comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ninscrutabili sacram̃to ñ in mundi
pͥncipio. s oportuno temꝑe disposuit
nasci de uirgine. Qui ubi mundo ꝑna
auitatẽ humane carnis serenus illux̃.
exiudaico et gentili popło sexta mun¬
di ȩtatȩ unam eccłam congregauit. et
ita sibi inuicem utrumq populũ intrã
candem ȩccłiam uno sp̃u federauit. ut
iam ñ esset ibi ulla diuersitas. s unali¬
bertas. Quod aut̃ defemina nasci uoluit.
magnũ nob̾ benignitatis sue beneficiũ
ostendit. ⁊ immensum humilitatis ex¬
emplum. ceterũ carne contaminari ñ
potuit: qui carnem mundare uenerat.
Potuit tam̃ scd̾m carnem nasci. cruci¬
sigi. atq resurgere. adsalutem nr̃am mi
io mneffabili modo: sine iniuria impas¬
sibilis ⁊ in commutabilis maiestatis. ue¬
rum tam pia sacramĩta ñ potest rima
riꝑfidia suꝑborũ: qr non uult credere.
sinceritatiᷤᷤ affect̾ur e̾dit ⁊ ⁊ ꝯplec̃tr.
imagna deuotione ꝓsequit᷑. Ergo ⁊uos

Expanded text:
et inscrutabili sacramento non in mundi et inscrutabili sacramento non in mundi principio sed opportuno tempore disposuit nasci de Virgine. Qui ubi mundo per nativitatem humanae carnis serenus illuxit, ex Judaico et gentili populo sexta mundi aetate unam Aecclesiam congregavit, et ita sibi invicem utrumque populum intra eandem Aecclesiam uno spiritu foederavit, ut jam non esset ibi ulla diversitas, sed una libertas. Quod autem de femina nasci voluit, magnum nobis benignitatis suae beneficium ostendit et immensum humilitatis exemplum. Ceterum carne contaminari non potuit, qui carnem mundare venerat. Potuit tamen secundum carnem nasci, crucifigi atque resurgere ad salutem nostram miro et ineffabili modo sine injuria impassibilis et incommutabilis majestatis. Verum tam pia sacramenta non potest rimare perfidia superborum, quia non vult credere. nceritatis affectu credit et complectitur et magna devotione prosequitur. Ergo et vos
Abbreviated transcription (Latin):
mina carnem. ut haberet in eius uicar¬
natione ipsa humana natura. uĩn posset
ad illã quã ꝑdiderat beatitudinẽ eus
beneficio remeare. Ostendit gͦ ds̃ in au¬
gelica natura. quã puniuit. iusticie suę
censurã. ⁊ in humana quã redemit. mi¬
serationũ suarũ dulcedinem. uniu̾se
rem mortis inuenimus: ita ꝑincarna¬
ti uerbi misteriũ. sexta itidem mundi
etate sicut supra retulimꝰ uitȩ eternę
iocũditatem recuꝑauimꝰ. Antequã tam̃
hec fierent. tercia iam mnundi etate ex¬
titit abrahã patriarha. aqtio ritus &
religio cireumcisionis sumpsit exordiũ.
cũ omnes gentes corrupte errore sumnu¬
lacris immolarent. demum uͦ data ẽ
lex iudaico popło: qua uerus deus cole¬
retur. Ꝙ deus quidẽ qui cuncta de ni¬
chilo fecit. uno mom̃to temporis po.¬
tiusset omnia simul facere ⁊uniu̾sũ
genus humanũ ad sui reuerentiã eul¬
tumq ꝑducere. s ñ fecit. immo secreto

Expanded text:
mina carnem, ut haberet in ejus incarmina carnem, ut haberet in ejus incarnatione ipsa humana natura, unde posset ad illam quam perdiderat beatitudinem ejus beneficio remeare. Ostendit ergo Dominus in angelica natura, quam punivit, justitiae suae censuram, et in humana, quam redemit, miserationum suarum dulcedinem. Universarem mortis invenimus, ita per incarnati Verbi mysterium sexta ibidem mundi aetate, sicut supra retulimus, vitae aeternae jocunditatem recuperavimus. Antequam tamen haec fierent, tertia jam mundi aetate extitit Abraham patriarcha, a quo ritus et religio circumcisionis sumpsit exordium, cum omnes gentes corruptae errore simulacris immolarent. Demum vero data est lex Judaico populo, qua verus Dominus coleretur. Et Dominus quidem, qui cuncta de nihilo fecit, uno momento temporis potuisset omnia simul facere et universum genus humanum ad sui reverentiam cultumque perducere. Sed non fecit, immo secreto
Abbreviated transcription (Latin):
diret creatori. ut et de obedientia uitȩ et̃¬
ne premiũ. ⁊ de inobedientia m̾ito con¬
sequeretur interitũ: ita sexta mundi
etate liquet homines accepisse de celo spm¬
sc̃m. ꝓquẽ legem dñi siue uoluntatem
eius lib̾aliter ñ seruiliter sicut cetere
creature. s quasi filii harissimi possent
adimplere. Duas enĩ rationabiles creatas
scilicet ⁊ humanã quib lib̃i arbitrii po¬
destatẽ dedit. ut hac facultate ditate: in
creatoris sui laude ꝑhennit̃ ꝑmanerent.
ata ꝑsuꝑbiam ab amore sui creatoris re¬
cedens. erumpnosa facta fuerat. contra
humanã inuidia in ardescens naturã.
suggessit ei offendiculũ peccati. ut eã
impietatis suȩ neuo pollueret. magnũ
credens eẽ sibi solatiũ. si una ruerent.
nsui reatus penã parit̃ paterent᷑. Quod
diuina maiestas ñ ꝑtulit. s humanã na¬
turam adpristine decreuit reformare dig¬
nitatis nobilitatem. Unde sumpsit de fe¬

Expanded text:
diret Creatori, ut et de obedientia vitae aetediret Creatori, ut et de obedientia vitae aeternae pretium et de inobedientia merito consequeretur interitum, ita sexta mundi aetate liquet homines accepisse de coelo Sp quem legem Domini sive voluntatem ejus liberaliter, non serviliter sicut ceterae creaturae, sed quasi filii carissimi, possent adimplere. Quas enim rationabiles creaturas scilicet et humanam, quibus liberi arbitrii potestatem dedit, ut hac facultate ditatae in Creatoris sui laude perenniter permanerent. ta et per superbiam ab amore sui Creatoris recedens erumpnosa facta fuerit, contra humanam invidia inardescens naturam, subgessit ei offendiculum peccati, ut eam impietatis suae nevo pollueret, magnum credens esse sibi solatium, si una ruerent et sui reatus poenam pariter paterentur. Quod divina majestas non pertulit, sed humanam naturam ad pristinam decrevit reformare dignitatis nobilitatem. Unde sumpsit de fe
Abbreviated transcription (Latin):
er secus pedes dñi sedens. audiebat ũba
oris eiꝰ tanto phariseis ⁊ saduceis ñ solũ¬
modo. s nipsis xp̃i ministris melior:
quanto deuotior. Sexus enĩ femineus
ñ priuatur rerũ ꝓfundarũ intelligen¬
tia: uerũ ut insequenti lectione lucide
declarabimus. solet aliquando feminiᷤ
in eẽ magna menitis udustria. ⁊moꝵ
ꝓbatissimoꝵ. elegantia p̃terea huius
historie lib̾. niiis ꝓfunda latent̃ conti¬
net eccłȩ sacram̃ta. Nam sicut pͥmum
hominem a deo formatũ sexta conditi
mundi die. scriptura tradente cogno¬
uimus: sic sexta mundi etate redẽptũ
declarabimus. Et sic̃ eundem hominẽ
de immaculata terra factũ eẽ didicimꝰ.
s̃ic saluatorẽ nr̃m natũ eẽ de inteme¬
rata uugine. fideli relatione demon¬
strabimus. Et sicut adam sexta ebdo¬
madis die a deo inspiratus accep̃ ab eo
liberi arbitrii sui potestatẽ. ꝑ quã ñser¬
uili necessitate. s ingenua uoluntate obe¬

Expanded text:
er secus pedes Domini sedens audiebat verba er secus pedes Domini sedens audiebat verba oris ejus, tanto Phariseis et Saduceis non solummodo sed et ipsis Christi ministris melior, quanto devotior. Sexus enim femineus non privatur rerum profundarum intelligentia, verum, ut in sequenti lectione lucide declarabimus, solet aliquando feminis inesse magna mentis industria et morum probatissimorum elegantia. Preterea hujus historiae liber nimis profunda latenter continet Aecclesiae sacramenta. Nam sicut primum hominem a Deo formatum sexta conditi mundi die scriptura tradente cognovimus, sic sexta mundi aetate redemptum declarabimus. Et sicut eundem hominem de immaculata terra factum esse didicimus, sic Salvatorem nostrum natum esse de intemerata virgine fideli relatione demonstrabimus. Et sicut Adam sexta ebdomadis die a Deo inspiratus accepit ab eo liberi arbitrii sui potestatem, per quam non servili necessitate sed ingenua voluntate obe
Abbreviated transcription (Latin):
nis incipiã. ⁊ romanoꝵ ĩmꝑatori ⁊ pre¬
sulum nomina simul ⁊⁊ gesta ibi curio¬
sissime denotabo. usq ad karolum mag¬
num. ⁊ enis filium ludouicum. E ecẽ
habetis. quod otiabunda legatis. actꝰ
iuidelicet antiquoꝵ imꝑatoꝵ. ⁊ quoꝵ¬
dã deo amabilium uirorũ pariter me¬
morabiles actus. abincarnatione do¬
minica usq ad tempora prefinita. Qͥbꝰ
si fueritis itenta. non deprimet mer¬
dia acumen ingenii ur̃i splendidũ et
honestũ. Porro de uirtutum uestrarũ
p̃conio. quas originis ur̃ȩ sublimitas.
⁊ nature felicitas uobis infuderunt
mͦ loqui erubeseo: ne uidear uti leuita¬
de parasitica. Loquar aut̃ alias. uibi fue¬
rit oportunũ. his aut̃ qui sinistrorsũ
suscepturi st̃ qͦd hoc opꝰ uobis delicaui
multis scriptis honorasse sepe. ⁊uene¬
rabilem gregorium antistitem romañ.
theudelinde italorum regine.iiiiͦ. dia¬
logi sui libros transmisisse. S ⁊ muli¬

Expanded text:
nis incipiam, et Romanorum imperatorum et prenis incipiam, et Romanorum imperatorum et presidum nomina simul et gesta ibi curiosissime denotabo usque ad Karolum Magnum et ejus filium Ludovicum. Ecce habetis quod otiabunda legatis: actus videlicet antiquorum imperatorum et quorundam Deo amabilium virorum pariter memorabiles actus ab incarnatione dominica usque ad tempora prefinito. Quibus si fueritis intenta, non deprimet inertia acumen ingenii vestri splendidum et honestum. Porro de virtutum vestrarum preconio, quas originis vestrae sublimitas et naturae felicitas nobis infuderunt, modo loqui erubesco, ne videar uti levitate parasitica. Loquar autem alias ubi fuerit oportunum. His autem qui sinistrorsum suscepturi sunt, quod hoc opus vobis dedicavi, multis scriptis honorasse saepe, et venerabilem Gregorium antistitem Romanum Theudelindae Italorum reginae quatuor dialogi sui libros transmisisse. Sed et muli
Abbreviated transcription (Latin):
qdł eẽt uiris eruditis reseruandat in¬
uidis siue scurrilib qui ꝓpter suꝑbie
tẏpumi mea forsitan seripta supbo des¬
picient suꝑcilio respondeo. qr de illoꝵ
nominib reminiscendis. ñ erit sicitt
suspicor posmodũ posteritas laboratu¬
ra: s eque ut ꝓbra. ita eoꝵ preconia
tecta manebunt. Nestri aut̃ nomĩnis
monimentũ domina mea tam huuis
libri occasione. quã bonorum operũ
ex secutione. quib incessant̃ oꝑam im¬
penditis. ꝑhenuter posteris relinquet᷑
nec poterit unquã ullo obliuionis
temꝑe derminari. Igitur hoc exile
munus a me uobis oblatũ gratant̃
suscipite:  ab im ꝓbis fauore ur̃o defen¬
dite. Sapientes enĩ quondã antiquoꝵ
gesta uiroꝵ ñ negligenter p̃teribant:
s adinstitutionem presentis uitȩ libris
int̾erebant. Si quidem ꝑhistoriam p̃¬
deriti temꝑis series comprehenditur:
multa necessaria ꝑserutant᷑. Ergoab
octouiano augusto exordiũ narratio¬

Expanded text:
quod esset viris eruditis reservandum. At inquod esset viris eruditis reservandum. At invidis sive scurrilibus, qui propter superbiae typum mea forsitan scripta superbo despicient supercilio, respondeo, quia de illorum nominibus reminiscendis non erit, sicut suspicor, postmodum posteritas laboratura, sed eque ut probra ita eorum preconia tecta manebunt. Vestri autem nominis monimentum, domina mea, tam hujus libri occasione, quam bonorum operum executione, quibus incessanter operam impenditis, perenniter posteris relinquetur; nec poterit umquam ullo oblivionis tempore terminari. Igitur hoc exile munus a me vobis oblatum gratanter suscipite, et ab improbis favore vestro defendite. Sapientes enim quondam antiquorum gesta virorum non negligenter preteribant, sed ad institutionem presentis vitae libris inferebant. Siquidem per historiam preteriti temporis series comprehenditur, multa necessaria perscrutantur. Ergo ab Octaviano Augusto exordium narratio
Abbreviated transcription (Latin):
locis. aliquando uͦ sermonib meis. Certe
laboriosum ualde negotium. qm̃ breuita¬
tem nonnũquã comitatur obseuritas:
cũ ⁊ luculentus ẽẽ contenddo. ⁊breuis ẽẽ
laboro. Ceterũ omĩa que ibi a mea rusti¬
sitate dictata reperiunt᷑: ineulto sermo¬
ne ꝑorata ꝓbant᷑. uerũ uteũq hec dicta
sint: poterunt tam̃ legentib ꝑceẽ. ⁊ube¬
riorem gestorũ seriem admemoriã reuo¬
care. indoctis scilicet atq dictis ac secu¬
laribus negotĩis occupatis. illis maxi¬
me qui in legendis diunis seripturis
magnũ inuita positũ solam̃ existim̃at.
dũ ille qui multa legit eadem ibi bre¬
uiter recordatur. ⁊ c̃ompendio ignarꝰ
instruitur. Siquis aut̃ his contentus
ẽẽ noluerit: hunc adopulenta et mag¬
nifica uolumina de quib hec sumpsi
transmiito. Calumpniosis uͦ siue mor¬
dacib uiris patet in me confiteor cam¬
pus calumpniandi ꝑfusior: quia tam
arduũ opus nimis audacter arripui.

Expanded text:
locis, aliquando vero sermonibus meis. Certe locis, aliquando vero sermonibus meis. Certe laboriosum valde negotium, quoniam brevitatem nonnunquam comitatur obscuritas, cum et luculentus esse contendo et brevis esse laboro. Ceterum omnia quae ibi a mea rusticitate dictata repperiuntur, inculto sermone perorata probantur. Verum utcumque haec dicta sunt poterunt tamen legentibus prodesse, et uberiorem gestorum seriem ad memoriam revocare, indoctis scilicet atque doctis ac secularibus negotiis occupatis, illis maxime qui in legendis divinis Scripturis magnum in vita positum solamen existimant, dum ille qui multa legit eadem ibi breviter recordatur et compendio ignarus instruitur. Si quis autem his contentus esse noluerit, hunc ad opulenta et magnifica volumina de quibus haec sumpsi transmitto. Calumpnosis vero sive mordacibus viris patet in me, confiteor, campus calumpniandi profusior, quia tam arduum opus nimis audacter arripui,
Abbreviated transcription (Latin):
sẽĩ benedicti floriacen¬
sis alumpnus. magne
felicitatis decus. Digñ
cẽseo serenissima dña.
munus presentis oꝑis mansuetudim
ur̃e supplici affectu dedicare: eũ sitis nr̃i
eui multis p̃ponenda ꝓcerib. tũ genero¬
sitate p̃clara. tũ ꝓbitate p̃cipua. tum qm
estis litceris erudita. quod ẽ gentilitium
siue ciuilitas magna. Munus autẽ
meũ hunc appello codicellũ. compendiosa
breuitate subtilissimũ: qui sua tios ame¬
nitate delectet ⁊ hortet᷑ ad benefaciendũ.
ꝯaduitã bonis morib exornandã. Non qͦd
ñ sitis. satis decenter magnis uirtutibꝰ ad¬
ornata: s qd semꝑ in meliuis ꝓficere com¬
monem᷑. E cclesiasticã enĩ relegens histo¬
riam. amultis historiologis ꝑ partes editã.
⁊modis uariis cõprehensam: hoc uno uo¬
lumine decrem coartare. ⁊ coadunatis
mͥ quã plurib libris deflorare. ueritatisq
medullam de singulis diligent̾ extrahe¬
re: utens eorũ auctorum uerbis inqͥb dã

Expanded text:
i Benedicti Floriacensis alumpnus, magnae felicitatis decus. Dignum censeo, serenissima domina, munus presentis operis mansuetudini vestrae supplici affectu dedicare, cum sitis nostri aevi multis preponenda proceribus, tum generositate preclara, tum probitate precipua, tum quoniam estis litteris erudita, quod est gentilitium sive civilitas magna. Munus autem meum hunc appello codicellum compendiosa brevitate subtilissimum, qui sua vos amenitate delectet et adhortetur ad benefaciendum, et ad vitam bonis moribus exornandam. Non quod non sitis satis decenter magnis virtutibus adornata, sed quod semper in melius proficere commonemus. Aecclesiasticam enim relegens historiam a multis historiologis per partes editam et modis variis comprehensam, hoc uno volumine decrevi coartare et coadunatis mihi quam pluribus libris deflorare, veritatisque medullam de singulis diligenter extrahere, utens eorumdem auctorum verbis in quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
rum quidẽ arbitum ẽ: anime rõnalis uo¬
luntas. sine ꝓhibitione cuiusqͣm mota
ad quodcumq uoluerit siue adbonum siue
ad malum: sic ab auctore concessum: Rurso
lib̾um arbitrium ẽ: intellectualis animȩ
motus sui iuris: Preelectio uͦ ẽ consuiltum
desidium eorum quȩ in nob̃sunt: aut con¬
silium desid̾abile. Qd̃ enim p̃ iudicatũ est
ex consilio: tenemus eligentes. Consilium uͦ

Expanded text:
rum arbitrium est animae rationalis voluntas sine prohibitione cujusquam mota ad quodcunque voluerit, sive ad bonum sive ad malum, sic ab auctore concessum. Rursus: Liberum arbitrium est intellectualis animae motus sui juris; praeelectio vero est consultum desiderium eorum, quae in nobis sunt, aut consilium desiderabile: quod enim praejudicatum est, ex consilio tenemus eligentes. Consilium vero
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis excedere : illud quod singulis he¬
resib inquibdam locis. tam ⁊ sibreuit̃
respondere consueui. amodo p̃termittã.
quaquam ea quȩ inprecedenti libro res¬
pondi. magnum legentib queant emo¬
lumentã prestare. quo ⁊domata fidĩ xͥ¬
ane contraria ualeant deuitare. & incau¬
tam simplicitatis imꝑitiã subter sug̾e̾.
Poterunt inquã illis maxime ꝓdesse.
qui magna doctorum uolumina. quib
eis responsum ẽ non hñt: aut scłarib
impliciti curis. ea legere uł intellig̾e
nullatenus possunt. Igitur historiali
stilo contentus. quod restat oꝑis ex¬
planabo. A cephalorum tam̃ heresim

Expanded text:
vitatis evadere, illud quod singulis hevitatis evadere, illud quod singulis heresibus in quibusdam locis, tametsi breviter, respondere consuevi, amodo pretermittam, quamquam ea quae precedenti libro respondi magnum legentibus queant emolumentum prestare, quo et dogmata fidei ae contraria valeant devitare et incautam simplicitatis imperitiam subterfugere. Poterunt, inquam, illis maxime prodesse, qui magna doctorum volumina, quibus eis responsum est, non habent, aut secularibus impliciti curis ea legere vel intelligere nullatenus possunt. Igitur historiali stilo contentus quod restat operis explanabo, Acephalorum tamen heresim
Abbreviated transcription (Latin):
Sit tͥ imꝑium meũ eũ hac puella con¬
cessum. Ergo utere eo feliciter. Et in
mente habe incessanter: equitatẽ nui
sticiam. precipua optimi imꝑatoris. eẽ.
insignia. Quod postquã dixit: sp̃m ex¬
alauit. Quo defuncto: mauritius indutꝰ
purpura ncoronatus diademate. adcir¬
n largitis scđm morem muneribꝰ. pͥmꝰ
exgrecorum gente romano potitus est
Explicit lib̃ tercius. Incipit ꝓlogꝰ s imꝑio.¬
libri quarti. in quo continetur italiȩ situs. scd̾or
sententiam hẏstoriologi paul
uoniam his qui diuersis occu¬
pantur curis. tedet multos
euoluere libros. placuit mͥ im¬
mensum pelagus ȩcclesiasticarũ hysto¬
riarum. compendiose colligere ⁊ nume¬
rosam librorum copiam. hoc uno uolu¬
mine comprehendere: ꝓlixam in eo
orationem summoꝑe facere deuitans.
quȩ solet aliquando quibdam mag¬
num generare fastidium. Quero gͦ eis
placere.quos semꝑ breuis naꝑta delec¬
tat oratio. uerum cernens ninc. Hoc
etiam meũ exercitiũ modũ ꝓposite bre¬

Expanded text:
Sit tibi imperium meum cum hac puella concessum. Utere ergo feliciter eo, et habe in mente incessanter aequitatem et justitiam praecipua optimi imperatoris esse insignia. Quod postquam dixit, spiritum exunctis. Quo defuncto, Mauricius indutus purpura, redimitus diademate, ad Ciret largitis secundum morem muneribus, primus ex Graecorum gente Romano potitus est Explicit liber tercius. INCIPIT PROLOGUS LIBRI QUARTI, IN QUO CONTINETUR ITALIAE SITUS SECUNDUM SENTENTIAM HISTORIOLOGI PAULI. Quoniam his qui diversis occupantur curis tedet multos evolvere libros, placuit mihi immensum pelagus ecclesiasticarum historiarum compendiose colligere et numerosam librorum copiam hoc uno volumine comprehendere, prolixam in eo orationem summopere facere devitans, quae solet aliquando quibusdam magnum generare fastidium. Quero ergo eis placere quos semper brevis et aperta delectat oratio. Verum cernens nunc hoc etiam meum exercitium modum propositae bre
Abbreviated transcription (Latin):
te compulsi. abscisum caput ceruici
apposuerunt. ⁊ cũ uno paruulo infan¬
te qui illic extinctus inuentus est.
iussisset. ut ciues urbis ulius qͥ qͦ libet
disꝑsi erant. ad eandem urbem sine
aliqua trepidatione remearent. hiqui
pͥus fugerant. iuuendi licentia recep¬
ta. reuersi sunt. Tunc cius uite eoꝵ¬
ep̃e herculanus fuerat memores:
ubi sepultũ eẽt corpus illius quesiert̃:
tit illud iuxta honorem debitũ uttͤ
ncorpus pueri cum eo humati. S cor¬
plenũ. Corpus uͦ ep̃i incorruptũ. ae si die

Expanded text:
te conpulsi abscisum capud cervici adponentes, cum uno parvulo infante, qui illic extinctus inventus est, iussisset, ut cives urbis illius, qui quolibet dispersi essent, ad eam sine aliqua trepidatione remearent, hii qui prius famem fugerant, vivendi licentia accepta, reversi sunt. Sed, cuius vitae eorum episcopus fuerat, memores, ubi sepultum esset corpus illius quaesierunt, ut hoc iuxta honorem debitum in corpus pueri pariter humati, plenum; corpus vero episcopi ac si die
Abbreviated transcription (Latin):
auditis rex: uehementer territus ora¬
tione petita recessit. atq exillo iã tem¬
pore minus crudelis fuit. Nam dũ pꝰ¬
pulatus fuisset. n inde reuersus. romam¬
obsidione einxisset atq cepisset: tota fer¬
me nocte suos tubis clangere p̃cepit.
ut romani agothis sese quib eumq
modis occulerent. Et non multo post

Expanded text:
auditis, rex vehementer territus, oraauditis, rex vehementer territus, orationem petita, recessit, atque ex illo iam tempore minus crudelis fuit. Cum non pulatus fuisset, et inde reversus Romam cinxisset, atque cepisset, tota ferme nocte suos tubis clangere praecepit, ut Romani a Gothis sese quibuscunque modis occulerent. Capta est
Abbreviated transcription (Latin):
ram cecidit. ⁊ quia tanto uiro illudere
p̃sumpsisset expauit. Omnes qui cũ eo
ad dĩ hominem ueniebant: terrȩ con¬
sternati sunt. Surgentes aut̃ ad eum
ꝓpinquare minime presumpserunt:
s ad suum regem reuersi nuntia uert̃
trepidi. inquanta uelocitate fuerant
deprehensi. Tunc ꝑse idem thotila: ad
dei hominem accessit. Quem eũ alon¬
ge sedentẽ cerneret: non ausus aecede
sese in terram dedit:. Cui cũ uir dĩ bis
terq diceret surge. s ipse ante eum de
derra erigi non auderet: benedictus
ihũ xp̃i domini famulus. ꝑsemet ipsũ
dignatus. ẽ. accede ad regem ꝓstratum.
Quem de terra eleuauit. ⁊de suis actibꝰ
increpauit: atq in paucis sermonib
cuncta quȩ illi erant uentura p̃nunti¬
auit dicens. Multa mala facis. ⁊ mul¬
ta mala fecisti: iam aliquando abiniqͥ¬
tate compescere. Et quidem romã in¬
gressurus es. mare transiturus. nouem
annis regnabis . decimo morieris. Qͥuꝰ

Expanded text:
ram cecidit et, quia tanto viro inludere ram cecidit et, quia tanto viro inludere praesumpsisset, expavit. Omnesque qui cum eo ad Dei hominem veniebant; terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi, in quanta velocitate fuerant depraehensi. 15. Tunc per se isdem Totila ad Dei hominem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis ter diceret: 'Surge', sed ipse ante cum erigis de terra non auderet, benedictus Ihesu Christi domini famulus per semet ipsum dignatus accedere est ad regem prostratum. Quem de terra levavit, de suis actibus increpavit atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant Ventura praenuntiavit, dicens: 'Multa mala facis, multa fecisti; iam aliquando ab iniquitate conpescere. Et quidem Romam ingressurus es, mare transiturus; novem annis regnas, decimo morieris'. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Et eũ illud uiterga uerterent. queren¬
tes si quod signum uel de alia monstrari
incisione potuisset: ita sanũ ⁊ intem̾atũ ẽ
ꝑgens. paulo longius substitit. eiq se
uenturum nuntiauit. Cui dũ ꝓtinus
mandatũ de monast̾i̾o fuisset. ut ueni¬
ret: ipse sic̃ ꝑfide mentis fuit. an uir
Cui calciamenta sua p̃buit. eumq in¬
na sui ꝑgere ad dei hominẽ precepit.
In cuius obsequio tres qui sibi p̃ceteris
adherere consueuerant comites misit.
Scilicet uult. ruderich. ⁊blidin: ut añ
uiri oculos. ipsum. eẽ. regem thotilã
simulantes. eius lateri ob ambularẽt.
Cui alia quoq obsequia atq spatarioᷤ
p̃buit. ut tam ex eisdem obsequus ꝗͣ ex
pͣpureis uestib rex ẽẽ putaret᷑. sũqrisd̾ẽ
riggo decorat᷑ uestibꝰ. obseq̃ntiũ freq̃ntia
nꝰ sedebat. Quẽ uenientem conspitiens.
cũ iam ab eo audiri potuisset: clama¬
uit dicens. Pone fili. pone: hoc qd̾ por¬
tas non ẽ tuũ. Qui riggo ꝓtinus inter¬

Expanded text:
 et in terga verterent, exquirentes, si quod signum vel de alia monstrari incisione potuisset, ita sanum atque intemeratupergens, paulo longius substetit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monastret, ipse, sicut perfidae mentis fuit, an vir cui calceamenta sua praebuit, eumque inna sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cujus obsequio tres qui sibi prae caeteris adhaerere consueverant, comites misit, scilicet, Vult, Ruderic, et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum regem Totilam esse simulantes, ejus lateribus obambularent; cui alia quoque obsequia atque spatharios praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque idem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia nus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum iam ab eo audire potuisset, clamavit, dicens: 'Pone, fili, pone; hoc quod portas non est tuum'. Qui Riggo protinus in ter
Abbreviated transcription (Latin):
athaulfus. apud barcinonã hispauie
urbem: dolo suorum occisus ẽ.Cui se¬
gericus in regno successit. Qui pacẽ
optimã cum honorio imꝑatore consti¬
tuit: ⁊ placidiam eius sororem. secum
honeste habitam ei restituit. honoriꝰ
aut̃ illam constantino comiti despon¬

Expanded text:
us, apud Barcinonam, Hispaniae urbem, dolo suorum occisus est, cui Segericus successit, qui pacem optimam cum Honorio imperatore constituit, et Placidiam ejus sororem secum honeste habitam ei restituit. Honorius autem illam Constantino comiti despon
Abbreviated transcription (Latin):
fuit his dieb in constantinopolitana¬
urbe quidã ep̃e nestorius nomine:
eloquentia seculari preditus hic contͦ
catholicam doginatizabat fidem. scãm
Mariam ñ. eẽ. dei genitricem. s homi¬
nem purum de ea natũ. ⁊ pꝰea homini
ẽ dam natus. ⁊ anathematitatus. &

Expanded text:
diebus in urbe Constantinopolitana quidam episcopus, Nestorius nomine, eloquentia saeculari praeditus, contra catholicam dogmatizavit fidem, sanctam Mariam non esse Dei genitricem, et hominem purum de ea natum, sed postea homini est damnatus, et anathematizatus. et
Abbreviated transcription (Latin):
tribus longis nauib applicuit: ⁊pene
totã insulam illam aborientali plaga
usq ad occidentalem occupait. Tunc
ȩtiam qm̃ pelagiana heresis. anglorũ
maculauerat fidẽ galli cani ep̃i ger¬
manũ autisiodorensium .lupũ trecas¬

Expanded text:
tribus longis navibus applicuit, et totam pene insulam ab orientali parte usque ad occidentalem occupavit. Tunc etiam quoniam Pelagiana haeresis Anglorum maculaverat fidem, Gallicani episcopi Germanum Antissiodoretum, et Lupum Trecas
Abbreviated transcription (Latin):
onorius igitur imꝑator archadio
theodosio uͦ archadii filio. subiacebant
gentes olim excitate ꝑstiliconem pala¬
am. Et his ꝑgallias baccantib apd̾
britaniam quoq gr̾anus municeps
eiusdem insule. tirãnus creatur: sed¬
statim occiditur. Cui constantius ex

Expanded text:
onorius igitur imperator Arcadio Theodosio vero Arcadii filio subjacebant nae urbis excitatae per Stiliconem untur. His per Gallias bacchantibus, apud Britannias Gratianus, municeps ejusdem insulae, tyrannus creatur et occiditur. Hujus loco Constantinus, ex
Abbreviated transcription (Latin):
uert᷑. ⁊ quãdui apd̾ archas durauit obsidio ib
ea quȩ dr maraclea. cuiꝰ pͥnceps pacẽ eũ illis
miit: ip̃osq ⁊ eoꝵ uexilla introrsꝰ recepit. O
rua dei uirtꝰ mirandaq potentia. cũ ꝓcul ab¬
ẽent ꝓͥncires qui uidebant᷑ regere popłm. ⁊ fir¬
stentare: ꝓ pauciores. ⁊ quasi minores cepit
dñs etiam ip̃os reges suꝑare. Ne dicat huma¬
na p̃sumptio nos antiocbiam. aliasq urbes sib¬
egimꝰ. nos tot ⁊ tanta bella deuicimꝰ: qr ꝓ certo
nũquã suꝑassent. nͥ cũ eis fuisset ꝑ que reges r¬

Expanded text:
verunt eam, et quandiu apud Archas duravit obsidio, ibiverunt eam, et quandiu apud Archas duravit obsidio, ibiea quae dicitur Maraclea, cujus princeps pacem cum eis iniit, ipsosque et eorum vexilla in urbem recepit. O mira Dei virtus, mirandaqidebantur regere populum et sustentare, per pauciores et minores coepit Dominus etiam ipsos reges superare, ne dicat humana praesumptio: « Nos Antiochiam aliasque urbes subegimus: nos tot ac tanta bella devicimus. » Quia pro certo nunquam superassent, nisi cum eis fuisset ille per quem reges r
Abbreviated transcription (Latin):
ria ⁊ multa rapina.xiii. Cumq hȩc uide¬
rent alii exiert᷑ plures de exercitu Ray mundi ze-¬
lo ꝓbitatis accensi: quib p̃fuert᷑ Raymundꝰ piletꝰ
⁊ Raẏmundꝰ uicecomes de tentoria. ⁊ uexillis in
altũ ꝓtensis equitauert᷑ aduersum ciuitatẽ quȩ
cortosa dicit᷑. Ad quã ꝑuenientes: forti impetu
ueniente in quodã angulo secessert᷑: fecert᷑q to¬
ta noc te inm̃sos rogos igniũ. acsi totꝰ adẽẽt retro
cõmanens exercitꝰ xp̃ianoꝵ. Quib flãmaꝵ glo¬
bis gens quȩ erat in ciuitare ꝑtͣrita. existimãtes
qd̾ nr̃i om̃s adeẽnt om̃s subito cõfugert᷑: cuuta¬
tẽq plenã bonis opib reliquert᷑. Est aũt ciuitas
illa om̃i necessitate ꝓrsus aliena. in optimo por-¬
tu pelagi cõstituta. In crastinũ cũ nr̃i ad eam si¬
cut ad expugnandũ uenert᷑. om̃ino uacuã in¬
uenert᷑. Sũmas gͥ laudes dõ referentes eã intra-¬

Expanded text:
ria, et multa rapina. Cumque haec videria, et multa rapina. Cumque haec viderent alii, exierunt plures de exercitu Raimundi zelo probitatis accensi, quibus praefuerunt Raimundus Piletus, et Raimundus vicecomes de Tentoria, et vexillis in altum protensis, equitaverunt adversus civitatem quae Tortosa dicitur. Ad quam pervenientes forti impetu erveniente in quemdam angulum secesserunt; feceruntque tota nocte immensos rogos ignium, ac si totus adesset retro commanens exercitus Christianorum. Quibus flammarum globis gens quae erat in civitate perterrita, existimantes quod nostri omnes adessent, omnes subito confugerunt, civitatemque plenam bonis opibus reliquerunt. Est autem civitas illa omni necessitate prorsus aliena, ut in optimo portu pelagi constituta. In crastinum cum nostri ad eam expugnandam venerunt, omnino vacuam invenerunt. Summas igitur laudes Deo referentes, intra
Abbreviated transcription (Latin):
dii multã defiderabat tr̃am illiꝰ qr optima erat.
q quattuor decĩ dieb explicitis quintodecimo
exiert᷑ de optuna ualle. ⁊ abiert᷑ ad qͦddã anti¬
cet haberet nom̃ castri tam̃ egregiis urbib po-¬
tat equiꝑiri: ⁊ locipositione ⁊ clausura muro¬
rũ: ⁊ eminentia turriũ. In hoc ꝓpt̾ fortitudinẽ
gens magna cõflixerat. qi necꝰ at ma nec hostẽ
nec aliquod ingenium metuebat. Hoc tamen nr̃i
quatuordecĩ de nr̃is militib ocio uacare nescieir¬
tes erga tripolim ꝑrexert᷑.⁊ sexaginta turcos inue¬
nert᷑. qui multos captiuos ⁊ plus quã mille qͥn-¬
quaginta animalia rapuerant. ⁊ ante se ducebant.
qͦs ut nr̃i uidert᷑ licet ꝑpuici ẽẽnt in celũ manꝰ ꝑtẽ¬
de illis occidert᷑ ⁊ eoꝵ eqͦs retinuert᷑: ⁊ ouantes
ad castra cũ inm̃sa p̃da remeauert᷑. Ingens gaudi¬
um fuit in om̃i exercitu de paucoꝵ magna uicto¬

Expanded text:
dii multum desiderabat terram illius, quia optima erat, dii multum desiderabat terram illius, quia optima erat, que quatuordecim diebus explicitis, quinto decimo exierunt de optima valle, et abierunt ad quoddam anticet haberet nomen castri, tamen egregiis urbibus poterat aequiparari, et loci positione, et clausura murorum, et eminentia turrium. In hoc propter fortitudinem gens magna confluxerat, quia nec arma, nec hostem, nec aliquod ingenium metuebat. Hoc tamen nostrquatuordecim de nostris militibus otio vacare nescientes, erga Tripolim perrexerunt, et sexaginta Turcos invenerunt, qui multos captivos, et plus quam mille et quinquaginta animalia rapuerant, et ante se ducebant. Quos ut nostri viderunt, licet perpauci essent, in coelum manus protende illis occiderunt, et eorum equos retinuerunt, et ovantes ad castra cum immensa praeda remeaverunt. Ingens gaudium fuit in omni exercitu de paucorum magna victo
Abbreviated transcription (Latin):
ces qr nr̃i nil aliud quererent nͥ uic tualia. Quȩ
nr̃i gratant᷑ recepert᷑. ⁊ ad tentoria cõcdicert᷑. In
die alt̾a collegert᷑ papiliones ⁊ tentoria ⁊ illic
te uacuũ inuenert᷑. Illa enĩ noc te om̃s fugert᷑.
s magna copiã fruguũ ⁊ fructuũ lactis ⁊ mel¬
lis dimisert᷑. Ibi celebrauert᷑ nr̃i purificationẽ
sc̃ȩ mariȩ dei genitricis. glorificantes clm̃ qͥ tan
misit comitib nuncios suos dũ ibi erant rogans
ea quȩ pacis st̃. p̃mutens dona ꝯcupiscibilia ⁊
eqͦs ⁊ aurũ. Oisit arcũ aureũ. uestes p̃ciosas:
⁊ micantia tela. Quȩ om̃ia nr̃i recepert᷑. s. nil
certi tẽ illis renunciauert᷑. Rex tripolis eodẽ
trore ꝑmotꝰ misit equos decẽ ⁊ mulas quattuor
similit̾ rogans ea quȩ pacis erant. s dona qͥdẽ
recepert᷑: illiq qr nũquã pacẽ cũ eo hab̃ent nͥ¬
xp̃ianꝰ efficeret᷑ mandauerũt. Comes eñi sc̃i fgy¬

Expanded text:
tes quod nostri nil aliud quaererent nisi victum: quae tes quod nostri nil aliud quaererent nisi victum: quae nostri gratanter receperunt, et ad tentoria conduxerunt. In die altera colte vacuum invenerunt: illa enim nocte omnes fugerunt, sed magnam copiam frugum et fructuum, lactis et mellis dimiserunt. Ibi celebraverunt nostri Purificationem sanctae Mariae Dei genitricis, glorificantes Deum qui tanmisit comitibus nuntios suos, dum ibi erant, rogans ea quae pacis sunt, praemittens dona concupiscibilia, et equos et aurum. Misit arcum aureum, vestes pretiosas, et micantia tela; quae omnia nostri receperunt, sed nil certi tunc illis renuntiaverunt. Rex Tripolis eodem terrore permotus, misit equos decem et mulas quatuor; similiter rogans ea quae pacis sunt. Sed dona quidem receperunt, illique quod nunquam pacem cum illo haberent, nianus efficeretur, remandaverunt. Comes enim S. Aegi
Abbreviated transcription (Latin):
audẽ aꝑtã inuenerf᷑. s intꝰ neminẽ ẽẽ udert᷑.
line scuta uultib p̃ponentes cũ aliqua ad huc
aspatatꝰ ibi inuenunt. horrea scilicet frum̃to ple
Rsdicularia uino redundantia: arcas plenas
illlb. caseis ⁊ farina. łunc cuo ad comites re¬
seant.⁊ qͥd inuenerint refert᷑. Honfuit opꝰ
lsentoria figere: qm̃ ds̃ faciebat illos in labo
in ꝓuerbus salomonis. conseruat᷑ usto substas¬
tia peccatoris. Ibi inuenert᷑ hortos plenos hole¬
rib ⁊ fabis aluisq leguminib: ad p̃co qͥtatẽ ma¬
turantib. Ibi quietauert᷑ trib dieb ⁊ custodib
deputatis qui urbẽ custodirent quedã ardua
montana ꝯscendert᷑ ⁊ in uallẽ descendert᷑.xi.
fat aũt illa uallis gratuita ⁊ om̃ium fru¬
gum fructuũq ub̾tate plenissima. Mansert᷑ ibi
noꝵ multitudine plemũ. Qd̃ cũ die quadã nr̃i
aggrederent᷑. Sarraceni desuꝑ murũ ꝓiecert᷑ eis
multas peccudes plurimaq anmalia: putan¬

Expanded text:
tam invenerunt, sed intus neminem esse viderunt. Tunc scuta vultibus praeponentes, cum aliqua adhuc apparatus ibi inveniunt, horrea scilicet frumento plena, torcularia vino redundantia, arcas plenas nucibus, caseis et farina. Tunc cito ad comites redeunt, et quod invenerunt referunt. Non fuit ibi opus tentoria figere, quoniam Deus faciebat illos in laborin proverbiis Salomonis: Conservatur justo substantia peccatoris . Ibi invenerunt hortos plenos oleribus et fabis, aliisque leguminibus jam ad praecocitatem maturantibus. Ibi quietaverunt tribus diebus, et custodibus deputatis qui urbem custodirent, quaedam ardua montana conscenderunt, et in vallem descenderunt. Erat autem illa vallis gratuita, et omnium frugum fructuumque ubertate plenissima; manseruntque norum multitudine plenum. Quod cum die quadam nostri aggrederentur, Sarraceni de muro projecerunt eis multas pecudes, plurimaque animalia, putan
Abbreviated transcription (Latin):
grandis necessitas exigebat. cũ illi qui murũ suffode-¬
rant ciuitatem cũ magno impetu intrauert᷑: detrũ¬
cantes uniuersos quos pͥmitꝰ inuenert᷑. Qua ino¬
pinatȩ rei amiratione stupefacti sunt om̃s qui erãt
suꝑ muros. ⁊ concito uitalis calor ossa reliquit coꝵ:
frigidꝰ atq pauor possedit corda reoꝵ: Quid facẽt
gens data neci sensuq aliena. quã sui undiq hostes
urgebant ⁊ in tra ⁊ in muroꝰ Gulferiꝰ enĩ qui pau¬
lo ante deficiebat nouas iteꝵ resumpserat uires.¬
⁊ iam ñ clipeo ꝓtectꝰ aut galea. sed ensem rubeum
tenens in dextͣa. fugientẽ celer insequit᷑ hostẽ: plir¬
resq mortificauit formitine quã gladio. qͥse ip-¬
sos precipitauert᷑ de muro. Erat aũt supͣ portã
una turris quȩ p̃stantissima ⁊ fortior uidebatur
cet̾is. in ea mandauit Boiamundꝰ ditiorib cuub I¬

Expanded text:
grandis necessitas exigebat, cum illi qui murum suffodegrandis necessitas exigebat, cum illi qui murum suffoderant, cum magno impetu intraverunt, detruncantes universos quos primitus invenerunt. Qua inopinatae rei admiratione stupefacti sunt omnes qui erant super muros, et Concito vitalis calor ossa reliquit eorum, Frigidus atque pavor possedit corda reorum. Quid faceret gens data neci, sensuque aliena, quam sui undique hostes urgebant et intra et in muro? Gulferius enim qui paulo ante fatiet jam non clypeo protectus aut galea, sed ensem rubeum tenens in dextera, fugientem celer insequitur hostem; pluresque mortificavit formidine quam gladio, qui seipsos praecipitaverunt de muro. Erat autem super portam una turris quae praestantissima et fortior caeteris videbatur, in eam mandavit Boamund
Abbreviated transcription (Latin):
mane: ⁊ salus nr̃a in tp̃r tribulationis. Effunde
itam tuam in gentes quȩ te ñ nouert᷑. ⁊ in regna
que nom̃ tuũ nõ inuocauert᷑. Disꝑge illos in uir
igeret᷑ qd̃ alii pugnabant alii plorabant ⁊ psal¬
lebant. alii muros suffodielant: Gulferiꝰ grauio.¬
ni pugna desudabat. qr om̃s adu̾sarii in eũ et in
tꝰ cõsortes: ⁊ ip̃e cum suis contra om̃s. Clipeus eiꝰ
atant in muro. Muri breus ⁊ arta latitudo soc
nũ uenire ꝑmittebat. Sed de gulferio nullꝰ ho¬
sium triumphauit. cũ tam̃ ip̃e de cõplurib tri-¬
anphauit. Proptẽa nemo ĩa illi occur sare p̃sir¬
Ait. qr infortuniũ qͦd aliis ense illiꝰ cõtigerat:
diquisq sͥ metuebat. Tela. sagitas. sudes. lapr¬
esAli iati ii ebant. tantũq clipeũ eiꝰ ex his one-¬
aoq fortis uir fatigatus erat. iamq sudores toto
corpore in t̾ram defluebant: iamq ut ei alt̃ succed̾et

Expanded text:
mane, et salus nostrae in tempore tribulationis. Effunde mane, et salus nostrae in tempore tribulationis. Effunde iram tuam in gentes quae te non noverunt, et in regna quae nomen tuum non invocaverunt . Disperge illos in ageretur, quod alii pugnabant, alii plorabant et psallebant, alii muros suffodiebant, Gulferius graviori pugna desudabat, quia omnes adversarii in eum et in ejus consortes, et ipse cum suis contra omnes. Clypeus ejus erant in muro. Muri brevis et arcta latitudo, socunum, venire permittebat: sed de Gulferio nullus hostium triumphavit, cum tamen ipse de compluribus triumphaverit. Propterea nemo illi jam occursare praesumebat, quia infortunium quod aliis ense illius contigerat, unusquisque sibi metuebat. Tela, sagittas, sudes, lapides, illi jaciebant, tantumque clypeum ejus ex his oneramque fortissimus vir fatigatus erat, jamque sudores toto de corpore in terram defluebant, jamque ut ei alter succederet
Abbreviated transcription (Latin):
deuastat. nam missis molarib saxis ip̃a domoꝵ tec¬
ta ꝯfringebat: qui sub eo erant murum ꝯfodictãt.
⁊ ali ad muri ꝓpugnacula scalam erigebant. Quã
erectam cũ nullus auderet ascensionis ẽẽ pͥor. ñ ꝑ.¬
tulit quidã Gulferiꝰ de Daturre miles honestus:
sancunc bant̃ ascendit murũ pluresq uiri fortes
sicuti st̃ eum. Gentiles u̾o ut uidert᷑ eos suꝑ mu¬
nos ascendentes ira uehementi cõmoti sunt.⁊ undi¬
ꝙ in illos insurgunt. tantũq eos laculis ⁊ sagutis
coartauert᷑: qͦd quidã nr̃oꝵ qͥ murũ conscenderãt
sr ipos ad t̾ram deposuert᷑. ⁊ mortẽ quã euadere
putabant. ꝯfrac ti ad tram inuenert᷑. Qͦd cũ ur¬
diset clara iuuentꝰ nr̃oꝵ sulferium scilicet cũ pau¬
cis pugnare suꝑ pinnacula muroꝵ. immemor sui
smemor socioꝵ: ꝯfestim ascendunt.
partẽq muri sua multitudine
coꝑiunt. Stabant aũt urxta ligneã turrim sa

Expanded text:
devastat; nam missis molaribus saxis, ipsa domorum tecdevastat; nam missis molaribus saxis, ipsa domorum tecta confringebat; qui sub eo erant, murum fodiebant, et alii ad muri propugnacula scalam erigebant, quam erectam, cum nullus auderet ascendere prior, non pertulit quidam Gulferius de la Turre miles honestus, sed incunctanter ascendit murum, pluresque viri fortes secuti sunt eum. Gentiles vero, ut viderunt eos super murum ascendentes, ira vehementi commoti sunt, et undique in illos consurgunt, tantumque eos jaculis et sagittis coarctaverunt, ut quidam nostrorum qui murum ascenderant, seipsos ad terram dejecerint, qui mortem, quam evadere putabant, collisi ad terram invenerunt. Quod cum vidisset clara juventus nostrorum, Gulferium scilicet cum paucis pugnare super propugnacula murorum, immemores sui, sed memores sociorum, confestim ascendunt, partemque muri sua multitudine cooperiunt. Stabant autem juxta ligneam turrim sac
Abbreviated transcription (Latin):
mati qui rotas inpingebant. suꝑ quas ip̃am tur¬
rim constituerant. Alii quidẽ fac tam testudine
muro applicuert᷑. ⁊ fossatũ qd erat ingens equa¬
uert᷑: ut turrim muro possent sociare. ⁊ ip̃iꝰ mu¬
nimͣ ᷤ ꝓtecti ap̃m inurum ualerent ꝑforare. Qd̃
ita fac tum ẽ. S miseri ciues e contra fecert᷑ qd dã
instrumentũ. qͦ grandes lapides adu̾sum turrim
iaciebant: ⁊ etiã ignẽ grecum quo eam arderẽt
emittebant. Sed dei gra ꝓtegente om̃s conatꝰ coꝵ
om̃sq machinationes frustrate sunt. ⁊ ad nichilu
redac te. Nam turris lignea ubi maro ꝓrima fu¬
it. om̃s qui in illa parte muri erant ut subse de¬
spiciens ꝓstrauit .u. ¶Mtillelmꝰ de monte pis
rat aũt cum eo uenator quidã noĩe Eiłardꝰ qui spũ
bucinandi erat preditꝰ. Nam sono tumultuosȩ uo.¬
cis ⁊ aduersarios ext̃rebut. ⁊ suos ad bella incitar¬
iat. Et dum willelmus cum suis quȩ circa se sũt

Expanded text:
mati qui rotas impingebant, super quas ipsam turmati qui rotas impingebant, super quas ipsam turrim constituerant. Alii quidem factam testitudinem muro applicuerunt, et fossatum quod erat ingens adaequarunt, ut turrim muro possent sociare, et ipsius munimine protecti, ipsum murum valerent perforare, quod ita factum est. Sed miseri civeinstrumentum, quo grandes lapides adversum turrim jaciebant, et etiam ignem Graecum, quo eam arderent, emittebant. Sed Dei gratia protegente, omnis conatus eorum omnesque machinationes frustratae sunt, et ad nihilum redactae. Nam turris lignea ubi muro proxima fuit, omnes qui in illa parte muri erant, ut sub se despiciens prostravit. Guillelmus de Monte Pislrat autem cum eo venator quidam, nomine Ewardus, qui spiritu buccinandi erat praeditus. Nam sono tumultuosae vocis et adversarios exterrebat, et suos ad bella incitabat. Et dum Guillelmus cum suis quae circa se sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ta gͥ noc te tota cum in crastinum diurnȩ luci
solis uibar se immiscuit. nr̃i ar mis instructi ur¬
bem undiq uallauert᷑. acerrimoq congressu m¬
uasert᷑. Tela. sudes. lapidesq uolant. ignesq fag¬
q: ex quib arderent introrsus tecta domoꝵ. Sa
obsistente hostium inmensa multitudine illa die
nr̃i nich preualuert᷑. s lassi ad tentoria remearũr.
nimio t̾rore ꝑcellunt᷑. om̃sq portȩ ciuitatis obice¬
tu lapidum ab eis obstruunt᷑. Accepert᷑ gͥ comites
in inuicem consilium. qm ex equo non fiebat pre.¬
destruerent᷑. Facta est et lignea turris lapidib tͦri¬
b satis altior. ⁊ machinis om̃ib quȩ in trossus erãt
eminentior. Habebat aũt tria solaria quȩ bene e
rant scutis ⁊ trocleis premunita. In duob suꝑiori¬
b erant loricati cum telis ⁊ sudib ⁊ sagittis ⁊ la¬
pidib. pilis ⁊ facib. Subtꝰ erant nicħominiꝰ ar¬

Expanded text:
ta igitur nocte tota, cum in crastinum diurnae luci ta igitur nocte tota, cum in crastinum diurnae luci solis se jubar immiscuit, nostri armis instructi urbem undique vallaverunt, acerrimoque congressu invaserunt. Tela, sudes, lapidesque volant, ignesque facesque, Ex quibus arderent introrsus tecta domorum. Sed obsistente hostium immensa multitudine, illa die nostri nihil praevaluerunt, sed lassi ad tentoria remearunt. nimio terrore percelluntur, omnesque portae civitatis objectu lapidum ab eis obstruuntur. Acceperunt igitur comites in invicem consilium, quoniam ex aequo non fiebat praedestruerentur. Facta est et lignea turris, lapideis turribus satis altior, et machinis omnibus quae introrsus erant eminentior. Habebat autem tria solatia quae erant bene scutis et trochleis praemunita. In duobus superioribus erant loricati cum telis et sudibus et sagittis, et lapidibus, pilis, et facibus; subtus erant nihilominus ar
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Nr̃i eni ut uidert᷑ illos ad resistendum
paratos. clipeis pec torib oppositis. lanceaꝵq mu¬
cronib p̃positis. militari impetu illos irrũpunt:
suq ꝑ medium sub euntes disrũpunt. Ibi cõfre¬
git dñs potentias arcuũ. scutũ gladium ⁊ bellum:
qr postquã gladiis agit᷑ pugna. iutił est arcꝰ ⁊ sa¬
gitta. Qui portȩ ciuitatis ꝓpinquior beatiore se
ẽẽ existimauit. qui uͦ longe aberat toto affec tu
ꝑoptabat aut ut portȩ uicinior fieret: aut ut
ad se porta ueniret. Multũ quippe illis ꝓfuit qr
qui incolumes fuerant egressi: salutari successu
sunt regressi. Illi potissimũ malos regressus ha¬
buert᷑. quos nr̃i in primo impetu uiuenert᷑. De
nr̃is equis plurimos sagutauert᷑. s de suis sesso.¬
rib ad t̾ram deuolutis multo plures reliquerũt.
Ip̃is itaq intra urbem receptis: nr̃i ad iactũ sa¬
gutȩ uuiꝰ tentoria ponuint.ii. E xcuba¬

Expanded text:
Domini. Nostri enim ut viderunt illos ad resistendum Domini. Nostri enim ut viderunt illos ad resistendum paratos, clypeis pectoribus oppositis, lancearumque mucronibus praepositis, militari impetu in illos irrumpunt, sicque per medium subeuntes disrumpunt. Ibi confregit Dominus potentias arcuum, scutum et gladium et bellum, quia postquam gladiis agitur pugna, inutilis et arcus et sagitta. Qui portae civitatis propinquior fuit, beatiorem se esse existimavit; qui vero longe aberat, toto affectu peroptabat ut aut portae vicinior fieret, aut ad se porta veniret. Multum quippe illis profuit, qui incolumes fuerant egressi, salutari recessu sunt regressi. Illi potissimum malos regressus habuerunt, quos nostri primo impetu invenerunt. De nostris equis plurimos sagittaverunt, sed de suis sessoribus ad terram devolutis, multo plures reliquerunt. Ipsis itaque intra urbem receptis, nostri ad jactum sagittae unius tentoria ponunt. Excuba
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuert᷑ inclusi agente parthoꝵ. Qua diuino
suꝑata subsidio: postea quietauert᷑ in ea ꝑ quinq
menses ⁊ dies octo.iii.Ouib explicitis Ra¬
ymundꝰ comes sc̃i Egydii primꝰ cum gente sua
de antiochia exiit. et ad urbem quȩ Rugia dicit᷑
ꝑuenit. Alia die ad alt̾am uenit ciutatem. quã
nominant albariam. Has duas ciuitates cõpendi
uẽbrio uenit ad urbem quȩ marra nuncupatur.
quã Raẏmundꝰ piletꝰ miles suus pͥmꝰ inuaserat: s
recessit fortit inde repulsus. Erat aũt ciuitas
illa popłosa. ⁊ ab om̃i gente quȩ erat in circui.¬
tu eius nimis ꝯstipata. Quȩ gens aduersa ut no¬
stros eminꝰ ꝯspexit. qr ad cõꝑationẽ sui pauci ẽẽ¬
ȩuidebant᷑ despexit: eisq extra ciuitatẽ resistere
temptauit. Sed ꝓtinus agnouert᷑ qr gens cõpen¬
diosa iure prefert᷑ temulente multitudini. ⁊ p̃.¬
cipue gens illa cuiꝰ spes est ⁊ ficducia in nomine

Expanded text:
tus fuerunt inclusi a gente Parthorum; qua divino tus fuerunt inclusi a gente Parthorum; qua divino superata subsidio, postea quieverunt in ea quatuor menses et dies octo. Quibus explicitis, Raimundus comes Sancti Aegidii primus cum gente sua de Antiochia exiit, et ad urbem quae Rugia dicitur pervenit, Alia die ad alteram venit civitatem, quam nominant Albariam. Has duas civitates compendiosa bre, venit ad urbem quae Marra nuncupatur; quam Raimundus Piletus miles ejus primus invaserat, sed recessit fortiter inde repulsus. Erat autem civitas illa populosa, et ab omni gente quae in circuitu erat nimis constipata. Quae gens adversa, ut nostros eminus conspexit, quia ad comparationem sui pauci esse videbantur, despexit, eisque extra civitatem resistere conata est. Sed protinus agnoverunt quod gens compendiosa et fortis praefertur temulentae multitudini; et praecipue gens illa cujus spes est et fiducia in nomine