comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam nonqͣm fuit agnus ille consti¬
fecto crucem illam uͥque habere non
possumꝰ. Qua re nec mirum. nec ma¬
lum est. sicruces alias ad eiꝰ similitu¬
dinem faciamus : ut qui illam xp̃i
crucẽ non uiderunt. Alias saltem que
ad eiꝰ similitudĩem facte surit uideãt.
&e sacrificii qđ in illa factumẽ recor¬
dentur. atq intelligant. Quemad̾m
etiam filii Gad ⁊⁊ filũ rtiben altare cõ¬
tuxores qui ascende non poterant irl̃m¬
illud aspicientes. in testimoniũ tm̃
alteriꝰ. &e cognitionem. sicut in libro io

Expanded text:
quam nunquam fuit Agnus ille quam nunquam fuit Agnus ille fecto crucem illam ubique habere non possumus, quare nec mirum nec malum est, si cruces alias ad ejus similitudinem faciamus, ut qui illam Christi crucem non viderunt, alias saltem quae ad illius similitudinem factae sunt videant, et sacrificium quod in illa factum est recordentur atque intelligant quemadmodum etiam filii. Sed et filii Ruben altare con et uxores, qui ascendere non potuerunt illud aspicerent, in testimonium tantum alterius et cognitionem, sicut in li
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ coxi carnes oe comecdi. &e de reliqͦ eiꝰ ydo¬
lũ faciã. añ trũcũ ligni ꝓcidam. Pars eiꝰ
curis ẽ. cor ĩsipiens adorat ilid̾: e ñ lib̾abit
aiãm suã. neq dicae. forte m̃datiũ ẽ ĩ dex¬
tã mea. Petrus. Non ẽ sane res ut¬
opinaris. Neq enim ydola fabͥcamꝰ. aut
atoramꝰ. ĩ mo crucem facimꝰ. & ei ymagi¬
nẽ hoĩs suꝑponimꝰ. ⁊ ꝑ crucẽ qͥdem altare.
ꝑ ymaginem uͦ sacͥficium qd suꝑ altare
fit designamꝰ. Sicut enim suꝑ altare a¬
nimalia sacͥficabant᷑. ita &e suꝑ crucẽ ĩmo¬
latꝰ fuit di agnꝰ. E sic̃ de lapidũ reliquiis
qͥbus altare construebatur cura erat nt̃¬
la qͥd fieret. rta &e de reliquiis crucis
uł suꝓposite ymaginis quid fiat non
curamus. E sicut salomon ⁊ aliĩ ante
altare procidentes neqͣqͣm illud inmo
dm solum adorabant: ita ce nos ante eͣ¬
ramus. Moyses. Raro utiq eẽt
qd̾ dicis si crucem illam suꝑ quam mi¬
molatus est dei agnus. ubiq habetis:

Expanded text:
et comedi et de reliquo ejus idolum faciam? Ante truncum ligni procidam? Pars ejus cinis est. Cor insipiens adorat illud et non liberabit animam suam, neque dicet. Forte mendacium est in dextera mea . PETRUS. Non est sane res uputatis. Neque enim idola fabricamus, nec adoramus, imo crucem facimus et ei imaginem hominis superponimus, et per crucem quidem altare, per imaginem sacrificium quod super altare est designamus. Sicut tamen super altare animalia sacrificabant, ita et super crucem immolatus fuit Dei Agnus; et sicut de lapidum reliquiis quibus altare construebant, cura nulla erat quid fieret, ita et de reliquiis crucis vel supra impositae imaginis quid fiat non curamus. Sicut etiam Salomon et alii ante altare procidentes, nequaquam illud, imo Deum solum adorabant. Ita et nos ante cruramus. MOYSES. Ratio utique esset quod dicis, si crucem illam super quam immolatus est Dei Agnus haberetis.
Abbreviated transcription (Latin):
risͨ Moyses. Talequid ꝓfecto est.
qd̾ uos contͣ dm. & om̃s ꝓphas facitis. ni¬
delicoe qđ in nemore arborem conciditis
ce postea artificẽ lignarͥũ qui eam seccẽ.
sculpat. & in hoĩs spetiem formet. poliat.
s̃c. depĩgat. ꝑqͥritis: ⁊ ẏmaginem illam in
urĩs eccłis in excelsiori iudelicce loco. cõ¬
stituitis. ⁊ adoratis. Uñ etiam ysaias adin¬
crepatõnẽ ce opprobͥum ur̃m dic̃ his u̾bis.
Artifex lignariꝰ extẽdit normã. forma¬
uit illud in runtina. fecit illud inan¬

Expanded text:
ris? MOYSES. Tale quid profecto est quod vos contra Deum et omnes prophetas facitis, videlicet quod in nemore arborem quamdam conciditis, et postea artificem lignarium, qui illam secet, sculpat, et in hominis speciem formet, poliat et depingat exquiritis, et imaginem illam in vestris Ecclesiis in celsiori videlicet loco construitis, et adoratis. Unde etiam Isaias ad increpationem et opprobrium vestrum dicit his verbis: Artifex lignarius extendit normam, formavit illud in runcina, fecit imagin
Abbreviated transcription (Latin):
liboe ꝓut sibi placte. sñ ulla tͣnsgrossiõẽ
potest uesci. Qd̃ aũ o moyses hric usque
dixi. utiq feci ut tue satisface̾m uolunta¬
ti.Si u̾o aliter me uellem defendere. ꝓfecto
nouam legẽ dicem nos hr̃e. et legi moysi. &¬
tis enim dñi contrariũ ñ est alt̾m alteri.
s q̃n tempꝰ p̃cepti unius est cõpletũ. aliud
ut sibi placet dat p̃ceptum. quem ad mo¬
dũ de p̃cepto utoemus qd̾ de carnib come¬
dendis dñs noe dedit. Dostqͣm enĩmoyses
iam ecce itertĩ illudantiquum qđ noe da¬
quemadmođ supͣdiximꝰ ꝑ moysen ip̃mꝓ
misiti Rursꝰ de noua qͣm uent᷑am ẽẽ p̾uide¬
bat lege. hũc ĩ modum ysaias p̾cinuit. Erit
in nouissimis dieb ĩparatꝰ moris qomꝰ dtũ
ĩ u̾ticẽ montium. & eleuabr᷑ sitꝑ colles. & flu¬
ent adeũ õs g̃s. &ibunt ppłi multi ce dicent.

Expanded text:
ilibet, prout sibi placet, sine ulla transgressione potest vesci. Quod autem, o Moyses, huc usque dixi, utique feci ut tuae satisfacerem voluntati. Si vero aliter me vellem defendere, profecto novam legem dicerem nos habere, et legi Moysi tis enim Domini contrarium non est alterum alteri, sed quando tempus praecepti unius est completum, aliud, ut sibi placet, dat praeceptum, quemadmodum de praecepto videmus, quod de carnibus comedendis Dominus Noe dedit , quia, postquam Moyses jam ecce iterum illud antiquum quod Noe daquemadmodum supra diximus, per Moysen ipsum promisit . Rursus de nova quam venturam esse praevidebat, lege hunc in modum Isaias praecinuit: Erit, inquit, in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini, in vertice montium, et elevabitur super colles, et fluent
Abbreviated transcription (Latin):
yses mons domꝰ dñi᷑ Sienun de monte
um siit alii colles. ip̃o excelsiores: nec ut
suꝑ colles aliq̃n eleueti. ẽẽ potest. Quid
ẽetiam qđ dicit. ib unt ppłi multice dicenti
labimꝰ in seniitis eius qr de syon exibit lex¬
⁊ semite eiꝰ. uł lex que ex syon erat egres
cebit nos mias suas: nec lex illa uetus de
syon. ĩmo de monte orebh exunt: nec de
ñtiauit. Sic gͦ intelligenda est ꝓpħia. Scã
qͥdem ceccła. ꝓcil dubio domꝰ est dm̃: mon¬
tib uͦ reges e collib ꝓpħe. solent cõꝑari. Mõ

Expanded text:
yses, mons iste Domini? Si enim de monte um sint alii colles ipso celsiores, nec quod super colles aliquando elevetur, esse potest. Quid est etiam quod dicit: Ibunt populi multi et dicent: de Sion exibit lexet semitae ejus vel lex, quae de Sion erat egressdocebit nos vias suas, nec lex illa vetus de Sion, imo de monte Horeb exivit, nec de nuntiavit . Sic igitur intelligenda est prophetia. Sancta quidem Ecclesia procul dubio domus est Domini, montibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ moysen p̃ceꝑit obseruari.: ce ꝑ setp̃m lo¬
quens ad filios isrł de monte synat: ce cu¬
ius obseruationis p̃ceptum. in tabulis
lapideis fuit scͥptum ita: mem̃to inqͥt
dñs. ut diem salbati scĩfices. & causam
subdit in sequentib dicens: sex enim
diebuo fecit d̾s celum &e terram mare &
omĩa que in eis sunt. & requieurt in
die septimo. iccirco bñdixit dñs diem

Expanded text:
n praecepit observari, et per seipsum loquens ad filios Israel de monte Sinai, et cujus observationis praeceptum in tabulis lapideis fuit scriptum ita: Memento, inquit Deus, ut diem Sabbati sanctifices? Et causam subdit in sequentibus, dicens: Sex enim diebus fecit Deus coelum et terram et mare, et omnia quae in eis sunt, et requievit in die septimo. Idcirco bened
Abbreviated transcription (Latin):
repigi cum pr̃ib eoꝵ in die qua a pp̃¬
hendi manum eorũ uteducẽm eos de
t̾ra egypti. Ubi enim inlatino habet᷑
fedꝰ nouũ: in hebraico ĩuenies berich
hadasa. qđ interp̾tat᷑ lex noua: moy¬
se attestante qͥ multis in locis p̃cepta
legis sue berith applłat. Ip̃e etiam ihe¬
rennias qd̃ de noua lege fedus nouũ
dixĩt. ĩnuit cum subungit. Nõ scdm
pactũ qđ pepigi c̃ pr̃ib eoꝵ. in die qͣ
app̃hendi manũ eoꝵ iteducẽm eos de
tra egypti. H nãq aꝑte loqͥt᷑ de pacto .i.
de lege illa qͣm dedit dñs moysi ĩ deẜto
post egressum egyti. Moyses. Satis
om̃s ꝓut placuit per soliusti: & n¬
cħ cont᷑ te explicare potiu. S unũ qͥd
adhuc qͣi int̾esauro tͥ reseruani: qđ¬

Expanded text:
pepigi cum patribus eorum, in die qua apprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti . Ubi enim in Latino habetur foedus novum, in Hebraico invenies , berith, hadasa, quod interpretatur lex nova, Moyse attestante, qui multis in locis praecepta legis suae berith, appellat. Ipse enim Jeremias quod de nova lege foedus novum dixerit, innuit cum ait: Non secundum paapprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti. Hic namque aperte loquitur de pacto, id est de lege illa quam dedit Dominus Moysi in deserto post egressum Aegypti. MOYSES. Satis omnes, prout placuit, persolvisti, et nihil contra te explicare potui. Sed unum quod adhuc quasi in thesauro t
Abbreviated transcription (Latin):
loctitus ẽ.tͥ. ce uoliũs uesci carnib quas
desid̾at aĩa tua. locus aũ quẽ elegt̾t dñs
ds̃ tuiis ut sit nomen eiꝰ ibi. ꝓcus fui̾e: oc¬
cides de armentis ce peccorib tuis. que ha¬
bu̾i̾s sicire precepit tibi. &e comedes in op¬
pidis tius ut tͥ placet. Sicut caprea come¬
ditur &e ceruus. ita uescerts eis: & mundꝰ
⁊ ĩmundꝰ in cõmũe uescent᷑. Añ aduẽtũ
qͥppe xͥ. t̃mini isrl̃ fuert̃ angusti. qr nec to¬
tametiam t̾ram habuerunt qͣm eis ꝑmo
ỹsen: dñs ꝓmisit. Dilatauit aũ dñs t̾minoᷤ¬

Expanded text:
quas desiderat anima tua, locus autem quem elegerit Dominus Deus tuus, ut sit nomen ejus ibi, procul fuerit, occides de armentis et operibus, quae habueris sicut praecepit tibi, et comedes in oppidis tuis ut tibi placet. Sicut caprea comeditur et cervus, ita vesceris eis, et mundus et immundus in commune vescentur . Ante adventum quippe Christi termini Israel fuerunt angusti, quia nec totam etiam terram habuerunt, quam eis per Moysen Dominus promisit. Dilatavit autem Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ne ͤeitñ crem̃tum ł decrim̾̃tum attribu¬
bitum fuit: ce hec modis quatuor cor
ueluti cũ de pr̃e aut mat᷑ hereditarͥe ꝓ¬
uenie. ut in porco uidemꝰ &e aliis carnib
ꝓhibitia. Scło. cum ei c̃ quo pꝰ ñ fuãt ad¬
iingit᷑. s postea ñ seꝑat᷑. & in mortuis
a leplis uidetur. Tercio. cum aliqua de
causa sr̃ueniente corꝑi adhibet᷑. & postea
alia oꝑis causa seringit᷑. sic̃ qͥ illi mortu¬
um tangunt. ĩmundi fũt donͥ ci̾is com¬
sꝑsione mũdi fiunt. Quarto aũ. cũ ali¬
qua de causa corꝑi se adiungit. ac sine ope¬
re ullo recedit. ut uli qui morticinũ ali¬
qͦd contingũt. tota die sordidi. sole uͦ occi¬
dente. absq purgatione aliqͣ mundi sunt
res nr̃i asserunt ꝓhibite fuert̃ ne duri¬
tiam cordib inferrent. aut hebitudiẽm.
ne intelligent. Petrus. hec nempe
duo uitia ĩmunditia.s. atq duritia o¬
lim corꝑib ex carnib accidebant. q̃n ⁊ p̃a
adhuc illo gn̾ali pecc̃o irretita erant. &¬

Expanded text:
incrementum, vel detrimentum attribubitum fuit, et hoc modis quatuor corpveluti cum de patre et matre haereditarie provenit, ut in porco videmus et aliis carnibus prohibitis. Secundo, cum ei cum quo non fuerat adjungitur, sed postea non separatur, ut in mortuis ac leprosis videtur. Tertio, cum aliqua de causa superveniente corpori adhibetur, et postea alia operis causa sejungitur, sicut illi qui mortuum tangunt immundi sunt, donec cineris conspersione mundi fiant . Quarto autem, cum aliqua de causa corpori se adjungit, ac sine opere ullo recedit, ut illi qui morticinium aliquod contrectarint tota die sordidi, sole vero occidente absque purgatione aliqua mundi suntres vestri asserunt, prohibitae fuerunt ne duritiam cordibus inferrent, aut hebetudinem, ne intelligerent. PETRUS. Haec nempe duo vitia immunditia, scilicet atque duritia, olim corporibus et carnibus accidebant, quando ipsa adhuc generali peccato irretiti erant,
Abbreviated transcription (Latin):
in cybum: qͣi olera uirentia tͣdidi uob̃
omĩa. Cũ ⁊ abraham ce ysaac. & reliqͥ
patͥarche. oĩa que uolebant comed̾int
usq ad moysen. & moyses etiam anquã
suscepiss legẽ. cur in lege moysi ꝓhibite
sunt carnes manducari: ¶Qm̃
hoĩes a bestiales. nullatenꝰ tam cito posset̃
admoueri ad obediendum p̃ceptis dñi.
Qd̃ di cooꝑiens sapĩa. neqͣqͣm simul oĩa
eis uoluit donare. p̃ceptã immo paui¬

Expanded text:
cibum, quasi olera virentia tradidi vobis omnia , cum et Abraham et Isaac et reliqui patriarchae, omnia quae volebant comederint usque ad Moysen, et Moyses etiam antequam suscepisset legem, cur ergo in lege prohibitae sunt carnes manducari? MOYSEhomines et bestiales, nullatenus tam cito possent admoneri ab obediendum praeceptis Dei. Quod Dei comperiens sapientia, nequaquam simul omnia eis voluit d
Abbreviated transcription (Latin):
cauit. apłi aũ non solum eas manduca¬
uerunt ꝓ hibuerunti ĩmo etiã ip̃i come¬
dert̃:  Petrus. Cum omĩa qͦ ãs
fecit bona sint testante scͥpta. & dicenti.
q uidit ds cuncta que fecerat. & erãt
ualde bona. & noe. ac filus eius dicat

Expanded text:
cavit, apostoli autem non solum eas manducari non prohibuerunt, imo etiam ipsi comederunt? PETRUS. Cum omnia quae Deus fecit bona sint, testante Scriptura et dicente: Quia vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona . Et Noe ac filiis ejus dicat
Abbreviated transcription (Latin):
¶De ieiunio sicut placuit rõnem reddi¬
distics quid dices de sacrificiis. que de boue.
erat fuerunt. & ut gentes sacͥficiis se as¬
suefacẽnt. & ꝑ illa agnosc̾ent. qđ sicut
ipsa osuetudinaria abluebant peccata.
ita ce ꝑmaximũ sacͥficium maximum
nr̃a redempt̾one ĩ molatꝰ fuit. iam illa an¬
tiqua fieri sacrificia necc̃ium ñ fuit. Pre¬
ge moyses p̾cipiens.sacͥficium ioda applła

Expanded text:
De jejunio, sicut placuit, respondisti. Sed quid dices de sacrificiis quae de bove,  erat fuerunt, et ut gentes sacrificiis se assuefacerent et per illa agnosceretur quod, sicut ipsa consuetudinaria ista abluunt peccata, ita per maximum sacrificium maximum nostra redemptione immolatus fuit, jam illa antiqua fieri sacrificia necessarium non fuit. Poge Moyses praecipiens, sacrificium toda,
Abbreviated transcription (Latin):
illo infectam sanguine ꝑtransiret.
Petrus. Nonne tͥ sepuis supͣdixi. qđ
u̾bum aliqđ temere nonqͣm exierit ab
uari russi sũt ritus illiͤ¬
Petrus.
Agnus nempe ille egypti: atq ritus
sui. figura ce similitudo fuerunt agnt
dĩ qui immolandus erat .i. xꝑi. Si
angłi qui corꝑa occidebat sernati sũt
de diabolo qui anumas ilampnabat erãt
redimendi: &e fuit agnus ille quasi an¬
ntntians illum qui uentͣs erat. pꝰ se. M
De agno quid̃ qđ placet dixisti. s pre¬
dictos ritus agni. quomͦ poderis appli¬
care ad xp̃m quem uocas agnum dei:¬
agnus ille die mensis decima tolli pre¬
ceptus est. &e usq in qͣrtam decunã cõ¬
seruari: sic ce die mensis decuna. die .s.
lune. de obseruando xꝑo consilu

Expanded text:
illo infectam sanguine pertransiret. illo infectam sanguine pertransiret. PETRUS. Nonne tibi saepius supra dixi, quod verbum aliquod temere nunquam exierit ab vari jussi sunt ritus illPETRUS. Agnus nempe ille Aegypti, atque ritus sui figura et similitudo fuerunt Agni Dei, qui immolandus erat, id est Chriangeli qui corpora occidebat servati sunt de diabolo, qui animas damnabat erant redimendi, et fuit Agnus ille quasi annuntians illum qui venturus erat post se. MOYSES. De agno quidem quod placet respondisti, sed praedictos ritus agni quomodo poteris applicare ad Christum, quem vocas Agnum Deiagnus ille die mensis decima tolli praeceptus est, et usque in quartam decimam conservari , sic et die mensis decima, die scilicet lunae, de ob
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ religiones illiuis sunt. Decima die pͥ¬
mi mensis est p̃ceptus agnus uł hedus
tolli. & usq in quartam decimã diem
seruari. quẽ eniam mascłm ẽe p̾ceptũ
est. ac uruenem. ⁊ absq infirmitate oi.
& illum ab om̃i multitudine filiorũ
ifrł quarta decima die inter duo ues¬
pera immolari. ac de eiꝰ sanguine fuꝑ
utrũq postem. & suꝑliminaria domo¬
rum pomi. & hoc in domib tm̃ illis
in quib debebat manducari. quin
& carnes eius ñ crudas uł aqͣ coctas.
s igni t̃m assas. comedĩ integer etiam
totus cũ capite ce pedib oe intestinis
uissus igne coqui. noctuq ce festinã¬
ter comedi. & os illius ñ confringi: et
sic cum azimo pane. c amaris herbis
manducari. M ꝓfecto ita est ut
dias. Petrus. Dic gͦ quibus de causis
precepti sunt ritus isti. ¶ Nescio:
scio qđ super titrumq domorum postẽ.
&e suꝑ laminaria ideo poni p̾ceptus est.
ut ueniens malignus angłs domum

Expanded text:
et religiones illius sunt. Decima dieet religiones illius sunt. Decima die mensis est praeceptus agnus vel haedus tolli, et usque in quartam decimam diem servari. Quem etiam masculum esse praeceptum est ac juvenem, et absque infirmitate omni, et illum ab omni multitudine filiorum Israel quarta decima die inter duo vespera immolari, ac de ejus sanguine super utrumque postem et super liminaria domorum poni, et hoc in domibus tantum illis, in quibus debebat manducari, quin et carnes ejus non crudas vel aqua coctas, sed igni tantum assas comedi, integer etiam et totus cum capite et pedibus et intestinis jussus est igni coqui, noctuque et festinanter comedi, et os illius non confringi, et sic cum azymo pane et amaris herbis manducari MOYSES. Profecto ita est ut dixisti. PETRUS. Dic ergo quibus de causis praecepti sunt ritus isti. MOYSES. Nescio, quod super utrumque domorum postem, et super liminaria ideo poni praeceptus est, ut veniens malignus angelus, domum
Abbreviated transcription (Latin):
ne diem dñicam debemꝰ nos celebrare
ꝓpt̾ resurrectionem .xͥ. que sicut dixi¬
mꝰ. & credulitatis fute causa. ⁊ saluatio¬
nis. p̃cipue qr qui cũq darte mortem
xͥ in ip̃m credentes obiere. utiq ipso
moriente saluati sunt: s inferni pꝰ¬
tenebͣs subiere. Qui uero post resur¬
rectionem credider unt. & ꝑ mortẽ eiꝰ
saluant᷑. & tñ tartara nesciert̃. Hec
compleret.⁊ qr ñdum tienerat dies re
qͥd de phase dices festiuitate. qͣm p̃cepit
dñs obseruare. & in ea agnũ ĩmolare
tp̃m q cũ pane a timo. & amaris her¬
bis comede: qđ totum apłi dimiserẽ
& alium festũ p̃ceꝑunt. & alio ordĩe
mus inspicere. ritus &e causas ritirũ.
quib in egypto preceptũ est phase.
&e quare post ea uice altera p̃ceptũ est in
solitudine. Qđ cum fecerimiꝰ: ꝓfecto ui¬
debimꝰ utrũ pꝰmortem xͥ. festiuitatem
phase celebrare. uł non. debeamꝰ. M
Placet. Petrus. hii nempe ritus

Expanded text:
ione diem Dominicam debemus nos celebrare, ione diem Dominicam debemus nos celebrare, propter resurrectionem Christi, quae, sicut diximus, et credulitatis fuit causa, salvationis praecipuae, quia quicunque ante mortem Christi in ipsum credentes obiere, utique ipso moriente salvati sunt, sed inferni tenebras prius subiere. Qui vero post resurrectionem crediderunt, et per mortem ejus salvantur, et tamen tartara nescierunt. Haec compleret, et quia nondum venerat dies resES. Et quid de Phase dices festivitate, quam praecepit Dominus observare, et in ea agnum immolare, ipsumque cum pane azymo et amaris herbis comedere , quod totum apostoli dimisere, et aliud festum praeceperunt, et alio ordine mus inspicere ritus, et causas rituum, quibus in Aegypto fieri praeceptum est Phase, et quare postea vice altera praeceptum est in solitudine . Quod cum fecerimus, profecto videbimus utrum post mortem Christi festivitatem Phase celebrare, vel non debeamus. MOYSES. Placet. PETRUS. Hi nempe ritus
Abbreviated transcription (Latin):
q aliqͥs exibat. ꝑatus erat hostis ille ce
insidians eũ capiebat: &e in tenebrosũ
carcem detrudebat. Rex aũ ille qui ci¬
uitatẽ condid̾at. eius incolis uent᷑m fo¬
re tempꝰ ꝓmittebat. qͦ eos de hoste illo
lib̾are decreu̾at. Nullũꝰ ab eis aũ aliũ
censũ ut remun̾ationẽ exigebat nͥ ut di¬
em illum celebrtinũ cołent: quo ciuitas
ꝑfecta fuerat: & ob hoc etiam qđ eãd̃
die de hoste p̾dicto eos lib̾aturoͥs erat:
qui eam dui celebrarunt:sicut rex eis
tialiter lib̃are disposuit. Filĩ gͥ suum
misit. qui deuicto hoste de et̾us manu
captiuos emisit. Lib̾atis itaq de iugo ca¬
ꝑtius inimicis. rex p̃dictꝰ taliter urbẽ
ordinauit. qđ neqͣ qͣm ãpliꝰ illiꝰ captud¬
nem inimici formidare oportuit. Sed
dic o moyses utra dies potiuis debuie
celebrari. uł illa qua cuuitas ꝑactaẽ
s plebs in manum decidit inimici:
uł illa qua taliter ordinata est.quod
ta est huiuismõi. P Cadem sanerõ¬

Expanded text:
ea exibat paratus erat hostis ille, et insidians eum capiebat, et in tenebrosum carcerem detrudebat. Rex autem ille qui civitatem condiderat, ejus incolis venturum esse tempus promittebat, quo eos de hoste illo liberare decreverat. Nullum autem alium ab eis censum vel remunerationem exigebat, nisi ut diem illum celeberrimum colerent, quo civitas perfecta fuerat, et ob hoc etiam quod eadem die, de hoste praedicto eos liberaturus erat, qui eam diu celebrarunt, sicut rex eis tialiter liberare disposuit, filium igitur suum misit. Qui, devicto hoste, de ejus manu captivos emisit. Liberatis itaque de jugo inimici rex praedictus taliter urbem ordinavit, quod nequaquam amplius illius captivationem inimici formidare oportuit. Sed dic, o Moyses, utra dies potius debuit celebrari, vel illa qua civitas peracta est, sed plebs in manum decidit inimici, vel illa qua taliter ordinata est, quodta est ejusmodi. PETRUS. Eadem sane rat
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ñ obseruaret. de gn̾atione sua disꝑi¬
re dixie. & ur̃i illud post posuerunt a¬
postoli. Peteus. Prius uolo ut
de iuio ierunio mͥ dicas. utrũ ip̃m solum
alicui ad pecc̃orum destructõnem fuffi¬
ciat: uł cum illo etiam penitentia qͥs
indigeat. MSane absq peniren¬
tia non potest expiatro tilla cẽ.P
ĩ qͦ eam constare. uł in die ieuinii uł in pe¬
cauĩt. & ita obierit: alius uͦ ieiunando.
s ñ penitendo mortuus fuit siłiter. uer

Expanded text:
qui non observaret de generatione sua disperiqui non observaret de generatione sua disperire dixit, et vestri illud postposuerunt apostoli. PETRUS. Prius volo ut de illo jejunio mihi dicas, utrum ipsum solum alicui ad peccatorum destructionem sufficiat, vel cum illo etiam poenitentia quis indigeat. MOYSES. Sane absque poenitentia non potest expiatio esse ulla. Pin quo eam constare, vel in die jejunii, vel in poeituerit et ita obierit, alius vero jejunando sed non poenitendo mortuus similiter fuer
Abbreviated transcription (Latin):
ad habeatis: Pritatis enim qđ ꝓpt̃ her¬
bas tõns oe atimos quos manducatis
phase complere possitis: Qumetiam
ip̃m diem phase q̃nq commutatis. & uis¬
q in seq̃ntem diem differtis. qr illud nec
die lune. nec die mercurii. nec die nen̾is
ũqͣm celebratis: qł mͥ uolo edisseras quarre
doctores sic ordinauerunt illud. & gama¬
liel pre omnib. P Q nosti quare
gamaliel fecit utud᷑ MNon. P etrꝰ
Gamauel qͥppe uir sc̃s. & fidelis fuit xͥanꝰ.¬
aliqͦd: ideo millis celebrare phase ꝓhi¬
buit: & insequentem diem differri p̃ce¬
pit. hoc aũ secretum om̃ib reuelare nõ
uoluit. ¶Postqͣm phase festiui¬
tatem dampnasti: que ceteras om̃s p̃ce¬
dit acp̃cellit.& &e qua p̃cipit᷑ ut qͥ eam
ñ fecerit ꝑ ibre: dealiis minorib frustͣ
iam disputaremꝰ. cum eas posses. multo
cõ dempnare leuiꝰ. De ieuinio aũ decimi
rit̃ qd ad nr̃oꝵ expiationem pecõrum
in tantũ dñs precepit obseruari. qł eũ

Expanded text:
at habeatis? Putatis enim quod propter herat habeatis? Putatis enim quod propter herbas tantum et azymos, quos manducatis Phase complere possitis? Quin etiam ipsum diem Paschae, quandoque commutatis, et usque in sequentem differtis, quia illud nec die Lunae, nec Mercurii, nec die Veneris unquam celebratis. Quod mihi volo edisseras quare doctores sic ordinaverunt illud, et Gamaliel prae omnibus. PETRUS. Et nosti quare Gamaliel fecit istud? MOYSES. Non. PETRUS. Gamaliel quippe vir sanctus et fidelis fuit , ideo in illis celebrari Phase prohibuit , et in sequentem diem differre praecepit. Hoc autem secretum omnibus revelare non voluit. MOYSES. Postquam Phase festivitatem damnasti, quae caeteras omnes praecedit ac praecellit, et de qua praecipitur, quod qui eam non fecerit peribit, de aliis minoribus frustra jam disputaremus, cum eas posses multo condemnare levius. De jejunio autem decimi rum in tantum Dominus praecepit observari, quod eum
Abbreviated transcription (Latin):
adduxit de terra aquilonis. Moyses.
ꝓmissio sane ista xp̃o aduemente com¬
plebit᷑. Petrus. uerũ est qd̾ adue¬
niente xp̃o cõpleri debuit. S cũ iam ue¬
nisse xꝑm ꝓbatum sit: tũc ce cõpletaẽ
ꝓpħia qñ uenit. Qd̃ sic intelligendñ
est. Iam ampliꝰ recordari ñ debemꝰ qđ fi¬
lios isrł de egypto eduxit dñs. tmino de
t̾ra aqͥlonis .i. de inferno. cũ ꝑ aqͥlonẽ in¬
telligat᷑ diabolus. cuiꝰ t̾ra habitat̾õ est.¬
& infernꝰ: sicut dicie ꝓpħa iohel. E qͥ ab
aquilone ẽ. ꝓcul faiciam auob̃. & expel¬
lam eum int̾ram ĩuuam &e desertam:
fatiem eiꝰ contͣ mare orientale. & extre¬
mum eiꝰ ad mare nouissimũ. & ascen¬
det fetor euis. ⁊ ascendet putredo eiꝰ. qr¬
suꝑbe egit. Et ego quidem curo non ex¬
planare quałr ꝑ aquilonẽ aiabolum
possimus intelligere. namhoc ur̃i docto¬
si celebrare dicitis. cũ nec sacͥficiũ facia¬
tis. nec altaremec sacerdotẽ. qͥillud faci¬

Expanded text:
ael de terra aquilonis . MOYSES. Promissio sane ista Christo adveniente complebitur. PETRUS. Verum est quod adveniente Christo compleri debuit. Sed cum jam venisse Christum probatum sit, ttia quando venit. Quae sic intelligenda est, quia amplius recordari non debemus, quod filios Israel de Aegypto eduxit Dominus, imo de terra aquilonis, id est de inferno, cum per aquilonem intelligatur diabolus, cujus terra et habitatio est infernus, sicut dicit Joel propheta: Et qui ab Aquilone est, procul faciam a vobis: et expellam eum in terram inviam et desertam, faciem ejus contra mare orientale, extremum ejus ad mare novissimum: et ascendet foetor ejus, et ascendet putredo ejus. superbe egit . Et ego quidem non curo explanare qualiter per aquilonem diabolum possimus intelligere, nam hoc vestri doctoo vos Phase celebrare dicitis, cum nec sacrificium faciatis nec altare, nec sacerdotem, qui illud faci
Abbreviated transcription (Latin):
nus ille egypti. atq ritus fui. figͣa & simi¬
te inuestiges. similiter poteris applicare
si placet. quare uice altera phase ĩ desert
p̃ceptum est fieri. P Nulla sane¬
alia de causa aut utilitate factũ ẽ. nͥ ob
memoriã phase egyptiaci: & ad denuntian
pleti erant rit᷑ illi. Postqͣm uõ ꝑmortem
suam totũ cõpletum est. iam illiro pha
illud qd ab ab apłis nrĩs ordinatum fri
est  nob̃. Rectum ẽ enim ut diẽ saluatõ¬
nis aĩarum que coli dignior est cõmute¬
mus ꝓ die saluationis corꝑm. Llam ce
ueniente maiore leticia minor recedt.
& oriente sole. stellarum claritas aufu¬
git. S & memoriã pͥoris debemus dimit¬
tere ꝓ memoria seq̾ntis sic̃ ce ꝑiheremiam

Expanded text:
nus ille Aegypti, atque ritus sui, figura et siminus ille Aegypti, atque ritus sui, figura et simite investiges, similiter poteris applicare si placet, quare vice altera Phase in deserto praeceptum est fieri . PETRUS. Nulla sane de causa aut utilitate factum est, nisi ob memoriam Phase Aegyptiaci, et ad nuntiandpleti essent ritus illi. Postquam vero per mortem suam totum completum est, jam illud Phasillud quod ab apostolis nostris ordinatum nobis est. Rectum est enim ut diem salvationis animarum quae coli dignior est commutemus pro die salvationis corporum. Nam et veniente majore laetitia, minor recedit, et oriente sole, stellarum claritas aufugit. Sed et memoriam prioris debemus dimittere pro memoria sequentis, sicut et per Jeremiam
Abbreviated transcription (Latin):
set. aut defendi. Quẽadmod etiam nec
crudus. nec coctus aqua. ħ assus igni: ita¬
demnatus fuit. sicut nec omĩo cruda. neo
b̃ncocta. caro assa igni. S ob eandẽ cãm
festinant̃. & cũ pane azimo p̃ceptꝰ ẽ mai¬
ducari. Sicut enĩ panis azimꝰ neqͣqͣm
donec ferm̃tet᷑ pasta eẜ pectat᷑ fi̾. inmo
festinanter fit: ita ce inxꝑo nullã recti¬
tudinẽ expectarunt udicii: immo
festinant̃ comdempnat᷑ fii. ꝑ amaras
uͦ herbas cũ qͥb p̃ceptꝰ ẽ agnus ille come¬
di: designat᷑ qđ ex ila dampnatione in¬
iusta. calamitas & amaritudo uenit.Qa
aũ integer & totus cũ capite ⁊ pedibꝰ. &
intestrnis mandatꝰ est coqui. ce post co¬
mestionem os illius ñ confeingiᷤ insim¬
at qd nec in occisione. m̃brum xꝑi aliqỹ
cesum ẽ uimo suspensꝰ cum omnibus
menb̾s fuit. nec post occisionẽ os aliqd̃
eiꝰ computruit. aut qͣmlibre aliã disso¬
lutionẽ sustinuit. ĩmo totꝰ & integer
resurrex̃. Uides gͥ qr sicut p̾dictũ est. ag¬

Expanded text:
rari posset aut defendi. Quemadmodum etiam nec crudus nec aqua coctus, sed assus igni, itademnatus fuit, sicut non omnino cruda, nec bene cocta est caro assa igni. Sed et ob eamdem causam festinanter et cum pane azymo praeceptus est manducari. Sicut enim panis azymus nequaquam donec fermentetur pasta exspectatur fieri, imo festinanter sit, ita et in Christo nullam rectitudinem exspectarunt judicii, imo festinanter condemnatus fuit. Per amaras vero herbas cum quibus praeceptus est agnus ille comedi, designatur quod ex illa damnatione injusta, calamitas et amaritudo venit. Quod autem et totus cum capite et pedibus et intestinis mandatus est coqui, et post comestionem os illius non confringi, insinuat quod nec in occisione membrum Christi aliquod caesum est, imo suspensus cum omnibus membris fuit, nec post occisionem os aliquod ejus computrivit, aut quamlibet aliam dissolutionem sustinuit, imo totus et integer resurrexit. Vides igitur quia sicut praedictum est ag
Abbreviated transcription (Latin):
lib illis uacca sie dequib fieri sacͥficiũ in
lege p̃ceptũ fuit: ꝓpt̾ hoc factũ est qđ
oius uł capͣ cum capit᷑ ñ repugnat. sicut
Qđ uero ab om̃i al multitudine filiorum
isrł iussus est immolari. cum singłarit᷑ de
designauit. qđ om̃is uideorũ muttitudo
xꝑin occidit. Licet enim ñ omĩs affuit.
omĩs tñ assensũ p̃buit. Quia uͦ die quar¬
ta decima. & int̾ duo uesꝑa: uidendũ ẽ
que sint duo diei uesꝑa. Et unũ qͥdem
est. cũ s a medio celi puncto descend̾e ce
ĩcipit. alterũ uͦ cum añ noctem extoto
uos ip̃i creditis expirauit. Possunt etiã¬

Expanded text:
in lege praeceptum fuit, propter hoc factum est quod ovis vel capra cum capitur non repugnat sicut Quod vero ab omni multitudine filiorum Israel jussus est immolari, cum singulariter ddesignavit quod omnis Judaeorum multitudo Christum occidit. Licet enim non omnis adfuit, omnis tamen assensum praebuit. Quia vero die quarta decima, et inter duo vespera, videndum est quae sint duo diei vespera. Et unum quidem est, cum sol a medio coeli puncto descendere incipit, alterum vero, cum ante noctem ex toto ora nona ut vosipsi creditis expiravit. Possunt a
Abbreviated transcription (Latin):
ligii babylonis iudelicet atq tyti. Et
xꝑc inter duo uesꝑa obiit. qr &e post baby¬
lonicã. & ante captiuitatem tyti. Nã oe ꝙ
illius agni ut diximꝰ. de morte corporis
custodiure fideles dñi: ita &e fideles suos
de int̾itu aĩe sanguis redemit iħu xp̃i.
Sicut etiam sangius ille domũ nullã
nͥ illas ĩqͥb comedebat᷑ ꝯseruauit. unde

Expanded text:
 Titi. Et Christus inter duo vespera obiit, quia et post Babylonicam, et ante captivitatem Titi. Nam et quod  sanguis illius agni, ut diximus, de morte corporis custodivit fideles Domini, ita et fideles suos de interitu animae, sanguis redemit Jesu Christi . Sicut etiam sanguis ille domum nullam, nisi illas in quibus comedebatur conservavit, unde
Abbreviated transcription (Latin):
ne. quia nec gñis aliqua discretione indigu¬
it. Ctuisqͥs enim ad xp̃ilegem se confẽns
ciuuscumq gn̾is aut lingue sit: fidelis
t̃m ẽẽ uelit. ceteris xp̃ianis par existit.
Pret̾ea postqͣm baptismus uenit. cum ip̃e
gñalis saluatõ uirorũ ac mulierũ siti lam
ultra cͥciuncisio ad saluationẽ necc̃ĩa ñsuit.

Expanded text:
ne, quia nec generis aliqua discretione indigune, quia nec generis aliqua discretione indiguit . Quisquis enim ad legem Christi se conferens, cujuscunque generis ac linguae sit, fidelis tantum esse velit, caeteris Christianis par existit. Praeterea, postquam baptismus venit, cum ipse generalis salvatio virorum ac mulierum sit, jam ult
Abbreviated transcription (Latin):
cẽnt᷑. statĩꝑ iosue adño cͥcuncidi nissi sunt: sict̃
ĩuenuint qͥ ip̃ius iosue librũ legunt. Qd̃
aũ cc̃cisionem saluatõnis cãm ẽẽ dixisti: utiq
cͥcucisio tm̃ causa ñ fuit eiꝰ rei. ĩmo fides bona.
sacͥficia. atq oꝑa recta. ⁊ post datam circum¬
cisionem & antea siẽpatet in adam. sech. enoch.
mathusale. noe. & sem. iob. ce sociis eiꝰ. atq u¬
daicis mulierib . qui om̃s sine cͥircũtisi¬
one fide recta saluati sũt. ac bonis oꝑibus:
qͥn entiam nullum p̃dictoꝵ saluationis
generum saluationẽ conferebat. nͥ eis tm̃
qui discretionem habentes xp̃i credebant
aduentum. & se saluari posse ñ credebant
tabant aduente: ut moysi legem comple¬
ret cͥcũmcidi se uoluit. ⁊ ut etiam ꝑ hoc pa¬
tescẽt qđ de semine habralx ce lege moysi.
⁊ tribu uida. sicitt p̃diximꝰ uenire debẽt.
Completis gͦ om̃ib ꝓpter que ccumcisio da¬
da fait: iam nemo ulteruis crecumcisio¬

Expanded text:
ssi sunt, sicut inveniunt qui ipsius Josue librum legunt . Quod autem circumcisionem, salvationis causam esse dixisti, utique circumcisio tantum causa non fuit ejus rei, imo etiam fides bona, sacrificia atque opera recta, et post datam circumcisionem, et antea, sicut patet in Adam, Seth, Enoch, Mathusale, Noe et Sem, Job et sociis ejus atque Judaicis mulieribus, qui omnes sine circumcisione, fide recta salvati sunt, ac bonis operibus. Quin etiam nullum praedictorum salvationis generum salutem conferebat, nisi eis tantum qui discretionem habentes, Christi credebant adventum, et se salvari posse non credebanttabant advenit, ut Moysi legem compleret, circumcidi se voluit, et ut etiam per hoc patesceret quod de semine Abrahae, et lege Moysi, et tribu Juda, sicut praediximus, venire deberet. Completis ergo omnibus propter quae circumcisio data fuit, jam nemo ulterius circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
ti dnĩca. irłm ut ibi phase celebraret ueñ
nore plebs tota suscepre: uñ doctoꝵ miu¬
dia. ac maliuolentia maior creuit: &e de ip̃o
obseruando. atq occidendo. die estina. alt̃
cum altero consilium cepit: illud aũ ꝯsili¬
um usq in qͣrtam decimã diem tectũ. & ce¬
latũ fuit: &e sic̃t agnꝰ ille mascłs ẽẽ ac iurie

Expanded text:
ti Hierusalem, ut ibi Phase celebraret, Chrinore plebs tota suscepit, unde doctorum invidia ac malevolentia major crevit, et de ipso observando atque occidendo die crastina alter cum altero consilium coepit . Illud autem consilium usque in quartam decimam diem tectum et celatum fuit. Et sicut agnus ille masculus esse, ac
Abbreviated transcription (Latin):
a matre seꝑat᷑. nec formido ullahabet᷑ qđ aliis
cõmisceat᷑: die aũ octaua qͣ de illa pollut̃o¬
ne mundari mulier ac lauari p̃cipit᷑ pͥus¬
qͣm hoc fiat puer cͥc̃tidit᷑. ne remota mr̃e
cambiat᷑. seu aliis cõmisceat᷑: aliud nͦ qđ qͣ¬

Expanded text:
a matre separatur, nec formido ulla habetur, quod aliis a matre separatur, nec formido ulla habetur, quod aliis commisceatur, die autem octava qua de illa pollutione mundari mulier ac lavari praecipitur, priusquam hoc faciat, puer circumciditur, ne remota matre cambiatur, seu alius commisceatur
Abbreviated transcription (Latin):
genies usq hodie circũcidit᷑᷑ Numqͥd enĩ
ꝑ cͥcumcisionem illam saluant᷑ Si dices
qr sic. tẽ sola cͥcuncisio confert salutem
abq legis moysi completione. Si uͦ dices
ñ. tibi ip̃i contrariꝰ eris: cũ suꝑiꝰ dixĩs cͥcũ¬
cisionem cãm ẽẽ saluatioĩs. ¶Ratio
est qđ dicis. P Qiuid item un dicabis
dem saluant᷑ qđ de hominib circumcisis nas
deis nate ñ fuerunt. Si eñ salue fut᷑e n ẽene
ñ habent: aut in eis filios ñ generarent. ¶
De hoc sane tͥ dare nescio ego responsunsũ: qđͣ
mͥ ñ qͣm fuit ostensum. Tu aũ mͥsinosti: ccũci¬
tib discerii posset ce agnosci. Ad cuiꝰetiam gen¬
tis maiorẽ discretionem. p̃ceptum est &e aħiud
ip̃e ẽẽt. & ne dealia natione quis surgeret
mittẽt. E qđ ad gentis discretionẽ man¬
data fĩt circiuncisio ñ ut dixisti ad salua¬
tionem: duo sane habemꝰ argum̃ita. Unũ
qͥdem qł p̃cepta est fieri octana die ce ñ ante¬
a. ꝓpt̾ hoc qđ nec aute octauã diem. puer

Expanded text:
genies usque hodie circumciditur? Nunquid enim per circumcisionem illam salvantur? Sed dices quia sic, tunc sola circumcisio confert salutem, absque legis Moysi complemento. Si vero dices non, tibiipsi contrarius eris, cum superius dixeris, circumcisionem causam esse salvationis. MOYSES. Ratio est quod dicis. PETRUS. Quid item judicabis dem salvantur, quod de hominibus circumcisis nascaeis natae non fuerunt? Si enim salvae futurae non essent, n haberent, aut in eis filios generarent. MOYSES. De hoc sane tibi dare nescio ego responsum, quod mihi nunquam fuit ostensum. Tu autem mihi, si nosti, circumcitibus discerni posset et agnosci. Ad cujus etiam gentis majorem discretionem, praeceptum est et aliud, ipse esset, et ne de alia natione quis surgeret,dimitteret. Et quod ad gentis discretionem, mandata fuerit circumcisio, non, ut dixisti, ad salvationem duo sane habemus argumenta. Unum quidem quod praeceptum esset, fieri octava die, et non antea propter hoc quod nec ante octavam diem puer
Abbreviated transcription (Latin):
P eld ob memoriã orignus mũdi salb̃m
diximus obseruari: ꝓfecto obseruatũ est
ꝓpt̾ rerũ creationem. que tũc completa
fuit sicut scͥptum ẽ. Compleuit q deus
die septimo opꝰ suum qđ fecerat. & reqͥ¬
euit ab om̃i oꝑe qđ patrarat. Quia uõ

Expanded text:
PETRUS. Quod ob memoriam originis mundi Sabbatum diximus observari, profecto observatum est, propter rerum creationem, quae tunc completa fuit, sicut scriptum est: Complevitque Deus die septimo opus suum quod fecerat, et requievit ab omni opere quod patra
Abbreviated transcription (Latin):
sexto cdie .i. die uerũs compleuit. qñ ꝓ nob̾
mortem suscep̃. die aũ septimo .i. die salba¬
ti requieuit: quin ⁊ om̃s qui ante mortẽ
suã inse credentes obierant. secum ab infer¬
ii dolorib requiescere fecit. Completo aũ
dicis reisignum suit: completa illa. multo
magis obseruari debuit: tum ob memo¬
adolorib inferni. P Nonest utique
res ut tu reris. Parentes enim ur̃i qui añ
te nicħ ꝯtulit utilitatis: pꝰ resurrectõem ĩꝙͣ¬

Expanded text:
eris complevit, quando pro nobis mortem suscepit. Die autem septimo, id est die Sabbati requievit, quin et omnes qui ante mortem suam in se credentes obierant, secum ab inferni doloribus requiescere fecit. Completo autedicis rei signum fuit, completa illa, multo magis observari debuit, tum ob memoa doloribus inferni. PETRUS. Non est, utique res ut tu reris. Parentete nihil contulit utilitatis; post resurrectionem, i
Abbreviated transcription (Latin):
uentum .xͥ de incomestibili in comestibilẽ
debebat conu̾ti. Hec aũ rat̾o de om̃ib ĩ mũ¬
diciis potest dari. Ꝙ & carmũ absolut̃o¬
nem testat᷑ moyses ẽẽ fut᷑am post ad uen¬
tũ xp̃i. Loquens ad ppłm isrł.u̾ba huiꝰ mõi.

Expanded text:
ventum Christi de incomestibili in comestibilem debebat converti. Haec autem ratio de omnibus immunditiis potest dari. Sed et carnium absolutionem protestatur Moyses esse futuram post adventum Christi, loquens ad populum Isr
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs hodie de externa ꝓgenie ad legẽ urãm
uoluĩt ou̾ti. si uir sit pͥmum cͥcũcidi. &
p̾ea p̃cipitis baptizari siuero femina.
yse. ꝑ falsumẽ. E iide auohabemꝰ
argum̃ta: unũ qđcum dñs moysi de ex¬
traneis p̾ceptum daret. dicens. si quis
& facere phase dñi. cͥcumcidet᷑ pꝰ om̃e mas¬
clłinum sexꝰ. & tc̃ rite cebebrabit. eritq sic̃
indigena t̾re. Utiq si baptismus tũc ne¬
cessaruis ẽet. ip̃m sicut & circumcisiõem
p̃ctrȩt. ce cum nec hic uͥ precipue si uerũ
eẽt qd dicis deberet. nec usqͣm alibi ĩn
m̃tionem fecerit. moyses: uos illũ ab eo
addidicisse: nullatenꝰ approbare potes.
Aliud uͦ argum̃tum est qđ doctores
urĩ. illi quid qui ante xp̃m fuerunt.
mum ab ip̃o addidicerunt: &e ita eum
ccumcisioni cõmiscentes. in errorem

Expanded text:
uis hodie de externa progenie ad legem vestram voluerit converti, si vir sit primum circumcidi, et postea praecipitis baptizari, si vero femina, yse. PETRUS. Falsum est. Et inde duo habemus argumenta, unum, quod cum Dominus Moysi de extraneis praeceptum daret, dicens: Si quis  circumcidetur prius omne masculinum ejus, et tunc rite celebrabit, eritque sicut indigena terrae . Utique, si baptismus tunc necessarius esset, ipsum sicut et circumcisionem praeciperet, et cum nec hic ubi praecipue, si verum esset quod dicis, deberet, nec usquam alibi inde mentionem fecerit Moyses, vos illum ab eo addidicisse nullatenus approbare potes. Aliud vero argumentum est, quod doctores vestri, illi quidem qui ante Christum fuerunt mum ab ipso didicerunt et ita eum circumcisioni commiscentes, in errorem
Abbreviated transcription (Latin):
atq illuc. nullumq adẽe uidisset: ꝑcus¬
sit egiptium abscondit sabulo. Ubi enim.
huc atq illuc ponitur in latino: in hebra¬
ico quidem imuenies. cõ.&. cõ. Ꝙ ⁊ ad hu¬
ius sententie confirmatõnem: seqͥt᷑ in eod.¬

Expanded text:
atque illuc, nullumque adesse vidisset, percusatque illuc, nullumque adesse vidisset, percussum Aegyptium abscondit sabulo . Ubi enim huc atque illuc ponitur, in Hebraico quidem invenies co et co. Sed ad hujus sententiae confirmationem seq
Abbreviated transcription (Latin):
telligas: & qđ ũbum aliqđ temere scͥpt᷑a ñ
posint scias. Qd itaq scͥptum est. ꝓduxit il¬
lum foras: duab de cansis a dño factum est.
Una qͥdem ut ei celi locum ostenderet. qđ
ꝑ hoc designat᷑ qđ est aspice in celũ: altera
uͦ. ut stellarum multitudinẽ. & hoc qđ di¬
cie. numera stellas. si poter is dimimerare
ulas. Qd̃ autem sequitur. Sic erte sem̃
tuum. tn hebraico quidem pouitur tale
ũbum qđ in latmno & huc. reddit. & sic:
cõ. scilicet. qł & locum & siłitudinẽ sig̃rat.
solum.sic. redet. catha. posuisset. ꝑhoc
in quo futͣm erat habrahe semen . xꝑe uide¬
licet post suam ascensionẽ. & ip̃ius semuris
multitudĩem. ¶Illud scio ego qđ. cõ.
hebrahice: latine. sic redaat. s nusqͣm pu¬
to loc̃ significat. ꝑ facte utiq. In
exodo namq legitur de moyse qđd̃ uidit
iurum egyptiũ ꝑcutientẽ quendã de he¬
breis fr̃ib suis. Cumq circumspexisset huc

Expanded text:
telligas, et quod verbum aliquod temere Scriptura non telligas, et quod verbum aliquod temere Scriptura non posuit scias. Quod itaque scriptum est, produxit illum foras, duabus de causis a Domino factum est. Una quidem, ut ei coeli locum ostenderet, quod per hoc designatur, quod est aspice coelum . Altera vero ut stellarum multitudinem, et hoc est quod dicit, numera stellas, si poteris dinumerare illas. Quod autem sequitur: sic erit semen tuum, in Hebraico quidem ponitur tale verbum quod in Latino et huc reddit et sic, eo scilicet quod et locum et similitudinem significat. solum sic redderet, , cacha, posuisset. Per hin quo futurum erat Abrahae semen, Christus videlicet post suam ascensionem, et ipsius seminis multitudinem. MOYSES. Illud scio ego quod co Hebraice, Latine sic reddat, sed nusquam puto locum significat. PETRUS. Facit utique: In Exodo namque legitur de Moyse quod vidit virum Aegyptium percutientem quemdam de Hebraeis fratribus suis. Cumque circumspexisset huc
Abbreviated transcription (Latin):
sursũq in celum conscendit. Moyses. A¬
ꝑta qͥdem rõne hoc ꝓbasti: &e bonã simi¬
litudinem induxistu. S poterit aliqua de
ascensu eiꝰ in ꝓpħis auctoritas inueniri:
Petrus. Poterit utiq. In genesi namq
legimus dm suꝑ hoc locutum frusse. ad abra¬
ham. licet occulte. Scͥptum est enum. E ꝓ¬
duxit illum foras & dixit illi. Aspice in ce¬
lum. & numera stellas. si poteris dimm̾a¬
re illas. E dixit. Sic erit nom sem̃ tuum.
Q credidit abraham d̾o: &e estimatũ ẽ illi
ad iusticiam. S dic moyses qͥd est qđ ait.
ꝓduxit eũ foras: Quare enĩ hoc fecit: Nũ¬
quid intus ut foris habraham ñ sciebat. ꝙ
stellas numerare ñ poterat : Uł ñquid de¬
us si uellet intꝰ ei irt foras qđ dixit dic̃e ñ
ualeret: Item cum ait sic erit sem̃ tuũ: qͣre
maris. si potest qͥs dinum̾are harenã maris.
ce sem̃tuum ainum̃abitᷤ In. Moyses.
Inhoc certe aluid nescio nͥ qi sic dicere placu¬
it do. P Sermonem qͥppe uolo totũ in¬

Expanded text:
elum conscendit. MOYSES. Aperta quidem ratione hoc probasti, et bona similia induxisti. Sed poterit aliqua de ascensu ejus in prophetis auctoritas inveniri? PETRUS. Poterit utique. In Genesi namque legimus Dominum super hoc locutum fuisse ad Abraham, licet occulte. Scriptum enim est: Et produxit illum foras, et dixit illi: Aspice in coelum et numera stellas, si poteris dinumerare illas. Et dixit: Sic erit semen tuum. Et credidit Abraham Deo, et aestimatum est illi ad justitiam . Sed die, o Moyses, quid est quod ait, produxit illum foras? Quare enim hoc fecit? Nunquid intus ut foris Abraham non sciebat, quod stellas numerare non poterat? Vel nunquid Deus si vellet intus ei ut foris quod dixit dicere non valeret? Item, cum ait, sic erit semen tuum, quare maris, si potest quis dinumerare arenam maris, et semen tuum dinumerabitur? MOYSES. In hoc certe aliud nescio, nisi quia sic dicere placuit Deo. PETRUS. Sermonem quippe volo totum in
Abbreviated transcription (Latin):
Quom gͦ dicis q in cunctis contͣr u fue¬
runt Moyses. Si insupͣdictis moysi
ꝯsenserunt. quare in quib lam aliis ab
eodem discordarunt: P eciꝰ. In quibi
tiam quem dicitis circumcisus fuit. a
Drius de hac circuncisione qua¬
re &e ail qͣm utilitatem p̃cepta sint intueri
debemꝰ: &tunc iustũ aniniustũ sit. quid
apłi fecerunt meliꝰ agnoscemus. M
illa qͣm ittilitatem credis poterat afferrẽ᷑
uł quare fieri p̃cepta est octaua tm̃ die:
De octaua ꝓfecto die cãm nullam
nͥ placitũ ci scio: utilitatem aũ afferͤat qr
saluationis erat occasio. Petr. Ex
u̾bis gͥ tuis perpendit᷑. qđ quilibce qͣuis
die circũcisus sit.saluabit᷑: & ita incassiĩ
de absq ꝓficuo. die octaua fieri iubetur.
Sce aliud querẽ placet: cir cruncisio il¬
la utrum alia re ad saluationẽ indigoe:
uł ip̃a sola saluationẽ conferre ualec.
Alia utiq reuidiget qi ad saluatõ¬
nẽ ꝑfectam p̃ter ccũcisionẽ. legem moy¬

Expanded text:
quia Moysi in cunctis contrarii fuerunt? MOYSES. Si in supradictis Moysi consenserunt, quare in quibusdam aliis ab eodem discordarunt? PETRUS. In quibustiam quem dicitis circumcisus fuit, aprunt . PETRUS. Prius de hac circumcisione quare et ad quam utilitatem praecepta sit intueri debemus, et tunc justum an injustum sit quod apostoli fecerunt, melius agnoscemus. MOilla quam utilitatem credis poterat afferre, vel quare fieri praecepta est octava die? MOYSES. De octava profecto die causam nullam nisi placitum Dei scio. Utilitatem autem afferebat, quia salvationis erat occasio. PETRUS. Ex verbis igitur tuis perpenditur quod quilibet quavis die circumcisus sit salvabitur, et ita incassum et absque proficuo die octava fieri jubetur. Sed et aliud quaerere placet. Circumcisio illa utrum alia re ad salvationem indiget, vel ipsa sola salvatione conferre valet? MOYSES. Alia utique indiget, quia ad salvationem perfectam, praeter circumcisionem, legem Moy
Abbreviated transcription (Latin):
go. Inde enim argum̃tum est qđ ꝓmissionem
illam que dauid adño facta est. de semie suo
alio qͣm dexp̃o : comitatur semꝑ conditio. si¬
cut in libroregũ inuenimꝰ tercio. qđ dauid
cũiam appropinqͣrent dies mortis sue. castigãs
salomonem filium suũ inqͥd ad eũ. Conforta¬
rece esto uir. &e cetera: statimq causam cure¬

Expanded text:
go. Inde enim argumentum est quod promissionem go. Inde enim argumentum est quod promissionem illam, quae David a Domino facta est, de semine suo alio quam de Christo comitatur semper conditio, sicut in libro Regum invenimus tertio, quod David, cum jam appropinquarent dies mortis suae, castigans Salomonem filium, inquit ad eum: Confortare et esto vir, etc., statimq