comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aulcorum. sed uerbi gr̃a ut minimũ
nonaginta & sena ut quaternis cubi¬
tis bixiuora sint. hȩc ipsa quaterna
cubita id÷ octo cubita induob aliis
lateritius utiq tendenda sunt orien¬
tali et occidentali. Ac si inalus octo
columpnis occidentalib tabnacłi in¬
terioris ñ extenduntur cubita quadra¬
ginta s quadraginta quatuor & aliaqͣ
dra ginta quatuor aboriente. Cũgͦ ĩ decẽ co¬
lũpnis exterioris atrii tenduntur cubi¬
ta quinquaginta. in octo autem inte¬
rioris tab̃naculi tenduntur cubita qͣ¬
draginta quatuor raniora inueniunt᷑
interualla interiorum octo colump¬
narum qͣm exteriorum decem. quia
si paria essent ita incolumpnis oc̾to
quadraginta cubita tenderent᷑. sicut
quinquaginta tendebantur indecem.
qm̃ qͦd sunt ꝓportione octo dddecem
hoc sunt quadraginta ad quinquagin¬
ta. quinarium quippe numerum qua¬
la disparia qͦd densiores in laterib lon¬
gitudinis ponerentur ubi uicinȩ sunt

Expanded text:
aulaeorum, sed uerbi gratia ut minimum aulaeorum, sed uerbi gratia ut minimum nonagena et sena, ut quaternis cubitis breuiora sint, haec ipsa quaterna cubita, id est octo cubita in duobus aliis lateribus utique tendenda sunt, orientali et occidentali: ac sic in illis octo columnis occidentalibus tabernaculi interioris non extenduntur cubita quadraginta, sed qadraginta quatuor ab oriente. Cum ergo in decem columnis exterioris atrii tenduntur cubita quinquaginta, in octo autem interioris tabernaculi tenduntur cubita quadraginta quatuor, rariora inveniuntur intervalla interiorum octo columnarum quam exteriorum decem: quia si paria essent, ita in columnis octo quadraginta cubita tenderentur, sicut quinquaginta tendebantur in decem; quoniam quod sunt proportione octo ad decem, hoc sunt quadraginta ad quinquaginta. Quinarium quippe numerum quala disparia, quod densiores in lateribus longitudinis ponerentur, ubi vicenae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
abangulo australi mnangulũ aquilo¬
nium includeret ordinẽ interioꝵ octo
columpnarum. Proinde ut atrio un¬
diq circumdetur interuis tab̃nacłm.
oportet illud eẽ etiam longitudinis
breuioris atq ita necesse sit uicenas
eius columpnas induob laterib qͥb
in longum porrigitur densiꝰ consti¬
tui qͣm sunt atrii exterioris. etiam
ipse uicene. & rarus octo columpnas
tab̃nacłi interioris aparte occidentiᷤ
qͣm decem exeadem parte atrii erte
ulis auleis extenditur incolumpius
uioenis duorũ laterum ad austrũ &
Aquilonem conpensandum ẽ latitudi¬
ne ouentalis & occidentalis lateris.
ue ducenta octoginta cubita consum¬
in ntur aulcoꝵ. Non enim sic̃ deuelis
capillatus uͥunum plus ẽ. ita et dehis
auleis iussit aliqͥd duplicari. qua ꝓpt̃
sitantum breuiter breuiatur longitu¬
do tabnacłi intenoris qͦdabatrio exte¬
niori posset includi ut iniucenis eius
columpnis ñcentena cubita tendantur

Expanded text:
ab angulo australi in angulum aquiloab angulo australi in angulum aquilonium includeret ordinem interiorum octo columnarum. proinde ut atrio undique circumdetur interius tabernaculum, oportet illud esse etiam longitudinis breuioris. atque ita necesse sit uicenas eius columnas in duobus lateribus. quibus in longum porrigitur, densius constitui, quam sunt atrii exterioris etiam ipsae uicenae, et rarius octo columnas tabernaculi interioris a parte occidentis quam decem ex eadem parte atrii exterillis aulaeis extenditur in columnis uicenis duorum laterum ad austrum et aquilonem conpensandum est latitudine orientalis et occidentalis lateris, ut ducenta octoginta cubita consummentur aulaeorum. non enim sicut de uelis capillaciis, ubi unum plus est, ita et de his aulaeis iussit aliquid duplicari. quapropter si tantum breuiatur longitudo tabernaculi interioris, quod ab atrio exteriore posset includi. ut in uicenis eius columnis non centena cubita tendantur
Abbreviated transcription (Latin):
nent interiores totidẽ columpnarum
qͦt libet minus cubita teneant. qm̃ hoc
scriptura ñ expres sit consequẽs erit ut
octo illȩ columpnȩ tab̃nacłi interioris
inlatere occidentali rariores sint quã
uigenȩ illȩ eiusdem tab̃naculi austra¬
les & aquiloniȩ ut possit comp̃hendi
spacium qͣntum suffic̃ decẽ illis auleis
circumtenendis qͥb priitꝰ dix̃ hoc ta¬
b̃̾naculum fieri. Habent enim cubita ui¬
cena & octona que fiunt simul ducenta et¬
octoginta. quorũ sicentena e̾ent inlaterib
duob austri & aquilonis ubi uicenarum
colũpnarũ ordines st̃ quadragena utiq
cubita tenderẽt᷑. ꝑalia duolat̾a orientis & oc¬
cidentiᷤ. & ꝓporciõe occurrerent ĩ octo colũpniˢ
cubita quadraginta sicut ĩuiginti colũpniᷤˢ
cubita centum. sed non eeñt longiora
latera ext̾ioris atrii qm̃ centenis cubi¬
tis definita sunt. & ideo ñ esset quẽ ad¬
modum ille ordo decem columpnarũ

Expanded text:
interiores totidem columnarum interiores totidem columnarum quotlibet minus cubita teneant, quoniam hoc scriptura non expressit, consequens erit, ut octo illae columnae tabernaculi interioris in latere occidentali rariores sint quam uicenae illae eiusdem tabernaculi australes et aquiloniae, ut possit comprehendi spatium quantum sufficit decem illis aulaeis circumtendendis, quibus primitus dixit hoc tabernaculum fieri. habent enim cubita uicena et octona, quae fiunt simul ducenta octoginta: quorum si centena essent in lateribus duobus austri et aquilonis, ubi uicenarum columnarum ordines sunt, quadragena utique cubita tenderentur per alia duo latera orientis et occidentis et proportione occurrerent in octo columnis cubita quadraginta sicut in uiginti columnis cubita centum; sed non essent longiora latera exterioris atrii, quoniam centenis cubitis definita sunt, et ideo non esset quemadmodum ille ordo decem columnarum
Abbreviated transcription (Latin):
cium qͦ tab̾nacłm interius ꝑom̃s qua¬
tuor. partes cingitur qͥa nonhabebat
exea parte columpnas tab̃naculum in¬
terius. Aboccidente autẽ uͥ iã erant
interioris tab̃naculi columpne octo.
qͦmͦ etiam istas decem qͣs exterioris a¬
trii commemorat accepturi sumꝰ ab
occidente tanqͣm duo sint ordines
columpnarum interioꝵ octo et exteri¬
orum decẽ. Quod si itaẽ longiora
erunt etiã latera atrii exterioris qͣm
tab̾naculi interioris ut sit unde ab
extremo inextremum alius colũpna¬
rum ordo dirigatur. et non incurrat
uordinem priorẽ. ad interuis tab̃na¬
culũ ꝑtinentẽ ⁊ si hocẽ consequẽs erit
ut uicenȩ illȩ columpne duoꝵ laterũ
tabnacłi. interioriᷤ austri & aquilonis
int̃uallis breuiorib dirimant᷑ quam
ille uicenȩ qͣs habebat atriũ exteruis.
escis dẽ laterib. et qͥa illi extenores or¬
dines uicenarum columpnarũ sic̃ scͥpt᷑a
loquitur centena cubita tenent. isti te¬

Expanded text:
tium, quo tabernaculum interius per omnes quatium, quo tabernaculum interius per omnes quattuor partes cingitur, quia non habebat ex ea parte columnas tabernaculum interius; ab occidente autem, ubi iam erant interioris tabernaculi columnae octo, quomodo etiam istas decem, quas exterioris atrii commemorat, accepturi sumus, ab occidente tamquam duo sint ordines columnarum, interiorum octo et exteriorum decem? quod si ita est, longiora erunt etiam latera atrii exterioris quam tabernaculi interioris, ut sit, unde ab extremo in extremum alius columnarum ordo dirigatur et non incurrat in ordinem priorem ad interius tabernaculum pertinentem. et si hoc est, consequens erit, ut uicenae illae columnae duorum laterum tabernaculi interioris, austri et aquilonis, interuallis breuioribus dirimantur quam illae uicenae, quas habet atrium exterius ex eisdem lateribus. et quia illi exteriores ordines uicenarum columnarum. sicut scriptura loquitur, centena cubita tenent, isti
Abbreviated transcription (Latin):
naculo in latere qͦd respicit adaustrũ.
ettentoria atrii. exbysso torta. longi¬
tudo sit centum cubitorum uni lateri
columpnȩ eorum uiginti. etbases earĩ
erce xx et circuli earum ⁊ arcꝰ earũ
argentei. sic et lateri quod ẽ adaqͥlonẽ
tentoria centum cubitoꝵ longitudins
et columpnȩ earum uiginti. & basesea¬
rum eree uiginti & circuli
earum et arcus columpnarum etbases ĩ¬
argentatȩ argento. Latitudo autẽ atrii
quȩ ẽ admare tentoria. eiꝰ quinquagin¬
ta cubitoꝵ columpnȩ eorum decem⁊
bases earũ decem. etdatitudo atrii qͦdẽ
adorientem quinquaginta cubitorũ
columpnȩ eius decem. etbases earum de¬
cem. hic iam uidemꝰ commemorare co¬
lumpnas aboriente cum loquitur dea¬
trio et eas decem dicens cum basib ereis¬
decẽ sic̃ dixit etiam de occidentalib ubi
difficillima oritur questio. Nam facile
ẽ qͥdẽ utaccipiamus aboriente unum
ordinẽ columpnarum ad atriũ ꝑtinen¬

Expanded text:
naculo in latere quod respicit ad austrum naculo in latere quod respicit ad austrum et tentoria atrii ex bysso torta: longitudo sit centum cubitorum uni lateri. columnae eorum uiginti et bases earum aereae uiginti et circuli earum et arcus earum argentei. sic et lateri quod est ad aquilonem tentoria centum cubitorum longitudinis: et columnae eorum uiginti et bases earum aereae uiginti et circuli earum et arcus columnarum et bases inargentatae argento. latitudo autem atrii quae est ad mare tentoria eius quinquaginta cubitorum. columnae eorum decem et bases earum decem. et latitudo atrii quod est ad orientem quinquaginta cubitorum; columnae eius decem et bases earum decem. Hic iam uidemus commemorari columnas ab oriente, cum loquitur de atrio, et eas decem decem cum basibus aereis, sicut dixit etiam de occidentalibus. ubi difficillima oritur quaestio. nam facile est quidem, ut accipiamus ab oriente unum ordinem columnarum ad atrium pertinen
Abbreviated transcription (Latin):
ostii tab̾naculi huius uidelicet intenoes:
curum ponit᷑ atrium. deinde iubet alti¬
re fieri sacrificiorum etholocaustomatũ
et dic̃ quemadmodum fiat. Nondũ aurẽ
dicit ubi ponatur. s. hoc qͦ post appares
inc iam de atrio loquitur usq infinem
qͦd circum ponendũẽ tab̾nadõ illi deqͥ
prius constituendo locutus ẽ. & facies
inquit atrium qͦd dicit᷑ grece aulenñ
auleam qͦd quidam interpretes nr̃i non
discernentes ethoc et illa aulea qs au
tati s̃ dicentes facies tab̾naculum derẽ
atrioꝵ ubi decẽ auleorum dic̃e debue¬
runt. Non nulli autem multo inperi¬
tiores lanuas int̃pretati sunt & aulas
&auleas. sic̃ autẽ in lingua latina in¬
uenimus. aulea qͣs greci auleas uocãt
ta qͣm illi appellant aulen nr̃i aulã
uocauerunt. s iam ñ atrium isto no¬
mine sed domꝰ regia significat᷑ inla¬
tina lingua. apud grecos autem atu¬
um. Ergo et facies inquit atriũ tab̾¬

Expanded text:
ostii tabernaculi. huius uidelicet interioris, ostii tabernaculi. huius uidelicet interioris, cui circumponitur atrium. deinde iubet altare fieri sacrificiorum et holocaustomatum et dicit quemadmodum fiat, nondum autem dicit ubi ponatur: sed hoc quoque post adparebit. Hinc iam de atrio loquitur usque in finem, quod circumponendum est tabernaculo illi, de quo prius constituendo locutus est. et facies, inquit, atrium, quod dicit graece xWrw, non auXaiav: quod quidam interpretes nostri non discernentes et hoc et illa aulaea. quastati sunt dicentes: et facies tabernaculum decem atriorum, ubi decem aulaeorum dicere debuerunt. nonnulli autem multo inperitiores "ianuas" interpretati sunt et aoXaa et auXafa;. sicut autem in lingua latina inuenimus aulaea, quas Graeci a-jXata? uocant, ita quam illi appellant aoXyjv, nostri aulam uocauerunt. sed iam non atrium isto nomine, sed domus regia significatur in latina lingua, apud Graecos autem atrium. ergo: et facies, inquit, atrium taber
Abbreviated transcription (Latin):
duces illud interius qͣm uelamen ẽ arcã
oꝑies deuelamine archã testimonii in
scã scõrum. Hec omnia manifesta sunt
interius intra uelamen hoc quatuor co¬
lumpnis impositum fuisse archã testi¬
monii qͣm ñ sic operiri uissit uelamine
ut suꝑ archȩ cooꝑculum iaceret uelam̃
sed ut contra statueret᷑. Deinde dic̃. ꝙ
pones mensã foris extra uelamen:⁊can¬
delabrum contͣ mensã inparte taber¬
naculi quȩ respicit ad austrum: ⁊m̃sã
Dones in parte tab̾naculi quȩ respicit
adaquilonẽ etiam hoc planum ẽ. Quod
autẽ sequitur et facies adductorium
deiacinctho et purpura et cocco torto
et bẏsso torta opus uariatoris & faci¬
es uelamini quinq columpnas. ⁊ in¬
aurabis illas auro. & capita earũ au¬
rea. et conflabis eis quinq bases ȩreas
Cui uisui uelam̃ hoc fiat quinq colup¬
nis extentum post apparebit. Nã hic
apparet. et uult enim illud ẽẽ uelamen

Expanded text:
duces illuc interius quam uelamen est aream duces illuc interius quam uelamen est aream nctorum. et operies de uelamine aream testimonii in sancto sanctorum. haec omnia manifesta sunt interius intra uelamen hoc quattuor columnis inpositam fuisse arcam testimonii: quam non sic operiri iussit uelamine, ut super arcae cooperculum iaceret uelamen. sed ut contra statueretur. deinde dicit: et pones mensam foris extra uelamen et candelabrum contra mensam in parte tabernaculi quae respicit ad austrum; et mensam pones in parte tabernaculi quae respicit ad aquilonem. etiam hoc planum est. quod autem sequitur: et facies adductorium de hyacintho et purpura et cocco torto et bysso torta. opus uariatoris. et facies uelamini quinque columnas et inaurabis illas auro: et capita earum aurea. et conflabis eis quinque bases aereas, cui usui uelamen hoc fiat quinque columnis extentum, post adparebit; nam hic non adparet. uult enim illud esse uelamen
Abbreviated transcription (Latin):
alteruis. ac ꝑ hoc una erhis omnibus
columpna ñerat habitura ꝓpriaᷤᷤ qͥnq
seras. ad qͣm extremam quinq ꝑueni¬
ebant a columpna sibi ꝓrima ueni¬
entes. & columpnas inquit in aurab̃
auio. & anulos facies ereos inqͥs in¬
duces seras & inaurabis auro seras incͥo¬
lumpne foraminib cauernarent᷑ qͦ intra¬
rent serȩ anulos fieri uissit qͥb exutq par¬
de continerent᷑ fines serarum. Pinde in¬
telliguntur hi anuli firi inligno asingy¬
lis pepetidisse ut extremas partes serarũ
possent capere et continere. &eriges inqͥt
tabnaculum scđ̾m speciẽ quȩ monstra¬
taẽ tͥ in monte. ⁊ facies uelamen deiacine¬
tho. ipurpura. ⁊ cocco torto etbisso neta
textile opus facies illud cherubin. et suꝑ¬
impones illud suꝑ quatuor columpnas
imputribiles inauratas auro. ⁊ capita eqꝵ
aurea. et bases earum quatuor argenteȩ
et pones uelamen suꝑ columpnas ⁊ in¬

Expanded text:
alterius. ac per hoc una ex his omnibus alterius. ac per hoc una ex his omnibus columna non erat habitura proprias quinque seras; ad quam extremam quinque perueniebant a columna sibi proxima uenientes. et columnas, inquit, inaurabis auro et anulos facies aereos, in quos induces seras, et inaurabis auro seras. ne columnae foraminibus cauernarentur, quo intrarent serae, anulos fieri iussit, quibus ex utraque parte continerentur fines serarum. proinde intelleguntur hi anuli fixis in ligno ansulis pependisse, ut extremas partes serarum possent capere et continere. Et eriges, inquit, tabernaculum secundum speciem quae monstrata est tibi in monte. et facies uelamen de hyacintho et purpura et cocco torto et bysso neta; opus textile facies illud Cherubin. et superinpones illud super quattuor columnas inputribiles inauratas auro; et capita eaium aurea et bases earum quattuor argenteae. et pones uelamen super columnas et in
Abbreviated transcription (Latin):
angularis lateri utriq communis ista
occidentali et aquilonari & illa occidentali
& australi. Quod autem dic̃ etiam eqͣles
deorsum uersꝰ hoc utiq dic̃ etiam ut ad
ꝑpendiculum liberarentur. ne robustioreᷤᷤ
essent infra qͣm supra sic̃ plereq colũpnȩ
sunt. Deinde dic̃ et facies seras delignis
imputribilib quinq uni columpnȩ ex
una parte tab̾naculi et quinq seras colũ¬
ne lateri tabernaculi scdo et qͥnq seras
columpnȩ posteriori lateri tab̃nacłi qͦdẽ
admare. Mirum si dubitari potest latꝰ
orientale columpnas ñhabuisse. in hoc
interiore tab̾naculo cui postea circũpo¬
nitur atrium singłas qͣsq gͥ colũpnaᷤ
omnium trium laterum habe seras
quinas iubet. & sera inquit media in¬
t̃medias columpnas ꝑtranseat ab uno
latere in aluid latus. hoc uidetͣ dicere
ut decolumpna incolumpnã seraꝑie¬
niret. et ꝑinteruallum colum pnarum
porrigeretur alatere uniꝰ usq inlatꝰ

Expanded text:
angularis lateri utrique communis, ista angularis lateri utrique communis, ista occidentali et aquiloniae, illa occidentali et australi. quod autem dicit etiam aequales deorsum uersus, hoc utique dicit, ut ad perpendiculum librarentur, ne robustiores essent infra quam supra, sicut pleraeque columnae sunt. Deinde dicit: et facies seras de lignis inputribilibus quinque uni columnae ex una parte tabernaculi et quinque seras columnae lateri tabernaculi secundo et quinque seras columnae posteriori lateri tabernaculi quod est ad mare. mirum si dubitari potest latus orientale columnas non habuisse in hoc interiore tabernaculo, cui postea circumponitur atrium. singulas quasque igitur columnas omnium trium laterum habere seras quinas iubet. et sera, inquit, media inter medias columnas pertrans- • eat ab uno latere in aliud latus. hoc uidetur dicere, ut de columna in columnam sera perueniret et per interuallum columnarum porrigeretur a latere unius usque in latus
Abbreviated transcription (Latin):
tis decẽ columpnȩ cominemorant᷑ s atrii
de qͦ post loquit᷑. Quod huic tab̾naculo
circumponi uibet. commnemoratis ergo
laterib tab̃naculi aquilonio et australi
inuicenis columpnis. Deinde sequit᷑ ad
iungit dicens. & retro tab̃nacłm ꝑ partẽ
que ẽ contra mare faciessex colũpnas
et duas columpnas facies inangulis ta¬
bernaculi aposteriorib et equales deorsũ
uersꝰ & inseconuenientes erunt equales
decapitib incommissurã unã sic facies
ambob duob anglulis eqͣles sint. ⁊ert̃
octo colum pnȩ etbases earum argenteȩ
sedecim. duȩ bases columpne uni:idue
bases columpnȩ un inambas partes eiꝰ
ebasibꝰ similis ratio et similis locutio ẽ latꝰ
itaq occidentis nã hoc ẽ. admare colũpnis
octo extenditur sex mediis et duab an¬
gularibus qͣs equales adunã commissu¬
ram dic̃ ẽẽ debere credo qͦd angulus duo
inse latera committat. et sit columpna

Expanded text:
tis decem columnae commemorantur, sed atrii tis decem columnae commemorantur, sed atrii de quo post loquitur, quod huic tabernaculo circumponi iubet. commemoratis ergo lateribus tabernaculi aquilonio et australi in uicenis columnis deinde sequitur et adiungit dicens: et retro tabernaculum per partem quae est contra mare facies sex columnas. et duas columnas facies in angulis tabernaculi a posterioribus. et ae-q uales deorsum uersus et in se conuenientes erunt aequales de capitibus in commissuram unam. sic facies ambobus duobus angulis; aequales sint. et erunt octo columnae et bases earum argenteae sedecim: duae bases columnae uni et duae bases columnae uni in ambas partes eius. de basibus similis ratio et similis locutio est. latus itaque occidentis — nam hoc est ad mare — columnis octo extenditur: sex mediis et duabus angularibus, quas aequales ad unam commissuram dicit esse debere; credo, quod angulus duo in se latera committat et sit columna
Abbreviated transcription (Latin):
as bases columpnȩ uni inambas par¬
tes eus & latus scđdm contra austrum
inginti columpnas et quadraginta ea¬
nim basas argenteas duas bases colũpne
um inambas partes eius. et duas bases
columpnȩ uni in ambas partes eius. Re¬
ticio ñmoueat qͥa locutionis ẽ. ut om̃s
ita intelligantur de quib ñdic̃. Debasibꝰ
autẽ iã antea diximus cur una colũpna¬
duas habeat qͥa etcapita hoc loco bases
uocat. Uideinꝰ gͥ iucenis columpnis por¬
recta duo latera tab̃naculi aqͥlonis & au¬
stri duo sunt reliqua. orientale & occiden¬
tale que si totidẽ columpnas habuissent
ꝓculdubio quadratũ esset. Quituttẽ hñt
deoccidentali ñtacetur. de orientali tace¬
tur utrum quia ñhabuit et sola illic si¬
ne columpnis extendebãtur aulea ab ex¬
crema columnpna unius lateris usq ad
alterius alteram extremã. analiqͣ causa
taceant᷑ ut etiam tacite intelligantur.
nescio. Postea quippe exipsa parte oriẽ¬

Expanded text:
as bases columnae uni in ambas paras bases columnae uni in ambas partes eius. et latus secundum contra austrum uiginti columnas et quadraginta earum bases argenteas: duas bases columnae uni in ambas partos eius et duas bases columnae uni in ambas partes eius. repetitio noita intelligantur de quibus non dicit. De basibus autem jam antea diximus, cur una coluduas habeat, quia et capita hoc loco bases uocat. Videmus igitur uicenis columnis porrecta duo latera tabernaculi aquilonis et austri. duo sunt reliqua, orientale et occidentale, quae si totidem columnas habuissent, procul dubio quadrum esset. quot autem habeant, de occidentali non tacetur, de orientali tacetur: utrum quia non habuit et sola illic sine columnis extendebantur aulaea ab extrema columna unius lateris usque ad alterius alteram extremam, an aliqua causa taceantur, ut etiam tacitae intellegantur, nescio. postea quippe ex ipsa parte orien
Abbreviated transcription (Latin):
bnaculi. Quare fieri uisserit hos an¬
comiscos dequib antea dixi qͥd essent
ñsatis mͥ apparet. Sienim ad colũpnas
portandas fierent. quatuor ut minimũ
fierent. si aut̃ ubi sere inc̃berent etiã plures
fierent nã qͥ nas seraᷤ singłis colũnᷤᷤ cnstribu¬
it. nͥ forte inhis anconiscis ñaliqͥs usꝰ
s sola significatio sit. Sic̃ inuelo unde¬
cimo capillatio. Nam columpnaria duoᷤ
anconiscos uelut brachia. hinc atq hinc
extendens figuram crucis reddit. Nunc
iam uideamꝰ numerũ columpnarum
inquib et forma tab̃naculi possit ad¬
uerti utrum quadra an rotunda sit an
oblongã habeat quadraturã lateribus
longiorib breuiorib frontib sic̃ plereq
basiliscȩ construuntur. Hoc enim poci
hic euidenter exprimitur. Nam ita dic̃
& facies columpnas tab̃naculo uigin¬
ti columpnas ablatere isto qͦd respic̃
adaquilonem. quadraginta bases ar¬
genteas facies uiginti columpnis du¬

Expanded text:
bernaculi. quare iusserit fieri hos anbernaculi. quare iusserit fieri hos anconiscos. de quibus antea dixi quid essent, non satis mihi adparet. si enim ad columnas portandas fierent, quattuor ut minimum fierent; si autem, ubi serae incumberent, etiam plures fierent: nam quinas seras singulis columnis distribuit. nisi forte in his anconiscis non aliquis usus, sed sola significatio sit, sicut in uelo undecimo capillacio. nam columna duos anconiscos uelut brachia hinc atque hinc extendens figuram crucis reddit. nunc iam uideamus numerum columnarum, in quibus et forma tabernaculi possit aduerti, utrum quadra an rotunda sit an oblongam habeat quadraturam lateribus longioribus breuioribus frontibus sicut pleraeque basilicae construuntur; hoc enim potius hic euidenter exprimitur. nam ita dicit: et facies columnas tabernaculo, uiginti columnas ab latere isto, quod respicit ad aquilonem. <et> quadraginta bases argenteas facies uiginti columnis, du
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ aliqͥd dicit dehis uelis capillatiis
qͦd adilla proficiat dequib nondum
locutus ẽ. Quod enĩ dic̃ et facies uela
capillatia oꝑire suꝑ tab̃naculũ utrỹ
uniuersum tab̾nacłm his uelis coope¬
ri uelit cum atrio scilicet deqͦ curum¬
ponendo postea loquitur: anhoc inte¬
rius tab̾naculum qͦd decem auleis fie¬
ri iussit incertum ẽ. Sequit᷑ gͦ et dicit.
Et facies operimentum tab̾naculo pel¬
les arietum rubricatas. etiam hoc
operimentũ utrũ uniuerso tab̃naculo
fieri uisserit in circuitu aninteriori tan¬
tum similit̃ habet᷑ incertum. Quod u̾
adiungit et operimenta pelles iacine¬
thinas desuꝑ hoc ñ incircuitu s atecto
uelut camera accipiendũ ẽ. & facies in¬
quit columpnas tab̾naculo delignis
imputribilib decẽ cubitorũ columpnã
unam etcubiti unius et dimidii lati¬
tudinẽ columpnȩ unius duos aucon¬
scos columpne ub̃i consistentes eraa¬
uerso sic facies omnib columpnis ta¬

Expanded text:
onem aliquid dicit de his uelis capillaciis, onem aliquid dicit de his uelis capillaciis, quod ad illa proficiat, de quibus nondum locutus est. quod enim dicit: et facies uela capillacia operire super tabernaculum, utrum uniuersum tabernaculum his uelis cooperiri uelit cum atrio scilicet, de quo circumponendo postea loquitur, an hoc interius tabernaculum, quod decem aulaeis fieri iussit, incertum est. sequitur ergo et dicit: et facies operimentum tabernaculo pelles arietum rubricatas. etiam hoc operimentum utrum uniuerso tabernaculo fieri iusserit in circuitu an interiori tantum, similiter habetur incertum. quod uero adiungit: et operimenta pelles hyacinthinas desuper, hoc non in circuitu, sed a tecto uelut camera accipiendum est. Et facies, inquit, columnas tabernaculo de lignis inputribilibus: decem cubitorum columnam unam et cubiti unius et dimidii latitudinem columnae unius; duos anconiscos columnae uni consistentes ex aduerso. sic facies omnibus columnis ta
Abbreviated transcription (Latin):
qͥndecim cubita sint qm̃ triginta cu¬
bitoꝵ iussit eẽ unũ uelum qͥs facile in¬
telligat. aut si ꝓpterea suꝑat delongi¬
tudine uelorũ. qͥa pͥma aulea debysso
& cocco ⁊ purpura et iacinctho. uiginti
octo cubitis longa ẽẽ precepit. Ista ue¬
ro capillatia triginta cubitoꝵ eẽ uoluit
duob cubitis suꝑantur singła aulea¬
a singulis uelis capillatiis quȩ insũmã
ducta excepto undecimo qͦd dupplicari
iussit uiginti cubita excrescunt quibꝰ
suꝑat᷑ ambitus aulearum. ambitu ca¬
pillatioꝵ. Decẽ quippe ueloꝵ cubita
bina quib longiora erant iuginti fa¬
ciunt. quorum exutroq latere decem
hinc et decẽ inde poterant suꝑare non
cubitum exhoc etcubitum exhoc sic̃
scͥptura loquitur. Qua ꝓpt̃ differenda
mͥ uidetur huius loci expositio donec
tab̾naculum columpnis omnib cum
atrio qͦd circumponitur omni exparte
consistat. Fortassis enim ꝑanticipati¬

Expanded text:
quindecim cubita sint, quoniam triginta cuquindecim cubita sint, quoniam triginta cubitorum iussit esse unum uelum, quis facile intellegat? aut si propterea superat de longitudine uelorum, quia prima aulaea de bysso et cocco et purpura et hyacintho uiginti octo cubitis longa esse praecepit, ista uero capillacia triginta cubitorum esse uoluit, duobus cubitis superantur singula aulaea singulis uelis capillaciis: quae in summam ducta excepto undecimo. quod duplicari iussit, uiginti cubita excrescunt, quibus superatur ambitus aulaeorum ambitu capillaciorum. decem quippe uelorum cubita bina, quibus longiora erant, uiginti faciunt: quorum ex utroque latere decem hinc et decem inde poterant superare, non cubitum ex hoc et cubitum ex hoc, sicut scriptura loquitur. quapropter differenda mihi uidetur huius loci expositio, donec tabernaculum columnis omnibus cum atrio, quod circumponitur, omni ex parte consistat. fortassis enim per anticipati
Abbreviated transcription (Latin):
quaginta ansas facies suꝑ oram ueli
qͦd coniunctũ ẽ ad secundũ uelum. id÷
suꝑ orã tercii ueli qua conungit᷑ scđo.
Et facies circulos ȩreos quinquaginta ⁊
coniunges circulos deansis et coniun¬
ges uela eterit unum. Cuculos gͦ me¬
os sedereos fieri nc̃ precepit. Ansas au¬
tem inauleis iacincthinas dixerat. In
uelis autem capillatiis qm̃ tacuit ciiꝰ
modi essent ansȩ quid nͥ capillacias eas
credibilius accipimꝰ. Qd de inde sequit᷑ ita
ẽ adintelligendum difficile ut uerear
ne exponendo fiat obscurius. Dicit e
quod habundat deuelis tab̃naculi sub¬
teges post tabernaculum et cubitum
exhoc. etcubitum exhoc. et qͦd suꝑat
uelis delongitudine uelorũ tab̃nacłi
erit contegens suꝑ latera tabernaculi
hinc atq hinc ut oꝑiat: cum sextum
uelũ uisserit dupplicari. scd̃m faciẽ
tabnacłi qͥd dicat supare inuelis di¬
midium ueli. etqͥd dicat cubitum ex hoc
& cubitum exhoc cum dimidium ueli

Expanded text:
quaginta ansas facies super oram ueli, quaginta ansas facies super oram ueli, quod coniunctum est ad secundum uelum, id est super oram tertii ueli, quia coniungitur secundo. et fconjunges circulos de ansis; et conjunges vela, et erit unum. Circulos ergo meos, sed aereos fieri nunc praecepit. Ansas autem in aulaeis hyacinthinas dixerat: in uelis autem capillaciis, quoniam tacuit cuius modi essent ansae, quid nisi capillacias eas credibilius accipimus? Quod deinde sequitur ita est ad intellegendum difficile, ut uerear, ne exponendo fiat obscurius. dicit enquod abundat de uelis tabernaculi subteges post tabernaculum. cubitum ex hoc et cubitum ex hoc ex eo quod superat uelis de longitudine uelorum tabernaculi erit contegens super latera tabernaculi, hinc atque hinc ut operiat. cum sextum uelum iusserit duplicari secundum faciem tabernaculi, quid dicat superare in uelis dimidium ueli et quid dicat: cubitum ex hoc et cubitum ex hoc, cum dimidium ueli
Abbreviated transcription (Latin):
uenirent suꝑ. nona parte tecti. sed
suꝑ cingendo. dicimus enim et sic
aliqͥd suꝑpomi non quem admodum
tectũ domꝰ s quemadmodũ tectorũ
pariets tamqͣm suꝑ lineã faciam. ain¬
decim inquit uela facies ea. longitu¬
do ueli unius erit triginta cubitorum
& quatuor cubitorum latitudo ueli
unius mensurȩ eadẽ erit undecĩ ueloꝵ
& conuinges quinq uela inse. et sex
uela inse. Quomͦ illa aulea uoluit qͥna
coniungi. sic ista uela quinq et sex quin¬
decim erant. ñdecem. E duplicabis
inquit uelũ sertum scd̃m faciẽ ta¬
bernaculi ne moueret quia inpariliter
alt̾utrũ incurrebant sex et quinq dem̃
dicit etiam ista uela capillatia quemad¬
modum sibimet iungerentur. & idẽ dic̃
sed fortasse planius:⁊ facies inquit ansaᷤ
quinquaginta in ora ueli unius que ẽ¬
tra medium ẽ. id ÷ contra secundum. qͥa
ipsum erit medium int̃primũ etterciũ.
scđm commissurã id÷ iuncturam ⁊ qͥn¬

Expanded text:
uenirent super non a parte tecti, sed uenirent super non a parte tecti, sed supercingendo. dicimus enim et sic aliquid superponi, non quemadmodum tectum domus, sed quemadmodum tectorium parietis tamquam super lineam fasciam. undecim, inquit, uela facies ea. longitudo ueli unius erit triginta cubitorum et quattuor cubitorum latitudo ueli unius; mensura eadem erit undecim uelorum. et coniunges quinque uela in se et sex uela in se. quomodo illa aulaea uoluit quina coniungi, sic ista uela quinque et sex, quia undecim erant, non decem. et duplicabis, inquit, uelum sextum secundum faciem tabernaculi, ne moueret, quia inpariliter alterutrum occurrebant sex et quinque. deinde dicit etiam ista uela capillacia quemadmodum sibimet iungerentur. et idem dicit, sed fortasse planius. et facies, inquit, ansas quinquaginta in ora ueli unius quod contra medium est — id est contra secundum, quia ipsum erit medium inter primum et tertium — secundum commissuram, id est iuncturam. et quin
Abbreviated transcription (Latin):
primũ. tercii ad scd̃m ut ex hac uelu¬
ti regula cȩtera iungerentur. Ansas gͦ
p̃cepit fien primo auleo qͥnqͣgita
exuna parte qua illi fuerat commit¬
tendũ scd̃m & ansas quinquaginta
tercio auleo exea parte qua scđo comun¬
habe uoluit quinquaginta aureos utiq
eruna parte ꝑqͦs comungeret᷑ quinqͣ¬
ginta ansis aulei prii. ac ꝑhoc conse¬
quens erat ut exalia qͦ parte circulos
t̾cu qͦd breuit᷑ scriptura ita dirit. et fa¬
cies circulos quinquaginta aureos &
conuinges auleum adauleum circulis
& erit tabnacłm unum. Circuli ergo
quinquaginta aurei secundi aulȩ in¬
serebantur: et᷑ quinquaginta ansis ia¬
cincthinis pͥmi aulei quinquaginta
curuli inserebantur qͥnquaginta an¬
sis tercii aulei. et deinceps tra cȩter
conectebantur ut quinq complerent᷑
atq exaduersa parte alia similiter
quinq deinde dic̃ et facies uela capil¬
latia oꝑire suꝑ tab̃naculum id÷ quȩ

Expanded text:
primum et tertii ad secundum, ut ex hac ueluprimum et tertii ad secundum, ut ex hac ueluti regula cetera iungerentur. ansas ergo praecepit fieri primo aulaeo quinquaginta. ex una parte, qua illi fuerat committendum secundum, et ansas quinquaginta tertio aulaeo ex ea parte, qua secundo coniunhabere uoluit quinquaginta aureos utique ex una parte, per quos coniungeretur quinquaginta ansis aulaei primi. ac per hoc consequens erat, ut ex alia quoque parte circulos tertii. quod breuiter scriptura ita dixit: et facies circulos quinquaginta aureos et coniunges aulaeum ad aulaeum circulis; et erit tabernaculum unum. circuli ergo quinquaginta aurei secundi aulaei inserebantur quinquaginta ansis hyacinthinis primi aulaei: quinquaginta circuli inserebantur et quinquaginta ansis tertii aulaei; et deinceps ita ceteri conectebantur, ut quinque complerentur atque ex aduersa parte alia similiter quinque. Deinde dicit: et facies uela capillacia operire super tabernaculum, id est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ eẽ p̃cepit cubitoꝵ uiginti octo
etlatitudinẽ cubitoꝵ quatuor. Coherer
autẽ iniucẽ aulea et coniungi init̃se qͣnq
hinc. & quinq inde ut spacium qͦdeis
cingeretur hoc eẽt tab̾nacłi spacium.
Quomͦ autem int̾ se connecterentur ea¬
dem qͥ naaulea ita precepit. facies illis
inquit ansas iacincthinas ora sũmna
aulee unuis exuna parte incommis¬
suram. et sic facies suꝑ hora summa
tur auleum auleo. tertiũ scilicet scd̃o.
qͦd sctłm iam cum primo cõmissum
ẽ id⁊ coniunctũ. atq conexum. faciẽ
contra faciẽ consistentia ex aduersofin¬
gula qm̃ int̃ se iuissit quina conuingi
ut exadu̾so constituerent᷑. Utrũ autẽ
quadrũ spacium his concluderet᷑ an
rotundũ nondum apparet s appare¬
bit cũ de columpnis ceꝑit dic̾e quibꝰ
ꝓtenduntur auleȩ. Non gͦ amplius
qͣm detrium conextione dic̃e uoluit
que fit induab commissuris scdi ad

Expanded text:
tudinem esse praecepit cubitorum uiginti octo tudinem esse praecepit cubitorum uiginti octo et latitudinem cubitorum quattuor; cohaerere autem inuicem aulaea et coniungi iuter se quinque hinc et quinque inde, ut spatium, quod eis cingeretur, hoc esset tabernaculi spatium. quomodo autem inter se conecterentur eadem quina aulaea, ita praecepit. <et> facies illis. inquit, ansas hyacinthinas super ora summa aulaei unius ex una parte in commissuram; et sic facies super ora summa tur aulaeum aulaeo, tertium scilicet secundo, quod secundum iam cum primo commissum est, id est coniunctum atque conexum, faciem contra faciem consistentia ex aduerso singula, quoniam inter se iussit quina coniungi, ut ex aduerso constituerentur. utrum autem quadrum spatium his concluderetur an rotundum, nondum adparet: sed adparebit cum de columnis coeperit dicere, quibus protenduntur aulaea. non ergo amplius quam de trium conexione dicere uoluit, quae fit in duabus commissuris, secundi ad
Abbreviated transcription (Latin):
terminum de qͦ tab̾naculo etiam ꝑ
suꝑiora eiusdẽ libri multa dicuntur
quę faciebant difficultatem intelli¬
gendi sic̃ solet omnis tropografia id:
loci alicuius descriptio in omni hy¬
storia facere uisum ẽ mͥ detoto tab̃¬
naculo separatim dicere qͦ intelliga¬
tur si fieri potest quale illud ⁊ qͥd fu
fuerit interim adꝓprietatẽ narrationis
expectataet in aluid tempꝰ dilata figurata
significatione. Neq enĩ aliqͥd ibi fuisse
putandũ ẽ qͦd uibente dõ constitueret᷑
sinie alicuiꝰ magnȩ rei sacramento. cuiꝰ
cognitio fidẽ formamq pietatis edifi¬
cet. lubet gͦ ds̃ moysi facere tab̃nacłm
decẽ auleoꝵ debysso tꝙta et iacine¬
tho et purpura. et cocco torto. cherubin
ope tertoris: auleas qͣs greci appellant
latim aulea ꝑhibent. qͣs cortiras iuis¬
go uocant. Non ergo decẽ atria fieri
iussit. sicut quidam neggligentes ur̃
inauleis fieri quorum auleoꝵ longi¬

Expanded text:
terminum sumit, de quo tabernaculo etiam per terminum sumit, de quo tabernaculo etiam per superiora eiusdem libri multa dicuntur, quae faciant difficultatem intellegendi, sicut solet omnis toTCofpacpia, id est loci alicuius descriptio in omni historia facere, uisum est mihi de toto ipso tabernaculo separatim dicere, quo intellegatur, si fieri potest, quale illud et quid fuerit interim ad proprietatem narrationis excepta et in aliud tempus dilata figurata significatione; neque enim aliquid ibi fuisse putandum est, quod iubente deo constitueretur sine alicuius magnae rei sacramento, cuius cognitio fidem formamque pietatis aedificet. Iubet ergo deus Moysi facere tabernaculum decem aulaeorum de bysso torta et hyacintho et purpura et cocco torto Cherubin opere textoris. aαὐλαίας quas Graeci appellant, Latini aulaea perhibent, quas cortinas uulgo uocant. non ergo decem atria fieri iussit, sicut quidam neglegenter interin aulaeis fieri, quorum aulaeorum longi
Abbreviated transcription (Latin):
forinsecus fuisse utatrio totum am¬
biret᷑ & e̾ẽt altare infra atrium int̃ por¬
tam atrii & hostium tabernaculi.
N otanda ẽ res multum mira clix.¬
bilis qͦd nube descendente & implente
te syna qͣn legẽ pͥmitꝰ accepit intrauit
innube ubi erat ds. ꝓculdubio gͦ aliã
ꝑsonã tc̃ figurabat aliã nc̃ & tc̃ eorum
qui participes fiunt intime ueritatis
ñintrant intabnałin testimonii ethoc
credendum ẽ semel factum mox ut con¬
stitutũ ẽ tabnaculum significationis
buius causa. uel alicuius alteruis. Neq
enĩ semꝑ sic erat nubes suꝑ tabesnacu¬
lum ut illue moyses intrare ñ posset.
qͣndoqui dẽ ñ remouebat᷑ nubes nͥ cũ
cis hoc signũ dabatur disiungendi.
hocẽ castra mouendi ereo loco uͥ erãt̃
& accedendi qͦ nubes ducebat ꝑdiem.
flamina ꝑ noctem. Quȩ duo uicissim
etiam suꝑ tab̃nacłm manebant ubi
Uoniam liber qͥ erodus dicitur
Iticonstitucione tabnacłi sumit

Expanded text:
forinsecus fuisse, ut atrio totum amforinsecus fuisse, ut atrio totum ambiretur et esset altare infra atrium inter portam atrii et ostium tabernaculi. Notanda est res multum mirabilis, quod nube descendente et inplentete Sina, quando legem primitus accepit, intrauit in nubem, ubi erat deus. procul dubio ergo aliam personam tunc figurabat, aliam nunc: et tunc eorum qui participes fiunt intimae ueritatis non intrat in tabernaculum testimonii. et hoc credendum est semel factum, mox ut constitutum est tabernaculum, significationis huius causa uel alicuius alterius. neque enim semper sic erat nubes super tabernaculum, ut illuc Moyses intrare non posset, quandoquidem non remouebatur nubes, nisi cum eis hoc signum dabatur disiungendi, hoc est castra mouendi ex eo loco ubi erant, et accedendi quo nubes ducebat per diem, flamma per noctem. quae duo uicissim etiam super tabernaculum manebant, ubi Quoniam liber qui Exodus dicitur in constitutione tabernaculi
Abbreviated transcription (Latin):
eulum etquecumq in eo essent quȩ
prius appellauerat scã scõꝵ tantun¬
dem ualere qͦd nunc ait scã. nec unum¬
quidq eoꝵ dici tantummͦ post istam
unctionem scm̃ sc̃i: Uerum etiam scm
scõrum. sicut altare holocaustomatũ
ut iam nichil int̃ sit qͣntum adhanc
appellationem attinet int̃ illa quę in¬
terius intra uelum fuerant id÷ uͥ erat
archa destimonii &cȩtera foris nͥ qͦdil¬
la interius ita dicebantur scã scõrum
nem. sic appellarentur.cȩtera uero unc¬
tione scĩficata sunt uthoc nomen ac¬
ciperent qͦd ocio discutiendum ẽ qͥd
ista significent. Cum scͥptura cluii.¬
narraret qͦmͦ moyses constituerit tab̾¬
naculum. et extendit inquit aulea su¬
per tab̃naculum nonutiq desuper
tecto. sedeingens columpnas quiade
columpnis dixerat quod statuerit
tabernaculum. Cum dic̃ et cluiii.¬
suꝑ atrium incircuitu tabernaculi
& altaris. manifestat altare holo cau¬
stomatum adhostium tabernaculi

Expanded text:
culum et quaecumque in eo essent, quae culum et quaecumque in eo essent, quae prius appellauerat sancta sanctorum, tantundem ualere quod nunc ait sancta nec unumquodque eorum dici tantummodo post istam unctionem sanctum sancti, uerum etiam sanctum sanctorum, sicut altare holocaustomatum: ut iam nihil intersit, quantum ad hanc appellationem adtinet, inter illa quae interius intra uelum fuerant, id est ubi erat arca testimonii, et cetera foris, nisi quod illa interius ita dicebantur sancta sanctonem sic appellarentur, cetera uero unctione sanctificata sunt, ut hoc nomen acciperent. quod otio discutiendum est quid ista significent. Cum scriptura narraret quo modo Moyses constituerit tabernaculum, et extendit, inquit, aulaea super tabernaculum, non utique desuper tecto, sed cingens columnas, quia de columnis dixerat, quod statuerit tabernaculum. Cum dixit: et super atrium in circuitu tabernaculi et altaris, manifestat altare holocaustomatum ad ostium tabernaculi
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione & ideo seruilia. sine requie.
plenitudo autem sabbati erit inreqͥe
sempiterna. Non enim frustra instity¬
tum ẽ et sabbatum sabbatorum. suꝑiꝰ
qͣndo prius locutus ẽ ds̃ detab̃naculo
ungendo. dixit eadem unctione scĩfi¬
cari illa omnia et fieri scã scõrum. Alta¬
re autem holocaustomatum eadẽ unc¬
tione sc̃ĩficatum dixerat fieri scm̃ sc̃i
et hoc inter ẽẽ uidebatur qͦd nicħ eoꝵ
dixisset sc̃m scorum nͥ qͦd tantũ uelo
separabatur ascõ. id÷ ubi erat archa te¬
stamenti & altare incensi. Nunc autẽ
cũ eadem repeteret dixit detab̃nacło
uncto & inhis quȩ inillo eẽnt qͦd eadẽ
unctione scĩficarent᷑ et fierent scã. Ind̾
autẽ altare holocaustomatum dequo
prus dixerat qͦd fieret scm scĩ eadem
unctione. Nunc dix̃ fieri sc̃m scõrum. un
dat᷑ intelligi. tantumdem ualere quod
dictum fuerat scm scĩ qͣntum ualet
illa omnia uncta id÷ totum taberna¬

Expanded text:
dilectione, et ideo seruilia sine requie. dilectione, et ideo seruilia sine requie. plenitudo autem sabbati erit in requie sempiterna. non enim frustra institutum est et sabbatum sabbatorum. Superius quando prius locutus est deus de tabernaculo ungendo, dixit eadem unctione sanctificari illa omnia et fieri sancta sanctorum. altare autem holocaustomatum eadem unctione sanctificatum dixerat fieri sanctum sancti. et hoc interesse uidebatur, quod nihil eorum dixisset sanctum sanctorum, nisi quod tantum uelo separabatur a sancto, id est ubi erat arca testamenti et altare incensi. nunc autem cum eadem repeteret, dixit de tabernaculo uncto et his quae in illo essent, quod eadem unctione sanctificarentur et fierent sancta: illud autem altare holocaustomatum, de quo prius dixerat quod fieret sanctum sancti, eadem unctione nunc dixit fieri sanctum sanctorum. unde datur intellegi tantundem ualere quod dictum fuerat sanctum sancti, quantum ualet illa omnia uncta, id est totum taberna
Abbreviated transcription (Latin):
simile ẽ uelamento qͦ faciẽ obterit qͥa
splendorem uultus eius filii isrł non po¬
terant intueri. nam et decem preceptis.
hoc solum populo p̃cepit qͦd figurate ibi
dictum ẽ. Alia quippe ibi nouem sicut
p̃cepta sunt etiam innouo testamento
obseruandaminme dubitamus. Aliud
autem unum desabbato usq a dõ figu¬
rata diei septimi inobseruatione apd̃
isrłitas uelatum fuit & iministerio pre¬
ceptum fuit et quodã sacramento figu¬
rabatur ut hodie a nob̾ non obseruet᷑
s solum qͦd significabat intueamur.
nilla autẽ reqͥe ubi opera seruilia
iubentur cessare magna ẽ altitudo grẽ
di. Tunc enim fiunt cum requie opera
bona cũ fides ꝑdilectionem operat᷑. Ti¬
mor autẽ tormentum habet & intorm̃¬
to q̃ requies: Ynde timor non ẽ incarita¬
batum requies sc̃ã dno dĩ scilicet gr̃ȩ tn¬
buenda ñ nobis uelut ex nobis. Alioqͥn
nr̃a opera sic erunt ut sint humana
aut peccata. aut cum timore ñ cum

Expanded text:
simile est uelamento, quo faciem obtexit. quia simile est uelamento, quo faciem obtexit. quia splendorem uultus eius filii Israhel non poterant intueri? nam ex decem prae. ceptis hoc solum populo praecepit, quod figurate ibi dictum est; alia quippe ibi nouem sicut praecepta sunt etiam in nouo testamento obseruanda minime dubitamus. illud autem unum de sabbato usque adeo figurata diei septimi obseruatione apud Israhelitas uelatum fuit et in mysterio praeceptum fuit et quodam sacramento figurabatur, ut hodie a nobis non obseruetur, sed solum quod significabat intueamur. in illa autem requie ubi opera seruilia iubentur cessare, magna est altitudo gratiae dei. tunc enim fiunt cum requie opera bona, cum fides per dilectionem operatur, timor autem tormentum habet et in tormento quae requies? unde timor non est in caritabatum requies sancta domino, dei scilicet gratiae tribuenda, non nobis uelut ex nobis. alioquin nostra opera sic erunt, ut sint humana aut peccata: aut cum timore, non cum
Abbreviated transcription (Latin):
seruiliter animus s liberaliter sponte
deuotus. Notandum qͦd illi qui el¬
sapientes appellantur effectores oꝑm
scĩ etiam moribus tales erant ut cum
ipsi suscipent omnia que ppłs offere¬
bat eristimans necessana exquib illi¬
omnia complerent᷑ uiderunt plꝰ offem
qͣm erat necesse. & dixerunt moysi
atq ille ꝑpreconẽ ultra populũ offer¬
re prohibuit. Poterant autẽ si uellent
multa aufere sed modestia ꝓhibuit ut
dantur tab̾nacłi construendi & uestis
sacerdotalis de quib faciendis ante¬
qͣm aliqͥd preciꝑet locutus ẽ ad ppłm
de sabbati obseruatione ubi ñ inne¬
rto mouet cum decẽ uerba legis acce
perit intabulis lapideis iterum qͣsͣ
ipse excidit ipse conscripsit qͣre de
solo sabbato postqͣm descendit ppłmn
ammonuit. Si enim ꝓpterea decem
precepta legis suꝑfluum fuit ut ppłs
iterum audiret. eur ñ fuit suꝑfluum
ut desabbato audiret cum et hoc ineis¬
dem preceptisdecem legatur anet hoc

Expanded text:
seruiliter animus, sed liberaliter sponte seruiliter animus, sed liberaliter sponte deuotus. Notandum quod illi qui sapientes appellantur, effectores operum sancti, etiam moribus tales erant, ut cum ipsi susciperent omnia, quae populus offerebat eomnia complerentur, viderunt plus offerri quam erat necesse, et dixerunt Moysi; atque ille per praeconem ultra populum offerre prohibuit. Poterant autem, si vellent, multa auferre, sed modestia prohibuit, vel dantur tabernaculi construendi, et vestis sacerdotalis; de quibus faciendis antequam aliquid praeciperet, locutus est ad populum de sabbati observatione. Ubi non immerito movet, cum decem verba Legis accperit in tabulis lapideis iterum, quas ipse excidit, ipse conscripsit, quare de solo sabbato, posteaquam descendit, populum admonuit. si enim propterea decem praecepta legis superfluum fuit, ut populus iterum audiret, cur non fuit superfluum, ut de sabbato audiret, cum et hoc in eisdem praeceptis decem legatur? an et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
eisdẽ omnino uerbis repetitum ẽ. quibꝰ
antea moysi adño fuerat intimatum. Sa¬
ne nouo more hic ats architectonica phibet᷑
opificum exauro & argento. & quocũq
metallo cum illa dici soleat architectoni¬
ca que ꝑtinent adfabrcas edificiorum.
Et omnes qͥ sponte uellent ur ad elui¬
opera ut consummarent ea. & accepunt
amoyse om̃s demptum es innoticiã tan¬
tum moyses ꝑtulit quȩ dñs oꝑa fieri
p̃ceꝑit. tab̾nacłm scilicet cum omnib
quȩ ineo essent & uestis sacerdotalis. Cõ¬
memorauit autẽ qͦsdam quib dix̃ sp̃m
diuinitus datũ qͦ illa efficere possent⁊
tam̃ multi intelliguntur sponte adea¬
dẽ opera uenisse quib neq imperatũ
ẽ nec eoꝵ nomina cominemorata sunt
a dño dicta moysi. Non ergo illi soli hoc
munus diuinitus habuerunt qͥ nomi¬
natim commemorantur. s fortasse pre¬
cipue atq excellentius. laudandus est
autem in his omnib ñ adtractus adopꝰ

Expanded text:
eisdem omnino uerbis repetitum est, quibus eisdem omnino uerbis repetitum est, quibus antea Moysi a domino fuerat intimatum. sane nouo more hic ars architectonica perhibetur opificum ex auro et argento et quocumque metallo, cum illa dici soleat architectonica, quae pertinet ad fabricas aedificiorum. Et omnes qui sponte uellent ire ad opera, ut consummarent ea; et acceperunt a Moyse omnes demtiones. in notitiam tantum Moyses pertulit quae dominus opera fieri praeceperit, tabernaculum scilicet cum omnibus quae in eo essent et uestes sacerdotales. commemorauit autem quosdam, quibus dixit spiritum diuinitus datum, quo illa efficere possent: et tamen multi intelleguntur sponte ad eadem opera uenisse, quibus neque imperatum est nec eorum nomina commemorata sunt a domino dicta Moysi. non ergo illi soli hoc munus diuinitus habuerunt, qui nominatim commemorantur, sed fortasse praecipue atque excellentius. laudandus est autem in his omnibus non adtractus ad opus