comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
relicto lauaniae nouercae suae
Alba autem uocata. propter co¬
lorem suis longaque longum
opidumẽ iuxta prolixitatem
collis in quosita est ex hac&iam
urbe reges albanorum
appellare cocperunt
Albania. a calore popali nun¬
cupata eoquod albacrinaenas¬
cantur hacc aboriente submare
caspium surgens poramocran
sepintrionalis usqueadmeotides
paludes ꝑ deserta & incultaos¬
ienditur. huic terrac canes in¬
gentes sunt tanteque fericatis
ut tauros p̃mant. & leones per¬
imant
scitȩ gentes quȩ posterosscias¬
sonis credunt albo crinenas¬
cuntur. abas sid uis niuib &
ipsius capilli color genłi nom̃
idẽpincta inest pupilla adeo
ut noplus quam diccernant
Albani autem uicinia matonis
fuerunt

Expanded text:
relicto Laviniae novercae suae Alba autem vocata propter colorem suis; Longa, quia longum oppidum est, iuxta prolixitatem collis in quo sita est. Ex hac etiam urbe reges Albanorum appellari coeperuntAlbania a colore populi nuncupata, eo quod alba crine nascantur. Haec ab oriente sub mare Caspium surgens, per ora Oceani septentrionalis usque ad Maeotides paludes per deserta et inculta extenditur. Huic terrae canes ingentes sunt, tantaeque feritatis ut tauros premant, leones perimantScythiae gentes quae posteros se Jasonis credunt albo crine nascuntur ab assiduis nivibus, et ipsius capilli color genti nomen408 id est, picta inest pupilla, adeo ut nocte plusquam die cernant. Albani autem vicinae Amazonibus fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Agnum quã quã & greciuocent a poto
tiũ Agno qua sipium latini a ut hoc ideo¬
nom̃ habereputant eoquod p̃c&cris
animantibus matrem agnoscat. Ad co
ut &iamsi in magno gregeerrauerit
statim balaturac cognos catuoctm
parantis & cumea repperirt non pos¬
sit balatu frequenti ab sentem inci¬
tat. ut responsum scuocem excit&
quo eius sono errabunda replic&
recognoscit uocm parentis festinat
admatrem. lactis quoq matni notos
sibi fontes requirit. Quã uis cibi desi¬
derio d&incatur. & potus transcur¬
rit. tam̃ aliena ubera grauida lic&
humorelactis exundent solam matrẽ
requirit solius sibimatꝰnis uberis
pauperes sucos significat abundare.
Illa quoq int̾multa agriculorum
milia solum filium nouit. unus pluri¬
morum balatus eademspecies. sed¬
illa tam̃ f&us suum discernit. ac&e
ris & solum filium taci topi&atis
testimonio recognoscit. pastor er¬
rat indis cr&ione ouium Agniculus
inagnitione matris nescit errare.
pastor fallitur sp&iȩ. sedouis pie¬

Expanded text:
Agnum, quanquam Graeci vocent apo tou agnou, quasi pium: et Latini tamen hoc nomen habere putant, eo quod prae caeteris animalibus matrem agnoscat adeo, etiam si in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocem atre et, cum eam repperire non possit, balatu frequenti absentem citat, ut responsurae uocem excitet, quo ad eius sonum errabunda replicet recognoscit uocem parentis, festinat ad matrem, lactis quoque materni notos sibi fontes requirit. quamuis cibi desiderio teneatur et potus, transcurrit tamen aliena ubera grauida, licet umore lactis exundent, solam matrem requirit, solius sibi materni uberis pauperes sucos significat abundare. illa quoque inter multa agniculorum milia solum filium nouit. unus plurimorum balatus, eadem species: illa tamen fetum ris, et solum filium tacito pietatis testimonio recognoscit. Pastor errat in discretione ovium, agniculus in agnitione matris nescit errare. Pastor fallitur specie: sed ovis pie
Abbreviated transcription (Latin):
ãbsconditum differentia ẽ. Abs consum est
acuius lib& artecelatimi. Absconditum uero¬
est naturalit abditum conditum uero est
non abs consum unde& consuere dicitur quan¬
dorupta atque aꝑtti quacque texantur

Expanded text:
Absconditum et absconsum. Absconsum est cujuslibet arte celatum, absconditum vero naturaliter abditum. Conditum est enim, non consum. Inde et consuere dicitur, quanerupta atque aperta quaeque texuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Absictos zonmanigrã & pondero sa distus¬
ta ũcnis rubentibus hacr ex caleficta ignisep
Absida grecosermonc. lactinc int̃ p̃tatur¬
lucida coquodlumineacaptoparemores¬
Mendeat. sedutrum absidam. An.absidem
dicere debcamus hodierbigenus ambiguũ
Absintium. zncum nomen est caius pbabiba¬
est quodinporti regioner nascitur. unde&¬
absintium ponticum nominatur.

Expanded text:
Apsyctos nigra, et ponderosa, distincta venis rubentibus. Haec excalefacta igni sepAbsida Graeco sermone, Latine interprlucida, eo quod lumine accepto per arcum resplendeat. Sed utrum absidam an absidem dicere debeamus, hoc verbi genus ambiguum Absinthium Graecum nomen, cujus probaest quod in Ponti regione nascitur, unabsinthium Ponticum nominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
atribus fluuis drabo sabo que uellata.
coniunigitur cutem cum norico& reca
habentes ab orientemessiam ab euros¬
tricm ab africo uero alpesapenninos
habens ab occasu gelliam : belgicam
a septentrione danubii fontem uellimi¬
tem qui germanam gaallicm quae
secernit
Panotios. Apud scctam et̃ fecerurł¬
monstratam diffusa magnitudinie
aurium ut omne corpus ex his conte¬
gant panenim greco sermone omine
oti aures dicunitur

Expanded text:
acribus fluviis, Dravo Savoque, vallata. Coniungitur autem cum Norico et Raetia; habentes ab oriente Moesiam, ab Euro Istriam; ab Africo vero Alpes Appenninos habent, ab occasu Galliam Belgicam, a septentrione Danubii fontem, vel limitem qui Germaniam Galliamque secernitPanotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffusa magnitudine aurium ut omne corpus ex eis contegant. Πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Panter dictus. sut quod omnium anit¬
malium sit amicus excepto dracone
siue qua & sui generis sociaa categauda
& ad earidem similitudinem quicquid
accipit reddit panenim grece omne
dicitur uestigia minutis orbiculis.
suꝑ picta sta ut occultatis ex fuluo
circulis rugra uel alba distingnatur
uaria &acte haec semel omnino partu¬
rit cuius causȩ ratio manifesta est.
Nam cum inutero matris coaluere
catuli maturis que ad noscendum
uiribus pollenit odiunt temporum
moras. Itaq honeratum fuc&abus
uuluam tamquam obstantem pastus
unguibus lacerant effundit illae
pas tum scupotius dimittit dolore cogente.
Ita postea corruptis & cica tricosis sedibus geni¬
tale semen in fusum noneri acceptum sed inritũ

Expanded text:
Panther dictus, sive quod omnium animalium sit amicus, excepto dracone, sive quia et sui generis societate gaudet et ad eandem similitudinem quicquid accipit reddit. Πᾶν enim Graece omne dicitur. Bestia minutis orbiculis superpicta, ita ut oculatis ex fulvo circulis, nigra vel alba distinguatur varietate. Haec semel omnino parturit; cuius causae ratio manifesta est. Nam cum in utero matris coaluere catuli maturisque ad nascendum viribus pollent, odiunt temporum moras; itaque oneratam foetibus vulvam tamquam obstantem partui unguibus lacerant: effundit illa partum, seu potius dimittit, dolore cogente. Ita postea corruptis et cicatricosis sedibus genitale semen infusum non haeret acceptum, sed inritu
Abbreviated transcription (Latin):
Pesalentia est. contagium quoddum
unum ad prehenderit celeriter
adplures tranisit. gignuntur
enim excorrupto aere et inuisceribus
penetrando innititut hoc & siplerũq
per aeries potestates fiat. tameN
sine arbitrio omnipotentis dĩ omnino
non fit. dicta autem pestilentia.
quasi pastulentia quod ueluti in¬
cendium. incendium depascat.

Expanded text:
Pestilentia est contagium, quod dum unum adprehenderit, celeriter ad plures transit. Gignitur enim ex corrupto aere, et in visceribus penetrando innititur. Hoc etsi plerumque per aerias potestates fiat, tamen sine arbitrio omnipotentis Dei omnino non fit. Dicta autem pestilentia, quasi pastulentia, quod veluti incendium depascat,
Abbreviated transcription (Latin):
Peruicax. propriae dicitur iu¬
qui in proposito suo aduictoriam
perseuerat. Antiqui enim uicam
dicebarit quamnos uictoriam
credo quod indedicatur herb&
uitia id est uictorialis.
Peruidens. peruideuit nobis.
Peruitam iurat. melius dicimus
quam uitam iurat. tamen iurat
etiam absolute uitam.

Expanded text:
Pervicax proprie dicitur qui in proposito suo ad victoriam perseverat. Antiqui enim vicam dicebant quam nos victoriam. Credo quod inde dicatur herba vicia, id est victorialis. pePer uitam iurat melius dicimus quam ‘uitam iurat’. Tamen ‘iurat uitam’ etiam absolute.
Abbreviated transcription (Latin):
et notos Legitmi dicuntur
ecce inuerso heroico unus pes est.
legitimus sponideus sed qñm uisus
est durus et pitaefectus soluta
posteriori sillaba fit dactilus.
gradiuritur

Expanded text:
imus dicitur ecce in uersu heroico unus pes est legitimus spondeus; sed quoniam uisus est durus et praefractus, soluta est posterior syllaba, et fecit dactylum. gradiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
tatis exclusi qua siumbras quasdam deueritatis
inquisitione tenereconati sunt undequo quiton
fluuium currert apud inferos putciuerint uideli¬
c& designantes quod hii quidignado loribus ope¬
ra faciunt in infernumadlucium de curren
sed inhos dispiciamus umbracarnalis sapientiȩ
qui amd eurita te lucẽtenemus & cognoscamus

Expanded text:
tatis exclusi, quasi umbras quasdam veritatis inquisitione tenere conati sunt. Unde Cocytum fluvium currere apud inferos putaverunt, videlicet designantes quod hi qui digna doloribus opera faciunt, in infernum ad luctum decurrunt. Sed nos despiciamus umbram carnalis sapientiae, qui jam de veritate lucem tenemus et cognoscamus
Abbreviated transcription (Latin):
ialo QUoaspis ꝑsarum fluuiu suocatus corum lingua
quodmiram a quedulcedinem habeat ideo ꝑsici
reges quam diuincripas persidis fuit sibi exeo
pocula uindicauerunt ex hocam ne quidem
gi gnamcilicie fluuium diriuari existiman

Expanded text:
rum. Choaspis Persarum fluvius, vocatus eorum lingua quod miram aquae dulcedinem habeat, adeo ut Persici reges quamdiu inter ripas Persidis fluit, sibi ex eo pocula vindicarunt. Ex hoc amne quidam Cydnum Ciliciae fluvium derivari existiman
Abbreviated transcription (Latin):
hinc factũ cut non sinede ꝓuidentia incuius
subditi sed intꝰ plurima regnaterrarum
inque tꝰrene utilitatis uł cupiditatis ediui¬
sa societas quẽdã in effabili ordinatione¬
ꝑ quattuor mundi cardines. quaituor reg
ridie cartaginiense. a septentrionema¬
chedonicum ab occidenter omanorum. quoꝵ
lium paruum africanum hacmacedoni¬
cum brtuia & media quasi tutor curatur:¬
quaeuener potestate temporis noniurae
hereditatis amissi. Porro aut regnum
usque ad sarduna. pallum̃ ꝑquinquac¬
ginta propemodum reges actumin concus
giniense a conditione usque ad tutrsi oniẽ
eius. Paulo amplius quam septingerłis
annis sti taqueregnum machedomcir
a carano usque ad persen. Paulominus
quam septingentis utrũq tͥam̃ septenarũ
illenumerus quo iudicantur omma tͥmi¬
in medos distrauatume quo a nnoapudla¬
tinos porchas a mullu & numitoris pat᷑
auus aumrhãeae silui acquãcmater
romuli fuit regna recepit subuna enim¬

Expanded text:
Hinc factum est, ut non sine Dei prouidentia, in cuiusubditi. Sed inter plurima regna terrarum, in quae terrenae utilitatis uel cupiditatis est diuisa societas quam per quattuor mundi cardines quattuor regnridie Carthaginiense, a septentrione Macedonicum, ab occidente Romanum: quorum lium paruum, Africanum ac Macedonicum breuia et media, quasi tutor curatorque uenerunt potestate temporis non iure hereditatis admissi. quod utrumusque ad Sardanapalum, per quinquaginta propemodum reges actum sginiense a conditione usque ad euersionem eius, paulo amplius quam septingentis annis stetit, aeque regnum Macedonicum a Carano usque ad Persen paulo minus quam septingentis; utrumque tamen septenarius ille numerus, quo iudicantur omnia, termiin Medos dirivatum est, quo anno apud Latinos Prochas, Amulii et Numitoris pater, avus autem Reae Silviae quae mater Romuli fuit, regnare coepit. 4 Di
Abbreviated transcription (Latin):
questionum generaduosunt quorum unumest fi¬
nitum alterum in finitum. finitum i potesi
grect latine causadicitur abicomcerta ꝑsona
cumirouersu est infinitum quod grecebthesis
latine p̃positum nominatur ho psonam non
hab& cartam nec in estinaliquaces ta circum¬
instantia idẽ neclocum nec tempus in causa
uero certt omnia sunt undequasi pars causa
est pracpositum

Expanded text:
questionum duo sunt: quorum unum est finitum, alterum infinitum. Finitum hypothesis Graece, Latine causa dicitur, ubi cum certa persona controversia est. 2. Infinitum quod Graece thesis, Latine propositum nominatur. Hoc personam non habet certam, nec inest ei aliqua certa circumstantia, id est, nec locus, nec tempus. In causa vero certa omnia sunt, unde quasi pars causae est propositum
Abbreviated transcription (Latin):
Ratiocinatio estoratio qua id de quo est questio
conprobatus
Rati scinationis modisunt duo primus einti¬
Ritionales coniunctiones dicuntur aratione
quo quisque uatur in faciendo ut qui modo
eom occidim agnoscar ueneno anferto

Expanded text:
Ratiocinatio est oratio, qua id de quo est questio comprobatur. Ratiocinationis modi sunt duo, primus enthyRationales dicuntur a ratione, 22 qua quisque utitur in faciendo, ut, quomodo eum occidam, ne agnoscar: veneno? an ferro
Abbreviated transcription (Latin):
rationile homo angelus rationabile quod
nis utitur intelleatuut ẽ bomorationabilequod
rationedictum uł faccum est¬
Rationalis quo gre couo cabulo logica appellatur
inquadis puacitur quem admodum in rerum
causis uluitta mores ueritas ipsa queratur
inpbisicaigitur causas quaerendiinediicaor¬
Rationatordictus uirmagnus quicid eomnibus
quas esse mirabiles constatpossitred dererationẽ
Rationem etrationationem. itetdistinguitur. ratio
estinentis motus in his quaedicuntur discernere
uł conectereualens ratiocinatio aut̃ rationabilis est
subtilis quedis putatio atque acertis ad incertorũ
indagationem nites cogitatio¬
Rationes

Expanded text:
rationale et nis utitur intellectu, ut est homo; rationabile uero quod ratione dictum uel factum estrationalis, quae Graeco vocabulo logica appellatur, in qua disputatur quemadmodum in rerum causis, vel vitae moribus veritas ipsa quaeratur. 4. In physica igitur causa quaerendi; in ethica orRationator dictus, vir magnus, quia de omnibus rebus quas esse mirabiles constat possit reddere rationem. rationem et ratiocinationem. Ratio est mentis motus in his quae dicuntur discernere uel connectere ualens; ratiocinatio autem rationabilis est subtilisque disputatio atque a certis ad incertorum indagationem nitens cogitatiodationem.
Abbreviated transcription (Latin):
Rafanum grainos radicem uocamus eo quod toc
deor summittitur dimreli quaolera insum¬
ma magis prosiliant semine maceratoquisq
suas manus in fecerit serpentes in pun& rac¬
tauit siquidem exipsius radice &iam eius
albes cat incibo quoque uenenis obsistit nan
contrauenena rafaninuces lupinicitria
apium ruta prosunt
sed contra futurum non contra acceptum uene¬
numunde & apuducteres antealias cipulas
hacc sobant mensis apponere

Expanded text:
Raphanum Graeci, nos radicem vocamus eo quod totus deorsum nititur, dum reliqua olera in summa magis prosiliant: cuius semine macerato quisquis suas manus infecerit, serpentes inpune tractabit. Siquidem ex ipsius radice etiam ebur albescat. In cibo quoque venenis obsistit. Nam contra venena radices, nuces, lupini, citrum, apium prosunt; sed contra futurum, non contra acceptum venenum. Unde et apud veteres ante alias epulas haec solebant mensis adponere
Abbreviated transcription (Latin):
Rates primum estantiquis simum nauigigenus
eradibustignis asscribus quae consertum ad¬
cuius similitudinem fabricatenat es ratac¬
riedictae nunciam rates ab uribe nauesnã
pprierates sunt conex einuicomtraues

Expanded text:
Rates, primum et antiquissimum navigii genus, e rudibus tignis asseribusqucuius similitudinem fabricatae naves ratariae dictae. Nunc iam rates abusive naves; nam proprie rates sunt conexae invicem trabes
Abbreviated transcription (Latin):
Pupilla ÷ medius punctus oculi in quouis ÷
uidendi ubiquia parue imagines nobis
uident᷑ ꝓp̃t ea pupille a ppellantur
Nam paruuli pupillidicuntur hanc
pleriq: pupillum uocant uocat᷑ autẽ
pupilla quod sit pura atq: inpolluta
ut sunt puelle phisicidicunt easdẽpupil¬
las quasi uidimus i noculis mnorituros
ametriduũ n habere quib: ñ uisis certa ÷
disperatio pupilli dicti quasi sine oculis
decesserunt quam abhis nomen accortr̃
ceteri orbi uocantur

Expanded text:
Pupilla est medius punctus oculi, in quo vis est videndi, ubi, quia parvae imagines nobis videntur, propterea pupillae appellantur. Nam parvuli pupilli dicuntur. Hanc plerique pupulam vocant; vocatur autem pupilla, quod sit pura, atque impolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est inc pupilli dicuntur quasi sine oculis, decesserunt quam ab illis nomen acciperent, ceteri orbi vocantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ranae agarrulitate cuocate coquod circage¬
nitales strepunt paludes & sonosuocis in por¬
timis clamoribus raddant exhis quedam ħ¬
rubete obid quiamuebribus uiuunt grandiores
cunctarum alice calamites uocantur Qm̃ iNT̃
arundines frutices que uiuum minim eoniniũ
& uiridis simemutae & siueuoce sunt a gra¬
dulcrane parue in sicco ułtgris morantes unde
& nuncu patenegant quidam canes latrare
quibus inoffaranauitia fueritdatu. a quati

Expanded text:
Ranae a garrulitate vocatae, eo quod circa genitales strepunt paludes, et sonos vocis inportunis clamoribus reddunt. Ex his quaedam rubetae, ob id, quia in vepribus vivunt, grandiores cunctarum. Aliae calamites vocantur, quoniam inter arundines fruticesque vivunt, minimae omnium et viridissimae; mutae et sine voce sunt. Agredulae ranae parvae in sicco vel agris morantes; unde et nuncupatae. Negant quidam canes latrare, quibus in offa rana viva fuerit data. Sfungi
Abbreviated transcription (Latin):
qua eradicegerminant & arbares quaenonssade
x exalicirum arborum radicenascuntur in arun¬
de uidemus quod in extremocius udutquidam fit
nodos clatert et indealia arundo germinat est
ergo mradice uisquaedam seminarii insiti ua
quoque insuperioribus geminatur.
Aliis ergo aradice. aliis diuersomunere se¬
ries successionis ad quiritur inc̃enina scentib:
singulis aut semen auturtus aliciqua stmina¬
ria et ea secundum genus. & quodnascitur ex
ea simile corumque satis sulquorum dera dice
sic germinet decritico. triaco demiliomilium
castanea quoque surgit deradice castaneae

Expanded text:
quae de radice germinant ut arbores quae non sunt satae ex aliarum arborum radice nascuntur. in harundine uidemus quomodo in extremo eius uelut quidam fit nodus e latere et inde alia harundo germinat. est ergo in radice uis quaedam seminarii. insitiua quoque in superioribus germinant. aliis ergo a radice, aliis diuerso munere series successionis adquiritur. inest enim nascentibus singulis aut semen aut uirtus aliqua seminaria et ea secundum genus, ut quod nascitur ex ea simile eorum quae sata sunt uel quorum de radice sit germinet, de tritico triticum, de milio miliumcastanea quoque surgit de radice castaneae
Abbreviated transcription (Latin):
publici quurilis uero sellcin quibus magistrat᷑
salenter iura reddun
quurilis sellagrat inquib magis trati sedentes
iura reddebantdicicautem cures quia puduc¬
teres pottas & consoles ꝓpt̃ iuneris longin¬
sedentes dicero iura solebant a cursu curules
selle sunt nominate¬
R Littera commnunionem cum .s. littera
itaqueapud antiquos. honos. labos arbos
dicebatur: nunchonor labor arbor

Expanded text:
publici, curules uero sellae in quibus magistratus sedentes iura redduncurulis erat in quibus magistrati sedentes iura reddebant. Dictae autem curules, quia apud veteres praetores et consules propter itineris longinsedentes dicere iura solebant, a curru curules sellae sunt nominatR littera, communionem habet cum s littera. Itaque apud antiquos honos, labos, arbos dicebatur; nunc honor, labor, arbor
Abbreviated transcription (Latin):
liaut̃ degrecotrahereuoluerunt int̃p̃tationem huius
uocis putantes pannosumdici racha qm̃ grepan
pannosus non respondint racba deinde poss&
latinus int̃practes ubiposuit racha panno sum
poncrenecutiuerbo qđ & latina linguanullum
sit & in greca inusitatum ꝓbabilis ergo est
quod a udiui a quodam hebreo quumid int̾rogas sẽ.
dix̃ enĩ es seuocem non significantem aliquod
sed indignantis animimotum ex primentem
has int̃ iectiones gramaticiuocant particulas
orationis significantes commotianimi affectũ
uelut cumdicitur adolente eu uel abira scente
hem que uoces quarum qua elinguarum s̃ pro¬
prienecinaliam linguam faciletrans feruntur

Expanded text:
li autem de graeco trahere voluerunt interpretationem hujus vocis, putantes pannosum dici Racha, quoniam grpannosus, non respondent Racha; deinde posset latinus interpres ubi posuit Racha, pannosum ponere, nec uti verbo quod et in latina lingua nullum sit, et in graeca inusitatum. Probabilius est ergo quod audivi a quodam Hebraeo, cum id interrogassem: dixit enim esse vocem non significantem aliquid, sed indignantis animi motum exprimentem. Has interjectiones grammatici vocant particulas orationis significantes commoti animi affectum: velut cum dicitur a dolente, Heu; vel ab irascente, Hem. Quae voces quarumque linguarum sunt propriae, nec in aliam linguam facile transferuntur
Abbreviated transcription (Latin):
& in t̃rapcx hominibus boneuoluntatis
quem stantis misteriis p̃distina uerat ds̃
censumagi s ingularum ubiq prouintiarũ
ma illa clccrissima quȩ ꝓfessio quecesa¬
remominium principem
Nomanorum quaertrum d nõs singillatim
cunctorum hominum edita : ad scriptione
condito atq ab ex ordio generis humani
in huncmodum nebabibo quidemuł ma¬
cedonicout nondicãminoricuiquam regno¬

Expanded text:
et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. quem his tantis mysteriis praedestinaverat Deus, censum agi singularum ubique provinciarum, ma illa clarissimaque professio, quae Caesarem omnium principem Romanosque rerum dominos singillatim cunctorum hominum edita adscriptione condito atque ab exordio generis humani in hunc modum ne Babylonio quidem uel Macedonico, ut non dicam minori cuiquam regno
Abbreviated transcription (Latin):
ma sunt mundidegit ut confundat sorga
roma norum queimpcrium ad sumpto
pauperimis tatus par&orefundauit
hoc pereges & consules diaprouetum post¬
quam a si ca friceat que curo pepotitum est
cundemque fortissimum & lementis simum
cuncta sin ordinatione concessit Iteque an no
a b urbe condia septengentesimoquinqua¬
zesimo secundo idem caesar augustus ab
oriente inoccidente. a septentrioncimme¬
ridiem ac ꝑ totum occani circulum cunctis
gentibus unci pace compositis iamportus
certio iptunclaus itqua si ex eo ꝑduodecim
fercannos qui cossimo semꝑobseratus otio
ipsa &iam robigosignabit nec priusumqua
nisi subextrema senectute augustini pulsa¬
tea teniensium seditione & dachorum cõmo
tionem patruer̃ igitur cotẽporeide coanno
quo firmissimamuerissimamque pacem
ordinatione deicesar conposuit natus est
xp̃scuius aduentui pacistufamula tac̃ in
cuius cotuaudientibus hominibus exultan¬
tes angelicetinerunt. Gloria in exdsis dõ

Expanded text:
ma sunt mundi elegit, ut confundat fortia; Romanumque imperium, assumpto pauperrimi status pastore, fundavit. Hoc per reges et consules diu provectum, postquam Asiae, Africae atque Europae potitum est, mdemque fortissimum et clementissimum, cuncta sui ordinatione congessit. Sub hoab Urbe condita septingentesimo quinquagesimo secundo Caesar Augustus ab Oriente in Occidentem, a Septentrione in Meridiem, ac per totum Oceani circulum cunctis gentibus una pace compositis, Jani portas tertio ipse tunc clausit. Quas ex eo per duodecim ferme annos quietissimo semper obseratas otio, ipsa etiam rubigo consignavit: nec prius unquam nisi sub extrema senectute Augusti pulsatae Atheniensium seditione et Draconum Dacoioco passus est. Igitur eo tempore, id est eo anno quo firmissimam nerissimamque pacem ordinatione Dei Caesar conposuit, natus est Christus, cuius aduentui pax ista famulata est, in cuius ortu audientibus hominibus exultantes angeli cecinerunt. Gloria in excelsis Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
Regulares dicitur quod abaliis ductile
a p̃pellatur qualcomne cyprum est
ductile aũt̃ dicitur coquod malco producantur
maleis fragile est si quidemomnees diligen¬
citur

Expanded text:
Regulare aes dicitur quod ab aliis ductile appellatur, quale omne Cyprium est. Ductile autem dicitur eo quod malleo producatur, malleis fragile est. Siquidem omne aes diligencitur
Abbreviated transcription (Latin):
rentur sciebat quippecdnis ad quemmit teret & ut
tum & illi quosmittebat inunire possent p̃monuit
quid indicium sequerentur sed planediscipulus¬
ad no non ad quẽ libet sedad quendam hominemiđ
ad certum aliquem missus esso maniststum est
quod nobis ex ꝑsona sucreteporuit matheus nar
sare nãcum uerbadm̃ posuiss& dicentis. ite inci¬
uitatem intꝰposuitips e ad quendam non quia hoc
dñs dixerit sedut ipsenobis insinuaret tacito no¬
mine fuis sequendam incuitate adquȩmmitte¬

Expanded text:
 sciebat quippe dominus. ad quem mitteret. et ut eum etiam illi quos mittebat inuenire possent, praemonuit, quod indicium sequerentura Domino, non ad quemlibet, sed ad quemdam hominem, id est, ad certum aliquem missos esse manifestum est. Quod nobis ex persona sua recte potuit Evangelista nar cum uerba domini posuisset dicentis: ite in ciuitatem, interposuit ipse: ad quendam, non quia hoc dominus dixerit. sed ut ipse nobis insinuaret tacito nomine fuisse quendam in ciuitate, ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
nus ad uerbium quatenus coniunctio causa¬
lis ut sidicas quatinus hoc sie plagas non facis
bentibi plagas ad uerbium autem. ẽ quatenꝑ
aut temporis aut loci temporis cumdicimus
quatenus ibimus esse subducimus et que
retro subtrabimus & quein promptu offeri
in prima maci est sab dixit¬

Expanded text:
nus aduerbium est, quatinus coniunctio causalis, ut si dicas: Quatinus hoc sine plaga non facis, en tibi plagas. Aduerbium autem est quatenus aut temporis aut loci, temporis cum dicimus: acimus. subducimus et quae retro subtrahimus et quae in promptu offerimin primam aciem subduxit
Abbreviated transcription (Latin):
naterrarum dua regnalon gcc& cris gloriosa
traduntur. Assiriorum primum dcinderoma¬
nõrum uitem poribus italocis. Intscordinata
atquedi stint conamsicut illud prius & hoc
posterius it cullud i noriente hocinoccidente
exortumest. denique in illud finchuius initiũ
confestim fuit. Regnac& erac& erique
reges uelud. A ppendices historum babentur

Expanded text:
na terrarum duo regna ceteris gloriosa traduntur: Assyriorum primum, deinde Romanorum, ut temporibus, et locis inter se ordinata atque distincta. Nam sicut illud prius et hoc posterius, ita illud in oriente, hoc in occidente exortum est: denique in illius fine huius initium confestim fuit. Regna cetera ceterique reges velut adpendices istorum habentur
Abbreviated transcription (Latin):
q uulitas & quanatas inbisrebus acsbimatur quȩ
s ab añimoacorpore a facuma am̃sura abam¬
mout prudens prudento stalus stulcir acor¬
porcut candidus candidia sormosus scam sior
Iiem quoda fcrumautnituediues diciõrul diuiti&
egins erentior am ensura udongus longiorlatus

Expanded text:
qualitas et quantitas in his rebus aestimantur, quae sunt ab animo, a corpore, a fortuna, a mensura: ab animo, ut prudens prudentior, stultus stultior; a corpore, ut candidus candidior, formosus formosior; iterum quod a fortuna uenit, ut diues ditior uel diuitior, egens egentior; a mensura, ut longus longior, latus
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ primitias ofsirrednõdõ itaquedum in
hac sententia principia uoluntatu co¬
sũmationes opcrum nr̃ocum p̃serra ad
dĩ gratiam ad moncamur insuppututi¬
oneaut̃ quadrugesime summastt legaliu
decimaenim expletur totum enim anni
tempus triginta sexdierum numero deci¬
matur subtractis a quadragesima die:¬
bus dominicis quibus iciumas esoluunt᷑¬
aiquehis diebus quasi propitius annide¬
cimis adecdesiam concurrimus actuum¬
que nrorum operationem dõ in hosdiam
iubilationis offerimur eius quidem qua¬
dritgesi melegis sicutait noster casi an
quique pfecos nontinentur necepig ui
huius canogius subictionim contemptis quã
ꝓficio ills quiꝑtouum anni spatium dilitiĩs
acnegotiis seculuribus inplicantur cedesi a¬
rum principes statuer ut ulcedlegedi quo¬

Expanded text:
et primitias offerri Domino Deo. Itaque dum in et primitias offerri Domino Deo. Itaque dum in hac sententia principia voluntatum consummationesque operum nostrorum referre ad Dei gratiam admoneamur, in supputatione tamen Quadragesimae, summa ista legalium decimarum expletur. Totum enim anni tempus triginta sex dierum numero decimatur. Subtractis enim a Quadragesima diebus Dominicis, quibus jejunia resolvuntur, his diebus quasi pro totius anni decimis ad Ecclesiam concurrimus, actuumque nostrorum operationem Deo in hostiam jubilationis offerimus. Cujus quidem Quadragesimae legibus, sicut ait noster Cassianus, quique perfecti sunt non tenentur, nec exigui hujus canonis subjectione contenti sunt; quem profecto illis qui per totum anni spatium deliciis et negotiis saecularibus implicantur, Ecclesiarum principes statuerunt ut, vel
Abbreviated transcription (Latin):
goparte anni congruentius obseruatio quada.¬
gesime constituerctur nisi cumsinis at que con¬
tinua dominice passionis quiincam significa¬
tur haec uita laboriosacui etiam opus estco¬
tinentiae ut abipsius mundi in lecbrisiciu¬
nemus uiuentes in solamanna id est caclestia¬
que p̃ceptu numero aut̃ quadreagenario uitas ci
propterat figuratur quia denarius ꝑfecuo
bcatitudinis nrac. Ercatura aut septenario
figuratur que adere. ertatoriinquidelarat
unitus trinitatis ꝑ uniuer sum mundum tom¬
poralit ad nunciata & quimund aquattuor
uentis dedinatur & a quattuo clementis eri¬
gitur & a quattuorannis temporum ui cibusua¬
riatur decem quatꝰ ductatquadraginta com¬
sumantur quonumero ostenditur ab omni
iem porum delectatione abstinendum acie¬
iunandum et & ca sa continentur quaeui¬
dendum lica a aliud sacram̃timisterium
ex primitur quod quadrtaginta diebus cadẽ
iciunia celebrantar lege enimmosaicage¬
nerabt uniuerso populo c̃p̃ceptum decimas

Expanded text:
go parte anni congruentius observatio Quadragesimae constitueretur, nisi confinis atque contigua Dominicae passionis, quia in ea significatur haec vita laboriosa? Cui etiam opus est continentia, ut ab ipsius mundi illecebris jejunemus, viventes in sola manna, id est in coelestique praeceptis. Numero autem quadragenario vita ista propterea figuratur, quia denarius est perfectio beatitudinis nostrae. Creatura autem septenario figuratur, quae adhaeret Creatori, in quo declaratur unitas Trinitatis per universum mundum temporaliter annuntiata. Et quia mundus quatuor ventis describitur, et a quatuor elementis erigitur, et a quatuor anni temporum vicibus variatur, decem quater ducta in quadraginta consummantur: quo numero ostenditur ab omni temporum delectatione abstinendum ac jejunandum esse, et caste continenterque vivendum; licet et aliud sacramenti mysterium exprimitur, quo quadraginta diebus eadem jejunia celebrantur. Lege enim Mosaica generaliter universo populo est praeceptum, decimas
Abbreviated transcription (Latin):
quiomnibus equis in hicerctur iugo
Primus cyrestenes sicionus tanami medius
iugauitcis que singulos exutraque partesim¬
plicio inculo ad plicauit quos grecisinastros
latini fumariosuocuant a genercu inculi quopri¬
us alligabantur

Expanded text:
etuoque, et qui omnibus equis injiceretur jugo. 2. Primus Clysthenes Sicyonius tantum medios jugavit, eosque singulos ex utraque parte simplici vinculo applicuit, quos Graeci σειραφόρους Latini funarios vocant, a genere vinculi quo prius alligabantur
Abbreviated transcription (Latin):
Puluinus
Puluinus &puluin generis mastulim nea tro
hoc puluin arpuluinaria sed puluinis priuati
hominis ceruical ulculata poluinaruero
hancpalunaria principun sunt uolreggũ

Expanded text:
Puluinus et puluini genere masculino. Neutro ‘puluinar puluinaria’. Sed puluinus priuati hominis ceruical uel culcitral. Puluinar uero ac puluinaria principum sunt uel regum,
Abbreviated transcription (Latin):
Rafad int̃practatur curatiouł medicinadi
ubicumq: enimcurandi & medendiopus ne¬
cessariumes ł hi carchangelus adõmitatur
& indemedicinadiuocatur unde& ad tobiã
idem archangelus missus oculis eius curati¬
onem adhibuit. & eccita tem decessauisũ
restiui nominis enim int̃prec&ationem
& angli officium designatur

Expanded text:
ael interpretatur curatio vel medicina Dei. Ubicumque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur; et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis eius curationem adhibuit, et caecitate detersa visum ei restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur
Abbreviated transcription (Latin):
equorum & iur diciuex quibus qua dri¬
gas solibigas lunae tricas inferis se¬
iugas iobi De suliares iucisero & sperisa¬
crauerunt quadrigam id cosoliiungunt
quia ꝑquattuor tempora annus uerticur
uer haest acautum no & hiemebigas curruN
luncie qm geminocur su currisolicontend
siue quia & nocac itdic uidetur. Iungur
enim unum equum nigrum alterũ candidu
trigasdiis inferis quichis ꝓtres ac lates¬
cutrit ioui ꝓpt̃quodmaximum deorum suaꝵ
cum essecredunt. Ideo aut̃ rotis quadrigas
curredicunt siuequiamundus circali sui
celeriuactrinscurrit siuc ꝓpt̃ solem quia
uolubili ambiurotat sicut aitennius in de
hocadcursum septem sidlarum quibus
mundum radigunt siu e ad cursum sepuem
ditum̃ p̃sentiu quibus pactisuicu& minꝰ
consummaiar quorun sinis ẽ cesta idẽ
iudiciur. Quadri gastradider̃ eriaoꝵ¬
uincis se ingrtua sicut uirgilius aucta
dicens primus cte conius currus & quato
ausus uingere equos rapidis quacrotis in sistert

Expanded text:
equorum et iugo dicti. Ex quibus quadrigas soli, bigas lunae, trigas inferis, seiugas Iovi, desultores Lucifero et Hespero sacraverunt. Quadrigam ideo soli iungunt quia per quattuor tempora annus vertitur: vere, aestate, autumno et hieme. Bigas lunae, quoniam gemino cursu cum sole contendit, sive quia et nocte et die videtur. Iungunt enim unum equum nigrum, alterum candidum. Trigas diis inferis, quia is pecurrit Iovi, propter quod maximum deorum suorum eum esse credunt. Ideo autem rotis quadrigas currere dicunt, sive quia mundus iste circuli sui celeritate transcurrit, sive propter solem, quia volubili ambitu rotat; sicut ait Ennius Ann.hoc ad cursum septem stellarum, quibus mundum regi dicunt, sive ad cursum septem dierum praesentium, quibus peractis vitae terminus consummatur; quorum finis est creta, id est iudicium. junxisse fertur, sicut Virgilius auctor est dicens: Primus Ericthonius currus, et quatuor ausus Jungere equos, rapidisque rotis insistere
Abbreviated transcription (Latin):
Puluis pateo lanus inpatto lanis italiecolligit
collibus obꝓponitur quȩ ad sus tinenda man¬
a fluctasq frangendas nam mersius aquis
protinus lapissitundisq cotidie forcior
effestus in saxum matatus si cutargilla
inigne in lapidem uertitor

Expanded text:
Pulvis Puteolanus in Puteolanis Italiae colligitur collibus, opponiturque ad sustinenda maria, fluctusque frangendos. Nam mersus aquis protinus lapis fit, undisque quotidie fortior effectus in saxum mutatur, sicut argilla igne in lapidem vertitur
Abbreviated transcription (Latin):
Populus arbor dicit quod xei calce mul¬
titudo nascantur cuius genus duplax
nam altera÷ albo altoraniga alba
dutim populus dictt quia folia enis
unã parte sunt alba al trauiride
haec ergobicolor habens quasi noctis
& diei nocitisq tempora ortusolis
oc casuq constant generant &iam
resinã circa eridanũ fluuiũqelectũ¬
appellatur electũ autm uocan fabulosa
argumentatio dedit namque petunte
fluminis ictu interento sororos
eius luct muititus in arbones populis
lacrimis electum omnibusibnnis
fundere iuxta eridanũ amneni uelut

Expanded text:
Populus dicta, quod ex ejus calce multitudo nascatur; cujus genus duplex est. Nam altera est alba, altera nigra. Alba autem populus dicta, quia folia ejus una parte sunt alba, altera, viridia. Haec ergo bicolor, habens quasi noctis et diei notas, quae tempora ortu solis occasuque constant. Generant etiam resinam circa Eridanum fluvium, veluappellari. Electrum autem vocari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu interempto sorores eius luctu mutatas in arbores populos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et
Abbreviated transcription (Latin):
excreta argentaria cũ purpuris
pariter tinguitur bib&q eum colo¬
rẽ celerius lanis pcłum ẽ tamen¬
aliud quod ad huc uasorudibus
medicamentis in hebriatur
Proximu ẽ egesto eo addito crecti
iniusdem & quoties id factu est
elebaturboniais p̃ciosissime purpure
causa ẽ quod scino maxime inficit᷑
rubeaq¬

Expanded text:
ex creta argentaria cum purpuris pariter tingitur, bibitque eum colorem celerius lanis. Praecipuum est tamen quod adhuc vase rudibus medicamentis inebriatur. Proximum est, egesto eo, addita creta in jus idem, et quoties id factum est, elevatur bonitas pretiosissimae purpurae. Causa est quod hysgino maxime inficitur rubeaq
Abbreviated transcription (Latin):
q uerquus siuquernur dicta quod ea solit
erant lugentium querentibus responsił canere
arbormultum annosa si cudegitur dequer¬
quum mambre subquobabitabit abraham
quae fertur us quead constantis regis imperiũ
pmulta secunda ꝑdurassehuius fructus galla
appellatur ex quibus una agresti son facitis
dicta parua forma sed firmocor pore atqueno¬
dosa que medi caminibus & in caustis adhib&ur
rata lucernarumtantum usibus necessaria

Expanded text:
Quercus, sive quernus, quod ea soliti erant dii gentium quaerentibus responsa praecanere, arbor multum annosa; sicut legitur de quercu Mambre, sub qua habitavit Abraham, quae fertur usque ad Constantis regis imperium per multa saecula perdurasse. Huius fructus galla appellatur. Ex quibus una agrestis ὀμφακίτης dicta, parva forma, sed firmo corpore atque nodoso, quae medicaminibus rata, lucernarum tantum usibus necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
iouis dicitur pullos quidem ditimus
omnium auium natus sed & animaliũ
quad rupedũ dicunturpulli & paruus
pullus ÷ uel recens nati pulliquod
polluit unde & uestis nigra pulla diciaẽ

Expanded text:
ute. Pullos quidem dicimus omnium auium natos, sed et animalium quadrupedum dicuntur pulli homoque paruus pullus est uel recens nati pulli, eo quod polluti sunt. Vnde uestis nigra pulla est dicta.
Abbreviated transcription (Latin):
eid Accipiter auis animoplus armataqua.
ungulis uirtutem maiorem corporemmi¬
nori gestans: Hicaba caipiendo idesta ca¬
piendo nom sumpsit. Estenim auis rapi¬
endis aliis auibus auida. Idcoq uocatur
dicen&. si quis rapꝰ dix̃ si q accipit Fcrẽ
aut̃ accipitres circapullos suos impios ce
namdum uiderint cos poss&onptureuo¬
latus nullas eispbent escas sed uerberiũ
pennis & anido p̃cipitant atque atencro
conpellunt adp̃dam nefoste adultipi
priumi ẽ graminosum dicere campum non
gramineum.
Acirologia. In propriadictio ut buncegosi
utdum speramus bona timeamus aduer

Expanded text:
. Accipiter avis animo plus armata quam ungulis, virtutem maiorem in minori corpore gestans. Hic ab accipiendo, id est a capiendo, nomen sumpsit. Est enim avis rapiendis aliis avibus avida, ideoque vocatur diceret 'si quis rapit', dixit 'si quis accipit'. Fertur autem accipitres circa pullos suos inpios esse; nam dum viderint eos posse tentare volatus, nullas eis praebent escas; sed verberant pinnis et a nido praecipitant, atque a tenero conpellunt ad praedam, ne forte adulti proprium est graminosum dicere campum, non gramineum.acirologia est inpropria dictio, ut: hunc ego si ut dum speramus bona, timeamus aduers
Abbreviated transcription (Latin):
Acroera amnimontes: ꝓpt altitudinem &
fulminum iaccus uocatis grece enim ful¬
niam & hiberiam incipientes a portiscas¬
pũsusque ad fontem tygridis fluui.
Acroceria. ligatur a articu lorum
Acromata. scenicorum carmina

Expanded text:
Acroceraunii montes propter altitudinem et fulminum iactus vocati sunt; Graece enim fulniam et Iberiam, incipientes a portis Caspiis usque ad fontem Tigridis fluvii. Acroceria, ligatura articulorum. Acromata, scenicorum carmina.
Abbreviated transcription (Latin):
tur duram aduersus pprios fo&us ha¬
bereindementiam. Namubieos aduerte¬
rint temptare uo latii primordia eni¬
discosticiunt suis continuo que climant.
Acsimorentur: ꝓpulsant pinis atque prae¬
cipitant uerbe ram alis coguntquea u¬
derequod trepidant necullum postea defe¬
runt hismunus alimoniae. quibnirum
tamen sira pere ad sueci nutrire fastidiaN e
Consideremus ad hocesse generatos cos. ut
eitiam aues ad cauendum formido exerce¬
at nec passim cura relaxent sed pericula
p̃donibus declinanda ꝓspiciunt. Dc in decum
his natura quoddam p̃dandimunus incle¬
uerit magis atcro pullos suos institure
uidentur ad pdam quam passis abdicare
conpendis. Cauent nein tentra cc&ate
pigres cant. nesoluantar delicus nemar:¬
cescant otio. nediscant crbum magis
expectare quam quer orenature suȩ de¬
ponanT uigorem: Intmittinł studianu ung¬

Expanded text:
tur duram in eo aduersus proprios fetus habere inclementiam, quod ubi eos aduerterint temptare uolatus primordia, nidis eiciunt suis continuoque eliminant ac, si morentur, propulsant pinnis atque praecipitant, uerberant alis coguntque audere quod trepidant nec ullum postea deferunt his munus alimoniae. quid mirum tamen, si rapere adsueti nutrire fastidiunt? consideremus ad hoc eos esse generatos, ut etiam aues ad canendum formido exerceat, ne passim curas relaxent, sed pericula a praedonibus declinanda prospiciant. deinde cum his natura quadam praedandi munus inoleuerit, magis a tenero pullos suos instituere uidentur ad praedam quam pastus abdicare conpendiis. cauent ne in tenera aetate pigrescant, ne soluantur deliciis, ne marcescant otio, ne discant cibum magis expectare quam quaerere, ne naturae ansa deponant uigorem. intermittunt studia n
Abbreviated transcription (Latin):
Quam ꝑmittimus ipsotollere: dicendũ
est sume. Item sumimus ꝑnos. accipim
a uolentibus : tollimus anolentibus. Item
auferimꝰ iure quicquid dedimus ad sumi¬
musiussum operimus ui

Expanded text:
cum permittimus ipsi tollere dicendum est: sume. Item sumimus per nos, accipimus a uolentibus, tollimus a nolentibus. Item auferimus iure quidquid dedimus, adsumimus iussu, eripimus ui
Abbreviated transcription (Latin):
gamur animas nr̃as adcultum diuinumun¬
culos seruiendi quod uerbam compositum c̃
arelegendo idest a degendo utita latinam
uideantur. religio sicut cligiotriaauts
quac inreligionis cultuad colendum dim̃ in
omnibus per quiruntur id ẽfides spes
caritas in fide quid eredendum inspequio
spcrandum in caritaequid sit amandum
ẽ credulitas quadm̃ confitemur religio
religiocultus quemillicredentes exhibem
dicat aut fides ab eoquodsit idẽ quod in¬
tutrosque placitume quasi intdm & homi¬
nemdictet quo quereligio coquod ea homi¬
nes religantur uinculo seruiendi ad
cultum diuinitatis. itemint religionem¬

Expanded text:
amus animas nostras ad cultum divinum vinculo serviendi. Quod verbum conpositum est a relegendo, id est eligendo, ut ita Latinum videatur religio sicut eligio. Tria sunt autem quae in religionis cultu ad colendum Deum in hominibus perquiruntur, id est fides, spes, caritas. In fide, quid credendum; in spe, quid sperandum; in caritate, quid sit amandumest credulitas qua Deum confitemur, religio est cultus quem illi credentes exhibemus. Dicta autem fides ab eo quod fit id quod inter utrosque placitum est. Quasi inter Deum et hominem dicta quoque religio, eo quod ea homines religantur vinculo serviendi ad cultum divinitatis. Religio
Abbreviated transcription (Latin):
Adiuuame adiuua mihiutrumq¬
dicipotest melius tamenme
Adiuuo emim illum inlius dicimus quã
illinisi fortedicas adiuua mibi onus
quasi releua mibionus

Expanded text:
Adiuva me, adiuva mihi, utrumque potest dici, melius tamen ‘me’. Adiuvo enim ‘illum’ potius dicimus quam ‘illi’, nisi forte dicas: ‘adiuva mihi onus’, quasi releva mihi onus
Abbreviated transcription (Latin):
Ofitehcretia a colubrqͥhominati sunt. colub̵
enimgrece ofrdicitur. colunt enim serpen¬
tem dicentes ipsum in paradis qͥinditxisse
uirtutis cognitionem
candidumnigrum durum
Ofni int̃p̃icitur discalciatus. filius enim
fuit didectus inminis terium sacerdotis
cuius amissionẽ suo expressit uocabulo
si pedes qui a dnunaiaał pacem.
Istcer ge discalciatus intp̃cetutci nomine

Expanded text:
Ophitae a colubro nominati sunt. Coluber enim Graece ὅφις dicitur. Colunt enim serpentem, dicentes ipsum in paradiso induxisse virtutis cognitionemcandidum, nigrum durumOPHNI, discalciatus. Filius enim fuit Heli electus in ministerium sacerdotii, cujus amissionem suo expressit vocabulo. si pedes qui annuntiant pacem. Iste ergo discalciatus interpretatur, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
Olcaster. dictus quod sit filius oliue simi¬
lib: & latiorib arborinculta atq: silues¬
tris amaniatq: infructuosa cuiin sertus
oliuertmus uimmutat redicibus & uer¬
tit camin ꝓpriã qualita um. lacrima olcasti
arboris duplexalia enĩ gumꝰ simulat sincullo
qualitatis morsialia amonia ci guttram ex
distillatione collatam acrimordenc̃ :
Olcam etoliuã autores itadistnguuntut
olea sit fructus. oliuaet arbor. qui a multitudo
tinuit oliuã fructũ dicere necuetat commu¬
nisus ut arboris & fructus idem nomensit.

Expanded text:
Oleaster dictus quod sit foliis olivae similibus sed latioribus, arbor inculta atque silvestris, amara atque infructuosa; cui insertus olivae ramus vim mutat radicis et vertit eam in propriam qualitatem. Lacrima oleastri arboris duplex. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia ammoniaci guttam ex destillatione collectam ac remordentem. oleam et oliuam auctores ita distinguunt, ut olea sit fructus, oliua arbor, quia multitudo tinuit oliuam fructum dicere, nec uetat quominus et arboris et fructus idem nomen sit.
Abbreviated transcription (Latin):
Oliua grece olcondicitur ex quo in latinum
tractum ẽutoliua dicatur: olea autmipia
arbor esti fructus oliue sacus olcum est aut̃
arbor pacis in signiscuius fruccus diuersis
nominibus appellatur: orcades oliue
Pauic apalso insulȩdicit undeprius ad laaas
licinie coquod optimum dent lumen
namlignis lumenẽ. Vnde & lignum nom̃
a ccepit quia aptum ẽ flciminis & lumini
palislaquã corrupteru stiqpusiam uocan :
Viridioleo ssugui aptao & dicta pauna
qđ paucͥatur id ẽtundatur. Vnde&
pauimenum si ricidicta ꝓcoquod desiria
derac̃ allata siuequia nigra est: crustu-¬
lmꝰ miadem & uolemis dicat eoquoduolã
compleat magnitudinchoc ẽ edĩamanũ.
Vnde & inuolaredicimus quidã aut̃ uolo¬
mũ gallica linguabonum & magnum

Expanded text:
Oliva Graece ἔλαιον dicitur, ex quo in Latinum tractum est ut oliva dicatur. Olea autem ipsa arbor est; fructus oliva; sucus oleum. Est autem arbor pacis insignis, cuius fructus diversis nominibus appellatur. Orchades olivaPaphiae a Papho insula dictae, unde prius adlatae sunt. Lyciniae, eo quod optimum dent lumen; nam λυχνίς lumen est. Unde et lignum nomen accepit, quia aptum est flammis et luminibus. Pausia, quam corrupte rustici pusiam vocant, viridi oleo et suavi apta. Et dicta pausia quod paviatur, id est tundatur; unde et pavimentum. Sest allata, sive quia nigra est. Crustumia eadem et volemis dicta, eo quod volam compleat magnitudine, hoc est, mediam manum, unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et magnum
Abbreviated transcription (Latin):
Officiorum plurima genera ẽt̃ sed p̃cipuũa
illud qđ in sacris diuinis querebus ha¬
betur. officium
aut̃ ab efficienda dictũ quasi efficciũ
nulli officiant sed hominib: prosint

Expanded text:
Officiorum plurima genera esse, sed praecipuum illud quod in sacris divinisque rebus habetur. Officium autem ab efficiendo dictum, quasi efficium, nulli officiant, sed prosint
Abbreviated transcription (Latin):
Olimpus uicut quidam secularium pȩtarũ
nubes exceditolimpus & pace magna
cẽ tam tenuis ut neq nubeobum br&un
nec turbetur uentͦnet sustentare alites
possitncipsos qui forteascenderint ho¬
mines crassioris aurespuu alere sicut
misto aere consucuer : tam̃ & ipsea er̃ ẽ
undeaqua uicinaqualitate diffundi¬
tur & ꝓpt̃cai psequoq in humidam natu¬
ram conuersus diluuii temporecreditur
quindecim cubitis aqua transcenderat
tam sublimeiam caclum situi nanibi sit
aer istecrassior ubiuentinebule
imbres qu egignuntur

Expanded text:
m dixit quidam saecularium poetarum: nubes excedit Olympus, et: pacem magna e tam tenuis, ut neque nebulis obumbretur nec turbetur uento nec sustentare alites possit nec ipsos, qui forte ascenderint homines, crassioris aurae spiritu alere, sicut in isto aere consuerunt, tamen et ipse aer est, unde aquis uicina qualitate diffunditur, et propterea ipse quoque in humidam naturam conuersus diluuii tempore crediturquindecim cubitis aqua crescendo trantam sublime iam caelum sit, ut non ibi sit aer iste crassior, ubi uenti nebulae imbresque gignuntur