comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pelire patrem meũ. Fides cordis eius
dño se ostendebat: sed pietas differebat.
euangło: nullam excusationẽ uult in¬
terponi carnalis huiꝰ temporalisq pie¬
tatis. Hec quidẽ et lex habet dĩ. et ip¬
se dñs arguit uidȩos. quia destrue¬
bant ipsũ mandatũ dĩ: Q paulus apłs

Expanded text:
pelire patrem meum. Fides cordis ejus pelire patrem meum. Fides cordis ejus Domino se ostendebat: sed pietas differebat. Evangelio, nullam excusationem vult interponi carnalis hujus temporalisque pietatis. Haec quidem et lex Dei habet, et ipse Dominus arguit Judaeos, quia destruebant ipsum mandatum Dei. Et Paulus apos
Abbreviated transcription (Latin):
de quo ait euangłista. Non habe
bat opus ut quisquã ei testimoniũ
ꝑhiberet de homine: ipse eñi sciebat qͥd
eẽt in homine. Quid gͦ respondit: uul¬
pes foueas habent et uolatilia celi ndos.
filuis aũt hominis non babet ubi ca¬
put suũ reclinet. Sed ubi non habet:
Infide tua. llulpes eñĩ habent foueas
incorde tuo: dolosus es. Uolatilia celi
habent nidos incorde tuo: elatus es.
dolosus et elatus. Nonme sequeris.
Quomͦ dolosus sequitur simplicitatẽ:¬
& ad alterũ continuo. tacentẽ. et nicħ
dicentem. nichil ꝓmutentẽ: dixit. Se¬
quere me. Quantũ mali in illo: cantũ
boni uidebat uusto. Sequere me dicis
nolenti. Eece hominem habes paratũ.
sequor te inquiens quocumq ieris:÷
et tu dicis nolenti sequere me: lstũ
quidẽ declino. quia uideo ibi foueas:
uideo nidos. Quid gͦ molestus es huic.
quẽ ꝓuocas. et excusat: Ecce etiam
compellis et nonuenit: hortaris et non
sequitur. Quid eñi dicit: Ibo pruis se¬

Expanded text:
de quo ait evangelista: Non opus de quo ait evangelista: Non opus habebat ut quisquam ei testimonium perhiberet pondit? Vulpes foveas habent, et volatilia coeli nidos: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet. Sed ubi non habet? In fide tua. Vulpes enim habent foveas in corde tuo, dolosus es: volatilia coeli habent nidos in corde tuo, elatus es. Dolosus et elatus, non me sequeris. Quomodo sequitur dolosus simplicitatem? 2. Alter a Cdicentem, nihil promittentem dicit, Sequere me. Quantum mali in illo, tantum boni videbat in isto. Sequere me, dicis nolenti. Ecce habes hominem paratum. Sequar te quocumque ieris: et tu dicis nolenti, Sequere me? Istum, inquit, declino; quia video ibi foveas, video nidos. Quid ergo molestus est huic, quem provocas et excusat? Ecce etiam compellis, et non venit; hortaris, et non sequitur. Quid enim dicit? Ibo prius se
Abbreviated transcription (Latin):
e capitulo euangłii quod
dñs donauit audite. Lectũ
ẽ enĩ dñm iħm different̃
egisse. cum obtulit se unus ut eum
sequeretur et reꝓbatus ẽ: alius non
audebat. suscitatus ẽ: tercius dif¬
ferebat. culpatus ẽ. Qui d eñĩ dixit:
due: sequar te quocumq ieris. qͥd
tam ꝓmptũ: quid tam impigriu.
quid tam paratum: et quid ad tan¬
tum bonũ aptissimum. sequi dñm
quocumq ierit: Miraris hodie.
quidẽ hoc: quod magistro bono
quibus daret regnũ cȩlorũ. displi¬
cuit tam paratus. Sed quia talis
magister erat qui futura p̃uideret:
intelligimus fr̃s istũ hominẽ si se¬
queretur xp̃m sua quesiturũ fuis¬
se. non quȩ iħu xp̃i. Ipse eñi dixit.
Non om̃is qui dicit michi dñe dñe
intrabit in regnũ celorũ. & iste de
ipsis fuit. N ec sic se ipse nouerat:
quomͦ medicus inspiciebat. Nam si
iam fictum se eẽ sꝑabat: si iam dolo¬
sum et insidiosum se nouerat. cui
loqueretur non nouerat. Ipse ẽ enĩ.

Expanded text:
e capitulo Evangelii, quod Dominus donavit, audite. Lectum est enim, Dominum Jesum differenter egisse, cum obtulit se unus, ut eum sequeretur, et reprobatus est; alius non audebat, et excitatus est; tertius differebat, et culpatus est. Quod enim dixit, Domine, sequar te quocumque ieris; quid tam promptum, quid tam impigrum, quid tam paratum, et quid ad tantum bonum aptissimum, sequi Dominum quocumque ierit? Miraris hoc, dicens: Quid est hoc, quod magistro bono quibus daret regnum coelorum, displicuit tam paratus? Sed quia talis magister erat, qui futura praevideret, intelligimus, fratres, istum hominem, si sequeretur Christum, sua quaesiturum fuisse, non quae Jesu Christi. Ipse enim dixit: Non omnis, qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum . Et iste de ipsis fuit, nec sic se ipso noverat, quomodo medicus inspiciebat. Nam si jam se fictum esse spectabat, si jam dolosum et insidiosum se noverat, cui loqueretur non noverat. Ipse est enim
Abbreviated transcription (Latin):
tua scientia frat̃. ꝓpt̾ quẽ. xp̃s mor
tuus ẽ: Quomͦ putatis dicisposse si¬
mulachris homines:que ͥ xp̃ianis ho¬
norari putant: Nouit inquit dĩ cor
meũ: sed frat tuus non nouit cor tu¬
um. Sunfirmus es: caue maiorẽ egri¬
tudinẽ. Si firmus es: cura frĩs infir¬
mitatẽ. Qui uident ista. edificant᷑
ad alia: ut non tantũ ibi manduca¬
re. sed et sacrificare desiderent. Ec¬
ce perit infirmus in tua scientia fr̃.
dudi frat̃. Si contempnebas infirmũ:
etiã frẽm contempnis: Exꝑgiscere.
Quid si in ipsum xp̃m peccas: Adten¬
de eñi: quod nullo pacto possis con¬
tempnere. Sic aũt inquit peccantes
infrs. et ꝑcucientes conscientiã eoꝵ
infirmã: in xp̃m peccatis. Eant ñc̃
qui ista contempnunt: et recum¬
bant in idolio. Nonne erunt p̃men¬
tes. et non tangentes: & cũ recubu¬
erint in idolio. ueniant et imple¬
ant ȩccłam: non salutem acceptu¬
ri. sed pressuram facturi. Sed timeo¬

Expanded text:
tututuus est? Quomodo putatis decipi posse simulacris homines, quae a Christianis honorari putant? Novit, inquit, Deus cor meum. Sed frater tuus non novit cor tuum. Si infirmus es, cave majorem aegritudinem: si firmus es, cura fratris infirmitatem. Qui vident ista, aedificantur ad alia, ut non tantum ibi manducare, sed et sacrificare desiderent. Ecce perit infirmus in tua scientia frater. Audi, frater: si contemnebas infirmum, etiam fratrem contemnis? Expergiscere. Quid, si in ipsum Christum peccas? Attende enim quod nullo pacto possis contemnere. Sic autem, inquit, peccantes in fratres, et percutientes conscientiam eorum infirmam, in Christum peccatis. Eant nunc, qui ista contemnunt, et recumbant in idolio: nonne erunt prementes, non tangentes? et cum recubuerint in idolio, veniant et impleant ecclesiam; non salutem accepturi, sed pressuram facturi. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Habetis uestim̃ti fimbriã quam tan¬
gatis: ut aꝓfluuo sanguinis. id ẽ
carnaliũ uoluptatũ fluxii. sanemi¬
ni. Habetis in quam uestuñti fim¬
briam quã tangatis. Uestem putate
apłos: sub textura unitatis adheren¬
tes lateribus. xp̃i. In his apłs erat tan¬
quã fimbria minimus et nouissimus
paulus: ipso dicente. Ego sum mini¬
mus apłoꝵ. Inueste: nouissimũ et
minimũ fimbria ẽ. Fimbria cũ con¬
temptu aspicitur: sed cum salute tan¬
gitur. Usq ad hanc horam et ȩsuri-¬
mus et sitimus: et nudi sumꝰ. et co¬
laphizamur. Quid tam extremũ:
Quid tam contemptibile: lange si
fluxũ sanguinis pateris: exiet uirtꝰ
de illo cuiꝰ uestis ẽ: et sanabit te.
⁊ unbria modo tangenda ꝓponeba¬
tur: quando ex eodem apło legebat᷑.
Si eñi quis uiderit eum qui habet
scientiam in idolio recumbentem.
nonne conscientia euis cum sit in¬
firma. edificabitur ad manducan¬
dum idolotita: et ꝑibit infirmus in

Expanded text:
Habetis vestimenti fimbriam, quam tanHabetis vestimenti fimbriam, quam tangatis, ut a profluvio sanguinis, id est, carnalium voluptatum fluxu sanemini. Habetis, inquam, vestimenti fimbriam, quam tangatis. Vestem putate Apostolos, sub textura unitatis adhaerentes lateribus Christi. In his Apostolis erat tanquam fimbria minimus et novissimus Paulus: ipso dicente, Ego sum minimus Apostolorum . In veste novissimum et minimum, fimbria est. Fimbria cum contemptu aspicitur: sed cum salute tangitur. Usque ad hanc horam et esurimus, et sitimus, et nudi sumus, et colaphizamur . Quid tam extremum, quid tam contemptibile? Tange, si fluxum sanguinis pateris: exiet virtus de illo cujus vestis est, et sanabit te. Fimbria modo tangenda proponebatur, quando ex eodem apostolo legebatur: Si enim quis viderit eum qui habet scientiam, in idolio recumbentem; nonne conscientia ejus, cum sit infirma, aedificabitur ad manducandum idolothyta? Et peribit infirmus in
Abbreviated transcription (Latin):
ente et occidente. Istis duab parti¬
bus: totus orbis designatur. Multi
ab oriente et occidente uenient: et
recumbent cum abraham et ysa¬
ac et iacob inregno cȩlorũ. F ilii aũt
regni: udȩi scilicet. Vnde filii reg¬
ni: Quia legem acceꝑunt: ad qͦs
ꝓpħȩ missi sunt: apud quos tem¬
plũ et sacerdociũ fuit. qui cȩlebrati
figuras om̃iũ futurorũ. Quarũ enĩ re¬
rum figuras cȩlebrauerunt: p̃sentiã
non agnouerunt. ⁊ ilii gͦ regni ibũt
inquit in tenebras exteriores: ibierit
ploratus et stridor dentiũ. lidemꝰ
uideos reꝓbatos: uidemus. xp̃ianos
ab oriente et occidente uocatos ad
quoddã conuiuiũ cęleste. ut recum¬
bant cum abraham et ysaac et ia¬
cob: ubi panis ẽ iusticia. ubi potus
enĩ estis: ex hoc populo estis: lam tẽ
p̃dicato: nunc p̃sentato. De his utiq
estis qui uocati sunt ab oriente. et
occidente recumbere in regno celoꝵ:
non intemplo idolorũ. Estote gͦ cor¬
pus xp̃i: non pressura corporis. xp̃i

Expanded text:
ente et occidente: istis duabus partibus totus orbis designatur. Multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob, in regno coelorum: filiiregni, Judaei scilicet. Unde filii regni? Quia Legem acceperunt, ad quos Prophetae missi sunt, apud quos templum et sacerdotium fuit, qui celebrabant figuras omnium futurorum. Quarum enim rerum figuras celebraverunt, praesentiam non agnoverunt. Filii ergo regni ibunt, inquit, in tenebras exteriores; ibi erit ploratus et stridor dentium. Videmus Judaeos reprobatos, videmus Christianos ab oriente et occidente vocatos ad quoddam convivium coeleste, ut recumbant cum Abraham et Isaac et Jacob; ubi panis justitia, ubi potus enim estis, ex hoc populo estis, jam tunc praedicto, nunc praesentato. De his utique estis, qui vocati sunt ab oriente et occidente recumbere in regno coelorum, non in templo idolorum. Estote ergo corpus Christi, non pressura corporis Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
ti hominis. decore cordis: ubi illiꝰ oculis
nude st̃. Nude intus et foris: integre et
intus et foris. Uł uirgines doceant con¬
iugatos et conuigatas: ñ ire inadulte¬
riũ. Illi faciunt plusquã licet: ille nõ
faciant quod ñ licet. Item eusdẽ de uer¬

Expanded text:
ti hominis, decore cordis, ubi illius oculis ti hominis, decore cordis, ubi illius oculis nudae sunt: nudae intus, non foris; integrae et intus et foris. Vel virgines doceant conjugatos et conjugatas, non ire in adulterium. Illae faciunt plus quam licet; illi non faciant quod non licet. SERMO CLXII. De ver
Abbreviated transcription (Latin):
ret interiorẽ. Dedit uisibili diuitias ui¬
sibiles: et inuisibilẽ ornauit inuisibi¬
sc̃ȩ uirgines: nec quod licebat appeti¬
uerunt. nec quod cogebantur consen¬
serunt. Multȩ eñi etiã parentũ suoꝵ
contrarios conatus: ignite suꝑni amo¬
tis suꝑauert̃. Iratus ẽ pat̾: plorauit
mat̃: ñ curauit illa. cui ante oculos
uersabatur speciosus forma p̃filiis ho¬
minũ. Ei quippe se ornari desidera¬
uit. ut tota eius curã gereret: quia
quȩ nupta ẽ. cogitat quȩ st̃ mundi qͦ¬
modo placeat uro: quȩ aũt innupta
ẽ. cogitat quȩ st̃ dĩ: quomͦ placeat deo.
Uidete quid sit amare. Non dixit: cogi¬
tat. ne dampnet᷑ adõ. Adhuc eñi iste
timor. ille seruilis ẽ: custos quidẽ malo¬
rũ. ut abstineant amalis: et abstinen¬
do digni sint. ad se ad inittere caritatẽ.
S illȩ ñ cogitant quẽ admodũ ñ pu¬
niantur adõ: s quomͦ placeant dõ.
pulchritudine interiore. decore occul¬

Expanded text:
ret interiorem: dedit invisibili divitias inviret interiorem: dedit invisibili divitias invisibiles, et invisibilem ornavit invisibisanctae virgines, nec quod licebat appetierunt, nec quod cogebantur consenserunt. Multae enim etiam parentum suorum contrarios conatus igne superni amoris superaverunt. Iratus est pater, ploravit mater: non curavit illa, cui ante oculos versabatur speciosus forma prae filiis hominum . Ei quippe se ornari desideravit, ut tota ejus curam gereret. Quia quae nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo viro placeat: quae autem innupta est, cogitat quae sunt Dei, quomodo placet Deo . Videte quid sit amare. Non dixit, Cogitat ne damnetur a Deo. Adhuc enim iste timor ille servilis est, custos quidem malorum, ut abstineant se a malis, et abstinendo digni sint ad se admittere charitatem. Sed illae non cogitant quemadmodum non puniantur a Deo, sed quomodo placeant Deo, pulchritudine interiore, decore occul
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo quare hoc faciunt: Consilii al¬
tẽ cdo. Illȩ aũt amantes. quibus ceni¬
nȩ nuptiȩ iuluerunt: quȩ terens
amplexiis ñ desiderauer̃t: usq adeo ac¬
ceptauerunt p̃ceptũ. ut ñ recusarent cõ¬
siliũ. Ut plus placerent: plus se ornaue¬
runt. Corporis eñi huiꝰ id ẽ exterioris
hominis ornamenta. quanto amplius
appetuntur: tanto ft̃ interioris maio¬
ra detrim̃ta. Quanto aũt minus appe¬
tuntur ornam̃ta exterioris hominis:
tantomagis morib pulchris homo in¬
terior adornatur. Unde dicit et petrꝰ.
Ornantes se: ñ intortis crinib. Cum eni
dixisset ornantesse: quid aliud a car¬
nalibus. quã uisibilia ista ornam̃ta
putarent᷑: Continuo tulit cogitatio¬
ni. quod cupiditas inquirebat. Non
inquit in tortis crinibꝰ. neq auro. uł
margaritis. uł ueste preciosa.S ille
absconditus cordis homo. qui est aute
dm̃ diues. Neq eñi ds̃ diuitias daret
exteriori homini: et inopẽ relinque¬

Expanded text:
Ergo quare hoc faciunt? Consilium auErgo quare hoc faciunt? Consilium autem do . Illae autem amantes, quibus terrenae nuptiae viluerunt, quae terrenos amplexus non desideraverunt, usque adeo acceptaverunt praeceptum, ut non recusarent consilium: ut plus placerent, plus se ornaverunt. Corporis enim hujus, id est, exterioris hominis ornamenta quanto magis appetuntur, tanto sunt interioris majora detrimenta: quanto autem minus appetuntur ornamenta exterioris hominis, tanto magis moribus pulchris homo interior adornatur. Unde dicit et Petrus: Ornantes se non in tortis crinibus. Cum enim dixisset, Ornantes se; quid aliud a carnalibus, quam visibilia ista ornamenta putarentur? Continuo tulit cogitationi quod cupiditas inquirebat. Non inquit, in tortis crinibus, neque auro, vel margaritis, vel veste pretiosa; sed ille absconditus cordis homo, qui est ante Deum dives . Neque enim Deus divitias daret exteriori homini, et inopem relinque
Abbreviated transcription (Latin):
res adhibitura: Hoc solũ ibi tunetur
non ce uidebo: hoc solũ ibi contremis¬
citur. faciẽ meã ñ uidebis. Si hoc un¬
pudica dicit. et terret: ds̃ dicit. et i
terret: Sane plurimũ. et si amamꝰ
Si aũt ñ amamus. ñ inde terremur.
s terremur ut serui. de igne. de ge¬
henna. de atrocissimis tartareis mi¬
nis: de exaggeratissimis diaboli an¬
głorũq eius suppliciis. Uł inde ter¬
reamur. Si illud minus amamus: il
nes. Templũ dĩ estis: et sp̃s dĩ habi¬
tat inuobis. Siquis aut̃ templũ di
corruꝑit: corrumpet illũ ds̃. Liera
st̃ matrimonia: nichil ampliuis requra¬
tis. Non enĩ grande onus impositu e
uirginibꝰ. Maior amot. imposuit ma¬
ius onus uirginibus. Quod licebat
noluert̃: ut plus placerent ei. cui se
deuouerunt. Ambierunt illã maio¬
rem pulchritudinẽ cordissui. Quid
iubes: Tanquã dicerent. Quid iibe
Ne adultere simus. hoc p̃cipis. amas¬
do te: plus facuus quã uibes. De uig¬

Expanded text:
res adhibitura? Hoc solum ibi timetur, res adhibitura? Hoc solum ibi timetur, Non te videbo: hoc solum ibi contremiscitur, Faciem meam non videbis. Si hoc impudica dicit, et terret; Deus dicit, et non terret? Sane plurimum; sed si amamus. Si autem non amamus, non inde terremur; sed terremur ut servi, de igne, de gehenna, de atrocissimis tartareis minis, de exaggeratissimis diaboli angelis, ejusque suppliciis? Vel inde terreamur. Si illud minus amamus, velnes. Templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis. Si quis templum Dei corruperit, corrumpet illum Deus . Licita sunt matrimonia, nihil amplius requiratis. Non enim grande onus impositum est. Virginibus major amor imposuit majus onus. Virgines quod licebat noluerunt, ut plus placerent ei cui se devoverunt. Ambierunt illam majorem pulchritudinem cordis sui. Quid jubes? Tanquam dicerent, Quid jubes? Ne adulterae simus, hoc praecipis? Amando te, plus facimus quam jubes. De virgi
Abbreviated transcription (Latin):
Quia pęnã timebat: ñ iusticiã dilige¬
bat. Uir aũt bonus. uir iustus. homo¬
lectatur ipsa iusticia: et si possit sine
teste peccare. et testẽ reformidat et dm̃
Et si possit audire dm̃ dicentẽ sibi. ui¬
deo te cũ peccas. ñ te dampnabo. s dis¬
plices michi: ille nolens displicere ocu¬
lis patris. ñ formidolosi uidicis. timet
ñ ne dampnet᷑. ñ ne puniat᷑. ñ ne cru¬
cietur: s ne offendat gaudiũ pat̾nũ:
ne displiceat oculis amantis. Si enim
amat se ipse. et amantẽ sui dm̃ sen¬
tit: ñ facit quod displicet amanti se.
tendite. Si quis amore feminȩ lasciũ
et neqͣ uestic se alit̃ ꝗͣ illi placet. uestit se alit̃
ꝗͣ amatȩ suȩ placet. aut ornat se alit̃ quã
illi placet: & illadix̾it. nolo habeas tale
cat. in lacerna te amo: eligit treme¬
re.quã displicere. Nunquid illa cui
displicet. dampnatura ẽ: Hunquid
incarcerem missura: Nunquid torto¬

Expanded text:
Quia poenam timebat, non justitiam diligeQuia poenam timebat, non justitiam diligebat. Vir autem bonus, vir justus, homolectatur ipsa justitia: et si possit sine teste peccare, testem reformidat et Deum: et si possit audire Deum dicentem sibi, Video te cum peccas, non te damnabo, sed displices mihi: ille nolens displicere oculis patris, non formidolosi judicis, timet, non ne damnetur, non ne puniatur, non ne crucietur; sed ne offendat gaudium paternum, ne displiceat oculis amantis. Si enim amat ipse, et amantem sui dominum sentit, non facit quod displicet amanti se. tendite; si quis amore feminae lascivus et nequam vestit se aliter quam illi placet, vestit se aliter quam amatae suae placet, aut ornat se aliter quam illi placet. Illa dixerit, Nolo habeas talem cat, In lacerna te amo; eligit tremere, quam displicere. Numquid illa cui displicet, damnatura est? numquid in carcerem missura? numquid torto
Abbreviated transcription (Latin):
mutite illã tim̃do peccare: admitite
amorẽ ñ peccantẽ: admitite amorẽ be¬
ne iuuentẽ. Illa ut dicere cȩꝑam intͣu¬
te: incipit timnor exire. Quanto plus
illa intrauerit: tanto timor minor
erit. Cũ illa tota intrauerit. nullus ti¬
mor erit: quia ꝑfecta caritas foras mit¬
tit timorẽ. Intrat gͦ caritas: pellit ti¬
morẽ. Non aũt intrat et ipsa incomi¬
tata. Habet secũ timorẽ suũ quẽ intro¬
ducit ipsa: s illũ castũ ꝑmanentẽ in
scłm scłi. Seruilis timor ẽ: quo times
cũ diabolo ardere: timor castus ẽ. quo
times deo displicere. Considerate lem̃i:
et ipsos humanos int̾rogate affectus.
Timet seruus offendere dnm̃ suũ. ne ui¬
beat eũ uerberari: uibeat in compedes
mitti: iubeat carcere includi: iubeat
eũ pistrĩno conteri. Hec timens seruus:
ñ peccat. S quando senserit absentes
oculos dñi sui. nec habuerit testẽ a quo
possit coniunci: facit. Quare facit:

Expanded text:
mittite illam, timendo peccare, admittite mittite illam, timendo peccare, admittite amorem non peccantem, admittite amorem bene viventem. Illa, ut dicere coeperam, intrante, incipit timor exire. Quanto plus illa intraverit, tanto timor minor erit. Cum illa tota intraverit, nullus timor erit: quia perfecta charitas foras mittit timorem . Intrat ergo charitas, pellit timorem. Non autem intrat et ipsa incomitata. Habet, secum suum timorem, quem introducit ipsa; sed illum castum, permanentem in saeculum saeculi . Servilis timor est, quo times cum diabolo ardere: timor castus est, quo times Deo displicere. Considerate, charissimi, et ipsos humanos interrogate affectus. Timet servus offendere dominum suum, ne jubeat eum verberari, jubeat in compedes mitti, jubeat carcere includi, jubeat eum pistrino conteri. Haec timens servus non peccat: sed quando senserit absentes oculos domini sui, nec habuerit testem a quo possit convinci, facit. Quare facit?
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ẽ quod magis timere debeas.
S interrogo te. Si ñ te uideret cls̃
quandofacis. nec quisquã te conuin¬
ceret inuidicio illius : faceres: Tu te uide.
Non eñi potes aduerba mea omĩa. respon¬
dere. Inspice te ipsũ. Faceres. Si faceres gͦ
penã tines: castitatẽ nondũ amas: scrui¬
liter tunes. ł ormido ẽ mali: nondũ de¬
lectatio boni. S tam̃ etiã ista formido
custodiat te: ut ꝑducat ad dilectionẽ.
Timor eñi iste quo gehennas tunes. et
idõ mala ñ facis continet te: et si uolen¬
tem peccare animo interiore. ñ sinit te.
est quidã custos timor. quasi pedago¬
gus legis. Littera ẽ minans: ñdũ gratia
uiuans. Custodiat tam̃ tunor iste. dum
ñ facis tim̃do: et ueniat caritas. et in¬
tret incortuũ. Et quantũ illa intrat:
tantũ timor exit. Timor eñi idagebat
ne faceres: caritas id agit. ut nolis face¬
xi quid timeatis: dixi quid appetatis.
Sectamim caritatẽ. Intret caritas: ad¬

Expanded text:
nihil est quod magis timere debeas. nihil est quod magis timere debeas. Sed interrogo te: Si non te videret Deus, quando facis, nec quisquam te convinceret in judicio illius, faceres? Tu te vide. Non enim potes ad verba omnia mea respondere, inspice te ipsum. Faceres? Si faceres, ergo poenam times, castitatem nondum amas, cliter times; formido est mali, nondum dilectio boni. Sed time tamen, ut ista formido custodiat te, ut perducat ad dilectionem. Timor enim iste, quo gehennam times, et ideo mala non facis, continet te; et sic volentem peccare animum interiorem non sinit. Est enim quidam custos timor, quasi paedagogus legis; littera est minans, nondum gratia juvans. Custodiat tamen te timor iste, dum non facis timendo, et veniet charitas; intrat in cor tuum, et quantum illa intrat, tantum timor exit. Timor enim id agebat, ne faceres: charitas id agit, ut nolis facexi quid timeatis, dixi quid appetatis. Sectamini charitatem, intret charitas; ad
Abbreviated transcription (Latin):
um ignis eterni: timeo udiciũ. xp̃i:
cimeo societatẽ diaboli. ne puniar ab
illo. cũ illo ardeã. Quid dicturus sũ:
Male times. quomͦ tibi dicebã de ad¬
uersario. quia querebat corpus tuũ
occidere: Ibi enĩ recte dicebã. male ti¬
mes: securũ te fȩcit dñs tuus dicens:
nolite timere eos qui corpus occidũt.
Modo cũ dicis michi gehennã tumeo:
ardere timeo in ȩternũ puniri tuneoͬ
quid dicturus sum: Male times: ua¬
ne times: Non audeo: quandoquidẽ
ipse dñs ablato timore subiecit timorẽ
et ait ubi dixit. nolite tuere eosqui
occidunt corpus. et postea non habent
quid faciant: s eum timete. qui babet
potestatẽ et corpus et animã occidere
ingehennã ignis. Ita dico uobis. hunc
tunete. Cũ gͦ dñs timorẽ incusserit.
et uehement̃ incusserit. et repetendo
uerbũ comminationẽ geminauerit:
dicturus ego sũ. male times ista: Nõ
dicã. Elane cime. Nichil melius times:

Expanded text:
um ignis aeterni, timeo judicium Christi, um ignis aeterni, timeo judicium Christi, timeo societatem diaboli, ne puniar ab illo, et cum illo ardeam. Quid? dicturus sum, Male times? quomodo tibi dicebam de adversario, quia quaerebat corpus tuum occidere. Ibi enim recte dicebam, Male times, securum te fecit Dominus tuus, dicens: Nolite timere eos qui corpus occidunt. Modo cum dicis mihi, Gehennam timeo, ardere timeo, in aeternum puniri timeo: quid dicturus sum? Male times? vane times? Non audeo, quandoquidem ipse Dominus ablato timore, subjecit timorem; et ait, ubi dixit, Nolite timere eos qui corpus occidunt, et postea non habent quid faciant: sed eum timete, qui habet potestatem et corpus et animam occidere in gehennam ignis: ita dico vobis, hunc timete . Cum ergo Dominus timorem incusserit, et vehementer incusserit, et repetendo verbum comminationem geminaverit, dicturus ego sum, Male times? Ista non dicam. Plane time, nihil melius times;
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil eñi aliud agis. ut ñcito abhoste
moriaris: nisi ut serius aliquando aft¬
bre moriaris. Habes quod agas: ut nun¬
leagendo. Templũ ruinosũ ñ inbabi¬
tat: templũ sordidũ ñ ingreditur s
geme ad illũ. ut mundet sibi locũ: s¬
Quod tu destruxisti ipse construat:
quod tu ext̃minasti. ipse reformet:
quod deiecisti ipse erigat. Clama ad
dm̃ interius: clama ubi audit. Qua
et ibi peccas ubi udet: ibi clamaui
ter timere ceꝑis non temporalescri¬
ciatus s eterm ignis supplicia. et iad
adulter ñ fueris: hinc eñĩ loquebam
pit̾no: nondũ laudandus es. Nonqll¬
num est. timere pęnã: Magnũ est
s amare uisticiã. Introgo tẽ. et inli¬
note. Tu inspice int̾rogationẽ meam
sonantẽ: et fac de te ipso int̾rogatio¬
nem silentẽ. Dico gͦ tibi. Libidine con
uictus. habes consentientẽ: quare non
cominittis adulteriũ: Et respondebis.
Quia timeo gehennã÷ timeo supplici¬

Expanded text:
Nihil enim aliud agis, ut non cito ab hoste Nihil enim aliud agis, ut non cito ab hoste moriaris, nisi ut serius aliquando a febre moriaris. Habes quod agas, ut nunle agendo. Templum ruinosum non inhabitat, templum sordidum non ingreditur. Sed geme ad illum, ut mundet sibi locum; quod tu destruxisti, ipse construat; quod tu exterminasti, ipse reformet; quod tu dejecisti, ipse erigat. Clama ad Deum, clama interius, clama ubi audit: quia et ibi peccas, ubi videt; ibi clama, ubi iter timere coeperis, non temporales cruciatus, sed aeterni ignis supplicia, et ideo adulter non fueris: hinc enim loquebamurpiterno, nondum laudandus es; non quiid enim magnum est, timere poenam? Magnum est, sed amare justitiam. Interrogo te, et invenio te. Tu inspice interrogationem meam sonantem, et fac de te ipso interrogationem silentem. Dico ergo tibi: Libidine cum victus habes consentientem, quare non committis adulterium? Et respondebis: Quia timeo gehennam, timeo supplici
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dm̃ suũ: In illo erit quẽ ñ ꝑdidit:
uiillo erit.quẽ ñ ase exclusit.Si aũt
obtemꝑas infirmitati animȩ tuȩ. di¬
centi tibi. ferit et dimuto te. ñ times
dm̃ dicentẽ tibi. peccas et dimittote:
migraturoꝵ. et inigrare crepidantiũ:
uolentiũ semꝑ differre. quod ñ possunt
auferre. Uanus ẽ iste timor hominũ:
et tam̃ ẽ. et uehemens ẽ: et resistere ei
non potest. Hinc increpandi. hinc ob¬
uirgandĩ. hinc plangendi. hinc lugen¬
di homines. timentes mori: et nichil
alud agentes. nisi serius mori. Quare
ñ agunt ñ mori: Qm̃ quicqͥd agunt:
ñ efficunt. ut ñ moriantur. Possunt
aũt aliquid agere: quo efficiant. ut
nunquã moriantur: Nullomͦ. Pror¬
sus quicquid egeris. quantũcumq in¬
uigilaueris: quocũq fugeris. quelibet
munim̃ta quesieris: quibuslibet diui¬
tiis te redemeris. quibuslibet calliditat¬
buis hostem refelleris: non fallis febrem

Expanded text:
est, Deum suum, in illo erit quem non perdidit, est, Deum suum, in illo erit quem non perdidit, in illo erit quem non a se exclusit. Si autem obtemperas infirmitati animae tuae, dicenti tibi, Ferit, et dimitto te; non times Deum dicentem tibi, Peccas, et dimitto te? migraturorum, et migrare trepidantium, volentium semper differre quod non possunt auferre. Vanus est iste timor hominum: et tamen est, et vehemens est, et resisti ei non potest. Hinc increpandi, hinc objurgandi, hinc plangendi, hinc lugendi homines, timentes mori, et nihil aliud agentes, nisi serius mori. Quare non agunt non mori? Quoniam quidquid agunt, non efficiunt ut non moriantur. Possunt autem aliquid agere, quo efficiant ut nunquam moriantur? Nullo modo. Prorsus quidquid egeris, quantumcumque invigilaveris, quocumque fugeris, quaelibet munimenta quaesieris, quibuslibet divitiis te redemeris, quibuslibet calliditatibus hostem fefelleris; non fallis febrem.
Abbreviated transcription (Latin):
possidet. qui principale tenet. Inte
quippe illud principatur. quod meliꝰ
ẽ. Tenens ds quod melius ẽ. id ẽ. cor
tuũ. ũtẽ tuã. animã tuã: ꝓfecto ꝑ
meliorẽ possidet et inferiorẽ. quod
ẽ corpus tuũ. Seuiat gͥ inimicus:
minetur mortẽ. faciat si ꝑmittitur:
excludat de carne animã tuã: anima
tua ñ excludat ase uitã suã. Si recte
plangis et putas te miserabilit dice¬
re potenti inunico tuo. noli ferire.
parte sangiuiri meo: non tibidicit ds.
miserere. animȩ tuȩ placens dõ: Anima
tua forte dicit. Roga illũ ne feriat: nã
dimitto te. Si eñi ꝑcusserit: manere te¬
cum ñ possũ. Roga ne feriat: si uis
ut ñ te dimittã. Que tibi dicit. siuis.
ut ñ te dimittã: Cu ipse. Tu eñĩ qui
loqueris: anima es. Si eñi ꝑcusserit
carnẽ. tu fugis: cu exis: cu migras:
iacet int̾ra terra. Ubi erit quod ani¬
mauit t̾rã. quod flatu dĩ tibi datũ
ẽ ubi erit: sinon efflauit uitã suã id

Expanded text:
possidet qui principale tenet. In te possidet qui principale tenet. In te quippe illud principatur, quod melius est. Tenens Deus quod melius est, id est, cor tuum, mentem tuam, animam tuam, profecto per meliorem possidet et inferiorem, quod est corpus tuum. Saeviat igitur inimicus, minetur mortem, faciat si permittitur, excludat de carne animam tuam: anima tua non excludat a se vitam suam. Si recte plangis, et putas te miserabiliter dicere potenti inimico tuo, Noli ferire, parce sanguini meo: non tibi dicit Deus, Miserere animae tuae placens Deo ? Anima tua forte dicit: Roga illum, ne feriat; nam dimitto te. Si enim percusserit, manere tecum non possum. Roga ne feriat, si vis ut non te dimittam. Quae tibi dicit, si vis ut non te dimittam? Tu ipse: tu enim qui loqueris, anima es. Si ergo percusserit carnem, tu fugis, tu exis, tu migras, jacet terra in terra. Ubi erit quod animavit terram? quod flatu Dei tibi datum est, ubi erit? Si non efflavit vitam suam, id
Abbreviated transcription (Latin):
anima uita quedã. qua uiuit caro
tua. Putas uulla alia uita ẽ. qua ui¬
uit ipsa anima tua : ut quomͦ habet
caro tua uitã animã. quauiuit carotua:
fit et ipsa anima tua. ut habeat aliquã
uitam suã. Et quomͦ caro cũ moritur.
exspirat animã uitã suã: sic et anima
quando moritur ex spirat aliquã uitã
suã. Si inuenerimus que sit hecuita. ñ
corporis tui quod ẽ anima tua. s uita
uite corporis tui. hoc ẽ uita animȩ tuȩ :
si inuenerimꝰ eam: ex hac morte qua ti¬
mes ne de carne eiciatur anima tua.
puto quia plus debes timere illã mortẽ.
ne uita anime tuȩ ꝓiciatur de anima
tua. Breuit̃ gͦ dicã. Et quid multis te¬
neor: Uita corporis anima ẽ: uita ani¬
me ds ẽ. Sp̃c dĩ habitat inanima. et
ꝑ animã incorpore: ut et corpora nr̃a
templũ sint sp̃c scĩ quẽ habemus adõ.
Uenit eñi sp̃c ad animã nr̃am. quia
caritas dĩ diffusa ẽ incordib nr̃is. ꝑ
spm̃ sc̃m qui datus ẽ nobis: et totum

Expanded text:
ima vita quaedam, qua vivit caro tua. Putas, nulla alia vita est, qua vivit ipsa anima tua; aut quomodo habet caro tua vitam, animam qua vivit caro tua, fit et ipsa anima tua, ut habeat aliquam vitam suam? et quomodo caro, cum moritur, exspirat animam vitam suam; sic et anima, quando moritur, exspirat aliquam vitam suam? Si invenerimus quae sit haec vita, non corporis tui, quod est anima tua; sed vita vitae corporis tui, hoc est, vita animae tuae: si invenerimus eam, ex hac morte, qua times ne de carne ejiciatur anima tua, puto quia plus debes timere illam mortem, ne vita animae tuae projiciatur de anima tua. Breviter ergo dicam: et quid multis teneor? Vita corporis anima est, vita animae Deus est. Spiritus Dei habitat in anima, et per animam in corpore, ut et corpora nostra templum sint Spiritus sancti, quem habemus a Deo. Venit enim Spiritus ad animam nostram: quia charitas m, qui datus est nobis ; et totum
Abbreviated transcription (Latin):
potest ñ facit: et tam̃ latro ẽ. Ds̃ eñĩ cor
int̾rogat: ñ manũ. Lupus uenit ad oui¬
le ouiũ: querit inuadere. querit ugi¬
lare: querit deuorare. Uigilant pasto¬
res: latrant canes: nichil poterit. Non
aufert. ñ occidit: s tam̃ lupus uenit.

Expanded text:
potest, non facit: et tamen latro est. Deus enim cor potest, non facit: et tamen latro est. Deus enim cor interrogat, non manum. Lupus venit ad ovile ovium, quaerit invadere, quaerit jugulare, quaerit devorare: vigilant pastores, latrant canes: nihil potest, non aufert, non occidit; sed tamen lupus venit
Abbreviated transcription (Latin):
diderat. ñ tu. Terra commnunis ẽ: in
una domo estis: in hoc mundo ambo
iiatores: huiꝰ uitȩ unũ stabulũ intras¬
tis. Posuit ille: oblitus ẽ ille: cęcidit
ab illo: tu inuenisti. Quis inuenisti:
Xp̃ianus. Quis inuenisti: Qui legem
audisti. Xp̃ianus qui legẽ audisti.
Quis inuenisti: Qui cũ audires multͥa
laudasti: tu inuenisti. Si gͦ ueraciter
laudasti: redde quod inuenisti. Si gͦñ
reddidisti quod inuenisti: quando lau¬
dasti. testimoniũ contra te dixisti. Esto¬
te fideles inuentores: et tc̃ iniquos ii¬
cuꝑate raptores. Nam quod inuenisti.
et ñ reddidisti: rapusti. Quantũ po¬
ciusti. fecisti: quia plus ñ potiusti. ideo¬
ñ plus fecisti. Qui alienũ negat: sipos¬
sit. et tollit. Quod ñ tollis. timor choibet:
non bonũ facis. s malũ metuis. Quid¬
ẽ magnũ. timere malũ: Magnũ ẽ.
ñ facere malũ: magnũ ẽ. amare bonũ.
Nam et latro timet malũ: et ubi non

Expanded text:
erdiderat, non tu. Terra communis est, in erdiderat, non tu. Terra communis est, in una domo estis, in hoc mundo ambo viatores, hujus vitae unum stabulum intrastis. Posuit ille, oblitus est ille; cecidit ab illo, tu invenisti alibi. Quis invenisti? Christianus. Quis invenisti? Qui legem audisti, christianus qui legem audisti. Quis invenisti? Qui cum audires multa laudasti, tu invenisti. Si ergo veraciter laudasti, redde quod invenisti. Si ergo non reddidisti quod invenisti; quando laudasti, testimonium contra te dixisti. Estote fideles inventores, et tunc iniquos vituperate raptores. Nam quod invenisti et non reddidisti, rapuisti. Quantum potuisti, fecisti: quia plus non potuisti, ideo non plus fecisti. Qui alienum negat, si possit et tollit. Quod non tollis, timor prohibet: non bonum facis, sed malum metuis. est magnum, timere malum? Magnum est, non facere malum: magnum est, amare bonum. Nam et latro timet malum; et ubi non
Abbreviated transcription (Latin):
fidelit̾ respondisset: red didit quod in¬
uenerat. Ille aũt repletus gaudio. et
querens uicẽ rependere: tanquã de¬
cimas. obtulit illi solidos uiginti. Qͥ
noluit acciꝑe. Obtulit uł decẽ: nolu¬
it acciꝑe. Saltim rogauit. uł quinq
acciꝑe: noluit ille. Sthomachabundꝰ
homo ꝓiecit sacculũ: nichil ꝑdidrait.
Si ñ uis aliquid ame acciꝑe: nec ego
aliquid ꝑdidi. Quale certam̃ fr̃s mei.
quale certam̃: qualis pugna᷑. qualis
conflictus. Theatrũ mundus: specta¬
tor ds. Uictus tandẽ ille. quod offere¬
batur accepit: continuo totũ pauꝑi¬
bus erogauit: unũ solidũ in domo
cordib ur̃is: siuerbũ dĩ insedit inuo¬
bis: si requiẽ inuenit apud uos: facite
hoc fr̃s mei. Nolite putare dampnũ
uos pati: si feceritis. Magnũ lucrũ est:
si feceritis quod dico. Edidi .xx. solidos:
ꝑdidi ducentos quingentos. Quid ꝑ¬
didisti: De domo tua ꝑierant: Alt̾ ꝑ¬

Expanded text:
fideliter respondisset, reddidit quod infideliter respondisset, reddidit quod invenerat. Ille autem repletus gaudio, et quaerens vicem rependere, tanquam decimas obtulit illi solidos viginti: qui noluit accipere. Obtulit vel decem: noluit accipere. Saltem rogavit vel quinque acciperet: noluit ille. Stomachabundus homo projecit sacculum: Nihil perdidi, ait; si non vis aliquid a me accipere, nec ego aliquid perdidi. Quale certamen, fratres mei, quale certamen? qualis pugna, qualis conflictus? Theatrum mundus, spectator Deus. Victus tandem ille quod offerebatur accepit: continuo totum pauperibus erogavit, unum solidum in domo cordibus vestris, si verbum Dei insedit in vobis, si requiem invenit apud vos, facite hoc, fratres mei: nolite putare damnum vos pati, si feceritis; magnum lucrum est, si feceritis quod dico. Perdidi viginti solidos, perdidi ducentos, quingentos. Quid perdidisti? De domo tua perierant: alter p
Abbreviated transcription (Latin):
onem tanquã alienum eẽ reddendam.
Siquisquã uerbi gr̃a. inuia inuenit ali¬
enum sacculũ solidoꝵ debet reddere:
s nescit cui. Non se excuset ignorantia:
qm̃ dona dĩ st: et sunt in popło dĩ. qui
ñ ftustra audiunt uerbũ dĩ. Dicam
quod fȩcerit homo pauꝑrimus. nobis ap̃
mediolanũ constitutis: tam pauꝑ. ut
quãuis ille fuisset paganus gramaticꝰ.
melior ad uelũ. quã in cathedra. Inue¬
nit sacculũ. nisi me forte numerus fal¬
lit. cũ solidis ferme ducentis. Memor
legis: ꝓposuit pictaciũ publice. Red¬
dendum eñi sciebat: s cui redderet ig¬
norabat. Proposuit putaciũ publice. Q
solidos ꝑdidit. ueniat ad locũ illũ: et
querat hominẽ illũ. Ile qui plangens
encũquaq uagabatur: inuento et̃
lecto putacio. uenit ad hominẽ: et
neforte quereret alienũ. que siuit sig¬
na: int̾rogauit sacculi qualitatẽ: sigillũ.
solidoꝵ etiã numerũ. Et cũ om̃ia ille

Expanded text:
onem tanquam alienum esse reddendam; onem tanquam alienum esse reddendam; si quisquam, verbi gratia, in via inveniat alienum sacculum solidorum, debere reddere. Sed nescit cui? Non se excusat ignorantia, quoniam dona Dei sunt; et sunt in populo Dei qui non frustra audiunt verbum Dei: dicam quod fecerit pauperrimus homo, nobis apud Mediolanum constitutis; tam pauper, ut quamvis ille esset paganus grammaticus; melior ad velum, quam in cathedra. Invenit sacculum, nisi forte me numerus fallit, cum solidis ferme ducentis: memor legis proposuit pittacium publice. Reddendum enim sciebat; sed cui redderet, ignorabat. Proposuit pittacium publice: « Qui solidos perdidit, veniat ad locum illum, et quaerat hominem illum. » Ille qui plangens circumquaque vagabatur, invento et lecto pittacio, venit ad hominem. Et ne forte quaereret alienum, quaesivit signa, interrogavit sacculi qualitatem, sigillum, solidorum etiam numerum. Et cum omnia ille
Abbreviated transcription (Latin):
dauit: s sub testib commñdauat. Uic
m̃. Red di disti quando asolo solus
ubi ds int̃ uos fuerat accepisti: Si tunc
reddidisti: si mortuo qui comiñdauit.
nescienti filio red didisti: tẽ te laudabo.
quia post aurũ ñ isti: quia potiustitͣas¬
gredi et ñ es transgressus: quia potuis¬
ti mala facere. et ñ fecisti: si forte alienũ
uos. inspicite uos int̾rogate uos: uera
respondete uobis: et uidicate uos. non
uerbũ dĩ audis: delectatione uerbi dĩ
letissime commoueris. Tu laudas trac¬
dicentẽ: ego quero facientẽ. Xpĩanus
es: srequentas ȩccłam: amas uerbũ dĩ:. li¬
benter audis. Ecce hoc quod ꝓpono. in eo
te examina: in eo te appende: ineo as¬
cende intis tue tribunal. et consticue te
ante te: udica te. et si prauũ inuene¬
ris corrige te. Propono gͦ. Ds dicit inle¬
ge sua inuentionẽ eẽ reddendã. Ds in
lege sua dicit. quã primo popło dedit. ꝓ
quibus xp̃c nondũ erat mortuus: inuenti¬

Expanded text:
ndavit, sed sub testibus commendavit. Dic ndavit, sed sub testibus commendavit. Dic mihi, reddidisti, quando a solo solus, ubi Deus inter vos fuerat, accepisti? Si tunc reddidisti, si mortuo qui commendavit, nescienti filio reddidisti; tunc te laudabo, quia post aurum non isti; quia potuisti transgredi, et non es transgressus; quia potuisti mala facere, et non fecisti. Si forte alienum vos, inspicite vos, interrogate vos, vera respondete vobis, et judicate vos non verbum Dei audis, de lectione verbi Dei laetissime commoveris. Tu laudas tracdicentem, ego quaero facientem. Christianus es, frequentas ecclesiam, amas verbum Dei, et libenter audis. Ecce hoc quod propono, in eo te examina, in eo te appende, in eo ascende mentis tuae tribunal, et constitue te ante te, et judica te: et si pravum inveneris, corrige te. Propono ergo. Deus dicit in lege sua, inventionem esse reddendam : Deus in lege sua dicit, quam primo populo dedit, pro quibus Christus nondum erat mortuus, inventi
Abbreviated transcription (Latin):
us disciplinȩ. Ideo spolio paganũ: ut ꝑ
hanc asꝑam et salubrẽ disciplinã faci¬
am xp̃ianũ. Audirẽ et crederẽ: si qͦd
abstulisti pagano. redderes. xp̃iano.
diximꝰ et nemo nobis contradicit. Qs
dantes instruimus: contradicentes re¬
darguimus. Ita uͭ n contradicunt li¬
gua. s uita. Moneo: rapit. Doceo: rapit
Precipio: rapit. Arguo: rapit. Quomꝰ
ñ contradicit: Dicã gͦ. quod de hac re
sufficere existimo. Abstinete uos ft
abstinete uos filii. abstinete uos acon¬
suetudine rapiendi. Et uos qui sub
manib raptoꝵ gemitis: abstinete uos
acupiditate rapiendi. Alius potens
ẽ. et rapit: tu inmani raptoris gems
quia raꝑe ñ potes. ideo ñ facis. Habe¬
to facultatẽ: et ibi laudabo domitan
qui post aurũ ñ abiit: qui pocuit ni¬
gredi. et ñ ẽ transgressus: qui facere
mala potuit. et ñ fecit. Tu aũt dieis
Nlunquã negaui rem alienã. Quiasts¬
te nemo tibi comiñdauit. Forte comis¬

Expanded text:
us disciplinae: ideo spolio paganum, ut per us disciplinae: ideo spolio paganum, ut per hanc asperam et salubrem disciplinam faciam christianum. Audirem et crederem, si quod abstulisti pagano, redderes christianodiximus, et nemo nobis contradicit. Quidantes instruimus; non contradicentes redarguimus. Ita vero non contradicunt lingua, sed vita. Moneo, rapit; doceo, rapit; praecipio, rapit; arguo, rapit: quomodo non contradicit? Dicam ergo quod de hac re sufficere existimo. Abstinete vos, fratres, abstinete vos, filii, abstinete vos a consuetudine rapiendi: et vos qui sub manibus raptorum gemitis, abstinete vos a cupiditate rapiendi. Alius potens est, et rapit: tu in manu raptoris gemis; quia rapere non potes, ideo non facis. Habeto facultatem, et ibi laudabo domitam qui post aurum non abiit; qui potuit transgredi, et non est transgressus; qui facere mala potuit, et non fecit . Tu autem dicis, Nunquam negavi rem alienam. Quia forte nemo tibi commendavit; aut forte comme
Abbreviated transcription (Latin):
uis elemosinas facere de rapinis: qm̃ si
quando pascis. xp̃ianũ. pascis xp̃m:
quando spolias xp̃ianũ spolias. xp̃m.
Adtendite quod sinistris dicturus est.
Ite in ignẽ et̃nũ. Quare: Esuriui et ͥ de¬
distis m manducare. Nudus fui. et ñ
uestistis me. Ite. Quo: Inignem ȩt̃nũ.
Prorsus ite. Quare: Nudus fui et non
uestistis me.Sigͦ inignẽ ȩt̃nũ ibit. cui
dicturus ẽ xp̃c. nudus fui. et ñ uestistis
me. quẽ locũ in igne ȩt̾no habebit.
et ñ dicat tibi xp̃c. uestitus fui et spo¬
liasti me: mutata consuetudine co¬
gitas spoliare paganũ. et uestire xp̃ia¬
nũ. Et hic respondebit tibi xp̃c: un
mo nunc respondet tibi. ꝑ seruũ qua¬
lemcũq ministrũ suũ. respondebit ti¬
bi xp̃c. et dicet. Etiã bic parce damp¬
nis meis. Cũ eñi xp̃ianus spolias paga¬
nũ: impedis fieri. xp̃ianũ. Etiã et bic
fortasse respondebis adhuc. Ego non
odio penã ingero: s delectatione poti¬

Expanded text:
vis eleemosynam facere de rapina, quoniam si vis eleemosynam facere de rapina, quoniam si quando pascis christianum, pascis Christum; quando spolias christianum, spolias Christum. Attendite quid sinistris dicturus est: Ite in ignem aeternum. Quare? Esurivi enim, et non dedistis mihi manducare; nudus fui, et non vestistis me . Ite. Quo? In ignem aeternum. Prorsus ite. Quare? Nudus fui, et non vestistis me. Si ergo in ignem aeternum ibit cui dicturus est Christus, Nudus fui, et non vestisti me; quem locum in igne aeterno habebit cm, ne dicat tibi Christus, Vestitus fui, et spoliasti me; mutata consuetudine, cogitas spoliare paganum, et vestire christianum. Et hic respondebit tibi Christus, imo nunc respondebit tibi per servum qualemcumque ministrum suum: respondebit tibi Christus, et dicet, Etiam hic parce damnis meis. Cum enim christianus spolias paganum, impedis fieri christianum. Etiam et hic fortasse respondebis adhuc: Ego non odio poenam ingero, sed dilectione poti
Abbreviated transcription (Latin):
Cui dederis gaudet: cui abstuleris plo¬
rat. Quẽ duoꝵ istor ex auditurus ẽ dñs:
Dic̃is ei cui dederis. Gr̃as age qui accepi¬
sti. S alt̾ tibi ex alia parte dicit. Ego
gemo cui abstulisti. Et pene totũ tenu¬
isti: et exiguũ illi dedisti. Si gͦ quod ali¬
is abstulisses egentibus dedisses: nec ta¬
lia oꝑa diligit ds̃. Dicit tibi. Sculte. us¬
si ut dares: s ñ de alieno. Si babes. dade
tuo: si ñ habes quod des de tuo: meluis
nulli dabis. quã alteros spoliabis. Dic
rit. et alios addexterã. et ad sinistrã
alios separauerit: bene opantib. ue¬
nite benedicti patris mei. ꝑcipite regnũ:
sterilib aũt qui nichil bom in pauꝑes oꝑ¬
atist̃. ite inignẽ ȩt̃nũ. Et quȩ dicturus
e bonis: Esuriui. et dedistis mͥ mandu¬
care: et cętera. E respondebunt illi. Do¬
mine: quando te uidimus esurientẽ :¬
& ille ad eos. Cũ uni exminimis meis
fecistis: mͥ fecistis. Intellige gͦ stulte. qui

Expanded text:
Cui dederis, gaudet; cui abstuleris, ploCui dederis, gaudet; cui abstuleris, plorat: quem duorum istorum exauditurus est Dominus? Dicis ei cui dederis: Gratias age quia accepisti. Sed alter tibi ex alia parte dicit: Ego gemo cui abstulisti. Et pene totum tenuisti, et exiguum illi dedisti. Si ergo quod alteri abstulisti egentibus dedisses, nec talia opera diligit Deus. Dicit tibi Deus: Stulte, jussi ut dares, sed non de alieno. Si habes, da de tuo: si non habes quod des de tuo, melius nulli dabis, quam alteros spoliabis. Dictrit, et alios ad dexteram et ad sinistram alios separaverit, bene operantibus: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum; sterilibus autem, qui nihil boni in pauperes operati sunt: Ite in ignem aeternum. Et quae dicturus est bonis? Esurivi enim, et dedistis mihi manducare, et caetera. Et respondebunt illi: Domine, quando te vidimus esurientem? Et ille ad eos: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Intellige ergo, stulte, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. nolite ꝑsonalit uidicare: Si us
gͦ audire crimen diuitis illius: noli am¬
plius quȩrere. quã audis aueritate. Biues
erat: induebatur purpura et bysso. et
epulabatur cotidie splendide. Quod gͦ
crimen eus: Iacens ante ianuã ulcero¬
sus. et ñ aduitus. Hoc eni aꝑte de illo di¬
ctum ẽ: quod inmisericors erat. Nunqͥd
sufficientẽ panẽ adiuite acciꝑet: dicere¬
tur de illo. quia cupiebat saturari de mi¬
cis. quȩ cadebant de mñsa diuitis: Apter
hanc solã inhumanitatẽ. qua contemp¬
nebat pauꝑem. ante ianuam suã iacen¬
tem. nec congrue digneq pascebat: mor¬
tuus ẽ. et in inferno sepultus. Et cũ. apd̃
inferos intorm̃tis eẽt: leuauit oculos su¬
os: et uidit pauꝑem insinu abrabe. Et
quid plurib inmorer: Desiderauit gut¬
tam: qui ñ dedit micã. Nonne accepit
agapes facio: unctis in careerẽ uictũ
intito: nudos uestio. ꝑegrinos suscipio.
Dare te putas: Tollere noli: et decdisti.

Expanded text:
dicit, Nolite personaliter judicare? Si vis dicit, Nolite personaliter judicare? Si vis ergo audire crimen divitis illius, noli amplius quaerere, quam audis a Veritate. Dives erat; induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Quod ergo ejus crimen? Jacens ante januam ulcerosus, et non adjutus. Hoc enim aperte de illo dictum est, quod immisericors erat. Numquidsufficientem panem a divite acciperet, diceretur de illo quia cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis? Propter hanc solam inhumanitatem, qua contemnebat pauperem ante januam suam jacentem, nec congrue digneque pascebat, mortuus est et sepultus; et cum apud inferos in tormentis esset, levavit oculos suos, et vidit pauperem in sinu Abrahae. Et quid pluribus immorer? Desideravit guttam, qui non dedit micam: non accepit Agapes facio, vinctis in carcere victum mitto, nudos vestio, peregrinos suscipio. Dare te putas? Tollere noli, et dedisti.