comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣns ÷ utratio inrationabilib dñet᷑ hic enĩ abinicio cũ
adhuc iustꝰ eẽt: cunctis uiris & om̃i fragilitate superior
erat Ubi aũt peccauit i factꝰ.ẽ. seruus peccati simul &
homines qͥa sic̃ ex impietate passibiles factis̃: ita ꝑpietatẽ
dico uob. sihabueritis fidem sic̃ granũ sinapis: dicetis mon¬
ti huic transihinc. ⁊ transibit. Huiꝰ uocis etiã uos ipsi
docum̃ta cepistis: etiã facta quȩdã ꝑ magistros nr̃os ipsos
uidelicet apłos ñ ignoratis. Quia adstantib nob eorũ
meritis demones cũ passionib qͣs hominib inuexerant
patientes sanant: causa sinedubio ł patiendi ł curandi
noscenda. ẽ. Quȩ ñ alia. eẽ. quã patientib qͥdẽm infidelita¬
tibus: curantib uͦ fidei demonstrat᷑ In fidelitas enĩ dũ ñ
uͦ hominẽ passionib obnoxiũ fac̃ fides aũt futurũ ẽe dĩ
iudiciũ credens. c̃tinet homines apeccato. Non petcantes
uͦ ñ solũ lib̾i s̃ ademonib. & passionib. uerũ & alioꝵ demo¬

Expanded text:
io irrationabilibus dominetur. Hic enim ab initio cum adhuc justus esset cunctis vitiis, et omni fragilitate superior erat, ubi autem peccavit et factus est servus peccati, simul et homines quia sicut ex impietate passibiles facti sunt, ita per pietatem dico vobis, si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis monti huic: Transi hinc et transibit , » hujus vocis etiam vos ipsi documenta cepistis, et jam facta quaedam per magistros nostros, ipsos videlicet apostolos, non ignoratis, quia astantibus nobis eorum meritis daemones cum passionibus quas hominibus invexerant patientes sanant, causa sine dubio vel patiendi vel curandi noscenda est. Quae non alia esse quam patientibus quidem infidelitatis, curantibus vero fidei demonstratur; infidelitas enim, dum non  hominem passionibus obnoxium facit. Fides autem futurum Dei judicium esse credens, continet homines a peccato. Non peccantes vero non solum liberi sunt a daemonibus et passionibus, verum et aliorum daemo
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus dm̃ & ꝓxinũ tuũ. Quousq insultas patieiti xp̃o
& fratrib  Sic aũt peccantes int̃ fr̃s. et ꝑcutientes eorũ
infirmã c̃scientiã. in xp̃m grauit̃ peccatis. & rei iudicio
effecti. infames efficiemini. & iuste repellemini Et iterũ
ꝑ propħam loqͥt᷑ dicens Vlos aũt sacerdotes dñi. uocabi¬
mini ministri dĩ nr̃i. Dicet᷑ uob̃. fortitudinẽ gentiũ co

Expanded text:
 et proximum tuum, quousque insultas patienti Christo et fratribus? » Sic autem peccantes in fratribus, et percutientes eorum infirmam conscientiam in Christum graviter peccatis, et rei judicio effecti, infames efficiemini, et juste repellemini. Et iterum per Prophetam loquitur, dicens: « Vos autem, sacerdotes Domini, vocabimini ministri Dei nostri, dicetur vobis, f
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥis fiat Accedat aut qͥuult ad sac̃dott̾ suũ : & ipsi det
nom̃ suũ. atq ab et audiat misteriũ regniceloꝵ leutiuis
freqͤntib operã impendat. ac semet ipsũ in om̃ib ꝓbet. ut
trib mñsib iã c̃sũinando indiefesto possit baptizari Bip¬
tizatur aũt unꝰ qͥsq in aqͥs ꝑennib nom̃e triniȩ beatitudinis¬

Expanded text:
propriis fiet. Accedat autem qui vult ad sacerdotem suum, et ipsi det propriis fiet. Accedat autem qui vult ad sacerdotem suum, et ipsi det nomen suum atque ab eo audiat mysteria regni coelorum, jejuniis frequentibus operam impendat, ac semetipsum in omnibus probet ut tribus mensibus jam consummando in die festo possit baptizari. Baptizetur au
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb respoposcerit sustentate Dm̃ colite qͥ creauit cȩlũ
& terrã & xp̃o credite Inuicẽ uos diligite. & misericor¬
des estote inom̃s Non uerbo solo sed oꝑe. & reb. reple
unꝰ qͥsq ur̃m scđm qđ potest ꝓsit accedentib ad fidem
religionis nr̃ȩ Et ideo ñ uospigeat scđm sapientiã quȩ
uob̾ ꝑ dĩ ꝓuidentiã collata . ẽ. instruere ignaros & docere
Desideriũ gͦ hab̾e om̃s erga doctorẽ ueritatis: eũq ut oculos
suos amare opostet. qr & ipsũ ppłm sibi cõmissũ ceu ꝓpͥos
filios amare: & docere c̃decet. Hoc enĩ acȩlesti patre do¬
natũ ẽ : sed salus in eo. ẽ. ut uoluntatẽ eiꝰ cuiꝰ amorem&
desideriũ dõ largiente cũ ceꝑint faciant. Si qͥs gͦ. fideł
uoluerit existere: & desiderat baptitari. exutꝰ pͥorib
malis dereliqͦ ꝓ bonis actib heres bonoꝵ celestiũ exgestis

Expanded text:
quibus res poposcerit, sustentate. Deum colite qui creavit coelum quibus res poposcerit, sustentate. Deum colite qui creavit coelum et terram, et Christo credite; invicem vos diligite et misericordes estote in omnes. Non verbo solo, sed opere et rebus replete dem religionis nostrae. Et ideo non vos pigeat secundum sapientiam quae nobis per Dei providentiam collata est instruere ignaros et docere. Desiderium ergo habere omnes erga doctorem veritatis eumque ut oculos suos amare oportet, quia et ipsum populum sibi commissum ceu proprios filios amare, et docere eum decet, hoc enim a Patre coelesti donatum est, sed salus in eo est ut voluntatem ejus cujus amorem et desiderium, Deo largiente, conceperint, faciant. Si quis ergo fidelis voluerit existere et desiderat baptizari, exutus prioribus malis de reliquo pro bonis actibus haeres bonorum coelestium ex gestis
Abbreviated transcription (Latin):
aut pontifex fiebat. Qđsi tẽporalis & gr̃a ab hominib
cõposita tantũ potuit. intelligite iã qͣntũ sit illud un
rege sublimiꝰ : Om̃is pontifex sacto baptis mate ꝑ unctꝰ.
& inciuitate c̃stitutꝰ. scripturis sacris eruditꝰ. carꝰ & p̃ci¬
osus hominib. oppido ẽẽ debetꝰ Iũe qͣsi xp̃i locũ tenen¬
tẽ. honorare om̃s debent: eiq seruire. & oboedientes ad
salutẽ suã fidelit̃ existere. Scientes. qđ siue honor siue
fidei. Monita aũt uitȩ aprbis inqͥrere. ad iaconib uͦ
ordinẽ disciplinȩ Propt̃ qđ dep̃cor uos c̃seruos & ad¬
iutores meos: ut discatis attentiꝰ animarũ curã gerere:
& ꝓ om̃ib stare. Maxime tam̃: ꝓhis qͥ incultu diuino
laborant. eccłarũ om̃iũ curã habetote. seruoꝵq earũ
adiutoriũ p̃bete. Uiduarũ cura religiosã gerite. pu¬
dicitiã docete. et ut breuit̃ totũ dicã : alterutrũ uos in

Expanded text:
aut pontifex fiebat. Quod si temporalis gratia ab hominibus aut pontifex fiebat. Quod si temporalis gratia ab hominibus composita tantum potuit, intelligite jam quantum sit illud ungrege sublimius? Omnis enim pontifex sacro chrismate perunctus, et in civitate constitutus, Scripturis sacris conditus, charus et pretiosus hominibus oppido esse debet. Quem quasi Christi locum tenentem honorare omnes debent, eique servire, et obedientes ad salutem suam fideliter existere, scientes, quod sive honor, sifidei, monita autem vitae a Patribus inquirere. A diaconibus vero ordinem disciplinae, propter quod deprecor vos conservos et adjutores meos, ut discatis attentius animarum curam gerere, et pro omnibus stare, maxime tamen pro his qui in cultu divino laborant. Ecclesiarum omnium curam habetote, servisque eorum adjutorium praebete, viduarum religiosam curam gerite, pudicitiam docete. Et ut breviter totum dicam alterutrum vos, in
Abbreviated transcription (Latin):
sua in loco apłoꝵ ad p̃dicandũ p̃cep̃ nob̃ docere
om̃s. om̃sq nob̵ fidelit̃ oboedientes ut ipsi existere
Qm̃ nec alit̃ terra pariet fructꝰ suos. nisi culta receꝑit
sem̃: ⁊ irrigata germinauerit. & pariat quȩ. ẽ. pari¬
tura. sic & om̃is homo qͥ libent̃ p̃ceꝑit uerbũ dĩ illud¬
q incorde suo germinauerit ñ siuerit. Ac minime
crediderit doctorib & ep̃is suis ñ beniuolus sed re¬
bellis atq inoboediens extiterit. fructũ ñ germinabit
nec pariet sed similis . ẽ. arbori illi deqͣ dñs ait Om̃is ar¬
bor quȩ ñ facit fructũ bonũ excidet᷑ ⁊ inignẽ mittetur.
Primꝰ eiũ pontifex aaron. crismate cõpositionis ꝑunctus.
pͥnceps ppłi fuit. & tanꝗ rex pͥmitias & tributũ ꝑ capita
accepit appło. & iudicandi plebẽ sorte suscepta demun¬
dis inmundisq iudicabit. S & alius ex ipso unguento ꝑ¬
unctꝰ. ẽ. iustute inde c̃cepta. etiã ipserexaut ꝓpheta

Expanded text:
sua in loco apostolorum ad praedicandum, praecipit nobis docere omnes, omnesque nobis fideliter obedientes ut ipsi, exiterequoniam nec aliter terra pariet fructus suos, nisi culta receperit semen et irrigata germinaverit et pariat quae est paritura. Sic omnis homo qui libenter non recipit verbum Dei, illudque in corde suo germinare non sinit, ac minime crediderit doctoribus et episcopis suis, non benevolus sed rebellis atque inobediens exstiterit, fructum non germinabit, nec pariet, sed similis est arbori illi de qua Dominus ait: « Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . » Primus enim pontifex, Aaron, chrismate compositionis perunctus, princeps populi fuit, et tanquam rex primitias et tributum per capita accepit a populo, et judicandi populos sorte suscepta de mundis immundisque judicabat. Sed si alius ex ipso unguento perunctus est, virtute inde concepta, etiam ipse rex, aut propheta
Abbreviated transcription (Latin):
tutis aparuulis & minꝰ eruditis Siqͥd forte ẽ utilitatis aut
salutis inqͥrere neglegatꝰ. Iui enĩ rebellit̾ uiuit. & discere
atq agere bona recusat. magis diaboli quã xp̃i menbrũ
et̃ ostendit᷑ & potiꝰ infidelis quã fidelis monstrat᷑ qͦ mͦ
norat discat ⁊ quȩ didicerit doceat: Cestissimũ nanq
ẽ qđ neq amicitia neq ꝓpinqͥtas generis. neq regni sub¬
limitas homini debet ẽẽ p̃ciosior ueritate. qr nihil. ẽ. p̃¬
ciosius anima Pñs aũt creator om̃iũ ex inicio ad imagi¬
nẽ suã hominẽ fet̃ eiq dñatorẽ t̾rȩ marisq & aeris ipsiꝰ
dedit. ueritatẽ inqͥrere p̃cepit: ⁊ sic̃ uerus nob enarrauit:

Expanded text:
parvulis et minus eruditis, si quid forte enim utilitatis aut salutis, inquirere negligat. Qui enim rebelliter vivit, et discere atque agere bona recusat, magis diaboli quam Christi membrum esse ostenditur, et potius infidelis quam fidelis monstratur. Quomnorat discat, et quae didicerit doceat? Certissimum namque est quod neque amicitia, neque propinquitas generis, neque regni sublimitas, homini debet esse pretiosior veritate, quia nihil est pretiosius anima. Dominus autem creator omnium ex initio ad imaginem suam hominem fecit, eique dominationem terrae, marisque et aeris ipsius dedit, veritatemque inquirere praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
N ec diligit ꝓximũ qͥ ei detrahit. ł qͥillũ accusat. qr qđ
sibi qͥs fieri ñ uult. hoc alten nullatenꝰ facere debet
Discite in qͥt filii mei sapientiã & tenete totã fidẽ rectã.
& amplectimim karitatẽ. ut ñ excidatis. Data. ẽ. enĩ
uob̾ adño potestas. & uirtꝰ ab altissimo: qͥ int̾rogabit
oꝑa ur̃a. ⁊ cogitationes serutabit᷑ ur̃as Qui aũt custo
sacrate oportet. ⁊ insingulis sac̃dotes diuinis orationib
do dicatos poni Iuos ab om̃ib uenerari oportet. & ñ
fundamini dicere uerũ Mendacia fugite. et ueritatẽ
corde ꝓferte. qm̃ multos iã subplantauit suspicio Ca¬
ritatẽ semꝑ diligite. & fr̃s adiuuate Er̃ enĩ qͣsi ñ sint.¬

Expanded text:
nec diligit proximum qui ei detrahit, vel qui illum accusat, quia quod sibi quis fieri non vult, hoc alteri nullatenus facere debet. Discite, inquit, filii mei, sapientiam et tenetote fidem rectam, et amplectimini charitatem, ut non excidatis; data est enim vobis a Domino potestas, et virtus ab Altissimo, qui interrogabit opera vestra, et cogitationes scrutsacrare oportet, et in singulis sacerdotes divinis orationibus Deo dicatos poni. Quos ab omnibus venerari oportet, et no vestris ne confundamini dicere verum. Mendacia fugite, et veritatem corde proferte, quoniam multos jam supplantavit suspicio. Charitatem semper diligite, et fra
Abbreviated transcription (Latin):
lidiȩ mutatꝰ ẽ. in ꝓconixo: & in ea p̃sedit eccta
Pallidiadius ab helinopoli mutatꝰ. ẽ. in asponã Ale¬
xander ab alia helinopoli in adrionopolĩ mutatꝰ ẽ.
Meletius pͥmus insebastena ecła p̃fuit.: & postea an¬
tiochiȩ p̃sul.ẽ. constitutꝰ. Teosebius ab amapamiȩ
asiȩ transfest᷑ ineudoxiopolim. quȩ dudũ salã bria
uocabat᷑ Policarpus deurbe anta pristena misiȩ in
nicopolim trachiȩ mutatus. ẽ. Hierophilus decrapero¬
poli phrisiȩ. in antiochiã migratꝰ ẽ. Optimꝰ ab agar¬
damie phrigiȩ. in antiochiã pisidie migratꝰ : Siluanꝰ
aphilippo poli tracie. mutatꝰ ẽ. introada. Eusebius
alexandrũ uniꝰ capadociȩ ciuitatis ep̃m refest. qr cum
uenisset causa orationis hierosolimã. tentꝰ sit cebeiꝰ
ciuib & in locũ nartissi ep̃i constitutus. ⁊ decet̃o om̃i
uita sua ipsi ecłȩ p̃sedisset Dehis aut̃ & apđchronica¬

Expanded text:
lyde mutatus est in Procoso, et in ea praesedit Ecclesia. Palladius ab Helenopoli, mutatus est in Asponiam, Alexander ab alia Helenopoli in Adriopoli mutatus est. Meletius prius in Sebastena Ecclesia praefuit, et postea Antiochiae praesul est constitutus. Theosebius ab Apamia Asiae transfertur in Eudoxiopolim, quae dudum Salambria vocabatur. Polycarpus de urbe Antapristena Mysiae, in Nicopolim Thraciae mutatus est. Hierophilus de Trapezopoli Phrygiae in Antiochiam mutatus est. Optimus ab Agardamia Phrygiae in Antiochiam Pisidiae migratus est. Sylvanus a Philippopoli Thraciae mutatus est in Troada. Alexandrum unius Cappadociae civitatis episcopum refert; quia cum venisset causa orationis Hierosolymam, tentus sit ab ejus civibus, et in locum Narcissi episcopi constitutus, et de caetero omni vita sua ipsi Ecclesiae praesedisset. Germanus archi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ igne saliet᷑. & om̃is uictima salliet᷑. Bonũ ẽ. sal
Qđ sisal insulsũ fuerit. inqͦ illud sallietis: habete ui
docuerit. & iuste uixerit. habebit głam Iui aũt secus
egerit: indubitant poenã sustinebit ldõ bona agere
uos semꝑ oportet: ut brauiũ uitȩ et̃nę ꝑcipiatis. His
gͦ bene parete sententus: neqͥs hȩc p̃cepta minime
credat implenda. & iudicio dĩ ignis ȩt̃ni torm̃ ta
sustineat. qͥ eccłastici oꝑis sacra neglexeritꝰ Hȩx igit᷑
p̃cepta ñ integra custodierit : sit anathema usq

Expanded text:
enim igne salietur et omnis victima salietur, bonum est sal, quod si sal insulsum fuerit, in quo illud salietis? habete saldocuerit et juste vixerit, habebit gloriam. Qui autem secus egerit indubitanter poenam sustinebit, ideo bona agere vos semper oportet, ut 9 bravium aeternae vitae percipiatis, his ergo bene parete sententiis, ne quis haec praecepta minime credat implenda, et judicio Domini aeterni ignis tormenta sustineat, qui ecclesiastici operis sacra neglexerit. Haec igitur, aecepta haec non integra custodierit, sit anathema usque
Abbreviated transcription (Latin):
eos insurgere nitunt᷑ aut in iuriã aut c̃tumeliã eis in¬
ferre moliunt᷑ : qm̃ qͥ his resistit dõ resistit Et qͥ eis ina¬
iuriã ł c̃tumeliã fac̃ : dõ cuiꝰ legatione fungunt᷑ facit

Expanded text:
eos insurgere nituntur, aut injuriam vel contumeliam eis ineos insurgere nituntur, aut injuriam vel contumeliam eis inferre moliuntur, quoniam qui eis resistit et Deo resistit, et qui eis injuriam vel contumeliam facit, Deo, cujus legatione fu
Abbreviated transcription (Latin):
spualiũ qͣntũ ẽ. fas intelligere cognouerit ꝑ tinere:
& ñ qđ absit cũ suo ꝑiculo alienȩ spei ꝑ solã negle¬
gentiã facere detrim̃tũ : s qđ ad generalitatis. exͣ¬
pectat cõpendiũ. salubri necesse. ẽ. ꝓ uidere tracta¬
tu. Homini religioso. parũ et̃ debet inimicitias alioꝵ
ñ exercere. ł augere ł malelo qͣndo. nisi eas etiã ex¬
tinguere bene loqͦndo studuerit Eoce oris nr̃i bucina
ad aures om̃iũ ꝑsonamꝰ. Neq se deinceps excusabit
ñ monitũ: qͥcqͥd seqͥ debeat. tã uerb̾ quã litteris edoce¬
t᷑. Iuał aũt c̃dẽpnatio. ⁊ qͣlis imminet maledictio
eis qͥ in patres percant. diuina nos docet scriptura
Si emĩ chã filius noe cũ uidisset nudũ suũ patrẽ qm̃ ñ
cooꝑuit patris corporalẽ nuditatẽ s egressus nunciauit
pliore c̃dẽpnatione digni s̃: ꝗͥ patrib obuiare aut c̃tra

Expanded text:
spiritualium quantum est fas intelligere cognoverit pertinere, spiritualium quantum est fas intelligere cognoverit pertinere, et non quod absit cum suo periculo alienae spei per solam negligentiam facere detrimentum, sed quod ad generalis salutis spectat compendium, salubri necesse est providere tractatu. Homini religioso parum esse debet inimicitias aliorum non exercere, vel non augere male loquendo, nisi eas etiam exstinguere bene loquendo studuerit. Ecce oris nostri buccina ad aures hominum personamus, neque se deinceps excusabit non monitum, qui quidquid sequi debeat, tam verbis quam litteris, edocetur. Qualis autem condemnatio, et qualis imminet maledictio his qui in patres peccant, divina nos docet Scriptura. Si enim Cham m non cooperuit patris corporalem nuditatem, sed egressus nuntiavit pliore condemnatione digni sunt, qui patribus obviare, aut contra
Abbreviated transcription (Latin):
stea cũ grandi humilitate matri rer̃ciliet᷑ ecdesiȩ
Pallas uͦ iucla quȩ inscũari sordidata fuerint imini¬
ste iõdiaconicũ humilib miniis tris intra sacrariũ laue.
ñ eicientes foras a sacrario uelamina dnicę m̃sȩ. neforte
puluis dñici corporis male detidat sindoneforis delata.
ret᷑ np̃ter hoc nihil aliud tangat. Sed ñ ipsa pelius uelis
ipponat᷑ lauandis. quȩ ad dñici altaris cultũ ꝑtinerit
Palle in aliapelue lauent᷑ & in alia uela ianuarũ. etiam
curasit ostianis. ex ammonitione maioꝵ. neqͥs neglegeas
aut ignarꝰ ad uelũ ianuc domꝰ dñi. manꝰ incognite t̾gat.

Expanded text:
stea cum gravi humilitate matri reconcilietur Ecclesiae. stea cum gravi humilitate matri reconcilietur Ecclesiae. Pallas vero et vela quae in sanctuarii sordidata fuerint ministerio, diaconi cum humilibus ministris intra sacrarium lavent, non ejicientes foras a sacrario velamina Dominicae mensae, ne forte pulvis Dominici corporis male decidat a sindone foris abluta, retur, et praeter hoc nihil aliud tangat. Sed nec ipsa pelvis velis apponatur lavandis, nisi quae ad Dominici altaris cultum pertinent. Pallae in alia pelve laventur, et in alia vela januarum. Etiam cura sit ostiariis ex admonitione majorum, ne quis negligens, aut ignarus ad velum januae domus Domini manus incondite terga
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑint. ieiunent usq ad uesꝑum. Sic secreta scĩficatione ȩĩ¬
na custodienda s̃ sacram̃ta. Deuasis sanesacris. ita geren¬
dũ ẽ Altaris palla. cathedra. cathedra. candelabrũ. &
uelũ. si fuerint uetustate c̃sumpta. incendiodent᷑. qm̃
ñ licet ea quȩ inscũ ario fuerint male tractari: sed incen¬
dio uniũsa tradant᷑ Cineres qͦq eorũ inbaptisterio infe¬
rant᷑. ubi nullus transitꝰ habeat᷑. aut in pariete. aut in
fossas pauim̃toꝵ iactent᷑. ne intro euntiũ pedib inqui¬
nent᷑ Nemo ꝑ ignorantiã clericꝰ palla credat mortuum
obuoluendũ: aut diaconꝰ scapulas oꝑiri uelit quȩ fuit in
altari. aut certe quȩ data.ẽ. inm̃sam dñi Iuihȩc fecert
ł leuit̃ quasi nihil & neglegent̃ habuerit ministerio. dia¬
conꝰ triennio sexq m̃sib adñico erit altari graui ꝑcussꝰ¬
m̃tis subiectiora sibi ñ. ammonuerit mins teria. & po¬

Expanded text:
perint, jejunent usque ad vesperam. Sic secreta sanctificatione aeterperint, jejunent usque ad vesperam. Sic secreta sanctificatione aeterna custodienda sunt sacramenta. De vasis sane sacris ita gerendum est. Altaris palla, canthara, candelabrum, et velum, si fuerint vetustate consumpta, incendio dentur: quoniam non licet ea quae in sanctuario fuerint male tractari, sed incendio universa tradantur. Cineres quoque 675 eorum in baptisterio inferantur, ubi nullus transitum habeat, aut in pariete, aut in fossis pavimentorum jactentur, ne introeuntium pedibus inquinentur. Nemo per ignorantiam clericus palla mortuum credat obvolvendum, aut diaconus scapulas operire velit, quae fuit in altari, aut certe quae data est in mensam Domini. Qui haec fecerit, vel leviter quasi nihil et negligenter habuerit ministeria, diaconus triennio sexque mensibus amentis subjecta sibi non admonuerit ministeria; et po
Abbreviated transcription (Latin):
nos decet instruere: Irib eñi gradib cõmissa s sacram̃ta di
i tremore clerici reliqͥas corporis dñici debent custodire sa¬
cram̃toꝵ neqͣndo putredo in sacrario inueniat᷑. & neglegin¬
t̃ agat᷑. nec portioni corporis & sanguinis dñi grauis inferat᷑
& por minora ñ curat aminonere officia: graui anathema¬
te ꝑculsus ꝓiudicio digna humiliationis plaga feriatur
Certe tanta in altario holochausta offerant᷑ qͣnta ppło suffi¬
cere debeant. Qđ si remanserint.: incrastina ñ reseruent᷑.
s cũ timore ⁊ tremore clericoꝵ & diligentia c̃sumant᷑: qͥ aũt
residua corporis dñi que insacrario relicta s̃ c̃sumutit. nor
staũ ad cõmunes accipiendos eỹbos c̃ueniant. nec putent
scȩ̃ portioni cõmiscere crbũ: qͥ ꝑ aqͣliculos digestꝰ insecessĩ
fundit᷑ Si gͥ dñica mane portio edit᷑. usq ad sextã ieiu¬
nent ministri. qͥ eã c̃ sũpserint Et si t̃cia ł qͣsta hora acce¬

Expanded text:
d et tremore clericorum, reliquias corporis Dominici debent custodire fragmentorum, ne qua putredo in sacrario inveniatur, ut cum negligenter agitur portioni corporis Domini, gravis inferatur , et non curat admonere officia, gravi anathemate perculsus, pro judicio digna humiliationis plaga feriantur. Certe tanta in altari holocausta offerantur, quanta populo sufficere debent; quod si remanserint, in crastinum non reserventur, sed cum timore et tremore clericorum consumantur. Qui autem residua corporis Dominici, quae in sacrario relicta sunt, consumunt, non statim ad communes accipiendos cibos conveniant, nec putent e portioni commisceri cibum, qui per aqualiculos digestus, in secessum funditur. Si ergo mane Dominica portio editur, usque ad sextam jejunent ministri qui eam consumpserunt. Et si tertia vel quarta hora acce
Abbreviated transcription (Latin):
tã decet ẽẽ rationabilẽ mentẽ Tũ p̃terea declinarea c̃¬
sortiis inhonestis ⁊ infidelib societatis hab̾e fideliũ. atq
illos freqͥntare c̃uentꝰ. in qͥb. depudicitia. de iusticia. depre

Expanded text:
tam decet esse rationabilem mentem. Tum praeterea declinare a contam decet esse rationabilem mentem. Tum praeterea declinare a consortiis inhonestis, et infidelibus, et societatem habere fidelium, atque illos frequentare conventus, in quibus de pudicitia,
Abbreviated transcription (Latin):
expelłri Iterũ atq iterũ defragm̃tis dñi corporis de
tare. Melius. ẽ. enĩ dñi sacerdoti paucos hab̾e ministros:
qͥ possint digne opus dĩ exercere. quã multos inutiles.
cora int̾ fragm̃ta dñicȩ portionis appareant. neq pu¬
trida ꝑ neglegentiã remaneant cleriooꝵ & c̃ uenientes
qͥacciꝑe sibi medi cinã desiderant: putrida cũ uiderint.
magis cũ ridiculo ⁊ fastidio uideant᷑ acciꝑe.⁊ inpeccatũ
magis decidant ꝑ neglegentiã clericoꝵ. Iua ꝓpt̾ nemo
clericoꝵ ultra hȩc dissimulet. aut neglegere ullatenus
aud eat. s libent̃ quȩ iussa s̃ expleat. ⁊ sacram̃ta diuina
neqͣqͣm neglegent̃ c̃tractet Idõq. tã iuuenes quã senes.¬
& dereliqͦ ornent Iã clerici quã scłares animas suas ornam̃tis
dignissimis doginatib scilicet ueritatis. detore pudicitiȩ.
splendore iusticiȩ. candore pietatis. aliisq om̃ib qͥb cõp¬

Expanded text:
expleri. Iterum atque iterum de fragmentis Dominici corporis demexpleri. Iterum atque iterum de fragmentis Dominici corporis demtare. Melius est enim sacerdoti paucos habere ministros qui possint digne opus Dei exercere, quam multos inutiles cora inter fragmenta Dominicae portionis appareant, neque putrida per negligentiam remaneant clericorum, et convenientes qui accipere sibi medicinam desiderant, putrida cum viderint, magis cum ridiculo et fastidio videantur accipere, et in peccatum magis decidant per negligentiam clericorum. Quapropter nemo clericorum ultra haec dissimulet, aut negligere ullatenus audeat, sed libenter quae jussa sunt expleat, et sacrata divina nequaquam negligenter contractet. Ideoque tam juet de reliquo ornent tam clerici quam saeculares, animas suas ornamentis dignissimis, dogmatibus scilicet veritatis, decore pudicitiae, splendore justitiae, candore pietatis, aliisque omnibus, quibus comp
Abbreviated transcription (Latin):
lũ ñ accedat. nec ꝓperet. neq sine maioris natũ pͥncipis
nec archidiaconꝰ aut diaconꝰ sub p̃textu humilitatis off̾i¬
ci freqͤnt̃ domicilia matronarũ. aut forte ꝑclericos
aut domesticos matronȩ mandent secretũ aliqͥd. Si
agnitũ fuerit. & ille dexonat᷑. ⁊ illa aliminib arceat᷑
ȩxcłȩ. Sed si ferte aliqͣ int̾cessio fuerit: ep̃o suggeratur
Et sitał ẽ ad quã debeat ire. ꝓ int̾uentu ipse ꝑgat Sin
aũt. delate suo dirigat cũ duob aut trib qͥ hec debeat
facere Sane adusitandã mulierem infirmã nullus
clericus ingrediat᷑ nisi cũ duob. aut trib Nemo tam̃ cũ
extranea habitet femina. nisi soror aut ꝓxima fuerit. &
hoc cũ magna sollicitudinefiat Nonenĩ ignoramꝰ. mali¬
cia satane Uniuersa hȩc ȩtũ mansuetudine eccłastica cõ¬
plenda st ministeria Negotiũ enĩ dĩ ñ decet neglegent̃

Expanded text:
lum non accedlum non accednec archidiaconus, nec diaconus sub praetextu humilitatis vel officii frequenter domicilia matronarum, aut forte per clericos aut domesticos ejus matronae mandent secreti aliquid. Si cognitum fuerit, et ille deponatur, et illa a liminibus arceatur ecclesiae. Sed si forte aliqua intercessio fuerit, eEt si talis est ad quam debeat ire pio interventu ipse pergat. Sin autem de latere suo dirigat, cum duobus aut tribus qui hoc scire debeant. Sane ad visitandam mulierem infirmam nullus clericus ingrediatur, nisi cum duobus aut tribus. Nemo tamen cum extranea habitet femina, nisi proxima aut soror fuerit. Et hoc cum magna sollicitudine fiat. Non ignoramus malitias Satanae. Universa haec cum mansuetudine ecclesiastica complenda sunt ministeria. Negotium enim Dei non decet negligenter
Abbreviated transcription (Latin):
sacrarii panes indignis impendis. unde nosti. si amulie¬
rib mundi s̃ : hinc idauid ab abimeleth sac̃dote int̃ro¬
gatꝰ. cũ panes sibi ad comedendũ posceret. simundus eẽt
amuliere: Cũ se mundũ ante triduũ ꝓfiteret᷑. prnes ꝓ¬
positionũ manducauit Ministri altaris prbi siue dia¬
com. addm̃ca tales eligant᷑ officia : qͥ ante ordinationẽ
c̃iuges suas reliquer̃ Qđ si pꝰ ordinationẽ ministro c̃¬
tigerit ꝓpͥe inuadere cubile uxoris. sacrarii ñ intret
limina: nec sacrifici portitor fiat. nec aleare c̃tingat:
nec ab offerentib holochausti oblationẽ suscipiat: nec
addnici corporis postionẽ accedat: Aqͣm sacerdotũ ma¬
nib porrigat. ostia forinsec claudat. minora gerat of
qͥspiã prb̃rꝰ siuediaconꝰ sacrarii sindones ł uela subtra¬
cta uendiderit. iude simił estimabit᷑ scariothi: Qui
ꝓpt̃ cupiditatẽ fecerit hoc opꝰ. nouerit se supͣdicti
iudȩ suscepturũ penã Ulericꝰ uͦ. solꝰ ad feminȩ tab̾ nacu¬

Expanded text:
sacrarii panes indignis impendis, unde nosti, si a mulieribus mundi sunt? Hinc et David ab Abimelech sacerdote interrogatus, cum panes sibi ad comedendum posceret, si mundus esset a muliere, cum se mundum a triduo profiteretur panes ppossitionis manducavit. Ministri altaris prespeteri sive diaconi ad Dominica tales eligantur officia, qui ante ordinationem conjuges suas reliquerunt. Quod si post ordinationem ministro contigerit propriae invadere cubile uxoris, sacrarii non intret limina, nec sacrari portitor fiat, nec altare contingat, nec ab offerentibus holocausti oblationem suscipiat, nec ad Dominici corporis portionem accedat, aquam sacerdotum manibus porrigat, quispiam presbyter sive diaconus sacrarii sindonem vel velum subtracta vendiderit, Judae similis aestimabitur Iscariothis; qui propter cupiditatem fecerit hoc opus, noverit se supradicti Judae suscepturum poenam. Clericus vero solus ad feminae tabernacu
Abbreviated transcription (Latin):
abore scĩ petri uiuentis accepi. tͥq ut optabas insinuare
studui : ut seriare om̃a immaculata p̃cipias. qͥa eccłasti¬
Ica ñ oportit neglegent̃ sed diligent̃ explere negotia:
Hlec gͦ p̃cepta nemo credat absq sui ꝑ iculo neglegere. ł
dissimulare: qͥa iudicio dĩ ignis et̃ni torm̃ta sustinebit.
qͥ eccłastica decreta neglexerit. Iui uͦ te audient ut
audierit. iminolo quentẽ dñm: ꝑte ipse sibi dãpnationẽ

Expanded text:
ab ore sancti Petri jubentis accepi, tibique ut optabas insinuare studui, ut servare omnia immaculata praecipias, quia ecclesiastica non oportet negligenter, sed diligenter expleri negoabsque suo periculo negligere, vel dissimulare, quia judicio Dei ignis aeterni tormenta sustinebit qui ecclesiastica decreta neglexerit. Qui vero te audierit,audierit imo loquentem Dominum per te ipsi sibi damnationem
Abbreviated transcription (Latin):
diuina seminanda. ⁊ euangelitanda eos dñs olegit. & non
ut ꝓhibeant᷑ aut ꝑturbent᷑ aiebat: qm̃ qͥ eos ledit. eũ ledit.
cuiꝰ legatione fungunt᷑ Predicare eos assidue. ⁊ mandata
dñi sine int̾missione annunciare rogabat Oꝑa eoꝵ bona
corã hominib monstrare & c̃scientiã bonã corã dõ hab̾e
insinuabat. Om̃s pͥncipes t̾rȩ & cunctos homines eis oboe¬
dire & capita sua submittere. eoꝵq ad uitores existere
p̃cipiebat. ut om̃s parit̃ fideles & cooperatores legis dĩ
monstrarent᷑. nedeeis dicat᷑ Confundent᷑ & erubescent
om̃s qͥ pugnant aduersũ me & er̃ qͣsi ñ sint Et peribt̃
uiri. qͥ c̃tradict̃ tͥ. Iueres eos & ñ inuenies: uiros rebel¬
les tuos. et̃ qͣs ñ sint: ⁊ ueluti c̃sũptio hom̃is bellantis ad

Expanded text:
it, et non ut prohibeantur, aut perturbentur, aiebat, quoniam qui eos laedit, eum laedit cujus legatione funguntur . Praedicare eos assidue et mandata Domini sine intermissione annuntiare rogabat. Opera eorum bona coram hominibus monstrare, et conscientiam bonam coram Deo habere insinuabat, omnes principes terrae et cunctos homines eis obedire, et capita sua spraecipiebat, ut omnes pariter fideles et cooperatores legis Dei monstrarentur, ne de eis dicatur: Confundentur et erubescent omnes qui pugnant adversum te et erunt quasi non sint, et peribunt viri qui contradicunt tibi. Quaeres eos, et non invenies, viros rebelles tuos: erunt quasi non sint, et vel
Abbreviated transcription (Latin):
baptismate renatis. c̃ tulerit.N & resurrectio¬
nẽ humani generis in eadẽ carne in uita ȩterna
futura sit docuerit Symbolũ enĩ grete. latinȩ
ctis credentib que c̃tinent᷑ in p̃fato simbolo. salus animar̃.
qr salꝰ. eẽ. potit qͥ recte crediderit. Credere enĩ opor¬
t̃ qđ locutꝰ sũ Et illud Iustꝰ exfide uuit:⁊ nisi credi¬
deritis ñ intelligetis Ergo in reb humanis nullũ opꝰ
incipitꝰ nisi labor om̃is ad effectũ uenire credat᷑ VUn¬
de credendũ ÷ indm̃. aqͦ tã p̃sens uita quã fut᷑a tribuat᷑¬
Ds aũt appellatio. ẽ. substantiȩ sempit̃ne. siue timoris di¬
uini Igit᷑ ds̃ sine pͥncipio. sinefine simplex: incorporeus¬
& incõprehensibilis. Patrẽ aũt cũ audis. agnosce quẽ
habeat filiũ: ueracit̃ genitũ. Sicut possessor ds̃ qͥ aliqͥd
possidet: et dñs qͥhabet cui dñet᷑. Ds gͦ pat̾ secreti sacri

Expanded text:
baptismate renatis contulerit, et resurrectiobaptismate renatis contulerit, et resurrectionem humani generis in eadem carne in vitam aeternam futuram sic docuerunt. Symbolum enim Graece, Latine ctis credentibus quae continentur in praefato symbolo, salus animarum, quia salvus esse poterit qui recte crediderit. « Credere enim oporter quod locutus sum ; vel illud: Justus ex fide vivit , et: Nisi credideritis, non intelligetis . Ergo vel in rebus humanis nullum opus incipitur, nisi labor omnis ad effectum venire credatur. Unde credendum est in Deum, a quo tam praesens vita quam futura tribuits autem appellatio est substantiae sempiternae sive timoris .divini. igitur deus est sine principio, sine fine, simplex incorporeus inconprehensibilis. 7 Patrem autem cum audis, agnosce quod habeat filium veraciter genitum, quomodo possessor dicitur qui aliquid possidet et dominus qui alicui
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad ꝑfectã doctrinã. adhȩc ꝑficienda sũmoꝑe
oportet fides enuĩ & dilectio: totius bonitatis. ẽ
fundam̃tũ Sine fide aũt placere dõ nemo pot̾it
Xp̃o itaq resurgente & ascendente incęlũ. misso
scõ sp̃u collata apłis scientia linguarũ. adhuc in
uno positi. symbolũ qđ fidelis nc̃ tenet eccła. unus¬
qͥsq qđ sensit : dicendo c̃dider̃. ut discedentes ab in¬
uicẽ: hanc regulã ꝑ oñis gentes p̾dicarent. Sũ mã
gͦ totius fidei catholicȩ recensentes. inqͣ & integri¬
tas credulitatis ostendit᷑: ⁊ unius dĩ om̃ipis id est
sc̃ȩ tritnitatis ȩqualitasdeclarat᷑. & misteriũ incar¬
nationis filii dĩ ꝗͥ ꝓ salute humani generis apatre
decȩlo descendens. deuirgine nasci dignatꝰ. ẽ: qͦ qͦ
ascenderit. ad dexterãq patris consederit. & iudex
uenturꝰ sit. ac qualit̾ remissionẽ petratoꝵ sacro

Expanded text:
usque ad perfectam doctrinam ad haec proficienda sumere usque ad perfectam doctrinam ad haec proficienda sumere oportet. Fides enim et dilectio totius bonitatis est fundamentum. « Sine fide autem placere Deo nemo poterito itaque resurgente et ascendente in coelum, misso sancto Spiritu, collata apostolis scientia linguarum, adhuc in uno positi symbolum quod fidelis nunc tenet Ecclesia unusquisque quod sensit, dicendo condiderunt, ut discedentes ab invicem hanc regulam per omnes gentes praedicarent. Summam ergo totius fidei catholicae recensentes, in qua et integritas credsanctae trinitatis, aequalitas declaratur et mysterium incarnationis filii dei, qui pro salute humani generis a patre de caelo descendens de virgine nasci dignatus est, quo ascenderit, ad dexteramque Patris consederit, judex venturus sit, aut qualiter remissionem pecatorum sacro
Abbreviated transcription (Latin):
Erit aũt ei grande solatiũ: sididicerit qđ pꝰ me
ñ impertꝰ ur aliqͥs aut indoct atq ignorans diumi
uerbi ministeriũ & ecastici ordinis disciplinã. ł¬
doctrinȩ regulã nesciens. susceꝑit cathedrã meam:
Scit enĩ qr sundoct ł inscius officiũ doctoris acci¬
piat: sine dubio discipͣti & auditoris tenebris igno
rantiȩ in uoluti. in integrũ demnergent᷑ Unde &
ego midñe iacobe cũ hȩt ab eo p̃cepta susceperĩ.
neresse habui implere qđ iusseratꝰ. indicans tͥ &¬
deipsissimul et deillis breuit̃ cõp̃ hendens. quȩ ꝑ sin¬
gulas quasq urbes digrediens. aut in p̃dicationis ser¬
mone ꝓtulerit. aut ingestoꝵ uirtute ꝑ fecerit Iuã¬
uis tͥ dehis plurima iã & pleniꝰ ante descripta ipso
uiuente transmiserĩ. sub eo titulo quẽ ipse p̾̃cepit.
affici id ÷ clem̃tis itinerariũ p̃dicationis petrĩ Sed
⁊nc̃ exponere iã quȩ p̾cepit dno opem ferente inci

Expanded text:
Erit autem ei grande solatium si didicerit quod post me Erit autem ei grande solatium si didicerit quod post me non imperitus vir aliquis, aut indoctus, atque ignorans divini verbi mysteriudoctrinae regulam nesciens, susceperit cathedram meam. Scit enim quia, si indoctus istius officium doctoris accipiat, sine dubio discipuli et auditores ignorantiae tenebris involuti in interitum demergentur. Unde et ego, mi domine Jacobe, cum haec ab eo praecepta susceperim, necesse habui implere quod jusserat indicans tibi, et de ipsis simul et de illis breviter comprehendens, quae per singulas quasque urbes digrediens, aut in praedicationis sermone protulerit, aut in gestorum virtute perfecerit, quamvis tibi de his plurima jam et plenius ante descripta ipso jubente transmiserim sub eo ipso titulo quem ipse praecepit affigi, id est, Clementis itinerarium, non praedicationis Petri. Sed et nunc exponere jam praecepit, Domino opem ferente incip
Abbreviated transcription (Latin):
hic: quã illi qͥforis s̃. & euident̃ inimici s̃ hic enĩ
ꝑ amicitiarũ speciẽ quȩ inimica s̃ gerit. & eccłam
disꝑgit ac uastat Et cũ hoc dixisset. inmedio
corã om̃ib manꝰ mͥ imposuit. et incathedra sua
ingenti uerecundia fatigatũ sedere mȩ compulit
Cunq sedissem: hȩc ad me rursũ locutꝰ ẽ Dep̃corte
clemens corã om̃ib qͥ p̃sentess̃: ut postea qu̾a sicut
naturale debitũ ÷ uitȩ p̃sentis finẽ fecero. iacobo
fr̃i dñi descripta breuit̃ ł quȩ ad iniciũ fidei tuȩ
expetant. ł etiã qͦs antefidẽ animos gesseris. s &
qͣlit̾ mͥ ab inicio usq ad finẽ comes itineri & actuũ
fueris: quęq ꝑ singulas ciuitates me disputante
sollicitiꝰ auditor exceꝑis. Iuiq in p̃dicationib me¬
is ł uerboꝵ fuerit ordo uł actuũ: s & qͥ mefinis
in hac urbe reppererit sicut dixi. om̃a qua potes cõ
uerearis: neforte inultũ demeo exiti c̃tristan¬
dussit: cũ me id ꝓpietate sustinere ñ ambigat.

Expanded text:
ici sunt. Hic enim per amicitiarum speciem, quae inimici sunt gerit, et Ecclesiam dispergit ac vastat. Et cum haec dixisset, in medio coram omnibus manus mihi imposuit, et in cathedra sua, ingenti verecundia fatigatum, sedere me compulit. Cumque sedissem, haec ad me rursum locutus est: Deprecor te, o Clemens, coram omnibus qui praesentes sunt, ut posteaquam sicut naturae debitum est vitae praesentis finem fecero, Jacobo fratri Domini, descripta breviter, vel quae ad initium fidei tuae spectant, vel etiam quos ante fidem animos gesseris, sed et qualiter mihi ab initio usque ad finem comes itineris et actuum fueris, quaeque per singulas civitates me disputante sollicitus auditor exceperis, quique in praedicationibus meis vel verborum fuerit ordo vel actuum, sed qui me finis in hac urbe repererit, sicut dixi, omnia, quam potes, verearis, ne forte multum de meo exitu contristandus sit, cum id me pro pietate sustinere non ambigat.
Abbreviated transcription (Latin):
N unquid iste .ẽ. uir qͥ c̃ turbauit terrã. qͥ ꝑcussit regna. qui
posuit orbẽ desertũ. & urbes ei destrux̃ : uinctis eiꝰ ñ aperuit
carterẽ : Ebrietatẽ oppido ꝓhibebat. & ebriosos corpore
& animo. mortuos ẽẽ p̃dicabat: Deqͥb & inexemplũ aiebat
Ueqͥ consurgitis mane ad ebrietatẽ sectandã. & potan¬
dũ usq ad uesperũ. ut uino ęstuetis Cithara & lira. &¬

Expanded text:
conturbavit terram, qui concussit regna, qui posuit orbem desertum, et urbes ejus destruxit, vinctis ejus non aperuit carcerem? Ebrietatem oppido prohibebat, et ebriosos corpore et animo mortuos esse praedicabat, de quibus et in exemplum aiebat: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesper
Abbreviated transcription (Latin):
agere debere absq eiꝰ ꝑmissu docebat Nullũ aliena concu¬
piscere aut p̃sumere eoꝵ. sed unũ quenq suis sibiq cõmissis
c̃tentos eẽ docebat Neminẽ etiã alicui aliqͥd facere : nisi
qđ sibi uult fieri instruebat. Sc̃am gͦ eccłam immaculatã
om̃s seruare debere euangelizabat: cuiꝰ claues eẽ ep̃os dicebat
Ipsi enĩ habent potestatẽ claudere cȩlũ. & aperire portas eiꝰ.
qr claues cdifactis. Amouere aũt eos neminẽ debere do
cebat: qr oculi dñi s̃. & qͥ eos tangit. tangit pupillam
oculi eiꝰ. Et qͣnta pena dignꝰ sit qͥ eosscandalizat: ipsum
dñm docuisse dicebat. ubi ait. Qui scandaliz auerit
unũ depusillis istis qͥ in me credt̃ expedit ei ut suspendat᷑
mola asinaria incollo eiꝰ & demergat᷑ in ꝓfundũ maris

Expanded text:
e debere. docebat. Nullum enim aliena concupiscere, aut praesumere eorum, sed unumquemque suis, sibique commissis, contentos esse docebat. « Neminem etiam alicui aliquid facere, nisi quod sibi vellet fieri , » instruebat. Sanctam ergo Ecclesiam immaculatam omnes servare debere, evangelizabat, cujus claves episcopos esse dicebat. Ipsi enim habent potestatem claudere coelum et aperire portas ejus, quia claves coeli facti sunt. Amovere autem eos ncebat, quia oculi Domini sunt, et qui eos tangit, tangit pupillam oculi ejus. Et quanta poena dignus sit qui eos scandalizat, ipsum Dominum docuisse dicebat, ubi ait: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo
Abbreviated transcription (Latin):
Docibiles gͦ qͥ ꝑfecte doctiñ sunt. adhec ꝑ agenda opor¬
tet om̃s ẽẽ. ut et ipsi docti sint & alios prudent̃ instruere.
et ꝑfecte possint docere: iuxta danibelẽ ꝓpħam qͥ ait:.
Popts aũt sciens dm̃ suũ obtinebit & faciet. & docti in
m̃ docens p̃ceptis in splendore operũ patrẽ głificare dm̃ De
qͥb & dñsait Beati estis cũ maledixerint uob̾. et ꝑsecuti
uos fuerint. & dixerint om̃e malũ aduersũ uos m̃tientes

Expanded text:
docibiles ergo qui perfecte docti non sunt ad haec peragenda oportet omnes esse, et ut ipsi docti sint, et alios prudenter instruere, et perfecte possint docere, juxta Danielem prophetam, qui ait: « Populus autem sciens Deum suum obtinebit et faciet, et docti in men doctores praecepit in splendore operum Patrem glorificare Deum, de quibus Dominus ait: « Beati estis cum maledixerint vobis, et persecuti vos fuerint, et dixerint vobis omne malum adversum vos, mentientes
Abbreviated transcription (Latin):
declinare iudiciũ suũ: & quã ꝓbauerit cligere uiã. c̃stan¬
t̃ ⁊ euident̃ in ẽẽ hominib arbitrii li̾tatẽ Igit᷑ pͥusꝗ
audiat qͥs qđ ei expedit. cestũ ẽ. qͥa ignoret. & ignorans
uult & desiderat qđ ñ expedit agere : ꝓpt̃ qđ ꝓ hoc non
iudicat᷑ Cũ uͦ audierit causas erroris sui. & ueritatis
dudũ fuerat p̃uentꝰ. reste iã uocabit᷑ ad iudicium.
daturus penis: qͥa uitȩ huiꝰ spatiũ qđ adbene ui

Expanded text:
rit eligere viam, constat evidenter inesse hominibus arbitrii libertatem, igitur priusquam audiat quis quod ei expedit, certum est quia ignoret, et ignorans vult, et desiderat quod non expedit agere, propter quod pro hoc non judicatur. Cum vero audierit causas erroris sui et rationem vdudum fuerat praeventus, recte jam vocabitur ad judicium daturus poenas, quia vitae hujus spati
Abbreviated transcription (Latin):
Nec querat᷑ qͦmͦ genuit filiũ: qđ ⁊ angłi nesciunt ꝓpłis
in cognitũ ÷. Unde illud dictũ ÷ Uenerationẽ eius
qͥs en arrabit: quã secretã originẽ cũ ꝓpͥo filio nouit :¬
ipsesolus qͥ genuit Nec a nob̾ ds̃ discutiendus ẽ. s cre¬
dendus. qui in nob̾ ipsis nescimꝰ qđ sapimꝰ qͦ mͦ sapientia¬

Expanded text:
Nec quaeratur quomodo genuit Filium, quod et angeli nesciunt, prophetis incognitum est. Unde illud dictum est: « Generationem ejus quis narrabit ? » Quam secretam originem cum proprio Filio novit ipse solus qdendus, qui in nobis ipsis nescimus quod sapimus, scili
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ xp̃m ñ receꝑit. nec dm̃ patrẽ suscepisse iudicabit᷑¬
& ideo nec ipse suscipiet᷑ in regno celoꝵ. P ropter
qđ satis agite ad omnẽ collectã & c̃gregationem
sẽꝑ c̃uenire. ut ñ uelut neglegentes & desides:
a iudice xp̃o c̃ dẽpnemini Conuenientes uͦ semꝑ
ad clementẽ. date om̃s opetã ꝓipso sentire: &
sũmo studio fauorem ur̃m erga ipsũ dependere:.
scientes qr propt̃ singulos uos ipsi magis soli infes¬
tat inimicꝰ. ⁊ in ipsũ maiora suscitat bella. Oportet
eͦ uossũ mostudioniti. ut om̃i erga illũ uinclilo
amoris innexi: plenissimo erga eũ inhereatis affectii
b sibi uob ꝓmptius impositi honoris pondꝰ euehere
Quedã etiã ex uob̾ ipsis intelligere debetis. siqͣs̃ quȩ

Expanded text:
 non susceperit, nec Deum patrem suscepisse judicabitur . Et ideo nec ipse suscipietur in regno coelorum. Propter quod satis agite, ad omnem collectam congregationem semper convenite, ut non velut negligentes et desides a judice Christo condemnemini. Convenientes vero semper ad Clementem, date omnes operam pro ipso sentire, et summo studio favorem vestrum erga ipsum ostendere; 463 scientes quia propter singulos vestrum, ipsi magis soli infestat inimicus, et in ipsum majora suscitat bella. Oportet ergo vos summo studio niti ut, omni erga illum vinculo amoris innexi, plenissimo erga eum inhaereatis affectu. bus sibi vobis, promptius impositi oneris pondus evehere. Quaedam etiam ex vobis ipsis intelligere debetis, si qua sunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
thecizant. id ÷̃ qͥ uerbo instituunt incipientes. pͥmo
talẽ : ut ꝓ ingenio discentiũ semet ipsũ possit apta¬
re. & uerbi ordinẽ ꝓ audientis capacitate dirigere
teneatis: ꝑ quã solũ potestis portũ qͥ etis intrare. &

Expanded text:
techizant, id est, qui verbo instruunt incipientes, primo techizant, id est, qui verbo instruunt incipientes, primo es, esse talem ut pro ingenio discentium semetipsum possit aptare, et verbi ordinem pro audientis capacitate dirigere.teneatis, per quod solum potestis portum quietis intrare et
Abbreviated transcription (Latin):
nignitas ꝓpagat᷑. ut nemalũ qͥs inferat. sed bonũ impen¬
dat Primũ ut caueat ledere. scđm p̃stare Si enĩ fr̃em
que ludes ñ diligis. dm̃ quẽ ñ uides qͦ mͦ potes diligere:
Sic gͦ docet nos exertere curã nr̃am. ut ñ amittamꝰ curã tir̃am
et sic diligere nos: ne neglegat᷑ dilectio ꝓximi. qr dĩ dilec¬
tio morti comparat᷑: dicente sapientia. Ualida ẽ. dilectio.
ut mors. Idcirco q sicut mors uiolent̃ separat animã
acorpore. ita dilectio dĩ uiolent̾ separat hominẽ amun¬
dano ⁊ carnali amore. Iui enĩ dñs inqͥt diligit me:
mandata mea seruabit Nã qͥ dĩ p̃cepta c̃tẽpnit. dm̃
ñdiligit. Unde scriptũ . ẽ. Nolite uosputare ut mane¬
atis indilectione mea: si ñ seruaueritis p̃cepta mea Pleq
enĩ regẽ diligimꝰ siodio leges ciꝰ habemꝰ Neq ex toto cor¬
de pot̾it ille dm̃ diligere qͥ noscit᷑ inꝑximi corruere di¬
lectionẽ. qr ꝑdilectionẽ ꝓximi ꝑuenit᷑ ad caritatẽ xp̃i

Expanded text:
nignitas propagatur, ut ne malum quis inferat, sed bonum impendat. Primum, ut caveat laedere. Secundum, praestare, « Si enim fratrem quem vides, non diligis; Deum quem non vides quomodo potes diligere? » Sic ergo nos docet exercere curam nostram, ut non dimittamus curam vestram, et sic diligere nos, ne negligatur dilectio proximi. Quia Dei dilectio morti comparatur, dicente Sapientia: « Valida est dilectio ut mors , » idcirco, quia sicut mors violenter separat animam a corpore, ita dilectio Dei separat animam a mundano et carnali amore. « Qui enim Dominus inquit diligit me, mandata mea servabit . » Nam qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit, unde scriptum est. « Nolite putare ut maneatis in dilectione mea, si non servaveritis praecepta mea . » Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. Neque enim ex toto corde poterit ille Dominum diligere qui noscitur in proximi corruere dilectionem; quia per dilectionem Domini pervenitur ad charitatem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
instruebat. Actꝰ uitęsuȩ om̃i hora custodire.: & in om̃i
loco dm̃ se respicere firmit̃ scire: Cogitationes malas
cordi suo aduenientes: mox ad xp̃m allidere. & sacerdotib
dñi mansfestare Ossuũ amalo ł p̾uo eloqͥo custodire.
& uerbauana aut m̃dacia ñ loqͥ. qr os ꝗđ m̃tit᷑ occidit

Expanded text:
instruebat, actus suae vitae omni hora custodire, et omni instruebat, actus suae vitae omni hora custodire, et omni loco Deum se respicere firmiter scire. Cogitationes malas cordi suo advenientes mox ad Christum allidere, et sacerdotibus Domini manifestare. Os suum a malo, vel pravo eloquio custodire, et verba vana
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ gͣnra tria. ẽẽ. dicebat: & poenã eoꝵ parilẽ fore docebat:
Sicut enĩ homicidas int̾fectores fratiũ. ita idecractores
eoꝵ. eosq odientes homicidas ẽẽ manifestabat. ita & qͥ¬
occidit. ⁊ qͥodit frẽm suũ.⁊ qͥ detrahit: parit homicidȩ ẽẽ
monstrant᷑ Om̃s enĩ a carnalib desideriis quȩ militant
nocentẽ om̃ib monstrart rogabat. Ex corde enim
cunctos attentiꝰ inuicẽ diligere insinuabat. & uerã fr̃¬
nitatẽ int̾ se hab̾e docebat Cotidiana enĩ illiꝰ p̃dica¬
tio int̾cetera diuina hȩc erat mandata: quã in esꝰ exem
int̾ cẽta semina ac negotia s̃. qͣntũ unꝰ qͥsq sapit et potest:
totis intimi cordis ut p̃libatũ ẽ uiscerib dm̃ diligere &
ꝓximũ uelut seipsũ. Abnegare se ipsũ sibi: ut iħni xp̃m
dñm nr̃m seqͣt᷑. & nihil eiꝰ amori p̃ponere Ueritatẽ cor¬
de & ore ꝓferre debere. & totã sp̃e suã sẽꝑ dõ cõmetere

Expanded text:
 genera esse dicebat, et poenam eorum parilem fore docebat. Sicut enim homicidas interfectores fratrum, ita et detractores eorum, eosque odientes, homicidas esse manifestabat. Quia occidit, qui odit fratrem suum: et qui detrahit, pariter homicida esse monstratur. Omnes enim a carnalibus desideriis quae militant nocentem omnibus monstrare rogabat. Ex corde enim cunctos attentius invicem diligere insinuabat, et veram fraternitatem inter se habere docebat. Quotidiana enim illius praedicatio, inter caetera divina, haec erat, mandata, quam in ejus exeminter caetera semina ac negotia sunt quantum unusquisque sapit, et totis intimi cordis ut praelibatum est, visceribus Deum diligere, et proximum velut seipsum. Abnegare seipsum sibi, ut Jesum nihil ejus amori praeponere, veritatem corde et ore proferre debere, et totam suam Domino semper committere