comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uentum. Non enim obliuiscitur
d̃s: s ab eo qui desiderat. obliui¬
onem credit᷑ pati: quando differi
donare qđ pȩtitur: Infinem hie
tempus significat: quo incarnali¬
onem dñi ꝓuidebat ẽe. uenturã:
łalis enim quęrela fideles animaᷤ
pulsat: ut ⁊ sine fine cȩlestia cupiãt:
et de dñi semper promissione ꝯfidãt:
Et intuendum quod ꝑ hos quatu¬
ce uersus: ubiq u̾ba constantissimȩ
patientiȩ ponit Dicit enim usqͦqͦ:
quousq. qͣm diu Repȩtens ętiam
usqueqͦ: quȩ figura dicit᷑ epimone:
qͣndo similia dicta crebra repętitio
faciem tuam a me: Apparitionem
postulat xp̃i: quam in sp̃u iam ui¬
debat Ipsa est enim facies eius. quę
carnalibus oculiᷤ potuit apparere:
quam ille uir sc̃s affectu generali¬
tatis merito cupiebat aspicere: quȩ
mundum dignata est cęlesti uisi¬
tatione saluare. Sic ⁊ desideriũ
diuini amoris ostensum ẽ: ⁊ un¬
plet̃a caritatẽ constat in proximiᷤ

Expanded text:
ventum. Non enim obliviscitur ventum. Non enim obliviscitur Deus, sed ab eo qui desiderat, oblivionem creditur pati, quando differt donare quod petitur. In finem, hic tempus significat quo incarnationem Domini praevidebat esse venturam. Talis enim querela fideles animas pulsat, ut et sine fine coelestia cupiant, et de Domini semper promissione confidant. Et intuendum, quod per hos quatuor versus ubique verba constantissimae patientiae ponit; dicit enim: Usquequo, quousque, quandiu, repetens etiam usquequo. Quae figura dicitur epimone, quando similia dicta crebra repetitioneavertis faciem tuam a me? Apparitionem postulat Christi, quam in Spiritu jam praevidebat. Ipsa est enim facies ejus, quae carnalibus oculis potuit apparere: quam ille vir sanctus affectu generalitatis merito cupiebat aspicere, quae mundum dignata est coelesti visitatione salvare. Sic et desiderium divini amoris ostensum est, et impletam charitatem constat in proximis:
Abbreviated transcription (Latin):
um respiceret propheta ma¬
xima parte genus humanũ
mortiferi ᷤᷤ suꝑstitionibus occupari.
nec ad culturam ueri dñi puris
sensibus festinare: credulitatem
suam aduentu sc̃ȩ incarnationiˢ
magno desiderio de prȩcatur exple¬
ri  ut uł tunc confusa gentilitaᷤᷤ
salutariter deuios errores abiceret.
Secundo membro. ad nt̃as peti¬
tiones efficaciter instruendaᷤᷤ. illu
minari fidem suam uehem enter
expostulat: ne inim ici aliqͣ frau¬
de succumberet. qui semꝑ se u
euis dicit misericordia fuisse ꝯfisũ.
squeqͦ dñe obliuisceriᷤᷤ me in
finem: Plenus ꝓpheta ut dic̃¬
tum est. añi caritate copiosa.
qua eius humanationẽ auide su¬
stinebat: confidenter eructuans
dicit: differri se diutius ab expec¬
tatione sua: qͣndo omni desidanti
ualde molesta dilatio ẽ. Q uẽ licoe
illuminattone fidei credebat esse
uenturum: de eius tamen tardi¬
tate conquerit᷑ : curus ad huc spe¬
ratum cernere non merebatur ad¬

Expanded text:
um respiceret propheta proum respiceret propheta proxima parte genus humanum mortiferis superstitionibus occupari, nec ad culturam veri Domini puris sensibus festinare, credulitatem suam adventu sanctae incarnationis magno desiderio deprecatur expleri; ut vel tunc confusa gentilitas salutariter devios errores abjiceret. Secundo membro, ad nostras petitiones efficminari faciem suam vehementer expostulat, ne inimici aliqua fraude succumberet, qui semper se in ejus dicit misericordia fuisse confisum.squequo, Domine, oblivisceris me in finem? Plenus propheta, ut dictum est, Domini charitate copiosa, qua ejus humanationem avide sustinebat, confidenter eructans dicit differri se diutius ab exspectatione sua: quando omni desideranti valde molesta dilatio est. Quem licet illuminatione fidei credebat esse venturum, de ejus tamen tarditate conqueritur, cujus adhuc speratum cernere non merebatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
quitur dñi xp̃i: in qua est totiuᷤ
legis sita ꝑfectio: Quam si quis
habet: omnia mundi istius blan¬
dimenta post ponit. Nam dum
ipsa sola ex toto corde requiritur:
ei contrarium non amatur: R a¬
ritas enim dei. quędam uernaliᷤᷤ
est pluuia uirtutum: sub qua
et beata uoluntas germinat. et
oꝑatio sc̃a fructificat. Patiens nic
in adũsis. temperata in prosꝑiᷤᷤ.
Humilitate potens: afflictione
lȩtissima Inimici ᷤᷤ beniuola: bo¬
nis suiᷤᷤ superans maloᷤ. De qua
ȩtiam suꝑnę creaturȩ semper
accensȩ sunt. flamma refitiens.
desiderium salutariter crescets.
Et ut apostoli uoce cuncta com¬
plectar: ds ipse caritas est. Q ua¬
ꝓpter ipsam noᷤ decet expetere.
ipsam sine fine desiderare: tit
quia hic inde expleri non possu¬
mus. saltem ex ea infutura re¬
tributione satiemurͥ sicut in
in salutari tuo anima mea Istud̃
enim deficere: fȩlici est ꝑhenni¬
tate constare: Duusio psalmi.

Expanded text:
quitur Domini Christi, in qua est totius quitur Domini Christi, in qua est totius legis sita perfectio, quam si quis habet, omnia mundi istius blandimenta postponit; nam dum ipsa sola ex toto corde requiritur, ejus contrarium non amatur. Charitas enim Dei quaedam vernalis est pluvia virtutum, sub qua et beata voluntas germinat, et operatio sancta fructificat: patiens hic in adversis, temperata in prosperis, humilitate potens, afflictione laetissima, inimicis benevola, bonis suis superans malos. De qua etiam supernae creaturae semper accensae sunt: flamma reficiens, desiderium salutariter crescens; et ut apostoli voce cuncta complectar: Deus ipse charitas est . Quapropter ipsam nos decet expetere, ipsam sine fine desiderare; ut quia hic inde expleri non possumus, saltem ex ea in futura retributione satiemur, sicut in in salutari tuo anima mea . Istud enim deficere, felici est perennitate constare. Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
qm secundum potentiam dñi. fili-¬
os hominum cõstat posse liberari:
Et quia quarti decimi numeri uirtus
in quo hic psalmus ẽ constitutuᷤ
ȩuangelicum nobis cognoscitur
indicare mysterium: patrifami¬
lias supplicemus: ut inuineam
suam. saltim uł undecima nos
hora clementissimus intromittat:
quatenus mercedem operibus ñ
debitam. s dignetur donare gra¬
tiutam Nam ⁊ beatus prosper
in secunda parte libri qui inscri¬
bitur ante legem. sub lege. ⁊ sub
gratia: de undecimo calculo sic
ait Neq sine hoc mysterio .xi. ue¬
lis cilicinis tabernaculum desuꝑ
oꝑiebatur: quo reum ẽẽ ostentat
totum mundum deo ac sub pęni¬
tentia degere. Ipsius enim nume¬
ri. psalmus habet principium:
sc̃s: qm̃ diminutę sunt ueritateᷤᷤ
nem psalmus dauid.¬
um tituli huius uerba prece¬
denti expositione iam nota
sint: conuenit ut de continentia
magis psalmi aliquia dicere debe¬
amtis. Totus enim de c aritate lo¬

Expanded text:
quoniam secundum potentiam Domini filiquoniam secundum potentiam Domini filios hominum constat posse liberari. Et quia undecimi numeri virtus, in quo hic psalmus est constitutus, evangelicum nobis cognoscitur indicare mysterium; Patrifamilias supplicemus, ut in vineam suam saltem vel undecima nos hora clementissimus intromittat; quatenus mercedem operibus non debitam, sed dignetur donare gratuitam. Nam et beatus Prosper in secunda parte libri qui inscribitur, Ante legem, sub lege, et sub gratia; de undecimo calculo sic ait: Neque sine hoc mysterio undecim velis cilicinis tabernaculum desuper operiebatur, quo reum esse ostendat totum mundum Deo, ac sub poenitentia degere. Ipsius enim numeri psalmus habet principium: sanctus, quoniam diminutae sunt veritates nem psalmus David.um tituli hujus verba praecedenti expositione jam nota sint, convenit ut de continentia magis psalmi aliquid dicere debeamus. Totus enim de charitate lo
Abbreviated transcription (Latin):
cundum meritum suum: s scđm
illud qͦd humanaᷤᷤ nescit angustiaᷤᷤ
sustinere. Altum enim sepe dicimꝰ:
quod comp̃hendere non ualemus.
Sub mensura enĩ creator non est:
quȩ creaturiᷤᷤ omnibus data est
Nec aliqua in eo potest ẽẽ. dimen¬
sio: a quo rebus omnibus numerꝰ
pondus. mensura q÷ prestatur:
Multiplicasti autem filioᷤᷤ hominũ:
ad illam ꝓmissionem respicit abra¬
hȩ. in qua dicit. Multiplicans
multiplicabo semen tutim: sicut
stellas cęli. Quod eum in scis suis
i fecisse: ⁊ cotidie facere manifestũ᷑.
psalmum. nimis utilia nobi ᷤᷤ
sacramenta declarasse: Dixit enĩ
qͣm uanis. ⁊ suꝑfluiᷤᷤ homines locu¬
tionibus occupent᷑: ut non uerita¬
tem qͣ uiuant.s. quo moriuntur
uelint affectare mendacium Deĩ
quale sit eloquium dñi. consequent̃
exposuit: ut salutariter unicuiq
sua sordeant: si qͣntum sint mun¬
dissima dñi uerba cognoscant Q bꝰ
rebus illud remedium datur :

Expanded text:
cundum meritum suum, sed secundum cundum meritum suum, sed secundum illud quod humanas nescit angustias sustinere. Altum enim saepe dicimus quod comprehendere non valemus. Sub mensura enim Creator non est quae creaturis omnibus data est; nec aliqua in eo potest esse dimensio, a quo rebus omnibus numerus, pondus, mensuraque praestatur. Multiplicasti autem filios hominum, ad illam promissionem respicit Abrahae in qua dicit: Multiplicans multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli . Quod eum in sanctis suis et fecisse, et quotidie facere manifestum eseremus hunc psalmum nimis utilia nobis sacramenta declarasse. Dixit enim quam vanis et superfluis homines locutionibus occupentur; ut non veritatem qua vivant, sed quo moriuntur, velint affectare mendacium. Deinde quale sit eloquium Domini consequenter exposuit; ut salutariter unicuique sua sordeant, si quantum sint mundissima Domini verba cognoscant. Quibus rebus illud remedium datur,
Abbreviated transcription (Latin):
cundum altitudinẽ tuam. mul¬
tiplicasti filios hominum. Postqͣm
sermones impiorum. in prima
parte competenti execratione re¬
darguit. ⁊ in secunda parte eloqͥa
dñi mirabili p̾dicatione laudauit:
uenit ad conclusionem psalmi:
in qua singulis partibus. sub uns
u̾su digna restitirit. Dicit enim
sub breuissima sententia. incrreu¬
itu impioᷤ ambulare: ut nunqͣm
ad rectam possint semitam ꝑueni¬
re: Tortuosȩ siquidem uiȩ mali
semꝑ moribus applicant᷑: sicut
salomon de impiis dicit. D erelas
uias rectas: ut ambularent inuias
prauas Et ideo ꝑuenire ad reqͥem
octaui diei nequeunt: qui rotarũ
more. uisua semꝑ terga uertuntur:
Sequit᷑ Secundum altitudinem
tuam: multiplicasti filioᷤ hominũ:
hoc ad illo ᷤ ꝑtinet: qui sincere elo¬
quiis dñi. castis purissimisq cre¬
diderunt: Et uide. quantum illiᷤ
in isto uerbo ꝓmittitur: Dicit enĩ.
Secundum altitudinem tuã. mul¬
tiplicasti filioᷤᷤ hominum: N on se¬

Expanded text:
cundum altitudinem tuam mulcundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum. Postquam sermones impiorum in prima parte competenti exsecratione redarguit, et in secunda parte eloquia Domini mirabili praedicatione laudavit, venit ad conclusionem psalmi, in qua singulis partibus sub uno versu digna restituit. Dicit enim sub brevissima sententia: In circuitu impios ambulare; ut nunquam ad rectam possint semitam pervenire. Tortuosae siquidem viae malis semper moribus applicantur, sicut Salomon de impiis dicit: Dereliquerunt vias rectas, ut ambularent in vias pravas . Et ideo pervenire ad requiem octavae diei nequeunt, qui rotarum more in sua semper terga vertuntur. Sequitur, secundum altitudinem tuam, multiplicasti filios hominum. Hoc ad illos pertinet qui sincere eloquiis Domini castis purissimisque crediderunt. Et vide quantum illis in isto verbo promittitur; dicit enim, secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum; non se
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. scientiam. fortitudinem.
consilurm. intelligentiam. sapien¬
tiam Per quem u̾bum diuinũ¬
tanquam insuccensis fornacibus
manens. ueritatis rutila chorusca
perius dixit. disꝑdat dñs uniu̾sa
labia dolosa: ita hic conseruatu¬
rum dñm promitrit. qui eloqͥis
eius pura m̃te crediderunt. Et
uide sc̃ȩ regulȩ: qua moderatione
seruatȩ sunt: Dum dicit. tu nos cu¬
stodies: presumptionẽ caducȩ hu¬
manitatis abscidit: ne quis de se
confidendum ullatenus estimaret.
Ageneratione hac: siue uidȩos.
siue mundi istius significat pec ca¬
tores. A quibus nr̃a uirtute non
possumus custodiri: nisi illius
miseratione ꝓtegamur: Addidit
etiam ⁊ in ȩternum. Qui hic nos in
tribulationibus consolatur: ibi in
ȩterna securitate constituit. Hic
adiuuat: illic glorificat ⁊ coronat.
Ita nos piissimus creator ⁊ hic con¬
seruat ne pereamus: ⁊ ibi beatificat.
ut nullatenus miseri ẽẽ possimꝰ.¬
In cireuitu impii ambulant: se¬

Expanded text:
tatem, scientiam, fortitudinem, tatem, scientiam, fortitudinem, consilium, intelligentiam, sapientiam. Per quae verbum divinum in succensis fornacibus, manens veritatis rutila corperius dixit: Disperdat Dominus universa labia dolosa, ita hic conservaturum Dominum promittit, qui eloquiis ejus pura mente crediderunt. Et vide, sanctae regulae, qua moderatione servatae sunt. Dum dicit, tu nos custodies, praesumptionem caducae humanitatis abscidit; ne quis de se confidendum ullatenus aestimaret. A generatione hac: sive Judaeos, sive mundi istius significat peccatores, a quibus nostra virtute non possumus custodiri, nisi illius miseratione protegamur. Addidit etiam, in aeternum, quia hic nos in tribulationibus consolatur, ibi in aeterna securitate constituit; hic adjuvat, illic glorificat et coronat. Ita nos piissimus Creator et hic conservat, ne pereamus; et ibi beatificat, ut nullatenus miseri esse possimIn circuitu impii ambulant: se
Abbreviated transcription (Latin):
misceri. S hoc ñ otiose accipias.
quia contͣ illud ponitur quod
suꝑius dictum ẽ. de iniquis. ua¬
na locuti sunt unusquisq ad ꝓ¬
xunum suum: ut inspecta rerũ
uarietas. ab iniqͣ nos ꝯsuetudine
remoueret. Q uoa sehema grecs
quando sibi aut ꝑsonȩ. aut causȩ
siue ex contrario. siue ex simili com¬
parant᷑ Hic enim eloquia diuina
laudantur: suꝑius uͦ sermo huma¬
nus arguitur: Argentum igne
examinatum terre: purgatũ sep¬
tuplum: Adhuc definit per simi¬
litudinem metalli candidi: quid
sint eloquia castaz argentum t̾rȩ
igne examinatum: quod solet ẽẽ.
purissimum. qͣndo frequenti fu¬
erit decoctione mundatirm E x a¬
minatum quippe uł purgatum:
contra illud ponitur. qͦd de pecca¬
toribus ait. Labia dolosa. in corde
⁊ corde. Et ut qͣm plurimum dis¬
taret agnosceres: addidit. purga¬
tum septuplum Qui numerus.
ad septiformem sp̃m uidetur pos¬
se respicere: id ÷ timorem dei. pie¬

Expanded text:
misceri. Sed hoc non otiose accipias, misceri. Sed hoc non otiose accipias, quia contra illud ponitur, quod superius dictum est de iniquis: Vana locuti sunt unusquisque ad proximum suum, ut inspecta rerum varietas ab iniqua nos consuetudine removeret. Quod schema Graece quando sibi, aut personae, aut causae, sive ex contrario, sive ex simili comparantur. Hic enim eloquia divina laudantur: superius vero sermo humanus arguitur. Vers. 8. Argentum igne examinatum, terrae purgatum septuplum. Adhuc definit per similitudinem metalli candidi quid sint eloquia casta. Argentum terrae igne examinatum, quod solet esse purissimum, quando frequenti fuerit decoctione mundatum. Examinatum quippe vel purgatum, contra illud ponitur, quod de peccatoribus ait: Labia dolosa in corde et corde. Et ut quamplurimum distaret agnosceres, addidit, purgatum sead septiformem spiritum videtur pertinere, id est, timorem Dei, pie
Abbreviated transcription (Latin):
piosa largitate consequit᷑. Et qͥd
suꝑ eum ponit: Consolationem
seilicet. qͣm superus dixit. in opũ
⁊ pauperum: Q uod dño saluatore
resurgente: fidelibus prouenis¬
se manifestum ẽ. Fiducialiter agã:
potestas omnipotentiȩ paternȩ de¬
claratur: Quia reuera ille fiduci¬
aliter agit: cuius uoluntati nullꝰ
pręualet obuiare. Sic ⁊ de xp̃o
in euangelio dictum ẽ. Erat eñi
docens eos tamqͣm potestatem hñs:
non tamqͣm seribȩ eorum ⁊ pharisei.
S potestas patris. filii fiducia est:
sicut filii fiducia. potestas est paͥtͥs:
u̾ba patris: eadem ipsa laudando
confirmat. Nam sic omnia conti¬
gerunt: quem admodum promiᷤ¬
sa noscuntur. Quid sint gͦ eloqͥa
dñi. sub breuitate defintt᷑⁊ id̾ elo¬
quia casta. uidelicet uirginali
integritate purissima: quȩ nullu
mendactum corrumꝑatͥ nulla
macula falsitatiᷤᷤ inficiat. Nam sic̾
castitas ignorat pollutionẽ: ita elo¬
quia dni nesciunt cum aliqͣ sorde

Expanded text:
piosa largitate consequitur. Et quid piosa largitate consequitur. Et quid super eum ponit? Consolationem scilicet, quam superius dixit inopum et pauperum: quod Domino Salvatore resurgente, fidelibus provenisse manifestum est. Fiducialiter agam: potestas omnipotentiae paternae declaratur, quia revera ille fiducialiter agit, cujus voluntati nullus praevalet obviare. Sic et de Christo in Evangelio dictum est: Erat enim docens eos tanquam potestatem habens, non tanquam scribae eorum et pharisaei . Sed potestas Patris, Filii fiducia est; sicut Filii fiducia, potestas est Patris; verba Patris, eadem ipsa laudando confirmat; nam sic omnia contigerunt, quemadmodum promissa noscuntur. Quid sint ergo eloquia Domini, sub brevitate definitur, id est eloquia casta, videlicet virginali integritate purissima, quae nullum mendacium corrumpat, nulla macula falsitatis inficiat. Nam sicut castitas ignorat pollutionem, ita eloquia Domini nesciunt cum aliqua sorde
Abbreviated transcription (Latin):
ropter miseriam in opum ⁊ gemi¬
tum pauꝑm: nunc exsurgam diei
añs In his duobus uersibus. subti¬
liter patris ⁊ filii inspitiendȩ ꝑsonȩ
sunt: ut nobis intelligentiȩ confu¬
sio possit auferri: Nam postquam
arguit eos qui de dñi fundendo
sanguine tractauerunt: uenit
ad secundam partem. in qua ꝓpħa
uoce patris. resurrectionem promit¬
tit dñi saluatoris Aliena enim
u̾ba referre possumus : cum tam̃
ꝑsonȩ nr̃ȩ non mutamus eloquiũ:
Intellegamus autem quȩ sit hic
pietas creatoris: quando ꝓpter mi¬
seriam inopum ⁊ gemitum pauꝑm.
deles diutina tribulatione gͣuaren¬
tur Ex surgam: Me taphorice dic̃¬
tum est illum exsurgere: qui nesc̃
humana ibecillitate recubare:
S exsurgam dicit: appaream et
manifester in filio: Uua enim uirtꝰ:
⁊ indiscreta maiestas ẽ A pparet enĩ
in eo: Salutare suum dicit pater
uerbum suum. qđ est caro factũ:
ꝑ quod uita mortalibus uenit
dum omnis credens salittem. co¬

Expanded text:
ropter miseriam inopum, et gemitum pauperum, nunc exsurgam, dicit Dominus. In his duobus versibus subtiliter Patris et Filii inspiciendae personae sunt, ut nobis intelligentiae confusio possit auferri. Nam postquam arguit eos qui de Domini fundendo sanguine tractaverunt, venit ad secundam partem, in qua propheta voce Patris resurrectionem promittit Domini Salvatoris. Aliena enim verba referre possumus, cum tamen personae nostrae non mutamus eloquium. Intelligamus autem quae sit hic pietas Creatoris, quando propter miseriam inopum, et gemitum pauperum deles diutina tribulatione gravarentur. Exsurgam, metaphorice dictum est illum exsurgere qui nescit humana imbecillitate recubare. Sed exsurgam dicit, apparebo, et manifestabor in Filio. Una enim virtus, et indiscreta majestas est. Apparin eo. Salutare suum dicit Pater Verbum suum, quod est caro factum, per quod vita mortalibus venit, dum omnis credens salutem co
Abbreviated transcription (Latin):
nitate constricti sunt. Defigentes
enim uultus in t̾ram. claudunt
ostia labiorum: et tanquam liñ¬
guam perdidetint. sic confusis
mentibus : obmutescunt. Adde
egritudinum uarios casus: ut fre¬
quenter non sit idoneus cibum
pętere: qui uidebatur de labioꝵ
se potestate iactare: Tune si posst̾.
dicant: labia nr̃a a nobis sunt:
quis nr̃ est dñs: Istud autem quiᷤᷤ
nr̃ est dñs: sacrilegorum u̾ba re¬
pętuntur a dni: quȩ figura dicit᷑

Expanded text:
nitate constricti sunt? Defigentes nitate constricti sunt? Defigentes enim vultus in terram, claudunt ostia labiorum; et tanquam linguam perdiderint, sic confusis mentibus obmutescunt. Adde aegritudinum varios casus; ut frequenter non sit idoneus cibum petere, qui videbatur de labiorum se potestate jactare. Tunc ipsi, si possunt, dicant: Labia nostra a nobis sunt: Quis noster est Dominus? Istud autem, Quis noster est Dominus? Sacrilegorum verba repetunt
Abbreviated transcription (Latin):
Disꝑdat: contra adunationem dr
iudȩorum: ut passim pereãt. qͥ in
una se pͣuitate collegerant: Lingͣ
uͦ magniloqua ẽ: quȩ sibi aliquid
magnę potestatis assumit. nec in¬
telligit a creatore datum. dum e¬
uentus rerum sibi putar ẽe sub¬
iectos. sicut apocalipsis de antixp̃o
dicit. Uidi in cornu illo quod erat
excelsius.os ioquens magna: ⁊ cȩtera
Et ne in bono linguam magnilo qm
potuisses accipere: premisit labia
dolosa. Considera uero pietatem di¬
centis: qͦd non hominibus quia miu¬
ti ex ipsis conu̾tendi erant. s ipsis
uitiis imprecatur. Qui dixerunt
linguam nr̃am magnificabimꝰ:
labia nr̃a a nobis sunt. quis ñr añs
est: Illos exponit qui in prosperi
rebus nimia loquacitate turgentes.
gloriam suam exaltare presumũt.
et ponunt in ꝓpria potestate. quod
se dementes a deo non intellegunt
accepisse. Hos paulisꝑ interrogo:
quare non sunt garruli. cum suꝑ¬
uenientibus curis. stupida tacitur¬

Expanded text:
Disperdat, contra adunationem dicitur Disperdat, contra adunationem dicitur Judaeorum; ut passim pereant, qui in una se pravitate collegerant. Lingua vero magniloqua est quae sibi aliquid magnae potestatis assumit; nec intelligit a Creatore datum, dum eventus rerum sibi putat esse subjectos; sicut Apocalypsis de Antichristo dicit: Vidi in cornu illo quod erat excelsius, os loquens magna , etc. Et ne in bono linguam magniloquam potuisses accipere, praemisit, labia dolosa. Considera vero pietatem dicentis, quod non hominibus, quia multi ex ipsis convertendi erant, sed ipsis vitiis imprecatur. Vers. 4. Qui dixerunt: Linguam nostram magnificabimus, labia nostra a nobis sunt: quis noster Dominus est? Illos exponit qui in prosperis rebus nimia loquacitate turgentes, gloriam suam exaltare praesumunt, et ponunt in propria potestate, quod se dementes a Deo non intelligunt accepisse. Hos paulisper interrogo, quare non sunt garruli, cum supervenientibus curis stupida tacitur
Abbreviated transcription (Latin):
significat: iuxta illud quod supe¬
rius dixit: Diminutȩ sunt ueri¬
tates a filiis hominum: quando
contra dnm xp̃m testimonia quȩ¬
rebant: et semet ipsos prauis su¬
surrationibus excitabant. Proxi¬
mos autem significat non tam
cognationes generis: quam sceleriᷤ
participatione sociatoᷤ:. Nam quod
dicit in corde ⁊ corde: quotiens uo¬
lumus dolosoᷤ exprimere. duplicia
eorum corda declaramus. sicut
Quando autem simplices cupimus
indicare: unum cor in eis ẽẽ. testa¬
mur:ͥ sicut in actibus apostoloꝵ
legitur: Multitudinis autem
credentium erat cor unum: ⁊ aĩa
una: Sie ⁊ bilingues dicimus: qͥ
inuna sententia. minime ꝑseuer̃at.
Et respice predictas res: qualis fu¬
erit secuta sententia. Locuti sunt
mala: Necesse ÷ enim ut mala lo¬
querentur : qui duplicia corda
quam: Sequit᷑ sententia generał:
sicut solet lege sanciri. quando
unus peccat. ⁊ uniu̾sale malum.
seueritas ꝓmulgata condempnat.

Expanded text:
significat, juxta illud quod supesignificat, juxta illud quod superius dixit, diminutae sunt veritates a filiis hominum, quando contra Dominum Christum testimonia quaerebant, et semetipsos pravis susurrationibus excitabant. Proximos autem significat, non tam cognatione generis quam sceleris participatione sociates. Nam quod dicit, in corde, et corde: quoties volumus dolosos eeorum corda declaramus, sicut is . Quando autem simplices cupimus indicare, unum cor in eis esse testamur, sicut in Actibus apostolorum legitur: Multitudinis autem credentium cor erat unum et anima una . Sic et bilingues dicimus, qui in una sententia minime perseverant. Et respice praedictas res, qualis fuerit secuta sententia: Locuti sunt mala. Necesse est enim ut mala loquerentur, qui duplicia corda quam. Sequitur sententia generalis; sicut solet lege sanciri, quando unus peccat, et universale malum severitas promulgata condemnat.
Abbreviated transcription (Latin):
minuta: Q uod argumentum dicit᷑
a consequentibus: quando illud qͦd
p̃matitur. sequenti dictione firma¬
tur: Uerum cum dicit diminu¬
tas. deprauata dei munera culpiᷤᷤ
hominum euidenter ostendit: qui
collata sibi beneficia ꝓpria ꝑuer¬
sitate commaculant: Et intuen¬
dum. qͦd plurali numero sunt po¬
sitȩ ueritates: cum una sit ueritaᷤᷤ:
S cum uirtus euis ꝑ unum quẽq
hominem cęlesti dispensatione tri¬
buitur multas ẽẽ. testamur : ut
dicere solemus ꝓphetia dauid. ꝓphe¬
tia iheremię. ęuangelium matħi
ȩuangelium iohannis. cȩtosq qui
huius rei honore floruerunt: Ita
⁊ ueritates enuntiamus: quando
qualitas eius ꝑ indiuiduas partes
humaniᷤᷤ mentibus dñi largitate p̾¬
statur P otest ętiam ⁊ ad uidaicũ
populum compętenter aptari: qui
donis cȩlestibus uacuatus. credere
non uoluit. quem tantoꝵ uidenti
suum: labia dolosa in corde ⁊ cor¬
de locuti sunt mala:. Clana. falsa

Expanded text:
minuta. Quod argumentum dicitur minuta. Quod argumentum dicitur a consequentibus, quando illud quod praemittitur, sequenti dictione firmatur. Verum cum dicit, diminutas, depravata Dei munera culpis hominum evidenter ostendit, qui collata sibi beneficia propria perversitate commaculant. Et intuendum quod plurali numero sunt positae veritates, cum una sit veritas. Sed cum virtus ejus per unumquemque hominem coelesti dispensatione tribuitur, multas esse testamur. Ut dicere solemus prophetia David, prophetia Jeremiae, Evangelium Matthaei, Evangelium Joannis, caeterosque, qui hujus rei honore floruerunt: ita et veritates enuntiamus, quando qualitas ejus per individuas partes humanis mentibus Domini largitate praestatur. Potest etiam et ad Judaeum populum competenter aptari, qui donis coelestibus vacuatus credere non voluit, quem tantorum videntiusuum: labia dolosa in corde, et corde locuti sunt mala. Vana, falsa
Abbreviated transcription (Latin):
defecit sc̃s: qm̃ diminitę sunt
ueritates a filiis hominum: Stu¬
diose discutiamus hoc principium
psalmi: qm̃ magnorum scematũ
decore formatum ẽ Exclamat e¬
nim ad dñm subito ꝓpheta: ut de
ipsa formidine. appareat periculi
magnitudo Deinde ꝑfiguram sy¬
SGlfinatrismos: usq ad diuisionem cõ¬
gregat multa quȩ timuit: Quod
schema inter uiolentissimas fig᷑as
accipitur: quando plurimȩ res
inunum. ⁊ multa crimina colli¬
guntur: Nam cum hoc seculum
respiceret animas multi formiter
in grauare: saluum se pętit a dño
fieri. apud quem ueram medici¬
nam nouerat inueniri: sanctũ di¬
cens abesse de mundo: ubi tanta
maloeum in ẽe cognoscitur mul¬
titudo: Hoc quantum ad homines
ꝑtinet dicitur: cet̾m ille ubiq pre¬
sens ẽẽ. cognoscitur Et ne haberet᷑
ambiguum quod dixit defecit sc̃s:
consequitur. diminutas ẽe ucrita¬
tes a filiis hominum Altter en un¬
sẽs deficere non po us la terat: nisi
fusset int homines et ueritas in¬

Expanded text:
defecit sanctus: quoniam diminutae sunt veritates a filiis hominum. Studiose discutiamus hoc principium psalmi, quoniam magnorum schematum decore formatum est. Exclamat enim ad Dominum subito propheta, ut de ipsa formidine appareat periculi magnitudo. Deinde per figuram synathroesmos, usque ad divisionem congregat multa, quae timuit. Quod schema inter violentissimas figuras accipitur, quando plurimae res in unum, et multa crimina colliguntur. Nam cum hoc saeculum respiceret animas multiformiter ingravare, salvum se petit a Domino fieri, apud quem veram medicinam noverat inveniri: sanctum dicens abesse de mundo, ubi tanta malorum inesse cognoscitur multitudo. Hoc, quantum ad homines pertinet, dicitur; caeterum ille ubique praesens esse cognoscitur. Et ne haberetur ambiguum, quod dixit, defecit sanctus, consequitur diminutas esse veritates a filiis hominum. Aliter enim sanctus deficere non poterat, nisi fuisset inter homines veritas im
Abbreviated transcription (Latin):
magna exultatione imperat diu̾¬
sis errantibꝰ quatenus prioribus
claustriᷤ congrua fide patefactis
Ipsum regem dñm in sui  pectoribꝰ
admittere mereant᷑. Auferre en im
precepit porta ᷤᷤ mortiᷤᷤ quȩ principe
diabolo positȩ comꝓbantur: quȩ
ideo portȩ sunt appellatȩ quia ꝑ ipsã
transeunt homines sua facta portan¬
tes. ⁊ res uictuales studiosissim e dese¬
rentes. Et eleuamini portȩ ȩt̾nales.
et introibit rex gloriȩ: Contra portaᷤ
mortiᷤᷤ decenter porte et̾nales ponunt᷑. ut
istaᷤᷤcaducaᷤ ostendẽt. illa ᷤᷤ sine fine m̃a-¬
suraᷤᷤ. Nam qͦd adam diabolo facien
xp̃c legem complendo reparauit.
eleuatȩ sunt enim portȩ ȩt̃nales: id
est baptismatiᷤᷤ gratia chrisiatis
Merito autẽ appellatȩ sunt portȩ
ȩternales ꝑ quas rex gloriȩ dignat᷑
est introirez Quis est iste rex głȩ:

Expanded text:
magna exsultatione imperat divermagna exsultatione imperat diversis errantibus, quatenus prioribus claustris congrua fide patefactis, ipsum regem Dominum in suis pectoribus admittere mereantur. Auferre enim praecipit portas mortis, quae a principe diabolo positae comprobantur. Quae ideo portae sunt appellatae, quia per ipsas transeunt homines sua facta portantes, et res victuales studiosissime deferentes. Et elevamini, portae aeternales, et introibit Re decenter portae aeternales sunt positae, ut istas caducas ostenderet, illas sine fine mansuras. Nam quod Adam diabolo facientinus Christus legem complendo reparavit. Elevatae sunt enim portae aeternales, id est baptismatis gratia, chrismatis Merito autem appellatae sunt portae aeternales, per quas Rex gloriae dignatus est introire. Vers. 9. Quis est iste Rex
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrenturm dominũ. quȩrentiũ
faciem dei iacob e uia singularit̃
superius dixerat quiᷤᷤ ascenderet in
montem dñi. ne putares hoc ad xp̃m
dñm solum modo ẽẽ referendum:
Nunc ⁊ generationi xp̃ianȩ hoc co-¬
gnoscitur applicare: Nam cum di-¬
cit. hȩc est. significat. talis est ista ge¬
neratio quȩ dñm requirit. id÷ quȩ
sacri baptismatiᷤᷤ fonte renascitur. ⁊
fidem suam pia oꝑatione commen¬
dat: Sequit᷑. requirentium faciem
dei iacob Quid ẽ. hoc quod ⁊ ipsũ
u̾bum repętit. ⁊ aliud subuingit:
In fine priuᷤᷤ dixerat generalit̃ quȩ¬
rentium dñm. qui se non ambiũt
t̃poni: s suo ordine. suoq fine con¬
tenti sunt. ut uł minimam partẽ
in xp̃i regno mereant᷑ accipere :S
quia sunt ⁊ alii nim io fidei calore
feruentes. qui oꝑm bonitate non¬
nulliᷤᷤ preponi se uelint. addit dei
iacob: ut hoc in illiᷤ faciat quod in
iacob fecisse declaratur qui postertꝰ
natus primatum fratris sęnioris ac

Expanded text:
minum, requirentium faciem Dei Jacob. Quia singulariter superius dixerat: Quis ascendet in montem Domini? Ne putares hoc ad Christum Dominum solummodo esse referendum, nunc et generationi Christianae hoc cognoscitur applicare. Nam cum dicit, Haec est, significat, talis est illa generatio quae Dominum requirit, id est quae sacri baptismatis fonte renascitur, et fidem suam pia operatione commendat. Sequitur, requirentium faciem Dei Jacob. Quid est hoc, quod et ipsum verbum repetit, et aliud subjunxit in fine? Prius dixerat generaliter quaerentium Dominum, qui se non ambiunt praeponi; sed suo ordine suoque fine contenti sunt, ut vel minimam partem in Christi regno mereantur accipere. Sed quia sunt et alii nimio fidei calore ferventes, 82 qui operum bonitate nonnullis praeponi se volunt, addidit Dei Jacob; ut hoc in illis faciat quod in Jacob fecisse declaratur, qui posterius natus, primatum fratris senioris acc
Abbreviated transcription (Latin):
parcat peccatiᷤᷤ nr̃i. ⁊ postea benedic¬
tioni ipsius munera subsequant᷑.
Hoc enim frequent inuenis esse
uariatum: ut primo misericordia
ponat᷑ ut est illud Deus misereat᷑
nob i benedicat noᷤ. Iterumq con¬
uertit: Illuminet uultum suum
suꝑ noᷤ. ⁊ misereatur nr̃i. Quȩ figu¬
ra dicitur a nastrophe. id÷ ꝑuersio:
quando promim us ordine ꝯu̾so

Expanded text:
parcat peccatis nostris, et postea benedicparcat peccatis nostris, et postea benedictionis ipsius munera subsequantur. Hoc enim frequenter invenis esse variatum, ut primo misericordia ponatur; ut est illud, Deus misereatur nobis et benedicat nos ; iterumque convertit: Illuminet vultum suum super nos, et misereatur nobis. Quae figura dicitur anastrophe, id est perversio, quando
Abbreviated transcription (Latin):
non esse decepisse nequiter creden¬
tis errorem. Hic accipiet bene¬
dictionem a dño. ⁊ misericordiã
a deo salutari suo P rȩmisit pias
obseruationes: nunc dicit ⁊ prȩmi¬
a. Accipiet benedictionẽ. non a qͦ¬
libet alio: sel ab ipso dño. Ipse be¬
nedicit qui iudicaturuᷤ est: ipse ab¬
soluit qui incõmutabilit dampna¬
re potusset Meritum gͦ beneficii
ꝑ magnitudinem uoluit conceden¬
tis agnosci: quod argumentum
inter oratores dicitur a persona:
Sequit᷑ misericordia. Ut illa bene¬
dictio non ꝑ merita. sed ꝑ indulgen¬
tiam domini uenisse uideat᷑. Nullꝰ
quippe hominum ẽ: qui sibi mise¬
reri non egeat: donantur delicta.
ut ueniat corona: Sicut dari non
potest libertaᷤ. nisi prius seruitus
fuerit absoluta: Salutariᷤᷤ ergo ñr
at quod prius dixit. hic accipiet
benedictionem a dño. ⁊ postea sub¬
iunxit. ⁊ miscđiam a deo salutari
suo Dum in ordine rerum primo

Expanded text:
non esse, decepisse nequiter credennon esse, decepisse nequiter credentis errorem. Vers. 6. Hic accipiet benedictionem a Domino, et misericordiam a Deo salutari suo. Praemisit pias observationes, nunc dicit et praemia. Accipiet benedictionem, non a quolibet alio, sed ab ipso Domino. Ipse benedicit qui judicaturus est, ipse absolvit qui incommutabiliter damnare potuisset. Meritum ergo beneficii per magnitudinem voluit concedentis agnosci. Quod argumentum inter oratores dicitur a persona. Sequitur, misericordiam, ut illa benedictio non per merita, sed per indulgentiam Domini venisse videatur. Nullus quippe hominum est qui sibi misereri non egeat. Donantur delicta, ut veniat corona; sicut dari non potest libertas, nisi prius servitus fuerit absoluta. Salutaris ergo nosteat quod prius dixit, Hic accipiet benedictionem a Domino; et postea subjunxit, et misericordiam a Deo salutari suo: dum in ordine rerum primo
Abbreviated transcription (Latin):
accepit animam suã. qui pittat
desideranda quȩ funt uł transito¬
ria uł caduca. Ille autẽ inuano ũ
accepit qui se nouit ad diuinitatis
intelligentiam fuisse procreatum:
dolo. uidet᷑ sacramenta ꝑmisisse sim¬
plicia. Scriptum ẽ enim. Iurauit
dñs ⁊ ñ pęnitebit eum: Legimus
etiam patriarchas iuirasse sc̃issim oᷤ.
Et quare dicit in euangelio. non ui¬
rabiᷤᷤ neq ꝑ cȩlum. neq ꝑ terram.
⁊ cȩt̾aᷤ Ueraciter uirare in ueteri
testamento ꝓhibitum quidem nõ
est: S quia humano generi de in¬
firmitate mentiᷤᷤ frequent nascit᷑
causa ꝑuirii: in nouo testamento
utiliu dicit ẽẽ omnimodiᷤᷤ non
utrandum. sicut ⁊ alia similia q̃
non ꝯtraria sed cognoscimus cau¬
tiora: In ȩuangelio quippe ip̃se
dñs ait: Dictum est antiquiᷤᷤ. ocłm
pro oculo: Ego autem dico uobiᷤ
non resistere malo: Per dolum itaq
iurat quisquiᷤ aliter facturus est.
quam promittit. credens ꝑuiriũ

Expanded text:
accipit animam suam, qui putat accipit animam suam, qui putat desideranda quae sunt vel transitoria vel caduca. Ille autem in vano non accepit, qui se novit ad Divinitatis intelligentiam fuisse procreatum, dolo, videtur sacramenta permisisse simplicia; scriptum est enim: Juravit Dominus et non poenitebit eum : legimus etiam patriarchas jurasse sanctissimos. Et quare dicit in Evangelio: Non jurabis neque per coelum, neque per terram ? etc. Veraciter jurare in Veteri Testamento prohibitum quidem non est; sed quia humano generi de infirmitate mentis frequenter nascitur causa perjurii, in Novo Testamento utilius dicit esse omnimodis non jurandum, sicut et alia similia quae non contraria, sed cognoscimus cautiora. In Evangelio quippe ipse Dominus ait: Dictum est antiquis, Oculum pro oculo; ego autem dico vobis, non resistere malo . Per dolum itaque jurat quisquis aliter facturus est quam promittit: credens perjurium
Abbreviated transcription (Latin):
debeant qui se iꝑsius desiderant nun¬
cupari: quȩ figura dicit᷑ exetasmos
id ÷ exquisitio: cum res complures
diuisaᷤᷤ cum interrogatione ex qͥren¬
tes. singulis quȩ ꝯueniunt applica¬
mus: Prȩmittit gͦ int̾rogationes:
ut apta responsio. subsequat᷑. Quiᷤ
ascendet quia dicturus erat mont̾e.
id÷ iusticiam. cȩterasq uirtutes
ad quaᷤᷤ magno nisu tendimus. q̃n
peccatiᷤ obiuantibus impędimur
S postqͣm dixit. quiᷤᷤ ascendet ñc
dicit stabit: quia multo utilius ẽ.
responsio: In nocenᷤ manibꝰ ⁊ mun¬
do corde: id ÷ cuiu operatio. neminẽ
ledit. Sed qͣntum potest aduiuare.
ꝯtendit: ⁊ ne putares posse sufficere
innocen ᷤᷤ manibꝰ addidit: ⁊ mundo
corde: quia frequent̃ disponimuᷤ
ledere. sed iuuamus nolentes. Et
it̾m bona uolum us. s ab eorum ope¬
ratione cessamuᷤ. Ideoq non dicit
illic ascendere. nisi in quo utraq
potuerint inueniri. Inuano uero

Expanded text:
debeant qui se ipsius desiderant nundebeant qui se ipsius desiderant nuncupare. Quae figura dicitur exetasmos, id edivisas cum interrogatione exquirentes, singulis quae conveniunt applicamus. Praemittit ergo interrogationes, ut apta responsio subsequatur. Quis ascendet? Quia dicturus erat montem, id est justitiam caeterasque virtutes, ad quas magno nisu tendimus, quoniam peccatis obviantibus impedimur. Sed postquam dixit, Quis ascendet, nunc dicit, stabit, quia multo utilius est responsio: Innocens manibus et mundo corde, id est cujus operatio neminem laedit, sed quantum potest adjuvare contendit. Et ne putares posse sufficere innocens manibus, addidit et mundo corde; quia frequenter disponimus laedere, sed juvamus nolentes; et iterum bona volumus, sed ab eorum operatione cessamus. Ideoque non dicit, illuc ascendere, nisi in quo utraque potuerint inveniri. In vano vero
Abbreviated transcription (Latin):
ȩcclesiam habitat. qui usq ad
obitum suum in fide rectissima
ꝑseuerat: ficut ⁊ alius psalmus
dicit. ut in habitem in domo dñi
omnibus di ebus uitȩ meȩ Iꝑse
suꝑ maria fundauit eã ⁊ super
flumina p̃parauit eã Quid ẽ.
suꝑ maria fundare. nisi supra
uitiorum huius seculi tremuloᷤ
fluctus ȩcclesiam firmissima cre¬
dulitate solidare. ut anchora fidȩi
fundata. ꝓcellas cuiuslibet pericłi
non pauescat :unde ⁊ apls dicit:
Quã sicut anchoram habemus a¬
nimȩ tutam atq fixam: Simili
mͦ ⁊ suꝑ flumina dicit ẽe. p̃parat̾a:
quoniam id uoluntates turbulentaᷤᷤ
ꝑsecutoꝵ aptatam ꝯstat ȩcclesiam.
ut ei prauȩ uoluntates nocere nõ
ualeant. qͣm uiᷤᷤ contra eam insana
mentium precipitatione ꝯsurgãt:¬
Quiᷤ ascendet in montem domini.
aut quiᷤ stabit in loco sc̃o eius o
Postquam docuit breuiter unru̾¬
rogationem. secundam in greditur
partem. Respondens quales esse

Expanded text:
Ecclesiam inhabitat, qui usque ad Ecclesiam inhabitat, qui usque ad obitum suum in fide rectissima perseverat, sicut et alius psalmus dicit: Ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae . Tesuper maria fundavit eam, et super flumina praeparavit eam. Quid est super maria fundare, nisi supra vitiorum hujus saeculi tremulos fluctus Ecclesiam firmissima credulitate solidare, ut anchora fidei fundata, procellas cujuslibet periculi non pavescat? Unde et Apostolus dicit: Quam sicut anchoram habemus animae tutam atque fixam . Simili modo et super flumina dicit esse praeparatam, quoniam ad voluntates turbulentas persecutorum aptatam constat Ecclesiam; ut ei pravae voluntates nocere non valeant, quamvis contra eam insana mentium praecipitatione consurgantQuis ascendet in montem Domini? aut quis stabit in loco sancto ejus? Postquam docuit breviter univerrogationem, secundam ingreditur partem, respondens quales esse
Abbreviated transcription (Latin):
omini ẽ. terra ⁊ plenitudo eiꝰ.
orbis terrarum ⁊ uniu̾si qui
habitant in eo. Quamui terram
⁊in bono ⁊ in malo poni sepe no¬
uerimus: hic tam̃ ȩccłiam debemꝰ
adu̾tere. que dño specialĩt pura
m̃te famulat᷑. Nam licet omnia ab¬
ipso siñ ꝯdita: tamen illud ipsiu ᷤ
ẽẽ ꝓprie dicimus. quod eum uene¬
ratur auctorem. Et id eo ȩcclesia
ñ in merito fructifera bonorum
t̾ra suscipitur: quia nutrit. et
continet: populum xp̃i: Seꝙt᷑.
Et plenitudo eius. id ÷ multitu¬
do sc̃a. qua replet᷑ eccłia. S ed ne
terram qͣm suꝑius dixit. angu¬
stam putares aliqͣm fortasse re¬
gionem: nunc dicit orbis trarũ
hoc est uniu̾salem ȩcclesiam quȩ to¬
tius mundi ambitu continet᷑. Inten
de uͦ quod dicit. qͥ habitant in ea.
id ÷ non qui ꝯueniunt ⁊ recedunt.
s qui fixa mentis stabilitate ꝑdu¬
rant Habitare enim manere dici¬
mus quod errantium non ẽ. quod
mutabilitate ñ ꝯuenit: s. ille solꝰ

Expanded text:
omini est terra, et plenitudo ejus, orbis terrarum et universi qui habitant in ea , » et quamvis terram in bono ac si in malo poni saepe noverimus, hic tamen Ecclesiam debemus advertere, quae Domino specialiter pura mente famulatur. Nam licet omnia abysso sint condita, tamen illud ipsius esse proprie dicimus, quod eum veneratur aunon immerito fructifera bonorum terra suscipitur, quia nutrit et continet populum. Sequitur: Et plenitudo ejus , id est, multitudo sancta, qua repletur Ecclesia. Sed ne terram, quam superius dixit, angustam putares aliquando fortasse regionem, nunc dicit: orbis terrarum , hoc est, universalem Ecclesiam, quae totius mundi ambitu continetur. Intende vero, quod dicit: Qui habitant in ea, id est, non qui veniunt et recedunt: sed qui fixa mentis stabilitate perdurant. Habitare enim manere dicimus, quod errantium non est; quod mutabilitati non convenit; sed ille solus
Abbreviated transcription (Latin):
ginti tres litteras latinorum fortasse
ꝑtinet. quȩ eloquentiȩ ꝓpriȩ dicta
ꝯcludunt. ut apud hebrȩoᷤᷤ.xx. due
hendenda compȩtens adhibet᷑. quan¬
titas litterarum. sic ⁊ in isto psalmo
calculi redolet beata ꝑfectio Expli
cit psalmus xxiii. Incipit psalmꝰ¬

Expanded text:
ginti tres litteras Latinorum fortasse ginti tres litteras Latinorum fortasse pertineat, quae eloquentiae propriae dicta concludunt. Ut apud Hebraeos viginti duae, hendenda competens adhibetur quantitas litterarum; sic et in isto psalmi calculo redolet beata perfectio. EXPOSITIO IN PSALMUM XXIV. In finem psalm
Abbreviated transcription (Latin):
creaturȩ. S nullus est rex gloriȩ. nͥ
qui ipsa ꝯdidit ⁊ ꝯtinet sum mita¬
tes Stupenda laus miranda ꝯelu¬
sio: nec potuit ab alio quiequã dig¬
num dici. nͥ ab ipso qui solus suã
prȩualet enarrare potentiã Cog¬
noscite magistri secularium litte¬
tarum: Hinc schemata. hinc diu̾si
gen̾is argumenta. hinc definiu ões.
hinc disciplinarũ omniũ proflu¬
xisse doctrinaᷤ. qͣnͣdo in hi ᷤ utteris
posita cognoscitiᷤᷤ. quȩ ante scolas
ur̃as longe prius dicta fuisse sentitiᷤ.
derelictis. uͦ i pio dño fideliter ser¬
uiat᷑ Quid enim iustius quam
eum deserere qui no ᷤᷤ in adam fȩc̃
ẽẽ mortales: Quid beatius quam
illum seqͥ qui humanũ genus in¬
flictam mortẽ fęcit cuadere :s
presta dñe ut qui portas misericor¬
diȩ tuȩ lauachro sc̃ȩ regenerati¬
onis intrauimus: nullis inde
peccatis impellentibus ex eamus:¬
Numerus autem huiꝰ psalmi ad ui¬

Expanded text:
creaturae; sed nullus est Rex gloriae, nisi creaturae; sed nullus est Rex gloriae, nisi qui ipsas condidit et continet summitates. Stupenda laus, miranda conclusio! Nec potuit ab alio quidquam dignum dici, nisi ab ipso qui solus suam praevalet enarrare potentiam. Cognoscite, magistri saecularium litterarum, hinc schemata, hinc diversi generis argumenta, hinc definitiones, hinc disciplinarum omnium profluxisse doctrinas, quando in his litteris posita cognoscitis quae ante scholas vestras longe prius dicta fuisse sentitis. derelictis, vero et pio Domino fideliter serviatur. Quid enim justius quam eum deserere qui nos in Adam fecit esse mortales? Quid beatius quam illum sequi qui humanum genus inflictam mortem fecit evadere? Sed praesta, Domine, ut qui portas misericordiae tuae lavacro sanctae regenerationis intravimus, nullis inde peccatis impellentibus exeamusNumerus autem hujus psalmi ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutum ipse est rex glorie:
hic ȩtiam schema puicherrimĩt
factum ẽ. quod apud grȩcos dicit᷑
a nadiplosis. apud latinos conge¬
minatio dictioniᷤ. quȩ fit aut in
u̾su aut in repȩtitione u̾borum:
Et quoniam eadem reuolita sunt:
exposttio superior ⁊ hic habunde
sufficiat. Nam ut uidȩoᷤᷤ ꝯfunderet
magnificentiã domini superius
singillatim ut compȩtebat exposu¬
it: nunc autẽ breuiter culmen totiꝰ
lauis ⁊ ueritatiᷤᷤ adiecit. Iam non
solum fortem. non potentem. non
in p̃lio magnũs dũm ipsarum dic̃
ẽe uirtutum Rex autem ẽ gloriȩ
qui facit se glorificantes utiq glo¬
riosos sicut ꝑ ysayam dicit᷑ glocifi¬
cantes me. ego glorificabo: qͥ uni ciiq
potestatem. uirtutem. cȩteraq dona
tribuit ut uult. Gloria enim dicit᷑
cȩlebre p̃conium. ⁊ frequentata lau¬
datio: sunt quidem donante dño
iangeli glortosi. potestates. throni.
dominationes. ⁊ aliȩ potentissimȩ

Expanded text:
irtutum ipse est Rex gloriae. irtutum ipse est Rex gloriae. Hic etiam schema pulcherrimum factum est, quod apud Graecos dicitur anadiplosis, apud Latinos congeminatio dictionis, quae fit aut in versu, aut in repetitione verborum. Et quoniam eadem revoluta sunt, expositio superior et hic abunde sufficiat. Nam ut Judaeos confunderet, magnificentiam Domini superius singillatim, ut competebat, exposuit; nunc autem breviter culmen totius laudis et veritatis adjecit; jam non solum fortem, non potentem, non in praelio magnum, sed Dominum ipsarum dicit esse virtutum. Rex autem est gloriae, qui facit se glorificantes utique gloriosos, sicut per Dominum dicitur: Glorificantes me ego glorificabo . Qui unicuique potestatem, virtutem caeteraque dona tribuit, ut vult. Gloria enim dicitur celebre praeconium, et frequentata laudatio. Sunt quidem, donante Domino, et angeli gloriosi, Potestates, Throni, Dominationes, et aliae potentissimae
Abbreviated transcription (Latin):
latine qualitatiua: Dñs fortis ⁊ po¬
tens dñs potens in prelio. Quod si
discutias soli xp̃o probabitur ꝯueni¬
re: gloriosi enim possunt ⁊ trarum
principes dici: rex gloriȩ. Nemo pot̾
nisi solus altissimus inueniri: Huic
igit᷑ interrogationi sicut iam dicͤ¬
tum ẽ. subiuncta responsio ẽ: ubi
bene singuliᷤᷤ uerbi ᷤ arguitur iudats
ppłi nefanda prȩsumptio: Fortis
enim contͣ ulua dicit᷑. quia eum
cum gladiis ⁊ fustibus tenendum ẽẽ
putauerunt. Potens: quem illi quasi
inpotentem pontio pilato tradider̃t.
daditum ẽ quoq potens in prȩlio:ne
illi in concertatione sua aliquid p̃¬
ualuisse crederent᷑ Deniq cum ad
eum tenendum uenissent: audier̃t.
Egosum:i omnes testante iohanne
euangelista retrorsum ꝓtinus corru¬
erunt Sic dñs saluator per uirtutes
suas nobis euident̃ edictus ẽ. ac sic
ꝓprio uocabulo panderetur S olli¬
te portas principes ur̃as ⁊ eleuami¬
ni portȩ ȩternales. et introibit rex

Expanded text:
Latine qualitativa: Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio. Quod si discutias, soli Christo probabitur convenire. Gloriosi enim possunt et terrarum principes dici: Rex gloriae nemo potest nisi solus Altissimus inveniri. Huic igitur interrogationi, sicut jam dictum est, subjuncta responsio est: ubi bene singulis verbis arguitur Judaici populi nefanda praesumptio. Fortis enim contra illud dicitur, quia eum cum gladiis et fustibus tenendum esse putaverunt. Potens, quem illi quasi impotentem Pontio Pilato tradiderunt. Additum est quoque potens in praelio, ne illi in concertatione sua aliquid praevaluisse crederentur. Denique cum ad eum tenendum venissent, audierunt: Ego sum, et omnes, teste Joanne Evangelista, retrorsum protinus corruerunt . Sic Dominus Salvator per virtutes suas nobis evidenter edictus est, ac si proprio vocabulo panderetur. Vers. 10. Tollite portas, principes, vestras, et elevamini, portae aeternales, et introibit Rex
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ mauult intelligi sacramenta co¬
poris ⁊ sanguinis sui: quȩ illiᷤᷤ pte¬
sentibus reddunt᷑. qui ei sc̃o times
subiecti sunt Deniq uide quid seqͥ¬
tur: E dent pauperes ⁊ saturabun¬
tur: Hȩc sunt uota quȩ superus dr̃e:
suit. qui mundi istius illecebraᷤᷤ con¬
temptu ditissimo respuerunt. Non
diuites. qͥ seculi huius fęlicitate re¬
ferti sunt: sed pauꝑes.id. regnum
dei ȩsurientes. Ideo enim addidit.
nsaturabunt᷑ Saturari enĩ non po-¬
terant: nisi quo ᷤᷤ tali ᷤᷤ possidebat ȩsu

Expanded text:
vero mavult intelligi sacramenta covero mavult intelligi sacramenta corporis et sanguinis sui, quae illis praesentibus redduntur, qui ei sancto timore subjecti sunt. Denique vide quid seq Edent pauperes, et saturabuntur. Haec sunt vota quae superius dixit. suit qui mundi istius illecebras contemptu ditissimo respuerunt; non divites qui saeculi hujus felicitate referti sunt, sed pauperes, id est regnum Dei esurientes. Ideo enim addidit, et saturabuntur; saturari enim non poterant, nisi quos talis possidebat esu