comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opa corum. Michi auitm quid molesti estis: Nons
plus considerabo lactimas ut̃as. quam p̃ccpta dnĩ¬
mei iħu xp̃i. nec amorem urm̃ p̃pono amori xp̃i.
nec diuicias labiles hcreditati ꝑpetuȩ assimilabo.
Cum ura uoluntate me dõ consecrandã obtuli. Uota
mea inecclia eclebraui. non organo. nõ cymbalis

Expanded text:
 mihi autem . quid molesti estis| Non plus facio lacrimas uestras+ quam praeceptum domini nec| amorem uestrum . praepono amori christi . nec diuitias labiles+ he| reditati perpetuae. Cum uestra me uoluntate deo consecran| dam obtuli Vota mea eclesia ce
Abbreviated transcription (Latin):
itib milib. Obtentaq cũ eo rei huiꝰ uita re¬
diit: iuuũq cepꝑit. Quo a suspendio deposito
addux̃ admonast̾iũ. ꝓfitentẽ atq dicentẽ.
tat enĩ homo infra terminũ ipsius turonice
urb. ex uico montis laudiocensis. et homo
ille erat. natura simplex. nexus uinculo col¬
uigali. Cui cũ conuige qͥescenti nocte małie
pauor exorit᷑ ext̾ritꝰq ac delectulo exilicti
dũ ꝑhospitiolũ suũ uagat᷑ crepidus. uocis
ꝑdidit famulatũ. Nec moratꝰ indicat nuisil
conuigi: ut eũ adscĩ basilicã ex hiberet
Qui ad ueniens duĩ antedictũ sepulcbt ãlp
lta lingua eloquium sicut antea habus¬
rat reciꝑe metuit uirtute beati
uliet transligeri incdie onĩco cu opuinibl¬

Expanded text:
tribus millibus, obtentaque cum eo rei hujus vita, retribus millibus, obtentaque cum eo rei hujus vita, rediit, vivumque reperiit. Quo a suspendio deposito, adduxit ad monasterium profitentem atque dicentem: Erat enim homo infra terminum ipsius Turonicae urbis ex vico Montis Laudiacensis, et homo ille erat natura simplex, nexus vinculo coniugali. Cui cum coniuge quiescente nocte media pavor exoritur; exterritus ac de lectulo exiliens, dum per hospitiolum suum vagatur trepidus, vocis perdidit famulatum. Nec moratus, indicat nutu coniugi, ut eum ad sancti basilicam exhiberet. Qui adveniens, dum ante beatum sepulchrum per luta lingua, eloquium, sicut antea habuerat, recipere meruit virtute beati. 55. Mulier Transligeritana die dominico cum op
Abbreviated transcription (Latin):
ednec hoc silendũ putaui: qͦd sepius in morte
sus: patibulo diuidicat᷑. Qͥ cũ duceret᷑ nom̃
beati antistitis inuocabat. dicens. Lib̾ame scẽ
confessor abimminenti ꝑiclõ. Appersus gͥ ac solꝰ
relictꝰ cõmoto subito uento audiuit uocẽ di¬
centẽ. Lib̾emꝰ cũ. Et ecceꝰ quatuor. partib celi cõ¬
cussus stipis qͥ hominẽ sustentabat cũ imm̃se
cespite inmocdũ arboris eradicate at̾ra diuel¬
lit᷑ et sic homo morti decditꝰ rediuiuus erigit᷑.
Alius qͦq qͥ multa fecerat scelera. & cõpũtꝰ acło
penitentiã. ꝓmalis quȩ gesserat agebat ap¬
p̾hensus sine causa. simili nece dapnat᷑ inuo¬
cans sc̃ꝑ bcati confessoris auxiliuĩ. Qͥ cũ ap¬
pensus fuisset: diruptis uinculis illesus ad
t̾r̃ã ruit. S mala mens hominũ iterũ appre¬
hendit. quẽ ds cripuit. Qd audiens abbus
monastetii. aloco ꝓximo curtit ad comitẽ.
togatutus ꝓeo. Erat enĩ longe exinde quali

Expanded text:
Sed nec hoc silendum putavi, quod saepius in morte Sed nec hoc silendum putavi, quod saepius in morte sus, patibulo diiudicatar. Qui cum duceretur, nomen beati antistitis invocabat, dicens: 'Libene, ab inminente periculo'. Adpensus igitur ac solus relictus, commoto subito vento, audivit vocem dicentem: ' Liberemus eum'. Et ecce a quattuor partibus caeli concussus stipis, qui hominem suscespite in modum arboris eradicatae a terra divellitur, et sic homo morti deditus redivivus erigitur. Alius quoque qui multa fecerat scelera, et, compunctus a Deo, poenitentiam pro malis quae gesserat agebat, apprehensus sine causa, simili nece damnatur, invocans semper sancti Confessoris auxilium. Qui cum appensus fuisset, disruptis vinculis illaesus ad terram ruit. Sed mala mens hominum iterum appendit quem Deus eripuit. Quod audiens abbas monasterii a loco proximi, currit ad comitem, rogaturus pro eo; erat enim longe exinde quasi
Abbreviated transcription (Latin):
mamilła ualeret sugere. nec aliũ capere cibũ
Deficiente aũt eo iã die sexto pꝰquã grauius
agere cepit. deposuimꝰ cũ ante altare flentes.
atq eiꝰ obitũ prestolantes. Ego aut̃ dolorem
ñferens discessi adomo. mancdans mulieri
ut cũ obuet. statĩ eũ sepulturȩ locaret. flen¬
te aũt genitrice: iacuit infans usq adues¬
ꝑũ Cadente aũt sole eleuat uocẽ suã dicets.
Dulcissima soror uͥes: Sic enĩ genitricẽ. ut blan¬
dctia infantiũ habet. uocitare solitꝰ erat. at¬
illa occurrit dicens. Adsũ fili dulcissime.
Susceptoq eo inulnis. et mox portecta papilla
hausto lacte protiniis conualuit.
miã defectionẽ stomachi. Et quȩ ꝓiciebat ꝑ in¬
feriorẽ partẽ: pars maxima cru or erat. Et ea
causa eũ magis affecerat: qi cibũ quẽ accipie¬
bat inualescente nausia statĩ reiciebat. S pro¬
tinꝰ ut desepulchri puluere bibit: omĩ infir¬
mitate dempta. firmatus est

Expanded text:
mammellam valeret sugere nec alium cibum. mammellam valeret sugere nec alium cibum. Deficiente autem eo, iam die sexto, postquam gravius agere coepit, deposuimus cum ante altare, flentes atque eius obitum praestolantes. Ego autem dolorem non ferens, discessi a domo, mandans mulieri, ut, cum obiret, statim eum sepulturae locaret. Flente autem genetrice, iacuit infans usque ad vesperum. Cadente autem sole, elevat vocem suam, dicens: „Dulcissima soror, ubi es?" Sic enim genetricem, ut blandicia infantum habet, vocitare solitilla accurrit, dicens: Adsum, fili dulcissime. Susceptoque eo in ulnis, et mox porrecta papilla, hausto lacte protinus convaluit.mia defectione stomachi; et quae proiciebat per inferiorem partem, para maxima cruor erat. Et ea causa eum magis afficerat, quia cibum quod accipiebat, invalescente nausia, statim reiciebat; sed protinus ut de sepulchri pulvere bibit, omni infirmitate dempta, firmatus est. 53.
Abbreviated transcription (Latin):
mens. terreũ facit: & tu casso eius edem ex
qui. abiit. quo ceperat. Et ꝓstratꝰ corã scĩs pig¬
norib orationẽ fudit: repꝑitq ibi duas cande¬
las excera ac papiro formatas. Quib assuptis
ad domũ exhibet illuminatisq eis fauillam
papiti cũ aqua munda hausit. moxq sani¬
tatem recepit. Iudeus uͦ ab hac infirmitate cor¬
ieptꝰ. ꝑanni spatiũ uentilatꝰ ẽ. S mens inqua:
neq torm̃tis mutari potuit unquã.
gyso susceptoᷤ ad domũ suã inuitat adoratoriũ
qd mat̾ eiꝰ elificatũ beati martini reliquuis
consecrauit. Deniq cũ expleta oratione solli¬
uti essemꝰ subidem uirtus antistitis ostensa
fuisset. respondit. Ante annũ terciũ pucrulꝰ
iste filius meus quẽ corã cernitis cũ ad matri
penderet papilła. incõmodo agere cepit: ac
ꝑtringinta dies & eo ãplius uit̾ matꝰ non sine
labore deportabat᷑ donec ita addictꝰ ẽ ut nec

Expanded text:
mens terreum fecit, et tu incassum ejus aedem expmens terreum fecit, et tu incassum ejus aedem expqui, abiit quo coeperat, et prostratus coram sanctis pignoribus orationem fudit, reperitque ibi duas candelulas ex cera et papyro formatas. Quibus assumptis, 1106 ad domum exhibet, illuminatisque eis, favillam papyri cum aqua munda hausit, moxque sanitatem recepit. Judaeus vero ab hac infirmitate correptus, per anni spatium ventilatus est; sed mens iniqua neque tormentis mutari potuit unquam. Gyso, susceptis nobis ad domum suam, invitat ad oratorium quod mater ejus aedificatum beati Martini reliquiis consecravit. Denique cum, expleta oratione, solliciti essemus, si ibidem virtus antistitis ostensa fuisset, respondit: 'Ante annum tertium puerulus iste filius meus, quem coram cernitis, cum adhuc ad matris penderet papillam, incomode agere coepit ac per triginta dies aut eo amplius inter manus non sine labore deportabatur, donec ita addictus est, ut nec
Abbreviated transcription (Latin):
minib nullo tetinente basilicã scãm ingredit᷑.
dito lumine incecitate dutabat auditis scĩs uici
miracłis alacri deuotione basilicã ciꝰ expeteret
Prostata aut̃ suꝑ aricła humũ. ante sepulchrum.
mox ut orationẽ fudit. lumen reciꝑe meruit.
obtutib clausis. autiũ aditib opilatis. oris offi¬
usu p̾mortuus: ut solo spũ palpitaret. Ut aũt
locũ scm̃ attigit. õmĩ prorsus debilitate sum
grauit̾ aquartano tipo uexabatur: ita ut ac¬
ce dente febie. neq cibũ neq potũ sumere
posset. Int̾ea aduenit festiuitas scĩ martini
antistitis. et ille celebratas cũ reliquo ppło ui
tinat. Dũ aut̃ ꝓperaret obuiũ habuit uideũ
Quo inqͥrente. quo ꝑgeret. ĩespondit. t̃ipum
quartanũ incurit et nc̃ adbasilicã scĩ ꝓpero
ut me uirtꝰ eiꝰ ab infirmitate hac discutiat. Qu
ait. Martinꝰ enĩ nicħ tͥ ꝓderit. quem t̾ra oppͥ¬

Expanded text:
minibus, nullo retinente, basilicam sanctam ingreditur. minibus, nullo retinente, basilicam sanctam ingreditur. dito lumine, in caecitate durabat, auditis Sancti viri miraculis, alacri devotione basilicam ejus expeteret. Prostrata autem super aridam humum ante sepulcrum, mox ut orationem fudit, lumen recipere meruitobtutibus clausis, aurium aditibus oppilatis; oris offiusu praemortuus, ut solo spiritu palpitaret. Ut autem locum sanctum attigit, omni prorsus debilitate submgraviter a quartano typo vexabatur, ita ut accedente febre, neque cibum, neque potum sumere posset. Interea advenit festivitas sancti Martini antistitis. At ille celebratis cum reliquo clero Etinat. Dum autem properat, obvium habuit Judaeum, et eo inquirente quo pergeret, respondit: Typum quartanum incurri, et nunc ad basilicam Sancti propero, ut me virtus ejus ab infirmitate hac discutiat. Qui ait: Martinus tibi nihil proderit, quem terra oppri
Abbreviated transcription (Latin):
causa debilitatis ex hoc contigit: qd sepẽ segetis
nerius emartuerat: adsepulchtũ beati uiri ueni¬
ens. inoratione uigiliisq ꝑnoctans. brachiũ sanũ
ietulit. S ilico a dnĩs inseruitute mancipata: eadẽ
incurtit. Reu̾titur iterũ: et sanat᷑. Tunc uenientes
drũ eiꝰ et eã adducere nitentes: accepto
deteb scĩ p̃tio qͥcucrunt. et ita hȩc lib̃tati donat᷑.
Dis cette dieb cũ quidã ꝓdissoluendo debito qđ
in necessitatib suis contraxerat interpellaretur.
nec cet uirtꝰ atq facultas ad reddendui que mu¬
tua uetat: in caitere co artat᷑. Deniq cũ uideret credi¬
cibo potuq dicebat. Ego te faciã ad omĩũ docu¬
m̃tũ fame tabescere donec oiã teddas. Hec aũt
cũ agetent᷑. scĩ antistitis celiqͥe quȩ scslionico im
pago ferebant᷑ ꝑ plateam pret̾ibant. duditas¬
itaq uinctꝰ psallentiũ uoces: orauit ut eũ urtꝰ
scĩ antistitis uisitaret. Statimq dissolutis liga

Expanded text:
causa debilitatis ex hoc contigit, quod sepem segetis nervis emarcuerat. Ad sepulcrum autem beati Viri veniens, ac in oratione vigiliisque pernoctans, brachium suum sanum retulit: sed illico a dominis in servitio mancipata, eadem incurrit. Revertitur iterum, et sanatur. Tunc venientes domini ejus, et eam abducere nitentde rebus sancti pretio, quieverunt, et ita haec libertati donatur. 47. Hisce diebus cum quidam pro dissolvendo debito, quod in necessitatibus suis contracxerat, interpellaretur, nec esset virtus atque facultas ad reddendum quae mutuaverat, in carcere coartatur. Denique, cum cibo potuque, dicebat: 'Ego te faciam ad omnium documentum fame tabescere, donec omnia reddas'. Haec autem cum agerentur, sancti antistitis reliquiae, quae Sessionico in pago ferebantur, per plateam praeteribant. Auditasque vinctus psallentium voces, oravit, ut eum virtus sancti antistitis
Abbreviated transcription (Latin):
astione narraret: dictũ ẽ ei ut silens potiꝰ orationẽ
fundet. ut ceptã uirturẽ beatꝰ antistẽs celeriꝰ ad¬
ipleet. Tc̃ ꝓstratꝰ t̾iȩ cũ inlacͥmis ꝓrupisset fir¬
matis ocłis incolumis asolo surrex̾.
ost diem uͦ t̾ciũ huiꝰ sollepnitatis. erat qͥda para¬
liticus hoc in loco exorans: cui debilitas hac de
alsa ut ipse enarrauit euenerat. Dũ ee̾t inqͥt
puer pariulꝰ et cũ teliqͥs pastorib petoꝵ incapo
custodiã. geteret . fontẽ quendł̃a obdormuuit. tan

Expanded text:
actioactiofunderet, ut coeptam virtutem beatus Antistes celerius adimpleret. Tunc prostratus terrae, cum in lacrimis prorupisset, firmatis oculis, incolomis a solo surrexit. 58. Post diem vero tertium huius solemnitatis erat quidam paralyticus hoc in loco exorans, cui debilitas hac de causa, ut ipse enarravit, evenerat. Dum esset, inquit, puer parvulus et cum reliquis pecorum in campo custodiam g
Abbreviated transcription (Latin):
manifestissime cognitũ ẽ Post annũ uͦ int̾mis¬
sa uniꝰ m̃sis ebdomada: ñ accessit adbasilicã
scãm. Sedenti uͦ in hospitiolo suo: ocłs eiꝰ adolore
Nec mora cõfessa culpã: ad p̾siclia nota confugit.
biq orationẽ supplicit̃ fundens. acpenitentiã ꝓ
neglegentia cõpuncte agens: die octaua sangui¬
qͣta glitino coniunctis palpabtis fuerant obse¬
iali:⁊ qđ suꝑ erat uiro. magnus dolorib tenebat᷑.
Adplura: festiuitatẽ scĩ cũ reliqͥs deuotꝰ expetiit.
altente exorans. ut auirtute beati antistitis uisi¬
T ti meretet᷑ indie sollepnitatis. S sacra sollẽp¬
ia p̾uenit potentia confessoris: ostendens se ad eẽ
ꝓpsis cũ tenebras pepulit. lum̃q refudit. Igit᷑
ante dic̃ t̾tiũ festiuitatis hoc inatrio qđ absiciã
cꝑis abit orante: subito aꝑtist᷑ ocłi eiꝰ ⁊ aspitiẽs
lucẽ uidere meruit. Qt̾ cũ his qͥ aderãt cũ grarũ

Expanded text:
manifestissime cognitum est. Post annum vero intermismanifestissime cognitum est. Post annum vero intermissa unius mensis hebdomada, non accessit ad sanctam basilicam. Sedenti vero in hospitiolo suo oculus ei a dolore r. Nec mora, confessa culpam ad praesidia nota confugit; ibique orationem suppliciter fundens, ac poenitentiam pro negligentia compuncte agens, die octava, sanguiquodam glutino conjunctis palpebris fuerant obserati, et quod supererat viro, magnis doloribus tenebatur. Quid plura? Festivitatem Sancti cum reliquis devotus expetiit, attente exorans ut a virtute beati Antistitis visitari mereretur in die solemnitatis. Sed sacra solemnia praevenit potentia confessoris, ostendens se adesse populis, cum tenebras pepulit lumenque refudit. Igitur ante diem tertium festivitatis hoc in atrio, quod absidam corporis ambit, orante, subito aperti sunt oculi eius, et aspiciens lucem videre meruit. Quod cum his qui aderant cum gratiarum
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq sexus irrũnt. Pioceres quoq francoꝵ
ũ minori uoto concurrunt: & ꝑbeati berrharu opꝰ
laudabile incdĩ laudib pari om̃s magnitudine
iocunditatis exultant. In australi uͦ euisdẽ mon¬
nomine decreuit honorandam. Septa etiam
monastii. & uiu̾sas cõpecentis ordinis offici¬
nas ad sex tandam uite regulatis obseruantiã
prudentissime cõposuit. monastice conu̾sationis
iuios religiosos aggirgauit: & cuncta quȩ hiuic or¬
dini cõmoda iudicabant᷑. diligenter impleuit.
Copiosos ũ p̃diorum sũptus scĩssimꝰ antistes tam
ea quȩ sui iuris ce̾ uidebantur. quãq etiam be¬
ato inceruciuente berchario ab ipsis francorum
pͥmioub obtineri poterant in necessarios seruoꝵ
dĩ delegauit usus: ut uidelicet in eodem cenobio
& mertto & numero popłs dõ seruens utriusq

Expanded text:
utriusque sexus irruunt, proceres quoque Francorum utriusque sexus irruunt, proceres quoque Francorum non minori voto concurrunt, et per B. viri Bercharii opus laudabile in Dei laudibus pari omnes magnitudine jucunditatis exsultant. In australi vero ejusdem monvirginis Mariae nomine decrevit honorandam. Septa etiam monasterii et universas competentes ordinis officinas, ad sectandam vitae regularis observantiam prudentissime composuit, monasticae conversationis viros religiosos aggregavit, et cuncta quae huic ordini commoda judicabantur, diligenter implevit. Copiosos vero praediorum sumptus sanctissimus antistes, tam ea quae sui juris esse videbantur, quam quae etiam beato interveniente Berchario ab ipsis Francorum primoribus obtineri poterant, in necessarios servorum Dei delegavit usus, ut videlicet in eodem coenobio et merito et numero populus Deo servien
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptate conpellat: abantiquo altun uillare
nom̃ acceperat anqłice de signationis spaciũ uto¬
licus ostensum fuerit muroꝵ ambitu iactis fundã¬
mentis cõpletitur. om̃sq illius parietes edifich al
modum colũbs inacte ꝑͥmcantis sis ꝑecai prisise
metatur. Nec ante diuini cultoris oꝑa desti¬
cit: donec suꝑna annuente prouidentia chil¬
uerici etiam regis francorũ ac sacri ancistitis
opitulante clemĩtia opꝰ qu adlaudem dĩ susceꝑat.
optata ꝑfectione cõpleret. Ea uͦ arbor quȩ quon
dam opulentissima fagus steterat. inqua columba
celitus emissa pridem resederat. ac sigiro situm
monasterii uolando exp̃ssera ͭ habita delib̾atione
succidit᷑: & collatis in cõmune onĩium uotis in loco
cui affixa fucrat. aram inueneratione beati petri
apłoꝵ. pncipis statuit. Ad consetrationẽ uͦ basilice
cũscõ nuardo metropolitano pontifice. alii etiam
ep̃i conueniunt: clerus omĩs & in numerse plebes

Expanded text:
voluptate compellat, ab antiquo Altumvillare voluptate compellat, ab antiquo Altumvillare nomen acceperat, angelicae designationis spatium ut coelitus ostensum fuerat, murorum ambitu jactis fundamentis complectitur, omnesque illius parietes aedificii ad modum columbae in aere permeantis suspecta permensione metatur. Nec ante divini cultoris opera destitit, donec superna annuente providentia, Childerici etiam regis Francorum ac sacri antitistis opitulante clementia, opus quod ad laudem Dei susceperat optata perfectione codam opulentissima fagus steterat, in qua columba coelitus emissa pridem resederat, ac suo gyro situm monasterii volando expresserat, habita deliberatione succiditur, et collatis in commune omnium votis, in loco cui affixa fuerat, aram in veneratione B. Petri apostolorum principis statuit. Ad consecrationem vero basilicae cum S. Nivardo metropolitano pontifice, alii etiam episcopi conveniunt, clerus omnis et numerosae plebes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcerib tam gratum acceptabilemq eũ certũe. ex¬
stitisse: ut si quid indiuinis culcib seu etiam cerrenȩ
cõmoditatis oportunitatib cordi ee̾t. ab eis facile op¬
tineret. Quod in consequentib quoq diligens la¬
cor suo loco patenter poterit inuenire. siea quȩ diu̾¬
sis temporib regie maiestatis ac francoꝵ pncipum
munificentia sibi concessa fuerunt. recensere uolu¬
erit beneficia. Quoꝵ udelicet fultꝰ auctoritate. &
grã. id mat᷑ rius cõponendȩ fabticȩ negotiis accu¬
gitur. copias sũptu ũ p̃parat: et uniu̾sa que tanto
oꝑi necessaria uidebant᷑. sedulus oꝑator assignat.
taq in supͣdicti loci p̃dio ꝓeo qd̾ indediui montis
latere diximꝰ sicum. reducto ꝓfusius sinu. pulcict¬
rimã blandientis amenitatis plauitiem redd at. at.
in prospectu suo sub iacentia materne flumitus bouss
laceq littora eircũ pici mulcenti quadã uisiouis

Expanded text:
proceribus tam gratum acceptabilemque eum certum est exproceribus tam gratum acceptabilemque eum certum est exstitisse, ut si quid in divinis cultibus seu etiam terrenae commoditatis opportunitatibus cordi esset, ab eis facile obtineret: quod in consequentibus quoque diligens lector suo loco patenter poterit invenire, si ea quae diversis temporibus regiae majestatis ac Francorum principum munificentia sibi concessa fuerint, recensere voluerit beneficia. Quorum videlicet fultus auctoritate et gratia, jam maturius componendae fabricae negotiis accingitur, copias sumptuum praeparat, et universa quae tanto operi necessaria videbantur sedulus operator assignat. Itaque in supradicti praedio loci quod in declivi montis latere ut diximus situm, reducto profusius sinu pulcherrimam blandientis amoenitatis planitiem reddit, atque in prospectu suo subjacentia Maternae fluminis longe lateque littora circumdespicit, mulcenti quadam visionis
Abbreviated transcription (Latin):
dente itaq in condicionẽ ęt̾ui tab̃naculi canto
ac tali auspitio: tͥ inquit adbeatũ bercharium
p̃sul eximius cuęq industriȩ. hoc scm̃ opus dis¬
pono cõmittere. ut quẽ prudentia & scĩtate ꝑfec¬
cum eẽ ñ dubitem: pͥncipem quoq inconstrue¬
tione cęlestis fabricȩ te uire consciscam. Quod ur
diũ ardens ut erat totis affluens in dñm uscerib
cui inimica ꝓfecto omĩs fuerat ociositas. amica uͦ
in defessa laboris efficacitas. libenter suscipiens tanto
amplectitur desiderio: quanta ineo
suꝑna gr̃a meritorum excreuerat magnitudo. Et
qĩ se ipsum iam ante sp̃s scĩ templũ uirtutis
effecerat: ipse quoq terrenȩ molis pulchritudine
templũ dño etiam spectabile fuudare exoptabat.
Confisus uidelicet undiq tam diuino quã sc̃i pon¬
cificis incunctis auxilio. Nam & uniuersi sui tem¬
poris francoꝵ regib epĩs quoq at regie dignitatis

Expanded text:
dente itaque in conditionem aeterni tabernaculi tanto dente itaque in conditionem aeterni tabernaculi tanto ac tali auspicio: Tibi, inquit ad B. Bercharium praesul eximius, tuaeque industriae hoc sanctum opus dispono committere, ut quem prudentia et sanctitate perfectum esse non dubitem, principem quoque in constructione coelestis fabricae te jure consciscam. Quod vir Domini, ardens ut erat, totis affluens in Dominum visceribus, cui inimica profecto omnis ignavia, amica vero indefessa laboris efficacitas, libenter suscipiens, tanto amplectitur desiderio, quanta in eo superna gratia meritorum excreverat magnitudo. Et quoniam seipsum jam ante Spiritus sancti templum virtutis effecerat, ipse quoque terrenae molis pulchritudine templum Domino oculis etiam spectabile fundare exoptabat, confisus videlicet undique tam divino quam summi pontificis in cunctis auxilio. Nam et universis sui temporis Francorum regibus, episcopis quoque ac regiae dignitatis
Abbreviated transcription (Latin):
celerus exequendum. Scõ hȩc pontifice ꝑorante:
me in quã beatissimꝰ bercharius qui scõ uiro gremis
sui reclinatorium fecerat. quic quid pat̾ scissime
cęlesti ꝓdigio in irisione sp̃s diuinitꝰ tͥ cestaris
illatum: manifesta dĩ uirtute noueris me etiam
spcctũ dectucit᷑ locum illum angłica ꝑlustratio¬
ne signatum. adagendũ diuine seruitutis obseqͥ¬
um: mira dispositione ado eẽ quã digniter electũ.
Ita uͦ ꝑcepta cantt reuelationis decȩlestib simul &
consolationis gra ccrtiores utriq facti: & quod erat
ambiguum loci designatione specialit̃ edocti. in¬
de ambo consurgunt: ac sic oculos antistes beatis¬
simus incelum dirigens. illũ protinus cota cordis
intentione collaudans. gr̃as agens. inquẽ ab ęt̾no pa-¬
tris secreto sp̃s corporali speciȩ incolumba descendit:
ac fluenta iordanis sacri coiꝑis cinctione in nũm
ablutione scelcrum patente cęlo beauit. Prece¬

Expanded text:
celerius exsequendum. Sancto haec pontifice perorante: celerius exsequendum. Sancto haec pontifice perorante: Me, inquit B. Bercharius qui sancto viro gremii sui reclinatorium fecerat, quidquid, pater sanctissime, coelesti prodigio in visione spiritus divinitus tibi testaris illatum, manifesta Dei virtute noveris etiam spectum deducitur locum illum angelica perlustratione signatum, ad agendum divinae servitutis obsequium mira dispositione a Deo esse quam dignanter electum. Ita vero percepta tantae revelationis de coelestibus simul et consolationis gratia certiores utrique facti, et quod erat ambiguum loci designatione specialiter edocti, inde ambo consurgunt, ac sic oculos antistes beatissimus in coelum dirigens, illum protinus tota cordis intentione collaudans, gratias egit in quem ab aeterni Patris secreto Spiritus sanctus corporali specie in columba descendit, ac fluenta Jordanis sacri corporis tinctione in nostrorum ablutionem scelerum coelo patente beavit. Praece
Abbreviated transcription (Latin):
tante reuelationis misterium cęlitus agno uisse. Ecce
enim huic iam letꝰ ꝓgredior: cȩlorũ signa sequor..
quod diu differens corde gestaueram mirande uisi¬
onis archano: maturius aggrediendũ et̃ cõpellor.
S ne longuis in opinate duxerim. quid uiderim. pa¬
tenter expehio. Et pͥus ꝑsentias hic eẽ domũ cłĩ. ut
felicissimo illi quondam antiquo patriarchȩ: & por¬
tam cęli mͥ indigno xp̃i dñi famulo diuinitus osten¬
sam. Nam mox sũ missis artub subito hic sopore
p̾rectus cũ inutram libet partem uis nature qui¬
escentẽ impelleret: uidere mͥ uideor asuꝑnis in¬
star uiuei candoris speciȩ ad ee̾ colũbã. Quȩ post huiꝰ
arboris sessum non incerta quo tenderet. locum
hunc p̃peti cursu uolando p̾cingit: crinoq giro
eque ꝑacto ad celi cacum̃ tendit. Credo equidem
hoc spei conceptȩ ꝓficuum adõ portentum: ut
quod erat uoto susceptũ. iam celo p̃monente sit

Expanded text:
tantae revelationis mysterium coelitus agnovisse. Ecce tantae revelationis mysterium coelitus agnovisse. Ecce enim hinc jam laetus progredior, coelorum signa sequor, quod diu differens corde gestaveram, mirandae visionis arcano maturius aggrediendum esse compellor: sed ne longius res inopinata te duxerit, quid viderim patenter expedio. Et prius praesentias hic esse domum Dei, ut felicissimo quondam antiquo patriarchae, et portam coeli mihi indigno Christi Domini famulo divinitus ostensam. Nam mox submissis artubus, subito hic sopore praereptus, cum vix in utramlibet partem vis naturae quiescentem impelleret, videre mihi videor a supernis instar nivei candoris speciem adesse columbae, quae post hujus arboris sessum, non incerta quo tenderet, locum hunc praepeti cursu volando praecingit, trinoque gyro aeque peracto coeli cacumen tendit. Credo equidem hoc spei conceptae proficuum a Deo portentum, ut quod erat voto susceptum, jam coelo praemonente sit
Abbreviated transcription (Latin):
uolans. locum in quo cenobium constiu de¬
beat. giro de signat. p̃sentia scĩficat. Expleto
hoc lustramine: rursus nota recipit᷑ arbore.
Cumq eos sui ambitus circulos cȩli nuntius ad
future rei firmitatis indicium tertio repetissẽt
relinquit᷑. Intelligit hic uir sc̃s puro ut erat animo
signum eẽ cȩleste. quo et dubitancium animi firma¬
rent᷑: & du dilatum opꝰ indĩ seruitute fundaret᷑. Obe¬
atum uirum cui ostendit᷑ corporali in tuitu angłice
dignitas uisionis inspecie colũbe rutilantis: ad cõpro¬
bandum testimonium inocentiȩ & puritatis. Est
etiam in hac re illud quoq non minus admira¬
bile quia quod iste corporalib de p̃henderat ocłis:
hoc idem quiescens sc̃s pontifex senserat sopore celes¬
tis uisionis. Qui cũ post aliquantum ꝑceptȩ quietis
spatium sonino excitꝰ. caput abimis suꝑna reuela¬
ris protempore huc diu̾tisse. quẽ constat ꝑd̃i grãm

Expanded text:
volans, locum in quo coenobium construi devolans, locum in quo coenobium construi debeat, gyro designat, praesentia sanctificat, expleto hoc lustramine, rursus nota recipitur arbore. Cumque eosdem sui ambitus circulos coeli nuntius ad futurae rei firmitatis indicium tertio repetisset, relinquitur. Intelligit hic vir sanctus, puro ut erat animo, signum esse coeleste, quo et dubitantium animi firmarentur, et diu dilatum opus in Dei servitute fundaretur. O beatum virum cui ostenditur corporali intuitu angelicae dignitas visionis, in specie columbae rutilantis, ad comprobandum testimonium innocentiae et puritatis. Est etiam in hac re illud quoque non minus admirabile, quia quod iste corporalibus deprehenderat oculis, hoc idem quiescens sanctus pontifex senserat sopore coelestis visionis. Qui cum post aliquantulum perceptae quietis spatium somno excitus, caput ab imis superna revelaris pro tempore divertisse, quem constat per Dei gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
cupressi: huic itaq arbori otius sese subter inici¬
unt grã qui escendi. & ita in diuidui sui comi¬
tis beati berchari solo accubentis festinans. cõposite
uertice gremio recipi sternit᷑: hic pacule rerubans
subcegmine fagi. Quid ũ cunc miraculi celitꝰ sit
ostensũ: stili duxi officio ñ in piobe intimandum
Ut enĩ suꝑne illustrationis ueritas ostenderet.
qui eeñt quos siluarum densitas obtegisset. in¬
cerim pontifice quiescente. sc̃s uir bercharius
incelum defixis luminib aspicit subito aere ꝑ
serrnũ conspicuo. colũbam e sublimib descendere
niuco fulgore rach. intẽ atq eidem cusubstrati
manserant arbori lenit̾ insidentẽ. Cũq in eam
oculorum dirigeret aciem diligent̃ explorare
cupiens. quas nam in partes ales ille niucis.
declinare decerneret: repente alarũ soluto re¬
migio ab arbore cui insiderat ꝓsilit. & rumpẽs
aera uacu um futiure spacium fabrice circum¬

Expanded text:
cupressi. Huic itaque arbori ocius se subter injicicupressi. Huic itaque arbori ocius se subter injiciunt gratia quiescendi. Ita individui sui comitis B. Bercharii solo decumbentis festinans composito vertice gremio recipi, sternitur hic patulae recubans sub tegmine fagi. Quid vero tunc miraculi coelitus sit ostensum, styli duxi officio non improbe intimandum, ut supernae illustrationis veritas ostenderet, qui essent quos silvarum densitas obtexisset. Interim pontifice quiescente, sanctus vir Bercharius in coelum defixis luminibus aspicit subito aere per serenum conspicuo columbam e sublimibus descendere, niveo fulgore radiantem, atque eidem cui substrati manserant arbori leniter insidentem. Cumque in eam oculorum dirigeret aciem, diligenter explorare cupiens, quasnam in partes ales ille niveus declinare decerneret, repente alarum soluto remigio, ab arbore cui insederat prosilit, et rumpens aera vacuum, futurae spatium fabricae circum
Abbreviated transcription (Latin):
de contra illa loci gradientis uisib se amenitas pro¬
pius se obiecisset: suꝑ equestit quo ferebatur uehi¬
culum es graui sopore cdepͥmitur. ut orrũ protiꝰ
cundi facultate. ꝓscriptus sim mstẽ suum beatum
bercharium inclamaret: omnemq illum eques¬
trem qui tunc forte comitabatur ordinẽ stare loco
p̃ciperet. & quib ad soporem iugeret᷑: stimul is
patentius indicaret. Ecce inquit irruente soporis
immanitate secus solito concutior.: ita ut hinc
gressum promouere impotẽ me et̾ omĩno con¬
siderem. Procuretur gͦ fessis artub inter hec
ureta. a menitas paululum diuercendi: ut re¬
deuntib ꝑ soporem uirib ceptum reddat᷑ facul¬
tas iter ꝑagendi. Int̾ late patentia nemora: dif¬
fulis frondib uirentib foluis. in stanti rei grata fa¬
gus eligit᷑. Nec alias inter tantum capũd excu¬
lit alnos: quãtum lenca solent inter inburna

Expanded text:
de contra illa loci gradientis visibus se amoenitas prode contra illa loci gradientis visibus se amoenitas propius objecisset, super equestre quo ferebatur vehiculum eo gravi sopore deprimitur, ut omni protinus eundi facultate proscriptus, symmystem suum B. Bercharium inclamaret, omnemque illum equestrem qui tunc forte se comitabatur ordinem stare loco praeciperet, et quibus ad soporem urgeretur stimulis patentius indicaret. Ecce, inquit, irruente soporis immanitate secus solito concutior, ita ut hinc gressum promovere, impotem me esse omnino confiderem. Procuretur ergo fessis artubus inter haec virecta amoenitas paululum divertendi, ut redeuntibus per soporem viribus coeptum reddatur facultas iter peragendi. Inter late patentia nemora diffusis frondibus, virentibus foliis instanti rei grata fagus eligitur Haec alias inter tantum caput extulit alnos, Quantum lenta solent inter viburna
Abbreviated transcription (Latin):
tut. Deniq gło sissimꝰ di pontifex iuuarlus pasto
talis sollertiẽ condigne ã ministrans officium. cũ ad
alia loca sue dio ceseos inius enda. tunc quoq ad huc̃
sepe uicũ egrediens ñcantũ ꝓpͥe causas agebat utili¬
as: quã cunctis se affabilem quoq exhibens salutem
libitdorum sedulus impendebat. Cũq dies ac noctes
essiandi inaliquo p̃diorũ fuoꝵ quib nobilit̾ tempo¬
itdario causaextitit: qua p̃fatum uicum expetore pro
bii cocitatet. Huuuis ꝓcessu itineris. quo ad eundem uicũ
ati fuminis litorib conciguum tendit. quidami
Luts locus erat gritissimus. qui pauliilum reducto
Nun montis latere amenisimi herbis uutntib
aquarum riuulis. ex sublim i uertice lenit᷑
effluentib arborib ac uineis in de cluum circũ¬
quaq constipatus: intuentium oculis oblecta¬
menta prestabat. Sc̃ĩ gͥ pontifex hoc iter aggressus.¬
cũ iam eas partes ꝑcliuum montis actigisset. qui

Expanded text:
tuerat. Denique gloriosissimus Dei pontifex Nivardus pastuerat. Denique gloriosissimus Dei pontifex Nivardus pasum, tum ad alia suae dioecesis loca invisenda, tum quoque ad hunc saepe vicum egrediens, non tam propriae causas agebat utilitatis, quam cunctis se affabilem quoque exhibens, salutem subjectorum sedulus impendebat. Cumque dies ac noctesin aliquo praediorum suorum, quibus nobiliter tempoBerchario, causa exstitit, qua praefatum vicum expetere pro more cogitaret. Hujus processu itineris, quo ad eumdem vicum Maternae fluminis littoribus contiguum tenditur, quidam sui juris locus erat gratissimus, qui paululum reducto sinu in montis latere amoenissimo herbis virentibus aquarumque rivulis ex sublimi vertice leniter effluentibus, arboribusque ac vineis in declivi circumquaque constipatus, intuentium oculis oblectamenta praestabat. Nicum jam eas partes per clivum montis attigisset, qua
Abbreviated transcription (Latin):
exteriorum exꝑientia ñ minus agilem. quã prudentẽ.
Cũq ꝑ id temꝑis ubrs illa ut diximꝰ. & multorũ floreret
ingenio. & inamiratione rei publice diuinorũ operum
in signis haberet᷑ cõmertio: hunc tam̃ solum. hunc sibi
aicĩ it p̃cipuum: cui coniona auctoritate. & merito fu¬
tunt fabrice curam disponeret: & sani dispositione cõ¬
silii om̃i illi structurȩ specialicer p̃ficiendum decetue¬
ret. Predium ẽ publicum inpago remensi octo inilib
uomen fuisse constat impositum. Quod olim quidem
tempore scilicet francorum clodouei magni pͥncipis quẽ
beatus remigius apłica auctoritate. & p̃ditus. & ꝓbatus
doctrina. et uirtutib magnificus. cum suo exticitu
ut ingestis cius legitur anglico ministio sacro crismate
aquȩ regenerantis illituetãt. idem pater mirificus
non modicȩ quancitatis p̃tio ad quisierat: ac remen¬
sem gcłiam eui auctore dõ p̃sidebat. heredem consti¬

Expanded text:
exteriorum experientia non minus agilem quam prudentem. exteriorum experientia non minus agilem quam prudentem. Cumque per id temporis urbs illa, ut diximus, et multorum floreret ingenio, et in admiratione reipublicae, divinorum operum insignis haberetur commercio, hunc tamen solum, hunc sibi adsciscit praecipuum, cui consona auctoritate et merito futurae fabricae curam deponeret, et sani dispositione, consilii omni illi structurae specialiter praeficiendum decerneret. Praedium est publicum in pago Remensi octo millibusarnacus  Epernay  nomen fuisse constat impositum, quod olim quidem, tempore scilicet Chlodovei Francorum magni principis, quem beatus Remigius apostolica auctoritate et praeditus et probatus, doctrina et virtutibus magnificus, cum suo exercitu, ut in gestis ejus legitur, angelico ministerio sacro chrismate aquae regenerantis illinierat, idem pater mirificus non modicae quantitatis pretio acquisierat, ac Remensem Ecclesiam, cui auctore Deo praesidebat, haeredem consti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃munitus. ut udelicet ꝑhec quȩ longo exertitio di¬
dicisset inluicri dm̃ici dispensationẽ iam plurimoꝵ
saluci consulert pociusset: in prouinciam remoꝵ
ad scm̃ inuardum pontificem reu̾titur. quican ui¬
cutib qua reb ut diximus supra gregis suicusoiũ
uigilans. hostis insidias relidebat: atq eccłiasticam
dig̃nitatem profusis successib ampliabat. Cũq olum
uoluentib annis diuine inspirationis instinctu hic ar¬
uor sensib merat. uti in quolibet suȩ dioce seos contu¬
bernio eo loci adseriuendum dõ uiuenti domũ constru¬
p̃tulisset. Illa uͦ erat in hac delib̾atione morarum causa
desiderium suppleret pontificis: &̃ strenua uidi reb in¬
ueniretur in stantia suscipiende cante collaborationis.
S: diu indiuina suspensus animus. nequaquã frustrari po¬
cuit spe iam pͥdem conceptȩ intentionis. Bercharium
itaq cripit. uoto applicat. consultu p̃ligit. uirum qͥdẽ
indĩ reb idoneum. religione p̃di tum. animo efficacẽ.

Expanded text:
munitus, ut videlicet per haec quae longo exercitio didicisset, in lucri Dominici dispensationem jam plurimorum saluti consulere potuisset; in provinciam Remorum ad S. Nivardum pontificem revertitur, qui tam virtutibus quam rebus, ut diximus, supra gregis sui custodiam vigilans, hostis insidias relidebat, atque ecclesiasticam dignitatem profusis successibus ampliabat: cuique olim volventibus annis divinae inspirationis instinctu hic ardor sensibus inerat; uti in quolibet suae dioecesis contubernio eo loci ad serviendum Deo viventi domum constru commoda praetulisset. Illa erat in hac deliberatione morarum causa desiderium suppleret pontificis, et strenua in Dei rebus inveniretur instantia suscipiendae tantae collaborationis. Sed diu in dubio suspensus animus nequaquam frustrari potuit spe jampridem conceptae intentionis. Bercharium itaque praeripit, voto applicat, consultu praeeligit, virum quidem in Dei rebus idoneum, religione praeditum, animo efficacem,
Abbreviated transcription (Latin):
tri proꝑsecutorib supplicauit dicens. pater ignosce
illis quia nesciunt quid faciunt clem̃ter remisit illi
quã inse exercuerat culpã. Dm̃tͥ fr̃ inquiens peni¬
tenti: alit̾ placabilem ficri studeto. Ña quãtũ ad me
attinet: omĩi te liberum impictate remitto. Romã
gͦ progredere: ut te hoc scelere immunem exibeat.
quiligandi soluendiq potestate suscepta. diu̾sis
inorborũ generib subuenit corporis umbra. E gres
gͥ cdaguinus. ex p̃cepto beati uiri romã petiit: unde .ii.¬

Expanded text:
tri pro persecutoribus supplicavit, dicens: Pater, ignosce tri pro persecutoribus supplicavit, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt, clementer remisit illi, quam in se exercuerat culpam. Deum tibi, frater, inquiens, poenitentialiter placabilem fieri studeto: nam quantum ad me attinet omni te liberum impietate remitto. Romam ergo, fili, progredere, ut te hoc scelere immunem exhibeat, qui ligandi solvendique potestate suscepta, diversis morborum generibus subvenit corporis umbra. Egressus igitur Daguinus, ex praecepto beati viri Romam petiit, unde
Abbreviated transcription (Latin):
soporatũ credidit: irruens in eum mortali uulnere
acteptauit. Nam cultello illũ rapidus fetit: &e patris
sangiune manꝰ ꝓp̾as impudens filius maculauit.
scius inpiicinã quȩ intra claustra monasterii cunc tẽ¬
poris habebatur. quã citissime potuit uelut occul¬
candũ deiecit. Uideres tunc laticem uelut canti scele¬
tis cognitorem: ferrum inse expauescere receptare
Na mox utaquã tetigit: uelut leuissime pluma
materiei suꝑ aquas mirabilit̾ natauit. Ip̃se aut̃ ho¬
micida ameus factꝰ eccłiam petit: cruentisq ma
num in consucta hora cũ magna admirationẽ
surgentes. & scĩn uirũ interfectũ audientes: adlec¬
tum illius cucurrerunt. s adhuc anxietate nutantẽ
ieo sp̃m repcrerunt. Conp̾hensũ ꝙͥ p̾dictũ dagui¬
num fr̃s. scõ uiro obtulerunt: scire cupientes quio
de anusso tanto scelere seueritas dem̃tie ciꝰ uidicart.
Deeniq sc̃s pater u̾borũ dñi ñ immemor. quib pa¬

Expanded text:
soporatum credidit, irruens in eum mortali vulnere soporatum credidit, irruens in eum mortali vulnere attentavit. Nam cultello illum rabidus feriit, et patris sanguine manus proprias impudens filius maculavit. scius in piscinam, quae intra claustra monasterii tunc temporis habebatur, quam citissime potuit velut occultandum dejecit. Videres tunc laticem velut tanti sceleris cognitorem, ferrum in se receptare expavescere. Nam mox ut aquam tetigit, velut levissimae pluma materiei super aquas mirabiliter natavit; ipse autem homicida amens factus, ecclesiam petiit, cruentisque manum inconsueta hora, cum magna admiratione surgentes, et sanctum virum interfectum audientes, ad lectum illius cucurrerunt: sed adhuc anxietate nutantem in eo spiritum repererunt. Comprehensum igitur praedictum Daguinum fratres sancto viro obtulerunt, scire cupientes quid de admisso tanto scelere severitas clementiae ejus judicaret. Denique sanctus pater verborum Domini non immemor, quibus pa
Abbreviated transcription (Latin):
nuitigans: uale dicens cis & benedicens ab cessit.
Cũ lalmis aut̃ & himnis ꝑactisomnib ad cenobium
redeundi iter aggredit᷑: eadem monachis pauꝑib
forte accidit. ut filiolum suii quẽ desacio fonte sus¬
ceptũ. monachũ etͥ statuerat daguinũ nomine. exi¬
gentib culpis suis uerbere increpationis ut morisẽ.
feriendũ decerneret N am hic ut pꝰea claruit pessimꝰ
& Ragitiosus fronte polita subouina pelle rapacis
concegehat gestamina beluȩ. Itaq ex incrito sue mi¬
quitatis. diabolo cũ uida traditore traditur. indigne
ferens docttir alia patris obuitgamina intumescente
macula sub pectore bili: contendit in sanꝰ scm urũ
in uste cradere neci. Deniq cũ beatꝰ pater diurno
auxictatis labore ñ modice fessus. una cũ fribus
lectulo tedinatꝰ menbra sopori dedisset. quia odiũ
in currit qui arguit criminiꝰ sos idem filius satha¬
ne arinis impietatis armatꝰ. post quã eũ fessum

Expanded text:
mitigans, valedicens eis et benedicens abscessit. mitigans, valedicens eis et benedicens abscessit. Cum psalmis autem et hymnis peractis omnibus, ad coenobium redeundi iter aggreditur, eadem monachis paoperibus forte accidit, ut filiolum suum quem de sacro fonte susceptum monachum esse statuerat, Daguinum nomine, exigentibus culpis suis, verbere increpationis, ut moris est, feriendum decerneret. Nam hic, ut postea claruit, pessimus et flagitiosus, fronte polita sub ovina pelle, rapacis contegebat gestamina belluae. Itaque ex merito suae iniquitatis, diabolo cum Juda proditore traditus, indigne ferens doctrinalia patris objurgamina, intumescente mascula sub pectore bili, contendit insanus sanctum virum injustae tradere neci. Denique cum beatus pater diurno anxietatis labore non modice fessus, una cum fratribus lectulo reclinatus membra sopori dedisset, quia odium incurrit qui arguit criminosos, idem filius Satanae armis impietatis armatus, postquam eum fessum
Abbreviated transcription (Latin):
lium digna donare mercede disponeret: resolutionis
sopoiee uminens cẽpꝰ ante dedit agnoscere. H̃a tã
bascali instante sollepnitate. feria quinta qua cena
diui habebat᷑ gregis sibi cõmissi pater sollicitꝰ monaste¬
Num puellarum deuote adiit. ꝓmore fidelium pre¬
ibia cliũ expleturus. Int̃ gͥ musta ex hortationum
lba &s consolationũ affamina. hoc quoq eis p̃cixit:
qs deresolutione ꝓpͥi corponis diunit᷑ sĩbi notificatũ
manebat. Scitote in quiens filiole: suꝑna instan¬
te uocatione me in hoc ulteruus corpore manere
nullo m posse. Nec mereatis quasi pastorem ab¬
latum: cũ uos ęterno custodi regiq sponsatas
certa cordis deuotione ceneatis fixum. Nullo
gͥ corporeo ex me ad uitoriao amplius sustentaucias.
ce lesti rectori ut ꝓpͥas cõm̃do filias. Ad arum gͦ con¬
iolationum asfamina cũ uehem̃ti ululatii erũpentes
in lacrimas. pater sc̃s dolorem uͥbis exhortationum

Expanded text:
suum digna donare mercede disponeret, resolutionis suum digna donare mercede disponeret, resolutionis corporeae imminens tempus ante dedit agnoscere. Nam jam paschali instante solemnitate, feria quinta qua coena Domini habebatur, gregis sibi commissi pater sollicitus monasterium puellarum devote adiit, pro more fidelium praecepta Domini expleturus. Inter igitur multa exhortationum verba et consolationum affamina, hoc quoque eis praedixit, quod de resolutione proprii corporis divinitus sibi notificatum manebat. Scitote, filiolae, superna instante vocatione, me in hoc ulterius corpore manere nullo modo posse; nec moereatis quasi pastorem ablatum, cum vos aeterno custodi regique sponsatas certa cordis devotione teneatis fixum. Nullo igitur corporeo ex me adjutorio amplius sustentandas, coelesti rectori ut proprias commendo filias. Ad harum ergo consolationum affamina cum vehementi ululatu erumpentes in lacrymas, pater sanctus dolorem verbis exhortationum
Abbreviated transcription (Latin):
octo captiuos:. quos in scã religione edocens pͥmos
incodem loco inonachos constituit. Multi ũ scam
onu̾sationem illius ac relisitatẽ ad mirantes. ꝑipsius
exhortationẽ dõ fauente quineminẽ uult ꝑur relinquẽ¬
tes omĩa que in hoc scło habere uidebant᷑: sub mo¬
nastica norma et sub doctrina scĩ ipsius pattis cdõ se
mancipauerunt. Ipse gͦ aquã adipsũ genobium
delonge ꝑdux̃: officinas ad omĩa necessatia para¬
unt Sabitacula quoq puellarũ ordinate disponers
lerosoliniã adiit: s acrasq plutimũ requias impetrauit.
cabulist: eburneas optimas secũ deportauit. Sicq ro¬
ma multotiens adiens plurimor scõꝵ reliquias de¬
tulit & honorfice cũ epĩs  in pͥfatis locis suf¬
lugantib illoꝵ scõiũ meritis quorũ reliquie ibi delate
sunt prestinte xp̃o ub̾iora fidelib beneficia largiunt᷑.
lite celestis brauio transcursis cũiam dñs oꝑarium

Expanded text:
octo captivos, quos in sancta religione edocens, primos octo captivos, quos in sancta religione edocens, primos in eodem loco monachos constituit. Multi vero sanctam conversationem illius ac religiositatem admirantes, per ipsius exhortationem Deo favente, qui neminem vult perire, relinquentes omnia quae in saeculo habere videbantur, sub monastica norma et sub doctrina sancti ipsius patris Deo se mancipaverunt. Ipse ergo aquam ad ipsum coenobium de longe perduxit, officinas ad omnia necessaria paravit, habitacula quoque puellarum ordinate disponens, Hierosolymam adiit, sacrasque plurimum reliquias impetravit, tabulasque eburneas optimas secum deportavit: sicque Romam multoties adiens, plurimorum sanctorum reliquias detulit, et honorifice cum episcopis in praefatis locis fragantibus illorum sanctorum meritis, quorum reliquiae ibi delatae sunt, praestante Christo, uberiora fidelibus populis beneficia largiuntur.vitae coelestis bravio transcursis, cum jam Dominus operarium
Abbreviated transcription (Latin):
erutis: cenobium edificandi statum p̃legit. Ex inde
ad palatium. ꝓgredit᷑ regis: suꝑ hoc negotio clem̃tiȩ
desiderio ista agebat scõ leo degario ep̃o. & amalrico
maiore domꝰ. fulcoado quoq & uul frando. niuardo
etiam &e telano ep̃is. impetrauit sibi dari arege sili¬
ulam ex suo fisco qui uocat᷑ uua sciacus. incutuitu
p̾fati loci sicut exauctortate regia tenet᷑ ex termina¬
tum: unde sũptus habere ualeret. ac p̃dia cenobiũ
constituendi. Cũ etiam do disponente adplurima
sibi rex libentissune faueret. ad hoc usq ꝓcessit: ut au¬
lam sibi decenti ornatu ut regiã decebat maiestatem
inloco qui dicit᷑ puteolus fabricata. uͥ causa uenandi
crbit ad uentare solebat. don o ei concederet. unde
ipse donꝰ bercharius ȩccl̃iam do inhonore apłorum
sconi petti & pauli consecrancła consitux̃: quã ex p̃fa¬
moratas puellulas emit simul cũ ipsis i uscepit iuiros

Expanded text:
erutis, coenobii aedificandi statum praeelegit. Exinde erutis, coenobii aedificandi statum praeelegit. Exinde ad palatium progreditur, regis super hoc negotio clementiae atiam, ex cujus desiderio ista agebat, S. Leodegario episcopo et Almarico Majore domus, Fulcoaldo quoque et Wlfaudo, Nivardo etiam et Atelano episcopis, impetravit sibi dari a rege silvam ex suo fisco qui vocatur Vassiacus in circuitu praefati loci, sicut ex auctoritate regia tenetur exterminatum, unde sumptus habere valeret ac praedia ad coenobium constituendum. Cum etiam Deo disponente ad plurima sibi rex libentissime faveret, ad hoc usque processit, ut aulam sibi decenti ornatu, ut regiam decebat majestatem, in loco qui dicitur Puteolus fabricatam, ubi causa venandi crebro adventare consueverat, dono ei concederet: unde ipse domnus Bercharius eccl Petri et Pauli consecrandam construxit, quam ex praefamoratas puellas emit, simul cum ipsis pretio suscepit viros
Abbreviated transcription (Latin):
ibi dnẽ pat̾ que cdã ñ ignoti nuraculi fagus. subcer
quã luminaria sepe cũ accensa absq hominũ as¬
cessu uiderimꝰ. diuuni aliquid fore suspicamur. Nunc
inquit beatus berbarius ocius p̃ite: canti p̃sagii losa
significate. meq consequentẽ iam iãq dui suspensum
animequioiẽ reddendo: tanta curarũ inole absoluite.
Cum dictis p̾dictus pat̾ adlocũ ꝓperat: fidem dictori
excepturus. Nec inaniter ferens testimoniũ pastorum
duunitꝰ eredidit factũ et̃ miraculum. adõ sibi locũ ostu¬
sum. qui ñ pateretur seruũ suũ cdiu̾sis incentiũ ꝓpͥo labo¬
te frustari. Nã quieo centũ bonorũ exsecutione opum
pollence ad unandũ pͥnouerat: digne tali p̾sagio inl¬
ua opiimbeati uiti p̃signauit. Quui locu: duob l̃¬
gris miliariis. ap̃fato loco qui dr̃ puteolus disꝑatur.
bi gͦ beatus bercharius multo labore silius radicitꝰ

Expanded text:
ibi, Domine pater, quaedam non ignoti miraculi fagus, subter ibi, Domine pater, quaedam non ignoti miraculi fagus, subter quam luminaria saepe cum accensa absque hominum accessu viderimus, divini aliquid fore suspicamur. Nunc, inquit B. Bercharius, ocius praeite, tanti praesagii loca significate, meque consequentem jamjamque diu suspensum animo quietiorem reddendo, tanta curarum mole absolvite. His dictis praedictus pater ad locum properat fidem dictorum excepturus: nec inaniter ferens testimonium pastorum divinitus credidit factum esse miraculum, et a Deo sibi locum ostensum, qui non pateretur servum suum diversis intentum, proprio labore frustrari. Nam qui eo coetum bonorum exsecutione operum pollentem adunandum praenoverat, digne tali praesagio initia operum beati viri praesignavit: qui locus duobus integris milliariis a praefato loco, qui dicitur Puteolus, disparatur. Ibi ergo B. Bercharius multo labore silvis radicitus