comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trata. ꝑ auctorẽ uͦ mundicię. luxuria
cogitata dampnatur. Hinc. ẽ. enĩ quod
discipulis pͥmus eccłȩ pastor dicit.
Propt̃ quod succ incti lumbos mentis
ur̃ȩ. sobrii. ꝑfecte. sꝑate in eã quȩ of¬
fertur uobis gram. Lumbos enĩ carius
succingere. ẽ: luxuriam ab effectu re¬
frenare. Lumbos uero mentis succin¬
gere.ẽ: hanc etiã a cogitatione restringe.
Hinc. ẽ. quod angłs qui ioħem alloquit᷑
zona aurea suꝑ mãmillas cinctus ẽẽ ꝑhi¬
betur. Quia eium testamenti noui mundi¬
cia etiã cordis luxuriam frenat: angls
qui in eo apparuit. in pectore cinctus ue¬
nit. Quembenezona aurea stringit: qr
quisqͥs suꝑnȩ patriȩ ciuis ẽ. ñ iã timore
supplicii. s amore caritatis inmundiciã
deserit. Malum uͦ luxurię: aut cogitatioẽ
ꝑpetratur. aut oꝑe. Callidus nanq ad
uersariꝰ ñr. cum ab effectu oꝑis expellit᷑.
secreta polluere cogitationis molitur.

Expanded text:
trata, per auctorem vero munditiae luxuria trata, per auctorem vero munditiae luxuria cogitata damnatur. Hinc est enim quod discipulis primus Ecclesiae pastor dicit: Propter quod succincti lumbos mentis vestrae, sobrii perfecte sperate in eam quae offertur vobis gratiam . Lumbos enim carnis succingere est luxuriam ab effectu refrenare. Lumbos vero mentis succingere est hanc etiam a cogitatione restringere. Hinc est quod angelus, qui Joannem alloquitur , zona aurea super mamillas cinctus 680 esse perhibetur. Quia enim Testamenti Novi munditia etiam cordis luxuriam frenat, angelus qui in eo apparuit in pectore cinctus venit. Quem bene zona aurea stringit, quia quisquis supernae patriae civis est, non jam timore supplicii, sed amore charitatis immunditiam deserit. Malum vero luxuriae aut cogitatione perpetratur, aut opere. Callidus namque hostis noster cum ab effectu operis expellitur, secreta polluere cogitatione molitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ad custodiendã cordis mundiciam:
exteriorũ quoq sensuum disciplina ser¬
uanda. ẽ. Nam quantalib& uirtute mers
polleat: quantalib& grauitate uigeat:
carnales tam̃ sensus. puerile quiddam
etteriꝰ ꝑstrepunt: & nisi interioris graui¬
tatis pondere. & quasi iuuenili quodam
ugore refrenentur. ad fluxa quȩq & leuia.
modo beatus iob id quod in ea fluxum ac
puerile caro saꝑe potuit: iuuenili sapi¬
entiȩ ugore restringens. ait. Pepigi
fędus cum oculis meis. Et quia non in se
actione tantum mͦ sed etiã cogitationẽ luxu¬
riȩ extinxit: secutus adiunx̃. Ut ne cogi¬
tarem quidem de uirgine Sciebat nimi
nrͣ ueniens. legis p̃cepta transcenderet:¬
& ab electis suis non solum luxuriã carnis
s etiã cordis aboler&. dicens. Scriptũ ẽ
non adulterabis. Ego autẽ dico uobis.
qm̃ omĩs qui uiderit mulierem ad con¬
cupiscendũ eã: iam mechatus ẽ. eam in
corde suo. ꝑ moysen quippe luxuria ꝑpe¬

Expanded text:
nobis ad custodiendam cordis munditiam nobis ad custodiendam cordis munditiam exteriorum quoque sensuum disciplina servanda est. Nam quantalibet virtute mens polleat, quantalibet gravitate vigeat, carnales tamen sensus puerile quiddam exterius perstrepunt, et nisi interioris gravitatis pondere et quasi juvenili quodam vigore refrenentur, ad fluxa quaeque et levia quomodo beatus Job id quod in eo fluxum ac puerile caro sapere potuit, juvenili sapientiae vigore restrinxit. Ait enim: foedus cum oculis meis. Et quia non in se actionem tantummodo, sed et cogitationem luxuriae exstinxit, secutus adjunxit: Ut ne cogitarem quidem de virgine. Sciebat nimirnoster veniens legis praecepta transcenderet, et ab electis suis non solum luxuriam carnis, sed etiam cordis aboleret, dicens: Scriptum est: Non adulterabis; ego autem dico vobis, quoniam omnis qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Per Moysen quippe luxuria perpe
Abbreviated transcription (Latin):
bis ẽ: quia intueri ñ debet. quod ñ lic&
concupisci. Ut enĩ munda mens in cogi¬
tatione seruetur: a lasciuia uoluptatis
suȩ deprimendi sunt oculi. quasi quidã
raptores ad culpam. Neq enĩ ȩua lignũ
uetitũ contigisset: nisi hunc priꝰ incaute
respiceret. Scriptũ quippe ẽ. Uidit mu¬
lier quod bonum ẽẽt lignum ad uescen¬
dum. & pulchrũ oculis aspectuq delecta¬
bile: & tulit de fructu illiꝰ & comedit. Hinc
gͦ pensandum .ẽ. quanto debemꝰ modera¬
mine. erga illicita uisũ restringere. nos
qui mortalit̃ uiuimus: si& mat̾ uiuen¬
tiũ. ꝑ oculos ad mortẽ uenit. Hinc eũã
sub iudeȩ uoce quȩ exteriora uidendo
concupiscens. bona interiora ꝑdiderat.
ppħa dicit. Oculus meus dep̾datus ẽ. ani¬
mammeã. Concupiscendo & enĩ uisibi¬
lia: inuisibiles uirtutes amisit. Quia gͦ
interiorẽ fructũ ꝑ exteriorẽ uisũ ꝑdidit.
ꝑ oculum corporis. ꝑtulit p̃dã cordis. Uñ

Expanded text:
bis est; quia intueri non decet quod non licet bis est; quia intueri non decet quod non licet concupisci. Ut enim munda mens in cogitatione servetur, a lascivia voluptatis suae deprimendi sunt oculi, quasi quidam raptores ad culpam. Neque enim Eva lignum vetitum contigisset, nisi hoc prius incaute respiceret. Scriptum quippe est: « Vidit mulier quod bonum esset lignum ad vescendum, et pulchrum oculis, aspectuque delectabile; et tulit de fructu illius, et comedit . Hinc ergo pensandum est quanto debeamus moderamine erga illicita visum restringere nos qui mortaliter vivimus, si et mater viventium per oculos ad mortem venit. Hinc etiam sub Judaeae voce, quae exteriora videndo concupiscens bona interiora perdiderat, propheta dicit: Oculus meus depraedatus est animam meam . Concupiscendo enim visibilia, invisibiles virtutes amisit. Quae ergo interiorem fructum per exteriorem visum perdidit, per oculum corporis pertulit praedam cordis. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ceps quippe anima dum ante non ꝓuid&
ne in caute uideat quod concupiscat:
cȩca pꝰea incipit desiderare quod uidit.
Unde & ꝓpħȩ mens quȩ sulleuata sepe
mysteriis int̾uis int̾ erat. quia alienã con¬
iugẽ incaute uidit. obtenebrata pꝰmodũ
sibim& illicite coniunxit Sc̃s autẽ uir
quia acceptis corporis sensib. uelut sub¬
iectis inmnistris. quidã ȩquissimꝰ iudex
preẽ. culpas conspicit antequã ueniat
& uelut insidianti hosti fenestras corpo¬
ris claudit dicens. Pepigi fȩdus cũ oculis
meis: ut ne cogitarẽ quidem de uirgine.
Ut enim cogitationes cordis caste serua
re potuissetꝰ: fedus cũ ocuł pepigit: ne
prius in caute aspiceret. quod pꝰ modĩ
inuitus amaret. Ualde nanq est quod ca¬
to deorsum trahit: & semel species formȩ
cordi ꝑ oculos illigata. uix magni lucta¬
minis manu soluit᷑. Negͦ quȩda lubrica
incogitatione uersentur. ꝓuidendũ no¬

Expanded text:
ceps quippe anima dum ante non praevidet, ceps quippe anima dum ante non praevidet, ne incaute videat quod concupiscat, caeca incipit desiderare quod vidit. Unde prophetae mens quae sublevata saepe mysteriis internis intererat, quia alienam conjugem incaute vidit, obtenebrata postmodum sibimet et illicite conjunxit. Sanctus autem vir, qui acceptis corporis sensibus velut subjectis ministris quidam aequissimus judex praeest, culpas conspicit antequam veniant, et velut insidianti morti fenestras corporis claudit, dicens: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine. Ut enim cogitationre potuisset, foedus cum oculis pepigit, ne prius incaute aspiceret quod postmodum intus amaret. Valde namque est quod caro deorsum trahit, et semel species formae cordi per oculos illigata, vix magni luctaminis manu solvitur. Ne ergo quaedam lubrica in cogitatione versemus, providendum no
Abbreviated transcription (Latin):
scat. ꝑhos & enĩ corporis sensus. quasi ꝑ
fenestras quasdam exteriora quȩq animi
respicit: respiciens concupiscit. Hinc ꝗ
enim iereinias ait. Ascendit mors ꝑfene¬
stras nr̃as: ingressa ẽ. domos nrras. M ors qͥp
pe ꝑfenestras ascendit. & domos ingredit᷑
cum ꝑ sensus corporis concupiscentia ue¬
niens. habitaculum mentis intrat. Quo
contra hoc quod sepe diximꝰ. de iustis ꝑ
isaẏam dr̃. Qui sunt hi qui ut nubes uolas
& quasi columbȩ ad fenestras suas: lusti
nanq uolare ut nubes dicti sunt: quia
a t̾renis contagiis sulleuantur. Et quasi
columbȩ adfenestras suas sunt: quia ꝑ
sensus corporis exteriora quȩq intenti¬
one non respiciunt rapacitatis: eosq foras
non rapit concupiscentia carnalis. Quis¬
quis̃ uͦ ꝑ haĩ corporis fenestras in caute e¬
teriꝰ respicit: plerunq in delectatione per¬
cati. etiã nolens cadit: atq obligatus de¬
sideriis. incipit uelle quod noluit. Pre

Expanded text:
scat. Per hos etenim corporis sensus quasi per scat. Per hos etenim corporis sensus quasi per fenestras quasdam exteriora quaeque anima respicit, respiciens concupiscit. Unde etiam Jeremias ait: « Ascendit mors per fenestras nostras, ingressa est domos nostras. » Mors quippe per fenestras ascendit et domos ingreditur, cum per sensus corporis concupiscentia veniens habitaculum mentis intrat. Quo contra hoc quod saepe jam diximus de justis per Isaiam dicitur: « Qui sunt hi qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas? » Justi namque volare ut nubes dicti sunt, qui a terrenis contagiis sublevantur; et quasi columbae ad fenestras suas sunt, quia per sensus corporis exteriora quaeque intentione non respiciunt rapacitatis, eosque foras non rapit concupiscentia carnalis. Quisquis vero per has corporis fenestras incaute exterius respicit, plerumque in delectationem peccati etiam nolens cadit; atque obligatus desi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ut dat᷑ intelligi ordo loquentis uo¬
cat. Nam sc̃s uir postquã eaquȩ sibi ꝑ
flagellum dñi fuerant inflicta narrauit:
tes. qualis ante flagellum fuerit inno¬
descit: sic uitȩ suę historiã texens. ut ei
ꝑrarum aliquid quod allegorice intel¬
ligi possit interserat: quatinus & ex
magna parte historica sint quȩ memo¬
rat : & tam̃ aliquando ꝑ hȩc eadẽ ad spi¬
ritalem intelligentiã consurgat. Qua
itaq fortitudine ab omi lapsu. exterio
ra sua custodia interioris discipline c̃¬
strinxerit: insinuat dicens. Pepigi fe¬
dus cũ oculis meis: ut ne cogitare qͥdẽ
de uirgine. Cum sit in uisibilis anima.
nequaquã corpor earũ rerũ delectatioe
tangitur: nisi quod inhȩrens corpori qͣsi
quȩdam egrediendi foramina. eiꝰdem
corporis sensus hab&. Uisus qͥppe. audi¬
tus. gustus. odoratus. & tactus. quasi qͤ¬
da uiȩ mentis sunt quib foras ueniat.
& ea quȩ extra eius sunt substantiã concupi¬

Expanded text:
ipse, ut datur intelligi, ordo loquentis voipse, ut datur intelligi, ordo loquentis vocat. Nam sanctus vir postquam ea quae sibi per flagellum Domini fuerant inflicta narravit, tes, qualis ante flagellum fuerit innotescit; sic vitae suae historiam texens, ut ei perrarum aliquid quod allegorice intelligi possit interserat, quatenus et ex magna parte historica sint quae memorat, et tamen aliquando per haec eadem ad spiritalem intelligentiam consurgat. Qua itaque fortitudine ab omra sua custodiae interioris disciplina constrinxerit, insinuat dicens: VERS. 1. Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine. - Cum sit invisibinequaquam corporearum rerum delectatione tangitur, nisi quod inhaerens corpori quasi quaedam egrediendi foramina ejusdem corporis sensus habet, visus quippe, auditus, gustus, odoratus et tactus, quasi quaedam viae mentis sunt quibus foras veniat, et ea quae extra ejus sunt substantiam concupi
Abbreviated transcription (Latin):
pressione dum lac quȩrimꝰ. butyrũ inue¬
nimꝰ : quia dũ nutriri uł tenui intellec¬
tu querimꝰ: ubertate int̾nȩ pinguedinis
unguimur. Quod tam̃ nec nimiȩ nec sẽꝑ
agendum ẽ: ne dũ lac quęritur ab ube¬
rib sanguis sequatur. Pleriq & eni dum
uerba sacri eloquii plusquam debent di¬
scutiunt: incarnalem intellectũ caduns
Sanguinem quippe elicit. qui uehem̃ter
emulgicur: quia carnale efficit᷑ hoc. quod
ex nimia sp̃c discussione sentitur. Unde
necesse ẽ. ut beati iob oꝑa que hic inter
increpantium amicorum uerba iccirco
narrat. ne afflicta illiꝰ mens indesꝑatioe
deficiat. iuxta pondus historiȩ ꝑscrute¬
mur: ne si hȩc animꝰ plusquã necesse. ẽ.
spiritalit̃ inuestiget: a uerborũ eiꝰ ube¬
rib. sanguis nobis placte respondeat.
Siqn uero quȩdã mystica. insuorũ oꝑi
narratione ꝑmiscor: adhec necesse est
ut mens concita redeat: ad quȩ hanc

Expanded text:
pressione dum lac quaerimus, butyrum invepressione dum lac quaerimus, butyrum invenimus, quia dum nutriri vel tenui intellectu quaerimus, ubertate internae pinguedinis ungimur. Quod tamen nec nimie nec semper agendum est, ne dum lac quaeritur ab uberibus, sanguis sequatur. Plerumque etenim quidam dum verba sacri eloquii plus quam debent discutiunt, 678 in carnalem intellectum cadunt. Sanguinem quippe elicit, qui vehementer emungit, quia carnale efficitur hoc quod ex nimia spiritus discussione sentitur. Unde necesse est ut beati Job opera, quae inter increpantium amicorum verba idcirco narrat ne afflicta mens illius in desperatione deficiat, juxta pondus historiae perscrutemur, ne si haec animus plusquam necesse est spiritaliter investiget, a verborum ejus uberibus sanguis nobis pro lacte respondeat. Si quando vero quaedam mystica in suorum operum narratione permiscet, ad haec necesse est ut mens concita redeat, ad quae hanc
Abbreviated transcription (Latin):
tia exempla monstrantur. Quas bene ia¬
cob inaquȩ canalib posuit: quia & re¬
demptor ñr in libris eas sacrȩ scientiȩ. qͥb
nos intrinsecus in fundimͣ fixit. Has aspi¬
cientes arietes cum ouib coeunt: quia
rationales nr̃i sp̃c. dum in earũ intentio¬
ne defixi sunt. singulis quibq actioni¬
b ꝑmiscentur: ut tales fȩtus oꝑum ꝓcre¬
ent. qualia exempla p̃cedentium in uo¬
cib preceptorum uident: & diuersum
colorẽ ꝓles boni oꝑis habeat: quia &
non nunquã subtracta litterȩ cortice
acutius int̾na considerat: & reseruato
non nunquã historiȩ degmine bene se in
sententiȩ aliquando interiꝰ rim andȩ st̃.
aliqͥndo exteriꝰ obseruande: ꝑsalomonẽ
quoq dr̃. Qui fortit̃ premit ubera. ad eli¬
ciendũ lac : exprimit butyrũ. Et qui ue¬
hement̃ emulgit᷑: elicit sanguinẽ. Ubera
quippe fortit p̾mimꝰ: cum uerba sacri
eloquii. subtili intellectu pensamꝰ. Qua

Expanded text:
tia exempla monstrantur. Quas bene Jatia exempla monstrantur. Quas bene Jacob in aquae canalibus posuit, quia et Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae, quibus nos intrinsecus infundimur, fixit. Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt, quia rationales nostri spiritus, dum in earum intentione defixi sunt, singulis quibusque actionibus permiscentur, ut tales fetus operum procreent, qualia exempla praecedentium in vocibus praeceptorum vident, et diversum colorem prolis boni operis habeat; quia et nonnunquam subtracta litterae cortice acutius interna considerat, et reservato nonnunquam historiae tegmine, bene se in sententiae aliquando interius rimandae sunt, aliquando exterius observandae, per Salomonem quoque dicitur: Qui fortiter premit ubera ad eliciendum lac, exprimit butyrum; et qui vehementer emungit, elicit sanguinem . Ubera quippe fortiter premimus, cum verba sacri eloquii subtili intellectu pensamus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
sa. Quid ẽ enĩ uirgas uirides amigdalinas
atq ex platanis ante gregũ ocłos ponere:
nisi ꝑscripturȩ sacrȩ seriẽ. antiquorũ pa¬
trũ uitas atq sentencias in exemplũ ppłis
prebere: Quȩ nimirum quia uxta rati¬
onis exam̃ recte sunt: uirge nominant᷑.
Quib ex parte corticẽ subtrahit: ut in
his quȩ expoliata sunt intimus candor
appareat: & ex parte corticẽ seruat: ut
sicut fuerant exteriꝰ inuiriditate ꝑmane¬
ant. Uariꝰ qui ppe uirgarũ color efficit᷑.
dum cortex exparte subtrahitur. ex par¬
te retinetur. Ante considerationis enĩ
nr̃ȩ oculos. precedentiũ patrũ sentenciȩ
quast uirgȩ uariȩ ponuntur: in qͥb
dum plerunq intellectum litterȩ fugi¬
mus: quasi corticẽ subtrahimꝰ. Et dũ
plerunq intellectum litterȩ seqͥmur.
quasi corticẽ reseruamꝰ. Dumq ab ipsis
cortex litterȩ subducitur: allegoriȩ candor
interior demonstrat᷑. Et dum cortex re¬
linquitur: exterioris intelligentiȩ uiren¬

Expanded text:
. Quid est enim virgas virides amygdalinas atque ex platanis ante gregum oculos ponere, nisi per Scripturae seriem antiquorum patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere? Quae nimirum, quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur intimus candor appareat. Et ex parte corticem servat, ut sicut fuerant exterius, in viriditate permaneant. Variusque virgarum color efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur, ex parte retinetur. Ante considerationis enim nostrae oculos praecedentium patrum sententiae quasi virgae variae ponuntur. In quibus, dum plerumque intellectum litterae fugimus, quasi corticem subtrahimus; et dum plerumque intellectum litterae sequimur, quasi corticem reservamus. Dumque ab ipsis cortex litterae subducitur, allegoriae candor interior demonstratur; et dum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae viren
Abbreviated transcription (Latin):
tanto fiant in reprehensibiles iudici.
qͣnto semetipsos cotidie & sine cessatioe
reprehendunt. Nec tamen hac de te iã
gaudia securitatis sumunt: quia ab illo
se uideri considerant: qui in eis & illa ui¬
det. quȩ uidere ipsi insemetipsis non
ualent. Et quidem beatus iob ꝑfectiois
uitam. inter ueteres tenuit: s quia eiꝰ
intentio ad redemptoris aduentũ ꝓpħico
sp̃u erumpit: in illiꝰ preceptis pensat
ipse quam multa de ꝑfectione minus
habeat. Unde & subdit. Si ambulaui

Expanded text:
tanto fiant irreprehensibiles judici, tanto fiant irreprehensibiles judici, quanta semetipsos quotidie et sine cessatione reprehendunt. Nec tamen hac de re jam gaudia securitatis sumunt, quia ab illo se videri considerant qui in eis et illa videt quae videre ipsi in semetipsis non valent. Et quidem beatus Job perfectionis vitam inter veteres tenuit; sed quia ejus intentio ad Redemptoris adventum prophetico spiritu erumpit in illius praeceptis, pensat ipse quam multa de perfectione minus habeat. Unde et subdit: CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
uersum te pauca: quia habes illic tenen¬
tes doctrinã balaam. Hinc angło tyati¬
dem. & ministerium & patientiã tuam:
habeo aduersum te: quia ꝑmittis mu¬
lierẽ iezabel quȩ se dicit ppħam. doc̾e
& seducere seruos meos & fornicari. & man¬
ducare idolothitum Ecce bona memorat
nec tam̃ resecanda mala sine pęnitentia
relaxat: quia scilicet sic singulorũ uias
considerat. sic gressus enumerans pensat.
ut subtili examine ꝑpendat. uel quantũ
quisq ad bona ꝑficiat: uł quantũ ad
mala deuians. suis ꝓuectib contradicat.
Incrementum quipp̾e meritorũ. quod
bone uitȩ studiis augetur. plerunq
mali ad iuxtione retrahitur: & bonum qd̃
animus oꝑando construit. hoc alia ꝑpetͣn¬
do ꝑuertit. Unde sc̃i uiri tanto se subti¬
lius incogitatione constringunt: qͣnto¬
& a suꝑno iudice districtiꝰ considerari con¬
spiciunt. Mentem quippe discutiunt: in¬
uenire siqua deliquerint querunt: ut

Expanded text:
versum te pauca, quia habes illic tenenversum te pauca, quia habes illic tenentes doctrinam Balaam. Hinc angelo Thyatidem, et ministerium, et sapientiam tuam, habeo adversum te: quia permittis mulierem Gezabel: que se dicit prophetam docere: et seducere servos meos, et fornicari, et manducare idolothytum . Ecce bona memorat, nec tamen resecanda mala sine poenitentia relaxat, quia scilicet sic singulorum vias considerat, sic gressus enumerans pensat, ut subtili examine perpendat vel quantum quisque ad bona proficiat, vel quantum ad mala devians suis profectibus contradicat. Incrementum quippe meritorum, quod bonae vitae studiis augetur, plerumque mali admistione retrahitur; et bonum quod animus operando construit, hoc alia perpetrando pervertit. Unde sancti viri tanto se subtilius in cogitatione constringunt, quanto a superno judice districtius considerari conspiciunt. Mentem quippe discutiunt, invenire si qua dereliquerint quaerunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
genter utitur. interiori oculo ñ in iuste
cȩcetur. Sepe autẽ iã intrinsecus concu¬
piscentia dominatur: & illecebratus ani¬
mus ad usus suos sensus corporeos famu¬
lari. more tyrannidis exigit. siusq uo¬
luptatib oculos seruire compellit: atq
ut ita dicam. fenestras luminis. ad te¬
nebras aꝑit cȩ̨citatis. Unde sci uiricũ
sinistra pulsari delectatione se sentiun:
ipsa ꝑ quȩ formȩ species admentẽ in¬
greditur. disciplinȩ magisterio lumi¬
na restringunt: ne prauȩ cogitatioĩ
uisio lenocinata famulet᷑. Quȩ si unꝗͣ
subtilit̾ custodire negligitur: cogitati¬
onis in mundicia. ꝓtinus ad oꝑationẽ
transit. Unde & mox subdit᷑. Et in ma

Expanded text:
genter utitur, interiori oculo non injuste genter utitur, interiori oculo non injuste caecetur. Saepe autem intrinsecus concupiscentia dominatur, et illecebratus animus ad usus suos sensus corporeos famulari more tyrannidis exigit, suisque voluptatibus oculos servire compellit, atque, ut ita dicam, fenestras luminis ad tenebras aperit caecitatis. Unde sancti viri cum sinistra pulsari delectatione se sentiunt, ipsa per quae formae species ad mentem ingreditur disciplinae magisterio lumina restringunt, ne pravae cogitationi visio lenocinata famuletur. Quae si unquam subtiliter custodiri negligitur, cogitationis immunditia protinus ad operationem transit. Unde et mox subditur: CA
Abbreviated transcription (Latin):
ud.ẽ. nolentẽ tangi: aliud consenti¬
entẽ animã ꝑimi. Sci autẽ uiri tanto
uigilantiore se circum spectione custo¬
diunt: quanto se pulsari sinistris mo¬
ahuc subdit. Si secutus ẽ. oculus m̃s cor
meum. Ecce iterũ ꝑ interioris uigoris
custodiam. ad exteriorũ menbrorum
disciplinã redit: ut siquid fortasse cor
illicitũ concupisceret: pressus ꝑdisci¬
plinȩ magisteriũ oculus uidere recusa¬
ret. Sicut enĩ sepe temptatio ꝑ oculos
trahitur: sic ñ nunquã concep̾ta intͥn¬
secus. compellit sibi extͥnsecꝰ oculos de¬
seruire. Nam plerunq res quȩ lib& in¬
nocenti mente respicit᷑: ied ipso con¬
spectu animꝰ concupiscentiȩ gladio
confoditur. Non enim ut exempli
causa iam diximꝰ. dauid uriȩ coniugẽ
ideo studiose respexit. quia concupi¬
erat : s potiꝰ id eo concupiuit. quia
incaute respex̃. Fit uͦ recte retributi¬
onis examine: ut qui exteriori negli¬

Expanded text:
ud est nolentem tangi, aliud consentiud est nolentem tangi, aliud consentientem animum perimi. Sancti autem viri tanto vigilantiores se circumspectione custodiunt, quanto se pulsari sinistris mouitur: Si secutus est oculus meus cor meum. - Ecce iterum per interioris vigoris custodiam, ad exteriorum membra disciplina redit, ut si quid fortasse cor illicitum concupisceret, pressus per disciplinae magisterium oculus videre recusaret. Sicut enim saepe tentatio per oculos trahitur, sic nonnunquam concepta intrinsecus compellit sibi extrinsecus oculos deservire. Nam plerumque res quaelibet innocenti mente respicitspectu animus concupiscentiae gladio confoditur. Non enim, ut exempli causa jam diximus, 685 David Uriae conjugem ideo studiose respexit, quia concupierat, sed potius ideo concupivit quia incaute respexit. Fit vero rectae retributionis examine ut qui exteriori negli
Abbreviated transcription (Latin):
at ds simplicatatẽ meã. quodẽ. scire
me faciat. Acsi patent̾ fateat᷑ dicets.
Quantũ ad humane uitȩ modũ: nul¬
la in me rep̃hendenda iã uideo. S n
mediator dei & hominũ. cum subtilio¬
ris uitȩ preceptis appareat: quantũ
adhuc uera simplicitate discrepẽ ñ
cognosco. Rectus uͦ ordo seruatur.
sip̃riꝰ inuanitate. & post modũ pes
in dolo festinasse dr̃. Uanitas quippe
ad leuitatẽ: dolus uͦ ad maliciã ꝑtin&.
Et plerunq non nulli ad quȩdã pꝰ ma¬
liciosa ꝑueniunt: quia priꝰ leuia n
sus meus deuia. Ioties de uia gressus
declinat: quoties nr̃a cogitatio iter
rectitudinis ꝑ consensum relinqͥt er¬
roris. Quasi uͭ tot gressus extra uiã po¬
nimus: quot ꝑuersis desiderus a. cȩ¬
lestis uitȩ delectatione separam᷑ Ut
enĩ p̃fati sumus. adhuc carnis corrup
tibilis pondere grauati. nequaquã
ualemꝰ sic uiuere: ut nulla nos pos¬
sit culpȩ delectatio pulsare. S ali¬

Expanded text:
at Deus simplicitatem meam. Quod est scire at Deus simplicitatem meam. Quod est scire me faciat. Ac si patenter fateatur, dicens: Quantum ad humanae vitae modum, nulla in me reprehendenda jam video; sed nisi Mediator Dei et hominum cum subtilioris vitae praeceptis appareat, quantum adhuc a vera simplicitate discrepem, non cognosco. Rectus vero ordo servatur, si prius in vanitate, et postmodum pes in dolo festinasse dicatur. Vanitaad levitatem, dolus vero ad malitiam pertinet. Et plerumque nonnulli ad quaedam post malitiosa perveniunt, quia prius levia non sus meus de via. - Toties de via gressus declinat, quoties nostra cogitatio iter rectitudinis per sensum relinquit erroris. Quasi vero tot gressus extra viam ponimus, quot perversis desideriis coelestis vitae delectatione separamur. Ut enim praefati sumus, adtibilis pondere gravati nequaquam valemus sic vivere, ut nulla nos possit culpae delectatio pulsare. Sed ali
Abbreviated transcription (Latin):
nobis certam̃ aspicientes in auctorẽ fi¬
dei. & consũmatorẽ iħm: qui ꝓposito
sibi gaudio. sustinuit crucẽ confusioe
contẽpta. Ad hoc itaq dñs apparuit
incarne. ut humanã uitam ad monen¬
do excitaret: exempla prebendo accen¬
deret: moriendo redimeret: resurgen¬
do reparar&.Cum gͦ nulla inse beatus
iob iure redarguenda repꝑit: ad ex ce¬
dentẽ omĩa redẽptoris uitã. mentis ocłos
tendit: ut in illa cognoscat ipse quid
minus habeat. cum dicit. Si ambulaui
inuanitate. & festinauit indolo pes
m̃i. appendat me instatera iusta: &
sciat deus simplicitatem meã. Ac si aꝑ¬
te dicat. Si qua unquã leuiter.squa
ꝑ niciose ꝑpetraui: dei & hominũ
mediator appareat: ut in eiꝰ uita cog¬
noscam. anego ueracit̃ simplex fu:.
Qui enĩ ut diximꝰ suorũ temporũ uiros
excesserat. mediatorẽ di& hominũ qͦ¬
rebat: ut in illo pensatus agnoscer&.
si uitam simplicem uere tenuisset. Dicat
gͦ Appendat me instatera iusta: & sci¬

Expanded text:
in auctorem fidei et consummatorem Jesum, qui proposito sibi gaudio sustinuit crucem, confusione contempta . Ad hoc itaque Dominus apparuit in carne, ut humanam vitam admonendo excitaret, exempla praebendo accenderet, moriendo redimeret, resurgendo repararet. Cum ergo nulla in se beatus Job jure redarguenda reperit, ad excedentem omnia Redemptoris vitam mentis oculos tendit, ut in illa cognoscat ipse quid minus habeat, cum dicit: Si ambulavi in vanitate, et festinavit in dolo pes meus, appendat me in statera justa, et sciat Deus simplicitatem meam. Ac si aperte dicat: Si qua unquam leviter, si qua perniciose perpetravi, Dei et hominum Mediator appareat, ut in ejus vita cognoscam an ego veraciter simplex fuerim. Qui enim, ut diximus, suorum temporum viros excesserat, Mediatorem Dei et hominum quaerebat, ut in illo pensatus agnosceret si vitam simplicem vere tenuisset. Dicat ergo: Appendat me in statera justa, et sci
Abbreviated transcription (Latin):
putatus. sub iugo retinet᷑. Negantur¬
electis in hac uitabona terrena: quia &.¬
egris quib spes uiuendi. ẽ. nequa quã
a medico cuncta quȩ appetunt conce-¬
dunt᷑. Dantur autẽ reꝓbis bona quȩ
in hac uita appetunt: quia & desꝑatis
egris. omne quod desiderant non nega¬
tur. Per pendant gͥ iꝰti. quȩ sint mala
quȩ iniquis ꝑmanent: & nequaquã
eorũ felicitati inuideant quȩ ꝑcurrit.
Quidẽ. enĩ quod de eorũ gaudiis ad mi¬
rentur: qͦndo & ipsi ꝑ iter asꝑum ad
salutis patriã. & illi quasi ꝑ amena pra¬
ta ad foueam tendunt: Dicat gͦ uir
uistus. Nunquid ñ ꝑditio. ẽ. iniquo
& alienatio oꝑantib iniquitatẽ: Qđ
uidelic& alienationis uerbũ duriꝰ so
naret: si hoc interpres in suȩ linguiȩ
uoce tenuisset. Quod enĩ apud nos alie¬
natio: hoc apud hebreos anathema dr̃
Iunc gͦ alienatio erit reꝓbis. cũ abhere¬
ditate districti iudicis anathema ẽẽ¬

Expanded text:
putatus sub jugo retinetur. Neganturputatus sub jugo retinetur. Neganturelectis in hac vita bona terrena, quia et aegris, quibus spes vivendi est, nequaquam a medico cuncta quae appetunt conceduntur. Dantur autem reprobis bona quae in hac vita appetunt, quia et desperatis aegris omne quod desiderant non negatur. Perpendant igitur justi quae sint mala, quae iniquos manent, et nequaquam eorum felicitati invideant quae percurrit. Quid est enim quod de eorum gaudiis admirentur, quando et ipsi per iter 682 asperum ad salutis patriam, et illi quasi per amoena prata ad foveam tendunt? Dicat ergo vir sanctus: Nunquid non perditio est iniquo, et alienatio operantibus iniquitatem? Quod videlicet alienanaret, si hoc interpres in suae linguae voce tenuisset. Quod enim apud nos alienatio, hoc apud Hebraeos anathema dicitur. Tunc ergo alienatio erit reprobis, cum apud haereditatem districti judicis, se anathema es
Abbreviated transcription (Latin):
q inhumana accione nascitur:
unde mentes hominum uicissim a
sua unitate ac dilectione separen¬
tur. Et nisi ad aduersa toleranda se
animꝰ p̃paret : ꝓculdubio humerus
corpori non mheret. Hinc et entin
paulus ait. Inuicem onera ur̃a por¬
tate. et sic ad implebitis legem xp̃i.
Hinc ꝑsemetipsam ueritas dicit. In¬

Expanded text:
que in humana actione nascitur, que in humana actione nascitur, unde mentes hominum vicissim a sua unitate ac dilectione separentur; et nisi ad adversa toleranda se animus praeparet, procul dubio humerus corpori non inhaeret. Hinc etenim Paulus ait: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Hinc per semetipsam
Abbreviated transcription (Latin):
ti sententia ad spualem est intelli¬
gentiam referenda: liquet ꝓfec¬
to. quod brachium corpori ꝑhu
merum ungitur. Et sicut ꝑbrachiũ
bona oꝑatio: itaphumerum socialis
uitȩ comunctio designatur. Unde
ꝓpħa quoq intuens scõs uniuersilis
eccłę popłos. deo concorditer seruitu¬
rosait. Et seruient ei humero uno.
In eo quod dicit si leuaui suꝑ pupil¬
ium manum meam. cum uidem me
in porta suꝑiorem ÷ mira uirtutem
pacientie seruasse
se asserit:
qui grauari se a
psonis
minimis. nec contra
hoc quod
sibi ruste compet̾e pot̾at declmauit.
Qđ tam̃ si miniue fecerit: ad uingit humerꝰ
deserit. A iuinctura et enim humerꝰ
cadit: cum aduerfitatis aliquid ani¬
mus ferte non ualens. fraternam cõ¬
cordiam relinquit. E quasi membrũ
separatur acorpore: cum is qui oꝑ¬
ari bona poterat: a bonorum omĩũ
absciditur uniuersitate. Neq enim
seruari unquam concordia. nsi ꝑ so¬
lam pacientiam ualet. Crebro nam¬

Expanded text:
ti sententia ad spiritalem est intelliti sententia ad spiritalem est intelligentiam referenda, liquet profecto quod brachium corpori per humerum jungitur, et sicut per brachium bona operatio, ita per humerum socialis vitae conjunctio designatur. Unde propheta quoque intuens sanctos universalis Ecclesiae populos Deo concorditer servituros, ait: « Et servient in humero uno . » In eo ergo quod dicit: « Si levavi super pupillum manum meam, etiam cum viderem me in porta superiorem, miram virtutem patientiae servasse se asserit, qui gravari se a personis minimis, nec contra hoc quod sibi juste competere poterat, declinavit. Quod tamen si minime fecerit, adjungit: Humerus deserit. A junctura etenim humerus cadit, cum adversitatis aliquid ferre animus non valens, fraternam concordiam relinquit; et quasi membrum separatur a corpore, cum is qui operari bona poterat a bonorum omnium abscinditur universitate. Neque enim unquam servari concordia nisi per solam patientiam valet. Crebro nam
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia. cẽ rep̾henditur: sidi¬
uinitus districte udicetur. Unde
hoc quod potui sibi competit. ca¬
uent uesuimhementer exigere:
ne corũ actꝰ suꝑnam rectitu¬
dinem contingat subtiliter exami¬
nare. S ut inueniri iusti indiumo
examine ualeant: plerumq apud
humana udicia gͣuari se et iniuste
pacuint᷑. Beatꝰ autẽ iob uite suȩ celsi¬
tudinem narrans: et multa sunt &
mia quȩ dixit. S quia plerumq
humana mens renuit bona crede
que nescit oꝑari ÷ maledicti sibi sen¬
tentiam ꝓtinus subicit: siqua hoꝵ
et brachium meum cũ siuis ossib cõ¬
teratur. Qiua oꝑatio corporea ꝑhu
merum et brachium agitur: bona
quȩ ore ꝓtulit. si oꝑe non impleuit:
cadere sibi humerum et conteri bra¬
chium exoptat. Acsi aꝑte dicat. Si
bona quȩ dixi oꝑari renuił ipsum
quod mͥ ad oꝑandum datum est cor¬
poris menbrum ꝑdam. lit uidelicet
cacdat a corpore. quod exercere nolui
adutilitatem. Si uero hȩc maledic¬

Expanded text:
justitia esse reprehenditur, si dijustitia esse reprehenditur, si divinitus districte judicetur. Unde hoc quod sibi competit cavent vehementer exigere, ne eorum actus supernam rectitudinem contingat subtiliter examinare. Sed ut inveniri justi in divino examine valeant, plerumque apud humana judicia gravari se et injuste patiuntur. Beatus autem Job vitae suae celsitudinem narrans, et multa sunt et mira quae dixit. Sed quia plerumqhumana mens renuit bona credere quae nescit operari, maledicti sibi sententiam protinus subjicit, si qua horet brachium meum cum suis ossibus conteratur. - Quia operatio corporea per humerum ac brachium agitur, bona quae ore protulit, si opere non implevit, cadere sibi humerum et conteri brachium exoptat. Ac si aperte dicat: Si ea quae dixi, operari renui, ipsum, quod mihi ad operandum datum est, corporis membrum perdam, ut videlicet cadat a corpore quod exercere nolui ad utilitatem. Si vero haec maledic
Abbreviated transcription (Latin):
seniores sed̾ent: qui certantium uir¬
gia. udiciaria examinatione dis¬
tngerent: quatinus urbem in qͣ
concorditer oporteret uiuere. discor¬
des minime intrarent. Unde et ꝑꝓ
te nomine exprimiturꝰ ñ id quod
nare castra dicimus. ꝓ eo quod pug̃¬
natur in castris: ita uidicium qͦd̾
inporta agi consueuerat. porta nomi¬
natur. Inporta gͦ se suꝑiorem uidet.
qui se melioris partis ẽẽ. inudicio.
equitatis merito conspicit. Beatus gͥ
iob quia nec tunc contra pupillum
manum exercuit. cum se etiam ꝑ
uisticiȩ meritum potiorem uidit:
nob̾ timoris regulam in finuans di
iorem. Acsi patenter dicat. Neq
tunc utilitatis meę negocia. uirtu¬
te contra pupillum exequi uolui:
quando me inuiditio etiam exius
ri quando cum ꝑsonis minorib cõ¬
tentionum negocia sub eunt: dũ
grauare uel iminimis timent. ip¬
si grauari contra iusticiam
nequaquam refugiunt. Sciunt qͥp¬
pe quia omnis inumana iusticia. in¬

Expanded text:
seniores sederent, qui certantium jurseniores sederent, qui certantium jurgia judiciaria examinatione distinguerent, quatenus urbem, in qua concorditer oportebat vivere, discordes minime intrarent. Unde et pertae nomine exprimitur nisi id quod nare castra dicimus, pro eo quod pugnatur ex castris; ita judicium, quod in porta agi consueverat, porta nominatur. In porta ergo se superiorem videt, qui se melioris partis esse in judicio aequitatis merito conspicit. Beatus igitur Job, quia nec tunc contra pupillum manum exeruit, cum se etiam per justitiae meritum potiorem vidit, nobis timoris regulam insinuans, din porta superiorem. Ac si patenter dicat: Neque tunc utilitatis meae negotia virtute contra pupillum exsequi volui, quando me in judicio etiam ex ri quando cum personis minoribus contentionum negotia subeunt, dum gravare vel in minimis timent, ipsi contra justitiam gravari nequaquam refugiunt. Sciunt quippe quia omnis humana justitia in
Abbreviated transcription (Latin):
sortes. exteriora non habere conspici¬
mus : quam nobis multa de sint bona
interiora pensemus. Quatinus sese suꝑ
inopes cogitatio nr̃a non eleuet: cum
sollerter uidet. quia nos tanto uerius.
quanto et interuis indigentes sumꝰ.
Et quia funt non nulli qui pietatis
suȩ uiscera tende usq ad in cognitos
nesciunt᷑. sed solis quos ꝑ assiduitatem
noticiȩ didicerint. miserentur: apud
quos nimirum plus familiaritas. quã
natura ualet:dum quibusdam neces
saria. non quia homines. s quia noti sc̃
iarguintur: bene nunc ꝑ beatum iob
dr̃. Si despexi p̃tereuntem eo quod
ñ habuerit indumentũ Ignoto enim
primo misertum se indicat. quem
p̃tereuntem uocat: quia uidelicet
apud piam mentem plus natura ua¬
iec quam noticia. Nã et unus qͥsq
qui indiget eo ipso quo homo est:
ei iam in cognitꝰ ñ est. D equit᷑.¬
Si leuaui suꝑ pupillum manũ meã:
cum uidẽm me. in porta suꝑiorem.
Mos apud ueteres fuit. ut ad portã

Expanded text:
sortes exteriora non habere conspicisortes exteriora non habere conspicimus, quam multa nobis desint dona interiora pensemus, quatenus sese super inopes cogitatio nostra non elevet, cum solerter videt quia nos tanto verius, quanto et interius indigentes sumus. Sunt quippe nonnulli, qui pietatis suae viscera tendere usque ad incognitos nesciunt, sed solis quos per assiduitatem notitiae didicerint miserentur, apud quos nimirum plus familiaritas quam natura valet, dum quibusdam necesaria non quia homines, sed quia noti sunt, largiuntur, bene nunc per beatum Job dicitur: Si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum. Ignoto enim proximo misertum se indicat, quem praetereuntem vocat, quia videlicet apud piam mentem plus natura valet quam notitia. Nam et unusquisque qui indiget, eo ipso quo homo est, ei jam incognitus non est. SequitSi levavi super pupillum manum meam, cum viderem me in porta superiorem. - Mos apud veteres fuit, ut ad portam
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑi tribuit: agit ut imꝑpetuum
pauꝑ ñ sit. Beatus igitur iob ut
diligenter ostenderet. humilitas
atq miscđia quanta in eo fuerit. cõ¬
sidatione sociata: ait. Si despexi p̾¬
tercuntem eo quod non habuerit
indum entum: et absq oꝑimento pau¬
pem. Si non benedixerunt mͥ latea
eius: et deuellerib ouium mearum
calefactus est. Ac sidiceret. In amore
ꝓximi uno eodemq ordine. et suꝑbiȩ
uicium. et impietatis p̃mens p̃tereun¬
tem quem piã. et humiliter afpiciens
non despexi: et misericorditer cale feci
Quisquis enim suꝑ eum cui aliqͥd
tribuit fastu se elationis extollit: ma¬
iorem cul pãmtͥnsecꝰ suꝑbienão ꝑagit qͣm
extͥnsecꝰ largiendo mercedẽ. fitq ipse bonis
int̾ioribꝰ nudꝰ. cũ nudũ despicit uestiens
se indigenti ꝓximo meliorem putat.
O mus quippe in ops est qui uestem
ñ habet: quam qui humilitatem. Un¬
de necesse est. ut cum nature nr̃e cõ¬

Expanded text:
pauperi tribuit agit ut in perpetuum pauperi tribuit agit ut in perpetuum pauper non sit. Beatus igitur Job ut diligenter ostenderet humilitas atque misericordia quanta in eo fuerit consideratione sociata ait: Si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum, et absque operimento pauperem; si non benedixerunt mihi latera ejus, et de velleribus ovium mearum calefactus est. Ac si aperte diceret: In amore proximi uno eodemque ordine et superbiae vitium, et impietatis premens, praetereuntem quempiam et humiliter aspiciens non despexi, et misericorditer calefeci. Quisquis enim super eum cui aliquid tribuit fastu se elationis extollit, majorem culpam intrinsecus superbiendo peragit, quam extrinsecus largiendo, mercedem, fitque ipse bonis interioribus nudus, cum nudum despicit vestiens; se indigenti proximo meliorem putat; minus quippe inops est qui vestem non habet quam qui humilitatem. Unde necesse est ut cum naturae nostrae con
Abbreviated transcription (Latin):
rena tribuit. ⁊ ierba sollicite magistri cę¬
lestis penset qui ait Facite uobis amicoᷤᷤ
de maminona iniquitatis: ut cũde fece¬
ritis. recipiant uos inȩterna tabnacu¬
la. Si enim eorum amiciciis. eter¬
na tabnacula adquirimus: danteᷤ
ꝓcul dubio pensare debemus: quia
patronis potius munera offerimꝰ.
quam egenis dona largimur. Hinc
ꝑpaulum dicitur. Urã abundan¬
tia illorum mopiam suppleat: ut
et illorum abundantia. ⁊ir̃x inopie
sit supplementum. Ut udelicet sol¬
licite ꝑpendamus: quia et eos quos
nunc mopes cernimus. abundanteᷤ
quandoq uidebimus : et qui ab un¬
dantes aspicimuiꝰ si lartgiri negligi¬
mus: quandoq in opes erimus. Q ui
ita nunc temporale subsidium pau¬
ꝑi tribuit. ab eo postmodum ꝑpe¬
tua recepturus : ut ita dicam qua¬
si ad frugẽ terram excolit. que qđ
acceꝑit uberius reddit. Restatergo
ut nunquam clatio surgat ex munere
quando uidelicet diues ex eo quod

Expanded text:
rena tribuit verba sollicite magistri coerena tribuit verba sollicite magistri coelestis penset, qui ait: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Si enim eorum amicitiis aeterna tabernacula acquirimus, dantes procul dubio pensare debemus, quia patronis potius munera offerimus quam egenis dona largimur. Hinc per Paulum dicitur: Vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum . Ut videlicet sollicite perpendamus quia et eos quos nunc inopes cernimus, abundantes quandoque videbimus; et 693 qui abundantes aspicimur, si largiri negligimus quandoque inopes erimus. Qui itaque nunc temporale subsidium pauperi tribuit, ab eo postmodum perpetua recepturus, ut ita dicam, quasi ad frugem terram excolit, quae quod acceperit uberius reddit. Restat ergo ut nunquam elatio surgat ex munere quando videlicet dives ex eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipso dationis suȩ munere uix e¬
undem excessum sermonis cegunt. Qui¬
b bene ꝑȩcclesiasticum librum dicitur.
Omni dato: non des tristictam uerbi
mali. Et rursum. Ecce uerbum bonum:
suꝑdatum. et utraq cum homine ius¬
tificato. Uidelicet ut datum ex ib̃i de¬
beat ꝑpietatem : et uerbum bonum
tribui ꝓ humilitatem. At contra. alii
egenos fr̃s non student rebꝰ fulcire cũ
posfint : s blandis tantum serionib fo¬
uere. Quos tamen uehementer iacobi
p̃dicatio scã rep̃hendit dicens. Si autem
fr̃ aut soror nudi sint et indigeant uictu
cotiduno. dicat autem aliquis ex uobis
ipsis.ite inpace caleficimini et saturami¬
ni. non deditis. autem eisquȩ necessiria
apłs ad monet dicens. Filioli mei. non dili¬
gamus uerbo neq ling̃i s oꝑe et ueri¬
tate. Dilectio itaq nr̃a semꝑ exibenda
est et ueneratione sermonis: et ministe¬
rio lartitatis. Multum uero adedoman¬
dam dantis suꝑbiam ualet: si cum ter¬

Expanded text:
quia ipso dationis suae munere vix equia ipso dationis suae munere vix eumdem excessum sermonis tegunt. Quibus bene per Ecclesiasticum librum dicitur: Omni dato non des tristitiam verbi mali . Et rursum: Ecce verbum super datum bonum, et utraque cum homine justificato , videlicet, ut datum exhiberi debeat per pietatem, et bonum verbum tribui per humilitatem. At contra, alii egenos fratres non student rebus fulcire cum possint, sed blandis tantum sermonibus fovere. Quos vehementer Jacobi praedicatiofrater aut soror nudi sint et indigeant victu cotidiano, dicat autem aliquis de vobis illis: Ite in pace! Calefacimini et saturamini, non dederitis autem eis que necessaria ens: Filioli mei, non diligamus verbo, nec lingua, sed opere et veritate . Dilectio namque nostra semper exhibenda est et veneratione sermonis, et ministerio largitatis. Vet. dam dantis superbiam valet, si cum ter
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ. Quod pauꝑem non despexit.
uirtutem humilitatis exibuit. Quod
autem oꝑuit. pietatis. Duȩ quippe istȩ
uirtutes ita sibimet ẽẽ conexȩ debent:
ut uicaria semp ope se fulciant: quatinus
nec humilitas cum ueneratur ꝓximũ.
largitatis grãm deserat: nec pietas cũ
largitur. intumescat. erga indigentiã.
Itaq ꝓximi humilitatem pietas fulciat.
humilitas pietatem : ut cum indigentẽ
reb necessaruis nature tuę consortem iudes:
ne ꝑ impietatem desinas tegere: nec
ꝑ suꝑbiam negligas uenerari. quem te¬
gis. Nam sunt nonnulli. qui mox ut ab
egenis fr̃ib fuerint necessaria postulati:
post dona largituri in eos prius contu¬
meliosa uerba iaculantur. Qun et si ie¬
b inmisteriũ pietatis ꝑficiunt. nb̃ ta¬
men grãm humilitatis ꝑdunt: ita ut
pleriumq uideantur. quia illatȩ iam in¬
uiriȩ satisfactionem soluunt: cum pꝰ
contumelias dona largiuntur Nȩc mag¬
i est oꝑis quod postulata tribuunt:

Expanded text:
faciunt.---Quod pauperem non despexit, virtutem humilitatis exhibuit; quod autem operuit, pietatis. Duae quippe istae virtutes ita sibimet esse connexae debent, ut vicario semper opere fulciantur; quatenus nec humilitas, cum veneratur proximum, largitatis gratiam deserat, nec pietas cum largitur intumescat. Erga indigentiam itaque proximi humilitatem pietas fulciat, humilitas pietatem, ut cum indigentem rebus necessariis naturae tuae consortem videris, nec per impietatem desinas tegere, nec per superbiam negligas venerari quem tegis. Nam sunt nonnulli qui mox ut ab egenis fratribus fuerint necessaria postulati, post dona largituri, in eos prius contumeliosa verba jaculantur. Qui etsi rebus ministerium pietatis perficiunt, verbis tamen gratiam humilitatis perdunt; ita ut plerumque videatur quia illatae jam injuriae satisfactionem solvunt, cum post contumelias dona largiuntur. Nec magni est operis quod postulata tribuunt,
Abbreviated transcription (Latin):
censura disciplinȩ. non sinebat incogi¬
tatione ꝓficere: Heq enĩ culpa ad o¬
pus ꝓdire ꝑmittitur: si intus ubi nasci¬
tur: extinguatur. Si autẽ temptatiõi
in corde nascenti festine ñ resistitur.
hac eadẽ qua nutritur mora roborat᷑.
& exiens foras in oꝑib uinci uix preua¬
let: quia ipsam intus menbrorũ dominã.
mentẽ captiuam tenet. Quia uͦ uir sc̃s
suꝑiora omĩa sub conditione intulit.
sihex unquã ꝑpetrauerit sententia se
maledictionis astringit dicens. Serã &¬

Expanded text:
censura disciplinae non sinebat in cogicensura disciplinae non sinebat in cogitatione proficere? Neque enim culpa ad opus prodire permittitur, si intus ubi nascitur exstinguatur. Si autem tentationi in corde nascenti festine non resistitur, hac eadem qua nutritur mora roboratur; et existens foris in operibus, vinci vix praevalet, quia ipsam intus membrorum dominam mentem captivam tenet. Quia vero vir sanctus superiora omnia sub conditione intulit, si haec unquam perpetraverit, sententia se maledictionis astringit, dicens: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
gi fedus cum oculis meis: ut ne cogita¬
rẽ quidem de uirgine. ꝑpendens etiã
quod non nunquã inmente orit᷑: sed
huic ob ortȩ. oculi ꝑuerse famulant᷑:
ait. Si secutus ẽ. oculus meus cor meṽ.
Ac si aꝑte dicat. Nec passim uidere uo¬
lui quȩ concupiscerẽ: nec uidendo un¬
quam secutus sum quȩ concupiui. Dicat
gͦ. Si secutus ẽ. oculus meus cormeũ:
quia & si quid unquã illicitũ mens eiꝰ
ut uidelicet humana concȩpit: altioris
disciplinȩ magisterio constrictꝰ. sequi
se ꝑ illicita. sibiq famulari oculos nolu¬
it. Pensemus ad hec. conscientias nr̃as: &
quanti culminis uir iste fuerit. ex nr̃i
cordis de iectione uideamꝰ. Ecce siqua
illicita aliqͣndo cogitauit: quia ea ci¬
tiꝰ intra archana cordis gladio sc̃i ui¬
goris extinx̃: ꝑuenire illa usq ad
oꝑa non ꝑmisit. Unde ut p̃misimꝰ. ilico
subiungit. Et si in manib meis ad hesit
macula. Quando enĩ macula in manib
id ÷ culpa actionib inhȩreret: quam

Expanded text:
gi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine. Perpendens etiam quod nonnunquam in mente oritur, sed huic obortae oculi perverse famulantur, ait: Si secutus est oculus meus cor meum. Ac si aperte dicat: Nec passim videre volui quae concupiscerem, nec videndo unquam secutus sum quae concupivi. Dicat ergo: Si secutus est oculus meus cor meum, quia et si quid unquam illicitum mens ejus, ut videlicet humana, concepit, altioris disciplinae magisterio constrictos sequi se per illicita sibique famulari oculos noluit. Pensemus ad haec conscientias nostras, et quanti culminis vir iste fuerit, ex nostri cordis dejectione videamus. Ecce si qua illicita aliquando cogitavit, quia ea citius intra arcana cordis gladio sancti vigoris exstinxit, pervenire illa usque ad opera non permisit. Unde, ut praemisimus, illico subjungit. Et si in manibus meis adhaesit macula. Quando enim macula in manibus, id est culpa actionibus inhaeret, quam
Abbreviated transcription (Latin):
facere. usitato nr̃ȩ locutionis modo: qͥ
lȩtũ diẽ dicimꝰ. ex quo contigit ut lȩte¬
mur. Hinc.ẽ. enĩ quod ad abraham dñs
dicit. Hunc cognoui quod timeas dm̃.
Neq enĩ creator temporũ quicquã cog¬
nouit ex tempore: sed cognoscere eiꝰ :
excuiꝰ libet causȩ emergentis articulo
nobis cognitionẽ p̃bere. Quis uͦ staterȩ
nomine.nisi mediator dei & hominum
designatur. inquo ȩqua lance omĩa me¬
rita nr̃a pensantur: & in cuiꝰ p̃ceptis
agnoscimus. quid in nr̃a uita minꝰ ha¬
beamus: In hac autẽ statera appendimͣ.
quoties ad uitȩ eiꝰ exempla ꝓ uocam᷑. hinc

Expanded text:
facere, usitato nostrae locutionis modo, qui laetum diem dicimus, ex quo contingit ut laetemur. Hinc est enim quod ad Abraham Dominus dicit: Nunc cognovi quod timeas Deum . Neque enim creator temporum quidquam cognovit ex tempore; sed cognoscere ejus est ex cujuslibet causae emergentis articulo nobis cognitionem praebere. Quis vero staterae nomine nisi Mediator Dei et hominum designatur? In quo aequa lance omnia merita nostra pensantur, et in cujus praeceptis agnoscimus quid in nostra vita minus habeamus. In hac autem statera appendimur, quoties ad vitae ejus exempla provocamur. Hinc