comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incrementa. Ibi prorsus ad
salutẽ consulitur untuersis:
quos dñs saluare dignat᷑. Ibi
est qđ om̃i etati congruat:
bi quod om̃i ꝓtessioni conue¬
niat. Ibi audimꝰ p̃cepta que
faciamus: ibi cognoscimus
premia que speremꝰ. Ibi est
iussio quȩ nos ꝑ litterã doce¬
at. & instruat ad scientiam:
offictũ demonstrare: ait qd̃
ex euangłio mͦaudiuimus.
Quis putas est fidelis dispen¬
sator & prudens: quẽ consti¬
tuit dñs suꝑ familiam suam.
ut det illis in tempore triti

Expanded text:
incrementa. Ibi prorsus ad incrementa. Ibi prorsus ad salutem consulitur universis quos Dominus salvare dignatur; ibi est quod omni aetati congruat, ibi quod omni professioni convniat; ibi audimus praecepta quae faciamus, ibi cognoscimus praemia quae speremus; ibi est jussio quae nos per litteram doceat et instruat ad scientiam; officium demonstrare, ait, quod ex Evangelio modo audivimus: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus supra familiam suam, ut det illis in t
Abbreviated transcription (Latin):
ominicus sermo. quem
debemus om̃s ñ solum
Tudiose uerũ etiam sapienter
audire. cui nos oportet hu¬
militer ac delectabiliter obe¬
dire. moderationis suȩ teneis
ubiq temperiem. ut nec oul¬
bus desint pabula. nec pasto¬
rib alimenta: quedã specia¬
liter solis precipit nob: que¬
dam uͦ generaliter & nob̾ et
uob̃. Nob̾ nanq. id est seruis
quos pater ille familias. re¬
rum om̃ĩum dñs. ad hoc
in sua magna domo constitu¬
it. ut popło eius uerbũ gr̃e
ministremus: specialiter miun¬
gitur. sc̃e p̃dicationis officiũ.
Generaliter uͦ & nob̾ & uob:
salutaris indicitur obedientia
mandatorum.
tissimis ferculis. sic cȩlestiũ de¬
litiarũ cõpia spiritalis exube¬
rat: ut in uerbo dei abundet
qd̃ ꝑfectus cõmedat: ab un¬
det etiam quod paruulus su¬
gat. Ibi enĩ ẽ simul et lacteus
potus. qͦ tenera fideliũ nutria¬
tur infantia: et solidus cibꝰ.
quo robusta ꝑfectorũ iuuentꝰ.
spiritalia scẽ untutis accipiat

Expanded text:
ominicus sermo, quem debemus omnes, non solum studiose, verum etiam sapienter audire, cui nos oportet humiliter ac delectabiliter obedire, moderationis suae tenens ubique temperiem, ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praecipit nobis, quaedam vero generaliter et nobis et vobis. Nobis namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus verbum gratiae ministremus, specialiter injungitur sanctae praedicationis officium: generaliter vero nobis et vobis, salutaris indicitur obedientia mandatorum. tissimis ferculis, sic coelestium deliciarum copia spiritalis exuberat, ut in verbo Dei abundet quod perfectus comedat, abundet etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul et lacteus potus, quo tenera fidelium nutriatur infantia, et solidus cibus, quo robusta perfectorum juventus spiritalia sanctae virtutis accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
ferire ñ audet: ita & xpĩanita¬
tis infantia ledentib ñ irasci¬
tur÷ spoliantib ñ relistit: ce¬
dentib ñ repugnat: deniq si¬
cut iussit dñs. etiam orat pro
inimicis⁊ auferenti tunicã. re¬
linquit & palliũ: uerheranti
maxillam. prebet & alteram:
nisi quod in hoc melior ẽ xp̃i
infantia. qͣm naturȩ. Illa enĩ
peccare nescit: ista contemni.
Illa ꝑ infirmitatẽ innoxia ẽ:
ista est innocens ꝑ uirtutem:
atq ideo laudi magis ascriben¬
dum est. ñ tam male facere ñ
posse. qͣm nolle. Ergo sicut dixi¬
mus: etates quedã sunt meritorũ.
Nam & senectus morũ. inuenit᷑
in pueris: & innocentia infantũ.
reꝑitur in sembus. Deniq. quod
enim uenerabilis ẽ ñ diuturna:
nec numero annorũ computata.
Cani sunt enĩ sensus hominis.

Expanded text:
ferire non audet; ita et Christianitaferire non audet; ita et Christianitatis infantia laedentibus non irascitur; spoliantibus non resistit, caedentibus non repugnat. Denique, sicut jussit Dominus, etiam orat pro inimicis, auferentibus tunicam relinquit et pallium, verberantibus maxillam praebet et alteram; nisi quod in hoc melior est Christi infantia quam naturae; illa enim peccare nescit, ista contemnit; illa per infirmitatem innoxia est; ista est innocens per virtutem. Atque ideo laudi magis ascribendum est, non tam malefacere non posse quam nolle. Ergo, sicut diximus, aetates quaedam sunt meritorum; nam et senectus morum invenitur in pueris, et innocentia infantum reperitur in senibus. Denique quod enim uenerabilis est non diuturna, nec numero annorum conputata: cani sunt enim sensus hominis
Abbreviated transcription (Latin):
rabile donũ
concessit no¬
bis ds̃. hunc
pasche salii¬
tarem diem: in quo resurgens
dominus. resurrectionẽ presti¬
tit uniuersis: & de imis ad al¬
tiora conscendens. nos quoq
ad suꝑiora de inferiorib in
suo corpore subleuauit. Sumꝰ
gente gͥ xp̃o: omnia necessario
cum eo sua uiscera surrȩxerunt.
Dum enĩ ille ab inferis transit
ad superos: nos de morte tran¬
sire fecit ad uitã. Pascha enim
hebraice transitus dicitur. uel
ꝓfectus: scilicet quia ꝑ hoc my¬
sterium. de peiorib ad meliora
transitur. Bonus trainsitus est.
transire de peccatis ad iusticiã:
de uiciis ad untutes: ad infan¬
tiam de senec̾tute. Infantiam
autẽ qixerim ñ etatis. s simpłi¬
cicatis. Habent enim & meri¬
ta ȩtates suas.
N occidius prius constituti era¬
mus. senio peccatorũ: resurgen¬
te xp̃o. renouati sumꝰ in ino.¬
Icentia paruulori. Habet et
xp̃iana simplicit is. infantiã
suam. Sicut enim infans nel¬
cit irasci: fraudare ñ nouit: re¬

Expanded text:
rabile donum concessit nobis Deus, hunc Paschae salutarem diem, in quo resurgens Dominus resurrectionem praestitit universis; et de imis ad altiora conscendens, nos quoque ad superiora de inferioribus in suo corpore sublevavit. Sumusgente igitur Christo omnia necessario cum eo sua viscera surrexerunt. Dum enim ille ab inferis transit ad superos, nos de morte transire fecit ad vitam. Pascha 183 enim Hebraice transitus dicitur, vel profectus, scilicet quia per hoc mysterium de pejoribus ad meliora transitur. Bonus transitus est transire de peccatis ad justitiam, de vitiis ad virtutes, ad infantiam de senectute; infantiam autem dixerim, non aetatis, sed simplicitatis; habent enim et merita aetates suas, in occiduis enim prius constituti eramus senio peccatorum; resurgente Christo renovati sumus innocentia parvulorum. Habet et Christiana simplicitas infantiam suam; sicut enim infans nescit irasci, fraudare non novit, re
Abbreviated transcription (Latin):
et dñs ẽrat cũ eo
& ñ cecidit ex
omnib uerbis¬
⁊ eius in terram.
Et cognouit uniuersus isrł a
dan usq bersabee: quł̃ fidelis
samuhel ꝓpħa esset dñi. Et
acddidit dñs ut apparent in
sylo: qm̃ reuelatus fuerat dñs
samuheli in sylo. iuxta uerbũ
dñi. St euenit sermosamuhe¬
lis. uniuerso israeli. Et factũ est
in prelium: & castra metatus est
iuxta lapidem adiutorii. Porro
philistum uenerunt in affec: &
instruxerunt aciem contra isrł.
gito autem certamine.
terga uertit isrł philisteis: & ce¬
sa sunt in illo certamine passim
per agros. quasi quatuor milia
uirorũ. Et reuersus ẽ populus
ad castra.Dixeruntq maiores
natu de isrł. Quarȩ percussit
Afferamꝰ ad nos de sylo archam
federis dñi: & ueniat in mediũ
nr̃i: ut saluet nos de manu
immicorũ nr̃oꝵs. Misit gͦ popłs
in sylo: et tulerunt inde archã
federis dñi exercituum. sedentis
suꝑ cherubin. Srantq duo filii
heli. cum archa federis dei: of.¬
ni et phinces.

Expanded text:
et Dominus erat cum eo et non cecidit ex omnibus verbis eius in terram et cognovit universus Israhel a Dan usque Bersabee quod fidelis Samuhel propheta esset Domini et addidit Dominus ut appareret in Silo quoniam revelatus fuerat Dominus Samuheli in Silo iuxta verbum Domini et evenit sermo Samuhelis universo Israheli egressus est  et castrametatus est iuxta lapidem Adiutorii porro Philisthim venerunt in Afec et instruxerunt aciem contra Israhel inito autem certamine terga vertit Israhel Philistheis et caesa sunt in illo certamine passim per agros quasi quattuor milia virorum et reversus est populus ad castra dixeruntque maiores natu de Israhel quare percussit adferamus ad nos de Silo arcam foederis Domini et veniat in medinostri, et salvet nos de manu inimicorum nostrorum. Misit ergo populus in Silo, et tulerunt inde arcam foederis Domini exercituum sedentis super Cherubim: erantque duo filii Heli cum arca foederis Domini, Ophni, et Phinees.
Abbreviated transcription (Latin):
um crũ cibo et potu
id appetant homines uł
nõ esuriant neq sitiãt: hoc uers
nõ prestat uisi iste cibus et
potus. qui cos a quibus su¬
nutur ĩmortales et incorru¬
ꝑtibiles facit. id est socictas
ipsa sanctorũ: ubi pax erit
i unitas pleua atq ꝑfecia.
Propterca quippe sicut ctiã
ante nos boc intellexerunt

Expanded text:
um enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur immortales et incorruptibiles facit, id est, societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam hoc ante nos intellexerun
Abbreviated transcription (Latin):
iam seit plangere qͦd errauit.
Apud misericordem nanq iu¬
dicem. nec ille fallax habebit᷑. qͥ
ad ueritatẽ reuerct᷑. etiã postqͣm
mentitur: quia omp̃s ds̃ dum
libenter nr̃am penitentiã susci¬
pit: ipse suo iudicio hoc qđ erra¬

Expanded text:
jam scit plangere quod erravit. jam scit plangere quod erravit. Apud misericordem namque judicem nec ille fallax habebitur, qui ad veritatem revertitur, etiam postquam mentitur, quia omnipotens Deus dum libenter nostram poenitentiam suscipit, ipse suo judicio hoc quod erra
Abbreviated transcription (Latin):
Qi crediderit. & baptira¬
tus fuerit: saluus erit.
Qui uͭ non crediderit: condem¬
iam credidi: saluus ero. Uerum
dicit: si fidem oꝑibus teneat.
Uera etenim fides ẽ: quȩ in hoc
quod uerbis dicit. moribus ñ
contradicit. Hinc est enĩ. quod
de quibusdã falsis fidelibus.
nosse dm̃: factis autem negant.
Hinc ioh̾s ait. Qui dieit se nosse
dm̃ & mandata eius ñ custodit:
mencdax est. Quod cum ita sit:
fidei nr̃e ueritatem. in uitȩ nr̃e
consideratione debemꝰ agnoscere.
Cunc enim ueractter fideles sumꝰ:
si quod uerbis ꝓmittimus. oꝑib
implemus. In die quippe bap¬
tismatis: omnib nos antiqui ho¬
stis oꝑib. atq omnib pompis.
abrenuntiare ꝓmisimus. It. aq
unusquisq ur̃m ad considertio¬
nem suam mentis oculos reducat.
& si seruat post baptismũ. quod
ante baptismũ spopondit: cer¬
tus iam quia fidelis est gaudeat.
S ecce quod ꝓmisit minime ser¬
uauit: ad exercenda praua oꝑa:
ad concupiscendas mundi pom¬
pas dilapsus est. Uideamus si

Expanded text:
i crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit: qui vero non crediderit, condemam credidi, salvus ero; verum dicit, si fidem operibus tenet: vera etenim fides est quae in hoc quod verbis dicit moribus non contradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fidelibus nosse Deum, factis autem negant . Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Quod cum ita sit, fidei nostrae veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus implemus. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus atque omnibus pompis abrenuntiare promisimus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat; et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est, gaudeat. Sed ecce quod promisit minime servavit, si ad exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas, dilapsus est; videamus si
Abbreviated transcription (Latin):
hodie predicatur÷ quia p̃ces¬
sit eam dñs et saluator ñr. ex
ea uera fide genitus ad celestia:
ut pararet ei sicut ipse suis rep¬
misit discipulis. in ethereis
mansionibus locum. Hinc qͦꝗ
dauid ꝓpħa. olim gratulabun¬
cȩlo egressio eius: et occursus ciꝰ.
usꝙ ad summũ eius. Ascendit
ergo.candem gloriam resump¬
turus: licet non amiscrit quã
pͥus habuerat. anteqͣm inundꝰ
fieret. Ascendit. et preparauit
huic sanctissime et gloriosissime
uirgini locum immor¬
talitatis: ut cum eo regnare
in qua gloriosa et felix. ad cthe
parabilis est ceteris uirgi
nibus: ita et incomparabilis is¬
ta est festiuitas. omnium sc̃oꝵ
festiuitatibus. et ammiranda
etiam uirtutibus angelicis:
Propter quod ex ꝑsona suꝑno¬
rum ciuium. in eius ascensione
ammirans sp̃c sc̃s. ait in canti¬
cis. Que est ista que ascendit
ꝑ desercum. sicut uirgula fu¬
ii ex aromatibus: Et bene
quasi uirgula frumi. quia gra¬
ailis et delicata: quia diuimis

Expanded text:
hodie praedicatur: quia praeceshodie praedicatur: quia praecessit eam Dominus et Salvator noster ex ea vera fide genitus ad coelestia: ut pararet ei, sicut ipse suis repromisit discipulis, in aethereis mansionibus locum. Hinc quoque David propheta olim gratulabuncoelo egressio ejus: et occursus ejus usque ad summum ejus . Ascendit ergo eamdem gloriam resumpturus, licet non amiserit, quam prius habuerat antequam mundus fieret. Ascendit et praeparavit huic sanctissimae et gloriosissimae Virgini locum immortalitatis, ut cum eo regnare in qua gloriosa et felix ad aetherparabilis est virginibus, ita et incomparabilis ista est festivitas omnium sanctorum festivitatibus, et admiranda etiam virtutibus angelicis; propter quod ex persona supernorum civium in ejus ascensione admirans Spiritus sanctus ait in Canticis: Quae est ista quae ascendit per desertum sicut virgula fumi ex aromatibus ? Et bene quasi virgula fumi, quia gracilis et delicata, quia divinis
Abbreviated transcription (Latin):
t si cetere uirgines imitan¬
usq ad conceptum partus. et
gabrielis noue salutationis
obsequium: deinceps totum
diuinum est. quod oꝑatur
uirginis qͣnuis mundus qͣn¬
uis impollutus. et alienus a
contagione peccati: qͣnuis sc̃s:
tamen adhuc uilitate huma¬
nitatis indinitur. ut ita dicã
ac si lana candidissima suiq co¬
loris. dealbata. Ad quã sane
cum accessisset sp̃c sc̃s. quasi
ipsa cademꝙ lana cum infi¬
citur sanguine conchilii uel
minicis. uertitur in purpu¬
ram. uersa est et ipsa sine cortu
in matrem: ut non sit iam ad¬
modum quod fuerat. sed pur¬
pura uerissima. ad mdum̃tũ
et głam sũmi regis. diuinitus
aptissime dedicata: ut nullide¬
incepl eaut usufemmeo licu
uirgines. et si imitari o¬
porcet tantam ac talem uirgi¬
nem.tamꝙ: preclaram ⁊ uene¬
rari multum conuenit. et ult̾
angelicam quodammͦ digni¬
tatem. qͣntum fas est. cũ gau¬
dio laudibus dignissime effer¬
lorum exaltata. deuotissime

Expanded text:
et si caeterae virgines imitanet si caeterae virgines imitanusque ad coGabrielis novae salutationis obsequium, deinceps totum divinum est, quod operatur virginis quamvis mundus, quamvis impollutus, et alienus a contagione peccati, quamvis sanctus, tamen adhuc vilitate humanitatis induitur, ut ita dicam, ac si lana candidissima, suique coloris dealbata. Ad quam sane cum accessit Spiritus sanctus, quasi ipsa eademque lana, cum inficitur sanguine conchylii, vel muricis, vertitur in purpuram, versa est et ipsa sine coitu in matrem, ut non sit jam admodum quod fuerat, sed purpura veracissima ad indumentum et gloriam summi Regis divinitus aptissime dedicata, ut nulli deinceps ea uti usu femineo licuirgines, etsi imitari oportet tantam ac talem virginem, tamque praeclaram venerari: multum tamen convenit, et ultra angelicam quodammodo dignitatem, quantum fas est, cum gaudio laudibus eam dignissimis efferlorum exaltata, devotissime
Abbreviated transcription (Latin):
estiuitatem gloriose
semꝑ uirginis marie
deuotissime celebremꝰ:
quia hec est dies pre¬
clara. in qua meruit exaltari.
suꝑ choros angelorum. et ꝑue¬
nire ultra qͣm nr̃e humanita¬
tis est natura: ubi non substan¬
tia tollitur. sed glorie magnitu¬
do monstratur. cum eleuatur
in dexteram patris: ubi xp̃c
ꝓ nobis introut. pontifex fac¬
tus meternum ad celi palatiũ.
Hec est inqͣm dies. in qua usq
ad thromi celsitudinem. inteme¬
rata mater et uirgo ꝓcessit: atꝙ
in regni solio sublimata. post
xp̃m gloriosa resedit. Sic itaq
ubiq confidenter de illa. sc̃a
dei canit eccłia. quod de nul¬
lo alio sanctorum fas est cre¬
dere: ut ultra angelorũ et ar¬
changeloꝵ dignitatem mera¬
co transcenderit:qͥ et si simi¬
litudo reꝓmittitur scĩs: ueri
tas negatur. Hoc quippe pͥui¬
legium non nature est.sed
gr̃e beate uirginis ooarie. de
qua natus est ipse ds et ho¬
mo: iccirco et ipsa plus est.
merttis et non natura. quam
uirgo et homo:ii.

Expanded text:
estivitatem gloriosae semper virginis Mariae devotissime celebremus: quia haec est dies praeclara, in qua meruit exaltari super choros angelorum, et pervenire ultra quam nostrae humanitatis est natura. Ubi non substantia tollitur, sed gloriae magnitudo monstratur, cum elevatur in dexteram Patris, ubi Christus pro nobis introivit pontifex factus in aeternum ad coeli palatium. Haec est, inquam, dies, in qua usque ad throni celsitudinem intemerata mater et virgo processit, atque in regni solio sublimata, post Christum gloriosa resedit. Sic itaque ubique confidenter sancta Dei canit Ecclesia, quod de nullo alio sanctorum fas est credere, ut ultra angelorum et archangelorum dignitatem merito transcenderit: quia etsi similitudo repromittitur sanctis, veritas tamen negatur. Hoc quippe privilegium non naturae est, sed gratiae beatae virginis Mariae, de qua natus est ipse Deus et homo. Idcirco et ipsa plus est meritis, et non natura quam virgo et homo. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ. una diuinitatis substantia
compbatur. In ceteris uͦ epłis.
quantũ a nr̃a. aliorũ distet edi-¬
tio: lectoris prudentiȩ derelin¬
quo.S tu ungo xp̃i eustochi¬
um.dum a me impensius scͥp¬
ture ueritatẽ inquiris: meam
quodamm senectutẽ. inuidoꝵ
dentib corrodendã exponis:
qui me falsariũ corruptorẽq
scãrum ꝓnuntiant sc̃pturarũ.

Expanded text:
i una divinitatis substantia comprobatur. In caeteris vero Epistolis, quantum a nostra aliorum distet editio, lectoris prudentiae derelinquo. Sed tu, virgo Christi Eustochium, dum a me impensius Scripturae veritatem inquiris, meam quodam modo senectutem invidorum dentibus corrodendam exponis; qui me falsarium corruptoremque sanctarum pronuntiant
Abbreviated transcription (Latin):
ambiguitatẽ legentib faceren.
nec sermonũ sese uarietas im¬
pugnaret: illo p̃cipue loco ub
de unitate trinitatis. in pͥma
iohannis epła positũ legimꝰ:
in qua etiam ab infidelibus
translatorib multũ erratum
ẽẽ a fidei ueritate comperimꝰ:
triũ tantummꝰ uocabula hoc
est aque. sanguinis. & sp̃s.i¬
ipsa sua editione ponentib.
& patris. uerbiq ac sp̃s testi¬
moniũ omittentib: in quo

Expanded text:
ambiguitatem legentibus facerent, ambiguitatem legentibus facerent, nec sermonum sese varietas impugnarede unitate Trinitatis in prima Joannis Epistola positum legimus. In qua etiam ab infidelibus translatoribus multum erratum esse a fidei veritate comperimus: trium tantum vocabula, hoc est, aquae, sanguinis, et spiritus, in sua editione ponentes; et Patris, Verbique, ac Spiritus testimonium omit
Abbreviated transcription (Latin):
t angłs quẽ uidi uII.¬
stantem supra mare
et supra terram. leuauit
manũ suam ad celũ⁊ & iura¬
qui creauit celũ & ea que in
illo sunt. & terrã. & ea que in
ea sunt. & mare & ea que in eo
sunt. quia dempus iam non
erit: s in dieb uocis septimi
angłi. cũ ceꝑit tuba cãnere.
consummabitur mysteriũ đi
sicut euangłizauit ꝑseruos
suos ꝓpħas. Et uox quã au¬
diui de cȩlo. iterũ loquentem
mecũ. & dicentẽ. Uade. accipe
librũ aꝑtũ. de manu angeli:
stantis supͣ mare & supͣ terrã.
Non ita ordo est apud
grecos qui integre sapiunt
& fidem rectam sectantur.
petrus primus ẽ in ordine a¬
postolorũ: prime sint etiam
eius epłȩ. in ordine ceterarũ.
S sicut euangłistas dudũ ad ue¬
ritats lineam correximus: ita
has ꝓprio ordini. deo nos iu¬
uante reddidimꝰ. Est enĩ pri¬
ma earũ una iacobi: pet duȩ:
iohis tres: & iude una. Que si
ut ab eis digeste sunt. ita qͦq
ab interpretib fideliter in la¬

Expanded text:
t angelum quem vidi stantem supra mare et supra terram levavit manum suam ad caelum et iuraqui creavit caelum et ea quae in illo sunt et terram et ea quae in ea sunt et mare et quae in eo sunt quia tempus amplius non erit sed in diebus vocis septimi angeli cum coeperit tuba canere et consummabitur mysterium Dei sicut evangelizavit per servos suos prophetas et vox quam audivi de caelo iterum loquentem mecum et dicentem vade accipe librum apertum de manu angeli stantis supra mare et supra terram Non idem ordo est apud Graecos, qui integre sapiunt, et fidem rectam sectantur, Petrus primus est in numero apostolorum, primae sint etiam ejus Epistolae in ordine caeterarum. Sed sicut evangelistas dudum ad veritatis lineam correximus: ita has proprio ordini, Deo nos juvante, reddidimus. Est enim prima earum una Jacobi, Petri duae, Joannis tres, et Judae una. Quae si, ut ab eis digestae sunt, ita quoque ab interpretibus fideliter in La
Abbreviated transcription (Latin):
na et summa est ꝓba¬
tio caritatis: si et ip̃e
diligitur qui aduersatur:.
hinc est quod ipsa ueritas
et crucis patibulum sustin&e:
et tamen ipsis suis ꝑsecuto¬
ribus affectum dilectionis
nosce illis: quia nesciunt
quid faciunt.Quid ergo
mirum si mimicos diligãt
discipuli dum uiuunt ⁊ qͣn¬
do et tunc inmicos diligit
magister cum occiditur.:
suus dilectionis summam
crprimit: cum subiungit.
Maiorem hac dilectionem
nemo habet: ut amimam
suis. Mori ecam pro iimicis
dominus uenerat ⁊ et tamen
positurum se animamꝑami¬
cis dicebat: ut ꝓfecto nobis
ostenderet. quia cum diligedo
lucrum facere de inmicis pos¬
sumus ⁊ etiam ipsi amcisunt.

Expanded text:
na et summa est probatio charitatis, si et ipse diligitur qui adversatur. Hinc est quod ipsa Veritas et crucis patibulum sustinet, et tamen ipsis suis persecutoribus affectum dilectionis nosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quid ergo mirum si inimicos diligant discipuli dum vivunt, quando et tunc inimicos diligit magister cum occiditur? Cujus dilectionis summam exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt
Abbreviated transcription (Latin):
baitilat crucem suam et ue¬
int post me: non potest
meus esse discipłs. Crux qͥp¬
pe:a cruciatu dicit᷑. Et duo¬
bus modis crucem dñi ba¬
tiam carnem afficimus: aut
ꝑ compassionem ꝓximi. ne¬
cessitatem illius nr̃am puca¬
mus. Qui enim dolorem
exhibet in aliena necesitate:
crucem portat in m̃tẽ Sci¬
endum uͦ est: quod sunt ũ¬
nulli qui carnis abstinenti¬
am ũ ꝓ deo sed ꝓ inani gła
exhibent. Et sunt pleriq qͥ
compassionem ꝓximo non
sp̃ualiter sed carnaliter un¬
pendunt: ut ei non ad uir¬
tutem sed quasi miserando
ad culpas faueant. Hi itaq
dnĩn ire est: uel carnis
abstinentiam uel compassio¬
nem ꝓximo. ꝓ studio eterne
intentionis exhibere. Nam
quisqͥs hec ꝓ temporali inten¬
tione exhibet : crucem qui¬
dem baiulat: sed ire post
dñm recusat. Quia uͦ subli¬
mia p̃cepta data sunt: ꝓtinꝰ
comparatio edificande sub¬
limitatis adiungit᷑. cum di

Expanded text:
crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Crux quippe a cruciatu dicitur. Et duobus modis crucem Domini batiam carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet in aliena necessitate, crucem portat in mente. Sciendum vero est quod sunt nonnulli qui carnis abstinentiam non pro Deo, sed pro inani gloria, exhibent; et sunt plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter, impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserando ad culpas faveant. Hi itaquDominum ire, est vel carnis abstinentiam vel compassionem proximo pro studio aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. Quia vero sublimia praecepta data sunt, protinus comparatio aedificandae sublimitatis adjun
Abbreviated transcription (Latin):
xeris quod antea nesciebas: uel
latinos: & confer cum his opus¬
culis. Et ubicunq inter se ui¬
deris discrepare: interroga quẽ¬
libet hebreorũ. cui magis accom¬
modare debeas fidem. Et si nr̃a
firmauerit: puto quod eum ñ
estimes coniectorem: ut in eodem
loco mecũ similiter diuinarit.
fidei myrro ungitis caput: quȩ
nequaquã saluatorẽ queritis
in sepulchro: quibz iam ad pa¬
trem xp̃c ascendit: ut contra
latrantes canes qui aduersum
doctos arbitrantur si aliis de
trahant: orationũ urãrum cli¬
peos opponatis. Ego sciens hu¬
militatem meam: illius semꝑ
sententiȩ recordabor.Dixi. cu¬
stodiam uias meas: ut ñ delin¬
quam in lingua mea. Posui
ori meo custodiam: cum con

Expanded text:
xeris quod antea nesciebas, vel xeris quod antea nesciebas, vel Latinos et confer cum bis opusculis: et ubicumque inter se videris discrepare, interroga quemlibet Hebraeorum, cum magis accommodare debeas fidem: et si nostra firmaverit, puto quod eum non aestimes conjectorem, ut in eodem loco mecum similiter divinarit. fidei myro ungitis caput, quae nequaquam Salvatorem quaeritis in sepulcro, quibus jam ad Patrem Christus ascendit, ut contlatrantes canes, abversum doctos esse arbitrantur, si aliis detrahant, orationum vestrarum clypeos, opponatis. Ego sciens humilitatem meam, illius semper sententiae recordabor: Dixi, custodiam vias meas; ut non delinquam in lingua mea. Posui ori m
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur sapientia quȩ uulgo sa¬
lomonis inscribitur. & iħu fili
sẏrach liber. & iudith. & tobias
et pastor: ñ sunt̃ in canone.
Machabeorũ primũ librum.he¬
braicum repperi. Scds grecus
um. reprehensionẽ estimes an¬
tiquorum. In tabernaculo dei.
offert unusquisq quod potest
Flii aurũ & argentũ & lapides
preciosos: alii byssum & pur¬
puram & coccũ offerunt. et la¬
cinc̾tum. Nobiscũ bene agitur.
si obtulerimꝰ pelles. et caprarũ
pilos. Ettam̃ apł̃s. contempti¬
biliora nr̃a magis necessatia il¬
dicat. Unde et tota illa taber¬
naculi pulchrttudo. & ꝑ singil¬
las species ȩccłẽ presentis future¬
q distinctio. pellibus degitur &
ciliciis: ardoremq solis & iniu¬
riam ymbriũ. ea quȩ uiliora st̃
ꝓhibent. Lege gͦ primum sa¬
muhel. & malachim meũ: me¬
um inquã meũ. Quieqͥd enim
crebrius uertendo & emendan¬
do sollicitius & didicimꝰ. et te¬
nemus: nr̃m est. Et cũ intelle¬

Expanded text:
Igitur Sapientia, quae vulgo SaIgitur Sapientia, quae vulgo Salomonis inscribitur, et Jesu filii Syrach liber, et Judith, et Tobias, et Pastor, non sunt in Canone. Machabaeorum primum librum, Hebraicum reperi. Secundus, Graecus um, reprehensionem aestimes antiquorum. In tabernaculum Dei offert unusquisque quod potest: alii aurum et argentum et lapides pretiosos: alii byssum et purpuram et coccum offerunt et hyacinthum : nobiscum bene agetur, si obtulerimus pelles et caprarum pilos. Et tamen Apostolus contemptibiliora nostra magis necessaria judicat . Unde et tota illa tabernaculi pulchritudo, et per singulas species, Ecclesiae praesentis futuraeque distinctio, pellibus tegitur et ciliciis, ardoremque solis et injuriam imbrium ea quae viliora sunt prohibent. Lege ergo primum, Samuel, et Malachim meum: meum, inquam, meum. Quidquid enim crebrius vertendo, et emendando sollicitius et didicimus et tenemus, nostrum est. Et cum intelle
Abbreviated transcription (Latin):
appellare: qui liber apud nos
cundus inscribitur. Octauus
esdras: qui et ipse similiterapud
grecos et latinos. in duos libros
diuisus est. Nonus hester. Atq
ita fiunt pariter ueteris legis
libri uiginti duo: idest moysi
quinq:: ꝓpħarum octo: agi¬
ograforum nouem: quanqͣm
nonnulli rith. & cinoth inter
agiographa scriptitent. et libͦs
hos in suo putant numerosup¬
putandos: ac per hoc esse pris¬
ce legis libros uiginti quatuor:
quos sub numero uiginti qua¬
tuor seniorũ. apocalipsis ioħis
inducit. adorantes agnũ & co¬
ronas suas prostratis uultib
offerentes: stantib corã quatu¬
or animalibus oculatis retro
& ante. idest in preteritũ et in
futurũ respicientibus: & inde¬
fessa uoce clamantib. sc̃s. sc̃s.
qui est. & qui futurus est. Hie
prologus scͥpturarũ quasi gale¬
atum principium. omnib li¬
bris quos de hebreo uertimus
in latinũ. conuenire potest: uc
scire ualeamꝰ quicqͥd extra hos

Expanded text:
appellare. Qui liber apud nos appellare. Qui liber apud nos cundus inscribitur. Octavus EZRAS    Al. Elesdras, qui et ipse similiter apud Graecos et Latinos in duos libros divisus est. Nonus ESTHER  . Atque ita fiunt pariter veteris legis libri viginti duo; id est, Mosi quinque: Prophetarum octo: Hagiographorum novem. Quamquam nonnulli RUTH   et CINOTH   inter Ἁγιόγραφα scriptitent, et libros hos in suo putent numero supputandos: ac per hoc esse priscae legis libros viginti quatuor: quos sub numero viginti quatuor seniorum Apocalypsis Joannis inducit adorantes Agnum, et coronas suas prostratis vultibus offerentes: stantibus coram quatuor animalibus oculatis et retro et ante, id est, et in praeteritum et in futurum respicientibus, et indefessa voce clamantibus, Squi est, et qui venturus est . Hic prologus Scripturarum, quasi galeatum principium omnibus libris, quos de Hebraeo vertimus in Latinum, convenire potest: ut scire valeamus quidquid extra hos
Abbreviated transcription (Latin):
pingunt ruth: quia in diebus
iudicũ. facta narratur hẏstoria.
Tercius sequitur samuel: quem
nos regnorũ primũ & secundũ
dicimus. Quartus malachimꝰ.
idest regum: qui tercio & quar¬
to regnorũ uolumine continet᷑.
Meliusq multo ẽ malachim.
idest regũ: qͣm malacoth. id ẽ
regnorum dicere. Non enim
multarũ gentium regna des¬
cribit: s unius israelitici popłi.
qui tribub duodecim cõnti¬
sextus hieremias: septimus
iezechiel: octauus liber duode¬
cim ꝓpħarum: qui apud illos
uocatur thareasra. Terciusor¬
primus liber incipit a iob.se¬
cundus a dauid:quẽ quinq
incisionib & uno psalmorũ
uolumine cõprehendunt.
Tercius est salomon.tres libros
habens: ꝓuerbia que illi pa¬
iabolas. id est masloth appel¬
lant ⁊ & ȩcclesiasten. idest coe¬
leth: et canticũ canticorũ. quẽ
titulo sirasirim prenotant.
Sextus est damhel: septimus
dabreiamin. id est uerba die¬
totius diume hẏstoriȩ possumꝰ

Expanded text:
pingunt RUTH  , quia in diebus pingunt RUTH  , quia in diebus judicum facta narratur historia. Tertius sequitur SAMUEL  , quem nos Regnorum primum et secundum dicimus. Quartus MALACHIM  est, Regum, qui tertio et quarto Regnorum volumine continetur. Meliusque multo est, MALACHIM, id est, Regum, quam MALACHOTH  , id est, Regnorum dicermultarum gentium regna describit, sed unius Israelitici populi, qui tribubus duodecim contiSextus JEREMIAS  . Septimus JEZECIEL  . Octavus liber duodecim Prophetarum, qui apud illos vocatur THARE ASRA  . Tertius orprimus liber incipit ab JOB  . Secundus a DAVID  , quem quinque incisionibus, et uno Psalmorum volumine comprehendunt. Tertius est SALAMON  tres libros habens: Proverbia, quae illi Parabolas, id est, MASALOTH   appellant: Ecclesiasten, id est, COELETH  : Canticum canticorum, quem titulo SIR ASSIRIM   praenotant. Sextus est DANIEL  . Septimus DABRE AJAMIM  , id est, verba dietotius divinae historiae possumus
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Porro qͥnq littere. duplicd
apud hebrcos sunt: caph incn
nun. phẽ. sade: Auter cĩ ꝑ has
scribunt pͥncipia. medietattło
uerboꝵ: aliter fines: Vude et
cinoth. idest lam̃ tationibus
suis: Quomodo igitur uig¬
tiduo clementa suut. ꝑ que
scribimus hebraice omne qd
loquimur. & eorũ iniciis uox
humana comp̃henditur: ita
uiginti duo uolumina suppu¬
tantur: quib quasi litceris et
exordiis. in dei doctrina. denera
adhuc & latens uiri iusti erudi¬
tur infantiã. Primus apud eos
liber. uocatur bresith: quẽ nos
genesim dicimꝰ. Sed̾s hellesmoth:
qui ȩxodus appellatur. Tercius
uaiecra: idest leuiticus. Quartꝰ
uagedaber: quẽ numerũ uoca¬
mus. Quintus addabarim: qͥ
deuterononnũ prenotatur. Hi
sunt quinq: libri moysr: quos
ꝓprie thorath. idest legem ap¬
pellant. Scđm ꝓpħarum ordi¬
nem faciunt: & incipiunt ab
iħu filio naue. qui apud eos io¬
sue bennun dicitur. Deinde
subzexunt sobthim. idest iudi¬
cum librũ: et in eundem com¬

Expanded text:
 Porro quinque litterae duplices apud Hebraeos sunt, caph, mem, nun, phe, sade. Aliter enim per has scribunt principia medietatesque verborum, aliter fines. Unde et cynoth, id est, lamentationibsuis. Quomodo igitur viginti duo elementa sunt, per quae scribimus Hebraice omne quod loquimur, et eorum initiis vox humana comprehenditur: ita viginti duo volumina supputantur, quibus quasi litteris et exordiis, in Dei doctrina, tenera adhuc et lactens viri justi eruditur infantia. Primus apud eos liber vocatur BRESITH   quem nos Genesim dicimus. Secundus ELLE SMOTH  , qui Exodus appellatur. Tertius VAJECRA  , id est, Leviticus. Quartus VAJEDABBER  , quem Numeros vocamus. Quintus, ELLEADDABARIM  , qui Deuteronomium praenotatur. Hi sunt, quinque libri Mosi, quos proprie THORATH  , id est, legem appellant. Secundum Prophetarum ordinem faciunt; et incipiunt ab Jesu filio Nave, qui apud eos JOSUE BEN NUN   dicitur. Deinde subtexunt SOPHTIM  , id est, Judicum librum; et in eumdem com
Abbreviated transcription (Latin):
Fuit uir unus de ramatha¬
im sophim. de monte effraim.
& nomen eius helchana: filius
hieroan. filii helui. filii thaii.
filii suph effrateus. Et habuit
duas uxores: nomen uni anna:
et nomen sede fenenna. Fuert̃¬
qꝙ fenenne filir: anne autem
ñ erant liberi. Et ascendebat

Expanded text:
Fuit vir unus de Ramathaim Sophim de monte Effraym: et nomen ejus Helcana filius Hieroboam filii Heliu filii Thau: filii Suph Eufratheus: et habuit duas uxores. Nomen uni Anna: et nomen secunde Fenenna. Fueruntque Fenenne filii: Anne autem n erant liberi. Et ascendebat
Abbreviated transcription (Latin):
ginti et duas esse litteras
apud hebreos. syrorũ quoq
Dlingua et caldeoꝵ testatur.
que hebree magna ex par¬
te confiins est: Ham et ip¬
si. uiginti duo elementa
habent: codem sono. sed
diuersis caracteribus: Sama
ritami etiam pentatheucũ
moysi totidem litteris scri¬
ptitant: figuris tantum et
apicibus discrepantes: Certũ¬
ꝙ est esdram scribam legisq
doctorem. post captam ierd¬
solunam et instaurationẽ
templi. sub zorobabel alias
litteras repperisse quibus
nunc utimur: cum ad il¬
lud usc tempus. idem sa¬
maritanoꝵ et hebreoꝵ cara¬
ctẽres fueruit: In libro qͦq
numeroꝵ. hec cadem suppu¬
tatio sub leuitarui ac lacer¬
dotũ censu mystice ostendi¬
tur: et nom̃ dñ teẽgra mia¬
ton. in quibdam grecis uo¬
luininib usꝙ hodie antiqͥs
exp̃ssum litteris inuenimus
Sed et psalmi. tricesimꝰ sextꝰ. et
centesimꝰ decim̃. et centesimus
undecimꝰ. et centesimꝰ octauus
decimꝰ. et cente simꝰ quadragesi¬
nius quart̃. quanqͣm diuerso

Expanded text:
ginti et duas literas esse apud Hebreos, Syrorum quoque lingua et Chaldeorum testatur, que hebree magna ex parte confinis est. Nam et ipsi viginti duo elementa habent, eodem sono, sed diversis charritani etiam Pentateuchum Mosi totidem litteris scriptitant, figuris tantum et apicibus discrepantes. Certumque est Esdram scribam, legisque doctorem, post captam Jerosolymam, et instaurationem templi sub Zorobabel, alias litteras reperisse, quibus nunc utimur: cum ad illud usque tempus iidem Samaritanorum et Hebraeorum caracteres fuerint. In libro quoque Numerorum haec eadem supputatio, sub Levitarum ac sacerdotum censu, mystice ostenditur. Et nomen Domini tetragrammaton in quibusdam Graecis voluminibus, usque hodie antiquis expressum litteris invenimus. Sed et psalmi tricesimus sextus, et centesimus decimus, et centesimus undecimus, et centesimus octavus decimus, et centesimus quadragesimus quartus, quamquam diverso
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc autẽ fidem ñ terrena sa¬
pientia repꝑit. nec opimo hu¬
iana ꝑsuasit: s ipse unigenitꝰ
filiꝰ docuit. ipse sp̃c sc̃s instituit
de qͦ nichil est alic̾ quã de pa¬
tre et filio sentiendũ: qͥa licet
ũ sit patcr. ñ sit filiꝰ⁊ ñ tam̃
dcitate substantiã: om̃ia ĩplen¬
tẽ omma continentẽ: et cũ pa¬
tre et filio uniu̾sa moderantẽ:¬

Expanded text:
Hanc autem fidem non terrena sapientia reperit, nec opinio humana persuasit; sed ipse unigenitus Filius docuit, ipse Spiritus sanctus instituit: de quo nihil est aliter, quam de Patre enon sit Pater, non sit Filius, non tamen Deitate substantiam, omnia implentem, omnia continentem, et cum Patre et Filio universa moderante
Abbreviated transcription (Latin):
dicente dño omnia que habet
pader mea sunt. non intelli¬
git se patri demere. quicqͥd
audec filio denegare: et ita
in his que humana sunt de¬
sipit: ut putet qd̃ ideo uinge¬
nito paterna defucrint. qͥa
nr̃a suscepit. Non minuit in
deo miscd̃ia potestatẽ: nec de¬
lata reconciliatio creaturȩ. sẽpi¬
t̾ne defect est głe: Que habet
pat̾. habet filiꝰ: et que habet
pat et filiꝰ. habet et sp̃c sc̃s: qͥa

Expanded text:
dicente Domino: Omnia quae habet Pater mea sunt , non intelligit se Patri demere quidquid Filio audet denegare, et ita in his quae humana sunt desipit, ut putet quod ideo Unigenito paterna defuerint, quia nostra suscepit. Non minuit in Deo misericordia potestatem, nec dilectae reconciliatio creaturae, sempiternae defectus est gloriae. Quae habet Pater, habet et Filius, et quae habet Pater et Filius, habet et S
Abbreviated transcription (Latin):
iꝙ non tribuat. Non cũ pie¬
tas unigenito p̃ferre genido¬
rem. Fili contumelia: patris
utriq detrahitur. Nam cum
illis et sempiterintas sit com¬
munis et dcitas: nec omp̃e
pater nec incõmutabilis esti¬
matur. si aut miorem se
genint: aut quem ñ habuit
habendo ꝓfecit UIII.

Expanded text:
ique non tribuat. Non est pieique non tribuat. Non est pietas Unigenito praeferre Genitorem; Filii contumelia Patris utrique detrahitur. Nam cum illis et sempiternitas sit communis et Deitas, nec omnipotens Pater, nec incommutabilis aestimatur, si aut minorem se genuit, aut quem non habuit, habendo profecit.
Abbreviated transcription (Latin):
attingitur. nisi unũ atq idẽ
est. cũ uel de unigenito eius.
uel de sp̃u scõ cogitatur. ñ pi
sapitur. sed nimis carnaliter
caligatur: et ipsũ quod de pa¬
tre congruenter sentiri uide¬
batur amittitur: qͥa a totatri¬
nitate receditur. si inca uintaᷤᷤ
ũ tenet᷑. Hulla autẽ ratione
uere est unũ: qd aliqua est in
equalitate diuersum
um igitur ad confitendũ
patrẽ et filiũ et sp̃m sc̃m.
Aciem m̃tis intendimꝰ: ꝓcul
ab animo formas uisibiliũ ie¬
rum. et etates temporaliũ na¬
turaru. ꝓcul corpora locorũ.
et loca corporũ repellamus:
discedat a corde quod spacio
tenditur: quod fine conclu¬
ditur: et quicqd nec semꝑ u
biq nec totũ est: Cogitatio de
deitate trinitatis concepta.
nichil ꝑ distantiã intelligat:
nichil ꝑ gradus querat: Ae
si quid dignũ de deo senserit.
nulli hoc ibi audeat negare
ꝑsonȩ: tanqͣm honorificentiꝰ
patri ascribat. quod filio sp̃u¬

Expanded text:
attingitur, nisi unum atque idem attingitur, nisi unum atque idem est, cum vel de Unigenito ejus, vel de Spiritu sancto cogitatur, non pie sapitur, sed nimis carnaliter caligatur, et ipsum quod de Patre congruenter sentiri videbatur, amittitur: quia de tota Trinitate receditur, si in ea unitas non tenetur. Nulla autem ratione vere est unum quod aliqua est inaequalitate diversum. CAP. IV. Cum igitur ad confitendum Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum aciem mentis intendimus, procul ab animo formas visibilium rerum et aetates temporalium naturarum, procul corpora locorum et loca corporum repellamus. Discedat a corde quod spatio extenditur, quod fine concluditur, et quidquid nec semper ubique, nec totum est. Cogitatio de Deitate Trinitatis concepta nihil per distantiam intelligat, 311 nihil per gradus quaerat: ac si quid dignum de Deo senserit, nulli hoc ibi audeat negare personae, tamquam honorificentius Patri ascribat, quod Filio Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ihomo ad
imaginem et similitu¬
diñem dei factus. in sue ho-¬
nore nature mansiilet ⁊ nec
dia  olica fraude deceptus.
a lege sibi posita post con¬
cupiscentias deuiassit: cre¬
ator mundi creatura ñ
ficret÷ neq aut sempiter¬
nus temporalitatem subi¬
ret: aut equalis deo patri
filius deus. formam serui
et sunilitudinem carnis
peccati assumeret. Quia uͦ
inuidia diaboli mors intro¬
uit in orbem terrarũ: et
aliter solui captiuitas hu¬
mana nõpotuit. nisi causã
nr̃am ipse susciꝑet: qͥ sine
maiestatis sue damno.
uerus homo fieret: et solus
peccati contagiũ ñ haberet.
diciisit sibi opus nr̃e repa
noscamꝰ quid patri. qͥd filio.
qͥd sp̃m scõ in reparatione
sit: ca que ꝓ nobis humilit̃
et corporaliter gesta sunt.
ut nichil indignũ de una
atq cadẽ trmitatis gła senti¬
am: Quanins enĩ nulla mens
ad cogitandũ de deo. nulla
ad loquendii luigua suffici¬
at: tam̃ quantũcunq illuo
est. quod humano intellec¬
tu de essentia pat̾ne deitatis

Expanded text:
homo ad imaginem et similitudinem Dei factus , in suae naturae honore mansisset, nec diabolica fraude deceptus, a lege sibi posita per concupiscentiam deviasset, creator mundi creatura non fieret: neque aut sempiternus temporalitatem subiret, aut aequalis Deo Patri Filius Deus formam servi, et similitudinem carnis peccati assumeret. Sed quia invidia diaboli mors intravit in orbem terrae , et aliter solvi captivitas humana non potuit, nisi causam nostram ille susciperet sine majestatis suae damno, et 397 verus homo fieret, et solus peccati contagium non haberet: divisit sibi opus nostrae renoscamus, quid Patri, quid Filio, quid Spiritui sancto in reparatione sit; ea quae pro nobis humiliter et corporaliter gesta sunt, ut nihil indignum de una atque eadem Trinitatis gloria sentiamus. Quamvis enim nulla mens ad cogitandum de Deo, nulla ad loquendum lingua sufficiat, tamen quantumcumque illud est quod humano intellectu de essentia paternae Deitatis
Abbreviated transcription (Latin):
misit me pater: & ego mitto
uos. Pater filium misit: qui
hunc ꝓ redemptione generis
humani incarnari constituit.
Quem uidelicet in mundũ ue¬
nire ad passionẽ uoluit: sedta¬
men amauit filiũ. quem add
passionẽ misit. Electos uͦ apłos.
sicut ipse missus ẽ ad passio¬
nes in mundũ mittit. Quia gͦ¬
ad passionẽ mitcitur: ita ꝙ dis¬
cipuli amantur a dño: qui ta¬
men ad passionem mittunt᷑ in¬
me pater. & ego mitto uoͤ
idest. ea caritate uos diligo. cũ
inter scandala ꝑsecutorũ mit¬
to: qua me caritate pater dili
das passiones fecit: quanuis

Expanded text:
misit me Pater, et ego mitto vos ; Pater Filium misit, qui hunc pro redemptione generis humani incarnari constituit, quem videlicet in mundum venire ad passionem voluit, sed tamen amavit Filium, quem ad passionem misit. Electos vero apostsicut ipse missus est, ad passiones in mundum misit. Sicut erad passionem mittitur, ita et discipuli amantur a Domino, qui tamen ad passionem mittuntme Pater, et ego mitto vos: id est, ea charitate vos diligo cum inter scandala persecutorum mitto, qua me charitate Pater diligdas passiones fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
tauũ infecuada fuit ⁊ tamen
in ultima senectute genunt ysa¬
ac : cui repmissa est benedictio
onnũ gentiũ. Raclel quoq
santũ domino grata: tantũ a
sc̃o iacob adaiata slerilis fuit.
dñiu egypti. scd ⁊ plurnuarũ
gentiũ famc periturare lib̾atorẽ
Quis ra dacib sortior sanione
ucl sanctior sanuele. Et tarã
hi arbo steriles matres habil¬
plis crede dilatos cõceptus. ⁊ sce¬
riles partus mirabiliores esse
solere. Promde anna uror tua
pariet tibi filiam: et uocabis
nomen eis mariã: Dec crit
ut uomsti ab infancia sua sta-¬
tu dnõ cõsecrata : et spu sãcto
replebitur adbuic ex utero ma¬
mãducabit neq biret: neq ĩ¬
ter populares formsecue. sed i
templo dñi cuis cõner s̃tulo erit
ne quid de ea srattũ nel suspis.¬

Expanded text:
annum infecunda fuit? et tamen in ultima senectutis aetate genuit Isaac, cui repromissa erat benedictio omnium gentium. Rachel quoque tantum Domino grata, tantumque a sancto Jacob adamata, diu sterilis fuit: dominum Aegypti, sed plurimarum gentium fame periturarum liberatorem. Quis in ducibus vel fortior Samsone, vel sanctior Samuele? Et tamen hi ambo steriles matres habu crede dilatos diu conceptus et steriles partus mirabiliores esse solere. Proinde Anna uxor tua pariet tibi filiam, et vocabis nomen ejus Mariam: haec erit, ut vovistis, ab infantia sua Domino consecrata, et Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero mamanducabit neque bibet: neque inter populares forinsecus turbas, sed in Templo Domini conversatio ejus erit: ne quid de ea sinistrum vel suspica
Abbreviated transcription (Latin):
sedit a dextris dĩ: & stephanus
dicit. uideo cȩlos aꝑtos. & filiũ
hominis stantem a dextris d̃i.
Quid ẽ quod hunc marcus se¬
dentem: stephanus uͦ stantẽ
se uidere testatur: Sed scitis
fr̃s quia sedere iudicantis est:
stare uͦ pugnantis. uel adiu¬
uantis. Quia gͥ redemptor.
nr assumptus in cęlũ. & nunc
omnia iudicat. & ad extremũ¬
iudex om̃ium ueniet: hunc
post assumptionẽ marcus se¬
dere describit: qͥa post ascensi¬
onis sue głam. iudex in fine
uidebitur. Stephanus uͦ in
laboris certamine positꝰ. stan¬
tem uidit quem adiutorem ha¬
buit: quia ut iste in terra per¬
secutorum infidelitatem uin¬
ceret: pro illo de celo illius grã
pugnauit.

Expanded text:
dextris Dei . Et Stephanus dicit: Video coelos apertos, et Filium hominis stantem a dextris Dei? Quid est quod hunc Marcus sedentem, Stephanus vero stantem se videre testatur? Sed scitis, fratres, quia sedere judicantis est, stare vero pugnantis, vel adjuvantis. Quia igitur Redemptor noster assumptus in coelum, et nunc omnia judicatjudex omnium veniet, hunc post assumptionem Marcus sedere describit, quia post ascensionis suae gloriam, judex in fine videbitur: Stephanus vero in laboris certamine positus, stantem vidit, quem adjutorem habuit, quia ut iste in terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de coelo illius gratia pugnavit.
Abbreviated transcription (Latin):
derandum ẽ. quid memorie
commendandũ: nisi qđ pre¬
ceptũ obedientia. obedientiam
uͦ signa secuta sunt: S quia
auctore deo breuiter lectionẽ
euangłicam exponendo trans¬
currimus: restat ut aliquid de
quid nam sit qđ nato dño ap¬
paruerunt angeli: etcamen
ñ leguntur in albis uestibus
apparuisse: ascendente autem
dño missi angeli. in albis le¬
guntur uestib apparuisse.
Sicetem̃ scriptũ est. Uidentibꝰ
illis eleuatus est: & nubes susce¬
pit eũ ab oculis eorũ. Cumq
intuerentur in cȩlũ euntem il

Expanded text:
uid memoriae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt? Sed quia, auctore Deo, breviter lectionem Evangelicam exponendo transcurrimus, restat ut aliquid de quidnam sit quod nato Domino apparuerunt angeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse, ascendente autem Domino, missi angeli in albis leguntur vestibus apparuisse. Sic etenim scriptum est: Videntibus illis elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Cumque intuer
Abbreviated transcription (Latin):
ensate fis. quomͦ
ꝑincrementa creuerit
mundicia scĩtatis: quod et per
translatos famulos.& ꝑ.ascenden¬
tis dñi ꝑsonam patenter osten¬
ditur. Translatus nanq est
enoch: & ꝑ coitũ genitus. & per
costum generans. Raptus est
helyas: ꝑ coitũ genitus. sed ñ
iam ꝑ cõitum generans. Assũp
generans. neq ꝑ coitum gene¬

Expanded text:
ensate ergo quomodo per incrementa creverit munditia castitatis, quod et per translatos famulos, et per ascendentis Domini personam patenter ostenditur. Translatus namque est Enoch, per coitum genitus et per coitum generans; raptus est Elias, per coitum genitus, sed non etiam per coitum generans; assumptgenerans, neque per coitum gene
Abbreviated transcription (Latin):
perauit educere illũ. de medio
inquitatũ. Popłi autẽ uiden¬
tes & ñ intelligentes. nec po¬
nentes in precordiis talia: qm̃
gr̃a di et miscłia in scõs illius:
& respectus in electos illiꝰ. Con¬
demnat autẽ iustus mortuus.
uiuos impios: & iuuentus cele¬
rius consummata. longã uitã
iniusti. Uidebunt enĩ finẽ sa¬
pientis: & ñ intelligent. quid
cogitauerit de illo ds̃: & qua¬
re munierit illũ dñs. Yidebt̃¬
enĩ & contemnent: illos autẽ
hec decidentes sine honores &
in contumelia inter mortuos.

Expanded text:
it educere illum de medio iniquitatum populi autem videntes et non intellegentes nec ponentes in praecordiis talia quoniam gratia Dei et misericordia in sanctos illius et respectus in electos illius condemnat autem iustus mortuiuos impios et iuuentus celerius consummata longaeuitatem iniusti. uidebunt etenim finem sapientis et non intellegent quid cognouerit de illo et quare munierit dominus. uidebunt et contemnent, illos autem haec decedentes sine honore: et in contumelia inter mortuos