comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur uob̃. cumq manifestum sit aliud ẽẽ m̃surã
in qua metitur aliqͥd. aliud ipsam rem que metit᷑.
iam ficri potest ut in qua m̃fura homines m̃si
essent u̾bi gr̃a modium tritici in ea illis metirẽtur
milia modioꝵ. ut ⁊tam multum interẽet in qͣnti
rerum diu̾sitate. quia ñ solum ficri potest ut in qͣ
m̃sura quisq m̃sus fu̾it ordeum in ea illi metiat᷑
triticum. s in qua m̃sura m̃sus fu̾it frum̃tum. in
ea illi metiatur aurum. ⁊ frum̃ti sit unꝰ modiꝰ. auri
autẽ quãplurimi:. ita cũ sine comꝑatione rerum ip¬
sarum ⁊ genus ⁊ quantitas differat. dici tam̃ rectis¬
sime potest. in qua m̃sura m̃sus ẽ. in ea illi metitũ
ẽ. Unde autẽ hoc dix̾it xp̃e. paulo suꝑius satis
elucet. Nolite iudicare inquit ut ñ iudicemini:
in quo enim iudicio iudicaueritis iudicabimini:
Nũ quid si iniquo iudicio iudicabunt. iniquo iudi¬

Expanded text:
tur uobis cumque manifestum sit aliud esse mensuram, tur uobis cumque manifestum sit aliud esse mensuram, in qua metitur aliquid, aliud ipsam rem, quae metitur, iam fieri potest, ut, in qua mensura homines mensi essent uerbi gratia modium tritici, in ea illis metirentur milia modiorum, ut et tam multum interesset in quantirerum diuersitate, quia non solum fieri potest, ut, in qua mensura quisque mensus fuerit hordeum, in ea illi metiatur triticum, sed in qua mensura mensus fuerit frumentum, in ea illi metiatur aurum et frumenti sit unus modius auri autem quam plurimi. ita cum sine comparatione rerum ipsarum et genus et quantitas differat, dici tamen rectissime potest: In qua mensura mensus est, in ea illi metitum eat.\' unde autem hoc dixerit Christus, paulo superius satis elucet: Nolite, inquit, iudicare, ut non iudicemini; in quo enim iudicio iudicaueritis, iudicabimini. numquid si iniquo iudicio iudicabunt, iniquo iudi
Abbreviated transcription (Latin):
uita quã regit. Item si dixiss&. qͣntum mensi fue¬
ritis. tantum metictur uob̃: nec sic esset conseq̃ns
ut oĩms eqͣles peccatis penas intelligere deb̃emus.
Neq enim equalia s̃ u̾bi gr̃a triticum & ordeum.
⁊ ꝓfecto diciposs& qͣntum mensi fu̾itis. tantum
metietur uob. Hoc ẽ qͣntum tritici. tantũ ordei
Qd̾ si de doloribus ageretur atq diceret᷑. q̃ntum do¬
lorem ingesseritis. tantus inge̾tur uob̃. fieri possa
ut tantus dolor ẽẽt. qͣmuiᷤᷤ dempore diuturnior. ħ
ẽ mora maior uł par. Neq enim si de duab lu¬
cernis dicamus tantum ignis iste caluit. qͣntum
ille. ido falsum erit. quia una carum forte citius
extincta ẽ. Non itaq si aliqͥd scdm aliud tantũ
ẽ. scdm aliud non ẽ tantum. quia ñ in om̃imodo
tantum ẽ. ido falsus ẽ modus in quo tantum ẽ.
Cumq dixerit in qua mensura mensi fu̾itis metie¬

Expanded text:
uita, quam regit. item si dixisset: \'Quantum mensi fueuita, quam regit. item si dixisset: \'Quantum mensi fueritis, tantum metietur uobis\\ nec sic esset consequens, ut omni modo aequales peccatis poenas intellegere deberemus; neque enim aequalia sunt uerbi gratia triticum et hordeum et profecto dici posset: \'Quantum mensi fueritis, tantum metietur uobis\', hoc est quantum tritici tantum hordei. quod si de doloribus ageretur atque diceretur: \'Quantum dolorem ingesseritis, tantus ingeretur uobis\\ fieri posset, ut tantus dolor esset quamuis tempore diuturnior, hoc est mora maior, ui par. neque enim, si de duabus lucernis dicamus: \'Tantum ignis iste caluit, quantum ille\\ ideo falsum erit, quia una earum forte citius extincta est. non itaque, si aliquid secundum aliud tantum est secundum aliud non est tantum, quia non in omni modo tantum est, ideo falsus est modus, in quo tantum est. > Cum uero dixerit: In qua mensura mensi fueritis, metie
Abbreviated transcription (Latin):
comp̃hendunt. nec iđo nulla ẽ quia homines
eam nosse ñ possunt. Podest gͥ aliquid & sempit̃¬
num ẽẽ. ⁊ certam sui modi hab̾e m̃suram. Scđ̾m
ipsos enim de solis ȩt̃nitate locutus sum. ut sua
sententia conuincantur. atqz concedant ẽẽ posse
aliqͥd cum m̃sura sempit̃num. ac sic ñ ido putent
ñ ẽẽ credendum de supplicio sempit̃no qđ minatꝰ
ẽ xp̃c. quia idem dixit. in qua m̃sura mensi fueritis
remetictur uob. Si enim dixiss& qđ̃ mensi fueritis
hoc metietur uob̃. etiam sic ñ om̃ino ad candem
rem ex om̃i parde necesse cẽt referre sententiam:
Possumus enim recte dicere. qd plantaueris hoc de¬
cerpes. quamuis nemo plantet pomum s lignũ.
decerpat autẽ pomum magis quã lignum. Sed
illud dicimus scdm arboris genus. quia ñ ficum
plantat un nucem decerpat. Ita dici poss& quod
feceris patieris. ñ ut si stuprum fecerit stuprum
abstulit. auferat cum etiam ipsa lex de hominũ

Expanded text:
comprehendunt nec ideo nulla est, quia homines comprehendunt nec ideo nulla est, quia homines eam nosse non possunt. potest igitur aliquid et sempiternum esse et certam sui modi habere mensuram. secundum ipsos enim de solis aeternitate locutus sum, ut sua sententia conuincantur atque concedant esse posse aliquid cum mensura sempiternum. ac sic non ideo putent non esse credendum de supplicio sempiterno, quod minatus est Christus, quia idem dixit: In qua mensura mensi fueritis, remetietur uobis. Si enim dixisset: Quod mensi fueritis, hoc metietur uobis, etiam sic non omnino ad eandem rem ex omni parte necesse esset referre sententiam. possumus enim recte dicere: \'Quod plantaueris, hoc decerpes\', quamuis nemo plantet pomum sed lignum, decerpat autem pomum magis quam lignum; sed illud dicimus secundum arboris genus, quia non ficum plantat, nnde nucem decerpat. ita dici posset: \'Quod feceris, patieris,\' non ut, si stuprum fecerit, stuprumabstulit, auferat eum etiam ipsa lex de hominum
Abbreviated transcription (Latin):
nam. ⁊ om̃is mensura circũscpta ẽ fine tẽporis. qͥd
dͥ uolunt mine infiniti supplicii: Istam questionẽ
a qualicũq philosopho ẽẽ obiectam atq ꝓpositã
difficile ẽ credere quippe qͥait. om̃is mensura cirẽ¬
scͥbitur tempore. quasi ñ soleat nͥ tempoꝵ ẽẽ m̃su¬
ra. sicut horarũ. ⁊ dierum. ⁊ annoꝵ. uł sic̃ dicimꝰ
breuem sillabam simplum hab̾e temporis ad sil¬
labam longam. Puto enim modios ⁊ rabones. ur¬
nas. ⁊ amphoras. ñ temporum ẽẽ m̃suras. Quomͦ gͦ
om̃is m̃sura cirẽ seͥbitur dempore: Nonne ipsidiẽt
solem istum sempit̾num ẽẽ: Qui tam̃ quantus sit
ad t̾ram m̃suris geometricis ꝑscrutari audent. ⁊ re¬
nunciare qd̃ siue possit siue ñ possit. constat eum
tam̃ propͥam sui orbis hab̾e m̃suram. quia & si cõ¬
prehendunt qͣntus sit. m̃suram eius comp̃hen¬
dunt. ⁊ si hoc ñ assequunt᷑ m̃suram eius utiq ñ

Expanded text:
nam et omnis mensura circumscripta est fine temporis, quid nam et omnis mensura circumscripta est fine temporis, quid sibi uolunt minae infiniti supplicii?\' Istam quaestionem a qualicumque philosopho esse obiectam atque propositam difficile est credere, quippe qui ait: <Omnia mensura circumscribitur tempore,1 quasi non soleat nisi temporum esse mensura sicut horarum et dierum et annorum. uel sicut dicimus breuem syllabam simplum habere temporis ad syllabam longam. puto enim modios et rabones, urnas et amphoras non temporum esse mensuras. quo modo ergo omnis mensura circumscribitur tempore? nonne ipsi dicunt solem istum sempiternum esse? qui tamen quantus sit ad terram, mensuris geometricis perscrutari audent et renuntiare. quod siue possit siue non possit, constat eum tamen propriam sui orbis habere mensuram, quia et, si comprehendunt, quantus sit, mensuram eius comprehendunt et, si hoc non adsequuntur, mensuram eius utique non
Abbreviated transcription (Latin):
entiam. ut alias fierent ante manifestationẽ noui
testam̃ti. qd̃ ex ipsa uera ⁊ uniꝰ sacerdotis uictima.
hoc ẽ effuso xp̃i sanguine ministratur. ⁊ aliud nc̃
qd̾ huic manifestationi congruum. qͥ iam declara¬
⁊ sacͣmtoꝵ impudent̃ nunc uidẽtur p̾dicata. nisi
fuisset ante p̃dicta. Quẽadmodũ enim unꝰ ideq
homo si dõ mane aliud offerat aliud uesꝑe pro
congruentia diurni temporis. ñ dm̃ mutat. nec
religionem. sic̃ nec salutem. qui alio mͦ mane. alio
uesꝑe salutat: ita in uniu̾so tractu scłoꝵ cũ aliud
oblatum ẽ ab antiquis scis. aliud ab eis qui nẽ st̃
offertur. ñ humana p̃sumptione s auctoritate di¬
uina temporib congrua sacra misteria celebrant᷑.
am nunc deinde uideamus quale sit qd̾ de men¬
sura peccati atq supplicii proposuit sic in ȩugłio
fueritis. remetietur uob̃. Satis inquit ridicule at¬
q contrarie. Nam si ad m̃suram redditurus ẽ pe¬

Expanded text:
entia, ut alia fierent ante manifestationem noui entia, ut alia fierent ante manifestationem noui testamenti, quod ex ipsa uera et unius sacerdotis uictima, hoc est ex fuso Christi sanguine ministratur, et aliud nunc, quod huic manifestationi congruum, qui iam declaraet sacramentorum inpudenter nunc uideretur praedicata, nisi fuisset ante praedicta. quem ad modum enim unus idemque homo, si deo mane aliud offerat aliud uespere pro congruentia diurni temporis, non deum mutat nec religionem sicut nec salutem, qui alio modo mane alio uespere salutat, ita in uniuerso tractu saeculorum, cum aliud oblatum est ab antiquis sanctis aliud ab eis, qui nunc sunt, offertur, non humana praesumptione sed auctoritate diuina temporibus congrua sacra mysteria celebrantur, ETIETUR VOBIS. Iam nunc deinde uideamus, quale sit, quod de mensura peccati atque supplicii proposuit sic euangelio fueritis, in ea remetietur uobis, satis, inquit, ridicule atque contrarie; nam si ad mensuram redditurus est poe
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥficare demoniis. hoc ẽ iniquȩ sp̃itali creaturȩ
que in hoc proximo ⁊ caliginoso cclo habitans. tã¬
ꝙͣ in aerio carcere p̃destinata ẽ supplicio sempit̃no:
Quã obrem etiã cum se homines suꝑiorib celestib
potestatib que ñ s̃ demonia sacͥficare dicunt. &
solius nominis interẽe arbitrantur. qđ illi dõs. nos
angłos eos appellamꝰ. ñ se opponunt cis ludificandis
multiplici fallacia nisi demones. qui errore delectan¬
tur ⁊ quodainm pascuntur humano. qm̃ sc̃i angłi
pientiȩ uereq religionis offertur uni uero dõ. cui
scã societate deseruiunt. Dinde sic̃ impia suꝑbia
siue hominũ siue demonum sͥ hos diumos honores
exhiberi uł iubet uł cupit. ita pia humilitas uł ho¬
minum uł angłoꝵs scõꝵ hec sibi oblata recusauit.
⁊ cui debentur ostendit. Cuiꝰ rei manifestissima in
sacris litt̾is nr̃is exempla monstrantur. Disꝑtita
aut̃e diuinis cloquiis sacrificia ꝑ tempoꝵ congru¬

Expanded text:
sacrificare daemoniis, hoc est iniquae spiritali creaturae, quae in hoc proximo et caliginoso caelo habitans tamquam in aerio carcere suo praedestinata est supplicio sempiterno! quam ob rem etiam cum se homines superioribus caelestibus potestatibsolius nominis interesse arbitrantur, quod illi deos, nos eos Angelos appellamus, non se opponunt eis ludificandis multiplici fallacia, nisi daemones, qui errore delectantur et quodammodo pascuntur humano. Quoniam sanctipientiae ueraeque religionis offertur uni uero deo, cui sancta societate deseruiunt. proinde sicut impia superbia siue hominum siue daemonum sibi hos diuinos honores exhiberi : uel iubet uel cupit, ita pia humilitas uel hominum uel angelorum sanctorum haec sibi oblata recusauit et, cui deberentur, ostendit. cuius rei manifestissima in sacris litteris nostris exempla monstrantur. Dispertita autem diuinis eloquns sacnncia pro temporum congru
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ etiam ꝓmissum ẽ resurrecturis in fine scł̃i
cũ illo regnaturis in ȩt̃num. Sic autem non
ꝑtinet ad resurrectionem differentia natiuita
autem ex uiro & femina creati sumꝰ: sieut non
ꝑtinet ad ipsius mortis differentiã. Non enim
propt̾ca illius ñ uera mors fuit. quia sine uiri¬
li semine natus ẽ. sicut nec ipsius pͥmi hominis
alit̃ cxorta caro quã nr̃a. quandoqͥđe ille sine
parentib de terra creatus ẽ. nos uͦ ex parenti¬
bus.aliquid atculit ad differentiam mortis.
ut alit̃ ille moreret᷑. alit̃ nos. Sicut autẽ ad
mortis. sic nec ad resurrectionis differentiam
ualet diu̾sa natiuitas. S siue hoc ipsum qd
scͥptum ẽ de primo homine similit̃ infideles
nolint credere querant uł animadũtant si uel ħ¬

Expanded text:
quod etiam promissum est resurrecturis in fine saeculi quod etiam promissum est resurrecturis in fine saeculi et cum illo regnaturis in aeternum. sic autem non pertinet ad resun-ectionem differentia natiuitatautem ex uiro et femina creati sumus, sicut non pertinet ad ipsius mortis differentiam. non enim propterea illius non uera mors fuit, quia sine uirili semine natus est, sicut nec ipsius primi hominis aliter exorta caro quam nostra, quando quidem ille sine parentibus de terra creatus est nos uero ex parentibus, aliquid adtulit ad differentiam mortis, ut aliter ille moreretur aliter nos. sicut autem ad mortis sic nec ad resurrectionis differentiam ualet diuersa natiuitas. Sed ne hoc ipsum, quod scriptum est de primo homine, similiter infideles nolint credere, quaerant uel animaduertant, si uel
Abbreviated transcription (Latin):
De resurrectione..
ouet quosdam ⁊ requir̃
de duabus resurrectiõibꝰ
quiunt. quomͦ potest ħ
conuenire resurrectioni
natoꝵ ex semine eiꝰ qui nulla seminis conditio¬
ne natus ẽ: Si autem lazari resurrectio conue¬
nire asseritur. nec quidem hec congrucre uide¬
tur. cum siqͥdem lazari resurrectio facta sit de
corpore ñdum tabescente de eo corpore quo
lazarus dicebatur. nr̃a aut̃ multis scłis post ex
confuso cructur. Deinde si post resurrectionẽ
status beatus futurus ẽ. nulla corꝑis iniuria.
nulla necessitate famis: qͥd sibi uult cibatum
fuisse xp̃m. ⁊ uulnera monstrauisse: S si ꝓpt̃
incredulum fecit: finxit. Si autẽ uerum osten¬
dit. gͦ in resurrectione accepta futura s̃ uuln̾a.
Quib respondetur ideo ñ lazari resurrectionẽ.
s potius xp̃i congruere ꝓmisse resurrectioni
quia lazarus ita resurrexit. ut iterum moreret᷑.
xp̃c autem sic̃ de illo sc̃ptum ẽ. surgens amor¬
tuis iam ñ moritur. mors ei ultra ñ dñabitur.

Expanded text:
DE RESURRECTIONE. Mouet quosdam et requirunt de duabus resurrectionibusquiunt, quo modo potest haec conuenire resurrectioni natorum ex semine eius, qui nulla seminis condicione natus est? si autem Lazari resurrectio conuenire adseritur, ne haec quidem congruere uidetur, si quidem Lazari resurrectio facta sit de corpore nondum tabescente, de eo corpore, quo Lazarus dicebatur; nostra autem multis saeculis post ex confuso eruetur. deinde si post resurrectionem status beatus futurus est nulla corporis iniuria, nulla necessitate famis, quid sibi uult cibatum fuisse Christum et uulnera monstrauisse? sed si propter incredulum fecit, finxit; si autem uerum ostendit, ergo in resurrectione accepta futura sunt uulnera\'. Quibus respondetur ideo non Lazari resurrectionem sed potius Christi congruere promissae resurrectioni, quia Lazarus ita resurrexit, ut iterum moreretur, Christus autem, sicut de illo scriptum est, surgens a mortuis iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nunc cũ implet omnia que ꝑ propħas ante p̃¬
dixit. ⁊ ab hinc usq infinẽ scłi. quo scos ab im¬
piis dirẽpturus ẽ. ⁊ sua cuiq retributurꝰ idem
ipse ẽ filius dĩ. patri coȩt̃nus. ⁊ incõmutabilis sa

Expanded text:
nunc, cum implet omnia, quae per prophetas ante prnunc, cum implet omnia, quae per prophetas ante praedixit, et abhinc usque in finem saeculi, quo sanctos ab impiis dirempturus est et sua cuique retributurus, idem ipse est filius dei patri coaeternus et incommutabilis sa
Abbreviated transcription (Latin):
aliis populis una cademq religione societatis
uarie celebrãtur. quatinus fiat plurimũ refert.
quo ⁊ humana exhortetur uel doleretur infir¬
mitas. ⁊ diuina ñ oppugnet᷑ auctoritas. Quam
obrem cum xp̃m dicamus u̾bum di ꝑ qd facta
sunt om̃ia. ⁊ idõ filium quia u̾bum. nec u̾bũ
dictum atq transactum. s apud incõmuta¬
bilem patrem incommutabile ipsum atq in¬
cõmutabilit̃ manens. sub cuiꝰ regimine uniu̾¬
sa creatura sꝑitalis ⁊ corporalis ꝓ congruentia
tempoꝵs locoꝵ qr administratur. cuiꝰ modan¬
de ac gub̃nande qͥd qñ ⁊ uͥ circa eam fieri opor¬
teat. sapientia ⁊ scientia penes ipsum ẽ. ꝓfecto
⁊ ante quã ꝓpagaret hebreoꝵ gent̾e. ꝑ quã sui
aduentus manifestationẽ congruis sac̃m̃tis
p̃siguraret. ⁊ ipsis temporib israhelitici regni
⁊ deimñ cum se in carne de uirgine accepta mor¬
talibus mortalit̾ demonstrauit. ⁊ deinceps usq

Expanded text:
aliis populis una eademque religione sociatis aliis populis una eademque religione sociatis uarie celebrantur, quatenus fiat, plurimum refert, quo et humana exhortetur uel toleretur infirmitas et diuina non oppugnetur auctoritas. Quam ob rem cum Christum dicamus uerbum dei, per quod facta sunt omnia, et ideo filium, quia uerbum, nec uerbum dictum atque transactum sed apud incommutabilem patrem incommutabile ipsum atque incommutabiliter manens, sub cuius regimine uniuersa creatura spiritalis et corporalis pro congruentia temporum locorumque administratur, cuius moderandae et gubernandae quid quando et ubi circa eam fieri oporteat, sapientia et scientia penes ipsum est profecto - et ante, quam propagaret Hebraeorum gentem, per quam sui aduentus manifestationem congruis sacramentis praefiguraret, et ipsis temporibus Israhelitici regni et deinde, cum se in carne de uirgine accepta mortalibus mortaliter demonstrauit, et deinceps usque
Abbreviated transcription (Latin):
certis temporib locisq congruere in his alias.
atq alias alibi atq alibi. alit̃ atq alit̃ sibi uolu¬
isse seruiri. cur hanc questionẽ ingerunt religi¬
oni xp̃ianc. in quã nob̃ ipsi pro dus suis aut res¬
pondere ñ possunt. aut si possunt in eo ipso sibi
etiã ꝓnr̃a religione respondeant. ita nicħ int̾tẽ
ꝓdiũsa temporũ locoꝵq congruentia. quam
diu̾sis sacram̃tis colatur. siquid colitur sc̃m ẽ.¬
sic̃ nicħ interẽ ꝓdiu̾sa linguarum auditorũq
congruentia quã diu̾sis sonis dicatur. si quod
dicitur uerum ẽ. dum hoc sane intersit. quod
lingue sonos quib int̾se sua sensa cõmunicens¬
etiam homines pacto quodam societatis insti¬
tuere sͥ possunt. Quib autẽ sacris diuinitati
congruerent uoluntatem dĩ secuti sunt qͥ recte
sapuer̃. que omnino nũquã defuit ad salutem
iustitie pietatiq mortalium. ⁊ siqua in alus atq

Expanded text:
certis temporibus locisque congruere, in his alias certis temporibus locisque congruere, in his alias atque alias alibi atque alibi aliter atque aliter sibi uoluisse seruiri, our hanc quaestionem ingerunt religioni Christianae, in qua nobis ipsi pro diis suis aut respondere non possunt aut, si possunt, in eo ipso sibi etiam pro nostra religione respondeant ita nihil interesse pro diuersa temporum locorumque congruentia, quam diuersis sacramsicut nihil interest pro diversa linguarum auditorumque congruentia, quam diversis sonis dicatur, si quod dicitur verum est: dum hoc sane intersit, quod linguae sonos, quibus intetiam homines pacto quodam societatis instituere sibi possunt, quibus autem sacris diuinitati congruerent, uoluntatem dei secuti sunt, qui recte sapuerunt. quae omnino numquam defuit ad salutem iustitiae pietatique mortalium et, si qua in aliis atque
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a ñdum aduenientis xp̃i uiduate s̃ usq in
cesarum tempus:. Huic propositioni responde¬
tur. ut pͥmo ipsi dicant utrum ꝓfuerint ho¬
minib deoꝵ suoꝵ sacra. que constat certis tẽ¬
porib instituta. Que si negant aliqͥd ꝓfuisse
ad animarũ salutem. nob̃cum ea destruunt:
⁊ ẽẽ mania confitent᷑. N os quidem etiam ꝑ¬
nitiosa monstramus. S parum ñ ẽ ut ipsi in¬
terim prius inania fateantur. Si uͦ ea defendt̃
⁊ sapient̃ atq utiliter asserunt instituta. q̃ ro
quid actum sit de his qui ante quã hȩc insti¬
tuta ẽent morte obierunt. Hac enim utiq sa¬
lude atq utilitate fraudati s̃. Si aut̃e potuert̃
alio modo purgari. cur ñ ide modus ꝑseu̾auit
in posteros: Qͥd opus erat instituere nouitias
dicunt dõs qͥdem ipsos scmꝑ fuisse. ⁊ ad lib̃an-¬
dos cultores suos parit ubiq ualuisse. s ꝓ uari¬
etate rerum demporaliũ ac t̾renarum qͤ scirent

Expanded text:
gratia nondum aduenientis Christi uiduatae sunt usque in gratia nondum aduenientis Christi uiduatae sunt usque in Caesarum tempus? Huic propositioni respondetur, ut primo ipsi dicant, utrum profuerint hominibus deorum suorum sacra, quae constat certis temporibus instituta. quae si negant aliquid profuisse ad animarum salutem, nobiscum ea destruunt et esse inania confitentur. nos quidem etiam perniciosa monstramus; sed parum non est, ut ipsi interim prius inania fateantur. si uero ea defendunt et sapienter atque utiliter adserunt instituta, quaero, quid actum sit de his, qui ante, quam haec instituta essent, morte obierunt; hac enim utique salute atque utilitate fraudati sunt. si autem potuerunt alio modo purgari, cur non idem modus perseuerauit in posteros? quid opus erat instituere nouitiasdicunt deos quidem ipsos semper fuisse et ad liberandos cultores suos pariter ubique ualuisse, sed pro uarietate rerum temporalium ac terrenarum, quae scirent
Abbreviated transcription (Latin):
redditum. qͥd egerunt dot scłoꝵ homines ante
xp̃m: Ut dimittam inquit tempora ande la¬
tium regnatum. ab ipso latio quasi pͥncipatũ
humani nominissumamus. In ipso latio ande
albam dii culti sunt. in alba eque religiones ri¬
tusq ualuere temploꝵ. Non pauciorib scłis
ipsa roma longo scłoꝵ tractu sine xp̃iana lege
fuit. Quid inquit actum de tam innumeris
animis qͥ om̃ino inculpa nulla s̃: Siquidem
is cui credi posset ñdum aduentum suũ ho¬
minibus cõmodarat. orb̃ quoq cũ ipsa roma
in ritibus temploꝵ caluit. Quare inqͥt sal¬
uator qͥ dictus ẽ sese tot scłis subduxit: Sed
ne dicant inqͥt lege iudaica uetere hominũ
curatum genus. longo pꝰ dempore lex iudeoꝵ
apparuit. ac inguit angusta regione sẏrie. pꝰ¬
tea uͦ prorepsit etiam in fines italos. s post ce¬
sarem gaium. aut cerde ipso imperante. Quid
dr̃ actum de romanis animab uł latinis. que

Expanded text:
reditum, quid egerunt tot saeculorum homines ante reditum, quid egerunt tot saeculorum homines ante Christum? ut dimittam, inquit, tempora ante Latium regnatum, ab ipso Latio quasi principium humani nominis sumamus. in ipso Latio ante Albam dii culti sunt. in Alba aeque religiones ritusque ualuere templorum. non paucioribus saeculis ipsa Roma longo saeculorum tractu sine Christiana lege fuit. quid, inquit, actum de tam innumeris animis, quae omnino in culpa nulla sunt, si quidem is, cui credi posset, nondum aduentum suum hominibus commodarat? orbis quoque cum ipsa Roma in ritibus templorum caluit. quare, inquit, saluator qui dictus est, sese tot saeculis subduxit? sed ne dicant, inquit, lege Iudaica uetere hominum curatum genus, longo post tempore lex Iudaeorum apparuit ac uiguit angusta Syriae regione, postea uero prorepsit etiam in fines Italos sed post Caesarem Gaium aut certe ipso imperante. quid igitur actum de Romanis animis uel Latinis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
sent. si nulla uulnera p̃cessissent. & tam̃ nec ipse
essent si cas ẽẽ noluisset. Uoluit aut̃ certe dis¬
pensationis gr̃a: ut eis quos edificabat in fide ñ
ficta. ñ aliud ꝓalio. s hoc quod crucifixum ui¬
derant resurrexisse monstraret. Quid ẽ gͦ quod
quisquã uir fortis pro pat̾a dimicans multa uul¬
nera exciꝑet. & ꝑitissimo medico qͥ hec curare
ualeret. ita ut cicatrices nulle apparerent. ipse
potiꝰ diceret. sic se uelle sanari ut magis ẽent in
corpore suo uestigia uulnerum tanquã tituli
głarum. ido ille medicus cicatrices finxisse di¬
cetur. quia cũ ꝑardem efficere poduerit ut ñ es¬
sent certa existente causa. ꝑ artem effẽcit potiꝰ
ut essent. Que uno solo modo sicut suꝑiꝰ dixi
false conuineerent᷑. si nulla uulnera sanarentur.
De tempore xp̃iane lectionis.ii.¬
tem alia proposuer̃. que dicerent de porphirio
contͣ xp̃ianos tanquã ualidiora decerpta: Si¬

Expanded text:
sent, si nulla uulnera praecessissent; et tamen nec ipsae sent, si nulla uulnera praecessissent; et tamen nec ipsae essent, si eas esse noluisset. uoluit autem certae dispensationis gratia, ut eis, quos aedificabat in fide non ficta, non aliud pro alio sed hoc, quod crucifixum uiderant, resurrexisse monstraret. quid est ergo, qquisquam uir fortis pro patria dimicans multa aduersa uulnera exciperet et peritissimo medico, qui haec curare ita ualeret, ut cicatrices nullae apparerent, ipse potius diceret sic se uelle sanari, ut magis essent in corpore suo uestigia uulnerum tamquam tituli gloriarum, ideo ille medicus cicatrices finxisse diceretur, quia, cum per artem efficere potuerit, ut non essent, certa existente causa per artem effecit potius, ut essent. quae uno solo modo, sicut superius dixi, falsae conuincerentur, si nulla uulnera sanarentur. II. DE TEMPORE CHRISTIANAE RELIGIONIS. Item alia proposuerunt, quae dicerent de Porphyrio contra Christianos tamquam ualidiora decerpta:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittitur ciboꝵs indigentiam ñ fut᷑am. cũ &
angłos legamus eiꝰdem modi escas. eodemq
modo sumpsisse. ñ ficto phantasmade. s manife¬
stissima ueritate᷑. Nec d̃necessitate: s potestate.
Altc̃ enĩ absorbet aꝗͣ t̾rasitiens. alit solisradiꝰ candẽs.
Iula indigentia. iste potentia. fut̾e gͦ resurroni corpꝰ
ĩꝑfec̾te felicitatis erit sicibossum ere ñ potuerit. ĩ¬
ꝑfecte felicitatis si cibiꝰ eguerit. Possem hic de com¬
nutationibꝰ corporalium: qͣlitatũ.⁊ de p̃potenti
hoc scbitur que admonere suffecerit. Sciat
sane qui has ꝓposuit questiones xp̃m pꝰ resurre¬
ctionem cicatrices ñ uulnera demonstrasse dubi¬
tantibus. propt̃ quos etiam cibum ac potum
sumere uoluit. ñ semel s sepius. ne illud ñ corpꝰ
s sp̃m ẽẽ arbitrarent᷑. & sibi ñ solide. s imagina¬
liter apparere. Tunc autẽ ille false cicatrices fins¬

Expanded text:
promittitur, ciborum indigentiam non futuram, cum et promittitur, ciborum indigentiam non futuram, cum et angelos legamus eiusdem modi escas eodemque modo sumpsisse non ficto phantasmate sed manifestissima ueritate nec tamen necessitate sed potestate? aliter enim absorbet aquam terra sitiens aliter solis radius candens, illa indigentia iste potentia. futurae ergo resurrectionis corpus inperfectae felicitatis erit, si cibos sumere non potuerit, inperfectae felicitatis, si cibis eguerit. possem hic de commutationibus corporalium qualitatum et de praepotenti hoc scribitur, quae admonere suffecerit. Sciat sane, qui has proposuit quaestiones, Christum post resurrectionem cicatrices, non uulnera demonstrasse dubitantibus, propter quos etiam cibum ac potum sumere uoluit non semel sed saepius, ne illud non corpus sed spiritum esse arbitrarentur et sibi non solide sed imaginaliter apparere. tunc autem illae falsae cicatrices fuis
Abbreviated transcription (Latin):
impossibile ẽ. diuinȩ autẽ potestati utrumq
facillimum. Ut enim radius oculi nr̃i ñ citius
puenit ad propinquiora.tardius ad longinqui¬
ora. s utraq interualla parili celeritate contingit.
facile ẽ queq recentia quã diuturno tempore
dilapsa cadauera suscitare. Incredibilia s̃ hec
quibusdã quia mexꝑta: cũ om̃is natura rerum
tam sit plena miraculis ut ñ quasi facili ꝑues¬
tigatione rationis. s uidendi consuetudine
mira ñ sint: atꝙ obhoc nec consid̾atione nec inqͥ¬
sitione digna uideant᷑. Nã ego ⁊ mecũ qͥc̃q inui¬
ñminꝰ aut ampliꝰ ãmiram᷑ in unoseminiꝰ tam
paruulo grano.omnia quȩ laudamus in ar¬
bore. tanquam liciata latiuisse. quam
mundi huiꝰ tam ingentem si non que de cor-¬
poribus humanis dum dilabuntur assumit
resurrectioni future tota & integra redditu¬
rum. Quomͦ autẽ contrarium ẽ ⁊ xp̃m post
resurrectionẽ cibatum. & in resurrectione que

Expanded text:
inpossibile est, diuinae autem potestati utrumque inpossibile est, diuinae autem potestati utrumque facillimum. ut enim pervenit ad propinquiora, et tardius ad longinquiora, sed utraque intervalla parili celeritate conjungit, facile est quaeque recentia, quam diuturno tempore dilapsa, cquibusdam, quia inexperta, cum omnis natura rerum tam sit plena miraculis, ut non quasi facili peruestigatione rationis, sed uidendi consuetudine mira non sint quae ob hoc nec consideratione nec inquisitione digna uidentur. nam ego et mecum quicumque inuinon minus aut amplius admiramur in uno seminis tam paruulo grano omnia, quae laudamus in arbore, tamquam liciata latuisse, quam mundi huius tam ingentem sinum, quae de corporibus humanis, dum dilabuntur, absumit, resurrectioni futurae tota et integra redditurum. Quo modo autem contrarium est et Christum post resurrectionem cibatum et in resurrectione, quae
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sitatis natiuitatẽ in t̾sit aliqͥd ad naturã eoꝵ
que ꝓcreatas̃ ex terra ⁊ eoꝵ que illis cocuntib
orta sunt. Similit̃ enim uiuunt. similiterq
moriunt᷑. quamuis dissimilit̃ nata sint. Ita ñ ẽ
absurdum ut similit̃ resurgant corpora que dis¬
similit̃ orta s̃. Huiꝰmodi autẽ homines ñ ualen¬
tes intueri ad quã rem intersit aliqͥd diu̾sum
⁊ad quã ñ int̾sit: ubi adu̾terint aliquã distanti¬
am primordioꝵ. etiam om̃ia consequentia di¬
stare oportere contendunt. Possunt tales puta¬
re olcum ex adipib ñ deb̃e natare suꝑ aquam
sicut illud quod ex oliua ẽ. qm̃ longe ẽ utͥusq
origo dissimilis: qñ illud ex ligno. hoc ex carne
ꝓfiuxerit. Quantum autẽ attinet ad illam dif¬
ferentiam qd̃ xp̃i corpus ñ dissolutum tabe atq
putredine dic tercio resurrexit. nr̃a uͦ pꝰ longum
tempus ex quadã qua soluta discesserant confu¬
sione reꝑabuntur: humanȩ facultati utrumq

Expanded text:
sitatem natiuitatis intersit aliquid ad naturam eorum, quae procreata sunt ex terra, et eorum, quae illis coeuntibus orta sunt. similiter enim uiuunt similiterque moriuntur, quamuis dissimiliter nata sint. ita non est absurdum, ut similiter resurgant corpora, quae dissimiliter orta sunt. huius modi autem homines non ualentes intueri, ad quam rem intersit aliquid diuersum et ad quam non intersit, ubi aduerterint aliquam distantiam primordiorum, etiam omnia consequentia distare oportere contendunt. possunt tales putare oleum ex adipibus non debere natare super aquam sicut illud, quod ex oliua est, quoniam longe est utriusque origo dissimilis, quando illud ex ligno hoc ex carne profluxerit. Quantum autem adtinet ad illam differentiam, quod Christi corpus non dissolutum tabe atque putredine die tertio resurrexit, nostra uero post longum tempus ex quadam, quo soluta discesserint, confusione reparabuntur, humanae. facultati utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ adiungit. scdm electionem autẽ dilecti propt̃
patres. hic ostendit ñ illos immicos s electos ẽẽ
dilectos: s scͥpturȩ mos ẽ ita loqui de parte tanꝗͣ
de toto: Sicut corinthios in pͥmis epłȩ suȩ partib
ita laudat tanꝗͣ õs tales sint. cũ eẽnt laudabiles
quidam eoꝵ. ⁊ postea inñnullis epłẽ ipsius locis
ita rep̃hendit tanꝗͣ õs culpabiles eẽnt. propter
quosdam qui tales erant. Istam diumarũ scͥpt᷑a¬
rum consuetudinẽ ꝑ om̃e corpus litt̾arum eius
creberrime sparsam quisquis diligent̃ adũterit:
multa dissoluit quȩ inter se uident᷑ eẽ contraria:
Immicos gͦ alios dicit. alios dilectos. S quia ĩuno
ppło erant. uelut eosdem ipsos dicere uidetur. ꝗͣ¬
quam ⁊ exipsis inimicis qui crucifixerunt dñm
pleriq conu̾si s̃. zapparuerunt electi. Tunc electi.
qñ conũsi: qͣntum ad salutis initium. Quantũ
uͦ ad dĩ p̃scientiam ñtunc electi. s ante constituqo¬

Expanded text:
 adiungit: Secundum electionem autem dilecti propter patres, hinc ostendit non illos inimicos sed electos esse dilectos. sed scripturae mos est ita loqui de parte tamquam de toto, sicut Corinthios in primis epistulae suae partibus ita laudat, tamquam omnes tales sint, cum essent laudabiles quidam eorum, et postea in nonnullis epistulae ipsius locis ita reprehendit. tamquam omnes culpabiles essent, propter quosdam, qui tales erant. istam diuinarum scripturarum consuetudinem per omne corpus litterarum eius creberrime sparsam quisquis diligenter aduerterit, multa dissoluit, quae inter se uidentur esse contraria. inimicos ergo alios dicit, alios dilectos; sed quia in uno populo erant, uelut eosdem ipsos dicere uidetur. quamquam et ex ipsis inimicis, qui crucifixerunt dominum, plerique conuersi sunt et apparuerunt electi, tunc electi, quando conuersi, quantum ad salutis initium, quantum uero ad dei praescientiam, non tunc electi sed ante constitutio
Abbreviated transcription (Latin):
ne qͥs ꝗͣ sic̃ se ht̃ humanȩ cogitationis infirmitas
existimaret ñ ẽẽ ista facienda ꝓhis aquib ꝑsecu¬
tionem patiebatur eccl̃a. cũ m̃bra xp̃i ex om̃i cẽnt
hominũ genere colligenda. Unde adiungit &
dicit. hoc enim bonum ẽ ⁊ acceptum coram sal¬
uatore dõ nr̃o: qui om̃s homines uult saluos fi¬
eri :⁊ in agnitionẽ ueritatis uenire. Et ne quisq̃m
diceret posse ẽẽ salutis uiam mbona conu̾satiõe
unius dĩ om̃ipodentis cultu sine participatione
corꝑis ⁊ sanguinis xp̃i. unus enim ds̃ inquit ⁊ unꝰ

Expanded text:
ne quisquam, sicut se habet humanae cogitationis infirmitas, ne quisquam, sicut se habet humanae cogitationis infirmitas, existimaret non esse ista facienda pro his, a quibus persecutionem patiebatur ecclesia, cum membra Christi ex omni essent hominum genere colligenda. unde adiungit et dicit: Hoc enim bonum est et acceptum coram saluatore deo nostro, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. et ne quisquam diceret posse esse salutis uiam in bona conuersatione et unius dei omnipotentis cultu sine participatione corporis et sanguinis Christi, unus enim deus, inquit, et unus
Abbreviated transcription (Latin):
ti sumus. Idõ in huiꝰ scĩficatione ⁊ distributionis
p̃ꝑatione existimo apłm iussisse ꝓpͥȩ fieri ꝓ̃seũ¬
chãs. id÷ orationes. uł ut minus ñnulli perite int̃¬
p̃tati s̃ adorationes. hoc ẽ enim ad uotum. quod
usitatius in scͥptis nuncupatur eũche. Int̃pellatiões
autẽ siue ut ur̃i codices hñt postulationes funt.
cum apłs benedicit᷑. Tunc enim antistites uelut
aduocati. susceptos suos ꝑmanus impositionem
miscdissime offer̃ potestati. Qͥbus ꝑactis ⁊ parci¬
cipato tanto sacram̃to gr̃arum actio cuncta con¬
cludit: quã in his etiam uerbis ultimã cõm̃dauit
apłs. Hȩc autẽ causa p̃cipua fint ista dicendi. ut
his breuiter ꝑstrictis atq significatis ñ putaretur
negligendum ẽẽ quod sequitur. ꝓomnib hõibus
ꝓregib ⁊ his qͥ in sublimitate s̃. ut quietam ⁊ tran¬
quilla uitam agamus in om̃i pietate ⁊ caritate:

Expanded text:
ti sumus. ideo in huius sanctificatione et distributionis ti sumus. ideo in huius sanctificatione et distributionis praeparatione existimo apostolum iussisse proprie fieri rcpossoxa. id est orationes uel, ut nonnulli minus perite interpretati sunt, adorudit. Interpellationes autem, sive, ut quidam codices habent, postulationes fiunt, cum populus benedicitur. Tunc enim antistites velut advocati, susceptos suos per manus impositionem misericordissimae offerunt potestati. Quibus peractis, et participato tanto sacramento, gratiarum actio cuncta concludit, quam in his etiam verbis ultimam commendavit Apostolus. Haec autem causa praecipua fuit ista dicendi, ut his breviter praescriptis atque significatis, non putaretur negligendum esse quod sequitur, pro omnibus hominibus, pro regibus et his qui in sublimitate sunt, ut quietam et tranquillam uitam agamus in omni pietate et caritate,
Abbreviated transcription (Latin):
gendum pudo: quia ꝑdñi passionem ⁊ insidie
iudeorum.⁊ discipulorum infirmitas patuit.
Tribulationem gͥ gladii nomine significatam̃
ẽẽ credibile ẽ: quo materna anima uulnerata
ẽ doloris affectu. Ipse fuit gladius in ore ꝑse¬
cutorum. de quib in psalmo dr̃ ⁊ gladius in
ore eorũ. Ipsienim filii hominum. quorũ den¬
tes arma ⁊ sagite. ⁊ lingua eorum gladiꝰ a cutꝰ.
Nam ⁊ ferrum quod ꝑtransut animã ioseph.

Expanded text:
gendum puto, quia per domini passionem et insidiae gendum puto, quia per domini passionem et insidiae Iudaeorum et discipulorum infirmitas patuit. tribulationem igitur gladii nomine significatam esse credibile est, quo materna anima uulnerata est doloris affectu. ipse fuit gladius in ore persecutorum, de quibus in psalmo dicitur: Et gladius in ore eorum. ipsi enim erant filii hominum, quorum dentes arma et sagittae et lingua eorum gladius acutus. nam et ferr
Abbreviated transcription (Latin):
te transfiguratus ẽ: ⁊ ipsum erat iuuenis in qͦ
natus ẽ. & tamen siquis eum iuuenem repen¬
te uidisset qui ñ nisi infantulum nosset: non
utiq agnosceret. An uͦ ad limam̃ta mutanda
ñ pocest celeriter dei potestas. quod potest ꝑ
annorum moras hominis ȩtas : Quod autẽ
dixit mariȩ noli me tangere ñdum enim as¬
cendi ad patrem. nicħ aliud me noueris in¬
tellexisse quam tu. Ita enim significare uoluit
tactum spiritalem. id÷ accessum fidĩ se reqͥrere
qua creditur eum excelsum ẽẽ cum patre. Et
quod ab illis duob in fractione panis ẽ agnit᷑.
sacram̃tum eẽ quo nos in agnitionem suam
congregat nullus debet ambigere. De uerbis
symeonis ubiait uirgini mat̾ri domini:
tuam ipsius animam ꝑtransibit framea.ĩ alia
epła cuiꝰ exemplum etiam modo misi. dixiqd
michi uideatur. quod etiam ibi inter cȩtera
uisum ẽ. & quod adiunxit. ut denudentur
muldorum cordium cogitationes. hoc indelli¬

Expanded text:
te transfiguratus est, et ipsum erat iuuenis, in quo te transfiguratus est, et ipsum erat iuuenis, in quo natus est, et tamen, si quis eum iuuenem repente uidisset, qui non nisi infantulum nosset, non utique agnosceret. an uero ad liniamenta mutanda non potest celeriter dei potestas, quod potest per annorum moras hominis aetas: Quod autem Mariae dixit: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem, nihil aliud me noueris intellexisse quam tu. ita enim significare uoluit tactum spiritalem, id est accessum fidei se requirere, qua creditur eum excelsum esse cum patre. et quod ab illis duobus in fractione panis est agnitus, sacramentum esse, quod nos in agnitionem suam congregat, nullus debet ambigere. De uerbis Symeonis, ubi ait uirgini matri domini: Et tuam ipsius animam pertransiet framea, in alia epistula, cuius exemplum etiam modo misi, dixi, quid mihi uideatur; quod etiam tibi inter cetera uisum est. et quod adiunxit: Ut denudentur multorum cordium cogitationes, hoc intelle
Abbreviated transcription (Latin):
tenerentur: id ÷ moram agnoscendi paderentur
oculi illorum. S ego miror cum duo sint in
corpore quib cuiꝰq speties agnoscatur. lima¬
menta ⁊ color. cur ante resurrectionem quod
in monde ita transfiguratus ẽ. ut fieret uultus
eius spledidissimus sicut sol. neminem mouet
eum potuisse usq ad tantam excellentiam
fulgoris ⁊ lucis colorem sui corporis mutare
potuisse. ⁊ post resurrectionẽ mouet aliqͣtenꝰ
liniamenta mutata ẽẽ ut ñ possit agnosci: &
rursus eadem potentię facultate sicut nune
pͥstinum colorem. sic ⁊ post resurrectionem pͥ¬
stina limamenta reuocasse. Nam ⁊ illi dres di¬
scipuli ante quorum oculos in monte trans¬
figuratus ẽ non eum agnoscerent. si ad eos tał
aliunde uenisset: s quia cum illo erant. ipsũ
eẽ certissime retinebant. At enim corpus ipsũ
erat in quo resurrexit. Qͥd hoc adrem: Nam
illud utiq ipsum corpus erat. in quo in mon¬

Expanded text:
tenerentur, id est moram agnoscendi paterentur tenerentur, id est moram agnoscendi paterentur oculi illorum. sed ego miror, cum duo sint in corpore, quibus cuiusque species agnoscatur, liniamenta et color, cur ante resurrectionem, quod in monte ita transfiguratus est, ut fieret uultus eius splendidus sicut sol, neminem mouet eum usque ad tantam excellentiam fulgoris et lucis colorem sui corporis mutare potuisse et post resurrectionem mouet aliquatenus liniamenta mutasse, ut non posset agnosci, et rursus eadem potentiae facilitate sicut tunc pristinum colorem sic et post resurrectionem pristina liniamenta reuocasse. nam et illi tres discipuli, ante quorum oculos in monte transfiguratus est, non eum agnoscerent, si ad eos talis aliunde uenisset; sed quia cum illo erant, ipsum esse certissime retinebant. at enim corpus ipsum erat, in quo resurrexit. quid hoc ad rem? nam illud utique ipsum corpus erat, in quo in mon
Abbreviated transcription (Latin):
in obseruatione ⁊ humilitate cordis. Id enim
agunt ista. ut suꝑsticionis uicio cor humiliet᷑
ad ñ parcendum corpori. dum fraudatur istis
escis quib compellitur abstinere. ñ inhonore
aliquo ad saturitatem carnis. Non quod ho¬
noradius illo magis quam illo cibo caro satu¬
raretur cum adeius necessitatem ñ ꝑtineat nͥ
quolibet ualitudini apto alimento refici atq
fulciri. De ȩugłio inquisitio tua multos solet
nouerant utriusq sexus hominib ⁊ agnit᷑ ñ
sit ⁊ agnitus sit. Ubi pͥmum queri solet utrum
meius corpore. an potius in illorum oculis a¬
liquid factum sit quo ñ posset agnosci. Cum
enim legitur tenebantur oculi eorum ne agnos¬
cerent cum. impedim̃tum quoddam agnosci
uidetur in luminib factum eẽ cernentium
Cum uero alibi dicitur. apparuit eis in alia
effigie. utiq in ipso corpore cuiꝰ alia erat effi¬
gies aliquid factum fuisse. quo impedim̃to

Expanded text:
in obseruatione et humilitate cordis — id enim in obseruatione et humilitate cordis — id enim agunt ista, ut superstitionis uitio cor humilietur — ad non parcendum corpori — dum fraudatur istis escis, quibus compellitur abstinere —, non in honore aliquo ad saturitatem carnis, non quod honoratius illo magis quam illo cibo caro saturaretur, cum ad eius necessitatem non pertineat nisi quolibet ualitudini apto alimento refici atque fulciri. De euangelio inquisitio tua solet multos nouerant, utriusque sexus hominibus et agnitus non sit et agnitus sit. ubi primum quaeri solet, utrum in eius corpore an potius in illorum oculis aliquid factum sit, quo non posset agnosci. cum enim legitur: Tenebantur oculi eorum, ne agnoscerent eum, impedimentum quoddam agnoscendi uidetur in luminibus factum esse cernentium; cum uero aperte alibi dicitur: Apparuit eis in alia effigie, utique in ipso corpore, cuius alia erat effigies, aliquid factum fuisse, quo impedimento
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in honore aliquo ad saturitatem carnis. Cur
inqͥs hȩc dicis rationem habere sapientiȩ que ita
rep̃hendit: Dicam quod ⁊ ipse in scͥpt᷑is potes
adu̾tere. sepe sapientiam positam etiam in se¬
dibus mundi huius ꝗͣ dicit exp̃ssius sapientĩa
huiꝰ mundi. Nec moueat quod hic ñ addidit
mundi. Non enim ⁊ alioloco cum ait ubi sapi¬
ens ubi scriba addidit huiꝰ mundi. ut diceret
ubi sapiens huiꝰ mundi. ⁊tamen hoc intelligit᷑:
sic ⁊ ista ratio sapientiȩ. Nichil enim ab eis dicit᷑
in huuismodi suꝑsticiosis obseruationib ubi
ratio quedam sapientiȩ reddi uideatur. Nam
⁊ cum dicit cauete ne quis uos decipiat ꝑ phi¬
losophiam. ñ ait huiꝰ mundi. Et quid ẽ philo¬
sophia latine. nisi studium sapientiȩ : Sunt
gͦ inquit ista rationem quidem sapientiȩ ha-¬
bentia. id ÷ de quib aliqua ratio reddatur scđ
elementa mundi huiꝰ ⁊ p̾ncipatus ac potestates.

Expanded text:
non in honore aliquo ad saturitatem carnis. cur, non in honore aliquo ad saturitatem carnis. cur, inquis, haec dicit rationem habere sapientiae, quae ita reprehendit? Dicam, quod et ipse in scripturis potes aduertere, saepe sapientiam positam etiam in sedibus mundi huius, quam dicit expressius sapientiam huius mundi. nec moueat, quod hic non addidit \'mundi\'; non enim et alio loco, cum ait: Ubi sapiens? ubi scriba? addidit \'huius mundi\', ut diceret: Ubi sapiens huius mundi? et tamen hoc intellegitur. sic et ista ratio sapientiae; nihil enim ab eis dicitur in huius modi superstitiosis obseruationibus, ubratio quaedam sapientiae reddi uideatur. nam et cum dicit: Cauete, ne quis uos decipiat per philosophiam, non ait huius mundi\'; et quid est philosophia Latine nisi studium sapientiae? sunt ergo, inquit, ista rationem quidem habentia sapientiae — id est de quibus aliqua ratio reddatur secundum elementa mundi huius et principatus ac potestates —
Abbreviated transcription (Latin):
tum. crescit in increm̃tum dĩ. Si g̾ mortui estis
cum xp̃o ab elementis huiꝰ mundi. qͥd adhuc
uelut iuuentes de hoc mundo decernitis: his
dictis inserit uerba corum qui decernunt de
hoc mundo. ꝑhas obseruationes quasi rationa¬
biles affectata uanitate humilitatis inflati. ne
tetigeritis. neq gustaueritis. ne attaminaueritis.
Recolamus quod dictum ẽ suꝑius. ut hoc in¬
telligamus. Non uult enim eos in his obserua¬
tionibus iudicari ubi dr̃ ne tetigeritis. negusta
ruptionẽ. ꝑ abusionem. Omina hȩc inquit mag̃
ad corrupdionẽ ualent. cum suꝑsticiose ab his ab¬
stinetur. ut eis homo abutatur. id÷ non eis utat᷑
sccdm p̃cepta ⁊ doctrinas hominum. Hoc plam̃
ẽ. S quod sequitur. multum requiris. quȩ st̃
quidem rationem habentia sapientiȩ. in obserua¬
tione ⁊ humilitate cordis ⁊ ueratione corporis. uł
sicut alii int̃pretati s̃. ad ñ parcendum corpori.

Expanded text:
tum crescit in incrementum dei. si ergo mortui estis tum crescit in incrementum dei. si ergo mortui estis cum Christo ab elementis huius mundi, quid adhuc uelut uiuentes de hoc mundo decernitis? His dictis inserit uerba eorum, qui decernunt de hoc mundo per has obseruationes quasi rationabiles affectata uanitate humilitatis inflati: Ne tetigeris, ne gustaueris, ne adtaminaueris. recolamus, quod dictum est superius, ut hoc intellegamus. non uult enim eos in his obseruationibus iudicari, ubi dicitur: Ne tetigeris, ne gustaueruptionem per abusionem. omnia haec, inquit, magis ad corruptionem ualent, cum superstitiose ab his abstinetur, ut eis homo abutatur, id est non eis utatur secundum praecepta et doctrinas hominum. hoc planum est; sed quod sequitur, multum requiris: Quae sunt quidem rationem habentia sapientiae in obseruatione et humilitate cordis et uexatione corporis — uel, sicut alii interpretati sunt, ad non parcendum corpori —,
Abbreviated transcription (Latin):
de in cultura angłorum. quȩ ñ uidit inculcans.
ul sicut quidam codices habent que uidit in¬
culcans. Aut enim sic dicere uoluit que non
uidit inculcans. quia ista homines suspicionib
⁊opinionib agunt. ñ quod uiderint ita eẽ faci¬
enda. aut certe quȩ uidit inculcans. ido mag¬
na existimans. quia uidit ea quibꝰdam locis
obseruari ab hominib quorum auctoritati
haberet fidem. etiam ratione non reddita: &
idõ sibi magnus uidetur. quia ei conigit qͦꝵ¬
dam sacrorum uidere secreta. S plemor sensꝰ
ẽ que non uidit inculcans. frustra inflatus m̃¬
te carnis suȩ. Mirabilit̃ ibi eum dix̃ inflatũ
mende carnis suȩ. ubi thelobumilem supra di¬
xerat. Fit enin miris modis in anima hominis.
ut de falsa bumilitate magis infletur. quã si
aꝑtius suꝑbiret. Et ñ tenens inquit caput. qd̃
uult xp̃m intelligi. ex quo om̃e corpus ꝑcon¬
tactum ⁊ conexum subministratum ⁊ copula¬

Expanded text:
de in cultura angelorum, quae non uidit inculcans de in cultura angelorum, quae non uidit inculcans uel, sicut quidam codices habent, quae uidit inculcans. aut enim sic dicere uoluit: Quae non uidit inculcans, quia ista homines suspicionibus et opinionibus agunt, non quod uiderint ita esse facienda, aut certe: Quae uidit inculcans, ideo magna existimans, quia uidit ea quibusdam locis obseruari ab horninibus, quorum auctoritati haberet fidem etiam ratione non reddita, et ideo sibi magnus uidetur, quia ei contigit quorundam sacrorum uidere secreta. sed plenior sensus est: Quae non uidit inculcans frustra inflatus mente carnis suae. mirabiliter ibi eum dixit inflatum mente carnis suae, ubi thelohumilem supra dixerat; fit enim miris modis in anima hominis, ut de falsa humilitate magis infletur, quam si ertius superbiret. et non tenens, inquit, caput — quod uult Christum intellegi —, ex quo omne corpus per contactum et conexum subministratum et copula
Abbreviated transcription (Latin):
obseruare negligitis. Corpus gͦ xp̃i. nemo uos
conuincat uolens in humilitate cordis. Noc si
ꝑ u̾bum g̾cum dic̾etui: etiam in latina cõsuetu¬
dine populari sonaret usitatius. Sic enim ⁊ uul-¬
go dicitur qui diuitem affectat. thelodiues.⁊
qui sapientem thelos apiens ⁊ cetera huimodi.
Ergo ⁊ hic thelohtimiłis qd plemus dicitur
thelonhumilis. id ÷ uolens humilis affectans hu¬
militatem. quod intelligidur uolens uideri humił:
affectans humilitatẽ. Hoc enim talib obseruati¬
ombus agitur. ut cor hominis uelut religione
humile reddatur. Addidit audẽ ⁊ cultutam an¬
głorum. uł sicut ur̃i codices habent religionem
angłoꝵ. quȩ grece t̾rescia dicitur. Angłos uolens
intelligi pͥncipatus. quos elem̃torum mundi
huius p̃posidos in his obseruationib colendos
cẽ arbitrabantur. Nemo gͦ uos inqͥt comuincat
cum sitis corpus xp̃i. uolens uderi humilis cor¬

Expanded text:
obseruare neglegitis. corpus ergo Christi nemo uos obseruare neglegitis. corpus ergo Christi nemo uos conuincat uolens in humilitate cordis. hoc si per uerbum Graecum diceretur, etiam in Latina consuetudine populari sonaret usitatius. sic enim et uulgo dicitur, qui diuitem affectat, thelodiues et, qui sapientem, thelosapiens et cetera huius modi; ergo et hic thelohumilis, quod plenius dicitur thelon humilis, id est uolens humilis, affectans humilitatem, quod intellegitur uolens uideri humilis, affectans humilitatem. hoc enim in talibus obseruationibus agitur, ut cor hominis uelut religione humile reddatur. addidit autem et culturam angelorum uel. sicut uestri codices habent, religionem angelorum, quae Graece S-pyjoxsta dicitur, angelos uolens intellegi principatus, quos elementorum mundi huius praepositos in his obseruationibus colendos esse arbitrantur.. Nemo ergo uos, inquit, conuincat, cum sitis corpus Christi, uolens uideri humilis cor