comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quantalibet ⁊ tempora extiterit. fixumq lapi¬
dem limitem ñ ẽẽ contenderit: Quis eos in t̾ra
humida infossos ubi ligna putrescerent tam¬
diu durare incorruptibilit̃ posse nisi rerum
ille corruptor ignis effecit: Intueamur etiam
miracłm calcis Excepto eo de quo iam satis di¬
ximus. quod igne candescat quo alia tetra red¬
dunt᷑ etiam occultissime abigne ignem conci¬
pit. eumq iam gleba tangentib frigida tam
latenter seruat. ut nulli nr̃o sensui prorsus ap¬
pareat. s comꝑtus exꝑimento etiam dum ñ
apparet sciatur inẽẽ sopitus. ꝓpt̃ qđ eam ui¬
uam calcem loquim᷑: uelut ip̃se ignis latens
anima sit inuisibilis uisibilis corporis. Iam uͦ
quam mirum ẽ quod cum extinguit᷑ tunc ac¬
cendit᷑ ut enim occulto igne carcat aquae e in¬
fundit᷑. aqua ue ꝑfunditur. Et cum ante sit fri¬
gda. in de feruescit: unde feruentia cuncta fri¬
gescunt. Ulelut gͦexpirante illa s gleba: discedens

Expanded text:
quantalibet tempora exstiterit fixumque lapiquantalibet tempora exstiterit fixumque lapidem limitem non esse contenderit? Quis eos in terra umida infossos, ubi ligna putescerent, tamdiu durare incorruptibiliter posse nisi rerum ille corruptor ignis effecit? Intueamur etiam miraculum calcis. Excepto eo, de quo iam satis diximus, quod igne candicat, quo alia taetra redduntur, etiam occultissime ab igne ignem concipit eumque iam gleba tangentibus frigida tam latenter seruat, ut nulli nostro sensui prorsus appareat, sed conpertus experimento. etiam dum non apparet, sciatur inesse sopitus. Propter quod eam uiuam calcem loquimur, uelut ipse ignis latens anima sit inuisibilis uisibilis corporis. Iam uero quam mirum est, quod, cum exstinguitur, tunc accenditur! Ut enim occulto igne careat, aquae infunditur aquaue perfunditur, et cum ante sit frigida, inde feruescit, unde feruentia cuncta frigescunt. Velut exspirante ergo illa gleba discedens
Abbreviated transcription (Latin):
fulgida carbonem teterrimum reddit: Neq
id quasi regularit̃ definitum ẽ. Nam e contͣrio
lapides igne candente ꝑcocti: et ipsi fiunt candidi.
Et quamuis ille rubeat illi albido colore nitescan:
congruit tam̃ luci quod album ẽ sicut nigrum
tenebris. Cumitaq ignis inlignis ardeat. ⁊ lapi¬
des coquat: contrarios habet non incontrarus
reb effectus. Et si enim lapides ⁊ ligna diuersa
sunt. contraria tamen non sunt Sicut album
⁊ nigrum quorum in lapidibꝰ unum facit. alte¬
rum in lignis clarus illos clarificans. hec offus¬
cans. cũ in iłł deficeret nisi mmistis uiueret. Quid
in carbonibꝰ: Nonne miranda ẽ ⁊ tanta infir-¬
mitas ut ictu leuissimo frangant᷑. p̃ssu facilli¬
mo conterant᷑. ⁊ tanta firmitas ut nullo hu¬
more corrumpant᷑. nulla etate uincant᷑. usq
adeo. ut eos substernere soleant qui limites fi¬
gunt ad conuincendum litigatorem: qͥs qͥs pꝰ

Expanded text:
fulgida carbonem taeterrimum reddit? Neque fulgida carbonem taeterrimum reddit? Neque id quasi regulariter definitum est; nam e contrario lapides igne candente percocti et ipsi fiunt candidi, et quamuis magis ille rubeat, illi albicent, congruit tamen luci quod album est, sicut nigrum tenebris. Cum itaque ignis in lignis ardeat, ut lapides coquat, contrarios habet non in contrariis rebus effectus. Etsi enim lapides et ligna diuersa sunt, contraria tamen non sunt, sicut album et nigrum, quorum in lapidibus unum facit, alterum in lignis, clarus illos clarificans, haec obfuscans, cum in illis deficeret, nisi in istis uiueret. Quid, in carbonibus nonne miranda est et tanta infirmitas, ut ictu leuissimo frangantur, pressu facillimo conterantur, et tanta firmitas, ut nullo umore corrumpantur, nulla aetate uincantur, usque adeo ut eos substernere soleant, qui limites figunt, ad conuincendum litigatorem, quisquis post
Abbreviated transcription (Latin):
ras ⁊ uarias tot reb indidit quas uidemus ut eas
quia multe sunt nonmirem᷑. Quis cnim nͥ ds̃
creator omĩum. dedit carni pauonis mortui ne
putesceret: Quod cum auditum incredibile .ui.¬
deret᷑: euenit ut apud cartaginem nob cocta
apponeret᷑ hȩc auis. De cuius pectore pulpaꝵ
quantum uisum ẽ decerptum seruari iussimꝰ.
Quod post dierum tantum spacium quanto
alia caro quȩcunq cocta putesceret. ꝓlatum
atq oblatum nichil nr̃m offendit olfactũ
Itemq repositum post dies amplius quam
triginta: idẽ quod erat inuentum ẽ. Idemq
post annum: nisi qd̾ aliquantulum corpulen¬
tiȩ siccioris ⁊ contractioris fuit. Quis palcȩ de¬
dit uel tam frigidam uim. ut obrutas nues
seruet: ł tam feruidam ut poma immaturama.¬
turet: De ipso igne mira quis explicet. quo
quȩq adusta nigrescunt. cum ipse sit luqi¬
dus. ⁊ pene omn̾ia quȩ ⁊ ambit ⁊ lambit
colere pulcherrimus decolorat atq expruna

Expanded text:
iras et uarias tot rebus indidit, quas uidemus, ut eas, iras et uarias tot rebus indidit, quas uidemus, ut eas, quia multae sunt, non miremur. Quis enim nisi Deus creator omnium dedit carni pauonis mortui ne putesceret? Quod cum auditum incredibile uideretur, euenit ut aput Carthaginem nobis cocta adponeretur haec auis, de cuius pectore pulparum, quantum uisum est, decerptum seruari iussimus; quod post dierum tantum spatium, quanto alia caro quaecumque cocta putesceret, prolatum adque oblatum nihilo nostrum offendit olfactum. Itemque repositum post dies amplius quam triginta idem quod erat inuentum est, idemque post annum, nisi quod aliquantum corpulentiae siccioris et contractioris fuit. Quis paleae dedit uel tam frigidam uim, ut obrutas niues seruet, uel tam feruidam, ut poma inmatura maturet? De ipso igne mira quis explicet, quo quaeque adusta nigrescunt, cum ipse sit lucidus, et paene omnia, quae ambit et lambit, colore pulcherrimus decolorat adque ex pruna
Abbreviated transcription (Latin):
possunt: nisi quia non ẽ consequens ut mortẽ
faciat qđ dolorem facit: Cur gͦ incredibile ẽ tta
ignes illis corporibꝰ. dolorem posse inferre. ñ
mortemꝰ. sicut ipsa corpora dolere animas faci¬
unt quas tamen non ideo mori cogunt: Non
ẽ gͥ necessarium futurȩ mortis argumentũ do¬
salamandra inignib uiuit. Et quidã notissi¬
mi siciliȩ montes qui tanta temporis diut᷑¬
nitate ac uetustate usq nunc ac deinceps flã¬
mis estuant. atq integri ꝑseuerant: satis ido¬
nei testessunt non omne qd ardet absumi.
Et anima indicat non omne qđ dolere potest
posse etiam mori. Quid adhuc a nob̃ rerum
poscuntur erempla quib doceamꝰ non eẽ in¬
credibile ut hominum corpora sempiterno
supplicio punitorum ⁊ inigne animã non
amittant. ⁊ sine decrimento ardeant. ⁊ sine inte¬
ritu doleant. Habebit enm tunc ista carnis sub¬
stantia qualitatem ab illo inditam. qui tamim¬

Expanded text:
possunt, nisi quia non est consequens, ut mortem possunt, nisi quia non est consequens, ut mortem faciat quod dolorem facit? Quur ergo incredibile est ita ignes illis corporibus dolorem posse inferre, non mortem, sicut ipsa corpora dolere animas faciunt, quas tamen non ideo mori cogunt? Non est igitur necessarium futurae mortis argumentum dosalamandra in ignibus uiuit et quidam notissimi Siciliae montes, qui tanta temporis diuturnitate ac uetustate usque nunc ac deinceps flammis aestuant adque integri perseuerant, satis idonei testes sunt non omne, quod ardet, absumi et anima indicat non omne, quod dolere potest, posse etiam mori: quid adhuc a nobis rerum poscuntur exempla, quibus doceamus non esse incredibile, ut hominum corpora sempiterno supplicio punitorum et in igne animam non amittant et sine detrimento ardeant et sine interitu doleant? Habebit enim tunc istam carnis substantia qualitatem ab illo inditam, qui tam m
Abbreviated transcription (Latin):
mori. qͥd momenti affert cur illa corpora qm̃
futura sunt indolorib idõ etiã moritura esse cre¬
damꝰ: Dixerunt quidam platonici ex t̾renis
corporib moribundisq membris eẽ animȩ
⁊ metuere. et cuꝑe. et dolere atq gaudere Uñ
uirgilius. Hinc inquit id est ex moribundis der¬
rem corporis membris. metuunt cupiunt gaui
mo huiꝰ oꝑis libro habere animas scd̃m ipsos
ab omni etiam corporis labe purgatas dirã
cupiditatem. qua rursus incipiunt incorpo¬
ra uelle reuerti. Ubi autem potest ẽẽ cupiditas:
ꝓfecto etiam dolor potest. frustrata quippe cu¬
piditas siue non ꝑueniendo quo intendebat. si¬
ue amittendo quoꝑuenerat: uertit᷑ indolorẽ.
Quaꝓpter si anima qͥuȩ uel sola uel maxime dolet
habet tam̃ quandam ꝓsuo mͦ immortalitatẽ suã.
non ideo mori poterunt illa corpora. qͥa dolebt̃.
Postremo si corpora faciunt ut animȩ doleant
cur eis dolorem possunt. mortem uͦ inferre ñ

Expanded text:
mori, quid momenti adfert quur illa corpora, quoniam mori, quid momenti adfert quur illa corpora, quoniam futura sunt in doloribus, ideo etiam moritura esse credamus? Dixerunt quidem Platonici ex terrenis corporibus moribundisque membris esse animae et metuere et cupere et dolere adque gaudere; unde Vergilius: lHinc, inquit, id est ex moribundis terreni corporis membris metuunt cupiuntque, dmo huius operis libro, habere animas secundum ipsos ab omni etiam corporis labe purgatas diram cupiditatem. quae rursus incipiunt in corpora uelle reuerti. Ubi autem potest esse cupiditas, profecto etiam dolor potest. Frustrata quippe cupiditas, siue non perueniendo quo tendebat, siue amittendo quo peruenerat, uertitur in dolorem. Quapropter si anima, quae uel sola uel maxime dolet, habet tamen quandam pro suo modo inmortalitatem suam, non ideo mori poterunt illa corpora, quia dolebunt. Postremo si corpora faciunt, ut animae doleant, quur eis dolorem possunt. mortem uero inferre non
Abbreviated transcription (Latin):
enim dolere non corporis. etiam qñ ei dolen¬
di causa existit acorpore: cum m eo loco dolet
uͥ ledit᷑ corpus. Sicut gͦ dicimus corpora sen¬
tientia. et corpora uiuentia. cum ab anma sit
corpori sensus ⁊uita: ita corpora dicimꝰ. ⁊ do¬
lentia. cum dolor corporis nisi ab anima esse
non possit. Dolet itaq anima cum corpore:
in eoloco eiꝰ ubi aliquid contingit ut doleat.
Dolet ⁊ sola quamuis sit incorpore:. cum aliqua
causa etiam inuisibili tristis ẽ ipsa corpore inco¬
lumi. Dolet etiam non incorpore constituta.
Namutiq dolebat diuesille apud inferos: qñ
dicebat crucior in hac flamma: corpus autem
nec exanimȩ. dolet: nec animatum sine anima
dolet. Si ergo a dolore argumentum recte su¬
meret᷑ ad mortem. ut ideo mors posse̾t accidẽ
quia potuit accidere et dolor: magis ad animã
ꝑtineret mori ad quam magis ꝑtinet et dolere.
Cumuͦ illa quȩ magis dolere potest non possit

Expanded text:
enim dolere, non corporis, etiam quando ei dolenenim dolere, non corporis, etiam quando ei dolendi causa exsistit a corpore, cum in eo loco dolet, ubi laeditur corpus. Sicut ergo dicimus corpora sentientia et corpora uiuentia, cum ab anima sit corpori sensus et uita: ita corpora dicimus et dolentia, cum dolor corpori nisi ab anima esse non possit. Dolet itaque anima cum corpore in eo loco eius, ubi aliquid contingit ut doleat; dolet et sola, quamuis sit in corpore, cum aliqua causa etiam inuisibili tristis est ipsa corpore incolumi; dolet etiam non in corpore constituta; nam utique dolebat diues ille aput inferos, quando dicebat: Crucior in hac flamma. Corpus autem nec exanime dolet nec animatum sine anima dolet. Si ergo a dolore argumentum recte sumeretur ad mortem, ut ideo mors possit accidere. quia potuit accidere et dolor, magis ad animam pertineret mori, ad quam magis pertinet et dolere. Cum uero illa, quae magis dolere potest, non possit
Abbreviated transcription (Latin):
nunc non ẽ. sicut talis erit ⁊ mors quał nunc
non ẽ. Nonemmnulla. s sempiterna mors
erit. quando nec uiuere anima poterit dm̃
non habendo. nec dolorib corporis carere mo¬
riendo. Prima mors anmam nolentem pellit
e corpore: scd̾a mors animam nolentẽ tenet in
corpore. Ab utraq morte cõmuniter id habet᷑
ut quod non uult anima de suo corpore patia¬
tur. Attendunt autem isti contradictores nul¬
lam nunc ẽẽ carnem quȩ dolorem pati pos¬
sit. mortemq non possit: et non atcendunt eẽ
tam̃ aliquid tale quod corpore maius sit. Ipse qͥp¬
pe animus cuiꝰ p̃sentia corpꝰ uiuit ⁊ regit᷑: ⁊ do¬
lorem pati potest ⁊ mori non potest. Fcce inuen¬
ta res ẽ: quȩ cum sensum doloris habeat immor¬
talis ẽ. Hoc gͥ erit tunc etiam incorporib dam¬
natorum: quod nunc eẽ scimꝰ in animis omĩũ.
Si autem consideremus diligentiꝰ: dolor qͥ dicit᷑
corporis magis ad animam ꝑtinet. Animȩ ẽ

Expanded text:
nunc non est, sicut talis erit et mors qualis nunc nunc non est, sicut talis erit et mors qualis nunc non est. Non enim nulla, sed sempiterna mors erit, quando nec uiuere anima poterit Deum non habendo nec doloribus corporis carere moriendo. Prima mors animam nolentem pellit e corpore, secunda mors animam nolentem tenet in corpore; ab utraque morte communiter id habetur, ut quod non uult anima de suo corpore patiatur. Adtendunt autem isti contradictores nullam esse nunc caris, quae dolorem pati possit mortemque non possit, et non adtendunt esse tamen aliquid tale quod corpore maius sit. Ipse quippe animus, cuius praesentia corpus uiuit et regitur, et dolorem pati potest et mori non potest. Ecce inuenta res est, quae, cum sensum doloris habeat, inmortalis est. Hoc igitur erit tunc etiam in corporibus damnatorum, quod nunc esse scimus in animis omnium. Si autem consideremus diligentius, dolor, qui dicitur corporis, magis ad animam pertinet. Animae est
Abbreviated transcription (Latin):
ut qđ expti non sunt. nequaquam ẽẽ posse ar-¬
bitrent᷑. Nam cuiꝰ rationis ẽ dolorem facere
mortis argumentum. cum uitȩ potiꝰ sit indi¬
cium : Et si enim querimꝰ utrum semꝑ possit
uiuere: certum tam̃ ẽ uiuere ome qđ dolet.
doloremq: omnẽ nͥ inre uiuente esse ñposse
Necesse ẽ ergo ut uiuat dolens. non ẽ necesse
ut occidat dolor. quia nec corpora ista mor¬
talia. ⁊utiq moritura. omnis dolor occidit.
Et ut dolor aliquis possit occidere illa causa
ẽ. qm̃ sic ẽ anma conexa huic corpori ut sũ
ma ẽ. ut eam tuim quȩ magnum ł summũ
dolorem facit. non ualeat sustinere. Tunc aũt
tali corpori anima. ⁊ eo conectet᷑ mͦ: ut illud
uinculum sicut nulla temporis longitudi¬
ne soluitur. tta nullo dolore rumpat᷑.
Droinde etiam sicaro nunc talis nulla est
que sensum doloris ꝑpeti possit mortẽq
non possit: erit tamen tunc talis caro. quał

Expanded text:
ut, quod experti non sunt, nequaquam esse posse arut, quod experti non sunt, nequaquam esse posse arbitrentur. Nam cuius rationis est dolorem facere mortis argumentum, cum uitae potius sit indicium? Etsi enim quaerimus, utrum semper possit uiuere: certum tamen est uiuere omne quod dolet doloremque omnem nisi in re uiuente esse non posse. Necesse est ergo ut uiuat dolens, non est necesse ut occidat dolor, quia nec corpora ista mortalia et utique moritura omnis dolor occidit, et ut dolor aliquis possit occidere. illa causa est, quoniam sic est anima conexa huic corpori, ut summa est, ut eam uim, quae magnum uel summum dolorem facit, non ualeat sustinere. Tunc autem tali corpori anima et eo conectetur modo, ut illud uinculum, sicut nulla temporis longitudine soluetur, ita nullo dolore rumpatur. Proinde etiamsi caro nunc talis nulla est, quae sensum doloris perpeti possit mortemque non possit: erit tamen tunc talis caro, qualis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in illis feruorib sine dolorib uiuunt: Suȩ
quippe nature conuenientib uegetantur
illis non crutiantur elementis: Quasi non
incredibilius sit uegetari quam cruciari tali¬
b reb. Mirabile ẽ enim dolere in ignib ⁊
tamen uiuere: s o. mirabilius uiuere in
ignib nec dolere. Si autem credit istud. cur ñ
⁊ illud:¬
ed nullum ẽ inquiunt ⁊ illud:¬
corpus quod dolere possit. nec mori pos¬
sit. Et hoc unde scimus: Nam de corporib qͥs
certus ẽ demonum utrum in eis doleant. qñ
se affligi magnis cruciatib conficent᷑: Quod
si respondetur trenum corpus solidum scilicet
atq conspicuum. nullum eẽ. atq ut uno po¬
cius nomine id explicẽ nullam eẽ carnem q̃
dolere possit. moriq nonpossitꝰ quid aliud
dicitur nisi quod sensu corporis homines ⁊ ex¬
ꝑientia collegerunt: Nullam nanq carnem
nisi mortalem sciunt. Et hȩc ẽ eorum tota ratio

Expanded text:
et in illis femoribus sine doloribus uiuunt: suae et in illis femoribus sine doloribus uiuunt: suae quippe naturae conuenientibus uegetantur illis, non cruciantur elementis; quasi non incredibilius sit uegetari quam cruciari talibus rebus. Mirabile est enim dolere in ignibus et tamen uiuere, sed mirabilius uiuere in ignibus nec dolere. Si autem hoc creditur, quur non et illudSed nullum est, inquiunt, corpus, quod dolere possit nec possit mori. Et hoc unde scimus? Nam de corporibus quis certus est daemonum, utrum in eis doleant, quando se adfligi magnis cruciatibus confitentur? Quod si respondetur terrenum corpus solidum scilicet adque conspicuum nullum esse, adque ut uno potius nomine id explicem, nullam esse carnem, quae dolere possit morique non possit: quid aliud dicitur, nisi quod sensu corporis homines et experientia collegerunt? Nullam namque carnem nisi mortalem sciunt; et haec est eorum tota ratio,
Abbreviated transcription (Latin):
siquis inspiciat inuenit᷑ S ego istum qua
causa elegerim dixi.
duli posse humana corpora animata at¬
q uiuentia. ñ solum nunquam morte dissol¬
ui. s in eternoꝵ quoq ignium durare tor¬
mentis: Nolunt enim hoc ad omĩpotentis
nos referre potentiam: s aliquo exemplo ꝑ¬
suaderi sibi flagitant. Quibus si responde¬
bimus esse animalia ꝓfecto corruptibilia. quia
mortalia. quȩ tamen in mediis ignib uiuant
ñnullum etiam genus uermium in aquarũ
calidarum scaturigine reꝑiri. quarum fer¬
uorem nemo impune contrectat. illos autem
non solum sine ulla sui lesione ibi eẽ. s extra
esse non posseͥ aut nolunt credere si osten¬
dere non ualemus. aut si ualuerimus siue
oculis demonstrare resipsas. siue ꝑtestes ido¬
neos edocere. non satis ẽẽ hoc ad exemplum
rei de qua questio ẽ. eadem infidelitate con¬
tendunt: quia hec animalia nec semꝑ uiuuã.

Expanded text:
si quis inspiciat, inuenitur. Sed ego istum qua si quis inspiciat, inuenitur. Sed ego istum qua causa elegerim, dixi.duli, posse humana corpora animata adque uiuentia non solum numquam morte dissolui, sed in aeternorum quoque ignium durare tormentis? Nolunt enim hoc ad Omnipotentis nos referre potentiam, sed aliquo exemplo persuaderi sibi flagitant. Quibus si respondebimus esse animalia profecto corruptibilia, quia mortalia. quae tamen in mediis ignibus uiuant; nonnullum etiam genus uermium in aquarum calidarum scaturrigine reperiri, quarum feruorem nemo inpune contrectat; illos autem non solum sine ulla sui laesione ibi esse, sed extra esse non posse: aut nolunt credere, si ostendere non ualemus; aut, si ualuerimus sine oculis demonstrare res ipsas siue per testes idoneos edocere, non satis esse hoc ad exemplum rei, de qua quaestio est, eadem infidelitate contendent, quia haec animalia nec semper uiuunt
Abbreviated transcription (Latin):
detur eẽ in ȩternis corpora durare cruciad¬
b. quam sine dolore ullo inȩterna beatitudine
ꝑmanere. Ac ꝑhoc cum illam pęnam non debe
ẽẽ meredibilem demonstrauero: adiuuabit me
plurimum ut multo faciliꝰ omnicarens mole¬
stia immortalitas corporum inscĩs futura cre¬
dat᷑. Nec a diuinis ordo iste abhorret eloquiis
ub aliquando qͥdem bonorum beatitudo pͥꝰ
ponit᷑: ut ẽ illud qui bona fecerunt in resurre¬
ctionẽ uitȩ: qui autẽ mala egerunt in resurrectionẽ
iudicii. S aliquando et posteriꝰ. ut ẽ mittet filiꝰ ho¬
minis angłos suos ⁊ colligent de regno eius omĩa
scandala:⁊ mutent in caminũ ignis ardentem.
ibi erit fletus ⁊ stridordentiũ. Tc̃ iusti fulgebt̃ sic̃
sol in regno patris sui. Et illud. Sicibunt
iniusti insupplicium ȩt̃num. iusti autem
inuitam ȩternam. Et in ꝓpħis qđ cõmemo¬
rare longum ẽ. nunc ille. nunc iste ordo

Expanded text:
detur esse in aeternis corpora durare cruciatdetur esse in aeternis corpora durare cruciatibus quam sine dolore ullo in aeterna beatitudine permanere; ac per hoc cum illam poenam non debere esse incredibilem demonstrauero, adiuuabit me pluri- u mum, ut multo facilius omni carens molestia inmortalitas corporum in sanctis futura credatur. Nec a diuinis ordo iste abhorret eloquiis, ubi aliquando quidem bonorum beatitudo prius ponitur, ut est illud: Qui bona fecerunt, in resurrectionem uitae; qui autem mala egerunt, in resurrectionem iudicii; sed aliquando et posterius, ut est: Mittet filius hominis angelos suos, et colligent de regno eius omnia scandala et mittent in caminum ignis ardentem; illic erit fletus et stridor dentium; tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno Patris sui, et illud: Sic ibunt isti in supplicium aeternum, iusti autem in uitam \' aeternam; et in prophetis, quod commemorare longum est, nunc ille, nunc iste ordo,
Abbreviated transcription (Latin):
fellent᷑ humana. quȩ contra p̃dicta ac pro¬
missa diuina sapient̾ sibi miseri reddere
uidentur: ⁊ salubris fidei nutrimenta ue¬
lut falsa. ⁊ ridenda contempnunt. Quiuͦ
scđm dm̃ sapiunt. omnia q̃i incredibilia
uident᷑ hominib. ⁊tamen scripturis scĩs qͣ¬
rum iam ueritas multis modis asserta ẽ con¬
tinentur. maximum argumentum tenent
ueracem dei omnipotentiam : quem certũ
habent mneis nullomodo potuisse mentiri.
⁊ posse facere quod impossibile ẽ infideli.
strum iudicem uiuoꝵ
atq mortuorum ad de¬
bitos fines ambe ꝑuene¬
rint quitates. quarum
est una dci. altera diaboli: cuiꝰ modi supplici¬
umsit futurum diaboli. ⁊ omĩum ad eum ꝑ¬
tinentum inhoc libro nob̃ quantum ope
diuina ualebimus diligentius disputandũ
ẽ. Ideo autem hunc tenere ordinem malui.
ut postea disseram de felicitate scõrum. qm̃
utrunq cum corporib erit: et incredibiliꝰ ui¬

Expanded text:
fellentur humana, quae contra praedicta ac profellentur humana, quae contra praedicta ac promissa diuina sapienter sibi miseri rodere uidentur et salubris fidei nutrimenta uelut falsa et ridenda contemnunt. Qui uero secundum Deum sapiunt, omnia, quae incredibilia uidentur hominibus et tamen scripturis sanctis, quarum iam ueritas multis modis adserta est, continentur, maximum argumentum tenent ueracem Dei omnipotehabent nullo modo in eis potuisse mentiri, et posse facere quod impossibile est infideli. strum, iudicem uiuorum adque mortuorum, ad debitos fines ambae peruenerint ciuitates, quarum est una Dei, altera diaboli, cuius modi supplicium sit futurum diaboli et omnium ad eum pertinentium. in hoc libro nobis, quantum ope diuina ualebimus, diligentius disputandum est. Ideo autem hunc tenere ordinem malui, ut postea disseram de felicitate sanctorum, quoniam utrumque cum corporibus erit et incredibilius ui
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimum futurum eẽ iudigum: nisi qͥ eis¬
dem litteris nescio qua incredibili animosita¬
te seu cecitate non credit quȩ iam ueritatem
suam orbi demonstrauere t̾rarum.
N illo itaq iudicio ł circa illud iudiqum
has res didicimꝰ esse uenturas. heliam tesbitẽ
fidem iudeorum. antixp̃m ꝑsecuturũ. xp̃m¬
uenturũet iudicaturũ. mortuoꝵ resurrectionẽ. bo¬
noꝵ maloꝵq dirẽptionem. mundi confla¬
grationem. eiusdẽq renouationẽ. Quȩ oĩa
quidem uentura eẽ credendum ẽ s quib
modis ⁊ quo ordine ueniant. magis tẽ do¬
cebit rerum exꝑientia: quam nunc ad ꝑfe¬
ctum hominum intelligentia ualet conseqͥ.
Existimo tamen eo quo ame commemora¬
ta sunt ordine esse uentura.
uo nobis adhoc opus ꝑtinentes reliqͥ
sunt libriut adiuuante domino ꝓmis¬
sa compleamus. Quorum erit unꝰ de maloꝵ
supplicͥiis: alius de felicitate iustoꝵ. In quibꝰ
marime sicut ds̃ donauerit. argumenta re¬

Expanded text:
nouissimum futurum esse iudicium, nisi qui eisnouissimum futurum esse iudicium, nisi qui eisdem litteris nescio qua incredibili animositate seu caecitate non credit, quae iam ueritatem suam orbi demonstrauere terrarum. In illo itaque iudicio uel circa illud iudicium has res didicimus esse uenturas, Heliam Thesbiten, fidem Iudaeorum, Antichristum persecuturum, Christum iudicaturum, mortuorum resurrectionem, bonorum malorumque diremtionem, mundi conflagrationem eiusdemque renouationem. Quae omnia quidem uentura esse credendum est; sed quibus modis et quo ordine ueniant, magis tunc docebit rerum experientia, quam nunc ad perfectum hominum intellegentia ualet consequi. Existimo tamen eo quo a me commemorata sunt ordine esse uentura. Duo nobis ad hoc opus pertinentes reliqui sunt libri, ut adiuuante Domino promissa conpleamus; quorum erit unus de malorum supplicio, alius de felicitate iustorum; in quibus maxime, sicut Deus donauerit, argumenta re
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt qñ moriet᷑ et ꝑibit nom̃ eiꝰ. Donee po¬
nat int̾ra iudicium. fece manifestatum ẽ qđ
absconditum querebamꝰ. Hoc enim ẽ nouissi¬
mum iudicium quod ponet int̾ra cũ uenerit
ipse de cȩlo.De quoiam uidemus impletum
qd̾ hic ultimum positum ẽ. Et in nomine etꝰ
gentes sꝑabunt. ꝑhoc certe quod negari non
gatur. Quis enim sꝑaret quod etiam hiqͥ no¬
lunt adhuc credere in xp̃m iam nob̾cum ui¬
dent ⁊ qm̃ negare non possunt dentib suis
fremunt ⁊ tabescunt: Quis inquam sꝑaret
gentes in xp̃i nomine sꝑaturas. qñ tenebat᷑.
ligabat᷑. cedebatur. illudebat᷑. & crucifigebat᷑
quando ⁊ipsi discipuli spẽ ꝑdiderant quam
in illo habere iam ceꝑant: Quod tunc uix ti¬
nus latro sꝑauit in cruce: nunc sꝑant gentes
longe lateq diffusȩ & ne mȩternum mori¬
antur. ipsa inqua ille mortuus ẽ cruce signan¬
tur. Nullus gͥ uel negat uel dubitat ꝑiħm
xp̃m tale quale istis sacris htteris p̃nuntiat᷑

Expanded text:
ponat in terra judicium. Ecce manifestatum est quod absconditum quaerebamus. Hoc enim est novissimum judicium, quod ponet in terra, cum venerit ipse de coelo. De quo jam videmus impletum, quod hic ultimum positum est: Et in nomine ejus gentes sperabunt. Per hoc certe quod negari non r negatur. Quis enim speraret, quod etiam hi qui nolunt adhuc credere in Christum, jam nobiscum vident, et quoniam negare non possunt, dentibus suis frendent, et tabescunt? Quis, inquam, speraret gentes in Christi nomine speraturas, quando tenebatur, ligabatur, caedebatur, illudebatur, crucifigebatur; quando et ipsi discipuli spem perdiderant, quam in illo habere jam cnus latro sperauit in cruce, nunc . sperant gentes longe lateque diffusae, et ne in aeternum moriantur, ipsa in qua ille mortuus est cruce signantur. Nullus igitur uel negat uel dubitat per Christum Iesum tale, quale istis sacris litteris praenuntiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ex luto fit testa: et alia sexcenta sic loquimͣ.
potiꝰ ut nosse possimus. Resurrectionẽ qͥppe
i ẽẽ uolumus ut credamꝰ. S ñ ideo de hac
re inanis ẽ fides nr̃a: siquemadmodũ futura
sit ꝑfecte comp̃hendere nonualemꝰ Uerum
mo: etiam ꝓpħiciueteres libri quid ꝑnuntia¬
uerint quantum satis ẽẽ uidebit᷑ debemꝰ ostñ¬
dere. Quȩ sicut arbitror non tanta mora neces¬
se erit tractari et exponi: su stis quȩ p̃misimꝰ
lector curauerit adiuuari.x¬

Expanded text:
quod ex luto fit testa: et alia sescenta sic loquimur. quod ex luto fit testa: et alia sescenta sic loquimur. potius, ut nosse possimus. Resurrectionem quippeni esse uolumus, ut credamus; sed non ideo de hac re inanis est fides nostra, si, quem ad modum futura sit, perfecte conprehendere non ualemus. Verum mo etiam prophetici ueteres libri quid praenuntiauerint, quantum satis esse uidebitur, debemus ostendere; quae, sicut arbitror, non tanta mora necesse erit tractari et exponi, si istis. quae praemisimus, lector curauerit adiuuari.
Abbreviated transcription (Latin):
cad auerum puluerẽ: Nec ab illa sententia
qua homini dictum ẽ t̾ia es ⁊ inc̾ram ibis.¬
futos illos scõs arbitrem ĩmunes: si eoꝵ morientiũ int̃¬
rã ñ recident corꝑa.s sic̃ in ipsoraptumorient᷑ ita ⁊ re¬
surgent dũ ferunt᷑ in aera. Intram quippe ibis ẽ in hoc
ibis amissa uita. qd̾ eras anteqͣm sum̾es uitã: idẽ hoc
eris exanimatus qd̾ eras antequam eẽs animatꝰ
Terre qͥppe insufflauit ds̃ infaciem flatum ui¬
tȩ cũ factus ẽ homo in animã uiuã: tanquã
diceret᷑. Terra es animata. qd non eras: t̃ra eris
exanimis sicut eras. Quod sunt ⁊ anteqͣm pu¬
trescant omnia corpora mortuoꝵ: qd̾ erunt et
illa simorient᷑. ubicunq moriant᷑: cũ uita ca¬
rebunt quam continuo receptura sunt. Sic gͦ
ibunt int̾ram quia ex uiuis hominib tr̃a e¬
runt. quẽadmodum it incinerem qđ fit ci¬
nis. it inuetustatem qđ fit uetus. it in testã

Expanded text:
cadauerum puluerem? Nec ab illa sententia, cadauerum puluerem? Nec ab illa sententia, qua homini dictum est: Terra es et in terram ibis,turos illos sanetos arbitremur inmunes, si eorum morientium in terram non recident corpora, sed, sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum ferentur in aera. In terram quippe ibis est \'in hoc ibis amissa uita, quod eras antequam sumeres uitam\': id est, hoc eris exanimatus, quod eras antequam esses animatus terrae quippe insufflauit Deus in faciem flatum uitae. cum factus est homo in animam uiuam; tamquam diceretur: <Terra es animata, quod non eras: terra eris exanimis, sicut eras\'; quod sunt et antequam putrescant omnia corpora mortuorum; quod erunt et illa. si morientur. ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. Sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hominibus terra erunt. quem ad modum it in cinerem, quod fit cinis; it in uetustatem, quod fit uetus; it in testam,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentes. eiq in obuiam rapient᷑ crediderimꝰ
in eodem raptu de mortalib corporib exituros.
et ad eadem mox immortalia redituros: nullas
in ũbis apłi patiemur angustias. siue uͥ dicit
tu qd seminas non unuificat᷑ nͥ p̾us moriat᷑ si¬
ue ubi dicit om̃s resurgemꝰ. aut om̃s dormie¬
miemꝰ: quia nec illi ꝑ immortalitatẽ uiuifica¬
bunt᷑. nisi quamlibet paululum tñ ante mo¬
riant᷑ Ac phoc et a resurrectione non erunt a¬
liem quam dormitione p̃cedent: quamiuis
breuissima non tam̃ nulla. Cur autem nob̾ in¬
credibile uideat᷑ illam multitudinẽ corporũ
in aere quodãm̾ seminari. atq ibi ꝑtinꝰ ĩmor¬
talit̃ atq incorruptibilit̃ reuiuiscere: cũ cre¬
damus qd idẽ ipse apłs aptissime dicit. in
ictu oculi futuram resurrectionem. ⁊ in mem¬
bra sine fine uictura tanta facilitate. tamq in¬
estimabil uelocitate rediturum antiqͥssimoꝵ

Expanded text:
uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de mortalibus corporibus exituros et ad eadem mox inmortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: Omnes resurgemus ant: Omnes dormiemus; quia nec illi per inmortalitatem uiuificabuntur, nisi, quamlibet paululum, tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alieni, quam dormitione praecedunt, quamuis breuissima, non tamen nulla. Quur autem nobis incredibile uideatur illam multitudinem corporum in aere quodam modo seminari adque ibi protinus inmortaliter adque incorruptibiliter reuiuescere, cum credamus, quod idem ipse apostolus apertissime dicit, in ictu oculi futuram resurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate rediturum antiquissimorum
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃am. sicut sese ht̃ etiam illa intransg̃ssorem
patrẽ generis humani diuinitus plata senten¬
tia. t̃ra es untrã ibis: fatendum ẽ istas quosñdũ de
corporibus egressos cũ ueniet xp̃c inueniet et
istis ũbis apłi ⁊ ilł de genesi non teneri: qm̃sur¬
sum innubib rapti non utiq seminant᷑ qͥa ner
eunt int̾ram nec redeunt. siue nullam prsus ex¬
ꝑiant᷑ mortẽ. siue paruulum inaere moriant᷑.
ed aliud rursus occurrit qd idẽ dix̃
apłs cum de resurrectione corpoꝵ ad corin¬
thios loqueret᷑. Om̃s resurgemus. ł siẽ alii co¬
dices hñt om̃s dormicmꝰ. Cum gͦ nec resurrectio
fieri nisi mors p̃cesserit possit. nec dormitionẽ
possimꝰ illo loco intelligere nisi mortem: qͦmͦ õs
uel dormient uel resurgent. si tam multi qͦs in
corpore inuenturꝰ ẽ xp̃s nec dormient nec re¬
surgent: Si gͦ scõs qui reꝑiẽnt᷑ xp̃o ueniente

Expanded text:
terram sicut sese habet etiam illa in transgressorem terram sicut sese habet etiam illa in transgressorem patrem generis humani diuinitus prolata sententia: Terra es, et in terram ibis: fatendum est istos, quos nondum de corporibus egressos cum ueniet Christus inueniet, et istis uerbis apostoli et illis de genesi non teneri; quoniam sursum in nubibus rapti non utique seminantur, quia nec eunt in terram nec redeunt, siue nullam prorsus experiantur mortem siue paululum in aere moriantur. Sed aliud rursus occurrit, quod idem dixit apostolus, cum de resurrectione corporum ad Corinthios loqueretur: Omnes resurgemus, uel sicut alii codices habent: Omnes dormiemus. Cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit, nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem: quo modo omnes uel dormient uel resurgent, si tam multi, quos in corpore inuenturus est Christus, nec dormient nec resurgent? Si ergo sanctos, qui reperientur Christo ueniente
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑ in illo spacio ⁊ moriant᷑ ⁊ reuiuiscant.
Quod enim ait et ita semꝑ cum dñõ erimꝰ: ñ
sic accipiendum ẽ tanquam in aere nos dixe¬
rit semꝑ cum dño eẽ mansuros. quia nec ipse
utiq ibi manebit. quia ueniens transiturꝰ ẽ.
Uenienti quippe ibit᷑ obiuam ñ manenti.
S ita cum dño erimus: id est sic erimꝰ semꝑ
habentes corpora sempiterna ubicunq cũ il¬
lo fuerimꝰ. Adhunc enim sensum quo existi¬
memꝰ etiam illos quos hic uiuos inuenturꝰ
ẽ dñs in ipso paruo spacio et passuros mortẽ.
et accepturos immortalitatẽ. ipse apłs nosu¬
tur: cum alio loco de ipsa loquens resurrecti
xp̃s inueniet. ꝑ immortalitatẽ in illo uiuis¬
cabunt᷑ et sĩmoriant᷑ c̃um uideamꝰ ꝓpt̃ hoc eõ
dictum tu qd seminas non uiuificat᷑ nͥ moriat᷑.
Aut sirecte non dicimꝰ seminari nͥ ea corpora
hominũ quȩ moriendo qͦ qͦmͦ reuertunt᷑ in

Expanded text:
tantur, in illo spatio et moriantur et reuiuescant. tantur, in illo spatio et moriantur et reuiuescant. Quod enim ait: Et ita semper cum Domino erimus, non sic accipiendum est, tamquam in aere nos dixerit semper cum Domino esse mansuros; quia nec ipse utique ibi manebit. quia ueniens transiturus est; uenienti quippe ibitur obuiam, non manenti; sed ita cum Domino erimus, id est, sic erimus habentes corpora sempiterna, ubicumque cum illo fuerimus. Ad hunc autem sensum, quo existimemus etiam illos, quos hic uiuos inuenturus est Dominus, in ipso paruo spatio et passuros mortem et accepturos inmortalitatem, ipse apostolus nos uicabuntur; cum alio loco de ipsa loquens resurrectioChristus inueniet, per inmortalitatem in illo uiuificabuntur, etsi non moriantur, cum uideamus propter hoc esse dictum: Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur? Aut si recte non dicimus seminari nisi ea corpora hominum, quae moriendo quoquo modo reuertuntur in
Abbreviated transcription (Latin):
int̾bo dñi quia nos uiuentes qui reliqui sumꝰ.
in aduentu dñi non p̃ueniemꝰ eos qͥ ante dor¬
mierunt. Qm̃ ipse dñs iniussu ⁊ in uoce archan
głi. ⁊ intuba dei descendet de cȩlo. ⁊ mortu
in xp̃o resurgent pͥmi. Demde nos uiuentes qͥ
reliqui sumꝰ. simul cum ilł rapiem̃ in nubib¬
in obuiam xp̃o in aera: et ita semꝑ cũ dño eri¬
mꝰ. Hec ũba apłica resurrectionem mortuoꝵ
futuram. qñ ueniet xp̃s utiq aduuiuos ⁊ mor¬
tuos iudicandos: p̃clarissime ostendunt S q̃ri
solet utrum illi quos hic uiuentes inuenturꝰ ẽ
xp̃s. quorum ꝑsonas inse atq illos qͥ tẽ secũ
uiuebant transfigurabat apłs nunquã omĩ¬
no morituri sint: anipso temporis puncto qͦ
cum resurgentib rapient᷑ innubib iobuiã
xp̃o in aera. ad immortalitatẽ ꝑ mortem mira
celeritate transibunt Neq enim dicendũ ẽ fie¬
ri nonposse: ut dum paera in sublime por¬

Expanded text:
in uerbo Domini, quia nos uiuentes, qui reliqui sumus in uerbo Domini, quia nos uiuentes, qui reliqui sumus in aduentum Domini, non praeueniemus eos, qui ante dormierunt; quoniam ipse Dominus in iussu geli et in tuba dei descendit de caelo, et mortui in Christo resurgent primo; deinde nos uiuentes, qui reliqui sumus, simul cum illis rapimur in nubibus obuiam Christo in aera et ita semper cum domino erimus. haec uerba apostolica resurrectionem mortuorum futuram, quando ueniet Christus, utique ad uiuos et mortuos iudicandos, praeclarissime ostendunt. Sed quaeri solet, utrum illi, quos hic uiuentes inuenturus est Christus, quorum personam in se adque illos, qui tunc secum uiuebant, transfigurabat apostolus, numquam omnino morituri sint, an ipso temporis puncto, quo cum resurgentibus rapientur in nubibus in obuiam Christo in aera, ad inmortalitatem per mortem mira celeritate transibunt. Neque enim dicendum est fieri non posse, ut, dum per aera in sublime por
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis inquit non recepunt ut saluifierent.
Nec dubitauit apłs addere ac diecre idõ mit¬
tet illis ds̃ oꝑationem erroris ut credant m̃¬
datio. Ds̃ enimmittet. quia diabolum face̾
ista ꝑmitcet. iusto ipse iudicio. quanus faci¬
at ille malignoiniqͦ occultoq ꝯsilio ut iudicen¬
tur inquit om̃s qͥ non crediderunt ueritati:
s consenserunt inquitati. ꝑromde iudicat
seducent᷑: et seducti iudicabunt᷑. S nidicati
seducent᷑ illis nudiciis dei occultȩ iustis. iuste
occultis: quib ab initio peccati rationał creat᷑e
nunquã iudicare cessauit. Seducti autem iudi
iħm iustissime iudicaturum. iniustissime iudicatũ¬
resurrectione mortuoꝵ. Ad eosdẽ autẽ sc̃benᷤ
mepła pͥma: nolumus inquit ignorare uos fr̃s
de dormientib ut non contristemin siẽ ⁊ cet̾i
tuus ẽ ⁊ resurrexit: ita ⁊ dds̃ eos qui dormierunt
ꝑ iħm adducet cum illo. Hoc enim uob̾ dicimꝰ

Expanded text:
ueritatis nonreceperunt, ut salui fierent. ueritatis nonreceperunt, ut salui fierent. Nec dubitauit apostolus addere ac dicere: Ideo mittet illis Deus operationem erroris ut credant mendacio. Deus enim mittet, quia Deus diabolum facere ista permittet, iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque consilio: Ut iudicentur, inquit, omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. Proinde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. Sed iudicati seducentur illis iudiciis Dei occulte iustis, iuste occultis, quibus ab initio peccati rationa- . lis creaturae numquam iudicare cessauit; seducti autem iudichristum Iesum, iustissime iudicaturum, iniustissime iudicaturesurrectione mortuorum: ad eosdem autem scribens in Epistola prima, Nolumus, inquit, ignorare vos, fratres, de dormientibus, ut non contristemini, sicut tuus est et resurrexit: ita et Deus eos, qui dormierunt per Iesum, adducet cum illo. Hoc enim uobis dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Tunc enim soluet᷑ sathanas. ⁊ pillum an¬
tixp̃m iomĩ sua untute mirabilit̃ quidẽ. s
mendacit̃ oꝑabit᷑. Quȩ solet ambigi utrũ pptẽa
dicta sint signa ⁊ ꝑdigia mendacii qm̃ morta¬
les sensus ꝑfantasmata decepturus ẽ. ut qd̃ ñ
facit facit facere uideat᷑. an quia illa ipsa etiã¬
sierunt uera ꝑdigia. ad mendacium ꝑtͣhent
credituros: non ea potuisse nisi diuinitꝰ fieri
uirtutem diaboli nescientes. maxime qͣndo
tantam quantam nunqͣm habuit accepit
potestatem. Non enim qñ de cęlo ignis cecidit.¬
⁊ tantam familiam cum tantis gregib pecoꝵ
scĩ iob uno impetu absumpsit ⁊ turbo irru¬
ens ⁊ domum deiciens filios eiꝰ occidit fantas¬
mata fuerunt: quȩ tam̃ fucrunt opa sathane
cui ds̃ dederat hanc potestatem. Propt̃ qđ hoꝵ
gͦ dicta sint signa et prodigia mendacui: tunc
potiꝰ apparebit. S ꝓpter quolibet hor di¬
ctum sit: seducentur eis signis atq ꝑdigus
qui seduci merebunt᷑ ꝑ eo quod dilectionem ue

Expanded text:
im soluetur satanas et per illum Antichristum in omni sua uirtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. Quae solet ambigi utrum propterea dicta sint signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit facere uideatur, an quia illa ipsa, etiamsi erunt uera prodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi diuinitus fieri, uirtutem diaboli nescientes, maxime quando tantam, quantam numquam habuit, acceperit potestatem. Non enim quando de caelo ignis cecidit et tantam familiam cum tantis gregibus pecorum sancti Iob uno inpetu absumsit et turbo inruens et domum deiciens filios eius occidit, phantasmata fuerunt; quae tamen fuerunt opera satanae, cui Deus dederat hanc potestatem. Propter quid horum ergo dicta sint prodigia et signa mendacii, tunc potius apparebit. Sed propter quodlibet horum dictum sit. seducentur eis signis adque prodigiis. qui seduci merebuntur, pro eo quod dilectionem, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
plicium qd erit cum dicet᷑ discedite ame ma¬
ledicti mignem eõnum. Tunc quippe inignẽ
mittentur ipsi: non ignis de cęlo ueniet suꝑ
eos. Hic autembene intelligit᷑ ignis de cęlo
uientib. ut eoꝵ faciant uoluntatẽ. firmam̃¬
tum enimcelum ẽ. cuiꝰ firmitate illi crucia¬
bunt᷑ ardentissimorelo: qm̃ non potuert̃ at¬
qui comedet eos: ⁊ hoc adõ: qͥa dĩ mune̾ in¬
suꝑabiles fiunt scĩ. unde excruciantur mni¬
mici. Sicut enimmnbono positum ẽ. zelus
domus tuȩ comedit me: ita econtrario zelꝰ
occupauit plebem incruditam. et nc̃ ignis
contrarios comẽdit. ⁊ nunc utiq excepto sci¬
licet ultimi illiꝰ igne iudicii. Aut si eam pla¬
gam qua ꝑcutiendi sunt eccłie ꝑsecutores
ueniente iam xp̃o quos uiuentes inuemet
suꝑ t̃ram. qñ interficiet antixp̃m sp̃u oris
sui. ignem appellauit descendentẽ de celo eos¬
q comedentem: neq hoc ultimum suppli¬

Expanded text:
plicium, quod erit cum dicetur, Discedite a me, maplicium, quod erit cum dicetur, Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. Tunc quippe in ignem mittentur ipsi, non ignis de coelo veniet super ipsos in ipsos. Hic autem bene intelligitur ignis de coelo, uientibus, ut eorum faciant uoluntatem. firmamentum est enim caelum, cuius firmitate illi cruciabuntur ardentissimo zelo, quoniam non poterunt atqui comedet eos, et hoc a deo, quia dei munere insuperabiles erunt sancti: inde excruciantur inimici. sicut enim in bono positum est : zelus domus tuae comedit me, ita e contrario: zelus occupauit plebem ineruditam et nunc ignis contrarios comedet. et nunc utique, excepto scilicet ultimi illius igne iudicii. aut si eam plagam, qua percutiendi sunt ecclesiae persecutores ueniente iam Christo, quos uiuentes inueniet super terram, quando interficiet antichristum spiritu oris sui, ignem appellauit descendentem de caelo eosque comedentem: neque hoc ultimum suppli
Abbreviated transcription (Latin):
se de tecto. Si autem utrunq referamꝰ ad gen¬
tes. non unum hoꝵ ad illas alterum ad di¬
abolum: et tectum ipse sunt quia meis
nunc includit᷑ ⁊ quodãmͦ tegit᷑ iniicus
antiquus. ⁊ de tecto ipse erunt qñ in aꝑtũ
odium de oꝑto erupture sunt.
uod uero ait ⁊ ascenderunt suꝑ tr̃e lati¬
titudinem. ⁊ cinxerunt castra scõꝵ et di¬
lectam cuntatem: non utiq ad unum lo¬
cum uenisse uel uenturi eẽ significati ft̃
quasi uno aliquo loco futura sint castra scõꝵ ⁊
erit quȩ in omnib gentib erit qđ significa¬
b inimicis suis quia ⁊ ipsi inomnib eũ illa
gentib erunt ꝑsecutionis illiꝰ ĩmanitate cin¬
getur. hoc ẽ inangustias tribulationis arta¬
bitur. urgebit᷑ concludet᷑. nec militiã suam
deseret. que uocabulo ẽ appellata castroꝵ.
Quoduͦ ait ⁊ descendit ignis de cȩlo ⁊ come¬
dit eos: non extremum putandum ẽ id ẽẽ sup¬

Expanded text:
se de tecto. Si autem utrumque referamus ad gense de tecto. Si autem utrumque referamus ad gentes, non unum horum ad illas, alterum ad diabolum; et tectum ipsae sunt, quia in eis nunc includitur et quodammodo tegitur inimicus antiquus; et de tecto ipsae erunt, quando in apertum odium de operto erupturae sunt. uod vero ait: Ascenderunt super latitudinem terrae et cinxerunt castra sanctorum et dilectam civitatem, non utique ad unum locum venisse vel venturi esse significati sunt, quasi uno aliquo loco futura sint castra sanctoruerit, quae in omnibus gentibus erit, quod significaibus inimicis suis, quia gentibus erunt, persecutionis illius immanitate cingetur, hoc est in angustias tribulationis arctabitur, urgebitur, concludetur, nec militiam suam deseret, quae vocabulo est appellata castrorum. Quod vero ait, et descendit ignis de coelo et comedit eos, non extremum putandum est id esse sup
Abbreviated transcription (Latin):
minente iudicio quam scã ȩccłia toto t̃rarum
orbe patiet᷑ unuersa scilicet xp̃i ciuitas abu¬
niuersa diaboli ciuitate. qͣntacunq erit utͣq
suꝑ tr̃am. Gentes quippe iste quas appellat
gog. et magog. non sic sunt accipiende tan¬
quam sint aliqui maliqua parde terrarum
barbari constituti. siue quos qͥdam suspican¬
tur. getas et masagestas. ꝓpter litteras hoꝵ
nominũ pͥmas: siue alios aliquos alienige¬
nas et a romano iure sernctos. Toto nanq
orbe trarum significati sunt isti ẽẽ cũ dictũ
ẽ nationes quȩ sunt in quatuor angulis t̃¬
rȩ: easq subiecit eẽ gog. et magog. Quors
interp̃tationem nominũ eẽ comꝑimꝰ gog
tectum magog de tecto. Tanquam domus
⁊ ipse quiꝑcedit de domo. Gentes gͦ sunt
in quib diabolum uelut in abysso suꝑiꝰ in¬
telligebamꝰ inclusum. ⁊ ipse de illis qͦdãmͦ
sese efferens et ꝓcedens: ut ulie sint tectũ ip¬

Expanded text:
minente iudicio, quam sancta ecclesia toto terrarum minente iudicio, quam sancta ecclesia toto terrarum orbe patietur, uniuersa scilicet ciuitas Christi ab uniuersa diaboli ciuitate, quantacumque erit utraque super terram. Gentes quippe istae, quas appellat Gog et Magog, non sic sunt accipiendae, tamquam sint aliqui in aliqua parte terrarum barbari constituti, siue quos quidam suspicantur Getas et Massagetas propter litteras horum nominum primas, siue aliquos alios alienigenas et a Romano iure seiunctos. Toto namque orbe terrarum significati sunt isti esse, cum dictum est nationes quae sunt in quattuor angulis trrae: easque subjecit esse Gog et Magog. Quorum interpretationem nominum esse comperimus Gog tectum, Magog de tecto: tanquam domus, et ipse qui procedit de domo. Gentes igitur sunt, in quibus diabolum velut in abysso superius intelligebamus inclusum; et ipse de illis quodammodo sese efferens et procedens: ut illae sint tectum, ip
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ om̃s xp̃os deos dicimꝰ ꝓpt̃ misticum chri¬
sma: sic om̃s sacerdotes qm̃ membra sunt
untꝰ sacerdotis. De quib apłs petrus. Plebs
inquit scã regale sacerdotium. Sane licet
breuiter atq transeunt᷑ insintiauiit eẽ xp̃m
lii quamuis ꝓpter formam serui sicut hominis
filiꝰ ita etiam sacerdos xp̃s effectus sit in et̃nũ
scd̃m ordinem melchisedech. De qua re in hoc
oꝑe non semel diximus.
t cumfiniti fuerint annimille inqͥt solue¬
tͦ sathanas de custodia sua. ⁊ eribit ad se¬
ducendas nationes quȩ sunt in quatuor angu¬
lis t̃re. gog ⁊ magog. ⁊ trahet eos inbellum qͦꝵ
numerus ẽ ut harena maris. Ad hoc gͦ tc̃ sedu¬
cet: ut in hoc bellum trahat Nam ⁊ antea mo¬
dis quib poterat ꝑmala multa ⁊ uaria sedu¬
cebat Exibit autem dictum ẽ: in aꝑtam ꝑse¬
cutionem delatebris erumpet odioꝵ. Hȩc
enim erit nouissima ꝑsecutio nouissimo ĩ¬

Expanded text:
cut omnes christos dicimus propter mysticum chricut omnes christos dicimus propter mysticum chrisma, sic omnes sacerdotes, quoniam membra sunt unius sacerdotis; de quibus apostolus Petrus: Plebs, inquit, sancta, regale sacerdotium. Sane, licet breuiter adque transeunter, insinuauit esse Deum lii; quamuis propter formam serui sicut hominis filius, ita etiam sacerdos Christus effectus sit in aeternum secundum ordinem Melchisedech. De qua re in hoc opere non semel diximus.Et cum finiti fuerint, inquit, mille anni, soluetur satanas de custodia sua, et exibit ad seducendas nationes, quae sunt in quattuor angulis terrae, Gog et Magog, et trahet eos in bellum, quorum numerus est ut harena maris. Ad hoc ergo tunc seducet, ut in hoc bellum trahat. Nam et antea modis quibus poterat per mala multa et uaria seducebat. Exibit autem dictum est <in apertam persecutionem de latebris erumpet odiorum.\' Haec enim erit nouissima persecutio, nouissimo in