comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erito quaeritur. quomodo accipiendum sit quod ait
dñs : vos autẽ dixiamicos quia om̃ia quae cumq: audi¬
uia patre meo nota feri uobis Iuis autem audeat affirma¬
re uelcredere ullum hominem scirrom̃ia quaetũq audiuit
a patrx unigenitus silius: quando ne hoc quidẽ quis quam
capit. quomodo audiat apatre ullum uerbum. cum ipsesit
E tcumaliquid bonifacit. sic extollitur. quasi hoc ipse fatiat. non
dñs eiꝰ : Et inse non in dño gloria ur : cumipsedeceperit qui a
sic gloriatur. quas inon ac ceperit Nos autem caris simi. ut
amicidñĩ eẽ. possimus: quidnr̃ dns facit sciamus: Nonsolũ
enĩ homines uerum&siam iustos. ipse facitnos: & non ipsi nos:
tut hoosciamus. quis nisi ipsefacit : Non enĩ sp̃m huius mun¬
diaccepimus. s& spm̃ quiex deo est : ut sciamus quaȩ ad eodo¬
nata sunt nobis: ab ipsoquic quid boniest donatur Ergo
quia & hoc bonumest. ab ipsoutiq: donatur. ut sciatur
a quo om̃e bonũ donasur. ⁊t om̃i node omib bonis. quiglo

Expanded text:
ait Dominus, Vos autem dixi amicos; quia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quis enim audeat affirmare vel credere ullum hominum scire omnia quaecumque a Patre audivit unigenitus Filius; quando ne hoc quidem quisquam capit, quomodo a Patre audiat ullum verbum, cum ipse sit cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse faciat, non Dominus ejus; et in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse deceperit, quia sic gloriatur, quasi non acceperit . Nos autem, charissimi, ut amici Domini esse possimus, quid noster Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum est, ab ipso utique donatur ut sciatur a quo bonum omne donetur; ut omnino de omnibus bonis, qui glo
Abbreviated transcription (Latin):
est priceps tenebriru harum. idẽ. infidelium de quibus erui¬
turmundus quibus dr̃ ⁊uistis aliquando tenebre nunc
autem lux indño.  Princeps mundihunis. dequo alibidixit¬
Nunc princeps mundihuius missus estforas: utiq udicatus ẽ
qm̃ iudicio ignis & term in reuocabiliter destinatus est.:¬
Ꝙ dehoc itaq iudicio quo princeps iudicatus estmundi. argui
quem superbus atq inpius unitatur.⁊ Sienim deus. sic̃
dicit apłs podrus. pec cantibus angłis non pepercit . s& car¬
ceribus caliginis inferircerudens tradidit in uidiciopuni¬
endos seruari. Quomodonon as ancto spũ deõt iudiciomun¬
dus arguitur. quando insancto spũ hȩc apłs loquitur : Cre¬
duͣt itaq homines in xp̃m : nearguantur depeccato infide¬
litatis suae. quo peccata om̃ia detineNur .⁊ Transeant in
numerõ fide lium. nearguantur deiusticiaeorum. quos
iustisicatos non imitantur. ⁊ Caueant suturum iudiciũ.

Expanded text:
est princeps tenebrarum harum, id est infidelium; de quibus eruiest princeps tenebrarum harum, id est infidelium; de quibus eruitur mundus, quibus dicitur, Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino : princeps mundi hujus deNunc princeps mundi hujus missus est foras , utique judicatus est, quoniam judicio ignis aeterni irrevocabiliter destinatus est. De hoc itaque judicio, quo princeps judicatus est mundi, arguitquem superbus atque impius imitatur. Si enim Deus, sicut dicit apostolus Petrus, peccantibus angelis non pepercit, sed carceribus caliginis inferi retrudens tradidit in judicio puniendos servari , quomodo non a sancto Spiritu de hoc judicio mundus arguitur, quando in sancto Spiritu haec Apostolus loquitur? Credant itaque homines in Christum, ne arguantur de peccato infidelitatis suae, quo peccato omnia detinentur. Transeant in numerum fidelium, ne arguantur de justitia eorum, quos justificatos non imitantur. Caveant futurum judicium,
Abbreviated transcription (Latin):
sui: ni hil quod ad eumꝑtineat : nullum scilie& om̃inopec¬
catum.  Perhoc enĩ est diabolus princeps mundi . ⁊ Nonenĩ
celi&terrȩ & mare. & om̃ix̃ quar in eis sunt estdiabolus
princeps :: uasignificatione intellegitur mundus. ubi dic¬
tumẽ. & mundus per eum factus est: S&c mundi est dia¬
bolus princeps. de quo mundo ibi continuo subiungit atq:
uit : & mundus eum non cognouit: hoc ẽ. homines infide¬
les : quibus toto orbe terrarum plenꝰ estmundus. ⁊¬
Interquos gemit sidelis mundus : quẽ demundo elegitꝑ
quẽ factus estinundus. ⁊ Bequo ipsedicit ⁊ Nonuenit filius
hominis. ut udic& mundum: so ut salualur mun¬
dusper ipsum . ⁊ Mundus eo udicante damnatur : mundus
cosabuemente saluctur: Iuomam sicut arbor folil
& pomis. sicut area paleis & frumentis : ita in side libus &ssi¬
delibus. ple nus est mundus. ⁊ Princeps ergo mundihuius. hoc

Expanded text:
sui, nihil quod ad eum pertineat, nullum scilicet omnino pecsui, nihil quod ad eum pertineat, nullum scilicet omnino peccatum; per hoc enim est diabolus princeps mundi. Non enim coeli et terrae, et omnium quae in eis sunt, est diabolus princeps, qua significatione intelligitur mundus, ubi dictum est: Et mundus per eum factus est ; sed mundi est diabolus princeps, de quo mundo ibi continuo subjungit atque ait: Et mundus eum non cognovit, hoc est, homines infideles, quibus toto orbe terrarum plenus est mundus: inter quos gemit fidelis mundus, quem de mundo elegit, per quem factus est mundus: de quo ipse dicit: Non venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Mundus eo judicante damnatur, mundus eo subveniente salvatur: quoniam sicut arbor foliis et pomis, sicut area paleis et frumentis, ita infidelibus et fidelibus plenus est mundus. Princeps ergo mundi hujus, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam iustus nonerat beatis simus ste phanus. qui
cum lapi darurait. Ecceuide ocelos apertos. & filiũ
hominis stantem addexteramdei: Iuidergo est. ad
patreͦm uado &iam non uidebitis me. nisi quomo dosum.
ut uobis cum sum: Tunc enim ad huc erit mortalis. insi¬
militudine carnispec cati:. quiesurire poterit. ac siti¬
resitigari. atq: dormire :: Hunc ergoxp̃m. id est talẽ
quid ur̃a iusticia quamundus arguetur. quia uado ad pa¬
trẽ & iam non uide bitis me : qm̃ in eum quẽ non idebitis
creditis inme & quando me uidebitis quod tunc ero non
uidebitis me quod sum modo : Nonuidebitis humilẽ : s&
excelsum. ⁊ Nunuide bitis mortalẽ : s& sempiternum :
Nun uidebitis uidicandum : s& iudicatore.⁊ Et dehac side
Argu& & iam de iudicio : quia princeps mundihuius iudi¬
catus est. : Quis ẽ iste nisi dequo ait alio loco : eeceuenit
princeps mundi & in me nihil inueni& : Idest nihil iuris

Expanded text:
justitiam justus non erat gloriosissimus Stephanus, qui justitiam justus non erat gloriosissimus Stephanus, qui cum lapidaretur, ait: Ecce video coelum apertum, et Filium hominis stantem ad dexteram Dei ? Quid ergo est, Ad Patrem vado, et jam non videbitis me; nisi, quomodo sum, cum vobiscum sum? Tunc enim adhuc erat mortalis in similitudine carnis peccati , qui esurire poterat ac sitire, fatigari atque dormire: hunc ergo Christum, id est talem quit, vestra justitia, qua mundus arguetur, quia vado ad Patrem, et jam non videbitis me: quoniam in eum quem non videbitis credetis in me: et quando me videbitis, quod tunc ero, non videbitis me quod sum vobiscum modo; non videbitis humilem, sed excelsum; non videbitis mortalem, sed sempiternum; non videbitis judicandum, sed judicaturum: et de hac fide Arguet etiam De judicio, quia princeps mundi hujus judicatus est. Quis est iste? nisi de quo ait alio loco: Ecce venit princeps mundi hujus; et in me nihil invenit, id est, nihil juris
Abbreviated transcription (Latin):
non udebant : idestfilium dei .: Cum uero & ipsa for¬
ma serui subtracta eorum eã aspectibus : tum ue ro ex
om̃i parte in plocum est. iustus exfideuiuit.⁊ Estenim
fides sicut in aepisto laquae ad hebreos est definitur spe¬
randoum substantia : conui ctiorerũ quae nonuident᷑ :
cc quidẽ. iam nonui debitis me: Nanenim ait ad patrẽ¬
uado & non udebitisme. ut tẽporis interuallum
quo non uidebitur significas se intelleger& ur : siue
breue siue longum tam̃ utiq termina tum. : S& dicen¬
do iam non uide bitis me. uelut num quam eos decos ero
uisuros xp̃m ueritas pronuntiauit. ⁊ hatine iusticia
e. nũ quã xp̃m uidere. & in eumta men eredere : cum
propterea laud&ursides ex qua iustus uiuit . qm̃crȩ
paulum apłm non suis seiustum confitentẽ seuidis sexp̃m.
post ascensionẽ eius incaelum : de quo utiq iamtẽ pore
dixerat. iam non uidebitis me : Numquid scđm hanc

Expanded text:
non videbant, id est, Filium Dei. Cum ergo et ipsa fornon videbant, id est, Filium Dei. Cum ergo et ipsa forma servi subtracta eorum esset aspectibus, tum vero ex omni parte impletum est, Justus ex fide vivit . Est enim fides, sicut in Epistola quae ad Hebraeos est definitur, sperantium substantia, convictio rerum quae non videntur. 3. Sed quid est, Jam non videbitis me? Nvado, et non videbitis me, ut temporis intervallum, quo non videbitur, significasse intelligeretur, sive breve, sive longum, tamen utique terminatum; sed dicendo Jam non videbitis, velut nunquam eos de caetero visuros Christum Veritas pronuntiavit. Haec injustitia est, nunquam Christum videre, et in eum tamen credere? cum propterea laudetur fides, ex qua justus vivit, quoniam crediPaulum apostolum non fuisse justum, confitentem se vidisse Christum post ascensionem ejus in coelum , de quo utique jam dixerat, Jam non videbitis me? Numquid secundum hanc
Abbreviated transcription (Latin):
non uidebunt. dequib dixerat quia non eredunt in
me : s&ꝰ peccatũ quiduo caro& exponens: deillis locutus ẽ.
dicens: quia noncre dunt in me: Exponens autem
quam dicera iusticiam dequadix̃ mundus arguitur . ⁊¬
Adipsos quibis loquebatur seconuertit. atq ait: quia
adpatre uado: & iam non uide bitis me.⁊ Qua propt̃
mundus depeccato qui dẽ suo. deiusticia uero arguitus
aliena: sicut arguuntur delumine tenebre : Omia
enĩ quȩ arguuntur. ait apłs. alumine: manifestant᷑.
scipsum. uerum & iam exbono potest eorum appare¬
requicredunt.: Ꝙqm̃ ista uox infidelium ee consue¬
uit : quo modoere dimus quod non uidemus: Ideo
credentium iusticiam sic oportuit desiniri: quia ad
patre uado. &iam nonui debitis me.: Beatieni qui ñ ui¬
dent. & credunt:: Nam oo qui uiderunt xp̃m. nonide¬
olaudata estfides eorum. qui a credebant quod uide¬
bant : id estfilium hominis : sc quia crede bant quod

Expanded text:
non videbunt me, de quibus dixerat, Quia non credunt in non videbunt me, de quibus dixerat, Quia non credunt in me; sed peccatum quid vocaret, exponens, de illis locutus est, dicens: Quia non credunt in me. Exponens autem, quam diceret justitiam, de qua dixit, mundus arguitur, ad ipsos, quibus loquebatur, se convertit, atque ait: Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Quapropter mundus de peccato quidem suo, de justitia vero arguitur aliena: sicut arguuntur de lumine tenebrae. Omnia enim quae arguuntur, ait Apostolus, a lumine manifestantur seipsum, verum etiam ex bono potest eorum apparere, qui credunt. Et quoniam ista vox infidelium esse consuevit: Quomodo credemus, quod non videmus? Ideo credentium justitiam sic oportuit definiri, Quia ad patrem vado, et jam non videbitis me. Beati enim qui non videbunt, et credent . Nam et qui viderunt Christum, non eo laudata est fides eorum, quia credebant quod videbant, id est, Filium hominis; sed quia credebant, quod
Abbreviated transcription (Latin):
guendus ẽ. pec cator propterea quiapec cator est. ar¬
guendum quis quã puta bit a iustum propterea quia
iustus est absit : Nam & si aliquando uistus ar guitur :
ideorecte arguit᷑. quia sicut scriptumẽ. nonẽ. iustus int̃¬
ra quifaciat bonũ & non pecc&. ⁊ Iuocirca & iam cum
multum: Nan estnotata iusticia sapientis. s& supbi a p̃su¬
mentis ⁊ Qui ergosit multum iustus : ipsonimio sit in¬
iustus ⁊ Aultum enim sefacit iustum. quidicit se non ha¬
bere peccatum : autquiseputat non gradei sa sua uolun¬
tate sufficiente efficiiustum ⁊ Necrecte ui uendo
iustus ẽ : scõ potius inflatus putando eẽ quod non est
uopas to igitur mundus arguendus est deiusticra: nisi
dunt.  Ipsaquippeside lium eõparatio: inside liumest
uituperatio ⁊ hoc & ipsa expositio satis indicat .: Uolens
eni aperire quid dixerit : Beiusticia uero inquid. qr
ad patre uado & iam nonuidebitis me nonait & iam

Expanded text:
guendus est peccator, propterea quia peccator est, arguendus est peccator, propterea quia peccator est, arguendum quisquam putabit et justum propterea quia justus est? Absit; nam et si aliquando justus arguitur, ideo recte arguitur, quia, sicut scriptum est: Non est justus in terra qui faciat bonum, et non peccet . Quocirca etiam cumultum , non est notata justitia sapientis, sed superbia praesumentis. Qui ergo fit justus multum, ipso nimio fit injustus. Multum enim se facit justum, qui dicit se non habere peccatum, aut qui se putat non gratia, sed sua voluntate sufficiente, effici justum. Nec recte videndo justus est, sed potius inflatus, putando se esse quod non est. Quo pacto igitur mundus arguendus est de justitia, nisi dunt. Ipsa quippe fidelium comparatio, infidelium est vituperatio. Hoc et ipsa expositio satis indicat. Volens enim aperire quid dixerit: De justitia vero, inquit, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Non ait, Et jam
Abbreviated transcription (Latin):
tas incor dibus eorum quae foras mit tit timorem.
quo in pediripos sint neargue re mundum quiꝑse¬
cutionib sremebat auder& : propterea dixit ille
arguae mundum tam quã dicer&e : iledisfundoꝰ in
cor dibus ur̃is caritatẽ: Sicenimtimore depulso.
arguendi habebitis liber tatem. ⁊ Sepeautẽ diximꝰ¬
insepanibilia ẽẽ oper&e trinitatis : s&c singlatim cõmendan¬
das suis sepersonas. ut non solum sines eparatione uerũ
&s iam sine consusione. & unitas intellegatur. & trinitas :
Ixponit deinde quid dixerat. Depec cato. & de iusticia.
& deidicio.: Depeccato quidẽ inquid: qui a nontredide¬
runt in me. ⁊ Hocenim pec catum quasi solumsit prere¬
teris itaposiut : quia hoc manente c&eradetinentur . &
hoc discedente coeraremittuntur.: Beuiflicia uero inquid:
quia ad patrẽuado. & iam non uidebitis me : : Hic primo
uidendum est : si recte quisq arguit᷑ depeccito quomo
recte arguatur c de iusticia .: Nunquid enim siar¬

Expanded text:
tas in cordibus eorum , quae foras mittit timorem , quo impediri possent ne arguere mundum qui persecutionibus fremebat, auderent; propterea dixit, Ille arguet mundum: tanquam diceret, Ille diffundet in cordibus vestris charitatem; sic enim timore depulso, arguendi habebitis libertatem. Saepe autem diximinseparabilia opera esse Trinitatis ; sed singillatim commendandas fuisse personas, ut non solum sine separatione, verum etiam sine confusione et unitas intelligatur et Trinitas. 2. Exponit deinde quid dixerit de peccato, et de justitia et de judicio. De peccato quidem, inquit, quia non crediderunt in me. Hoc enim peccatum quasi solum sit, prae caeteris posuit; quia hoc manente caetera detinentur, et hoc discedente caetera remittuntur. De justitia vero, inquit, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Hic primo viderecte arguatur et de justitia. Nunquid enim, si ar
Abbreviated transcription (Latin):
Acceptoquippe sp̃ũ sc̃o. teflis eius effecti: nonutiq tales
essent dequib: dicitur: multi prino ipes uidtorum.
credidenunt in eum : sod proptern etum indeorum
nerepellerentur desigogas. non aud ebant consiteri

Expanded text:
Accepto quippe Spiritu sancto testes ejus effecti, non utique tales Accepto quippe Spiritu sancto testes ejus effecti, non utique tales essent, de qualibus dicitur: Multi principes Judaeorum crediderunt in eum ; sed propter metum Judaeorum, ne pellerentur de synagogis, non a
Abbreviated transcription (Latin):
ta diligentibus legem dei : ut nonsit eis scandalum.
Deindequid passuries sent iam ex primens ait: Eaetra
sinagogas facient uos: Iuid autem mali erat apłis ex¬
pelli desynagogis uidaicis: quasi non inde fuerant sepa¬
raturi. ooiam sinullus expellera : Soo nimi rum hoc
uoluit denuntiare : quia iudxixp̃m non suerant re¬
cepturi. a quo isti non suerant reces suri: Et ideo futuru
erat. ut soras mit terentur cum illo. ab eis quies senol¬
lent in illo : hi qui es se non possent sineillo: Namprofec¬
to. quia non erat ullus aliu spopłs dei. quam illud semen¬
abra hae: Siagnoscerent &reciperent xp̃m : tanqua
rami natura les. inoleaꝑmanerent: Nec alia fierent
aecclesiae xp̃i. aliae sinagoge iudaeorum: E adem quip¬
pe essent. sin eodem esseuoluis sent Iuod quia nolue¬
runt quid restabat nisi utremanente sex traxpm.
extrasina gogas facerent eos. qui non seliquae rent xpm

Expanded text:
ta diligentibus legem Dei, ut non sit illis scandalum. ta diligentibus legem Dei, ut non sit illis scandalum. 2. Deinde quid passuri essent, jam exprimens ait: Extra synagogas facient vos. Quid autem mali erat Apostolis expelli de synagogis Judaicis, quasi non inde fuerant se separaturi, etiamsi eos nullus expelleret? Sed nimirum hoc voluit denuntiare, quia Judaei Christum non fuerant recepturi, a quo isti non fuerant recessuri; et ideo futurum erat ut foras mitterentur cum illo, ab eis qui esse nollent in illo, hi qui esse non possent sine illo. Nam profecto, quia non erat ullus alius popAbrahae, si agnoscerent et reciperent Christum tanquam rami naturales in olea permanerent , nec aliae fierent Ecclesiae Christi, aliae synagogae Judaeorum; eaedem quippe essent, si in eodem esse voluissent: quod quia noluerunt, quid restabat, nisi ut remanentes extra Christum, extra synagogas facerent eos qui non relinquerent Christum?
Abbreviated transcription (Latin):
deroo inpleri. in quopacientiam dñi sui exemplum suffi¬
cũ dõ debuit imitari : sub cubuit . o negauit . Non utiq
ferens : quod illum ferre cernebat: Cum uero ac cepit
donum sp̃s sc̃ĩ : quẽ negauerat prae dicauit: Etque
consiceritimuerat : nontimuit prositeri: srius enĩ
exemplo quidam fuerat edoctus ut quod sieri conue¬
nerat nos s& : Sca non dum suerat uirtute fultus : ut
quod noue rat facerae: Instructus erat ut starto : soo
negauerat timens mortem: Ideo dñs in hoc conse¬
quenticapitulo de quonuno uobis loquendum est:
haec inquidlo cutus sum uobis. ut non scandali zemi¬
ni: Canitur quippe in psalmo: saxmulta diligenti¬
bus begentuam : & non est illis scandalum:
Merito itaq promis so spũ sc̃o quo in eis operante fierent
testes eius : subiunxit: Naec locutus sum uobis : ut non
scandalizemim Cum enim hraritas dei diffunditur in
cordib nris perspm scm̃ quidatus est nobis : sit pax mul¬

Expanded text:
deret impleri, in quo patientiam Domini sui, si exemplum suffideret impleri, in quo patientiam Domini sui, si exemplum sufficeret, debuit imitari: succubuit et negavit, non utique ferens quod illum ferre cernebat. Cum vere accepit donum Spiritus sancti, quem negaverat praedicavit; et quem confiteri timuerat, non timuit profiteri. Prius enim exemplo quidem fuerat edoctus, ut quod fieri convenerat nosset; sed nondum fuerat virtute fultus, ut quod noverat faceret: instructus erat ut staret, sed m, quem negaverat timens mortem. Ideo Dominus in hoc consequenti capitulo, de quo nunc vobis loquendum est, Haec, inquit, locutus sum vobis, ut non scandalizemini. Canitur quippe in Psalmo, Pax multa diligentibus legem tuam, et non est illis scandalum . Merito itaque promisso Spiritu sancto, quo in eis operante fierent testes ejus, subjunxit, Haec locutus sum vobis, ut non scandalizemini. Cum enim charitas Dei diffunris per Spiritum sanctum qui datus est nobis , fit pax mul
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis. qui apatre procedit : ipse testimonium
perhibebit deme. a uos testimonium per hibebitis:
lle quippe testimonium perhibens.  teftes fortis si¬
mos faciens : abstulit xp̃i amic istimorem : os ini¬
micorum odium. conuertit in amorem :¬
NNis av e praecedunt hoc euangłii capi¬
tulum dns. discipulos suos adinimi co¬
rum odia ꝑferen da confirmans suo quo¬
q: pra parauit Exemplo ut eum unt¬
tandafierertforciores : addens o pro¬
quide illo testimo nium per hiberax : Et adiciens. quo d ipsifierent
tes teseius hoc utiq in eis operanteꝰ spuscõ Sic enimait:
Illet estimonium perhibebit deme : & uos testimonium per¬
hibebitis Utiq quia illeperhibebit : ciam uos perhibebitis:
Ille incordibus uris : uos in uocibus ur̃is: Ille inspirando:
uossonando : ut possit inpleri in omnem terram exiit sonus
eorum: Parum quippefu erat eos adortari exemplo suo:
audissa : ubi dixerat. non estseruus maior dño suo. si me
persecuti sunt & uos persequentur: Et hoc in illo iam ui¬

Expanded text:
ritatis qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me; et vos testimonium perhibebitis. » Ille quippe testimonium perhibens et testes fortissimos faciens, abstulit Christi amicis timorem, et inimicorum odium convertit in amoremis quae praecedunt hoc Evangelii capitulum, Dominus discipulos suos ad inimicorum odia perferenda confirmans, suo quoque praeparavit exemplo, ut eum imitando fierent fortiores: addens et protus, qui de illo testimonium perhiberet, et adjiciens quod et ipsi fierent testes ejus, hoc utique in eis operante Spiritu sancto. Sic enim ait: Ille testimonium perhibebit de me, et vos testimonium perhibebitis. Utique quia ille perhibebit, etiam vos perhibebitis: ille in cordibus vestris, vos in vocibus vestris; ille inspirando, vos sonando: ut possit impleri, In omnem terram exivit sonus eorum . Parum quippe fuerat eos adhortari exemplo suo, audisset, ubi dixerat, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur ; et hoc in illo jam vi
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ ex uirgine. quando & quomodo ea didicerit quis
enarrabit : quando & iã ipsamquae de uirgine fac¬
taẽ generacionẽ eiꝰ quisenarrabit : siue roscđmid
uerba cogitat᷑ : nichil ibitẽ poris cogite t᷑. quas i pri¬
us fuerit quiea non habuerit. atq ut haber & qua
non habebat acceperit: qm̃ quiequid ds̃ pat̃ dõ filio
dedit. dig nendodedit.. Ita enim dedit filiopater
sine quib filius eẽ ñpossae. sicut ei de digit̾es s&e :
Nã quomodo aliter uerbo uerbadar & aliqua:
in quo mneffabiliter dix̃ omia : sed quae sequuntur alio

Expanded text:
natus ex Virgine quando et quomodo ea didicerit, quis natus ex Virgine quando et quomodo ea didicerit, quis enarrabit; quando etiam ipsam quae de Virgine facta est, generationem ejus quis enarrabit? Si vero secundum id verba cogitetur, nihil ibi temporis cogitetur, quasi prius fuerit qui ea non habuerit, atque ut haberet quae non haberet acceperit, quoniam quidquid Deus Pater Deo Filio dedit, gignendo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut ei dedit ut esset. Nam quomodo aliter verbo verba daret aliqua, in quo ineffabiliter dixit omnia? Ego pro eis ro
Abbreviated transcription (Latin):
credider̃ uere : neo modoquẽ signisicauit paulo ante.
cũdix̃ Modocreditis. uenit hora &iãuenit. ut disꝑga¬
miniunꝰquisq: in ꝓpͥa: & mesolũ relinquatis: Sedcre¬
dider̃ uere : idẽ qͦ modo credendũ ẽ : in concusse. firme.
hucer godiscipuli ñerant tales quales eosdicit uerbis pre¬
teriatẽ porisquasi iãessent: p̃nuntiansquales situriessent.
qđ de illisquasi fecer int dix̃ quando primeoꝵ ter nega¬
uit. cũ exore eiꝰ audiss& quid futur ũes s& hominiquieũ
corã hominib negauis s&: Dedit ergoeis uerbasicut
dix que de dit eipat̃: Sed quando illa ñ foris in aurib.
sed intus in cordib: spiritalit̃ acceper . Iunc uere ac¬
ceperunt : qi tunc uere cognouer̃. Uere autẽ cog¬
nouer̃ qiuere credider̃: Ipsi autẽ filio qͦmodopat̃
eauerba dederit quib: uerbis homo poterit explica¬
re : facilior sane questiouide t̾. si scđm hoc qđ filius est
hominisaccepisse apatre illa uerba credat᷑ : quã quã

Expanded text:
o ante, cum dixit, Modo creditis? Venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinquatis . Sed crediderunt vere, id est quomodo credendum est, inconcusse, firme, huc ergo discipuli non erant tales, quales eos dicit verbis praeteriti temporis, quasi jam essent, praenuntians quales futuri essent, quod de illis quasi fecerint, dixit; quando primus eorum ter eum negavit , cum ex ore ejus audisset quid futurum esset homini qui eum coram hominibus negavisset ? Dedit ergo eis verba sicut dixit, quae dedit ei Pater: sed quando illa non foris in auribus, sed intus in cordibus spiritualiter acceperunt, tunc vere acceperunt, quia tunc vere cognoverunt; vere autem cognoverunt, quia vere crediderunt. 7. Ipsi autem Filio quomodo Pater ea verba dederit, quibus verbis homo poterit explicare? Facilior sane quaestio videtur, si secundum id quod filius est hominis, accepisse a Patre illa verba credatur. Quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
tesunt : Idẽ. cognouer̃ qi abste sũ: Simul enĩpat̃ omĩa
dedit : cũ genuit quihaber& omĩa: Quia uerba inquid
quaeded istimichi dedi eis: & ipsi acceper̃: idẽ. in tellexe¬
r̃ atq: tenuer̃ : Tunc enĩ uerbũ accipit᷑: quandomen

Expanded text:
te sunt, id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul enim Pater dedit te sunt, id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit, qui haberet omnia. Quia verba, inquit, quae dedisti mihi, dedi eis; et ipsi acceperunt, id est, intellexerunt atque te
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit: q̃m̃qui semꝑomĩ potens fuit. ñ semꝑhomofuit:
quã brẽcũ patri potiustribuis se uideat᷑. ut abila eos
acceperio qͥ mex ipso ẽ. quic quid ẽ. dequor̃: &̃iã ipse sibieos
eos dedifti.ia superiuseisdẽ discipulis dixeratusgo
uosde mundo elegi: Conterat᷑ hic cogitatocar nalisãq
dispereat: demundosibi apatredicit filius datos homi¬
nes. quib: aliolo codicit. egouos demundo elegi: Quo sds̃
filius demundo elegit cũ patre: idẽ ipse homo filius de
mundo eos accepit apatre: Nenĩpat̃ illos filiodediss&. nisi
elegiss& ac ꝑ hocfilius sicut ñ inde sẽparauit patrem quan¬
dodix̃. egouos de mundo e legi: qm̃simul eos elegit & pater.
sic ñ inde separauit & se. quandodix̃. tiuerant: qi & ipsius
sili i parit̾erant : Nunc autẽ homoidẽ ipse filius acce
uer̃ : Nunc cognouerunt. qiomĩaqͣ dedistimichi. abs

Expanded text:
ostendit; quoniam qui semper omnipotens fuit, non semper homo fuit. ostendit; quoniam qui semper omnipotens fuit, non semper homo fuit. Quamobrem, cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo illos acceperit quoniam ex ipso est quidquid est de quo est; etiam ipse sibi eos eos dedisti, jam superius eisdem discipulis dixerat, Ego vos de mundo elegi . Conteratur hic cogitatio carnalis, atque dispereat. De mundo sibi a Patre dicit Filius datos homines quibus alio loco dicit, Ego vos elegi de mundo. Quos Deus Filius de mundo elegit cum Patre, idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre: non enim Pater illos Filio dedisset, nisi elegisset. Ac per hoc Filius sicut non inde separavit Patrem, quando dixit, Ego vos de mundo elegi, quoniam simul eos elegit et Pater: sic non inde separavit et se, quando dixit, Tui erant, quia et ipsius Filii pariter erant. Nunc autem homo idem ipse Filius averunt. Nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi abs
Abbreviated transcription (Latin):
filius. quia nondũ erat homo sactus exmatre.
quatidotamenhabebat uniuer sacũpatre ::
Qua ꝓꝑterqã dixit tuuerant: non indese
separauit ds̃filius. sine quonichilumquã pat habuit.
sed sol& ei tribuere omne qđ potest. aquo ẽ. ipse qui
potest a quo enĩ hab& ut sit: ab illohab& ut posse
potuit qnmille quinum quã fuit & nõpotuit. nũquã
sine patrefuit: nũquãsine illopater fuit: Ac ꝑ hocsieut
pat᷑ &e ternꝰ om̃ĩpotens itafilius co e t̃nꝰ & onũ potens. Et siom̃ipo¬
tenspat utiq omĩpotensafilius :Idenĩpotius uerbũ euerbo
int̃p̃tam̃ siꝓprie uolumꝰ dicere qđ a grecis dr̃ panto erator:
qđ nri nonsic int̃ ꝑtat᷑ ut omĩpotens dicerent. cusit pantocra¬
toꝵ omni tenensnisi tantundẽ ualere sentirent:
Quidergodare umquã potuit & ter nꝰomĩatenens. qͥ uod no:i
simulh abuerit coeter nomnitenens. qđ itaque ait& michieos
dedisti. hominemse accepisse hancpo testatẽ ut eos haber &

Expanded text:
Filius; quia nondum erat homo factus ex matre, quando tamen habebat universa cum Patre. Quapropter quod dixit, Tui erant, non inde separavit Deus Filius, sine quo nihil unquam Pater habuit; sed solepotest. A quo enim habet ut sit, ab illo habet ut posspotuit; quoniam ille qui nunquam fuit et non potuit, nunquam sine Patre fuit, nunquam sine illo Pater fuit. Ac per hoc sicut Pater aeternus omnipotens, ita Filius coaeternus omnipotens; et si omnipotens, utique omnitenens. Id enim potius verbum e verbo interpretamur, si proprie volumus dicereri non sic interpretarentur, ut omnipotens dicerent, cum sit παντοκράτωρ omnitenens, nisi tantumdem valere sentirent. Quid ergo unquam habere potuit aeternus omnitenens, quod non simul habuerit coaeternus omnitenens? Quod itaque ait, Et mihi eos dedisti, hominem se accepisse hanc potestatem ut eos haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ xp̃o eẽ. ꝑfidẽ: Propter qđ dic̃: Quiñ ẽ mecũ aduersũ me
ẽ: Sed cũ patri dõ dicebat. quos dedistimit hi uolo ut ubi egosũ
& ipsi sint mecũ : despecie illa omino dicebat. inqͣuidebimus eũ
sicutiẽ: Nemosere nissimũ sensum nubilosa contradictione
ꝑturb&: consequentia ꝑhibeant testimoniũ p̃cedentib uerb
Nẽ pecũ dixiss& uolo ut ubiegosũ. & ipsi sint mecũ: continuo¬
secutus ad iunẽ: ut uideant claritatẽ meã quã dedistimichi:
ñut credant: fideimerces ẽ. istañ fides: Si enĩ fides adhe
t ecur ñ mercesfidei definiat᷑. uisiorerũquȩ creditȩ spe¬
sabant᷑ : cũ uiderimꝰ enĩ claritatẽ quã dedit pat̃ filio : &iã¬
siea dicihoclocointellꝑͥgamꝰ. ñ quã pat̾ aequali filio gignens
eũ dedit. sed quã facto hominis filio dedit ei post mor tẽerucis
quando ergouidebimꝰ illã filuclaritatẽ: ꝓfecto tune fi& iudiciũ
inuoꝵ adq mor tuoꝵ : tunc tolle t᷑impius. ne uideat claritatẽ

Expanded text:
 per fidem: propter quod dicit, Qui non est mecum, adversum me est . Sed cum Patri Deo dicebat, Quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum; de specie illa omnino dicebat, in qua videbimus eum sicuti est . 3. Nemo serenissimum sensum nubilosa contradictione perturbet; consequentia perhibeant testimonium praecedentibus verbis. Nempe cum dixisset, Volo ut ubieant claritatem meam quam dedisti mihi, it; non, ut credant. Fidei merces est ista, non fides. Si enim fides in Eptur ; cur non merces fidei definiatur, Visio rerum quae creditae sperabantur? Cum viderimus enim claritatem quam dedit Pater Filio, etiamsi eam dici hoc loco intelligamus, non quam Pater aequali Filio gignens eum dedit, sed quam facto hominis filio dedit ei post mortem crucis: quando ergo videbimus illam Filii claritatem, profecto tunc fiet judicium vivorum atque mortuorum, tunc tolletur impius, ne videat claritatem
Abbreviated transcription (Latin):
faciemus : nec tamen dicebant credamꝰ. Plus enĩꝑ
diti homine s cogitabant quomodonocerent ut per¬
derent : quã quomodo sibi consulerent neperire¬
nt. & tamentimebant. & quasi consulebant : di¬
cebant enĩ: Quid fatiemus. quia hic homomulta
signa facit. sidimittimꝰ eũ sic õmẽs crede ent in eũ.
&uenient romani. & tollantnrm & locum & gen¬
tem: Tep̃oralia ꝑ dere timuerunt: & uitã & ernã
noncogitauer̃. acsic utrũq amiserunt:Nã & ro¬
mani post dñi passione & glorisicationẽ tulerunt
eis & locũ & gentem. expugnando & trans fe¬
rendo : & illud eos sequit ur. qđ alibidictũ est
filii autẽ regnihuius. ibuntinte nebras exterio¬
res. ł ocaute intimuerant. nesiom̃s in ap̃o cre¬
derent. nemorenanerae. quiað uersus roma¬
nos ciuitatẽ dĩtẽplũq defendera. qm̃ contra
ipsum tẽplũ & contra suas paternas leges doetrina
xp̃i eẽsenti ebant.: Unus autem ex ipsis. caiphas no¬
mine com eã pontifex anniillius . dixit eis. Uosnes¬

Expanded text:
faciemus? « Nec tamen dicebant, credamus. Plus enim perditi homines cogitabant quomodo nocerent ut perderent, quam quomodo sibi consulerent ne perirent: et tamen timebant, et quasi consulebant. Dicebant enim: Quid faciemus? Quia hic homo multa signa facit: si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollenttem. Temporalia perdere noluerunt, et vitam aeternam non cogitaverunt, ac sic utrumque amiserunt. Nam et Romani post Domini passionem et glorificationem tulerunt eis locum et gentem, et pugnando, et transferendo; et illud eos sequitur, quod alibi dictum est: Filii autem regni hujus ibunt in tenebras exteriores . Hoc autem timuerunt, ne si omnes in Christum crederent, nemo remaneret qui adversus Romanos civitatem Dei templumque defenderet, quoniam contra ipsum templum et cChristi esse sentiebant. « Unus autem ex ipsis, Caiphas nomine, cum esset pontifex anni illius, dixit eis: Vos nes
Abbreviated transcription (Latin):
apud iudoros. sed abiit in regionem iusta desertum. in ci¬
uitatem que dicitur effrem. & ibi morabatur cdndisci¬
pulis suis:: non qui apotentiaeiꝰ. defecerat. in quautique
siuella & palã cd̃ iudaeis conuersaretur. & nichi lei
facerent. s& hominis in sirmitate uiuendi exemplũ
discipulis demonstrabat:: In quo apparered non eẽpec¬
catũ si sideles eiꝰ quisunt menbraeiꝰ. oculis ꝑ sequẽciũ sesub¬
straerant : & furorẽ sceleratorũ. latendo potius deuitarem¬

Expanded text:
sed abiit in regionem juxta desertum, in civitate quae dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum discipulis suis. Non quia potentia ejus defecerat, in qua utique, si vellet, et palam cum Judaeis conversaretur, et nihil ei facerent. Sed in hominis infirmitate, vivendi exemplum discipulis demonstrabat, in quo apparet non esse peccatum, si fideles ejus, qui sunt membra ejus, oculis persequentium se subtraherent
Abbreviated transcription (Latin):
aut qui habe tfaciendo & seruat perseuerando : ipse
est inquid. qui diligitme: Opere ẽ demonstranda di¬
lectio: nesit infrutuosa nomi nis apellatio. Etquidili¬
git me inquid : diligitur apa tremeo: & egodiligam
eum & manifestabo ei meipsum: qui est diligam:
tam quã tunc dilecturus sit. & nune non diligat.
absit Quomodoenĩ nos pater sinesilio. aut filius sine
patre dilige r&& : quomodo cum inse parabiliter o¬
perentur. separabiliter diligunt: sed ad hoc dixit
diligam eum .: ad quod sequitur. & manifesta bome
ipsum ei: diligam & manifestabo: idẽ. adhoc dili¬
gã ut manifestẽ . Munc enĩ ad hoc dilȩx̃. ut ere da¬
mus : & mandatũ fidei teneamus. Aunc ad hor di¬
ligi ut uide amus. & ipsauisione. mer cedẽ sideica¬
piam us : Quia & nos nunc diligimus credendo. qđ
uidebimus: tunc autem diligemꝰ uidendo quod di¬

Expanded text:
aut qui habet faciendo, et servat perseverando: ipse aut qui habet faciendo, et servat perseverando: ipse est, inquit, qui diligit me. Opere est demonstranda dilectio, ne sit infructuosa nominis appellatio. Et qui diligit me, inquit, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei me ipsum. Quid est, diligam? tanquam tunc dilecturus sit, et nunc non diligat? Absit. Quomodo enim nos Pater sine Filio, aut Filius sine Patre diligeret? Quomodo cum inseparabiliter operentur, separabiliter diligunt? Sed ad hoc dixit, Diligam eum: ad eum quod sequitur, et manifestabo ei meipsum. Diligam, et manifestabo: id est, ad hoc diligam ut manifestem. Nunc enim ad hoc dilexit ut credamus, et mandatum fidei teneamus; tunc ad hoc diliget ut videamus, et ipsam visionem mercedem fidei capiamus, quia et nos nunc diligimus credendo quod videbimus, tunc autem diligemus videndo quod c
Abbreviated transcription (Latin):
noscemus. : Quam diueni sumus incorpore quale nune
est. id est corruptibile quod agͥgya uatanimam : pere¬
grinamur ad ño : Persidem enim ambulamus. nonper spe¬
tiem. ⁊ Tunc ergoperspetiẽ. quia uide bimus eumsicu¬
tiẽ Mam si&iam nunc xp̃snone& in nobis non dicera¬
a postolus .: Si autẽ xp̃s innobis. corpus quidem mortuum
est propt̃ peccatũ: sp̃s autẽ uitaẽ. ꝓpter iusticiam. Quiaue¬
ro o nos ceiam nunc in illosumur. satis ostendit ubi dicit
Egosum uitisuos palmites : In illo ergodix quando uiue¬
mus uita qua mors absorbebitur cognoscemus quia ip¬
se in patre & nosinipso & ipse m nobis : quia tunc perfici¬
etur. hoc ipsum quod & nunc inchoatũ ẽ iamper ipsum:
ut sit in nobis. & nos inipso. Quihab& inquidmandat
mea & seruat ea . illeẽ. quidiligitmne : Qui hab& in me¬
moria & seruat inuita : qui ha b& insermoneb asser¬
uat inmorib: : qui hab& audiendo & seruat faciendo

Expanded text:
noscemus. Quamdiu enim sumus in corpore quale nunc noscemus. Quamdiu enim sumus in corpore quale nunc est, id est corruptibile quod aggravat animam, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Tunc ergo per speciem, quoniam videbimus cum sicuti est . Nam si etiam nunc Christus in nobis non e corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem vita est propter justitiam . Quia vero et nos etiam nunc in illo sumus, satis ostendit, ubi dicit: Ego sum vitis, vos palmites . In illo ergo die, quando vivemus ea vita qua mors absorbebitur, cognoscemus quia ipse in Patre, et nos in ipso, et ipse in nobis; quia tunc perficietur hoc iut sit in nobis, et nos in ipso. Qui habet, inquit, mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me. Qui habet in memoria, et servat in vita; qui habet in sermonibus, et servat in moribus: qui habet audiendo, et servat faciendo;
Abbreviated transcription (Latin):
ter signi ficadam caȩleritatem: Illorum autem qm̃ scłi
differtur infinem. non ait uiuitis. so uiu& is :: Duas ergo
tis : quia uiuit. ideo & nos uiuemus: Per hominem quippe
mors. & ꝑ hominem resurrectio mortuorum. Sicut enĩ
inadamomis moriuntur. sic & inxp̃o om̃s uiuificabuntur.
qm̃ nemo ad mortem nisiꝑ illum. nemo aduitam nisiꝑ
tuiuimus nos : Mortuisumus illi quando uiximus nobis.
quia uero mor tuus est ille pronobis. & sibiuiuit & nob̵. ⁊
quia uero uiuit ille: & nos uiuemus: Nam sicut per nos
mor tẽ habere potuimus : non sic & uitã per nos habere
pos sumus . Inillo die inquiđ uos cagios c& is. quia egosum¬
quia agostim in patre meo : & uos inme & ego in uobis : In quo
die nisidequo ait. & uos uiu& is. Tunc enĩ erit ut possimꝰ
uiderȩ quod credimus : Mama nunc est in nobis. & nos uul
lo So. hoc nunc credimus : Tune &iam cognoscimus quam¬
uis & nunc credendonouerimus: satunc. contem plando

Expanded text:
ter significandam celeritatem: illorum autem quoniam saeculi ter significandam celeritatem: illorum autem quoniam saeculi differtur in finem, non ait, vivitis; sed, vivetis. Duas ergo tis: quia ille vivit, ideo et nos vivemus. Per hominem quippe mors, et per hominem resurrectio mortuorum. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic in Christo omnes vivificquoniam nemo ad mortem, nisi per illum; nemo ad vitam, nisivivemus nos. Mortui sumus illi, quando viximus nobis. Quia vero mortuus est ille pro nobis, et sibi vivit, et nobis. Quia enim vivit ille, et nos vivemus. Nam sicut per nos mortem potuimus, non sic et vitam per nos habere possemus. In illo die, inquit, Vos cognoscetis quia ego sum in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. In quo die, nisi de quo ait, Et vos vivetis? Tunc enim erit ut possimus videre quod credimus, nam et nunc est in nobis, et nos in lo: sed hoc nunc credimus, tunc etiam cognoscemus; quamvis et nunc credendo noverimus, sed tunc contemplando
Abbreviated transcription (Latin):
despũsc̃o. qu ẽ mundus accipere non potest. quia non
uidit eum necscit eum. Uidebat mundus plane eum.¬
carne isoculis. incarne conspicuum: nonauttem uide¬
ba t quodinearne latebat uerbum. Uidebat ho¬
mine. non uidebat dm̃. idebat indumentũ: non uide¬
bat indutum: So qm̃ postresurrectionẽ. & iam ipsam carnẽ
suam quã nonsolum uidendam uerum& iam contrectandã
demonstrauitsuis. uoluit demonstrare nonsuis. H inc fortas¬
se intelli gendũ ẽ. eẽ dictũ. Ad huc mo dicum. o mundus
me iã non uid&. Nos autem uid&is me. quia egouiuo. & uos
uiu&is Iuid est. quia egouiuo. & uos uiua is : cur depresenti se
dixit uiuere. illosautẽ desuturo dix̃ eẽ. uicturos : nisiquia
uitam & iam carnis utiquȩ resurgentis. qualis in ipsoprece¬
debat. & illis est pollicitus sequturã : & quia ipsius mox futã e¬
rat resur rectio. praesentis tẽporis posuit uerbum. prop¬

Expanded text:
de Spiritu sancto: Quem mundus accipere non potest, quia non de Spiritu sancto: Quem mundus accipere non potest, quia non videt eum, neque cognoscit eum? Videbat eum plane mundus oculis in carne conspicuum; non autem videbat quod in carne Verbum latebat. Videbat hominem, non videbat Deum. Videbat indumentum, non videbat indutum. Sed quoniam post resurrectionem etiam ipsam carnem suam, quam non solum videndam, verum etiam contrectandam demonstravit suis, voluit demonstrare non suis, hinc fortasse intelligendum est esse dictum: Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Vos autem videtis vivetis. « Quid est, quia ego vivo, et vos vivetis? Cur de praesenti se dixit vivere, illos autem de futuro esse victuros, nisi quia vitam etiam carnis, utique resurgentis, qualis in ipso praecedebat, et illis est pollicitus secuturam? Et quia ipsius mox futura fuerat resurrectio, praesentis posuit temporis verbum, prop
Abbreviated transcription (Latin):
ost promis sionem sp̃s scĩ : xequis quã
putar& quod ita eum dñs daturꝰ
fuerat ue lut proseipso. ut non
& ipsecum eis eẽt futurus. ad ie¬
cit atq a it . Non relinqua uos
orfanos: ueniã aduos: Orfani : pu¬
pillisunt : Illud enĩ grecum eiꝰdem
re inomen est : hoc latinum : Nam& in psalmoubi
legimus. pupillo tueris adiutor: grecus hab& or¬
phano. Quamuis nos filius dei suopatre ad optaue¬
rit filios. & eundẽ patrẽ nos uoluerit habereꝑgram.
qui ei. pater ẽ. pernaturã: tamen&iam ipse circanos
pater nũ quodam modo demonstrat affectũ. cũ di¬
cit Mon relinquã uos orphanos: ueniam aduos ł inc. ẽ
quod& iamsponsi filios nos appellat: ubidicit. Ueni& bra
ut auferaturab eissponsus. & tuncieuinabunt filii spon¬
si. Nuis autẽ sponsus nisi dñs ihis : deinde sequitur & dicit
adhuc modicum : & mundus meiã nonui da . uideñ:
tunc eumuide bat mundus. quandoquidem mundi nõe
uult intelli gieos dequib superius locutus est. dicens

Expanded text:
ost promissionem Spiritus sancti ne quisquam putaret quod ita eum Dominus daturus fuerat, velut pro seipso, ut non et ipse cum eis esset futurus, adjecit atque ait: Non relinquam vos orphanos, venio ad vos . Orphani pupilli sunt; illud enim Graecum ejusdem rei nomen est, hoc Latinum. Nam et in psalmo, ubi legimus: Pupillo tu eris adjutor , Graecus habet orphano. Quamvis ergo nos Filius Dei suo Patri adoptaverit filios, et eumdem Patrem nos voluerit habere per gratiam, qui ejus Pater est per naturam, tamen etiam ipse erga nos paternum quodammodo demonstrat affectum, cum dicit: Non relinquam vos orphanos, veniam ad vos. Hinc est quod etiam sponsi filios nos appellat, ubi dicit: Veniet hora ut auferatur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt filii sponsi . Quis autem sponsus, nisi Dominus Christus? Deinde sequitur et dicit: Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Quid enim? tunc non videbat eum mundus, quandoquidem mundi nomine vult intelligi eos de quibus et superius locutus est, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
fidei : Neq: enim ipsediuiditur sp̃s : sed dona ꝑ sp̃m̃ : Nam
diuisiones donationum sunt : idemautẽc̃ sp̃s : Quod
ueroait. Rogabo patrẽ. & alium paraclitũ dabituo bis.
ostendit & seipsum eẽ. paraclitum : Paraclitus enim : latine
dicitur aduocatus.: Etdictũ est dexp̃o: Aduocatum habe¬

Expanded text:
m ipse dividitur Spiritus, sed dona per Spiritum: nam divisiones donationum sunt, idem autem Spiritus . 4. Quod vero ait, Rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ostendit et seipsum esse paracletum. Paracletus enim latine dicitur advocatus: et dictum est de Christo, Advocatum habe
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est ꝑ ꝓphetã. & bra chiũ dm̃. cuire uelatue. Ma¬
qua deus ab ead humanã formã. & quasicor porisme¬
bra. s& quod ꝑ ipsũ sacta sun omia: Nã solent homi¬
nes dicere. manus suas essealios homines. ꝑ quos
fatiunt quod uolunt: Aliquãdo & ipsũ opus homi¬
nis. manus hominis dicitur : qđ sit ꝑ manũ sicut di¬
titur. Quisquis. agnoscere manũsua cum id quod ascrip¬
sit. agnoscit : Cũ ergomultis modis. & iã hominis dicatur.
manus qui propriȩ manũ hab& in suicorporis menbris.
quantomagis. non unomodo intellegendum est. cũ leqi¬
turmanus dĩ. cuiformacor poris nulliaẽ. aꝑ hoc meli¬
us hoc locoma nũpatris & filii. intellegim potesta tempa

Expanded text:
tum est per prophetam, Et brachium Domini cui revelatumtum est per prophetam, Et brachium Domini cui revelatumDeus habeat humanam formam, et quasi corporis membra; sed quod per ipsum facta sunt omnia. Nam solent et homines dicere manus suas esse alios homines, per quos faciunt quod volunt. Aliquando et ipsum opus hominis, manus hominis dicitur quod fit per manum: sicut dicitur quisque agnoscere manum suam, cum id quod scripsit agnoscit. Cum ergo multis modis etiam hominis dicatur manus, qui proprie manum habet in sui corporis membris; quanto magis non uno modo intelligendum est cum legitur manus Dei, cui forma corporis nulla est? Ac per hoc melius hoc loco manum Patris et Filii intelligimus potestatem Pa
Abbreviated transcription (Latin):
adtendit & transcendit. : Cogitauit supracelũ. mi¬
lia exircitus angeloꝵ. cogitauit. & transcendit.
uniuersa. si cut aquilanubes. sicut suamente creatu¬
ratrans cendit. magna omia peruenit ad illud. quõd
maius est omibi. & dixit. In printipio erad uerbũ
S& quia ille cuius est uerbũ non est de uerbo: uer¬
bũ autẽ deillo. cu uisẽ uerbũ. ideoait.: Quodde¬
dit mi hi pater. idẽ ut si uerbũ eius. ut simunige¬
nitus silius eius. udsim splendor lucis eius. maiuse
omib: Ideone morapit inquid ouesmeas. demanu
mea .: Nemopotestrapere demanu patrismei ⁊
Demanumea. & demanupatris mei: Quide hoc.
nemorapit demanumea. & nemorapit demanu
patrismei. Utrũ unamanus ẽpatris & sili. an
forte ipsefilius. manus est. patris sui. Simanũ intelligam:
potestatem : una est patris& filii potistas. qui auna
diuinitas. : Si autem manuintel ligam. sicut dici¬

Expanded text:
attendit, et transcendit. Cogitavit supra coelum miattendit, et transcendit. Cogitavit supra coelum millia exercitus Angelorum, cogitavit et transcendit universam, sicut aquila nubes, sic sua mente creaturam: transcendit magna omnia, pervenit ad illud quod majus est omnibus; et dixit, In principio erat Verbum . Sed quia ille cujus est Verbum non est de Verbo, Verbum autem de illo est cujus est Verbum; ideo ait, Quod dedit mihi Pater, id est, ut sim Verbum ejus, ut sim unigenitus Filius ejus, ut sim splendor lucis ejus, majus est omnibus. Ideo, Nemo rapit, inquit, oves meas de manu mea. Nemo potest rapere de manu Patris mei. 7. De manu mea, et de manu Patris mei: quid est hoc, Nemo rapit de manu mea, et, Nemo rapit de manu Patris mei? Utrum una manus est Patris et Filii, an forte ipse Filius manus est Patris sui? Si manum intelligamus potestatem, una est Patris et Filii potestas; quia una est divinitas: si autem manum intelligamus, sicut dic
Abbreviated transcription (Latin):
coeternꝰ: Paterautem. Non de filio d̃. silius depa¬
treds., Ideo pater silio gignendo dedit. ut deus eẽt
gignendodedit. ut sibi coeterness&. gigendo de¬
dit uequalis eĩt: Hoc ẽ quod mais est. omib: Quo¬
modouita s lius. & habensuita silius. qđ hab& hoc ẽ
tua liudes. aliud habes: Uerbi gratia.: habes sapienti¬
am ynuquid tues ipsa sapientia: denique quia nom es
tu ipse quod habes. si amiseris quodaabes. red disut non
habeas & aliquãdoresumes. a liquã doamitiłs : Quo¬
modo oculus nr̃. non inipso hab&. insepara biliterlu¬
men. aperitur & capit. clauditur & amitit. Nonsie
est ds̃ dĩ silius. non sic.e. uerbum patris. nonsic est uer¬
bũ quodsonan dotransit. I& nascendo man& .⁊ Sic ha¬
b& sapientia:ut ipsesit sapientia. faciađdq sapien¬
tes hoc est quod maius e ontib: Edtenditiohs
ipseeuangelista. Celũ & terrauo lens dicere defiliodĩ

Expanded text:
coaeternus. Pater autem non de Filio Deus: Filius de Pacoaeternus. Pater autem non de Filio Deus: Filius de Patre Deus; ideo Pater Filio gignendo dedit ut Deus esset, gignendo dedit ut sibi coaeternus esset, gignendo dedit ut aequalis esset. Hoc est quod majus est omnibus. Quomodo vita Filius, et habens vitam Filius? Quod habet hoc est: tu aliud es, aliud habes. Verbi gratia, habes sapientiam; numquid tu es ipsa sapientia? Denique quia non es tu ipse quod habes, si amiseris quod habes, redis ut non habeas: et aliquando resumis, aliquando amittis. Quomodo oculus noster non in seipso habet inseparabiliter lucem; aperitur et capit, clauditur et amittit. Non sic est Deus Dei Filius, non sic est Verbum Patris; non sic est Verbum quod non sonando transit, sed nascendo manet. Sic habet sapientiam, ut ipse sit sapientia, faciatque sapientes. Hoc est quod majus est omnibus. Attendit Joannes ipse evangelista coelum et terram, volens dicere de Filio Dei;