comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenam miserat faicem suam ⁊ elcõ:
ic ing̾ens pͥncipiũ derogauerat dignita¬
n si cognitoris ab sente altera ꝑtiũ iudẽ
ꝓperam ꝓcessisie cum citata nõ tu̾it⁊ ĩo
ñ debnerat contumax iucticari ⁊ ĩ. ue¬

Expanded text:
messem miserat falcem suam, et electioni se ingerens, principum derogaverat dignitati; si cognitoris, absente altera partium videtur perperam processisse, cum citata non fuerit, et ideo non debuerit contumax judicari. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
uores solummnꝰ cesignanturmaiores ⁊
adignioees iub generali clanscia al intlli¬
gantur inaludi. S neliceat occasione
genensnitatis hnuĩ multitudiem est̃¬
uatam in udicium euotare. ¶ I ec iu¬

Expanded text:
sonae solummodo designantur, majores et digniores sub generali clausura non intelligantur includi, sed nec liceat occasione generalitatis hujusmodi multitudinem effrenatam in judicium evocare, nec su
Abbreviated transcription (Latin):
maiorẽuocaret᷑ uocaret᷑ forsitan clig¬
nitatẽ eam sibi licẽt assumere tlum
tñ ei nicħ de statutis canonius obui¬
aret. Unde ncet forsitan aliquib iu¬
deaturut incluigentie occ̃one ip̃ius
ad tlignitatem possit tnsire maiorẽ:¬

Expanded text:
majorem vocaretur forsitan dignitatem, eam sibi liceret assumere, dum tamen nihil ei de statutis canonicis obviaret. Unde licet forsan aliquibus videatur ut indulgentiae occasione illius ad dignitatem possit transire majore
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑstatu episcoꝑatus tecistis. ⁊ ep̃i to¬
iosañ ꝑspicatit intellimus ꝙ mascarõ
cantellarius iuratus asseruit se tiuisse
quibdam canonitis nominatĩ exp̃¬
sis. cosq solicitasse p̃cib ut ip̃m eligẽnt

Expanded text:
super statu episcopatus et episcopi Tolosani, perspicaciter intelleximus, quod Mascaro cellerarius juratus asseruit se scivissequibusdam canonicis nominatim expressis, eosque sollicitasse precibus, ut ipsum eligerent
Abbreviated transcription (Latin):
supplere potest ꝑfcitio caritatit ꝓ̃p ma¬
ntiam aut̃ ples coce̾tur intqum pla¬
tus ab ip̃ius regimine dectinare q̃u pl¬
ebs acco cure ceruitis existit. ut gue pti
cere nequeat apud ip̃am si p̃p euis cluri¬

Expanded text:
supplere potest perfectio charitatis. Propter malitiam quoque plebis cogitur interdum praelatus ab ipsius regimine declinare, quando plebs adeo durae cervicis existit, et icere nequeat apud ipsam, sed, propter ejus duri
Abbreviated transcription (Latin):
uta ełcom̃ illam potuit impedire. csũĩ
ca iicłiattẽptatum fucrit in p̾uitłm regi¬
e aignitatis. q i simplex nominatio ies
ollempnis elto de peicipi p̾sentari. ut post¬
ulationi pr̃et astencum ⁊ si ietus isliq̃n per
usipatõm aliqu faciant abniuit. Si

Expanded text:
em illam potuit impedire, cum in ea nihil attentatum fuerit in praejudicium regiae dignitatis, quia non simplex nominatio, sed solemnis electio debet principi praesentari, ut postulationi praestet assensum, et si secus alioquin per usurpationem aliqui faciant abusive. Si
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝯtingitillus debes humiłł executi¬
oui mandare. s si pottea tibi contrariũ
mus exhberi. s exip̃aꝵ tencee dep̾ende¬
ris euidenterita ꝙ non ut anq̃tenus reu¬
tand̾. ꝙ lutere que ad illos a quib sra
mandatũ receꝑis impetrate noscit᷑ ex¬
pssereuotent ucters anioꝵ tu illuo int̃¬

Expanded text:
te contingit, illud debes humiliter exsecutioni mandare. Sed si postea contrarium tibi mus exhiberi, si ex ipsarum tenore deprehenderis evidenter, ita quod non sit aliquatenus haesitandum, quod litterae quae ad illos a quibus secundum mandatum receperis impetratae noscuntur, expresse revocent litteras aliorum, tu illud intr
Abbreviated transcription (Latin):
tiam mnocatis dẽpcum q̃litate cognoscat.
ut sic in utro casti eadem rõ que delegã¬
tem mouet. moneat ⁊ delegatũ ⁊ ubi dele¬
gant tuas licteras de negaret. delegatue ⁊̃
sue cognitionis officium isssatenus int̾¬

Expanded text:
tiam evocatis, de precum qualitate cognoscat; ut sic in utroque casu eadem ratio quae delegantem moveret, moveat etiam delegatum, et ubi delegans suas litteras denegaret, delegatus etiam suae cognitionis officium nullatenus inte
Abbreviated transcription (Latin):
nuc ce cauia cognoicat. Int̾ anos aut̃ qui
postiori moco ncłeras impetrant clistin¬
guend̾ ca tne fłitas suggesta sult uł que
ueritas sit supp̾sa. sam si tar expssa sit
flitas uł u̾itas occiitata que qͣmius fus¬
set tacita uł exp̃ssa nos iͥlominus faitẽ
in torma cõmuni ucteras declutemus de¬
iegatiui ñ sequens for̃m in lictera nr̃is ap¬

Expanded text:
us de causa cognoscat. Inter alios autem qui posteriori modo litteras impetrant dicimus distinguendum quae falsitas suggesta fuerit, vel quae veritas sit suppressa. Nam si talis expressa sit falsitas vel veritas occultata quae, quamvis fuisset tacita vel expressa, nos nihilominus saltem in forma communi litteras dedissemus, delegatus non sequens form
Abbreviated transcription (Latin):
tribuere inctum solet incerm me̾¬
riundem ordinũ. it liceat in illis
remanere. si.eluir quod nullum
deinceps ad professionem adiuit¬
tunt. uet de nouo domos ad aliꝙ̃
locum ad quiratit. net domos seu
loca que hñt alienare ualeant si
sorum ordi Enũ om̃mo interdi¬
cuus quidem ad ex̃ueos prdica¬
cionis et audiende ꝯfessions of¬
ficium ac etiam sepulturam. Sane
ad preditatoꝵ eo minorum osdies
quos euidens ex eis utiliras eccłe
mnuersali proueniens perhiber
tun ordines quoꝵ iusticucio dictũ
Scilm m gn̾ale precessit. in suo statu¬
manere ꝯcedimus. dones de ip̃is
aliter fu̾it ordinatum. Intendimꝰ
siquidem tam de iłłis quam dereli¬
quis eciam non mendicantibus
oidiubus. prout animatu̾ salun
et corum statui expedire udebimꝰ
prouidere. Ad lic persoms ordi¬
tium ad quos presens ostitutio
ex tendimr. trausse undi ad reliqͦs
ordines approbatos licentiams
cedimius gnalem. ita quod mar
ordo ad alium uel zuentus ad
uentum si ad loca sua tomłr triis

Expanded text:
tribuere victum solet incerta menrumdem Ordinum ita liceat in illis remanere, si velint, quòd nullum deinceps ad eorum professionem admittant, nec de novo Domum, aut aliquem locum acquirant, nec Domos, seu loca, quæ habent, alienare valeant sorum Ordinum omnino interdicimus, quoad extraneos prædicationis, & audiendæ confessionis officium, ac etiam sepulturam. Sane ad Prædicatorum , & Minorum Ordines, quos evidens ex eis utilitas Ecclesiæ universali proveniens perhibet Ordines, quorum institutio dictum Concilium Generale præcessit, in somanere concedimus g , donec de ipsis h fuerit aliter ordinatum. Intendimus siquidem, tàm de illis, quàm de reliquis etiam non mendicantibus Ordinibus, prout animarum saluti, & eorum statui expedire viderimus, providere i . Ad hæc personis Ordinum, ad quos Constitutio præsens extenditur, transeundi ad reliquos Ordines approbatos licentiam concedimus generalem; ita quòd nullus Ordo ad alium, vel Conventus ad Conventum se, ac loca sua totali
Abbreviated transcription (Latin):
deuegetur. donec de usuris tp̃is fa̾it
pront pacuntur fatultates pbenatie
satiffactum. uł islis quibus facrenda¬
est restitutio. si presto fuerut ip̾i
aut illi qui eis possunt acquirere. uł
eis absentibus liti ordiuario aut
eius uices gerenti sure rectori par¬
rochie in qua cestator bĩtat co raui
aliquibus fide digirs de ip̃age¬
rio uicario et rectori predicto mͦ¬

Expanded text:
usuris ipsis fuerit, prout patiuntur facultates eorum, plenarie satisfactum, vel illis, quibus est facienda restitutio, si præstò sint ipsi, aut aliis, qui possint eis acquirere, vel eis absentibus Loci Ordinario, aut ejus Vicesgerenti, sive Rectori Parrocchiæ, in qua testator habitat, coram aliquibus fide dignis de iprio, Vicario
Abbreviated transcription (Latin):
ord intim precipue mendicantiu
quorum nondum approbationis
ieruere principium. effrenatti
quasi multitudinem adiauenit.
religiosos et ordines mendican¬
tes. post dictum ꝯcilium adiue¬
tos qui nũllam ꝯfirmationem se¬
dis apłice meruerut. ꝓpetue pro¬
hibitiomi subitius et quatenus
procesẜant renocamus. Sfirma¬
tos au̾t. per sedei eandem post
idem t̾n ꝯsimim iustitutos quibus
ad ꝯgruam sustentacionem red¬

Expanded text:
Ordinum præcipuè Mendicantium , quorum nondum approbationis meruere principium, effrænatam quasi multitudinem adinvenit; Religiones, & Ordines Mendicantes post dictum Concilium c adinventos, qui nullam confirmationem Sedis Apostolicæ meruerunt, perpetuæ prohibitioni subjicimus; & quatenus processerant, revocamus: Confirmatos autem per Sedem eamdem, post idem tamen Concilium institutos, quibus ad congruam sustentationem red
Abbreviated transcription (Latin):
recepimus de elc̾tione futuri ponti
tatus int̾ uos ħ̾itos et nominatio¬
nes diu̾sarũ ꝑsonari sunplices at
disculsiones. et inquisiciones mulu¬
plices. usq hic. Tandem placuit
uobis uniu̾sis et singulis. per uia
ꝯ pronussi ui̾e uduate eccñe. proui¬

Expanded text:
recepimus de electione futuri pontiftatus inter nos habitos & nominaciones diuersarum personarum simplices ac discussiones & inquisiciones multiplices tandem placuit nobis Vniuersis & singulis per uiam compromissi nostre uiduate ecclesie proui
Abbreviated transcription (Latin):
ter epĩs. cetis q p̾latis ecc̃e celebrant᷑. Prouintia¬
lia sunt eĩ a pͥmate siue archiep̃õ aliquo ꝯuoca¬
tis. ad hoc suffraganeis tm̃ suis ĩ ꝓuinitia fin̾t.
In gn̾alib com canones editi ad om̃s eccłias. uim
suã uniĩsalit̾ extendt̃. & qui eos ñ obseruant

Expanded text:
s, caeterisque praelatis Ecclesiae celebrantur. Provincialia sunt, quae a primate sive archiepiscopo aliquo, convocatis ad hoc suffraganeis tamen suis, in provincia fiunt. In generalibus canones editi ad omnes ecclesias vim suam universaliter extendunt, et qui eos non observant
Abbreviated transcription (Latin):
nalib ⁊ anctoritatem suam pͥstantib ꝯstituit.
tin scͥptis redigit. acretał est epła ꝙͣ doꝰ apłicꝰ
alicui ep̃o. uł alii iuidici eccłastico suꝑ aliqͣ causa
dubitanti. ⁊ ecc̃am romanã ꝯsulenti. reseribit.
⁊ ei tnͣemittit. In different̾ tñ ⁊ canones decreta.¬
⁊ equ̾so. detreta canones appellant. Hec sunt

Expanded text:
nalibus et auctoritatem suam praestantibus constituit, et in scriptum redigit. Decretaalicui episcopo, vel alii judici ecclesiastico super aliqua causa dubitanti, et Ecclesiam Romanam consulenti rescribit, et ei transmittit. Indifferenter tamen et canones decreta, et decreta canones appellantur. Haec sunt
Abbreviated transcription (Latin):
im dicit᷑: particeps idoloꝵ effraim
posuit sibi scandala: ꝓuocauit cha-¬
naneos fornicantes ȩdificati sunt.:
huic coaptant loco. Et omnẽ form¬
catorem: chananeũ. & alienigenã
appellari uolunt. quem de domo
dĩ asserunt auferendum.

Expanded text:
im dicitur: Particeps idolorum Ephraim: im dicitur: Particeps idolorum Ephraim: posuit sibi scandala, provocavit Chananaeos: fornicantes fornicati sunt , huic coaptant loco, et omnem fornicatorem, Chananaeum et alienigenam appellari volunt, quem de domo Dei asserunt auferendum.
Abbreviated transcription (Latin):
de uniuersis gentib immolantes:
& sument lebetes. & coquent in eis
carnes uictimarũ: ut non crudas
carnes agni comedant: s omni car-¬
nium humore decocto: remaneat
quod digne paratũ fuerit ad uescen¬
dũ. Quȩ sint phialȩ coram altari
dñi: in quas lebetes isrłici conuer.¬
tantur: & supra diximus : & nunc
ex parte dicemus. Laudat sponsa
in cantico canticoꝵ: sponsũ suũ. Ma¬
xillȩ eius: sicut fialȩ aromatũ. In ma¬
xillis sermo accipitur. qui ꝓlatus
a dño: uaria unguenta depromit:
& tanta erit boni odoris flagrantia
ut faciat sibi dñs flagellũ de scriptu¬
rarũ textũ testimoniis. & eiciat de
templo uendentes & ementes: & di-¬
cat ad eos: scriptũ ẽ domus patris
mei domus orationis uocabit᷑ cunc¬
tis gentib: uos aut̃ fecistis eã domũ
negociationis. Quidã illud quod in
danihele scriptũ ẽ: licet in hebreo
non legatur: semen chanaan & ñ
iuda oe quod ab oseȩ ꝓpħa de effra¬

Expanded text:
de universis gentibus immolantes, de universis gentibus immolantes, et sument lebetes, et coquent in eis carnes victimarum, ut non crudas carnes agni comedant, sed omni carnium humore decocto, remaneat quod igne paratum fuerit ad vescendum. Quae sint phialae coram altari Domini, in quas lebetes Israelitici convertantur, et supra diximus, et nunc ex parte dicemus. Laudat sponsa in Cantico canticorum sponsum suum: Maxillae ejus sicut phialae aromatum . In maxillis sermo accipitur, qui prolatus a Domino, varia unguenta depromit, et tanta erit boni odoris fragrantia ut faciat sibi Dominus 937 flagellum de Scripturarum textum testimoniis, et ejiciat de templo vendentes et ementes, et dicat ad eos: Scriptum est, domus Patris mei, domus orationis vocabitur cunctis gentibus: vos autem fecistis eam domum negotiationis . Quidam illud quod in Daniele scriptum est, licet in Hebraico non legatur: Semen 938 Chanaan, et non Juda : et quod ab Osee propheta de Ephra
Abbreviated transcription (Latin):
ad sponsũ: fratruelis m̃s descendit
in hortũ meũ ad fialas aromatum:
pascere in hortis: & colligere lilia.
Hortus. & paradisus in quib spon¬
sus descendit ad sponsam: scãrum
lectio scripturarũ est: de quibus
lilia. & uiolas. & rosas. & uaria de¬
cerpit aromata: ut impleat fialas
animarũ credentiũ: & dño ex eis
liba defundat. Istiꝰ modi lebetes.
cũ conuersi fuerint ad fialas dñi.
& dicere potuerint: xp̃i bonus odor
uarios cȩperint flores gestare uir¬
tutum: tunc erunt in iherłm et
rusalẽ uisionẽ pacis: & iudas expri-¬
mat confitentẽ. Et uenient omnes
immolantes. & sument ex eis. & coqͣnt
in eis: & non erit mercator ultra in
domo dñi exercituum: in die illo.
Lxx Et uenient om̃s qui ĩmolant.
& sument eis. & coquent in illis: o ñ
pretatus ẽ mercatorẽ: quẽ & nos in ħ
loco secuti sumus. Cũ lebetes fuerint
in fialas: uenient om̃s in circuitu
nationes: siue qui reliqui fuerint.

Expanded text:
ad sponsum: Fratruelis meus descendit ad sponsum: Fratruelis meus descendit in hortum meum ad phialas aromatum, pascere in hortis, et colligere lilia . Hortus et paradisus in quem sponsus descendit ad sponsam, sanctarum lectio Scripturarum est: de quibus lilia, et violas et rosas et varia decerpit aromata, ut impleat phialas animarum credentium, et Domino ex eis liba diffundat. Istiusmodi lebetes cum versi fuerint in phialas Domini, et dicere potuerint: Christi bonus odor varios coeperint flores gestare virtutum: tunc erunt in Jerusalem,rusalem visionem pacis, et Judas exprimat confitentem. Et venient omnes immolantes, et sument ex eis, et coquent in eis: et non erit mercator ultra in domo Domini exercituum in die illo. LXX: Et venient omnes qui immolent et sument ex eis, et coquent in illis, et norpretatus est mercatorem, quem et nos in hoc loco secuti sumus. Cum lebetes fuerint versi in phialas, venient omnes in circuitu nationes, sive qui relicti fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
no. & iacobus loquitur. In ȩquos
mittimꝰ frenos: & omne corpꝰ eorũ
circũagimꝰ: ut scilicet recto gradi¬
antur itinere: & mollia ad seden¬
dũ dño possint terga p̃bere. Tale
frenũ. & talis sermo auri & argen¬
ti uarietate compositus: feros ęquõ
saluatori preparat ad sedendũ: et
scõs facit: ac proprie illuus cultui
consecratos. Audiui a quodã rem sen¬
su quidẽ pio dictã: sed ridiculam:
clauos dñicȩ crucis . e quib constan¬
tinus augustus frenos equo suo fece.¬
rit. scm̃ dñi appellari: hoc utrũ acci¬
piendũ sit lectoris prudentie dere-¬
linquo: nos transeamus ad lebetes.
qui futuri sunt in domo dñi quasi
fialȩ altaris: erit enĩ omnis lebes in
ierłm. & in iuda scĩficatus om̃ipo.
tenti dño: ament eneos lebetes. qui
res: nos iudaicos lebetes. in quibus
coquebantur carnes uictimarum :
uertamus in fialas aromatũ corã
altari dñi. de quib sponsa dicit

Expanded text:
no et Jacobus loquitur: In equorum ora no et Jacobus loquitur: In equorum ora mittimus frenos, et omne corpus eorum circumagimus , ut scilicet recto gradiantur itinere, et mollia ad sedendum Domino possint terga praebere. Tale frenum et talis sermo auri et argenti varietate compositus, feros equos Salvatori praeparat ad sedendum; et sanctos facit, ac proprie illius cultui consecratos. Audivi a quodam rem, sensu quidem pio dictam, sed ridiculam. Clavos Dominicae crucis, e quibus Constantinus Augustus frenos equo suo fecerat, sanctum Domini appellari. Hoc utrum ita accipiendum sit, lectoris prudentiae relinquo. Nos transeamus ad lebetes, qui futuri sunt in domo Domini, quasi phialae altaris. Erit enim omnis lebes in Jerusalem, et in Juda sanctificatus Domino omnipotenti. Ament aeneos lebetes, qui res . Nos Judaicos lebetes in quibus coquebantur carnes victimarum, vertamus in phialas aromatum coram altari Domini, de quibus sponsa dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: & exaudiuit eum. In his pro¬
fundis & tenebris: posuit d̃s latibi¬
lũ suũ. Has tenebras. & sacram̃ta
diuina ingressus ẽ morses in syna.¬
in montis caligine: ut uideret
deũ: de quib & dauid loquit᷑ in
multa. Hec archana. & ista miste¬
ria scã sunt dño: quȩ nouerat euan¬
gelista ioħes. qui ausus est dicere:
quod angeli forsitan nesciebant.
In principio erat uerbũ. & uerbũ
erat apud dm̃: & deus erat uerbũ:
&& id circo amatur a dño: quia opti¬
mũ habebat ꝓfundũ. & recubuerat
suꝑ pectus iħu: unde & hauserat sa¬
pientiam. Sin aut̃ uoluerimꝰ ut¬
septua ginta transtulerunt frenũ
accipere sermonẽ dei intelligamꝰ
in freno. qui ȩquos insanientes li¬
bidine. & mulos steriles. atq lasci¬
uos refrenat a uitiis. & cohercet: &
ñ patitur ire ꝑ preceps: de quib đr.
nolite fieri sicut equus & mulus:
quib non ẽ intellectus. In freno.
& camo maxillas eoꝵ constringe:
qui ñ apꝓximant ad te. De hoc fre¬

Expanded text:
Dominum, et exaudivit eum. In his profundis et tenebris posuit Deus latibulum suum : has tenebras et sacramenta divina ingressus est Moyses in Sina montis caligine, ut videret Deum : de quibus et David in multa . Haec arcana et ista mysteria sancta sunt Domino, quae noverat evangelista Joannes, qui ausus est dicere, quod angeli forsitan nesciebant: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et idcirco amatur a Domino, quia optimum habebat profundum; et recubuerat super pectus Jesu, unde et hauserat sapientiam . Sin autem voluerimus, ut LXX transtulerunt, frenum, accipere sermonem Dei, intelligamus in freno, eum qui equos insanientes libidine, et mulos steriles atque lascivos refrenat a vitiis, et coercet, et non patitur ire per praeceps, de quibus dicitur: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. In freno et chamo maxillas eorum constringe, qui non approximant ad te . De hoc fre
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ ẽ: om̃s uirgines quas mille
annoꝵ regnũ inuenerit maledic¬
tioni. & sterilitati ꝑpetuȩ subiace¬
bunt: aut certe nupture sunt ut
maledictionẽ effugiant. In die illo
erit quod suꝑ frenũ ȩqui ẽ sẽm̃¬

Expanded text:
verum est, omnes virgines quas mille verum est, omnes virgines quas mille annorum regnum invenerit, maledictioni et sterilitati perpetuae subjacebunt: aut certe nupturae sunt, ut maledictionem effugiant. In die illa erit, quod super frenum equi es
Abbreviated transcription (Latin):
Qui egiptius ẽ & gentiũ cęterarũ.
quan diu egyptius ẽ. & ethincus ꝑ¬
manet: ñ ascendet in iherłm: et
quia ascendere ñ potest nec gradũ
ad excelsa subrigere: ideo ñ erit
suꝑ eum imber dñicȩ benedicti¬
onis. & hoc peccatũ erit maximũ
egrptio. assyrio. chaldeo. srro. mo¬
abitȩ. & ammanite: si noluerint
egredi de t̾ris suis. & ascendere ihe¬
rusalem: ut ꝑ tabernacula transe¬
ant in iherłm. & inueniant ȩter¬
nã domũ. aliarũq gentium ho-¬
mines eẽ desistant. & efficiantur
isrłitȩ: in quib dolus non ẽ. Hec
omnia quȩ nos celeri sermone
ꝑstringimus: iudei & iudaizantẽ
nr̃i. immo ñ nr̃i quia iudaizan¬
tes. sꝑant futura corporalit̃: utiq
& circũcisionẽ sibi & coniugia
in mille annoꝵ imperio ꝓmit.¬
tentes. ne impleatur in illis male¬
dictio quȩ scripta ẽ. maledicta
sterilis quȩ ñ facit semen in urł:
& beatus qui habet sem̃ in syon.
& domesticos in iherłm. Quod si

Expanded text:
Qui Aegyptius est, et gentium caeterarum, quamdiu Aegyptius et ethnicus permanet, non ascendet in Jerusalem; et quia ascendere non potest, nec gradum ad excelsa subrigere, ideo non erit super eum imber Dominicae benedictionis. Et hoc peccatum erit maximum Aegyptio, Assyrio, Chaldaeo, Syro, Moabitae, et Ammonitae, si noluerint egredi de terris suis, et ascendere Jerusalem, ut per tabernacula transeant in Jerusalem, et inveniant aeternam domum, aliarumque gentium homines esse desistant, et efficiantur Israelitae in quibus dolus non est . Haec omnia quae nos celeri sermone perstringimus, Judaei, et judaizantes nostri, immo non nostri, quia judaizantes, sperant futura corporaliter, utique et circumcisionem sibi, et conjugia in mille annorum 934 imperio promittentes, ne impleatur in illis maledictio quae scripta est: Maledicta sterilis quae non facit semen in Israel; et: Beatus qui habet semen in Sion et domesticos in Jerusalem . Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
ne nouũ aliquid in questione uul¬
gata uiderem᷑ asserere. Quod cũ
ab hebreo quererẽ quid significa¬
ret: ait mͥ. non debere nos legere.
Au eñ: quod significet phaleras
equoꝵ. & ornatũ bellicum. Excep¬
to enĩ hoc loco: in nullo penitus
scãrum scripturarũ uolumine
hoc uerbũ repperiri. frenũ autẽ
lingua hebraica EtCΗÑ appella¬
ta transtuler̃. Et ẽẽ sensum. Tempo¬
re sollempnitatis ꝑpetuȩ & regni
iherłm: pacatis omnib & tranqͥlliꝰ:
nequaꝗͣ opus eẽ ȩquitatu. quod
genus bellantium fortissimũ ẽ:
s omnẽ ornatũ. & decorẽ phalerarũ.
ad cultũ dñi conferendũ. Hoc uli
dixerint: nos ȩquoꝵ ꝓfundũ. et in¬
siue tenebrosũ. referamꝰ ad scienti¬
am mysticam: quã & dauid quasi
equos obtimos se habere iactabat:
dicens: incerta. & occulta sapientie
tuȩ manifestasti mͥ. & apłs. o ꝓfun¬

Expanded text:
ne novum aliquid in quaestione vulgata videremur afferre. Quod cum ab Hebraeo quaererem quid significaret, ait mihi, non debere nos legere ALOTH, quod significat phaleras equorum et ornatum bellicum, et excepto hoc loco, in nullo penitus sanctarum Scripturarum volumine hoc verbum reperiri. Frenum autem lingua Hebraica RESEN   appellaXX transtulerunt. Et esse sensum: Tempore solemnitatis perpetuae, et regni Jerusalem, pacatis omnibus et tranquillis, nequaquam opus esse equitatu, quod genus bellantium fortissimum est; sed omnem ornatum, et decorem phalerarum ad cultum Domini conferendum. Hoc illi dixerint. Nos equorum profundum, et insive tenebrosum, referamus ad scientiam mysticam, quam et David quasi equus optimus se habere jactabat, dicens: Incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi . Et Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
rusalem ciuitas non ẽ in locis hu-¬
milibus sita: sed in monte excelso
Unde qui adorat᷑us ẽ dñm exercitu¬
um in iherłm: debet ad montana
consurgere. Qui autẽ de familiis
ac tribus t̾re est. & idcirco dñm ñ
potest adorare: non erit suꝑ eum
imber temporaneus. & serotinus:
nec terra illius pluuiis celi. rigabi¬
tur. Siue ut uerterunt septuagin¬
ta. qui non ascenderint de famili¬
is terre ad iberłm. ut adorent
dnm regem omnipotentẽ: cum
illis reputabuntur. qui pugna-
lingua putrescet. Quod si & fami¬
lia egypti non ascenderit. & non
uenerit. nec suꝑ eos erit: s erit
ruina qua ꝑcutiet dñs om̃s gentes
quȩ non ascenderint ad celebran

Expanded text:
rusalem non est in locis humilibus sita, sed in monte excelso,Unde qui adoraturus est Dominum exercituum in Jerusalem, debet ad montana conscendere. Qui autem de familiis ac tribubus terrae est, et idcirco Dominum non potest adorare, non erit super eum imber temporaneus, et serotinus, nec terra illius pluviis coeli rigabitur. Sive, ut verterunt Septuaginta, qui non ascenderint de familiis terrae ad Jerusalem, ut adorent regem Dominum omnipotentem, cum illis reputabuntur, qui pugnavelingua putrescet. Quod et si familia Aegypti non ascenderit, et non venerit: nec super eos erit, sed erit ruina qua percutiet Dominus omnes gentes, quae non asce
Abbreviated transcription (Latin):
hoc erit peccatum ȩgypti: & hoc
peccatũ omniũ gentiũ quȩ non
ascenderint ad celebrandam festi-¬
uitatem tabernaculoꝵ. Lxx. Sin
autẽ trib egipti non ascendit nec
uenerit illuc: & suꝑ hos erit ruina
qua ꝑcutiet dñs om̃s gentes quȩ ñ
ascenderunt ut gererent sollẽpni¬
tatem scenophegiȩ: hoc ẽ peccatum

Expanded text:
pti, et hoc peccatum omnium gentium, quae non ascenderint ad celebrandam festivitatem Tabernaculorum. LXX: Sin autem Aegypti tribus non ascenderit, nec venerit illuc: et super eos erit ruina, qua percutiet Dominus omnes gentes, quae non ascenderunt ut agerent solemnitatem scenopegiae. Hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
terre ad hierłm. ut adorent regẽ
dñm exercituum: non erit super
eos imber.lxx. Et erit qui non as¬
iherłm. ut orent regem dñm omni-¬
potentẽ: & isti illis apponent᷑. Pro eo
quod septuaginta transtulerunt :¬
& isti illis apponentur: in hebraico
CHN: quod aquila. & simmachus.
& theodotio similiter int̃pretati st̃.¬
& non erit super eos imber. Eccłia
dñi iħu appellatur cȩlestis iherłm
de qua apłs scribit : quȩ aut̃ sursũ

Expanded text:
terrae ad Jerusalem, ut adorent regem terrae ad Jerusalem, ut adorent regem Dominum exercituum, non erit super eos imber. LXX: Et erit, qui non asalem, ut adorent regem Dominum omnipotentem, et isti illis apponentur. Pro eo quod Septuaginta transtulerunt, et isti illis apponentur, in Hebraico GESEM, quod Aquila et Symmachus et Theodotio similiter interpretati sunt, et non erit super eos imber. Ecclesia Domini Jesu appellatur coelestis Jerusalem, de qua Apostolus scribit: Quae autem sursum
Abbreviated transcription (Latin):
dñm firmitas: & in ramis palmaꝵ
in quib signũ uictoriȩ. & uirtutis
premiũ continetur: & in frondib
densissime arboris. quã mirtũ iudei
intelligunt: ꝓpt̾ mortificationem
uicioꝵ ac libidinũ. Unde & dño
saluatori: a magis mirra offertur
in munere. Et in ramis inquit sali¬
cis & popłi. quam quidã unã arbo¬
rem uocant: ipsũq ligni nomen
qđ grece dicit᷑ A AN NIUC: indicat
castitatem. Aiunt medici. & hi qui
de arboꝵ & herbarũ scripsere natu¬
frigescet. & libidinis uena siccetur.¬
& ultra filios generare non possit
Qui taliũ arborũ ramis ꝓtectus
fuerit: exerceat festiuitatẽ taberna¬
culoꝵ sextũ mensem transiens qui
refertur ad mundũ: & septimo agers
sabbatũ spiritale. in quinta decima
noctis plenissima ẽ. & om̃s eiꝰ tene¬
bre claro lumine resoluuntur.
Hec breuiter diximus olim animo
contemplantes libroꝵ magnitudi¬
nẽ: ut ad reliqua transeamus. Et erit
qui non ascenderint de familiis

Expanded text:
in ramis palmarum, in quibus signum victoriae, et virtutis praemium continetur, et in frondibus densissimae arboris quam myrtum Judaei intelligunt, propter mortificationem carnis ac libidinum. Unde et Domino Salvatori a magis myrrha offertur in munere . Et in ramis, inquit, salicis et populi, quam quidam unam arborem vocant; ipsumque ligni nomen quod Graece dicitur ἁγνὸς, indicat castitatem. Aiunt medici, et hi qui de arborum et herbarum scripsere natucat calor, et libidinis vena siccetur, ultraque filios generare non possit. Qui talium arborum ramis protectus fuerit, exerceat festivitatem tabernaculorum, sextum mensem transiens, qui refertur ad mundum, et septimo agens sabbatum spirituale, in quinta decima noctis luna plenissima est, et omnes ejus tenebrae claro lumine resolvuntur. Haec breviter diximus, olim animo contemplantes librorum magnitudinem, ut ad reliqua transeamus. Et erit, qui non ascenderint de familiis
Abbreviated transcription (Latin):
& ibi: & hic similit̃ uerterint: cruci¬
fixerunt. Recte aut̃ qui falsa ꝓpħa¬
uerit. homo appellatus ẽ: dicente
les estis. & scđm hominẽ ambulatis:
Et in psalmis. Uos aut̃ sicut homi¬
nes moriemini. & sicut unus de pͥn¬
cipibus cadetis. Et indigni sp̃u dĩ
merent᷑ audire: non ꝑmanebit
sp̃s m̃s in hominib istis: quia car¬
nes sunt. Et erit in die illa confun¬
dentur ꝓpħȩ. unusquisq ex uisione
sua cũ ꝓphauerit. nec oꝑietur pallio
Ssaccino. ut mentiatur: s dicet non

Expanded text:
et ibi et hic similiter verterint, conet ibi et hic similiter verterint, confixerunt. Recte autem qui falsa prophetaverit, homo appellatus est, dicenteles estis, et secundum hominem ambulatis ? Et in Psalmis: Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis . Et indigni spiritu Dei merentur audire: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis: quia carnales sunt . Et erit in die illa, confundentur prophetae unusquisque ex visione sua, cum prophetaverit, nec operientur pallio s
Abbreviated transcription (Latin):
Lxx. Et erit. si ꝓphauerit homo
ultra: & dicet ad eũ pat̾ suus. & ma¬
ter sua qui genuerunt eũ. ñ uiueᷤ¬
qm̃ mendaciũ loquutus es in no-¬
mine dñi: & cõpedient eũ pat̾ eiꝰ.
& mat̾ eius qui genuer̃ eũ: cum
ꝓpħauerit . Nominib idoloꝵ de
t̾ra sublatis: & pseudo ꝓpħis. atq
inmundo spũ qui loquebat᷑ in eis:
siquis ultra tẽptare uoluerit: et
quippiã ex ꝑsona dñi ꝓpħare: statĩ
pater eius & mater obliuiscent᷑ pa¬
rentũ. ut dĩ retineant seruitutẽ.
& ꝓferant contra filiũ mortis sen¬
tentiã. Et tam piȩ erunt in deũ
omniũ mentes: ut ñ expectetur
publicũ iudiciũ: sed pereant qui
tales sunt sententia ꝓpinquorũ.
Pro eo quod nos diximus configent
eũ: id ẽ uerbũ ẽ in hebreo qđ supͣ.
Aak aPΥAC. Qua ergo ratione sep
siue illuserunt: & ut uerbũ deuer¬
bo exprimã contra eũ saltauerun.
ferre uoluerunt: id ẽ cõpedient: cũ
aquila. & simmachus. & theodotio.

Expanded text:
LXX: Er erit, si prophetaverit homo LXX: Er erit, si prophetaverit homo ultra, dicet ad eum pater suus et mater sua, qui genuerunt eum: Non viveium locutus es in nomine Domini: et compedient eum pater ejus et mater ejus, qui genuerunt eum, cum prophetaverit. Nominibus idolorum de terra sublatis, et pseudoprophetis, atque immundo spiritu qui loquebatur in eis, si quis ultra tentare voluerit, et quippiam ex persona Domini prophetare, statim pater ejus et mater obliviscentur parentum, ut Dei retineant servitutem, et proferent contra filium mortis sententiam: et tam piae erunt omnium in Deum mentes, ut non exspectetur publicum judicium; sed pereant qui tales sunt, sententia propinquorum. Pro eo quod nos diximus, configent eum, idem verbum est in Hebraeo quod supra, DACARU  . Qua ergo ratione LXX sive illuserunt, et ut verbum de verbo exprimam, contra eum saltaverunt; ferre voluerunt, id est, compedient: cum et Aquila, et Symmachus, et Theodotio,
Abbreviated transcription (Latin):
de quib psalmista dicit. simulacra
gentiũ argentũ & aurũ. oꝑa manu¬
um hominũ: ut nulla sit alia reli-¬
gio. nisi tantũ nominis xp̃ian. &
de quib in ꝓpħa scriptũ ẽ. ululate
sculptilia in ierłm: & in samaria:
Sicut enĩ feci samariȩ. & sculpti¬
libus eiꝰ: sic faciam ierłm. & idolis
eius.Siue hec idola.de quib apłs
loquitur. Sp̃s aut̃ manifeste dicit.
quia in nouissimis temporib rece¬
dent quidã a fide dĩ. attendentes
spiritib inmundis: seductoribus.
& doctrinis demonioꝵ in hypocri¬
si falsiloquoꝵ: cauteriatã habenti¬
um conscientiã suã. Sicut enim
rdola fiunt manu artificis: ita
& ipsi pseudo ꝓpħas significant : s
tam̃ & ab ethnicis sacerdotes idolo¬
rũ uocantur ꝓpħȩ. Et erit cum¬
ꝓphauerit quispiã ultra: dicent
ei pat̃ eiꝰ. & mat̾ eius. qui genuert̃
eũ. Non uiues: quia mendacium
loquutus es in nomine dñi: & con-¬
figent eum pater eius. & mat̾ eiꝰ¬

Expanded text:
de quibus Psalmista dicit: Simulacra de quibus Psalmista dicit: Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum , ut nulla sit alia religio, nisi tantum nominis Christiani, et de quibus in propheta scriptum est: Utulate, sculptilia in Jerusalem et in Samaria. Sicut enim feci Samariae et sculptilibus illius: sic faciam Jerusalem et idolis ejus . Sive haec idola, de quibus Apostolus loquitur: Spiritus autem manifeste dicit: quia in novissimis temporibus recedent quidam a fide, attendentes spiritibus seductoribus, et doctrinis daemoniorum in hypocrisi falsiloquorum, cauteriatam habentium conscientiam suam . Sicut enim idola fiunt manu artificis: ita  qui et ipsi pseudoprophetas significant; sed tamen et ab 908 ethnicis sacerdotes idolorum vocantur pprophetaverit quispiam ultra: dicent ei pater ejus et mater ejus, qui genuerunt eum: Non vives, quia mendacium locutus es in nomine Domini; et configent eum pater ejus et mater ej
Abbreviated transcription (Latin):
dũ facit: & huius tam̃ sordes.⁊ xp̃i
abluuntur baptismate. Pro abluti¬
one peccatorũ. & menstruatȩ: septu
aginta transtulerunt. transmuta.¬
tionẽ & asꝑsionẽ. quod de lege tran¬
seamus ad euangłium : de littera
ad sp̃m: de umbra ad ueritatem.
Pro breuib & presentib. futura. &
ȩt̃na succedant. Asꝑsio aut̃ sangui¬
nẽ dni significat: de quo & petrus
apłs loquitur: gr̃a uob & pax mul¬
tiplicetur: in obedientiã & asꝑsionẽ¬
sanguinis iħu xp̃i. Et rursũ. Scien¬
tes quod non corruptibilib argento
& auro redempti estis. s sanguine
p̃cioso: ut agni inmaculati or puris¬
simi. Quo qui asꝑsus fuerit & re-¬
demptus: dicere poterit cũ ꝓpħa.
Et erit in die illo dicit dñs exerci¬
tuũ: disꝑdam nomina idoloꝵ de
t̾ra. & non memorabuntur ultra:
dñs sabaoth: disperdã nomina ido¬
loꝵ de t̾ra: & non erit ultra eorũ
la auferentur de t̾ra: siue illa idola

Expanded text:
dum facit: et hujus tamen sordes Christi dum facit: et hujus tamen sordes Christi abluentur baptismate. Pro ablutione peccatorum et menstruatae, LXX transtulerunt, transmutationem et aspersionem: quod de Lege transeamus ad Evangelium, de littera ad spiritum, de umbra ad veritatem, pro brevibus et praesentibus futura et aeterna succedant. Aspersio autem sanguinem Domini significat, de quo et Petrus apostolus loquitur: Gratia vobis, et pax multiplicetur . Et rursum: Scientes quod non corruptibilibus argente et auro redempti estis, sed sanguine pretioso, ut agni immaculati et purissimi , quo qui aspersus fuerit et redemptus, dicere poterit cum propheEt erit in die illa, dicit Dominus exercituum, disperdam nomina idolorum de terra, et non memorabuntur ultra, Dominus Sabaoth, disperdam nomina idolorum de terra, et non erit ultra eorum la auferentur de terra, sive illa idola
Abbreviated transcription (Latin):
erit fons patens domus dauid: & ha-¬
bitantib ierłm in ablutionẽ peccato¬
ris. & menstruatȩ. Lxx. In die illa
erit om̃is locus aꝑtus in domo đđ.
& habitantib ierłm. & in transmi¬
grationem. & in asꝑsionem. De hoc
fonte qui egreditur de domo dauid.
& in iez echiele ꝓpħa scribitur: qđ
erumpat fons in domo dauid. et
crescat in fluuium. qui appellatur
aqua remissionis & indulgentiȩ: &
ꝑgat ad solitudinẽ & ad mare quod
nunc uocatur mortuũ : piscesq om¬
nes uiuificet: & ex utraq ripa flu-¬
minis uarii generis consurgant
arbores ꝑ singłos m̃ses: semꝑ nouis
fructib habundantes. Et ut sciamꝰ
domũ. hoc templũ dĩ ipsã eẽ domũ
dauid: que in hierechiele domꝰ dei:
in zacharia domus dauid appellat᷑.
hic fons de domo dĩ egrediens: refer¬
tur ad ȩccłiam. & scientiã scriptura¬
rũ: ut om̃s renascantur in xp̃o: o
aqua baptismatis: nobis donentur¬
peccata. Nichil inmundius menstru-¬
ata. & quȩ quicquid attigerit inmun¬

Expanded text:
fons patens domui David, et habitantibus Jerusalem, in ablutionem peccatoris et menstruatae. LXX: In die illa erit omnis locus apertus in domo David, et habitantibus Jerusalem: et in transmutationem et in aspersionem. De hoc fonte, qui egreditur de domo David, et in Ezechiele propheta scribitur , quod erumpat fons in domo Domini, et crescat in fluvium, qui appellatur aqua remissionis et indulgentiae; et pergat ad solitudinem et ad mare, quod nunc vocatur Mortuum, piscesque omnes vivificet, et ex utraque ripa Huminis varii generis consurgant arbores, per singulos menses semper novis fructibus abundantes. Et ut sciamus domum, hoc est, templum Dei, ipsam esse domum David, quae in Ezechiele domus Dei, in Zacharia domus David appellatur: hic fons de domo Dei egrediens, refertur ad Ecclesiam et ad scientiam Scripturarum, ut omnes renascamur in Christo, et in aqua baptismatis nos. Nihil immundius menstruata, quae quidquid attigerit, immun
Abbreviated transcription (Latin):
tationis & salutis in tabernaculis
iustoꝵ. Et in ꝓuerbiis scripturarũ
repperimꝰ. Domus iustoꝵ ꝑmanent.
& tabernacula eoꝵ qui recte agunt:
stabunt. De domib qđ ꝑmaneant:
de tabernaculis quod statura sint
pollicetur. Dicit & in alio loco sc̃s uir
Unã petii a dño. hanc requirã utt
inhabitẽ in domo dñi om̃ib dieb
uitȩ meȩ: ut uideam delectationẽ
dñi. & iusitẽ templũ eius. Qui in
istius modi habitat tabernaculis. &
de tabernaculis ad atria: & de atriis
ad domũ. de domo ad templũ dñi
ire festinat: debet celebrare sollẽp¬
nitatem tabernaculoꝵ in ligno sa¬
pientie pulcherrimo: de quo in ꝓ¬¬
uerbiis dr̃. Lignũ uite ẽ omnib
qui appropinquant ei: & qui re-¬

Expanded text:
tabernaculis justorum . Et in Proverbiis scriptum reperimus: Domus justorum permanent, et tabernacula eorum, qui recte agunt, stabunt . De domibus, quod permaneant; de tabernaculis, quod statura sint, pollicetur. Dicit et in alio loco sanctus vir: Unum petivi a Domino, hoc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae, et videam delectationem Domini, et visitem templum ejus . Qui in istiusmodi habitat tabernaculis, et de tabernaculis ad atria, et de atriis ad domum, et de domo ad templum Domini ire festinat, debet celebrare solemnia tabernaculorum in ligno sapientiae pulcherrimo, 932 de quo in Proverbiis dicitur: Lignum vitae est omnibus qui appropinquant ei, et qui re
Abbreviated transcription (Latin):
sti: & eiecisti gentes & plantasti eam:
ad quã ipse uinitor loquitur. ego
plantaui te uineam frugiferã: totã
uerã. Omnia quoq ium̃ta & animan¬
tia. quȩ uno nomine ꝓpħa compre-¬
hendit: ꝓ singuloꝵ naturis int̃pre¬
tanda sint: & hoc magis dei filio con-¬
uenit. quã ea quȩ stulta populus
iudeoꝵ uaticinatione presumit
Et omnes qui reliqui fuerint de u¬
niuersis gentib quȩ uenerint contͣ
iherłm: ascendent ab anno in annũ.¬

Expanded text:
to, et ejecisti gentes, et plantasti eam . to, et ejecisti gentes, et plantasti eam . Ad quam ipse vinitor loquitur: Ego plantavi te vineam frugiferam totam veram . Omnia quoque jumenta et animantia, quae uno nomine propheta comprehendit, pro singulorum naturis interpretanda sunt, et hoc magis Dei Filio convenit, quam ea quae stulta populus Judaeorum vaticinatione praesumit. Et omnes qui reliqui fuerint de universis gentibus, quae venerint contra Jerusalem, ascendent ab anno in annu
Abbreviated transcription (Latin):
quia diuina. & ea quȩ scripta sunt
negligentes. Rectius autẽ camelus
dici potest popłs iudeoꝵ. qui & ipse
legem dĩ meditatur: & eã ruminat.
& uoluit in pectore. s non diuidit
ungula ut credat in patrẽ & filiũ:
& in eo in mundus ẽ. qđ nequaquã
separat litterã a sp̃u: umbrã a ueri¬
tate: & portat legis onera: & audit
pulus plenus delictis. De istiuꝰmodi
camelo quoq qui ruminat. sed un¬
gulam ñ findit: & in ꝓuerbiis qͣsi
ad filiũ dicitur. qui relinquit custo¬
dire disciplinã patris: meditabitur
eloquia mala. Post camelũ transea-¬
mus ad asinũ: qui quondã ferebat᷑¬
asinus in frenis. & inmundus erat:
& multos habebat dominos: & per
p̃cipitia labebatur. ut corruens re-¬
pente consurgeret. & portaret dñm
saluatorem: & in grederet᷑ in scãm hie¬
rusalem. & eũ paruuloꝵ turba crden.¬
tium susciperet triumphantẽ. Hunc
asinũ ad uitẽ & uineam saluator

Expanded text:
quia divina, et ea quae scripta sunt quia divina, et ea quae scripta sunt negligentes. Rectius autem camelus dici potest populus Judaeorum, qui et ipse Legem Dei meditatur, et eam ruminat et volvit in pectore, sed non dividit ungulam, ut credat in Patrem, et in Filium: et in eo immundus est, quod nequaquam separat litteram a spiritu, umbram a veritate, et portat Legis onera, et auditpulus plenus delictis . De istiusmodi camelo qui ruminat, ungulamque non findit, et in Proverbiis quasi ad filium dicitur: Qui relinquit custodire disciplinam patris, meditabitur eloquia mala . Post camelum transeamus ad asinum, qui quondam ferebatur infrenis, et 930 immundus erat, et multos habebat dominos, et per praecipitia labebatur, ut corruens repente consurgeret, et portaret Dominum Salvatorem, et ingrederetur in sanctam Jerusalem, et eum parvulorum turba credentium susciperet triumphantem . Hunc asinum ad vitem et vineam Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptate lasciuiunt: de quibus
psalmista commemorat. Holite fie¬
ri sicut equus & mulus: quib non
ẽ intellectus. Sicut ergo qui proni
sunt ad libidinẽ. ȩqui appellantur:
sic mulos ruste uocabimus: qui uir¬
gines sunt carne non sp̃u: qui eu-¬
rint ad ꝓgeniem: & spiritales filioᷤ
ꝓcreauerint: audient ꝑ ysaiã. Et
ne dicat eunuchus. qm̃ sum lignũ
aridum: hec enim dñs dicit eunu-¬
chis qui custodierint sabbata mea:
& elegerint quȩ uolui: & tenue¬
rint fedus meũ: dabo eis in domo
mea. & in muro meo locũ nomina¬
tũ: & nom̃ melius filiis & filiabus:
nomen semptt̃num dabo eis: quod
non deficiet.Tales mulos & mulas
habebant reges isrł: & maxime da-¬
uid qui refertur ad xp̃m. Si intel¬
leximus quid sint equi & muli. ru¬
entes. & consurgentes: transeamus
ad camelos. animal ruminans: ungu¬
sarcina deprimuntur: & uident᷑
sibi scãs scripturas legere: s ungu¬
lam non findunt: ruminantes elo¬

Expanded text:
voluptate lasciviunt: de quibus voluptate lasciviunt: de quibus Psalmista commemorat: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Sicut ergo qui proni sunt ad libidinem, equi apellantur: sic mulos juste vocabimus, qui virgines sunt carne et non spiritu: qui eurint in progeniem, et spirituales filios procrearint, audient per Isaiam; Et ne dicat eunuchus, quoniam sum lignum aridum. Haec enim dicit Dominus eunuchis, qui custodierint sabbata mea, et elegerint quae volui, et tenuerint foedus meum, dabo eis in domo mea et in muro meo locum nominatum, et nomen melius a filiis et filiabus: nomen sempiternum dabo eis quod non deficiet . Tales mulos et mulas habebant reges Israel, et maxime David, qui refertur ad Christum . Si intelleximus qui sint equi et muli ruentes et consurgentes, transeamus ad camelos, animal ruminans, ungusarcina deprimuntur, et videntur sibi sanctas Scripturas legere, sed ungulam non findunt, ruminantes elo
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ iumentoꝵ quȩ fuerint in
castris illis: sicut ruina hec. Et hec
naliter explenda contendunt. Gran¬
dis reuera dñi fortitudo. ut corru¬
ant in castris hostium. equi. & mu¬
li. cameli. & asini. & omnia ium̃ta
Magnus triumphus głiosa uictoria.
bruta animalia deo suꝑ ante supe¬
rari. Dicamus ergo iuxta cȩptã
circo omnia mala corruant quȩ
prius contra eccłam dimicaruit.
ut in bona repente consurgant. De¬
niq qui prius ȩquus fuerat hin-¬
niens ad uxorem ꝓximi sui. & un
patiens ad libidinem ferebatur: &
iacebat in turpitudine uoluptatum:
cũ sequi ceꝑit castitatem: dicitur ad
eũ: surge : eamus hinc. & surge ue¬
ni ꝓxima mea. Et in apło. Surge qͥ
dormis: & exurge a mortuis: & illu¬
minabit te xp̃s. Cũq surrexerint
qui ante ceciderant equi & mollia
t̃ga dño p̃buerint ad sedendum: di¬
cent ad eũ. Ascende suꝑ equos: & ȩ
quitatio tua salus. Iuxta hunc sen¬
sum mulos accipiamus. qui steri-¬
les sunt. & non ꝓcreant filios: sed

Expanded text:
ium jumentorum, quae fuerint in castris illis, juxta ruinam hanc. Et haec naliter explenda contendunt. Grandis revera Domini fortitudo, ut corruant in castris hostium equi, et muli, cameli, et asini, et omnia jumenta Magnus triumphus, gloriosa victoria, bruta animalia Deo pugnante superari. Dicamus ergo juxta coeptam circo omnia mala corruant, quae prius contra Ecclesiam dimicaverunt, ut bona repente consurgant. Denique qui prius equus fuerat hinniens ad uxorem proximi sui , et impatiens ad libidinem ferebatur, et jacebat in turpitudine voluptatum: cum sequi coeperit castitatem, dicetur ad cum: 929 Surge, eamus hinc . Et: Surge, veni, proxima mea . Et in Apostolo: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Cumque surrexerint qui ante ceciderant equi, et mollia terga Domino praebuerint ad sedendum, dicent ad Deum: Ascende super equos tuos, et equitatio tua salus . Juxta hunc sensum mulos accipiamus, qui steriles sunt, et non procreant filios; sed
Abbreviated transcription (Latin):
um: & dicit in psalmo: ꝑtransibo lo
cũ tabernaculi ammirabilis usq ad
domũ dĩ. Ad mirabile ẽ enim nolle
habitare cũ ȩgyptiis. sed submerso
pharaone: terrã cuꝑe reꝓmissionĩ
intrare. Unde & alibi loquitur. Quã
dilecta tabernacula tua dñe uirtu.¬
Beati om̃s qui habitant in domo

Expanded text:
um, et dicit in psalmo: Pertransibo in um, et dicit in psalmo: Pertransibo in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei . Admirabile est enim nolle habitare cum Aegyptiis; sed submerso Pharaone, terram cupere repromissionis intrare . Unde et alibi loquitur: Quam dilecta tabernacula tua, Domine virtumea
Abbreviated transcription (Latin):
grinati sumus in ȩgipto. de qua edu¬
xit nos dñs in solitudinẽ: & idcirco
tabernacula suscitamus: ut benefi¬
cioꝵ dei omni tẽpore recordemur ⁊
cũ cȩperimus habitare in urbibus.
Precepit quoq ut facerent tabnacu-¬
la de ligno pulcherrimo. qđ iudei
citrũ uocant. & de palmarũ ramis
ac frondib ligni densissimi: & salicis.
& populi. Historiȩ iecimꝰ fundam̃ta:
ut ex his ad spiritalia transeamus.
Quandiu in ꝓfectu sumꝰ. & in cur¬
su atq certamine. habitamus in
tabernaculis: hoc omni mente ni¬
tentes: ut de tabernaculis ad firmã
& stabilem sedem transeamus: idẽ
Heu mͥ quia incolatus m̃s ꝓlongatꝰ
ẽ. & aduena ego sum: & peregrinꝰ
sicut om̃s patres mei. Hoc loquitur
qui in ȩgypto ẽ: & adhuc in scło con¬
stitutus. Qui aut̃ egreditur de egip¬
to.quȩ hebraicȩ dicitur m es Rat̃
& interp̃tatur tribulatio: & ingredi¬
tur uitioꝵ solitudinẽ: carpit iter su¬

Expanded text:
grinati sumus in Aegypto, de qua edugrinati sumus in Aegypto, de qua eduxit nos Dominus in solitudinem, et idcirco tabernacula suscitamus, ut beneficiorum Dei omni tempore recordemur, cum coeperimus 931 habitare in urbibus . Praecepit quoque ut facerent tabernacula de ligno pulcherrimo, quod Judaei citrum vocant, et de palmarum ramis ac frondibus ligni densissimi, et salicis, et populi. Historiae jecimus fundamenta, ut ex his ad spiritualia transeamus. Quamdiu in profectu sumus et in cursu atque certamine, habitamus in tabernaculis, hoc omni mente nitentes, ut de tabernaculis ad firmam et stabilem sedem transeamus, id esHeu mihi, quia incolatus meus prolongatus est ! Et: Advena ego sum, et peregrinus sicut omnes patres mei . Hoc loquitur qui in Aegypto est, et adhuc in saeculo constitutus. Qui autem egreditur de Aegypto, quae Hebraice dicitur MESRAIM  , et interpretatur tribulatio; et ingreditur vitiorum solitudinem, carpit iter su
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatẽ tab̾naculoꝵ. Om̃s inquit
qui relicti fuerint de cunctis gen¬
tib quȩ uenerunt contra iherłm
ascendent ꝑ singulos annos. ut ado-¬
rent regem dñm exercituũ: & cele¬
brent festiuitatẽ tabnaculoꝵ. Hec
quoq iudei cassa spe. in mille anno¬
rũ regno futura ꝓmittunt: cuiꝰ sollẽ¬
pnitatis istud exordium ẽ. Egressus
popłs isrł de egipto. ꝑ uastã & terri¬
bilem. ac latã solitudinẽ: in qua ñ
erat domus. uilla. oppidũ: specus:
faciebat sibi tabernacula atq tento¬
ria: quȩ nunc asimilitudine paruu¬
lȩ paruulȩ auis: papiliones uocant᷑
in quib cũ coniugib morarentur
ac liberis. & cibũ caperent: & ꝑ diẽ
solis ardores: ꝑ noctem humorẽ et
frigus. & roris iniuriam deuitarers.
Iussũq ẽ: ut in mense septimo qͥnta
decima die mensis fieret taberna¬
culoꝵ sollempnitas. Et cũ te inquit
int̾rogauerit filius tuus cras dicens:
quid sibi uolunt hec tabernacula:
respondebis ei. Multo tẽpore pere¬¬

Expanded text:
. Omnes, inquit, qui relicti fuerint de gentibus quae venerint contra Jerusalem, ascendent per singulos annos, ut adorent regem Dominum exercituum, et celebrent festivitatem Tabernaculorum. Haec quoque Judaei cassa spe in mille annorum regno futura promittunt, cujus solemnitatis istud exordium est: Egressus populus Israel de Aegypto per vastam et terribilem ac latam solitudinem, in qua non erat domus, villa, oppidum, specus, faciebat sibi tabernacula atque tentoria quae nunc a similitudine parvulae avis papiliones vocantur in quibus cum conjugibus morarentur ac liberis, et cibum caperent, et per diem solis ardores, per noctem humorem, et frigus, et roris injuriam devitarent: jussumque est ut in mense septimo quinta decima die mensis fieret tabernaculorum solemnitas: Et cum te, inquit, interrogaverit filius tuus cras, dicens: Quid sibi volunt haec tabernacula? respondebis ei: Multo tempore pere