comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aternam non repugnauit: Ligabant̃
includebant̃. cedebant᷑. tor quebantur.
urebantur. laniabant᷑. trucidabantur.
& multiplicabantur. Non erateis ꝓ salute
pugnare nisi salutem ꝓ saluatore c̃tẽpnere
Scio in libro ciceronis tertionisi fallor dere
publica disputari nullum bellũ suscipi.
aciuitatr olitima nifiaut fide autꝓsa¬
lute. quid autẽ dicat ꝓsalute uł intelle¬
gi qua salutem uelit : alio loco demons¬
trans. sed his poenis inquit quas &iam
stultis simi sentiunt Egestate exilio
uinculis uerberibus elabunt᷑ sẽpepriua¬
ti oblatamortis celeritate. Ciuitatib
aut̃ mors ipsapoena ẽ que uid& a pena
singulosiundicare. Deb& enĩ constitu¬
tasic ee ciuitas ut a& nasit. Itaque nullus
interitus erepublicenaturalis ut homi¬
nes in quomors non modoneces saria
ẽ uerũ &iã obtanda ꝑsepe Ciuita saũt
cũ tollit᷑ delet extinguit᷑ simile ẽ quodã

Expanded text:
aeternam, non repugnauit. Ligabantur aeternam, non repugnauit. Ligabantur includebantur, caedebantur torquebantur, urebantur laniabantur, trucidabantur — et multiplicabantur. Non erat eis pro salute pugnare nisi salutem pro Saluatore contemnere. Scio in libro Ciceronis tertio, nisi fallor, de re publica disputari nullum bellum suscipi a ciuitate optima, nisi aut pro fide aut pro salute. Quid autem dicat pro salute uel intellegi quam salutem uelit, alio loco demonstrans: \'Sed his poenis, inquit, quas etiam stultissimi sentiunt, egestate exsilio, uinculis uerberibus, elabuntur saepe priuati oblata mortis celeritate; ciuitatibus autem mors ipsa poena est, quae uidetur a poena singulos uindicare. Debet enim constituta sic esse ciuitas, ut aeterna sit. Itaque nullus interitus est rei publicae naturalis, ut hominis, in quo mors non modo necessaria est, uerum etiam optanda persaepe. Ciuitas autem cum tollitur, deletur, exstinguitur: simile est quodam
Abbreviated transcription (Latin):
romulum. autherculem autalios tales ho¬
mines deos dicere. & morimaluit quã non
dicere: autuero aliqua getium coler&
inter deos suos Romulum nisi romani
nominis metus cogen&ꝰ. Quis porro nume¬
r& quã multi quantalib& seuitia crude¬
litatis occidi. quã xp̃m dm̃ negare malue
Proindemetus quam lib& leuis indignatio¬
nis quae ab amicis romanoꝵ sinonficrent
posse putabatur ex iftere. conpellebat
aliquas ciuitates positas subiure romano
tamquam dm̃ colere romulum. Axp̃o aute
dõ non solũ colendo uerũ &iã confitendo
tantã ꝑ orbem terre populos martyrũmul¬
titudo metuũ reuocare non potuit. Non
leuis occasionis animoꝵ: sed inm̃ sarumua¬
riarũq pocnarum & ipsius mortis quȩplus
ceteris formidatur Neq tunc ciuitas xp̃i
quãuis ad huc peregrinar& interris & ha¬
her& tam̃ magnorum agmina populoꝵ
aduersus impios ꝑ secutor es suos ꝓtepordi
salute pugnauit: sed potius ut obtiner&

Expanded text:
Romulum aut Herculem aut alios tales hoRomulum aut Herculem aut alios tales homines deos dicere et mori maluit quam non dicere? Aut uero aliqua gentium coleret inter deos suos Romulum, nisi Romani nominis metus cogeret? Quis porro numeret, quam multi quantalibet saeuitia crudelitatis occidi quam Christum Deum negare maluerunt? Proinde metus quamlibet leuis indignationis, quae ab animis Romanorum, si non fieret, posse putabatur exsistere, conpellebat aliquas ciuitates positas sub iure Romano tamquam deum colere Romulum; a Christo autem Deo non solum colendo, uerum etiam confitendo tantam per orbis terrae populos martyrum multitudinem metus reuocare non potuit non leuis offensionis animorum, sed inmensarum uariarumque poenarum et ipsius mortis, quae plus ceteris formidatur. Neque tunc ciuitas Christi, quamuis adhuc peregrinaretur in terris et haberet tamen magnorum agmina populorum, aduersus inpios persecutores suos pro temporali salute pugnauit; sed potius, ut obtineret
Abbreviated transcription (Latin):
amando eẽ dm̃ credidit: ista istũ dm̃. cẽ
credendo amauit: sicutergo p̃ces sit un¬
de amar& illa & deamato iam libenter
&iam falsum bonum creder&. Ita p̃cessit
unde ista creder& utrata fide ñtemere
qđ falsum sed quoduerũ erit amar&.
exceptis enim tot & tantis miraculis que
Quaein illo non sicut apatrib adhuc cre¬
duntur implende: sediam demonstrant᷑
implete. Deromulo auten quia condidit
romam in ea quaeregnauit audit̾ logit᷑¬
ue qđ factũ .e. Non qđ antequã fier&ꝵ ꝓ¬
phecatum : sed quod sit recept̾ in deos
creditum tenent littere ñ factũ docent
Nullis quippe rerũ mirabilium signisidei
uere ꝓuenis se monstratur. lupa qui ppe
illa nutrix quoduid& quasimagnum
extitis se portentum quale aięquan¬
tum .ẽ. ad demons trandum dm̃: certecnĩ
& sinon meretrix fuit lupailla sedbestia
cũ cõmune fuerit ambob frat̾ tam̃ eius
non habetur ds̃ quisautẽ ꝓhibitus . ẽ aut

Expanded text:
amando esse deum credidit, ista istum Deum esse amando esse deum credidit, ista istum Deum esse credendo amauit. Sicut ergo praecessit unde amaret illa et de amato iam libenter etiam falsum bonum crederet: ita praecessit unde ista crederet, ut recta fide non temere -quod falsum, sed quod uerum erat amaret. Exceptis enim tot et tantis miraculis, quae quae in illo non sicut a patribus adhuc creduntur inplendae, sed iam demonstrantur inpletae; de Romulo autem, quia condidit Romam in eaque regnauit, auditur legiturue quod factum est. non quod antequam fieret prophetatum; sed quod sit receptus in deos, creditum tenent litterae, non factum docent. Nullis quippe rerum mirabilium signis id ei uere prouenisse monstratur. Lupa quippe illa nutrix, quod uidetur quasi magnum exstitisse portentum, quale aut quantum est ad demonstrandum deum? Certe enim etsi non meretrix fuit lupa illa, sed bestia. cum commune fuerit ambobus, frater tamen eius non habetur deus. Quis autem prohibitus est aut
Abbreviated transcription (Latin):
id parua & incipiens: tum deinde posteris
seruare fuerat necesse quod acceperant
amaiorib ut cũ ista suꝑ fatutione in lacte
quodammodo matris ebibita crescer&
ciuitas. atq: ad tã magnũ ꝑuenir& imperiũ
ute x eius fastigio uelut exaltiore quõ¬
dam loco alias quoq gentes qͥb dominaret᷑
ac sua opinione ꝑ funder&. ut non quide
crederent sed tam̃ dicerent dm̃ romulũ
nec ciuitatẽ cui seruiebant de conditore
eius offenderent. aliter tm nominan¬
do quam roma quaid non amor equidẽ
huius erroris sed tam̃ amoris errorecse¬
diderat: Ap̃s autem quam quam sit cȩ¬
lestis &terne conditor aiuitatis. non
tamen eum qm̃ ab illo condita. ẽ dm̃cre¬
didit. sedideo potius .ẽ. condenda quia
credidit roma conditoron suũ iãcons¬
tructa & dedicata tãquã dm̃ coluit intẽ¬
plo. Haxautẽ hierusalm conditore suũ
dm̃ xp̃m ut construi possit & dedicari
posuitͫ fidei fundam̃to. Illa illum

Expanded text:
id parua et incipiens? Tum deinde posteris id parua et incipiens? Tum deinde posteris seruare fuerat necesse quod acceperant a maioribus, ut cum ista superstitione in lacte quodam modo matris ebibita cresceret ciuitas adque ad tam magnum perueniret imperium, ut ex eius fastigio, uelut ex altiore quodam loco, alias quoque gentes, quibus dominaretur, hac sua opinione perfunderet, ut non quidem crederent, sed tamen dicerent deum Romulum, ne ciuitatem, cui seruiebant, de conditore eius offenderent. aliter eum nominando quam Roma, quae id non amore quidem huius erroris, sed tamen amoris errore crediderat. Christum autem quamquam sit caelestis et sempiternae conditor ciuitatis, non tamen eum, quoniam ab illo condita est, Deum credidit, sed ideo potius est condenda, quia credidit. Roma conditorem suum iam constructa et dedicata tamquam deum coluit in templo; haec autem Hierusalem conditorem suum Deum Christum, ut construi posset et dedicari, posuit in fidei fundamento. Illa illum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcliuis. &x ratio cum imperiti facile ad
credendum inpellerentur: Romuli autẽ
etatẽminus his sex centis annis iã inue¬
teratis litteris atq doc trinis õniuĩque
illo antiquo exinculta hominũ uita erro¬
re sublato fuisse cernimꝰ & paulo post
deceodẽ romulo italoquitur qđ ad huc ꝑ¬
tin& sensum. Ex quo intelligi potest inqͥt
ꝑ multis annis ante homerũ fuisse quam
romulum. utiam doctis hominib ac te¬
porib ipsis eruditis ad fingendũ uix quic¬
quã e& loci. antiquitas enim recepit fabu¬
las fictas. &iam ñnũ quã in condite hȩc
xtas aute iam exculta psertim eludens
omne quod fieri non potest respuitꝰ: unus
enumero doctis simorũ hominũ idẽque
eloquentissim omniũ marcus tullius cicero.
ꝓpterea dicit diuinitatẽ romuli mirabilit̃
creditam qđ erudita iam tẽpora fuerunt
quae fal sitatẽ non reciperent fabularũ
Quis autẽ romulũ dm̃nisiroma credidit atq

Expanded text:
proclivis esset ratio, cum imperiti facile ad proclivis esset ratio, cum imperiti facile ad credendum impellerentur, Romuli autem aetatem minus his septingentis annis, jam inveteratis litteris atque doctrinis omniumque somniumque, illo antiquo ex inculta hominum vita errore sublato, fuisse cernimus. Et paulo post de eodem Romulo ita loquitur, quod ad hunc pertinet sensum. Ex quo intelligi potest, inquit, permultis annis ante Homerum fRomulum. ut iam doctis hominibus ac temporibus ipsis eruditis ad fingendum uix quicquam esset loci. Antiquitas enim recipit fabulas, fictas etiam nonnumquam incondite; haec aetas autem iam exculta, praesertim eludens omne quodfieri non potest, respuit.\' Unus e numero doctissimorum hominum idemque eloquentissimus omnium Marcus Tullius Cicero propterea dicit diuinitatem Romuli mirabiliter creditam. quod erudita iam tempora fuerunt, quae falsitatem non reciperent fabularum. Quis autem Romulum deum nisi Roma credidit, adque
Abbreviated transcription (Latin):
transituri positos in ordine innumera¬
bilef morbis uariis laborantes ut ambu¬
lantiũ suꝑ cos umbra transir&. continuo
salutem solere recipere: & alia multa stu¬
penda in xp̃inomine ꝑ eos facta: postremo
&iamortuos resurrexisse cernebant: q̃si
ut legunt᷑ gesta eẽ concedunt. Eccetot
in credibilia trib: illis incredibilib ad dimꝰ
& utcredatur incredibile quđ de carnis re¬
surrectione atq incelũ ascensione dicit᷑.:
multoꝵ in credibilium tes timonia tanta
congerimꝰ. et nondũ ad credendum horren¬
da duritia incredulos flectim si uero ꝑ
atq ascensionẽ p̃dicantib xp̃i &iam
ista miracula facta . cẽ. non credunt. hoc
nob̵ unum grande mira culum sufficit
diumitate
credidit: cullius ammiratur. uerba cius
un̾scripta sunt inseram Magis . ẽ. inquit
in romulo admirando quod ceteri quidui
Exhominib facti. cẽ. dicunt̾. minꝰ erudi¬
tis hominum scłis fuerunt ut fingendi

Expanded text:
transituri, positos in ordine innumeratransituri, positos in ordine innumerabiles morbis uariis laborantes, ut ambulantium super eos umbra transiret, continuo salutem solere recipere et alia multa stupenda in Christi nomine per eos facta, postremo etiam mortuos resurrexisse cernebant. quae si, ut leguntur, gesta esse concedunt, ecce tot incredibilia tribus illis incredibilibus addimus et, ut credatur unum incredibile, quod de carnis resurrectione atque in caelum asmultorum incredibilium testimonia tanta congerimus, et nondum ad credendum horrenda duritia incredulos flectimus. Si vero atque ascensionem praedicantibus Christi etiam ista miracula facta esse, non credunt, hoc nobis unum grande miraculum sufficit,divinitate Tullius admiratur. Verba ejus ut scripta sunt inseram: Magis est, inquit, in Romulo admirandum quod caeteri qui dei dii ex hominibus facti esse dicuntur, minus eruditis hominum saeculis fuerunt, ut fingendi
Abbreviated transcription (Latin):
uiderunt diffamare curarunt eismundũ
credidisse nonmirũ. ẽ. Sedistos adhuc
credere nolleꝑdurũ. ẽ: siautẽ utuerũ .ẽ.
paucis obscuris minimis indoctis eam
seui disse dicentib & scribentib credidit
munđ. Curpauci obstinatissim qua̧
remnanserunt ipsi mundo iam credenti
adhucusq non credunt: qui ꝓpterea
numero exiguo ignobilium in firmoꝵ
imperitorum hominũ credidit: quia
intam contẽpabilib testib multo
mirtibilius diuinitas seipsa ꝑ suasit
Eloquia nãq ꝑsuadentium quȩ dicebant
mira fuerunt. sed acta non uerba: qui eni
xp̃m in carne resurrexis se & cuilla incę¬
lum ascendifse nonuiderant id se uidisse
narrantib: non loquentib: tantũ sed&iã
linguarum fuisse nouerant Repente
linguis omnium gentium loquentes
mira biliter audiebant: Claudũ abube¬
rib matris ad eorum uerbũ inxpĩnoe
daria decorporib eorum ab lata sanandis
profuis se langentib Inuia qua fuerant

Expanded text:
uiderunt diffamare curarunt, eis mundum uiderunt diffamare curarunt, eis mundum credidisse non mirum est, sed istos adhuc credere nolle perdurum est; si autem, ut uerum est, obscuris, paucis, minimis, indoctis eam se uidisse dicentibus et scribentibus credidit mundus, cur pauci obstinatissimi, qui remanserunt, ipsi mundo iam credenti adhuc usque non credunt ? qui propterea numero exiguo ignobilium, infimorum, imperitorum hominum credidit, quia in tam contemtibilibus testibus multo mirabilius diuinitas se ipsa persuasit. eloquia namque persuadentium, quae dicebant, mira fuerunt facta, non uerba. qui enim Christum in carne resurrexisse et cum illa in caelum ascendisse non uiderant, id se uidisse narrantibus, non loquentibus tantum sed etiam linguarum fuisse nouerant, repente linguis omnium gentium loquentes mirabiliter audiebant. claudum ab uberibus matris ad eorum uerbum in Christidaria de corporibus eorum ablata sanandis profuisse languentibus, in uia, qua fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
atqueita & exomnigenere tã multo spis¬
ces & tanto mnirabilior es quanto rariore
&iam ipsos philosophos cepit duob illis
incredibilib siplac& immo quia placere
deb& addam̃ hoctertium. Ia mergotri¬
a sunt incredibilia quȩ tam̃ facta sunt
incredibile ẽ. xp̃m sesurrexis se in came
& in celum ascendisse cum carne. Incre
dibile ẽ. mundum remtam in credibilem
credidisse. Incredibile . ẽ. homines igno¬
biles. infimos paucissimos inperitos. rem
tam incredibilam tam efficaciter mundo
& in illo &iam doctisꝑ suadere potuis se
Horum trium incredibilium primũ nolunt
isti Cum quib agim csedere. scđm coguntͥ
& cernese. qđ non inueniunt undesit factũ
sinoncredunt tertium. resurrectio certe
xp̃i. & incelum cum carne inqua resurrex
ascensio toto iam mundo p̃dicatur. & credit᷑
si credibilis non . ẽ. undetoto terrarum orbe
tam credita ẽ: simulti nobiles sublimes
doctieam seuidisse dixerunt. & quod

Expanded text:
adque ita et ex omni genere tam multos pisadque ita et ex omni genere tam multos pisces et tanto mirabiliores, quanto rariores, etiam. ipsos philosophos cepit. Duobus illis incredibilibus, si placet, immo quia placere debet, addamus hoc tertium. Iam ergo tria sunt incredibilia, quae tamen facta sunt. Incredibile est Christum resurrexisse in carne et in caelum adscendissdibile est mundum rem tam incredibilem credidisse; incredibile est homines ignobiles, infimos, paucissimos, imperitos rem tam incredibilem tam efficaciter mundo et in illo etiam doctis persuadere potuisse. horum trium incredibilium primum nolunt isti cum quibus agimus credere; secundum coguntur et cernere; quod non inueniunt unde sit factum, si non credunt tertium. resurrectio certe Christi et in caelum cum carne, in qua resurrexit, ascensio toto iam mundo praedicatur et creditur. si credibilis non est, unde toto terrarum orbe iam credita est? si multi, nobiles, sublimes, docti eam se uidisse dixerunt et quod
Abbreviated transcription (Latin):
hocutiq incredibile .ẽ. sicreditũ. eẽ. qđ
in credibile .ẽ. haec igitur duo incredi¬
bia resurrectionon salic& nr̃i corporis
in acternum &rem tamin credibilẽmun¬
dũ. eẽ crediturum: Idem ds̃ antequã uel
unum corum fier& ambo futura. eẽ p̃dix̃.
Vnum duorum incredibilium iam factum
uidem ut quod erat in credibile credes&
mundus. Curid quod seliquum e dispe¬
ratur ut &iam hocueniat qđ incredibile
credidit mund. sicutiam uenit qđ sim łt
in credibile fuit ut rem incredibilem cre¬
der& munđ: Quando quidem hoc utrũq
credidit munđ. & ipse modus quomunđ
credidit si consider& in credibilior inue¬
nitur. In eruditos liberalib disciplinis
& omnino quantũ adistoꝵ doctrinas
attin& Impolitos nonperitos gr̃ama¬
tica non armatos dial&ica ñr& horica
inflatos piscatores xp̃s cũ r&ib fidei
admare huius scli paucis simos misit

Expanded text:
hoc utique incredibile est. sic creditum esse, quod hoc utique incredibile est. sic creditum esse, quod incredibile est. Haec igitur duo incredibilia, resurrectionem scilicet nostri corporis in aeternum et rem tam incredibilem mundum esse crediturum, idem Deus, antequam uel unum horum fieret, ambo futura esse praedixit. Unum duorum incredibilium iam factum uidemus, ut, quod erat incredibile, crederet mundus: quur id quod reliquum est desperatur, ut etiam hoc ueniat, quod incredibile credidit mundus, sicut iam uenit, quod similiter incredibile fuit, ut rem tam incredibilem crederet mundus, quando quidem hoc utrumque credidit mundus? Et ipse modus, quo mundus credidit, si consideretur. incredibilior inuenitur. Ineruditos liberalibus disciplinis et omnino, quantum ad istorum doctrinas adtinet, inpolitos, non peritos grammatica, non armatos dialectica, non rhetorica in flatos, piscatores Christus cum retibus fidei ad mare huius saeculi paucissimos misit
Abbreviated transcription (Latin):
rabilius quamillud quod ab istis ñ credit̃ fec̃
Cour enim non uehem̃tius ad miram᷑ incorpo¬
reos animos caelesti corpore potiores ter¬
renis inligari corporib quã corpora lic&
terrena sedib quãuis cęlestib tam̃corporeis
sublimari: nisi quia hocuidere consueuimꝰ.
& hoc sumꝰ. Illuduero nondũ sum necali¬
quando adhuc uidimꝰ. nam ꝓfecto sobria
ratione consulta mirabiliores. eẽ. oris di
uini operis repperit̾ incorporalib corpora¬
lia quod ammodo attexere quã lic& diũsa
quia illa celestia ista terrestria tam̃ corpora
fuerit aliquando ecceiam credidit mũ¬
dus. sublatum terrenum xp̃i corpus
incęlum sesurrectione carnis & ascen¬
sione in suꝑnas sedes paucis simis sema¬
nentib atque stupentib uł doctis. uel¬
indoctis. iam crediderunt & docti. & in¬
docti. sirem credibilem credider uideaN
quam sint stolidi qui non credideruN
Si autem res in eredibilis credita .ẽ. &iam

Expanded text:
rabilius quam illud quod ab istis non creditur fecit. rabilius quam illud quod ab istis non creditur fecit. cur enim non uehementius admiramur incorporeos animos caelesti corpore potiores terrenis inligari corporibus quam corpora licet terrena sedibus quamuis caelestibus, tamen corporeis sublimari, nisi quia hoc uidere consueuimus et hoc sumus, illud uero nondum sumus nec aliquando adhuc uidimus? nam profecto sobria rationvini operis reperitur, incorporalibus corporalia quodammodo attexere, quam licet diversa, quia illa coelestia, ista terrestria, tamen corpora fuerit aliquando: ecce jam credidit mundus sublatum terrenum Christi corpus in coelum; resurrectionem carnis et ascensionem in supernas sedes, paucissimis remanentibus atque stupentibuindoctis. iam crediderunt et docti et indocti. Si rem credibilem crediderunt, uideant quam sint stolidi, qui non credunt; si autem res incredibilis credita est, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
utterrenis corporib: animandis quodã uin¬
culo mirabili necterem. nonne multo fortius
argum̃tarenur idcredere recus antes. &
diceremꝰ naturam non pati utres in corpo¬
rea ligamento corporeo uincer&ur. &ta¬
men plena .e. terra uegetantib animis
hȩx mobra terrena miro sibi modo conexa
& implicita Curergo eodem uolente do
qui fecit hocanimal non poterit terrenũ
corpus incaeleste corpꝰ attolli Si animꝰ omni
ac ꝑ hoc &iam caelesti corpore prestabilior
terreno corpori potuit inligari anterrena
par ticulatam exigua potuit aliquid
cadesti corpore melius apud se tenere ut
sensum haber& &uitam. & eam sentientẽ
atq uiuentẽ dedignabitur celũ suscipese.
aut sus ceptam non poterit sustinese. cũ
dere sentiat & uiuat ista meliore quã .ẽ.
corpus omne cȩlestȩ: sedideo nunc ñ fit
quia non dum . ẽ. tẽpus qđ id fieri uoluit.
qui hoc quoduidendo iamuoluit multomi¬

Expanded text:
ut terrenis corporibus animandis quodam uinut terrenis corporibus animandis quodam uinculo mirabili necteremur: nonne multo fortius argumentaremur id credere recusantes et diceremus naturam non pati, ut res incorporea ligamento corporeo uinciretur? et tamen plena est terra uegetantibus animis haec membra terrena miro sibi modo conexa et implicata. cur ergo eodem uolente deo, qui fecit hoc animal, non poterit terrenum corpus in caeleste corpus attolli, si animus omni ac per hoc etiam caelesti corpore praestabilior terreno corpori potuit inligari? an terrena particula tam exigua potuit aliquid caelesti corpore melius apud se tenere, ut sensum haberet et uitam, et eam sentientem atque uiuentem dedignabitur caelum suscipere aut susceptam non poterit sustinere, cum de re sentiat et uiuat ista meliore, quam est corpus omne caeleste? sed ideo nunc non fit, quia nondum est tempus, quo id fieri uoluit, qui hoc quod uidendo iam uiluit multo mi
Abbreviated transcription (Latin):
scripta sunt. Uenient & hȩc sicut ista
uenerunt quae in creduli non putabant. eẽ.
uentura Idem quippeds̃ utraq quȩ ꝓmisit
utraq uentura. eẽ. p̃dixit. quẽ ꝑ horres¬
cunt nomina paganorum &iam teste
porphyrio nobilis simo philo sophopaga¬
sapientes contrauim tante auctoritatis
quae omnia genera hominum sicut tanto
ante p̃dixit in hoc credendum speranduq
conuertit Acute sibi argum̃tari uident᷑
aduer sus corporum sesurrectionem &
dicese quodinter tio dere publica libro
acicerone commemoratũ. ẽ. Nam cum
herculem & romulum exhominib: deos
ec̃ factos ad seuerase. Quorum non cor¬
pora inquit sunt incaelum ȩlata Neque
eim natura pateretur utid quod e&. et̃ra
nisi interra maner&. Hec .e. magna ratio
sapientium quorum dñs nouit cogitati¬
modo. eẽmꝰ. id .ẽ. sineullo cor pore sp̃s&
in cȩlo habitantes terrena animalia nes¬
ciremus nob̶que futurũ eẽ. diceretur

Expanded text:
scripta sunt, uenient et haec, sicut ista scripta sunt, uenient et haec, sicut ista uenerunt, quae increduli non putabant esse uentura. idem quippe deus utraque promisit, utraque uentura esse praedixit, quem perhorrescunt nomina paganorum etiam teste Porphyrio, nobilissimo philosopho pagasapientes contra uim tantae auctoritatis, quae omnia genera hominum, sicut tanto ante praedixit, in hoc credendum sperandumque conuertit. acute sibi argumentari uidentur aduersus corporum resurrectionem et dicere quod in tertio de re publica libro a Cicerone commemoratum est. Nam cum Herculem et Romulum ex hominibus deos esse factos adseueraret: \'Quorum non corpora, inquit, sunt in caelum elata; neque enim natura pateretur, ut id quod esset e terra nisi in terra maneret.\' Haec est magna ratio sapientium, quorum Dominus nouit cogitatimodo essemus, id est sine ullo corpore spiritus, et in caelo habitantes terrena animalia nesciremus nobisque futurum esse diceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
lta quodeidem seminieius ꝓmisit implebit᷑
ubi ait ꝑ ꝓphetam : resurgent quierant in
monum̃tis. & quod ait erit caelum nouum
& terra noua & nonerunt memor es prioꝵ
necascend& incoripsorum. sedl&itiam &
exultationem inuenient inea. Ccceego
faciam hierusalem exultationem & popu¬
lũm eum l&itiam : & exulta boin hiers ł
& lȩtabor in populomeo & ultra ñ audi&
in illa uox fletus. & ꝑ alium ꝓphetam
quod p̃nuntiauit dic̾s cidem ꝓphetę
Intep̃ore illo saluabitur populustuus om̃is
quiinuentus fuerit scriptus in libro & multi
dormientiũ interre puluere: siue utqͥdã
interp̃tati sunt aggese & surgent hi
inuitam & ernam: & hi in ob ꝓbrium&
inconfusionon aeternam Alio loco ꝑeun¬
dem ꝓpħtam. Accipient segnum scial¬
tissimi & obtinebt̃ illud usquein sđm. &
quȩ ad hoc ꝑtinentia in libro xxͦ posui
siue quae non posui. & tam̃ in eisdẽ litteris

Expanded text:
ita quod eidem semini eius promisit implebitur, ita quod eidem semini eius promisit implebitur, ubi ait per prophetam: resurgent qui erant in monumentis, et quod ait: erit caelum nouum et terra noua, et non erunt memores priorum nec ascendet in cor ipsorum, sed laetitiam et exsultationem inuenient in ea. ecce ego faciam Hierusalem exsultationem et populum meum laetitiam; et exsultabo in Hierusalem et laetabor in populo meo, et ultra non audietur in illa uox fletus. et per alium prophetam quod praenuntiauit dicens eidem prophetae: in tempore illo saluabitur populus tuus omnis, qui inuentus fuerit scriptus in libro, et multi dormientium in terrae puluere — siue, ut quidam interpretati sunt, aggere — exsurgent, hi in uitam aeternam et hi in opprobrium et in confusionem aeternam. et alio loco per eundem prophetam: accipient regnum sancti altissimi et obtinebunt illud usque in saeculquae ad hoc pertinentia in libro uicesimo posui, sine quae non posui et tamen in eisdem litteris
Abbreviated transcription (Latin):
acꝑ hoc quando scđm eum uolunt & orant
sc̃ĩ utquisq fit saluus: pos sumꝰ illo modo
locutionis dicere uult & non facit utip¬
sumdicam uelle quiutuelit isti facit
Scđm illam uero uoluntitẽ suam quaxtũcis
prescientia sempiterna ẽ. ꝓfecto incalo
& in terra om̃a quacũq uoluit Nt̃ solum¬
preterita uel p̃sentia: sed &iã futura ũ fec̃
U erum antequã ueniat temp̃ qđuoluit ut
fier& quod ante tempora uniuersa pre¬
sciuit atque dis posuit Dicimus fi& qnđo
ds̃ uoluerit. si autem non solum tempus
quo futurum .ẽ. uerum &iam utru futurũ
sit ĩgnoram dicimꝰ fi& sids̃ uoluerit. non
qui ads̃ nouam uoluntatem quam ñ habut
tunc habebit: sed quia id quod exxter¬
nitate in eius immutabil p̃paratum . ẽ.
uoluntate tunc erit. Qua ꝓpt̃ ut cetera¬
tammulta p̃t̾ eam sicut nunc in xp̃oui¬
demus impleri quod ꝓmisit habrahȩ dic̃s
inseminetuo benedicentur om̃s gentes.

Expanded text:
Ac per hoc, quando secundum Deum uolunt et orant Ac per hoc, quando secundum Deum uolunt et orant sancti, ut quisque sit saluusr possumus illo modo locutionis dicere: \'Vult Deus et non facit\'; ut ipsum dicamus uelle, qui ut uelint isti facit. Secundum illam uero uoluntatem suam, quae cum eius praescientia sempiterna est, profecto in caelo et in terra omnia quaecumque uoluit npraeterita uel praesentia sed etiam futura iam fecit. uerum antequam ueniat tempus, quo uoluit, ut fieret quod ante tempora uniuersa praesciuit atque disposuit., dicimus: "fiet quando deus uoluerit; si autem non solum tempus, quo futurum est, uerum etiam utrum futurum sit ignoramus, dicimus: „fiet, si deus uoluerit"; non quia deus nouam uoluntatem, quam non habuit, tunc habebit, sed quia id quod ex aeternitate in eius immutabili praeparatum est uoluntate tunc erit. ITEM tam multa praeteream, sicut nunc in Christo uidemus impleri quod promisit Abrahae dicens: in semine tuo benedicentur omnes gentes,
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur quȩ potius .ẽ. hominum sed ab
ipso data N amutiq homines erant
quib ait iħs. In legeura scriptum .e. cum
alio loco legam lexdi eius in cordecius.
hominib &iam uelledr̃ quod non ipseuult
sed suos iduolentes facit. si cutdr̃ cogno¬
uis se quodut cognoscer& facit aquib
ignorabatur. Neq enim dicentea pło.
nuncautem cognoscentes dm̃ immo cog¬
niti adõ fas ẽ. ut credamꝰ quod eo stunc̾
cognouerit ds̃ p̃cognitos ante confituti¬
onem mundi. sed tunc cognouisse dictꝰ ÷
quod tunc ut cognoscer& effecit Dehis
locutionum modis iam & in superioribus
libris memini disputatum. Scđm hancergo
uoluntatem qu adm̃ uelledicim quodalios
efficit uelle aquib futura nesciuntur
Multa uult nec facit. Multa eniuolunt fi¬
eri scĩ eius ab illo inspirata scã uoluntate.
nec fiunt sicut orant ꝓquib da pie scȩq
& quodorant non facit cũipse in tis hanc
orandi uoluntatem scõ spũ suo fecerit.

Expanded text:
uocatur, \'quae potius est hominum, sfld ab uocatur, \'quae potius est hominum, sfld ab ipso data; nam utique homines erant, quibus ait Iesus: In lege uestra scriptum est, cum alio loco legamus: Lex Dei eius in corde eius. hominibus, etiam uelle dicitur quod non ipse uult, sed suos id nolentes facit; sicut dicitur cognouisse quod ut cognosceretur fecit, a quibus ignorabatur. neque enim dicente apostolo: nunc autem cognoscentes deum, immo cogniti a deo, fas est, ut credamus, quod eos tunc cognouerit deus praecognitos ante constitutionem mundi; sed tunc cognouisse dictus est, quod tunc ut cognosceretur effecit. de his locutilibris memini disputatum. Secundum hanc ergo uoluntatem, qua Deum uelle dicimus quod alios efficit uelle, quibus futura nesciuntur, multa uult nec facit. Multa enim uolunt fieri sancti eius ab illo inspirata sancta uoluntate, nec fiunt, sicut orant pro quibusdam pie sancteque. et quod orant non facit, cum ipse in eis hanc orandi uoluntatem sancto Spiritu suo fecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
angelorum acsicilla dilecta & suꝑnaci¬
uitas non fruudet̃ suor numero ciuium
Quin &&iam fortassis &uberiore letetur
Multa enim fiunt quidem amalis contra uolur¬
tatem dĩ: sedtante. ẽ. ille sapientię tanteq
uir tutis: utineos exitus siue fines quos
bonos &iustos ipse p̃sciuit. Tendanto m̃a
quauo luntati eiꝰ uidentur aduersa acꝑ
hoccumds̃ mutare dr̃ uoluntatẽ ut qͥb
lenis erat uerbi gratia reddatur iratus:
illi potius quãip se mutant᷑. et eũ quod¬
am modo mutatum in his quaepatiuntur
inueniunt Sicut mutat᷑ sol oculis sauci¬
atis & asꝑ quod ammodo exmiti& ex
delec tubili molestus efficitur cumipse
apud sapsum maneat idem qui fuit: dr̃
&iam uoluntas di quam fecit incordib
obȩdientium mandatiseius. dequa dicit
& uelle. sicut iustitiadi non solũ qu aipse
iustus .e. dr̃ sed illa etiam quam in homine
qui ab illo iustificatur fecit. sic & lexeiꝰ

Expanded text:
angelorum, ac sic illa dilecta et superna ciangelorum, ac sic illa dilecta et superna ciuitas non fraudetur suorum numero ciuium, quin etiam fortassis et uberiore laeteturMulta enim fiunt quidem a malis contra uoluntatem Dei; sed tantae est ille sapientiae tantaeque uirtutis, ut in eos exitus siue fines, quos bonos et iustos ipse praesciuit, tendant omnia, quae uoluntati eius uidentur aduersa. Ac per hoc cum Deus mutare dicitur uoluntatem, ut quibus lenis erat uerbi gratia reddatur iratus, illi potius quam ipse mutantur et eum quodam modo mutatum in his quae patiuntur inueniunt; sicut mutatur sol oculis sauciatis et asper quodam modo ex miti et ex delectabili molestus efficitur, cum ipse aput se ipsum maneat idem qui fuit. Dicitur etiam uoluntas Dei, quam facit in cordibus oboedientium mandatis eius, de qua dicit in uobis et uelle. Sicut iustitia Dei non solum qua ipse iustus est dicitur, sed illa etiam quam in homine, qui ab illo iustificatur. facit: sic et lex eius
Abbreviated transcription (Latin):
N onenim alia causa e&. uitiũs casese
lumine: ita natura quae fruebat᷑ dõob¬
timã seinstitutã doc&. &iam ipso uitio.
quo ideo misera .ẽ. quia non fruit dõ qui
ca sum angelorum uoluntariũ iustis sima
poena sempit̃ ne infelictatis obftrinxit
Atquemeo sumo bono ꝑmanentib ceteris.
et desua sine fine ꝑmansione cesti. eent.
tam quam ipsius p̃mium ꝑmansionis dedie
Quifecit hominem &iam ipsum rectun cum
eodem libero arbitrio terrenũ quidẽ anima lꝰ
sed celo dignum: si suo coherer& auctori:
Miseria similiter sicum deserer& secutura qua¬
lis nature huius modi conuenir& quẽ simiłt
cump̃uaricatione legis di ꝑdi desertionẽ
peccaturũ ex̃ p̃scir& necilli ademit liberi
arbitrii poteftatem simulp̃ uidens quidbo¬
m donalo eiꝰ e&. ipse facturus : qui demor¬
tali ꝓ genie merito iusteq damnata tan¬
tum populum gratia sua collegit utinde
suppleat & instaur& partẽqul apsa .ẽ.

Expanded text:
non enim alia causa esset vitium ejus carere non enim alia causa esset vitium ejus carere lumine: ita natura quae fruebatur Deo, optimam se institutam docet etiam ipso vitio, quo ideo misera est, quia non fruitur Deo; qui casum angelorum voluntarium justissima poena sempiternae infelicitatis obstrinxit, atque in eo summo bono permanentibus caeteris, ut de sua sine fine permansione certi essent, tanquam ipsius praemium permansionis dedit. Qui fecit hominem ipsum etiam rectum cum eodem libero ased caelo dignum, si suo cohaereret auctori, miseria similiter, si eum desereret, secutura, qualis naturae huius modi conueniret. Quem similiter cum praeuaricatione legis Dei per Dei desertionem peccaturum esse praesciret, nec illi ademit liberi arbitrii potestatem, simul praeuidens, quid boni de malo eius esset ipse facturus: qui de mortali progenie merito iusteque damnata tantum populum gratia sua colligit, ut inde subpleat et instauret partem, quae lapsa est
Abbreviated transcription (Latin):
uictus que cõmunis: qui liberum arbitriu
cius dem intellec tuali nature tribuit tale.
ut siuell& desereredm̃ beatitudinẽ sulic&
suam. continuo miseria secutura. Quicũ
p̃scir& angelos quosdã ꝑdationem
qua ipsi sibi adbeatã uitam sufficere uł¬
lent tantiboni desertores futuros. non
eis adonit hanc potestatem. potentius &
melius ce iudicans &iammalis benefacere
quãmala cẽ. non sinire: qua omninonul¬
la eent̃. nisinatura mutabilis. quãuis
bona et a sumodõ atq in cõmutabilibono
quibona om̃a condidit inftituta peccan¬
do ea sibi ipsa feciss&. Quo etia peccato
suo. teste conuincit᷑ bonã conditã seeẽ.
naturam nisi enim magnum &ipsa lic&
non equale conditoribonũ e& ꝓfecto
desetiodĩ tãquã luminis sui malũ eiꝰ. eẽ.
nomposs& Namsicut cecitas oculi ui¬
tium .e. &idem ipsum indicat ad lum̃ uiden
ipso uitio suo excellentius oftenditur cete¬
ris mebris membrum capax luminis

Expanded text:
uictusque communis: qui liberum arbitrium uictusque communis: qui liberum arbitrium eidem intellectuali naturae tribuit tale, ut, si uellet deserere Deum, beatitudinem scilicet suam, continuo miseria sequeretur; qui cum praesciret angelos quosdam per elationem, qua ipsi sibi ad beatam uitam sufficere uellent, tanti boni desertores futuros, non eis ademit hanc potestatem, potentius et melius esse iudicans etiam de malis bene facere quam mala esse non sinla essent, nisi natura mutabilis, quamvis bona, et a summo Deo atque incommutabili bono, qui bona omnia condidit, instituta, peccando ea sibi ipsi fecisset. Quo etiam peccato suo teste convincitur, bonam conditam se esse naturam. Nisi enim magnum et ipsa, licet non aequale Conditori, bonum esset, profecto desertio Dei tanquam luminis sui malum ejus esse non posset. Nam sicut caecitas oculi vitium est, et idem ipsum indicat ad lumen videntiam ipso vitio suo excellentius ostenditur caeteris membris membrum capax luminis
Abbreviated transcription (Latin):
decedentib aliis succedendo oriendb species
in ea ꝑ pecuitatis appareat: sicut in ar¬
bore quȩꝑ hemi fronde uestitur. eadẽ
uidetur uiriditas ꝑmanere. dũ labentib
& cadotib folus subinde aliaquȩnas¬
cuntur facion conseruant opacitatis.
sedom̃s in ea ciues inmortales erunt adi¬
piscentib & hominib quodnũquã scĩ
angłi ꝑdiderunt faci& hoc dĩ omps simn
aus conditor : ꝓmisit enim nec m̃tiri potest
& quib fiden hinc quoq facer& multa
sua et non ꝓmissa: & ꝓmissa iam fecit
Ipse. ẽ. enim quiin principio c̃didit mundũ
plenum bonis omnib uisibilib atque in¬
tellegibilib rebus. in quoniħ melius in fa¬
tuit quam sp̃s quib intellegentiã dedit
& sue contem plationis habiles capaces¬
que sui presiiait. atq soci&ate un ade¬
uinxit : qua m scãm & suꝑnam dicimus
ciuitatem inquares qua sus tententur:
beatiq sint. ds̃ ipse illis ẽ. tãquã uita

Expanded text:
decedentibus, aliis succedentibus oriendo species decedentibus, aliis succedentibus oriendo species in ea perpetuitatis appareat, sicut in arbore, quae perenni fronde uestitur, eadem uidetur uiriditas permanere, dum labentibus? et cadentibus foliis subinde alia, quae nascuntur. faciem conseruant opacitatis; sed omnes in ea ciues inmortales erunt. adipiscentibus et hominibus, quod numquam sancti angeli perdiderunt. Faciet hoc Deus omnus conditor. Promisit enim nec mentiri potest, et quibus fidem hinc quoque faceret, multa sua et non promissa et promissa iam fecit. Ipse est enim, qui in principio condidit mundum, plenum bonis omnibus uisibilibus adque intellegibilibus rebus, in quo nihil melius instituit quam spiritus, quibus intellegentiam dedit et suae contemplationis habiles capacesque sui praestitit adque una societate deuinxit, quam sanctam et supernam dicimus ciuitatem, in qua res, qua sustententur beatique sint, Deus ipse illis est, tamquam uita
Abbreviated transcription (Latin):
ut int̃eos quisq repperiat᷑ qui ꝓ aliis in¬
ter ces suri sunt liberandis. Nec tã pauci
sint utcito ad numerũ suum ł ticonum
uel sexagenum. ł centenum uno quoq eoꝵ
ꝑueniente multi remancant qui eruiiam
depoenis illorum inter cessione nom possint¬
& ineis inueniat᷑ quisq sibi spem fructus
alieni temeritate uanissima pollic&. Hx
mellis respondisse suffecerie qui sacrar
litterarum quas cõmunes hubem auctori¬
tatẽ non spnunt: sedeas male intellegendo
non qđ ille locuntur : sed hoc potius putant
futurum eẽ. quod ipsiuolunt. Hac itaque
responsione redditax librum sicut ꝓmisim
icut in ꝓximo libro superiore ꝓmisimus
iste huius totius operis ultimꝰ: disputatio¬
nem dt̃ cuitatis dĩ eterna beatitudine
continebiti qua non ꝓpter atatis ꝑmulta
scła longitudinem tam̃ quando cumq
finiendam aternitatis nom̃ accepit : sed
non erit finis. Necita utaluis moriendo

Expanded text:
ut inter eos quisque reperiatur, qui pro aliis inut inter eos quisque reperiatur, qui pro aliis intercessuri sunt liberandis, ne tam pauci sint, ut cito ad numerum suum uel tricenum uel sexagenum uel centenum unoquoque eorum perueniente multi remaneant, qui erui iam de poenis illorum intercessione non possint et in eis inueniatur quisquis sibi spem fructus alieni temeritate uanissima pollicetur. Haec me illis respondisse suffecerit, qui sacrarum litterarum, quas communes habemus, auctoritatem non spernunt, sed eas male intellegendo non quod illae loquuntur, sed hoc potius putant futurum esse quod ipsi uolunt. Hac itaque responsione reddita librum, sicut promisimus, Sicut in proximo libro superiore promisimus, iste huius totius operis ultimus disputationem de ciuitatis Dei aeterna beatitudine continebit, quae non propter aetatis per multa saecula longitudinem tamen quandocumque finiendam aeternitatis nomen accepit, sed qgni eius non erit finis; nec ita ut aliis moriendo
Abbreviated transcription (Latin):
r& ignoratur modus : ꝓfecto & studium
in meliora ꝓficiendo orando & instando
uigilantius adhib& : & faciendi demã mo¬
na iniquitatis scos amicos cura ñ sꝑnit̾.
Ucrumista liberatio quȩ fit siue suis quibq
orationib siuc in tercedintib: scis idagit :¬
utinignem quisq non mitrat̃ eternũ
Nonuttũ fuerit missus post quantũ cũq
inde tẽpus eruatur Nam & illi qͥputant
sic intellogendũ eẽ quod scriptũ .ẽ affer¬
re terrã bonam. uberem fructum. aliatri¬
cenum. alia sexagenum. alia centenum
ut scĩ ꝓsuoꝵ diuer sitate meritorum. alii
tricenos homines liberent. alii sexagenos.
alii centenos. hoc indie iudicu futurum
suspicari solent : non p: iudiciumꝰ quaopi¬
nione quidam cũ uider& homines in puni¬
tatem sibi ꝑuersis sime pollicentes : eo qđ
om̃s istomodo ad liberationẽ ꝑtinere
pos se uideant᷑. Elegantissime respon¬
dis se ꝑ hibetur : bene potius et̃ uiuendũ :

Expanded text:
ret, ignoratur modus, profecto et studium ret, ignoratur modus, profecto et studium in meliora proficiendi orando et instando uigilantius adhibetur et faciendi de mammona iniquitatis sanctos amicos cura non spernitur. Verum ista liberatio, quae fit siue suis quibusque orationibus siue intercedentibus sanctis, id agit ut in ignem quisque non mittatur aeternum, non ut, cum fuerit missus, post quantumcumque inde tempus ematur. Nam et illi, qui putant sic intellegendum esse quod scriptum est, adferre terram bonam uberem fructum, aliam tricenum, aliam sexagenum, aliam centenum, ut sancti pro suorum diuersitate meritorum alii tricenos homines liberent, alii sexagenos, alii centenos, hoc in die iudicii futurum suspicari solent, non post iudicium. Qua opinione quidam cum uideret homines inpunitatem sibi peruersissime pollicentes, eo quod omnes isto modo ad liberationem pertinere posse uideantur, elegantissime respondisse perhibetur, bene potius esse uiuendum,
Abbreviated transcription (Latin):
hũmilis: quisq cõm̃dat & dicit. memor
mei esto adquad ut ec possit ꝓmerendo
efficit : sodquis istesit mođ & quaesint
ista peccata. quatta in pediunt ꝑuentionẽ
ad pegnumdi ut tam̃ scoꝵ amicorum
meritis impetrent indulgentiam: diffi
cillimũ .e. inuenise periculosis simum de¬
finire. Egoceste usq adhoc tempus cum
inde satagerom adeoꝵ indaginẽ ꝑuenise
non potui: & fortassis ꝓpterea latent
nestudium ꝓficiendi adom̃a cauenda
pecccta pigres ett Qñ siscirent que ulł
qualia sint delicta ꝓ quib &iam p̃ma¬
nentibus noc ꝓuectu uitȩ melioris absup¬
tis intertes sio fit inquirenda & speranda
iustorum: eis securase obuoluer& humana
segnitia ineq u but talib implicam̃tis
ullius uirtutis expeditiane curar&. sed
tantũ modo querer& alioꝵ meritis liberari:
quos amicos sibi dinãmona iniquitatis
clonosinarum largitate feciss&. Nunc
uero dumuonialis iniquitatis &iã siꝑ scus¬

Expanded text:
humilis quisque commendat, et dicit: Memor humilis quisque commendat, et dicit: Memor esto mei atque ut esse possit promerendo efficit. Sed quis iste sit modus et quae sint ista peccata quae ita impediunt perventionem ad regnum Dei, ut tamen sanctorum amicorum meritis impetrent indulcillimum est inuenire, periculosissimum definire. Ego certe usque ad hoc tempus cum inde satagerem ad eorum indaginem peruenire non potui. Et fortassis propterea latent, ne studium proficiendi ad omnia cauenda peccata pigrescat. Quoniam si scirentur quae uel qualia sint delicta. pro quibus etiam permanentibus nec prouectu uitae melioris absumtis intercessio sit inquirenda et speranda iustorum, eis secura se obuolueret humana segnitia, nec euolui talibus inplicamentis ullius uirtutis expeditione curaret, sed tantummodo quaereret aliorum meritis liberari, quos amicos sibi de mammona iniquitatis elemosynarum largitate fecisset. Nunc uero dum uenialis iniquitatis, etiamsi perseue
Abbreviated transcription (Latin):
niħ ꝓsit adcapescendũ segnũ caelorum
largita s elemosinarũ quib &iã iustoꝵ
sustertatur in opia & fiunt amici: qui
in tab̾nacula aeterna sus cipiant
Nec tam bona ut adtanta bextitudinem
adipis cendam cisipsa sufficiat : nisi eoꝵ
meritis quos a micos fecerint iniscđam
consequantur. Mirari autẽ soleo &iam
apud uergilium repperiri istã dni senten¬
tiam: ubiatt facite uob amicos demã¬
mona iniquitatis. ut & ipsi recipiantuos
intabnacula atertia. cui ẽ. & illa simillima
Quirecipit ꝓpħtam in nomine ꝓphitȩ: mes¬
cedem ꝑpłitȩ accipi& Ꝙquirccipit ius¬
tum in nomine iusti: mercedemn iustiaccipi&
Namcum edysios campos poeta ille descri¬
ber& ubi putant habitare animas bea¬
torum: non solũ ibi posuit eos quiꝓprus
meritis adillas sedes ꝑuenise potuerunt
sedadiccit atq ait: quiq sui monor es
Prorsus tamquamcis dicerent quod fre¬
quentatur ore xpĩano. cũ secuiq scorũ

Expanded text:
nihil prosit ad capessendum regnum caelorum nihil prosit ad capessendum regnum caelorum largitas elemosynarum, quibus etiam iustorum sustentatur inopia et fiunt amici qui in tabernacula aeterna suscipiant, nec tam bonae, ut ad tantam beatitudinem adipiscendam eis ipsa sufficiat, nisi eorum meritis quos amicos fecerint misericordiam consequantur. mirari autem soleo etiam apud Vergilium reperiri istam domini sententiam, ubi ait: facite uobis amicos de mamona iniquitatis, ut et ipsi recipiant uos in tabernacula aeterna; cui est et illa simillima: qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet; et qui recipit iustum in nomine iusti, meroedeNam cum Elisios campos poeta ille describeret, ubi putant habitare animas beatorum, non solum ibi posuit eos qui propriis meritis ad illas sedes pervenire potuerunt, sed adjecit atque ait: Quique sui memores Prorsus tanquam diceretur eis quod frequentatur ore Christiano cum se cuique sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
in tabnacula aeterna: a quib amici fac¬
ti sunt domãmona iniquitatis uttales
eent̃ miscđa liberatisunt abeo: quiiuft¬
ficat impium q̃mputans mercede scđm
gratiam non scđm debitum. In eorũ quippe
numero .c. apłs quidicit. Miscđam con¬
sicutus sum ut fidelis cẽm. Illi autẽ quire÷¬
cipiunt atalib: in tab̵ nacula et̃nã
fatedum .ẽ. quod non sint his moribus
p̃diti : uteis liberandis sine suffragioscõꝵ
sua possit uita sufficere acꝑ hoc multo
amplius in eis suꝑ ex altat miscđa iudicio
Nectam̃ ideo putanđ .e. quis quã scelerat᷑
nequa quã uitabona uł tolerabiliore
mutatus recipi intabna cula aterna
ad quisitȩ: aut &iam siboie non tam̃ ueris:
sedquas iniquitas putã ce. diuitiasqm̃
nescit quȩ sint uere diuitiȩ quib illiha¬
bundant qui & alios secipiunt intab¬
nacula ȩterna. Est itaq quidam uitȩ
modus nec tam male uthis qui eã uiuunt

Expanded text:
in tabernacula aeterna, a quibus amici facin tabernacula aeterna, a quibus amici facti sunt de mamona iniquitatis, ut tales essent, misericordia liberati sunt ab eo qui iustificat impium, imputans mercedem secundum gratiam, non secundum debitum. in eorum quippe numero est apostolus, qui dicit: misericordiam consecutus sum, ut fidelis essem. illi autem qui recipiuntur a talibus in tabernacula aeterna, fatendum est quod non sint his moribus praediti, ut eis liberandis sine suffragio sanctorum sua possit uita sufficere; ac per hoc multo amplius in eis superexsultat misericordia iudicio. nec tamen ideo putandus est quisquam sceleratissimus nequaquam uita uel bona uel tolerabiliore mutatus recipi in tabernacula aeterna, adquisitae, aut etiam si bene, non tamen ueris, sed quas iniquitas putat esse diuitias, quoniam nescit quae sunt uerae diuitiae, quibus illi abundant qui et alios recipiunt in tabernacula aeterna. est itaque quidam uitae modus nec tam malae, ut his qui eam uiuunt
Abbreviated transcription (Latin):
ua sed peccata ur̃a: Ibinos considerantes
qualib lo quebatur & audientes dictũ
peccataurã : niħ aliud deban̾ ex iftimase
quã parua : qm̃ talium iamnonerant mag¬
na Verum tam̃ necipsa magna aquib
ominino mutatis in melius morib: sece¬
dendum .ẽ. dimit tunt orantib msi fuat
quo dibidr̃ Sicut & nos dimittimꝰ debi¬
torib nr̃is. Sieniminima peccata sine
quib non .ẽ. &iam uita iustoꝵ aliter
non remittituri quanto magis multis
& magnis criminib inuoluti &iam si ea
ꝑpetrare iam desinant Nullã in digen¬
tiam consequunt᷑. siad Remittendũ aliis
quodin eos quisq peccauerit in exorabi¬
miscđa illiquinon fecit miscđam Veniso
quippe deb& inm̃tẽ &iam seruus ille
cui debitori dñs a selaxauit decẽmilia
taletorum quȩ postea iussit utredder&:
quia ipse Nonmiseꝵt̃ .ẽ. conser ui sui
quiei debebat centum denarios In his
tate uixerunt utalios quoq secipiant

Expanded text:
ua\\ sed peccata uestra: ibi nos considerantes ua\\ sed peccata uestra: ibi nos considerantes qualibus loquebatur et audientes dictum peccata uestra nihil aliud debemus existimare quam parua, quoniam talium iam non erant magna. Verum tamen nec ipsa magna, a quibus omnino mutatis in melius moribus recedendum est, dimittuntur orantibus, nisi fiat quod ibi dicitur: Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Si enim minima peccata, sine quibus non est etiam uita iustorum, aliter non remittuntur: quanto magis multis et magnis criminibus inuoluti, etiamsi ea perpetrare iam desinant, nullam indulgentiam consequuntur. si ad remittendum aliis, quod in eis quisque peccauerit, inexorabimisericordia illi, qui non fecit misericordiam. Venire quippe debet in mentem etiam seruus ille. cui debitori dominus eius relaxauit decem milia talentorum. quae postea iussit ut redderet, quia ipse non misertus est qui ei debebat centum denarios. in his tate uixerunt, ut alios quoque recipiant