comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inflat .i. in suꝑbiã ex¬
tollit. caritas uo. que
ñ inflatur: edificat infirmos. quȩ qd̃ eis obeẽ
pot̾: dimittit. ⁊ id̾o. eam habete. ñ inflantem
scientiã. addite scientiȩ carita tẽ. ⁊ utilis erit sci¬
entia. ꝑ se enĩ: mnutilis est scientia. cum carita¬
te: utilis est. ꝑ se. inflat in suꝑbiam. ut demo¬
nes: qui greco nomine: a scientia sic sunt noĩati.
uicium .i. elationẽ scientie reprimendam: da¬
Meliꝰ est enĩ scire infirmitatẽ nr̃am: qͣm natu¬
ras rerum. laudabilior ẽ enĩ animꝰ cui nota ẽ
infirmitas sua. quã qui ea ñ respecta: syderũ
uias scrutat᷑. & t̾rarum fundamenta. & cȩloꝵ
fastigia. S meliores sunt: qui huic scientie p̃¬
apponit dolorem ꝑegrinationis. ex desid̾io
patrie:. & conditoris.

Expanded text:
extollit; charitas vero, quae non inflatur, aedificat infirmos: quae quod eis obesse potest dimittit. Et ideo eam habete, non inflantem scientiam. Addite scientiae charitatem, et utilis erit scientia. Per se enim inutilis est scientia, cum charitate utilis est; per se inflat in superbiam, ut daemones, qui Graeco nomine a scientia sic sunt nominati, r elationem scientiae reprimendam daMelius est scire infirmitatem nostram, quam naturas infirmitas sua, quam qui ea non respecta, siderum viam scrutatur, et terrarum fundamenta, et coelorum fastigia; sed meliores sunt qui apapponit dolorem peregrinationis ex desiderio et conditoris.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ẽ ñ sectantur: non sciunt
scit.s qui diligit frẽm: uere scit. d̾o approban¬
iqͥs alit̃ ul quis aut̃ diligit dm:
diligit dm. qui cari¬
tatis causa scientiã
perata scientia eoꝵ.
uixerat: que eẽt eoꝵ
scientia. s hic often¬
dit. qiͣ his p̾dictis
modis: ñ ualet. scĩa.¬
s tñ in hoc u̾a est
qd de escis q̃ ydolis¬
ĩ molant᷑: scimus

Expanded text:
non sectantur, non sciunt scit, sed qui diligit fratrem, vere scit Deo approbanquod ait: Si quis autem diligitdiligit Deum, qui charitatis causa scientiam perata scientia eorumdixerat quae esset eorum scientia, sed hic ostendicat: His praedictis modis non valet scitamen in hoc vera est, quod de escis, quae idolisimmolantur, s
Abbreviated transcription (Latin):
.i. p̃cepto solo fecit: lu¬
cem splendescere de te
qd̾ sine luce fuerat te¬
nebrosum. postea ue¬
rã acredente luce. qdͥ
affectio significat᷑. Uñ apłc loquens ad fideles:
ait. fuistis aliqͣndo tenebre. nunc aut̃ lux in dño:
Ille hoc fecit: qui cũ tenebre eẽnt suꝑ abyssũ. dix̃.
fiat lux. & facta ẽ lux. hec lux. sig̾eat lucẽ. que
mͦ nob̾: & ꝑ nos aliis: datur. Ex qͦuo ñ potest intel¬
ligr. qd tenebre sempit̾nȩ fu̾int. sicut qͥdam legis
calumpniatores: imponunt eiusdẽ legis scͥptor
sensisse. qui potiꝰ ostendit eas cepisse. cũ dixit. In
pͥncipio fecit ds celum & t̾ram. terra aũ erat inui¬
sibilis. incõposita. & tenebre erant suꝑ faciẽ abyssi
Illuxit. dico: ad illuminationẽ scientie claritatis.
d̃m esse lumen. quo teuebre nr̃e. illuminant᷑. sci¬
tia enim głe di est: qua scimus ipsum lumen eẽ:¬

Expanded text:
t praecepto solo hoc fecit, lucem splendescere de tend sine luce fuerat tenebrosum; postea vero accedente luce, quod affectio significatur. Unde Apostolus loquens ad fideles ait: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Ille hoc fecit, qui cum tenebrae essent super abyssum, dixit: Fiat lux: et facta est lux . Haec lux significat lucem, quae modo nobis et per nos aliis datur. Ex quo non potest intelligi quod tenebrae sempiternae fuerint, sicut quidam legis calumniatores imponunt ejusdem legis scriptori sensisse: qui potius ostendit eam coepisse, cum dixit: In principio fecit Deus coelum, etc. Terra autem invisibilis erat et incomposita, et tenebrae erant super faciem abyssi . Illuxit dico, ad illuminationem scientiae et claritatDeum esse lumen, quo tenebrae nostrae illuminantur. Scientia enim gloriae Dei est, qua scimus ipsum lumen e
Abbreviated transcription (Latin):
inPE uanitatum ⁊ omĩa uanitas. Oĩa
cnĩ que nascunt᷑: infirma &e corruptibilia suit
ac ꝑ hoc: uana. qr statum suum tenere ñ posfẽ.
Corruptiogͦ. ip̾a ẽ uanitas. cui subiecta ẽ creat᷑a.
Dico. qd̾ subiecta est uanitati. s tñ patient̾ fe¬
rens: ꝓꝑt̾ eum qͥ subiecit eam in spe .i. patient᷑
sustinet. sciens. d̾m subiccisse. ad ꝯseruationẽ
humilitatis. s ñ sine solatio spei huiꝰ.s Quia¬
& ip̃a creatura lib̾abitur
nr̃m: iam lib̾atus ẽ. uel.

Expanded text:
anitatum et omnia vanitas . Omnia enim quae nascuntur infirma, et corruptibilia sunt, ac per hoc vana, quia statum suum tenere non possunt. Corruptio ergo ipsa est vanitas, cui subjecta est creatura. Dico subjecta est vanitati, sed tamen patienter ferens propter eum qui subjecit eam in spe, id est patienter sustinet sciens Deum subjecisse ad conservationem humilitatis, sed non sine solatio spei hujus, sciet ipsa creatura liberabitur trum jam lib
Abbreviated transcription (Latin):
bris corporis xp̃i. sicut una aĩa. uidet in ocło. ai¬
dit in aure. & in cet̾is om̃ib omĩa facit. Et etiã¬
ꝑ hoc sumꝰ unum corpꝰ: & .i. quia: om̃s sumꝰ pota¬
q in acceptione diu̾soꝵ donoꝵ sp̃s sc̃i. & hoc. in
uno spũ scõ. cooꝑante. qui omĩa dona: ad unum
efficiendũ dirigit. ⁊ id̃o. nulliꝰ ꝑsona: uł contẽp¬
nenda. uł ꝑferenda est. qͣsi ex se ꝑfecta sit. nec ho¬
minib gła dei danda. qi unus oe id̃e d̾s in omĩb
Ostendit ꝑ similitudinẽ

Expanded text:
bris corporis Christi, sicut una anima videt in oculo, a aure, et in caeteris omnibus omnia facit, et etmus unum corpus, et, id est quia, omnes sumus potati, in acceptione diversorum donorum Spiritus, et hoc in Spiritu sancto, cooperante qui omnia dona ad unum efficiendum dirigit. Et ideo nullius persona vel contemnenda, vel praeferenda est, quasi ex se perfecta sit, nec hominibus gloria Dei danda, quia unus et idem Deus in omnibus tendit per similitud
Abbreviated transcription (Latin):
cum sint mul¬
ta: unum cor¬
pus sunt: ita¬
strando: Ita. & om̃s
fideles: sunt xp̃c. ut
ñ dicam corpus xp̃i

Expanded text:
 sint multa, unum tamen corpus sunt, strando, ita et omnes fideles sunt Christus, ut non dicam corpus Chri
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntum datur eis: quib dat᷑. Apud se aut̃ ds est:
&e si nemini det᷑. qr d̃s erat. patri & filio coȩt̾nus:
ante qͣm alicui daret᷑. slec qi illi dant: & ipse dat᷑.
sd̃o minor est illis. Ita enĩ datur: sicut dei donũ
ut ctiam scip̃m det:. sicut ds̃. Non enĩ dici pot̾:
ñ ec̃ sue potestatis. de qͦ dictum ẽ. sp̃s: ubi uult

Expanded text:
quantum datur eis quibus datur. Apud se autem Deus est, etsi nemini detur, quia Deus erat Patri et Filio coaeternus, antequam alicui daretur, nec quia illi dant, et ipse datur. Ideo minor est illis. Ita enim datur sicut Dei donum, ut etiam seipsum det sicut Deus. Non enim dici potest non esse suae potestatis, de quo dictum est: Spiritus ubi vult
Abbreviated transcription (Latin):
dicere futura. Alii. diͤ¬
cretio sp̃uum. ut dis¬
cernat qd audit. qͦ
sp̃u bono an malo:¬
dicatur. qr etiam di¬
abolus: bona seduc¬
diuersis linguis. alii

Expanded text:
dicere futura; alii discretio spirituum, ut rnat quod audit, quo spiritu, bono an malodicatur, quia etiam diabolus bona seducdiversis linguis; alii
Abbreviated transcription (Latin):
dicit hic uitatẽ di. qd suꝑius uocauit głam
si eritas quippedi. est gła di. Ueritatẽ de
tenere est: unudm cołe. Ueritatẽ in m̃dacium
conũtere est. creanire seruire ꝓcreatore Uera
enĩ religio: in unius di ueri constat seruitio.

Expanded text:
dicit hic veritatem Dei, quod supra vocavit gloriam Dei. Veritas quippe Dei est gloria Dei. Veritatem Dei tenere, est unum Deum colere; veritatem in mendacium convertere, est creaturae servire pro Creatore. Vera enim religio in unius constat veri Dei servitio.
Abbreviated transcription (Latin):
uli inmendacium ꝯuterunt. creaturas tan
colo simulaera. s res eoꝵ. ut solem. & lunã.¬
& huimodi. addit. & coluert̃ creaturã. diligen¬
bant seruerunt dico. creature potiꝰ quã cre¬
atori. quasi. illio eẽt meliꝰ. Qui tñ. licet ab ilł¬

Expanded text:
illi in mendacium converterunt, creaturas tanqcolo simulacra, sed res eorum, ut solem, aet hujusmodi, addit, et coluerunt creaturam, diligenbant. Servierunt, dico, creaturae potius quam Creatori, quasi illud esset melius. Qui tamen licet ab il
Abbreviated transcription (Latin):
Q exequitur subse¬
q̃nter partes ĩmun¬
diciȩ s. qd̃ feminȩ in
feminas. mascuhin
masculos turpitudi¬
nẽ oꝑabant᷑. quib cõꝑat penam culpe ut
sicit contͣ naturã ereantẽ peccauerunt: ita

Expanded text:
 exsequitur subsequenter partes immunlicet quod feminae in feminas, masculi in masculos turpitudinem operabantur; in quibus comparat poenam culpae, ut sicut contra naturam creantem pecc
Abbreviated transcription (Latin):
lia sup̃memo¬
facis ca: existi¬
tu effugies quo
impunitatẽ sͥ ꝓmittunt: alios iudicantes. Et
cum hoc capitulũ genalit̾ agat otra iudeos
lit examen intuentium. ut cum ꝑumendus
sit: Honore dignus appareat. Si milit̾ &e de iu¬
dco: qͥsimulat qd̾ ñ est. & id̾o. ꝯgruc ait. iudicas
qͣsi alioꝵ doctor. ñ te accusas: s alios. impuni¬
tatẽ sꝑans. qͥa hec potestas data ẽ tibi. & ñ est
in mundo ad p̾sens. qͥ te iudicet. S & si desit
ad p̾sens qͥ te iudicet: effug̾e tñ iudicium dei:
qd̃ in mundo euasisti: in fut᷑o non pot̾is. Et
qͣsi ille dicet. Cur gͦ non punit: Ait apłc. quia
bonus ds expectat te. qd tuignoras.⁊ ꝯtẽpius¬

Expanded text:
emoacis ea existitu effugies quocimpunitatem sibi promittunt, alios judicantes. Ambros. Et cum hoc capitulum generaliter agat contra Judaeos, lit intuentium; ut cum puniendus sit, honore dignus appareat. Similiter et de Judaeo, qui simulat quod non est. Et ideo congrue ait, judicas quasi aliorum doctor; non te accusas, sed alios, impunitatem sperans, quia haec potestas data est tibi, et non est in mundo, qui te judicet. Sed etsi desit ad praesens qui te judicet, effugere tamen judicium Dei quod in mundo evasisti, in futuro non poteris. Et quasi ille diceret: Cur ergo non punit? Ait Apostolus: Quia bonus Deus exspectat te. Quod tu ignoras, et id
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ. & se & qͥa illiꝑ incredulitatẽ
fracti sunt. uide seu̾itatẽ.i
bonitatẽ ⁊ sei̾tatẽ dei memorat. quia bonita
neos quide
qui cecide

Expanded text:
credulitatem fracti sunt, vide severitatem, Bonitatem et severitatem Dei memorat, quia bonitateos quidem qui cecide
Abbreviated transcription (Latin):
qui a scĩs patͥb originẽ
duecbant: & ex quoꝵ gen¬
parcat : de ipse carnẽ assumpsit: mul¬
tomagis nec uob̾ parcet: si a fide recesseritis.
uł insuꝑbiam intumueritis. Deinde duobus
pͥmissis: duo alia reddeis:¬

Expanded text:
qui a sanctis patribus originem ducebant, et ex quorum gente ipse carnem assumpsit, multo magis nec vobis parcet, si a fide recesseritis, vel in superbiam intumueritis. Deinde duobus praemissis, duo alia reddens
Abbreviated transcription (Latin):
tilis: qui causa insertio
dulitatem
.i. suo uicio. Uñ tͥ oportu¬
nitas salutis fuit: n ꝓpt̾
te. Non enĩ iudei sunt re¬
ꝓbati a dõ. ut gentes intͣ¬
De ¶a S rent. s ipsi seipsos reꝑbos fecert̃
sꝑnentes dei donũ. Uñ &e occasionẽ dederunt gñ¬
tib ad salutẽ. Quam extollentiã repͥmi uult: ut
magis saluti congaudeatur. quã infirmitati in¬
sultetur: facile eni decipit᷑. qͥ gaudet. alienis mał.
Noli altum saꝑe .i. su
ꝑbe saꝑe. ne & tu fran
ne incidas in suppliciũ. s ne amiteas tante gr̃e

Expanded text:
i, qui causa insertiondulitatemest suo vitio. Unde tibi, opportunitas salutis fuit non te. Non enim Judaei sunt reprobati a Deo ut gentes intrarent, sed ipsi seipsos reprobos fecerunt spernentes Dei donum. Unde et occasionem dederunt gentibus ad salutem. Quam extollentiam reprimi vult, ut magis saluti congaudeatur, non infirmitati insultetur. Facile enim decipitur qui gaudet alienis malis.noli altum sapere, id rbe sapere, ne et tu frangon scilicet incidas in supplicium, sed ne amittas tantae
Abbreviated transcription (Latin):
Polite errare qͣsi
rii. neq ydoli
sufficiunt ad regnũ
tollendum. neq ad¬
ulti. neq molles:
bitores. neq: a

Expanded text:
Nolite errare, rii, neque idolis sufficiunt ad regnum tollendum; neque adulteri, neque molles, bitores, neque
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ñ facitis. s potiꝰ
uos facitis inuriã.
cum contenditis.¬
fraudatis. dum iudi¬
ces corrumpitis do¬
nis. & hoc: facitis
beretis. hec facitis:
⁊ sic regnũ ꝑditis. ⁊ pe

Expanded text:
d non facitis, sed potius vos facitis injuriam, dum contenditisfraudatis, dum judices corrumpitis dnis; et hoc facitis beretis. Hoc facitis, et sic regnum perditis. Et pe
Abbreviated transcription (Latin):
uecet. Peccatum ẽ enĩ
litigare. eum paxeẽ
debeat. Ex hoc enim¬
ẽ. iudicium hr̃e contͣ¬
iuste hoc agis: quia pateris imuriam quam
iudicii sententia: uis a te remouer:. occurrit :¬
ait. Quare ñ magᷤ

Expanded text:
ecet. Peccatum enim est litigare 80 cum pax esse debeat. Ex hoest judicium habere conjuste hoc agis, quia pateris injuriam quam judicii sententia vis a te removeri, occurrit ait: Quare non mag
Abbreviated transcription (Latin):
bant: popłm suum dimiserunt. s int̾ eos habi¬
tabant: quos merepabant. unũ templũ cũ eis
intrabant. eadẽ sacramenta celebrabant. hoc
est gͦ exire: ore ñ parcere: s redarquere. corriꝑe.
monere. hoc ẽ seꝑari: contra eos stare. hoc ẽ mm¬
mundũ ñ tangere: uoluntate ñ consentire.

Expanded text:
bant populum suum dimiserunt, sed inter eos habitabant, quos increpabant, unum templum cum eis intrabant, eadem sacramenta celebrabant. Hoc est ergo exire, ore non parcere, sed redarguere, corripere, monere; hoc est separari, contra eos ire; hoc est immundum non tangere, voluntate non consentire.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam sunt electi ⁊ ꝓpt̾
citatur: memoria bonoꝵ patrum. quoꝵ p̾ro¬
gatiua. płima a d̾o beneficia ꝑceꝑunt. Elect
gͣ. sunt dilecti ꝓpt̾ patres. quib hec ꝓmissa ft̃
Eces. ostensum ẽ: in his ubis p̾dictis: quare parᷤᷤ
unagens erat omĩum illoꝵ. alii tñ ft̃ immiei
dei. & alii: carissimi &e dilecti. Sine ꝑeniten¬

Expanded text:
tiam sunt electi, et proatur memoria bonorum patrum, quorum praerogativa plurima a Deo beneficiergo sunt dilecti propter patres, quibus haec promissa sunt. Ecce ostensum est in his verbis praedictis, quare pars Juna gens erat omnium illorum; alii tamen sunt inimici Dei, alii charissimi et dilecti. Sine poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ enĩce sangumẽ: uen¬
carnis. q̃ ibi ñ erunt:
Debit. sigͥcat. nolens eos arbitrͣi. se talia
factos in regno celoꝵ: qͣlia fiunt in hac uita. sicut
iudei putabant. Iudei enĩ credebant. futam resur¬
restionẽ. s more huiꝰuite ut ibi nuiberent: & gena¬
rent. Uñ saduceis respond̾e ñ poterant. questionẽ

Expanded text:
nem enim et sanguinem vencarnis quae ibi non erunt, significat, nolens eos arbitrari se talia facturos in regno coelorum, qualia fiunt in hac vita, sicut Judaei putabant. Judaei enim credebant futuram resurrectionem, sed more hujus vitae ut ibi nuberent et generarent. Unde Sadducaeis respondere non pote
Abbreviated transcription (Latin):
÷ incorruptibile regnũ. Et qr oixte electos resur¬
rectõs ingła: &e pt dixit. carnẽ ⁊ sangͥnẽ: ñ possi¬
sid̾e̾ regnum dĩ. quomͦ hoc distinguendũ sit: a¬
perit. Et quasi quis dicat. quomͦ caro erit & caro¬
ñ erit. exponit. dicens. Ecce dico .i. aꝑio: uob̃¬
cce mysteriũ¬
qd multis ẽ occultum.

Expanded text:
 incorruptibile regnum. Et quia dixit electos resurrecturos in gloria, et post dixit carnem et sanguinem non possidere regnum Dei, quomodo hoc distinguendum sit, aperit. Et quasi quis dicat: Quomodo caro erit, et caro non erit? exponit dicens: Ecce dico, id est aperio vobis mysteriuquod vobis est occultum.
Abbreviated transcription (Latin):
Q.d. Et cũ iudei sint
tales. ouidee: cirtũcilio qͥd̾e ꝓdest tͥ qui es de ge
genti. quia obediendo do. facit ei signũu̾itatis.
ut pie gaudeat. & sp̃uali suauitate uĩtatem
contemplans: inxp̃m credat. ꝓdest. etiã rudi
popło. litt̾am legis sectanti. dum sub timore
deicustodit᷑. ¶ Queritur aut̃. quomodo hic dicat
s ñ ꝓfuit ad salutẽ: sine sp̃ualis legis obser¬
Temꝑe aut̃ gr̃e: postquam exhibita ẽ uitas:
ñ modo ñ ꝓdest: s etiam obest. un in seq̃ntib
dicit. Si circũcidamini. ⁊ c̃ Sequit᷑. Si aut̃ p̾ua
cator legis sis:

Expanded text:
 Et cum Judaei sint tales, o Judaee, circumcisio quidem prodest tibi, qui es de genintelligenti, quia obediendo Deo facit ei signum veritatis ut pie gaudeat, et spirituali suavitate veritatem contemplans in Christum credat. Prodest etiam rudi populo litteram legis sectanti, dum sub timore Dei custoditur. Quaeritur autem quomodo hic dicat sed non profuit ad salutem sine spiritualis legis obserem gratiae postquam exhibita est veritas non modo non prodest, sed etiam obest. Unde in sequentibus dicit: Si circumcidimini, etc. Si autem cator legis es
Abbreviated transcription (Latin):
uscera .i. intima
caritas. eius: sunt
in uob̃. quia uiri
sanct affectus: mn
om̃i bono est. st̃
dico. habundantꝰ
reminiscentis obedi¬
dit: tytũ laudasse
eos: qr solliciti eraq̃.
obedire ei. Intyto
more. cordis. ⁊ tremo¬
re corꝑis. Et qr sie
in illo egistis. Dau¬
deo: qd confido de
Notam aut̃. Hic
ubi eos laudat: in¬
ctoent̃ de elemosi¬
nus faciendis in
plum macedonũ.
cẽ congrue hic. uͥ
de correctis agit᷑
mentio fit de col¬
lectis. qͥa ab aliis
ñ querit. quib da¬
re sua:uł suadere:

Expanded text:
tima charitas, ejus sunt in vobis, quia viri sancti affectus in omni bono est. Sunt dico abundantius reminiscentis obedidit Titum laudasse eos, quia solliciti erant obedire ei. In Tito more cordis, et tremore corporis. Et, quia sic in illo egistis, gaudeo quod confido de Notam autem, hic ubi eos laudat, incidenter de eleemosynis faciendis in plum Macedonum. Et congrue hic ubi de correctis agitur, mentio fit de collectis, quia ab aliis non quaerit, quibus dare sua vel suadere
Abbreviated transcription (Latin):
eos Salutate. om̃s
uos inuicẽ in oscło
bit. & quos noĩat.
iubet salutare se
.i. in pace xp̃i. ut re¬
ligiosa sint oscula
ñ carnalia. S alu¬
tant uos omnes
eccł̃ie: horum loco
fidunt. non in alia
tate. & imitamini.
qui faciunt dissen¬
siones & offendicła.
idest qui facrunt
uos dissentire: & of¬
fendere. inuicem. Il¬
los dico. entes pret̾
doc̾trinam quam
uos didicistis: a uc¬
ris apłis: quia illi de
lege agebant: qua
cogebant eredentes.
iudarcare. In hoc
pseudo apłos tangit.
quos in tota epła
cauendos eẽ moiri.
Obseructis dico: &
declinate ab illis:
& debetis: huimodi
eñ homines: ñ ser¬

Expanded text:
eos. Salutate omnes vos invicem in osculo ibit, et quos noverat jubet salutare se est in pace Christi, ut religiosa sint oscula, non carnalia. Salutant vos omnes Ecclesiae, horum locorfidunt, non in alia tate, et imitamini. qui faciunt dissensiones et offendicula, id est qui faciunt vos dissentire et offendere invicem. Illos dico docentes, praeter doctrinam quam vos didicistis, a veris apostolis, quia illi de lege agebant, quia cogebant credentes judaizare. In hoc pseudo-apostolos tangit, quos in tota Epistola cavendos esse monet. Observetis dico, et declinate ab illis, etiam debetis. Hujusmodi enim, homines, n
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s clei. n ꝗõ nouit quom fiat. homo
aut̃ dicit᷑ animalis: uł uita. uł anum sensu.
Uita anmalis. d̃r: qui fertur dissoluta lasciuia
ñ subiẽ. Animi uo sensu d̃r animalis: qui de
d̃o: uixta corporum fantasyam: uł legis litte¬
ram: uł rationẽ phylosophicam. iudicat. Qre

Expanded text:
fiat. Homo m dicitur animal, vel vita, vel animi sensu. Vita animalis dicitur quae fertur dissoluta lascivia non subjicit. Animi vero sensu dicitur animalis, qui de Deo juxta corporum phantasiam, vel legis litteram, vel rationem philosophicam judicat. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ mobedientiã.
qͥa siuicia ura palpa¬
remus: tunc ñ edifi¬
caremꝰ. s destruerem᷑:
mus facto:quales su¬
pseudo similes: qui
ipsos aliquib artib.
ñ d̃s eos .i. usurpant¬
sibi potestatẽ indig¬
ni. qd̃ est dic̾e̾. non

Expanded text:
omnem inobedientiam, quia, si vitia vestra palparemus, tunc non aedificaremus, sed destrueremus. mus facto quales supseudo similes, qui eipsos, aliquibus artibus, non Deus eos, id est usurpantibi potestatem indigni. Quod est dicere: Non
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ. ut potestatem¬
usurpemꝰ. s ad̾oelec¬
ti: accepimꝰ. nicħ ult᷑¬
concessũ p̾sumentes.
ut nos: sicut illi:
adulem᷑ uob̾. ⁊ uicia

Expanded text:
ut potestateusurpemus, sed a Deo electi accepimus, nihil ultconcessum praesumentes. ut nos sicut illi adulemur vobis et vitia
Abbreviated transcription (Latin):
natur. hoc aũ dicit: oc¬
casione illiꝰ sententiȩ:
qͣm ibi dix̾at. parati
ulcisciomnẽ inobedi¬
entiam. ne putarent
dedit mͥ dñs: mȩdifica¬
tionem.⁊ ñ in destruc¬
tionẽ . s tñ: ulciscar. ui¬
deretur enĩillis. id̾o
debere blandiri. quia
potestatẽ accepit: in
edificõnẽ. non in de¬
structionẽ. s ulcisei.
contͣ opinionẽ quo¬
rund̾a. se dicit. Ut aũ
ci. tñ hoc dicens. existi¬
mor tanꝗͣ t̾rere uos:
reuera qͥdaminqͥunt: epłe qͥdem gũes sunt . i.
ponderosȩ ad intelligendũ. & fortes ad t̾rendũ.
p̾sentia aut̃ corꝑis ẽ infirma. ñ audens exercere
seueritatẽ. ⁊ sermo ẽ contẽptibił. qr ut idiota. si¬
ne argum̃tis loquor: ut aiunt. Attende. qd̾ infir¬
ma dicit. cont᷑ fortes. ⁊ contẽptibił: contͣ gͣues
ut aut ñ existimer. a uob. tanqͣm t̾rere uos. &e
oꝑe qd̾ minor ñ implere. Hoc cogitet qͥ eiꝰmo¬
sciatis uos: qͥa qđ mi

Expanded text:
natur. Hoc autem dicit occasionem illius sententiae quam ibi dixerat, parati ulcisci omnem inobedientiam, ne putarent dedit mihi Dominus in aedificationem et non in destructionem, sed tamen ulciscar. Videretur enim illis ideo debere blandiri, quia potestatem accepit in aedificationem, non in destructionem; sed ulcisci contra opinionem quorumdam se dicit. Ut auteen hoc dicens, existimor tanquam terrere vos es sunt, id est ponderosae ad intelligendum, et fortes ad terrendum. Praesentia autem corporis est infirma, non audens exercere severitatem, et sermo est contemptibilis, quia ut idiota sine argumentis loquor, ut aiunt. Attende quod infirma dicit contra fortes, et contemptibilis contra graves. Ut autem non existimer a vobis tanquam terrere vos, et opere quod minor non implere, hoc cogitet qui ejusmosciatis vos, quia q
Abbreviated transcription (Latin):
pcedit in istificatio¬
nẽ. & benc. hoc suis est:
derent᷑: mors .i. dissolu¬
tio aĩe &e corꝑis: regna¬
uit etiã ante mortem:
passiones inftrens.ꝑ
unum adam. qr qͣs uireᷤᷤ
steros exercuit. quor
matia ille fuit. sicut
est. &e si hoc ẽ: tune ho
bundantiam gr̃e .i. re
missionẽ pecc̾oꝵ. Ha

Expanded text:
cedit in justificationem, et bene hoc suis est, derentur, mors, id est dissolutio animae et corporis, regnavit, etiam ante mortem passiones inferens, per unum, Adam, quia quas vires steros exercuit, quorum materia ille fuit, sicut est, etsi, hoc est tunc hombundantiam gratiae, id est remissionis pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾na .i. tinalit̾. in in corruptione Multomagis
dicie hos regnare: quia multo maior res ẽ. hic:
qͣm sit in regno mortis. Uł multomag̃ regnabt
in uita: qͣm in cis regnauit mors. quia inuita
regnabunt et̾nalit̾. Mors aut̃ regnauit in eis
tẽpalit ⁊ cũ fine. Seqͣr

Expanded text:
est aeternaliter in incorruptione. Multo magis, dicit hos regnare, quia multo major res est hic, quam sit in regno mortis. Vel multo magis regnabunt in vita, quam in eis regnavit mors, quia in vita regnabunt aeternaliter, mors autem regnavit in eis temporaliter et cum fine. VER
Abbreviated transcription (Latin):
deberi dicat: ab eoqͥ
iniscdiam expectat᷑.
Et ue sunt debitores.
Nam si gentiles factz
sunt participes sp̃u
dicatores ab ierosoli¬
mis. debent utiq &
illis hoc placuit. scił
sub signo cuiusq ee¬
clesie ostendero eis
fructum hunc: ꝑro¬
ficiscar in hyspaniã.
& hoc. ꝑ uos. &e ideo:
interun corrigite uoᷤᷤ
Scio aut̃. Qiͣ. ꝑ uos¬
transibo. s tam̃ scio.
certus de gr̃a dei. ꝗͣm
iam diu ueniens uo¬
to ad uos tandem:
ueniam re ipsa. & ħ.¬

Expanded text:
deberi dicat ab eo qui misericordiam exspectat; et vere sunt debitores. Nam, si gentiles facti sunt participes spiridicatores ab Hierosolymis, debent, utique, illis hoc placuit, scilisub signo cujusque Ecclesiae, ostendero eis fructum hunc, proficiscar, in Hispaniam, et hoc, per vos. Et ideo interim corrigite vos. Scio autem. Qtransibo, sed tamen scio, certus de gratia Dei, quoniam jam diu veniens voto ad vos, tandem veniam reipsa,
Abbreviated transcription (Latin):
quia & hos p̾occupare.
festinat. Et quia ad illo ᷤᷤ
difficile it̾ fuit pseudo¬
apłis. i deo tardare licu¬
nil possum. s in dĩ misd̾ia
teriens. quia ñ indigetis
scił. in hyspaniam. si tñ
tus ex parte illa: que
modo discors est. uelex
parte temporis .i. aliqͣn¬
diu. Et quia hic ñ habe¬
o locum. & uos uidere
desid̾o. Igitur nunc .i.
indilate. proficiscar ie
rusalem munistrare. seĩs¬
qui omĩum rerum suaꝵ¬
uerroitarum. precia po¬
sucrunt ante pedes apo¬
stolorum. ⁊ passi sunt a
contribulib suis. De hi
cõinunis cura erat oĩb
rum. qui sunt in ierłm
Hu totos se dederunt
diuinis obsequus. nil
mundanum curan¬
des. exemplum bone
conuersationis pre¬
bebant credentib Ists
achaici. & macedoneᷤᷤ
collectam. ꝑ qͣm rem
ad huĩ modi oꝑa. ro¬

Expanded text:
quia et hos praeoccupare festinat, et quia ad illos difficile iter fuerit pseudoapostolis, jam tardare licunil possum, sed in misericordia teriens, quia non indigetis scilicet in Hispaniam, si tametus ex parte illa quae modo discors est. Vel, ex parte temporis, id est aliquandiu, et quia hic non habeo locum, et vos videre desidero. Igitur nunc, id est indilate, proficiscar in Jerusalem ministrare squi omnium rerum venditarum pretia posuerunt ante pedes apostolorum, et passi sunt a contribulibus suis. De his communis cura erat omniburum qui sunt in Jerusalem. Hi totos dederunt se divinis obsequiis, nil mundanum curantes, exemplum bonae conversationis praebebant credentibus AmbAchaici et Macedones collectam, per quam rem ad hujusmodi opera Ro
Abbreviated transcription (Latin):
inmeo : Cũgͥ hoiustꝰ⁊ hõ malꝰ de inimicis suniꝰuelints.
Adomino undieari. in qͣ discernuntur: S bonꝰ
magis cupit corrigiimmicũ. quam pimiri.
&e dum d̃s punit ñ delectatur de pena nuimi¬
ci. qr ñ odit eũ. s de iusticia dei. quia d̾m dili¬
git hoc ei placet qd̾ dño. quia & ds ipse quẽ
in hoc sequitur. si plure hic suꝑ ustos ae mui¬
stos. tam̃. & in hoc scło. asꝑos corripit. ⁊ ꝑtina
aduersarii: qui ꝑmittit aduersario fac̾e qd̃
Scriptũ est

Expanded text:
o justus et homo malus de inimicis suis velint a Domino vindicari, in quo discernuntur. Sed bonus magis cupit corrigi inimicum quam puniri, et cum Deus punit non delectatur de poena inimici, quia non odit eum, sed de judicio Dei, quia Deum diligit. Hoc ei placet quod Domino, quia et Deus, quem in hoc sequitur, pluit hic super justos et injustos : tamen et in hoc saeculo asperis corripit, et pertinacadversarii, qui permittit adversario facere quod criptum est
Abbreviated transcription (Latin):
aut᷑ apłe. ut hic dictum ẽ: ut ñ ipsi sc iundicam¬
tes. dent locũ ire dei. S si bonus uult. ut đs
immieum puniat: ubi gͦ est illud: Diligite ini¬
meos ur̃os. ⁊ benefacite his qui oderunt uos:
Et illud. Non reddentes inalum ꝓmalo: sue h

Expanded text:
 ut dictum est, ut non ipsi se vindicantes dent locum irae Dei. Sed si vult bonus, ut Deus inimicum puniat, ubi ergo est illud: Diligite inimicos vestros, benefacite illis qui oderunt vos , et illud, Non reddentes malum pro malo? Nonne h
Abbreviated transcription (Latin):
uindicati ado. qd clamant scĩ si ut ñ semet ipsoᷤ
uindicantes. dent locũ ire dei. qͥ dixit onchiiñ¬
dictam. ad quẽ in apocalipsi sci clamant. uindi¬
ea domine sanguinẽ nr̃m. od qualit̾ oportere
accipi. non ẽ pretereundũ. ne uideant᷑ sci ꝓpter
ersaturandũ odium: desidare uindictam. quod
ab coꝵ ꝑfectione longe ẽ. Nongͦ uindictam uo¬
lunt: ꝓp̾t̃ exsaturandũ odium. s tñ scriptũ est.

Expanded text:
indicari a Deo quod clamant sancti, sed ut non seipsos vindicantes dent locum irae Dei, qui dixit: Mihi vindictam, ad quem in Apocalypsi sancti clamant: Vindica, Domine, sanguinem nostrum . Quod aliter oporteat accipi, non est praetereundum, ne videantur sancti, propter exsaturandum odium desiderare vindictam, quod ab eorum perfectione longe est. Non ergo vindictam volunt propter exsaturandum odium; sed tamen scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicarent: recte pa¬
teremini. s qͥa hoc
ñ est: ñ recte eos pa¬
timm & ue. hoc ñ est. existimo eni me inch
nec minus fec̾im: qͣm magni apłi. Magni apłi
uident᷑ apudistos: petrꝰ &e alii. qr cũ dño fuerõ.
uł etiã ꝓꝑseudo apłis. hoc dicit. quib se ñ minus
eis fecisse. oftendit. E ccłia enĩ corinthioꝵ: uarus
errorib fluctuabat. Aliqui enĩ fauebant apłis.
qͥui cũ dño fuerunt in carne. paulum deforman¬
tes: qr cum dño ñ fu̾it. de quo egiius. alii. faue¬
bant pseudo apłis a quib. cõpositis uerbis eadẽ
audicbant. q̃ ab apło. contra quos loquit᷑. Qiͣ. sĩ
uet .4iͣ. nec aliud pͥdicant. nec melius. Existimo

Expanded text:
aedicarent, recte pateremini; sed, quia hoc non est, non recte eos patimini. Et vere hoc non est. Existimo enim me nihil nec minus fecerim, quam magni apostoli. Magni apostoli videntur apud istos Petrus et alii, quia cum Domino fuerunt. Vel pro pseudoapostolis hoc dicit, quibus se non minus eis fecisse ostendit. Ecclesia enim Corinthiorum variis erroribus fluctuabat. Aliqui enim favebant apostolis qui cum Domino fuerunt in carne, Paulum deformantes, quia cum Domino non fuerit, de quo egimus. Alii favebant pseudoapostolis, a quibus compositis verbis eadem audiebant quae ab Apostolo contra quos loquitur. Quasi diat: Nec aliud praedicant, nec melius. Existimo
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo licentiã: ip̃e¬
dat tẽptatis miscd̃i¬
am. Ita facite ꝓuen¬
tũ. ut possitis ꝑseue¬
rant̃ sustine. ne defi¬
ciatis in lucta. s uin
ommi temptatione. ut illi non crepent. in
ae quia qui cadit punitur: a&ẽ quia auxilium

Expanded text:
diabolo licentiam, ipdat tentatis misericordiam. Ita facit prt possitis perseveranter sustinere, ne defciatis in lucta, sed vini tentatione, ut illi non crepent in et quia qui cadit punitur, et quia auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑñ hũa. hortat᷑ ut humana neptatio
illos app̾hendat ñ alia. Humana enĩ temp¬
tatio ẽ. ut in necessitate uł p̾sura. ñ diffidat
homo de do. auxilium humanũ reqͥrendo. Pꝑ
ꝑficit᷑ apũdd̾m. Uł humana temptatio ẽ. alit̾
saꝑe: qͣmres se habeat. cũ bono animo. numis
aut̃ amando sententiam suam:. uł inuidendo
meliorib usq: ad p̾cidende cõmunionis. ⁊ con¬
dendi scismatis: uł heresis: saclegium ꝑueni¬
re: diabolica p̾sumptio ẽ. In nullo aut̾ alit̾ sa¬
pere qͣm res se habet: angłica ꝑfectio ẽ. hu¬
maua gͥ temptatio est credo. eum bono quis
animo: scdm humanam tñ fragilitatẽ: in ali¬
qͥ labitur consilio. uł cũ irritatur in frẽm stu¬
dio corrigendi: plus tam̃: qͣm xp̃iana tranqͥl¬
litas postulat. Ꝙ qr homines sumꝰ: s spe an¬
geli sum: quib in resurrectione equabimur:
iñ est in nob̾ ꝑfectio angłi. ñ sit p̾sumptio
diaboli. sd̾o. ait: temptatio nos ñ app̾hendat.

Expanded text:
tinus Hortatur, ut humana tentatio illos apprehendat non alia. Humana enim tentatio est, ut in necessitate, vel pressura non diffidat homo de Deo, auxilium humanum requirendo. Aproficitur apud Deum. Vel humana tentatio est aliter sapere quam res se habeat cum bono animo. Nimis autem amando sententiam suam, vel invidendo melioribus usque ad praecidendae communionis, et condendi schismatis, vel haeresis sacrilegium pervenire, diabolica praesumptio est; in nullo autem aliter sapere quam res se habet, angelica perfectio est. Humana igitur tentatio est, credo, cum bono quis animo secundum humanam tamen fragilitatem in aliquo labitur consilio, vel cum irritatur in fratrem studio corrigendi, plus tamen quam Christiana tranquillitas postulat. Et quia homines sumus, sed spe angeli sumus, quibus in resurrectione aequabimur, si non est in vobis perfectio angeli, non sit praesumptio diaboli. Ideo ait, tentatio vestra non apprehendat,
Abbreviated transcription (Latin):
infamis. Et talis est
illa formeatio. ꝗͣlis nec etamint gentes. ut
graue istud peecatum ostend̾et. nec ab his
etiam dicit admitti. qͥ dm̃ nesciunt. Deinde:
cͥminis ꝑdit genus. dicens. Ita. ut uxorem
patris. aliquis habeat. ⁊ hoc. publice. uͥtesti¬
b opꝰ non est. Publice enĩ. noueream suã. loco
uxoris habebat. nec tͥgiuersatione aliqͣ po¬
terat tegicrimen. Sciendum: qd̃ causa hui
formeationis :s. de uxore pat̾s. meipit de for

Expanded text:
infamis, et talis est, illa fornicatio, qualis nec etiam inter gentes, ut grave istud peccatum ostenderet nec ab his etiam dicit admitti qui Deum nesciunt. Deinde criminis prodit genus, dicens: Ita ut uxorem patris aliquis habeat. Et hoc publice, ubi testibus opus non est. Publice enim novercam suam loco uxoris habebat, nec tergiversatione aliqua poterat tegi crimen. Sciendum quod causa hujus fornicationis, scilicet de uxore patris, incipit de for
Abbreviated transcription (Latin):
uobis alit Trl uob̾aut̃. sit tribulatio
bulatio.S Ex dixit quin meliꝰ esset¬
s infirmis tuet. Qͦs
sic dare monet: ut ege¬
ur̃a habun¬
suppleat mo¬
piam. ut illoꝵ

Expanded text:
otiose vivant, vobis autem sit tribulatio, non hoc ideo dixit, quin melius esseInfirmis timet, quos sic dare monet ut egetra abunsuppleat inopi
Abbreviated transcription (Latin):
diuitias ñ amisit. Intꝰ.¬
tia. Securior dormit in
terra: quam auro diueᷤᷤ¬
in purpura. Nongͦ ex¬
cum tua mendicitate:
tate. Ubi se pauꝑauit:

Expanded text:
divitias non amisit, int in conscientia, securior dormit in terra, quam auro divein purpura. Non ergo excum-tua mendicitate apaupertate, ubi se pauperavit,
Abbreviated transcription (Latin):
&e mninꝰ dignis in eccłia.
exhortatio necessaria ẽ.
qͣ illis aliqͥs honor det᷑.
ut fiant utiles. Ex que
tende. qd̾ait. in hone¬
sta. Absit. qd̃ in m̃bris
scõꝵ sit aliqua turpi

Expanded text:
et minus dignis in Ecclesia exhortatio necessaria est, quia illis aliquis honor detur, ut fiant utiles; et quae tende quod ait, inhonesta. Absit ut in membris sanctorum sit aliqua turpi
Abbreviated transcription (Latin):
potior ñ pot̾ dice̾ inf̾io¬
ri: ñes mͥ necessariꝰ. Po¬
test. enĩ aliqͥs humilis:
qd̾ ñ sublimis. Pot̃ fer¬
rum: qd̃ ñ pot̾ aurum
Ipsaetiam dignitas. si¬
bilis ẽ. Officium enĩ est:
ꝑ qd̾ dignitas constat.
Magnus imꝑator. ne¬
cessarium habet exer¬

Expanded text:
potior non potest dicere inferiori: Non es mihi necessarius. Potest enim aliquid humilis, quod non sublimis. Potest ferrum quod non potest aurum; ipsa etiam dignitas nos. Officium enim est per quod dignitas constat. Magnus imperator necessarium habet exer
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa. Ita & inȩccłia: illi qͥꝑ aliqͦd pecc̃m in honesti st̃.
habundantius adiuuant᷑. consolationib ⁊ orõm¬
b ut honesti fiant. Uł ꝑinhonesta m̃bra sig̾cant᷑.
quidam fratrũ. qui eum sint inhonesti egestate
nr̃a menbra: q̃ ꝑse satis honoris h̃nt:. nulliꝰ egert.
coꝵ:. s. que illis inhonestis fiunt. s ꝑ ea sunt alia
honoranda. Itã & fr̃ib: in qͥb studium ꝑicie con¬
u̾sationis ornauit honestas: nichilẽ qd̾ a nob̾
addatur.: S edds.

Expanded text:
ipsa. Ita et in Ecclesia illi qui per aliquod peccatum inhonesti sunt, abundantius adjuvantur consolationibus et orationibus, ut honesti fiant. Vel per inhonesta membra significantur quidam fratrum, qui, cum sint inhonesti egestate tra membra, quae per se satis honoris habent, nullius egent eorum quae illis inhonestis fiunt, sed per ea sunt alia honoranda. Ita et fratribus in quibus studium peritae conversationis ornavit honestas, nihil est quod a nobis addatur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
inferior ẽ.⁊ subiecta ui¬
d: qr uir caput est mu¬
lieris: orans aut ꝓpħais¬
ñ uelato capite:. s. sine
signo subiectionis: quã¬
uebet uiro: quasi mchil
fit medium addm: det᷑¬
pat. caput. suũ. Et uere.
Unũ est enĩ .i. tantumdẽ¬
ẽ ad turpitudinẽ: acsi de

Expanded text:
inferior est et subjecta a vir caput est mulieris, orans aut propnon velato capite, scilicet sine signo subjectionis quabet viro, quasi nihil sit medium ad Depat caput suum. Et vere. Unum est enim, id est tantumde ad turpitu
Abbreviated transcription (Latin):
tare om̃s. qui inuocãt
cum fide & oꝑe. aliis
ñ est ip̃e diues. quia
participes ñ sunt bo¬
noꝵ eius. Qui autẽ
muocant: recipient
et̾nam remuneratio¬
nem. Deinde ab auc¬
toritate ysaie ꝓbat

Expanded text:
invocant illum, fide et opere; aliis non est ipse dives, quia participes non sunt bonorum ejus; qui autem invocant recipient aeternam remunerationem. Deinde ab auctoritate Isaiae probat
Abbreviated transcription (Latin):
uere ñ pot̃. insi priꝰ
credat. Quigͦ u̾e muo¬
cant: ñ modo cred̃t:
s etiã orant. ut pꝰtaͣ
credid̾it alicuĩ animꝰ. ñ desinat id postulare. qd̾
ꝓmisit ds. toto corde uigilantib. quia credere
dat remissionẽ peccorum. Inuocare aut̃: impe¬
trat ꝓmissa dei. ut aut̃ ostendat: qd non ẽ ue¬
ra inuocatiosine fide. subdit. Quom̃ gͦ uel¬

Expanded text:
prius credat. Qui ergo vere invocant, non modo credunt, sed etiam orant, ut postquam crediderit alicujus animus non desinat id postulare quod promisit Deus toto corde vigilantibus, quia credere dat remissionem peccatorum. Invocare autem impetrat promissa Dei. Ut autem ostendat quod non est vera invocatio sine fide, subdit, quomodo e
Abbreviated transcription (Latin):
XPI: eccłia nanq gradꝰ sunt ordinati. ma¬
iorum & minoꝵ. ut illi: exemplo p̾cedant. hu
uo. iitatione. seqͣntur. S &e illi qui exemplo p̾¬
cedunt: nunquid neminẽ sccuntur: Si nemi¬
illos. suas traditiones
ñ seruantes. qr illoꝵ ali

Expanded text:
In Ecclesia namque gradus sunt ordinati maorum, ut illi exemplo procedant; hi vero imitatione sequantur. Sed et illi qui exemplo praecedunt, nunquid neminem sequuntur? Si nemiillos suas traditiones non servantes, quia illorum ali
Abbreviated transcription (Latin):
isrł ñ est ꝯsecutus:
hoc qd̾ querebat .l.
legis. Electio autẽ
gram electi: iustici¬
am ꝑfidem recepe

Expanded text:
Israel non est consecutus hoc quod quaerebat, id legis. Electio autem gratiam electi justitier fidem recep
Abbreviated transcription (Latin):
cecati sunt uł fuerur
nente. istos uo: ꝑ iusticiam deserente. Quicũq
enĩ eum intellexisset noluit crede. id debet con¬
sequi qd̾ uult. scił ne de cet̾o possit cred̾e. In uo¬
luntate gͦ sua adiuti sunt.: ñ immissa malicra.
s deserente gr̃a. ut quia scientes uerum: dice¬
rent eẽ falsum: de cet̾o non intelligerent:
qd̾ uerum est. & hoc meruit inuidia maleuo
agunt. Deinde auctoritate ysaie. ꝓbat udeos
ex parte fuisse excecatos dicens. Sicut scͥpt̾
est in ysaia. licet aliis ubis. Dedit illis as sp̃m

Expanded text:
ecati sunt vel fuerunt nente, istos vero per judicium deserente. Quicunque enim cum intellexisset noluit credere, id debet consequi quod vult, scilicet ne de caetero possit credere. In voluntate ergo sua adjuti sunt, non immissa malitia, sed deserente gratia, ut quia scientes verum dicerent esse falsum, de caetero non intelligerent quod verum est, et hoc meruit invidia malae vagunt. Deinde auctoritate Isaiae probat Judaeos ex parte fuisse excaecatos dicens: Sicut scriptum est in Isaia, licet et aliis verbis: Dedit enim illis
Abbreviated transcription (Latin):
maginẽ obseuram. Uidemꝰ
ciñ aliqͣs ereaturas: in qͥb
aliqͣ similitudo di relucet.
ce hoc satis obseure. &e in
eniginate .i. ꝑ obscuram
allegoriam. Attende: qd̾ ad¬
didit: menigiate. q̃d̾ uti¬
q multis incognitum est.
qui eas litt̾as nesciunt: in
quib ẽ doctͥna de locutioni
modos. Est aut̃ allegoria:
tropꝰ quidam. huiꝰ tropi:
.i. allegorie: sunt. plures
species. quarum una est:
que dictt᷑ enigina. E uigma
uͦ est. ut breuit̾ explicem
ñomĩs: s obscura allego¬
ria. ẜ roinde quantũ mi¬
chi uidet᷑. sicut nomine
specłi ymaginẽ. significa¬
uit: ita noĩe enigmatis:
similitudinẽ quamuis ob¬
scuram. ⁊ ad ꝑspiciendum

Expanded text:
maginem obscuram. Videmus enim aliquas creaturas, in quibus aliqua similitudo Dei relucet, et hoc satis obscure. Et in aenigmate, id est per obscuram allegoriam. Attende quod addidit, in aenigmate, quod utique multis incognitum est, quia eas litteras nesciunt, in quibus est doctrina de locutionummodos. Est autem allegoria, tropus quidam hujus tropi, id est allegoriae sunt plures species, quarum una est quae dicitur aenigma. Aenigma vero est ut breviter explicem, non omnis, sed obscura allegoria. Proinde quantum mihi videtur sicut nomine speciali imaginem significavit, ita nomine aenigmatis similitudinem, quamvis obscuram, et ad perspiciendum
Abbreviated transcription (Latin):
cili. habeam tand̃e .s.¬
putat apłc eẽ: nsi ita sit: ut ꝑueniat ad illoᷤ.
quib desid̾at donum dĩ p̃dicare. ꝓ sꝑmemin
it̾ est. ñ in cassum laborẽ itim̾s subire. ꝓsꝑm
iter habcam. ꝓsꝑm dico: in uoluntate dei. ⁊ d¬
scđm uoluntatẽ dei. ñ sicut mali: qͥ reputant

Expanded text:
cili, habeam tandeputat Apostolus esse, nisi ita sit ut perveniat ad illos quibus desiderat donum Dei praedicare. Prosperum enim iter est, non incassum laborem itineris subire. Prosperum iter habeam, prosperum dico, in voluntate Dei, secundum voluntatem Dei, n
Abbreviated transcription (Latin):
bonaspes est correcti¬
penitet. s gaudet.¬
& unde gaudeat. al¬
t̾minat subdens. R.¬
quia contri¬
ti estis: contͣ me. s ꝙr

Expanded text:
bona spes est correctipoenitet, sed gaudet. unde gaudeat determinat subdens, quia contristati estis c
Abbreviated transcription (Latin):
casti. h̃nt t̾nalia: qͥb
saluari possint. qd̾ita¬
ait. S ed unusquisq
iugium ẽ ex d̾o: sicut
ꝯtinentia. Donũ dico
quia in hoc quisꝙ ad¬
uari. alius uͦ sic: scił.
gi. ne ꝓhibitus a licitis: admittat illicita. sed
ipse quid sequat᷑ sibi eligat. s tñ in hoc ꝓpen¬
siorem ẽẽ: melius ẽ. Satis hic ostendit. etirampu¬
diciam coniugalẽ: eẽ donum dei. ñ tantũ enim
continentium: s etiam coniugatoꝵ castitas do¬
ico aut̃ nos
reddant. s ñ nuꝑtis.
.i. uirginib: & uiduis.
dico qd̾ bonumẽ illis:
rint. uł eant: sicut¬
&x ego. Qd si non con¬
tinent: nubant le¬
gitime. Et quare

Expanded text:
casti, habent tamen alia quibus salvari possunt, quait: Sed unusquisque jugium est ex Deo sicut continentia. Donum dico quia in hoc quis. Alius quidem sic, ohibitus a licitis, admittat illicita; sed ipse quid sequatur sibi eligat, sed tamen in hoc propensiorem esse melius est. Satis hic ostendit etiam pudicitiam conjugalem esse donum Dei; non tantum enim continentium, sed etiam conjugatorum castitas, doico autem. reddant, sed non nuptis, id est virginibus, et viduis quod bonum est illis rint, vel, eant sicut ego, quod si non cotinent, nubant legitime. Et quare
Abbreviated transcription (Latin):
b. inpedagogum. iustis: in signũ.s. ñ ꝓ iustis
data ẽ. Ut enim alibi ait apłe ꝓ iustolex posita
ñ est. quia ꝑ eam. iusticie nichil accreuit: Legem
aut̃ hic accipimus: scm legalia. legalia u̾ dici¬
m᷑: quȩ in lege instituta sunt: & cũ lege t̾mina¬
ta. lex aut̾ data est: ad domandũ suꝑbũ. ad fla¬
gellandũ durum. ad instruendũ incipientem.
ad ostensionẽ delicti.⁊ ad humane infirmitatiᷤ
manifestationẽ. ⁊ testimoniũ gr̾e. & futurorum

Expanded text:
bus in paedagogum, justis in signum. Sed non pro justis bus in paedagogum, justis in signum. Sed non pro justis data est lex. Ut enim alibi ait Apostolus: Justo lex posita non est , quia per eam justitiae nil accrevit. Legem autem hic accipimus secundum legalia. Legalia vero dicimus, quae in lege instituta sunt, et cum lege terminata. Lex autem data est ad domandum superbum, ad flagellandum durum, ad instituendum insipientem, ad ostensionem delicti et humanae infirmitatis, ad manifestationem et testimonium gratiae, et futurorum
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. & dñs in euangłio. Non uemi legẽ solu̾e. sed
adimpłe. Ut hȩc gͦ sic̃ uident᷑: ñ ẽc̃ ꝯtraria pateae:
sciendum ẽ hec ẽẽ dicta: scđm diu̾sas legis accep¬
tiones. Cum eni d̾r: dedi eis pcepta ñ bona. & ui¬
stifieationes ñ bonas. in quib ñ uiuent. ita intel¬
ligendum c̃ hoc de pͥceptis legalium cerimoni¬
arum q̃ dicuntur ñ bona. ñ. quia mala cẽnte. S
qͥa bonos ñ faciebant. obseruantes scđm literã.
erat. cui eloquia dei credent᷑. cetis y dola colen¬
tib. Id̾oetiã. quiade hoc popło nasciturꝰ erat di
filius. & sd̃o data fuit ei lex: ꝑ qͣm illud intelli¬
geret. & di filium expectaret uenturũ. Cũ lex
data sit illi soli ppło: data ẽ etiam om̃ib gen̾ib
hoĩum. quȩ crant in illo ppło. s ñ ꝑ om̃ib. Erant
em̃ in illo popło. tria genera hominũ.ẜ. duri. m¬
cipientes: & ꝑfect. his omĩb data ẽ lex. s nõ
ꝓomĩb. Data e duris. in flagellum. incipienti¬

Expanded text:
num . Et Dominus in Evangelio: Non veni solvere legem, sed adimplere . Ut haec ergo sicut videntur non esse contraria pateat, sciendum est haec esse dicta secundum diversas legis acceptiones. Cum enim dicitur, dedi eis praecepta non bona, et justificationes non bonas in quibus non vivent, intelligendum est hoc de praeceptis legalium caeremoniarum, quae dicuntur non bona, non quia mala essent, sed quia bonos non faciebant observantes, secundum litteram. ns dignus erat, cui eloquia Dei crederentur, caeteris idola colentibus. Ideo etiam quia de hoc populo nasciturus erat Dei Filius, et ideo data fuit ei lex, per quam illud intelligeret, et Dei Filium venturum exspectaret. Cum lex data sit illi soli populo, data est etiam omnibus generibus hominum qui erant in illo populo, sed non pro omnibus. Erant enim in illo populo tria genera hominum, sciipientes et perfecti. His omnibus data est lex, sed non pro omnibus data est, duris in flagellum, insipienti
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ⁊ etiam tradidi. qr se¬
scd̾m scͥꝑturas. Ait enim
quit sepulchrum eiꝰ gł¬
osum. Et etrã tradidi: qͥa¬
resurrexit ꝓbata uera
morte.⁊ hoc tamcito: s.¬

Expanded text:
 etiam tradidi quia seundum Scripturas. Ait enim quit, sepulcrum ejus gloriosum . Et etiam tradidi, qresurrexit, probata vera morte, et hoc tam cito, s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpungit᷑ ex his q̃ dicit.
&e hic: do loquat᷑ .i. ad
honorẽ dĩ. quẽ laudat
T &e honorat. P ropħȩ
etiã duo tm̃:. aut. tres:
dicant. sigillagm. non
plures gͦ debent cẽ: qui
lingus locunt᷑. Ioõ diẽ
duoułtres: qͥa sufficit
sermotot hominum.
testiũ: stat om̃e u̾bum.
cet̾ aut̃ tacite diuidi¬
cent qͥd dicant anac¬
cipiendũ sit: uł ñ. Qd̾
si alii aliqͥd meliꝰ reue¬

Expanded text:
pungitur ex his quae dicit. Et hic Deo loquatur, id est ad honorem Dei, quem laudat vel honorat. Prophetae etiam duo tantum, aut tres dicant sigillatim, non plures ergo debent esse qui linguis loquuntur. Ideo dicit duo vel tres, quia sufficit sermo tot hominum. trium stat omne verbum . Caeteri autem tacite dijudicent, quid dicant, an accipiendum sit an non. Quod si aliquid melius reve
Abbreviated transcription (Latin):
modis ad ȩdificationẽ
tres loquant᷑. te ñ plꝰ
qͣm tres. ne occupent
diem. loq̃ntes linguis.
ce ñ sit. locus ꝓpħis:
scripturas disserentib
qͥ totꝰ eccłie sunt. illu¬
minatores. Dico: ut
locutio lingue fiat:
tͥcise. Et ubicunq. uł
qͣncunꝙ: qͥs loquitur:

Expanded text:
modis ad aedificationem tres loquantur, et non plures quam tres, ut occupent diem loquentes linguis, et non sit locus prophetis Scripturas disserentibus, qui totius Ecclesiae sunt illuminatores. Dico ut locutio linguae fiat tercise, et ubicunque vel quandocunque quis loquatur,
Abbreviated transcription (Latin):
partes. unus
int̾precetur:
Si aut̃ non fu¬
erit interpres.
si alii reucla¬
tum fuerit se¬
denti: prior
taceat. Pote¬
stis enĩom̃s ꝑ
singulos pro¬
phetare. ut

Expanded text:
partes et unus interpretetur si autem non fuerit interpres tsi alii revelatum fuerit sedenti prior taceat potestis enim omnes per singulos prophetare ut
Abbreviated transcription (Latin):
tigerunt. & ñ modo pꝑ¬
ter hec. s enam ut fi¬
guratetur. qd̾ ꝓsimi¬
ilib periremus. ⁊ hoc
ẽ. qd ait. Hec aut̃ omĩa
contingebant illis in
pla:. ad correctioremui¬
tam ꝓuocamur. ut
aut p̾mium si obedi¬
entes fuimus. aut ꝓ¬
pensiorem penam
mobedientes merea¬
mur: Ad hoc eñ rela¬
tȩ sunt peccantium

Expanded text:
tigerunt, et non modo propter hoc, sed etiam ut figuraretur, quod pro similibus periremus, et hoc est quod ait: Haec autem omnia contingebant illis in pla ad correctiorem vitam provocamur, ut aut praemium si obedientes fuerimus, aut propensiorem poenam inobedientes mereamur. Ad hoc enim relatae sunt peccantium
Abbreviated transcription (Latin):
uobis faciunt. sicut
quidam ex ipsis for¬
ncati sunt: cum ma¬
dianitis mulierib
ciunt illi qui despe¬
rant de resurrectio¬
ne. sicut quidam eoꝵ.
temptauerunt: di¬
centes. Nunquid po¬
terit parare mensã
in deserco: Nota xp̃m¬
tuebantur: a morsib
serpentum sanaban¬
tur. Neq murmura¬
ueritis: sicut contra
me facitis. uł qui mi¬
nora dona sp̃s habert.
contra dm̃. sicut qui¬
dam cor muriuira¬
uerunt. cont̾ moysen
ae ido perierunt: ab
ext̾minatore angelo.

Expanded text:
vobis faciunt, sicut quidam ex ipsis fornicati sunt cum Madianitis mulieribusciunt illi qui desperant de resurrectione, sicut quidam eorum tentaverunt, dicentes: Nunquid poterit parare mensam in deserto? . Nota tuebantur a morsibus serpentium sanabantur. Neque murmuraveritis ut contra me facitis, vel qui minora dona Spiritus habent contra Deum, sicut quidam eorum murmuraverunt contra Moysen, et ideo perierunt ab extermi