comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in hebreo habetur. Fe⁊ buietũ. et est sen¬
sus. Quia sex filios genui iacob. ꝓmpt̃a iã
secura sũ. habitabit enĩ mecum uir nĩs. un¬
de et filius m̃s uocetur habitaculũ. Male
gͥ et iolenter inlibro nominũ ⁊abuilon
fluxus noctis interpretatur. Et post hec
peperit filiam. et uocauit nom̃ eiꝰ dinã.
hec transfert᷑ in causam quã significantiꝰ
greci edikinn uocant. uirgii enim insici¬
mis causa extitit. Post filios: et parentũ
ponendasunt nomina. Lia. interpretatur
laborans. Rachel ouis. cuiꝰ filius ioseph
abeo quod sibi alium addi mat̃ optauerat.
uocat᷑ augm̃tũ. Nc̃ autẽ quid rerũ signi¬
ficauerint quattuor uxores iacob quarũ
habebat abraham duo testam̃ta intelli¬
gere. sed ibi inuna et una. faciliꝰ appar&
qͦd dicitur. hic autẽ due sunt et due. de¬
inde ibi ancille filiꝰ exheredatur. hic uͦ
ancillarũ filu. simul cũ filus liberarũ ter¬

Expanded text:
in Hebraeo habetur, Isboleni, et est senin Hebraeo habetur, Isboleni, et est sensus: Quia sex filios genui Jacob, propterea jam secura sum; habitabit namque mecum vir meus: unde et filius meus vocetur habitaculum. Male igitur et violenter in libro Nominum, Zabulon fluctus noctis interpretatur. Et post hoc peperit filiam, et vocavit nomen ejus Dina. Haec transfertur in causam, quam significantius Graece δίκην vocant. Jurgii namque in Sichimis causa exstitit. Post filios et parentum ponenda sunt nomina. Lia interpretatur laborans. Rachel ovis: cujus filius Joseph, ab eo quod sibi alium addi mater optaverat, vocatur augmentum. Nunc autem quid rerum significaverint quatuor uxores Jacob, quaerehabebat Abraham, duo Testamenta intelligere. Sed ibi in una et una facilius apparet quod dicitur, hic autem duae sunt et duae. Deinde ibi ancillae filius eancillarum filii simul cum filiis liberarum ter
Abbreviated transcription (Latin):
dũ taxat inpresenti loco. Nam in aliis scd̃m
ambiguitatem uerbi: posst̃ et diuitie sic uo¬
cari. Exaudiuit ds liam. et concepit. et pe¬
perit iacob filium quintũ. et lia dixit. de¬
d̃ mͥ dñs mercedẽ meam. ꝙr dedi ancillam
meã uiro meo. et uocauit nom̃ eiꝰ isachat.
E thimologiã huiꝰ nominis. septuaginta
interpretes ediderunt. ẽ. merces. non igi¬
tur ut pleriq addito pro nomine male
legunt: estimandum ẽ ita scriptum esse
quod est merces. sed totũ int̾pretatũ est
merces. is quippe dicitur est. et sachar
merces. hoc autẽ ideo. quia mandragoriᷤ
filii ruben introitũ qui racheli debebatur
ad se uiri emerat. Sequitur. et concepit ad
huc lia. et peperit filium sextũ iacob. et
dixit lia. dotauit me ds dote bona. Tem
pore enĩ hoc. habitabit mecũ uir m̃s. qr
peperi ei sex filios. et uocauit nom̃ eiꝰ ra¬
bulon. Ubi nos posuimꝰ habitauit mecũ.
et septuaginta int̃pretatisunt diligit me:

Expanded text:
duntaxat in praesenti loco. Nam in aliis, secundum duntaxat in praesenti loco. Nam in aliis, secundum ambiguitatem verbi, possunt et divitiae sic vocari. Et audivit Deus Liam, et concepit, et peperit Jacob filium quintum, et dixit Lia: Dedit Dominus mercedem meam, quia dedi ancillam meam viro meo, et vocavit nomen eis Issachar. Etymologiam nominis Septuaginta interpretes ediderunt, est merces. Non igitur, ut plerique addito pronomine male legunt, aestimandum est ita scriptum esse, quod est merces, sed totum nomen interpretatur, est merces. Ies, , quippe dicitur, est, et sachar, , merces. Hoc autem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum qui Racheli debebatur ad se viri emerat. Sequitur: Et concepit Lia adhuc, et peperit filium sextum Jacob, et dixit Lia: Dotavit me Dominus dote bona. Ex hoc tempore habitabit mecum vir meus, quia peperi ei sex filios. Et vocavit nomen ejus Zabulon. Ubi nos posuimus, habitabit mecum, et Septuaginta interpretati sunt, diliget me,
Abbreviated transcription (Latin):
nac tpoNI. Proquo in hebreo scriptũ ẽ
nepthali eloim nepthali. Unde aconuer¬
satione siue cõparatione quia utrũq: so¬
sequitur et peperit zelpha ancilla liȩ ia¬
cob filium. et dixit lia infortuna. et uoca¬
uit nom̃ eius gad. ubi nos posuimus in
fortuna et grece dicitur. ẽ atyxũ. quȩ po¬
test et euentus dici. in bebreo habetur ba¬
gad. quod aquila interpretatur uenit
accintio. nos autem dicere possumꝰ in ꝑ¬
cuictu. ba enim potest. et prepositionem
sonare et uenit. Ab euentu gͦ siue ꝓcinc¬
tu quigad dicitur. Zelphe filius gad uoca¬
tus est. sequitur. Et peperit telpha ancilla
uȩ filium scđm iacob. et dixit lia. Beata
ego. quia beatificant me mulieres. et uo¬
cauit nom̃ eiꝰ aser. diuitȩ. male addite
gia. nominis aser. scripture auctoritate
pandatur dicentis. et abeo quod beatifi¬
cant me mulieres. et abeo quod beata
dicatur ab omĩb filium suum beatũ uoca¬
uerit. aser gͦ non diuitie: sed beatus dicit᷑.

Expanded text:
. Pro quo in Hebraeo scriptum est, naphthule Elohim napthaleti, . Unde a conversatione, sive comparatione, quia utrumque sosequitur: Et peperit Zelpha, ancilla Liae, Jacob filium, et dixit Lia: In fortuna; et vocavit nomen ejus Gad. Ubi nos posuimus in fortuna, et Graece dicitur ἐν τύχῃ, quod potest et eventus dici, in Hebraeo habet bagad, , quod Aquila interpretatur venit accinctio, nos autem dicere possumus in procinctu. Ba. enim potest et praepositione sonare in, et venit. Ab eventu ergo sive procinctu, qui gad dicitur, Gad Zelphae filius vocatus est. Sequitur: Et peperit Zelpha ancilla Liae filium secundum Jacob, et dixit Lia: Beata ego, quia beatificant me mulieres; et vocavit nomen ejus Aser divitiae. Male additae gia nominis Aser Scripturae auctoritate pandatur dicentis: Et ab eo quod beatificant me mulieres, et ab eo quod beata dicatur ab omnibus, filium suum beatum vocaverit. Aser ergo non divitiae, sed beatus dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
domus tuȩ : Ponatut coram frĩb meis et
fr̃ib tuis. et diuidicent contra nos. Nec
enim possumꝰ credere ut scriptura com¬
memorat. quod iacob. exceptis liberis secũ
& conlidebant᷑ inutero eiꝰ paruuli. & ait.
sisic michi futurum erat. quid necesse fuit
parere: ꝓ motione uel collisione septua¬
guita interpretes posuerunt ecpicon
id est ludebant. siue calcitrabant. quod aqͥla
transtulit. conpingebantur filii inutero eiꝰ.
orando efficiunt. ita predestinata sunt: ut
precib obtineantur. Nam ipsa quoq ꝑhen¬
nis regni predestinatio ita est abonĩ po¬
tente cdõ dispenfata. ut ad hoc electi ex
labore ꝑueniant. quatenus postulando
mereantur accipere: quod eis om̃ps deus
ante secula disposuit donare. quod utrũ
ita sit concite ualet ꝓbari. certe et¬
enim nouimꝰ quod ad abraham dñs dix̃.
inisa ac uocabitur tibi semen. cui etiam
dixerat. Patrem multarum gentium. con¬

Expanded text:
domus tuae? Ponatur coram fratribus meis et domus tuae? Ponatur coram fratribus meis et fratribus tuis: et dijudicent inter nos . Nec enim possumus credere, ut Scriptura commemoret, quod Jacob, exceptis liberis, secum  conlidebantur in utero eius parvuli quae ait si sic mihi futurum erat quid necesse fuitPro commotione, vel collisione, Septuaginta interpretes posuerunt, ἐσκίρτων id est, ludebant, sive calcitrabant, quod Aquila transtulit: Confringebantur filii in utero ejusorando efficiunt, ita praedestinata sunt, ut precibus obtineantur. Nam ipsa quoque perennis regni praedestinatio ita est ab omnipotente Deo disposita, ut ad hoc electi ex labore perveniant, quatenus postulando mereantur accipere quod eis omnipotens Deus ante saecula disposuit donare. Quod utrum ita sit, concite valet probari. Certe etenim novimus, quod ad Abraham Dominus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen. Cui etiam dixerat: Patrem multarum gentium con
Abbreviated transcription (Latin):
obiit. duo decim filii nascuntur ismabe¬
li. E quib pͥmogenitꝰ nabaioth. aquo
omĩs regio ab eu̾frathe usq ad mare ru¬
brum nabathena usq hodie dicitur. quȩ
pars arabie est. Nani & familie ipsorũ
oppidaq et pagi ac minuta castella. et tri¬
bus: horum apellatione celebrant᷑. Ab u¬
no ex his cedar indeserto. et dina alia
regio. et theman ad austrum. et cethema¬
ad orientem plagam dicitur. Quod autẽ¬
C in extremo huiꝰ capituli uixta septua¬
ginta legimus. contͣ faciem om̃iũ frm̃
suorum habitat. ueruis est illud quod
nos posiumus coram omnib fr̃ib suis
occubuit. id est in manib om̃iũ filioꝵ. su¬
orum mortuus est. suꝑstitib liberis. et
nullo pͥus morte prerepto. frates autẽ
ꝓfilus appellari. racob quoq ad laban
demonstrat dicens. quod est peccatũ meũ quia
persecutus es post me et qr scruratꝰ omnia
uasa mea. quid inuenisti de uniu̾sis uasis

Expanded text:
etc. Duodecim filii nascuntur Ismaeetc. Duodecim filii nascuntur Ismaeli, e quibus primogenitus fuit Nabaioth, a quo omnis regio ab Euphrate usque ad mare Rubrum Nabathena usque hodie dicitur, et quae pars Arabiae est. Nam et familiae ipsorum, oppidaque et pagi, ac minuta castella et tribus, horum appellatione celebrantur. Ab uno ex his Cedar in deserto, et Duma alia regio, et Theman ad Austrum, et Cead orientalem plagam dicitur. Quod autem in extremo hujus capituli, juxta Septuaginta legimus, contra faciem omnium fratrum suorum habitavit : verius est illud quod nos posuimus, coram omnibus fratribus suis occubuit, id est, in manibus omnium filiorum suorum mortuus est, superstitibus liberis, et nullo prius morte praerepto. Fratres autem pro filiis appellari, Jacob quoque ad Laban demonstrat, dicens: Quod est peccatum meum, quia persecutus es post me: et quia scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de universis vasis
Abbreviated transcription (Latin):
cubine dicuntur. sola sara semper
uxor uocatur. sic̃ scriptum est. Una est
enim columba mea. ꝑfecta mea. de¬
dit autem cuncta abraham quȩ pos
dantur. & non nulla munera filiis concu
binarum. id est carnalium. sed non ꝑ ue¬
niunt ad regnum ꝓmissum. nec hereti¬
ci nec iudei: qui carnalta lucra sectant᷑.
Pret̃ ysaac enim. nullus est heres utiq
quia non filii carnis. sed filii ꝓmissionis
deputantur insemine. Et mortuus est
aguita int̃pretib addinum est et defi¬
ciens. mortuus est abraham. quia non
conuenit abrahe deficere. et imminui.
Iuud quoq quod nos posiumꝰ. insenec¬
tute bona senex et plenus. ingretis co¬
dicib ponitur plenus dierũ. Quod
cũ sensum uideatur exponere. eo quod
luce & diei oꝑibus ꝑlenus occubuerit.
tam̃ magis. adaTstin facit. si sim¬
pliciter ponatur plenus. Et hec nominta
filiorum ismahel inuocabulis et generi¬
b sius Primogenitus eius nabaioth &

Expanded text:
cubinae dicuntur, sola Sara semper cubinae dicuntur, sola Sara semper uxor nuncupatur, sicut scriptum est: Una est enim columba mea, perfecta mea . Dedit autem cuncta Abraham quae posdantur binarum, id est, carnalium, sed non perveniunt ad regnum promissum nec haeretici nec Judaei, quia carnalia lucra sectantur: praeter Isaac enim nullus est haeres, utique quia non filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine. De morte aginta Interpretibus additum est, et deficiens Abraham mortuus est: quia non convenit Abrahae deficere, et imminui. Illud quoque quod nos posuimus, in senectute bona senex et plenus: in Graecis codicibus ponitur, plenus dierum. Quod cum sensum videatur exponere, eo quod luce et diei operibus plenus occubuerit: tamen magis ad anagogen facit, si simpliciter ponatur plenus. 345 Et haec nomina filiorum Ismael inonibus suis. Primogenitus Ismaelis Nabajoth,
Abbreviated transcription (Latin):
exercitum. et ibi uictis hostib consedisse
eiusq posteros ex nomine attaui affricã
nuncupasse: Quod autẽ ait et filii dadan.
fuert᷑ assurim. & latosim. & loominm.
assurim: in negotiatores transferri putant.
Latosim aeris ferriq metalla cudentes.
Laonum uero filarcus. id est pͥnceps mul¬
tarum tribuũ. atq populorum. Alii ab
hoc asurim. uocatos siros esse contendt᷑.
Et aplerisq filiis abrabe. ex cethura occu¬
patas indie regiones. Quid est qđ abra¬
ham post obitum sare cethurã duxit
uxorem. numquid ob in continentiam.
dum esset etate grandenus: absit. An ꝑ¬
pter filiorum ꝓcreationẽ. dũ illi semen.
quasi stelle cęli. ex isaac filio promitte¬
retur : non: ergo. Quid sibi uult ista ce¬
thura nisi quia sicut agar. et ismael sig¬
nificauerunt carnales ueteris testam̃ti.
sic et cethura. et filii eiꝰ significabant
hereticos. qui se ad testamentũ nouum
existimant pertinere: sed utraq con¬

Expanded text:
exercitum, et ibi victis hostibus consedisse, exercitum, et ibi victis hostibus consedisse, ejusque posteros ex nomine atavi, Africam nuncupasse. Quod autem ait: Et filii Dadan fuerunt, Assurim, et Latusim, et Laomim, Assurim in negotiatores transferri putant, Latusim aeris ferrique metalla cudentes, Laomim vero φύλαρχος id est, princeps multarum tribuum atque populorum. Alii ab hoc Assurim vocatos Syros esse contendunt, et a plerisque filiis Abrahae ex Cetura occupatas Indiae regiones. Quid est quod Abraham post obitum Sarae, Ceturam duxit uxorem? Nunquid ob incontinentiam, dum esset jam aetate grandaevus? Absit. An propter filiorum procreationem, dum illi semen quasi stellae coeli ex Isaac filio promitteretur? Non. Ergo quid sibi vult ista Cetura, nisi quia sicut Agar et Ismael significaverunt carnales Veteris Testamenti, sic et Cetura et filii ejus significabant haereticos, qui se ad Testamentum Novum existimant pertinere? Sed utraque con
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ad huc quod triste demortalis car¬
nis pondere toleret. isaac uͦ et rebecca
iungitur. id est risus et pacientia permis
cetur. quia fit insc̃a eccła. hoc quod scrip¬
tumest.Spe autem gaudentes. intͥbula¬
tione patientes. Ut hanc & ꝓsꝑa de contẽ¬
platione letificent: & ad huc aduersa de
tribulatione ꝑturbent: Abrabã uͦ duxit¬
hifilũ cethurȩ. Cechura hebreo sermone
copulata interpretatur. aut iuncta.
Quam ob causam suspicantur hebrei. mu¬
tato nomine eãdem esse agar. que sara
mortua. de concubina transierit inuxorẽ:
Et uidetur depositi iam abrahe excusari
etas. ne senex post mortem uxoris uetule
nouis arguatur nuptiis lasciuisse. Nos
quod incertum est relinquentes: hoc di¬
cimus. quod decethura nati filii abraham.
iuxta historicos hebreorum occupauert̃.
ex. damoN. usq ad maris rubri t̃minos:
Dicitur autem unus exposteris abrahe qr
appellabatur afer. duxisse ad u̾sum libiã

Expanded text:
tamen adhuc quod tristis Petr., triste de mortalis cartamen adhuc quod tristis Petr., triste de mortalis carnis pondere toleret. Isaac vero et Rebecca jungitur, id est, risus et patientia permiscetur Z., miscetur, quia fit in sancta Ecclesia hoc quod scriptum est: Spe autem gaudentes, in tribulatione patientes ; ut hanc et prospera de contemplatione laetificent, et adhuc adversa de tribulatione perturbent. CAPUT Xhi filii Ceturae. Cetura Hebraeo sermone copulata interpretatur aut conjuncta. Quam ob causam suspicantur Hebraei, mutato nomine, eamdem esse Agar quae, Sara mortua, de concubina transierit in uxorem. Et videtur decrepiti jam Abrahae excusari aetas, ne senex post mortem uxoris vetulae novis arguatur nuptiis lascivisse. Nos quod incertum est relinquentes, hoc dicimus, quod de Cetura nati filii Abraham juxta historicos Hebraeorum, occupaverunt Εὐδαίμων usque ad maris Rubri terminos. Dicitur autem unus ex posteris Abrahae qui appellatur Apher duxisse adversus Libyam
Abbreviated transcription (Latin):
erubescitis: quam isaac intabernacłm sue
matris introducit. atq uxorẽ accipit. qr
loco sinagoge dñs exqua ꝑ carnem natus
est: scãm eccłam diligit. eamq sibi inamo¬
rẽ & contẽplationẽ coniungit. ut quȩ pͥus
ꝓxima ex cognatione id est cognita ꝑ pre¬
destinationẽm fuerat: post modum iam
coniuncta in amore continuo uxorfiat.
Quam in tantũ dilexit ut dolorem qui ex
morte matͥs accesserat: tẽperara. qr ex lucro
scẽ ecclẽ redemptor nr̃ eam que exꝑdi¬
tione sinagoge accedere potuit tristitiã
de tersit. dum enim rebecca coniungit᷑.
dolor dematris morte amputatur. quia
dum scã eccła exgentilitate ueniens. usq
ad thorum contemplationis ꝑducitur: iu¬
dea ꝓnichilo habetur. Qui si interpre¬
tari ipsa eorũ nomina curamus. isaac
risus. rebecca aut̃ pacientia dicit᷑. Risus
uero exletitia est. Patientia aut̃ detribu¬
gaudii contemplatione supensa:. habet

Expanded text:
erubescitis ? Quam Isaac in tabernaculum suae erubescitis ? Quam Isaac in tabernaculum suae matris introducit, atque uxorem accipit, quia loco Synagogae Dominus, ex qua per carnem natus est, sanctam Ecclesiam diligit, eamque sibi in amore et contemplatione conjungit, ut quae prius proxima ex cognatione, eidem cognita per praedestinationem fuerat, postmodum jam conjuncta in amore continuo uxor fiat. Quam in tantum dilexit, ut dolorem qui ex morte matris accesserat, temperaresanctae Ecclesiae Redemptor noster eam quae ex perditione Synagogae accidere potuit, tristitiam detersit: dum enim Rebecca conjungitur, dolor de matris morte amputatur. Quia dum sancta Ecclesia ex gentilitate veniens usque ad thorum contemplationis perducitur, Judaea pro nihilo habetur. Interpretari quoque ipsa eorum nomina curamus. Isaac risus, Rebecca autem patientia dicitur. Risus vero ex laetitia est, patientia autem de tribugaudii contemplatione suspensa, habet
Abbreviated transcription (Latin):
tilib: ut sublimitas sit uirtutis deret ñ
ex eis. Q ui enim ꝑ carnem celestia loquun¬
tur. et tamen adhuc in carne contͣictio¬
nem deuitio sentiunt. quid aliud quam
suꝑ tortuosa camelorum dorsa diuitias
ferunt : Rebecca uero uiso isaac. qͥs ille
homo sit. requisito puero coguoscit.: qr
cotidie scã eccła. ad huc ꝑ prophetarum.
dere debeat: intelligit. Que se se mox pallio
operit. quia quanto subtilius faluatoris
sui mysterra penetrat. tanto altius de an¬
te acta uita confunditur. et quia peruer¬
se egerit: uerecundatur. Pallio se cooꝑire
curauit. quia uso dño infirmitatẽ suȩ ac¬
tionis erubuit. Et illa quȩ prius incamelo
libere gestabatur descendens: post modũ
uerecundia tegit᷑. Unde eidem eccle apri-¬
ore elatione conuersȩ. ꝑ aplicam uocem
quasi rebeccȩ decamelo descendenti. sibiq
pallium super ducenti dicitur. Quȩ̃ enim
fructum habiustis tc̃ in illis: inquib nunc

Expanded text:
tilibus , ut sublimitas sit virtutis Dei, et non tilibus , ut sublimitas sit virtutis Dei, et non ex eis. Qui ergo per carnem sublimia loquuntur, et tamen adhuc in carne contradictionem de vitio sentiunt, quid aliud quam super tortuosa camelorum dorsa divitias ferunt? Rebecca vero, Isaac viso, quis ille homo sit requisito puero cognoscit, quia quotidie sancta Ecclesia adhuc per prophetaram dere debet, intelligit. Quae sese mox pallio operuit, quia quanto subtilius Salvatoris sui mysteria penetrat, tanto altius de ante acta vita confunditur: et quia perverse egerit, verecundatur. Pallio se operire curavit, quia, viso Domino, infirmitatem suae actionis erubuit, et illa quae prius in camelo libere gestabatur, descendens postmodum verecundia tegitur. Unde eidem Ecclesiae a priore elatione conversae, per apostolicam vocem, quasi Rebeccpallium superducenti dicitur: Quem enim fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc
Abbreviated transcription (Latin):
dim uitiose contradicit. ysaac gͥ uiso des¬
cendit. quia dño cognito uiam suam gen¬
tilitas deseruit. & abelatione celsitudinis:
inta humilitatis petiit. Quid est autẽ qđ¬
isaac incamelo sedens rebecca conspexit. nͥ
qͦd redemptorẽ suũ eccła exgentib ueni¬
ens. dũ adhuc uitiis esset innixa. et nec¬
dum spiritalib. sea animalib motibus
in hereret. consperit. Hlec mouere debet
quod puer quoq cum camelis uenerat. in
quib sui diũ diuitiaᷤ ferebat. quia ipsi qͦ
p̃dicatores scĩ quamuis iam ad suꝑiora
intelligenda atq proferenda. & intellec¬
tu & uta enicent. adhuc tam̃ uisemet ip¬
sis contradictionem carnis sentiunt. Nam
uident aliam legem inm̃bris suis. repugnan¬
tem legimentis sue: & captiuos se ducentẽ
inlege peccati. et diuitias incamelis por
tant. quia ne magnitudo reuelationum
extollat eos : datus est stimulus caruis sue.
habent enim thesaurum istũ muasis fic̾¬

Expanded text:
dinem vitiosam contradicit. Isaac igitur viso desdinem vitiosam contradicit. Isaac igitur viso descendit, quia Domino cognito tilitas deseruit, et ab elatione celsitudinis ima humilitatis petiit. Quid est autem qIsaac in camelo sedens Rebecca conspexit, nisi quod Redemptorem suum Ecclesia ex gentibus veniens, dum adhuc vitiis esset innixa, et necdum spiritualibus, sed animalibus moribus inhaeret, ascendit? Nec movere debet quod puer quoque cum camelis venerat, in quibus sui Domini divitias ferebat, quia ipsi quoque praedicatores sancti, quamvis jam ad superiora intelligenda atque proferenda intellectu et vita micant, adhuc tamen in semetipsis contraditionem carnis sentiunt. Nam vident aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae, et captivum se ducentem in lege peccati ; et divitias in camelis potant, quia ne magnitudo revelationum extollat eos, datur eis stimulus carnis suae ; habent enim thesaurum istum in vasis fic
Abbreviated transcription (Latin):
in agro inclinata iam die exut: quia pas¬
sionum exercitia. uirta finem mundi
suscepit. sicut ꝑ psalmistam de crucifiri¬
onis suę exp̃ssione loquit᷑ dicẽs. Fleuatio ma¬
nuum tuarũ sacrificium uesꝑtinũ. Quid
est autem quod rebecca ad isaac dorso ca¬
meli deducitur. nisi quod prebeccam sicut¬
iam prefatisumus eccła. & ꝑ camelum
cui presedit. tortis morib atq honustis
idoloꝵ cultib deditus. gentilium popłs
de signatur : qui enim ex semeipsis sibi in¬
uenerunt deos quos colerent: quasi asem&¬
ipsis eis onus indorso excreuerat qͦd por¬
tarent. Rebeca autem ad isaac ueniens.
clorso cameli deducitur. quia ad xp̃m̃ exgen¬
tilitate eccła ꝓperans intortis uitiosisq
uite ueteris conuersationib inuenitur.
Que ut isaac uidit. de camelo descendit. ꝙr
scã eccła quanto redemptorẽ suũ subtilius
agnoscit: tanto carnalis uite studia hu
milius deserit. atq insemet ipsa tortitu¬

Expanded text:
in agro inclinata jam die exiit, quia pasin agro inclinata jam die exiit, quia passionum exercitia juxta finem mundi suscepit, sicut per Psalmistam de crucifixionis suae passione loquitur, dicens: Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Quid est autem quod Rebecca ad Isaac dorso cameli deducitur, nisi quod per Rebeccam, sicut praefati sumus, Ecclesia, et per camelum cui praesidet, tortis moribus atque inhonestis idolorum cultibus gentilium populus designatur? qui enim ex semetipsis sibi invenerunt deos quos colerent, quasi a semetipsis eis in dorso onus excreverat quod portarent. Rebecca ergo ad Isaac veniens, dorso cameli deducitur, quia ad Christum ex gentilitate Ecclesia properans, intortis vitiosisque vitae veteris conversationibus invenitur. Quae, ut Isaac vidit, de camelo descendit, quia sancta Ecclesia, quanto Redemptorem suum subtilius agnomilius deserit, atque in semetipsa tortitu
Abbreviated transcription (Latin):
on extitit. qui in ulnas dñm accepit.
Egressus aut̃ fuerat. admeditandũ inagro.
Quiager mundus accipitur. Ipse ꝑse dñs
exponit dicens. Ager bic est mundus. qͥ
inhoc egressus est: quia uisibilis appare¬
re dignatꝰ est. sicut scriptum est. Existi
insaluitem ꝑpli tui. ut saluos facias xp̃os
tuos: solent autem exercitati iuenes
in armorũ usu meditari. ysaac gͦ adme¬
ditandum inagro exiit: quia redemp¬
tor nr̃. se sequentib formam humilita¬
tis prebens. ꝑ exercitium longanumita¬
tis sue passionis inse. et pacientie exẽ¬
pla monstrauit. Meditatio quippe ar¬
morum est. frequentatio passionum. qui
enim uerbera manuũ. lanceam. crucem.
ꝑtulit : passionem suam. usq ad mortẽ
frequentare ꝑmisit. Passiones uero ar¬
ma clicimꝰ. quia ꝑ ipsas abaduersario¬
occulto liberamur: sicut ꝑse ipsum do¬
minus dicit. In pacientia ur̃a possi debi¬
tis animas urãs. Qui ad meditandum

Expanded text:
on extitit, qui in ulnas Dominum accepit . on extitit, qui in ulnas Dominum accepit . Egressus autem fuerat ad meditandum in agro, quia ager mundus accipitur. Ipse per se Dominus exponit dicens: Ager autem est mundus . Quia in hoc egressus, quod visibilis apparere dignatus est, sicut scriptum est: Existi in salutem populi tui, ut salvos facias christos tuos. Solent autem exercitati juvenes in armorum usu meditari. Isaac ergo ad meditandum in agro exiit, quia Redemptor noster se sequentibus formam humilitatis praebens, per exercitium longanimitatis suae passionisque in se et patientiae exempla monstravit. Meditatio quippe armorum est frequentatio passionum. Qui enim verbera manuum, lanceam, crucem pertulit, passionem suam usque ad mortem frequentare permisit. Passiones vero arma dicimus, quia occulto liberamur, sicut per se ipsum Dominus dicit: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Qui ad meditandum
Abbreviated transcription (Latin):
nacula eius. Ipse enĩ librum aperuit. &
signacula illius soluit: qui nascendo: mo¬
riendo. resurgendo. atq ad celos ascenden¬
do: scripture sacre nobis archana patefe¬
cit. & notandum quod non dicitur
ambulabat ꝑ uiam que ducit ad pu¬
teum. sed deambulabat. De ambulat
quippe. qui uiam ꝑ quam ambu¬
lat. eundo & reddeundo conculcat.
Inhumilitate passionis dñs deambu¬
lauit. quia modo auideis. uerborũ con¬
tumelias. mͦ contra se falsum testimo¬
niũ. mͦ alapas: modo sputa. modo
crucem: coronam spineam: tolerando sus¬
tinuit: deambulasse gͦ in humilitate
passionis ẽ. tot aduersitates et ꝓbra diuersis
modis iterando pertulisse. Qui isaac rebec¬
ca ueniente. interra australi habitat. quia
unigenitus dñs ac redemptor nr̃. uenien¬
te ad se ȩccła in illoꝵ m̃tib mansit.
quos er iudea editos. non torporis friguᷤ.
sed feruor caritatis tenuit. Ex illo quip¬
pe populo. anna prophetisa. ex illo syme¬

Expanded text:
signacula ejus . Ipse enim librum aperuit et signacula ejus . Ipse enim librum aperuit et signacula ejus solvit, qui nascendo, moriendo, resurgendo atque ad coelos ascendendo, Scripturae sacrae nobis arcana patefecit. Et notandum quod non dicitur: Ambulabat per viam quae ducit ad puteum, sed deambulabat. Deambulat quippe qui viam per quam ambulat eundo et redeundo conculcat. In humilitate passionis Dominus deambulavit, quia modo a Judaeis verborum contumelias, modo contra se falsum testimonium, modo alapas, modo sputa, modo crucem, modo coronam spineam tolerando sustinuit. Deambulasse ergo in humilitate passionis est tot adversitates et probra diversis modis iterando pertulisse. Qui Isaac Rebecca veniente in terra Australi habitat, quia unigenitus Dominus ac Redemptor noster, veniente ad se Ecclesia, in illorum mentibus mansit quos ex Judaea editos, non torporis frigus, sed fervor charitatis tenuit. Ex illo quippe populo Anna prophetissa, ex illo Sime
Abbreviated transcription (Latin):
Que est autem uia que ducit ad puteũ
uiuentis et uidentis. nisi humilitas pas¬
sionis unigeniti ꝑ quam nob̃ aꝑtum est
hoc quod prius latent̃ scripture sacre
fluenta loq̃bantur.: Nisi enim unnige¬
nitus di filiꝰ uicarnatꝰ. tẽptatus. ad pre¬
hensus. colaphiᷤ cesus. sputis in lusus. cru¬
cifixus. ac mortuus finuet: nob̃ huiꝰ pu¬
tei id est scripture sacre ꝓfunditas non
pateret. Quid gͦ fidelib humilitas passio¬
nis eius facta est. nisi claues aꝑtionis per
quã mysteriorum dei puteum in uenimꝰ
ut aquã scientie deꝑfundo bibamꝰ: in¬
carnationem quippe. passionem. mortẽ.
resurrectionẽ. atq ascensionem illius: sa¬
cri eloquii pagine locuntur. Quȩ qura fac¬
ta cognouimus: iam nc̃ intelligimꝰ audi¬
ta. hec autem pͥus legi poterant. sed qr
nec dum uenerant: intelligi non ualebãt.
Unde et per iohanuẽ dicit᷑. uicit leo de
tribu uida. aperire librũ et soluere sig.

Expanded text:
Quae est autem via quae ducit ad puteum Quae est autem via quae ducit ad puteum viventis et videntis, nisi humilitas passionis unigeniti, per quam nobis apertum est hoc quod prius latenter Scripturae sacrae fluenta loquebantur? Nisi enim unigenitus Dei Filius, incarnatus, tentatus, apprehensus, colaphis caesus, sputis illusus, crucifixus ac mortuus fuisset, nobis hujus putei, id est Scripturae sacrae profunditas non pateret. Quid ergo fidelibus humilitas passionis ejus facta est, nisi clavis apertionis, per quam mysteriorum Dei puteum invenimus, ut aquam scientiae de profundo libaremus? Incarnationem quippe, passionem, mortem, resurrectionem atque ascensionem illius, sacri eloquii paginae loquuntur, quae quia facta cognovimus, jam nunc intelligimus audita. Haec autem prius legi poterant; sed quia necdum venerant, intelligi non valebant. Unde et per Joannem dicitur: Vicit leo de tribu Juda, aperire librum et solvere septem
Abbreviated transcription (Latin):
as: & si inquib dam ꝑ ascensum m̃tis intbo¬
ro contemplationis non habet. Iuȩ uideli¬
cet tales animȩ quasi puelle rebecce sunt:
qͥa secuntur morib sel tamen ad contẽpla¬
tionis thorum muume ascendunt. Ham
et isdem puer quosdam habuit in comi¬
qui uitã morib tenerent. sed predicationiᷤ
uerba non ꝑmerent.festinus autẽ puer
addnm redit: qr prelicatores sc̃i cum
p̃dicando uitã audientium obtinent. illi
mox gr̃as reddunt: de cutꝰ munere hoc¬
ꝑcepunt. ut sibimea oꝑatione nichil tri¬
buant. sed auctori. Eo autem tẽꝑe isa¬
ac de ambulabat ꝑ urã que ducit
ad puteũ. cuiꝰ nomen est uuentis et
uidentis. Quis est uiuens et uidens nial
omĩpotens ds. dequo scriptum est. uiuo
ego inȩt̾num dicit dñs: dequo rursum
dicit᷑. Omĩa nuda et aꝑtisunt occłis etꝰ
puteus uero uiuentis ⁊ uidentis ẽ sacre
scripture profunditas: quã nob̃ ad irri¬
gationem mentis p̃buit omipotens ds.

Expanded text:
as, et in quibusdam per ascensum mentis thronas, et in quibusdam per ascensum mentis thronum contemplationis non habet. Quae videlicet tales animae quasi puellae Rebeccae sunt, quia sequuntur moribus, sed tamen ad contemplationis thronum minime ascendunt. Nam et idem puer quosdam habuit in comiqui vitam moribus tenerent, sed praedicationis verba non promerent. Festinus autem puer ad dominum redit, quia praedicatores sancti, cum praedicando vitam audientium obtinent, illi mox gratias reddunt, de cujus hoc munere perceperunt, ut sibi in ea operatione nihil tribuant, sed auctori. Eo autem tempore Isaac deambulabat per viam quae ducit ad puteum, cujus est nomen Viventis et videntis. Quis est vivens et videns, nisi omnipotens Deus, de quo scriptum est: Vivo ego in aeternum, dicit Dominus, de quo rursum dicitur: Omnia nuda et aperta sunt oculis ejus ? Puteus vero viventis et videntis est sacrae Scripturae profunditas, quam nobis ad irrigationem mentis praebuit omnipotens Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
iescit. ut ꝓphetie spũ. et uirtutũ grã
repleta: ampliatis iam munerib crescat.
Puer uero matri eiꝰ ac fr̃ib dona obtulit.
quia gentilitas exquo ad fidem eccła uenit.
post conuersionem eius ingła tẽporali con¬
ualuit. sicut & nẽ cernimus. quia ubiq
xp̃iani afflctionem sentiunt. et gentiles ꝗꝙ
interrena uirtute głant᷑. sed et fr̃s eius
dona ꝑcipiunt. quia hi qui in ea fidem
uerbotenus tenent. sed tam̃ ꝑfessionem
suam morib non sequentes: carnaliter ui¬
uunt: benigne afidelib honorari solent.
go & fr̃s ideo dona ꝑcipiunt. a sorte tam̃
hereditatis alieni. qr siue infideles. seu car¬
nales qͥ intra fidei ꝑfessionem tenent᷑ ad he¬
reditatis eterne sortem ñ ueniunt. sed ta¬
men suꝑne largitatis głam tẽporaliter
consecuntur. Rebecca autẽ cum puellis
suis uirum secuta est. quia sca eccła hab
secum minoris meriti animas sodales su¬

Expanded text:
lescit, ut prophetiae spiritu et virtutum gratia lescit, ut prophetiae spiritu et virtutum gratia repleta, ampliatis jam muneribus crescat. Puer vero matri ejus ac fratribus dona obtulit, quia gentilitas ex quo Ecclesia ad fidem venit, post conversionem ejus in gloria temporali convaluit, sicut et nunc cernimus, quia ubique Christiani afflictionem sentiunt. Et gentiles quique in terrena virtute gloriantur. Sed et fratres ejus dona percipiunt, quia hi qui in ea fidem verbotenus tenent, sed tamen professionem suam moribus non sequentes carnaliter vivunt, benigne a fidelibus honorari solent go et fratres dona percipiunt, a sorte tamen haereditatis alieni, quia sive infideles seu carnales qui intra fidei professionem tenentur ad haereditatis aeternae sortem non veniunt, sed tamen supernae largitatis gloriam temporaliter consequuntur. Rebecca autem cum puellis suis virum secuta est, quia sancta Ecclesia habet secum minoris meriti animas sodales su
Abbreviated transcription (Latin):
ratione remaneant. Qui laban paleas. fe¬
num. aquam. panẽ obtulit. sed puer nisi
tutum se esse recusauit. Quia sunt pleriq
qui doctores suos extemporalib stipendus
continere paratisunt. s predicatores scĩ ꝑ
cipere nolunt temporalia. nisi pͥus obti¬
neant et̃na. Si eiũ in animab fructũ nõ
inueniunt: sumere stipendia corporibus
contẽpnunt. Hec pedes aqua lauant. qͥa
laboris sui desidium nulla consolatione
releuant. Mox uͦ ut causam conuigii dñi
sui puer obtinuit: uasa aurea atq ar¬
gentea ac uestes protulit. quas rebecce de¬
dit. quia predicatores ueri scẽ eccłe tot
ornamenta p̾bent : quot uirtutum bo¬
aina docuerint. Que enim pͥus in au¬
der res et armillas acceꝑat: iam ñc uasa¬
or aurea et argentea ac uestes accipit.
quia. scã eccła que ante ꝑfidem obedi¬
entiam et oꝑationẽ ꝑcipit. ex crescens post¬
modum etiam ad spiritalia dona conia¬

Expanded text:
ratione remaneant. Qui Laban paleas, feratione remaneant. Qui Laban paleas, fenum, aquam, panem obtulit; sed puer, nisi turum se esse recusavit, quia sunt plerique qui doctores suos ex temporalibus stipendiis continere parati sunt; sed praedicatores sancti percipere nolunt temporalia, nisi prius obtineant aeterna: si enim in animabus fructum non inveniunt, sumere stipendia corporibus contemnunt. Nec pedes aqua lavant, quia laborem sui desiderii nulla consolatione relevant. Mox vero ut causam conjugii domini sui puer obtinuit, vasa aurea atque argentea ac vestes protulit, quas Rebeccae dedit, quia doctores sui sanctae Ecclesiae tot ornamenta praebent, quot virtutum bona docuerint. Quae enim prius inaures et armillas acceperat, jam nunc vasa aurea et argentea ac vestes accipit, quia sancta Ecclesia quae ante per fidem obedientiam et operationem percipit, excrescens, postmodum etiam ad spiritualia dona conva
Abbreviated transcription (Latin):
rib ur̃is. ac si eis aperte diceretur. Ad
suscipiendam doctrinam spatiosum locũ
mentis facite. sed ad cogitanda carnalia:
angusti remanete: quod palearum ac feni
plurimum haberet indicauit: qr scã eccła
uerba uitȩ audiens. terrena stipendia
p̃dicatorib reddidit. Quȩq dũ paulus qua¬
si pronichilo acciperet dixit. Sinos uobis
spiritalia seminauimus. magnum est. si
auob̃ carnalia metamus. frater autem
rebeccȩ erat laban. qui concite egressus.
in aures & armillas sororis in spitiens: intꝰ
puerum uocauit: qr sunt carnales qͥq fide¬
ub iuncti. quidum spiritalium dona con¬
spiciunt : in ammiratione suspensi. Et si
non usq ad oꝑa: tam̃ in animum usq adsus¬
cipiendam fidem. uerbum predicationis ad¬
inittunt. Quia enĩ bonos sepe miraculis
fulgere considant: eaquȩ de ȩt̾rutate audi¬
unt non recusant. quamius scãm electoꝵ
eccłam morib nonsequentes: in carnali oꝑe¬

Expanded text:
ribus vestris . Ac si eis aperte diceretur: ad ribus vestris . Ac si eis aperte diceretur: ad suscipiendam doctrinam spatiosum locum mentis facite, sed ad cogitanda carnalia angusti remanete. Quod palearum ac feni plurimum haberet, indicavit, quia sancta Ecclesia verba vitae audiens, terrena stipendia praedicatoribus reddidit, quae dum Paulus quasi pro nihilo acciperet, dixit: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est si a vobis carnalia metamus? Frater autem Rebeccae erat Laban, qui concite egressus inaures et armillas sororis aspiciens, intus puerum vocavit. Quia sunt carnales qui fidelibus conjuncti, qui dum spiritualium dona aspiciunt in admiratione suspensi, etsi non usque ad opera, tamen in animam usque ad suscipiendam fidem verbum praedicationis admittunt. Quia enim bonos saepe miraculis fulgere considerant, ea quae de aeternitate audiunt, non recusant, quamvis sanctam electorum Ecclesiam moribus non sequentes in carnali ope
Abbreviated transcription (Latin):
Puer autẽ. rebecce inaures et armillas
dedit. quia predicator quisq et auditũ
scẽ eccłe per obedientiam. & manus ꝑ
bone oꝑationis meritum ex hornat. Sed
in aures duorum siclorum sunt: armillȩ
autem siclorũ decem. qr prima uirtus
obedientie incaritate est. quȩ uidelic&
caritas. induob preceptis distinguit᷑. ut
ds et ꝓximus diligatur. & recta oꝑatio
ex decalogi cõpletione ꝑficitur. ut cũ bo¬
na agi ceꝑint: mala iã nulla perpetren¬
tur. Rebecca autẽ esse in domo patris
sui locum spaciosum ad manendum ꝓhi¬
buit. quia apriore iam popło nature le¬
gem sc̃a eccła se scisse monstrauit. et
predicationis uerba in amplo caritatis
grenno. suscepit. Doctori enim spatiosuᷤ
ad manendum locus est: in auditors
corde latitudo bonitatis. Uñ et qͥb¬
dam dicit᷑. Capite nos. neminẽ lesimus.
neminem corrumpimꝰ non angustra¬
mini in nob̃. angustiamini autẽ in uisce¬

Expanded text:
Puer autem Rebeccae inaures et armillas Puer autem Rebeccae inaures et armillas dedit, quia praedicator quisque et auditum sanctae Ecclesiae per obedientiam et manus per bonae operationis meritum exornat. Sed inaures duorum siclorum sunt, armillae autem siclorum decem, quia prima virtus obedientiae in charitate est; quae videlicet charitas in duobus praeceptis distinguitur, ut Deus et proximus diligatur, et recta operatio ex Decalogi completione perficitur, ut cum bona agi coeperint, mala jam nulla perpetrentur. Rebecca autem esse in domo patris sui locum spatiosum ad manendum perhibuit, quia a priori jam populo naturae legem sancta Ecclesia se scisse monstravit, et praedicatoris verba in amplo charitatis gremio suscepit. Doctori enim spatiosus ad manendum locus est in auditoris corde latitudo bonitatis. Unde et quibusdam dicitur: Capite nos: neminem laesimus, neminem corrupimus; non angustiamini in nobis; angustiamini autem in visce
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd credidit uacua non remansit. Nam
mox predicare studuit quod audiuit. et
docendo: multos ex se predicatores ꝓtulit.
aqua quippe in hydria est scientia p̃dica¬
tionis inmensuta. quia scã ȩccła studet ñ
plus sapere quam oportet sapere. sed sapere
ad sobrietatem. Et hydria aque in ulna
est. doctrina predicationis in opere. Quȩ
non solum eius comitib sed potum etram
camelis prebet. quia uerbũ uitȩ nõ so¬
lũ prudentib: sed etiam stultis predicat. uix¬
ta pauli uocem dicentis. Sapientib & insi¬
pientib debitor sum uel certe aqua etiam
iumentis datur. quando cura carnis quo¬
mͦ sit habenda disponitur. ut ex uoluptate
impendi non debeat: & tam̃ in necessita¬
tib ñ negetur sicut striptum est. Carnis
curam ne feceritis indesideriis. Qui enĩ
hanc indesideriis fieri ꝓhibuit: pro cul
dubio in necessitate concedit. uixta hoc
qͦd rursum dicitur. nemo carnem suam
hodio habuit. sed nutrit et fouet eam.

Expanded text:
eo quod credidit, vacua non remansit. Nam eo quod credidit, vacua non remansit. Nam mox praedicare studuit quod audivit, et docendo multos ex se praedicatores protulit. Aqua quippe in hydria est scientia praedicationis in mensura, quia sancta Ecclesia studet non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem. Et hydria aquae in ulna est doctrina praedicationis in opere, quae non solum ejus comitibus, sed potum etiam camelis praebet, qui verbum vitae non solum prudentibus, sed etiam stultis praedicant, juxta Pauli vocem dicentis: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Vel certe aqua etiam jumentis datur, quando cura carnis quomodo sit habenda disponitur, ut ex voluptate impendi non debeat, et tamen in necessitatibus non negetur, sicut scriptum est: Carnis curam ne feceritis in desideriis . Qui enim hanc in desideriis fieri prohibuit, procul dubio in necessitate concedit, juxta hoc quod rursum diodio habuit, sed nutrit et fovet eam .
Abbreviated transcription (Latin):
his que de dño locuntur uisemet ipsis
uirtutum diuitias ostendunt. Et tanto
citius ad sequendum deum ꝑtrahunt:
quantum auditorib suis in semet ipsis mon¬
trant. que narrant. atq isdem puer ur¬
ta fontem stetit: atq ex prefira sententia
que puella eligenda esset proposuit. qi
predicatores scĩ sacri eloqui fluenta consi¬
derant. atq ex ipsis colligunt: quȩ uel
quib predicationis suȩ uerba commit¬
tant. et ex quib auditorib fidutiam cer¬
titudinis assumant. Potum uͦ petiit: qr
p̃dicator om̃is ammam sui auditoris si¬
tit. Sed rebecca potum p̃buit: qr scã elec¬
torum eccła predicatorum suorum deside¬
rio. ex uirtute sue fidei satis facit. que enĩ
dm̃i quem audiuit confessa est predicato¬
ri suo aquam refectionis obtulit. eiusq
animã refrigerauit. Et notandum quod
idriam abhumero in ulnas posuit. quia
illa est placita confessio: que abono oꝑe
ꝓcedit. Uel certe aquã prebuit: quia in

Expanded text:
his quae de Domino loquuntur, in semetipsis his quae de Domino loquuntur, in semetipsis virtutum divitias ostendunt, ut tanto citius ad sequendum Deum pertrahant, quanto auditoribus suis in semetipsis monstrant quae narrant. Atque isdem puer juxta fontem stetit, atque ex praefixa sententia quae puella eligenda esset, proposuit; quia praedicatores sancti sacri eloquii fluenta considerant, atque ex ipsis colligunt quae vel quibus praedicationis suae verba committant, et ex quibus auditoribus fiduciam certitudpraedicator omnis animam sui auditoris sitit. Sed Rebecca potum praebuit, quia sancta electorum Ecclesia, praedicatorum suorum desiderio, ex virtute suae fidei satisfacit. Quae enim Deum quem audivit confessa est, praedicatori suo aquam refectionis obtulit, ejusque animam refrigeravit. Et notandum quod hydriam ab humero in ulnas posuit, quia illa est placita confessio, quae a bono opere procedit; vel certe aquam praebuit, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
de nec suꝑ femur. sed subfemore manũ po¬
nere iubet᷑. qr ex illo femore. ille descensu¬
rus erat: qui homo quidẽ. sed suꝑ oñs ho¬
mines ueniret. Unde dignũ nõ fuit ut
manum suꝑ femur poneret: quia nulla ca¬
ro suꝑ illam carnem est. quam in redemp¬
tionem nrãm sibi patris unigenitus uniuit.
Q uid ẽ quod isaac dilecto filio uxor de filia¬
b chananeoꝵ duici ꝓ hibetur. nisi quod il¬
autem uxorem filio deducere. seruus p̃¬
cipitur. quia sola scã electorum eccła. u
nigenito filio copulanda erat. quam ipse
unigenitꝰ. ex predestinatione iam & p̃sci¬
entia extͣneam non habebat. Quis uero ẽ
puer qui ad deducendam urorem mittitur.
nisi ꝓpħarum ordo. atq apłorum. omniũq
doctorum. qui dum uerbum predicationis
bonis mentib faciunt. ad unam quamq
animam unigenito filio conungendam
quasi prouisores fiunt: Qui ꝑgens secũ
de bonis omĩb dni sui de tulit: quia in

Expanded text:
de nec super femur, sed sub femore manum pode nec super femur, sed sub femore manum ponere jubetur, quia ex illo femore ille descensurus erat qui homo quidem, sed super omnes homines veniret. Unde dignum non fuit ut manum super femur poneret, quia nulla cro super illam carnem est quam in redemptione nostra sibi Patris Unigenitus univit. Quid est quod Isaac dilecto filio uxor de filiabus Chananaeorum duci prohibetur, nisi quod ilautem uxorem filio deducere servus praecipitur, quia sola sancta electorum Ecclesia unigenito Filio copulanda erat, quam ipse Unigenitus ex praedestinatione jam et praescientia extraneam non habebit. Quis vero est puer qui ad deducendam uxorem mittitur, nisi prophetarum ordo atque apostolorum, omniumque doctorum, qui dum verbum praedicationis bonis mentibus faciunt, ad unamquamque animam unigenito Filio conjungendam quasi provisores fiunt? Qui pergens secum de bonis omnibus domini sui detulit; quia in
Abbreviated transcription (Latin):
ut loqueretur in agro indinata iam ues
typo dñi fuit: ad orationẽ quasi uirum uis¬
tum domo egressum. et uł nona hora. uł
ante solis occasum. spiritales do uictimas
obtulisse. Cumq leuasset occłos. Isaac uidit
et oꝑuit se. Siue uixta aliã editonẽ tulit
theristrum & oꝑuit se. Theristrum pallii di¬
citur genus. etiam nc̃ ar̃abici uestũti. quo
mulieres ꝓuincie illius uelantur. Nc̃ ergo
quid iste seruus abraham quẽ ille misit
ad desponsandam rebeccam. & quede eadẽ
historia sequunt᷑: spiritalit̾ significent.
iudeamꝰ: quidẽ quoꝰ abraham puerum ui¬
bet sub femore suo manum ponere. et ꝑ celi
dnm uirare: nisi quod illiꝰ caro ꝑ illud m̃brũ
descensura erat. qui et abrahȩ filius esset
ex humanitate. et dñs exdiuinitate: sic itaq¬
puero dicitur. Pone manum sub femore
meo. ⁊ iura ꝑ dm̃ celi: ac si aperte diceret᷑.
Tange filium meũ: et uira ꝑ dñm meũ. Un¬

Expanded text:
ut loqueretur in agro declinante jam vesput loqueretur in agro declinante jam vesptypo Domini fuit, ad orationem quasi virum justum domo egressum, et vel nona hora, vel ante solis occasum, spirituales Deo victimas obtulisse. Cumque levasset oculos, vidit operuit se, sive juxta aliam editionem, tulit theristrum et operuit se. Theristrum pallium dicitur, genus etiam nunc Arabici vestimenti quo mulieres provinciae illius velantur. Nunc ergo quid iste servus Abraham, quem ille misit ad desponsandam Rebeccam, et quae de eadem historia subsequuntur spiritualiter significent, videamus. Quid est quod Abraham puerum bet sub femore suo manum ponere, et per coeli Dominum jurare, nisi quod illius caro per illud membrum descensura erat, qui et Abrahae filius esset ex humanitate, et Dominus ex divinitate? Sic itaque dicitur puero: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli; ac si aperte diceretur: Tange filium meum, et jura per Dominum meum. Un
Abbreviated transcription (Latin):
hã dixerat. non derebecca dixerat: sed
dealiqua femina. extribu uel cognatio¬
ne sua. Et boc adutrumq immunis esset¬
aiiramento seruus. si ñ impetrasset. Quod
utiq non dicitut: cũ aliquid prophetat᷑.
Certam enĩ decet esse ꝓpħiam. dimisert̃
gͦ eam & nutricem illius & seruum abra
he. usq possideat sem̃ tiũ. portas inimi¬
corum suorũ: quod rebeccȩ dixerunt fr̃s etꝰ
proficiscenti. soror nr̃a es. esto inmilia miliũ.
et hereclitatẽ obtineat sem̃ tuũ ciuitates
ad uersariorum tuorũ. non ꝓpb̃e fuerunt.
aut uanitate tam magna optauerunt. sed
eosque ꝓmiserat ds abrahe. latere ñ potu¬
it. Eodem tempore isaac de ambulabat
fuerat admeditandum ĩ agro in clinata ĩa
die. Terram austrigeraram significat. un¬
de apatre ad immolandum qͦndam fuerat
abductꝰ. Quod aut̃ ait et egressus est ut
exerceretur in campo qd̃ grecȩ dicitur aaoaec¬
xiicãĩ in bebreo legitur. Et egressus ẽ isaac

Expanded text:
ham dixerat, non de Rebecca dixerat, sed ham dixerat, non de Rebecca dixerat, sed de aliqua femina ex tribu uel cognatione sua; et hoc ad utrumqa juramento servus, si non impetrasset, quod utique non dicitur, cum aliquid prophetatur, certam enim decet esse prophetiam. Dimiserunt ergo eam et nutriceet possideat semen tuum portas inimicorum suorum. Quod Rebeccae dixerunt fratres ejus proficiscenti: Soror nostra es, esto in millia millium, et haereditatem obtineat semen tuum civitates adversariorum tuorum, non prophetae fuerunt, aut vanitate tam magna optaverunt, sed ea quae promiserat Deus Abrahae latere non potuit. Eodem tempore, Isaac deambulabat fuerat ad meditandum in agro inclinata jam die. Terra Australi Geraram significat, unde a patre ad immolandum quondam fuerat abductus. Quod autem ait: Et egressus est ut exerceretur in campo, quod Graece dicitur, ἀδολεσχῆσα in Hebraeo legitur: Et egressus est Isaac,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi mandauerat dñs eiꝰ tc̃ innocens erp̃
a iuiram̃to meo. uel generatione mea.
greci habent amaledicto meo. Or̃ cos enĩ
dicitur uiratio. ar̃a maledictũ unde. et cã¬
tõrõs maledicti. uł epicataratos dicitur. ꝓin
de oritur questio quo mͦ illa iuratio male¬
dictum possit intellegi: nisi quia maledictꝰ
est qui contra ruirationẽ fecerit. Quam ob¬
rem si facitis miscdiam & ueritatẽ cũ dño¬
due ponuntur in aliis scripturis scĩs. et
maxime in psalmis. miscdia et iustitia:
tantũdem enim ualet miscđłia et ueri¬
tas. hinc iamapparere ceperunt. Respõ
derunt laban et batuhel. Adñõ egressuᷤ
est sermo: nonpossumus extra preceptum
habraham nouerant. & ꝓphetice adño
dictum quod ꝑ illum dictum fuerat ag¬
noscebant. aut signum illud quod sibi
datum seruus etꝰ narrauit: locutionem
diũ appellauerunt. hoc enim magis de
rebecca expressum est. Nam quod abra¬

Expanded text:
sibi mandauerat dominus eius: tunc innocens eris sibi mandauerat dominus eius: tunc innocens eris a iuramento meo, uel: iuratione mea, graeci habent: a maledicto meo; opxo? enim dicitur iuratio, apa maledictum: unde et xatapotto; maledictus uel aixaTapatoc dicde oritur quaestio quomodo illa juratio maledictum possit intelligi, nisi quia maledictus est, qui contra jurationem fecerit. Quamobrem side oritur quaestio quomodo illa juratio maledue ponuntur in aliis sanctis scripturis, et maxime in Psalmis, misericordia et iustitia — tantundem enim ualet misericordia et ueritas — hinc iam adparere coeperunt. Ecce derunt Laban et Bathuel: a Domino egressus est sermo, non possumus extra placitum eAbraham nouerant et prophetice a domino dictum quod per illum dictum fuerat agnoscebant; aut signum illud quod sibi datum seruus eius narrauit, locutionem domini appellauerunt; hoc enim magis de Rebecca expressum est. nam quod Abra