comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clesia uocat᷑ Unde scriptũ ẽ:
Mittet filius hominis angłos
suos: & colligent de regno eiꝰ
omnia scandala: In uło qͥppe
regno scandala ñ erunt: tibi
ꝓfecto ixꝓbi ñ admittunt᷑.
Quo uidelicet exemplo colligi¬
tur. qđ hoc loco regnũ dei
onnulli ex discipulis dm̃ usq
adeo in corpore uicturi erass.
ut eccłam dei constructam
conspicerent. & contra mundi
toria ꝓmissione nunc dicit᷑
Sunt quidã de hic stantibꝰ. qui
ñ gustabunt mortẽ: donee
uideant regnũ dĩ Sed cum
tanta dñs subeundȩ mortis p̃¬
cepta ederet: quid necessariũ
fuit. ut ad hanc subito ꝓmissionẽ
ueniret. Tđ si subtilit̃ atten¬
damus: quanta dispensatione
pietatis agatur agnoscimus.
Disciplĩs enim rudibꝰ etiã de p̃¬
senti uita aliquid ꝓmitten¬
dũ fuit: ut possent robustius
in futura solidari Sic isrłitico
popłõ ex egypti terra liberando.
rȩꝓmissionis terra ꝓmittitur.
& cũ uocandus eẽt ad dona cȩle¬

Expanded text:
e scriptum est: Mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . In illo quippe regno scandala non erunt, ubi profecto reprobi non admittuntur. Quo videlicet exemplo colligitur quod hoc loco regnum Dei ur. Et quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi toria promissione nunc dicitur: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem donec videant regnum Dei. Sed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc subito 1591 promissionem veniret? Quod si subtiliter attendamus, quanta dispensatione pietatis agatur agnoscimus. Discipulis enim rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari. Sic Israelitico populo ex Aegypti terra liberando repromissionis terra promittitur, et cum vocandus esset ad dona coele
Abbreviated transcription (Latin):
nouitatis fuȩ Quid enĩ uetus.
quid carnalis homo nouerat.
nͥ sua retinere: aliena raꝑe si
posset. concupiscere si non
posset: Sed cȩlestis medicus.:
singulis quibͦq uitiis obuian¬
tia. adhibet medicam̃ta Nã
sic̃ arte medicine calida frigi¬
dis. frigida calidis curantur:

Expanded text:
s suae. Quid enim vetus, quid carnalis homo noverat, nisi sua retinere, aliena rapere, si posset; concupiscere, si non posset? Sed coelestis medicus singulis quibusque vitiis obviantia adhibet medicamenta. Nam sicut arte medicinae calida frigidis, frigida calidis curantur,
Abbreviated transcription (Latin):
caturũ ihin Unde & alibi iu¬
deis dicit Si ego in beelzebub
eicio demonia: filii ur̃i in qͦ
erunt. Nec qm̃ suꝑ duodecĩ
sedes sessuros eẽ. ait: duodecim
solos homines cũ illo iudicare
putare debemꝰ: Duo denario
quippe numero. unuersa quȩdã
significata ẽ. iudicantiũ multi
rii numeri quo significat᷑ ple¬
runq uniuersitas: quȩ due par¬
tes id ẽ. tria & quatuor. altera
ꝑ alterã partẽ multiplicatȩ du¬
odec i faciunt: Nam & qͥ tuor
ter uel tͥa quat̃: duodecĩ sunt.
Et si qua alia huiꝰ duodenarii nu¬
meri q̃ ad hoc ualeat: ratio reꝑi¬
tur: Alioquin. qm̃ in loco uidȩ
traditoris. apłin mathiã legimꝰ
ordinatũ: apłs paulus qͥ plus¬

Expanded text:
libi Judaeis dixit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo erunt . Nec quoniam super duodecim sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo judicaturos putare debemus. Duodenario quippe numero, universa quaedam significata est jurii, quo significatur plerumque universitas: quae duae partes, id est tria et quatuor, altera per alteram multiplicatae duodecim faciunt. Nam et quatuor ter, et tria quater duodecim sunt: et si qua alia hujus duodenarii numeri, quae ad hoc valeat, ratio reperitur. Alioquin quoniam in locum Judae traditoris apostolum Matthiam legimus ordinatum ; apostolus Paulus, qui plus
Abbreviated transcription (Latin):
uos tͥbulatio & angustia: Tc̃ in¬
uocabunt me. & ñ exaudiã: ma¬
ne consurgent. & ñ inuenient me:
cce aꝑiri clamant: & repulsioĩs
suȩ dolore compulse. appellati¬
onẽ dñantis ingeminant dicen¬
tes: Dñe. dñe: aꝑi nob̃: Preces of¬
ferunt. s nesciunt᷑: qͥa tc̃ uelud
incognitos ds̃ deserit: qͦs mͦ suos
ꝑ uitȩ meritũ ñ agnoscit. Ubi
apte qͦq generalis ad discipłos ex¬
ortatio sub infertur: cũ dicit᷑.
Uigilate itaq: qͥa nescitis diẽ neq
horã. Quia post peccata ds̃ peni
entiã suscipit: si sciret qͥsq de p̃¬
senti scło quo tẽpore exiret: ali¬
ud tempꝰ uoluptatibꝰ atq aliud
penitentiȩ aptare potuisset S.
qͥ penitenti ueniã spopondit:
peccauti diẽ crastinũ ñ ꝓmisit.
debemꝰ mecuere: quẽ nunquã
possumꝰ p̃uidere:. Ecce hunc ip¬
sũ diẽ in qͦ loquim᷑ ad inducias
conu̾sionis accepimꝰ: & tam̃ ma¬
la quȩ fecimꝰ. flere recusamꝰ:. Non
solũ cõmissa ñ plangimꝰ: sed etiã

Expanded text:
bulatio, et angustia, tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Ecce aperiri clamant, et, repulsionis suae dolore compulsae, appellationem dominantis ingeminant, dicentes: Domine, Domine, aperi nobis. Preces offerunt, sed nesciuntur, quia tunc velut incognitos Dominus deserit, quos modo suos per vitae meritum non agnoscit. 6. Ubi apte quoque generalis ad discipulos exhortatio subinfertur, cum dicitur: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Quia post ptentiam suscipit, si sciret quisque de praesenti saeculo quo tempore exiret, aliud tempus voluptatibus, atque aliud poenitentiae aptare potuisset, sed qui poenitenti veniam spondit, peccanti diem crastinum non promisit. debemus metuere, quem nunquam possumus praevidere. Ecce hunc ipsum diem, in quo loquimur, ad inducias conversionis accepimus, et tamen mala quae fecimus flere recusamus. Non solum commissa non plangimus, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tandũ uͦ qđ omnes lampades
habent: sed om̃s oleũ ñ habent:
quea plerunq bona in se oꝑa.
cũ electis & reꝓbi ostendunt: s
qui de his quȩ foris egerint. intꝰ
glam requirunt. Unde ꝑpsalmi¬
stamq de scã electoꝵ eccłia di¬
cit Omĩs gła eus: filię regis
abintus Morã aut̃ faciente spon¬
so. dormitauerunt om̃s & dor¬
mierunt: quia dũ uentre uider
ad extremum iudicium differt:
electi & rȩꝓbi. ain mortis somno
sopiuntur Dormire etenĩ: mo¬
ri ẽ. Ante somnũ uͦ dormitare
est. ante mortem a salute lan¬
quescere : quia ꝑ pondus egri¬
tudinis. ꝑuenitur ad soninũ¬

Expanded text:
tandum quod omnes lampades habent, sed omnes oleum non habent, quia plerumque bona in se opera cum electis et reprobi ostendunt, sed qui de his quae foris egerint intus gloriam requirunt. Unde per psalmistam quoque de sancta electorum Ecclesia dicitur: Omnis gloria ejus filiae regum ab intus . Moram autem faciente sponso dormitaverunt omnes, et dormierunt. Quia dum venire judex ad extremum judicium differt, electi et reprobi in mortis somno sopiuntur: dormire etenim mori est. Ante somnum vero dormitare, est ante mortem a salute languescere, quia per pondus aegritudinis pervenitur ad somnu
Abbreviated transcription (Latin):
custodiunt: & spe ad int̾iora ra¬
piunt᷑ Carnẽ macerant: & toto
desiderio ad suꝑnã patriã anhe¬
lant Etͣna p̃mia expetunt: ꝓ
laboribꝰ sus. reciꝑe laudes huma¬
nas nolunt: Hii nimirũ głãm
suã ñ in ore hominũ ponunt.
sed intra conscientiã contegunt.
Et sunt pleriq qͥ corpꝰ ꝑ abstinen¬
tiã affliaunt: sed de ipsa sua ab¬
stinentia. humanos fauores ex¬
petunt Doctrinȩ inseruiunt :
indigentibꝰ multa largunit᷑.
Sed fatuę ꝓfecto sunt uirgines:
qͥa solã laudis transitorre retri

Expanded text:
 spe ad interiora rapiuntur; carnem macerant, et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt pro laboribus suis recipere, laudes humanas nolunt. Hi nimirum gloriam suam non in ore hominum ponunt, sed intra conscientiam contegunt. Et sunt plerique qui corpus per abstinentiam affligunt, sed de ipsa sua abstinentia humanos favores expetunt; doctrinae inserviunt, indigentibus multa largiuntur, sed fatuae profecto sunt virgines, quia solam laudis tr
Abbreviated transcription (Latin):
nunc sollicite cogitemꝰ. ne nob̃
inuacuũ tempora ꝑeant: & tẽ
queramꝰ adbeneagendũ uiu̾e:
cũ iã cõpellimͣ de corpore exire:
Mem̃tote: quid u̾itas dicat. Orate:
ne fiat fuga ur̃a hyeme uel sa¬
bato: ꝑ iegis qͥppe mandatum:
ambulare longiꝰ in sabbato ñ
licet: Hyemps qͦq ad ambulan¬
dũ impedim̃to ẽ: qͥa gressus am¬
bulantiũ. torpor frigoris astrin¬
git. Ait gͦ. Orate. ne fiat fuga
ur̃a hyeme: uel sabato. Acsi aꝑte
dicat. Uidete ne tc̃ queratis pec¬
cata ur̃a fugere: qͥndo iã ñ licet
ambulare: Illud gͦ tempꝰ qͦ fug̾e
ñ licet: mͦ debet cogitari dũ lic&.
Iua hora ẽ. nr̃i exitꝰ sẽꝑ intuenda:
ista redẽptoris nr̃i admonitio. an¬
te mentis oculos semꝑ ponenda.
qͣͥ ait. Uigilate itaq qͥa nescitiᷤ diẽ

Expanded text:
gitemus, ne nobis in vacuum tempora pereant, et tunc quaeramus ad bene agendum vivere, cum jam compellimur de corpore exire. Mementote quid Veritas dicat: Orate ne fiat fuga vestra hieme vel sabbato . Per legis quippe mandatum ambulare longius in sabbato non licet. Hiems quippe ad ambulandum impedimento est, quia gressus ambulantium torpor frigoris astringit. Ait ergo, Orate ne fiat fuga ra hieme vel Sabbato. Ac si aperte dicat: Videte ne tunc quaeratis peccata vestra fugere, quando jam non licet ambulare. Illud ergo tempus quo fugere non licet modo debet cogitari dum licet. Illa hora nostri exitus est semper intuenda, ista Redemptoris nostri admonitio ante mentis oculos semper ponenda, qua ait: Vigilate itaque, quia nescitis diem
Abbreviated transcription (Latin):
etͣua recipit᷑. & int̾m regni luce¬
ꝑdita. ad ext̾iores tenebras reꝓbi
ꝑtrabunt᷑: Nunc enĩ bonos malo̾q
cõmunit̃ qͣsi ꝑmixtos pisces. fidĩ
sagena nos continet: s litꝰ indicat.
Etquidẽ pisces qͥ capti fuerant mu¬
tari ñ possunt: nos aut̃ mali ca¬
punur. s in bonitate ꝑmutam᷑:
ogitemꝰ gͥ in captione: ne diuida

Expanded text:
regni perdita, ad exteriores tenebras reprobi trahuntur. Nunc enim bonos malosque communiter, quasi permistos pisces fidei sagena nos continet, sed littus indicat sEt quidem pisces qui capti fuerunt mutari non possunt; nos vero mali capimur, sed in bonitatem permutamur. Cog
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: Euge serue bone & fi¬
delis: qͥa suꝑꝰ pauca fuisti fideł.
suꝑ multa te constituã: intra
in gaudiũ dñi tui Pauca qͥppe
sunt bona omĩa p̾sentis uitȩ: qͣli¬
bet multa uideant᷑. Sed tunc fi¬
delis seruus suꝑ multa constitu¬
itur: quando deuic̾ta omĩ cor¬
ruptionis molestia. de etͣnis gau¬
diis in illa cęlesti sede głat᷑:¬
tunc ꝑfecte intromittitur. qͥndo
in ęt̾̃na illa patria assũptus. atq
angłoꝵ cetibꝰ admixtus. sic in¬
terius gaudet de munere: ut
ñ sit iã. qđ extͣius doleat de cor¬

Expanded text:
Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam: intra in gaudium domini tui . Pauca quippe sunt bona omnia praesentis vitae, quamlibet multa videantur. Sed tunc fidelis servus supra multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti sede gloriperfecte intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus atque angelorum coetibus admixtus, sic interius gaudet de munere, ut non sit jam quod exterius doleat de cor
Abbreviated transcription (Latin):
& seruos. diuites & pauꝑes. for¬
tes & infirmos uocat. Unde &
ꝑpsalmistã dõ dicit᷑. Ad te. omĩs
caro ueniet: Quȩ sagena scilicet
tune uniu̾salit᷑ replebit᷑: cũ in
fine suo. humani generis sũma
concludit᷑: Quã educunt. & secꝰ
litꝰ sedent: qͥa sicͣ mare scłm.
ita scłi finẽ significat litus ia

Expanded text:
ites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur, ad te omnis caro veniet . Quae sagena scilicet tunc universaliter repletur cum in fine suo humani generis summa concluditur. Quam educunt, et secus littus sedent, quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem sig
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurꝰ abscondit᷑. disciplina
studii cęlestis: Quẽ ꝓfec̾to agrũ
uenditis omĩbꝰ cõparat: qͥ uolup¬
tatibꝰ carnis renuntians. cuncta
sua desideria t̾rena ꝑ discipline
iã qđ caro blandit᷑ libeat: nicħ
qđ carnalẽ uitã trucidat. sp̃s ꝑ
horrescat:
simile dicit᷑. qͥ bonas margaritaᷤᷤ
querit: sed unã p̃ciosã inuenit.
dens emit: qͥa qͥ cȩlestis uite dul¬
mittit. ꝑfecte cognouerit: ea q̃
in tͣris amauerat. libent᷑ cunc̾ta

Expanded text:
disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae il quod caro blanditur, liceat, nihil quod carnalem vitam trucidat, spiritus horrescat. simile dicit, qui bonas margaritas quaerit, sed unam pretiosam invenit, dens emit, quia qui coelestis vitae dult, perfecte cognoverit, ea quae in t
Abbreviated transcription (Latin):
ut de talentis rationẽ ponat: qͥa
si a bona actione torpescimꝰ: de
ipsis donis quȩ contulit nos di¬
strictius uidicat Considemꝰ gͦ
quȩ accepimꝰ: atq in eors eroga¬
tione uigilemꝰ: Nullinos a
sp̃ali oꝑe t᷑rena cura impediat.
ne si in t̾ra talentũ abscondit᷑:
talenti dñs ad iracundiã ꝓuoce¬
tur. Piger etenĩ seruus cũ iã iudex
cuspas examinat. talentũ de t̾ra
leuat: qͥa st̃ pleriq qͥ tunc se a t̾re¬
nis opibꝰ subtrahunt. ꝗdo iã per
anunadu̾sionẽ iudicis. ad et̃iuĩ
suppliciũ trabunt᷑: Ante gͦ. de
talenti nr̃i ponenda ratione. ui¬
qilemꝰ: ut cũ iã iudex ad ferien¬
dũ imminet: lucrũ nos quod
fecimus excuset ix. scđm mathi¬

Expanded text:
ut de talentis rationes ponat, quia ut de talentis rationes ponat, quia si a bona actione torpescimus, de ipsis donis quae contulit nos districtius judicat. Consideremus ergo quae accepimus, atque in eorum erogatione vigilemus. Nulla nos a spiritali one si in terra talentum absconditur, talenti Dominus ad iracundiam provocetur. Piger etenim servus cum jam Judex culpas examinat talentum de terra levat. Quia sunt plerique qui tunc se a terrenis operibus subtrahunt, quando jam per animadversionem Judicis ad aeternum supplicium trahuntur. Ante ergo de talenti nostri ponenda ratione vigilemus, ut cum jam Judex ad feriendum imminet, lucrum nos quod fecimus excuset. Post pa
Abbreviated transcription (Latin):
sedtam̃ fortasse familiaritatis
locũ apud diuitẽ meruit. ca¬
lentũ ꝓfec̾to familiaritatis
accepit Si gͦ nicħ ei ꝓ indigen¬
tibꝰ loquitur: ꝓ talenti retentio¬
ne dampnat᷑.
abens gͥ intellectũ. curet omni¬
no ne taceat: habens rerũ affiu¬
entiã. uigilet ne a miscdiȩ lar¬
gitate torpescat Habens artem
qͦua regit᷑: magnope studeat. it
usũ atq utilitatẽ illiꝰ cũ ꝓximo
parciatur: Habens loquendi locũ
apud diuitẽ: dãpnationẽ ꝓ retento
taiento timeat: si cũ ualet ñ apud
eũ ꝓ pauꝑibꝰ int̾cedat: Tantũ qͥppe
ab uno qͦq nr̃m. uent̾us uidex exi¬
get. qntũ dedit. Ut gͦ de talenti
sui rationibꝰ redeunte dño qͥsq se¬
curus sit: cũ tremore penset coti¬
die quid accepit: Ecce nanq iam
uixta ẽ: ut ille qͥ ꝑegre ꝓfectus ẽ.
redeat. Quasi ꝑegre q̃ ppe abiit: qͥ
de hac terra in qua natꝰ ẽ. longe
discessit. Sed ꝓfecto reuertitur.

Expanded text:
sed tamen fortasse familiaritatis sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem meruit, talentum profecto familiaritatis accepit. Si ergo nihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnatur. Habens ergo intellectum curet omnino ne taccat, habens rerum affluentiam vigilet ne a misericordiae largitate torpescat, habens artem qua regitur magnopere studeat ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur, habens loquendi locum apud divitem damnationem pro retento talento timeat, si, cum valet, non apud eum pro pauperibus intercedit. Tantum quippe ab unoquoque nostrum venturus judex exiget quantum dedit. Ut ergo de talenti sui rationibus, redeunte Domino, quisque securus sit, cum tremore penset quotidie quid accepit. Ecce namque jam juxta est ut ille qui peregre profectus est redeat. Quasi quippe peregre abiit qui de hac terra in qua natus est longe discessit; sed profecto revertitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ecesse ẽ fr̃s kmĩ: ut ꝑ omne qđ
agitis. erga caritatis custodiã
uiꝰgiletis Caritas aut̃ uera. ẽ:¬
& amicũ diligere in deo. &
habet. omne bonũ amittit
qđ habet : talento qđ acceꝑat
pͥuatur: & iuxta dñicã senten¬
tiã.mext̾iores tenebras mit¬
te inintiores tenebras cecidit.
uic coac̾tus patitur tenebras
ultionis: qui hic libent᷑ susti¬
nuit denebras uoluptatis Su
endũ ẽ. uͦ: qđ nullus piger. ab
hac talenti acceptione securus
ẽ: Nullus nanq ẽ: qui ueracit᷑
dicat: Talentũ minime accepi:
Talenti enĩ nomine: cuilibet
pauꝑi etiã hoc ipsũ reputabi¬
tur. qđ uel minimũ accepit.
Alius nanq accepit intelligen¬
tiam: p̃dicationis mynstiũ
debet ex talento. Alius t̾renam
substantiã accepit: erogationẽ
talenti deb& ex rebꝰꝰ. Alius nec
int̾nors intelligentiã. nec rerͣ
affluentiã accepit: s tamen
didicit artẽ qua pascit᷑: ipsa ars
ei in talenti acceptione reputa¬
bitur: Alius nicł hoꝵ assecutꝰẽ:

Expanded text:
ecesse est, fratres mei, ut per omne quod agitis erga charitatis custodiam vigiletis. Charitas autem vera est amicum diligere in Deo, ethabet omne bonum amittit quod habet, talento quod acceperat privatur, et juxta Dominicam sententiam in exteriores tenebras mitte in interiores tenebras cecidit; et illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluptatis. 7. Sciendum vero est quod nullus piger ab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, Talenti enim nomine cuilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius namque 1487 accepit intelligentiam, praedicationis ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiam accepit, erogationem talenti debet ex rebus. Alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accepit, sed tamen didicit artem qua pascitur, ipsa ars ei in talenti acceptione reputatur. Alius nihil horum assecutus est,
Abbreviated transcription (Latin):
dicabunt: Qd aut̃ ait insgene¬
ratione: ꝓculdubio mortuoꝵ
resurrectionẽ. nomine uolu¬
it regenerationis intelligi: Sic
enĩ caro nr̃a. regenerabit᷑ ꝑ in cor¬
ruptionẽ: quẽ ad modũ.ẽ. anima
nr̃a regenerata ꝑ fidẽ:. Lẽ in na

Expanded text:
dicabunt. Quod autem ait, in regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine voluit regenerationis intelligi. Sic enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quemadmodum est anima nostra regenerata per fidem. 4. Multa
Abbreviated transcription (Latin):
portunũ ualde uidebat᷑: ut cũ
malo seruo unũ talentũ tollit᷑:
ei potius qui duo quã qͥ quinq
talenta acceꝑat. daretur. Illi enĩ
dari debuit qui minus: quam
qͥ plus habuit: Sed sic̃ suꝑius
diximus. ꝑ quinq talenta qͥnq
uidelicet sensus id ẽ. extͣiors sci¬
entia designatur: ꝑ duo autẽ.¬

Expanded text:
5. Opportunum valde videbatur ut cum 5. Opportunum valde videbatur ut cum malo servo unum ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat, daretur: illi enim dari debuit qui minus, quam qui plus habuit. Sed sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est, exteriorum scientia designatur; per duo aute
Abbreviated transcription (Latin):
it gͦ te dare pecinuã in eã num¬
mulariis: & ego ueniens. rece¬
pissem utiq qđ ineũ ẽ. cũ usu¬
ra: Ex uerbis suis seruus con¬
istringit᷑: cũ dñs dicit Useto
uͥ ñ semino: & congrego uͥ ñ spar¬
si Ac si aꝑte dicat: Si uixta cuã
sententiã & illud exquiro qđ¬
ñ dedi: quanto magis a te exqͥ¬
ro qđ aderogandũ dedi: Pecu¬
niã uͦ nũ mulariis dare. ẽ: eis
scientiã p̃dicationis impendẽ.
exercere. Sed sic̃ nr̃m ꝑicłm¬
aspicitis. si dñicã pecuniã tenea
pecunia etiã ñ data recipitur.
Cũ enĩ hoc reddit᷑ qđ acceptũ fue¬
ensate fr̃s Rmi qͥa de accepta hac
uerbi pecuna. usuras soluets :
& curate ut ex eo qđ audistis. etiã
alia studeatis intelligere q̃ nͣ
audistis: quatinus alia ex aliis
colligentes. etiã illa discatis ex
uobmetiptis agere. quȩ necdũ
ex p̾dicatoris ore didicistis: Pigrũ
uͦ seruũ qͥ sententia feriat: audi¬
amus: Tollite ab eo talentum:
& clate ei qͥ habet qͥnq talenta.

Expanded text:
e dare pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud exquiro qn dedi, quanto magis, ait, quod ad erogandum dedi. Pecuniam vero nummulariis dare, est eis scientiam praedicationis impendere exercere. De hoc eraspicitis si dominicam pecuniam teneampecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum fuees charissimi, quia de accepta hac verbi pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta.
Abbreviated transcription (Latin):
quendo mortes inferunt. aut
uidendo ñ imitant᷑. Mors qͥppe
iustoꝵs. bonis in aduitoriũ est.
malis in testimoniũ: ut inde
ꝑuersi. sine excusatione peant:
unde electi exemplũ capiunt¬
salutis. ut uiuant: Sed auditis
tot terroribꝰ turbari poterant
infirmoꝵ corda: atq ideo con¬
solatio adiungitur. cũ ꝓtinus
sub infertur: Ponite gͦ in cordi¬
bꝰ ur̃is: ñ p̃meditari. quẽadmo¬
dũ respondeatis Ego enĩ dabo
uob.os. & sapientiã: cui ñ pot̃
unt resistere & contradicere
om̃s aduersarii ur̃i: Ac si aꝑte
menbris suis infirmantibus
dicat: Nolite terreri: nolite
ꝑtimescere: Uos ad certamen
acceditis: se ego pͣlior Uos u̾ba
editis: sed ego suͣ qui loquor

Expanded text:
quendo mortes inferunt, aut quendo mortes inferunt, aut videndo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. 3. Sed auditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur cum protinus subinfertur: Ponite ergo in cordibus vestris non praemeditari quemadmodum respondeatis. Ego enim dabo vobis os et sapientiarunt resistere et contradicere omnes adversarii vestri. Ac si aperte membris suis infirmitatibus dicat: Nolite terreri, nolite pertimescere. Vos ad certamen acceditis, sed ego praelior; vos verba editis, sed ego sum qui loquor
Abbreviated transcription (Latin):
tes dñs Puenire denuntiat.
quȩ ne quaꝗͣ oidinẽ tẽpors
seruant.: qͣ enĩ ordinate ueniunt:
signũ nonst̃: S: tẽpestateᷤᷤ in signost̃:
qͦ ipsa qͦq tẽpoꝵ statuta confun-¬
dunt. Qd̾ nos quoq nuꝑ exꝑti
sumꝰ: qͥa ȩstiuũ tempꝰ omne con¬
uersũ in pluias hyemaleᷤᷤ uidimꝰ.¬
ed ante hȩc omĩa incipi XII¬
ent uob̃ manus suas uncere: &
ꝑsequent᷑. & tradent uos in sy¬
nagogas. ducentes ad reges et.
p̃sides ꝓpt̾ nom̃ meũ: Ac si aꝑt.
dicat:. Prius corda hominum
& post elem̃ta turbant᷑: ut cũ
rerũ ordo confunditur: ex qͣ
iam retributione ueniat. de¬
monstretur: Nã quãuis finis
mundi. ex ipso suo ordine pen¬
deat: ꝑuersiores tam̃ quosq
inueniens. qͥa digne ruinis illiꝰ
oppͥmantur innõteseit E subdit᷑.
Ducentes ad reges & p̾sides: ꝓpt̃ no¬
men meũ: Contingent hec uob.
in testimoniũ In testimoniũ
uidelicet quore: nͥ eoꝵ qͥ aut ꝑse¬

Expanded text:
tes Dominus venire denuntiat tes Dominus venire denuntiat quae nequaquam ordinem temporum servant? Quae enim ordinate veniunt, signum non sunt; sed tempestates in signum sunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt. Quod nos quoque nuper experti sumus, quia aestivum tempus omne conversum in pluvias hiemales vidimed ante haec omnia incipient vobis manus suas injicere, et persequentur, et tradent vos in synagogas, ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Ac si aperte dicat: Prius corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua jam retributione veniat demonstretur. 1614 Nam quamvis finis mundi ex ipso suo ordine pendeat, perversiores tamen quosque inveniens, qui digne ruinis illius opprimantur innotescit cum subditur: Ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Contingent autem haec vobis in testimonium. In testimonium videlicet quorum, nisi eorum qui aut perse
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa quȩ adusũ uitȩ accepimus:
ad usũ conuertimus culpe: Sed
cuncta que ad usũ pͣuitatis inflex¬
imus: ad usũ nob̃ uertuntur ul¬
tionis: Tranquillitatẽ qͥppe hu¬
mane pacis: ad usũ uertimꝰ uanę
securitatis. Pegrinationẽ t̾rȩ: ꝓ
habitatione dilęximꝰ patriȩ Sa¬
lutẽ corpoꝵ: redegimus in usũ
uitiors. Ub̾tatis habundantiã:
ñ ad necessitatẽ carnis. sed ad
ꝑuersitatẽ intorsimꝰ uoluptatis
psa serena blandim̃ta aeris: ad
amorẽ nob seruire coegimus
t̾renȩ delec̾tationis Iure gͥ res¬
tat. ut simul nos omĩa feriant.¬
quȩ simul omĩa uitiis nr̃is male
subac̾ta seruiebant: ut quot pͥus
in mundo incolumes habuimus
gaudia: tot de ipso post. modũ
cogamur sentire tormenta: No¬
tandũ uͦ qđ dicitur t̾roresq de
cȩlo. & tẽpestates. Cũ tẽpestates
hyemales uenire exordine tẽpor
soleant: cur hoc loco tẽpestates
uenire in ꝑditionis signo pͣdi¬
cuntur. nisi qđ eas tempesta¬

Expanded text:
mque quae ad usum vitae accepimus ad usum convertimus culpae, sed cuncta quae ad usum pravitatis infleximus ad usum nobis vertuntur ultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis, peregrinationem terrae pro habitatione dileximus patriae; salutem corporum redegimus in usum vitiorum; ubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis; ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure ergo restat ut simul nos omnia feriant,quae simul omnia vitiis nostris male subacta serviebant, ut quot prius in mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipso postmodum cogamur sentire tormenta. Notandum vero quod dicitur: Terrores de coelo et tempestates. Cum tempestates hiemales venire ex ordine soleant temporum, cur hoc loco tempestates venire in perditionis signum praedicuntur, nisi quod eas tempesta
Abbreviated transcription (Latin):
lus habuit qͥ duo. quã qͥ
quinq talenta ꝑceꝑat: qͥa qui
ꝑ talenta quinq ext̃iorũ admi¬
nistrationẽ meruit: ab intei¬
lectu intͣnoꝵ. adhuc uacuus fu¬
it. Unũ cͦ talentũ qđ intellec̾tũ
significare diximꝰ. illi dari debu¬
it. qui bene extͣiora quȩ acceꝑ¬
at ministrauit. đ cotidie
in sc̃ã ȩcclã cernimus: qͥa pleriq
dũ bene ministrant extiora qͣ
accipiunt. ꝑ adiunctam gr̃ãm
ad intellectũ qͦo mysticũ ꝑ¬
ducunt᷑: ut etiã de int̾na in¬
telligentia polleant: qͥ extͣiora
fidelit̾ administrant Genera¬
lis etiã mox sententia subdit᷑:
qua dicitur: Omĩ enĩ babenti
dabit᷑ & abundabit: ei aut̃ qͥ ñ
habet. & quod uidetur hab̾e¬

Expanded text:
habuit qui duo quam qui quinque talenta percepit: quia qui per talenta quinque exteriorum administrationem meruit, ab intellectu internorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significari diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant, exteriora quae accipiunt, per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet,
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ tenet. qui melioris uitę
uias aggredi metuunt: & tam̃
iacere in sui torporis ignauia
ñ ꝑtimescunt Cũq se peccato¬
res considerant: scĩtatis uias
arriꝑe trepidant: & temanere in
tate positus. speciẽ tenet: cũ uiso
miraculo pisciũ dixͣ. Exi a me
dñe: qͥa homo peccator sũ. Immo
si te peccatorẽ consideras: oportet
ut a te dnin ñ repellas: Sed qui
iccirco melioris habitus uias
& rec̾tioris uite app̃hendẽ arcẽ
nolt̃ qͥa infirmos se ẽẽ conspiciunt.
quasi & peccatores se fatentur.
& dñm repellunt: eũq quẽ in se
sc̃ificare debuerant fugiunt: &
uelut in ꝑturbatione. consiliũ
nͣ babent: dũ moriunt᷑ & uitã

Expanded text:
enet, qui melioris vias vitae aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt. Cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remtate positus speciem tenet, cum viso miraculo piscium dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum . Imo si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Domino repellunt, eumque in quo sanctificari debuerant, fugiunt, et velut in turbatione consilium non habent, dum mori
Abbreviated transcription (Latin):
ciendũ ẽ qđ tribꝰ modis¬
uirtus patientiȩ exerteri solet:
Aua nanq sunt que a deo: alia
quȩ ab antiquo aduersario: alia
quȩ a ꝓximo sustinemꝰ. Aꝓxi¬
mo nanq ꝑsecutiones. dampna.
& contumelias: ab antiquo uͦ¬
aduersario. temptam̃ta: a deo
aut̃ flagella toleramꝰ: Sed in oĩbꝰ¬
tribꝰ his modis. uigilanti oculo
semetipsã debet mens circũspi¬
cere: ne contra mala ꝓrimi. ꝑ¬
trahat᷑ ad retributionẽ mali:
ne contra temptam̃ta adu̾sarii.
seducatur ad delectationẽ uel
consensũ delicti: ne contra fla¬
gella opificis. ad excessũ ꝓruat
murmurationis: Pfecte enim
aduersariꝰ uincitur: quando
mens nr̃a. & int̾ temptamͣta
eius ad delectionẽ atq consen
sũ ñ trahitur: & int̾ contume¬
las ꝓximi. custodit᷑ ab odio:
& int̾ flagella dĩ cõpescitur a
murmuratione Nec hec agen¬
tes: retribui nob pͣsentia bona
reguiramus. UII
Ro labore patientiȩ. bona sꝑan¬
da sunt sequentis uitȩ: ut tcͣ¬

Expanded text:
ciendumque quod tribus modis patientia exerceri solet. Alia namque sunt quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, damna et contumelias; ab antiquo adversario tentamenta; a Deo autem flagella toleramus. Sed in otribus his modis vigilanti oculo semetiipsam debet mens circumspicere: ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali, ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur, quando mens nostra et inter tentamenta ejus a delectatione as refraenatur, et inter contumelias proximi custoditur ab odio; et inter flagella Dei compescitur a murmuratione. Nec haec agentes, retribui nobis praesentia bona requiramus. Nam pro labore patientiae bona speranda sunt sequentis vitae, ut pr
Abbreviated transcription (Latin):
a uirtute eoꝵ patientie estima¬
re extraneos debemꝰ. Si enĩ ad¬
uiuante nos dño uirtutẽ pati¬
entiȩ seruare contendimꝰ: & in
sunt martyrii genera: unũ
in publico: aliud in mente simul
possumꝰ: etiã si nullo ferro ꝑ¬
cutientiũ trucidemur. Mori
qͥppe a ꝑsequente. martyriũ
in apto ope.ẽ: ferre uͦ contume¬
lias. odientẽ diligere. martyriũ
ẽ in occulta cogitatione:
Uia duo sunt martyrii genera.
unũ in occulto oꝑe. aliud ii.
publico: testatur ueritas. quȩ
zebedei filios requirit dicens:
Potestis bibe calicẽ quẽ ego bibi¬
turꝰ sũ: Tui cũ ꝓtinus respon¬
derent. possumꝰ: ilico dñs respon¬

Expanded text:
a virtute ejus patientiae existimaa virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in sunt martyrii genera: unum in mente, aliud in mente simul possumus, etiamsi nullo ferro percutientium trucidemur. Mors quippe a persequente, martyrium in aperto opere est: ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur Veritas quae Zebedaei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum Cui cum protinus respondissent: Possum
Abbreviated transcription (Latin):
mala ñ possumꝰ: Sed qͥ iccirto
malũ ñ retͥbuit qͥa nequaquã
ualet: ꝓculdubio ut p̃diximꝰ
patiens ñ ẽ: quia patientia ñ
in ostensione inquiritur. s in cor¬
de Pinpatientie aut̃ uitiũ: ipsa
uircutũ mitrix. docꝰtrina. dissi¬
patur Scriptũ nanq ẽ: Doctͥna
uiri: ꝑ patientiã noscit᷑. Tanto
qͥ quisq minꝰ ostẽdit᷑ doctus: qͣto
conuincit᷑ minus patiens Neq
impendere: si uiuendo nesciat
equanimit᷑ aliena mala tolera¬
reQuanto enĩ culmine uirtꝰ
patientię polleat: rursus salo¬
mon indieat dicens Melior est
patiens uiro forti: & qͥ dñatur
animo suo. expugnatore urbiũ.
A inor ẽ gͦ uictoria urbes expug¬
nare: quia extra sunt quȩ uinꝰ¬
cuntur Maiuus autͣ. ẽ. qđ ꝑ pa
tientiã uincitur: qͥa ipse a se
animus suꝑatur. & semetipsũ
sibimetipsi subicit: quando eũ
patientia in humilitate tole¬
rautiȩ sternit:¬
uia natale martyrũ hodierna
die colimꝰ fr̃s mei: nequaꝗͣ nos

Expanded text:
idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Salomon indicat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium inor est victoria urbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur; majus autem est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternituia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos
Abbreviated transcription (Latin):
dare. potũq miscere: fecerunt
hoc illi qui potuerunt eũ in
corpore habere p̃sentẽ. sic̃ mar¬
tha & maria: quando & lararꝰ
unus erat ex recũbentibꝰ. Sed
eo mͦ. xp̃o etiã iudas ꝑditus
ministrauit. Nam & loculos¬
ipse habebat: & quãuis exeis
quȩ mittedant᷑ scelaratiss me
ri parabant᷑ Hinc ẽ illud.
qđ cũ ei diceret dñs. qđ facis
fac uelocit᷑: arbitrati sunt qͥdã
qđ eũ iusserit ꝓptͣ diẽ festum
necessaria p̃parare: uel indi¬
gentibus aliquid dare Nul
lomͦ gͥ de huiꝰcemodi muustris
diceret dĩis. uͥ ego sũ ibi erit
& ministͣ ms: & siquis michi
ministrauerit. honorificabit
eũ pater ms̃: qm̃ uidã talia
ministrantẽ. reꝓbatũ potius
quã honoratũ uidemus. Ut.
quid cͦ alibi querimus quid
sit ministrare. xp̃o: & ñ pociꝰ
in istis ipsiᷤᷤ uerbis agnoscimꝰ: Cũ
enĩ dix̃ si qui michi minist᷑
me sequat᷑: hoc intelligi uoluit.

Expanded text:
dare, potumque miscere, fecerunt dare, potumque miscere, fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbentibus. Sed eo modo Christo etiam Judas perditus ministravit. Nam et loculos habebat ipse. Et quamvis ex eis quae mittebantur sceleratissime 412 parabantur. Hinc est illud quod cum ei diceret Dominus: Quod facis fac velociter, arbitrati sunt quidam quod eum jusserit propter diem festum necessaria praeparare vel indigentibus aliquid dare. Nullo modo igitur de hujuscemodi ministris diceret Dominus: Ubi ego sum, ibi erit et minister meus. Si quis mihi miniseum Pater meus, quoniam Judam talia ministrantem reprobatum potius quam honoratum videmus. Ut quid ergo alibi quaerimus quid sit ministrare Christo, et non potius in istis ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit: Si quis mihi ministrat, me sequatur, hoc intelligi voluit,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ait apłs petrus: relinqueis
nob̾ exemplũ. ut sequamur
uestigia eius. Ecce qđ dictũ
ẽ. si quis mͥ ministrat. me se¬
quatur. Quo fructu: qua mer
cede: quo p̃mio: E ubi fum
inquit: illic & ministͣ meus
erit Gratis amet᷑: ut oꝑis qͦ
ministrat᷑ illi p̾ciũ sit ẽẽ cũ
illo. Ubi enĩ bene erit sine illo:
Aut quando male ẽẽ. pot̾it cũ
illo: Audi eiudentuis: Si quiᷤ
mͥ ministrauerit: Honorifica¬
bit eũ pater meus:. Quo hono¬
re: nisi ut sit cũ filio eiꝰ: Qđ
enĩ suꝑius dixit. uͥ ego sũ illic
& ministͣ meus erit᷑: hoc in¬
telligitur ex posuisse. cũ dic̃
honorificabit eũ pat᷑ meus: Nã
quẽ maiorẽ honorẽ accipe
poterit ad optatus. quã ut sit
ubiͤ unicꝰ. ñ equalis fac̾tus di¬
uinitati. sed consociatus etͣm
mitaitur: hoc potius debemꝰ
inquirere: Si eniͣ hoc putaue¬
rimus ẽẽ. xp̃o ministrare ea
quȩ sunt corpori necessaria pͥ¬
parare. aut cenanti cybũ coqͣ¬
re uel apponere. uel poculum

Expanded text:
 ait Apostolus Petrus, relinquens nobis exemplum ut sequamur vestigia ejus. Ecce quid dictum est, si quis mihi ministrat me sequatur? quo fructu? qua mcede, quo praemio? Et ubi sum, inquit, illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi pretium sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando male esse poterit cum illo? Audi evidentius: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quid enim superius ait? Ubi ego sum, illic et minister meus erit. Hoc intelligitur exposuisse cum dicit: Honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus quam ut sit ubi est unicus, non aequalis factus divinitati, sed consociatus aetermittitur, hoc potius debemus inquirere. Si enim hoc putaverimus esse Christo ministrare, ea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum
Abbreviated transcription (Latin):
nrͣm: in regno quiescere. ẽ. Unde
rursũ dñs dic̃. Uenient. et recũ¬
bent cũ abraham. & isaac. & ia¬
cob Transiens aut̃ dñs ministrat:
quia lucis suȩ illustratione nos
satiat: Transire uͦ dictũ. ẽ: cum
de iudicio ad regnũ redit. Uel
certe dnͣs nobis post iudicium
transit: qͥa ab humanitatis for¬

Expanded text:
 in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, et Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transit vero dictum est, de judicio ad regnum redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, q
Abbreviated transcription (Latin):
denariũ ꝑficit E qͥa exutroq
sexu fideliũ multitudo colli¬
gitur: scã eccłia decẽ uirginibus
similis denuntiat᷑. In qua. quia
mali cũ bonis. & rȩꝓbi cũ electi
admixti st̃: rec̾te similis uirgi¬
nibꝰ prudentibꝰ & fatius eẽ. ꝑhi¬

Expanded text:
denarium perficit; et quia ex utroque sexu fidelium multitudo colligitur, sancta Ecclesia decem virginibus similis denuntiatur, in qua quia mali cum bonis, et reprobi cum electis admixti sunt: recte similis virginibus prudentibus et fatuis esse perhi
Abbreviated transcription (Latin):
popłs ñ ẽ. ubi sunt illi qͥ ea quę
hodie colimꝰ uobcũ transacto an¬
no beati felicis natalicia celebra¬
uerunt: O quanta & qualia de
p̃sentis uitę ꝓuisione cogitabats
S subripiente mortis articulo.
tepente in his quȩ puidere no¬
lebant inuenti sunt: & cuncta
simul temporalia quȩ tractata
quasi stabilit̾ tenere uidebant᷑.
amiserunt: Si gͦ transacta mul¬
titudo generis humani. ꝑ nat.¬
uitatẽ uiruit in carne: ꝑ mor¬
tẽ aruit in puluere: uidelicet
fenũ fuit. Quia gͥ mom̃tis suis
in boni oꝑis mercede teneant᷑:
Audite. quid sapiens salomon
dicat: Qđ cunq potest manus
tua facere. instant᷑ oꝑare: qͥa
nec sapientia. erunt apud infe
tis tempꝰ ignoramꝰ: & post mor¬
tẽ oꝑari ñ possumꝰ. suꝑ est. ut
ante mortẽ tempora indulta
rapiamus: Sic enĩ. sic mors ipsa
cũ uenerit uincit᷑: si pͥus quã
ueniat. semꝑ timeat᷑:¬

Expanded text:
populus non est, ubi sunt illi qui ea quae populus non est, ubi sunt illi qui ea quae hodie colimus nobiscum transacto anno beati Felicis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae provisione 1485 cogitabant, sed, subripiente mortis articulo, repente in his quae praevidere nolebant inventi sunt, et cuncta simul temporalia quae congregata quasi stabiliter tenere videbantur amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere, videlicet fenum fuit. Quia igitur momentis suis in boni operis mercede teneantur. Audite quid sapiens Salomon dicat: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia nec ratitis tempus ignoramus, et post mortem operari non possumus, superest ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic enim, sic mors ipsa cum venerit vincitur, si priusquam veniat semper timeat
Abbreviated transcription (Latin):
carnis nr̃e habitacłm irrũpit:
Et eũ quẽ dñm domus inuenerit
dormientẽ necat: qͥa cũ uentura
dãpna sp̃c minime p̃uidet: hunc
mors ad suppliciũ nescientẽ ra¬
pit: Furi aut̃ resisteret si uigila¬
ret: qͥa aduentũ iudicis qͥ occulte
animã rapit. p̃cauens: ei peni¬
tendo occurreret. ne impeniteis
tam. ut semꝑ possit. ẽẽ. suspec¬
ta: ut dũ illã p̃uidere ñ possumꝰ:
ad illã sine int̾missione p̃parem᷑:¬
P inde fr̃s me inconditione mor¬
talitatis ur̃e. mtis oculos figite:
uenienti uos iudici. ꝑ flecus co¬
tidie & lam̃ta p̃parate Cũ certa
mors maneat omnuibꝰ: nolite
de temporalis uitȩ ꝓuidentia
incerta cogitare Terrenarum
rerũ: uos cura ñ aggrauet. Quan¬
ubus circũdetur. qͥbꝰ libet p̃ci¬
osis uestibꝰ inluatur caro: qͥd
ẽ altud quã caro. UII¬
olite attendere fr̃s mei qͥd ha¬
betis: sed qͥd estis. Uultis audire
quid estis: ꝓpħa indicat diceis
U ere fenũ. ẽ. popłs. Si enĩ fenũ

Expanded text:
irrumpit, et eum quem Dominus domus invenerit dormientem necat: quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret si vigilaret, quia adventum Judicis qui occulte animam rapit praecavens, ei poenitendo occurreret, ne impoenitenstam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemProinde, fratres mei, in conditione mortalitatis vestrae mentis oculos figite, venienti vos judici per fletus quotidie et lamenta praeparate. Et cum certa mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare. Terrenarum rerum vos cura non aggravet; quanbus circumdetur; quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro; quid est aliud quam caro? Nolite ergo attendere, quid habetis, sed quid estis. Vultis audire quid estis? Propheta indicat dicens: ere fenum est populus . Si enim fenum
Abbreviated transcription (Latin):
qđ sumꝰ. Patientia uͦ ẽ alienama¬
la equanimit᷑ ꝑpeti: contra eũ
qͦq qui inala irrogat. nullo do¬
lore morderi: Nam qͥ sic ꝓrimi
mala portat: ut tam̃ tacitꝰ dole¬
at. & tempꝰ dignȩ retributionis
querat: patientiã ñ exhibet. sed
ostendit Scriptũ quippe ẽ: Ca¬
ritas. patiens ẽ: benigna.ẽ Pati¬
ens nanq ẽ. ut aliena malato¬
leret: benigna uͦ ẽ. ut ipsos etũ
qͦs portat amet Hinc nanq ꝑ
semet ipsã ueritas dicit Diligi¬
te iimicos ur̃os: benefacite
his qͥuos oderunt: orate ꝓ ꝑse¬
quentibꝰ & calũpniantibꝰ uob̾
Uirtus itaq ẽ. corã homimbus.
aduersarios tolerare: sed uirtꝰ
coram deo. diligere: qͥa hoc solũ
ds̃ sacrificiũ accipit: qđ ante
eius oculos. in altari boni oꝑis
flãma caritatis incendit:¬

Expanded text:
us. Patientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam 1615 qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit. Scriptum quippe est: Charitas patiens est, benigna est . Patiens namque est ut aliena mala toleret, benigna vero est ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, orate quentibus et calumniantibus vobis . Virtus namque est coram hominibus, adversarios tolerare; sed virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit quod ante ejus oculos in altari boni operis flammam charitatis incendit
Abbreviated transcription (Latin):
bariona: Iusta satis laude di
lectorem confe soremq i suum
petrũ apłm dñs remi nerat:
fideliũ dubitat: Dñs enĩ xp̃c. ꝑ na
turam filiꝰ dĩ: petrus sic̃ et ceteri¬
filius dĩ. qͥa de ipso natus ẽ petrꝰ
X p̃c filiꝰ dĩ ante tempora: ipse est
eñ dĩ uircus & dĩ sapientia q̃dicit.
dĩis possedit me initio uiarũ suarũ.
illuminatus. gr̃am diuine cognitioĩs
accepit:
na una uoluntas. eadem ẽ. oꝑatio
scẽ trinitatis: recte cum dixisset dĩs¬
petrõ. beatus es symon bariona. id ÷¬
filiꝰ gr̃ȩ sp̃ualis: ꝓtinus adiunxit: qͥa
caro & sangis ñ reuelauit tͥ: s pat̾
meus qui in celis est: Pater quippe
filio columbe reuelauit: quia una
ꝓbatur exemplis: Dicit nãq de pa¬

Expanded text:
ulnis actionum, et fidei non fictae vocibus ulnis actionum, et fidei non fictae vocibus exaltare ac magnificare studuit, acclamans illi et dicens: Dirige me labundus occurrerit, qui utriusque redemptor apparebat. Magno sFilius Dei vivi, quia de ipso natus est; PetrChristus filius Dei ante tempora, ipse est enim Dei virtus et Dei sapientia quae dicit: Dominus possedit me ab initio viarum suarum, illuminatus gratiam divinae cognitionis accepit. Et quia una voluntas, eadem est operatio sanctae Trinitatis, recte cum dixisset, Beatus es, Simon Bar Jona, id filius gratiae spiritualis, protinus adjunxit: Quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est. Pater quippe filio columbae revelavit, quia una probabitur exemplis. Dicit namque de Pa
Abbreviated transcription (Latin):
a qua baptisim. a peecatis omnibꝰ
qͣsi uera circũcisione purgat᷑. ac¬
sic ꝓficiente grͣa nouȩ lucis. ad al¬
tare scm̃ salutari hostia dm̃ci cor¬
poris & sanguinis consecrandus
ingreditur: Nam et ipsa singula¬
riter simplex & casta nr̃i saluatoris
humanitas. quȩ oblata ẽ patri pro
nobis: ñ incongrue ꝑ iimolatio¬
nem colũbe siue tinrturis potest fi¬
guralit᷑ expͥmi Sed et omnis in
fine mundi ȩccłia. pͥmo cõmuni
resurrectione cunctã t̾renȩ labẽ
mortalitatis & corruptionis exu&:
ac deiuceps urregnũ cȩlestis ihe¬
rusalem. bonoꝵ uict̃imis oꝑum
dño cõiñdata tranfferetur: d ant̃
sẏmeon et anna ꝓuechȩ uidelicer
etatis uir et femina. deuotis con¬
fessionũ officiis. dñm quẽ paruũ
corpore uident s magnũ diumita¬
te intelligunt. excipiunt illã ꝓfe¬
cto popłi iudeoꝵ synagogã figun¬
te demintiant. que longa mcarnati¬
onis eiꝰ expectatione fitigata. ꝓmp

Expanded text:
aqua baptismi a peccatis omnibus, aqua baptismi a peccatis omnibus, quasi vera circumcisione purgatur, acproficiente gratia novae lucis, ad altare sanctum salutari hostia Dominici corporis et sanguinis consecrandus ingreditur. Nam et ipsa singulariter simplex et casta nostri Salvatoris humanitas, quae oblata est Deo Patri pro nobis, non incongrue per immolationem columbae sive turturis potest figuraliter exprimi. Sed et omnis in fine mundi Ecclesia primo communi resurrectione cunctam terrenae labem mortalitatis et corruptionis exuet, ac deinceps in regnum coelestis Hierusalem bonorum victimis operum Domino commendata transferetur. Quod autem Simeon et Anna, provectae videlicet aetatis vir et femina, devotis confessionum officiis Dominum, quem corpore parvum vident, sed magnum divinitate intelligunt, excipiunt, illam profecto populi Judaeorum synagogam figurate denuntiant, quae longa incarnationis ejus exspectati
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃i ipsi consolabunt᷑.Xi
erito turtur & colũba dño offerun¬
tur in hostiã: qͥa ni mirũ simplex
et pudica fideliũ comũsatio. gratũ
ẽ. illi sacrificiũ iusticiȩ. quia qͥ labo¬
rat. in gemitu suo. qͥ lacrimis stratũ
suũ ꝑ singulas nocꝰtes abluit. ac¬
macꝰtat: Cum uͦ utraq auis ista.
ꝓpt̾ consuetudinẽ gemendi p̃sentes
scõꝵ luctus et desidia suꝑna design&e:
hoc tam̃ differunt. qđ turtur soliua¬
gus. colũba aut̃ gregatim gemere
consueuit: Et ob idͤista secretas ora¬
tionũ lacrimas. illa simplices ec¬
clesiȩ conuentus insinuat. Bene
aut̃ puer iħc pͥmo cireu̾ciditur :
ac sic inter positis dieb iherosoli¬
mam cũ hostia defertur: quia et
ipse iam iuuenis. pͥus omnẽ carnis
corruptionẽ moriendo ac resur¬
gendo calcauit: ac deinde int̾po¬
sitis diebꝰ. cũ ipsa carne iam ĩmor¬
tali quã ꝓ nr̃a salute hostiã dõ fe¬
cerat. ad gaudia suꝑnę ciuitatis
ascendit: E unus qͥsq nr̃m pͥus

Expanded text:
quoniam ipsi consolabuntur . Merito ergo turtur et columba Domino offeruntur in hostiam: quia nimirum simplex et pudica fidelium conversatio gratum est illi sacrificium justitiae: quia qui laborat in gemitu suo, qui lacrymis stratum suum singulas per noctes abluit, acmactat. Cum vero utraque avis ita propter consuetudinem gemendi praesentes sanctorum luctus et desideria superna designet, hoc tamen differunt quod turtur solivagus, columba autem gregatim gemero consuevit; et ob id ista secretas orationum lacrymas, illa publicos Ecclesiae conventus insinuat. Bene autem puer Jesus primo circumciditur, ac sic interpositis diebus Hierosolymam cum hostia defertur, quia et ipse jam juvenis prius omnem carnis corruptionem moriendo ac resurgendo calcavit; ac deinde interpositis diebus cum ipsa carne jam immortali, quam pro nostra salute hostiam Deo fecerat, ad gaudia supernae civitatis ascendit. Et unusquisque nostrum prius