comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sio nominis sal est. cum in terrogatio
fidem postulat dicens. eu credis infi¬
lium dĩ Proprietates nomina se¬
cuntur. ubi meus est: tibi quero heri¬
tice unde alia p̃sumptio sit. Adimis
patri fid̾em. filio ꝓfessionem. nõibus
naturam: uimuerbis dĩ affers: ne sinc q̃d
enuntiant. Impiecatis tuȩ sola impuden¬
tiaest: ut mentitum de se deum arguas.
naturȩ nomina ostendat. ut de quo dictũ
est. hic est filius meus: & ad quem dicꝰtum
ẽ pater meus. hoc sint quod nuncupant᷑.
tamen ne aut adoptionis infilio nomen
sit. aut honorisin patre: uideamus quȩ
ꝓprietatesꝑ filium ad filii nomen adie¬
crtȩ sint ait. Om̃ia michi tradita sunt a
patre. & nemo nouit filium nisi pater.
neq patrem quis nouit nisi filius. & cui
uoluerit filius reuelare. Ad id quod di¬
ctum est. hic est filius meus. & pater m̃s.
utrum ne sibi conuenit. nemo nouit
silium nisi pat̃. neq patrem quis nouit
nisi filius: Non enim nisi ꝑ mutuã te¬

Expanded text:
sio nominis salus est, cum interrogatio sio nominis salus est, cum interrogatio fidem postulat, dicens: Tu credis in filium Dei ? Proprietatis nomina sequuntur, ubi meus est. Tibi quaero, haeretice, unde alia praesumptio sit. Adimis Patri fidem, filio professionem, nominibus naturam: vim verbis Dei affers, ne sint quod enuntiant. Impietatis tuae sola impudentia est, ut mentitum de se Deum arguas. naturae nomina ostendat, ut de quo dictum est: Hic est filius meus, et ad quem dictum est, Pater meus, hoc sint quod nuncupantur: tamen ne aut adoptionis in Filio nomen sit, aut honoris in Patre: videamus quae proprietates per Filium ad filii nomen adjectae sint. Ait: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo, et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Ad id quod dictum est: Hic est filius meus, et Pater meus, utrumne sibi convenit: Nemo novit Filium nisi pater, neque Patrem quis novit nisi Filius? Non enim nisi per mutuam te
Abbreviated transcription (Latin):
igitur ꝓfessio frequens ñ habet hoc insoler¬
tiȩ uitiũ ut saliena uindicet. iñsua defen¬
dat. & ꝓprie deo coequanda p̃sumat:
nec pari temeritatẽ qua patrem nuncu¬
pat. se quoq filium ꝓfiteat᷑. dicens. Hec
enim misit deus filium suum in hunc mun¬
dum ut iudicet mundum: s ut saluus fi¬
at mundus ꝑ eum. uel iterum. Tu cre¬
disinfilium di: Quid nunc agimus.
concedentes tantum ih̃u. xp̃o nomen
adoptionis. ꝑ quod & in patre sibi dõ
nuncupando temerariȩ eum arguimꝰ
p̃sumptionis: Paterna de cęlisuox est.
hunc audite. Audio. Pater. gr̃as tibi
ago. Audio. Dicitis qr blasphemaui.
qm̃ dixi filius dĩ sum. Si non credo no¬
minib si naturam uocabulis ñ intelli¬
go: quid credendum & intelligendũ
sit. quero. Hon michi relinquit᷑ alia
suspicio. auctoritas paterna de celoẽ.
hic est filius meus. ꝓ fessio filii est.
domus patris mei. & pater meus. ꝓfes¬

Expanded text:
igitur professio frequens non habet hoc insolenigitur professio frequens non habet hoc insolentiae vitium, ut sibi aliena vendicet, et non sua defendat, et proprie Deo coaequanda praesumat. Nec pari temeritate, qua patrem nuncupat, se quoque filium profiteatur dicens: Nec enim misit Deus filium suum in hunc mundum, ut judicet mundum, sed ut salvus fiat mundus per eum ; vel iterum: Tu credis in filium Dei ? Quid nunc agimus, concedentes tantum Jesu Christo nomen adoptionis? per quod et in patre sibi 151 Deo nuncupando temerariae eum arguimus praesumptionis. Paterna de coelo vox est: Hunc audite . Audio: Pater, gratias ago tibi : audio, Dicitis quia blasphemavi, quoniam dixi, Filius Dei sum : si non credo nominibus, si naturam vocabulis non intelligo, qui credendum et intelligendum sit quaero. Non mihi relinqupaterna de coelo est: Hic est filius meus. Professio filii de se est : Domum patris mei, et Pater meus. Profes
Abbreviated transcription (Latin):
filium de se quid sit ipse ꝓfitentẽ. He¬
minem aut̃ tam alienum a communi
sensu eẽ existimo. ut cuminomnibus
euangłioꝵ libris ex ꝓfessione filii as¬
sumptionem corporeȩ humilitatis in-¬
telligat. cum ait. pater clarifica me.
& rursum frequentissime uidebiti
filium hominis. & illud. pater maior
me est. S & hoc. nunc anima mea tur¬
bata est ualde. uł etiam hoc. ds̃ deus
meus. quare me dereliquisti. & multa
alia istuismodi. de quib suo ordine
erit sermo: tamen in hac tam assidua
humilitatis contestatione insolentiȩ
eum arguat. quod sibi patrem deum
dicat cum ait. Omnis plantatio quã
ñ plantauit pat̾ meus: eradicabitur.
& illud domum patris mei fecistis¬
domum negociationis. ⁊ u̾cumq semꝑ
patrem sibi deum nominet. temerariȩ
p̃sumptionis potiussit. quã confitentis
naturȩ. quȩ conscia natiuitatis suȩ tene¬
at ueritatis nom̃ in patre. Humilitatis

Expanded text:
Filium de se quid sit ipse profitentem. Filium de se quid sit ipse profitentem. minem autem tam alienum a communi sensu existimo esse, ut cum in omnibus Evangeliorum libris ex professione Filii assumptionem corporeae humilitatis intelligat, cum ait: Pater, clarifica me ; et rursum frequentissime: Videbitis Filium hominis ; et illud: Pater major me est ; sed et hoc: Nunc anima mea turbata est valde ; vel etiam hoc: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? et multa alia istius modi, de quibus suo ordine erit sermo: tamen in hac tam assidua humilitatis contestatione insolentiae eum arguat, quod sibi patrem Deum dicat, cum ait: Omnis plantatio, quam non plantavit pater meus, eradicabitur ; vel illud: Domum patris mei domum fecistis negotiationis ; et ubicumque semper patrem sibi Deum nominat, temerariae praesumptionis potius sit, quam confidentis naturae, quae conscia nativitatis suae teneat veritatis nomen in patre. Humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
de cȩlo est. Hic est filius meus dilectus.
in quo complacui: hunc audite. Hion ad
confirmationem honoris claritas conspe¬
cta satis fuerat. uoce de signatur. hic filiꝰ
meus est. Apostoli głam dei non ferunt.
& mortales oculi hebetantur ad insum.
& consternata ad metum. petri & iacobi
& iohannis fides concidit. Ad est autem
auctoritatis paternȩ professio: ifiliꝰ h ꝑ pi
ꝓpͥetatẽ significatiõis ostenditur. neq
solum ueritas filii ꝑ hoc quod & hic. &
meus est intimatur: s additur. hunc
audite. Testimonium quidem patͥs
e cȩlo est: s testimonium filii confir¬
niatur in terra. nam audiendus osten¬
ditur: & quanquã ambiguitas ꝑ ꝓfes¬
sionem paternam ñ relinquatur: Ta¬
men & filii de se ꝓfessio credenda de¬
cernitur: & eousq ueritas in eo filii
docetur: ut paterne uocis confirma-¬
tio audiendi a nobispoͣstulet obseq̃¬
lam.gitur qr paternȩ uoluntatis
hec uox est ut filius audiatur: audiamꝰ

Expanded text:
de coelo est: Hic est filius meus dilectus, de coelo est: Hic est filius meus dilectus, in quo complacui, hunc audite . Non ad confirmationem honoris claritas conspecta satis fuerat; voce designatur: Hic filius meus est. Apostoli gloriam Dei non ferunt, et mortales oculi hebetantur ad visum, et consternata ad metum Petri et Jacobi et Joannis fides concidit: adest tamen auctoritatis paternae professio, et filius hic per proprietatem significantis ostenditur. Neque solum veritas filii per hoc, quod et hic et meus est, intimatur; sed additur, Hunc audite. Testimonium quidem Patris e coelo est: sed testimonium 150 Filii confirmatur in terra, nam audiendus ostenditur. Et quamquam ambiguitas per professionem paternam non relinquatur, tamen et Filii de se professio credenda decernitur, et eo usque veritas in eo filii docetur, ut paternae vocis confirmatio audiendi a nobis postulet obsequelam. Igitur quia paternae voluntatis haec vox est, ut Filius audiatur; audiamus
Abbreviated transcription (Latin):
rimis nomen: s iste michi filius est. Rie
queras alium: ne non hunc ẽẽ credas. Hunc¬
gͦ tamquam digito indice hac uerbi si¬
gnificatione contingo.qua dico. & ms
est. & hic est. & filius est. Quid posthec
intelligentiȩ poterit eẽ. ne non ẽẽ cre¬
datur. Et hȩc quidem paternȩ uocis
significatio ea fuit. ne qui ad implendã
omnem iniusticiam baptitandus esset.
quid eẽt ignoraret᷑. S ut qui ad sacram̃¬
tum salutis nr̃e homo cernebatur. dei
uoce dei filius nosceretur. & quia infid̾i
huiꝰ confessione credentium uita esset.
non enim alia ȩternitatis uita ẽ. nisi
iterate huiꝰ significationis auditur. utiid
firmius crederetur ad uitam. quod ñ cre-¬
didisse mors eẽt. Niamq cum dominus
in monte maiestatis suȩ habitu constitis.¬
set. moyse atq helya assistentib atq ad
uisionis ac uocissidem trib columpnis
eccłaꝵ testib assumptis: hȩc uox pat̾na

Expanded text:
rimis nomen, sed iste mihi Filius est: ne rimis nomen, sed iste mihi Filius est: ne quaeras alium, ne non hunc eego tanquam digito indice ac verbi significatione contingo, qua dico, et meus est, et hic est, et Filius est. Quid post haec intelligentiae poterit esse, ut non esse credatur? Et haec quidem paternae vocis significatio ea fuit, ne qui ad implendam omnem justitiam baptizandus esset, quid esset ignoraretur: sed ut, qui ad sacramentum salutis nostrae homo cernebatur, Dei voce Dei Filius nosceretur. Et quia in fidei hujus confessione credentium vita esset non enim alia aeternitatis vita est, nisiiteratae hujus significationis auditur; ut id firmius crederetur ad vitam, quod non credidisse mors esset. Namque cum Dominus in monte majestatis suae habitu constitisset, Moyse atque Elia assistentibus, et ad visionis ac vocis fidem tribus columnis ecclesiarum testibus assumptis, haec vox paterna
Abbreviated transcription (Latin):
minum fides. Tognomina enim nomi¬
nib addunt᷑. ꝓnomina uͦ optinent in se
nominum uirtutem: ꝓprietatis aut̃ signi¬
ficatio est. ubi & hic est. Dictum ẽẽ au¬
ditur: & meus est: & intellige quȩ sit
ueritas & ratio dictoꝵ. Legeras. filios
genui. & exaltaui. s non legeras filios
meos. Genuerat enim eossibi ꝑ diuisionẽ
gentium & plebem hereditatis in filioᷤ.
Ne igitur ꝑ cõmunionem ad optiuȩ
hereditatiscognomentum filii uinge¬
nito dõ adderetur: naturȩ ueritas per
significationem ꝓpͥetatis ostensa est.
Assignetur sane hoc cõmunioĩs in
xp̃o nomen ut filiussit: si de quoquã
dictum reꝑiretur: hic est filius m̃s.
Sin uͦ ꝓprium ac singulare ei est. hic ẽ
filius meus: quid calumpniam do pa¬
tri ꝓfessȩ de filio ꝓprietatis afferimꝰ:
anne tibi in eo quod dicitur. bic est.
non hoc significari uidetur. Alios
quidem cognominatos habeo infilios: s
hic filius meus est. Donaui adoptionis plu¬

Expanded text:
minum fides? Cognomina nomiminum fides? Cognomina nominibus adduntur; pronomina vero obtinent in se nominum virtutem. Proprietatis autem significatio est, ubi et hic est dictum esse auditur, et meus est. Et intellige quae sit veritas et ratio dictorum. Legeras: Filios genui et exaltavi . Sed non legeras, filios meos; genuerat enim eos sibi per divisionem gentium et plebem haereditatis in filios. Ne igitur per communionem adoptivae haereditatis cognomentum Filii unigenito Deo adderetur, naturae veritas per significationem proprietatis ostensa est. AsChristo nomen, ut Filius sit, si de quoquam dictum reperiatur: Hic est Filius meus . Sin vero proprium ac singulare ei est: Hic est Filius meus, quid calumniam Deo Patri proferre de Filio proprietatis asserimus? Anne tibi in eo quod dicitur, hic est, non hoc significari videtur? Alios quidem cognominatos ab eo in filios, sed hic Filius meus est: donavi adoptionis plu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprietatis fide dicit᷑. Et cum omnia gͤ
xp̃c & dominus aut egit aut docuit ul¬
tra omnia eoꝵ sint qui filui nuncupant᷑.
& in his omnib quȩ p̃cipua sint xp̃i.
hoc uł potissimum doceatur eẽ qd̾ dei
filius est: non est in eo filii exgenerali
familiaritate cognomen. Non contami¬
noueritatis fidem ut hoc uerbis meis a¬
struam. Loquatur ut sepe solitus ẽ pat.
de unigenito suo pater. ne consubcon¬
summandi baptismi sacramento iħc xp̃c
ignorabilis possit c̃ẽ ꝑ corpus. Hic est filius
meus dilectus. in quo complacui. Nogo in
quoueritas deꝑit. & inquo insirma fides
ꝓfessionis est: Non annuntiatus ꝑ ange¬
lum de sco spiritu partus ex uirgine. nec
index magisstella. nec adorati in cunis-
honor. nec baptirandi sub baptistȩ ꝓfes¬
sione uirtus. satis eẽ ad demonstrationẽ
maiestatis existimat᷑. Pater de cȩlo loqͥ¬
tur. & ita loquitur. hic est filius meus
Quid sibiuult non cognominum. s ꝓno¬

Expanded text:
proprietatis fide dicitur: et cum omnia quae proprietatis fide dicitur: et cum omnia quae Christus Dominus aut egit aut docuit, ultra omnia eorum sint qui Filii nuncupantur, et in his omnibus quae praecipua sint Christi, hoc vel potissimum doceatur esse, quod Dei Filius est; non est in eo filii ex generali familiaritate cognomen. Non contamino veritatis fidem, ut hoc verbis meis astruam. Loquatur, ut saepe solitus est, de unigenito suo Pater, ne sub consummandi baptismi sacramento Jesus Christus ignorabilis esse possit per corpus. Hic est Filius meus dilectus, in quo bene complacui . Rogo, in quo veritas deperit, et in quo infirma fides professionis est? Non annuntiatus per angelum de sancto Spiritu partus ex virgine; non index Magis stella; sed nec adorati in cunis honor; nec baptizandi sub Baptistae professione virtus satis esse ad demonstrationem majestatis existimantur. Pater de coelo loquitur, et ita loquitur: Hic est Filius meus. Quid sibi vult non cognominum, sed prono
Abbreviated transcription (Latin):
mundi creatio ꝓdidit. sapientiam te
tuam non dissimilem ex tegenuisse
michi conscuissum. Uerus & unus mi¬
chi ds es: s non aliud in eo qui ex te
ds est credam in ẽẽ qua tuũ est. &
in eo me uidica si michi crimen est. ni¬
mium me ꝑfilium tuum & legi & ꝓphetis
& apostolis credidisse. S cesset sermo teme
rarius. & ex hisinquȩ demonstranda est
stulticie hereticȩ necessitate ꝓruꝑat. in
reddende potius rationis ministeruim de¬
one. s ex natura intelligant. Hunc enĩ re¬
sponsionis nr̃ȩ ordinem eẽ conuenit. ut pͥ¬
mum dei filium eẽ doceamꝰ. ut natura in
eo diuinitatis ꝑ quod filius est ab soluta
sit. Id enim maxime heresis de qua nunc
esse ac doceri multis modis cognitum est.
dum de eo testatur pater. dum de se
ipse ꝓfitetur. dum apostoli p̃dicant.
dum religiosi credunt. dum demones
confitentur. dum udei negant. dũ gen-¬
tesinpassione cognoscunt. Neq enĩ ex
communione nuncupationis quod de

Expanded text:
mundi creatio prodidit: Sapientiam te mundi creatio prodidit: Sapientiam te tuam, non dissimilem, ex te genuisse mihi conscius sum. Vere et unus mihi Deus es: sed non aliud in eo, qui ex te Deo est, credam inesse, quam tuum est. Et in eo me judica, si mihi crimen est, nimium me per Filium tuum et legi, et prophetis, et apostolis credidisse. rarius, et ex his, in quae demonstrandae stultitiae haereticae necessitate proruperat, in reddendae potius rationis ministerium deex adoptione, sed ex natura intelligant. Hunc enim responsionis nostrae esse ordinem convenit: ut primum Dei filium esse doceamus: ut natura in eo divinitatis, per quod filius est, absoluta sit. Id enim maxime haeresis, de qua nunc esse ac doceri multis modis cognitum est; dum de eo testatur Pater, dum de se ipse profitetur, dum apostoli praedicant, dum religiosi credunt, dum daemones confitentur, dum Judaei negant, dum gentes in passione cognoscunt. Neque enim ex communione nuncupationis est, quod de
Abbreviated transcription (Latin):
scõ spiritu p̃dicantes. & exꝑsecutore a¬
postolus uaselectionis tuȩ paulus. in ꝑ¬
fundo marisunens. in cȩlo tercio homo.
inparadyso ante martyrium. in marty¬
rio ꝑfectȩ fidei consummata libatio.
medicabilit imbutus sum. & ignosce
omp̃s ds̃. quia in his nec emendari pos¬
sum. & cõmoripossum. Tarde michi
hosimpiissimos quantum ego arbitror
doctores ȩtas huiꝰ nunc sȩculi ꝓtulit.
sero hos habuit fidesmea quam tu eru¬
disti magistros. nauditis gͦhis. omnn¬
b inte ita credidi. ꝑ ce ita renatus
sum: & exinde tuus ita sum. Omni¬
potentem te scio. nec consciȩ tibi
tantum atq ipsi unigenito tuo nati¬
uitatis menarrande expecto rationẽ
Impossibile enim tibi nichil est. & gentũ
a te filium omnipotentiȩ tuȩ uirtute
non ambigo. ambigens enim iam omi¬
potentem te negabo. S onum te etiam
ex natiuitate mea didici. atq ob id nor
inuidum te bonoꝵ tuoꝵ in unigenititus
natiuitate eẽ confido. Credo enim
sint. Sapientem te michi etiam ips a

Expanded text:
dicantes, et ex persecutore apostolus vas electionis tuae Paulus , in profundo maris vivens , in coelo tertio homo , in paradiso ante martyrium, in martyrio perfectae fidei consummata libatio .medicabiliter imbutus sum. Et ignosce, omnipotens Deus, quia in his nec emendari possum, et commori possum. Tarde mihi hos impiissimos, quantum ego arbitror, doctores aetas hujus nunc saeculi protulit. Sero hos habuit fides mea, quam tu erudisti, magistros. Inauditis ego his nominibus in te ita credidi, per te ita renatus sum; et exinde tuus ita sum. Omnipotentem te scio, nec consciae tibi tantum atque ipsi Unigenito tuo nativitatis inenarrandae exspecto rationem. Impossibile enim tibi nihil est, et genitum a te filium omnipotentiae tuae virtute non ambigo. Ambigens enim, jam omnipotentem te negabo. Bonum te etiam ex nativitate mea didici: atque ob id non invidum te bonorum tuorum in Unigeniti tui nativitate esse confido. Credo enim,sint. Sapientem te mihi etiam ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
est. cum natiuitas natura nascendi sit.
S subdole ad denegandam ex dõ patͤ
unigeniti di natiuitatem contendens.
ꝑ id quod ñ fuit ante quã nasceretur.
euadere uoluisti. quod d̾s ex quo dei
filius natus ẽ erat. maneret q di na¬
tura. ex qua filius deus natiuitate
subsistit. Si igitur ex deo natus ẽ. ma¬
nentis naturȩ confitenda natiuitas
est. non ut ds̃ qui erat nasceretur: s
ut ex deo qui erat. dĩ natiuitas intelli¬
hereticus non continet: & ꝑ id quod
dit. non erat ante quã nasceretur.
id laborans. ut de non extantib nascere¬
tur. id est ñ adeo patre indm̃ filium
uera & ꝑfecta natiuitate natus eẽt. &¬
in ipsa totius expositionis conelusione
ad ultimum & ꝓfanissimum irreligio¬
si furoris sui ꝑrupit ardorem. dicens.
Sienim quod ex ipso .&. quod ex utero.
& quod expatre exiui & ueni. uelut
partem eiꝰ unius substantiȩ. & quasi ꝓ

Expanded text:
est, cum nativitas natura nascendi sit? est, cum nativitas natura nascendi sit? Sed subdole ad negandam ex Deo patre unigeniti Dei nativitatem contendens, per id quod non fuit ante quam nasceretur evadere voluisti; quod Deus, ex quo Dei filius natus est, erat; maneretque Dei natura, ex qua filius Deus nativitate subsistit. Si igitur ex Deo natus est, manentis naturae confitenda nativitas est; non ut Deus qui erat nasceretur, sed ut ex Deo qui erat Dei nativitas intellihaereticus non continet; et per id quod ait, non erat antequam nasceretur, id laborans, ut 143 de non exstantibus nasceretur, id est, non a Deo patre in Deum filium vera et perfecta nativitate natus esset, in ipsa totius expositionis conclusione ad ultimum et profanissimum irreligiosi furoris sui prorupit ardorem, dicens: « Si enim quod ex ipso, et quod ex utero, et quod ex Patre exivi et veni, velut partem ejus unius substantiae, et q
Abbreviated transcription (Latin):
tem eius ad creationis referens de ñ
ta ad id tamquam preparato sibi
aditu ꝓrupit dicens. F ilius autem
sine tempore editus & ante secula
creatus. & fundatus non fuit antequam
nasceretur: Temperauit se quantũ pu¬
tat hereticus sermo. & ad impietatis con¬
firmationem. & ad calumniȩ. si questio
intenderetur excusationem. dicens. non
erat ante quã nasceretur. ut in eo quod
ñ fuit ante quam nasceretur: naturam
ei subsistentis originis denegaret: & cȩ¬
pisset eẽ de nichilo. cui ante natiuita¬
tem suam existens ñ daretur auctoritaᷤ.
Tum porro si irreligiose hoc dictum e¬
xistimaret᷑. ad eẽt ei ꝓmpta defensio.
qr nasci qui erat ante ñ potuit. neq qͥ
antea eẽt. nascendi causam ꝑ quã eẽt
habuisset: cum natiuitas ad id ꝓficiat
ut subsistat ẽẽ qui nascitur. Ostulte
atq impie. quis natiuitatẽ expectãt
in eo qui sine natiuitate subsistat: Aut
quomodo quis est. nasci existimandus

Expanded text:
tem ejus ad creationis referens de nontem ejus ad creationis referens de nonta ad id tamquam ex praeparato sibi aditu prorupit dicens: Filius autem sine tempore editus et ante saecula creatus et fundatus, non fuit antequam nasceretur. Temperavit se, quantum putat, haereticus sermo et ad impietatis confirmationem, et ad calumniae, si quaestio intenderetur, excusationem, dicens: non erat antequam nasceretur: ut in eo quod non fuit antequam nascitur, naturam ei subsistentis originis denegaret, et coepisset esse de nihilo, cui ante nativitatem suam existens non daretur auctoritas: tum porro si irreligiose hoc dictum existimaretur, adesset ei prompta defensio, quia nasci qui erat non potuit; neque qui antea esset, nascendi causam per quam esset habuisset; cum nativitas ad id proficiat, ut subsistat esse qui nascitur. O stulte atque impie, quis nativitatem exspectet in eo, qui sine nativitate subsistat? Aut quomodo qui est nasci existimandus
Abbreviated transcription (Latin):
tis inenarrabile sacramentum exdudere
hereticus furor temptans ait. Non eum qͥ
fuit ante postmodum natum nec suꝑcre¬
atum in filio. Quis enim tam uesanus erit.
ut defecisse a se patrem putet. ut idem qͥ
fuerat. postea nasceretur. uł suꝑ crearet᷑
infilium: & eẽt abolitio dei. ut succede¬
ret de abolitione natiuitas: cum nati-¬
uitas manentẽ testetur auctorem: Uel
quis tam demens. ut substitisse filium. ni¬
si ex natiuitate fateatur. Quisporro tã
uecors qui non extitisse dm̃ ex eo quod
ds nascitur audeat predicare: Hon enĩ
qui manebat ds. s exmanente dđo đs
natus est. tenens in se naturam gignen¬
tis in natiuitatiꝰ natura. Hatiuitas
aut dei quȩ ex dõ indm̃ extitit. ñ quȩ
ñ erant tenet. s quȩ dĩ manebant &
lentiȩ sermo hanc uiam impiissimȩ
doctrinȩ suȩ p̃parauit: ut unigenitũ
dm̃ negatura. tamquam ratione ueri¬
tatis ante p̃missa. ex nichilo potius ꝗͣ
ex deo natum predicaret: natiuita¬

Expanded text:
tis inenarrabile sacramentum excludere tis inenarrabile sacramentum excludere haereticus furor tentans ait, « Non eum, qui fuit ante, postmodum natum vel supercreatum in filium. » Quis enim tam vesanus erit, ut defecisse a se Patrem putet; ut idem, qui fuerat, postea nasceretur vel supercrearetur in filium; et esset abolitio Dei, ut succederet de abolitione nativitas, cum nativitas manentem testetur auctorem? Vel quis tam demens est, ut substitisse filium nisi ex nativitate fateatur? Quis porro tam vecors, qui non exstitisse Deum ex eo quod Deus nascitur audeat praedicare? Non enim qui manebat Deus, sed ex manente Deo Deus natus est, tenens in se naturam gignentis in nativitate naturae. Nativitas autem Dei, quae ex Deo in Deum exstitit, non quae non 142 erant tenet, sed quae Dei manebant et malentiae sermo hanc viam impiissimae doctrinae suae praeparavit: ut Unigenitum Deum negatura, tamquam ratione veritatis ante praemissa, ex nihilo potiusquam ex Deo natum praedicaret, nativita
Abbreviated transcription (Latin):
neq ex diuersisconstat ut maneat: ds
ut est d̃s quod est ꝑmanet: & ꝑma¬
nens deus dm̃ genuit: ñ continet᷑ ut
lampas & lampas. ut lichnus. i lichnus
exteriore natura: unigeniti ex dõ dĩ na¬
tiuitas. non series est & ꝓgenies ñ tra¬
ctus est. & ex lumine luminis nature
unitas est. ñ est ex conexione porrectio.
callida ꝓfessio fuit: nec qui fuit ante pꝰ-¬
modum natum ił suꝑ creatũ infilio
ds̃ qui ex deo natus est. non utiq nat᷑
ex nichilo est. neq de ñ extantib nat᷑ ẽ.
s natiuitatis suȩ uiuentẽ habuit natu¬
ram. Riec idem deus qui erat. s deus
ex deo qui erat. natus est: & naturitas
habuit originis suȩ in ipsa sua natiui¬
tate naturam. Si enim ex nr̃o loqͥm᷑.
in solentes sumus.Sin uͦ adloquendum
edoctos nos ꝑ dm̃ docebimus: natiuitaᷤᷤ
dei secundum doctrinam dei est con-¬
fitenda. Hanc igitur in pat̾ e filio
naturȩ unitatem. & hoc uiuentis natiuita¬

Expanded text:
neque ex diversis constat ut maneat: Deus, neque ex diversis constat ut maneat: Deus, ut est Deus, quod est permanet: et permanens Deus Deum genuit. Non continentur, ut lampas et lampas, aut lychnus et lychnus, exteriore natura. Unigeniti ex Deo Dei nativitas non series est, sed progenies, non tractus est, sed ex lumine lumen. Luminis naturae unitas est, non ex connexione porrectio. callida professio fuit: « Nec qui fuit ante, postmodum natum vel supercreatum in filium. » Deus, qui ex Deo natus est, non utique natus ex nihilo est, neque de non exstantibus natus est; sed nativitatis suae viventem habuit naturam. Nec idem Deus, qui erat; sed Deus ex Deo, qui erat, natus est: et nativitas habuit originis suae in ipsa sua nativitate naturam. Si ex nostro loquimur, insolentes sumus: sin vero ad loquendum edoctos nos per Deum docebimus, nativitas Dei secundum doctrinam Dei est confitenda. Hanc igitur in Patre et Filio naturae unitatem, et hoc viventis nativita
Abbreviated transcription (Latin):
inuexit. dum quod sapunt. ex se potiꝰ
quam ex dõ sapiunt. S qr uerȩ fidei
ꝓfessio est. ita dm̃ ex dõ natum. ut lu¬
men ex lumine. quod sine detrimento
sui naturam suã prestat ex se se ut de
quod habet. & quod dederit habeat.
nascaturq quod sit. cum non aliud ꝗͣ
quod est natum sit. & natiuitas acceꝑit
quod erat. nec ademerit quod accepit.
sit q utrumq unum. dum exeo quod
est nascitur. & quod nascit᷑ neq aliun¬
de neq aluid est. E st enim lumen ex
lumine. Ut gͦ fidei huiꝰ intelligentia
aduerteretur. ierachȩ lampas uł lucer¬
na ad crimen confitendi ex lumine lumi-¬
nis obiecta est. ne dici religiose existimẽt᷑.
quod impie dictum. & nunc. & antea dãna¬
tum est. absiste. absiste. inanissime timor
hereticoꝵ: ne ᷤ patrocinium eccłasticȩ fi-¬
dei falsa sollicitȩ assertionis opinione
uita. nisi lux. nisi beatitudo. nisi sp̃c ẽ:
materies hebetes. natura illa ñ recipit.

Expanded text:
invexit, dum quod sapiunt, ex se potius invexit, dum quod sapiunt, ex se potius quam ex Deo sapiunt. Sed quia verae fidei professio est, ita Deum ex Deo natum ut lumen ex lumine, quod sine detrimento suo naturam suam praestat ex sese, ut det quod habet, et quod dederit habeat, nascaturque quod sit; cum non aliud, quam quod est, natum sit; nativitas acceperit quod erat; nec ademerit quod accepit; sitque utrumque unum, dum ox eo quod est nascitur, et quod nascitur, neque aliunde, neque aliud est; est enim lumen ex lumine: ut ergo fidei hujus intelligentia averteretur, Hieracae lampas vel lucerna ad crimen confitendi ex lumine luminis objecta est; ne dici religiose existimetur, quod impie dictum et nunc et ante damnatum est. Absiste, absiste inanissime timor haereticorum, nec patrocinium ecclesiasticae fidei falsa sollicitae assertionis opinione vita, nisi lux, nisi beatitudo, nisi spiritus est. Materies hebetes natura illa non recipit,
Abbreviated transcription (Latin):
auferatur. Psequar deinde & cętera
heretici ingenii artificia. ne forte suspi¬
ciosis magis quam ueris sollicitu dinib
maliuolus interpres alienȩ simplicita¬
tis existimer: ostensurus totiꝰ ꝓfessionis
conclusione. inquem se exitum ꝓmissio
tam subdoli sermonis instruxerit. Id e
cernam dicit de lucerna. uł lampadem
induas partes. nec qui fuit ante post¬
modum natum. ut suꝑ creatum infi¬
lio. Ierachas nesciens unigeniti natiui¬
tatem. nec euangelicoꝵ sacramentoꝵ
uirtutem a deptus. unius lucerne duo
lumina p̃dicauit. ut lichnoꝵ biꝑtita
diuisio substantiam patris & filii emu¬
laretur. quȩ ex unius uasculi unguine
accenderetur inlumen. tamquam eẽt
substantia exterior. ut olei in lucerna.
continens luminis utriusq naturam.
uel certe ut lampas papyro eodem in¬
texta utroq capite luceret. eẽt q
media materies lumen ex se utrũq
ꝓtendens. H ȩc stulticiȩ humanȩ error

Expanded text:
140 auferatur. Persequar deinde et caetera 140 auferatur. Persequar deinde et caetera haeretici ingenii artificia, ne forte suspiciosis magis quam veris sollicitudinibus, malevolus interpres alienae simplicitatis existimer: ostensurus totius professionis conclusione, in quem se exitum praemissio tam subdoli sermonis instruxerit. 12.  lampadem in duas partes. Nec qui fuit ante, postmodum natum vel supercreatum in filium. » Hieracas nesciens Unigeniti nativitatem, nec evangelicorum sacramentorum virtutem adeptus, unius lucernae duo lumina praedicavit, ut lychnorum bipertita divisio substantiam Patris et Filii aemularetur, quae ex unius vasculi unguine accenderetur in lumen: tamquam esset substantia exterior, ut olei in lucerna, continens luminis utriusque naturam; vel certe ut lampas papyro eodem intexta, utroque capite luceret, essetque media materies lumen ex se utrumque protendens. Haec stultitiae humanae error
Abbreviated transcription (Latin):
Hamq io sequit᷑. N ec sicut sabellius qͥ
umionem diuidit. ipsum dixit filium qͣm
& patrem. Ignorat euangelica atq apo-¬
stolica sacramenta. sic credens sabellius.
S: hoc non simpliciter abhereticis in he¬
retico dampnat᷑. uolentes enim nichil in¬
ter patrem & filium eẽ: unum diuise
a sabellio unionis crimen exꝓbrant: cuiꝰ
unionis diuisio non natiuitatem intulit.
s eundem diuisit in uirginẽ. Nobis aut̃
in confessione natiuitas est. & unionẽ de¬
testantes. unitatem diuinitatis tenemꝰ.
scilicet ut ds̃ ex deo unum fint ingenere
naturȩ. dum quod inatiuitatis ueritatẽ
ex deo indm̃ extitit. ñ aluinde quã ex
deo eẽ substiterit. Quod aut̃ non aliun¬
de quam ex dõ manet: maneat necẽẽ ẽ
in ea ueritate qua ds̃ est ac ꝑ hoc unũ
sunt. cum qui ex dd̃ deus ẽ. neq aluid
ipse est. neq aliunde quod ds est. Icciro
autẽ unionis in sabellio impietas p̃ten¬
dit᷑ ut ecclesiasticȩfidei unitatis religio

Expanded text:
amque id sequitur: « Nec sicut Sabellius, qui unionem dividit, ipsum dixit Filium quem et Patrem. » Ignorat evangelica atque apostolica sacramenta sic credens Sabellius. Sed hoc non simpliciter ab haereticis in haeretico damnatur. Volentes enim nihil inter Patrem et Filium esse unum, divisae a Sabellio unionis crimen exprobrant: cujus unionis divisio non nativitatem intulit, sed eumdem divisit in Virgine. Nobis autem in confessione nativitas est: et unionem detestantes, unitatem divinitatis tenemus; scilicet ut Deus ex Deo unum sint in genere naturae, dum quod per nativitatis veritatem ex Deo in Deum exstitit, non aliunde quam ex Deo esse substiterit. Quod autem non aliunde quam ex Deo manet, maneat necesse est in ea veritate qua Deus est: ac per hoc unum sunt, cum qui ex Deo Deus est, neque aliud ipse est, neque aliunde quod Deus est. Idcirco autem unionis in Sabellio impietas praetenditur, ut Ecclesiae fidei unitatis religio
Abbreviated transcription (Latin):
tantũmͦ. s odisse. Cũenĩ paterde filio
suo dicat hic est. & filius de se dicat. qͥ
tecum loquit᷑. ipse est. & petrus confi¬
teatur. tues. & iohannes testet᷑. hic
uerus est. & paulus ñ desistat p̃dicare
de ꝓprio: ñ intelligo aliud quam ne¬
negandi eẽ odium: ubi imꝑitiȩ error
ñ excusat᷑ incrimine. Loquit᷑ hȩc inte¬
rim. loquit᷑ plane ꝑ aduentus siui pro¬
pħas ac p̃uios ipseille qui postea erit in
anty xp̃o locuturus. salutarem ficdi con¬
fessionẽ his cemptamentis nouis inquie¬
tans: ut pͥmũ conscientiȩ nĩȩ quaita
credimus intelligentiã filii naturalĩ a¬
uellat: deinde ipsũ illud quod adopti¬
uumerit reliquũ nomen excludat. Nã

Expanded text:
tantummodo, sed odisse. Cum enim pater de filio tantummodo, sed odisse. Cum enim pater de filio suo dicat, Hic est ; et Filius de se dicat, Qui tecum loquitur, ipse est ; et Petrus confiteatur, Tu es ; et Joannes testetur, Hic verus est ; et Paulus non desistat praedicare de proprio: non intelligo aliud quam negandi esse odium, ubi imperitiae error non excusatur in crimine. Loquitur haec interim, loquitur plane per adventus sui prophetas ac praevios ipse ille, qui postea erit in antichristo locuturus: salutarem fidei confessionem his tentamentis novis inquietans, ut primum conscientiae nostrae, quia ita eredimus, intelligentiam filii naturalis avellat; deinde ipsum illud, quod adoptivum erit, reliquum nomen excludat. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Quere uirtutẽ dicti: ut magnitudinẽ
caritatis intelligas. Quid sit ꝓprium
expende. ne ignores ueritatem. Nunc
enĩ apłs ꝓpͥum ait filiũ: cum in mul¬
tis uł suum uł eiꝰ sepe dixiss. & qũauis
lingua apłs est locutus. ꝓpriũ nunc
magis quã suu nuncupat. Et licet
communis intelligentiȩ sensu ñsatis
int̾ ꝓpͥum & suũ differat uerũ apls
cum incȩteris aliis dictis suũ filium cõ-¬
memorasset. quod ẽ grece. Tone ayto
nature ueritatẽ significant̃ expressit.
ut qui suꝑiꝰ filios plures ꝑ sp̃m adopti¬
onis demonstrasset: nunc unigenitũ
dm̃ filium ꝓpͥetatis ostenderit. N est
humanus hic error. neq in negando
dĩ filio uiciũ ignor antie ẽ. ubi igno¬
rari ñ licet quod negat᷑ C reatura
ex nichilo suqͣstens dei filius dicitur:
hoc si nec pater locutus est. nec filius
testatus est. nec apł̃s predicauit. tam̃
audere eloqui. hoc est. xp̃m ñ ignorare

Expanded text:
Quaere virtutem dicti; ut magnitudinem Quaere virtutem dicti; ut magnitudinem charitatis intelligas. Quid sit proprium expende; ne ignores veritatem. Nunc enim Apostolus proprium ait filium, cum in multis vel suum, vel ejus saepe dixisset. Et quamvis lingua Apostolus est locutus, proprium nunc magis quam suum nuncupat. Et licet communis intelligentiae sensu non satis inter proprium et suum differat; verum Apostolus, cum in caeteris aliis dictis suum filium commemorasset, quod est graece, τὸν ἑαυτοῦ naturae viritatem significanter expressit: ut qui superius filios plures per spiritum adoptionis demonstrasset, nunc unigenitum Deum filium proprietatis ostenderet. humanus hic error, neque in negando Dei filio vitium ignorantiae est, ubi ignorari non licet quod negatur. Creatura ex nihilo subsistens Dei filius dicitur. Hoc si nec Pater locutus est, nec Filius testatus 168 est, nec Apostolus praedicavit, tamen audere eloqui, hoc est Christum non ignorare
Abbreviated transcription (Latin):
tũ regenerationis hoc nomen est. & ꝓ¬
fessio nr̃a nobisp̃stat adoptionẽ. filios
cupant. & elamatur a nobis potiꝰ abba
pat̃. quã ex naturȩ manet ꝓpͥetate
qr ex tra nature ꝓprietatẽ ẽ uocis officiũ¬
filio dĩ aplĩ fides sit: intelligamꝰ. Nam
cũ om̃i quł̃ habuit ad eccl̃ȩ doctrinã
sermone numꝗͣ patrẽ sine filii confessio¬
ne loqueret᷑: tam̃ ꝙͣ ueritatẽ nominĩ
huiꝰ quanta posset humani sermonis
significatione monstraret: ait. Quid
ad hec: Si dr̃ ꝓ nobis. quis contra nos. Qͥ
filio ꝓpͥo ñ pepercit. s tradidit eum
ꝓ nobis. Nunquid nã etiã nẽ adoptio¬
nisin eo erit nuncupatio. in quo ꝓprieta¬
tis est nomen: Apl̃s enim uolens carita¬
tem erga nos dĩ ostendere. ut magnifi¬
centia dĩ dilectionis excõꝑationis genere¬
nere nosceretur: ñ pepercisse dm̃ ꝓprio
filio suo docuit. ñ utiq ꝓ adoptandiᷤ
adoptato. neq ꝓ cieatis creaturȩ. s ꝓ
alienis suo. ꝓ connuncupandis ꝓprio.

Expanded text:
tum regenerationis hoc nomen est: et professio nostra nobis praestat adoptionem. Filios cupant: et clamatur a nobis potius Abba pater, quam ex naturae manet proprietate; quia extra naturae prfilio Dei Apostoli fides sit, intelligamus. Nam cum omni, quem habuit ad Ecclesiae doctrinam, sermone numquam Patrem sine Filii confessione loqueretur; tamen ut veritatem nominis hujus quanta posset humani sermonis significatione monstraret: ait, Quid ad haec? Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui filio proprio non pepercit, sed tradidit eum pro nobis . Num quidnam etiam nunc adoptionis in eo erit nuncupatio, in quo proprietatis est nomen? Apostolus enim volens charitatem erga nos Dei ostendere, ut magnificentia Dei dilectionis ex comparationis genere nosceretur, non pepercisse Deum proprio filio suo docuit: non utique pro adoptandis adoptato, neque pro creatis creaturae, sed pro alienis suo, pro connuncupandis proprio.
Abbreviated transcription (Latin):
patentia. & mortui resurgentes testan
t᷑. & homo gentilis ꝑfidie confitetur.
uirtutis naturã agnoscit ingestis: na¬
turȩ ueritatẽ ꝓfitet᷑ in nomine: tan¬
ta ratioueritatis & tanta uis fidĩ est.
ut iuncat uoluntatẽ ueri necessitas.¬

Expanded text:
patentia, et mortui resurgentes testantur, patentia, et mortui resurgentes testantur, et homo gentilis perfidiae confitetur; virtutis naturam agnoscit in gestis, naturae veritatem profitetur in nomine. Tanta ratio veritatis, et tanta vis fidei est, ut vincat voluntatem veri necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
lam ñ potes. Honenĩ ignoras eẽ filõ
dei usq adeo. ut adoptionis nom̃ ĩ¬
dulgeas: ut creaturã connuncupatã
filium mentiaris. Naturam autem
quantũ in te est auferens: auferres qͦ
si tibi liceret & nomen.S qr id non
licet: naturam nomini ñ relinquis.
uiente uento & turbato mari inuer¬
bi iussu erat restituta eratͣnquulitas.
ut & tuuerum di filium confiterenꝰ.
& eoꝵ uoce utereris. uere filius dĩ est: s
te sȩuiens sp̃c in naufragiũ uitȩ rapit.
& mentis tuȩ motib tamqm̃ fluctuo¬
so mari incumbens ꝓcella dominatur:
plus tam̃ affert auctoritatis. uerun¬
tam̃ etiã gentiũ in eo fidem sume.
audi enĩ inter seuas crucis custodias
romanȩ choortis edomitũ ad fidẽ mi¬
litem. Loquat᷑ namq conspectis tan¬
tȩ uirtutis oꝑationib centurio.
Uere filius dĩ erat iste. Hoc post e¬
missum sp̃m. discissum templi uelũ.
& mota terra. & scissa saxa. & sepulc̃

Expanded text:
jam non potes. Non enim ignoras esse filium jam non potes. Non enim ignoras esse filium Dei; usque adeo ut adoptionis nomen indulgeas, ut creaturam connuncupatam filium mentiaris. Naturam autem quantum in te est auferens, auferres quoque si tibi liceret et nomen. Sed quia id non licet, naturam nomini non relinquis: viente vento et turbato mari, in verbi jussu erat restituta tranquillitas, ut et tu verum Dei filium confitereris, et eorum voce utereris: Vere filius Dei est . Sed te saeviens spiritus in naufragium vitae rapit, et mentis tuae motibus tamquam fluctuoso mari incumbens procella dominatur. plus tamen affert auctoritatis. Verumtamen etiam gentium in eo fidem sume; audi enim inter saevas crucis custodias 172 Romanae cohortis edomitum ad fidem militem. Loquitur namque conspectis tantae virtutis operationibus centurio: Vere Dei filius erat iste . Hoc, post emissum spiritum, discissum templi velum, et mota terra, et scissa saxa, et sepulcra
Abbreviated transcription (Latin):
filium eẽ ñ nescuint. Et uide in quo
te negando filium dĩ. uidaicȩ impie¬
tatis consortio misciusti. Quam enim
uli dampnationis in eũ causã ait ude¬
testant᷑ dicentes & scđm legem de¬
bet mori. qm̃ filium dĩ se fecit. Anne
ñ hoc etiam impiȩ tuȩ uocis obꝓbriũ
ẽ. cur se filiũ dei dicat. quem tu esse
asseras creaturã: Ille dĩ confitendo se
filium. reusmortis ab his iudicatur:
tu eumdĩ filium negando quero quid
iudices: ꝓfessio enĩ esꝰ ita nideis ut tibi
displicet: interrogo an diuersȩ ab eis
sententiȩ maneas: aquib ñ diuersꝰ
sis uoluntate. E adẽ enim filiũ dei
eum eẽ impietate tu negas: illi tamen
eo crimine minore quo nesciunt. Ne¬
sciunt enim de maria xp̃m. s xp̃m
ñ potes nescire de maria: xp̃m tam̃
dei filium eẽ ñ predicas. Illis in eo q̃d
nesciunt. potest ad huc in tuto salus
eẽ. si credant: tibi iam om̃ia clausa s̃
ad salutem. qͥ negas quod ignorare

Expanded text:
filium esse non nesciunt. Et vide in quod filium esse non nesciunt. Et vide in quod te, negando filium Dei, Judaicae impietatis consortium miscuisti. Quam enim illi damnationis in eum causam attuletestantur, dicentes: Et secundum legem debet mori, quoniam filium Dei se fecit . Anne non hoc etiam impiae tuae vocis opprobrium est, cur se filium dicat, quem tu esse asseras creaturam? Ille, Dei confitendo se filium, reus mortis ab his judicatur: tu, eum Dei filium negando, quaero quid judices? Professio enim ejus ita Judaeis, ut tibi displicet. Interrogo an diversae ab eis sententiae maneas, a quibus non diversus sis voluntate? Eadem enim filium Dei eum esse impietate tu denegas. Illi tamen eo crimine minore, quod nesciunt. Nesciunt enim de Maria Christum, sed ristum non potes nescire de Maria, Christum tamen Dei filium esse non praedicas. Illis, in eo quod nesciunt, potest adhuc in tuto salus esse si credant: tibi jam omnia clausa sunt ad salutem, qui negas quod ignorare
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ potestatem testat᷑ dolor obedien-¬
di: uirtute uincunt᷑. cũ possessa diu
corpora deserunt. honorem reddunt:
Unde tibi inter istas confitentiũ demo-¬
nũ uoces o heretice nomen creature.
& indulgentia adoptionis: Quid¬
sit xp̃c. abhis saltẽ qui nesciunt disce.
ut impietatem tuã ipsa illa ignoranti¬
um necessaria ꝓfessio arguat. Liamq
cum iudei xp̃m corporeum nescirent.
scirent tam̃ eum qui xp̃c eẽt ẽẽ fili¬
um dĩ. cum falsis aduersus eũ testibꝰ
sine ulla ueritatis assertione uterent᷑
sacerdos ita esi interrogat. Tues xp̃c
filius dĩ benedicti : Sacramentũ ne-¬
scientes. naturã tamen ñignorant.
inhomine est.ñ in dei filio: nam ñ
tandem tu istud fide denegas quod
ne ipsi quid̾e negant qui nesciunt :
Cum enĩ ꝑfecta scientia sit xp̃m dĩ
filium ante scła manentem. etiã ex
uirgine nosse natum: ipsi quoq qͥ
de maria natum nesciunt. dĩ tamen

Expanded text:
turae potestatem testatur dolor obedienturae potestatem testatur dolor obediendi. Virtute vincuntur, cum possessa diu corpora deserunt: honorem reddunt, Unde tibi inter istas confitentium daemonum voces, o haeretice, nomen creaturae et indulgentia adoptionis? stus, ab his saltem qui 170 nesciunt disce; ut impietatem tuam ipsa illa ignorantium necessaria professio arguat. Namque cum Judaei Christum corporeum nescirent, scirent tamen eum qui Christus esset esse filium Dei; cum falsis adversus eum testibus sine ulla veritatis assertione uterentur, sacerdos eum ita interrogat: Tu es Christus filius Benedicti ? Sacramentum nescientes, naturam tamen non ignorant. in homine est, non in Dei filio. Nam nontandem, rogo, tu istud fide denegas, quod ne ipsi quidem negant qui nesciunt? Cum enim perfecta scientia sit, Christum Dei filium ante saecula manentem, etiam ex virgine nosse natum; ipsi quoque, qui de Maria natum nesciunt, Dei tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tates. confessionẽ fidei ad salutem meren¬
dã poposcit.: Nonutiq Nam hȩc iã
ad cȩcum uidentem locutus est. s: obid
tantũ ut responderet ille. credo domine.
qr responsionis fides ñ cęcitatis sanitatẽ
eẽt allatura . s uirȩ. & uircutem dicti
huiꝰ diligent̃ retractemus interrogat
dñs. tucredis infiliũ dei. Siutiq sola
xp̃i qualiscumq confessio fidei ẽẽt con¬
sũmatio: dictũ fuisset. tu credis in xp̃m.
re ẽẽt futurũ. ut xp̃m confiterent᷑. &
siliũ tamen negarent: id quod xp̃o ꝓ-
priũ est. ad fidemposcitur. id est ut
credat᷑ in filium dĩ. Credidisse autẽ
indĩ filium quid ꝑficit. si credat᷑ incre¬
aturã: cum a nobis fides in xp̃o ñ creatu¬
gnumenim ẽ hereticos ñ iam apłicis
doctrinis s demonũ ore conuinci. Ca¬
mant enĩ. & sepe clamabant. Ed mi-¬
chi & tibi ẽ iħu. fili di altissimi: Inui-¬
tis ueritas elicuit confessionem: & na-¬

Expanded text:
tates, confessionem fidei ad salutem merentates, confessionem fidei ad salutem merendam reposcit? Non utique. Nam haec jam ad caecum videntem locutus est; sed ob id tantum, ut responderet ille: Credo Domine ; quia responsionis fides non caecitatis sanitatem esset allatura, sed vitae. Et virtutem dicti hujus diligenter retractemus. Interrogat Dominus, Tu credis in filium Dei? Si utique sola Christi qualiscumque confessio fidei esset consummatio; dictum fuisset, Tu credis in Christre esset futurum, ut Christum confiterentur, et filium tamen negarent; id quod Christo proprium est ad fidem poscitur, id est, ut credatur in Dei filium. Credidisse autem in Dei filium quid proficit, si credatur in creaturam; cum a nobis fides in Christo, non creatugnum enim est haereticos non jam apostolicis doctrinis, sed daemonum ore convinci. Clamant enim, et saepe clamant: Quid mihi et tibi est, Jesu, fili Dei altissimi ? Invitis veritas elicuit confessionem, et na
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta confessionis istiꝰ beatitudo ẽ. Cȩco
& naturȩ dampnũ naturȩ dominꝰ exẽ¬
merat: & qͥ cȩcus hic ad glãm di natus
fuerat. ut in xp̃i oꝑe dĩ opusposset it¬
telligi: ñ expectata ab eo fuit fides con¬
fessionis. s qui in recȩptis oculis auctorẽ
tanti sibi muneris nesciebat: meruit hoc
postea ut fidem disceret. Ñ enĩ cȩcita¬
tis depulsio uitȩ ȩternitatẽ afferebat
ob quod dñs iamsanum & de synagogi
eiectũ interrogat. dicens. Tu credis in
filium dei: He dampnũ sibiputaret
eẽ carere synagoga cui immortalitat
sides hȩc confessa rediberet. & cum ille
incertus etiã nt̃. respondisẽt. quis
est domine ut credamineum. ignoratio¬
ne eiꝰ quem post oculoꝵ. recuꝑationẽ tan¬
tȩ fidei intelligentia munerabat᷑. noleñ
manere: ita ait. Et uidisti eum. & qui
tecum loquit᷑ ipse est. Nunquid ab hoc
sicut acȩteris dominus qui orabant sani¬

Expanded text:
perfecta confessionis istius beatitudo est. 48. perfecta confessionis istius beatitudo est. 48. et naturae damnum naturae Dominus 169 exemerat. Et quia caecus hic ad gloriam Dei natus fuerat, ut in Christi opere Dei opus posset intelligi, non exspectata ab eo fuit fides confessionis: sed qui in receptis oculis auctorem tanti sibi muneris nesciebat, meruit hoc postea ut fidem disceret. Non enim caecitatis depulsio vitae aeternitatem afferebat. Ob quod Dominus jam sanum, et de synagoga ejectum interrogat dicens: Tu credis in filium Dei ? Ne damnum sibi putaret esse, se carere synagoga, cui immortalitatem fides haec confessa redhiberet. Et cum ille incertus etiamnum respondisset, Quis est, Domine, ut credam in eum ? ignorationem ejus, quem post oculorum recuperationem tantae fidei intelligentia munerabatur, nolens manere, ita ait: Et vidisti eum, et qui tecum loquitur, ipse est . Numquid ab hoc sicut a caeteris Dominus, qui orabant sani
Abbreviated transcription (Latin):
le xp̃c credet᷑. Quas oro spes in anisfu¬
ror expetis: & qua salutis tuȩ fiducia
blasphemo ore contendis: Oportuerat
te ex euangłiis nosse ac tenere fidei
huiꝰ sacramentũ. Ham cum dominꝰ
posset om̃ia: tamen inuno quõq eoꝵ
qui orabant. oꝑationissuȩ effectũ meri¬
tum ẽe uoluit confessionis. N eq enĩ ei
uirtutem qui deiuirtus ẽ confessio oran¬
tis addebat. s fideierat p̃mium hoc me¬
reri. kiamq cum marchã rogantem ꝓ
lazaro interrogaret. an eos qui inse cre¬
didissent mori ñ crederet in ȩternum:
at illa conscientiȩ suȩ fidemelocuta est
dicens. utiq domine. ego credidi q̃m tu
esxp̃c silius dĩ. qui in hunc mundũ ue¬
nisti. C onfessio hȩc ȩternitas est. &. fide
ista ñ moritur. Marcha dep̃cans fratͥs sui
uitã interrogata anita crederet: ita cre¬
didit. Quã rogo uł a quo uitã expectat
hoc denegans: cũ sola sit uita sic credere:
Magnũ est enĩ fidei buiꝰ sacramentũ. &

Expanded text:
exigitur. --Quas, oro, spes, inanis furor, expetis? Et qua salutis tuae fiducia blasphemo ore contendis? Oportuerat te ex Evangeliis nosse ac tenere fidei hujus sacramentum. Nam cum Dominus possit omnia, tamen in unoquoque eorum, qui orabant operationis suae effectum, meritum esse voluit confessionis. Neque enim ei virtutem, qui Dei Virtus est, confessio orantis addebat: sed fidei erat praemium, hoc mereri. Namque cum Martham rogantem pro Lazaro interrogavit, an eos qui in se credidissent mori non crederet in aeternum, ad illa conscientiae suae fidem elocuta est dicens, Utique, Domine, ego credidi quia tu es Christus filius Dei, qui in hunc mundum venisti ; confessio haec aeternitas est, et fides ista non moritur. Martha deprecans fratris sui vitam, interrogata an ita crederet, ita credidit. Quam, rogo, vel a quo vitam exspectat hoc denegans, cum sola sit vita sic credere? Magnum est enim fidei hujus sacramentum, et
Abbreviated transcription (Latin):
N on intelligo quid ad dipossit ad natu¬
rã filii. quã quod filius eiꝰ est. qui ẽẽ pat̃
creditur: ñ incerta & infirma ille qui e¬
lectionis est uas locutus ẽ. nec magister
suȩ errorem reliquit. Scit qui sint ad o¬
ptionis filii: & qui boc ẽẽ ac nuncupari
ꝑfidem meriti sunt. Ait nãq. Quot quot
enĩ sp̃u dĩ agunt᷑: hi filii sunt dĩ. Non enĩ
accepistis sp̃m seruitutis iterũ in timore.

Expanded text:
non intelligo quid addi possit ad natunon intelligo quid addi possit ad naturam filii. Nam quod filius ejus est, qui esse pater creditur; non incerta et infirma ille, qui electsuae errorem reliquit. Scit qui sint adoptionis filii, et qui hoc esse ac nuncupari per fidem meriti sunt. Ait namque: Quotquot enim spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei. Non enim accepistis spiritum servitutis iter