comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim libentius nob̃ donat immorta litatẽ
quȩ futura ẽ xp̃o iieniente: quanto miseri¬
cordius odit mortem nrãm. quȩ in ligno pe¬
pendit. xp̃o moriente. Quod autem aditũ ẽ
omĩs. ut dicerctur. maledictus om̃is qui in
ligno pependit: Non sane moyses minus
preuidit. etiam uistos incruce futuros. sed
bene preiuidit hereticos ueram mortem
dñi negaturos: Ei dõ duolentes abhoc
maledicto xꝑ̃m se uingere. ut amortis etiã
ueritate se iungerent. Sienim uera illa
mors nonerat. nullum maledictoᷤ xꝑ̃o
crucifixo pependit in ligno: quia nec
uere crucifixusẽ. S contra longe futurõ
hereticos quam de longe clamat moyses:
sine causa tergi uersamini: O quibus
displicet ueritas mortis. xpi: maledictꝰ
omĩs qui pepenłit in ligno. ñ ille aut
ille: s omĩs om̃ino. Etiam ne & filuis
dĩ: etiam prorsus. Nam hoc ẽ quod non
iultis: inde satagitis: in de seducitis. Dis¬
plicet eñ uob̃ maledictus ꝓ nob̃: quia

Expanded text:
enim libentius nobis donat inmortalitatem, enim libentius nobis donat inmortalitatem, quae futura est Christo ueniente, quanto misericordius odit mortem nostram, quae in ligno pependit Christo moriente. quod autem additum est: omnis, ut diceretur: maledictus omnis qui in lignpraeuidit etiam iustos in cruce futuros, sed bene praenidit haereticos ueram mortem domini negaturos et ideo uolentes ab hoc maledicto Christum seiungere, ut a mortis etiam ueritate seiungerent. si enim uera illa mors non erat, nullum maledictum Christo crucifixo pependit in ligno, quia nec uere crucifixus est. sed contra longe futuros haereticos quam de longe clamat Moses sine causa tergiuersamini, o quibus displicet ueritas mortis Christi. maledictus omnis qui pendet in ligno; non ille ant ille, sed omnis omnino. etiamne et filius dei? etiam prorsus. nam hoc est quod non uultis: inde satagitis, inde seducitis. displicet enim uobis maledictus pro nobis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ex iurgine. tam̃ mortalis fuit: eo ipso qͦ
mortalis erat similitudinẽ habe̾at carnis
peccati. Hoc appellai etiam peccatum cõ¬
sequenter dicẽs: ut de peccato dãpnaret
peccatũ incarne. Item alio loco. eum in¬
quit. qui ñ nouerat peceatum. peccatũ
pronob fecit: ut nos simus iustitiadĩ ini¬
pso. Cur gͦ timeret moyses dicere maledi¬
ctum: quod paulus ñ timuit dicere pecca¬
tum. Dlane hoc ꝓpħ̃a. & p̃uidere debu¬
it & predicere: paratus abhereticis cũ apł̃o
reprehendi. Quisquis enim rep̃henderit
ꝓpħam dixisse maledictum: cogitur re-¬
prehendere apłm dixisse peccatum. Nã
utiq maledictum comeᷤ peccĩ ẽ. Nec ido maior in¬
uidia ẽ quod addiderit dõ ut diceret: ma¬
ledictis dõ omĩs qui pendẽt in ligno.
Nisi enunds odisset peccatum & mortem
nrãm: non ad eam suscipiendam atq de¬
lendam filiũ suii miteret. Quid gͦ mirũ
simaledictum ẽ dõ quod odit ds: tanto

Expanded text:
ex uirgine, tamen mortalis fuit, eo ipso, quo ex uirgine, tamen mortalis fuit, eo ipso, quo mortalis erat, similitudinem habebat carnis peccati. hoc appellat etiam peccatum consequenter dicens: ut de peccato damnaret peccatum in carne. item alio loco: eum, inquit, qui non nouerat peccatum, peccatum pro nobis fecit, ut nos simus iustitia dei in ipso. cur ergo timeret Moyses dicere maledictum. quod Paulus non timuit dicere peccatum? plane hoc propheta et praeuidere debuit et praedicere, paratus ab haereticis cum apostolo reprehendi. quisquis enim reprehenderit prophetam dixisse maledictum. cogitur reprehendere apostolum dixisse peccatum; nam utique maledictum comes peccati est. Nec ideo maior inuidia est, quod addiderit: deo, ut diceret: maledictus deo omnis, qui pependerit in ligno. nisi enim deus odisset peccatum et mortem nostram, non ad eam suscipiendam atque delendam filium suum mitteret. quid ergo mirum, si maledictum est deo, quod odit deus ? tanto
Abbreviated transcription (Latin):
tem: Qm̃ uetus homo nr̃ simul cũ illo
crucifixusẽ: & intelligat quẽ maledictũ
moyses dixerit. Idõq secutus apłs ait de
nontimuit dicere pro om̃ibus mortuus
ẽ. hoc ẽ enim mortiuis ẽ quod maledi¬
ctus quia mors ipsa ex maledic to est.
& maledictũ ẽ omne peccatum: suie ip¬
sum quod fit ut sequat᷑ supplicium:
siue ipsum suppliciũ quod alio modo
uocatur peccatum. quia fit ex peccato.
Suscepit autem xꝑ̃c sine reatu suppliciũ
nr̃m: ut inde solueret reatum nr̃m. &
finiret etiam supplicium nr̃m: ex inge¬
nio meo ista dixerim: si ñ apłs totiens
hoc inculcat: ut & dormientes ex citet
& calumpniantes effocet. Misit deus
inquit filium suum insimilitutudinẽ
carnis peccati: ut de peccato dampnaret
peccatum incarne.ñ erat gͦ illa caro pecca¬
ti. quia ñ detraduce mortalitatis in ma¬
ria ꝑmasculum uenerat: s tam̃ quia de
peccato ẽ mors. illa aut̃ caro quamius

Expanded text:
tem: quoniam uetus homo noster simul cum illo tem: quoniam uetus homo noster simul cum illo crucifixus est, et intellegat, quem male dictum Moyses dixerit ideoque securus apostolus ainon timuit dicere: pro omnibus mortuus est. hoc est enim mortuus est, quod maledictus quoniam mors ipsa ex maledicto est et maledictum est omne peccatum, siue ipsum, quod fit, ut sequatur subplicium, siue ipsum subplicium, quod alio modo uocatur peccatum, quia fit ex peccato. suscepit autem Christus sine reatu subplicium nostrum, ut inde solueret reatum nostrum et finiret etiam subplicium nostrum. E; ingenio meo ista dixerim, si non apostolus totiens hoc inculcat, ut et dormientes excitet et calumniantes offocet. misit, inquit, deus filium suum in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. non erat ergo illa caro peccati, quia non de traduce mortalitatis in Mariam per masculum uenerat; sed tamen quia de peccato est mors, illa autem caro quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ peccatum appellata est. Ilud itaq pe¬
to inflicta est humanȩ nature: suscepit
pro nobis: hoc suspendit in ligno. Hor
maledic tum ẽ ꝑmoysen: ubi mors damp¬
nata ẽ ne regnaret: Et maledictae int
periret. ua propter ꝑ xꝑĩ tale peccatũ
dampnatumẽ nrm̃ peccatũ. ut nos li¬
beremur: ne regnante peccato nos dãp¬
nati remaneremus. Quid gͦ miratul
faustus. maledictum eẽ peccatum: male¬
dictamesse mortem: maledictam eẽ mor¬
talitatem carnis sine peccato. xꝑ̃i. Ex pec¬
cato tam̃ hominis etiam in xꝑ̃o factam
Ex adam quippe corpus assumpsit: qui¬
a exadam uirgo maria que peꝑit xꝑm̃. Di¬
xerat aut̃ ds̃ in paradiso. quadie terige¬
ritis morte moriemini. Hoc ẽ maledictũ
qͦd pependit in ligno. Ille neget xp̃m male¬
dictum: qui negat & mortuũ. Qui autem
confitetur & mortuum & negare ñ potest
mortem de peccato esse: & obhoc etiam ip¬
sam peccatum uocari: Audiat apłm dicẽ¬

Expanded text:
facta est, peccatum appellata est. Illud itaque pecfacta est, peccatum appellata est. Illud itaque pecto inflicta est humanae naturae, suscepit pro nobis. Hoc suspendit in ligno, hoc maledictum est per Moysen: ubi mors damnata est ne regnaret, et maledicta est ut periret. quapropter per Christi tale peccatum damnatum est et nostrum peccatum. ut nos liberaremur, ne regnante peccato nos damnati remaneremus. Quid ergo miratur Faustus maledictum esse peccatum, maledictam esse mortem, maledictam esse mortalitatem carnis sine peccato Christi, ex peccato tamen hominis etiam in Christo factam? ex Adam quippe corpus adsumpsit, quia ex Adam uirgo Maria, quae peperit Christum. dixerat autem deus in paradiso: qua die tetigeritis, morte moriemini. hoc est maledictum, quod pependit in ligno. ille neget Christum maledictum, qui negat et mortuum; qui autem confitetur et mortuum et negare non potest mortem de peccato esse et ob hoc etiam ipsam peccatum uocari, audiat apostolum dicen
Abbreviated transcription (Latin):
calumpniantiũ hereti corum: quomͦ
ulud sacram̃ tum fidelib exponat᷑
Mors hominis: ex pena peccati ẽ. Unde. et
ipsa peccatum dicit᷑: Non quia peccat
homo dummoritur. s quia ex peccato factũ
ẽ ut moriatur: sicut aliomͦ dicitur. Ling¬
ua proprie caro. quȩ iutradentes sub pa¬
lato mouetur: & alio mͦ dicitur lingͣ qͦd ꝑ
linguam fit: sełm quem modum dicitu&.
Alia lingua greca: alia latina: & manus a¬
lio modo dicitur ipsum proprie cor po¬
ris menbrum quod mouemus ad oꝑan¬
dum: & alio mͦ manus dicitur scriptura
quȩ fit ꝑmanum. Dicimus enim ꝓbatae
manus eius: lecta ẽ aduersiis eũ manꝰ eiꝰ
habeo manum tuam: recipe manũ tuam
Manuis utiq propriȩ m̃brumest homi
nis. Non autem opinor illam scriptura¬
m̃brum esse hominis: & tam̃ dicit manꝰ
eo qd̾ manufacta sit. Sic & peccatũ non
tantum opus ipsum malum quod ui¬
na dignum ẽ: s etiam iosa mors q̃ peco

Expanded text:
calumniantium haereticorum. quomodo calumniantium haereticorum. quomodo illud sacramentum fidelibus exponatur. Mors hominis ex poena peccati est: unde et ipsa peccatum dicitur, non quia peccat homo, dum moritur. sed quia ex peccato factum est. ut moriatur; sicut alio modo dicitur lingua proprie caro, quae intra dentes sub palato mouetur. et alio modo dicitur lingua. quod per linguam fit; secundum quem modum dicitur alia lingua graeca, alia latina. et manus alio modo dicitur ipsum proprie corporis membrum, quod mouemus ad operandum. et alio modo manus dicitur scriptura, quae fit per manum. dicimus enim: "prolata est manus eius" "lecta est aduersus eum manus eius" "habeo manum tuam" "recipe manum tuam." manus utique proprie membrum est homnis. Non autem opinor illam scripturam esse hominis, et tamen dicitur manus, eo quod manifesta sit. Sic et peccatum, non tantum opus ipsum malum quod poena dignum est; sed etiam ipsa mors, quae peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ulos ex cȩcauit ne agnosce¬
rent xꝑ̃m : quantũ pos¬
simus imbuendo rudi homini ostende¬
remus ex aliis occultis peccatis dõ cog¬
nitis uenire uxxtam penam huiꝰ cectta¬
tis: quod ñ solum dixisse apłm deqͥbdã.
ut faciant quȩ non conuenunt. uolentẽ
ostendere quedam peccata manifesta ex
pena ueniri quorumdã occultorũ.: sed
nec ipsos hoc tacuisse ꝓphetas demon¬
straremus. Nam ne ꝑgam longius: idem
ieremias eo ipso loco ubiait. & homo
ẽ & quis agnoscit eum: ne quasi hoc ip¬
so excusati essent uidei quia ñ cogno iit¬
runt. Sienim cognorussent sieut apls
dicit. nunquam dñm gle crucifixissent. Se¬
quituꝵ. & ostendit occulti eorum. mertti¬
fuisse. ut non cognoscerent. Ait enim. Ego
dominus interrogans corda ꝓbans renes.
utdẽ unicuiq scđm iuam eius. & sed̃m
fructum studiorum eus. Ex positio de eo
quod scriptum ẽ : maledictus omĩs qui
pendit in ligno. ex libro contra fau stũ.
ideamus exoccasione .xiiii.¬

Expanded text:
s illos excaecauit, ne agnoscerent Christum? quantum possemus, imbuendo rudi homini ostenderemus ex aliis occultis peccatis deo cognitis uenire iustam poenam huius caecitatis; quod non solum dixisse apostolum de quiut faciant quae non conueniunt, uolentem ostendere quaedam peccata manifesta ex poena unec ipsos hoc tacuisse Prophetas demonstraremus. Nam ne pergam longius, idem Jeremias eo ipso loco, ubi ait, Et homo est, et quis agnoscet eum? ne quasi hoc ipso excusati essent Judaei, quia non cognoverunt, Si enim cognovissent, sicut Apostolus dicit, nunquam Dominum gloriae crucifixissent ; sequitur, et ostendit occulti eorum merfuisse, ut non cognoscerent. ait enim: ego dominus interrogans corda, probans renes, ut dem unicuique secundum uiam eius et secundum fructum studiorum eius. LI. EXPOSITIO DE, ID QVOD SCRIPTVM EST, MALEDICTVS OMNIS QVI PENDET IN LIGNO. EX LIBRO CONTRA FAV- STVM XIIII. Videamus ex occasione
Abbreviated transcription (Latin):
fiant. Nam & hic satis apparet m̃tibus
fidelium: quomͦ ds̃ excecet mentes in fide¬
lium. Precedit enim aliquid occultumin
occults ubi ds̃ agat uistissimum exam̃
udicii sui: ut quorumdam m̃tes excecent᷑.
quorumdam illuminentur. Cui uerissi¬
me dic̾tum ẽ: uidicia tua abissus multa.
Cuius ꝓfunditatis inpenetrabilẽ altitu¬
dinẽ apłs ammiratus: ex clamat. O alti¬
tudo diuitiarum sapientie & scientiȩ dĩ.
quam inscrutabilia sunt iudicia euis: ce
cetera. Nos aut̃ ñ ualens dicere. quid faci¬
at ds̃ beneficio quid uiditio: quia & a
corde & abore uestro. longe ẽ psaiteriũ
nr̃m ubidicit᷑. Miscdiam & iudicium.
cantabo tibi domine.: Lix. De eo qd¬

Expanded text:
fiant. nam et hic satis apparet mentibus fiant. nam et hic satis apparet mentibus fidelium, quomodo deus excaecet mentes infidelium. praecedit enim aliquid occultum in occultis, ubi deus agat iustissimum examen iudicii sui, ut quorundam mentes excaecentur, quorundam inluminentur. cui uerissime dictum est: indicia tua abyssus multa. cuius profunditatis impenetrabilem altitudinem apostolus admiratus exclamat:s o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei; quam inscrutabilia sunt iudicia eius et cetera. Uos autem non ualentes discernere, quid faciat deus beneficio, quid iudicio, quia et a corde et ab ore uestro longe est psalterium nostrum, ubi dicitur: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine, quicquid uo
Abbreviated transcription (Latin):
ut dm̃ uerum dicant excȩcasse infideliũ
nĩtes. Cumenim legerint. inquib ds̃: sũ¬
pendunt pronunciationẽ: Ac tunc infert̃.
grã ita uerborum ordinem mutent. inqͥb
Idem qui in illi distinc̾tione sensus elucet.
Potest crum etiam talis oꝑatio quia exce¬
cantur mentes infideliũ scđm quendam
modum ꝑtinere aduerum dm̃: quod non
facit malitia . s ustitia: sicut idẽ paulus¬
& alibi dicit. Nunquid ĩquus ds̃ qui in¬
fert iram: Item alibi. Quid gͦ dicemus
inquit: Nunquid iniquitas ẽ apuddm̃:
Absit. Moyses enim dicit. Miserebor cui
misertus fuero: & miscłiam prestabo cui
misericors fuero. Cum gͦ premisisset qd
in concusse retinendum ẽ ñ eẽ iniquita¬
tem apud dm̃. paulopost attende qͥd
dicat. Si autem uolens ds̃ ostendere irã
& de monstrare potentiam suam. tulit in:
multa pacientia uasa ire que ꝑfãcta sunt in
ꝑditionem: & ut notas faceret diuitias gle

Expanded text:
ut Deum verum dicant excaecasse infidelium ut Deum verum dicant excaecasse infidelium mentes. Cum enim legerint in quibus Deus, suspendunt pronuntiationem, ac tunc inferunt,gratia ita verborum ordinem mutent mutas,idem qui in illa distinctione sensus elucet. Potest enim etiam talis operatio qua excaecantur mentes infidelium secundum quemdam modum pertinere ad verum Deum, quod non facit malitia, sed justitia, sicut idem Paulus alibi dicit: Nunquid iniquus Deus, qui infert iram? Item alibi. Quid ergo dicemus, inquit, Nunquid iniquitas est apud Deum? Absit. Moses enim dicit: Miserebor cui misertus fuero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero. Cum ergo praemisisset quod inconcusse retinendum est, non esse iniquitatem apud Deum, paulo post attende quid dicat: Si autem volens Deus ostendere iram, et demonstrare potentiam suam, attulit in multa patienionem. et ut notas faceret diuitias gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
mur: ut nob̾ & nrã diunitus dimitãt᷑.
Quod autem debetur: &e si bemgne remit¬
tit᷑ ñ tam̃ iniq̃ repetit᷑. s sicut in uirando &
qui uerum uirat propinquat peiurio. Unde
longe abest qui om̃ino ñ uirat. & quãuus
non peccet qui uerum urat: remotiortam̃
apeccato est qui non uirat nde ammo¬
nitio ñ uirandi conseruiatio ẽ apeccato ꝑ¬
apeccato inuistȩ undicte qui non uult
om̃ino uindicari. Peccat enĩ qui exigit ul¬
tra debitũ. N peccat aut̃ qui exigit debitum.
S to̾tius longe ẽ apeccato in iusti exacto¬
ris qui om̃ino ñ exigit debitũ: p̃sertĩ ne
cogamur. & ipse reddere debitum abeo qͥ
nullum habet debitum. Lxix. Quo modo
incelligendum sit illud apłi. in quib ds̃
scłi hiuiiis excecauit mentes infidelium.
Exlibro contra faustum .xxi.¬
pls ait ds scłi huius excȩcauit m̃¬
tes infidelium: quam quidem sen¬
tentiam pleriq nr̃m ita distingt̃

Expanded text:
mur, ut nobis et nostra diuinitus dimittantur. mur, ut nobis et nostra diuinitus dimittantur. quod autem debetur, etsi benigne remittitur, non tamen inique repetitur. sed sicut in iurando etiam qui uerum iurat propinquat peiurio, unde longe abest qui omnino non iurat; et quamuis non peccet qui uerum iurat, remotior tamen a peccato est qui non iurat — unde admonitio non iurandi conseruatio est a peccato pea peccato iniustae uindictae qui non uult omnino uindicari. peccat enim qui exigit ultra debitum; non peccat autem qui exigit debitum: sed tutius longe est a peccato iniusti exactoris qui omnino non exigit debitum, praesertim ne cogatur et ipse reddere denullum debet debitum. CAPUT LXIX. Quomodo intelligendum sit illud Apostoli: In quibus Deus saeculi hujus excaecavit mentes infidelium, ex libro XXI contra Faustum. Apostolus ait: Deus saeculi hujus excaecavit mentes infidelium. Quam quidem sententiam plerique nostrum ita distinguunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nere iundicte: quantum accepit in uiriȩ:
Nonne uidemus homines leiit lesos mo¬
liricedem. sitire sanguinẽ: uꝑeq inuenire
mmalis inmici unde satientur: Quis
pugno ꝑcussus ñ aut iudicia concitat in
dãpnationem eius qui ꝑcusserit: aut si
ipse ꝑcutere uelit. totum hominẽ si ñ etiã
telo aliquo arrepto pugnis calcibusq con¬
tundit: Hiuic igit᷑ immoderate. acper hoc
inuiste ultioni lex iustum modum figens
penam talionis instituit: hoc ẽ ut qualẽ
quisq intulit in uiriã. tale supplicium
pendat. Pinde oculum pro oculo dentẽ
pro dente. ñ fomes .s limes furoris ẽ: ñ ut
id quod sopitum erat. hinc accenderetur:
s. ne id qd̾ ardebat. ultra extenderetur im¬
positus. Est enim quedam iusta uindi
cta iustaq debetur ei. qui fuerit passus
inuiriam. Vnde utiq cum ignoscimus:
de nr̃o quodammodo iure largimur. Un¬
De etiam debitadicuntur: quȩ inoratione
dominica humanitus dimittere mone¬

Expanded text:
nere uindictae, quantum accepit iniuriae? nere uindictae, quantum accepit iniuriae? nonne uidemus homines leuiter laesos moliri caedem, sitire sanguinem uixque inuenire in malis inimici unde satientur? quis pugno percussus non aut iudicia concitat in damnationem eius qui percusserit? aut, si ipse percutere uelit, totum hominem etiam, si non telo aliquo arrepto, pugnis calcibusqtundit? Huic igitur immoderatae, ac per hoc injustae ultioni, lex justum modum figens, poenam talionis instituit, hoc est, ut qualem quisque intulit injuriam, tale supplicium pendat. Ppro dente non fomes, sed limes furoris est, non ut id. quod sopitum erat, hinc accenderetur, sed ne id. quod ardebat, ultra extenderetur, inpositus. est enim quaedam iusta uiniusta iusteque debetur ei qui fuerit passus iniuriam. unde utique cum ignoscimus, de nostro quodam modo iure largimur. unde etiam debita dicuntur, quae in oratione dominica humanitus dimittere mone
Abbreviated transcription (Latin):
ẽs illarum figurarum ueritas xꝑc̃ ẽ
cuiꝰ sanguine redempti & mundati su¬
mus. Nam infiguris eloquiorũ diuino¬
crucis. cuius cornib impios uentilautt.
Et aries ꝓpt̾ innocentię principatũ. Et
hẏrcus ꝓpt̃ similitudinẽ carnis peccat.
ut de peccato dampnatet peccatũ. Et
siquid aliud sacrificiigenus expressiꝰ
commemoraueris: ineo quoq tibi rp̃m
ꝓph̃atum eẽ monstrabo. Quo circa siue circũ¬
cisio. siue sabbatum. siue differenuia ciborũ
amuero illud quod antiquis dictũ ẽ.
oculum pro oculo. dentem prodente. quomͦ
contrarium habet quod aitdominis. E go
aũt dicouob̾ ñ resistere malo: s siquis te
ꝑcusserit inmaxillam tuam dextram p̃be
ili& alteram. & cętera.. Quandoquidẽ &
illum anticium adreprim̃das flammas o¬
diorum seuientiumq immoderatos ani¬
mos refrenandos. ita p̃ceptumẽ: Quis¬
S enim tandem facile contentus ẽ tantũ repo¬

Expanded text:
est; sed illarum figurarum ueritas Christus est, est; sed illarum figurarum ueritas Christus est, cuius sanguine redempti et mundati sumus. nam in figuris eloquiorum diuinocrucis, cuius cornibus impios uentilabit, et aries propter innocentiae principatum et hircus propter similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum; et si quod aliud sacrificii genus expressius commemoraueris, in eo quoque tibi Christum prophetatum esse monstrabo. quocirca siue circumcisio siue sabbatum siue differentia ciborum Iam uero illud quod antiquis dictum est: oculum pro oculo, dentem pro dente, quomodo contrarium habet quod ait dominus: ego autem dico uobis non resistere malo; sed si quis te percusserit in maxillam tuam dextram, praebe illi et alteram et cetera, quando quidem et illud antiquum ad reprimendas flammas odiorum saeuientumque immoderatos animos refrenandos ita praeceptum est? quis enim tandem facile contentus est tantum repo
Abbreviated transcription (Latin):
borore decreuert̃ appellati st̃ uilius & augustͦ
Nam septimus september. & ceteri ut dixi
usq ad decembrem: numerorum exordine
nominibus ennunciant᷑. Porro ianuariꝰ:
a iano appellatus ẽ. februarius: afebruiᷤ sa¬
cris luꝑcorum. Uultis ergo ut & uos di¬
micamini in m̃se marcio. martẽ colere.
illoenim m̃se bema ur̃m: cũ magna festi¬
uitate celebratis. Si aut̃ uob̃ in m̃se mar¬
tio licere arbitramini alud consi derare
non maitem: cur ex die septimo quod sa¬
bbatum a requit nominatum ẽ diuinis
scripturis saturnũ importare conami¬
ni. quiaeum diem saturm gentes ap¬
pellauerunt. Nempe iam uidetis cum
quanta impietate deliretis. De sacrificiis
autem animaliũ. quis nrm̃ uesciat. mag̃ ea
pũzo popło congruent̃ imposita quãdõ
desideranti oblata : S tam̃ etiam inhis
figure nr̃e fuerunt. quia nrã mandatio
&e dĩ propitiatio. nob sine sanguine nulla

Expanded text:
honores decreuerunt, appellati sunt iulius et augustus. honores decreuerunt, appellati sunt iulius et augustus. nam septimus september et ceteri, ut dixi, usque ad decembrem numerorum ex ordine nominibus enuntiantur. porro ianuarius a Iano appellatus est, februarius a februis, sacris lupercorum. uultis ergo ut et uos dicamini in mense martio Martem colere? illo enim mense bema uestrum cum magna festiuitate celebratis. si autem nobis in mense martio licere arbitramini aliud considerare, non Martem, cur ex die septimo, quod sabbatum a requie nominatum est, diuinis scripturis Saturnum importare conamini, quia eum diem Saturni gentes appellauerunt? nempe iam uidetis cum quanta impieautem animalium quis nostrum nesciat magis ea peruerso populo congruenter inposita quam deo desideranti oblata? sed tamen etiam in his figurae nostrae fuerunt, quia nostra mundatio et dei propitiatio nobis sine sanguine nulla
Abbreviated transcription (Latin):
nomina dõrum suoꝵ imposuere pagani.
ex libro contra faustũ xuiii.
ieb quippe istis quorum septena¬
rius numerus inorbem redit. dõꝵ
suorum nomina gentes imposuert̃:
de quibus ait apłs. quod coluerunt &
seruerunt creature potius quam creatori
Quos in hac parte etiam uos imitamini:
nisi quod cum eis lucidiora duo lumina¬
ria. C etera uero sidera ñ cũ cis õdoratis:
s & m̃ sibus im posuerunt nomina dõꝵ
suorum: ꝓpt̃ honorem quippe romuli quia
cum martis filium crediderunt: Prinum
m̃ sem marti dicantes marciũ uocauerunt.¬
& inde aprilẽ. nullo dĩ sui nomine sedare
ipsa quasi aꝑilem: qd tunc plurimũ germi¬
nis aperiatur inflorem. In de terciũ m̃sẽ
matum: qd maiam mercurii matrẽ dȩã
colunt. Inde quartum iunium. auinone:
inde cȩteros usq ad decembrẽ anumeris
nominarunt. S ex eis quintilis atq sex¬
tilis nominib hominum quib diuinoᷤ

Expanded text:
NOMINA DEORVM SVORVM IMPOSVERE PAGANI. NOMINA DEORVM SVORVM IMPOSVERE PAGANI. EX LIBRO CONTRA FAVSTVM XVIII. Diebus quippe istis, quorum septenarius numerus in orbem redit, deorum suorum nomina gentes imposuerunt; de quibus ait apostolus, quod coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori. quos in hac parte etiam uos imitamini, nisi quod cum eis lucidiora duo lumina, cetera uero sidera non cum eis adoratis. sed et mensibus imposuerunt nomina deorum suorum. propter honorem quippe Romuli, quia eum Martis filium crediderunt, primum mensem Marti dicantes martium uocauerunt; et inde aprilem nullo dei sui nomine, sed a re ipsa quasi aperilem, quod tunc plurimum germinis aperiatur in florem. inde tertium mensem maium, quod Maiam, Mercuri matrem, deam colunt. inde quartum iunium a Iunone, inde ceteros usque ad decembrem a numeris nominarunt. sed ei eis quintilis atque sextilis nominibus hominum, quibus diuinos
Abbreviated transcription (Latin):
mino impleta. Ende dicitur. Exuensse car¬
nem: principatus & potestates exemplauit.
ꝑhanc enim mortalitatem: nob̾ in uide di¬
abolicȩ potestates dominabant᷑. Quas exẽ¬
plasse dictus ẽ: qui a inse ipso capite nr̃o p̃¬
buit exemplum: quod in toto eius corpore
idẽ. eccłia. ex diaboli potestate liberanda.
iuuit.⁊ hec ẽ ustificatio nr̃a. Mortuum
quippe xp̃m: & pagani credunt. Resurre
enim confiteris ait apłs inore tuo quia dñs¬
iħeẽ. & credideris incorde tuo quia ds illũ
suscitaiut amortius. saluus eris. Quia ergo
ex ista resurrectionis fide iustificam᷑. ⁊dõ &
quȩ credita nos iustificat. illa octai diei
cirtumcisione figurata ẽ: ꝓpt̃ea de ipso
abraham cui primum tradita ẽ dic̃ apłs.
Et signum accep̃ circ̃cisiomꝰ signacłm iusticiȩ fidͥi
G&e istam circũcisionem int̾ aliaᷤ fig̾as ꝓphicas d̾
xp̃oscͥpsit moyseᷤ: de qͦ ipse dic̃. De me t ille scͥpsit.

Expanded text:
mino inpleta. unde dicitur: exuens se carmino inpleta. unde dicitur: exuens se carnem principatus et potestates exemplauit. per hanc enim mortalitatem nobis inuidae diabolicae potestates dominabantur; quas exemplasse dictus est, quia in se ipso capite nostro praebuit exemplum, quod in toto eius corpore, id est ecclesia ex diaboli potestate liberanda, uiuit, haec est iustificatio nostra. mortuum quippe Christum et pagani credunt; resurrexenim confitearis, ait apostolus, in ore tuo, quia det credideris in corde tuo, quia deus illum suscitauit a mortuis, saluus eris. quia'ergo ex ista resurrectionis fide iustificamur, ideo equae credita nos iustificat, illa octaui diei circumcisione figurata est, propterea de ipso Abraham, cui primum tradita est, dicit apostolus: et signum accepit circumcisionis signaculum iustitiae fidei. ergo et istam circumcisionem inter alias figuras propheticas de Christo scripsit Moyses. de quo ipse dicit: de me enim ille scripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
tit: ne hanc mercedem aucupans ꝑdat
quod daturus est ds̃. S deicta istacupi¬
ditate: cauenda suꝑbia ẽ. Difficile ẽ enim
ut dignetur consotiari hominib quieis
placere iam ñ desidat: & plenũ seruitutis
putat: itaq adhuc necessarius est timor.
ne illud etiam quod uidetur hab̃e aufe¬
ratur abeo. E manib ac pedibus liga¬
tis mutat᷑ intenebras exteriores. Qua ppt̃
ditimor non solum incohat. s etiam ꝑ¬
ficit sapientem. Is ẽ aut̃ qui summe di¬
ligit dm̃: & ꝓximum tanquã seipsum.
Que aut̃ in hoc itinere ꝑicula difficulta¬
tes q metuende sint. & quib reme¬
diis uti oporteat: Alia questio est :¬

Expanded text:
tit, ne hanc mercedem aucupans perdat tit, ne hanc mercedem aucupans perdat quod daturus est deus. Sed deuicta ista cupiditate cauenda superbia est. difficile est enim, ut dignetur consociari hominibus qui eis non placere desiderat et plenum se uirtutibus putat. itaque adhuc necessarius est timor, ne illud etiam quod uidetur habere auferatur ab eo et manibus ac pedibus ligatis mittatur in tenebras exteriores. quapropter dei timor non solum inchoat, sed etiam perficit sapientem; est autem qui summe diligit deum et proximum tamquam se ipsum. quae autem in hoc itinere pericula difficultatesque metuendae sint et quibus remediis uti oporteat, alia quaestio est
Abbreviated transcription (Latin):
minib aut ꝑaliqua facta mirabilia. aut
ꝑdifficilem continentiã. siue pacientiã aut
ꝑ aliquam largitionem: aut nomine scien¬
tie. uel eloquentie: in eo genere ẽ. & cupidi¬
tas honoris: contraqͥ omĩa ꝓferantur ea
que scripta sunt De laude caritatis. et
de manitate iactantiȩ: doceaturq quã sit
pudendum eis placere uelle quos nolles
imitari. Aut enim boni non sunt &e nicħ
mas num est amalis laudari: aut boni
sunt. & eos oportet imitari. S. qui bo¬
nisunt: uirtute bom sunt. Hirtus autẽ
non appetit: quod in aliorum hominũ
potestate :. Qui gͦ imitatur bonos nul¬
lius hominis appetit laudẽ: qui maloᷤ
ñ dignuis ẽ laude. Si aut placere homi¬
nib idõ uis. ut eis prosis addiligendũ
dm̃: non iam hoc s aliud cupis. Qui
aut̃ placere cupit necessarium adhuc
habet timorem primũ: ne occulte pec-¬
cando int̃ hypochritas adomino compu¬
tetur. Deinde si benefactis placere appe¬

Expanded text:
minibus aut per aliqua facta mirabilia aut minibus aut per aliqua facta mirabilia aut per difficilem continentiam siue patientiam aut per aliquam largitionem aut nomine scientiae uel eloquentiae. in eo genere est et cupiditas honoris. contra quae omnia proferantur ea quae scripta sunt de laude caritatis et de inanitate iactantiae doceaturque, quam sit pudendum eis placere uelle quos nolles imitari. aut enim boni non sunt et nihil magnum est a malis laudari, aut boni sunt et eos oportet imitari. sed qui boni sunt, uirtute boni sunt. uirtus autem non appetit quod in aliorum hominum potestate est. qui ergo imitatur bonos, nullius hominis appetit laudem; qui malos, non dignus est laude. si autem placere hominibus ideo uis, ut eis prosis ad diligendum deum, non iam hoc, sed aliud cupis. qui autem placere cupit, necessarium adhuc habet timorem, primum, ne occulte peccando inter hypocritas a domino computetur, deinde, si benefactis placere appe
Abbreviated transcription (Latin):
mines ueterm & nouũ: exceriorem. & inte¬
riorem. terrenum & celestẽ. idest int̾eum
quibona carnalia & temporalia. & eũ qui
sp̃itualia. & eterna sectatur: Monendũq
ne ꝑitura beneficia & transeuntia expectẽt
adõ quib etiam pram homines habunda¬
re possunt: S firma &e sempitna: proquib
accipiendis omĩa que in hoc mundo bo¬
na putantur & malapenitus contempnen¬
cum se tot miraculis tantam ttrum potesta¬
tem habere monstrart: ut ea sprcuit que
magna bona: ce ea sustinuit que magnama¬
la imꝑiti putant: quos mores ce discipli¬
nam. ne tanto minus quisquã aggredi
audeat. quanto illud magis honorat: et
depollicitationib atq ortationib eus:
& de imi tantium muttitudine apłorum.
martẏtum. sc̃orũq innumerabiliũ. quã
onsint illa desperanda ostendendum ẽ.
At ubi fuerint carnalium uoluptatum
illecebre suꝑate: cauen dumest. nesubre¬
pat atq. succedat cu piditas placendiho

Expanded text:
mines, veterem et novum, exteriorem et intemines, veterem et novum, exteriorem et interiorem, terrenum et coelestem; id est, inter eum qui bona carnalia et temporalia, et eum qui spiritualia et aeterna sectatur: monendumque ne peritura beneficia et transeuntia exspectentur a Deo, quibus et improbi homines abundare possunt; sed firma et sempiterna, pro quibus accipiendis omnia quae in hoc mundo bona putantur et mala, penitus contemnennendum est, qui cum se tot miraculis tantam rerum potestatem habere monstraret, et ea sprevit quae magna bona, et ea sustinuit quae magna mala imperiti putant: quos mores et disciplinam, ne tanto minus quisquam aggredi audeat, qude pollicitationibus atque hortationibus eius et de imitantium multitudine apostolorum, martyrum sanctorumque innumerabilium, quam non sint illa desperanda, ostendendum est. At ubi fuerint carnalium uoluptatum inlecebrae superatae, canendum est, ne subrepat atque succedat cupiditas placendi
Abbreviated transcription (Latin):
scõs & diuinos libros p̃dicantur & qd
celant hominib. dõ celare non posse c̃¬
sentiant: disficilius domentur quã fert.¬
Ut autem timeatur ds̃ diuina ꝓuidentia regi
unuiersa ꝑsuadendumest. Nontam ratiõĩb
quas qui potest mre. potest etiam &e pulcri¬
tudinẽ sentire uirtutis. quam exemplis uel
recentib siqua occurrũt uel de hystoria. et
maxime quȩ ipsa diuina ꝓuidentia procu¬
rante. siue inueteri sine in nouo testam̃to.
excellentissimam auctoritatem religionis
acclpit. Si mul autem agendũ ẽ. & depe¬
nis peceatorum: & dep̃mus recte fac̾torum.
Iam uero cum aliqua ñ peccando consuetudo
quod onerosum putabatur facile eẽ ꝑsua¬
serit: incipiat gustari dulcedo pietatis et
cõm̃dari piuchritudo uirtutis. nt caritatis
libertas p̾seruitute. timoris emineat. Tẽ
iam ꝑsua dendum est fidelibus pcedentib
regenerationis sacram̃tis. que necesse eot plu¬
rimum moneant: quid int̾sit int̃duos ho¬

Expanded text:
sanctos et divinos viros praedicantur, et quod sanctos et divinos viros praedicantur, et quod celant hominibus, Deo celari non posse consentiant, difficilius domentur quam feraeUt autem timeatur Deus, divina providentia regi universa persuadendum est; non tam rationibus, quas qui potest inire, potest jam et pulchritudinem sentire virtutis, quam exemplis vel recentibus, si qua occurrunt, vel de historia, et ea maxime quae ipsa divina providentia procurante, sive in Vetere, sive in Novo Testamento excellentissimam auctoritatem religionis recepit. Simul autem agendum est et de poenis peccatorum, et de praemiis recte factorum. 2. Jam vero cum aliqua non peccandi consuetudo, quod onerosum putabatur, facile esse persuaserit; incipiat gustari dulcedo pietatis, et commendari pulchritudo virtutis, ut charitatis libertas prae servitute timoris emineat. Tunc jam persuadendum est fidelibus praecedentibus regenerationis Sacramentis, quae necesse est plurimum moveant, quid intersit inter duos ho
Abbreviated transcription (Latin):
piditas: & consumnata dilectio forasinit¬
tit timorem. Quis quis igit᷑ eamnitte uul¬
t.: nistet minuendis cupiditatib. Est
aut̃ cupiditas amor adipiscendi. aut obri¬
nendi temporalia. Huiꝰ minuende initi¬
um est. dm̃ timere: Qui solus timeri sine
amore non potest. Inid ad sapientiã enim
tenditur. & nichil uerus eo quod dictũẽ.
initium sapientiȩ timor domim. Nemo ẽ
quippe qui non magis dolorem fugiat
quam appetat uoluptatem. Quando qͥ dẽ
uidimus etiam in manissimas bestias a
maximus uoluptatib abstetreri dolorum
metũ: quod cum mneatum consuetudinẽ
uerterit: domite& mansuete no¬
cantur. Qua ꝓpt̃ qm̃ inest hominira¬
tioꝗͥ cum seruit cupiditati ꝑuersione mi¬
serabili ut homines non timeantur. sug
gerit latere posse commissa. & ad tegenda
occulta peccata has tutissimas fauatias
comparat. Eofit ut homines quos ñdũ
delectat pulchritudo uirtutis. nisi penis
apeccato de cerreantur. que uerissime ꝑ

Expanded text:
piditas, et consummata dilectio foris mitpiditas, et consummata dilectio foris mittit timorem. quisquis igitur eam nutrire uult, instet minuendis cupiditatibus. est autem cupiditas amor adipiscendi aut optinendi temporalia. huius minuendae initium est deum timere, qui solus timeri sine amore non potest. in id ad sapientiam enim tenditur et nihil uerius eo quod dictum est: initium sapientiae timor domini. nemo est quippe, qui non magis dolorem fugiat quam appetat uoluptatem, quando quidem uidemus etiam immanissimas bestias a maximis uoluptatibus absterreri dolorum metu; quod cum in earum consuetudinem uerterit, domitae et mansuetae uocantur. quapropter quoniam inest homini ratio, quae cum seruit cupiditati peruersione misgerit latere posse commissa, et ad tegenda occulta peccata astutissimas fallacias comparat; eo fit ut homines quos nondum delectat pulchritudo virtutis, nisi poenis a peccando deterreantur, quae verissime per
Abbreviated transcription (Latin):
amus. calcata carne ascendamus ad ani¬
mum. Quid amat amimis in amico nͥ
animum: & illie igitur tria sunt amans
& quod amatur & amor. ccc bxii
aritatem uoco qua amant᷑ ea que
non sunt p̃ipso amante contem¬
pnenda. Idẽm quod etermũ est.¬
& quod amare ipsum eternum potest. ds̃
igitur & aninuis quo amatur: caritas pͥe
dicitur purgatissima & consumata. Si
nichil aliud amatur. hanc & dilectionẽ
dici placet. S. cum ds̃ magis diligitur quã
animus ut malit homoeuis eẽ quam siuis:
tunc uere ammosum meq consulitur. c̃se¬
quenter & corpori. Nob̃ id non curantib
aliquo appetitu satagente sed tantum
prompta & oblata sum̃tib caritatiᷤ aut
uenenum est spes ad ipiscendorum aut
retinendorum temporaliũ: nutͥm̃tũ
eius. inminutio cupiditatis: ꝑfectio nui¬
la cupiditas: signum ꝓuectus eius est in¬
nutio timoris: signum ꝑfectionis eiꝰ niuiꝰ
timor: qui & radix ẽ om̃ium malorum cu¬

Expanded text:
amus, calcata carne ascendamus ad aniamus, calcata carne ascendamus ad animum. Quid amat animus in amico, nisi animum? Et illic igitur tria sunt: amans, et quod amatur, et amor. Restat aritatem voco, qua amantur ea quae non sunt prae ipso amante contemnenda: id est, quod aeternum est, et quod amare ipsum aeternum potest. Deus igitur et animus quo amatur, charitas proprie dicitur purgatissima et consummata, si nihil aliud amatur: hanc et dilectionem dici placet. Sed cum Deus magis diligitur quam animus, ut malit homo ejus esse quam suus, tunc vere animo summeque consulitur, consequenter et corpori, nobis id non curantibus aliquo appetitu satagente, sed tantum prompta et oblata sumentibus. Charitatis autem venenum est, spes adipiscendorum aut retinendorum temporalium. Nutrimentum ejus est, imminutio cupiditatis; perfectio, nulla cupiditas. Signum profectus ejus, imminutio timoris; signum perfectionis ejus, nullus timor, quia et radix est omnium malorum cu
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio. scđm quam iuxisse creduntun:
& illorum uta credita meãdem formam
flagrantiorem excitat caritatẽ. Ut qnto
flagrantius diligimꝰ dm. Tanto cercius
seremusq iundeamus. Quia indõ conspi¬
cumus in commutabilem foriam iusti¬
tie scđm quam hominẽ uiuere oportere
iudicamus. Ualet gͦ fides ut coguitionẽ
& addilectionẽ dĩ. non tanquam oñno
incoguiti aut om̃ino non cdelicti. s ut cog̃¬
noscatur manifestius & eo firmius diligat᷑.¬
Ie ex libro eodem detrinitate uiII.T̃.I.
uidest autem dilectio uel caritas
quam tanto ꝑ escriptura diui¬
ia laudat &e p̃dicat. nisi amor
bom: amor au̾t alicuiꝰ amantisis ẽ. et a¬
more aliquid amatur. Ecce tria sunt a¬
mans & quod amat᷑ & amor. Quid est¬
gͦ amor nisi quedam uita duo aliqua co¬
pulans uel copulari appetens amantem
scilicet. & quod amatur: & hocetiam in
extremis carnalibusq amorib ita est.
S ut aliquid puruis & iiquidius hauri¬

Expanded text:
dilectio, secundum quam uixisse creduntur, dilectio, secundum quam uixisse creduntur, et illorum uita credita in eandem formam flagrantiorem excitat caritatem, ut quanto flagrantius diligimus deum, tanto certius sereniusque uideamus, quia in deo conspicimus incommutabilem formam iustitiae, secundum quam hominem uiuere oportere iudicamus, ualet ergo fides ad cognitionem et ad dilectionem dincogniti, aut omnino non dilecti; sed quo cognoscatur manifestius, et quo firmius diligatEODEM LIBRO DE TRINITATE VIII. T. X. Quid est autem dilectio uel caritas, quam tantopere scriptura diuina laudat et praedicat, nisi amor boni ? amor autem alicuius amantis est et amore aliquid amatur. ecce tria sunt: amans et quod amatur et amor. et quid ergo amor nisi quaedam uita duo aliqua copulans uel copulari appetens, amantem scilicet et quod amatur? et hexternis carnalibusque amoribus ita est: sed ut aliquid purius et liquidius hauri
Abbreviated transcription (Latin):
qui ignoramur. ce cognoscim̃. quasi mo¬
rientes & ecce uiuumus. ut coherciti & non
mortificati. Ut tristes semꝑ autem gaudẽ¬
tes. Sicut egem. multos autem ditantes.
Tanquam nichil habentes. & omiã possidẽ¬
tes. Quid÷ quod aecendimur indilectio¬
nem pauli apłi cum ista legimus : Nisi qd
credimus eum ita uixisse : Uiuendũ tam̃
sic eẽ dĩ ministris ñ dealiquib auditum
credimus. s intus apud nos uel potuis
supra nos in ipsa ueritate conspicimus. Ii¬
lum gͦ quem sic uxisse credius: ex
hoc quod iudemus diligimus. Et nisi hãc
formam quam semꝑ stabilem atq in com¬
mutabilem cernimus p̃cipue diligeremus.
Non idõ diligeremus illum quia eius iutã
ritatem excitęmur ꝑfidẽ qua credimus
uixisse sic aliquem. & spem qua nos quoq
ita posse iuuere qui homines sumus ex
co quod aliqui homines ita uixerunt im
mine desꝑamus. ut hoc & desideremus
ardentius & fidentius precemur. Itaet
ipsam uitam facit a nob̾ diligi forme iliꝰ¬

Expanded text:
qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortificati, ut tristes, semper autem gaudentes, sicut egeni, multos autem di- , tantes, tamquam nihil habentes et omnia possidentes — quid est, quod accendimur in dilectione Pauli apostoli, cum ista legimus, nisi quod credimus eum ita uixisse ? uiuendum tamen sic esse dei ministris non de aliquibus auditum credimus, sed intus apud nos, uel potius supra nos in ipsa ueritate conspicimus. illum ergo quem sic uixisse credimus, ex hoc quod uidemus diligimus, et nisi hanc formam, quam semper stabilem atque incommutabilem cernimus, praecipue diligeremus, non ideo diligeremus illum, quia eius uitam, ritatem excitamur per fidem, qua credimus uixisse sic aliquem, et spem, qua nos quoque ita posse uiuere, qui homieo quod aliqui homines ita vixerunt, minime desperamus, ut hoc et desideremus ardentius, et fidentius precemur. Ita et ipsorum vitam facit a nob
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ. Qm̃ quipped̾s dilectio est: Dm̃ cer¬
te diligit qui diligit dilectionẽ. Dilectionẽ
autem necesse ÷ diligat qui diligit frẽm:
et idõ quod paulo post ait. Non potest
dm diligert quem non uidet. qui fratrẽ
quem uidet ñ diligit: quia hec illa causa
est non uidendidm̃. quod non diligit fra¬
trem. Quienim ñ diligit frẽm nẽ indile¬
ctione: & qui non est indilectione. & qui¬
dilectio est. Porro quiñ est indo. non est
in lumine: quia ds lumenest. & tenebre
ineo non stulle. Qui gͦ ñ ẽ in lumine.
quid mirum sinon uidet lum̃. idest non
udet dm̃ quia intenebris est: frẽm autẽ
iudet humano usu. quo uideri dĩ non
potest: s si cũ quẽ uidet humano uisu. sp̃ĩali
caritate diligẽt: uidet dm̃ qͥẽ ipsa carita. uisu

Expanded text:
inuicem. quoniam quippe deus dilectio est, deum cerinuicem. quoniam quippe deus dilectio est, deum certe diligit qui diligit dilectionem. dilectionem autem necesse est diligat qui diligit fratrem. et ideo, quod paulo post ait, non potest deum diligere, quem non uidet, qui fratrem, quem uidet, non diligit, quia haec illa causa est non uidendi deum, quod non diligit fratrem. qui enim non diligit fratrem, non est in dilectione, et qui non est in dilectione, dilectio est. porro qui non est in deo, non est in lumine, quia deus lumen est et tenebrae in eo non sunt ullae. qui ergo non est in lumine, quid mirum, si non uidet lumen, id est non uidet deum, quia in tenebris est? fratrem autem uidet humano uisu, quo uideri deus non potest. sed si eum quem uidet humano uisu spiritali caritate diligeret, uideret deum, qui est ipsa caritas, uisu
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ ẽ. dilectionẽ autem fraternã quantũ
Manifestumest quod iustitiȩ ꝑfectionẽ infrĩs
dilectione posuerit. Namin quo scandalũ
non est. utiq ꝑfectus est. Et tam̃ uidetur
dilectionemdi tacuisse: quod nunquani
faceret nͥ qr in ipsa fr̃na dilectione uult
intelligi dm̃. Aꝑtissime enim ineadẽ epłã
uicem: quia dilectio ex dõ est. Et omnis
qui diligit ex dõ natus est: ce cognouit
dm̃. qui non diligit ñ cognouit dm̃. qͥa
ds̃ dilectio est. Ista contexĩo satis aꝑteq
de clarat eandem ipsam fr̃nã dilectionem.
Nam frat̾na dilectio ẽ. qͣ diligimꝰ inuicẽ: ⁊ qm ñ
solũ ex deo. s &̃ deum ẽẽ tanta uidemus aucto¬
ritate prȩdicari Cumgͦ dedilectione di¬
ligimus frc̃m: de dõ diligimus frẽm. Nec
fieri pocest. ut eandem dilectionẽ non p̃ci¬
pue diligamus qua frcm̃ diligimus. Unde
colligitur duo illa p̃cepta non posse ẽẽ sine

Expanded text:
frater est. dilectionem autem fraternam quantum frater est. dilectionem autem fraternam quantum Manifestum est quod justitiae perfectionem in fratris dilectione posuerit. Nam in quo scandalum non est, utique perfectus est. Et tamen videtur dilectionem Dei tacuisse; quod nunquam faceret, nisi quia in ipsa fraterna dilectione vult intelligi Deum. Apertissime enim in eadem Epistssimi, diligamus invicem, quia dilectio ex Deo est, et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognovit Deum. Qui non diligit non cognoDeus dilectio est . Ista contexio satis aperte declarat, eamdem ipsam fraternam dilectionem nam fraterna dilectio est qua diligimus invicem non solum ex deo sed etiam deum esse tanta auctoritate praedicari. cum ergo de dilectione diligimus fratrem, de deo diligimus fratrem nec fieri potest, ut eandem dilectionem non praecipue diligamus, qua fratrem diligimus. unde colligitur duo illa praecepta non esse posse sine
Abbreviated transcription (Latin):
adenim caritatem iudeo: & quantum
possum eãm̃te conspido: & credoscrip¬
tura dicenti. qm̃ ds̃ caritasest: Q qui
manet incaritate in dõ manet. sed cũ cã
uideo non in ea uideo trinitatem: iimo
uero indes trinitatem. si caritatem uidẽ.
S commonebo si potero ut uidere te uide¬
as: Ad sit tantum ipsa ut mouea nur
caritate ad ali quod bonum:. Quia cum
diligimus caritatem aliquid diligentẽ
diligimus: Ppt̃ hoc ipsum quia dilig̃
aliquid. Ergo quid diligit caritã ut
possit etiam ipsa caritas diligi: caritas
enim non est. que nichil diligit. Si aũt
seipsum diligit: diligat aliquid oportet¬
& ut caritate se diligat. Sicut enim uer¬
bum indicat aliquid. indicat etiam
seipsum. S. n se uerbum indicat. nisise
aliquid indicare indicet. Sic & caritas
diligit quidẽ se.s. nisi se aliquid diligẽ¬
tem diligat. ñ caritate se diligit. Quid
gͣ diligit caritas nisi quod carttate dili¬
gunus: id autem ut ꝑrimo ꝓueamuꝵ:

Expanded text:
at enim caritatem uideo et, quantum at enim caritatem uideo et, quantum possum, eam mente conspicio et credo scripturae dicenti: quoniam deus caritas est, et qui manet in caritate, in deo manet. sed cum eam uideo, non in ea uideo trinitatem. immo uero uides trinitatem, si caritatem uides. sed commonebo, si potero, ut uidere te uideas. adsit tantum ipsa, ut moueamur caritate ad aliquod bonum, quia, cum diligimus caritatem, aliquid diligentem diligimus propter hoc ipsum, quia diligit aliquid. ergo quid diligit caritas, ut possit etiam ipsa caritas diligi? caritas enim non est, quae nihil diligit. si autem se ipsa diligit, diligat aliquid oportet, ut caritate se diligat. sicut enim uerbum indicat aliquid, indicat etiam se ipsum; sed non se uerbum indicat, nisi se aliquid indicare indicet: sic et caritas diligit quidem se, sed nisi se aliquid diligentem diligat, non caritate se diligit. quid ergo diligit caritas nisi quod caritate diligimus? id autem, ut proximo prouehamur,
Abbreviated transcription (Latin):
escunt illi. reuocati abstrepitu qui fors
est ad gaudia silentia. Ecce ds̃ diledi¬
o est. Ut quid imꝰ & currimus insubli¬
mia celorum. & ima t̾rarum quenntes
cum quiest apud nos. si nos et̃ uelimꝰ
diligit dm̃diligit. qui amat & ipsani
dilectionẽ quł ex dõ est & dr̃e ex libesii
emodicat ñ nomi quod diligã. Dili¬
gat frc̃m. & diligat eadem dilectio¬
neminagis enim nouit dilectionẽ
qua cdiligit. quam frẽm quẽ diligit. Ecce
iam potest notiorem dm habere quã frẽm.
plane notiorẽ: qr p̃sentiorem. Notiorem: q int̾i¬
orem. Notiorem: quia certiorem. Amplecaere
dilectionem deum: & dilectione amplectere
deum: Ipsaẽ dilectio que oms bonos an¬
głos. & om̃s dĩ seruos consotiat uum¬
culo scĩtatis: nosq & illos coniungit
inuicem nob̾ & subiungit s. Quantog̾
saniores sumus atumore suꝑbie. tanto
sumus dilectione pleniores. & quo nisi
dõ plenus est. qui plenus ẽ dilectione:

Expanded text:
iescent illi , revocati a strepitu qui foris iescent illi , revocati a strepitu qui foris est ad gaudia silentia. Ecce Deus dilectio est: utquid imus et currimus in sublimia coelorum et ima terrarum, quaerentes cum qui est apud nos, si nos velimus essdiligit, Deum diligat; quia amat ipsam dilectionem quae ex Deo est, et Deus est. emo dicat: "non noui quod diligam". diligat fratrem et diligat eandem dilectionem. magis enim nouit dilectionem, qua diligit, quam fratrem, quem diligit. ecce iam potest notiorem deum habere quam fratrem, plane notiorem, quia praesentiorem, notiorem, quia interiorem, notiorem, quia certiorem. amplectere dilectionem deum et dilectione amplectere deum. ipsa est dilectio, quae bonos omnes angelos et omnes dei seruos consociat uinculo sanctitatis, nosque et illos coniungit inuicem nobis, subiungit sibi. quanto igitur saniores sumus a tumore superbiae, tanto sumus dilectione pleniores. et quo nisi deo plenus est qui plenus est dilectione?