comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in uno est cubito cõsũmata. Qͥde
nĩ ꝑ archamꝰ msi scã ecclesia figͣat᷑:
Q ĩ feriꝰ ampla est. suꝑiꝰ angusta: qr¬
trecentis ⁊ sexaginta ac tͥginta cu¬
bitis ad unũ cubitũ colligitur: qr
ab ea latitudine qm scã eccl̃ia
ĩ membris suis adhuc infirmanti¬
b habet. paulisꝑ angusta. ⁊ in altũ
ꝓficiens. ad unũ tendit. Ipsa enĩ ra
sio exigit. ut credamꝰ qd̃ in illa ar¬
chꝑ latitudine om̃s bestiȩ. cuncta qͣ
deupedia. atꝙ reptilia in inferio¬
rib fu̾u̾nt: homo uͦ atq uolati¬
lia. nmirũ in suꝑiorib. Iuxta
suꝑiorem etenĩ ꝑtem fenestra fu¬
it in latere. de qua coruũ. uel colũbam
dimisit homo: ut si iam diluus tͣnsis¬
set aqua cognosceret. Et qi artha eadẽ
in uno fuit cubito consũmata: homo
et uolatilia uxta cubitũ fu̾u̾nt. Recͣ¬
te itaq ꝑ archã uniu̾sa eccł̃ia desig¬
natiu: quȩ adhuc in multis suis car¬

Expanded text:
in uno est cubito consummata. Quid in uno est cubito consummata. Quid enim per arcam nisi sancta Ecclesia figuratur, quae inferius ampla est, superius angusta? Qtrecentis et sexaginta ac triginta cubitis ad unum cubitum colligitur ; quia ab ea latitudine quam sancta Ecclesia in membris suis adhuc infirmantibus habet, paulisper angustata, et in altum proficiens, ad unum ttio exigit ut credamus quod in illa arcae latitudine omnes bestiae, cunctaque quadrupedia atque reptilia in inferioribus fuerunt, homo vero atque volatilia nimirum in superioribus; juxta superiorem etenim partem fenestra fuit in latere, de qua corvum et columbam dimisit homo, ut si jam diluvii transisset aqua, cognosceret. Et quia arca eadem in uno fuit cubito consummata, homo et volatilia juxta cubitum fuerunt. Recte itaque per arcam universa Ecclesia designatur, quae adhuc in multis suis car
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ pꝰqͣm egressa fuerit ĩ fructu ubiꝰ
habebit. Unde ⁊ illic subdit᷑. Temꝰ
putationis aduenit. In putatione
quippe sarmenta sterilia recidũtꝰ.
ut ea quȩ preualent uberiꝰ frudũ
ferant. Nrẽ itaꝙ putationis tempꝰ
tũc aduento: qͣndo infructuosan
ac noxiam corruptionẽ carnis de¬
serimꝰ. ut ad fructũ anime ꝑuenire ua¬
leamꝰ. Qͥ fructus erit nobis uberrimꝰ:
uisio unius. Cubitus gͦ unꝰ est finis
utrorũꝙ: quia unus ille qui dixit.
singulariter sũ ego donec tͣnseam.
qͥ solus cũ patre et spu sc̃o presidet in
celo. sicut passer unicus in edificio. qͣm¬
admodũ impleuit legem ꝑ misteri¬
ũ incarnationis ⁊ ꝑfectȩ humani¬
tatis suȩ: ita testamenti noui ꝓmis¬
sa unpleturꝰ est ꝑ ostensam głiam cla¬
ritatis suȩ. Hunc unũ nob̾ cubitũ.
mensura qͦ arche locuta est. Archae¬
nĩ quȩ trecentis cubitis fieri in lõ¬
gitudine iussa est. sexaginta uͦ in
latitudine. tͥginta aũ in altitudine:

Expanded text:
quam egressa fuerit, in fructu uberius habebit. Unde et illic subditur: Tempus putationis advenit . In putatione quippe sarmenta sterilia reciduntur, ut ea quae praevalent uberius fructum ferant. Nostrae itaque putationis tempus tunc advenit quando infructuosam ac noxiam corruptionem carnis deserimus, ut ad fructum animae pervenire valeamus. Qui fructus nobis erit uberrimus, visio unius. Cubitus ergo unus est finis utrinque, quia unus est ille qui dixit: Singulariter sum ego donec transeam . Qui solus cum Patre et sancto Spiritu praesidet in coelo, sicut passer unicus in aedificio . Quemadmodum implevit legem per mysterium incarnationis et perfectae humanitatis suae, ita testamenti novi promissa impleturus est per ostensam gloriam claritatis suae. 16. Hunc unum nobis cubitum mensura quoque arcae locuta est. Arca enim, quae trecentis cubitis fieri in longitudine jussa est, sexaginta vero in latitudine, triginta autem in altitudine ,
Abbreviated transcription (Latin):
tua arguas me: neq ĩ furore tuo corri¬
pias me. Modo enĩ qͥsqͥs ꝑ flagella coe¬
ripitur. ⁊ correꝑtionib emendat᷑: in
mansuetudine corripit᷑. nõ ĩ ira. Indiᷤ¬
tricto aũ illo examine. om̃is argutio.
atq correptio furor est ⁊ ira: qr uenia
post correptionẽ nõ est. Huiꝰ octonarii
nũi cauisa est: quod post salbatũ dñs
uoluit a morte resurgere. Dies quippe
dm̃cus. qui t̾ciꝰ est a morte dñica. a cõ¬
liquid de suo corpore: ĩ dieb passionis
suȩ. Sexta enĩ feria passus est: Salło
qͥeuit in sepulchro: dñico aũ die re¬
surrexit a morte. Presens etenĩ uita.
nobis adhuc sextã est feria: quȩ in
dolorib ducitur. et ĩ angustiis cruciatua.
Set sałbato qͣsi in sepulchro qͥ escimꝰ: qr
requiem aĩe post corpꝰ inuenimꝰ. Dñico
uͦ die. udelicet a passione t̾cio. a cõditi¬
one ut diximꝰ octauo. iam corpore am᷑¬

Expanded text:
tua arguas me; neque in furore tuo corritua arguas me; neque in furore tuo corripias me. » Modo enim quisquis per flagella corripitur, et correptionibus emendatur, in mansuetudine corripitur, non in ira. In districto autem illo examine omnis argutio atque correptio furor et ira est, quia venia post correptionem non est. Hujus octonarii numeri causa est, quod post Sabbatum Dominus voluit a morte reDominicus, qui tertius est a morte Dominica, a conliquid de suo corpore in diebus passionis suae. Sexta enim feria passus est, sabbato requievit in sepulcro, Dominico autem die resurrexit a mortuis. Praesens etenim vita nobis adhuc sexta est feria, quia in doloribus ducitur, et in angustiis cruciatur, sed sabbato, quasi in sepulcro quiescimus, quia requiem animae post corpus invenimus. Dominico vero die, videlicet a passione tertio; a conditione ut diximus octavo, jam corpore a mor
Abbreviated transcription (Latin):
pon̾e ⁊ nor añ oculos ueniat: qui cura
tentis dñi ꝓpe ꝑ centũ ãnos acl arche
fabricã uixit occuꝑatꝰ. Subire obediẽ
tie uͥtutẽ nitim᷑ : nimirũ aspic̾e abra¬
ham debemꝰ: qͥ relicta domo. cognatione.
patͥa. obediuit exire ⁊̃ locũ. quẽ acep¬
turꝰ erat in hereditatẽ. Et exiit nesciens qͦ
iret: qͥ paratus extitit. ut pro et̾na here
lit: uniu̾sam multitudinẽ gentiũ ĩ se¬
mine accepit. Morũ simplicitas pla¬
cet: ysaac ad mentẽ ueniat: quẽ ĩoĩ¬
potentis dei oculis uite sue tͣnqͥllitas or¬
nauit. Laboriosa fortitudo ut oꝑtim̾
debeat querit᷑: iacob ad memoriã dedu¬
catuur: qͥ postqͣm scuut fortit̾ seruire ho¬
mini : ad eam qͦ uͥtutẽ ꝑductus est. ut
nõ posset a luctante angelo suꝑari. Co¬
nam᷑ carnis illecebras iuncere:ioseph
ad memoriã redeat: qͥ tẽptante se do¬
mĩa studuit carnis cõtinentiã etiã cũ

Expanded text:
ponere? Noe ante oculos veniat, qui, cura ponere? Noe ante oculos veniat, qui, cura tentis Domini, per centum annos ad arcae fabricam vixtiae virtutem nitimur? Aspicere Abraham debemus, qui, relicta domo, cognatione, patria, obedivit exire in locum quem accepturus erat in haereditatem: « Et exiit, nesciens quo iret . » Qui paratus exstitit, ut pro aeterna haelit, universam multitudinem gentium in semine accepit. Morum simplicitas placet? Isaac ad mentem veniat, quem in omnipotentis Dei oculis vitae suae tranquillitas ornavit . Laboriosa fortitudo, ut obtineri debeat, quaeritur? Jacob ad memoriam deducatur , qui postquam scivit fortiter servire homini, ad eam quoque virtutem perductus est, ut non potuisset a luctante angelo superari . Conamur carnis illecebram vincere? Joseph ad memoriam redeat, qui, tentante se domina, studuit carnis continentiam etiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
b quȩ possidet: nõ potest meus efse
discipulus. Qͥlam enĩ relinquũt oĩa:
multi aũ etiam possidendo renũtiãt.
qr sic ad usũ ꝑossessa retinẽt. ut eis ex
metip̃m. Corꝑe qͥsq appetit. ꝙ laborẽ
subire ꝓ dño etiã cũ p̾ualet resugit: au¬
diat qd̾ scͥptũ est. Qͥ met̃ nõ colligit:
spargit. In collo gͦ eccle. idest ĩ sacͥ eloqͥi
predicatione. que prosua munitiõẽ ꝙ
altitudine turri dauid simłis dicitim.
mille clipei dependẽt: qr qͦt illic preceꝑ¬
ta sũt. tot etiam pcõris nr̃i munimina.
Ad seruandã itaq ĩnocentiam etiã lesi
a proximo. ꝑdurare ĩ hiũlitate festina¬
mꝰ : abel añ oculos ueniat: qͥ ⁊ occisus
a frẽ scͥbitua. ⁊ non legitur reluctatꝰ. Mẽ¬
tis mũditia etiam cũ coniugali copul¬
la eligitus: enoch debet unitari: qͥ ⁊
ĩ cõuigio positus ambulauit cũ deo ⁊
nõ ĩ ueniebat᷑. qr tͣnstulit illũ deꝰ. Precep¬
ta dei festinamꝰ p̾senti nĩe utilitati pre¬

Expanded text:
bus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Quidam enim relinquunt omnia, multi autem etiam possidendo renuntiant; quia sic ad usum possessa retinent, ut eis ex t. Torpere quisquam appetit, et laborem subire pro Domino etiam cum praevalet refugit? Audiat quod illic scriptum est: Qui mecum non colligit, spargit . In collo ergo Ecclesiae, id est in sacri eloquii praedicatione, quod pro sua munitione et altitudine turri David simile dicitur, mille clypei dependent, quia quot illic praecepta sunt, tot etiam pectoris nostri munimina. 21. Ad servandam itaque innocentiam etiam laesi a proximo perdurare in humilitate festinamus? Abel ante oculos veniat , qui et occisus a fratre scribitur, et non legitur reluctatus. Mentis munditia etiam in conjugali copula eligitur? Enoch debet imitari, qui et in conjugio positus ambulavit cum Deo, et non inveniebatur, quia transtulit illum Deus . Praecepta Dei festinamus praesenti nostrae utilitati prae
Abbreviated transcription (Latin):
Nquitur: adhuc multa de regno illiͦ
narrat. que nͨdũ uidemꝰ impleta. Ic¬
ĩ ce cotidie euangelium legitun: uen¬
tura uita predicatur. Tũc gͦ erit
⁊ noru testamenti finis: cũ ea quȩ
a perficitua. Nam cũ ipse de quo
loquitur iusus fuerit: eiusdem tẽ¬
tamenti u̾ba cessabunt. Unde et sc̃
eccłiȩ ueri luminis diem quasi tem¬
pus uernale prestolanti ꝑ sponsi uo¬
cẽ clicitur. Surge. ꝓpera amisa mea:
columba mea. formosa mea: ⁊ ueni.
Iam enĩ hyemꝑs tͣnsiit: imber abut
celestis sponsi est. amisa ꝑ amorẽ⁊ co¬
lumba ꝑ sp̃m: formosa per pulchri¬
tudinẽ morũ. Qͤ cũ iam de corrupti¬
one carnis educit᷑: ei ꝓcul dubio hy¬
emps tͣnsit : quia presentis uite tor¬
por abscedit. Ymber qͦq abiit ꝙ receᷤᷤ¬
sit: qr cũ ad contemplandũ in suasb̾¬
stantia om̃iꝑotentẽ deũ educitur:

Expanded text:
quitur, adhuc multa de regno illius quitur, adhuc multa de regno illius narrat, quae necdum videmus impleta. Ecce quotidie Evangelium legitur, ventura vita praedicatur. Tunc ergo erit et novi testamenti finis, cum ea quae a perficietur. Nam cum ipse de quo loquitur visus fuerit, ejusdem testamenti verba cessabunt. Unde et sanctae Ecclesiae veri luminis diem quasi tempus vernale praestolanti, per sponsi vocem dicitur: Surge, propera, amica mea, columba mea, formosa mber abiit coelestis sponsi est amica per amorem, columba per spiritum, formosa per morum pulchritudinem. Quae cum jam de corruptione carnis educitur, ei procul dubio hiems transit, quia praesentis vitae torpor abscedit. Imber quoque abiit et recessit, quia cum ad contemplandum in sua substantia omnipotentem Deum educit
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et cubitus unꝰ finis utrũq. U
trumq autẽ dicitur: ac si dicatur
utroꝵ q. ꝑ latitudinẽ qͥppe liminis
et longitudinem porte: uetꝰ ac nouũ tes¬
tamentũ cliximꝰ designari. Ad extremũ
uõ acdlitur. qd̾ cubitus sit finis utrũ¬
q : qr uidelicet ⁊ testamentũ uetus. ll¬
nũ nobis mediatorem dei ⁊ homimim
nũtiauit: et testamentum nouũ eun¬
dem nobis nũtiat in et̾na claritate uẽ¬
carne apparuit: et ip̃e quẽ nũc testa¬
mentũ nouũ loquitur. in gloria ma¬
iestatis apparebit. Et tũc utrorũq
finis erit: cum uisus in diuinita¬
tis suȩ potentia. om̃ia quȩ sũt ꝑre¬
dicta compleuerit. Scriptum namq
est. fris legis xp̃c: adiusticiam oĩ¬
credenti. finis uidelicet: non qui cõ¬
sumit. s qui ꝑficit. Tunc enĩ legẽ
perfecit: cũ sicut lex predixerat. in¬
carnatus apparuit. Set adhuc de eiꝰ
udicio multa nouum testam̃tũ lo¬

Expanded text:
tur: « Et cubitus unus finis utrumque. » tur: « Et cubitus unus finis utrumque. » Utrumque autem dicitur ac si dicatur utrorumque. Per latitudinem quippe liminis et longitudinem portae, Vetus ac Novum Testamentum diximus designari. Ad extremum vero additur quod cubitus unus sit finis utrumque: quia videlicet Testamentum Vetus, unum nobis mediatorem Dei et hominum nuntiavit, et Testamentum Novum eumdem nobis nuntiat in aeterna claritate vencarne apparuit, et idem ipse, quem nunc Testamentum Novum loquitur, in gloria majestatis apparebit: et tunc utrorumque finis erit, cum visus in divinitatis suae potentia, omnia quae sunt praedicta compleverit. Scriptum namque est: Finis legis Christus ad justitiam credenti . Finis videlicet, non qui consumit, sed qui perficit. Tunc etenim legem perfecit, cum, sicut lex praedixerat, incarnatus apparuit. Sed adhuc de ejus judicio multa Novum Testamentum lo
Abbreviated transcription (Latin):
dus ad extremum ducitur: tanto no¬
bis et̾ne scientie aditus largius aꝑi
thalamos cubiti unius. Sicut sepe
diximꝰ: thalami. corda elestorum sũt.
om̃ipotñtis dei amore feruentia. Qͥd
exprimitur: Qͥa nisi ip̃a priꝰ teneat᷑:
nlłomͦ ad spiritalẽ amorẽ ꝑtingit᷑.
Non enĩ caritas fidem: s fides caritatẽ
p̃cedit. Nemo enim potest amare qd̃
nõ crediderit. Margo itaq est ante
thalamos. fides ante ardorem caritatis:
quia sicut dictum est. nisi ea qͥ audis.
credid̾is : ad amorẽ eoꝵ que audieris.
nullatenus inflãmaris. Set margo
ante thalamos cubiti uniꝰ est: qr tũc
fides corda audientiũ deo ĩ amore co¬
pulat. qͣndo ꝑ errores ⁊ scismata diuisa
nõ est. set in unitate ꝑdurat: ut uide¬
licet margo uniꝰ cubiti. audientis aĩmũ
ad thalam̃ ꝑducat: qui celestis sꝑonsi spe¬
ciem. qm hic predicat. postmodũ in ce¬
lestib demonstrat. Ubi ⁊ bene subdi¬

Expanded text:
dus ad extremitatem ducitur, tanto nodus ad extremitatem ducitur, tanto nobis aeternae scientiae aditus largius aperthalamos cubiti unius. 13. Sicut saepe diximus, thalami corda electorum sunt, omnipotentis Dei amore ferventia. Quidexprimitur? quia nisi prius ipsa teneatur, nullo modo ad spiritalem amorem pertingitur. Non enim charitas fidem, sed fides charitatem praecedit. Nemo enim potest amare quod non crediderit. Margo itaque est ante thalamos, fides ante ardorem charitatis, quia, sicut dictum est, nisi ea quae audis credideris, ad amorem eorum quae audieris nullante thalamos cubiti unius: quia tunc fides corda audientium Deo in amore copulat, quando per errores et schismata divisa non est, sed in unitate perdurat, ut videlicet margo unius cubiti audientis animum ad thalamum perducat: quia coelestis sponsi speciem quam hic praedicat, postmodum in coelestibus demonstrat. Unde et bene subdi
Abbreviated transcription (Latin):
moyses diuinam scĩam apprehendere
potuerunt. Certȩ psalmista dicit. Qͦ¬
modo dilexi legem tuam dñe: totadie
meditatio mea est. Atꝙ subiungit. Su¬
ꝑ om̃s docẽteᷤ me ĩtellexi: qr testimo¬
nia tua meditatio mea est. Et it̾um.
Suꝑ seniores intellexi. Qͥ gͦ legem
meditari se memorat.⁊ suꝑ om̃s do¬
centes se ac seniores intellexisse tes¬
tatur: q̃uia diuinam scĩam plus qͣm
moyses acceperat. manifestat. Qͦ mͦ
autẽ ostensuri sumus: qͥa plus sc̃i
itas dicit. Multi reges et ꝓphe uo
nõ audierunt. Plus gͦ qm propħȩ¬
de diuina scientia nouerũt: quia
quod illi solo sp̃u uiderunt. ip̃i etiam
corporalit̾ uiderunt. Impleta itaq¬
est ea quã suꝑiꝰ diximꝰ clamelis sẽtẽtia:
q ꝑtͣnsibũt plurimi. ⁊ multiplex
erit scientia. Mensura gͦ calami qui est
sex cubitorum ⁊ palmo ducatur ad cubi¬
tos decem÷ ⁊ mensura decem cubitoꝵ ad
extremũ surgat in tredecim: qi qͣntũ mũ¬

Expanded text:
Moyses divinam scientiam apprehendere Moyses divinam scientiam apprehendere potuerunt. Certe Psalmista dicit: Quomodo dilexi legem tuam, Domine? tota die meditatio mea est . Atque subjunxit: Super omnes docentes me intellexi; quia testimonia tua meditatio mea est . Et iterum: Super seniores intellexi . Qui ergo legem meditari se memorat, et super omnes docentes se ac super seniores intellexisse testatur, quia divinam scientiam plus quam Moyses acceperat manifestat. Quomodo autem ostensuri sumus quia plus sancti ritas dicit: Multi reges et prophetae non audierunt . » Plus ergo quam prophetae divina scientia noverunt. Quia quod illi solo spiritu viderunt, ipsi etiam corporaliter videbant. Impleta est itaque ea quae superius diximus, Danielis sentQuia pertransibunt plurimi, et multiplex erit scientia . Mensura ergo calami, qui est sex cubitorum et palmi, ducatur ad cubitos decem; et mensura decem cubitorum ad extremum surgat in tredecim, quia quanto mun
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ nouũ. om̃is fidelis populus unũ
deũ tͥnitatem cognouit: ⁊ uirtutẽ deca¬
logi ĩ ełꝰ cognitione impleiit. Prius gͦ
limen portȩ mensuretur calamo uno.
tredecim: qi et scĩs patͥb. añ legem addi¬
ua ⁊ contẽplatiua uita non defuit: ⁊¬
sub legis decalogo populus diuinȩ sub¬
stantiȩ misteriũ nesciens. ĩ mandatir
latitudine s̾itiuit: et nũc sub gr̃a cuto
ditis uerius decalogi preceptis. om̃s
ta cognoscunt. Qͣ in re hoc qͦꝙ nobis
sciendũ est: qͥa ꝑ increm̃ta tp̃oꝵ. creuit
scientia spiritaliũ patrũ. Plus namꝙ
moyses quam abraham: ꝑlus propħe
potentis dei scientia eruditi funt. Fall.
nim nesciat. quia abraham cum deo locutus
est: Et tñ apud moysen dñs dicit. Ego
sum deus abraham. et cleus ysaac. ⁊ deꝰ
iacob: et nomen meũ adonay. nõ incli¬
caui eis. Etce plus moysi qͣm abrahe
innotuerat: qui illud de se moysi indi¬
cabat. quod se abrahe nõ indicasse nrͣ¬
rabat. Set uideamus si ꝓpħe plusꝙͣ¬

Expanded text:
s unum Deum Trinitatem esse cognovit, et virtutem decalogi in ejus agnitione complevit. Prius ergo limen portae mensuretur calamo uno, tredecim: quia et sanctis patribus ante legem activa et contemplativa vita non defuit, et sub legis decalogo populus divinae substantiae mysterium nesciens in mandatorum latitudine servivit; et nunc sub gratecalogi praeceptis, omnis um cognoscit. 12. Qua in re hoc quoque nobis sciendum est quia et per incrementa temporum crevit scientia spiritalium patrum. Plus namque Moyses quam Abraham, plus prophetae e in omnipotentis Dei scientia eruditi sunt. Fallorenim nesciat quia Abraham cum Deo locutus est ? et tamen ad Moysen Dominus dicit: Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob, et nomen meum Adonai non indicavi eis ? Ecce plus Moysi quam Abrahae innotuerat, qui illud de se Moysi indicat quod se Abrahae non indicasse narrabat. Sed videamus si prop
Abbreviated transcription (Latin):
conseruantes ÷ qͣi ĩ sex cubitis calami
habuerũt ꝑfectionẽ oꝑis: et sepe an¬
gelos uidentes. hũerũt palmam cõ¬
templationis. Data autem lege: ruidis ille
hebreorũ populus mandata decalogi ser¬
uare conatus est: set tñi de cognitione sc̃e
tͥnitatis eruditus non est. Et qͣmius
hanc spirttales patres ꝑfc̃ȩ cognouissẽt:
multitudo tñ magna sinagoge nec ĩie¬
nire misterium tͥnitatis potuit: nec qͦ¬

Expanded text:
conservantes, quasi in sex cubitis calami conservantes, quasi in sex cubitis calami habuerunt perfectionem operis, et saepe angelos videntes habuerunt palmum contemplationis. Data autem lege, rudis ille Hebraeorum populus mandata Decalogi servare conatus est, sed tamen de cognitione sanctae Trinitatis eruditus non est. Et quamvis hanc spiritales patres perfecte cognovissent, multitudo tamen magna Synagogae nec invenire m
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ipotentem deũ credidit. U̾bi et que¬
ri rationabilit̾ potest. cur istam latitu¬
dinẽ liminis portȩ qͣm suꝑiꝰ dix̾at uno
calamo mensurari. inferłꝰ subungit.
qd̾ decẽ cubitis mensurat᷑: ac de inde sub¬
ditur. qd longitudo porte t̾detim cubi¬
tis mensuratur. Unus ⁊ enĩ calamꝰ.¬
iam sicut sepedc̃m est sex cubitos ha¬
bet: ⁊ ꝑalmũ. Decẽ uͦ cubiti: iam mẽ¬
suram suam suꝑ calamũ tenẽt. Tre¬
decĩ uͦ: amplius qͣm decem. Ql d est gͦ
qd̾̃ prius uno calamo lim̃ porte. post
modũ latitudo eiꝰ decẽ cubitis. ad extͣ¬
mũ qͦq longitudo portȩ tredecĩ m̃sura¬
tur ÷ nisi qd̾ scĩ patres. quos ꝑsacram
scͥpturam ante legem fuisse cognosci¬
mus. unũ qͥdem om̃iꝑotñtẽ deũ. scãm
uidelicet tͥnitatem ẽẽ nouerũt. s ean¬
dem tͥnitatem qm cognou̾ant. apertȩ
minimȩ predicauerunt: Qͥ eiꝰ ussi¬
onib obedientes. ⁊ fideͤ munditiam

Expanded text:
omnipotentem Dominum credit. 10. Ubi et quaeomnipotentem Dominum credit. 10. Ubi et quaeri rationabiliter potest cur istam latitudinem liminis portae, quam superius dixerat uno calamo mensurari, inferius subjunxit quod decem cubitis mensuretur, ac deinde subditur quod longitudo portae tredecim sit cubitis mensurata. Unus etenim calamus, sicut jam saepe dictum est, sex cubitos habet et palmum, decem vero cubiti jam mensuram suam super calamum tenent, tredecim vero amplius quam decem. Quid est ergo quod prius modum latitudo ejus decem cubitis, ad extremum quoque longitudo portae tredecim mensuratur, nisi quod sancti patres quos per sacram Scripturam ante legem fuisse cognoscimus, unum quidem omnipotentem Deum, sanctam videlicet Trinitatem esse noverunt, sed eamdem Trinitatem quam cognoverunt aperte minime praedicaverunt? Qui ejus jussionibus obedientes, et vitae munditiam
Abbreviated transcription (Latin):
adimplere enĩ uenerat legẽ. qͥ legis iꝰ¬
ticiȩ grãm addidit: ut qd illa iubebat
ĩ minimis. ip̃e ꝑficere uiuaret ĩ sũmis:
⁊ qd̃ illa coercebat ab opere. ipse resera¬
ret a corde: intellesta gͦ lex. que ĩ lati¬
tudine iacuit. ĩ altitudinẽ surrexit.
Ipsa enĩ dei cognitio qͣ apd̾ illam ĩ spi¬
ritalib patͥb fuit nota: om̃i hebreoꝵ
populo non fuit. Nam om̃ipotũtem
deũ scãm iudelicet tͥnitatem cũ propħȩ
p̾dicarent. populus ignorabat: solũ
decalogũ tenebat in lege. fidẽ tͥnitatis
nesciens. Mensuretur gͦ latitudo li¬
minis porte decem cubitis: qͥa durꝰ
ille populus subtilitatem fidei ignorans
mandatis seruiebat decalogi. Mensure¬
tur uͦ longitudo porte tredetĩ cubitis:
qi per testamentum nouũ in corde fide¬
lis ꝑopłi suꝑ mandata decalogi qͥ ueriꝰ
custodit. cognitio tͥnitatẽ creuit: ⁊ eo
mandata legis perfecit: quo tͥnitatẽ eẽ

Expanded text:
Adimplere legem venerat qui legis juAdimplere legem venerat qui legis justitiae gratiam addidit: ut quod illa jubebat in minimis, ipse perfici adjuvaret in summis: et quod illa coercebat ab opere, ipse resecaret a corde. Intellecta ergo lex quae in latitudine jacuit, in altitudine surrexit. Ipsa enim Dei cognitio quae apud illam in spiritalibus patribus fuit, nota omni Hebraeorum populo non fuit: nam omnipotentem Deum, sanctam videlicet Trinitatem, cum prophetae praedicarent, populus ignorabat: solum Decalogum tenebat in legem, fidem Trinitatis nesciens. Mensuretur ergo latitudo liminis portae decem cubitis, quia durus ille populus subtilitatem fidei ignorans, mandatis serviebat decalogi. Mensuretur vero longitudo portae tredecim cubitis, quia per testamentum novum in corde fidelis populi super mandata Decalogi, quae verius custodit, cognitio Trinitatis crevit. Et eo mandata legis perficit, quo Trinitatem esse
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ tͣnsuersũ nõ potest: cuiꝰ latitudo ꝑ decẽ
cubitos demõstratum. Qͥd gͦ latitudo
liminis portȩ ÷nisi lex testa m̃ti ueteris
fuit: Qͥ el longitudo porte : nisi gr̃a testam̃¬
ti noui: Qͥa uidelicet scͥptura sac᷑. dũ ꝑ¬
testam̃tũ uetus. cͥmina oꝑum cõpescu¬
it ⁊ dari decimas preceꝑit: qͣi ꝑ manda¬
ta humilia in liminis latitudine iacu¬
it. Set dũ ꝑ testamentũ nouũ cogitati¬
ones prauas cohercuit: derelinqͥ om̃ia.
⁊ pro deo uitã corꝑoris uissit cũ p̾senti se¬
culo despiti: qͣi porta nr̃a ĩ longitudinis
altitudinẽ surrexit. Minora quiꝑꝑe p̾¬
cepta israhelitico populo ꝑ legẽ data sũt:
uñ ⁊ eidẽ populo moyses ĩ camꝑo locutꝰ
⁊ eosdẽ mandata uite ĩ monte docuit.
Dũ uͦ redẽptor noster ꝑ euangłiũ dicit.
nolite putare qm̃ ueni soluere legem.
aut ꝓpħas ÷ nõ ueni solu̾e. s ad ĩplere.

Expanded text:
in transversum non potest, cujus latitudo per decem in transversum non potest, cujus latitudo per decem cubitos demonstratur. Quid ergo latitudo liminis portae, nisi lex testamenti veteris fuit, et longitudo portae, nisi gratia testamenti novi? Quia videlicet Scriptura sacTestamentum Vetus crimina operum compescuit, dari decimas praecepit, quasi per mandata humilia in liminis latitudine jacuit. Sed dum per Testamentum Novum cogitationes pravas coercuit, derelinqui omnia et pro Deo vitam corporis jussit cum praesenti saeculo despici, quasi porta nostra in longitudinis altitudine surrexit. Minora quippe praecepta Israelitico populo per legem data sunt: unde et eidem populo Moyses in campo locutus et eosdem mandatis vitae in monte docuit . Dum vero Redemptor noster per Evangelium dicit: « Nolite putare quoniam veni solvere legem aut prophetas; non veni solvere, sed adimplere . »
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut cortex mali punici geuȩ tus :
quere. celestib desideriis arde: Sicut cortex
mali punici sc̃e eccł̃ie genȩ rubent. Set
quid istud est om̃e qd̃ miram᷑ ĩ illiꝰ rei cõ¬
ꝑatione. de qͣ scͥptũ est. qd̾ oculus nõ uidit.
nec auris audiuit. nͨ ĩ corhominis ascendit:
quȩ preparauit deus diligentib se: Be¬
ne gͦ cũ miraret᷑ genas eccłiȩ. subdidit:
absq occultis tiuis. Ac si apertȩ diceret᷑.
Eaquidem quȩ in te ñ latent. magna st̃:
s illa ualde ĩ effabilia. quȩ latent. Seqͥt᷑.¬
cubitoꝵ. Multa suꝑiꝰ de portȩ significa¬
mꝰ. ꝑ qd̾ possit cet̾a lc̃oris prudentia pe¬
netrare. Dictum quippe est: portã. scͥp¬
turam sacͣm posse figurare. Set hoc no¬
bis modo laboriose discutiendũ est: cur
latitudo liiminis porte decem cubitis.
⁊ longitudo porte tredecĩ menfuratur.
Hoc aũ loco longitudo porte altitudo di¬
citur: sicut nos longe stat᷑e dicuꝰ. qͤm
altũ uidemꝰ. Nam longitudo portȩ dice

Expanded text:
Sicut cortex mali punici genae tuae aquere, coelestibus desideriis ardere, sicut cortex mali punici sanctae Ecclesiae genae rubent. Sed quid istud est omne quod miramur in illius rei comparatione de qua scriptum est: Quod oculus non vidit, nec auris audivitquae praeparavit Deus diligentibus se ? Bene ergo, cum miraretur genas Ecclesiae, subdidit: Absque occultis tuis . Ac si aperte diceretur: Ea quidem quae in te non latent magna sunt, sed illa valde ineffabilia, quae latent. Sequcubitoper quod possit et caetera lectoris prudentia penetrare. Dictum quippe est per portam Scripturam sacram posse figurari. Sed hoc nobis modo laboriose discutiendum est, cur latitudo liminis portae decem cubitis, et longitudo portae tredecim mensuratur. Hoc autem loco longitudo portae altitudo dicitur, sicut nos longae staturae dicimus quem altum videmus. Nam longitudo portae dici
Abbreviated transcription (Latin):
tores. cõtinẽteᷤᷤ. atq cõiugati signari st̃.
Nam nce. archam ĩ undis rexit: atꝙ
ileo figuram rc̃õꝵ tenuit. Danihel ⁊ ĩ
aula regia. abstinentie deditus fuit: ⁊
iccͥto uitã ꝯtinẽtiũ signanit. Iob uͦ in cõ¬
iugio positus. ⁊ curam domꝰ ꝓprie exer¬
cens placuit: ꝑ quẽ dignȩ bonoꝵ con¬
iugium ordo figuratur. Qͥ a gͦ etiam
ante mediatoris aduentũ. ⁊ predica¬
tores. ⁊ continentes. ac boni cõuigati
fuerunt. qͥ eundẽ eiꝰ aduentũ prestola

Expanded text:
tores, continentes atque conjugati signati sunt. tores, continentes atque conjugati signati sunt. Nam Noe aream in undis rexit; atque ideo figuram rectorum tenuit. Daniel et in aula regia abstinentiae deditus fuit, et idcirco vitam continentium signavit. Job vero in conjugio positus, et curam domus propriae exercens placuit; per quem digne bonorum conjugum ordo figuratur. Quia ergo etiam ante mediatoris adventum, et praedicatores, et continentes, ac boni conjugati, fuerunt, qui eumdem ejus adventum
Abbreviated transcription (Latin):
ac cdeinde ĩ lege: ⁊ post modũ ꝓpħas in
nouo aũ populo priꝰ hebreoꝵ primitis
credid̾unt : pꝰmodũ ꝑlenitudo gentiũ
ĩ fide setuta est: ac deiñ in fine scłi he¬
breoꝵ reliquiȩ saluãtur. Qͥ a gͦ ĩcar¬
natio dñi ⁊ ex suꝑiore parte patres aũ¬
legem. patres in lege. atq ad excͤmũ pes¬
pħas habut : ⁊ ex posteriore fideles
ex hebreis. ex gentib fideles. ac postmodũ
hebreoꝵ om̃s reliquias colligit: orientalis
uia. tres hinc ⁊ tres inde thalamos habe¬
re memora tur. Set hoc qͦ nõ incõueni¬
enter accipimꝰ. si tres esse ordines fideliũ
dicamꝰ. Siue namq in uet̾i suie in no¬
uo testamento. alius est ordo predicanti¬
um. alius continentiũ: atꝙ alius bono¬
rũ coniugiũ. Unde ⁊ idem ꝓpħa ĩ suꝑi¬
ori parte tres uiros liberatos itidit. noe.
daniel ⁊ iob: in qͥb uidelicet tͥb. p̾dica¬

Expanded text:
ac deinde in lege, et postmodum prophetas: in ac deinde in lege, et postmodum prophetas: in novo autem populo prius Hebraeorum primitiae crediderunt, postmodum plenitudo gentium in fide secuta est, ac deinde in fine saeculi Hebraeorum reliquiae salvantur . Quia ergo incarnatio Domini et ex superiori parte patres alegem, patres in lege, atque ad extremum prophetas habuit, et ex posteriori fideles ex Hebraeis, fideles ex gentibus ac postmodum Hebraeorum omnes reliquias collegit, orientalis via tres hinc et tres inde thalamos habere memoratur. Sed hoc quoque non inconvenienter accepimus, si tres esse ordines fidelium dicamus. Sive namque in veteri, seu in novo testamento. Alius est ordo praedicantium, alius continentium, atque alius bonorum conjugum . Unde et idem Propheta in superiori parte tres viros liberatos vidit, Noe, David et Job: in quibus videlicet tribus praedica
Abbreviated transcription (Latin):
hinc. ⁊ tres inde. Thalami qͥppe iuxta
uiam orientalem sũt. orda feruentiũ
in amore dei. Et̾ siue hii qui electi intsta¬
mento ueteri fuerunt. sue hii qui m
testamento nouo secuti funt: ni mirũ
constat. qͥa om̃s ex amore tͥnitatis accẽ¬
si sunt. Neq enĩ uere deũ dilig̾ent: Si
int̾ uet̾es ⁊ nouos patres dñs ĩcarnari
dignatus est. qͣi ĩ medio thalamoꝵ uia
orientalis apparuit: qui thalami ad
decorati. Sin uͦ ad uͭtictes elc̃oꝵ eũdem
nun̾ũ referamꝰ: tres sunt uͥtutes sũ
quib quis aliquid iam oꝑari potest. sal
uari nõ potest. uidelicet fides spes. sa¬
ritas. Et qͥa eadem spes. fides. caritas.
in antiquis ꝑatͥb quȩ ĩ nouis doctoribꝰ
fuit: iuixta orientalem uiam. tͤs hinc
⁊ tres inde thalami describunt᷑. Nelar¬
te qr tres patrũ uet̾ũ diffictiones fu¬
erũt: tres qͦ nouoꝵ sub gr̃a sequĩtua.
Uetꝰ qͥppe populus habuit ꝑrẽs. añ legĩ.

Expanded text:
hinc, et tres inde. Thalami quippe juxta hinc, et tres inde. Thalami quippe juxta viam Orientalem sunt corda ferventium in amore Dei. Et sive hi qui electi in testamento veteri fuerunt, sive qui in testamento novo secuti sunt, nimirum constat quia omnes ex amore Trinitatis accensi sunt. Neque enim vere Deum diligerent, si inter veteres et novos patres Dominus incarnari dignatus est, quasi in medio thalamorum via Orientalis apparuit, qui thalami ad decorati. Sin vero ad virtutes electorum eumdem numerum referamus, tres sunt virtutes, sine quibus is qui aliquid operari vari non potest, videlicet, fides, spes, charitas. Et quia eadem spes, fides et caritas in antiquis patribus quae in novis doctoribus fuit, juxta orientalem viam tres hinc et tres inde thalami describuntur: vel certe quia tres patrum veterum distinctiones fuerunt, tres quoque novorum sub gratia sequuntur. Vetus quippe populus habuit patres ante legem
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbuit. ĩ hoc mundo mentem figere nõ ꝑ¬
mittit. Bis tinctus itaq ĩ nobis coccus
est. si q hic ꝓximos nostros sicũ nos dili¬
gimꝰ: ⁊ ad auctorẽ om̃iũ cũ ip̃is qͦs dili¬
gimus festinamꝰ. Si igitur uita nr̃a de
ꝑfcã caritate bis tinguitur: frons in no¬
bis porte duob cubitis mensurat᷑. Siue
igitur dector siue sacrũ eloqͥũ. uel certe
fides porte nomĩe signet᷑: in mensura
utusꝙ cubiti caritas nõ incõueĩent̾
accipitur ÷ qr ⁊ ille uera predicat. qui
dei ac proximi amorẽ docet: ⁊ ip̃a est cer¬
tascientia. qͣm caritaꝰ edificat. ⁊ fides
robusta est. que se in dilectione dĩ ac ꝑxi¬
mi exercet. Sequitur. Porro tha
lami porte ad iuam orientalẽ. tͤs hinc
et tres inde: mensura una trium. Qͥ &¬
thalami quid iua orientalis designet.
iam suꝑuis diximꝰ: nec replicare ea
latius ncͣcrium putamꝰ. Set queren¬
dũ nobis est: quid est qd̾ dicitur. tͤs

Expanded text:
tribuit, in hoc nos mundo mentem figere non pertribuit, in hoc nos mundo mentem figere non permittit. Bis tinctus itaque in nobis coccus est, si et hic proximos nostros sicut nos diligimus, et ad auctorem omnium cum ipsis quos diligimus festinamus. Si igitur vita nostra de perfecta charitate bis tingitur, frons in nobis portae duobus cubitis mensuratur. Sive igitur doctor, seu sacrum eloquium, vel certe fides portae nomine signetur, in mensura utriusque cubiti charitas non inconvenienter accipitur, quam ille vere praedicat qui Dei ac proximi amorem docet; et ipsa est certa scientia, quam charitas aedificat; et fides robusta est, quae se in dilectione Dei ac proximi exercet. Selami portae ad viam orientalem tres hinc, et tres inde. Mensura una trium, et thalami, quid via Orientalis designet, jam superius diximus , nec replicare ea latius necessarium putamus. Sed quaerendum nobis est quid est quod dicitur, Tres
Abbreviated transcription (Latin):
lat. Uñ ⁊ illic subditur. Et puer par¬
uulus minabit eos. Qls est iste pu¬
er paruuilus ÷ nisi is de quo scͥptũ est.
puer natus est nobis. filius datus est
nobis: Qͥ simul habitantes minat:
qr ne ĩ t̾renis reb corda nr̃a ĩhereant.
hec ꝑ int̾nũ desideriũ cotidie ĩtlãmat.
Et hoc ip̃m eiꝰ minare.ẽ. ad suũ nos a¬
morẽ incessant̾ accendere: ne cũ nos
uicissim diligimꝰ. mẽte ĩ hoc exilio re¬
maneamꝰ. nec qͥes hꝰ uite sic placeat. ut
ad obliuionem patͥe ꝑducat: ne de¬
donis suus flagella ꝑmiscet: ut nob̾ om̃e qͦd
nõ ĩ scło delc̃abat. amarescat: ⁊ illud incen¬
dium surgat in aĩo. qd̃ nos semꝑ ad celeste
desid̾ium inquietet. excitet. atq ut ita
dicam del c̃abiliter mordeat. suauit̾ cruci¬
et: hylarit̾ contͥstet. Quer gͦ nos pariui¬
lus minat: qͥa is qui paulominꝰ qͣm an¬
geli minoratꝰ est. per caritatẽ qm nobis

Expanded text:
lat. Unde et illic subditur: Et puer parlat. Unde et illic subditur: Et puer parvulus minabit eos . Quis iste est puer parvulus, nisi de quo scriptum est: Puer natus est nobis, filius datus est nobis ? Qui simul habitantes minat, quia ne in terrenis rebus corda nostra inhaereant, haec per internum desiderium quotidie inflammat. Et hoc ipsum ejus minare est ad suum nos amorem incessanter accendere, ne cum nos vicissim diligimus, mente in hoc exsilio remaneamus, ne quies hujus vitae sic placeat, ut ad oblivionem patriae perducat, ne dedonis suis flagella permiscet, ut nobis omne quod nos in saeculo delectabat amarescat, et illud incendium surgat in animo quod nos semper ad coeleste desiderium inquietet, excitet, atque, ut ita dicam, delectabiliter mordeat, suaviter cruciet, hilariter contristet. Puer ergo nos parvulus minat, quia is qui paulo minus quam angeli minoratus est per charitatem quam nobis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ agno habitat: qr hii qͥ ĩ stło raptoreᷤ
fuerũt. cũ mansuetis ao mitib in
pace ꝯqͥescunt. Et pard̃ cũ hedo accu¬
bat: quia is qͥ ꝑcc̃orũ suoꝵ maculis ua¬
rius fuit. cũ eo qui se despicit. ⁊ pcc̃orẽ
facetiu. hũiliari consentit. Uñ ⁊ sub¬
ditur. Uitulus ⁊ leo ⁊ oius simul mo¬
rabunt᷑. Qͥa ⁊ is qͥ ꝑ contͥtũ cor ad co¬
tidianũ se dõ sacrificiũ p̾parat: ⁊ aliꝰ qͥ
ter qui uelud ouis in innocentiȩ suȩ sĩ¬
plicitate ꝑdurat: ĩn caulis scẽ ecliȩ cõ¬
uenerunt. Ecce qͣlis est saritas quȩ
diu̾sitates mentiũ accendit. concͤmat.
conflat: ꝙ qͣi ĩ unã auri spẽm reformt᷑.
S ĩ eo qd̵ se elesti sic amant: ad illud¬
illud necesse est ut festinẽt. qͦ et̾na gau¬
dia in celis uid̾e mereant᷑. Unꝰ est e¬
nĩ dñs ac redẽptor nr̃. qui ⁊ hic elcõꝵ
suoꝵ corda ad unanimitatẽ ligat. ⁊
ad suꝑnũ amorẽ ꝑ int̾na desid̾ia sẽꝑstimu¬

Expanded text:
cum agno habitat, quia ii, qui in saeculo raptores fuerant, cum mansuetis ac mitibus in pace quiescunt. Et pardus cum haedo accubat, quia is, qui peccatorum suorum maculis varius fuit, cum eo qui se despicit, et peccatorem fatetur, humiliari consentit. « Vitulus et leo, et ovis simul morabuntur, quia et is, qui per contritum cor ad quotidiater qui velut ovis in innocentiae suae simplicitate perdurat, in caulis sanctae Ecclesiae convenerunt. Ecce qualis est charitas, quae diversitates mentium accendit, concremat, conflat, et quasi in unam auri speciem reformat. Sed in eo quod se electi sic amant, ad illum necesse est ut festinent, quem aeterno gaudio in coelis videre mereantur. Unus est etenim Dominus ac Redemptor noster, qui et hic electorum suorum corda ad unanimitatem ligat, et ad supernum amorem per interna desideria semper stimu
Abbreviated transcription (Latin):
re: adet̾ne lucis gaudia reuocare. Fa¬
gellari aũ. atq sputis illiiri. crucifi¬
gi. mori. ac sepeliri. nõ hoc in sua sub¬
stantia opꝰ dei est: s opus homĩs pc̃cortᷤ
qui hec om̃ia m̾uit ꝑ pcc̃m. Set pc̃c̃a nõ¬
tra ip̃e ꝑtulit in corpore suo suꝑ lig¬
nũ: ⁊ qui in uat᷑a sua manet sẽꝑ ĩcõ¬
prehensibilis. in natura nr̃a cõprehẽ¬
di dignatus est. ac flagellari: q nͥ eacͤ¬

Expanded text:
re, et ad aeternae lucis gaudia revocare. Flare, et ad aeternae lucis gaudia revocare. Flagellari autem 1352 atque sputis illini, crucifigi, mori, atque sepeliri, non hoc in sua substantia opus Dei est, sed opus hominis peccatoris, qui haec omnia meruit per peccatum. Sed peccata nostra ipse pertulit in corpore suo super lignum . Et qui in natura sua manet semper incomprehensibilis, in natura nostra comprehendi dignatus est ac flagellari, quia
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃a cognouisset: Signatũ gͦ librũ
sicut in ioħis apocalipsy legitur. qͣm
aꝑire et leg̾e nemo pot̾at. leo de tͥbu
uida aꝑuit: qr om̃ia nob̃ eiꝰ mistia
ĩ sua passione ac resurrectioẽ patefe¬
cit: et ꝑ hoc qd̃ infirmitatis nr̃e ma¬
la ꝑtulit:sue nobis potentie ⁊ cla¬
ritatis bona monstrauit. Caro enĩ
fc̃s estrut nos spiritales faceret. Be¬
nigne inclinatꝰ est: ut leuaret. Exi¬
it: ut intͦduceret. Uisibilis appa¬
ruit: ut inuisibilia mõstraret. Fla¬
gella ꝑtulit: ut sanaret. Oꝓpbria
ꝙ irrisiones sustinuit: ut de obp¬
brio et̾no liberaret. Mortuus est:
ut uuuficaret. Agamꝰ gͦ grãs uiui¬
ficanti ꝙ mortuo: q̃ ideo ampliꝰ ui¬
uificanti qͥa mortuo. Unde bene
salutem nr̃am. ⁊ passionẽ illiꝰ ysay¬
as contẽplatus: ait. Ut faciat opꝰ
suũ. alienũ opus eiꝰ: ꝙ ut oꝑetur
opus suũ. ꝑegrinũ est opꝰ eiꝰ abeo.
Opus etenĩ dei est. aĩas qͣs creauit collige¬

Expanded text:
facta cognovisset. Signatum ergo librum facta cognovisset. Signatum ergo librum sicut in Joannis Apocalypsi legitur , quem aperire et legere nullus poterat, leo de tribu Juda aac resurrectione patefecit. Et per hoc quod infirmitatis nostrae mala pertulit, suae nobis potentiae et claritatis bona monstravit. 20. Caro enim factus est, ut nos spiritales faceret; benigne inclinatus est, ut levaret; exiit, ut introduceret; visibilis apparuit, ut invisibilia monstraret; flagella pertulit, ut sanaret; opprobria et irrisiones sustinuit, ut ab opprobrio aeterno liberaret; mortuus est, ut vivificaret. Agamus ergo gratias vivificanti et mortuo, et ideo amplius vivificanti, quia mortuo. Unde bene salutem nostram, et passionem illius Isaias contemplatus ait: Ut faciat opus suum, alienum opus ejus; ut operetur opus suum, peregrinum est opus ejus ab eo . Opus etenim Dei est animas quas creavit collige
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ ac thalamos memorat ⁊ neq:
hoc ab hac sñtentia abhorret: qr cũ
maiestas redẽꝑtoris nr̃i nobis fu̾it
ostensa. finitur fides. cũ iam cȩperit
uid̾e homo qd credidit. Et ad finẽ
suũ ꝑueniũt thalami: qr corda fi¬
delium incomꝑabilit̾ longe qͣm mͦ
sunt. in amore illius ꝑficuntur.
Cubitus gͦ unꝰ. finis utrũq est:
qr uniꝰ dei ꝙ saluatoris uisio in elecͥ¬
tis suis fidẽ finit. ꝙ caritatem ꝑfi¬
cit. Consid̾are libet. qui nos simꝰ:
qui ista tͣctam᷑. Certe ex gentib
uenimꝰ: certȩ parentes nr̃i lignoꝵ
ac laprdũ cultores fu̾u̾nt. Unde
gͦ nobis: ut ea que nũc usq hebrei nes¬
cunt. ihezechielis ꝓpħe tã ꝓfunda
rimemu: Agamꝰ ergo gr̃as uni qͥ
cuncta que de eo ĩ sacro eloquio scͥp¬
ta sunt. opere ĩpleuit: ut quȩ intłłi¬
gi audita ñ poterant. uisa panderẽt᷑.
Ibi quippe incarnatio. ibi passio. ibi
resurrectio: ibi ascensio illiꝰ cõtinet᷑.
Set quis nr̃m hec audita cred̾et: nͥ

Expanded text:
ginem ac thalamos memorat, neque hoc ab hac sententia abhorret, quia cum majestas Redemptoris nostri nobis fuerit ostensa, finitur fides, cum jam coeperit videre homo quod credidit. Et ad finem suum perveniunt thalami, quia corda fidelium incomparabiliter longe quam modo sunt, in amore illius perficiuntur. Cubitus ergo unus finis utrinque est, quia unius Domini et Salvatoris visio in electis suis fidem finit, et charitatem perficit. 19. Considerare libet qui nos sumus qui ista tractamus. Certe ex gentibus venimus, certe parentes nostri lignorum ac lapidum cultores fuerunt. Unde ergo hoc nobis, ut ea quae nunc usque Hebraei nesciunt Ezechielis prophetae tarimamur? Agamus ergo gratias uni qui cuncta quae de eo in sacro eloquio scripta sunt, opere implevit: et quae intelligi audita non potuerunt, visa panderentur. Ibi quippe incarnatio, ibi passio, ibi mors, ibi resurrectio, ibi ascensio illius continetur. Sed quis nostrum haec audita crederet, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
patͥb sentiendũ: quia orientalis iua
cũ tres hinc ⁊ tres inde thalamos habe¬
at: mensura una tͥum est: qm̃ ip̃afi¬
des atꝙ ip̃m meritum tenuit corda pͤ¬
cedentiũ. quȩ repleuit corda seqͣntiũ.
sub testam̃to nouo positoꝵ. Sicut ⁊ ꝑ
paulũ dicit᷑. Habentes eũdem sp̃m
fidei. sicut scͥptũ est. credidi ꝓpt̾ qd̾ lo¬
cutus sũ: ⁊ nos credimꝰ ꝓpt̾ qd̾ et lo¬
qͥmur. Sp̃itales qͥppe illi patres om̃i¬
potñtem deũ tͥnitatẽ ita esse credid̾ĩt:
sicut eandẽ tͥnitatẽ noui ꝑatͣs aper¬
tȩ locuti sunt. Payas namꝙ audiu
ꝑsonarũ tͥnitas monstrareturr: t̾cio
dĩcit᷑ sc̃s. Set ut una esse substanti¬
a tͥnitatis appareat: nõ dñi sabaoth.¬
let dñs sabaoth ẽẽ phibetim. Qd da¬
uid quoꝙ similit̾ sentiens. ait. Bñclicat
nos deus deꝰ nost̾: ⁊ benedicat nos deus.
Qͥ cũ t̾tio dixisset dm̃. ut unũ hũc esse

Expanded text:
patribus sentiendum: quia orientalis via patribus sentiendum: quia orientalis via cum tres hinc et tres inde thalamos habeat, mensura una trium est, quoniam ipsa fides atque ipsum meritum tenuit corda praecedentium, quae replevit corda sequentium, sub Testamento Novo positorum sicut et per Paulum dicitur: « Habentes autem eum sicut scriptum est: Credidi, propter quod locutus sum : et nos credimus, propter quod et loquimur . Spiritales quippe illi patres omnipotentem Deum Trinitatem ita esse crediderunt, sicut eamdem Trinitatem novi patres aperte locuti sunt. Isaias namque audivit personarum trinitas monstraretur, tertio sanctus dicitur; sed ut una esse substantia Trinitatis appareat, non Domini sabaoth Deus sabaoth esse perhibetur. Quod David quoque similiter sentiens, ait: Benedicat nos Deus, Deus noster, benedicat nos Deus . Qui cum tertio dixisset Deum, ut unum esse hunc
Abbreviated transcription (Latin):
est diu̾sitas⁊ tñ clistancia in fide ĩ qua
tendunt᷑ nõ est. Nam eadem fides quȩ
istos solidat ĩ maximis: illoꝵ infirmi¬
tatem continet ĩ parus. Uel certȩ
tͥum una mensura est: qr in retͥbutio¬
ne ultima qͣmuis eadem dignitas
om̃ib nõ sit. una tñ erit om̃ib uita
beatitudinis. Unde ⁊ ꝑ semetip̃m
dñs dicit. In domo pr̃is mei mansio
nes multȩ sunt. Set tñ qui ĩ uinea duẽ¬
ti sunt: qmius diuersis horis uen̾int.
unũ denariũ ꝑceperunt. Qua itaq
rõne conueniant mansiones multȩ cuĩ
uno denario: nisi qͥa du̾sȩ quidẽ beatoꝵ
cutium dignitates erunt. s tñ una qͥ¬
es et̾nȩ recbutionis: Nam ⁊ si dispar e¬
rit meritum singuloꝵ ⁊ nõ tñ erit di¬
uersitas gaudioꝵ: qͥa ⁊ si alt̾ minꝰ atꝙ
alius amplius exultat: om̃s tñ unũ
gaudiũ de conditoris sui uisione lȩtifi¬
cat. Hoc qͦ est suie de uet̾ib seu nouis

Expanded text:
est diversitas, tamen distantia in fide in qua est diversitas, tamen distantia in fide in qua tenduntur non est. Nam eadem fides quae istos solidat in maximis, illorum infirmitatem continet in parvis. Vel certe trium una mensura est, quia in retributione ultima quamvis eadem dignitas omnibus non sit, una tamen erit omnibus vita beatitudinis. Unde et per semetipsum Dominus dicit: In domo Patrisnes multae sunt : sed tamen quia in vinea ducti sunt, quamvis diversis horis venerint, unum denarium perceperunt. Qua itaque ratione conveniant mansiones multae cum uno denario, nisi quia diversae quidem beatorum civium dignitates erunt? sed tamen una quies aeternae retributionis: nam etsi dispar erit meritum singulorum, non erit diversitas gaudiorum: quia etsi alter minus atque alius amplius exultat, omnes tamen unum gaudium, de conditoris sui visione laetificat. Hoc quoque est sive de veteribus seu novis
Abbreviated transcription (Latin):
lis uia tres hinc ⁊ tͤs mñde thalamos
habet. uixta psalmiste uocẽ. qui de eadẽ
ua uidelicet nĩo redẽptore dicit. Incͥtu¬
itu eius tabernacula eius. Set pensandũ
nobis est sollicita intentione qd̃ dicitua:
qͥa mensura una triũ. Cũ enĩ longe
continentiũ: qͥd est qd̃ una mensura
dicitur tͥum: Conuigati quippe qͣm¬
uis ⁊ bene agant. ⁊ om̃ipotentẽ deũ ui¬
d̾e desid̾ent: domesticis tñ curis eccuꝑãt᷑.
⁊ ncͣcitate cogente: ĩ utroq mẽtẽ diuidũt.
Continentes aũ ab huius mundiactõne
remotisunt: ⁊ uoluptatem carnis eti¬
am alicito conuigio restringunt. nłła
cõiugis. nlła filioꝵ cura. nlłis noxiis
ac difficilib rei familiaris cogitationib
implicantur. Predicatores uͦ nõ solũ
se a uitiis cohercent. s etiam pc̃care
alios prohibent: ad fidẽ ducũt: ⁊ in
studio bonȩ cõu̾sationis instruunt.
litas una nõ est: Set mensura una
tͥum est: quia ꝙ si in en m̾itorũ magna

Expanded text:
tres hinc et tres inde thalamos habet, juxta Psalmistae vocem, qui de eadem via, videlicet nostro Redemptore, dicit: « In circuitu ejus tabernacula ejus . » Sed pensandum nobis est sollicita intentione quod dicitur, quia mensura una trium. Cum enim longe continentium: quid est, quod una mensura dicitur trium? Conjugati quippe, quamvis et bene agant, et omnipotentem Deum videre desiderent, domesticte cogente in utroque mentem divident. Continentes autem ab hujusmodi actione remoti sunt, et voluptatem carnis etiam a licito conjugio refringunt, nulla conjugis, nulla filiorum cura, nullis noxiis ac difficilibus rei familiaris cogitationibus implicantur. Praedicatores vero non solum se a vitiis coercent, sed etiam peccare alios prohibent, ad fidem ducunt, in studio bonae conversationis instruunt. um vitae qualitas una non est, sed mensura una trium est, quia etsi in eis meritorum magna
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m. distinxit personas: ⁊ subuingen¬
do ip̃i gła. nõ diuisit substanciam. Sta
itaq una est nouoꝵ ac uet̾um patrũfi¬
des : rectȩ thalamoꝵ describit᷑ mensu¬
ra una triũ: qd̾ u̾bis aliis replicatur.
cũ subdit᷑. Et mensura una froniũ:
ex utraꝙ parte. Ex utͣꝙ etenĩ parte
est mẽsura frontiũ: qͥa pr̃es nr̃i uł pꝰ
a uet̾e. uel nũc a nouo testam̃to ue¬
nientes. ĩ unam mediatoris fidẽ con¬
ueniunt. Qͥ pro eo qd̃ caritate plent
sũt. carnem abstiñtia domãt. corda au¬
dientiũ predicationis lumĩe illustrãt.
signa faciunt. uͥtutes oꝑantur: ꝑ hao¬

Expanded text:
personas: et subjungendo ipsi gloria, non divisit substantiam. Quia itaque una est veterum ac novorum patrum fides, recte thalamorum describitur mensura una trium, quod verbis aliis replicatur, cum subditur. « Et mensura una frontium ex utraque parte. » Ex utraque etenim parte est mensura frontium; quia patres nostri vel prius a Veteri vel nunc a Novo Testamento venientes in una mediatoris fide conveniunt, quia pro eo quod charitate pleni sunt, carnem abstinentia domant, corda audientium praedicationis lumine illustrant, signa faciunt, virtutes operantur.
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio: audiat quid dicit᷑. Diliges dñm
tua: et ex tota uͥtute tua. In oclio forte
labit᷑ proximi : audiat quid dicit᷑. Dili¬
ges proximũ tuũ sicut te ip̃m. L es ali¬
ena concupiscitur: audiat qd̾ illic scͥp¬
tũ est. Non concupisces rem proximi tu¬
i. De ũuria quȩ a ꝑximi ore ł fc̃o illata
est. ad irã mens incenditur: audiat qd̵
dicitur. Non quȩras ultionẽ. nͨ memor
eris ĩ iurie ciuiũ tuoꝵ. In tarnis cõcu¬

Expanded text:
desiderio, audiat quod dicitur: Diliges Dominum desiderio, audiat quod dicitur: Diliges Dominum tua, et ex tota virtute tua . In odio fortasse labitur proximi? Audiat quod dicitur: Diliges proximum tuum, sicut te ipsum . Res alienas concupiscit? Audiat quod illic scriptum est: Non concupisces rem proximi tui . De injuria quae a proximi ore vel facto illata est, ad iram mens accenditur? Audiat quod dicitur: Non quaeres ultionem, nec memor eris injuriae civium tuo