comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reticum. Sane iste cur non breuiter dixerit nos heretico
non communicamꝰ. s addidit quantum in nob̃ est. ñ ẽ
p̾terundum. Uidit enĩ plures huic sententiȩ consen¬
tire a quoꝵ tñ consortio ne uiolaret᷑ unitas se isti sepa¬
rare non possent. & addidit quantum in nob̾ ẽ: utiq
demonstrans non uoluntate se communicare his quõ
arbitrabat᷑ baptismum ñ habere. s tñ omnia bono pa¬
cis. & unitatis ẽẽ colleranda. Qd̾ & illi faciebant. qui
istos non recte facere sentiebant. & illua cenebant. qd
postea melius declarata u̾itas docuit. & antiquior con¬
suecudo concilio posteriore firmata robustius ꝑsuasit:
inuicẽ se tñ cum salua caritate diu̾sa sentirent. sollicita
pietate tolerauerunt studentes seruare unitatem sp̃c
in uinculo pacis. donec alteris eoꝵ si quid alit̾ saꝑent.
id quoq illis ds reuelaret. Hoc isti audiant a quibus

Expanded text:
reticum. sane iste cur non breuiter dixerit: nos haeretico reticum. sane iste cur non breuiter dixerit: nos haeretico non communicamus, sed addidit: quantum in nobis est, non est praetereundum. uidit enim plures huic sententiae consentire, a quorum tamen consortio, ne uiolaretur unitas, se isti separare non possent, et addidit: quantum iit. nobis est, utique demonstrans non uoluntate se communicare his quos arbitrabatur baptismum non habere, sed tamen omnia bono pacis et unitatis esse toleranda. quod et illi faciebant, qui istos non recte facere sentiebant et illud tenebant, quod postea melius declarata ueritas docuit et antiquior consuetudo concilio posteriore firmata robustius persuasit, inuicem se tamen, cum salua caritate diuersa sentirent, sollicita pietate tolerauerunt, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, donec alteris eorum, si quid aliter saperent, id quoque illis deus reuelaret. hoc isti audiant a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aqua euffrate fluminis que ẽ in paradiso uerũ utiq
diceret. S si int̾rogaret᷑ utrum in solo paradiso ista aqͣ.
& ista eẽ diceret. falsum diceret. Est eñi & p̃ter paradisũ
in his cerris. in quas ab illo fonte ꝑmanat. S quis ẽ teme¬
rariꝰ qui dicat cum responsurũ fuisse quod falsum est
cum posset fortasse hoc respondere quod uerum est
Quappt̃ u̾ba huius sententis. non debent habere contra¬
dictionem. quia nichil impediunt uitatẽ.
atiuus abatis: dixit. uos quantum in nob ẽ he¬
retico. non communicamus: nisi bapticatus
in eccla fuerit: & remissionẽ peccatoꝵ acceꝑit. auõ Si¬
ꝓpc̾ea uis cum bapticari. quia non accepit remissionem
peccatoꝵ.si intus aliquid inueneris qui odium cenenꝰ
adu̾sus frem sic bapticatus sit cũ dñs m̃tiri non possit.
qui ait. si non dimiseritis non nob dimittet᷑. uidebis
correctum denuo bapticari: Non utiq. Sic gͦ. nec he¬

Expanded text:
est aqua Eufratae fluminis quae est in paradiso,\' uerum utique est aqua Eufratae fluminis quae est in paradiso,\' uerum utique diceret. sed si interrogaretur, utrum in solo paradiso esset ista aqua et ita esse diceret, falsum diceret. est enim et praeter paradisum in his terris in quas ab illo fonte permanat. sed quis est tam temerarius qui dicat hoc eum responsurum fuisse quod falsum est, cum posset fortasse hoc respondere quod uerum est? quapropter uerba huius sententiae non debent habere contradictionem, quia nihil inpediunt ueritatem. Datiuns a Uadis dixit: Nos quantum in nobis est haeretico non communicamus, nisi baptizatus in ecclesia fuerit et remissionem peccatorum acceperit. Si propterea uis eum baptizari, quia non accepit remissionem peccatorum, si intus aliquem inueneris qui tenens odium aduersus fratrem sic baptizatus sit, cum dominus mentiri non possit qui ait: si non dimiseritis, non uobis dimittetur, iubebis correctum denuo baptizari? non utique. sic ergo nec hae
Abbreviated transcription (Latin):
nichil habeat contra uitatẽ. Nam & nos unũ
baptismum quod ẽ in ȩccła scã credimus. Si autẽ dixisset
quod ẽ in sola ȩccła scã credimꝰ. respondendum erat sic̃
cet̾is. Nc̃ uero quia sic dictum ẽ unum baptisina quod̾
ẽ in ȩccła scã eredimus. ut eẽ quidẽ in ȩccła sc̃a diceretur:
s e alibi eẽ non negaretur quoelibet ille senserit contͣ
hȩc u̾ba disputare non opus est. Si enĩ de me singula
quererentur. utrum unũ esset baptisma: unum respõ¬
aerem eẽ. Beinde si int̾rogarer utrum hoc esset. ieccła
scĩ responderem hoc eẽ. Tercio si quereret᷑. utrũ hoc bap¬
tisma crederem. responderẽ ita me credere. Ac ꝑ hoc unũ
baptisma quod ẽ in ȩccła sc̃a: me credere responderẽ.
eccła responderem. S quia hoc ille in sententia sua ñ
posuit. puto eẽ improbũ. ut ego illi addam ũba contͣ
quȩ disputem. quȩ ibi non inueni. Ita enĩ si diceret. una

Expanded text:
nihil habeat contra ueritatem. nam et nos unum nihil habeat contra ueritatem. nam et nos unum baptismum quod est in ecclesia sancta credimus. si autem dixisset: \'quod est in sola ecclesia sancta credimus,\' respondendum erat sicut ceteris. nunc uero quia sic dictum est: unum baptisma quod est in ecclesia sancta credimus, ut esse quidem in ecclesia sancta diceretur, sed et alibi esse non negaretur, quodlibet ille senserit, contra haec uerba disputare non opus est. si enim de me singula quaererentur, utrum unum esset baptisma, responderem unum esse. deinde si interrogarer, utrum hoc esset in ecclesia sancta, responderem hoc esse. tertio si quaereretur, utrum hoc baptisma crederem, responderem ita me credere, ac per hoc unum baptisma quod est in ecclesia sancta me credere responderem. ecclesia responderem. sed quia hoc ille in sententia sua non posuit, puto esse inprobum ut ego illi addam uerba contra quae disputem, quae ibi non inueni. ita enim si diceret: \'una
Abbreviated transcription (Latin):
dix agabai: dixit. Sicut cecus cecum ducens simul
Sin foueã cadunt: ita hereticꝰ hereticum bapticans
ul in mortẽ cadunt.
os uerum eꝰ S non ꝓpterea uerum est. quod adiũ¬
qit. Et idõ inquit. hereticꝰ bapticandꝰ ẽ. & uiuificã¬
T uiui mortius comiunidemꝰ. Nonne mortui
erant qui dicebant. mn anducemus. & bibamus cras enim
istoꝵ colloquiis malis corrumpebant᷑. & eos sequebantur.
ñne pariter cum eis in foueam cadebant᷑. & in eis tñ erãt¬
apłs iam bapticatis: nec tñ idõ si corrigerent᷑ denuo bapti¬
res. int̾ quos gemebat ipse cypͥanus. Quid gͦ illi in unitate
inuenti oberant mortui: Aut quis dicat baptismum xp̃i
quem tales haberent uel darent eorum iniquitatibꝰ fuisse
ollianus amileu: dixit. Ustum est hereticum
bapticari. in ȩccła sc̃a. nichil quidem breuius di¬
a potuit. auc̃. Sed puto e hoc breue ẽ. Iustum ẽ baptis¬
mum xp̃i non exsufflari in eccła xp̃i.

Expanded text:
Felix a Bagai dixit: Sicut caecus caecum ducens simul Felix a Bagai dixit: Sicut caecus caecum ducens simul in foueam cadunt, ita haereticus haereticum. baptizans simul in mortem cadunt. oc uerum est, sed non propterea uerum est quod adiungit: et ideo, inquit, haereticus baptizans est et uiuifica uiui mortuis communicemus. nonne mortui erant qui dicebant: manducemus et bibamus, cras enim : qui ergo istorum conloquiis malis corrumpebantur et eos sequebantur, nonne pariter cum eis in foueam cadebant? et in eis taapostolus iam baptizatis, nec tamen . ideo si corrigerentur denuo baptires, inter quos gemebat ipse Cyprianus. quid ergo illi in unitate uiuenti oberant monui, aut quis dicat baptismum Christi quod tales haberent uel darent eorum iniquitatibus fuisse uiolatum? Pollianus a Mileo dixit: Iustum est haereticum baptizari in ecclesia sancta. Nihil quidem breuius dici potuit, sed puto et hoc breue est: Iustum est baptismum Christi non exsufflari in ecclesia Chr
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ e in uita nec illos habere qui intus ꝑadirte e ere
crabiliter uiunt:
quiꝙ antixp̃i nominati st̃ gram: baptismi salutaris mi¬
nistrare non possunt. Et idõ censeo eos quide insidiis. he¬
reticoꝵ confugiert̃ ad ȩccłam. bapticandos eẽ a nob̾. qui
amici appellati sumus. de eius dignatione.
A uiꝰ respondetur ap̃i aou̾sarios om̃s eẽ quibꝰ dicen¬
tibꝰ domine in nomine tuo uirtutes cuas fecimꝰ¬
e alia quȩ ibi dicunt᷑: in fine dicturꝰ ẽ non noui uos: rece¬
dite a me omnes qui oꝑamini iniquitatẽ. Que tota palea.
si usq ad ultimum in malitia ꝑseuerauerit. siue aliquid
cius ante uentilationẽ foras uolet. siue intus ẽẽ uideatur
igni destinata ẽ. Si gͦ ꝓpterea bapticandi sunt ad ȩccłam ue¬
nientes heretici. ut ab amicis dei bapticent᷑. numquid illi.
auari. raptores. homicid̾e amici dei st̃. aut quos baptiraue.¬
rint denuo bapticandi st̃:

Expanded text:
autem et in uita nec illos habere qui intus perdite et exeautem et in uita nec illos habere qui intus perdite et execrabiliter uiuunt.quique antichristi nominati sunt gratiam baptismi salutaris ministrare non possunt. et ideo censeo eos qui de insidiis haereticorum confugiunt ad ecclesiam baptizandos esse n nobis qui amici appellati sumus dei de eius dignatione. Cui respondetur Christi aduersarios omnes esse quibus dicentibus: domine, in nomine tuo uirtutes muquae ibi dicuntur in fine dicturus est: non noui uos; recedite a me omnes qui operamini iniquitatem. quae tota palea si usque ad ultimum in malitia perseuerabit, siue aliquid eius ante uentilationem foras uolet siue intus esse uideatur, igni destinata est. si ergo propterea baptizandi sunt ad ecclesiam uenientes haeretici, ut ab amicis dei baptizentur, numquid illi auari, raptores, homicidae amici dei sunt aut quos baptizauerint denuo baptizandi sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
catholice sententia hec ẽ ut heretici quamuis in heresi
iam xp̃i baptismo baptitati ad ȩccłam uenientes non
baptirẽtur. Si enĩ nulla est apud peccatores remissio
peccatoꝵ. nec intus peccatores peccata dimittunt. & ñ
ab eis bapticati. non rebapticantur.
onullꝰ agirba: dixit. Ecł̃ȩ catholicȩ matris nr̃e
u̾itas semꝑ apud nos fr̃s mansit. & manet uł¬
maxime in baptismi trinitate dño nr̃o dicente. Ite bap¬
tirate gentes in nomine patͥs & filii. & sp̃c sc̃i. Cum gͦ
manifesto inquit sciamus hereticos non habere nec patrẽ
trem nr̃am uere renasci & baptirari. ut chancer quod
habebant & dampnationis ira. & erroris effectura: ꝑ
scm & celeste lauachrum sc̃ĩficet᷑.
uic respondemus. patrẽ & filium & sp̃m scm̃.
in sacramento dum taxat. om̃s habere qͥ bap¬
tismo uerbis euũgłicis conseerato baptirant᷑. in corde

Expanded text:
catholicae sententia haec est, ut haeretici, quamuis in haeresi, catholicae sententia haec est, ut haeretici, quamuis in haeresi, iam Christi baptismo baptizati ad ecclesiam uenientes non baptizentur. si enim nulla est aput peccatores remissie peccatorum, nec intus peccatores peccata dimittunt et tamen ab eis baptizati non rebaptizantur. Monnulus a Girba dixit: Ecclesiae catholicae matris nostrae ueritas semper aput nos, fratres; mansit et mmaxime in baptismi trinitate domino nostro dicente: ite, baptizate gentes in nomine patris et filii et spiritus sancti. cum ergo manifesto, inquit, sciamus haereticos non habere nec patrem siam matrem nostram uere renasci et baptizari, ut cancer quod habebant et damnationis ira et erroris offectura per sanctum et caeleste lauacrum sanctificetur. Huic respondemus patrem et filium et spiritum sanctum in sacramento dumtaxat omnes habere, qui baptismo uerbis ; 1 \' euangelicis consecrato baptizantur, in corde
Abbreviated transcription (Latin):
morata. credo quia non putatũ ẽ. necessarium: nam et
no non dubito quantum arbitror ut fieri solet. qͦ possent
iam iã congregati ep̃i etiam de illa causa simul aliqͥa
cognoscere. quȩ illa epła continetur. Nam prorsus ad que¬
stionem presentem non ꝑtinet. Et magis miror cur eã
iste commemorare uoluerit. quam cur in exordio conci¬
lii comiemoratio eiꝰ p̃t̾missa sit. Qd̾ si quisquam arbit᷑¬
tur me aliquid noluisse in medium ꝑferre. quod in ea
positum ẽ p̃senti causȩ necessarium. legat eam & sciat
uerum eẽ quod dico. aut si aliud inuenerit redarguat.
Prorsus eñi illa epła de baptismo apud hereticos. uel
scismaticos dato. unde nc̃ agimus nichil habet. ix.¬
ichomedes a segerinis: dixit. Mea sententia hȩc
ẽ ut heretici ad eccłam uenientes bapticent᷑es
quod̃ nullam foris apud peccatores remissionẽ peccatoꝵ
consequantur aUG Cui respondetur. Uniu̾se eccdȩ

Expanded text:
morata, credo quia non putatum est necessarium. Nam et morata, credo quia non putatum est necessarium. Nam et no non dubito, quantum aiam congregati episcopi etiam de illa causa simul aliquid cognoscere quae illa epistula continetur. nam prorsus ad quaestionem praesentem non pertinet et magis miror, cur eam iste commemorare uoluerit, quam cur in exordio concilii commemoratio eius praetermissa sit. quodsi quisquam arbitratur me aliquid noluisse in medium proferre quod in ea positum est praesenti causae necessarium, legat eam et sciat uerum esse quod dico; aut si aliud inuenerit redarguat. prorsus enim illa epistula de baptismo aput haereticos uel schismatieos dato, unde nunc agimus, nihil habet. Nicomedes a Segermis dixit: Mea sententia haec est ut haeretici ad ecclesiam uenientes baptizentur, eo quod nullam foris aput peccatores remissionem peccatorum consequantur . Cui respondetur: Uniuersae ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotum letus litteris oy pͥani dilectissimi
nr̃i ad iubaianũ itemq ad stephanum quȩ tantũ in se
merito omnes ꝑ dei gr̾am adunati consentire debeamꝰ.
censeo gͦ omnes hereticos siue scismaticos qui ad catho¬
¶ licam ȩccłam uoluerĩt tienire. non ante ingredi nisi
exorcicati. & baptirati fuerint: exceptis bis sane qui in
eccła catholica fuerint ante bapticati. ita tñ ut ꝑ manꝰ
imposotionẽ in penitentiã eccłȩ reconcilient᷑. Auõ.
ceptis his sane qui in ȩccła catholica fuerint ante
buptieati. An quia non amiserant. quod intus acceꝑant:¬
Ergo quod habe foris poterant eur non e ctadere poce¬
rant. An illicite foris traditur. S neq foris datur
Quod autẽ prestatur. redeunti qui intus acceꝑat. hoc pre¬
statur uenienti qui foris acceꝑat: idẽ ut licite intꝰ habe
ni epła ad stephanũ contineat. cuius in hac sententia cõ¬
memoratio facta ẽ. cum in exordio concilii non sit comme¬

Expanded text:
sacerdotum lectis litteris Cypriani dilectissimi nostri ad Iubaianum itemque ad Stephanum, quae tantum in se merito omnes per Dei gratiam adunati consentire debeamus, censeo ergo omnes haereticos et schismaticos qui ad catholicam ecclesiam uoluerint uenire non ante ingredi, nisi exorcizati et baptizati prius fuerint, exceptis his sane qui in ecclesia catholica fuerint ante baptizati: ii tamen per manus inpositionem in paenitentia ecclesiae reconcilientur. ceptis his sane qui in Ecclesia catholica fuerint ante baptizati. An quia non amiserant quod intus acceperantErgo quod habere foris poterant, cur non et tradere poterant? An illicite foris traditur? Sed neque licite forQuod autem praestatur redeunti qui intus acceperat, hoc praestatur venienti qui foris acceperat; id est, ut licite intus habeni epistola ad Stephanum dixerit, cujus in hac sententia commemoratio facta est, cum in exordio concilii non sit comme
Abbreviated transcription (Latin):
tirare. possunt & sp̃m scm̃ dare. Si autẽ sp̃m sc̃m dare ñ
possunt. quia non habent sp̃m sc̃m. nec bapticare sp̃aliter
possunt. Eropterea censemꝰ ab homicidis bapticatos atq
hoc ñ ẽ uerum. Qui enĩ odit fr̃m suum homicide est. Et
tales nouerat intus cy panus. qui utiq bapticabant. fru¬
stra gͦ talia de bapticandis hereticis dicta sunt. xuii.

Expanded text:
m dare non possunt, quia non habent spiritum sanctum, nec baptizare spiritaliter possunt. propterea censemus ab homicidis baptizatos uel hhoc non est uerum. qui enim odit fratrem suum homicida est, et tales nouerat intus Cyprianus, qui utique baptizabant. frustra ergo talia de baptizandis haereticis dicta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ti contrarii facti sunt. fiat sicut scͥptum ẽ. Domus con¬
trarioꝵ legi: debent emundationem. Et consequens
est in quit eos. qui a contrariis inquit bapticati inqͥ¬
nati st̃ pͥmo purgari & t̃c demum baptirari. Quid gͦ:
Raptores. & homicide. non sunt contrarii legis dicentis
non occides non furaberis. Debent gͦ emundationẽ: Q
hoc negauerit: Et tñ non solũ quicumq a talibꝰ intꝰ
bapticant᷑. s etiam qui tales. non mutati bapticant᷑
quamuis adhuc purgationẽ debeant ut mittet᷑. non
tñ ampliꝰ cum mutati fuerint baptitantur. Tanta uiᷤ
ẽ in sacram̃to simplicis baptismi. ut cum fateantur
aliquem bapticatum. & adhuc male uiuentem debere
mundari. uetemus tñ ulteriꝰ baptirari.
rescens arcita dixit. In tanto cetu scĩssimorũ¬

Expanded text:
ti contrarii facti sint, fiat sicut scriptum est: domus conti contrarii facti sint, fiat sicut scriptum est: domus contrariorum legis debent emundationem, et consequens est, inquit, eos qui a contrariis baptixati inquinati sunt primo purgari et tunc demum baptixari. quid ergo? raptores et homicidae non sunt contrarii legis dicentis: non occides, non furaberis? debent ergo emundationem; quis hoc negauerit? et tamen non solum quicumque a talibus intus baptizantur, sed etiam qui tales non mutati baptizantur, quamuis adhuc purgationem debeant ut mutentur, non tamen amplius cum mutati fuerint baptizantur. tanta uis est in sacramento simplicis baptismi, ut, cum fateamur aliquem baptizatum et adhuc male uiuentem debere mundari, uetemus tamen ulterius baptizari. Crescens a Cirta dixit: In tanto coetu sanctissimoru
Abbreviated transcription (Latin):
quia non recesserat non redit. Et illud quod art dominꝰ
ite gͦ & docete gentes. baptitantes eos in nomine pa
quia malis non diceret. si cui dimiseritis peccata dimit¬
tent᷑ ei. si cui cenueritis tenebunt᷑. Quomodo gͦ intus
bapticant mali qui dimittere peccata non possunt s
Quomͦ etiam baptirant malos non mutatos. quorum
adhuc peccata suꝑ eos sunt. sic̃ ioħs dicit qui odit frem
suum in tenebris est usq adhuoͦ Si autẽ t̃e dimittunt᷑
cũ se bonis & uistis ꝑ quod in eccła peccata dimittũt᷑
quamuis a malis baptirati sunt intima caritate cõ¬
iugunt. sic & illis qui deforinsecus uerunt. & ad ean¬
dem compaginẽ corꝑis xp̃i int̾no uinculo pacis ac¬
cedunt. Baptismus xp̃i tñ in utrisq agnoscendus. &
in nullis improbandus ẽ. siue ante quam conu̾tant᷑.
quamuis ei nichil prosit quam conu̾tantur ut psit
Cum ipsi ab eccła quȩ una ẽ inquit recedendo infatua¬

Expanded text:
quia non recesserat non redit. Et illud quod ait Dominus, quia non recesserat non redit. Et illud quod ait Dominus, Ite ergo, et docete gentes, baptizantes eos in nomine Patquia malis non diceret, Si cui dimiseritis peccata, dimittentur ei; si cui tenueritis, tenebuntur . Quomodo ergo intus baptizant mali, qui dimittere peccata non possunt? quomodo etiam baptizant malos non mutatos, quorum adhuc peccata super eos sunt, sicut Iohannes dicit: qui odit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc? si autem tunc dimittuntur, cum se bonis quamvis a malis baptizati sint, intima charitate conjungunt; sic et illis qui forinsecus veniunt, et ad eamdem compaginem corporis Christi, interno vinculo pacis accedunt; Baptismus tamen Christi in utrisque agnoscendus, et in nullis improbandus est; sive antequam convertantur, quamuis eis nihil prosit, siue cum conuertuntur ut prosit. cum ipsi ab ecclesia quae una est, inquit, recedendo infatua
Abbreviated transcription (Latin):
cilium orbis terraꝵ: etiam in hereticis inuentum bap¬
tismum xp̃i. non esse improbandum. Si autẽ poneret
testimonia scͥpturaꝵ: aut contra nos non esse. aut etiam
ꝓ nob̾ eẽ demonstremus. sicut ecce qui eum sequitur:
utius a castragalba ex euuglio posuit testimo¬
nium dicente dño. uos estis sal cerre. si autem sol infa-¬
tuatum fuerit. id quod salietur ex eo ad nichil ualebit¬
ultra. nisi ut propitiatur foras. & conculcet᷑ ab hominibꝰ.
quasi nos dicamus homines ipsos foras proiectos ualere
aliquid uel ad suam. uel ad alioꝵ salutem. S &e quita¬
les intus uidentur. non solum sp̃aliter foris sunt. s etiã
corporaliter in fino seꝑabuntur: Omnes enĩ cales ad nich
ualent. nec idõ tñ sacramentũ baptismatis quod in eis
c̃. nichil ẽ Nlam e ipsis qui proiciunt᷑ foras. si resipiscãt.¬
& redeant. salus cis que recesserat redit. bapcisima uero

Expanded text:
holicum orbis terrarum etiam in haereticis inuentum bapholicum orbis terrarum etiam in haereticis inuentum baptismum Christi non esse inprobandum. si autem poneret testimonia scripturarum, aut contra nos non esse aut etiam pro nobis esse demonstraremus, sicut ecce qui eum sequitur. ; Lucius a Castra Galba ex euangelio posuit testimonium dicente domino: uos estis sal terrae; si autem sal infatuatus fuerit, id quod sallietur ex eo ad nihilum ualebit, nisi ut proiciatur foras et conculcetur ab hominibus. quasi nos dicamus homines ipsos foras pro-, iectos ualere aliquid uel ad suam uel ad aliorum salutem. sed et qui tales intus uidentur non solum spiritaliter foris sunt, sed etiam corporaliter in fine separabuntur. omnes enim tales ad nihil ualent, nec ideo tamen sacramentum baptismatis quod in eis est nihil est. nam e redeant, salus eis quae recesserat redit: Baptisma vero
Abbreviated transcription (Latin):
gantur. Posuit eni ex euugło testimonium quod natũ
ẽ decame caro ẽ & quod natum ẽ de sp̃u: sp̃e quia ds
sp̃c est. & ex dõ natus ẽ. Et intulit. Ergo heretici & scis¬
matici. omnia quecumq faciunt carnalia st̃. dicente
& hereses commemorauit iste executus est quoniam
quicumq hȩc faciunt regnum dĩ non hereditabunt.
mali. & qui diuisionem faciunt. hoc ẽ scismaticos & he
ticos. Bene quoq dinumerans oꝑa carnis. int̾q & here-¬
ses sunt. inuenit & dixit simul omnia dampnantem
apłm. Int̾roget gͦ ipse sc̃m cypanum. & audiat ab eo quã
multi etiam intus scđm oꝑa mala carnis uiuunt que
non posse. quẽ habent socii dampnationis ipsoꝵ:
amuarius a lambese. dixit. Sođ̾m scͥpturaꝵ scarum aue¬
toritatẽ decerno hereticos omnes baptirandos. & sic in
eccłam scãm admittendos. Huic respondetur. Scđm scͥp¬
turarum sc̃a̾rum auctoritatẽ decreuit. catholicum cõ¬

Expanded text:
gantur, posuit enim ex euangelio testimonium: quod natum gantur, posuit enim ex euangelio testimonium: quod natum est de carne caro est et quod natum est de spiritu spiritus ess est et ex deo natus est, et intulit: ergo omnes haeretici et sehismatici omnia quaecumque faciunt carnalia sunt dicente , ubi et haereses commemorauit, iste exsecutus est: quoniam quicumque haec faciunt regnum dmalis et qui diuisionem faciunt hoc est schismaticos et hticos. bene quod enumerans opera carnis, inter quae et haereses sunt, inuenit et dixit simul omnia damnantem apostolum. interroget ergo ipse sanctum Cyprianum et audiat ab eo, quam multi etiam intus secundum opera mala carnis uiuunt, quae non posse, quem habent socii damnationis ipsorum? Ianuarius a Lambese dixit: Secundum scripturarum sanctarum auctoritatem decerno haereticos omnes baptixandos et sic in ecclesiam sanctam admittendos. Huic respondetur: Secundum scripturarum sanctarum auctoritatem decreuit concilium cat
Abbreviated transcription (Latin):
culo u̾bis & non factis renuntiant. non utiq de sp̃ũ. s
ex aqua sola nascuntur. qui tñ & intus teste ꝙypͥano st̃.
Necesse cnĩ ut unum de duobus concedatur. Aut illi qͥ
facillit̾ scło renuntiant. nascuntur de sp̃u. quamuis
ad ꝑnitiem non ad salutem atq ita possunt & here¬
tici. aut si illud scͥptum ẽ. sanctus enĩ sp̃c discipline ef¬
fugiet fictum etiam ad hoc ualet ut fallaciter scł̃o re¬
nuntiantes non nascantur de sp̃u. pot̾ quis baptira¬
ri aqua & non nasci de sp̃ũ. & frustra nemesianus ait.
ne sp̃e sine aqua opari potest: nes a qua sine spu Iam¬
uͭ & alibi sepe dictum est. quomodo fieri posset. ut ha¬
beant cõmuniter unum baptisma. qui ȩccłam ñ habẽt
unam. Sicut fieri potest in ipsa intus eccła. ut non ha¬
unum corpus id est ȩccł̃a: sicut unus sp̃c & unũ baptis¬
ma. Iam cetera quȩ dixit. nr̃ȩ potus assertioni suffra¬

Expanded text:
culo uerbis et non factis renuntiant non utique de spiritu, sed culo uerbis et non factis renuntiant non utique de spiritu, sed ex aqua sola nascuntur, qui tamen et intus teste Cypriano sunt. necesse est enim ut unum de duobus concedatur: aut illi qui fallaciter saeculo renuntiant nascuntur de spiritu, quamuis ad perniciem, non ad salutem, adque ita possunt et haeretici, aut si illud, quod scriptum est: sanctus enim spiritus disciplinae effugiet fictum, etiam ad hoc ualet, ut fallaciter saeculo renuntiantes non nascantur de spiritu, potest quis baptizari aqua et non nasci de spiritu et frustra Nemesianus ait: neque spiritus sine aqua operari potest nec aqua sine spiret alibi saepe dictum est, quomodo fieri possit, ut habeant communiter unum. baptisma qui ecclesiam non habent unam, sicut fieri potest in ipsa intus ecclesia, ut non haunum corpus id est ecclesia, sicut unus spiritus et unum baptisma. iam cetera quae dixit nostrae potius adsertioni suffra
Abbreviated transcription (Latin):
infructuosa. Qui uero aquam alienam de fonte extraneo
bibt̃ non heretici tm st̃. s omnes qui bibunt. scđ̾m ea q̃
docet ds. & uiuunt scđm ea que docet diabolus. Nlamsi
de baptismo diceret. non diceret nec de fonte extraneo
biberis: s de fonte alieno non te ablueris. Iam uͭ qd ans
ait. nisi quis natus fuerit ex aqua & sp̃u. non pot̃ intͦ¬
re in regnum di. quid eum adiuet ad id quod putat. õi
no non uideo. Aliud ẽ enĩ omnis qui intrabit in regnũ
celoꝵ pͥus nascitur. ex aqua & spũ. quia nisi renatꝰ fuerit.
ex aqua & spũ non intrabit in regnum celoꝵ. quod dnꝰ.
dixit. & uerum est. aliud autem omnis qui nascitur ex
aqua & sp̃u e spũ intrabis in regnum celoꝵ: quod utiq
falsum ẽ. Nam & simon ille magus natus erat ex aqua
e sp̃u. & tñ non intrabit in regnum celoꝵ: Sic potest
fieri ut etiam hereticis conuingat. Aut symon nascit᷑
ex sp̃u. nisi qui ueraci conu̾sione mutatur. omnis qui se¬

Expanded text:
infructuosa. qui uero aquam alienam de fonte extraneo infructuosa. qui uero aquam alienam de fonte extraneo bibunt, non haeretici tantum sunt, sed omnes qui non uiuunt secundum ea quae docet deus et uiuunt secundum ea quae docet diabolus. nam si de baptismo diceret, non diceret: nec de fonte extraneo biberis, sed: \'de fonte extraneo non te ablueris\'. iam uero quod dominus ait: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dno non video. Aliud est enim, Omnis qui intrabit in regnum coelorum prius renascitur ex aqua et Spiritu, quia nisi renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum coelorum; quod Dominus dixit, et verum est: aliud autem, Omnis qui nascitur ex aqua et Spiritu intrabit in regnum coelorum; quod utique falsum est. Nam et Simon ille magus natus erat ex aquaon intrauit in regnum caelorum; sic fieri potest ut etiam haereticis contingat. aut si non nasci tur ex spiritu nisi qui ueraci conuersione mutatur, omnes qui sae
Abbreviated transcription (Latin):
ayit. Non autẽ aliquid attulit dose ostenderet facẽ
debuisse quod fecit. Nominauit enĩ testimoniũ scͥptu¬
tarum & decretum collegarum: s non inde aliquid
ꝓtulit. quod considare possemus.
emesianus autẽ atubuius multa posuit testi¬
monia scͥpturaꝵ. s pro sententia catholice ꝙͣ
declarandam & comm̃dandam suscepimus. multa locutꝰ
s̃ slisi forte putandum ẽ quia non fidit in falsis qui fi¬
dit in spe rerum temporalium. sicut omnes auari. atq
raptores. & qui scło non fact̾is s u̾bis renuntiant. Qua
Ipsi secuntur etiam aues uolantes. quia non apprehen¬
dunt. quȩ contupiscunt: Deserit autẽ uias. uiȩ sue. & a
semita angłi sui errat. &e ingreditur ꝑ auia loca atq a¬
rida. & terraꝵ destinatam siti. consequit᷑ quoq manibꝰ
infructuosa: non hereticus tantum. s omnis qui male
uiuit: quia omnis iusticia fructuosa ẽ: om̃is iniquitas

Expanded text:
xit, non! autem aliquid adtulit, unde se ostenderet facere xit, non! autem aliquid adtulit, unde se ostenderet facere debuisse quod: fecit. nominauit enim testimonium scripturarum et decretum collegarum, sed non inde aliquid protulit quod considerare possemus. Nemesianus autem a Tubunis multa posuit testimonia scripturarum, sed pro sententia catholicae quam declarandam et conmendandam suscepimus multa locutus est nisi forte putandum est, quia non fidit in falsis qui fidit in spe rerum temporalium, sicut omnes auari adque raptores et qui saeculo non factis sed uerbis renuntiant, qualipsi sequuntur etiam aues uolantes, quia non adprehendunt quae concupiscunt. deserit autem uias uineae suae et a semita agelli sui errat et ingreditur per auia loca adque arida et terram destinatam siti, consequitur autem manibus infructuosa non haereticus tantum sed omnis qui male uiuit, quia omnis iustitia fructuosa est et omnis iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. ut ista non faciat. nec approbet. alia res ẽ. Si aũt
ut diu̾sa sentientes dampnet. & segreget: pͥoribus
resistet u̾bis cypani quibus ait. Neminem iudicanteᷤ
aut ã iure communionis aliquem si diu̾sum senserit
amouentes:
d ea quȩ felix amigirpa dixit. hȩc dicimus.
Si non ce̾t baptisma unum. & uerum nisi
in eccła. non utiq esset in eis qui ab unitate discedt̃.
Est autẽ in eis. Non io recipiunt redeuntes. non obali¬
ud nisi quia non amiserant. recedentes. Quod autẽ
ait. nam quȩ foris exercentur. nullum habere salutis
effectum. consentio & om̃ino uerum esse credo. Aliud
ẽ enĩ non ibi eẽ aliud nullum habere salutis effectũ
Uenientibus autẽ ad catholicam pacem prodeẽ incipi¬
unt que foris inerant. s ñ ꝓderant.
qui hereticoꝵ baptisium ꝓbant nr̃m eua¬
cuant: respondemus. Si hereticoꝵ ẽ baptismus. qui
ꝑ hereticos datur: auarorum & homicidarum est

Expanded text:
dicit, ut ista non faciat nec adprobet, alia res est; si autem, dicit, ut ista non faciat nec adprobet, alia res est; si autem, ut diuersa sentientes damnet et segreget prior, resistit uerbis Cypriani quibus ait: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes . Ad ea quSi non esset Baptisma unum et verum nisi in Ecclesia, non utique esset in eis qui ab unitate discedunt. Est autem in eis; nam id non recipiunt redeuntes, non ob aliud nisi quia non amiserant recedentes. Quod autem ait, Nam quae foris exercentur, nullum habent salutis effectum; consentio, et omnino verum esse credo. Aliud est enim non ibi esse, aliud nullum habere salutis effectum. Venientibus enim ad catholicam pacem prodesse incipiunt quae foris inerant, sed non proderaQui haereticorum Baptismum probant, nostrum evacuant: respondemus, Si haereticorum est Baptismus, qui per haereticos datur; avarorum et homicidarum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditos actus nomini xp̃iano derogatur. & ꝓphani.
quia ab illo dei sanctuario sp̃aliter int̾i̾ore se clusist̃.
& sacrilegi quia in se ipsis templum dĩ male uiuendo
corrumpunt. & antistites diaboli. quia fraudi & aua¬
ritie quȩ ẽ idolatria seruiunt. Tales autẽ non nullos.
etiam quȩdam qui scło u̾bis & nonfact̾is renuntianteᷤ
ab huiꝰ modi moribꝰ non mutati babtirant᷑. quando
mutant᷑ non re bapticant᷑. Iam uͦ quod indignat᷑ &
dic̃ ecce ad qualia cogitur ȩcła consentire. & sine bap
cismo & uenia delictoꝵ communicare compellitur:¬
e nisi ẽẽt ceteri ep̃i qui alios ad ista compellerent ñ
utiq diceret. unde ostenditur illos etiam tẽ ueriora
senssisse qui non recesserunt a pstina consuetudine:
que postea concilii uniu̾sitate firmata ẽ. Qd ẽ autẽ
quod aiungit & dicit: quam rem fr̃s fugere ao uitare
debemus. & a tanto scelere nos seꝑare: Si enĩ hoc ita

Expanded text:
perditos actus nomini christiano derogatur; et profani, perditos actus nomini christiano derogatur; et profani, quia ab illo Dei sanctuario spiritualiter interiore seclusi sunt; et sacrilegi, quia in se ipsis templum Dei male vivendo corrumpunt; et antistites diaboli, quia fraudi et avaritiae, quae est idololatria, serviunt. Tales autem nonnullos, etiam quidam qui saeculo verbis et non factis renuntiant, ab hujusmodi moribus non mutati baptizantur, et quando mutantur non rebaptizantur? Jamvero quod indignatur et dicit, Ecce ad qualia Ecclesia cogitur consentire, tismo et uenia delictorum communicare conpellitur, nisi essent ceteri episcopi qui alios ad ista compellerent, non utique diceret. unde ostenditur illos etiam tunc ueriora sensisse, qui non recesserunt a pristina consuetudine quae postea concilii uniuersitate firmata est. quid est autem quod adiungit et dicit: quam rem, fratres, fugere ac uitare debemus et a tanto scelere nos separare? si enim hoc ita
Abbreviated transcription (Latin):
assistunt dicunt hȩc falsa ẽẽ de hereticis. Ecce ad qualia
cogitur ȩccła consentire. & sine baptismo e uenia de¬
lictoꝵ communicare compellitur. Qua rõe fr̃s fuge̾
d hȩc respondeo. qm̃ quisquis etiam cuiꝰ confi¬
tet᷑ se nosse dm̃ factis autem negat quales st̃
hannus apłi testimonio dicuntur homicide. & spẽ
ñ habent. quia malam conscientiã gert̃. & ꝑfidi st̃
quia non id agunt quod dõ nouert̃. e radices. quia fal¬
ꝑantur. cum corrumpunt bonos mores ꝑ colloquia
mala. & infideles sunt. quoniam quodds talibꝰ minat᷑
irrident. & scelerati. quia nephariȩ uiuunt. & antixp̃i.
quia mores eoꝵ xp̃o adusantur. e a oõ maledicti. qͥd
ubiq tales sc̃a scͥptura execratur et mortui. qua caret
uita iusticiȩ. & impacati. quia contrariis factis cum
dei sermone confligunt. & blasphemi. quia ꝑ eorum

Expanded text:
adsistunt, dicant haec omnia falsa esse de haereticis. Ecce ad qualia adsistunt, dicant haec omnia falsa esse de haereticis. Ecce ad qualia cogitur Ecclesia consentire, et sine Baptismo et venia delictorum communicare compellitur. Quam rem, fratres, fugAd haec respondeo, quoniam quisquis etiam intus confitetur se Deum nosse, factis autem negat, quales sunannis apostoli testimonio dicuntur homicidae ; et spem non habent, quia malam conscientiam gerunt; et perfidi sunt, quia non id agunt quod Deo voverunt; et mendaces, quia faldinem operantur, cum corrumpunt bonos mores per colloquia mala; et infideles sunt, quoniam quod Deus talibus minatur irrident; et scelerati, quia nefarie vivunt; et antichristi, quia mores eorum Christo adversantur; et a Deo maledicti, quia ubique tales sancta Scriptura exsecratur; et mortui, quia carent vita justitiae; et impacati, quia contrariis factis cum Dei sermone confligunt; et blasphemi, quia per eorum
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. hereticoꝵ & scismaticoꝵ seditiosas calumpnias
lectione. solliciti seruare unitatẽ sp̃c in uinculo pacis.
pacis & unitatis. in quo retinendo eos quantũ ipsedo¬
minus adiuuat imitam᷑. consid̾andas &e ꝑtractan¬
das aggredimus
ȩccłam nullum. hic erit unum ibi spes uera
ẽ &e fides certa Sic enĩ sqͥptum ẽ. Una fides. una spes
unum baptisma. Non apud hereticos ubi spes nulla
est. & fides falsa. ubi omnia ꝑ mendatiũ aguntur. uͥ
exorrirat demoniacus sacramentũ int̾rogat. cuiꝰ os
& u̾ba cancher emittunt. fidem dat infidelis. ueniam
delictoꝵ tribuit sceleratus & in nomine xp̃i tinguit
antixp̃c. benedicit a dõ maledictus. uitam pollicetur
mortuus pacem dat in pacificus. din inuocat blasphe¬
mus. sacerdotium amministrat ꝓphanus. ponit altare
sacrilegus. Ad hȩc omnia accedit. & illud malum anti¬
stes diaboli audeat eucharistiam facere. aut qui illis

Expanded text:
erunt, haereticorum et schismaticorum seditiosas calumnias perunt, haereticorum et schismaticorum seditiosas calumnias plectione; studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis ; unitatis et pacis, in quo retinendo eos, quantum ipse Dominus adjuvat, imitamur, considerandas et pertractandas aggredimur.Ecclesiam nullum. Hic erit unum, ubi spes vera est et fides certa. Sic enim scriptum est: « Una fides, una spes, unum Baptisma » . Non apud haereticos, ubi spes nulla est et fides falsa, ubi omnia per mendacium aguntur, ubi exorcizat daemoniacus, Sacramentum interrogat cujus os et verba cancer emittunt, fidem dat infidelis, veniam delictorum tribuit sceleratus, et in nomine Christi tingit antichristus, benedicit a Deo maledictus, vitam pollicetur mortuus, pacem dat impacificus, Deum invocat blasphemus, sacerdotium administrat profanus, ponit altare sacrilegus. Ad haec omnia accedit et illud malum, ut antistes diaboli audeat Eucharistiam facere. Aut qui illis
Abbreviated transcription (Latin):
enter & leniter caritas animi collegii honor. uincu¬
lum fidei. concordia sacerdociĩ. Sic & in epła nr̃a ꝗͣ
scͥpsit. ad magnum cum de boptismo tintoꝵ & ꝑfũ¬
soꝵ. querentur utrum aliquid int̾esset qua in parte
inquit memini uerecundia & modestia. nra p̾iudicat.
quominus unusquisq quod putauerit sentiat. & qd̾
senserit. faciat. Quibus eius sermonibus satis appa¬
ret illo tempore ab eis ista ẽẽ tractata. quo ñdum de¬
clarata sine ambagine hauriebant᷑. s adhuc clausa
magno molimine querebantur. Nos gͦ iam de bap¬
tismi simplicitate ubiq ad noscendam consuetudi¬
nem uniu̾sȩ eccłs eciam conciliis uniu̾sabilibus robo¬
ratam tenentes. acepta quoq ex ũbis cypͥam maiore
fidutia ꝑ quȩ mͥ etiã tõ licere saluo iure cominimnio
nis diu̾sa sentire unitate quidem p̃lata atq lauda¬
te qualem beatus cypͥanus & eius college qui cũ eo
concilium illud fecerunt. cũ diu̾sa sentientibus tenu¬

Expanded text:
s animi, collegii honor, uinculum fidei, concordia sacerdotii. sic et in epistula quam scripsit ad Magnum, cum de baptismo tinctorum et perfusorum quaereretur utrum aliquid interesset: qua in parte, inquit, nemini uerecundia et modestia nostra praeiudicat quominus unusquisque quod putauerit sentiat et quod senserit faciat. quibus eius sermonibus satis apparet illo tempore ab eis ista esse tractata, quo nondum declarata sine ambagine hauriebantur, sed adhuc clausa magno molimine quaerebantur. nos ergo iam de baptismi simplicitate ubique agnoscenda consuetudinem uniuersae ecclesiae etiam conciliis uniuersalibus roboratam tenentes, accepta quoque ex uerbis Cypriani maiore fiducia, per quae mihi etiam tunc liceret saluo iure communionis diversa sentire, unitate quidem praelata atque laudata, qualem beatus Cyprianus et ejus collegae, qui cum eo concilium illud fecerunt, cum diversa sentientibus tenu
Abbreviated transcription (Latin):
tum potuimus ꝓ uniu̾sitate catholicȩ consensionis atq
concilii in cuius unitate isti tamquã pia membra mã¬
serunt: libris suꝑioribus disputauimus. Quapropt̾
iam oportunum uidetur. quid etiam cet̾i singulatim
censuerint considare: ea lib̾tate quam nob̾ etiam. ipse
non arrogauit ditens. Neminẽ iudicantes. aut iure cõ¬
munionis aliquem si diu̾sum senserit amouentes. Qd̾
cum non ꝓpterea dixisse ut cogitationes tacitas colle¬
garum camquam de abdito erutas cali secciritate cap¬
taret: sed quod reuera pacem unitatẽq diligeret. ex a¬
liis similibus uidere facillimum ẽ ubi ad singłos scri¬
bit sicut ad ipsum iubaianũ. Hȩc tibi inquit breuis¬
sime ꝓ nr̃a mediocritate rescͥpsimus fr̃ km̾e. nemini¬
p̃scribentes. aut p̃iudicantes quominus unus quisq
episcopoꝵ quod putat faciat. habens arbitrii sui libe¬
ram potestatẽ. Et ne qui quã si hac eadem libera pote¬

Expanded text:
tum potuimus, pro uniuersitate catholicae consensionis adque tum potuimus, pro uniuersitate catholicae consensionis adque concilii, in cuius unitate isti tamquam pia membra manserunt, libris superioribus disputauimus. quapropter iam opportunum uidetur quid etiam ceteri singillatim censuerint considerare ea libertate, quam nobis etiam ipse non abrogauit dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. quod eum non propterea dixisse, ut cogitationes tacitas collegarum tamquam de abdito erutas tali securitate captaret, sed quod reuera pacem unitatemque diligeret, ex aliis similibus uidere facillimum est, ubi ad singulos scribit, sicut ad ipsum Iubaianum: haec tibi, inquit, breuissime pro nostra mediocritate rescripstmus, frater carius unusquisque episcoporum quod putat faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem. et ne quisquam, si hac eadem libera pote
Abbreviated transcription (Latin):
nientes ȩccłȩ baptismo bapticari. & sc̃ificari oportere.
Item lecte st̃ uobis. & aliȩ iubaiani littere. quibus pro
sua sincera & religiosa deuotione ad epłam nram
tiamus ꝓferamus. neminẽ iudicantes. aut a iure com¬
munionis aliquem si diu̾sum senserit amouentes. Neq
nico terrore ad obsequendi necessitatẽ collegas suos
adigit. quando habeat omnis ep̃c ꝓ licentia lib̾tatis.
e potestatis suȩ arbitrium propum. Tamq uidicari
ab alio non possit: quam nec ipse pot̾ alterum udica¬
re. S expectemus uniu̾si iudicium domini nr̃i iħu xͥ
qui solus & unus habet porestatẽ & p̃ponendi nos in
eccłs sue gubͣnatione. & de actu nr̃o iudicandi. Iam
satis quantum arbitror non solum ad ȩccłam quã
iubaiano scͥpsit. s etiam ad illam. quam ad quintum
dedit. & ad illam quam cum quibusdam collegis. ad
quosdam collegas. & ad illam quam ad pompeiũ. quã¬

Expanded text:
nientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. nientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nostram tiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quando habeat omnis episcopus pro licentia libertatis et potestatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit, quam nec ipse possit alterum iudicare. sed expectemus uniuersi iqui unus et solus habet potestatem et praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. Iam satis, quantum arbitror, non solum ad epistulam quam Iubaiano scripsit, sed etiam ad illam quam ad Quintum dedit et ad illam quam cum quibusdam collegis ad quosdam collegas et ad illam quam ad Pompeium, quan
Abbreviated transcription (Latin):
autem sibi conuenientibis quod cum ceteris diu̾sa sen¬
tientibus inunitate ꝑmansit. catholice uniu̾sitatis scis¬
simum uinculum non timore solitudinis. s pacis amo¬
re seruauit. Quapropt̾ posset quidem iam uidi suꝑflu
sententias s q̃m corde tardiores non putantes eẽ respõ¬
sum. si alicui lo co cuiusq sermonis non ibi s alibi respõ¬
deatur quod illud etiam possit adhiberi. multũ meliꝰ
legenda atteruntur. ut acuantur. quam parum intelli¬
gendo conqueruntur. ut redarguant᷑. Prima gͦ ipsius cy¬
pani consultationẽ. qua indicat᷑ anima pacifica & exun¬
dans ub̃e caritatis. unde concilium ipsum incipit. iterũ
considandam commemoremus. Audistis inquit college
dilectissimi qui michi iubaianus coep̃c nr̃ scͥpserit con¬
sulens mediocritatẽ nr̃am de illicito. & ꝓphano hereti¬
coꝵ baptismo. quoq ei rescripserim. censens scilicet qd

Expanded text:
autem sibi consentientibus quod cum ceteris diuersa senautem sibi consentientibus quod cum ceteris diuersa sentientibus in unitate permansit, catholicae uniuersitatis sanctissimum uinculum non timore solitudinis, sed pacis amore seruauit. quapropter posset quidem iam uideri superfluusententias. sed quoniam corde tardiores non putant esse responsum, si alicui loco cuiusque sermonis non ibi sed alibi respondeatur quod illuc etiam possit adhiberi, melius multum legendo atteruntur ut acuantur, quam parum intellegendo conqueruntur ut redarguantur. Primum ergo ipsius Cypriani consultationem, qua indicatur anima pacifica et exundans ubere caritatis, unde concilium ipsum incipit, iterum considerandam commemoramus. Audistis, inquit, collegae dilectissimi, quid misulens mediocritatem nostram de inlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quo
Abbreviated transcription (Latin):
ualet ad exitium seꝑatio: quantomagis posset ad sa¬
lutem ualere coniuncto. Et ideo si ab illa ꝑu̾sitate cor¬
rectus. & a seꝑatione conu̾sus. uenerit ad catholicam
sub eodem baptismate. quod acceꝑat eius peccata di¬
mittent᷑ propt̃ uinculum caritatis. sub quo baptis¬
mite peccata eius tenebantur: propt̾ sacrilegium di¬
uisionis. Quia illud & in homine iusto. & in homine
inuisto semꝑ scm̃ ẽ. quod neq alicuius equitate
augetur. neq alicuius iniquitate in nuitur:
Quȩ cum ita sint. quid huic ꝑ spicue uitati officit
quod multi coep̃i oy pͥano in illam sententiam consẽ¬
sert̃ suasq in idem conuenientes proprias ꝓtulerunt:
nisi ut magis magisq illius uiri erga unitatẽ xp̃i cari¬
tas in notescat: Si enĩ solus ista sentiens nullo consen¬
tiente remaneret. uideret᷑ propt̾ ea refriguisse ab scelere
scismatis. quia socios non inueniebat. erroris. T̃am multiꝰ

Expanded text:
ualet ad exitium separato, quanto magis posset ad saualet ad exitium separato, quanto magis posset ad salutem ualere coniuncto. et ideo si ab illa peruersitate correctus et a separatione conuersus uenerit ad catholicam pacem, sub eodem baptismate quod acceperat eius peccata dimittentur propter uinculum caritatis, sub quo baptismate peccata eius tenebantur propter sacrilegium diuisionis, quia illud et in homine iusto et in homine iniusto semper sanctum est, quod neque alicuius aequitate augetur neque alicuius iniquitate minuitur. Quae cum ita sint, quid huic iam perspicuae ueritati\\ officit, quod multi coepiscopi Cypriano in illam sententiam consenserunt suasque in idem conuenientes proprias protulerunt, nisi ut magis magisque illius uiri erga unitatem Christi caritas innotescat? si enim solus ista sentiens nullo consentiente remaneret, uideretur propterea refriguisse ab scelere schismatis, quia socios non inueniebat erroris. tam multis
Abbreviated transcription (Latin):
dine & praui cordis au̾sione disuingit. siue illum
corporaliter nouerint siue non nouerint. Quaprogt̃
omnes mali sp̃aliter a bonis se iuncti sunt. Si autẽ
etiã corporaliter aꝑta dissensione separentur peioreᷤᷤ
fiunt s ut dictum ẽ. nichil int̾ẽ ad baptismum sc̃ita¬
te quanto quisq peior id habeat. & quanto peiorit᷑¬
dat. Potest tamen tradere separatꝰ sicut potest habe
salubrit̾ acciꝑe. si ipse non separatꝰ accipiat. sicut ple¬
risq accidit. ut catholico animo & corde ab unitate
pacis non alienato aliqua necessitate mortis urgen¬
tis in aliquem hereticum irruerent. & ab eo xp̃i bap¬
tismum siue illius ꝑu̾sitate susciꝑent. Et siue desunc¬
ti siue lib̾ati. nequaquam apud eos remanerent. ad
quos nunquam corde transierant. Si autẽ etiã ipse
seꝑatus acceꝑit tanto ꝑnitiosius accipit: quanto
magis bonumẽ quod non bene accipit. Et canto ius

Expanded text:
dine et praui cordis auersione disiungit, siue illum dine et praui cordis auersione disiungit, siue illum corporaliter nouerint siue non nouerint. Quapropter omnes mali spiritaliter a bonis seiuncti sunt, si autem etiam corporaliter aperta dissensione separentur, peiores fiunt. sed, ut dictum est, nihil interest ad baptismi sanctitatem, quanto quisque peior id habeat et quanto peiori tradat. potest tamen tradere separatus, sicut potest habsalubriter accipere, si ipse non separatus accipiat, sicut plerisque accidit, ut catholico animo et corde ab unitate pacis non alienato aliqua necessitate mortis urgentis in aliquem haereticum inruerent et ab eo Christi baptismum sine illius peruersitate perciperent et siue defuncti siue liberati nequaquam aput eos remanerent, ad quos numquam corde transierant. si autem etiam ipse separatus acceperit, tanto perniciosius accipit, quanto magis bonum est quod non bene accipit, et tanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
dicta st̃. quod non intelligitur nisi in bonis. & sc̃is. & iꝰts.
communes. s etiã scđ̾m intimam & suꝑ enunentẽ sp̃m
scm̃ habentibus. Quibus dominus dicit. Si cui dimise¬
ritis. peccata dimittent᷑ ei. & si cui tenueritis denebunt᷑.
Ac ꝑ hoc nichil idoneum dici. cur malus non possit etiã
tradere baptisinum qui pot̾ habere. & sicut ꝑnitiose
habet ita etiam ꝑnitiose trade. non quia tale aliquid
tradit. nec quia talis tradit. s quia tradit. Nam cũ mal
tradit bono. idẽ in unitate uinculo ueraci conu̾sio ne
mutato. int̾ bonum sacramentũ quod traditur. & bo¬
num fidelẽ cui traditur. tradentis malicia suꝑatur:
ea dimittit. qui datus ẽ omnibꝰ scis sibi caritate cohe¬
rentibus. siue se nouerint corporalit̾ siue non nouerĩt
Similit̾ cum alicuiꝰ tenentur peccata ab eis utiq tenẽ¬
tur. a quibus se ille cui tenentur. & uitȩ dissimilitu¬

Expanded text:
dicta sunt, quod non intellegitur nisi in bonis et sanctis et iustdicta sunt, quod non intellegitur nisi in bonis et sanctis et iustcommunes, sed etiam secundum intimam et supereminentemm habentibus, quibus dominus dicit: si cui dimiseritis peccata dimittentur ei et si cui tenueritis tenebuntur. Ac per hoc nihil idoneum dicitur, cur non possit malus etiam tradere baptismum, qui potest habere, et sicut perniciose habet ita etiam perniciose tradere, non quia tale aliquid tradit nec quia talis tradit, sed quia tali tradit. nam cum malus tradit bono, id est in unitatis uinculo ueraci conuersione mutato, inter bonum sacramentum quod traditur et bonum fidelem cui traditur tradentis malitia superatur. tus sanctus ea dimittit, qui datus est omnibus sanctis sibi caritate cohaerentibus, siue se nouerint corporaliter siue non nouerint. similiter cum alicuius tenentur peccata, ab eis utique tenentur, a quibus se ille cui tenentur uitae dissimilitu