comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
net. ac toto anio ⁊ corpore contremescens. ad t̃¬
ram cadit. Iuanto quis ampliora qͤsierit. tanto
magis ad uferiora conlabitur: si ignorauerit m̾¬
surã sua. Et accessit ihẽ. ⁊ tetigit eos. Quia illi ia¬
cebunt & surgere ñ poterant. ipse clement̃ accedit.¬
⁊ tangit eos. ut tac̾tu timorẽ fugit . & debilitata
menbra solident᷑. Dixitq eis. Surgite nolite time¬
re. Iuos manu sanauerat. sanat imꝑio. Nolite
tunere. Pruũ timor. expellit᷑. ut postea doctri¬
na tribuatur. Leuantes aut̃ oculos suos. neminẽ
uiderunt nͥ solum ih̃m. Racionabilit̃ postquã
surrexer̃ ñ uider̃. nͥ solum iħm. ne si moyses et
helias ꝑseuerassent cũ domino. patris uox uidet᷑
incerta. cui potissimũ daret testimoniũ. Uident
cesserit. quȩ uelamento suo apłos texerit. utrum
q in ciuangłio repperit᷑. Et descendentibꝰ illis̃
onẽ. donec filiꝰ hominis amortius resurgat. Fu¬

Expanded text:
net, ac toto animo et corpore contremiscens, ad tenet, ac toto animo et corpore contremiscens, ad terram cadit. Quanto quis ampliora quaesierit, tanto magis ad inferiora collabitur, si ignoraverit mensuram suam. Et accessit Jesus, et tetigit eos. Quia illi jacebant, et surgere non poterant, ipse clementer accedit, et tangit eos, ut tactu timorem fuget, et debilitata membra solidentur. Dixitque eis: Surgite, et nolite timere. Quos manu sanaverat, sanat imperio. Nolite timere. Primum timor expellitur, ut postea doctrina tribuatur. Levantes autem oculos suos, neminem viderunt, nisi solum Jesum. Rationabiliter postquam surrexerunt, non viderunt nisi solum Jesum: ne si Moyses et Elias perseverassent cum Domino, Patris vox videretur incerta, cui potissimum daret testimonium. Vident cesserit, quae velamento suo apostolos texerat, utrumque lumen in Evangelio reperitur. Et descendentibus illis onem, donec Filius hominis a mortuis resurgat. Fu
Abbreviated transcription (Latin):
nequaꝗ̃ seruos cũ domino conferas. s fac tria
tabernaculũ. Adhuc eo loquente. ecce nubes
Iucida obumbranit eos. ⁊ uox denube dicens.
Hic ẽ filiꝰ meus dilectus. inquomͥ c̃o placui. ip
sum audite. Iuia stultȩ int̾rogauerat. ideo res¬
ponsionẽ dñ ñ meretur .s pat᷑ respondit pro
filio. ut uerbũ dñi cõpleret᷑ ł go testimoni¬
ũ ñ dicopine s pat᷑ qui me misit ipse ꝓme
eos. ut qͥ carnale efrondib aut tentoriis querebant.
ꝑandũ ẽ. hic ẽ filius m̃s illi seruiunt moyse ⁊ he¬
lias. debent et ipsi uob̾cũ inpenetrabilib cordis
sui. dño tab̾naculũ p̾parare. Et audientes disci¬
puli. cecider̃ infaciẽ suã. ⁊ timuer ualde. Triplicẽ
obcausã. pauore t̾rentur. uł qr se errasse cognoue¬
rant. uel qͥa nubes lucida oꝑuerat eos. aut quia
dei patris uocẽ loquentis audierant. Humana
fragilitas conspectum maioris głe ferre ñsusti¬

Expanded text:
nequaquam servos cum Domino conferas, sed fac tria nequaquam servos cum Domino conferas, sed fac tria tabernaculum. Adhuc eo loquente, ecce nubes lucida obumbravit eos. Et ecce vox de nube, dicens: Hic est Filius meus sum audite. Quia imprudenter interrogaverat, propterea responsionem Domini non meretur, sed Pater respondet pro Filio, ut verbum Domini compleretur: Ego testimonium non dico pro me, sed Pater qui me misit, ipse pro me eos: ut qui carnale e frondibus, aut tentoriis quaerebant perandum. Hic est filius, illi servi sunt: Moyses et Elias debent et ipsi vobiscum in penetralibus cordis sui Domino tabernaculum praeparare. Et audientes discipuli, ceciderunt in faciem suam, et timuerunt valde. Triplicem ob causam pavore terrentur, vel quia se errasse cognoverant, vel quia nubes lucida operuerat eos, aut quia Dei Patris vocem loquentis audierant: quia humana fragilitas conspectum majoris gloriae ferre non susti
Abbreviated transcription (Latin):
moyses et helias cũ eo loquentes. Scribis ⁊ pharisȩ¬
is temptantib & de celo signa poscentib dare
noluit. s prauã postulationẽ confutauit res¬
qͦascendat. ⁊ moyse abinferis resurgente. Iuod
et achat ꝑysaiam p̾cipitur. ut petat sibi signr
de excelsis aut deinferno. Nam qͦd dictũ ẽ. appa¬
ruit illis moyses ⁊ helias cũ eo loquentes. ⁊ ina¬
lio refertur euuangłio. nunciasse cis. quȩ ihero¬
solimis passurꝰ eẽt. lex ostenditur ⁊ ꝓpħe. qͥ et
passionẽ domini ⁊ resurrectionẽ. crebris uocib
nuntiar̃. Respondens aut̃ petrꝰ. dix̃ ad ihm̃.
Dñe boniũ ẽ nos hic esse. Quia ad montana c̃¬
scenđat. ñ uult ad t̾rena descendere. s semper
insublimib ꝑseuerare. Siuis faciamꝰ hic tria
tab̾nacula. tibi unũ moysi unũ. ⁊ heliȩ unũ.
Erras petre sicut &. aliꝰ euuangłizta testatur. nes¬
cis quid dicas. Noli tria tabnada querere. cum

Expanded text:
Moyses et Elias, cum eo loquentes. Scribis et PharisaeMoyses et Elias, cum eo loquentes. Scribis et Pharisaeis tentantibus se, et de coelo signa poscentibus, dare noluit, sed pravam postulationem confutavit resuo conscenderat; et Moyse ab inferis resurgente: quod et Achaz per Isaiam praecipitur, ut petat sibi signum de excelso, aut de inferno . Nam quod dictum est: Apparuerunt illis Moyses et Elias, cum eo loquentes; et in alio refertur Evangelio, nuntiasse ei quae Jerosolymis passurus esset : Lex ostenditur et prophetae, qui et passionem Domini, et resurrectionem crebris vocibus nuntiarunt. Respondens autem Pene, bonum est nos hic esse. Qui ad montana conscenderat, non vult ad terrena descendere; sed semper in sublimibus perseverare. Si vis, faciamus hic tria tabernacula: Tibi unum, Moysi unum, et Eliae unum. Erras, Petre, sicut et alius evangelista testatur. Nescis quid dicas . Noli tria tabernacula quaerere, cum
Abbreviated transcription (Latin):
poris ueritatẽ. et adsũpsisse corp̾ uł spiritale uł
iereum.S quomͦ transformatꝰ ẽ cauangłista de¬
monstrat dicens. et resplenduit facies ciꝰ sicut
sol. uestienta eiꝰ fac̾ta st̃ alba sicut nix. Ubisplẽ¬
dor faciei ostendit᷑. ⁊ candor describitur uestium.
ñ substantia tollitur. s gła cõmutatur. Resplen¬
duit facies eiꝰ sicut sol. Certe transformat᷑ ẽ dñs
in eam glãm. qua uenturꝰ ẽ postea in regnũ suũ.
Transformatio splendorẽ addidit. faciem ñ sub¬
trart. Esto. Corpꝰ spiritale fuerit. Numnqͥd uesti¬
menta mutata sunt.quȩ intantũ fuere candi¬
da. ut aliꝰ euuangłista dixcrit. qualia fullo su¬
ꝑ t̾rim ñ potest facere: Quod aut̃ fullo suꝑ t̾rã
potest facere. corporile ẽ ⁊ tactui subiacet. non
spiritale et aerium qͦd inludiͣt oculis. ⁊ tantũ in
fantasinate conspitiatur. Et ecce apparuit illiꝰ

Expanded text:
poris veritatem, et assumpsisse corpus vel spirituale, vel poris veritatem, et assumpsisse corpus vel spirituale, vel aereum; sed quomodo transformatus sit, evangelista demonstrat, dicens. Et resplenduit facies ejus sicut sol, vestimenta autem ejus facta sunt alba sicut nix. Ubi splendor faciei ostenditur, et candor describitur vestium, non substantia tollitur, sed gloria commutatur. Resplenduit facies ejus sicut sol. Certe transformatus est Dominus in eam gloriam, qua venturus est postea in regno suo. Transformatio splendorem addidit, faciem non subtraxit. Esto corpus spirituale fuerit, num et vestimenta mutata sunt, quae intantum fuere candida, ut alius evangelista dixerit: Qualia fullo super terram non potest facere . Quod autem fullo super terram potest facere, corporale est, 130 et tactui subjacet, et non spirituale et aereum, quod illudat oculis, et tantum in phantasmate conspiciatur. Et ecce apparuerunt illis
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe demonstret᷑. Et post dies sex. ad siutiens
ihc petrũ. et iacobũ.⁊ iohannẽ frẽm eiꝰ. Quare
petrꝰ et iacobꝰ et iohannes inquibꝰdam euuange¬
lioꝵ locis seꝑentur aceteris. aut quid pͥuilegis
habeant extra alios apłoꝵ. crebro diximꝰ. Nunc
qͣrit᷑ quomͦ p̾dies sex ad sumpserit eos. et duxe¬
rit inmontẽ excelsũ seorsũ. eũlucas euuange¬
lista oc̾tonariũ numerũ ponat. Sed facilis res¬
ponsio ẽ. quia hic medii ponunt᷑ dies. ibi pͥmꝰ
addit᷑ et extremꝰ. Non enĩ dicit᷑ p̾dies oc̾to ad¬
sumens ihc petrũ et iacobũ ⁊ iohannẽ. s die oc̾¬
taua. Et ducit illos inmontẽ excelsũ seorsũ. Du¬
cere ad montana discipłos. pars regniẽ. Ducun¬
tur seorsũ. quia multi uocati pauci elec̾ti
Et transfiguratꝰ ẽ ante eos. Qualis futurꝰ ẽ tem¬
pore iudicandi. talis apłis apparuit. Iuod aut̃
dicit transfiguratꝰ ẽ ante eos. nemo putet pͥsti¬
nã eum forinã et faciẽ ꝑdidisse. uel amisisse cor¬

Expanded text:
ost dies sex, assumens Jesus Petrum, et Jacobum, et Joannem fratrem ejus. Quare Petrus, et Jacobus, et Joannes in quibusdam Evangeliorum locis separentur a caeteris; aut quid privilegii habeant extra alios apostolos, crebro diximus. Nunc quaeritur quomodo post dies sex assumpserit eos, et duxerit in montem excelsum seorsum: cum Lucas evangelista octonarium numerum ponat . Sed facilis responsio est, quia hic medii ponuntur dies, ibi primus additur et extremus. Non enim dicitur: Post dies octo assumpsit Jesus Petrum, et Jacobum, et Joannem; sed die octavo. Ducit illos in montem excelsum seorsum. Ducere ad montana discipulos, pars regni est. Ducuntur seorsum, quia multi vocati, pauci vero electi . Et transfiguratus est ante eos. Qualis futurus est tempore judicandi, talis apparuit apostolis. Quod autem dicit: Transfiguratus est ante eos, nemo putet pristinam eum formam et faciem perdidisse, vel amisisse cor
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i imitetur humilitatẽ. ⁊ in nocentiã. in eo
merito s magistri honore scipiendos. Iui aut̃
qͥscandalizatur. paruulus ẽ. Od aiores enĩ. scan¬
dala ñ recipiunt. Expedit ei ut spendat᷑ mo¬
la asinaria in collo eiꝰ ⁊ demergatur in ꝓfun¬
dũ maris. Iuãꝗͣ hec generalis possit esse sen¬
tentia aduersũ om̃s qui aliquẽ scandalirant.
tam̃ iuxta consequentiã sermonis. etiã cont̃
apłos dictũ intelligi potest. qͥuit̾rogando
quis inaior e̾ẽt in regno cęloꝵ. uidebant᷑
int̾ se de dignitate contendere. Et si in hoc
uitio ꝑ mansisset. poterant eos qͦs ad fidem
uocabant ꝑ suũ scandalũ ꝑdere. dũ apłos
uiđent int̾ se de honore pugnare. Quod
aut̃ dix̃. expedit ei ut suspendatur mola
asinaria in collo eiꝰ. secundũ ritũ ꝓuntie
loquitur. quo maioꝵ criminũ. ista apud ue¬
teres iudeos pena fuerit. ut in ꝑfundũ liga¬

Expanded text:
Christi imitetur humilitatem et innocentiam, in eo Christi imitetur humilitatem et innocentiam, in eo merito sed magistri honore suscipiendos. Qui autem qui scandalizatur, parvulus est: majores enim scandala non recipiunt. Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris. Quamquam haec generalis possit esse sententia adversus omnes qui aliquem scandalizant, tamen juxta consequentiam sermonis etiam contra apostolos dictum intelligi potest, qui interrogando, quis major esset in regno coelorum, videbantur inter se de dignitate contendere, et si in hoc vitio permansissent, poterant eos quos ad fidem vocabant, per suum scandalum perdere, dum apostolos viderent inter se de honore pugnare. Quod autem dixit: Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, secundum ritum provinciae loquitur, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum liga
Abbreviated transcription (Latin):
effitiamini sicut paruuli: ñ int̾bitis in regnũ
celoꝵ Honp̃cipitur apłis ut etatẽ habeant pãr¬
uuloꝵ s in nocentiã ⁊ quod illi ꝑ annos possi¬
dent. hi possideant ꝑ industriã. ut malitia ñ
sapientia. paruuli sint. Quicumiq gͦ huitulia¬
uerit se sicut paruułꝰ istę. hic ẽ maior in regno
celors. Sicut iste paruułꝰ ciũ uob̾ eremplũ tͥ¬
buo. ñꝑseuerat iniricundia. ñlesus meminit.¬
ñ uidens pulchrã mulicrẽ delectatur. ñ aluo
cogitat ⁊ aliud loquit᷑. sic ⁊ uos nͥ talẽ habueritiᷤᷤ
innocentiã. ⁊ animi puritatẽ. regnũ celoꝵ ñ
poteritis uit̾re. Siue alit̾. qͥcũq humiliauerit¬
se sicut paruulus istȩ. Iic maior ẽ in regno cȩ¬
loꝵ. Iuiunitatus me fuerit: se in exc̃plũ mei
humilia uerit. ut tartũ se deitiat. quantũ ego
deieci formã serui accipiens. hic int̾bit in reg¬
nũ cęloꝵ. Et qui susceꝑit unũ paruulũ talem
in nomine meo me suscipit. Qui talis fuerit. ut

Expanded text:
tis in regnum coelorum. Non praecipitur apostolis, ut aetatem habeant parvulorum, sed ut innocentiam, et quod illi per annos possident, hi possideant per industriam: ut malitia, non sapientia parvuli sint. Quicumque ergo humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum. Sicut iste parvulus, cujus vobis exemplum tribuo, non perseverat in iracundia, nnon videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat, aliud loquitur; sic et vos nisi talem habueritis innocentiam et animi puritatem, regnum coelorum non poteritis se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum. Qui imitatus me fuerit, et se in exemplum mei humiliaverit, ut tantum se dejiciat, quantum me dejeci, formam servi accipiens, hic intrabit in regnum coelorum. Et qui susceperit unum parvulum talem in nomine meo, me suscipit. Qui talis fuerit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
depusillis istis ⁊ adiecerit. si peccauerit inte
fr̃ tuus. uade corripe eum int̾te ⁊ ipsũ. et
p̃miũ repromiserat dicens. si duo ex uob con¬
senserint suꝑ t̾ram deonũ re. impetrabunt
ꝗ̃ petierint. et ego ero in medio eoꝵ. ꝓuocatꝰ pe
mittere debeat. et cum int̾rogatione ꝓfert sen¬
tentiã. usq septies. Cui respondit dñs. Nonusq
septies. s usq septuagies septicᷤᷤ. id ẽ quadrigen¬
tis non aguita uicibus. ut totiens peccantiꝰ
frĩ dimittera indie: qͣtiẽs peccare ñ posset.

Expanded text:
 adjecerat; Si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum inter te et ipsum; et praemium repromiserat dicens: Si duo ex vobis consenserint super terram, de omni re impetrabunt quam petierint, et ego ero in medio eorum. Provocatumittere debeat, et cum interrogatione profert sententiam usque septies? Cui respondit Dominus: Non usque septies, sed septuagies septies, id est quadrigentis nonaginta vicibus, ut toties peccanti fratri dimitteret in die, quoties ille peccare posset.
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ spe medicari uoluit ꝓmissoꝵ. dicens
filiꝰ hominis uenturꝰ ẽ ingłãm patris sui cũ
angłis sius. insuꝑ auc toritate iudicis addita.
et reddet unicũiq sedm̃ oꝑa eiꝰ. Poterait apłoꝵ
tacita cogitatio. istius modi scandalũ susti¬
nere. Occisionẽ et mortẽ. nunc dicis uentu
ra esse. Quod aut̃ ꝓmittis ad futurũ te in
glãm patris cũ angłoꝵ ministerus et udicis¬
differtur. Preuidens gͦ occultoꝵ cognitor. quid
possent obicere. p̾sentẽ tunorẽ. p̃senti c̃pensat
p̃mio. Iuid enĩ ͬ dicit: Sunt quidã de his ad¬
stantib qͥ nongustabunt mortẽ. donec uidean
filiũ hominis uenientẽ inregnũ suũ. ut qͣlis

Expanded text:
missorum, dicens: Filius hominis venturus est in gloria Patris sui cum angelis suis. Insuper auctoritate judicis addita: et reddet unicuique secundum opera sua. Poterat apostolorum tacita cogitatio, istiusmodi scandalum sustinventuram; quod autem promittis adfuturum te in gloria Patris cum angelorum ministeriis et differetur. Praevidens igitur occultorum copossent objicere, praesentem timorem praesenti compensat praemio. Quid enim dicit: Sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis venientem in regno su
Abbreviated transcription (Latin):
Possumꝰ et hoc spiritalit̾ intelligere. qͦd ubi spec̃
⁊ anima corpusq consenserint. ⁊ ñ int̾ se bellũ
diu̾sarũ habuerint uoluntatũ. carnę concupis
quã petierint impetrent apatre. Nulliq dubi¬
ũ qͥn bonarĩ rerum postulatiosit. ubi corpus
ea uult habere. quȩ sp̃c. Tunc accedens ad eũ

Expanded text:
Possumus et hoc spiritualiter intelligere, quod ubi spiritus Possumus et hoc spiritualiter intelligere, quod ubi spiritus et anima corpusque consenserint, et non inter se bellum diversarum habuquam petierint, impetrent a Patre; nullique dubium, quin bonarum rerum postulatio sit, ubi corpus ea vult habere quae spiritus. Tunc accedens Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
dierit. sit tͥ sicut hetnicꝰ ⁊ publicanꝰ ⁊ poterat¬
ad contẽptores fr̃s hȩc oculta c̃ẽ responsio. uel
tacita cogitatio. sime despicis. ⁊ ego te despitio.
potes tatẽ tribuit apłis. ut sciant quiatalibꝰ
qͦd cumq ligatĩ fuerit int̾ra. ligari parit̃ et in
celo. lterũ dico uob̾. qr si duo ex uoħ conscnse¬
rint suꝑ t̾ram de omĩ re. ꝗͣcumq petierint.
fiet illis apatre meo qui incelis ẽ. Ubi enĩ
duo uł tres congͣgati fuerint in nomine meo.
ibi sum in medio eoꝵ. Om̃is sup̃ sermo nos ad
concordiã ꝓuocat. lat̾ et p̾miũ pollicet᷑. ut
sollititiꝰ festinemꝰ ad pacem. cũ se dicat inter
duos ⁊ tres mediũ fore. iuxta illud exemplũ
ty ranni. qui duos amicos captos. cũ unꝰ ad uisen¬
dã matre reũtissa. et amicũ ꝓse uadẽ dedisset.
sic ꝓlure uoluit. ut uno tento. alterũ dimite¬
ret. cũq reuertisset ad condictã diem. ãmirans
amboꝵs fidem. rogauerit ut se haberent t̾tiũ

Expanded text:
ierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus, et poterat contemptoris fratris haec occulta esse responsio vel tacita cogitatio: Si me despicis et ego te despiciam;potestatem tribuit apostolis ut sciant qui a tabulquodcunque ligatum fuerit in terra, ligari pariter et in coelo. Iterum dico vobis, quia si duo ex vobis consenserint super terram, de omni re quamcunque petiein coelis est. Ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum. Omnis supra sermo nos ad concordiam provocarat. Igitur et praemium pollicetur, ut sollicitius festinemus ad pacem, cum se dicat inter duos et tres medium fore. Juxta illud exemplum tyranni, qui duos amicos captos cum unus ad visendam matrem revertisset, et amicum pro se vadem dedisset sic probare voluit, ut uno tento, alterum dimitteret. Cumque revertisset ad condictam diem, admirans amborum fidem, rogavit ut se haberent tertium.
Abbreviated transcription (Latin):
Discipłi aut̃ increpabant eos. Nonqͦd nollent
cis saluatoris manu ⁊ uoce benedici. s qͦd nec¬
dũ habentes plenissimã fidẽ. putarent eum
insimilitudine̾ hominũ offerentiũ impor¬
tunitate lassari. Dimittt paruulos. ⁊ nolite
ut ostenderet ñetatẽ regnare si mores. ⁊his
qͥsimile̾ habuerint innocentiã ⁊ siplicitatẽ.

Expanded text:
Non quo nollent Non quo nollent eis Salvatoris et manu et voce benedici; sed quo necdum habentes plenissimam fidem, putarent eum in similitudinem hominum offerentium importunitate lassari. Sinite parvulos, et nolite ut ostenderet non aetatem regnare sed mores; et his qui similem haberent innocentiam et simplicita
Abbreviated transcription (Latin):
Possumꝰ ⁊ alit̾ dicere. Funuchi st̃ ex matris ute¬
io. qͥfrigidioris naturȩ st̃. nec libinẽ appeten¬
tes. Et alii qui ab hominibꝰ fiunt. qͦs aut philo¬
sophi faciunt. aut ꝓpt᷑ idoloꝵ cultũ emolliun¬
tur infeminas. uel insuꝑsuasiones hereticas si¬
mulant cas titatẽ. ut m̃tiant᷑ religionis ueri¬
tatt̃.S nullus eoꝵ consequit᷑ regnum cęlor.¬
nͥ quise ꝓpter xp̃m castrauerit. Unde ⁊ infeit
qͥ potest caꝑc capiat. ł unꝰ qͥsq consid̾et iures
suas. utrũ possit uirginalia ⁊ pudititiȩ imple¬
re p̃cepta. Perse enĩ castitas blanda ẽ. et quẽ¬
libet ad se adlitiens. s considandę̧ uires sunt.
ut qui potest caꝑe capiat. Iuasi ortantis uox
dnĩ ẽ. ⁊ milites suos adpudititię p̾miũ con¬
citantis. qͥ potest caꝑe capiat. qͥ potest pugnare
pugnet. suꝑet. ac triumphet. Iunc oblati st̃
ci paruuli. ut manꝰ eis imponeret. ⁊ oraret.

Expanded text:
Possumus et aliter dicere. Eunuchi sunt ex matris utePossumus et aliter dicere. Eunuchi sunt ex matris utero, qui frigidioris naturae sunt, nec libidinem appetentes. Et alii, qui ab hominibus fiunt: quos aut philosophi faciunt, aut propter idolorum cultum emolliuntur in feminas: vel persuasione haeretica simulant castitatem, ut mentiantur religionis veritatem. Sed nullus eorum consequitur regna coelor qui se propter Christum castraverit. Unde infert: Qui potest capere capiat. Ut unusquisque consideret vires suas, utrum possit virginalia et pudicitiae implere praecepta. Per se enim charitas blanda est, et quemlibet ad se alliciens; sed considerandae vires sunt, ut qui potest capere capiat. Quasi hortantis vox Domini est, et milites suos ad pudicitiae praemium concitantis: Qui potest capere capiat. Qui potest pugnare pugnet, superet et triumphet. II Tunc oblati sunt ei parvuli, ut manus eis imponeret et oraret.
Abbreviated transcription (Latin):
bere. Suidirit. ñ om̃s capiunt u̾bum istud .s
quib datũ ẽ. Nemo putet subhoc u̾ba uel
fatũ uel fortuna introduci. qͦd hi sint uirgi¬
nes quib ad eo datũ sit. aut quos quidã adhuc
ut.casus addurerit.s hisdatũ ẽ quipetier̃. qui uo¬
luerunt. qui ut acciꝑent laborauer̃. Omĩ enun
petenti dabitꝰ. ⁊ querens inueniet. ⁊ pulsanti
aꝑietur. Sunt enĩ eunuchi qui de utero matͥs
sic nati sunt.⁊ sunt eunuchi qui facti sunt
ab hominibꝰ. et sunt eunuchi. qui se ipsos castra¬
uerunt ꝓpt̾ regnũ celoꝵ. Qui potest capere
capiat. Triplex genus ẽ eunuchor. duoꝵ car¬
naliũ ⁊ tertii spiritalis. Alii sunt quidc inatͥs
utero sic nati st̃. alii uel quos captiuitas facit.
ud delitiȩ matronales. Tortii sunt qui se ipsos
castrant: ꝓpt̾ regna celoꝵ. et qui cumpossi is
ẽt uiri. ꝓpter xp̃m cunuchi fiuitt. Istis pro¬
mittit᷑ p̃miuĩ. suꝑioribꝰ autẽ quib castimoniȩ ne¬
cessitas ñ uoluntas ẽ. nichil om̃ino debetur.

Expanded text:
 illis: Non omnes capiunt verbum istud, sed quibus datum est. Nemo putet sub hoc verbo, vel fatum, vel fortunam introduci: quod hi sunt virgines, quibus a Deo datum sit, aut quos quidam ad hoc casus adduxerit, sed his datum est qui petierunt, qui voluerunt, qui ut acciperent, laboraverunt. Omni enim petenti dabitur, et quaerens inveniet, et pulsanti aperietur . Sunt enim eunuchi, qui de matris utero sic nati sunt: et sunt eunuchi, qui facti sunt ab hominibus: et sunt eunuchi, qui seipsos castraverunt propter regnum coelorum. Qui potest capere, capiat. Triplex genus est eunuchorum: duorum carnalium, et tertii spiritualis. Alii sunt qui de matris utero sic nascuntur. 147 Alii quos vel captivitas facit, vel deliciae matronales. Tertii sunt qui seipsos castraverunt propter regnum coelorum; et qui cum possint esse viri, propter Christum eunuchi fiunt. Istis promittitur praemium: superioribus autem quibus castimoniae necessitas, non voluntas est, nihil omnino debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
cerdos. Si aut̃ indm̃ peccauerit. quis rogabit
ꝓeo: Nos e cont̾rio indei iniuria benigni sumꝰ
in nr̃is contumeliis exercemꝰ odia. Corripientꝰ
aut̃ ẽ fr̃ seorsum. ne si semel pudorẽ ac uerecun.¬
diã amiserit. ꝑ maneat inpeccato. Et si quidẽ
audierit. lucri fecimus aniã eiꝰ. ⁊ ꝑ alteriꝰ sa¬
lutẽ. nobisꝰ qͦq adquirit᷑ salꝰ. Sin aut̃ audire
noluerit. adhibeat᷑ alter frat̾. Iuod si nec il¬
lũ audierit. adhibeat᷑ ⁊t̾tiꝰ. uel obcorrigendi
studis uł conueniendi subtestib. Porro sine
illos audire uoluerit. tunc multis dicendũ ẽ.
ut de testationi eum habeant. ut & qͥ ñ potuit
pudore saluari. saluctur obꝓbriis. Iuando. aut̃
dr̃ sit tͥ sicut xhnicꝰ ⁊ publicanꝰ. ostendit᷑ maio¬
ris e̾ẽ detestationis. qͥ subriomine fidelis agat¬

Expanded text:
cerdos. Si autem in Deum peccaverit, quis rogabit cerdos. Si autem in Deum peccaverit, quis rogabit pro eo? Nos econtrario in Dei injuria benigni sumus, in nostris contumeliis exercemus odia. Corripiendus est autem frater seorsum, ne si semel pudorem, ac verecundiam amiserit, remaneat in peccato. Et siquidem audierit, lucrifacimus animam ejus, et per alterius salutem, nobis quoque acquiritur salus. Sin autem audire noluerit, adhibeatur frater. Quod si nec illum audierit, adhibeatur et tertius, vel corrigendi studio, vel conveniendi sub testibus. Porro si nec illos audire voluerit, tunc multis dicendum est, ut detestationi eum habeant, et qui non potuit pudore salvari, salvetur opprobriis. Quando autem dicitur: Sit tibi sicut ethnicus et publicanus, ostenditur majoris e
Abbreviated transcription (Latin):
merũ intelligi ⁊ inuna ouicula peccatoꝵ. sedm̃
quod in alio locodixerit. Nonueni ius tos uoca¬
re. s peccatores. Non cñĩ opus habent sani medi¬
co.s hi quimale habent. Ista parabola in euuange¬
lio secundũ lucã. cũ aliis duab parabolis. decẽ dr̃¬
marũ ⁊ duoꝵ filioꝵ. scripta ẽ. Sic ñ ẽ uoluntas an¬
te patrẽ ur̃m qui incelis ẽ. ut ꝑeat unꝰ depusillis
istis. Refert ad suꝑius ꝓpositũ. deqͦ dixerat. uide¬
te necontẽpnatis unũ depusillis istis. et docet
idcirco parabolã positã. ut pusilli ñcontẽpnan¬
tur. In eo aut̃ quod dicit. ñ ẽ uoluntas ante pa¬
trẽ ur̃m. ut ꝑeat unus depusillis istis. quoties a¬
liquis ꝑierit depusillis istis ostendit᷑. qͦd ñ uolun¬
tate patͥs ꝑierit. Siaut̃ peccauerit inte frat̃
tus. uade corripe eum int̾te ⁊ ipsum solũ. &¬
rit. ñ ẽ nr̃i arbitrii. Dicit enĩ scriptura diuina
Si peccauerit homo in hominẽ. rogabit ꝓ eo sa¬

Expanded text:
icula, peccatorem, secundum quod in alio loco dixerat: Non veni justos vocare, sed peccatores: non enim opus habent sani medico, sed hi qui se male habent . Ista parabola in Evangelio secundum Lucam cum aliis duabus parabolis decem drachmarum et duorum filiorum scripta est . Sic non est voluntas ante Patrem vestrum qui in coelis est, ut pereat unus de pusillis istis. Refert ad superius propositum, de quo dixerat: Videte ne contemnatis unum ex pusillis istis; et docet idcirco parabolam positam, ut pusilli non contemnantur. In eo autem quod dicit: Non est voluntas ante Patrem vestrum, ut pereat unus de pusillis istis: quoties aliquis perierit de pusillis istis, ostenditur quod non voluntate Patris perierit. Si autem peccaverit in te frater tuus, vade, et corripe eum inter rit, non est nostri arbitrii. Dicit enim Scriptura divina: Si peccaverit homo in hominem, rogabit pro eo sa
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ querite sanitatẽ. Sin aut̃ ꝑ seuerantes in
peccatis uiditis. ⁊ uitiis seruientes. meliꝰ ẽ solũ¬
te saluũ fieri. ꝗͣ perire cumplurib. Quia an¬
głi eoꝵ incelis. semꝑ uident faciem patris. Mag¬
na dignitas animarũ ut una qͦq habeat abor¬
tu natiuitatis incꝰtodiã sui anglm̃ delegatỹ.
Unde legimꝰ in apocalipsi ioħis. Angło ephesi
tiathire. ⁊ angło philadelfię.⁊ angłis quatuor
reliqu arũ eccłiarũ scribe hȩc. Apłs quoq p̾ci¬
pit uelari capita in ecdiis feminarũ. propt̃
angłos.
UIDUOBIS UIDETUR SIEUERINT
alicui centũ oues. et errauerit una ex

Expanded text:
Sin autem perseverantes in peccatis videritis, et vitiis servientes, melius est vos solos salvos fieri, quam perire cum pluribus. Quia angeli eorum in coelis vident semper faciem Patris. Magna dignitas animarum, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum delegatum. Unde legimus in Apocalypsi Joannis: Angelo 140 Ephesi, Thyatirae, et angelo Philadelphiae, et angelis quatuor reliquarum Ecclesiarum scribe haec . Apostolus quoque praecipit velari capita in ecclesiis feminarum, propter angelos uid vobis videtur? Si fuerint alicui centum oves, et erraverit u
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓice abste. ⁊ rełiq̃. Necesse ẽ quidẽ uenire
scandala. ue tam̃ ei ẽ homini. ꝑquẽ scanda¬
uittio suo facit ut ꝑse fiat. lgitur om̃is trun¬
catur affectꝰ. ⁊ uniũsa ꝓpinquitas amputa¬
tur. ne ꝓoccasione pictatis unꝰ qͥsq credenti¬
ũ scandalis pateat. Si inqͥr itaẽ. qͥs tͥ con¬
iunc̃tus ut manꝰ pes. ocułꝰ ⁊ c̃ utilis atq
sollicit᷑. ⁊ acutꝰ ad ꝑspiciendũ. scandalũ aut̃ tͥ ficit.
⁊ propt᷑ dissonantiã moꝵ te ꝑtrahit ingehennã.
rios causas habeas ruinarũ. Itaq ñ frat᷑. n̾uxor. ñ
filii. ñ amici. ñ om̃is affectꝰ. quinos excluđẽ po¬
test aregno celoꝵ. amori dei pͥponat᷑. Nouit
unus quisq credentiũ quid sibi noceat. uł in qͦ
sollicitet᷑ animꝰ ac sepe temptet᷑. Mliꝰ ẽ uitã

Expanded text:
nire scandala: Vae tamen ei est homini, qui quodvitio suo facit, ut per se fiat. Igitur omnis truncatur affectus, et universa propinquitas amputatur, ne per occasionem pietatis unusquisque credentium scandalis pateat. Si, inquit, ita est quis tibi conjunctus, ut manus, pes, oculus, et est utilis atque sollicitus, et acutus ad perspiciendum: scandalum autem tibi facit, et propter dissonantiam morum te pertrahit in gehennam:rios, causam habeas ruinarum. Itaque non frater, non uxor, non filii, non amici, non omnis affectus qui nos excludere potest a regno coelorum, amori Domini praeponatur. Novit unusquisque credentium, quid sibi noceat, vel in quo sollicitetur anim
Abbreviated transcription (Latin):
git parabolã nonaginta nouẽ ouiũ. in montibꝰ
relictarũ. ⁊ uniꝰ errantis. ꝗͣ pastorbonꝰ. quia ꝓp¬
t̃ nimiã infirmitatẽ ambulare ñ poterat. hume¬
ris suis ad gregẽ reliquũ reportaret. Quidam
putant istũ esse pastorẽ. qui cũ informa dei
eet. ñ rapinã arbitratꝰ ẽ eẽ se equalẽ. s exina¬

Expanded text:
ium in montibus relictarum, et unius erroneae, quam pastor bonus quia propter nimiam infirmitatem ambulare non poterat, humeris suis ad gregem reliquum reportet. Quidam putant istum esse pastorem, qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est se esse aequalem De
Abbreviated transcription (Latin):
tradendus ẽ inmanꝰ hortunũ. ⁊ occident eum.
⁊ t̾tia die resurget. Et contristati st̃ uehement᷑.
Semꝑ ꝓsꝑis nuscet tristia. ut cũ repente uene¬
mis. Si enĩ contristat eos qͦd occidendus ẽ deba
letificare quod die t̾tio dicit᷑. resurrecturꝰ. Porro
quod contristant᷑. ⁊ contristant᷑ uchement᷑. ñde

Expanded text:
 in manus hominum, et occident eum; et tertia die resurget. Et contristati sunt vehementer. Semper prosperis miscet tristia, ut cum repente venemis: Si enim contristat eos quod occidendus est, debet laetificare quod die tertio dicitur resurrecturus. Porro quod contristantur, et contristantur vehementer, non de
Abbreviated transcription (Latin):
dalis. Necesse ẽ enĩ. ut ueniant scandala.
Uerũ tam̃. ue homini ꝑ quẽ scandalũ uenit
Honqͦ necesse sit uenire scandala. alioquin
absq culpa ẽent. qui scandalũ faciunt sed
cũ necesse sit inisto mundo fieri scandala
unus quisq suo uitio scandala patit᷑. Si mul
q ꝑgeneralẽ sententiã ꝑcutit᷑ uidas. qͥ pro¬
ditoris aruimũ p̃parauerat. Si aut̃ manus

Expanded text:
e est enim ut veniant scandala. Verumtamen vae homini per quem scandalum venit. Non quod necesse sit venire scandala, alioquin sine culpa essent, qui scandalum faciunt, sed cum necesse sit in isto mundo fieri scandala, unusquisque suo vitio scandalis patet. Simulque per generalem sententiam percutitur Judas, qui proditioni anim
Abbreviated transcription (Latin):
grano sinapis cõpaiatã paruã dici. qͦ regnũ celoꝵ
gno sinapis cõferatur. cũ apłs dicat. ⁊ sitotã fiac̃
habuero. ita ut montes trausferã. Ergo magna
fides ẽ. quȩ g̃no sinapis coequat᷑. oontis transia¬
tio ñ eiꝰ significatur. quẽ oculis carnis aspicimꝰ.
s illiꝰ qui adño translatꝰ fuerat exlunatico. Quid.
tendunt apłos om̃sq credentes: paruã quidẽ
habuisse fidem. quia nullus eoꝵ montes trans¬
tulerit. Neq enim tantũ ꝓdest montis. de alio
in aliũ locũ transiatio. ⁊ uana signor querenda
ostentatio. quantũ uiutilitatẽ hominũ. iste mon̾

Expanded text:
pis comparatam, parvam dici, quod regnum coelorum grano sinapis conferatur; cum apostolus dicat: Et si totam fidem habuero, ita ut montes transferam . Ergo magna est fides, quae grano sinapis coaequatur. Montis translatio non ejus significatur, quem oculis carnis aspicimus, sed illius qui a Domino translatus fuerat ex lunatico. Quod tendunt, apostolos, omnesque credentes, ne parvam quidem habuisse fidem: quia nullus eorum montes transtulerit. Neque enim tantum prodest montis de alio in alium locum translatio: et vana signorum quaerenda ostentatio; quantum in utilitatem omnium iste mons
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ ⁊ crebro inaꝗͣ Et obtuli eum disci¬
pulis tuis. ⁊ ñ potuerunt curare eum. Iua obeau¬
sam demon obseruans lunȩ cursũ. ccrripiat ho¬
mines. ⁊ pereaturas infamare studeat creatorẽ
sup̃ diximus. Michi aut̃ uidetur uixta tropo¬
logiã lunaticus ẽẽ. qͥꝑhorarũ mom̃ta mutat᷑
adiitia. nec ꝑsistit incepto. s crescit atq decrẽ
discipuł tuis ⁊ ñ potuer̾ curare eũ. latent̾ accu¬
sat apłos. cũ impossibilitas curandi interdũ
ñ ad inbecillitatẽ curantiũ. s adeoꝵ qͥcurandi st̃
fidem referatur. dicente dño. fiat tͥ secundũ
fidem tuã. Respondens aut̃ ihe. ait. Ogenera¬
tio incredula ⁊ ꝑuersa. qͦusq ero uob̾cũ. usqueqͦ

Expanded text:
tuli eum discipulis tuis, et non potuerunt curare eum. Quam ob causam daemon observans lunae cursum, corripiat homines, et per creaturas infamare studeat Creatorem, supra diximus. Mihi autem videtur juxta tropologiam lunaticus esse, qui per horarum momenta mutatur addiscipulis tuis, et non potuerunt curare eum, latenter accusat apostolos, cum impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur, dicente Domino: Fiat tibi secundum fidem tuam. Respondens Jesus ait: O generatio incredula
Abbreviated transcription (Latin):
similitudo carnis. dũ eodẽ et seriuis ⁊ dñs p̃tio
lib̾ant᷑. S et simplicit̃ intellectũ edificat audi¬
toꝵ.dũ tantę dñs fuert pauꝑtatis: ut unde tri
obicere uoluerit. ⁊ qͦm uidas in loculis portabat
peccuniã. respondebimꝰ. rem pauꝑm inusus suos
conũtere nefas putauit. nob̾q tribuit idẽ exem¬
plũ. In illa hora. accesser̃ discipuli adiħm dicen¬
te ᷤ. Iuis putas maior ẽ in regno celor: Qͦd sepe

Expanded text:
similitudo carnis, dum eodem et Dominus et servus pretio similitudo carnis, dum eodem et Dominus et servus pretio liberantur. Sed et simpliciter intellectum aedificat auditorem: dum tantae Dominus fuerit paupertatis, ut unde tribobjicere voluerit: et quomodo Judas in loculis portabat pecuniam? Respondebimus, rem pauperum in usus suos convertere nefas putavit, nobisque idem tribuit exemplum. In illa hora accesserunt discipuli ad Jesum, dicentes: Quis put
Abbreviated transcription (Latin):
tolle & aꝑto ore eius inuerues staterẽ. illũ sumeñ:
da eis ꝓme ⁊ ꝑte. Quid pͥmũ mirer in hoc loco.
nescio. Utrũ p̃sentiã anmagnitudine saluato¬
ris. Prescientiã qͦd nouerat habere piscẽ in ore
staterẽ. ⁊ quod primũ ipse capiendus ẽẽt. Alag¬
rutudiri̾e atq uirtute. si ad uerbũ eiꝰ statĩ stat̃
inore piscis creatꝰ ẽ. ⁊ quod futurũ erat ipse loqͣn
lectus. iste ẽẽ piscis qͥprimus captus ẽ. qͥii profiu¬
do maris erat. qui in salsis amarisq gurgitib
morabat᷑. ut ꝑsecundũ adã. liberaret᷑ primus.
⁊ id qđ in ore eiꝰ. hoc ÷ inconfessione fuerat inuẽ
tũ. ꝓpetro ⁊ domino redderet᷑. Et pulchrxia ip¬
sum quidẽ datur p̃tiũ .s. diuisũ ẽ. Quia ꝓpetro
quasi ꝓpeccatore p̃tium redd ebatur. dñs aut̃
ni peccata ñfecerat. nec dolus inuentꝰ ĩnore eius.
Stat᷑ dicit᷑. qui duo ht̃ didragma. ut ostendet᷑

Expanded text:
tolle. Et aperto ore ejus invenies staterem: illum sumens, tolle. Et aperto ore ejus invenies staterem: illum sumens, da eis pro me et te. Quid primum mirer in hoc loco, nescio, utrum praescientiam an magnitudinem Salvatoris? Praescientiam, quod noverat habere piscem in ore staterem, et quod primus ipse capiendus esset; magnitudinem atque virtutes, quod ad verbum ejus statim stater in ore piscis creatus est, quod futurum erat, ipse loquecos intellectus iste esse piscis, qui primus captus est, qui in profundo maris erat, et in salsis amarisque gurgitibus morabatur, ut per secundum Adam liberaretur primus Adam. Et id quod in oret pro Domino redderetur. Et pulchre idipsum quidem datur, et pretium divisum est, quia pro Petro quasi pro peccatore pretium reddebatur, Dominus autem noster peccata non fecerat, nec dolus inventus est in ore ejus . Stater dicitur qui duas habet didrachmas, ut ostenderetur
Abbreviated transcription (Latin):
tritꝰ rat innazareth. qͦd ẽ oppidũ galileȩ caphar¬
litiose int̾rogant. utrum reddat tributũ. ancon
loco legimus. Iicet tͥbuta cȩsari soluere an non:
Etcũ intrassa domũ. p̃uenit eum ihẽ dicetis. Qui
didragmã exigebant. seorsum conuenerant pe¬
trũ. Cũq urtrassa domũ anteꝗͣ petrꝰ su geret᷑
dñs int̾rogat ne scandalient᷑ discipuli. ad postu¬
lationẽ tribitti. cũ uideant eũ nosse qͣ absente
se gesta st̃. Quid tͥ uidet᷑ sy mon reges terre. aqͥ¬
b accipiunt tributũ. uel censũ afiliis suis an a¬
filius regis erat. uel ex dauid stirpe generatus.
uel om̃ipotentis patris ũbum. Ergo tributa. q̃si
filius regis ñ debelut .s qui huinilitatẽ carniis
adsũpserat. debuit ad implere omnẽ iustitiã. Poᷤ¬
q infelices. qui xpi censemur nomine. ⁊ nichil
honore tributa ñ reddimꝰ. ⁊ quasi filii regis
auectigalib immunes sumus. Uade admare
⁊ mitte amũ. et cum piscẽ qui primꝰ ascenđit.

Expanded text:
tritus erat in Nazareth, quod est oppidum Galilaeae Caphart sive malitiose interrogant, utrum reddat tributa, aut conalio legimus: Licet tributa Caesari solvere, an non? Et cum introisset in domum praevenit eum Jesus dicens. Qui didrachma exigebant seorsum convenerant Petrum; cumque intrasset domum, antequam Petrus suggerat, Dominus interrogat, ne scandalizentur discipuli ad postulationem tributi, cum videant eum nosse quae absente se gesta sunt. Quid tibi videtur, Simon? Reges terrae a quibus accipiunt tributum, vel censum, a filiis suis, an afilius regis erat, vel ex David stirpe generatus, vel omnipotentis Patris Verbum. Ergo tributa quasi regum filius non debebat; sed qui humilitatem carnis assumpserat, debuit adimplere omnem justitiam. Nosque infelices, qui Christi censemur nomine, et nihil honore tributa non reddimus et quasi filii regis a vectigalibus immunes sumus. Ut auteprimus ascenderit,
Abbreviated transcription (Latin):
ueterẽ hominẽ cũ oꝑibꝰ suis. denegat
dabit homo ꝓanima sua : Pro isrł dat᷑
c̃omutatio egyptus. et ȩthyxpia. ⁊ sene ꝓ
anima humana illa sola ẽ retributio ꝗͣ
psalmifta canit. Quid retribuã dño pro
om̃ib quȩ retribuit mͥ: Calicẽ salutaris
accipiã. ⁊ nom̃ dñi inuocabo. filius enĩ
hominis uenturꝰ ẽ ingła patris sui. cum
anglis suis. ⁊ tunc reddet unicuiq scđm
opus suũ. Petrꝰ ad p̾̃dicationẽ dominicȩ
mertis scandalizatꝰ. serttentia dñi fue¬
rat increpatus ꝓuocati discipuli ut ab¬
negarent se et tollerent cruc̾e suã. et mo
dis terror audientiũ. et quipossit principi a
płoꝵ ꝑterrito. etiã aliis metũ inicere. Idcirco
tristib leta succedunt. et dicit filiꝰ hominis
uenturus ẽ ingłã patris sui. cũ angelis suis.
Times mortẽ. uidi głam triumphantes. Uere¬
ris crucẽ. audi angeloꝵ mirusteria łttunc in¬
quit reddet unicuiq scdm̃ oꝑa eiꝰ. Honẽ distin¬

Expanded text:
ueterem hominem cum operibus eius, negat m pro anima sua? Pro Israel datur commutatio Aegyptus et Aethiopia, et Syene : pro anima humana illa sola est retributio, quam Psalmista canit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Filius enim hominis venturus est in gloria Patris sui cum angelis suis: et tunc reddet unicuique secundum opus ejus. Petrus ad praedicationem Dominicae mortis scandalizatus, sententia Domini fuerat increpatus: provocati discipuli, ut abnegarent se, et tollerent crucem suam, et mordis terror audientium, et qui possit, principe apostolorum perterrito, etiam aliis metum injicere: idcirco tristibus laeta succedunt, et dicit: Filius hominis venturus est in gloria Patris sui cum angelis suis. Times mortem, audi gloriam triumphantis. Vereris crucem, ausculta angelorum ministeria. Et tunc, inquit, reddet unicuique secundum opera ejus . Non est
Abbreviated transcription (Latin):
si habetur. & si recte dari potest. uł consili¬
tere ab eo qͥmutuari cupit. diligere inimicos.
bene facere eis qͥ se oderunt. orare ꝓeis qͥse
ꝑsequunt᷑. Quis gͦ hec facit. nͥ plene ꝑfecte¬
q misericors: Iuo uno consilio miseria deuita¬
tur. opitulante illo qͥait. Miscdiã uolo magis
hic lector tam longo uolumine fatigatꝰ res¬
pir& aliquantũ. ⁊ ad cętera se refitiat in alio
libro consideranda. Exłlicit liber primꝰ¬
domini in monte.

Expanded text:
si habetur, et si recte dari potest, vel consilisi habetur, et si recte dari potest, vel consilitere ab eo qui mutuari cupit; diligere inimicos, benefacere his qui se oderunt, orare pro eis qui se persequuntur? quis ergo haec facit, nisi plene perfecteque misericors? Quo uno consilio miseria devitatur, opitulante illo qui ait, Misericordiam volo magis hic lector tam longo volumine fatigatus respiret aliquantum, et ad caetera se reficiat in alio libro consideranda. LIBER Domini in mon
Abbreviated transcription (Latin):
mnagna dei bonitate fit. que nob̾ unitan¬
da p̃cipitur. si filii dei ẽẽ uolumus. Iuan¬
tũ enĩ huiꝰ uite solatiũ. afferat lux ista
uisibilis. & pluiuia corporalis. quis tã in¬
gratus ẽ ut ñsentiat: Q uod solatiũ iu¬
demus ⁊ iustis in hac uita & peccatoribꝰ cõmu¬
nit̾ exhiberi. Non autẽ ait qui facit solẽ oriri
suꝑ bonos & malos. s addidit suũ. idẽ quẽ ip¬
se fecit atq constituit. ⁊ anullo aliqͥd sũpsit
ut facer&. sicut ingenesi de om̃ib luminari¬
b scribit᷑ qͥ propͥe potest dicere sua ee̾ omĩa.
que denichilo creauit. ut hinc ammoneamur
quanta liberalitate inimicis nr̃is. ex p̃cepto hu¬
uis p̾stare debeamus. quȩ nos ñ creauimꝰ sed
demunerib eiꝰ accepiinus. Iuis autẽ potest¬
uł paratus ẽẽ. ab infirmis iniurias sustinere.
quantũ eoꝵ saluti ꝓdest.  malle ampliꝰ iniqͥ¬
tatis aliene ꝑpeti quã id qđ ꝑpessꝰ ẽ. reddere
om̃i petenti ase aliquid. uł aliud qͦd petit

Expanded text:
magna Dei bonitate fit, quae nobis imitanda praecipitur, si filii Dei esse volumus. Quantum enim hujus vitae solatium afferat lux ista visibilis, et pluvia corporalis, quis tam ingratus est ut non sentiat? Quod solatium videmus et justis in hac vita et peccatoribus communiter exhiberi. Non autem ait, qui facit solem oriri super bonos et malos; sed addidit, suum, id est, quem ipse fecit atque constituit, et a nullo aliquid sumpsit ut faceret, sicut in Genesi de omnibus luminaribus scribitur ; qui proprie potest dicere sua esse omnia quae de nihilo creavit: ut hinc admoneremur quanta liberalitate inimicis nostris ex praecepto ejus praestare debeamus quae nos non creavimus, sed de muneribus evel paratus esse ab infirmis injurias sustinere, quantum eorum saluti prodest; et malle amplius iniquitatis alienae perpeti, quam id quod perpessus est reddere; omni petenti a se aliquid, vel id quod petit,
Abbreviated transcription (Latin):
carneis occulis uisibilẽ accipias. s illã sa
& iterum. uobis autẽ quitimetis nom̃ dĩũ.
orietur sol iustitie. aut etiã pluiã accipi¬
as inrigationẽ doc trine ueritatis. qui a¬
& bonis et malis apparuit. & bonis et malis
euuangelitatus ẽ xp̃c. siue istum solẽ ma¬
ius acciꝑe. ñsolum hominũ. s etiã pecco¬
rum. corporeis occulis ꝓpalatum & istam
pluiiã qua fructus gigrunt᷑ qͥ adrefecti¬
onẽ corporis dati sunt. qđ ꝓbabiliꝰ intelli¬
gi existimo. ut ille sol spiritalis n̾oriatur
nisi bonis et scĩs. quia hoc ipsum ẽ. quod
plangunt iniqui in illo libro quisapien¬
tia salomonis inscribitur. & sol ñ ortus ẽ
nobis. ⁊ illa pluuia spiritalis ñurigat nͥ
bonos. qr malos significabat inuinea. deq̃

Expanded text:
carcart iterum, Vobis autem qui timetis nomen Domini, orietur sol justitiae : ut etiam pluviam accipias irrigationem doctrinae veritatis, quia bonis et malis apparuit, et bonis et malis evangelizatus est Christus. Sive istum solem mavis accipere non solum hominum, sed etiam pecorum corporeis oculis propalatum; et istam pluviam qua fructus gignuntur, qui ad refectionem corporis dati sunt: quod probabilius intelligi existimo: ut ille sol spiritualis non oriatur, nisi bonis et sanctis; quia hoc ipsum est, quod plangunt iniqui in illo libro qui Sapientia Salomonis inscribitur, Et sol non ortus est nobis : et illa pluvia spiritualis non irriget nisi bonos; q
Abbreviated transcription (Latin):
oderis inimicũ tuũ. uox iubertis iuisto ac¬
cipienda ẽ. s ꝑmittentis infirmo. Orctur
hic sane nullo modo dissimulanda questio.
qđ huic p̾cepto diũ quinos hortatur dili¬
gere inimicos nr̃os. bene facere eis qui nos o¬
derunt. a orare ꝓeis qui nos ꝑsequuntur.
multe alie scripturarũ partes. minꝰ diligeni¬
tera sobriȩ considantib uident᷑ aduersę.
qr ⁊ in ꝓplñs inuenuintur. multe inp̃catio¬
nes aduersus inimicos. quȩ maledictiones
putanturꝰ. Sicut ẽ illud. Fiat mensa eoꝵ in la¬
queũ.⁊ cętera qͦ ibi dicunt᷑. Et illud. fiant filii
pupilli. et uxor. eiꝰ uidua. & qͦ alia uel sup̃. uł
perunt᷑ quȩ uideantur eẽ contraria. ⁊ huic
p̃cepto dñi. ⁊ illi apłico qͦait. benedicite & noli¬
te maledicere. cũ et de drĩo scriptũ sit. qͦd ma¬
illi dñs secundũ oꝑa illiꝰ. Sed hȩc facile solui¬

Expanded text:
Oderis inimicum tuum, vox jubentis justo acOderis inimicum tuum, vox jubentis justo accipienda est, sed permittentis infirmo. 71. Oritur hic sane nullo modo dissimulanda quaestio, quod huic praecepto Domini, quo nos hortatur diligere inimicos nostros, et benefacere his qui nos oderunt, et orare pro his qui nos persequuntur, multae aliae Scripturarum partes minus diligenter et sobrie considerantibus videntur adversae; quia et in Prophetis inveniuntur multae imprecationes adversus inimicos, quae maledictiones putantur: sicut est illud, Fiat mensa eorum in laqueum ; et caetera quae ibi dicuntur: et illud, Fiant filii ejus pupilli, et uxor ejus vidua ; et quae alia vel supra vel periuntur, quae videantur esse contraria et huic praecepto Domini, et illi apote maledicere , cum et de Domino scriptum sit quod mailli Dominus secundum opera illius . Sed haec facile sol
Abbreviated transcription (Latin):
nici hoc faciunt: Estote gͦ uos ꝑfecti. sicut
& pater ur̃ quuncelis ẽ ꝑfec̾tus ẽ. Sine ista
dilectione qua etiã inimicos ⁊ ꝑsecutores
nr̃os diligere iubeinur. ea quȩ suꝑiꝰ dic̾ta
sunt. implere quis potest: ꝑfectio autẽ
miscđiȩ. qua plurimũ animȩ laboranti c̃¬
sulitur. uitra dilecꝰ tionẽ uumici porrigi
& anima ꝑfec̾ta tamquã anima. gradũ tam̃
ẽẽ aliquẽ inphariseoꝵ iustitia. quȩ ad legẽ
uetere ꝑtinet. Hĩc intelligit᷑. quod multi
homines eos etiã aquib diligunt᷑ oderul.
sicut lururiosi filii. parentes cohercitores
luxurię sue. Ascendit gͦ aliquẽ gradũ. qui
ꝓrimũ diligit. quã uis adhuc oderit inimi¬
cũ. Euis aut̾ imꝑio. quiuenit legẽ implere.
ñ soluere ꝑficit & beniuolentia.⁊ benigni¬
tate cũ eam usq ad inimici dilectionẽ ꝑ¬
duxerit. Nam ille g̃dus quauis ñ nullꝰ sit.
tam pariuuis ẽ tamen. ut cũ publicanis etiã
possit ẽẽ comunis. Nec qđ in lege dictũ ẽ

Expanded text:
iciuntur filii. Estote ergo vos perfecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est. Sine ista dilectione, qua et inimicos et persecutores, nostros diligere jubemur, ea quae superius dicta sunt, implere quis potest? Perfectio autem misericordiae, qua plurimum animae laboranti consulitur, ultra dilectionem inimici porrigi et anima perfecta tanquam anima. Gradum tamen esse aliquem in Pharisaeorum justitia, quae ad Legem veterem pertinet, hinc intelligitur, quod multi homines eos etiam a quibus diliguntur oderunt; sicut luxuriosi filii parentes coercitores luxuriae suae: ascendit ergo aliquem gradum qui proximum diligit, quamvis adhuc oderit inimicum. Ejus autem imperio, qui venit Legem implere, non solvere, perficiet benevolentiam et benignitatem, cuduxerit. Nam ille gradus, quamvis nonnullus sit, tam parvulus est tamen, ut cum publicanis etiam possit esse communis. Nec quod in lege dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
s manifestũ existimauit. cũ fr̃is nomine xp̃i¬
anũ intelligi uoluit. qͥinifidelẽ haberet uro¬
rẽ. Et ideo paulopꝰdicit. Iđ si infidelis disce¬
dit. discedat. Non aut̃ seruituti subiectꝰ
ẽ fr̃ uł soror in huius modi. Peccatũ gͦ ad mor
tẽ puto ex̃. cũ post agnitionẽ dei. ꝑ grãm do¬
mini nr̃i ihũ xp̃i quisq obpugnat fr̾nctatẽ
& aduersꝰ ipsam grãm. qua reconciliatꝰ ẽ deo. inui¬
si quisꝗͣ ñ amorẽ afiatre alienauerit s offitia fr̾
ignosce illis. qr nesciunt qͥd faciunt. Nondũ enĩ
rat. Prohis autẽ qui ñ abruꝑant amorẽ.s tuno¬
re sub cubuerant. orat. ut eis ignoscat᷑. Sic enĩ
dicit. Alexander erariꝰ. multa mala mͥ osten¬
dit. Reddet illi dñs. secundũ oꝑa illiꝰ. Iuẽ¬

Expanded text:
manifestum existimavit, cum fratris nomine christianum intelligi voluit, qui infidelem haberet uxorem. Et ideo paulo post dicit, Quod si infidelis discedit, discedat: non autem servituti subjectus est frater vel soror in hujusmodi . Peccatum ergo frtem puto esse, cum post agnitionem dei per gratiam domini nostri Iesu Christi quisque obpugnat fraternitatem et aduersus ipsam gratiam, qua reconciliatus est deo, inuisi quisquam non amorem a fratre alienaverit, sed officia fraterniignosce illis; quia nesciunt quid faciunt. Nondum enim rat. Pro his autem qui non abruperant amorem, sed timore succubuerant, orat ut eis ignoscatur. Sic enim dixit: Alexander aerarius multa mala mihi ostendit: reddet illi Deus secundum o
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ meũ mittent sortẽ. Nec tam̃ deliis
uerbis qͥs ꝗ̃ calũpniat᷑. nͥ qui ñsentit uarieta¬
tẽ istã fugurarũ in loquendo. nichil uerita¬
ti rerũ munuere. & plurimũ addere. affecti
frem suũ peccatũ ñ ad mortẽ. postulabit. &
dabit ei dñs uitã qui peccat. n ad mortẽ Pec

Expanded text:
de his verbis quisquam calumniatur, nisi qui non sentit varietatem istam figurarum in loquendo nihil veritati rerum minuere, et plurimum addere affectibufratrem suum peccatum non ad mortem, postulabit, et dabit illi Dominus vitam qui peccat non ad mortem: est