comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ui hõib s in reb malũ est enĩ qd̾ bonũ ẽẽ credunt. Iui¬
autẽ qͥ hoc male largitionis iuutio uitiosi sũt: tales utiq
sut̃t quales cos hi qui laudant ñ suspicant᷑ eẽ s cernunt. Por¬
ro si se qͥsꝗͣm ustũ fingat et ñ sit.s tot̃ qͥcqͥd corã hõibus lauda¬
bilit̾ agͥe uidet᷑. ũ agat ꝓpt̾ dnm hoc est ꝓpt̃ uerã iusticiã
s solam querat et diligat ab hõib głam. illi autẽ apd̃
quos frequens ẽ eiꝰ fama cũ laude. ñ cũ putent nͥ ꝓpt̾ dm
laudabilit̾ uiu̾e: ñ fallunt᷑ in re. s fallunt᷑ in homine.
Qo enĩ bonũ eẽ credunt c̃bonũ: s quẽ bonũ eẽ credunt
ñ est bonꝰ. Qd si putet᷑ ubi gr̃a bonũ artiũ ꝑitia magica¬
rũ̃ ec dũ quisq patͥam liberasse eisdẽ qͣs omĩno nescit
artib credit᷑. frequentẽ cũ laude famã que gła diffinita

Expanded text:
ur in hominibus, sed in rebus. Malum est enim quod bonum esse credunt. ur in hominibus, sed in rebus. Malum est enim quod bonum esse credunt. autem qui hoc malo largitionis vitiosi sunt, tales utique sunt, quales eos hi qui laudant non suspicantur esse, sed cernunt. Porro si se quisquam justum fingat, et non sit, sed totum quidquid coram hominibus laudabiliter agere videtur, non agat propter Deum, hoc est propter veram justitiam, sed solam quaerat et diligat ab hominibus gloriam; illi autem apud quos frequens est ejus fama cum laude, non eum putent nisi propter Deum laudabiliter vivere, non falluntur in re, sed fallnum esse credunt, est bonum; sed quem bonum esse credunt, non est bonus. Quod si putetur, verbi gratia, bonum artium peritia magicarum, et dum quisque patriam liberasse eisdem quas omnino nescit artibus creditur, frequentem cum laude famam, quae gloria definita
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ hoc qd̾ utroq u̾bo significat᷑. id ip̃m ẽ. Dicut autẽ defi¬
merunt antiqͥ iatine lingue clarissimi auctores: gła est fre¬
quens de alquo fama cũ laude. Que cũ est in hoc mundo fac
do: Bonũ enĩ laudare: ñ laudato s laudantib ꝑclest. Est
autẽ etiã falsagła. qͣndo laudantes errore fallunt᷑: siuem
reb sitie in hoĩb. siue ui ut̾sq slã in rebꝰ fallũt᷑. qͣndo putant
id bonũ ẽc̃ qd malũ est. In hõib autẽ. qͣndo putant eũ bonũ
eẽ qͥ malus ẽ. In ut̾sq uͦ: qͣndo et id qd̾ est uiciũ iͥtus puta¬
tur: et ip̃e qui ꝓpt̾ hoc laudat᷑. ñ habet qd̾ putat᷑. siue sit
bonꝰ siue sit malus. Donare quippe res suas hẏstͥonib ut¬
tiũ est inmane. ñ uͥtus. Et scitis de talib qͣm sit frequens fa¬
ma cũ laude: qͥa sicut scͥptũ est. laudat᷑ peccator indesid̾ris
aĩe sue: et qui iniqͣ gerit benedicit᷑. Hi laudatores ñ falltĩ¬

Expanded text:
ac per hoc, quod utroque verbo significatur, idipsum est. Sicut autem definierunt antiqui Latinae linguae clarissimi auctores, gloria est frequens de aliquo fama cum laude. Quae cum est in hoc mundo factdo. Bonum enim laudare, non laudato, sed laudantibus prodest. 2. Est autem etiam falsa gloria, quando laudantes errore falluntur, sive in rebus, sive in hominibus, sive in utrisque. Nam in rebus falluntur, quando putant id bonum esse quod malum est: in hominibus autem, quando putant eum bonum esse qui malus est: in utrisque vero, quando et id quod est vitium, virtus putatur: et ipse qui propter hoc laudatur, non habet quod putatur, sive sit bonus, sive sit malus. Donare quippe res suas histrionibus, vitium est immane, non virtus: et scitis de talibus qma cum laude; quia, sicut scriptum est: « Laudatur peccator in desideriis animae suae, et, qui iniqua gerit, benedicitur . » Hi laudatores non fallunt
Abbreviated transcription (Latin):
est. s ittrr̃ꝙ unũ: nec utrũq ditendũ est. qd̾ simpliciter
unũ est. Dicut habet pat̾ uitã in semet ip̃o. nec aliud est
ip̃e qͣm uita que in illo est. et dedit filio habere uitã in se¬
met ip̃o: Hoc est genuit filiũ. qui et ip̃e uita esset: sic itaq
debemꝰ acciꝑe qd de sp̃u sc̃o dictũ c̃. ñ enĩ loquet᷑ a semet ip̃o
s quecũq audiet loquet᷑: ut intelligamꝰ non eũ.i. et̃ a se

Expanded text:
est; sed utrumque unum. Nec utrumque dicendum est, quod simpliciter est; sed utrumque unum. Nec utrumque dicendum est, quod simpliciter unum est. Sicut habet Pater viipse quam vita, quae in illo est: et dedit Filio habere vitam in semetipso; hoc est, genuit Filium, qui et ipse vita esset. Sic itaque debemus accipere quod de Spiritu sancto dictum est, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audierit, loquet
Abbreviated transcription (Latin):
eitur. m autẽ adherere dco bonũ est. neq aliud atq aliud
s una intelligentia tot sensuũ nõib nuncupat᷑. Cũ ergo
de sp̃u sc̃o dicttur. ñ enĩ loquet᷑ a semet ip̃o s quetũꝙ audiet
loquet᷑. multomagis ibi simplex natura uͥ u̾issime simplex
uł urtelligenda ẽ uł credenda. que longe alteq naturam
nt̃e mentis excedit. Mutabilis ẽ quippe mens nr̃a. que ꝑ¬
cipit discendo qd̾ resciebat: et amitrit de discendo qd̵ scie¬
bat: ⁊ ueri similitudĩe fallit᷑. ut ꝑ uero approbet falsum:
et obscuritate suaqͣsi quibdam tenebris impedit᷑ ne ꝑue¬
niat ad uerũ: et ideo ñ est ista substantia u̾issime simplex.
ciuiñ est hoc ec̃ qd nosse. Potest enĩ esse: nec nosse. At illa di¬
uina ñ potest ita eẽ: qͥa id qd̾ habet ẽ: ac ꝑ hoc ñ sit habet
screntiã. ut aliũd illi sit scientia qua stit. aliud essentia qua

Expanded text:
citur, Mihi autem adhaerere Deo bonum est : nec aliud atque aliud, citur, Mihi autem adhaerere Deo bonum est : nec aliud atque aliud, sed una intelligentia tot sensuum nominibus nuncupatur. Cum ergo de Spiritu sancto dicitur, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur; multo magis ibi simplex natura, ubi verissime simplex est, vel intelligenda est vel credenda, quae longe alteque naturam nostrae mentis excedit. Mutabilis quippe est mens nostra, quae percipit discendo quod nesciebat, et amittit dediscendo quod sciebat; et veri similitudine fallitur, ut pro vero approbet falsum, et obscuritate sua quasi quibusdam tenebris impeditur, ne perveniat ad verum. Et ideo non est ista substantia verissime simplex, cui non hoc est esse quod nosse: potest enim esse, nec nosse. At illa divina non potest, quia id quod habet est. Ac per hoc non sic habet scientiam, ut aliud illi sit scientia qua scit, aliud essentia qua
Abbreviated transcription (Latin):
loca. Cum enĩ dicit᷑ scire. ibi sunt oĩa et uidere: ⁊ audire. et
olfacere. ⁊ gustare. et tangere: sine ulla tiꝰ mutatione substã¬
tie. sine ulla mole. que inalia parte maior in aliaminor. tti¬
am in senib pu̾ili pectore cogitat᷑. qͣndo d̾s sic cogitat᷑. siet
mireris qd ineffabilis di scientia qͣ nouto omnia ꝑ uarios
humane loquitiõĩs modos. omiũ istoꝵ corporaliũ sensuũ
nominib nuncupat᷑: cũ et ip̃a mens nr̃a hoc est homo int̾i¬
or eui uniformit᷑ scienti ꝑhos qͥnq uelitti nuntios corporis
diu̾sa nuntiant᷑. qͣndo ĩmutabilc̃ u̾itatẽ intelligit. eligit.
diligit. et lumen iudet dequo dicit᷑ crat lum̃ uerũ. et ubũ
auddit de quo dicit᷑. in p̾ncipio erat ubũ et odorem capit. dc
quo dicit᷑. post odorẽ unguentoꝵ tuoꝵ curremꝰ. et fontẽ bi¬
bit de quo dicit᷑ apud te fons uite. et tactu fruit᷑ de quodi¬

Expanded text:
loca. Cum enim dicitur scire, ibi sunt omnia; et videre, et audire, et loca. Cum enim dicitur scire, ibi sunt omnia; et videre, et audire, et olfacere, et gustare, et tangere; sine ulla ejus mutatione substantiae, sine ulla mole quae in alia parte major, in alia minor: etiam in senibus puerili pectore cogitatur, quando Deus sic cogitatur. 4. Nec mireris quod ineffabilis Dei scientia, qua novit omnia, per varios humanae locutionis modos, omnium istorum corporalium sensuum nominibus nuncupatur: cum et ipsa mens nostra, hoc est homo interior, cui uniformiter scienti per hos quinque veluti nuntios corporis diversa nuntiantur, quando immutabilem veritatem intelligit, eligit, diligit, et lumen videt de quo dicitur, Erat lumen verum; et verbum audit de quo dicitur, In principio erat Verbum ; et odorem capit de quo dicitur, Post odorem unguentorum tuorum curremus ; et fontem bibit, de quo dicitur, Apud te est fons vitae ; et tactu fruitur, de quo di
Abbreviated transcription (Latin):
moduli facultate ꝑueniat. Prius itaq nosse debetis et intel¬
ligere qui potestis: credere autẽ qui intelligere t̃dũ potestiᷤ.
in ea substatitia q̃ ds est. ñ qͣsi ꝑ corporis molẽ. sensus locis
ꝓptus distribitos. licito in carne mortali quoꝵceũ ꝙ anima¬
lium. alibi est uuisus. alibi auditꝰ. alibi olfatt᷑. ꝑ totũ auttẽ
tact᷑. Abst hoc cred̾e: in illa incorꝑca ĩmutabiliq nat᷑a. Audi¬
Sicit et xp̃c dilexit nos ec fdidit scmet ip̃m ꝑ nob. oblationẽ
erhostiam deo: in odorẽ suauitatis. Et gustus intelligi pocest se¬
cãm quẽ ds eo clit amaricantes: et nec frigidos net calidos.
led tepidos euomet ex ore suo. Et dͥs xp̃c dicit: m̃s oyb est ut fa¬
tiam uoluntatẽ eiꝰ qui memisit. Est etiam tatus ille diuinꝰ:
unde dicit sponsa de sponso. Simistra eiꝰ sub capite meo: et de¬
⁊tera eiꝰ complectet᷑ me. Non sunt hec in do: ꝑ diu̾sa corꝑis

Expanded text:
moduli facultate, perveniat. Prius itaque nosse debetis et intelmoduli facultate, perveniat. Prius itaque nosse debetis et intelligere, qui potestis, credere autem, qui intelligere nondum potestis, in ea substantia, quae Deus est, non quasi per corporis molem sensus locis propriis esse distributos, sicut in carne mortali quorumcunque animalium alibi est visus, alibi auditus, alibi olfactus, per totum autem tactus. Absit hoc credere in illa incorporea immutabilique natura. AudiSicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Et gustus intelligi potest, secundum quem Deus et odit amaricantes, et nec frigidos nec calidos, sed tepidos evomit ex ore suo : et Deus Christus dicit, Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui me misit . Est etiam tactus ille divinus, unde dicit sponsa de sponso: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me . Non sunt haec in Deo per diversa corporis
Abbreviated transcription (Latin):
et qd ułt ĩmutabilis mutat: sicut etiam uox illa de nube
aures utiq aitigit corporales. cũꝙ sensũ corporis qͥ uocat᷑
auditꝰ: nec tam̃ ullomꝰ credendũ est u̾bũ dei qd̾ est unige
nitꝰ filiꝰ qm̃ u̾bũ dicit᷑ syllabis somiq finiri: qͥa net om̃s
simł sonare possunt cil sermo fit: s tamꝙͣ nascentes mori¬
cntib ordine suo som qͥcumq succedunt. ut totũ qd loqͥm᷑
noiussima sillaba compleat᷑. Absit. ut sic loqͣtur pat̾ ad fi¬
liũ: hoc est ds ad u̾bũ suũ dm. Sed hoc coꝵ est caꝑe qͣntũ
ceptione angłi sit angli fẽs. nulla susceptione cuiꝰqͣm creat᷑e
treatura sit fc̃s: qm de illo intelligendũ est qd̾ dñs ait. ñ enĩ
loquet᷑ a semet ip̃o. s quecũq audiet loquet᷑ : Ardua questio
nimis: nimis ardua. Ip̃e assit sp̃c: ut saltĩ sicut ea cogitare
possũ. sic eloqui possim: ac sic ad intelligentiã urãm. ꝓmei

Expanded text:
et quod vult immutabilis mutat. Sicut etiam vox illa de nube et quod vult immutabilis mutat. Sicut etiam vox illa de nube aures utique attigit corporales, eumque sensum corporis qui vocatur auditus ; nec tamen ullo modo credendum est Verbum Dniam Verbum dicitur, syllabis sonisque finiri: quia nec omnes simul sonare possunt cum sermo fit, sed tanquam nascentes morientibus ordine suo soni quicumque succedunt, ut totum quod loquimur novissima syllaba compleatur. Absit ut sic loquatur Pater ad Filium, hoc est, Deus ad Verbum suum Deum. Sed hoc eorum est capere, quantum ceptione angeli sit angelus factus, nulla susceptione cujusquam creaturae creatura sit factus; quomodo de illo intelligendum est quod Dominus ait, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, l, nimis ardua. Ipse adsit Spiritus, ut saltem, sicut eam cogitare possum, sic eloqui possim, ac sic ad intelligentiam vestram, pro mei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona uͦ sp̃c sc̃ĩ. qͦm id accipiamꝰ qd̾ ait. ũ enĩ loquet᷑ a scinet¬
ip̃o sed quetũq audiet loquet᷑: cũ in ea ñ sit alia diuinitatiᷤᷤ
alia humanitatis. uł alt̾iꝰ crcature cuiꝰcũq substantia: ma¬
gna exorit᷑ difficultas. Illud enĩ qd sicut columba sp̃s sc̃s ap¬
paruit spetie corporali. iusio fuit ad horã fcã atq tͣnsacta:
sicut etiã qndo suꝑ disciplos uenit. uise sunt illis lingue
diuise uelut ignis: qui eo insedit suꝑ unũquẽq coꝵ. Qui
gͦ dicit colũbã ad unitatẽ ꝑsone sp̃ui scõ fuisse coniunctam.
hoc etiã de illo igne compellet᷑ dic̾e: itt intelligat nichil hoꝵ
debere se dic̾e. Ista cnĩ que de substaritia dei quo qͦ modo ut opꝰ
trat significanda. corporcis hominũ sensib sele intulerũt
atq tͣnsiert̃ :̃ ad horã diuinitꝰ ftã sunt de creatura seruicrite:
ñ de ip̃a dñ aute natura. que in se manens qd̃ uult mouet.

Expanded text:
i quomodo accipiamus quod ait, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur; cum in ea non sit alia divinitatis, alia humanitatis, vel alterius creaturae cujuscumque substantia, magna exoritur difficultas. 2. Illud enim quod sicut columba Spiritus sanctus apparuit specie corporali , visio fuit ad horam facta atque transacta: sicut etiam quando super discipulos venit, visae sunt illis linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum . Qui ergo dicit columbam ad unitatem personae Spiritui sancto fuisse conjunctam, hoc etiam de illo igne compellitur dicere, ut intelligat nihil horum debere se dicere. Ista enim quae de substantia Dei quoquo modo ut opus erat significanda, corporeis hominum sensibus sese intulerunt atque transierunt, ad horam divinitus facta sunt de creatura serviente, non de ipsa dominante natura, quae in se manens quod vult movet,
Abbreviated transcription (Latin):
tesceret gentib : ꝑfecto patrẽ cdarificauit et fili. Si autem
tantũmͦ mortuꝰ fuislet filiꝰ. nec resurrexisset. ꝓculdubio net
a patre clarificatꝰ eẽt. nec patrẽ clarificasset: nũc autẽ resur¬
rectione clarificatꝰ a patre: resurrectionis sue p̾dicatione da¬
rificat patrẽ. Hoc qͥppe aꝑit: ordo ip̃e uboꝵ. Claritica inqͥt
filiũ tuũ: ut filiꝰ tuus clatificet te. Tamqͣ dic̾et. resuscitame:¬

Expanded text:
Filium. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset. Nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificet Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum. Clarifica, inquit, Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
trt ꝓcedit: sed cũ inmatrẽ ꝑcedit ex patre. ñ tt̃ ꝑeedit ex ma¬
ire: et cũ in hanc lucẽ peedit ex matre. ñ tũc ꝑcedit ex patre.
Sp̃c autẽ sc̃s ñ de patre pecdit in filiũ. et de filio ꝑcedit ad sc̃ifi¬
candã creaturã: s simul de utroq ꝓcedit: qͣmuis hoc filio pa¬
ter dcłit. ut quẽadmodũ de se. ita de illo quoq ꝑcedat sieq
enĩ possumꝰ dit̾e qd ñ sit uita sp̃c sc̃s. cũ uita pat̾ uita sit fi¬
liꝰ᷑ ac ꝑhoc sicuo pat̾ cũ habcat uitã in semet ip̃o dodit et si¬
lio habere uitã in semet ip̃o. sic ei dedit uitã ꝓced̾e de illo: sicut¬
ꝓccdit et de ip̃o. Sequurt᷑ autẽ u̾ba dm̃ dicentis: et que uen¬
tura sunt annũtiabit uob̃. Ille me cdarificabit. qͥa de meo ac¬
cipict. et annũtiabit uob̾. Omna que habet pat̾ mea sunt:

Expanded text:
tre procedit: sed cum in matrem procedit ex patre, non tunc procedit ex matre procedit: sed cum in matrem procedit ex patre, non tunc procedit ex matre; et cum in hanc lucem procedit ex matre, non tunc procedit ex patre. s autem sanctus non de patre procedit in filium et de filio procedit ad sanctificandam creaturam, sed simul de utroque procedit, quamuis hoc filio pater dederit, ut quemadmodum de se, ita de illo quoque procedat. neque enim possumus dicere, quod non sit uita spiritus sanctus, cum uita pater, uita sit filius; ac per hoc sicut pater, cum habeat uitam in semet ipso, dedit et filio habere uitam in semet ipprocedit et de ipso. Sequuntur autem verba Domini dicentis: Et quae ventura sunt, annuntiabit vobis. Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vob
Abbreviated transcription (Latin):
tus altissimi obumbrabit t̃. Et ipe añs pmtteus eũ discipłis
ait. Uos aittẽ sedert in ciuitate: qͦadrsq induamim itute
euĩglista. Uirtus de illo exiebat:⁊ sanabat om̃s Si gͥ et de pa¬
de quo ec ip̃e est: unde illud ẽ qd̾ ait. Mea doctrina ñ est mea.
sed ciꝰ qui memasit. Di igit᷑ hic intelligit᷑ eiꝰ doctrina qͣita¬
mer dexit. ñ suiã sed patͥs: qͣntomagis illic intelligendus
ret. de me ñ ꝓcedit: a quo autẽ habet filiꝰ ut sit ads: est euimi
dedeo ds. ab illo habet utiq ut etiam de illo ꝑceclat sp̃c sc̃s.¬
ab ip̃o habet patre. Hic ut cũq eciam illud intelligit᷑. qͣntũ
a talib qͣles nos sumꝰ intelligi potest: curñ dicat᷑ natꝰ ec̃. sed
diceret᷑: qd̾ absurdissimũ est. filiꝰ quippe nullus ẽ duoꝵ: nͥ
patͥs ⁊ matͥs. absit autẽ ut uit̾ dm patrẽ et dm filiũ. tale ali
quid suspitem᷑: qͥa nec fili hominũ simł et ex patre et ex ma¬

Expanded text:
s eum discipulis, ait, Vos autem sedete in civitate quousque induamini virtute evangelista, Virtus de illo exibat, et sanabat omnes . 8. Si ergo et de Pade quo et ipse est? Unde illud est quod ait, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit . Si igitur intelligitur hic ejus doctrina, quam tamen dixit nret, De me non procedit? A quo autem habet Filius ut sit Deus est enim de Deo Deus, ab illo habet utique ut de illo etiam procab ipso habet Patre. Hic utcumque etiam illud intelligitur, quantum a talibus quales nos sumus, intelligi potest, cur non dicatur natus esse, sed ds. Absit autem ut inter Deum Patrem et Deum Filium aliquid tale suspicemur. Quia nec filius hominum simul et ex patre et ex ma
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa tanguit quodãmͦ ñ coherent: et id̾o illis sĩ erunt in bent¬
ficiũ. s in testimoniũ. Et qͥa sic insunt ineis ut ñ mancant
iners: ad hoc tenent᷑ ab eis. ut uidicent᷑ ex eis. finit scrino
tus est pat̾ m̃s ut fructũ plurimũ afferatis: usq ad id qđ ait.
agis magisq saluator grãm ne.¬

Expanded text:
qui attingunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in benequi attingunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in beneficium, sed in testimonium. Et quia sic insunt eis ut non maneant in eis, ad hoc tenentur ab eis, ut judicentur ex eis. TRACTATUS tus est Pater meus, ut fructum plurimum afferatis, usque ad id Et Magis magisque Sal
Abbreviated transcription (Latin):
ũ fict: ñ hoc petimꝰ qd̾ habet mansio in eo. nec qd̾ habent
ũba eiꝰ que marient in nobis: s qd habet eupiditas ⁊ ra¬
sirmitas carnis que ñ est in eo: et in qua ñ manent uerba
eiꝰ. Nam utiq ad u̾ba eiꝰ ꝑtinet oratio illa quã docuit: ubi
ditunꝰ pat᷑ ñr. qͥ es in celis. Abhuiꝰ orationis u̾bis et tensib.
non retedamꝰ pectiorub ut̾is: ⁊ quicqͥd pecimꝰ fiet nob̾. Tuĩc
enĩ dicenda sĩt u̾ba eiꝰ in nob̾ manere: qͣndo fatimꝰ que pre¬
cepit. et diligimꝰ que ꝑmisit. Quando autẽ uerba ei manẽt
in memoria. nec inutraunt᷑ in uita: ñ cõpritatur palmes
inuite: qͥa uitã ñ attrabit ex radice. Ad hanc differentiã
ualet qd scͥptũ est: et memoria retinentib mandata eiꝰ ut
faciant ea. Multi enĩ memoriaretinent ut contep̃nant: uł
etiam derideant aut oppugnent ea. In his u̾ba xp̃i ñ manẽt:

Expanded text:
non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis, sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus: nam utique ad verba ejus pertinet oratio illa quam docuit, ubi dicimus, Pater noster, qui es in coelis ; ab hujus orationis verbis et sensibus non recedamus in petitionibus enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit: quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non computatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad hanc differentiam valet quod scriptum est, Et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent, ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. In his verba Christi non manent,
Abbreviated transcription (Latin):
in utte ñ manicruit: qͣnto głosiora simanseruit. Demq si¬
cut de his etiam ꝑ iezechielem ꝓph̃am dñs dicit. p̃cisa nul¬
lis agricolaꝵ ułib ꝑsunt: nullis fabrilib oꝑib deputantur.
Unũ e duob palmiti congruit: aut uitis aut ignis. Si mui¬
te non est: iigne erit. Ut gͦ in igne ñ sit: inuite sit. Si man¬
sertus in me inqͥt. et u̾ba mea in uob̾ manscrint: qd̾cumq
uolu̾tis petetis et fict uobis. Manendo quippe in xp̃o: quid
uelle possunt nͥ qd̾ conuenit xp̃o: Quid uelle possũt ma¬
nendo in saluatore: nͥ qd̾ ñ alitnũ est a salute: Aluid qͥ ppe
uolumꝰ quia sumꝰ in xp̃o: et aliud uolumꝰ qͥa sumiꝰ adhuc in
hoc scdo. De mansione namq huiꝰ scli nob̾ aliqͣndo subre¬
pit.: ut hoc petamus qd nob̃ ñ expedire nesctmꝰ. Sed absit
nent: qdcñq uolu̾mꝰ petemꝰ et fiet nobis: qͥa si petimꝰ et

Expanded text:
in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint. Denique siin vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint. Denique sicut de his etiam per Ezechielem prophetam Dominus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite non est, in igne erit. Ut ergo in igne non sit, in vite sit. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint: quodcunque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in Christo, quid velle possunt, nisi quod convenit Christo? Quid velle possunt manendo in Salvatore, nisi quod non alienum est a salute? Aliud quippe volumus, quia sumus in Christo, et aliud volumus quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus: sed absit nent, quodcunque voluerimus petimus, et fiet nobis; quia si petimus, et
Abbreviated transcription (Latin):
et ego in eo. hii fert fructũ multũ: qͥa sine me nichil po¬
testis fatere. Ne quisꝙͣ pittaret salum paruũ aliquĩ frut¬
tũ posse a semet ip̃o palmitẽ ferre: cũ dixisset hic fert frut¬
tũ multũ ñ ait qͥa sine me pariũ aliqͥd potestis fat̾e. s ni¬
thil potestis face. Diuc gͦ paruũ siue multũ. sine illo ficri
ñpotest: sine quo fieri nichil potest. Quia et si parũ attu¬
lerit palmes. cũ purgat agritola ut plus afferat: tatã nͥ
inuite manserit et uixerit de radice: qͣntũ libet stuctũ a se¬
met ip̃o ñ potest ferre. Qͣmuns autẽ xp̃c uitis nonesset nisi
homo eẽt: tam̃ istam grãm palmitib ñ pberet. nͥ etiã d̾s cẽt.
uerũ qͥa ita sine ista grã si potest uiui ut mors in potestate
sit liberi arbitrit. si qͥs in me inqͥt ñ manserit. mitcet᷑ foras
sicut palmes et arescit: et colligent eũ. et in ignẽ mittent
et ardet: Ligna itaq uitis tanto sunt contemptibiliora si

Expanded text:
uctum multum: quia sine me nihil potestis facere . » Ne quisquam putaret, saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset. « Hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere, sed nihil potestis facere. » Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non potest ferre. Quamvis autem Christus vitis non esset, nisi homo esset; tamen istam gratiam palmitibus non praeberet, nisi etiam Deus esset. Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit liberi arbitrii: Si quis in me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes; et arescet; et colligent eet ardet. Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ in qd ꝑucnimꝰ: in eo ambulemꝰ. Si quid gͦ intellexeris
qd̾ ñ sit contͣ regulã catholite fidei. ad qͣm uelut uiã que te
duccit ad pectam ꝑuenisti: et sic intellex̾is ut inde dubita¬
riomnino ñ debeas. adde ad edificiũͥ noli ram̃ relinquert
fundam̃tũ. Sic debent maiores docere aliqͥd paruulos: ut
sidicant aliqͥd fuisse m̃titos. Non solũ autẽ uani loquos.
et mertis leductores fabulosa et falsa garrientes. et in eis uani¬
tatib uelut altã scientiã ꝑmittentes cont᷑ regulã fidei qͣm ca¬
tholitã suscepistis cau̾e debetis: uerũ etiã ip̃os qui de ip̃a di

Expanded text:
ntellexeris quod non sit contra regulam catholicae fidei, ad quam, velut viam quae te ducat ad patriam, pervenisti; et sic intellexeris, ut inde dubitare omnino non debeas: adde aedificium, noli tamen relinquere fundamentum. Sic debent majores docere aliquid parvulos, ut dicant aliquid fuisse mentitos. Non autem solum vaniloquos et mentis seductores fabulosa et falsa garrientes, et in eis vanitatibus velut altam scientiam promittentes contra regulam fidei, quam catholicam sus
Abbreviated transcription (Latin):
b ñ cͥcũ ueniret᷑ fraudib uł quib apc̃ eũ ꝑfic̾it᷑ accesstib. p̃¬
uidere autẽ cogitationes hominũ. et idco ñ opꝰ habere ut eũ
qͥs introgaret magnũ deo ñ crat: s magnũ pariuilis erat
qui ei dicebant. In hoc credimꝰ: qͥa adeo existi. Multo autem
maius erat : ad qd intelligendũ cos uolebat extendi et cres¬
cere. Qt̃o cũ illi dixissent. uerũq dixissent a deo existi: ait
ille. pat̾ mecũ est: ne sic a patre filiũ cogitarent exisse. ut pu¬
tarent etiam retessisse. Deinde strmonc̃ istũ magnũ ꝑlixumq
concludens. hec inqͥt loquutꝰ sũ uob̾: ut in me pacc̃ habeatis.

Expanded text:
raudibus, vel quibus apud eum proficeretur accessibus. Praevidere autem cogitationes hominum, et ideo non opus habere ut eum quis interrogaret, magnum Deo non erat, sed magnum parvulis erat qui ei dicebant: In hoc credimus quia a Deo existi. Multo autem majus erat ad quod intelligendum eos volebat extendi et crescere, quod cum illi dixissent, verumque dixissent: A Deo existi, ait ille: Pater mecum est, ne sic a Patre Filium cogitarent exisse, ut putarent etiam recessisse. Deinde sermonem istum magnum prolixumque concludens: Haec, inquit, locutus sum vob
Abbreviated transcription (Latin):
aat᷑ de peitato infidelitatis sue quo pectato omnia detinerit᷑: tͣnl¬
eant innum̃o fideliũ ne arguant᷑ de iusticia eoꝵ quos uistifitti
tos ñ imitant᷑. Caueant fitt᷑um iudiciũ: ne cũ mundi pͥnci¬
pe uidicent᷑. quẽ iudicatũ imitant᷑. Etenĩ ne sibi existimet
parti suꝑbia dura mortalit̃ de suꝑboe supplicio t̾renda est an¬
adhtic młta habeo uo us dicere. s ñ potestis portare mͦ. cum

Expanded text:
antur de peccato infidelitatis suae, quo peccato omnia detinentur. Transeant mitantur; caveant futurum judicium, ne cum mundi principe judicentur, quem judicatum imitantur; etenim ne sibi existimet parci superbia dura mortalium, de superborum supplicio terrenda est anAdhuc multa habeo vobis dicere, sed non pote
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet dñm. et int̾rogatũ fuisse: Sed hoc cito soluit᷑: qͥa hoc
ñ ci s illis potiꝰ opꝰ erat quos int̾rogabat. uł a quib ĩterrogaba¬
t᷑. Ntq enĩ aliqͦs ille int̾rogabat ut ab eis aliqͥa disceret: l ecs
potiꝰ utt deceret. Et qui ntrogabant cũ uolentes ab illo aliquid
discere: illis ꝓfecto id opꝰerat. utt scirent aliqͣ ab illo qͥ nou̾ant
ominia. Nimirũ gͦ ꝓpterea ei ñ opꝰ erat ut cũ qͥs int̾rogaret. qñ
nos qͣndo int̾rogam abeis qui uolunt a nob̾ aliqͥa scire: ex ip̃is

Expanded text:
scilicet Dominum, et interrogatum fuisse? Sed hoc cito solvitur, quia hoc scilicet Dominum, et interrogatum fuisse? Sed hoc cito solvitur, quia hoc non ei, sed illis opus erat, quos interrogabat, vel a quibus interrogabatur. Neque enim aliquos ille interrogabat, ut ab eis aliquid disceret, sed eos potius ut doceret; et qui interrogabant eum, volentes ab illo aliquid discere, illis profecto id opus erat, ut scirent aliqua ab illo, qui noverat omnia. Nimirum ergo propterea ei non opus erat ut eum quis interrogaret, quoniam nos, quando interrogamur ab eis qui volunt a nobis aliquid scire, ex
Abbreviated transcription (Latin):
illo ẽ: Sed hoc intelligenti est ulbũ ñ intelligenti ꝑu̾biũ: sic
tam̃ qͦm a paruulis f̃ intelligit᷑. ut cũq suggit᷑: et eis etiã si
ñ p̾bet qͥa ñdũ eũ capiunt solidũ cybũ. saltĩ lacteũ ñ denegat
alim̃tũ. Ex hoc alim̃to ẽ qd sciebant eñ nosse omnia: nec optis
ci ẽẽ ut eũ qͥs int̾roget. Ct̃o quidẽ cur dixerint queri potest.
uidet᷑ enĩ ponꝰ fuisse dicendũ. ñ opꝰ est tͥ ut queꝙͣ iuit̾roges:
ẽ ut qͥs te int̾roget. Dixerant quippe: scimꝰ quia nosti orĩa.
Et utiq qͥ nouit omĩa. magis a nescientib int̾rogari solec.
ut utt̾rogantel audiant qd uolt᷑ ab eo qͥ noritt oĩa. ñ ip̃e int̃¬
rogare tamꝙͣ uolens aliqͥad stire qͥnoutt omña. Qͥd s gͥ iuibe
qd̾ ei quem sciebant nosse oĩa. cũ dit̾e debuisle uideant᷑ ñ opꝰ
est tͥ ut quẽꝙͣ int̾roges. dicendũ potius putauer̃t̃: ñ opꝰ est f
ut qͥs te int̾roget Quid qd̾ utrũq legimꝰ factũ: et int̾rogasse

Expanded text:
 sic tamen quomodo a parvulis non intelligitur, utcunque fugitur, et eis etiam si non praebet, quia nondum eum capiunt, solidum cibum, saltem lacteum non denegat alimentum. Ex hoc alimento est quod sciebant eum nosse omnia, nec opus ei esse ut eum quis interroget. Quod quidem cur dixerint quaeri potest. Videtur enim potius fuisse dicendum: Non opus est tibi ut quemquam interroges, non, Ut quis te interroget. Dixerant quippe: Scimus quia nosti omnia; et utique qui novit omnia, magis a nescientibus interrogari solet, ut interrogantes audiant, quod volunt, ab eo qui novit omnia, non ipse interrogare tanquam volens aliquid d ei quem sciebant nosse omnia, cum dicere debuisse videantur: Non opus est tibi ut quemquam interroges, dicendum potius putaverunt: Non opus est tibi ut quis te interroget? Quid quod utrumque legimus factum, et interrogasse
Abbreviated transcription (Latin):
tormidarent. Hinc g̃ accensi cet̾i reꝓbi et ceti. ⁊ elũ dĩ haben¬
tes s ñ scd̃m scientiã: et obtequiũ deo se p̾stare credentes occi¬
debant eos. s ꝓ illis occilius collegebat eos. qui de his fiutturis
anteq̃m ocuderet᷑ inftruxerat eos: ne ignaros atq imparatos ani¬
mos mala inopinata. et ĩꝑuisa qͣmuis cito tnsttura tͦbarent:
s p̃cognita et patient̃ accepta: ad bona sempit̾na ꝑducerent.
Hanc enĩ fuille cauisam ut hec eis p̃nuntiaret: etiam ip̃e de¬
monstrauit adiungens. Sed hec loquut sũ uob̃: ut cũ uen̾¬
it eoꝵ hora. reminiscamini qͥa ego dixi uobis. Hora coꝵ hora
tencbrosa: hora noct᷑na. Sed in dic mandauit dñs miscdiam su¬

Expanded text:
robi et caeci, zelum Dei habenrobi et caeci, zelum Dei habentes, sed non secundum scientiam, et obsequium se praestare Deo credentes, occidebant eos. Sed pro illis occisus colligebat eos; qui de his futuris, antequam occideretur, instruxerat eos, ne ignaros atque imparatos animos mala inopinata et improvisa, quamvis cito transitura, turbarent, sed praecognita et patienter accepta ad bona sempiterna perducerent. Hanc enim fuisse causam ut haec eis praenuntiaret, etiam ipse demonstravit adjungens: Sed haec locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis. Hora eorum hora ten
Abbreviated transcription (Latin):
tur obseqͥũ. Ecce ẽ illud: qd de illis dixit apls. ⁊clũ dei habent: s:
ñ scãm scieritiã. Obseqͥũ se p̃stare pittabant deo: int̾ficiendo fa¬
mulos dĩ. Derror horrendus. Itane ut placeas do. ꝑcutis placẽ¬
tẽ do: et dei templũ uiuũ teferiente ꝓst̾nit᷑. ne dei templũ la¬
pideũ deserat᷑. T exsecilis cecitas. q̃ ex parce in isrł. fc̃a est: ut
plenitudo gentitun initͣret. Ex parte inqͥt facta ẽ: non. ex toto.
Non eñ om̃i s aliqͥ ex ramis tẽi sunt: ut insereret᷑ oleaster.
Nam sp̃u scõ implente discipsos xp̃t. cũ lingͥs omniũ gen¬
tiũ loq̃rent᷑. cũ ꝑ eos diuina mirabilia frequentarent᷑. et di¬
uina eloqͥa spargeretit᷑: etiam occisus tra dilectus est xp̃c. itt
eiꝰ discipłi expulsi a congregationib uideoꝵ. ex ip̃is quoq
uideis ingentẽ multitudinẽ congregarent.: ⁊ mullã solttudinẽ

Expanded text:
tur obsequium. Ecce est illud, quod de illis dixit Apostolus: Zelum Dei habent, sed tur obsequium. Ecce est illud, quod de illis dixit Apostolus: Zelum Dei habent, sed non secundum scientiam . Obsequium se praestare putabant Deo, interficiendo famulos Dei. O error horrendus! Itane ut placeas Deo, percutis placentem Deo? et Dei templum vivum te feriente prosternitur, ne Dei templum lapideum deseratur? O exsecrabilis caecitas! sed ex parte in Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret: ex parte, inquam, facta est, non ex toto. Non enim omnes, sed aliqui ex ramis fracti sunt, ut insereretur oleaster . Nam Spiritu sancto implente discipulos Christi, cum linguis omnium gentium loquerentur, cum per eos divina miracula frequentarentur, et divina eloquia spargerentur, etiam occisus ita dilectus est Christus, ut ejus discipuli expulsi a congregationibus Judaeorum, ex ipsis quoque Judaeis ingentem multitudinem congregarent, et nullam solitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
re etiã u̾ba conscͥpta surit. Uidetis: qͥa totꝰ mundus post cũ abi¬
it. Si dimlerimꝰ et̃ uiu̾e: uenient romani et tollent nobis
et locũ et gentẽ. Et qd̃ cayphas dixit: expedit ut unꝰ homo ꝓ
popło moriat᷑. ⁊ ñ tota gens ꝑcat. Et in hoc gͦ suo disciplos suos
erexit exemplo: quib dixerat sime ꝑsequitti sunt ⁊ uos ꝑle¬
quent᷑: ut quemadmodũ illũ occidendo. deo se p̾stitisse oble¬
quiũ putauert̃: sic etiam illos. Iste itaq sensus est in his u̾¬
biz. Extͣ synagogas facient uos: s nolite sollicitudinẽ hab̾e.¬
nolite formidare. Separati qͥppe a congregatione coꝵ. tã mul¬
tor in meo nomilie congregabitis: ut illi metuentes ne templũ
qd̾ erat apd̃ eos et omnia legis uet̾is sacͤmenta deserant᷑. inter¬
ficiant uos. sic fundentes langͥnẽ ur̃m. utt dõ se p̾stare arbitrẽ¬

Expanded text:
 etiam re verba conscripta sunt: Videtis quia totus mundus post eum abi etiam re verba conscripta sunt: Videtis quia totus mundus post eum abiit ; si dimiserimus eum vivere, venient Romani, tollent nobis et locum, et gentem , et quod Caiphas dixit: Expedit ut unus homo pro populo moriatur, et non tota gens pereat . Et in hoc ergo suo discipulos exerit exemplo, quibus dixerat: Si me persecuti sunt, et vos persequentur, ut quemadmodum illum occidendo, Deo se praestare obsequium putaverunt, sic etiam illos. Iste itaque sensus est in his verbis, Extra synagogas facient vos; sed nolite solitudinem formidare. Separati quippe a congregatione eorum, tam multos in meo nomine congregabitis, ut illi metuentes ne templum, quod erat apud eos, et omnia legis veteris sacramenta deserantur, interficiant vos: sic fundentes sanguinem vestrum, ut Deo se praestare arbitren
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mͥ uidet᷑ aluid signiticare uoluisse: nͥ ut intellig̾ent. atq
gaud̾ent tam multos se xp̃o acquisituros cũ de uideoꝵ con¬
gregationib pellerent᷑. ut eos ñ suffic̾ent pellere. sed nec sine¬
rerit uiuere. ne om̃s ad nom̃ xp̃i sua p̃dicatione conũterent:
et ab obseruatione iudaismi tamꝙͣ diuine uitatis au̾terent.
hoc enĩ de uiders dictũ debemꝰ accipere: de quib dix̃at extͣ sy¬
nagegas facient uos. Nam testes id est martyres xp̃i. etiã si ce¬
cisi surit agentilib: n tam̃ illi arbit᷑ti sunt aco. s diis suis fal¬
sis obsequis̃ se p̃stare cũ hoc facerent. Iusdcoꝵ autẽ omnis qͥ
octidit p̃dicatores xp̃i. deo se p̾stare pittanit obseqͥum: credẽs
qd̃ desererent ad̃m ilrł. qͥcumq conũ̾terent᷑ ad xp̃m. Ut enĩ ec ip
lũ xp̃m octiderent: ista ratione cõmoti sunt. Nam eoꝵ de hac¬

Expanded text:
non mihi videtur aliud significare voluisse, nisi ut intelligerent atque non mihi videtur aliud significare voluisse, nisi ut intelligerent atque gauderent tam multos se Christo acquisituros, cum de Judaeorum congregationibus pellerentur, ut eos non sufficerent pellere, sed non sinerent vivere, ne omnes ad nomen Christi sua praedicatione converterent, et ab observatione Judaismi tanquam divinae veritatis averterent. Hoc enim de Judaeis dictum debemus accipere, de quibus dixerit: Extra synagogas facient vos. Nam testes, id est, martyres Christi, etiam si occisi sunt a gentibus, non tamen illi arbitrati sunt Deo, sed diis suis falsis obsequium se praestare, cum hoc facerent. Judaeorum autem omnis qui occidit praedicatores Christi, Deo se praestare putavit obsequium, credens quod desererent Deum Israel, quicunque converterentur ad Christum. Ut enim et ipsum Christum occiderent, ista ratione commoti sunt; nam eorum de hac
Abbreviated transcription (Latin):
sed uenit hora: qͣsi consolationẽ eis ꝑmitteret post tribu¬
lationẽ. cũ magis dicẽ debuisle uidetur indicatiuo modo
eo uenit hora. Sed ñ ait et uentt: cũ tͥbulationẽ suꝑ t̾bula¬
tionẽ. ũ consolationẽ pꝰ tribulationẽ uerturã illis ec̃ p̃
diceret. An forte sic eos illa de synagogis separatio fuerat
turbat᷑a: utt mori mallent ꝙ̃ in hacutta sine udeoꝵ congre¬
gationib ĩmorari : Absit ut sic turbarent᷑: qui d̃ĩ fi homlũ
głam reqͥrebant. Quid gͦ ẽ ettͣ synagogas facient ues s uenit
horal eũ potiꝰ dic̾e debuisse uideat᷑. ⁊ uenit hora. ut omnis¬
qui int̾ficit uos arbitret᷑ obsequiũ se p̃stare deo. sleq em̃ saltẽ
dictũ est s uenit hora. ut int̾ficiant uos. qͣsi ut eis mor ꝑ cõ¬
solatione illiᷤ separationis actideret: s uenit inquit hora. cit
omins qui int̃ficit uos arbitret᷑ obseqͥum se p̃stare deo. prsus

Expanded text:
Sed venit hora, quasi consolationem eis promitteret post tribuSed venit hora, quasi consolationem eis promitteret post tribulationem; cum magis dicere debuisse videatur indicativo modo, Et venit hora? Sed non ait, Et venit, cum tribulationem super tribulationem, non consolationem post tribulationem venturam idiceret? An forte sic eos illa de synagogis separatio fuerat turbatura, ut mori mallent quam in hac vita sine Judaeorum congregationibus immorari? Absit ut sic turbarentur, qui Dei, non hominum gloriam requirebant. Quid ergo est, extra synagogas facient vos, sed venit hora, cuqui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo? Neque enim saltem dictum est, Sed venit hora ut interficiant vos, quasi ut eis mors pro consolatione illius separationis accideret: sed venit, inquit, hora, ut omnis qui interficit vos arbitretur obsequium se praestare Deo. Prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
ext᷑ synagogas facient uoꝵ illi scilicet qui ⁊elũ di habent sed
ñ scdm scientiã: ꝑpt̾ qđ ignorantes di usticiã suã uolunt cõ¬
stitu̾e. et eos expellunt qui non in stia sed in uisticia dei exal¬
ut omiis qui int̾ficit uos arbitret᷑ obsequiũ se p̃stare do.
Et hec facient uobis. qͥa ñ cognouer̃t patrẽ neq me: hoc¬
est ñ cognouert̃ dm. nec eiꝰ filiũ cui se in uob occidendis p̃¬
stare arbitͣmur obseqͥum. Que uba dñs ita subietit: tam¬
qͣm ex hoc consolaret᷑ suos. qui de sẏnagogis uidaicis pel¬
lent᷑. prenuntians enĩ que mala et̃nt ꝑ eiꝰ testimomo ꝑpes¬
suri. ext̃ synagogas inquit facient uos. Nec att qͣsu indicãs¬
et uenit hora ut omnis qui int̾ficit uos. arbitret᷑ obseqͥ¬
hora: quemadmodũ diceret. si aliquid boni post mala ista
p̃cederet. Quid s̾ gͦ uult extͣ synagogas facient uos. sed
uenit hora ur̃e leticie: Quid gͦ ibi facit hoc ũbũ qd ait

Expanded text:
i zelum Dei habent, sed non secundum scientiam; propter quod ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere , eos expellunt qui non in sua, sed in Dei justitia exalut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo: et hest, non cognoverunt Deum nec ejus Filium, cui se in vobis occidendis praestare arbitrantur obsequium. Quae verba Dominus ita subjecit, tanquam ex hoc consolaretur suos, qui de synagogis Judaicis pellerentur. Praenuntians enim quae mala essent pro ejus testimonio perpessuri, Extra synagogas, inquit, facient vos. Nec ait, Et venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequhora: quemadmodum diceret, si aliquid boni post mala ista praediceret. Quid sibi ergo vult, Extra synagogas facient vos: sed vestrae. Quid ergo tibi facit hoc verbum quod ait,
Abbreviated transcription (Latin):
na natura: ad ꝑsonã tam̃ untgenta fili di ꝑ grãm ꝑtinet
humana natura: et rantã grãm ut nulla sit maior nul¬
la ꝓrsus tqͣlis. Neq enĩ illã susceptionẽ hõis. ulla m̾ita p̾¬
tesserũt: hab illa susceptione merita eiꝰ cuucta teꝑtint. Ma
net gͦ filiꝰ indilesti one. qua eũ dilexit pat̾: et ideo seruauit
p̾cepta eiꝰ. Quid est enĩ ⁊ ille homo. ex uͥgine natꝰ. nͥ qd̾ d̃s sus¬
ceptor est eiꝰ. D̾s enĩ erat u̾bũ uingenitꝰ gignenti coet̾nus:
s ut mediator daret᷑ nobis. ꝑ meffabilẽ grãm u̾bũ caro fcm
est ⁊ habitauit in nobis. fuiit. Sermo. lxxxiiꝰ Incipit Ser¬

Expanded text:
na natura, ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura, et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illlexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus? Deus enim erat Verbum, unigenitus gignenti coaeternus. Sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habitavit in nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cũ fc̃s ẽ: s mundi est diabolus pͥnceps. de quo mundo ibicõ¬
tiuuo sbiungit atq ait: et mundus eũ ñ cogneuit: hoc est
hoĩes infideles qͥb toto orbe t̾rarũ plenꝰ est mauidus: int quos
geiit fidelis mundus. quẽ de minido elegit. ꝑ quẽ tẽs c̃ mũ¬
dus: de quo ip̃e dicio ñ uenit filiꝰ hoĩs ut uidicet mũdũ. s
ut saluet᷑ mundus ꝑ ipłũ. Mundiis eo uidicarite damonat᷑:
mundus eo subuentente saluat᷑: qm̃ sititt arbor folu. ⁊ po¬
mis. sicut area palcis ec frumentis: ita iifidelib it fidelibus
plenus est mundus. Pnceps gͦ mundi huiꝰ hoc est pͥnceps de¬
nebrarũ harũ id est infideliũ de quib eruit᷑ mundus de

Expanded text:
 eum factus est ; sed mundi est diabolus princeps, de quo mundo ibi continuo subjungit atque ait: Et mundus eum non cognovit, hoc est, homines infideles, quibus toto orbe terrarum plenus est mundus: inter quos gemit fidelis mundus, quem de mundo elegit, per quem factus est mundus: de quo ipse dicit: Non venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Mundus eo judicante damnatur, mundus eo subveniente salvatur: quoniam sicut arbor foliis et pomis, sicut area paleis et frumentis, ita infidelibus et fidelibus plenus est mundus. Princeps ergo mundi hujus, hoc est princeps tenebrarum harum, id est infidelium; de quibus eruitur mund
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃alem qͥppe ñddũ habentes utt̾uis consolationẽ qͣm ꝑ spi¬
ritũ sc̃m su̾anit habiuri: id qd̾ exceriꝰ in xp̃o uidebant. amit¬
tere metuebant. Et qͥa se amissuros ẽẽ illo uera denuntian¬
te dubitare ñ pot̾ant: cortͥstabat᷑ humanꝰ affect᷑: quia
carras desobat᷑ affectus. Nou̾at autẽ ille qͥo ens potiᷤꝰ expedi¬
ret: qͥa uilus int̾ior ip̃e est utiꝙ melior quo eos consolati
humanũ. s se ip̃m credentiũ pectorib infusurꝰ. Demq
adiungit. Sed ego u̾itatẽ dico uob̾: expedit uob̾. ut ego
uadam. Si cĩ ñ abitro: paratlycus ñ uenit ad uos. Si autẽ

Expanded text:
dum habentes interius consolationem, quam per Spiritum sanctum fuerant habituri, id quod exterius in Christo videbant, amittere metuebant; et quia se amissuros esse, illo vera denuntiante, dubitare non poterant, contristabatur humanus affectus, quia carnis desolabatur aspectus. Noverat autem ille quid eis potius expediret, quia visus interior ipse est utique melior, quo eos consolaturhumanum, sed seipsum credentium pectoribus infusurus. Denique adjungit: Sed ego veritatem dico vobis: Expedit vobis ut ego vadam. Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Hec autẽ uob̾ ab intrio ñ dixi. qͥa uobcũ eram: ñc autẽ uado
ad cũ quime milit. Ubi pͥmũ uidendũ est. utrũ eis fut᷑as ñ
p̃dicerit antea pasliones. Ded aliitres eugliste satis eũ p̃di¬
xisse ista demonstrant: añꝙͣ uentũ eẽt ad ceniam. Aua ꝑac¬
ta: scd̃m ioħm ista loquiitꝰ est uͥ ait. Hec autẽ uobis abintno
ñ dexi: quia uobitũ eram. anforte hinc ista soluit᷑ q̃stio: qͥa
et illi eũ narrant passioni ꝑximũ fuisle cũ hec dicerit: Non
gͦ ab initio qͣndo cũ illis erat. qͥa iã discessurꝰ iamq ad patrẽ¬

Expanded text:
em vado ad eum, qui me misit. Ubi primum videndum est utrum eis futuras non praedixerit ante passiones. Sed alii tres evangelistae satis eum praedixisse ista demonstrant antequam ventum esset ad coenam, qua perfecta secundum Joannem ista locutus est, ubi ait: Haec autem vobis ab initio non dixi quia vobiscum eram. An forte hinc ista solvitur quaestio, quia et illi eum narrant passioni proximum fuisse, cum haec diceret? Non ergo ab initio quando cum illis erat, qui jam discessurus, jamq
Abbreviated transcription (Latin):
cit nͥ filiꝰ et cui uolu̾it filiꝰ reuelare. Sed istũ sensũ irape¬
cũ ꝑuen̾imꝰ ad regnũ uͥ similes ei erimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eũ
sicuti est: qͥd petituri sumꝰ. qͣndo satiabit᷑ in bonis desidiũ
nr̃m: Unde et in alio psalmo dicit᷑. Satiabor cũ manifesta¬
bit᷑ gła tua. Pecitio naniq alicuiꝰ est indigentie: que ibi
nulla erit. ubi hec sacietas erit. Reluiquit᷑ itaq qͣntũ sa¬
animalib se sp̃ales ꝑmillise facdurũ: qͣmius ñdũ talez
qͣles erimꝰ. qͣndo sp̃ale etã corp habebimꝰ: sed qualis erat

Expanded text:
cit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Sed istum sensum videtur impecit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Sed istum sensum videtur impecum pervenerimus ad regnum, ubi similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est , quid petituri sumus, quando satiabitur in bonis desiderium nostrum ? Unde et in alio psalmo dicitur: Satiabor, cum manifestabitur gloria tua . Petitio namque alicujus est indigentiae, quae ibi nulla erit, ubi haec satietas erit. Relinquitur itaque, quantum saanimalibus se spirituales promisisse facturum, quamvis nondum tales, quales erimus, quando spiritale etiam c
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm pete debiustis. ꝓ nichilo habendũ ẽ qd̾ pecistis. Ut gͥ
in eiꝰ noĩe ñ nichil s gaudiũ plenũ petarit: qm̃ si aliqͥd
aliud petunt. idem aliquid̃ nich ẽ: exhortat᷑ diceni. Petite
et accipietis. ut gaudiũ ur̃m sit plenũ: id est hoc in nomĩe
meo petite. ut gaudiũ ur̃m sit plenũ: et accipiecis. Istoe¬
nĩ bono: in petendo ꝑseu̾antes scõs suos. neqͣꝙͣ misccd̾ia diui¬
na fraudabit. Hec inqͥt in ꝑu̾biis loquutꝰ sũ uob̃. Uenit¬
hora. cũ iamñ in ꝓu̾biis loqͣr uob̾: s palam de patre ãnũ¬
tiabo uob. Possem dicere. hanc de qua loquit᷑ horã futurũ
oportere scl̃m intelligi: ubi uidebimꝰ palam qd beatꝰ pau¬
lus dicit. facie ad faciẽ: ut qd att. hec in ꝑu̾biis loquutus
sũ uob̃. hoc sit qd ab eodem apło dictũ est: uidemꝰ nc̃ ꝑ spe¬
culũ. ⁊ in eniginiate. Annũtiabo autẽ uob̃: quia ꝑ filiũ
pat̾ uidebit᷑. inxcaillud qd̾ alibi ait: neq patrẽ quis cognos¬

Expanded text:
hilo habendum est quod petistis. Ut igitur in ejus nomine non nihil, sed gaudium plenum petant quoniam si aliquid aliud petunt, idem aliquid nihil est, exhortatur dicens, Petite, et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum: id est, hoc in nomine meo petite, ut gaudium vestrum sit plenum, et accipietis. Isto enim bono in petendo perseverantes sanctos suos nequaquam misericordia divina fraudabit. 3. Haec, inquit, in proverbiis locutus sum vobhora, cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis. Possem dicere hanc, de qua loquitur horam, futurum oportere saeculum intelligi, ubi videbimus palam, quod beatus Paulus dicit, facie ad faciem , ut quod ait: Haec in proverbiis locutus sum vobis, hoc sit, quod ab eodem Apostolo dictum est: Videmus nunc per speculum in aenigmate . Annuntiabo autem vobis, quia per Filium Pater videbitur, juxta illud quod alibi ait: Neque Patrem quis cognos
Abbreviated transcription (Latin):
mis atdentib et ñ urentib deambulauit illesus: Pre¬
derco cetera: qm̃ hec satis ẽẽ arbrtror quib demonstre¬
tur. et alios sc̃os quedam oꝑa miranda fecisse que nemo
aliꝰ fecit. sed qui tam uicia multa et malas ualitudines.
uexationesq mortaliũ tanta potestate sanaret. nullus
omnino legit᷑ antiquoꝵ. Ut crum raceant᷑ quos iubendo
sicut occurrebant. saluos singłos fecit: marcus enͣgłis¬
ta quodam loco ait. Uesꝑe autẽ facto cũ sol occidisset af¬
ferebant ei omnes male habentes et demonia habentes:
et erat omnis ciuitas congregata ad iantã: et curauit
multas qui uexabant᷑ uariis languorib: et demonia
multa eiciebat. Id autẽ cũ cõmemorasset matheus: cti
am testimontũ ꝓpħicũ addidit dicens: ut adimpleret᷑
qđ̃ dictũ est. ꝑ ysayam ꝓpham dicentẽ. Ip̃e infirmitates
nr̃as accepit: et egrotationes portauit. Item alio locodi

Expanded text:
entibus et non urentibus deambulavit illaesus ? Praetereo caetera, quoniam haec satis esse arbitror, quibus demonstretur et alios sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia, et malas valetudines, vexationesque mortalium tanta potestate sanarit, nullus omnino legitur antiquorum. Ut enim taceantur, quos jubendo sicut occurrebant salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam loco ait: Vespere autem facto, cum sol occidisset, afferebant ei omnes male haet erat omnis ciuitas congregata ad ianuam. et curauit multos qui uexabantur uariis languoribus et demonia multa eam testimonium propheticum addidit, dicens: Ut adimpleatur, quod dictum est per Isaiam prophetam dicentem: Ipse infirmitates nostras accepit, et aegrotationes p