comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pulchro: ut qͦd dedicauit infundam̃to.
hoc ꝓmitteret domui: Indño nr̃o uesꝑe
fuit. quia sepultus ẽ: et matutinum. qͥ a
resurrexit tercia diez Sepultus es et tu
uesꝑe inparadiso: et resurrexisti tercia
die Quomͦ tercia die : Si scłm cogites.
unus dies ẽ. ante legem: scđs sublege:
tercuis sub gr̃a. Quod triduo illo ostñ¬
dit caput tuum: hoc triduo scłi osten¬
dit᷑ inte Quando: Inmatutinum :¬
Sꝑandum ẽ letandum ẽ: s ꝑferendum
ȩternum: Inqua abundantia drcit ho¬
mo. non mouebor inȩternum: Intelli¬
gimus fr̃s: ꝑsonam hominis humilis:
Quis hic habet abundantiam: Nemo:
Habundantia hominis que ẽ Trumna:
calamitas: Sed diuites habent habun¬
tiam: Pus egent: quanto plus habent:
Desideriis uastantur: cupiditatib dissi¬
pantur: timorib cruciantur: tristicia
contabescunt: Quȩ iuli habundantia
erat. quando constitutus ẽ. homo inpa¬
radiso: quando illi nichil deerat: qñdo

Expanded text:
pulcro , ut quod dedicavit in fundamento, pulcro , ut quod dedicavit in fundamento, hoc promitteret domui. In Domino nostro vespera fuit, qua sepultus est; et matutinum, quo resurrexit, tertio die: sepultus es et tu vespere in paradiso, et resurrexisti tertio die. Quomodo tertio die? Si saeculum cogites, unus dies est ante Legem, secundus sub Lege, tertius sub Gratia. Quod triduo illo ostendit caput tuum, hoc triduo saeculi ostenditur in te. Quando? In matutino sperandum est, laetandum est; sed perferendum aeternum. In qua abundantia dixit homo: Non movebor in aeternum? Intelligimus, fratres, personam humilis hominis. Quis hic habet abundantiam? Nemo. Abundantia hominis quae est? Aerumna, calamitas. Sed divites habent abundantiam? Plus egent quanto plus habent: desideriis vastantur, cupiditatibus dissipantur, timoribus cruciantur, tristitia contabescunt: quae illis abundantia? Abundantia erat, quando constitutus est homo in paradiso, quando nihil deerat illi, quando
Abbreviated transcription (Latin):
inorando gemitus: Seme dep̃sentib.
psalle defitturis: Ora de re. psalle despe.
espe demorabit᷑ fletus. Qͥd ẽ. uesꝑe demorabit᷑
let᷑: uesꝑe fit: qñ sol occidit. Occidit sol abhoĩe
idc̃ lux illa iusticie. presentia di Ideo qͣn¬
do expulsus ẽ. adam. qͥd dict̾um est in
genesi: Cum de ambularet dñs in
paradiso: Aduesperum deambulabat
ds̃: Iam uie peccator texerat se intra
lignum: nolebat uidere faciem dñi. ad
quẽ gaudere consueuerat: O cciderat
illi sol iusticiȩ: non gaudebat ad presen¬
tiam dĩ: Inde inchoataͤ omĩs uita ista
mortalis: uesꝑe demorabitur fletus:
iueris infletu. ogenus humanum: na¬
sceris enim deadam Etsic ẽ factum
E nos exadam sumus Et quotquot cre¬
arunt filios & creaturi sunt. ex adam
sunt: ex quo et ipsi creati sunt Uespe
demorabitur fletus. & inmatutinum lȩ¬
cia: quando ceꝑit oriri lux fidelib. que
occiderat peccatorib: Nam ideo et dñs

Expanded text:
in orando gemitus. Geme de praesentibus, in orando gemitus. Geme de praesentibus, psalle de futuris: ora de re, psalle de spe. Vespere demorabitur fletus. Quid est, Vespere demorabitur fletus? Vespera fit quando sol occidit. Occidit sol ab homine, id est lux illa justitiae, praesentia Dei. Ideo quando expulsus est Adam, quid dictum est in Genesi? Cum deambularet Deus in paradiso; ad vesperam deambulabat Deus: jam ille peccator texerat se intra lignum, nolebat videre faciem Dei , ad quam gaudere consueverat: occiderat illi sol justitiae, non gaudebat ad praesentiam Dei. Inde inchoata est omnis vita ista mortalis. Vespere demorabitur fletus. Diu eris in fletu, o genus humanum: nasceris enim de Adam, et sic est factum; et nos ex Adam sumus, et quotquot crearunt filios, et creaturi sunt, ex Adam sunt, ex quo et ipsi creati sunt. Vespere demorabitur fletus: et in matutinum exsultatio: quando coeperit oriri fidelibus lux, quae occiderat peccatoribus. Nam ideo et Domin
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sperate menbra cȩtera quod uide¬
tis incapite Hoc sperate menbra: quod
credidistis incapite: Prouerbium est
antiquum et uerum Ubi caput: et ce¬
tera menbra: Ap̃c incelum ascendit.
quo nos secuturi sumus: Non remansit
apud inferos: resurrexit: iam non morit᷑.
Cum resurrererimus & nos:iam non mo¬
riemur: has gͦ ꝓmissiones habentes:
psallite dño scĩ eius. Et confitemini
memoriȩ sanctitatis eius Quid ẽ. con¬
fitemini memoriȩ: Obliti enim eratis
eum: s ipse uos non ẽ. oblitus Qm̃ ira¬
mindignatione eius: et uita inuolunta¬
te eius: Ira inindignatione peccatori:
qua die ederitis. morte moriemini:
Tetigerunt: mortui sunt. dimissi depa¬
radiso: quia ita in indignatione
tor dignus: nͥ supplicio: Uitam dedit
Et si impiis uitam donauit: quid seruat
fidelibus: Uespere demorabitur fletꝰ.
Noli timere quia dixerat nobis. psallite:
et hic gemitus ẽ: Inpsallendo exultatio:

Expanded text:
hoc sperate membra caetera, quod videhoc sperate membra caetera, quod videtis in capite; hoc sperate membra, quod credidistis in capite. Proverbium est antiquum et verum: Ubi caput, et caetera membra. Christus in coelum ascendit, quo nos secuturi sumus: non remansit apud inferos, resurrexit, jam non moritur; cum resurrexerimus et nos, jam non moriemur. Has ergo promissiones habentes, Psallite Domino, sancti ejus: et confitemini memoriae sanctitatis ejus. Quid est, confitemini memoriae? Obliti enim eratis eum, sed ipse vos non est oblitus. 15. indignatione ejus, et vita in voluntate ejus. Ira in indignatione peccatori: Qua die ederitis, morte moriemini . Tetigerunt, mortui sunt, dimissi de paradiso, quia ira in indignatione tor dignus, nisi supplicio? Vitam dedit. Et si impiis vitam donavit, quid servat fidelibus? 16. Vespere demorabitur fletus. Nolite timere, quia dixerat nobis, Psallite; et hic gemitus est: in psallendo exsultatio,
Abbreviated transcription (Latin):
dentib: inimo ponitur fundamentũ.
Eccłia uero dei inimo posita: tendit. in
cȩlum: fundamentum ergo nr̃m ibi
ur̃a quia iam dedicatum ẽ fũdam̃tum
cap̃ nr̃m: audiamus breuiter psalmũ.
ne fundamenti: Ipsam dedicationem in¬
mͦ exꝑsona fundamenti: tunc dicetur ex
ꝑsona uniuersȩ domus: Quos ergo in¬
imicos: Iudeos: an potius diabolum &
angłos eius. qui confusi discesserunt
postquam dñs resurrexit: p̃positus mor¬
tis: doluit uictam mortẽ & non iocun¬
dasti inimicos meos suꝑ me: quia te
tabat: Hulnus tuum portabat: sana¬
turus te deuulnere tuo Sanata ẽ. aut̃
caro Quomͦ: Cum resurrexit. Audi
apłm: Nide ueram sanitatem: Absorta ẽ
ait mors inuictoria: Ubi ẽ mors acule
inferis animam meam: Non opus est
ut exponat̃ Saluum fecisti me a
descendentib inlacum. Qui sunt qui
descendunt inlacum: Om̃s peccatores:
mergentes inprofundum: Lacus c̃a. ꝓ
S quid dicit: Saluum fecisti me ade

Expanded text:
dentibus in imo ponitur fundamentum: dentibus in imo ponitur fundamentum: Ecclesia vero Dei in imo posita tendit in coelum. Fundamentum ergo nostrum iVestra, quia jam dedicatum est fundamentum nostrum, audiamus breviter Psalmum, ne fundamenti ipsam dedicationem inicitur modo ex persona fundamenti, tunc dicetur ex persona universae domus. Quos ergo inimicos? Judaeos, an potius diabolum et angelos ejus, qui confusi discesserunt, postquam Dominus resurrexit? Praepositus mortis doluit victam mortem. Et non jucundasti inimicos meos super me: quia tentabat, vulnus tuum portabat, sanaturus te de vulnere tuo. Sanata est autem caro. Quando? Cum resurrexit. Audi Apostolum, vide veram sanitatem: Absorpta est, ait, mors in victoinferis animam meam. Non opus est ut exponatur. Salvum fecisti me a descendentibus in lacum. Qui sunt qui descendunt in lacum? Omnes peccatores mergentes in profundum: lacus est enii sunt. Sed quid dicit? Salvum fecisti me a de
Abbreviated transcription (Latin):
cũ enim suum querit: ordinari querit.
quia pret ordinem ẽ. aqua suꝑ oleum.
Donec gͦ ueniat adordinẽ suum inqͥetus
motus ẽ: donec teneat locũ suum: Econtͣ
oleum funde subt̃ aqͣm. Uerbi grã. quẽ¬
admodum si uas cũ oleo cadat in aqͣm.
in abyssum. inmare. et frangat᷑: non se
patitur oleũ subter. Quomͦ aqua suꝑ
oleum missa. pondere suo adima locũ
suum querit: sic oleum subter aquã
fusum. pondere suo adsumma locum
suũ querit. Si ergo ita ẽ frs: quo ten¬
dit ignis & aqua: Ignis sursum fert᷑:
locũ suũ quent: et aqua locum suum
querit pondere suo: Lapis una petit::
et lignum et columne & terra: unde edi¬
ficantur domus iste. Deilo ergo sunt
genere rerum: que pondere suo deorsũ
feruntur Manifestũ ẽ. gͦ ideo iusum
acciꝑe fundamentũ. qͥa pondere suo
deorsum uersus feruntur: et nsi sit
qđ sustineat. totũ cadit: quia totum
adterrã uergit: Reb gͦ adima ten¬

Expanded text:
cum enim suum quaerit, ordinari quaerit: cum enim suum quaerit, ordinari quaerit: quia praeter ordinem est aqua super oleum. Donec ergo veniat ad ordinem suum, inquietus motus est, donec teneat locum suum. Contra, oleum funde sub aqua, verbi gratia, quemadmodum si vas olei cadat in aquam, in abyssum, in mare, et frangatur, non se patitur oleum subter. Quomodo aqua super oleum missa, pondere ad ima locum suum quaerit: sic oleum subter aquam fusum, pondere ad summa locum suum quaerit. Si ergo ita est, fratres, quo tendit ignis et aqua? Ignis sursum fertur, locum suum quaerit; et aqua locum suum quaerit pondere suo. Lapis ima petit, et lignum, et columnae, et terra, unde aedificantur istae domus: de illo ergo sunt genere rerum, quae pondere suo deorsum feruntur. Manifestum est ergo ideo deorsum accipere fundamentum, quia pondere suo deorsum versus feruntur; et nisi sit quod sustineat, totum cadit, quia totum ad terram vergit. Rebus ergo ad ima ten
Abbreviated transcription (Latin):
arserit: dampnum patiet᷑: Ipse autẽ
saluus erit: sic tam̃ quasi ꝑignem:
S aliud ẽ. igne ñ ledi: aliud ẽ ꝑignem
saluari & unde: Propter fundamen¬
tum: Non recedat ergo fundamentũ
fundamentum: hoc ẽ noli ante pone¬
re fenum fundamento. ut fenum ha
psum caput ẽ fundamentum: Sed
fundamentum deorsum solet esse.
caput autẽ sursum Intelligat sanc¬
titas ur̃a qͥd dicam: forsitan explica¬
bo in nomine iħu xp̃i Pondera gemi¬
na sunt. Pondus enim ẽ impetus qui¬
dam cuiusq rei: uelut conantis ad
locum suũ Hoc ẽ. pondus fers lapi¬
dem manu: pateris pondus ⁊ p̃mit
manum tuã: quia locum suũ querit:
Et iuis uidere quid querat: Subtrahe
manum: uenit adterrã. quiescit in
terra Puenit quo tendebat: inuenit
locum suũ Pondus ergo illud motus
erat quasi spontaneus: sine anima. sine
sensu: Sunt alia que sursũ uersus pe¬
tunt locum: Nanq si aquã mittas suꝑ
oleum: pondere suo inima tendit: Lo¬

Expanded text:
e autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Sed aliud est igne non laedi, aliud per ignem salvari. Et unde? Propter fundamentum. Non recedat ergo de corde funfundamentum, hoc est, noli anteponere fenum fundamento, ut fenum habipsum caput est fundamentum. Sed fundamentum deorsum solet esse, caput autem sursum. Intelligat Sanctitas Vestra quid dicam, fortassis explicabo in nomine Christi. Pondera gemina sunt. Pondus enim est impetus quidam cujusque rei, velut conantis ad locum suum: hoc est pondus. Fers lapidem manu, pateris pondus; premit manum tuam, quia locum suum quaerit. Et vis videre quid quaerat? Subtrahe manum, venit ad terram, quiescit in terra: pervenit quo tendebat, invenit locum suum. Pondus ergo illud motus erat quasi spontaneus, sine anima, sine sensu. Sunt alia quae sursum versus petunt locum. Namque si aquam mittas super oleum, pondere suo in ima tendit. Lo
Abbreviated transcription (Latin):
et pre angustia sp̃s gementes Quid
nob̾ ꝓfuit suꝑbia: et diuiciarũ iactan¬
tia quid contulit nobis: Transierũt¬
enim omĩa illa: tanquam umbra¬
mus: que mͦ intribulationib fabricat᷑.
Tẽ rect̾e dicet ppłs ille. exaltabo te dñe¬

Expanded text:
 prae angustia spiritus gementes: Quid nobis profuit superbia? aut divitiarum jactantia quid contulit nobis? transierunt omnia illa tanquam umbramus, quae modo in tribulationibus fabricatur; tunc recte dicet populus ille: Exaltabo te, D
Abbreviated transcription (Latin):
corpis: exeo uera anima. quia uera
officia animȩ Quid ergo: Qđ dñs
factus ẽ. infirmus ꝓpt̃ te ohomo qͥa
audis: non tibi compares dm̃ Et enĩ
creatura es. ille creator tuus: nec illũ
hominem tibi conferas quia ꝓpr̃ te¬

Expanded text:
corporis; ex eo vera anima, quia vera corporis; ex eo vera anima, quia vera officia animae. 4. Quid ergo? Quoniam Dominus factus est infirmus propter te, o homo qui audis; non tibi compares Deum Etenim creatura es, ille creator tuus. Nec illum hominem tibi conferas, quia propte
Abbreviated transcription (Latin):
preter peccatum Si enim multa ges¬
sit scđm corpus ex quo intelligatis qͥa
habuit corpus. ñ inmendacio s inueri¬
tate: ut puta quomͦ intelligimus qͥa
habuit corpus: Ambulauit: sedit:
dormiuit: comprehensus ẽ. flagellatꝰ
ẽ. colaphiratus ẽ crucifixus ẽ: mortu¬
us ẽ Tolle corpus: nichil horum fie¬
ri potuit: Quomͦ gͦ exhis indiciis co¬
gnoscimus ineuuangłio quia uerũ
corpꝰ habuit. sicut et ipse etiam post
resurrect᷑ionem dixit. palpate et ui¬
dete quia sp̃s carnem et ossa non ht̃
sic̃ me uidetis habere: qͦmͦ exhis reb¬
et exhis oꝑib credimus et intelligimꝰ.
et nouimus. quia corpus habuit dñs
iħs: sic et ex quibusdam aliis officiis
naturalib quia habuit animam Psu¬
rire. sitire: animȩ sunt ista Tolle ani¬
mam: corpus hȩc exanime ñpoterit:
Si falsa dicunt ista fuisse: falsa erunt
et ula quȩ decorpore credunt᷑ Si au¬
tem exeo uerum corpꝰ qͥa uera officia

Expanded text:
praeter peccatum. Si enim multa gespraeter peccatum. Si enim multa gessit secundum corpus, ex quo intelligamus quia habuit corpus non in mendacio, sed in veritate: ut puta, quomodo intelligimus quia habuit corpus? Ambulavit, sedit, dormivit, comprehensus est, flagellatus est, colaphizatus est, crucifixus est, mortuus est. Tolle corpus, nihil horum fieri potuit. Quomodo ergo ex his indiciis cognoscimus in Evangelio quia verum corpus habuit, sicut et ipse etiam post resurrectionem dixit: Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere : quomodo ex his rebus, ex his operibus credimus et intelligimus et novimus quia corpus habuit Dominus Jesus, sic et ex quibusdam aliis officiis naturalibus quia habuit animam. Esurire, sitire, animae sunt ista: tolle animam, corpus haec exanime non poterit. Sed si falsa dicunt ista fuisse, falsa erunt et illa quae de corpore creduntur: si autem ex eo verum corpus, quia vera officia
Abbreviated transcription (Latin):
ses fecerunt: et confirmatum ẽ. in ca¬
tholica fide. hominem illum quem
suscepit sapientia dĩ. nichil minus ha¬
buisse quam cȩteri homines quantũ ꝑ¬
tinet adintegritatem nature : qͣntũ
autem adexcellentiam ꝑsonȩ. aliud
quam cȩteri homines Nam ceteri ho¬
mines possunt dici participes uerbi
dĩ. hñtes uerbum di: nullus autẽ eoꝵ
potest dici uerbum dĩ. qđ dictu ẽ. ille
cũ dictum ẽ. uerbũ caro factum est.
on defuerunt etiã alii quidã exipso
errore uenientes: qui ñ solum mentẽ
dicerent. ñhabuisse illum hominem
mediatorem xpm int̃ dm̃ et hominẽ.
sed nec animam: s tantum dixerunt.
uerbum et caro erat: et anima ibi non
erat humana: mens ibi non erat hu¬
mana: Hoc dixerunt: S qͥd erat: Uer¬
bum et caro: Et istis respondet ȩccłia
catholica: expellit eos abouib & asĩ¬
plici et uera fide: et confirmatum est
quem admodum dixi hominẽ illum
mediatorem. habuisse omĩa hominis

Expanded text:
sim fecerunt. Confirmatum est in casim fecerunt. Confirmatum est in catholica fide, hominem illum quem suscepit Sapientia Dei, nihil minus habuisse quam caeteri homines, quantum pertinet ad integritatem naturae: quantum autem ad excellentiam personae, aliud quam caeteri homines. Nam caeteri homines possunt dici participes Verbi Dei, habentes Verbum Dei, nullus autem eorum potest dici Verbum Dei, quod dictus est ille, cum dictum est, Verbum caro factum est. 3. Non defuerunt etiam alii quidam ex ipso errore venientes, qui non solum mentem dicerent non habuisse illum hominem, mediatorem Christum inter Deum et homines, sed nec animam: sed tantum dixerunt, Verbum et caro erat, et anima ibi non erat humana, mens ibi non erat humana. Hoc dixerunt. Sed quid erat? Verbum et caro. Et istos respuit Ecclesia catholica, et expellit eos ab ovibus, et a simplici et vera fide: et confirmatum est, quemadmodum dixi, hominem illum mediatorem habuisse omnia hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
uiter dđm et homines: Ergo illi here¬
tici dixerunt illum hominem quẽ
suscepit uerbum cum uerbũ caro fac¬
tum ẽ. ñ habuisse mentẽ humanam:
sed tantũ animã sine intelligentia hu¬
mana fuisse: Homo enim iudetis un¬
de constat: exanima et corpore: Sed
ipsa anima humana habet aliquid:
qͦd ñ habent animȩ pecorum: Nam ⁊
unde factus ẽ. adimaginem di: Quia
intelligit & sapit: quia discernit boñ
amalo. In hoc factus ẽ. adimaginem
di: & similitudinem di Habet enim
aliquid: qͦd non habent pecora O
quia contempiut inse qͦd melius est
pecorib: perimit inse uel deterit.
et quodãm᷑ obsolefacit. imaginem dĩ:
ut dicatur talib. nolite esse sicut eqꝰ
et mulus. quib non est intellectus.
greci dicunt. nos dicimus rationale
unde homo ratiocinat᷑ : qͦd ñ habẽt̃
cȩtera animalla S quid dicunt: Ip¬
sum uerbum dĩ. hoc erat in illo ho¬
mine promente: Exclusi sunt isti
Respuit ilos catholica fides: et here¬

Expanded text:
retici dixerunt, hominem illum, quem suscepit Verbum, cum Verbum caro factum est, non habuisse mentem humanam, sed tantum animam sine intelligentia humana fuisse. Homo enim videtis unde constat: ex anima et corpore. Sed ipsa anima humana habet aliquid quod non habent animae pecorum. Nam et unde factus est ad imaginem Dei? Quia intelligit et sapit, quia discernit bonum a malo: in hoc factus est ad imaginem et similitudinem Dei. Habet ergo aliquid quod non habent pecora. Et quia contemnit in se quo melior est pecoribus; perimit in se vel deterit, et quodammodo obsolefacit imaginem Dei, ut dicatur talibus: Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Graeci dicunt, nos dicimus rationale, unde homo ratiocinatur, quod non habent caetera animalia. Sed quid dicunt? Ipsum Verbum Dei, hoc erat in illo homine pro mente. Exclusi sunt isti, respuit illos catholica fides, et haere
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. ex ꝑsona infirmitatis. exꝑ
sona carnis. quomͦ uerum ẽ. quan¬
doquidẽ iocundati sunt inimici
eius suꝑ eum. qͣndo illũ crucifixerc̃
tenuerunt eum. et flagellauerunt.
cogit nos putare falsum eẽ qđ dic
et transibant. uł stabant. et attende¬
bant. et caput mouebant. et dicebãt.
Ecce filuis di. alios saluos fecit: se ip¬
sum non potest: Descendat de cruce

Expanded text:
hominis, ex persona infirmitatis, ex persona carnis, quomodo verum est: quandoquidem jucundati sunt inimici ejus super eum, quando illum crucifixerunt, tenuerunt eum, et flagellaverunt, cogit nos putare falsum esse quod det transibant vel stabant, et attendebant, et caput movebant, et dicebant, Ecce Filius Dei, alios salvos fecit, seipsum non potest, descendat de cruc
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ꝑsecutionum. om̃ib mirabilẽ
fec̃ miscłiam suam porbem terrarũ.
incircuitu societatis humanȩ: E go
iterũ loquens ait Ego dixi in pauore
Proiectus sum a facie ocłoꝵ tuorum.
Non enim si me respiceres: pati me ista
sineres. I deo exaudisti dñe uocẽ orati¬
õis meȩ cum clamarem adte: Ideo mo¬
dum ponens emendationi. et ostendẽs
me ꝑtinere adcuram tuam. exaudi¬
sti dñe uocem deprecationis mee cũ
nem nimis intenderem: D iligite¬

Expanded text:
persecutionum, omnibus mirabilem fecit misericordiam suam per orbem terrarum, in circuitu societatis humanae. 23. iterum loquens, ait: Ego dixi in pavore Projectus sum a facie oculorum tuorum: non enim si me respiceres, pati me ista sineres. Ideo exaudisti, Domine, vocem orationis meae, cum clamarem ad te: ideo modum ponens emendationi, et ostendens me pertinere ad curam tuam, exaudisti, Domine, vocem orationis meae, ne nimis intenderem.
Abbreviated transcription (Latin):
Ptinet enim ista distinctio. ad expositi¬
onem psalmi: qͦm innomine dñi cȩ¬
pimus enodare scĩtati ur̃e Tamen
adhoc dixi hec exempla. ut noueri¬
tis carnem appellatos esse homines:
ut qđ dictum ẽ et u̾bũ caro factum ẽ. ĩ¬
telligatis dictum. et uerbũ homo fac¬
tũ ẽ Neq sine causa hoc dixi: Noue¬
rit scĩtas ur̃a. fuisse quandam heresĩ
uel adhuc fortassiᷤᷤ habere reliquias
quorundam: qui dicti sunt apolina¬
riste. Aliqui enim ipsoꝵ dixerunt ho¬
minẽ quem suscepit sapientia di. &¬

Expanded text:
Pertinet enim ista distinctio ad expositiPertinet enim ista distinctio ad expositionem Psalmi, quem in nomine Domini suscepimus enodare Sanctitati Vestrae. Tamen ad hoc dixi haec exempla, ut noveritis carnem appellatos esse homines; ut quod dictum est, Et Verbum caro factum est, intelligatis dictum, et Verbum homo factum est. 2. Neque sine causa hoc dixi. Noverit Sanctitas Vestra fuisse quamdam haeresim, vel adhuc fortassis haberi reliquias quorumdam qui dicti sunt Apollinaristae. Aliqui enim ipsorum dixerunt hominem, quem suscepit Sapientia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso uita erat. & uita erat lux ho¬
minum. et lux intenebris lucit. & te¬
nebrȩ eam ñcomprehenderunt: huc
usq dicentes. ñinuenimꝰ
orationem. nec causã oran¬
di. nec locum orandi. nec affectum
orandi S qm̃ paulo post dicit. et uer¬
bum caro factum ẽ. & habitauit in
nobis: habes maiestatem ad quã ores:
habes humanitatem que ꝓte oret.
sedet inquit addexteram di: qui & in
terpellat ꝓnob̃ Quare interpellat ꝓ
nobis: Quia mediator eẽ dignatus ẽ.
Quid ẽ ẽẽ mediatorem inter dm etho¬
mines: Non inter patrem & homineᷤ
sed inter deum et homines Quid ẽ.
les: Inter illam trinitatem et homi¬
num infirmitatem et iniquitatem.
mediator factuᷤ : homo: non iniquus.
sed tam̃ infirmus: ut exeo qđ non
iniquus iungeret te deo: exeo qđ in¬
firmus ꝓpinquaret tibi: atq ita inͣt
lati sunt homines: Inde ẽ. et uidebit
om̃is caro salutare di Omĩs caro dictũ
sequenti si dñs adiuuerit loquemur:

Expanded text:
in illo vita est, et vita erat lux hominum, et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt : huc usque dicentes, non invenimus orationem, nec causam orandi, nec locum orandi, nec affectum orandi. Sed quoniam paulo post dicit, Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; habes majestatem ad quam ores, habes humanitatem quae pro te oret. sedet, inquit, ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis . Quare interpellat pro nobis? Quia mediator esse dignatus est. Quid est mediatorem esse inter Deum et homines ? Non inter Patrem et homines, sed inter Deum et homines. Quid est les. Inter illam Trinitatem et hominum infirmitatem et iniquitatem, mediator factus est homo, non iniquus, sed tamen infirmus; ut ex eo quod non iniquus, jungeret te Deo; ex eo quod infirmus, propinquaret tibi: atque ita, ut lati sunt homines. Inde est: Et videbit omnis caro salutare Dei . Omnis caro dictum sequentibus, si Dominus adjuverit, loquemur.
Abbreviated transcription (Latin):
tate tua prestitisti decori meo iurtutẽ:
Sedhanc habundantiam dñe non ex
me mͥ esse. s inuoluntate tua p̃stitisse
te decori meo iurtutem: exeo didici:
uertisti faciem tuam ame: & factus sũ
conturbatus Qm̃ auertisti aliqͣndo
apeccante faciem tuã ame. & factus sũ
conturbatus: recedente ame illumina
Quod tempus conturbationis & miseriȩ
meȩ recolens. & tanquam ineo consti¬
tutus. audio uocem primogeniti tui.
capitis mei. ꝓme morituri: et dicentis:
dum descendero incorruptionem:
unquid confitebitur tͥ puluis: Si
enim non statim surrexero. corruptũq
fuerit corpus meum: nunquid confi¬
tebitur tibi puluis: idest turba impioꝵ
quã mea resurrectione iustificabo:
aut annuntiabit ueritatem tuam : Aut
annuntiabit adsalutem cȩteroꝵ uerita¬

Expanded text:
tate tua praestitisti decori meo virtutem: sed hanc abundantiam, Domine, non ex me mihi esse, sed in voluntate tua praestitisse te decori meo virtutem ex eo didici, Avertisti autem faciem tuam a me, et factus sum conturbatus; quod avertisti aliquando a peccante faciem tuam, et factus sum conturbatus, recedente a me illuminaquod tempus conturbationis et miseriae meae recolens, et tanquam in eo constitutus, audio vocem primogeniti tui, capitis mei pro me morituri, et dicentis: dum descendo in corruptionem? Numquid confitebitur tibi pulvis? Si enim non statim resurrexero, corruptumque fuerit corpus meum, numquid confitebitur tibi pulvis, id est turba impiorum, quam mea resurrectione justificabo? Aut annuntiabit veritatem tuam? aut annuntiabit ad salutem caeterorum verita
Abbreviated transcription (Latin):
quam sedem inꝑpetuum serues in ab¬
scondito noticiȩ tuȩ. sꝑantib inte. A
conturbatione hominum: ut iã nullã
humanam conturbationẽ patiantur
Proteges eos intabnaculo tuo: acont᷑¬
dictione linguarum: S hic interim
dum eis maledice linguę obstrepunt
dicentes: qͥs hȩc nouit aut quis inde
uenit: ꝓteges eos intabnaculo fides
earum rerum. qͣs dñs ꝓ nobis tempo¬
raliter gessit et ꝑtulit R enedictus

Expanded text:
petuam serves in abscondito notitiae tuae sperantibus in te. A conturbatione hominum: ut jam nullam humanam conturbationem patiantur. 21. Proteges eos in tabernaculo tuo, a contradictione linguarum: sed hic interim dum eis maledicae linguae obstrepunt dicentes, Quis hoc novit, aut quis inde venit? proteges eos in tabernaculo fidei earum rerum, quas Dominus pro nobis temporaliter gessit et pertulit. 22. vers
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗfiem psalmus ipsi dauid: mediato¬
ri manuforti in ꝑsecutionib. Nam ex
tasis quȩ addita ẽ titulo. excessũ m̃tis
significat. qͤ fit uł pauore uel aliqua
reuelatione: S in hoc psalmo pauor
maxime apparet. ꝑturbati populi dĩ
ꝑsecutione omnium gentium: et de¬
fectu ꝑ orbem fidei Sed prior loquit᷑
ipse mediator: deinde redemptus san¬
guine ipsius popłs grãs agit. A dex¬
tremum ꝑturbatus dui loquitur. qd
adextasin ꝑtinet Prophe uero ipsiꝰ
psona bis interponitur: ꝓpe finẽ. ii fine.¬
fundar: dũ tanꝗ̃ hõi simili cet̾is ĩsultabit̃

Expanded text:
finem Psalmus ipsi David, mediatori manu forti in persecutionibus. Nam et ecstasis, quae addita est titulo, excessum mentis significat, quae fit vel pavore, vel aliqua revelatione. Sed in hoc psalmo pavor maxime apparet perturbati populi Dei persecutione omnium gentium, et defectu per orbem fidei. Sed prior loquitur ipse mediator: deinde redemptus sanguine ipsius populus gratias agit: ad extremum perturbatus diu loquitur, quod ad ecstasim pertinet: Prophetae vero ipsius persona bis interponitur, prope finem, et in fine.fund
Abbreviated transcription (Latin):
onuertisti planctum meum ingaudiũ
mͥ Quem primogenitum amortius
consecuta ȩccłia. nunc indedicatione do¬
mus tuȩ dico: conuertisti planctum
meum ingaudium m Conscidisti
saccum meum: et precinxisti me lȩti¬
cia: Conscidisti uelamentum pecca¬
torum meoꝵ: tristiciam mortalitati ᷤ
meȩ: et p̃coxxisti me stola prima im
plangat. s: cantet tͥ ñ humilitaᷤᷤ sed gła mea:
quia iam exhumilitate exaltasti me:
et non conpungar. conscientia peccati.
timore mortis. timore iudicii Dñe
ds̃ m̃s ineternum confitebor tͥ & hec

Expanded text:
onvertisti planctum meum in gaudium mihi: quem primogenitum a mortuis consecuta Ecclesia, nunc in dedicatione domus tuae dico, Convertisti planctum meum in gaudium mihi. Conscidisti saccum meum, et praecinxisti me laetitia: conscidisti velamentum peccatorum meorum, tristitiam mortalitatis meae; et cinxisti me stola prima, immplangat, sed cantet tibi, non humilitas, sed gloria mea, quia jam ex humilitate exaltasti me; et non compungar conscientia peccati, timore mortis, timore judicii. Domine Deus meus, in aeternum confitebor tibi: et haec
Abbreviated transcription (Latin):
scepisti me: Nec iocundasti in¬
imicos meos suꝑ me: Nec eos qui toties
uariis me ꝑorbem ꝑsecutionib oppri¬
mere conati sunt: iocundasti suꝑ me:
sti me Domine ds̃ m̃s clamaui adte
ris animam meam: saluum fecisti me
adescendentib inlacum: Saluum feci¬
sti aconditione ꝓfunde cecitatis: atq
infirmitatis corruptibilis carnis:
futura ista cernens: & dicit psallite
dño sc̃i eius: et confitemini memo¬
riȩ sanctitatis eius E confitemini ei
qͦd scĩtatis qua uos sanctificauit nonẽ
oblitus: cum totum hoc medium tẽ¬
pus desidio ur̃o longum esset Qm̃
morte soluistis E tuita inuolunta¬
te eius Qe uitam ȩternam ad quam
redire nullis ur̃is uiribus possetis: qͥa
uoluit dedit: Uespere demorabitur
flecus: Nespere cepit: ubi sapientiȩ
lum̃ recessit apeccante homine qͣndo
morte dampnatus ẽ: Abipso uesꝑe
moras habebit fletus: quandu in
laborib et temptationib popłs dei
expectat diem domini: Et inma¬

Expanded text:
scepisti me. Nec jucundasti inimicos meos super me: nec eos qui toties variis per orbem persecutionibus me opprimere conati sunt, jucundasti super 3. Domine Deus meus, clamavi ad teris animam meam, salvum fecisti me a descendentibus in lacum: salvum fecisti me a conditione profundae caecitatis, atque infimi limi corruptibilis carnis. futura ista cernens, et dicit, Psallite Domino sancti ejus. Et confitemini memoriae sanctitatis ejus: et confitemini ei quod sanctitatis, qua vos sanctificavit. non est oblitus, cum totum hoc medium tempus desiderio vestro longum esset. 6. morte solvistis. Et vita in voluntate ejus: et vitam aeternam, ad quam redire nullis vestris viribus possetis, quia voluit dedit. Vespere demorabitur fletus: vespere coepit, ubi sapientiae lumen recessit a peccante homine, quando morte damnatus est; ab ipso vespere moras habebit fletus, quamdiu in laboribus et tentationibus populus Dei exspectat diem Domini. Et in ma
Abbreviated transcription (Latin):
mitte manũ tuã. & tange omnia que
sunt eius: nͥ infaciẽ tuã benedixerit t̾.
Quid ẽ mitte manum tuã: cum ipse
uellet mittere: Sed qͥa ipse ñ posset
mittere manũ suã: ipsam potestatẽ
inimici inxp̃ianos fecerũt: ñ exulta¬
uerunt et iocundati sunt suꝑ eos:s
quando apparebit qͥa ñ sunt iocunda¬
ti: Quando illi confundent᷑.iii ex¬
ultabunt inaduentu dñi di nr̃i. cum
uenerit ferens inmanu retributiones:
dampnationem impiis: regnũ iustis:
societatẽ cũ diabolo iniqͥs: societatem
cũ xp̃o fidelib. Suando ergo hoc ostñ¬
det: Quando stabunt iusti inmagna

Expanded text:
mitte manum tuam, et tange omnia quae mitte manum tuam, et tange omnia quae sunt ejus, nisi in faciem tuam benedixerit tibi . Quid est, mitte manum tuam, cum ipse vellet mittere? Sed quia ipse non posset mittere manum suam, ipsam potestatem inimici in Christianos fecerunt; et exsultaverunt, et jucundati sunt super eos? Sed quando apparebit quia non sunt jucundati? Quando illi confundentur, illi exsultabunt in adventu Domini Dei nostri, cum venerit ferens in manu retributiones, damnationem impiis, regnum justis; societatem cum diabolo iniquis, societatem cum Christo fidelibus. Quando ergo hoc ostenderit, quando stabunt justi in magna
Abbreviated transcription (Latin):
eua achutrix diaboli. ñ consolatrix
mariti: temptat. et dicit inter multa ᷤ
increpationes: Dic aliquod uerbum
indeum: et morere Et ille adam inster¬
core cautior quam adam inparadiso:
nam adam inparadiso consensit muli¬
eri. ut de paradiso dimttteretur. adam
instercore respuit mulierem ut ad pa¬
radisum admitteret᷑: qͥd gͦ ille adam
instercore parturiens immortalitatem
intrinsecus. uermib fluescens extrin¬
secus: quid ait mulieri: Tanꝗͣ una
exinsipientib mulierib locuta es Si
bona suscepimus de manu dñi: mala
ñ sustineamus : fterum et ille manũ
dñi dixit inse. qͦd eum diabolus ꝑcus¬
serat: quia non attendebat qui per¬
cuteret. s qͥs ꝑmitteret: Nanq & ipse
diabolus eandẽ potestatem qͣm sibi uo¬
lebat dari: manum dñi appellauit:
Nam obiciens crimen iusto iuuiro. cui
dñs ꝑhibebat testimoniũ: ait deo:
Nunquid gratis colit iob đm: Tanta
bona illi dedisti: ꝓpterea te colit. S

Expanded text:
Eva, adjutrix diaboli, non consolatrix Eva, adjutrix diaboli, non consolatrix mariti; tentat, et dicit inter multas increpationes: Dic aliquod verbum in Deum, et morere . Et ille Adam in stercore cautior, quam Adam in paradiso; nam Adam in paradiso consensit mulieri, ut de paradiso emitteretur; Adam in stercore respuit mulierem, ut ad paradisum admitteretur. Quid ergo ille Adam in stercore, parturiens immortalitatem intrinsecus, vermibus fluescens extrinsecus, quid ait mulieri? Tanquam una ex insipientibus mulieribus locuta es. Si bona percepimus de manu Domini, mala non sustinebimus ? Iterum et ille manum Domini dixit in se, quod eum diabolus percusserat: quia non attendebat quis percuteret, sed quis permitteret. Namque et ipse diabolus eamdam potestatem, quam sibi volebat dari, manum Domini appellavit: nam objiciens crimen justo viro, cui Dominus perhibebat testimonium, ait Deo: Numquid gratis Job colit bona illi dedisti, propterea te colit; sed
Abbreviated transcription (Latin):
inquẽ ꝑmittit᷑: occulte dispensationis
ẽ. ꝓuidentię dĩ. Ut autẽ uelit nocere.
ipsuis hominis ẽ: et ñ eũ continuo
quẽ uult occidit: Itaq ipse dñs iu¬
der uiuoꝵ et mortuoꝵ. stans ante iu¬
dicem hominẽ p̃bens nobis humili¬
tatis exemplum et patientiȩ docum̃¬
ta: non uictus. s militi pugnanti ex¬
emplum demonstrans. minanti iudici
tumenti suꝑbia et dicenti. nescis quia
potestatem habeo dimittendi et occi¬
dendi te. abstulit typum inflantis:
et tanquam reddens exsufflationem
qua detumesceret. ñ haberes inquit
&iob. Nempe diabolus occidit filios ipsiꝰ.
diabolus tulit omnem substantiam
euis Et ille quid: Dñs dedit. dñs
abstulit: sicut dño placuit ita factũ
ẽ: sit nomen dñi benedictum: Non
triumphet inimicus quia ipse fecit
noui ego inquit aquo sit ꝑmissus:
Diabolo tribuatur nocendi uoluntas:
dño meo ꝓbandi potestas. In pso uul¬
nere corporis accedit uxor relict̾a sic̃

Expanded text:
in quem permittitur, occultae dispensationis in quem permittitur, occultae dispensationis est providentiae Dei: ut autem velit nocere, ipsius hominis est; non enim continuo quem vult occidit. 7. Itaque ipse Dominus judex vivorum et mortuorum, stans ante hominem judicem, praebens nobis humilitatis et patientiae documentum, non victus, sed militi pugnandi exemplum demonstrans, minanti judici, tumenti superbia, et dicenti, Nescis quia potestatem habeo dimittendi et occidendi te? abstulit typhum inflantis, et tanquam reddens exsufflationem qua detumesceret, Non haberes, inquit, Et Job nempe diabolus occidit filios ipsius, diabolus tulit omnem substantiam ipsius, et ille quid? Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factum est, sit nomen Domini benedictum . Non triumphet inimicus, quia ipse fecit: Novi ego, inquit, a quo sit permissus; diabolo tribuatur nocendi voluntas, Domino meo probandi potestas. In ipso vulnere corporis accedit uxor relicta, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid uolunt s quicquid de suꝑ ꝑ
mittuntur: non enim quicqͥd passi ab
inimicis fuerimus. hoc inimicis deputan¬
dum ẽ. et ñ dño deo nr̃o: quandoquidẽ
iiipso suo exemplo mediator demon¬
strauit quando nobis desuꝑ ꝑmittit
homines nocere. ñuoluntatẽ nocendi
desuꝑ dari. s potestatem: Unusqͥsq
nocendi: ut autem possit nocere. non
habet potestatem: Ut uelit. iam reus ẽ.
ut possit. occulta dispensatione pro¬
udentiȩ di. ĩ aliũ ꝑmittit᷑ adpęnã ĩ aliũ
pmutit᷑ ad ꝓbationẽ: inaliũ ꝑmittit᷑ ad coronã.¬
id ÷ alienigene caꝑe popłm isrł quia
peccauerunt indeum: Adpbationem
autem: ꝑmissus ẽ diabolus in iob. ꝓba¬
tus ẽ iob: confusus ẽ diabolus Adcoro¬
nam uero: ꝑmissi sunt ꝑsecutores in
martyres Occisi sunt martyres: qͣss
uicisse se se arbitrati sunt ꝑsecutores
Illi inmanifesto falso triumphauerũt.
illi in occulto uere coronati sunt: Frgo

Expanded text:
quidquid volunt, sed quidquid desuper quidquid volunt, sed quidquid desuper permittuntur. Non enim quidquid passi ab inimicis fuerimus, inimicis deputandum est, et non Domino Deo nostro. Quando quidem in ipso suo exemplo mediator demonstravit, quando nobis desuper permittit homines nocere, non voluntatem nocendi desuper dari, sed potestatem. Unusquisque nocendi: ut autem possit nocere, non habet in potestate. Ut velit, jam reus est: ut possit, occulta dispensatione providentiae Dei in alium permittitur ad poenam, in alium permittitur ad probationem, inid est alienigenae, capere populum Israel, quia peccaverunt in Deum . Ad probationem autem permissus est diabolus in Job : probatus est Job, confusus est diabolus. Ad coronam vero permissi sunt persecutores in martyres: occisi sunt martyres, quasi vicisse se arbitrati sunt persecutores; illi in manifesto falso triumpharunt, illi in occulto vere coronati sunt. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
populi xp̃iani: qͥa omĩs homo inxͦ unꝰ
homo ẽ. et unitas xp̃ianoꝵ unus ħo:
Forte ipse homo. id÷ unitas xpĩanoꝵ:
ipsa dicit: Exaltabo te dñe qra
suscepisti me: nec iocundasti inimi¬
cos meos suꝑ me: Quomͦ et hoc ue¬
rum ẽ deillis: Non sunt apprehensi
apłi: non sunt cesi: Non sunt flagel¬
lati: Non occisi : Non sunt crucifixi:
Non sunt incensi uiui: Non adbestias
pugnauerunt: quoꝵ memorias cele¬
bramus: Quando autem ista illis fa¬
ciebant homines: nonne iocunda
dnẽ qm̃ suscepisti me: nec iocundasti
hoc: sed uideamus primo tinulum
psalmi: Habet enim infinẽ psalmꝰ
cantici dedicationis domus ipsi dd
nhoc titulo ẽ. omnis spes. et uniuer¬
sum sacramentũ: dissoluende huiꝰ
questionis: Dedieabitur domus ali¬
quando: quȩ mͦ fabricatur: Modo enim
fabricat᷑ domus id÷ eccłia: postea dedi¬
cabitur: Indedicatione apparebit gła
populi xp̃iani: quȩ mͦ latet: Seuiant
mͦ inimici: humilient: faciant non

Expanded text:
populi christiani: quia omnis homo in Christo unus homo est, et unitas Christianorum unus homo. Fortasse ipse homo, id est, unitas Christianorum ipsa dicit: Exaltabo te, Domine, quoniam suscepisti me, nec jucundasti inimicos meos super me. Quomodo et hoc verum est de illis? Non sunt comprehensi Apostoli, non sunt caesi, non sunt flagellati, non sunt occisi, non sunt crucifixi, non sunt incensi vivi, non ad bestias pugnaverunt, quorum memorias celebramus? Quando autem ista illis faciebant homines, nonne jucundabDomine, quoniam suscepisti me, nec jucundasti hoc, si videamus primo titulum Psalmi. Habet enim: In finem Psalmus Cantici dedicationis domus ipsi David. In hoc titulo est omnis spes, et universum sacramentum dissolvendae hujus quaestionis. Dedicabitur domus aliquando, quae modo fabricatur. Modo enim fabricatur domus, id est Ecclesia, postea dedicabitur. In dedicatione apparebit gloria populi christiani, quae modo latet. Saeviant modo inimici, humilient, faciant non
Abbreviated transcription (Latin):
dicet glam: Et in eccłia eius omnis qͥ
inspem eternam regeneratur. laudat
Dñs gͦ primũ in habitat diluuium huiꝰ
scłi. inscĩs suis: tanquam in arca. ita
ineccłia custoditis: Et sedebit dñs
rex ineternum: Et deinde sedebit re¬
cellas et turbines dimicanti dabit. qͥa
pacem illis in hoc mundo ñ ꝓmisit.
Dominus benedicet populum suũ in
pace: Idest dñs benedicet populum
suum inse ipso illi pacem prestans:
qm̃ inquit pacem meam do uobis:
pacem meam relinquo uobis¬

Expanded text:
dicit gloriam: et in Ecclesia ejus omnis in dicit gloriam: et in Ecclesia ejus omnis in spem aeternam regeneratus laudat Dominus ergo primum inhabitat diluvium hujus saeculi in sanctis suis, tanquam in arca, ita in Ecclesia custoditis. Et sedebit Dominus rex in aeternum: et deinde sedebit recellas et turbines dimicanti dabit, quia pacem illis in hoc mundo non promisit. Dominus benedicet populum suum in pace: et idem Dominus benedicet populum suum, in seipso illi pacem praestans; quoniam, inquit, Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam dĩ. et suꝑbȩ iactantium tan
Uox dñi ꝑardorem concitatissimũ ꝑse¬
quentium se. sine ulla sua lesione tͣnse¬
untis: uł diuidentis furentẽ iracundi¬
am ꝑsecutoꝵ suoꝵ. ut alii dicerent. nũ¬
quid forte ipse ẽ. xp̃c alii non. s seduc̃
populum: atq ita precidentis in sa nũ
traiceret: alios inmalicia eoꝵ relin¬
litudinẽ: Uor dñi commouentis ad
fidẽ gentes quondã sine spe. et sine
dõ in hoc mundo: ubi nullus ꝓpħa.
nullus uerbi dĩ p̃dicator. ueluti nullꝰ
homo habitauerat: Et cõmouebit
dñs desertum cades Et tẽ celebrari
faciet dñs sc̃m uerbũ scripturarũ suaꝵ
qđ aiudeis non intelligentib deserebat᷑.
dñi primo ꝑfecit suꝑatores & repul¬
sores uenenosarum linguarũ: Et
reuelabit siluas & tunc reuelabit eis¬
opacitates diuinoꝵ libroꝵ. et umbra¬
cula mysterioꝵ: ubi cum libertate pa¬
scantur: Et intemplo eiꝰ unusqͥsq

Expanded text:
justitiam Dei et superbe jactantium tanqjustitiam Dei et superbe jactantium tanqVox Domini per ardorem concitatissimum persequentium se sine ulla sua laesione transeuntis, vel dividentis furentem iracundiam persecutorum suorum, ut alii dicerent, Numquid forte ipse est Christus? alii, Non, sed seducit populum , atque ita praecedentis insanum jiceret, alios in malitia eorum relinlitudinem: vox Domini commoventis ad fidem Gentes quondam sine spe et sine Deo in hoc mundo ; ubi nullus propheta, nullus verbi Dei praedicator, veluti nullus homo habitaverat. Et commovebit Dominus desertum Cades: et tunc celebrari faciet Dominus sanctum verbum Scripturarum suarum, quod a Judaeis non intelligentibus deserebatur.Domini primo perficit superatores et repulsores venenosarum linguarum. Et revelabit silvas: et tunc eis revelabit opacitates divinorum librorum et umbracula mysteriorum, ubi cum libertate pascantur. Et in templo ejus unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
dñi suꝑ aquas Uox xp̃i suꝑ populos:
eucs maiestatis intonuit: Ds̃ ma¬
iestatis de nube carnis.terribiliter pe¬
nitentiam predicauit: Dñs suꝑ aqͣs
multas: Ipse dñs iħs postea quã uo¬
cem emisit suꝑ populos et ꝑterruit
eos: conuertit inse. & habitauit incis
inipsis Nox dñi impsis. potentes fa¬
ciens eos Uox dñi inmagnificentia:
Uox dñi magna faciens ineis Uox do
mini conterens cedros: Uox dñi contͥ¬
tione cordis humilians suꝑbos:. Con¬
teret dominus cedros libani: Conteret
ꝑpenitentiam dñs elatos nitore terre¬
ne nobilitatis:cum adeos confunden¬
dos ignobilia hutus mundi elegerit:
libani: Tamputata suꝑba celsitudine
illorum. deponet eos adimitationem
humilitatis sue: qui tanquam uitulꝰ
ꝑipsam huius scłi nobilitatem adiuc¬
tuam ductus ẽ: Astiterunt enĩ reges
Nam et ipse dilectus atq unicus pat̾
exinaniuit se nobilitate sua: et factꝰ
ẽ. homo sic̃ filius uideoꝵ. ignorantium

Expanded text:
ni super aquas: vox Christi super populos. Deus majestatis intonuit: Deus majestatis de nube carnis terribiliter poenitentiam praedicavit. Dominus super aquas multas: ipse Dominus Jesus postea quam vocem emisit super populos, et perterruit eos, convertit in se, et habitavit in eisini jam in ipsis, potentes faciens eos. Vox Domini in magnificentia: vox Domini magna faciens in eis. 5. vers. 5. Vox Domini conterens cedros: vox Domini contritione cordis humilians superbos. Conteret Dominus cedros Libani: conteret per poenitentiam Dominus elatos nitore terrenae nobilitatis, cum ad eos confundendos ignobilia hujus mundi elegerit ,Libani. Et amputata superba celsitudine illorum, deponet eos ad imitationem humilitatis suae, qui tanquam vitulus per ipsam hujus saeculi nobilitatem ad victimam ductus est: Astiterunt enim reges nam et ipse dilectus atque unicus Patri exinanivit se nobilitate sua; et factus est homo, sicut filius Judaeorum ignorantium
Abbreviated transcription (Latin):
&e in lege cuis meditabitur die ac nocte.
Iusto lex posita non ẽ. ut dicit apłs: sed
aliud ẽ. eẽ in lege: aliud sub lege. Qui
est in lege: secundum legemagit. Qui ẽ
sub lege: secundum legem agitur. Ille gͦ
liber ẽ. iste seruus. Deinde. aliud est lex
que scribitur. & imponitur seruienti:
aliud lex quȩ mente conspicitur ab eo
qui non indiget litteris. Meditabitur
die ac nocte: aut sine intermissione in¬
telligendum ẽ: aut die. in leticia: noc¬
te. intribulationibus. Dr̃ enim abra¬
ham diem meum uidit. & gauisus est:
&e de tribulatione dr̃. insuꝑ &x usq ad

Expanded text:
lege ejus meditabitur die ac nocte. Justo non est lex posita, ut dicit Apostolus ; sed aliud est esse in lege, aliud sub lege: qui est in lege, secundum legem agit; qui est sub lege, secundum legem agitur. Ille ergo liber est, iste servus. Deinde aliud est lex quae scribitur, et imponitur servienti; aliud lex quae mente conspicitur, ab eo qui non indiget litteris. Meditabitur die ac nocte: aut sine intermissione intelligendum est; aut die in laetitia, nocte in tribulationibus; dicitur enim: Abraham diem meum vidit, et gavisus est ; et de tribulatione dicitur: Insuper et usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
INIPIORUM¬
e domino nostro iħu
xpisto idest homine
dominico: accipiendũ
eatus uir qui non abit inconsilio
impiorum. sicut homo terrenus. qͥ
uxori consensit decepte a serpente: ut dĩ
preceptũ preceriret. Et in uia peccatoꝵ
ñ stetit.⁊ quia uenit quidẽ in uia pecca¬
torum. nascendo.sicut peccatores: sed ñ
stecit: quia non eum denuit illecebra
scłaris. Et incathedra pestilentie nor
sedit. Noluit regnum t̾renum cum su¬
ꝑbia: quȩ cathedra pestilentie idõ recte
indelligitur: quia non fere quisquam ẽ.
qui careat amore dominandi: oe huma¬
nam ñ appetat głam. Pestilentia ẽ enim.
morb late ꝑuagatus. & om̃s aut pene
om̃s inuoluens: quamquam accomino¬
datius accipiatur cathedra pestilentiȩ.
ꝑnitiosa doctrina: cuius sermo ut can¬
cer serpit. Deinde. considerandus ẽ ordo
uerborum. Abut. stetit: sedit. Abiit
enim ille: cum recessit a dõ. Stecit. cum
delectatus ẽ peccato. Sedit: cum in sua
suꝑbia confirmatus redire non potuit.

Expanded text:
impiorume Domino nostro Jesu Christo, hoc est homine Dominico, accipiendum Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum: sicut homo terrenus qui uxori consensit deceptae a serpente, ut Dei praecepta praeteriret. Et in via peccatorum non stetit: quia venit quidem in via peccatorum, nascendo sicut peccatores; sed non stetit, quia eum non tenuit illecebra saecularis. Et in cathedra pestilentiae non sedit: noluit regnum terrenum cum superbia; quae ideo cathedra pestilentiae recte intelligitur, quia non fere quisquam est qui careat amore dominandi et humanam non appetat gloriam; pestilentia est enim morbus late pervagatus, et omnes aut pene omnes involvens. Quanquam accommodatius accipiatur cathedra pestilentiae, perniciosa doctrina, cujus sermo ut cancer serpit . Deinde considerandus est ordo verborum, abiit, stetit, sedit: abiit enim ille, cum recessit a Deo; stetit, cum delectatus est peccato; sedit, cum in sua superbia confirmatus, redire non potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
to gͦ madam om̃s moriuntur: in xp̃o autẽ
om̃s iuuificantur Punum hominẽ enim
ait apłs. peccatum inhunc mundũ intra¬
uit: intrauit & ꝑpecatum mors: et ita in
om̃s homines ꝑtransuit: in quo om̃s pec¬
cauerunt Definita sententia ẽ. In adam
ĩqͥt õs peccauerunt: Solus ẽẽ innocens in¬
fans potuit: qui deoꝑe adam non ẽ. natꝰ.¬

Expanded text:
ergo in Adam omnes moriuntur, in Christo autem ergo in Adam omnes moriuntur, in Christo autem omnes vivificabuntur . Per unum homnc mundum intravit, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Definita est sententia: In Adam, inquit, omnes peccaverunt. Solus esse innocens infans potuit, qui de opere Adam non nat
Abbreviated transcription (Latin):
tate conceptus sum. et inpeccatis mat̾ mea
me inutero aluit: Pret hoc uincłm concu¬
masculo: exuirgine concipiente de sp̃ũ scõ.
Non potest iste dici miniquitate conceptus:
ñ potest dici inpeccatis mat̾ eius inutero
eum aluit: cui dictum ẽ. sp̃s sc̃s̃ suꝑueniet
inte. et iuitus altissimi obumbrabit tibi
Non gͦideo miniquitate concipiuntur ho¬
mines & inpeccatis in utero amatrib a¬
luntur. quia peccatum ẽ. misceri coniu¬
gib: s quia illud qđ fit. utiq fit de carne
penali: Pena enim carnis mors ẽ. et utiq
in est ipsa mortalitas Unde apłs non mo¬
et seminatur decorꝑe mortuo ꝓpter pec¬
catum: Opus hoc castum inconiuge ñ
habet culpam: s origo peccati trahit se¬
cum debitam penam: Non enim maritꝰ
qͥa maritus ẽ mortalis non ẽ: aut aliunde
nͥ peccato mortalis ẽ. Erat enim et dominꝰ
mortalis: s ñ depeccato. suscepit. penam
nrãm: et ideo soluit culpam nrãm: Men¬

Expanded text:
itate conceptus sum, Et in peccatis mater mea itate conceptus sum, Et in peccatis mater mea me in utero aluit. Praeter hoc vinculum concumasculo, ex virgine concipiente de Spiritu sancto. Non potest iste dici in iniquitate conceptus; non potest dici, In peccatis mater ejus in utero eum aluit, cui dictum est: Spiritus sanctin te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Non ergo ideo in iniquitate concipiuntur homines, et in peccatis in utero a matribus aluntur, quia peccatum est misceri conjugibus; sed quia illud quod fit, utique fit de carne poenali. Poena enim carnis mors est, et utique inest ipsa mortalitas. Unde Apostolus non moet seminatur de corpore mortuo propter peccatum? Opus hoc castum in conjuge non habet culpam, sed origo peccati trahit secum debitam poenam. Non enim maritus, quia maritus est, mortalis non est, aut aliunde nisi peccato mortalis est. Erat enim et Dominus mortalis, sed non de peccato: suscepit poenam nostram, et ideo solvit culpam nostram. Mer