comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dolet auit hic queri. utr̃ ⁊ ip̃a caro
i bapto ab illa feditate purget᷑ quam
in ꝯceptoe̾ ex ꝯ cupiscentia libidinosa cotͣx̃.
Quibdam uidet᷑ qd̾ sic̾ anima areatie puri¬
ficat᷑ ĩ ⁊ caro ab illa polluro̾e purget᷑ ut
sicͥ duob ꝯpletur misti̾um bapt̾i .s. aqua¬
caro ab illa ꝯtagione. quos quidem ꝓbabile
est. CA liĩ uero putant tm̃ auimã ĩ munda¬
ri carnẽ nero ñ ab illa feditate purgari. Si
uͦ remanet isla feditas usꝙ ad ꝓereationem
ne pollutoe̾m quam habuit a ꝯceptu reti¬
nence trahit᷑ polluta ⁊ in ꝯcupiscẽtia ꝯa¬
nat᷑. un̾ maior uidr᷑ pollutõ carnis in ꝓle
quam fui̾t in parente. Ad quos illi dñt.
qr licet cars ꝓlis ex carne feda seminet᷑. ⁊ ĩ
rem ꝯtrahit. quani caro un̾ seminat᷑ ha¬
buit. Q uis ⁊ si fecidior atq in mundior
sit caro ꝓlis. ⁊ iꝯͦ mag̾ corrupta quam ca¬
si carnis na mag̾ corrupta in pꝰteriorib¬

Expanded text:
olet autem hic quaeri utrum et ipsa caro in baptismo ab illa foeditate purgetur quam in conceptione ex concupiscentia libidinosa contraxit. Quibusdam videtur quod sicut anima a reatu purificatur, ita et caro ab illa pollutione purgatur: ut sicut duobus completur mysterium baptiscaro ab illa contagione; quod idem probabile est. Alii vero putant tantum animam ibi mundari, carnem vero non ab illa foeditate purgari. Si vero remanet illa foeditas usque ad procreationem ne pollutionem quam habuit a conceptu retinente, trahitur polluta, et in concupiscentia conatur. Unde et major videtur pollutio carnis in prole quam fuerit in parente. Ad quod illi dicunt quia licet caro prolis ex carne foeda seminetur, et in em trahit quam caro unde seminatur habuit. Quamvis etiam si foedior atque immundior sit caro prolis, et ideo magis corrupta quam casi carnis natura magis in posteriorib
Abbreviated transcription (Latin):
atar enim ẽ qͥ de nichilo aliqua fac̃. ⁊ cãur ꝓpͥe
ẽ de nichilo aliquid fac̾e. Facere uͦ nõ modo de
uocatura faccor. sino artifex s nõ creator.
hoc enim nom̃ iole doo ꝓpͥe ageuie. qui ⁊ d̾
nichilo q̃dara ⁊ de aliquo aliqua fac̾. Ip̃e
ẽ gͥ creator ⁊ opifex ⁊ facror s creattuis nom̃
sibi ꝓprieactinint. alia uͦ ⁊̃ creaturuꝰ ꝯmu¬

Expanded text:
est qui de nihilo aliquid facit. Et creare proprie est de nihilo aliquid facere; facere vero non modo de vocaturque factor sive artifex, sed non creator. Hoc enim nomen soli Deo proprie congruit, qui de nihilo quaedam, et de aliquo aliqua facit. Ipse est ergo creator et opifex et factor, sed creationis nomen sibi proprie retinuit, alia vero etiam creatur
Abbreviated transcription (Latin):
nis carnis ostẽ ex qͣ m aĩa peceat fit.
aro enim ꝑ peccm corrupta fuit in adã
La deo. uͥ cum añ pecratũ uir ⁊ mulier
sine in centiuo libidinis. ⁊ ꝯ cupiscentie¬
fernore possent ꝯuenire. eetq torꝰ in mac¬
ulat. iam pꝰ peccatũ ũ ualeat. fi̾ carnał co¬
pła. absq libidinosa ꝯcupiscentia. q̃ sẽꝑ
uiciũ ẽ ⁊ etiam culpa. nͥ excusct᷑ ꝑ bona ꝯ¬
iugii. In ꝯcupiscentia gͥ ⁊ libidine ꝯcipit᷑
caro formanda in corpꝰ prol. Uñ ⁊ caro ip̃a
q̃ ꝯcipit᷑ in uiciosa ꝯcupiscentia polluit᷑ ⁊ co¬
irumpit᷑. ex cꝰ ꝯtactu aia cũ in fundit᷑ ma¬
cłam trahit q̃ polluit᷑ ⁊ fit rea .i. uicuĩ

Expanded text:
nis carnis ostendit, ex qua in anima peccatum fit. Caro enim propter peccatum corrupta fuit in Adam, adeo ut cum ante peccatum vir et mulier sine incentivo libidinis et concupiscentifervore possent convenire, essetque thorus immaculatus, jam post peccatum non valet fieri carnalis copula absque libidinosa concupiscentia, quae semper vitium est et etiam culpa nisi excusetur per bona conjugii. In concupiscentia ergo et libidine concipitur caro formanda in corpus prolis. Unde caro ipsa quae concipitur, in vitiosa concupiscentia polluitur et corrumpitur; ex cujus contactu anima, cum infunditur, maculam trahit qua polluitur et fit rea, id
Abbreviated transcription (Latin):
genitã nullo mͦ quisꝗ̃ dixerit sapĩam. Quio it
ẽ in saniꝰ: Ita gͦ si pat̾ genuit eẽntiã qua est.
ẽẽutia ꝗ̃ genauit cã  illi ut sit. Non gͥ illam qͣ
est eeñtiam genuit. Ham in illa sĩplicitate ĩqͥd
genuit sap̃iam qua sapiens ẽ. ita uec eẽntiara
qͣ est. Ut. it. sapiencia sapiens ẽ. ⁊ potentia po¬

Expanded text:
erit sapientiam, quid enim est insanius? Ita ergo si Pater genuit essentiam qua est, essentia quam genuit causa est illi ut sit. Non ergo ipsam quae est essentiam genuit. Nam in illa simplicitate, ut inquit genuit sapientiam qua sapiens est; ita nec essentiam qua est. Ut enim sapientia sapiens est, et potentia po
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est quod diuina eẽntia genuit filiũ. Quia
cũ filiꝰ sit diuina eẽntia. iam ẽẽt filius res a qͣ ge¬
nerat᷑. ⁊ ĩ eadem res se ip̃am generaret. Ita ⁊̃ di¬
cunus qd̾ eẽntia di̾a nõ genuit eẽntiam. Cuni
it. una ⁊ sũma q̃ dam res sit diuina eẽntia. si di¬
uina eẽntia cẽntiam genuit eadem res se ip̃ã

Expanded text:
ndum quod divina essentia genuit Filium; quia cum Filius sit divina essentia, esset Filius res a qua generatur et ita eadem res seipsam generaret. Ita etiam dicimus quod essentia divina non genuit essentiam. Cum enim una et summa quaedam res sit divina essentia, si divina essentia essentiam genuit, eadem res seipsam
Abbreviated transcription (Latin):
ria nec in batitudine cieati sunt. Miseri¬
enim añ pecc̾m eẽ ñ potuerunt qi ex pe¬
cato miseria est. Nam si nõ fuisset pecra¬
tum nulla eẽt miseria. Beati qͦ numiq̃
fuerunt illi. qͥ oeciderunt. qͥa sui euentꝰ
ignari fuerunt .i. peocati ⁊ supplicii su¬
turi. Si enim lapsum. suum p̃scierũt.
aut uitare uoluerunt. s ñ potuerunt¬
⁊ ita erant miseri. aut potuerũt s nolu¬
erunt. ⁊ iͣ̃ stulti ⁊ maligni erant. Iõꝙ di¬
cimus quia ñ erant p̾scii euentꝰ sus. nec eiᷤ

Expanded text:
ria, nec in beatitudine cenim ante peccatum esse non potuerunt, quia ex peccato miseria est. Nam si non fuisset peccatum, nulla esset miseria. Beati quoque nunquam fuerunt illi qui ceciderunt, quia sui eventus ignari fuerunt, id est, peccati et supplicii futuri. Si enim lapsum suum praesciverunt, aut vitare voluerunt, sed non potuerunt, et ita erant miseri; aut potuerunt, sed noluerunt, et ita erant stulti et maligni. Ideoque dicimus quia non erant praescii eventus sui, nec
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ uotat᷑ ꝯscnsus uiri siue patracio pee¬
cati. Pro nepotẽ au̾t. si non solum fec̾is
s in eo glorieris ⁊ ħ e̾ quarta gn̾ato̾ u̾ qr
tres p̾cesseruit: s quarta dicit᷑ ꝙ qrͣto
gͥ pͥmos ⁊ sod̾os stimulos cogitatonum.
cogitata quis fac̾e de creu̾it ⁊ q̃ fec̾ corri

Expanded text:
in quo notatur consensus viri, sive patratio peccati; pronepotem autem, si non solum feceris, sed in eo glorieris: et haec est quarta generatio, non quia tres praecesserint, sed quarta dicitur, quia quarto  primos et secundos stimulos cogitationum, cogitata quis facere decreverit, et i
Abbreviated transcription (Latin):
teneantur. qui pec̾a patrũ imitant᷑. ⁊ qͣre
patres memorau̾ c̃ ⁊ illi onĩs mali sint.
qui quoꝵlib maloꝵ pecc̾a imitant᷑. Sed
iõ patres speciałr nominau̾ qr maxi̾e pa¬
tres filii unitari solent. quos p̾cipue dili¬
gunt. ⁊ terciam ⁊ quartam g̾u̾atoem. ideo
memorau̾ qr solent parentes interdum
tam diu uiuere donec filios trrtios ⁊ qͣr¬
tos haberant. qͥ patr̾ iniquitates uiden¬
tes eoꝵ in pietatis h̾edes ꝑ imitatonem
efficiuntur. Soł hunc mod̃ recte ĩ tłłigrꝰ
u tlłigend̾ ⁊  ostenđr: ex eo qd̾ parabola
dđr. Si enim parabola ẽ uͥ ait ieet. alid̾
uerb̾ sonat alid̾ sensu ꝯtinet. Uñ aliqͥ
ĩ edisserunt. patrem in nob̾ eẽ dñt leue̾
punctũ sensuum .s. pͥ mum motũ sug¬
gestionis. uł cogitatõis. Filium uͦ si oogi

Expanded text:
teneantur qui peccata patrum imitantur? Et quare patres commemoravit, cum et illi omnes mali sint, qui quorumlibet malorum peccata imitantur? Sed ideo patres specialiter nominavit, quia maxime patres filii imitari solent, quos praecipue diligunt. Et tertiam et quartam generationem ideo commemoravit, quia solent parentes interdum tamdiu vivere, donec filios tertios et quartos habeant; qui patrum iniquitates videntes, eorum impietatis haeredes per imitationem effiintelligendum esse ostenditur ex eo quod parabola dicitur. Si enim parabola est, ut ait Hier., aliud verbis sonat, aliud sensu continet. Unde aliqui ita edisserunt: patrem in nobis esse dicunt levem punctum sensuum, scilicet primum motum suggestionis vel cogitationis; filium vero, si cogi
Abbreviated transcription (Latin):
e maleficii at̃ impedim̃to. h tenend̾ õcerit᷑. qͥ si pꝰst̃.¬
ꝑ sorciarias. ⁊ maleficas ꝯcubit᷑. ũ seqͣr. hortandi st̃
quibꝰ ista ꝯ̃ueniunt. ũ sp̃u ꝯtrito ⁊ huiliato cõ ⁊ sacer¬
doti de oĩbꝰ pecc̃is ꝯfessionẽ faciẽt ⁊ lacͥinis atq helemo¬
sinis. orõnibꝰ. ⁊ i euiniis dño satiffaciãt. ⁊ ꝑ exorcismos
ac cetera cccstice discipline inuiumiua ministͥ eccłie
tales sanare ꝓcurẽt. Ꝙ si ñ potuerĩt separari ualebut.
S postꝗͣ alias nupcias expetierit. ilł uiuentib qͥbus
iuncte fu̾int pͥorib qͦs relinq̃rãt. ⁊̃ si possibilitas ꝯcũ¬
bendi eis reddita fu̾it regciliari neqͥbunt. Ꝙ ĩ finc hꝰ
capituli ꝯtinet᷑. Ex rigore mag̃ dc̃m in tiligend̃ ẽ. qͦ
ex canonica eqͥtate lin tlligend̾ ẽ. ñ posse rec̃ciliari pͥ¬

Expanded text:
aleficii autem impedimento hoc tenendum decernitur: quod si per sortiarias et maleficas concubitus non sequitur, hortandi sunt quibus illa eveniunt, ut spiritu contrito et humiliato Deo et sacerdoti de omnibus peccatis confessionem faciant, et lacrymis, orationibus, et jejuniis Domino satisfaciant, et per exorcismos ac caetera ecclesiasticae disciplinae munimina ministri Ecclesiae tales sanare procurent. Quod si non potuerint, separari valebunt. Sed postquam alias nuptias expetierint illis viventibus quibus post junctae fuerint, prioribus quos reliquerant, etiam si possibilitas concumbendi eis reddita fuerit, reconciliari nequibunt . Quod in fine hujus capituli continetur, ex rigore magis dictum intelligendum est, quam ex canonica aequitate. Vel intelligendum est non posse reconciliari pr
Abbreviated transcription (Latin):
curiose an̾ nulł. Si d̾s humanã nam
potuit assum̾e sed̾ muliebrẽ sexum. qͥdã
arbitrant᷑ eum potuisse assum̾e hoĩnem.
femineo sexu uͥ assũpsit i uirili s opor¬
cumꝰ atq ꝯuenienciꝰ factũ ẽ. uͥ de feminanͣ¬
scerct᷑. ⁊ uirũ assumeret. uͭ ĩ utriꝰq sex̾ lib̾

Expanded text:
curiose, a nonnullis, si Deus humanam naturam potuit assumere secundum muliebrem sexum. Quidam arbitrantur eum potuisse assumere hominem in femineo sexu, ut assumpsit in virili. Sed opportunius atque convenientius factum est, ut de femina nasceretur, et virum assum
Abbreviated transcription (Latin):
iii. hominis lib̾atõ in ut̾q sexu debuit ap¬
parere. gͦ qr uirũ oportebat susciꝑe. qͥ sexus
honorabilior ẽ ꝯ sequens erat. si feminei sexͦ
lib̾ato me appareret. qd̾ ille uͥ de femina na¬
tus ẽ. Sapiencia gͥ dei. qͥ dr unigenitꝰ filiꝰ.

Expanded text:
 Hominis liberatio in utroque sexu debuit apparere; ergo quia virum oportebat suscipere, qui sexus honorabilior est, consequens erat et feminei sexus liberatio. Hinc apparet quia ille vir de femina natus est. Sap
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ad faciendũ s ad cauend̾. debuit ñ obliuisci õs re¬
tributoe̾s d̾. Ctot s̃t. quot st̃ pẽcoꝵ remissiones
Tot gͦ debuit cogitare dona di. quot mala sua ac
ꝓ ili usq in finẽ gr̃as agere. S qr in grat᷑ ad uomi¬
tũ sic̃ canis rediit añ bona acta. mortificaũ. ⁊ pecca¬
tũ dimissũ reuaaũ. u cui hũiliato di añ peccat᷑ di¬
miserat. eid̾ p᷑ elato ⁊ ingͣto imputoe. Alior

Expanded text:
ndum. Debuit non oblivisci omnes retributiones Dei, quae tot sunt quot sunt peccatorum remissiones. Tot ergo debuit cogitare dona Dei quot mala sua, ac pro illis usque in finem gratias agere. Sed quia ingratus ad vomitum, sicut canis, rediit, anteacta bona mortificavit, et peccatum dimissum revocavit, ut cui humiliato ante Deus peccatum dimiserat, ei postea elato et ingrato imputet. 2. Alior
Abbreviated transcription (Latin):
docet. tanꝗͣ scd̃m ꝯmunẽ eaudemꝙ mat̾iam
tres p᷑ dicantur ẽẽ una eẽntia sic̃ ex̾eodem a¬
uro si fierent tres statue cliceremꝰ tres statu¬
equalibus plus auri ẽ cres simuł quã singłe
⁊ minus auri ẽ una quam duc. In illa uͦ ẽẽ¬
ntia trintatis nullomͦ ita ẽ. Nõ gͥ scd̾m ma

Expanded text:
docet, tanquam secundum communem eamdemque materiam tres personae dicantur esse una essentia; sicut ex eodem auro si fierent tres statuae, diceremus tres statuaequalibus, plus auri est tres simul quam singulae, et minus auri est una quam duae. In illa vero essentia Trinitatis nullo modo est ita. Non ergo secundum
Abbreviated transcription (Latin):
nitis filiis ꝑ fectaq huani officii iticia
ad meliorẽ stat̾ trãft̾erent᷑ ñ ꝑ morte̾ s
ꝑ aliꝗͣ ꝑ mutatoe̾m aut patres in aliqͦ
statu uite man̾ent ligno uite utentes
donͨ filii ad eundẽ statũ ꝑ ueniret ⁊ sic
in pleto nũo o̾s simul ad meliora trãfter¬

Expanded text:
fectaque humani officii justitia, ad meliorem statum transferrentur, non per mortem sed per aliquam mutationem; an patres in aliquo statu vitae manerent ligno vitae utentes, donec filii ad eumdem statum pervenirent; et sic, impleto numero, omnes simul ad meliora transfer
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝑ duc̾ent᷑ stat̾ doñ in pleto nũo sine
morte a ĩalia corꝑa. in alia qͣlitatẽ tͣnsi¬
rent. in q̃ oĩo regenti sp̃m d seruirent.
⁊ solo sp̃u uiuificante sñ corporeis alim̾¬
tis iuuerẽt. uł potuert̾ parentes filiis
cedere ũ ꝑ successiones numerꝰ in plere¬
tur. qͥ geuitis filiis ꝑ fectaq humani
officii iusticia ad meliora tranfferentur

Expanded text:
ducerentur statum, donec impleto numero sine morte animalium corpora in aliam qualitatem transirent; in qua omnino regenti spiritui deservirent, et solo spiritu vivificante sine corporeis alimentis viverent. Vel potuerunt parentes filiis cedere, ut per successionem numerus impleretur; qui, genitis filiis perfectaque humani officii justitia, ad melio
Abbreviated transcription (Latin):
patris ar sic̃ supͤ in tractatu de tͥnitate
diximꝰ. Uñ fuerunt ñ nulli qͥ ita distĩ¬
guerent. si ymaginẽ in hoc loco in tłlige¬
rent filiũ. Hxminẽ uͦ nõ ymaginẽ. sed
ad ymaginẽ fr̃m dret. quos refellit apłc¬

Expanded text:
actatu de Trinitate diximus. Unde fuerunt nonnulli qui ita distinxerunt ut imaginem in hoc loco intelligerent Filium; hominem vero non imaginem, sed ad imaginem factum dicerent, quos refellit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
re num̃o qnͣ ĩ differunt ut hoc nõ sit illud
neq aliquid quod illud ẽ uł in ip̃o ẽ quałr
differunt socrates ⁊ plates ⁊ h̾mͦi que a pd̾
phisolophos dñr in diuidua. ł particularia
iuxta quẽ modũ nõ possunt dici tres ꝑsone
diffcire numero. Dicuntur ꝙͦ diffeire num̃¬
o que in enu̾atione siue ꝯputatõe non sibi ad¬
iunguntur. s ad se in uicem discernunt᷑. ũ c̃¬
sed̾ hũc mod̾ forte dix̃ iohes ypostases .i. ꝑ son¬
as diffeire uum̃a ꝑ ossumus enim discere pr̃
ẽ unus. ⁊ pat̾ ⁊ filius sunt duo. ⁊ pat̾. ⁊ filius
ipo sc̃s sunt tres. Witera ħ persona est una
q̃ dcĩ sunt repetentes. ũ sepiꝰ u̾sando familiariꝰ
in notescant

Expanded text:
re numero, quando ita differunt, ut hoc non sit illud, nec aliquid quod illud est, vel in ipso est; qualiter differunt Socrates et Plato, et hujusmodi quae apud philosophos dicuntur individua vel particularia, juxta quem modum non possunt dici tres personae differre numero. Dicuntur quoque differre numero, quae in enumeratione sive computatione non sibi adjunguntur, sed a se invicem discernuntur, ut c hunc modum forte dixit Joannes hypostases, id est, personas, differre numero. Possumus enim dicere: Pater est unus, et: Pater et Filius sunt duo, et: Pater, et Filius, sanctus, sunt tres. Et item: Haec persona est una, quae dicta sunt repetentes, ut saepius versando familiarius innotescant
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte significabat. uͥ agit de ꝑ cussura
mulieris p̾grantis. Siquis in quid
ꝑcusserit mulierẽ p̾gnantẽ ⁊ aborti¬
Iim fecerit. si ad huc in forme fuerit
ꝓuerꝑium multabit᷑ p᷑cuua. Si at̃
formatũ fu̾it. reddat aĩa ꝓ au̾a. Foriat̾

Expanded text:
te significat, ubi ait de percussura mulieris praegnantis: Si quis, inquit, percusserit mulierem praegnantem et abortum fecerit, si adhuc informe fuerit puerperium, mulctabitur pecunia; si autem formatum fuerit, reddat animam pro anima. Formatum
Abbreviated transcription (Latin):
catũ nͥ possit e̾ẽ uͥ aĩa non ẽ. Lo quos
dici pͭ quia in illo ꝯceptu dr peccanun
tͣnsimiti.ñ qr peoratum origiale ibi
sit. s qr caro iͥ ꝯ̃hit. id ex qͥ peccatũ sit
in anima c̾ u fundit᷑. ⁊ utrq uocat᷑ ꝯce¬

Expanded text:
e ubi anima non est? Ad quod dici potest, quia in illo conceptu dicitur peccatum transmitti, non quia peccatum originale ibi sit, sed quia caro ibi contrahit id ex quo peccatum fit in anima cum infunditur. Et utrumque vocatur c
Abbreviated transcription (Latin):
se foret non i rebꝰ aditun. s in deo ab
turales leges. sr̃ hunc nalẽ cursũ crea¬
da repente florear. fruetũ gignat. ⁊ ĩni
uentute sfił fẽm̃a. in senecture parias.
li motu hab̾e̾nt. ht̃ gͦ in se absconditas
quoꝑdam futuroꝵ cãs qͣs reb ꝯditis uõ
neͤ subsistũt. ut sint. s quo illas admi¬
nistrat u uoluit qͣs ut uoluit condidit
mulier facta est de latẽ. uiri dormietis.
Non .i. huit prima ir᷑ ⁊ditõ ut ftĩna
sicfieret. s u fi̾ posset. ne ꝯͣ ca̾s qͣs dẽ
uoluntarie instituit. mutabili uolua¬
tare aliquid facere putaret᷑.
D̾ auima
mulieris q nõ ẽ ex aĩa uiri uͥ qͥdam puta

Expanded text:
se foret, non in rebus conditum sed in Deo absabet naturales leges: super hunc naturalem cursum Creada repente floreat, et fructum gignat, et in juventute sterilis femina, in senectute pariat, li motu haberent. Habet ergo Deus in se absconditas quorumdam futurorum causas, quas rebus conditis non e subsistunt ut sint; sed quo illas administrat ut voluerit, quas ut voluit condidit mulier facta est de latere viri dormientis. Non habuit prima rerum conditio ut femina sic fieret, sed ut fieri posset; ne contra causas quas Deus voluntarie instituit, mutabili voluntate aliquid facere putaretur 8. De anima mulieris, quod non est ex anima viri, ut quidam puta
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. nec int̾ ecc̃stica reputabit᷑. sacͣmta. Licet ãt¬
psbris baptizatos tange̾ in poctore. s ñ crismate
sp̾e .s. ad robur. qui in hap̃o datus est. ad remissi¬
onẽ. Uñ rabinus a sũmo sac̾dote ꝑ impositio¬
nẽ manꝰ. paraclitꝰ tradit᷑ baptizato ut robore

Expanded text:
um, nec inter ecclesiastica reputabitur sacramenta. Licet autpresbyteris baptizatos tangere in pectore, sed non chrismate tio Spiritus sancti ad robur, qui in Baptismo datus est ad remissionem. Unde Rabanus: A summo sacerdote per impositionem manus Paracletus traditur baptizato, ut robore
Abbreviated transcription (Latin):
l. eand̾ naturã h̃t genitꝰ quã ille qͥ genuit.
ĩ tñ ũ natꝰ uon sit ille q̃ genuit. Nam qͣmͦ
ille qui genitꝰ c̾ in quib totꝰ ẽ ille qͥ genuit.
qr nõ ẽ aliũd̾ qui genit᷑ ẽ.⁊ iõ nõ refertur ada¬
luid quod ĩ uno sub sistit ex uno. Ac si in gn̾a
deserit ex inde mutabilideo mñ mutabił dei ꝑ¬
fecta natiuitas: subsistencẽ gͥ in eo dĩ naturã
in telligamꝰ cũ in d̾o ds ui sit nec pret̾ eum qͥ

Expanded text:
 Eamdem naturam habet genitus, quam ille qui genuit; ita tamen ut natus non sit ille qui genuit. Nam quomoille qui genitus est, in quibus totus est ipse qui genuit; quia non est aliunde qui genitus est, et ideo non refertur ad aliud quod in uno subsistit, et ex uno. Ac sic in genedeserit ex indemutabili Deo indemutabilis Dei perfecta nativitas. Subsistente mergo in eo Dei naturam intelligamus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
oẽm hominẽ uenientẽ in hunc mundũ.
Nonqr nullꝰ hominium ẽ qͥ nõ illumine¬
tur. s qr nͥ ab ip̃o nullus illuminat᷑. Po¬
test ⁊ alio mͦ illud in telligi dum tñ cre¬
dere nõ cogamur. oĩpotentẽ aliquid uo
luisse fi factumq nõ eẽ qui sine ullis
ambiguitatib si in celo ⁊ ur celra sic̃ ũitas
cantat om̃ia quecũꝙ uoluit fec̃ ꝓfecto
facere nõ uoluit quodcumꝙ non fecit.
Ex his aꝑte ostẽdr̃ qm̃ di ea uoluntate q̃
ip̃e est nõ uult fĩ aliquid qd̾ nõ fiat neq¬

Expanded text:
omnem hominem venientem in hunc mundum; non quia nullus hominum est qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Potest et alio modo illud intelligi, dum tamen credere non cogamur Omnipotentem aliquid fieri voluisse, factumque non esse, qui sine ullis ambiguitatibus sive in coelo et in terra, sicut Veritas cantat, omnia quaecumque voluit fecit; profecto facere non voluit quaecumque non fecit. Ex his aperte ostenditur quod Deus ea voluntate quae ipse est, non vult aliquid fieri quod non fiat, neq
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo. ex tunc ab oĩ pece̾o u̾niuis extiterit.
ꝓpt̾ honorẽ dñi. nullã ꝓrs cũ de pec̾c̾is agit᷑:
haberi uolo qiõnẽ. Iñ enĩ scimꝰ. qd̾ ei pł gra
cie sit collatũ. ad nincend̾ ex om̾̃i parte pec¬
catũ. qd̾ ꝯcipere ac parare meruit. quẽ ꝯstat.
uullũ habuisse peccatũ. Hac gͥ uirgine ex¬

Expanded text:
Virgo ex tunc ab omni peccato immunis extiterit, propter honorem Domini, nullam prorsus, cum de peccatis agitur, haberi volo quaestionem. Inde enim scimus quod ei plus sit gratiae collatum ad vincendum ex omni parte peccatum, quod concipere ac parere meruit quem constat nullum habuisse peccatum. Hac ergo Virgine ex
Abbreviated transcription (Latin):
lii aũt dñt angłos in ofirmatoẽ tanta
deitatis dilectioe̾ atꝙ noticia fuisse p̾ditõ
ut in his ulteriꝰ ñ profecerint. nec ꝓfecti
sint ꝓ fecerunt tỹ in scĩa ir ex teriorem. sic̃
in ꝯgnitõe sacram̃ti in carnatoĩs ⁊ himͦi.s

Expanded text:
lii autem dicunt angelos in confirmatione tanta deitatis dilectione atque notitia fuisse praeditos, ut in his ulterius non profecerint nec profecturi sint. Profecerunt tamen in scientia rerum exteriorum, sicut in cognitione sacramenti Incarnationis
Abbreviated transcription (Latin):
sse in meritis. s quant̾ ad iuim merendi .s¬
ñ quantũ ad numerũ meritoꝵ. pła eni
bona fecerunt pꝰea q̃tunc nõ fecerant. sed
eoꝵ caĩtas ex qͣ illa ꝓcesserunt ñ ẽ aucta ex
qͣ tm̃ meruer̃ añ ꝗͣ ista ad derent᷑ quantum
pꝰ ea his ad iectis. Illud uͦ qd̾ alii suꝑiꝰ dñt¬

Expanded text:
 quantum ad vim merendi, non quantum ad numerum meritorum. Plura enim bona fecerunt postea, quae tunc non fecerant; sed eorum charitas ex qua illa processerunt non est aucta, ex qua tantum meruerunt antequam ista adderentur, quantum postea his adjectis. Illud vero quod alii su
Abbreviated transcription (Latin):
uod aũt scd̃ sub̾am dicatur ⁊ eẽntiam ali¬
q̃n significet supͣ ex dc̃s augꝰ aꝑte ostẽdi¬
mus. Quod ñ ꝓ ypostasi attr ꝓprietate acci¬
piatur ex auctoritatib sc̃õꝵ ostendi oportet
ne ꝯiecturis ñr̃is aliquid ausi dr̃e iudeaiur.
De hoc ihes. ini expositõe fidei catholice ad ali¬
in trinitate grad̾ nic ħ quos in feriꝰ superiꝰ ue
dici possit s tota deitas sui ꝑfectõe equał est
ũ exceptis uocabuł q̃ ꝓprietatem indicant ꝑͦ¬
me possit intlłigi atꝙ ut ꝯfutantes arriũ
de clinantes tres ꝑs exp̃ssas sub ꝓprietate dis¬
tingunus. Non ip̃m sibi patrem. ip̃m s̃ fili

Expanded text:
undum substantiam dicatur, et essentiam aliquando significet, supra ex dictis Aug. aperte ostendimus. Quod vero pro hypostasi atque proprietate accipiatur, ex auctoritatibus sanctorum ostendi oportet, ne conjecturis nostris aliquid ausi dicere videamur. De hoc Hieron. in Expositione fidei catholicae ain Trinitate gradus, nihil quod inferius superiusve dici possit, sed tota Deitassui perfetione aequalis est, ut exceptis vocabulis quae proprietatem personame intelligi. Atque ut confutantes Arium, declinantes, tres personas expressas sub proprietate distinguimus: non ipsum sibi Patrem, ipsum sibi Fi
Abbreviated transcription (Latin):
in genito p̃igenies a parente. uiuuis aui¬
uo. nõ naͣ deitatis alia ⁊ alia. qr ambo unũ.
Hoc credendo in cipe ꝑciͦt. ꝑsiste ⁊ si nõ ꝑ¬
uenturũ scĩa tñ gratulabor ꝓfecturũ. Qͥ
illus secretũ. ⁊ arcano in opinabił natuai.¬
tatis ne te in mergas sũmã in tlłigencie
cõphendere p̃sumens. s intlłige in dõp̃hẽ¬

Expanded text:
ingenito, puno; non natura deitatis alia et alia, quia ambo unum. Hoc credendo incipe, percurre, persiste; etsi non perventurum sciam, tamen gratulabor profecturum. Qui illud secretum et arcanum inopinabilis nativitatis, ne le immergas, summam intelligentiae comprehendere p
Abbreviated transcription (Latin):
ũ dñt moyses loqueris rudi ⁊ carnali ppło.
iocutõnis mod temꝑauit. de deo loquens a
simili hoĩs. qͥ ꝑ moras tẽꝑm oꝑa sua ꝑficit.
cũ ipe simł sua oꝑa fecerit. Uñ augͦ. Iõ inqͥd
moyses. diuisum refert dm illa oꝑa fecisse.
quia ñ potuit simł ab hoĩe dici. qd̾ a deo si¬
mul potuit fĩ. Itẽ. Potuit diuid̾e scriptura
loquer di tẽporibꝰ qd̾ as oꝑandi temporibꝰ ñ
diuisit. Illi qui his auctoritatib ⁊ alis ͤh mͦi
in ħ̾entes. añt quatuor elem̃ta atq celi lu¬
minaria iͣ formata simul eẽ.⁊ habuisse. il¬
los.ui. dies. quos script᷑a memorat. uĩ. ir ge¬
nera .i. distuictoẽs appellant q̃ simul fc̃e st̃
ꝑtim formalit̾. partim causałr. Qs modo
in telligend̾ sit dm reqͣniesse ab oĩ oꝑe suo.

Expanded text:
unt, Moyses loquens rudi et carnali populo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui per moras temporum opera sua perficit, cum ipse simul sua opera fecerit, unde Aug.: Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo simul potuit fieri. Item: Potuit dividere Scriptura loquendi temporibus, quod Deus operandi temporibus non divisit. Illi qui his auctoritatibus et aliis hujusmodi inhaerentes dicunt quatuor elementa atque coeli luminaria ita formata simul esse, et habuisse illos sex dies quos Scriptura commemorat, sex rerum genera, id est distinctiones appellant quae simul factae sunt; partim formaliter, partim causaliter . 6. Quomodo intelligendum sit Deum requievisse ab omni opere suo.
Abbreviated transcription (Latin):
rias spẽs. qño uellet.⁊ siẽ uellet. Hec Iero
d̾ca est aqͣ. qͥa omnia q̃ in t̾ra nascunt᷑. siue
aĩalia. siũ arbores. uł p̾be. ⁊ similia. ab hũo¬
re incipiunt formari atꝙ nutriri. His

Expanded text:
ellet. Haec ergo ideo dicta est aqua, quia omnia quae in terra nascuntur sive animalia, sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His
Abbreviated transcription (Latin):
neq sͥ orat tnsire calicẽ s discipłis ne i
cos calix passionis in cumbat quẽ ałr tñsi¬
re orat. ne in his .s. maneat. nĩ eiũ rogat
ue secũ sit. E ut a se transeat. De m̃ ait
tudinis. significans ꝯ sortiũ. s ñ disc̾uẽs¬

Expanded text:
neque sibi orat transire calicem, sed discipulis; ne in eos calix passionis incumbat, quem a se transire orat, ne in his scilicet maneat. Non enim rogat ne secum sit, sed ut a se transeat. Deinde aittudinis significans consortium, sed non disce
Abbreviated transcription (Latin):
sibi s̾suis cimuit. nec eũ uoluisse ũ sͥ ñ
eẽt passio. s si a suis trausiret calix pas¬
sionis. ĩ in quiens. Si passio honorifica¬
tura eũ erat. sic̃ iuta ex eunte ait. Nc̃
fũit ũ pati mortẽ tunuerit. q̃ pacientẽ
se glificatura eẽt. S forte timuisse us
eo ex timabat᷑: si transfciri a se calicẽ d p̃ea

Expanded text:
sibi, sed suis timuit; nec enim voluisse ut sibi non esset passio, sed ut a suis transiret calix passionis, ita inquiens: Si passio honorificatura eum erat, sicut, Juda exeunte, ait: Nuncfuerit, ut pati mortem timuerit, quae patientem se glorificatura esset? Sed forte timuisse usque eo existimabatur, ut transferri a se calicem deprecatus
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ se alt̾um genuit his ũbis. Lat̃ uͥ haberet
filiũ de se ip̃o nõ minuit se ip̃m s ĩ genuit
de se alt̾um se. u̾ totꝰ maneret in se. ⁊ eẽt in
dm̃ s alteram ꝑsonam. uł genuit se altũ.
i. genuit alt̾um qͥ ẽ hoc quod ip̃e. Hara ⁊ si a

Expanded text:
 se alterum genuit, his verbis: Pater ut haberet Filium de ipso, non minuit seipsum, sed ita genuit de se alterum se, ut totus maneret in se, et esset in deum, sed alteram personam: vel genuit se aiterum, id est, genuit alterum qui hoc est quod ipse.
Abbreviated transcription (Latin):
siert̃. si illi qͥ putabant᷑ ꝑisse remcãt utr̃ eis reddi d̾¬
beant. ⁊ an scli fornicati fuiñt. ⁊ ip̾c reȩ adultii. d̃
ħ leo ppͣ sic ait. Necesse ẽ u legitimar̃ feda nupciar̃
re integͣnda c̃damꝰ. ⁊ remotis his q̃ hostilitas intulit.
ciꝙ icl legitime reformet᷑ ꝗ intulit. ꝑcurand̾ꝙ ẽ

Expanded text:
isse remeaverint, utrum eis reddi debeant, et an secundi fornicati sint, et ipsae reae adulterii. De hoc Leo papa sic ait: Necesse est ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus; et remotis his quae hostilitas intulit, cuique id legitime reformetur quod intulit; procurandumque est
Abbreviated transcription (Latin):
catũ ẽ. s in mandante culma ñ ẽ. Non
enim ꝯ sisteret precatũ si nctdicto nͥ fu¬
is ñ a sistente at̾ poax nͥ solũ malicia
s ⁊̃ uirtus fortasse non eẽt. qͥ uͥ aliqua
malicie fuissent semina. uł subsistere

Expanded text:
 non enim consisteret peccatum, si interdictio non fuisset; non consistente autem peccato non solum malitia, sed etiam uirtus fortasse non esset, quae nisi aliqua malitiae fuissent semina, uel subsistere
Abbreviated transcription (Latin):
duab aĩab Reccatũ ẽ uoluntas retine̾¬
di. uł ꝯ sequendi qd̃ iusticia uetat. In ic¬
traq atłignatoe̾ de actuali pecrcato agit᷑.
⁊ mortali ñ ueniali. Ex pͥma de scriptoe
ostendr peccatũ ee̾ uoluntas mala. siue

Expanded text:
Animabus: Peccatum est voluntas retinendi vel consequendi quod justitia vetat. In utraque assignatione, de actuali peccato agitur et mortali, non veniali. Ex prima descriptione ostenditur peccatum esse voluntas mala, sive
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. iumenta. ⁊ reptilia. ⁊ bestias t̾re scdm
spe̾s suas. ⁊c̃. Sexte diei opꝰ describit᷑ cũ t̾ra

Expanded text:
tem, jumenta, et reptilia, et bestias terrae, secundum species suas, etc. Sextae diei opus describitur, cum terra
Abbreviated transcription (Latin):
ue eẽt habitantib tenebiosa. In firmi¬
tatiq hominum ꝓuisã ẽ ut curcuente
na ac siderib cõ solarent᷑ homines. quibꝰ
⁊ quia q̃dam aĩalia sunt q̃ luce̾ feir̃e non
possunt. Qs aũt subdit᷑ ⁊ suit ĩ signa ⁊
tẽpora ⁊ dies ⁊ annos. quomͦ accipriens̃
sit queri solet. Ita enim dictũ uidet᷑ qi qrͣ¬
to dic cepissent temꝑa. cũ priꝰ triduu̾ sine
tempoꝵe nõ fuĩt. Iõq tempora nq̃ fuĩt ꝑsi¬
dera non spacia morarũ. s uicissitudinem
aerie qualitatis ch̾emꝰ acciꝑe. quia talia mo¬
tibꝰ siderũ ficnt. sic̃ dies ⁊ anni. quos u¬
sitate nouimꝰ. S̾unt enim in signa serelu
uł meridiana hora. uł qualib hora. ħ qrͣ¬

Expanded text:
ne esset habitantibus tenebrosa. Infirmitati ergo hominum provisum est, ut, circumeunte na ac sideribus consolarentur homines, quibus re non possunt. Quod autem subditur: Et sint in signa, et tempora, et dies, et annos, quomodo accipiendum sit quaeri solet. Ita enim dictum videtur, quasi quarto die coepissent tempora, cum prius triduum sine tempore non fuerit. Ideoque tempora quae fiunt per sidera, non spatia morarum, sed vicissitudinem aereae qualitatis debemus accipere, quia talia motibus siderum fiunt, sicut dies et anni quos usitate novimus. Sunt enim in signa serenitvel meridiana hora, vel quaelibet hora. Haec quar
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ erat qño ñ erat. aliis qͦ płib modis illi
diũ lectori relinqñtes ⁊ ad aliã ꝓꝑantes.

Expanded text:
n erat quando non erat. Aliis quoque pluribus modis illi dium lectori relinquentes, et ad alia properantes. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
fectũ. Ad qd̾ quidã opponunt dicentes. Si
mex nati ñ haberẽt ꝑfectõem senso ⁊ ĩtlłi¬
gencie ignorantia in eis eẽt. I guorancia at¬
est pecei pena. S qͥ hoc dãt nͨ satis diligẽt᷑
ꝯsiderant qͥ a ñ om̃is qͥ aliqͥs ne scir ł minũ¬

Expanded text:
. Ad quod quidam opponunt dicentes: Si mox nati non haberent perfectionem sensus et intelligentiae, ignorantia in eis esset: ignorantia autem peccati est poena. Sed qui hoc dicunt non satis diligenter considerant quia non omnis q
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ est.⁊ quod ałs filius ẽ. ⁊ audiũ hoc hõo
qͥ hoĩem prẽmi uide̾at am̃ patrẽ nõ uideat¬
⁊ cogatare cep̃ ĩ cẽ in creatore ut uideat in
creaturis. a quib ħ noĩa translata sunt
ad creatorẽ. In quib pr̃ẽ prior filio. filiꝰ
ẽ posterior pr̃e. ⁊ exantiquitate in pr̃e de¬
fectꝰ exposteritate ĩfilio in ꝑ fectio sens
solet notari. Iõ acuiris scriptura dicẽs

Expanded text:
omo qui hominem patrem viderat, Deum Patrem non viderat; cogitare coepit ita esse in Creatore ut viderat esse in creaturis, a quibus haec nomina translata sunt ad Creatorem, in quibus pater est prior filio, filius est posterior patre, et ex antiquitate in patre defectus, ex posteritate in filio imperfectio sensus solet notari. Ideo occurrit Scriptura dicens
Abbreviated transcription (Latin):
mana ꝯscĩa ad d̾ni ꝓ rigore ⁊ crudelitate
aeede metuit. Iõ scͥptura temꝑauit ser¬
monẽ suũ sp̃m boñ uoĩans. necrudeł ꝑ
uta ret᷑ qͥ mitis erat. nõ quod pr̃ solus sit
uł mag̃ bẽnꝰ. Una est gͦ potencia sapĩa.
bonutas tͥum. sic̾ uua eẽntia. Iõq sic̃ dr̾

Expanded text:
ia ad Deum pro rigore et crudelitate accedere metuit. Ideoque Scriptura temperavit sermonem suum, Spiritum bonum nominans, ne crudelis putaretur qui mitis erat; non quod Pater solus sit vel magis bonus. Una est ergo potentia, sapientia, bonitas trium, sicut una essentia. Ideoque sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e. s. q̃ relatiua sunt. ⁊ ad se in uicem dñr qi
notãtum relatões q̃ non sunt deo accidentales
s in ip̃is ꝑ sonis ab eterno sunt in ntitabili¬
ter. ut non mͥͦ appellatoes sint relatiue s ⁊̃
relatoẽs siue notiones in reb ip̃is .s. in ꝑsonis

Expanded text:
s, quae relativa sunt, et ad se invicem dicuntur, quia notant relationes quae non sunt Deo accidentales, sed in ipsis personis ab aeterno sunt immutabiliter; ut non modo appellationes sint relativae, sed etiam relationes sive notiones in rebus ipsis, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
de illa excellentissima na loquens ex¬
plicare quis poteit. Nlon cẽ quos ꝓ cedit. n¬
ascit᷑. quantuis oẽ ꝓcedat quod nascitur.
sic̃ nõ õe qd̾ bipes ẽ homo ẽ quã uis bipes sit
om̃ũ qui homo ẽ. ħ scio. Disting̾e at̃ inter
illam gn̾atoẽm ⁊ hanc ꝓcessionẽ. ne scioñ
ualeo. nõ sufficio. Ac ꝑ hoc q ⁊ illa ⁊ ista ẽ¬
in effabił. sic̃ ꝓpħa de filio loquens ait. Geñ¬
atõem eiꝰ quis ennarrabit. Ita de sp̃u scõ ũ¬

Expanded text:
de illa excellentissima natura loquens explicare quis potest? Non omne quod procedit nascitur, quamvis omne procedat quod nascitur: sicut non omne quod bipes est, homo est, quamvis bipes sit omnis qui homo est. Haec scio, distinguere autem inter illam generationem et hanc processionem nescio, non valeo, non sufficio; ac per hoc, quia et illa et ista eineffabilis, sicut propheta de Filio loquens ait: Generationem ejus quis enarrabit ? ita de Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
in firmitate. in dustri a.⁊ gruiꝰ ẽ ĩ firmi¬
tare pecrare quã ignoranciã. grauiusq in¬
dustrua quã infurmitate. Qua iũe iorꝰ
ex ignorancia peccasse. quia le aucta fuit..
iõ excusari a peccato ꝑ ignoranciã ñ potuit.
Qd̃ ignorancia alia ex cusat. alia non.
Et enum ignorancia q̃ excusat peccatũ
⁊ est ignorancia tał q̃ non excusat. Est ig
norancia uincibił. ⁊ ignorancia in iuncibił.
Ex cusatõ om̃is tollit᷑ uͥ mancatũ ñ ignorat᷑.

Expanded text:
rmitate peccare quam ignorantia, graviusque industria quam infirmitate. Eva autem videtur ex ignorantia peccasse, quia seducta fuit. gere. Et ideo excusari a peccato per ignorantiam non potuit. 9. Quod ignorantia alia excusat, alia non. Est enim ignorantia quae excusat peccantem, et est ignorantia talis quae non excusat. Est autem ignorantia vincibilis, et ignorantia invincibilis. Excusatio omnis tollitur, ubi mandatum non ignorat
Abbreviated transcription (Latin):
mał dr. ⁊ placidꝰ bonis illi mutant᷑ ñ ip̃e. U̾
nẽ ĩ cip̃ ẽe amicꝰ dei ip̃eniutatur ñ ds. ało.
Siꝙ magis ł minꝰ diligat᷑ a do̾ uno tp̃r ꝗͣ

Expanded text:
malis dicitur, et placidus bonis, illi mutantur, et non ipse; ut nem incipit esse amicus Dei, ipse mutatur, non Deus. 4. Si quis magis vel minus diligatur a D
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ⁊ sũme b̾anis alt̾utus in diguerit. of¬
uiret ei ac frueret᷑ eo cui seruire regnare
ẽ. In hoc enim proficit seruiens nõ ille
cui seruitꝰ.

Expanded text:
Deus et summe beatus alterutrius indiguerit of147; sed ut serviret ei ac frueretur eo, cui servire regnare est. in hoc ergo proficit serviens, non ille cui servitur. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
di gutis. sic̃ acr iste nubilos. ex alattẽ tĩe aqͣt
uaporalit̾ tħit. ⁊ ꝑ subtiles minucias suspẽ¬
dit. ⁊ pꝰ corpulenci ꝯglobatas plutualit̾ refũ¬
dit Sigͦ p̃ aqua sic̾ uitemꝰ ad tantas itinu¬
cias ꝑuenire. ut ferat᷑ uaporalit̾ suꝑ aerẽ
aquis naturalit̾ leuiorem. c̃ nõ credamus

Expanded text:
e nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles minutias suspendit, et post corpulentius conglobatas pluvialiter refundit. Si ergo potest aqua sicut videmus ad tantas minutias pervenire, ut feratur vaporaliter super aquis naturaliter leviorem, cur non credamus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ppłi. E de ppło isrł dic ds. Dedi cis re¬
gem inira mea. Naendi enĩ uoluntas pͭ
ẽe ab hominis aĩo. Potestas au̾t ũ est uͥ
ꝑ potestatẽ diabło datan iustos dn̾s fa¬
moris elato nͥ potestatis ordo in cͥmine ẽ.
Potencia ds cribuit. elato̾em uͦ potencie
malicia nr̃e m̾tis in uenit. ⁊̃ ollam̃ gͦ qd̾
de urx eit. qr ñ potencia iusta s accio p̃¬

Expanded text:
tem populi . Et de populo Israel dicit Deus: Dedi eis regem in ira mea . Nocendi voluntas potest esse ab hominis animo; potestas autem non est nisi per potestatem diabolo datam justos Deus famoris elatio, non potestatis ordo in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tollamus ergo quod de nostro est, quia non potentia justa, s
Abbreviated transcription (Latin):
mali nͥ est cuiq nͥ a deo. eque ⁊ si te late¬
at equitas.
an aliqñ resistend̾ sit potestati.
ie oritur qĩo nͥ̃ transilienda
silenco. Dictũ ẽ eim sup̃ potestas peã¬
ai ⁊ nocendi non ẽ̾ homimi us aiabolo uͥ

Expanded text:
mali cuicumque, nisi a Deo aequo, etsi te lateat aequitas. 3. An aliquando resistendum sit potestati? Hic oritur quaestio, non transilienda silentio. Dictum est supra quod potestas peccandi vel nocendi non est homini vel diabolo,
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ iõ ẽ n̾a quod res ne subiciens exem¬
pla de ip̃is creaturis. Iñ ostendens enoris
eẽ sub m̃sura creaturaꝵ metiri creatorẽ.
dic̃t. Si adinstar creaturarũ de creatore sẽ¬
dic̃e impiũ ẽ cũ sp̃ẽ dei ds sit ⁊ d̾ĩ filiꝰ sit os̃.¬
Non gͦ scd̾m corꝑales modos. ũ in cad̾ serie
subdit accipienda sunt ħque de deo d̾ñr.
ubi enacuans opinionẽ eoꝵ qͥ ĩ putant a¬
liud dñi eẽ ⁊ aliuo qd̾ dei est. aliudq n᷑am
dei ⁊ rẽ ue ut eẽ in creaturis a ꝑte docet non
sic dicens. Homo aut aliquid ei simile cũ
alicuierit alibi nõ erit q id quod ẽ illic ꝯ¬
se cem ꝑ suã edocet ⁊ sua nõ aliud quã se
eẽ sig̃nificat ũ uͥ sua in sint ip̃e ẽẽ ꝑ sua
in telligatur. Nõ at corꝑali mͦ cũ alicui

Expanded text:
Non idem est natura quod res naturae, subjiciens exempla de ipsis creaturis. Inde ostendens erroris esse sub mensura creaturarum metiri Creatorem, diceret: Si ad instar creaturarum de Creatore sendicere impium est, cum SpNon ergo secundum corporales modos, ut in eadem subdit serie, accipienda sunt haec quae de Deo dicuntur; ubi evacuans opinionem eorum qui ita putant aliud Deum esse et aliud quod Dei est, aliudque naturam Dei et rem naturae, ut est in creaturis, aperte docet non sic dicens: Homo aut aliquid ei simile cum alicubi erit, alibi non erit, quia id quod est illic cse omnem per sua edocet, et sua non aliud quam se esse significat: ut ubi sua insint, ipse esse intelligatur. Non autem corporali modo, cum alicubi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ diuisit lucem a tenebris. appellaũꝙ lucem
diem.⁊ tenebras noctẽ. E fc̃m est uesꝑe et
mane dies umus. Congrue mundi ornatus
a luce cep̾ uñ cet̾a q̃ creanda erãt uiderent᷑.
Qͣlis fuerit lux illa . s. corꝑał ansp̃ualie.

Expanded text:
divisit lucem a tenebris, appellavitque lucem diem, et tenebras noctem. Et factum est vespere et mane dies unus. Congrue mundi ornatus a luce coepit, unde caetera quae creanda erant viderentur. 2. Qualis fuerit lux illa, corporali
Abbreviated transcription (Latin):
untibꝰ oĩbu q̃ dimissa st̃. hoc ã q̃ supͣ diximus.
ñ sb̾assertoe̾ dix̃. Ꝙ ostendr ex eo qd̾ ait in eod̃
ł. sic. Si ad baptismũ fictꝰ acced̾ dimissa st̃ ci
pecc̃a. aũ ñ st̃ dimissa. Eligat qd uolũt. Ce¬
ce aꝑte c̾uis. si tñ in tẽdis io dixisse aõm. ñ
asserendo s q̃rendo. ⁊ alioꝵ oppinionẽ referẽto.¬
fictõ u̾aci ꝯ fessioe̾ recesserit. q̃ corde in malicia

Expanded text:
uae dimissa sunt. Hoc autem, ut praediximus, non sub assertione dixit; quod ostenditur ex eo quod ait in eodem libro sic: Si ad baptismum fictus accedit, dimissa sunt ei peccata, aut non sunt dimissa; eligant quod voluerint. Ecce aperte cernis, si tamen attendis id dixisse Aug. non asserendo, sed quaerendo, et aliofictio veraci confessione recesserit, quae, corde in malitia
Abbreviated transcription (Latin):
ut ita ꝑ se agat filiꝰ ne a seagat.⁊ ĩ non
a se agat. ut ꝑ se agat. In tlłsige filiũ a¬
gentẽ ⁊ per eũ patrẽ agentẽ nõ ase agit ẽ
In firmus. i . eẽt. sit nõ ase agendo nͥ adeo
ip̃e agit. Non sit .i. eẽt. uͦ ĩ unitate ne si
q̃ agit ⁊ ni quib placet nõ ꝑse agent. Si
õgͥ in dunt filius ꝑ se ag̃ s nõ ase ita

Expanded text:
ut ita per se agat Filius ne a se agat, et ita non a se agat ut per se agat. Intellige Filium agentem, et per eum Patrem agentem. Non a se agit, cum Infirmus sit non a se agendo, nisi a Deo ipse agit; non sit vero in unitate naturae, si quae agit et in quibus placet non per se agit. Sicut ergo, inquiunt, Filius
Abbreviated transcription (Latin):
duni p̃sens ẽ. mͦ ꝑ heri dum pieterita estid
Ita añꝗͣ crearet᷑ mund̃ sciebat ds huncͥiat¬
and̾ pꝰ q̃ creatꝰ est. scit eũ creatũ. nͨ est hoc
⁊ moriturũ. Nos at̾ credimꝰ eũ iam natũ
⁊ mortuũ. nec tñ diu̾sa credimꝰ nos ⁊ illi s¬

Expanded text:
rita est. Itaque antequam crearetur mundus, sciebat Deus hunc creandum; postquam creatus est, scit eum creatum, nec est hoc et moriturum, nos autem credimus eum natum et mortuum; nec tamen diversa credim
Abbreviated transcription (Latin):
tores qͦs tenebat. libi dimittant᷑. in eum
credentes ꝙ̃ sũ ullo d̾ut occidit. Iõ at̃ porẽ¬
cia uince̾re noluit: qr diabłs nicio ꝑ ũsi¬
tatis sue. amator ẽ potencie. ⁊ desertor oppu¬
gnatorq iusticie. in qͦ homines mag̃ eũ imi¬

Expanded text:
tores quos tenebat, liberi dimittantur, in eum credentes quem sine ullo debito occidit. Ideo autem potentia vincere noluit, quia diabolus vitio perversitatis suae amator est potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae, in quo homines magis eum imi
Abbreviated transcription (Latin):
Reterea queri solet cur ds hominẽ te pͥ¬
tari ꝑ misit. quem decipiend̾ eẽ p̾sciebat.
S⁊ ñ eẽt laudabile hoĩ. si iõ bñ uiuere pͦset
quia nemo male uiu̾e suad̾ent cũ in n᷑a pꝰse
in potestate hab̾et uelle non ꝯsentiret sua¬
denti deo uiuante. ⁊ ẽ gloriosi ñ ꝯsentire. qͣ
temptari ñ posse. Mouentꝰ quidam dicẽtes.
Cur ca̾uit ds quos futuros malos p̃sciebat.
Qͥ a p̾uidit quid boni de mał cor̾ eẽt facturꝰ.
Sic eiĩ eos fec̾ u relinqueret eis uñ aliquis
facerent ⁊ si culpabiłr ad facerent illum d̾ se
laudabiłr operantẽ in uenirent. a se hñt
ꝓfuturos.⁊ iꝰte ꝓ mala uoluntate puniẽdos
Ao dunt ⁊̃ talem hominẽ debent faceit qui
nollet om̃io peccare. Con cedim quidẽ melio¬
rem naturam eẽ q̃ om̃io peccare nollet ꝯcedãt
⁊ ip̃i non eẽ malam que tał facra est ut poss
nõ peccare si uellet ⁊ iuste punitã q̃ noliui¬
tate u̾ necessitate pecoiũ. Cũ gͦ hec bona uit

Expanded text:
eterea quaeri solet cur Deus hominem tentari permiserit, quem decipiendum fore praesciebat. Sed non esset laudabile homini, si ideo bene vivere posset, quia nemo male vivere suaderet, cum in natura posse, et in potestate habere vellet non consentire suadenti, Deo juvante; et est gloriosius non consentire quam tentari non posse. Moventur etiam quidam dicentes: Cur creavit Deus quos futuros malos praesciebat? Quia praevidit quid boni de malis eorum esset facturus. Sic enim eos fecit, ut relinqueret eis unde aliquid facerent; et si culpabiliter aliquid facerent, illum de se laudabiliter operantem invenirent. A se habenprofuturos, et juste pro mala voluntate puniendos. Addunt etiam talem hominem debere facere, qui nollet omnino peccare. Concedimus quidem meliorem naturam esse quae omnino peccare nollet. Concedant et ipsi non esse malam quae talis facta est, ut posset non peccare si vellet; et juste punitam, quae voluntate non necessitate peccavit. Cum ergo haec bona sit,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit homo hñs discretonẽ boni ⁊ mali.
Scienciã quoq rr̃ cãtarũ ⁊ cognitõnẽ ueri¬
tatis q̃ pͥme ꝑ fectõi ꝯgruebat mox ꝯditꝰ ñ
in ꝯgrue accepisse putat᷑.⁊ ad illam non
studio uł disciplina aliqͣ ꝑ in t̾uallũ tẽpor
ꝓ fccisse. s ab ex ordio sue ꝯ ditõnis diuiui¬
tus illam ꝑ cepisse.

Expanded text:
s discretionem boni et mali. Scientiam quoque rerum creatarum, et cognitionem veritatis, quae primae perfectioni congruebat, mox conditus non incongrue accepisse putatur, et ad illam non studio vel disciplina aliqua per intervalla temporis profecisse, sed ab exordio suae conditionis divinitus ill
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ penit᷑ͤ poscunt ñ tieant publicare remoue¬
at᷑ improbabił ꝯsuetudo. ne multi aperatẽ reme¬
diis arceant᷑. dũ aut erubescunt. aut timẽt mi¬
micis sua facta reserare. qͥb̾ pessint legũ ꝑcelli ꝯ¬
stitutoe. Sufficit.i.ofessio q̃ pmũ dõ offert᷑. tẽ ⁊¬

Expanded text:
entiam poscunt, non timeant publicari, removeatur improbabilis consuetudo, ne multi a poenitentiae remediis arceantur, dum aut erubescunt, aut timent inimicis sua facta reserare, quibus possunt legum percelli constitutione. Sufficit enim confessio, quae primum Deo offertur, et t
Abbreviated transcription (Latin):
cum querit᷑ quid tres ł quid tria de cẽntia q̃¬
rit᷑ quia nõ inuenitꝰ quid illi tres suit nͥ ẽẽn¬
tia. ꝑ hoc uolentes nos in ducere uͥ nõie ꝑso¬
ne cẽntiam intlłigamꝰ cum respondemus trẽ
personas. ita dm̃s. In dubi tabiłr uerum ẽ
quia non in uenitur unum aliquid qd̾ illi
tres sint nͥ eẽntia. Unum enĩ sunt illi tres
i. ẽẽntia diuina. Uñ ueritas ait. Ego ⁊ pat̾¬

Expanded text:
d tres vel tria, de essentia quaeritur, quia non invenitur quid illi tres sint nisi essentia; per hoc volentes nos inducere ut nomine personae essentiam intelligamus, cum respondemus tres personas; ita dicimus. Indubilabiliter verum est, quia non invenitur unum aliquid quod illi tres sint, nisi essentia. Unum enim sunt illi tres, id est, essentia divina, unde Veritas ait Joa
Abbreviated transcription (Latin):
audis. qr in siima dei erat oportet te agno¬
sccie. firiissumeq geñe in illo forme uoĩe
nalem plenitudinẽ in celligi. In forma gͥ
dci erat. qr in naͣ dei patris semꝑ erat de qͦ nͣ¬
Esse in forma dei. ñ alia in telligencia est
quam in dei manere na. Didicisti nomine

Expanded text:
audis quia in forma Dei erat, oportet te agnoscere firmissimeque tenere in illo formae nomine naturalem plenitudinem debere intelligi. In forma Dei ergo erat, quia in natura Dei Patris semper erat, de qua naEsse in forma Dei non alia intelligentia est, quam in Dei manere natura. Didicisti nomine
Abbreviated transcription (Latin):
asceni ꝯ firmat᷑ qͥ totam diuinã naͣm ĩ unã
ypostasium in carnatã ẽt̃ euidenter asserit
dicens. In humanatoe dei u̾bi aimꝰ oẽui ⁊
ꝑ fectam naturã deitatis in una eiꝰ yposta¬
seon in cirnatam ẽẽ.i. unitã huãe nate¬

Expanded text:
confirmatur, qui totam divinam naturam in una hypostaseon incarnatam esse evidenter asserit, dicens: In humanatione Dei Verbi aimus omnem et perfectam naturam deitatis in una hypostaseon incarnatam esse, id est, unitam humanae natu
Abbreviated transcription (Latin):
b atq eatholicis doccorib nulla praue ui¬
telligencie suspitẽe notatis. ꝯ sentimꝰ dicen¬
tes ⁊ ꝑͣm filii assũpsisse naturã humanã
⁊ naturã diuinã hrunane ne in filio uni¬
tam. eamq sͥ uausseꝰ uł assũpsisse. uñ ⁊ ũe

Expanded text:
 atque catholicis doctoribus nulla pravae intelligentiae suspicione notatis, consentimus dicentes, et personam Filii assumpsisse naturam humanam, et naturam divinam humanae naturae in Filio unitam, eamque sibi unisse vel assumpsisse. Unde et vere
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cum sic obstinatꝰ est aliquis uͥ nõ pe¬
niteat cliscuti oportet. ã aliud obstinatio
alius in peuitẽcia. sit in eo peceatũ. an
idem. s diu̾sis madis amissum. scd̃ istos
pece̾ni ullus a̾r in remissibile es qd̾ numꝗ̃¬

Expanded text:
um, cum sic obstinatus est aliquis, ut non poeniteat, discuti oportet an aliud sit obstinatio, aliud impoenitentia sit in eo peccatum, an idem, sed diversis modis commissum. Secundum istos peccatum illud dicitur irremissibile, eo quod nu