comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruitute seruimus: dnõ dõ soli seruire nos¬
confidimus. Ergo inquis ds̃ pater pars ẽ
dei. Absit. Tres enim ꝑsonȩ sunt: pater et fi¬
lius et sps̃ sc̃s. Et hi tres quia unius sub¬
stantiȩ sunt. unum sunt: et summe unũ
sunt. Ubi nulla ẽ naturarum:nulla ẽ di¬
uersitas uoluntatum. Si autem natura
unum eẽnt. et consensione non eẽnt: non
sũme unum eẽnt.Si uero natura dispares
eẽnt: unum non essent. Hi gͦ tres qͥ unũ
sunt propter in effabilem conunctionẽ
deitatis. qua in effabiliter copulant᷑: ds̃
unus ẽ.Porro autem xp̃c una ꝑsona est
gemine substantiȩ: quia & ds̃ et homo ẽ.
Nec tamen ds̃ pars huiꝰ ꝑsonȩ dici potest.
Alioquinfilius dei ds̃. antequam susciꝑet
formam serui non erat totus: et creuit cum
homo diuinitati eius accessit. Quod si in
una ꝑsona absurdissime dicitur.quia pars
rei ullius ẽẽ non potest ds̃: quantomagis
trinitatis esse non potest. quicunq unus

Expanded text:
servitute servimus, Domino Deo soli nos servire servitute servimus, Domino Deo soli nos servire confidimus. 2. Ergo, inquis, Deus Pater pars est Dei. Absit. Tres enim personae sunt Pater et Filius et Spiritus sanctus: et hi tres quia unius substantiae sunt, unum sunt, et summe unum sunt, ubi nulla naturarum, nulla est diversitas voluntatum. Si autem natura unum essent, et consensione non essent, non summe unum essent: si vero natura dispares essent, unum non essent. Hi ergo tres, qui unum sunt propter ineffabilem conjunctionem deitatis, qua ineffabiliter copulantur, unus Deus est. Porro autem Christus una persona est geminae substantiae, quia et Deus et homo est. Nec tamen Deus pars hujus personae dici potest: alioquin Filius Dei Deus antequam susciperet formam servi, non erat totus, et crevit cum homo divinitati ejus accessit. Quod si in una persona absurdissime dicitur, quia pars rei ullius esse non potest Deus; quanto magis pars Trinitatis esse non potest, quicumque unus
Abbreviated transcription (Latin):
est: quia nullus ds̃ nisi unus. Et qui di¬
Cui uni et soli dõ serture nos debere.sine
ullo scrupulo agnoscimus quando au¬
dimus et legimus. dñm dm̃ tuũ adorabis
ctum est. dño dõ tuo soli seruies. sic acceꝑi¬
mus:tanquam de solo patre. et non de ip¬
sa crinitate sit dictum. Uos autem cum
queritur a uobis.quem credatis eẽ de quo
scriptum ẽ. dñs ds̃ cuus dñs unus est: re¬
spondetis: ds̃ pater est. Itemq cum queri¬
tur de quo dnõ dõ dictum sit. dñm dm̃ tu¬
um ad orabis et illisoli seruies. rursus re¬
quare uos facitis duos dominos deos. di¬
cendo etiam xp̃m. esse dñm dm̃: Item si
pater est cui uni dño dõ soli seruiendũ ẽ.
quomodo obtemperatis huic p̃ceptoͬ qͥ
tanquã dño dõ seruitis et xp̃o: Neq e¬
nim illi soli seruit: qui seruit et huic. Se¬
cundum autem fidem rectam. quicunq ip
mus: ꝓfecto cum ei soli ea quȩ deo debetur

Expanded text:
est, quia Nullus Deus, nisi unus : et qui diest, quia Nullus Deus, nisi unus : et qui dis unus est. Cui uni et soli Deo servire nos sine ullo scrupulo agnoscimus, quando audimus et legimus: Dominum Deum tuum adorabis, ctum est, Domino Deo tuo soli servies, sic acceperimus, tanquam de solo Patre, et non de ipsa Trinitate sit dictum. Vos autem, cum quaeritur a vobis, quem credatis esse de quo scriptum est, Dominus Deus tuus, Dominus unus est; respondetis, Deus Pater est. Itemque cum quaeritur de quo Domino Deo dictum sit, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies; rursus requare vos facitis duos dominos deos, dicendo etiam Christum esse Dominum Deum? Item si Pater est, cui uni Domino Deo ac soli serviendum est; quomodo obtemperatis huic praecepto, qui tanquam Domino Deo servitis et Christo? Neque enim illi soli servit, qui servit et huic. Secundum fidem autem rectam, quicumque ipdidicimus, profecto cum ei soli ea quae Deo debetur
Abbreviated transcription (Latin):
tris. Et hanc domini sententiam ubi ait.
omnia quȩ habet pater mea sunt: tanqͣm
rectissimam regulam ad uos siue conun¬
cendos siue qđ magis cupimus corrigen¬
dos. ꝑ multa adhibere debemus: ut ubi¬
cunq aliquid tribuitis patri qͦd filio de¬
negatis: ipsam fidelissimam testem cont᷑
errores ur̃os uł contramendacia ꝓducamꝰ.
Quid opus est autem in eo tibi resistere. quod
humanam sapientiam contendis esse ui¬
sibilem: cũ ipsam animã humanam inqͣ
est utiq humana sapientia. in uisibilem
esse concesseris:Sz quodlibet sentias de
uniuersa in uisibili creatura:quantũ ad
hoc ꝑtinet de quointer nosagitur: satis
bilem pacrem.
unũ dm̃ eẽ non posse. Times enim ne
pader solus non sit unus ds̃. s parsunius
dei: qui constat extribus.Noli timere:
Nulla fit partium indeitatis unitate diui¬
sio. Unus ẽ ds̃ pater et filius et sp̃s sc̃s: hoc
est ipsa trinitas unus ẽ ds̃. de quo dictũ

Expanded text:
tris. Et hanc Domini sententiam, ubi ait, tris. Et hanc Domini sententiam, ubi ait, Omnia quae habet Pater, mea sunt; tanquam rectissimam regulam ad vos, sive convincendos, sive, quod magis cupimus, corrigendos, per multa adhibere debemus: ut ubicumque aliquid tribuitis Patri quod Filio denegatis, ipsam fidelissimam testem contra errores vestros, vel contra mendacia producamus. Quid opus est autem in eo tibi resistere, quod humanam sapientiam contendis esse visibilem; cum ipsam animam humanam, in qua est utique humana sapientia, invisibilem esse concesseris? Sed quodlibet sentias de universa invisibili creatura, quantum ad Deum pertinet, de quo inter nos agitur, satis bilem Patrem. unum Deum esse non posse: times enim ne Pater solus non sit unus Deus, sed pars unius Dei qui constat ex tribus. Noli timere, nulla fit partium in deitatis unitate divisio. Unus est Deus Pater et Filius et Spiritus sanctus, hoc est ipsa Trinitas. Unus est Deus, de quo dictum
Abbreviated transcription (Latin):
tibi fingis ut uideo aliquam capacitatem
maioris patris qua filiũminorem capiat.
atq contineat: sicut hominẽ corporalit̃
capit domus. aut sicut sinus capit nutri
cis infantem. Ergo inter mirabilia xp̃i et
hoc deputabitur. quia informa serui cre¬
uit. et maior est factus quam in forma dĩ
fuerat: ut cumpͥus portaretur insinu pa¬
tris. nunc sedeat ad dexteram patris. Abice
ista puerilia. uł anicularia fantasmata de
corde tuo: et sinum patris idõ dictum acci¬
pe. ut intelligat᷑ iste genitus. ille genitor:
non ut ille maior hicminor. Naisi in ca¬
pabilis est pater. filius uero in capabilis
non est: non ueraciter dictum ẽ. omnia
quȩ habet pater mea sunt. quandoqͥdẽ
responderi ei potest. ecce in capabilitatẽ
habet pater: quȩ non ẽ tua. S qm̃ ueracit̃
dictum est quod ueritas dixit. et omnia
quȩ habet pater filii sunt: non potest ñ
ẽẽ filii quantacunq sit incapabilitas pa¬

Expanded text:
tibi fingis, ut video, aliquam capacitatem tibi fingis, ut video, aliquam capacitatem majoris Patris, qua Filium minorem capiat atque contineat: sicut hominem corporaliter capit domus, aut sicut sinus nutricis capit infantem. Ergo inter mirabilia Christi et hoc deputabitur, quia in forma servi crevit, et major est factus quam in forma Dei fuerat, ut cum prius portaretur in sinu Patris, nunc sedeat ad dexteram Patris. Abjice ista puerilia vel anicularia phantasmata de corde tuo: et sinum Patris ideo dictum accipe, ut intelligatur iste genitus, ille genitor; non ut ille major, hic minor. Nam si incapabilis est Pater, Filius vero incapabilis non est, non veraciter dictum est, Omnia quae habet Pater, mea sunt : quandoquidem responderi ei potest, Ecce incapabilitatem habet Pater, quae non est tua. Sed quoniam veraciter dictum est quod Veritas dixit, et omnia quae habet Pater, Filii sunt; non potest non esse Filii quantacumque sit incapabilitas Pa
Abbreviated transcription (Latin):
quem uidere potuit. Tu autem nob̃cũ ñ
de capabili et incapabili: s de uisibili et
inuisibili cum ista diceres disputabas: Qͥa
nec apłs ait. incapabili. s ait ininsibili
soli dõ: unde hoc testimonium prote adhi¬
bendum putasti᷑ ut hinc etiam decolora¬
res filium: tanquam ipse indei forma in¬
uisibilis non sit. S qm̃ ueritate conuictus.
et filium confessus es inuisibilem: p̃parastiti¬
bi quantum existimo sic dicere. inuisibilis
inuisibilem genuit: quomodo dixisti potens
potentem. Ut cum discutereris hoc ate quo¬
modo diceretur: responderes. Inuisibilior
in uisibilem genuit. sicut potentior poten¬
tem. sapientior sapientem: et cetera tua. S
quam sapienter ostendisti filio incapabilẽ
patrem: filium uͦ capabilem patri. Dixisti
enĩ. Uidit gͦ patrem. s uidit in capabilem.
Pater autẽ inquissic uidit filium: ut tenens
insinusuo. et habens. Sic non sapiunt:ni¬
si qui carnaliter sapiunt. Sinum quippe

Expanded text:
quem videre potuit. Tu autem nobiscum non quem videre potuit. Tu autem nobiscum non de capabili et incapabili, sed de visibili et invisibili, cum ista diceres, disputabas: quia nec Apostolus ait, Incapabili; sed ait, Invisibili soli Deo. Unde hoc testimonium pro te adhibendum putasti, ut hinc etiam decolorares Filium, tanquam ipse in Dei forma invisibilis non sit. Sed quoniam veritate convictus, et Filium confessus es invisibilem, praeparasti tibi, quantum existimo, sic dicere, Invisibilis invisibilem genuit; quomodo dixisti, potens potentem; ut cum discutereris, hoc a te quomodo diceretur, responderes, Invisibilior invisibilem genuit, sicut potentior potentem, sapientior sapientem, et caetera tua. Sed quam sapienter ostendisti Filio incapabilem Patrem, Filium vero capabilem Patri. Dixisti enim: Vidit ergo Patrem, sed vidit incapabilem. Pater autem, inquis, sic videt Filium, ut tenens in sinu suo et habens. Sic non sapiunt, nisi qui carnaliter sapiunt. Sinum quippe
Abbreviated transcription (Latin):
quia cum apparuerit. similes ei erimus: qͥa
uidebimus eum sicuti ẽ. Quid. ẽ. gͦ. qđ di¬
cis solum eẽ inuisibilem patrem: quod
frustra diceres: etiam si a solo filio uideret᷑.
Nunc uero cum diuina testentur eloquia.
eum uideri et ad angłis. uidendũ et abho¬
minibus cum facti fuerint ȩquales ange¬
lis: quid ẽ quod dicis: Ubi ẽ quod defi¬
nire ausus es minorauideri a maiorib: ma¬
iora uͦ aminoribus non uideri: Quod qui¬
dem postea ꝑdidisti. quando uideri afilio
confessus es patrem: cum et ipsa substantia
diuinitatis dicas filium minorem. patrẽq
maiorem. S quid dicturus es de angłis
qui semꝑ uident faciem dei patris: Nun¬
quid propter regulam tuam quã sine con¬
sideratione fixisti. putandi sunt angłi pa
re esse maiores: .x.¬
ed eleganter te existimas inuenisse qͦd
diceres. ubi aisti de filio. uidit gͦ patrẽ.
s uidit incapabilem: nec adtendis. quia et¬
si uidit incapabilem. quem sicut putas ca¬
pere non potuit:non tamen inuisibilem.

Expanded text:
rit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Quid est ergo quod dicis, solum esse invisibilem Patrem? quod frustra diceres, etiamsi a solo Filio videretur. Nunc vero cum divina testentur eloquia eum videri et ab Angelis, videndum etiam ab hominibus, cum facti fuerint aequales Angelis ; quid est quod dicis? Ubi est quod definire ausus es, minora videri a majoribus, majora autem a minoribus non videri? Quod quidem postea perdidisti, quando videri a Filio confessus es Patrem, cum et in ipsa substantia divinitatis dicas Filium minorem, Patremque majorem. Sed quid dicturus es de Angelis, qui semper vident faciem Dei Patris? Numquid propter regulam tuam, quam sine consideratione fixisti, putandi sunt Angeli Patre Deo esse majores? 2.ed eleganter te existimas invenisse quod diceres, ubi aisti de Filio: Vidit ergo Patrem, sed vidit incapabilem. Nec attendis, quia etsi vidit incapabilem, quem sicut putas, capere non potuit; non tamen invisibilem,
Abbreviated transcription (Latin):
tes acciꝑe unum solum dm̃. patrem et filiũ
et sp̃m sc̃m. et dicentes unum dñm dm̃ cuiso¬
li seruiendum ẽ non eẽ nisi dm̃ patrẽ: et ta¬
men etiam filium dm̃ et dñm confitentes.
aꝑtissime duos deos et dominos. maiorem
unum minorem alterum dicitis. et reos uos
scđm errorem ur̃m p̃cepti huius uiolati eẽ
monstratis: quia non solum maiori. uerũ
etiam minori ea quȩ dño dõ debet᷑ seruitu¬
te seruitis. Ubi autem dixit apłs. soli sa¬
pienti dõ cum scriberet ad romanos: infi¬
ne ȩpłe sic loquitur. Ei autem qͥ potens
est inquit uos confirmare secundũ ȩuan
lationem mysterii temporib ȩternis taci¬
ti. manifestati autem nunc ꝑscripturam
obedientiam fidei i om̃s gentes. cogniti
sed gignendo sapientiam quod ẽ xp̃c iħs.¬

Expanded text:
tes accipere unum solum Deum Patrem et Filium tes accipere unum solum Deum Patrem et Filium et Spiritum sanctum, et dicentes unum Dominum Deum, cui soli serviendum est, non esse nisi Deum Patrem, et tamen etiam Filium Deum et Dominum confitentes; apertissime duos deos et dominos, majorem unum, minorem alterum dicitis: et reos vos, secundum errorem vestrum, praecepti hujus violati esse monstratis, quia non solum majori, verum etiam minori, ea quae Domino Deo debetur servitute servitis. 2. Ubi autem dixit Apostolus, Soli sapienti Deo; cum scriberet ad Romanos, in fine Epistolae sic loquitur: Ei autem qui potens est, inquit, vos confirmare secundum Evangedum revelationem mysterii temporibus aeternis taciti, manifestati autem nunc per Scripturobedientiam fidei in omnes gentes cogniti; sed gignendo sapientiam, quod est Chris
Abbreviated transcription (Latin):
pater quod nemo scire dictus ẽ nisi filiꝰ. quia
inseparabiles sunt: sic etiam si dictum eẽt
soli sapienti patri. simul intelligi deberet
et filius: quia inseparabiles sunt. Cum uͦ ñ
sit dictum soli sapienti patri. s soli sapienti
dõ. et ds̃ unussit ipsa trinitas: multo ẽ faci¬
lior nobis huius solutio questionis. ut sic in¬
telligamus solum dm̃ sapientem. sicut in¬
telliximus solum potentem. idest patrem
et filium et sp̃m sc̃m. qui est unus et solus
ds̃. cui soli seruire iussi sumꝰ. ne male intelli¬
gentes. uł potius non intelligentes contra hoc
p̃ceptum facere uideamur: quia et dño xp̃o
bis. et illi plus seruies. ut seruire ꝑmitderem᷑
et filio. plus tamen patritanquam maiori.
minus autem filio tanquam minori deo:
s dictum ẽ. dñm dm̃tuum adorabis et illi
soli seruies: soli scilicet ommipotenti. soli sa¬
pienti dõ: ut uos repelleremini. qui nolen¬

Expanded text:
Pater quod nemo scire dictus est nisi Filius, quia Pater quod nemo scire dictus est nisi Filius, quia inseparabiles sunt: sic etiam si dictum esset, Soli sapienti Patri; simul intelligi deberet et Filius, quia inseparabiles sunt. Cum vero non sit dictum, Soli sapienti Patri; sed Soli sapienti Deo; et Deus unus sit ipsa Trinitas: multo est facilior nobis hujus solutio quaestionis; ut sic intelligamus solum Deum sapientem, sicut intelleximus solum potentem, id est, Patrem et Filium et Spiritum sanctum, qui est unus et solus Deus, cui soli servire jussi sumus: ne male intelligentes, vel potius non intelligentes, contra hoc praeceptum facere videamur, quia et Domino Chrbis, et illi plus servies; ut servire permitteremur et Filio, plus tamen Patri tanquam majori, minus autem Filio tanquam minori Deo: sed dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies ; soli scilicet omnipotenti, soli sapienti Deo; ut vos repelleremini, qui nolen
Abbreviated transcription (Latin):
gneret patri: quia et ipse neposnisi auosuo
ꝓnepotem gigneret: scđm ur̃ãm mirabilẽ
sapientiam. impotens diceretur. Similit̃
etiam ille si nepotem non gigneret auosuo.
et ꝓnepotem pro auosuo: non auobis ap¬
pellaret᷑ omp̃s. Nec impleret᷑ generationis
series. si semꝑ alter ex altero nasceretur. nec
eam ꝑficeret ullus: si non sufficeret ullus
omnipotens. Itaq ommipotentẽ genuit
filium: qm̃ quȩcunq pater facit. hec et
filius similiter facit. Filium quippe ipsũ
t illo etiam testimonio ubi ait apłs soli
sapienti dõ: non dissimilis error est ũr. S quod
uobis respondimus de potentia: hoc etiam de
sapientia respondemus. Si enim dixisset apo¬
stolus soli sapienti patri: nec sic inde filiũ se¬
pararet. Non enim quia inapocalipsi de fi¬
lio legitur. habens nomen scriptum qđ ne¬
mo scit nisi ipse. ideopater nescit hor nom̃:
aquo ẽ inseparabilis filius. Sicut gͦ scit et

Expanded text:
gneret Patri: quia et ipse nepos, nisi avo suo gneret Patri: quia et ipse nepos, nisi avo suo pronepotem gigneret, secundum vestram mirabilem sapientiam impotens diceretur. Similiter etiam ille si nepotem non gigneret avo suo, et pronepotem proavo suo, non a vobis appellaretur omnipotens: nec impleretur generationis series, si semper alter ex altero nasceretur; nec eam perficeret ullus, si non sufficeret unus. Omnipotens itaque omnipotentem genuit Filium; quoniam quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit. Filium quippe ipsum  XIII. 1. In illo etiam testimonio, ubi ait Apostolus, Soli sapienti Deo; non dissimilis error est vester: sed quod vobis respondimus de potentia, hoc etiam de sapientia respondemus. Si enim dixisset Apostolus, Soli sapienti Patri; nec sic inde Filium separaret. Num enim quia in Apocalypsi de Filio legitur, Habens nomen scriptum, quod nemo scit nisi ipse ; ideo Pater nescit hoc nomen, a quo est inseparabilis Filius? Sicut ergo scit et
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. & demones facti sunt : quoꝵ est dia¬
bolus pͥnceps. Et qui non peccauerunt: pec¬
care potuerunt. Et euicunq creaturȩ ra¬
tionali p̾statur ut peccare non possit: ñ ẽ
hoc naturȩ propriȩ.s dei grẽ. Ac ꝑhoc so¬
lus ds̃ habet immortalitatẽ. qui non curꝰ¬
quam gr̃a s natura sua. nec potuit nec pote¬
E aliqua conuersione mutari: nec potuit
nec poterit aliqua mutatione peccare. Qũẽ
scđm naturam quads̃ ẽ. nemo hominũ ui¬
dit. nec uidere potest᷑. s poterit aliquando
si ad illum numerũ hominũ ꝑtinet. de qui¬
bus dictum ẽ: beatimundo corde. quia ip¬
si dm̃ uidebunt. Cui dõ. id est patri et filio
et spũi scõ. quȩ trinitas unus ẽ ds̃: honor
modo putas ideo pater sit potentior filio.
quia creatorem genuit pater: filius autẽ
non genuit creatorem. Neq enim ñ potuit:
sed non oportuit. Immoderata enim eẽt di¬
uina generatio. si genitus filius nepotemgi¬

Expanded text:
verunt, et daemones facti sunt, quorum est diaverunt, et daemones facti sunt, quorum est diabolus princeps. Et qui non peccaverunt, peccare potuerunt. Et cuicumque creaturae rationali praestatur ut peccare non possit, non est hoc naturae propriae, sed Dei gratiae. Ac per hoc solus Deus habet immortalitatem, qui non cujusquam gratia, sed natura sua, nec potuit, nec potest aliqua conversione mutari, nec potuit nec poterit aliqua mutatione peccare. Quem secundum naturam qua Deus est, nemo hominum vidit, nec videre potest: sed poterit aliquando, si ad illum numerum hominum pertinet, de quibus dictum est, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Cui Deo, id est Patri et Filio et Spiritui sancto, quae Trinitas unus est Deus, honor modo putas, ideo sit Pater potentior Filio, quia creatorem genuit Pater, Filius autem non genuit creatorem. Neque enim non potuit, sed non oportuit. Immoderata enim esset divina generatio, si genitus Filius nepotem gi
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. beatus et solus potens. rex regum et do¬
minus dominantiũ: qui solus habet im¬
mortalitatem. et lucem habitat in accessi¬
bilem. Et quomodo erit uerũ accedite ad
eum et illuminamini: nisi quia hoc nemo
potest. si de se quisq p̃sumpserit. s si ip¬
se donauerit: Immortalitatem autẽ ds̃
habere dicitur solusquia ẽ immutabilis
solus. In omni enimmutabili natura non¬
nulla mors ẽ ipsa mutatio: quia facit ali¬
quid in ea non eẽ quoderat. Proinde et
ipsa anima humana quȩ ꝓpterea dicit᷑
immortalis. qm̃ qualiter cũq scd̾m modũ
suum nunquam desinit uiuereꝰ habet
tamen ꝓipso suo modo quandam mortem
suam:. Quia siuste uiuebat et peceat. mori¬
tur iusticiȩꝰ Si peccatrix erat et iustificat᷑
morit᷑ peccato: ut alias eius mutadiones
taceam. de quib longum ẽ disputare. Et
creaturarũ natura cȩlestium mori potuit:
quia peceare potuit. Nam et angłi pecca.¬

Expanded text:
otens, Rex regum et Dootens, Rex regum et Dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem. Et quomodo erit verum, Accedite ad eum, et illuminamini ; nisi quia hoc nemo potest, si de se quisque praesumpserit, sed si ipse donaverit? Immortalitatem autem Deus habere dicitur solus, quia est immutabilis solus. In omni enim mutabili natura nonnulla mors est ipsa mutatio, quia facit aliquid in ea non esse quod erat. Proinde et ipsa anima humana, quae propterea dicitur immortalis, quoniam qualitercumque secundum modum suum nunquam desinit vivere, habet pro ipso suo modo quamdam mortem suam: quia si juste vivebat et peccat, moritur justitiae; si peccatrix erat et justificatur, moritur peccato: ut alias ejus mutationes taceam, de quibus longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit: nam et Angeli pecca
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i iħu xp̃i: quem temporib ꝓpriis osten¬
det beatus et solus potens. Quem scilicet
aduentum domini xp̃i ostendet utiq ds̃:
qđ non solus ẽ pater:. Quia scđm ueritatẽ.
non scđm ur̃m errorem trinitas unus ẽ ds̃.
beatus. et solus potens: rex regum. et dñs
dominantium. Nunquid enĩ uł uos dice¬
re audetis filium non eẽ regem regũ et do¬
minũ dominantium: de quo inter cȩtera
scriptum ẽ in apocalipsi ioħis. et ipse cal¬
cat torcular uinipotentis. et intumca et
infemore habet nomenscriptum.rex re¬
gum et dñs dominantiũ: S ne forte di¬
catis. quod nomen patris filius habebat
scriptũ inueste et infemore: alio loco eiꝰ¬
dem librisuꝑius legit᷑: et agnus uincet
eos qm̃ dñs dominantiũ est. et rex regũ.
Qua ꝓpter scđ̾m uos duo sunt reges regũ.
et dñi dominantiũ: et contrauos ẽ.si de pa¬
tretantum ait apłs. beatus et solus poters.
rex regum. & dñs dominantium. Uerum

Expanded text:
risti; quem temporibus propriis ostenristi; quem temporibus propriis ostendet beatus et solus potens: quem, scilicet adventum Domini Christi; ostendet utique Deus, quod non solus est Pater, quia secundum veritatem, non secundum vestrum errorem, Trinitas unus est Deus: beatus et solus potens, Rex regum et Dominus dominantium. Numquid enim vel vos dicere audetis Filium non esse Regem regum et Dominum dominantium? De quo inter caetera scriptum est in Apocalypsi Joannis: Et ipse calcat torcular vini potentis, et in tunica et in femore habet nomen scriptum, Rex regum et Dominus dominantium . Sed ne forte dicatis quod nomen Patris Filius habet scriptum in veste et in femore; alio loco ejusdem libri superius legitur: Et Agnus vincet eos, quoniam Dominus dominantium est et Rex regum . Quapropter secundum vos, duo sunt reges regum et domini dominantium: et contra vos est, si de Patre tantum ait Apostolus, Beatus et solus potens, Rex regum et Dominus dominantium. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
solus habet immortalitatẽ. et lucem ha¬
bitat in accessibilem: quẽ nemo hominũ
uidit. nec uidere potest: cui est honor et gła:
taceam de spũ scõ. quem nec saltim mino¬
rem filio dm̃ uultis. quia omĩno dm̃ eẽ
non uultis: sufficit. ut uos de patre con¬
uincamus et filio. Nunquid enĩ quiadi¬
xit apłs. testificor tibi coram deo qui uiuifi
filius similiter facit: quandoquidem pa¬
ter ut putas uiuificat omnia. qͦd filius ñ
facit: Deinde ubi ait. sicut pater susci¬
tat mortuos et uiuificat. sic et filius qͦs
uult uiuificat. quomodo uerum ẽ.si pa¬
ter sine filio uiuificat omma: Minde qͦd
addidit. & xp̃o iħu qui testimoniũ red¬
didit subpontio pilato bonam confessi¬
onem: de filio ꝓpriȩ dicere uoluit: qͥa¬
filius quidem sicut pater uiuificat omnia.
s sub pontio pilato informa serui filiũ no¬
uimus passum fuisse: non patrem. Deinde
subiungit᷑. Ut serues mandatũ sine macu¬
la. in reprehensibile. usq ad aduentũ dñi

Expanded text:
solus habet immortalitatem, et lucem inhabitat inaccessibilem; quem nemo hominum vidit, nec videre potest; cui est honor et gloritaceam de Spiritu sancto, quem nec saltem minorem Filio Deum vultis, quia omnino Deum esse non vultis, sufficit ut vos de Patre convincamus et Filio. Numquid enim quia dixit Apostolus, Testificor tibi coram Deo qui vivificFilius similiter facit? Quandoquidem Pater, ut putas, vivificat omnia, quod Filius non facit. Deinde ubi ait, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat ; quomodo verum est, si Pater sine Filio vivificat omnia? Proinde quod addidit, Et Christo Jesu qui testimonium reddidit sub Pontio Pilato bonam confessionem; de Filio proprie dicere voluit: qFilius quidem sicut Pater vivificat omnia; sed sub Pontio Pilato in forma servi Filium novimus passum fuisse, non Patrem. Deinde subjungitur, Ut serves mandatum sine macula, irreprehensibile, usque ad adventum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ satisfactio congrua negligatur. Lxxi.
catis sine quibus hec uita non ducitur.
cotidiana fidelium oratio satisfacit. Eorũ
est enim dicere. pater nr̃ qui es in celis: qͥ
iam patri tali regenerati sunt exaqua et spi¬
ritu. Delet enim hȩc oratio. minima et coti¬
diana peccata. Delet et illa: a quib uita fi¬
delium etiam scelerate gesta. s penitendo
inmelius mutata discedit. sed quẽad modũ
ueraciter dicitur dimitte nobis debita nr̃a.
qm̃ non desunt quȩ dimittant᷑: ita ueraci

Expanded text:
non satisfactio congrua negligatur. CAPUT non satisfactio congrua negligatur. CAPUT catis, sine quibus haec vita non ducitur, quotidiana fidelium oratio satisfacit. Eorum est enim dicere, Pater noster qui es in coelis, qui jam Patri tali regenerati sunt ex aqua et Spiritu . Delet omnino haec oratio minima et quotidiana peccata. Delet et illa a quibus vita fidelium etiam scelerate gesta, sed poenitendo in melius mutata discedit: si quemadmodum veraciter dicitur, Dimitte nobis debita nostra, quoniam non desunt quae dimittant
Abbreviated transcription (Latin):
nonnullos fideles ꝑignem quendam pur¬
gatorium quantomagis minusue bona
pereuntia dilexerunt. tanto tardius citiꝰ¬
q saluari: non tamen tales de quib di¬
ctum est quod regnum dei non posside¬
ñ sint: qͥb tantũ tͥbuit scͥpt᷑a diuina ut earũ tũmꝰ
fructũ se imputaturũ p̃nunciet dñs destris et ea¬
rũ tantũmͦ sterilitatem sinistris: quando his
dicturus est. uenite benedicti patris mei ꝑci¬
ꝑite regnum: illis autem.ite in ignẽ eternũ:
ane cauendum ẽ: ne quisquã existi Lex.¬
met nefanda illa crimina qualia qui a¬
gunt regnum dei non possidebunt cotidie
ꝑpetranda. et elemosinis cotidie redimen¬
da. In melius ẽ quippe uita mutanda. et
ꝑ elemosinas de peccatis p̃teritis ẽ ꝓpician¬
dus ds̃: non adhoc emendus quodãmͦ. ut
ea semꝑ liceat impune committere. Nemi¬
ni enim dedit laxamentũ peccandi: quã¬
uis miserando deleat iam facta peccata. si

Expanded text:
nonnullos fideles per ignem quemdam purnonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari; non tamen tales, de qualibus dictum est quod regnum Dei non possidenon sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilidicturus est: « Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum. » Illis autem, « Ite in ignem aeternum . » Sane cavendum est, ne quisquam existimet infanda illa crimina, qualia qui agunt regnum Dei non possidebunt, quotidie perpetranda, et eleemosynis quotidie redimenda. In melius quippe est vita mutanda, et per eleemosynas de peccatis praeteritis est propitiandus Deus; non ad hoc emendus quodam modo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi : quamvis miserando deleat jam facta peccata, si
Abbreviated transcription (Latin):
stolus dixit: Si accidat duob fidelib uni
scilicet cogitanti quȩ sunt dei. quomͦ pla¬
ceat deo. hoc est edificanti suꝑ xp̃m fun¬
damentũ. aurum. argentũ. lapides p̃cio¬
sos: alteri autẽ cogitanti ea quȩ sunt mun¬
di. quomodo placeat uxori: id est ȩdifican¬
ti suꝑ idem fundamentũ. ligna. fęnũ. sti¬
pulam. illius enim opus non exuritur.
quia non ea dilexit quoꝵ amissione cruci¬
etur: exuritur autem huius qm̃ sine dolo¬
re non pereunt quȩ cum amore possessa st̃.
S qm̃ altertitra conditione ꝓposita. eispo
amittendi talia. deserit xp̃m. quamuis
doleat cum amittit: saluus quidem erit.
sic tamen quasi ꝑignem: quia urit eum
dolor rerum.quas dilexerat amissarum:
s non subuertit neq consumit. fundam̃¬
ti stabilitate atq incorruptione munitũ.
ale aliquid etiam posthancuitã. Lix¬
fieri incredibile non est: et utrũ ita sit
queri potest. et aut mueniri aut latere.

Expanded text:
stolus dixit, si accidat duobus fidelibus, uni stolus dixit, si accidat duobus fidelibus, uni scilicet cogitanti quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, hoc est, aedificanti super Christum fundamentum, aurum argentum, lapides pretiosos; alteri autem cogitanti ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori , id est, aedificanti super idem fundamentum ligna, fenum, stipulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit quorum amissione crucietur; exuritur autem hujus, quoniam sine dolore non pereunt, quae cum amore possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione proposita, eis poamdoleat dum amittit; salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem: quia urit eum rerum dolor, quas dilexerat, amissarum; sed non subvertit neque consumit fundamenti stabilitate atque incorruptione munitum. 13. Tale aliquid etiam post hanc vitam fieri incredibile non est, et utrum ita sit, quaeri potest: et aut inveniri, aut latere,
Abbreviated transcription (Latin):
les ac seculares tempore temptationis ma¬
luerit tenere quam xp̃m: eum infunda¬
mento non habuit. quia hec priore loco
habuit: cum in ȩdificio prius non sit ali¬
quid fundamento. Ignis enim de quo eo
loco ẽ locutus apłs. talis debet intelligi:
ut ambo ꝑ eum transeant: id est et qui edi¬
ficat suꝑ hoc fundamentum. aurum ar-¬
gentũ. lapides preciosos: et qui ȩdificat li¬
gna. fenum. stipulam. Cum enim hoc dixis¬
set: adiunxit. Uniuscuiꝰq opus quale sit:
ignis ꝓbabit. Si cunius opus ꝑmanserit qd̾
suꝑedificauit: mercedem accipiet. Si cuiꝰ
autẽ opus exustum fuerit: damnũ paciet᷑.
Ipse autem saluus erit: sic tamen quasi ꝑ
ignem. Non ergounius eoꝵ: s utriusq o¬
pus. ignis ꝓbabit. Est quidam ignis tẽpta¬
tio tribulationis: de quo aꝑte alio loco sc̃¬
ptum est. Uasa figuli probat fornax: et
homines iustos demptatio tribulationis.
Iste ignis inhac interim uita facit qͦd apo¬

Expanded text:
les ac saeculares tempore tentationis males ac saeculares tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aliquid fundamento. Ignis enim, de quo eo loco est locutus Apostolus, talis debet intelligi, ut ambo per eum transeant; id est, et qui aedificat super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, et qui aedificat ligna, fenum et stipulam. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Si cujus opus permanserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet. Si cujus opus autem exustum fuerit, damnum patietur: ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Non ergo unius eorum, sed utriusque opus ignis probabit. Est quidam ignis tentatio tribulationis, de quo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Iste ignis in hac interim vita facit quod Apo
Abbreviated transcription (Latin):
bus tamen ꝓpter fidem xp̃i salui erunt:
quomͦ in regno dei non erunt: LUIII.
ed quia hȩc apłica manifestissima et a¬
ꝑtissima testimonia falsa cẽ non possunt:
illud quod obscure dictum ẽ. de his qui su¬
ꝑ ȩdificant suꝑ fundamentum quod ẽ xp̃c.
non aurum argentũ. lapides p̃ciosos. s li¬
gna fęnum et stipulam: de his cnĩ dictum
est quod ꝑignem salui erunt. qm̃ funda¬
menti merito non ꝑibunt: sic ẽ intelligen¬
dum. ut hismanifestis non inueniat᷑ eẽ
contrarium. Ligna quippe et fęnum et
stipula non absurde accipi possunt rerũ
scłarium quamuis licite concessarum ta¬
les cupiditates: ut amitti sine animi dolo¬
re non possint. Cum autẽ iste dolor urit:
si xp̃c incorde fundamenti habet locum.
idest ut ci nichil anteponatur. et malit
homo qui tali dolore uritur rebus quas
ita diligit magis carere quam xp̃o: ꝑignẽ
fit saluus. Si autẽ res eiusmodi tempora¬

Expanded text:
bus, tamen propter fidem Christi salvi erunt, bus, tamen propter fidem Christi salvi erunt, quomodo in regno Dei non erunt? 11. « Sed quia haec apostolica manifestissima et apertissima testimonia falsa esse non possunt; illud quod obscure dictum est, de his qui superaedificant super fundamentum, quod est Christus, non aurum, argentum, lapides pretiosos, sed ligna, fenum, stipulam de his enim dictum est quod per ignem salvi erunt, quoniam fundamenti merito non peribunt, sic intelligendum est, ut his manifestis non inveniatur esse contrarium. Ligna quippe et fenum et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundamenti habet locum, id est, ut ei nihil anteponatur, et malit homo qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit magis carere quam Christo; per ignem fit salvus. Si autem res hujusmodi tempora
Abbreviated transcription (Latin):
cundum scripturas scãs quantum deo adiu¬
uante potui. demonstraui eam fidem saluos
facere. quam satis euidenter expressit paulꝰ
apłs dicens. In xp̃o enim iħu neq eirtum ci¬
sio quicquam ualet. neq p̃pucium: sed fi¬
des quȩ ꝑdilectionem oꝑatur. Si autem ma¬
rursus ait. Si fidem dicat se quis habere.
sceleratus ꝓpter fidem solam ꝑignem sal¬
uabitur. et sic est accipiendum quod ait
beatus apostolus paulus. ipsd̃ autẽ saluus
erit. sic tamen quasi ꝑignem: poterit ergo
saluare sine oꝑibus fides: et falsum erit
quod dixit. eius coapłs iacobus: falsum
erit et illud. quod idem ipse paulus dix̃.
Nolite inquit errare: neq fornicatores. ne¬
q idolisseruientes. neq adulteri. neque
molles. neq masculorum concubitores. ne¬
q fures. neq auari. neq ebriosi. neq male¬
dici. neq rapaces. regnum dei possid ebunt.
Si enim etiam in istis ꝑseuerantes crimini¬

Expanded text:
cundum Scripturas sanctas, quantum Deo adjucundum Scripturas sanctas, quantum Deo adjuvante potui, demonstravi eam fidem salvos facere, quam satis evidenter expressit Paulus apostolus, dicens: In Christo enim Jesu neque circumcisio quidquam valet, neque praeputium, sed fides quae per dilectionem operatur . Si autem marursus ait: Si fidem dicat se quis habere, sceleratus propter fidem solam per ignem salvabitur, et sic est accipiendum quod ait beatus Paulus, Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem; poterit ergo salvare sine operibus fides, et falsum erit quod dixit ejus coapostolus Jacobus: falsum erit et illud quod idem ipse Paulus dixit, Nolite, inquit, errare; neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces rSi enim etiam in istis perseverantes crimini
Abbreviated transcription (Latin):
temporalib pȩnis quȩ in hac uita peccantibꝰ
irrogantur eis quoꝵ peccata delentur. ne re¬
seruentur infinem: ait apłs.Si enim nos
ipsos iudicaremus: ad nõ non iudicaremur.
Cum iudicam᷑ autem ad nõ corripimur:
ne cum hoc mundo damnem᷑:. LxuII.
men xp̃i non relinquunt. & eius laua-¬
chro in ȩccłia baptirantur. nec ab ea ull sci¬
smate uł heresi p̃ciduntur. in quantis lib et
sceleribus uiuant. quȩ nec diluant pemten¬
do. nec elemosinis redimant. s in eisusq
ad huiusuitȩ ultimũ diem ꝑtinacissime
ꝑseuerant. salui futuri ꝑignem: licet ꝓma
gnitudine facinoꝵ flagitioꝵq diuturno ñ
tamen ȩternoigne punituri.S qui hoc cre¬
dunt. et tamen catholici sunt: humana
quadam beniuolentia michi falli uident᷑.
Nam scriptura diuina aliud consulta respon¬
det. Librum autem de hac questione con¬
scripsi cuiꝰ titulus est de fide et oꝑib: ubi se¬

Expanded text:
temporalibus poenis, quae in hac vita peccantibus temporalibus poenis, quae in hac vita peccantibus irrogantur, eis quorum peccata delentur, ne reserventur in finem, ait Apostolus: Si enim nos ipsos judicaremus, a Domino non judicaremur: cum judicamur autem a Domino corripimur, ne cum hoc mundo damnemur . men Christi non relinquunt, et ejus lavacro in Ecclesia baptizantur, nec ab ea ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in quantislibet sceleribus vivant, quae nec diluant poenitendo, nec eleemosynis redimant, sed in eis usque ad hujus vitae ultimum diem pertinacissime perseverent, salvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniti. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de hac quaestione conscripsi, cujus titulus est, de Fide et Operibus; ubi se
Abbreviated transcription (Latin):
mittuntur ulla peccata: ita ut quib re¬
mittuntur. uitam consequantur ȩternã:¬
agis enim ꝓpter futurum iudi. Lxui.¬
cium fit remissio peccatoꝵ. Inhac autẽ
uita usq ad eo ualet quod scriptum ẽ gra¬
ue iugum suꝑ filios adam adie exitus de
uentre matris eorum usq indiem sepultu¬
re in matre omniũ: ut etiam paruulos ui¬
deamus post lauachrum regenerationis
diuersoꝵ maloꝵ afflictione cruciari: ut
intelligamus totum quod salutarib agi¬
tur sacramentis. magis ad sꝑem futuroꝵ
bonoꝵ quam ad retentionem uł adeptio¬
nem presentium ꝑtinere. Multa etiam hic
uidentur ignosci. et nullis suppliciis uindi¬
cari : sed eorum penȩ reseruantur inposterũ.
Neq enim proprie frustra ille dicit᷑ diesiudi¬
cii quando uenturus ẽ iudex uiuoꝵ atq mor¬
tuoꝵ: sicut econtrario uindicantur hic ali¬
qua: et tamen si remittunt: ꝓfecto in futuro
seculo non nocebunt. ꝓpterea de quibdam

Expanded text:
mittuntur ulla peccata, ita ut quibus remittuntur ulla peccata, ita ut quibus remittuntur, consequantur vitaagis enim propter futurum judicium fit remissio peccatorum. In hac autem vita usque adeo valet quod scriptum est, Grave jugum super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium ; ut etiam parvulos videamus post lavacrum regenerationis diversorum malorum afflictione cruciari: ut intelligamus, totum quod salutaribus agitur Sacramentis, magis ad spem venturorum bonorum, quam ad retentionem vel adeptionem praesentium pertinere. Multa etiam hic videntur ignosci et nullis suppliciis vindicari; sed eorum poenae reservantur in posterum. Neque enim frustra ille proprie dicitur dies judicii, quando venturus est judex vivorum atque mortuorum. Sicut e contrario vindicantur hic aliqua, et tamen si remittuntur, profecto in futuro saeculo non nocebunt. Propterea de quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
habemus ait tantus apłs: nos ipsos sedu¬
cimus: et ueritas in nobis non est.Lxu.¬
ed neq de ipsiscriminib quamlibet
magnis remittendis in scã ȩccłia dei
miscđia desperanda ẽ agentibus peniten¬
tiam: scđm modum sui cuiusq peccati.
In actione autem penitentiȩ ubi tale com¬
missum ẽ. ut is qui commisit axp̃i etiam
corpore separetur: non tam consideranda
est mensura temporis quam doloris.Cor
enim contritum et humiliatũ. ds̃ ñ sꝑnit.
Uerum quia plerunq dolor alterius cor¬
dis occultus ẽ alteri. nec in alioꝵ noticiam
ꝑ uerba uł quȩcunq alia signa procedit.
cum sit coram illo cui dicitur. gemitus
m̃s ate non est absconditus:. recte constitu¬
untur ab his qui ȩccłiis p̾sunt tempora pe¬
nitentiȩ: ut fiat satis etiam ȩccłiȩ inqua
remittuntur ipsa peccata. Extra eam quip¬
pe non remittuntur. Ipsa nanq proprie
spm̃ scm̃ pignus accepit. sine quo non re¬

Expanded text:
habemus, ait sanctus Apostolus, nos ipsos seduhabemus, ait sanctus Apostolus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Sed neque de ipsis criminibus, quamlibet magnis, remittendis in sancta Ecclesia Dei misericordia desperanda est agentibus poenitentiam secundum modum sui cujusque peccati. In actione autem poenitentiae, ubi tale commissum est, ut is qui commisit a Christi etiam corpore separetur, non tam consideranda est mensura temporis quam doloris. Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernit . Verum quia plerumque dolor alterius cordis occultus est alteri, neque in aliorum notitiam per verba vel quaecumque alia signa procedit; cum sit coram illo cui dicitur, Gemitus meus a te non est absconditus : recte constituuntur ab iis qui Ecclesiis praesunt tempora poenitentiae, ut fiat satis etiam Ecclesiae, in qua remittuntur ipsa peccata; extra eam quippe non remittuntur. Ipsa namque proprie Spiritum sanctum pignus accepit , sine quo non re
Abbreviated transcription (Latin):
ex cepta magna indulgentia unde incipit
hominis renouatio. inqua soluitur omĩs
reatus. et ingeneratus et additus. ipsa et¬
am uita cȩtera iam ratione utentis ȩtatis.
quantalibet p̃polleat fecunditate iusticiȩ.
sine peccatorum remissione non agitur:
qm̃ filii dĩ quandiumortalit̃ uiuunt. cũ morte
confligunt. Et quamuis de illis sit ue¬
raciter dictum. quotquot spũ dei agun¬
tur. hi filii sunt dei. si tamen spũ dei exci¬
tantur. et tanquam filii dei ꝑficiunt
ad dm̃. ut etiam spũ suo maxime aggra¬
uante corruptibili corpore. tanquam fi¬
lii hominis in quibusdam humanismo.¬
tibus deficiant ad semet ipsos. et idõ peccent:
inter est quidem satis quantũ dicit᷑ Neq
enĩ quia peccatũ est omne crimen: ideo
crimen est. etiam omne peccatũ. Itaq scõ¬
rũ hominũ uitam quandiu in hac morte
uiuit᷑: inueniri posse dicimus sine cri¬
mine. Peccatum autẽ si dixerimꝰ quia ñ

Expanded text:
excepta magna indulgentia, unde incipit excepta magna indulgentia, unde incipit hominis renovatio, in qua solvitur omnis reatus et ingeneratus et additus; ipsa etiam vita caetera jam ratione utentis aetatis, quantalibet praepolleat fecunditate justitiae, sine peccatorum remissione non agitur. Quoniam filii Dei quamdiu mortaliter vivunt, cum morte confligunt. Et quamvis de illis sit veraciter dictum, Quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei ; sic tamen Spiritu Dei excitantur, et tanad Deum, ut etiam spiritu suo, maxime aggravante corruptibili corpore, tanquam filii hominis, in quibusdam humanis motibus deficiant ad seipsos, et ideo peccent. Interest quidem quantum; neque enim quia peccatum est omne crimen, ideo etiam crimen est omne peccatum. Itaque sanctorum hominum vitam, quandiu in hac morte vivitur, inveniri posse dicimus sine crimine. Peccatum autem si dixerimus quia non
Abbreviated transcription (Latin):
mur. Itaq pax corum nota nobis erit: qͥa
et nr̃a talis ac tanta erit: nec p̃cellet tunc
intellectum nr̃m. Dei uero pax quȩ illic ẽ
erga eos: et nr̃m et illoꝵ intellectum sine
dubitatione precellit. De ipso quippe be¬
ata ẽ rationalis creatura quȩcunq beata
est: ñ ipse de illa. Unde scdmhoc melius
accipitur quod scriptum ẽ pax dei quȩ
precellit omnẽ intellectum: ut in eo quod
dixit omnẽ. nec ipse intellectus scõꝵ an
enim et ipsius intellectum: pax eiꝰ excellit:
etiam nunc cũ remittunt᷑ nr̃a peccata.
Idõ post commemorationẽ scẽ eccłiȩ. in or¬
dine confessionis ponitur remissio pecca¬
torum. Perhanc enim stat ȩccłia quȩ int̃¬
ris est:ꝑhanc non perit quod perierat
et inuentum ẽ. Excepto quippe baptisma¬
le donatum ẽ. ut quod generatione attra¬
ctatum ẽ regeneratione soluat᷑: et camen
actiua quoq peccata quecunq corde. ore.
opere commissa inuenerit tollit: Hac gͦ

Expanded text:
mur. Itaque pax eorum nota nobis erit, quia mur. Itaque pax eorum nota nobis erit, quia et nostra talis ac tanta erit, nec praecellet tunc intellectum nostrum: Dei vero pax quae illic est erga eos, et nostrum et illorum intellectum sine dubitatione praecellet. De ipso quippe beata est rationalis creatura, quaecumque beata est, non ipse de illa. Unde secundum hoc melius accipitur quod scriptum est, Pax Dei quae praecellit omnem intellectum: ut in eo quod dixit omnem, nec ipse intellectus sanctorumenim et ipsius intellectum pax ejus excellit. etiam nunc, cum remittuntur nostra peccata. Ideo post commemorationem sanctae Ecclesiae in ordine Confessionis ponitur remissio peccatorum. Per hanc enim stat Ecclesia quae in terris est: per hanc non perit quod perierat et inventum est . Excepto quippe Baptismaum donatum est, ut quod generatione attractum est, regeneratione detrahatur; et tamen activa quoque peccata, quaecumque corde, ore, opere commissa invenerit, tollit: hac ergo
Abbreviated transcription (Latin):
complacuit omnẽ plenitudinem in habi¬
tare: & ꝑ eum reconciliari omnia in ipsum:
pacificans ꝑsanguinem crucis eius siue
quȩ interris sunt siue quȩ incȩlis.Lxiii.¬
c ista p̾cellit sicut scriptum ẽ omnẽ in¬
tellectum: neq sciri a nobis nisi cũ ad eã
uenerimus potest. Quomodo enim pacifi¬
cantur cȩlestia:nisi nobis.id est concordan
do nobiscum: Nam ibi semꝑ est pax: et in¬
ter se uniuersis intellectualib creaturis.
et cum suo creatore. Que pax precellit ut
dictum ẽ omnẽ intellectũ: s utiq nr̃m.
non eoꝵ qui semꝑ uident faciem patris.
Nos autem quantuscunq sit innobis in¬
tellectus humanus: exparte scimus. et ui¬
demus nunc ꝑspeculum in enigmate. Cũ
uero ȩquales angłis dei fuerimus: tunc
quemadmodũ et ipsi uidebimus facie
ad faciem: tantamq pacem habebimus er¬
ga eos.quantam et ipsi erganos q̃uia tantũ
eos dilecturi sumus. quantum ab eis dilige¬

Expanded text:
complacuit, omnem plenitudinem inhabicomplacuit, omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliare omnia in ipsum, pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quae in terris sunt, sive quae in coelis. Pax ista praecellit, sicut scriptum est , omnem intellectum, neque sciri a nobis, nisi cum ad eam venerimus, potest. Quomodo enim pacificantur coelestia, nisi nobis id est, codo nobiscum? Nam ibi semper est pax, et inter se universis intellectualibus creaturis, et cum suo Creatore. Quae pax praecellit, ut dictum est, omnem intellectum; sed utique nostrum, non eorum qui semper vident faciem Patris. Nos autem, quantuscumque sit in nobis intellectus humanus, ex parte scimus, et videmus nunc per speculum in aenigmate: cum vero aequales Angelis Dei fuerimus ; tunc quemadmodum et ipsi, videbimus facie ad faciem ; tantamque pacem habebimus erga eos, quantam et ipsi erga nos; quia tantum eos dilecturi sumus, quantum ab eis diligi
Abbreviated transcription (Latin):
angłis fit quicqͥd hominũ ꝑ eius mortẽ
redimitur et liberat᷑ a malo: qm̃ cũ eis
quodammꝰ redit in grãm post inimicici¬
as. quas inter homines et scõs angłos pec¬
cata fecerunt: et ex ipsa hominũ redemp¬
tione ruinȩ illius angłicȩ detrimenta re
parantur:
t utiq nouerunt angeli scĩ doc̃ti de dõ
cuiꝰ ueritatis ȩterna contemplatione
beati sunt: quanti numeri supplementũ
de genere humano integritas illiꝰ quita¬
tis expectet. pter hoc ait apłs: instau¬
rari omnia inxp̃o quȩ in cȩlis sunt. et que
interris in ipso. Instaurantur quippe quȩ
in cęlis sunt: cum id qđ inde in angłis
lapsum ẽ. ex hominibus redditur. Instau¬
rantur autem quȩ in terrissunt: cũ ipsi
homines qui p̃destinati sunt in ȩt̃namui¬
tam a corruptionis uetustate renouant᷑.
Ac sic ꝑ illud singulare sacrificium in quo
mediator est immolatus. qđ unũ multę
in lege uictimȩ figurabant. pacificantur
stibus: qm̃ sicut idem apłs dicit. in ip̃so

Expanded text:
angelis fit quidquid hominum per ejus mortem redimitur et liberatur a malo, quia cum eis quodammodo reditur in gratiam post inimicitias quas inter homines et sanctos angelos peccata fecerunt; et ex ipsa hominum redemptione ruinparantur. Et utique noverunt angeli sancti docti de Deo, cujus veritatis aeternae contemplatione beati sunt, quanti numeri supplementum de genere humano integritas illius civitatis exspectet. Propter hoc ait Apostolus: Instaurari omnia in Christo quae in coelis sunt et quae in terris . In ipso instaurantur quippe quae in coelis sunt, cum id quod in angelis lapsum est, ex hominibus redditur. Instaurantur autem quae in thomines qui praedestinati sunt ad aeternam vitam, a corruptionis vetustate renovantur. Ac sic per illud singulare sacrificium in quo Mediator est immolatus, quod unum multae in Lege victimae figurabant, pacificantur stibus. Quoniam, sicut idem Apostolus dicit, in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Ista uero quȩ ab illa peregrinat᷑ in terris.
eo nobis notior est quod inilla sumꝰ: et
quia hominum ẽ quod et nos sumꝰ. Hec
sanguine mediatoris nullum habentis
peccatũ ab omni ẽ redempta peccato: ciꝰ¬
q uox ẽ. Si ds̃ ꝓ nobis. quis contra nos:

Expanded text:
Ista vero quae ab illa peregrinatur in terris, Ista vero quae ab illa peregrinatur in terris, eo nobis notior est, quod in illa sumus, et quia hominum est, quod et nos sumus. Haec sanguine Mediatoris nullum habentis peccatum, ab omni redempta est peccato, ejusque vox est, Si Deus pro nobis, quis contra nos?