comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ita superbia intrinsecus celat. sed ab illa pro¬
tinus aperta uicia pullulant: Nulla quip¬
pe mala ad publicum prodirent: nisi hec
mentem in occulto constringeret: Hecq le
uathan istius sensum. feruescere sicut ollã
facit Unde ⁊ humanas mentes in quodã
feruore in sanie concutit: sed per aperta
opera qualiter concussi animum euertat:
ostendit: Intus namq prius ebullit in ela
tione: quod foras postmodum spumat in
opere: Sed quia occasio de superbie dispu
tatione se prebuit : debemus hanc subtili¬
us. sollicitiusq discutere. atq ad humanas
mentes quanta uel qualis ueniat. ⁊ quibus
qualiter subripiat demonstrare: Alia quip¬
pe uicia eas solummodo uirtutes impecunt.
quibus ipsa destruuntur: ut uidelicet ira pa¬
cientiam. castrimargia abstinentiam. libi¬
do continentiam expugnet. Superbia autem
quam uiciorum raditem dicimus. ne quaquã
unus uirtutis extinctione contenta incunc¬

Expanded text:
ita se superbia intrinsecus celat, sed ab illa proita se superbia intrinsecus celat, sed ab illa protinus aperta vitia pullulant. Nulla quippe mala ad publicum prodirent, nisi haec mentem in occulto constringeret. Haec est quae Leviathan istius sensum fervescere sicut ollam facit. Unde et humanas mentes in quodam fervore insaniae concutit, sed per aperta opera qualiter concussi animam evertat ostenditione, quod foras postmodum spumat in opere. tatione se praebet, debemus hanc subtilius sollicitiusque discutere, atque ad humanas mentes quanta vel qualis veniat, et quibus qualiter subrepat demonstrare; alia quippe vitia eas solummodo virtutes impetunt, quibus ipsa destruuntur, ut videlicet ira patientiam, gastrimargia abstinentiam, libido continentiam expugnet; superbia autem, quam vitiorum radicem diximus, nequaquam unius virtutis exstinctione contenta, contra cunc
Abbreviated transcription (Latin):
uiathan iste signatur. ⁊ superbia usq ad coe¬
pus prodiens. apertus oculis principatur:
antiquus hostis quas cle sublime omnes
uidere describitur: Sed quia multa de os¬
tendendo humani generi inimico prolata
sunt: uade mens appetit. ut in fine locutio¬
nis dominice. unum aliquid manifestius
exprimatur unde membra illius breui no¬
bis de signatione monstrentir: Seqͥtur:¬
Ipse est rex: super unuiersos filios suꝑbiez
Ut leuiathan iste in cunctis que superus
dicta sunt caderet: sola se superbia perculit
Neq enim per illos tot uiciorum ramos
aresceret: nisi per hanc prius in radice pu¬
sue beatitudinis extinxit: Sed idcirco hanc
dominus fini sue locutionis inseruit: ut
cum post mala omnia leuiathan istius su¬
perbiam diceret. quid esset malis omnib
deterius indicaret. Quamuis etiam ꝑ hoc
inimo ponitur: uiciorum radix esse mon¬
stratur: Sicut enim inferius radix tegitur
sed ab illa rami extrinsecus expanduntur:

Expanded text:
viathan iste signatur, et superbia usque ad corviathan iste signatur, et superbia usque ad corpus prodiens apertius oculis principatur, antiquus hostis quasi de sublimi omnes videre describitur. Sed quia multa ad ostendendum humani generis inimicum prolata sunt, valde mens appetit, ut in fine locutionis dominicae, unum aliquid manifestius exprimatur, unde membra illius brevi nobis designatione monstrentur. SeqIpse est rex super universos filios superbiae. - Ut leviathan iste in cunctis quae superius dicta sunt, caderet, sola se superbia percutitNeque enim per tot illos vitiorum ramos aresceret, nisi per hanc prius in radice pusuae beatitudinis exstinxit. Sed idcirco hanc Dominus fini suae locutionis inseruit, ut cum post mala omnia Leviathan istius superbiam diceret, quid esset malis omnibus deterius indicaret. Quamvis etiam per hoc quod in imo ponitur vitiorum radix esse monstretur. Sicut enim inferius radix tegitur, sed ab illa rami extrinsecus expanduntur,
Abbreviated transcription (Latin):
Iniqui igitur atq ab approbatione interni
examinis reprobi quelibet opera faciant inqͥ¬
bus libet uirtutibus enttescant. humilitatis
sensum penitus ignorant: quia nimirum hu¬
ius leuiathan membra sunt. de quo superna
da quos ceperit: quasi de sublime cunctos infe¬
uiathan iste qui per corpoream bestiam desig¬
natur. sublue uidere describitur: quia ui¬
delicet cordis superbia cum exterus usq ad
corpus extenditur. per oculos indicatirr:
Ipsi quippe ꝑ fastum tumoris inflati. quasi
ex sublue respiciunt: ⁊ quo se deprimunt.
altius excollunt: Nisi enim superbia per
oculos. quasi per quasdam se fenestras osten¬
deret: ne quaquam deo psalmista
dixisset: Populum humilem saluum facies:
⁊oculos suꝑborum humiliabis. Nisi super¬
bia per oculos funderet: salomon quoq de
uide elatione non diceret. Ci eneratio ciuus
excelsi sunt oculi: ⁊ palpebre eius in alta sub¬
reste: Quia ergo per corporeum animal le¬

Expanded text:
Iniqui igitur atque ab approbatione interni Iniqui igitur atque ab approbatione interni examinis reprobi, quaelibet opera faciant, in quibuslibet virtutibus enitescant, humilitatis sensum penitus ignorant, quia nimirum Leviathan hujus membra sunt, de quo superna da quos ceperit quasi de sublimi cunctos infeviathan iste, qui per corpoream bestiam designatur, sublime videre describitur, quia videlicet cordis superbia cum exterius usque ad corpus extenditur, prius per oculos indicatur. Ipsi quippe per fastum tumoris inflati, quasi ex sublimi respiciunt, et quo se deprimunt, altius extollunt. Nisi enim superbia per oculos quasi per quasdam se fenestras ostenderet, nequaquam Deo Psalmista det oculos superborum humiliabis . Nisi superbia se per oculos funderet, Salomon quoque de Judaeae elatione non diceret: Generatio cujus excelsi sunt oculi, et palpebrae ejus in altum subrectae . Quia ergo per corporeum animal Le
Abbreviated transcription (Latin):
n utuntur leuibus malis. ⁊ illi ad augmen¬
tum mali utuntur minimis bonis. Isti quip¬
pe inde perfectius in bono proficiunt: unde
maio temptantur: Illi autem inde ad maius
malum deficiunt: unde de bono gloriant᷑
Sic itaq male bono utitur reprobus. ⁊ bene
malo utitur probus: sicut sepe contingit ut
alius excibo salutitero mordinate sumpto.
pestem langoris incurrat: alius ueneno ser¬
pentis in medicamine ordinate confectionis
adhibito. langoris molestiam uincat: Ille er¬
go quia cibo salutifero uti recte noluit: inde
perniciose moritur. unde alii salubriter u¬
uunt. Iste autem qui ueneno serpentis caute
uti studuit: uide salubriter uiuit. unde alii
perniciose moriuntur: Uenenum uero ser¬
pentis. non ipsam uequiciam. sed suggestionẽ
nequicie ditimus: quia nolentes sepe reniten¬
tesꝙ temptamur. Quod tunc in medicamine
uertitur: cum mens uirtutibus erecta. conspe¬
ctis contra se temptationibus humiliatur:

Expanded text:
ni utuntur levibus malis, et illi ad augmenni utuntur levibus malis, et illi ad augmentum mali utuntur minimis bonis. Isti quippe inde perfectius in bono proficiunt, unde de malo tentantur; illi autem inde ad majus malum deficiunt, unde de bono gloriantur. Sic itaque male bono utitur reprobus, et bene malo utitur probus; sicut saepe contingit ut alius ex cibo salutifero inordinate sumpto pestem languoris incurrat; alius, veneno serpentis in medicamine ordinatae confectionis adhibito, languoris molestiam vincat. Ille ergo qui cibo salutifero uti recte noluit, inde perniciose moritur, unde alii salubriter vivunt; iste autem qui veneno serpentis caute uti studuit, inde salubriter vivit, unde alii perniciose moriuntur. Venenum ergo serpentis 1137 non ipsam nequitiam, sed suggestionem nequitiae dicimus, qua nolentes saepe renitentesque tentamur. Quod tunc in medicamen vertitur cum mens virtutibus erecta conspectis contra se tentationibus humiliatur.
Abbreviated transcription (Latin):
bonum feceruit. tota intentione semper inspici¬
ant. Et ex eo iam se quasi sanctos aspiciunt. ob¬
ltt malorum omnium que commiserunt: unꝰ
sui tantum modo boni memores. quod fortasse
facere nec perfecte potuerunt: Sicut euenire
econtra electis solet. ut cum multarum iurtutũ
gratia polleant. unum eos uel tenuissimum
uicium ualde defatigans pulser: quatinus¬
dum dum exquadam parte infirmari con¬
siderant his uirtutibus in quibus preualent.
se minime extollunt. Dumq de infirmitate
trepicĩant: hoc quoꝙ ubi fortes sunt humiliꝰ
seruant. Sepe ergo reprobi per hoc quod unũ
uel minimum bonum suum in caute conspi¬
ciunt: mala multa ⁊ gralia in quibus dimer¬
si sunt non agnoscunt. Et sepe electi per hoc
quod adceniussimum malum suum in firmi¬
tate crepidant: mira dispaensatione agitur.
ut magna bona ad que prouecti sunt ñ amit¬
ponit. ut istos ⁊ mala adinuent. illos
wona grauent: dum ⁊ isti ad prouectũ bo¬

Expanded text:
bonum fecerint, tota intentione semper inspicibonum fecerint, tota intentione semper inspiciant, et ex eo sese jam quasi sanctos aspiciant, obliti malorum omnium quae commiserunt, unius sui tantummodo boni memores, quod fortasse facere nec perfecte potuerunt, sicut evenire contra electis solet, ut cum multarum virtutum gratia polleant, unum eos vel tenuissimum vitium valde defatigans pulset, quatenus dum ex quadam parte sese infirmari considerant, de his virtutibus in quibus praevalent se minime extollant; dumque de infirmitate trepidant, hoc quoque ubi fortes sunt humilius servant. Saepe ergo reprobi per hoc quod unum vel minimum bonum suum incaute conspiciunt, mala multa et gravia in quibus demersi sunt non agnoscunt. Et saepe electi per hoc quod ad tenuissimum malum suum infirmari trepidant, mira dispensatione agitur, ut magna bona ad quae provecti sunt, non amitponitur, ut et istos mala adjuvent, et illos bona gravent, dum et isti ad provectum bo
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc magister gentium dicit: facti sumus
pariili. in medio nestrum: Hinc discipuloᷤ
admonens ait: Superiores sibi inuicem ar¬
bitrantes Nam quia unquus quisq inferi¬
orem se omnem quem cogitat putat: eduer¬
so uistus studeat. ut superiorem quemlibet
proximum attendat: Ac ne dum se alter
humiliat. iret alter inelationem: bene utrãq
partem ammonuit dicens. superiores sibi in¬
uicem arbitrantes. Ut in cogitationibus cor¬
dis ⁊ ego illum michi preferam: ⁊ uitissim ille
me sibi Ut cũ abtit᷑q parte cor inferius premit᷑:
humilitatis formam reprobi qra leuiathan hu¬
uis membra sunt. uel cognoscere uel tenere cõ¬
tempnunt: quia ⁊ si quanclo humiles se specie
tenus ostenddant. humilitatis ium seruare intͥn¬
secus neglegunt. Quibus sepe accidit. ut si qͣͥn¬
d̃o unum quo dubet bonum uel mininum fa¬
ciant. a malis suis omnibus respectum mertis
protinus aduertant: atq hoc quod uel extremũ

Expanded text:
Hinc magister gentium dicit: Facti sumus Hinc magister gentium dicit: Facti sumus parvuli in medio vestri . Hinc discipulos admonens, ait: Superiores sibi invicem arbitrantes . Nam quia iniquus quisque inferiorem se omnem quem cognovit putat, e diverso justus studet ut superiorem quemlibet proximum attendat. Ac ne dum se alii alter humiliat, humiliatio iret alteri in elationem, bene utramque partem admonuit, dicens: Superiores sibi invicem arbitrantes, ut in cogitationibus cordis et ego mihi illum praeferam, et vicissim ille me sibi, ut cum ab utraque parte cor inferius premitur, humilitatis formam reprobi, quia Leviathan hujus membra sunt, vel cognoscere, vel tenere contemnunt, quia etsi quando se humiles specie tenus ostendunt, humilitatis vim servare intrinsecus negligunt. Quibus saepe accidit ut si quando unum quodlibet bonum vel minimum faciant, a malis suis omnibus respectum mentis protinus avertant, atque hoc quod vel extremum
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio prelatum esse se nouerat:. Iili itaq se
humiliter post ponebat: cui per electionis
gratiam incomparabiliter nouerat se esse
meliorem: Discant ergo quomodo humili¬
ari proxuis debeant. qui adhuc quo loco
apud deum habeanttur nesciunt: sisic elect
etiam illis humiliant. quibus iam se ꝑ inter¬
na iudicia ante positos deprehendunt: Hoc.
autem esse proprium specim̃ electorum
solet: quod de se semꝑ sentiunt infra quam
sunt: Hinc namq ab eodem dauiddlicitur:
Si non humiliter sentiebam. si exaltaui ani¬
mam meam: hinc salomon ad sapientiam¬
uocat paruulos dicens: Siquis paruulus¬
est: ueniat ad eam: Qui enim nec dum semet¬
ipsum despicit: humilem dei sapientiam ñ
apprehendit: Hinc in euangelio dominus
dicit. C onfitebor tibi domine pater celi ⁊ terre:
qui abscondisti hec asapientibus ⁊ prucdenti¬
bus. ⁊ reuelasti ea paruulis. Hinc rursum psal¬
mista ait. Eustodiens paruulos lominus:

Expanded text:
judicio praelatum esse se noverat. Illi itaque se judicio praelatum esse se noverat. Illi itaque se humiliter postponebat, cui per electionis gratiam incomparabiliter noverat esse se meliorem. Discant ergo quomodo humiliari proximis debeant, qui adhuc quo loco apud Deum habeantur nesciunt, si sic se electi etiam illis humiliant quibus jam se per interna judicia antepositos deprehendunt. Hoc autem esse proprium specimen electorum solet, quod de se semper sentiunt infra quam sunt. Hinc namque ab eodem David dicitur: Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam . Hinc Salomon ad sapientiam parvulos vocat, dicens: Si quis est parvulus, veniat ad eam . Qui enim nec dum semetipsum despicit, humilem Dei sapientiam non apprehendit. Hinc in Evangelio Dominus dicit: Confiteor tibi, Domine, pater coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Hinc rursum Psalmista ait: Custodiens parvulos Dominus .
Abbreviated transcription (Latin):
cum esses paruulus in oculis tuis. caput te
constitu intribubus isrł: Paruulus quip¬
pe in oculis sius est: qui in eo quod semet ip
sum considerat. inparem se alienis meritiᷤ
pensat. SuIam quasi grandem se conspicit:
quisquis se super aliena merita elatione co¬
gitationis exdendit: Saul autem reprobus
inbono quo ceperat non ꝑmansit: quia fastu
suscepte potestatis intumuit. At contra cla¬
uid semper de se humilia sentiens. euidẽq
saul se comparationi post ponens. postquam
feriendi locum repperit. ⁊ pepercit eidem se¬
uenti ad uersa fio humili se protessione yto¬
strauit dicens Quem persequeris rex ifrł quẽ
ꝓsequeris. canem mortuum. ⁊ ptilicem unt̃s
Et certe iam unctus in regem fuerat. iam ex¬
orante samuhele. ⁊ cornu super se olei fundẽ¬
te diclicerat. quod eum diuina gratia saule
reprobato. ad regni gubernacula possidẽda
seruabat: ⁊ tamen persequenti aduersario
mente se humili substernebat. cui diuino

Expanded text:
cum esses parvulus in oculis tuis, caput te cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel . Parvulus quippe in oculis suis esum considerat, imparem se alienis meritis pensat. Nam quasi grandem se conspicit quisquis se super aliena merita elatione cogitationis extendit. Saul autem reprobus in bono quod coeperat non permansit, quia fastu susceptae potestatis intumuit. At contra David, semper de se humilia sentiens, ejusdemque Saul se comparatione postponens, postquam feriendi locum reperit, et pepercit, eidem saevienti adversario humili se professione prostravit dicens: Quem persequeris, rex Israel, quem persequeris? Canem mortuum et pulicem unum ? Et certe jam unctus in regem fuerat; jam, exorante Samuele et cornu super se oleum fundente, didicerat, quod eum divina gratia, Saul reprobato, ad regni gubernacula possidenda servabat. Et tamen persequenti adversario mente humili se substernebat, cui divino
Abbreviated transcription (Latin):
gredi cuncta non potuit: de spectu se contra
diose describitur: cum protinus subinfert᷑.¬
Omne sublime uidet: Idest cunctos uelut
infra se positos quasi desublune respicit: qr
dum per intentionem contra auctorem i¬
titur. estimare sibi quemlibet similem de¬
dignatur: Quod apte etiam menbris eius
congrut: quia omnes iniqui ꝑtumorem
cordis elati. cunctos quos cernunt superbie
fastu despiciunt: Et si quando exterius ue¬
nerantur: intus tamen in secreto cordis ubi
apud se in sua estimatione magni sunt.
cuncto  rum sibi uitam meritumq post¬
ponunt: Posq infra se esse respiciunt: quia
per elatam cogitationem cordis. in cuiuslam
se altitudinis arce posuerunt: Quibus bene
per propħam dicitur: Ue qui sapientes esti
inoculis uestris: ⁊ coram uobis met ipsis pru¬
dentes. Hinc etiam paulus ait. Nolite pru¬
dentes esse apud uos met ipsos Hinc adsaii¬
lem diuina increpatione dicitur: Nonne

Expanded text:
gredi cuncta non potuit, despectu se contra gredi cuncta non potuit, despectu se contra diose describitur, cum protinus subinfertOmne sublime videt. - Id est, cunctos velut infra se positos quasi de sublimi respicit, quia dum per intentionem contra Auctorem nititur, aestimare sibi quemlibet similem designatur quod apte etiam ejus membris congruit, quia omnes iniqui per tumorem cofastu despiciunt; et si quando exterius venerantur, intus tamen in secreto cordis, ubi apud se sua aestimatione magni sunt, cunctorum sibi vitam meritumque postponunt, eosque infra se esse respiciunt, quia per elatam cogitationem cordis in cujusdam se altitudinis arce posuerunt. Quibus bene per prophetam dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Hinc etiam Paulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Hinc ad Saul divina increpatione dicitur: Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
DoIam quem exaltabat libera seruitus: deie¬
cit captiua libertas: Qua libertate nunc ut
nulla timeat effrenatur: sed ipsa grauitauᷤ
refrenatione restringitur: Superno enum ui¬
dicio cuncta mirabiliter ordinante. uinxit
illum libertas quam appetiit. quia nunc
ominmodo non timens omnibus suppliciis
subiacet: qui elementis etiam super esse po¬
terat. suunum quem debuit timere uolu¬
usset: Unum quem profecto tueret. om¬
nia possidens: qui nunc unum non timenᷤ.
meret: nullum uidelicet quia nec dm̃ Sed
neq hoc quod passurus est: metuit: cui feli¬
cius nuimirum fuerat. timendo uitare sup¬
plicia. quam non timendo tolerare: Appeti¬
tum itaq celittudinis uertit inrigorẽ men¬
tis: ut iam per duriciam se male esse nõ sen¬
tiat. qui preesse per gloriam querebat. Nam
quia ius quesite potestatis non obtimnt: qͣsi
quoddam superbie sue remedium. in saniã
insensibilitatis inuenit: Et quia pro uectutn¬

Expanded text:
. Nam quem exaltabat libera servitus, deje. Nam quem exaltabat libera servitus, dejecit captiva libertas. Qua libertate nunc ut nullum timeat effrenatur, sed ipsa graviter effrenatione restringitur. Superno enim judicio cuncta mirabiliter ordinante, vinxit illum libertas quam appetiit, quia nunc omnimodo non timens omnibus suppliciis subjacet, qui elementis etiam superesse poterat, si unum quem debuit timere voluisset. Unum profecto timeret omnia possidens, qui nunc unum non timens meret, nullum videlicet, 1135 quia nec Deum, sed neque hoc quod passurus est metuit. Cui nimirum felicius fuerat timendo vitare supplicia quam non timendo tolerare. Appetitum itaque celsitudinis vertit in rigorem mentis, ut jam per duritiam se male egisse non sentiat, qui praeesse per gloriam quaerebat. Nam quia jus quaesitae potestatis non obtinuit, quasi quoddam superbiae suae remedium insaniam insensibilitatis invenit; et quia provectu trans
Abbreviated transcription (Latin):
meret: Ei quippe a quo conditus fuerat. sub¬
esse despexit: Ita enim deus super omnia ẽt
ut ipse sub nullo sit. Leuiathan uero iste. eiꝰ
celsitudinis culmen aspiciens. ius peruerse
libertatis appetiit: ut supra esset ceteris. et
nulli subesset dicens: Ascendam suꝑ altitu¬
dinem nubium: ⁊ ero similis altissimo: Euiꝰ
eo ipso similitudinem perdidit: quo esse eius
superbe per similitudinem concupiuit. Qui
enuim caritatem eius imitari debuit subditꝰ.
ambiit eius celsitudinem. ⁊ hoc quod unita¬
set: si participatione uere celsitudinis cõten¬
tus fusset: Sedd dum priuatam celsitudinẽ
superbe appetiit: iuire perdidit participatã:
Relicto enim eo cui debuit inherere priner¬
pio: suum sibi appetuit quodammodo esse
principium: Relicto eo qui uere illi sufficere
poterat: se sibi sufficere posse iudicauit:
Et tanto magis infra se cecidit: quanto ma¬
gis se contra gloriam sui conditoris erexit¬

Expanded text:
meret. Ei quippe a quo conditus fuerat submeret. Ei quippe a quo conditus fuerat subesse despexit. Ita enim Deus super omnia est, ut ipse sub nullo sit. Leviathan vero iste ejus celsitudinis culmen aspiciens, jus perversae libertatis appetit, ut et praeesset caeteris, et nulli subesset, dicens: Ascendam super altitudinem nubium, et similis ero Altissimo . Cujus eo ipso similitudinem perdidit, quo esse ei superbe similis in celsitudine concupivit. Qui enim charitatem ejus imitari debuit, subditus ambiit ejus celsitudinem, et hoc quod imitaset, si participatione verae celsitudinis contentus fuisset. Sed dum privatam celsitudinem superbe appetiit, jure perdidit participatam. Relicto enim eo cui debuit inhaerere principio, suum sibi appetiit quodammodo esse principium. Relicto eo qui vere illi sufficere poterat, se sibi sufficere posse judicavit; et tanto magis infra se cecidit, quanto magis se contra gloriam sui conditoris erexit
Abbreviated transcription (Latin):
lce condicione transcendit: Quamuis enrm¬
intterne felicitatis beatitudinem perdidit: ma¬
cure tamen sue magnitudinẽ ñ amisit. Cuitᷤᷤ
adhuc uiribus humana omnna superat. Li¬
cet sanctis hominibus meritorum suorum de¬
iectione subiaceat. Unde ⁊ eisdem sanctis cõ¬
tra hunc decertantibus eo retribritionis sue
meritum crescit: quo ille ab eis uincitur. qui
per nature potentiam. quasi uire se homini¬
bus super esse gloriatur. Sexuitur. Qui factu
est: ut nullum timeret. S ic quidem ꝓ natu¬
ram factus est ut conditorem suum caste ti
mere debuisset. timore uidelicet sobrio. timo¬
re securo: nontimore quem foras carttã mit¬
tit. sed timore qui in seculum seculi ꝑmanet.
idest quem caritas gignat:. Aliter enim timet
cõ qugem uxor amans: aliter timet ancilla do¬
tus. quatinus timore leto. auctorem suum &e¬
amans mecueret. ⁊ metuens amaret: s sua
peruersitate talis factus est. ut nullum ti¬

Expanded text:
licae conditione transcendit, licelicae conditione transcendit, liceinternae felicitatis beatitudinem perdidit, naturae tamen suae magnitudinem non amisit, cujus adhuc viribus humana omnia superat, licet sanctis hominibus meritorum suorum dejectione subjaceat. Unde et eisdem sanctis contra hunc decertantibus eo retributionis suae meritum crescit, quo ille ab eis vincitur qui per naturae potentiam quasi jure se hominibus superesse gloriatur. Sequitur: CAPUest ut nullum timeret. - Siquidem per naturam factus est, ut Conditmere debuisset, timore videlicet sobrio et securo; non timore quem foras charitas mittit, sed timore, qui in saeculum saeculi permanet , id est quem charitas gignit. Aliter enim timet conjugem uxor amans, aliter dominum ancilla tus, quatenus timore laeto auctorem suum eamans metueret, et metuens amaret. Sed sua perversitate talis factus est, ut nullum ti
Abbreviated transcription (Latin):
perpeti enam ipsi nouerunt. quanto cunc¬
districtius iniquorum tormenta respiciunt.
quando ab omni uicio corruptionis exini.
ipsi iam iusticie uicinius atq artius in herebrt̃ꝰ
Sic quippe eorum mentes per hoc quod uistis¬
simo uidici inherent. ius districtionis absorbet:
ut omnino eis non libeat. quicquid ab illius
meterne regule subtilitate discordat: Sed qͥa
suli orto occasionis articulo. hec contra origem¬
anistas breuiter diximus: ad eum quem pre¬
termisimus exponendi ordinem recurramũ:
Postquam misericors dominus callida machi¬
namenta leuiathan istius indicauit. aperte
predicens omne quod electos exterus uehem̃¬
ter opprunit. omne quod interus suggestio¬
ne sua reprobis blanditer infundit: mor mi-¬
manitatem uirtutis illius breiiter insinu
que compararetur ei. Potestas eius super t̾
ram cunctis eminentior perhibetur: quia et¬
si actionis sue merito infra homines cecidit o
omne tamen hominum genus nature ange¬

Expanded text:
perpeti etiam ipsi noverunt; quanto perpeti etiam ipsi noverunt; quanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando, ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt? Sic quippe eorum mentes per hoc quod justissimo judici inhaerent vis districtionis absorbet, ut omnino eis non libeat quidqinternae regulae subtilitate discordat. Sed quia, suborto occasionis articulo, haec contra Origenistas breviter diximus, ad eum quem praetermisimus exponendi ordinem recurramus. 1134 Postquam misericors Dominus callida machinamenta Leviathan istius indicavit, aperte praedicens omne quod electos exterius vehementer opprimit, omne quod interius suggestione sua reprobis blandienter infundit, mox immanitatem virtutis illius breviter insinuaquae comparrram cunctis eminentior perhibetur, quia etsi actionis suae merito infra homines cecidit, omne tamen hominum genus naturae ange
Abbreviated transcription (Latin):
est pro mimicis uestris orate: Sed citius
respondemus Orant pro mumicis suis eotem¬
pore. quo possunt ad fructuosam penitenti¬
am eorum cor cla conuertere: atti ipsa conuer¬
sione saluiare: Quid enim aliud pro mimicis
orandum est nisi hoc quod ait apostolus. ut
det illis deus penitentiam. ⁊ resipiscant a diabo¬
li laqueis. a quo capti tenentur ad ipsius uolũ
tatemꝰ Et quomodo tunc pro illis orabituR.
qui iam nullatenus possunt ad iusticie opera
sa est cur non oretur tunc pro hominibus
eterno igne dampnatis: que nunc etiam cau¬
sa est ut non orent sancti homines prohomini
bus infidelibus impiisq defunctis: Qui de eiᷤ
utiq quos eterno deputatos supplicio iam no¬
uerunt: ante illum iudicis conspectum. ora¬
tionis sue meritum cassari refuguunt: Quod
si nunc quo que uiuentes uisti. mortius ⁊ clam¬
pnatis in uistis minime compatumtur. quã¬
do adhuc aliquid iudicabile de sua carne se

Expanded text:
est: Pro inimicis vestris orate ? Sed citius est: Pro inimicis vestris orate ? Sed citius respondemus: Orant pro inimicis suis eo tempore, quo possunt ad fructuosam poenitentiam eorum corda convertere, atque ipsa conversione salvare. Quid enim aliud pro inimicis orandum est, nisi hoc quod Apostolus ait: Ut det illis Deus poenitentiam, et resipiscant piscant a diaboli laqueis, a quo capti tTRUS. -Et quomodo pro illis tunc orabit, qui jam nullatenus possunt ad justitiae opera  itaque ratio cur non oretur tunc pro hominibus aeterno igne damnatis, quae nunc etiam causa est ut non orent sancti hobus infidelibus impiisque defunctis, nisi quia pro eis utique quos aeterno deputatos supplicio jam noverunt, ante illum judicis justi conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne sese
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid eius ceditur: cum non eius dominus
cruciatibus delectatur: Iniqui enim gehẽne
ignibus traditi. quo fine semper ardebunt:
Et quia certum est quod piusatq oĩpoteñ
deus non pascitur cruciatibus iniquorum:
cur cruciantur miseri. si non expianturꝰ Qui¬
bus citius respondebimus. quod ommpotẽs
deus quia pus est. miserorum cruciatu nõ
pascitur: quia autem uistus est. ab iniquo¬
rum ultione imꝑpetuum non sedatur. Sed
iniqui homines eterno supplicio. ⁊ quidẽ Sua
iniquitate puniuntur: ⁊ tamen ad aliquia
concremantur: Scilicet ut iusti omnes ⁊ indõ
uicdeant gauclia que percipiunt:⁊ in rastureᷤ¬
piciant supplicia que euaserunt. ut tanto m¬
eternum magis diuine gratie debitores essẽ¬
se cognoscant: quanto ineternum mala pu¬
niri conspiciunt. que eus aduitorio uitare
potuerunt:. At inquiunt: Et ubi est quo o
sancti sunt. si pro inimicis suis quos tunc arde¬
re uiderint non orabunt. quibus utir. dictũ

Expanded text:
aliquid ergo caeditur, cum non ejus dominus aliquid ergo caeditur, cum non ejus dominus cruciatibus delectatur. Iniqui vero gehennae ignibus traditi quo fine semper ardebunt? Et quia certum est quod pius et omnipotens Deus non pascitur cruccur cruciantur miseri, si non expiantur? Quibus citius respondemus quod omnipotens Deus, quia pius est, miserorum cruciatu non pascitur; quia autem justus est, ab iniquorum ultione in perpetuum non sedatur. Sed iniqui omnes aeterno supplicio, e quidem sua iniquitate, puniuntur; et tamen ad aliquid concremantur, scilicet ut justi omnes et in Deo videant gaudia quae percipiunt, et in istis respiciant supplicia quae eaeternum magis divinae gratiae debitores se esse cognoscant, quanto in aeternum mala puniri conspiciunt quae ejus adjutorio vitare non orant.---At inquiunt: Et ubi est quod sancti sunt, si pro inimicis suis, quos tunc ardere viderint, non orabunt, quibus utique dictum
Abbreviated transcription (Latin):
bet culpa cum fine: Iustus nimirum est om¬
i potens deus. ⁊ quod non eterno peccato cõ¬
missum est: eterno non debet puniri tormen¬
to: Quibus cicius respondemus: quod recte
dicerent. si uidex uistus districtusq ueniens
non corda hominum. secd facta pensaret: Iniqͥ
enim ideo cum fine delinquerunt. quia cũ
fine uixerunt: Uoluissent quippe sine fine
uuuere: ut sine fine potuissent in iniquita¬
tibus permanere: DoIam magis appetunt
peccare: quam uiuere: Et ideo hic semper
uiuere cupiunt: ut numquam desinant pec¬
care dum uiuunt: Ad districti ergo uidicis
iusticiam pertinet. ut nunquam careant sup¬
plicio: quorum mens in hac uita numquam
noluit carere peccato: Et nullus detur innqͦ
terminus ultionis: quia quam dui ualuit
habere noluit terminum criminis At inqͥ¬
unt: MoIullus iustus crudelitatibus pascit᷑:
⁊ delinquens seruus a iusto domino idcirco
cedi precipitur. ut anequicia corrigatur: Ad

Expanded text:
bet culpa cum fine. Justus nimirum est ombet culpa cum fine. Justus nimirum est omnipotens Deus, et quod non aeterno peccato commissum est, aeterno non debet puniri tormento. Quibus citius respondemus quod recte dicerent si judex justus districtusque veniens non corda hominum sed facta pensaret. Iniqui enim ideo tunc cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt, voluissent quippe sine fine vivere, ut sine fine potuissent in iniquitatibus permanere. Nam magis appetunt peccare quam vivere, et ideo hic semper vivere cupiunt, ut nunquam desinant peccare cum vivunt. Ad districti ergo judicis justitiam pertinet ut nunquam careant supplicio quorum mens in hac vita nunquam voluit carere peccato; et nullus detur iniquo terminus ultionis, quia, quandiu valuit, habere noluit terminum criminis. At inquiunt: Nullus justus crudelitatibus pascitur, et delinquens servus a justo domino idcirco caedi praecipitur, ut a nequitia corrigatur: ad
Abbreviated transcription (Latin):
etiam gaudia beatorum: Persemet ipsam
quippe ueritas dicit: Ibunt hi in supplicium
eternum: usti autem inuitam eternam: Si
igitur hoc uerum non est quod minatus ẽ:
neq illud uerum est quod promisit. At inqui¬
unt: Ideo eternam penam peccantibus mina¬
tus est ut eos apeccatorum perpetratione cõpes¬
ceret: quia creature sue eterna supplicia mina¬
ridebuit. ñ inferre. Qbꝰ citiꝰ respondemꝰ. Si falsaminat᷑.
ut ab iniuisticia corrigeret: etiam falsa ẽ pollicit᷑ut ad
uisticiam prouocaret: Et quis hanc eorumue¬
saniam coleret. quidum promissionibus su¬
is reproborum supplicia finiri asserunt. asser¬
tione sua etiam electorum premia remunera¬
tionesq confundunt: Quis hanc eorum ue¬
sauiam coleret. qui conantur astruere uerũ
non esse quod ueritas de eterno igne mina¬
tus est: Et dum satagunt deum perhibere
misericordem: non uerentur predicare falla¬
cem: At inquiunt: S ine fine puniri non de¬

Expanded text:
etiam gaudia beatorum. Per semetipsam etiam gaudia beatorum. Per semetipsam namque Veritas dicit: Ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam. Si igitur hoc verum non est quod minatus est, neque illud verum est quod promisit. At inquiunt: Ideo aeternam poenam peccantibus minatus est, ut eos a peccatorum perpetratione compesceret, quia creaturae suae aeterna supplicia minari debuit, non inferre. Quibus citius respondemus: Si falsa minatus est ut ab injustitia corrigeret, etiam falsa pollicitus est ut ad justitiam provocaret. Et quis hanc eorum vesaniam toleret qui dum promissionibus suis reproborum supplicia finire asserunt, assertione sua etiam electorum praemia remunerationesque confundunt? Quis hanc eorum vesaniam toleret qui conantur astruere verum non esse quod Veritas de aeterno igne minata est? Et dum satagunt Deum perhibere misericordem, non verentur praedicare fallacem. At inquiunt: Sine fine puniri non de
Abbreviated transcription (Latin):
Iudicia cua: ab issus mulca. Senectus uero ali¬
quando pro finis propinquitate ponitur:
unde ait apostolus Quod antiquatur ⁊ se¬
nescit: prope interitum est: Leuiathan itaq
iste estimabit abissum quasi senescentem: qr
reproborum corda sic fatuat. ut suspectionem
eis de uenturo iudicio quod quasi finiatur m¬
fundat. Abissum namq senescere estimat: qui
terminari quandoq in supplicus superuã ani¬
maduersionem putat Igitur antiquus iste
persuasor inmembris suis idlest in mentibuᷤ
terminat. ut eorum culpas sine termino cor¬
rectionis extendat: ⁊ eo magis hic peccata nõ
finant. quo illi estimant peccatorum suppli¬
cia finienda Sunt enim minc etiam qui id¬
circo peccatis suis ponere finem neglegunt:
quia habere quandoq finem futura super se
iudicia suspicantur Quibus breuiter respõ¬
demus: Si quandoq fimenda sunt supplicia
reproborum: quandoq ergo finienda sunt

Expanded text:
Judicia tua abyssus multa . Senectus vero aliJudicia tua abyssus multa . Senectus vero aliquando pro finis propinquitate ponitur. Unde Apostolus ait: Quod antiquatur et senescit, prope interitum est . Leviathan itaque iste aestimabit abyssum quasi senescentem, quia reproborum corda sic infatuat, ut suspicionem eis de venturo judicio quod quasi finiatur infundat. Abyssum namque senescere aestimat, qui terminari quandoque in suppliciis supernam animadversionem putat. Igitur antiquus iste persuasor in membris suis, id est in mentibus terminat, ut eorum culpas sine termino correptionis extendat; et eo magis hic peccata non finiant, quo istic aestimant peccatorum supplicia finienda. 35. Sunt enim nunc etiam qui idcirco peccatis suis ponere finem negligunt, quia habere quandoque finem futura super se judicia suspicantur. Quibus breviter respondemus: Si quandoque finienda sunt supreproborum, quandoque ergo finienda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
prophete. ⁊ dabunt signa magna ⁊ procligia:
ita ut in errorem inducantur sifieri potest eti¬
am electi. Semita igitur post leinathan lucet.
quia quorum corda penetrat. eorum oꝑa procd¬
giis ulusirat. Ut nimirum tanto altius eo¬
rummentes merroris tenebras teneat: quan¬
coper eos foris quasi potentius lncem de inta¬
culis ostendat. Sed sunt non nulli qui ime
ta retinentes. sciuuit ⁊ salsa esse signa que exibet:
⁊ uera supplicia ad que decipiens trahit: Horũ
corda leuiathan iste quia sauctitatis ostentatio¬
ne non intercipit: in alia se eis in lusione com¬
ponit. Quosdam namq hec scientes. sed tam̃
presentem uitam diligentes conspicit. quorũ
protinus mentibus uentura supplicia leuigat.
fimenda quandoq districtionis indicia asse¬
rit. ⁊ deceptos callide ad presentes uoluptates
rapit: Unde apte mox subditur fͣsimabit
conprehensibiliaq iudicia ab issus soleant
nomine designari: psalmista testatur dicẽs

Expanded text:
prophetae, et dabunt signa et prodigia, prophetae, et dabunt signa et prodigia, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi . Semita igitur post Leviathan lucet, quia quorum corda penetrat, eorum opera prodigiis illustrat, ut nimirum tanto altius eorum mentes in erroris tenebris teneat, quanto per eos foris quasi potentius lucem de miraculis ostentat. Sed sunt nonnulli qui in meta retinentes, sciant et falsa esse signa quae exhibet, et vera supplicia ad quae decipiens trahit. Horum corda Leviathan iste, quia sanctitatis ostentatione non intercipit, in alia se eis illusione componit. Quosdam namque haec scientes, sed tamen praesentem vitam diligentes conspicit, quorum protinus mentibus ventura supplicia levigat, finienda quandoque districtionis judicia asserit, et deceptos callide ad praesentes voluptates rapit. Unde et apte mox subditur: CAPUTcomprehensibiliaque judicia, abyssi soleant nomine designari, Psalmista testatur dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ebulliunt. Quod enim per crudelitatis inceli¬
dium mare feruet. hoc in eorumdem uidicio
qui excitantur falso nomine uirtutis ac siun¬
guenta bulliant ostendit: ut tanto atrocio¬
res ad crudelitatem fiant. quanto se eciam me¬
reri premia. quasi pro delo religionis erai¬
mant. Iustumq est hoc diuino udicio. iit
qui pietatis iim per pendere ⁊ custodire ne¬
glegunt. suspicionis sue odore fallantur:
Unde ad illusionis agnentum eos crudelia
perpet᷑ntes. signa quoq ac prodigia subse¬
quiutur: sicut ⁊ recte sub uingitur: Post eũ¬
lucebit suinita P ost leuiathan quippe ser¬
ta lucere perhibetur: quia quaqua transit.
ad mirationem nimiam ex miraculorũ suo¬
rum claritate derelinquit. Et siue per se.
seu per ministros suos quolibet prodeat:
menclacibus signis choruscat. U̾nde ⁊ hoc
quod iam sepe protulimus: in euangelio ue¬
ritas dicit. Surgent pseudo axp̃i. ⁊ pseudo.¬

Expanded text:
bulliunt. Quod enim per crudelitatis incenbulliunt. Quod enim per crudelitatis incendium mare fervet, hoc in eorumdem judicio qui excitantur falso nomine virtutis, ac si unguenta bulliant, ostendit, ut tanto atrociores ad crudelitatem fiant, quanto se etiam mereri praemia quasi pro zelo religionis existimant. Justumque hoc est divino judicio, ut qui pietatatis vim perpendere et custodire negligunt, suspicionis suae odore fallantur. Unde et, ad illusionis augmentum, eos crudelia perpetrantes signa quoque ac prodigia subsequuntur, sicut et recte subjungitur: CAPUlucebit.---Post Leviathan quippe semita lucere perhibetur, quia quaqua transit, admirationem nimiam ex miraculorum suorum claritate derelinquit; et sive per se, seu per ministros suos quolibet prodeat, mendacibus signis coruscat. Unde et hoc quod jam saepe protulimus in Evangelio Veritas dicit: Surgent pseudochristi et pseudo
Abbreviated transcription (Latin):
eximquitate ꝑfidie pro ueritate recte fidei se
agere suspicentur: quasieis bene olet id quod
telo religionis exercent: Unde in euangelio
discipulis ueritas dicit. Ut omnis qui interfi¬
cit uos arbitretur se obsequium prestare deo
Igitur sicut olla feruent: dum crudeliter ꝑ¬
sequuntur: Sed apud eos ipsa persecucio un¬
guentorum fraglantiam redolet: dum men̾
corum uanis suspicionibus decepta estimat ꝙ
deo obsequium ꝑsoluat: In scriptura ⁊ enimsa¬
cra: unguentorum odoribus opiio solet signa
desiderans dicit. In odore unguentorum tuo¬
rum curremus: Et unde paulus apostolus
uirtutum laude fraglare sciens: ait: Apisti
bonus odor sumus deo: Itaqͣ: leuuathaniste
ministros illiuis perditi uasis sui in crudelita¬
tis opera sub opinione laudis ⁊ pre textu ure¬
tutis intercipit: postquam dictum ẽ. ferues¬
cere fecit quasi ollam profundum mare. recde
mox subdlitur. Ponit quasi cum unguenta

Expanded text:
ex iniquitate perfidiae pro veritate rectae fidei se ex iniquitate perfidiae pro veritate rectae fidei se agere suspicentur, quasi bene eis olet id quod zelo religionis exercent. Unde in Evangelio discipulis Veritas dicit: Ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo . Igitur sicut olla fervent, dum crudeliter persequuntur; sed apud eos ipsa persecutio unguentorum fragrantiam redolet, dum mens eorum, vanis suspicionibus decepta, aestimat quia Deo obsequium persolvat. In Scriptura enim sacra unguentorum odoribus opinio solet signarm sponsum desiderans dicit: In odore unguentorum tuorum currimus . Et unde Paulus apostolus virtutum laude fragrare se sciens, ait: Christi bonus odor sumus Deo . Itaque quia Leviathan iste ministros illius perditi vasis sui in crudelitatis opera sub opinione laudis et praetextu vitututis intercipit, postquam dixit: Fervescere faciet quasi ollam profundum mare, recte mox subdidit: Ponet quasi cum unguenta
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ꝑ mare. nisi uitam seculariumꝰ: Quid
per profundum nisialte ⁊ ab dite eorum cogi¬
tationes exprimuntur: Quod profundum
mare leiuathan iste quasi ollam facit ferues¬
cere: quia nimirum constat. quod persecutio¬
nis extreme tempore. contra electorum uitam
studeat ammos reproborum per flaminam
crudelitatis excitare: Eunc profundum mare
quasi olla feruescit: cum cor dilectorum secu¬
li ualicdo ardore succendit: Et que hoc pacis
tempore. intra suam maliciam clausa latue¬
runt. tunc in ellum inmanissime persecutioĩs
ebulliunt: ac per abruptam crudelitatis aꝑ¬
te licentiam ea que dui presserant odia anti¬
qui liuoris exalant: Quia autem pestifero ei¬
rore persuasi. sic inistis famulantur antixp̃õ.
ut tunc ueruis prebere se estiment obsequiũ
xp̃o: postquam dixit. feruescere facies. quasi
ollam profundum mare. apte subuuxit:
guenta quippe cum ebulliunt: fraglantiã sua¬
uitatis redlunt. Quia ergo leuiathan iste ita
seducit corda reproborum. ut quicquid agunt

Expanded text:
Quid per mare nisi vita saecularium, quid per profundum, nisi altae et abditae eorum cogitationes exprimuntur? Quod profundum mare Leviathan iste quasi ollam facit fervescere, quia nimirum constat, quod persecutionis extremae tempore contra electorum vitam studeat animos reproborum 1131 per flammam crudelitatis excitare. Tunc profundum mare quasi olla fervescit, cum corda dilectorum saeculi valido ardore succendit, et quae hoc pacis tempore intra suam malitiam clausa latuerunt, tunc in aestum immanissimae persecutionis ebulliunt, ac per abruptam crudelitatis apertae licentiam ea quae diu presserant odia antiqui livoris exhalant. Quia autem pestifero errore persuasi, sic in istis famulantur Antichristo, ut tunc verius praebere se aestiment obsequium Christo, postquam dixit: Fervescere faciet quasi ollam profundum mare, apte subjunxit: guenta quippe cum bulliunt, fragrantiam suavitatis reddunt. Quia ergo Leviathan iste ita seducet corda reproborum, ut quidquid agunt
Abbreviated transcription (Latin):
reproborum mentes quas iam calentes amore
glorie temporalis inuenerit. suggestionis sue
aatibus usq ad nequiciam exercende crudeli¬
tatis incendit: Eunc de ore eius flauna egre¬
ditur: quia quicquid ꝑse. quicquid ꝑ predica¬
tores suos loquitur. ignis est: quo in fructuo¬
sa ligna contremantur: Igne autem terreue
concupiscentie eorum mens tangitur: qui ne¬
quaquam fieri preciosa metalla concupiscũt.
Quiergo oris eius non uult flamma affici: uix
ta doctoris ueri sententiam. non lignum. fenũ
scipula: sed aurum. argentum. ⁊ preciosus la¬
pis curet inueniri. Quia tanto ignis suasi¬
onis illius amplius incendit: quanto se ei ad
consentiendum molliorem quisq prebuerte:
Sed quia nulla ratione conceditur. ut mens
in hac corruptibili carne posita. ne quaquam
suasionis eius ardore tangatur: restat. ut a¬
malignis flatibus adusta. ad orationis opem
se sine cessacione conuertat: Elammam quip¬

Expanded text:
reproborum mentes, quas jam calentes amore reproborum mentes, quas jam calentes amore gloriae temporalis invenerit, suggestionis suae flatibus usque ad nequitiam exercendae crudelitatis incendit. Tunc de ore ejus flamma egreditur, quia quidquid per se, quidquid per praedicatores suos loquitur ignis est quo infructuosa ligna concremantur. Igne autem terrenae concupiscentiae eorum mens tangitur, qui nequaquam fieri pretiosa metalla concupiscunt. Qui ergo oris ejus non vult flamma affici, juxta veri doctoris sententiam, non lignum, fenum, stipula, sed aurum, argentum et pretiosus lapis curet inveniri, quia tanto ignis suasionis illius amplius incendit, quanto se ei ad consentiendum molliorem quisque praebuerit. Sed qui nulla ratione conceditur, ut mens in hac corruptibili carne posita nequaquam suasionis ejus ardore tangatur, restat ut malignis flatibus adusta, ad orationis opem se sine cessatione convertat. Flammam quip
Abbreviated transcription (Latin):
ad appetendam alienam uineam in pacienti¬
bus desideriis inpulit. ⁊ ꝑ hoc usq ad reatũ
homicidii ꝑtraxit: Tanto igitur leuiathat
iste alitu in prunis flat: quanto ad nisu sug¬
gestionis occulte humanas mentes ad illici¬
ta inflammat. Unde ⁊ bene mox subdit᷑:
Et flamma de ore eius egreditur: Flamma
quippe oris eius ẽ. ipia instigatio oculte locu¬
cionis Praua enim suasionis uerba ad uniꝰ¬
cuiusq aninium facit: s flamina ẽ quod
de ore eius egreditur. quia ardet indesidẽ¬
riis animus cum eus suggestionibus insti¬
gatur: Hec cotidie suggerit: hec usq ad pre¬
sentis iite terminum suggerere non desistit
S tunc se nequits dilatat: cum ꝑ illũ dãp¬
uatum hominem ueniens. in huius munddi
se gloria apertuis ostentat: Eunc eus ab na¬
ribus uastior fumus procedit: quia huma
na corda signorum eius ammirationibus
territa amplior instigatio ꝑcutit: Eunc euiꝰ
alitus ardere uehementius prunas facit: qr

Expanded text:
ad appetendam alienam vineam impatientiad appetendam alienam vineam impatientibus desideriis impulit, et per hoc usque ad reatum homicidii pertraxit . Tanto igitur Leviathan iste halitu in prunis flat, quanto adnisu suggestionis occultae humanas mentes ad illicita inflammat. Unde et bene mox subditur: « Et flamma de ore ejus egreditur. » Flamma quippe oris ejus est ipsa instigatio occultae locutionis. Pravae enim suasionis verba ad uniuscujusque animum facit; sed flamma est quod de ore ejus egreditur, quia ardet in desideriis animus cum ejus suggestionibus instigatur. Haec quotidie suggerit, haec usque ad praesentis vitae terminum suggerere non desistit. Sed tunc se nequius dilatat, cum per illum damnatum hominem veniens, in hujus mundi se gloria apertius ostentat. Tunc ab ejus naribus vastior fumus procedit, quia huna corda signorum ejus admirationibus territa amplior instigatio percutit. Tunc ejus halitus ardere vehementius prunas facit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
succensas interrenis concupiscentiis repro¬
borum hominum mentes appellat Ardent
emm cum quodlibet temporale appetunt: quia
minirum urunt desideria. que quietum uel
integrum esse animum non ꝑmittunt.boci¬
ens igitur leuiathan alitus prunas accendit.
quociens euis occulta suggestio. humanasmen¬
tes ad delectationes illicitas ꝑtrahit. Alias nã¬
ꝙ suꝑbie. alias inuidie alias luxurie: alias
auaricie facibus inflaminat: Suꝑbie quippe
facẽ menti ȩue subposuit: cum hanc ad con¬
tempnenda nerba dominice iussionis iusti¬
gauit: Inuidie quoq flamna cain aniniũ
succendit: cum de accepto frĩs sacrificio dolu¬
it. ⁊ ꝑhoc usq ad fratricidii facinus ꝑuenit:
Luxurie facibus cor salomonis exussit: quẽ
tanto mulieribus amore subdidit. ut usq
ad idolorum uenerationem dedutus. duin
carnis delectationem sequitur. conditoris
reuerentie obliusceretur: Auaricie quoq
igne achab animum concremauit: cum eum

Expanded text:
succensas in terrenis concupiscentiis reprosuccensas in terrenis concupiscentiis reproborum hominum mentes appellat? Ardent enim cum quodlibet temporale appetunt, quia nimirum urunt desideria, quae quietum vel integrum esse animum non permittunt. Toties igitur Leviathan halitus prunas accendit, quoties ejus occulta suggestio humanas mentes ad delectationes illicitas pertrahit: alias namque superbiae, alias invidiae, alias luxuriae, alias avaritiae facibus inflammat. Superbiae quippe facem menti Evae supposuit, eum hanc ad contemnenda verba Dominicae jussionis instigavit . Invidiae quoque flamma Cain animum succendit, cum de accepto fratris sacrificio doluit, et per hoc usque ad fratricidii facinus pervenit . Luxuriae facibus cor Salomonis exussit, quem tanto mulieribus amore sub didit, ut usque ad idolorum venerationem deductus, dum carnis delectationem sequeretur, conditoris reverentiae oblivisceretur . Avaritiae quoque igne Achab animum concremavit, cum eum