comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatis conditor. presta mͥ primũ ut te bene ro¬
gem: deinde ut me agam dignũ quẽ exaudi.¬
se inuicẽ ꝑͥmit: ꝑire ꝑmittis. Ds qui de nicho
mundũ istũ creasti: quẽ õium oculi sentiũt
pulcherrimũ. Ds qui malũ non facis: &e facis
eẽ ne pessimũ fiat. D̾s qui paucis ad id quod
uere ẽ refugientib ostendis malũ nichil eẽ.
Ds ꝑ quẽ uniuersitas: etiam cũ sinistra parte
ꝑfecta ẽ. Ds̃ aquo dissonantia usq in extre-¬
mũ nulla ẽ: cum deteriorib meliora conci¬
nunt. Ds quẽ amat om̃e quod potest amare:
siue sciens siue nesciens. Ds̃ in quo sunt omĩa:
cui tamen uniuersȩ creaturȩ nec turpitudo
turpis ẽ. nec malicia nocet. nec error errat.Ds
qui nisimundos uerũ scire nolusti. Ds pater
ueritatis. pater sapientiȩ. pater uerȩ sum nȩq
uite: pater beatitudinis. pat̾ boni & pulchri.
pater intelligibilis lucis. pater euigilationis

Expanded text:
tatis conditor, praesta mihi primum ut bene te rotatis conditor, praesta mihi primum ut bene te rogem, deinde ut me agam dignum quem exaudise invicem perimit, perire permittis. Deus qui de nihilo mundum istum creasti, quem omnium oculi sentiunt pulcherrimum. Deus qui malum non facis, et facis esse ne pessimum flat. Deus qui paucis ad id quod vere est refugientibus, ostendis malum nihil esse. Deus per quem universitas etiam cum sinistra parte perfecta est. Deus a quo dissonantia usque in extremum nulla est, cum deteriora melioribus concinunt. Deus quem amat omne quod potest amare, sive sciens, sive nesciens. Deus in quo sunt omnia, cui tamen universae creaturae nec turpitudo turpis est, nec malitia nocet, nec error errat. Deus qui nisi mundos verum scire noluisti. Deus pater veritatis, pater sapientiae, pater verae summaeque vitae, pater beatitudinis, pater boni et pulchri, pater intelligibilis lucis, pater evigilationis
Abbreviated transcription (Latin):
oluenti michi multa ac uaria
mectĩ diu. ac ꝑmultos dies sedu¬
lo querenti memet ipsum ac bo¬
num meũ. quid ue mali euitan¬
dum ẽet. ait mͥ subito siue ego
ipse. siue alius quis. extrinsecꝰ siue intrinsecꝰ
nescio. Nam hoc ipsum ẽ quod magnoꝑe sci¬
re molior. Ait gͦm. Rõ Ecce fac te inuenis¬
se aliquid. cui cogitata cõmendabis ut ꝑgas
ad alia: auo. memoriȩ scilicet. Rõ lantane¬
ẽ illa ut excogitata illa omĩa bene seruet: ay
Difficile ẽ: immo non potest. Rõ frgo scriben¬
dum ẽ. S quid agis quod ualitudo tua scͥ¬
bendi laborem recusat: Nec ista dictari debeñ.
nam solitudinem merã desiderant.aũ. uerũ
salutem. & auxiliũ: quo ad concupita ꝑueniaᷤ.
& hoc ipsum litteris manda: ut ꝓsalute tua
fias animosior. De inde qđ inuenis: pauciscon¬
clusi u nculis breuiter collige. Nec modo cureᷤᷤ
inuitationẽ turbe legentiũ: paucis ista sat
erunt ciuib tius. au Ita faciam. Ds̃ uni uersi.¬

Expanded text:
olventi mihi multa ac varia mecum diu, ac per multos dies sedulo quaerenti memetipsum ac bonum meum, quidve mali evitandum esset; ait mihi subito, sive ego ipse, sive alius quis extrinsecus, sive intrinsecus, nescio: nam hoc ipsum est quod magnopere scire molior: ait ergo mihi, R.. Ecce, fac re invenisse aliquid; cui commendabis, ut pergas ad alia? A. Memoriae scilicet. R. Tantane illa est ut excogitata omnia bene servet? A. Difficile est, imo non potest. R. Ergo scribendum est. Sed quid agis, quod valetudo tua scribendi laborem recusat? Nec ista dictari debent; nam solitudinem meram desiderant. A. Verum salutem et auxilium quo ad concupita pervenias, et hoc ipsum litteris manda, ut prole tua fias animosior. Deinde quod invenis paucis conclusiunculis breviter collige. Nec modo cures invitationem turbae legentium; paucis ista sat erunt civibus tuis. A. Ita faciam. 2. Deus universi
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit. Hec ẽ nullo ambigente beata uita: que
uita ꝑfecta ẽ. ad quã nos festinantes posse per.¬
duci. sola fide. alacri spe. flagranti caritate. p̃¬
sumendũ ẽ. Ergo inquã qm modus ipse nos
ad monet & conuiuiũ aliquo interuallo dierũ
distinguere. quantas ꝓuirib possum gratias
ago sũmo & uero deo patri. dño liberatori a¬
nimarũ. de inde uobis: qui concorditer inuita¬
torẽ multis etiam mecumulastis muneribus.
gare ñ possim ab inuitatis meis eẽ saciatum.
Hic om̃ib gaudentibꝰ & laudantib dm̃ q̃ uellem
inquit trigecius. hoc mͦ nos cotidie pasceres. Mo¬
dus inquã ille ubiq seruandus ẽ. ubiq aman.¬
dus. si uobis cordi᷑ ad dm̃ reditus nr. His dictis.
facto disputationis fine. discessimus. Exoucn¬

Expanded text:
subiecit: Haec est nullo ambigente beata uita, quae subiecit: Haec est nullo ambigente beata uita, quae uita perfecta est, ad quam nos festinantes posse perduci solida fide alacri spe flagranti caritate praesumendum est. Ergo, inquam, quoniam modus ipse nos admonet et conuiuium aliquo interuallo dierum distinguere, quantas pro uiribus possum, gratias ago summo et uero deo patri, domino liberatori animarum, deinde uobis, qui concorditer inuitati multis etiam me cumulastis muneribus. gare non possim ab inuitatis meis esse satiatum.— Hic omnibus gaudentibus et laudantibus deum: Quam uellem, inquit Trygetius, hoc modo nos cotidie pasceres. — Modus, inquam, ille ubique seruandus est, ubique amandus, si uobis cordi est ad deum reditus noster. — His dictis facto disputationis fine discessimus. AU
Abbreviated transcription (Latin):
uerti: & totum intueri trepidamꝰ. Nichilq a
liud etiam hoc apparet esse quã dĩn: nulla de ge¬
neratione impediente ꝑfectum. Nam ibi totũ
atq omne ꝑfectum ẽ. simulq ẽ omĩpotentissi¬
mꝰ ds. S tamen quandiu querimꝰ nondũ ipso
fonte atꝙ ut illo uerbo utar plenitudine satura¬
ti. nondũ ad nr̃m modũ nos ꝑuenisse fateam᷑.
&x ideo qͣmuis deo adiuuante. nondũ tamen
sapientes ac beati sumꝰ. Iua ẽ igitur plena sa¬
cietas anmoꝵ hoc ẽ beata uita. pie ꝑfecteq
cognoscere. aquo inducaris inueritatẽ. qua
ueritate ꝑfruaris: ꝑ quid conectaris sum mo
modo. Quȩ tria. unum dm̃ intelligentibus.
unãq substantiam. exclusis uanitatib uariȩ
suꝑsticionis ostendunt. Hic mater recognitis
uerbis quȩ suȩ memoriȩ inherebant. &e qua¬
si euigilans infidem suam. uersum illũ sacer¬
dotis nr̃i. foue p̃cantes trinitas. leta effudit: atq

Expanded text:
uerti et totum intueri trepidamus, nihilque uerti et totum intueri trepidamus, nihilque aliud etiam hoc apparet esse quam deum nulla degeneratione inpediente perfectum. nam ibi totum atque omne perfectum est simulque est omnipotentissimus deus. sed tamen quamdiu quaerimus, nondum ipso fonte atque, ut illo uerbo utar, plenitudine saturati nondum ad nostrum modum nos peruenisse fateamur et ideo quamuis iam deo adiuuante nondum tamen sapientes ac beati sumus. illa est igitur plena satietas animorum, hoc est beata uita, pie perfecteque cognoscere, a quo inducaris in ueritatem, qua ueritate perfruaris, per quid conectaris summo modo. quae tria unum deum intellegentibus unamque substantiam exclusis uanitatibus uariae superstitionis ostendunt. — Hic mater recognitis uerbis, quae suae memoriae penitus inhaerebant, et quasi euigilans in fidem suam uersum illum sacerdotis nostri: foue precantes, trinitas, laeta effudit atque
Abbreviated transcription (Latin):
nullus alius modꝰ imponitur. Si enĩ summꝰ modꝰ
ꝑ summũ modũ modus ẽ: ꝑ se ipsũ modus ẽ. S
ctiã summꝰ modus necesse ẽ ut uerus modꝰ sit.
Ut igitur ueritas mͦ gignitur: ita modus ueri.¬
tate cognoscitur. Neq igitur ueritas sine mo¬
do: neq modus sine ueritate unqͣm fuit. Quid
autẽ di filius dictus ẽ: Ueritas. Quis ẽ qui non
habet patrem: Quis alius qͣm summꝰ modus:
Quisquis igitur ad sũmũ modũ ꝑueritatẽ ue.¬
nerit: beatus est. Hoc ẽ animis đm habere. id ẽ
deo ꝑfrui. Cetera enĩ qͣmuis adeo habeant᷑: ñ
habent dm̃. Ammonitio autẽ queđa quȩ no¬
biscũ agit ut dm̃ recordemur. ut eũ queramus.
ut eum pulso somni fastidio siciamꝰ: de ipso
ad nos fonte ueritatis emanat. Hoc int̾ioribꝰ lu¬
minib nr̃is uibar. sol ille secretus infundit. Huiꝰ
ẽ uerum om̃e quod loquimur.: qñ adhuc uel
minꝰ sanis. uł repente aꝑtis ocuł. audacter con¬

Expanded text:
nullus alius modus inponitur; si enim summus modus nullus alius modus inponitur; si enim summus modus per summum modum modus est, per se ipsum modus est. sed etiam summus modus necesse est, ut uerus modus sit. ut igitur ueritas modo gignitur, ita modus ueritate cognoscitur. neque igitur ueritas sine modo neque modus sine ueritate umquam fuit. quis est dei filius? dictum est: ueritas. quis est, qui non habet patrem? quis alius quam summus modus? quisquis igitur ad summum modum per ueritatem uenerit, beatus est. hoc est animis deum habere, id est deo perfrui. cetera enim quamuis a deo habeantur, non habent deum. Admonitio autem quaedam, quae nobiscum agit, ut deum recordemur, ut eum quaeramus, ut eum pulso omni fastidio sitiamus, de ipso ad nos fonte ueritatis emanat. hoc interioribus luminibus nostris iubar sol ille secretus infundit. huius est uerum omne, quod loquimur, etiam quando adhuc uel minus sanis uel repente apertis oculis audacter con
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Cum uͦ sapientiã contemplatur inuentã.
cũq ut huiꝰ pueri uerbo utar ad ipsam se tenet.
nec se ad simulachroꝵ fallaciã. quoꝵ pondus am¬
plerus a deo suo cadere atq demergi solet. ulla com.¬
motus in anitate conuertit: nichil im moderatio¬
nis & ideo nichil egestatis. nichil igitur miseriȩ
ꝑtimescit. Habet gͦ modũ suũ idẽ sapientiã.
quisqͥs beatus. Quȩ autẽ dicenda sapientia: nͥ
quȩ di sapientia ẽ: Accepimꝰ etiam auctorita.¬
te diuina. cłi filiũ nichil ẽẽ aliud: quã di sapien
tiã. Et est di filius ꝓfecto d̾s. Deum igitur habet:
quisqͥs beatus c̃. Quod omĩb nob ĩa ante pla¬
cuit. cũ hoc conuiuiũ ingressi sumꝰ. S quid pu¬
tatiseẽ sapientiam nisi ueritatẽ: Etiam. hoc eñi
dictum ẽ: ego sum ueritas. Ueritas autẽ ut sit.
fit ꝑ aliquẽ sũmum modũ a quo ꝓcedit: & in
quẽ semꝑ facta conuertit. Ipsi autẽ sũmo modo.

Expanded text:
tur. cum uero sapientiam contemplatur inuentam tur. cum uero sapientiam contemplatur inuentam cumque, ut huius pueri uerbo utar, ad ipsam se tenet nec se ad simulacrorum fallaciam, quorum pondus amplexus a deo suo cadere atque demergi solet, ulla commotus inanitate conuertit, nihil inmoderationis et ideo nihil egestatis, nihil igitur miseriae pertimescit. habet ergo modum suum, id est sapientiam, quisquis beatus est. Quae est autem dicenda sapientia nisi quae dei sapientia est ? accepimus autem etiam auctoritate diuina dei filium nihil esse aliud tiam, et est dei filius profecto deus. deum habet igitur quisquis beatus est; quod omnibus nobis iam ante placuit, cum hoc conuiuium ingressi sumus. sed quid putatis esse sapientiam nisi ueritatem? etiam hoc enim dictum est: ego sum ueritas. ueritas autem ut sit, fit per aliquem summum modum, a quo procedit et in quem se perfecta conuertit. ipsi autem summo modo
Abbreviated transcription (Latin):
aũ. Nam ñ nisi ab ope dicta ẽ opulentia. Quo¬
modo autẽ opitulatur quod nimiũ c̃. cũ in¬
nitudine aũ modus. Mod̾g animi in sap̃ia ẽ. Tnde
llud p̃clarumẽ. & ñ immerito diffamat᷑. Hoc pͥmũ
iuita esse utile. ut nequid nimis. dixxramus aũ
ẽẽ aliud miseriã quã egestatẽ. eum beatum ẽẽ fatere¬
mur qui ñ egeret. Est aũ inuentũ. Eigo beatum ẽẽ
nieħ ẽ aliud quã ñ egere. Hoc aũ ẽ ẽẽ sapiente. Si aũ
queritis qͥđ sit sap̾ia. iã&e ipsã rõ q̃ntũ in p̃sentia potu¬
it euoluit atq erant. Hich enĩ ẽ aliud quã modus
animi. Hoc : aqͦ sese animꝰ librat. ut neq exeurrat
inimiũ neq infra quã plenũ ẽ coartet᷑. E xcurrit
deratorũ miseroꝵs q animi sibileticias atꝙ potẽ¬
tias comꝑari putant. Coartatur autẽ sordibus.
timorib. merore. cupiditate atq aliis quȩcũꝙ
sunt: quib miseros homines etiã miseri confiten¬

Expanded text:
dum. nam non nisi ab ope dicta est opulentia. quodum. nam non nisi ab ope dicta est opulentia. quomodo autem opitulatur, quod nimium est, cum innitudine autem modus: modus igitur animo in sapientia est. unde illud praeclarum est et non inmerito diffamatum: hoc primum in uita esse utile, ut ne quid nimis. Dixeramus auteesse aliud miseriam quam egestatem, eum beatum esse fateremur, qui non egeret. est autem inuentum. ergo beatum esse nihil est aliud quam non egere, hoc est esse sapientem. si autem quaeritis, quid sit sapientia, iam et ipsam ratio, quantum in praesentia potuit, euoluit atque eruit; nihil est enim aliud quam modus animi, hoc est quo sese animus librat, ut neque excurrat in nimium neque infra quam plenum est coartetur. excurrit deratorum miserorumque animi sibi laetitias atque potentias conparari putant. coartatur autem sordibus timoribus maerore cupiditate atque aliis, quaecumque sunt, quibus homines miseros etiam miseri confiten
Abbreviated transcription (Latin):
cui ẽ non ẽe contrariũ. s ꝓpter uulgarem loqͥn¬
di consuetudinem qua frugalitas quasi parsimo¬
nia dici solet. duob consequentib quid senserit
illustrauit: subiciendo modestiã & temꝑantiam.
Et hecduo uerba diligentius attendamꝰ. Mo.¬
destia antique dicta ẽ amodo. & a temꝑie tẽ¬
perantia. Ubi autẽ modus ẽ atq temꝑies. nec
plus ẽ quicqͣm nec minꝰ. Ipsa igit᷑ ẽ plenitudo.
quã egestati contrariam posueramꝰ. multo me¬
uus quã si abundantiã poneremꝰ. In abundan¬
tia enĩ intelligitur affluentia. & quasi rei nimmi¬
um exuberantis effusio. Quod cũ euenit ultra
quã satis ẽ. etiam ibi desideratur modus. st re
quȩ imia ẽ. modo eget. Ergo nec ab ipsa redun¬
dantia egestas aliena ẽ. Amodo autẽ & plus. et
minꝰ aliena sunt. Ipsam etiã opulentiã si discu¬
tias. inuenies eam nichil aliud tenere qͣm mo.¬

Expanded text:
cui est non esse contrarium. sed propter uulgarem loquencui est non esse contrarium. sed propter uulgarem loquendi consuetudinem, qua frugalitas quasi parsimonia dici solet, duobus consequentibus quid senserit inlustrauit subiciendo modestiam et temperantiam; et haec duo uerba diligentius adtendamus. Modestia utique dicta est a modo et a temperie temperantia. ubi autem modus est atque temperies, nec plus est quicquam nec minus. ipsa est igitur plenitudo, quam egestati contrariam posueramus, multo melius, quam si abundantiam poneremus. in abundantia enim intellegitur affluentia et quasi rei nimium exuberantis effusio. quod cum euenit ultra quam satis est, etiam ibi desideratur modus et res, quae nimia est, modo eget. ergo nec ab ipsa redundantia egestas aliena est, a modo autem et plus et minus aliena sunt. ipsam etiam opulentiam si discutias, inuenies eam nihil aliud tenere quam mo
Abbreviated transcription (Latin):
hic grãmaticoꝵ formidine laboramꝰ. aut metu¬
endum ẽ ne ab eis castigemur: quod incurio.¬
se utimur uerbis qui res suas nobis ad uten¬
dũ dederunt. Ubi cum arrisissent. gͦ quia
mentesuras in quã cum intenti ẽẽtis indm ue¬
lut queda oracula non contempnere statui ui¬
deamus quid sibi uelit hoc nom̃. Nam nullum
accõmodatius arbitror esse ueritati. Penitu¬
do igitur & egestas contrarias. At etiam hic si¬
militer ut innequicia &e frugalitate. apparent il¬
laduo ẽẽ & non eẽ. & si egestas ipsa stulticia. ple¬
nitudo erat sapientia. merito etiã omĩum uir.¬
tutum matre multi frugalitatẽ ẽẽ dixerunt. Qͥ¬
b consentiens tullius etiam in populari oratio.¬
ne ait. Ut uolet quisq accipiat. ego tam̃ frugalita tẽ
idest & modestiã & temꝑantiam. uirtutũ maxi¬
ma udico. Prorsus doctissime atq decentissime
Considerauit enĩ frugem. id ẽ illud qđ eẽ dicimꝰ.

Expanded text:
hic grammaticorum formidine liberabimur aut metuhic grammaticorum formidine liberabimur aut metuendum est, ne ab eis castigemur, quod incuriose utimur uerbis, qui res suas nobis ad utendum dederunt. - Ubi cum adrisissent: Ergo quia mentes uestras, inquam, cum intenti estis in deum, uelut quaedam oracula non contemnere statui, uideamus, quid sibi uelit hoc nomen; nam nullum adcommodatius esse arbitror ueritati. plenitudo igitur et egestas contraria sunt; at etiam hic similiter, ut in nequitia et frugalitate, apparent illa duo, esse et non esse, et, si egestas est ipsa stultitia, plenitudo erit sapientia. merito etiam uirtutum omnium matrem multi frugalitatem esse dixerunt. quibus consentiens Tullius etiam in populari oratione ait: ut uolet quisque accipiat; ego tamen frugalitatem, id\' est modestiam et temperantiam, uirtutem maximam iudico : prorsus doctissime ac decentissime; considerauit enim frugem, id est illud, quod esse dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
eminere: eẽ. & ñ eẽ. Egestati autẽ de qua que¬
stioẽ. quid putamꝰ ẽẽ. contrariũ: hic cũ ali¬
quantũ cuntarentur. sidicã inquit trigeciuᷤ
diuitias: uideo his pauꝑtatẽ ẽẽ contrariam.
ẽ quide inqͣm uicinũ nam pauꝑtas & egestaᷤᷤ
unũ atq idem accipi solet. tamen aliud uerbũ
inueniendum est. ne meliori parti desit unũ
uocabulum. ut cũ illa pars pauꝑtatis & ege¬
statis nomine abundet. ex hac parte solum op¬
ponatur diuitiarũ nomen. Nichil enĩ absur¬
dius qͣm huic sit egestas uocabuli. ubi ẽ con¬
traria pars egestati. Pienitudo inquit licentiꝰ
si dici potest. uidetur mͥrecte opponi egestati.
Postea inquã de uerbo queremꝰ. fortasse diligẽ¬
tius. Non enĩ hoc eurandum ẽ in inquisitio¬
ne ueritatis. Quamuis enĩ salustiꝰ lectissimꝰ
pensator uerboꝵ egestati opposuerit opulen¬
tiam tam̃ accipio istam plenitudinẽ. non eni

Expanded text:
eminere, esse et non esse. egestati autem, de qua quaeeminere, esse et non esse. egestati autem, de qua quaestio est, quid putamus esse contrarium? - Hic, cum aliquantum cunctarentur: Si dicam, inquit Trygetius, diuitias, uideo his paupertatem esse contrariam. — Est quidem, inquam, uicinum; nam paupertas et egestas unum atque idem accipi solet. tamen aliud uerbum inueniendum est, ne meliori parti desit unum uocabulum, ut, cum illa pars paupertatis et egestatis nomine abundet, ex hac parte solum opponatur diuitiarum nomen. nihil enim absurdius, quam ut hic sit egestas uocabuli, ubi est contraria pars egestati. — Plenitudo, inquit Licentius, si dici potest, uidetur mihi recte opponi egestati. Postea, inquam, de uerbo quaeremus fortasse diligentius; non enim hoc curandum est in conquisitione ueritatis. quamuis enim Sallustius, lectissimus pensator uerborum, egestati opposuerit opulentiam, tamen accipio istam plenitudinem. non enim nec
Abbreviated transcription (Latin):
tem ẽe conficimus: Quod cum om̃s ita esse
faterentur: illud iam inquã sequitur ut ui¬
deamus quis non egeat. Is enĩ erit sapiens &
beatus. Egestas autẽm stulticia ẽ. Egestatisꝙ
nomen. Hoc autem uerbum sterilitatẽ quan¬
dam &e in oprã solet significare. Attendite al¬
tius queso quanta cura priscoꝵ hominũ si¬
ue omnia. siue qđ manifestum ẽ quȩda uer¬
ba creata sunt. earum maxime. quarũ erat no¬
ticia ꝑnecessaria. Iam enĩ conceditis omnẽ stultũ
eqere: &e omne qiuiegeat stultum ẽẽ. Credo uose¬
tiam concedere animũ stultum ẽẽ uiciosum.
omĩaꝙ animi uicia: uno stulticiȩ noĩe inclu¬
di. Primo autẽ die huiꝰ disputationis nr̃e. ne¬
quiciã dixeramꝰ eẽ ab eo dictam. qđ nec quie¬
quã sit: cui contrariã frugalitatẽ afruge fu¬
isse nominatã. Ergo inhis duob contiarus. h
est frugalitate atq nequicia. illa duo uidentur

Expanded text:
tem esse conficimus? Quod cum omnes ita esse tem esse conficimus? Quod cum omnes ita esse faterentur: Illud iam, inquam, sequitur, ut uideamus, quisnonegeat; is enim erit sapiens et beatus. egestas autem stultitia est egestatisque nomen; hoc autem uerbum sterilitatem quandam et inopiam solet significare. adtendite ergo altius, quanta cura priscorum hominum siue omnia siue, quod manifestum est, quaedam uerba creata sunt earum rerum maxime, quarum erat notitia pernecessaria. iam enim conceditis omnem stultum egere et omnem qui egeat stultum esse; credo uos etiam concedere animum stultum esse uitiosum omniaque animi uitia uno stultitiae nomine includi. primo autem die huius disputationis nostrae nequitiam dixeramus esse ab eo dictam, quod necquicquam sit, cui contrariam frugalitatem a fruge fuisse nominatam. ergo in his duobus contrariis, hoc est frugalitate atque nequitia, illa duo uidentur
Abbreviated transcription (Latin):
nudum. Non enĩ ueste accedente. ueluti aliqͣ
res mobilis nuditas fugit. Sic gͦ dicimꝰ aliqͤm
habere egestatem: quasi dicamꝰ habere nudita¬
tem. Egestas enĩ nomen ẽ non habendi. Quã
obrem ut quod uolo explicem sicut possũ.
ita dicitur habet egestatẽ: quasi dicatur ha¬
bet ñ habere. Itaq si stulticiam ipsam ueram
egestatẽ ẽe monstratum ẽ: uide iam questionẽ
quam susceꝑamus. utrum soluta sit. Dubita¬
batur enĩ inter nos utrũ cum appellaremus
miseriam: nichil aliud qͣm egestatem nomi¬
naremꝰ. Dedimꝰ autem rationẽ. recte stultici¬
am uocariegestatẽ. Sicut gͦ & omĩs stultꝰ mi¬
ser. & omĩs miser stultꝰ est: ita necesse ẽ non solũ
omñe qui egeat miserũ. s etiam omnẽ qͥ mi-¬
ser sit egentem ẽe fateamur. At si ex eo quod
conficitur stulticiam. ẽe. miseriam: cur non
ex eo quod & quisqͥs eget miser ẽ. & quisqͥs
miser ẽ eget. nichil aliud miseriã quã egesta¬

Expanded text:
nudum. non enim ueste accedente ueluti aliqua nudum. non enim ueste accedente ueluti aliqua res mobilis nuditas fugit. sic ergo dicimus aliquem habere egestatem, quasi dicamus habere nuditatem. egestas enim uerbum est non habendi. quam ob rem, ut quod uolo explicem. sicut possum, ita dicitur \'habet egestatem\', quasi dicatur \'habet non habere\'. itaque si stultitiam ipsam ueram certam egestatem esse monstratum est, uide iam quaestionem quam susceperamus, utrum soluta sit. dubitabatur enim inter nos, utrum, cum appellamus miseriam, nihil aliud quam egestatem nominaremus. dedimus autem rationem recte stultitiam uocari egestatem. sicut ergo et omnis stultus miser et omnis miser stultus est, ita necesse est non solum omnem, qui egeat, miserum, sed etiam omnem, qui miser sit, egentem esse fateamur. at si ex eo, quods est, conficitur stultitiam esse miseriam, cur non ex eo, quod et quisquis eget miser et quisquis miser est eget, nihil aliud miseriam quam egesta
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ omĩs stultus miser: ita omĩs miser stul¬
tus ẽ. Ergo ut omĩs egestas miseria. ita omĩs
cius cum se parũ intellexisse diceret: quid inqͣ
int̃ nos ratione conuenit: Cum egere inquit:
qui sapientiam ñ habeat. Quid ẽ gͦ in quã egere:
Sapientiam inquit. non habere. Quid ẽ inqͣm
sapientiam non habere: hic cum taceret: ñ ne
hoc ẽ inqͣm habere stulticiam: hoc inquit. Ni
chil ẽ gͦ aliud inqͣm habere egestatem: quam
habere stulticiam. Ex quo iam necesse ẽ egestatẽ
alio uerbo nominari. quandostulticia nomi¬
natur. qͣnqͣm nescio quomodo dicamꝰ habet e¬
gestatem. aut habet stulticiam. Tale ẽ enĩ.
ac silocum aliquẽ quiluminari careat dica.¬
mus habere tenebras: qđ nichil ẽ. aliud quã
lum̃ non habere. Non eñ tenebre quasi ueni¬
unt aut recedunt. s carere lumine. hoc ipsũ
ẽ iam tenebrosũ ẽẽ. ut carere ueste hoc ẽ esse

Expanded text:
autem omnis stultus miser, ita omnis miser stulautem omnis stultus miser, ita omnis miser stultus est. ergo ut omnis egestas miseria, ita omnis onem Trygetius cum se parum intellexisse diceret: Quid, inquam, inter nos ratione conuenit? — Eum egere, inquit, qui sapientiam non habeat. — Quid est ergo, inquam, egere? — Sapientiam non habere. — Quid est, inquam, sapientiam non habere ? hic cum taceret: Nonne hoc est, inquam, habere stultitiam ? — Hoc, inquit. — Nihil est ergo aliud, inquam, habere egestatem quam habere stultitiam; ex quo iam necesse est egestatem alio uerbo nominari, quando stultitia nominatur; quamquam nescio quomodo dicamus: \'habet egestatem\' aut \'habet stultitiam\'. tale est enim, ac si locum aliquem, qui lumine careat, dicamus habere tenebras, quod nihil est aliud quam lumen non habere. non enim tenebrae quasi ueniunt aut recedunt, sed carere lumine, hoc ipsum est iam tenebrosum esse, ut carere ueste, hoc est esse
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quamegere sapientia: & qui sapientia ñ e¬
get. nulla re omĩno egere potest. Est gͦ animi
egestas inqͣm: nicħ aliud qͣm stulticia. Hec ẽ enĩ
contraria sapientiȩ: & ita contraria. ut mors
uite: ut beata uita misere. Hoc ẽ sine aliqͦ me¬
dio. Nam ut omnis ñ beatus homo miser ẽ.
omĩsq homonon mortuus uiuit: sic omnẽ
ñ stultũ manifestum ẽ ẽẽ sapientẽ. Ex quo &
illud iam licet uidere. ñ ex eo tantũ sergium
oratam fuisse miserũ quod timebat ne fortunȩ
illa munera amitteret: s quia stultus erat. Q
fit ut miserior eẽt: si tam pendulis nutib his
quȩ bona putabat nichil omnino metuisset.
esset enĩ non fortitudinis excubiis. s mentisso¬
pore securior: & altiore stulticia demersius mi¬
ser. At siomĩs qui caret sapientia magnã pa¬
titur egestatem: omĩsq compos sapientiȩ ni¬
chilo eget. sequitur ut stulticia sit egestas. Ut

Expanded text:
est quam egere sapientia et, qui sapientia noneest quam egere sapientia et, qui sapientia noneget, nulla re omnino egere potest. Est ergo animi egestas, inquam, nihil aliud quam stultitia. haec est enim contraria sapientiae et ita contraria, ut mors uitae, ut beata uita miserae, hoc est sine aliqdio. nam ut omnis 11011 beatus homo miser est omnisque homo non mortuus uiuit, sic omnem non stultum manifestum est esse sapientem. ex quo et illud iam licet uidere, non ex eo tantum Sergium Oratam fuisse miserum, quod timebat, ne fortunae illa munera amitteret, sed quia stultus erat. quo fit, ut miserior esset, si tam pendulis nutantibusque his, quae bona putabat, nihil omnino metuisset. esset enim non fortitudinis excubiis sed mentis sopore securior et altiore stultitia demersius miser. at si omnis, qui caret sapientia, magnam patitur egestatem omnisque compos sapientiae nihilo eget, sequitur, ut stultitia sit egestas. ut
Abbreviated transcription (Latin):
cũ approbauisset cum cęteris etiam ipsa cuiꝰ
sententiã defendebam aliqͣntum tam̃ ad du-¬
bitans. nescio inquit tam̃ & nondũ plane in¬
telligo. quomͦ ab egestate possit miseria. aut
egestas amiseria separi. Nam & iste qui diues
&e locuples erat. & nichil ut dicitis ampliꝰ desi.¬
derabat. tamen quia metuebat ne amitteret.
egebat sapientia. Ergone hunc egentẽ diccremꝰ
si egeret argento & pecunia: cũ egeret sapientia
ñ dicemꝰ: Ubi om̃s cum mirando exclamassent.
me ipso etiam ñ mediocrit alacri atq leto qd̃
ab ea potissimũ dictum ẽẽt. qđ ꝓmagno de phi¬
losophorũ libris atq ultimũ ꝓferre ꝑauerã.
uidetis ne inqͣm aliud ẽẽ multas uariasq do¬
ctrinas. aliud animũ attentissimũ in deum:
Nam unde ista quȩ miramur: nisi inde ꝓce¬
dunt: Hic licentius letus exclamans ꝓrsus in¬
quit nicħ uerius nichil diumꝰ dici potuit.
Nam &e maior ac miserabilior egestas nulla

Expanded text:
cum adprobauisset cum ceteris etiam ipsa, cuius cum adprobauisset cum ceteris etiam ipsa, cuius sententiam defendebam, aliquantum tamen addubitans: Nescio, inquit, tamen et nondum plane intellego, quomodo ab egestate possit miseria aut egestas a miseria separari. nam et iste, qui diues et locuples erat et nihil, ut dicitis, amplius desiderabat, tamen, quia metuebat ne amitteret, egebat sapientia. ergone hunc egentem diceremus, si egeret argento et pecunia, cum egeret sapientia, non dicemus? — Uli cum omnes mirando exclamassent me ipso etiam non mediocriter alacri atque laeto, quod ab ea potissimum dictum esset, quod pro magno de philosophorum libris atque ultimum proferre paraueram: Uidetisne, inquam, aliud esse multas uariasque doctrinas, aliud animum adtentissimum in deum? nam unde ista, quae miramur, nisi inde procedunt? — Hic Licentius laetus exclamans: Prorsus, inquit, nihil uerius, nihil diuinius dici potuit. nam et maior ac miserabilior egestas nulla
Abbreviated transcription (Latin):
ne uob̃ eguisse: Etiam si concedam inquit li.¬
centius nichil eum plus desiderasse quod inho.¬
mine ñ sapiente nescio quomͦ accipiam. metu.¬
ebat tamen: erat enĩ ut dicitur ingenii ñ ma-¬
li.ne illa omĩa sibi uł uno aduerso impetu ra¬
perentur. Non enĩ magnũ erat. intelligere
talia cuncta quantacunq eẽnt esse sub casib
constituta. Tum ego arridens:. uides inqͣm
licenti fortunatissimũ istum hoĩem: abeata ui¬
ta ingenii bonitate impeditum. Quo enim
erat acutior: eo udebat illa omĩa se posse amitte.
quometu frangebatur: illudq uulgare satis
asserebat: diuitem hõem malo ẽẽ cordatũ. Hic
cum & ille &e cȩteri arrisissent: illud tam̃ in¬
quã diligentius attendamꝰ. quia & si timuit
iste. ñ eguit. Unde questio ẽ. Egere ẽ enĩ in nõ
habendo: ñ intimore amittendi quȩ habeas.
Erat autẽ iste miser quia timebat. qͣmuis ñ
egeret. Non gͥ omĩs qui miser ẽ eget. Quod

Expanded text:
rne uobis eguisse? — Etiamsi concedam, inquit Lirne uobis eguisse? — Etiamsi concedam, inquit Licentius, nihil eum plus desiderasse, quod in homine non sapiente nescio quomodo accipiam, metuebat tamen — erat enim, ut dicitur, ingenii non mali — ne illa omnia sibi uel uno aduerso impetu raperentur. non enim magnum erat intellegere talia cuncta, quantacumque essent, esse sub casibus constituta. — Tum ego arridens: Uides, inquam, Licenti, fortunatissimum istum hominem a beata uita ingenii bonitate inpeditum. quo enim erat acutior, eo uidebat illa omnia se posse amittere; quo metu frangebatur illudque uulgare satis adserebat infidum hominem malo suo esse cordatum. Hic cum et ille et ceteri adrisissent: Illud tamen, inquam, diligentius adtendamus, quia, etsi timuit iste, non eguit, unde quaestio est. egere est enim in non habendo, non in timore amittendi quae habeas. erat autem iste miser, quia metuebat, quamuis non egeret. non igitur omnis, qui miser est, eget. — Quod
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ concedende difficultatem illa resfacit. qd
multis in magna fortuitarũ rerũ copia con¬
stitutis. ita facilia sunt omĩa. ut ad eoꝵ nutũ
p̃sto sit: quicquid cupiditas poscit. Difficilis
quide ista uita ẽ. S fingamꝰ aliquẽ tamen
quałe tulliꝰ dicit fuisse oratam. Quis enĩ fa-¬
cile dicat oratam egestate laborasse hoĩem
ditissimũ. amenissimũ. deliciosissimũ. cui
neq ad uoluptatem quicqͣm defuit. neq ad
grãm.neq ad bonam integramq ualitudi-¬
nẽ: Nam et prediis fecundissimis. & ami¬
cis iocundissimis quantũ libuit abunda-¬
uit: & illis omĩb aptissime ad salutẽ corꝑis
usus ẽ. eiusq ut breuiter totũ explicem: om̃e
instiͣtu uoluntatẽꝙ omnẽ successio ꝓspera
consecuta ẽ. S fortasse inquiet aliquis ur̃m.
plus ipsum quã habebat habere uoluisse. hoc
ignoramꝰ. S quod satis ẽ questioni. faciamui
eum ñ desiderasse ampliꝰ qͣm tenebat. Uidet᷑¬

Expanded text:
tiae concedendae difficultatem illa res facit, quod tiae concedendae difficultatem illa res facit, quod multis in magna fortuitarum rerum copia constitutis, quibus ita facilia sunt omnia, ut ad eorum nutum praesto sit quidquid cupiditas poscit, difficilis quidem ista uita est. sed fingamus aliquem tamen, qualem Tullius fuisse dicit Oratam. quis enim facile dicat Oratam egestate laborasse, hominem ditissimum amoenissimum deliciosis simun, cui neque ad uoluptatem quicquam defuit neque ad gratiam neque ad bonam integramque ualetudinem ? nam et praediis quaestuosissimis et amicis iucundissimis, quantum libuit, abundauit et illis omnibus aptissime ad salutem corporis usus est eiusque, ut breuiter totum explicem, omne institutum uoluntatemque omnem successio prospera consecuta est. sed fortasse inquiet aliquis uestrum plus illum, quam habebat, habere uoluisse. hoc ignoramus. sed, quod satis est quaestioni, faciamus eum non desiderasse amplius, quam tenebat; uidetu
Abbreviated transcription (Latin):
sis: stultum acimittere ẽ. Uitabit gͦ mortẽ
ac dolorem.quantũ potest & quantũ decet:
ne si minime uitauerit.ñ exeo miser sit qͥa
hȩc accidunt. s quia uitare cum posset noluit.
quod manifestum stulticiȩ signumẽ. Erit
gͦ ista non uitans. ñ earũ rerum ꝑ pessione:
s stulticia miser. Si autẽ non ualuerit e¬
uitare cum id sedulo ac decenter egerit: non
eum ista irruentia miserũ facient. Et enĩ et
illa eiusdem comici sententia ñ minꝰ uera ẽ:
qͣm non potest id ficri quod us. id uelis qđ
possis. Quomͦ erit miser cui nichil accidit
preter uoluntatẽ: quia quod sibi uidet ñ
posse ꝓuenire. ñ potest uelle: Habet enĩ re¬
rum certissimarũ uoluntatem. id ẽ ut qđ
agit ñ agat nisi ex uirtutis quoda p̾scripto
& diuina lege sapientiȩ: quȩ nullo abeo pac¬
to eripi possunt. Iamnunc uidete utrũ etiã
omĩs qui miser ẽ egeat. Nam huic senten¬

Expanded text:
sis, stultum admittere est. uitabit ergo mortem sis, stultum admittere est. uitabit ergo mortem ac dolorem, quantum potest et quantum decet, ne, si minime uitauerit, non ex eo miser sit, quia haec accidunt, sed quia uitare cum posquod manifestum stultitiae signum est. Erit ergo ista non vitans, non earum rerum perpessione, sed stultitia miser. Si autem non valuerit evitare, cum id sedulo ac decenter egerit, non eum ista irilla eiusdem comici sententia non minus uera est: quoniam non potest id fieri, quod uis, id uelis, quod possis. quomodo erit miser, cui nihil accidit praeter uoluntatem, quia, quod sibi uidet non posse prouenire, non potest uelle? habet enim rerum certissimarum uoluntatem, id est ut quidquid agit non agat nisi ex uirtutis quodam praescripto et diuina lege sapientiae, quae nullo ab eo pacto eripi possunt. lam nunc uidete, utrum etiam omnis, qui miser est, egeat. nam huic senten
Abbreviated transcription (Latin):
ut int̾ uiuũ & mortuũ mediũ nichil inueniri
queat. Quod cum aliqui eorũ paulo tardius in¬
tellexissent:me id quib potui uerbis ad eoꝵ
sensum accõmodatis. aꝑiente atq uersante:
gͦ inqͣm miserũ eẽ omnẽ qui egeat dubitat ne.¬
moꝰ: nec nos terrent quȩda sapientiũ corpori
necessaria: non enĩ eiseget ipse animꝰ. in quo
posita ẽ beata uita. Ipse enĩ ꝑfectus ẽ. Nuirꝰ
autẽ ꝑfectus aliquo eget: s quod uidetur cor¬
pori necessariũ sumit si affluerit. Si ñ affue¬
rit. ñ istarum rerũ eum frangit inopia. Oĩs
namq sapiens fortis ẽ. Nullus autẽ fortis ali.¬
quid metuit. Non igitur metuit sapiens aut
mortẽ corꝑis aut dolores: quib pellendis ł¬
euitandis uł differendis sunt necessaria illa
quorum ei potest contingere inopia: s tam̃
ñ desuit eis bene uti.si ipsa ñ desunt. Uerissi.¬
ma ẽ enĩ illa sententia: nã tu quod uitare pos.¬

Expanded text:
ut inter uiuum et mortuum medium nihil inueniri ut inter uiuum et mortuum medium nihil inueniri queat. Quod cum aliqui eorum paulo tardius intellexissent me id quibus potui uerbis ad eorum sensum adcommodatis aperiente atque uersante: Ergo, inquam, miserum esse omnem, qui egeat, dubitat nemo nec nos terrent quaedam sapientium corpori necessaria. non eis eget ipse animus, in quo posita est beata uita. ipse enim perfectus est; nullus autem perfectus aliquo eget et, quod uidetur corpori necessarium, sumet, si adfuerit, si non adfuerit, non eum istarum rerum franget inopia. omnis namque sapiens fortis est, nullus autem fortis aliquid metuit: non igitur metuit sapiens aut mortem corporis aut dolores, quibus pellend\'0 uel uitandis uel differendis sunt necessaria illa, quorum ei potest contingere inopia. sed tamen non desinit eis bene uti, si ipsa non desunt. uerissima est enim illa sententia: nam tu quod uitare pos
Abbreviated transcription (Latin):
no die ñ potuimꝰ explicare. Hoc autẽ ita se hab̾e
si ratio demonstrauerit: ꝑfectissime inuentũ
ẽ quid sit beatus. Erit enĩ ille qui ñeget. Omniᷤᷤ
enĩ non miser beatusẽ. Ergo beatus qui egesta¬
te caret si quã dicimus egestatem: eandem mise¬
riam ẽẽ constiterit. Quid enĩ ait trigecius.
ñ potest ex eo iam confici omnẽ non egentẽ bea¬
tum ẽẽ. quo manifestum ẽ omnẽ qui egeat ẽẽ
miserũ: Namcõcessisse nos memini nicħ esse
mediũ inter miserum & beatũ. Aliquidne in¬
quã intermortuũ & uiuũ. tibi mediũ uidet᷑
ẽẽ: Nonne omĩs homo aut uiuus aut mortuꝰ
ẽ: fateor inquit. neq hic ẽẽ aliquid medium.
S quorsum istuc: Quia inqͣm etiam illud te
fateri credo. omnẽ qui ante annum sepultus ẽ
ẽẽ mortuũ. Non negabat. Quid. omĩs ante an¬
nũ sepultus. num ẽ uiuus: Non ait. Sequitur
ñ eget sit beatus: qͣmuis inter miserũ. & beatũ

Expanded text:
no die non potuimus explicare. hoc autem ita se habere no die non potuimus explicare. hoc autem ita se habere si ratio demonstrauerit, perfectissime inuentum est, qui sit beatus; erit enim ille, qui non eget. omnis enim non miser beatus est; ergo beatus est, qui egestate caret, si quam dicimus egestatem eandem miseriam esse constiterit. Quid enim ? ait Trygetius, non potest ex eo iam confici omnem non egentem beatum esse, quo manifestum est omnem, qui egeat, esse miserum? nam concessisse nos memini nihil esse medium inter miserum et beatum. — Aliquidne, inquam, inter mortuum et uiuum tibi medium uidetur esse? nonne omnis homo aut uiuus aut mortuus est? — Fateor, inquit, neque hic esse aliquid medium; sed quorsum istuc ?- Quia, inquam, etiam illud te fateri credo, omnem, qui ante annum sepultus est, esse mortuum. — Non negabat. — Quid? omnis, qui ante annum sepultus non est, uiuit? — Non, ait, sequitur.non eget sit beatus, quamuis inter miserum et beatum
Abbreviated transcription (Latin):
ramꝰ. Quare peto ne fastidio uobis sit ad istam
mensã cras etiam conuenire. Quod cũ om̃s se li¬
bentissime habere dixissent. surreximꝰ.
ercius autẽ dies disputationis nĩx. matuti¬
Inas nubes quȩ nos cogebant inbalneas
dissipauit: tempꝰq ꝓmeridianũ candidissimũ
reddidit. Placuit gͦ in pratuli ꝓpinqua descen-¬
dere:atq omĩb nobis ubi cõmodum uisum ẽ
considentib. reliquuᷤ ita sermo paratus ẽ. Omĩa
pene inqͣm quȩ interroganti michi concedi a
uobis uolui: habeo ac teneo. Quare hodierno
die quo possimꝰ tandem hoc nr̃m conuiuium
aliquo interuallo dierum distinguere:aut ni¬
chil. aut ñ multum erit ut opin or quod michi
uos respondere necesse sit. Dictum enĩ erat ama¬
tre: nichil eẽ aliud miseriã qͣm egestatẽ. Conuenit
inter nos qui egeant. miseros eẽ.S utrum om̃s
etiam miseri egeant. ñ nulla questio. ẽ. qͣm hester¬

Expanded text:
ramus; quare peto, ne fastidio uobis sit ad istam ramus; quare peto, ne fastidio uobis sit ad istam mensam cras etiam conuenire. — Quod cum omnes se libentissime habere dixissent, surreximus. Tertius autem dies disputationis nostrae matutinus nubes, quae nos cogebant in balneas, dissipauit tempusque pomeridianum candidissimum reddidit. placuit ergo in pratuli propinqua descendere atque omnibus nobis, ubi commodum uisum est, considentibus reliquus ita sermo peractus est: Omnia paene, inquam, quae interroganti mihi concedi a uobis uolui, habeo ac teneo; quare hodierno die, quo possumus tandem hoc nostrum conuiuium aliquo interuallo dierum distinguere, aut nihil aut non multum erit, ut opinor, quod mihi uos respondere necesse sit. dictum enim erat a matre nihil esse aliud miseriam quam egestatem conuenitque inter nos, qui egeant miseros esse. sed utrum omnes etiam miseri egeant, nonnulla quaestio est, quam hester
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ beatus. qui qđ uuit ñ habet. gͣ in quã ñ omĩs
qui habet am̃ ꝓpiciũ: beatus ẽ. Si hoc cogit ra¬
tio inquit. ñ possum negare. Ista gͥ distributio erit.
ut om̃is quiiã dm̃ inuenit. & ꝓpicium dm̃ habe.¬
at & beatus sit. Omĩs autem qui dm̃ querit.
ꝓpicium dm̃ habeat. s nondũ fit beatus. Iam
ui quis qͥs uicins atq peccatis adeo se alienat.
ñ modo beatus non sit. s ne deo quide uiuat ꝓ¬
picio. Quod cũ placuisset omib bene habet in¬
qͣm. S adhuc uereor illud uos moueat qđ iam
supuis concesseramꝰ. miserũ eẽ. quis qͥs beatus
ncet. cmi consequens erit. eẽ miserũ hoẽma
uirtutũ possessores pauꝑes nominabimꝰ :
S illud uidete utrum qͦ modo uerum est quod
omĩs egens miser sit. ita sit uerum quod omnis
miser egcat: ita enĩ erit uerũ ncħ eẽ aliud mise¬
riã qͣm egestatẽ. quod me nc̃ cũ diceretur lau¬
dare sensistis. Hoc autẽ hodie longum. ẽ. ut que¬

Expanded text:
 esse, qui quod uult non habet. - Ergo, inquam, non omnis, qui habet deum propitium, beatus est. - Si hoc cogit ratio, inquit, non possum negare. — Ista igitur. inquam, distributio erit. ut omnis, qui iam deum inuenit, et propitium deum habeat et beatus sit, omnis autem, qui deum quaerit. propitium deum habeat sed nondum sit beatus, iam uero quisquis uitiis atque peccatis a deo se alienat, non modo beatus non sit sed ne deo quidem uiuat propitio. Quod cum placuit omnibus: Bene habet, inquam, sed adhuc illud uereor, ne uos moueat quod iam superius concesseramus, miserum esse quisquis beatus non esset; cui consequens erit esse miserum hominemuirtutum poss\'essores pauperes nominabimus? sed illud uidete, utrum, quomodo uerum est, quod omnis egens miser sit, ita sit uerum, quod omnis miser egeat. ita enim erit uerum nihil esse aliud miseriam quam egestatem, quod me nunc, cum diceretur, laudare sensistis. hoc autem hodie longum, ut quae
Abbreviated transcription (Latin):
des ea qua his resistitur. & illud potius ue.¬
rum ẽẽ creditur. Item. quia in ista uita quan¬
quã deo intellecto anima iam beata sit: tam̃
quia multas molestias corꝑis sustinet. sꝑan¬
dum ẽ &e post mortem omiã ista in commoda
non futura. Ergo nec spes dum inhac ẽ uita de
serit animã. S et cumpost hanc uitã tota se
in am̃ collegerit: caritas restat qua ibi teneat᷑
Hamneq dicenda ẽ. fidem habere quod illa
uera sint. quando nulla falsoꝵ interpellati¬
one sollicitatur: neq quicqͣm ei sꝑandum re¬
stat.cum totũ secura possideat. Tria gͥ ad a-
nimã ꝑtinent. ut sana sit. ut aspiciat. ut ui.¬
deat. Alia uͦ tria fides. spes. caritas: pͥmo illo¬

Expanded text:
des ea qua his resistitur, et illud potius verum esse creditur. Item quia in ista vita, quanquam Deo intellecto anima jam beata sit; tamen, quia multas molestias corporis sustinet, sperandum est ei post mortem omnia ista incommoda non futura. Ergo nec spes, dum in hac est vita, animam deserit. Sed cum post hanc vitam tota se in Deum collegerit, charitas restat qua ibi teneatur. Nam neque dicenda est fidem habere quod illa sint vera, quando nulla falsorum interpellatione sollicitatur; neque quidquam sperandum ei restat, cum totum secura possideat. Tria igitur ad animam pertinent, ut sana sit, ut aspiciat, ut videat. Alia vero tria, fides, spes et charitas, primo illo
Abbreviated transcription (Latin):
hec ĩmutabilia uera conspiciunt. Non quia
nouerant ea aliquando & obliti sunt: quod pla¬
toni uł talib uisum ẽ. Contra quorũ opinio¬
nẽ quanta ꝓ suscepto oꝑe dabatur occasio. in
libro duodecimo de tͥnitate disserui. Hoc o¬
pus sic incipit. Uoluenti mͥ multa ac uaria

Expanded text:
haec inmutabilia uera conspiciunt. non quia haec inmutabilia uera conspiciunt. non quia ea nouerant aliquando et obliti sunt, quod Platoni uel talibus uisum est. contra quorum opinionem, quantum pro suscepto opere dabatur occasio, in libro duodecimo de trinitate disserui. Hoc opus sic incipit: Volucnii mild multa ac uaria
Abbreviated transcription (Latin):
erat hec offensio auriũ religiosarũ qͣmuis fit
alia uia uniuersalis: aliȩ autẽ uiȩ dequib et
in psalmo canimꝰ. uias tuas dñe notas fac mi¬
chi: & semitas tuas doce me. & in eo quod ibi
dictum ẽ. penitus ẽẽ ista sensibilia fugien.¬
da. cauendum fuit ne putaremur illam por¬
phirii falsi philosophi tenere sententiã. qua di¬
xit. om̃e corpus ẽẽ fugiendũ. Non autem dixi
ego omĩa sensibilia: s ista hoc ẽ corruptibilia.
S hoc potius dicendũ fuit. Non autem talia sẽ
sibilia futura sunt infuturi scłi cęlo nouo. & ter¬
ra noua. Item quodã loco dixi quod disciplinis
liberalib eruditi. sine dubio inse illas ob¬
liuione obrutas eruunt discendo & quo¬
dam mͦ refodiunt. S hoc quoq imꝓbo. Cre¬
dibilius est enĩ proptea uera respondere de
quibda disciplinis etiã imꝑitos earũ quando
bene interrogantur. qr p̃sens est eis quantũ
id capere possunt lumen rationis et̾nȩ:ubi

Expanded text:
erat haec offensio aurium religiosarum, quamuis alia erat haec offensio aurium religiosarum, quamuis alia sit illa uniuersalis uia, aliae autem uiae, de quibus et in Psalmo canimus: uias tuas, domine, notas fac mihi et semitas tuas doce me. in eo, quod ibi dictum est, pmitus ista sensibilia fugienda, cauendum fuit, ne putaremur illam Porfyri falsi philosophi tenere sententiam, qua dixit omne corpus esse fugiendum. non autem dixi ego: omnia sensibilia, sed: . ista, hoc est corruptibilia; sed hoc potius dicendum fuit, non autem talia sensibilia sensibilia futura sunt in futuri saeculi caelo nouo et terra noua. Item quodam loco dixi, quod disciplinis liberalibus crudili sine dubio in se illas obliuione obrutas eruunt discendo et quodam modo refodiunt. sed hoc quoque inprobo. crelibilius est enim propterea uera respondere de quibusdam disci- plinis etiam inperitos earum, quando bene interrogantur, quia praesens est eis, quando id capere possunt, lumen rationis aeternae, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
denda fuerant uerba. ut diceretur: quẽ morta¬
lis corꝑis sensus ignorat. Si autẽ mundus dictꝰ
ẽ quẽ sensus ignorat: ille recte intelligitur. qͥ
futurus. ẽ. celo nouo & terra noua. S etiam hic
addenda erant illa: ut diceretur mortalis cor¬
poris sensus. S illo more adhuc loquebar. quo
sensus ꝓprie corꝑis appellatur. Nec assidue re-¬
petendum.ẽ. quod & suꝑius inde iam dixi: sed
hoc recolendum. ubi cũq ista locutio in meis litte¬
ris inuenitur. & ubi dixi de patre & filio. qui
gignit & quemgignit unum ẽ. dicendũ fuit
unũ sunt. sicut aꝑte ipsa ueritas loquitur
dicens: ego & pater unum sumꝰ. Nec illud mi¬
chi placet quod in ista uita. deo intellecto.
iam beatam ẽẽ aĩam dixi: nisi forte spe. Item
qđ dixi ad sapientiȩ cognitionẽ non una uia
ꝑueniri. ñ bene sonat: quasi alia uia sit pre¬
ter xp̃m: qui dixit ego sum uia. Uitanda gͦ

Expanded text:
denda fuerant uerba, ut diceretur: quem mortadenda fuerant uerba, ut diceretur: quem mortalis corporis sensus ignorat. si autem mundus dictus est, quem sensus ignorat, ille recte intellegitur, qui futurus est caelo nouo et terra noua; sed etiam hic addenda erant illa, ut diceretur: mortalis corporis sensus. sed illo more adhuc loquebar, quo sensus proprie corporis appellatur, nec adsidue repetendum est, quod et superius inde iam dixi, sed hoc recolendum, ubicumque ista locutio in meis litteris inuenitur Et ubi dixi de patre et filio: qui gignit et quem gignit. unum est, dicendum fuit: unum sunt, sicut aperte ipsa ueritas loquitur dicens: ego et pater unum sumus. nec illud mihi placet, quod in ista uita deo intellecto iam beatam esse, animam dixi, nisi forte spe. item quod dixi: ad sapientiae coniunctionem non una uia perueniri non bene sonat; quasi alia uia sit praeter Christum, qui dixit: ego sum uia. uitanda ergo
Abbreviated transcription (Latin):
meũ & amorẽ indagande ueritatis. de
his quȩ maxime scire cupiebã ine
interrogans. michiq respondens. tanqͣm du¬
o ẽẽmus ratio & ego. cum solus eẽm. Unde.
hoc opus soliloquia nominaui. S imꝑfec.¬
tum remansit. Ita tamen. ut in pͥmo libro
quereretur & ut cumq appareret quał esse
debeat. qui uult ꝑcipere sapientiã: quȩ uti.¬
q ñ sensu corꝑis s mente ꝑcipitur. & qua¬
dam ratiocinatione in libri fine colligitur.
ea quȩ uere sunt. ĩ mortalia ẽẽ. In scło autẽ
de ĩmortalitate anime diu res agitur: & ñ ꝑa¬
gitur. In his sane libris ñ approbo qđ in ora¬
tione dixi: ds qui nisi mundos uerũ scire
noluisti. Responderi enĩ potest: multos etiã
ñ mundos. multa scire uera. Neq enĩ diffim¬
tum ẽ hic quid sit uerũ: qd̾ nͥ mundiscire
ñ possunt. &e quid sit scue. Et illud qđ̃ ibi po¬
situm ẽ. & ds cuius ẽ regnum totus mundus.
quem sensus ignorat. si ds intelligendus ẽ. ad¬

Expanded text:
rem ratione indagandae ueritatis de his rebus, quas maxime scire cupiebam, me interrogans mihique respondens, tamquam duo essemus ratio et ego, cum solus essem. unde hoc opus Soliloquia nominaui; sed inperfectum remansit, ita tamen, ut in primo libro quaereretur et utcumque appareret, qualis esse debeat, qui uult percipere sapientiam, quae utique non sensu corporis, sed mente percipitur, et quadam ratiocinatione in libri fine colligitur ea, quae uere sunt, esse inmortalia; in secundo autem de inmortalitate animae diu res agitur et non peragitur. In his sane libris non approbo, quod in oratione dixi: deus, qui nisi mundos uerum scire noluisti. responderi enim potest multos etiam non mundos multa scire uera; neque enim definitum est hic, quid sit uerum, quod nisi mundi scire non possint, et quid sit scire. illud, quod ibi positum est: detis, cuius regnum est totus mundus, quem sensus ignorat, si deus intellegendus est, ad
Abbreviated transcription (Latin):
cum retrectauero meis cũ maiorib. si minuᷤ
responderint interrogationi huic mee. q̃¬
si i militer ate nẽ michi offertur. erit inme¬
a contemplatione. quia & ego anima meã cu¬
pio certa fide liberari. uenire adhuiꝰ reun¬
quisitionẽ: quȩ ate michi offertur. & o¬
tensurum te pollicerisa uoustinꝰ dixit.

Expanded text:
cum retractauero cum meis maioribus. si minus cum retractauero cum meis maioribus. si minus responderint interrogationi huic meae, quae similiter a te nunc mihi offertur, erit in mea contemplatione — quia et ego animam meam cupio certa fide liberari — uenire ad huius rei inquisitionem. quae a te mihi offertur et ostensurum te polliceris. AUG. dixit: