comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acusetur a conscientia. His gͦ etiã
tͥbuta quedam pendimus: dũ ad¬
huc scđm carnẽ uiuimus. et quȩ
carnis st̃ cogitamꝰ. Nam si uineã
nea ñ ministris scłi tributa pen¬
dimus. s ipsi dño fructus intẽpore
reddimus: sccłm qđ ipse saluator
in ȩiuuigłiis dicit: qr colonis malis
tollet uineam. et dabit eam aliis
colonis. qui reddant ei fructꝰ intem¬
tributũ. eui uectigal uectigal. ab eo
qđ insequentibus additur. cui timo¬
rẽ timorẽ. cui honorẽ honorẽ diuisũ mͥ
iudet᷑: et ad eos quidem quos supͣ
diximus ministros. ꝑtinere tͥbuta
et uectigalia: exigunt enĩ a nobis
tributa t̾rȩ̨ nr̃ȩ. et uectigalia nego¬
tiationis nr̃e. Et quid dico de no¬
se dicit ex soluere: ñ qͦd clebitor
sit. s ne scandaliret eos. Qcł si ille¬
in quo nic hil habebat cesar. et
in quo pͥnceps huius mundi ue¬
niens ñ iiuenit quicquã de suis.
cum liber eẽt soluit tam̃ tͥbutum.
uenit enĩ et inmortẽ. ut ee̾t et int̾

Expanded text:
cusetur a conscientia. His ergo etiam tributa pendimus, dum adhuc secundum carnem vivimus, et quae carnis sunt cogitamus: nam si vineam nea non ministris saeculi tributa pendimus, sed ipsi Domino fructus in tempore reddimus, secundum quod ipse Salvator in Evangelio dicit: Quia colonis malis vineam tulit, et dabit eam aliis colonis, qui reddent ei fructus in temtributum; cui vectigal vectigal, ab eo, quod in sequentibus additur, « cui timorem timorem, cui honorem honorem, » divisum mihi videtur, et ad eos quidem quos supra diximus ministros, pertinere tributa et vectigalia; exigunt enim de nobis tributa terrae nostrae et vectigalia negotiationis nostrae. Et quid dico de nose dicit exsolvere, non quod debitor sit, sed ne scandalizet eos . Quod si ille qui nihil habebat in se Caesaris, in quo princeps hujus mundi veniens non invenit quidquam de suis, cum liber esset, solvit tributum venit enim et in mortem, ut esset et « inter
Abbreviated transcription (Latin):
no  dĩ: et ido ꝑ hȩc docet ñ esca¬
rũ lã corporaliũ rationes q̃ nullȩ
ert̃ infuturo. s uirtutũ curã ge¬
rendam. quȩ nobis inp̃senti uita
et in futo ꝑmaneant in regno di¬
xp̃o. placet do. et ꝓbatus ẽ homi¬

Expanded text:
no Dei, et ideo per haec docet non escano Dei, et ideo per haec docet non escarum corporalium rationes, quae nullae erunt in futuro, sed virtutum curam gerendam, quae nobiscum in praesenti vita, et in futuro permaneant in regno DChristo, placet Deo, et probatus est homi
Abbreviated transcription (Latin):
pauli: qui p̃sentis temporis culpas
futuri sacram̃ti auctoritate cõpescit:
et ut ȩccłȩ formam statuat. regni
opus ẽ tantoꝑe ꝓcibis et escarum
qualitatibus fr̃nam pacẽ caritatẽq
turbare: cũ regnum dei ꝓpt̾ qđ la¬
boramus et currimus. neq ꝑ escas
constet neq ꝑ potum. s aliena hȩc
sint a regno đi. et ab illa conu̾satione
futura: Ibi enĩ sicut neq nubt̃ neq
nubunt᷑. s sunt sic̃ angłi dĩ: ita neq
escam. neq potũ sumunt. s sunt si¬
eut angłi cdĩ. Igit᷑ absolutissimo do¬
giate. et euidenti ab apło senten¬
tia t̃minatũ ẽ. in regno dĩ neq
escas corporales. neq potũ. habere
locum: s iusticiã et pacẽ in sp̃u scõ.⁊
et ido hortat᷑ ut in illis nos exer¬
ceamꝰ. et illa bona iam hic habere
meditem᷑: atq illam substantiã
possidere: quȩ nobiscũ transire pos¬
sit ad regna cȩloꝵ. Pax gͦ et usticia
erunt cibus et substantia in reg¬

Expanded text:
lis praesentis temporis culpas futuri sacramenti auctoritate compescens, et ut Ecclesiae formam statuat, regni opus est tantopere pro cibis et escarum qualitatibus fraternam pacem charitatemque turbare, cum regnum Dei, propter quod laboramus et currimus, neque per escas constet, neque per potum, sed aliena haec sunt a regno Dei, et ab illa conversatione futura? Ibi enim sicut Neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei , sic neque escam neque potum sumunt, sed sunt sicut angeli Dei. Igitur absolutissimo dogmate et evidenti ab Apostolo sententia terminatum est, in regno Dei, neque escas corporales, neque potum habere locum, sed justitiam et pacem in Spiritu sancto: et ideo hortatur ut in illis nos exerceamus, et illa bona jam hic habere meditemur atque illam substantiam possidere, quae nobiscum transire possit ad regna coelorum. Pax ergo et justitia,erunt cibus et substantia in reg
Abbreviated transcription (Latin):
ritis in concupiscentiis. Frequent̃
diximus. xp̃m sapientiam eẽ. et iusti¬
ciã. et scĩficationẽ. et ueritatem. et
om̃s simul uirtutes: quas utiq qͥ
assumpserit. xp̃m dicit᷑ induisse. Si
enim hȩc omĩa xp̃c ẽ: necessario qui
hȩc habet. habet et xp̃m. Qui enim
hȩc habet: carnis curã in concupi¬
scentiis ñ facit. Moderatione soli¬
ta apłs utit᷑: cum ñ ꝑ omĩa carnis
curã negat habendam. Certũ ẽ enĩ.
qđ in necessariis babenda ẽ: indeli¬
ciis uero et luxuria. atq omni
concupiscentia. penitus excluden¬

Expanded text:
enter diximus Christum sapientiam esse, et justitiam et sanctificationem, et veritatem, et omnes simul virtutes, quas utique qui assumpserit, Christum dicit induisse: si enim haec omnia Christus est, necessario qui haec habet, habet et Christum; qui enim haec habet, carnis curam in concupiscentiis non facit. Moderatione solita Apostolus utitur, cum non per omnia carnis curam negat habendam, certum est enim quod in necessariis habenda est, in deliciis, et luxuria, atque omni concupiscentia penitus excluden
Abbreviated transcription (Latin):
ado ꝑ grãm datur: scdm hoc
qđ idem apłs dicit. Alii fides
in eodem sp̃u. Et itẽ alibi apłi
ad dñm dicunt. Auge nobis fidem.
Qđ si fides quidẽ quȩ sꝑet. et credat.
et absq ulla dubitatione confidat.
in nobis ẽ. scdm rationẽ fiłi ipsiꝰ. ⁊ sci¬

Expanded text:
a Deo per gratiam datur, secundum hoc a Deo per gratiam datur, secundum hoc quod idem Apostolus dicit, alii fides in eodem Spiritu; et item Apostoli ad Dominum dicunt: Auge in nobis fidem . Quod fides quidem quae speret et credat et absque ulla dubitatione confidat, in nobis est; ratio vero fidei ipsius, et sci
Abbreviated transcription (Latin):
ut uoluit. ꝓ ut elgit. ꝓ ut oꝑam
dedit: ne iuideatur de homine ar¬
bitrii potestas auferri.Uerũtanĩ
ex hoc qđ ait clari gr̃am ad id
qđ expedit: potest fieri. ut et si sit
in aliquo m̃sura fidei tanta quȩ
excelsiorem grãm mereat᷑ acciꝑe.¬
ꝓut uult expecliat. Deniq ñ nul¬
los uidemus grãm accepisse doc¬
trinȩ uł ex hortationis ad plebẽ:
et ex ipso elatos atq in suꝑbiam
u̾sos iniudicium incidisse diaboli:
alios accepisse quidẽ grãm. s ne¬
gligentia animi et uitę desidia cor¬
rupisse. Unde erat et ille qui ac¬
ceptum denarium insudario col¬
ligauit: nec oꝑari ex eo aliquid
uoluit. Proptẽa deniq et apłs
scribit ad carissimũ sibi filium di¬
cens. noli negligere grãm quȩ ẽ
uite: tamquã sciens posse grãm
ꝑ negligentiã de ꝑire. Qd aut̃
dixit scłm rationem uł m̃surã
fidei: puto iam plene insuꝑiori¬
bus expositum. quȩ sit fides quȩ
a nobis requirat᷑. et quȩ sit quȩ

Expanded text:
ut voluit, » prout elegit, prout operam dedit, ne videatur de homine arbitrii potestas auferri. Verumtamen ex hoc quod ait, dari gratiam « ad id quod expedit, » potest fieri ut etsi sit in aliquo mensura fidei tanta quae excelsiorem gratiam mereatur acciperprout vult et expedit. Denique nonnullos videmus gratiam accepisse doctrinae, vel exhortationis ad plebem, et ex hoc ipso elatos atque in superbiam versos, in judicium incidisse diaboli; alios accepisse quidem gratiam, sed negligentia animi et vitae desidia corrupisse; unde erat et ille qui acceptum denarium in sudario colligavit, nec operari ex eo aliquid voluit ; propterea denique et Apostolus scribit ad charissimum sibi filium dicens: Noli negligere gratiam, quae in te est , tanquam sciens posse gratiam per negligentiam deperire. Quod autem dixit, « secundum rationem » vel mensuram fidei, puto jam plene in superioribus expositum quae sit fides quae a nobis requiratur, et quae sit quae
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ illo quẽ diligit: ñ solũ ñ fac̃
ad ulteriũ. s nec mulierẽ respic̃
ad concupiscendũ. s dicit ad ip¬
sum magis: concupiscit et deficit¬
anima mea ad clm̃ uiuũ. Qui di¬
ligit xp̃m. quando de furto cogi¬
tat : qui etiã sua omĩã quecũq
testimonium dicit: cũ seiat ip¬
sum quẽ diligit. falso testimonio
ꝓditũ : Necessario aũt̃ qui diligit
xp̃m: cdiligit et ꝓximum suũ. Hoc
enim solo inditio xpi ẽẽ discipłs
designat᷑. si caritatẽ cũ ꝓximis ha¬
beat . Certum ẽ enim: qđ qui non
diligit. xꝓximum nesciat xp̃m.¬

Expanded text:
 illo quem diligit, et non solum non facit adulterium, sed nec mulierem respicit ad concupiscentiam, sed dicit ad ipsum magis, Concupiscit anima mea in Deum vivum . Qui diligit Christum, quando de furto cogitet? qui etiam sua omnia quaecunque testimonium dicit? cum sciat ipsum, quem diligit, falso testimonio proditum. Necessario autem, qui diligit Christum, diligit et proximum suum. Hoc enim solo indicio, Christi esse discipulus designatur, si charitatem cum proximis habeat, certum est enim quod qui non diligit proximum, nesciat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ multomagis dilectione lig¬
nus ẽ. Dñs enĩ diligit iuistos.
Honore inuicẽ p̃uenientes. Hoc ẽ.
qđ et dñs docuit. cũ notaret
seribas et phariseos pͥma sibi
loca in conuiuiis u̾indicantes:
edocens ut cum uocatus fueris tu
ad cȩnam. in nouissimo loco recũ¬
bas. Sollicitudine ñ pigri. Suꝑiꝰ¬
eum qui p̃ ẽ. in sollicitũdine deb̾e
ẽẽ cõmonuit: nc̃ uͦ omĩbus dat hoc
cõmune mandatũ: ne quis nr̃m
audiat a dño. serue male et pi¬
ger. Sp̃u feruentes. Et hoc ad in¬
mus. nichil remissum. nichil tepi¬
dũ habeamus in nobis: s cũ fer¬
uore sp̃e. et calore fidei cuncta ꝑ¬
agamus. Dño seruientes. Ille dño
seruit qui potest dicere. nobis
libido. aut auaritia. aut in anls

Expanded text:
 multo magis dilectione dignus est: Dominus enim diligit justos . Honore invicem praevenientes. Hoc est quod et Dominus docuit, cum notaret scribas et Pharisaeos prima sibi loca in conviviis vindicantes, et doceret, ut cum vocatus fueris tu ad coenam, in novissimo loco recumbas . Sollicitudine non pigri. eum qui praeest, in sollicitudine debere esse commonuit, nunc vero omnibus dat hoc incommune mandatum, ne quis nostrum audiat a Domino serve male et piger. Spiritu ferventes. Quia fvivimus, nihil remissum, nihil tepidum habeamus in nobis, sed cum fervore spiritus, et calore fidei cuncta peragamus. Domino servientes. Ille Domino servit qui potest dicere nobis, libido, aut avaritia, aut inanis
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ: aduentum lucis huiꝰ et diei
duplici mͦ accipiendum. Est et ge¬
nerale omĩbus. et unicuiq speciale.
G eneralis omĩbus aderit lux et dies.
cum futuri scłi tempus ad uenerit:
ad cuiꝰ comparationẽ p̃sentis huiꝰ
mundi spatium tenebre appellan¬
t᷑. Qđ tempus labescentibus co¬
tidie diebus ad ꝓpiat: et spacia qͦ
p̃teritis augentur. futuris sine du¬
bio minuuntur. Et icło ꝓpior ẽ in qͥt¬
nunc salus nr̃a quã cũ credidimꝰ:
et cotidie fit ꝓpior. sicut et dñs cũ
consummationis scłi signa distin¬
gueret. dixit. Cum aut̃ uderitis
et ꝑ singłos diei huius aduentus.
Et nobis enĩ si xp̃c incorde sit diẽ
nobis facit. Si ignorantias nr̃as
scientię ratio fuget. et in dignos actꝰ
declinantes. pia queq et honesta se¬
ctemͣ: in luce sumus positi: et quasi
in die honeste ambulamꝰ. Que sint
aut̃ oꝑa tenebrarũ quȩ abicienda
sunt: consequent̃ enumerat et di¬
cit. Non in cõmessationibus et ebri¬

Expanded text:
dum est adventum lucis hujus et diei duplici modo accipiendum, et generalem omnibus, et unicuique specialem. Generalis omnibus aderit lux et dies, cum futuri saeculi tempus advenerit; ad cujus comparationem praesentis hujus mundi spatium tenebrae appellantur, quod tempus labescentibus quotidie diebus appropiat, et spatia, quae praeteritis augentur, futuris sine dubio minuuntur et ideo propior est nostra salus, quam cum credidimus, et quotidie fit propior, sicut et Dominus, cum consummationis saeculi signa distingueret, dixit: Cum autem videritiem per singulos diei hujus adventus, et nobis enim si Christus in corde sit, diem nobis facit; si ignorantias nostras scientiae ratio fuget, et indignos actus declinantes pia quaeque et honesta sectemur, in luce sumus positi, et quasi in die honeste ambulamus. Quae sint autem opera tenebrarum, quae abjicienda sunt, consequenter enumerat et dicit: Non in comessationibus et ebri
Abbreviated transcription (Latin):
in seritur. et hac delibatione scã
omĩs massa humani generis scĩ¬
ficatur: et uere sicut radix sc̃a
manentibus in se ramis scĩficatis
bo excolit. sapientia floridos red¬
dit: et in omĩ uirtutũ plenitudi¬
ne afferre fructus uberes facit.
ita ut et ipse dicat deeis. Ego aũt
sicut oluia fructifera indomo cdi.
Et enim si rami qui fracti sunt. ꝓpt̾
in credulitatẽ fracti sunt. et qui
stant fide stant: quis alius erit
in quo stant. nisi xp̃c iħc: et quis
ẽ alius a quo ꝑ incredulitatẽ fra¬
cti sunt. nͥ ipse cui ñ crediderunt:
Semꝑ gͦ quicũq aduenȩ ad fidẽ
uł ad conu̾sionem isrł ueniebant.
xp̃o qui erat uerus isrł offereban¬
tur: p̃cipue tam̃ extempore aduen¬
tus eius. multus oleaster inseritur
huic radici uł ramis eius. apłls
scilicet. et ꝓpħis dĩ: ut qui inserun¬
tur eis. sõcii fiant radicis et pingue¬

Expanded text:
inseritur: et inseritur: et omnis massa humani generis sanctificatur. Et vero sicut radix sancta manentibus in se ramis sanctitatis bo excolit, sapientia floridos reddit, et in omnium virtutum plenitudinem afferre fructus uberes facit: ita ut et ipsa dicat de eis: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Domini . Etenim si rami qui fracti sunt, propter incredulitatem fracti sunt, et qui stant, fide stant: quis alius erit in quo stant nisi Jesus Christus? et quis est alius a quo per incredulitatem fracti sunt, nisi ipse cui non crediderunt? Semper ergo quicunque advenae ad fidem, vel ad conversationem Israel veniebant, Christo qui erat verus Israel inscrebantur. Praecipue tamen ex tempore adventus ejus multus oleaster inseritur huic radici, vel ramis ejus, Apostolis scilicet et Prophetis Dei, ut qui inseruntur eis, socii fiant radicis pingue
Abbreviated transcription (Latin):
Sic gͦ unusquisq ex arbitrii potestate.
aut bona oluia. aut oleaster efficitur.
aut isrłitici generis. aut alterius
culpabilis gentis: ut dicat᷑ de eo. qr
alienati sunt peccatores ab utero. er¬
rauerunt a uentre. locuti sunt falsa.
ꝓmissionũ di: et alii indm̃ iactan¬
sibile ẽ. ut cũ sit quis isrłiticȩ gentis
et bone oliuȩ rainus. cdecidat in in¬
credulitatẽ et frangat᷑. et rursus
alius qui elegerat gentis eẽ culpa¬
bilis. et peccatricis. et ꝑ hoc ramus
oleastri dicebatur. si conu̾tatur ad
fidem. habet enim inse arbitrii sui
libertatem. qua conu̾ti possit ad bo¬
uum: inseritur bonȩ oliue ꝑ fidem:
et efficitur sotius radicis et ping¬
dinis oliue. Radicẽ uero banc alii
abraham. alii seth. alii unũ aliquẽ
ex patribus boni meriti ponunt.
ego aut̃ radicem aliam quȩ scã sit.
et scãs pͥmitias. nescio: nisi dnm̃
apłi: scdm id. qđ alibi de eo dicitur.
Qui ẽ pͥmo genitus omĩ creaturȩ.
Huic namq radici omĩs qui saluat᷑

Expanded text:
Sic ergo unusquisque ex arbitrii potestate aut bona oliva, aut oleaster efficitur, aut Israelitici generis, aut alterius culpabilis gentis: ut dicatur de eo: Quia alienati sunt peccatores ab utero, erraverunt a ventre; locuti sunt falsa : omissionum Dei. Et alii in Deum jactansibile est ut cum sit quis Israeliticae gentis, et bonae olivae ramus, decidat in incredulitatem, et frangatur: et rursus alius qui elegerat gentis esse culpabilis et peccatricis, et per hoc ramus oleastri dicebatur, si convertatur ad fidem habet enim in se arbitrii sui libertatem, qua converti possit ad bonum, inseritur bonae olivae per fidem, et efficitur socius radicis, et pinguedinis olivae. Radicem vero hanc alii Abraham nominant, alii Seth, alii unum aliquem ex patribus bene meritis ponunt. Ego autem radicem aliam quae sancta sit, et sanctas primitias nescio, nisi Dominatio secundum id, quod alibi de eo dicitur: Qui est primogenitus omnis creaturae , huic namque radici, omnis qui salvatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nister sit. Inuenimus scriptũ in
actibus apłoꝵ : qđ conuenientes
inunum apłi. statuer̃t decreta.
quȩ obseruare deberemus nos.
qui ex gentibus credimus xp̃o:
am. omĩbus qui ex gentibus cre¬
didert̃. salutẽ. Qm̃ quidẽ aucdiui¬
mus quosdã exisse a nobis. et ꝑtͣ¬
bare uos: quibus ñ mancdauimꝰ.
Et pꝰ aliquanta adedit᷑. P lacuit gͦ
scõ spũi. et nobis. nichil ampliꝰ suꝑpo¬
ni uob̾ ponderis p̃ter ea que necessa¬
ria sunt: ut abstineatis uos ab his
quȩ ydolis immolant᷑. et sanguine.
et suffocatis. et fornicatione: aqui¬
bꝰ custodientes uosmet ipsos. bene
agetis. Ualete. In his gͦ p̃ceptis in
quibꝰ dic̃ nichil amplius poneudũ
ẽẽ oneris his qui exgentibus eredt̃.
nͥ ut abstineant se ab his quȩ ydolis
immolant᷑. et sanguine. et suffoca¬
tis. et fornicatione: neq homicidiũ

Expanded text:
nister sit. Invenimus scriptum in Actibus apostolorum, quia convenientes in unum apostoli statuerunt decreta, quae observare deberemus nos, qui ex gentibus credidimus Christo, am, omnibus qui ex gentibus crediderunt salutem. Quandoquidem audivimus quosdam exisse a nobis et perturbare vos, quibus non mandavimus , et post aliquanta additur: Placuit ergo sancto Spiritui et nobis, nihil amplius superponi vobis ponderis praeter ea quae necessaria sunt, ut abstineatis vos ab his quae idolis immolantur, et sanguine, et suffocatis, et fornicatione: a quibus custodientes vosmetipsos bene agetis; valete . In his ergo praeceptis, in quibus dicit, nihil amplius imponendum esse oneris his qui ex gentibus credunt, nisi ut abstineant se ab his quae idolis immolantur, et sanguine et suffocatis, et
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ scłm suas impietates. et
ñ sccłm diuinas temꝑant leges.
Et icło dic̃. Itaq qui resistit potesta¬
ti: dĩ ordinationi resistit. Non hoc
de illis potestatibus dicit. quȩ ꝑsecu¬
tiones inferunt fiłi: ibi enim dicẽ¬
dũ ẽ. dõ obtemꝑare oportet magis
quã hominibus: s de istis cõmuni
resistit. ipse sibi dampnationẽ ꝓ
gestoꝵ suoꝵ qualitate conquirit.

Expanded text:
testatem secundum suas impietates et testatem secundum suas impietates et non secundum divinas temperant leges, et ideo dicit: Itaque qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. Non hic de illis potestatibus dicit quae persecutiones inferunt fidei, ibi enim est dicendum, « Deo obtemperare oportet magis quam hominibus, » sed de istis communibtique qui resistit, ipse sibi damnationem pro gestorum suorum qualitate conquirit.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habeo. Qui hoc ñ habet. nec cesari
habet qđ reddat: nec unde sublimi¬
oubus subiaceat potestatibus. Qui
uͦ habet aut pecuniam. aut possessi¬
ones. aut aliquid in scło negotii: au¬
diat. Omĩs aĩa potestatibus subli¬
mioribus sub iaceat. Non ẽ enĩ inqͥt
potestas nͥ ado. Dicit fortasse aliqͥs.
Quid gͦ : Et illa potestas quȩ seruos
di ꝑsequitur. fidem inpugnat. re¬
ligionẽ subu̾tit ado ẽ: Ad hoc bre¬
uit̾ respondebimꝰ. Nemo ẽ qui ne¬
sciat. qđ et uisus nobis acdõ clatus
ẽ: et auditus. et sensus. Cũ gͦ ado
habeamus hȩc: inpotestate tamen
mala utamur: similit̾ et auditu.¬
et motu manuũ: et cogitatione sen¬
sus. Et in hoc ẽ iustũ iudiciũ di: qđ
his quȩ ille ad usus bonos dedit.
nos abutim᷑ adimpia et iniqua mi¬
nisteria. Ita gͦ et potestas omĩs a
do data ẽ. ad iundictã quidẽ ia¬
in consequentibꝰ dic̃. Erit aut̃ iustũ
iudiciũ di erga eos: qͥ acceptã po¬

Expanded text:
non habeo ; » qui hoc non habet, nec Caesari non habeo ; » qui hoc non habet, nec Caesari habet quod reddat, nec unde sublimioribus subjaceat potestatibus; qui vero habet aut pecuniam, aut possessiones, aut aliquid in saeculo negotii audiat: Omnis anima potestatibus sublimioribus subjaceat.--Non est enim, inquit, potestas nisi a Deo. Dicit fortasse aliquis, Quid ergo, et illa potestas, quae servos Dei persequitur, fidem impugnat, religionem subvertit, a Deo est? Ad hoc breviter respondebimus: Nemo est, qui nesciat, quod et visus nobis a Deo donatus est, et auditus, et sensus; cum ergo haec a Deo sunt, in potestate tamen mala, similiter et auditu, motu manuum, et cogitatione sensus, et in hoc est justum judicium Dei, quod his, quae ille ad usus bonos dedit, nos abutimur ad impia et iniqua ministeria: ita ergo et potestas omnis a Deo data est « ad vindictam quidem main subsequentibus dicit. Erit autem justum judicium Dei erga eos qui acceptam po
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩs aĩa potestatibꝰ sublimioribus
subiaceat. U idet᷑ mͥ in hoc ñ ualde
laudabilit̾ animã nominasse: quã
subiacere potestatibus iubet. Num¬
quã enĩ dixisset. omĩs sp̃e subiaceat
potestati: s omĩs anima. De qua
qui sp̃ualis intelligi debeat. sp̃e di¬
cit᷑: quancdo ab inferiore. anima: qͣn
do uͦ ab exteriore nominat᷑. caro
dicitur. Et hoꝵ testimonia de script᷑is
credentibus ponit apłs. et uult qui¬
etẽ quantũ in nobis ẽ p̃sentis uitȩ
pacẽq seruare. et siquidem tales
simus. qui conuineti dño unus cũ
si uͦ nondũ tales sumus. s cõmunis
ad huc aĩa ẽ in nobis. quȩ habeat
aliquid huius mundi. ꝗͤ sit ei in¬
aliquo alligata negotio. huic pre¬
cepta apłs ponit. et clicit ut subie¬
eta sit potestatibus mundi. qr et
dñs dixit. ut hi qui habent insuꝑ
seriptionẽ cesaris. reddant cesa¬
ri quȩ sunt cesaris. Petrus et ioħes
nichil babebant. qđ cesari redderent.
Dicit enĩ petrus. Aurũ et argentum

Expanded text:
Omnis anima potestatibus sublimioribus subjaceat, videtur mihi in hoc valde laudabiliter animam nominasse, quam subjacere potestatibus jubet. Nunquam enim dixisset, Omnis spiritus subjaceat potestati; sed omnis anima. De qua qui spiritalis intelligi debeat, spiritus dicitur, quando ab inferiore, anima; cum vero a deteriore nominatur, caro dicitur, et horum testimonia de Scripturis credentibus ponit Apostolus, vult nos quietem, quantum in nobis est, praesentis vitae pacemque servare, et si quidem tales sumus, si vero nondum tales sumus, sed communis adhuc anima est in nobis, quae habeat aliquid hujus mundi, quae sit ei aliquo alligata negotio, huic praecepta Apostolus ponit et dicit ut subjecta sit potestatibus mundi, quia et Dominus dixit, ut hi, qui habent in se superscriptionem Caesaris reddant Caesari quae sunt Caesaris. Petrus et Joannes nihil habebant quod Caesari redderent; dicit enim Petrus: « Argentum et aurum
Abbreviated transcription (Latin):
Certum ẽ aut̃ hanc eẽ mali natu¬
rã ut ex similibus suis augeat᷑
et crescat: sicut si ignẽ igni uin¬
gans: sicut si noctis tenebris a¬
eris nubilum societur. Bonũ
nͦ si adhibeas: exterminat᷑ malũ.
Contraria namq contͣriis ꝑimunt᷑.
sicut ꝑ aquã ignis extinguitur.
et ꝑ lucem tenebre fugantur. S
fortasse dicat aliquis. paulũ ꝑ
impitiam sermonis aꝓposito
cecidisse. Proposuit enim loqui
dantur. Et quidem qđ ait. siue ꝓ¬
pħia. siue ministerium. suie doctri¬
na. siue ex hortatio: possunt hȩc ad
dona spũalia ꝑtinere. Fortassis et
hoc qđ sequit᷑. qui tͥbuit in simpliei¬
tate. qͥ ꝑre ẽ in sollicitudine. qui
miseret᷑ in hylaritate: suꝑioribus

Expanded text:
certum est enim hanc esse mali natucertum est enim hanc esse mali naturam ut ex similibus suis augeatur et crescat, sicut igni si ignem jungas; sicut noctis tenebris si aeris nubilum societur; bonum vero si adhibeas, exterminatur malum: contraria namque contrariis perimuntur, sicut per aquam ignis exstinguitur, et per lucem tenebrae fugantur; sed fortasse dicat aliquis Paulum per imperitiam sermonis a proposito decidisse, proposuit enim loqui dantur, et quidem quod ait, sive prophetia, sive ministerium, sive doctrina, sive exhortatio, possunt haec ad dona spiritualia pertinere: fortassis et hoc quod sequitur, qui tribuit in simplicitate, qui praeest in sollicitudine, qui miseretur in hilaritate, s
Abbreviated transcription (Latin):
tamen uideamus. ne forte digniꝰ
aliquid mandati huius contine¬
at intellectus. Dicit enĩ et ibere¬
mias ꝓpħa. ad peccatricem filiã
babylonis. Habes carbones ig¬
Fortassis gͦ et hic isti carbones ig¬
nis. qui congregantur suꝑ caput
inimiei: in adiuitorium ipsius
congregantur. Potest enim fieri.
ut animus ferus ac barbarus in¬
inuci. si sentiat beneficium nr̃m.
si humanitatẽ. si affectum. si pieta¬
tem uideat. compunctionẽ cor¬
dis capiat. cõmissi penitudinẽ
gerat: et ex hoc ignis in eo qͥdã
succendatur. qui eũ ꝓ cõmissi con¬
scientia torqueat et adurat: et
isti erunt carbones ignis. qͥ suꝑ
caput eius ex nr̃o miscđiȩ et pie¬
tatis oꝑe congregant᷑. Caput
uͦ pͥncipale cordis appellatur.
Et merito caput dicitur. cuiꝰ in tel¬
lectus et prudentia m̃bra regun¬
t᷑ uniu̾sa. Noli uinci amalo. s uin¬
ce inbono malum. Uincit᷑ a malo.
qui malis ꝓuocatus redelit ma¬
lum: inbono aut̃ uincit malũ.

Expanded text:
 Videamus ne forte dignius aliquid mandati hujus contineat intellectus. Dicit enim Hieremias ad peccatricem filiam Babylonis: Habes carbones igFortassis ergo, et isti carbones ignis qui congregantur super caput inimici, ad adjutorium ipsius congregantur. Potest enim fieri, ut amens, ferus, et barbarus inimicus, si sentiat beneficium nostrum, si humanitatem, si affectum, si pietatem videat, conpunctionem cordis capiat, commissi poenitudinem gerat. Et ex hoc, ignis in eo quidam succendatur, qui eum procommissi conscientia torqueat et adurat. Et isti erunt carbones ignis, qui super caput ejus ex nostro misericordiae et pietatis opere congregantur. Caput vero, principale cordis appellatur, et merito caput dicitur. Cujus intellectu et prudentia membra reguntur universa. Noli vinci a malo, sed vince in bono malum. Vincitur a malo, qui malis provocatus reddit malum. In bono autem vincit malum,
Abbreviated transcription (Latin):
mulatione. odientes malum. ad¬
herentes bono. Caritatẽ fr̃nitatis
inuicem diligentes. honore inuicẽ
p̃uenientes. et cȩtera huiꝰ modi:
p̃cepta potius dicit eẽ quã dona.
S consideremus diligentius. ne for¬
te qm̃quidẽ in his omĩbus mora¬
lẽ locũ tractare instituit. et ñ
etiam moralia p̃cepta coniungat:
ut ostendat xp̃ianis etiã hec ꝑdi
grãm clari. Sunt enĩ et ñ nulli
gentilium. compositis moribus.
et honeste institutis: qui tam̃
hoc ipsum qđ habent. ñ ad dm̃
referunt. nec ab ipso sibi clatam
grãm confitent᷑: s aut pͥoꝵ in
dustriȩ ad seribunt. aut suꝑ ma¬
gistris et institutoribꝰ głantur.
Nobis aut̃ ostendit apłs om̃e qđ
bonum ẽ a do eẽ et ꝑ sp̃m sc̃m da

Expanded text:
ione, odientes malum, adhaerentes bono, et charitate fraternitatis invicem diligentes, honore invicem praevenientes, et caetera hujusmodi, praecepta potius dicat, quam dona: sed consideremus diligentius, ne forte quoniam quidem in his omnibus moralem locum tractare instituit, et nonetiam moralia praecepta conjungat, ut ostendat Christianis etiam haec per Dei gratiam dari. Sunt enim et nonnulli gentilium compositis moribus et honeste institutis, qui tamen hoc ipsum, quod habent, non ad Deum referunt, nec ab ipso sibi datam gratiam confitentur, sed aut propriae industriae ascribunt, aut super magistris et institutoribus gloriantur. Nobis autem ostendit Apostolus omne quod bonum est a Deo esse, et per Spiritum sa
Abbreviated transcription (Latin):
placeat singuloꝵ uł uitiis. uł mo¬
ribus. Alioquin contraria erit
illa apłi ipsius sententia qͤ clicit.
Ego si hominibus placere uelleur
pacem habentes. Sciens apłs pacẽ
int̾ quos pax habetur. ñ ex una par¬
te s exutraq constare: ne nos al¬
terius animus si forte inꝓacatꝰ
euenerit. abono pacis inpedire
iuderet᷑. moderatissimũ cdedit p̃¬
ceptum: ut interim nr̃ animus
semꝑ sit paratus ad pacẽ: et discor¬
diȩ culpa ñ pȩnes nos. s penes
alterum constet. S fortasse cdicat
aliquis. Quomͦ potest fieri. ut
pacẽ cũ omĩbus hominibꝰ habea¬
mus: Et quid faciemus. de scrip¬
tura quȩ dicit. furem uidebas
et concurrebas cũ illo: et cũ ad¬
ulteris portionẽ tuã ponebas:

Expanded text:
placeat singulorum vel vitiis, vel moplaceat singulorum vel vitiis, vel moribus, alioquin contraria erit illa Apostoli sententia quae dicit: Ego si hominibus placere vetlem, ae et morum atque actuum tenet inter quos pax habetur non ex una parte, sed ex utraque constare, ne nos alterius animus, si forte impacatus venerit, a bono pacis impedire videretur; moderatissimum dedit praeceptum, ut interim noster animus semper sit paratus ad pacem, et discordiae culpa non penes nos, sed penes alterum constet. Sed fortasse dicat aliquis, quomodo potest fieri ut pacem cum omnibus hominibus habeamus? et quid faciemus de Scriptura, quae dicit: Furem videbas, et currebas cum illo, et cum adulteris portionem tuam poneba
Abbreviated transcription (Latin):
serui suscepit: et humiliauit se usq
uidetur. hic cum arrogantia stultus
ẽ: nec potest ueram dei sapientiam
scire. qui suam stulticiam quasi sa¬
pientiam colit. Deniq in suꝑioribꝰ
hanc fuisse increcdulitatis causam
uideis. ipse paulus docuit: dicens
de cis. ꝙr ignorantes di iusticiam.
et suam iusticiam querentes sta¬
tuere. iusticiȩ di ñ sunt subiecti.
Sic gͦ et qui apud semet ipsum sa¬
piens ẽ: ñ potest ee̾ sapiens apud
dm̃i. Nulli malum ꝓ malo reddẽ¬
tes.Simalum inferre peccare ẽ:
et reddere malũ. ñ ut quib̾clam ui¬
det᷑ iustum ẽ. s simile peccatum ẽ.
aut ut ego arbitror etiam grauius.
Nam ille quimalũ prior intulit. ñ
sensit malum eẽ qđ faceret: qui
aut̃ redlidit malum: eo ipso quo
ad ulciscendum motus ẽ. confessus
ẽ se sensisse. malum eẽ qđ reddidit.
Et icło respiciendum semꝑ ẽ ad eũ
qui dixit. Michi uinclictam. ego
hominibꝰ ꝓuidet quis bona: si ñ

Expanded text:
servi suscepit, et humiliavit se usque servi suscepit, et humiliavit se usque esse videtur, hic cum arrogantia stultus est. Nec potest veram sapientiam Dei scire, qui suam stultitiam, quasi sapientiam, colit. Denique in superioribus hanc fuisse incredulitatis causam Judaeis, ipse Paulus edocuit, dicens de eis: Quia ignorantes Dei justitiam et suam quaerentes statuere, juscolit. Ergo qui apud seipsum sapiens est, non potest esse sapiens apud Deum. Nulli malum pro malo reddentes. Si malum inferre peccatum est, et reddere malum, non ut quibusdam videtur justum est, sed simile peccatum est, et ut ego arbitror etiam gravius: nam ille qui malum prior intulit, sensit malum esse quod faceret. Qui autem reddit malum, eo ipso, quo ad ulciscendum motus est, confessus est sensisse malum esse quod reddit, et ideo respiciendum semper est ad eum qui dixit: Mihi vindicta et ego hominibus providet quis bona, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat. et scm̃ desideriũ lacri¬
marũ ꝓfusione solatur: iungamꝰ
cũ talibus lacrimas nr̃as. et gemi¬
tus sociemus. Tristicia enĩ quȩ scłm
dm̃ ẽ: salutem stabilem ꝑ peniten¬
tiam oꝑatur. Id ipsum inuicem sen¬
tieutes. Sermo iste ñ natura sui. s in¬
t̃pretatione obscurior factus ẽ. Hoc
ẽ enim qđ dicit ut ita de fr̃ẽ senti
amus. ut de nobis ipsis. et ita ueli¬
mus ꝓximo. sicut et de nobis uolumꝰ.
uultis ut faciant uobis homines:
eadem et uos facite illis. Non alta
sentientes: s humilibus consentien¬
tes.Suꝑbiam ꝑ omĩa refugiendã
docet: hoc enum dicit alta sentire.
Et merito suꝑbia fugienda ẽ: cũ scrip¬
tura dicat. ꝙr initium discedendi
acło suꝑbia ẽ. Bene aut̃ uno sermo¬
ne institutionem humilitatis expo¬
suit. Consentire enĩ humilibꝰ. et
amare humiles. atq inelinare se
ad eos: hoc ẽ consuescere imitari
eũ. qui cũ informa cdi ẽẽt formam

Expanded text:
desiderat, et per sanctum desiderium lacrydesiderat, et per sanctum desiderium lacrymarum profusione lavatur. Jungamus cum talibus, lacrymas nostras et gemitus sociemus. Tristitia enim quae secundum Deum est, salutem stabilem per poenitentiam operatur. Id ipsum invicem sentientes. Sermo iste non natura sui, sed interpretatione obscurior factus est, hoc est enim quod dicit: ut ita de fratre seamus, ut de nobis ipsis, et ita velimus proximo, sicut et nobis volumus, vultis ut faciant vobis homines, eadem et vos facsapientes, sed humilibus consentientes. Superbiam per omnia fugiendam docet, hoc enim dicit alta sentire: et merito, superbia fugienda est, cum Scriptura dicit: Quia initium discedendi a Domino, superbia est. Bene autem uno sermone, institutionem humilitatis exposuit, consentire enim humilibus, et amare humiles, atque inclinare se ad eos, hoc est, consuescere imitari eum, qui cum in forma Dei esset, formam
Abbreviated transcription (Latin):
nia uobis subiecta sunt: s gaudete
inquit qr nomina ur̃a scripta sunt
in libro uitȩ. Et nos gͦ si udeamꝰ
ab aliquo ta le opus geri. qđ incȩ¬
lo scribi dignum sit. siue iusticię
opus. siue caritatis. siue pacis.
siue misccłiȩ et ita gestum in libro
uitȩ referri mereatur: debemus
gaudere de talibus. S et si quẽ
uideamus aberrore conu̾sum: et
relictis ignorantiȩ tenebris ad lu
debemus gaudere cũ talibus. Simi¬
lit̃ aut̃ flere cũ flentibus ñ cũ il
lis quiflent mortuos suos iubem᷑.
aut qui flent dãpna scłaria: scien¬
tes qđ huuus scłi tͥstitia mortẽ
oꝑatur. Non sunt gͦ lacrimȩ nr̃e
iungende cũ talibus. s cũ illis flen¬
dũ ẽ. de quibꝰ dicit dñs. Beati qui
flent: qm̃ ipsi consolabuntur. Si
quis flet ꝓpeccatis suis. si quis pꝰ
delicta conu̾titur ad penitentiam.
et errorem suum lacrimis lauit.
si quis etiam ingemiscit in habi¬
tacło isto positus. et ad xp̃m redire

Expanded text:
nia vobis subjecta sunt, sed gaudete, nia vobis subjecta sunt, sed gaudete, inquit, quia nomina vestra scripta sunt in libro vitae ; et nos ergo, si videamus ab aliquo tale opus geri, quod in coelo scribi dignum sit, sive justitiae opus, sive charitatis, sive pacis, vel misericordiae, et ita gestum, ut in libro vitae referri mereatur, debemus gaudere cum talibus; sed etsi quidem videamus ab errore conversum, et relictis ignorantiae tenebris ad lucdebemus gaudere cum talibus. Similiter autem « flere cum flentibus. » lis qui flent mortuos suos, jubemur flere, aut qui flent damna saecularia. Scientes quod hujus saeculi tristitia mortem operatur. Non sunt ergo lacrymae jungendae cum talibus. Sed cum illis flendum est. De quibus dicit Dominus: Beati qui flent, quoniam ipsi consolabuntur. Si quis flet pro peccatis suis, si quis post delicta convertitur ad poenitentiam, et errorem suum lacrymis lavat. Si quis etiam ingemiscit in habitaculo isto positus, et ad Christum redire
Abbreviated transcription (Latin):
iubent᷑. s dĩ quidẽ benedictio ali¬
quid muneris semꝑ his qui abeo
benedicunt᷑ inꝑtit: homines uero
dm̃ benedicere. ꝓ eo qđ ẽ laudare.
cere. quasi cũ ꝓuocam᷑ ab inimi¬
cis. uł instigamur inuirus. monet
ne ꝓ maledictis maledicta redda¬
mus: s faciamus qđ de semet ip¬
so scribit uͥ dicit. Maledicimur.
et benedicimus. Gaudere cũ gau¬
dentibus. flere cũ flentibus. Ha¬
benda ẽ etiã in hoc competens et
gaudia: nec quib̾cũq flentibus
lacrimȩ nrẽ iungendȩ sunt. Neq
enim siuideam gaudere aliquẽ suꝑ
questu pecunie. aut possessionũ la¬
titudine. aut scłaris bonoris emi¬
nentia: congratulari debeo talibus:
qui sciam. qđ huiusmodi gaud ia
luctus sequetur. et lacrime. Intantũ
et enim non ẽ gaudendum de tali¬
bus: ut dũs discipłis suis ne in cle
quidem gaudere concesserit. qđ
demonia sibi uidebant eẽ subieeta.
s: ait eis. Nolite gaudere. qm̃ demo¬

Expanded text:
jubentur: sed Dei quidem benedictio alijubentur: sed Dei quidem benedictio aliquid muneris semper his qui ab eo benedicuntur impertit, homines vero Deum benedicere, pro eo quod est laudare e maledicere, quasi cum provocamur ab inimicis, vel cum instigamur injuriis, monet, ne pro his maledicta reddamus, sed faciamus quod ipse de semetipso scribit , ubi dicit: maledicimur et benedicimus Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus. Hbenda est etiam in hoc competens et , nec quibuscunque fletibus lacrymae nostrae jungendae sunt. Neque enim si videam gaudere aliquem super quaestu pecuniae, aut possessionum latitudine, aut saecularis honoris eminentia, congratulari debeo talibus, qui sciam quod hujusmodi gaudia luctus sequantur et lacrymae: in tantum etenim non est gaudendum de talibus, ut Dominus discipulis suis ne inde quidem gaudere concesserit, quod daemonia sibi videbant esse subjecta, sed ait eis: Nolite gaudere quia daemo
Abbreviated transcription (Latin):
cõp̃hendit. Dicens enĩ sectandã
ee̾ hospitalitatẽ: ñ solũ illud os¬
tendit ut uenientẽ ad nos hos¬
pitẽ suscipiamus. s et requira¬
mꝰ. et solliciti simꝰ. et sectemur.
ac ꝑ quiramꝰ uͥq hospites. nec uͥ
forte inplateis sedeant: ne extͣ
tectum iaceant. Recorcdare loth.
et inuenies qđ ñ illũ hospites.
s: ipse quesierit hospites: et hoc e¬
rat hospitalitatẽ sectari. Benedici
locum latius apłs exequens: actus
mentẽ. ꝓpositũ. os quoq ipsum
discipłoꝵ linguãq cõponit. Non
uult credentes xp̃o de ore suo ꝓfer¬
re maledictũ. s beneloqͥ benedicere. be¬
ne p̃cari ut ex hoc ⁊ boni dnĩ serui. et bo¬
ni magistri credant᷑ ee discipłi. Seiendũ
tam̃ ẽ qm̃ sermo hic benedictioniᷤ in sẽp¬
tͣis diu̾sȩ positꝰ inuenitur. Nam et
deus benedicere uł homines uł cȩte¬
ra qͦ creauerat inuenit᷑. et homines
uł cȩterae creaturȩ dm̃ beneclicere

Expanded text:
comprehendit. Dicens enim sectandam comprehendit. Dicens enim sectandam esse hospitalitatetendit, ut venientem ad nos hospitem suscipiamus, sed requiramus, et solliciti simus, et sectemur, ac perquiramus ubique hospites. Necubi forte in plateis sedeant, ne extra tectum jaceant. Recordare Lot, et invenies quod non illum hospites, sed ipse quaesierit hospites , et hoc erat hospitalitatem sectari. Benedicitlocum latius Apostolus exsequens, actus, mentem, propositum, os quoque ipsum discipulorum, linguamque componit. Non vult credentes Christo de ore suo proferre maledictum, sed bene loqui, bene dicere, bene precari, ut ex hoc et boni domini servi, et boni magistri credantur esse discipuli. Sciendum tamen est quod sermo hic benedictionis in Scripturis diverse positus invenitur. Nam et Deus benedicere vel homines, vel caetera quae creaverat invenitur, et homines vel caeterae creaturae Deum benedicere
Abbreviated transcription (Latin):
pacientes. Spe gaudet. qui non
respicit ea quȩ uident᷑. si ea quȩ
ñ uident᷑ expectat: et qui scit qr
non sunt condigne passiones hu¬
ĩ temporis. ad futurã głam quȩ
reuelabitur in nobis. Idem ipse et intͥ¬
bulatione paciens erit: ꝙ tribula¬
tio pacientiam oꝑat᷑. pacientia ꝓ¬
bationẽ. ꝓbatio spem: si tam̃ ser¬
monem qui subsequit᷑ impleamꝰ.
id ẽ orationi instantes. In quo enĩ
ñ sufficit. humana fragilitas: auxi¬
lium łi. orationibus implorandũ ẽ
in latinis exemplaribus magis ha¬
beri: memoriis scõꝵ cõmunicantes.
Uerum nos nec consuetudinẽ t᷑bamꝰ.
nec ueritatẽ p̃iudicamus: maxi¬
me cũ utrũq conueniat ȩdifica
et decent̃ ñ quasi stipem indigen¬
tibus p̃bere. s censum nr̃m quo¬
quomͦ cũ ipsis habere cõmunẽ.
et meminisse scõꝵ siue in collectiᷤᷤ
sollẽpnibus. siue ꝓ eo ut ex recor¬
datione eoꝵ ꝓficiamus: aptum¬
tẽ sectantes. Quam digne hospi¬
talitatis munificentiã uno sermone

Expanded text:
laetitiam. Spe gaudet qui non respicit ea quae videntur, sed ea quae non videntur exspectat, et qui scit quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis ; idem ipse et in tribulatione patiens erit, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem , si tamen sermonem, qui subsequitur, impleamus, id est, « orationi instantes; » in quo enim non sufficit humana fragilitas, auxilium Dei in orationibus implorandum estin Latinis exemplaribus magis haberi: memoriis sanctorum communicantes, verum nos nec consuetudine turbamur, nec veritati praejudicamus, maxime cum utrumque conveniat aedificatum honeste dicit, non quasi stipem indigentis praebere, sed censum nostrum quodammodo cum ipsis habere commune, et meminisse sanctorum sive in collectis solemnibus, sive pro eo, ut ex recordatione eorum proficiamustem sectantes. Quam dignae hospitalitatis magnificentiam, uno sermone
Abbreviated transcription (Latin):
piditas animi solo metu futuri ui¬
dicii refrenat᷑. Pericłosa hȩc et ual¬
de ꝑicłosa sunt: nisi scdm consiliũ
apłi odientes mala. et impacata
quodãmͦ adu̾sum ea odioꝵ bella
ꝑ agentes. sic adbereamus bono.
bono: sine dubio ut contingat no¬
bis unum eẽ cũ bono. Caritatem
fr̃nitatis inuicem diligentes. Hoc
mandatũ ut diligamus inuicem.
sicut et ds̃ dilexit nos. eũ sit primũ¬
ẽ diligere dñi. et int̃ homines ite¬
rum hoc primum ẽ. ut in uicẽ di¬
ligamus: nescio quomͦ quasi ul¬
timũ et minus necessarium int̃
homines sꝑnit᷑. et odium qđ no¬
bis in situm ẽẽ diximus. ad hoc ut
mala odio habeamus. p̃postero
orcline exercemus innobis: et u¬
cia carnis ac peccata diligentes.
fr̃s odio habemus: nec alit̾ acci¬
dit odisse nos quȩ ñ oportet: nͥ
ꝙ diligimus quȩ ñ oportet. Fr̃s
gͦ iubemur diligere: ñ iudicare.
Si enĩ putas aliquẽ impium ẽẽ. et
icło eũ ñ iudicas diligendum:

Expanded text:
piditas animi solo metu futuri jupiditas animi solo metu futuri judicii refrenatur. Periculosa haec et valde periculosa sunt, nisi secundum consilium Apostoli odientes mala, et impacata quodammodo adversum ea odiorum bella peragentes, adhaereamus bono; bono, sine dubio ut contingat nobis unum esse cum bono. Charitatem fraternitatis invicem diligentes. Hoc mandatum ut diligamus invicem, sicut et Deus dilexit nos, cum sit primuest diligere Deum, et inter homines iterum hoc primum est, ut invicem diligamus, nescio quomodo quasi ultimum et minus necessarium inter homines spernitur, et odium quod nobis insitum esse diximus, ad hoc ut mala odio habeamus, praepostero ordine exercemus in bonis, et vitia carnis ac peccata diligentes, fratres odio habemus. Nec aliter accidit odisse nos, quae non oportet, nisi quia diligimus, quae non oportet. Fratres ergo jubemur diligere, non judicare: si enim putas aliquem impium esse, et ideo eum non judicas diligendum,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: quicũq aliud dilexerit quã
dm̃. et quȩ do placent: caritas
in eo ficta et simulata dicenda ẽ. S
et si quis ꝓximum suum diligat. et
cũ errantem eum uiderit. ñ cõmone¬
ał. ñ corrigat. simulata caritas is¬
ta dicencda ẽ. Et ido nichil hab̾e ad uli¬
toriũ. nichil fucatum caritas debet.
sicut et alibi idem apłs dicit. Cari¬
tas de corde puro. et conscientia bo¬
na. et fide ñ ficta. O dientes ma
tasse sit. qđ int̾ cȩtera bona uirtu¬
tum assumitur etiam odiũ: et
tamquã necessarium ab apło po¬
nitur. Unde certũ ẽ. in ee̾ animę¬
etiam odii affectum. Est enĩ lau¬
dabile odisse uitia: odisse peccata.
Nisi enim odio quis habeat uitia.
ñ potest amare uł conseruare uir¬
tutes. Uerbi causa. Siquis puclici¬
tiam custodire ꝓponat: ñ potest
tiam sumat. Difficilis enĩ et ualde
difficilis ẽ illa continentia: ubi de¬
siderat᷑ illud a quo abstinet᷑. et cu¬

Expanded text:
tate quicunque aliud dilexerit quam tate quicunque aliud dilexerit quam Deum et quae Deo placent, charitas in eo ficta et simulata dicenda est; sed et si quis proximum suum diligat, et cum errantem eum viderit non commoneat, non corrigat, simulata charitas ista dicenda est: et ideo nihil habere adulatorium, nihil fucatum charitas debet, sicut et alibi idem Apostolus dicit : Charitas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. Huic enim tasse sit quod inter caetera bona virtutum assumitur etiam odium, et tanquam necessarium ab Apostolo ponitur: unde certum est inesse animae odii affectum; est enim laudabile odisse vitia, odisse peccata. Nisi enim quis odio habeat vitia, non potest amare nec conservare virtutes, verbi gratia: si quis pudicitiam custodire proponat, non potest tiam sumat; difficilis enim et valde difficilis est illa continentia, ubi desideratur illud a quo abstinetur, et cu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ debet. Qui miseretur in hylarita¬
te. Ulideatur fortassis unum atq
idem eẽ qđ supra dixit. qui tribu¬
it in simplicitate: et hic. qui misere¬
t᷑ in hy laritate. S mͥ uidetur unũ
fortasse opus eẽ ñ tam̃ et oꝑis ip¬
sius unus affectus. Aliud enĩ ẽ¬
et ido ñ uult in tali oꝑe eẽ tristi¬
ciam. Qui enim p̾rogat pecuniam
suam. si in fidelis sit. et recepturum
se desꝑet: necessario tamquã qui
eam ꝑdiderit constristatur. Qui uͦ
cum fide et spe hoc agit: in hylari¬
tate et leticia agit: certus qđ par¬
ua hȩc quȩ ꝓmandato cłi expenclit.
ingentes sibi opes cȩlestuim diuiti¬
arum. insuꝑ aut̃ et eternam confe¬
rant uitã. Caritas sine simulatioẽ
Ego puto qđ omĩs caritas quȩ non
ẽ sccłm dm̃ simulata sit: et uera
ñ sit. Et enim creator aĩȩ ds̾ iccir¬
co ei eum cȩteris uirtutibus etiã
affectum caritatis inseruit: ut
diligat dm̃. et a quȩ uult ds. Cũ
gͦ opus hoc in animã dederit cari¬

Expanded text:
n uror? Qui miseretur in hilaritate. Videtur fortassis unum atque idem esse, quod supra diximus, qui distribuit in simplicitate, et hic qui miseretur in hilaritate, sed mihi videtur unum fortasse opus esse, non tamen et operis ipsius unum effectum: aliud est eet ideo non vult in tali opere esse tristitiam; qui enim erogat pecuniam suam, si infidelis sit, et recepturum se desperet, necessario tanquam qui eam perdiderit contristatur: qui vero cum fide et spe haec agit, in hilaritate et laetitia agit, certus quod parva haec, quae pro mandato Dei expendit, ingentes sibi opes coelestium divitiarum, insuper et aeternam conferant vitam. Dilectio sine simulatione. Ego puto quod omnis charitas, quae non est secundum Deum, simulata sit et vera non sit: etenim creator animae Deus, idcirco ei cum caeteris virtutibus etiam affectum charitatis inseruit, ut diligat Deum, et ea quae vult Deus. Cum ergo hoc opus in anima dederit, chari
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. hi quise ipsos ñ uindicant:
quomͦ irȩ locum dent. duplicit̃ mͥ
uidet᷑ intelligi. Nam et hoc ipso
quo u̾bi causa manũ manui ñ
referunt. aut conuitio conuitiũ
ñ redlunt: irȩ illius qui fec it
in iuriam. ꝑ transeundi et euane¬
scendi locũ dederunt. Nemo enĩ
ita rabidus inueniet᷑. qui illata
in iuria si uicem ñ recipiat. it̾m
seuiat: s quasi effuso et digesto
furore necessario mitescit. Est
gͦ grande lucrum. ubi et peccan¬
tis. multitudo compescitur pecca¬
tor : et in iuriam passus. pacien¬
tia ꝓbabilis fit apud dm̃. Est aũt
quȩ inferuntur iniuriis. Qui
peccant. scłm ipsius pauli sentẽ¬
tiam. iram sibi thesaurizant in
die irȩ: tunc cum reddet łs uni¬
cuiq seđm oꝑa sua. Sigͦ nos¬
met ipsos uindicemus: ñ ẽ mag¬
num. qđ ꝓ in uiria suscepta reddi¬
mus u̾bi causa. aut palmã ꝓ palma.
aut saxum ꝓsaxo: aut ꝓ contumelia
sermonis nichilominus contume¬
liam. Siuͦ reserueinus ea uindicte

Expanded text:
. Hi qui seipsos non vindicant, quomodo irae locum dent, dupliciter mihi videtur intelligi. Nam et hoc ipso, quod verbi causa manum manu non referunt, aut convicio convicium non reddunt, irae illius qui fecit injuriam, pertranseundi et evanescendi locum dederunt. Nemo enim ita rabidus invenietur qui, illata injuria, si invicem non recipiat, iterum saeviat, sed quasi effuso ac digesto furore necessario mitescat. Est ergo grande lucrum, ubi et multitudo compescitur peccatorum, et injuriam passi patientia probabilis apquae inferuntur injuriis qui peccant, secundum ipsius Pauli sententiam, iram sibi thesaurizant in diae irae, tunc cum reddiderit Deus unicuique secundum opera sua. Si ergo nosmetipsos vindicemus, non est magnum quod pro injuria suscepta reddimus, verbi causa, aut palmam pro palma, aut saxum pro saxo, aut pro contumelia sermonis nihilominus contumeliam: si vero servemus ea vindictae
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit: cũ malis enĩ habere
pacem et societatẽ. fidei nr̃e ꝓ¬
positoq ñ conuenit: quã ius et
alia in loco possit haberi distin¬
ctio. Aliud ẽ enĩ homines ama¬
re: aliud crimina diligere. Qui
qui crimina diligit. diaboli secta¬
t᷑ inuenta. Qui gͦ ꝑfecti sunt: hoc
ipso qđ odert̃ crimina. homines
amant. et odio habentes in eis il¬
lud qđ peccant: illud qđ łs crea¬
uit amare ñdesinunt. Non uos

Expanded text:
convenit; cum malis enim habere pacem et societatem fidei nostrae propositoque non convenit: quamvis et alia in loco possit haberi distinctio. Aliud est enim homines amare, aliud crimina diligere; qui  diligit, qui crimina diligit, diaboli sectatur inventa; qui ergo perfecti sunt, hoc ipso quo oderunt crimina, homines amant, et odio habentes in eis illud quod peccant, illud quod Deus creavit amare non desistunt. Potes