comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a: An hoc etiam in ipso filio ad homi¬
nem referendum ẽ: Ita sine Nam dicens¬
do sicut dilexit me pater & ego dilexi
uos grãm mediatoris ostendit: mediatoraut
dĩ & hominũ non in quantum ds̃. sed ui
scđm id qđ homo ẽ. de illo legitur: Et
iħs ꝓficiebat sapientia : ętate : & gr̃a apđ
dm̃ & homines. Scd̾ hoc igitur. recte pos¬
sumus dicere: qđ cum ad naturam dĩ nõ
ꝑtineat humana natura: ad ꝑsonam
tamen unigeniti filii dĩ ꝑ grãm ꝑtin&
humana natura: &e tamtam grãm ut nul¬
la sit maior. nulla prorsus equalis Neq
enim illam susceptionem hominis. ulla
merita precesserunt: sed ab illa suscep¬
tione merita eius cuncta ceꝑunt: Mla¬
net ergo filius in dilectione. qua eum
dilexit pater. & idõ seruauit precepta
eius Quid ẽ. enim oe ille homo nisi qđ
ds̃ susceptor ẽ. eius: Ds enim erat uer¬
bum unigenitus: gignenti coȩternus:
Sed ut mediator daretur nobis: ꝑ ineffa¬

Expanded text:
gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad homigratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et hominum, non in quantum Deus, sed in secundum id quod homo est, de illo legitur, Et Jesus proficiebat sapientia et aetate, et gratia apud Deum et homines . Secundum hoc igitur recte possumus dicere, quod cum ad naturam Dei non pertineat humana natura, ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura; et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus , Deus enim erat Verbum, Unigenitus gignenti coaeternus: sed ut mediator daretur nobis, per ineffa
Abbreviated transcription (Latin):
qua dilexit nos Quid est ergo manete in
dilectione mea: nisi manete in gr̃a mea:
Et quid . ẽ. si precepta mea seruaueritis
manebitis in dilectione mea nisi ex hoc
scietis qđ in dilectione mea qua uos di¬
ligo manebitis. si precepta mea seruabitis.
Nonꝰ ergo ut nos diligat prius eius precep¬
ta seruamus: sed nisi nos diligat. precep¬
ta eus seruare non possumus: Hȩc est
gr̃a quȩ hmilib patet: suꝑbos latet:
Sed quid illud. ẽ. qđ ad uingit: sicut &e
neo in eius dilectione: utiq etiam hic
hanc dilectionem patris intelligi uoluit.¬
qua eum diligit pater: Ita quippe di¬
xerat: Sicut dilexit me pater: ce ego di¬
lexi uos: atq his uerbis illa subiunxit:
Manete in dilectione mea: Illa ꝓculdu¬
bio: qua dilexiuos Ergo qđ ait etiã
de patre. maneo in eius dilectione: illa
git filium. sicut gr̃a est qua nos dili-¬
git filius : cum simus nos fili gra nõ
natura. unigenitus autem natura nõ

Expanded text:
qua dilequa diledilectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, nisi, ex hoc scietis quod in dilectione mea qua ligo manebitis, si mea praecepta servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus, sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humilibus patet, superbos latet. Sed quid illud est quod adjungitur Sicut et neo in ejus dilectione. Utique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voqua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea: illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, maneo in ejus dilectione, illa git Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, natura, non
Abbreviated transcription (Latin):
seruata faciunt dilectionem: Sed quis
ambigat. qđ dilectio precedit: Unde
enim precepta seruet non habet: qui non
diligit: Qđ ergo ait si precepta mea
seruaueritis manebitis in dilectione mea:
ostendit. non unde dilectio generetur.
sed unde monstretur: Iamquam dice¬
ret Nolite uos putare manere in dilec¬
tione mea: si non seruatis precepta
mea: Sienim seruaueritis: manebitis
Hocest. hinc apparebit qđ in dilectione
mea manebitis: si precepta mea serua.¬
bitis: ut nemo se fallat dicendo qđ eum
diligat. si eius precepta non seruat:
Nam in tantum eum diligimus: in quan-¬
tum eius precepta seruamus In quantũ
autem minus precepta seruamus: minꝰ
diligimus: Quamuis qđ ait maneͭ in di
lectione mea. non apparet qua dilecti
one: utrum qua eum diligimus. an qua
ipse nos diligit: Sed ex uerbo suꝑiori
dinoscitur: Dixerat quippe Et ego
dilexi uos Cui uerbo continuo sub iun-¬
xit. Manete in dilectione mea: Illa ergo:

Expanded text:
servata faciunt dilectionem? Sed quis servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea: si enim servaveritis, manebitis. Hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si praecepta mea servabitis. Ut nemo se fallat, dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus: in quantum autem minus servamus, minus diligimlectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse nos diligit; sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos, cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea. Illa ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
miscđia p̃uenit nos: Ipsius enim sumꝰ¬
figmentum: creati in xp̃o iħu in oꝑibus
bonis Sicut dilexit me pater inquit.
& ego dilexi uos Manete in dilectione
mea Ecce unde sunt nobis bona oꝑa:
Nam unde nobis essent: nisi quia fides ꝑ
dilectionem oꝑatur: Unde autem dilige¬
remus: nisi prius diligeremur: Aꝑtissi:¬
me hoc in epistola sua. idem ipse euange¬
lista dixit: Nos diligamus: qm̃ ipse prior
me pater & ego dilexi uos : non ȩqualita¬
tem naturȩ ostendit nr̃ȩ & suȩ. sicut . ẽ.
patris &e ipsius. sed grãm qua mediator
ator quippe monstratur : rum dicit. me
pater. &e ego uos Nam pater utiq diligit¬
& nos sed in ipso: quia in hoc clarificatur
pater. ut fructum afferamus in uite. hoc
est in filio: & efficiamur eius discipuli:
Manete inquit in dilectione mea Quomͦ
manebimus: audi quid sequitur Si pre-
bitis in dilectione mea Numquid dilec-¬
tio facit precepta seruari: an precepta

Expanded text:
misericordia praevenit nos? Ipsius enim misericordia praevenit nos? Ipsius enim figmentum sumus, creati in Christo Jesu in operibus bonis . 2. Sicut dilexit me Pater, inquit, et ego dilexi vos: manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua idem iste evangelista dixit: Nos diligamus Deum, quoniam ipme Pater, et ego dilexi vos; non aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut est Patris et ipsius, sed gratiam qua mediator  Mediator quippe monstratur, cum dicit, Diligit me Pater, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. Manete, imanebimus? Audi quid sequitur: Si praecbitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
latine gła est: Qđ idõ commemorandũ
existimaui : quia dicit apłs Si habrahã
ex oꝑib ustificatus est: habet głam:
sed non ad dm̃ Hȩc ẽ. ad dm̃ gła. qua
glorificatur non homo sed ds̃:si non
ex oꝑib sed ex fide iustificatur: ut
ex dõ illi sit qđ etiam bene oꝑatur:
qm̃ palmes sicut iam suꝑus dixit.
non potest ferre fructũ a semet ipso
Si enim in hoc clarificatus est ds̃ pater.
ut fructum plurimum afferamus. &
efficiamur xp̃i discipłi: non hoc nr̃e
głe tribuamus: tamquam hoc ex nobis
ipsis habeamus Eiusẽ. enim hec gr̃a:
Et idõ in hoc non nr̃a. sed eius gła est.
Unde ce alibi cum dixisset: sic luceat
lumen ur̃m coram hominib ut uideañ
oꝑa ur̃a bona: ne a semet ipsis putarent
esse bona oꝑa sua: mox addidit Et glo-¬
rificent patrem ur̃m qui in cęlis. ẽ: In hoc
enim glorificatur pater: ut fructum
plurimum afferamꝰ : & efficiamur xp̃i dis¬
cipłi: A quo efficimur: nisi ab illo cuius

Expanded text:
 ideo commemorandum existimavi, quia dicit Apostolus, Si Abraham ex operibus justificatus est, habet gloriam, sed non ad Deum . Haec est ad Deum gloria qua glorificatur non homo, sed Deus, si non ex operibus, sed ex fide justificatur, ut ex Deo illi sit quod etiam bene operatur: quoniam palmes, sicut jam superius dixi, non potest ferre fructum a semetipso . Si enim in hoc clarificatus est Deus Pater ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli; non hoc gloriae nostrae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus. Ejus est enim haec gratia, et ideo in hoc non nostra, sed ejus est gloria. Unde et alibi cum dixisset, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona; ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficimur, nisi ab illo cujus
Abbreviated transcription (Latin):
quia non ut cumq dictũ . ẽ. dabit. sed da¬
bit uobis: Osq modo inquit non pe¬
tistis quicquam in nomine meo Petite
caccipietis: ut gaudiũ urm sit plenũ:
Hoc qđ dicit gaudium plenũ. ꝓfecto ñ
carnale sed spitale est gaudium: Et quan¬
do tantum erit. ut aliquid ei iam non
sit addendũ: ꝓcul dubio tunc erit ple-¬
nũ: Quicquid ergo peti tur qđ ꝑtine¬
grãm: si uere beatam poscimus uitam
Quicquid autem aliued petitur. nichil
petitur : non quia nulla om̃ino res est.
sed quia in tantȩ rei comparatione quic¬
quid aliud concupiscitur nichil est:
Neq enim ꝓrsus nulla res est  o mo:
de quo ait apłs. qui se putat esse cũ

Expanded text:
quia non utcumque dictum est, dabit; sed daquia non utcumque dictum est, dabit; sed dabit vobis. 2. Usque modo, inquit, non petistis quidquam in nomine meo. Petite, et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum. Hoc quod dicit gaudium plenum, profecto non carnale, sed spirituale gaudium est: et quando tantum erit, ut aliquid ei jam non sit addendum, procul dubio tunc erit plenum. Quidquid ergo petitur quod pertineatiam, si vere beatam poscimus vitam. Quidquid autem aliud petitur, nihil petitur: non quia nulla omnino res est, sed quia in tantae rei comparatione quidquid aliud concupiscitur, nihil est. Neque enim prorsus nulla res est homo, de quo ait Apostolus: Qui se putat aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
dico uobis si quid
petieritis patrem in
nomine meo dabit
uobis lam dictũ in suꝑiorib huiꝰ diũci
sermonis partibus. ꝓpt̾ eos qui ñ nulla
petunt a patre in xp̃i nomine nec acci¬
piunt: nec peti in nomine saluatoris
quicquid petitur contra rationẽ salu¬
tis Non enĩ sonum litterarum ac sil¬
labarum. sed q ipse ꝰ significat. & qđ
cit in nomine meo Unde qui hoc sentit
de xp̃o. qđ non ẽ. de unico dĩ filio
sentiendum: non pecit in eius nomine
etiam sinon taceat in eo litteris ac sillabis
cogitat cum petit Qui uero qđ est
de illo sentiendum sentit: ipse in eiꝰ
nomine petit Et accipit qđ petit:
si non contra suam salutem sempit̾nã
petit Accipit autem: quando debet
acciꝑe Quȩdã enim non negantur: sed
ut congruo dentur tempore differuns:
Ita sanẽ intelligendum .ẽ. qđ ait dabit
uobis: ut ea beneficia significata sciant᷑
non autem ꝓ om̃ib exaudiuntur uł ami¬
cis uł inimicis suis. uel quib libet aliis.

Expanded text:
co vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Jam dictum est in superioribus hujus Dominici sermonis partibus, propter eos qui nonnulla petunt a Patre in nomine Christi, nec accipiunt: non petitur in nomine Salvatoris, quidquid petitur contra rationem salutis. Non enim solum litterarum ac syllabarum, sed quod sonus ipse significat, et quod cit in nomine meo. Unde qui hoc sentit de Christo, quod non est de unico Dei Filio sentetiamsi non taceat litteris ac syllabis cogitat cum petit. Qui vero quod est de illo sentiendum sentit, ipse in ejus nomine petit; et accipit quod petit, si non contra suam salutem sempiternam petit. Accipit autem quando debet accipere. Quaedam enim non negantur, sed ut congruo dentur tempore differuntur. Ita sane intelligendum est quod ait, dabit vobis, ut ea beneficia significata scianturnon autem pro omnibus exaudiuntur vel amicis vel inimicis suis, vel quibuslibet aliis:
Abbreviated transcription (Latin):
ligere. qđ dictum ẽ. & pascua in ue¬
niet. idẽ ad ingressum & egressum
tamen tunc uere pascua inuenien
ubi saturantur qui esuriunt. & siti¬
unt uisticiam. Qualia pascua in¬
uenit cuidictum . ẽ. hodie mecũ
eris in paradyso: Quomodo autem
ipse sit ostium ipse pastor. ut ꝑ se¬
ipsum . quodam modo etiam ip̃se
ingredi & egredi intelligatur. et
quisnam sit ostiarius. longum est
hodie quęrere & disserendo sicut
ipse donauerit explicare

Expanded text:
ligere quod dictum est, et pascua inveligere quod dictum est, et pascua inveniet, id est, et ad ingressum et ad egressum: tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam ; qualia pascua invenit cui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit ostiarius, longum est hodie quaerere, et disserendo sicut ipse donaverit explicare
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam cogitare: Egredi autem ꝑ xp̃m
scđm ipsam fidem etiam foris. id est co-¬
ram hominib oꝑari Unde &e in psal-¬
mo legitur: Exiit homo ad opus suũ:
Et ipse dñs dicit Luceant oꝑa ur̃a corã
hominib:: Sed plus me delectat. qđ
ipsa ueritas tamquam pastor bonus
& idõ doctor bonus quodã modo nos
nisi ut furetur. & mactet & ꝑdat:
E goueni ut uitam habeant. &e habun¬
dantius habeant: Videtur enim mͥ¬
dixisse. ut uitam habeant ingredien
ait Ego ueni ut uitam habeant. hoc
.ẽ. fidemꝰ quȩ ꝑdilectionẽ oꝑatur P
quam fidem in oiule ingrediuntur ut
ut uiuant. quia uistus ex fide uiuit:
Et habundantius habeant: qui ꝑseue¬
rando usq in finem. ꝑ illud ostiũ
id est ꝑ fidem xp̃i . egrediuntur. Qm̃
iur fideles moriuntur. & habundan¬
tius habebunt uitam. uinendo quo
pastor ille p̃cesserit: ubi numquam
deinde moriantur: Quamuis ergo
&& hic in ipso ouili non desunt pas
cua. qm̃ ad utrumq posumus intel¬

Expanded text:
idem cogitare; egredi autem per Christum, secundum ipsam fidem etiam foris, id est, coram hominibus operari. Unde et in Psalmo dicitur: Exiet homo ad opus suum . Et ipse Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa Veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus, quodammodo nos nisi ut furetur et mactet, et perdat. Ego veni, ut vitam habeant, et abundantius habeant. Videtur enim dixisse, ut vitam habeant ingredientait: Ego veni, ut vitam habeant, hoc est, fidem quae per dilectionem operatur , per quam fidem in ovile ingrediuntur, ut vivant, quia justus ex fide vivit ; et abundantius habeant, qui perseverando usque in finem, per illud ostium, id est, per fidem Christi egrediuntur; quoniam veri fideles moriuntur, et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint pasquoniam ad utrumque possumus intel
Abbreviated transcription (Latin):
greco autem sine ulla uarietate
ficat itaq pat̾ in ueritate id est in
uerbo suo. unigenito suo: suos he¬
redes eiusq cohȩredes Sed nunc
adhuc de apłis loquitur: Ham se¬
quutus ad uingit. sicut tu me mi-¬
sisti in mundum: & ego misi eos in
mundum Quos misit nisi apłos
suos: Nam &e ipsum nomen apłoꝵ
nificat in latinum Misit ergo dsꝰ
filium suũ non in carne peccati.
sed in similitudine carnis peccati:
& misit filius eos quos natos in
carne peccati scĩficauit a labe

Expanded text:
ietate ficat itaque Pater in veritate, id est, in Verbo suo, in unigenito suo, suos haeredes, ejusque cohaeredes. Sed nunc adhuc de apostolis loquitur, nam secutus ita adjungit: Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum. Quos misit, nisi apostolos suos? Nam et ipsum nomen ἀπόστοnificat in Latino. Misit ergo Deus Filium suum, non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati ; et misit Filius ejus eos quos natos in carne peccati sanctificavit a labe
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o: qui ueracit᷑ dixit Ego sum
uia. ueritas. & uita: Itẽ quando
ait. ueritas liberabit uos: paulo
post exponens quid dixerit. si uos
inquit filius liberauerit: tunc
uere liberi eritis: ut ostenderet
hoc suꝑius dixisse ueritatẽ qđ post.¬
modum filiũ Quid ergo aliud
& hoc loco dixit scĩfica eos in ueri¬
tate: nisi scĩfica eos in me: Deniq
sequitur: & hoc aꝑtius insinuare
non desinit Sermo tuus inquit: ue¬
ritas est. Quid aliud dixit quam
ego ueritas sũ: Grecũ quippe euan¬
gelium logos habet Qđ etiã ibi le¬
gitur : ubi dictum ẽ : In principio
erat uerbũ: ce uerbũ erat apud dm̃:
& ds̃ erat uerbum Et utiq ipsũ
uerbum nouimꝰ imigenitũ dĩ fili¬
um : qđ caro factum est & habita¬
uit in nobis Onde &e hic poni po-¬

Expanded text:
o, qui veraciter dixit: Ego sum via, veritas, et vita . Item quando ait: Veritas liberabit vos , paulo post exponens quid dixerit: Si vos, inquit, Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Ut ostenderet hoc prius dixisse Veritatem, quod postmodum Filium. Quid ergo aliud et hoc loco dixit: Sanctifica eos in veritate, nisi: Sanctifica eos in me? Denique sequitur, et hoc apertius insinuare non desinit. Sermo tuus, inquit, veritas est. Quid aliud dixit quam: Ego veritas sum? Graecum quippe Evangelium Λόγος habet, quod etiam ibi legitur ubi dictum est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et utique ipsum Verbum novimus unigenitum Dei Filium, quod caro factum est, et habitavit in nobis . Unde e
Abbreviated transcription (Latin):
uantur ex malo Qđ suꝑius orauit
ut fieret Quȩri autem potest
quomodo de mundo non iam eraN
si scĩficati in ueritate. nondũ erant:
aut si iam erant cur poscat ut sint:
An quia ce scificati in eadem ꝓfiti¬
unt scĩtate fuintq sanctiores:
Neq hoc sine adiutorio gr̃ẽ dĩ: sed
illo eorum scĩficante ꝓuectũ qui
scificauit inceptum Onde & apłs
dicit qui in uobis opus bonũ cepit:

Expanded text:
vantur ex malo, quod superius oravit vantur ex malo, quod superius oravit ut fieret. Quaeri autem potest quomodo de mundo jam non erant, si sanctificati in veritate nondum erant? aut si jam erant, cur poscat ut sint? An quia et sanctificati, in eadem proficiunt sanctitate, fiuntque sanctiores, neque hoc sine adjutorio gratiae Dei, sed illo eorum sanctificante profectum, qui sanctificavit incoeptum? Unde et Apostolus dicit: Qui in vobis opus bonum coepit,
Abbreviated transcription (Latin):
OOUEDSADHIC
dñs ad patrẽ & orans
ꝓ discipłis suis dicens. ego dedi eis ser-¬
monem tuũ & mundꝰ eos odio habu¬
it: nondũ id exꝑti fuerant passioni¬
b: suis. quȩ illos postea sunt sequii¬
tȩ Sed more suo dicit ista: uerbis
p̃teriti temporis futura ꝓnuncians
Deinde causã subiciens. cur eos oderit
mundus : quia non sunt inquit
de mundo: sicut & ego non sum
de mundo: Hoc eis regeneratione
collatũ est. Nam generatione de
mundo erant Propter qđ iam eis
dixerat: Ego uos de mundo elegi:
Sonatũ est ergo eis: ut sicut ipse nec
de quo illi renati Nam si ꝓpterea
illi iã non de mundo quia renatis
mundo : quia natus est de sp̃u
scõ. Non rogo inquit ut tollas cos
de mundo: sed ut serues eos a malo
Adhuc enim necessariũ habebant quã¬
uis iam non essent de mundo: esse
tamen in mundo Repetit eandẽ
sentenciam: De mundo inquit nõ
sunt : sicut ce ego non sũ de mundo:
Scĩfica eos in ueritate Sic enim ser¬

Expanded text:
adhuc Dominus ad Patrem, et orans pro discipulis suis, dicit: Ego dedi eis sermonem tuum, et mundus odio eos habuit. Nondum id experti fuerant passionibus suis, quae illos postea sunt secutae; sed more suo dicit ista, verbis praeteriti temporis futura praenuntians. Deinde causam subjiciens cur eos odio habuit mundus: Quia non sunt, inquit, de mundo, sicut et ego non sum de mundo. Hoc eis regeneratione collatum est. Nam generatione de mundo erant: propter quod jam eis dixerat: Ego vos de mundo elegi. Donatum est ergo eis, ut sicut ipse, nec de quo illi renati. Nam si propterea illi jam non de mundo, quia renati smundo, quia natus est de Spiritu sancto: Non rogo, inquit, ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos ex malo. Adhuc enim necessarium habebant, quamvis jam non essent de mundo, esse tamen in mundo. Repetit eamdem sententiam. De mundo, inquit, non sunt, sicut et ego non sum de mundo. Sanctifica eos in veritate. Sic enim ser
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate Qđ quid .ẽ. aliud quã
in me scđm id qđ ueritas est uer¬
bum illud in principio ds̃: in quo
& ipse filius hominis scĩficatus est
ab inicio creationis suȩ quando uer¬
bum factum est caro: quia una ꝑso¬
na facta ẽ uerbũ & homo: Tunc gͦ
se scĩficauit in se. hoc est hominemꝰ
se in uerbo se: quia unus xp̃c uerbũ
est &e homo: scĩficans hominẽ in uer¬
bo ꝓpt̃ sua uero menbra: & ꝓ eis in¬
quit ego idest qd̃ ꝓsit etiam ipsis:
quia &e ipsi sunt ego: sicut michi
ꝓfuit in me quia homo sum sine ip¬
sis. Et ego sc̃ĩfico me ipsum Hoc ẽ
fico: qm̃ in me etiam ipsi sunt ego
Ut sint oe ipsi scificati in ueritateꝰ
Quid est &e ipsi: nisi quemad modum
ego in ueritate qđ ipse sum ego:
Deinde iam non solum de apłis. sed
etiam de suis ceteris menbris incipit
dicere: qđ donante ipso alio sermone
tractandũ esł

Expanded text:
veritate. Quod quid est aliud quam, veritate. Quod quid est aliud quam, in me, secundum id quod veritas est Verbum et ipse filius hominis sanctificatus est ab initio creationis suae, quando Verbum factum est caro; quia una persona facta est Verbum et homo. Tunc ergo sanctificavit se in se, hoc est, hominem se in Verbo se; quia unus Christus Verbum et homo, sanctificans hominem in Verbo. Propter sua vero membra, Et pro eis, inquit, ego, id est, quod prosit etiam ipsis, quia et ipsi sunt ego; sicut mihi profuit in me, quia homo sum sine ipsis: Et ego sanctifico meipsum, hoc est,  ego, quoniam in me etiam ipsi sunt ego. Ut sint et ipsi sanctificati in veritate. Quid est et ipsi, nisi, quemadmodum ego; in veritate, quod ipse sum ego? Deinde jam non solum de Apostolis, sed etiam de suis caeteris membris incipit dicere: quod donante ipso, alio sermone tractandum est.
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ. capud eccłe illi menbra s̃
eius: idõ ait qđ sequitur: &e ꝓ eis
in me scifico cum ce ipsi sint ego:
qm̃ de quib hoc ait. ut dixiꝰ men¬
bra sunt eius. & unus est xp̃s capđ
ce corpus: docente apło atq dicen¬
te de semine abrahe Si autẽ uos
xisset suꝑuis. non dixit & seminib
tamquã in multis: sed tamquã in
uno & semini tuo qđ est xp̃s Si
ergo semen abrahe hoc est xp̃s: qͥd
aliud dictum est quib dictũ est
ergo semen abrahe estis. nisi ergo
xp̃s estis: Inde est qđ alio locoꝰ idẽ
ipse apłs ait Nunc gaudeo in pas¬
sionib ꝓ uobis: & adimpleo ea quȩ
desunt p̾ssurarum xp̃i in carne
pati oportebat. etiam ipse pressu¬
ras eius ꝓ sua portione ad imple¬
bat. Qđ ut hoc etiam loco certũ
sit: attende sequentia: Cum enĩ
dixisset & ꝓ eis ego scĩfico me ip¬
sum. ut intelligeremus hoc eum
dixisse qđ eos scĩficaret in se: mox
addidit Ut & ipsi sint scificati in

Expanded text:
factus est caput Ecclesiae, illi membra sunt ejus; ideo ait quod sequitur: Et pro eis in meipso sanctifico? cum et ipsi sint ego, quoniam de quibus hoc ait, ut dixi, membra sunt ejus, et unus est Christus caput et corpus, docente Apostolo, atque dicente de semine Abrahae: Si autem vos xisset superius, Non dicit, Et seminibus tanquam in multis; sed tanquam in uno, Et semini tuo, quod est Christus . Si ergo semen Abrahae, hoc est Christus, quid aliud dictum est quibus dictum est, Ergo semen Abrahae estis, nisi, ergo Christus estis? Inde est quod alio loco idem ipse apostolus ait: Nunc gaudeo in passionibus pro vobis, et adimpleo ea quae desunt pressurarum Christi, in carne pati oportebat, etiam ipse pressuras ejus pro sua portione adimplebat. Quod ut etiam hoc loco certum sit, attende sequentia. Cum enim dixisset, Et pro eis ego sanctifico meipsum, ut intelligeremus hoc eum dixisse, quod eos sanctificaret in se, mox addidit, Ut sint et ipsi sanctificati in
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ timore &e tremore suam ipsius
salutem oꝑatur: qđ utiq in illo sed non
sine illo xp̃c oꝑatur: Prorsus maus
hoc eẽ. dixerim: quã est cȩlũ oe terra
& quetũq cernuntur in cęlo & in terra:
Et celũ enim o& terra transibunt: Predes¬
rinatoꝵ aut̃ id ẽ. eoꝵ quos p̃sciuit salꝰ
ce uistificatio ꝑmanebit: In illis tantũ
oꝑa dĩ: in istis aut̃ etiã imago dĩ Sed
facit qui oꝑante in se xp̃o. cooꝑa tur
ȩternam salutem ac uistificationem
suam: Non hinc audeo p̃cipitare sen¬¬
tentiã: Intelligat qui potest uidicet
qui potest: utrũ maius sit uistos creare
quã impios uistificare Certe enĩ si ȩqua¬
lis .ẽ. utriꝰq potentie: hoc maioris est mi¬
sericordie Hoc .ẽ. enĩ magnũ pieta¬
tis sacramentũ: qđ manifestatũ est
in carne. iustificatũ in spũ: apparuit

Expanded text:
qui cum timore et tremore suam ipsius qui cum timore et tremore suam ipsius salutem operatur; quod utique in illo, sed non sine illo Christus operatur? Prorsus majus hoc esse dixerim, quam est coelum et terra, et quaecunque cernuntur in coelo et in terra. Coelum enim et terra transibunt: praedestinatorum autem, id est eorum quos praescit, salus et justificatio permanebit. In illis tantum opera Dei, in his autem etiam est imago Dei. Sed facit, qui operante in se Christo, cooperatur aeternam salutem ac justificationem suam? Non hic audeo praecipitare sententiam: intelligat qui potest, judicet qui potest, utrum majus sit justos creare quam impios justificare. Certe enim si aequalis est utrumque potentiae, hoc majoris est misericordiae. Hoc est enim magnum pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, justificatum
Abbreviated transcription (Latin):
sapienti qui ȩdificauit domũ suã supͣ
petrã Qui ergo non est similis huic ui¬
ro prudenti: procul dubio aut uerba
hȩc audit & non facit: aut om̃ino ne
audit: Qui credit in me inquit.: licet
moriatur uiuet Qui ergo non uiu&.
non utiq credit Tale etiã hoc ẽ: Qui
credit mme: faciet Hon utiq credit.
qui non faciet Quid est hoc fr̃s: Num¬
quid int̾ credentes in xp̃m non ẽ. conpu¬
potest Non toleratur : nisi intelligatur:
Apłm igitur audiamus Credenti inquit
i eũ qui iustificat impium: deputatur
fides eius. ad iusticiã: In hoc oꝑe faciamꝰ
opus ẽ. xp̃i Hoc oꝑatur in nobis: non
utiq sine nobis Audi ergo iam : ce intelli¬
ge: Qui credit in me: oꝑa quȩ ego facio
re ipse faciet: Prius ego facio deinde
ipse faciet : quia facio ut faciat Quȩ
oꝑa: nisi ut ex impio uistus fit: Et
maiora hoꝵ faciet. Quoꝵ obsecro: Nũ¬
quid nã om̃iũ oꝑũ xp̃i maiora facit.

Expanded text:
prudenti qui aedificat domum suam supra prudenti qui aedificat domum suam supra petram : qui ergo non est similis huic viro prudenti, procul dubio aut verba haec audit et non facit, aut omnino nec audit. Qui credit, inquit, in me, licet moriatur, vivet : qui ergo non vivet, non utique credit. Tale etiam hoc est, Qui credit in me, faciet: non utique crequi non faciet, Quid est hoc, fratres? Nunquid inter credentes in Christum non est compuri non potest, non toleratur, nisi intelligatur. Apostolum igitur audiamus: Credenti, inquit, in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . In hoc opere facimus opus est Christi. Hoc operatur in nobis, non utique sine nobis. Audi ergo jam et intellige: « Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet ? » Prius ego facio, deinde ipse faciet; quia facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio justus fiat? Et majora horum faciet. Quorum, obsecro? Nunquidnam omnium operum Christi majora facit,
Abbreviated transcription (Latin):
sit: quando uitȩ eternę consiliũ quȩsi¬
uit. audiuit. abiecit: Et tam̃ postea
qđ ab illo auditum non fecit unus: fece¬
runt multi cum loqueretur ꝑ discipłos
magister bonus: contẽptibilis ei quẽ di-¬
uitẽ ꝑ se ipsum monuit: amabilis eis
quos ex diuitib pauꝑes ꝑ pauperes fec̃:
Ecce maiora fecit p̾dicatus a credentib.
quã loquutus audientib: Gerum hoc
adhuo mouet: qd hȩc maiora ꝑ apłos
fecit: non autem ipsos tantum signifi
cans. ait. oꝑa quȩ ego facio facietisce uos.
ce maiora hoꝵs facietis : sed om̃s ad suã
familiã ꝑtinentes intelligi uolens. qui
credit in me inquit oꝑa quȩ ego facio
ce ipse faciet: ce maiora hoꝵs faciet:. Si
ergo qui credit faciet: non credit utiq
qui non faciet: sicuti est. qui diligit
me : mandata mea custodit Onde ꝓ.¬
fecto qui non custodit: non diligit: Itẽ
alio loco: Qui audit inquit uerba
mea hȩc ce facit ea: similabo eum uiro

Expanded text:
sit, quando vitae aeternae consilium quaesisit, quando vitae aeternae consilium quaesivit ? Audivit, abjecit: et tamen postea quod ab illo auditum non fecit unus, fecerunt multi, cum loqueretur per discipulos magister bonus; contemptibilis ei quem divitem per seipsum monuit, amabilis eis quos ex divitibus pauperes per pauperes fecit. Ecce majora fecit praedicatus a credentibus, quam locutus audientibus. 2. Verum hoc adhuc movet, quod haec majora per Apostolos fecit: non autem ipsos tantum signicans ait: Opera quae ego facio, et vos facietis, et majora horum facietis; sed omnes ad suam familiam pertinentes intelligi volens, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet. Si ergo qui credit faciet, non credit utique qui non faciet; sicuti est: Qui diligit me, mandata mea custodit : unde profecto qui non custodit, non diligit. Item alio loco: Qui audit, inquit, verba mea haec et facit ea, similabo eum viro
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq &e hic qđ de hacre poterat nos
mouere: mox abstulit Cum enĩ dixis¬
set. qui credit in me oꝑa quȩ ego facio
ce ipse faciet ce maiora hoꝵ faciet.
continuo sequutus ad uinxit Quia
ego ad patrẽ uado: & quecũq petieri¬
tis in nomine meo hec faciam Qui
dixerat faciet: post ait faciã: Iamꝗ
dicertt Non uobis inpossibile hoc iu¬
deatur Non enĩ poterit. eẽ. maior me.
qui credit in me: sed ego sũ facturus
&e tunc maiora quam nunc: Il aiora
ꝑ eũ qui oredit in me: quã p̃ter eum
faciet ipse : quando autẽ ꝑ eum. quã¬
iis non ꝑ se ipsum: faciet &e ipse: Por¬
ro autẽ maiora facere ꝑ eũ. quã p̃ter
eum non est defectio: sed dignatio
Quid enĩ retribiant serui dnõ. ꝓ om̃ib
quȩ retribuit eis: quando quidẽ int̾ cet̾a
bona etiã hoc illis donare dignatus .ẽ. ut¬
etiã maiora faceret ꝑ illos. quã p̃ter ipsos
Nonne ab ore illius diues ille tristis absces¬

Expanded text:
Denique et hic quod de hac re poterat nos Denique et hic quod de hac re poterat nos movere, mox abstulit: cum enim dixisset, Qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet; continuo secutus adjunxit, Quia ego ad Patrem vado, et quaecumque petieritis, in nomine meo, haec faciam. Qui dixerat faciet, post ait faciam; tanquam diceret, Non vobis impossibile hoc videatur: non enim poterit esse major me qui credit in me, sed ego facturus sum et tunc majora quam nunc; majora per eum qui credit in me, quam praeter eum faciet ipse; quando autem per eum, quamvis non per semetipsum, faciet et ipse. Porro autem majora facere per eum quam praeter eum, non est defectio, sed dignatio. Quid enim retribuant servi Domino, pro omnibus quae retribuit eis ? Quandoquidem inter caetera bona etiam hoc eis donare dignatus est, ut majora faceret per illos quam stis absces
Abbreviated transcription (Latin):
uelit ae quomodo
accipiendũ sit.
qđ dñs ait. qui
credit in me oꝑa
quȩ ego facio ce
ipse faciet : non .ẽ.
facile conp̃¬
hendere: Et
cũ hoc ad intelligendũ clifficillimũ
sit : achecit aliud difficilius Et mai¬
ora hoꝵ faciet: Quid . ẽ. hoc: qui face¬
ret oꝑa quȩ xp̃s facit non inuenie¬
bamus. qui etiã maiora facuat inuentu¬
risumꝰ :: Sed dixeramus sermone pris¬
tino : quia mauis fuit umbrȩ suȩ tran
&e quia plures. apostolis quã ipso ꝑos
ꝓpriũ p̃dicante dño credider̾: ut hȩc
uiderentur oꝑa intelligenda esse mai-¬
ora: non quo maior. eẽt. magistro dis¬
cipłs. uł dño seruus. uł adoptatus uni
naretur eacdem facere maiora: qui di¬
cit illis alio loco Sine me nichil po-
testis facere Ipse quippe ut alia
omittã quȩ sunt innumerabilia. sine
ipsis fecit ipsos: sine ipsis fecit hunc
mundũ : ce quia homo etiã ipse fieri
dignatusẽ. sine ipsis fecit & se ipsum:
Quid aut̃ illi sine ipso: nisi peccatum:

Expanded text:
elit, et quomodo accipiendum sit quod Dominus ait, Qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet, non est facile comprehendere: et cum hoc ad intelligendum difficillimum sit, adjecit aliud difficilius, Et majora horum faciet. Quid est hoc? Qui faceret opera quae Christus fecit, non inveniebamus; qui etiam majora faciet, inventuri sumus? Sed dixeramus sermone pristino quia majus fuit umbrae suae transiet quia plures Apostolis, quam ipso per os proprium praedicante Domino crediderunt: ut haec viderentur opera intelligenda esse majora: non quo major esset Magistro discipulus, vel Domino servus, vel adoptatus Unignaretur eadem majora facere, qui dicit illis altestis facere . Ipse quippe, ut alia omittam, quae sunt innumerabilia, sine ipsis fecit ipsos, sine ipsis fecit hunc mundum: et quia homo etiam ipse fieri dignatus est, sine ipsis fecit et seipsum. Quid autem illi sine ipso, nisi peccatum?
Abbreviated transcription (Latin):
uit Nisi forte ipsũ predestinatũ dice¬
re formidabimus: quia de nobis tantũ
ut efficiamur conformes imaginis eius.
quisquam regulam fidi fidelit intuers
filium dĩ negaturus est predestinatũ :
qui eum negare hominẽ non potest
Recte quippe dicitur non predestina.¬
tus: scđm id qđ est uerbum dĩ ds
apud dm̃ btquid enim predestina¬
retur cum iam esset: qđ erat sine
inicio. sine termino. sempit̃nũ: Illud
autem predestinatum erat qđ non¬
dum erat: ut sic suo tempore fieret:
quẽ admodum ante om̃a tempora
predestinatum erat ut fieret Quis¬
quis igitur dĩ filium predestina¬
tum negat: hunc eundẽ filiũ ho¬
minis negat: Sed ꝓpt̾ contentiosos:
etiã hinc audiamus apłm in suarum

Expanded text:
vit. Nisi forte ipsum praedestinatum dicevit. Nisi forte ipsum praedestinatum dicere formidabimus, quia de nobis tantum, ut efficiamur conformes imaginis ejus, quisquam regulam fidei fideliter intuens, Filium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum negare hominem non potest. Recte quippe dicitur non praedestinatus secundum id quod est Verbum Dei, Deus apud Deum. Utquid enim praedestinaretur, cum jam esset quod erat, sine initio, sine termino sempiternus? Illud autem praedestinandum erat, quod nondum erat, ut sic suo tempquemadmodum ante omnia tempora praedestinatum erat ut fieret. Quisquis igitur Dei Filium praedestinatum negat, hunc eumdem Filium hominis negat. Sed propter contentiosos etiam hinc audiamus Apostolum in suarum
Abbreviated transcription (Latin):
habui priusquam mundus esset apđ
te. intelligamus predestinationem
claritatis humanȩ quȩ in illo est. na¬
turȩ. ex mortali inmortalis apud pa-¬
trem future: & hoc iam p̃destinando
factum fusse ante quam mundus esset
qđ in mundo etiam suo tempore fieret:
Sienim de nobis dixit apłs. sicut elegit
nos in ipso ante mundi constitutionẽ :÷
cur ab horrere putatur a uero. si tunc
pater capud nr̃m clarificauit quan¬
do nos in ipso ut menbra eius essemꝰ
elegit : sic enim nos electi. quomodo
ipse clarificatus: quia prius quam mim¬
dus esset. nec nos eramus: nec ipse
fecit. & uocat ea quȩ non sunt tamꝗ
sint.: ꝓfecto scđm id qđ mediator di
ce hominũ homo est ante mundi con¬
stitutionem ꝓ nobis ds̃ pater clarifi.¬
cauit ipsũ: si tunc elegit etiam nos
in ipso: Quid enim dicit apłs. Sci¬
mus autẽ qm̃ diligentib dm̃ om̃a co-¬
opantur in bonũ : his qui scđm ꝓpo¬
situm uocati sipim sci. Quos enim pre
Quos autem predestinauit: hos & uoca¬

Expanded text:
habui priusquam mundus esset apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam, si toto tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem , cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus, quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse fecit, et vocat ea quae non sunt tanquam sint , profecto secundum id, quod Mediator Dei et hominum homo est, ante mundi constitutionem pro nobis Deus Pater glorificavit ipsum, sicut tunc elegit etiam nos in ipso. Quid enim dicit Apostolus? Scimus autem quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, iis qui secundum propositum vocati sunt. Quos enim praeQuos autem praedestinavit, illos et voca
Abbreviated transcription (Latin):
scđm sp̃m scĩficationis ex resurrec¬
tione mortuoꝵ Scđm hanc ergo
predestinationem etiam clarificat᷑
est ante quam mundus esset: ut
esset claritas eius ex resurrectione
mortuorum apud patrẽ. ad ciuus
dexteram sedet Cum ergo uderet
illius predestinatȩ suȩ clarificationis
uenisse iam tempus: ut et nimo fie¬
ret in redditione qđ fuerat in pdesti¬
s natione
iam factum : orauit dicens Et nc̃
clarifica me tu pat̾ apud temet ipsũ:
claritate quam habui priusquam
mundus esset apud te Iam quam
diceret Claritate quam habui apđ
te. id est illam claritatẽ quam habu¬
i apud te in predestinatione tua:
tempus est ut apud te habeam etiã
uuiens in dextera tua: Sed qm̃ diu
nos tenuit huiꝰ discussio quȩstionis
alio que sequuntur sermone trac¬
tanda sunt:

Expanded text:
um sanctificationis, ex resurrectione mortuorum. Secundum hanc ergo praedestinationem etiam clarificatus est, priusquam mundus esset, ut esset claritas ejus, ex resurrectione mortuorum, apud Patrem, ad cujus dexteram sedet. Cum ergo videret illius praedestinatae suae clarificationis venisse jam tempus, ut et nunc fieret in redditione quod fuerat in praedestinatione jam factum, oravit, dicens: Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te: tanquam diceret, Claritatem quam habui apud te, id est, illam claritatem quam habui apud te in praedestinatione tua, tempus est ut apud te habeam etiam vivens in dextera tua. Sed quoniam diu nos tenuit hujus discussio quaestionis, alio quae sequuntur sermone tractanda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ait idem ipse dĩ filius. ego ce pater unũ
sumꝰ : Unum sunt enim: scđm id qđ
ds erat uerbũ: Ilaior est pat̾: scđm
id qđ uerbũ caro factũ est Dicam
etiam : qđ arriani: &e eunomiani. negare
non possunt: Sedm hanc formã serui
puer iħc etiam parentib suis minor
erat: quando paruus maiorib sicut
scriptum .ẽ. subditus erat: Quid igit᷑
turam commendat humanam: tu in illo
audes deformare diuinam: Infidelis:
ingrate : idõ ne tuminuis eum qui fec̃
te. quia dicit ille quid factus sit ꝓpt̾te:
Equalis enim patri filius ꝑquem factus
est homo: ut minor esset patre factus:
homo Qđ nisi fieret: ꝑisset homo Dicat
plane dñs: & magister nr̃ Si diligeretis
me gauderetis utiq quia uado ad patrẽ.
quia pater maior me est: Cum discipłis
audiamus uerba doctoris: non cum alie¬
nis ꝓsequamur astutiam deceptoris: Agnos
camus geminam substantiam xp̃i: diuinã
scilicet qua ȩqualis est patri humanã

Expanded text:
ait idem ipse Dei Filius, Ego et Pater unum ait idem ipse Dei Filius, Ego et Pater unum sumus? Unum sunt enim, secundum id quod Deus erat Verbum: major est Pater, secundum id quod Verbum caro fatum est . Dicam etiam quod Ariani et Eunomiani negare non possunt: secundum hanc formam servi puer Christus etiam parentibus suis minor erat, quando parvus majoribus, sicut scriptum est, subditus erat . Quid igitur, turam commendat humanam; tu in illo audes deformare divinam? Infidelis, ingrate, ideone tu minuis eum qui fecit te, quia dicit ille quid factus sit propter te? Aequalis enim Patri, Filius per quem factus est homo, ut minor esset Patre, factus est homo: quod nisi fieret, quid esset homo? 3. Dicat plane Dominus et Magister noster, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. Cum discipulis audiamus verba doctoris, non cum alienis sequamur astutiam deceptoris. Agcamus geminam substantiam Christi, divinam scilicet, qua aequalis est Patri; humanam,
Abbreviated transcription (Latin):
ui: in qua filius dĩ minor est non pa-¬
tre solo. sed etiam sp̃u scõ Neq id tan-¬
tum: sed etiam se ipso: quia idẽ ipse in
forma dĩ maior est se ipso Neq enim
sola caro eus in sepulero meruit appel¬
lari Nam quid aliud confitemur.
cum dicimus nos credere in unigenitũ
filium dĩ. qui sub pontio pilato cruci¬
fixus est &e sepultus. Et quid eus
nisi caro sepulta ẽ. sine anima: Ac ꝑhoc
cum credimus indĩ filiũ qui sepultꝰ::
ꝓfecto dĩ filium dicimus carnem quȩ
sola sepulta. ẽ: Ipse ergo xp̃o filius di
ȩqualis patri in form̾a di: quia semet¬
ipsum exinaniuit non formam dĩ amit:¬
tens. sed formam serui accipiens. maior
est &e se ipso: quia maior.ẽ. forma di
quȩ amissa non est: quam serui quȩ
accepta est Quid itaq mirum uel
quid Elignum: si scđ̾m hanc formam
serui loquens. ait dĩ filius pater mã¬
ior me est: ce scđ̾m dĩ formam loquens.

Expanded text:
vi, in qua Dei Filius minor est, non Pavi, in qua Dei Filius minor est, non Patre solo, sed etiam Spiritu sancto: neque id tantum, sed etiam seipso; quia idem ipse in forma Dei major est seipso. Neque enim sola caro ejus in sepulcro meruit appellari. Nam quid aliud confitemur, cum dicimus credere nos in unigenitum Dei Filium, qui sub Pontio Pilato crucifixus est et sepultus? Et quid ejus nisi caro sepulta est sine anima? Ac per hoc cum crfecto Filium Dei dicimus et carnem quae sola sepulta est. Ipse ergo Christus Filius Dei, aequalis Patri in forma Dei, quia semetipsum exinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens, major est et seipso; quia major est forma Dei quae amissa non est, quam servi quae accepta est. Quid itaque mirum, vel quid indignum, si secundum hanc formam servi loquens, ait Dei Filius, Pater major me est; et secundum Dei formam loquens,
Abbreviated transcription (Latin):
retis utiq quia uado ad patrem: quia
pater maior me est: Per qđ ergo filius
non est ȩqualis patri: ꝑ hoc erat iturꝰ
est ȩqualis gignenti unigenitus nũꝗ
recedit a patre : sed cum illo est ubiq
totus pari diuinitate. quam nullus
continet locus. Cum enim in forma dĩ
esset sicut apłs loquitur: non rapinã
arbitratus est esse ȩqualis dõ Quomꝰ
enim rapia possit. ẽẽ. natura : que
non erat usurpata sed nata: Semet¬
ipsum autem exinani uit: formã ser¬
iui accipiens Non ergo amittens illã.
sed accipiens istam: Eo modo se eri¬
naniens: quo hic minor apparebat.
quam apud patrem manebat: Forma
quippe serui accessit: non forma dĩ
recessit. Hec est assumpta : non illa
consumpta: Propt̃ hanc dicit pater
maior me est: ꝓpter illam uero ego
ce pater unum sumus Hoc attendat
arrianus & attentione sit sanus: ne
contentione sit uanus : aut qđ peuis
est insanus Hȩc enim est forma ser¬

Expanded text:
retis utique, quia retis utique, quia Pater major me est. Per quod ergo Filius non est aequalis Patri, per hoc erat iturus aequalis est gignenti Unigenitus, nunquam recedit a Patre; sed cum illo est ubique totus pari divinitate, quam nullus continet locus. Cum enim in forma Dei esset, sicut Apostolus loquitur, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quomodo enim rapina posset esse natura quae non erat usurpata, sed nata? Semetipsum autem exinanivit, formam servi accipiens : non ergo amittens illam, sed accipiens istam. Eo modo se exinaniens, quo hic minor apparebat quam apud Patrem manebat. Forma quippe servi accessit, non forma Dei recessit: haec est assumpta, non illa consumpta. Propter hanc dicit, Pater major me est: propter illam vero, Ego et Pater unum sumus . 2. Hoc attendat arianus, et attentione sit sanus: ne contentione sit vanus, aut, quod est pejus, insanus. Haec est enim forma ser
Abbreviated transcription (Latin):
dixi uobis. uado &
uenso ad uos Si diligeretis me: gaude¬
retis utiq quia uado ad patrem: quia
pater maior me est Hinc ergo turbari
& formidare poterat cor illoꝵ qđ ilut
ab eis. quamuis uenturus ad eos: ne for¬
sitan gregem lupus hoc interuallo inua.¬
deret pastoris absentia Sed aquib: ho¬
mo ab scedebat: ds̃ non relinquebat Et¬
idem ipse xp̃s: homo &e ds̃. Ergo &e ibat
ꝑ hoc qđ homo erat: e manebat᷑ ꝑ id qđ
ds̃ erat: ibat ꝑ id qđ uno loco erat: ma¬
nebat ꝑ id qđ ubiq erat Cur itaq t᷑¬
baretur & formidaret eoꝵ eor quando
ita deserebat oculos. ut non desereret
cor: Quamuis etiam ds̃ qui nullo con-¬
tinetur loco discedat ab eoꝵ cordib
qui eum relinquunt morib non pedi-¬
b & ueniat ad illos qui conuertuntur
ad eum. non facie sed fide: & accedunt
ad eum mente non carne Ut autem
intelligerent scđm id qđ homo erat eũ
dixisse. uado &e uenio ad uos: adiecit¬
adie atq ait Si diligeretis me. gaude¬

Expanded text:
obis, Vado et venio ad vos. Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. Hinc ergo turbari et formidare poterat cor illorum, quod ibat ab eis, quamvis venturus ad eos, ne forsitan gregem lupus hoc intervallo invaderet pastoris absentia. Sed a quibus homo abscedebat, Deus non relinquebat: idem ipse Christus, homo et Deus. Ergo et ibatper id quod homo erat, et manebat per id quod Deus erat: ibat per id quod uno loco erat, manebat per id quod ubique erat. Cur itaque turbaretur et formidaret cor, quando ita deserebat oculos, ut non desereret cor? Quamvis Deus etiam qui nullo continetur loco, discedat ab eorum cordibus, qui eum relinquunt moribus, non pedibus; et veniat ad eos qui convertuntur ad eum non facie, sed fide, et accedunt ad eum mente, non carne. Ut autem intelligerent secundum id quod homo erat eum dixisse, Vado et venio ad vos; adjecit, atque ait, Si diligeretis me, gaude
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c iħs: sed in forma ser ui Item de sin¬
gulis: quib homo constat: Quis non est
nima sola Quis resurrecturꝰ triduo iacu
sola. Dicitur ergo & in his singulis xp̃c:
Uerum hȩc om̃a: non duo uel tres sed
unus est xp̃o: Idõ ergo dixit. si diligere¬
tis me gauderetis utiq quia uado ad
patrem: quia naturȩ humanȩ gratulan¬
dumẽ. eo qđ sic assumpta est a uerbo
unigenito: ut immortalis constituere¬
tur in cęlo: atq ita fieret terra sublimis:
ut incorruptibilis puluis. sederet ad
dexteram patris Hoc enim modo se itu¬
rum ad patrem dixit Nam ꝓfecto ad il¬
lum ibat: qui cum illo erat Sed hoc
erat ire ad eum ce recedere a nobis: mu¬
tare atq immortale facere. qđ morta¬
le suscepit ex nobis : & leuare in celum.
ꝑ qđ fuit in terra ꝓ nobis Quis non
hinc gaudeat: qui sic diligit xpm̃ ut
&e suam naturam iam inmorta¬
lem gratuletur in xp̃oatq id se sꝑet

Expanded text:
ed in forma servi. Item de singulis quibus homo constat. Quis non est nima sola. Quis resurrecturus, triduo jacsola. Dicitur ergo in his singulis Christus. Verum haec omnia non duo, vel tres, sed unus est Christus. Ideo ergo dixit: Si diligeretis me, gauderetis utique quia vado ad Patrem . Quoniam naturae humanae gratulandum est, eo quod sic aunigenito, ut immortalis constitueretur in coelo: atque ita fieret terra sublimis, ut incorruptibilis pulvis sederet ad dexteram Patris. Hoc enim modo se iturum dixit ad Patrem: nam profecto ad illum ibat, qui cum illo erat. Sed hoc erat ire ad eum, et recedere a nobis, mutare atque immortale facere quod mortale suscepit ex nobis, et levare in coelum per quod fuit in terra pro nobis. Quis non hinc gaudeat, qui sic diligit Christum, ut suam naturam jam immortalem gratuletur in Christo, atque id speret
Abbreviated transcription (Latin):
ergo qđ illis tunc obscurum fuit. & mox
manifestatum. ẽ : iam uobis utiq mani¬
festum est: Post paululum enim pass
est: & non uiderunt eum Rursus po
paululum resurrexit: &e uiderunt eum
Illud autem qđ ait nom uidebitis me.

Expanded text:
ergo quod illis tunc obscurum fuit, et mox manifestatum est, jam nobis utique manifestum est: post paululum enim passus est, et non viderunt eum; rursus, post paululum resurrexit, et viderunt eum. Illud autem quod ait, Jam non videbitis me