comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi iungit ut m̃bra. ł accipiat
in nobis quicquid ded̾it nobis. Pro¬
pter qd̾ ad ip̃m qui dona dedit ho
dieus uo ut uos gr̃am referamus.
ꝑ douis suis bons nr̃is. grãs agit pro
flagellis iniquitatis alieue. erucliẽs
uos ue murmuremus uit̾ flagella
iuiquitatis proprie. Grãs agit pro
salute mundi qͣm humano gen̾i
dare lisponit. daus carnẽ suam in
cibum. sanguiuẽ in potum. ut re¬
pleat ui bonis desicłium nr̃m dãs
se ip̃m ĩprecium. ut redunat de in
redimi̾e ut in nomine ih u omne
geuu flectat᷑ celestiũ. terrestrium
⁊ inferuoꝵ: Quid eũ ht̃ etiã filius
uirgiis qd̾ ũ acceꝑit. Sicut erum fi¬
luis dei dignatõe filius hominis est
ita filius hominis ꝑ gr̃am filiꝰ d̾i ẽ.
Non sic tam̃ qͣsi filius adopti mis ł
quasi de ũ filio in filium adoptatꝰ¬
in uirrute. quib u̾bis grãᷤ egerit
aut ꝑ nob̾ aut ꝓ se ñ apparet. qr n
euugłista ñ exprunit. Si credẽdũ

Expanded text:
sibi jungit, ut membra, et, ut accipiat sibi jungit, ut membra, et, ut accipiat in nobis quidquid dederit nobis. Propter quod ad ipsum, qui dona dedit homdiens nos, ut nos gratiam referamus pro donis suis, bonis nostris. Gratias agit pro flagellis iniquitatis alienae, erudiens nos, ne murmuremus inter flagella iniquitatis propriae. Gratias agit pro salute mundi, quam humano generi dare disposuit, dans carnem suam in cibum et sanguinem suum in potum, ut repleat in bonis desiderium nostrum; dans seipsum in pretium, ut redimat de intredimere, ut in nomine ejus omne genu flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum ? Quid enim habet etiam filius Virginis, quod non acceperit? Sicut enim Filius Dei dignatione filius hominis est; ita filius hominis per gratiam Flius Dei est non sic tamen, quasi filius adoptivus, vel quasi de non filio in filium adoptatuibus verbis gratias egerit, aut pro nobis, aut pro se, non apparet; quia evangelista non exprimit. Si credendum
Abbreviated transcription (Latin):
theus dũm̃ grãs egisse. ⁊ ñ expͥmit
eum benedixisse sicut in acceptione
panis scribit eum benedixisse. ⁊ nõ
expͥmit eum grãs egisse. Hinc alicui
uideri pot̾ alt̾m ꝑ altero indiffereut᷑
poni. maxime ex eo qd̃ in acceptõne
panis uͥ ab uno enuangłistaponit᷑
benedix̃. ibi ab altero ponit᷑ gr̃as egit.
nam ⁊ dm̃ benedicimꝰ: ẽ decollatis be¬
neficus grãs ei referimus. Om̃is gr̃a¬
rum actio causam respicit beueficii.
S licet pͥus sit grãm conferre quam
refetre. ñ numqͣm tam̃ ꝓ certitudi¬
ne rei future grãꝵ actione beneficium
qͦ qͣnta mala mox ab ip̃o pro nobis
ꝑferenda. ꝑ utͣqͣ causa grãs patri
agit. uidelicet ꝓ bons prestandis.
suis. W bona utiq nostra ñ sunt nͥ
eius dona. Ip̃e tam̃ qui dona tͥbuit
grãs agit sicut solet qui accipit.
Reputat enu sibi dari ⁊ a se grãs
deberi. cum nobis p̾statut. Instat .N.
mruñiis ht̃ accepisse c̃ dedit. Hoc aũ
facit iutima illa caritas ꝑ qͣm nos

Expanded text:
n exprimit, eum benedixisse, sicut in acceptione panis scribit, eum benedixisse, et non exprimit, eum gratias egisse. Hinc alicui videri potest, alterum pro altero indifferenter poni; maxime ex eo quod in acceptione panis, ubi ab uno evangelista ponitur, « Benedixit , » ab altero ponitur, « gratias Nam et Deum benedicimus, cum de collatis beneficiis gratias ei referimus. Omnis gratiarum actio causam respicit beneficii. Sed licet prius sit, gratiam conferre, quam referre; nonnunquam tamen pro certitudine rei futurae, gratiarum actione beneficium quoque quanta mala mox abipso pro nobis perferenda, pro utraque causa gratias Patri agit, videlicet pro bonis praestandis et suis, et bona utique nostra non sunt nisi ejus dona; ipse tamen qui dona tribuit, gratias agit, sicut solet, qui accipit. Reputat enim sibi dari, et a se gratias deberi, cum nobis praestatur. Instar enim muneris habet accepisse, cum dederit. Hoc autem facit intima illa charitas, per quam nos
Abbreviated transcription (Latin):
rauerit debent campane pulsari
ut popłs audiens oret ꝓ eo. Imu¬
liere bis. qm̃ ip̃a inue̾nit alt̾itatẽ.
psa enim pͥma fecit hominem¬
pulsat᷑. qr pͥmo inuentaẽ tͥnitas
in homine. Primo enum format᷑
&e ita ẽ ibi tͥnitas. Pro clĩco tot
uitib qͦt ordines ht̃. Ad ultimũ

Expanded text:
ravit, campanae pulsentur, ut populus audiens, oret pro eo, pro muliere bis, quia ipsa invenit alteralitatem. Ipsa enim prima fecit hominemquia primo inventa est trinitas in homine. Primo enim formatust ita est ibi trinitas. Pro clerico tot vicibus, quot ordines habet, ad ultimum
Abbreviated transcription (Latin):
Mutatio erũ panis in corpꝰxͥ inuisibi¬
liter facta ẽ. S qͣnto obscuriꝰ factũ ẽ
tanto clatius dictum ẽ. hoc ẽ corpus
meũ. sermone declarante qd̾ occłtum
erat. qd̾ quia declaratio sermonis il¬
luminat ⁊ intellectum dat ꝑilis
hoc ẽ humilib qui de sua sapientia
ũ tumescũt. s q̃ fidei st̃: pie sẽtiut᷑.
Si uisibilit factaeẽt mutatio. aut si
inuisibilit̾ facta manifesto smone
declarata ñ eẽt: fides locum ñ haberet.
Nunc aũ int̾ obscuritate facti et
declaratõem u̾bi edificata est fides.
dei. uideatur ꝑ fidem inuisibile fac¬
tum. qd̃ in se uideri ñ pot̾. In tm̃
autem uidetur. in qͣntum creclr̃
uurtꝰ eñ dei reuelatur ex fide in fi
dem. quia de fide hominis d̾i ꝑced̾
fides hꝰ sacram̃ti. cum u̾m ẽẽ credr̃
qd̾ dixit. quia d̾s creditur ẽẽ qui
hoc dixit. fides gͦ illuminat fidẽ. ut
ꝓcedat de fide. sic̃ candor lucis de luce.

Expanded text:
Mutatio enim panis in corpus Christi invisibiMutatio enim panis in corpus Christi invisibiliter facta est; sed quanto obscurius factum, tanto clarius dictum est: « Hoc est corpus meum: » sermone declarante quod occultum erat; quia declaratio sermonis illuminat, et intellectum dat parvulis , hoc est humilibus, qui de sua sapientia non tumescunt, sed quae fidei sunt pie sentiunt. Si visibiliter facta esset mutatio, aut si invisibiliter facta, manifesto sermone declarata non esset, fides locum non haberet. Nunc autem inter obscuritatem facti, et declarationem verbi aedificata est fides, Dei, videatur per fidem invisibile factum, quod in se videri non potest. In tantum autem videtur, in quantum creditur. Virtus enim Dei revelatur ex fideia de fide hominis debet procedere fides hujus sacramenti, cum verum esse creditur quod dixit, quia Deus creditur esse, qui hoc dixit. Fides ergo illuminat fidem, ut procedat fides de fide, sicut candor lucis de luce.
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ petͣm fidei eccłiam edificauit.
rp̃c eccł̃ie celestium sacram̃torum
nust̾ia reuelauit. ut eccłiam sͥ ar¬
cius uniret hoc sacram̃tum ĩstituit.
eccłie huius sacram̃ti fidem iuspi¬
rauit. hͦ sacram̃ti fidem u̾bis instru¬
xit. ⁊ uͥboꝵ intelligentiam eccłie ded̃.
ut cibaret eam paue uite ⁊ intellectꝰ
uixta eloquium suum dans illi in¬
tellectum. Sicut gͦ eccłia credit. et
sic̃ intellig̃. sic xp̃c intelligi uoluit.
sic sp̃c u̾itatis qui suggerit omẽm
u̾itatem illi intimauit. ⁊ illa sic ac¬
cepit. ⁊ sicut ab eo accepit: sic ⁊ nob
tradid̃. accepit autem in apłis uer¬
bum fidei qd̾ ẽ u̾bum dei. cũ audiret
a xp̃o dicẽte. hoc ẽ corpꝰ meum. Audi¬
ens u̾bum fidei ꝯcepit fidem u̾bi. qr
fides ex auditu. auditus autem per
u̾bum xp̃i. fides autem huius u̾bi au̾
ip̃a eadem fides ẽ inuisibilis facti. aũ
ũ seꝑatur a fide facti. Mox eium ut
creditur u̾bum: in u̾bo creditur et
factum. factũ autem inuisibile est.

Expanded text:
fidei Ecclesiam aedificavit; Christus Ecclesiae coelestium sacramentorum mysteria revelavit, ut Ecclesiam sibi arctius uniret hoc sacramentum instituit; Ecclesiae hujus sacramenti fidem inspiravit, hujus sacramenti fidem verbis instruxit, et verborum intelligentiam Ecclesiae dedit, ut cibaret eam pane vitae et intellectus , juxta eloquium suum dans illi intellectum. Sicut ergo Ecclesia credit, et sicut intelligit, sic Christus intelligi voluit; sic Spiritus veritatis, qui suggerit omnem veritatem illuminavit; et illa sic accepit; et sicut ab eo accepit, sic et nobis tradidit. Accepit autem in apostolis verbum fidei, quod est verbum Dei, cum audiret a Christo dicente: « Hoc est corpus meum, » audiens verbum fidei concepit fidem verbi: quia fides ex auditu, auditus autem per verbum Christi. Fides autem hujus verbi, aut ipsa eadem fides est invisibilis facti, aut non separatur a fide facti. Mox enim ut auditur verbum, in verbo creditur et factum. Factum autem invisibile est.
Abbreviated transcription (Latin):
fecit eium ⁊ dixit. Hoc ẽ corpꝰ meũ.
at ui rerum creatõe dixit ⁊ fec̃. Nã
cum creanda eẽt lux. dixit d̾s. fiat
lux. ⁊ facta ẽ lux. factaq luce nõ¬
leguur ñ legitur dixisse. Hec ẽ lux.
Nec enim oportuit qr uitꝰ dicẽtis
manifestata ẽ ꝑ eudentiam oꝑis
seq̃nus ⁊ obseq̃ntis. eratq u̾bum
occultum donec palam fieret per
apparẽtis indicium. oꝑis. Cũ dic̾et
ut fierent repẽte extiterunt q̃ facta
st̃ ⁊ ui reb factis unuotuit quid
facturus dixiss. qui potens erat ut
dicendo faceret. Hoc eium mͦ inui¬
sibilia dei ꝑ ea q̃ facta sunt intel¬
lecta ꝯ. spiciuntur. sempit̾na qͦq
uirtus eius. In reb itaq creatis ur¬
tus dei qͣ p̃cepit ip̃e ut fierent que
facta sunt iutelligit᷑ ⁊ qͦdammͦ con¬
spicitur. In hac autem mutatõne
tam miranda longe alit̃ ẽ. factum
eium tã occultũ ab humana cogni¬
tione tam remotũ ũ potuit manife¬
⁊ dixit. Hoc ẽ corpꝰ meum. Quo qͥdẽ

Expanded text:
Fecit enim et dixit: « Hoc est corpus meum . » At in rerum creatione dixit et fecit. Nam cum creanda esset lux, dixit Deus: « Fiat lux, et facta est lux : » factaque luce non legitur dixisse, haec est lux, nec enim oportuit, quia virtus dicentis manifestata est per evidentiam operis sequentis et obsequentis, eratque verbum occultum, donec palam fieret per apparentis indicium operis. Cum diceret ut fierent, repente exstiterunt, quae facta sunt, et in rebus factis innotuit, quod facturus dixisset, qui potens erat, ut dicendo faceret. Hoc enim modo invisibilia Dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque virtus ejus . In rebus itaque creatis virtus Dei, qua praecipit ipse ut fierent quae facta sunt, intelligitur, et quodammodo conspicitur; in hac autem mutatione tam miranda longe aliter est. Factum enim tam occultum, et ab humana cognitione tam remotum, non potuit manifeet dixit: « Hoc est corpus meum. » Quo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ꝓpͥetatis uere ẽ corpꝰ xp̃i. qd̃ pro
nobis datur. sicut ip̃e aput lucã dixi¬
sse refertut. Hoc ẽ corpus meũ qd̾ pro
corpus meum exp̾ssa u̾itasẽ ⁊ nõ fi¬
gura. hoc u̾bum u̾itatis qd̃ ũ aufe¬
ratur de ore meo usq qͣs figura obs¬
curari ñ oportuit. s figure legis
finem pon̾e debuit. nec in u̾itate
q̃renda est figura u̾borum usolis
u̾bis oportet manifestari. quod
hactenus latebat in figura terum.
Ne quis gͦ suspitione figure aut
alt̾uis significationis obtenebres¬
cat in opinione sua sicut qui pal¬
pat in meridie ⁊ qui umbͣm q̃rit
u luce ea intelligentia in his u̾ibis
q̃ eccłiastice int̃pretationis ẽẽ di¬
noscitur. qͣm orthodoxoꝵ patrum¬

Expanded text:
tatem proprietatis vere est corpus Christi, quod pro nobis datur, sicut ipse apud Lucam dixisse refertur: « Hoc est corpus meum, quod pro corpus meum, » expressa veritas est, et non figura. Hoc verbum veritatis, quod non auferatur de ore meo usquequaque, figura obscurari non oportuit, sed figurae legis finem ponere debuit. Nec in veritate quaerenda est figura verborum, ubi solis verbis oportet manifestari, quod hactenus latebat in figura rerum. Ne quis ergo suspicione figurae, aut alterius significationis obtenebrescat in opinione sua, sicut qui palpat in meridie, et qui umbram quaerit in luce, ea intelligentia in his verbis quae ecclesiasticae interpretationis esse dignoscitur; q
Abbreviated transcription (Latin):
accipite ⁊ comedite. marcus
dicit sumite. ꝓ duobunũ u̾bũ po¬
neus: sec ui merito. Nã qui acip̃
siit. ⁊ qui comedit sumit. Ce¬
tera om̃ia apd̃ matħm ⁊ marcum
ñ solũ eadẽ st̃. s pene eisdem u̾bis

Expanded text:
Accipite et comedite, » Marcus dicit: « Sumite, » pro duobus unum verbum ponens; nec immerito. Nam qui accipit, sumit; et qui comedit, sumit. Caetera omnia apud Matthaeum et Marcum non solum eadem sunt, sed pene iisdem verbis
Abbreviated transcription (Latin):
implicior intelligentia ab a¬
liquib exposcitur. Possũt
hec ũba ad luteram ex parte acci¬
pi. Quia ħ ultuũ pascha c̃ discipłis
siuis celebrauit. aliud deinceps nõ
celebraturꝰ: dicit. Nõ bibam admͦ
⁊ c̃. tanqͣm dic̾et. Ex hoc genumi¬
ne uixta ritum paschał obecliẽtie
uos inuito. ut edatis ⁊ bibatis sr̃
m̃sam meã in regno meo. Nlec
p̃uidicat huic sertẽtie qd̃ pꝰ re¬
surrectõem c̃ discipłis suis man¬
ducauit. ⁊ etiam bibit sicut ui¬
detur ex actib apłoꝵ. dicẽte petͦ.¬
Manducauimꝰ ⁊ bibimnꝰ cũ illo

Expanded text:
implicior intelligentia ab aliquibus exposcitur. Possunt haec verba ad litteram ex parte accipi. Quia hoc ultimum pascha cum discipulis suis celebravit, aliud deinceps non celebraturus, dicit: « Non bibam amodo, etc. « Tanquam diceret. Ex hoc genimine, juxta ritum paschalis obedientiae, vos invito, ut edatis et bibatis super mensam meam in regno meo Nec praejudicat huic sententiae, quod post resurrectionem cum discipulis suis manducavit et etiam bibit, sicut videtur ex Actibus apostolorum, dicente PetManducavimus et bibimus cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
enricus rex anglie filio suo hen¬
pus pacem mecum fecit ad uolunta¬
tem meam. Et ideo precipio ut ipse
de anglia: omnes res suas bene et in
pace. et honorifice sicut habuerunt
ab anglia. et faciatis uenire coram
uobis de melioribus et antiquiori¬
bus militibus de honore desalt uode.
et eorum sacramento faciatis recog¬
nosci quid ibi habetur de feudo ar¬
chiepiscopatus cantuariensis. et
quod recognitum fuerit esse de feu¬
do eius: ipsi archiepiscopo habere faciatis:
Test̾. archiepiscopo rotrodo. Rotomagensi

Expanded text:
enricus, rex Anglie, filio suo Henis pacem mecum fecit ad voluntatem meam. Et ideo precipio quod ipse ab Anglia, omnes res suas bene et in pace et honorifice, sicut habuerunt ab Anglia, et faciatis venire coram vobis de legalioribus et antiquioribus militibus de honore de Saltwode, et eorum sacramento faciatis recognosci quid ibi habeatur de feudo archiepiscopatus Cantuariensis ; et quod recogni tum fuerit de feudo ejus esse ipsi archiepiscopo habere faciatis. Teste Rotroco archiepiscopo Rothomagensi.
Abbreviated transcription (Latin):
rent. at ipsius fidei quam admi¬
ratione signoꝵ ꝑmoti habuerunt.
auctor fuit non moyses s d̾s : cui
crediderunt. et credendo placuert̃.
habentes itaq fidem unius ueri
dei. qui dictus est ds abraham. ds
ysaac. et d̾s iacob. a quo et moyses
ad eos missus est. habentes quoq
fidem uenturi saluatoris scdđ̾m rȩꝓ¬
missionem dictam abrahe. ysaac. et ia¬
cob. et scdm exemplum fidei eoꝵ bap¬
tizaci sunt non a moyse sz in moyse.

Expanded text:
rent: at ipsius fidei, quam admirent: at ipsius fidei, quam admiratione signorum permoti habuerunt, auctor fuit, non Moyses, sed Deus, cui crediderunt, et credendo placuerunt. Habemus itaque fidem unius veri Dei, qui dictus est « Deus Abraham, Deus Isaac et Deus Jacob , » a quo et Moyses ad eos missus est. Habentes quoque fidem venturi Salvatoris, secundum repromissionem dictam Abrahae, Isaac et Jacob; et secundum exemplum fidei eorum baptizati sunt, non a Moyse, sed in Moyse.
Abbreviated transcription (Latin):
absconditum in carne uelandum. De¬
niq seriptum est. Inuocabant dñm ⁊
figura contingebat illis. Cuius rei ue¬
ritatem apłs declarans dicit. Multi¬
est baptisma prefigurabat. illud sane
baptisma quod singulariter et princi¬
paliter dicitur baptisma. De quo apłs
dicit. Unum baptisma. Erant siqui¬
dem apud iudeos scđm uaria ablu¬
tionum genera uaria baptismata.
sicut idem apłs insinuat dicens. In
cibis et potib et uariis baptismati¬
bus. Illi in moyse baptizati sunt. noᷤᷤ
autem in xp̃o. s non sic illi in moyse:
sicut nos in xp̃o. Moyses quippe fa¬
mulus dei a deo missus ut ipse dice¬
bat uerba dei popło nunciauit. et su¬
is pariter et uerbis dei fidem fecit
sequentib signis. Signa autem in
manu moysi ostensa. non moysi s
dei uirtute facta sunt. quib fides
aut cepit aut creuit in illis qui cre¬
diderunt. et fide purificati deo pla¬
cuerunt. Adiuti sunt gͦ ꝑminist̾i¬
um et exemplum moysi. ut crede¬

Expanded text:
absconditum, in carne velandum. Deabsconditum, in carne velandum. Denique scriptum est: « Invocabant Dominum, et figura contingebat illis. Cujus rei veritatem Apostolus declarans dicit: « Multiest, baptisma praefigurabat; illud sane baptisma, quod singulariter et principaliter dicitur baptisma: de quo Apostolus dicit: « Unum baptisma . » Erant siquidem apud Judaeos secundum varia ablutionum genera, varia baptismata, sicut idem Apostolus insinuat dicens: « In cibis et potibus, et ariis baptismatibus . » Illi in Moyse baptizati sunt, nos autem in Christo; sed non sic illi in Moyse, sicut nos in Christo. Moyses quippe famulus Dei a Deo missus, ut ipse dicebat, verba Dei populo nuntiavit; et suis pariter et Dei verbis fidem fecit sequentibus signis. Signa autem in manu Moysi ostensa, non Moysi, sed Dei virtute facta sunt, quibus fides aut coepit, aut crevit in illis qui crediderunt, et fide purificati Deo placuerunt. Adjuti sunt ergo per ministerium et exemplum Moysi ut crede
Abbreviated transcription (Latin):
turum. qui benedictionem et salutem
daret scdm fidem ꝓmissionum que dic¬
te sunt abrahe et semini eiꝰ. In omnib
itaq beneficiis antiquis patrib ex¬
hibitis memor fuit deus testamenti
sui quod habuit ad abraham puerũ
suum. ut et ipsi eiꝰdem testamenti me¬
mores confiterentur memorie sc̃itatiᷤᷤ
eius. et de impensis beneficiis sic p̾sen¬
tem acciꝑent consolationem: ut inẽẽ
cernerent repmisse benedictionis sig¬
nificationem. Longa enim dilatio et
nulla int̾im consolatio quid esse pote¬
rat nisi ꝓmissionis desꝑatio: frequenᷤᷤ
autem signorum ostensio. et benefi¬
ciorum crebra consolatio. dictefuit
repmissionis rememoratio. rerum¬
q futurarum p̾ostensio. Moyses
itaq popłi liberator et ductor ⁊ legis¬
lator xp̃m p̾monstrabat qui ẽ udex
ñr et rex nr̃ et legifer nr̃. Nubes qͦꝙ
et ipsa xp̃m p̾monstrabat. in fide ob¬
nubilatum. in lege et ꝓpħ̃is et psalmiᷤᷤ

Expanded text:
turum, qui benedictionem et salutem turum, qui benedictionem et salutem daret secundum fidem promissionum, quae dictae sunt Abrahae et semini ejus. In omnibus itaque beneficiis antiquis patribus exhibitis, memor fuit Deus testamenti sui, quod habuit ad Abraham puerum suum; ut et ipsi ejusdem sacramenti memores confiterentur memoriae sanctitatis ejus, et de impensis beneficiis sic praesentem acciperent consolationem ut inesse cernerent repromissae benedictionis significationem. Longa enim dilatio, et nulla interim consolatio, quid esse poterat nisi promissionis desperatio? Frequens autem signorum ostensio, et benedictionum crebra consolatio, dictae fuit repromissionis rememoratio, rerumque futurarum praeostensio. Moyses itaque populi liberator, et doctor, et legislator, Christum praemonstrabat, qui est judex noster, et rex noster, et legifer noster. Nubes quoque et ipsa Christum praemonstrabat in fide obnubilatum, in lege, et Prophetis, et psalmis
Abbreviated transcription (Latin):
sub nube diuine miserationis ꝓtecti
sunt. et quomͦ mare transierunt. Hoc
uidelicet scłm tam turbulentũ. tam
fluidum. ubi om̃s qui egyptio more
uiuunt in ꝑfundo uicioꝵ inter desi¬
deria erroꝵ lubrice uite fluctib. in¬
uoluuntur: iusti uero int̾ diuisiones
temptationũ que a dextris sunt et que
a sinistris. sicco uestigio et impolluto
calle ꝑtranseunt. Et om̃s in moyse bap¬
tizati sunt in nube et in mari.¬
Nde baptizati unde purificati. Deus
enim fide purificans corda eoꝵ in reb
mirabiliter gestis ꝑ moysen et circa mo¬
ysen. et mnostensione signorum que fecit
in nube et inmari. Hoc agebat ut puri¬
ficarentur: ab errore egyptie suꝑsticio¬
nis. et uerus ds crederetur. aquo missuᷤᷤ
esset moyses. deus abraham. et d̾s ysaac.
et deus iacob. Hoc etiam agebat in om¬
nib mirabilib suis. ut in fide unius
ueri dei confirmati. indubitanter cre¬
derent et expectarent quandoq uen¬

Expanded text:
sub nube divinae miserationis protecti sub nube divinae miserationis protecti sunt, et quomodo mare transierunt, hoc videlicet saeculum tam turbulentum, tam fluidum, ubi omnes qui Aegyptio more vivunt, in profundo vitiorum, inter desideria errorum lubricae vitae fluctibus involvuntur; justi vero inter divisiones tentationum, quae a dextris sunt, et quae a sinistris, sicco vestigio et impolluto calle pertranseunt. Et omnes in Moyse baptizati sunt, in nube et in mari . Inde baptizati, unde purificati. Deus enim fide purificans corda eorum, in rebus mirabiliter gestis per Moysen, et circa Moysen, et in ostensione signorum quae fecit in nube et in mari, hoc agebat, ut purificarentur ab errore Aegyptiae superstitionis, et verus Deus crederetur, a quo missus esset Moyses, « Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . » Hoc etiam agebat in omnibus mirabilibus suis, ut in fide unius veri Dei confirmati, indubitanter crederent et exspectarent quandoque ven
Abbreviated transcription (Latin):
Que sp̃ualis intelligentia antiquis
patrib ex multis scripturarum locis
manifesta fuisse dinoscitur. Nam in
canticis canticoꝵ sponsus ad sponsam
loquitur dicens. Equitatui meo incur¬
rib pharaonis assimilaui te amica
mea. Et apud ezechielem dñs. Effun¬
dam suꝑ uos aquam mundam ⁊ mun¬
dabimini ab omnib inquinam̃tis
ur̃is. Et in eodem ꝓpħa scriptum est.
Aque descendebant in latus templi
dextrum ad meridiem altaris. Et infͤ.
Omnis anima uiuens que serpit. quo
nr̃a. Et in zacharia. In die illa erit fons
patens domui dauid. ⁊ habitantibus
ierłm. in ablutionem peccatoris et
menstruate. Et infra. In die illa exibt̃
aque uiue de ierłm. medium earum
ad mare orientale. et mediũ earum
ad mare nouissimum. Si moralis in¬
telligentia insuꝑiorib apłi uerbis
requiritur. uide et considera quomͦ
om̃s iusti qui fuerunt a dieb antiqͥs

Expanded text:
Quae spiritualis intelligentia antiquis Quae spiritualis intelligentia antiquis Patribus ex multis Scripturarum locis manifesta fuisse dignoscitur. Nam in Canticis canticorum sponsus ad sponsam loquitur, dicens: « Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, amica mea . » Et apud Ezechielem Dominus: « Effundam super vos aquam mundam, et mundabimini ab omnibus inquinamentis vestris . » Et in eodem propheta scriptum est: « Aquae descendebant in latus templi dextrum ad medium altaris . » Et infra: « Omnis anima vivens quae serpit, quocia peccata nostra . » Et in Zacharia: « In die illa erit fons patens domui Jacob, et habitatoribus Jerusalem, in ablutionem peccatoris et menstruatae . » Et infra: « In die illa exibunt aquae vivae de Jerusalem: medium earum ad mare orientale, et medium earum ad mare novissimum . » Si moralis intelligentia in superioribus Apostoli verbis requiritur, vide et considera quomodo omnes justi qui fuerunt a diebus antiquis,
Abbreviated transcription (Latin):
norantie de quib scriptum est. Patres
nr̃i in egypto non intellexerunt mira¬
bilia tua. Et it̾um. Obliti sunt deum
tellexerunt. alii non intellexerunt.
alii crediderunt. alii non crediderunt.
Signa autem oꝑum dei quasi quedã
uerba fuerunt iuxta quod scriptũ ẽ.
Posuit in eis uerba signorum suoꝵ.
Qui significationes uerboꝵ et signoꝵ
sp̃ualiter intellexerunt. et qui spũa¬
liter non intellexerunt sub nube fue¬
runt. Una siquidem nubes que ste¬
tit inter castra egyptioꝵ ⁊ cast᷑ isrł:
tenebrosa erat. et illuminans noctẽ.
xp̃c enim alios iusto iudicio excecat
alios misericorditer illuminat. Aliiͤ
est lapis offensionis et petra sean¬
dali. aliis ẽ lapis in caput anguli.
aliis deus est et dei filius. aliis ho¬
mo peccator ẽ estimatꝰ cũ descenden¬
tib in lacũ. Et om̃s mare tͣnsiert̃.
baptismi hec est ubi spualis pharao. et
omnis equitatus eius submergitur.

Expanded text:
norantiae, de quibus scriptum est: « Patres norantiae, de quibus scriptum est: « Patres nostri in Aegypto non intellexerunt mirabilia tua . » Et iterum: « Obliti sunt Deum, tellexerunt, alii non intellexerunt, alii crediderunt, alii non crediderunt. Signa autem operum Dei quasi quaedam verba fuerunt, juxta quod scriptum est: « Posuit in eis verba signorum suorum . » Qui significationes verborum et signorum spiritualiter intellexerunt, et qui spiritualiter non intellexerunt, sub nube fuerunt. Una siquidem nubes, quae stetit inter castra Aegyptiorum et castra Israel, tenebrosa erat, et illuminans noctem. Christus enim alios justo judicio excaecat, alios misericorditer illuminat. Aliis est lapis offensionis, et petra scandali; aliis est lapis in caput anguli ; aliis Deus est Dei Filius; aliis homo peccator est, aestimatus cum descendentibus in lacum . Et omnes mare transierunt . baptismi haec est, ubi spiritualis Pharao et omnis equitatus ejus submergitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ tp̃r. Nunquam defuit colũpna
nubis ꝑ diem. nec columpna ignis
ꝑ noctem: coram popło. Et infra. Tol¬
lens se angłs dei qui p̾cedebat castra
istł abiit post eos. et cum eo parit̾
columpna nubis: priora dimittens
post tergum stetit inter castra egyp¬
tioꝵ et castra isrł. Et erat nubes te¬
nebrosa et illuminans noctem. ita
ut ad se inuicem accedere non uale¬
rent. Hẏstorice quidem om̃s qui
egressi sunt de egypto sub nube fue¬
runt. quia nunquam defuit colũp¬
na nubis: ꝑ diem. Spĩtaliter autẽ¬
om̃s antiqui iusti sub nube fuerunt.
Nubes obscuritas figurarum. nubes
Item nubes xp̃c quasi adhuc abscondi¬
tus et nondum manifeste reuelatus.
nubes quoq fides typicis misteriis in¬
uoluta et futuroꝵ expectatione suspen¬
sa. Si autem illi sub nube fuerunt qͥ
mirabiliter ꝓmissa et mirabilit̾ gesta
fideliter et sp̃ualiter intellexerunt. de
gis sub nube fuerunt s cecitatis et ig¬

Expanded text:
que tempore. « Nunquam defuit columna que tempore. « Nunquam defuit columna nubis per diem, nec columna ignis per noctem coram populo. » Et infra: « Tollens se angelus Domini qui praecedebat castra Israel abiit post eos, et cum eo pariter columna nubis priora dimittens, post tergum stetit inter castra Aegyptiorum et castra Israel. Et erat nubes tenebrosa et illuminans noctem, ita ut ad se invicem accedere non valeret . » Historice quidem omnes qui egressi sunt de Aegypto, sub nube fuerunt, quia nunquam defecit columna nubis per diem. Spiritualiter auteomnes antiqui justi sub nube fuerunt. Nubes obscuritas figurarum, nubes Item nubes Christus, quasi adhuc absconditus, et nondum manifeste revelatus. Nubes quoque fides typicis mysteriis involuta, et futurorum exspectatione suspensa. Si autem illi sub nube fuerunt, qui mirabiliter promissa et mirabiliter gesta fideliter et spiritualiter intellexerunt, de gis sub nube fuerunt, sed caecitatis et ig
Abbreviated transcription (Latin):
nris. Fructus ꝓmissionum gr̃a est
que datur in b̾aptismo. item gr̃a q̃
datur in dominici corꝑis et sanguinis sa¬
cramento. ibi peccatoꝵ remissio: hic ad
capessendam uitam et̾nam sasutaris p̾¬
paratio. Ibi xp̃c induitur. hic mandu¬
catur. Hii sunt primitiui fructus int̾¬
im ꝑcipiendi donec euacuetur quod ex
ꝑte est. et ueniat quod ꝑfectum est. ut
uideamus deum deoꝵ insyon. Xp̃c au
tem ipse ꝓmissus et ꝓmissor tandem
ueniens sicut ante una cum patre ip¬
se ꝓmiserat. Duo sacramenta in aqua
scilicet baptismi ⁊ misterio corꝑis sui
instituit. quib nos scĩficaret. ut sc̃ifi¬
catos beatificaret. Horum sacramen¬
torum signa p̾cesserunt in marii man¬
na. Ibi figura: hic ueritas. quod intu¬
Profecti filii isrł de sochoth castra¬
metati sunt inetham. in extremis fi¬
nib solitudinis. Dñs autem p̾cedebat
eos ad ostendendam uiam ꝑ diem in
columpna nubis. et ꝑ noctem in co¬
lumpna ignis. ut dux ess itim̾s utro¬

Expanded text:
. Fructus promissionum gratia est, quae datur in baptismo: item gratia, quae datur in Dominici corporis et sanguinis sacramento. Ibi peccatorum remissio, hic ad capessendam vitam aeternam salutaris praeparatio. Ibi Christus induitur, hic manducatur. Hi sunt primitivi fructus interim percipiendi, donec evacuetur quod ex parte est, et veniat quod perfectum est, ut videamus Deum deorum in Sion. Christus autem ipse promissus, et promissor, tandem veniens, sicut ante una cum Patre ipse promiserat, duo sacramenta in aqua, scilicet baptismi et mysterii corporis sui, instituit, quibus nos sanctificaret, et sanctificatos beatificaret. Horum sacramentorum signa praecesserunt in mari, et manna. Ibi figura, hic veritas: quod intu legitur, quod profecti filii Israel de Socoth, castrametati sunt in Ethan, in extremis finibus solitudinis. Dominus autem praecedebat eos, ad ostendendam viam per diem in columna nubis, et per noctem in columna ignis, ut dux esset itineris utro
Abbreviated transcription (Latin):
nobis dicit᷑. epulem᷑. nͥ quia ip̃i
conuiuium ⁊ conuiue sumus
reficiendi de xp̃o qui nob̾ panis÷
qui ⁊ de nobis reficitur. De qͦ scrip¬
tum ẽ. Quia pascitur intir lilia:
W in apocalipsi ipse de se dicit. Eoce
sto ad hostium ⁊ puiso. Siquis au¬
dierit uocem meam ⁊ aperuerit
ianuam intrabo ad illum ⁊ cena¬
bo cum illo. ⁊ ille mecum. Epule¬
mur gͦ in conspectu dei ⁊ delectem᷑
innocens ẽ qui tollit peccata mũ¬
di. Nequicia autẽ ⁊ malitia sic di¬
stin gui possunt. ut alt̾a intelli¬
gatur in hiis que fuint contͣ dm̃
ait̾a in hiis q̃ fiunt contͣ ꝑximũ
Quocumq autẽmͦ discernantur
sic om̃is iniquitas fugienda est
ut malicia ⁊ nequicia. ⁊ uite in¬
corruptio sic sectanda est ut epu¬
lari possimus in azimis sĩcerita¬
tis ab om̃i inquitate ĩmacłatos
ex cadẽ epła. Pattes nr̃i om̃s sub

Expanded text:
epulemur; » nisi quia ipsi convivium et convivae sumus, reficiendi de Christo, qui nobis panis est, qui et de nobis reficitur? De quo scriptum est, quia « pascitur inter lilia . » Et in Apocalypsi ipse de se dicit: « Ego sto ad ostium et pulso. Si quis audierit vocem meam, et aperuerit januam, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ipse mecum . » Epulemur ergo in conspectu Dei, et delectemur innocens est, qui tollit peccata mundi. Nequitia autem et malitia sic distingui possunt, ut altera intelligatur in iis quae fiunt contra Deum, altera in iis quae fiunt contra proximum. Quocunque autem modo discernantur, sic omnis iniquitas fugienda est, ut malitia et nequitia; et vitae incorruptio sic sectanda est, ut epulari possimus in azymis « sinceritatis, » ab omni iniquitate immaculatos Ex eadem Epistola: Patres nostri omnes sub
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝓmissiones. dicte sunt quidem.:⁊
non statim exhibite. ẜ in longa temꝑa
dilate. Fides autem ꝓmissionũ in ex¬
pectatione earum crebris signis et uir.¬
tutib signis a deo factis confirmata ẽ
quib notam fecit ds potentiam suã.
ne non crederetur potens facere que
ꝓmisiss. In signis autem antiquis
patrib uisibiliter exhibitis annunti¬
auit d̾s uirtutem oꝑum suoꝵ. eoꝵ
que facturus erat ingeneratione alt̾a.
Qualia enim faccurus erat ꝓmissio¬
nes adimplens: talia fecit antequã
adimpleret. Talia inquam s non ea¬
dem. s similia. que sue figitre simili¬
tudine p̾signare possent. et p̾mon.¬
strare ꝓmissionum fructum et finẽ.
Promissiones multe erant et una. qͥa
multe in una. et in multis una. Unus
enim xp̃c finis est ꝓmissionum. qͥa
ab omnib iustis desideratus et ex¬
pectatus. sꝑabatur popłm suum de
omni malo quasi de hostili manu li¬
beraturus. et benedictionem ⁊ salutẽ
daturus. Hoc est quod ⁊ acharias di¬

Expanded text:
romissiones . » Dictae sunt quidem, et non statim exhibitae, sed in longa tempora dilatae. Fides autem promissionum in exspectatione earum crebris signis et virtutibus, signis a Deo factis confirmata est, quibus notam fecit Deus potentiam suam, ne non crederetur potens facere quae promisisset. In signis autem antiquis patribus visibiliter exhibitis annuntiavit Deus virtutem operum suorum, eorum quae facturus erat in generatione altera. Qualia enim facturus erat promissiones adimplens, talia fecit antequam adimpleret. Talia, inquam, sed non eadem, sed similia; quae suae figurae similitudine praesignare possent, et praemonstrare promissionum fructum et finem. Promissiones multae erant, et una; quia multae in una, et in multis una. Unus enim Christus finis est promissionum, quia ab omnibus justis desideratus et exspectatus, sperabatur populum suum de omni malo, quasi de hostili manu liberaturus, et benedictionem et salutem daturus. Hoc est quod Zacharias di
Abbreviated transcription (Latin):
num unmolare. ⁊ carnes assas
igni edere. ⁊ azimos panes c̃ lactuciᷤᷤ
agrestib. Ꝙ de arimis sic scriptũ ẽ
primo m̃se. qͣrta decima die m̃sis
ad uesꝑam comedens azuna usq
ad diem uicesimã primã eiustem
m̃sis ad uesꝑam. Seꝑtem dieb fer¬
m̃tatum ñ inuenietur in domib
ur̃is. Qui comed̾it ferm̃tatum
ꝑibit anima eius de cetu isrł ⁊ in

Expanded text:
num immolare, et carnes assas igni edere, et azymos panes cum lactucis agrestibus. Et de azymis sic scriptum est: « Primo mense, decima quarta mensis ad vesperum, comedetis azyma usque ad diem vicesimam primam eiusdem mensis ad vesperam septem diebus fermentum non invenietur in domibus vestris qui comederit fermentatum peribit anima eius de coetu Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
ce infra. fẽcert̃ sibi succinereos paneᷤ
azimo. Neq enim poterãt ferm̃tari
cogentib exire egiptiis. ⁊ nullam
face siuentib moram: filii isiẜ tũ
auctoritate diuni p̃cepti. tum an¬
gustia temporis panem ferm̃tare
ꝑhibiti sunt. S necessitas diuine¬
temporis dispẽsationi seruiens qd̾
d fieri noluit. fieri ñ ꝑmisit. Inc¬
pientib exire de egipto abstinẽtia
ferm̃ti indicitur. ⁊ p̃cipiente dño
⁊ urgente egyptio ñ possunt non
abstinere. etiam si uelint ñ abstin̾e.
egressis autẽ de egipto eadem absti¬
uentia in esu agni indicitur. ⁊ ad
obediendum cessat temporis neces¬
sitas. ⁊ accedit lib̾a uoluntas.Sic
cum exitut de regno peccat. ⁊ de ua¬
na scłi conu̾isatione sepe abstinentia
peocati q̃ a deo imponitur necessita¬
te temꝑis nichilominus obseruat᷑
s processu temꝑis totũ fit uolũtariũ
qd̃ ab initio forte potuit ẽe exhor¬
tum. Peccatum uetꝰ ferm̃tum
est quo abstinẽdum ẽ toto ħ nu¬

Expanded text:
 infra: « Fecerunt sibi subcinericios panes azymos. Neque enim poterat fermentari, cogentibus exire Aegyptiis, et nullam facere sinentibus moram . » Filii Israel tum auctoritate divini praecepti, tum angustia temporis, panem fermentare prohibiti sunt. Sed necessitas temporis divinae dispensationi serviens, quod Deus fieri noluit, fieri non permisit. Incipientibus exire de Aegypto abstinentia fermenti indicitur, et, praecipiente Domino et urgente Aegyptio, non possunt non abstinere, etiamsi velint non abstinere. Egressis autem de Aegypto eadem abstinentia in esu agni indicitur, et ad obedientiam cessat temporis necessitas, et accedit libera voluntas. Sic cum exitur de regno peccati, et de vana saeculi conversatione, saepe abstinentia peccati, quae a Deo imponitur, necessitate temporis nihilominus observatur, sed processu temporis totum fit voluntarium, quod ab initio forte potuit esse extortum. Peccatum vetus fermentum est, quo abstinendum est toto hoc nu
Abbreviated transcription (Latin):
ferm̃to qd̾ acceptum mulier absc̃o¬
dit in farine satis trib. Iuud uetꝰ
ferm̃tum corrumpit ⁊ inflat.⁊
noue consꝑsioni contrarium est.
Est autẽ consꝑsio farina ꝑ liqͦrem
conglutinata sine ferm̃to. idẽ ⁊ a¬
zuma. Noua autem consꝑsio uel
azimus panis xp̃c ÷. ab om̃i cor¬
ruptione peccati immunis. Q si
nos ꝑ timorem ⁊ humilitatẽ com¬
minuti sumus si aquis baptum
glutinati ne ꝑ uaria erroris desid̾ia
diidamur. tunc noua consꝑsio
ł arimi sumus. ⁊ expurgato uet̾
ferm̃to. ⁊ corruptione uite delicta
monemur ⁊ nos cum corinthiis
ꝑmaneamus sine fermento sicut
ꝑͥ grãm facti sumus azimri. lib̾i
a peccato. ł ut simus noua cõsꝑsio
ꝑ oꝑa usticie ambulantes in no¬
uitate iite. sicut lib̾ati sumus a
corruptione ueteris uite. Si enim
scd̃m legem aferm̃to abstinẽdum
fuit in esu paschał agni qui in
figura pcessit. multomagis nũc
a ferm̃to sp̃ualit̃ abstinendum ẽ.

Expanded text:
lier abscondit in farinae satis tribus . » Illud vetus fermentum corrumpit et inflat, et novae conspersioni contrarium est. Est autem conspersio farina per liquorem conglutinata sine fermento, idem et azyma. Nova autem conspersio vel azymus panis Christus est, ab omni corruptione peccati immunis. Et si nos per timorem et humilitatem comminuti sumus, si aquis baptismiglutinati, ne per varia erroris desideria dividamur, tunc nova conspersio vel azymi sumus, et expurgato veteri fermento et corruptione vitae derelicta, monemur et nos cum Corinthiis, est ut permaneamus sine fermento, sicut per gratiam facti sumus azymi, id est liberi a peccato; vel ut simus nova conspersio, per opera justitiae ambulantes in novitate vitae, sicut liberati sumus a corruptione veteris vitae. Si enim secundum legem a fermento abstinendum fuit in esu paschalis Agni, qui in figura praecessit; multo magis nunc a fermento spiritualiter abstinendum est:
Abbreviated transcription (Latin):
fortiter ⁊ hilarit̾ agunt & quia ħ
a se ueuio potest. beati qui auide desi¬
derant q̃ iusta ⁊ houesta st̃ sectari et
ui om̃ib ab eo confortari ⁊ exbilarati
qui dicit. Beati qui esuriunt iusti
fortitudiuẽ ⁊ leticiam pauis ẽ ⁊ potꝰ.
qͣntomag̃ in fututo hec erit sccłm
qdͥ uuistis tunc erit. In suꝑiorib xͥ
ꝑmanet in uitam em̃iam clici pa¬
nem de celo. pauem u̾m. pauem d̾i. pa¬
nem uite. ⁊ eius utilitas ostenduur
qd iuitam dat mundo. ⁊ qd esuriem
⁊ sitim inꝑpetuum excludit. Panis
gͦ de celo dicitur ut ostendat᷑ uñ sit.
⁊ discernatur a t̾reno paue qui perit.
na qd̾ in figura huius u̾itatis p̃cessit.
panis dei dt ut disceruatur a pane s
arte homius pistoris conficitur et
paratur. Hic eium a deo ꝑatus ⁊ p̃pa
bili. qui nec uita÷ nec uitã dat. sed
uix ⁊ egre ⁊ ad tempꝰ uitam seruat.
Hic auter uita ẽ ⁊ uitam dat et
uitã su̾at. q̃ morti mortisq cause
in me hr̃ uitam et̾̃riam. Ego sũ¬

Expanded text:
rtiter et hilariter agunt. Et quia hoc a se nemo habet, beati qui avide desiderant, quae justa et honesta sunt, sectari; et in omnibus ab eo confortari, et exhilarari, qui dicit: « Beati qui esuriunt justifortitudinem et laetitiam panis est et potus, quanto magis in futuro hoc erit, secundum quod justis tunc erit? In superioribus permanet in vitam aeternam, dici panem de coelo, panem verum, panem Dei, panem vitae: et ejus utilitas ostenditur, quod vitam dat mundo, et quod esuriem et sitim in perpetuum excludit. Panis ergo de coelo dicitur, ut ostendatur, unde sit, et discernatur a terreno pane, qui perit. na, quod in figura hujus veritatis praecessit. Panis Dei dicitur, ut discernatur a pane, qui arte hominis pistoris conficitur et paratur: hic enim a Deo paratus et prbili, qui nec vitae est, nec vitam dat, sed vix et aegre ad tempus vitam servat. Hic autem vita est, et vitam dat, et vitam servat, quae morti mortisque causae in me, habet vitam aet
Abbreviated transcription (Latin):
mini xp̃m. qr missa est ꝓ uob̾ hostia
ad dm placandum. Quando q tam̃
restrictius et qͣsi sp̃aliꝰ pars que
pͥmo cantatur scilicet introitus: offi
missa. in .iiiͦiͦʳ. partes. in obsecratio¬
nes. orõnes. postulationes. et grãrũ¬

Expanded text:
hostia ad Dominum placandum. Quandoque tamen restrictius et quasi specialius pars, quae prima canitur, nimirum introitus, officmissa in quatuor omnino partes, in obsecrationes, orationes, postulationes et gra
Abbreviated transcription (Latin):
ibi lucas tacito senedicendi uerbo: ponit. gr̃as
accepit ih̾c panem ⁊ benedixit
intelligat᷑ dm̃ benedixisse. Hoc ẽ
deo gr̃as egisse. hic quidem intel¬
lectus planꝰ eẽt si diceretur. Se
titur accepit pauem ⁊ mox sub¬
ditur. ⁊ beneclixit ⁊ fregit. mag̃
iudetur ut acceptum panem be¬
nedic̾et. ⁊ in benedicẽdo ł pꝰ bene¬
dictõem frang̾e̾t. Constat autem
ex testimonio luce ⁊ pauli qd̵ nec
to pane grãs egisse. Uñ in oicline
misse pane accepto ⁊ in altari po¬
sito similit ⁊ calice. pꝰ secretas ora¬
tiones conficiendi sacram̃ti sol¬
lempnitas a grãꝵ actione iure
siunit iicium. sacerdote inchoã¬
te. grãs agamus domino d̾o nr̃o.
⁊ choro respondente dignum et
iustũ ẽ. deinde sacerdote ꝑseq̃nte.
uere clignum ⁊ iustum est ⁊c̾.
usq ad laudes cum angłis a no¬
bis deo sñ fine decautãdas. Sũdixit.

Expanded text:
ibi Lucas tacito benedicendi verbo, ponit « Gratias Accepit Jesus panem, et benedixit, » intelligatur Deum benedixisse, hoc est Deo gratias egisse. Hic quidem intellectus planus esset, si diceretur, « titur, « Accepit panem, » et mox subditur: « Et benedixit, et fregit, » magis videtur, ut acceptum panem benediceret, et in benedicendo, vel post benedictionem frangeret. Constat autem ex testimonio Lucae et Pauli, quod nec to pane gratias egisse. Unde in ordine missae, pane accepto, et in altari posito, similiter et calice, post secretas orationes conficiendi sacramenti solemnitas a gratiarum actione jure sumit initium, sacerdote inchoante: « Gratias agamus Domino Deo nostro, » et choro respondente: « Dignum et justum est. » Deinde sacerdote prosequente: « Vere dignum et justum est, » etc., usque ad laudes cum angelis a nobis Deo sine fine decantandas. Benedixit.
Abbreviated transcription (Latin):
legitur. accepit panes ⁊ bene¬
dixit. apud lucam uero sic. Accep¬
to pane grãs egit ⁊ freg̾. In epistola
ad corinthios sic. A ocepit panes i gͣ¬
tias agens freg̃. In canone uerosic.
benedixit ⁊ fregit. Ex eo gͦ quod
matħs dicit constat iħm benedixisse.
ex eo qd̃ lucas clicit cui ⁊ paulus
concordat constat eiun gras egisse.
unde utrumq recte coniungitur
un canone: ut dicat᷑ grãs agens be¬
nedixit. Qd̃ autem in canone ad¬
iungitur eleuatus ocłis in celum
in hoc loco aput nullum eiuãgłis¬
tam in translatõem qͣ nos utimur
inuenitur. In aliis aũ locis eleuacis
ocłis legitir orasse ł grãs egisse ap̃
Iohem sic cum lararum eẽt resusci¬
taturus. Ih̾e aũ eleuaris sursũ ocłis
dixit. Pat̃. grãs ago tͥ qm̃ audisti me.¬

Expanded text:
legitur: « Accepit panem et benedixit . » Apud Lucam vero sic: « Accepto pane, gratias egit, et fregit . » In Epistola ad Corinthios, sic: « Accepit panem, et gratias agens, fregit . » In Canone vero sic: « enedixit et fregit. » In eo ergo quod Matthaeus dicit, constat Jesum benedixisse: in eo quod Lucas dicit, cui et Paulus concordat, constat eum gratias egisse. Unde utrumque recte conjungitur in Canone, ut dicatur: « Gratias agens, benedixit. » Quod autem in Canone adjungitur: « Elevatis oculis in coelum, » in hoc loco apud nullum evangelistam, in translatione, qua nos utimur, invenitur. In aliis autem locis elevatis oculis legitur orasse, vel gratias egisse. Apud Joannem sic, cum Lazarum erat ressuscitaturus: « Jesus autem, elevatis sursum oculis, dixit: Pater, gratias ago tibi, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
tuus clarificet te. W cum quĩq
panib ⁊ duob piscib qͣsi quinq
milia hominum ẽẽt sat᷑aturus
sccłm lucam respexit in celum
⁊ beneclixit. Qd̃ uͦ canoni inser¬
tum ẽ. eleuatis ocłis in celum et
fide iusu eccłie digne receptum ẽ tãꝙͣ
amaiorib traditum. quib indu¬
bitaut̃ hoc undec̃q innotuit. lic
nobis eclicere ꝑmptum ũsit: uñ
hoc eis innotuerit. Non enĩ õiũ
q̃ a maiorib tradita sunt ratio a
nobis redeli potest. s eoꝵ q̃ preter
rationem tradita ñ sunt ip̃a ma¬
ioꝵ auctoritas ratio nobis ẽẽ debet.
Nam ⁊ ip̃a fides nr̃a sũ qͣ unpos¬
sibile ẽ placere dõ auetoritate
mag̃ nutitur quam hũa ratõe
Ꝙ̾ cum petrꝰ dicat de fide ⁊ spe
q̃ in nob̾ est omni poscẽti reddeu¬
dam ẽẽ rationem. uou occurrit
q̃ pocior rato de fide reddi possit
qͣm auctoritas scriptarum uel
auctoritas maioꝵ s eoꝵ qui cͥca
ip̃am fidem ui nullo errasse in¬
uenuint᷑. s ex ip̃a dõ placuisse

Expanded text:
s clarificet te . » Et cum quinque panibus et duobus piscibus quasi quinque millia hominum esset saturaturus, secundum Lucam respexit in coelum, et benedixit . Quod vero canoni insertum est: « Elevatis oculis in coelum, » et fide et usu Ecclesiae digne receptum est, tanquam a majoribus traditum: quibus indubitanter hoc undecunque innotuit, licet nobis edicere promptum non sit, unde hoc eis innotuerit. Non enim omnium quae a majoribus tradita sunt, ratio a nobis, reddi potest; sed eorum quae praeter rationem tradita non sunt, ipsa majorum auctoritas ratio nobis esse debet. Nam ipsa fides nostra, sine qua impossibile est placere Deo , auctoritate magis nititur quam humana ratione. Quia cum Petrus dicit, de fide et spe quae in nobis est omni poscenti reddendam esse rationem, non occurrit quae potior ratio de fide reddi possit, quam auctoritas Scripturarum, vel auctoritas majorum; sed eorum qui circa ipsam fidem in nullo errasse inveniuntur; sed ex ipsa Deo placuisse
Abbreviated transcription (Latin):
& homines decipiebant. Qͦs magoᷤᷤ
aggrediens apłs tandẽ ad fidem cõ¬
uertit. & popłm ad cultum dei re
trahebat ad fidem conuertit et bap¬
suerunt in naium. & intrantes
mare sine remige sepulture locũ
diuine ꝓuidentie tͥbuerunt. Tan¬
nia in regno lupe. Erat autem re¬
nõie et merito uite. Tumnc quidam

Expanded text:
 misere decipiebant. Verum hos magos aggrediens apostolus ad fidem convertit, populumque ad cultum Dei redebat ad fidem convertit, ac bapsuerunt. Et intrantes mare sine remige sepulturae locum divinae Providentiae tribuerunt. nia in regno Lupae applicuenomine et merito vitae. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
s. illuc uenissent.Quod audiens
crudelissimum. qui eos in carc̃e
prandium: angłs dñi eos a cartẽ¬
extraxit. Q ciuicatem exeuntes
uenissent ad carcerem qui missi
fuerant: inuenerunt aꝑtum.¬

Expanded text:
 illuc appulissent. Quod cum audiisset crudelissimum quemdam virum qui eos in carcerem pranderet, angelus Domini eos e carcere eduxit, qui civitatem exeuntes  venissent ad carcerem qui illuc missi erant, invenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
q sitis possessionis quam fecistis. et po¬
suistis scriptam suꝑ altare apud West¬
monast̾. deseruanda ecclesie dei liberta.
te: quando consecratus fuistis. et unc¬
tus in regem. Eecłiam itaq cantua¬
riensem aqua promotionem et con¬
secrationem accepistis: in eum sta¬
tum restituatis et dignitatem: in
quibus fuit: temporibus predecesso¬

Expanded text:
ue sitis professionis quam fecistis, et posuistis scriptam super altare apud Westmonasterium, de servanda Ecclesiae Dei libertate sua, quando consecratus estis et inunctus in regem riensem, a qua promotionem et consecrationem accepistis, in eum statum restituatis et dignitatem, in quibus fuit temporibus praedecesso
Abbreviated transcription (Latin):
tiones dei non obseruabant. et preua¬
ricatisunt mandata eius. his sublata
est gloria. scientia. fortitudo. et eoꝵ ge¬
nerationi exemplo pharaonis.Saulis.
q quam plurium. Qui uero post delic
dei gr̃a accessit cum omnib supra¬
dictis habundantius ꝑfectius. sicut
dauid. ezechie. aliisq quam plurimiᷤᷤ.
consilium fidelis sui. commonitio¬
nem ep̃i sui. castigationem patris¬
sui. ne cum scismaticis. de cetero ha¬
beat aliquam familiaritatem uel
cominunionem: nec cum eis aliqͥd
contrahat. Notum est enim toti fere
mundo quam deuote. quam honorifi¬
ce. dominum papam receperitis. qͣn¬
tumq romanam eccłiam foueritis
et honoraueritis. quantumq etiam
dominus papa et eccłra romana ꝑ¬

Expanded text:
tiones Dei non observabant, sed praevationes Dei non observabant, sed praevaricati sunt mandata ejus, his sublata est gloria, scientia, fortitudo, et eorum generationi; exemplo Pharaonis, Saulis, que quamplurium. Qui vero post delictgratia Dei accessit cum omnibus supradictis abundantius et perfectius. Sicut David, Ezechiae, aliisque quamplurim consilium fidelis sui, commonitionem episcopi sui, et castigationem sui patris. Nec cum schismaticis aliquam de caetero habeat familiaritatem vel communionem, nec cum eis aliquo modo contrahat. Notum est enim toti fere mundo, quam devote, quam honorifice dominum papam receperitis, quantum Romanum Ecclesiam foveritis et honoraveritis; quantum etiam dominus papa et Romana