comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia tota testamenti ueteri series
quinq etates scłi conplectitur. Ge¬
minat᷑ iͦ numerus m̃sarum quinatiꝰ.
et quinq adextris. quinq a sinistris
ponuntur: cum post in carnatio¬
nem dnĩcam eadem scriptura siue
utriq dĩ popło iudeo scilicet et
gẽtili cõmutitur̾. siue euangłi¬
cis plena figuris ostenditur:
que quondam antiquo dĩ po¬
pło uixta licterã solum intelle¬
genda ẽẽ putabatur. xxix¬
t candelabra aurea quinq ad¬
dexteram: quinquȩ ad sinistram.
contra oraculum ex auro pͥmo:
et quasi lilii flores. et lucernas
desuꝑ aureas. Sicut enim mense
intypo sc̃e scripture recte ponũ¬
tur: quia et esurientib iusticiam
panem uerbi di ministrant: et
uasa ferunt in inisterii cȩ̨lestis.
idẽ iustorum nob̃ actus in exem¬
plum ꝓponunt: ita etiam aptissim
ꝑ candelabra eadem diuina eloqͥa
figurantur: uidelicet quia lucẽ sa¬
pientiȩ errantib ꝓferunt. Hinc et¬
enim psalmista lucerna inquit

Expanded text:
quia tota testamenti series quia tota testamenti series quinque aetates saeculi complectitur. Geminatur vero numerus mensarum quinarius, et quinque a dextris, quinque a sinistris ponuntur, cum post Incarnationem Dominicam eadem Scriptura sive utrique Dei populo Judaeo scilicet et gentili, committitur, sive evangelicis plena figuris ostenditur, quae quondam antiquo Dei populo juxta litteram solum intelligenda esse putabatur. « Et candelabra aurea quinqdexteram et quinque ad sinistram contra oraculum ex auro puro et quasi lilii flores, et lucernas desuper aureas. » Sicut enim mensae in typo sanctae Scripturae recte ponuntur, quia et esurientibus justitiam panem verbi Dei ministrant, et vasa fuerunt ministerii coelestis, id est justorum nobis actus in exemplum proponunt: ita etiam aptissime per candelabra eadem divina eloquia figurantur, videlicet quia lucem sapientiae errantibus proferunt. Hinc etenim Psalmista: « Lucerna, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
cum achan solus. et non plures
filii isrł hoc feceruit: Uel certe
quia panes popositionis solebat̃
ante sabbatum quoqui. ut in sab¬
bato mox poni possent. in men¬
sam ꝓpositionis: potuit fieri ut
panes nouiter coct̾i. mox illis
mensis impouerentur: ibidem¬
q noct̾e illa seruarentur oꝑti.
donec pͥmo mane ablatis ueti̾b
suꝑ mensam ꝓpositionis pone¬
rentur calidi. Non autem hȩ m̃¬
se decem: a figura uniuis inense ꝓ¬
positionis discrepant. Nam sicut
una mensa .xii. panib honusta
unanunem totius scripture con¬
cordiam auecoritate apłica mu¬
nitam designat: ita non in merito¬
decem mense auree diuina legis et¬
ꝓpħarum eloquia figurate denũ¬
tiant. q̃ uel refectionẽ nobis u̾bi dei
quasi panes ꝓpositionis offerunt:
uel nob̃ exempla fidelium. quasi
posiorum in se uasorum diũ cla¬
ritatem et miracula ꝓponunt.
Recte autem bis quine sunt mense.
non solum quia legis lator quinq
uolumina scripsit: uerum etiam

Expanded text:
cum Achan solus, et non plures cum Achan solus, et non plures filii Israel hoc fecerint. Vel certe quia panes propositionis solebant ante sabbatum coqui, ut in sabbato mox poni possent in mensam propositionis, potuit fieri ut panes novi, noviter cocti, mox illis mensis imponerentur, ibidemque nocte illa servarentur operti, donec primo mane, oblatis veteribus super mensam propositionis ponerentur calidi. Non autem hae mensae decem a figura unius mensae propositionis discrepant. Nam sicut una mensa duodecim panibus onusta unanimem totius Scripturae concordiam auctoritate apostolica munitam designat, ita non immeritodecem mensae aureae divinae legis Prophetarum eloquia figuratae denuntiant; quae vel refectionem nobis verbi Dei, quasi panes propositionis, offerunt vel nobis exempla fidelium, quasi positorum in se vasorum Domini claritatem et miracula proponunt. Recte autem bis quinae sunt mensae, non solum quia legislator quinque volumina scripsit, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
non cantum idem apłi. s om̃s
sunt designati. qui uerbum p̾di¬
cando. pabulum uite fidelib mi¬
nistrant: quia om̃s utiq ipsam
doctrine formam quam a dño
apłi accepere. secuntur. Quod uero
in uerbis dierum legimus quia
fecit salomon mensas decem. posuit¬
q eas intemplo. quinq a dextris
et quinq a sinistris. fialas quoq
aureas .e: non has mensas cam
Ad panes p̾positionis quam ad
uasa oñi portanda facta ẽẽ credi¬
bile. ẽ: fialas uidelicet quas pa¬
rider fact̾as scriptura refert: chi¬
mamatheria curibula mortario¬
la. et cetera que in sequentib le¬
guntur. Nam quod paulo post
in eodem uerborum uolumine sub¬
infertur. fecitq salomon omĩa
uasa domus domini et altare
eneum. et mensas. et suꝑ eas pa¬
nes propositionis: uel pluralẽ
numerum ꝓ singulari ꝑosuit.
nore scripturis usitatissimo. ut
in iħu naue: filii autem isrł p̃¬
uaricati sunt mandatum et u¬
surpauerunt de anathemate:

Expanded text:
non tantum iidem apostoli, sed omnes non tantum iidem apostoli, sed omnes sunt designati, qui, verbum praedicando, pabulum vitae fidelibus ministrant: quia omnes utique ipsam doctrinae formam, quam in Domino Apostoli accepere, sequuntur. Quod vero in Verbis Dierum legimus, quia « fecit Salomon mensas decem, posuitque eas intemplo, quinque a dextris, et quinque a sinistris, phialas quoque aureas centum , » non has mensuras tam ad panes propositionis, quam ad vasa Domini portanda factas esse credibile est, phialas videlicet, quas pariter factas Scriptura refert, thymiamateria, thuribula, mortariola, et caetera, quae in sequentibus leguntur. Nam quod paulo post in eodem verborum volumine subinfertur: « Fecitque Salomon omnia vasa domus Dei, et altare aeneum et mensas, et super eas panes propositionis , » vel pluralem numerum pro singulari posuit more Scripturis usitatissimo, ut in Jesu Nave: « Filii autem Israel praevaricati sunt mandatum, et usurpaverunt de anathemate , »
Abbreviated transcription (Latin):
rio remunerandos eẽ testatur. et
idem altare quod infigura factũ
ẽ electorum. ob signi ficandam¬
eorum uitam ꝑpetuam: x. erat
cubitis altum. Cum uero dictũ ẽ
quia. fecit salomon altare aureũ.
cxuiadditum. ẽ. continuo.
mensam suꝑ quam ponerentur
pa nes propositionis aureum:
Mensa autem aurea. scriptura ẽ
sacra. sp̾alis intelligentiȩ claritati
fecunda: dequa psalmista dño:
parasti inquit in conspectu meo
mensam: aduersus eos qui cribu¬
lant me. Ne enim nos aduersa¬
rii tribulantes ad errorem inflee¬
tant: mensam nob̾ conditor nł
scientiȩ celestis ꝑquam in fide ueri¬
totis confortemur. parauit. Panes
namq propositionis. scĩ sunt doc¬
ires: quorum uel oꝑa nob̃. uel uel¬
ba salutaria ad exemplum uite
proposita. semꝑ indiuinis paginis
quisquis bene querit. inuenit:
Unde apte idem panes in exodo.
.rii. fieri precepti sunt: uidelicet
teris donante domino reuelata
mistia: Quo nimirum numero

Expanded text:
rio remunerandos esse testatur . Et rio remunerandos esse testatur . Et idem altare, quod in figura factum est electorum, ob signieorum vitam perpetuam, decem erat cubitos altum. Cum vero dictum esset quod fecit Salomon altare aureum, additum est continuo: Et mensam, super quam ponerentur panes propositionis, auream. Mensa autem aurea Scriptura est sacra spiritualis intelligentiae claritate fecunda; de qua Psalmista Domino: Parasti inquit in conspectu meo mensam, adversus eos qui tribulant me . Ne enim nos adversarii tribulantes ad errorem infletant, mensam nobis conditor noster scientiae coelestis, per quam in fide veritatis confortemur, paravit. Panes namque propositionis sancti sunt doctores; quorum vel opera nobis, vel verba salutaria ad exemplum vitae proposita, semper in divinis paginis, quisquis bene quaerit, invenit. Unde apte iidem panes in Exodo duodecim fieri praecepti sunt: videlicet teris, donante Domino, revelata mysteria. Quo nimirum numero
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem figuratur. Quod autẽ
longitudo et latitudo altaris.
uicenorum erat cubitorum: mag¬
nam utiq ꝑfectionem designat.
eiusdem indefesse lõgammita¬
tis ac sincere dilectionis: quȩ ꝑ
utriusq testamenti nob̾ obser¬
uantiam tribuitur. Quater
eium quini: uicenarium nume¬
rum complent. Quinq autem
libri moẏsaice legis. iiiͬ. sunt euã¬
gelicȩ lib̾tatis. Et cũ ad intelligentiã
atq custodiã legis sp̃ali illustrante¬
to numerũ ꝑficimꝰ fitq idẽ nume¬
rus in longitudine et latitudi¬
ne altaris: cum corda elec̾torũ
docente utroq testam̃to. et ad¬
iuuante ipso uno utriusq cesta¬
menti autore. et ꝑ seuerantiam
boni oꝑis etiam in ꝑsecutionib
seruant: et hilaritatem dilecti¬
onis etiamm ros qui ꝑsecun¬
tur. exhibent. Benario autem
numero spes celestium p̃miorũ
solet designari. dño affirman¬
te cum eos qui in uinea magni
patris familias laborant dena¬

Expanded text:
tudinem figuratur. Quod vero tudinem figuratur. Quod vero longitudo et latitudo altaris vicenorum erat cubitorum, magnam utique perfectionem designat ejusdem indefessae longanimitatis ac sincerae dilectionis, quae per utriusque Testamenti nobis observantiam tribuitur. Quater enim quini vicenarium numerum complent. Quinque autem libri Moysaicae legis quatuor evangelicae sunt libertatis. Et cum ad intelligentiam atque custodiam legis spito numerum perficimus. Sitque idem numerus in longitudine et latitudine altaris, cum corda electorum, docente utroque Testamento, et adjuvante ipso uno utriusque Testamenti auctore, et perseverantiam boni operis etiam in persecutionibus servant, et hilaritatem dilectionis etiam in eos qui persequuntur exhibent. Denario autem numero spes coelestium praemiorum solet designari, Domino affirmante, cum eos qui in vinea magni patrisfamilias laborant dena
Abbreviated transcription (Latin):
locausti. quant incensi. quan¬
tumq genere oblationis ac ui¬
litate metalli ignobilius fuit:
tantũ quantitate mensure
et ostiarum. frequentia prestabat.
quia nimirum plures sunt mul¬
cõ. quib dicatur si uis ad uitam
ingredi serua mandata: quam
quos audire delect̾et. siuis ꝑfectꝰ
eẽ uade uende quȩ habes: et da
pauꝑib Nec camen huiꝰ mensu¬
uta alcaris mistici fatione cares
et numero habet enu inginti
cubitos longitudinis. et totidem
cubitos latitudinis: et decem cu¬
bitos altitudinis. De quo quidẽ
numero supra in expositione tem¬
pli. et uestibuli eius diximus:
S et nunc dicendum breuiter.
quia si altare holocausti. illorum
in eccłia tipum tenet. qui suum
corpus et animam dõ consecrare
ꝑ ignem amoris illius querunt.
ꝑseuerantia horum in bona oꝑa¬
tione ꝑ longitu dinem altaris:
amplitudo in caritate dĩ et ꝓxi¬
mi ꝑ latitudinem: spes in expec¬
tatione diuinȩ uisionis ꝑ alti¬

Expanded text:
locausti, quam incensi, quanlocausti, quam incensi, quantumque genere oblationis ac utilitate metalli ignobilius fuit, tantum quantitate mensurae et hostiarum frequentia praestabat. Quia nimirum plures sunt multo quibus dicatur: « Si vis ad vitam ingredi, serva mandata , quam quos audire delectet: Si vis perfectus esse, vade, vende quae habes, et da pauperibus . » Nec tamen hujus mensura altaris met numero. Habet enim viginti cubitos longitudinis, et totidem cubitos latitudinis, et decem cubitos altitudinis. De quo quidem numero supra in expositione templi et vestibuli ejus diximus. Sed et nunc dicendum breviter: Quia si altare holocausti illorum in Ecclesia typum tenet, qui suum corpus et animam Domino consecrare per ignem amoris illius quaerunt, perseverantia horum in bona operatione per longitudinem altaris, amplitudo in charitate Dei et proximi per latitudinem, spes in spectatione divinae visionis per alti
Abbreviated transcription (Latin):
tionem in celis. Ascenditq ab
huiꝰ modi altare fumus incensoꝵ
ẽ recondita: cum orationes scõrum
altari sanguis ostiarum s thimmia¬
ma cantum incenditur: quia
iales uiri non habent oꝑa car¬
nis et sangiunis quȩ inara sui
cordis ĩmolantes dño mactent:
et orationis ei uota ꝓdesidio reg¬
n celestis osferunt. fecit quoq
altare eneum.xx. cubitorum lon¬
gitudinis: et inginti cubitoꝵ
latitudinis: et decem cubitorũ
altitudinis. Et quidẽ altare thi-¬
miamatis. moy ses fecit in here¬
mo: habens cubitum longitudi¬
nis. et alterum latitudinis: et
duos cubitos altitudinis. Quante
autem magnitudinis hoc salomon
fecerit. scriptura non dicit: s tan¬
tum quod altare aureum fecerit:
dicit. Constat autem quia tan-¬
cum facere non potuit quantũ
fecit holocausti: qͥa si .xx. cubitoꝵ
in longitudine et latitudine fac¬
taim eẽt: totam templi latitu¬
dinem impleret. Quanto igitur
exterius erat positum altare ho¬

Expanded text:
tionem in coelis. Ascenditque ab tionem in coelis. Ascenditque ab hujusmodi altari fumus incensorum st recondita, cum orationes sanctorum altari sanguis hostiarum, sed thymiamata tantum incenduntur, quia tales viri non habent opera carnis et sanguinis, quae in ara sui cordis immolantes, Domino mactent; et orationis vota, ei pro desiderio regni coelestis offerunt. Verum quongitudinis, et viginti cubitorum latitudinis, et decem cubitorum altitudinis. Et quidem altare thymiamatis Moyses fecit in eremo, habens cubitum longitudinis, et alterum latitudinis, et duos cubitos in altitudine . Quantae autem magnitudinis hoc Salomon fecerit, Scriptura non dicit, sed tantum quod altare aureum fecerit, dicit. Constat autem quia tantum facere non potuit, quantum fecit holocausti; quia si viginti cubitorum in longitudine et latitudine factum esset, totam templi latitudinem impleret. Quanto igitur exterius erat positum altare ho
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis siue etiam humane
aduersitatis emolliti. uiam pa¬
trum bene oꝑando intramus:
ut ad premia patrum bene cur
quam ponerentur panes ꝓpo¬
sitionis auream. Altare aureũ
corda significat ꝑ fectorum uis¬
torum interne caritatis et cas¬
titatis luce corusca: quorum
sublimati significande. etiam
locus conuenit eiusdem altaris.
Stabat enim ante ostium sci
scorum: ut in factura caberna¬
culi manifeste legimus. Inqͦ
uidelicet altare non hostiaru
sanguis. neq libamina. s chi¬
miamata tantum incendebant᷑:
quorum fumus ad suꝑiora as¬
cendens oꝑiebat archam: atq
oraculum odore suauitatis imple¬
bat: in quo figura exprimabat᷑¬
scõium: qui dum neglectis tempo¬
ditatib tõta incentione celestia
querunt: uelut intus inuicino
oraculi sunt positi. nec longe sũt
temoti a uelo quo templum et
scã scorum dĩrimuntur: quia cor.¬
pore cantum cerram incolunt:
ceterum scđm mt̾iorem ho¬
minem totam habent conuersa¬

Expanded text:
claritatis, sive etiam humanae claritatis, sive etiam humanae adversitatis emolliti, viam patrum bene operando intramus, ut ad praemia patrum bene vivequam ponerentur panes propositionis auream. » Altare aureum corda significat perfectorum justorum, internae charitatis et castitatis luce corusca, quorum sublimitati significandae etiam locus convenit ejusdem altaris. Stabat enim ante ostium Sancti sanctorum, ut in factura tabernaculi manifeste legimus. In quo videlicet altari non hostiarum sanguis neque libamina, sed thymiamata tantum incendebantur, quorum fumus ad superiora ascendens, operiebat arcam, atque oraculum odore suavitatis implebat. In quo figura exprimebatsanctorum, qui dum, neglectis tempoditatibus, tota intentione coelestia quaerunt, velut intus in vicinia oraculi sunt positi; nec longe sunt remoti a velo quo templum et sancta sanctorum dirimuntur, quia corpore tantum terram incolunt, caeterum secundum interiorem hominem totam habent conversa
Abbreviated transcription (Latin):
s et in campestri regionis illius
facta dicit eadem uasa: significats
multiplicationem fidelium. quȩ
non solum in uidȩa. s et in omĩũ
nationum erat latitudine futura:
ex pleta prophetia quȩ dicit: gau¬
debunt campi: et omĩa quȩ in eis
sunt: Argillosa autem terra de qͣ
facte sunt sorme. ad fundenda ua¬
sa domini: que melius quam scrip¬
cura sacra. de qua regulam bene
uiuendi accipimus. ualet incelli¬
gi᷑ Quasi enim argilla ignib du¬
rata formam uasis domini quan¬
ta et qualia fieri debeant exhi¬
bet: cum nobis scriptura regu¬
lam iusticie quam sequamur
ostendit: scorum q nob̃ exem¬
pla. qui in igne cribulationũ
inuincibiles ꝑ seuerauerĩtt in
omib sequenda p̃monstrat:
si uasa in domo diui electa ac
p̾tiosa eͥẽ concupiscimus. Esq
igne liquefactum. argille for.¬
mas ingredicur. quo uas possit
aptum ministerus celestibus
effici: cum ipsis salubriter hu¬
miliati & flamina diuine

Expanded text:
sed etiam campestri regione illius sed etiam campestri regione illius facta dicit eadem vasa, significans multiplicationem fidelium, quae non solum in Judaea, sed et in omnium nationum erat latitudine futura, expleta prophetia qua dicitur: « Gaudebunt campi, et omnia quae in eis sunt . » Argillosa autem terra, de qua factae sunt formae ad fundenda vasa Domini, quae melius quam Scriptura sacra, de qua regulam bene vivendi accipimus, valet intelligi? Quasi enim argilla ignibus durata formam vasis Domini, quanta et qualia fieri debeant, exhibet, cum nobis Scriptura regulam justitiae, quam sequamur, ostendit, sanctorumque nobis exempla, qui in igne tribulationum invincibiles perseveraverunt, in omnibus sequeSed vasa in domo Domini electa ac pretiosa esse conspicimus, aesque igne liquefactum quod argillae formas ingredimur, qua vas possit aptum ministeriis coelestibus effici, cum ipsi salubriter humiliati, et flamma sive divinae
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionem sc̃i sp̃s. ad flagrantiam
solere uere caritatis accendi feruor.
etenim meridiani solis consueuit
in scripturis et aidorem dilectionis.
ꝑ quem eadem dilectio diffundit᷑
incordib electorum xxui.¬
mnia uasa que fecit hyram
regi salomoni indomo dñi. de
auricalco erant. In regione iorda¬
nis. fudit ea rex: in argillosa terra:
Apte in regione iordanis fusa sunt
uasa domus domini: in quo uide¬
licet flumine dñs nr̃ baptizari
dignatus ẽ. eiusq tinctus und̾
mentum in ablutionem peccatorũ
conuertit. Et quia omẽ fidelium
baptisina quo dño consecrantur
in ȩxemplum celebratur baptisma¬
tis illius quo ipse aquas scĩficauit.
recte in regione iordanis uasa sunt
domus domini facta. Neq eñ alit̾
uasa electionis et miscđie fieri pos¬
sumus: nisi ut baptisma eius
qͦd illo influmine subiit. respi¬
cientes: et ipsi uitali flumine
satagamus ablui. Notandum aut̃
quod non tãtũ in regione iordanis

Expanded text:
ceptionem sancti Spiritus ad flagrantiam ceptionem sancti Spiritus ad flagrantiam solere verae charitatis accendi. Fervor etenim meridiani solis consuevit in Scripturis et ardorem dilectionis etus, per quem eadem dilectio diffunditur in cordibus electorum. « Omnia vasa quae fecit Hiram regi Salomoni in domo Domini, de aurichalco erant. In regione Jordanis fudit ea rex in argillosa terra, etc. » Apte in regione Jordanis fusa sunt vasa domus Domini, in quo videlicet flumine Dominus noster baptizare dignatus est, ejusque tinctus undis, mentum in ablutionem peccatorum convertit. Et quia omne fidelium baptisma, quo Domino consecrantur, in exemplum celebratur baptismatis illius quo ipse aquas sanctificavit, recte in regione Jordanis vasa sunt domus Domini facta. Neque enim aliter vasa electionis et misericordiae fieri possumus, nisi et baptisma ejus, quod illo in flumine subiit, respicientes, et ipsi vitali flumine satagamus ablui. Notandum autem, quod non tantum in regione Jordanis,
Abbreviated transcription (Latin):
progredientib occurrebat altare
holocausti.: contra medium atrii:
Deinde porticus templi siue ues¬
tibulum: in quo erant colum nȩ
eree. cura hostium templi. Quod
ergo mare posuit ad dexteram¬
fuit partem templi: significat nos
ꝑ lauachrum baptismi ad regnũ
celeste quod iure uocabulo dextrȩ
figuratur. debere ꝑuenire Qui
enim crediderit et baptizatus fu¬
erit: saluus erit. Namq ubi dex¬
tera simul et sinistra in bono aci¬
piuntur: uel uideam et gentilita¬
tem ut in expositione basium su¬
pradiximus: uel p̾sentem eccłie
uitam et futuram: uel leta scłi
et trista. uł aliquid designat huiꝰ¬
modi. Ubi uero absolute in bono
ponitur dextra: eterua sepus gau¬
dia demonstrat. Quod uero con¬
tra orientem posuit mare. ad ean-¬
dem prope significationẽ respic̃.:
Q uod uidelicet ꝑ lauachrum sacri
fontis. splendor. nob̃ eternȩ clarita¬
tis aꝑitur. Quod ad meridianum
latus atrii: significat fideles ꝑ ac¬

Expanded text:
progredientibus occurrebat altare progredientibus occurrebat altare holocausti, contra medium atrii. Deinde porticus templi sive vestibulum, in quo erant columnae aereae circa ostium templi. Quod ergo mare posuit ad dextram partem templi, significat nos per lavacrum baptismi ad regnum coeleste, quod jure vocabulo dextrae figuratur, debere pervenire. « Qui enim crediderit et baptizatus fuerit salvus erit . » Namque ubi dextra simul et sinistra in bono accipiuntur, vel Judaeam et gentilitatem, ut in expositione basium supradiximus, vel praesentem Ecclesiae vitam et futuram, vel laeta saeculi et tristitia, vel aliquid designat hujusmodi. Ubi vero absolute in bono accipitur dextra, aeterna saepius gaudia demonstrat. Quod vero contra Orientem posuit mare, ad eamdem proprie significationem respicit, quod videlicet per lavacrum sacri fontis splendor nobis internae claritatis aperitur. Quod ad meridianum latus atrii, significat fideles per ac
Abbreviated transcription (Latin):
et quinq ad sinistram propter
nos: qui ceco dutius corde serui¬
tuti adherebamus eius qui ait
Ponam sedem meam ad aquilo¬
nem. Quod ẽ aꝑte dicere. Iuis in
cordib requi escere desidero: quȩ
a luce ueritatis et flãma diui¬
ne caritatis aliena ẽẽ desidero:
Al areaũt posuit ad dexterã parceml
templi. contra orientem ad meridi¬
em. & hoc in codem atriopositũ
c̃ ad orientem. Quod autẽ ait ad tlex¬
tãpartẽ tẽpli. et hoc ẽ quod repe¬
tit dicens ad meridiem: Ingre-¬
dientib enim atrium aborien¬
te. pͥmo diuertendum erat ad
meridiem: ubi mare in ipso an¬
gulo stabat ad lauandum sacer¬
dotib paratum: deinde progre¬
dientib intro occurrebant lute¬
res ad lauandas hostias. ab utrãq
parte positi: Intra hos. basis erat
it quinq cubitorum longitu¬
dinis: et quinq cubitorum latitu¬
dinis. et trium cubitorum altitu¬
dinis: in qua stans salomon de¬
dicabat templum. Deinde ultra

Expanded text:
et quinque ad sinistram propter et quinque ad sinistram propter nos, qui caeco diutius corde servituti adhaerebamus ejus qui ait: « Ponam sedem meam in Aquilonem . » Quod est aperte dicere: Illis in cordibus requiescere desidero, quae a luce veritatis et flamine divinae charitatis aliena esse considero. « Mare autem posuit ad dextram partem templi contra Orientem ad Meridiem. » Et hoc in eodem atrio positum est ad Orientem. Quod autem ait ad dexteram partem templi, hoc est, quod repetit, dicens, ad Meridiem. Ingredientibus enim atrium ab Oriente, primo divertendum erat ad Meridiem, ubi mare in ipso angulo stabat, ad lavandum sacerdotibus paratum. Deinde progredientibus intro occurrebant luteres ad lavandas hostias ab utraque parte positi. Intra hos basis erat aenea, quinque cubitorum longitudinis, et quinque cubitorum latitudinis, et trium cubitorum altitudinis, in qua stans Salomon dedicabat templum. Deinde ultra
Abbreviated transcription (Latin):
et neq ibi altitudinem an am¬
plitudinem significaret ad iecit:
uidetur quia fundum ipsius
literis. huius ẽẽ amplicuduus
uoluerit intelligiꝰ. Quod ex men¬
sura ni fallor. basis in qua positꝰ
erat quisq luter facillime coni¬
citur: quȩ ita describitur. In sũ
mitate autem basis erat quedã
rotunditas unius et dimidii cu¬
biti: ita fabrefacta. ut luter desu¬
fundi in luterib unius erat cubi¬
ti ac dimidii. ipsa uero capacitas
luterum .iiiiͬ. habebat cubitos:
s utrum in altitudine an inam¬
plitudine. an inutrõq dicat qui
nouerit. Et consticuit decem ba¬
ses: quinq ad dexteram partem
templi: et quinq ad sinistram.
Dextram partem templi et sinis¬
tram: non intus in ipso templo
s ante cemplum dicit  adorien¬
talem plagam. uidelicet inatrio
interiore. quod sacerdotum ꝓpͥe
uocabatur.U. autem posuit
ad dexteram partẽ templi ꝓpter
iudeos. qui sole iusticie ꝑ doctri¬
nam legis antiquitus uti solebat᷑:

Expanded text:
et neque ibi altitudinem an amet neque ibi altitudinem an amplitudinem significaret adjecit, videtur quia fundum ipsius luteris hujus esse amplitudinis voluerit intelligi: quod ex mensura ni fallor basis, in qua positus erat quisque luter, facillime conjicitur, quae ita descrmitate autem basis erat quaedam rotunditas unius et dimidii cubiti, ita fabrefacta ut luter sufundi in luteribus unius erat cubiti et dimidii. Ipsa vero capacitas luterum quatuor habebat cubitos, sed utrum in altitudine, an in amplitnoverit. Et constituit decem bases, et quinque ad dexteram partem templi, et quinque ad sinistram. Dexteram partem templi et sinistram non intus in ipso templo, sed ante templum dicit, ad Orientalem plagam, videlicet in atrio interiore, quod sacerdotum proprie vocabatur. Quinque autem posuit ad dexteram partem templi propter Judaeos, qui sole justitiae per doctrinam legis ant
Abbreviated transcription (Latin):
orum libri. in quib ꝑ dispensatio¬
nem dominice incarnationis celes¬
tis patrie nob̃ ẽ patefactus introitꝰ.
Et quia om̃s qui ad ministĩum sa¬
cri baptismatis ꝑtinent cum fide
et sacra mentis euangłii fructum
debent rec̾t̾e opationis ostendẽ:
apte literes singuli in quibus
holocausta lauabantur quadragin¬
ta batos capiebant. Quod uero seqͥt᷑.
altitudine seu in latitudine signi¬
lectus: Liter enim unus quatuor.
erat cubitoꝵ. uel ꝓpter quatuor.
scĩ euangłii libros. in quib nob̃
for ma baptismi p̃fixa ẽ.Uł propt̃
quatuor. cardinales uirtutes. qͥb
quisq fidelis si non frustra fideł
ẽ. debet institui: uel certe ꝑ qua-¬
tuor. mundi plagas quib laua¬
chrum salutis ministratur. di¬
cente psalmographo. Quos rede¬
mit de manui inimici. de regioni¬
b congregauit eos: a solis ortu et
occasu. ab aquilone. et mari. Quod
uero supradixit pariterq habe¬
bat unum cubitum et dimidiũ.

Expanded text:
orum libri, in quibus per dispensatioorum libri, in quibus per dispensationem Dominicae Incarnationis coelestis patriae nobis est patefactus introitus. Et quia omnes qui ad mysterium sacri baptismatis pertinent, cum fide et sacramentis Evangelii fructum debent rectae operationis ostendere, apte luteres singuli, in quibus holocausta lavabantur, quadraginta batos capiebant. Quod vero sequitur: altitudine seu in latitudine, quid signiest. Luter enim unus quatuor erat cubitorum, vel propter quatuor sancti Evangelii libros, in quibus forma nobis baptismi praefixa est; vel propter quatuor cardinales virtutes, quibus quisque fidelis, si non frustra fidelis est, debet institui; vel recte propter quatuor mundi plagas, quibus lavacrum salutis ministratur, dicente Psalmographo: « Quos redemit de manu inimici, de regionibus congregavit eos. A solis ortu et occasu, ab aquilone et mari . » Quod vero supra dixit: « Pariterque habebat unum cubitum et dimidium, »
Abbreviated transcription (Latin):
uita fulserunt: s luce contempla¬
tionis ex parte sunt fruiti. Unde
et aiunt. Ex parte enum cognos¬
cimus: et ex parte prophetamus.
lum autem uenerit quod ꝑfec¬
tum. ẽ: euacuabitur quod ex par
te.ẽ. In hunc modum fecit decem
bases fusura una. et mensura. sculp¬
tura q consimili. fecit quoq .x. lute¬
res ereos. Quare .x. sint. bases facte.
totidemq ei suꝑ positi litteres. supͣ
iam dictum. ẽ. Quod uero una erat
fusura mensuraq et scuptura con¬
similis omĩum basium siue luterũ.
non in ea significatione factum ẽ.
quod equalia possint ẽẽ omnium
merita doctorumꝰ s in ea potius
quod iina fides euangłii quo insti¬
tuuntur. unum. ẽ. sacram̃tum
baptistm quo abluuntur: unus
idemq ẽ. sp̃c quo om̃s consecran¬
tur elect̾i: tamen et si donationes
habent diu̾sas in ipso sp̃u qui di
dragenarius numerus solet mag¬
ue ꝑfectionis cipum tenere: quia
pfixa ẽ: quatuor uero euangłi¬

Expanded text:
vita fulserunt, sed luce contemplavita fulserunt, sed luce contemplationis ex parte sunt fruiti. Unde et aiunt: Ex parte enim cognoscimus, et ex parte prophetavimus; cum autem venerit quod perfectum est, evacuabitur qest . » « In hunc modum fecit decem bases fusura una, et mensura sculpturaque consimili; fecit quoque decem luteres aereos. » Quare decem sint bases factae, totidemque eis superpositi luteres, supra jam dictum est. Quod vero una erat fusura, mensuraque et sculptura consimilis omnium basium sive luterum, non in ea significatione factum est, quod aequalia possint esse omnium merita doctorum, sed in ea potius, quod una fides Evangelii, quo instituuntur, unum est sacramentum baptismi, quo abluuntur, unus idemque est Spiritus, quo omnes consecrantur electi, tametsi donationes habent diversas in ipso Spiritu, quidragenarius numerus solet magnae perfectionis typum tenere, quia praefixa est, quatuor vero Evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
lo post. in summitate autẽ basis
erat quedam totunditas unius
et dimidii cubiti: ita fabre facta:
ut luter desuꝑ posset imponi.
uterum quippe mensura unius
erat cubiti et dimidii: quia nimirũ
ea fide in fonte uitȩ lauamur:. ut
ꝑ oꝑa iusticiȩ. ad uitam intrare
merramur: quamuis sine peccato
dum hic uiuimus. eẽ nequisnus.
Ipsam uero uite celestis dulcedinẽ
gustare ex parte ac diligere in hac
interim uita: ꝑfecte autem uidere
nulla ratione ualemus. Rote qͦ
uno ac dimidio cubito mensuran¬
tur: quia scriptura lectionis euan¬
glice qualiter hi qui perfecti eẽ
uelint iuuere debeant. ostendit:
spem q nob̃ eterne retributio¬
nis in presenti demonstrant: ĩpsã
uero retributionis illius qualita¬
tem in futuro nob̃ pandenda si¬
mul et donandam eẽ ꝓmittit.
Bases etiam ipse unum habebãt
cubitum. ac semissem amplitu¬
dinis in summnitate sui. ubi lu¬
teres reciperent: quia ipsi docto¬
res summi ac ministri lauachri
salutaris oꝑe quidem ꝑfecti in hac

Expanded text:
asis erat quaedam rotunditas unius et dimidii cubiti ita fabrefacta, ut luter desuper posset imponi. Luterum quippe mensura unius erat cubiti et dimidii, quia nimirum ea fide in fonte vitae lavamur, ut per opera justitiae ad vitam intrare mereamur, quamvis sine peccato, dum hic vivimus, esse nequeamus, ipsam vero vitae coelestis dulcedinem gustare ex parte, ac diligere in hac interim vita, perfecte autem videre nulla ratione valeamus. Rotae quoque uno et dimidio cubito mensurantur, quia Scriptura lectionis evangelicae qualiter hi qui perfecti esse velint, vivere debeant ostendit, spemque nobis aeternae retributionis in praesenti demonstrat, ipsam vero retributionis illius qualitatem in futuro nobis pandendam simul et donandam esse promittit. Bases etiam ipsae unum habebant cubitum ac semissem amplitudinis in summitate sui, ubi luteres reciperent, quia ipsi doctores summi ac ministri lavacri salutaris opere quidem perfecti in hac
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet et ceterorum sideliũ
cȩtum ingaudium regni cȩles-¬
tis introducit. Reponitq uasa
diuersi generis argentea. siue
aurea in thesauris domus do-¬
mini: quando eos qui multi¬
tudine dulcedinis eius fru
meruerunt abscondet in abdito
uultus sui a conturbatione
hominum: Et apte multi sẽ
thesauri in quib uasa electio¬
nis recondantur: s: una domꝰdñi
inqua ide sunt facti thesaurrq
et unaẽ eccłia in qͣ õs ꝯtinentur
electi. qͣntũ libet meritis distent.
cȩlestis quȩ electis promittt᷑ õib¬
s quanuis siẽ

Expanded text:
videlicet, et caeterorum fidelium videlicet, et caeterorum fidelium coetum in gaudium regni coelestis introducit: reponitque vasa diversi generis argentea sive aurea in thesauris domus Domini, quando eos qui multitudine dulcedinis ejus frui meruerint, abscondit in abdito vultus sui a conturbatione hominum. Et apte multi sunt thesauri, in quibus vasa electionis recondantur, sed una domus Domini in qua iidem sunt facti thesauri, quia et una est Ecclesia, in qua omnes continentur electi, quantumlibet meritis distent: coelestis, quae electis promittitur omnibus, quamvis, si
Abbreviated transcription (Latin):
b omẽ hoc tempus uoluitur. Oc¬
taua ẽ dies uidicii et resurrectio¬
nis future. La qua psalmus sȩx¬
cus et undecimus attitulati
sũt: Cui uidelicet tempori con¬
uenit apte quod sequitur. Et
intulit quȩ scĩficauerat dd̾ pat᷑
suus. argentum et aurum et
uasa: reposuitq in te̾sauris do¬
mus domini. Argentum namq
ad nitorem eloquentiȩ: aurum
ad splendorem sapientiȩ: uasa ge¬
neraliter ad rationalem ꝑtinent
creaturam: Scĩficatq dauid pat̾
salomonis argentum: cum ds̃
pater eloquentes quosq grã
euangelii confortat. Sc̃ificat au¬
rum: cum naturali ingenio p̾di¬
tos suo replens sp̃u ad consideran¬
da in lege sua mirabilia nlumi¬
nat Scĩficat & uasa: cum omni
da illos & ad petenda dona ꝑpe¬
tue salutis in flãmat. Hoc autem
argentum. hocͭ autum. hec scĩfi¬
cata uasa salomon infert in tem¬
plum: cum dñs nr̃ pacto uniu̾¬
sali udicio. om̃s electos. et doct᷑oꝵ

Expanded text:
bus omne hoc tempus volvitur; ocbus omne hoc tempus volvitur; octava est dies judicii et resurrectionis futurae, de qua psalmi sextus et undecimus attitulati sunt. Cui videlicet tempori convenit apte quod sequiintulit quae sanctificaverat David pater ejus argentum et aurum, et vasa reposuit in thesauris domus Domini. ad nitorem eloquentiae; aurum ad splendorem sapientiae, vasa generaliter ad rationalem pertinent creaturam. Sanctificatque David pater Salomonis argentum, cum Deus pater eloquentes quosque gratum verbum Evangelii confortat; sanctificat aurum, cum naturali ingenio praeditos suo replens Spiritu, ad consideranda in lege sua mirabilia illuminat; sanctificat et vasa, cum omnibda illos, et appetenda dona perpetuae salutis inflammatur. Hoc autem argentum, hoc aurum, haec sanctificata vasa Salomon infert in templum, cum Dominus noster peracto universali judicio omnes electos, et doctores
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ facti ꝑhibentur: propter ui¬
delicet uel meritum propͥe cla¬
ritatis: uel illius quam habent
ii dm̃ caritatis. Et ꝑfecit omẽ
opus quod faciebat salomon
in domo domini: ꝑfecit salo¬
mon opus quod faciebat in
domo domini: cum rex pactticꝰ
nr̃ in die nouissima om̃s elec¬
tos resurrectionis immortalita¬
te głificat Auoquin quam diu
status status huiꝰ scłi geritur.
facit quidem opus dni salo¬
mon s non dum ꝑficit: quia
corda electoꝵ dñs ut bona operen¬
tur. in spirat & adiuuat: nullũ
tamen in hac dum taxat uita
comorantem: absq peccato ẽẽ tri¬
buit: Namq hoc donum: futurȩ
uite beatitudini reseruat ꝑficit
uero omne opus templi sui. et hoc
dedicationi aptum reddit: cum
trans latos de hac uita electos su¬
os eternum ꝑducit ad regnum:
Quod bene fignificatur etiam in eo
quod templum .uii. annis hedifica¬
tum. ẽ: octauo autem ꝑfectum ac
dedicatum. ẽ: Septem namq die¬

Expanded text:
esse facti perhibentur, propter viesse facti perhibentur, propter videlicet vel meritum propriae claritatis, vel illius, quam habent in eum, charitatis. « Et perfecit omne opus quod faciebat Salomon in domo Domini. » Perficit Salomon opus quod faciebat in domo Domini, cum Rex pacificus noster in die novissima omnes electos resurrectionis immortalitate glorificat. Alioquin quandiu status hujus saeculi geritur, facit quidem opus domus Domini Salomon, sed nondum perficit, quia corda electorum Dominus, ut bona operentur, inspirat et adjuvat, nullum tamen in hac duntaxat vita commorantem absque peccato esse tribuit, namque hoc donum futurae vitae beatitudini reservatur. Perficit vero omne opus templi sui, et hoc dedicationi aptum reddit, cum translatos de hac vita electos suos aeternum perducit ad regnum. Quod bene significatur etiam in eo quod templum septem annis aedificatum est, octavo autem perfectum ac dedicatum est. Septem namque die
Abbreviated transcription (Latin):
ex auro erant: Si ostia domus
interioris scĩ scõrum angełica st̃
ministia. que nob̃ de corpore egres¬
sis introitum uite celestis reserãt:
et ostia domus templi doctores
sunt scĩ ac sacerdotes. qui in stru¬
endo. baptizando. dominici cor.¬
poris et sanguinis misteria cõ¬
municando. prima nob̃ eccłiȩ
presentis limina pandunt: qͥd
cardines utrorumq ostiorum.¬
nisi sensus et corda sunt eorudẽ
angłorum. siue hominum scõr.
quib ĩmobiliter cõtemplationi
ac dilectioni sui conditoris ad¬
hereairt : ut eo ministerium di¬
uinitus sibi delegatum recte
cõpleant. quo uoluntate illius
cui ministrant. nũquam oculos
auertant: Aꝑuintur enu et
clauduntur ostia tempore con¬
gruo: s nullo suum cardinẽ
tempore deserunt: quia et
angłi. et om̃s scĩ. siue in hanc
iutam fidĩ. seu in illam speci¬
ei fideles atq electos suscipiant.
semꝑ animum in radice inter¬
ne dilectionis fixum tenent. Un¬
de bene idem cardines ex auro

Expanded text:
ex auro erant. Si ostia domus interioris sancti sanctorum, angelica sunt ministeria, quae nobis de corpore egressis introitum vitae coelestis reserant, et ostia domus templi doctores sunt sancti ac sacerdotes, qui instruendo, baptizando, Dominici corporis et sanguinis mysteria communicando, prima nobis Ecclesiae praesentis limina pandunt: quid cardines utrorumqnisi sensus et corda sunt eorumdem angelorum sive hominum sanctorum, quibus immobiliter contemplationi ac dilectioni sui Conditoris adhaerent, ut eo ministerium divinitus sibi delegatum recte compleant, quo a voluntate illius cui ministrant nunquam oculos avertunt? Aperiuntur enim et clauduntur ostia tempore congruo, sed nullo suum cardinem tempore deserunt, quia et angeli et homines sancti sive in hanc vitam fide, seu in illam spe fideles atque electos suscipiant, semper animum in radice internae dilectionis fixum tenent. Unde bene ibidem iidem cardines ex auro
Abbreviated transcription (Latin):
pariterq habebat unum cubitũ.
et dimidium. Os luteris uuiuis
erat cubiti ꝓpter unitatem con¬
fessionis et fidei: qua om̃s in con¬
fessione patris et filii et sp̃s sci
baptizamur. dicente apło. Unꝰ
ipsum os in capitis erat summi¬
tate. ut ad celestia nob regna ꝑbap¬
tisina iter ẽẽ factum doceret. Ipse
uero luter in amplitudine cubitũ
habebat et dimidium: ꝑ oꝑis
nimirum ꝑfectionẽ. et initium
contemplationis. In teger et enim
cubitus in lutere. ꝑfectionem bone
designat actionis: quam absq ulla
dubietate habebat ille de quo cep¬
catori antiquo dñs aiebat. Nũqͥd
considerasti seruum meum iob.
quod non sit ei similis suꝑ terram:
homo simplex et rectus ac timens
dm̃. et recedens a malo: Est uero
alter cubitus diuine uisionis. qui
ex parte non nulla etiam in hac
ad huc uita retentis fidelib do¬
nari consueuit: ut idem iob deuic¬
cum domino loquens ait Auditu
auris audim ce: nunc dculus m̃s

Expanded text:
pariterque habebat unum cubitum pariterque habebat unum cubitum et dimidium. » Os luteris unius erat cubiti propter unitatem confessionis et fidei, qua omnes in confessione Patris et Filii et Spiritus sancti baptizamur, dicente Apostolo: ipsum os in capitis erat summitate, ut ad coelestia nobis regna per baptisma iter esse patefactum doceret. Ipse vero luter in amplitudine cubitum habebat unum et dimidium, per operis nimirum perfectionem et initium contemplationis. Integre etenim cubitus in lutere perfectionem bonae designat actionis, quam absque ulla dubietate habebat ille, de quo tentatori antiquo Dominus aiebat: « Nunquid considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis super terram, homo simplex, et rectus ac timens Deum, et recedens a malo ? » Est vero alter cubitus divinae visionis, qui ex parte nonnulla etiam in hac adhuc vita retentis fidelibus donari consuevit, ut idem Job,cum Domino loquens ait: « Auditu auris audivi te, nunc autem oculus meus
Abbreviated transcription (Latin):
appeticu substolunt: uelut immis¬
si rotis axes. altius basim a terra
subleuant: Porro humeruli qui¬
rotis ante posit ne ab axib dela¬
bi possent. obsistebant: preconia
sunt ꝓpharum. quib euangłica
et apłica scriptura necui legenti¬
um indubium forte ueniat confir¬
matur. Bene autem dicitur. quod
humeruli qui ꝑ quatuor. partes
subter luterem erant positi. contͣ
se inuicem fuerint respeitantes:
quia nimirum omĩs scriptura
prophica sibimet inuicem consen¬
tanea ẽ. ut pote uno dĩ sp̃u condi¬
ta. Quatuor. autem fuere ꝑ bases
singulas hunieruli uidelicet iuita
numerum: non quia quatuor. st̃
cantum libri ꝓphetici: s quia in
omĩb que locuti sunt propħȩ
et moyses. dictis quatuor. euan¬
głistarum cestimonium prebuere:
ut exconsensi utriusq testamenti una
firmaret. Os quoq luteris. intrin¬
secus erat in capitis summitate. &̃
quod forinsecus apparebat. unius
cubiti erat totum rotundum ⁊

Expanded text:
appetitu sustollunt, velut immisappetitu sustollunt, velut immissi rotis axes altius basim a terra sublerotis antepositi ne ab axibus delabi possent obsistebant, praeconia sunt prophetarum, quibus evangelica stolica Scriptura, ne cui legentium in dubium forte veniat, confirmatur. Bene autem dicitur, quod humeruli qui per quatuor partes subter luterem erse invicem fuerint respectantes, quia nimirum omnis Scriptura prophetica sibimet invicem consentanea est, ut pote uno Dei Spiritu condita. Quatuor autem fuere per bases singulas humeruli, videlicet juxta numerum rotarum; non quia quatuor sunt tantum libri prophetici, sed quia in omnibus quae locuti sunt prophetae et Moyses dictis quatuor evangelistarum testimonium praebuere, ut ex consensu utriusque testamenti una firmaret. « Os quoque luteris intrinsecus erat in capitis summitate, et quod forinsecus apparebat unius cubiti erat totum rotundum;
Abbreviated transcription (Latin):
se inuicem respectantes. Quatu
Qrote. quatuor sunc euangłioꝵ
libri. qui aptissime rotis cõꝑant᷑:
quia sicut uolubilitas rote. c̾itis¬
simo cursu quocumq dncitur
Sicut rota suꝑ impositum sibi
currum a terra subleuat. et sub¬
leuatum quo auriga dirigit
porcat: ita euangłica p̾dicatio
mentes electorum a terrenis
cupidicatib in celestia deside¬
ria suspendit: ac suspensas ad
ꝓfectum bone actionis siue ad
ministerium p̃dicationis. quo¬
rit. ducit: Namq in sequentib
dicitur: quia tales erant rote. qͣles
solent in curru fieri. Legimus
autem de scĩs. Currus dĩ decem
milib multiplex: milia. letanti¬
um: Si ergo bases literum scĩ st̃
doctores. qui lauachrum nob̾
uite ministrant: et rote quater.¬
ne basium. quatuor. sunt libri
euangliorum: qͥd axes rotarum
qui bases gestant nisi ipsa eorũ¬
dem sunt corda corda dociorum:
quȩ dum p̾ceptis euangłicis sedu¬
lo intendentia eos ab infirmorũ

Expanded text:
se invicem respectantes. » Quatuor se invicem respectantes. » Quatuor rotae, quatuor sunt Evangeliorum libri. Qui aptissime rotis comparantur, quia sicut volubilitas rotae citissimo cursu, quocunque ducitur Sicut rota impositum sibi currum a terra sublevat, et sublevatum, quo auriga dirigit, portat, ita evangelica praedicatio mentes electorum a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria suspendit, ac suspensas ad profectum bonae actionis sive ad ministerium praedicationis quorit, ducit. Namque in sequentibus dicitur: « Quia tales erant rotae, quales solent in curru fieri. » Legimus autem de sanctis: « Currus Dei decem millibus multiplex millia laetantium . » Si ergo bases luterum sancti sunt doctores, qui lavacrum nobis vitae ministrant, et rotae quaternae basium quatuor sunt libri Evangeliorum, quid axes rotarum, qui bases gestant, nisi ipsa eorumdem sunt corda doctorum, quae dum, praeceptis evangelicis sedulo intendentia, eos ab infirmorum
Abbreviated transcription (Latin):
tia mentem erigunt. ita ad diligen¬
dos ꝓrimos dilatant: ut inpeccan¬
tes quõq qui sibi cõmissi sunt fetus¬
rem asꝑe inuectionis exercere non
tardent. Habent cum leonib bous
quando ipsam inuectionem corripi¬
endi cum spu mansuetudinis ex¬
hibent: quando in feruore arguen¬
di nu quam fissam habert ungu¬
iam discrete actionis ac loquele:
nũquam uerba diuinȩ lectionis
uelut ruminando inore uoluere
cessant. Et suꝑ leones. et boues:
quasi lora ex aere dependentia:
Suꝑ leones quippe et boues. lora
dependent: quando sc̃i doctores
et in seueritate districtionis q̃
peccantes uidicant. & in mansue¬
cudine leuitatis qua penitentib
remittunt uidicium sui timent
auctoris: ne forte iniuste ligan¬
do aut soluendo quempiam. iuste
ligari ipsi abeo cuiꝰ udicium
errare nequit. mereantur. Et qͣtuor.
rote ꝑ basses singulas. et ares erei.
ꝑ quatuor. partes. et quasi hume¬
ruli sbt̾ luterem fuisiles contra

Expanded text:
tia mentem erigunt, ita ad diligentia mentem erigunt, ita ad diligendos proximos dilatant, ut in peccantes quosque, qui sibi commissi sunt, fervorem asperae inventionis exercere non tardent. Habent cum leonibus boves, quando ipsam invectionem corripiendi cum spiritu mansuetudinis exhibent, quando in fervore arguendi nunquam fissam habere ungulam discretae actionis ac loquelae, nunquam verba divinae lectionis velut ruminando in ore volvere cessant: « Et super leones et boves quasi lora ex aere dependentia. » Super leones et boves lora dependent, quando sancti doctores, et in severitate districtionis qua peccantes judicant, et in mansuetudine lenitatis, qua poenitentibus remittunt, judicium sui tenent auctoris, ne forte injuste ligando aut solvendo quempiam, jam juste ligari ipsi ab eo cujus judicium errare nequit mereantur. « Et quatuor rotae per bases singulas et axes aerei. Et per quatuor partes quasi humeruli subter luterem fusiles contra
Abbreviated transcription (Latin):
cem conexe sunt: ut scilicet quatu¬
or. siuie quinq tabulis iina fieret
basis. Quales autem sculpturas ba.¬
Ces in has uincturas udẽ in ipsis
suis lateribus ante et retro. dextͣ
et sinistra. & supra quoq habue¬
rint: subdendo apꝑitur. cum dicit᷑.
Inter coronu sas. et plectas. leones.
et boues. et cerubim: et iuncturas
similiter desuꝑ. Non gͦ plana e¬
rat ulla ex parte suꝑficies basium.
s undiq uersum misticis sculpta
mo uniuersa eorum conuersatio
uirtutum in om̃ib gram p̃tendit:
neq aliqua illos bra inanis & ua¬
cua p̃terit: in qua pũs uacare oꝑib
uł sermonib uel certe cogitationib
desistant. Coronulas quippe inse
scuptas habent: cum ad ingressum
uite ꝑhennis. infatigabili deside¬
rIO anelant. Plectas habent: cum
inter de sideria uite celestis quesur¬
sum. ẽ. nũquam fraterne societa¬
tis que uxta ẽ. uincula dissoluit̃.
Habent inter coronulas & pletas
leones. cum sicut ad speranda celes

Expanded text:
cem connexae sunt, ut scilicet ex quatucem connexae sunt, ut scilicet ex quatuor sive quinque tabulis una fieret basis. Quales autem sculpturas inter has juncturas, id est, in ipsis suis lateribus ante et retro, a dextra et sinistra, et supra quoque habuerint, subdendo aperitur, cum dicitur: Inter coronulas et plectas, leones, et boves, et cherubin, et juncturas similiter desuper. Non ergo plana erat illa ex parte superficies basium, sed undique versum mysticis sculpta imo universa conversatio eorum, virtutum in omnibus gratiam praetendit, neque aliqua illas hora inanis et vacua praeterit, in qua piis vacare operibus, vel sermonibus, vel certe cogitationibus desistant. Coronulas quippe in se sculptas habent, cum ad ingressum vitae perennis infatigabili desiderio anhelant. Et plectas habent, cum inter desideria vitae, quae sursum est, nunquam fraternae societatis, quae juxta est, vincula dissolvunt. Habent inter coronulas et plectas leones, cum ita ad speranda coele
Abbreviated transcription (Latin):
retributionis. Quatuor. autem sunt
principales uirtutes. quibus cetera
uirtutum structura imminet: pru¬
dentia scilicet. et fortitudo. temperan¬
tia. & iusticia. Et ido quaternorũ
erat cubitorum longitudo. & lati¬
tudo basium: quia scĩ p̃dicatores siue
aduersa mundi et longitudinem
eriii laborum p̃sentium foris to¬
lerent.seu cor in dilectione sui con¬
ditoris. suorumq ꝓximorum int̾na
exultatione dilatent: semꝑ oꝑam
dare uirtutib curant: prudenter
uidelicet inter bona et mala dis¬
cernentes: fortiter aduersa sustinen¬
tes cor. ab appetitu uoluptatum dẽ¬
perantes: iusticiam in operatione
tenentes. Trium uero cubitorum
fit altitudo basium: cũ ꝑ exercitiũ
uirtutum quas cum patientia ma-¬
lorum & dilectione bonorum ex¬
ercent. continua intentione adui
Et ipsum opus basium interra¬
sile erat: & sculpture inter iunctu¬
ras. Iuncturas dicẽ uidetur easquib
ipse luterum cabulȩ sibumet inui¬

Expanded text:
retributionis. Quatuor autem sunt retributionis. Quatuor autem sunt principales virtutes, quibus caetera virtutum structura imminet: prudentia scilicet, fortitudo, temperantia, justitia; et ideo quaternorum erat cubitorum longitudo et altitudo basium, quia sancti praedicatores sive adversa mundi, et longitudinem exsilii ac laborum praesentium foris tolerent, seu cor in dilectione sui conditoris suorumque proximorum interna exsultatione dilatent, semper operam dare virtutibus curant, prudenter videlicet inter bona et mala discernentes, fortiter adversa sustinentes, cor ab appetitu voluptatum temperantes, justitiam in operatione tenentes. Trium vero cubitorum fit altitudo basium, cum per exercitium virtutum, quas cum patientia malorum et dilectione bonorum exercent, continua intentione ad SaEt ipsum opus basium interrasile erat, et sculpturae inter juncturas. Juncturas videtur dicere eas, quibus ipse luterum tabulae sibimet invi