comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insac̾dotio: comes in martyrio:
partice̾s in labore. Inciuiꝰ uultibus.¬
sc̃m quoq eusebiũ uidere nos credi¬
mus: & qͣsi in qͦdã speculo bonita¬
tis illiꝰ imaginẽ contuemͣ. facile
enĩ cognoscimꝰ qͣlis magist̃ fuerit:
cuiꝰ talem uidemꝰ ẽc discipłm. S
qm̃ confessionis illiꝰ similis hunc
gła comitat᷑: mauult reticere lau
gła p̃dicẽ: cuiꝰ tota plebs ista sit
gła: Et cũ dicat scͥpt᷑a. głapatͥs
qͥ tantoꝵ filioꝵ sapientia ⁊ deuo¬
geliũ ipse nos genuit. Qͥcqͥdgͦ in
hac scã plebe potest ẽẽ uirtutum
et grẽ: in scĩ cusebii magist̾io reꝑit᷑.
fonte lucidissimo: riuuloꝵ hec rii¬
ritas emanauit. Nam quia castita¬
tis ugore pollebat: ꝓpositũ uirgi¬
nitatis instituit. Quia abstinentie
głabat᷑ angustiis: monachoꝵ intͦ¬
dux̃ forte seruitiũ. Quia blandi¬
m̃tis erat p̃ditus lenitatis: cuncto¬
rũ ciuiũ indm̃ ꝓuocauit affectũ.
Quia pontificii ãministratione

Expanded text:
in sacerdotio, comes in martyrio, particeps in labore. In cujus vultu sanctum quoque Eusebium videre nos credimus, et quasi in quodam speculo bonitatis illius imaginem contuemur; facile enim cognoscimus qualis magister fuerit, cujus talem videmus esse discipulum. Sed quoniam confessionis illius similis hunc gloria comitatur, mavult reticere laudgloria praedicem, cujus tota plebs ista sit gloria? Et cum dicat Scriptura: Gloria patris qui tantorum filiorum sapientia et devogelium ipse nos genuit. Quidquid ergo in hac sancta plebe potest esse virtutum et gratiae, in sancti Eusebii magisterio reperitur. fonte lucidissimo rivulorum haec puritas emanavit. Nam quia castitatis vigore pollebat, propositum virginitatis instituit; quia abstinentiae gloriabatur angustiis, monachorum introduxit forte servitium; quia blandimentis erat praeditus lenitatis, cunctorum civium in Deum provocavit affectum; quia pontificii administratione
Abbreviated transcription (Latin):
quod saul hostes. non tam uirtute
militum. quã abstinentia suꝑabat.
Deniq unius culpa. cunctis infert᷑
ignauia: et unius delicto. omnib
generatur infirmitas. Deficit enum
uirtus in exercidui: ubi deficit inob¬
scruatione ieiunum. Qđ ut p ecca¬
tum saul. ex ipsa diuinitate offen¬
sionem cognouit᷑. statim ionathe
dixit ñ ẽẽ parcendum: s peccatum
admissum. effusione eiꝰ sanguinis
expiandum. Uidete quanta apud
saul regem fuerit religionis obser¬
uatio: qui offensam dñi opta uit
parricidio mitigare: et quanta sit
resoluti culpa iciunir: que ñ nisi
sanguinis effusione punit᷑. Et siigno¬
rans ionatha indictum apat̾r ienui¬
nium cur resoluerit. morti addici¬
fr̃s statutũ nob̃ custodiamus omin

Expanded text:
quod Saul hostes non tam virtute quod Saul hostes non tam virtute militum, quam militum abstinentia superabat. Denique unius culpa cunctis confertur ignavia, et unius delicto omnibus generatur infirmitas; deficit enim virtus in exercitu, ubi deficit in observatione jejunium. Quod ut peccatum Saul ex ipsa divinitatis offensione cognovit, statim Jonathae dixit non esse parcendum, sed peccatum admissum effusione ejus sanguinis expiandum. Videte quanta apud Saul regem fuerit religionis observatio, qui offensam Domini optavit etiam parricidio mitigare: et quanta sit resoluti culpa jejunii, quae non nisi sanguinis effusione punitur. Et si ignorans Jonathas indictum a patre jejunium quod resolverit, morti addicifratres, statutum nobis custodiamus omn
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. Ille qui peccatũ non habebat
quad ragesimã ieninauit: du non
lis gͦ apud conscientiam tuam
ente tu prandes: cum saluatore
ꝓte ieiunante. tu reficeris: Non
gͥ sicut dixi leue peccatum est:
indictum uiolare ieiumũ. Nã
ut hoc eremplis breuit apꝓbe¬
mus: legimꝰ in libris regnorũ. cum
gereret. uniuerso eum popło indixis¬
se ieiumum: et abstinentib cunctis.
eum contra aduersarios pugnare
cepisse. Bonus plane rex. qui hostes
suos non tam armis quã deuocio¬
ne uincebat: et plus dimicabat reli-¬
gione quãtelis. Cumgͦ saul absti¬
nentiã diei. suis omnib indiris¬
set: et ionachas eiꝰ filius p̃ce¬
pti nescius. int̾ medias hostium
acies uictor incedens. fauum mellis
intincta sceptri suminitate gustas¬
set: tanta indignatione repente cõ¬
mota ẽ. ut et differret᷑ uictoria: et
duuinitas lederetur. Deniq nec bello
finis imponit᷑. nec regi respon¬
sum ꝓpħicũ datur. Unae intelligimꝰ.

Expanded text:
. Ille qui peccatum non habebat,. Ille qui peccatum non habebat, quadragesimam jejunavit: tu non lis ergo apud conscientiam tuam ente, tu prandes? cum Salvatore pro te jejunante, tu reficis? 5. Non igitur, sicut dixi, leve peccatum est indictum violare jejunium. Nam ut hoc exemplis breviter approbemus, legimus in libris Regnorum, cum gereret, universo eum exercitui indixisse jejunium, et abstinentibus cunctis, cum contra adversarios pugnare coepisse . Bonus plane rex, qui hostes suos non tam armis quam devotione vincebat, et plus dimicabat religione, quam telis. Cum ergo Saul abstinentiam diei suis omnibus indixisset, et Jonathas ejus filius praecepti nescius, inter medias hostium acies victor incedens favum mellis, intincta sceptri summitate, gustasset; tanta 419 indignatio repente commota est, ut et differetur victoria, et divinitas laederetur. Denique nec bello finis imponitur, nec regi responsum propheticum datur. Unde intelligimus
Abbreviated transcription (Latin):
aduincendũ. Dñs enĩ diabolũ.
euicit: non quo ñ et ande ieiu¬
nia eum uincere potuisset: sed
ut ostenderet nobis. tẽ nos dia¬
boli posse eẽ uictores: cum ꝑ xl.
rioꝵ carnaliũ fuerimꝰ. Eũ autẽ
qui hunc numerũ consecratũ.
gulȩ in temꝑantia uiolauerit:
tanqͣm imbecillem & miserum.
facile eum abinimico posse suꝑa¬
ri. Quã enim potest in altero
diaboli impbitatem uincere:
qui gule intemꝑantiã in se ipso
non uincit: Prius gͦ homo. tui
uictor esto: ut possis ẽẽ uictor
alterius. Sunt enĩ intrate ꝓprii
tibi hostes: qui cotidic de oppu¬
gnant. Ecee enĩ auaritiate di¬
uitiarum ambitione circum¬
uenit: luxuria epularũ suaui¬
tate captiuat: heresis scientiȩ
falsitate ꝑuercit. Uince gͦ ini¬
micos ꝓprios: ut uincere pos¬
consecrata uentris uoracitate
dissoluere. Scriptum ẽ. Quidiẽ
se inxp̃o manere: debet sic̃ ille
ambulauit. et ipse ambulare.Si
uis gͦ xp̃ianus eẽ: debes ẽẽ quod

Expanded text:
ad vincendum; Dominus enim diabolum ad vincendum; Dominus enim diabolum evicit, non quod et ante jejunia eum vincere non potuisset: sed ut ostenderet nobis tunc nos diaboli posse esse victores, cum per riorum carnalium fuissemus; cum autem, qui hunc numerum consecratum gulae intemperantia violasset, tanquam imbecillem, et miserum facile eum ab inimico posse superari. Quomodo enim potest in altero diaboli improbitatem vincere, qui gulae intemperantiam in se ipso non vincit? Prior ergo homo tui victor esto, ut possis esse victor alterius. Sunt enim intra te proprii tui hostes, qui quotidie te oppugnant. Ecce enim avaritia te divitiarum ambitione circumvenit, luxuria epularum suavitate captivat, haeresis scientiae perversitate pervertit. Vince ergo inimicos proprios, ut vincere posconsecrata ventris voracitate dissolvere. Scriptum est: Qui dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare . Si vis
Abbreviated transcription (Latin):
pallore eius: debilitat᷑ inedia: in¬
firmitate ꝓsternit᷑. Prosternitur
inquam infirmitate: qͥa xp̃iana
infirmitas fortitudo ẽ. Uude ait
apłs. Cum infirmor: tunc fortior
infirmitas: quando caro tabescit
ieuiniis: anima. puritate pin¬
guescit. Quantũ enĩ illi ciborũ
sucus subtrahit᷑: tantũ illi iusti¬
ciȩ uirtus augetur. Tunc igit᷑
homo imbecillis quidem ẽ ad
scłaria oꝑa: s fortis ẽ ad diuma.
Tunc magis de deo cogitat: Tc̃
iudiciũ metuit: tunc uincit mi¬
micum. Ait enĩ saluador dedi¬
a diabolo energuminũ non nͥ
ieimiis posse purgari. Uidete
gͦ que ieiuni uirtus sit: qͣntũ
homini suo prestet grãm. quod
tantam alteri p̃stat medicinã:
quẽadmodũ ꝓpͥum scĩficet homi¬
nem. qđ ita purificat alienum.
Mira enĩ res ẽ. Alter ieiunat: et
alteri ꝓdest ieiunantis utilitas.
Ergo fr̃s abstinentie arma mi¬
ieiunia sine int̾missione cure¬
mus. Hic ẽ enĩ ꝑfectus numerꝰ

Expanded text:
pallore ejus, debilitatur inedia, inpallore ejus, debilitatur inedia, infirmitate prosternitur: prosternitur, inquam, infirmitate; quia christiana infirmitas fortitudo est. Unde ait Apostolus: Cum infirmor, tunc fortior infirmitas, quando caro tabescit jejuniis, anima puritate pinguescit. Quantum enim illi ciborum succus subtrahitur, tantum huic justitiae virtus augetur. Tunc igitur homo imbecillis quidem est ad saecularia opera, sed fortis ad divina; tunc enim magis de Deo cogitat, tunc judicium metuit, tunc vincit inimicum. Ait enim Salvator de dit utique a diabolo energumenum non nisi jejuniis posse purgari. Videte ergo quae jejunii virtus sit, quantam homini suo praestet gratiam, quod tantam praestet alteri medicinam: quemadmodum proprium sanctificet hominem: quod ita purificet alienum. Mira enim res est, alter jejunat, et alteri prodest jejunantis utilitas. 3. Ergo, fratres, abstinentiae arma mi dierum jejunia sine intermissione curemus. Hic est enim perfectus numerus
Abbreviated transcription (Latin):
ex illo comitantium numero. di¬
urne stationis spatia ñ confecit:
aut pharao illum occupauit: ant
solitudo ꝑuasit. Sic gͦ et nos ppo¬
situm nobis xͣl. dierum iter
debemꝰ omni labore confice: et qͥbꝰ¬
dam quasi castris nos ieiumorum
deuotione munire. Castra enim
nob̾ sunt nr̃a ieiunia: que nos a
diaboli oppugnatione defendunt.
Deniq stationes uocant᷑: qđ stan¬
tes & cõmorantes meis. inimicoꝵ
insidias repellamꝰ. Castra plane
sunt. ieiunia xp̃iani s: a quibꝰ siqͥs
aberrauerit: aut ab sp̃itali pha¬
raone inuadetur: aut peccatoꝵ
solitudine deuorabitur. Peccatoꝵ
autẽ solitudinem pacitur: qui de¬
serit societatem sc̃oꝵ. Murus igit᷑
quidam ẽ xp̃iano ieiimum in ex¬
pugnabilis: diabolo intrangressi¬
bilis. Quis enĩum quã xp̃ianorũ
ieuinauit. & captus ẽ: Quis sobriꝰ
mansit. et uictus ẽ: Temulentum
aggreditur diabolus: luxuriosũ
fugit. metuit. ꝑtimescit: terretur

Expanded text:
ex illo comitantium numero diex illo comitantium numero diurnae stationis spatia non confecit, aut Pharao illum occupaverit, aut solitudo pervaserit. Sic ergo et nos propositum nobis quadraginta dierum iter debemus omni labore conficere, et quibusdam quasi castris nos jejuniorum devotione munire. Castra enim nobis sunt nostra jejunia, quae nos a diabolica oppugnatione defendunt. Denique stationes vocantur, quod stantes et commorantes in eis inimicos insidiantes repellamus. Castra plane sunt jejunia Christianis, a quibus si quis aberraverit, a spirituali Pharaone invaditur, aut peccatorum solitudine devoratur. Peccatorum autem solitudinem patitur, qui deseritur societate sanctorum. Murus igitur quidam est Christiano jejunium, inexpugnabilis diabolo, intransgressiico. Quis enim umquam christianorum jejunavit, et captus est? quis sobrius mansit, et victus est? Temulentum aggreditur diabolus, luxuriosum fugit, metuit, pertimescit; terretur
Abbreviated transcription (Latin):
in quoꝵ simi. cibus dulcior ẽ pal¬
marũ. Apłi gͦ sunt fontes. qui to¬
tius t̾re faciem doctrine sue fui¬
mine rigauerunt: & fatigatis gen¬
tium popłis. potum diuini mist̾ii
rii ꝓpinarunt. Septuaginta autẽ
palmas iurta fontes aplicos gene¬
ratas. septuaginta illos dixerim.
qui scdo ab aplis gradu. ꝓpt̃ sa¬
lutem hominũ ad nõ dirigunt᷑.
quos lucas euangelista describens.
binos et binos asserit destinatos.
Qui bene uelut palme post curas
hominũ cum exultatione redeun¬
tes: głanitur apud dñi sibi ctiã
demonia esse subiecta. Recte igit᷑
comparant᷑ palmis: qui palmaꝵ
p̃mio. diaboli extitere uictores:
ntellexisse nos credo fr̃s cum hȩc
nr̃a ieiumia illis mansiomibꝰ com¬
parauerim. in quib popłs israel
tanquã inp̃cinctu quodã positꝰ.
pharaonem regem cotidiano labo¬
re suꝑauit: et ab inmicis suis qͣsi
q̃busdam castris. mansionum sese
statione defendit: ita ut quicumq

Expanded text:
in quorum sinu cibus dulcior est palin quorum sinu cibus dulcior est palmarum. Apostoli ergo sunt fontes, qui totius terrae faciem doctrinae suae flumine rigaverunt, et fatigatis gentium populis potum divini mysterii propinarunt. Septuaginta autem palmas juxta fontes apostolicos generatas, septuaginta illos dicipulos dixerim, qui secundo ab apostolis gradu propter salutem hominum a Domino diriguntur: quos Lucas Evangelista describens binos et binos asserit destinatos. Qui vere velut palmae post curas hominum cum exsultatione redeuntes gloriantur apud Dominum, sibi etiam daemonia esse subjecta. Recte igitur comparantur palmis, qui palmarum praemio diaboli exstitere victores. ntellexisse vos credo, fratres, cur haec nostra jejunia illis mansionibus comparaverim, in quibus populus Israel tanquam in procinctu quodam positus, Pharaonem regem quotidiano labore superavit, et ab inimicis suis quasi quibusdam castris mansionum sese statione defenderit; ita ut quicunque
Abbreviated transcription (Latin):
guntur uexilla iusticie: & au¬
ctori suo obsecunt᷑ tituli trium¬
phorum. Prius autem quam
tollant᷑ palme. iter dñi usq ad
templũ. discipłoꝵ uestib oꝑitur.
et ut impolluta sit semita sal¬
uatoris. apłorum amictibꝰ com¬
munitur. Quod quidẽ in mys¬
terium factum puto. Uia enm¬
xp̃i que ducit ad templũ: fides
eius atq doctrina ẽ. Hanc igit᷑
uiam discipłi. ut nos sine offen¬
sione gradiam᷑. amictus ꝓprii
corporis exuentes. suo strauere
martyrio: ut int̾ diuersarum
gentium turbas. iusticie semi¬
tam mebroꝵ suoꝵ uestimentis
substernerent ⁊ et cenosam uo¬
raginem mundi oꝑirent: & im¬
pollutã uiam saluatoris osten¬
derent. Ad duo decĩ gͦ fontes pꝰ
maram. uenit popłs isrł. Legim̃
inꝓpha. Benedicite dñm de fonti¬
rum doctͥnam. Apłi dicendi sunt
rant: et pꝰ amaritudinẽ eiꝰ. uenaꝵ
suaꝵ larga sapientia.sacramenti
poculum dulcit̾ stillant. Nec mi¬
rum. si potus dulcis est fontium.

Expanded text:
guntur vexilla justitiae, et auguntur vexilla justitiae, et auctori suorum obsequuntur tituli triumphorum. 6. Prius autem quam tollantur palmae, iter Domini usque ad templum discipulorum vestibus operitur, et ut impolluta sit semita Salvatoris, apostolorum amictibus communitur. Quod quidem in mysterium factum puto; via enChristi, quae ducit ad templum, fides ejus est atque doctrina. Hanc igitur viam discipuli, ut nos sine offensione gradiamur, amictus proprii corporis exuentes, suo stravere martyrio, ut inter diversarum gentium turbas justitiae semitam membrorum suorum vestimenta 124 substernant, et coenosam myrrhaginem, mundi operiant, et impollutam viam Salvatoris ostendant. Ad duodecim ergo fontes post myrrham venit populus Israel. Legimus in propheta: Benedicite Domino de fontirumque doctrinam. Apostoli dicendi sunt rant, et post amaritudinem legis venarum suarum larga sapientia sacramenti pocula dulcedinem stillant. Nec mirum, si potus dulcis est fontium,
Abbreviated transcription (Latin):
confitenti lingue dulcem fructũ
tribuit: et uictrici dextere glori¬
osum p̃stat ornatum. Est plane
palma martyrib suauis ad cibũ:
umbrosa ad requiem: honorabił
ad triumphũ: semꝑ uirens. sẽꝑ
uestita foliis: semꝑ parata uicto¬
ribus. Atq ideo non marcescit
palma: qͥa martyrum uictoria ñ
marcescit. Ipse deniq palme: se¬
denti suꝑ asinam et uenienti ad
templũ dño. a popłis offerunt᷑.
Cum enim discipłi uestimenta
sua sternerent. et iter xp̃i suis
amictib cõmunirent: ñ habil¬
it maius p̃miũ nisi palmas.
quod ei deuotio plebis offerret:
significans stratis mitine̾ uesti¬
bus. impollutam uiam esse in
mundo: oblatis palmis. ipsum
mundo ẽẽ uictorem. Ipse inquã
uictor ẽ: de quo ait scriptura. Hi¬
cit leo de tribu iuda. Ipse pla¬
ne uictor est:qui destruxit di¬
abolicam mortem. et uitam
mienti eriguntur xp̃o. Scͥptũ ẽ¬
enim. Iustus ut palma florebit.
Recte gͦ aduementi iusto eri¬

Expanded text:
confitenti linguae dulcem fructum confitenti linguae dulcem fructum tribuit, et victrici dexterae gloriosum praestat ornatum. Est plane palma martyribus suavis ad cibum, umbrosa ad requiem, honorabilis ad triumphum, semper virens, semper vestita foliis, semper parata victoriae; atque ideo non marcescit palma, quia martyrum victoria non marcescit. 5. Ipsae denique palmae sedenti super asinam, et venienti ad templum Domino a populis offeruntur; cum enim discipuli vestimenta sua sternerent, et iter Christi suis amictibus communirent; non habuit majus praemium nisi palmas; quod ei devotio plebis offerret, significans stratis in itinere vestibus, pollutam viam esse in mundo, oblatis palmis ipsum mundi esse victorem . Ipse, inquam, victor est, de quo ait Scriptura: Vicit leo de tribu Juda . Ipse plane victor, qui destruxit diabolicam mortem, vitam illr advenienti eriguntur Christo. Scriptum est: Justus sicut palma florebit : recte ergo advenienti justo eri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidit: fons saporem. S qm̃ dixi¬
mus filioᷤᷤ isrł uenientes ad maram.
aque amaritudine laborasse. eãq
ñ nisi ligni miectione potare po¬
tuisse: typum quoq: in illa fuisse
ueteris testamenti: uidcamus quo
erinde ꝓficiscens popłs ipse ꝑue¬
nerit. Puenit in locum qui dicit᷑
helim: in quo erant duodecim
fontes purissimi. et septuaginta
dĩ: quẽad modũ post amaritudi¬
nem legis. affluentia euangłice
pietatis exuberet. Ibi fons unus
austeris ẽ ad bibendum: hic
plures dulces sunt ad po¬
tandum. Ibi post fatigãtio¬
nem. nulla refectio: hic post la¬
borem. refrigerium atq uicto¬
ria. Sidientibus enim fontes
est. Premiũ enim quoddã uictoris
ẽ. os uiuo fonte deluere: dextam
triumphali palma munire. Per
fondem enim. lingua confessoris
purificatur: ꝑpalmam. dextera
martyris honoratur. Illa quia
xp̃i exaltauit głam: hec quia arã
sacrilegu recusauit. Premiũ eñ
qͦddam ẽ palma martyrui:quȩ

Expanded text:
perdidit, fons saporem. 3. Sed quoniam dixiperdidit, fons saporem. 3. Sed quoniam diximus filios Israel venientes ad Myrrham, aquae amaritudine laborasse, eamque non nisi ligni injectione potare potuisse, typum quoque in illa fuisse veteris Testamenti; videamus quo exinde proficiscens populus ipse pervenerit. Pervenit in locum, qui dicitur Elim, in quo erant duodecim fontes purissimi, et septuaginta Dei, quemadmodum post amaritudinem Legis, fluenta evangelicae pietatis exuberent. Ibi fons unus austerus est ad bibendum, hic plures, et omnes dulces sunt ad potandum: ibi post fatigationem nulla refectio, hic post laborem refrigerium atque victoria; sitientibus enim fontes est; praemium enim quoddam victoris est, os vivo fonte diluere, et dexteram triumphali palma munire. Per fontem enim lingua confessoris purificatur, per palmam dextera martyris honoratur: illa quia Christi exaltavit gloriam, haec quia aram sacrilegii recusavit. Praemium enim quoddam 417 est palma martyrii, quae
Abbreviated transcription (Latin):
etinent adhuc sensus
re dominica p̃dicasse:
qd huiꝰ quadragesime
isrł exiens de egypto. diurno ꝓfectu
t̾ram repmissionis intrauit: & qͣsi
quibꝰdam salutis gradib pꝰ uigum
seruitutis. ascendit ad regnũ fig̃a
inquã fuit in illis mansionib ieui¬
niorum nr̃oꝵ: non solum in qͣnti¬
tate numeri: s etiam mobserua¬
tione uirtutũ. Non enĩ tantũ filii
isrł mitinere deserti corporeis gres¬
sibus ambulauerunt: quantum
inuia dñi religiosis actib ꝓfecert̃.
Inuia plane ambulauerunt dm̃i.
que illos & portauit in fluctibꝰ. et
pauit e cȩlo. Esurientib enim in
beremo. manna non defuit: peri¬
clitantib in mari t̾ra ñ fugit. Ibi
mare insemita sternitur: hic ce¬
lum ad ꝑabulũ reseratur: Opter
gr̃am famuloꝵ dĩ. iordanis fluen¬
ta sua retinet: aquã suã marã cõ¬
mutat. Illic retrorsum conuersa.
quȩ sequebatur. unda precedit:
hic in meliris temꝑata. que ama¬
rum stillabat. uena dulcescit:
Et mirũ in modũ fluuiꝰ cursum

Expanded text:
etinent adhuc sensus re Dominica praedicasse, quod hujus quadragesimae Israel exiens de Aegypto, diurno profectu terram repromissionis intravit, et quasi quibusdam salutis gradibus post jugum servitutis ascendit ad regnum . 2. Figura, inquam, fuit in illis mansionibus jejuniorum nostrorum, non solum in quantitate numeri, sed etiam in observatione virtutum; non enim tantum filii Israel in itinere deserti corporeis gressibus ambularunt, quantum in via Domini religiosis actibus profecerunt. In via plane ambulaverunt Domini, quae illos, et portavit in fluctibus, et pavit e coelo; esurientibus enim in eremo manna non defuit, periclitantibus in mari terra non fugit: ibi mare in semitam sternitur, hic coelum ad pabulum reseratur. Propter gratiam famulorum Dei Jordanis fluenta sua retinet, aquam suam Myrrha commutat. Illic retrorsum conversa, quae sequebatur, unda praecedit: hic in melius temperata, quae amarum stillabat, vena dulcescit: et mirum in modum fluvius cursum
Abbreviated transcription (Latin):
ris ñ gestabat: atq ideo ibi ꝑimitur:
ubi nudus adĩgrã reꝑitur. hec aũt
infigura facta ẽẽ: nemo qui uesciat.
Nam et cdauid armorũ indumentis
sese ante p̃cinxerat: s cũ eẽt in his
grautis ⁊ impeditus.ita ut ãbulare
uix posset : eadem sine cunctatio¬
ne ꝓiecit: significans arma illa.
huius mundi uana ⁊ luxuriosa
ẽe oꝑa: in quibꝰ qui sese ꝑmiscere
uoluerit: tanꝗͣ grauis ingredien
di ad celũ cursum liberum ñ habe¬
bit. Simul ⁊ illud nos docuit: qd̾
seruus. qui erat illi p̃ciosus graui
uatorem rogaret. ut eius dolorib

Expanded text:
ris non gestabat. Atque ideo ibi perimitur, ris non gestabat. Atque ideo ibi perimitur, ubi nudus a Dei gratia reperitur. 4. Haec autem in figura facta esse nemo est, qui nesciat. Nam et David armorum indumentis sese ante praecinxerat : sed cum esset in iis gravis et impeditus, ita ut ambulare vix posset, eadem sine cunctatione projecit, significans arma illa hujus mundi vana et luxuriosa esse opera, in quibus qui sese permiscere voluerit, tamquam gravis et grdi ad coelum cursum liberum non habebit. Simul et illud nos docuit quod turus, qui erat illi pretiosus, et cum daeorum, rog
Abbreviated transcription (Latin):
sum munitionibꝙ circumseptum.
sola fidĩ uirtute ꝓstrauit. Cũ em̃
sc̃s dauid ñ oꝑiretur galea: non
p̃cingeret᷑ clipeo: ñ lancea utere¬
tur: occidit illum ñ telo ferreo.
s gladio spitali. Quauis enim
mermis ocłis hominũ inderet᷑:
satis tamen erat gr̃a diuinitatis
armatus. Uerum ipse sp̃italis
gladius: ñ erat gladius. Non enĩ
gladio golias: s lapide ꝓstratus.
occubuit. Legimus inscripturis.
lapidis uocabulo. xp̃m figuraliter
designari. sic̃ ait ꝓpħa. Lapidẽ quẽ
repbauerunt edificantes: hic factꝰ
ẽ incaput anguli. Igit᷑ cum lapide
golias ꝑcutitur: xp̃i turtute ꝓster¬
nitur. Et in quatandem corporis
parte ꝑcutitur: In frondem scilicet
Gentilis et enim sacrilegus homo.
ibi infertur ei mortis excidiũ. ubi
signũ salutis ñ inuenit᷑. Quãuis enĩ
cẽt golias undiq armoꝵ ꝓtectione
munitus: frons tam̃ patebat ad
mortem. quia signaculum saluato¬

Expanded text:
sum munitionibus undique circumseptum sum munitionibus undique circumseptum sola fidei virtute prostraverit. Cum enim sanctus David non operiretur galea, non praecingeretur gladio, non lancea uteretur; occidit autem illum non telo ferreo, sed gladio spiritali. Quamvis enim inermis oculis hominum videretur, satis tamen erat gratia divinitatis armatus. Verum ipse spiritalis gladius non fuit gladius; non enim gladio Golias, sed lapide prostratus occubuit. Legimus in Scripturis lapidis vocabulo Christum figuraliter designari, sicut ait propheta: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Igitur cum lapide Golias percutitur, Christi virtute prosternitur. Et in qua tandem corporis parte percutitur? In fronte scilicet; gentilis enim et sacrilegus 476 hoibi infertur ei mortis exitium, ubi signum salutis non invenitur. Quamvis enim esset Golias undique armorum protectione munitus, frons tamen ejus patebat ad mortem; quia signaculum Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
Cernimꝰ armari ciuitatis portas:
debemꝰ etiam prius in nob̃ portas
armare iusticie. Sunt eium portȩ
ciuitatis porta munita esse poterit:
siprius in nob̃ porta iusticie mumi¬
atur Ceterum nichil ꝓdest muros
munire ꝓpugnaculis: ⁊ dm̃ ꝓuoca¬
re peccatis. Illa enim costruit᷑ ferro.
saxis. ⁊ sudibus: hec armat᷑ miscłia.
innocentia. castitate. Illa cȩlorum
multitudine custodit᷑: hec orati¬
onuim frequentia defensatur. Et
ad plenam tuitionem urbium ꝓor¬
tas principũ solent signa p̃cedere:
animarũ aũt niarũ portas. signũ
futurum mundi iudicium: armis
nos cȩlestib muniamꝰ. Accingamuir
lorica fidei: salutis galea ꝓtegamur:
uerbo dĩ uelut sp̃itali gladio de¬
fendamur. Qui enim his armis
instructus fuerit: nec p̃sentem ꝑ¬
turbationem metuit: nec futurũ
iidicium ꝑtimescit. Siquidem sc̃s̃
dauid hac deuotione ꝓtectus. goli¬
am illum fortissimũ et armatum
mermis occidit: & uirum bellico-¬

Expanded text:
Cernimus armari civitatis portas, Cernimus armari civitatis portas, debemus etiam prius in nobis portas armare justitiae; sunt enim portae civitatis porta munita esse poterit, si prius in nobis portae justitiae muniantur. Caeterum nihil prodest muros munire propugnaculis, et Deum provocare peccatis. Illa enim constituitur ferro, saxis et sudibus: haec armatur misericordia, innocentia, castitate: illa telorum multitudine custoditur, haec orationum frequentia defenditur. Et ad plenam tuitionem urbium portas principum solent signa praecedere: animarum autem nostrarum portas signum s, propter futurum mundi judicium armis nos coelestibus muniamus, accingamur lorica fidei, salutis galea protegamur, verbo Dei velut spiritali gladio defendamur; qui enim his armis instructus fuerit, nec praesentem perturbationem metuit, nec futurum judicium pertimescit . Siquidem sanctus David hac devotione protectus, Goliam illum fortissimum armatum etiam inermis occiderit, et virum bellico
Abbreviated transcription (Latin):
lorum. ⁊ icursionẽ p̃li¬
orum fieri audimꝰ assi¬
due:⁊cur nr̃is tempo¬
rib fiant. dilectionẽ ur̃am fortasse
tantomagis a regno sumus ꝓximi
saluatoris. Ipse enĩ dñs ait. In no¬
uissimis diebus exurget gens ad
⁊ terre motus. ⁊ fames: scitote qm̃
in primo ẽ regnum dĩ Ergo uici¬
quia ꝑ hec signa uenire potiꝰ intelli¬
go saluatorem. Quãus enim iste
metum incutiat temporalem. iste
tamen salutem defert semptt̾nam.
Potens ẽ aut̃ idem dñs. ut ⁊ a nob̾¬
rum tumultus: mundi quoddã
significat᷑ excidiũ. futurũ enĩ dei¬
uidiciũ hec inqͥetudo p̃cedit. Est
metuas: ut possis intelligere plus
suꝑẽẽ qd metuas. Dũ enĩ cauti su¬
mus ad ea quȩ cermm̃: cautiores
ad illa efficim᷑. que sꝑamꝰ. Uir aũt
sapiens his actibus terrenis instru¬
itur: quẽ admodum futurũ scłm
ores uiros tuitionem mȩnibꝰ p̃pa¬
rare: ipse ammonet᷑ quẽadmodũ
infutura euersione mundi. defen¬
sionem xp̃ians p̃paret animabꝰ.

Expanded text:
lorum et incursiones praeliorum fieri audimus assidue: et cur nostris temporibus fiant, dilectionem vestram fortasse tanto magis regno sumus proximi Salvatoris. Ipse enim Dominus ait, quod in novissimis diebus: Exsurget gens advet terrae motus, et fames, scitote quoniam in proximo est regnum Dei . Ergo viciquia per haec signa venire potius intelligo Salvatorem; quamvis enim iste metum incutiat temporalem, ille tamen salutem deserit sempiternam. Potens est autem idem Dominus, ut et rum tumultus mundi quoddam significatur excidium; futurum enim judicium haec inquietudo praecedit. Est metuas; ut possis intelligere plus superesse, quod metuas. Dum enim cauti sumus ad ea, quae cernimus, cautiores ad illa efficimur, quae speramus. Vir autem sapiens his actibus terrenis instruitur, quemadmodum futuri saeculmores viros tuitiones in moenibus praeparare, ipse admonetur quemadmodum in futura eversione mundi defensionem christianis praeparet animabus.
Abbreviated transcription (Latin):
unt mulieres: ut uiris suis sa¬
lubriorem panem et cibum uti¬
lem diligenter exhibeant.Sed
qm̃ lex sp̃italis ẽ. et euangłium
specialiter parabolarum ratio¬
ne subsistit: udeamus quod sit
fermentum. quȩ mulier. quȩ
granum frumenti cadens inter¬
ram. mortuum fuerit: ipsum
solum manet.Si audem mortu¬
um fuerit: multum fructum
affert. Ergo sitricicum dñs.
ct dñs ẽ fermentũ. quia ferm̃¬
tum non nisi de tritico fieri so¬
let: recte gͦ fermento dñs com¬
parat᷑. Qui cum ẽẽt specie hõ:
humilitate paruus: mbecilli¬
late deiectus: tanta intrinsecus
sapientiȩ uirtute pollebat: ut
doctrinam ipsius uix mundus
totum orbem. diuinitatis in¬
gore diffundere: statim omne
hominũ genus. in substantiam
suam sua potestate traxit: ut
omnibus: et hoc xp̃ianos cun
esset inimundo: tanqͣm fer¬
mentum in massa reconditũ.
uniuersos homines prestitit
fermentum. tam sibi utilis. quã
idoneus uniuersis: et de sua

Expanded text:
unt mulieres, ut viris suis saunt mulieres, ut viris suis salubriorem panem, et cibum utilem diligenter exhibeant. Sed quoniam Lex spiritalis est , et Evangelium spiritaliter parabolarum narratione subsistit; videamus quid sit fermentum, quae mulier, quid granum tritici cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Ergo si triticum Dominus, et Dominus est fermentum; quia fermentum non nisi de tritico fieri solet: recte ergo fermento Dominus comparatur, quia cum esset specie homo, humilitate parvus, imbecillitate dejectus, tanta intrinsecus sapientiae virtute pollebat, ut doctrinam ipsius mundus ipsetotum orbem divinitatis vigore transfundere, statim omne hominum genus in substantiam suam sua potestate protraxit; ut omnibus, et hoc christianos cuncesset in mundo tamquam fermentum in massa reconditum, universos homines praestititfermentum, tam sibi utilis, quam aliis idoneus universis; et de sua
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ait paulus apłs. Omnis qͥ¬
dem disciplina non iudetur eẽ¬
gaudii. s meroris: postea uͦ fruc¬
tum pacificum. exercitatis per
cam. reddet iusticie. Igitur qm̃
tot tractatib meis ꝓfecisse uos
credo: libet quedam uob̃ dun¬
narum dissererc litterarum:
ut intelligam quo id qd̾ dixe¬
ro fidei inuacitate capiatis. Ait
dñs in sc̃o euangłio. Cui simile
estimabo regnum dĩ: Simile
est fermento. qd acceptum mu¬
lier abscondit infarma: donec
fermentatũ ẽ totum. Fermenti
ium atq uirtutem: omnib no¬
tam ec̃ non dubiumẽ. Nam cũ
sit magnitudine ꝑ arũ᷑ specie
simplex: natura cõmune: tantã
fortitudinem intrinsecus gerit.
ut cum reconditum fuerit in fa
qđ ipsum ẽ et ita se ꝑ uniuersum
cumulum. asꝑsionis sue uigo¬
re diffundit: ut omnẽ ipsã
magnitudinem pollinis. faciat¬
esse fermentunr:ac si res ipsa.
fortitudine sua. molem sͥ ꝓprii
ugoris assumat. Hoc autẽ faci¬

Expanded text:
sicut ait beatus Apostolus: Omnis qusicut ait beatus Apostolus: Omnis quidem disciplina in prgaudii, sed moeroris; postea vero fructum pacificum exercitatis per eam reddet justitiae . Igitur quoniam tot tractatibus meis profecisse vos credo, libet quaedam vobis divinarum disserere litterarum, ut intelligam quod id quod dixerim, fidei vivacitate capiatis. Ait Dominus in sancto Evangelio: Cui simile aestimabo regnum Dei? Simile est fermento, quod acceptum mulier abscondit in farina, donec fermentatum est totum . Fermenti vim atque virtutem omnibus notam esse non dubium est. Nam cum sit magnitudine parvum, specie simplex, natura commune tantam fortitudinem intrinsecus gerit, ut cum reconditum fuerit, succuquod ipse est, et ita semper universum cumulum aspersionis 370 suae vigore diffundit, ut omnem ipsam magnitudinem pollinis faciat fermentum: ac sic res ipsa fortitudine sua molem sibi proprii vigoris acquirit. Hoc autem faci
Abbreviated transcription (Latin):
t ipsi scitis fr̃s. quodto.
ex qua die uobiscum
eẽ cȩpi. non cessam
omnib: dominicis
ammonere mandatis: et partĩ
hortando. partir
pando. prece ꝑta nobis diui¬
nitatis ingerere: ita ut plerisq
pius pater fuerim: non nullis
autem durus magister extite¬
rim. Patrem enim me s̾ gratula¬
tus est: quiq: sermonem meum
libenter amplexus ẽ Ourũ autẽ
magistrum senfit: qui consci¬
entiam suam p̃dicatione iea
ꝑcussam eẽ condoluit. S nĩchi
mea int̾ est: dum mͦ. siue pietate.
siuc censura. xp̃c annuntietur
in uobis: quãuis et ipsa censu¬
ra sit pietas: que ideo circa ne¬
gligentiores filios adhibetur.
ut timore discant. qđ amore ne¬
glexerant: non qd om̃s filios
non equaliter diligat pat̾: sed
qd indulgentia patris sit. pro
iuersitate morum. exhibere
pictatis affectum: ut blandũ
filium. exhortatione ꝓuocet:
contumacem uero. austeritate con¬
iuncat: Utriusq tamen correctio¬
ne securus: qm̃ hunc amore uer¬
berat: illum scueritate castigal

Expanded text:
t ipsi scitis, fratres, quod ex qua die vobiscum esse coepi, non cessavi omnibus vos dominicis admonere mandatis, et partim hortando, partim increpando, praecepta vobis divinitatis ingerere; ita ut plerumque pius pater fuerim, nonnullis autem durus magister exstiterim. Patrem enim me sibi gratulatus est, quisquis sermonem meum libenter amplexus est: durum autem magistrum sensit, qui conscientiam suam praedicatione mea percussam esse condoluit. Sed nihil mea interest, dummodo sive pietate, sive censura Christus annuntietur in vobis; quamvis et ipsa censura sit pietas, quae ideo circa negligentiores filios adhibetur, ut timere discant, quod amare neglexerant. Non quod omnes filios non aequaliter diligat pater, sed quod indulgentia patris sit pro diversitate morum exhibere pietatis affectum; ut blandum filium exhortatione provocet, contumacem vero austeritate conveniat, de utriusque tamen correctione securus; quoniam hunc amore verberat, illum severitate castigat,
Abbreviated transcription (Latin):
uidetis fr̃s. qd mea ñ cessat
humilitas. omni circa uos
sollitudine laborare: & ad frugem
bonã uos tota festinatione conu̾¬
tere: s qͣnto plus laboro uobeum⁊
tanto ampliꝰ confundor in uobis.
Cum enĩ uideo. tot cõmonitionib̃
meis nullũ uos hab̃e ꝓfectũ labor
nĩs iam ñ gratulatiomi ẽ. s rubori
Dic̃ beatꝰ apłs. Qͥs plantauit uineã:
& de fructu eiꝰ ñ edit: Quis pascit
gregẽ: & de lacte gregis ñ ꝑcipit:
Ecce ego pasco gregẽ xp̃i:⁊gregis
fructũ extorquere ñ ualeo. Pasco
gregẽ dñr: ⁊nulla exeo religiosi lac¬
tis alim̃ta pcipio. Nulla enĩ me fidĩ
eiꝰ dulcedo letificat: s qͥcqͥd ex eo ꝓ¬
fluit. asꝑum ⁊ amarũẽ. Tunc eñĩ¬

Expanded text:
uit, fratres, quod mea non cessat humilitas omni circa vos sollicitudine laborare, et ad frugem bonam vos tota festinatione convertere. Sed quanto plus laboro vobiscum, tanto amplius confundor in vobis. Cum enim video, tot commonitionibus meis, nullum vos habere profectum; labor meus jam non gratulationi est, sed ruboritolus: Quis plantavit vineam, et de fructu ejus non edit? Quis pascit gregem, et de lacte gregis non percipit ? Ecce ego pasco gregem Christi, et gregis fructum extorquere non valeo; pasco gregem Domini, et nulla ex eo religiositatis alimenta percipio. Nulla enim me fidei ejus dulcedo laetificat; sed quidquid ex eo profluit as
Abbreviated transcription (Latin):
uelocit̾ colligit qd amiserat lumen:
tu nec tarde fidem recipis quã negasti.
Grauior gͦ tua. quã lune mutatio. ẽ
Luna defectũ luminis patit᷑: tu salutiͤ
Quã benegͥ scriptũ ẽ. stultꝰ sicut luna

Expanded text:
velociter colligit quod amiserat lumen, velociter colligit quod amiserat lumen, tu nec tarde fidem recipis quam negasti: gravior ergo tua quam lunae mutatio est; luna defectum luminis patitur, tu salutis. Quam bene scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
patit᷑. Non aliqͣndo ⁊ circa lucem
laborat:Si apud uos uesꝑtinis tan¬
tum horis laborare consueuit: qͣn¬
do copiosa cena uent distenditur
qͣndo maiorib poculis caput moue
calicibꝰ turbant᷑ ⁊ oculi. Quomͦ igit᷑
ebrius uidere potes circa lunã qͥd
agat᷑ incelo: qͥ circa de ñ uides quid
agat᷑ int̾ra: Hoc ẽ plane. qͦdait sc̃s¬
salomon dicens.Stultꝰ sic̃ luna mu¬
tatur. Mutaris eiuĩ sic̃ luna: dum
fueras. incipis ẽẽ sacrilegus. Sacri¬
legiũ enĩ in creatore cõmittit᷑. dum
imbecillitas ascribit᷑ creature. Mu¬
taris gͦ sic̃ luna: ut qͥ paulo ante fi¬
dci deuotione fulgebas: postea ꝑfi¬
diȩ infirmitate deficias. Mutaris
sic̃ lima: dũ cerebrũ tirũ ita exia¬
nit᷑ sapientia. sic̃ lune obscuritas:
te uͦ tet̾rim tenebre. m̃tis inuadinnts
Atq utinã ostulte sic̃ luna muteris.
Illa eñi cito adplenitudinẽ suãredit:
tu ad sapientiã nec sero conu̾teris. Illa

Expanded text:
patitur, non aliquando et circa lucem patitur, non aliquando et circa lucem laborat? Sed apud vos vespertinis tantum horis laborare consuevit, quando copiosa coena venter distenditur, quando majoribus poculis caput movetcalicibus turbantur et oculi. Quomodo igitur, ebrius, videre potes circa lunam quid agatur in coelo, qui circa te non vides quod agatur in terra? Hoc est plane, quod ait Salomon dicens: Stultus ut luna mutatur . Mutaris enim, sicut luna, dum stianus fueras, incipis esse sacrilegus. Sacrilegium enim Creatori committitur, dum imbecillitas ascribitur creaturae. Mutaris ergo, sicut luna, ut qui paulo ante fidei devotione fulgebas, postea perfidiae infirmitate deficias; mutaris, sicut luna, dum cerebrum tuum ita exinanitur sapientia, sicut lunae obscuritas; te vero teterrimae tenebrae mentis invadunt. Atque utinam, o stulte, sicut luna muteris! Illa enim cito ad plenitudinem suam redit; tu ad sapientiam nec sero converteris; 336 illa
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo bonoꝵ oꝑũ eiꝰ candore letat᷑.
de om̃ibꝰ dico. Sunt enĩ int̾ uos. qͦs
ad religionis cultũ debetis habere
exẽplũ: quis in ꝗͣ ñ moleste ferat.
sic uos eẽ urẽ salutis immemores.
ut ctiã celo teste peccetis: Nam cũ
ante dies. plerosq de urĩs auaricie
cupiditate pulsauerim ⁊ ipsa die
circa uesꝑũ. tanta uociferatio popłi
extitit: ut ir religiositas penetraret
ur̃a uociferatio subueniret: & de¬
fectũ eiꝰ suis clamoribꝰ adiuuaret.
Risi eqͥdem ⁊ miratꝰ sum uanitatẽ:
qd̾ qͣsi deuoti xp̃iam. dõ ferebatis
auciliũ. Clamabatis enĩ ne tacentib̾
uocibꝰ. ñ posset luminaria defendẽ
quȩ creauit. B̾ ene gͥ facitis qͥ diui¬
uinitati exhibetis solatiũ: ut nob
iuuantibꝰ. possit cȩlũ regere. Sed si
uultis hoc plemꝰ face̾: cunctis ⁊ dotis
noctibꝰ ꝑuigilare debetis. Nã qͦtiens
putas uob̃ dormientibꝰ luna uim
passa ẽ. ⁊tam̃ de celo ñ corruit: Aut
nũqͥd semꝑ circa uesꝑtm defectum

Expanded text:
ndo bonorum operum ejus candore lactatur. DE OMNIBUS DICO; SUNT ENIM INTER VOS, QUOS AD RELIGIONIS CULTUM DEBEATIS HABERE EXEMPLO, quis, inquam, non moleste ferat, sic vos esse vestrae salutis immemores, ut etiam, coelo teste, peccetis? Nam cum ante dies plerosque de vestrae avaritiae cupiditate pulsaverim; ipsa die circa vesperum tanta vociferatio populi exvestra vociferatio subveniret, et defectum ejus suis clamoribus adjuvaret. Risi equidem, et miratus sum vanitatem, quod quasi devoti Christiani Deo ferebatis auxilium. Clamabatis enim ne, tacentibus vocibus, non posset luminaria defendere quae creavit; bene igitur facitis, qui Divinitati exhibetis solatium, ut vobis juvantibus possit coelum regere. Sed si vultis hoc plenius facere, cunctis et totis noctibus pervigilare debetis: nam quoties 335 putatis, vobis dormientibus, luna vim passa est; et tamen de coelo non corruit? Aut nunquid semper circa vesperum defectum
Abbreviated transcription (Latin):
& mores potius temꝑare. qͣm pocula. Au¬
deo dicere. illas ydrias non solum illi con¬
uiuio. s uniuerso mundo p̃ciosam mi
nistrare substantiam: nisi qđ nobiᷤᷤ me¬
lius aniministrant. Constat enun exip¬
sis uasculis illos hausisse ebrictatem᷑. nos
haurire iusticiam: illos ꝑcepisse uini po¬
culum: nos calicem salutis acciꝑe. Et si
dici fasẽ. apud illos ꝑtransisse qđ bibe¬
qđ sumpsimꝰ tia.

Expanded text:
 mores potius temperare, quam pocula? Audeo dicere illas hydrias, non solum illi convivio, sed universo mundo pretiosam illam ministrare substantiam, nisi quod nobis melius administrant. Constant enim ex ipsis vasculis illos hausisse ebrietatem; nos haurire justitiam. Illos percepisse vini poculum, nos calicem salutis accipere; et, si dici fas est, apud illos pertransisse quod bibequod sumpsimus.
Abbreviated transcription (Latin):
tudine suꝑasse. Scire enĩ debet quod
adu̾sarii. meritis magis quã uirtute
uincunt᷑: ⁊ ñ tam uirtute quã scĩtade
suꝑant᷑: sic̃ sc̃s heliseus hostes suos ñ
armis suꝑabat. s oratione iuncebat.
Nãcũidem ministro suo ad depellen¬
dũ eiꝰ timorẽ. plures ad ẽẽ dicet defen¬
sores. nec metus ab illoposset aufferri:
tẽ orauit addñĩndicens. Oñe aperi
ocłos eiꝰ ut uideat. Et aꝑti st̃ ocłi eiꝰ.¬

Expanded text:
tudine superasse. Scire enim debet quod tudine superasse. Scire enim debet quod adversarii meritis magis quam virtute vincuntur, et non tam virtute quam sanctitate superantur; sicut S. Elisaeus hostes suos non armis superabat, sed oratione vincebat. Nam cum eidem ministro suo, ad depellendum ejus timorem, plures adesse diceret defensores, nec metus ab illo posset auferri; tunc oravit ad Dominum, dicens: Domine, aperi oculos ejus ut videat. Et aperti sunt oculi ejus
Abbreviated transcription (Latin):
agminibꝰ : ñẽ t̾ritus. ñ turbatꝰ: s ait
nuntianti puero. Noli timere: plures
enĩ nob̾cũ sc̃. quã cũ illis. O fides sc̃ĩ
metiuit t̾renas insidias: quia celestia
adesse sͥ nouit auxilia. Plures inquit
nob̃ cũ st̃: quã cũ illis. Mira res. Plures
de celo defensores meret᷑ scĩtas: quã in
t̾ris oppugnatores ad dux̃ imꝓbitas.
Plures nob̾cum st̃: qua cũ illis. uidete
beatitudinis meritũ. Propħa nuntiat
ctiã de multitudine: cum puer adhuc
incertus sit de salute. Sp̃itales oculi.
armatoꝵ numerũ: ulle ñcerit de¬
fensionis indiciũ. Quantaẽ diuina
miscdia. Defert᷑ hominibꝰ beneficiũ.
nec uidet᷑: auxiliũ ꝑiclitantes conse¬
cͣunt᷑. ⁊ nesciunt. Hec ẽ enĩ pietas sal¬
uatoris: ut int̾ueniat saluti. ac ñ se
ꝓdat aspectui: sentiat᷑ beneficiis. et ñ
cernat᷑ optutib. Unde errat. qͥ putat
cũ ꝓsperc aliqͥd gesserit: ꝓpria se fortu¬

Expanded text:
agminibus, non est territus, non turbatus; sed ait agminibus, non est territus, non turbatus; sed ait nuntianti puero: Noli timere: plures enim nobiscum sunt quam cum illis . O fides sancti metuit terrenas insidias, quia coelestia adesse sibi novit auxilia. Plures enim nobiscum sunt, quam cum illis. Mira res! Plures de coelo defensores meretur sanctitas, quam in terris oppugnatores adduxit improbitas. Plures nobiscum sunt, quam cum illis. Videte beatitudinis meritum. Propheta nuntiat etiam de multitudine, cum puer adhuc incertus sit de salute. Spiritales oculi carmatorum numerum, et ille non cernit defensionis indicium. Quanta est divina misericordia! Defertur hominibus beneficium, nec videtur: auxilium periclitantes consequuntur, et nesciunt. Haec enim est pietas Salvatoris, ut interveniat saluti, ac se non prodat aspectu, sentiatur beneficiis, et non cernatur obtutibus. Unde errat qui putat, cum prospere aliquid gesserit, propria se forti
Abbreviated transcription (Latin):
epe dixisse me memini qd
hos tumultus bellicos time¬
re minime debeamꝰmec quã
ẽ. potentior ẽ ad ꝓtegendos famulos
suos xp̃c: qua diabolus ad instigan¬
dos mimicos. Qũãuis em̃ idẽ diabo¬
lus colligat sibiturbas. & crudeli eas ar¬
met insania: tam̃ facile destriuint᷑.
qͥamelioribꝰ popłm suũ salciator circũ¬
dat auxilus. Ait enĩ ꝓpħa. Immittit
angłos dñs incircuitu tim̃tiũ eũ. et
eripiet eos. Qđ si angłi dñi. tim̃tes eũ
de ꝑicłis eripiunt ⁊ ñ ꝑ ocest timere
barbarũ. qͥ dimueris saluatorẽ: nec
potest metuere hostis impetũ. qͥ xp̃i
p̃cepta seruauerit. Precepta enĩ xp̃i.
expellit hostilem. Arma aũt hec nr̃a
st̃. quibꝰ nos saluator instrux̃: oratio.
meliꝰ quã murus tuet᷑: miscd̃ia faciliꝰ
lib̾at quã rapina: oratio longiꝰ uulna̾t
qua sagitta. Saguta enĩ. ñ nͥ ꝓxime
conspectũ ꝑcutit adu̾sariũ: oratio aut
etiã longe positũ uulnat inimicum.
uellet rex syrie captiuare. ac sue sub

Expanded text:
epe dixisse me memini quod hos tumultus bellicos timere minime debeamus nec quaest potentior est ad protegendos famulos suos Christus, quam diabolus ad instigandos inimicos. Quamvis enim idem diabolus colligat sibi turbas, et crudelis eas armet insania, tamen facile destruuntur, quia melioribus populum suum Salvator circumdat auxiliis; ait enim propheta: Immittet angelus Domini in circuitu timentium eum et eripiet eos . Quod si angelus Domini timentes eum de periculis eripit, non potest timere barbarum, qui timuerit Salvatorem, nec potest metuere hostis impetus, qui Christi praecepta servaverit. Praecepta enim Christi expellit hostilem. Arma autem haec nostra sunt quibus nos Salvator instruxit, oratio, melius quam murus tuetur; misericordia facilius liberat quam rapina; oratio longius vulnerat quam sagitta. Sagitta enim nonnisi proxime conspectum percutit adversarium; oratio autem etiam longius positum vulnerat inimicum. vellet eum rex Syriae captivare ac suae subd
Abbreviated transcription (Latin):
si adu̾sariis cecitatẽ intulit. qͥ famu¬
lo largitꝰ ẽ claritatẽ: ⁊ si hostib aufert
uisũ. qui ministro p̃stat aspectum.
arma posse: Ecce una oratio helisei.
totũ exercitũ uulnerauit: ⁊ uniꝰ ꝓpħe
meritis. omĩs ẽ hostiũ numerus ca¬
ptiuatꝰ. Quȩ cat̾uȩ regũ. que turba

Expanded text:
si adversariis caecitatem intulit, qui famusi adversariis caecitatem intulit, qui famulo largitus est claritatem; et si hostibus auferret visum, qui ministro praestitit aspectum. arma posse? Ecce una oratio Elisaei totum exercitum vulneravit, et unius prophetae meritis omnium est hostium numerus captivatus. Quae catervae regum, quae turba
Abbreviated transcription (Latin):
deret exercitũ. Ñ mirũ inꝗͣ. sinouos
inserit ocłos: qͥ noua ꝓmeret᷑ auxilia:
Aut cur ñ aciem ꝓducat obtutuum:
qͥacies instruxerat angłoꝵ: Cur inꝗͣ
ñ oratione sua hebitudinẽ pupillaꝵ
detͣgeret: qui meritis suis caliginem
nubiũ penetrauit: Necessario gͦ sc̃s
heliseus hoc facto. ministro suo formi¬
doloso p̃stitit securitatẽ. cui iam refu¬
derat claritatẽ: ut remoueret abeo
formidine cordis. a quo remouerat
usionis cecitatẽ: geminoq cũ remu¬
nerans beneficio: absoluit eiꝰ metum:
absoluit obtutũ. Minꝰ timere ceꝑit:
postꝗͣ plus uidere ꝓmeruit. Nam ⁊i
pacem parit̃ ꝓmeruit. suisum. In
montibꝰ gͦ cernunt᷑ armati. Apparet
cos uere descendisse de cȩlo: quorũ
aduentꝰ primũ in montibꝰ reꝑit᷑¬
Ipsa eñi locoꝵ primitas hoc demon¬
strat: qđ descendentes de cęlo. ñ nnisi
iuga colliũ sͥ uicina calcauerint. Tẽ
gͥ orauit heliseus: ⁊ omnẽ hostilem
exercitũ cecitate ꝑcussit. Non mirũ.

Expanded text:
niret exercitus. Non mirum, inquam, si novos senserit 310 oculos, qui nova promeretur auxilia. Aut cur non acie producat obtutum, qui acies instruxit angelorum? Cur, inquam, non oratione sua habitudinem pupillarum detegeret, qui meritis caliginem nubium penetravit? Necessario ergo S. Elisaeus hoc facto ministro formidoloso praestitit securitatem, cui jam refuderat claritatem, et removit ab eo formidinem cordis, a quo removerat visionis caecitatem; geminoque eum remunerans beneficio, absolvit ejus metum, et absolvit obtutum. Minus timere coepit, postquam plus videre promeruit; nam et pacem pariter promeruit, et visum. In montibus ergo cernuntur armati. Apparet eos vere descendisse de coelo, quorum adventus primum in montibIpsa enim locorum proximitas hoc demonstrat, quod descendentes de coelo nonnisi juga collium sibi vicina calcaverint. Tunc igitur oravit Elisaeus, et omnem hostilem exercitum caecitate percussit. Non mirum
Abbreviated transcription (Latin):
portio: quã totius mundi copio¬
sa possessio: sic̃ ait dauid ꝓpħa.
Postula ame et dabotͥ gentes he¬
reditatẽ tuã: & possessionẽ tuã
t̃minos t̾re. Ager gͦ iste mundus
hic totus ẽ: in quo nos disꝑsi et
disseminati dño fructũ boni opis
germinamꝰ.S fortasse ꝑquiras a
mie: si ager mundus ẽ. quis uam
sit figulus: qui mundi possit bab̃e
dnatũ. Nisi fallor. ipse ẽ figulus: qͥ
uascula corporis nrĩ fecit e limo. De
quo dic̃ scͥptura. Et fec̃ ds̃ hominẽ
de limo t̾re. Ipse ẽ figulus qͥ carmũ
nr̃aꝵ cenosum lutũ. uapore sui sp̃s
anmauit: & materiẽ flindam atq
t̾renã. ignito calore decoxit. Ipse in¬
quã c̃ figulus: qͥ nos ꝑmanꝰ suas for¬

Expanded text:
portio, quam 149 totius mundi copioportio, quam 149 totius mundi copiosa possessio, sicut ait David propheta: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Ager ergo iste mundus hic totus est, in quo nos dispersi, et disseminati Domini fructum boni operis germinamus. Sed fortasse perquiras a me, si ager mundus est, quinam sit figulus, qui mundi possit habere dominatum? Nisi fallor ipse est figulus, qui vascula corporis nostri fecit e limo: de quo dicit Scriptura: Et fecit Deus hominem de limo terrae . Ipse est figulus, qui carnium nostrarum coenosum lutum vapore sui spiritus animavit, et materiem fluidam, atque terrenam ignito calore decoxit. Ipse, inquam, est figulus, qui nos per manus suas for