comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
naan bellis possidendam iuuauit: & adiuuando abinimicis ꝓte¬
xit. Scđm mysticum uero sensũ: aꝗla hȩc dnm̃ saluatorẽ signi¬
ficat. Quiaꝗlȩ similitudinẽ in eo ten& qđ p̃dã ab hoste maligno
morte sua eripuit: & postresurrectionẽ suã carnem quã ꝓhu
mani generis redemptione suscepit Ad alta caeloꝵ ꝓuexit.
nos dictis ađq exemplis exhortans: quatinus illuc sequamur
fide. tendamusq deuotione: ubi ipse ascendit corpore. Vnde
& in euangło ait. Vbi suerit corpus: illuc c̃gregabunt̃ aquilȩ
Alia &iam exempla quȩ deaꝗla diximus. possunt similit̃ ad ip¬
sum & adsilios eĩ siguralit̃ trans ferri. Namsicut aꝗla acuti
intuitus est ita ut suꝑ maria immobili penna sublata nechu¬
manis apparens aspectib pisciculos detanta sublimitate na¬
tantes uidens in pelago p̃dando raptat. & adlit̾ ꝑtrahit: sic redep¬

Expanded text:
naan bellis possidendam, juvit; et adjuvando, ab inimicis protenaan bellis possidendam, juvit; et adjuvando, ab inimicis protexit. Secundum mysticum vero sensum, aquila haec Dominum Salvatorem significat, qui aquilae similitudinem in eo tenet, quod praedam ab hoste maligno morte sua eripuit, et post resurrectionem suam carnem, quam pro humani generis redemptione suscepit, ad alta coelorum provexit: nos dictis atque exemplis exhortans, quatenus illuc sequamur fide tendamusque devotione, ubi ipse ascendit in corpore. Unde et in Evangelio ait: « Ubi fuerit corpus, illuc congregabuntur et aquilae . » Alia etiam exempla, quae de aquila diximus, possunt similiter ad ipsum et ad filios ejus, figuraliter transferri. Nam sicut aquila acuti intuitus est, ita ut super maria immobili penna sublata, nec humanis apparens aspectibus pisciculos de tanta sublimitate natantes videns in pelago, praedando rapit et ad littus pertrahit; sic Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
radus solis obicit. x quos uiderit immobilem tenere aciem ut
dignos genere c̃seruat. si quos uero inflectere obtutũ uidet
quasi degenes abicit. Dicunt & aquile pullos suos cũuident in
nidis plumescere alis ꝑcutere & aduolandũ eos denido puocare.
Vidificant aut̃ in petris & arborib inquarũ nido lapis aedites
dedificatur : quẽ aliqui uocauer̃ gaietẽ. ꝗ ad multa remediauti¬
lis est nihil igne deꝑdens. Narrant aut̃ idem naturȩ inꝗsi¬
tores: qđ aꝗlȩ nõtã obeant senio uł egritudine quã fame: intan¬
tum superiore crescente rostro ut aduncitas aperiri nõ queat.
Sedcũ inde uiderit sibi periculũ inminere: obtundit rostrũ inpe¬
tra durissima deͦnec it̾rum in pristinũ usum reuertat̃. Etinde
nustico sermone in psalmo scriptũ est dicente ꝓpħa ad animã fide¬
len: renouabit̾ sicut aꝗlȩ iuuentus tua. Peraꝗlȩ similitudinem

Expanded text:
radiis solis objicit, et quos viderit immobilem tenere aciem, ut radiis solis objicit, et quos viderit immobilem tenere aciem, ut dignos genere conservat; si quos vero inflectere obtutum videt, quasi degeneres abjicit; dicuntur et aquilae pullos suos cum vident in nidis plumescere, alis percutere, et ad volandum eos de nido provocare; Nidificant autem in petris et arboribus in quarum nido lapis aetites invenitur, quem aliqui vocaverunt gagatem: qui ad multa remedia utilis est, nihil igne detores, quod aquilae non tam obeant senio vel aegritudine, quam fame, in tantum superiore crescente rostro, ut aduncitas aperiri non queat; sed cum inde viderit sibi periculum imminere, obtundit rostrum in petra durissima, donec iterum in pristinum usum revertatur. Et inde mystico sermone in psalmo scriptum est, dicente Propheta ad animam fidelem: « Renovabitur sicut aquilae juventus tua . » Per aquilae similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
sis statim plagis ꝑcussiadq ab inimicis. deuastatis. Mistice
aut̃ dñs issł int̾ra deserta inuenit: cũ eccłam demundi errore
tulit ubiorror idolatriȩ & nulla m̃tiodĩ fuit. Circũ ducit ergo
eccłam dñs. cũ in uniuersis mundi partib eã dilatando inuiã
ubiq eũm plenacustodia qđ ꝓpupillã oculi designat c̃trahereti¬
cos ađq ꝑ secutores seruat. Seꝗt̾ alia cõparatio. Sicut aqla ꝓuocans
aduolandũ pullos suos & suꝑ eus uolitans. expandit a lassuas & ad¬
sumpsit eos adq portauit in humerissuis. Narrant phisici qđ
alla quȩ abacumine oculoꝵ est uocata tam acuti incuit᷑ sit. utrum
suꝑ maria immobili penna ferat nechumanis pateat obtutib detanta
sublimitate pisciculos natare uideat inaqua: actorm̃ti instar de¬
scendens raptã p̃dã pennis adlit ꝑtrahat. Nam & c̃tra radiũ solis
fertur obtutũ ñ flectere. Vnde& pullos suos ungue suspensos

Expanded text:
sunt statim plagis percussit, atque ab inimicis devastati sunt. Mystice sunt statim plagis percussit, atque ab inimicis devastati sunt. Mystice autem Dominus Israel in terra deserta invenit, cum Ecclesiam de mundi errore tulit, ubi horror idololatriae, et nulla mentio Dei fuit. Circumducit ergo Ecclesiam Dominus, cum in universis mundi partibus eam dilatando, in viaubique eam plena custodia, quod per pupillam oculi designatur, contra haereticos atque persecutores servat. Sequitur alia comparatio. « Sicut aquila, provocans ad volandum pullos suos, et si per eos volitans, expandit alas suas, et assumpsit eos, atque poaquila, quae ab acumine oculorum est vocata, tam acuti intuitus sit, ut cum super maria immobili penna feratur, nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare in aqua videat, ac tormenti instar descendens raptam praedam pennis ad littus pertrahat; nam et contra radium solis fertur obtutum non flectere, unde et pullos suos ungue suspensos
Abbreviated transcription (Latin):
sum sune fides ex primit̃. salomone ad testante ꝗait. ł uniculus
triplex: difficile rumpit̃. Quia uidelic& fides que de cognitio¬
ne trinitatis abore p̃dicantium texitur. forcis inelertis ꝑ ma¬
nens : in soloreꝓboꝵ corde dissipatur. Inuenit eum int̾ra deser¬
ta: in loco horroris & uastȩ solitudinis. Circũ duxit eũ & docuit
& custodiuit quasi pupillã oculi sui. Inuenisse dñs ifraelem dr̃ in
loco horroris & uastȩ solitudinis: ꝗa inmonte sina legẽ dans pac¬
tũ cum eo iniuit manna decado illis tribuit. & aquã depetra ꝓ¬
duxit. coturnicũ carnes dedit. & in cadem heremo quad raginta
annis eos circũ ducendo p̃cepta suadocuit. Seil illud meritoquȩ¬
ritꝰ quomodo dr̃ eos ꝓtexisse sicut pupillã oculi sui: cũ plurimi
eoꝵ ꝓstratis in solitudine : nisi forte dicamꝰ tã dui eos ꝓtectos accu¬
stodicos eẽ quã diu mandata dĩ seruauer̃: cũ aut̃ ea trans gres

Expanded text:
testante, qui ait: Funiculus testante, qui ait: Funiculus triplex difficile rumpitur , quia videlicet fides, quae de cognitione Trinitatis ab ore praedicantium texitur, fortis in electis permanens, in solo reproborum corde dissipatur. CAP. XXXV.-- Eta, in loco horroris et vastae solitudinis. Circumduxit eum et docuit, et custodivit quasi pupillam oculi sui. » Invenit Dominus Israel in loco horroris et vastae solitudinis, et in monte Sina legem dans, pactum cum eo iniit, manna de coelo illis tribuit, et aquam de petra produxit, coturnicum carnes dedit et in eadem eremo, quadraginta annis eos circumducendo, praecepta docuit sua. Sed illud quaerit merito, quomodo dicit eos protexisse sicut pupillam oculi sui, cum plurimi eorum prostrati sunt in solitudine? Nisi forte dicamus eos tandiu protectos ac custoditos esse quandiu mandata servaverunt Dei. Cum autem ea transgressi
Abbreviated transcription (Latin):
minũ hominib c̃gruunt: & in eoꝵ sortẽ ꝑ conuersationis simili¬
tudint̃ deputant. Pars aut̃ dnĩ populus est iacob spĩtalis & suni
culus hereditatis eĩ isrł uerus: eccła uidelie& catholica dequa
ꝑ psalmistã dicit. ł unes caecider nuhi inp̃claris. & enĩ hereditas
mea p̃clara est mihi. Perfunes : scriptura suera aliquando demensi¬
onum sortes. aliquando peccata aliquando dutẽ sidem designare
c̃sueuit. Namꝓpt̃ hereditarias demensionũ sortes dicitur:
F unes caecider̃ mihi in p̃claris. & enĩ hereditas mea p̃clara ẽ mihi.
Funes quippe inp̃clarũ cadunt : dum ꝑ humilitatẽ uite. sortes
nos patriȩ melioris excipiunt. Rursũ ꝗa sunespercata signant᷑:
tas nãq in suniculis uanitatis trahit᷑: dũ ꝑ augnĩtũ culpa ꝓtelat᷑.
Vnde ꝑ psalmistã dr̃. Funes peccatoꝵ circũ plexis me. Quia

Expanded text:
minum ordinibus congruunt, et in eorum sortem per conversationis similiminum ordinibus congruunt, et in eorum sortem per conversationis similitudinem deputculus haereditatis ejus. » Israel verus, Ecclesia videlicet catholica, de qua per Psalmistam dicitur: « Funes ceciderunt mihi in praeclaris: etenim haereditas mea praeclara est mihi . » Per funes Scriptura sacra aliquando dimensionum sortes, aliquando peccata, aliquando autem fidem designare consuevit. Nam propter haereditarias dimensionum sortes, dicitur: « Funes ceciderunt mihi in praeclaris: etenim haereditas mea praeclara est mihi. » Funes quippe in praeclaris cadant dum per humilitatem vitae, sortes nos patriae melioris excipiunt. Rursum quia fune peccata signantur,uitas namque in funiculis vanitatis trahitur, dum per augmentum culpa protelatur. ne dicit: Funes peccatorum circumplexi sunt me . Quia
Abbreviated transcription (Latin):
nuari. Angla eni nusteria suꝑgentes singulas : & suꝑ homines
singulos ordinata creduntur. q uatiñ subeꝵ regimine ađq
defensione humana natura uixta dispensationẽ omp̃tis de cu¬
in caelis semꝑ uident faciem patris mei qui incaelis est. Quia eñ
supua illa ciuitis ex anglis & hominb c̃stat adquã tantĩ eredrs
hominũ genꝰ c̃scendere quantos illic c̃tigit electos angłos reman¬
sisse sicut scriptũ ẽ. statuit t̃minosgentiũ scđm numerũ angłoꝵ dĩ
Debemꝰ & nos aliquid exillis distinctionib suꝑnoꝵ ciuuĩ adusĩ nr̃e
c̃uersationis trabere : nosq ipsos ad increm̃ta uirtutũ bonis studus
inflãmare. Quia enĩ tanta illic ascensura eredit̃ mudtitudo ho¬
minũ quanta multitudo remansit angłoꝵ. suꝑ est utipsi qq homines
ꝗad caelestẽ patriã releunt. ex eis agminib aliquid illuc reuerten¬
tes imitent᷑. Distinetȩ nãq c̃uersationes hominũ: siunguloꝵ ag¬

Expanded text:
um enim ministeria super gentes singulas et super homines singulos ordinata creduntur, quatenus sub eorum regimine atque defensione humana natura juxta dispositionem omnipotentis Dei suin coelis, semper vident faciem Patris mei, qui in coelis est . » Quia enim superna illa civitas ex aos remansisse sicut scriptum est, « statuit terminos gentium secundum numerum angelorum Dei: » debemus et nos aliquid ex illis distinctionibus supernorum civium ad usum nostrae conversationis trahere, nosque ipsos ad incrementa virtutum bonis studiis inflammare. Quia enim tanta illic ascensura creditur multitudo hominum, quanta multitudo remansit Angelorum; superest, ut ipsi quoque homines, qui ad coelestem patriam redeunt ex eis agminibus aliquid illuc revertentes imitentur; distinctae namque conversationes hominum, singulorum ag
Abbreviated transcription (Latin):
erit qđ inp̃dicto uersu subsequit᷑. & inseruis suis miserebitur:
quia incielesti beatitudine. fidelilus suis misđiam p̃stabit dec̃nã¬
Pocest & iste uersus adiudȩoꝵ conuersionẽ ultimã referri:
quando miserante dõpopulo suo postplenitudinẽ gentium

Expanded text:
erit, quod in praedicto versu subsequitur: « Et in servis tuis miserebitur. » erit, quod in praedicto versu subsequitur: « Et in servis tuis miserebitur. » Quia in coelesti beatitudine fidelibus suis misericordiam praestabit aePotest et iste versus ad Judaeorum conversionem ultimam referri, quando miserante Deo populo suo post plenitudinem gentium
Abbreviated transcription (Latin):
manent incerti. Iudicabit dñs populũ suũ: & inseruis suis mise¬
rebitur. Iudicabit ergo dñs populũ suũ : quando electossuos are¬
ꝓbis secernet. Namuidicare aliquando ꝓdiscernere.: aliquan¬
do uero ꝓdampnare accipit᷑. Vnde inpsalmo ꝓpheta ad dnm̃
dixit. Iudicam eds̃ &e discet ne causã mea degente iiscã abhopa
iniquo & doloso eripeme. H ic uidicare ꝓ discernere ponitur.
A libi ponit᷑ Aut̃ idem ꝓpheta ad dnm̃ clamans ait. Iudica dñe
nocentes me: expugna in pugnantes me. Sedhie uiditiũ ꝓdamp¬
natione positũ est. Iudicabit enuĩ dns scõssuos: quando eos in
die uiditii segregans apeccatorib collo cabit indexterasua : ho¬
stes aut̃ eox & ꝑsecutores a sinistris statu&. ut idampnationẽ certã
cumdiabolo & angłis cius in infernorecipiant. Etibunt in in
supplicium a et̾num: iustiaut̃ inuitã aet̾nã. Iuncque ꝑfecte

Expanded text:
manent incerti. « Judicabit Dominus populum suum, et in servis suis misemanent incerti. « Judicabit Dominus populum suum, et in servis suis miserebitur. » Judicabit ergo Dominus populum suum, quando electos suos a reprobis secernit. Nam judicare aliquando pro discernere, aliquando vero pro damnare accipitur. Unde in psalmo Propheta ad Dominum dixit: « Judica me, Deus, et discerne causiniquo et doloso eripe me . » Hic judicare pro discretione ponitur; alibi autem idem propheta ad Dominum clamans ait: « Judica, Domine, nocentes me, expugna impugnantes me . » Sed hic judicium pro damnatione positum est, judicabit enim Dominus sanctos suos, quando eos in die judicii segregans a peccatoribus collocabit in dextera sua: hostes autem eorum et persecutores a sinistris statuet, ut damnationem certam cum diabolo et angelis ejus in inferno recipiant, et ibunt hi in supplicium aeternum: justi autem in vitam aeternam, tuncque perfecte
Abbreviated transcription (Latin):
animas nr̃as uigilem & oremꝰ. Qm̃ quis sit sic̃uertat᷑ & ignoscat
ds̃ & relinquat post se benedictionẽ ÷ Iuxta ẽ dies ꝑditionis
&adeẽ festinant tempora. Iuxta est unicuiq dies ultionis ꝗa
certus est : nec diuturnũ eẽ potest quod aliquando finit᷑. Quic¬
quidenĩ tẽporale. utest hominis aetas uł mundicursus. ad aet̃¬
nitatẽ comparatũr: paruum sit in eiuis comparatione. Ideo di¬
citur & adeẽ festinant tempora : ꝗacito finiunt̃ temporalia.
Scđm istoriã aut̃ israhelitarũ undicta adꝓpiauit ꝗa ex quo
rebellare caeper: numquã ꝑ fecte destiter̃. donecregnũ. locum
& uitȩ ꝓsperitatẽ parit̃ ꝑdider: Nam post quã ꝓphetas occi¬
der̃ & saluatorẽ crucifixer : seditionib antiquis noua suꝑ adi¬
cientes. romanos rebellando inse ꝓuocauer̃. ꝗurbe destructa.
templo suecenso populo fame x gladionec ato reliquias eoꝵ per
totum orbem disꝑser̃. ubi incertis sedib: uag ando spefucuroruin

Expanded text:
ignoscat Deus, et relinquat post se benedictionem? Juxta est dies perditionis, et adesse festinant tempora. » Juxta est unicuique dies ultionis, quia certus est, nec diuturnum esse potest quod aliquando finitur. Quidquid enim temporale ut est hominis aetas, vel mundi cursus, ad aeternitatem comparatur, parvum fit in ejus comparatione. Ideo dicitur, « et adesse festinant tempora, » quia cito finiuntur temporalia. Secundum historiam autem, Israelitarum vindicta appropiavit; quia ex quo rebellare coeperunt, nunquam perfecte destiterunt, donec regni locum et vitae prosperitatem, pariter perdiderunt. Nam postquam prophetas occiderunt, et Salvatorem crucifixerunt, seditionibus antiquis nova superadjicientes, Romanos rebellando in se provocaverunt, qui urbe destructa, templo succenso, populo fame et gladio necato, reliquias eorum per totum orbem disperserunt, ubi incertis sedibus vagando, spe futurorum
Abbreviated transcription (Latin):
rens uelamine ueteri c̃ uersus addnm. Anc dicit hereditatẽ ẽ gre¬
gationib iacob quȩ intellegenda est ñterrena. sedcaelestis. ñ tẽpo¬
ralis sedaet̾na. Eterit inquiđ indilecto princeps Ipse utq indi¬
lerto popło erit princeps dñis il is̃. ẽgregatis principib populo id est
gentiũ si multribus isrł. utimpleatur qđ supra dictũ est: letamini

Expanded text:
rens uelamine ueteri conuersus ad dominum. hanc dicit hereditatem congrerens uelamine ueteri conuersus ad dominum. hanc dicit hereditatem congregationibus Iacob, quae intellegenda est non terrena, sed caelestis, non temporalis, sed aeterna. et erit, inquit, in dilecto princeps; ipse utique in dilecto populo erit princeps dominus Iesus congregatis principibus populorum — id est gentium — simul tribubus Israhel, ut inpleatur qu
Abbreviated transcription (Latin):
ut& ipsi misdiam c̃sequant. Ips ergo dicunt alluxit exseir nob. & fe¬
stinauit ex monte faran id est ex monte fructisero. Id enĩ int̃p̃tatur
pharan: qđ significatur aeccła. Cũ multis milib cades. Etmutata
Addexterã eĩ angłi cũ eo. Hoc ñindiget expositione. Etpeꝑcit inquit¬
popło suo : donans remissionẽ peccatoꝵ inde adipsũ c̃uercit sermonẽ.
bientes & suã iustitiã uolentes c̃stituere : sed agnoscentes grãm utiu¬
sticiȩdĩ subiciant: Et accepit inquiđ de uerbis ipsius legem. Populus
utiq dequo ait. & peꝑcit popło suo. accepitergo deuerbis ipsius legẽ.
quã mandauit inquit nob̾moyses. Hoc est popłs eĩ deuerb̵ eĩ Acce¬
pit legẽ: ꝗa dedoo trina eĩ: incellexit legẽ mcã : ipsam quã maudauit
nob̾ moyses. Ipse quippe ait in euangło. Si crederets moysi: credere¬
tis & mihi. Deme enĩ ille scripsit. Non enĩ accepit legẽ ille popłs
quã ñ intellexit: sed tunc accepit quando intellexit deuerb eĩ. ca¬

Expanded text:
t ipsi misericordiam consequantur. ipsi ergo dicunt: alluxit ex Seir nobis. et festinauit ex monte Pharan — id est ex monte fructifero; id enim interpretatur Pharan, quo significatur ecclesia — cum multis milibus Cades. et mutata" ad dexteram eius angeli cum eo; hoc non indiget expositione. et pepopulo suo, » donans remissionem peccatorum. Inde ad ipsum convertit sermonem, erbientes et suam iustitiam uolentes constituere, sed agnoscentes gratiam, ut iustitiae dei subiciantur. et accepit, inquit, de uerbis ipsius legem; populus utique de quo ait: et pepercit populo suo. accepit ergo de uerbis ipsius legem, quam mandauit, inquit, nobis Moyses; hoc est: populus eius de uerbis eius accepit legem, quia de doctrina eius intellexit legem eam ipsam quam mandauit nobis Moyses. ipse quippe ait in euangelio: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. non enim accepit populus ille legem quam non intellexit, sed tunc accepit, quando intellexit de uerbis eius ca
Abbreviated transcription (Latin):
in de excellentius ꝑ uircutẽ resurrectionis effulsit. & ipsos xiam fero¬
cissimos int̃ fectores suos edomita incredulitatis duritia fidei su ȩ
ugo subegit. Quoꝵ una die triamilia: & inde quinq milia: & deineps
innumera credider. Etquẽ prius quasi samaritanũ & dȩmonia ha¬
bentẽ auersati suerant: ei postmodũ inseparabili sidei & caritatis glu
Derctera aut̃ di appellant᷑ electi. Indextera aut̃ dĩ lex ignea est. ꝗa
electi mandata caelestia nequaquã frigido corde audiunt : sed ad
haec amoris intimi facib: in ardescunt. Sermo ad aurẽ ducitur:
& mens sibi m& irata: ex internȩ dulceilinis flãma c̃creniatur.

Expanded text:
ulsit, et ipsos etiam ferocissimos interfectores suos edomita incredulitatis duritia, fidei suae jugo subegit, quorum una die tria millia, et inde quinque millia, et deinceps innumera crediderunt. Et quem prius quasi Samaritanum et daemonia habentem aversati fuerant, ei postmodum insepaDextera autem Dei appellantur electi. In dextera ergo Dei lex ignea est, quia electi mandata coelestia nequaquam frigido corde audiunt; sed ad haec amoris intimi facibus inardescunt. Sermo ad aurem ducitur, et mens sibimet irata, ex internae dulcedin
Abbreviated transcription (Latin):
Cõsi ditegoiui cinundũ. huĩ eni mañ ꝓeo incrucis patibulo ẽtraspitals
neꝗtias pugnauer̃ : ut ꝑ morcẽ destruer& eũ ꝗh abebat mortis impe¬

Expanded text:
Confidite, ego vici mundum . » Hujus enim manus pro eo in crucis patibulo contra spiritales Confidite, ego vici mundum . » Hujus enim manus pro eo in crucis patibulo contra spiritales nequitias pugnaverunt ut per mortem destrueret eum qui habebat mortis impe
Abbreviated transcription (Latin):
uniuers alis aeccła designat̃ inquauere sidei: & laudisdĩ c̃fessio ẽ
Confessio enĩ hiçꝓlaude & gratiarũ accione accipit̾: dicente maire.
Modo c̃sitebor dnõ Illa ergo est uera xp̃ĩ sponsa quȩ decunctis uir¬
tutũ ꝗbus adornat᷑ monilib ñ seextollit: sed sponsosuo laudes &
grãs agit. Perhaç ꝓpħa exorat. utuox fidei & scĩ desiderii eĩ adno
exaudiat̃. Dequa alibi eadem loꝗtur. Voceniea ad dnm̃ clamaui
ente & occidente uenient. & recumbent cũ habraam & isaac
& ia cob in regno caeloꝵ. Deac introductione fideli seruo dicit.
intra ingaudiũ dni tui. Manꝰ eĩ pugnabunt peo & adiuitor illius
c̃traaduersarios eius erit. Sup̃ add nm̃ p̃ces fuderat: nunc ipse
uidȩ dni auxiliũ pollicet. Nonergo p̃sumat iuidas de ui rib suis.
neipsaelatione cadatcorã inimicis suis. sicut desuꝑbis scriptũ est ex¬
pulsis nec potuer̃ stare : sedinillius semꝑ uirtute c̃fidat: ꝗait.

Expanded text:
confessio est. Confessio enim hic pro laude et gratiarum actione accipitur, dicente matre: « Modo confitebor Domino. » Illa ergo est vera Christi sponsa quae de cunctis virtutibus quibus adornatur in omnibus, non se extollit, sed sponso suo laudes et gratias agit. Pro hac Propheta exorat ut vox fidei et sancti desiderii ejus a Domino exaudiatur; de qua ente et ab Occidente venient, et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob in regno coelorum . » De hac introductione fideli servo dicitur: « Intra in gaudium Domini tui. » « Manus ejus pugnabunt pro eo, et adjutor illius « contra adversarios ejus erit. » Supra ad Dominum precem fuderat, nunc ipsi Judae Domini auxilium pollicetur. Non ergo praesumat Judas de viribus suis, ne ipsa elatione cadat coram inimicis suis, sicut de superbis scriptum est: « Expulsi sunt, nec potuerunt stare ; » sed in illius semper virtute confidat qui ait: «
Abbreviated transcription (Latin):
dum passionis tius p̃conium aliis damnatio aliis salus est. Dicente
tem. Etiterum. Uerbum enim crucis ꝑeuntibus. ꝗdẽ stultitia est.
his aut̃ ꝗsaluant᷑ id est nob uirtus dĩ est. Etalibi. Nosaut p̃dica¬
mus xp̃m crucisixum: iudȩis ꝗdem siand alum gentib: aut stul¬
titian: Epsis autẽ uocatis iudȩis a łq. grecis xp̃midĩ uirtutem

Expanded text:
dum passionis ejus praeconium, aliis damnatio, aliis salus est dicente Adum passionis ejus praeconium, aliis damnatio, aliis salus est dicente Atem . » Et iterum: « Verbum enim crucis, pereuntibus quidem stultitia est: his autem, qui salvantur, id est nobis virtus Domini est . » Et alibi: « Nos autem praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam. Ipsis autem vocatis
Abbreviated transcription (Latin):
forcitudo ei. Qđ exponens apłs ait. Sienĩ cognouissent. nũquã¬
dnõgłe cruci sixissent. Quãuis ergo ꝑ insirmitatẽ carnis uelu łries
in ludentium spinis aesentib coronatus is cornib: eserit. ipsius
tũ passionis in conparabili fortitudine unicortus extitit uictor
scilic& morus: & ꝑmortẽ destruens eum ꝗhabebat mortis impe¬
rium. Vnde &e paulus diẽ Etiđ infirmũ est dĩ forcius ẽ. hominib
Etterũ. Delens qđ aduersũ nos erat cirograsum decreti qđ erat
c̃trarium nob. & ipsum tulit demedio affigens illud cruci. spolians
principatus & potestates traduxit palam triumphans eos in sem&¬
ipso. Sequit. Ereo adbuc deuictoriosissimȩ. Crucis cornibus.
Imipsis uenti labit gentes usq adtminos t̾rȩ. Nam ꝑp̃dicationẽ
crucis uniuersum orbem & om̃s mundi t̃minos sidei suȩ subierto
Oculto iuditio discernens paleas afrum̃to: in credulos credentib

Expanded text:
fortitudo ejus . » Quod exponens Apostolus ait: « Si enim cognovissent, nunquafortitudo ejus . » Quod exponens Apostolus ait: « Si enim cognovissent, nunquaoriae crucifixissent . » Quamvis ergo per infirmitatem carnis, velut aries, illudentium spinis ac sentibus coronatus, his cornibus haeserit, ipsius tamen passionis incomparabili fortitudine unicornis exstitit, victor scilicet mortis, et per mortem destruens eum, qui habebat mortis imperium. Unde et Paulus dicit: « Et quod infirmum est Dei, fortius est hominibens quod adversum nos erat chirographum decreti, quod erat contrarium nobis; et ipsum tulit de medio, affigens illud cruci, spolians principatus et potestates, traduxit palam, triumphans eos in semetipso . Sequitur ergo adhuc de victoriosissimae crucis cornibus. In ipsis ventilabcrucis, universum orbem, et omnes mundi terminos, fidei suae subjecit occulto judicio, discernens paleas a frumento, incredulos a credentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
illud ꝓfecto ostendit qđ ꝓmissio dĩ ad eosdẽ patriarehas facta in
xpõeẽ explenda uidelica ut insemine ipsoꝵ demonstrat᷑: id est ut
in eobenedicerent̃ om̃i gentes t̾ra. Decuus futura passione & mox
sequente resurrectionis gła sub insertur. Quasi primogeniti tauri
puldritudo eius. Ipse est enĩ taurus & uitulus saginatus quẽ uelu ł ex
electis bubus depatri archarũ stirpe scđm carnẽ ꝓgenitũ filio poeni¬
tenti pat̃ clem̃tissimꝰ immolauit.: sed die certia a mortuis resuscitatꝰ
discipulis suis gloriosus apparuit. De quo iohannes in a pocalipsi
loquit̃. Primogenitꝰ mortuoꝵ & princeps reg ũ t̾rȩ. Et paulus dicit
Nunc aut̃ xp̃s resurrexit a mortuis primitiȩ dormientiũ. Premissa
uero resurrectionis gła: confestim deuirtute passionis adiungit.
Cornua rinoc erotis cornua illius. Crucis quippe cornua signisi¬
cant᷑. deqbus & ibieuc dicit. Cornuia inmamibaei. ibi abscondita ct

Expanded text:
illud profecto ostendit, quod promissio Dei ad eosdem patriarchas facta, in Christo esset explenda: videlicet ut in semine ipsorum demonstraretur, id est, ut in eo benedicerentur omnes gentes terrae de cujus futura passione et mox sequente resurrectionis gloria, subinfertur: « Quasi primogenita tauri pulchritudo ejus. » Ipse est enim taurus et vitulus saginatus quem velut ex electis bobus patriarcharum stirpe secundum carnem progenitum, filio poenitenti pater clementissimus immolavit. Sed die tertia a mortuis resuscitatus, discipulis suis gloriosus apparuit; de quo Joannes in Apocalypsi loquitur: « Primogenitus mortuorum, et princeps regum terrae a mortuis, primitiae dormientium . » Praemissa vero resurrectionis gloria, confestim de virtute passionis adjungit: « Cornua rhinocerotis cornua illius. Crucis quippe cornua significantur: de quibus et Habacuc dicit: « Cornua in manibus ejus; ibi abscondita est
Abbreviated transcription (Latin):
inꝗbus habebant fiduciã.: Dequoꝵ uictimis comedebant
adipes & bibebunt uinũ libaminũ. Surgant & opiulent᷑ uob
& innecessitate uos ꝓtegant. Uidebit inquit qđ insirmata sit
manꝰ: cũ uideri fecerit qđ opera maloꝵ quȩ fecer̃ inidolatria uł
caeteris trans gressionib infirma fuerint. quando ad nihilũ re¬
dacta nihil eis ꝗea fecerant ꝓfuerint. Etelausi quoq defererunt.
hocest siue uidei ad captiuitatẽ abinimicis ducti idem c̃sũptis.
Vł om̃s impii in potestatẽ dȩmonũ traditi ultra ñ p̃ualebunt.
potestatẽ ađq facultatẽ aliquid faciendi. Id circo inec clesiaste
scriptũ est. Qđ cũq potest manꝰ tua facere instant operare. ꝗa nec
opus nec ratio. nec sapientia nec scientia er̃ apud inferos quotuꝓ

Expanded text:
edebant adipes, et bibebant vinum libaminum. Surgant et opitulentur vobis, et in necessitatibus vos protegant. » Videbit, inquit, quod infirmata sit manus, cum videri fecerit quod opera malorum, quae fecerunt in idololatria vel caeteris transgressionibus, infirma fuerint, quando ad nihilum redacta, nihil eis, qui ea fecerant, profuerint. Et clausi quoque defecerunt. Hoc est, sive Judaei ad captivitatem ab inimicis ducti, ibidem consumpti sunt, vel omnes impii in potestatem daemonum traditi, ultra non praevalebunt. potestatem atque facultatem aliquid faciendi. Idcirco in Ecclesiaste scriptum est: « Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia nec opus, nec ratio, nec sapientia, nec
Abbreviated transcription (Latin):
glorient᷑ in ꝑditione nr̃ã defortitudine sua quasi uictoriã uirib sus
ꝑ cȩpissent: cũ in hoc semꝑ certent ut sententiã altissimi ꝑuertant.
ꝗ homines decreuit locũ ꝑditoꝵ spũum incaelis possidere. Gens
ac nouissima ꝓuiderent. Gens uideoꝵ nec ñ & omniũ inpioꝵ sine
c̃silio salutis est: ꝗa infuturũ sibi ꝓuidere nesciunt. quatiñ inmi¬
nentẽ ꝓpeccatis suis euadant uindictã: & infernasiũ poenarũ
aet̾nũ effugiant cruciatũ. Quo modo ꝑseꝗt᷑ un mille & duo fuganͭ¬
Quicũq magnitudinẽ dni ueracit̃ agnoscit. interitũ suũ. ñ exinfirmi¬
tate potentia&e ipsius. sed ex ꝑmissione iusti uiditii eĩ euenire ma¬
nifeste ꝓbabit. ꝗa nullo modo fieri posset qđ un ꝑsequeret᷑ mille

Expanded text:
glorietur in perditione nostra de fortitudine sua, quasi victoriam viribus suis percepissent, cum hoc semper certent, ut sententiam Altissimi pervertant, qui homines decrevit locum perditorum spirituum in coelis possidere. « Genac novissima providerent. » Gens Judaeorum nec non et impiorum sine consilio salutis est, quia in futurum sibi providere nesciunt, quatenus imminentem pro peccatis suis evadant vindictam, et infernalium poenarum aeternum effugiant cruciatum. « Quomodo persequebatur unQuicunque magnitudinem Domini veraciter agnoscit, interitum suorum non ex infirmitate potentiae ipsius, sed ex permissione justi judicii ejus evenire manifeste probabit: quia nullo modo fieri posset quod unus persequere
Abbreviated transcription (Latin):
trã hanc dequa locucusiũ dabo senuni urõ & possidebitis eã semper
Plucatusq: estilnis nefacer& malũ qđ locut suerat adunuersum
popłm suũ. Similit̃ & nos quando pexcauerini. ꝓpt̃ magnã pa¬
tientiã suã & longanimitate sustin&. nolens perire quẽ quã
sedom̃s saluos sieri & ad agnitionẽ ueritatis ꝑuenire: iuxta
illud pauli apłi qđ adromanos scribens ait. Existimas aut̃ hoc
ohomo quidicas eos ꝗtalia agunt & facis ea: ꝗatueffugies iudittũ
di andi uitil bonitatis eĩ & patientiȩ &longaninutatis c̃tepnis:

Expanded text:
is eam semper, placatusque est Dominus, ne faceret malum, quod locutus fuerat ad universum populum suum. » Similiter et nos quando peccaverimus propter magnam patientiam suam et longanimitatem sustinet nolens perire quemquam, sed omnes salvos fieri et ad agnitionem veritatis pervenire, juxta illud Pauli apostoli, quod ad Romanos scribens ait: « Existimas autem hoc, o homo, qui judicas eos qui talia agunt et facis ea, quia tu effugies judicium Dei, an divitias boni
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio in et̃nũ perimit. Nonne haec c̃dita s̃ apud me. & sig¬
nata inthesauris meis e Moris est humanigeneris. ut p̃ terita
cito obliuiscat̾: & quae aliquando grandia uidebant: spatio
temporis labente. si mulipsa recordatione deficiant. Sed ñ
ita est apuddm̃. ubi p̃teritũ & sucurũ ñ est sed p̃sens semꝑ adest.
Qu& enĩ nob̵ p̃tereunt: ibi reseruant᷑ nec obliuioni tradentur.
Inde necesseest utpeccata quȩdudum cõmisinx instanti poeni¬
tentia delere corã oculisdĩ studeamꝰ: ne forte infuturo quando
tempus erit uindictȩ reputet nob debita nr̃a & dicat: haec fe¬
cisti & tacui. Existimasti iniq qđ ero tui similis. Arguãte. &
statuã illa c̃tra faciemtuã. Mea estultio & ego retribuã eis

Expanded text:
sine dubio in aeternum perimit. « Nonne haec condita sunt apud me, et sigsine dubio in aeternum perimit. « Nonne haec condita sunt apud me, et signata in thesauris meis? » Moris est humani generis, ut praeterita cito obliviscantur, et quae aliquando grandia videbantur, spatio temporis labente, simul ipsa in recordatione deficiant. Sed non ita est apud Deum, ubi praeteritum et futurum non est, sed praesens semper adest. Quae enim nobis praetereunt ibi reservantur, nec oblivioni tradentur. Inde necesse est, ut peccata, quae dudum commisimus, instanti poenitentia delere coram oculis Dei studeamus: ne forte in futuro quando tempus vindictae erit, reputet nobis debita nostra et dicat. « Haec fecisti et tacui. Existimasti inique quod essem tibi similis; arguam te et statuam illa contra faciem tuam. Mea
Abbreviated transcription (Latin):
felle mixtũ arundine porrexer: ut ineo de monstraret᷑. sci¬
entiã legis quã ipsi rectã acceper felle malitiae suae habere cor¬
ruptã. cũ datorẽ legis ad seueni entẽ recipere noluer̃. in suꝑ in¬
ritauer & cruci adsixer̃. Alit̃ hac sententia &heretico negtia¬
ꝑcutit̃ ꝗlic& grae spĩtalis ascĩs p̃dicatorib purũ dogma primit᷑
acceperint ipsi tam̃ errorib suis illud maculare ñ ꝑtimesce¬
bant & ideo tota doc trina ecꝵ infellis & ab sinti amaritudinẽ
conuersa est. F eldraconũ uinũ eox: & uenenũ aspidũ insanabile
ueneno comparant᷑: ꝗa sicut serpentes amaritudinẽ & uenenũ
inse occultant. Quatinꝰ in cautos in ꝓuise ledant: sic &iudȩiati
heretici malitiã suã dolo & fraudib uelant. quatinꝰ in prudentes
facilius extinguant. Bene ergo dr̃ uenenũ aspidũ insanabile:
ꝗa hereticoꝵ error quemcũq inuaserit nisi se inde liberauerit:

Expanded text:
felle mistum arundine porrexerunt, ut in hoc demonstraretur scifelle mistum arundine porrexerunt, ut in hoc demonstraretur scientiam legis, quam ipsi rectam acceperunt, felle malitiae suae habere corruptam, cum datorem legis ad se venientem recipere noluerunt, insuper irritaverunt et cruci affixerunt. Alitui licet gratiae spiritalis a sanctis praedicatoribus purum dogma primitus acceperint, ipsi tamen erroribus suis illud maculare non pertimescebant, et ideo doctrina eorum tota in fellis et absinthii amaritudinem conversa est. « Fel draconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile.veneno comparantur, quia sicut serpentes amaritudinem et venenum in se occultant, quatenus incautos improvise laedant, sic et Judaei et haeretici malitiam suam dolo et fraudibus velant, quatenus imprudentes, facilius exstinguant. Bene ergo dicitur venenum aspidum insanabile, quia haereticorum error, quaecunque invaserit, nisi se inde liberaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
iniustitia sua merito ab eis arguerent: sicut hieremias in lam̃ta¬
miã c̃tradñm erumpant: cũ uiderint nos superatos & ad nihilũ
ꝓpt̃ peccata nr̃a redactos ac uirtuti suȩ ad scribant. qđ ñsua po¬
tentia seddni uiditio ꝑ actũ est. Deuinea enĩ sodomoꝵ uinea ete
x desuburbanis gomorrȩ. Qua eo uua fellis. &e batrus amaris
simus Sepe inscripturis sacris sinagoga uel hierusalem sodome
& gomortȩ cõparant᷑ : ꝗasicut illȩ maleabusi s̃ donisdĩ. sic &
istȩ benesicusdĩ semꝑ extiter in gratȩ Vndeesaias deillis
ait. Nisidñs exercituũ reliquisset nob̵ semen: quasi sodoma
siussem : & quasi gomorra similes essem. Audite uerbũ dñi
principes sod omoꝵ: ꝑcipite aurib legẽ dĩ nr̃i populus goma¬
rȩ & c&̃. Uinea enĩ dnĩ sicut in eodẽ ꝓpħa scriptũ est domꝰ
srł fuit: quae tunc infellis a maritudinẽ c̃uersa est. quando
xp̃ĩ mortẽ meditabatur. Vndeipsi in cruce pendenti actũ

Expanded text:
injustitia sua merito ab eis arguerentur, sicut Jeremias in Lamentamiam contra Dominum erumpant, cum viderint nos superatos, et ad nihilum propter peccata nostra redactos: hoc virtuti suae adscribant, quod non sua potentia, sed Domini judicio peractum est. « De vinea enim Sodomorum vinea eorum, et de suburbanis Gomors. » Saepe in Scripturis sacris synagoga vel Hierusalem Sodomae et Gomorrhae comparantur, quia sicut illae male abusi sunt donis Dei; sic et istae beneficiis Dei semper exstiterunt ingrati. Unde Isaias de illis ait: « Nisi Dominus exercituum reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus, quasi Gomorrha similes essemus, audiprincipes Sodomorum, percipe auribus legem Dei nostri, populus Gomorrhae, etc. . » Vinea enim Domini, sicut in eodem propheta scriptum est, domus Israel fuit, quae tunc in fellis amaritudinem conversa est, quando Christi mortem meditabatur. Unde et ipsi in cruce pendenti acetum
Abbreviated transcription (Latin):
uero ad aet̃nã idampnationẽ. apte hoc subdit. & ardebit usq: ad
inferos deorsũ. lic& aꝗbusdam dici soleat illud qđ scriptũ est ñ uin¬
dunt. & duplici c̃fusione c̃tere eos. & id qđ ilias scriptũ ẽ. iłs po¬
peccato ꝑcussis ałq inpeccato suo morientib: deb& estimari. ꝗa
eoꝵ ꝑcussio liic coepta illic finit̾. utincorrectis unũ flagellũ sit qđ
temporalit̃ incipit. sed in aet̃nis suppliciis c̃sumat. quatin eis qui
omnino corrigi reniuunt. iamp̃sentiũ flagelloꝵ ꝑ cussio sequentiũ
med& etnascentia eĩ. cũ carnẽ peccatricẽ ꝓpt̃ opera libidinis
flãma et̃nȩ ultionis cõbur&. Nascentia enĩ carnis ꝓpriȩ ope¬
ras̃ c̃cupiscentiȩ carnalis. quȩ s̃ fornicationes in munditiȩ. in¬
pudicitiȩ luxuria. id oloꝵ seruit᷑. ueneficia. in imicitię. c̃ tenti¬
ones. emulationes. ire. rixe. dissensiones. secte inuidiȩ. homici

Expanded text:
vero ad aeternam damnationem subditur: Et ardebit usque ad inferos deorsum. Licet a quibusdam dici soleat illud quod scriptum est: Non judunt : peccato percussis atque in peccato suo morientibus debet aestimari, quia eorum percussio hic coepit, illic finitur, ut in incorrectis unum flagellum sit, quod temporaliter incipit, sed in aeternis suppliciis consummatur, quatenus eis, qui omnino corrigi renuunt, jam praesentium flagellorum percussio sequentium medit et nascentia ejus, cum carnem peccatricem propter opera libidinis, flamma aeternae ultionis comburit. Nascentia enim carnis, proprie opera sunt concupiscentiae carnalis, « quae sunt fornicationes, immunditiae, impudicitiae, luxuria, idolorum servitus, veneficia, inimicitiae, contentiones, aemulationes, irae, rixae, dissensiones, sec
Abbreviated transcription (Latin):
tram putant. Noneni est uera dextera. sed dextera ẽ. eox quaꝵ os
locutũ ẽ uanitatẽ: beatũ dixer̃ popłm cui hȩxs. cu potius sicut mox
adiungit & dt̃ beat᷑ sit popłs cuĩ dnĩ dr̃ ipsius. H aece ueri dextera
sqtatis ñiniꝗtatis. Non estergo cundũ posi deos alienos: neq index¬
tra utexistimet homo exipsis sesieri beatu. neq insinistra utexisti¬
mando ipsis aduers antib sefieri miserũ. aihoc eos colat ut auertat.
Aut certe si dextra intellegimꝰ aetna. sinustrauero temporalia bona.
nec ꝓp̃t illa nec ꝓpt̃ ista eos colendos scã seriptura hocloco ã monuisse

Expanded text:
unt, qui eam dexteram putant. non enim est uera dextera, sed dextera est eorum quorum os unt, qui eam dexteram putant. non enim est uera dextera, sed dextera est eorum quorum os locutum est uanitatem; beatum dixerunt populum cui haec sunt, cum potius, sicut mox adiungit et docet, beatus sit populus cuius dominus deus ipsius. haec est uera dextera aequitatis, non iniquitatis. non est ergo eundum post deos alienos neque in dextra, ut existimet homo ex ipsis se fieri beatum, neque in sinistra, ut existimando ipsis aduersantibus se fieri miserum ad hoc eos colat ut auertat. aut certe, si dextra intellegimus aeterna, sinistra uero temporalia bona. nec propter illa, nec propter ista eos colendos sancta scriptum hoc loco admonuisse
Abbreviated transcription (Latin):
cere uelimus superiora uerba queutriq sensuis cõmunia repe¬
dotibi hodie dextra aut sinistra. sic xista repetat᷑ ñ pteribis aho¬
nib: quȩ ego mando tibi hodie ire postdeos alienos seriuire illis. Pre¬
tereundo enĩ a uerb̵ quȩ mandata sint: &iam hoc fit uteat᷑ postdcos ali¬
ita p̃cipue ut post genera litate p̃cepti quo ad monuit neẽ p̃tereundũ
abomnib uerb̵ mandatoꝵ suogx iam hoc seorsu cõnidare uoluerit
Pocest hoc qđ ait dextra aut ĩi nistra: & iamsic intellegi nec eox causa
quȩ ꝓpt̃ felicitatẽ appetunt᷑. nec eoꝵ quȩꝓ pt̃ infelicitate suguintur¬
odio habent᷑ adiis alis auxiliũ eẽ poscendũ. sut certe illo modo. ut
uł ecilient. quoꝓsint. uł placent᷑ nenoceant. Nam& deꝗb dam semp¬
tum ẽ in psalmo: quoꝵ os locutũ est uanitate & dextera coꝵ dexcera
inuꝗtatis id eoqa his reb: opinant̃ fieri hominẽ beatuĩ quas & boni &

Expanded text:
cere velimus, superiora verba, quae utique sensui sunt communia, repecere velimus, superiora verba, quae utique sensui sunt communia, repedo tibi hodie, dextra aut sinistra, sic et istic repetatur, Non praeteribis ab omnibus quae ego mando tibi hodie, ire post deos alienos, servire illis. Praetereundo enim a verbis quae mandata sunt, etiam hoc fit, ut eatur post deos aliita praecipue, ut post generalitatem praecepti quo admonuit non esse praetereundum ab omnibus verbis mandatorum suorum, etiam hoc seorsum commendare voluerit. Potest hoc quod ait, dextra aut sinistra, etiam sic intelligi, ut nec eorum causa, quae propter felicitatem appetuntur, nec eorum quae podio habentur, a diis aliis auxilium poscendum esse; aut certe illo modo ut concilientur quo prosint, vel placentur ne noceant. Nam et de quibusdam scriptum est in psalmo: « Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis, ideo quia his rebus opinantur fieri hominem beatum, quas et boni et
Abbreviated transcription (Latin):
est tã sulsus ꝗ p̃cepta arbitret impleri. Porro sicaritas quae pleni¬
tudo legis ẽ. habitet incorde : & iamsimanib corporis ꝗs quã ñpossit
operari: paxilli est utiq cũ hominib: bonȩ uoluntatis. Vo cauitii¬

Expanded text:
est tam insulsus, qui praecepta arbitretur inpleri. porro si caritas, quae pleniest tam insulsus, qui praecepta arbitretur inpleri. porro si caritas, quae plenitudo legis est, habitet in corde, etiamsi manibus corporis quisquam non possit operari, pax illi est utique cum hominibus bonae uoluntatis. Peccau
Abbreviated transcription (Latin):
re & accipi& nob̃ apłs dixerit. autquis descendit in abissũ. ađq
id exponens adiunxit hoc est xpm̃ amorcius reducere. nuisi ꝗ amare
apellauit totam in hoc scło uitã que morte transit᷑. ut quodã modo
mare finiat̃ & trans mare mors ipsa appellet᷑: uelut trans istam
uitã quȩ mari suocabulo significat᷑. Deinde qđ hic additũ ẽ. & inma¬
nib tius: ñ ait apłs nisi in oretuo & incordetuo. & hoc usq infinẽ exe¬
cutꝰ est dicens. Corde credit̃ adiustitiã: ore c̃fessio fit ads alutem.
Merito qđ ex ebreo trans latumẽ. quantũ nob̾ inspici potuit ñ habet
in manib tus. Nec fustra tam̃ hoc aseptuaginta int̾p̃tib additũ
existimo: nisiꝗa intellegi uoluer̃ & iam ipsas manꝰꝗb: significat̃ ope¬
ra incorde & accipi debere ubi ẽ. fides quȩ ꝑdilectionẽ operatur.
Namsi forinsecus eaqr ds iubet manib siant & incorde. ñ fiant. nemo

Expanded text:
 apostolus dixerit: aut quis descendet in abyssum, atque id exponens adiunxerit: hoc est Christum a mortuis reducere; nisi quia mare appellauit totam in hoc saeculo uitam, quae morte transitur, ut quodam modo mare finiatur et trans mare mors ipsa appelletur uelut trans istam uitam, quae maris uocabulo significatur. deinde quod hic additum est: et in manibus tuis, non ait apostolus nisi: in ore tuo et in corde tuo. et hoc usque in finem exsecutus est dicens: corde enim creditur ad iustitiam, ore autem confessio fit ad salutem. merito quod ex hebraeo translatum est, quantum a nobis inspici potuit, non habet: in manibus tuis. nec frustra tamen hoc a septuaginta interpretibus additum existimo: nisi quia intellegi uoluerunt etiam ipsas manus, quibus significantur opera, in corde accipi debere, ubi est fides quae per dilectionem operatur. nam si forinsecus ea quae deus iubet manibus fiant et in corde non fiant, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
runt : quos ñ coluer patres eoꝵ. Hoc ueteres is draelie historialit̃
fecer᷑: sicut ineoꝵ libris sussicienter expressũ est. Sed& nc̃ spĩta¬
les is raelitȩ. quando donadĩ inscientia & uirtutib sibi addiuinũ
obseꝗum c̃cessa. adheresim siueh pocrisin c̃uertunt. idolis x ñ dõ
seruire ꝓbantur : demoniis utiq cultũ exhibendo & ñdõ qđ patres
fecer. Inde euenit istis idolatris qđ clem̃tissimũ dnm̃malis suis
inritantes quẽ ꝓpitiũ habere possent seuerũ ađq districtũ ꝑpes¬

Expanded text:
c veteres Israelitae historialiter fecerunt, sicut in eorum libris sufficienter expressum est. Sed et nunc spiritales Israelitae, quando dona Dei in scientia et virtutibus, sibi ad divinum obsequium concessa, ad haeresim sive hypocrisim convertunt, idolis et non Deo servire probantur, daemoniis utique cultum exhibendo et non Deo: quod Patres fecerunt. Inde evenit istis idololatris, quod clementissimum Dominum malis suis irritantes, quem propitium habere possent, severum atque destrictum pe
Abbreviated transcription (Latin):
nerationes. & reddens odientib se statim ita uidis ꝑdat eos &
ultra ñ differat ꝓtinꝰ eis resticuens qđ merent᷑. Custodi ergo p̃cepta
& caerimonias ađq udicia quae egomando tibi hodie utfacias:
Secundũ aliã aut̃ editionẽ ubilegit᷑ statut terminos gentiũ scđm
numerũ anglaꝵ dĩ & inda nielis uisione ubi angis de principe¬

Expanded text:
ddens odientibus se, statim ut disperdat eos, et ultra non differat, protinus eis restituens quod merentur. Custodi ergo praecepta et caeremonias atque judicia, quae ego mando tibi hodie ut facias. Secundum aliam autem editionem ubi legitur: « Statuit ei terminos gentium secundum numerum angelorum Dei. » Et in Danielis
Abbreviated transcription (Latin):
patre tuũ & adnuntabittibi. maiores cuos & dicent tibi. Inme¬
moriã eĩ reducit facta antiqua: iubenseos introgare patres
& abeis discere qualit diuma operunt liberatiadq sspius
abimmicis ꝓteeti: quatinus uł hoe modo ad poenitentiã peria¬
toru puocarent. & ab omiiertore se exuendo aduerititem
adypinquare ocius meditarent᷑. Patres enĩ hic ñ quilib& ebe¬
tes & stulti. sed doctores legis & p̃dicatores eu angelii intellegen¬
disint. quoꝵ doc trinis & exemplis potest homo aͥdintellegentiã
diunã ꝓficere. Vnde a postolus ad corinthios scribens ait Nã
N on multomagis obtem peralimus patri spi tͥuũ &uiuemꝰ o
Etilli ꝗdem intẽpore paucoꝵ dierũ scđm uoluntatẽ suã erudie

Expanded text:
patrem tuum, et annuntiabit tibi; majores tuos, et dicent tibi . » In mepatrem tuum, et annuntiabit tibi; majores tuos, et dicent tibi . » In memoriam eis reducit facta antiqua, jubens eos interrogare patres et ab eis discere qualiter divina sunt ope liberati, atque saepius ab inimicis protecti, quatenus vel hoc modo ad poenitentiam peccatorum provocarentur, et ab omni errore se exuendo, ad veritatem appropinquare ocius meditarentur: Patres hic non quilibet hebetes et stulti, sed doctores legis et praedicatores Evangelii intelligendi sunt; quorum doctrinis et exemplis potest homo ad intelligentiam divinam proficere. Unde Apostolus ad Corinthios scribens ait: « Nnon multo magis obtemperabimus Patri spirituum et vivemus? Et illi quidem in tempore paucorum dierum secundum volun
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑuersa semꝑ fuit quae ingrata beneficiis dĩ extiit Econtririo
semꝑ trans gressionss uarias idoloꝵ sordes at irritationes re¬
pendebat. Popule stulte & insipiens. NNumꝗd mpseest pat̃ tuus
ꝗ possedite & fecit & creauitte: Pat̃ unuiers& & condicor se¬
cundũ naturȩ potentiã ds̃ est unus qa ab ipso &ꝑipsũ & in ipiso s t̃
omã. Creauit ergods̃ hominẽ quando materiã unde sormari
poside c̃didit: fecit quando illũ adimaginem & similitudinẽ suã
formauit. Possedit : quando expulsis errorib ꝑfidem & gãimiuã
sibi uindicauit. Populus ergo stult x inipiens suit iudeoꝵ gens:
quae necereatorẽ suũ & factore que lexsibi datamanifesti ssi
me ostendit digno cultu uenerabatur. nec eius beneficii memor
quo illũ in egypto ꝑ miricula adđq ꝓ digia demanu inimicoꝵ eru¬
ens spetialiter possedit. Dans illi decaelo mainna &ducatũ in
mari rubro iđq in deserto ꝑ angelicũ ministerium pbens : idola

Expanded text:
ersa semper fuit, quae ingrata beneficiis Dei exstitit; e contrario semper transgressiones varias, idolorum sordes atque irritationes rependebat. « Popule stulte et insipiens, nunquid non ipse est pater tuus, qui possedit et fecit et creavit te? » Pater universorum et cond per ipsum et in ipso sunt omnia. » Creavit ergo Deus hominem quando materiam unde formari posset, condidit. Fecit quando illum ad imaginem et similitudinem suam formavit. Possedit, quando expulsis erroribus per fidem et gratiam suam vindicavit. Populus ergo stultus et insipiens fuit Judaeorum gens, quae nec creatorem suum et factorem quem lex manifestissime sibi ostendit, digno cultu venerabatur: nec ejus beneficii memor, quo illum in Aegypto per miracula atque prodigia de manu inimicorum eruens, specialiter possedit, dans illi de coelo manna, et ducatum in mari Rubro atque in deserto per angelicum ministerium praebens, idola
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Teelegit dñs ds̃ tuus utsis ei populus peculiaris decunc¬
tis populis ꝗsunt suꝑ t̃rã. Non quia cunctas gentes numero
uincebatis uob iunctus est dñs. & elegit uos cum omnib sitis¬
opulis pauciores : sed quia dilexit uos dns &custodiuit i¬
ram̃tũ qđ iurauit patribus urĩs. eduxitq uos in manu forti
& redemiit dedomo seruitutis demanupharaonis regis egypti

Expanded text:
it te Dominus Deus tuus, ut sis ei populus peculiaris de cunctis populis, qui sunt super terram. Non quia cunctas gentes numero vincebatis, vobis vinctus est Dominus, et elegit vos, cum omnibus sitis pauciores: sed quia dilexit vos Dominus, et custodivit juramentum, quod juravit patribus vestris: eduxitque vos in manu forti, et redemit de manu servitutis, de manu Pharaonis regis Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quõ ꝗ sedebant intenebris & inumbra mortis. luxorta est eis. ideo
alluxit exseir. Simul &iam ñ ab surde incellegitur eẽ p̃dictũ exgentib
quȩ significant᷑ ꝑ nom̃ seir. ꝗa mons est ꝑtinens adesau: uenturã grãm¬

Expanded text:
sed quoniam qui sedebant in tenebris et in umbra mortis, lux orta est eis, ideo sed quoniam qui sedebant in tenebris et in umbra mortis, lux orta est eis, ideo alluxit ex Seir. simul etiam non absurde intellegitur esse praedictum ex gentibus quae significantur per nomen Seir, quia mons est