comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfornicationes & ꝑdiffluentias libidinis:
attendis quia ad nullius uxorem acces¬
sisti. attendis quia post uxorem tuam ni¬
chil fecisti. quia uxorem non habes: et ñ
attendis ꝑlibidines illicitas fornicationis
cuius imaginem uiolasti : Postremo ds̃
qui scit quid tͥ utile sit. qui uere sie gu¬
bernat seruos suos ad utilitatẽ illoꝵ ñ
ad suam: Non enim indiget seruis qͣsi
adiutorio. s tu indiges dnĩ auxilio. Ipse
gͦ dñs qui scit quid tͥ utile sit. uxorem
concessit: nichil amplius: ociussit. hoc p̃¬
cepit: ne ꝑ illicitas uoluptates corruat tẽ¬
plum eius quod esse cȩpisti. Nunquid e¬
templum dĩ estis. & sꝑc̃ dĩ habitat in uo¬
bis: hoc dicit xꝑ̃ianis: hoc dicit fidelib
Nescitis quia templum dĩ estis: & sꝑ̃c dĩ
habite̾t inuobis: Si quis templũ cli corru¬
perit: corrumpet illũ ds. Uidetis quomͦ
minat᷑. Non uis corrumpi domũ tuam:
quare corrumpis domum dĩ: Certe ñ

Expanded text:
per fornicationes et per diffluentias libidinis, per fornicationes et per diffluentias libidinis, attendis quia ad nullius uxorem accessisti, attendis quia post uxorem tuam nihil fecisti, quia uxorem non habes, et non attendis per libidines illicitas fornicationis cuius imaginem uiolasti P postremo deus, qui scit quid tibi utile sit, qui uere sic gubernat seruos suos ad utilitatem illorum, non ad suam — non enim indiget semis quasi adiutorio, sed tu indiges domini auxilio — ipse ergo dominus, qui scit quid tibi utile sit, uxorem concessit, nihil amplius. hoc iussit, hoc praecepit, ne per inlicitas uoluptates corruat templum eius, quod esse coepisti. numquid etemplum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? hoc dicit christianis, hoc dicit fidelibus: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? si quis templum dei corruperit, corrumpit illum deus. uidetis quomodo minatur P non uis corrumpi domum tuam: quare corrumpis domum dei? certe non
Abbreviated transcription (Latin):
siquisquam ñ concupiscat meam: id facio qd̾
pati nolo: si concupiscas rem proximi mei:
& nolo ut auferatur mea. id facio quod pati no¬
lo. Cum uͦ ad meretricem eo: cui facio qđ
pati nolo: Qd grauiꝰ ẽ ipsi dõ. Intelligat sc̃ĩtaᷤᷤ
ur̃a. Et enim quod tͥ ñ ius fieri alii ne feceriᷤᷤ.
ad duo precepta ꝑtinet. Quomͦ ꝑtinet ad
duo precepta: si homini non feccris qđ pa¬
ti non uis ab homine: ad proximi perci
cordas. Si aut quod ñ uis pati ab homine
ipsi dõ uis facere: qͥdẽ. hoc: nũquid non
inquit ipsi dõ: corrumpis te ipsum: & un¬
de inuriam dõ facio quia corrumpo me
ipsum: Unde tͥ facit in uiriam quod uolu¬
erit forte lapidare tabulam tuam pictã.
inqua tabula imago tua ẽ. in domo tua in¬
aniter posita. ad uanũ honorem tuum.
nec sentiens nec loquens. nec uidens: siqͥs
illã lapidet. non in te contumeliamfacit: cũ
uero imaginẽ di qđ estu corrumpis inte

Expanded text:
quisquam concupiscat meam; id facio quod quisquam concupiscat meam; id facio quod pati nolo: si concupisco rem proxi nolo ut auferatur mea; id facio quod pati nolo. Cum vero ad meretricem eo, cui facio quod pati nolo? Quod gravius est, ipsi Deo. Intelligat sanctitas vestra. Etenimquod tibi fieri non vis, alii ne feceris, ad duo praecepta pertinet: quomodo pertinet ad duo praecepta? si homini non feceris quod pati non vis ab homine, ad proximi praeceptem chordas; si autem quod non vis pati ab homine ipsi Deo vis facere, quid est hoc? non inquit ide iniuriam deo facio, quia corrumpo me ipsum?" unde tibi facit iniuriam qui uoluerit forte lapidare tabulam tuam pictam, in qua tabula imago tua est, in domo tua inaniter posita ad uanum honorem tuum nec sentiens nec loquens nec uidens? si quis illam lapidet, non in te it contumelia? cum uero imaginem dei, quod es tu, corrumpis in te
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓstitutam eo nec illud p̃ceptũ iuolo.
quod dictumẽ ñ mechaberis. quia uxorẽ
nondum habeo. nec postillam aliqͥd facio
Nec illud preceptum iuolo qđ dictum est.
Non concupisces uxorem proximitui. qͥ
ad publicam uado: in quod preceptum in¬
curro. Non inuenumiis cordam: qͦ neruo li¬
gemus fugituuium istum: ñ fugiat: habet
unde ligetur: si amet te. Non enim ligam̃¬
tum: s ornam̃tum in ipsis decem cordis in¬
uenimus: decem enim precepta ad duo refe¬
runtur sic̃ auduumꝰ ut diligamus dm̃ et
continent᷑ decem: ibi continentur duo.S:
dices: furtum si faciam: id facio quod pati
nolo: si occidam: id facio quod ab altero pa¬
ti nolo. Si parentibus meis honorem ñ
deferam. quando uolo ut deferat᷑ michi
a filiis meis: id facio quod pati nolo. Si
sum mechus. & aliquid tale moliar: id
facio quod pati nolo. Nam si int̃rogetur.
dicit nolo ut uxor mea talealiquid faci¬
at. si concupisco uxorem ꝓximi mei & nolo

Expanded text:
ad prostitutam eo, nec illud praeceptum uiolo, ad prostitutam eo, nec illud praeceptum uiolo, quod dictum est: non moechaberis, quia uxorem nondum habeo nec post illam aliquid facio; nec illud praeceptum uiolo, quod dictum eat: non concupisces uxorem proximi tui. qui ad publicum uado, in quod praeceptum incurro ? " non inuenimus chordam? quo neruo ligemus fugitiuum istum? non fugiat — habet unde ligetur — sed amet te: non enim ligamentum, sed ornamentum in ipsis decem chordis inuenimus. decem enim praecepta ad duo illa referuntur, sicut audiuimus, ut diligamus deum et continentur decem, ibi contdicis: Furtum si faciam, id facio quod pati nolo: si occidam, id facio quod ab altero pati nolo: si parentibus meis honorem non deferam, quando volo ut deferatur mihi a filiis meis, id facio quod pati nolo: si sim moechus et aliquid tale moliar, id facio quod pati nolo; nam si quis interrogetur, dicit, Nolo ut uxor mea tale aliquid faciat: si concupisco uxorem proximi mei, nolo
Abbreviated transcription (Latin):
facere aliquid tale p̃t̃ uxorem: aliud ñ
appetere alienam uxorem. Ioõ duo p̾ccp¬
ta sunt: ñ mechaberis. non concupisces uxorem
preximitui. Non concupisces rẽ proximi tui. Tã¬
gis decimam cordam: cecidit bestia cupidi¬
tatis. Ita cadentib omĩb bestiis: securus ce
in nocens in cłi dilectione. & humana socie¬
tate uersaris. Tangis cordas decẽ quod be¬
stias occidis. nã multa capita sunt sub
istis capitib: insingłis cordis: ñ singłas be¬
stias. s greges int̃ficis bestiaꝵ: sic gͦ canti¬
cum nouum cum amore. ñ cũ timore can¬
tabis. Noli dicere tibi quando forte lu¬
xurianter aliquid uis agere. Adhuc u¬
xorem ñ habeo: facio qđ uolo: ñ enĩ pot̾
uxorem meã pecco. Iam nosti p̃ciũ tuũ:
iam nosti quo accedis. quid manduces qͥd
bibas: immo quem manduces quẽ bibas.
Abstinete a formeationib: ne forte dicas mͥ
ad fornicatricẽ uado: ad meretricem pergo:

Expanded text:
facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non appetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt: non moechaberis et: non concupisces uxorem proximi tui. non concupisces rem. proximi tui; tangis decimam chordam: cecidit bestia cupiditatis. ita cadentibus omnibus bestiis securus et innocens in dei dilectione et humana societate uersaris. tangens chordas decem quot bestias occides? nam multa capita sunt sub istis capitibus; in singulis chordis non singulas bestias, sed greges. interficis bestiarum. sic enim canticum nouum cum amore, non cum timore cantabis. Noli dicere tibi, quando forte luxurianter uis aliquid agere: adhuc uxorem non habeo; facio quod uolo; non enim post uxorem meam pecco". iam nosti pretium. tuum; iam nosti quo accedis, quid manduces, quid bibas, immo quem manduces, quem bibas. abstine te a fornicationibus ne furta dicas mihi: "ad fornicem uado, ad meretricem pergo,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ꝓspe future quietis facis quicqͥd facis:
inificitur crudelior cȩteris bestuis. amor
selilicet scłi huiꝰ. ꝓpt̃ amorem enim scłi
huius. Laborant homines in om̃ib negoti¬
is. Tuautem in om̃ib bonis oꝑibus tiris la¬
bona. Nlon ꝓpt̃ amorem scłi huus: s ꝓpt̃
sempit̃nã requiem quam ꝓmittit ds. Uide
quomͦ utramq simul facis & cordas tan¬
gis & bestias occidis: id .ẽ. & cytharista es.
& uenator. Non uos delectent talia specta¬
cula. ubi ñ ꝓmerem̃ ocults editoris. sed o¬
culos redemptoris: Honora patrem tiuur
& matrem tuã. Tangis quartam cordam
ut honorẽ parentib deferas: ecidit besti¬
a impietatis. Non mechaberis. Tangis
quintã cordam: cecidit bestia libidinis:
non oceides. Tangis sextam cordam: ceci¬
dit bestia crudelitatis. Non furtũ facies.
sitatis. Non concupisces rem ꝑrimi tui
Tangis nonam cordã: cetidit bestia adul¬
terinȩ cogitationes. Aliuid est enim non

Expanded text:
ubi pro spe futurae quietis facis quidquid facis; ubi pro spe futurae quietis facis quidquid facis; interficitur crudelior caeteris bestiis amor saeculi hujus. Propter amorem enim saeculi hujus laborant homines in omnibus negotiis: tu autem in omnibus bonis operibus tuis labora, non propter amorem saeculi hujus, sed propter sempiternam requiem quam promittit Deus. Vide quomodo utrumque simul facis, et chordas tangis, et bestias occidis, id est, et citharista es et venator. Non vos delectant talia spectacula, ubi non promeremur oculos editoris, sed oculos Redemptoris? Honora patrem tuum et matrem tuam: tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas; cecidit bestia impietatis. Non moechaberis: tangis quintam chordam; cecidit bestia libidinis. Non occides: tangis sextam chordam; cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies: sitatis. Non concupisces uxorem proximi tui: tangis nonam chordam; cecidit bestia adulterinae cogitationis. Aliud est enim non
Abbreviated transcription (Latin):
simulatis apugna interiore. & delectẽt
uos pugne exteriores: ⁊ dõ ñ uultis ꝑti¬
nere ad canticũ nouum. ubi dicitur
Qui docet maniis meas ad p̃lium: & digitos
meos adbellum. Est enim bellum quod secũ
agit homo: dimicans contra concupiscentias
malas: frenans auaritiam: elidens suꝑbiã:
suffocans ambitionẽ: trucidans libidinẽ.
has pugnas facis in occulto: & ñ iunceris
inaꝑto. Ad hoc docentur manus ur̃e ad
preluim: & digiti ur̃i ad bellũ. Non est
hoc inspectaculis ur̃is: In illis spectaculis:
ñ est uenator quod decitharistiꝰ. Aluid
agit uenator. aliud facit citharista. S in
spectaculo d̃i: unumẽ. Tange easdem decẽ
cordas. & feras occidis: utrumq simul faci̾.
Tangis primam cordam quia unus colitur
ds: cecidit bestia suꝑstitionls. Tangis scdam
qua ñ accipis nom̃ dñi ditui inuanũ: ceci¬
dit bestia erroris nefandarum heresum.
quȩ id putauerunt. Tangis t̃eiam cordam.

Expanded text:
simulatis a pugna interiore et delectant simulatis a pugna interiore et delectant uos pugnae exteriores, ideo non uultis pertinere ad canticum nonum. ubi dicitur: qui docet manus meas in proelio, digitos meos ad bellum. est enim bellum, quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. Has pugnas facis in occulto, et non vinceris in aperto. Ad hoc docentur manus vestrae ad praelium, et digiti vestri ad bellum. Non est hoc in spectaculis vestris. In illis spectaculis non id est venator, quod citharista; aliud agit venator, aliud citharista: in spectaculo Dei unum est. Tange easdem decem chordas, et feras occides, utrumque simul facis. Tangis primam chordam, qua unus colitur Deus; cecidit bestia superstitionis. Tangis secundam, qua non accipis nomen Domini Dei tui in vanum; cecidit bestia erroris nefandarum haeresum, quae id putaverunt. Tangis tertiam chordam,
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis int̃ uos faciat homicidium qd̃
auertat ds. pellere illum uultis de pa¬
tria. & continuo si fieri potest exclu¬
dere: siquis faciat furtum: oditis illum
nec uidere iuiltis. siquis dicat falsum
testimonium. abhominabimini: nec rio¬
bis homo uidebitur. Siquis concupi¬
seat res alienas: raptor & iniustus de¬
putatur. Siquis uoluptatur cũ ancillis
suis: amator blande accipit᷑. Conuer¬
tuntur uuilnera inioca Siquis autem
existat qui dicat se castum. ñ facere ad¬
ulterium. notum aut̃ sit quod non
faciat: erubeseat accede ad illos non
sui similes. ne insulcent. ne irrideant:
nedicant non esse uirum. Ad hoc de¬
lapsa ẽ humana ꝑuersitas: ut uiR
habeatur uictus a libidine. & uiR
ñ habeat᷑ uictor libidinis. Triũ phan¬
tes exultant. & ñ sunt uiri: iacent pro¬
strati & uiri sunt Si spectares. ille tͥ in
deretur fortior qui iaceret sub bestia.:
quam qui ꝑimeret bestiã. S quia dis¬

Expanded text:
si quis inter uos faciat homicidium — quod si quis inter uos faciat homicidium — quod auertat deus! — pellere illum uultis de patria et continuo, si fieri potest, excludere. si quis faciat furtum, oditis illum nec uidere uultis. si quis dicat falsum testimonium, abominamini nec uobis homo uidebitur. si quis concupiscat res alienas, raptor et iniustus reputatur. si quia uolutatus fuerit cum ancillis suis, amator blande accipitur; conuertuntur uulnera in ioca. si quis autem exsistat qui dicat se castum non facere adulterium, notum autem sit quod non faciat, erubescit accedere ad illos non sui similes, ne insultent, ne irrideant, ne dicant non esse uirum. ad hoc delapsa est humana peruersitas, ut uir habeatur uictus a libidine et uir non habeatur uictor libidinis. triumphantes exsultant et non sunt uiri; iacent prostrati et uiri sunt! si spectares, ille tibi uideretur fortior qui iaceret sub bestia, quam qui perimeret bestiam? Sed quia dis
Abbreviated transcription (Latin):
uultis facere: & dicitis fieri ñ posse.S
forte dicis idõ illam facilius facere po̾¬
se: quia multa illi custodia ẽ. Legis p̃¬
ceptum diligentia maritalis. Terror etiã
legum publicarum: ẽ & ĩa uerecundia:
pudoris illius magnum munim̃tũ.
Multe custodie. faciunt feminã east¬
orem. Uirum: faciat ipsa uirilitas. Nã
idõ mulieri maior custodia. quia ma¬
ior infirmitas. illa crubescit iuro: tu ñ
erubescis xꝑ̃o: Tu liberior quia fortior
quia facile iuncis. ido tͥ cõmissus es.
Suꝑillã & diligentia uiri & terror legũ.
& consuetudo morum. & uerecundia ma¬
ior. & d̃s. suꝑte tantum ds. Inuenis
enim facile pares uiros. quibus nonti¬
meas erubescere: quia faciunt illud
multi: & tanta ẽ ꝑuersitas generis hu¬
mani: ut aliquando metuendũ
sit. necastus erubescat int̾ impudicos
Idõ ñ cesso tangere quintam istam cor¬
dam: ꝓpt̃ ipsam ꝑuersam consuetudinẽ:
& labem totius ut dixi generis humani

Expanded text:
uultis facere; et dicitis fieri non posse! sed uultis facere; et dicitis fieri non posse! sed forte dices ideo illam facilius facere posse, quia multa illi custodia est, legis praeceptum, diligentia maritalis, terror etiam legum publicarum; est etiam uerecundiae et pudoris illius magnum munimentum. multae custodiae faciunt feminam castiorem; uirum faciat ipsa uirilitas. nam ideo mulieri maior custodia, quia maior infirmitas. illa erubescit uiro; tu non erubescis Christo? tu liberior, quia fortior; quia facile uinces, ideo tibi commissus es. super illam et diligentia uiri et terror legum et consuetudo morum et uerecundia maior: et deus super te, tantum deus. inuenis enim facile pares uiros, quibus non timeas erubescere, quia faciunt illud multi. et tanta est peruersitas generis humani, ut aliquando metuendum sit, ne castus erubescat inter impudicos. ideo non cesso tangere quintam istam chordam propter ipsam peruersam consuetudinem et labem totius, ut dixi, generis humani.
Abbreviated transcription (Latin):
quanto eastiores querit celestis patria. &
societas angłorum: exuiii Expletio pre¬
dicte expositionis ad popłm contra uiro¬
rum pessimam libertatem de fornicati¬
one se excusare uolentium. Item ex eodẽ
de decem cordis sermone.
ec gͦ frẽs mei facite. ut possitis con¬
cordare cum aduersario: nec a¬
mara sunt que dico: aut si ama¬
rã sunt. current. Potio ista si amara est
accipiat᷑: quia inꝑiculo sunt iuscera.
Amaraest: bibatur. Melius ẽ modica
amaritudo in faucibus: quam eternum
tormentum inuisceribus. Mutate ergo
uos: quicũq ñ faciebatis hoc bonum
castitatis. iam facite. Nolite dicere: si
potest fieri: fedum ẽ. Frẽs mei turpe est
ut uir dicat ñ potest fieri quod facit fe¬
mina: scelus ẽ. ut uir dicat ñ possum
Quod potest femina. uir ñ potest: Qͥd
enim. illa carnem ñ portat: prior a
serpente decepta ẽ. Caste uxores ur̃e
ostendunt uobis fieri posse quod non

Expanded text:
quanto castiores quaerit coelestis patria et quanto castiores quaerit coelestis patria et societas angelorum. CAPUT CXVIII. Expletio praedictae expositionis ad populum: Contra virorum pessimam libertatem de fornicatione se excusare volentium; item ex eodem de Decem chordis sermone. Haec ergo, fratres mei, facite, ut possitis concordare cum aduersario. nec amara sunt quae dico aut, si amara sunt, curent. potio ista si amara est, accipiatur. quia in periculo sunt uiscera, amara est; bibatur. melius est modica amaritudo in faucibus quam aeternum tormentum in uisceribus. mutate ergo uos; quicumque non faciebatis hoc bonum castitatis, iam facite. nolite dicere: ,,non potest fieri". foedum est, fratres mei, turpe est, ut uir dicat non posse fieri quod facit femina. scelus est, ut uir dicat: "non possum". quod potest femina uir non potest? quid enim? illa carnem non portat? prior a serpente decepta est. castae uxores uestrae ostendunt uobis fieri posse quod non
Abbreviated transcription (Latin):
xorem de ad ulterii crimine accusare ñ
sinitur. Cui morib suis ñ p̃buit castita¬
tis exemplum: ita ut ambo dampnent᷑.
Si amboᷤ pariter impudicos. confluctus
ipse conuicerit. Nam supradicti impera¬
toris hȩc uerba sunt: que apud gregori¬
anũ legunt᷑. Sane inquit litere mee:
nulla parte cause preiudicabunt. Neq
enim si penes te culpa fuit ut matrimo¬
nium solueretur. & sedm legem uiliã
eupasia uxor tua nuberet. ꝓpt̾ hoc rescrip¬
tomeo ad ulterii dampnata erit: nisi cõ¬
stet eẽ cõmissum. habebunt aut̃ ante
oculos hoc inquirere. antu cũ pudice
uiueres: illi quoq bonos mores colendi
auctor fuisti. ꝑ iniquũ enim mͥ uudet᷑
eẽ. uit pudicitiam uir abixore exigat:¬
quam ipse non exhibet. Queres pocest &
uirum dãpnare: ñ obcompensationem
mutui criminis. remint̃ utrumq cõpo¬
nere. uel causam facti tollere. Si hec ob¬
seruanda sunt ꝓpt̃ decus terrenȩ uuitatis:

Expanded text:
xorem de adulterii crimine accusare non xorem de adulterii crimine accusare non sinitur, cui moribus suis non praebuit castitatis exemplum, ita ut ambo damnarentur, si ambos pariter inpudicos conflictus ipse conuinceret. nam supra dicti imperatoris haec uerba sunt, quae apud Gregorianum leguntur. sane, inquit, litterae meae nulla parte causae praeiudicabunt. neque enim, si penes te culpa fuit, ut matrimonium solueretur et secundum legem Iuliam Eupasia uxor tua nuberet, propter hoc rescripto meo adulterii damnata erit, nisi constet esse commissum. habebunt autem ante oculos hoc inquirere, an, cum tu pudice uiueres. illi quoque bonos mores colendi auctor fuisti. periniquum enim mihi uidetur esse, ut pudicitiam uir abquam ipse non exhibet. Quae res potest et virum damnare, non ob compensationem mutui criminis rem inter utrumque componere vel causam facti tollere. Si haec observanda sunt propter decus terrenae civitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ambo ꝑpreceps. Ut aut̃ non sequat᷑ malũ
caput suum: teneat se ad caput ȩccłiȩ. xp̃i¬
stum: huic debet castitatem suã huic de¬
ferens honorem suum: Ab sens sit uir. p̃¬
sens sit uir ñpeccat illa: quia numquã¬
est absens cui debetur ut ñ peccet. cxuiii.
Testimoniũ tbelege imꝑatoris antonini
contra excusationẽ maritoꝵ adulteran¬
cium. ex libro de ad ulterinis conuigibͣ
apͥpollentiũ.ii.¬
p̃iani audiunt caput mulieris iuir:¬
ubi se agnoscunt duces: illas aut̃
comites eẽ debere. & idõ cauendũ
uiro illuc ire uiuendo: qu a timet ne u¬
xor sequatur imitando S isti quib dis¬
plicet. ut int̾ uirum & irxorem par pu¬
dicitie forma seruetur. & potuis eligt̃
maximeq in hac causa mundi legibus.
ñ eisdem quib feminas pudicitie nexib
uiros uident᷑ obstringere: Legant quid
imperator antoninus. ñ utiq xp̃ianus
de hac re constituerit: ubi maritus u¬

Expanded text:
ambo per praeceps. ut autem non sequatur caput ambo per praeceps. ut autem non sequatur caput malum suum, teneat se ad caput ecclesiae Christum, huic debens castitatem suam, huic deferens honorem suum. absens sit uir, praesens sit uir: nest absens cui debet ut non peccet. CAPUT CXVII. Testimonium de lege imp. Antonini contra excusationem maritorum adulterantium; ex libro de adulterinis Conjugibus ad Pollentium. Christiani audiunt, Caput mulieris ubi se agnoscunt duces, illas autem comites esse debere. et ideo cauendum uiro iliac ire uiuendo, qua timet, ne uxor sequatur imitando. sed isti, quibus displicet, ut inter uirum et uxorem par pudicitiae forma seruetur, et potius eligunt, maximeque in hac causa, mundi legibus srensia non eisdem quibus feminas pudicitiae nexibus uiros uidentur obstringere, legant, quid imperator Antoninus, non utique christianus, de hac re constituerit, ubi maritus u
Abbreviated transcription (Latin):
do. Numquid uis dieatur tͥ nonest uit
alicnus. adquem uado : Absit ut dicat
hoc illa. Melius enim dolec te: quam uni¬
tatur te. Illa enim casta & sc̃a femina &
uera xp̃sana que dolet fornicantẽ urũ.
& non dolet ꝓpt earnẽ. sed dolet ꝓpter
caritatem: Non idõ non iuilt ut facias.
quia ipsa non facit: s quia tibi ñ expe¬
dit. Nam siꝓpt̾ea ñ facit ut tu ñ facias.
si feceris. faciet. Si aut̃ dõ illud debeat.
sixꝑ̃o illud debeat quod tuexigis: &
id̃o reddat. quia iubet ille: & si forn¬
catur uir. castitatem illa dõ exibet. xꝑ̃c
enim loquitur incordibus bonarum
femmarum. Loquitur intus. uibi nor
suam huus modi uerbis: de iniurus tuis.
Torqueris quid tibi enim fecit. dole: fed
ipsum nolimitari. ut malefacias: s ipse te
imitetur in bono. Nam ineo quod male
facit. noli eum putare caput tuum sed
me. Nam & si in eo quod male facit ca¬
put ẽ: secutum ẽ corpus caput siuim: eũt

Expanded text:
do. Numquid vis dicatur tibi: Non est vir do. Numquid vis dicatur tibi: Non est vir alienus, ad quem vado? Absit ut dicat hoc illa. Melius enim dolet te, quam imitatur te. Illa enim casta et sancta femina et vere christiana, quae dolet fornicantem virum, et non dolet propter carnem, sed dolet propter charitatem; non ideo non vult ut facias, quia et ipsa non facit, sed quia tibi non expedit. nam si propterea non facit, ut tu non facias, si feceris, faciet. si autem deo illud debeat, si Christo illud debeat quod tu exigis et ideo reddat quia iubet ille, et si fornicatur uir, castitatem illa deo exhibet. Christus enim loquitur in cordibus bonarum feminarum, loquitur intus ubi non suam huius modi uerbis: "de iniuriis uiri tui torqueris; quid tibi enim fecit, dole; sed ipsum noli imitari, ut male facias, sed ipse te imitetur in bono. nam in eo quod male facit noli eum putare caput tuum, sed me". nam si et in eo quod male facit caput est, secuturum est corpus caput suum; eunt
Abbreviated transcription (Latin):
monium dices. Sextum: non cõcupisces uxorẽ
ꝓxim tui. Septimum. ñ concupisces rem
primi tiu. Hec uingamus illis tribus ad
dilectionẽ di ꝑtinentibus. sim psalterio de¬
cem cordarum uolum us eantare canticum
nouum. Modo non me intueamini sed
Esermonem dñi: nolite irasci medica¬
m̃to ur̃o. Non ueni enim aliud: quia tran¬
sirẽ.: ueni ad quintam cordam: homo qui
tango psalterium decem cordarũ. Nũqͥd
pretermissurus eram quintam: immo as¬
sidue ꝑcussurus. In illa enim iuideo iacere
totum pene genus humanum: in illa uideo
plus laborari. Ipsam ꝑcrciendo quid dicã:
nolite mechari post uxores ur̃asqͥ ñ uultis
ut mechentur post uos uxores ur̃e. Nolite
ire uos quo eas sequi non uultis: sine cau¬
sa uos excusare conamini: quando dicitis.
Numquid eo ad uxorem alienam: ad an¬
cillam meam eo. Uis ut dicat tibi. nũquid
eo ad uirum alienum : ad scruum meum
eo. Dicis. Non est uxor aliena. ad quã ua¬

Expanded text:
monium dices; sextum: non concupisces uxorem monium dices; sextum: non concupisces uxorem proximi tui; septimum: non concupisces rem proximi tui. haec iungamus illis tribus ad dilectionem dei pertinentibus, si in psalterio decem chordarum uolumus cantare canticum nonam. Modo non me intueamini, sed sermonem dei. nolite irasci medicamento uestro; non inueni enim aliud qua transire. ueni ad quintam chordam, homo, qui tango psalterium decem chordarum; numquid praetermissurus eram quintam? immo assidue percussurus. in illa enim uideo iacere totum paene genus humanum, in illa uideo plus laborari. ipsam percutiendo quid dico ? nolite moechari post uxores, quia non uultis, ut moechentur post uos uxores uestrae. nolite ire uos quo eas sequi non uultis. sine causa uos excusare conamini, quando dicitis: "numquid eo ad uxorem alienam? ad ancillam meam eo. uis ut dicat tibi: "numquid eo ad ueo. Dicis: Non est uxor aliena, ad quam va
Abbreviated transcription (Latin):
cordarum: incipit abhonore paremum
honora patrem tuum & matrem tuam.
Ad parentes enim suos. homo apperit
oculos: & hec uita ab illorum amicit¬
a sumit ex cordium. quisquis autem su¬
is parentibus ũ defert honorẽ: quibus
parcere poterit: honora patrem tuum
& matrem tuã. ut dicit apłs: Honola
patrem & matrem: quod est mandatũ
primum. Quomͦ primum quando
quartu mandatumẽ. nͥ quia insepti¬
nario numero est primum: ad dileca¬
tiouem ꝓximi primumẽ in alteratabu¬
la. Nam idõ duȩ tabule legis date sĩ
Os enim famulosuo moysi in monte
dias tabulas dedit: In quib duabus
tabulis lapideis conscripta erant decẽ
preccpta legis: Quod est psalterium.
decem eordarum: tria inuna tabula ad dm
ꝑtinentia:: septem in altera tabulã ad ꝓximũ
In alt̾a gͦ tabula pͥmũ ẽ: honora patrem tuum &
matrẽ tuã. dedin: ñ mechabis. t̾cium: ñ occides.
Quartũ: ñ furabis. Quintum: nonfalsum testi¬

Expanded text:
chordarum incipit ab honore parentum: chordarum incipit ab honore parentum: honora patrem tuum et matrem tuam. ad parentes enim suos homo aperit oculos et haec uita ab eorum amicitia sumit exordium. quisquis autem suis parentibus non defert honorem, quibus parcere poterit? honora patrem tuum et matrem tuam; et dicit apostolus: honora patrem et matrem, quod est mandatum primum. quomodo primum, quando quartum mandatum est, nisi quia in septenario numero est primum ? ad dilectionem proximi primum est in altera tabula. nam ideo duae tabulae legis datae sunt. deus enim famulo suo Mosi in monte duas tabulas dedit, in quibus duabus tabulis lapideis conscripta erant decem praecepta legis — quod et psalterium decem chordarum — tria in una tabula ad deum pertinentia, septem in altera tabula ad proximum.. in altera ergo tabula primum est: honora patrem tuum et matrem tuam; secundum: non moechaberis; tertium: non occides; quartum: non furaberis; quintum: non falsum testi
Abbreviated transcription (Latin):
obicientes domino conuicium uidei cũ
dixissent. Hic non eicit demonia. nisi
in behelrebub principe demoniorum:
Respondit ille. Si ego in sꝑũ dĩ eicio
demonia: certe suꝑuenit in uos regnũ
dĩ. Quod alius euigłista Sic narrat.
Si ego indigito dei eicio demonia. Qd̃ aliꝰ euan¬
brato pascha apopło uidoꝵ. implentur
quinquaginta dies post occisionem ouis.
& cdatur lex scripta digito dĩ. Implent᷑
quinquaginita dies post occisionem xꝑ̃i
uidenter aꝑienti suauit. Iam uidere hoc
etiam frẽs. pharaonis magos euidentissi¬
me confiteri deficientes intercio signo dx¬
preceptis ẽ: in dilectione łi & di¬
lectione ꝓximi. Ad duo itaq
precepta. idest addilectionem dĩ & ꝑximi
ꝑtinet de calogus. ad primum prcceptũ
tres corde ꝑtinent: quia ds trinitas. Ad
alterum uero preceptũ. i dest. ad dilecti¬
onem ꝓrimi. septem cordȩ: quomͦ ui¬
uantur int̾ homines. Nam & ipse nu¬
merus septenarius. tamquam septemn

Expanded text:
Objicientes Domino convicium Judaei, cum Objicientes Domino convicium Judaei, cum dixissent: Hic non ejicit daemonia, nisi in Beelzebub principe daemoniorum, respondit ille. Si ego in Spiritu Dei ejicio daemonia, certe supervenit in vos regnum Dei ; quod alius Evangelista sic enarrat: Si ego digito Dei ejicio daemonia. Quod alius Evanbrato Pascha a populo Judaeorum. Implentur quinquaginta dies post occisionem ovis, et datur lex scripta digito Dei; implentur quinquaginta dies post occisionem Chriuidenter, aperienti suauiter. iam uidete hoc etiam, fratres, Pharaonis magos euidentissime confiteri; deficientes in tertio signo dixaeceptis est, dilectione dei et dilectione proximi; ad duo itaque praecepta, id est ad dilectionem dei et proximi, pertinet decalogus. ad primum praeceptum tres chordae pertinent, quia deus trinitas. ad alterum praeceptum uero, id est ad dilectionem proximi, septem chordae: quomodo uiuatur inter homines. nam ipse numerus septenarius tamquam septem
Abbreviated transcription (Latin):
tua: & diliges ꝓximum tium tanquã¬
teipsum. In his duob preceptis: tota lex
pendet & ꝓpħȩ. Referamus gͦ tria pͥma
precepta: ad dilectionẽ dĩ Quȩ tria
prima: primũ. Nonerunt t̃ dii alii p̃t
me. Cui contraria plagaẽ aqua conuer¬
sa insanguinẽ. propter summum prin¬
cipium creatoris ad similitudinẽ huma¬
nȩ carnis ad ductum. Sed̾m preceptum.
ne accipie̾s nom̃ dni di tui in uanum. ꝑ¬
tinet quantum arburor. ad regnum dẽi
quod ẽ filius dĩ. Unus enĩ ẽ ds & unus
bim rane: uide contra uerbum ranas.
contra rationẽ strepitum: contra ueritatẽ
uanitatem. Terciũ preceptum de sabbato.
que prima in sabbato sonuit: quod nobis
paulo ante uehem̃t̃ qͣntum potuimꝰ cõm̃ daui¬
mꝰ. Huic p̃cepto contraria inquietudo. in mu¬
scis de corruptione nascentib: in oculos
irruentibus. Idõ in hoc tercio signo defece¬
runt: qui unitatis inimici. sp̃m scm̃ ñ
implendo: aliud deserendo.Deniq ut iam

Expanded text:
tua; et diliges proximum ttua; et diliges proximum tte ipsum: in his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Referamus ergo tria prima praecepta ad dilectionem Dei. Quae tria prima? Primum, Non erunt tibi dii alii praeter me: cui contraria plaga est, aqua conversa in sanguinem, propter quod summum principium Creatoris ad similationem humanae carnis adductum. Secundum praeceptum, Ne accipias nomen Domini Dei tui in vanum, pertinet, quantum arbitror, ad regnum Dei, quod est Filius Dei. Unus enim Deus et unusbum ranae. Vide contra verbum ranas, contra rationem strepitus, contra veritatem vanitatem. Tertium praeceptum de Sabbato, quae prima in Sabbato sonuit, quod vobis paulo ante vehementer, quantum potuimus, commendavimus. Huic praecepto contraria plaga inquietudo in muscis de corruptione nascentibus, in oculos irruentibus. Ideo in hoc tertio signo defecerunt, qui unitatis inimici Spiritum sanctimplendo, aliud deserendo. Denique ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam decimo preceptorum signo
scm̃ ꝑtinere. Quisquis aut ñ coheret rini¬
tatixꝑ̃i. & oblatrat aduersus imitatem
faciunt nisi animales: dequib apłs dic̃.
animalis autem homo: ñ ꝑcipit ea que
ipsos: rep̃hendens enim loquebat᷑. Hi st̃
qui segregant semetipsos: animales: sp̃m
non habentes. Quid manifestius. quid e¬
uidentius : merito ueniant: & si ea dem
hostes unitatis. Hos aut̃ comparat apłs
magis pharaonis: Ha bentes inquit for
mam pietatis. s uirtutem eius abnegãteᷤ:¬
qui in signo tercio defecerunt. Iamuide¬
te. quare intercio signo defecerunt. Me¬
mentote eos qui aduersantur unitati:
prima in de calogo ad di dilectionẽ ꝑtinere
intelliguntur. ut septem cętera intelligant᷑
ad dilectionẽ ꝓximi ꝑtinere: ut duab
tabulis legis. & decem preceptis. duo illa
tamquam sũmaria precepta teneantur
Diliges dñm dm̃ tuũ ex toto corde tuo
& ex tota anima tua. & ex tota uirtute

Expanded text:
tanquam decimo praeceptorum signo,tanquam decimo praeceptorum signo,tum sanctum pertinere. Quisquis autem non cohaeret unitati Christi, et oblatrat adversus unitatem faciunt nisi animales, de quibus Apostolus dicit, Animalis autem homo non percipit quae ipsos: reprehendens loquebatur: Hi sunt qui segregant semetipsos, animales, Spiritum non habentes . Quid manifestius? quid evidentius? Merito veniant, etsi eadem chostes unitatis. Hos autem comparat Apostolus magis Pharaonis  Habenmam pietatis, sed uirtutem eius abnegantes: in signo tertio defecerunt. Iam uidete quare in tertio signo defecerunt. mementote eos qui aduersantur unitati nprima in decalogo ad dei dilectionem pertinere intelleguntur, ut septem cetera intellegantur ad dilectionem proximi pertinere; ut duabus tabulis legis, decem praeceptis, duo illa tamquam summaria praecepta teneantur: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota uirtute
Abbreviated transcription (Latin):
descendentem ad nos sꝑ̃mdłi: A sapien¬
tia usq ad timorem: ut nos ascendamꝰ
atimore ad sapientiam. Intcium sapi
analiquid euidentius iuuiltis: penteco¬
sten diem festum scriptura sacra de sept¬
manis factum cõmemorat. Habes scrip¬
tiuam tobiȩ: ubi eiudenter dicit istũ
diem festum factum de sepcem annis. Sep¬
ties enim septẽ. xlix. in summa redeũt.
S tanrquam ut redeatur ad caput᷑: ab sp̃u
enim scõ ad unitatem colligimur. non ab
unitate dis ꝑgim̃: Idõ ad quadraginta
nouem. ad ditur unum unitatis. et fiĩt
quinquaginta. Nongͦ iam sine causa qͥn¬
quagesimo die post ascensionẽ domini
uenit sꝑc̃ sc̃s. Resurrixit dñs: ascendit
ab inferis Ndum in celo: ab illa resurrectiõe
ab illa ab inferis assũptione numerant᷑.
natalẽ sibi apud nos faciens. Quadragĩ¬
ta enim diebus. hic conuersatus ẽ dñs
cum discipłissiuus. Qua dragesimo die a¬
scendit in celũ: & ꝑactis ibidecẽ diebus

Expanded text:
descendentem ad nos Spiritum Dei a sapiendescendentem ad nos Spiritum Dei a sapientia usque ad timorem, ut nos ascendamus a timore ad sapientiam: Initium sapieAn aliquid evidentius vultis? Pentecosten diem festum Scriptura sancta de septimanis factum commemorat. Habetis in scriptura Tobiae, ubi evidenter dicitur istum diem factum de septimanis . Septies enim septem, quadraginta novem in summa redeunt. Sed tanquam ut redeatur ad caput: Spiritu enim sancto ad unitatem colligimur, non ab unitate dispergimur: ideo ad quadraginta novem additur unum unitatis, et fiunt quinquaginta. Non ergo jam sine causa quinquagesimo die post ascensionem Domini venit Spiritus sanctus. Resurrexit Dominus, ascendit ab inferis, nondum in coelum: ab illa resurrectione, ab illa ab inferis assumptione numerantur natalem sibi apud nos faciens. Quadraginta enim diebus hic conversatus est Dominus cum discipulis suis, quadragesimo die ascendit in coelum, et peractis ibi decem diebus,
Abbreviated transcription (Latin):
tientib. uob̃ autem in colomibus in ipsis
inceriorib hominib urĩs.⁊ donec educa¬
tur popłs de egẏpto quodam exodo¬
suo. quod & nc̃fit. Nã illud semel factũ
ẽ: hoc ñ cessat fieri scĩficatio Nulla diui¬
na & ueraẽ: nisi absꝑũ scõ. Non enim fui¬
milem & quietum: tamquam insabbato
suo. Ad hoc septenarius numerus etiã
scõ sꝑũi de putatur: hoc scripture nr̃e
satis indicant. Uiderint meliora meli¬
ores. & maiora maiores: Et de isto septe¬
nario numero subtilius aliquid & di¬
uinius dicant. & explicent. Ego tamen
quod inpresenti sat est illud udeo illud
uos aduidendum commemoro: Septe¬
nariam istam rationem in ueniri ꝓprie
scõ spũi de putatam: quia septimo die
sonat scĩficatio. & unde ꝓbamus scõ
sꝑũi deputari septenariam numeri ra
pientie & intellectus. consilii & fortitu¬
dinis: scientiȩ & pictatis: sꝑ̃m timoris dĩ.
Si secuti estis. septem res ꝑcurri tamquã

Expanded text:
tientibus, uobis autem incolumibus in ipsis tientibus, uobis autem incolumibus in ipsis interioribus hominibus uestris, donec ducatur populus de suo, quod et fit, nam illud semel factum est, hoc non cessat fieri. Sanctificatio nulla divina et vera est nisi a Spiritu sancto. Non enim frumilem et quietum , tanquam in sabbato suo. Ad hoc septenarius numerus etiam sancto Spiritui deputatur, hoc Scripturae nostrae satis indicant. Viderint meliora meliores, et majora majores; et de isto septenario numero subtilius aliquid et divinius aliquid dicant et explicent: ego tamen, quod in praesenti sat est, illud video, illud vos ad videndum commemoro, septenariam istam rationem inveniri proprie sancto Spiritui deputatam; quia septimo die sonat sanctificatio. Et unde probamus sancto Spiritui deputari septenariam numeri ratpientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, Spiritum timoris Dei . Si secuti estis, septem res percucurri, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo enim bene oꝑat᷑: nisi fides preces¬
serit. Omĩa oꝑatua bona. filii tui sũt
spiritates: sed int̾ hos tibi primoge
nita est fides. Quisquis remalienam
occulte concupiscis: interius fidem ꝑdis
eris enim primo sinedubio simulator.
obsequens non caritate s fraude: ueluti
amans eum a quo te cupis fieri heredẽ.
amando eum mori queris: & ut inre
eius te uideas possessorem: illi inui¬
des successorem. Eia frẽs decursã detẽ
precepta. & decem plagas comparatos
contemptores preceptorum contumatie
egẽptiorum: cautos uos fecimꝰ utha¬
beatis securi res ur̃as in preceptisdĩ. Ne̾
uestras inquam. res uestras: interioris
arce uestrȩ: interioris chesauri uestri.
Res urãs quas uob nec fur. nec latro. nec ui¬
cinus potens possit auferre: ubi nec tinea
nec rubigo metuenda ẽ. cum quib diues
exit & naufragiis. Sic enĩ eritis popłsdĩ
int̃ iniquos egẏptios: illishec incorde pa¬

Expanded text:
nemo enim bene operatur, nisi fides praecesnemo enim bene operatur, nisi fides praecesserit. omnia opera tua bona filii tui sunt spiritales; sed inter hos tibi primo nata est fides. quisquis rem alienam occulte concupisces, interius fidem perdes. eris enim primo sine dubio simulator, obsequens non caritate, sed fraude, ueluti amans eum a quo te cupis fieri heredem; amando eum mori quaeris et, ut in re eius te uideas possessorem, illi inuides successorem. Heia, fratres, decursa decem praecepta et decem plagas, comparatos contemtores praeceptorum contumaciae Aegyptiorum ! cantos uos fecimus, ut habeatis securi res uestras in praeceptis dei: res uestras, inquam, res uestras interioris arcae uestrae, interioris thesauri uestri; res uestras, quas nobis nec fur nec latro nec uicinus potens possit auferre; ubi nec tinea nec robigo metuenda est; cum quibus diues exit et naufragus. sic enim eritis populus dei inter iniquos Aegyptios, illis haec in corde pa
Abbreviated transcription (Latin):
quam rem sibi derelictam possidere. ha-¬
bere iure cõmuni: quid apud te facit ho¬
mo: dimissũ est michi. hereditate con¬
secitus sum: testamentum lego. Nichil
uidetur iustiris ista uoce auaritie: tu lau¬
das quasi uire possidentem: Ds̃ damnat
iniuste concupiscentem. Uide qualis es.
qui optas te ab aliquo heredem fieri: ñ
uis ut habeat heredes. In heredibus aũt:
nichil carius primogenito: ꝓinde
in primogenitis tuis puniris: qui con¬
cupiscendo res alienas id quod tibi u¬
re non debebauir. quasi uiris umbra
ꝑquiris. & facile ẽ quidem fr̃es: corpo¬
ralit̾ ammittere primogenitos. Moruĩt
eum homines: siue ante parentes suos.
siuie post parentes suos morit᷑ moriũt᷑.
Illud molestumẽ: ne ꝑhanc occultam
& inustam concupiscentiam primoge¬
nita cordistui ꝑdas. Primogenitus enĩ
in nob̃ ymaginem habet grẽ d̃i. Nouus
natus. prior natus int̾ om̃s. tanquam
natus cordis nr̃i primogenitꝰ : fides ẽ.

Expanded text:
quam rem sibi derelictam possidere, haquam rem sibi derelictam possidere, habere iure communi ? quid aput te facit, homo? dimissum est mihi; hereditatem consecutus sum; testamentum lege.a nihil uidetur iustius ista uoce auaritiae. tu laudas quasi iure possidentem: deus damnat iniuste concupiscentem. uide qualis es, qui optas te ab aliquo heredem fieri: non uis, ut habeat heredes. in heredibus autem nihil carius primogenito. proinde in primogenitis tuis puniris, qui concupiscendo res alienas id quod tibi iure non debebatur quasi iuris umbram perquiris. et facile est quidem, fratres, corporaliter amittere primogenitos: moriuntur enim homines sine ante parentes suos sine post parentes suos; mortui moriuntur. illud molestum est, ne per hanc occultam et iniustam concupiscentiam primogenita cordis tui perdas. primogenitus enim in nobis imaginem habet gratiae dei; nonus natus, prius natus inter omnes tamquam natos cordis nostri primogenita fides est.
Abbreviated transcription (Latin):
huic mala plaga contraria ẽ decima:
mors primogenitorum: Inqua plaga
cum comparationẽ quandam queroni
chil mͥ interim occurrit: fortassis oc¬
currat meluis diligentiusq inquiren¬
tibus: iusiqͥa qͥ oms res quaᷤ habet he¬
redib seruat. rep̃henditur. Hic autem
clamat: qui rem ꝓximi concupiscit. Et
qui furto aufert. & qui furatur aliqͥd
ꝓximi: ñ pot̾ nisi rem ꝓximi furari.
S de furto suꝑuis iam preceptum est:
ubi intelligas & rapinam: non enim de
furto precipet. & de rapina taceret scri
ptura: nisi te intelligere uoluisset.
qͥa sipenale est clanculo auferre. Multo
maioris penc ẽ. iuolenter eriꝑe. Auferre
gͦ uolenti siue occulte suie palam ha¬
bet preceptum suum. Concupiscere aũt
rem proximi. quod notat ds in corde: etiã
siuistam ibi successionẽ queras. ñ licet de¬
niq qui uolunt res alienas tanquã iuste
posside. here des se querunt fieri amori¬
entibus. Quid enim tam iustum uidetur

Expanded text:
Huic mala plaga contraria est decima, Huic mala plaga contraria est decima, mors primogenitorum. In qua plaga cum comparationem quamdam quaero, nihil mihi interim occurrit. Fortassis occurrat melius diligentiusque inquirentibus, nisi quia omnes res quas habet, haeredibus servare reprehenditur. Hic autem clamat, qui rem proximi sui concupiscit, et qui furto aufert, et qui furatur aliquid proximo, non potest nisi rem proximi furari. Sed de furto jam superius praeceptum est, ubi intelligas et rapinam. Non enim de furto praeciperet, et de rapina taceret Scriptura, nisi te intellegere uoluisset, quia si poenale est clanculo auferre, multo maioris poenae est uiolenter eripere. auferre ergo nolenti sine occulte siue palam habet praeceptum suum. concupiscere autem rem proximi, quod notat deus, in corde, etiam si iustam ibi successionem quaeras, non licet denique qui nolunt res alienas tamquam iuste possidere, heredes se quaerent fieri a morientibus. quid enim tam iustum uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
detis in quit & comedetis inuicem. iude¬
te ne abiniucẽ consumamini. Nonũ p̃cep¬
tum: non concupisces uxorẽ ꝓximi tui.
Nona plaga: dense tenebit. & enim est q̃¬
dam mechia: contra quã supra p̃ceptũ ẽ.
etiam in non appetenda castitate uxo¬
ris aliene. Mechus enim ẽ. & qui non it
ad uxorem alienã: tantum quia ñ conten¬
tus ẽ sua. Iam uero ñ solum post suam
peccare. s. etiam alienam attentare. uere
dense sunt tenebre. Nichil enim siedolet
incorde patientis & qui hoc facit alteri:
nichil sic nollet pati. Ad alia paratior ẽ
omĩs homo. hoc aut nescio utrum ne
est qui tolerabilit ferat. O densas tene¬
bras ista facientium: talia concupiscen¬
tium: uere excecantur furore horribili.
Furor enĩ indomitus ẽ: conculeare uiri
uxorem. Decimum p̃ceptũ ẽ. ñ concupi¬
sces illam rem ꝓximi tui: non pecus
non possessionem. ñ subiugium: non
aliquid om̃ino ꝓximi tui concupiscas.

Expanded text:
detis, inquit, et comeditis inuicem, uidedetis, inquit, et comeditis inuicem, uidete, ne ab inuicem consumamini. Nonum praeceptum: non concupisces uxorem proximi tui, nona plaga: densae tenebrae. etenim est quaedam moechia, contra quam supra praeceptum est, etiam in non appetenda castitate uxoris alienae. moechus est enim et qui non it ad uxorem alienam, tantum quia non contentus est sua. iam uero non solum post suam peccare sed etiam alienam adtemtare uere densae sunt tenebrae. nihil enim sic dolet in corde patientis; et qui hoc facit alteri, nihil sic uolet pati. ad alia paratior est omnis homo; hoc autem nescio utrumne est qui tolerabiliter ferat. o densas tenebras ista facientium, talia concupiscentium! uere excFuror enim indomitus est conculcare viri uxorem. Decimum praeceptum est: Non concupisces ullam rem proximi tui: non pecus, non possessionem, non subjugium, non aliquid omnino proximi tui concupiscas.
Abbreviated transcription (Latin):
deiuditio intrinsecus grandinant᷑. Osi pos¬
sent inspicere agrũ cordis sui: ꝓfecto lugi¬
rent: dum ibi si inuenirent. quod inos m̃tis
miterent: et si in furto suo inuenirent qđ
in aiiditatem uentris muterent. Maior fa¬
mis eẽt hominis interioris. Maior famis
ẽ: ꝑiculosior plaga. & grauior mors. Mul¬
timortui ambulant: & multi facino rosi
de uanis diuitiis exultant. Deniq ser¬
uum đi: scriptura intus locupletẽ dicit:
absconditꝰ inquit cordis ur̃i homo: qui ẽ
ante dm diues. Non ante homines duie.
s. ante dm̃ diues ubi ds uidet: ibi diues. Qd
gͦ t̃ ꝓdest. siubi homoñ uidec furaris: & ubi ds
uidet gͣndinaris: Octauum preceptum:
falsum testimonium ñ dices. Detaua pla¬
ga locusta: animal habens dentẽ noxiũ.
Quid aut̃ nult falsus testis nisi nocere
mordendo & consumere mentiendo. De¬
niq ammonens homines di apłs. ne se
faisiᷤ criminationibus appetant: si mor¬

Expanded text:
dei iudicio intrinsecus grandinantur. o si posdei iudicio intrinsecus grandinantur. o si possent inspicere agrum cordis sui, profecto lugerent, dum ibi non inuenirent quod in os mentis mitterent; et si in furto suo inuenirent quod in auiditatem uentris mitterent, maior fames esset hominis interioris, maior fames et periculosior plaga et grauior mors. multi mortui ambulant et multi facinorosi de diuitiis exsultant. denique seruum dei scriptura intus dicit locupletem: absconditus, inquit, cordis uestri homo, qui est ante deumdiues. non ante homines diues, sed ante deum diues; ubi deus uidet, ibi diues. quid ergo tibi prodest? ubi homo non uidet furaris, et ubi deus uidet grandinaris. Octauum praeceptum: falsum testimonium non dices. octaua plaga: lucusta, animal dente noxium. quid autem uult falsus testis nisi nocere mordendo et consumere mentiendo? denique admonens homines dei apostolus, ne se falsis criminationibus appetant: si mor
Abbreviated transcription (Latin):
darum: płꝰ plangłmꝰ quam putres centia
corpora ulceratorum. Se quit᷑. Non
furaberis. preceptũ septimum: et
plaga septima grando influctib qđ con¬
tra preceptum subducis de cęlo ꝑdis. Ne¬
moctũ habet in iustũ lucrum: sine usto dã¬
pno. Uerbi grã. qui furat᷑ acquirit uestem:
s celesti uidicio amittit fidem. Ubilucrum:
ibi dãpnum: unsibilit lucrum: inuisibilit
dãpnaim. Lucrum de sua cȩcitate: dãpnũ
unt᷑ homines dormiente do pati: Passĩ
uidentur fieri hec. nubes colligi: imbres
infundi: grandinẽ iaci: Tonitrius terrã c̃¬
cuti. choruscatione terreri. Passim putãt᷑
fieri : & quasi adduunam ꝓuidentiam
ñ ꝑtinere. Contra tales cogitationes iu¬
gilat ille psalmꝰ. Laudate dñm de terra.
Cum laudes diete eẽnt de celo dracones. &
om̃s abissi. ignis. grando. nix. glacies. sꝑ̃c̃
tempestatis: que faciunt uerbum eius. G
qui suo malo desiderio forinsecus furantur:

Expanded text:
darum, plus plangeremus quam putrescentia darum, plus plangeremus quam putrescentia corpora ulceratorum. Sequitur: non furaberis, praeceptum septimum. et plaga septima: grando in fructibus. quod contra praeceptum subducis, de caelo perdes; nemo enim habet iniustum lucrum sine iusto damno. uerbi gratia, qui furatur adquirit uestem, sed caelesti iudicio amittit fidem. ubi lucrum, ibi damnum; uisibiliter lucrum, inuisibiliter damnum; lucrum de sua caecitate, damnum duntur homines dormiente deo pati? passim uidentur fieri haec, nubes colligi, imbres infundi, grandinem iaci, tonitruis terram concuti, coruscatione terreri; passim putantur fieri et quasi ad diuinam prouidentiam non pertinere. contra tales cogitationes uigilat ille psalmus: laudate dominum de terra — cum laudes dictae essent de caelo — dracones et omnes abyssi, ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt uerbum eius. ergo qui suo malo desiderio forinsecus furantur,