comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aures ad lascimiã. uł siquid ẽ aliud quod
iumalam partem libenter auditur: ma¬
nus ad rapinam. uł qđlibet aliud facuꝰ
aut flagicium: & m̃bra cetera in hunc
modum. tyrannico principatui. idẽ
uersis consiliis militantia. Huius ciuitatiᷤᷤ
quasi plebs ẽ. om̃is delicatȩ affectiones: &
turbulenti motus animi. codidianas sedid¬
ones in homine agitantes. Ergo ubi rex.
ubi curia. ubi ministri. ubi plebs inuemi¬
tur: ciuitas ẽ. Neq enim talia eẽnt in mal
ciuitatib: nͥ prius eẽnt in singłis hominib
qui sunt tanquam elementa & seimna ci¬
uitatum. Has ciuitates destruit. cum exdu¬
so inde principe de quo dictum ẽ. princeps
huius scłi missus ẽ foras. uastantur hec
regna uerboueritatis: sopiuntur malig¬
na consilia: turpes affectiones edomant᷑
m̃brorum & sensuum ministeria captiual¬
tur. & ad iusticiȩ & bonorum oꝑin milicã
tranfferuntur: ut iam sic̃ apłs dicit nõ

Expanded text:
aures ad lasciviam, vel si quid est aliud quod aures ad lasciviam, vel si quid est aliud quod in malam partem libenter auditur, manus ad rapinam vel quodlibet aliud facinus aut flagitium, et membra caetera in hunc modum tyrannico principatui, id est perversis consiliis militantia. Hujus civitatis quasi plebs est omnes delicatae affectiones et turbulenti motus animi, quotidianas seditiones in homine agitantes. Ergo ubi rex, ubi curia, ubi ministri, ubi plebs invenitur, civitas est: neque enim talia essent in malis civitatibus, nisi prius essent in singulis hominibus, qui sunt tanquam elementa et semina civitatum. Has civitates destruit, cum excluso inde principe, de quo dictum est, Princeps hujus saeculi missus est foras , vastantur haec regna verbo veritatis, sopiuntur maligna consilia, turpes affectiones edomantur, membrorum et sensuum ministeria captivantur, et ad justitiae et bonorum operum militiam transferuntur: ut jam, sicut Apostolus dicit, non
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qd dictum ẽ inęternum. Nomen gͦ
impiorum de Iesti meternum: quia dein¬
ceps numquam er̃ impii. Et si in ħ scło
non extenditur nom̃ eorum: multomii
ter. huius immici. Cuius aũt iiici nͥ
diaboli. framee defecer̃: Hȩ autem in¬
telliguntur diuerse opiniones erroris.
quib ille animas tanquam gladiis ꝑtiit.
His gladiis uincendis. & ad defectum ꝑ¬
dicendis. instat ille gladius. de quo iN
septimo psalmo dr̃: nisi conuertamin.
gladium suum uibrabit. & forte iste est
finis. inquem frameę deficiunt inimiei:
quia usq ad ipsum aliquid ualent. Ipse nẽ
oꝑatur occulte: ultimo autem iudicio
palã uibrabitur. Hoc destruuntur ciui¬
tates. Nam ita sequitur. Inimici defecer̃
frameȩ infinem: & ciuitates destruxisti.
Ciuitates autẽ sunt ĩquib diabłs regnat:
uͥ dolosa & fraudulenta consilia. tanquã
curiȩ locum obtinent: cui principatui
quasi satellites &ministri assunt officia
quorumq m̃broꝵ: ocłi ad curiositatem:

Expanded text:
tur quod dictum est in aeternum. Nomen ergo impiorum delesti in aeternum, quia deinceps nunquam erunt impii. Et si in hoc saeculum non tenditur nomen eorum, multo minter hujus inimici. Cujus autem inimici, nisi diaboli frameae defecerunt? Hae autem intelliguntur diversae opiniones erroris, quibus ille animas tanquam gladiis perimit. His gladiis vincendis et ad defectum perducendis instat ille gladius, de quo in septimo psalmo dicitur: Nisi convertamini, gladium suum vibrabit . Et forte iste est finis in quem frameae deficiunt inimici, quia usque ad ipsum aliquid valent; ipse nunc operatur occulte, ultimo autem judicio palam vibrabitur. Hoc destruuntur civitates; nam ita sequitur, Inimici defecerunt frameae in finem; et civitates destruxisti: civitates autem in quibus diabolus regnat, ubi dolosa et fraudulenta consilia tanquam curiae locum obtinent, cui principatui quasi satellites et ministri adsunt officia quorumque membrorum, oculi ad curiositatem,
Abbreviated transcription (Latin):
ta tua non facit. Sed siue suꝑior siue ista
sit congruentior huius loci expositio sine
preuidicio alterius aliciuus melioris aut
paris: conuenientissime sequitur. Dñs
iudicat ppłos. Siue enim in altum regres¬
sus ẽ. cum post resurrectionem ascendit
incȩlum. bene sequitur. dñs iudicat po¬
pulos: quia inde uenturus ẽ uidicare
iuiuos & mortuos: siue in altum regredi¬
atur. cum peccatores. xp̃ianos deserit in¬
telligentia ueritatis: quia de ipso aduen¬
tui dictum ẽ: putas ueniens filius homi¬
nis. inueniet fidem suam interra. Dñs enĩ
iudicat popłos. Quis dominus. nͥ ihc xp̃c:
quȩ ꝑfecte orat. uide quemadmodum nõ
timcat uidicii diem: &e uere securo desidio
dicat inoratione. aducniat regnumtuũ.
udica me inquit domine: scđm iusticiã
tuam. In suꝑiori psalmo infirmus depre¬
cabatur: miscdiam potius implorans dĩ.
quam commemorans ullum meritum su¬
um: qm̃ filius dĩ peccatores uenit uocare

Expanded text:
ta tua non facit. 8. Sed sive superior, sive ista ta tua non facit. 8. Sed sive superior, sive ista sit congruentior hujus loci expositio, sine praejudicio alterius alicujus melioris aut paris, convenientissime sequitur, Domiminus judicat populos. Sive enim in altum regressus est, cum post resurrectionem ascendit in coelum, bene sequitur, Dominus judicat populos; quia inde venturus est judicare vivos et mortuos: sive in altum regrediatur cum peccatores christianos deserit intelligentia veritatis; quia de ipso adventu dictum est: Putas veniens Filius hominis inveniet fidem super terram ? Dominus ergo judicat populos. Quis Dominus, nisi Jesus Chquae perfecte orat, vide quemadmodum non timeat judicii diem, et vere securo desiddicat in oratione, Adveniat regnum tuum . Judica me inquit Domine secundum justitiam meam. In superiore psalmo infirmus deprecabatur, misericordiam potius implorans Dei, quam commemorans ullum meritum suum. Quoniam Filius Dei peccatores venit vocare
Abbreviated transcription (Latin):
cies dicens: putas. cum uenerit filius ho¬
minis. inueniet fudem suꝑ tram: Itemdi¬
cit de pseudo ꝓpħis qui intelliguntur herr¬
tiei: ꝓpter eorum iniquitatem refrigescet ca¬
ritas multorum. Cum gͦ & ineccłuis. hoc ẽ
in illa congiegatione popłorum atq genti¬
lium. ubi nomen. xp̃ianum latissime ꝑua¬
gatum ẽ. tanta erit habundantia peccato¬
rum. quȩ iam exmagna parte sentitur:
nonne illa hic predicitur. quȩ ꝑalium
quoq ꝓpħam denunciata ẽ fames uerbi :
Nonne ce ꝓpter hanc congregationẽ pecca¬
ds suis a se lumen ueritatis ab alienantem.
ds̃ ualtum regreditur: idest uͭ auc millis
aut ꝓpaucis dequib dictum est beatus
qui pseuerauerit usq in finem hic saluns
erit. teneat᷑ ac pcipiat᷑ sincera fides.& abõi¬
um prauorum opinionum labe purga
cede rursus in altitudinem sccrecorum
tuorum. etiam ꝓpter hanc congregationẽ
ppłorum: quȩ habet nomen tuum. &e fac̃¬

Expanded text:
ties, dicens: Putas cum venerit Filius hoties, dicens: Putas cum venerit Filius hominis, inveniet fidem super terram ? item dicit de pseudoprophetis, qui intelliguntur haeretici: Propter eorum iniquitatem refrigescet charitas multorum . Cum ergo et in Ecclesiis, hoc est in illa congregatione populorum atque gentium, ubi nomen christianum latissime pervagatum est, tanta erit abundantia peccatorum quae jam ex magna parte sentitur, nonne illa hic praedicitur, quae per alium quoque prophetam denuntiata est, fames verbi ? Nonne et propter hanc congregationem peccatis suis a se lumen veritatis abalienantem, Deus in altum regreditur, id est, ut aut non, aut a perpaucis, de quibus dictum est, Beatus qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit , teneatur et percipiatur sincera fides, et ab omnium pravarum opinionum labe purgatcede rursus in altitudinem secretorum tuorum, etiam propter hanc congregationem populorum quae habet nomen tuum et fac
Abbreviated transcription (Latin):
one idest occultatione. cum te merito pecca¬
dorum suorum non intellexerint. qui de
crucifigent: congregatio credentium circũ¬
dabit te. Ipsa enim humilitate exaltatus ẽ.
id est non ẽ intellectus: ut ad hoc referatur
&e exurge domine ds̃ m̃s in precepto quod
mandasti: id est. cum appares humilis altꝰ
esto: ut nonde intelligant inimici mei.
Iusto aucem sunt peccatores inimici: pio
impii. Et congregatio popłorum cucum¬
dabit te: id est ꝑhoc ipsum ꝗd nonte in¬
telligunt qui de crucifigunt. credent inte
dabit te. Sed quod sequitur. si uere hoc sig¬
nificat. plus doloris habet. quia iam inci¬
pit sentiri: quam leticiȩ. quia intelligitur.
Sequitur enim. & ꝓpter hanc in altum re¬
gredere: id est. & ꝓpter hanc congregationẽ
generis humani qua eccłȩ refertȩ sunt in
altum regredere: idest rursus desine in¬
telligi. Quid est gͦ & ꝓpter hanc. nͥquia
ista te offensura ẽ. ita ut uerissime prenun¬

Expanded text:
one, id est occultatione, cum te merito peccaone, id est occultatione, cum te merito peccatorum suorum non intellexerint qui te crucifigent, congregatio credentium circumdabit te. Ipsa enim humilitate exaltatus est, id est, non est intellectus; ut ad hoc referatur, Et exsurge, Domine Deus meus, in praecepto quod mandasti; id est, cum appares humilis, altus esto, ut non te intelligant inimici mei: justo autem sunt peccatores inimici, et pio impii. Et congregatio populorum circumdabit te: id est, per hoc ipsum quod non te intelligunt qui te crucifigunt, credent in te cumdabit te. Sed quod sequitur si vere hoc significat, plus doloris habet quia jam incipit sentiri, quam laetitiae quia intelligitur. Sequitur enim, Et propter hanc in altum regredere: id est, et propter hanc congregationem generis humani, qua Ecclesiae refertae sunt, in altum regredere, id est, rursus desine intelligi. Quid est ergo, Et propter hanc, nisi quia et ista te offensura est; ita ut verissime praenun
Abbreviated transcription (Latin):
minos terrȩ Et ꝓpter hanc. inaltum re¬
gredere. Idest. & ꝓpter hanc congregatio¬
nem regredere in altum: qd resurgendo &
in celum ascendendo fecisse intelligitur.
Ita enim glorificatus dedit sp̃m scm̃. qui
ante głificati onem eius dari ñ poss
sicut in euangłio positum est. Sp̃c autẽ
nondum erat datus: quia ihc nondum e¬
rat głificatus. Regressus ergo in altum ꝓpc̃
congregationem ppłorum. misit sp̃m scm̃:
quo impleti predicatores euangłii orbem
t̃rarum eccłus impleuerunt. Potest & sic
iste sensus intelligi: exurge domine inira
tua. & exaltare infinibus inimicorũ meo¬
rum.⁊ id est exurge in ira tua. & non te
intelligant mumci mei: ut hoc sit exal¬
tare. id est altus efficere ne intelligaris:
quod refertur ad illud silentium. Sic e¬
nim de hac exaltatione: in alio psalmodĩ.
Et ascendit suꝑ cherubin. & uolauit: &e po¬
suit tenebras latibulum suum. Qua exaltati¬

Expanded text:
minos terrae . Et propter hanc in altum reminos terrae . Et propter hanc in altum regredere: id est, propter hanc congregationem regredere in altum; quod resurgendo et in coelum ascendendo fecisse intelligitur. Ita enim glorificatus dedit Spiritum sanctum, qui ante glorificationem ejus dari non posset, sicut in Evangelio positum est: Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus . Regressus ergo in altum propter congregationem populorum, misit Spiritum sanctum; quo impleti praedicatores Evangelii orbem terrarum Ecclesiis impleverunt. 7. Potest et sic iste sensus intelligi: Exsurge, Domine, in ira tua, exaltare in finibus inimicorum meorum: id est, exsurge in ira tua, et non te intelligant inimici mei; ut hoc sit exaltare, id est, altus efficere ne intelligaris, quod refertur ad illud silentium. Sic enim de hac exaltatione in alio psalmo dicitur: Et ascendit super Cherubim, et volavit. Et posuit tenebras latibulum suum : qua exaltati
Abbreviated transcription (Latin):
laudant dm̃. Et exurge domine ds̃ m̃s.
in precepto qd mandasti. Idest quia hu¬
militatem precepisti. humilis appare :
et tuprior imple qđ prccepisti: ut exem¬
plotuo iuncentes suꝑbiam. ñ possideantur
adiabolo: quiaduersus tua precepta suꝑ¬
biam ꝑsuasit. dicens. Manducate. & aperi¬¬
entur ocłi uobis: & eritis tanquam ditt¬
congregatio ppłorum circiundabit te. Du¬
plex intellectus est. Congregatio enim po¬
pulorum. siue credentium sine ꝑsequenti¬
um potest accipi : quorum utrumq eadẽ
domini nr̃i humilitate factumẽ : quam
contempnens ꝑsequentium multitudo cir¬
cumdedit eum : de qua dictumẽ. Quare
fremuerunt gentes: & ppłi meditati suã
inania: Credentium aũt ꝑcius humilita¬
tem multitudo ita eum cutumdedit: ut
uerissime diceretur. Cecitas exparte isrł fac¬
ta est: ut plenitudo gentium intraret. Et
illud. Postula ame. & dabo tibi gentes here¬
ditatem tuam: & possessionem tuam. ter¬

Expanded text:
laudant Deum. Et exsurge, Domine Deus meus, laudant Deum. Et exsurge, Domine Deus meus, in praecepto quod mandasti: id est, quia humilitatem praecepisti, humilis appare; et tu prior imple quod praecepisti, ut exemplo tuo vincentes superbiam, non possideantur a diabolo, qui adversus tua praecepta superbiam persuasit, dicens: anducate, et aperientur vobis oculi, et eritis tanquam dicongregatio populorum circumdabit te. Duplex intellectus est. Congregatio enim populorum, sive credentium, sive persequentium potest accipi, quorum utrumque eadem Domini nostri humililate factum est: quam contemnens persequentium multitudo, circumdedit eum, de qua dictum est, Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania ? credentium autem per ejus humilitatem multitudo ita eum circumdedit, ut verissime diceretur, Caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret ; et illud, Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam ter
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃.⁊ domine ne statuas illis hoc peccatũ:
An ce iste non aduersus homines hec pre¬
catur. s aduersus diabolum & angłos
ciuis: quorum possessio peccadores atq
impi ĩ homines sunt: Non gͦ seiuenss
misericors aduersus eum orat. quisquis
orat. ut ei auferatur ista possessio. ab illo
domino qui iustificat impium. Cum
enim iustificatur impius. ex impio fit
iustus: & expossessione diabłi. migrat in
templum dĩ. Et qm̃ pena ẽ. ut citiq aufe¬
ratur possessio in qua dominari desicłat:
hanc penam dicit iram dĩ aduersus diabo¬
lum: ut desinat possidere quos possidet.
Exurge domine inira tua. Exurge. hic.
appare dixit: humanis uidelicet & laten¬
tibus uerbis: quasi ds̃ dormiat. cum in se¬
cretis suis incognitus latet Exaltare in
finibus inimicorum meorum. fines dix̃
ipsam possessionem: ubi uult dm̃ exalta¬
ri potius. idest honorari &e glorificari. ꝗͣ
diabolum: dum impii iustificantur. et

Expanded text:
dixit: Domine, ne statuas illis hoc peccatum ? dixit: Domine, ne statuas illis hoc peccatum ? An et iste, non adversus homines haec precatur, sed adversus diabolum et angelos ejus, quorum possessio peccatores atque impii homines sunt? Non ergo saeviens, sed misericors adversus eum orat, quisquis orat ut ei auferatur ista possessio ab illo Domino qui justificat impium : cum enim justificatur impius, ex impio fit justus, et ex possessione diaboli migrat in templum Dei; et quoniam poena est, ut cuique auferatur possessio in qua dominari desiderat, hanc poenam dicit iram Dei adversus diabolum, ut desinat possidere quos possidet. Exsurge, Domine, in ira tua: Exsurge, hic appare dixit, humanis videlicet et latentibus verbis, quasi Deus dormiat, cum in secretis suis incognitus latet. Exaltare in finibus inimicorum meorum. Fines dixit ipsam possessionem, ubi vult Deum exaltari potius, id est honorari et glorificari, quam diabolum, dum impii justificantur et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓicit uentus a facie trȩ: suꝑborum scit
uana ce inepta tactantia . &e inflata. & ñ
solidata: tanquam uento elicitus pul¬
ueris globus. Recte itaq hic posuit głam.:
quam non uult inpuluerem deduci Uult
enim eam solidam habere inconscientia:
ubi coram deo nulla ẽ lactantia. Qui
głatur inquit. indomino głetur. Ista so¬
lictitas inpuluerem deducitur: si ꝑ suꝑbiã¬
mines głari. Hinc est. quod alibi dicit. Ds̃
conteret ossa placentium hominib. qui
autem bene didicit uł exꝑtus ẽ uiciorum
suꝑandorum gradus: intelligit hoc u¬
ciim inanis głe. uł solum uł maxime ca¬
uendum eẽ ꝑfectis. Quo primo enmui¬
cio lapsa est anima : hoc ultimum uinẽ.
nicium autem om̃is peccati suꝑbia: et
inicium suꝑbiȩ hominis. apostatare a
deo. Erurge domine inira tua. Quid
adhuc iste quem ꝑfectum dicimus. ad irã
prouocat dm̃: Nonne uidendumẽ. ne
potius ille ꝑfectus sit. qui cum lapidaret᷑

Expanded text:
projicit ventus a facie terrae , superborum scilicet projicit ventus a facie terrae , superborum scilicet vana et inepta jactantia, inflata et non solidata, tanquam vento elatus pulveris globus. Recte itaque posuit hic gloriam, quam non vult in pulverem deduci. Vult enim eam solidam habere in conscientia, ubi coram Domino nulla jactantia est . Qui gloriatur inquit in Domino glorietur . Ista soliditas in pulverem deducitur, si per superbiamines gloriari; hinc est quod alibi dicit: Deus conteret ossa placentium hominibus . Qui autem bene didicit vel expertus est vitiorum superandorum gradus, intelligit hoc vitium inanis gloriae, vel solum, vel maxime cavendum esse perfectis: quo primo enim vitio lapsa est anima, hoc ultimum vincit. Initium autem omnis peccati superbia; et, Initium superbiae hominis, apostatare a Deo adhuc iste quem perfectum dicimus, ad iram provocat Deum? Nonne videndum est ne potius ille perfectus sit, qui cum lapidaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ execrationem. qd est grauissimũ iurisiu¬
randi genus: cum homo dicit: si illud feci.
illud ꝑatiar. S aliud ẽ uiratio inore uiran¬
tis: aliud insignificatione ꝓpħantis. Hic
enim dicit. quid uere contingat hominib
qui reddunt retribuentib mala: non qd̾
lari numero nominans: illum magis ma¬
gisq manifestat. quem suꝑtus uelit leonẽ ap¬
pellauit. Ipse enim ammam ꝑsequitur:
& si deceꝑit comprehendit. Nam homines
usq ad interfectionem corporis seuiunt.
animam uero. post istam uisibilem mortẽ
inpotestate habere non possunt.Diabls
autem. quas animas ꝑsecutus comprehen¬
dit: possidebit Et conculcet ĩ t̾ra uicã
meam. Idest conculcando t̃ram faciat ui¬
tammeam: cibum scilicet suum. Non e¬
num tantum leo. s etiam serpens appella¬
tus est: tui dictum est. t̾ram manducab̾
Et peccatori homini diccum ẽ: t̃ra es. ce
in t̾ram ibi̾. Et głam meam inpulue¬
rem deducat. Hic est ille pulius quem

Expanded text:
per exsecrationem, quod est gravissimum jurisjuper exsecrationem, quod est gravissimum jurisjurandi genus, cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar. Sed aliud est juratio in ore jurantis, aliud in significatione prophetantis: hic enim dicit quid vere contingat hominibus qui reddunt retribuentibus mala; non quod lari numero nominans, illum magis magisque manifestat quem superius velut leonem appellavit. Ipse enim animam persequitur; et si deceperit, comprehendet. Nam homines usque ad interfectionem corporis saeviunt, animam vero post istam visibilem mortem in potestate habere non possunt; diabolus autem quas animas persecutus comprehenderit, possidebit. Et conculcet in terram vitam meam: id est conculcando, terram faciat vitam meam, cibum scilicet suum; non enim tantum leo, sed etiam serpens appellatus est, cui dictum est, Terram manducabis; et peccatori homini dictum est, Terra es, et in terram ibis . Et gloriam meam in pulverem deducat. Hic est ille pulvis, quem
Abbreviated transcription (Latin):
tientiȩ ẽ. nec ei mala rependere. qui accep¬
tis beneficus reddit mala probonis: quã
si nullo ante accepto beneficio nocere uo¬
liusset. Si reddidigͦ inquit retribuentib
michi mala: id est si nonte unitanis sum
in illo silentio. hoc est patientia tua quam
pro me oꝑatus es: decidam ab inimicis
meis inanis. Inaniter enim se iactat.
qui cum &e ipse homo sit: cupit se de ho¬
mine uindicare. Et cum suꝑare hommẽ
palam querit. occulte a diabolo suꝑatur:
inanis effectus uana ce suꝑba leticia: qd
quasi uinci non potuit Intelligit ergoiste.
ubi maior fiat uictoria : & ubi pater reddat
qui uidet mocculto. Ne itaq reddat retri¬
buentib mala⁊ iram potius quam homi¬
nem uncit: illis etiam litteris cruditus.
inquib scriptum est. Melior est qui uineit
iram: quam qui capit ciuitatem. Si reddi¬
di retribuentib michi mala: decidam ergo
ab inimicis meis inanis. Iurare uidetur

Expanded text:
tientiae est, nec ei mala rependere qui acceptientiae est, nec ei mala rependere qui acceptis beneficiis reddit mala pro bonis, quam si nullo ante accepto beneficio nocere voluisset, Si reddidi ergo, inquit, retribuentibus mihi mala, id est, si te non imitatus sum in illo silentio, hoc est patientia tua quam pro me operatus es, decidam ab inimicis meis inanis. Inaniter enim se jactat, qui cum et ipse homo sit, cupit se de homine vindicare: et cum superare hominem palam quaerit, occulte a diabolo superatur, inanis effectus vana et superba laetitia, quod quasi vinci non potuit. Intelligit ergo iste ubi major fiat victoria, et ubi Pater reddat qui videt in occulto. Ne reddat itaque retribuentibus mala, iram potius quam hominem vincit, illis etiam litteris eruditus, in quibus scriptum est: Melior est qui vincit iram, quam qui capit civitatem . Si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam ergo ab inimicis meis inanis. Jurare videtur
Abbreviated transcription (Latin):
mala: ꝑfectus est. Cum itaq oret anima
ꝑfecta. ꝓuerbis chusi filii gemini. idẽ pro
cognitione illius secreti atq silentii. quod
pro salute nr̃a oꝑatus est ꝓpicius nob̃ et
misericors dominus. ut toleraret & patien¬
tissime sustineret dolos traditoris sui:⁊
tanquam huic ꝑfecte animȩ dicat. expo¬
nens rationem ipsius secreti. ego prote
impio & peccatore. ut tuȩ iniquitates mei
sanguinis effusione lauarentur. magnosi¬
lentio & magna patientia traditorem meũ
ꝑtuli: nonne unitaberis me. ut & tu nõ
reddas mala pro malis: Animaduertensgͥ
& intelligens quid pro illo fecerit dominꝰ:
& eius exemplo ad ꝑfectionem ꝓficiens:
dicit. Si reddidi retribuentib michimala :
id est si non feci quod tu faciendo docitisti.
decidam gͦ ab immicis meis manis. Et be¬
ne nonait. si reddidi tribuentib in mala:
sed retribuentib. Qui enum recribiit: iã
aliquid acceꝑat. Maio Gris autempa¬

Expanded text:
mala, perfectus est. Cum itaque oret anima mala, perfectus est. Cum itaque oret anima perfecta pro verbis Chusi, filii Jemini, id est pro cognitione illius secreti atque silentii, quod pro salute nostra operatus est propitius nobis et misericors Dominus, ut toleraret et patientissime sustineret dolos traditoris sui: tanquam huic perfectae animae dicat, exponens rationem ipsius secreti: Ego pro te impio et peccatore, ut tuae iniquitates mei sanguinis effusione lavarentur, magno silentio et magna patientia traditorem meum pertuli, nonne imitaberis me, ut et tu non reddas mala pro malis? animadvertens igitur et intelligens quid pro illo fecerit Dominus, et ejus exemplo ad perfectionem proficiens, dicit, Si reddidi retribuentibus mihi mala, id est, si non feci quod tu faciendo docuisti, decidam ergo ab inimicis meis inanis. Et bene non ait, Si reddidi tribuentibus mihi mala, sed, retribuentibus: qui enim retribuit, jam aliquid acceperat; majoris autem pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pluralem numerum. saluum me fac ex
omnibus ꝑsequentibus me: singularem
postea intulit dicens: nequando rapiat
ut leo animam meam. Non enimait. ne¬
quando rapiant: sciens quis restiterit ini¬
micus. & perfeccȩ amme uehementer ad¬
uersus. Dum non ẽ qui redimat neq
qui saluum faciat. Idest ne ille rapiat:
dum tu non redimis. neq saluum facis:
Si enunds̃ ñ redimat. neq saluum faciat:
tam animam hoc dicere. cui solius diabli
fraudulentissimȩ insidiȩ cauende sunt :
uide quid sequatur. Domine ds̃ ms: si feci
istud. Quid est hoc quod uocat istud: An
quia non dicit nomen peccati: uniu̾sale
peccatum intelligendum ẽ: Qui intellec¬
tus si displicet: illud accipiamus diciqd̃
sequitur. Tanquam si interrogassemus.
quid ẽ hoc quod dicis istud: respondet.
Si est iniquitas in manib meis. Iamgͦ
manifestum ẽ: de omni peccato dici Si
reddidi inquit retribuentib michi mala.
Quod ñ potest uere dicere: nisi ꝑfeccus. Ait

Expanded text:
per pluralem numerum, Salvum me fac ex per pluralem numerum, Salvum me fac ex omnibus persequentibus me, singularem postea intulit dicens, nequando rapiat ut leo animam meam: non enim ait, nequando rapiant, sciens quis restiterit inimicos, et perfectae animae vehementer adversus. Dum non est qui redimat, neque qui salvum faciat: id est, ne ille rapiat, dum tu non redimis neque salvum facis; si enim Deus non redimat neque salvum faciat, tam animam hoc dicere, cui solius diaboli fraudulentissimae insidiae cavendae sunt, vide quid sequatur: Domine Deus meus, si feci istud. Quid est quod vocat istud? an quia non dicit nomen peccati, universale peccatum intelligendum est? Qui intellectus si displicet, illud accipiamus dici quod sequitur: tanquam si interrogassemus. Quid est hoc quod dicis, istud? respondet: Si est iniquitas in manibus meis. Jam ergo manifestum est de omni peccato dici, Si reddidi retribuentibus mihi mala; quod non potest vere dicere, nisi perfectus. Ai
Abbreviated transcription (Latin):
amicos gͦ eius non ẽ silentium. s uerba
silentii: idest ratio exposita &e manifesta
illius silentii. Qd silentium id ẽ chusi. dr̃
filius gemi: id est dextri. Non enim ab¬
scondendum erat scĩs. quod ꝓ illis gestũ
est: & tamen nesciat inquit sinistra. qͥd
faciat dext̾ra. Canit ergo anima ꝑfecta
in ꝓpħia cui secretum illudĩnotuit ꝓuerbis
chusi. id est ꝓcognitione eiusdem secreti: qd̾
secictum. dext̃ deus. id est fauens atq ꝓpiciꝰ
ei oꝑatus est. Qua re. hoc silentium filius de¬
tri appellatur: ꝗd est chusi. filiꝰ gemini.¬
omine ds̃ meus inte sꝑarri:
saluum me fac exom̃ibus ꝑsequen¬
quam cui non restat iamꝑfecto nͥ iniudꝰ
diabolus. suꝑato omni bello atq adusitate
uiciorum: dicit saluum me fac exomnib
ꝑsequentib me. & erue me. Nequando rapi¬
at ut leo anunam meam. Dicit apłs. Ad¬
uersarius ur̃. tanquam leo rugiens: circuit
querens quem deuoret. Itaq cum diceret

Expanded text:
amicos ergo ejus non est silentium, sed verba amicos ergo ejus non est silentium, sed verba silentii, id est, ratio exposita et manifesta illius silentii. Quod silentium, id est Chusi, dicitur filius Jemini, id est dextri: non enim abscondendum erat sanctis quod pro illis gestum est. Et tamen Nesciat, inquit, sinistra quid faciat dextra . Canit ergo anima perfecta in prophetia, cui secretum illud innotuit, pro verbis Chusi, id est pro cognitione ejusdem secreti; quod secretum dexter Deus, id est favens atque propitius ei, operatus est: quare hoc silentium Filius dextri appellatur, quod est Chusi, filii Jeminiomine Deus meus, in te speravi; salvum me fac ex omnibus persequenquam cui non restat jam perfecto nisi invidus diabolus, superato omni bello atque adversitate vitiorum, dicit: Salvum me fac ex omnibus persequentibus me, et eripe me: nequando rapiat ut leo animam meam. Dicit Aposer diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Itaque cum diceret
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigabiles iue eius. Quis enim cogno¬
uit mentem domini: aut quis consilia¬
rius eius fuit: Ita magnum illud silen¬
tium. non expositione magis aꝑit: quam
ammiratione cominendat. Hoc silentio
dominus sacramentum uenerabilis passi¬
onis occultans: uoluntariam rumam frĩs.
id est nefarium scelus traditoris sui. in suȩ
miscđĩȩ atq prouidentie ordinem uertit.
ut qd ille ad ꝑniciem unius hominis per¬
uersa mente faciebat. ⁊ iste ad salutem om̃s¬
um hominum. ꝓuida gub̃natione con¬
ferret. Cantat gͦ psalmum domino ani¬
ma ꝑfecta. quȩ iam digna ẽ nosse secretũ
dĩ: cantat ꝓuerbis chusi: quia meruit
nosse uerba illius silentii. Apud infideles
enim & ꝑsecutores: silentium ẽ illud atq
secretum. Apud suos autem quib dictũ
est. iam non dicam uos seruos. quia ser¬
uus nescit quid faciat dominus eius.
uos autem dixi amicos. quia om̃ia quȩ
audiui ãpatre meo nota feci uob̃: apud

Expanded text:
investigabiles viae ipsius! Quis enim cognoinvestigabiles viae ipsius! Quis enim cognovit mentem Domini, aut quis consiliarius illius fuit ? ita magnum illud silentium non expositione magis aperit, quam admiratione commendat. Hoc silentio Dominus sacramentum venerabilis passionis occultans, voluntariam ruinam fratris, id est, nefarium scelus traditoris sui, in suae misericordiae atque providentiae ordinem vertit; ut quod ille ad perniciem unius hominis perversa mente faciebat, iste ad salutem omnium hominum provida gubernatione conferret. Cantat ergo Psalmum Domino anima perfecta, quae jam digna est nosse secretum Dei; cantat pro verbis Chusi, quia meruit nosse verba illius silentii. Apud infideles enim et persecutores, silentium est illud atque secretum: apud suos autem, quibus dictum est, Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat Dominus ejus; vos autaudivi a Patre meo, nota feci vobis : apud
Abbreviated transcription (Latin):
patris pax interp̃tatur: quia pacatus er¬
ga illum extitit pater. quamius ipse dol
suis bellum haberet incorde. sicut inpsal
dem euangłio inuenitur. etiam fr̃s ẽẽ ap¬
pellatos. Resurgens enim dñs.:ait. Uade:
& dic fr̃ibus meis. & apłs eum dic̃ pͥmo¬
genitum in multis fr̃ib. Discipli enim¬
eius ruma qua eum tradidit. recte intelli¬
gitur frĩs ruma: quod achitofel interpre¬
tari diximus. Chusi autem qͥm interpre¬
tatur silentium. recte accipitur aduersꝰ
illos dolos dominum nr̃m silentio duni¬
casse: id est altissimo secreto quo cecitas
ex parte isrł facta est. cum dominum ꝑse¬
quebantur. ut plenitudo gentium subin¬
traret: & sicomnis isrł saluus fierce. Ad
hoc ꝓfundum secretum atq silentium.
cum uenisset apłs: exclamauit. quasi qͦdã
ipsius altitudinis horrore ꝑculsus. Oalti.¬
tudo diuitiarum sapientie & scientie dĩ:
quam inscrutabilia sunt udicia eius: et

Expanded text:
Patris pax interpretatur; quia pacatus erPatris pax interpretatur; quia pacatus erga illum exstitit pater, quamvis ipse dolis suis bellum haberet in corde, sicut in psaldem Evangelio invenitur etiam fratres esse appellatos; resurgens enim Dominus ait, Vade, et dic fratribus meis , et Apostolus eum dicit primogenitum in multis fratribus : discipuli ergejus ruina qui eum tradidit, recte intelligitur Fratris ruina, quod Achitophel interpretari diximus. Chusi autem, quod interpretatur Silentium, recte accipitur adversus illos dolos Dominum nostrum silentio dimicasse, id est altissimo secreto quo caecitas ex parte Israel facta est, cum Dominum persequebantur, ut plenitudo Gentium subintraret, et sic omnis Israel salvus fieret. Ad hoc profundum secretum altumque silentium cum venisset Apostolus, exclamavit quasi quodam ipsius altitudinis horrore perculsus: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
istoriam quidem unde occasionẽ
istam ꝓpħia sumpsit: in regnorũ
libro scđo cognoscere facile ẽ. Ibi
enim chusi amicus regis dauid. transitum
fecit in partes absalon filii eius. qui aduer.¬
sus patrem bellum gerebat: ad exploranda
consilia. & renuncianda que aduersus pa¬
trem ille mouebat. auctore achidofel qui de¬
fecerat ab amicicia dauid: & filium eius ad¬
uersus patrem consilus quib posset in¬
struebat. S qm̃ non ipsa historia in hoc
psalmo consideranda ẽ. de qua ꝓpha myste¬
riorum uelamen assumpsit: si transitum
ad xp̃m fectinus. auferatur uelamen: et
primo. ipsorum nominum significationẽ
interrogemus quid sͥ uelit. Non enim de¬
fuerunt interpretes. qui hec ipsa non car¬
naliter ad litteram sed sp̃aliter inuestigan¬
tes. edicerent nob̃. qd chusi inter pretetur
silentium: gemini autem dext̃: achito¬
fel. frĩs runa. Quib intet pretationibus.
rursum nob̃ traditor ille uidas occurrit:
ut absalon cius imaginem gestet. scđm qd̃

Expanded text:
istoria quidem unde occasionem ista prophetia sumpsit, in Regnorum secundo libro cognoscere facile est. Ibi enim Chusi, amicus regis David, transitum fecit in partes Abessalon filii ejus qui adversus patrem bellum gerebat, ad exploranda consilia et renuntianda quae adversus patrem ille moliebatur auctore Achitophel, qui defecerat ab amicitia David, et filium ejus adversus patrem consiliis quibus posset instruebat. Sed quoniam non ipsa historia in hoc psalmo consideranda est de qua Propheta mysteriorum velamen assumpsit, si transitum ad Christum fecimus, auferatur velamen . Et primo ipsorum nominum significationem interrogemus quid sibi velit. Non enim defuerunt interpretes qui haec ipsa non carnaliter ad litteram, sed spiritualiter investigantes, edicerent nobis quod Chusi interpretetur Silentium; Jemini autem, Dexter; Achitophel, Fratris ruina. Quibus interpretationibus rursum nobis traditor ille Judas occurrit, ut Abessalon ejus imaginem gestet, secundum quod
Abbreviated transcription (Latin):
qui audunt uelut quodam lacu excipiat᷑.
inde transeat inmorum disciplinam. et
habitum m̃tis. tanquam de lacu incel¬
las: in quibus si negligentia ñ acuerit.
uctustate firmabitur. Acuit namq in
uideis: & hoc aceto dominum potauert̃.
Nam illud uinum. qd de generatione uitiᷤ
noui testamenti bibiturus ẽ cum scĩs sius
dominus. in regno patris sui: suauissi¬
mum atq firmissimum sit. necesse ẽ. So
lent accipi dorcularia etiam martyria:
tanquam afflictione ꝑsecutionum calca¬
tis eis. qui pro xp̃i nomen confessi sunt:¬
cum mortalia eorum tanquam uinatia
int̃ra remanserint: anime autem in re¬
quiem cȩlestis habitationis emanauerĩt.
S neq isto intellectu: ab eccłarum fruc¬
tificatione disceditur. Psallitur gͦ protor¬
cularib pro eccłe constitutione: cum do¬
minus nr̃. postquam resurrexit ascendit
in cęlos. Tunc enim misit sp̃m sc̃m: quo
impleti discipuli cum fiducia predicauer̃

Expanded text:
qui audiunt, velut quodam lacu excipiatur, qui audiunt, velut quodam lacu excipiatur, inde transeat in morum disciplinam et habitum mentis, tanquam de lacu in cellas in quibus, si negligentia non acuerit, vetustate firmabitur. Acuit namque in Judaeis, et hoc aceto Dominum potaverunt. Nam illud vinum quod de generatione vitis Novi Testamenti bibiturus est cum sanctis suis Dominus in regno Patris sui , suavissimum atque firmissimum sit necesse est. 3. Solent accipi torcularia etiam martyria, tanquam afflictione persecutionum calcatis eis qui Christi nomen confessi sunt, mortalia eorum tanquam vinacia in terra remanserint, animae autem in requiem coelestis habitationis emanaverint. Sed neque isto intellectu ab Ecclesiarum fructificatione disceditur. Psallitur ergo pro torcularibus, pro Ecclesiae constitutione, cum Dominus noster postquam resurrexit, ascendit in coelos. Tunc enim misit Spiritum sanctum, quo impleti discipuli, cum fiducia praedicaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
tur. frumenta inquit recondet in horreis:
paleas autem comburet igni in extingui¬
bili. Eadem res: inalia similitudine sicin¬
telligi potest. Uina recondet inapothecis.⁊
uinacia uero pecoribus proiciet: ut uẽ¬
tres pecorum. pro penis gehennarum per
similitudinem intelligere liceat. Est aliꝰ
intellectus de torcularib:dum tamen ab
eccłarum significatione non recedatur
Nam & uerbum diuinum: pot̃ uua intel¬
ligi. Dictus est enim & dominus botrus
uuȩ: quem ligno suspensum. de t̃ra ꝓmis¬
sionis.qui premissi erant a popło israhel.
tanquam crucifixum attulcr̃. Uerbum
itaq diuinum. cum enunciationis necessi¬
tate usurpat uocis sonum. quo inaures
ꝑueatur audientium :⁊ eodem sono uociᷤᷤ
tanquam uinacris. intellectuis tanꝗͣ uinũ ĩ¬
cluditur: & sic uua ista in aures uenit
quasi incalcatoria torculariorum. Ibi au¬
tem discernitu: ut sonus usq adaures ua¬
leat: intellectus autem memoria eorũ

Expanded text:
tur. Frumenta, inquit, recondet in horreis, tur. Frumenta, inquit, recondet in horreis, paleas autem comburet igni inexstinguibili . Eadem res in alia similitudine sic intelligi potest: Vina recondet in apothecis, vinacia vero pecoribus projiciet: ut ventres pecorum pro poenis gehennarum per similitudinem intelligere liceat. 2. Est alius intellectus de torcularibus, dum tamen ab Ecclesiarum significatione non recedatur. Nam et Verbum divinum potest uva intelligi: dictus est enim et Dominus botrus uvae, quem ligno suspensum, de terra promissionis, qui praemissi erant a populo Israel, tanquam crucifixum attulerunt . Verbum itaque divinum, cum enuntiationis necessitate usurpat vocis sonum, quo in aures pervehatur audientium, eodem sono vocis tanquam vinaciis, intellectus tanquam vinum includitur: et sic uva ista in aures venit, quasi in calcatoria torculariorum. Ibi enim discernitur, ut sonus usque ad aures valeat; intellectus autem memoria eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ria gͦ possumus acciꝑe eccłas. eadem ra¬
Utione qua &e aream intelligunus eocłam:
quia siue in area siue intorculari. ncħ aliud
agitur. nisi ut fructus abintegumentis
purgentur:. quȩ necessaria erant. & ut nas-
cerentur & ut crescerent: atq ad maturita¬
temuł messis uł uindemiȩ ꝑuenirent.
His gͦ uł integumentis uł sustentaculis.
id est pale iᷤᷤ marea frumenta. & uinaciis
intorcularib uina exuuntur: sic̃ ineccłus
a multitudine scłarium hominum quȩ si¬
mul cum bonis congregatur. quib ut nas
cerentur & apti fierent uerbo diuino. ne¬
cessaria erat illa multitudo: idagitur. ut
spũali amore ꝑ oꝑationem ministrorum
dei ut separcutur. Agitur enim nunc. ut
non loco sed affectu interun separentur bo¬
ni a malis: quamuis simul in eccłiis qͣntũ
attinet ad corporalem presentiam. conuersen¬
tur. Aliud autem erit tempus: quo uel fru¬
menta in horrea: uł uina incellas segregen¬

Expanded text:
ria ergo possumus accipere Ecclesias, eadem raria ergo possumus accipere Ecclesias, eadem ratione qua et aream intelligimus Ecclesiam. Quia sive in area, sive in torculari, nihil aliud agitur, nisi ut fructus ab integumentis purgentur, quae necesscerentur, et crescerent, atque ad maturitatem vel messis vel vindemiae pervenirent. His ergo vel integumentis vel sustentaculis, id est, paleis in area, frumento et vinaceis, in torcularibus vina exuuntur: sicut in Ecclesia a multitudine secularium hominum, quae simul cum bonis congrcerentur et apti fierent verbo divino, necessaria erat illa multitudo, id agitur, ut spirituali amore per operationem ministrorum Dei separentur. Agitur enim nunc, ut non loco, sed affectu interim separentur boni a malis: quamvis simul in Ecclesiis, quantum attinet ad corporalem praesentiam, conversentur. Aliud autem erit tempus, quo vel frumenta in horrea, vel vina in cellas segregen
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris ẽ: & illud precipue. abiciamus
oꝑa tenebrarum. & induamur arma lucis:
non quod aliꝗͣ sit natura tenebrarum. Dĩs
enim natura. in quantum natura ẽ: eẽ
cognoscitur. Esse autem adlucem ꝑtinet.
non eẽ ad tenebras. Qui ergo deserit eum
aquo factus ẽ. & inclinaturin id unde fac¬
tus ẽ. id: innichilũ: & in hoc peccato tene¬
bratur. & tamen ñ penitus ꝑit: s in infuni
ordinatur. Itaq postquam dixit. conficebor
domino: ne peccatorum confessionem in¬
telligeremus. subiecit ultimnum. Et psallã
nomini domini altissimi. Psallere autẽ
ad gaudium ꝑtinet: penitentia uero pecca¬
torum ad tristiciam. Potest iste psalmus
etiam in ꝑsona dominici hominis intelli¬
gi: si modo ea que ibi humiliter dicta sunt.
ad nr̃am infirmitatem referantur quam
psalmi cuius iste titulus ẽ. dicere
uidetur: in quo apparet. multis et
uarũs similitudinibus unam eandemq
rem in seripturis sepe insinuari. Torcula¬

Expanded text:
tenebris est , et illud praecipue: Abjiciamus tenebris est , et illud praecipue: Abjiciamus opera tenebrarum, et induamur arma lucis . Non quod aliqua sit natura tenebrarum: omnis enim natura in quantum natura est, esse cogitur; esse autem, ad lucem pertinet; non esse, ad tenebras. Qui ergo deserit eum a quo factus est, et inclinatur in id unde factus est, id est in nihilum, in hoc peccato tenebratur; et tamen non penitus perit, sed in infimis ordinatur. Itaque postquam dixit, Confitebor Domino, ne peccatorum confessionem intelligeremus, subjicit ultimum: Et psallam nomini Domini altissimi. Psallere autem ad gaudium pertinet, poenitentia vero peccatorum, ad tristitiam. 20. Potest iste psalmus etiam in persona Dominici hominis intelligi; si modo ea quae ibi humiliter dicta sunt, ad nostram infirmitatem referantur, quam psalmi, cujus iste titulus est, dicere videtur. In quo apparet multis et variis similitudinibus unam eamdemque rem in Scripturis saepe insinuari. Torcula
Abbreviated transcription (Latin):
eius: & hec dicetis in confessione. opera
domini uniuersa. bona ualde. Qđ
inisto psalmo intelligi potest:si quisq
pia mente. domino adiuuante distingat
inter iustorum premia. &. supplicia pec¬
catorum: quemadmodum his duobus.
uniuersa creatura quam ds̃ a se conditã
regit. mirifica & paricis cognita pulchri¬
tudine decoratur. Ita gͦ ait. confitebor
domino scđm iusticiam eius: tanquam
qui uidit non factas tenebras a deo: sed
ordinatas tamen. Ds̃ enim dixit. fiat lui
ce facta ẽ lux. Hon dixit. fiant te ortes¬
nebrȩ & facte sunt tenebre ⁊ & tamen ip¬
sas ordinauit: & ideo dicitur. diuisit ds̃
inter lucem & tenebras. Et uocauit ds̃
lucem diem: & tenebras uocauit noc̾tẽ.
Ista distinctio aliud fecit & ordinauit.
aliud autem ñ fecitꝰ sed tamen etiam hoc
ordinauit. lam uero tenebras significari
peccata. & inꝓpħa inuenitur qui dicit.
& tenebrȩ tue tanquam meridies erunt:
& in apło dicente. qui odit frẽm suum iii

Expanded text:
etis in confessione, opera Domini universa quoniam bona valde . Quod in isto psalmo intelligi potest, si quisque pia mente, Domino adjuvante, distinguat inter justorum praemia et supplicia peccatorum, quemadmodum his duobus universa creatura, quam Deus a se conditam regit, mirifica et paucis cognita pulchritudine decoratur. Ita ergo ait, Confitebor Domino secundum justitiam ejus, tanquam ille qui viderit non factas tenebras a Deo, sed ordinatas tamen. Deus enim dixit: Fiat lux, et facta est lux . Non dixit: Fiant tenebrae, et factae sunt tenebrae; et tamen ipsas ordinavit. Et ideo dicitur: Divisit Deus inter lucem et tenebras, et vocavit Deus lucem diem, et tenebras vocavit noctem . Ista distinctio: aliud fecit, et ordinavit; aliud autem non fecit, sed tamen etiam hoc ordinavit. Jam vero tenebris significari peccata, et in propheta invenitur, qui dixit, Et tenebrae tuae tanquam meridies erunt , et in apostolo dicente, Qui odit fratrem suum, in
Abbreviated transcription (Latin):
ris flera &e edomita est. Hinc tanquam
sagitȩ emittuntur apłi: uł diuina preco¬
ma iaculantur. Quas sagittas ardentib
oꝑatus est: id est qui ꝑcussi diuino amore
flagrarent. Iua enim alia sagita ꝑcussa
est que dicit: inducite me in domum in¬
niconstituite me inter unguenta. consti¬
tate egosum: Quibus aliis sagitis accen¬
ditur. qui redire ad dm̃ cupiens. & ab ista¬
ipsa peregrinatione remcare.aduersus
quid detur tibi. aut qͥd adiciatur tibiad¬
uersus linguam dolosam: Sagute potẽ¬
tis a cutȩ. cum carbonibus uastatoriis:
id est quibus ꝑcussus atq inflaminatꝰ.
tanto amore ardeas regni celorum: ut
omnium resistentium ⁊ aꝓposito reuoca¬
re uolentium linguas contempnas. es
psccutiones corum derideas dicens. Quis
me separabit a caritate. xp̃i: Tribulatio.
anangustia. an ꝑsecutio. anfames. annu¬
ditas anꝑicłm angladrus: Certus sum

Expanded text:
ris flexa et edomita est. Hinc tanquam ris flexa et edomita est. Hinc tanquam sagittae emittuntur apostoli, vel divina praeconia jaculantur. Quas sagittas ardentibus operatus est, id est, quibus percussi divino amore flagrarent. Qua enim alia sagitta percussa est, quae dicit: Inducite me in domum vini, constituite me inter unguenta, constiulnerata charitate ego sum? Quibus aliis sagittis accenditur, qui redire ad Deum cupiens, et ab ista peregrinatione remeans, adversus Quid detur tibi, aut quid adjiciatur tibi adversus linguam dolosam? Sagittae potentis acutae, cum carbonibus vastatoribus , id est, quibus percussus atque inflammatus tanto amore ardeas regni coelorum, ut omnium resistentium, et a proposito avocare volentium linguas contemnas, et persecutiones eorum derideas, dicens: Quis me separabit a charitate Christi? Tribulatio, an angustia, an persecutio, an fames, an nuditas, an periculum, an gladius? C
Abbreviated transcription (Latin):
brabit. Potest ip̃se homo dominicus. gla¬
dius dei intelligi bis acutus idẽ framca:
quam non uibrauit primo aduentu:s
tanquam inuagina humilitatis abscon¬
dit. Uibrabit autem: cum scdo aduentu
ueniens iudicare uiuos &e mortuos ini
manifesto splendore cdaritatis suȩ. iustis
lumine suo: & terrore impiis choruscabit.
Namin aliis exemplaribus.pro eoquodẽ.
gladium suum iubrabit: frameam suam
splendificabit. positum est. Quo uerbo
conuenientissime significari arbitror. ulti¬
mum dominice claritatis aduentum: qͣn¬
doquidem ex ipsius ꝑsona intelligitur. qd
alius psalmus habet: libera domine abim¬
piis animam meam: frameam tuam ab
inimicis manus tuȩ. Arcum suum teten¬
dit: & parauit illum. Non passim u̾boꝵ
tempora precereunda sunt: qđ gladium
de futuro dixit uibrabit: arcum de prete¬
rito tetendit: deinde preceriti temporis
est. Arcum ergo istum scͥpturas scãs liben¬
ter acceperim: tibi fortitudine noui testa¬
menti quasi neruo quodam. duricia uete¬

Expanded text:
brabit. Potest ipse homo Dominicus gladius Dei intelligi bis acutus, id est framea, quam non vibravit primo adventu, sed tanquam in vagina humilitatis abscondit: vibrabit autem, cum in secundo adventu veniens judicare vivos et mortuos, in manifesto splendore claritatis suae, justis suis lumen, et terrores impiis coruscabit. Nam in aliis exemplaribus, pro eo quod est gladium suum vibrabit, frameam suam splendificabit positum est: quo verbo convenientissime significari arbitror ultimum Dominicae claritatis adventum; quandoquidem ex ipsius persona intelligitur quod alius psalmus habet: Libera, Domine, ab impiis animam meam, frameam tuam ab inimicis manus tuae . Arcum suum tetendit, et paravit illum. Non passim verborum tempora praetereunda sunt, quod gladium de futuro dixit, vibrabit; arcum de praeterito, tetendit: deinde praeteriti temporis est. Arcum ergo istum, Scripturas sanctas libenter acceperim, ubi fortitudine Novi Testamenti, quasi nervo quodam, duritia Vete
Abbreviated transcription (Latin):
Quappter. qui se libenter dõ famulum sub¬
dit: cognouit hoc nomen. Et sꝑent ui
te. qui cognoscunt nomen tuum. Itẽ do¬
minus dicit ad moysen. Ego sum. qui sum:
&e dices filiis isrł. Misit me qui est. Spe¬
rent gͦ inte. qui cognoscunt nomen tuũ:
ne sꝑent in his reb quȩ temporis uolubi¬
litate preterfluunt: nicħ habentes. nisierit
uenerit. fit statim preteritum. Exspecta¬
tur cum cupiditate: amittitur cum dolore.
Indĩ aũt natura ñerit aliqͥd qͣsi nondum
sit. aut fuit. quasi iam ñ sit: s ẽ tantum
io quod ẽ. & ipsa est eternitas. Desinant
igitur sperare & diligere temporalia. &
se ad ęternam spem conferant. qui cog¬
noscunt nom̃eius qui dix̃. ego sum qui
sum: ce de quo dictum ẽ. misit me qui ẽ.
Qm̃ ñ dereliquisti querentes te domine.
Qui eum querunt: iam transeuntia et
morientia ñquerunt. Nemo enim potest
duobus dominis seruire Psallite dño.

Expanded text:
Quapropter qui se libenter Deo famulum subQuapropter qui se libenter Deo famulum subdit, cognovit hoc nomen. Et sperent in te qui cognoscunt nomen tuum. Item Dominus dicit ad Moysen: Ego sum qui sum; et dices filiis Israel: Misit me qui est . Sperent ergo in te qui cognoscunt nomen tuum: ne sperent in his rebus quae temporis volubilitate praeterfluunt, nihil habentes nisi, eritvenerit, fit statim praeteritum; exspectatur cum cupiditate, amittitur cum dolore. In Dei autem natura non erit aliquid, quasi nondum sit; aut fuit, quasi jam non sit: sed est tantum id quod est, et ipsa est aeternitas. Desinant igitur sperare et diligere temporalia, et se ad aeternam spem conferant, qui cognoscunt nomen ejus qui dixit: Ego sum qui sum, et de quo dictum est: Misit me qui est. Quoniam non dereliquisti quaerentes te, Domine. Qui eum quaerunt, jam transeuntia et moritura non quaerunt: nemo enim potest duobus dominis servire . 12.