comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aquas innubib: ut ñ erumpͥant pa¬
riter deorsum. Quid hoc loco aquam¬
nisi scientiam: quid nubes. nisi pre¬
dicatores appellat: Nam quia in
sacro eloquio aliquando aqua sci¬
entia dicitur. salomone attestante
didicimus: qui ait. Aqua ꝓfunda u̾¬
ba. ex ore uiri: & correns redundans
fons sapientie. Aqua signari scĩam:
sa aqua innubib aeris: id ẽ occulta
scientia inꝑpħis. Qui ante aduentũ
d̃mni. clum occultis sacram̃tis grauidi
ocłis eoꝵ intelligentia caligabat.
Nubium uͦ nomine quid hoc in loco a¬
transmissi. ce u̾bis nouerant pluere. &
nuracłis choruscare. Qͦs ysaias ꝓpħa
longe ante intuens. dixit. Qͥ sunt isti
a ad laudem dĩ. uuti a nascentis ec¬
cłie desiderat exordiri: studet eiꝰ or¬
dinem ab apłorum p̃dicatione nar¬
rare: qui curau̾̃nt summoꝑe. rudib
ppłis plana & capabilia. ñ summa
atq ardua predicare. slam si scĩam
scãm. q̃ hic aque nomine designat᷑
ut hauriebant corde. ita ore fund̾ent.

Expanded text:
aquas in nubibus suis, ut non erumpant pariter deorsum. Qui nisi scientiam, quid nubes nisi praedicatores appellat? Nam quia in sacro eloquio aliquando aqua scientia dicatur, Salomone attestante didicimus, qui ait: Aqua profunda verba ex ore viri, et torrens redundans fons sapientiae . Aqua signari scientiam sa aqua in nubibus aeris , id est occulta scientia in prophetis; quia ante adventum. Domini dum occultis sacramentis gravidi oculis eorum intelligentia caligabat. Nubium transmissi, et verbis noverant pluere, et miraculis coruscare? Quos Isaias propheta longe ante intuens, dixit: Qui sunt 548 a ad laudem Dei initia nascentis Ecclesiae desiderat exordiri, studet ejus ordinem ab apostolorum praedicatione narrare, qui curaverunt summopere rudibus populis plana et capabilia, non summa atque ardua praedicare. Nam si scientiam sanctam, quae hic aquae nomine designatur, ut hauriebant corde, ita ore funderent,
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis intime ñ ꝑtingat. Sinuͦ lucis
nomine. ustos accipimꝰ. cenebrarũ
uͦ appellatione pecẽores. uñ & paulus
nil obstat. qr ꝑfecta et̾nitatis scĩa
nulli tͥbuit᷑: quousq cursus uistoꝵ

Expanded text:
timae non pertingant, si vero lucis nomine, justos accipimus, tenebrarum vero appellatione, peccatores. Unde et Paulus nil obstat, quia perfecta aeternitatis scientia nulli tribuitur, quousque cursus justorum
Abbreviated transcription (Latin):
fund̾et: & nicħ s cumꝓficientib re¬
seruaret. Dignũ quippe ẽ. ut qͥ p̃di
cat auclientis modum ꝯsid̾e̾t: qua¬
tinus ipsa p̃dicatio cum auditoris
sui increm̃tis crescat. Sic quippe ag̾e
unusquisq p̃dicator debet. sicut cũ
illo diuinitus agit᷑. ut nequaqmͣ
cuncta que sentit. infirmis insinu¬
et: qr & quousq ip̃e carne mortali¬
tatis infirmus ẽ. ea que suꝑna st̃
cuncta ñ sentit. P redicare gͦ rudib

Expanded text:
funderet, et nil sibi cum proficientibus refunderet, et nil sibi cum proficientibus reservaret. Dicat, audientis modum consideret, quatenus ipsa praedicatio cum auditoris sui incrementis crescat. Sic quippe agere unusquisque praedicator debet, sicut cum illo divinitus agitur: ut nequaquam cuncta quae sentit, infirmis insinuet; quia et quousque ipse carne mortalitatis infirmus est, quae superna sunt, cuncta non sentit. Praedicar
Abbreviated transcription (Latin):
norum memoriam. quam tñ nun¬
quam deseruit: & quasi nequaquam
malos respicit. quoꝵ tñ facta consi¬
derat: s suꝑ hec dampnationis iudi¬
cium inultinus seruat. Hinc enĩ
scriptum est. Ocłi cłmi ꝯtemplant᷑
bonos & malos. Huic ꝑ psalmistam
dicitur. uultũ d̃ni suꝑ facientes
mala: ut ꝑdat de terra memoriam
eorum. Considerat. gͦ quos puniat. s
eosdem ipsos ante ñ uidit quos nes¬
cit. Nam quibdam infine dictu¬
rus ẽ. Nescio uos unde sitis: discedi¬
te ame. om̃s oꝑarii iniquitatis. Ali¬
ro gͥ modo prauoꝵ uitam & intuet᷑.¬

Expanded text:
norum memoriam, quam tamen nunnorum memoriam, quam tamen nunquam deseruit; et quasi nequaquam malos respicit, quorum tamen facta considerat, sed super haec damnationis judicium in ultimis servat. Hinc enim scriptum est: Oculi Domini contemplantur bonos et malos . Hinc per Psalmistam dicitur: Vultus Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum . Considerat igitur quos puniat, sed eosdem ipsos ante non vidit, quos nescit. Nam quibusdam in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis; discedite a me omnes operarii iniquitatis . Miro igitur modo pravo
Abbreviated transcription (Latin):
ut tanto uerius eius sensib congru¬
at: quanto se ce cum eius uocib i¬
mutat. Uerbis itaq precedentibus
sẽs uir ꝑ disertas prudentie arce
sententias. iniqui euiuslibre eulpas
ꝓtulit. & qm sit dampnanda eius
infructuosum. In recordatione enĩ
conditoris non reducitur: quisq us¬
q ad finem uite uitiis subiugat᷑.
Namsi hunc suꝑni respretus me¬
moria tang̾et: ꝓculdubio ab iniqui¬
tate reuocaret. Eius quippe merita
exigunt: ut funditus ab auctoris
recordatione deleatur. Sciendum uͦ
quod recordari ds nequaqͣm ꝓprie
dicitur. Qui enim obliuisci non po¬
test᷑. quo pacto recordari pocest: S
quia eos nos quorum recordamur
amplectimur: abbis autẽ quorũ
obliuiscimur elongamus: huma¬
no usu &e recordari d̃s dicitur cũ
dona cribuit. & obliusci. cum in
culpa de relinquit. S quia cuncta
pensat. cuncta sine intermissiõis
alternatione considerat: & recorda¬
ꝑ intuetur. Quasi enim redit ad bo¬

Expanded text:
ut tanto verius ejus sensibus congruut tanto verius ejus sensibus congruat, quanto se et cum ejus vocibus immutat. Verbis itaque praecedentibus sanctus vir per disertas prudentiae arte sentpertulit, et quam sit damnanda ejus infructuosum. - In recordatione enim conditoris non reducitur, quisquis usque ad finem vitae vitiis subjugatur. Nam si hunc superni respectus memoria tangeret, procul dubio ab iniquitate revocaret. Ejus quippe merita exigunt ut funditus ab auctoris recordatione deleatur. Sciendum vero est quod recordari Deus nequaquam proprie dicitur. Qui enim oblivisci non potest, quo pacto recordari potest? Sed quia eos nos quorum recordamur amplectimur, ab his autem quorum obliviscimur elongamur, humano usu et recordari Deus dicitur, cum dona tribuit, et oblivisci, cum in culpa derelinquit. Sed quia cuncta pensat, cuncta sine intermissionis alternatione 535 considerat; et recordamper intuetur. Quasi enim redit ad bo
Abbreviated transcription (Latin):
uotiens in scĩ
uiri hystoria ꝑ
nouum uolum̃
enodare mysteri¬
um typice expo¬
sitionis aggre¬
dimur̾. oportet ut
eiusdem uiri uel nomine uł passio¬
ne. significationem mysticam prin¬
cipaliter ꝓferamꝰ qͣtinꝰ habitacłorũ
more dum suꝑscriptionem tituli
inipsopostis fronte prefigimus: qͥa
cuius est domus agnoscitur. secu¬
rius intretur. Crebro autem dixis
signauit ce nomine. Iob quippe in
terpretatur dolens. Et quis alius
in hoc dolente figuratur. nisi is de
quo scriptum ẽ. uere languores
nr̃os ipse porcauit. ce dolores nr̃os
ipse tulit: de quo rursum dicitur.
liuore eius sanati sumus: Amiei
qui ut sepe iam diximus. dm̃ dũ
defendere nituntur. offendunt.
Sẽs gͦ uir ꝑ uulnera &e uerba sic lo¬
quitur sua. ut etiam nr̃a signifi
ra narret. presentia transcendat:
non nunqͣm uͦ sie de presentib dis¬
serat. ut de futuro conticescat. Cog¬
uita itaq discretionis huius custo¬
dia. cum immutatione uocis illius.
nr̃a quoq intelligentia alternet:

Expanded text:
uoties in sancti viri historia per novum volumen enodare mysterium typicae expositionis aggredimur, oportet ut ex ejusdem viri vel nomine, vel passione significationem mysticam principaliter proferamus, quatenus habitaculorum more, dum superscriptionem tituli in ipsa postis fronte praefigimus, quia cujus est domus agnoscitur, securius intretur. Crebro autem dixisssignavit et nomine. Job quippe in interpretatur dolens. Et quis alius in hoc dolente figuratur, nisi is de quo scriptum est: Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit ? De quo rursum dicitur: Livore ejus sanati sumus . Amici qui, ut saepe jam diximus, Deum dum defendere nituntur, offendunt. Sanctus ergo vir per vulnera et verba sic loquatur sua, ut etiam nostra signifra narret, praesentia transcendat; nonnunquam vero sic de praesentibus disserat, ut de futuris 534 reticescat. Cognita itaque discretionis hujus custodia, cum immutatione vocis illius nostra quoque intelligentia alternet,
Abbreviated transcription (Latin):
Nuer centum annoꝵ moriec᷑. ce pec¬
cator centum annoꝵ maledictus
erit. Aesi aꝑte deterreat dicens.
uita quidem pueri in longũ trahit᷑.
ut a factis puerilib corrigat᷑. S
si apeccati ꝑpetratione nec tẽporis
longinquitate compescit᷑: hec ip̃a
uite longinquitas qmͣ ꝑ mĩam ac

Expanded text:
Puer centum annorum morietur, et peccator centum annorum maledictus erit. Ac si aperte nos deterreat, dicens: vita quidem pueri in longum trahitur, ut a factis puerilibus corrigatur. Sed si a peccati perpetratione nec temporis longinquitate compescitur, haec ipsa vitae long
Abbreviated transcription (Latin):
penclitur. quod prius uacuum ab aqͥ¬
lone tenebatur: quia illa corda genti¬
lium repleta sunt caritate di: que p̃s¬
sa prius fuerant torpore diaboli. Po¬
cest uͦ & ꝑ hoc uacuum. uidee infideli¬
tas. &e ꝑ terram sicut diximus sc̃e ec¬
cłie fructificatio de signari. Uir gͦ
sc̃s calum uidee peuntis aspiciat:
& gentilitatis merita ad ueniam re¬
deuntis cernat: ac dicat. Qui exten¬
dit aquilonem suꝑ uacuum: & ap¬
penclit cerram suꝑ nichiliu ¶ Nã
quia uideorum corda afide uacua.
diabolo sunt subdita: extendit aqͥ¬
lonem suꝑ uacuum. Quia uͦ nullis
existentib meritis sicut dictum est¬

Expanded text:
penditur, quo prius vacua ab aquipenditur, quo prius vacua ab aquilone tenebatur; quia illa corda gentilium repleta sunt charitate Dei, quae pressa prius fuerant torpore diaboli. et per hoc vacuum, Judae infidelitas; et per terram, sicut diximus, sanctae Ecclesiae fructificatio designari. Vir ergo sanctus causam Judae pereuntis aspiciat, et gentilitatis merita ad veniam redeuntis cernat; et dicat: Qui extendit aquilonem super vacuum, et appendit terram super nihilum. Nam quia Judaeorum corda fide vacua, diabolo sunt subdita, extendit aquilonem super vacuum. Quia vero nullis existentibus meritis, super gentes
Abbreviated transcription (Latin):
lus quoq ait apłs. Om̃ia enim nuda
ce aꝑta sunt ocłis eius. Inferni uͦ ce ꝑ
ditionis nomine: diabolum. om̃s q
dampnationis eius socios designauit.¬
aquilonem suꝑuacuum. Aquilonis
nomine insacro eloquio appellari dia¬
bolus solet. quia ut corporis frigore gen¬
tium corda constring̾et. dixit. Sedebo
inmonte testam̃ti: inlaterib aquilo¬
nis. Qui suꝑuacuum extenditur. qr
illa corda possidet: que diuini amoris
gr̃a non replent᷑. S cam̃ om̃ipoten¬
ti dõ suppetit. etiam uasa diaboli
eunctis uirtutib uacua sue gracie
munere implere: ineisq diuini a¬
moris soliclitatem ponere: qͦs nul¬
la conspicit rectitudis actione
roborari. Unde apte subiungitur.
Et appencdit terram suꝑ nichilũ.
Quid enim terre nomine. nisi sc̃a ec¬
ełla designat᷑: que dum uerba predi¬
cationis suscipit. fructum boni oꝑis
reddit. de qua ꝑ moysen dr̾. audiat
cerra uerba ex ore meo. expectetux si
quid ꝑ nichilum nisi gentiles ppłi de¬

Expanded text:
lus quoque ait: « Omnia enim nuda et aperta sunt oculis ejus . » Inferni vero et perditionis nomine diabolum et omnes damnationis ejus socios designat.aquilonem super vacuum. - Aquilonis nomine in sacro eloquio appellari diabolus solet, qui, ut torporis frigore gentium cin monte testamenti in lateribus aquilonis. . Qui super vacuum extenditur, quia illa corda possidet, quae divini amoris gratia non replentur. Sed tamen omnipotenti Deo suppetit, etiam vasa diaboli cunctis virtutibus vacuae suae gratiae munere implere, in eisque divini timoris soliditatem ponere quos nulla conspicit rectitudinis actione roborari. Unde apte subjungitur: Qui appendit terram super nihilum. Quid enim terrae nomine, nisi sancta Ecclesia designatur. quae dum verba praedicationis suscipit, fructum boni operis reddit? De qua per Moysen dicitur: Audiat terra verba ex ore meo . Et iterum: Exuid per nihilum nisi gentiles populi de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnauem pecri. qͥo aliud qmͣ cõmis¬
ia petro eccłia designat᷑: Deqͣ ut
dñs curbis ꝯfluentib p̃dicet: eã
a t̾ra paululum reduci ubet. Qm
nec in altum duci. oe tũ at̾ra p̃oe¬
pit remoueri: ꝓfecto significans
p̃cdicatores suos rudib debere po¬
pulis. nec alta nimis de celestib
nec tũ t̾rena p̃licare. A qua itaq
ligat᷑ innubib: qr p̃dicatoꝵ scien¬
tia infirmoꝵ m̃tib lequens. qnͣ¬
tum sentire ualet docere ꝓhibefs
Nam plerunq si auditoꝵ cor u̾bi im¬
m̃sitate corriupit᷑: lingua docenti¬
um indiscretionis pena multat᷑. uñ
scͥptum ẽ. Si quis aꝑuerit cist̾nam

Expanded text:
 aliud, quam commissa Petro Ecclesia figuratur. De qua, ut Dominus turbis confluentibus praedicet, eum a terra paululum reduci jubet. Quam non in altum duci, et tamen a terra praecipit removeri, profecto insinuans praedicatores suos, rudibus debere populis nec alta nimis de coelestibus, nec tamen terrena praedicare. Aqua itaque ligatur in nubibus, quia praedicatorum scientia infirmorum mentibus loquens, quantum sentire valet, loqui prohibetur. Nam plerumque si auditorum cor, verbi immensitate corrumpitur, lingua docentium indiscretionis poena multatur. Unde scriptum est: Si quis aperuerit cisternam,
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si aꝑte dicat. Dum eum uiuare ni¬
teris. sub euiuis maguitudine succũ¬
bis: omne quod impendis solaciu᷑ de
ostentatione ẽ. ñ de pietate. S inter hec
scienddum est. quia plerunq etiam dm̃
qui iudelicet imbecillis ñ ẽ. humilit̾
agentes. adiuamus. Unde &e ꝑ paulũ
ddicit᷑. Ad uitores enĩ dĩ sumus. Nam
eum ei quem ipse ꝑ internam gr̃am
infundit. nos exhortationis uoce con¬
currunus: hoc quod ille ꝑ sp̃m agit
intrinsecus: nos ext̾ius ministerio uo¬
eis aduiuamus. Et tunc solum nr̃a
exhortatio adꝑfectionem ducit᷑: cum
incorde ds fuerit. qui aduuet᷑. Unde
&e alias dicit. Neq qui plantat ẽ ali¬
quid neq qui rigat: s qui incrementũ
dat ddõ. Plantare quippe & rigare. ad¬
uiuare est. Quod utrunq uacium
erit minist̾ium. si incorde ds nõ dat
merem̃tum. S qui de sensu suo alta
sapiunt: ẽẽ humiliter dĩ aduitores
nolunt: quia dum se dõ utiles esti¬
mant: afructu se utilitatis alienãt.

Expanded text:
aperte dicat: Dum eum juvare niteris sub cujus magnitudine succumbis, omne quod impendis solatium, de ostentatione est, non de pietate. Sed inter haec sciendum est, quia plerumque etiam Deum, qui videlicet imbecillis non est, humiliter agentes adjuvamus. Unde et per Paulum dicitur: Adjutores enim Dei sumus . Nam cum ei quem ipse per internam gratiam infundit nos exhortationis voce concurrimus, hoc quod ille per spiritum agit intrinsecus nos exterius ministerio vobis adjuvamus, et tunc solum nostra exhortatio ad perfectionem ducitur, cum in corde Deus fuerit qui adjuvetur. Unde et alias dicit: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Plantare quippe et rigare, adjuvare est. Quod utrumque vacuum erit ministerium, si in corde Deus non dat incrementum. Sed qui de sensu suo alia sapiunt, esse humiliter Dei adjutores nolunt, quia dum se Deo utiles esse aestimant, a fructu se utilitatis alienant.
Abbreviated transcription (Latin):
rium dignitatũ. tanto faciliorib
uitiis p̃mitur: quanto maiorib eu¬
ris grauat᷑. Humanus nanq animꝰ
uidere ce deuitare peccata. utinã uale¬
at uł quietus. Quia gͦ udit de side¬
ratas rerum celsitudines absq pec̃cis
ministrari ñ posse & quia diuine ire
non absconditur quicquid il licitum
ꝑpetratur: apte secutus adiunxit

Expanded text:
acilioribus vitiis premitur, quanto majoribus curis gravatur. Humanus namque animus videre et devitare peccata utinam valeat vel quietus. Quia ergo vidit desideratas rerum celsitudines absque peccatis ministrari non posse, et quia divinae irae non absconditur quidquid illicitum perpetratur, apte secutus adjunxit
Abbreviated transcription (Latin):
replicat᷑. Om̃is nanq uir iustus: cłi il¬
lustratione iustus ẽ. ñ cõparatione. Hu¬
maua quippe iusticia auctori cõparata
iniusticia ẽ: qr & si in ipsa sua conditi
one homo ꝑsist̾et. creatori ñ posset e¬
quari creatura. Cui tam̃ ad grauiora
defectus ponda
accessit &e culpa: ꝗͣͦ
serpens insidians
inculit: mulier
infirmata ꝑsuasit.
Unde nunc qr
homo ꝑ mulierem
culpe subditam
nascitur: reatus pͥ¬
mi infirmicas
inꝓle ꝓpagatur. Et
quia in radice
putruit humani ge¬
neris ramus:
inconditionis sue ui¬
riditate mini¬
me subsistit. underecte nunc d̃e.
Nunquid iustifi cari potest homo
comparatus deo.aut apparere mũ¬
dus natus de muliere: Ac si aꝑte di¬
ceretur. Ne contra auctorem suum ho¬
mo suꝑbiat: consideret unde huc uenit.
e intelliget quid sit. Si ecce non nulli
ꝑ donum sỹs aduiti. eontͣ infirmitatẽ
sue carnis erigunt᷑. iurcutib emicant:
signorum quoq miracłis choruscant.
Nullus tam̃ ẽ. qui sine culpa uitã tͣn¬

Expanded text:
licatur. Omnis namque vir justus, Dei illustratione justus est, non comparatione. Humana quippe justitia auctori comparata injustitia est, quia etsi in ipsa sua condone homo persisteret, creatori non posset aequari creatura . Cui tamen ad graviora defectus pondera, accessit et culpa, quam serpens insidians intulit, et mulier infirmata persuasit . Unde nunc quia homo per mulierem culpae subditam nascitur, reatus primi infirmitas in prole propagatur. Et quia in radice putruit humani generis ramus, in conditionis suae viriditate minime subsistit. Unde recte nunc dicitur: Nunquid justificari potest homo comparatus Deo, aut apparere mundus natus de muliere? Ac si aperte diceretur: Ne contra auctorem suum homo superbiat, consideret unde huc venit, et intelligat quid sit. Sed ecce nonnulli per donum spiritus adjuti contra infirmitatem suae carnis eriguntur, virtutibus emicant, signorum quoque miraculis coruscant; nullus tamen est qui sine culpa vitam tran
Abbreviated transcription (Latin):
paulus ait. Confitent᷑ se nosse
đm. factis autẽ negant. Hinic ia¬
cobus ait. fides sine oꝑib mortu¬
a est. S inter hec conditor mira
dispensatione consilii. & culpas
respieit. & uiuendi tempora impen¬
aut ñ conuerso augmentum dãp¬
nationis. Unde adhuc subditue¬
Dedit ei ds̃ locum penitentie: &
ille ab utitur eo insuꝑbia. Quisqͥs
delinquit & uut: idcirco hunc di. ui¬
uina dispensatio in iniquitate tole¬
rat. ut ab iniquitate compescat. S
qui diutius colerat᷑. nec cam̃ ab
iniquitate compescit᷑. munus qui¬
dem suꝑne patientie ꝑcipit. s rea¬
tus sui uinculis ex ipso se mun̾e
artiuis asteragit. Nam qui ac¬
cepta penitentie tempora auier¬
tit ad culpam. districtus inul¬
timis uidex impensa argum̃ta
quia patientia ci ad penitentiam
te adducit : Tu aut̃ scđ̃m duriciã
cuam &e cor impenitens: thesauri

Expanded text:
tentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus dicit: Fides sine operibus mortua est . Sed inter haec conditor mira dispensatione consilii et culpas respicit, et vivendi tempora impenaut non converso ad augmentum damnationis. Unde adhuc subdituDedit ei Deus locum poenitentiae, et ille abutitur eo in superbiam. - Quisquis delinquit et vivit, idcirco hunc divina dispensatio in iniquitate tolerat, ut ab iniquitate compescat. Sed qui diutius toleratur, nec tamen ab iniquitate compescitur, munus quidem supernae patientiae percipit, sed reatus sui vinculis, ex ipso se munere arctius astringit. Nam quia accepta poenitentiae tempora divertit ad culpam, districtus in ultimis judex impensa argumentaquia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem secundum duritiam tuam et cor impoenitens th
Abbreviated transcription (Latin):
niter hylarescit. Ait gͦ. Suꝑ humũ¬
ppłi mei spine &e uepres ascendent:
quantomagis suꝑ om̃em domum
ciuitatis exultantis: Acsi aꝑte di¬
cat. Si ce illorum m̃tem uitia depͥ¬
munt. qui se ꝑ celestis patrie desi¬
derio affligunt. quib culpis substͣ¬
ti sunt. qui sine ulla formicline se
baldach ordinem conditionis nr̃e
tenuit & natiuitatis: qui hominẽ ñ
uermem. s putredinẽ: filium uͦ hoĩs
uermem uocat. Primꝰ nanꝙ huma¬
ni gen̾is parens. Homo. ñ filius hoĩs.
Ex quo quisquis ꝓdiit: non solum ho¬
mo᷑ s filius quoqͣ hominis fuit. Siẽ
gͦ ex homine filius hominis: ita ex
putredine nascitur uermis. Unde rec¬
te homo putredo. filius uͦ hominis
uerns uocat᷑. Primus quippe homo
putredo ñ uermis: quia ce si ꝑ mortem
bieatus iob altiori acumine ꝓsequuti¬
ad uersariis suis eminere se preui¬
dent: ad ꝑsecutionis conclusionem

Expanded text:
niter hilarescit. Ait ergo: Super humuniter hilarescit. Ait ergo: Super humupopuli mei spinae et vepres ascendent, quanto magis super omnem domum gaudii civitatis exsultantis? Ac si aperte dicat: Si et illorum mentem vitia deprimunt, qui se pro coelestis patriae desiderio affligunt, quibus culpis substrati sunt qui sine ulla formidine sese Baldad ordinem conditionis nostrae tenuit et nativitatis, qui hominem non vermem, sed putredinem, filium vero hominis vermem vocat. Primus namque humani generis parens, homo, non filius hominis, ex quo quisquis prodiit, non solum homo, sed filius quoque hominis fuit. Sicut ergo ex homine filius hominis, ita ex putredine nascitur vermis. Unde recte homo putredo, filius vero hominis vermis vocatur. Primus quippe homo putredo, non vermis, quia etsi per mortem beatus Job altiori acumine prosecutiadversariis suis eminere se praevident, ad prosecutionis conclusionem
Abbreviated transcription (Latin):
Quancomagis homo putredo: &
filius hominis uermis: Ac si aꝑte
diceret᷑. Si ipli quoq ẽẽ sine con¬
tagio nonualent. qui int̾ presentes ui¬
de cenebras urtutib lucentꝰ. quanto
reatu iniquitatis obstricti sunt. qui
adhuc carnaliter uiuunt: Si a peccato
e̾e liberi nequeunt. qui iam in celestib
desideriis conuersant᷑: que pec̃coꝵ pond̾a
colerant: qui carnis sue uoluptatib de¬
diti. ad huc putredinis uigũ portant:
Hinc petrus ait. Si uistus uix salua¬
bitur: impius ce peccator uͥ parebunt.:
Hinc ꝑ ysaiam dr̃. Suꝑ humum ppłi
mei spine & uepres. ascendent: quanto
magis suꝑ omẽm domum gaudii euu
tatis exultantis: Humum quippe po¬
puli sui łns electoꝵ om̃ium mentem
uocat: suꝑ quam spinas & uepres as¬
cendere ꝑhibet: quia nec ipsam quoq
ẽẽ absq punctionib uitiorũ uidet.
Domus uͦ gaudii cuutatis exul¬
tantis est mens prauorum: que dũ
uentura supplicia conspic̃e neglig̃:
incarnis uoluptate se deserens in a¬

Expanded text:
Quanto magis homo putredo, et filius hominis vermis? - Ac si aperte diceretur: Si ipsi quoque esse sine contagio non valent, qui inter praesentis vitae tenebras virtutibus lucent, quanto reatu iniquitatis obstricti sunt qui adhuc carnaliter vivunt? Si a peccato esse liberi nequeunt qui jam in coelestibus desideriis conversantur, qui peccatorum pondera tolerant qui, carnis suae voluptatibus dediti, adhuc putredinis jugum portant? Hinc Petrus ait: Si justus vix sulvabitur, impius et peccator ubi parebunt ? Hinc per Isaiam dicitur: Super humum populi mei spinae et vepres ascendent, quanto magis super omitatis exsultantis? Humum quippe populi sui Dominus electorum omnium mentem vocat, super quam spinas et vepres ascendere perhibet, quia nec ipsam quoque esse absque punctionibus vitiorum videt: domus vero gaudii civitatis exsultantis est mens pravorum, quae dum ventura supplicia conspicere negligit, in carnis voluptate se deserens, ina
Abbreviated transcription (Latin):
ueracit terret: qͥ ex diuinitatis sue po¬
centia ueracit̾ possidet. Humana enĩ
potentia quẽ terrorem in cutit. que
iure eiꝰdem potentie qñ careat nescit:
ferius dissidunt. s ad ꝯcordem suꝑnoꝵ
plenitudinem currunt. Et ex interne
pacis causa agit᷑. ut sepe ea q̃ sunt ex¬
terius sine pace disponant᷑. Nã bonos
Atq in ꝯcordiam cõponunt᷑ sũma.
dum ꝯfundunt᷑ infima. qr inde in
celestib electos suos angłoꝵ choris
sociat: unde intrenis & infimis reꝑ¬
boꝵ mores. suis niitib adu̾santes por¬
tat. S int̾ hec liboe inquirere. si pax
insublimib summa retinet᷑. qͥd ẽqͦd¬

Expanded text:
veraciter terret, qui ex divinitatis suae poveraciter terret, qui ex divinitatis suae potentia veraciter haec possidet. Humana enim potentia quem terrorem incutit, quae jure ejusdem potentiae quando careat nescit? ferius dissident, sed ad concordem supernorum plenitudinem currunt; et ex internae pacis causa agitur, ut saepe ea quae sunt exterius sine pace disponantur. Nam bonosAtque in concordia componuntur summa, dum confunduntur infima, quia inde in coelestibus elesociat, unde in terrenis et infimis reproborum mores suis nutibus adversantes portat. Sed inter haec libet inquirere, si pax in sublimibus summa retinetur, quid e
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Quisqͥs enĩ dicta fallacia uera¬
citer rep̃hendit: audita cogitans. at
q ex regła ueritatis pensans. uerba
ante dĩn pouit. qr apud se inconspee¬
tu u̾itatis examunat. qͥd foris cont᷑
fallaciam decernat. Ante dm̃ quippe
u̾ba ponere ẽ: ꝯsiderato intimo iudi¬
ce ext̾iora dicta pensare. Uir gͥ sẽs
ab amicis suꝑbientib. uba sua ante
cat. Iocirco q̃ loquor pon̾e ante iudicẽ
ñ ualetis: qr eiꝰ uob̾ faciem peccantes
absconditis. Quod tñ & ex typo sc̃e ee¬
cłie nil obstat intelligi. Que cum de
infirmis suis ab hereticoꝵ irrisione
reprehendit᷑. ip̃am irrisionis eorum
astutiam dedignat᷑: qr colerabiliꝰ dõ
ẽ ut ininfirmitate qͥs atq ignoran¬
tia cũ humilitate iaceat: qmͣ cum e¬
latione alta cõprehendat. S qr sc̃s
ur multa contͣ eos ꝓculit qͥ fugiti¬
ua potestate suꝑbint. & uencosis ho¬
norib uitumeseunt. baldas suites ex
eiꝰ correptione ꝓficiens: apud quẽ ue¬

Expanded text:
mea. Quisquis enim dicta fallacia veramea. Quisquis enim dicta fallacia veraciter reprehendit, audita cogitans, atque haec ex regula veritatis pensans, verba ante Deum ponit: quia 541 apud se in conspectu veritatis examinat, quid foris contra fallaciam decernat. Ante Deum quippe verba ponere est considerato intimo judice, exteriora dicta pensare. Vir igitur sanctus ab amicis superbientibus verba sua ante cat: Idcirco quae loquor ponere ante judicem non valetis, quia ejus vobis faciem peccantes absconditis. Quod tamen et ex typo sanctae Ecclesiae nil obstat intelligi. Quae cum de infirmis suis ab haereticorum irrreprehenditur, ipsam irrisionis eorum astutiam dedignatur, quia tolerabilius Deo est ut in infirmitate quis atque ignorantia cum humilitate jaceat, quam cum elatione alta comprehendat. Sed quia sanctus vir multa contra eos protulit qui fugitiva potestate superbiunt, et ventosis honoribus intumescunt Baldad Suhites ex ejus correptione proficiens, apud quem ve
Abbreviated transcription (Latin):
Cur gͦ dr si ita ñ ẽ mentitum me ar¬
guere quis potest. dum scilioce no¬
u̾imus qd fallacem rep̃hend̾e eiu¬
libor licet: S si loquentis sensum
subtili int̾rogatione discutimus:
qmͣ sint recta que ꝓtulit citiꝰ in¬
uenimus. Iustus nanꝙ & si quid
unqͣm delinquendo loquit᷑. dignũ
ñ ẽ ut ab iniustis & pue iuuentib
iudicet᷑ uñ sc̃s uir amicoꝵ suꝑbi¬
am depͥmens. ñ solum si ita ẽ. uerũ
&̃ siita ñ ẽ ut ꝓtulit: nequa qͣm se
rẽphendi posse ꝯfidit: qr nunirũ
illi recte redarguere falsa possũt.
qui falsa ag̾e nesciunt. Plam correpti¬
onis ausum cont̃ fallatiã ꝑdune: qͥ
adhuc fallacit̾ uiuunt. Ait gͦ. qͦd se
ñ ita est. qͥs me pot̾it arguere ẽẽ m̃ti¬
tum: Ac si aꝑte dicat. Ita sunt cuncta
ut ꝓtuli. Que cñ si ita ñ ẽẽnt: Auobis
redargui nequaqm possem: qr dum
adhuc ꝓpͥe succumbitis: alieuaui rep̃¬
hend̾e faulaciam ñ ualetis. Uñ &e apte¬
subdit᷑. Et ponere ante cłin uerba

Expanded text:
ur: Si non est ita, mentitum me arguere quis potest, dum scilicet noverimus quod fallacem reprehendere cuilibet licet? Sed si loquentis, sensum subtili interrogatione discutimus, quam sint recta quae protulit citius invenimus. Justus namque, et si quid unquam delinquendo loquitur, dignum non est ut ab injustis et prave viventibus judicetur. Unde sanctus vir amicorum superbiam deprimens, non solum si ita est, verum etiam si ita non est ut protulit, nequaquam se reprehendi posse confidit, quia nimirum illi recte redarguere falsa possunt, qui falsa agere nesciunt. Nam correptionis ausum contra fallaciam perdunt, qui adhuc fallaciter vivunt. Ait ergo: Quod si ita non est, quis me poterit arguere esse mentitum? Ac si aperte dicat: Ita sunt cuncta ut protuli, quae tamen si ita non essent, a vobis redargui nequaquam possem, quia dum adhuc propriae succumbitis, alienam reprehendere fallaciam non valetis. 15. subditur: Et ponere ante Deum verba
Abbreviated transcription (Latin):
Incognitione humane rationis suꝑno .uiii.¬
rum sp̃uum numerus ñ ẽ: qr quanta il
la sit frequentia inuisibilis exercitus
nescit. De quo per danielem dr. Milia
nulium ministrabãt er & decies nilies cẽte¬
na milia assistebant ei. Suꝑnoꝵ ciuiũ
numerus infinitus & definitꝰ expͥmit᷑:
ut qui dõ ẽ numerabilis. ẽẽ nobis innu¬
merabilis demonstret᷑. Qmuis aliud
ẽ assistere: aliud ministrare. Assistũt
da officia nuntioꝵ uentunt: s tñ ip̃i
quoq contemplatione ab intimis u¬
triq non recedunt. Et quia plures
sunt qui ministrant. qmͣ hi qui prin¬
cipaliter assistunt: assistentium nu¬
merus quasi definitus: muustrantiũ
uͦ indefinicus ostendit᷑. Angłicos uͦ
sp̃s recte dĩ milites dicimus: quia
decertare. eos contͣ potestates aerias
ñ ignoramus. Que cam̃ cercamina. ñ
labore s imꝑio ꝑagunt: quia quicqͥd
agendo contra immundos sp̃s appe¬
tunt. ex ad iuitorio cuncta regentis
possunt. De bac nanqz mil
cente rege nr̃o

Expanded text:
In cognitione humanae rationis supernorum spirituum numerus non est, quia quanta sit illa frequentia invisibilis exercitus nescit, de qua recte dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Supernorum civium numerus infinitus et definitus exprimitur, ut qui Deo est numerabilis esse nobis innumerabilis demonstretur. Aliud est assistere, aliud ministrare. Assistunt da officia nuntiorum veniunt: sed tamen ipsi per contemplationem ab intimis non recedunt. Et quia plures sunt qui ministrant quam hi qui principaliter assistunt, assistentium numvero infinitus ostenditur. Angelicos vero spiritus recte Dei milites dicimus: quia decertare eos contra potestates aerias non ignoramus. Quae tamen certamina non labore, sed imperio peragunt: quia quidquid agendo contra immundos sptunt, ex adjutorio cuncta regentis possunt. De hac namque militia nascente rege nostro
Abbreviated transcription (Latin):
aliud maris nomine qmͣ p̃sens scłm x
designat᷑: inqͦ corda hominũ terrena
querentium diu̾sis cogitõnum fluc¬
tib intumescunt. qͥ elatione suꝑbie
ꝯcitati. dum alt̾na incentione se im¬
petunt. qͣsi adu̾santi se unda collid̃t.
S iam infortitudine illiꝰ in aria ꝯgre¬
gata sunt. qr incarnato d̃no discordã¬
tia scłarium corda ꝯcordit̃ credunt.
Iam petrꝰ in mari ambulat: qr nimi¬
rum xp̃i p̃dicatorib illa qͦndam tu¬
nuida humili auditu corda substͣta
sunt: ut recte cẽ in eungło huiꝰ mun¬
di mansuetudinẽ figurau̾it: qd̃ ꝓcel¬
losa maris aqua. dni pedib p̃sso tu¬
more caleata ẽ. S qͦ nam mͦ id actum
sit. aꝑitur dum dr̃. Et prudentia eiꝰ

Expanded text:
aliud maris nomine quam praesens saeculum designatur, in quo corda hominum terrena quaerentium diversis cogitationum fluctibus intumescunt? qui elatione superbiae concitati, dum alterna intentione se impetunt, quasi adversante se unda collidunt. Sed jam in fortitudine illius maria congregata sunt, quia incarnato Domino discordantia saecularium corda concorditer credunt. Jam Petrus in mari ambulat, quia nimirum Christi praedicatoribus illa quondam tumida humili auditu corda substracta sunt ut recte etiam in Evangelio hujus mundi mansuetudinem figuraverit, quod procellosa maris aqua Domini pedibus, presso tumore, calcata est. Sed quonam modo id actum sit aperitur, dum dicitur: Et prudentia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑne curie consilium ducit᷑: eiusdẽ
gentis p̃positus. uł obtinuisse in cer¬
camine. uł ñ obtinuisse ꝑhibet᷑. Quoꝵ
tñ om̃ium una uictoria est. sui suꝑse¬
opificis uoluntas summa: quam dũ sem¬
ꝑ aspiciunt. quod obtinere ñ ualent. nun¬

Expanded text:
supernae curiae consilium ducitur, ejusdem supernae curiae consilium ducitur, ejusdem gentis praepositus vel obtinuisse in certamine, vel non obtinuisse perhibetur. Quorum tamen omnium una victoria est sui suopificis voluntas summa, quem dum semper aspiciunt, quod obtinere non valent, nun
Abbreviated transcription (Latin):
adueniens apparet. Qua ex re innuit᷑.
quod adu̾sum grecos quoq aliquid ui¬
dea cominiserat: quorũ ꝓfecto causa e¬
reptioni illius resistebat. Sph̃e gͥ p̃ces
angłs exaudit. s ꝑsarum princeps resi¬
stit: qr & si iam uita uisti dep̃cantis erep¬
tionem ppłi erigit. eiusdem tam̃ ppłi
adhuc uita contradicit: ut quia necdũ
plene hi qui incaptuutatem fuerant
ducti purgati sunt. uire eis adhuc ꝑ¬
se dominentur. Michael adiuuat. s
grecorum princeps ad p̃lium uenit:
qr mereri quidẽ ueniam tam longe op¬
p̃ssorum captiuitas poterat᷑. s ereptio¬
nis eorum beneficio. hoc quoq qd̾ ingre¬
cos deliquerant obiuabat. Recte gͦ dr
quod contͣ se angłi uenuint: qr subiee¬
tarum sͥ gentium uicissim merita
tradicunt. Nam sublumes sp̃s eisdem
gentib pͥncipantes. neqͣqmͣ ꝓ inuste
agentib decertant: s eorum fc̃a iuste
uclicantes examinant. Cumq unius¬
cuiusq gentis uł culpa uł iusticia ad

Expanded text:
adveniens apparet. Qua ex re innuitur adveniens apparet. Qua ex re innuitur quod adversum Graecos quoque aliquid Judaea commiserat, quorum reptioni illius resistebat. Prophetae preces angelus exaudit, sed Persarum princeps resistit; quia etsi jam vita justi deprecantis ereptionem populi exigit, ejusdem tamen populi adhuc vita contradicit; ut quia necdum plene hi qui in captivitatem fuerant ducti purgati sunt, jure eis adhuc Persae dominentur. Michael adjuvat, sed Graecorum princeps ad praelium venit; quia mereri quidem veniam tam longa oppressorum captivitas poterat, sed ereptionis eorum beneficio hoc quoque quod in Graecos deliquerant obviabat. Recte dicitur quod contra se angeli veniunt, quia subjectarum sibi gentium vicissim merita contradicunt. Nam sublimes spiritus eisdem gentibus principantes nequaquam pro injuste agentibus decertant, sed eorum facta juste judicantes examinant. Cum uniuscujusque gentis vel culpa vel justitia ad
Abbreviated transcription (Latin):
paulopost dambeli dr. Nemo ẽ adui¬
tor meus in om̃ib his: nisi michael
princeps ũr̃. De quo & hoc quod pre¬
misunus dicit. Et ecce michael unus
de principib pͥmis: uenit in aduitoriũ
mͥ. Qui dum nequaqͣm simul ẽe. s ue¬
nire in adiutorium dicit᷑: aꝑte ei ppło
prelatus agnoscit᷑. qui captus in alia
parte cenebatur. Quid ẽ gͦ angłm di¬
cere ego ueni ꝓpter sermones cuos pͥn¬
ceps autem regni ꝑ sarum restitit
michi: nisi sua subditis oꝑa nuntia¬
re: Uesi aꝑte dicat. Precum quidem
tuarum merita exigunt. ut isrłiticꝰ
popłs aiugo sue captiuitatis exuat᷑.
s est adhuc quod in eodem ppło. ꝑsarũ
dominio purgari debeat: unde erepti¬
onem illius. ꝑ sarum princeps michi
ure contradicat. qmius preces tuas
eorum quoq lacrime qui inuidea re¬
licti sunt adiuuent. Unde hoc quoq
quod diximus adiungit. Michael pͥn¬
ceps ur uenit in adutorium mͥ. Cumq
tur egredit᷑. grecorum sibi princeps

Expanded text:
paulo post Danieli dicitur: Nemo est adjupaulo post Danieli dicitur: Nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi Michael princeps vester . De quo et hoc, quod praemisimus, dicit: Et ecce Michael unus de principibus primis venit in adjutorium mihi . Qui dum nequaquam simul esse, sed venire in adjutorium dicitur, 542 aperte ei populo praelatus agnoscitur, qui captivus in alia parte tenebatur. Quid est ergo angelum dicere: Ego veni propter sermones tuos, princeps autem regni Persarum restitit mihi , nisi sua subditis opera nuntiare? Ac si aperte dicat: Precum quidem tuarum merita exigunt ut Israeliticus populus a jugo suae captivitatis exuatur, sed est adhuc quod in eodem populo Persarum dominio purgari debeat, ut de ereptone illius Persarum princeps mihi jure contradicat, quamvis preces tuas eorum quoque lacrymae qui in Judaea relicti sunt adjuvent. Unde hoc quoque quod diximus subjungit: Michael princeps vester venit in adjutorium mihi. Cumque tur egreditur, Graecorum sibi princeps
Abbreviated transcription (Latin):
sarum restitit mͥ. uiginti & uno di¬
eb. ce ecce michael unus de pͥncipi¬
b pͥmis uenit in adiutoriũ mͥ: et
paulopost. nunc reu̾tar ut prelier
adu̾sus pͥncipẽ ꝑsarum. cum enĩ
egredeuer. apparuit pͥnceps grecoꝵ
adueuiens. Quos itaq alios pͥnei¬
pes gentium nisi angłos appellat: qui
sibi resistere exeunti potuissent:. Que gͦ
esse pax insublimib potest: si int̾ ip̃os
quoq angłicos sp̃s preliandi certamen
agitur. qui semꝑ conspectui ueritatis
assistunt: S qr certa angłorum minis¬
teria dispensandis singłis quibq gen¬
tib sunt prelata: cum subiectoꝵ mores
adu̾sus se uicissim p̃positorum sp̃uum o¬
pem merentur: ip̃i qui p̃sunt sp̃s contͣ
se uenire referunt᷑. Is nanq angłs qui
danieli loquebat᷑. captuus isrłitici po¬
płi in ꝑside constitittis prelatus agnos¬
citur: michael aut̃ eoꝵ qui ex eadẽ ple¬
be inuidee t̾ra remanserant. p̃positus
inuenitur. Unde ab hoc eodem angło.

Expanded text:
tit mihi viginti et uno diebus; et ecce Michael, unus de principibus primis, venit in adjutorium mihi . Et paulo post: Nunc revertar ut praelier adversum principem Persarum. Cum enim egrederer, apparuit princeps Graecorum adveniens . Quos itaque alios principes gentium, nisi angelos appellat, qui sibi resistere exeunti potuissent? Quae ergo esse pax in sublimibus potest, si inter ipsos quoque angelicos spiritus praeliandi certamen agitur, qui semper conspectui veritatis assistunt? Sed quia certa angelorum ministeria dispensandis singulis quibusque gentibus sunt praelata, cum subjectorum mores adversum se vicissim praepositorum spirituum opem merentur, ipsi qui praesunt spiritus contra se venire referuntur. Is namque angelus qui Danieli loquebatur captivis Israelitici populi in Perside constitutis praelatus agnoscitur. Michael autem eorum qui ex eadem plebe in Judaeae terra remanserant praepositus invenitur. Unde et ab hoc eodem angelo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sapĩa. & ip̃a sapĩa que diuinitatis
eẽncia ẽ. uigilant̾ cñ intuendũ puto
quod uir iste ꝓpħico plenus spũ:. suꝑ¬
bum diabolum prudentia di potius
maluit dic̾e qm fortitudine ẽẽ ꝑeus
abolum qnͣtum ad faciem spectat. ñ
uirtute s ratione suꝑauit. Ip̃e nanq
diabolus in illa nos parentis pͥmi
radice supplantans. sub captiuitatẽ
suam qͣsi iuste tenuit hominẽ. qͥlib̾o
arbito conditꝰ. ei &e iniusta suadenti
ꝯsentit. Ad uitã nanq conditꝰ. in lib̃¬
tate ꝓpͥe uoluntatis: sponte sua fc̃s ẽ
debitor mortis. Delenda gͦ erat talis
culpa: s nͥ ꝑsacͥficium deleri ñ pot̾at.
Querendum erat sacͥficuun᷑. s quale
sacͥficiũ pot̾at ꝓ absoluendis hõib
nueniri: Pleq & enĩ iustum fuit: ut ꝓ¬

Expanded text:
ia quae divinitatis essentia est, vigilanter tamen intuendum puto quod vir iste prophetico plenus spiritu superbum diabolum prudentia Dei potius maluit dicere quam fortitudine esse percussabolum, quantum ad faciem spectat, non virtute, sed ratione superavit. Ipse namque diabolus in illa nos parentis primi radice supplantans, sub captivitate sua quasi juste tenuit hominem, qui, libero arbitrio conditus, ei injusta suadenti consensit. Ad vitam namque conditus in libertate propriae voluntatis, sponte sua factus est debitor mortis. Delenda ergo erat talis culpa, sed nisi per sacrificium deleri non poterat. Quaerendum erat sacrificium, sed quale sacrificium poterat pro absolvendis hominibus inveniri? Neque enim justum fuit ut
Abbreviated transcription (Latin):
si p̃dicatoris: ẽ electa scientia locu¬
tionis. qua inflatus ceteros despi¬
cit: atq in contemptu om̃ium qͣsi
singłariter apud se peritus intu¬
mescit. Qui magna de se sentiens
s uera de dño ignorans. longe a fid̾i¬
cognitione disiungitur: & cam̃ uide¬
ri & fidei predicator conat᷑. Unde
do ꝑuersus quisq predicator. quo¬
usq terreno uiuit incorpore. s uite
sue credere re nuit: quia de cõ uera
cognoscere contemp nit. Uite enĩ
sue crederet: si de conditoris sui sub¬
stantia recta sentiret. Hec itaq suꝑiꝰ
de quoliba iniquo ꝓlata dicebamꝰ.
s repente ad erroris predicatorem
intellectum uertunus. Unde sci¬
endum ẽ. quia sic ad speciem duci¬
mur: ut nequaqm camen agenere
funditus euellamur. Namꝑuer¬
sus quisq etiam si rectam fidem
insinu uniuersalis eccłie tenere
recta quidem sunt que ꝑ fidem de
conlicore intelligices tamen fidei
oꝑa tenere contempnit. Et mere¬

Expanded text:
versi praedicatoris est elata scientia locuversi praedicatoris est elata scientia locutionis, qua inflatus, caeteros despicit, atque in contemptu omnium quasi singulariter apud se peritus intumescit. Qui magna de se sentiens, sed vera de Domino ignorans, longe a fidcognitione disjungitur, et tamen videri fidei praedicator conatur. Undedo perversus quisque praedicator, quousque terreno vivit in corpore. Sed vitae suae credere renuit, quia de Deo vera cognoscere contemnit. Vitae enim suae crederet, si de conditoris sui substantia recte sentiret. Haec itaque superius de quolibet iniquo prolata dicebamus, sed repente ad erroris praedicatorem intellectum vertimus. Unde sciendum est quia sic ad speciem ducimur, ut nequaquam tamen a genere funditus evellamur. Nam perversus quisque etin sinu universalis Ecclesiae tenere recta quidem sunt quae per fidem de Conditore intelligit, sed tamen quia fidei opera tenere contemnit, recte incre
Abbreviated transcription (Latin):
Bene aut̃e udue nõ facit: quia uide¬
licet scẽ uniuersali eccłie. cuius uir
aduersa mortis ꝑtulit: uiuere acde¬
seruire contempnit. Uidue enim be¬
nefacere est: in eius que mortui uiri
sui amore atterit᷑. consolatione labo
Consolantem me quesuu: ⁊ ñ inueni
Tunc solum quippe consolantẽ inue¬
nit: cum ex ea morte quam uir eiꝰ ꝑ¬
tulit. multos intra semet ipsam sur¬
gere ad uitam cernit. Sepe aut̃ẽ pre¬
dicator erroris. hiuius mundi diuiti¬
bus uingit᷑: qui ꝓ eo quod terrenis
occupationib incubant: dictoꝵ de¬
prehendere astutias ignorant. Et
cum potentes ẽẽ exterius ambiunt:
ꝑuerse predicationis laqueo. sine
labore capiuntur. Unde & subditur.¬
Detraxit forces in fortitucline
sua. In fortitudine quippe sue praui¬
tatis fortes quosq detrahit: cum ꝑ
sui erroris astutiam. mundi huius
potentes rapit. Quo contͣ ꝑ paulum
đr. Infirma mundi elegit ds: ut
funderet fortia. Fortitudo aut̃e ꝑu̾¬

Expanded text:
Bene autem viduae non facit, quia videBene autem viduae non facit, quia videlicet sanctae universali Ecclesiae, cujus vir adversa mortis pertulit, vivere ac deservire contemnit. Viduae enim benefacere est in ejus quae mortui viri sui amore conteritur consolatione laborConsolantem me quaesivi, et non inveni . Tunc solum quippe consolantem invenit, cum ex ea morte quam vir ejus pertulit multos intra semetipsam surgere ad vitam cernit. Saepe autem praedicator erroris hujus mundi divitibus jungitur, qui pro eo quod terrenis occupationibus incubant, dictorum deprehendere astutias ignorant; et cum potentes esse exterius ambiunt, perversae praedicationis laqueo sine labore capiuntur. Unde et subditurDetraxit fortes in fortitudine sua. - In fortitudine quippe suae pravitatis fortes quosque dsui erroris astutiam mundi hujus potentes rapit. Quos contra per Paulum dicitur: Infirma mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Fortitudo autem per
Abbreviated transcription (Latin):
minas. nouimus steriles extitisse. s
tam̃ incempore ex tremo peꝑisse. Caro
autem ñ solum stetilis. s etiã que ñ
parit dr̃: quia suo sensu bonas cogi¬
tationes gignere. nec multimis ualet.
Auigore enim iam ꝓpͥo deficit: & tñ
adhuc transicoria concupiscere nõ
desistit. Iamq apͥstino robore lassaca.
pene ab ipso quem diligit mundo re¬
pellitur.: & cam̃ adhrie ad nisu imꝓ¬
bo. obtinere cemporalia conat᷑. Ag̾e
iam ꝑuersa ñ sufficit: s tam̃ eogita¬
re uł que non agit. nequaqm desis¬
tit. Recte gͦ non solum sterilis. s e¬
tiam ñ pariens dicit᷑: que suo sensu
ut liximus. ad bone cogitationis
ꝓlem. nec cum infirmata fuerit fe¬
de hereticis predicantib potest. U¬
nusquisq enum predicator erroris
dum plebem extra unitatem eccłe
positam docet᷑ ꝓfecto sterilem &e
am que parere non ualet pascit: qr
ei usum sui laboris impendit. que
sp̃ales fructus nequaqͣm redelit.

Expanded text:
minas novimus 536 steriles exstitisse, sed minas novimus 536 steriles exstitisse, sed tamen in tempore extremo peperisse. Caro autem non solum sterilis, sed etiam quae non parit dicitur, quia suo sensu bonas cogitationes gignere nec in ultimis valet. A vigore enim jam proprio deficit, et tamen adhuc transitoria concupiscere non desistit, jamque a pristino robore lassata, pene ab ipso quem diligit mundo repellitur, et tamen adhuc annisu improbo obtinere temporalia conatur. Agere jam perversa non sufficit, sed tamen cogitare vel quae non agit nequaquam desistit. Recte ergo non solum sterilis, sed etiam non pariens dicitur, quae suo sensu, ut diximus, ad bonae cogitationis prolem, nec cum infirmata fuerit, fede haereticis praedicantibus potest. Unusquisque enim praedicator erroris, dum plebem extra unitatem Ecclesiae positam docet, profecto sterilem, et eam quae parere non valet, pascit, quia et ei usum sui laboris impendit, quae spiritales fructus nequaquam reddit.
Abbreviated transcription (Latin):
sticie imm̃sitate edoceat: quod tanta
eius dampnatio ñ sit iniusta. Seqͦr.¬
rit: & uidue bene non fecit. Que hoc
loco sterilis. nisi caro nominat᷑: que .l.
dum sola presentia appetit: bonas
gignere cogitationes nescit. Que aũ
iudua: nisi anima nuncupat᷑ Qmͣ
ad chalamum uteri carnalis uenit:
psalmista attestante que ait. Et ip¬
se canqm sponsus ꝓcedens de thala¬
mo suo. Que recte uidua dicit᷑. qr eiꝰ
uir ꝓea mortem ꝑtulitꝰ & nunc in ce¬
li penetralib ab eius ocłis occultus:
quasi in parte alterius regionis ui
nis desider iis seruiens. euram ani¬
me uitamq contempnit. Toca
nanq intentione. om̃iq studio cogi¬
tat. qm sine ullis necessitatib caro
moritura subsistat: & curare anime
uitam despicit. que uł in morte. uel
inbeatitudine. ꝓculdubio inꝑpetuo ui¬
uit. Recte autem cũ diceret᷑ pauit ste¬
rilem: ꝓtinus adiungit᷑. oe q̃ ñ parte.
Quasdam namq ex sacra hystoria fe¬

Expanded text:
stitiae immensitate edoceat quod tanta stitiae immensitate edoceat quod tanta ejus damnatio non sit injusta. Seqrit, et viduae bene non fecit. - Quae hoc loco sterilis, nisi caro nominatur? quae dum sola praesentia appetit, bonas gignere cogitationes nescit. Quae autem vidua, nisi anima nuncupatur, ab thalamum uteri carnalis venit, Psalmista attestante, qui ait: « Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . » Quae recte vidua dicitur ea mortem pertulit, et nunc in coeli penetralibus ab ejus oculis occultus, quasi in parte alterius regionis vivnis desideriis serviens, curam animae vitamque contemnit. Tota namque intentione omnique studio cogitat, quam sine ullis necessitatibus caro moritura subsistat, et curare animae vitam despicit, quae vel in morte vel in beatitudine procul dubio in perpetuum vivit. Recte autem cum diceretur: Pavit sterilem, protinus adjungitur: Et quae non parit. Quasdam namque ex sacra historia fe
Abbreviated transcription (Latin):
Qui qm̃ meius recordationẽ ñ ue¬
nuint: quasi infructuo sum lignũ
ex eius iudicio conteruntur. Terra
quippe eos temporali sumptu alu¬
it: predicationis desuꝑ pluuia in¬
fudit. S quia eorum uita nequaqͣm
fructum boni oꝑis ꝓtulit: iratus
hanc agricola abscidit: ut uxta
ueritatis sententiam locum ñ occu¬
pet:. quem tenere alius ad fructũ
ualet. De hoc infructuoso ligno ꝑ
iołem dicitur. Iam securis ad ra¬
dicem arborum posita ẽ. Om̃is gͦ ar¬
bor que ñ facit fructum bonum exci¬
detur: &e in ignem mittet᷑. Hoc aũt loco
ut eterna reꝓbi supplicia designent᷑:
nequaqͣm lignum dicit᷑ abscidi. s
conteri. quia uidelicet reꝑbos mors
quidem carnis abscidit: si pena subse¬
quens conterit. Quasi enim hec inci¬
ditur. cum apresenti uita separat᷑.
s ingehenna conterit᷑. cum ꝑpetua dã¬
natione cruciat᷑. Uir aut̃ sc̃s quia
districtam ꝑuersi penam ꝓtulit᷑ ꝓ¬
tinus ad culpam recurrit: ut ex inui¬

Expanded text:
in ejus recordationem non veniunt, quasi infructuosum lignum ex cujus judicio conteruntur. Terra quippe eos temporali sumptu aluit, praedicationis desuper pluvia infudit. Sed quia eorum vita nequaquam fructum boni operis protulit, iratus hanc agricola abscidit, ut juxta Veritatis sententiam locum non occupet quem tenere alius ad fructum valet . De hoc infructuoso ligno per Joannem dicitur: Jam securis ad radicem arboris posita est. Omnis ergo arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Hoc autem loco, ut aeterna reprobi supplicia designentur, nequaquam lignum dicitur abscidi, sed conteri, quia videlicet reprobos mors quidem carnis abscindit, sed poena subsequens conterit. Quasi enim hic inciditur, cum a praesenti vita separatur. Sed in gehenna conteritur, cum perpetua damnatione cruciatur. Vir autem sanctus, quia districtam perversi poenam protulit, protinus ad culpam recurrit, ut ex inju