comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in potentis potencia tenebrarum dẽsitate
ita eos oculuit: ut sibi quidem nil obes¬
set. per secutorib uero eorum omnẽ facul¬
tatem se inueniendi auferret. Sicq fa¬
muli dei malorum timore sublato. otiuᷤ
riose. salubriter tamen tanto confecdoi¬
tiuere. in prediolum quodolam diũtert̃¬
onedi um nomine. sitũ
in pago aurelianensi: lassitudine cogen¬
te. In quo loco cum paulisper indulgerẽt
quieti. ecce quidam sine oculis materno
fusus utero aduenit. magnisq uocib
oris ac fidei sanct̾um interpellabat: ut q̃
natura negauerat sibi lumina prestaret.
Igitur dum his uocib perstaret: paruo ĩ¬
teruallo. & uix una hora effluente. dis¬
cussa caligine cecitatis. lumen sibi dnine¬
gatum ceꝑit aspicere. & datorem illius.
simulq beatum benedict̾um magnis lau
iunitati huic miraculo aliud in eõdem
loco coniungere: ut quante sanctitatis
esset cuius corpus portabatur ostenderet:

Expanded text:
nipotentis potentia tenebrarum densitate nipotentis potentia tenebrarum densitate ita eos occuluit, ut sibi quidem nil obesset, persecutoribus vero eorum omnem facultatem se inveniendi auferret: sicque famuli Dei malorum timore sublato ocius rriose, salubriter tamen tanto confecto itinere in praediolum quoddam diverteonodium nomine, situm in pago Aurelianensi lassitudine cogente. In quo loco cum paulisper indulgerent quieti, ecce quidam sine oculis materno fusus utero advenit, magnisque vocibus oris ac fidei sanctum interpellabat, ut quae natura negaverat sibi lumina praestaret. Igitur dum his vocibus perstaret, parvo intervallo atque vix uuna hora effluente discussa caligine caecitatis lumen sibi dia negatum coepit aspicere, et datorem illius simulque B. Benedictum magnis laudvinitati huic miracu o aliud in eodem loco conjungere, ut quantae sanctitatis esset cujus corpus portabatur ostenderet.
Abbreviated transcription (Latin):
est. Cur te piger somnus temporib pssis.
negat stratib relict̾is custodiam tue ha¬
bere ꝓrouincie: Q quare dimissis publicis
utilitatib propriis implicaris: Namq ut
dico quod palam sit. noueris te magnoꝵ
uirorum patrociniis carere. bęnedicti sci¬
licet atq scolasticȩ sororis eius: quorum
corpora quidam agalliȩ horis huc adduẽ¬
tantes. illuc ferunt humanda. His auli¬
tis romanus antistes. protinus relicto cho¬
no arma comitesꝙ inquirit. ac ꝑseqͥ conat᷑
recedentes: iunctis sibi longobardorũ aux¬
ilus. Hac itaq famuli dei uisione accepta.
formidantes alicuius incommoditatis tͣ¬
tem accessum: respiciunt retro. uidentq
se subsequi ab hostib. Tuncq timore ple¬
ni terreq consternati. rogabant eum qui
su nrum famulorum corpora eis reuelare
dignatus est: ut ea illis ad locum destina¬
tum preciperet deferre. Quorum p̾cib
diuine pietati annuere libuit. Nã om¬

Expanded text:
est: Cur te piger somnus temporibus pressis est: Cur te piger somnus temporibus pressis negat stratibus relictis custodiam tuae habere provinciae? et quare dimissis publicis utilitatibus, propriis implicaris? namque ut dico quod palam sit noveris, te magnorum virorum patrociniis carere Benedicti scilicet atque Scholasticae sororis ejus, quorum corpora quidam a Galliae oris huc adventantes, illuc ferunt humanda. His auditis Romanus antistes protinus relicto thoro arma comitesque inquirit, ac persequi conatur recedentes, junctis sibi Langobardorum auxiliis. Hac itaque famuli Dei visione accepta, formidantes alicujus incommoditatis tristem accessum, respiciunt retro, videntque se subsequi ab hostibus: tuncque timore pleni terraeque consternati, rogabant eum qui suorum famulorum corpora eis revelare dignatus est, ut ea illis ad locum destinatum praeciperet deferre: quorum precibus divinae pietati annuere libuit. Nam om
Abbreviated transcription (Latin):
uerat inuentis: patefacto a latere euacu¬
adoq locello. thesaurum inuentum uniꝰ
sportellȩ conclusit sinu: que sporta hacee¬
nus penes nos quasi noua habetur. Qi¬
bus ꝑatratis omnib improuiso assunt
socii. quos supra sermo retulit a cȩnomã¬
nica urbe profectos: querentes &e ipsi. ne.
quesita dii benedictione frustrati. Tunꝙꝙ
primum sibimet patefecere mutuo sus
itineris causam: quia scilicet & ipsi reue¬
latione diuina ammoniti. ad corpus be¬
atte scolastice ierant deferendum. Moxꝙ
cum festinatione retro gradum iter ar¬
ripientes. festiuato simul regredi curabãt:
portantes quas inuenerant dono diuuio
pheciosissimas margaritas. Baiuilis scõ.¬
Seoris cius celeriter repecdantib. lamq
horas funim suorum attingentibr qox
alta diuunitus per alta ulenta noti
peobibuit eos moras innectere ineundo. Ea¬
dem hora paꝑam romanum per uisionẽ
quidam assiftens: talia compellare uisus

Expanded text:
verat inventis, patefacto a latere evacuverat inventis, patefacto a latere evacuatoque locello, thesaurum inventum unius sportellae conclusit sinu, quae sporta hactenus penes nos quasi nova habetur. Quibus patratis omnibus improviso adsunt socii, quos supra sermo retulit a Cinomanica urbe profectos, quaerentes et ipsi non quaesita diu benedictione frustrati. Tuncque primum sibimet mutuo patefecere sui itineris causam, quia scilicet et ipsi revelatione divina admoniti ad corpus B. Scholasticae ierant deferendum: moxque cum festinatione retrogradum iter arripientes, festinato simul regredi curabant portantes quas invenerant dono divino pretiosissimas margaritas. A Romsororis ejus celeriter repedantibus, jamque oras finium suarum attingentibus, vox alta divinitus per alta silentia noctis prohibuit eos moras innectere in eundo. Eadem hora papam Romanum per visionem quidam assistens talia compellare visus
Abbreviated transcription (Latin):
stratu se se excutiens: ꝑreceptorum senis
haut segnis obtemperator exticit. Nãꝙ
predict̾e solitudinis plagam respiciens.
conspicit eminus locum lumine claro
micantẽ: ceu cum luminarib facib ꝙ dẽ¬
sis locus aliquis perfusus illustratur Ce¬
bus isis reuerendus heros: gaudio mag¬
no repletus. mundi gubernatori & secũ¬
lorum rect̃ori benedicens. in hisdem lau¬
dib noctis terminum exꝑectabat. Qui
cum diu prestolatus affuisset. solisq li¬
bus nec dum iubare suo mundi spiicia
ampla compleret: ad locum intrepiduᷤ
properat. cuius notator extit̾at. Ibiq sic̃
longe optauerat cuncta inuemens ꝓspe¬
ratori itineris sui grates innumeras repẽ¬
dit. Namq locum adiens. loculum ibidẽ
inuenit: exterius quidem uilem. interi
autem retinentem magni precu marga¬
ntas. Pro forib autem petre scilicet suꝑ¬
posite prefixa erant notamina: quorũ in¬
terius busta iacebant. His sicut diu opta¬

Expanded text:
stratu sese excutiens, praeceptorum senis stratu sese excutiens, praeceptorum senis haud segnis obtemperator exstitit. Namque praedictae solitudinis plagam respiciens conspicit eminus locum lumine claro micante, ceu cum luminaribus facibusque densis locus aliquis perfusus illustratur. Quibus visis reverendus heros gaudio magno repletus mundi Gubernatori et saeculorum Rectori benedicens in iisdem laudibus noctis terminum exspectabat. Qui cum diu praestolatus affuisset, solisque globus, necdum jubare suo mundi spatia ampla compleret, ad locum intrepidus properat cujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta inveniens, prosperatori itineris sui grates innumeras rependit. Namque locum adiens loculum ibidem invenit, exterius quidem vilem, interius autem retinentem magni pretii margaritas. Pro foribus autem petrae scilicet superpositae praefixa erant notamina, quorum interius busta jacebant. His sicut diu opta
Abbreviated transcription (Latin):
paululum terre defigens aspectus. uo¬
cemq intra fauces comprimens: sic de¬
mum ora resoluit. Si michi que tali
pendis: deo fauente puto me ocuis ne¬
gocio tuo finem ꝑfectionis impositurũ.
quatinus ꝑro quibus laborem tantii¬
tineris assumpsisti peractis: ouans re
pedare ad propria queas. Cuius uer
ba cum uir domini perorantis audisset:
nulla inquit erit in munere dando
difficultas. quin omnia que a me poscis
.tantum ut promissionis tuȩ me¬
mor. dict̾a factis reconpenses. Ad hec
ille. Cum inquit lucifuge noctis tem¬
pora. conticimiq metas propinquare
perspexeris : tu ne ad modicum indul¬
ge quieti. s strati adita linquens. nu¬
do sub aeris axe. indefessus speculator
adesto. Cumq solitudinis huius locũ
aliquem lumine clarissimo radiare conspex¬
eris. niuei montis instar: notato certa m̃te
locum. Namq ibi inueniendum ẽ: unde
iurꝰ uerbis fidem dans: ardens autem
desiderio. primo quietis somno percepto.

Expanded text:
paululum terrae defigens aspectum, vopaululum terrae defigens aspectum, vocemque infra fauces comprimens, sic demum ora resolvit: Si mihi quae pro tali pendis, Deo favente, puto me ocius negotio finem perfectionis imponere, quatenus pro his quibus laborem tanti itineris assumpsisti peractis, ovans ad propria repedare queas. Hujus ergo verba cum vir Dei perorantis audisset: Nulla, inquam, erit in munere dando difficultas quin omnia quae a me poscis dem, tantum est ut promissionis tuae memor dicta factis recompenses. Ad haec ille: Cum, inquit, lucifugae noctis tempora conticiniique metas propinquare prospexeris, tu ne ad modicum quidem indulge quieti, sed tecti adyta linquens, nudo sub aeris axe indefessus speculator adesto. Cumque solitudinis hujus locum aliquem lumine clarissimo radiare conspexeris nivei montis instar, notato certa mente locum: namque ibi inveniendum est unde vir verbis fidem dans, ardens autem desiderio, primo quietis somno percepto
Abbreviated transcription (Latin):
spiciens: oculorum orbes uolueret se¬
duliis explorator: conspiciens eum hõ
quidam multorum annorum crebro
id agentem: sic eum prior affatur
Heustu inquit quib ab horis nostras
adisti sedes. cuius ue negocu gracia. Ad
hec ille non indagini illius ausus est.
propalare commissum sibi secretum. S
cum iterato suꝑ ipsa re interrogaretur.
ipse tamen negocium duulgare metu¬
eret: hec ab eodem sene audiuit. Cur
inquit me secreti tui non efficis consciũ.
Nam si delatoris scandalum caues: se¬
curus esto. in me tutam repperies fidẽ.
Et si dictis meis fidem accommodaueris:
fortassis ȩtiam negocio tuo ꝑfuturum
erit. Ista uero cum predictus dei famulꝰ
aurib hausisset. cogitans quia in antiqͥs
est sapiencia. & rerum preteritarum
cognitio reputans etiam sicut postea rei
probauit euentus. proꝑter hoc ipsum
eum dominum ꝑremisisie: conpellanti
ex ordine rei geste texit hystorias. qͥ
causa uenisset. quȩ uisio propter hanc̃

Expanded text:
spiciens oculorum orbes volveret sespiciens oculorum orbes volveret sedulus explorator, conspiciens eum homo quidam multorum annorum crebro id agentem sic eum prior affatur: Heus tu, inquit, quibus ab oris nostras adisti sedes, cujusve negotii gratia? Ad haec ille non indagini illius ausus est propalare commissum sibi secretum: sed cum iterato super ipsa re interrogaretur, ipse tamen negotium divulgare metueret, haec ab eodem sene audivit: Cur, inquit, me secreti tui non efficis conscium? Nam si delatoris scandalum caves, securus esto, in me tutam reperies fidem: et si dictis meis fidem accommodaveris, fortassis etiam negotio tuo profuturum erit. Ista vero cum praedictus Dei famulus auribus hausisset, cogitans quia in antiquis est sapientia et rerum praeteritarum cognitio, reputans etiam sicut postea rei probavit eventus, propter hoc ipsum eum Dominum praemisisse, compellanti ex ordine rei gestae texuit historias, qua causa venisset, quaeque visio propter hanc r
Abbreviated transcription (Latin):
abbatis sui obsequentem. idem uelle iter
simul: tam diu indiisibiliter sibi adhe¬
sere. quousq romam uenientes: beati
petri basilicam oratur. intrarent. At cũ
in eadem urbe sub oꝑtentu uisendorum
sanctorum locorum gracia a se inuicẽ
diuiderentur. ut rei autem ueritas ꝑa¬
tet negocium quod ceperant perfecturi:¬
sepe memoratus aigulfus intermissis
his que palam ostentauerat se uelle. lo¬
corum scilicet sanctorum circuitionib
expedicionib operam dedit: certans ociꝰ
perficere. quod sibi iniunctum fuerat scm
mandatum. Tunc itaq peruenit ad lo¬
cum castri quod uocatur cassinum: ibidẽq:
paulisꝑ itineri finem imponens. expecta¬
bat euentum rei: orans illum qui ui¬
sionem superius prolatam reuelare dig¬
natus fuerat. quiq se ad hoc opus des¬
tinauerat: ut non in uacuum tantum
iter consumi uellet. s sicut ꝓmiserat te¬
cham thesauri sui ei reuelare dignare¬
sa loca ꝑagraret. & huc illucq circum¬

Expanded text:
abbatis sui obsequentem idem velle iter abbatis sui obsequentem idem velle iter simul tandiu indivisibiliter sibi adhaesere, quousque Romam venientes B. Petri basilicam oraturi intrarent. At cum in eadem urbe sub obtentu visendorum sanctorum locorum a se invicem dividerentur, ut rei autem habet veritas, negotium quod coeperant perfecturi; memoratus Aigulfus intermissis interim his quae palam ostentaverat velle, locorum scilicet sanctorum circuitionibus, expeditioni operam dedit, certans ocius perficere quod sibi injunctum fuerat sanctum mandatum. Tandem itaque pervenit ad locum castri quod vocatur Cassinum: ibidemque paulisper itineri finem imponens, exspectabat eventum rei, orans illum qui visionem superius prolatam revelare dignatus est, quique se ad hoc opus destinaverat, ut non in vacuum tantum iter consumi vellet, sed sicut promiserat thecam thesauri sui ei revelare dignareloca peragraret, et huc illucque circum
Abbreviated transcription (Latin):
Qui quante scĩtatis fuerit. cuiusue iur¬
tutis: finis ꝓbauit. in quo omnis laus se¬
cure canitur. Namq cum bonis polle¬
ret operib. & in monasterio lirmensi
ob bonorum studium oꝑm.
peteretur aliquantisper exempli graciã
remoran: a contrariis religionis diuine
insidias perpessus ad palmam usq mar¬
tyrii peruenit. Cuius etiam passio pe¬
ic uisioni in cinomannica urbe apparuit
uisio. ut scilicet pergentes & ipsi in eandẽ
ꝓuinciam. corꝑiis transferrent sororis
fancti benedicti scolasticȩ nomine: ut qͦs
unius urnę habebat spacium. simul tͣns¬
ferendi oftenderentur. Cum igitur utrũq
laboraretur. quatinus uisionis manifestȩ
paucis admodum dieb transactis a su¬
pradicta cenomannica urbe egressi. ora¬
culi diuini auditores: carpebant iter ita¬
liam dducens. Diũtẽtesq ĩ monast̾iũ floriacũ
hospitandi gracia: comperert̃ prefatum
uenerabilem uirum aigulfum preceptis

Expanded text:
qui quantae sanctitatis fuerit cujusve virqui quantae sanctitatis fuerit cujusve virtutis, finis probavit, in quo omnis laus secure canitur. Namque cum bonis polleret operibus, et in monasterio Lirinensi ob bonorum studium operum peteretur aliquantisper exempli gratia remorari, a contrariis religioni divinae insidias perpessus, ad palmam martyrii usque pervenit: cujus etiam passio peic visioni in Cenomanica urbe apparuit visio, ut scilicet pergentes et ipsi in eamdem provinciam, corpus transferrent sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos unius urnae habebat spatium, simul transferendi ostenderentur. Cum igitur utrinque laboraretur, quatenus visionis manifestae npaucis admodum diebus transactis a supradicta Cenomanica urbe egressi, oraculi divini auditores carpebant iter Italiam ducens: divertentesque in monasterium Floriacum hospitandi gratia, compererunt praefatum venerabilem virum Aigulfum praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
cessu temporis euoluentib annis. supra¬
dictus leo debodus corpore exentus. celicas
recessisset ad sedes: iam dictus munmolꝰ.¬
supra gregem sibi commissum custodias
obtime seruans. & lectioni assidue stu¬
dium dans: inter cet̾a reppent in libris
beati ac precellentissimi uin gregorii ro¬
mani antistitis. quomodo sanctus ac deo
dilectus benedict̃us: agonis sui cursum
in beneuentana prouincia consummaue¬
rit. Recordansq quia idem uenerabilis
pater oraculo diuino ammonitus: p̾sciẽsq
futuros casus. predixerit illud monaste¬
rium funditus euertendum: & quod il¬
le spiritalib ocuilis. ifte oculis patratum
carneis conspiciebat: misit ad predictã
ꝓuinciam unum ex commilitonib suis.
nomine algulfum monachum. Sic
namq diuinitus sibi fuisse reuelatum
dicebat: ut predictus uir illuc ꝑgens.
corpus iam dicti transferret benedict̃i.
fuit namq idem aigulfus uenerabilis
uir: & deo omnimodis placere gestiens.

Expanded text:
cessu temporis evolventibus annis supracessu temporis evolventibus annis supradictus Leodebodus corpore exemptus sicut credimus coelicas recessisset ad sedes, jamdictus Mummolus gregis commissi custodias optime servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris beati ac praecellentissimi viri Gregorii Romani antistitis, quomodo sanctus ac Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansque quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros casus, praedixerit illud monasterium funditus evertendum, et quod ille spiritualibus oculis, iste oculis patratum carneis conspiciebat, misit ad praedictam provinciam unum ex commilitonibus nomine Aigulfum monachum. Sic namque sibi fuisse revelatum divinitus dicebat, ut praedictus vir illuc pergens, corpus jam dicti transferret Benedicti. Fuit namque idem Aigulfus venerabilis vir et Deo omnimodo placere gestiens:
Abbreviated transcription (Latin):
to abbate dante quod a genitorib ei relictũ
cissitudine ꝑro eo agellum quendam flo¬
riacum cognominatum cum appenditus
suis. hauđ longe a ligeris litcore. Qd
testamentum mutue uicissitudinis.
usq hodie in archuuis publicis: nostri
reseruatur monasterii. Predictus autẽ
uir domini leodebodus hoc negocio ꝑ¬
act̾o: nequaq̃m oblitus sus ddestinacionẽ
desiderii in supradicto agello cepit edifi¬
care habitaciones utiles monachis. Q q
opus sagaci insistens industria : mirifico
consummauit effectu. Eificansꝙ ibiba¬
silicam in honore sanch petri: itemq ali¬
am in honore sancte mariȩ. domino de¬
dicari uoluit. Mox etiam ut preparata
habitacio non mnanis esset. atꝙ sine ha¬
bitatorib: colleqit ibidem quam plures
a domino seruiendum. sub norma regu¬
le uiuere paratos: patremꝙ & abbatem
his prefecit nomine munmolum. Qr
quandi rebus humanis interfuit: ut
idoneus pastor gregis sibi cominissi. sol¬

Expanded text:
to abbate dante quod a genitoribus ei relictumto abbate dante quod a genitoribus ei relictumcissitudine pro eo agellum quemdam Floriacum cognominatum cum appendiciis suis haud longe a littore Ligeris. Quod testamentum mutuae vicissitudinis usque hodie in archivis publicis nostri reservatur monasterii. Praedictus autem vir Domini Leodebodus hoc negotio peracto nequaquam oblitus suae destinationem desiderii, in supradicto agello coepit aedificare habitationes utiles monachis. Quod opus sagaci insistens industria, mirifico consummavit effectu: aedificansque ibi basilicam in honore S. Petri, itemque aliam in honore S. Mariae Domino dedicari voluit. Mox etiam tunc praeparata habitatio ut ne inanis esset atque sine habitatoribus, collegit ibidem quamplures ad Domino serviendum sub norma regulae vivere paratos, Patremque et Abbatem his praefecit nomine Mummolum, qui quandiu, rebus humanis interfuit, ut idoneus pastor gregis sibi commissi sol
Abbreviated transcription (Latin):
cepit esse ferarum qui prius fuerat ha¬
bitacio hominum: usq quo regni fran¬
corum gubernacula adeptus est.clodo¬
ueus filius dagoberti. Quiq ut erat
uir nobilissimus: rerum administraci¬
one publicarum miro callebat ingeno.
Isdem etiam rex : cum egregiis polleret
morib. peticionib ꝙ iustis & seruicio
dei aptis assensum preberet: interpella¬
tus est. a bone memorie leodebodo patre
monasterii sancti aniani. quo est. sitũ
prope menia urbis aureliane. ut monas¬
terium ordini monastico congruens si¬
bi liceret construere in agro floriacensi
datis pro eodem agro in mutua uicis¬
situdine predus quȩ sib a parentibus
uire hereditario relicta possidebat. Nãꝙ
idem ager floriacensis scilicet: regalis
tunc fiscus erat. Quibus auditis rex: li¬
bentissime eius precib annuit. & deside
rium quod du dilatione creuerat: cõ¬
pleri udicauit. Igitur ab utrisq ꝑartib
mutuȩ commutaciones fact̾e sunt: memora¬

Expanded text:
coepit esse ferarum, qui prius fuerat hacoepit esse ferarum, qui prius fuerat habitatio hominum, usquequo regni Francorum gubernacula adeptus est Chlodoveus filius Dagoberti, qui ut erat vir nobilissimus rerum administratione publicarum miro callebat ingenio. Idem etiam rex cum egregiis polleret moribus petitionibusque justis et servitio Dei aptis assensum praeberet, interpellatus est a bonae memoriae viro Leodebodo Patre monasterii S. Aniani, quod est situm prope moenia urbis Aurelianae, ut monasterium ordini monastico congruens sibi liceret construere in agro Floriacensi, datis pro eodem agro in mutua vicissitudine praediis quae sibi a parentibus jure haereditario relicta possidebat. Namque idem ager Floriacensis scilicet regalis tunc fiscus erat. Quibus auditis rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dilatione creverat compleri judicavit. Igitur ab utrisque partibus mutuae commutationes factae sunt, memora
Abbreviated transcription (Latin):
dorum infidelitatis sue
tenebris non carere uo¬
luisset. & iugum dñi
ferre decrectans. eos qͥ
ferebant inpugnare de¬
subiuganch. Cuius incolas occulto deus
iudicio: eius mucroni tradidit feriendos.
Que gens: longe lateq sue cedis exten¬
dens crudelitatem : beneuentanam agg̃s¬
sa est. expugnare ꝓuinciam. Cuius ur¬
bes terre coequans: monasteria uillasq
depopulans. non minimas xp̃ianorum
strages dedit. Oues enim dominicas ab
ouilib exclusas. diuersa cede lacerans:
ouilia domini euertebat: ita ut in here¬
mi uastitatem. loca prius desidabilia
conuersa uiderentur. Unde inter cet̾a
facinora sua. monasterium eximii patͥs
benedicts depopulans: rebus omnibus¬
orbatum inhabitabile reddidit. Quod
quomodo acciderit: legenti beati grego¬
rii secundum dialogorum librum clarũ
est. Qͥ omnia huius scĩssimi uiri opera
claro stilo prosecutus: inter cȩtera narrat
cum ꝓphetie spiritu cognouisse. atq p̾¬
riculis: idẽ locus ad heremum redactꝰ.

Expanded text:
dorum infidelitatis suae tenebris carere noluisset, et jugum Domini ferre detrectans eos qui ferebant impugnare desubjugandi, cujus incolas occultum Dei judicium ejus mucroni tradidit feriendos. Quae gens longe lateque suae caedis extendens crudelitatem, Beneventanam aggressa est expugnare provinciam, cujus urbes terrae coaequans, monasteria villasque depopulans, non minimas Christianorum strages dedit. Oves enim Dominicas ab ovilibus exclusas diversa caede lacerans ovilia Domini evertebat, ita ut in eremi vastitatem loca prius desiderabilia conversa viderentur. Unde inter caetera facinora sua monasterium eximii Patris Benedicti depopulans, rebus omnibus inhabitabile reddidit. Quod quomodo contigerit, legenti B. Gregorii secundum Dialogorum librum clarum est: qui omnia hujus sanctissimi viri opera claro stylo persecutus, inter caetera narrat eum prophetiae spiritu cognovisse atque prriculis, idem locus ad eremum redactus
Abbreviated transcription (Latin):
contiriuo suffexit. et uideruet alumos
qui habitabant liade & sarone: qui con¬
uersi sunt add dominum.
uer io pprautem fuit quedam discipudar
mine tabita: quȩ interpretata dicitis:
doras. Hec erat plena operib bomł a
elemosimo quas faciebat. Facturorefe aũ
en mlis dieb. ut infirmata moreretur.
uentre

Expanded text:
exit. Et viderunt eum omnes, qui habitabant Lyddae et Saronae: qui conversi sunt ad Dominum. In Joppe autem fuit quaedam discipula, nomine Tabitha, quae interpretata dicitur Dorcas. Haec erat plena operibus bonis, et ultis, quas faciebat. factum est autem in diebus illis, ut infirmata moreretur. uenire
Abbreviated transcription (Latin):
N ipsis autem dieb petrus uitȩ finem sibi
imminere presensit: & in conuentu fratrũ
positus. apprehensa clementis manu. repente
consurgens in aurib tocius ȩccliȩ hȩc ꝓtulit
uerba. Audite me fr̃s & conserui mei. Qe¬
niam sicut ȩdoctus sum ab eo qui misit me
domino & magistro meo ihesu xp̃o. dies
mortis meȩ instat: clementem hunc ep̃m¬
ordino. Eui soli meȩ predicationis & doct̾nȩ
cathedram credo: qui michi ab initio usq ad
finem comes in omnib fuit. & ꝑ hoc ueri¬
tatem tocius predicationis meȩ agnouit: qͥ
in omnib temptacionib meis socus extitit
fideliter ꝑseuerans. Quem pre ceteris exꝑ¬
tus sum. deum colentem: homines dili¬
gentem. castum. discendi studus deditum.
sobrium. benignum. iustum. pacientem.¬
El scientem ferre non nullorum ȩtiam ex
his qui uerbo dei instruuntur iniurias. ẜp¬
ter quod ipsi trado a domino michi datam
potestatem ligandi & soluendi: ut de om¬
nib de quibuscumq decreu̾it in terris. ħ

Expanded text:
In ipsis autem diebus quibus vitae finem sibi imminere praesensit, in conventu fratrum positus, apprehensa manu mea, repente consurgens, in auribus totius ecclesiae haec protulit verba: Audite me, fratres et conservi mei. Quoniam, sicut edoctus sum ab eo qui misit me, Domino et magistro meo Jesu Christo, dies mortis meae instat, Clementem hunc epordino, cui soli meae praedicationis et doctrinae cathedram trado, qui mihi ab initio usque ad finem comes in omnibus fuit, et per hoc veritatem totius meae praedicationis agnovit. Qui in omnibus meis socius exstitit fideliter perseverans. Quem prae caeteris expertus sum Dominum colentem, homines diligentem, castum, discendi studiis deditum, sobrium, benignum, justum, patientem, scientem ferre nonnullorum, etiam ex his qui in verbo Domini instituuntur, injurias. Propter quod ipspotestatem ligandi et solvendi, ut de omnibus quibuscumque decreverit in terris, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uaduirere. Iusticiam quidem. ut recta¬
gere doceamur. Regnum uero: ut q̃
sit rmerces posita laboris. &ł paciencit no¬
uerunus. In quo est honis quideni ȩter¬
Nor emn bonorum remuneratio: his autem
ergo hoc est i presenti uita positos opor¬
que actus suos emendet. de his requirere
que non potest inuenire: stulta &ͣ mefti¬
cax eret huiusmodi inquisitio: Tempus enĩ
birue est. & iudicium dei gestorum cassa
agetur. non qͥuestionum. Ideoq ante oti
tei agere oporteat. ut ȩcernam uitam cõ

Expanded text:
are. Justitiam quidem, ut recte agere doceamus; Regnum vero, ut quae sit merces posita laboris et patientiae noverimus, in quo est bonis quidem aeternorum bonorum remuneratio, his autem itutio, hic ergo, hoc est, in praesenti vita positos, oporquam actus suos emendet, de his requirere quae non potest invenire, stulta et inefficax erit homini inquisitio. Tempus enim breve est, et judicium Dei gestorum causa agitur non questionum. Ideoque ante hoc ter agere oporteat, ut aeternam vitam co
Abbreviated transcription (Latin):
sathane. Crede ergo nobis. quoniam propter
te resuscitauit nos deus ante diem magnȩ
resurrectionis : ut credas sine dubitacione.
quoniam resurrectio mortuorum est. Uere
enim resurreximus & uiuimus. Et sicut
infans est in utero matris non sentiens labo¬
mus uiuentes iacentes & dormientes. & ñ
tib inclinantes capita sua in terra obdormmi¬
erunt: & tradiderunt spiritus suos scđm¬

Expanded text:
ad eum: «Crede nobis quod propter te resuscitauit nos deus ante diem magne resurrectionis, ut credas indubitanter quod resurrectio mortuorum est. Vere enim resurreximus et uiuimus et sicut infans est in utero matris non sentiens lmus uiuentes, iacentes et dormientes et non tis, inclinantes capita in terram obdormierunt et tradiderunt spiritus suos s
Abbreviated transcription (Latin):
cadentes ad pedes eius dicebant e. Preca¬
mur te ora ꝓ nobis: ut indulgeat nobis
ds̾ meus comꝑ le desiderium meum
in loco isto: & omnib istis da indulgenti¬
am. & dimitte eis peccata eorum. & da eis¬

Expanded text:
cadamus ad pedes eius, dicentes:“Rogamus te: ora pro nobis, ut indulgeat nobis Deus meus, comple desiderium meum in loco isto, et omnibus istis da indulgentiam, et dimitte eis peccata eorum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ratus non est. s ꝑ inuocationem deorum. Im
libera uiuentutem tuam. Multa enim &
magna tibi tormenta parata sunt: si ꝑman¬
seris in hac confessione. Pantaleon respͥondit.
Que dicis tormenta: celerius irrogabuntur¬
est antimius senex : Pantaleon respondit.
Multa passus est : s non est uictus. Et si
to magis ego sustinere debeo. ut merear¬

Expanded text:
in libera iuventutem tuam. Multa enim et magna tormenta tibi parata sunt, si tu permanseris in eadem confusione». Milianus respondit: «Que dicis tormenta, celerius michi adest nuper Antimus senex?». Qui respondit: «Multa passus est, sed non est uictus. Et si a magis ego sustinere debeo ut merear
Abbreviated transcription (Latin):
anus imperator dixit. Ad alias ciuitates
eos direxi: causas meas acturos. Pantaleon
respondit. Bene indigne canis soles men¬
tiri: s modo uere dixisti. Sunt enum in
cepit dicere. Sepe expugnauerunt me
a iuuentute mea: & non potuerunt aduer¬
locum ubi placuit deo. & alligauerunt eũ
in nouella oliuieta: & accessit unus de spicu¬
latorib & ꝑcussit eum. & statim gladiuis tãꝙ̃
cera plicatus est. Flentes uero ilh: inuicem

Expanded text:
 Imperator dixit: «In aliam civitatem eos direxi causas meas acturos». Milianus respondit: «Bene, indigne canis, soles mentiri, sed modo veritatem dixisti: sunt enim in naverunt me a iuventute mea, etenim non potuerunt locum ubi placuit Deo, et ligaverunt eum in novella oliva, et accessit ad eum unus de spiculatoribus, et percussit eum, et gladius tamquam cera conspicatus est. Et dicebant ad invicem
Abbreviated transcription (Latin):
piciens in celum: dixit. Exaudi deus oraci¬
onem meam cum deprecor: a timore inimi¬
ci eripe animam meam. Protege me a con¬
tium iniquitatem: quia exacuerunt ut gla¬
dium linguas. Et hoc eo orante apparuit¬

Expanded text:
Milianus dixit: «Exaudi Deus orationem meam, dum deprecor: a timore inimici libera me. Protege me a contium iniquitate, quia exacuerunt ut gladium linguas
Abbreviated transcription (Latin):
q dixit eis. De precor uos domini. dicite michi¬
fuit in hac ciuitate ubi est: Marinus ep̃c
dixit. Fili non est hodie in terra qui decuis
dicatur. Imperator autem fuit ante mul¬
mo credit. S sequimini me. & ostendam uob̾
socios meos quim spelunca sunt montis celu:
a facie decii imꝑatoris nos fugimus. ꝙ ego
hesterno sero uidi. quia ingressus est deciꝰ
hȩc est ephesiorum cuutas. non agnosco. Tẽ

Expanded text:
 dixit: «Pro deo, domini, dicite michi fuit in hac ciuitate, ubi est?». Episcopus dixit: «Fili, non est hodie in terra qui Decius nominetur. Imperator autem fuit ante lonmichi credit. Sed sequimini me et ostendam uobis socios meos qui sunt in monte Celio a facie Decii imperatoris nos fugimus et ego sero uidi quod ingressus est Decius hec
Abbreviated transcription (Latin):
se: & dixit ei. Pantaleon usq quo hec omnia
facis: Alios uiuos separasti a dus. alios occidis
diaboli: bene de uobis dixit propheta. Ma
Ergo de nobis dict̃a sunt uerba ista: Dic mͥ.¬
dit. Dñs meus hermolaus presbiter. Maxi¬
parebit tibi. Maximianus dixit. ꝑ meam
salutem. quia magnum beneficium michi¬

Expanded text:
se, et dixit ei: «Miliane, usque quo haec omnia facis? Alios vivos separasti a diis, alios occidistdiaboli, bene de vobis dixit propheta: “CoErgo de nobis dicta sunt verba ista? dit: «Dominus meus Hylarianus presbiter». Impparebit tibi». Imperator dixit: «Per meam salutem magnum beneficium». Mili
Abbreviated transcription (Latin):
omnib bene oftenderat. desidetans post
obitum suum filis qđ non contigit reg¬
num statuere. theodericum frẽm filiosq
eius. gentunisq fratris nichilhominus
filios crudeliter cepit insequi. Quorum
nullum ddimitteret: nisi ei mors deside¬
ri sui uoluntatem auferret. Primo sci¬
ens ucorem theoderici fratris astutam. ciẽ¬
do ne forte maritum. aut maiorem filiũ
quia prudens & sapiens iudebatur. consi¬
lus acriorib aduersus tyrannum arma¬
set: crimine imposito gladio eam inter¬
fici iubet. Post occiditur & ille filius mas¬
nus literis institutus: cui scd̃m insticu¬
tionem geyserici eo quod maior omnib

Expanded text:
omnibus lenem osten- derat, desiderans post omnibus lenem osten- derat, desiderans post obitum suum filiis, quod non contigit, regnum statuere, Theodericum fratrem filiosque eius Gentunisque fratris nihilominus filios crudeliter coepit insequi. Quorum nullum dimitteret, nisi ei mors desiderii sui uolumtatem auferret. Primo sciens uxorem Theoderici fratris astutam, credo ne forte maritum aut maiorem filium, qui prudens et sapiens uidebatur, consiliis acrioribus aduersus tyrannum armasset, crimine adposito gladio eam intercipi iubet. Post occiditur et ille filius magnis litteris institutus, cui secundum constitutionem Geiserici, eo quod maior omnib
Abbreviated transcription (Latin):
ddebebatur. Accenditur adhuc crudeliꝰ
in media ciuitate pro gradibus
platẽe noue episcopum sue religiorus
ri: ob hoc quod in domo theodericige¬
mani regis aptissimus habebatur. cui
nis urgentibus a recto iinere desticisse. At
ubi isto modo fidei infring̃e non ualiut
mines in aula eus confrituti. neq anno¬
nis. neq stipendiis solitis pocirentur. Addi¬
dit quoq & laborib eõ conterere rustica¬
nis. dirigit uiros ingennos & adenodiux
delicatos ad campum uticensem ite sub
ardentis solis incendio cespites meslium
desecarent. Ubi omnes cum gaudio per¬
gentes: in dño letabantur. In quorum cõ¬
tuberno. quidam fuit atidam habens
ueraciter excusaret se operari non posse.
magis molenter uissus est ꝑgere. Siuͥ
ad locum uentum est. & presertim pro
eo orando ingemuerunt omnes. pietate
diuina illa arida incolumis confessoris ses¬
tituta est manus. Hinc iam honerici ꝑsecu¬
tio doloris atq parturicionis nr̃e sumpsit
initium. Iꝑse autem qui sese iam dudlã

Expanded text:
debebatur. Accenditur adhuc crudeliusin media ciuitate pro gradibus plateae nonae episcopum suae religionisri, ob hoc quod in domo Theodorici germani regis acceptissimus habebatur, cuinis urgentibus, a recto itinere destitisse. At ubi isto modo fidei infringere non valuitmines in aula ejus constituti, neque annonis, neque stipendiis solitis podit quoque et laboribus eos conterere rusticanis; Dirigit uiros ingenuos et admodum delicatos ad campum Uticensem, ut sub ardentis solis incendio cespites messium desecarent; ubi omnes cum gaudio pergentes in domino laetabantur. In quorum contubernio quidam fuit aridam habens ueraciter excusaret se operari non posse, magis uiolenter iussus est pergere. Sed ubi ad locum uentum est et praesertim pro eo orando ingemuerunt omnes, pietate diuina illa arida incolomis confessoris restituta est manus. Hinc iam Hunirici persecutio doloris atque parturitionis nostrae sumpsit initium. II, 5 Ipse autem, qui sese iamdudum
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo scire te uolumus. qula numqͣm ad
salutationem tuam. mĩq̃m ad culturam
tuam. numqͣm ad palatium tũEn¬
emus. Quib iulianus ait. Deg Aiebus
uobis a me dantur induciȩ.Ntm̾

Expanded text:
Et scire te volumus quia nunquam ad salutationem tuam, nunquam ad culturam tuam, nunquam ad palatium tuum veniemus. Quibus Julianus ait: Decem diebus vobis a me dantur induciae:
Abbreviated transcription (Latin):
t in reb minimis: magna est glo¬
ria creatoris. Ergo casum dumglo¬
bus quem scã filauerãt penderet de qr¬
mera. ueniens sorex ut tangeret: anteqͣ.
filum incideret. mortuus pependit ui
sancte. pro piscatione dum in mari sata¬
geret. oborto uentorum turbine. Fluctu¬
ente. quam unda suꝑuergente. cum na¬
uis plena sub mergeretur: in extremitate
clamat. Scã racdegundis dum tibi obedi¬
mus. non subdamur naufragio: s obti¬
ne apud deum. ut liberemur de pelago.
Quo dicto: mox fugita nube. reddita
serenitate. unda calã ꝑi surrexit.

Expanded text:
t in rebus minimis magna gloria Creatoris. Ergo casu cum glomus, quem sancta filaverat, perpenderet de camera, veniens sorex ut tangeret, antequam filum incideret, mortuus in morsu pepusdem sanctae, pro piscatione dum in mare satageret, oborto ventorum turbine, fluctuente quam unda supervergente, cum navis plena submergeretur, in extremitate clamat: Sancta Radegundis, dum tibi obedimus, non subsidamus naufragio; sed obtine apud Deum ut liberemur de pelago. Quo dicto, mox fugata nube, reddita serenitate, unda cadente, prora surrexit.
Abbreviated transcription (Latin):
ritorum suorum morte consumians. Hã
putrefactus & bulliens uermib. non corpꝰ
s partes corporis eius uidentur esse sepulte.
S & ille legis date transgressor.tex ona¬
tistarum heresium. ad eos ueniens quon¬
dam ucasius. in breui simili morte periit.

Expanded text:
ritorum suorum mortem consummans. Nam ritorum suorum mortem consummans. Nam putrefactus et ebulliens uermibus non corpus, sed partes corporis eius uidentur esse sepultae. Sed ille legis datae transuersor ex Donatianorum heresim ad eos ueniens quondam Nicasius in breui simili morte periit.
Abbreviated transcription (Latin):
illiricum predicasti ȩuuangelium dei. cog¬
nosce quid uuandali faciunt arriam en filii
tui gemunt lugendo captimi. Uniu̾siq ĩ¬
gemiscite sancti simul pro nobis apostoli:
s scuus quia indignum est uobis pro no¬
bis orare. quia ista que uenerunt nobis
ad probationem. non quomodo scĩs. sed
malis meritis supplicia debebantur. S &
ꝓ malis orate iam filiis: quia & xp̃c ora¬
uit ętiam pro inimicis iudeis. Sufficiãt
castigationi que iuste illata sunt nobis:
iam iamq delinquentib uenia postule¬
tur. Dicatur angelo percucienti. sufficit:
iam cohibe manum tuam. Quis ignoret
hec nobis probrorum nr̃orum scelera ꝑ¬
curasse. aberrantibus a mandatis dei. &̾ in
lege eius nolentib ambulare : Sed prostra¬
ti rogamus ut non sꝑnatis uestros miseros
peccatores. per eum qui uos ad apostolicũ
culmen prouexit humiles peccatores. Te¬
nuit sceleratissimus honoricus dominatio¬
nem regni annis septem. mensibus decem me¬

Expanded text:
Illyricum praedicasti euangelium dei, cogIllyricum praedicasti euangelium dei, cognosce quid Uuandali faciunt Arriani, et filii tui gemunt lugendo captiui; uniuersique ingemescite sancti simul pro nobis apostoli. Sed scimus quia indignum est uobis pro nobis orare, quia ista, quae uenerunt nobis ad probationem, non quomodo sanctis, sed malis meritis supplicia debebantur. Sed et pro malis orate iam filiis, quia et Christus orauit etiam pro inimicis Iudaeis. Sufficiant castigationi quae iuste inlata sunt nobis, et iam iamque delinquentibus uenia postuletur; dicatur angelo percutienti: sufficit, iam cohibe manum tuam. Quis ignoret haec nobis probrorum nostrorum scelera procurasse, a berrantibus a mandatis dei et in lege eius nolentibus ambulare? Sed prostrati rogamus, ut non spernatis uestros miseros peccatorus, per eum, qui uos ad apostolicum culmen prouexit humiles piscatores. - V, 21 Tenuit sceleratissimus Huniricus dominationem regni annis septem, mensibus decem, me
Abbreviated transcription (Latin):
bentes fiduciam supplicandi. quoniam tribu¬
latur & uenter eius turbatiis est a fletu eiꝰ:
quia sedit inter gentes. & requiem non in¬
uenit. nec est qui consoletur eam. Quesiuit
a patribus orientis qui simul contristaretur
& non fuit. & consolantem & non inuenit: dũ
manducaret in esca sua fel. & in siti sua pota¬
retur aceto. sponsi & domini sui passiones
mitando: qui iccirco passus est pro ea. ut se¬
quatur uestigia eius. Deprecamini patͥarche
de quorum stirpe & genere nata est. que
nunc laborat in terris. Orate sc̃i prophete.
cognoscentes afflictam: quam antea uatici¬
nando preconio cecinistis. Estote apostoli suf¬
fragatores eius: quam cum aggregaretis.
uniuersum orbem ascendente in uobis do¬
mino ut ȩqui uelocissimi cursitastis. Preci¬
pue beate tu petre quare siles ꝓ ouib & agnis
a cominiini domino magna tibi cautela &
sollicitudine commendatis: Tu saticte pau¬
le gentium magister. qui ab ierusalem usq

Expanded text:
bentes fiduciam supplicandi, quoniam tribubentes fiduciam supplicandi, quoniam tribulatur et uenter illius turbatus est a fletu eius, quia sedit inter gentes et requiem non inenit, nec est qui consoletur eam. Quaesiuit a partibus Orientis qui simul contristaretur, et non fuit, et consolantem, et non inuenit, dum manducaret in esca sua fel et in siti sua potaretur aceto, sponsi et domini sui passiones imitando, qui idcirco passus est pro ea, ut sequatur uestigia eius. V, 20 Deprecamini patriarchae, de quorum stirpe generis nata est quae nunc laborat in terris; orate sancti prophetae, cognoscentes adflictam, quam antea uaticinante praeconio cecinistis; estote apostoli suffragatores eius, quam ut congregaretis, uniuersum orbem ascendente in uobis domino ut equi uelocissimi cursitastis. Praecipue tu, Petre beate, quare siles pro ouibus et agnis a communi domino magna tibi cautela et sollicitudine conmendatis? Tu, sancte Paule, gentium magister, qui ab Hierusalem usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
dudum tantarũ eoclesiarum cuneis fultam. nc̃
ab omnib desolatam Tantis ordinibus sacer¬
dotum ornatam. modo sedentem uduam &
abiectam: sacerdotes eius & seniores in deser¬
tis locis. & in insulis defecerunt: querendo
Sibi escas ad manducandum. & non inueni¬
unt. Considerate & uidete. quia syon ciuitas
dei nostri facta est uilis: facta est quasi pollu¬
ta menstrius inter inimicos suos. Manum
suã misit hostis ad omnia desiderabilia eiꝰ.
quia uidit gentes inuadere & ingredi atria
sua: de quib preceperas ne introirent eccle¬
siam tuam. Uiȩ eius lugent: eo quod nemo
conueniat in die festo. Egressus est a facie eiꝰ
lare. Uirgines & iuuenes eius in aulis educa¬
ti monasteriorum. abierunt in captiuitatẽ
maurorum: dum lapicdes sancti eius disper¬
guntur. non tantum in capitibus omniuo
platearum. s eciam in locis⁊ s. squalidis
metallorum. Dicite deo susceptori eius ha¬

Expanded text:
dudum tantarum ecclesiarum cuneis fultam, nunc dudum tantarum ecclesiarum cuneis fultam, nunc ab omnibus desolatam, tantis ordinibus sacerdotum ornatam, modo sedentem uiduam et abiectam. Sacerdotes eius et seniores in desertis locis et insulis defecerunt, quaerendo sibi escas ad manducandum, et non inueniunt. Considerate et uidete, loquia Sion ciuitas dei nostri facta est uilis, facta quasi polluta menstruis inter inimicos suos. Manum suam misit hostis ad omnia desiderabilia eius, quia uidit gentes inuadere et ingredi atria sua, de quibus praeceperas ne introirent ecclesiam tuam. Uiae eius lugent, eo quod nemo conueniat in die festo. Egressus est a facie eiuslare uirgines et iuuenes eius, in aulis educati monasteriorum; abierunt in captiuitate Maurorum, dum lapides sancti eius disperguntur, non tantum in capitibus omnium platearum, sed etiam in locis squalidis metallorum. Dicite deo nostro susceptori eius, ha
Abbreviated transcription (Latin):
& dextera eorum dext̾̃a iniqͥtatis. quia filii ali
eni mentiti sunt michi. qui inuet̃auerunt &
claudicauert̃ a semitis suis. & dicunt michi
cotidie ubi est ds̃ tuus: dum affligitur popu
lus precioso agni sanguine comꝑaratus. in¬
ter quorum opprobria ego ad flagella para
Amoue a me flagella tua. quia defeci non a
fortitudine manus tuȩ. s a ꝑsecutione heresis
arriane. Adueniant michi omnes. qui mecũ
anguste ue carpunt iter. & propter uerba la¬
biorum dei uias custodiant duras: & uideant
si est dolor sicut dolor meus. quoniam uinde¬
miata sum in die irȩ furoris dñi. Aperuert̃
suꝑ me os suum omnes inimici mei: sibilaue¬
runt & fremuerunt dentib & dixerunt. De¬
uorauimus eam. En ista est dies. quam expec¬
tabamus: inuenimus. uidimus. Adestote an¬
geli di mei. qui nunqͣm deestis constituti in mi¬
nisterio ur̃o. propter eos qui hereditatem cap¬
turi sunt eterne salutis: & uidete affricã totã

Expanded text:
et dextera eorum dextera iniquitatis, quia filii alieni et dextera eorum dextera iniquitatis, quia filii alieni semper mentiti sunt mihi, qui inueterauerunt et claudicauerunt a semitis suis. Isti dicunt mihi cotidie: cubi est dlus pretioso Agni sanguine comparatus. Inter quorum opprobria ego ad flagella paratAmove a me flagella tua , quia ego defeci, non a fortitudine manus tuae, sed a persecutione haeresis Arianae. Adveniant igitur nunc omnes qui mecum angustae 48 viae carpunt iter, et propter verba labiorum Dei custodiunt vias duras , et videant si est dolor, sicut dolor meus. Quoniam vindemiatus sum in die furoris Domini , aperuerunt super me os suum omnes inimici mei, sibilaverunt et fremuerunt dentibus; dixerunt: Devorabimus eam. En ista est dies quam exspectabamus: invenimus, vidimus . Adestote, angeli Dei mei, qui nunquam deestis constituti in ministerio uestro propter eos, qui hereditatem capessari sunt aeternae salutis, et uidete Africam totam,
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Si collatio desiderabatur. qͣre rapine
rerũ alienarũ: non tantum sacerdotum. ue¬
rũ etiã omnium laicorũ: S illi expoliati lẽ¬
tati sunt: & rapinam rerum suarum cũ gau¬
dio susceperunt. Assit iam queso omnis etas.
omnis sexus. omnisq condicio. Assit obsecro
omnis turba catholici nominis. que gremio
paterno toto orbe gestatur. que sola germa¬
num commodare nouit affectũ. que didi¬
cit a paulo magistro & gaudentib colletari.
& cum lugentib lanientari. Conueniant
simul ad domum nr̃i doloris. & parib o¬
culis fun.I damus flumina lacͥmarũ:
qr causa & fidei nr̃e unũ ẽ negociũ. Nullũ
uolo mecum ad condolendũ hereticũ con¬
uenire. qͥ forte addere concupiscit. suꝑ do¬
lorem uulnerum meorum. & gratulatur co¬
tidie malis meis. Nolo nolo ego extraneum: s
fraternum quęro affectũ. Nolo filiorum alie¬
norum. quorum os locutum est uanitatem.

Expanded text:
ret. Si conlatio desiderabatur, quare rapinae ret. Si conlatio desiderabatur, quare rapinae rerum alienarum non tantum sacerdotum, uerum etiam omnium laicorum? Sed illi expoliati laetati sunt, et rapinam rerum suarum cum gaudio susceperunt. V, 19 Adsit iam quaeso omnis aetas, omnis sexus omnisque I condicio; adsit obsecro omnis turba. catholici nominis, quae gremio maternototo orbe gestatur, quia sola germanum commodare nouit adfectum, quae didicit a Paulo magistro et gaudentibus conlaetari et cum lugentibus lamentare. Conueniant simul ad domum nostri doloris et paribus oculis fundamus flumina lacrimarum, quia causae et fidei nostrae unum est negotium. Nullum nolo ad condolendum mecum heretioum conuenire, qui forte addere concupiscit super dolorem uulnerum meorum et gratulatur 00tidie malis meis. Nolo, nolo ego extraneum, sed fraternum quaero adfectum; nolo filiorum alienorum, quorum os locutum est uanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
romanis. Et quantum ad eorũ attinec uolun¬
tatem. semꝑ cupiunt splendorẽ & genꝰ roma¬
ui noĩs nebulare: nec ullũ romanorũ omnino
desinunt uui̾e. Et ubi adhuc noscuntur par¬
cere subiectis: ad utendũ seruitutẽ illorum
parcunt. Nã nullũ dilexerunt romanuo
aliquando. Si disputare nitebatur de fide
nobiscum barbara ferocitas. & hesis arriana:
racionabilit̾ disputabat. S quando tenet
racionẽ. qͣndo a patre deo dm̃ filiũ seꝑat sal¬
uatorẽ. qͣndo dolis & calũpniis gerunt. & ue¬
lut tẽpestatis ꝓcella sui furoris totũ subuer¬
tere uolunt : Si disputacio necessaria epis¬
copalis qͣre suspẽdia. qͣre ignes. qͣre ungule si¬
mul & cruces: qͣre arrianoꝵ spentina ꝓleᷤᷤc̾ca ĩnocẽ¬
tes genera talia torm̃toꝵ ĩucnit. qͣlia nec ipse
mirentiꝰ exqͥsiuit: Dimicauit contͣ innocen¬
ciã furoris cupiditas. & auaricia crudelitatis:
ut & animam ꝑd̾et. & substantiam arripe¬

Expanded text:
Romanis: et quantum ad eorum adtinet volunRomanis: et quantum ad eorum adtinet voluntatem, semper cupiunt splendorem et genus Romani nominis nebulare nec ullum Romanorum omnino desiderant vivere. Et ubi adhuc noscuntur parcere subiectis, ad utendum servitiis illorum parcunt; nam nullum dilexerunt aliquando Romanum. Si disputare nitebatur de fide nobiscum barbara ferocitas, et haeresis Arriana rationabiliter disputaret – sed quando tenuit rationem, quae a patre deo deum filium separat salvatorem? – quare dolis et calumniis egerunt, et veus tempestatis procella sui furoris totum subuertere uoluerunt P Si disputatio necessaria fuerat episcopalis, quare suspendia, quare ignes, quare ungulae simul et cruces? quare Arrianorum serpentina proles contra innocentes genera talia tormentorum inuenit, qualia nec ipse Mezentius exquisiuit? Dimicauit contra innocentiam cupiditas furoris et auaritia crudelitatis, ut et animas perderet et substantiam arpaga