comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã deb&. Cui contrariũ ẽ. parũ. quod mimis ẽ. ꝙ
deb&. Sed minis grece. agañ dr̃. Iste aut̃ uersus non
int̃p̃tati sunt. ut ꝓ eo ponerent aliquando minis ali¬
quando ualde. S si nimis ꝓeo quod ẽ. ualde intelli¬
gqͥtur: potest ⁊ mlaude pom. Nam uista confessio. lau¬
dem significat. Ita enĩ i sequitur. Et in medio iul¬
toꝵ laudabo eum. Dic̃ &iam malio psalmo: In me¬
dio eçcłȩ laudabo te. Sed cum ipsa cantat ȩccła. quę
laudat: quando ipsis mmultis laudautib dr̃ ipse lau¬
dare: An idõ laudat. imnedio multoꝵ. qr cũ ȩccła
sua ẽ. hnc usq ad consuminationẽ scłi. ut quod ait
inmedio multoꝵ. accipiamꝰ quod ab eisdem multis
honoratur: In medio quippe eẽ. dr̃. cui honor p̃ci¬
puus exhibetur. Si aut̃ cor ẽ. tanquã hominis meddꝰ¬
um: nichil melius intelligitur dictum. quã incor¬
dib mutoꝵ laudabo eum. habitat enĩ xp̃c ꝑfidẽ

Expanded text:
quam debet: cui contrarium est parum, quod minus est quam debet. Sed «nimis,» graece ἄγαν dicitur; iste autem versus non interpretati sunt, ut pro eo ponerent aliquando «nimis,» aliquando «valde.» Sed si «nimis» pro eo quod est «valde» intelligatur, potest et in laude poni; nam et ista confessio laudem significat. Ita enim sequitur: «Et in medio multorum laudabo eum.» Dicit etiam in alio psalmo, «In medio Ecclesiae cantabo te» . Sed cum ipsa cantat Ecclesia, quae edio multorum laudat, quando ipsis multis laudantibus dicitur ipse laudare? An ideo laudat in medio multorum, quia cum Ecclesia sua est hic usque in consummationem saeculi ; ut quod ait, «in medio multorum,» hoc accipiamus quod ab eisdem multis honoratur? In medio quippe esse dicitur, cui honor praecipuus exhibetur. Si autem cor est tanquam hominis medium; nihil melius intelligitur dictum, quam in cordibus multorum laudabo eum. Habitat enim Christus per
Abbreviated transcription (Latin):
ubi significatũ eẽ. arbitror eos qui inm̃bri eius
fortes uidebantur. tanquã p̃sentia panis quo
sustentabantur abstracta ineiꝰ passione defecissex
usq adnegitionem quȩ apparuit inpetro. tanquã
ad eos confirmandos ne subcumbendo penitus cag̃ent.
icaro mea inquit. inmitata ẽ. ꝓpt̃ oleum: ut eb¬
a mea morte deficientes. mea resurrectione firmarẽnt
.imisso spu scõ ungerem: qui ñ ad eos ueniset nͥ ego abis¬
sem. Hloc enĩ dixerat. Nlon potest ille uenire. nͥ ego abi

Expanded text:
ubi significatum esse arbitror eos qui in membris ejus ubi significatum esse arbitror eos qui in membris ejus fortes videbantur, tanquam praesentia panis quo sustentabantur abstracta, in ejus passione defecisse usque ad negationem, quae apparuit in Petro; tanquam ad eos confirmandos, ne succumbendo penitus caderent, «Et caro mea,» inquit, «immutata est propter oleum,» ut eos mea morte deficientes, mea resurrectione firmarem, et misso Spiritu sancto unguerem, qui non ad eos venisset, nisi ego abiissem. Hoc enim dix
Abbreviated transcription (Latin):
quia egemis . ipanꝑ ego sum. Egestas . ipauꝑtas. infir¬
mitas ẽ. ex qͥ crucificus ẽ. Et cor meũ turbatũ ẽ. iutͣ
me. hoc ad illud refertur. quod ait ꝓpinquante pas
cauit. Sic̃ enĩ exũbra decliante fit nox. sic ex mor¬
tali carne fit mamors. Exeussus sũ sic̃ loctȩ. lã hoc
in m̃bris ciꝰ : hoc ẽ. ficdelib eiꝰ comienientiꝰ intelligi.
existimo. luod ut aliquanto aꝑtiꝰ poner&. malu¬
it dicere sic̃ locuste. quã sic̃ locta: quanuis ⁊ mime¬
gͦ. id ÷ fugati aꝑsecutorib fideles eiꝰ. quoꝵ uł mul¬
titulinẽ siginficare uoluit nomine locustarũ: uł qd̾
rum habuisse gͥeiunium. S tantunie in eo ualu
it illa media: ut genua eius infirmarentur.
Et hoc iniñbris eiꝰ. hoc ẽ. insc̃ĩs eiꝰ: aptiꝰ intelligit᷑.
c̃t caro mea immittata ẽ. ꝓpt̾ oleũ. ꝓpt grãm
s in melius: imitata ẽ: hoc ẽ. a mortis contumelia.
in głam inmortalitatis exurgens. Cũ itaq di¬
xeisset nigenua mea infirmata sunt aieiumo.

Expanded text:
quia egenus ei pauper ego sum.» Egestas et paupertas, infirmitas est, ex qua crucifixus est. «Et cor meum conturbatum est intra me.» Hoc ad illud refertur, quod ait propinquante pacavit. Sicut enim ex umbra declinante fit nox, sic ex mortali carne fit mors. «Excussus sum sicut locustae.» Hoc jam in membris ejus, hoc est fidelibus ejus, convenientius intelligi existimo. Quod ut aliquanto apertius poneret, maluit dicere, «sicut locustae,» quam sicut locusta: quamvis et numeergo, id est, fugati a persecutoribus fideles ejus, quorum vel multitudinem significari voluit nomine locustarum, vel quorum habuisse jejunium : sed tantumne valuit in eo illa inedia, ut genua ejus infirmarentur? An et hoc in membris ejus, hoc est sanctis ejus, aptius intelligitur? «Et caro mea ised in melius immutata est, hoc est, a mortis contumelia in gloriam immortalitatis exsurgens. Cum itaque dixisset, «Genua mea infirmata sunt a jejunio,»
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc : ⁊tu dñe fecisti ea. De his dix̃ sciant. ꝓ quibuis
seuientib norauit: quia in eis quib factus ẽ. obꝓbri¬
um. inouentib ineiꝰ illusionẽ capita sua. erant xiam
Ini qui ineũ postea credider̃. Discant aut̃ qui for¬
mã humani corporis dõ tribuunt. quomͦ habeat
manum ds̃. Sienĩ quod facit manu facit. minqͥd
npsam manũ suã mamu facit. Iuomͦ gͦ hic dic¬
tũ ẽ. nsciant quia manus tua hęc. ⁊tu dñe fecistieã

Expanded text:
haec, et tu, Domine, fecisti eam.» De his dixit, «sciant,» pro quibus saevientibus et oravit; quia in eis quibus factus est opprobrium moventibus in ejus illusionem capita sua, erant etiam hi qui in eum postea crediderunt. Discant autem qui formam humani corporis Deo tribuunt, quomodo habeat Deus manum. Si enim quod facit, manu facit, numquid et ipsam manum suam manu facit? Quomodo ergo hic dictum est, «Et sciant quoniam manus tua haec
Abbreviated transcription (Latin):
imus: dicinnis. in principio eras ubum nuerbum
eras apud dm̃. ⁊ ds eras uͥbum. Om̃a ꝑte facta sunt.
Eece dnis dauid. si ꝓͦp̾t̃ infirmitatm nram quia caro
despata ucebamus. u̾bum caro factus es ut habitares in
nobis. Eccc filius clauid. Certe tu cũ informa dlĩ ec̃s.
ñ rapinam arbitiratus es eẽ: equalis dõ: idõ dñs dauid
s temetipsum exma̾sti formam serui accipienis. inde
filius dauid. Beniq umpsa int̾rogatione tua dicens.
quomͦ filiꝰ eiꝰ est̃ ñ te filium eiꝰ negasti. s modũ in quo
id fierae inquusisti. Dic̃ eni eii inquis dauid adnñi.e

Expanded text:
m eras apud Deum, et Deus eras Verbum; omnia per te facta sunt: ecce Dominus David. Sed propter infirmitatem nostram, quia caro desperata jacebamus, Verbum caro factum es, ut habitares in nobis : ecce filius David. Certe tu in forma Dei cum esses, non rapinam arbitratus es esse aequalis Deo; ideo Dominus David: sed temetipsum exinanisti formam servi accipiens ; inde filius David. Denique et in ipsa interrogatione tua dicens, «Quomodo filius ejus est?» non te filium ejus negasti, sed modum quo id fieret inquisisti. «Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
adiecit atq ait. ⁊ compunctũ corde mortificar e
sic sunt int̾p̃tati. Cumpunctus aut̃ corde. ñ solae
dici nͥ stimilis peccatoꝵ. indolore penitendi.
sic de illis dictum ẽ: qui cũ aucdissent apłos post
dñi ascensionem compuncti sunt corde qui occide¬
rant dñm: quos allocustus ẽ. beatisime petruis.
dicens uit̃ cet᷑a. Agite penitontiam. ⁊sbaptiref᷑
unusquisq ur̃m innomine dñi nr̃i cħnii xp̃i.

Expanded text:
unctum corde mortificare;» sic sunt interpretati. Compunctus autem corde non solet dici, nisi stimulis peccatorum in dolore poenitendi; sicut de illis dictum est, qui cum audissent Apostolos post Domini ascensionem, «compuncti sunt corde,» qui occiderant Dominum. Quos allocutus est beatissimus Petrus dicens inter caetera: «Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in nom
Abbreviated transcription (Latin):
cum patre om̃ps ẽ: ex qͦ npse adiutor ẽ. hominis.
Sic̃ enĩ pat̃ suscitat mortuos niuuificat: ita ⁊filius
quos uult uiuificat. nec alios pat̾. alios filiꝰ. aut
alit̾ pat̾. alit̃ filiꝰ. quia ⁊ cadẽ fac̃ ⁊ similit̃. Un¬
de inquantum homo ẽ. filiꝰ dĩ: dĩ illũ suscitauit
amortus : hocẽ. pat̾ cui dic̃ inpsalmis. Suscita
me. nredlam illis. In quantum aut̃ as̃ ẽ. &iã
ipse se suscitauit. Roppt̃ quod dic̃. Solute tẽplũ¬
hoc: ⁊ intriduo suscitabo illul. fuod alam lnc signi¬
ficauit. si quis diligent̃ intendat. Scrutari enĩ uissit

Expanded text:
 et ipse adjutor est hominis. «Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat» : nec alios Pater, alios Filius, aut aliter Pater, aliter Filius; quia et eadem facit, et similiter. Unde in quantum homo est Filius Dei, Deus suscitavit illum a mortuis, hoc est Pater, cui dicit in Psalmis, «Suscita me, et reddam illis» : in quantum autem Deus est, etiam ipse se suscitavit; propter quod dicit, «Solvite templuhoc, et triduo suscitabo illud» . Quod etiam hic signific
Abbreviated transcription (Latin):
nbrachiũ dm̃ cui reuelatũ ẽ. hȩc manus erat ufec̃
eam: quia inprincipio erat ilbum. ⁊ u̾bũ caro fac¬
hominim: diligentium uanitatem. ⁊ querentium m̃¬
dlatium. Ns̃ aut̃ cũ benedicit: fac̃ quod dicit. ui in¬
sinrgunt inine confundantur. Et eni insurgant.: ali¬
quiad se ad u̾sum me ꝓficere arbͥtrantur. Sed cumex¬
gła mea: confundentur. Seruus aut̃ tuus letabitur:
siue indext̃a patris. siue inm̃bris suis letantibus n
int̾ temptationes inspe. & post temptationes intt̾nũ
Induantur qui detrahunt mͥ pudore: id÷ pudeat eoᷤ
detraxisse mͥ. s hoc potest. ⁊mbono accipi: dũ corri¬
guntur. Et oꝑiantur sic̃ diploide confufione sua.
Diplois: duplex pallium ẽ. Nlam quidam &iam sic-
intp̃tati sunt. istum u̾sũ. Et oꝑiantur sic̃ pallium
dupler confusione sua. Intelligitur aut̃ ⁊ confun¬
dantur. ⁊⁊ intus nforis: id÷ ⁊ coram dõ. ncorã homimi¬

Expanded text:
brachium Domini cui revelatum est» ? Haec manus et erat, et fecit eam; quia, «In principio erat Verbum, et Verbum caro fachominum, diligentium vanitatem, et quaerentium mendacium ; Deus autem cum benedicit, facit quod dicit. «Qui insurgunt in me, confundantur». Ut enim insurgant aliquid se adversus me proficere arbitrantur; sed cum exnem terram gloria mea, confundentur. «Servus autem tuus laetabitur:» sive in dextera Patris, sive in membris suis laetantibus, et inter tentInduantur qui detrahunt mihi pudorem:» id est, pudeat eos detraxisse mihi. Sed hoc potest et in bono accipi, dum corriguntur. «Et operiantur sicut diploidem confusionem suam.» Diplois duplex pallium est. Nam quidam etiam sic interpretati sunt istum versum: «Et operiantur sicut pallium duplex confusionem suam.» Intelligitur autem, confundantur et intus et foris, id est et coram Deo et coram homi
Abbreviated transcription (Latin):
lunt. Qua ꝓpt̃ quod iuda tam infelicit̃ mortuo.
ita ut uxoreiꝰ uidua ⁊ filii eiꝰ orfam remanerent.
ut feneratore sorutante onnẽ substantiã eiꝰ. ndiri¬
pientib aliems om̃s labores eiꝰ. de suis habitationib
cicerentur. uec aliquem pupilli eiꝰ miserantem inue¬
nirent: nuna generatione sine postĩs int̾irent. si hec
sentiunt mortui cunnulꝰ maloꝵ ẽ. si hȩc ñsentiunt
formido ẽ: uiuoꝵ. Si aut̃ mou& quomͦ potuerit hab̾e
substantiam quã fenerator scrutaretur aliemq di¬
riꝑent. quando iam cũ aliis undecĩ dnm sequeba¬
tur. credat eum omĩa quȩ habebat ita dimsisse fi¬
cupiditatis abruꝑit. Iui &ĩam si ea uelut uendere
uidẽtur distribuenda pauꝑib. ꝓfecto facer& qd
ananias post dñ ascensionẽ. Neq enĩ metuerae ne
hoc dns diuinitate cognoscer&. quẽ falli putabat.
quando ea quȩ mittebantur de loculis auserebat.¬

Expanded text:
lunt. Quapropter quod Juda tam infeliciter mortuo, lunt. Quapropter quod Juda tam infeliciter mortuo, ita uxor vidua et filii ejus orphani remanserunt, ut feneratore scrutante omnem substantiam ejus, et diripientibus alienis labores ejus, de suis habitationibus ejicerentur, nec aliquem pupilli ejus miserantem invenirent, et in una generatione sine posteris interirent; si haec sentiunt mortui, cumulus malorum est; si haec non sentiunt, formido vivorum. Si autem movet quomodo potuerit habere substantiam quam fenerator scrutaretur, alienique diriperent, quando jam cum aliis undecim Dominum sequebatur; credat eum omnia quae habebat ita dimisisse fiinculum cupiditatis abruperit: qui etiamsi ea velut vendere videretur distribuenda pauperibus, profecto faceret quod Ananias post Domini ascensionem . Neque enim metueret ne hoc Dominus divinitate cognosceret, quem falli putabat, quando ea quae mittebantur, de loculis auferebat
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia faitendum ẽ: ñ ẽe. c̃ sequens. ut si sciunt mor¬
tui suos uiuere. qui nec in locis penarũ eos uident.
ubi diues ille erat. nec inrequię beitoꝵ ubi lazarum
i abrabam quanuis longe agnoscebat. idõ ros &ĩam¬
illa quę cirra eoꝵ caros aguntur uł leta uł tristia
scire necesse sit. hoc dico paucos eẽ. eiꝰ animi homines.
qui post mortẽ suam qui suis bom maliue contingat.
saltim dum uiuunt negligant. atq omĩno c̃tẽpnant.
Multos aũ quod indicat &iam tanta cura cõm̃dandę
ultimȩ uoluntatis. ⁊ qualicunq testam̃toꝵ satis agere:
ut cum defimcti fuerint suis bene sit. Emansionẽ
uͦ posfitatis sue. ꝑsuccesfione generationim. soli selau¬
dabilit̃ sꝑnunt: qui seipsos abscidunt ꝓpt̾ regnum
celoꝵ n filios suos hoc facere cupiunt. uł exoptant.¬
uł martirio coronari: ita ut nullus eoꝵ int̾ra rema
in hac uita pꝰ mortem suam. isuum genus int̾ire no¬

Expanded text:
et quia fatendum est non esse consequens ut si sciunt moret quia fatendum est non esse consequens ut si sciunt mortui suos vivere, quia nec in locis poenarum eos vident, ubi dives ille erat, nec in requie beatorum, ubi Lazarum et Abraham quamvis longe agnoscebat , ideo eos etiam quae circa eorum charos aguntur vel laeta vel tristia scire necesse sit: hoc dico, paucos esse ejus animi homines, qui post mortem suam quid suis boni malive contingat, saltem dum vivunt, negligant, atque omnino contemnant; multos autem, quod indicat etiam tanta cura commendandae ultimae voluntatis et qualiumcumque testamentorum, satis agere ut cum defuncti fuerint, suis bene sit. Permansionem vero posteritatis suae per successiones generationum soli laudabiliter spernunt, qui seipsos abscidunt propter regnum coelorum, et filios suos hoc facere cupiunt, exoptantve martyrio coronari, ita ut nullus eorum in terra rin hac vita post mortem suam, et suum genus interire no
Abbreviated transcription (Latin):
infuturo scło. Disꝑeat detra memoria eoꝵ: ⁊ patrũ
seilicet ⁊ matris et᷑. Oemorũ dic̃ coꝵ quȩ in ppagne
uitate unius generationis extmͣti sunt. Dicit aliquis.
C̃ tianine hoc adpęnam iudȩ ꝑtinere credendũ ẽ: quod
post eiꝰ mortẽ admñdicitatem uixor eiꝰ ⁊ filii peruenert.
& translati sunt ⁊ eiecti sunt delabitationib suis. scru¬
tante feneratore onniẽ sustantiam eiꝰ. diripientib alienis
om̃s labores eiꝰ. nemine adiuĩante nec mserante pupil¬
los eiꝰ. ⁊ quod cito sunt sine postĩs mortui: Tlunquid eiã
debis quȩ in suis post mortem cuiꝰq contingunt. ullus
mortuos tangit cdolor: Aut hȩc saltim scire putandi st̃
rendam: quod sit oꝑis ꝓlixioris utrũ uł quatinus uł
quomͦ ea quę circa nos aguntur. nouerint sp̃c mortu.¬
orum: lieruintm quod breuit̃ dici potest. si milla ał
ect̃. cura de nob ñ dicere dñs dixisse illum diuitem.
qui tormenta. aput inferos patiebatur. habeo qumnq

Expanded text:
terra memoria eorum:» patrum scilicet et matris ejus. Memoriam dicit eorum, quae in propagine ctum est, in brevitate unius generationis exstincti sunt. 17. Dicit aliquis: Etiamne hoc ad poenam Judae pertinere credendum est, quod post ejus mortem ad mendicitatem uxor ejus et filii pervenerunt, et translati sunt, ejecti de habitationibus suis, scrutante feneratore omnem substantiam ejus, et diripientibus alienis omnes labores ejus, nemine adjuvante nec miserante pupillos ejus, et quod cito sunt sine posteris mortui? Numquid etiam de his quae in suis post mortem cujusque contingunt, ullus mortuos tangit dolor? aut haec saltem scire putandi sunt, rendam, quod sit operis prolixioris, utrum, vel quatenus, vel quomodo ea quae circa nos aguntur, noverint spiritus mortuoram. Verumtamen, quod breviter dici potest, si nulla illis esset cura de nobis, non diceret Dominus dixisse illum divitem qui tormenta apud inferos patiebatur: «Habeo ibi qu
Abbreviated transcription (Latin):
mã ⁊ corpꝰ occidẽ ingehennã: corpꝰ foris. animam
intꝰ. Et sic̃ oleũ mossib eiꝰ. Ostendit eum cũ de¬
lectatione malefacere. ⁊cõparare sibi maledictio¬
nẽ. hoc ẽ. ponã ȩt̾na : quia benedictio uita etͣna
ẽ. Modo quippe malefacta delectant sic̃ aqua
inint̾iora : ⁊ sic̃ oleũ mossibus. S iciõ maledictio
uocatur: qr talib ds̃ torm̃ta p̃dix̃. Tanꝗ aut̃ in
ossib oleũ ẽ: maledictio: cum homines inde se pu¬
fortes putant. qr licet eis mala. tanꝗ impune
An qr docerat induit maledictionẽ sic̃ uestim̃tũ.
differ abeo uestim̃to quod ñ induitur s oꝑitur.
Induitur em̃ qͥsq tumca: oꝑttur pau̾lio. Et qͥd ẽ
hoc. nͥ &lã inconspectu hominũ de iniquitate
głari Et sic̃ tona inquit. qua semꝑ p̃eingitur.
Maxime homines idõ p̃cinguntur: ut ad oꝑandũ
sint aptiores. ne uestis sinib p̃pediantur. Ergo
maledictione se p̾cingit. qui malum ñ repentinum

Expanded text:
mam occidere in gehenna ; corpus foris, animam intus. «Et sicut oleum in ossibus ejus.» Ostendit eum cum delectatione malefacere, et comparare sibi maledictionem, hoc est, poenam aeternam; quia benedictio vita aeterna est. Modo quippe malefacta delectant, sicut aqua in interiora, et sicut oleum in ossibus; sed ideo maledictio vocatur, quia talibus Deus tormenta praedixit. Tanquam in ossibus autem oleum est maledictio, cum homines inde se fortes putant, quia licet eis mala tanquam impunAn quia dixerat, «Induit maledictionem sicut vestimentum,» differt ab eo «vestimentum quo» non induitur, sed «operitur?» Induitur enim quisque tunica, operitur pallio. Et quid est hoc, nisi etiam in conspectu hominum de iniquitate gloriari? «Et sicut zona,» inquit, «qua semper praecingitur.» Maxime homines ideo praecinguntur, ut ad operandum sint aptiores, ne vestis sinibus praepediantur. Ergo maledictione se praecingit, qui malum non repentinum,
Abbreviated transcription (Latin):
Translati sunt debellati: flii regm iudeoꝵ. Iius¬
ẽ m̃dicare. nͥ ad hominũ imscd̾am uiuere: sicut
uiunit subearum gentiũ regib inquas translati
st̃iꝰ Ficiantur de habitationibus suis. Ita factum
ẽ Serutet᷑ fenerator onnẽ substantiam eiꝰ. id: ppł̃i

Expanded text:
translati sunt, debellati filii regni Judaeorutranslati sunt, debellati filii regni Judaeoruem mendicare, nisi ad hominum misericordiam vivere, sicut vivunt sub earum gentium regibus, in quas translati sunt? «Ejiciantur de habitationibus suis.» Ita factum est. «Scrutetur fenerator omnem substantiam ejus:» i
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̃m ordinẽ mechisedech. Fiant dies eiꝰ pauci. Se.¬
cundũ regim acctpiendũ ÷. quia ñ diu postea
ꝑseuerauit regnum iudeoꝵ. Et episcopatũ eius
Dico eiũ xꝑm ministrii fuisse circuncisionis. ꝓpt̃
uerititem dĩ. ad confirmandas ꝓmisiones pa¬
in carne p̃sentiam Et magi qui aboriente uener̃
hoc dixer̃. Ebiẽ. qui natus ẽ. rex iudeoꝵ. Et
hoc intitulo scriptum erat suꝑ crucificũ. Unde
illud mutare uolentib ñ frustra respondit pilat:
Fiant fili eiꝰ orfan: de quib dr̃ fĩlu aut̃ regniꝰ ibt᷑
intenebras extiores. Fãcti aut̃ sunt orfam: amis¬
so ipso regno. quasi patre ꝑdito: quãquã ⁊ dm̃ pa¬
trem bene intelliguntur amisisse. Iui enĩ filiũ
ñ haba&. ait ueritas. nec patrẽ hab&. Et uxor eiꝰ
uidua. Uxor regni plebs intelligi potest cui
reges subdite eccłȩ dominantur. Uidua uͦ facta
ẽ. amisso regno ipso. Nutantes tranfferantur fibi
eius im̃dicent. Nutauer̃ ꝑicłis. urgentib hostib

Expanded text:
secundum ordinem Melchisedec . «Fiant dies ejus pauci.» Secundum regnum accipiendum est, quia non diu postea perseveravit regnum Judaeorum. «Et episcopatum ejus Christum ministrum fuisse circumvisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones in carne praesentiam. Et Magi qui ab oriente venerunt, hoc dixerunt: «Ubi est qui natus est rex Judaeorum» . Et hoc in titulo scriptum erat super crucifixum: unde illud mutare volentibus non frustra respondit Pilatus, «Fiant filii ejus orphani:» de quibus dicitur, «Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores» . Facti sunt autem orphani amisso ipso regno, quasi patre perdito; quanquam et Deum patrem bene intelliguntur amisisse: «Qui enim Filium non habet,» ait Veritas, «nec Patrem habet» . «Et uxor ejus vidua.» Uxor regni plebs intelligi potest, cui reges subditae dominantur: vidua vero facta est amisso ipso regno. «Nutantes transferantur filii ejus, et mendicent.» Nutaverunt periculis, urgentibus hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ. ñ ẽ. recordatus ficere misccłam. ꝑsccutus
ẽ honinẽ inopem ⁊ m̃dicum. s iniñbris suis de
quando uni exminimis mͥs ñ fecistis. mͥ ñ fecistis.
E t compunetum corde mortificare. Plane ẽpine¬
tum corde. s inm̃bris suis. Dehis aut̃ qui ꝑsecuai
sunt ut compunctum corde mortificarent. erat
nsaulus cosentiens in necẽ stephani. Compuneti
corde. qitia. npse stephamis de ipsis erat qui com¬
puncti sunt corde. S saulus recordatus ẽ. faccre
micdam. ⁊ qui mane rapiebat. aciuesperum
diuisit escas. mpse compunctus corde: ut &iã
imipso ips ꝑsequerentur inopem. uolentes mortifica¬
re compunctum hoc quippe ocđant inpaulo apło
quia compunctus corde p̃dicabat que fuerat ꝑse¬
cutus. Inopem quippe nm̃dicum . ⁊ compunctum
corde inm̃bris suis. ⁊ pse ut mortificarae ꝑsequens:
audiuit decęlo. Saule saule: quid me ꝑsequeris:
Et compunctus factus ẽ. corde. Cepit talia pati. qͥlia

Expanded text:
udaeorum non est recordatus facere misericordiam; persecutus est hominem inopem et mendicum, sed in membris suis: dea misericordiae, «Quando uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis» . «Et compunctum corde mortificare:» plane «compunctum corde,» sed in membris suis. De his autem qui persecuti sunt, ut compunctum corde mortificarent, erat et Saulus consentiens in necem Stephani compuncti corde ; quia et ipse Stephanus de illis erat qui compuncti sunt corde. Sed Saulus recordatus est facere misericordiam; et qui mane rapiebat, ad vesperum divisit escas : et ipse compunctus corde, ut etiam in illo ipsi persequerentur inopem, volentes mortificare compunctum corde. Hoc quippe oderant in Paulo apostolo, quia compunctus corde praedicabat quem fuerat ante persecutus. Inopem quippe et mendicum et compunctum corde in membris suis et ipse ut mortificaret, persequens, audivit de coelo, «Saule, Saule, quid me persequeris?» et factus compunctus corde, coepit talia pati, qualia
Abbreviated transcription (Latin):
xpc ñẽ. Nec sit qui misereatur pupillis eiꝰ: qr
patro ꝑdito. id ẽ. regno: sio romanser̃. aut amisso
dõ cuiꝰ filium ꝑsecuti sunt. ⁊ oder̃: ñ e. qui eoꝵ ini¬
sereatur. n ad temporalem uitam sum̃dam uł sus¬
tentandam: s ad ueram uitã id÷ ȩtna. tiant na¬
tieiꝰ inint̾itum: utiq innt̾itum sempit̾inim.¬

Expanded text:
 «Nec sit qui misereatur pupillis ejus.» Qui patre perdito, id est regno, sic remanserunt, aut amisso Deo, cujus Filium persecuti sunt et oderunt, non est qui eorum misereatur, non ad temporalem vitam sumendum vel sustentandam, sed ad veram vitam, id est aeternam. «Fiant nati ejus in interitum:» utiq
Abbreviated transcription (Latin):
facerae iiscdam suꝑ mñbra eiꝰ. quȩ ꝑseuerantissime
ꝑsecutus ẽ: Idõ dic̃. quia ꝑsecu̾s ẽ homiẽ in opẽ
im̃dicũ. Potest quidem accipi de iudi: quia ñ
e: dedignatus añs pauꝑ fieri cũ diues cẽt. ut iluiꝰ
pauꝑtate nos ditaremur. Mendicum aut̃ quo mͦ
intelligamus: nͥ forte quia dix̃. mulieri sam iita

Expanded text:
bra ejus, quae perseverantissime persecutus est. Ideo dicit quia «persecutus est hominem inopom et mendicum.» Potest quidem accipi de Juda; quia non est dedignatus Dominus pauper fieri, cum dives esset, ut illius paupertate nos ditaremur . Mendicum autem quomodo intelligam, nisi forte quia dixit mulieri Samarita
Abbreviated transcription (Latin):
sili eiꝰ: m̃dicent. Nutantes dictũ :: mcerti
quo eant. omi p̃sidio destituti. Ciciantur de
habitationib suis. Exposuit quod sup dire¬
rat. tranfferantur. hoc aut̃ totũ quomꝰ uro¬
ri eiꝰ filiisq contigerit: sequentes uersus in

Expanded text:
filii ejus, et mendicent. Nutantes» dictum est, incerti quo eant, omni praesidio destituti. «Ejiciantur de habitationibus suis.» Exposuit quod supra dixerat, «transferantur.» Hoc autem totum quomodo uxori ejus filiisque contigerit, sequentes in
Abbreviated transcription (Latin):
iungit. inmemoriani redeat inquit as patrumenas
inconspectu dim̃: n peccatũ matris eiꝰ ñ deleat᷑ : An
intelligendum ẽ. ut reddantur ei peccata &iã pareu¬
tum suoꝵ: Ei quippe ñ reddiuitur qui fuerit mutat
eoꝵ. quia ullud uerisime scrptum ẽ. reddã pecca¬
ta patrum infilios. iillud quod ꝑꝓpħam dr̃. ⁊iam
peccauerit ipsa morietur. hoc quippe dictum ẽ. de
his qui conuertuntur ad dñm. iñ unitantur
mala parentum suoꝵ. Iuod ipse ꝓpsa. euidenter
ostendit. Dic̃ ciii parentum iniquitates eis ñ obet̃. qͥ
iustitiam faciendo difimiles fucrint. Illud aut̃
quod dictum ẽ. reddã peccata patrum ifilios:
ad ditum ẽ. qui oder̃ me. hoc ÷ sic̃ ine ocłant ⁊ pa¬
rentes eoꝵ. ut que adinodum bonoꝵ imttatio fectt.
ut xiam ꝓiͥa peccata deleantur. sic maloꝵ imitatio

Expanded text:
iniquitas patrum ejus in conspectu Domini, et peccatum matris ejus non deleatur.» An intelligendum est, ut reddantur ei peccata etiam parentum suorum? Ei quippe non redduntur, qui fuerit mutatueorum: quia et illud verissime scriptum est, «Reddam peccata patrum in filios;» et illud quod per prophetam peccaverit, ipsa morietur.» Hoc quippe dictum est de his qui convertuntur ad Deum, et non imitantur mala parentum suorum; quod ipse propheta evidenter ostendit: dicit enim parentum iniquitates eis non obesse, qui justitiam faciendo dissimiles fuerint . Illud autem quod dictum est, «Reddam peccata patrum in filios,» additum est, «qui oderunt me» , hoc est, sicut me oderant parentes eorum: ut quemadmodum bonorum imitatio facit ut
Abbreviated transcription (Latin):
nec opinantir quod ds̃ peccata ñ punat: neo qͥsi
malum ꝓ malo reddat. sibi blandiantur int̾ti.
Audiannis gͦ deinde quid diuimis sermo c̃texat¬
iͥierbis enis quasi mala optantis intelligamus
p̃dicta ꝓpłiantis: ⁊ dm̃ iusta retribuentem fub¬
leuata meiꝰ et̃nam legem mente cernamus.
bus fuerit: nc̃ de uno loquitur psalmus. Suꝑiꝰ
aut̃ dixerat. locuti sunt adu̾sum me lingui do¬
losa: ⁊ sermonibus odu circundeder̃ me ⁊ expug¬
nauer̃ me gratis. Proco ut diligerent me de

Expanded text:
 opinantes quod Deus peccata non puniat; nec quasi  opinantes quod Deus peccata non puniat; nec quasi malum pro malo reddat, sibi blandiantur injusti. Audiamus ergo deinde quid divinus sermo contexat; et in verbis quasi mala optantis, intelligamus praedicta prophetantis; et Deum justa retribuentem, sublevata in ejus aeternam legem mente cernamus. bus fuerit, nunc de uno loquitur Psalmus. Superius autem dixerat: «Locuti sunt adversum me lingua dolosa, et sermonibus odii circumdederunt me, et expugnaverunt me gratis: pro eo u
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm. Allses uolui colligere filios tuos. tanꝗ
sillina pullos suos subalas suas: ⁊ uoliusti.
Deinde quę ꝓipsa impietatate recipiant incipit
ꝓpłirre: neo modo illa dic̃. tauquam uleiscendi
cupiditate optet ut fuant. cum dicant ar futu¬
turi : certissina ueritate. ⁊ ꝑdĩ iustitiam suꝑ
tales digna uentura. Quem modum
futura p̃dicendi. uelut speciera male optan¬
di. quidam ñ intelligentes. putant odiũ odio
imalo anime. malicn animum redit. qm̃
reuera paucoꝵ ẽ. dinoscçere quomodo placeat
pena iniquoꝵ accusatori immicicias exsiturare
cupienti. ⁊iquam longe alio mͦ placeant iudici rec¬
ta uoluntate peccata pumendi. lue quippe.
iste aut̃ &iam cum uindicat. ñ reddit malũ
ꝓ malo: qm̃ iustum reddit in iusto. Quodaũ
iustum ẽ. utiq bonum ẽ. Punit gͦ ñ delec¬
tationẽ alienȩ miseriȩ quod ÷ maluin ꝓmalo:
si dilectione iustitiȩ quod÷ bonim ꝓ malo. ltaq
nec lumini scripturarum calumpnentur ceci.¬

Expanded text:
es volui colligere filios tuos, tanquam gallina pullos suos sub alas suas et noluisti» . 7. Deinde quae pro ipsa impietate recipiant, incipit prophetare; et eo modo illa dicit, tanquam ulciscendi cupiditate optet ut fiant; cum dicantur futura certissima veritate, et per Dei justitiam super tales digne ventura. Quem modum futura praedicendi, velut specie male optandi, quidam non intelligentes, putant odium odio, et malo animo malum animum reddi: quoniam revera paucorum est dignoscere, quomodo placeat poena iniquorum accusatori inimicitias exsaturare cupienti, et quam longe alio modo placeat judici recta voluntate peccata punienti. Ille quippe autem etiam cum vindicat, non reddit malum pro malo, quoniam justum reddit injusto: quod autem justum est, utique bonum est. Punit ergo non delectatione alienae miseriae, quod est malum pro malo; sed dilectione justitiae, quod est bonum pro malo. Itaque nec lumini Scripturarum calumnientur caeci,
Abbreviated transcription (Latin):
que ñ fit ꝑxpm̃. ñ solũ ñ potest delere peccatũ. sco
e iam ipsa fit in peccatũ. Iuando aũ iudas ita orare
potuerit: ut oratio ei fierae inpeccatum. queri poteit.
credo ante quã dnĩm trad̃e. de illo tradendo iam
postea qũa illu ntradiclt.e cunq penituit: si ꝑ xp̃m¬
desꝑatione collum lignae. Pronicde cũ dixiset. cum
iudicatur exeat conemptus: ne abimmuente con¬
dempnatione putaretur se potuisse oratione lib̾a¬
re quã didicerat cũ conliscipłis suis. ubi dr̃. di¬
mitte nob debita nr̃a. sic̃ ⁊ nos duniitinus debito¬
eiuis pauci. Dies eiꝰ dix̃. cdies apostolatus eiꝰ. quia
pauei fuer̃.: qm̃ ante dñi passionem scelere ipsius
⁊i morte consũpti sunt. Et tanquã diceretur.
quid gͦ fiet demumero sacratissimo duodena¬
rio. in quo ñ frustra ddñi duodecim habere pri¬
mos apłos uoluit: contimio subierit. Et episcopa¬
tũ eiꝰ iccipiat alt̃. Tinquã dicerae. Et ꝓipso suo

Expanded text:
m, non solum non potest delere peccatum, sed etiam ipsa fit in peccatum. Quando autem Judas ita orare potuerit, ut oratio ejus fieret in peccatum, quaeri potest. Credo, antequam Dominum traderet, et de illo tradendo jam posteaquam illum tradidit, eumque poenituit, si pdesperatione collum ligaret. Proinde cum dixisset, «Cum judicatur, exeat condemnatus;» ne ab imminente condemnatione putaretur se potuisse oratione liberare, quam didicerat cum condiscipulis suis, ubi dicitur, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoejus pauci. Dies ejus» dixit, dies apostolatus ejus; qui pauci fuerunt, quoniam ante passionem Domini scelere ipsius et morte consumpti sunt. Et tanquam diceretur, Quid ergo fiet de sacratissimo numero duodenario, in quo non frustra Dominus duodecim habere primos Apostolos voluit? continuo subjecit, «Et episcopatum ejus accipiat alter.» Tanquam dicens, Et ipse pro
Abbreviated transcription (Latin):
mala ꝓbonis: nodiũ ꝓdilectione mea Oͥmma de
pluribus. Ihinc uͦ qͥd digm eẽnt ꝓhis inquitati¬
b suis. nͣquid eis diumo uiditio futurũ eẽt p̃ñ¬
tians. constitue inquit suꝑ eum peccatorem.
tanquã intendens ineũ qui se tradidit talibus:
um apłoꝵ supplicio debito p̾minti&e pumendũ.
quid ÷ constitue suꝑ esm peccatorẽ. nͥ eũ quem
sequenti u̾su indicat cũ dic̃. ⁊ diabolus stet adex¬
dtrix eiꝰ: hocitaq meruit. uts se habeat dia¬
bolum. idẽ. diabolo subiectus. sit : qui xꝑo eẽ. sub¬
iectus noluit. Stet aut̃ adextris dictum ẽ: qͥoꝑa¬

Expanded text:
e pluribus. Nunc vero quid digni essent pro his iniquitatibus suis, et quid eis divino judicio futurum esset praenuntians, «Constitue,» inquit, «super eum peccatorem:» tanquam intendens in eum qui se tradidit talibus, um Apostolorum supplicio debito praenuntiet puniendum ; quid est, «Constitue super eum peccatorem,» nisi eum quem sequenti versu indicat, cum dicit, «Et diabolus stet a dextris ejus?» Hoc itaque meruit, ut super se habeat diabolum, id est, diabolo subditus sit, qui Christo subditus esse noluit. «Stet» autem «a dextris ejus,»
Abbreviated transcription (Latin):
to dextrum dr̃. quod p̃ponit: sic̃ sinistrȩ dextra
p̃ponitur. Idõ ⁊ deillis qͥ scli huiꝰ .gaudia p̃po¬
nentes dõ. beatum drxer̾ ppłm cui hȩc sunt: rec¬
tissime dictũ ÷. Dext̃a eoꝵ dext̃a iniqu̾itatis. Un-¬
de: Quod dixer̃ beatum ppłm cui hȩc sunt
O s eoꝵ locutũ ẽ. uanitatem. quod de illis supra
dictumẽ. Cuiꝰ aũ os loquitur ueritatem: cont᷑
illud quod dixer̃ isti. beatum ppłm cui hec st̃.
eb&e &iã ipse dicere. quod meodem psalmo se.¬
uidebã dnm̃ in conspectu meo semꝑ. qm̃ adextris
ẽ. michi ne conmioueat᷑. Dabolus gͦ stetit̃ adextris eiꝰ.
quando p̃posuit auariciam sapientię. ⁊pecumam
Ciluti suȩ: ut eum tradere a quodebuit possideri
N oluit enĩ tał cẽ. cui cliceretur. intra in gaudiũ dm̃tin:¬

Expanded text:
trae dextra praeponitur. Ideo et de illis qui saeculi hujus gaudia praeponentes Deo, beatum dixerunt populum cui haec sunt, rectissime dictum est, «Dextera eorum dextera iniquitatis.» Unde, quod dixerunt beatum populum cui haec sunt, os eorum locutum est vanitatem; quod de illis supra dictum est. Cujus autem os loquitur veritatem, contra illud quod dixerunt isti beatum populum cui haec sunt, debet etiam ipse dicere quod in eodem psalmo sevidebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dextris est mihi, ne commovear» . Diabolus ergo stetit a dextris ejus, quando praeposuit avaritiam sapientiae, et pecuniam saluti suae, ut eum traderet, a quo debuit possideri, Noluit enim talis esse cui diceretur, «Intra in gaudium domin
Abbreviated transcription (Latin):
minib hodieq qui de grã diuina desperant.
atq apessimis morib nolunt se comit̾e ad dm̃
ut abillo iustificentur. nꝑ enis indulgentiam
deletis hom̃ib peccatis suis. millo incipiant ui
uere tuste. qui nunquã inxit iniuste. hanc
habent ꝑinciem cogitationis suȩ inscͥpsos. ut dicant
dĩn res lnumanas ñ curare. nec inde posse cogitare
mundi huius artificem atq rectorem: quemad¬
modum quisq mortalis int̾ra uiuatꝰ Itane c̃.¬
putari se homo putata dõ: qui factus ẽ. a dõ:
Talem hominẽ si alloqui possimus: si admitat nos
prius ad aures suas. demde adcor suum: si non
ut uemat. ⁊ quod p̃rogauit exigat: discernat uasai¬
rȩ auasis miscdẽ: reaclat impns quod minatus ẽ. ius¬
tis quod pollicitus. hoc gͦ totum ꝓpħancdũ fuit: p̃¬
nuntiandũ fuit. uenturũ cõmendandum fuit: ut
ñ subito ueniens horreretur. si creditum expectare
no dubitare ñ possimus. xpm̃ annuntiari psalmo hoc.

Expanded text:
hominibus, hodieque qui de gratia divina desperant, atque a pessimis moribus nolunt se convertere ad Deum, ut ab illo justificentur, et per ejus indulgentiam deletis omnibus peccatis suis incipiant in illo vivere juste, qui nunquam vixit injuste, hanc habent perniciem cogitationis suae in seipsos, ut dicant Deum res humanas non curare, nec inde posse cogitare mundi hujus artificem atque rectorem, quemadmodum quisque mortalis in terra vivat. Ita nec computari se homo putat a Deo, qui factus est a Deo. Talem hominem si alloqui possimus: si admittat nos prius ad aures suas, deinde ad cor suum; si nonut veniat, et quod praerogavit exigat, discernat vasa irae a vasis misericordiae, reddat impiis quod minatus est, justis quod pollicitus est: hoc ergo totum prophetandum fuit, praenuntiandum fuit, venturum commendandum fuit; ut non subito veniens horreretur, sed creditum exspectaretno dubitare non possimus Christum annuntiari psalmo hoc:
Abbreviated transcription (Latin):
ris. s. pęne lectoris. si tenetis quȩ dixi. Puto enĩ sunt
Nante ur̃os occłos constitita. Sed ut melius cõmenden¬
tur: breuit̃ replicentur. Irimi temptatio erroris ⁊ fa¬
mis u̾bi dĩ. scdã difficultatis uncendarum concupiscen¬
tiarum. tertia tedii atq fastidii: quarta tempestatis
iꝑiculoꝵ ingub̾nandis ȩccłus. Et his omnib exela¬
mationes. ilib̾ationes. ⁊ miserationum dĩ confessiones.¬

Expanded text:
ris, sed pene lectoris, si tenetis quae dixi. Puto enim, sunt ris, sed pene lectoris, si tenetis quae dixi. Puto enim, sunt ante oculos vestros constituta; sed ut melius commendentur, breviter replicentur. Prima tentatio erroris et famis verbi; secunda difficultatis vincendarum concupiscentiarum; tertia taedii atque fastidii; quarta tempestatis et periculorum in gubernandis Ecclesiis: et in his omnibus exclamationes, et liberationes, et miserationum D
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nos aliem eritis: si nauis tota ꝑiclitabitur. Iuedidõ
dixi. ne in hac quarta temptatione nr̃a tͥanqũi ꝓpria.¬
uos mimis solliciti sitis. ipnobis mminis oretis. Iuid enĩ
exclamationes. quatuor libationes. quatuor miseratio¬
num dm̃carum confessiones. generalit̾ in hoc psal.¬
mo. consequent᷑ ipsa cõm̃dat᷑ eccła: ut euidentissime
noueritis. de qua psanis ab exordio loquebatur. Con¬
m̃datur aut̃ ita ut nob̾ inom̃b dĩ gr̃a p̃dicetur. qui
suꝑb resistit. humilib aut̃ dat gram̃. qi idõ ille ue¬
it. ut qui ñ uident indeant. ⁊ qui uident ceci fiant.
quia om̃is uallis implebitur: nomĩs mons. ⁊ collis hu¬
tur eccli. i concluditur psalimis quem ͭ ex pofui. bre¬
uius fortasse quam putabatis. Nam usq adeo me istũ
totum psalmum aliquanto ꝓlixum exposuisse ar¬
bitror: ut iam officium ame ñ expectetis disputato¬

Expanded text:
et vos alieni eritis, si tota navis periclitabitur? Quod ideo et vos alieni eritis, si tota navis periclitabitur? Quod ideo dixi, ne in hac quarta tentatione, tanqua minus solliciti sitis, et pro nobis minus oretis. Quid enim, exclamationes, quatuor liberationes, quatuor miserationum dominicarum confessiones, generaliter in hoc psalmo consequenter ipsa commendatur Ecclesia; ut evidentissime noveritis, de qua Psalmus ab exordio loquebatur. Commendatur autem ita ut nobis in omnibus Dei gratia praedicetur, qui «superbis resistit, humilibus autem dat gratiam» : quia ideo ille venit, «ut qui non vident, videant, et qui vident, caeci fiant» ; quia «omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis hutur Ecclesia; et concluditur Psalmus, quem jam exposui, brevius fortasse quam putabatis. Nam usque adeo me istum totum psalmum aliquantum prolixum exposuisse arbitror, ut jam officium a me non exspectetis disputato
Abbreviated transcription (Latin):
tedium fastidiunq te necet. Non ẽ nista leuis temp¬
tatio. Agnosce te milla ⁊clama ad am̃n: ut dene¬
eius. Lĩatus aut̃ aberrore. libatiis a difficultate
bene opandi. libatus atedio fistidioq u̾bi di. fortassis dignus
eris. eui ppłs committatur. constituaris ingubernaculis-
nuas. recturus eccłam. Ioi quarta temptatio. Tempestates
maris quatientes ecclam. turbant gub̾natorem. Demq tͦs
illas temptationes: exꝑiri potest omĩs pis. ifidelis in-
ppło dĩ. Iuarta ista nr̃n ẽ. Quanto eiũ plus honorami.
tanto plus ꝑiclitatinur. Metuendum ẽ. ne auertat aliqͤm
ur̃m aueritate ꝑiculum erroris. Aletuendiun ẽ. ne
uincat unumquenq cupiditas sua. neli gat eam se qui¬
magisquã exeiꝰ difficultatib clamare ad dnm̃̃. Metu¬
dĩ: ⁊ fastidio moriatur. Temptatio uͦ gub̾nandi: tẽptatio
ꝑieloꝵ inregenda eccła: nos potistinim tangit. Sed qͥm᷑

Expanded text:
aris, vide ne taedium fastidiumque te necet. Non est et ista levis tenaris, vide ne taedium fastidiumque te necet. Non est et ista levis tentatio: agnosce te in illa, et exclama ad Dominum, ut de neejus. 7. Liberatus autem ab errore, liberatus a difficultate bene operandi, liberatus a taedio fastidioque verbi Dei, fortassis dignus eris cui populus committatur; constituaris in gubernaculis navis, recturus Ecclesiam. Ibi quarta tentatio. Tempestates maris quatientes Ecclesiam, turbant gubernatorem. Denique tres illas tentationes experiri potest omnis pius fidelis in populo Dei; quarta ista nostra est. Quanto enim plus honoramur, tanto plus periclitamur. Metuendum est ne avertat aliquem vestrum a veritate periculum erroris; metuendum est ne vincat unumquemque cupiditas sua, et eligat eam sequi, quam ex ejus difficultatibus exclamare ad Dominum; metuDei, et fastidio moriatur: tentatio vero gubernandi, tentatio periculorum in regenda Ecclesia nos potissimum tangit. Sed quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
cum difficultatib uitioꝵ suoꝵ: ⁊ ad huc consuetudine
colligiti. gemunt tanquã inclusuri ⁊ compedibus.
A gnoscunt ustam temptationem: quanius iam dicant.
si tm̃ dicunt. Infelix ego homo. quis me liberabit de
cerpore mortis huius: Nam uide artusima uincła.
um ẽ. adiutus sp̃u. ut quemadinodum noluit eẽ. ad¬
ult. sic ñ sit nectera: quomͦ noluit eẽ. fur. sic ñ sit et
cetera: illa omĩa quę uolunt homines iuncere: ⁊ sepe
implexi suꝑantur. ut exclament addnm. ⁊ deneces¬
tes. ⁊ ꝓbabilit̾ iam conuiersatur int̾ homines sine ulla
querela maloꝵ moꝵ: excipiatur temptatione t̃tia.
tedu cuiꝰdam inmora̾ inuꝰ uitę.ita ut aliquando
eum nec legere nec orare delectet. Tertia temptatio:
priori contraria ẽ. Prius enĩ ꝑielitabatur faine. post¬
ea fastidio. Ende n hoc. nisi de quodam langore
mime: lam non te illicit adulterium: nec tm̃ de

Expanded text:
cum difficultatibus vitiorum suorum, et adhuc consuetudine cum difficultatibus vitiorum suorum, et adhuc consuetudine colligati gemunt tanquam in clausura et compedibus. Agnoscunt et istam tentationem, quamvis jam dicant, si forte dicunt: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus» ? Nam vide arctissima vincula: jam est adjutus spiritu, ut quemadmodum noluit esse adulter, sic non sit; quomodo noluit esse fur, sic non sit; et caetera illa omnia, quae volunt homines vincere, et saepe inflexi superantur, ut exclament ad Deum, ut de necestes, et probabiliter jam conversatur inter homines, sine ulla querela malorum morum, excipitur tentatione tertia taedii cujusdam in mora hujus vitae, ita ut aliquando eum nec legere nec orare delectet. Tertia tentatio priori contraria: prius enim periclitabatur fame, postea fastidio. Unde et hoc, nisi de quodam languore animae? Jam non te illicit adulterium, nec tamen d
Abbreviated transcription (Latin):
Incipit ei iam ficile eẽ. Eifficileᷤ erit. abstinere amalis. ũ
aciult̾are : ñ furtum facere: ñ homuicidiũ : ñ sicrilegium:
ñ alienum concupiscere. facta ẽ. facultas.: quȩ fuerat
antea dificultas. Potuit dñs hoc sine difficultate p̃stare.
Sed si hoc sine difficultate haberemus. largitorem bui bomi
non agnosceremus. Sieñ pͥmitus cum uella posse.⁊
ñ sentare aduesus se obstinentes cupiditates: nec uincłis
suis grauata amma collidet: suis uiribus tribuer&. qđ
se posse sentirae. ⁊ ñ confiterentur dño miserationes eius.
Post has. duas temptationes primam erroris atq mopie
ueritatis. scdam difficultatis bene oꝑindi: t̃tia temptatio
excipit hominem. Ei loquor qui iam transut hasduas.
Ham iste due fiteor multis notȩ sunt. Luis eñ nesciat
se abignorantia uerisse adueritatem: aberrore adiuã:
afane sapientie ad u̾bum fidĩ: Deude multi luctant᷑

Expanded text:
fficile fuerat, abstinere a malis, non fficile fuerat, abstinere a malis, non adulterare, non furtum facere, non homicidium, non sacrilegium, non alienum concupiscere: facta est facultas quae fuerat antea difficultas. Potuit hoc Dominus sine difficultate praestare; sed si hoc sine difficultate haberemus, largitorem hujus boni non agnosceremus. Si enim primitus, cum vellet, posset, et non sentiret adversus se obnitentes cupiditates, nec vinculis suis gravata anima collideretur; suis viribus tribueret quod se posse sentiret, et non confiterentur Domino miserationes ejus. 6. Post has duas tentationes, primam erroris atque inopiae veritatis, secundam difficultatis bene operandi, tertia tentatio excipit hominem: ei loquor qui jam transiit has duas. Nam istae duae, fateor, multis notae sunt. Quis enim nescit se ab ignorantia venisse ad veritatem, ab errore ad viam, a fame sapientiae ad verbum fidei? Deinde multi luctantur
Abbreviated transcription (Latin):
dgĩ. Ego sum uia. Cũ ibi fuerit um sciens quid
obseruare debeat. noniunquã multum sibi tri¬
buendo ⁊ quasi de fiis uiribus p̃sumendo. incipit
confligere uelle contͣ peccata: ⁊ꝓpt̾ suꝑbiã suꝑari.
Ihuenit gͦ se ligatum difficultatibrs cupiditatum. ⁊
non posse uiam ꝓpt̃ compedes ambulare. Inclusum se
sentit difficultate uitiorum:  tanquã muro impos¬
sibilitatis erecto. portisq clausis: qua euadat ut rec¬
te uiuat ñ inuenit. lam scit quomͦ uiuere debe¬
at. Prnus enĩ inerrore erit: i fnñ ueritatis patieba¬
tur accepit aut̃ iam cibum ueritatis. ⁊ positus eit
unua. Audĩ. Qiue bene: scđm quod nosti. Antea
enim non noueras quemadinodũ uiueres: modo
accepisti ⁊ nosti. Conatir.: ñ potest. ligatũ se sentit.
exclamat ad dñm. Scda gͦ temptatio ẽ. difficulta¬
tis inbene oꝑando: sic̃ illa prima erroris ⁊ fainis.
rimpit iuncła cditicultatis. constituit aͥͣoꝑ xuitatis.¬

Expanded text:
a» . 5. Cum ergo ibi fuerit, jam sciens quid observare debeat, nonnunquam multum sibi tribuendo, et quasi de suis viribus praesumendo, incipit confligere velle contra peccata, et propter superbiam superari. Invenit ergo se ligatum difficultatibus cupiditatum, et non posse viam propter compedes ambulare: inclusum se sentit difficultate vitiorum; et tanquam muro impossibilitatis erecto, portisque clausis, qua evadat ut recte vivat, non invenit. Jam scit quomodo vivere debeat: prius enim in errore erat, et famem veritatis patiebatur; accepit autem jam cibum veritatis, et positus est in via: audit, Vive bene, secundum quod nosti; antea enim non noveras quemadmodum viveres, modo accepisti et nosti. Conatur, non potest; ligatum se sentit, exclamat ad Dominum. Secunda ergo tentatio est difficultatis in bene operando, sicut illa prima erroris et famis. rumpit vincula difficultatis, constituit in operati
Abbreviated transcription (Latin):
dantur inii. qui ꝓdati sunt argento. Quid ÷ ut exclu-¬
dantur: ut appareant. ut smineant. illi qui sunt ꝓba¬
ti. ineloquio di. Cum enĩ respondeatur hereticis tan¬
quam exnecessitate. ędificantur catholici exitilitate.
hanc sententum plane. paulus ex p̃ssit. Oportet eium
inquit hereses eẽ: ut ꝓlati manfesti fiant inuobis. O
portet ⁊ taitros seducentes ee. ut qui ꝓbati siit argen¬
to. manisfesti fiant. hoc ͤ excludantur. Quid ÷ argen¬
to ꝓbati: Eloquia dñi eloquia casta: argentũ igne
examitum. ꝓbatum t̾rȩ. purgitiun septuplũ.Qui¬
ñ possunt plene exerceri. hoc argento: insi questionib
in quietati hereticoꝵ. Et inc adtendite. quoͣd ñ p̃ter¬
imissumẽ. Cece esfusus: contemptus suꝑ primncipes. suꝑ

Expanded text:
dantur hi qui probati sunt argento» . Quid est, «ut excludantur hi qui probati sunt argento» . Quid est, «ut excludantur?» Ut appareant, ut emineant illi qui sunt probati in eloquio Dei. Cum enim respondetur haereticis ex necessitate, aedificantur Catholici ex utilitate. Hanc sententiam plane Paulus expressit: «Oportet enim,» inquit, «haereses esse, ut probati manifesti fiant in vobis» . Oportet et tauros seducentes esse, «ut qui probati sunt argento,» manifesti sint, hoc est, «excludantur.» Quid est, «argento probati? Eloquia Domini, eloquia casta; argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum» . Quiomini, non possunt plene exserere hoc argentum, nisi quaestionibus inquietati haereticorum. Et hic attendite quia non praetermis
Abbreviated transcription (Latin):
ut redenit. Iuam multiñ nr̃i. ad hiuc quasi intus
quani mrulti nr̃i adluic quasi foris: Horit dñs q̃
sunt eius. Et ill ñ nr̃i qui intus sunt quando occi¬
siones intienerint exeunt. illi nr̃i qui foris sunt
quando eccasiones inuenerint. redeunt. lilud gͦ ac¬
ciptte quod nouit ds̃. Scđ̃m hoc sedux̃ cos iimiud¬
m̃ inina. Et quid de illis fecit: Quod dicere ceꝑam:
quod adtente audiatis. Potuit il los pati intus semꝑ:
s nos de illis. ñ ꝓficeremus. Cum aut̃ separati funt &
ꝑ questiones malignas inquietant nos. ꝓpositumẽ. nob̾
exillis.⁊ iquisitionis studium. ⁊ timoris exemplum.
Smis quisq tremit cum alt̾um uidet exisse: tanquã exilliꝰ
exitu dicatur illi. Qua ꝓpt̾ qui se putat stare. uideat
necadat. Rosunt᷑ quia exeunt. Nam si intus eẽnt.
tam mali eent. nicbulde illis ꝓdesset. Qiuid deillis dix¬
tiunt seductorib tauris. Sed quare hoc: Ut exclii¬

Expanded text:
ut redeant. Quam multi non nostri adhuc quasi intus, et ut redeant. Quam multi non nostri adhuc quasi intus, et quam multi nostri adhuc quasi foris? «Novit Dominus qui sunt ejus.» Et illi non nostri qui intus sunt, quando occasiones invenerint, exeunt; et illi nostri qui foris sunt, quando occasiones invenerint, redeunt. Illud ergo accipite quod novit Deus, secundum hoc «sedux via.» Et quid de illis fecit? Quod dicere coeperam, quod attente audiatis. Potuit illos pati intus semper, sed nos de illis non proficeremus: cum autem separati sunt, et per quaestiones malignas inquietant nos, propositum est nobis ex illis et inquisitionis studium, et timoris exemplum. Unusquisque tremit, cum alterum videt exisse, tanquam ex illius exitu dicatur illi: «Quapropter qui se putat stare, videat ne cadat» . Prosunt ergo quia exeunt: nam si intus essent, et tam mali essent, nihil de illis prodesset. Quid de illis dictiunt seductoribus tauris. Sed quare hoc? «Ut exclu