comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
to. hoc. est u̾bum cuangłii. u̾bum fid̃i. qd extendit᷑:
in onĩs gen̾ationes. ꝓ qͦ seruato: redditur ꝓmissũ et̾nỹ
qd: ꝑ testam̃tum ante sig̾cauit. qd̾: ñ mandauit.
s ꝓmisit. ꝓmissum enim ẽ. qd̾ acciꝑe debemꝰ. Man¬
datũ est. qd facere debemnꝰ. Hec c̃ fides. ut ustus ex
fide uiuat. Et huic fider: ꝓmittit᷑ heditas. Sequit᷑.

Expanded text:
bum fidei, quod extenditur in omnes generationes, pro quo servato redditur promissum aeternum, quod per testamentum ante significavit, quod non mandavit, sed promisit. Promissum enim est quod accipere debemus, mandatum est quod facere debemus. Haec est fides, ut justus ex fide vivat, et huic fidei promittitur haereditas. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
Ita. ⁊ ego: in morte mea aliqͦs tib pariam. sicut: &
in uita. qd totum:. ꝑ te est. qr tu. ñ mea merita:
Drrupisti um¬
rumpunt᷑. qr omnia.
sanguine abluuntur.
tutis aquib damere

Expanded text:
ita et ego in morte mea aliquos tibi pariam, sicut et invita, quod totum per te est, quia tu non mea merita. Dirupisti rumpuntur, quia omnia sanguine abluuntur. tutis a quibusdam cre
Abbreviated transcription (Latin):
te sibi facta. que ẽ mirabilior dĩoꝑatio. hec ẽ scĩfica¬
tio ifrł. ꝑ quam. de uet̾i factus est nouus. Intentione.
nonet ad laudẽ. Modꝰ biꝑtitꝰ est p̃s. ẜrimo: multis
nodis monet laudare regẽ. qͥ eis beniuolus. ⁊ bñfi¬
us est. Scdo: agit de gaudus scõꝵ. ⁊ potestate.ibi
cultab̾t̃. Exhortans itaꝙ fideles ad nouum can
lno: canticũ uetus cantat de t̾renis. Nouus homo.
num cantat de sp̃ualib. canticum .s. pacis. canti
sitẽ: ñ nouã caritatẽ: nouum canticũ ñ cantat.
Dedet̾minat. ubi: &e a quib. debeat cantari hoc
eccliatholica. & a scĩs. qui sunt isrł. uñ. subdit.

Expanded text:
catio Israel per quam de veteri factus est novus. Intentio: Monet ad laudem. Modus: Bipartitus est psalmus. Primo multis modis monet laudare regem, quia eis benevolus et beneficus est. Secundo agit de gaudiis sanctorum et potestate ibi, exsultabunt. Exhortans itaque fideles ad novum canhomo canticum vetus cantat de terrenis. Novus homo novum cantat de spiritualibus, canticum, scilicet pacis, cantiatem, non novam charitatem, novum canticum non cantat. Deinde determinat ubi et a quibus debeat cantari hoc Ecclesia catholica, et a sanctis, qui sunt Israel. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
.i. apłi. qͥ pluunt aliis uitatẽ. ⁊ tua ẽ t̃. que excipit
u̾itatẽ in circuitutuo. hac aut̃ pluuia: tu fund̾.¬
tidie impletur. aqͥlonẽ .i. diabolum: qui dixit: po
ros: quib purgatur eccłia. tuereasti. Qd̾ gͦ in illiᷤ
fecisti: plus ualet ad dominationem tuam:
quam illorum uoluntas ad maliciã suam:¬
Thabor⁊ hermon

Expanded text:
i, qui pluunt aliis veritatem. Et tua est terra, quae excipit veritatem in circuitu tuo. Hac autem pluvia, tu fundtidie impletur, aquilonem, id est diabolum, qui dixit: Ponros, quibus purgatur Ecclesia, tu creasti. Quod ergo in illis fecisti, plus valet ad dominationem tuam, quam illorum voluntas ad malitiam suamThabor et Hermon
Abbreviated transcription (Latin):
s eqͣr. tu fundast.i.
firmasti: orbẽ t̾re &¬
plenitudinẽ ciꝰ. Cur
gͦ in eum se erigunt.¬
cuiꝰ est ambitus mun
a quocreati sunt. Uł mistice sic pot̾ legi. &. d. con¬

Expanded text:
ent? tu fundasti, id est firmasti, orbem terplenitudinem ejus. Cur ergo in eum se eriguntcujus est ambitus munda quo creati sunt. Vel mystice sic potest legi. Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
ad penitentiam. ⁊ orationẽ. Modꝰ. Quatuor sunt
partitiones. Primo: captat ꝑ exordium. Scd̃o: nar¬
rat mala sua. & quid contra egerit .ibi. Quia ꝑse¬
cutus est. T̃cio. ponitur dep̾catio causis ꝯfirmata
ibi. Uelocit̾ exaudime. Quarto: ponitur leta ꝯclu¬
sio.ibi. Sp̃s tuus. Ad orandũ gͦ monens: in ꝑsona
alus ubis id̃c repetit. dicens. aurib ꝑcipe .i. auditu
clementiȩ tuȩ: ꝑcipe obsecrationẽ meam. uł dep̾ca¬
tionẽ meam. &e iterum repetit. quia repetitio: con¬
firmatio ẽ. ex audime in ueritate ⁊ua .i. ut uerax
& iustus uidearis: qui ꝓmisisti. &e intua iusticia .l.¬

Expanded text:
ad poenitentiam et orationem. Modus: Quatuor sunt partitiones. Primo captat per exordium. Secundo narrat mala sua, et quid contra egerit, ibi quia persecutus est. Tertio ponitur deprecatio carnis confirmata, ibi, velociter exaudi me. Quarto ponitur laeta conclusio, ibi, spiritus tuus. Ad orandum ergo monens in persona aliis verbis idem repetit, dicens, auribus, id est auditu clementiae tuae, percipe obsecrationem, vel deprecationem meam, et iterum repetit, quia repetitio, confirmatio est, exaudi me in veritate tua, id est ut verax et justus videaris, qui promisisti,
Abbreviated transcription (Latin):
runt: postea. dĩ legẽ ce iustificationes: facilius rece¬
ꝑunt. Et licet ꝑ dolum egerint: ab iniqͥs tñ qd sibi
tis figurari. diuine usus est ds. Ibi enĩ sp̃ualiter
siguratum ẽ: philosophos. siue hereticos: a catho¬
Letata est egyp
post submersionẽ exer¬
citus. Quare letata: qͥa
ĩcubuit timor eoꝵ suꝑ
eos. Audita enĩ tanta
strage mortuoꝵ in ma
ri rubro. timebant
isrł. ne rediens: reliqͥ¬
as eoꝵ ꝯsum̾et. hie ĩ¬
pletum est qd̾ suꝑus
ait. & firmauit eum
luꝑ mimicos eiꝰ. Deinde se¬

Expanded text:
runt, postea Dei legem et justificationes facilius recerunt, postea Dei legem et justificationes facilius receperunt. Et licet per dolum egerint, ab iniquis tamen quod sibi tis figurari, divine usus est Deus. Ibi enim spiritualiter figuratum est philosophos, sive haereticos a cathoLaetata est Aegyppost submersionem eorcitus. Quare laetata? Quia incubuit timor eorum eos. Audita enim tanta strage mortuorum ri Rubro, timebat Israel, ne rediens reliquias eorum consumeret. Hic ipletum est quod superius ait: Et firmavit eum super inimicos e
Abbreviated transcription (Latin):
&e ñerat intriburum iusticia dei.
mĩa di dedit suppo¬
T Enit. ut his adiut
legem dĩq̾rant. Et edux̃ eos in argento & auto .i.
scripte᷑. &e est boc pͥmum beneficium. Et nota qd̾
boc quoꝙ addit. laudib dĩ. qd hebreos ditatos
argento ⁊ auro eduxit deegypto. quia tales erant
ipsi. qui ñ possent sꝑne laborum suoꝵ merced̾e. li¬
cet temporalẽ. quib p̃cepit ds: ut uasa aurea
&e argentea: uestesꝙ p̾ciosas: ab egyptis mutua¬
rent. ac secũ asportarent. In hoc qd̾ egyptios dece¬
perunt: ñ ẽ putandꝰ ds. dolos eis qui sursum hñt
cor. uł iubere. uł apꝓbare. qr in eis. ñ fuit hoc dolꝰ
qͥ ñ ex cupiditate fecerunt. s ut d̾o mandati pare¬
rent. Et illiinfirmi. quoꝵ cupiditatates exanima¬
ceptum: ita &e cupidis ꝑmissio. scd̾m aliqͥd. ꝯscd̾m
aliud. p̃ceptio. Precepit enĩ. ut fac̾ent. s ꝑmisit.
ñ p̾cepit: ut ita facerent. Qualitas gͦ facti. fuit in
ꝑmissione. factum uͦ. in p̃ceptione. nec tñ ꝑmisit

Expanded text:
itarum justitia Dei, dia Dei dedit supponit, ut his adjuti, legem Dei quaerant. Et eduxit eos in argento et auro, AScripturae. Et hoc est, primum beneficium. Et nota quia hic quoque addit laudibus Dei, quod Hebraeos ditatos auro et argento eduxit de Aegypto, quia tales erant ipsi qui non possent spernere laborum suorum mercedem, licet temporalem; quibus praecepit Deus ut vasa aurea et argentea, vestesque pretiosas ab Aegyptiis mutuarent, ac secum scilicet asportarent. In hoc autem quod Aegyptios deceperunt, non est putandus Deus dolos eis qui sursum habent cor, vel jubere vel approbare; quia in eis non fuit hic dolus, qui non ex cupiditate fecerunt, sed ut Deo mandanti parerent. Et illi infirmi, quorum cupiditates examinaaeceptum ita et cupidis permissio, secundum aliquid, et secundum aliud praeceptio. Praecepit enim ut facerent, sed permisit non praecepit ut ita facerent. Qualitas ergo facti fuit in permissione, factum vero in perceptione. Nec tamen hoc p
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Modo: ẽ nox. in¬
qͣ esurimꝰ ⁊ sitimus:
Tunc aut̃ satiabim᷑¬
uultu dĩ. uñ. satia¬
bor cũ apparuerit gła¬
tua. Et alibi. Mane
astabotͥ ⁊ uidebo .i.
iocunda. in om̃ib dieb nr̃is. Ibi onis dies simulsi

Expanded text:
tate. Modo est nox, in esurimus et sitimus. Tunc autem satiabvultu Dei. Unde: Satiabor cum apparuerit gtua . Et alibi: Mane astabo tibi et videbo , i
Abbreviated transcription (Latin):
sant̾̃ orasset ꝓ eis. Ste¬
tisset dico: in ꝯfracti
catũ dimitte. Siuͦ ñ dimittis illis: dele me de li¬
brotuo. ybi monstrat᷑: quantũ ualet. int̾cessio sc̃oꝵ
Securꝰ enĩ moyses de iusticia di. qua eum delere ñ

Expanded text:
santer orasset pro eis. Stisset dico, in confractte: si vero non dimittis illis, dele me de libro tuo , ubi monstratur quantum valet intercessio sanctorum. Securus enim Moses de justitia Dei, qua eum delere non
Abbreviated transcription (Latin):
sculptile: uaria. ubi crucifixio dñi facta
in eonoĩe peccarent. ubi posti eoꝵ erant dñi
crucifixuri.i. in eo loco qui scd̃m nominis sui in¬
t̃pretationẽ: designat locum: ubi iudei crucifix
sicut omĩa mala ex ea nascunt᷑. & post: adoraue¬
runt sculꝑtile: aliud a uitulo. Uitulus enĩ non
sculptilis:. s conflatilis fuit. Et mutaueruns.
Et mutaueruns
gła eoꝵ si sustiuerent
in u̾bis eiꝰ. Uituli dico: comedentis fenum .÷. ut ab eo¬

Expanded text:
calvaria, ubi crucifixio Domini facta in eo nomine peccarant, ubi posteri eorum erant Dominum crucifixuri, id est in eo loco qui secundum nominis sui interpretationem designat locum, ubi Judaei erant crsicut omnia mala ex ea nascuntur. Et post adoraverunt sculptile. Vitulus enim non sculptilis, sed conflatilis fuit. VERS. 20.-- « Et mutaverunt a eorum, si sustineret t in verbis ejus. Vituli dico, comedentis fenum ut ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
in mari rubro t̾ribi¬
lia .i. mirabilia. qura
sunt dici: qi adu̾sarios afflixerunt. ⁊ istis qͥdtime
deberent. monstrauert̃. Hec aut̃ inuatiꝰ mentib
t dixit ut dis

Expanded text:
in mari Rubro terribilia, id est mirabilia, quia sunt dici, quia adversarios afflixerunt, et istis quid timere deberent, monstraverunt. Haec autem vivacius mentibus Et dixit ut dis
Abbreviated transcription (Latin):
neri socialis ẽ. S siue
sunt egyptii. contra decem p̃cepta scripta intabuliᷤ.
rium inter se comꝑandis: qm̃ alibi diximꝰ. expositio¬
nẽ psalmi huiꝰ in his onerare ñ est opꝰ tm̃ boc ad¬
monemus. quia ⁊ hic.xͭ. plage. licet ñ eo ordine:
qͦ in exodo ponuntur. s pro trib que in exodo sunt:
.s. scynifes. ulcera. tenebrȩ. q̃ hic ñ sunt: alie tres sc̃
hic. quȩ ñ ibi .i. rubigo. pruina. ignis. T̃ alia. ꝓ con¬
Seqͣr. & ꝑcussit primitlas omĩs laboris eoꝵ. frum̃ti

Expanded text:
neri socialis est. Sed sive sunt Aegyptii contra decem praecepta scripta in tabulis,is, per contrarium inter se comparandis, quoniam alibi diximus, expositionem psalmi hujus in his onerare non est opus, tantum hoc admoneordine ponantur, sed pro tribus quae in Exodo, id est cyniphes, ulcera, tenebrae quae non hic. Aliae tres sunt hic, quae non ibi, rubigo, pruina, et ignis. Talia Et percussit primitias omnes laboris eorum, i
Abbreviated transcription (Latin):
qui sunt cõpediti ti¬
more di. &e disciplina
cõpedes sunt. inqͥb
dura ce asꝑa aꝑsecutorib non sustinuissent. De hiᷤᷤ
cõpedib. scriptura sapĩentis dicit. Audi fili. ⁊ exci¬
pc disciplinam meã. & ne abicias ꝯfilium ueum.¬
onem fortitudinis. & torques illius in stolam głȩ¬

Expanded text:
compediti tei et disciplina compedes sunt, in quiba persecutoribus non sustinuissent. De his compedibus scriptura Sapientiae dicit: Audi, fili, et excipe sententiam meam, et ne abjicias consilium meum,onem fortitudinis, et torques illius in stolam g
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ mortificatoꝵ. qui soluim a nodis pecc̃oꝵ.
⁊ a uincłis cupiditatum. ꝓspexit gͦ dñs in t̾ram:
ut audiret gemitꝰ cõpeditoꝵ timore. & discipli¬
na eiꝰ. uł cõpeditoꝵ: peccatis. uł: mortalitate. ce¬
ut soluet filios intemꝑtoꝵ .i. nos a peccatis. Uñ

Expanded text:
illorum, qui solvimur a nodis peccatorum, et a vinculis cupiditatum. Prospexit ergo Dominus in terram, ut audiret gemitus compeditorum, timore et disciplina ejus. Vel, compeditorum, peccatis, vel mortalitate. Ut s
Abbreviated transcription (Latin):
Dext̾a. ȩt̃num. Inag̾. est ꝯsolatio. bee beatitudo. sẽ¬
ce annuite: in dext̾a etꝰ & in sinistra ei diuitie a ho¬
nor. Dext̾a di gͦ est. gc̾na felicitas. Sunistra: munda¬
na. que & a do.Idoq : ad dext̾am eius locandidicun¬
tur. qui et̾na q̃sierunt. ad simstram. qͥ t̾rena. s
quidam errantes. hec alt̾nant. habentes simistrã:
ꝓ dexta. & dext̾am: ꝓsinistra. Sicut illi qͥ dixerunt᷑.
beatum ppłmcui hec temporalia st̃. Cont̾ra qͥs dñs
dicit. Nesciat sinistra tua quid faciat dext̾a tua .i.
ut nec saltem se admisceat partim celo. partĩmundo.
seruicns. Eece: quid est dextera. ꝑ manũ ul. accipitur
potestas. sic̃ ibi. Mors ⁊ uita in manib lingue. Ma¬
nus gͦ dext̾e: potestas ẽ. quã ds dedit credentib
ut sint filii. ut sint ad dext̾am. scdimillud. Dedit eis
potestatẽ filios dificri his qͥ credunt in nomine e¬
testatẽ qͣmdedit t ds: ut sis ad dext̾am. ut sis filiꝰ

Expanded text:
dextera aeternum. Illa ergo est consolatio: haec, beatitudo: seet anni vitae, in dextera ejus; et in sinistra ejus divitiae et honor . Dextera ergo Dei est aeterna felicitas; sinistra mundana, quae et a Deo. Ideoque ad dexteram ejus locandi dicuntur, qui aeterna quaesierunt; ad sinistram, qui terrena. Sed quidam errantes, haec alternant habentes sinistram pro dextera, et dexteram pro sinistra, sicut illi qui dixerunt: Beatum populum cui haec temporalia sunt . Contra quos Dominus dicit: Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua . Id est ut nec saltem se admisceat, partim coelo, partim mundo serviens. Ecce quid est dextera; per manum vero accipitur potestas, sicut ibi: Mors et vita in manibus linguae Manus ergo dexterae potestas est, quam Deus dedit credentibus ut sint filii, ut sint ad dexteram secundum illud: Dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine etestatem quam dedit tibi Deus, ut sis ad dexteram, ut sis filius:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ satis c̃ eis qd̃ impii
sunt: insietiã impios
faciant. Inq gͦ agebãt
impii erant: s etiã pios ꝑsequendo:¬
Nalii. impios eẽ cogebant. Maximũ pecẽm
in hoĩe suꝑbia ẽ. qr m̃ manauit nr̃i origo delicti.
hoc telo nos pͥmum diabolus uuln̾auit. ⁊ ꝑculit.
slisi cm̃ homosuasione serpentis deceptꝰ. sic̃ d̾s
eẽ uoluisset: & suis ñ contentꝰ finib int̾licta te¬
inerasset: nunqͣm feralis culpe ad nos tͣnsisset ħe¬
ditas. Demiq hoc pecc̃o cecidit ipse diabolꝰ. Dũ eñ
lis altissimo: consortio cecidit angłico. cuiꝰ crimmi¬
nis digna mercede ddampnatꝰ: hoĩem sibi par¬
ticipem requisuiit. in quẽ: ꝯsortium suę trans¬

Expanded text:
enim satis est eis quod impii sunt, nisi etiam impios faciant. Inique ergo agebant impii erant, sed etiam pios persequendo impios esse cogebant. Maximum peccatum in homine superbia est, quia inde manavit nostri origo delicti. Hoc telo nos primum diabolus vulneravit et perculit. Nisi enim homo persuasione serpentis deceptus, sicut Deus esse voluisset, et suis non contentus finibus interdicta temerasset, nunquam feralis culpae ad nos transisset haereditas. Denique hoc peccato ipse cecidit diabolus. Dum enim lis Altissimo , consortiis excidit angelorum: cujus criminis digna mercede damnatus, hominem sibi participem requisivit, in quem consortium suae trans
Abbreviated transcription (Latin):
agricola. eam uineã. dixit. unde uinea sit ciecta
ꝯubi plantata. Dem subdit: quomͦ credid̾it. ⁊ qͣn¬
tum creuit: qͥd occupau̾it: dicens. post ut uinea
orbem comp̃hend̾et:

Expanded text:
assiod., Aug. Dixi unde vinea sit ejecta, et ubi plantata. Deinde subdit quomodo crediderit, et quantum creverit, quid occupaverit dicens: Post, ut vinea orbem comprehende
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ moysen: qͣ̃n mitt̾et eũ ad filios istł. cũ dixis¬
& dixit: qd̾ posset capiab homine: ita. ego sum d̾s
abraham.d̃s ysaac. d̾s iacob. qd̾ nom̃: ꝓpt̾ hoĩem
ne uide̾t᷑ temporale: addit. hoc nom̃ mͥ ẽ in ȩt̃nũ.
non: quia illi suit ęt̾m. s quia illos fecto et̾nos: po¬
stea sine fine. habuerunt quippe mnicium. s finẽ
ñ habebunt. in quib: tota eccłia intelligit᷑. totũ
semen istł cogitat᷑¬

Expanded text:
per Moysen, quando mitteret eum ad filios Israel, cum dixiset dixit quod potest capi ab homine, ita: Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob . Quod nomen propter hominem ne videretur temporale addit: Hoc nomen mihi est in aeternum , non quia illi sint aeterni, sed quia illos fecit aeternos postea sine fine. Habuerunt quippe initium, sed finem non habebunt, in quibus tota Ecclesia intelligitur, totum semen Israel cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
xit COS. entiꝰ potuisse diq innocentia ma¬
nuum: & intellectus cordis. qͣm: innocentia cor¬
dis. ⁊ intellectꝰ manuũ. s sic maluit dice̾. qr st̃ aliqͥ.
qͥ ñ faciunt mala ꝓ timore. hii uident᷑ in nocentes
manib s ñ corde. Ido dixit: pauit eos in innocen

Expanded text:
i congruentius potuisse dici Innocentia manuum et intellectus cordis, quam innocentia cordis et intellectus manuum; sed sic maluit dicere, quia sunt aliqui qui non faciunt mala pro timore, hi videntur innocentes manibus, sed non corde. Et ideo dix
Abbreviated transcription (Latin):
ut &e petrꝰ. ne in morte eũ ꝑderent ⁊ hoc ẽ qd hic ait.
ñ recte sentientes: errabunt. & nemo ꝓrs. fuit in eis:
qͥ ñ erraret. nec etiã ille qͥ dixerat: tecum erousq ad
tunc timuit: ne sic̃ filtꝰ hoĩs morreret᷑. & ñ resurgeret:
ut di filiꝰ. E rat utiq: filius dĩ. erat: &e filius hominiᷤ
filiꝰ d̃i. in forma di: patri equalis. filiꝰ hominis: in for¬
ma serui. in qͣ patre minor ẽ. Timuit gͦ petrꝰ. ne in
forma serui. ꝑ iret forma di. & ñ potis p̾sumpsit: qr¬
ex forma di: reuiuisc̾et forma serui. ꝑ diẽ gͦ erraue¬
runt: cum hic positũ dñm ñ intellexerunt. s ñ ꝑie
runt: qͥa imꝑfectũ meũ uiderunt ocłitui. Uñ subd̾.¬
oe si errabunt: mͥ tñ: nimis honorific̃ ft̃. ide ipsiqͥer¬
rabunt. & ipsi in quib nemo fuit qͥ ñerraret. amici
tui fach sunt. od̾s. & mͥ honorificati mmis. qr fac¬
tum ẽ in illis inocculto os. post resurrectionẽ: qñ ft̃¬

Expanded text:
ut Petrus, ne in morte eum perderent . Et hoc est quod hic ait,  Christo non recte sentientes, errabunt. Et nemo prorsus fuit in eis, qui non erraret, nec etiam ille qui dixerat: Tecum ero usque atunc timuit, ne sicut hominis filius moreretur, et non resurgeret ut Dei Filius. Erat utique Filius Dei, erat et filius hominis. Filius Dei erat in forma Dei, Patri aequalis; filius hominis in forma servi, in qua Patre minor est. Timuit ergo Petrus, ne in forma servi periret forma Dei, et non potius praesumpsit, quia forma Dei revivisceret ex forma servi. Per diem ergo erraverunt, cum hic prunt, quia imperfectum meum viderunt oculi tui. Et scilicet errabunt, mihi tamen nimis honorificati sunt. Idem ipsi qui errabunt, et ipsi in quibus nemo fuit, qui non erraret. Amici tui facti sunt, o Deus, et mihi honorificati sunt nimis, quia factum est in illis os in occulto post resurrectionem, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ basti me oe cognouisti. Intellexisti etiã: cogit̃ meas
De longe. P rescientia ditatis hic ostenditur. quȩ de
longe intelligit. ñ loco: s tempore. quia omĩa an¬
quam sint uidec. Intellexisti cogitationes: nam se¬
inuestigasti. Semita: ad tacitas cogitationes ꝑtim.
nam: quam ꝓillis obseruatis: ꝓmisit. Seqͣr. & om̃s
quib in mundo comisatus ẽ. hec omia dico te no¬
uisse: quia ñ est dolus in lingͣ m̃a. ut in lingua
ade. & filioꝵ eiꝰ. Ego aut̃ ñ insi uitatẽ loquor. qͣm¬

Expanded text:
basti me et cognovisti me, intellexisti etiam cogitationes meas de longe, praescientia deitatis hic ostenditur, quae de longe intelligit, non loco, sed tempore, quia omnia antequam sint videt. Intellexisti cogitationes meas, seinvestigasti. Semita ad tacitas cogitationes pertinet, rnam, quam pro illis observatis promisit. Et omnes quibus in mundo conversatus est. Haec omnia dico te novisse, quia dolus non est in lingua mea, ut in lingua Adae et filiorum ejus: ego autem non nisi veritatem loquor, quam
Abbreviated transcription (Latin):
uis gͦ suꝑuenientib. uet̾a st̃ ꝓicienda. s uetustissima
seruanda. qͥ a exhibita u̾itate dñci aduentꝰ: figura ce
ꝓmissio cessare debent. In est. qd̾ tres misse inata¬
tus. Lux fulgebit. &e c̃. In t̾cia. de impletione ꝓmissio¬
nis. Puer natus ẽ nob. Et qͥa ille ide. qͥ est cħ̃ filiꝰ: factꝰ
ẽ hoĩs filius: id̃o: in illo misse officio: ubi cantat᷑ de et̃¬

Expanded text:
tibus vetera sunt projicienda, sed vetustissima servanda, quia exhibita veritate Dominici adventus, figura et promissio cessare debent. Inde est quod tres missae in natatus: Lux fulgebit, etc.; in tertia, de impletione promissionis: Puer natus est nobis. Et quia idem ille qui est Dei Filius, factus est hominis filius, ideo in illo missae officio ubi cantatur de aet
Abbreviated transcription (Latin):
errabunt. ⁊ nemo mnei¬
Dies: hic manens ad
ta mira fecat. & tñ. adhuc imꝑfecti trepidabant.¬
tium hec: qd̾ ipse qui ẽ lux mundi. conculcetur
a tenebris. sion gͦ dubitatiue hoc dicit. si ad irrisio¬
nẽ illoꝵ: qui hec opmant᷑. ac si dicet. Utiq hoc ñ fa¬
erant nox. illuminabunt᷑ a me. & illuminat erẽ
in deliciis meis. Et ue̾ nox ẽ illuminatio: qͥa tenebͤ

Expanded text:
errabunt, et nemo Dies hic manens adhta mira fecerat, et tamen imperfecti trepidabanttium haec, quod ipse qui est lux mundi conculcetur a tenebris. Non ergo dubitative hoc dicit, sed ad irrisionem illorum qui haec opinantur. Ac si diceret: Vtique hoc non faerant nox, illuminabuntur a me, et illuminati erunt, in deliciis meis. E
Abbreviated transcription (Latin):
his fiet: in quib ñ
qͥ ab inicio psalmi
cepit loqui. post in¬
t̃posita menbroꝵ
uba itẽ dicit patͥ ex ꝑsona sua. etiã imꝑfestũ meũ.
uid̾unt ocłitui. qͥa etiam titubantes respicit ds. ini¬
sericordit̃. ut petrum. ne ꝑ eant. & in librotuo .s.
inme: quẽ dedisti formã iusticiȩ hoĩb. seribentur
.i. instruent᷑ &e nõĩabuntur: om̃s. ñ modo ꝑfects. s

Expanded text:
his fiet in quibus non qui ab initio psalmi coepit loqui, post interposita membrorum verba, item dicit Patri ex persona sua: Et imperfectum meum viderunt oculi tui, quia etiam titubantes respicit Deus misericorditer, ut Petrum, ne pereant. Et in libro tuo, scilicet in me, quem dedisti formam justitiae hominibus, scribentur, id est instruentur, et nominabuntur, omnes, non modo perfecti, sed
Abbreviated transcription (Latin):
formidabunt. que pͥus oꝑiebant montes ⁊ illis fugi¬
& cãpi .i. subditi descendt uoluntaria subiectione.
euangelistas. ⁊ huiꝰmodi. ⁊̃ minũ. po aguis. quẽ ñ¬
s ⁊ de ritib gentilium. pot̾ accipi. qui in aduentu
xp̃i finiti sunt. ut iam mundum ñ occupent:

Expanded text:
formidabunt, quae prius operiebant montes, et illis fugiet campi, id est subditi, descendunt, voluntaria subjectione. evangelistas, et hujusmodi . Terminum posuisti aquis sed et de retibus gentilium potest accipi, qui in adventu Christi finiti sunt, ut jam mundum non occupent.
Abbreviated transcription (Latin):
bonitatẽ. & ite dixi.¬
ꝓdest humiliatio
i qͦ om̃is homo: tanqͣm in radice uiciatus est. &
uanitati subiecbꝰ. qd̾ ꝓdest exꝑiri. ut deiecta suꝑ¬
bia: diligat᷑ obedientia: ꝑeat ñ reditura miseria.
quium tuum eustodiui. Ecce humiliatio. ẽ cor

Expanded text:
bonitatem, et item dixdest humiliatio  in quo omnis homo tanquam in radice vitiatus est, et vanitati subjectus, quod prodest experiri ut dejecta superbia, diligatur obedientia, et pereat non reditura miseria. quium tuum custodivi. Ecce humiliatio est cor
Abbreviated transcription (Latin):
sticiȩ tue. Iudicia dicit. quib ⁊ nẽ: & in fine: iudicat᷑
mundꝰ. hec aut̃ iudicia. iusticię sunt. qr ꝑ ea: famu¬
los liberat. ꝑsecutione diaboli laborantes. Uł tta
rigitur cor ad custodiendũ. qr alit̾ in de ñ letarer.
s accusarer. slam qͥd michi ꝓdit. qd̾ ea didic̾im: sicor

Expanded text:
justitiae dicit, quibus nunc et in fine judicatur mundus. Haec autem judicia justitiae sunt, quia per ea famulos liberat persecutione diaboli laborantes. Vel ita dirigitur cor ad custodiendum, quia aliter non inde laetarer, sed accusarer. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
seria nulla sauciabim᷑. Et uota qd ñ ait: ꝯsolati. s
sic̃ osolati. ꝑ qd̾ uidetur: non eẽ uera consolatio: sed
quedam similitudo ꝯsolationis. s sciendum. qd̾ sic̃:

Expanded text:
seria nulla sauciabimur. Et nota quod non ait, consolati, sed seria nulla sauciabimur. Et nota quod non ait, consolati, sed sicut consolati, per quod videtur non esse vera consolatio, sed quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
ne. in ꝑsonaeoꝵ: qui sunt redempa sanguine
xp̃i. &ẽ comu̾si a captiuitate sp̃uali. scd̾m mentem:
qua seruiint legidi. qui hec cantant: dũ ꝑ egrin
& gem̃tes sunt inuia. redemptionẽ corporis expeo¬
⁊antes. Ex parte gͦ:. iam sunt redempti ⁊ ex parte
ad huc redimendi. Intentione monet ad gaudiũ:
ꝓ sp̃uali lib̾atione. Modꝰ. Biꝑtitꝰ est p̃s. primũ mag¬
nitudo facti: cum magnitudine gaudii ostendit᷑.
Scdo. p̃catur comu̾sionẽ a captiuitate. qr adhuc fut᷑a
uitatẽ syon. ut redeuntium de babylonia: qͣm ouer¬
sionem dñs fecit. facti sumꝰ ⁊ c̃. uł scd̾m aliam litt̾ã
Cũ conu̾terit dñs captiuitatẽ syon. quȩ eade ẽierłm
⁊i sumus sic̃ ꝯsolati. & si nundum securi .i. gauisisu¬
mus: tauquam ꝯsolationem accipientes. Consola¬
tio: ñ est nͥ miscroꝵ. Gemimus in re: consolamur
ui spe. cum transierit res de gemitu: gaudium ue¬
niet et̾num. uͥ. non erit uecessaria osolatio. quia tra¬

Expanded text:
t redempti sanguine Christi, et conversi a captivitate spirituali, secundum mentem quia serviunt legi Dei, qui haec cantant dum peregrini et gementes sunt in via, redemptionem corporis exspectantes. Ex parte ergo jam sunt redempti, et ex parte adhuc redimendi. Intentio: Monet ad gaudium pro spirituali liberatione. Modus: Bipartitus est psalmus. Primo magnitudo facti cum magnitudine gaudii ostenditur. Secundo precatur conversionem a captivitate, quia adhuc futura, vitatem Sion, Aug. ut redeuntium de Babylonia, quam conversionem Dominus fecit, facti sumus, etc, Vel secundum aliam litteram: Cum converterit Dominus captivitatem Sion, quae eadem est ti sumus sicut consolati, etsi nondum securi, id est gavisi sumus, tanquam consolationem accipientes. Consolatio non est nisi miserorum; gemimus in re, consolamur in spe; cum transierit res, de gemitu gaudium veniet aeternum, ubi non erit necessaria consolatio, quia mi
Abbreviated transcription (Latin):
oe exempla nobis de cõmum locutione hominũ dan¬
da sunt: ut facile intelligat᷑. qñ dicimus. sic̃ uixit
dicinus. sicut pecus moritur. ita homo morit᷑ ad
d̾r. fecit sicut uistus. in quo: ñ iustus negat᷑. s qd̃
ue est ostenditur. que sit eiꝰ ꝓprietas monstratur.
Ita: facti sunt isti sicut consolati .i. gauisi sunt: ut ꝯso¬
lationẽ aĩe accipientes: in resurrectione xp̃i. quȩ p̃¬
cessit. ut sequamur. ꝑ cuiꝰ resurrectionem: nr̃am spe¬
ramus. Attende etiam qd̾ ait: ꝑ p̃teritũ: cũ ou̾terte
Quasi enĩ de p̃terito loquens: futura p̃nunciat.
unc repletum psenm e ne¬

Expanded text:
Sed exempla nobis etiam de communi locutione hominum danda sunt, ut facile intelligatur. Quando dicimus, Sicut vixit Sicut pecus moritur, ita homo moritur; adur, fecit sicut justus in quo non justus negatur, sed quod vere non ostenditur: quae sit ejus proprietas monstratur, ita facti sunt isti sicut consolati, id est gavisi sunt, ut consolationem animae accipientes, in resurrectionem Christi qui praecessit ut nos sequamur: per cujus resurrectionem nostram speramus. Attende etiam quod ait per praeteritum, cum converterit, quasi enim de praeterito loquens, futura praenuntiat. Tunc repletum est
Abbreviated transcription (Latin):
ut. soliditas totius notet᷑. Et quasi quis quereret.
cuiꝰ eius fundamenta dicis: ait: syon. ⁊ hoc ẽ. & dñs
diligit portas eiꝰ syon. Idẽ sunt portȩ: qͥ ⁊ fundam̃ta
diligit dico. suꝑ omĩa ymaginaria. tabuacła iacob
.Q. d. Qui diligit ciuitatẽ sp̃ualem. suꝑ illa quib p̃¬
signabat᷑. Deinde sequitur laus: de fama. O

Expanded text:
us civitatis notetur, et quasi quis quaereret, cujus ejus fundamenta dicis? ait, Sion. Et Dominus diligit portas ejus Sion. Idem sunt portae qui et fundamenta. Diligit dico super omnia, imaginaria, tabernacula Jacob. Quasi dicat: Diligit civitatem spiritualem, super illa quibus praesignabatur. Deinde sequitur l
Abbreviated transcription (Latin):
sus. Nalmꝰ iste: qui d̃r p̃s: quia agit de eccłia scdm
p̾sentem statũ: ubi agit oꝑa: cantiq quia agit de
ꝓponitur filiis chore. ut habitent in syon. hic.
ꝑ fid̾ẽ. in futuro. ꝑ speciẽ. Pars cuiꝰ: in cȩlo trium¬
phat. Pars: in t̾ra militat. Intentione monec: ad
p̃dicat celestẽ ierłm filiis chore. quã cõmendat: ꝑ
fundamenta. ⁊ portas.⁊ famã. ut eis augeat᷑ affec¬
ero. Tercio: tangit de futura beatitudine. ibi. Sicut

Expanded text:
s, quia agit de Ecclesia secundum praesentem statum, ubi agit opera cantici quia agit de proponitur. Filiis Core ut habitent in Sion. Hic per fidem; in futuro, per speciem. Pars cujus in coelo triumphat; pars in terris militat. Intentio: Monet ad dicat coelestem Jerusalem filiis Chore, quam commendat per fundamenta, et portas, et famam ut eis augeatur affecero. Tertio tangit de futura beatitudine, ibi, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd̾iam in capite fac¬
tum ẽ. fiet aut̃ ⁊ in m̃¬
bris .i. facinsignem
resurrectionẽ capitis
ds tecum facio. Nam
suscitauit se hoĩem.
fac aut̾ signũ: in bono.

Expanded text:
d jam in capite factum est , fiet autem et in membris, id est fac insignem resurrectionem capitis t: Ego Deus, tecum facio. Nam resuscitavit se hominem, fac autem signum, in bono
Abbreviated transcription (Latin):
tum corde mortificare .i. ut mortificaret. Hoc de
xp̃o inmenbris dr. Cõpunctus enĩcorde ñ solet
dici. nͥ qui stimulis pecc̃oꝵ cõpunctꝰ est in dolo¬
re penitendi. S qr hi tales sunt menbra xp̃i
d̾o &e eũ quẽ crucifixert̾ uid

Expanded text:
tum corde mortificare, id est ut mortificaret. Hoc de Christo in membris dicitur. Compunctus enim corde non solet dici, nisi qui stimulis peccatorum punctus est in dolore poenitendi. Sed quia et hi tales sunt membra Christi, ideo et eum quem crucifixer
Abbreviated transcription (Latin):
iud̃oꝵ i. xp̃m. qͥ ad eos missus erat: accepit ppłs gen¬
tium. Uñ. u̾bum misit dñs iniacob ⁊ cecidit in isrł.
fiant filii eiꝰ orpħ. amisso regno. qiͣ patre. uł amisso
patre d̾o. & uxor eiꝰ .i. plebs udaica. fiat uidua ami¬
dimittuntur: qr in solo xp̃o dimitunt᷑: quẽ respu¬
erurt. & alien .i. diabolus & angłieiꝰ. diripiant¬
.la.ciꝰ. qr ñ thesaurizant in celo. & ñ sit ilhaduitor
Aduitor ñ est ei. cui xp̃c deest &e pupilłeiꝰ. qui amiᷤ¬
so regno. uł patre d̾o: sic remanserunt. nec sit qͥ mi
N eiꝰ in int̾itu sempit̾no. & deleat᷑ nom̃ esꝰ. ido. qr ma¬
sic in gen̾atione una .s.i. qr regenati ñ fuerc̃. Et re
malis in malicia ꝑseu̾antib redditur. & ñ deleat᷑

Expanded text:
t, accepit populus gentium. Unde, Verbum misit in Jacob Deus, et cecidit in Israel. Fiant filii ejus orphani, amisso regno, quasi patre, vel amisso Patre Deo. Et uxor ejus, id est plebs Judaica, fiat vidua, amisdimittuntur, quia in solo Christo dimittuntur quem respuerunt. Et alieni, id est diabolus et angadjutor: adjutor non est ei, cui Christus deest. Et pupillis ejus, qui amisso regno vel Patre Deo, sic manserunt, nec sit qui miti ejus in interitu, sempiterno. Et deleatur nomen ejus, ideo quia mansit, in generatione una, id est quia regenerati non fuerunt. Et redmalis in malitia perseverantibus redditur. Et non deleatur
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in gentib. uide uer¬
borũ ꝓpͥetates. Reges
ex humilitate passionis. de qͣ. subdit: De torreu
bulenta bibit nascen
liam mansionẽ. & ꝓpt̾ea. qͥa humiliatꝰ est. & factus
obediens usq ad mortem: exaltabit uł uit deus.
caput ciꝰ. ꝓpt̾ hoc exaltauit eũ d̾s. ⁊ donauit ilh¬

Expanded text:
 in gentibus. Vide verproprietates, reges ex humilitate passionis, de qua subdit: VERS. ssione bibit nascendliam mansionem. Et propterea, quia humiliatus est, et factus obediens usque ad mortem, exaltavit vel exaltabit Deus caput
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationes. que sunt temporales. Et in his
tribulationib. da michi intellectum. & uiuam.
eo: idest intellectu: suꝑat semores. Et nota. quia
qui supra iunior dicebatur: ninc maturior senb.
int̾ aduersa petit iutellectũ. ut sciat eẽ hec tran¬
sitoria. &e inde uitam mercari. sciat: quã lubrica
sit. hec uita. &e sit ꝑius erranti. sciat:. comiunia
bona scłi. sciat miserias: ut portum q̃rat ꝑfec¬
ta uirtus est intellectus: siquis: qd̃ sensu capit.
factis exequit uR

Expanded text:
tribulationes, quae sunt temporales. Et in his tribulationibus, da mihi intellectum et vivam. Eo, id est intellectum superat seniores. Et nota quia qui supra junior dicebatur, nunc maturior senibus inter adversa petit intellectum, ut sciat haec esse transitoria, et inde vitam mercari sciat; Ambr. quam lubrica sit haec vita, et sit pius erranti sciat communia bona saeculi, sciat miserias, ut portum quaerat. Perfecta virtus est intellectus, si quis quod sensu capit, factis exsequitur
Abbreviated transcription (Latin):
tua ẽ u̾itas. ꝓqua lege:
que sunt munera ui¬
stis: ad pond̾a pecc̃oꝵ¬
deponenda: inuenert
me expectantẽ ⁊ ꝑatũ.
Et quantũcunꝙ seui¬
medicatio mã c̃

Expanded text:
tua est veritas, pro qua lege, ae sunt munera justis ad pondera peccadeponenda, invenerunt me, exspectantem et et quantumcunque saevimeditat
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ita & xp̃c a iudeis uenditꝰ. ad gentes tͣnsiit.
in quib regnauit. ubi pͥus humiliatꝰ ẽ: in ꝑsecuti¬
onib martirum. filii gͦ xp̃i sunt: quos ex gentib
clegit :⁊ ẽ. & redemisti filios iosepli .i. electos de gen
xp̃i filios. & repetimus hic filios qͦd pͥmo non

Expanded text:
gentes transiit, in quibus regnavit, ubi prius humiliatus est, in persecutionibus martyrum. Filii ergo sunt, quos ex gentibus elegit. Et est, et redemisti filios Joseph, id est electos de gentibus Christi filios. Et repetimus hic, filios, quod primo non
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: Gcce. uiderunt
nua. Notum fecit xp̃m. &
te fide aque .i. ppłi. deinde repetit. ut. utq ppłs
intelligatur. uidert̃ te aqͤ. & timuert̃ de peccatis.
&e abyssi .i. altitudines aqͣtum. turbate sunt pun

Expanded text:
tem? Ecce viderunt nua; Notum fecit Christumte fide aquae, id est populi. Deinde repetit ut uterque populus intelligatur, viderunt te aquae, et timuerunt de peccatis, et abyssi, id est altitudines aquarum
Abbreviated transcription (Latin):
tuat: qd̾ ñ potest expli¬
.i. finis. Non pot̾ enĩ ab aliqͦ cõprehend. Ille ip̃e qui nu¬
m̾at stellas: ñ pot̾ numari Nlemo enĩ ipsum numerũ:
⁊ mñsurã.⁊ pondꝰ: ubi d̃s omĩa disposuit: pot̾ metri
uł num̾are. uł app̾hend̾e .i. ip̃am sapientiã d̃i. Sic̃
eni i libro sapĩȩ dr. disposuit ds omĩa: in num̃o

Expanded text:
test explion est numerus, id est finis. Non potest enim ab aliquo comprehendi. Ille ipse qui numerat stellas, non potest numerari. Nemo enim ipsum numerum et mensuram et pondus Deus ubi omnia disposuit, potest metiri vel numerare, vel appendere, id est ipsam sapientiam Dei. Sicut enim in libro Sapientiae dicit
Abbreviated transcription (Latin):
uocalis. medio nationis praue &e ꝑu̾sȩ appare¬
tis: tanqͣm luminaria in mundo. Tales. numerat dñs
in suos. qr nouit dñs qui fẽ erꝰ. Siquis u adumbrata f¬
numerum est. uñ alibi. Multiplicati sunt suꝑ nume¬
num̃atis: noĩa uocat. uł c̃ uocans. qr noĩa eoꝵ scͥpta funt
in libro uitȩ .i. in d̾i p̃destinatione: Hec: nouit. hoc est
totũ p̃mium nr̃m. uñ. gaud̾e debemꝰ ñ de aliis reb.
nec de donis qͥbid̾a sp̃ualib. sic̃ quida faciunt. quib ma¬
le usis quib dam dons sp̃s scĩ: dicet in fine. ñ noui uos

Expanded text:
us: In medio nationis pravae et perversae apparetis, tanquam luminaria in mundo . Tales numerat Dominus in suos, quia novit Dominus qui sunt ejus . Si quis vero adumbrata finumerum est. Unde alibi: Multiplicati sunt super numeina vocat, vel vocans, quia nomina eorum scripta sunt in libro vitae, id est in Dei praedestinatione. Haec novit, hoc est totum praemium nostrum. Unde gaudere debemus non de aliis rebus, nec de donis quibusdam spiritualibus, sicut quidam faciunt. Quibus male usis quibusdam donis Spiritus sancti, dicet in fine: Non novi vos
Abbreviated transcription (Latin):
dũ p̃figens. ⁊ numerꝰ .i. om̃i rei speciẽ p̃bens. ⁊ pondꝰ.¬
.i. omnẽ rem adstabilitatẽ trahens .i. t̾minanis: ⁊ for¬
mans: ⁊ordinans: omĩa q̃ incõp̃hensibilia fc̃. Conti¬
cescant g̃ humanȩ uoces. reqͥescant humanȩ cogita¬
tiones. ad incõp̃hensibilia dĩ. nemo se extendat: qͣsi cõ¬
p̃hensurꝰ. s qͣsi participaturꝰ: participes enĩ erimꝰ ⁊ ñ
hoc qd̾ capimus: erimus. nec totũ capieurꝰ. S cuiꝰ res
rarticipes erimꝰ: & qualit̾ erimꝰ participes: cũ par¬
tes ñ sint apud dm: uł ꝑ partes diuidatur: Qͥs gͦ
explicet: quomꝰ sint participes uniꝰ simplicis plures :
non puto ante posse dici qͣm uideat᷑ Confit̾e gͦ infir¬
mitatẽ: qui ꝑuenire uis ad diumitatẽ. cuiꝰ intelli¬
gentiȩ ñ est numerus. s in hac difficultate intelli

Expanded text:
dum praefigens, et numerus omni rei speciem praebens, et pondus omnem rem ad stabilitatem trahens, id est, terminans et formans et ordinans omnia quae incomprehensibilia sunt. Aug. Conticescant ergo humanae voces; requiescant humanae cogitationes ad incomprehensibilia Dei, nemo se extendat quasi comprehensurus, sed quasi participaturus. Participes enim erimus, et non hoc quod capiemus erimus, nec totum capiemus. Sed cujus rei participes erimus? et qualiter erimus participes, cum partes non sint, apud Deum, vel per partes dividatur? Quis ergo explicet quomodo sint participes unius simplicis plures? non puto ante dici quam videatur. Confitere ergo infirmitatem, qui pervenire vis ad firmitatem, Aug. cujus intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
uias meas dampno.
Id̃oꝙ. instrueme:¬
uiam tuam: ut intel¬
codices habent: In¬
sinua mͥ qd exgreco
exp̾ssius dr. fac me intelligere: ui
pͥus ẽ enĩ: discere iustificationes. qd̾ hic añ petiit.
deinde: gradꝰ quosd̾a. & ordinẽ earum. qͥd pͥus. qͥd
post. eẽ debeat. Peccat enim: qͥ p̃postere agit. Nam
scire qͥd facias: &e ordinẽ nescire faciendi. non est
ꝑfectȩ cognitionis. Ordinis nanꝙ ignorantia:
conturbãt. negocioꝵ naturã. formã ꝙ mitoꝵ
Notis uͭ mistiis :⁊ eoꝵ ordine: ego etiã exercebor: usu
oꝑis. ⁊ sp̃uali sensu: sic̃ in palestra exercet᷑: ut ro¬
borctur. & boc etiã: in mirabilib tuis. q̃ in figuris
latent. Mirabilia di uocat. iustificationes ipsas. qͣ¬
rũ q̃dam sunt ita mirabiles: ut mnexꝑti credant:
ad eas ñ posse ꝑueniri. intelligendas. uł faciendas.
uñ. iste laborans: & earũ dificultate fatigatꝰ addie

Expanded text:
ias meas damno, ideoque instrueviam tuam ut intelcodices habent, insinua mihi, quod ex Graeco tur, fac me intelligere. Virius enim est discere justificationes, quod hic ante petiit. Deinde gradus quosdam et ordinem earum quid prius, quid post esse debeat. Peccat enim qui praepostere agit. Nam scire quid faciat, et ordinem faciendi nescire, non est perfectae cognitionis. Ordinis namque ignorantia conturbat negotiorum naturam formamque meritorum. Notis vero mysteriis, et eorum ordine, ego etiam exercebor usu operis, et spirituali sensu, sicut qui in palaestra exercetur ut roboretur. Et hoc etiam, in mirabilibus tuis, quae in figuris latent. Aug. Mirabilia Dei vocat justificationes ipsas, quarum quaedam ita sunt mirabiles, ut inexperti credant ad eas non posse perveniri intelligendas vel faciendas. Unde iste laborans, et earum difficultate fatigatus, addit:
Abbreviated transcription (Latin):
ON. ce multoꝵ habundabit inquitus. Et quia¬
uidet illis temporib legem di eẽ polluendam: ela¬
mat: tempꝰ cẽ subueniendi. ne salus ppłi ꝑeat. diceis.
o dñe : temꝑꝰ est faciendi .i. ad uiuandi. ñ differendi.
qd̃ expedit. quia dissipauerunt legẽ tuam. &e sd̃o: qr
dissipant: quantomagis dissipant. dilexi manda. t¬
Id enĩgr̃a facit: ut ex dilectione implcantur man¬
data: quȩ timore ñ potͥant impleri. Dilexi dico: su
ꝑaurum &e topation. hoc est qd̾ alibi dr̃. suꝑ aurũ
&e lapidẽ p̃ciosum multum. Topatiꝰenĩ: dicitur la¬
pis multum p̃ciosus: olim cũ in ueteri testam̃to la¬
teret sub uelo gr̃a: ꝓpt̾ terrenam mercedẽ conaban¬
tur fac̾e mandata. nec tñ faciebant:. quia ñ ama¬
bant. S cũ amant᷑ suꝑ aurum: omĩs t̾rena merces
iulis ẽ. nec illis comparat᷑. Et quia dilexi:
terea: dirigebar ad om¬
ia mandata tua. qͥb¬
dilectione coherebam
ut ex rectis: rectus fie¬
rem. Unde hoc ꝯsequi¬
tur. quod omnem ui

Expanded text:
o et multorum abundabit iniquitas. Et quiidet illis temporibus legem Dei esse polluendam, clamat tempus esse subveniendi, ne salus populi pereat, dicens: O Domine, tempus est faciendi, id est adjuvandi, non differendi, quod expedit, quia dissipaverunt legem tuam. Et ideo, quia dissipant, quanto magis dissipant, tanto magis Id enim gratia fecit, ut ex dilectione impleantur mandata, quae timore non poterant impleri. Dilexi dico, super aurum et topazion: hoc est quod alibi dicit, super aurum et lapidem pretiosum multum. Topazius enim dicitur lapis multum pretiosus, olim cum in Veteri Testamento lateret sub velo gratia, propter terrenam mercedem conabantur facere mandata, nec tamen faciebant, quia non amabant; sed cum amantur super aurum, omnis terrena merces vilis est, nec illis comparatur, et quia dilexi, terea dirigebar ad omnia mandata tua, dilectione cohaerebam, ut ex rectis rectus fierem. Unde hoc sequir, quod omnem vi
Abbreviated transcription (Latin):
riꝰ aut̃ sig̃cat. uetus testam̃tum. qr in ueh̾ teseũto.¬
ina septimana. & septimꝰ mensis. & septunꝰ anus
septimȩ decadis. qui iubileus d̾r. Octonarius ad
nouum testamentum refertur. qr in nouo ⁊stam̃¬
to: dominicꝰ dies obseruabatur. qui ẽ octauupost
septimum. Idem ẽ & pͥmꝰ: post salbatum. & mus:
in primarerum conditione. Sedłm hoc mistuum:.
ẽ numerus psalmoꝵ. Id̾o enim centum qͥnꝗagin¬
a sunt: qui numerus eodem annotatur inho:
quo quindenariꝰ. ut ostendatur hiiꝰ libri detͥna:
utriq ꝯsonare testamento. ¶Ecce: quareioc
numero oscripti sunt psalm. nunc anunadtend̾y.
qͣre ꝑ quinquagenas. & ꝑtres. hoc opꝰ distinpiat᷑
Id̃o ꝑ quinquagenarium distinguitur. qi humu¬
merus: magnis ac diu̾sis annotatus est sacrñtiᷤᷤ.
Constat enĩ hic numerus .s. quinquagenariꝰ. le sep¬
tua septimanarũ .i. de septem septenariis. iddi¬

Expanded text:
rius autem significat Vetus Testamentum, quia in Veteri Trius autem significat Vetus Testamentum, quia in Veteri Tna, et septimus mensis, et septimus annus septimae decadis, qui jubileus dicitur. Octonarius vero ad Novum Testamentum refertur, quia in Novo Testamento Dominicus dies observatur, qui est octavus post septimum. Idem est et primus post Sabbatum; et primus in prima rerum conditione, secundum hoc mysterium est numerus psalmorum. Ideo enim centum quinquaginta sunt, qui numerus eodem adnotatur mysterio quo quindenarius, ut ostendatur libri hujus doctrina, utrique consonare Tesripti sunt. Nunc animadvertendum quare per quinquagenas et per tres hoc opus distinguatur. Ideo per quinquagenarium distinguitur, quia hic numerus magnis ac diversis adnotatus est sacramentis. Constat enim hic numerus, scilicet quinquaginta de septima septimanarum, id est de septem septenariis, addi
Abbreviated transcription (Latin):
litudines. non ꝓprietates: referuntur ad laudem
in scĩs eius. Id̾oq. ne putes cymbala sine amia
quȩ ñ nisi ab anima ꝑficiscitur. uñ bene addit. om̃i¬
sp̃s laudet dñm. qui ñ nisi sp̃ualit̾ laudandus est:
ciendum: quia psalmus iste centesimꝰ ꝯuim¬
quagesimus est. Hunc enĩ librum dauid cõposu¬
it: in numero centum quinquaginta psalinoꝵ.
qd̃ patebit: si quindenarii ñ ignoret᷑ mist̾ium.
Qs̃ enĩ ualet quindecim: in ordine singulorum
.i. unitatum. hoc dentum quin quaginta. in or¬
dine denarioꝵ & mille qͥngent. in orcie cen¬
tenarior. & quindecu milia: in ordine illena¬
rioꝵ. qͥa sicut quindenariꝰ: ex iuginti quꝙꝵ u¬
nitatib succrescit: sic centum quinquagra: ex
qͥndecim denaruis. & mille qͥngenti: uiginqͥnq¬
os numeros. sig̾catur. Cognito gͦ sacram̃to qͥena¬
constat enim ex septenario & octonario. Setena¬

Expanded text:
ilitudines non proprietates referuntur ad Dei laudem ilitudines non proprietates referuntur ad Dei laudem in sanctis ejus. Ideoque ne putes cymbala sine animaquae non nisi ab anima proficiscitur. Omnis spiritus laudet Dominum, qui non nisi spiritualiter laudandus est. Sciendum quia psalmus iste centesimus quinquagesimus est. Hunc enim librum David composuit in numero centum quinquaginta psalmorum, quod patebit si quindenarii non ignoretur mysterium. Quod enim valet quindecim in ordine singulorum, id est unitatum, hoc centum quinquaginta in ordine denariorum, et mille quingenti in ordine centenariorum, et quindecim millia in ordine millenariorum, quia, sicut quindenarius ex quindecim unitatibus subcrescit, sic centum quinquaginta ex quindecim denariis, et mille qos numeros significatur. Cognito ergo sacramento quindena. Constat enim ex septenario et octonario. Septena
Abbreviated transcription (Latin):
ro: iam a corruptione libera. quib addit organũ
ñ. ut singuli sonent. s ut diu̾sitate concordissima:
consonentur. sicut fit. in organo. habebunt enuim
tunc sancti differentias suas: ꝯsonantes. ñ dissonan¬
tes .i. ꝯsentientes. sicut ex diuersis uocib. s ñ adu̾sis.
fit cantꝰ suaiis. s eqͣr. laudate eũ in cymbał bene
sonantib. Cymbala inuicẽ se tangunt: ut sonent.
sd̃o. labiis nr̃is a quibdam comparantur. S meliꝰ:
in eymbalis intelligi puto illos: qui muicẽ se hono¬
rantes: dant laudes do. Et est. laudate cũ in cymba.¬
lis benesonantib .i. in his qui se iuicẽ monentes:
&e honorantes: laudant d̾m. &e delectant. & no¬
tandum. qd̃ tria sunt genera sonoꝵ. quoꝵ nul¬
lum hic p̃termittitur. fit enĩ sonus. uoce: ut ꝑ
chorum. flatu: ut ꝑ tybias. pulsu: ut ꝑ cytharam
Hec omĩa: ad hymnos nuptiales ꝑtinẽt. s ꝑ sum¬

Expanded text:
ro jam a corruptione libera, quibus addit organum, ro jam a corruptione libera, quibus addit organum, non ut singuli sonent, sed ut diversitate concordissima consonent, sicut fit in organo. Habebunt enim sancti tunc differentias suas consonantes, non dissonantes, id est consentientes sicut et diversis vocibus, sed non adversis fit cantus suavis. Laudate eum in cymbalis bene sonantibus. Cymbala invicem se tangunt ut sonent. Ideo labiis nostris a quibusdam comparantur, sed melius in cymbalis intelligi puto illos qui invicem se honorantes dant laudem Deo. Et est, laudate eum in cymbalis bene sonantibus, id est in his quae se invicem monentes et honorantes laudant Deum et delectant. Et notandum quia tria sunt genera sonorum, 317 quorum nullum hic praetermittitur. Fit enim sonus voce, ut per chorum; flatu, ut per tibiam; pulsu, ut per citharam. Haec omnia ad hymnos nuptiales pertinent, sed per sim
Abbreviated transcription (Latin):
.i. scoi.i. qͥa eos magnos fecit: & tam multos .s. milia
militm. Uñ. Milia miliũ inunstrabant ei. & decies
centara milia assistebant ei. Ide ipsi sc̃i: sunt inom̃i¬
b misicis instrum̃tis sig̾cati. quȩ ponit. ꝓsig̃cantia
qu m uob̾ est. & laudate eum in psaltio &e cythara.
.i. dcelestib & terrestrib tanquam eum qͥ fecit cę¬
lun &e terram. Psalt̾ium enĩ. a suꝑiori sonat. ut dic¬
tun ẽ. cythara ab inferiori. sd̾o: ꝑ psalt̾ium cȩlestia:
ꝑ ꝯtharam t̾restria: significantur. Seqͣr. laudate eũ
nI tymꝑano .i. in carne mutata. quȩ est sine omni
orruptione. T̃ ympanum enĩ fit de corio ficcato. &
irmato. Sequitur. & choro .i. in pacata societate. ce
laudate eum: incordis .i. in carue iam a corruptione
lib̾a. quam ante ꝑ tympanum sig̃cauerat. & orga
no .i. in ꝯcordi diuersitate. Orgamum est generale
nomen: omnium musicoꝵ uasoꝵ. licet usu dicat᷑
oeganũ. qd̃ inflatis follib sonat. Cordȩ uͦ: sunt ca¬

Expanded text:
 quia eos magnos fecit, et tam multos, scilicet millia millium. Unde: Millia millium ministrabant ei, et decies centena millia assistebant ei . Idem ipsi sancti sunt in omnibus musicis instrumentis significati, quae ponit pro significantiaquae in vobis est, laudate eum in psalterio et cithara, id est de coelestibus et terrestribus, tanquam eum qui fecit coelum et terram. Psalterium enim a superiori sonat, ut dictum est, cithara ab inferiori. Ideoque per psalterium coelestia, per citharam terrestria significantur. Laudate eum in tympano, id est in carne mutata, quae est sine omni corruptione. Tympanum enim fit de corio siccato et infirmato. Et choro, id est in pacata societate. Et laudate eum in chordis, id est in carne jam a corruptione liberata, quam ante per tympanum significaverat; et organo, id est in concordi diversitate. Organum est generale nomen omnium musicorum vasorum, licet usu dicatur organum quod inflatis follibus sonat. Chordae vero sunt ca