comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xiiii. luna ueniente in dñieũ
diem ierunare debemꝰ. neq cõ¬
sequens ẽ. ut si in sabbati die
um: necessariaͦ asserimꝰ. hoe
inseptimanam sequentem
debere differRi. sic̃ paulo su¬
ꝑius ꝯͣpͣhendi ñ tam̃ ex hac di¬
latione p̃uaricatione aliqua.
cirea paschalem calculum
ꝑpetrata. Quemadmodum e

Expanded text:
ima luna veniente in Dominicum diem jejunare debemus, neque consequens est ut si in sabbati die ium, necessario asserimus hoc in septimanam sequentem debere differri, sicut paulo superius comprehendi, non tamen ex hac dilatione praevaricatione aliqua circa paschalem calculum perpetrata. Quemadmodum e
Abbreviated transcription (Latin):
Quiꝰ m̃sure sit factum
Me fenestras eius ce tabulis
per gyrum.
me ascensu &e fact᷑a medii. ac
dercii taber naculi
Ut paries eius cȩdro. ac pa¬
uimentum sit abiete dectum.
De distincta mensura tem¬
pli ipsius & oraculi.
xit omnis domus cedrosit
uestita. & auro¬

Expanded text:
mensurae sit factum. De fenestris, et tabulis ejus per gyrum. De ascensu, et facturis medii, ac tertii tabernaculi. Ut parietes cedro, ac pavimentum sit abiete intextum. De distincta mensura templi ipsius, et oraculi. Ut omnis domus sit cedro vestita, et auro
Abbreviated transcription (Latin):
nes didic̃ ẽẽ sꝑnendas: qͦ subli¬
mius illa specłabat᷑. que ꝓ mag¬
nitudine atq ȩt̾nitate sui. lon¬
ge aliis uel metuenda constat
& templi. unam eandemq xp̃i
eccłiam designet.
in oꝑe templi iuuerit.
uot oꝑarios salomon in
opere templi habuerit
Ue quali lapide templum
sit factum.

Expanded text:
nes didicit esse spernendas, quo sublines didicit esse spernendas, quo sublimius illa speculabatur, quae pro magnitudine atque aeternitate sui longe amplius vel metuenda constat et templi unam eamdem Christi Ecclesiam designet. in opere templi juverit; quot operarios Salomon in opere templi habuerit, et de quali lapide templum sit factum.
Abbreviated transcription (Latin):
s & piis eoꝵs expositionibꝰ: quas
uenanda patrum nob̃ scͥptura
reliqͥt. Uerum qͥa noua queq
ñ nunqm ampliꝰ delectant:
tura templi di. seqͣns magnoꝵ
uestigia tcͣtatoꝵ. nuꝑ allegori¬
ce condidam. tuȩ scĩtati ꝑcur¬
rendum mittere. Cuiꝰ lect̃ioĩ
sacram̃ta. antiqͥs indita pagini
inueneras: qͣnto ampliora ib
cħ̃ dona. siue inp̃senti nobis
data. seu in fut᷑o ꝓmissa ꝓspex¬
eris: tanto leuiora credo. ⁊ minꝰ
curanda õium labentium re-¬
iuxta exemplũ beatrioħ̃is. qͥ ab
imꝑatore nefando intͣ angusti¬
as uniꝰ paruissimȩ religat᷑ in¬
sulȩ. confestim apio conditore
nita illa cȩlestium mansionũ
archana intͦductꝰ. & ubi puta
bat᷑ a deceptiᷤᷤ hostib amicoꝵ
hominum auxilio. ac societa¬
te destitui: ibi amicoꝵ angłoꝵ
meruit aspectu. atq eloquio
ꝑfrui.A quibedoctꝰ. eomag̃ ma¬
gisq & illecebͣ scłi. ⁊ amaritudi¬

Expanded text:
sed et piis earum expositionibus, quas sed et piis earum expositionibus, quas veneranda patrum nobis Scriptura reliquit. Verum quia nova quaeque nonnunquam amplius delectant, tura templi Dei sequens magnorum vestigia tractatorum nuper allegorice condideram tuae sanctitati percurrendum mittere. Cujus lectioni sacramenta antiquis indita paginis inveneris, quanto ampliora ibi Dei dona, sive in praesenti nobis data, seu in futuro promissa perspexeris, tanto leviora credo, et minus curanda omnium labentium rejuxta exemplum beati Joannis, qui ab imperatore nefando intra angustias unius parvissimae relegatus insulae, confestim a pio Conditore,nita illa coelarcana, introductus; et ubi putatus est a deceptis hostibus amicorum hominum auxilio ac societate destitui, ibi amicorum angelorum meruit aspectu atque colloquio perfrui. A quibus edoctus, eo magis magisque illecebras saeculi et amaritudi
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ longe p̃cesser̃t: ⁊ longe maio¬
ra nob̃ adu̾sitatum certamina
tolerarunt. Illi etenim ꝓpt̃ iusti¬
ciam qͣ excellent̃ eminebãt. ꝑse¬
cutiones sepe patiebant᷑ iniusto¬
rum: qͣtinꝰ cum oꝑatione iusti¬
ciȩ. coronam insuꝑabilis pati.¬
entiȩ ꝑcrꝑent: & insuꝑ cunctis
se sequentibꝰ. głosa ꝑseuerantiȩ
suȩ uestigia p̃fixa relinquerent.
ad conscientiam nr̃am rede¬
untes. puniamꝰ sollicite lacͥmis
diluentib. qͦd illecebs fallentib
negligent̃ admisimꝰ: sicq iu¬
m̾eam᷑ ꝑtinere consortium. Nã
& hoc in consolatione scͥpt᷑ar
timentes se dñs pusillos cum
maioribꝰ᷑: multasꝙ nob̃ in domo
patͥs sui mansiones ẽẽ declara¬
uit: quaꝵs nc̃ cons olatione.
& te dilectissime antistititum
p̃sentes rerum temporalium
angores. cotidie alleuare. atq
ad uidenda bona dm̃i in terra
iuiuentium. tnscensis malis
hominum. quȩ regnant in t̾ra
morientium. sublimit̾ anma
riñ ambigo: utpote abundant̃.

Expanded text:
e longe praecesserunt, et longe majora nobis adversitatum certamina tolerarunt. Illi etenim propter justitiam qua excellenter eminebant, persecutiones saepe patiebantur injustorum, quatenus cum operatione justitiae coronam insuperabilis patientiae perciperent, et insuper cunctis se sequentibus, gloriosa perseverantia sua vestigia praefixa relinquerent. ad conscientiam nostram redeuntes, puniamus sollicite lacrymis diluentibus, quod illecebris fallentibus ac negligentiis admisimus; sicque jumereamur pertinere consortium. Nam et hoc in consolatione Scripturarum timentes se, pusillos cum majoribus , multasque nobis in domo Patris sui mansiones esse declaravit. Quarum nunc consolatione et te, dilectissime antistitum, praesentes rerum temporalium angores quotidie alleviare, atque ad videnda bona Domini in terra viventium , transcensis malis hominum quae regnant in terra morientium, sublimiter animari non ambigo, ut pote abundantem
Abbreviated transcription (Latin):
quasi panes ꝓpositionis offer̃t:
uel nob̃ exempla fidelium. qͣsi
positoꝵ in se uasoꝵs domini
claritatem ⁊ miracła ꝓpont.
solum quia legislator qͥnq
uolumina scͥpsit. uerum oẽ
qͥa tota testamentiuet̾is seri
es.xͦ. etates scłi complectit᷑. be¬
minat᷑ uero numerꝰ m̃sarũ
a sinistͥs ponunt᷑: cum post in¬
carnationem domini. eadem
scͥptura siue utͥq popło. iudeo
scilicet ⁊ gentili committit᷑:
siue euangłicis plena figuris
ostendit᷑: que quondam anti
lum intelligenda ẽẽ putabat᷑.
Cum enim legentes in sc̃a scͥpt᷑a.
u̾bi gr̃a. abel coronatum mar¬
dyrio: enoch transiatum de
mundo: noe ꝑeunte mundo
mirabilit̃ sauatum : hospi¬
talitate loth ext̾minatis im¬
piis sublimit̃ remuneratum:

Expanded text:
quasi panes propositionis offerunt, quasi panes propositionis offerunt, vel in nobis exempla fidelium quasi positorum in se vasorum Domini claritatem et miracula proponunt. solum quia legislator quinque volumina scripsit, verum etiam quia tota Testamenti veteris series quinque aetates saeculi complectitur. Geminatur vero numerus mensarum a sinistris ponuntur, cum post Incarnationem dominicam eadem Scriptura, sive utrique Dei populo, Judaeo scilicet et gentili, committitur, sive evangelicis plena figuris ostenditur, quae quondam Dei lum intelligenda esse putabatur. Cum enim legentes in sancta Scriptura, verbi gratia, Abel coronatum martyrio, Enoch translatum de mundo, Noe pereunte mundo mirabiliter salvatum, hospitalem Loth exterminatis impiis sublimiter remuneratum
Abbreviated transcription (Latin):
post in eodem u̾borum uolu¬
per eas panes ꝓpositionis: uel
pluralem numerum ꝓ singła¬
Ri posuit. more scͥpturis usi¬
datissimo. ut in iħu naue. filii
autem isrł p̾uaricati st̃ man¬
data. & usurpauerunt de a-¬
nathemate. cum achan solus
⁊ ñ plures filii isrł hoc fecer̃t.
uł certe qͥa panes ꝓpositionis
solebant ante sabbatum coqͥ.
ut in sabbatũ mox pomi pos¬
sent in m̃s ainꝓpos itionis. po¬
tuit fieri ut panes uouiter
cocti. mox illis m̃sis impone¬
rentur: ibidemq nocte illa
seruarent᷑ oꝑti: donec pͥmo
mane. ablatis uet̾ib suꝑ m̃sam
ꝓpositionis ponerent᷑ calidi. Ñ
autem heȩ mensȩ xͤ. a figura
huiꝰ mens e ꝓpositionis disc̃¬
pant. Namsic̃ una mens a.xii.
panib onusta. unitatem totiꝰ
scͥpture. concordiam q aucto¬
ritate apłica munitam desig¬
nat: ita ñ immerito.xͨ. mense
aureȩ. diuine legis ⁊ ꝓpħarũ
eloqͥa figurate denunciant: q̃
uł refectionem nobis u̾bi dez

Expanded text:
post in eodem verborum volupost in eodem verborum voluper eas panes propositionis: vel pluralem numerum pro singulari posuit, more Scripturae usitatissimo, ut in Jesu Nave: « Filii autem Israel praevaricati sunt mandatum, et usurpaverunt de anathemate ; cum Acham solus et non plures filii Israel hoc fecerint. Vel certe quia panes propositionis solebant ante sabbatum coqui, ut in sabbato mox poni potuissent in mensam propositionis, potuit fieri ut panes noviter cocti mox illis mensis imponerentur, ibidemque nocte illa servarentur operti, donec primo mane, ablatis veteribus, super mensam propositionis ponerentur calidi. Non autem hae mensae decem a figura hujus mensae propositionis discrepant: nam sicut una mensa duodecim panibus onusta, unitatem totius Scripturae, et concordiam auctoritate apostolica unitam designat, ita non immerito decem mensae aureae divinae legis et prophetarum eloquia figurate denuntiant, quae vel refectionem nobis verbi Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑ eos parari p̃ceptiᷤ. De qͥb omnib:
mysticꝰ de int̾na refectione sensꝰ.
luce clarior refulget. Ablatis
emmuet̾ib. noui restituunt᷑ pa¬
nes: cum assumptis de hac uita
aliquib doct̃orum fidelium.
alios loco eoꝵ sc̃a ordinat eccłia.
Et hoc ñ nisi die sabb̃i: quia qͥs¬
q bonum certamen certauerit.
cursum consummau̾it. fidem
seruau̾it: tempore sue resolutio¬
nis reqͥem beate ȩt̾nitatis intra¬
bit. Unius mensurȩ ce ñ dispa.
ris simile.semꝑfiebant panes:
qͥa nimirum unam eandemq
formam ueritatis & fidei. quã
pͥmo apłi suis auditorib osten¬
bebant: hanc deinde successo¬
res eoꝵ. & om̃s usq ad finem scłi
piidoctores. eccłiis xp̃i ꝑ orbem
p̃dicare non desistunt. Quod¬
uͦ inu̾bis dierum legimꝰ. quia
fecit salomon mensas decem ⁊
centum: ñ has mens as tam ad
panes ꝓpositionis. qm ad uasa
domini portanda facta ẽẽ cre¬
dibile ẽ: fialas uidelicet qͣs
parit̾ factas script᷑a refert: &¬

Expanded text:
er eos parari praeceptos. De quibus omnibus mysticus de interna refectione sensus luce clarior refulget: ablatis enim veteribus, novi restituuntur panes, cum assumptis de hac vita aliquibus doctorum fidelium, alios loco eorum sancta ordinat Ecclesia, et hoc non nisi die sabbati, quia quisquis bonum certamen certaverit, cursum consummaverit, fidem servaverit, tempore suae resolutionis, requiem beatae perennitatis intrabit. Unius mensurae et non dispares ex simila semper fiebant panes, quia nimirum una eademque forma veritatis et fidei, quam primo apostoli suis auditoribus ostendebant, ac deinde successores eorum, et omnes usque ad finem saeculi pii doctores Ecclesiis Christi per orbem praedicare non desistunt. vero in Verbis dierum legimus , quia fecit Salomon mensas decem, et centum: non has mensas tam ad panes propositionis quam ad vasa Domini portanda factas esse credibile est, phialas videlicet quas pariter factas Scriptura refert,
Abbreviated transcription (Latin):
quidem. in omni bissextili an¬
no.hoc obseruabis:de.xl.uͭ. tc̃
tantum cum ipse t̾minus an¬
de bissextum euenerit. Cet̾um.
sipost bissextum euenturus
sit: etiam in bissexto sicut in

Expanded text:
quidem in omni bissextili anno hoc observabis. De XLma vero tunc tantum, cum ipse terminus ante bissextum venerit. Caeterum, si post bissextum eventurus sit, etiam in bissexto sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
.xuͦi. embolismꝰ. xxͦui. cõmunis.¬
xixembolism. Qui utriq sic̃
ce supͣdictum est. ab exordio pͥ¬
mimensis qͦm hebrei nisan
uocant. hoc ẽ ab accensione
lune paschalis initini sumt̃.
Cuniuis exordium mois hac re¬
gula debet obseruari. ut nun¬
quam luna pasche.AIIIi.unu
p̃cedat eqͥnoctium. s uel ipso
dat. Unde fit. ut ab.uiii. iduũ
lium diem. sunaris annisint
querenda pͥmordia. Ipsa aut
nisi ait. ista ratio ꝓbatur
existere. qͦd annoꝵ cõmu¬
nium uident᷑ damna suꝑ¬
excullio. Quamuis enim
solis annuum ciclum per
singłos m̃ses luna circum¬

Expanded text:
us communis,mus. Qui utrique, sicut et supra dictum est, ab exordio primi mensis, quem Hebraei Nisan vocant, hoc est, ab accensione lunae paschalis, initium sumunt, cujus exordium mensis hac regula debet observari, ut nunquam luna paschae XIV vernum praecedat aequinoctium, sed vel in ipso dat. Unde fit ut ab octavo Iduum lium diem lunaris anni sint quaerenda primordia. Ipsa auteait, ista ratio probatur existere, quod annorum communium videtur damna supexcursio. Quamvis enim solis annuum cyclum per singulos menses luna circum
Abbreviated transcription (Latin):
romanis drabutaria facta.
insuꝑ ⁊ alienigenis ẽ regib
p̃ssa. Sexta die t̾ra sius ani ᷤ¬
inantib implet᷑ et hompri¬
mus ad imaginem d̃i creat᷑
moxq ex eiꝰ lat̾e dormientis
sumpta costa femina fabraea¬
tur. Sexta etate p̃conantib
ꝓpħis. filius dei in carne qͥ
hominem ad imaginem deire¬
creare apparuit qͥ dormiẽs
in cruce sangumem ⁊ aquã
de latere unde sibi eccłiam
consecraret: emanautt. Huiꝰ
etatis uesꝑa. cetis obscurior
in antixp̃i ẽ ꝑsecͥutione uen¬
tura. Septima die. consum¬
matis oꝑib suis cłs requieuit
eamq scĩficans sabbatum
nuncupari p̃cepitqͤ uesꝑam
habuisse non legit᷑. Septima
etate iustorum animȩ post
optimos huiꝰ uite labores in
alia uita ꝑpetuo requiesẽt.
que nulla uunquam tristicia
macłabit᷑. s maiore insuper¬

Expanded text:
Romanis tributaria facta, Romanis tributaria facta, insuper et alienigenis est regibus pressa. Sexta die terra suis animantibus impletur, et homo primus ad imaginem Dei creatur, moxque ex ejus latere dormientis sumpta costa femina fabricatur; sexta aetate, praeconantibus prophetis, Filius Dei in carne, qui hominem ad imaginem Dei recrearet, apparuit, qui obdormiens in cruce, sanguinem et aquam de latere, unde sibi Ecclesiam consecraret, emanavit. Hujus aetatis vespera caeteris obscurior in Antichristi est persecutione ventura. Septima die, consummatis operibus suis, Deus requievit, eamque significans, Sabbatum nuncupari praecepit, quae vesperam habuisse non legitur. Septima aetate justorum animae post optimos hujus vitae labores in alia vita perpetuo requiescunt, quae nulla unquam tristitia maculabitur, sed major insuper
Abbreviated transcription (Latin):
ta pͥmentib contͣ dei uolun¬
tatem. regͥem sibi petit. Qm
mox ordinatꝰ pͥmo dm̃ saeerele¬
dotes  ꝓpħasq truciclat. pꝰmo¬
dum ipse cum tota gente gla-¬
dio ꝑuit allophyloꝵ. Quarto
die celum luminarib ornat᷑¬
⁊ qͣrta ȩtate gens illa cęlestifi-¬
de inclita. regno datud ⁊ salo¬
monis głosa templi etiam sc̃is¬
simi altitudine. totum nobi¬
litat᷑ in orbem. S accepit ce
uesꝑam.quando crebrescen¬
tibus ꝑeccatis regnum iftd
a ealdeis dissipatum.tẽplũ
dirutum. ⁊ tota gens ẽ babi¬
loniam tͣnslata. Quinta die
pisees. auesq aquis eductãẽ.
hi patriis manent in undis.
ille aerem t̾ramq ꝑuolant.
Quinta ȩtate multiplicatꝰ in
calolea popłs isrł. pars c̃ȩlesti¬
um desidioꝵ pennis fuiter
iherosolimam petit:pars
uolatu destituta uirtutum
int̃ babilonie fluentaees¬
bent. Successit ⁊ uesꝑa: qͣn¬
do imminente iam saluato¬
ris aduentu. gens iudea ꝓpt̃
scelerum magnitudinem

Expanded text:
ta prementibus, contra Dei volunta prementibus, contra Dei voluntatem regem sibi petit, qui, mox ordinatus, primo Domini sacerdotes prophetasque trucidat, postmodum ipse cum tota gente gladio periit Allophylorum. Quarta die coelum luminaribus ornatur; quarta aetate gens illa coelesti fide inclyta, regno David et Salomonis gloriosa, templi etiam sanctissimi altitudine totum nobilitatur in orbem. Sed accepit et vesperam, quando, crebrescentibus peccatis, regnum illud a Chaldaeis dissipatum, templum dirutum, et tota gens est Babyloniam translata. Quinta die pisces avesque aquis eductae; hi patriis manent undis, illae aera terramque pervolant; quinta aetate multiplicatus in Chaldaea populus Israel, pars coelestium desideriorum pennis fulta Hierosolymam petunt, pars volatu destituta virtutum inter Babyloniae fluenta resident. Successit et vespera, quando, imminente jam Salvatoris adventu, gens Judaea propter scelerum magnitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
etaua species ebdoma¬
dis uniformis. ⁊ sola sine
circontu reuolutionis extans.¬
ad figuram pomnia pͥme ebdo¬
nuadis labentib huiꝰ scłi confi¬
citur etatib. Prima enim die
facta ẽ lux. ⁊ pͥma etate. hosno
in paradysi amenitate locat᷑.
Diuisa luce a tenebͥs ͤ factum ẽ
uesꝑe. ⁊ separatis dei ftilis aSe¬
imine nequam ñ longe post
natis gygantib corrũpta ẽ oĩs
t̾ra donec creator penitens se
hominem fecisse. muineduii¬
diliuio ꝑdere disponeret.
Scdã die firmamentum in
medio librat᷑ aquarum. Scda
ȩtate aqͣrum archa in medio
quando filii abraham. pedes
ab oriente mouentes. qui in
construenda suꝑbie turre
conuenerant. linguarum
diuisione multati. ⁊ ab in¬
uicem st̃ disꝑsi. Tercia die
aquis in congregationem
unam coaetis. apparuit arri¬
ȩtate firmatis in cultu demo¬
num nationib abraham pa¬
triarcha cognationem patͥ¬
amq cles erens. scõrum semine
fecundatͣ. Aduenit ⁊ uespera¬
qͣndo gens hebrea malis coac¬

Expanded text:
tava species hebdomadis uniformis, et sola sine circuitu revolutionis extansad figuram per omnia primae hebdomadis labentibus hujus saeculi conficitur aetatibus. Prima enim die facta est lux, et prima aetate homo in Paradisi amoenitate locatur: divisa luce a tenebris factum est vesperum, et separatis Dei filiis a semine nequam, non longe post natis gigantibus, corrupta est omnis terra, donec Creator poenitens se hominem fecisse, mundudere disponeret. Secunda die firmamentum in medio libratur aquarum; secunda aetate arca in medio quando filii Adam pedes ab Oriente moventes qui in construenda superbiae turre convenerant, linguarum divisione multati, et ab invicem sunt dispersi. Tertia die, aquis in congregationem unam coactis, apparuit arietate firmatis in cultu daemonum nationibus, Abraham patriarcha cognationem amque deserens, sanctorumque semine fecundatur. Advenit et vesperando gens Haebrea, malis coac
Abbreviated transcription (Latin):
luce contemplationis ex parte¬
st̾ fruiti. Unde ce aiunt. Ex par¬
te enim cognoscim: ⁊ ex parte
ꝓpħamꝰ. Cum aut̃ uenerit quod
ꝑfectum est: euacuabit᷑ quod
ex parte ẽ. In hẽ modum fecit
decem bases. fusura una ⁊ men¬
sura sculpturaq consimili: fe

Expanded text:
luce contemplationis ex parteluce contemplationis ex parte fruiti. Unde et aiunt, Ex parte enim cognoscimus, et ex parte prophetamus; cum autem venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est . In hunc modum fecit decem bases, figura una, et mensura sculpturaque consimili, Fe
Abbreviated transcription (Latin):
cienda constat electis: quȩ ui¬
delicet mensura uniꝰ &e dimi¬
earum inerat. ac basib. Scrip¬
tum nanq est in sequentibus:
una rota habebat altitudinis
Insummitate autem basis erat
quedam rotunditas unius ⁊
ut lut̾ desuꝑ posset imponi. Lute
rum qͥppe mensura erat cubiti ⁊
dimidii: quia nimirum ea fide in
hic uiuimꝰ ẽẽ nequimus. Ipsam
uͦ uitȩ cȩlestis dulcedinem. gusta¬
re exparte ac diligere. in hac
nulla ratione ualemꝰ. Rote qͦq
uno ac dimidio cubito mensu¬
rantur: qͥa scͥptura lectionis
euanglice qualtt̃ hi qͥ ꝑfecti ẽẽ
uelint uiuere debeant osten¬
dit: spemq nob̾ et̾nȩ retͥbutio¬
nis in p̃senti demonstrat: ipsã
uͦ retͥbutionis illiꝰ qualitatem.
in fut᷑o nob pandendam simul
& donandam eẽ ꝓmitit. Bases
& ipse. unum habebant cubitũ
ac semissem amplitudinis in sũ¬
mitate sui. ubi lutes reciperent:
qͥa ipsi doctores ac ministr sũ¬
mi lauacri salutaris. oꝑe qͥdẽ
ꝑfecti in hac uita fulserunt: s

Expanded text:
ienda constat electis: quae videlicet mensura unius et dimiet rotis eorum inerat ac basibus. Scriptum namque est in sequentibus: Una rota habebat altitudinis In summitate autem basis erat quaedam rotunditas unius etut luter desuper posrum quippe mensura unius erat cubiti et dimidii, quia nimirum ea fide in hic vivimus, esse nequimus: ipsam vero vitae coelestis dulcedinem gustare ex parte ac diligere in hac nulla ratione valemus. Rotae quippe uno et dimidio cubito mensurantur, quia Scriptura lectionis evangelicae, qualiter hi qui perfecti esse velint vivere debeant ostendit, spemque nobis aeternae retributionis in praesenti demonstrat; ipsam vero retributionis illius qualitatem, in futuro nobis pandendam simul et donandam esse promittit. Bases etiam ipsae unum habebant cubitum ac semissem amplitudinis, in summitate sui ubi luteres reciperent, quia ipsi doctores ac ministri summi lavacri salutaris, opere quidem perfecti in hac vita fulserunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Integer etenm cubitꝰ in lut̾e.
ꝑfectionem bonȩ designat
actionis: quam absq ulla du¬
bietate habebat ille. de qͦ tem
considerasti seruum meum
iob. quod non sit ei similis in
t̾ra: homo simplex ⁊ rectus ac
amens dm̃ ⁊ recedens a malo:
Est uͦ alter cubitꝰ diuine uisioĩs
qͥ ex parte ñnulla etiam in hac
adhuc uita retinens fidelibus
donare consueuit: ut idemiob
deuicto adũsario cum domino
loquens ait. Auditu auris au¬
diui de. Ut moysi dñs facie uisꝰ
est ad faciem: ut ysaie sedens in
solio regni. circumstantib cũ
laude debita cȩli ciuib. & cęt̾is
sepe uisus ẽ ꝓpħis: & beato stepha¬
nom articło passionis. aꝑtiscȩ

Expanded text:
Integer etenim cubitus in lutere Integer etenim cubitus in lutere perfectionem bonae designat actionis. Quam absque ulla dubietate habebat ille de quo tentconsiderasti servum meum Job, quod non sit ei homo similis in terra, simplex et rectus, ac timens Deum, ac recedens a malo ? Est vero alter cubitus divinae visionis, qui ex parte nonnulla etiam in hac adhuc vita retentis fidelibus donari consuevit, ut idem Job devicto adversario cum Domino loquens ait, Auditu auris audivi te : ut Moysi Dominus facie visus est ad faciem; ut Isaiae sedens in solio regni, circumstantibus cum laude debita coeli civibus; ut caeteris saepe visus est prophetis; ut beato Stephano in articulo pa
Abbreviated transcription (Latin):
sermonem: cui benefacitis at¬
tendentes. S & om̃s euangeli¬
ste atq apł̃i i eis quȩ scͥps ere.
legis ⁊ ꝓpħarum m̃tionem fac̾e̾
solebant. Deniq marcꝰ ita inci¬
pit. Inicium euangłii iħu xp̃i
filii di: sicut scͥptum ẽ in ysaia
tum fact̾um ẽ ut adimplerent᷑
modi. Bñ autem dr. quod hu¬
meruli qͥ ꝑ iiii. partes subt̾ lu¬
terem erant positi contra se in¬
uicem fuerint respecꝰtantes: qͥa
nimirum omnis scͥptura ꝓphe¬
tica. sibimet consentanea est:
or autem fuere ꝑbases singłas
humeruli: uidelicet iuxta nu¬
testimonium p̃buere: ut ex con¬
sensu utusq. una fides & dile¬
ctio xp̃i nr̃a omnium corda fir
erat totum rotundum: parat̾¬
q habebat. id est cubitum ce di¬
midium. Os lut̾is uniꝰ erat cu¬
una fides. unum baptisma: unꝰ
ds & pat̾ omnium. E ipsum
os erat incapitis summitate.
ter in amplitudine cubitum
habebat unum ⁊ dimidium.
ꝓpt̾ oꝑis nimirum ꝑfectionẽ
ce initium contemplationis.

Expanded text:
sermonem, cui bene facitis attendentes . Sed et omnes evangelistae atque apostoli, in eis quae scripsere legis et prophetarum mentionem facere solebant. Denique Marcus ita incipit, Initium Evangelii Jesu Christi filii Dei, sicut scriptum est in Isaia tum factum est ut adimplerentur modi. Bene autem dicitur quod humeruli, qui per quatuor partes subter luterem erant positi, contra se invicem fuerint respectantes, quia nimirum omnis Scriptura prophetica sibimet consentanea est, or autem fuere per bases singulas humeruli, videlicet juxta nutestimonium praebuere, ut ex consensu utriusque una fides et dilectio Christi nostra omnium corda firmbiti, erat totum rotundum, pariterque habebat unum cubitum et dimidium. Os luteris unius cuuna fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium . Et ipsum os in capitis erat summitate, ter in amplitudine cubitum habebat unum et dimidium, per operis nimirum perfectionem, et initium contemplationis.
Abbreviated transcription (Latin):
hyrcanꝰ nouissimus pontifex.
de gñe macha¬
tificum succes nus. Scien¬
quoq opus ut dictum est ĩ
angustia temporis ꝑfecerit.
adeo scilicet a finttmis gen¬
tib impugnat᷑. ut structoreᷤᷤ¬
singłi gladioreneł accincti¬

Expanded text:
Hircanus, novissimus pontifex de genere Machatificum successio. Cique opus, ut dictum est, in angustia temporis perfecerit, adeo scilicet a finitimis gentibus impugnatus, ut structoreli gladio renes accinct
Abbreviated transcription (Latin):
qui de babilonia transierant.
Asima qͦq opidum. quam ȩdi¬
ficauert̃ qui ad eam tien̾ant
de emath. Nebareii ⁊ tarthe
ciuitates qͣs euehi in eadem
iudee t̾ra condiderant. Uidet᷑
posse uocabula intelligi:. quia
dum dictum ẽẽt. ⁊ una queq
gens fabricata ẽ deum suum.
quasi ad expletionem sententiȩ
subrunctum sit. Uiii enim ba
bernacula benoth. A melius
nisi fallor faceret interpres
si socoth latine tab̃nacła uer¬
teret. ⁊ nom̃ idoli benoth abso¬
lute poneret. ⁊ sic̃ insequen¬
tib dr manifeste. hiautem qͥ
erant de safaruaim combure¬
bant filios suos igni ad reme¬
lech ⁊ anamalech diis sefar¬¬
uami. ubi ostendit᷑ ad reme¬
lech & anamalech idola fuisse
urbis sapharaun. Ita uidetur
cons equens ut energel cute¬
ar ⁊ tartha idola fuerint he¬
emath. ⁊ arphat̃.

Expanded text:
qui de Babylonia transierant. Asima quoque oppidum quod aedificaverunt, qui ad eam venerant de Emath. Nebaaz etiam, et Tartha civitates, quas Hevaei in eadem Judaeae terra condiderunt. Videturposse vocabula intelligi, quia cum dictum esset, et unaquaeque gens fabricata est Deum suum, quasi ad expletionem sententiae subjunctum est: Viri enim Babbernacula Benoth. Et melius, ni fallor, faceret insi Socoth Latine in tabernacula verteret, et nomen idoli Benoth absolute poneret; et sicut in sequentibus manifeste dicitur: Hi autem qui erant de Sepharvaim, comburebant filios suos igni Adramelech et Anamelech diis Sepharvaim; ubi ostenditur Adramelech et Anamelech idola fuisse urbis Sepharvaim. Ita videtur consequens, ut etiam Nergel Cutheaz et Thartha, idola fuerint HeHemath et Arphat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽqm̃ is ultm anm erat. Qs¬
tatione faciebant. Nam illi
ultimo anni sui mensi suꝑ¬
fiuos mͣtseeebant dies. Ue¬
rum una re a grecis diffe¬
rebant. Nam illi confectoul¬
timo m̃se. romani ñ confee¬
to febrdarios postꝰ nnc santa¬
mum ⁊ t̃c̃ium diem eiꝰ int̾¬
alabant terminalibus

Expanded text:
m is ultimus anni erat, qtatione faciebant, nam illi ultimo anni sui mensi superfluos interserebant dies. Verum una re a Graecis differebant. Nam illi confecto ultimo mense, Romani non confecto Februario sed post vicesimum et tertium diem eius intercalabant, Terminalibus
Abbreviated transcription (Latin):
exinde sit er¬
lider eidem
sit suecisui¬
in p̃fata chori
⁊ p̾cextati disputatione. un¬
de ⁊ ista decerpsimꝰ qͥscrne
uult inueniet. landem gaiꝰ
iuliꝰ cesar imitatꝰ egyptios¬
ad numertim solis annum
sic̃ hodie seruat᷑ instituit.x.
uidelicet dies obseruationi
diacum lustrat efficerent. &
ne quadrans deẽẽt. statuit
qui curabant mensibus ac

Expanded text:
exinde sit errque eidem sit succursupraefata Hori et Praetextati disputatione, unde et ista decerpsimus, qui scire vult inveniet. Tandem Caius Julius Caesar, imitatad numerum solis annum, sicut hodie servatur, instituit; decem videlicet dies observationi diacum lustrat, efficerenne quadrans esset, statuit qui curabant mensibus ac
Abbreviated transcription (Latin):
genii exercendi. qͣm¬
ludi agendi gr̃a. fig̃a¬
ri. Que litteris quis singillatĩ
exp̃ssis. u̾ba qͦ eiedem litteris cõ¬
tineant᷑. alteri qui hanc ꝗa
nouerit industriam.tam ⁊ si
ꝓcul posito. legenda atq intel¬
o uncessaria queq ꝑ hec occul¬
n tius innuendo significãs
uł imꝑitos quosq quas dti¬
mando deludens Cuiꝰ ordo lu¬
liuił ioquese tali est. sumpͥ¬
mam al fabeti utcam intima¬
reeeupis. ium manu teneto.
si amicum inter insidiatores
positum. ut caute se agat ã¬
monere desideras.iii.⁊i.⁊xx.
ostende.Huiꝰ nanq ordinis
litte̾ caute age significãt. Po¬
test ⁊ ita scrabi. si caisa retrl¬
tior etigat. Sed hec gretorum
compoto. litterasq facilius
dioci. Simul atq agi
possunt qui nonut¬
geminatis uos nu¬
meros solent e¬
mere literis. uerũ
toto alsabet sui mune¬
tere innumerorum¬
figuras espenso. tres qui plꝰ
sunt numeros notis singuł
depingunt. eundem pͣenenu¬
meri figurandi quam scͥben¬

Expanded text:
genii exercendi qludi agendi gratia figurari: qua litteris quis singillatim expressis verba, quae iisdem litteris contineantur, alteri qui hanc quoque noverit industriam, tametsi procul posito, legenda atque intelcessaria quaeque per haec occultius innuendo significans, vel imperitos quosque quasi divinando deludens. Cujus ordo ludi vel loquelae talis est: cum primam alphabeti litteram intimare cupis, unum manu teneto: si amicum inter insidiatores positum, ut caute rem agat, admonere desideras: III, et I, ostende. Hujus namque ordinis litterae, Caute age, significant. Potest et ita scribi, si causa secretior exigat. Sed haec Graecorum computo litterisque facilius disci simul atque agi possunt, qui nongeminatis suos numeros solent emere litteris, verum toto alphabeti sutere in numerorumfiguras expenso, tres qui plus sunt numeros notis singulis depingunt, eumdem pene numeri figurandi, quem scriben
Abbreviated transcription (Latin):
nulla int̾stante mora litt̾as
sciunt. Uerum hec haetenꝰ cus
Nunc ad tempora quantum
ipse temporum coriditon
ordinatorq dominꝰ aditiua¬
re dignabitur: exponen da

Expanded text:
nulla interstante mora, litteris sciunt. Verum haec hactenus. Nunc ad tempora, quantum ipse temporum conditor ordinatorque Dominus adjuvare dignabitur, exponenda
Abbreviated transcription (Latin):
ris parte complebis. Decies aũ
centena milia cum dicis: am¬
bas sibi manꝰ. insertis inuicẽ
digitis implicabi. Esic ala
decurrens: qͥ qm̃ speciauite.
ad pache rationem ꝑtinet. cũ
adhanc ex ordine uentumtn¬
erit oportuius explicabit᷑.¬

Expanded text:
ris parte complebis. Decies autem Centena millia cum dicis, ambas sibi manus, insertis invicem digitis implicabis. Est et decurrens: qui, quoniam specialiter ad Paschae rationem pertinet, cum ad hanc ex ordine ventum fuerit, opportunius explicabit
Abbreviated transcription (Latin):
ganm ⁊ curuatum ad palmã
inclinabis. Cum dicis .lx. ꝑol.¬
licem ut supͣcuruatum indi
ce clnflexo diligenter a
fronte p̃einges. Cum dicis
flexum pollice immisso super
implebis. ungue dumtaxat
illiꝰ erecto. trans medium in¬
dicis artum. sum dicis. lxxx.
indicem ut supͣ circumflexũ.
pollice. in longum tenso nm¬
plebis. ungue uidelicet illius
in medium indicis artum in¬
fixo. Cum dicis nõnaginta. in¬
dicis inflexi unguem. radiei
pollicis erecti infiges. Hacterꝰ
facies.cc. in dext̾a: qͦmͦ .xx. in
leua. ccc. in dext̾̃a
dem m᷑ ce cȩtera. usq ad. decce
Item mille in dext̾a: Sis. ido ꝑcum lictͥam¬

Expanded text:
gammae curvatum ad palmam inclinabis. Cum dicis sexaginta, pollicem ut supra curvatum indice circumflexo diligenter a fronte praecinges. Cum dicis  circumflexum pollice immisso super implebis, ungue duntaxat illius erecto trans medium indicis artum. Cum dicis octoginta, indicem ut supra circumflexum pollice in longum tenso implebis, ungue videlicet illius in medium indicis artum infixo. Cum dicis nonaginta, indicis inflexu unguem radici pollicis erecti infiges. Hactenus facies, CC in dextera quomodo XX in laeva, CCC in dextera dem modo et caetera usque ad CCCC. Item mille in dextera quomodo unum in la
Abbreviated transcription (Latin):
taxat solo qͥ medicꝰ appellat᷑ m
medium palme fixo. Cũ dicis
.uii: minimum solum. cet̾is
int̾im leuatis. suꝑ palme radi¬
cem pones. Iuxta queni cum
dicis octo: mecducum. sum
dicu nouemiudicum e
regione compones. Cum dicis
decem: unguem induiciin me¬
dio figes artu pollicis. Cum
dicis .xx: summitatem pollicis
int̾ medios indicis. ⁊ impu¬
diuutꝰ immitces. Cum dicis
ces: ambob duntaxat erectis.
Cum dicis qͥnqͣginta: pollicẽ¬

Expanded text:
taxat solo, qui medicus appellatur, in medium palmae fixo. Cum dicis septem, minimum solum, caeteris interim levatis, super palmae radicem impones: juxta quem, cum dicis octo, medicum; cum dicis novem, impudicum e regione compones. Cum dicis decem, unguem indicis in medio figes artu pollicis. Cum dicis viginti, summitatem pollicis inter medios indicis et impudici artus immittes. Cum dicis ces, ambobus duntaxat erectis. Cum dicis quinquaginta, pollice
Abbreviated transcription (Latin):
Porro .x. cum diciᷤ.
leuam medio pectoris stipinã
appones digitis tantum &o
collum erectis. Xx. cum diciᷤ
late suꝑpones. Xxx.cum
dicis: eadem ꝓna s erecta pol¬
pectoris immittes. Xl. cum di
dicis: eãdem ꝓnͣa. fem᷑ leuũ
desuꝑ comp̃hendes. lxx. cũ
dicis earidem supirã femori
suꝑpones. Lxxx. cum dicis:
eandem ꝓnam femori suꝑpo¬
nes.Te.cum dicis: eadẽ lum¬
bos app̃hendes. pollice ad in

Expanded text:
Porro X cum dicis, laevam in medio pectori supinam adpones, digitis tantum ad collum erectis. XX cum dicis, late superpones. XXX cum dicis, eadem prona sed erecta polpectoris immittes. Quadragintadicis, eadem prona femur laevum desuper comprehendis. LXX cum dicis, eamdem supinam femori superpones. LXXX cum dicis, eamdem pronam femori superpones. XC cum dicis, eamdem lumbos apprehendes, pollice ad in
Abbreviated transcription (Latin):
bini. decꝰ.⁊ remanent duo duaᷤᷤ
horas ⁊ totisem punctos t̾cia
luna lucet.Item ubi ad decimã
quadrais Uiii. horas: lucet
decima luna. Et ne argumen¬
tum dubium fore arbitreris.
nox luna candet exqure. Mol¬
ꝑ .u. quinquies duodeni. sexaiᷤ.
Duodecim horas id ẽ noctem
Item sinosseuis. sexta decima ⁊
luceant lune. recole ꝑsinglas
de comp ut andi crepi ¶Crepido¬
tusinem strue. Uerbi etorie¬
gratia.Si nosse uis .xx. aluei.¬
.u. quamdiu luceat luna. dici¬

Expanded text:
bini decus, et remanent duo; duas horas et totidem punctos tertia luna lucet. Item ubi ad decimam quadrais; octo horas lucet decima luna. Et ne argumentum dubium fore arbitreris, nox luna candet exquire; mul quinquies duodeni sexais; duodecim horas, id est, noctem Item si nosse vis, sexta decima etluceant lunae, recole per singulas de computandi crepidinem strue. Verbi gratia, si nosse vis vigesima quinta quam diu luceat luna, dici
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾es. quo luna cuiꝰcunq eta¬
tis quot horis luceat exploret᷑
Quia enim pͥma inquiunt qͣ¬
tuor punctos luceat. adicitur
hic iiiierus a seda luna usq¬
ad plenilumium cotidie. detra¬
hiturq ddehne pͥarib spaciis
in diminutionem. ¶ ideo si
nosse uis luna sccła quot horas
luceat. multiplicaᷤ piiii duo. fi¬
unt octo. Parcire ꝑ .u. quia .E.¬

Expanded text:
veteres quo luna cujusque aetaveteres quo luna cujusque aetatis quot horis luceat exploretur, quia enim prima luna, inquiunt, quatuor punctos lucet, adjicitur hic numerus a secunda luna qad plenilunium, detrahiturque dehinc paribus spatiis in diminutionem. Et ideo si nosse vis luna secunda quot horas luceat, multiplica per quunt octo; partire per quinque
Abbreviated transcription (Latin):
hebes ẽ. ut absꝙ oi¬
lune cursum scire uoluerit. in¬
ł antiali
uidet libello. iuxta curgum
distincta lunarem. ubi duoᷤ lu¬
ne circuitꝰ. id est quinqͣgenos
ce nouenos dies t̃na tenental¬
fabeta. Q quamcunq litteram
luna in hadeuate sermel habet.
modonoratam. in eadem semꝑ
etate hab̃e non desinit. nͥ forte
quod tam̃ raro accidit. embo¬
lismoꝵ hee ratio immutet.U̾b
gr̃a. anno t̾cio cicli decenno¬
uenalis. limna q̃ .xxx. dies habi¬
tuisa ẽ. semꝑ ab  nudo incipit.
Seda est in b. t̾cia. in.ͣ. similit̃
nuͣdis. id est nullo puncto anno¬
tatis. ⁊ sic ex ordine. sua litta¬
queq sertiat etatem lunȩ.Itẽ
luna qͦ unde .xxxͣ. dies habit᷑a
est ab.l. scibuo ato incipiens
scda semꝑ in .m. t̾cia in .n. simi¬
lifigura notatra⁊sic ex ordine
recurrens lina suam cuuiq re.
stituit ȩcatem. Discernendi e.¬
nim gr̃a. pͥmum de t̾nis alpha¬
betum nudis ittrimͣq litt̾is.
sedm subno tati ᷤ tercium suꝑ¬

Expanded text:
hebes sit, ut absqe cursum scire voluerit, ins annali videlicet libello juxta cursum distinata lunarem, ubi duos lunae circuitus, idest quinquagenos, et novenos dies terna tenet Alphabeta. Et quamcumque literam luna in hac aetate semel habet, modo notatam in eadem semper aetate habere non desinit, nisi forte quod tamen raro accidit, embolismorum haec ratio immutet; v. g. anno tertio cycli decemnovennalis luna quae 30 dies habitura est, semper ab A nodo incipit, secunda est in B, tertia in C similiter nodis, idest nullo puncto  adnotaris. Et sic ex ordine suae litque servat aetatem lunae. Item luna, quae undetriginta dies habitura est, ab l subnotato incipiens, secunda semper in m, tertia in n, simili figura notatis, et sic ex ordine recurrens luna suam cuique litterae restituit aetatem. Discernendi enim gratia primum de ternis alphabetum nudis utrinque litteris, secundum subnotatis, tertium super
Abbreviated transcription (Latin):
quat̾niuies. Quatuor gͦ horis
tum tempore equinoetialile¬
grtima fixum statione plabit᷑¬
uerum longissimis in brenna
nõctibꝰ uł item estate breuissi¬
mis quaꝵs alias .xii. horarũ
spacium longe transcendere.
alias nequaquam adhoc per¬
tmgere posse constat. qͣratiõe
luiam.xii.horas lucere cre¬
damus. nisi forte putamus¬

Expanded text:
quaternivies; quatuor ergo horis entum tempore aequinoctiali legitima fixum statione perlabitunoctibus, vel item aestate brevissimis, quarum alias duodecim horarum spatium longe transcendere, alias nequaquam ad hoc pertingere posse constat, qua ratione lunam duodecim horas lucere credamus, nisi forte putemus
Abbreviated transcription (Latin):
ideoso annis: multipli¬
tur annoꝵ. qͣ tandem repli¬
cata totꝰ solaris lunaris q¬
cursꝰ ordo inse suasuestigia
reuoluit᷑. eundem decenno¬
uenalis lunarisq cieli an¬
num. eas dem epactas lune.
solis qͦq dies concurrentes
dominici paᷤche diẽ ac lunã
ipssiꝰ ex oroie restiuens. E¬

Expanded text:
itur annis, multipltur annorum. Qua tandem replicata, totrecursus ordo in se sua per vestigia revolvitur, eandemque decennovenalis lunarisque cycli annum, easdem epactas lunae, solis quoque dies concurrentes,dominicae Paschae diem ac lunam ipsius ex ordine restituens.
Abbreviated transcription (Latin):
ior qͥa tͣnstulit omnem ihe¬
rus alem.⁊ uiniuis os pͥncipes.
⁊ omnes fortes ex̾citꝰ. decẽ mi¬
lia incaptiuitatem. addidit
scͥptura dicens: ⁊ omnem ar¬
tificem ⁊ clusorem: hoc est
quod supra eidem popłoisrł
phylistiim regnantes fecisse nar¬
rantur: cum dr. Porro faber fer
terra isrł. Cauerant enĩ phyli¬
tes fabros ferrarios hebrei ar¬
ma ad repugnandum facereñ.
ita nẽ caldei destructa irłm.
& uastata omni t̾ra ꝓmissioĩs.
satagt̃ ut nullꝰ in ea remaneat
artifex : nuliꝰ clusor qui uel fe¬
data urb̃ mȩnia componere.
uł possit resarure dirupta:.
nichilum ualeat ultͣ. uł illiꝰ
ciuitatis utilitatib ꝓficiat.
Eiꝰtam deflendȩ hystoriȩ. qͥa
uultum negligentiȩ nostri
demporis congruit. ñ opinor
allegoriam ẽẽ reticendam. Con
ciuitatem xp̃i. id est eccłiam
sc̃am: babilon seu caldei siue
phylistei ciuitatem diaboli.
id est omnium malignoꝵ si¬
ue hominum seu angłorũ
multitudinem designant.

Expanded text:
nstulerit omnem Jerusalem, et universos principes, et omnes fortes exercitus, decem millia, in captivitatem; addidit Scriptura, dicens: Et omnem artificem et clusorem. Hoc est quod supra eidem populo Israeli Philisthiim regnantes fecisse narrantur, cum dicitur: Porro faber ferrterra Israel. Caverant enim Philites fabros ferrarios Hebraei, arma ad repugnandum facerent; ita nunc Chaldaei, destructa Jerusalem et vastata omni terra repromissionis, satagunt ut nullus in ea remaneat artifex, nullus inclusor, qui vel foedata urbis moenia componere, vel possit resarcire dirupta; nihilum valeat ultra, vel illius civitatis utilitatibus proficiat. Cujus tam deflendae historiae, quia multum negligentiae nostri temporis congruit, non opinor allegoriam esse reticendam. Conscivitatem Christi, id est, Ecclesiam sanctam; Babylon autem et Chaldaei sive Philisthaei, civitatem diaboli, id est, omne malignorum sive hominum seu angelorum multitudinem designant
Abbreviated transcription (Latin):
aliquot annos. ut hieme estiui.
⁊ cȩt̾a estate. hyb̃ni menses occur¬
rant. Nam ꝑ .ccc lxiiͦi. annos
& contr a in .k. solsticiorum. eue¬
niant equinoctia: id ẽ. cum
debeat ẽẽ equinoct̾ium u̾nale.
appareat solsticium brumale.
est solsticium estiuum: occur¬
rat equinoctium uernum qͦd
ẽẽ debet . xii.k. apͥł. Sicq in ce¬
teris eueniet anni dieb. Ad
hũc euitandum erroremꝰ. bis¬
sextilis dies .iiii. semꝑ anno in¬
terkalat᷑. Hoc ueluti quodam
fundamento inueniendorum
sequentium argumentorum
p̃locato: ad ips a iam explican¬
da. que hinc conficiuntur. ac¬
cedamus argumenta:.ii.

Expanded text:
aliquot annos ut hieme aestivi, et contra aestate hiberni menses occurrant. Nam per CCCLXIV annos et econtra in solstitiorum eveniant aequinoctia, id est, cum debeat esse aequinoctium vernale, appareat solstitium brumale, est solstitium aestivum, occurrat aequinoctium vernale, quod esse debet XII Kal. April. Sicque in caeteris eveniet anni diebus. Ad hunc evitandum errorem bissextilis dies quarto semper anno intercalatur. Hoc veluti quodam fundamento inveniendorum sequentium argumentorum praelocato, ad ipsa jam explicanda, quae hinc conficiuntur, accedamus argumenta.
Abbreviated transcription (Latin):
xix. De mare er eo¬
ix Deuasis decẽ ⁊ luteribus¬
cta sint uasa domꝰ domini¬
xxii. De altari utro q
De mensis decem aureis do¬
mus domini.
De decem candelabris¬
axx. De cardinib ostioꝵ ce ꝑfec¬

Expanded text:
mare aereo. De basibus decem, et luteribuscta sunt vasa domus Domini. De altari utroque. De mensis decem aureis domus Domini. De decem candelabris. De cardinibus ostiorum, et perfec
Abbreviated transcription (Latin):
deinde uirtutum sp̃ialium
latitudo ẽ adornanda in oꝑe.
aAlioqͥn qͥd utilitatis habeat
decor marmoris p̃cios issimi.
lignoꝵ tabulis obtectꝰ. si non
misticum aliquid tacite signi¬
ficat: ac bonors amplitudinẽ
oꝑum fortitudine ficħ inteme¬
ratȩ suffulciendam eẽ. doce¬
at: Abies uͦ ꝓpt̃ altitudinem
sui.& robur durabile ñtem
excellentem ñ incongrue de¬
monstrat. durq aut̃ lamine
quȩ marmori ac tabulis fc̃
abiegnis suꝑpositȩ: ipsa est
latitudo caritatis de corde
puro.⁊ conscientia bona. &
fide ñ ficta. Quȩ.Siẽ aurum
eȩt̾is eximior uͥtutib in tẽplo
di singłari luce refulget. Uñ
bene paulꝰ apłs cum pluri¬
ma uͥtutum bona. que hu¬
milib corde eẽnt seruanda.
qͣsi pauimenti ornatꝰ enume¬
raret dicens. induite uos gͦ
sic̃ electi di. sci & dilecti. uisce¬
ra miscđiȩ. benignitatem.
humilitatem. patientiam.

Expanded text:
deinde virtutum spiritualium deinde virtutum spiritualium latitudine est adornanda in opere; alioquin quid utilitatis habebat decor marmoris pretiosissimi lignorum tabulis obtectus, si non mysticum aliquid tacite signaret, ac bonorum amplitudinem operum fortitudine fidei intemeratae suffulciendam esse docebat? Abies vero propter altitudinem sui, et robur durabile, mententiae excellentem, non incongrue demonstrat. Auri autem laminae, quae marmori ac tabulis sunt abiegnis superpositae, ipsa est latitudo charitatis, de puro corde, et conscientia bona, et fide non ficta; quae sicut aurum caeteris eximior virtutibus, in templo Dei singulari luce refulget. Unde bene Apostolus, cum plurima virtutum bona, quae humilibus corde essent servanda, quasi pavimenti ornatus enumeraret, dicens: Induite vos ergo, sicut electi Dei, sancti et dilecti, viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, p
Abbreviated transcription (Latin):
omni loco. Et texit pauim̃tũ
tabulatis abiegnis. Hoc quomͦ
fact̾um sit plemꝰ in libro para¬
lipomenon explicat: ubi scͥp.¬
tum ẽ. Strauit qͦq pauim̃tũ
templi p̃ciosissimo marmore
stratum decore multo. Unde
patet. qͦd tabulas abiegnas qͥ¬
b pauimentum tegeret neqͣꝙͣ
in t̾ra posuit: s pͥmo illud mar¬
more ꝓtexit: ac deinde tabłas
suꝑposuit: ac t̾cium his duobꝰ
auriuestitum suꝑaddidit:
ut in sequentib legit᷑. Siet
aut̃ altitudo parietis in altũ
exurgens.atq usq ad laqͦaria
electi ad regnum cȩleste ꝑue¬
niunt. uł certe ipsos electoꝵ
choros sibimet ꝑtempora ua¬
riantia succedentes significat.
ita ȩqͣlitas pauĩti. concordẽ
eoꝵdem humilitatem. qua in
demporal adhuc uita positi
socialit̃ inuicem caritate die¬
tante conu̾sant᷑ ñ immerito
idemq marmor mox tabulis¬
dectum abiegnis: qͥa nimirũ
uita iustoꝵs pͥmo fidi firmita¬
te p̃munienda in corde: ac

Expanded text:
omni loco. Et texit pavimentum omni loco. Et texit pavimentum tabulatis abiegnis. Hoc quo modo factum sit, plenius in libro Paralipomenon explicat, ubi scriptum est: Stravit quoque pavimentum templi pretiosissimo marmore stratum decore multo . Unde patet quod tabulas abiegnas quibus pavimentum tegeret, nequaquam in terra posuit, sed primo illud marmore protexuit, ac deinde tabulas superposuit, ac tertium his duobus auro vestitum superaddidit, ut in sequentibus legitur. Sicut autem altitudo parietis in altum exsurgens, atque usque ad laquearia electi ad regnum coeleste perveniunt, vel certe ipsos electos choros sibimet per tempora variantia succedentes significat; ita aequalitas pavimenti concordem eorumdem humilitatem, qua in temporali hac vita positi socialiter invicem, charitate dictante, conversantur, non immerito idemqtectum abiegnis; quia nimirum vita justorum primo fidei firmitate praemunienda in corde, ac
Abbreviated transcription (Latin):
cituri st̃ iustos: quiq in sũmo
domꝰ d̃i cacuoꝯine locati do¬
centur. & portant᷑ ab aliis: s qͦs
doceant qͦrumue fragilitatem
tolerent. ipsi ñ hñt. Qui uide¬
licet parietes intͥnsecꝰ tabula¬
tis cȩdranis oꝑiunt᷑: cum cor¬
da fidelium amore uirtutum
redundant. Sic̃ enim cędri na¬
tura ꝑfectos homines ut supͣ
docuimꝰ typice denunciat:
ita etiam locis oportunis celsi¬
tudines uirtutum quib ad
eandem ꝑfectionem uenitur
non immerito designat. legun¬
tur aut̃ omnia lignis apaui¬
mento domꝰ usq ad summita¬
tem parietum & usq ad laq̃a¬
ria: cum electi a pͥmis fidei
fundam̃tis. usq ad ꝑfectionẽ
bonȩ oꝑationis. &usq ad in¬
gressum patͥe cęlestis. bonis
insudare ñ desistunt oꝑib:
cum a pͥmis iustis usꝙ ad ulti¬
mos in consummatione scłi.
om̃s uirtutib student. Quaꝵ
m̃ito. iure ualeant ꝓtestari.
qͥa xp̃i bonꝰ odor sumꝰ deo in

Expanded text:
cituri sunt, justos, qui quasi in summo cituri sunt, justos, qui quasi in summo Dei domus cacumine locati docentur, et portantur ab aliis, sed quos doceant, quorumve fragilitatem tolerent ipsi non habent; qui videlicet parietes intrinsecus tabulatis cedrinis operiuntur, cum corda fidelium amore virtutum redundant: sicut enim cedri natura perfectos homines, ut supra docuimus, typice denuntiat, ita etiam locis opportunis celsitudinem virtutum, quibus ad eamdem perfectionem venitur, non immerito designat. Teguntur autem omnia lignis a pavimento domus usque ad summitatem parietum, et usque ad laquearia, cum electi a primis fidei rudimentis usque ad perfectionem bonae actionis, et usque ad ingressum patriae coelestis bonis insudare non desistunt operibus, cum a primis justis usque ad ultimos in consummatione saeculi omnes virtutibus student, quorum merito jure valeant protestari, quia Christi bonus odor sumus Deo in
Abbreviated transcription (Latin):
domus intͥnsecꝰ tabulatis ce¬
drinis. a pauimento domꝰ
usq ad summitatem parie¬
tum: & usq ad laquearia oꝑ¬
uit lignis. Intͥns ecꝰ quidem do¬
mus cedro erat uestita. Nam
forins ecꝰ tanto ntore lapis ip¬
se de qͦ facta erat fulgebat: ac
si calculo ẽẽt candido tecta.lux¬
ta sensꝰ uͦ mysticos: parietes
templi sunt popłi fidelium.
ex qͥbꝰ sc̃a uniũs alis eccłia con¬
sistit. Quoꝵs dilatationem per
orbem latitudo des ignat pari¬
etũ: spemuͦ ⁊ intentionem om¬
nem ad cȩlestia erect̃am altitu¬
do. Uel certe altitudo parietis
qͣ ex ordinib lapidum suꝑ in¬
uicem positis constat. p̃sentis
ꝑ tempoꝵs curricła succeduns
seseq inuicem portantes. le
erudiunt᷑ magistri. rursum
ipsi alios erudiunt: quasi suꝑ
inuicem positis ordinib qͥq
lapidum uiuoꝵ in domo di
sic ab aliis fixa constantia
portant᷑. ut ad portandos ali¬
os ceipsi sufficiant. usq ad ul¬
dimos qui infine mundi nas¬

Expanded text:
domus intrinsecus tabulatis cedomus intrinsecus tabulatis cedrinis, a pavimento domus usque ad summitatem parietum, et usque ad laquearia operuit lignis. Intrinsecus autem domus cedro erat vestita. Nam forinsecus tanto nitore lapis ipse, de quo facta erat, fulgebat, ac si calculo candido esset tecta. Juxta sensus vero mysticos, parietes templi sunt populi fidelium, ex quibus sancta universalis Ecclesia consistit, quorum dilatationem per orbem latitudo designat parietum, spem vero et intentionem omnem ad coelestia erectam altitudo. Vel certe altitudo parietis, qui ex ordinibus lapidum super invicem positis constat, praesentis per temporum curricula succedunt, seseque invicem portantes, legerudiuntur magistris, rursum ipsi alios erudiunt, quasi super invicem positis ordinibus, quique lapidum vivorum in domo Dei, sic ab aliis fixa consportantur, ut ad portandos alios et ipsi sufficiant, usque ad ultimos, qui in fine mundi nas