comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
phariseor uesciens xp̃m. effectus uerita¬
tis. eugłice corrũꝑet. Siaut̃ ferm̃tũ pha¬
riseoꝵ ⁊ hetodis itaditiones ꝑuersas et he¬
retica significat doginata. constat qr cibi
quibꝰ pastiis est ppłs clĩ uerã doctrinam
integr̃a qr significant ¶ m̃ crebro de ficie
inengłĩo legitur. ne nusqũa dictũ sit bre¬
uit̃ aꝑiamus quid sit fides. de quibꝰ habe¬
atur. sccłm quid magna uł modica dicat᷑.
ies est existimatio rerũ ñ apparenciũ. ħe
sensibꝰ corporeis ñ sub iacenciũ. suꝑta opi¬
nionẽ ⁊ infra agnitionẽ constituta. Supͣ

Expanded text:
ffectus veritatis evangelicae corrumperet. Si autem fermentum Pharisaeorum et Herodis traditiones perversas et haeretica significat, dogmata constat quia cibi quibus pastus est populus Dei veram doctrinam integramque significant. Quoniam crebro de fide in Evangelio legitur, ne nusquam dictum sit, breviter aperiamus quid sit fides, de quibus habeatur, secundum quid modica vel magna dicatur. Fides est existimatio rerum non apparentium, hoc est, sensibus corporeis non subjacentium, supra opinionem, et infra agnitionem consti
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to herodis. E cauet aferm̃to pharise¬
oꝵ̾ et saduccheoꝵ. litt̃e p̃cepta non ser¬
uat : trachtiones hominũ negligit. ut
dĩ mandata faciat. ferm̃tũ namq p̃ha¬
riscoꝵ ẽtlecreta legis diuine traditiõibꝰ¬
homim̃ pꝰ ponere. ut p̃dicare legem
oꝑibꝰ ciꝰ credete: ferm̃tũ herodis est adul¬
teriũ. homicidiũ. temeritas pirandi.si¬
mulatio religionis. De ħ frrm̃to ait apłs.
Modicũ ferm̾tũ totã massam coctũpit.
Sicut uis pariti ferm̃ti mixtũ farit c̃s¬
cere facit et ad saporem suũ trabit. ita
modica scintille doctrine hereticaꝵ fi
uituũ pectus inuiecta fuecit. cito ingeris
flama succrescet. et te totũ ad se trahet

Expanded text:
odis. Qui cavet a fermento Pharisaeorum et Sadducaeorum, litterae praecepta non servat, traditiones hominum negligit, ut Dei mandata faciat. Fermentum namque Pharisaeorum est decreta legis divinae traditionibhominum postponere, vel praedicare legem operibus ejus credere. Fermentum Herodis est, adulterium, homicidium, temeritas jurandi, simulatio religionis. De hoc fermento ait Apostolus; Modicum fermentum totam massam corrumpit . Sicut vis parvi fermenti mistum farinae crescere facit et ad saporem suum trahit, ita modica scintilla doctrinae haereticorum, si in tuum pectus injecta fuerit, cito ingens flamma succrescet, et te totum ad se trahet
Abbreviated transcription (Latin):
cogitabant int̾ se dicentes. ꝙ paues
ñ habemꝰ. Cogitabant qr panes ñ habe¬
mꝰ: idõ ait nobis ut caueamꝰ aferm̃to
male intellexisse: cauete aferm̃to pha¬
riseoꝵ. redarguit eos iñ: ⁊ inducit adsa¬
nũ intellectũ. Et ħ est qd̾ sequitur. S ci¬
ens aut̃ iħc dixit. Qd cogitatis int̾ uos
modice fidĩ. qr panes ñ habetis: Nondã¬

Expanded text:
cogitabant inter se, dicentes: Quia panes non habemus. Cogitabant quia panes non habemus. Ideo ait nobis ut caveamus a fermento, male intellexisse, cavete a fermento Pharisaeorum, redarguit eos inde, et inducit ad sanum intellectum: et hoc est quod sequitur: Sciens autem Jesus dixit: Quid cogitatis inter vos, modicae fid
Abbreviated transcription (Latin):
pena peccati uobis hec erit. Cñ anticͤ ue
uerit in nomine. suo. qr ꝓpriã głãm queret
et se dm̃ dicet: illũ accipietis. ħ est qd̃ apłs
ait. ut crecdant m̃datio qui ñ crediderũt
ueritati Quomͦ potestis uos credere qui
głam ab inuicẽ. accipisas. et glãm que
asolo dõ est ñ queritis: Non qr ñ ẽ aꝑta
ueritas ñ creclunt. s quia suꝑbia eos
excecat ⁊ ambitio laudis. que appetit.
de se existimari qd inse ñ ht̃. ⁊ suꝑ alios
se efferre humilitas uͦ solius dĩ głiam q̃¬
rit. eiq soli placere appetit. Polite pu¬
tare qr ego accusaturus sim nos ap̃ patrẽ.
Est qui accusat nos. moyses in quo uos
sꝑatis. Si enĩ crederetis moysi: crederetis
forsitam et mͥ. De me enĩ ille scripsit.
Qod ait forsitan. irrisio est increduli. ñ du¬
bitatio loquentis. Iõ ñ accuso. qr ñ ueni
dãpnare s saluare. Moỹses uͦ accusat.
q increduli estis. uoci illiꝰ qua ait Pro
aĩa que ñ obedierit ꝓpħẽ illi. eext̃mina¬

Expanded text:
ena peccati haec vobis erit. Cum Antichristus venerit in nomine suo, quia propriam gloriam quaeret et se Deum dicet, illum accipietis. Hoc est quod Apostolus ait: Ut credant mendacio qui non crediderunt veritati . Quomodo potestis vos credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam quae a solo Deo est, non quaeritis? Non quia non est aperta veritas, non credunt, sed quia superbia eos excaecat et ambitio laudis, quae appetit de se existimari quod in se non habet, et super alios se efferre, humilitas vero solius Dei gloriam quaerit, eique soli placere appetit. Nolite putare quia ego accusaturus sim in quo vos speratis. Si enim crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. De me enim ille scripsit. Quod ait, forsitan, irrisio est increduli, non dubitatio loquentis. Ideo non accuso, quia non veni damnare, sed salvare. Moyses vero accusat, quia increduli estis voci illius qua ait: Pronima quae non obedierit prophetae ilii, extermina
Abbreviated transcription (Latin):
litatis error. insolenciũ animos obtine.¬
bat. pociꝰ reliquisse eos qũã dimisisse scri¬
bitur. Conuocat autem discipulos. ut
doceat magistros cũ minoribꝰ cõmumi¬
care cõsilia sua. uł idõ ut excollocutio¬
ne intelligant signi magnitudinẽ. Tur¬
ba triduo sustinet dñm ꝓpt̾ sanationẽ
infirmoꝵ. et electi infide trinitatis suꝑ¬
plicant dño ꝓlanguoribꝰ animarũ su
uł suoꝵ. Wł triduo turba sustinet. do¬
tione. cogitatione. Qui conuersi defici¬
unt inuia uite p̃sentis. si sine doctri¬
ne pabulo dimittantur. Marcus refert.
qr de longe uenerunt. Quanto quis płꝰ
errauit. tanto longiꝰ aclño recessit. Item.
udĩ creclñtes de ꝓpe uenerũt. ut edoc¬
t lege et ꝓpħis. tredentes ex gentibꝰ

Expanded text:
litatis error insolentium animos obtinebat, potius reliquisse eos quam dimisisse scribitur. Convocat autem discipulos ut doceant magistros cum minoribus communicare consilia sua, vel ideo, ut et collocutione intelligant signi magnitudinem. Turba triduo Dominum sustinet sanationem infirmorum, et electi in fide Trinitatis supplicant Domino pro languoribus animarum sui vel suorum. Vel triduo turba sustinet Dotione, cogitatione. Qui conversi deficiunt in via praesentis vitae, si sine doctrinae pabulo dimittantur. Marcus refert quia de longe venerunt. Quanto quis plus erravit, tanto longius a Domino recessit. Item Judaei credentes, de prope venerunt, ut edocti lege et
Abbreviated transcription (Latin):
uł infirmitate uiriũ uł leuitate m̃tis
Utinq refectio celebrata est in monte.
qr utrũ q testam̃tũ altitudinẽ manda¬
toꝵs dĩ ⁊ illiꝰ montis altitudinẽ qui est
mons domꝰ dĩ inuertice monciũ conso¬
na uoce nobis p̃dicat. Et statĩ ascen.¬
dens nauẽ cũ discipulis sius. uenit ĩ
partes dalmauutha. Turba dimittit᷑¬
ũ. plebem comitatus ingredit᷑. U bi
maths ponit magelã: marcus ponir

Expanded text:
vel infirmitate virium, vel levitate mentis. vel infirmitate virium, vel levitate mentis. Utraque refectio celebrata est in monte; quia utrumque Testamentum altitudinem mandatorum Dei et illius montis altitudinem, qui est mons domus Dei in vertice montium , consona voce nobis praedicat. Et statim ascendens navem cum discipulis suis, venit in partes Dalmanutha. Turba um, plebem comitatus, ingreditur. Ubi Matthaeus ponit Magedan, Marcus ponit
Abbreviated transcription (Latin):
Et qua drangulus lapis ñ ẽ instabilis. et¬
ꝯ in eo nũo eugłiste sunt. Numerꝰ itaq re¬
fectoꝵ̃ docetꝰ eos pastos eugłicis cibariis.
simul q insinuat. in numerabiliũ multi¬
tudinẽ de.iiͬi. orbis partibꝰ ad celestis a¬
bi donũ cõcursuram. ħ gͥ tipice int̃ hãc¬
et illã refectionẽ distat᷑. qd̾ ibi litt̃a ue¬
tus. plena eẽ significata est grã sp̃nah.
hic gr̃a noui testam̃ti monstrata est mi¬
nistranda fidelibꝰ.uiͣi. ornatis uirtutibꝰ
Quarũ pͥma est cognitio rerũ appetũ¬
darũ et uitandarum. scclã refretatio en¬
piditatis ab his que temporalit̃. delect̃t:
tertia firmitas conita molesta scli. quar¬
ta que ꝑ onĩs diffuncdit᷑ dilectio dĩ et ꝓ¬
xiii. Et ibi et hic mulietes atq paruu¬
li excepti sunt. qr tam in uet̃i quã in no¬
uo testam̃to ñ admittunt᷑ ad mimcrũ.
qui ñ ꝑdurant occurtere inuitũ ꝑfectũ.

Expanded text:
Et quadrangulus lapis non est instabilis, etEt quadrangulus lapis non est instabilis, etin eo numero evangelistae sunt. Numerus itaque refectorum docet eos pastos evangelicis cibariis; simulque insinuat innumerabilem multitudinem de quatuor orbis partibus ad coelestis cibi donum concursuram. Hoc igitur typice intet illam refectionem distat, quod ibi littera vetus plena esse signata est gratia spirituali, hic gratia novi testamenti monstrata est ministranda fidelibus, quatuor ornatis virtutibus. Quarum prima est cognitio rerum appetendarum et vitandarum; secunda, refrenatio cupiditatis ab his quae temporaliter delectant; tertia, firmitas contra molestias saeculi; quarta, quae per omnes diffunditur, dilectio Dei et proximi. Et hic et ibi mulieres atque parvuli excepti sunt; quia tam in Veteri quam in Novo Testamento non admittuntur ad numerum qui non perdurant occurrere in virum perfectum,
Abbreviated transcription (Latin):
te que fuꝑant. sunt alciora p̃cepta
ut consilia. Que multitudo ñ potest at¬
tingere seruãdo. s tantũ illi qui maio
ti grã pleni sunt. Quibꝰ dicitut. Siuis
ꝑfectus eẽ uende omĩa que hs̃. et da pau¬
ꝑibꝰ. Et qr sporte iunco et palmarũ folus
solent contexi: merito inscõꝵ significa¬
tione ponuntur. Iuncus qͥppe suꝑ aqũa
nascitur. et electi radicem cordis ne ab
amore et̃nitatis arescat inipso uite fonte
collocant. Palma. uictricẽ ornat manũ.
Et electi mũdi uictores. memoriã et̃ne re¬
iributiõis incorde. retinent. Cur ant̃ qͥn¬
et idõ ampltꝰ celestis pabul receperunt.
Erant autẽ qui mandncauerunt .iiͦͬ.
milia hominũ. extra paruulos et muli¬
eres: et dimisit eos. Insuꝑiori signo.S. mi¬
lia fuerunt upxta numerũ panũ. qr uici¬
ni erant .S. sensuũ. Isti qui de dui. panibꝰ
ħ est sacram̃to aluntur numero: iuͣ. mi¬
lia sunt. Qui nũs semꝑ in laude ponitur.

Expanded text:
tae quae superant sunt altiora praecepta tae quae superant sunt altiora praecepta vel consilia. Quae multitudo non potest attingere sea pleni sunt. Quibus dicitur: « Si vis perfectus esse, vende omnia quae habes et da pauperibus . » Et quia sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significationem ponuntur. Juncus quippe super aquam nascitur, et electi radicem cordis ne ab amore aeternitatis arescant, in ipso vitae fonte collocant. Palma victricem ornat manum, et electi mundi victores memoriam aeterntributionis in corde retinent. Cur autem quinet ideo amplius coelestis pabuli receperunt. « Erant autem qui manducaverunt quatuor millia hominum extra parvulos et mulieres, et dimisit eos. » In superiori signo quinque millia fuerunt juxta numerum panum, quia vicini erant V sensuum. Isti qui de septem panibus hoc est sacrato aluntur numero, quatuor millia sunt. Qui numerus semper in laude ponitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ne reficum uł in anima. Si in Sn. pani¬
bꝰ qui ñ legunt᷑ fuisse orcleac ei. septifor¬
mis gm̃ nou testam̃ti signatur. quid in
pisciculis nͥ scõs creditores illiꝰ scriꝑture ac¬
cipimꝰ. ut illos quoꝵ fidem et uitam et
passiones ipsa scriptura continet. qu de
turbulentis huiꝰ scłi fluctibꝰ crepti et conse¬
crati. refectionẽ nobis it̃nã exemplo sue
uite ist mortis p̃buete. ne in huiꝰ muncdhi
excursu deficiamꝰ: Et comederunt om̃s
et faturati sunt. Comediꝰ attũte audien¬
do et exempla intuendo. saturam memori¬
e recondñdo et oꝑando. Huic tefectioni cõ¬
gruit illud psalmiste. Edent pauꝑes et
satura buntur. et laudabunt dñm qui re¬
quirunt eũ. Qͦd enĩ manducans ppłs sa¬
ciatur. significat famẽ in ꝑpetuũ ab elec¬
tis repellendã. qñ ñ esutiet qui acceꝑit
cibũ xp̃i. Et qd suꝑfuit de fra gm̃tis cu¬
lerunt .Sni. sportas plenas. Septẽ spor¬

Expanded text:
ne reficimur vel in anima. Si in septem panine reficimur vel in anima. Si in septem panibus qui non leguntur fuisse hordeaci, septiformis gratia novi testamenti signatur: quid in pisciculis, nisi sanctos conditores illius Scripturae accipimus? vel illos quorum fidem et vitam et passiones ipsa Scriptura continet, qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti et consecrati, refectionem nobis internam exemplo suae vitae vel mortis praebuere, ne in hujus mundi excursu deficiamus. Et comederunt omnes et saturati sunt. Comedimus, attente audiendo et exempla intuendo; saturamur, memoriae recondendo et operando. Huic refectioni congruit illud Psalmistae: Edent pauperes et saturabuntur, et laudabunt Dominum qui requirunt eum . Quod enim manducans populus satiatur significat famem in perpetuum ab electis repellendam, quando non esuriet qui acceperit cibum Christi. Et quod superfuit de fragmentis tulerunt septem sportas plenas. Septem spor
Abbreviated transcription (Latin):
alimonia iꝑtit᷑. Qu gͦ ñ fastidiunt
axp̃o suscipiuntur. et sp̃ualit et corꝑa¬
lit eciã sł indigent curantur. Miftice
cunt. uñ nobis tanta facundia. ut tot mi¬
libꝰ tãnq auidis auditoribꝰ. sufficere pꝰ¬
adiuncta apłica auctoritate quasi ꝑisciũ
paucoꝵ sapore. qui nos reficiunt exem¬
plo sue uite uł mortis. Qu uͦ ad eu.
panes ꝑtinentiã ñ supra fenũ sedere s
t̃rã p̃mere iubentur. In nono enĩ testa¬
m̃to ipsam quoq t̃ram et facultates in¬
porales ut ꝑfecii sinꝰ : reliuquere p̾ci¬
ꝑur᷑. Et accipiens. Si. panes et pisces
et grãs agens. fregit et clecdit disciput fu¬
is et discipul dederunt pplõ. Dñs dedit
panes discipulis ad diuidentũ turbe .i.
doctriniã spũalem. Ft̾egit panes .i. aꝑuit
sacram̃ta. se ipsũ scilicet qui est panis ui
te. Gr̃as egit. ut offũderet quãtũ gande¬
bat de salute hominũ: et ut nos inforina¬
ret ad agendas semꝑ dõgr̃as. cũ uł incar¬

Expanded text:
alimonia impartitur. Qui enim non fastidiunt, a Christo suscipiuntur; et spiritualiter et corporaliter etiam, si indigent, curantur. Mystice, cunt: Unde nobis tanta facundia ut tot millibus tamque avidis auditoribus, sufficere poadjuncta apostolica autoritate quasi paucorum piscium sapore, qui nos reficiunt exemplo suae vitae vel mortis. Qui vero ad septem panes pertinent, jam non supra fenum sedere, sed terram premere jubentur. BEDA. In Novo enim Testamento ipsam quoque terram et facultates temporales, ut perfecti simus, relinquere praecipimur. Et accipiens septem panes et pisces, et gratias agens fregit et dedit discipulis suis, et discipuli dederunt populo. Dominus dedit panes discipulis ad dividendum turbae, id est, doctrinam spiritualem. Fregit panes, id est, aperuit sacramenta, seipsum scilicet qui panis est vitae. Gratias egit, ut ostenderet quantum gaudeat de salute hominum, et ut nos informaret ad agendas semper Deo gratias, cum vel in car
Abbreviated transcription (Latin):
sitis. Ille erat lucerna ardens ⁊ lucens. uos
aut̃ uoliustis ad horam exuttare in lu
cos. Iã. enĩ p̃dictũ erat inꝑsalmo. sub ꝑso¬
na patris. Paraui lucernã xp̃o meo. Inimi¬
cos eiꝰ inluã confusione: suꝑipsũ aut̃
minat omẽm hominẽ uenientem inmũ.
dũ. Ab homine ñ accipio testimoniũ qua¬
si necessariũ . s. tñ hclico de testimonio
ioh̃is. ut ꝑ hominẽ uos homines aduerita¬
tis. et lucens lumine ueritatis. ostendens in
sole tticis exultandũ fore. Uos aut̃ uoluistis
inluce lucerne quas sufficiat remanete.
ddũ ioħm crederetis xp̃m eẽ. Ego aut̃ ha¬
beo testunoniũ maiꝰ ioh̃e. Oꝑa eiũ que.

Expanded text:
sitis. Ille erat lucerna ardens et lucens, vos autem voluistis ad horam exsultare in luccos. Jam enim praedictum erat in psalmo sub persona Patris: Paravi lucernam Christo meo; inimicos ejus induam confusione; super ipsum autem minat omnem hominem venientem in hunc mundum . Ab homine non accipio testimonium quasi necessarium; sed tamen haec dico de testimonio Joannis, ut per hominem vos homines ad veritatis, et lucens lumine veritatis, ostendens in sole justitiae exsultandum fore. Vos autem voluistis in luce lucernae, quasi sufficiat, remanere, dum Joannem crederetis Christum esse. Ego autem habeo testimonium majus Joanne.
Abbreviated transcription (Latin):
niũ ꝑhibent deme. qr pat̃ me misit. Et
testimoniũ qͥmisit me pat̾.ipse testimoni¬
ũ ꝑhibuit de me. Serũ quidem et ꝑuti¬
le mitis fuit testimoniũ ioħ̃is s habeo
maiores testimonia. Oꝑa enĩ patris que
ego innsibilit̃ facio. attestant᷑ qr pat̃ me nu¬
sit. Et testimoniũ patris est qui me ectͣiꝰ
hominẽ oculis uisibilem exhibuit: qd inntt̃
cortda hominũ ad me cognoscendũ accendit.

Expanded text:
me misit. Et qui misit me Pater, ipse testimonium perhibuit de me. Verum quidem et perutile multis fuit testimonium Joannis, sed habeo majora testimonia. Opera enim Patris quae ego visibiliter facio, attestantur quia Pater me misit. Et testimonium Patris est, qui me exterius hominem oculis visibilem exhibuit, quod interius corda hominum ad me cognoscendum accendit.
Abbreviated transcription (Latin):
Uł ia. Sccdm̃ hoc aut̃ qd filiꝰ hominis ẽ.
potestatem dedit ei pat̃ uidiciũ faciendi
Iam inuidicio hõ uicdebitur abom̃ipꝰ. dr̃
aut̃ ñ nͥ aiustis uicdendus est. Nolite mi¬
rari hoc. qr uenit hora in qua om̃s qui ĩ
monum̃tis sunt audient nocẽ ciꝰ. Et ꝓ¬
cedent qui bona fecerunt in resurrectionẽ
uite. qui uero mala egerunt in restitrectio¬
nẽ uidicii. E uident᷑ hic agit de refurrecti¬
ont carnis. ut supra de resurrectione m̃tis
Ne miremin ħ qd̾ ita lib̃e loquor dde uiditi¬
ofaciendo ꝑfiliũ. qr ueniet hora infine
scłi. inqua om̃s corporalit̃ refurgent. alii
in uitã ut uideant dm̃ sicut est: alii in
dãpnationẽ. ⁊ tc̃ discrecio uidicii apparebit.
udient uocem eiꝰ. ħ est sencient manifesta¬
tionẽ eiꝰ. Sł ipse uidex uocem emittet hu

Expanded text:
 ita: Secundum hoc autem quod Filius hominis est, potestatem dedit ei Pater judicium faciendi. Nam in judicio homo videbitur ab omnibus, Deus autem nonnisi a justis videndus est. Nolite mirari hoc, quia venit hora, in qua omnes qui in monumentis sunt, audient vocem ejus. Et procedent, quvitae; qui vero mala egerunt, in resurrectionem judicii. Evidenter hic agit de resurrectione carnis, ut supra de resurrectione mentis. Ne miremini hoc quod ita libere loquor de judicio faciendo per Filium, quia venit hora in fine saeculi, in qua omnes corporaliter resurgent, alii in vitam, ut videant Deum sicut est, alii in damnationem, et tunc discretio judicii apparebit. udient vocem ejus, hoc est, sentient manifestatio
Abbreviated transcription (Latin):
ficdĩ et iusticie. Am̃ am̃ clico uobis. q
uenit hora et nẽ est. qñ mortu audi¬
enit uocem fili dĩ. et qui audierunt ui¬
uent. Diluci dat se loqui de resutrectione
anunarũ. Noli expectare nouissimã horam.
Uenit hora et nc̃ est. inqua mortu inpec¬
obaudierint. nã ꝓpt̃ auclitũ ñ uuent nͥ
obechant. Uere ꝑuocem fili uiuent. Uñ
sequitur. Sicut enĩ pat̃ ht̃ uitã insemte s̃ ̃

Expanded text:
 dico vobis, quia venit hora et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierunt, vivent. Dilucidat se loqui de resurrectione animarum. Noli exspectare novissimam horam. Venit hora et nunc est, in qua mortui in pecobaudierint: nam propter auditum non vivent, nisi obediant. Vere per vocem Filii vivent. Unde sequitur: Sicut enim Pater
Abbreviated transcription (Latin):
to udelicet minꝰ. qr in lege neq magistri
ẽe p̃sumitis. inũbis aut̃ meis neq magis¬
tti neq discipuli ẽẽ uultis. Ibi inchoatio
ꝑfecte uite. hic uero cõsũmatio ibi sum
ꝓphãtris. hic uͦ uobis dico. eoce adsum.¬

Expanded text:
minus; quia in lege magistri esse praesumitis, in verbis autem meis neque magistri, neque discipuli esse vultis. Ibi inchoatio perfectae vitae, hic vero consummatio. Ibi sum prophetatus, hic vobis dico, ecce adsum.
Abbreviated transcription (Latin):
ime ut habeatis uitã quã in ipsis que¬
titis. Q laritatẽ ab homimbꝰ ñ accipio .si
cognoni uos qr dilectionẽ dĩ ñ habetism
uobis. humanã laudẽ tĩ quero. nec honotẽ
carnalem qui ueni dare spũalem: s uo¬
bis errantibꝰ cõdoleo qr ñ habetis ailecti¬
onẽ clĩ. ⁊ ad uiã ueritatis reducete. uolo.
Ego ueni in nomine patrĩ mei. et non

Expanded text:
ipsis quaeritis. Claritatem ab hominibus non accipio, sed cognovi vos, quia dilectionem Dei non habetis in vobis. Humanam laudem non quaero, nec honorem carnalem, qui veni dare spiritualem; sed vobis errantibus condoleo, quia non habetis dilectionem Dei, et ad viam veritatis reducere volo. Ego veni in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
qr qui sexdicbꝰ tantũ condidit noua
a quibus requieuit die septima. pꝰea oꝑa¬
tur usq infinẽ gub̃nando. sustentando.
renouando. ꝓpagando. ut ꝑmaneant
cõdita. Et cũ semꝑ oꝑetut as̃. cõstat sa¬
cram̃tũ ẽẽ qd̾ de sabbati requie legitur
Forte iõ dictus est dñs requientsse
indie septimo ab oꝑibꝰ suis. qr sexta sab¬
bati re̾cłdit sp̃m. et sabbato requieuit
insepulcro. Quasi diceret iudets. Quid
expectatis. ut ñ oꝑer dic sablati. Sab¬
lati dies ad significationẽ ineã uobis
p̃ceptꝰ est Propt̾ea gͦ magis quetebant
eũ uicdĩ int̾ficere. qr ñ solũ soluebat

Expanded text:
 qui sex diebus condidit nova, a quibus requievit die septima, postea operatur usque in finem gubernando, sustentando, renovando, propagando ut permaneant condita. Et cum semper operetur Deus, constat sacramentum esse quod de Sabbati requie legitur; forte igitur dictus est Dominus requievisse in die septimo ab operibus suis, quia sexta Sabbati reddidit spiritum et Sabbato requievit in sepulcro. Quasi diceret Judaeis. Quid exspectatis, ut non operer die Sabbati? Sabbati dies ad significationem meam vobis praeceptus est. Propterea ergo magis quaerebant eum Judaei interficere, quia non solum
Abbreviated transcription (Latin):
psali. Ascendit dñs in uoce tube. Noi
cut audio iudico. et indiciũ meũ iustum
est. Explanat qd dixerat. potestatẽ dedit
ei iudicis. Nal possũ ameipso facere. quicꝗ.¬
Q uasi dicat. Ame ipso ñ sũ s apatrẽ. aqͣ
et cũ quo facio omĩa. sicut audio .i. sicut
intelligo ꝑ unitatẽ sub̃e ab illo a quo sũ.
ame possũ. s sic̃ audio adõita uicdico.

Expanded text:
s in voce tubae. Non cut audio, judico, et judicium meum justum est. Explanat quod dixerat, potestatem dedit ei judicii. Nil possum a meipso facere: quasi dicat, a meipso non sum; sed a Patre, a quo et cum quo facio omnia. Sicut audio, id est, sicut intelligo per unitatem substantiae ab illo a quo sum, a me possum; sed sicut audio a Deo judico.
Abbreviated transcription (Latin):
bibunt ut homines qui ea adbonũ utuntur.
bibunt ut peccora qui ad malũ. Pespondit
iħc et clixit ei. Omis qui bibet exaqua hac si¬
ciet iterũ. Qui aut̃ biberit exaqua quã ego cla¬
boei.ñ siciet inet̃nũ. S aqua qũa ego dabo

Expanded text:
bibunt ut homines, qui ea ad bonum utuntur; bibunt ut homines, qui ea ad bonum utuntur; bibunt ut pecora, qui ad malum. Respondit Jesus et dixit ei: Omnis qui bibet ex aqua hac, sitiet iterum. Qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non sitiet in aeternum: sed aqua quam ego d
Abbreviated transcription (Latin):
Iht̃ et si corporalit. sitiret. m̃ ñ nͥ potũ fi¬
clĩ petebat. cuiꝰ merito sp̃m dare cupiebat:
et idcco samaritanã admonet ut petat
Donũ dĩ est sp̃c sc̃s. et aqua uiua dequa
dicitur. Apudte est fons uite. dicit ei muli¬
er. Dñe neq in quo haurias habes. et puteus
alteus est. Sñ gͦ habes. aquã uiua e Num¬
quid tri maior es patre nr̃o iacob. qui de¬
dit. nobis puteũ. et ipse ex eo bibit. et filii
eiꝰ. et peccora eiꝰͦ ͦ Quas dicat. Dehac aqua
clare mͥ ñ potes quã ꝓmittis cũ hauritori¬
ũ ñ habeas. et puteus ꝓfunclus sit. Intelligit
gͥ qͥppe aquã uiuam que nͥ otitur excipitut
S ne forte aliũ fontẽ ꝓmittere uicderetur.
subdit. Nunquid tu maiores patre nr̃o iacob.
uocans eum patrẽ suñ. tũc ꝙr hereditatẽ euis
possidebit. tu̾nc qr sublege moysi uiuebat.
de puteo bibunt homines et peccora. Simi¬
lĩt de ratione que quas deprauata et obs¬
curata magno labore foditut et exercetut

Expanded text:
 etsi corporaliter sitiret, tamen nonnisi potum fidei petebat, cujus merito Spiritum dare cupiebat; et idcirco Samaritanam admonet ut petat. Donum Dei, est Spiritus sanctus, et aqua viva, de qua dicitur: Apud te est fons vitae . Dicit ei mulier: Domine, neque in quo haurias habes, et puteus altus est. Unde ergo habes aquam vivam? Nunquid tu major es patre nostro Jacob, qui dedit nobis puteum, et ipse ex eo bibit, et filii ejus et pecora ejus? Quasi dicat: De hac aqua mihi dare non potes quam promittis, cum hauritorium non habeas, et puteus profundus sit. Intelligit quippe aquam vivam, quae ubi oritur, excipitur. Sed ne forte alium fontem promittere videretur, subdit: Nunquid tu major es patre nostro Jacob? Vocans eum patrem suum, tum quia haereditatem ejus possidebat, tum quia sub lege Moysi vivebat. De puteo bibunt homines et pecora. Similiter de ratione quae quasi depravata et obscurata magno labore foditur et exercetur,
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. tołi: grabatũ tuũ et ambula.Is
aut̃ qͥ sanꝰ fuerat effectus. Nesciebat
qͥs ẽẽt. Iħc aut̃ dedinauit aturba cõsti¬
tuta in loco. hic et ꝑfidem sanatus
fuerat: et nesciebat nomine seu corpo¬
rali sp̾e designare quis eũ sanasset. Sic
et nos portantes ꝓximũ et ambulan-¬
tes ad eũ. eũ ad qũe ambulamꝰ ñdũ uide¬
mꝰ.Sola intencione adhuc uidetur d̃s.
ñ instrepitu turbe. Qsquis gͦ uult ad ui¬
sionẽ dĩ ꝑuenire fugiat turbam prauoꝵ
affectuũ atq hominum nequã. et adeat
templũ int̾ne orationis. uixta qd̃ sequi¬
tur. P ostea inuenit eũ iħc intentplo et
dixit᷑ ei. Ecce sanꝰ factus es. iam noli peo¬
care. ne deteriꝰ tib aliquid contingat. In¬
nuit qd̃ ꝓpt̃ peccata languebat. s iħc illũ
sicut exteriꝰ ita interiꝰ sanauit. Uñ p̃mo¬
net. ne iterũ peccando grauiꝰ uidicetur.
Abiit ille homo. et nunciauit uideis

Expanded text:
 et ambula? Is autem qui sanus fuerat effectus, nesciebat quis esset. Jesus autem declinavit a turba constituta in loco. Hic et per fidem sanatus fuerat, et nesciebat nomine seu corporali specie designare quis eum sanasset. Sic et nos portantes proximum et ambulantem ad Deum, eum ad quem ambulamus, nondum videmus. Sola intentione adhuc videtur Deus, non in strepitu turbae. Quisquis ergo vult ad visionem Dei pervenire, fugiat turbam pravorum affectuum atque hominum nequam, et adeat templum internae orationis, juxta quod sequitur: Postea invenit Jesus eum in templo, et dixit illi: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat. Innuit quod propter peccata languebat; sed Jesus illum sicut exterius, ita interius sanavit. Unde praemonet, ne iterum peccando gravius judicetur. Abiit ille homo et nuntiavit Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
mitate sua. In quadra genario ñuo quicõs¬
tat exquat᷑ .x. significatur ꝑfectio oꝑum. qr
głistarũ impletur. Quia gͦ quadra genarius
ht̃ ꝑfectionẽ legis. et lexͦ non impletur nͥ
rito languet. Munc cũ uidisset iħc ia¬
centẽ. et cognouisset qr multũ iam tem¬
pus haberet᷑. Dicit ei. Wis sanꝰ fieri: Res

Expanded text:
ate sua. In quadragenario numero, qui constat ex quater decem, significatur perfectio operum; quia elistarum impletur. Quia ergo quadragenarius habet perfectionem legis, et lex non impletur nisrito languet. Hunc cum vidisset Jesus jacentem, et cognovisset quia multum jam tempus haberet, dicit ei: Vis san
Abbreviated transcription (Latin):
na fides ecclłẽ magna paciencia et humiꝰ¬
litas p̃dicatur: que credidit posse sanari
filiam. et tociens contẽpta passa suist in
p̃cibꝰ ꝑseuerare. et humilitate se ñ canibꝰ
s catulis conꝑauit. qua ꝓpt̃ lib̾ata est fi¬
lia. datur exemplũ categizancd et bap

Expanded text:
na fides Ecclesiae, magna patientia et humina fides Ecclesiae, magna patientia et humilitas praedicatur, quae credidit posse sanari filiam, et toties contempta passa est in precibus perseverare, et humilitate se non canibus, sed catulis comparavit. Quapropter liberata est filia. Ubi datur exemplum cathechizandi
Abbreviated transcription (Latin):
catelli ecdunt de micis. G si sum incligna
cui integrũ panẽ p̃beas.: saltẽ la michi
filie mee sanitatẽ quasi micã cõꝑatione
multoꝵ mirabiliũ que fecisti.¶ Misti
ce. m̃sa est scriptura scã. panẽ uite ini¬
nistrans. hinc eccłã dicit. Parasti in cons¬
pectumeo m̃sam. Mice sũt int̃na miste¬
ria scripturarũ quibꝰ humiliũ corda refici.¬
untur. iuxta illud: adipe frum̃ti saciat
te. Nõ gͦ crustas edũt catelli: q cõuer¬
si ad fidem degentibꝰ ñ litt̃e suꝑficiem
s sꝑ̃ualem inquirũt medullã. Et ħ sub
nisa dñoꝵ. dũ ucrbis sacri eloquis humi¬
lit̃ subditi officia cortlis et corporis sup¬
ponũt. adimplenda p̃cepta.ł gñi
m̃se possunt intelligi scripturarũ con¬
positores. seu int̃p̃tes. Et tunc ait iłli
Omulier magna est fides tua. siat tibi
sicut uis. Et sanata est filia eiꝰ ex illa ho¬
m. Subꝑsona mulieris chananitidis mag¬

Expanded text:
catelli edunt de micis. Ergo si sum indigna catelli edunt de micis. Ergo si sum indigna cui integrum panem praebeas, saltem da mihi filiae meae sanitatem, quasi micam comparatione multorum mirabilium quae fce, mensa est Scriptura sancta, panem vitae ministrans. Hinc Ecclesia dicit: Parasti in conspectu meo mensam . Micae sunt interna mysteria Scripturarum, quibus humilium corda reficiuntur, juxta illud: Adipe frumenti satiat te . Non ergo crustas edunt catelli; quia conversi ad fidem de gentibus, non litterae superficiem, sed spiritualem inquirunt medullam. Et hoc sub mensa dominorum, 1dum verbis sacri eloquii huliter subditi, officia corporis et cordis supponunt ad implenda praecepta. Vel Domini mensae possunt intelligi Scripturarum compositores seu interpretes. Et tunc ait illi: mulier, magna est fides tua. Fiat tibi sicut vis. Et sanata est filia ejus ex illa hora. » Sub persona mulieris Chananitidis mag
Abbreviated transcription (Latin):
domiꝰ istł ħ dixit qd pͥmũ miffus sit ad
isrł: quẽ negligentem eugłiũ dunissutus
erat. et tran̾siturꝰ ad gentes. M.clix.
Et illa uenit et adorauit Rlxxiiii.¬
eũ. dicens. dũe adiuua me Raui
dixit. Sine pͥus saturari filiosM.RHon
est enĩ bonũ sumete panẽ filicoꝵ. et mit¬
tere canibꝰ. Tale est qd̾ dicit. fu̾turũ est
ut et uos gñtes salutẽ consequamini
s pͥꝰ oportet saltẽ aliquos uideos qui anti¬
qua electione filii cdĩ nominantur pane
celi refici: et sic tandem gñtibꝰ uite pa¬
bula ministrare Canes dñr ephici ꝓpt̃
ẏdolatriam : qui esui sanguinis dediti et
catlaueribꝰ mortuoꝵ. feruntur in rabiẽ.
Omira conuersio. Quondam isrł erat fi¬
liꝰ. nos canes: et pꝰ ea diciũ est de eo. cir¬
cũdedetũt me canes mult. Et illa cdi¬
xit. Eciã dñe. Nam et catelli edunt de
Sensus est. Certe dñe uecũ est qd dicis.
ñ ẽẽ bonũ panẽ filioꝵ muttere canibus
S idõ ñ desisto p̃cari tuam mĩam quã

Expanded text:
oc dixit quod primum missus sit ad Israel, quem negligentem Evangelium dimissurus erat et transiturus ad gentes. « At illa venit et adoravit eum dicens: Domine, adjuva me. Qui dixit: Sine prius satiari filios. Non est enim bonum sumere panem filiorum et mittere canibus. » Tale est quod dicit. Futurum est ut et vos gentes salutem consequamini, sed prius oportet saltem aliquos Judaeos, qui antiqua electione filii Dei nominantur, pane coeli refici, et sic tandem gentibus vitae pabula ministrari. Canes dicuntur ethnici propter idololatriam, qui esui sanguinis dediti et cadaveribus mortuorum, feruntur in rabiem. O mira conversio! Quondam Israel erat filius, nos canes. Et postea dictum est de eo: « Circumdederunt me canes multi . » « At illa dixit: Etiam, Domine: nam et catelli edunt deSensus est: Certe, Domine, verum est quod bonum panem filiorum mittere canibus, sed ideo non desisto precari tuam misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
bit in scclã resurrectione. q̃ erit corporũ.
Et ħ est est. Neq enĩ pat̃ uidicat quẽquã
s uidiciũ om̃e dedit filio. Nõ eñĩ ꝑsona
patris. inidicio apparebit. s nec xp̃c in
serui que stetit subuidice iudicabit. ut
possit et abinpus uidĩ. Litterã sic iun¬
ge. filiꝰ quos uult uiuificat: ut om̃s hono¬
rificent filiũ sicut honorificant patrem

Expanded text:
bit in secunda resurrectione, quae erit corporum. bit in secunda resurrectione, quae erit corporum. Et hoc est: Neque enim Pater judicat quemquam, sed judicium omne dedit Filio. Non enim persona Patrservi, quae stetit sub judice, judicabit, ut possit et ab impiis videri. Litteram sic junge: Filius quos vult, vivificat, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
los dĩ: Sicut enĩ pater suscitat mor¬
tuos et iunificat. sic ⁊ filiꝰ quos uult
uuuficat. Q ue sint illa maiora clicit .s.
resuscitatio animarũ apeccatis maior ẽ
qua suprachicta curatio languid incor¬
pore. de qua plurunũ mirabant᷑: ut illa
solutio sabbat quã calũniabantur. Cos
uult filiꝰ. uiuificat. Una qͥppe est pat̾s
et filii uoluntas. sicut et potencia et oꝑa¬
tio.Uere pat̃ diligit filiũ . qr intantum
ut ei om̃e iudicium cõcedit. Et ħ est. Heq
eiũ pat̃ udicat quemqũa s uidiciũ õe
dedit filio. ut oñis honorificent filiũ sic̃
honorificant patre. In uiditio facien¬
do uͥ consid̾andũ est quid cuiq ꝓ meritis
debeat᷑. ñ tã potũcia quã sap̃ia exercen¬
cda est. ut om̃s ħ scilicet attendentes qd
filii est iuclicare. eciam si ñ amore tuno¬
re saltĩ tantũ. reuereantur iudicem
sicut ⁊ patrẽ. cuiꝰ potũcie est quequem

Expanded text:
lios Dei? Sicut enim Pater suscitat morlios Dei? Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Quae sint illa majora, dicit: scilicet resuscitatio animarum a peccatis, major est, quam supradicta curatio languidi in corpore, de qua plurimum mirabantur; vel illa solutio Sabbati, quam calumniabantur. Quos vult Filius vivificat. Una quippe est Patris et Filii voluntas, sicut et potentia et operatio. Vere Pater diligit Filium, quia in tantum, ut ei omne judicium concedat. Et hoc est: Neque enim Pater judicat quemquam, sed judicium omne dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. In judicio faciendo, ubi considerandum est quid cuique pro meritis debeatur, non tam potentia quam sapientia exercenda est, ut omnes hoc scilicet attendentes, quod Filii est judicare, etiam si non amore, timore saltem tantum revereantur judicem sicut et patrem, cujus potentiae est, quemcunque pro
Abbreviated transcription (Latin):
qũa . nͥ qd̾ uiderit patr̃ẽ facientẽ. Que¬
cũq eñi ille fecerit. ħet filiꝰ similit faciet
Sicut ostendit patr̃e nichil agere sine
se. sic ecõu̾so dicit se nichil ag̃c᷑ sine ꝑat᷑.
ut eadẽ ꝓrsus oꝑatio intelligatur patris et
filii .i. tan diune potencie: quã sap̃ie. St
qd̾ uiderit patrem parit̃ faciente .i. qd̃ re¬
cognoscit apatre secũ fieri. Pat̃ enĩ .i. potũ.¬
cia diuina nichil nͥ ꝑsap̃iam suã oꝑatur.
Pat̃ enĩ diligit filiũ et omĩa demons¬
trat ei q̃ ipse facit. et maiora his demons¬
trabit ei oꝑa. ut uos nuremim. Omĩa fa¬
cienda ei demonstrat .i. cuncta in eiꝰ consi¬
lio ponit. sicut ille qui aliquẽ consulens q̃
se dicit. Ego sapieticia habito. inconsilio.
Et itẽ. Cũ eo eram cuncta disponens. Ma¬
iora faciet ut uos mitemin .a. uñ ampltꝰ
mirari possitis si itla noueritis St infu¬
tuta uita mirabimin iñ cũ cet̾is cdãp̃na¬
tis dicentes. Qͦmͦ hi reputati sunt int̃ fi¬

Expanded text:
trem facientem. Quaecunque enim ille fecerit, haec et Filius similiter faciet. Sicut ostendit Patrem nil agere sine se, sic e converso dicit se nihil agere sine Patre, ut eadem prorsus operatio intelligatur Patris et Filii, id est, tam divinae potentiae quam sapientiae. Et quod viderit Patrem pariter facientem, id est, quod recognoscit a Patre secum fieri. Pater enim, id est potentia divina, nihil nisi per sapientiam suam operatur. Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit; et majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Omnia facienda ei demonstrat, id est, cuncta in ejus consilio ponit, sicut ille qui aliquem consulens, que se dicit: Ego Sapientia habito in consilio . Et item: Cum eo eram cuncta disponens . Majora faciet, ut vos miremini, id est, unde amplius mirari possitis, si illa noveritis. Vel in futura vita mirabimini inde, cum caeteris damnatis dicentes: Quomodo hi reputati sunt inter fi
Abbreviated transcription (Latin):
sapiencia pͥuetut: stultus uͦ nec intem¬
poralibꝰ astnciã ht̃. Marcuis ꝓconiquinat
ponit cõmunicat. qd ꝓpͥe scripturarũ
est . s tñ publicosermone ñ terit᷑. Indĩ
cõmunes cibos uocant quibꝰ om̃s utunt᷑
homines. ut lepores et huiꝰ mõi anima¬
lia que ungulam ñ finctũt. nec rerumi¬
hñt. Cõmunicatio tñ aplca ñ lota ex¬
tͣndit palutes suos usq admare. mũ¬
dicia uero phariseoꝵ sterilis ef E.

Expanded text:
sapientia privetur, stultus vero nec in temsapientia privetur, stultus vero nec in temporalibus astutiam habet. Marcus pro coinquinat, ponit communicat , quod proprie Scripturarum est, sed tamen publico sermone non teritur. Judaei communes cibos vocant, quibus omnes utuntur homines, ut lepores et cujusmodi animalia quae ungulam non findunt, nec rumihabent. Communicatio tamen apostolica non lota extendit palmites suos usque ad mare; munditia vero Pharisaeorum sterilis est.
Abbreviated transcription (Latin):
Q frẽm suũ odit: homicida est. adult̃a¬
re est. thorũ alt̃iꝰ uiolare. Fornicatio est uͦ
amor alegitimo conubio solutus et uagꝰ.
explende libidinis consectando. licenci¬
inquibꝰ pagani suam turpitudinẽ exer¬
cebant. furtũ est. onĩe qd altiꝰ dãꝑno acqͥ¬
ritur: Auaricia aut̃ iadix maloꝵ. seruit᷑
est ydoloꝵ: qr sicut uoratiũ ds̃ uenter
est. ita cupidoꝵ quoq iustasime pecu¬
nia ds̃ clici pot̾. Nequicia est defectus
boni. qd nequã seriuis dicit se facere
nequire: Dolus est occulta malcia. blan¬
dis uerbis ad ornata. Inpudicicia est oĩs
incontinencia. ad libidinẽ ꝑtinens. ue¬
lud̾ illicitus carnis tactris. et turpia uer¬
ba et turpis cogitatio. Oculus malus intel¬
ligitir inuidia. qd̾ est aliena felicitate
torqueri. Suꝑbie aut̃ spẽs sũt: uelle
p̃ẽe. nolle subẽe. nolle parem habẽ:. In¬
ter stultũ etĩs ppientẽ hoc int̃ est. qd ꝗͣ¬
tus libet philosophiis insipiens est si dĩ

Expanded text:
rem suum odit homicida est . Adulterare, est torum alterius violare; fornicatio vero est amor a legitiexplendae libidinis consectando licentiin quibus pagani suam turpitudinem exercebant. Furtum est omne quod alterius damno acquiritur. Avaritia autem radix malorum, servitus est idolorum ; quia sicut voracium deus venter est, ita cupidorum quoque justissime pecunia deus dici potest. Nequitia est defectus boni, quod nequam servus dicit se facere nequire. Dolus est occulta malitia, blandis verbis adornata; impudicitia est omnis incontinentia ad libidinem pertinens, velut illicitus carnis tactus et turpia verba, et turpis cogitatio. Oculus malus intelligitur invidia, quod est aliena facilitate torqueri. Superbiae autem species sunt, velle praeesse, nolle subesse, nolle parem habere. Inter stultum et insipientem hoc interest, quod quantuslibet philosophus insipiens est, si Dei
Abbreviated transcription (Latin):
mnẽ. pat̃ maior me est. Sccdm diuinitatẽ
equalit᷑ honorantur pat̃ et filiꝰ. Qd est ho¬
norificare patrẽ nͥ qd habeat filiũᷤ T̃ollis
honorẽ patri. uͥ minorem honorẽ das filio.
Nam si noluit equalem sib generare. in indit.
si autem uoluit et ñ potiu̾t. desecit. Axl.
A m̃ am̃ dico uobis. qr qui uerbũ meu

Expanded text:
nem: Pater major me est . Secundum divinitatem aequaliter honorantur Pater et Filius. Quid est honorificare Patrem, nisi quod habeat Filium? Tollis honorem Patri, ubi minorem honorem das Filio. Nam si noluit aequalem sibi generare, invidit; si autem voluit et non potuit, defecit. A. 41X Amen amen dico vobis
Abbreviated transcription (Latin):
ei iħc. Surge tolle grabbatũ tuũ. ⁊ ãbula.
Et statim sanꝰ factus est homo: et sustu¬
lit grabbatũ suũ. zambulabat. E rat aut̃
sabbatũ in illo die. Surge auicimͣte .i. pec
cata relinque. surge corpore. qd̾ est sani¬
tatis oꝑatio. Tolle inquit grabatũ a. dili¬
ge ꝓximũ. Non debemꝰ turbar s ꝑ rem
in sensatã dilectio ꝓximi com̃datut. qñqͥ¬
dem dñs lapis dictus est. cum cẽs ian¬
guidus portabat te ꝑximꝰ tuus: sauꝰ fac¬
tus es. porta ꝓximũ tuũ. Inuicẽ onera
ur̃a portate. et sic adimplebitis legem
xp̃i. Ambula incuĩ dilectione de uirtu

Expanded text:
bula. Et statim sanus factus est homo, et sustulit grabatum suum et ambulabat. Erat autem Sabbatum in illo die. Surge a vitiis mente, id est peccata relinque; surge corpore, quod est sanitatis operatio. Tolle, inquit, grabatum, id est, dilige proximum. Non debemus turbari, si per rem insensatam dilectio proximi commendatur, quandoquidem Dominus lapis dictus est. Cum esses languidus, portabat te proximus tuus; sanus factus es, porta proximum tuum. Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Ambula in Dei dilection
Abbreviated transcription (Latin):
s ill econtra ꝑsecuntut. Ihc autem res¬
pondit eis. Pat̃ meus usq mͦ oꝑatir. et
ego oꝑor. Id est in nullis que huc usq fac¬
ta sunt oꝑatio mea oꝑationi patris
defuit. s incũotis pariter ego cũ patre
oꝑor. cũ uidelicet diuina potñcia ni¬
chil nͥ ꝑsapienciã suã faciat. Ao si ddi¬
cat. Sime maliquo qd ꝑme factũ sit¬

Expanded text:
sed illi econtra persequuntur. Jesus autem respondit eis: Pater meus usque modo operatur, et ego operor. Id est, in nullis quae hucusque facta sunt, operatio mea operationi Patris defuit; sed in cunctis pariter ego cum Patre operor, cum videlicet divina potentia nihil nisi per sapientiam suam faciat. Ac si dicat: Si
Abbreviated transcription (Latin):
.i. pecualis piscina fertur appellata. qr
in ea sacerdotes hostias lauabant. Pis¬
cina aut̃. dicitur aqua carens piscibus.
collecta inaliqua concauitate. Aqua
autem que u. porticibꝰ cingebatur. sig
quasi claudebatur. Ibi multi infirmi iacẽt.
qr lex ñ sanat s. ꝓdit infirmos: ut ali¬
qñ medicũ querant. Ceci ibi sunt qui
ñ hñt lum̃ ficłĩ. claudi qui que uident
ñ possunt oꝑari. aricdi uͦ qui quicquid
agant sine pinguedine caritaus sunt.
Expectabant aque motũ in quo sanitas
fiebat ꝑ angl̃m: qr lege conuineti gr̃am
redẽptionis desiderabant. Angls inuifi¬
bilis turbabat aqũã. qr filiꝰ clĩ multa mi¬
racula faciendo int̃ uideos latens incir¬
ne: turbruit eos intantũ ut xp̃m crucifi.¬
gerent. Descendere gͦ in aqua turbatam
est. humilit credere mdi passionẽ. Unꝰ
sanatur ut unitas cõm̃ detur. qr. nemo
p̃t̃ unitatẽ fidĩ sanari potest. Alioquin
parũ fuit in benignitate: nec ualde mag¬

Expanded text:
 pecualis piscina fertur appellata, quia in ea sacerdotes hostias lavabant. AUGUST. Piscina autem dicitur aqua carens piscibus, collecta in aliqua concavitate. Aqua autem quae quinque porticibus cingebatur, signquasi claudebatur. Ibi multi infirmi jacent; quia lex non sanat, sed prodit infirmos, ut aliquando medicum quaerant. Caeci ibi sunt, qui non habent lumen fidei; claudi, qui quae vident non possunt operari; aridi vero, qui quidquid agant, sine pinguedine charitatis sunt. Exspectabant aquae motum, in quo sanitas fiebat per angelum; quia lege convicti, gratiam redemptionis desiderabant. Angelus invisibilis turbabat aquam; quia Filius Dei multa miracula faciendo inter Judaeos, latens in carne, turbavit eos in tantum, ut eum crucifigerent. Descendere ergo in aquam turbatam, est humiliter credere in Domini passionem. Unus sanatur, ut unitas commendetur; quia nemo praeter unitatem fidei sanari potest. Alioquin parum fuit in benignitate, nec valde mag
Abbreviated transcription (Latin):
erunt uͥ patriarche et ꝓpħe semi¬
nauerãt. scilicet inuidea yñ et
ista mulier frucnis maturꝰ erat cum
diceret. scio qr messias uenit: et mes¬
sis matura fuit qñ aurũ apportabat᷑
ad pedes apłos. Siecta sunt de illa mes¬
se pauca grana. et seminauerunt orbem
trarũ. et furrexit alt̃a messis que infine
sclĩ metũda est. de qua messe dicitur. Qi
seminãt in lacrimis. ingaudio metent: hu
que crescit inter ⁊ uania. et expectat pur¬
gari infine: In die uidicii cõplebitur hor¬
reũ. et tũc om̃s qui metunt gaudebunt
cũ angłis Excuutate autẽ ala multi cre¬
diderunt ineũ samaritanoꝵ ꝓpt̃ uer¬
bũ mulieris testimoniũ ꝑhib̾entis. qr di¬

Expanded text:
erunt ubi patriarchae et prophetae semierunt ubi patriarchae et prophetae seminaverunt, scilicet in Judaea. Unde et ista mulier fructus maturus erat, cum diceret: Scio quia Messias venit: et messis matura fuit, quando aurum apportabat ad pedes apostolorum. Electa sunt de illa messe pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum; et surrexit altera messis, quae in fine saeculi metenda est. De qua messe dicitur: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Huquae crescit inter zizania, et exspectat purgari in fine. In die judicii complebitur horreum: et tunc omnes qui metunt, gaudebunt cum angelis. Ex civitate autem multi crediderunt in eum Samaritanorum, propter verbum mulieris testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. quousq ꝑ passionẽ. et cẽt̾a cõ¬
pleat illud. Nõne uos dicitis qd adhuc
.iiiͬi. menses sunt. et messis uienit᷑. Sos
.iiiͦi. m̃ses cõꝑutatis usq ad messem .s.
ego uobis aliam messem albam et pa¬
ratam ostendo. Scce dico uobis leua¬
te oculos ur̃os. et iudete regiones.qr
albe sunt iã ad messẽ. Oculis cordis cõ¬
sidãte. qd̾ transacta hieme infidelita¬
tis ad est calor fidĩ. et parata funt
corda ut oꝑa iusticie exeis colligatis.
Et qui metit mercedem accipit᷑. et
congregat fructũ in uitã et̃nã. ut &
qui seminat simul gaudeat et qͥ me¬
tit. disparis temporis labores habue¬
runt ꝓphe seminantes et apłi metũ¬
tes. s parit mercedem accipient ui¬
tam et̃nã. Inħ enĩ est uerbũ uerũ
qr aliꝰ est. qui seminat. et aliꝰ est qui
metit. Ego misi uos metere qd̃ uos ñ
laborastis. alii laborauerũt et uos in
labores eoꝵ introistis. In hoc apparet

Expanded text:
tionis, quousque per passionem et caetera comtionis, quousque per passionem et caetera compleat illud. Nonne vos dicitis, quod adhuc quatuor menses sunt, et messis venit. Vos quatuor menses computatis usque ad messem, sed ego vobis aliam messem albam et paratam ostendo. Ecce dico vobis: Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem. Oculis cordis considerate, quod transacta hieme infidelitatis, adest calor fidei, et parata sunt corda ut opera justitiae ex eis colligatis. Et qui metit, mercedem accipit et congregat fructum in vitam aeternam, ut et qui seminat, simul gaudeat, et qui metit. Disparis temporis labores habuerunt prophetae seminantes et apostoli metentes; sed pariter mercedem accipient vitam aeternam. In hoc enim est verbum verum, quia alius est qumetit. Ego misi vos metere, quod vos non laborastis: alii laboraverunt, et vos in labores eorum introistis. In hoc apparet
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptĩ inducit ueritatẽ ad illos nides. nec
statim affirmat xp̃m. ne irascentur. uas¬
cerentur et indignarentur. ydor grece
H inc discant eugłizatur pͥns de pͥonere.
curam et onꝰ scł̃i. Et exierunt de cuuta¬
te et ueniebant adeum. Interea rogabãt
eũ disciꝑul eiꝰ dicentes. Rabbi mandu¬
ca. Ille autem dixit eis. Ego cibũ habeo
manducare. que uos nescitis. Dicebant gͦ
discrpuli adinuicem. Nunquid aliquis at¬
tulit ei mancducare: Quid mirũ si mulier
ñ intelligebat. potũ sp̃c s carnis: E oce dis¬
cipuli qui cibos uentris attulerant. non¬
dũ intelligunt magistrũ loqui de cibo
m̃tis: uñ eos instruit ñ ꝑcircuitũ ut
illa que uiro carebat. s aꝑte. Dicit eis
luntas patris est ut crecdatur ineũ .i. infi¬
liũ quem ipse misit. Opꝰ patris est nr̃a
salus. Cibꝰ uero et potus .i. delec tabilis
refectio xp̃i est. nr̃a fides et nr̃a salus.
Facit gͦ uoluntatẽ docendo credere in se.
facit᷑ opꝰ maturando misteriũ incarna¬

Expanded text:
tentim inducit ad veritatem illos rudes; nec statim affirmat Christum, ne irascerentur et indignarentur. Hydor Graece, Hinc discant Evangelizaturi prius deponere curam et onus saeculi. Et exierunt de civitate, et veniebant ad eum. Interea rogabant eum discipuli ejus, dicentes: Rabbi, manduca. Ille autem dixit eis: Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Nunquid aliquis attulit ei manducare? Quid mirum si mulier non intelligebat potum spiritus, sed carnis? Ecce discipuli qui cibos ventris attulerant, nondum intelligunt magistrum loqui de cibo mentis: unde eos instruit, non per circuitum, ut illam quae viro carebat, sed aperte. Dicit ei luntas Patris est, ut credatur in eum, hoc est in Filium quem ipse misit. Opus Patris est nostra salus. Cibus et potus, id est, delectabilis refectio Christi, est nostra fides et nostra salus. Facit ergo voluntatem, docendo credere in se; facit opus, maturando mysterium incarna