comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que dicit. & alia cuidicit: Aut carnĩ
bec uox ẽ. quȩ ab amma. & uitã sumit
& sensũ. Nec sine anima aliquid pot̃
uelle uel nolle. Quia uͦ ipsius anime
iuplices actiones sunt. & alio offici
iegit ad dm̃ alio inclinatur ad car¬
nemi: si bene seriuit spũi bene pͥsidet
carni. Et ꝑ id quod adheret & dõ. id et sã
quod adheret corpori adsuꝑiores inui¬
tat asfectus. ut racionabili dñatu tm̃
subditis tribuat. qͣntum ad salutẽ sat est
Ne ita corruptibilib implicct᷑. ut illa eiꝰ
dignitas qua unidõẽ subiecta minu¬
atur. Mens itaq summa quedã pars
anime. semetipsam in om̃ib sius incitãs
quonatibus. dicit. lauda anima mea
dominum. cxcuii. Quos antiquos
uistos caput xꝑc uelut manũ p̃remi¬
serti nascituriis: ex libro decathetͦi¬
ante aduentũ domini scripta st̃
omiã quȩ in sanctis scripturis
legimus: nisi ut illius comm̃daretur
aduentus. & futura p̃signaretur ȩccłia

Expanded text:
quae dicit, et alia cui dicit, aut ut carnis quae dicit, et alia cui dicit, aut ut carnis haec vox est, quae ab anima et vitam sumit et sensum, nec sine anima aliquid potest velle, vel nolle. Quia vero ipsius animae duplices actiones sunt, et alio officio erigitur ad Deum, alio inclinatur ad carnem: si bene servit spiritui, bene praesidet carni, et per id quod adhaeret Deo, id etiam quod adhaeret corpori, ad superiores invitat affectus, ut rationabili dominatu tantum subditis tribuat, quantum ad salutem sat est, ne ita corruptibilibus implicetur ut illa ejus dignitas qua uni Deo est subjecta, minuatur. Mens itaque summa quaedam pars animae, semetipsam in omnibus suis incitans conatibus, dicit: Lauda, anima mea, Dominum. CAPUT CXCVII. Quod antiquos justos caput Christus velut manum praemiserit nasciturus; ex libro de Cateante aduentum domini scripta sunt omnia, quae in sanctis scripturis legimus, nisi ut illius commendaretur aduentus et futura praesignaretur ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
uocetur sꝑ̃ẽ Et iste flatiis aerius. quã¬
uissit corporeus: appellat᷑ inpsalmo sꝑc̃
tempestatis. Qua ꝓpt̃ eã que anima ẽ.
etiã sꝑm̃ nuncupare puto. scđm illud.
A uferes sꝑm eorum. & deficient. Et iterũ.
Exiet sp̃c eorum &e reuertet᷑ interrã suam.
hocẽ corpus in puluerẽ suum. Eigo nom̃
uificet. Estimo quod ammonitus his
quȩ commemoraui diuinarum testimo¬
niis paginarum. ii & anima pecoris
cui ñ est intellectus appellata legat᷑
sp̃c: ñ negabis ulterius. Quo cirea si
& illa quę de anima incorporea dis¬
putata sunt capis &e sapis. ñ ẽ unde
tibi displiceat. quod eam me scrre dixi
ni corpus eẽ s spm̃: quia ce corpus ñ eẽ
monstratur: & gnali nomine spc̃ nun¬
laudabo dñm in iuta mea: psallã dõ
meo quam dui sum. Scã q: sp̃italis ani¬
ma ipsa se ad laudandũ dñm cohorta
f  excellentiore sui parte ta que inse
minora sunt. incitat enĩ. Non alia ẽ

Expanded text:
uoeetur spiritus; et iste flatus aerius, quamuoeetur spiritus; et iste flatus aerius, quamuis sit corporeus, appellatur in psalmo spiritus tempestatis. quapropter eam quae anima est etiam spiritum nuncupari puto secundum illud: auferes spiritum eorum, et deficient, et iterum: exiet spiritus eorum, etreuertetur in terram suam, hoc est corpus in puluerem suum. ergo nomeniuificet. aestimo quod ammonitus his, quae commemoraui, diuinarum testimoniis paginarum, ubi et anima pecoris, cui non est intellectus, appellata legitur spiritus, non negabis ulterius. quocirca si et illa quae de anima incorporea disputata sunt capis et sapis, non est unde tibi displiceam, quod eam me scire dixi non corpus esse, sed spiritum, quia et corpus non esse monstratur et generali nomine spiritus nunlaudabo Dominum in vita mea; psallam Deo meo quandiu sum: sancta et spiritalis anima, ipsa se ad laudandum Dominum cohortatur, et excellentiore sui parte ea quae in se minora sunt, incitat. Non enim alia est
Abbreviated transcription (Latin):
lam ⁊ de illis dictũ ẽ. ꝓducãt aq̃ repeutia aĩar
uiuentiũ ⁊ ꝓducat tr̃a aĩam uiuentẽ. Ut gͦ
plenissime ac planissime noueris eam
quȩ anima ẽ more diui norum ȩloqͥoꝵ
etiam sꝑ̃m dici: appellatur pecorissp̃.
Et utiq ñ habent pecora illum sꝑ̃m. quẽ
tua dilectio discernens ab aĩa definiũ
Unde manifestumẽ. quod generali uo¬
cabulo anima petoris recte potuit sie
uocari . sic̃ legit᷑ in libro eccłiastt. Qiui
scit si sꝑefiliorum hominũ ascendat
ipse sursum: & spc̃ pecoris si descen¬
dat ipse deorsum interram Itemq indi¬
liuiui uasticate scriptum ẽ. Et mortua ẽ
omĩscaro. quȩ mouebat᷑ suꝑcerrã: uolati¬
lium pecorum. & um̃torum & ferarũ.
& om̃is serpens qui mouetur suꝑ terrã
& omĩs homo.: ce omiã quecũq habent
sꝑm uite. Ubi remotis om̃ib dubitatio¬
nis ambagibus. gnãle animȩ nomen eẽ
intelligimus sꝑ̃m: cuius quidem nomi¬
nis significatio tam late patet. uit etiã ds̃

Expanded text:
m et de illis dictum est: producant aquae repentia animarum uiuentium, et: producat terra animam uiuentem. ut ergo plenissime ac planissime noueris eam quae anima est more diuinorum eloquiorum etiam spiritum dici, appellatur pecoris spiritus. et utique non habent pecora illum spiritum, quem tua dilectio discernens ab anima definiuit. unde manifestum est, quod generali uocabulo anima pecoris recte potuit sic uocari, sicut legitur in libro Ecclesiaste: quis scit, spiritu sfiliorum hominis si ascendat ipse sursum et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram? itemque in diluuii uastitate scriptum est: et mortua est omnis caro, quae mouebatur super terram, uolatilium, pecorum et iumentorum et ferarum; et omnis serpens qui mouetur super terram et omnis homo et omnia quaecumque habent spiritum uitae, ubi remotis omnibus dubitationis ambagibus generale animae nomen esse intellegimus spiritum. cuius quidem nominis significa.tio tam late patet, ut etiam deus
Abbreviated transcription (Latin):
Quam congrue hominib sapientia dĩ. xͦ
humanitate subuenerit. qͥ natꝰ matrẽ quã
ad turbas loqñs & ad aquã in uinũ ueren¬
dam negauerit. de cruce cognitã discipło
cõm̃darit. cuiꝰ tota uita disciplina morũ
fuerit: Ita ut nullũ peccatũ ammitatur.
ñ dũ aut appetunt᷑. que iule contẽpsit. aut
fugiuntur que ille sustinuit. & de modis
Arguit uoluptuosos. curiosos. suꝑbos. si¬
gulis cõpetent̃ aptans concupiscentiã carniꝰ⁊ ꝯcupiscñtiã
oculorũ & ambitionẽ uite. quȩ tria intripli¬
ci quoq temptatione. ꝑ auct̾orẽ uitȩ ca
Quod melius sit ab homine q

Expanded text:
Quam congrue hominibus sapientia dei Christus humanitate subuenerit, qui natus matrem, quam ad turbas loquens et ad aquam in uinum uertendam negauerit, de cruce cognitam discipulo commendarit; cuius tota uita disciplina morum fuerit, ita ut nullum peccatum admittatur, nisi dum aut appetuntur quae contemsit aut fugiuntur quae ille sustinuit; et de modis ra scripto. 21. Arguit uoluptuosos, curiosos, superbos, singulis competenter aptans concupiscentiam carnis et concupiscentiam oculorum et ambitionem uitae, quae tria in triplici quoque temtatione per auctorem uitae caue scripto. 22. Quod melius sit ab homine q
Abbreviated transcription (Latin):
refelli possint de mundi loco ex libro
& Quod lucis nomine etiã angłi signifi¬
cati atq ereati possint intelligi ex eodẽ
libro .xi.t.ix.
mundũ. ut animȩ quȩ prius peccaue¬
rant. in eo includerentur. ubi & origene̾
erras se ꝓbat scđm libros ipsuis qui ap¬
MIIItem de eodẽ errore origenis. & de igne
ȩterno ex libro responsionis ad consulta
tura ingemiscit. & parturit usq ad¬
huc. & ulud in iob stelle ñ sunt mu¬
da ante eũ & uerum ñ esse qd̃ ait
dcecus illuminatus peccatores ds non
ex audit. ex eodem libro responsionis
ad orosium pb̃rm.¬
Contra eos qui reuolutionis circuitus
induxert̃. ex lib de ciuitate dĩ xii. t.x.
UAUI Contra id quod dicitur. unde diabolo
de suꝑbia nascitur in uidentia ꝑ quã
extitit homicidia ex libro genesi ad litte¬
ram .xi.

Expanded text:
refelli possint de mundi loco. ex eorefelli possint de mundi loco. ex eo. Quod lucis nomine etiam angeli significati atque creati possint intelligi, ex eodem libro XI. mundum, ut animae quae prius peccaverant in eo includerentur. ubi Origenem errasse probat ex libris ipsius, qui apItem de eodem errore Origenis et de igne aeterno. ex libro responsionis ad consulta tura ingemescit et parturit usque adhuc; et illud in Iob: stellae non sunt mundae ante eum; et uerum non esse quod ait caecus inluminatus: peccatores deus 11 non exaudit. ex eodem libro responsionis ad Orosium prContra eos qui reuolutionis circuitus induxerunt. de ciuitate dei XII. XXI. 36. Contra id quod dicitur: unde diabolo de superbia nascitur inuidentia, per quam exstitit homicida. ex libro de genesi ad litteram XI.
Abbreviated transcription (Latin):
quos patiter. quos diligit ꝓdesse ñ possit
nisi conuntiorib ꝓdesse malit iniustus
sit. ex eodem libro deuera religione.
Quod di lex alta quedam discipli na sit
quȩ se nõsedesiderantib geminũ ordinẽ
sequi iubet. cuiꝰ una pars uitȩ sit altera
eruditionis. & in utraq parte adolescen¬
tibi dat precepta. ex libro de ordine sedo.
Quod amore se sequentibꝰ ħ auctoritatis
niam septeplicitt muniuerit. exponit¬
quoq allud apsi. quia neq mors neq¬
qui
uita & cȩtera seꝑare nos possint acari¬
tate xꝑ̃i. & quod salubrime in eccłia
rationem p̃cedat auctoritas. ex libro
demorib eccłiȩ catholicȩ.ii.
De princtpio genesis ex libro confessi¬
onum .xii.
Itẽ ex eodẽ principio qđ magis ꝓsit
multiplex sensuũ ꝓlatio si non sit
contra fidẽ: ex libro confessionum xii.
Principium libri de genesi adluterã
moses. quando fecit d̃s celũ & terram
ut credatur ei ex libro de ciuitate dĩ
.xi.t.iiii.
Ie Quod calumniantes de mundi tempore

Expanded text:
desse non possit, nisi coniunctioribus prodesse malit, iniustus sit. ei libro eodem de uera religione. 23. Quod dei lex alta quaedam disciplina sit, quae se nosse desiderantibus geminum ordinem sequi iubet, cuius una pars uitae sit, altera eruditionis; et in utraque parte adulescentibus dat praecepta. ex libro de ordine secundo. 24. Quod amore se sequentibus deus auctoritatis uiam septempliciter muniuerit; et exponit illud apostoli: quia neque mors neque uita et cetera separare nos possint a caritate dei; et quod saluberrime in ecclesia rationem praecedat auctoritas. ex libro moribus ecclesiae catholicae. X. De principio genesis. ex libro confessionum XII. Item de eodem principio, quod magis prosit multiplex sensuum prolatio, si non sit contra fidem. ex libro confessionum XII. Principium libri de genesi ad litteraMoyses, quando fecit deus caelum et terram, ut credatur ei. ex libro de ciuitate dei XI. XIIII. 29. Quod calumniantes de mundi tempore
Abbreviated transcription (Latin):
De eo qd̾ scriptũ ẽ angłos dĩ cũ filiab
AU. De area noc utrũ animalia omĩa cum
Qͣd recogitatio dĩ mutandarũ rerum
sit immutabilis ratio. & de mensura
liter metitur humanum. & bicameratã
ac tricameratam duob posse modis
incantationib marsorum. ex libro de¬
Qualit̾ intelligendum sit. ecce adã
cũ idem dicat eũ p̃uaricatorẽ. ex eodẽ¬
De creatione primihominis & de causalib
ezechie regi ad uitam. quẽ predixerat ñ
LII De stella quam magi secuti sunt xꝑ̃i fa

Expanded text:
est angelos dei cum filiabus 48. De arca. Noe, utrum animalia omnia cum Quod recogitatio dei mutandarum rerum sit immutabilis ratio; et de mensura  corpus probabiliter metitur humanum; et bicameratam ac tricameratam duobus posse modis incantationibus Marsorum. XI. Qualiter intellegendum sit: ecce Adam cum idem dicat eum praeuaricatorem. XDe creatione primi hominis et de causalibusni XV Ezechiae regi ad uitam, quem praedixerat non De stella quam magi secuti
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ ȩt̃na diuinitas. nec ꝑ tempus nec ꝑ
locũ mota moueat creaturam. & de or¬
dine naturarum quã cui p̃posuerit
quamq subdiderit. ex libro de genesi
ad luteram .uiii.
creaturam. & locutio diuina ad adam
& de ambulatio in paradiso debeat in¬
cunctanter intelligi. ex lib̾ ss̃.xiii.

Expanded text:
d aeterna diuinitas nec per tempus nec per locum mota moueat creaturam; et de ordine naturarum, quam cui praeposuerit quamque subdiderit. ex libro de genesi ad litteram VIII.creaturam et locutio diuina ad Adam et deambulatio in paradiso debeat incunctanter intellegi. ex libro
Abbreviated transcription (Latin):
de apparet eos si tunc paterentur fuisse
ꝑituros. hoc enim tune ñ passisunt quod
postea passi sunt: ñ adhuc agni in lacte:
s iam arietes ingrege. Cur ꝓpiciatorium

Expanded text:
de apparet, eos, si tunc paterentur, fuisse perituros; hoc enim tunc non passi sunt quod postea passi sunt, non adhuc agni in lacte, sed jam arietes in grege. CAPUT CXXI. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
inpatriam suam. ubi infine dici mos est of¬
ferri. male atq illicite fieri contendat. qm̃
alibi alit̃ ipse uiderit: puerilisẽ. iste sensꝰ
cauendus innob̃. tolerandꝰ in aliis.⁊ corrigendꝰ

Expanded text:
in patriam suam, ubi in fine diei mos est offerri, male atque illicite fieri contendat, quoniam alibi aliter ipse viderit, puerilis est iste sensus, cavendus in nobis, tolerandus in aliis, corrigend
Abbreviated transcription (Latin):
dempnationẽ. de qͦ condempnatione
pariuili ꝑsacram̃tum baptismi libãdi
sunt: ita &e ꝑunius iustificationẽ in õs
homines ad iustificationem uite. & hic
om̃s dixit & ibi: ñ quia om̃s homines
ueniunt ad grãm ustificationis .xͥ. cũ tã
multi alienati ab illa in ec̃num moriant᷑.
s quia om̃s qui renascuntur iniustifica
in illa generatione pret adam: nemo in
eosdem aut̃ om̃s etiam mulcos postea di¬
eit. ad iungens. sicut enim ꝑ in obedientiã
unius hominis peccatores constituti st̃
multi. sic & ꝑunius hominis obȩdientiã
iusti constituunt᷑ multi: qui multi. nͥ quos
iam pauloante om̃s dixerat: uide quem¬
ad modũ cõm̃dat unum & unũ. idest
adam & xꝑ̃m. illũ ad condempnationem.
hunc adiustificationẽ. cum tanto post
adam uenerit. xp̃c incarne: ut sciamus
antiquos iustos quicũq eẽ potuerunt
ñ nͥ ꝑeandem fidẽ lib̾atos ꝑquam lib̾am̃.

Expanded text:
demnationem — de qua condemnatione demnationem — de qua condemnatione paruuli per sacramentum baptismi liberandi sunt — ita et per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae. et hic omnes dixit et ibi, non quia omnes homines ueniunt ad gratiam iustificationis Christi, cum tam multi alienati ab illa in aeternum moriantur, sed quia omnes, qui renascuntur in iustificain illa generatione praeter Adam, nemo in eosdem autem omnes etiam multos postea dicit, adjungens: Sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, sic et per unius hominis oboedientiam iusti constituentur multi. qui multi, nisi quos iam paulo ante omnes dixerat? Vide, quemadmodum commendat unum et unum, id est Adam et Christum, illum ad condemnationem, hunc ad iustificationem, cum tanto post Adam uenerit Christus in carne, ut sciamus antiquos iustos, quicumque esse potuerunt, non nisi per eandem fidem liberatos, per quam liberamur
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o om̃s uiuificabunt᷑. utiq in resurre¬
ctione iustorũ. uͥ ẽ uita eterna: ñ in re¬
surrectione iniquorũ uͥ mors ȩterna erit.
Idõ ait iuuificabunt᷑: quia illi dampna¬
buntur: hinc & in uetcrib sacramentis
circumcisio paruulorũ octauo die fieri
nalis expoliatio quam significat circũ¬
cisio die dñico resurrexit qui post septi¬
mum sabbati octauus est. Hec gͦ fides
etiam antiquorum ustorũ fiunt: unde
& apłs dicit. Habentes aut̃ eundẽ sp̃m¬
fidi ꝓpt̃ quod scͥptũ ẽ. Credidi ꝓpter
quod locutus sũ: & nos credimus ꝓpt̃
quod & loquim᷑. ñ diceret eundẽ spm̃
fidi. nisi ammonens etiã antiquos u¬
stos ipsum habuisse spm fidei hoc est in¬
carnationis xp̃i.s. qui a illis futura pre¬
nunciabatur que iam facta nob̾ annun¬
ciatur. & tempore ueteris testamenti ue¬
labatur. que tempore noui testam̃ti reue¬
latur: idõ eius sacram̃ta uariata sunt.
ut alia ceñt in ueteri testam̃to alia in no¬

Expanded text:
ntur. utique resurrectionem dicit iustorum, ubi est uita aeterna, non resurrectionem iniquorum, ubi mors aeterna erit; ideo ait uiuificabuntur\', quia illi damnabuntur. hinc et in ueteribus sacramentis circumcisio paruulorum octauo die fieri nalis expoliatio, quam significat circumcisio, die dominico resurrexit, qui post septimum sabbati octauus est. haec ergo fides etiam antiquorum iustorum fuit. unde et apostolus dicit: Habentes autem eundem spfidei, propter quod scriptum est: Credidi, propter quod locutus sum, et nos credimus, propter quod et loquimur. non diceret \'eundem spiritum fidei nisi admonens etiam antiquos iustos ipsum habuisse spiritum fidei, hoc est incarnationis Christi. sed quia illis futura praenuntiabatur, quae iam facta nobis adnuntiatur, et tempore ueteris testamenti uelabatur, quae tempore noui testamenti reuelatur, ideo eius sacramenta uariata sunt, ut alia essent in uetere testamento alia in no
Abbreviated transcription (Latin):
santur: ut ñ ea que uultis faciatis: lu¬
de siñ hocẽ ad romanos. ñ enun quod
uolo facio bonũ. s qđ nolo malũ hoc
ago. De inde ad galathas addit & dic̃
qđ si spũ ducimini: ñ adhuc estis sub
lege. Uide siñ hoc ÷ ad romanos iam
non ego oꝑor illud. et condelector legi
dĩ scđm interiorem hominem: & non
regnet peccatum in ur̃o mortali corpo¬
re. ad obediendum de sideri is eius.
Si enim ñ obediatur concupiscentiis
quas necesse est eẽ peccatun carne at¬
q incorpore mortis huiꝰ ñ ꝑficietur
qđ ꝑfici uetat apłs dicens concupiscẽ¬
tias carnis neꝑfeceritis: ipsa quippe
sunt oꝑa: de quib sequitur. & dic̃. ma¬
nifesta aut̃ sunt oꝑa carnis: que sunt
fornicationes. in munditie. luxurie. ỹ

Expanded text:
a quae uultis faciatis. uide, si non hoc est ad Romanos: non enim quod uolo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago. deinde ad Galatas addit et dicit: quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub lege. uide, si non hoc est ad Romanos: iam non ego operor illud, et: condelector legi dei secundum interiorem hominem, et: non regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. si enim non oboediatur concupiscentiis, quas necesse est esse in carne peccati atque in corpore mortis huius, non perficietur quod perfici uetat apostolus dicens: concupiscentias carnis ne perfeceritis. ipsa quippe sunt opera, de quibus sequitur et dicit: manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, immun
Abbreviated transcription (Latin):
cecU Quod cum remediũ fatetur
uilianiis fateri coguͣnt᷑ & morbum.
iscite sane int̾ lasciuientes & con¬
tinentes tanquam in medio pu¬
dicitiam constitius coniuigalem
hos eẽ licita contempsisse mirat᷑ ulti¬
mi limitis sortita regionẽ. ultͣ se ꝓruenti¬
um execͣta barbariẽ. supͣse micantium uen̾ata
fulgorem: q̃ uecundi manibꝰ ⁊ cõfouet estuantes
i laudat tali remedio ñ egentes. Multum delector
eloquentiss ima ueritate. sed obsecro de nem¬
pe sicut dicis & dissertissime ac ue¬
rissimȩ dicis ꝓpt̃ea contuientes lau¬
dat pudicitia coniugalis quod tali reme¬
dio ñ egeant quose ipsa ꝑspicit eguisse.
bat. Cur gͦ quando istam concupiscen¬
tiam morbum eẽ dico. Tu negas: qui
tam̃ ei necessarium remediũ confiteris:
Si agnoscis remediũ: agnosce morbum.
si negas morbũ: nega remediũ. Rogo
cede aliquando etiam ꝑostium tͥ loqñ¬
t ueritati nemo ꝓuidet remediũ sani
ecole quid apłs scͥbat ad galathas:
certe homines baptizatos: dico

Expanded text:
 Quod cum remedium fateatur Julianus, fateri cogatur et morbum; e sane inter lascivientes et continentes tanquam in medio pudicitiam constituis conjugalem, hos etiam licita contempsisse miratur, ultimi limitis sortita regionem, ultra se proruentium exsecrata barbariem, supra se micantium venerata fulgorem: quae verecundis manibus, et confovet aestuantes, et laudat tali remedio non egentes. Multum delector eloquentissima veritate; sed obsecro te, nempe sicut dicis, et disertissime ac verissime dicis: propterea continentes laudat pudicitia conjugalis, quod tali remedio non egeant, quo seipsam perspicit eguisse, bat. Cur ergo quando istam concupiscentiam morbum esse dico, tu negas, qui tamen ei necessarium remedium confiteris? Si agnoscis remedium, agnosce morbum; si negas morbum, nega remedium. Rogo, cede aliquando, etiam per os tuum tibi loquenti veritati, nemo providet remedium sanitecole quid Apostolus scribat ad Galatas, certe homines baptizatos. Dico
Abbreviated transcription (Latin):
faclat nͥ naturam ream. actione quippe
qui reus ẽ homo est. Homo aũt̃ natu¬
raest homines igitur sic̃ peccati actio¬
ne maiores itaminores maiorũ conta¬
gione sunt rei: istiexeo qđ faciunt. illi
ex quib originẽ ducunt. Quo circa par.¬
uulorum bonum est qͦd hoĩes ft̃ qͣd omnino
non eeñt nͥ eos ille qui summe bonus est
creauis set Alalum uͦ si nullũ ex origine tħẽt:
nunquam cumuitus uł corꝑalibus nascerẽt᷑.
Ds̃ enĩ qͥ ẽ animarũ ipseẽ etiam corpoꝵ
conditor: qui utiq humane in ipsa con¬
ditione naturȩ uicia non infligit i¬
merite: neq enim de innumerabilib
paruulis qui & manimo & incorpore
cum tanta uitiorum uarietate nascunt᷑.
Hoc dici potest quod dñs ait de illo. qͥ cecꝰ
oꝑa dĩ in illo. Multi quippe nec sanãt
om̃ino .s. cum eisdem uitiis siue qͦ libet
etate siue in ipsa moriunt᷑ infantia ñ¬
nullis etiam pariuilis iam renatis uel

Expanded text:
faciat nisi naturam ream. actione faciat nisi naturam ream. actione qui reus est hominis, homo est; homo autem natura est. Homines igitur, sicut peccati actione majores, ita minores majorum contagione sunt rei: isti ex eo quod faciunt, illi ex quibus originem ducunt. Quocirca in parvulis bonum est, quod homines sunt; quod omnino non essent, nisi eos ille qui summe bonus est creavisset. Malum vero si nullum ex origine traherent, nunquam cum vitiis vel corporalibus nascerentur. Deus enim qui est animarum, ipse est etiam corporum conditor, qui utique humanae in ipsa conditione naturae vitia non infligit immeritae. Neque enim de innumerabilibus parvulis, qui et in animo et in corpore cum tanta vitiorum varietate nascuntur, hoc dici potest, quod Dominus ait de illo qui caecua dei in illo. multi quippe nec sanantur omnino, sed cum eisdem uitiis siue qualibet aetate siue in ipsa moriuntur infantia. nonnullis etiam paruulis iam. renatis uel
Abbreviated transcription (Latin):
negabitis: nec uos eugłm commonebit. uͥ
bat ut pater pueri responderet. filium
suum ab infantia sua demonio tam gra
pelli. Ecce ego ut sint pariuili india¬
boli potestate causam nptias cẽ ñdico:
quod ine dice̾ calũpniaris: nuptiȩ qͥppe
habent ordinẽ sium. & benedictionem
suam: Bonumq suum. quod nec sub¬
intrante peecato ammittere potuerunt.
tuaũt quare sit subdiabolo ille saltĩ
infans qui manifestissime uexat᷑ adia¬
bolo. ita ut aliquando ipsa uexatione
moriatur: Responde si potes: non ius
enim quemquã ullam penã ꝓ alienis
subire peccatis: ne hinc fiat credibileetiã
contagia peccatorũ. in nascentes ex gignen¬
tib posse transire . s. uidelicet egregiꝰ
dialecticus ñ me pateris elabi. s p̃sse
introgabis & breuit̃. in paruulis actio¬
nem ream An naturam putem: & adu¬
trumq respondens. si actione inquis
ostende quid fecerint. Sinatura osten¬
de quis eos fecerit: quasi & accio mala

Expanded text:
negabitis; nec vos Evangelium commonebit, ubinegabitis; nec vos Evangelium commonebit, ubibat, ut pater pueri responderet, filium suum ab infantia sua daemonio tam gravpelli. Ecce ego, ut sint parvuli in diaboli potestate, causam nuptias esse non dico, quod me dicere calumniaris: nuptiae quippe habent ordinem suum, et benedictionem suam, bonumqintrante peccato amittere potuerunt. tu autem, quare sit sub diabolo ille saltem infans, qui manifestissime uexatur a diabolo, ita ut aliquando ipsa uexatione moriatur, responde, si potes. non uis enim quemquam ullam poenam pro alienis subire peccatis, ne hinc fiat credibile etiam contagia peccatorum in nascentes ex gignentibus posse transire. Sed uidelicet egregius dialecticus non me pateris elabi, sed presse interrogabis et breuiter, in paruulis actionem ream an naturam putem, et ad utrumque respondens: "si actione" inquis "ostende, quid fecerint; si natura, ostende quis eos fecerit". quasi et actio mala
Abbreviated transcription (Latin):
cere: aut baptizandos neẽ paruulos qđ
quidẽ postea estis forte dicturi. aut ta
magnum sacram̃tum sic in eis eẽ ludibͥu
ut in saluatore baptizent᷑. s ñ saluentur:
a lib̾atore redimantur. s ñ liberentur. la¬
uacro regenerationis lauentur s ñ abluat.
Exorzi zentur &e exsufflentur. s apotestati
tenebrarum ñ eruantur: Sit eorum p̃ciũ
sangius quiin remissionẽ fusus est pes¬
catorum: s nulliꝰ peccati remissione purgẽt᷑.
hoc totum ꝓpt̃ea quia tunetis dicere ñ bap¬
tirent᷑. ne ñ solũ facies ur̃e sputis obliniantur
uiroruĩ: uerumetiã capita saudalus mu-¬
liercularum cõmittigent᷑: nos certe causam.
cur sub diabolo sit qui nascitur donec re¬
nascatur in xp̃o: peccati ex origine dicimꝰ
ẽẽ contagiũ. Uos aut̃ qui hoc negatis ea
salum que aꝑta sunt intuemini: Cur non¬
nulli etiam demonẽ patient᷑ infantes: nͥ
forte & tpsos aut cẽ aut subdiabolo eẽ

Expanded text:
cere, aut baptizandos non esse parvulos, quod cere, aut baptizandos non esse parvulos, quod quidem postea estis fortasse dicturi, aut tam magnum Sacramentum sic in eis esse ludibrium, ut in Salvatore baptizentur, sed non salventur; a liberatore redimantur, svacro regenerationis laventur, sed non abluantur; exorcizentur et exsufflentur, sed a potestate tenebrarum non eruantur: sit eorum pretium sanguis, qui in remissionem fusus est peccatorum, sed nullius peccati remissione purgentur. Hoc totum propterea, quia timetis dicere, non baptizentur, ne non solum facies vestrae sputis oblinantur virorum, verum etiam capita sandaliis muliercularum commitigentur. Nos certe causam cur sub diabolo sit qui nascitur, donec renascatur in Christo, pro peccati ex origine dicimus esse contagium; vos autem qui hoc negatis, ea saltem quae aperta sunt intuemini: cur nonnulli etiam daemonem patiantur infantes, nisi forte et ipsos, aut esse, aut sub diabolo esse,
Abbreviated transcription (Latin):
detur. Datur hȩc grã. Ista igitur sua do¬
na quib cunq ds̃ donat ꝓculdubio se
donaturum eẽ p̃sciuit: & in sua p̃scienta
p̃parauit. Quos gͦ p̃destinauit ipso̾ & uo¬
cauit: uocatione illa quam me sepe cõme
morare ñ piget de qua dictum est. sine pe¬
nitentia sunt dona & uocatiodĩ. nãq in
sua qͥ fasli mutariq ñ pot̃ p̃scitutia
oꝑa sua futura dis ponere: id omĩno nec
nulli malo tenerẽt᷑ obnoxii. Ex libro contͣ¬
itaq putas idõ in pariuilis ñ esse
delictũ: quia sine uoluntate que in eis
nulla ẽ eẽ ñ pocest. hoc enim recte dicit᷑
cati originale contagiũ. quod si nullum
cẽt. ꝓfecto nulio malo paruuli obstrica
nichil mali uel incorpore uel inanima
sub tanta iustidĩ potestate patertutus.
Qđ tam̃ & ipsũ amala uoluntate pͥorũ
hominum sũpsit exordiĩ. Ita nͥ uolũtas
mala ñ est cuiꝰ quã ulla origo peccati.
res impiissimas atq absurdissimas di¬

Expanded text:
detur, datur haec gratia. Ista igitur sua dodetur, datur haec gratia. Ista igitur sua dona, quibuscunque Deus donat, proculdubio se donaturum esse praescivit, et in sua praescientia praeparavit. Quos ergo praedestinavit, ipsos et vocavit, vocatione illa quest: Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei; namque in sua quae falli mutarique non potest praescientia, opera sua futura disponere, id omnino nec nulli malo tenerentitaque putas ideo in paruulis non esse delictum, quia sine uoluntate, quae in eis nulla est, esse non potest. hoc enim recte dicitur ccati originale contagium. quod si nullum esset, profecto nullo malo paruuli obstricti nihil mali uel in corpore uel in anima sub tanta iusti dei potestate paterentur. quod tamen et ipsum a mala uoluntate primorum hominum sumsit exordium. ita nisi uomala, non est cujusquam ulla origo peccati. res impiissimas atque absurdissimas di
Abbreviated transcription (Latin):
ccciii. Quod grã p̃ueniat fidẽ p̃stet quę
alioquin si fides eã preuenit pro
culdubio p̃uenit ᷑ uoluntas: qm̃ fi¬
des sine uoluntate ñ potest eẽ. Si aut̃
grã p̃uenit fidẽ. qm̃ preuenit uolunta¬
tem : ꝓfecto p̃uenit omnem obedientiã.
p̃uenit etiam caritatem. qua una dõ ue¬
raciter & suauiter obeditur: & hec oĩa
grã in eo cui dat᷑. & cuiꝰ hec omĩa preue¬
nit oꝑatur. Restat in his bonis usq in
finẽ perseuerantia. quȩ frustra cotidiȩ
in illo cuius orationẽ exaudit oꝑat᷑ lude¬
te etiã a ueritate quam sit alienum nega¬
re donumdi et ꝑseuerantiam usq in finẽ
huius utte. cũ uitȩ hinc quando uoluert
ipse det sinẽ: quẽ si dat ante imminentẽ
lapsum facit hominẽ ꝑseuerare usq infi¬
nem. s mirabilior & fidelib eiudentior
largitas bonitatis dĩ ẽ quod etiam pariui¬
lis quib obedicntia ñ ẽ illius ętatis ut

Expanded text:
CAPUT CCXCVI. Quod gratia praeveniat fidem praestetque CAPUT CCXCVI. Quod gratia praeveniat fidem praestetque ratia: alioquin si fides eam prcul dubio praeuenit et uoluntas, quoniam fides sine uoluntate non potest esse. si autem gratia praeuenit fidem, quoniam praeuenit uoluntatem, profecto praeuenit omnem oboedientiam, praeuenit etiam caritatem, qua una deo ueraciter et suauiter oboeditur. et haec omnia gratia in eo cui datur et cuius haec omnia praeuenit operatur. Restat in his bonis usque in finem perseuerantia, quae frustra a domino in illo cujus orationem exaudit, operatur. Videte jam a veritate quam sit alienum negare donum Dei esse perseverantiam usque in finem hujus vitae, cum vitae huic, quando voluerit, ipse det finem; quem si dat ante imminentem lapsum, facit hominem perseverare usque in finem. Sed mirabilior et fidelibus evidentior largitas bonitatis Dei est, quod etiam parvulis, quibus obedientia non est illius aetatis ut
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ in clinare.: ad regnũ uero celeste ob¬
tinendũ. dm̃ ñ inclinare quorũ uolue¬
rit uoluntates: s puto ꝓpt̃ regnũ celo¬
rum ñ ꝓpt̃ regnũ terrenum eẽ dictũ incli¬
na cor meuͣ intestimonia tua. uel ado¬
rat᷑ uoluntaᷤᷤ a dño. ł dabo eis cor ali¬
ud & sꝑm̃ nouũ dabo eis. Audiant etiã
illud: sꝑ̃m meum dabom uob̾. & faciam
ut iniustificationib meis ambuletis. au¬
diant. ad ño corriguntur gressus uiri.
Audiant: omĩs uir uidetur sibi metipsi
iustus. dirigit aũt corda dñs. Audiant.
crediderunt qͦt qͦt erant p̃ordinati in
uitam ȩternã. Audiant hec: & alia que¬
cunq ñ dixi. quib ostenditur ds̃ ad re¬
gnum etiã cȩlorũ. & ad uitam ẽt̃nam
parare & conutere hominũ uolũtates.
Cogitate aut̃ qͣle sit. ut credamꝰ ad consti¬
tuenda regna terrena hominũ uolun¬
tates oꝑari dm̃: & ad capessendũ regnũ
celorum. homines oꝑari uoluntates suã.

Expanded text:
deum inclinare, ad regnum uero caeleste opdeum inclinare, ad regnum uero caeleste optinendum deum non inclinare quorum uoluerit uoluntates? sed, puto, propter regnum caelorum, non propter regnum terrenum esse dictum: inclina cor meum in testimonia tua, uel: a doratur uoluntas a domino, uel: dabo eis cor aliud, et spiritum nouum dabo eis. audiant etiam illud: spiritum meum dabo in uobis et faciam, ut in iustificationibus meis ambuletis; audiant: a domino corriguntur gressus uiri; audiant: omnis uir uidetur sibimet ipse iustus, dirigit autem corda dominus; audiant: crediderunt quotquot erant praeordinati in uitam aeternam a m. audiant et alia, quaecumque non dixi, quibus ostenditur deus ad regnum etiam caelorum et ad uitam aeternam parare et conuertere hominum uoluntates. cogitate autem, quale sit, ut credamus ad constituenda regna terrena hominum uoluntates operari deum et ad capessendum regnum caelorum homines operari uoluntates sua
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtissima demonstratio etiam ipsum
intcium fidĩ eẽ donũ dĩ: ñ enĩ orando
peteretur abeo:n abipso tribiu credẽtur.
hoc donũ celestis gr̃e in illã purpuraliã
descenderant. cui sicut seͥptura dicit
inactib apłorũ ds̃ apparuerat sensũ
eius: & intendebat in ea que apaulo di¬
cebantur. Sic enĩ uocabat᷑ ut crederet:
Agit quippe ds̃ quod uult incordibus
hominũ. uel adiuuando uel iudicando:
ut etiam ꝑ eos impleatur qđ manus eiꝰ
& consiliũ p̃destinauit fieri frustra i¬
taq etiam illud quod regnorũ & pa¬
ralipomeron scͥptura teste ꝓbauimus
cum ds uult fieri quod ñ nisi uolẽtib
hominibus oportet fieri. inclinari eoꝵ¬
corda ut hoc uelint. eo scilicet inclinã¬
te qui in nob̾ mirabili mͦ. & ineffabili
opatur & uelle. ad causam de qͣ disse¬
rimus ñ ꝑtinere dixerunt: quidẽ aliud
nichil dicere. & tam̃ contradicere: nͥ forte
existimant ad regna terrena facienda

Expanded text:
apertissima demonstratio etiam ipsum apertissima demonstratio etiam ipsum initium fidei donum dei? non enim orando peteretur ab eo, nisi ab ipso tribui crederetur. hoc donum caelestis gratiae in illam purpurariam descenderat, cui, sicut scriptura dicit in Actibus apostolorum, deus aperuerat sensum eius et intendebat in ea quae a Paulo dicebantur. sic enim uocabatur, ut crederet. agit quippe deus quod uult in cordibus hominum uel adiuuando uel iudicando, ut etiam per eos impleatur quod manus eius et consilium praedestinauit fieri. Frustra itaque etiam illud, quod Regnorum et Paralipomenon teste scriptura probauimus: quod deus uult fieri nisi uolentibus hominibus oportet fieri, inclinari corda, ut hoc uelint, eo scilicet inclinante, qui in nobis mirabili modo et ineffabili operatur et uelle, ad causam, de qua disseruimus, non pertinere dixerunt. quid est aliud nihil dicere et tamen contradicere? nisi forte existimant ad regna terrena facienda
Abbreviated transcription (Latin):
in aꝑtũ eẽt in dño. ñ habui requiem
spũtui meo. quod ñ inuenititũ fratrem
meum: s uale illis faciens exii in mace¬
doniã quib uale fec̃ nͥ eis quicredide¬
rant: in quorum scilicet cordib euan¬
głizanti aꝑtum est ostium: Quid autẽ
adiungat attendite: dõ aũt inquit grãs
qui semꝑ triumphare nos facit inxp̃o. et
adorem notitie suȩ manifestat ꝑnos in
omi loco: quia xp̃i bonus odor sumꝰ dõ.
in his qui saluifiunt. & in his qͥ percunt ⁊
quib dam quidẽ odor mortis in mortẽ:
quib dã aut̃ odor uitȩ inuitã. Ecce uñ
grãs agit miles acerrimꝰ & defensor in¬
uictissimus grẽ. Ecce unde grãs agit.
udicio euis s ut minus succenseatur
hec parum intelligentib ipse ammonet:
cum adiungit & dicit. & ad hec quis ido¬
neus: uerum redeamꝰ ad ostu aꝑtionem:
qua inttium fidĩ audientiĩ significa¬
uit apłs. quidẽ enĩ orantes simul et ꝓ
nob̾ ut ds aꝑiat nob̾ ostium uerbi. nisi

Expanded text:
mihi apertum esset in domino, non habui requiem spiritui meo, quod non inueni Titum, fratrem meum, sed uale illis faciens exii in Macedoniam. quibus uale fecit, nisi eis qui crediderant, in quorum scilicet cordibus euangelizanti apertum est ostium? quid autem adiungat attendite: deo autem, inquit, gratias, qui semper triumphare nos facit in Christo et odorem notitiae suae manifestat per nos in omni loco, quia Christi bonus odor sumus deo in hquibusdam quidem odor mortis in mortem, quibusdam autem odor uitae in uitam. ecce unde gratias agit miles acerrimus et defensor inuictissimus gratiae; ecce unde gratias agit: judicio ejus. Sed ut minus succenseatur haec parum intelligentibus, ipse admonet, cum adjungit et dicit, Et ad haec quis idoneus ? Verum redeamus ad ostii apertionem, qua initium fidei audientium significauit apostolus. quid est enim: orantes simul et pro nobis, ut deus aperiat nobis ostium uerbi, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃brum. & plerumq tammagna ut ta-¬
lib cogitationib pena iustissima debe¬
atur: sicuti est ut alia taceam qđ dixit
insipiens incorde suo ñ ẽ ds: Quid est
gͦ scđm ea quȩ ꝑcorpus gessit uͥ scdin e¬
aꝗͥ gessit eo tempore qͦ in cor pore fuit.
ut ꝑcorpus intelligamus ꝑcorporis tempꝰ:
post corpus aut̃ nemo erit incorpore n
resurrectione nouissima: ñ ad ulla meri¬
ta comparanda. s adrecipienda ꝓboniᷤ
meritis p̃mia. ꝓmalis luenda supplicia.

Expanded text:
membrum, et plerumque tam magna, ut tamembrum, et plerumque tam magna, ut talibus cogitationibus poena justissima debeatur, sicuti est, ut alia taceam, quod dixit insipiens in corde suo, Non est Deus? Quid est ergo secundum ea quae per corpus gessit, nisi ae gessit eo tempore quo in corpore fuit, ut per corpus intelligamus, Per corporis tempus? Post corpus autem nemo erit in corpore, nisi resurrectione novissima; non ad ulla merita comparanda, sed ad recipienda pro bonis meritis praemia, pro malis luenda supplicia.
Abbreviated transcription (Latin):
batorem hominum: nec ille ullis huma¬
uis p̃cedentib meritis. cum & ipsesit
homo. liberator factus ẽ hominũ: quis
enim auliat quod dicunt᷑ pariili ꝓ
siuis futuris meritis in ipsa infantili
ȩtate baptizati exire de hac iuta & idõ
alii ñ baptizati in eadẽ etate mori. qͥa
& ipsorum p̾scita sunt merita futura .s
mala. ñ eorum utam bonã uel malã dõ
remunerante uel dampnante. s nullã.
apłs quidẽ limitẽ fixit. quẽ transgre¬
di ñ debeat hominis ut mitiꝰ loquar
in cauta suspitio. ait enĩ. Om̃s ad sta¬
bimꝰ ante tribunal xꝑĩ. ut ferat unus¬
quisq scdm̃ ea quȩ ꝑ corpus gessit si¬
ue bonum siue malum gessit inquit:
ñ adiunxit. uel gesturus fuit .s. unde
hoc talibus uiris in m̃tem uenerit nesciõut
futura que ñ sunt futura puniat. aut
honorentur merita paruulorũ: cur autẽ
hominẽ iudicandũ cum gerant᷑ multa
solã animo ñ ꝑcorpus. nec ꝑullũ corpori

Expanded text:
beratorem hominum, nec ille ullis humaberatorem hominum, nec ille ullis humanis praecedentibus meritis, cum et ipse sit homo, liberator factus est hominum. Quis enim audiat, quod dicuntur paruuli pro suis futuris meritis in ipsa infantili aetate baptizati exire de hac uita, et ideo alii non baptizati in eadem aetate mori, quia et ipsorum praescita sunt merita futura, sed mala, non eorum uitam bonam uel malam deo remunerante uel damnante, sed nullam? apostolus quidem limitem fixit, quem transgredi non debeat hominis, ut mitius loquar, incauta suspicio. ait enim: omnes: astabimus ante tribunal Christi, ut ferat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, siue bonum siue malum. gessit, inquit, non adiunxit: "uel gesturus fuit". sed unde hoc talibus uiris in mentem uenerit nescio, ut futura, quae non sunt futura, puniantur aut honorentur merita paruulorum. cur autem hominem judicandum, cum gerantur multa solo animo, non per corpus, nec per ullum corporis
Abbreviated transcription (Latin):
quam uͥ dicit. Ego faciam ut faciatis.Lo¬
cium ipsum scͥpture attendite: & uidebitis
ila dm promutere facturum se ut faciat
que iubet ut fiant . ñ sane ibi tacet me¬
rita eorum.s mala quib se ostendit
reddlere promalis bona. Hoc ipso quo
eos facit habere deinceps oꝑa bona cum
ipse facit ut faciant diuina mandata. s
omĩs hec ratio qui defendimꝰ grãmdĩp¬
ñ secundũ merita nr̃a dari quamius eui¬
dentissime diuinorũ eloquiorũ testimo¬
nus asseratur. Tam̃ apudeos. qui ñ aliqͥd
sibi assignent quod pͥores dent ut recri¬
buatur eis. ab omni studio pietatis repͥ¬
mi se putant: laborat aliquancdo ine¬
tate maiorum iam ucentiũ uoluntatis
arbitrio: s uͥ uenit᷑ ad paruulos. & ad
ipsum mediacorẽ dĩ & hominũ hominẽ
xꝑ̃m iħm. omĩs deficit. p̃cedentiũ grãm
dĩ humanorum assertio meritorũ: qͥa
nec illi ullis bonis precedentib meritis
discernunt᷑ aceteris ut ꝑtineant ad li¬

Expanded text:
quam ubi dicit: ego faciam, ut faciatis? loquam ubi dicit: ego faciam, ut faciatis? locum ipsum scripturae attendite, et uidebitis illa deum promittere facturum se ut faciant, quae iubet, ut fiant. non sane ibi tacet merita eorum, sed mala, quibus se ostendit reddere pro malis bona hoc ipso, quo eos facit habere deinceps opera bona, cum ipse facit, ut faciant diuina mandata. Sed omnis haec ratio, qua defendimus gratinon secundum merita nostra dari, quamuis euidentissime diuinorum eloquiorum testimoniis asseratur, tamen apud eos, qui, nisi aliquid sibi assignent quod priores dent, ut retribuatur eis, ab omni studio pietatis reprimi se putant, laborat aliquando in aetate maiorum iam utentium uoluntatis arbitrio. sed ubi uenitur ad paruulos et ad ipsum mediatorem dei et hominum, hominem Christum Iesum, omnis deficit praecedentium gratiam dei humanorum assertio meritorum, quia nec illi ullis bonis praecedentibus meritis discernuntur a ceteris, ut pertineant ad li
Abbreviated transcription (Latin):
dimus a nob̃p̾mio uite si hoc fecimꝰ oblato: Absit
hoc ut placeat participibꝰ &e defensoribus gre.
Pelagianorum est error iste dãpnabilis.
quorum mox apłs ora obstruxit ad uin¬
gens. Qt qt enĩ spũ dĩ agunt᷑ hi fili st̃
dĩ. Nec facta mortificare nos carius non
etiam ibi loquebatur uͥait. Omĩa aut̃ hec
oꝑatur unus atq idẽ spc̃. diuidens ꝓpria
unicuiq prout uult. Intꝗ omia sicut sci¬
tis nominauit & fidẽ sic̃ gͦ quamui ⁊ do¬
numdĩ sit facta carnis inortificare exigi¬
t tam̃ a nob ꝓposito p̃mio uitę: itadonũ
dĩ est. & fides. quamuis & ipsa cũ dicit᷑
si credideris saliuis eris. ꝓposito p̃mio
salutis exigatur a nob̾. Idõ enim hec ce
nob̾ p̃cipiuntur. & donoͣdĩ eẽ monstraut᷑
ut incelligantur quod & nos ca faciamus.
& de facit ut illa facianiꝰ. Sicut ꝑpphamere¬
chihelẽ aꝑtissime dicit. Quid enim aptõ

Expanded text:
dimus a nobis praemio uitae, si hoc fecerimus, oblato? absit, dimus a nobis praemio uitae, si hoc fecerimus, oblato? absit, hoc ut placeat participibus et defensoribus gratiae. Pelagianorum est error iste damnabilis, quorum mox apostolus ora obstruxit adiungens: quotquot enim spiritu dei aguntur, hi filii dei sunt, ne facta mortificare nos carnis non etiam ibi loquebatur, ubi ait: omnia autem haec operatur unus atque idem spiritus, diuidens propria unicuique prout. uult. inter quae omnia, sicut scitis, nominauit et fidem. sicut ergo, quamuis donum dei sit facta carnis mortificare, exigitur tamen a nobis proposito praemio uitae: ita donum dei est et fides, quamuis et ipsa, cum dicitur: si credideris, saluus eris, proposito praemio salutis exigatur a nobis. ideo haec et nobis praecipiuntur et dona dei esse monstrantur, ut intellegatur, quod et nos ea facimus et deus facit, ut illa faciamus, sicut per prophetam Ezechihelem apertissime dicit. quid enim apertius
Abbreviated transcription (Latin):
dem suã spem caritatemq commitit. s.
cum dicitur inquiunt. si credideris saluus
eris. Unum horum exigitur. alterũ offert᷑.
Quod exigitur in hominis: quod offertur
indĩ ẽ potestate. Cur ñ utrumq indĩ &
quod iubet & quod offert: rogatur enim
ut det quod iubet: rogant credentes ut sͥ
augeatur fides: Rogant ꝑ ñcredentibus
ut eis donet᷑ fides. Q in sius igitur increm̃¬
tis & in suis iniciis dĩ donum est fides. sic
aut̃ dicitur si credidis saliuis eris: Quem¬
admodum dicitur si spũ facta carnis mor¬
tificaueritis iuuetis. Nam ce hic exhis duo¬
b unum exigit᷑. alterũ offertur. Si spũ in¬
quit facta carnis mortificaueritis. uiuetis.
Ut gͦ spũ facta carnis mortificemꝰ exigit᷑
Ut aut̃ uiuamꝰ offert᷑ nũ igitur placet ut
facta carnis mortificare ñ donũ dĩ esse
dicamꝰ. neq iddonũ di eẽ fateam̃ q̃m exigi au¬

Expanded text:
dem suam, spem caritatemque committit? ,,Sed dem suam, spem caritatemque committit? ,,Sed cum dicitur" inquiunt "si credideris, saluus eris, unum horum exigitur, alterum offertur: quod exigitur, in hominis, quod offertur, in dei est potestate". cur non utrumque in dei, et quod iubet et quod offert? rogatur enim, ut det quod iubet: rogant credentes, ut sibi augeatur fides, rogant pro non credentibus, ut eis donetur fides. et in suis igitur incrementis et in suis initiis dei donum est fides. sic autem dicitur: si credideris, saluus eris, quemadmo-is dum dicitur: si spiritu facta carnis mortificaueritis, uiuetis. nam et hic ex his duobus unum exigitur, alterum offertur. si spiritu, inquit, facta carnis mortificaueritis, uiuetis: ut ergo spiritu facta carnis mortificemus, exigitur, ut autem uiuamus, offertur. num igitur placet, ut facta carnis mortificare non donum dei esse dicamus neque id donum dei esse fateamur, quoniam exigi au
Abbreviated transcription (Latin):
de peccatum est. & sine fide impossibi¬
le est placere dõ: Nichilominus ut imple¬
at quod promisit d̃s in hominumest
potestate. nisi enam homo faciat quod
dõ ũ donante ad hominem ꝑtinet: non
faciet ipse quod donet. hoc ẽ nͥ babeat
homo fidem ex semctipso: ñ implet ds̃
quod promisit. ut oꝑa uistitie dent᷑
ex dõ. Ae ꝑhoc ut ꝓmissa suads̃ possit
impłe: ñ est in dĩ s in hominis potesta¬
te. Quod si ueritas & pietaᷤ nos credere
uetat. credamus cũ abraham qm̃que
promisit potens est & facere. ꝑromisit
aut̃ filios abrahe. quod eẽ ñ posst̃.¬
si ñ babeant fidẽ. Ergo ipse donat et
homines infirmitate sue se malle cõ¬
nute quam firmitati ꝓmissionis dĩ.
S incertaest mͥ inquit de meipso uoluntas dĩ.
Quid ergo tua ne tͥ uoluntas de te ipso cer¬
ta est. nec times qui uidetur stare uideat
ne cadat: Cumigitur utraq incertasit. Cur¬
non homo firmiori quam infirmiori fi¬

Expanded text:
de, peccatum est, et: sine fide impossibide, peccatum est, et: sine fide impossibile est placere at quod promisit Deus, in hominum est potestate. Nisi enim homo faciat quod Deo non donante ad hominem pertinet, non faciet ipse quod donet: hoc est, nisi habeat homo fidem ex semetipso, non implet Deus quod promisit, ut opera justitiae dentur ex deo. ac per hoc, ut promissa sua deus possit implere, non est in dei, sed in hominis potestate. quod si ueritas et pietas non credere uetat, Credamus cum Abraham, quoniam quae promisit potens est et facere. promisit autem filios Abrahae. quod esse non posssi non habeant fidem: ergo ipse donat et homines infirmitati suae se malle committere, quam firmitati promissionis Dei. « Sed incerta est mihi, » inquit, « de me ipso voluntas Dei. » Quid ergo? tuane tibi voluntas de te ipso certa est, nec times, Qui videtur stare, videat ne cadat ? Cumnon homo firmiori quam infirmiori fi
Abbreviated transcription (Latin):
homines bona quȩ ꝑtinent ad colendũdm̃.
ipse facit ut illifaciant que p̃cipit: ñ illi
facunt ut ipse faciat quod promisit. Ali¬
oquin ut dĩ promissa compleant᷑. ñ in dĩ s
in hominũ ẽ potestate: & quod adnõ pro¬
missum est. abipsis redditur abrahȩ. Nõ
aut̃ siccredidit abrahã. S credidit dans
facere. ñ ait predicere: ñ ait p̃scire: Nam
&e aliena facta potẽst est p̃dicere atq pre¬
scire. s ait potens est. & facere : Ac ꝑhoc
facta ñ aliena s sua. Anforte oꝑa bona
gentiũ ds ꝓmisit abrahe in semine ipsiꝰ.
ut hoc promitterit quod ipse facit. not
aut ꝑmisit fidẽ gentiũ. quam sibi homi¬
nes faciuint.: s ut promitteret quod ipse
facit. uiã p̃sciuit homines eẽ facturos. ñ
quidem sic apłs loquit᷑ filios quippe
ds̃ promisit abrahe qui fidei eius ue¬
stigia sectarent᷑ quod aꝑtissime dicit
exfide iuuit. & omne quod ñ est exfi¬

Expanded text:
homines bona, quae pertinent ad colendum deum, homines bona, quae pertinent ad colendum deum, ipse facit, ut illi faciant quae praecepit, non illi faciunt, ut ipse faciat quod promisit. alioquin ut dei promissa compleantur, non in dei, sed in hominum est potestate, et quod a domino promissum est, ab ipsis rautem sic credidit Abraham; « sed credidit dans facere. non ait: "praedicere" non ait: "praescire". nam et aliena facta potens est praedicere atque praescire; sedait:potensestetfacere, ac per hoc facta non aliena, sed sua. An forte opera bona gentium deus promisit Abrahae in semine eius, ut hoc promitteret quod ipse facit, non autem promisit fidem gentium, quam sibi homines faciunt, sed ut promitteret quod ipse facit, illam praesciuit homines esse facturos? non quidem sic apostolus loquitur. filios quippe deus promisit Abrahae, qui fidei eius uestigia sectarentur; quod apertissime dicit. ex fide uiuit, et: omne, quod non est ex fi