comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stat & audit eum: gaudio gaudet propter uocem sponsi. Hon inquit
gaudeo propt̾ uocem meam : s propter uocem sponsi. gaudeo. Ego sum
in audiendo: ille indicendo. Ego enim sum illuminandꝰ: ille lumen
Ego sum in aure : ille uerbum. Ergo amicus sponsi stat : & audit eum.
Quare stat : Quia non cadit. Quare non cadit. Quia humilis. ẽ. Uide stantẽ
in solido. Nonsum dignus corrigiam calciamti eius soluere. Bene te humi¬
is. merito non cadis: merito stas. merito audis eum. & gaudio gaue
propter uocem sponsi. Sic & apostolus amicus sponsi. Telat & ipse: non
sibi sed sponso. audiuocem zelantis. Telo diuos zelo dixit nonineo. nonm.
sed zelo dĩ. Linde. quomodo. quam ⁊ elas. uel cui zelas. Desponsaui enim
uos uniuiro uirginem castam: ex hib̾e xp̃o. Quidgͦ tues: Quare zelas
Timeo inquit. ne sicut serpens seduxit euam astutia sua: sic & urĩ sensus

Expanded text:
stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Non, inquit, stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Non, inquit, gaudeo propter vocem meam, sed propter vocem sponsi gaudeo. Ego sum in audiendo, ille in dicendo: ego sum enim illuminandus, ille lumen; ego sum in aure, ille Verbum. Ergo amicus sponsi stat et audit eum. Quare stat? Quia non cadit. Quare non cadit? Quia humilis est. Vide stantem in solido: Non sum dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Bene te humilias, merito non cadis, merito stas, merito audis eum, et gaudio gaudes propter vocem sponsi. Sic et Apostolus amicus sponsi, zelat et ipse, non sibi, sed sponso. Audi vocem zelantis: Zelo Dei vos zelo, dixit; non meo, non mihi, sed zelo Dei. Unde? quomodo? quam zelas, vel cui zelas? Desponsavi enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo. Quid ergo times? quare zelas? Timeo, inquit, ne sicut serpens seduxit Evam astutia sua, sic et vestri sensus
Abbreviated transcription (Latin):
do: ego scifico. ego iustifico. Nolo eas adillam sectam. Pene quidẽ ⁊edat:
s uide cui. Non eas adidola: ⁊elat. non ad sortilogos. bene zelat: uideamꝰ
cui telat. Ego quoddo scm̃. c. quia ego do. E go quem baptizo baptitatus ẽ.
quem non baptiro. non ẽ. baptizatus. Audi amicum sponsi: disce ⁊elare
amico tuo: audi uocem illius. hicẽ. quibaptizat. Quͣre tibiuis arrogare qdͥ
tuum non ẽ. Lsq adeo absens ẽ. qui hic reliquid sponsam suam o hescis
quia ille qui a mortius resurrexit. ad dexteram patris sedet: Si contempsert̃
cum uidaei in ligno pendentem. tu contempnis incaelo sedentem: Nouerit
ritas urã: magnum dolorem me pati dehacre : s ut dixi.: dimitto
cetera cogitationibus suis. Non enim dico si loquar totadie. si plangam
quid dicit iste. Qui habet sponsam : sponsus. ẽ. non ẽ. mea sponsa. Et
non gaudes innuptuis immo gaudeo. Ait. Amicus autem sponsi qui

Expanded text:
do, ego sanctifico, ego justifico, nolo eas ad illam sectam. Bene quidem zelat, do, ego sanctifico, ego justifico, nolo eas ad illam sectam. Bene quidem zelat, sed vide cui. Non eas ad idola, bene zelat: non ad sortilegos, bene zelat. Videamus cui zelat: Ego quod do sanctum est, quia ego do; ego quem baptizo baptizatus est, quem non baptizo non est baptizatus. Audi amicum sponsi, disce zelare amico tuo: audi vocem illius, Hic est qui baptizat. Quare tibi vis arrogare quod tuum non est? Usque adeo absens est qui hic reliquit sponsam suam? Nescis quia ille qui a mortuis resurrexit, ad dexteram Patris sedet? Si contempserunt eum Judaei in ligno pendentem, tu contemnis in coelo sedentem? Noverit Charitas vestra magnum dolorem me pati de hac re: sed, ut dixi, dimitto caetera cogitationibus vestris. Non enim dico, si loquar tota die; si plangam quid dicit iste: Qui habet sponsam, sponsus est; non est mea sponsa. Et non gaudes in nuptiis? Imo gaudeo, ait: Amicus autem sponsi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. sc̃m. Quis huc procedit. & dicit. bonum ẽ. tibi ut nascaris exi
loquor. humanum dico propter infirmitatem carnis ur̃ae.: multi habetis
Nullum cor ẽ : quod non iste tangat affectus. Nullus in rebus humanis
tam auius agenere humano ẽ : qui quod dicat non sentiat. Ponite aliquẽ
peregre profectum: comindasse amico suo sponsam suam. Uide queso te
carus meus es : neforte me absente prome aliquis ametur: S si se amari¬
unuerso generi humano appar&. Uidet illam aliquanto petulantius
ꝑfenestram attendere. aut iocari cum aliquo: phibet tanquã zelet
lideo zelantẽ : s uideam cui. utrum amico absenti : ansibi p̾senti. Putate
peregre profectus. ẽ. acciꝑe regnum: sicut ipse dicit in euangelio. & tam̃
praesens. ẽ. maiestate. fallatur amic qui transmare profectꝰ. e: o si fallitꝰ.
uae illi qui fallit.. Quid cum fallere conantur dm. intuentem omiũ
a. & omĩum secreta rimantem. Existit aliquis hereticꝰ: & dicit. Ego

Expanded text:
hoc est sanctum? quis huc procedit qui dicit, Bonum est tibi ut nascaris ex mloquor; humanum dico, propter infirmitatem carnis vestrae . Multi habetis nullum cor est quod non iste tangat affectus; nullus in rebus humanis tam avius a genere humano est, qui quod dico non sentiat. Ponite aliquem peregre profectum, commendasse amico suo sponsam suam: Vide, quaeso te, charus meus es, ne forte me absente pro me aliquis ametur. Qualis eruniverso humano generi apparet? Videat illam aliquanto petulantius per fenestram attendere aut jocari cum aliquo, prohibet tanquam zelet: video zelantem, sed videam cui; utrum amico absenti, an sibi praesenti. Putate peregre profectus est accipere regnum, sicut dicit ipse in Evangelio , et tamen praesens est majestate. Fallatur amicus qui trans mare profectus est; et si fallitur, vae illi qui fallit! quid Deum fallere conantur, Deum intuentem omnium corda, et omnium secreta rimantem? Existit aliquis haereticus, et dicit: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑipsum xp̃m : ut quod dicere non potuero. uos cogitetis. Noui enim. dolorẽ
meum exprimi satis digne nonposse. Multos enim adulteros uideo : qui
sponsam tanto praecio emptam. amatam fedam : ut pulchra fieret illo
emptore. illo libatore. illo decoratore : possidere uolunt. &e id agunt uerbis
suis : ut pro sponso amentur. Deillo dictum ẽ : hic ẽ. qui baptizat. Quis
huc exit. & dicit. ego baptizo. Quis huc exit. & dicit. ego qd dedero.¬

Expanded text:
per ipsum Christum, ut quod dicere non potuero, vos cogitetis; novi enim dolorem per ipsum Christum, ut quod dicere non potuero, vos cogitetis; novi enim dolorem meum exprimi satis digne non posse. Multos enim adulteros video, qui sponsam tanto pretio emptam, amatam foedam ut pulchra fieret, illo emptore, illo liberatore, illo decoratore, possidere volunt; et id agunt verbis suis, ut pro sponso amentur. De illo dictum est, Hic est qui baptizat . Quis huc exit et dicit, Ego baptizo? quis huc exit et dicit, Ego quod dedero
Abbreviated transcription (Latin):
non hoc ẽ. aqua. Et quod ẽ. uestis: non hoc. ẽ. domus. Et quod sunt
ista : non hoc ẽ. ds. Uisibilia enim sunt. Ds tibi totum ẽ. Si esuris. panis
tibi ẽ. Sisitis: aqua tͥ ẽ. Si intenebris es : lumen tͥ ẽ. Quia in corruptibi
manoe : sinudus es: immortalitate. uestis tͥ. ẽ. cum corruptibilȩ̨ hoc¬
induerit in corruptionem: & mortale hoc immortalitatem. induerit.¬
Omia possunt dici dedõ: & nichil digne dicitur de dõ. Nichil latius hac
opia. Quaeris congruũ nomen: non inuenis. Quaeris quo quomodo:
dicere : omĩa inuenis. Quid simile agnꝰ & leo: de xp̃o utrunq dictum ẽ.
Eece agnꝰ dĩ. Quoinodo leo Uicit leo de tribu uida. Audiamꝰ iohannem.¬

Expanded text:
non hoc est aqua; et quod est vestis, non hoc est domus; et quod sunt non hoc est aqua; et quod est vestis, non hoc est domus; et quod sunt ista, non hoc est Deus: visibilia enim sunt. Deus tibi totum est: si esuris, panis tibi est; si sitis, aqua tibi est; si in tenebris es, lumen tibi est, quia incorruptibilis manet; si nudus es, immortalitatis vestis tinduet incorruptionem et mortale hoc immortalitatem. TuOmnia possunt dici de Deo, et nihil digne dicitur de Deo. Nihil latius hac inopia. Quaeris congruum nomen, non invenis; quaeris quoquo modo dicere, omnia invenis. Quid simile, agnus et leo? De Christo utrumque dictum est: Ecce agnus Dei . Quomodo leo? Vicit leo de tribu Juda . 6. Audiam
Abbreviated transcription (Latin):
ieuinio lucis. fraudati oculi cibo suo: luce quippe pascuntꝰ. defatigantur
ieuinio & debilitantur : itaut ipsam lucẽ qua reficiuntur. uidere non pos-¬
sint. Et si dutius fuerint extinguntur : & tanquam moritur in eis ipsa
acies lucis. Quid ergo: Quia tot oculi cotidie luce ista pascuntur.
minor fit. & illi reficiuntur: & ipsa integra ꝑman&. Si hoc potuit
ds̃ deluce corporea corporeis ocuł ex hibere. uon exhib& mundis cordib
lucem illam infatigabilem. integram. ꝑ seuerantẽ. nulla exparte defici-¬
entem. Quam lucem. In principio erat u̾bum. & u̾bum erat apud¬
diñ : & dĩ erat u̾bum. Uideamus silux ẽ. Im̃ apud te ẽ. fons uitae.
& in lumine tuo uidebinꝰ lumen. Interra aliud ẽ. fons: aliud lumen.
fauces cordis ut bibant fontem. Quod bibis: hoc uides. hoc audis. Totum
tibi fit ds̃: quia horum que diligis. totum tͥ ẽ. Siuisibilia attendas.

Expanded text:
jejunio lucis. Fraudati oculi cibo suo luce quippe pascuntur, defatigantur jejunio lucis. Fraudati oculi cibo suo luce quippe pascuntur, defatigantur jejunio et debilitantur, ita ut ipsam lucem qua reficiuntur, videre non possint: et si diutius abfuerit, exstinguuntur, et tanquam moritur in eis ipsa acies lucis. Quid ergo? quia tot oculi quotidie ista luce pascuntur, minor fit? Et illi reficiuntur, et ipsa integra permanet. Si hoc potuit Deus de luce corporea corporeis oculis exhibere; non exhibet mundis cordibus lucem illam infatigabilem, integram perseverantem, nulla ex parte deficientem? Quam lucem? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. Videamus si lux est. Quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . In terra aliud est fons, aliud lumen. fauces cordis ut bibant fontem; quod bibis, hoc vides, hoc audis. Totum tibi fit Deus; quia horum quae diligis, totum tibi est. Si visibilia attendis,
Abbreviated transcription (Latin):
homo : adillud quod cotidie manducant angłi. Sic enim scriptum ẽ.
Panem caeli dedit illis : panem angłorum manducauit homo. Quis ẽ.
panis angelorum. In principio erat uerbum: & uerbum erat apud
dm : & ds̃ erat uerbum. Iuomodo panẽ angłorũ. manducauit homo:
uerbum caro factum ẽ: & habitauit innobis. s quia diximꝰ man-¬
ducare angłos: fratribus neputetis morsib fieri. Namsi intellexeritis¬
hoc : quasi dilaniatur ds̃ quem manducant angłi. Quis dilaniat
iusticiam. S rursum michi aliquis dicit. Et quis ẽ. qui manducat
iusticiam. Unde gͦ beati qui esuruint & siciunt. iticiam. qm̃ ip
saturabuntur. Cibus quẽ manducas tu ꝑcarnẽ ut reficiaris tu.
ille deficit. Ut reparet te : consumitur. Manduca tticiam. & tu reficeris.
& illa integra perseuerat : quomodo uidendo lucem istam corpoream
reficiuntur isti oculi nr̃i : & res ẽ. corporea quȩ uide itꝰ ocuł corporeis.
Multi enim cum fuerint diutius intenebris: infirmatur acies ipsorum. quasi

Expanded text:
i. Sic enim scriptum est, Panem coeli dedit eis: panem Angelorum manducavit homo . Quis est panis Angelorum? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo panem Angelorum manducavit homo? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 5. Sed quia diximus manducare Angelos, fratres, ne putetis morsibus fieri. Nam si hoc intellexeritis, quasi dilaniatur Deus quem manducant Angeli. Quis dilaniat justitiam? Sed rursum mihi aliquis dicit: Et quis est qui manducat justitiam? Unde ergo, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ? Cibus quem manducas per carnem, ut reficiaris tu, ille deficit; ut reparet te, consumitur: manduca justitiam, et tu reficeris, et illa integra perseverat. Quomodo videndo istam lucem corpoream reficiuntur isti oculi nostri, et res est corporea quae videtur oculis corporeis. Multi enim cum fuerint diutius in tenebris, infirmatur acies ipsorum, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
alium fiusse: ut non eẽt. ipse dignus corrigiam calciamenti soluend.
illi qu o nemo surrexeuit maior unmatis mulicrum. Eius enim erat oribi
hominbus & anglis. Ham angelum inuenuimꝰ phibiusse : nt homo uli
adpetes caderit: Cum enĩ quȩdam in apocalipsi angel ostenderet iohanni.
qui stripsit hoc euangłium: conterritus magnitudine. uisonis ioħs.
cecidit adpedes angeli. & ille. Surge. uide ne feceris hoc: ulum adora¬
id e dm̃. H am ego conseruus tius sum: & fratrum tuorũ. Cadnia
gͣ sibi aapedes: hominẽ anglus prohibuit. Nonne manifestiumn e. quia
suꝑ om̃s angłos. ẽ: cui talis homo quo maior nemo surrexte uinttis
mulierum dicit in dignũ se cẽ. solucre corrigiam calciame. ⁊nueruuen¬

Expanded text:
gi, cujus non erat dignus corrigiam calceamenti solvere, ille quo nemo surrexerat major in natis mulierum. Plus enim erat omnibus hominibus et Angelis. Nam angelum invenimus prohibuisse, ne homo illi ad pedes caderet. Cum enim quaedam in Apocalypsi Angelus ostenderet Joanni, qui scripsit hoc Evangelium, conterritus magnitudine visionis Joannes cecidit ad pedes Angeli. Et ille: Surge, vide ne feceris hoc; Deum adora nam ego conservus tuus sum et fratrum tuorum . Cadere ergo sibi ad pedes hominem angelus prohibuit. Nonne manifestum est quia super omnes Angelos est, cui talis homo, quo major nemo surrexit in natis mulierum, dicit indignum se esse solvere corrigiam calceamen
Abbreviated transcription (Latin):
carni : reddite dõ mentis obtutum. Psallite intelligent̾: & uidetis quia
uerbum caro factũ. ẽ : & habitauit innobis. Dicat & iohannes testi-
moniũ. Post haec uenit iesus & discipuli eus inudeam terram: & illic
demonabatur cum eis & baptizabat. Baptizatus baptizabat. Non eo
baptismo baptizabat : quo baptizatꝰ. ẽ. Dat baptisinum dñs baptizat
aseruo: ostendens humilitatis uiam. & ꝑducens adbaptismũ dñi:
hoc ẽ. baptismum suum. pnibendo humilitatis exemplum: quia ipse¬
non respuit baptismum serui. & in baptismo serui: ua praeparabatur
dño. & baptizatus dñs uiam fecit ad se uenientib. Ipsum audiamꝰ:
go sum uia & uita et ueritas. Siueritatem quȩris: uiam tene. Nã ipsa ẽ.
uia: quae ẽ. ueritas. Ipsa c̃. quois: ipsa ẽ. quaĩs. Nam paliud is adillud:

Expanded text:
carni, reddite Deo mentis obtutum. Psallite intelligenter, et videtis quia carni, reddite Deo mentis obtutum. Psallite intelligenter, et videtis quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. 4. Dicat et Joannes test Post haec venit Jesus et discipuli ejus in Judaeam terram, et illic demorabatur cum eis, et baptizabat. Baptizatus baptizabat. Non eo baptismo baptizabat quo baptizatus est. Dat baptismum Dominus baptizatus a servo, ostendens humilitatis viam, et perducens ad baptismum Domini, hoc est baptismum suum, pnon respuit baptisma servi; et baptismate servi via praeparabatur Domino: et baptizatus Dominus, viam se fecit ad se venientibus. Ipsum audiamus: Ego sum via, veritas et vita . Si veritatem quaeris, viam tene: nam ipse est via, qui est veritas
Abbreviated transcription (Latin):
& hac oculos intelligo. & meliores oculi dantis uitȩ consilium : qua
oculi tenentis manũ. Tales oculos querebat iesus: quando ait pbilippo.
Tanto tempore uobiscum sum. & non cognouistis me Tales oculos
quaerebat : cum ait. P hippe. qui me uidox: uidet & patrem. Isti oculi
inintelligentia sunt: isti oculi inmente sunt. Idõ cum dixisset psalinus.
qm̃ rex om̃is terrae ds̃ : subiecit statim. psallite intelligenter. Quod
enim dico. psallite dõ nr̃o. psallite : dm̃ dico. regem nr̃m. S regem nr̃m
int̾ homines uidistis: tanquam hominẽ uidistis: passum. crucifixũ.
mortuum. Latebat aliquid in illa carne: quam oculis carneis uidere
potiustis. Quid ibi latebat. ł sallite intelligenter nolite oculis quę¬
rere: quod mente conspicitur. Psallite lingua: quia int̾ uos caro.
S quia uerbum caro factum. ẽ. & habitauit in nobis: reddite sonum

Expanded text:
et hac oculos intelligo. Et meliores oculi dantis vitae consilium, quam et hac oculos intelligo. Et meliores oculi dantis vitae consilium, quam oculi tenentis manum. Tales oculos quaerebat et Jesus, quando ait Philippo, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Tales oculos quaerebat, cum ait, Philippe, qui videt me, videt et Patrem . Isti oculi in intelligentia sunt, isti oculi in mente sunt. Ideo cum dixisset Psalmus, Quoniam rex omnis terrae Deus; subjecit statim, Psallite intelligenter. Quod enim dico, Psallite Deo nostro, psallite; Deum dico regem nostrum. Sed regem nostrum inter homines vidistis tanquam hominem, vidistis passum, crucifixum, mortuum: latebat aliquid in illa carne quam oculis carneis videre potuistis. Quid ibi latebat? Psallite intelligenter; nolite oculis quaerere quod mente conspicitur. Psallite lingua, quia inter vos caro; sed quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, reddite sonum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ callite co nr̃o. psallite reginro: psallite intelligent̃. He muna parte
uelis iitaligere cui psallis: qm̃rex omis terrx dõ. Et quornodo. e. onius
cermt rer  qui iuisus ẽ. mnuna parte termrum. mierusolima. inuidea
ambulans inter homines. natus. surgens. erescens. manducans. bibens.
uigilans. dormiens. fatigatꝰ. adputeum sedens. comp̃hensus. flagellat.
sputis ulitꝰ. spinis coronatꝰ. ligno suspenius. lancea ꝑcussus. mortuusa
sepultꝰ.⁊ &uomodo gͦ rex om̃is terre : Q uoduidebatur in loco. caro
cut Oculis carneis caro apparebat: in earne mortali maiestas immor¬
calis ocultabuatur. Et quib oculis maiestas ummortalis penetrata cõpage
carius poterit intueri : est alius oculus. ẽ. interioi oeulus. Hon enĩ
niullos oculos: habebat & tobis: quando c ecus oculis carneis filio
dabat priccepta ute. Iue patri marũ tenebat ut pedib ambulanoe.
ule filio consilium dabat. ut iuam iticiȩ tener&. Et huc oculos uideo:

Expanded text:
psallite: psallite regi nostro, psallite intelligenter. Ne in una parte velis intelligere cui psallis: Quoniam rex omnis terrae Deus . Et quomodo est omnis terrae rex, qui visus est in una parte terrarum, in Jerosolyma, in Judaea, ambulans inter homines, natus, sugens, crescens, manducans, bibens, vigilans, dormiens, fatigatus ad puteum sedens, comprehensus, flagellatus, sputis illitus, spinis coronatus, ligno suspensus, lancea percussus, mortuus, sepultus? quomodo ergo rex omnis terrae? Quod videbatur in loco, caro erat: oculis carneis caro apparebat; in carne mortali majestas immortalis occultabatur. Et quibus oculis majestas immortalis penetrata compage carnis poterit intueri? Est alius oculus, est interior oculus. Non enim nullos oculos habebat et Tobias, quando caecus oculis corporeis filio dabat praecepta vitae . Ille patri manum tenebat, ut pedibus ambularet: ille filio consilium dabat, ut viam justitiae teneret. Et hac oculos video,
Abbreviated transcription (Latin):
quia & maraculis dccipi uon debemꝰ. A liquando enĩ: & desertor terret
proiuncialem. Sed utrum in castris sit: & aliquid illi prosit caracter
ille in quo signatus ẽ: hoc attendit qui terreri ꝙ seduci nonuult. Tencamꝰ gͦ
unitatem fratres mai. Praeter unitatem. & qui facit iniracula: nichil. ẽ.
Inunitate enim erat populus isrł: & non faciebant miracula practer unitatẽ.
Frant magi pharaonis: & faciebant similia moysi. Populus isrł ut dixi : non
faciebant. Qui erant salui apud dm̃: Qui faciebant. anqui non faciebant
Petrus apostolus resuscitauit mortuuin : simon magus fecit multa. Erant ibi
quidam xp̃iani qui non poterant facere : nec quod faciebat petrus. nec qd̵
faciebat simon. S uirde gaudebant: Quia nomina ipsorum scripta erant in caelo.

Expanded text:
quia et miraculis decipi non debemus. Aliquando enim et desertor terret provincialem; sed utrum in castris sit, et aliquid illi prosit character ille in quo signatus est, hoc attendit qui terreri et seduci non vult. Teneamus ergo unitatem, fratres mei: praeter unitatem, et qui facit miracula nihil est. In unitate enim erat populus Israel, et non faciebat miracula: praeter unitatem erant magi Pharaonis, et faciebant similia Moysi . Populus Israel, ut dixi, non faciebat: qui erant salvi apud Deum; qui faciebant, an qui non faciebant? Petrus apostolus resuscitavit mortuum ; Simon Magus fecit multa : erant ibi quidam christiani qui non poterant facere, nec quod faciebat Petrus, nec quod faciebat Simon; sed unde gaudebant? Quia nomina eorum erant scripta in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
phibut & ipse testimonium ioħi Dixit enim de iohe. Innatis mulie¬
rum: nemo exurrexit maior ioħe baptista. Sed quia se illi p̃posuit.
in hoc qđ plus erat ioħȩ ds̃ erat. Qui autem minor est inquit in
regno cȩloꝵ: maior.ẽ. illo. Minor natiuitate. maior potestate:
maior diuuntate: maistate. caritate: tanquam in principio uerbuni

Expanded text:
perhibuit et ipse testimonium Joanni. Dixit enim de Joanne, In natis mulieperhibuit et ipse testimonium Joanni. Dixit enim de Joanne, In natis mulierum non exsurrexit major Joanne Baptista. Sed quia illi se praeposuit, in hoc quod plus erat Joanne, Deus erat. Qui autem minor est, inquit, in regno coelorum, major est illo . Minor nativitate, major potestate, major divinitate, majestate, claritate:
Abbreviated transcription (Latin):
ROO IECTONIS eUANOelicas sed̾cꝯ iohatitiem.
sicut potestis meminisse qui curam geritis prouectus ur̃i:
ita sequitur. ut haec quae modo lecta ẽ : hodie nobis tͣtͣanda
proponatur. abipso principio. usq ad hodiernam lectionẽ
quae supra dicta sunt: meministis iam ẽẽ. tractata
Et siforte inde multa estis obliti: certe uel officium nr̃m man& inuestra
memoria. Quae hinc audieritis debaptismo iohannis: & si non tenetis
omĩa. audisse tamen uos: credo quod teneatis. Quae dicta finit iam
quare p̃s sc̃s in columbȩ specie apparuit. & quomodo illa nodo-¬
sissima quȩstio soluta sit. quia nescio quid. quod non nouerat. di¬
dieit iohannes in dño ꝑcolumbam: cum eum iam nosset quando
uenienti ut baptiz aretur ait. Ego ãtẽ debeo baptizari. & tu uenis
qui propħatus est ꝑesaiam. uox clamantis in heremo. parate uiam
dño. rectas facite semitas eiꝰ. Tale testimonium reddidit dño suo.
& quia ille dignatus est : amico suo. Dnsq ipsius &̧amicus ipsius.

Expanded text:
rdo lectionis evangelicae secundum Joannem, sicut potestis meminisse, qui curam geritis profectus vestri, ita sequitur, ut haec quae modo lecta est, hodie nobis tractanda proponatur. Ab ipso principio usque ad hodiernam lectionem, quae supra dicta sunt, meministis jam esse tractata. Et si forte inde multa estis obliti, certe vel officium nostrum manet in vestra memoria. Quae hinc audieritis de baptismo Joannis, etsi non tenetis omnia, audisse vos tamen credo quod teneatis: quae dicta sunt etiam, quare Spiritus sanctus in columbae specie apparuerit; et quomodo illa nodosissima quaestio soluta sit, quia nescio quid quod non noverat, didicit Joannes in Domino per columbam, cum jam eum nosset, quando venienti ut baptizaretur, ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis qui prophetatus est per Isaiam, Vox clamantis in eremo, Parate viam Domino, rectas facite semitas ejus . Tale testimonium reddidit Domino suo, et quia ille dignatus est amico suo: Dominusque ipsius et amicus ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
cas tamen euuangelista in eodem suȩ
narrationis loco dixit. Quasi adla¬
tronem ex istis: Et cetera. Sicut gͦ
principes sacerdotum non ꝑseipsos
sed ꝑeos quos mserunt ad conprehen¬
dendum xp̃m: quid aliud quam ipsi
insue iussionis potestate uenerunt. sic
om̃s qui crucifigendum xp̃m impriis
uocib clamauerunt. non quidem ꝑseip¬
sos eum: sed tamen ipsi ꝑ illum qui
eorum clamore adhoc nefas impulsus
subiungit. ut sermo iħu impleretur
quem dixit significans qua ẽẽt mor¬
te moriturus : si mortem crucis hic ue¬
limus acciꝑe. tanquam idõ dixerint
iudei. nobis non licet interficere
quenquam. quia in terfici aliud est. a¬
luia erucifigi: non uideo quomodo
id possit consequenter intelligi cum
hoc adpilati uerba responđint. quib
eis dixerat. Accipite eum uos : &
scdđ̾m legeni ur̃am iudicate eim. Nun¬
ipsi eum crucifigere si ꝑtale genus
supplicii. interfectionem cuiusquam
uitare cupiebant : Quis aut̃ non ui¬

Expanded text:
cas tamen evangelista in eodem suae cas tamen evangelista in eodem suae narrationis loco: Dixit aSicut ergo principes sacerdotum non per seipsos, sed per eos quos miserant ad comprehendendum Jesum, quid aliud quam ipsi in suae jussionis potestate venerunt? sic omnes qui crucifigendum Christum impiis vocibus clamaverunt, non quidem per seipsos eum, sed tamen ipsi per illum qui eorum clamore ad hoc nefas impulsus angelista subjungit, Ut sermo Jesu impleretur quem dixit, significans qua morte esset moriturus: si mortem crucis hic velimus accipere, tanquam ideo dixerint Judaei, Nobis non licet interficere quemquam, quia interfici aliud est, aliud crucifigi; non video quomodo id possit consequenter intelligi, cum hoc ad Pilati verba responderint, quibus eis dixerat, Accipite eum vos, et secundum Legem vestram judicate eum. Numipsi eum crucifigere, si par tale genus supplicii interfectionem cujusquam vitare cupiebant? Quis autem non vi
Abbreviated transcription (Latin):
ut idõ uos a sanguine innocentis impol¬
lutos esse credatis. quia eum fundendũ
alteri tradidistis: Hun quid & pilatus
illum qui postestati eius a uobis inge¬
ritur occidendus. siuis. ẽ manibus occisu¬
rus Si non eum uoluistis occidi. si non
insidiati estis. si non uobis tradendum
peccunia comparastis. si non comp̾hen¬
distis. uinxistis. adduxistis. si non occiden
dum manib obtulistis. uocib popocistis.
non eum auobis interfectum esse iac¬
tate. Si aũt illis omnib ur̃is preceden¬
tib factis. & iam crucifige crucifige
clamastis. audite quod contra uos
& iam ꝓpħa clamat. filii hominum
dentes eorum arma & sagitte. &
lingua eorum machera acuta. Ecce
quib aͣmis. quib sagittis. qua ma¬
cheraiustum interfecistis: quando
uobis interficere quenquam non lice¬
re dixistis. Dixit aut̃ inquid iħs ad
niors. Hinc. ẽ. quod ad conprehen¬
dendum cħm cum sacerdotum non
uenissent principes sedinisissent: lu¬

Expanded text:
ut ideo vos a sanguine innocentis impolut ideo vos a sanguine innocentis impollutos esse credalteri tradidistis? Numquid et Pilatus illum, qui potestati eius ingeritur occidendus, suis est manibus occisurus? Si non eum voluistis occidi, si non insidiati estis, si non vobis tradendum peccunia comparastis, si non comprehendistis, vincxistis, adduxistis, si non ocdum manibus obtulistis, vocibus poposcistis, non eum a vobis interfectum esse jactate. Si autem illis omnibus vestris praecedentibus factis, etiam Crucifige, crucifige, clamastis ; audite quod contra vos etiam propheta clamat: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Ecce quibus armis, quibus sagittis, qua machaera justum interfecistis, quando vobis interficere quemquam non licere dixistis. Hinc est quod ad is. Hinc est quod ad comprehendendum Jesum, cum sacerdotum non venissent principes, sed misissent, Lu
Abbreviated transcription (Latin):
gentes & quod omnia suꝑat. stul ti
sapientes: utrum sit male factor iħc
Sed ista dicebant: de quib ꝑpropħam
iam ipse pre dixerat. Re tribuebant
michi mala ꝓbonis. Dixit gͦ eispilatꝰ.
Accipite eum uos: & sedđm legem urãm
udicate eum. Dixerunt gͦ iudei lob̾
non licet interficere quenquam. Quid
ẽ loquitur qđ in sana crudelitas: At non
interficiebant. quem in terficiendum offe¬
rebantꝰ An forte crux non interficit:
Sic desipiant. quinon sectantur sed insec¬
tantur sapientiam. Quid ẽ. aut̃ nob̾ non
licet interficere quenquam : Si male¬
factor .ẽ. cur non licet: Nonne lex eis
precepit. ne malefactorib presertim
qualem istum putabant. a suo dõ seducto¬
rib parcant: Sed intelligendum ẽ. eos
dixisse non sibi licere interficere quenꝙͣ
iam ceꝑant. ꝓpt̾ quẽ de ingressu & iam
pretorii contaminari metuebant. ltane
obduruistis. falsi israhelite: ltane om¬
nem sensum nimia malitia ꝑdidistis.

Expanded text:
gentes, et quod omnia superat, stulti gentes, et quod omnia superat, stulti sapientes, utrum sit malefactor Jesus; sed ista dicebant de quibus prophetia jam ipse dixerat: Retribuebant mihi mala pro bonis . Dixit ergo eis Pilatus: Accipite eum vos, et secundum legem vestram judicate eum. Dixerunt ergo ei Judaei: Nobis non licet interficere quemquam. Quid est quod loquitur insana crudelitas? An non interficiebant, quem interficiendum offerebant? An forte crux non interficit? Sic desipiunt, qui non sectantur. sed insectantur sapientiam. Quid est autem, Nobis non licet interficere quemquam? Si malefactor est, cur non licet? Nonne Lex eis praecepit, ne malefactoribus, praesertim qualem istum putabant a suo Deo seductoribus parcant ? Sed intelligendum est eos dixisse non sibi licere interficere quemquajam coeperant; propter quem de ingressu etiam praetorii contaminari metuebant. Itane obduruistis, falsi Israelitae? itane omnem sensum nimia malitia perdidistis,
Abbreviated transcription (Latin):
runt inpretorium exponens causam.
ut non contaminarentur inquid: sed
manducarent pascha. Dies enĩ agere
coeꝑant atimorum. quibus dieb con¬
taminatio illis erat. in alienigene ha¬
bitaculum intrare. Oimpietas cecitas.
Habitaculo uidelicet contaminarentur
alieno. & non contam mnarentur scelere
contaminari timebant. & frĩs in nocen¬
tis sanguine non timebant: Ut hoc
solum iterim dieam: ubi rea malorum
conscientia tenebatur. Nan quod & iam
dñs erat qui eorum impietate duce.¬
batur ad morteni& uite dator occi¬
debatur : non eorum conscientie sed
ignorantie deputetur. Exiit gͦ pi¬
latus ad eos foras. & dixit. Quam ac¬
cusationem affertis aduersus homi¬
uem huncs Responderunt & dire¬
runt ei. Si non esset hie male factor:
non tibi tradidissemus eum. Interro.¬
gentur atq respondeant: ab inmun¬
dis spiritib lib̾ati. languidi. sanati. le¬
ꝓsi mundati. surdi audientes. inuti
loquentes. ceci uidentes. mortui resur¬

Expanded text:
runt in praetorium, exponens causam, runt in praetorium, exponens causam, Ut non contaminarentur, inquit, sed ut manducarent Pascha. Dies enim agere coeperant azymorum: quibus diebus contaminatio illis erat in alienigenae habitaculum intrare. O impia caecitas! Habitaculo videlicet contaminarentur alieno, et non contaminarentur scelere contaminari timebant, et fratris innocentis sanguine non timebant; ut hoc solum interim dicam, ubi rea malorum conscientia tenebatur. Nam quod etiam Dominus erat, qui eorum impietate ducebatur ad mortem, et vitae dator occidebatur, non eorum conscientiae, sed ignorantiae deputetur. Exiit ergo Pilatus ad eos foras, et dixit: Quam accusationem affertis adversus hominem hunc? Responderunt et dixerunt ei: Si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. Interrogentur atque respondeant ab immundis spiritibus liberati, languidi sanati, leprosi mundati, surdi audientes, muti loquentes, caeci videntes, mortui resur
Abbreviated transcription (Latin):
quantum iohannes euuangelista in¬
dicat. de inde uideamus. Redit enĩ
adlocum narrationis sue ubi eam
reliquerat: ut explicaret petri nega¬
tionem: lam quippe diperat. Et msit
eum annas ligatum ad caiphan pon¬
tificem. atq inde regressus ubi dimi¬
serat petrum calefacientem se ad
ignem in atrio: postea quam totam
phan quippe: ab anna collega &. socero
enis dixerat missum. Sed si ad caiphan.
cur in pretorium: Quod nichil aliud
iult intelligi: quam ubi preses pilatꝰ
habitabat. Aut igitur aliqua urgente
causa de domo anne quo ad audiendum
iħm ambo comuenerant. caiphas ꝑrexe:¬
rat ad pretorium presidis. & socero suo
iħm reliquerat audiendum: aut indo¬
mo caiphe pretorium pilatus acceꝑat.
a̾ tanta domus erat : ut seor sum habi¬
cantem dnm suum. seorsum uidicen
ferret. Erat aut̃ mane. Et ipsi. id est
qui ducebant iħm. non introierunt
inpretorium. hoc. ẽ. in eam partem do¬
mus quã pilatus tenebat. si ipsa erat
domus caiphe. Cur aut̃ non introie¬

Expanded text:
quantum Joannes evangelista indicat, deinde videamus. Redit enim ad locum narrationis suae ubi eam reliquerat, ut explicaret Petri negationem. Jam quippe dixerat, Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem : atque inde regressus ubi dimiserat Petrum calefacientem se ad ignem in atrio, posteaquam totam Caipham quippe ab Anna collega et socero ejus dixerat missum. Sed si ad Caipham, cur in praetorium? Quod nihil aliud vult intelligi, quam ubi praeses Pilatus habitabat. Aut igitur aliqua urgente causa de domo Annae, quo ad audiendum Jesum ambo convenerant, Caiphas perrexerat ad praetorium praesidis, et socero suo Jesum reliquerat audiendum: aut in domo Caiphae praetorium Pilatus acceperat, et tanta domus erat, ut seorsum habitantem dominum suum, seorsum judicem ferret. 2. Erat autem mane, et ipsi, id est qui ducebant Jesum: non introierunt in praetorium, hoc est in eam partem domus quam Pilatus tenebat, si ipsa erat domus Caiphae. Cur autem non introie
Abbreviated transcription (Latin):
& filius hominis tradetur principib
sacerdotum. & scribis. & dampnabunt
eum morte. & tradent eum gentib
& illudent. & conspuent eum. &. fla¬
gellabunt eum. & in terficient eum:
moriturus. non quod hic mortem crucis
uellet intelligi. sed quod cum iudei
fuissent gentib tradituri. hoc ẽ. ro¬
manis. Nam pilatus romanus eirit.
eumq in iudea romani presidem mise¬
rant. Ut gͦ iste sermo iħu impleretur:
id ẽ. ut eum uidei traderent. gentes
interficerent. quod iħc futurum esse
predixerat. idõ pilatus qui romanus¬
uidex erat. cum uellet eum reddere
uideis. ut scd̾m legem suam uidicarent
noluerunt eum acciꝑe dicentes. Nob̾
non licet interficere quenquam.
Ic sic impletus. ẽ. sermo iħi quem de
sua morte predix: ut eum auideis
traditum interficerent gentes:
minore scelere quam uidei. qui se
isto modo ab eius interfectione ali¬
enos facere uoluerunt. non ut eorũ
innocentia. sed ut dementia mons.¬
SEQUITVR. INTROIT ERGO
terum inpretorium Pilatꝰ us&

Expanded text:
tur principibus sacerdotum et Scribis, et damnabunt eum morte, et tradent eum Gentibus; et illudent ei, et conspuent eum, et flagellabunt eum, et interficient eum, moriturus: non quod hic mortem crucis vellet intelligi, sed quod eum Judaei fuissent Gentibus tradituri, hoc est Romanis. Nam Pilatus Romanus erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant. Ut ergo iste sermo Jesu impleretur, id est, ut eum sibi traditum Gentes interficerent, quod Jesus futurum esse praedixerat; ideo Pilatus qui judex Romanus erat, cum vellet eum reddere Judaeis, ut secundum Legem suam judicarent eum, noluerunt eum accipere dicentes, Nobis non licet interficere quemquam. Ac sic impletus est sermo Jesu, quem de sua morte praedixit, ut eum a Judaeis traditum interficerent Gentes; minore scelere quam Judaei, qui se isto modo ab ejus interfectione velut alienos facere voluerunt, non ut eorum innocentia, sed ut dementia monstdicitur, Introivit ergo iterum in praetorium Pilatus;
Abbreviated transcription (Latin):
ãlatronibis derelicto. infudit oleum & uinum: curauit uulnera.
leuauit inuimentum: ꝑduxit instabulum. ftabulario commen¬¬
clauit. Cui stabulario.⁊ Forte illi qui dixit: proxp̃o legatione
fungunur. Dedit etiam duos nummos: qui impenderentur saucio
curando. forte ipsa st̃ duo praecepta: inquibus tota lex pendet & prophȩ
Ergo fratres aeccła hoc tempore inqua saucius sanatꝰ: stabulum ẽ. uia-¬
toris. sed ipsi a eccłȩ sursum ẽ. hereditas possessoris: iħu xp̃i dñi nr̃i.

Expanded text:
a latronibus derelictum: infudit oleum et vinum, curavit vulnera, a latronibus derelictum: infudit oleum et vinum, curavit vulnera, levavit in jumentum, perduxit in stabulum, stabulario commendavit. Cui stabulario? Forte illi qui dixit, Pro Christo legatione fungimur . Dedit etiam duos nummos, qui impenderentur saucio curando : forte ipsa sunt duo praecepta, in quibus tota Lex pendet et Prophetae . Ergo, fratres, et Ecclesia hoc tempore, in qua saucius sanatur, stabulum est viatoris: sed ipsi Ecclesiae sursum est haereditas possessoris. TRACTATUS XLII.
Abbreviated transcription (Latin):
Uost concupiscentias tuas non eas. Mane inseruitute di: in libertate xpĩ.
iente serui legi ditui : nolite dare concupiscentiis tius. Sequendo
eas: iures eis addis. Dando eis uires: quomodo uncis. quando contratẽ
inimicos nutris uiribus tius.a. Quaeigitur libertas plena atq ꝑfecta
in illo dño iesu qui dixit. siuos filius liberauerit. tuncuere liberieritis.
Quando plena & ꝑfecta lib̾tas erit. & Quando nullae inimicitiae. qͥndo
nouis simamimica destruetur mors. Oportet gͦ corruptibile hoc
contentio tua. a Quid ẽ. ubi ẽ. mors contentiotua. Caro concupis
uigebat. Ubiẽ. mors contentio tua. a lamuiuemus. iam non mori.¬
einur : in illo qui pronobis mortuus ẽ. & resurrexit: ut qui uiuunt
inquit iam nonsibi uiuant. sedei quipronobis mortuus ẽ. & resur-¬
rexit. Praecemur medicum saucii: portemur instabulum curandi.
Ille ẽ. enim qui promitat sanitatem : quimiseratꝰ ẽ. inuia semi iuiuo

Expanded text:
Post concupiscentias tPost concupiscentias tmente servi legi Dei tui. Noli te dare concupiscentiis tuis: sequendo eas, vires eis addis; dando eis vires quomodo vineis, quando contra te inimicos nutris viribus tuis? 13. Quae igitur libertas plena atque perfecta in illo Domino Jesu qui dixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis; quando plena et perfecta libertas erit? Quando nullae inimicitiae, quando « novissima inimica destruetur mors. Oportet enim corruptible hoccontentio tua » ? Quid est, Ubi est, mors, contentio tua? Caro concupiscvigebat. Ubi est, mors, contentio tua? Jam vivemus, jam non moriemur, in illo qui pro nobis mortuus est et resurrexit: ut qui vivunt, inquit, jam non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit . Precemur medicum saucii, portemur in stabulum curandi. Ille est enim qui promittit sanitatem, qui miseratus est in via semivivum
Abbreviated transcription (Latin):
it et ipsa concupiscentia cui non dantur ad obȩdiendum mbra: cotid
inproficiente minuatꝰ. Uelle inquit adiacet michi: ꝑficere autem bo¬
num non. Nunquid dixit. non michi adiacet facere bonum. a Si hoc
dixisset: spesnulla eet. Non ait. non michi adiacet facere: sed non m
liacet ꝑficere. Quȩ ẽ. perfectio boni : nisi consummatio & finis mali. a¬
Quȩ ẽ. autem consummatio mali. nisi quod lex dicit. non concupisces.
Omnino autem non concupiscere. ꝑfectio boni ẽ: quia consummatio mali
ẽ. hoc dicebat ille. Perficere bonum non michi adiacet: quia ñ poterat
facere ut nonconcupiscerꝙ. Faciebat tantum ut concupiscentiam refrenari
ut concupiscentiȩ non consentir&: & concupiscentiȩ menbra ad satellitiũ
non preb eret. Perficere gͦ inquit bonum: non michi adiacet. Nonpos¬
sum implere quod dictum ẽ: non concupisces. Quid gͦ opusẽ. ut impleas.

Expanded text:
ut et ipsa concupiscentia cui non dantur ad obediendum membra, quotidie ut et ipsa concupiscentia cui non dantur ad obediendum membra, quotidie in proficiente minuatur. Velle, inquit, adjacet mihi, perficere autem bonum non . Numquid dixit, Non mihi adjacet facere bonum? Si hoc dixisset, spes nulla esset. Non ait, Non mihi adjacet facere, sed, Non mihi adjacet perficere. Quae est enim perfectio boni, nisi consumptio et finis mali? Quae est autem consumptio mali, nisi quod Lex dicit, Non concupisces ? Omnino non concupiscere perfectio boni est, quia consumptio mali est. Hoc dicebat ille, Perficere bonum non mihi adjacet; quia non poterat facere ut non concupisceret: faciebat tantum ut concupiscentiam refrenaret, ut concupiscentiae non consentiret, et concupiscentiae membra ad satellitium non praeberet. Perficere ergo, inquit, bonum non mihi adjacet: non possum implere quod dictum est, Non concupisces. Quid ergo opus est? Ut impleas,
Abbreviated transcription (Latin):
diendum desideriis eius : neq exhibeatis menbraurã arma iniquitatis peccato.
dare mae manum aut pedem ad feriendum. Non surgeret istaira irratio-
nabilis : nisi peccatum eẽt. in menbris. Sed tolle illiregnũ. Non habeat
arma : unde contrate pugnet. Disce etiam non surgere : cum arma non¬
oeperit inuenire. Non ex hibeatis menbra ur̃a: armainiquitatis pecca
alio quin toti captiui eritis: & non erit dicere. mente seruio legi dĩ. Mens
enim si teneat arma: menbra non mouentur in ministerium furentis
peccati. Teneat arcem imperator interior : quia sub maiore imperatore
uiuandus assistit. Frenet iram : coheroeat concupiscentiã. In est tan
quod frenetur : non ẽ. quod coherceatur. inẽ. quod teneatꝰ. Quid autem
uolebat ille uistus : mente seruiens legi dĩ: nisi ut omnino non eẽt.
quod frenaretur. a Et hoc debet conari omis qui attendit ad ꝑfectionẽ.

Expanded text:
diendum desideriis ejus, neque exhibdiendum desideriis ejus, neque exhibnon ait non sit, sed non regnet, quandiu peccatum necesse est esse in membris nabilis, nisi peccatum esset in membris: sed tolle illi regnum, non habeat arma unde contra te pugnet; discet etiam non surgere, cum arma coeperit non invenire. Non exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato; alioquin toti captivi eritis, et non erit dicere, Mente servio legi Dei. Mens enim si teneat arma, membra non moventur in ministerium furentis peccati. Teneat arcem imperator interior, quia sub majore imperatore juvandus assistit; frenet iram, coerceat concupiscentiam. Inest tamen quod frenetur, inest quod coerceatur, inest quod teneatur. Quid autem volebat ille justus mente serviens legi Dei, nisi ut omnino non esset quod frenaretur? Et hoc debet conari omnis qui tendit ad perfectionem,
Abbreviated transcription (Latin):
ibinon e. implcta nistitia. Namubi condelectatur legidi: non captiuus
sedlegis amicus ẽ: & ideo liber quia amicꝰ. Quid gͦ exeo quod restat.a
Quid nisi respiciamus ad illum qui dixit. siuos filius liberauerit: tunc
uere lib̾i eritis. Deniq & ipse qui loquebat᷑ : ad illum respexit. Infelix ego
homo quisme lib̾abit inquit decorpore mortis huius.a Gradĩ ꝑiħm xp̃m¬
inmnrm. Ergo suos filius liberauerit: tunc uere liberi eritis. Deniq
ita conclusit. Igitur ipse egom̃te seruio legi dĩ: carne autem legi peccati.
Ipsc ego inquit. Non enum duo sumus internos contrarii : de diuersis prin-¬
cipiis uenientes: sedipse ego mente seruio legidĩ: carneautem legi dp̃ eccati.
quam dui languor obluctatꝰ saluti. Sedsi carne seruis legi peccati: fac quod
ait ipse apostolus. Nongꝰ regnet peccatum inur̃o mortaliin corpore adoboe-¬

Expanded text:
ubi non est impleta justitia: nam ubi condelectatur legi Dei, non captivus, ubi non est impleta justitia: nam ubi condelectatur legi Dei, non captivus, sed legis amicus est; et ideo liber, quod amicus. Quid ergo ex eo quod restat? Quid, nisi respiciamus ad illum qui dixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis? Denique et ipse qui loquebatur, ad illum respexit: « Infelix ego homo, quis me liberabit, inquit, de corpore mortis hujus? Gratia Dei pm. Ergo si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. » Denique ita conclusit: « Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati » . Ipse ego, inquit: non enim duo sumus inter nos contrarii de diversis principiis venientes; sed ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati, quamdiu languor obluctatur saluti. 12. Sed si carne servis legi peccati, fac quod ait ipse Apostolus: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obe
Abbreviated transcription (Latin):
quaparte seruimus dõ liberi sumus : ex quaparte seruimus legi peccati.
adhuc serui sumus. Undedicit apłs: quoddicere coeperamus. Condele
legi dĩ. scđm interiorem hominem. Ecce unde liberi: unde condelectamꝰ
legi dĩ. lib̾tas enim dlectat. Nam quam diu timore facis qd iustum ẽ.
ondeus tẽ delectat. Quam du te non delectat: adhuc seruus facis. Delectat te:
& liber es. Noli tunere poenam: sed aia iusticiam. Nondum potes amare iusti
ciam : time uel poenam. ut peruenias ad amandam iusticiam. Ergo iam
ille exparte suꝑiore lib̾um se eẽ. sentiebat: unde dicebat. Condelector legi dĩ
scđm interiorem hominem. Delectat me lex: delectat me quod uib& lex
delectat me ipsa iustitia. Uideo autem aliam legem in menbris meis: haec ẽ.
quae remansit infirmitas. repugnantem legi mentis meae: & captiu antem
me in lege peccati. quȩ ẽ. inmenbris meis. Exparte hac sentit captiuitatem:

Expanded text:
qua parte servimus Deo, liberi sumus: ex qua parte servimus legi peccati, qua parte servimus Deo, liberi sumus: ex qua parte servimus legi peccati, adhuc servi sumus. Unde dicit Apostolus quod dicere coeperamus: Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Ecce unde liberi, unde condelectamur legi Dei: libertas enim delectat. Nam quamdiu timore facis quod justum est, non Deus te delectat. Quamdt liber es. Noli timere poenam, sed ama justititiam? time vel poenam, ut pervenias ad amandam justitiam. 11. Ergo jam ille ex parte superiore liberum se esse sentiebat, unde dicebat, Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Delectat me lex, delectat me quod jubet lex, delectat me ipsa justitia. Video autem aliam legem in membris meis: haec est quae remansit infirmitas: repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Ex hac parte sentit captivitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
dicia fornicationis: furtum. fraus. sacrilegium: & cȩçera hiuusmodi.
Cum ꝯperit homo non hab̾e ca. debet autem non hab̾e om̃is xp̃ianus homo.
incipit caput crigere adlib̾tatem. Sed ista inchoata ẽ: non ꝑfecta: lib̾tas. Quar
inquit aliquis. non ẽ. ꝑfecta libertas.a. Quia uideo aliam legem in menbris
meis: repugnantem legi mentis meȩ. Nonenim quod uolo ago ait: sed quod
tota. nondum pura: nondum plena lib̾tas. quia nondum aeternitas. Ha-¬
benius enim exparte infirmitatem : ex parte accipimus libertatem. Quic¬
quidpeccatum ẽ: anobis: antea deletum ẽ. in baptismo. Nunquit quia
deleta ẽ. iniquitas tota. nullaremansit infirmitas. & Si non remansisset.
ine peccato hic uiueremꝰ. Quis autem audeat hoc dicere. nisi suꝑbus. nisi
miscdia liberatoris indignus: nisi quise ipsum uult deciꝑe. & in quo ueritas
non ẽ.a. Ergo exeo quodremansit aliquid infirmitatis: audeo dicere. ex

Expanded text:
ditia fornicationis, furtum, fraus, sacrilegium, et caetera hujusmodi. ditia fornicationis, furtum, fraus, sacrilegium, et caetera hujusmodi. Cum coeperit ea non habere homo debet autem non habere omnis christianus homo, incipit caput erigere ad libertatem: sed ista inchoata est, non perfecta libertas. Quare, inquit aliquis, non est perfecta libertas? Quia « video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae: non enim quod volo ago, ait, sed quod tota, nondum pura, nondum plena libertas, quia nondum aeternitas. Habemus enim ex parte infirmitatem, ex parte accepimus libertatem. Quidquid peccatum est a nobis, antea deletum est in Baptismo. Numquid quia deleta est tota iniquitas, nulla remansit infirmitas? Si non remansisset, sine peccato hic viveremus. Quis autem audeat hoc dicere nisi superbus, nisi misericordia liberatoris indignus, nisi qui seipsum vult decipere, et in quo veritas non est? Ergo ex eo quod remansit aliquid infirmitatis, audeo dicere, ex
Abbreviated transcription (Latin):
qui non habent crimen. Crimen. ẽ. autem peccatum graue: accusatione
& damnatione dignis simum. Non gͦꝰ dis̃ quȩdam peccata damnat : quȩdam
stificat & laudat. Nulla laudat: odit omnia. Quomodo odit medic
aegritudinem aegroti: & id agit curando ut egritudo pellatur. deger
lcuetur : sic ds̃ grãsua hoc innobis agit ut peccatum consumatur. homo
liberetur. Sed quando consumitur inquies. & Siminuitur: quare non
nsumitur.o Minuitur autem inuita proficientium: quod inuita co¬
sumitur perfectorum. Erima ẽ. gͦ libtas: carere criminibus. Iđo & apostolꝰ
paulus: quando elegit ordinandos uel presbiteros uel diacones. & quicunq
orcdinandus. ẽ. ad praeposituram aeccłae: non ait siquis sine peccato ẽ. Hoc
um sidiceret: omnis homo reprobaretur. nullus ordinaret᷑ Sedait.
Siquis sine crimmine ẽ. Sicutiẽ. homicidium: adulterium. aliqua immun-¬

Expanded text:
qui non habent crimen. Crimen autem est peccatum grave, accusatione qui non habent crimen. Crimen autem est peccatum grave, accusatione et damnatione dignissimum. Non ergo Deus quaedam peccata damnat, quaedam justificat et laudat: nulla laudat, odit omnia. Quomodo odit medicus aegritudinem aegroti, et id agit curando ut aegritudo pellatur, aeger levetur: sic Deus gratia sua hoc in nobis agit, ut peccatum consumatur, homo liberetur. Sed quando consumitur, inquies? Si minuitur, quare non consumitur? Minuitur autem in vita proficientium, quod in vita consumitur perfectorum. 10. Prima est ergo libertas, carere criminibus. Ideo et apostolus Paulus quando elegit ordinandos vel presbyteros vel diaconos, et quicumque ordinandus est ad praeposituram Ecclesiae, non ait, Si quis sine peccato est; hoc enim si diceret, omnis homo reprobaretur, nullus ordinaretur: sed ait, Si quis sine crimine est , sicuti est homicidium, adulterium, aliqua immun