comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um ministris qͥ eam subleuent. &
xp̃o afferant. idẽ bonis doctorib qui
spem sanationis opemq intercessionis
suggerant. indigent: Qui bene marco
narrante quatuor fuisse repꝑiunt᷑:
siue quatuor euuangelii libris om¬
nis p̃dicantium uirtus. omnis sermo
firmatur: seu qͥa quatuor sunt uir¬
tutes. quib ad ꝓmerendã sospitatẽ
fiducia mentis erigitur: de quib in et̃¬
nȩ s apientiȩ laude dicit᷑. Sobrietatẽ
enim & sapientiã docet. & iusticiam.
& uirtutem. qͥb utilius nichil ẽ inui¬
ta hominib qͣs ñnulli uersis nomi¬
nib. prudentiã. fortitudinẽ. temꝑan¬
tiam: iusticiã appellant.
Et non inuenientes qua parte illũ
inferrent p̃turba: ascenderunt supͣ
tectum ꝑtegulas. Desid̾ant parali¬
ticum xp̃o offerre: sed turba int̃po¬
sita ab omni parte secluduntur. Qa
sepe anima post infirmi torporis de¬
sidiam ad dm respiciens. suꝑnȩq gͣ¬
ciȩ remedio cupiens innouari: pͥscẽ

Expanded text:
um ministris qui eam sublevent, et um ministris qui eam sublevent, et Christo afferant, id est, bonis doctoribus, qui spem sanationis, opemque intercessionis suggerant in liget. Qui bene Marco narrante quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur, de quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: sobrietatem enim et sapientiam docet et justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibus , quas nonnulli versis nominibus prudentiam, fortitudinem, temperantiam et justitiam appellant. Et non invenientes qua parte illum inferrent prae turba, ascenderunt supra lectum per tegulas. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita, ab omni parte recluduntur: quia saepe anima post infirmi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens renovari, priscae
Abbreviated transcription (Latin):
Et factum ẽ inuna dierũ. et ipse sede¬
bat docens. Eerant pharisei sedentes.¬
& cȩtera. Ubi dñs sedens docuerit. qͣn¬
do scribis et phariseis consedentib pa¬
raliticum curauit. lucas breuiandi
grã preterit. s matħs et marcus qui
narrant questionẽ facere uidentur.
qm̃quidem matħs inciuitate sua.
marcus incapharnaum hoc eũ fecis¬
se testantur: Que difficilius solueret᷑:
si matheus etiã natareth nomina¬
ret. Nunc uͦ uel ipsa galilea inqua
erat naz areth. intelligenda ẽ dicta
ciuitas xp̃i. ad distinctionẽ uideli¬
cet regionis transmarine gerasenoꝵ
dequa transfretando sic̃ matħs scri¬
bit uenerat galileam. Uel certe caph¬
arnaum ciuitas xp̃i ẽ dicta: qͣm ñ
nascendo seduirtutib illustrando
suã ipse fecerat. Et ecce uiri portan
tes in lecto hominẽ. qͥerat paraliticꝰ
& querebant eum inferre. et ponere
ante eum. Curatio paralitici huiꝰ
animȩ post diuturnam illecebre car¬

Expanded text:
Et factum est in una dierum, et ipse sedeEt factum est in una dierum, et ipse sedebat docens, et erant pharisaei sedentes, etc. Ubi Dominus sedens docuerit quando scribis et pharisaeis consedentibus paralyticum curavit, Lucas breviandi gratia praeterit, sed Matthaeus et Marcus qui narrant, quaestionem facere videntur. Quoniam quidem Matthaeus in civitate sua, Marcus in Capharnaum hoc eum fecisse testantur. Quae difficilius solveretur, si Matthaeus etiam Nazareth nominaret. Nunc vero vel ipsa Galilaea in qua erat Nazareth, intelligenda est dicta civitas Christi, ad distinctionem videlicet regionis transmarinae Gerasenorum, de qua transfretando, sicut Matthaeus scribit, venerat Galilaeam. Vel certe ipsa Capharnaum civitas Christi est dicta, quam non nascendo, sed virtutibus illustrando, suam iptes in lecto hominem qui erat paralyticus; et quaerebant eum inferre, et ponere ante eum. Curatio paralytici hujus, animae post diuturnam illecebrae car
Abbreviated transcription (Latin):
penitus recessuri sunt. Sciendum
ẽ autem. hanc eadem ñ eẽ lectionem.
qͣm matħs et marcꝰ binos denaui¬
culis piscatores. pͥmo petrum. & an¬
dream. deinde filios ⁊ebedei ad no
narrant ẽẽ uocatos Non enim eos
lucas nunc adño uocatos. s tantum
petro fuisse p̃dictum. qͦd homines es
tum᷑ qͣsi iã pisces numqͣm eẽt captu¬
ros. Nã et post resurrectionẽ dñi le¬
gimus eos esse piscatoᷤ. Unde datur
um exmore remeasse: ut postea fie¬
ret. qͦd matħs et marcus narrant.
qͣndo eos binos uocauit. Tc̃ enĩ ñ
subductis ad terrã nauib tamqͣm
cura redeundi. s ita eum secuti sunt.
tam qͣm uocantẽ ac iubentẽ. ut seque

Expanded text:
penitus recessuri sunt. Sciendum penitus recessuri sunt. Sciendum est autem hanc eamdem non esse lectionem, qua Matthaeus et Marcus binos de naviculis piscatores, primo Petrum et Andream, deinde filios Zebedaei a Domino narrant esse vocatos; non enim eos Lucas nunc a Domino vocatos, sed tantum Petro fuisse praedictum, quod hotum est, quasi iam pisces numquam esset capturus; nam et post resurrectionem domini legimus eos esse piscatos. dictum um ex more remeasse, ut postea fieret, quod Matthaeus et Marcus narrant, quando eos binos vocavit. Tunc enim non subductis a terra navibus, tanquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tanquam vocantem ac jubentem, ut seque
Abbreviated transcription (Latin):
nauibꝰ adlitus ꝑdurit. Significat.
inbonis et spiritalib uiris nõs eẽ
oportere hanc uoluntatẽ ut pecca¬
tis turbarũ commoti qͦ qͣsi securiꝰ
tranquilliusq iuant. munus ec¬
cłiasticum deserant.
Etait adsẏmonem iħs. noli tim̾e.
Confortat dñs timorẽ carnaliũ.
animosq fragilium consolando
erigit: ne qͥs uel desuȩ conscientiȩ
cuspa tremens. uel dealioꝵ in no¬
centia stupens. scĩtatis iter for¬
midet ad gredi Quod aũ sequit᷑
Exhoc iam homines eris capiens:
Adipsum petrum sp̃alit ꝑtinet.
Exponit enĩ dñs. qͥd hec captura
pisciũ significet. qͦd uidelicet ipse
nunc ꝑretia pisces: sic aliquando
ꝑuerba sit capturus homines. To¬
tusq facti huius ordo. qͥd inȩccłia
cuius ipse tẏpum tenet. cottidie
geratur. ostend it. Qd̃ uͦ subuingit᷑.
et subdurtis ad terrã nauib re¬
lictis omnib secuti sunt eum: quo
Põt̃ significare finẽ temporis. qͦ ab

Expanded text:
navibus ad littus perduxit, significat navibus ad littus perduxit, significat in bonis et spiritalibus viris non esse oportere hanc voluntatem. ut peccatis turbarum commoti, quod quasi securius tranquilliusque vivant, munus ecclesiasticum deserant. Et ait ad Simonem Jesus: Noli timere. Confortat Dominus timorem carnalium, animosque fragilium consolando erigit, ne quis vel de suae conscientia culpae tremens, vel de aliorum innocentia stupens, sanctitatis iter formidet aggredi. Quod autem sequitur: Ex hoc jam homines eris capiens. Ad ipsum Petrum specialiter pertinet. Exponit enim ei Dominus quid haec captura piscium significet, quod videlicet ipse sicut nunc per retia pisces, sic aliquando per verba sit capturus homines: totusque facti hujus ordo quid in Ecclesia, cujus ipse typum tenet, quotidie geratur ostendat. Quod vero subjungitur, Et subductis ad terram navibus, relictis omnibus, secuti sunt eum. Potest significare finem temporis, quo ab
Abbreviated transcription (Latin):
dieb erunt peritulosa tp̃ra. et ert̃ hoĩes
se ipsos amantes. etcȩtera Nam mer¬
gi naues ẽ homines inscłm erquo
elati ꝑfidẽ fuerant. morũ prauita¬
te relabi Quales & ipse petrus ad¬
huc ininfirmitate positus hoc loco
demonstrat. Unde sequitur
Ouod cum uideret symon petrus:
ꝓcidit adgenua iħu. dicens Exi a
me. quia homo peccator sum dñe.
Quia carnales sunt quiq in ȩccłia re¬
gimen spiritalium in quib maxi¬
me xp̃i ꝑsona eminet: ase qͦdam mͦ
repellunt: ñ enĩ hoc uoce linguȩ di¬
cunt bonis ministris dĩ. ut eos a se
repellant. s uoce morum & actuũ
suoꝵ suadent ase recidi. ne ꝑbonos
regant᷑. E eo uehementiꝰ. qͦ defert̃
eis honorẽ. et tam̃ factis suis ase
recedere ammonent. ut honorificẽ¬
tiam eoꝵ significauerit petrus. ca¬
dens adpedes dñi: Mores aut̃ in eo
tor sum. Quod tam̃ qͥa ñ fecit dñs. ñ
enĩ recessit ab eis. sed eos subductis

Expanded text:
diebus erunt tempora periculosa, et erunt homines diebus erunt tempora periculosa, et erunt homines seipsos amantes, etc. . Nam mergi naves est, homines in saeculum, ex quo elati per fidem fuerant, morum pravitate relabi. Quales et ipse Petrus adhuc in infirmitate positus, hoc loco demonstrat. Unde sequitur: Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Jesu, dicens: Exi a me, quia homo peccator suQuia carnales quique in Ecclesia regimen spiritalium, in quibus maxime Christi persona eminet, a se quodammodo repellunt. Non enim hoc voce linguae dicunt bonis ministris Dei, ut eos a se repellant, sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi, ne per bonos regantur, et eo vehementius quo deferunt eis honorem, et tamen factis suis a se recedere admonent, ut honorificentiam eorum significaverit Petrus cadens ad pedes Domini, mores autem in eo homo sum. Quod tamen quia non fecit Dominus, non enim recessit ab eis, sed eos subductis
Abbreviated transcription (Latin):
piscib impletur electis. quia nouit
dominus qͥ sunt eius. et apud ipsum
certus ẽ suoꝵ numerus electoꝵ: dũq
tot inuidea credituros noninuenit¬
qͦt adfidem uitamq p̃destinatos no¬
uit ȩt̾nam. qͣsi aliȩ nauis receptacła
piscibus querens suis. corda qͦ genti¬
um fidei gr̃a replet E bene rupto rete
socia nauis aduocatur. qm̃ ante uidas
ꝓditor. ante symon magus. pisces neqͥs¬
simi capti sunt. ante ananias et sap¬
hira fidei rete subdole temptabant in¬
gredi. ante ut ioh̾s testatur Multi di¬
scipulorum eius abierunt retro. etiã
ñcum illo ambulabant: Ac deinde bar¬
nabas & paulus adgentiũ sunt apo¬
stolatum segregati. Et uenerunt.
& impleuerunt ambas nauiculas.ita
ut mergerentur. Harum impletio
nauium usq infinẽ scłi crescit᷑. Sed
qđ implete mergunt᷑ hoc ẽ insub¬
mersione p̃munt᷑. non enĩ submersa.
gia apłs exponit dicẽs̃. Innouis.⁊ simis

Expanded text:
piscibus impletur electis, quia novit piscibus impletur electis, quia novit Dominus qui sunt ejus, et apud ipsum certus est suorum numerus electorum. Cumque tot in Judaea credituros non invenitquot ad fidem vitamque praedestinatos novit aeternam, quasi aliae navis receptacula piscibus quaerens suis, corda quoque gentium fidei gratia replet. Et bene rupto rete socia navis advocatur, quoniam ante Judas proditor, ante Simon Magus, pisces nequissimi, capti sunt, ante Ananias et Sapphira fidei rete subdole tegredi, ante ut Joannes testatur, multi discipulorum ejus abierunt retro, etiam non cum illo ambulabant, ac deinde Barnabas et Paulus ad gentium sunt apostolatum segregati. Et venerunt et impleverunt ambas naviculas, ita ut mergerentur. Harum impletio navium usque in finem saeculi crescet. Sed quod impletae merguntur, hoc est, in submersionem premuntur, non enim submersa, s exponit, dicens: In novissimis
Abbreviated transcription (Latin):
chil cepimus. inuerbo autem tuo la¬
rabo rete Nisi dñs edificauerit do¬
mum: inuanum laborant. qui edifi¬
cant eam. Nisi dominus cor illustra¬
uerit auditoꝵ. doctor innocte labo¬
rat: nͥ inuerbo gr̃e suꝑne laxata fue¬
rint instrumenta disputacionum:
frustra uocis suȩ p̃dicator iaculum
mittit qͥa fides populoꝵ ñ sapien¬
tia uerbi composit᷑a. s ed diuinȩ uo¬
cationis munere ꝓuenit
⁊ cum hoc fecisse̾t. concluserunt
piscium multitudinẽ copiosam. rũ¬
pebatur autem rete eorum. Pre
multitudine piscium rete rumpeba¬
tur quia nunc adconfessionem fi¬
dei etiã cum elec̾tis repbi tanti intr¬
ant qui ipsã qͦ eccłiam heresibus
scindant. Rumpitur autẽ rete. sed
non labitur piscis: quia suos dominꝰ
etiam inter ꝑsequentium scandala
Et annuerunt socuis qͥ seruat.
erant in alia naui: ut uenirent. &
adiuuarent eos. Alia nauis ut pre¬
dirimus. ẽ ȩccłia degentib. quȩ &
ipsa non sufficiente una nauicula.

Expanded text:
hil cepimus. In verbo autem tuo, lahil cepimus. In verbo autem tuo, laxabo rete.--Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . Nisi Dominus cor illustraverit auditorum, doctor in nocte laborat. Nisi in verbo gratiae supernae laxata fuerint instrumenta disputationum, frustra vocis suae praedicator jaculum mittit. Quia fides populorum non sapientia verbi compositi, sed divinae vocationis munere provenit. Et cum hoc fecisset, concluserunt piscium multitudinem copiosam. Rumpebatur autem rete eorum. Prae multitudine piscium rete rumpebatur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. Rumpitur autem rete, sed non labitur piscis, quia suos Dominus etiam inter persequentium scandala servat. Et annuerunt sociis qui erant in alia navi, ut venirent et adjuvarent eos. Alia navis ut praediximus est Ecclesia de gentibus, quae et ipsa non sufficiente una navicula
Abbreviated transcription (Latin):
uicula turbas. Nauis symonis. ẽ ec¬
clesia pͥmitiua. dequa paulus ait. Qui
enim operatus ẽ petro inapłatum cir¬
cumcisionis. operatus ẽ et mͥ int̃gentes.
Bene una dicta. qͥa multitudinis creden¬
tium erat corunum. & anima una. De
qua docebat turbas. qͥa de auctoritate
eccłiȩ docet usq hodie gentes.
t cessauit autem loqui dixit ad
symonem Duc inaltum: et laxate retia
ur̃a incapturam. Quod pͥmo rogauit
sẏmonem. nauẽ aterra reducere pusil¬
lum: significat. uel temperate utendum
uerbo adturbas. ut nec terrena eis p̃ci¬
piantur: nec sic aterrertis in ꝑfunda sa¬
cramentoꝵ recedatur: ut ea penitus ñ iN¬
telligant: uel prius inprimis regionibus
gentib predicandum: ut qͦd dicit᷑ iteni
petro duc in altum. et larate retia ur̃a
incapturam: a dremotiores gentes qͥbꝰ
postea predicatum est pertineat
Et respondens symon. dirit. illi Pre¬
ceptor ꝑtotam noctem laborantes ni¬

Expanded text:
vicula turbas. Navis Simonis est Ecvicula turbas. Navis Simonis est Ecclesia primitiva, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatu circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes, bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una. De qua docebat turbas, quia de auctoritate Ecclesiae usque hodie gentes docet. Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Quod primo rogavit Simonem navim a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profunda sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant, vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum, ut qui dicit item Petro, duc in altum et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes quibus postea praedicatum est, pertineat. Et respondens Simon dixit illi: Praeceptor, per totam noctem laborantes, ni
Abbreviated transcription (Latin):
tium typus c̃. Dequib esaias. E fluent
inquit ad eum omnes gentes. & ibunt po¬
puli multi et dicent. Uenite. et ascendamꝰ
admontem domini.
Et uidit duas naues stantes secꝰ stagnũ.
Duȩ naues secus stagnum posite cucum¬
cisionem & prepucium figurant. Quas be
cor afluctib seculi huius. ad futurȩ uite
tranquillitatem. quasi adsoliditatem lit
doctores. qui nos recte fidei comphensos.
& deꝑfundo adlum̃ ełatos. qͣsi pisces lit¬
tori: sic tenȩ uiuentium aduehunt:. Qsi
enim quedam retia piscantium sunt.
complet̾ȩ predicantium dictiones. quȩ
eos quos ceꝑint infide. non amittant.
llnde & retia qͣsi retinentia sunt uocata
S hȩc retia mͦ laxantur incapturam. mͦ
lota plicantur quia ñ omne tempus t̃
habile doctrinȩ. sed nunc exercendã lin¬
gua doctori nunc sumet cura regenda
Ascendens autem inunam nauim. q̃
erat sẏmonis. rogauit eum aterra redu¬
cere pusillum. & sedens docebat. dena¬

Expanded text:
tium typus est, de quibus Isaias: Et fluent, tium typus est, de quibus Isaias: Et fluent, inquit, ad eum omnes gentes, et ibunt populi multi, et dicent: Venite et ascendamus ad montem Domini . Et vidit duas naves stantes secus stagnum. Duae naves secus stagnum positae circumcisionem et praeputium figurant: quas benmque cor a fluctibus saeculi hujus ad futurae vitae tranquillitatem quasi ad soliditatem littdoctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt. Quasi enim quaedam retia piscantium sunt complexae praedicaeos quos coeperint in fide non amittant. Unde et retia quasi retinentia sunt vocata, sed haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia non omne tempus est habile doctrinae, sed nunc exercenda lingua doctori, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navim, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum. Et sedens docebat de na
Abbreviated transcription (Latin):
num genesareth. idem dicunt eẽ. quod
mare galileȩ. uel mare tyberiadis S
mare galilee. abadiacente ꝓuincia dic¬
tum: mare tẏberiadis aꝓxima ciuitate.
que olim chena̾reth uocata: s abherode
tethrarcha instaurata: in honorẽ tyberii
cesaris tyberias ẽ appellata. Porro gene¬
sar alaci ipsius natura. ꝗͣ enspantibus
aquis. de se ipso sibi ercitare auram ꝑhibet᷑.
greco uocabulo qͣsi generans sibi aurã dicitur
Neq enim instagni morẽ sternitur aqua: sea
stu dulcis: adpo tandum habilis: S hebrã¬
icȩ linguȩ consuetudine omnis aquarum
congregatio: siue dulcis. siue salsa. mare nun¬
cupatur: Qui lacus int̾fluente iordane. ex¬
inlatitudinem: Quia gͦ stagnum siue ma¬
re p̃sens scłm designat: dominus secus ma¬
re stat postqͣm uite labentis mortalitatẽ de¬
iuncens. inea qua passus ẽ carne. stabilita¬
tem ꝑpetut quietis adiit Turbarum con¬
uentus ad eum. gentium infide concurrẽ¬

Expanded text:
num Genesareth idem dicunt esse quod num Genesareth idem dicunt esse quod mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Chennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata, Caesaris, Tyberias est appellata. Porro Genezar a laci ipsius natura, qua crispantibus aquis, de seipsa sibi excitare aqua auram perhibetur, Graeco vocabulo quasi generans sibi auram dicitur. Neque enim in stagni morem sternitur aqua, sed stu dulcis, et ad potandum habilis. Sed Hebraeae linguae consuetudine, omnis aquarum congregatio, sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus inter fluenta Jordanin latitudinem. Quia ergo stagnum sive mare praesens saeculum designat, Dominus secus mare stat postquam vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus ad eum, gentium in fide concurren
Abbreviated transcription (Latin):
Alias autem ñ solum demones qui in¬
uiti confitebantur. iubent᷑ silere de xp̃o:
sed etilli qui abeo sanati. sponte confiteri
uolebant immo ip̃si apostoli. qͥ eum post
resurrectionem toto erant orbe predica¬
turi. ante passionem eius p̃cipiunt᷑ om¬
nino reticere deillo. ne diuina uidelicet
maiestate p̃dicata. passionis dispensatio
differret᷑: ⁊dilata passioẽ salꝰ mũdi q̃ ꝑhãc
futura erat. negaretur.
Facta autem die. egressus ibat in de¬
sertum locum. et turbȩ requirebant eum.
occasu solis. domini mors exprimitur:
quare non die redeunte resurrectio illius
indicetur. cuius manifestata luce ac cre¬
dentium turbis inquiritur et ingenti¬
um deserto inuentus: ne abeat detinet᷑:
Marime cum hȩc pͥma sabbati quo re¬
surrectio celebrata ẽ. egressio. quesitio:
inuentio contigerit: Cap̃ .xu.
sE actum ẽ autem cum turbȩ irruerent
Ineum. ut audirent uerbũ dĩ. & ipse
stabat secus stagnum genesareth. Stag¬

Expanded text:
Alias autem non soli daemones qui inAlias autem non soli daemones qui inviti confitebantur jubentur silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant. Imo ipsi apostoli, qui eum post resurrectionem toto erant orbe praedicaturi, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo, ne, divina videlicet majestate praedicata, passionis dispensatio differretur, et, dilata passione, salus mundi quae per hanc futura erat negaretur. Facta autem die, egressus ibat in desertum locum, et turbae requirebant eum, occasu solis Domini mors exprimitur, quare non die redeunte resurrectio illius indicetur? Cujus manifestata luce a credentium turbis inquiritur, et in gentium deserto inventus, ne abeat detinetur. Maxime cum haec prima Sabbati, quo resurrectio celebrata est, egressio, quaesitio, et inventio contigerit. CAPUT V. Factum est autem cum turbae irruerent in eum, ut audirent verbum Dei, et ipse stabat secus stagnum Genesareth. Stag
Abbreviated transcription (Latin):
filium di confitebantur: & adtestan¬
te euuangłista. sciebant ipsũ ẽẽ xp̃m.
Quia quem dierum quadraginta ie¬
iunio fatigatum diabolus hominem
cognouerat: nec temptando ualebat
an et di filius esset experiri: iam nũc
ꝑsignorum potentiam uel intellexit.
uel pocius suspicatus ẽ. ẽẽ filium di.
Nonigitur ideo uideis eum crucifigere
ꝑsuasiit. quia xp̃m siue d̃i filium ño
ẽẽ putauit: sed quia se morte illius ñ
p̃uidit ẽt̃ dampnandũ. Uere enim
de hoc mysterio aseculis abscondito
dic̃ apłs. qͦd nemo pͥncipium huius
seculi cognouit: Si enim cognouissẽt
numqͣm dominũ głȩ crucifirissent.
Quare autem demonia dñs se loqui ꝓhi¬
beat: psalmista manifestat qui ait.
Peccatori autẽ dix̃ d̾s. quare tu en arras
uisticias meas: ⁊cȩtera. Nequis dum p̃¬
dicantem audit: sequatur errantem
mꝓbus enim magister ẽ diabolus. qͥ
falsa ueris sepe ꝑmiscet: ut sp̃e ueri¬
tatis. destimonium fraudis obtexat.¬

Expanded text:
Filium Dei confitebantur, et attestante evangelista, sciebant ipsum esse Christum. Quia quem dierum quadraginta jejunio fatigatum diabolus hominem cognoverat, nec tentando valebat, an et Dei Filius esset experiri, jam nunc per signorum potentiam, vel intellexerit, vel potius suspicatus est esse Filium Dei. Non igitur ideo Judaeis eum crucifigere persuasit, quia Christum sive Dei Filium non esse putavit, sed quia se morte illius non praevidit esse damnandum. Vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito dicit Apostolus: Quod nemo principum hujus saeculi cognovit; si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Quare autem daemonia Dominus de se loqui prohibeat, Psalmista manifestat, qui ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas ? et caetera: ne quis, dum praedicantem audit, sequatur errantem. Improbus enim magister est diabolus, qui falsa veris saepe permiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat
Abbreviated transcription (Latin):
et gła eius: est suꝑcelos. ubi homines uident fulgered eos. quoscolunt .i. solem ⁊ luam ⁊ huimõi.
us. Quis sicut Scdoip̃efacit: quodalios monet. ut et fĩaliosdoceat .q. d. uedñs ẽexcelsus

Expanded text:
Et gloria ejus est super coelos, ubi homines vident fulgere deos quos colunt, id est solem et lunam et hujusmodi. Et gloria ejus est super coelos, ubi homines vident fulgere deos quos colunt, id est solem et lunam et hujusmodi. us. VERS. 5.-- Quis sicut. Secundo ipse facit, quod alios monet, ut et facto alios doceat. Quis? Nullus
Abbreviated transcription (Latin):
Taies: dignelaudant. quibnonoburat suꝑbia. ꝓ̃strata enii supbra et extincta: exoreinfantium
ꝑficitur saus Indigneautem tantantista: quisemagnos putant. quicognoscentescm nonsicut dm̃
qlificant. aut grãsagunt. Et quia llisoli laudant dignequipurisunt tanquam pũ: iõ p̾om̃ĩa:
głificent patrem qui incelisẽ. Ecde dixit qui et quem laudaredebeant. Deiñ subdit quam cliulau¬
dancdus. sit.s semꝑdiceus. S it nom̃dñi .q.d. neadhoram putetis me iuꝑarelaudem. s sit¬
fine laudateeum. ñuos etiamcum magnifũitis. Asolisortu. hic dicit quodubiq laudari de¬
nificat. in quototo: laudandus eftcls. dem̃subdit quaresit laudandus. Excelsus .ꝙ. id eo¬
los: om̃ia celeftranotat. ut ꝑhecdno: om̃s caturas indicet sibi subiectas. uł ꝑgentes: carnales. ꝓ ce¬
los: spũales significat. suꝑ quos: excelsus ẽdũs. uł ita. Dñsestexcelsus suꝑ omnes gentes .i. hoies.¬

Expanded text:
Tales digne laudant, quibus non obviat superbia. Prostrata enim superbia et exstincta, ex ore infantium perficitur laus. Indigne autem cantant ista, qui se magnos putant, qui cognoscentes Deum non sicut Deum glorificant, aut gratias agunt. Et quia illi soli laudant digne qui puri sunt, tanquam pueri: Ideo post omnia VERS. 2.-- Sit nomen. Ecce dixit, qui, et quem laudare debeant, deinde subdit: Quandiu laudandus sit, scilicet semper. Sit nomen Domini: ne ad horam putetis me ifine laudate eum, non vos, etiam cum magni fueritis. VERS. nificet, Haym. in quo toto laudandus est Deus; deinde subdit cur sit laudandus. VERS. 4.-- « Elos omnia coelestia notat, ut per haec duo omnes creaturas indicet sibi subjectas. Vel per gentes, carnales; per coelos, spirituales significat, super quos excelsus est Deus. Vel ita, Dominus est excelsus super omnes gentes, id es
Abbreviated transcription (Latin):
duct in oꝑe. ut respicit humilia. ⁊ respicit quosdlam incelo. s. eos quosuocauit iam. ⁊ habitat
ineis.⁊ quosdam interrarespicit: eos .s. quosuocat ut habiterin eis. Illos enim possidet celesti¬
a cogitantes. istos exatat tetrena sompniantes. uł potius celi sunt: quicum dño uidicabũt.
t̾ra: cetã multitudo scõꝵ quiconstituentur addexteram. ut riciprantura bessin cẽnatab̾nacła:
quossibiamicos fecerunt demãmonainiquitatis humilestñsunt ethiiilli. quia memiñunt u¬
dño sedebunt. iudices alioꝵ. qui hiccelestia semniasiunt. et in t̾ra .i. eosquiuidicabuittr. et sal¬
uabuntur. qui hic terrena rtlcudunt mĩto⁊ celi humiles. qua ipẽt. S usctans ꝑsolam¬

Expanded text:
dunt in opere. Vel respicit quosdam, in coelo, id est eos quos vocavit jam, et habitat in eis, et quosdam in terra respicit eos, scilicet quos vocat, ut habitet in eis. Illos enim possidet coelestia cogitantes; istos excitat terrena somniantes. Vel potius coeli sunt, qui cum Domino judicabunt; terra caetera multitudo sanctorum, qui constituentur ad dexteram, ut recipiantur ab eis in aeterna tabernacula, quos sibi amicos fecerunt de mammona iniquitatis. Humiles tamen sunt hi et illi, quia meminerunt uno sedebunt judices aliorum, qui hic coelestia seminaverunt. Et in terra, id est eos qui indicabuntur et salvabuntur, qui hic terrena reddiderunt. Merito coeli humiles sunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
interta quia reminimaetiam ut magna: celoꝵ regnum emitur. ltacaliceaque frigide et aduo¬
imitatores iustoꝵ uł gñatio rectoꝵ .i. oꝑa bñdicetur et̾na retributione. Rectisunt qui ñ resistt̃
patͥ em̃dantri credunt pmittenti sionc̃lunt ꝑisseoꝑa sua cum eistemꝑalit̃ nonretributtur.
Sunt enimquidam ad terrena curiu. quibona illaagunt: m̃cedem adõ hicspantes. uł hõi¬
b placere uolentes. quodñfacit beatusuir: qui necglam hominum nec t̃renas concupiscit

Expanded text:
potens, quia re minima etiam ut magna coelum emitur, ita calice aquae frigidae, et duoid est opera rectorum, benedicetur aeterna retributione. Recti sunt qui non resistunt patri emendanti, et credunt promittenti, non credunt periisse opera sua, cum eis temporaliter non retribuitur. Sunt enim quidam ad terrena curvi, qui bona illa agunt, mercedem a Deo hic sperantes, vel hominibus placere volentes, quae non facit beatus vir, qui nec gloriam hominum nec terrenas concupiscit
Abbreviated transcription (Latin):
sparr indũo noninmundo. necullis temptationib frangitur. quia confirmatum c̃tor.
sꝑaremnaño. ĩ umindo. ⁊ quia sꝑat. confiriatum ẽcorciꝰ quia nullare scli mollescit. et
non comino nebitur. iudensalios ridere interra monentium. ⁊ sentiddi. non commoneb.
bat quo d ndebatur s ifte mesauruminceloseruabat. quie surut ac sitire in pauꝑib dig
tas a suꝑbiscontempnebatur: eraltabitur ingła. Quierum hichiunilis fuit: ĩ potesta¬
ten habebit. NPecc̃or. Tertio contrasi quod iusto accidet. impiis ꝓuenuirt assccit. Et
nota quia sicite supra eniunerauit. bona beatoꝵ: ita huemalamiquoꝵ. Bomsbeator hor¬
tatur malisiniquoꝵ tr̃et. Et ẽ ietepsaliius institutoriꝰ fidelium. ꝙ.d. teurilar raliser¬

Expanded text:
Alcuin. non in mundo, nec ullis tentationibus frangitur, quia confirmatum est cornon in mundo; et quia sperat, confirmatum est cor ejus, quia nulla re saeculi mollescit. Et non commovebitur videns alios ridere in terra morientium, et se irrideri. Aug. Non bat quod non videbat; sed iste thesaurum in coelo servabat, qui esurire et sitire in pauperibus dtas a superbis contemnebatur, exaltabitur in gloria. Qui enim hic humilis fuit, ibi potestatem habebit. PARnota quia, sicut supra enumeravit bona beatorum, ita hic mala iniquorum; bonis beatorum hortatur, malis iniquorum terret. Et est iste psalmus institutorius fidelium. Quas
Abbreviated transcription (Latin):
michi ut ypocͥte. Qm̃ michi quidẽ pacifice loquebantur. dicentes. Scimꝰ quia u̾ax
exicialit̃. Cogitat enimquis dolũ: qui ñ uult occidere. que iracondia: erat terre .i. ꝓterra .s. ne
ꝑcłent locum ⁊ gentẽ Et ip̃i qui prius eranthiuites. ⁊ dolos cogitantes: post aꝑte dilata¬
uerunt suꝑie ossuum. libera ⁊aꝑta uoce mortem inclamantes. crucfige. crucifige eum ⁊
in ip̃a morte dixerunt. euge. euge. bene ẽ nobis. iuderunt oculinr̃i de te ꝙ uoluinus.

Expanded text:
 » Quoniam mihi quidem pacifice loquebantur, dicentes: Scimus quia verax exitialiter. Cogitat enim quis dolum, qui non vult occidere, quae iracundia erat terrae, Gl. int. id ent oculi nostri. » Et ipsi qui prius erant annuentes et dolos cogitantes, post aperte dilataverunt 75 super me os suum, libera et aperta voce mortem inclamantes: Crucifige, crucifige eum . Et in ipsa morte dixerunt: Euge, euge, bene est nobis; viderunt oculi nostri de te quod voluimus,
Abbreviated transcription (Latin):
nat. S quia pot̃ erubescere qui ñ hĩt rec̾entiam: iõait et reu̾eant᷑ simul. ut confusionẽ notet
quia reu̾entia ẽ timor dñi cũ amore. & quos erubescere uelit subdit. qui .g. ni. in. Dein̾: ꝙ¬
penitentie. et ueste lugubri. ⁊ reu̾entia. pudor est contra audientiam quam hũerunt furẽ¬
tes. reu̾entia contra impudentiã falsitatis. hec debenthr̃e. ut his illa curent. Ut in malo po¬
bescant. et confundantur. exultent autẽ et letentur qui uolunt non suam iusticiã statuere.¬
int̾ hosletantes ⁊ predictos. Illi enĩ malidicunt. euge aĩe sue. que lecicia fugit. isti ũohoc nõ
suease dicunt. s uota addm̃ conit̾turt. in siuis laudib ñ inse suam leticiam ponunt. que est
meditatio est cordis. non lingue. s ita uox xꝑi consonat cordi: ut ꝙ ẽ cordis deturori. cũ ait.

Expanded text:
nat, sed quia potest erubescere qui non habet reverentiam, ideo addit: et revereantur simul, ut conversionem notet, quia reverentia est timor Domini cum amore. Et quos erubescere velit, addit, qui gpoenitentiae et veste lugubri et reverentia: pudor est contra audaciam quam habuerunt furentes; reverentia, contra impudentiam falsitatis. Hoc debent habere, ut his illa curent. Vel in malo po dicat: Illi erubescant et confundantur, exsultent autem et laetentur qui volunt, non suam justitiam statuereinter hos laetantes et praedictos. Illi enim masuae animae, sed vota ad Deum convertunt, et in ejus laudibus, non in se, suam laetitiam ponunt, quae est meditatio cordis est non linguae, sed ita Christi vox consonat cordi, ut quod est cordis detur ori, cum ait,
Abbreviated transcription (Latin):
uit hocsit: ñ dicant deuora ut absorbitimꝰ eũ iistũ. Deuorantũr illiqui funt incorpati
malis. Sicut enĩ illi reuiuiscunt quos mactat petrus et manducat: ita illi absorbentur qui incor
catis. ut nos absorbeanius eos. ut isrł absorbuit uitulũ ꝯminutũ. quem aaron inigne confila¬
uit. Moysesũo demonte descendens in ignẽ misit. ⁊ confudit formã. deiñ cõminuit ⁊ misit
inaqua et dedit ppło bib̾e. Quo: significatur corpꝰimpioꝵ. cuiꝰ malicie caracterẽ sc̃ĩ p̃dicato

Expanded text:
orant illi qui sunt incorporati malis. Sicut enim illi reviviscunt quos mactat vel manducat Petrus, ita illi absorbentur, qui in corcatis ut nos absorbeamus eos, ut Israel absorpsit vitulum comminutum, quem Aaron in ignem conflavit. Moyses vero de monte descendens in ignem misit, et confudit formam, et deinde comminuit, et misit in aquam, et dedit populo bibere . Quo significatur corpus impiorum cujus malitiae
Abbreviated transcription (Latin):
cumeo. dico annuntiem potentiam et iusticiã. que duo fetisti magnalia. uttũ¬
q enim mirabile ẽ. ꝑ gr̃am redimi hominem qui ꝑiusticiam dãpiatus erat. ꝑ¬
iusticiam enim: adam expulit deꝑadiso. ꝑ grãm latronem cepit. uł ita. nede¬
relinquas donecannuntiem potentiam qua homo potens ẽ adbonum: cẽ turã
quefetisti magnalia quia eos qui sunt inattissimis .i. oñis ordinescelestes fecit
ds ꝑ grãmcum ñ eẽnt magnos. ⁊ ꝙ iuste et beate uiũnt. et continet in eo ꝙ sunt.

Expanded text:
cum eo. Dico, annuntiem potentiam et justitiam, quae duo fecisti magnalia. Utrumque enim mirabile est per gratiam redimi hominem qui per justitiam damnatus erat; itiam enim Adam expulit a paradiso, per gratiam latronem accepit. Vel ita: Ne derelinquas donec annuntiem potentiam, qua homo potens est ad bonum esse, tuaquae fecisti magnalia, quia eos qui sunt in altissimis, id est omnes ordines coelestes fecit Deus per gratiam, cum non essent, magnos, et quod juste et beatae vivunt, et continet in eo quod sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ti me ecte clem̃tia in conũsis. et deabissis terre .i. desubm̃sione pect̃i it̾m spered¬
duxistime primo enim cumnatura nr̃a uerbo dĩunita. pp̃nossur ręxit. redue¬
tisumus de abissisterte. it̾m cum c̃dimus in eum.fit puma resurrõ anme. que

Expanded text:
ti me. Ecce clementia in conversis. Et de abyssis terrae, id est de subversione peccati, iterum spe reti me. Ecce clementia in conversis. Et de abyssis terrae, id est de subversione peccati, iterum spe reduxisti me. Primo enim cum natura nostra Verbo Dei unita, propter nos surrexit, reducti sumus de abyssis terrae. Unde, dum credimus in eum, redimus in e
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. ut diabolus qui noluit sub eo eẽ. et homo quiut seruus noluit teñ p̃cepto. S
ei ds̃ nullo indigens. necomedẽt deligno scĩe boni et mali. ad ꝓbandũ quantũ eẽt
disc̾nere. ꝑ preceptũ: discreturerat ꝑ maliex ꝑuñtũ. ut cangendo uetitũ: inue¬
et sic nunquã ꝑfectiꝰ potuit demonstrari bonum obedientie. quã ꝓhibñdo abo
no. ut ex inobedientiatm̃sit pena. ñ aremala. ⁊ ex obedientia palma Si enim res
inala eẽt que phibetur: uideretur etiã sine ꝓhibitioneuitanda. nec ex sola ui¬
obedientia pena secuta s ex remala ñuitata. nunc uocũ arbor honasit ꝓhibita.
solam obedientiã palmã inuenisse. et solaminobedientiã penã incurrissema
nifestum ẽ. iñ istȩ captiuus clamat ds quissimił ẽ. tͥ nullus. michi aũuolũti¬
cit quia scit illas ꝓdeẽ utiq multas quantitate. et malas qualitate. ecce iusti¬
cia. in peccantib. S ħdisciplina qua me flagellasti: admonitio sun conu̾sioni

Expanded text:
Deo, ut diabolus qui noluit sub eo esse et homo qui ut servus noluit teneri praecepto, sed ei Deus nullo indigens, ne comederet de ligno scientiae boni et mali , ad probandum quantum esset discernere per praeceptum, discreturus erat per experimentum; ut tangendo vetitum, inveet sic numquam perfectius potuit demonstrari bonum obedientiae, quam prohibno, ut ex inobedientia tantum sit poena, non a re mala et ex obedientia palma. Si enim res mala esset quae prohiberetur, videtur etiam sine prohibitione esse vitanda, nec ex sola inobedientia poena secuta, sed ex re mala non vitata. Nunc vero cum arbor bona sit prohibita, solam obedientiam palmam invenisse, et solam inobedientiam incurrisse poenam manifestum est. Inde iste captivus clamat: Deus quis similis tibi? nullus. VERS. cit, quia scit illas prodesse, utique multas quantitate, et malas qualitate. Ecce justitia in peccantibus. Sed haec disciplina qua me flagellasti, admonitio fuit conversion
Abbreviated transcription (Latin):
clos. ut alit̃ scd̾m litteram nr̃am. hero dii domus. herodius cauis¬
seresndificant incedris. ⁊ duxeoꝵ passerumẽdomus heodi. ix̾¬
qui ẽ domus rapacissimoꝵ quia nec tales deserit. utaltt ꝑ hero¬
dium quiẽ auisrapax potest intelligi tribus beiniamm. dequa
fuit paulus. dequo dicitur. Bẽiammn lupusrapax. mane comed
p̃dam. uesꝑe diuidet spolra qura paulus in adolescettra ꝑsecut᷑
Et ẽ non mirum si cedriplantantur. ⁊ passeres nudificant. quia
min quiditus est lupusrapax durẽeoꝵ passerum ⁊ cedroꝵ qi
ceptasqͥpturarum sunt firmam̃tum ceruis. scruisunt magi
sꝑuales. transcendentes in cursu omnia spinosa scłi. hii sunt alti
montes .s. que eminent inscͥpturis altiora p̃cepta. Cogitant ip
sublimia. tenenteminentia. iustificantur insummis. uł mõ¬

Expanded text:
los. Vel aliter secundum litteram nostram, herodii domus. Herodius rapacisseres nidificant in cedris. Et dux eorum, passerum, est domus herodiiqui est domus rapacissimorum, 226 quia nec tales deserit. Vel aliter: per herodium, qui est avis rapax potest intelligi tribus Benjamin, de qua fuit Paulus, de quo dicitur: Benjamin lupus rapax, mane comedet praedam, vespere dividet spolia , quia Paulus in adolescentia persecutEt est: Non mirum si cedri plantantur, et passeres nidificant; quia min, qui dictus est lupus rapax, dux est eorum passerum et cedrorum, quia aecepta Scripturarum sunt firmamentum cervis. Cervi sunt magni spirituales transcendentes in cursu omnia spinosa saeculi. Hi sunt alti montes, quae scilicet eminent in Scripturis altiora praecepta; cogitant enim sublimia, tenent eminentia, justificantur in summis. Vel mon
Abbreviated transcription (Latin):
tunidos. leporib gͦ ethericiis qui nonpossunt altatencre. fa¬
ctus est xꝑcrefugium. hec petramultipliccinht̃ usum. In ma¬
hericio et lepori .i. illis quialiquoamore adherent terrenis.
sunt quasi hericius. ⁊ lepus. est refugiur
petra dequa ut supra dictum: uoluc̾s

Expanded text:
ignificat timidos. Leporibus ergo et hericiis qui non possunt alta tenere, factus est Christus refugium. Haec petra multiplicem habet usum. In mahericio et lepori, id est illis qui aliquo amore adhaerent terrenis, et sunt quasi hericius et lepus. Est refugium petra, de de qua ut supradictum es
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ rꝑo. Uñ apłe. sum lidet̾m exomuib omnium mefeciscruum. Queseruitus est excaritate. q̃
sedereantem acidexteramineam nonẽ meuindare uobis .i. suꝑbis. quod modo eftis. s humili¬
b. qui prp̃o seri hominum fiunt. utilitati frmintendentes. ħsunt ium̃ta. quib debetur
herba. ut meices qui a su̾iunt Dequib dicitur. non alligabisos boui tͥturanti.⁊ dignus est
oꝑarius m̃cede. sua. Debentur enim predicatorib temꝑalia. qui largiuntur spũalia. uñaplc. Si se¬

Expanded text:
 Cum essem liber ex omnibus, omnium me feci servum , quae servitus est ex charitate, quae sedere autem ad dexteram meam non est meum dare vobis , id est superbis, quod modo estis, sed humilibus, qui pro Christo servi hominum fiunt, utilitati fratrum intendentes. Haec sunt jumenta quibus debetur herba ut merces, quia serviunt. De quibus dicitur: Non alligabis os bovi trituranti , et: Dignus est operarius mercede sua . Debentur enim praedicatoribus temporalia, qui largiuntur spiritualia. Unde Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ut m̃dico transcunti. Illi enim .i. mendicodas. quia legitur. omni petentida. huic ũo ⁊̃ ñpeteitu
daredebes. uide gͦ nesisicegeat miles xp̃i ut petat te iudicet .i. dampnabilemostendat. anteqiͣu
dicitur. Desudet elemosinammami tua. donet inuenas iustum cuides. Omni petentigͦ quic̃q̃
sit dda. agnoscens in eocui des. s multo magisda seruo dĩ militi xp̃i etiam non petenti. Unde ⁊ dñs
q admortem. licet paulus taliaa suis nonquereret. imor optaret.Sublimius tñegit xͥ quia
miscłius ne infirmos dampnaret. ista quesituros. quib p̾buit exemplum necefsaria sumctidi a su¬
bditis. ut terca ꝓduicat herbam scruituti hominum. Ad quid hocẽnccessarium: Ut ip̃attrta ed

Expanded text:
co das, quia legitur: Omni petenti da . Huic vero etiam non petenti dare debes. Vide ergo ne sic indigeat miles Christi, ut petat te, judicet, id est damnabilem ostendat, antequam dicitur: Desudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum, cui des . Omni petenti ergo quicunque sit da, agnoscens in eo cui des. Sed multo magis da servo Dei, militi Christi, etiam non petenti. Unde et Domique ad mortem , licet talia a suis Paulus non quaereret, et mori optaret. Sublimius tamen egit Christus, quia misericordius, ne infirmos damnaret ista quaesituros, quibus praebuit exemplum necessaria sumendi a subditis. Ut terra producat herbam servituti hominum, ad quid hoc est necessarium? VERS. 16.-- « Ut
Abbreviated transcription (Latin):
dris libani .i. indiuitib scłipasseres indificent: nontñcedris
dici. quiacedri femininigiĩs sunt hocautem adlitteram:
nullo mododicipotest. Domus enimi. indus fulice. que
ẽ auis marina. uł stagnensis. quomͦ duxẽpasserum : S
ꝑhoc innuit: spũalia ẽẽ quetenda. Sciendumgͦ quia do¬
musfulice. ẽpetraquema quaẽ. quetunsa fluctib frangit eos¬
estfortius. nichilhumilius. elisi surit mllum iudĩ. fracti s̃.
ille integer mansit ccedomus fulice. In cedrisgͦ .i. induu¬

Expanded text:
dris Libani, id est divitibus saeculi passeres nidificent, non tamen ceddris Libani, id est divitibus saeculi passeres nidificent, non tamen cedest, quia cedri feminini generis sunt: hoc autem ad litteram, nullo modo potest dici. Domus enim, id est nidus fulicae, quae est avis marina, vel stagnensis, quomodo dux est passerum? Sed per hoc innuit spiritualia esse quaerenda. Sciendum ergo quia domus fulicae est petra, quae est fortius, nihil humilius. Illisi sunt Judaei in illum; fracti sunt, ille integer mansit. Ecce domus fulicae. In cedris ergo, id
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. hic ẽ panis qui decelo descendit ldemẽergo panis ⁊ uinum.
panisiste iustica est. iumim illud uisticia ÷ ueritas est.xp̃e:
hoc letificat. et confirmat corsemꝑ. Saturabuntur. Qͥd¬
fiat dehiisom̃ib eductis deterra ostendt hc quasi. deistis
quiaprius electisurit contemꝑtibilesugnobiles quam sapien¬
tes et nobiles. libanus eniminterpretatur candidatio nontña
lie cedris quasplantauit dñsinfide. S curplantatis asetelin¬
reliquerunt. ut nudi sequerentur iłm. ut apłi. quiñsolum
cduiserunt quicquid habebant. s etiamquicquid hrecupie¬
bant. et cumnichilhãnt otm̃ra possident. Prsus tott̃mundũ
dimisit pectus. ⁊ totũ mundum accepit. Et enun cedrilibatu¬
quuntelligit suꝑegenun⁊ pauꝑem: attendunt res suas. iul
seres ut incedris libaninidificent seqr. Eetodii. uł fulice.¬
Alialitt̃a. domus. ⁊c̃. q. passeres iudificant in cedris. ⁊ si incẽ¬

Expanded text:
est. Hic est panis qui de coelo descendit . Idem est ergo panis et vinum. est. Hic est panis qui de coelo descendit . Idem est ergo panis et vinum. Panis iste justitia est, vinum illud justitia est, veritas est Christus. Hoc laetificat et confirmat eos semper. fiat de istis omnibus eductis ostendit hic. Quasi dicat: De istis quia prius electi sunt contemptibiles et ignobiles, quam sapientes et nobiles. Libanus enim interpretatur candidatio, non tamen aliae cedri, sed quas plantavit Dominus in fide. Sed cur plantatis a se relinreliquerunt, ut nudi sequerentur Jesum, ut apostoli, qui non solum dimiserunt quidquid habebant, sed etiam quidquid habere cupiebant; et cum nihil habeant, omnia possident Prorsus totum mundum dimisit Petrus, et totum mundum accepit. Etenim cedri Libaqui intelligit super egenum et pauperem;» attendunt res suas, villseres, ut in cedris Libani nidificent passeres. Ealia littera, domus, etc. Passeres aedificant in cedris, et si in ce
Abbreviated transcription (Latin):
cationem ecducas paneni decer .i. de p̃dicatis qui ꝑmaioꝵ doctrinam c̃dunt et confitentur. ⁊educat
s quo a letificat corhomins. hinum sicinebriat: ut sobriosreddat. hec ebuetas uidetur malieũ¬
tione mentis. aterra adͥcelum. Nionẽ gͥħ uinum actuale quomalequidam inebuantur. s sꝑ̃ira¬
dicens. ut ex hilaret. iͥ simtelligi oportet quod supra distinimus .s. ut eduicat ter ractiamoleum.
qui ẽ adhomines adconciliandum sc̃n amorgn: olcumdictur:. hce gr̃a ettlletã suit inxp̃o¬
uñ abomnib lauddatur. etiam abcisqui semissaeuis sequi nõ
posse dicunt. amaturabom̃ib p̃dicatur ab omnib quia
unctusinse. ⁊ in membris. aquo cetiaccipiunt ut exhilaret᷑
faciesinoleo. sequitur. et panis. postquam dixit quidefficiat
uinunetołiti subdit quidefficiat panis cunis effectum su¬
hominis. Temꝑalispanis: stomacum confirmat. uentrem
replet. s hic ẽ sp̃ualis panis qui confirmat cor : i paniscordis

Expanded text:
Christum, de terra, id est de praedicatis, qui per majorum doctrinam credunt et confitentur. Et educat sed quod laetificet cor hominis. Hoc vinum sic inebriat, ut sobrios reddat. Haec ebrietas videtur in alienatione mentis a terra ad coelum. Non est ergo hoc vinum actuale, quo male quidam inebriantur; sed spirituaostendit, dicens: Ut exhilaret, ubi subintelligi oportet quod supra ostendimus, vel distinximus, scilicet qui est ad homines ad conciliandum sanctum amorem; oleum dicitur haec gratia, excellentius fuit in Chrunde ab omnibus laudatur, etiam ab eis qui se jussa ejus sequi non posse dicunt. Amatur ab omnibus, praedicatur ab omnibus, quia d est unctus totus in se in membris, a quo caeteri accipiunt. Ut exhilaretur facies in oleo, et panis educitur. Postquam dixit quid efficiat vinum et oleum, subdit quid efficiat panis, cujus effectus suhominis, Temporalis panis stomachum confirmat, ventrem replet; sed hic est spiritualis panis, qui confirmat cor, quia panis cordis
Abbreviated transcription (Latin):
erret. S neputes basuoluctes suam sequi auctoritatem. quia dabunt uoces demedio petrarum .i. nõ
desua s de auctoritateu̾boꝵ dĩ. in quib sonat petrax᷑. Aquo etiam: sidicuntur petre.⁊ quasi qͥs
montes desuꝑioribtuis. Alialitt̾a ñ mutatur sensus. insiquodinscłaꝑsona loquitur. uł scadma
glorietur. Gra emm dĩsaturatur t̾ra nongͦdicat meritissins datam gr̃ãm fiusse Sigr̃adicitur: et¬
gratis datur. si oꝑib hominis recditur. merces rtdd̾itur. Gratis ergo acipis. quia impiꝰ iustificariꝰ.

Expanded text:
erret; sed ne putes has volucres suam sequi auctoritatem, quia dabunt voces de medio petrarum, id est non de sua, sed de auctoritate verborum Dei, in quibus sonat petra Christus, a quo etiam sui dicuntur petrae. Et quasi quis montes de superioribus tuis, alia littera. Non mutatur sensus, nisi quod in secunda persona glorietur . Gratia enim Dei saturatur terra, nongratis datur: si operibus redditur, merces redditur . Gratis ergo accipe, quia impius justificaris.
Abbreviated transcription (Latin):
lineis submissumẽ. infigura . iiii. pͣrtiuumn orbis. uͭp̃dicandũ e¬
rat euanglium. ⁊ baptirandihomines. Ter submissumẽ. ut
innomine tͥnitatis baptismus fieret. Inde .s. ext̃nario ⁊ quat̃
electisunt adño. quoꝵ p̾dicationetotus orbis cuiꝰ .iiii. sunt ꝑͣtteᷤ
innomine tͥnitatis uocatur. ut eccłia conggitur. Om̃s cnin
erant marcha. om̃s indisco. om̃s mactat petruset manducat.
om̃s aquam fluentem int̃ medium montium bibunt qͣm
aquamexpectabunt uł suscipient onagri. qui sunt silurẽs
asini ꝑ quossignificantur magniet indomti degentib.
qui sunt sine iugolegis. s ip̃i feri bibent has aquascũtima¬
dis. Onagerti lepore magnicumparius. qui significãt᷑
ꝑbestias sicut ponagros magni Ut̾gautem: degentib
actipiunt᷑ potabunt dico uł suscipient insta sua. qura alia

Expanded text:
lineis submissum est, in figura quatuor partium orbis, ubi praedicandum elineis submissum est, in figura quatuor partium orbis, ubi praedicandum erat Evangelium; et baptizandi homines ter submissum est, ut in nomine Trinitatis baptismus fieret. Inde, scilicet ex ternario electi a Domino, quorum praedicatione totus orbis, cujus quatuor sunt partes in nomine Trinitatis, vocatur, ut Ecclesia congregetur. Omnes enim erant in arca, omnes in disco, omnes mactat Petrus et manducat, omnes aquam fluentem inter medium montium bibunt, quam aquam exspectabunt, vel suscipient onagri, qui sunt silvestres asini, per quos significantur magni indomiti de gentibus qui sunt sine jugo legis; sed et ipsi feri bibent has aquas cum timidis. Onager cum lepore, magni cum parvis, qui significantur per bestias, sicut per onagros magni. Utrique autem de gentibus accipiuntur. Potabunt dico, vel suscipient, in siti sua, quia alius