comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cȩpit. Et cum cȩpit: non fuit: & cũ ñ fuit:
non patitur ut fuerit. Atq iccurco piȩ in¬
telligentie sermonẽ eẽ contendunt. Non
fuit ante quã nasceret᷑. qr ut eẽt qui non
erat. non qui erat. natus est. N eq eguit
natiuitate qui erat. cum adid ut eẽt qui
non erat nasceretur. Ac primum oportuerat
hoĩes relligiosã diuinaꝵ rerum scientiam
p̃ferentes. ubi euangłicȩ atq apłice p̃dicati.¬
onis ueritas p̃ferebat. callide philosophiȩ tor¬
tuosas questiones abicere. & sectari potius
fidẽ que in deo ẽ. quia sensum infirmũ fa¬
cile fidei sue p̃sidio. sophysma & syllogisti¬
cȩ interrogationes exuerent. cũ captiosa
ꝓpositio responsionẽ simplicem sibiq se¬
cundũ int̾rogationẽ rerum obsecundan¬
tẽ ad ultimũ iã sensus sui int̾rogatione
spoliaret. ut quod ꝓfessione amisisset: id
iam conscientia non teneret. Quid enim
tam necessario interrogationi obsecunda¬

Expanded text:
coepit; et cum coepit, non fuit; et cum non fuit, coepit; et cum coepit, non fuit; et cum non fuit, non patitur ut fuerit. » Atque idcirco piae intelligentiae sermonem esse contendant, « Non fuit antequam nasceretur: quia ut esset qui non erat, non qui erat natus est. » Neque eguit nativitate qui erat, cum ad id ut esset qui non erat nasceretur. homines religiosam divinarum rerum scientiam praeferentes, ubi evangelicae atque apostolicae praedicationis veritas praeferebat, callidae philosophiae tortuosas quaestiones abjicere, et sectari potius fidem quae in Deo est: quia sensum infirmum facile fidei suae praesidio sophisma syllogisticae interrogationis exueret, cum captiosa propositio responsionem simplicem, sibique secundum interrogationem rerum obsecundantem, ad ultimum jam sensus sui interrogatione spoliaret; ut quod professione amisisset, id jam conscientia non teneret. Quid enim tam necessario interrogationi obsecunda
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ ex eo quod ñ fuit natus eẽ: qr & is qͥẽ.
adid quod ẽ causa ẽ. ñ etiam id quod ñ est
origo nascendi ẽ. Ergo cui neq intẽpore
id de se occasionis ut aut ex nichilo natus
sit. aut ñ fuerit ante ꝗͣ nasceret᷑. Non sũ¬
aut nesciuis plerosq eoꝵ quib aut ꝑ im¬
pietatẽ obtunsa mens sacramentũ di non
capit. aut ꝑ ad uersi sp̃c dominationem
sub specie religionis obtrectandi dõ fu¬
ror ꝓnus ẽ. affirmare simplicioꝵ auri¬
b id solere. nos cum semꝑ filium fuisse
dicamus. neq aliquid aliquando fuis¬
se quod non fuit: sine natiuitate eũ ꝑ
id quod semper fuerit p̃dicare. qr huma¬
ni sensus opinione id quod semꝑ fuit ñ
patit᷑ ut natum sit. nascendi aut̃ cau¬
sa sit ut sit quod non erat. et̃ ũ quod ñ¬
fuit. nichil aliud sub cõmuni sensu ẽẽ ꝗͣ
nasci. Aditiunt uͦ hȩc arguta satis atq
auditu placentia. Si inquit natus est.

Expanded text:
potest ex eo quod non fuit natus esse: quia ei is qui est, potest ex eo quod non fuit natus esse: quia ei is qui est, ad id quod est, causa est; non etiam id quod non est, origo nascendi est. Ergo cui neque in tempore id de se occasionis, ut aut ex nihilo natus sit, aut non fuerit antequam nasceretur. 18. autem nescius plerosque eorum, quibus aut per impietatem obtusa mens sacramentum Dei non capit, aut per adversi spiritus dominationem sub specie religionis obtrectandi Deo furor pronus est, affirmare simpliciorum auribus id solere: nos cum semper Filium fuisse dicamus, neque aliquid aliquando fuisse, quod non fuit; sine nativitate eum per id, quod semper fuerit, praedicare: quia humani sensus opinione id quod semper fuit, non patiatur ut natum sit; « nascendi autem causa sit, ut sit quod non erat: esse vero quod nfuit, nihil aliud sub communi sensu esse, quam nasci. » Adjiciant vero haec arguta satis atque auditui placentia: « Si, inquit, natus est,
Abbreviated transcription (Latin):
teriora conuerte: inuenies nichil cȩpisse
ñ ꝑ causã dum om̃ia ꝑ uirtutẽ dei ad id
quod sunt creant̃. ñ etiam nascunt᷑ ex
aliquo. Ex quo eciam unicuiq generi per
successionẽ ipsã naturale ẽ ne non fuerit
& ceꝑit. dum & post tempus in tempore ẽ.
Et cum semꝑ uniuersa post tempus sint.
causam sui qͦ de antea non extantib sum̃t.
dum ex his nascunt᷑ quȩ antea ñ fuerint.
illo ipso pͥmo humani generis parente adã
ex terra quȩ ex nichilo ẽ. & post tempus
id÷ post cęlũ. terrã. diem. solem. lunam &
astra formato. qui & originẽ ñ habuerit
nito deo cui non p̃ẽ tempus anteriꝰ. ñ relin¬
quit᷑ ut aliguando ñ fuerit. q ipsum illud
aliqñdo ia priꝰ ẽ. Deinde non fiusse iã tem¬
puris ẽ. ⁊ incipiet ñ post eum tempꝰ eẽ. sed
ipse eẽ post tempꝰ cui in eo quod ante qmna¬
scitur non fuit. id ipsũ in quo ñ fuit p̃fert᷑.
Deinde qui exeo qui ẽ natus ẽ. intelligiñ

Expanded text:
teriora converte: invenies nihil coepisse per causam, dum omnia per virtutem Dei ad id quod sunt creantur, non etiam nascuntur aliquo. Ex quo etiam unicuique generi per successionem ipsam naturale est, ne non fuerit et coeperit, dum et post tempus in tempore est: et cum semper universa post tempus sint, causam sui quoque de antea non exstantibus sumunt, dum ex his nascuntur quae non fuerint: ipso illo primo humani generis parente Adam ex terra, quae ex nihilo est, et post tempus id est, post coelum, terram, diem, solem, lunam et astra formato, qui et originem non habuerit nito Deo, cui non praeest tempus anterius, non relinquitur ut aliquando non fuerit, quia ipsum illud aliquando jam prius est, deinde non fuisse jam temporis est: et incipiet non post eum tempus esse, sed ipse esse post tempus, cui in eo quod ante quam nascitur non fuit, id ipsum in quo non fuit praeferetur. Deinde qui ex eo qui est natus est, intelligi non
Abbreviated transcription (Latin):
diuini huiꝰ incapax sacramenti. Omne
qd̾ natũ ẽ ñ fuit : quia mnid natũ ẽ ut eẽt.
Et quis igitur ambigit. quin quȩ inre¬
b humanis nata sunt aliquando ñ fue¬
rint: S aliud ẽ ex eo nasci qui non
fuit. aliud ex eo natũ eẽ qui semꝑ ẽ. Infan¬
tia enĩ om̃is clĩ antea ñ fuisset. ceꝑit ex tẽ¬
pore. Quȩ rursũ in puericiã excrescens
post: etiã adolescentiã coegit inpatrem.
& non semꝑ pat̾ ẽ. qr ante inadolescentiã
ꝑ puericiã. & in puericiã ꝑ infantiam cȩ¬
ptã ꝓfecerit. Ergo qui ñ semꝑ pater est.
non semꝑ & genuit. Ubi aut̃ pat̃ semꝑ ẽ¬

Expanded text:
divini hujus incapax sacramenti, Omne quod natum est, non fuit: quia in id natum est, ut esset.--Et quis igitur ambiget, quin quae in rebus humanis nata sunt, aliquando non fuerint? Sed aliud est ex eo nasci qui non fuit, aliud ex eo natum esse qui semper est. Infantia enim omnis, cum antea non fuisset, coepit ex tempore. Quae rursum in pueritiam excrescens, post etiam adolescentiam coegit in patrem. Et non semper pater est, qui ante in adolescentiam per pueritiam, et in pueritiam per infantiam coeptam profecerit. Ergo qui non semper pater est, non semper et genuit. Ubi autem sempe
Abbreviated transcription (Latin):
id cũ et̃mtate ñnatũ ẽ: Quod uͦ exeternitate natũ
ẽ id siñ ȩt̾nũ natũẽ. lam ñ erit ⁊pater auctor
ȩt̾nus. Si quid igit᷑ ei qui ab ȩterno patre
natus est ex ȩternitate defuerit: id ipsum
auctori ñ ẽ ambiguũ defuisse. qr qd̾ gi¬
gnenti ẽ infinitũ. infinitũ ẽ etiã nascen¬
ti. Mediũ enĩ qͥd int̾ natiuitatẽ di fi¬
lii & generationẽ dĩ patͥsnecratio nec senẜ
admittit qr & in gn̾atioẽ natiuitas est.

Expanded text:
id cum aeternitate non natum est. Quod vero ex aeterno natum est, id si non aeternum natum est, jam non erit et pater auctor aeternus. Si quid igitur ei, qui ab aeterno patre natus est, ex aeternitate defuerit, id ipsum auctori non est ambiguum defuisse: quia quod gignenti est infinitum, infinitum est etiam nascenti. Medium enim quid inter nativitatem Dei filii, et generationem Dei patris, nec ratio nec sensus admittit: quia
Abbreviated transcription (Latin):
sic dilectus: & melectione filit primum
pͥmogenitus. & sic postea sius. ut ex adopti¬
to ex om̃ib ppłis filio isrł ꝓprisĩ eẽt quod
pͥmogenitus ẽ. Hatouuni deo manife¬
stum sit ꝓprium eẽ quod filus ẽ. Don est
itaq uera & ꝑfecta natiuitas. ubi depitta¬
tur magis quã generat᷑. qr ñ ambiguuẽ¬
eum ppłm qui infilium nascat᷑ ⁊ fieri.
Quod aut̃ fit cũ ñ fuisset. & sid quod fa¬
ctũ ẽ dicit᷑ nasci: non ẽ in eo uera natiuitas.
qr ante aliud quã natũ ẽ fuerit. & iccirco
& filius. Unigenitꝰ aut̃ ds̃ neq non fuit
aliquando ñ filius. neq fuit aliquid ante
quã filius: neq quicꝗͣ aliqͥd ipse nͥ filius.
Atq ita qui semꝑ ẽ filius. ñ relinquit id¬

Expanded text:
sic dilectus; et in electione filius primum sic dilectus; et in electione filius primum primogenitus, et sic postea suus: ut, adoptato ex omnibus populis filio Israel proprium esset, quod primogenitus est; nato vero uni Deo manifestum sit proprium esse, quod filius sit. Non est itaque vera et perfecta nativitas, ubi deputatur magis. Quod autem fit cum non fuisset, et per id quod factum est dicitur nasci; non est in eo vera nativitas, quia ante aliud quam natum est fuerit. Et idcirco er filius. Unigenitus autem Deus neque non fuit aliquando non filius, neque fuit aliquid ante quam filius, neque quidquam aliquid ipse nisi filius. Atque ita qui semper est filius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprietate usurpata sit. Et iccirco ñ sit nati¬
uitati dei ꝓpriũ. quod de eo dictũ ẽ. Hic ẽ
filius ms dilectus: cũ ms̃ etiã illis ꝓpriũ eẽ
dicatur: quos non natos ex se manifestũ est.
Ki on natos aut̃ ẽẽ licet natieẽ dicant᷑. uł ex
eo docet᷑. cũ dicit᷑. Populo qui nascet᷑ que fec̃¬
dñs. Ergo ppłs isrł nascit᷑ ut fiat: neq ꝑ
id quod nasci dicit᷑. ñ intelligitur & fieri.
Exadoptione enimẽ filius. ñ ex generatiõ.
neq ei ꝓprietas. s nuncupatio ẽ. Eiam pͣmo¬
genitus m̃s de eo scriptũ sit. longe tamen
multum q differt. filius m̃s dilectus. &
filius pͥmogenitus m̃s. Ubi enĩ natiuitaᷤ
ẽ: ibi filius ms dilectus. Ubi uͦ electio ex
gentib ẽ. & ad optio ꝑ uoluntatẽ ẽ: ibi fi¬
lius pͥmogenitus ms. Hic quod suus est.
ad pͥmogenitũ ẽ. Illic quod suus ẽ. ad fili¬
um ẽ. Et innatiuitate filii pͥmũ suus ⁊

Expanded text:
proprietate usurpata sit? et idcirco non sit natiproprietate usurpata sit? et idcirco non sit nativitati Dei proprium, quod de eo dictum est: Hic est filius meus dilectus ; cum meus etiam illis proprium esse dicatur, quos non natos esse manifestum est. Non natos autem esse, licet nati esse dicantur, vel ex eo docetur cum dicitur, Populo qui nascetur, quem fecErgo populus Israel nascitur, ut fiat: neque per id quod nasci dicitur, non 416 intelligitur et fieri. Ex adoptione enim est filius, non ex generatione; neque ei proprietas, sed nuncupatio est. Nam licet primogenitus meus de eo scriptum sit; longe tamen multumque differt, Filius meus dilectus, et Filius primogenitus meus. Ubi enim nativitas est, ibi Filius meus dilectus: ubi vero electio ex gentibus est, et adoptio per voluntatem est, ibi Filius primogenitus meus. Hic quod suus est, ad primogenitum est: illic quod suus est, ad filium est. Et in nativitate filius primum suus et
Abbreviated transcription (Latin):
omittas. Ri unquid pictori pictura fi¬
lius: aut gladuis fabro filiꝰ. aut archite¬
cto domis filius: Hȩc enĩ oꝑa efficienti¬
um sunt: at uͦ patͥ solus qui ex eo nascit᷑
ram filii. Fuimus enĩ aliqñdo filii tra¬
cundiȩ. s filii dõ ꝑ ad optionẽ effecti. &
dici id merem̃ potiꝰ quã nascim̃. Et quia
omẽ quod fit. ante quam fiat non fuit:
nos cũ filii ñ fuissemus. ad id quod sumus
efficimur. Ante enim filii non eramus:
s post quam meruimus. hoc sumu
Sumus aut̃ ñ nati.s facti. neq generatis.
ad quisiti. Ad quisiuit enim ds̃ sibi ppłm¬
& ꝑ hoc genuit. G enuisse aut̃ dm̃ filios
nunquã cũ ꝓprietatis significatione co¬
gnoscimꝰ. Rion enim ait filios meos ge¬
nui ⁊ exaltaui: s hoc tantum. filios gemi
pͥmogenit᷑ ms̃ isrł: quisquã hoc quod pͥmo¬
genitus ms dixit ad detrahendã filio ꝓpͥetatẽ
generationis intelliget. ut qr & de isrł dixe¬
rit ms̃: assumptio factoꝵ filioꝵ ꝓnatiuitatis

Expanded text:
I, 8. Numquid pictori pictura filius, aut gladius fabro filius aut architecto domus filius? Haec enim opera efficientium sunt; at vero patri solus, qui ex eo nascitur, ram Filii; fuimus enim aliquando filii iracundiae sed filii Dei per adoptionem effecti, et dici id meremur potius quam nascimur. Et quia omne quod fit antequam fiat non fuit, nos cum filii non fuissemus, ad id quos sumus efficimur. Ante enim filii non eramus sed postguam meruimus hoc sumus Sumus autem non nati sed facti, neque generati sed acquisiti. Acquisiuit enim sibi r hoc genuit. Genuisse autem Deum filios, numquam cum proprietatis significatione cognoscimus. Non enim ait: Filios meos genui et exaltavi: sed hoc tantum: Filios genuiprimogenitus meus Israel , quisquam hoc quod primogenitus meus dixit, ad detrahendam Filio proprietatem generationis intelliget; ut quia et de Israel dixerit meus, assumptio factorum filiorum pro nativitatis
Abbreviated transcription (Latin):
um sit: cuiꝰ nunc nos temeritatis exẽplo
dm̃ creaturã ⁊ filium facturã ⁊ dictinus ⁊
existimaͬmus. cũ nusꝗ̃ nobis hoc de se.⁊ ma¬
gister ⁊ dominus serius ac disciplissuis lo¬
cutus sit. neq natiuitatẽ suã aut creationẽ¬
suã aut facturã docuerit. s ⁊ pat̃ nichil un¬
quã aliud quã filiũ testatussit. ⁊ filiꝰ nicħ¬

Expanded text:
um sit; cujus nunc nos temeritatis exemplo um sit; cujus nunc nos temeritatis exemplo Deum creaturam, et filium facturam et dicemus et existimabimus: cum nusquam nobis hoc de se et Magister et Dominus servus ac discipulis suis locutus sit, neque nativitatem suam aut creationem aut facturam docuerit? sed et Pater nihil umquam aliud qua
Abbreviated transcription (Latin):
ultra partiũ infectã cõparationẽ ds̃ &
& oculos ⁊ manus enuntient᷑. non ne signi¬
ficatio ꝙ exutero ds̃ dm̃ genuit uerȩ natiuitatiᷤᷤ
ostensio ẽ: Hon qd ex utero genuerit si¬
cuti nec ꝑ manũ agat. nec ꝑ oculosuideat.
nec ꝑ cor uelit: s qr ꝑ significationẽ hoꝵ
uere omĩa. ⁊ agat. ⁊ uideat. ⁊ uelit. Ita &¬
ꝑ significationẽ uteriuere ex se genuerit
quẽ genuit. ñ ꝑ causã uteris ꝑ ueritatĩ genuinȩ¬
ꝓfessionẽ. sicuti nec ꝑ causas corpoꝵ aut ue¬
lit. aut uideat. aut agat.S utatur bis
partium nuncupatumib ut ꝑ corporaliũ
ministeria uirtus efficientiaꝵ incorporaliũ
tionis non sinit. s nec dominicȩ doctrine
sententia patit᷑. magistro discipłm p̃eẽ. uł
seruũ imꝑare domino. quod alterum alt̾i
& ꝑ ignorationẽ subiaceat ut ignarus sci¬
entiȩ ⁊ ꝑ conditionẽ infirmũ sit. ut dñat¬
tui seruitꝰ. Quȩ cũ ita eẽ cõmune iudici¬

Expanded text:
ctam comparationem Deus et et oculos et manum enuntietur: nonne significatio, qua ex utero genuit, verae nativitatis ostensio est? non quod ex utero genuerit, sicuti nec per manum agat, nec per oculos videat, nec per cor velit: sed quia per significationem horum vere omnia et agat et videat et velit, ita per significationem uteri, vere ex se genuerit quem genuit, non per causam uteri, sed ad veritatis professionem: sicuti nec per causas corporum aut velit aut videat aut agat, sed utatur his partium nuncupationibus, ut per corporalium ministeria virtus efficientiarum incorporalium non sinit, sed nec Dominicae doctrinae sententia patitur, magistro discipulum praeesse, vel servum imperare domino: quod alterum alteri et per ignorantiam subjaceat, ut ignarus scienti; et per conditionem infirmum sit, ut dominatui servitus. Quae cum ita esse commune judici
Abbreviated transcription (Latin):
Et natiuitates quidem humane habent
in tempore ñ fuisse pͥmum: qr õs exhis hõi¬
b qui ante fuerint nascant᷑. Nam tam¬
& si unicuiq nascentium ex eo sit origo
qui fuerit: tam̃ ipse ille ex quo nascitur
ñ fuit ante ꝗͣ natus ẽ. Dehinc ipse qͥnat᷑
nente ꝗͣ nascit᷑. Nascens enimhodie : in eo
quod hesternum fuit. ñ fuit. & inid q̃d ẽ.
ex eo quod ñ fuit cȩpit. & int̾ intelligen¬
tiam nram ẽ hesterno id quod hodie na¬
post id quod non fuit manet. qr hodie pͥ¬
mũ pꝰ hesternũ tempꝰ eẽ neceẽ ẽ. ut ei sit
in tempore ñ fuisse. Et hec quid̾e cõmu¬
nia in rerũ humanarũ origine sunt: ut
omĩa initiũ sui cum antea ñ fuerint acci¬
piant. Primũ quidem ut docuimus per
tẽpꝰ deinde ꝑ causã. Et ꝑ tempꝰ quidem
ñ ambiguũ ẽ. quin ea quȩ nc̃ cȩꝑint ante ñ¬
om̃s originũ causas. ⁊ intelligentiam in an

Expanded text:
Et nativitates quidem humanae habent in tempore non fuisse: primum quia omnes ex his omnibus, qui ante non fuerint, nascantur. Nam tametsi unicuique nascentium ex eo sit origo qui fuerit; tamen ipse ille, ex quo nascitur, non fuit ante quam natus est. Dehinc ipse qui natnente, quam nascitur. Nascens enim hodie, in eo quod hesternum fuit non fuit; et in id quod est, ex eo quod non fuit, coepit, et intra intelligentiam nostram est, hesterno id, quod hodie napost id quod non fuit manet; quia hodie primum post hesternum tempus esse necesse est, ut ei sit in tempore non fuisse Et haec quidem communia in rerum humanarum origine sunt, ut omnia initium sui, cum antea non fuissent, accipiant: primum quidem, ut docuimus, per tempus, deinde per causam. Et per tempus quidem non ambiguum est, quin ea, quae nunc coeperint, ante no
Abbreviated transcription (Latin):
tem. loquens in paulo xp̃c ds̃ : Parunine
demutate ueritatis mendacium dãpnat᷑
dit in eum efficientiȩ suȩ & natura & nũ¬
cupatio. Testis nobis ẽ melchisedech crea¬
torẽ cęli atq terrȩ dm̃ ita p̃dicans. Gene¬
dictis abraham dõ sũmo. qui creauit cȩ¬
lum & t̾ram. Testis c̃ & oseẽ ꝓpħa. dicens.
Formanscȩlum. & creans terrã ego dñs
Quasi fideli creatori commendantes aĩas
ur̃as. Quid oꝑis nom̃ opifici imponimꝰ:
Quid nr̃is dm̃ cognominamꝰ: Creator nr̃¬
ad filiũ ꝑ quẽ facta sunt om̃ia: apłica atq
euangłica fide intelligenda referantur.
quomodo hisipsis quȩ gessit ȩquabitur.
& in ea erit nature nuncupatione qua
cuncta sunt: Primũ quid̾̃e humane in¬
telligentiȩ sensus hȩc respuit. ut creator cre¬
atura sit. quia creatio ꝑ creatorẽ ẽ. Qui si crea¬
tura sit. & corruptioni subditus est. & expe¬
ctationi obnoxiꝰ ẽ. & seruituti subiectus est.

Expanded text:
tem, loquens in Paulo Christus Deus? Parumne tem, loquens in Paulo Christus Deus? Parumne demutatae veritatis mendacium damnat? Pdit in eum efficientiae suae et natura et nuncupatio. Testis nobis est Melchisedech, creatorem coeli atque terrae Deum ita praedicans: Benedictus Abraham Deo summo, qui creavit coelum et terram . Testis est et Osee propheta dicens: Firmans coelum, et creans terram ego DominQuasi fideli creatori commendantes animas vestras . Quid operis nomen opifici imponimus? Quid nostris Deum cognominamus? Creator ad Filium, per quem facta sunt omnia, apostolica atque evangelica fide intelligenda referantur; quomodo his ipsis quae gessit aequabitur, et in ea erit naturae nuncupatione, qua cuncta sunt? Primum quidem humanae intelligentiae sensus haec respuit, ut creator creatura sit; quia creatio per creatorem est. Qui si creatura sit; et corruptioni subditus est, et expectationi obnoxius est, et servituti subjectus est.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dubium ẽ contrarias semꝑ obaiten¬
tesq impietates causas eẽ causis religi¬
onũ: neq posse id pie suscipi qd̾ impie
susceptũ eẽ decernit᷑. ut aut hii nunc
noui apłice fidei emendatores euange¬
licũ & ꝓpheticũ spm̃ inlites diuidant.
& in iurgia partiant᷑ aut hii alit̾ ꝓphe¬
tauerint. & hii alit p̃dicauerint. qͥa
salomon ad creature nos uenerationem
uocet paulus uͦ seriuentes creaturȩ coar¬
guat. Quȩ utiq ñ uident᷑ sibi scdm̃ im¬
pietatis intelligentiã conuenire. ut a¬
postolus & ꝑ legem  doctus. & ꝑ p̃finitio¬
nẽ segregatus. & ꝑ loquentẽ in se xp̃m
loquens. ꝓphetiam aut ignorauerit aut
ñ ignoratã dissoluerit. & nescierit creatũ
xp̃m. quẽ creatorẽ nuncupauerit. ⁊ ue¬
tuerit creaturȩ religionem. qui soli
creatori seruendũ monuerit dicens.
N immittauert̃ ueritatẽ di in men¬
daciũ. ⁊ seruiert̃ creaturȩ preterito

Expanded text:
autem dubium est, contrarias semper obnitenautem dubium est, contrarias semper obnitentesque impietatis causas esse causis religionum: neque posse id pie suscipi, quod impie susceptum esse decernitur: ut aut hi nunc novi apostolicae fidei emendatores evangelicum et propheticum Spiritum in lites dividant, et in jurgia partiantur; aut hi aliter prophetaverint, et hi aliter praedicaverint: quia Salomon ad creaturae nos venerationem vocet, Paulus vero servientes creaturae coarguat. Quae utique non videntur sibi secundum impietatis intelligentiam convenire ut Apostolus, et per legem edoctus, et per praefinitionem segregatus, , et per loquentem in se Christum loquens, prophetiam aut ignoraverit aut non ignoratam dissolverit: et nescierit creaturam Christum, quem creatorem nuncupaverit; et vetuerit creaturae religionem, qui soli Creatori serviendum monuerit dicens: Qui immutaverunt veritatem Dei in mendacium, et servierunt creaturae praeterito
Abbreviated transcription (Latin):
nautarũ mͦ nitim̃ speb. quos intdũ uotis
maꝗ̃ quã fiducia nauigantes uagi insta-¬
bilesq uenti aut deserunt. aut depel¬
lunt. Cȩterũ nobis ad ẽ inseparabilis
sp̃c fidei. dono unigeniti dei ꝑmanens.
e nos indemutabili cursu ad tranqͥlla
deducens. Li on enim dñm xp̃m cre-¬
cturarum omniũ ipse ẽ dñs. s dm̃ nouimꝰ:
dm̃ dei patris ꝓpͥam generationẽ. Li os
quid̾e om̃s scd̾mbonitatis dignationem
dicti assumptiq sumus dei filii: s ille
uerus unus deo patͥ filius. ⁊ uera atq ab-¬
soluta manens tantum incognitione u¬
triꝰq natiuitas. Hr̃ã uͦ tantum hȩc sola
religio est. filium confiteri. ñ adoptiuũ s
natum. neq electũ. s generatũ. Hon
enĩ aut factum aut ñ natum p̃dicamus:
qr neq creatorem creaturis comparamꝰ. neq
natiuitatẽ sine generatione mentimur.
Hon ꝑseẽ. qui ꝑ natiuitatẽ ẽ. neq ñ natꝰ

Expanded text:
nautarum modo, nitimur spebus: quos interdum votis nautarum modo, nitimur spebus: quos interdum votis magis quam fiducia navigantes, vagi instabilesque venti aut deserunt, aut depellunt. Caeterum nobis adest inseparabilis fidei Spiritus dono unigeniti Dei permanens, et nos indemutabili cursu ad tranquilla deducens: Non enim Dominum Christum crecturarum omnium ipse est Dominus: sed Deum novimus, Deum Dei patris propriam generationem. Nos quidem omnes, secundum bonitatis dignationem, dicti assumptique sumus Dei filii; sed ille verus unus patri Deo filius, et vera atque absoluta, manens tantum in cognitione utriusque, nativitas. Nostra vero tantum haec sola religio est, Filium confiteri non adoptivum, sed natum; neque electum, sed generatum. Non enim aut factum, aut 410 non natum praedicamus: quia neque Creatorem creaturis comparamus, neque nativitatem sine generatione mentimur. Non per se est, qui per nativitatem est. Neque non natus
Abbreviated transcription (Latin):
atq: ita ut multo mari uentoq iactatis
accidere sepissime solet. ut cũ eoscirca por¬
uiũ oras impediti ⁊ graues fluctus ñnunꝗͣ
morent᷑. ad ultimum in notã sibi fidam q
stationẽ ipse ille ingentis terribilisq un¬
de estus impellat. Quod nobis ut spero
duodecimo hoc aduersum hereticã tẽpesta¬
tẽ nitentib libro contingłt: ut cũ meo gra¬
uissimȩ impietati fluctui cõmunitã puppẽ
damꝰ: ipse ille nosfluctus adoptate qͥetis
sinũ deuehat. O m̃ib enĩ incerto doctͥne
uento circum actis. hic metus. hinc ꝑ icłm.
hinc etiã sepe naufragiũ ẽ. qr unigenitꝰ
ds sub ꝓphetica auctoritate creatura ẽẽ de¬
fenditur. ut in eo non sit natiuitas. s cre¬
atio. qr ex ꝑsona sapientie dictum ẽ. Do¬
minus creauit me initiũ uiaꝵ suaꝵ. Hic
hẏemis eoꝵ maximus fluctꝰ est. hȩc tortu¬
osi turbinis grauis unda ẽ: que excȩpta
a nobis. ⁊ securo nauigio infracta usq ad
ipsũ nos tutissimum portũ optati littoris

Expanded text:
Atque ita ut multo mari ventoque jactatis accidere saepissime solet, ut cum eos circa oras portuum impediti et graves fluctus nonnumquam morentur, ad ultimum in notam sibi fidamque stationem ipse ille ingentis terribilisque undae aestus impellat. Quod nobis, ut spero, duodecimo hoc adversum haereticam tempestatem nitentibus libro continget: ut cum in eo gravissimae impietatis fluctui communitam puppim damus, ipse ille nos fluctus ad optatae quietis sinum devehat. Omnibus enim incerto doctrinae vento circumactis, hinc metus, hinc periculum, hinc etiam saepe naufragium est, quia unigenitus Deus sub prophetica auctoritate creatura esse defenditur: ut in eo non sit nativitas, sed creatio, quia ex persona Sapientiae dictum est, Dominus creavit me initium viarum suarum . Hic hiemis eorum maximus fluctus est, haec tortuosi turbinis gravis unda est: quae excepta a nobis, et securo navigio infracta, usque ad ipsum nos tutissimum portum optati littoris
Abbreviated transcription (Latin):
sũ nr̃m causarũ nr̃aꝵ instituit exemplo¬
ñ in exemplũ natiuitatis. s ad intelligen¬
dã generationis: ut exemplum illud ñ
ad necessitatẽ ꝓficiat. s ad sensũ. Sigͥ cre¬
atio est unigenitus ds̃. & quid sibi uult si¬
gnificatio intelligentiȩ quȩ ꝑ consuetudi-¬
nẽ natiuitatis humanȩ intelligentiã diui¬

Expanded text:
sum nostrum causarum nostrarum instituit exemplo; nosum nostrum causarum nostrarum instituit exemplo; non in exemplum nativitatis, sed ad intelligentiam generationis; ut exemplum illud non ad necessitatem proficiat, sed ad sensum. Si igitur creatio est unigenitus Deus: et quid sibi vult significatio intelligentiae, quae per consuetudinem nativitatis human
Abbreviated transcription (Latin):
clara uox patris ẽ. Ex utero ante luciferũ
genuite. Hionp̃iudicat᷑ aut̃ dõ ut sepe
iã diximꝰ ꝑ infirmitatẽ nr̃e intelligentiȩ.
ut ꝑ id quod ex utero genuisse ͤ dixit. ex
partib internis ex ternisq: ꝑ mẽbra coe¬
untib tanqm̃ corporaliũ causaꝵ originibꝰ
consistat. cum extra naturaliũ necessitatũ
causã liber atq absolutꝰ nature totiꝰ dñs
manens ꝓpͥetatẽ natiuitatis unigeniti sui
exinde mutabilis nature suȩ uirtute si¬
non tam̃ aliȩ eiprec̃ quã ꝑfectarũ atq in-¬
demutabiliũ causarũ atq ad id qd̃ nasci¬
tur causa ẽ. Et excausa licet ꝑfecta atq
indemutabili nascens: neceẽ ẽ ex causa in
cause ipsi ꝓprietate nascat᷑. ꝓprietas autẽ
humanaꝵ necessitatũ intra causas uteri
continet᷑. S deo ñ ex partib ꝑfecto. s in¬
demutabili ꝑ sp̃m. quia d̾s spc̃ ẽ: ñ ẽ int
narũ causarũ naturalis necessitas. S qͥa
nobis spc̃ de spũ natiuitatẽ p̃dicabat. sen¬

Expanded text:
iferum genui te. Non praejudicatur autem Deo, ut saepe jam diximus, per infirmitatem nostrae intelligentiae; ut per id, quod ex utero genuisse se dixit , ex partibus internis externisque per membra coeuntibus, tamquam corporalium causarum originibus consistat: cum extra naturalium necessitatum causam liber atque absolutus, naturae totius dominus manens, proprietatem nativitatis Unigeniti sui ex indemutabilis naturae suae virtute sinon tamen alia ei praeter quam perfectarum atque indemutabilium causarum ad id quod nascitur causa est. Et ex causa licet perfecta atque indemutabili nascens, necesse est ex causa in causae ipsius proprietate nascatur. Proprietas autem humanarum necessitatum intra causas uteri continetur. Sed Deo non ex partibus perfecto, sed indemutabili per spiritum, quia Deus spiritus estnarum causarum naturalis necessitas. Sed quia nobis spiritus de spiritu nativitatem praedicabat, sen
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ꝑħnr̃oꝵ corpoꝵ m̃bra oꝑationũ suarũ nob̃
ds̃ momenta significans: sensum nr̃m usu
intelligentie cõmunis edocuit. cũ ait. Cuiꝰ
manus creauerunt omnẽ militiã cęli. Uel¬
iterũ. Oculi dñi suꝑ iustos. Uł rursum. In¬
ueni dauid filiũ iesse. scd̃m cor meũ. Cũ enĩ
& uoluntas significet᷑ incorde. ꝑ ꝗͣ dauid moꝵ
probriȩtate complacuit. & cognitio uniuer¬
sitatis qr extra scientiam dei nichil sit. sub
oculoꝵ uocabulo enuntiet᷑. & oꝑum effici¬
entia qr nichil ex dõ sit ꝑ nom̃ manuũ in¬
telligat᷑ uolens ⁊ ꝓuidens ⁊ agens ds cuncta
sub significatione causarũ corporaliũ intel¬
ligendus sine ministerio corporali quomͦ in
manȩ originis. intelligñdȩ ĩ sp̃alis natiuitatis

Expanded text:
nostrorum corporum membra, operationum suarum nobis Deus momenta significans, sensum nostrum usu intelligentiae communis edocuit, cum ait: Cujus manus creaverunt omnem militiam coeli iterum, Oculi Domini super justos ; vel rursum, Inveni David filium Jesse virum secundum cor meum . Cum enim et voluntas significetur in corde, per quam David morum probitate complacuit, et cognitio universitatis qua extra scientiam Dei nihil sit, sub oculorum vocabulo enuntietur, et operum efficientia, quia nihil non ex Deo sit, per nomen manuum intelligatur: volens et providens et agens Deus cuncta, sub significatione causarum corporalium intelligendus sine ministerio corporali, quomodo manae originis; intelligendae etiam spiritalis nativitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tia ẽ. quã indĩ manere natura. ꝑ quod ⁊ ds̃
creatura ẽ: quia in natura eiꝰ sit creatura.
Qaut̃ informa dĩ erat dõ se ȩqualẽ eẽ ñ ra¬
puit: quia ex dĩ qͣualitate id ÷ ex forma eiꝰ
in serui formã decederet. Decedere aut̃ ex
dõ in hoĩem: nͥ se ex dĩ forma ds euacuans
ñ potuit. Euacuans aut̃ se. ñ ab olitꝰ ẽ necet
cũ eẽt alud quã fuisset. Heq enĩ defecit
ex se se. qui se euacuauit insese. cũ uirtu¬
tis potestas etiã in euacuandise potestate ꝑ¬
maneat. ⁊ informã serui transisse ñ sit na¬
tura dĩ ꝑdidisse. cũ formã dei euacuans se nic

Expanded text:
tia est, quam in Dei manere natura: per quod et Deus tia est, quam in Dei manere natura: per quod et Deus creatura 412 est, quia in natura ejus sit creatura. Qui autem in forma Dei erat, Deo se aequalem esse non rapuit; quia ex Dei aequalitate, id est, ex forma ejus in servi formam decederet . Decedere autem ex Deo in hominem, nisi se ex Dei forma Deus evacuans, non potuit. Evacuans autem se non abolitus est, ne esset; cum esset aliud quam fuisset. Neque enim defecit ex sese, qui se evacuavit in sese: cum virtutis potestas etiam in evacuandi se potestate permaneat; et in formam servi transisse, non sit naturam Dei perdidisse, cum formam Dei evacuasse ni
Abbreviated transcription (Latin):
subspe longinquȩ expectationis incertꝰ sit.
& longa eiꝰ expectatio nr̃a potiꝰ expectet.
⁊ expectans ea uanitati subiectus sit: &
ꝑ necessitatis subiectionẽ ñ sponte subiet
sit. Subiectus aut̃ ñ sponte cũ sit. neceẽ ẽ &
seruus sit. Seruus aut̃ cũ sit: maneat etiam
ꝓpria eẽ apłs docet. a quib ꝑ longinquam
expectationẽ liberanda scd̾m humanã głan
clarescͥit. Et o imprudentẽ de deo atq
impiã ꝓfessionẽ. his eũ ꝑ creaturȩ contume¬
liam ludibriis depitare. ut speret. ut ser¬
uiat. ut coactussit: ut liberandus sit in nr̃a.
impietas nr̃a cũ ingenti ꝑfidiȩ increm̃to
ꝑ hanc illicitȩ uocis audaciã ꝓcedit: ut quia
filius creatura sit. pat̾ qͦ ñ differat a creat̾a.
Apc enĩ informa dei manens formã serui
accepit. Et qui informa dei ẽ. si creatura dĩ
ẽ. d̾s ñ aberit acreatura qr informa di sit cre¬
atura. E sse aut̃ informa dĩ ñ alia intelligen¬

Expanded text:
sub spe longinquae exspectationis incertus sit, et longa ejus exspectatio nostra potius exspectet, et expectans ea vanitati subjectus sit, et r necessitatis subjectionem sit. Subjectus autem non sponte cum sit, est necesse ut servus sit. Servus autem cum sit, maneat etiam Apostolus docet: a quibus per longinquam exspectationem liberanda, secundum humanam gloriam clarescet. Et o imprudentem de Deo atque impiam professionem, his eum per creaturae contumeliam ludibriis depviat, ut coactus sit, ut liberandus sit in nostra, impietas nostra cum ingenti perfidiae incremento per hanc illicitae vocis audaciam procedit: ut quia Filius creatura sit, Pater quoque non differat a creatura. Christus enim in forma Dei manens, formam servi accepit: et qui in forma Dei est, si creatura est, Deus non aberit a creatura, quia in forma Dei sit creatura. Esse autem in forma Dei, non alia intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
eo aut̃ informa dei eẽ nichil aliud ẽ. qm̃
equalẽ dõ eẽ. ut ȩqualitas honoris dño ihũ
xp̃o qui informadĩ ẽ debeat᷑. ipso dicente.
Ut om̃s honorificent filisi: sicut honorfi¬
cant patrẽ. Qui ñ honorificatit filiũ: nos
honorificant patrem qui misit illum :
Hunquã diuersitas rerũ: nisi & in hono¬
re diuerso ẽ. Res enĩ eedem. ueneratioĩs
eiꝰdem sunt. qr aut summꝰ honor indi¬
gne inferiorib defert᷑: aut contumelia
suꝑoꝵ inferiora hisequabunt᷑ inhonore.
ẜ ilius aut̃ si cũ creatio potiꝰ qm natiuitã
sit. ꝑ uenerationẽ exȩquabit᷑ patͥ: nulla
nobis religio honoris ad patrẽ ẽ. cum tan¬
ta nobis eiꝰ ueneratio imposita sit. qnͣta
ẽ creaturȩ. S q deo patͥ in eo quod ex deo
ẽ natus e qualis ẽ: est etiã ȩqualis in honore.

Expanded text:
eo autem in forma Dei esse, nihil aliud est quam aequalem Deo esse: ut aequalitas honoris Domino Jesu Christo, qui in forma Dei est, debeatur, ipso dicente: Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Qui non honorificat Filium, non honorificat ersitas rerum, nisi et in honore diverso est. Res enim eaedem venerationis ejusdem sunt: quia aut summus honor indigne inferioribus deferetur, aut cum contumelia superiorum inferiora his aequabuntur in honore. Filius autem si ut creatio potius quam nativitas sit, per venerationem exaequabitur Patri; nulla nobis religio honoris ad Patrem est, cum tanta nobis ejus veneratio imposita sit, quanta est creaturae: sed quia Deo patri in eo, quod ex eo Deus est natus, aequalis est; est etiam aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
dubium ẽ. quin generatio significet nati-¬
uitatẽ: ⁊ natiuitas manente doceat. non
etiam ñ manentẽ. Porro aut̃ ambigi ñ
pot̃. neminẽ qui erat nasci. nã nascendi
ad eũ ñ ꝓficit causã. qͥ ꝑse maneat ȩt̃nus.
S unigenitus ds qui ⁊ dei sapientia. &
dei uirtus. ⁊ uerbũ ẽ. cũ natussit: patrem
testat᷑ auctorẽ. Cũ ex manente natus est.
ñ ẽ nat᷑ ex nichilo. Et cum ante tẽpora¬
ȩ t̾na natus est: omnẽ sensũ neceẽ ẽ nascen

Expanded text:
dubium est, quin generatio significet nativitatem, 423 et nativitas manentem doceat , non etiam non manentem. Porro autem ambigi non potest, neminem qui erat nasci. Nam nascendi ad cum non proficit causa, qui per se maneat aeternus. Sed unigenitus Deus, qui et Dei Sapientia et Dei Virtus et Verbum est, cum testatur auctorem; cum ex manente natus est, non est natus ex nihilo; et cum ante tempus natus est, omnem sensum praevenit nascen
Abbreviated transcription (Latin):
q dictis inserimus torpentia peccatis gra¬
uib ingenia. & sensus hebetes atq temera¬
rios aduersũ in dissolubiles p̃ dicationes
impii fatigamus: ꝑ moysen sech ade si¬
militudo est. ꝑ iohẽm. filius patͥ equalis ẽ.
Et querimus tercium nescio quid int̃ pa¬
trẽ & filiũ quod natura ñ recipit. S imilis
est patͥ. filius patͥs ẽ. ex eo natus ẽ. ꝑ hec so¬
quant᷑ ut uolunt: & blasphemie sue uirꝰ
ingerant ignorantib. Si int̾ similitudi¬
nẽ & equalitatẽ differre dicunt. quero un¬
de cõparet᷑ equalitas. H amq scdđ̃m eẽntiã¬
& uirtutẽ. & glãm. & tempus. patͥ filius
se nisi ꝓpͥam. Ita similitudo ꝓprietas est.
ꝓprietas ȩqualitas ẽ: & ȩqualitas nichil dif¬
fert. Quȩ aut̃ nichil differunt: unũ st̃.

Expanded text:
que dictis inserimus torpentia peccatis graque dictis inserimus torpentia peccatis gravibus ingenia, et sensus hebetes atque temerarios adversum indissolubiles praedicationes impii fatigamus? Per Moysen Seth Adae similitudo est, per Joannem Filius Patri aequalis est: et quaerimus tertium nescio quid inter Patrem et Filium, quod natura non recipit. Similis est Patri, filius Patris est, ex eo natus est: per hoc soquantur ut volunt, et blasphemiae suae virus ingerant ignorantibus. Si inter similitudinem et aequalitatem differre dicunt; quaero unde comparetur aequalitas. Namque si se virtutem et gloriam et tempus Patris Filius se, nisi propriam. Ita similitudo proprietas est, proprietas aequalitas est, et aequalitas nihil differt. Quae autem nihil differu
Abbreviated transcription (Latin):
humanã necc ssitate. Quer similitudo hec
que inseth est. utrum ꝑ naturam dissentiat
auctori. aut utrum alteruis generis eẽntia fuc¬
rit in utroq ne non naturalem habuerit ade
seth natus eẽntiam. s similitudo ade est etiã¬
si genus. quia non est natura dissimilis. Simi¬
litudo aut̃ nature non habuit inseth alteruis
generis natura. quia non aliunde sech natus ẽ.
Ita similitudo res ipsas naturaliͤs coeguat ꝑ
similitudinẽ ñ indifferentis eẽntiȩ. Omnis
itaq filius scdm̃ naturalem natiuitatẽ ȩqua¬
litas patris ẽ: quia ẽ & similitudo nature. Et
beatus ioħs docet innatura patͥs & filii quam
moyses insech similitudinem adam dicit
hanc eandẽ equalem eẽ natura. Ait eni.
ꝓpt̾ hoc enim mag̃ querebant eum inter
ficere. qm̃ ñ solum soluebat sabbatum: s¬
quod patrẽ suũ dicebat dm̃. ȩqualẽ se fa¬
ciens deo. Quid tantoꝵ uiroꝵ doctrinis at¬

Expanded text:
humanam necessitatem: quaero similitudo haec, humanam necessitatem: quaero similitudo haec, quae in Seth est, utrum per naturam dissentiat auctori, aut utrum alterius generis essentia fuerit in utroque, ne non naturalem habuerit Adae Seth natus essentiam. Sed similitudo Adae est, etiamsi negemus; quia non est natura dissimilis. Similitudo autem naturae non habuit in Seth alterius generis naturam, quia non aliunde Seth natus est: ita similitudo res ipsas naturalis coaequat, per similitudinem non indifferentis essentiae. Omnis itaque filius, secundum naturalem nativitatem, aequalitas patris est; quia est et similitudo naturae. Et beatus Joannes docet in natura Patris et Filii, quam Moyses in Seth et Adam similitudinem dicit, hanc eamdem aequalitatem esse naturae, ait enim: Propter hoc eum magis quficere, quoniam non solum solvebat sabbatum, sed et patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Quid tantorum virorum doctrinis at
Abbreviated transcription (Latin):
tis cõparationẽ. Int̾ similẽ & unũ quero qͣm
locum habeat ȩ qualis. & int̾rogo utrũ simi-¬
litudinis potiꝰ aut solitudinis ressit. N est
ȩ qualitas indissimilib. nec dissimilitudo ẽ
intra unũ. Aut quid differunt similes &
ȩquales. ut ab uno iterum discernat᷑ ȩ qualis:
Non sunt itaq dissimiles. ȩquales. Et quid
aliud possunt eẽ similes quã equales cum in
dissimilib ñ sit ȩ qualitas: Predicantes itaq¬
fr̃s kini similẽ filiũ patͥ nichil aliud quam
ȩ qualẽ p̃dicamus. E fecte ȩqualitatis signi-¬
ficantiam habet similitudo. & hoc ex scri¬
pturissc̃ĩs intelligendum est. Legimus
namq. U ixit aut̃ adam annis ducentis
suã & scd̃m similitudinẽ suã: & cognomina¬
uit nomen eiꝰ sech. Quero cuiꝰq similitu¬
dinẽ ⁊ effigiem suã adam insech genuerit.
Tolle corpoꝵ infirmitates. tolle conceptꝰ
initiũ. tolle dolores paritudinis ⁊ omnem

Expanded text:
tis comparationem. Inter similem et unum quaero quem tis comparationem. Inter similem et unum quaero quem locum habeat aequalis: et interrogo utrum similitudinis potius, aut solitudinis res sit. Non est aequalitas in dissimilibus, nec similitudo est intra unum. Aut quid differunt similes, et aequales; ut ab uno iterum discernatur aequalis? Non sunt itaque dissimiles aequales: Et quid aliud possunt esse similes quam aequales, cum in dissimilibus non sit aequalitas? 73. Aequalita in omnibus Patri, nihil aliud quam aequalem praedicamus. Perfectae aequalitatis significantiam habet similitudo: et hoc ex sanctis Scripturis intelligendum est. 503 Legimus namque: Vixit autem Adam ducentis suam et secundum similitudinem suam, et cognominavit nomen ejus Seth . Quaero cujusmodi similitudinem et effigiem suam Adam in Seth genuerit. Tolle corporum infirmitates, tolle conceptus initium, tolle dolores partitudinis, et omnem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ dicet᷑. Et non intelligo cur ante cȩt̾a
tanquam maximũ & potissimũ & soli¬
tarium p̃dicandum sit. quod nec pie
possit ante cȩtera p̃dicari. etiã impie
neceẽ sit post cetera denegari. Hon ẽ
substantia. s nec ir rationabilit̃ p̃dicanda.
Sit una substantia ex naturȩ genitȩ ꝓpͥetate.
non sit aut exportiõe aut exunione. aut ex cõ¬
munione. Potest una substantia pie dici.
& pie taceri. habesnatiuitatem. habessimi¬
litudinẽ. quid uerbi calũpniam suspicio.¬
se tenemus: rei intelligentia ñ dissidentes:
Credamus & dicamus eẽ unã substantiã. s
ꝑ nature ꝓprietatẽ. ñ ad significationẽ im-¬
pie unionis. Unasit ex similitudine. ñ ex
similitudo uideat᷑. Hoc si est: quero. qͦmͦ
possim alterũ ad alium nͥ ꝑ similitudinẽ co-¬
ȩquare. A ut nunquid ñ idem ẽ eẽ similes
coȩquales: Si unũ dico: habet & unici suspi¬
cionẽ. Si similem dixero: habet indifferen-¬

Expanded text:
praedicetur. Et non intelligo, cur ante caetera praedicetur. Et non intelligo, cur ante caetera tamquam maximum et potissimum et solitarium praedicandum sit, quod nec pie possit ante caetera praedicari, et jam impie necesse sit post caetera denegari. 71. Et substantia: sed nec irrationabiliter praedicanda. Sit una substantia ex naturae genitae proprietate; non sit aut ex portione, aut ex unione, aut ex communione. Potest una substantia pie dici, et pie taceri. Habes nativitatem, habes similitudinem. Quid verbi calumniam suspiciose tenemus, rei intelligentia non dissidentes? Credamus, et dicamus esse unam substantiam; sed per naturae proprietatem, non ad significationem impiae unionis. Una sit ex similitudine, non ex ssimilitudo videatur. Hoc si est, quaero quo modo possim alterum ad alium nisi per similitudinem coaequare? Aut numquid non idem est, esse similes quod aequales? Si unum dico, habet et unici suspicionem: si similem dixero, habet indifferen
Abbreviated transcription (Latin):
am patͥs & filii dicendo non erat: aut unã
substantiã negando iam peccat. Hemo¬
itaq unam substantiã negari a nobis pu-¬
tet. cuiꝰ iccirco oratio ostendit᷑ ne neget᷑.
N emo unam substantiã breui ac nudo
sermone putet p̃dicandam. ut possit re-¬
diam. inprincipio erat uerbum. & ds̃ e-¬
rat uerbum. Hon audiã xp̃c esuruut.
nisi post quadraginta dierũ ieiuniũ au-¬
diã. Non inpane solo uxuit homo. Non
audiã sitiuit: nͥ audiã qui biberit aqm
quã ego dedero ei. ñ sitiet inȩt̃nũ. Non
audiam xp̃c passus ẽ. nͥ audiam nc̃ est
hora ut filius hominis clarificet᷑. Non
audiam mortuus ẽ. nͥ audiã resurrexit.
Hichil solitarium ex diuinis sacram̃tiᷤᷤ
ad suspicionẽ audientium & ad occasi¬
onẽ blasphemantiũ ꝓferamus. Anie
natiuitas filii. ante subiectio. ante si
militudo naturȩ p̃dicanda ẽ. ut ñ un¬
pie unius eẽ & pat̾ & filius substantie

Expanded text:
am Patris et Filii dicendo, non errat: aut unam am Patris et Filii dicendo, non errat: aut unam substantiam negando, jam peccat. tantiam negari a nobis putet: cujus idcirco ratio ostenditur, ne negetur. Nemo unam substantiam brevi ac nudo sermone putet praedicandam: ut possit rediam, In principio erat Verbum et Deus erat Verbum . Non audiam, Christus esurivit; nisi post quadraginta dierum jejunium audiam, Non in pane solo vivit homo . Non audiam, sitivit; nisi audiam, Qui biberit de aqua, quam ego dedero ei, non sitiet in aeternum . Non audiam, Christus passus est; nisi audiam, Nunc est hora ut Filius hominis clarificetur . Non audiam, mortuus est; nisi audiam, resurrexit. Nihil solitarium ex divinis sacramentis ad suspicionem audientium et ad occasionem blasphemantium proferamus. Ante nilitudo naturae praedicanda est: ut non impie unius esse et Pater et Filius substantiae
Abbreviated transcription (Latin):
dicabit: In his gͥ tot & tam grauib fidei
ꝑicłis. uerboꝵ breuitas temꝑanda ẽ. ne-
impie dici existimet᷑ quod pie intelligit᷑.
ne secura atq innocentie conscientia per
occasionẽ hereticã reussermosit. dicturꝰ
unã catholicꝰ substantiã patͥs ⁊ filii. ñ inde
incipiat. neq hoc quasi maximũ teneat.
tanquã sine hoc uera fides nulla sit. Tuto
unã substantiã dicet. cum ante dixerit
þat̾ ingenitus ẽ. filius natus ẽ. subsistit
ex patre. patͥ similis ẽ. uirtute. honore.
natura. P atͥ subiectus ẽ ut auctori. nec
se ꝑ rapinã deo cuiꝰ informa manebat
e quauit. obediens usq ad mortẽ fuit.
Non ẽ ex nichilo. s natiuitas ẽ. Non est
innascibilis. s contemporalis ẽ. Hon est
pater. s ex eo filius est. Non est portio aliqͣ
s totus est. non est auctor ipse. s imago ẽ.
imago di exd̃o in dm̃ nata. Non est crea¬
& generans. Et posthȩc unam substanti¬

Expanded text:
In his igitur tot et tam gravibus fidei In his igitur tot et tam gravibus fidei periculis, verborum brevitas temperanda est; ne impie dici existimetur, quod pie intelligitur: ne secura atque innocente conscientia, per occasionem haereticam, reus sermo sit. Dicturus unam catholicus substantiam Patris et Filii, non inde incipiat: neque hoc quasi maximum teneat, tamquam sine hoc vera fides nulla sit. Tuto unam substantiam dicet, cum ante dixerit, Pater ingenitus est; Filius natus est, subsistit ex Patre, Patri similis est virtute, honore, natura. Patri subjectus est, ut auctori: nec se per rapinam Deo, cujus in forma manebat, aequavit; obediens usque ad mortem fuit. Non est ex nihilo, sed nativitas est. Non est innascibilis, sed cointemporalis. Non est pater, sed ex eo filius est. Non est portio aliqua, sed totus est. Non est auctor ipse, sed imago est: imago Dei ex Deo in Deum nata. Non est creaet generans. Et post haec, unam substanti
Abbreviated transcription (Latin):
error hic tercius. ut comunius substantie
pater et filius dicatur eẽ. significari existi¬
met᷑ substantia prior. quã int̾ se duo pares
habeant: ac sic tresres sermo significet. sub¬
stantiã unã. ⁊ duos uniꝰ substantiȩ uelut co.¬
heredes. Ut enĩ coheredes duo sunt.⁊ here¬
ditas anterior ẽ cuiꝰ duo sunt coheredes: ita
uniꝰ substantiȩ anterioris duo possunt pares
uideri eẽ consortes. Atq ita una substantia
patris ⁊ filii p̃dicata: aut unũ qui duã nũ¬
cupationes habeat subsistentẽ significat:
aut diuisã unã substantiã duas imꝑfectas
fecisse substantias. aut terciã priorẽ sub-¬
stantiã quȩ a duob & usurpata sit & as¬
sumpta. Quȩ iccirco una dicat᷑. quia in
duas una de secta sit & ubi post hȩc natiui¬
tas. ubi pat̾. ubi filius intelligit᷑ si patmͦ
& filiũ uł desectio potiꝰ. uł anterioris sub¬
stantiȩ cõmunio quã naturȩ natiuitas p̃¬

Expanded text:
error hic 501 tertius, ut cum unius substantiae error hic 501 tertius, ut cum unius substantiae Pater et Filius esse dicatur, significari existimetur substantia prior, quam inter se duo pares habeant: ac sic tres res sermo significet, substantiam unam, et duos unius substantiae velut cohaeredes. Ut enim cohaeredes duo sunt, et haereditas anterior est cujus duo sunt cohaeredes: ita unius substantiae anterioris duo pares possunt videri esse consortes. Atquin ita una substantia Patris et Filii praedicata, aut unum qui duas nuncupationes habeat subsistentem significat; aut divisam unam substantiam, duas imperfectas fecisse substantias; aut tertiam priorem substantiam, quae a duobus et usurpata sit et assumpta, quae idcirco una dicatur, quia in duas una desecta sit. Et ubi post haec nativitas? Ubi Pater, ubi Filius intelligitur; si Patrem et Filium vel desectio potius, vel anterioris substantiae communio, quam naturae nativitas p
Abbreviated transcription (Latin):
significat᷑. ñ adunicũ uindicet᷑. Una igit᷑
substantia si ñ ꝑsonã subsistentẽ ꝑimat. nec
unã substantiã partita induos diuidat. reli.¬
giose p̾dicabitur. quȩ ex natiuitatis ꝓpͥetate.
& ex naturȩ similitudine tta indifferenssit:
ut una dicat᷑. At uͦ suiccirco uniꝰ substantiȩ
pat̾ & filius dicat᷑. ut hic subsistens sub signi¬
ficatione licet duoꝵ nominũ unus ac solus
sit: confessũ nomine filium conscientia non
tenemus. Si unam substantiã confitentes:
ipsũ sibi unicum ac singłarem & patrẽ eẽ
dicimus & filiũ. Quin etiã & huiꝰ statĩ
erroris occasio. ut diuisus a se se pat̾ in¬
telligatur. & partem ex secuisse quȩ eẽt
sibi filius. Id enĩ heretici unã substanti¬
am p̃dicantes contendunt. Ex his mul¬
tum piȩ confessionis nr̃ȩ sermo blandit᷑¬
ut dumuerbum hoc indefinita breuitate
dubium est: ꝓficiat aderrorem. Et preterea

Expanded text:
significatur, non ad unicum vindicetur. Una igitur significatur, non ad unicum vindicetur. Una igitur substantia, si non personam subsistentem perimat, nec unam substantiam partitam in duos dividat, religiose praedicabitur, quae ex nativitatis proprietate et ex naturae similitudine ita indifferens sit, ut una dicatur. At vero si idcirco unius substantiae Pater et Filius dicatur, ut hic subsistens sub significatione licet duorum nominum unus ac solus sit, confessum nomine Filium conscientia non tenemus, si unam substantiam confitentes, ipsum dicimus et Filium. Quin etiam et hujus statim erroris occurrit occasio, ut divisus a sese Pater intelligatur, et partem exsecuisse quae esset sibi filius. Id enim haeretici unam substantiam praedicantes contendunt: et his multum piae confessionis nostrae sermo blandituut dum hoc verbum indefinita brevitate dubium est, proficiat ad errorem. Est praeterea