comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cebant: s curari ñ poterant. Uide quomͦ ma¬
neat littera: conuincens reũ. ñ saluans ini¬
quum. Iius enim quinq porticib infigu¬
ra quinq libroꝵ ꝓdebantur potius quã
sanabantur egroti. Quid gͦ ibi tunc sana¬
bat egrotum: Motus aque. Piscina illa mo¬
ta descendebat egrotus: et sanabatur unus.
qͥa unitas: Quisquis alius ante ipsum mo¬
tum descenderet: ñsanabatur. Quomͦ com¬
mendabat᷑ unitas corꝑis elamantis afinibus
terre: Alius ñ sanabatur. nͥ rursus mota fu
gebatur moueri aqua inpiscina: Aqua ergo
cincta porticib quinq gens erat uidȩa cinc¬
ta lege: et inporticib egroti iacebant: et in
sola aqua turbata. et mota sanabantur.
Henit dñs: turbata ẽ aqua: crucifixus est. de¬
scendat ut sanetur egrotus. Quid ẽ. descen¬
dat: humiliet se: Ergo quicunq amatis
litteram sine gr̃a: inporticib remanebitis:
Egri eritis iacentes ñ conualescentes. De lit¬
tera enĩ presumitis. Si enĩ data esset lex q̃

Expanded text:
cebant; sed curari non poterant . Vide quomodo manet littera, convincens reum, non salvans iniquum. Illis enim quinque porticibus, in figura quinque librorum, prodebantur potius quam sanabantur aegroti. Quid ergo ibi tunc sanabat aegrotum? Motus aquae. Piscina illa mota descendebat aegrotus, et sanabatur unus, quia unitas: quisquis alius ad ipsum motum descenderet, non sanabatur. Quomodo commendabatur unitas corporis clamantis a finibus terrae? Alius non sanabatur, nisi rursus mota fuigebatur moveri aqua in piscina. Aqua ergo cincta porticibus quinque, gens erat Judaea cincta Lege. Et in porticibus aegroti jacebant, et in sola aqua turbata et mota sanabantur. Venit Dominus, turbata est aqua, crucifixus est; descendat ut sanetur aegrotus. Quid est, descendat? Humiliet se. Ergo quicumque amatis litteram sine gratia, in porticibus remanebitis; aegri eritis, jacentes, non convalescentes: de littera enim praesumitis. Si enim data esset lex quae
Abbreviated transcription (Latin):
ce facta sunt noua: Omnia autem ex deo.
qui reconciliauit nos sibi ꝑxp̃m: et dedit
nobis ministerium reconciliationis. Ecce
quomͦ suscipiunt montes pacem populo eiꝰ
Ds̃ enim erat in xp̃o mundum reconcilians
sibi: non reputans illis delicta eoꝵ: et ponẽs
in nob̃ uerbum reconliationis: Inquib. nisi
inmontib qui suscipiunt pacem popło eiꝰ.
Quo circa legati pacis subsequent adiungui.
ant montes popło euis: id÷ predicationẽ
legationemq pacis eius: Colles autẽ iusti¬
ciam. hoc ẽ obedientiam: qđ ẽ inhomini¬
bus. et momini rationali creatura omĩs u¬
sticiȩ origo. atq ꝑfectio: ita ut duoꝵ ho¬
minum. idẽ adam qui fuit caput mortis
nr̃e et xp̃i qui ẽ. caput salutis nr̃e hȩc cõ¬
mendetur magna distinctio: quia sicut
ꝑinobedientiam uiius hominis peccatores
constituti sunt multi: ita et ꝑ obȩdientiã
unius hominis iusti constituent᷑ multi:

Expanded text:
ce facta sunt nova: omnia autem ex Deo, ce facta sunt nova: omnia autem ex Deo, qui reconciliavit nos sibi per Christum, et dedit nobis ministerium reconciliationis. Ecce quomodo suscipiunt monteconcilians sibi; non reputans illis delicta eorum, et ponens in nobis verbum reconciliationis. In quibus, nisi in montibus qui suscipiunt pacem populo ejus? Quocirca legati pacis subsequenter adjungununt montes populo ejus, id est, praedicationem legationemque pacis ejus: colles autem justitiam; hoc est obedientiam, quod est in hominibus et in omni rationali creatura omnis justitiae origo atque perfectio; ita ut duorum hominum, id est, Adam qui fuit caput mortis nostrae, et Christi qui est caput salutis nostrae, haec commendetur magna distinctio: quia sicut per inobedientiam unius hominis, peccatores constituti sunt multi; ita et per obedientiam unius h
Abbreviated transcription (Latin):
ant montes pacẽ populo: Dicunt quidem
imitatores mei estote sicut et ego xpĩ: sed rur¬
sus dicant: Licet si nos aut angłs decelo uo¬
bis annuntiauerit preter quam accepistis:
anathema sit: Dicant etiam: Nunquid pau¬
lus ꝓuobis crucifirus ẽ aut innomine pau¬
li baptirati estis: Ita suscipiant pacẽ ppło
dĩ. id: paupib dei: non ulis. s cum illis re¬
gnare cupientes: Illi qͦ ñdicant ego sũ pau¬
li.ego autem apollo. ego uͦ cephe: s omnes
dicant ego sum xp̃i. Hȩc ẽ iusticia ñ antepo¬
nere seruos dño. nec ȩquare: ita leuare ocłos
inmontes. unde ueniat auxilium sibi. ut ta¬
men auxilium suũ ñsꝑent amontib: sed a
dño qui fec̃ cȩlum et terram. Potest et sic con¬
uenientius intelligi. suscipiant montes pa¬
cem popło: ut pacem intelligamus inrecon¬
ciliatione qua deo reconciliamur. montes
quippe eam suscipint popło eius.Hoc a¬
postolus ita testatur. Uetera transierunt: ec¬

Expanded text:
ant montes pacem populo. Dicant quidem: ant montes pacem populo. Dicant quidem: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Sed rursus dicant: Licet si nos, aut angelus de coelo vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis. anathema sit . Dicant etiam: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Ita suscipiant pacem populo Dei, id est, pauperibus Dei; non illis, sed cum illis regnare cupientes. Illi quoque non dicant, Ego sum Pauli, ego sum Apollo, ego vero Cephae; sed omnes dicant: Ego sum Christi . Haec est justitia: non anteponere servos Domino, nec aequare; ita levare oculos in montes unde veniat auxilium sibi, ut tamen auxilium suum non sperent a montibus, sed a Domino qui fecit coelum et terram . 6. Potest et sic convenientissime intelligi, Suscipiant montes pacem populo, ut pacem intelligamus in reconciliatione qua Deo reconciliamur: montes quippe eam suscipiunt populo ejus. Hoc Apostolus ita testatur: Vetera transierunt; ec
Abbreviated transcription (Latin):
et salubriter imitentur: Colles autem suñ.
illoꝵ excellentiam sua obedientia subseqñ¬
tes. Quare gͦ montes pacem: et colles iusticiã
Anforte nichil inter esset. etiam si ita diceret᷑
suscipiant montes iusticiam populo. et col¬
les pacem: Utrisq enim iusticia. et utrisq
pax necessaria ẽ: et sic fieri potest. ut alio no¬
mine par appellata sit ipsa iusticia. Hec ẽ
enim uera par: non qualem iniusti int̃ se fa¬
ciunt: An pocius cũ distinctione non con¬
tempnenda intelligendum ẽ. qͦd ait montes
pacem. et colles iusticiam: Excellentes quip¬
pe inȩccłia. paci debent uigilanti intentio¬
ne consulere: ne ꝓpter suos honores suꝑbe se
agendo scismata faciant: unitatis compage
dirupta Colles autem ita eos imitando et
obȩdiendo subsequantur: ut eis xp̃m ante¬
ponant: ne maloꝵ montium qm̃ uidentur
excellere. uana auctoritate seducti. se a xp̃i
unitate dirumpant. Ideo dictum ẽ suscipi¬

Expanded text:
ut salubriter imitentur: colles autem sunt ut salubriter imitentur: colles autem sunt illorum excellentiam sua obedientia subsequentes. Quare ergo montes pacem, et colles justitiam? An forte nihil interesset, etiamsi ita diceretur: Suscipiant montes justitiam populo, et colles pacem? Utrisque enim justitia, et utrisque pax necessaria est: et fieri potest ut alio nomine pax ap pellata sit ipsa justitia; haec est enim vera pax, non qualem injusti inter se faciunt. An potius cum distinctione non contemnenda intelligendum est quod ait, Montes pacem, et colles justitiam? Excellentes quippe in Ecclesia, paci debent vigilanti intentione consulere; ne propter suos honores superbe agendo schismata faciant, unitatis compage disrupta. Colles autem ita eos imitando et obediendo subsequantur, ut eis Christum anteponant; ne malorum montium, quoniam videntur excellere, vana auctoritate seducti, se a Christi unitate disrumpant. Ideo dictum est: Suscipi
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia poni solet: id÷ qđ inmale iudicando
intelligi non potest. Ubi enim dñs dicit. no¬
lite iudicare ꝑsonaliter. s rectum iudieium
iudicate: ostendit esse posse prauum uidici¬
um: cum dicit rectum iudicium iudicate
Deniq illud uetat: hoc precipit. Cum uͭ sine
lllla adiectione dicit udicium. continuo u¬
stum uult intelligi: sicut ẽ qđ ait grauiora
legis miscdiam ẽt iudicium: et uluo quod
ieremias dicit: faciens diuitias suas ñ cũ iudi¬
cio: Non ait faciens diuitias suas prauout¬
miusto iudicio. uł ñ eum iudicio recto aut
rum gͦ hi sunt: qͦs alius habet psalmus pu¬
sillos cum magnis: Isti quippe montes ex¬
ultauerunt sicut arietes: et isti colles sieut
agni ouium. in exitu isrł de egypto: id⁊ in
popłi dĩ lib̾atione. abhuius scłi seruitute:
Excellenti gͦ scĩtate eminentes in eccłia mon¬
des sunt: qui ydonei sunt et alios docere sic
loquendo ut fidelit̃ instruant᷑. sic uiuendo

Expanded text:
justitia poni solet, id est, quod in male judicando justitia poni solet, id est, quod in male judicando intelligi non potest. Ubi enim Dominus dicit, Nolite judicare personaliter, sed rectum judicium judicate , ostendit esse posse pravum judicium, cum dicit, Rectum judicium judicate: denique illud vetat; hoc praecipit. Cum vero sine ulla adjectione dicit judicium, continuo justum vult inteLegis, misericordiam, et judicium . Et illud quod Jeremias dicit: Faciens divitias suas non cum judicio . Non ait, Faciens divitias suas pravo injustove judicio, vel non cum judicio recto aut rum ergo hi sunt quos alius habet psalmus: Pusillos cum magnis. Isti quippe montes exsultaverunt sicut arietes, et isti colles sicut agni ovium, in exitu Israel ex Aegypto , id est in populi Dei liberatione ab hujus saeculi servitute. Excellenti ergo sanctitate eminentes in Ecclesia, montes sunt; qui idonei sunt et alios docere , sic loquendo ut fideliter instruantur, sic vivendo
Abbreviated transcription (Latin):
adiuitib eoꝵ paupes suos: s quos paupta¬
te sua fecit diuites suos. Clamat quippe ei¬
populus pauꝑ: Iudica me ds̃ et discerne cau¬
sam meam de gente non scã Qd autem mu¬
tato uerboꝵ ordine. cum prius dixisset. ds̃
iudicium tuum regi da. et iusticiam tuam
filio regis. prius ponens iudicium deinde.
iusticiam: prius iusticiam posuit. deinde
iudicium dicens iudicare populum tuum
iniusticia. et pauꝑes tuos inudicio: ostendit
se magis iudicium appellasse iusticiam: ni¬
chil inter esse demonstrans quo ordine po¬
natur. cum idem significat: Solet enĩ diei
iudicium prauum. qđ iniustum ẽ iusticiã
uero iniquam uel iniustam dicere ñ solem̃.
Si enim praua et iniusta erit: nec iusticia iã
dicenda ẽ. Pinde ponendo iudieium atq u¬
sticiȩ nomine repetendo: uel ponendo iusti¬
ciam. et eam iudicii nomine repetendo satis
edocet ꝓprie se appellasse iudicium qđ pro

Expanded text:
a divitibus eorum pauperes suos; sed quos paupertaa divitibus eorum pauperes suos; sed quos paupertate sua fecit divites suos. Clamat ei quippe populus pauper: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . 4. Quod autem mutato verborum ordine, cum prius dixisset, Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis, prius ponens judicium, deinde justitiam; prius justitiam posuit, deinde judicium, dicens, Judicare populum tuum in justitia, et pauperes tuos in judicio; magis ostendit judicium se appellasse justitiam, nihil interesse demonstrans quo ordine ponatur, cum idem significet. Solet enim dici judicium pravum quod injustum est; justitiam vero iniquam vel injustam dicere non solemus. Si enim prava, et injusta erit; nec justitia jam dicenda est. Proinde ponendo judicium, atque justitiae nomine repetendo; vel ponendo justitiam, et eam judicii nomine repetendo, satis edocet proprie se appellare judicium quod pro
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem autẽ non habeam: nichil mͥ ꝓ
dest. Tanquam si diceret Si distribuero
omnia mea pauꝑib : et pauꝑ dĩ ñ fuero:
nichil mͥ ꝑdest. Caritas enim non in flat
Nec ẽ. ineo uera dĩ caritas. qui ingratus est
tinent adpopulum dei: quia non sunt
paupes dĩ. Pauꝑes quippe di dicunt: Nos au¬
tem non sp̃m huius mundi accepimus: s sp̃m
qui exdo ẽ: ut seiamus quȩ ado donata sunt
nobis. Nam cum et inisto psalmo ꝓpter su¬
scepti hominis sacramentum. quo uerbũ ca¬
ro factum ẽ. dicatur dõ patri regi iusticiã tu¬
am da filio regis: nolunt isti dari sibi iusti¬
ciam: s asemet ipsis eam se habere confidt̃.
Ignorantes enim di iusticiam et suam uo¬
lentes constituere: iusticiȩ di non sunt subiec¬
ti. Non sunt itaq ut dixi pauꝑes dĩ sed
diuites sui: quia non sunt humiles s suꝑbi.
Ueniet uͦ ille iudicare populũ d̃ĩ inusticia. et
pauꝑes di iniudicio: et eo iudicio discernet

Expanded text:
charitatem autem non habeam, nihil mihi charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest. Tanquam si diceret: Si distribuero omnia mea pauperibus, et pauper Dei non fuero, nihil mihi prodest. Charitas enim non inflatur ; nec est vera Dei charitas in eo qui ingratus est ertinent ad populum Dei, quia non sunt pauperes Dei. Pauperes quippe Dei dicunt: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Nam cum et in isto psalmo, propter suscepti hominis sacramentum quo Verbum caro factum est , dicatur Deo Patri regi, Justitiam tuam da filio regis; nolunt isti sibi dari justitiam, sed a semetipsis eam habere confidunt. Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Non sunt itaque, ut dixi, pauperes Dei, sed divites sui; quia non sunt humiles, sed superbi. Veniet vero ille judicare populum Dei in justitia, et pauperes Dei in judicio: et eo judicio discernet
Abbreviated transcription (Latin):
lum tuũ. Talis locutio. ẽ apud salomonẽ.
Prouerbia salomonis filii dauid: scire sapi¬
entiam et disciplinam: hoc ẽ. ꝓuerbia salo¬
populum tuum: hoc ait posterius pauꝑes
tuos: Et qđ ait prius iniusticia: hoc po¬
sterius iniudicio: more illo repeticionis:
ubi sane demonstrat populum dĩ pauꝑẽ
esse debere: id÷ non suꝑbum.s: humilem.
per fuit: etiam quam ante magnas illas
terrenas diuicias amisisset. Qđ ideo com¬
omnia sua pauꝑib distribuunt. quã ipsi
pauꝑes dĩ fiant. Inflati sunt enim iactan¬
cia: qua putant sibi ẽẽ tribuendum ñ gr̃ȩ
di qđ bene uiuant: Et ideo iã nec bene iu¬
uunt: quantacunq bona oꝑa facere uide¬
antur: De suo quippe se habere putant: &
głantur quasi ñ acceꝑint: Diuites sui: non
pauꝑes di. Abundantes sibi: ñ egentes dõ.
S ait apłs. Si distribuero omnia mea pau¬
ꝑib et tradidero corpus meum ut ardeã:

Expanded text:
lum tuum. Talis locutio est apud Salomonem: lum tuum. Talis locutio est apud Salomonem: Proverbia Salomonis, filii David, scire sapientiam et disciplinam ; hoc est, Proverbia Saloem ait prius, populum tuum; hoc ait posterius, pauperes tuos: et quod ait prius, in justitia; hoc posterius, in judicio; more illo repetitionis. Ubi sane demonstrat populum Dei pauperem esse debere, id est, non superbum, sed humilem. per fuit, et antequam magnas illas terrenas divitias amisisset. Quod ideo com qui facilius omnia sua pauperibus distribuunt, quam ipsi pauperes Dei fiant. Inflati sunt enim jactantia qua putant sibi esse tribuendum, non gratiae Dei, quod bene vivunt; et ideo jam nec bene vivunt, quantacumque bona opera facere videantur. De suo quippe habere se putant, et gloriantur quasi non acceperint : divites sui, non pauperes Dei; abundantes sibi, non egentes Deo. Sed ait Apostolus: Si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. illud. Qui habitat incęlis irridebit eos: et
dns subsannabit eos. Qd̃ ẽ qui habitat in
cęlis: hoc s̃ et dñs. Et qd ẽ. irridebit eos.
hoc ẽ. subsannabit eos. Et cȩli enarrant glo¬
riam dei: et oꝑa manuum eius annunti¬
at firmamentum. Cȩli repeciti sunt nomi¬
ne firmamenti: Et qđ dictum ẽ głam dei:
repetitum ẽ. oꝑa manuum eius. Et quod
dictum ẽ. enarrant: repetitum ẽ. annun¬
tiat. Iste autem repetitiones multum elo¬
quia diuina commendant: siue eadẽ uer¬
ba. siue aliis uerbis eadem sententia repe¬
tatur: et maximȩ reppenuntur in psalmis
et in eo genere sermonis quo animi s̃ mo¬
uendus affectus: Deinde. sequitur. Iudica¬
re populum tuum intua iusticia: et pau¬
pes tuos iniudicio: Rex pat̾ regi filio. ad
quã rem dedit iudiciũ suum. et iusticiã suã.
satis ostenditur cum dic̃: iudicare populũ
tuum iniusticia. idest adiudicandũ popu

Expanded text:
est illud. Qui habitat in coelis, irridebit eos, et est illud. Qui habitat in coelis, irridebit eos, et Dominus subsannabit eos . Quod est, qui habitat in coelis; hoc est, et Dominus: et quod est, irridebit eos; hoc est, subsannabit eos. Et, Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum . Coeli repetiti sunt nomine firmamenti: et quod dictum est, gloriam Dei; repetitum est, opera manuum ejus: et quod dictum est, enarrant; repetitum est, annuntiat. Istae autem repetitiones multum eloquia divina commendant; sive eadem verba, sive aliis verbis eadem sententia repetatur: et maxime reperiuntur in Psalmis; et in eo genere sermonis quo animi est movendus affectus. 3. Deinde sequitur: Judicare populum tuum in justitia, et pauperes tuos in judicio. Rex Pater regi Filio ad quam rem dedit judicium suum et justitiam suam satis ostenditur, cum dicit, Judicare populum tuum in
Abbreviated transcription (Latin):
aliis testimoniis dñs. xp̃c pacificus ẽẽ mon¬
stratur: ñ scđm pacem quã nouit et querit
hic mundus: s illam pacem de qua dicitur
apud ꝓpħam: Dabo eis solatium uerũ. pacẽ
suꝑ pacem: cui scilicet paci reconciliationis
additur pax immortalitatis: Nam post
omnia reddita. quȩ ꝓmisit ds̃. nouissimã
pacem nos expectare debere. qua cũ do uiua¬
disti nobis: Pax erit plane illa ꝑfecta: qͣndo
nouissim a inimica destruetur mors. Et inqͦ
erit hoc nͥ inpacifico illo reconciliatore nr̃o.
cificum: qͥd deinde psalmus ipse de illo do
Pater ñ uidicat quemquã:
s: omne iudicium dedit
filio: Hoc ẽ. gͦ. ds̃ iudici¬
um tuum regi da. Qui rex
etiam filius regis: quia et
ds̃ pater utiq rex ẽ. Ita scriptum c̃: qđ rex
fecit nuptias filio suo. More autem scͥpturȩ
idem repecitur: Nam qđ dixit iudicium
tuum: hoc aliter dixit iusticiam tuã. Et
qđ dixit regi. alit̃ hoc dixit filio regis: sic̃

Expanded text:
aliis testimoniis Dominus Christus pacificus esse monaliis testimoniis Dominus Christus pacificus esse monstratur: non secundum pacem quam novit et quaerit hic mundus; sed illam pacem de qua dicitur apud prophetam, Dabo eis solatium verum, pacem super pacem ; cum scilicet paci reconciliationis additur pax immortalitatis. Nam post omnia reddita quae promisit Deus, novissimam pacem nos exspectare debere, qua cum Deo vivadisti nobis . Pax erit plane illa perfecta, quando novissima inimica destruetur mors. Et in quo erit hoc, nisi in pacifico illo reconciliatore nostrocificum; quid deinde psalmus ipse de illo docPater non judicat quemquam; sed omne judicium dedit Filio : hoc est ergo, Deus, judicium tuum regi da. Qui rex etiam filius est regis, quia et Deus Pater utique rex est. Ita scriptum est, quod rex fecit nuptias filio suo . More autem Scripturae idem repetitur. Nam quod dixit, judicium tuum; hoc aliter dixit: justitiam tuam: et quod dixit, regi; hoc aliter dixit, filio regis; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
bitur iusticiam tuã. tota die laudẽ tuã.
cum confusi fuerint. et erubuerint qui
Nsalomone quidem psalmi huius titulꝰ
prenotatur: sed hec ineo dicunt᷑. que ñ
possunt illi salomoni regi isrł scđm car¬
nem. uirta illa quȩ de illo scã scriptura
loquitur conuenire: dño autẽ. xp̃o ap¬
tissime possunt. Unde intelligitur etiã
ipsum uocabulum salomonis adfigu¬
ratam significationẽ adhibitum: ut ĩ
cabulum. illi uerissimȩ atq optune con¬
gruit: ꝑ quem mediatorẽ exinimiciciis
accepta remissione peccatoꝵrs reconcilia¬
iur deo. Et enim cum inimici essemꝰ.
reconciliati sumus deo ꝑmortem filii eiꝰ
dem ipseẽ. ille pacificus qui fecit utraq
unum: et medium parietẽ macerie sol¬
uens inimicicias inearne sua. legẽ man¬
datoꝵ decretis euacuans: ut duos nos
conderet inse. inunum nouum hominẽ
faciens pacem. Ipse ueniens euangelira¬
uob: pacem relinquo uob̃. Et multis

Expanded text:
bitur justitiam tuam, tota die laudem tuam, bitur justitiam tuam, tota die laudem tuam, sum confusi fuerint, et erubuerint qui Salomonem quidem psalmi hujus titulus praenotatur; sed haec in eo dicuntur, quae non possint illi Salomoni regi Israel secundum carnem, juxta ea quae de illo sancta Scriptura loquitur, convenire: Domino autem Christo aptissime possunt. Unde intelligitur etiam ipsum vocabulum Salomonis ad figuratam significationem adhibitum, ut in cabulum illi verissime atque optime congruit, per quem mediatorem ex inimicis, accepta remissione peccatorum, reconciliamur Deo. Etenim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus . Idem ipse est ille pacificus, qui fecit utraque unum, et medium parietem maceriae solvens, inimicitias in carne sua; legem mandatorum decretconderet in se: in unum novum hominem faciens pacem. Et veniens evangelizavobis, pacem relinquo vobis. His, et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
confundent᷑. quando erubescent : nisi in
sine scłi: Duob enĩ modis confundentur.
aut cum credent inxp̃m. aut cũ uenerit
xp̃c: Nãq quãdiu hic ẽ eccła quãdiugemit tri¬
ticũ int̾ palcas: quãdiugemunt spice int̾tira¬
mia: quamdiu gemunt uasa miscdiȩ inter
uasa uȩ facta incontumeliam: quamdui
gemit lililim inter spinas: ñ deerunt ini¬
mici qui dicant. quando morietur et piet
nom̃ eius: id÷ ecce ueniet tempus ut fui¬
antur et non sint xpĩani. Sicut cepunt
exaliquo tempore: ita usq adcertum tẽpꝰ
erunt. S cũ ista dicunt. et sine fine mori¬
untur. et ꝑmanet eccłia predieans brachi¬
um dñi omni generatiomi supuenture:
ueniet et ipse ultimus inclaritate sua: re¬
surgent om̃s mortui quisq cum causa
sua. separabuntur boni ad dexteram. mali
autem adsinistrã: et confundentur qui
insultabant: erubescent qͥ garrieban Tsic
lingua mea post resurrectionem medita¬

Expanded text:
confundentur, quando erubescent, nisi in confundentur, quando erubescent, nisi in fine saeculi? Duobus enim modis confundentur; aut cum credent in Christum, aut cum venerit Christus. Nam quamdiu hic est Ecclesia; quamdiu gemit triticum inter paleas, quamdiu gemunt spicae inter zizania , quamdiu gemunt vasa misericordiae inter vasa irae facta in contumeliam , quamdiu gemit lilium inter spinas, non deerunt inimici qui dicant, Quando morietur, et peribit nomen ejus ; id est, Ecce veniet tempus ut finiantur, et non sint Christiani: sicut coeperunt ex aliquo tempore, ita usque ad certum tempus erunt. Sed cum ista dicunt; et sine fine moriuntur, et permanet Ecclesia, praedicans brachium Domini omni generationi superventurae. Veniet et ipse ultimus in claritate sua; resurgent omnes mortui, quisque cum causa sua: separabuntur boni ad dexteram, mali autem ad sinistram ; et confundentur qui insultabant, erubescent qui garriebant: et sic lingua mea post resurrectionem medita
Abbreviated transcription (Latin):
enim ego confitebor tͥ inuasis psalmi uerita¬
tem tuã. hoc scłm sp̃m: ꝯuid de corpore:¬
audi: ꝓpt̃ ipsum iterũ et iterum Exulta¬
bunt labia mea: cum psallam t. S qͥa la¬
bia solent dici. et interioris hominis et ex¬
terioris: incertum ẽ. quomͦ sint posita labia.
Sequitur gͦ. E tanima mea quã redemisti.
E igo delabiis interiorib saluati inspe. redu¬
cti ababyssis terre infide et caritate: expec¬
tantes tam̃ adhuc redemptionem corꝑis
nr̃i quid dicimus: Iam dixit. Et anima mea
quam redemisti S ne solam animã redẽ¬
ptam putares. inqua nunc audisti unum
ralis. Tota die meditabitur iusticiã tua:
id inȩternitate: sine fine. S hoc quando:
Lam infine sełi: in resurrectione corꝑis: &
immutatione in angłieum statũ. Unde
hoc ꝓbatur. quia de fine dicitur. Adhuc
autẽ et lingua mea tota die meditabitur
iusticiam tuã: Cum confusi fuerint &
erubuerint. qui querunt mala mͥ. Quando

Expanded text:
enim ego confitebor tibi in vasis psalmi veritaenim ego confitebor tibi in vasis psalmi veritatem tuam. Hoc secundum spiritum: quid de corporeaudi, propter ipsum iterum et iterum. Exsultabunt labia mea, cum psallam tibi. Quia labia solent dici et interioris hominis et exterioris, incertum est quomodo posita sint labia: sequitur ergo, Et anima mea quam redemisti. Ergo de labiis interioribus salvati in spe, reducti ab abyssis terrae in fide et charitate, exspectantes tamen adhuc redemptionem corporis nostri, quid dicimus? Jam dixit: Et anima mea quam redemisti. Sed ne solam animam redemptam putares, in qua nunc audisti unum ris Tota die meditabitur justitiam tuam: id est in aeterni tate sine fine. Sed quando hoc? Jam in fine saeculi resurrectione corporis, et immutatione in angelicum statum. Unde hoc probatur quia de fine dicitur, Adhuc autem et lingua mea tota die meditabitur justitiam tuam? Cum confusi fuerint, et erubuerint qui quaerum mala mihi. Quando
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexerunt inspe. Multiplicasti iusticiam
tuã. Adipsam iusticiam ꝑtinet et flagellum:
qͥa dempus est ut incipiat iudicium adomo
dnĩ ait petrus: idest ascĩs eius. flagellat au¬
tem omnem filium quẽ recipit. Alultipliea¬
sti iusticiam tuã: quia iam nec filiis ꝑcisti:
Sed quib hereditatem ȩternam seruabas:
disciplina ñ deseruisti. Multiplicasti iusti¬
ciam tuã: et conuersus consolatus es me.
Et ꝓpter corpus insine resurrecturum: et
Organum ligneum cũ cordis. Quid significat:
Interest aliquid inter ipsum et cytharam: Iñ¬
esse dicunt qui norumt. eo qđ concauũ illud
lignũ cui corde supintenduntur ut resonẽt.
insuꝑiore parte habet psalterium: cythara
minferiore. Et qͥa sp̃s desuꝑ earo de t̾ra: si¬
gnificari uidetur ꝑpsalterium sp̃s. ꝑcytha¬
ram caro: Et quia duas dixerat reductiones
nrãs ab abyssis tertȩ: unam scđm sp̃m inspe
alterã scđm corpus inre: audi eas duas. Et¬

Expanded text:
resurrexerunt in spe. Multiplicasti justitiam resurrexerunt in spe. Multiplicasti justitiam tuam. Ad ipsam justitiam pertinet et flagellum; quia tempus est ut judicium incipiat a domo Dei , ait Petrus; id est a sanctis ejus. Flagellat autem omnem filium quem recipit . Multiplicasti justitiam tuam: quia jam nec filiis pepercisti; sed quibus haereditatem aeternam servabas, disciplina non deseruisti. Multiplicasti justitiam tuam; et conversus consolatus es me: et propter corpus in fine resurrecturum, et Organum ligneum cum chordis. Quid significat? Interest aliquid inter ipsum et citharam: interesse dicunt qui norunt, eo quod concavum illud lignum cui chordae supertenduntur ut resonent, in superiore parte habet psalterium, cithara in inferiore. Et quia spiritus desuper, caro de terra, significari videtur per psalterium spiritus, per citharam caro. Et quia duas dixerat reductiones nostras ab abyssis terrae; unam secundum spiritum in spe, alteram secundum corpus in re; audi eas duas: Et
Abbreviated transcription (Latin):
detur: non ẽ spes. Qd enim uidet qͥs. qͥd sꝑpat:
Si autem qđ ñuidemus sꝑamus: ꝓpatientiã
expectamus: Reduc̾ti g̾ sumus iterum de
abyssis terre: spe. Quare iterum: Quia iam
xp̃e precesserat. Sed qͥa resurgemus inre. mͦ
enm spe iuuimus: mͦ scđm fidem ambula¬
mus reducti: reducti sumus ab abyssis terre
credendo ineum qui ante nos resurrexit ab
abyssis terre. Resuscitata ẽ anima nĩa ab
iniquitate infidelitatis: et fact̾a ẽ in nobis qͣsi
prima resurrectio ꝑfidem. Sed si sola erit:
loco dixit. corpus mortuum ẽ. ꝓpter pecca¬
tem qui suscitauit. xp̃m iħm amortus ha
bitat innob: qui suscitauit. xp̃m iħm amor¬
tius. unuficabit et mortalia corꝑa nr̃a. ꝑ in¬
habitantem spm̃ eius innobis: Ergo iã resut¬
reximus mente. fide spe caritate s restat
ut resurgamus corpore. Audisti unũ tterũ.
audisti alterum iterum. Vnum iterum ꝓpt̃
Quid restat inre. ultiplicasti iusticiam
tuã. iam incredentib: iam inillis qͥ primo

Expanded text:
t? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Reducti ergo sumus iterum ab abyssis spe. Quare iterum? Quia jam Christus praecesserat. Sed quia resurgemus in re: modo enim spe vivimus, modo secundum fidem ambulamus: reducti sumus ab abyssis terrae, credendo in eum qui ante nos resurrexit ab abyssis terrae; resuscitata est anima nostra ab iniquitate infidelitatis, et facta est in nobis quasi prima resurrectio per fidem. Sed si sola erit, loco dixit: « Corpus mortuum est propter peccatem qui suscitavit Christum m a mortuis vivificabit et mortalia corpora vestra, per inhabitantem Spiritum ejus in vobis » ? Ergo jam resurreximus mente, fide, spe, charitate; sed restat ut resurgamus corpore. Audisti unum iterum; audisti alterum iterum: unum iterum, propquod restat in re. Multiplicasti justitiam tuam: jam in credentibus, jam in illis qui primo
Abbreviated transcription (Latin):
ergo tunc ita esse ceꝑit quando animad
uersum atq contemptum quicqd flore¬
bat inscło: ita dictum ẽ. suꝑ extollet᷑ suꝑ
libanũ fructus eius et florebunt de ciuita¬
te sicut fenum derrȩ: id÷ diffamabitur
suꝑ omnia qđ ineternum ꝓmittit᷑. et com¬
parabitur feno terrȩ quicquid ꝓmagno
nedictum in scło: ante solem ꝑmanet no¬
men eius. ꝑsolem tempora significata suñ.
Ergo inȩcernum ꝑmanet nom̃ eius. Ft̾nũ
enim antecedit dempora. nec clauditur
tempore. Et benedicentur inipso om̃s
trib terre: In ipso quippe impletur: qđ ꝓ
missum ẽ abrahȩ. Nec enim dicit insemi¬
nib tanquã inmultis. s tanquam inuno.

Expanded text:
ergo tunc ita esse coeperit, quando aversum ergo tunc ita esse coeperit, quando aversum est atque contemptum quidquid florebat in saeculo, ita dictum est, Superextolletur super Libanum fructus ejus, et florebunt de civitate sicut fenum terrae: id est, diffamabitur super omnia quod in aeternum promittitur, et comparabitur feno terrae quidquid pro magno nedictum in saecula: ante solem permanet nomen ejus. Per solem tempora significata sunt: ergo in aeternum permanet nomen ejus; aeternum enim antecedit tempora, nec clauditur tempore. Et benedicentur in ipso omnes tribus terrae. In ipso quippe impletur quod promissum est Abrahae. « Non » enim « dicit, In seminibus, tanquam in multis; sed tanquam in uno,
Abbreviated transcription (Latin):
num. et claritas eius sicut flos feni: ꝓfecto
et ciuitas illa intelligenda ẽ. quȩ scłi huiꝰ
societatem significat: Non enim frustra
primus cain condidit ciuitatem Exal¬
tato itaq fructu xp̃i suꝑ libanum. id:
suꝑ arbores diuturnas. et ligna imputri¬
bilia. quia ille fructus ȩternus ẽ: omnis
claritas hominis scđm temporalem scłi
celsitudinẽ feno comparatur: qm̃ acredẽ¬
tibus et uitã ȩternam iam sꝑantib sꝑni¬
tur felicitas. temporalis. ut impleatur il¬
lud qđ dictum ẽ omĩs caro fenum. etom¬
nis claritas carnis ut flos feni. fenũ auui¬
it flos decidit: uerbum autem dñi manet
inȩternum: Ibi ẽ fructus erus exaltatus suꝑ
libanum: Semꝑ enim caro fenum fuit
et claritas camis. ut flos fȩni. Sed quia non
demonstrabatur quȩ fuerat eligenda et p̃¬
ponenda felicitas: flos feni ꝓmagno habe¬
batur: Nec solum minime contempneba¬
tur: s: etiam maximȩ appetebatur. Quasi

Expanded text:
num, et claritas hominis sicut flos feni; profecto num, et claritas hominis sicut flos feni; profecto et civitas illa intelligenda est, quae saeculi hujus societatem significat: non enim frustra primus Cain condidit civitatem . Exaltato itaque fructu Christi super Libanum, id est super arbores diuturnas et ligna imputribilia, quia ille fructus aeternus est; omnis claritas hominis secundum temporalem saeculi celsitudinem feno comparatur, quoniam a credentibus et vitam aeternam jam sperantibus spernitur felicitas temporalis, ut impleatur quod scriptum est. Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni: fenum aruit, flos decidit. Verbum autem Domini manet in aeternum . Ibi est fructus ejus exaltatus super Libanum. Semper enim caro fenum fuit, et claritas carnis ut flos feni: sed quia non demonstrabatur quae fuerat eligenda et praeponenda felicitas, flos feni pro magno habebatur; nec solum minime contemnebatur, sed etiam maxime appetebatur. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
huc suꝑ eminentẽ uiã uob̃ demonstro:
Hoc enim et inprimo ꝓponitur mune¬
rum diuinoꝵ. ubi ait: fructus autem
sp̃s ẽ. caritas: atq: inde cetera ubiq con¬
sequentia condexuntur Et florebun
deciuitate sicut fenum terre: ¶m̃ ambi¬
gue posita ẽ. ciuitas. nec adiunctum est
eius aut di: non enim dictum ẽ. deciui¬
tate eius. uel deciuitate dĩ. s tantũ de ci¬
uitate: inbono intelligitur. ut de ciuita¬
de dĩ. hoc ẽ. de eccłia floreant sic̃ fenũ: s
fȩnum fructiferum sicuti ẽ. frumenti. Nã
et hoc fenum appellatur inscã scriptura:
sicut ingenesi iussum ẽ. ꝓducere derram
omne lignũ. et omne fenum: nec adiun¬
ctum ẽ. omne frumentum: qđ ꝓculdubio
ñ preteriretur. nͥ feni nomine hoc eciã in¬
celligeretur: Et multis aliis scripturaꝵ
locis hoc inuenitur: Si autem sic acci¬
piendum ẽ.florebunt sicut fenum derrȩ.
quemadmodũ dictum ẽ omnis caro fȩ¬

Expanded text:
huc supereminentem viam vobis demonstro ? huc supereminentem viam vobis demonstro ? Haec enim et in primo proponitur munerum divinorum, ubi ait. Fructus autem spiritus est charitas; atque inde caetera utique consequentia contexuntur Et florebunt de civitate sicut fenum terrae. Quoniam ambigue posita est civitas, nec adjunctum est ejus, aut Dei; non enim dictum est, de civitate ejus, vel de civitate Dei, sed tantum de civitate; in bono intelligitur, ut de civitate Dei, hoc est, de Ecclesia floreant sicut fenum; sed fenum fructiferum, sicuti est frumenti: nam et hoc fenum appellatur in sancta Scriptura; sicut in Genesi jussum est producere terram omne lignum et omne fenum , nec adjunctum est, omne frumentum; quod procul dubio non praeteriretur nisi feni nomine etiam hoc intelligeretur; et in multis aliis Scripturarum locis hoc invenitur. Si autem sic accipiendum est, Et florebunt sicut fenum terrae, quemadmodum dictum est, Omnis caro fe
Abbreviated transcription (Latin):
nistratȩ sunt. intellig̾e conuenit: in quib
utiq ipse ẽ firmamentũ: qm̃ ad illũ om̃ia
quȩ diuinitus scripta sunt referunt᷑. Hoc
autem interra ẽẽ uoluit: qͥa ꝓpt̃ eos qͥ in
cerra sunt. illa conscripta sunt. Inde et ipse
interra uenit. ut ea cuncta firmaret: idest
montiũ: Sic enimuenit innouissimis tẽpo¬
rib manifestus mons dñi. paratus incacu¬
mine montium: qđ hic ait insũmis mon¬
dum: Suꝑ extolletur suꝑ libanum fruct᷑
eiuis: Libanum solemꝰ acciꝑe uelut huius
scłi dignitatem: qm̃ mons libanus excelsas
arbores habet: et nom̃ ipsum interpretatur
candidatio Quid enim mirum si super
faftigium fructus suꝑ extollitur xp̃s: curꝰ
fructus dilectores omnia scłaria culmina
contempserunt: Si autem in bono ac¬
cipimus libanum ꝓpt̃ cedros liban qͣs
plantauit: qͥs alius fructus indelligendꝰ
ẽ qui suꝑ hunc libanum extollit᷑. nͥ de
quo apłs dic̃ de earitate locuturus. ad¬

Expanded text:
nistratae sunt, intelligere convenit; in quibus utique ipse est firmamentum, quoniam ad illum omnia quae divinitus scripta sunt, referuntur. Hoc autem in terra esse voluit, quia propter eos qui in terra sunt, illa conscripta sunt: unde et ipse in terram venit, ut ea cuncta firmaret, id est, montium. » Sic enim venit « in novissimis temporibus manifestus mons Domini, paratus in cacumine montium » ; quod hic ait, « in summis montium. Superextolletur super Libanum fructus ejus. » Libanum solemus accipere veluti hujus saeculi dignitatem; quoniam mons est Libanus excelsas arbores habens, et nomen ipsum interpretatur Candidatio. Quid enim mirum, si super fastigium fructus superextollitur Christi, cujus fructus dilectores omnia saecularia culmina contempserunt? Si autem in bono accipimus Libanum, propter cedros Libani quas plantavit ; quis alius fructus intelligendus est, qui super hunc Libanum extollitur, nisi de quo Apostolus dicit de charitate sua locuturus: Ad
Abbreviated transcription (Latin):
N eq filii carnis. s filii ꝓmissionis deputan¬
tur insemine eius Om̃s gentes magni¬
ficabunt eũ Tanquam exponendo repe¬
titum ẽ: qđ supradictum ẽ. Quia enĩbe¬
nedicentur meo: magnificabunt eum:
ñ ipsi faciendo ut magnus sit. qui ꝑse ipsũ
magnus ẽ s: laudando et magnũ fatendo
Sic enim magnificamus deũ: sic etiã dici¬
mus. scĩficetur nomen tuum. qđ sẽꝑ utiq¬
sc̃m ẽ. Benedictus dñs ds̃ isrł: qui fac̃
mirabilia solus.Consideratis omnibus
supradictis: eructatur ymnus. et benedi¬
citur dñs ds̃ isrł. Impletur enim. qđ ad
mirabilia solus: qm̃ quicunq faciunt.
ipse meis oꝑatur. qui facit mirabilia solꝰ¬
Et benedictum nomen maiestatis eis inȩter¬
num: et inscłm scłi Quid aliud latini in¬
terpretes dicerent: qui non possent dice
inȩternum et inetemum ȩterm: Quasi enim
aliud dictum sit inęternum. et aliud inscłm:
replebitur gła eius omnis terra: fiat fiat. Ius¬

Expanded text:
lii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine » . « Omnes gentes magnificabunt eum. » Tanquam exponendo repetitum est quod supra dictum est. Quia enim benedicentur in eo, magnificabunt eum: non ipsi faciendo ut magnus sit, qui per seipsum magnus est; sed laudando et magnum fatendo. Sic enim magnificamus Deum; sic etiam dicimus: Sanctificetur nomen tuum : quod semper utiqs. 18. Benedictus Dominus, Deus Israel, qui facit mirabilia solus. Consideratis omnibus supra dictis eructatur hymnus, et benedicitur Dominus Deus Israel. Impletur enim quod ad mirabilia solus: quoniam quicumque faciunt, ipse in eis operatur, qui facit mirabilia solEt benedictum nomen gloriae ejus in aeternum, et in saeculum saeculi. Quid aliud latini interpretes dicerent, qui non possent dicere, in aeternum, et in aeternum aeterni? Quasi enim aliud dictum sit, in aeternum, et aliud in saeculum, replebitur gloria ejus omnis terra: fiat, fiat. Jus
Abbreviated transcription (Latin):
ieccła premissum ẽ sacram̃tum magnum: ert̃
duo incarne una: Iam uͦ quod sequitur. tota
die. idest coto tempore benedicent ei: satis
insummis montium: Om̃s enim ꝓmissi¬
ones dĩ millo etiam. id÷ in xp̃o firmatȩ st̃
quia millo impletum ẽ. quicquid de salute¬

Expanded text:
lesia praemissum est sacramentum magnum: Erunt lesia praemissum est sacramentum magnum: Erunt duo in carne una . Jam vero quod sequitur, Tota die, id est toto tempore, benedicent ei, satis in summis montium. Omnes enim promissiones Dei in illo Etiam , id est, in illo firmatae sunt; quia in illo impletum est quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
daret᷑. inqua iam ñ moritur: et mors ei ultra¬
iam non dominabit᷑. Atq ideo et uiuet. qui
contemptus ẽ moriens: qm̃ sicut alius ꝓpħa
dicit. tolletur de terra uita eius: S qͥd .ẽ et da¬
bitur ei deauro arabiȩ: Nam qđ inde au¬
rum etiam ille salomon accepit. inhunIc
psalmum siguratȩ traiectum ẽ. in aliũ uerũ
salomonem. id: uerum pacificum: Non enĩ
ille dominatꝰ ẽ aflumine usq acterminos
orbis terre: Sic gͦ ꝓpħatum ẽ etiam sapien¬
ces huius scłi inxp̃m fuisse credituros. Para¬
biam autem etiam gentes intelligimus: P
aurum sapientiam: quȩ ita excellit int̃ om̃s
doct᷑rinas. sicut auium inter metalla: Unde
scriptum ẽ. Accipite prudentiam sicut ar¬
gentum: et sapientiam sicut aurũ ꝓbatũ.
Et orabunt de ipso semꝑ. Qđ habet grecus
ꝑiubatum̃: aliqui interpretati sunt deipso:
nisi forte qđ oramus dicentes adueniat re¬
gnũ tuũ: Xp̃i nanq aduentus: p̃sentauit
fidelib regnum dĩ.Peo uero quomodo in

Expanded text:
mors ei ultra non dominabitur . Atque ideo et vivet qui contemptus est moriens: quoniam sicut alius propheta dicit, Tolletur de terra vita ejus . Sed quid est, et dabitur ei de auro Arabiae? Nam quod inde aurum etiam ille Salomon accepit, in hoc psalmo figurate transjectum est in alium verum Salomonem, id est verum pacificum: non enim ille dominatus est a flumine usque ad terminos orbis terrae. Sic ergo prophetatum est, etiam sapientes hujus mundi in Christo fuisse credituros. Per Arabiam autem Gentes intelligimus: per aurum sapientiam, quae ita excellit inter omnes doctrinas, ut aurum inter metalla; unde scriptum est, Accipite prudentiam sicut argentum, et sapientiam sicut aurum probatum . Et orabunt de ipso semper. Quod habet graecus, περὶ αὐτοῦ, aliqui interpretati sunt, de ipso;nisi forte quod oramus dicentes: Adveniat regnum tuum ? Christi namque adventus praesentabit fidelibus regnum Dei. Pro eo vero quomodo in
Abbreviated transcription (Latin):
quam ille antecessit. ut ꝑmaneret ante lu¬
nam primogenitus ex m¬
mortiuis. Sa¬
non nulli interpre¬
tati sunt. non
generationes. s gene¬
rationis gene¬
rationum: quia geneas.ambiguus ẽ in
greco casus Et utrum genitiuus singu¬
laris sit tes geneas. id÷ huius generationis.
generationes ñ euident̃ apparet: nͥ qͥa me¬
rito sensus ille prelatus ẽ. ut tanquã expo¬
nendo quid dixerit lunã. secutus adiun¬
guttȩ stillantes suꝑ cerram: Recoluit et
admonuit ulud qđ factum ẽ. ꝑiudicem ge¬
deon: de xp̃o id habere infinem: Petut qͥp¬
pe ille signum adño. ut marea positũ solũ
uellus complueretur: et sicca esset area: &
rursum solum uellus siccum esset. et cõplue¬
retur atea. Et ita factum ẽ. Qđ significaũ
tanquam inarca. intoto orbe terrarum sie¬
cum uellus fuisse: priorẽ populum isrł.

Expanded text:
quam ille antecessit, ut permaneret ante luquam ille antecessit, ut permaneret ante lunam, primogenitus ex mortuis. Saonnulli interpretati sunt, non generationes, sed generationis generationum: quia γενεας ambiguus est casus in graeco, et utrum genitivus singularis sit τῆς γενεᾶς, id est, hujus generationis, generationes, non evidenter apparet; nisi quia merito sensus ille praelatus est, ut tanquam exponendo quid dixerit lunam, secutus adjunguttae stillantes super terrum. Recoluit et admonuit illud quod factum est per judicem Gedeon, de Christo id habere finem. Petiit quippe ille signum a Domino, ut in area positum solum vellus complueretur, et sicca esset area; et rursum solum vellus siccum esset, et complueretur area; et ita factum est . Quod significavit, tanquam in area in toto orbe terrarum, siccum vellus fuisse priorem populu
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝑmanere cum sole: Splendor enim ȩter¬
ne gloriȩ intelligitur filius: tanquã sol sit
pater: et splendor eius filius eius. S sicut
ista dici possunt. de inuisibili substantia.
creatoris. ñ sicut de ista uisibili creatura. in
qua sunt corꝑa cęlestia qͦ illustrius eminet
sol de quo hȩc similitudo adhibita ẽ: sic
adhibetur etiam de t̾restrib petra. leo. agnꝰ.
homo habens duos filios. et cetera. frgo hu¬
miliato calumpniatore ꝑmanet cũ sole:
quia uicto diabolo ꝑresurrectionem: sedet
addexteram patris ubi iam ñ moritur: &
mors ei ultra ñdominabitur: Et hoc ante
lunam tanquã primogenitus exmortuis:
precedens ȩccłlam mortalium decessione
ac successione transeuntem: Ipse suntgene¬
rationes generationum: Aut forte quia ge¬
nerationes sunt. quib generamur morta¬
liter: generationes aũt gen̾ationum. quibus
regeneramur immortalit̃: et hȩc ẽ. ȩccłia

Expanded text:
sit permanere cum sole. Splendor enim aetersit permanere cum sole. Splendor enim aeternae gloriae intelligitur Filius ; tanquam sol sit Pater, et splendor ejus Filius ejus; sed sicut ista dici possunt de invisibili substantia Creatoris: non sicut de ista visibili creatura, in qua sunt corpora coelestia, quorum illustrius eminet sol, de quo haec similitudo adhibita est; sicut adhibetur etiam de terrestribus, petra, leo, agnus, homo habens duos filios, et caetera. Ergo humiliato calumniatore permanet cum sole; quia victo diabolo per resurrectionem, sedet ad dexteram Patris , ubi jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Et hoc ante lunam, tanquam primogenitus a mortuis praecedens Ecclesiam, mortalium decessione ac successione transeuntem. Ipsae sunt generationes generationum. Aut forte quia generationes sunt, quibus generamur mortaliter; generationes autem generationum, quibus regeneramur immortaliter. Et haec est Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ adiungit. et ante lunã generationes gene¬
rationum: potuit dicere et ante solem: id÷
et cum sole. et ante solem: qđ intelligeretur
et cum temporalib. et ante tempora. Qđ gͦ
tempus antecedit ȩternum ẽ: et hoc uere ha¬
bendum ẽ ȩternum. qđ nullo tempore ua¬
riatur: sic̃ in principio erat uerbum: S ꝑ
lunam. significare maluit incrementa de¬
fectusq mortalium: Deniq cum dixisset an¬
te lunam. uolens quodãm exponere ꝓ qua
re lunam posuerit. generationes generationũ:
canquam diceret ante lunam. idr ante gene¬
rationes generationum: quȩ transeunt deces¬
sione accessioneq mortalium: tanquam
detrimentis incrementisq lunarib. Ac per
hoc quid melius intelligitur ꝑmanere an¬
te lunam: nͥ omnia mortalia immortali¬
tatẽ precedere: Qđ etiam sic non inconue¬
nienter accipi potest: ut qm̃ humiliato ca¬
lumpniatore sedet addexteram patris: hoc

Expanded text:
vero adjungit, Et ante lunam, generationes genevero adjungit, Et ante lunam, generationes generationum: potuit dicere, Et ante solem, id est, et cum sole, et ante solem; quod intelligeretur, Et cum temporibus, et ante tempora. Quod ergo tempus antecedit, aeternum est: et hoc vere habendum est aeternum, quod nullo tempore variatur, sicut in principio erat Verbum. Sed per lunam significare maluit incrementa defectusque mortalium. Denique cum dixisset, ante lunam; volens quodammodo exponere pro qua re lunam posuerit, generationes, inquit, generationum: tanquam diceret, Ante lunam, id est ante generationes generationum, quae transeunt decessione et successione mortalium, tanquam decrementis incrementisque lunaribus. Ac per hoc quid melius intelligitur permanere ante lunam, nisi omnia mortalia immortalitate praecedere? Quod etiam sic non inconvenienter accipi potest, ut quod jam humiliato calumniatore sedet ad dexteram Patris, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb ẽ. usus calumpniator tanquã uasis suis
oꝑans infilios diffidentie: Humiliatus ẽ. au¬
tem: qͥa ille quem occiderant resurrexit: &
regnũ abstulit. mortis. cuius ille potestatem
ita gerebat. ut exuno homine quẽ deceꝑat
om̃s ꝑmortem traheret ad condempnatio¬
nem: Sed humiliatus ẽ: qm̃ si obunius de¬
iniquos uidices. falsos destes. ut eum ꝑdegs
nebit cum sole. Sic enĩ melius interp̃tan¬
dum quidã nr̃i putauerunt. qđ ingreco ẽ.
dici posset: comꝑmanebit dicendum esset
sententia exprimeretur: dictum ẽ. ꝑmane¬
bit cum sole: Nichil enim ẽ. aliud. comꝑ¬
manebit soli: quam ꝑmanebit cum sole
ẽ. nichil: nͥ quia hȩc ꝓpħia ꝓpter eos pre¬
missa ẽ. qui putant religionem nominis
xp̃iani. usq ad certum tempus in hoc scło
uicturam. et postea ñ futuram: ꝑmanebit
gͦ cũ sole quamdiui sol oritur et occidit: hoc
ẽ. quamdui tempora ista uoluuntur. non

Expanded text:
quibus est usus calumniator tanquam vasis suis, quibus est usus calumniator tanquam vasis suis, operans in filiis diffidentiae . Humiliatus est enim, quia ille quem occiderant resurrexit, et regnum abstulit mortis; cujus ille potestatem ita gerebat, ut ex uno homine quem deceperat, omnes per mortem traheret ad condemnationem. Sed humiliatus est: quoniam si ob unius deiniquos judices, falsos testes, ut eum perdernebit soli, vel permanebit cum sole. Sic enim melius interpretandum quidam nostri putaverunt, quod in graeco est dici posset, compermanebit dicendum esset:sententia exprimeretur, dictum est, permanebit cum sole. Nihil est enim aliud compermanebit soli, quam permanebit cum sole. est nihil ; nisi quia haec prophetia propter eos praemissa est, qui putant religionem nominis christiani usque ad certum tempus in hoc saeculo victuram, et postea non futuram? Permanebit ergo cum sole, quamdiu sol oritur et occidit: hoc est, quamdiu tempora ista volvuntur, non
Abbreviated transcription (Latin):
dicare popłm tuũ iniusticia. et pauꝑes tu¬
os iniudicio. eundum dixit popłm dĩ qͦs
pauꝑes euis: idest tantumm bonos. et ad
partem dexterã ꝑtinentes: Quia uͦ in hoc
scło simul dextri sinstriq pascunt᷑: qͥ ue¬
lut agni et hedi infinẽ separandi sunt:to¬
tum sicut commixtus ẽ. nomine ppłi nun¬
cupauit: Et quia iudiciũ etiam hic inbo¬
no ponit.id: ad saluos faciendos: iđo ait iudi¬
cabit pauꝑes popłi: id÷ eos ad salutem di¬
scernet. qui sunt inpopło pauꝑes: Iam quid
sint pauꝑes. supra exposiumus: hos etege¬
nos intelligamus: E thumiliabit calum¬
pniatorem: Pullus melius quã diabolus
hic calumpniator agnoscitur: Calũpnia
eius ẽ. N unquid gratis colit iob dm̃: Hu¬
miliauit autem illum dñs iłis. gr̃a sua suos
adiuans ut gratis dm colant. id⁊ delecten¬
tur indño: humiliauit etiã sic: quia cũ in
eo diabolus id÷ princeps huius mundi n¬
chil inuenisset: occidit ꝑcalumpnias iudeoꝵ

Expanded text:
dicare populum tuum in justitia, et pauperes tuos in judicio, eumdem dixit populum Dei quos pauperes ejus; id est, tantummodo bonos et ad dexteram partem pertinentes. Quia vero in hoc saeculo simul dextri sinistrique pascuntur, qui velut agni et haedi in fine separandi sunt ; totum sicut commixtus est, nomine populi nuncupavit. Et quia judicium etiam hic in bono ponit, id est, ad salvos faciendos; ideo ait, Judicabit pauperes populi: id est, eos ad salutem discernet, qui sunt in populo pauperes. Jam qui sint pauperes supra exposuimus: hos et egenos intelligamus. Et humiliabit calumniatorem. Nullus melius quam diabolus hic calumniator agnoscitur. Calumnia ejus est: Numquid gratis colit Job Deum ? Humiliat autem illum Dominus Jesus, gratia sua suos adjuvans, ut gratis Deum colant, id est, delectentur in Domino . Humiliavit etiam sic: quia cum in eo diabolus, id est, princeps hujus mundi nihil invenisset , occidit per calumnias Judaeorum;