comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
creptionis imaginẽ p̾uidemus : magnam ⁊ͣ in p̾senti
futuix niẽ exultationis dulcedinẽ p̾gustamus. Nos
ciem̃ qu̾atu in huiꝰ exilii religatione detinem̃. nob̾¬
cum eẽ ꝑfecte ñ possumꝰ qͥa imaginẽ illam ⁊ simili¬
tudinẽ quã a conditore accipimꝰ immunc̃ a peccato

Expanded text:
reptionis imaginem praevidemus, magnam et in praesenti futurae nostrae exsultationis dulcedinem praegustamus. Nos etenim, quandiu in hujus exsilii religatione detinemur, nobiscum esse perfecte non possumus; quia imaginem illam et similitudinem quam a conditore accepimus, imm
Abbreviated transcription (Latin):
malũ. Cũ gͦ dedit ds̃ uitã suã : p̃ciũ dedit qd̾ suꝑat õ̾e
pectm̃. Hoc p̃ciũ si solũmͦ equiꝑaret pecc̃m: sufficeret
ad delendũ. Nunc uͦ cũ multo p̃pond̾at: magis satisfac̃.
Porro siuita dĩ ẽ oĩb melior. ⁊ mors ẽõib peior. quia
necẽẽ ẽut eui gena̾tio melior. eiꝰ sit corruptio peior d una¬

Expanded text:
it vitam suam, pretium dedit quod superat omne peccatum. Hoc pretium, si solummodo aequipararet peccatum, sufficeret ad delendum. Nunc vero cum multo praeponderet, magis satisfacit. Porro si vita Dei omnibus est melior, et mors est omnibus pejor quia necesse est ut cujus generatio melior, ejus sit corruptio pejor.
Abbreviated transcription (Latin):
dam fueram executus uisum ẽ mͥ congruũ hanc q̃stionẽ
erequi more dialogi. ut iudeus quesunt ⁊ ego respondi.
It qr uideus leo ⁊ ego dicor odo. ꝑ pͥmas litteras nominũ
fidelem monachũ. Itaq cũ post meridianũ somniũ ue¬
nisset iudeus circa horam nonam ad hospicium nr̃m.

Expanded text:
dam fueram exsecutus, visum est mihi congruum hanc quaestionem dam fueram exsecutus, visum est mihi congruum hanc quaestionem exsequi more dialogi, ut Judaeus quaesivit et ego respondi; et quia Judaeus Leo, et ego dicor Odo, per primas litteras nominum fidelem monachum. Itaque cum post meridianum somnum venisset Judaeus circa horam nonam ad hospitium nostrum,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ aculeo cum ipsã morte destructo cuiꝰ nẽ punctiõib
pierũq fatigati necesse ẽ ut ꝓinuicẽ doleamꝰ securi¬
tate concepta. de sũmi ulius boni et̾nitate gaude¬
bimꝰ. cũ hec amicicia ad ꝙͣ hic paucos admittimꝰ trais¬
fundetur in om̃s. ⁊ ab omĩb refundet᷑ in dm̃. cum
ds̃ fu̾t omnia inomnibus.
dnico rationẽ incarnationis diuine dedisẽ.
placuit ut dicebas auditus. s memoria re¬
tineri nequibat iitellect᷑. Nam quȩ diligenti collat¬
one ꝑmanent. abundantiori in confusione deci dt̃. Iõoq
rogabas ut memoriã ꝙͣ inundatiosententiaꝵ suffocab.
u̾bo pͣtereunte series formaret digesta stilo manente. lan¬
demq tuis pretib uictus: ꝓposui facere qͥd rogabas S̾ eũ
pictauis irem ad concilium. qͥa diequadã siluanectis so¬
ipsum negociũ congruent̃ adiuuante deo contͣ uideũ qͣ¬

Expanded text:
super aculeo cum ipsa morte destructo, cujus nos punctionibus super aculeo cum ipsa morte destructo, cujus nos punctionibus plerumque fatigati, necesse est, ut pro invicem doleamus, securitate concepta in summi illius boni aeternitate gaudebimus; cum haec amicitia, ad quam his paucos admittimus, transfundetur in omnes, et ab omnibus refundetur in Deum, cum Deus fuerit omnia in omnibus Dominico, rationem incarnationis divinae dedissem, placuit, ut dicebas, auditus, sed memoria retineri nequibat intellectus, nam quae diligenti collatione permanent, abundantiore infusione decidunt. Ideoque rogabas ut memoriam, quam inundatio sententiarum suffocabat, vere praetenuis series formaret digesta stylo manente. Tandemque tuis precibus victus proposui facere quod rogabas, sed cum Pictavos irem ad consilium, quia die quam Silvanectis ipsum negotium congruenter, adjuvante Deo, contra Judaeum quem
Abbreviated transcription (Latin):
exponere. Int̾ea quã dulce habent conferre inuicem:
sua studia mutuo patefacere: simul examinare oĩa.
⁊ de om̃ib inunam conuenire sententiam. Accedit ⁊ ꝓ
inuicem oratio: que in amiti memoria tanto efficatiꝰ
quanto affectuosus dodm̃ emittit᷑.: ꝓfluentib lacti¬
mis quas uł timor excutit. uł affectus elicit. uł dolor e¬
ri a xp̃o. ipsum diligenter ⁊ desiderant̃ iutendit. cum
subito ⁊ insensibiliter aliqñ affectus transiensi naf¬
cipit gustare quã duscis ẽ. ⁊ sentire ꝗͣ suauis ẽ. Ita
a scõ illo amore quo amplectit᷑ amicũ. ad ulũ conscẽ¬
dens quo amplectit᷑ xꝑm: spiritalẽ amicicie fructũ.
pleno letus ore carpebit: plenitudi nẽ omniũ ex¬
pectans infuturum: qñ timore sublato qͦnẽ ꝑinuitẽ
metumꝰ ⁊ solliciti sumus. omĩ adu̾sitate depulsa
ꝗͣ oportet nunc ut ꝓinuicem sustineamus: mortis in¬

Expanded text:
exponere. Interea quam dulce habent conferre invicem, exponere. Interea quam dulce habent conferre invicem, sua studia mutuo patefacere, simul examinare omnia, et de omnibus in unam convenire sententiam! Accedit et pro invicem oratio, quae in amici memoria tanto efficacius, quanto affectuosius ad Deum emittitur, profluentibus lacrymis, quas vel timor excutit, vel affectus elicit, vel dolor e exaudiri a Christo, ipsum diligenter et desideranter intendit: cum subito et insensibiliter aliquando affectus transiens in afcipit gustare quam dulcis est, et sentire quam suavis est. Ita a sancto illo amore, quo amplectitur amicum, ad illum conscendens, quo amplectitur Christum, spiritualem amicitiae fructum pleno laetus ore carpet, plenitudinem omnium exspectans in futurum: quando timore sublato quo nunc pro invicem metuimus et solliciti sumus, omni adversitate depulsa, quam oportet nunc ut pro invicem sustineamus, mortis in
Abbreviated transcription (Latin):
studioꝵ. ⁊ quedam conformatio uultuum. Sic em̃ con¬
formari sibi debent amici: ut statim cũ alter alterũ ui¬
derit. & similitudo iuiltus unuis in alt̾ũ tranffundat᷑:
siue fuit deiectus t̾sticia. siue iotunditate serenꝰ. Ita electꝰ¬
atq ꝓbatꝰ eũ certũ tͥ fu̾it nicħeũ ulle q̃d dedeceat. uł pece̾
ab amico uł p̃stare rogatus: constiterit tͥ amiticiã eum
uͥtutẽ putare ñ questum: adulationẽ fugere: detestari
assentationẽ: inuentusq fu̾it liber cum discretione: pa¬
cens in correptione. firmiis ⁊ stabilis indilectione: tunc il¬
la spiritalis seitit᷑ dulcedo: quam bonũ scilicet & quã
iocundum habitare fr̃s in unũ. Quã utile tẽ dotẽ ꝑmui¬
unusquisq ꝓ altõ semetipsũ negligere dulce habet.
alterius uoluntatẽ sue preferre: ilus necessitati ma¬
gis quam sueipsius occurrere: adu̾sis semet. opponere ⁊

Expanded text:
studiorum, et quaedam conformatio studiorum, et quaedam conformatio formari sibi debent amici, ut statim cum alter alterum viderit, etiam similitudo vultus unius in alterum transfundatur; sive fuerit dejectus td dedeceat vel petere ab amico, vel praestare rogatum: constiteritque tibi amicitiam eum putare virtutem, non quaestum; adulationem fugere, detestari assentationem: inventusque fuerit liber cum discretione, patiens in correptione, firmus et stabilis in dilectione: tunc illa spiritalis sentitur dulcedo; quam bonum scilicet, et quam jucundum, habitare fratres in unum . Quam utile tunc dolere pro inviunusquisque pro altero semetipsum negligere dulce habet, alterius voluntatem suae praeferre, illius necessitati magis quam sui ipsius occurrere, adversis semet opponere et
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uͦ semetipsũ ñ amat. alium amare qͥ potest.⁊ cum
ex simi litudine amoris qͦ ipse ͥ carus ẽ amorẽ ꝓximi de¬
bebat ordinare: Se aũ ñ diligit qͥ turpe aliqͥd uł inhonestũ.
uł a se exigit. uł sͥ imꝑtit. Primũ gͥ ẽ ut semetipsũ quisq
castificet: nicħ sibimet indulgens. qd̾ indecens sit: nicħ
sibi subtrahens qd utile sit. Sic uͦ seipsũ diligens. diligat
⁊ ꝑximũ: eandẽ regulam sequens. S qͥa hic amor multos
colligit. ex ipsis eligat qͦs ad amicicie secreta lege fami¬
liari admitat: inquẽ suũ copiose infundat affectũ: de¬
nudans pectus suũ. usq ad inspectionẽ uiscerũ ⁊ medullaꝵ.¬
moꝵ. ⁊ contẽplatione uirtutũ. Deinde sic se impendant
amico. ut. euitas omĩs absit. iocunditas assit: nec ordi¬
nata desint beniuolentiȩ ⁊ caritatis officia uł obsequia.
Accede parlatĩ consilioꝵ cõmunio: assiduitas pariliũ

Expanded text:
Qui vero semetipsum non amat, alium amare qui potest? Et cum Qui vero semetipsum non amat, alium amare qui potest? Et cum ex similitudine amoris, quo ipse sibi charus est, amorem proximi debeat ordinare; se autem non diligit, qui turpe aliquid vel inhonestum, vel a se exigit, vel sibi imperat. Primum igitur est, ut semetipsum quisque castificet, nihil sibimet indulgens, quod indecens sit; nihil sibi subtrahens, quod utile sit. Sic vero se ipsum diligens, diligat et proximum, eamdem regulam sequens. Sed quia hic amor multos colligit, ex ipsis eligat, quem ad amicitiae secreta lege familiari admittat, in quem suum copiose infundat affectum: denudans pectus suum usque ad inspectionem viscerum et medullamorum, et contemplationem virtutum. Sic se impendat amico, ut levitas omnis absit, jucunditas adsit, nec ordinata desint benevolentiae et charitatis obsequia vel officia. Accedat amicorum consiliorum communio, assiduitas parium
Abbreviated transcription (Latin):
mea auctoutas minueret᷑. Erat gͥ qͣ manus mea. qͣi ocłs
iñs. baculus senectutis mee. Ipse sp̃e mei relinatorium.
dolor meoꝵ dulce solatiũ: cuiuis amoris simis excipiebat
laborib fatigatum: cuiꝰ consiliũ recrrabat tͥsticia uł me¬
rore deinersũ. Ipse cõmotũ pacificabat: ipse leniebat
iratũ. Qcqd minus letũ emgebat referebã ad cũ: uͥ qͦd sol
ñ poterã iunctis humeris facilius sustinerẽ. Quidgͦ:
Sonne quedã beatitudinis poctio fuit. sic amare ⁊ sic aua¬
ri. sic iuuare ⁊ sie iuuari: ⁊ ex sic t̾rat̃ne caritatis dulte¬
dine millũ sublimiorẽ dilectionis diuine splendorem
altius euolare: ⁊ in scala caritatis nunc ad xp̃i ipsius am¬
plexũ conscende: nunc ad amorẽ ꝓximi. ibi suauiter re
ꝓfectũ. S ut dandem collationẽ hanc nrãm uł sole ruen¬
te claudamus: ab amore ꝑfectã amiciciã ñdubitatis.

Expanded text:
mea auctoritas minueretur. Erat igitur quasi manus mea, quasi oculus mea auctoritas minueretur. Erat igitur quasi manus mea, quasi oculus meus, baculus senectutis meae. Ipse spiritus mei reclinatorium, dolorum meorum dulce solatium; cujus amoris sinus excipiebat laboribus fatigatum, cujus consilium recreabat tristitia vel moerore demersum. Ipse commotum pacificabat, ipse leniebat iratum. Quidquid minus laetum emergebat, referebam ad eum; ut, quod solus non poteram, junctis humeris facilius sustinerem. Quid ergo? Nonne quaedam beatitudinis portio fuit sic amare, et sic amari; sic juvare et sic juvari; et sic ex fraternae charitatis dulcedine in illum sublimiorem dilectionis divinae splendorem altius evolare, et in scala charitatis nunc ad Christi ipsius complexum conscendere; nunc ad amorem proximi ibi suaviter repprofectum. Sed ut tandem collationem hanc nostram vel sole ruente claudamus, ab amore profectam amicitiam non dubitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ idẽ noue: ẽẽtq hic amor timoris uatiuis: offensiõis
nescuis: suspicione carens: adulationẽ exhorrens. Nicħ
inter nos simulatũ: fucatũ nicħ: nicħ in honeste
blandũ: nicħ indecent̃ durũ: circuitꝰ nullus: niutꝰ
angulus: s oĩa nuda ⁊ aꝑta. qͥ meũ pectꝰ qͦdãmͦ suũ
putarẽ: ⁊ eiꝰ meũ: ipseq similit̃. Ita in amicicia recta
linea gradientib. nulluis correptio indignationem.
nulliꝰ consensio culpã pariebat. Unde se amicũ in oĩb
ꝓbans: mee pati. mee quantũ pot̾at ꝓspiciebat quieti.
Iuse se ꝑicłis obiciebat. scandalis emergentib obuiabat.
Uolebam ei aliquando aliqͥd de his temꝑalib. qͥa iã in¬
firmabat᷑ prebere solatiũ: s. ille ꝓhibebat: cauendũ diceis.
ne amor nr̃ scd̃m hanc carnis consolationẽ metiret᷑ ne id
niagis carnali affectui meo ꝗͣ. eiꝰ necessitati ascͥberet᷑: ⁊ sic

Expanded text:
et idem nolle, essetque hic amor timoris vacuus, offensionis et idem nolle, essetque hic amor timoris vacuus, offensionis nescius, suspicione carens, adulationem exhorrens. Nihil inter nos simulatum, fucatum nihil, nihil inhoneste blandum, nihil indecenter durum, circuitus nullus, nullus angulus, sed omnia nuda et aperta; qui meum pectus quodammodo suum putarem, et ejus meum, ipseque similiter. Ita in amicitia recta linea gradientibus, nullius correptio indignationem, nullius consensio culpam pariebat. Unde se amicum in omnibus probans, meae paci, meae quantum poterat prospiciebat quieti. Ipse se periculis objiciebat, scandalis emergentibus obviabat. Volebam ei aliquando aliquid de his temporalibus, quia jam infirmabatur, praebere solatium; sed ille prohibebat, cavendum dicens ne amor noster secundum hanc carnis consolationem metiretur; ne id magis carnali affectui meo, quam ejus necessitati ascriberetur, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
posse qd̾ petebat facilius inclinari. S hec eiꝰ mentiᷤ
uocisq libertas. amiciciȩ nr̃e cumulũ addidit: quia
uolebam eũ amicũ habere ñ minimũ. Cernens tõ
ille me gratũ habere qd̾ dixerat respondisse humi¬
lit̃ ad singula: satis dedisse de oĩb: se ñ mͦ nicħ offen¬
sionis. s in suꝑ copiosiorẽ fructũ ꝑcepisse: oepit me ⁊
ise artius solito dilig̾e: habenas laxare affectui: &¬
meo se pectori totum infundere. Ita ⁊ mͥeiꝰ liber¬
tas. ⁊ mea sibi ꝓbata patientia ẽ. Ego qͦ: uicẽ repen¬
dens amico accepta occasione durius obiurgandũ pu¬
taui: nͨ qͥb dã qͣi conuiciis parcens: eũ lib̾tati mee nec
impatientẽ reꝑi. nͨ ingratũ. Cepidein de consilioꝵ meoꝵ
ei reuelare secreta: ⁊ fidelis inuentus ẽ. Ita int̃ nos amor
creuit : concaluit affectꝰ: caritas roborabat᷑. donec ad id
uentũ ẽ. ut eẽt nob̾ cor unũ ⁊ anima una. idem uelle

Expanded text:
posse, quod petebat, facilius inclinari. Sed haec ejus mentis posse, quod petebat, facilius inclinari. Sed haec ejus mentis vocisque libertas, amicitiae nostrae cumulum addidit; quia volebam eum amicum habere non minimum. Cernens tunc ille me gratum habere, quod dixerat, respondisse humiliter ad singula, satis dedisse de omnibus, se non modo nihil offensionis, sed insuper copiosiorem fructum percepisse; coepit me et ipse arctius solito diligere, habenas laxare affectui, meo se pectori totum infundere. Ita et mihi ejus libertas, et mea sibi probata patientia est. Ego quoque vicem rependens amico, accepta occasione durius objurgandum putavi, nec quibusdam quasi conviciis parcens, eum libertati meae nec impatientem reperi, nec ingratum. Coepi deinde consiliorum meorum ei revelare secreta, et fidelis inventus est. Ita inter nos amor crevit, concaluit affectus, charitas roborabatur, donec ad id ventum est, ut esset nobis cor unum et anima una, idem velle
Abbreviated transcription (Latin):
se subderet exercitiis: ut multis annis nec cũ graui
egritudinẽ urgeret᷑. aliqͥd s de consueto rigore lara¬
uerit. Hec eũ mͥ inuiscerauerant miris modis. ⁊ ita
i animũ induxerant meũ. ut mͥ eũ de inferiori sociũ.
desocio amicũ: de amico amitissimũ face̾m. uidẽs erĩi
eũ in qͦsdã canos uirtutis ⁊ gr̃e ꝓfecisse: frm̃ usus confi¬
lio: onus ei suppͥoratꝰ imposui. Quod qͥd̾e in uitꝰ. s quia¬
tantũ obedientie sese deuou̾at. modeste suscepit. Egit
tũmecũ multum secreto. ut dimitteret᷑. prxtẽdeis
etatẽ. p̃tendens inscientiã. p̃tendens amiciã qͥ iã iicia¬
bamur: ne forte hac occasione. uł minꝰ dilige̾t. uel
diligeret᷑ minus. S his nicħ ꝓficiens: cepit libera
uoce qͥcqͥd timebat utrisq. qͥeqͥd sͥ in me minꝰ place¬
bat humilit̾ ⁊ modeste ꝓferre in mediũ: sꝑans ut
p̾ea confessus hac me qͣi presũptione offensũ ad id

Expanded text:
se subderet exercitiis, ut multis annis, nec cum gravi se subderet exercitiis, ut multis annis, nec cum gravi aegritudine urgeretur, aliquid sibi de consueto rigore laxaverit. Haec eum mihi invisceraverant miris modis, et ita in animum induxerant meum, ut mihi eum de inferiori socium, de socio amicum, de amico amicissimum facerem. Videns enim eum in quosdam canos virtutis et gratiae profecisse, fratrum usus consilio, onus ei subprioratus imposui. Quod quidem invitus, sed quia obedientiae se devoverat, modeste suscepit. Egit tamen mecum secreto, ut dimitteretur, praetendens aetatem, praetendens inscitiam, praetendens amicitiam, qua jam initiabamur: ne forte hac occasione vel minus diligeret, vel diligeretur minus. Sed his nihil proficiens, coepit libera voce quidquid timebat utrisque, quidquid sibi in me minus placebat, humiliter et modeste proferre in medium: sperans, ut postea confessus est, hac me quasi praesumptione offensum, ad id
Abbreviated transcription (Latin):
inclinauit affectum. quẽ ego olim ab australibus
partib in aquilonalẽ hanc solitudinẽ duxi: ego re¬
gularib disciplinis pͥmus institui. Ex tunc ipse uic¬
tor corꝑis. laboris &̃ ⁊ inedie patiens plurimis exemplo
fuit: admirationi multis: mͥ głe ⁊ delectationi. Et iã
tunc eũ in amicicie pͥncipiis nutͥendũ putaui: ut pote
ꝗ̃ onerosũ nulli: s om̃ib gratum intuebar. Ingredie
nis nescius. ⁊ murmuris ⁊ rancoris. ⁊ detractionis
ignarus: incedebat qͣi surdꝰ ñ audiens. ⁊ sic̃ mut᷑ ñ
aꝑiens os suũ. Ut iumentũ factus ẽ sequens obedien¬
ne frenũ. ⁊ iugum discipline regularis mente ⁊ cor¬
pore infatigabilit portans. Ingressus aliquando ad¬
huc puer cellam infirmoꝵ: correptꝰ ẽ a scõ patre ⁊
p̃decessore meo. qd cͣito puer se quieti inertieq dediss.
sic erubuit: ut mox egressus.tam feruent̃ corporalib

Expanded text:
inclinavit affectum; quem ego olim ab Australibus inclinavit affectum; quem ego olim ab Australibus partibus in Aquilonarem hanc solitudinem duxi, ego regularibus disciplinis primus institui. Extunc ipse victor corporis, laboris etiam et inediae patiens, plurimis exemplo fuit, admirationi multis, mihi gloriae et delectationi. Ex jam tunc eum in amicitiae principiis nutriendum putavi: utpote quem onerosum nulli, sed omnibus gratum intuebar. Ingrediebnis nescius, murmuris, et rancoris, et detractionis ignarus: incedebat quasi surdus non audiens, et sicut mutus non aperiens os suum. Ut jumentum factus est , sequens obedientiae frenum, et jugum disciplinae regularis mente et corpore infatigabiliter portans. Ingressus aliquando adhuc puer cellam infirmorum, correptus est a sancto Patre et praedecessore meo, quod tam cito puer se quieti inertiaeque dedisset; sic erubuit, ut mox egressus tam ferventer corporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
dem nulo adhuc cure pastoralis onere pressus.
nuia rerum tẽꝑaliũ souicitudine distentꝰ. clau¬
straliũ deliciaꝵ ⁊ sp̃aliũ duicedinũ quib tc̃ inici
abar. sociũ consortemq delegerã: nicħ exigens. ni¬
chil p̃stans p̃ter affectum.⁊ ipsuis affectus suaue
qͦddam ꝓut caritas dictabat indicium: istũ iã iuue¬
nem inmee sollicitudiuis partẽ ascitũ. in his sudo¬
rib meis habui coaduitorẽ. Int̾ utramq hanc ami¬
ciciam memoria preeunte discernens: uideo pͥorẽ
inniti magis affectui. alterũ rationi: qͣmius nec illi
affectus defuerit. nͨ illũ ratio deseruerit. Deniq pͥor
inipsis amiciciȩ nr̃e pͥncipiis ereptus mͥ eligi potuit
sicut p̃scͥpsimus ñ ꝓbari: alter a puero usq ad medi¬
am etatem dimissus mͥ. ⁊ a medilectus: ꝑ õs amicicie
gradus quousq talium potuit imꝑfectio mecũ ascen¬
dit. Et pͥmũ quidẽ uirtutũ eius contẽplatio illi meũ

Expanded text:
idem nullo adhuc curae pastoralis onere pressus, idem nullo adhuc curae pastoralis onere pressus, nulla rerum temporalium sollicitudine distentus, claustralium deliciarum, et spiritualium dulcedinum, quibus ortemque delegeram: nihil exigens, nihil praestans, praeter affectum, et ipsius affectus suave quoddam, prout charitas dictabat, judicium. Istum jam juvenem in meae sollicitudinis partem ascitum, in his sudoribus meis habui coadjutorem. Inter utramque hanc amicitiam, memoria praeeunte discernens, video priorem inniti magis affectui, alteram rationi; quamvis nec illi affectus defuerit, nec illam ratio deseruerit. Denique prior in ipsis amicitiae nostrae principiis ereptus mihi, eligi potuit, sicut praescripsimus, non probari: alter a puero usque ad mediam aetatem dimissus mihi, et a me dilectus, per omnes amicitiae gradus, quousque talium potuit imperfectio, mecum ascendit. Et primum quidem virtutum ejus contemplatio illi meum
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedinis. qͥ cqͥd caritatis: futiles honores ⁊ onera.
uuis qͦs p̃scͥpserit ratio imponamꝰ: scientes qͥa nũ¬
quã uere diligit amicũ. eui amicus ipse ñ sufficit.
nisi hec uigilia ⁊ contẽptibilia adiecerit. sauendũ
aũ magnop̾ e ẽ. ne tenerior affectts maiores utilitateᷤᷤ
impediat: dũ eos quaꝵ ampliori caritate cõpiestim᷑.
u̾ magna spes frustus uberioris elucet: ñ absentare
uolumus nec onerare. hec ẽ enĩ amicicia ordinata.
ut ratio regat affectũ: nͨ tã qͥd illoꝵ suauitas. quã
qͥd multoꝵ petat utilitas attendamꝰ. Recordor uuns
duoꝵ amicoꝵ meoꝵ: qͥ licet exẽpti p̃sentib. mͥ tñ ui¬
uunt: semꝑq uiuent. Quoꝵ primũ in iniciis mee¬
conu̾sionis quadã mͥ moꝵ similitudine ⁊ studioꝵ
parilitate comparauerã. cũ adhuc eẽm ad olescens:
atterũ ab ipso fere pueritiȩ suȩ tẽpore a me electũ.
ret capillos in sũmã amiciciã assũpsi. Et illũ qͥ¬

Expanded text:
dulcedinis, quidquid charitatis: futiles honores et onera illis, quos praescripserit ratio, imponamus, scientes quia nunquam vere diligit amicum, cui amicus ipse non sufficit, nisi haec vilia et contemptibilia adjecerit. Cavendum autem magnopere est, ne tenerior affectus majores utilitates impediat: dum eos, quos ampliori charitate complectimur, ubi magna spes fructus uberioris elucet, nec absentare volumus, nec onerare. Haec est enim amicitia ordinata, ut ratio regat affectum, nec tam quid illorum suavitas, quam quid multorum petat utilitas, attendamus. Recordor nunc duorum amicorum, qui licet exempti praesentibus, mihi tamen vivunt, semperque vivent; quo quadam mihi morum similitudine, et studiorum parilitate comparaveram, cum adhuc essem adolescens; alterum ab ipso fere pueritiae suae tempore a me electum, ret capillos, in summam amicitiam assumpsi. Et illum qu
Abbreviated transcription (Latin):
QUoluit aũdõ ciuitatẽ faccre celestẽ: ciuis qiues angłos crea¬
uit. Om̃s aũ angłos bonus ds. ñ creauit nͥbonos. Aqua ciuii¬
tate iuste sunt ciccti: qui nequã st̃ facti. Ciuitate g̾ ex par¬
de uacuata: imꝑfectũ remansit opus ꝗd eeꝑat ds. ꝑ positũ
uͭ dei ñ pot̃ cassari. ⁊ ciuitas ꝙͣ ceꝑat ds̃. necesse ẽ ut ꝑficiat᷑.¬

Expanded text:
 civitatem coelestem, cujus cives angelos creavit. Omnes autem angelos bonus Deus non creavit nisi bonos, a qua civitate juste sunt dejecti, qui nequam sunt facti. Civitate ergo ex parte vacuata, imperfectum remansit opus quod coeperat Deus. Propositum vero Dei non potest cassari, et civitas quam coeperat Deus, necesse est ut perficiat
Abbreviated transcription (Latin):
idest molestiaꝵ patientia. ⁊ m̃tis ⁊ corporis castigationes mul¬
timode. ⁊ oĩa quib ad bonũ fit exeretatio sine plena petcĩ recõ¬
pensatione ualere tantũ posst̃ ad ueniã. ñ ad głam. U y ꝑficienda
uom gͦ satisfacere L. ce lesti cuuitate factas sit homo.
pͭ hõ. uł qͥd recõpensare ꝓ peccõ. si tota cieat᷑a minor est
obtineat. qui uͦ si ne remissione ẽ. penas petuas incurrat.
Nam status ille quietis. si ne rꝑo ꝑ legẽ habet᷑. in qͥ remissio
peccãr legr̃. Et qui ꝓposuisti xꝑi tui uͥtutẽ ostende̾ ꝓbasti¬

Expanded text:
ium molestiarum patientia, et mentis et corporis castigationes multimodae, et omnia, quibus ad bonum fit exercitatio, sine plena peccati recompensatione valere tantum possunt ad veniam, non autem ad gloriam. Quod pro perficienda coelesti civitate factus sit ho vel quid recompensare pro peccato, si tota creatura minor est obtineat; qui vero sine remissione est, poenas perpetuas incurrat.  necessarius; nam status ille quietis sine Christo per legem habetur, in qua remissio peccatorum legitur. Et qui proposuisti Christi tui virtutem ostende
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑc ur̃c o Nonsatis attendis rectitudinẽ iusticie. Cui enim
dimittit᷑ peccatũ: ñ statim ꝓ mouet᷑ ad głam. Peccati reinis¬
sio penas aufert: głam ñ ꝯfert. Cui pena subtralnt᷑: ñ statĩ
gła datur. Non statim grã decorat᷑: eni ira dimittit᷑. siã⁊
dauid qñ filio dimissit reatũ frateidii. ñdũ passus sͥ eũ p̃sen¬
tari. nͨ dodit grãm cuidimiserat irã. Similit̃ hõ qͥde pecca¬
factione peccati. In lege gͦ dabat᷑ homini remissio peccatoꝵ.¬

Expanded text:
 ODO. Non satis attendis rectitudinem justitiae. Cui enim dimittitur peccatum, non statim promovetur ad gloriam. Peccati remissio poenas aufert, gloriam non confert; cui poena subtrahitur, non statim gloria datur. Non statim gratia decoratur, cui ira dimittitur; nam et David, quando filio dimisit reatum fratricidii nondum passus est eum sibi praesentari, nec dedit gratiam, cui dimiserat iram . Singulariter homo quidem peccafactione peccati. In lege ergo dabatur homini remissio peccato
Abbreviated transcription (Latin):
impenitens anita ꝑdidit benc uiu̾e: pꝰrmodu ꝑ cordi¬
uinitꝰ eccecitũ ꝑdat ⁊ bñ scire. E cec inquã seuã custodi¬
am se retrudit: qͥ hostis ꝑsuasionib consentiens delecta¬
tiom noxie mollit̾ acqͥescit. Ecce qm ñ suȩ potestatis se
efficit: qui sathane potestati perando se tradit. Ecce qͣ¬

Expanded text:
s antea perdidit bene vivere, postmodum per cor divinitus excaecatum perdat etiam bene scire. Ecce in quam saevam custodiam se retrudit qui, hostis persuasionibus consentiens, delectationi noxiae molliter acquiescit! Ecce quam non suae potestatis se efficit qui Satanae potestati peccando se tradit! Ecce q
Abbreviated transcription (Latin):
x ꝑmsꝑamus celestem. ł frrare uidemini. Nos enĩ ꝑa
messiam. ⁊ tẽ tõꝑalem felicitatẽ. ⁊ ꝑlegisobseruantiam
celeste post hanc uitã regnũ sꝑamus. Tẽporalia nob̃ bona
lex ꝓ unoqͦ pccẽo quale fi̾ satͥficiũ. ⁊ sic dimitti peccatum.
Rerietãdd adult̾ii ⁊ homicĩdi peccatũ confesso. dix̃ ꝓpħa
nathan. dimissũ ẽ peccatũ tuũ. Si gͦ in lege ẽ remissio pec¬

Expanded text:
 speramus coelestem. LEO. Errare videmini; nos enim et per Messiam ex tunc temporalem felicitatem, et, per legis observantiam, coeleste post hanc vitam regnum speramus. Temporalia nobis bonalex pro uno quoque peccato quale fiat sacrificium, et sic dimitti peccatum. Regi etiam David, adulterii et homicidii peccatum confesso, dixit propheta Nathan: Dimissum est peccatum tuum . Si ergo in lege sine Christo ve
Abbreviated transcription (Latin):
Nec qͥsquã se icciroo dicat contẽptũ qͥa ñ ꝓmotũ. cũ dis
iħc petrũ ioħi in hac parte p̃tulerit: uec subtraxit d
ioħi affectũ. qͥa petto dederat pͥncipatũ. Petꝰ cõmenda¬
uit eceliam suam: ioħi cõmisit duitissi mã matre suã.
Petro dedit claues regni sui: ioħi reseruauit archana
pectoris sui. Petrus gͦ sublimeor. s ioħs securioe Pe¬
trus ucet in potestute constitutꝰ. dicente iħu unꝰ ex
uobis tradet me. tũ cet̾is timet ⁊ trepidat. ioħs ex
sinus sui partitipatione factus audacior: iunuente
petͦ qͥs nã ile eẽt int̾rogat. Petrꝰ gͦ exponit̃ actioni
ioħs reseruat᷑ affectui: quia sic inqͥt eũ uolo manere

Expanded text:
Nec quisquam se idcirco dicat contemptum, quia non promotum; cum Dominus Nec quisquam se idcirco dicat contemptum, quia non promotum; cum Dominus Jesus Petrum Joanni in hac parte praetulerit, nec ideo subtraxerit Joanni affecvit Ecclesiam suam, Joanni dulcissimam matrem suam . Petro dedit claves regni sui, Joanni reseravit arcana pectoris sui. Petrus ergo sublimior, Joannes securior. Petrus licet in potestate constitutus, dicente Jesu: Unus ex vobis tradet me , cum caeteris timet et trepidat; Joannes ex sinus sui participatione factus audacior, innuente Petro, quisnam ille esset, interrogat. Petrus ergo exponitur actioni, Joannes reservatur affectui; quia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ amari. qͥa ñ possunt ꝓmoueri. seq. ꝯtẽpni euseit
siũ euris : officiis implicent᷑. Uñ ñ paruas discorsiasit
eos qui putant̾ amici ortas nouituꝰ : ita ut inoiiatur
uuortiũ sequeret᷑. diuortiũ maledicta. tad indig¬
nitatibꝰ ł officus marĩe ecliasticiᷤ magna cautio achibasi
Et nee attendendũ qͥdtu possis p̃stare: s qd ille cuipte¬
stas potit sustinere. Plures qͥppe sunt diligendi. qu
tñ ũ sunt ꝓmouendi: & multos laudabilit᷑ ⁊ dulcte
amplestimus: qͦs ñ sine graui nr̃o peccato ⁊ illoꝵ sũmo
picto curis ⁊ negocis implicarem. Quocirta. sẽꝑinhs
ratio sequenda ẽ ñ affectus. nͨ his imponendꝰ ẽ honos ut
onus istud. qͦs habenus amiciciores. s qͦs ad easistimẽ¬
da credimus aptiores. Ubi tñ uͥtutis inuenit᷑ equaltes
ñ multũ imꝑbosi aliquantisꝑ affectꝰ suas inserit patiᷤ

Expanded text:
non amari, quia non possunt promoveri; seque contemni causentur, non amari, quia non possunt promoveri; seque contemni causentur, si non curis et officiis implicentur. Unde non parvas discordias inter eos, qui putantur amici, ortas novimus, ita ut indignationem divortium sequeretur, divortium maledicta. Itaque in dignitatibus vel officiis, maxime ecclesiasticis, magna cautio adhibenda est: nec attendendum quid possis praestare, sed quid ille, cui praestas, poterit sustinere. Plures quippe sunt diligendi, qui tamen non sunt promovendi; et multos laudabiliter et dulciter amplectimur, quos non sine gravi nostro peccato, et illorum summo periculo, curis et negotiis implicaremus. Quocirca semper in his ratio sequenda est, non affectus; nec his imponendus est honos vel onus istud, quos habemus amicitiores, sed quos ad ea sustinenda credimus aptiores. Ubi tamen virtutis invenitur aequalitas, non multum improbo, si aliquantisper affectus suas inserit partes.
Abbreviated transcription (Latin):
subito ⁊ ꝑalam obuirgandꝰ ẽ: s dissimulandũ ꝓ loco.
immo ⁊ qͣntũ salua u̾itate fien potest excusandũ qd̾
fecit.⁊ ad debitã correptionẽ inferendã expectãdũ
familiare secretũ. Sic eo tẽpore quo animus intentus
plurib. mminus ẽ ad ea q̃ dicenda st̃ idoneus. uł aliis suꝑ¬
uenientib causis paululũ cõmotior sensus eifũit
aliqͣntulũ ꝑturbatus: dissimulatione opꝰ ẽ donec
interiori tumultu sẽdato. corripientẽ aure paca¬
tiore sustineat. Dauid rex cũ preuent᷑ concupis¬
mutatione p̃misa prudent᷑ ipsuis regis cont leosi so¬
bnsi amicus potentior fu̾it. possitq ad honore s aue
quasuibet diguitates. qͦs uoluit ꝓmouere. utiu deet
cos qͣs diligte: a quib diligit cetis intali ꝓmo tiore
diligit anteferre .A. Et in hacparte qͥmꝰ colenda sitanis¬
cia opepreciũ ẽ indagare. Sunt enim ñ nulli qͥ sepueriet

Expanded text:
subito et palam objurgandus est; sed dissimulandum pro loco, subito et palam objurgandus est; sed dissimulandum pro loco, imo et quantum salva veritate fieri potest, excusandum quod fecit, et ad debitam eorreptionem exspectandum familiare secretum. Sic eo tempore, quo animus intentus pluribus, minus est ad ea quae dicenda sunt idoneus, vel, aliis supervenientibus causis, paululum commotior sensus ei fuerit aliquantulum perturbatus, dissimulatione opus est, donec interiori tumultu sedato, corripientem aure pacatiore sustineat. David rex, cum praeventus concupismulatione praemissa, prudenter ipsius regis, contra se ipsum, sevelim, si amicus potentior fuerit, possitque ad honores vel quaslibet dignitates, quos voluerit promovere; utrum debeat eos quos diligit, diligit anteferre? AELREDUS. Et in hac parte quomodo colenda sit amicitia, operae pretium est indagare. Sunt enim nonnulli, qui se putent
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi te decipiunt. ⁊ uiã gressuũ tuoꝵ dissipant. Simu¬
lator enim ore ut ait salomon decipit amicũ suum.
Quocirca sic colenda ẽ amicia: ut si forte certis ex cau
mulare dr̃ peccata delinquentiũ: nolens mortẽ pec
simulationẽ ⁊ dissimulationẽ . a. Simulatõut mͥ ui¬
dec̾ deceptoriꝰ qͥdã ꝯsensus ẽ. contͣ iudiciũ ratiõis: ꝙͣ
terentiꝰ in ꝑsona G̃natonis satis elegant᷑ exp̃ssit. Negat
qͥs: Nego. Aite Aio. Postremo imꝑaui egomet omia
mͥ assentari. Et forte ethneus iue de nr̃is mutauit
thesauris: sensũ ꝓpħe nr̃i. suis expͥmens u̾b̾. sam ⁊
hoc ipsũ ex ꝑsona plebis ꝑu̾se dixisse ꝓpħam manifestũ
Uidete nob̾uana. loquimini ob̵ piacentia. Et alias.
manu: ⁊ ppłs m̃s dilexit talia. Hoc uiciũ ubiq de¬
testandum ẽ : semꝑ ⁊ ubiq cauendũ. Porro dissimu¬
latio dispensatoria quedã ẽ uł pene uł ccereptionis
Neq enim siquis amicus constitutꝰ in ꝑtebe deũquert.

Expanded text:
ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant . Simulator enim ore, ut Salomon ait, decipit amicum suum . Quocirca sic colenda est amicitia, ut si forte certis ex causmulare dicitur peccata delinquentium, nolens mortem peccsimulationem et dissimulationem. AELREDUS. Simulatio, ut mihi videtur, deceptorius quidam consensus est, contra judicium rationis, quam Terentius in persona Gnatonis satis eleganter expressit. « Negat quis? Nego. Ait? Aio. Postremo imperavi egomet omnia mihi assentari. » Et forte haec ethnicus ille de nostris mutuavit thesauris, sensum prophetae nostri suis exprimens verbis. Nam et hoc ipsum ex persona plebis perversae dixisse prophetam, manifestum est: Videte nobis vana, loquimini nobis placentia . Et alias:manu, et populus meus dilexit talia . Hoc vitium ubique detestandum est, semper et ubique cavendum. Porro dissimulatio dispensatoria quaedam est, vel poenae vel correptionis ro persona. Neque enim si quis amicus constitutus in plebe deliquerit,
Abbreviated transcription (Latin):
spiritali amititie firmitatẽ scã pauꝑtas: quȩ id̾o sc̃a ẽ.
quia uoluntaria. Cum enĩ ꝑemptoriũ sit amicitie cupi¬
ditas.: tanto certe facilius amicicia parta seruat᷑. qͣnto
animus ab illa peste purgatior inuenit᷑. St̃ t̾n alia in
spiritali amore beneficia: qͥb ⁊ adesse sibi ⁊ ꝑdesse possunt
amici. Primũ ut soluciti sint ꝓ inuitẽ orent ꝓinuicẽ. e¬

Expanded text:
spiritali amicitiae firmitatem sancta paupertas, quae ideo sancta est, spiritali amicitiae firmitatem sancta paupertas, quae ideo sancta est, quia voluntaria. Cum enim peremptorium sit amicitiae cupiditas, tanto facilius amicitia parta servatur, quanto animus ab illa peste purgatior invenitur. Sunt tamen alia in spiritali amore beneficia, quibus et adesse sibi, et prodesse possunt amici. Primum ut solliciti sint pro invicem, e
Abbreviated transcription (Latin):
uidraris p̃stare qd petit᷑. Ingenuus animꝰ nich magis e¬
uibescendũ estimat quã rogare. Cũ gͥ tͥ eẽ debeat cũ ami
o cor unũ ⁊ anima una. iniuriosũ nimis ẽ. siñ sit
paunia una. hec gͥ lex in hac parte inter amitos te¬
neatur. ut sic se sibi suaq impendat. ut qͥ dat seruet hila¬
ntatẽ. qui actipit ñ ꝑdat securitatẽ. Boor cũ sooch moabtas
deutis inopiam: post messores suos iegentẽ spicas alloqt̃.
consolat᷑. inuitat ad coniuuũ puedr. ⁊ uerecundie eiꝰ inge¬
nue parcens. iubet messorib & de industria spicas relin¬
quere quasuia collig̾et absq pudore. Sic ⁊ nos debemus
amitoꝵ ntessitates subtilius explorare: petitum benefi¬
cis preuenire. talem indando modũ seruare: ut ile
gr̃am uideatur prestare qui accepit. magis quã uie qͥ
u̾ba de medio touerent᷑: meũ ⁊ tuũ. Magnã certe p̃stat

Expanded text:
videaris praestare quod petitur. Ingenuus animus nihil magis evidearis praestare quod petitur. Ingenuus animus nihil magis erubescendum aestimat, quam rogare. Cum igitur tibi cum amior unum et anima una, injuriosum est, si non sit et pecunia una. Haec igitur lex in hac parte inter amicos teneatur; ut sic se sibi suaque impendant, ut qui dat, servet hilaritatem; qui accipit, non perdat securitatem. Booz cum Ruth Moabitidis advertisset inopiam , post messores suos legentem spicas a loquitur, consolatur, invitat ad convivium puerorum, et verecundiae ejus ingenue parcens, jubet messoribus etiam de industria spicas relinquere, quas illa colligeret absque pudore. Sic et nos debemus amicorum necessitates subtilius explorare, petiturum beneficiis praevenire, talem in dando modum servare, ut ille gratiam videatur praestare, qui accepit, magis quam ille, qverba de medio tollerentur, Meum et Tuum. Magnam certe praestat
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥe dealienis manib ex torqueamꝰ. Hec lex ait quidã:
in omicicia scir̃atur: ut ab amicis honesta petamꝰ.⁊ ꝓ ami
as honesta faciamus: nec expectemꝰ ut rogem̃: cuncta¬
amieũ: n uttomagis amici utilitatib. uł necessitatib confe¬
tenda. S ñ os omĩa posst̃. Abundat iste ꝑetunia: iue agͥs
posesionib atcer in consiliis plus pͣ: alter magis excellit
ii honorib In his qualẽ te debeas exhibere amico. pru¬
dent̃ adiite. Et de pecuma satis dedit scͥpiura. ꝑde inqͥt
petusia ꝓpt̃ amicũ. S qͥa ocłi sapientis in capite eiꝰ. si nos
set d dim̃i: ut ab eo accipiami uiuendi formã. de qͦ scͥptũ ẽ.
Siquis indiger sapientia postulet a dnõ: qui dat om̃ibe
dem expectes: non frontẽ obducas: ñ uultũ auettas ñ depo¬
ias ocłos: s serena facie. hulari uultu sermone iocũdo
inteide uͥ ba petentis: octurre beniuolentia: ut ñ rogatus

Expanded text:
aliquid de alienis manibus extorqueamus. Haec lex, ait quidam, aliquid de alienis manibus extorqueamus. Haec lex, ait quidam, in amicitia, ut ab amicis honesta petamus, et pro eis honesta faciamus, nec exspectemus ut rogemur: cunctaamicum, multo magis amici utilitatibus vel necessitatibus conferenda. Sed non omnes omnia possunt. Abundat iste pecunia, ille agris et possessionibus; alter in consiliis plus potest, alter magis excellit in honoribus. In his qualem te debeas exhibere amico, prudenter adverte. Et de pecunia satis dedit Scriptura: Perde, inquit, pecuniam propter amicum . Sed quia oculi sapientis in capite ejus, si nos semper ad Dominum , ut ab eo accipiamus vivendi formam, de quo scriptum est: Si quis indiget sapientia, postulet a Domino, qui dat omnibus dem exspectes, non frontem obducas, non vultum avertas, non deponas oculos: sed serena facie, hilari vultu, sermone jucundo intercide verba petentis: occurre benevolentia, ut non rogatus
Abbreviated transcription (Latin):
sumuta. ñ obliteraret: Iue amantissimus ado lesceons
olit tulius. qui pecuniam p̃ferre amieiese sordidũ esti¬
me iere teftates. opes amicirie ñ añ ponant ut eũ ex altera
pate posita ħ sint. ex altera iusamiticie. ñ oaeto ia. a
aali  inbecilis ẽ enĩ nat̾a ad contẽpnend a potentia ubi¬
eu lit inuenies. qui honorẽ amici añ ponat suo. Fece in¬
austus e ionathas uictor nature: głe ac potestatis contẽptor
Danbn corrupit. ñ suspicio minuit: ñ dissoluit ambicio
qt teptata non cessit: sic arietata ñ corruit. q̃ tot᷑ iuens
nls ita cernit᷑ in flexibilis: tot lacessita in uiriis. ꝑmasit
qualitas ñ seruat᷑. Defer amico ut equali ait ambros. nec
de pudeat ut p̃uenias amicũ officio. Amiticia enĩ neseit su¬
abpin ⁊idelis qͥppe amitus medicam̃tũ ẽ uite. immotalita¬
ts gra. sam in beneficiis qͣm eo ienda sit attendamꝰ ⁊ hinc

Expanded text:
erent, non obliterarent? Ille amantissimus adolescens erent, non obliterarent? Ille amantissimus adolescens reperti qui pecuniam praeferre amicitiae sordidum existiimperia potestates opes amicitiae non anteponant, ut, cum ex altera parte proposita haec sint, ex altera ius amicitiae, non multo illa malint? imbecilla enim est natura ad contemnendam potentiaenim, ait, invenies, qui honorem amici anteponat suo? » Ecce inventus est Jonathas victor naturae, gloriae ac potestatis contemptor, dia non corrumpit, non suspicio minuit, non dissolvit ambitio; quae sic tentata non cessit, sic arietata non corruit; quae tot conviciis pulsata cernitur inflexibilis, tot lacessita injuriis permansitaequalitas non servatur. Defer amico ut aequali, ait Ambrosius , ne te pudeat ut praevenias amicum officio. Amicitia enim nescit superbiam. Fidelis quippe amicus medicamentum est vitae, immortalitatis gratia. Jam in beneficiis, quomodo colenda sit, attendamus, et hinc
Abbreviated transcription (Latin):
Et uide qͦmͦ pat̾ ad olescentis contͣ amicũ excitabat inui¬
diam: conuiciis urgens. t̾rens minis. spoliandũ regno: ho¬
nore pͥuandũ cõmemorans. Cũ enĩ in daiuid in ortis senten¬
tiã ꝓtulisset: ionathas amico ñ defuit: qͣre moriet᷑ damd:
Qͥd peccauit: Quid fecit: Ipse posuit animã suã in manu
sua.⁊ ꝑtussit philisteũ ⁊ letatꝰ es. Quare gͦ moriet᷑: Ad
hanc uocẽ u̾sus in insaniam rex. laneea nisus ẽ confodere
ionathan cũ pariete. addensq conuitia minis: fili inquit
mulieris ultͦ uirũ rapientis scio qͥa diligis eũ inconfusi¬
onẽ tuã. ⁊ in confusionẽ ignominiose matͥstue. Deinde
totũ uirus. quo pectus uiuenis asꝑgeret᷑ euomuit: adi¬
ciens u̾bũ ambicionis incitam̃tũ: fomentũ inuidie: eli
⁊ amaritudinis incentiuũ. Quandiu iuxerit filiꝰ ysal
deret: cuiꝰ amorẽ. ciuus grãm. cuiꝰ amiticiã ñ cor iũpent

Expanded text:
Et vide, quomodo pater adolescentis contra amicum excitabat inviEt vide, quomodo pater adolescentis contra amicum excitabat invidiam, conviciis urgens, terrens minis, spoliandum regno, honore privandum commemorans. Cum enim in David mortis sententiam protulisset, Jonathas amico non defuit. Quare morietur David? Quid peccavit? Quid fecit? Ipse posuit animam suam in manu sua, et percussit Philistaeum, laetatus es. Quare ergo morietur? . Ad hanc vocem versus in insaniam rex, lancea nisus est confodere Jonatham cum pariete, addensque convicia minis: Fili, inquit, mulieris ultro virum rapientis, scio quia diligis eum in confusionem tuam, et in confusionem ignominiosae matris tuae. Deinde totum virus, quo pectus juvenis aspergeretur, evomuit, adjiciens verbum ambitionis incitamentum, fomentum invidiae, zeli et amarideret? Cujus amorem, cujus gratiam, cujus amicitiam non corrumperent,
Abbreviated transcription (Latin):
dñ conditiout pauꝑtas p̃sobit. Prestantissimꝰ iuuenũ po¬
nathas. iĩ regiũ stema. nͨ regni expectationẽ attendens
fedus inut eum dauid: ⁊ seriuilũ in amicicia adequans
dño. sic fugatũ apatre. sic latitautẽ ii heremo sic adiu¬
dicatũ morti. neci destinatũ. sibi p̃tulit: ⁊ se humiliaus
⁊ illũ exaltans: tu inqͥt eris pex: ⁊ ego ero scd̾s pꝰte. O p̃cla¬
rissimũ uere amicicie speculũ. Mira res. ẜ ex furebat in
seruũ. ⁊ qͣi in emulũ regni. totã patͥam excitabat: sacerdo¬
tes arguens ꝓditionis. ꝓ soia suspicione trucidat. lustrat
nemora. uales exqͥrit. montes ⁊ rupes armata obsidet ma¬
nu: õs seregiȩ indignationis spondent ultores: solꝰ iona¬
thas. qͥ solus iustiꝰ pot̾at in uidere. pat̾ resistendũ putaut.
deferendũ amico. p̃bendũ intanta adu̾sitate consiliũ.
⁊ amiciciã regno p̃ferens. tu eris ait rex: ⁊ ego ero scd̃s pꝰte

Expanded text:
endum conditio vel paupertas praescribit. Praestantissimus juvenum Joendum conditio vel paupertas praescribit. Praestantissimus juvenum Jonathas, non regium stemma, nec regni exspectationem attendens, foedus iniit cum David, et servum in amicitiam adaequans Domino, sic fugatum a patre, sic latitantem in eremo, sic adjudicatum morti, neci destinatum, sibi praetulit; se humilians, et illum exaltans. Tu, inquit, eris rex, et ego ero secundus post te . O praeclarissimum verae amicitiae speculum! Mira res! Rex furebat in servum, et quasi in aemulum regni totam patriam excitabat, sacerdotes arguens proditionis, pro sola suspicione trucidat; lustrat nemora, valles exquirit, montes et rupes armata obsidet manu, omnes se regiae indignationis spondent ultores: solus Jonathas, qui solus justius poterat invidere, patri resistendum putavit, deferendum amico, praebendum in tanta adversitate consilium, et amicitiam regno praeferens: Tu eris, ait, rex, et ego ero secundus post te.
Abbreviated transcription (Latin):
nere ⁊ estimare quasi nichilũ. ⁊ in ane. ⁊ in pulchritu¬
dinẽ amicicie. q̃ ñ sericis uł gẽmis ornat᷑. ñ possessionb
dilatat᷑. ñ pinguescit deliciis. nec abundat diuicis. non
honorib extollit᷑. ñ dignitatib inflat᷑. semꝑ attende.
⁊ sic ad originis recurrentes pͥncipiũ equalitatẽ ꝗ̃ natidai¬
ñ ad circũpendentia quȩ mortalib cupiditas p̃stitic sub¬
tili examinatione ꝯsiderare. Itaq in amicicia q̃ nat̾e si¬
mui ⁊ gr̃ȩ optimũ donũ ẽ. sublimis descendat: humilis
accedat : diues egeat: pauꝑ ditescat: ⁊ ita unusqͥsq
alt̾i suã conditionẽ cõmunicet: ut fiat equalitas sic̃c
scͥptũ ẽ. Qui inultũ ñ abundauit: ⁊ qͥ modicũ ñ mino¬
rauit. Nũꝗͣ gͦ tuo te p̃feras amico: s si forte inbisq̃
diximus suꝑior inueniris. tunc te magis amico subnit¬
tere ñ cuncteris: prestare confidentiã. extollere uere¬
cũdũ: ⁊ tanto plus ei conferre honoris: qͣnto i inꝰ ont̃a¬

Expanded text:
inane; et in pulchritudinem amicitiae, quae non sericis vel gemmis ornatur, non possessionibus dilatatur, non pinguescit deliciis, nec abundat divitiis, non honoribus extollitur, non dignitatibus inflatur, semper attendere; et sic ad originis recurrentes principium, aequalitatem, quam natura circumpendentia, quae mortalibus cupiditas praestitit, subtili examinatione considerare. Itaque in amicitia, quae naturae simul et gratiae optimum donum est, sublimis descendat, humilis ascendat; dives egeat, pauper ditescat: et ita unusquisque alteri suam conditionem communicet, ut fiat aequalitas. Unde scriptum eravit . Nunquam ergo tuo te praeferas amico, sed si forte in iis quae diximus superior inveniris, tunc te magis amico submittere non cuncteris, praestare confidentiam, extollere verecundum, et tanto plus ei conferre honoris, quanto minus confer
Abbreviated transcription (Latin):
Qui in modico fide.s ẽ.:⁊ in multo fidelis erit. Amieis
itaq qͥb adhuc ꝓbationẽ credimꝰ necessariã: ñ omĩa nec
ꝙ funda nr̃a st̃ cõmutenda secreta. s pͥmo ext̾iora uel
modica. de qͥb ñ magnoꝑe curandũ ẽ. an celeut᷑ an nu¬
dent᷑. cũ tanta tñ cautione. ac si plurimũ obeẽnt ꝓ¬
dita. ꝓdessent aũ celata. In qͥb: fidelis fu̾it inuentus: i
maiorib exꝑiendum ñ dubites. Qd̾ si forde sinistrũ aliqͥd

Expanded text:
lis erit . Amicis itaque, quibus adhuc probationem credimus necessariam, non omnia, nec profunda nostra sunt committenda secreta, sed primo exteriora vel modica, de quibus non magnopere curandum est, an celentur an nudentur; cum tanta tamen cautione, ac si plurimum obessent prodita, prodessent autem celata. In quibus si fidelis fuerit inventus, in majoribus experiendum non dub
Abbreviated transcription (Latin):
lius recipit̾ ⁊ securiꝰ retinet᷑: cuiꝰ magna in suadendo de¬
bet ẽẽ auctoritas. cũ nec fides eiꝰ dubia. rec ad ulatio sit sus¬
cepta. Amicus gͥ amico qd̾ honestũ ẽ sugdeat: secure. ma¬
nifeste. libere. Nec solum monendi st̃ amiti: si si opus
fuit ob iurgandi. Nam eũ qͥb dã molestia sit u̾itas. siqͥde
er ea naseit᷑ ddiũ scđ̾m illud. obseqͥũ amicos. uitas odium
parit: obseqͥum tñ ullud multo molestiꝰ ẽ qd peccatis in¬
dulgens p̃cipitẽ amitũ fieri sunt. marimi aũ culpandus
est amicus ⁊ hinc p̃cipue obiurgandus. siu̾itatẽ asꝑnat᷑
⁊ obsequis atq blandiciis inerimenimpellit̾ Non quod ñ¬
debeamꝰ amicis dulcit̃ obfequi ⁊ pletũq blanditi: s in oib
seruanda moderatio ẽ. ut inonitio acerbitate. obuir¬
gatio contumelia careat. In obseguiis uͭ uł blanditiis
suaius q̃dã ⁊ honesta affabilitas assit. assentatio u uicioꝵ

Expanded text:
lius recipitur, et securius retinetur, cujus magna in suadendo delius recipitur, et securius retinetur, cujus magna in suadendo debet esse auctoritas, cum nec fides ejus dubia, nec adulatio sit suspecta. Amicus igitur amico, quod honestum est, suadeat secure, manifeste, libere. Nec solum monendi sunt amici, sed si opus fuerit, objurgandi. Nam cum quibusdam molesta sit veritas, siquidem ex ea nascitur odium, secundum illud: Obsequium amicos, veritas odium parit; obsequium tamen illud multo molestius est, quod peccatis indulgens, praecipitem amicum fieri sinit. Maxime autem culpandus est amicus, et hinc praecipue objurgandus, si veritatem aspernatur, et obsequiis atque blanditiis in crimen impellitur. Non quod debeamus amicis dulciter obsequi et plerumque blandiri; sed in omnibus servanda moderatio est, ut monitio acerbitate, et objurgatio contumelia careat. In obsequiis vero vel blanditiis, suavis quaedam et honesta affabilitas adsit; assentatio vero vitiorum