comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ces fidelium pauꝑm exaudit: ⁊ ad¬
uiuat egenos. illi pretiosus ẽ: qui
tamen fuerit sc̃itate ditissimus.
Intelligamus hunc u̾sum: ⁊ deo
gratias in qͣntum possumus deuo¬
ta mente referamus Nam cũ dices
generalit agendaᷤᷤ c̾e̾ gratiaᷤ. quia
pauꝑes diuinita ex audire dignat᷑.
se intulit dñs xp̃c dicendo: N eq a¬
uertit faciem suã a me. Sic ergo
causam omnium suam fęcit. sic
peccata mundi corporis sui scĩtate
deleuit: ut dum ad se infirmitatem
humanã trahit. diabolus amitter&
quod tenebat: Quid aut̾e clamauit.
quid se dicit auditum: utiq ut mor
nr̃a eius exitio finiret᷑. ut peccatum
uet̾is hominiᷤᷤ redimeret᷑ prȩtio sc̃is¬
in ȩccłia magna: uota mea dño red¬
dam coram tim̃tibus eum: Apudit.¬
significat de te. In eccłia magna. ca¬
tholica scilicet.ꝙ̃ uniu̾so terrarum
orbe diffusa ẽ Magna enim: iam¬
plitudine recte dicit᷑ ⁊ honore. Uota

Expanded text:
ces fidelium pauperum exaudit et adces fidelium pauperum exaudit et adjuvat. Egenus illi pretiosus est, qui tamen fuerit sanctitate ditissimus. Intelligamus hunc versum, et Deo gratias, in quantum possumus, devota mente referamus. Nam cum diceret generaliter agendas esse gratias, quia pauperes Divinitas exaudire dignatur, se intulit Dominus Christus dicendo: Neque avertit faciem a me. Sic ergo causam omnium suam fecit, sic peccata mundi corporis sui sanctitate delevit, ut dum ad se infirmitatem humanam traxit, diabolus amitteret quod tenebat. Quid autem clamavit, quid se dicit auditum? Utique, ut mors nostra ejus exitio finiretur, ut peccatum veteris hominis redimeretur pretio sanctisin Ecclesia magna: vota mea Domino reddam coram timsignificat de te. In Ecclesia magna, catholica scilicet, quae universo terrarum orbe diffusa est. Magna enim et amplitudine recte dicitur et honore. Vota
Abbreviated transcription (Latin):
quia illo ᷤ tantum uult intelligi
qui fidei iacob deuotio iniq ꝯsentiũt:
Suꝑantes ꝑ religioniᷤ affectum. uct̾is
hominiᷤ primam natiuitatẽ i
isra el. ñ unius nationis populus sig¬
nificat᷑: sed cunctarum gentium
cognoseit᷑ plenitudo. unde constat
ȩccłiam colligendam Et quia suꝑtꝰ
dixerat. laudate qͥ timetiᷤ dñm: ñc
ad quo ᷤᷤ tunoe ipse ꝑtinere possit e¬
dicit᷑. ad israhelitas utiq. id÷ uiden¬
tes dñm: quia nesciunt timere dm.
qͥ heretica pͣuitate cęcati sunt. uł ido¬
lis scelerata m̃te deseruiunt. Qm̃¬
ñ spreuit. neq despexit precem pau¬
perum Quod solent facere mun-¬
di istuiꝰ honore gloriantes: sꝑnere
pauperes. despicere supplicantes.
causamq de habitus qualitate me¬
tiri: ut si sit uestibus nitidus. uerax
putet᷑. si amictu sordidus: m̃dacis¬
simus habeat᷑. Sed apud dm̃ longe
diu̾sum ẽ: qui de ueste ñ uidicatꝰ.
qui opulentiã ñ honoeat: S illȩ pre¬

Expanded text:
t intelligi qui 77 fidei Jacob devotionique consentiunt, superantes per religionis affectum veteris hominis primam nativitatem. VeIsrael non unius nationis populus significatur, sed cunctarum gentium cognoscitur plenitudo, unde constat Ecclesiam colligendam. Et quia superius dixerat: Laudate, qui timetis Dominum, nunc ad quos timor pertinere possit edicitur; ad Israelitas utique, id est videntes Dominum: quia nesciunt timere Deum qui haeretica pravitate caecati sunt, vel idolis scelerata mente deserviunt. n sprevit neque despexit precem pauperum. Quod solent facere mundi istius honore gloriantes, spernere pauperes, despicere supplicantes, causamque de habitus qualitate metiri; ut si sit vestibus nitidus, verax putetur; si amictu sordidus, mendacissimus habeatur. Sed apud Deum longe diversum est, qui de veste non judicat, qui opulentiam non honorat; sed ille pre
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipsius serui sumus Dm̃: qͥa
eum iustissime adoramus ⁊ colunꝰ.
S iste ds trinitas ẽ inseparabilis:
ꝑsonarum tantum. non substantię
distinctione discreta. Conuenient
autem laus dñi breuiter prȩmissa
est: qm̃ ipse erat in subsequenti par
cium: ubi potentiam suam dñs
saluator exponit. Q uod ait p̃cing̃
me uirtute. ⁊ dignitatem significat
⁊ fortitudinem : quod utrumq ipsi
conuenire manifestum ẽ. qui pote

Expanded text:
quia ipsius servi sumus; Deum, quia quia ipsius servi sumus; Deum, quia eum justissime adoramus et colimus. Sed iste Deus Trinitas est inseparabilis, personarum tantum, non substantiae distinctione discreta. Convenienter autem laus Domini breviter praemissa est, quoniam ipse erat in subsequenti partordinem tertium, ubi potentiam suam Dominus Salvator exponit. Quod ait: Praecinxit me virtute, et dignitatem significat et fortitudinem. Quod utrumque ipsi convenire manifes
Abbreviated transcription (Latin):
euis. Nam si ꝓpositio sequentibus
concordaret: dei mei dicturus erat.
non ds m̾s. Quȩ figura d̾r paraꝑs¬
docia. latine inopinatus exitus: cũ
aliud ꝓponitur aliud explicatur.
Impolluta uia eius: significat semi¬
tam ipsius ẽe purissimam: Siue
hoc ad incarnationẽ ꝑtinet u̾bi: qͣm
constat pollutionem non habuisse
peccati. Sequit᷑. ẜ loquia dñi igne
examinata. Flamma fidei lex suꝑna
discutitur: quando sciendi desideri¬
o diuina eloquia ꝑquiruntur:
Sic ⁊ iheremiaᷤ ꝓpheta eloquia dñi
mirifica definitione ꝯclusit aicens.
lonne u̾ba mea sicut igniᷤ dicit
ans: ⁊ sicut securiᷤ concidens petr̃a:
Addita ẽ. quoq gen eralis promis¬
sio. ut animoᷤ releuaret humanoᷤ:
ne putaret᷑ protectionem non me¬
reri. quia peccato non fuisset ĩmu¬
nis dicendo enim omnium sꝑanti¬
um inse: nullus exceptus ẽ. nisi qͥ
in eum sperare neglexerit. Qui u̾¬
sus breuissimus laudum definiti

Expanded text:
ejus. Nam si propositio sequentibus ejus. Nam si propositio sequentibus concordaret, Dei mei dicturus erat, non Deus meus. Quae figura dicitur paraprosdoxia, Latine inopinatus exitus, cum aliud proponitur, aliud explicatur. Impolluta via ejus significat semitam ejus esse purissimam. Sive hoc ad incarnationem pertinet Verbi, quam constat pollutionem non habuisse peccati. Sequitur, eloquia Domini igne examinata. Flamma fidei, lex superna discutitur, quando sciendi desiderio divina eloquia perquiruntur. Sic et Jeremias propheta eloquia Domini mirifica definitione conclusit dicens: Nonne verba mea sicut ignis, dicit Dominus, et sicut securis concidens petram ? Addita est quoque generalis promissio, ut animos relevaret humanos: ne putaretur protectionem non mereri, qui a peccato non fuisset immunis. Dicendo enim, omnium sperantium in se, nullus exceptus est, nisi qui in eum sperare neglexerit. Qui versus brevissimus laudum definitio
Abbreviated transcription (Latin):
scurus est. ut sc̃ȩ trinitatiᷤ unam
naturam. unam coȩternitatem
unam ñ intelligat ẽe potentiã :¬
Qm̃ inte eripiar a temptatione et
in deo meo trans grediar murũ.
Insigniter docuit regulam fidei: a
te dixit eripiar: non a me Tempta¬
tionem uͦ diabolum significat. qͥ
momentiᷤ omnibus temptat ut a
bona conuersatione nos abstraat.
In deo meo. I ÷ eius uirtute roboẽa¬
te obstaculum transgrediat peccatoꝵ:
quẽ inter dm̃ ⁊ homines mortalium
construxere nequitiȩ. Qui murus
mortiᷤ est. non saluti. Nec ad muni¬
men erigitur: s ad ęternum interi¬
tum preparatur Bene dixit tͣns¬
grediar. non irrumpã. non dirui¬
am: quia murus ille humano ge¬
neri immobiliᷤ manet. etiam cum
eum sc̃s beneficio diuinitatiᷤᷤ tran-¬
silire contigerit. Peus meus
ste inchoasse: aliud subiunxisse senti¬
tur. Deus m̃s aggressus ẽ. dicere:
nescio quid exoratiuum Isubiunx̃
ei eetũ inopinatũ : impolluta uia

Expanded text:
scurus est, ut sanctae Trinitatis unam scurus est, ut sanctae Trinitatis unam naturam, unam coaeternitatem, unam non intelligat esse potentiam a te eripiar a tentatione, et in Deo meo transgrediar murum. Insigniter docuit regulam fidei. A te dixit eripiar, non a me. Tentatio vero diabolum significat, qui momentis omnibus tentat, ut a bona conversatione nos abstrahat. In Deo meo, id est ejus virtute roborante, obstaculum transgrediar peccatorum, quod inter Deum et homines mortalium construxere nequitiae. Qui murus mortis est, non salutis, nec ad munimen erigitur, sed ad aeternum interitum praeparatur. Bene dixit, transgrediar, non irrumpam, non diruam: quia murus ille humano generi immobilis manet, etiam cum eum sanctis beneficio Divinitatis transilire contigerit. Vers. 32. iste inchoasse, aliud subjunxisse sentitur. Deus meus, aggressus est dicere nescio quid exorativum, et subjunxit ei exitum inopinatum, impolluta via
Abbreviated transcription (Latin):
hanne̾ ẽ: de quo añs in ȩuangelio
dicit. Ille erat lucerna ardens: et
uos uoliustis exultare in lumine
eius: Idem ipse in ȩuangelio dic̃.
Nemo accendit lucernam. ⁊ pon
eam sub modio. Sensus gͦ talis est
pͥatri dũo dicit. qm̃ tu lucernam
meam illuminas: id ÷ iohanñẽ
baptistam. ⁊ ceteroᷤ apostoloᷤᷤ uel
eos qui cęlesti lumine radiare noᷤ¬
cuntur: Iuumina tenebraᷤ meaͤ:
hoc est ꝑ cos reliqua membra cre¬
dentium quȩ adhuc incarnis ob¬
scuritate uersantur Lucerna eñi
noctis. est lumen. Quȩ merito delin¬
quentibus datur: ut ꝑuerbum
illum inationi s fugiant tenebro¬
sa peccati. Quapꝑter memento
quod hic dicitur. illuminare patr̃e.
illuminat et filius: sicut in alio psal¬
mo legitur. Ds̃ dñs ⁊ illuxit nobiͣ
ta ddicit. Non absconddam ultra fac¬
em in eã ab eis: ꝓ eo quod illuxit
sp̃c m̃s suꝑ uniuersam domum is¬
rahel Quis gͥ ita nubilo corde oh¬

Expanded text:
annes est, de quo Dominus in Evangelio annes est, de quo Dominus in Evangelio dicit: Ille erat lucerna ardens, et vos voluistis exsultare in lumine ejus. . Idem 62 ipse in Evangelio dicit: Nemo accendit lucernam et ponit eam sub modio . Sensus ergo talis est: Patri Domino dicit: Quoniam tu lucernam meam illuminas, id est Joannem Baptistam et caeteros apostolos, vel eos qui coelesti lumine radiare noscuntur. Illumina tenebras meas, hoc est per eos reliqua membra credentium, quae adhuc in carnis obscuritate versantur. Lucerna enim noctis est lumen, quae merito delinquentibus datur, ut per verbum illuminationis fugiant tenebrosa peccati. Quapropter memento quod hic dicitur illuminare Patrem; illuminat et Filius, sicut in alio psalmo legitur: Deus Dominus et illuxit nobis ; t propheta dicit: Non abscondam ultra faciem meam ab eis, pro eo quod illuxit Spiritus meus super universam domum Israel . Quis ergo ita nubilo corde ob
Abbreviated transcription (Latin):
in iquissimo ᷤᷤ reddit: quos ad suȩ
obedientiȩ iura conueriti. Iuod
argumentum nobilissimum dr
intopicis a ꝑsona extrinsecus at¬
tributa: Quando quis aut de
improbis amicis arguit᷑. aut de
bonorum coniunctione laudat᷑:
facies: ⁊ oculos suꝑborum humi¬
liabis: Respice quem ad modũ
prioribus uersiculiᷤ apte respon¬
sum ẽ. qui sc̃itati uel innocentię.
nec non electioni dni sit deuot
Ihic saluus faciendus ẽ: cum
indie iudicii ad dexterã collocabit᷑.
Oculi autem suꝑborum humiliandi
sunt: qui cum ꝑuerso auctore suo
diabolo subu̾tentur: dum ad sinistr̃a
positi in ȩterna cruciatione intiten¬
di sunt. Decenter autem positum
est econtra oculo ᷤᷤ suꝑborum hu¬
miliabis: quia tantum arroganteᷤ
intartari ꝓfunditatem descendẽt.
qͣnto se altiora contingere putauẽ
huc siue ȩccłia. siue ppłs ille bea¬
torum mirabili decore uerborum.
Lucerna enim ȩccłia baptista io¬

Expanded text:
iniquissimos reddit quos ad suae iniquissimos reddit quos ad suae obedientiae jura convertit. Quod argumentum nobilissimum dicitur in topicis a persona extrinsecus attributa, quando quis aut de improbis amicis arguitur, aut de bonorum conjunctione laudatur.facies, et oculos superborum humiliabis. Respice quemadmodum prioribus versiculis apte responsum est, qui sanctitati vel innocentiae, nec non electioni Domini sit devotus; et hic salvus faciendus est, cum in die judicii ad dexteram collocabitur. Oculi autem superborum humiliandi sunt, qui cum perverso auctore suo diabolo subvertentur, dum ad sinistram positi, in aeternam cruciationem mittendi sunt. Decenter autem positum est econtra, oculos superborum humiliabis, quia tanto arrogantes in tartari profunditatem descendunt, quanto se altiora contingere putaveruhuc sive Ecclesia, sive populus ille beatorum, mirabili decore verborum. Lucerna enim Ecclesiae Baptista Jo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ reddst secundum suorum ac̾¬
tuum qualitatem: nunc expoñ
quem admodum possit impleri
quod lex p̃cepit obseruari: Con¬
uersatio enim nr̃a ex prioribus
dut ducibus suiᷤ maxime simili¬
tudinem trabit: dum unusqͥsq
tali ingenio gaudet. quali fue¬
rit preditus ille quem sequit᷑.
hine est quod nobis salutari ͤ et
moraliᷤ regula data est. quod cũ
sc̃o uiro. id ÷ dño saluatore ipso
prestante sci esse possimus: sicut
ipse dicit. Sc̃i estote: qm̃ ⁊ ego¬
etiam ut cum innocentia eius in¬
nocentes ẽẽ mereamur: sic enim
de ipso iam dictum est In nocenᷤ
manibus ⁊ mundo corde: Addit᷑
tertium: ut cum electione ipsiuiᷤ
eligamur. Ita quippe de ipso isa¬
yas dicit. Electus meits. in quo c̃o¬
placuit anima mea. Quod tunc
nobis acꝗdit: qͣndo precȩptiᷤᷤ eius
salutariter obȩdimus. Sequitur:
Cum ꝑuerso subu̾teris id ̃ cum
diabolo subuerteri ᷤ: qui ꝓpria ini¬
quitate ꝑuersus est: Illos enim

Expanded text:
que reddit secundum suorum acque reddit secundum suorum actuum qualitatem, nunc exponit quemadmodum possit impleri quod lex praecipit observari. Conversatio enim nostra ex prioribus aut ducibus suis maxime similitudinem trahit; dum unusquisque tali ingenio gaudet quali fuerit praeditus ille quem sequitur. Hinc est quod nobis salutaris et moralis regula data est, quod cum sancto viro, id est Domino Salvatore, ipso praestante, sancti esse possimus; sicut ipse dicit: Setiam ut cum innocentia ejus innocentes esse mereamur. Sic enim de ipso jam dictum est: Innocens manibus et mundo corde . Additur tertium, ut cum electione ipsius eligamur. Ita quippe de ipso Isaias dicit: Electus meus, in quo complacuit anima mea . Quod tunc nobis accidit, quando praeceptis ejus salutariter obedimus. Sequitur, cum perverso subverteris, id est cum diabolo subverteris, qui propria iniquitate perversus est. Illos enim
Abbreviated transcription (Latin):
supplices a contractiᷤ sordibus ablu¬
erunt:. Sed hȩc omnia in illum
modum accipienda sunt. quem
suꝑus exposiumus: ubi u̾bo ge¬
minato ait Retribust: ne quid
sc̃a humilitas non de suꝑniᷤᷤ bene¬
ficiis s de se quod absit presume
uideatur Sequitur Et obser¬
uabo me ab iniquitate mea: S ubti¬
liter ueati uita describitur: qui
quando ad aliquam se dñi gra
ne tterum iniquitati antiquę
calamitatibus innodetur. Et retri¬
oculoꝵ eius: Exponit quod suꝑius
dixit: ⁊ ero uimaculatus coram eo.
Nam qͣndo illud c̃ẽ contigerit.
tunc istud sine dubitatione sub¬
sequet᷑: ut secundum rusticiam
suam quam ipse tamen donare
dignatur unicuiq reddat: et
secundum puritatem actuum
digna compensatione restituat.
Pulchre aut̃e additum ẽ in con¬
spectu oculorum eius. quod utiq
non potest nisi beatis euenire: ut
sicut illi semꝑ corde dnm contuen
a suꝑna loqueretur. quia unieui¬

Expanded text:
supplices a contractis sordibus ablusupplices a contractis sordibus abluerunt. Sed haec omnia in illum modum accipienda sunt, quem superius exposuimus, ubi verbo geminato ait, retribuet: ne quid sancta humilitas, non de supernis beneficiis, sed de se, quod absit, praesumere videatur. Sequitur: Et observabo me ab iniquitate mea. Subtiliter beati vita describitur, qui quando ad aliquam se gratiam Det ne iterum iniquitatis antiquae calamitatibus innodetur. Veroculorum ejus. Exponit quod superius dixit: Et ero immaculatus coram eo. Nam quando illud esse contigerit, tunc istud sine dubitatione subsequitur, ut secundum justitiam suam, quam ipse tamen donare dignatur, unicuique reddat, et secundum puritatem actuum dignam compensationem restituat. Pulchre autem additum est, in conspectu oculorum ejus, quod utique non potest, nisi beatis evenire; ut sicut illi semper corde Dominum contuenta superna loqueretur, quia unicui
Abbreviated transcription (Latin):
uiaᷤ dñi: nec impie gessi a deo
meo iȩ sunt dñi: dilectio dei et
caritas ꝓximi. Quas constat edᷤ studi¬
osissime custodire: qui nolunt
xit. nec impie gessi a deo ineo:
Impictatiᷤᷤ uerbo notati sunt: qui
uissa dñi declinare presumunt.
Quod animus deuotus ecclesiȩ
merito dicit refugisse: uude se
creatorem sciebat offendere Qm
puli a me. Nunc dicit causas quare
uias dñi custodierit. aut impie ño
gesserit: sicut suꝑius posuit quia
uigiter uidicia eius terribilia co¬
gitabat. Addidit: Liusticiaᷤᷤ eius
non reppuli a me. Q uod facunt
carnis fragilitate superati: qui lon¬
ga obseruatione deficientes ȩquita¬
tem interdum de serunt quã cȩ¬
perant custodire: Hic enim beatu
populus nunquã reppulit iusticiã
am̃: quia semꝑ in eus corde per
Fructum beatitudinis suȩ ⁊ redai¬
dit quid ꝓficiat si iusticiaᷤᷤ dñi nõ
reppellat: scilicet ut sit in maculatꝰ
Herum non ut ille dñs qui peccata
non habuit: s ut iste quẽ lacrimȩ

Expanded text:
i, nec impie gessi a Deo meo. Viae sunt Domini, dilectio Dei, et charitas proximi, quas constat eos studiosissime custodire, qui nolunt xit: Nec impie gessi a Deo meo. Impietatis verbo notati sunt, qui jussa Domini declinare praesumunt. Quod animus devotus Ecclesiae merito dicit refugisse, unde se Creatorem sciebat offendere. Veritias ejus non repuli a me. Nunc dicit causas quare vias Domini custodierit, aut impie non gesserit, sicut superius posuit: quia jugiter judicia ejus terribilia cogitabat. Addidit, et justitias ejus non repuli a me. Quod faciunt carnis fragilitate superati, qui longa observatione deficientes, aequitatem interdum deserunt, quam coeperant custodire. Hic enim beatus populus nunquam repulit justitiam Domini, quia semper in ejus corde permFructum beatitudinis suae reddidit, et quid proficiat si justitias Domini non repellat, scilicet ut sit immaculatus. Verum non ut ille Dominus, qui peccata non habuit; sed ut iste quem lacrymae
Abbreviated transcription (Latin):
ed uidebunt: ⁊ qui ñ audicrunt c̃o¬
templabuntur. S intellectus trabtt:
ut adiciamus: Hebrȩi autem qͥ uide¬
runt:i audicrunt:. sicut inferius dic̃
totum ꝯtraria uoluntate fȩcerunt:
quod idem predicit esayaᷤᷤ. E xccca

Expanded text:
eo videbunt; et qui non audierunt coneo videbunt; et qui non audierunt contemplabuntur . Sed intellectus trahit, ut adjiciamus. Hebraei autem qui viderunt et audierunt, sicut inferius dicit, totum contraria voluntate fecerunt. Quod i
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam comparationis intellige: ait
enim. ut lutum platearum. Quod fa¬
cile tollit᷑: quia mollissimum comꝓ
contradictionibus populi: quando
explosis ꝑfidis iudȩi ᷤᷤ ad gentium
fidem deuotionemq transiatus ẽ.
Contradictiones uero illas dicit: quas
ei scelerata turba multiplicit ingere¬
bat: Nam quod ait constitues me in
caput gentuim. signum dicit fiaei
xp̃ianȩ. quia infronte gentium cru¬
cis habuerunt uexilla radiare. Po¬
pulum quem ñ cognoui. id÷ ad
quem ñ ueni. nouum. rudem. atq
antea non receptum: Seruiuit autẽ
credidit. dicit: qm̃ quicunq credit
i seruit. Quod factum ẽ agentibus.
quȩ non fuerant a xp̃o carnaliter in¬
quisitȩ: Nlam quid ÷ quod ille non
cognoscat. qui renes homurum ꝑscru¬
ex probratio ẽ magna uidȩorum. ite
seruirent qui ñ uiderunt. ut audit̾ti
quibus ex ore eius sacratissima mi¬
nime u̾ba sonauerũt. sicut scriptũ
est Quibus non est annunciatum di

Expanded text:
ipsam comparationis intellige: ait ipsam comparationis intellige: ait enim, ut lutum platearum, quod facile tollitur, quia mollissimum comprcontradictionibus populi: quando explosis perfidis Judaeis ad gentium fidem devotionemque translatus est. Contradictiones vero illas dicit, quas ei scelerata turba multipliciter ingerebat. Nam quod ait, constitues me in caput gentium, signum dicit fidei Christianae: quia in fronte gentium, crucis habuerunt vexilla radiare. Populum quem non cognovi, id est ad quem non veni, novum, rudem, atque antea non receptum. Servivit autem, credidit dicit, quoniam quicunque credit et servit; quod factum est a gentibus, quae non fuerant a Christo carnaliter inquisitae. Nam quid est quod ille non cognoscat, qui renes hominum perscruexprobratio est magna Judaeorum; ut servirent qui non viderunt; ut audirent quibus ex ore ejus sacratissima miniest: Quibus non est nuntiatum de
Abbreviated transcription (Latin):
Clamores enim isti saluum facere
nequeunt: qui salutis auctorem hic
c̃tẽnendum ẽẽ decreuerunt. Nec erat
qui saluoᷤ faceret: ꝓpter diabolum
dicit. quo imitente deliquerunt.
Qui enim tales facturus est saluoᷤ :
cum istigator ⁊ princeps eorum sit
primus ipse dampnandus: Sed hui
cum uiderint spem suam indiabolo cor¬
ruisse: clamabunt quidem ad dñm.
s non exaudiet eo: qm̃ infructuosa il
illa lingua grandiloqua ⁊i uentosa
suꝑbiaͦ. Isque ad puluerem se cõminu¬
endos intelligant: qui dño prauis
mentibus contradicere moliunt᷑. Et
ne putent se quamius detritos posse
quiescere. addidit. ante faciem uenti.
ut quiescere ñ possint cum fuerint
imminuti: Bene autem luto plate¬
arum comparat peccatores. quod fȩti¬
dissimiᷤᷤ sordibus inquinat᷑. Hec exci¬
pitur a conculcatione populi: ut
semꝑ eiꝰ sȩtor iteretur. D elebo eos.
id ÷ de medio tollam: quod ꝑtinet
ad lutum platearum Nim quoq

Expanded text:
Clamores enim isti salvos facere Clamores enim isti salvos facere nequeunt, qui salutis auctorem hic temnendum esse decreverunt. Nec erat qui salvos faceret: propter diabolum dicit, quo immittente deliquerunt. Quis enim tales facturus est salvos, cum instigator et princeps eorum sit primus ipse damnandus? Sed hi cum viderint spem suam in diabolo corruisse, clamabunt quidem ad Dominum, sed non exaudiet eos: quoniam infructuosa illilla lingua grandiloqua et ventosa superbia? Usque ad pulverem se comminuendos intelligant, qui Domino pravis mentibus contradicere moliuntur. Et ne putent se quamvis detritos posse quiescere, addidit, ante faciem venti; ut quiescere non possint, cum fuerint imminuti. Bene autem luto platearum comparat peccatores, quod fetidissimis sordibus inquinatur, nec excipitur a conculcatione populi, ut semper ejus fetor iteretur. Delebo eos, id est de medio tollam, quod pertinet ad lutum platearum Vim quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Precinctus est enim uirtute: qͣndo
patientiȩ fortitudine iniquorum
adu̾sa suꝑauit. Ipsi tam̃ qui contra
eum insana conspiratione tumuer̃t.
eius sunt uidicio sine dubitatione
subdendi: ut cum suo instigatore
ꝑeant. qui auctori suo credere nolu
Duplicia legis sacramenta. uersus
iste complexus ẽ primum ẽ. quod
dorsum conu̾sionem eorum signifi¬
cat. qui ex resistentibus eius nomi¬
ni. in salutiferam uictoriã fugati. e¬
merserunt subtto xp̃iani: ut paulꝰ
apostolus de ꝑsecutore sȩuissimo. pꝰ
dñi increpationem apparuit re¬
pente discipulus. Secundum est.
quod odientes se disꝑdendo ᷤᷤ esse de¬
nuntiat. qui in ꝑfidie suȩ obstina¬
tione manserunt: sicut de iuaçiᷤ
animadu̾tendum ẽ. qui impia
runt. nec erat qui saluos faceret:
ad dñm. nec exaudiuit eos Cla¬
mores dicit irritos quos impii in il¬
la uidicatione missuri sunt: sicut
in euangelio de dampnandiᷤᷤ ait:
Ibi erit fletus ⁊istridor dentium.

Expanded text:
Praecinctus est enim virtute, quando Praecinctus est enim virtute, quando patientiae fortitudine iniquorum adversa superavit. Ipsi tamen qui contra eum insana conspiratione tumuerunt, ejus sunt judicio sine dubitatione subdendi, ut cum suo instigatore pereant, qui auctori suo credere nolueDuplicia legis sacramenta versus iste complexus est. Primum est quod dorsum conversionem eorum significat qui ex resistentibus ejus nomini, in salutiferam victoriam fugati, emerserunt subito Christiani, ut Paulus apostolus de persecutore saevissimo, post Domini increpationem apparuit repente discipulus. Secundum est quod odientes se disperdendos esse denuntiat, qui in perfidiae suae obstinatione manserunt; sicut de Judaeis animarunt, nec erat qui salvos faceret, ad Dominum, nec exaudivit eos. Clamores dicit irritos, quos impii in illa judicatione missuri sunt; sicut in Evangelio de damnandis ait: Ibi erit fletus et stridor dentium .
Abbreviated transcription (Latin):
rtrant contumaces. Persequit᷑ enim
inimicoᷤᷤ suoᷤᷤ afflictionum diuersa
dlade fatigatoᷤ. t comp̃hendit eos.
quos ab studio ꝑuerso mutauerit:
s felix ẽ. omnino qui capit᷑. felix
qui illaᷤ manus euadere non meret᷑
Tunc magiᷤᷤ liber redditur: cum fu¬
erit tali sorte captiuus: Sequitur:
et ñ conuertar donec deficiant.
Cum conu̾titur dñs. preda tunc ca¬
pitur: ⁊ prauo studio suo desinet.
qui uincit᷑ ad salutem. Addidit:
affligam illo ᷤᷤ nec potucrunt stare:
affucti quippe diuersis calamitatibꝰ.
in sua ꝑtinatia stare non possunt:
qͣndo uires nequitiȩ in suis ausibus
ꝑdiderunt: Tunc fit illud quod seqͥ¬
tur Cadent sub pedibus meis. Q ui
sub pedibus cadit dñi: adu̾sum il¬
lum ultra ñ patitur. cuius iam tui¬
tione uallatur: S erectus tunc red¬
ditur: qͣndo illi fuerit humili satiᷤ
hoc iam de spiritibus unmundis
d̾r: qui ci ꝑ contradictiones uideoꝵ
iniqua certamina commouerunt:

Expanded text:
rerant contumaces. Persequitur enim rerant contumaces. Persequitur enim inimicos suos afflictionum diversa clade fatigatos, et comprehendit eos quos ab studio perverso mutaverit. Sed felix est omnino qui capitur, felix qui illas manus evadere non meretur; tunc magis liber redditur, cum fuerit tali sorte captivus. Sequitur: Et non convertar donec deficiant. Cum non convertitur Dominus, praeda tunc capitur; et a pravo studio suo desinit, qui vincitur ad salutem. Addidit: Affligam illos, nec poterunt stare. Afflicti quippe diversis calamitatibus, in sua pertinacia stare non possunt, quando vires nequitiae in suis ausibus perdiderunt. Tunc fit illud quod sequitur: Cadent sub pedibus meis. Qui sub pedibus cadit Domini, adversum illum ultra non patitur, cujus jam tuitione vallatur; sed erectus tunc redditur, quando illi fuerit humili satisfHoc jam de spiritibus immundis dicitur, qui ei per contradictiones Judaeorum iniqua certamina commoverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
psit: Dextera. potentia diuinitatis
est: quȩ assumptam humanitatem
ineterna maiestate constituit. Et
bene se dicit ẽẽ docendum: ut ueri
hominis exprimeret qualitatem.
Incarnationis suȩ gloriosissimos
actus. qui monstrandi erant conu̾¬
satione sc̃issima. dicit ẽe. dilatatos.
Uestigia uͦ. uiam informationis
ostendunt. qͣm firmissimam reliqͥt
apostoli: ubi ipse gressus inprimenˢ
seĩs actibus ambulauit: Hȩc ergo
uestigia ab inimici ᷤ infirmanda
iure denegauit: qr licet se uentosa
mundi ꝓcella cõmouerit. eius tam
uestigia mouere ñ potuit. quȩ ille
ne petrus in mari mergeret᷑ fixa so¬
lidauit. Per sequar inimicos¬
meos .i comprehendam eo i non con¬
uertar donec deficiant. Afflig̃
illos nec potuerunt stare. cadent sub¬
pedibus mei ͤ Isto ᷤ duo uersus de
illiᷤ intelligi non dubium ẽ. qͥ pͥmo
contͣ dñm eriguntur: postea coniss
cus pecibus inelinant᷑: et uitam me¬
rentur subatti. qui mortem ineur¬

Expanded text:
psit. Dextera potentia Divinitatis psit. Dextera potentia Divinitatis est, quae assumptam humanitatem in aeterna majestate constituit. Et bene se dicit esse docendum, ut veri hominis exprimeret qualitatem. Incarnationis suae gloriosissimos actus, qui monstrandi erant conversatione sanctissima, dicit esse dilatatos. Vestigia vero viam informationis ostendunt, quam firmissimam reliquit apostolis, ubi ipse gressus imprimens sanctis actibus ambulavit. Haec ergo vestigia ab inimicis infirmanda jure denegavit, quia licet se ventosa mundi procella commoverit, ejus tamen vestigia movere non potuit, 63 quae ille ne Petrus in mari mergeretur fixa solidameos et conprehendam illos, et non conuertar donec deficiant. affligam illos nec poterunt stare. non pedibus meis. Istos duos versus de illis intelligi non dubium est qui primo contra Dominum eriguntur, postea conversi ejus pedibus inclinantur; et vitam merentur subditi, qui mortem incur
Abbreviated transcription (Latin):
nentiã constitutum: sicut dicit
apłs. Et donauit illi nomen. qͦd
est suꝑ omne nomen: ut innoĩe
iħu omne genu flectatur. cȩlestiũ.¬
docet manꝰ mea  ad prelium: ⁊ posu¬
it ut arcum ęreum brachia mea.
Doceri est: ab imminentibus insidisᷤ
cautum fieri Manus. operatio nes
significant. Pręlium. diaboli certa¬
men demonstrat: cum quo spĩtali¬
ter confligit᷑: quia incessabilibus
colluctationibus semꝑ armatur.
operatus est His comparat ęreum
arcum: qi nesciunt dei scrui pre¬
dicando m ollescere: sed in cȩlesti
fortitudine ꝑmanentes. ubis salu¬
taribus emissiᷤᷤ. tanquã sagntis
eminꝰ iaculati. deuotoꝵ hominũ
corda compungunt. Et dedisti¬
mͥ ꝓtectionem salutiᷤ tuȩ÷ ⁊ dext̾a
tua suscepit me: ⁊ disciplina tua ip¬
sa me docebit: Protectio saliti. glo¬
riam significat resurrectiõis: qͣndo
mortali carne deposita. eandem in¬
corruptibilem ⁊ glorificatam resum¬

Expanded text:
nentiam constitutum, sicut dicit nentiam constitutum, sicut dicit Apostolus: Et donavit illi nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur cdocet manus meas ad praelium, et posuit ut arcum aereum brachia mea. Doceri est ab imminentibus insidiis cautum fieri. Manus operationes significant; praelium, diaboli certamen demonstrat, cum quo spiritualiter confligitur; quia incessabilibus colluctationibus semper armatur. operatus est. His comparat aereum arcum, quia nesciunt Dei servi praedicando mollescere, sed in coelesti fortitudine permanentes, verbis salutaribus emissis, tanquam sagittis eminus jaculatis, devotorum hominum corda compungunt. Versmihi protectionem salutis tuae; et dextera tua suscepit me; et disciplina tua ipsa me docebit. Protectio salutis gloriam significat resurrectionis, quando mortali carne deposita, eamdem incorruptibilem et glorificatam resum
Abbreviated transcription (Latin):
mundum. Conuenient̃ aut̃e sequi¬
tur posuit uiam meã. id ÷ consta¬
biliuit atq firmauit. ut nulla se¬
culi ambitione moueret᷑ In macu¬
latam uͦ uiam dicit. uitam puris¬
simam sine sorde delicti: quam il¬
le solus ambulauit qui peccata
ñ habuit. S haᷤ omnes allegori caᷤ
tropicaᷤ q locutiones quȩ dictȩ st̃
siue quȩ secunt᷑. ad incarnationẽ
dñi conuenient̃ aptamus. Qui¬
ꝑfecit pedes meo ᷤᷤ tanqͣm cerui :¬
⁊ suꝑ excelsa statuit me. F reqͤnt̃
hoc animal inscripturiᷤ diuinis
in bono ponitur: ut est illud. Sic̃
ceruus desiderat ad fontes aqͣrum:
lbi quia nimuum sitiunt: hic quia
uelociter currunt: Norunt enim
saltibus spinosa tͣnscendere. ⁊ loca
ꝑiculosȩ hiantia tͣnsilire: sicut il¬
le delicta seculi humanam salutẽ
pungentia:i foueas ꝓfundissima ᷤ
peccatorum sc̃is gresfibus tͣnsm ea¬
qͥ qͣndo plana fugiunt. montium
celsa conscendunt. Significat aut̃
se suꝑ omnem creaturarum emi¬

Expanded text:
Convenienter autem sequitur, posuit viam meam, id est constabilivit atque firmavit, ut nulla saeculi ambitione moveretur. Immaculatam vero viam dicit, vitam purissimam sine sorde delicti, quam ille solus ambulavit, qui peccata non habuit. Sed has omnes allegoricas tropicasque locutiones quae dictae sunt sive quae sequentur, ad incarnationem Domini convenientfecit pedes meos tanquam cervi, et super excelsa statuit me. Frequenter hoc animal in Scripturis divinis in bono ponitur, ut est illud: Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum : ibi, quia nimium sitiunt; hic, quia velociter currunt. Norunt enim saltibus spinosa transcendere, et loca periculose hiantia transilire, sicut ille delicta saeculi humanam salutem pungentia, et foveas profundissimas peccatorum sanctis gressibus transmeaqui quando plana fugiunt, montium celsa conscendunt. Significat autem se super omnem creaturarum emi
Abbreviated transcription (Latin):
usq infinem: Hȩc enim u̾ba iã¬
ipsum significant: qͣmutᷤ ꝓpter
grãm nouitatis uariata esse uide¬
antur: Conclusio.
uam mirabili contextione
u̾borum huius psalmi
ragma decursum ẽ: quod ua¬
riatione ꝑsonarum semꝑ efficit᷑
dum uicaruis sibi sermo alter utra
ꝑmutatione succedit: S intelli¬
gamus qͣnti sit huius chori glo¬
riosa societas: ut ⁊ ipse quoq dñs
simul dignatuᷤ fuerit salutaria
uba miscere. ꝓ quibus non asper¬
natuᷤ est humilitatem in carnati¬
onis assumere:. Nam i numerus
ipse magna legis sacra m̃ta ꝯeludt¬
Denarius ꝑtinet ad decalogum uet̾is
testamenti. septenarius ad septifor¬
mem sp̃m: qui in unam societatem
deducti. efficiunt decem ⁊ septem:
Sic precipua mysteria sc̃ȩ legiᷤ. psal¬
mi istius numero continentur E x¬
nscriptio ista frequenter exposita ẽ
psalmi dicta referens ad dñm xp̃m
Scasum: ⁊ humanum genus singu¬
lare p̾sidium: ꝑ hunc enim tyran¬

Expanded text:
usque in finem: haec enim verba idusque in finem: haec enim verba idipsum significant, quamvis propter gratiam novitatis variata esse videantur. Conclusio psalmi. Quam mirabili contextione verborum hujus psalmi drama decursum est, quod variatione personarum semper efficitur, dum vicarius sibi sermo alterutra permutatione succedit! Sed intelligamus quanta sit hujus chori gloriosa societas; ut et ipse quoque Dominus simul dignatus fuerit salutaria verba miscere, pro quibus non aspernatus est humilitatem incarnationis assumere. Nam et numerus ipse magna legis sacramenta concluditDenarius pertinet ad Decalogum Veteris Testamenti, septenarius ad septiformem Spiritum ; qui in unam societatem deducti, efficiunt decem et septem. Sic praecipua mysteria sanctae legis psalmi istius numero continentur. EXInscriptio ista frequenter exposita est, psalmi dicta referens ad Dominum Chcasum, et humanum genus singulare praesidium. Per hunc enim tyran
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sunt. confitebor tibi. id̃ lau¬
dem te ꝑ populo ᷤᷤ xp̃ianos: quorũ
utiq lingua ęccłiȩ uox ẽ Psalmꝰ
autem sicut dictum est. opus sig¬
nificat actuale: unde ꝑ operam fi¬
delium deo dicit gr̃as offerendaᷤ.
quam plus diuinitas noscitur ex au¬
dire. quã uoces. Iñt gentes desig¬
nat uniu̾sitatem: qm̃ erat eccłia
gentium numerositate dilatanda:
Exponit qualem psalmũ suꝑiuᷤ
dixerit: qui magnificet fillitm ipssꝰ
toto orbe terrarum. Ap̃c ante dicena¬
tur. omniᷤᷤ unctus in regẽ: sicut et
de saule dictum ẽ. Cur ausus fuisti
ut titulus dixit. de ꝑsequentium
ferocitate liberauit: Et semini eiu
d ñm significat saluatorem: qͥ scãm
carnem ab ipsius generatione des¬
cendit. Dicit ergo tunc miscđiam
factam semini euis: qͣndo post tri¬
duum resurrexit a mortuiᷤᷤ. ascen¬
dit in cȩloᷤᷤ sedit ad dexteram patri.
Esq in seculum. accipitur inẽt̾nũ:
sicut in suꝑiore psalmo dictum ẽ

Expanded text:
ibi, id est laudem te per populos Christianos, quorum utique lingua Ecclesiae vox est. Psalmus autem, sicut dictum est, opus significat actuale: unde per opera fidelium Deo dicit gratias, quas plus Divinitas noscitur exaudire quam voces. Inter gentes designat universitatem, quoniam erat Ecclesia gentium numerositate dilatanda. Exponit qualem psalmum superius dixerit, qui magnificet filium ipsius toto orbe terrarum. Christus ante dicebatur omnis unctus in regem; sicut et de Saule dictum est: Cur ausus fuisti ut titulus dixit, de persequentium ferocitate liberavit. Et semini ejus, Dominum significat Salvatorem, qui secundum carnem ab ipsius generatione descendit. Dicit ergo tunc misericordiam factam semini ejus, quando post triduum resurrexit a mortuis, ascendit in coelos, sedet ad dexteram Patris. Usque in saeculum accipitpsalmo dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
celsi. Intelligit᷑ etiam ꝓprie benedic̃¬
tus. qd̾ ipse omnia ꝓpitius benedi¬
cat: sicut ⁊ uiuit dñs. quod ipse ui¬
uificet. Hȩc omnia ⁊ hiᷤᷤ similia sic̃
sepe diximuᷤ. tropiciᷤᷤ allusionibus
probantur edici. Exaltet᷑ uero posu¬
it: toto orbe credatur. Nam quẽ ad mo¬
dum aliter exaltari poterat: qͥ propͥe
sub me. In isto mundo preconialit̃
uindicat᷑ eccłia. qͣndo blasphemi ⁊
infideles ad uerę religionis penetra¬
lia ꝑducuntur: ut qui ante contu¬
maces extiterunt. fiant illi ꝓficua
deuotione subiccti. Eece uere uin¬
dicta pia. salittari pena: ultio głosa
Ipsi enim ȩcclesiȩ subduntur: qui libi
ꝓbantur a uitiis Nam qͥ ab ipsa de¬
uiant: mox laqueum noxię captiru
eripies me. Addidit liberatori laudẽ:
dum dicit tracundis: O inus est
enim ꝑiclitantem liberare ab inimi¬
cis tepidiᷤ.s multo głosius a feruida
malignitate succensiᷤ. Sequtt᷑ deco¬

Expanded text:
celsis . Intelligitur etiam proprie benediccelsis . Intelligitur etiam proprie benedictus, quod ipse omnia propitius benedicat: sicut et vivit Dominus, quod ipse vivificet. Haec autem et his similia, sicut saepe diximus, tropicis allusionibus probantur edici. Exaltetur vero posuit, toto orbe credatur. Nam quemadmodum aliter exaltari poterat, qui proprie sub me. In isto mundo praeconialiter vindicatur Ecclesia, quando blasphemi et infideles ad verae religionis penetralia perducuntur; ut qui ante contumaces exstiterunt, fiant illi proficua devotione subjecti. Ecce vere vindicta pia, salutaris poena, ultio gloriosa. Ipsi enim Ecclesiae subduntur, qui liberi probantur a vitiis; nam qui ab ipsa deviant, mox laqueum noxiae captivitiniquo eripies me. Addidit liberatori laudem, dum dicit, iracundis. Minus est enim periclitantem liberare ab inimicis tepidis, sed multo gloriosius a fervida malignitate succensis. Sequitur deco
Abbreviated transcription (Latin):
lica concertatione patriarchȩ iacob
quidam asserunt presagatum: qͣn¬
do tacto neruo uno ꝑede claudus
effectus est: Nec illud uacat quod
addidit suis: quia deserentes intel¬
lectum legis suiᷤᷤ suꝑstititionibus a¬
gebantur: ut ñ recipientes ꝓmissum
dñm saluatorem. de lauandiᷤᷤ manibꝰ
icalicibus insanas calumpma ᷤᷤ cõmo¬
uerent. Reuera sordidi: sed non tali
obseruatione muncandi: Potuerãt
enim ꝓpria fece purgari. si lauachrum
a quȩ suꝑẽ aꝑitur. ubi iterum ȩccłia
catholica loquitur toto orbe dilatata:
quȩ summatim ⁊ beneficia refert do¬
mini: et hymnum suaui delectatiõe
ꝓfundit. Recte dicebat. uiuit dñs:
quem insuo corde uigi consideratiõe
cernebat. Uiuit enim. dixit. p̃sens:
firma credulitate conspectus: Bene¬
dictus autem dicit᷑ deus. cum ei lauͤ
celeberrima deuotione mentiᷤᷤ offert᷑:
sicut ⁊ alibi legitur. B enedictus qͥ
uenit in nomine dñi: osanna in ex¬

Expanded text:
lica concertatione patriarchae Jacob lica concertatione patriarchae Jacob , quidam asserunt praesagatum, quando tacto nervo, uno pede claudus effectus est. Nec illud vacat quod addidit suis, quia deserentes intellectum legis, suis superstitionibus agebantur; ut non recipientes promissum Dominum Salvatorem, de lavandis manibus et calicibus 64 insanas calumnias commoverent; revera sordidi, sed non tali observatione mundandi. Potuerant enim propria faece purgari, si lavacrum sa, quae superest, aperitur: ubi iterum Ecclesia catholica loquitur toto orbe dilatata, quae summatim et beneficia refert Domini, et hymnum suavi delectatione profundit. Recte dicebat: Vivit Dominus, quem in suo corde jugi consideratione cernebat. Vivit enim, dixit, praesens est firma credulitate conspectus. Benedictus autem dicitur Deus, cum ei laus celeberrima devotione mentis offertur; sicut et alibi legitur: Benedictus qui venit in nomine Domini, hosanna in ex
Abbreviated transcription (Latin):
oculis sui. ⁊ auribus suiᷤᷤ audiant.
uł corde suo intelligant. ⁊ ꝯuerta¬
tur. ⁊ sanem eo. Quȩ figura dicit̃
aposiopesis. id÷ dictio cuius finis retice¬
tui: ut aut terreatur. aut ad deside¬
rium ꝓuocetur auditor. Filii alieni
fiuii diaboli: quibus ipse in euangelio
dicit No ᷤ ex patre diabolo estiᷤ. Menti¬
ti sunt michi: quando dicebant: Ma¬
gister scimus quia a deo uenisti: et
in ueritate uiam dei doces: Mentiri
enim est contra mentem loqui: ⁊ illud
lingua promere. quod unum quẽq
constat in animo non habere. Filii¬
alicni inueterauerunt:⁊ claudicauer̃t
a semitis suiᷤ: B enedixit alienos filioˢ
claudicasse: quia filii dñi rectis gressi¬
bus ambulare noscunt᷑ Nam claudi¬
care ꝓprie dicimus eos. qui uno pede
sunt debiles Quod iudeis accidisse
manifestum ẽ: qui uetus testam entũ
carnaliter tenentes. noui gratiam
respuerunt. Et hinc factum ẽ: ut
una parte debiles mentiᷤ suȩ gressibꝰ
claudicarent. Hoc etiam i illa ange¬

Expanded text:
auribus suis audiant, vel corde suo intelligant, et convertantur, et sanem eos . Quae figura dicitur aposiopesis, id est dictio cujus finis reticetur; ut aut terreatur, aut ad desiderium provocetur auditor. Filii alieni, filii diaboli, quibus ipse in Evangelio dicit: Vos ex patre diabolo estis , mentiti sunt mihi, quando dicebant: Magister, scimus quia a Deo venisti, et in veritate viam Dei doces . Mentiri enim est contra mentem loqui, et illud lingua promere quod unumquemque constat in animo non habere. alieni inveteraverunt, et claudicaverunt a semitis suis. Bene dixit alienos filios claudicasse: quia filii Domini rectis gressibus ambulare noscuntur. Nam claudicare proprie dicimus eos qui uno pede sunt debiles. Quod Judaeis accidisse manifestum est, qui Vetus Testamentum carnaliter tenentes, Novi gratiam respuerunt: et hinc factum est, ut una parte debiles mentis suae gressibus claudicarent. Hoc etiam in illa ange
Abbreviated transcription (Latin):
ni De paganis dicit qui eiant dolore¬
1S
inferm: id ÷ qui in inferno debito do¬
lore torquendi sunt: Prȩuenire uero
dicimus. quando aliquid nos anti¬
cipare dinoscitur: ut est ille reatuᷤ
ceiginaliᷤᷤ peccati. qui nos anteqͣm
nascamur ab ipso conceptu reddit
obnoxios Unde in quinquagesimo
psalmo ꝓpheta dicturus est E cce¬
enim in iniquitatibꝰ conceptus sum:
⁊ in delictiᷤ peperit me mater mea:
Uir enim iustus merito se preuen¬
tum dicebat: qui reatum suum an¬
tecessisse cognouerat. Sed quentad¬
modum abhis fuerit liberatus: subt̃
rat. unum et singulare ꝓfitetur
ẽẽ remedium. inuocare dñm in
tribulationibus suiᷤ: quando con¬
stat totiᷤᷤ uiribus peti. quod tempr
necessitatiᷤ optatur Et uide quia
prius dixit ad dñm: s ne putare ᷤᷤ
ad alienum dñm. subiũxit ad
deum.i.meum clamaui. Clama¬
re autem: plus ẽ ab inuocare. Cre¬
uit sermo ꝓgrediente desiderio:

Expanded text:
ni: de paganis dicit, qui erunt doloreni: de paganis dicit, qui erunt dolores inferni, id est qui in inferno debito dolore torquendi sunt. Praeveniri vero dicimus, quando aliquid nos anticipare dignoscitur, ut est ille reatus originalis peccati qui nos, antequam nascamur, ab ipso conceptu reddit obnoxios: unde in quinquagesimo psalmo propheta dicturus est: Ecce in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Vir enim justus merito se praeventum dicebat, qui reatum suum antecessisse cognoverat. Sed quemadmodum ab his fuerit liberatus subter rat, unum et singulare profitetur esse remedium: Invocare Dominum in tribulationibus suis, quando constat totis viribus peti, quod tempore necessitatis optatur. Et vide quia prius dixit ad Dominum: sed ne putares 59 ad alienum dominum, subjunxit: Ad Deum meum clamavi. Clamare autem plus est, ab invocare. Crevit sermo progrediente desiderio,
Abbreviated transcription (Latin):
bus generiᷤᷤ humani quȩ ante ad¬
uentum dñi crassabant᷑. introduc¬
ta una ꝑsona iustoꝵ. quo ᷤ illo
tempr fuisse non dubium est. piꝰ
deprecator exorat: Nam merito
iustus iste circundatum se gemiti¬
bus asscrebat: quia dum esset su¬
ꝑstitionum innum era multitu¬
do: fidelium erat rara deuotio: Et
ne putares gemitus de iactura facul¬
tatis. aut de re huiuiscemodi esse
profusos: addidit morti. Quia re¬
uera mors erat: ubi diaboli posse
regnabat. Toerentes autem sepe
diximus fluuios ẽẽ: hibernis ym¬
bribus excitatos: Hic ergo inqui¬
tatibus rapidis data est similitu¬
do toerentium: ut merito contur¬
bauerint anxium populum. cũ
undarum minacium conerepa¬
tione fremuissent. Dolores infe¬
ri circundederunt me: preoccupa¬
uerunt me laquei mortiᷤ. Fiat
huuis uersiculi compaginatio
prepostera uerborum: ut melius
hic sensus nobis possit aperiri:
Circundederunt me dolores infer¬

Expanded text:
bus generis humani, quae ante adbus generis humani, quae ante adventum Domini grassabantur, introducta una persona justorum, quos illo tempore fuisse non dubium est, pius deprecator exorat. Nam merito justus iste circumdatum se gemitibus asserebat, quia dum esset superstitionum innumera multitudo, fidelium erat rara devotio. Et ne putares gemitus de jactura facultatis, aut de re hujuscemodi esse profusos, addidit mortis; quia revera mors erat, ubi diaboli posse regnabat. Torrentes autem saepe diximus fluvios esse hibernis imbribus excitatos. Hic ergo iniquitatibus rapidis data est similitudo torrentium, ut merito conturbaverint anxium populum, cum undarum minacium concrepatione fremuissent. Vers. 6. Dolores inferni circumdederunt me: praevenerunt me laquei mortis. Fiat hujus versiculi compaginatio praeposterata verborum, ut melius hic sensus nobis possit aperiri. Circumdederunt me dolores infer
Abbreviated transcription (Latin):
ad inimico ᷤ ꝑtinet dissipandos:
Cornua enim arma sunt beluarũ:
quibus salutem suam sollerti con¬
certatione defendunt. Aduttor ms:
Tuleedo beneficii: repetitionem fa-¬
cit ẽẽ uerborum: Supra enun
codem uocabulo nuncupauit: quẽ
hic tt̾m nominat aduttorem:
Laudans inuocabo dñm: ⁊ ab ini¬
mici ᷤᷤ iei s salius ero: P ost uirtuteᷤᷤ
ꝑactas: uir sc̃s nulla se elatione iac¬
tauit.S quia erat rerum ipsarũ
hylaritate gaudendum. laudanˢ
se dixit inuocare dñm: ⁊ ipsi uniu̾¬
sa tribuere. qui aignatus est euneͤ¬
ta prestare. Et ideo se dicit ab ini¬
mici ᷤᷤ saluum faciendum: quia
uictoriam suam non sibi uidebat᷑
applicasse s tño: Nam qͥ aliter
faẽ uiciis suis captiuius redditur:
qͣmuieᷤ hostes superasse uideatur.
⁊ torrentes iniquitatiᷤᷤ contur baue¬
runt me Post exultationem ꝓphȩ
quam sc̃a pietate concepit. uentũ
est ad ordinem scd̃m: ubi pro cladi¬

Expanded text:
ad inimicos pertinet dissipandos. ad inimicos pertinet dissipandos. Cornua enim sunt arma belluarum, quibus salutem suam solerti concertatione defendunt. Adjutor meus. Dulcedo beneficii repetitionem fecit esse verborum; supra enim eodem vocabulo nuncupavit, quem hic iterum nominat adjutoremLaudans invocabo Dominum, et ab inimicis meis salvus ero. Post virtutes peractas, vir sanctus nulla se elatione jactavit; sed quia erat rerum ipsarum hilaritate gaudendum, laudans se dixit invocare Dominum, et ipsi universa tribuere, qui dignatus est cuncta praestare. Et ideo se dicit ab inimicis salvum faciendum, quia victoriam suam non sibi videbatur applicasse, sed Domino. Nam qui aliter facit, vitiis suis captivus redditur, quamvis hostes superasse videatur. et torrentes iniquitatis conturbaverunt me. Post exsultationem prophetae, quam sancta pietate concepit, ventum est ad ordinem secundum, ubi pro cladi
Abbreviated transcription (Latin):
uiuaci animositate pugnaret. et
refugium meum. Htiq quando
cum fuit opus consilio refugit ad
tractatum: ⁊ inuenit diuinitate
monstrante. quod eum poterat
adiuuare. Merito autem libera¬
torem suum dñm ꝓfitetur: qui
eum de sȩuissimi regiᷤ sauliᷤᷤ ira.
tamqͣm de inferni ore liberauit:
Us meu: adiutor mĩs: Prestitorum
suauitate pellectuᷤ. uisum mnam
repetit suꝑiora quȩ dixit: quia
ubiq ipse affuit. eumq uirtutis
suȩ munimine custodiuit: Sed
considera quod ita ꝑcurrit singula:
ut suis meritiᷤᷤ non presumat appli¬
care collata. Et sperabo in eum:
Orotector meus ⁊ cornu salutiͤ meę:
aduitor m̾s Confidenter iam postu¬
iat: qui de dñi gratia post benefici¬
orum exempla presumit. Nam de
futuro fiducialt̃t sperare sedicit: qͥ
cum un preteritiᷤ senserat aduitore.
Protector m̃s hoc ad eum ꝑtinet
custodiendum: qui adu̾sariorum
appetebatur insidiis. Q uod autem
he dixit. coenu salutiᷤᷤ suȩ dñm:

Expanded text:
vivaci animositate pugnaret. Et vivaci animositate pugnaret. Et refugium meum. Utique, quando, cum fuit opus consilio, refugit ad tractatum, et invenit Divinitate monstrante, quod eum poterat adjuvare. Merito autem liberatorem suum Dominum profitetur, qui eum de saevissimi regis Saulis ira tanquam de inferni ore liberavit. Deus meus adjutor meus. Praestitorum suavitate pellectus, in summam repetit superiora quae dixit: quia ubique ipse adfuit, eumque virtutis suae munimine custodivit. Sed considera quod ita percurrit singula, ut suis meritis non praesumat applicare collata. Vers. 3. Et sperabo in eum: protector meus, et cornu salutis meae, adjutor meus. Confidenter jam postulat, qui de Domini gratia post beneficiorum exempla praesumit. Nam de futuro fiducialiter sperare se dicit, qui eum in praeteritis senserat adjutorem. Protector meus. Hoc ad eum pertinet custodiendum, qui adversariorum appetebatur insidiis. Quod autem hic dixit, cornu salutis suae Dominum,