium postulat᷑. De
gr̃a aut̃ &e lib̾o arbitͥo iam insuꝑiorib dictumẽ:¬
Quidꝑ se gr̃a sine uoluntate oꝑetur. &e quid sine
tit galathis qui de gallia uenientes in
quandam grecie ꝓiuntiam. grecis se miscue¬
runt Unde ꝓuintia illa pͥus gallog̃cia dicta
ẽ. deiñ galatia. Uñ cumg̃ci acutuingenii sint.
hiistulti et ad incelligendum tardiores. ut indo¬
glica sunt instructi. pꝰea apseudo apłis multis
modis sunt subũsi. ut c̾derent gr̃am x sine le¬
ge moysi non suffic̃e ad salutem. Unde patet q̃

Expanded text:
opus sit proprium tam hoc quam illud. Solutio. Voluntas nonnihil facit, sed sola non facit. Ideo cum praecipitur, ut fiat hoc vel illud, liberum arbitrium debemus agnoscere; cum autem oratur, gratiae beneficium postulatur. De gratia et libero arbitrio jam in superioribus dictumquid per se gratia sine voluntate operetur, et quid sine t Galatis: qui de Gallia venientes, in quamdam Graeciae provinciam Graecis se miscuerunt. Unde provincia illa prius Gallograecia dicta est, deinde Galatia. Unde cum Graeci acuti ingenii sint, hi stulti, et ad intelligendum tardiores, ut indoangelica sunt instructi, postea a pseudoapostolis multis modis sunt subversi, ut crederent gratiam Christi sine lege Moysi non sufficere ad salutem. Unde patet qua
Abbreviated transcription (Latin):
Sccła potestates. pͥncipatꝰ. dnationes. T̃cia
thronos. cherubin &e seraphin. Hanc itaq
t̃ciam ierarchiã as friou mascensu. &e pͥ¬
Terciam celum sitie ꝑadisum ad
quod cum dicit se raptum. ostendit quia de¬
umuidit. immediate facie. ad faciem. Quar
incorꝑe oe anima ꝯsistat: quomͦ gͦ dicit homi¬
nem posse extͣ corpꝰ rapi: Soło. Ueritas hominiᷤ
ibi ꝯsistit uͥ ẽ unago & similitudo dei. Unde ẽ
illudmens cuiusq is ẽ quisq. Nlomine itaq
hominis uocat hominem int̾iorem

Expanded text:
ationes; tertia thronos et cherubim, et seraphim. Hanc itaque tertiam hierarchiam in ascensu, et pritertium coelum, sive paradisum: ad quod cum dicit se raptum, ostendit quod Deum vidit immediate facie ad faciem. Quartin corpore et anima subsistat, quomodo ergo dicit hominem posse extra corpus rapi. Solutio. Veritas hominis ibi consistit, ubi est imago, et similitudo Dei. Unde est illud: Mens cujusque, ipse est quisque. Nomine itaque hominis, vocat hominem interiorem
Abbreviated transcription (Latin):
alibi uocat litt̾̃am. hic appellat appellas apłs
scripturam. quia tm̃ tubet non adiuuat. Egͦ¬
tum quisͥ sanus uidebert᷑ de moibo ꝯiuncit. et
sic ostenden do pecc̃a &e ñ auferendo ⁊eludit õĩa
sub pec̃co. Data ẽ lex ut gr̃a quereret᷑. &e gr̃a col

Expanded text:
alibi vocat litteram, hic appellat Apostolus scripturam: quia tantum jubet, non adjuvat: aegrotum, qui sibi sanus videbatur, de morbo convincit, et sic ostendendo peccata, et non auferendo concludit omnia sub peccato. Data est ergo lex, ut gratia quaereretur: et gratia col
Abbreviated transcription (Latin):
Qrͦ anhoc fcm̃sit laudabile. an dignum rep̃¬
hensione. quod uidetur qitibdam quia di au¬
xilio non ẽlib̾atus. Soło. Ante non ẽ nec̃m suf¬
fragium di qmͣ defec̾it humanum auxilium.
Nec debet aliquis expectare di auxiliumdũ
ħt quid facrat. ne uideatur temptare dm.¬

Expanded text:
ur an hoc factum sit laudabile, an dignum reprehensione: quod videtur quibusdam, quia Dei auxilio non est liberatus. Solutio. Ante non est necessarium suffragium Dei quam defecerit humanum auxilium; nec debet aliquis exspectare Dei auxilium, dum habet quod faciat, ne videatur tentare D
Abbreviated transcription (Latin):
exhibere xp̃o. Qeͣ de hac desponsatione apli.
cum ñ oĩs qui stint ureccłia sint uirgines.
ut ꝯiugati. quomͦ gͦ potest eos qui non sunt uer¬
gines echibete urginem quali unaminsuꝑ casta:
Soło. Duplex ẽ uirginitas. corꝑis et mentis. Carnis
uirginitas ẽ corpꝰ intactum. Mentis uirginitas ẽ
integritas hominis int̾ioris fides incorrupta. Haũ
exigitur ab om̃i fideli sine qua illa que ẽ carnis ñ
ꝓ̃det. Uirgo aũt una om̃s dicuntur ꝓꝓtinitatem
integre fidei. solide spei sincere dilectionis. Casta
ñ ħns estum male uoluntatis.
Sathanas transfigurat se in angłm lucis &e ẽ.
Queritur anꝑicłm sit credere sathanam ẽẽ an¬
gelum lucis cum ea dicit uł facit que ꝯgeuunt
unt non ẽ error ꝑicłosus. Cumaũt adsrias falla¬
cias incipit ducere ne quis pꝰ eum eat opus ẽ
tis. primum querite regnum di et bomĩa eld¬
icientur uob̾. Uidetur enim ꝑmissio titubasse
cum apłs se dicat laborasse in fame et siti in

Expanded text:
eritur de hac desponsatione Apostoli cum non omnes qui sunt in Ecclesia sint virgines, ut conjugati, quomodo ergo potest eos qui non sunt virgines exhibere virginem, quasi unam, insuper castam? Solutio. Duplex est virginitas: corporis et mentis: carnis virginitas est corpus intactum, mentis virginitas est integritas hominis interioris incorrupta. Haec autem exigitur ab omni fideli, sine qua illa quae est carnis non prodest. Virgo autem una omnes dicuntur propter unitatem integrae fidei, solidae spei, sincerae dilectionis. Casta, non habens aestum malae voluntatis.Satanas transfigurat se in angelum lucis, etc. Quaeritur an periculosum sit credere Satanam esse angelum lucis, cum ea dicit, vel facit, quae congruunt unt, non est error periculosus; cum autem suas fallacias incipit ducere ne quis post eum eat, opus est tis: Primum quaerite regnum Dei, et haec omnia adjicientur vobis . Videtur enim promissio titubasse, cum Apostolus dicat se laborasse in fame, et siti,