comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. que sic facta hñt m̾itum ut
ñ facta gen̾ent reatũ. hec gͦ pͥ¬
mũ facienda sunt. q̃ sine culpa
dimitti ñ possunt. posthec si
quid uoluntaria ex̾citatione
suꝑ addit᷑. sic faciendũ est ut de¬
bitũ ñ impediant. Alii uolunt
quod ñ debẽt. qui ñ ualent id
qͦd debent. alii et si ualent quod
debent. uoluntaria ĩpedim̃ta iad¬
ducunt uolendo que ñ debent.
Nuo mala i bona actione
hoc ẽ afflictionẽ ⁊ occupationẽ.
afflictio ẽ ad amaritud inẽ. oc¬
cupatio ad dissipationẽ. P affli¬
ctionẽ dulcedo m̃tis amarica¬
t᷑ ꝑ occupationẽ tnqͥllitas dis¬

Expanded text:
t, quae sic facta habent meritum, ut non facta generent reatum. Haec ergo primum facienda sunt, quae sine culpa dimitti non possunt. Post haec si quid voluntaria exercitatione superadditur, sic faciendum est, ut debitum non impediatur. Alii volunt quod non debent, qui non valent id quod debent. Alii, et si valent quod debent, voluntaria impedimenta adducunt, volendo quod non debent.e hoc est afflictionem et occupationem. Afflictio est ad amaritudinem. Occupatio ad dissipationem. Per afflictionem dulcedo mentis amaricatur. Per occupationem tranquillitas dis
Abbreviated transcription (Latin):
meditõ formam uiuendi indicãt.
ꝓbans nec bonũ ẽẽ ea q̃ ñ fiunt
impatient̾ appet̾e̾. nec bonũ eẽ
ea q̃ fiunt insipient̾ fastidire.
Qui enĩ semꝑ qd̃ ñ facit appe¬
tit. ⁊ qd facit fastidit. nec p̃sen¬
tib fruit᷑. nec fittͣis satiatur. In¬
choata enim ante ⁊sũmationẽ
deserit: unchoanda ante tẽpꝰ
app̃hendit. ꝓpt̾ea bonũ ẽ bono
suo eẽ ꝯtemptũ: ⁊ p̃sentia bona
suꝑuenientib bonis augere:
est bonoꝵ cõmutatio. exercitatio
aut̃ uirtutis. Multũq diu̾sa currt̃

Expanded text:
formam vivendi dijudicat probans nec bonum esse ea, quae non fiunt, impatienter appetere, nec bonum esse ea, quae fiunt, insipienter fastidire. Qui enim semper quod non facit appetit, et quod facit fastidivit, nec praesentibus fruitur, nec futuris satiatur. Inchoata enim ante consummationem deserit, et inchoanda ante tempus apprehendit. Propterea bonum est bono suo esse contentum, et praesentia bona supervenientibus bonis augere, est bonorum commutatio, exercitatio autem virtutis, multumque diversa curr
Abbreviated transcription (Latin):
de robore constantie. dirigant᷑
ad normã iusticie. oꝑiant᷑ ambe
auro sapĩe. ut sint ambe ⁊ ꝑfor¬
titudinẽ ualide.⁊ ꝑ eqͥtatẽ dire¬
cte. ⁊ ꝑ disc̾tionẽ splendide. Sit¬

Expanded text:
de robore constantiae, dirigantur ad normam justitiae, operiantur ambae de auro sapientiae, ut sint ambae et per fortitudinem validae, et per aequitatem directae, et per discretionem splendidae.
Abbreviated transcription (Latin):
collustrat. ñ sensibili s imagi
cuncta. sua potiꝰ facultate ꝙͣ
eoꝵ q̃ cognoscunt᷑ utantur. Neq
id iniuria. Nam cum omne iu¬
dicium uidicantis actꝰ existat.
sed ex ꝓpͥa potestate ꝑficiat.

Expanded text:
collustrat non sensibili sed imagicuncta sua potius facultate quam eorum quae cognoscuntur utantur? Neque id iniuria; nam cum omne iudicium iudicantis actus exsistatsed ex propria potestate perficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ut uelle nr̃m quod ex li¬
bero arbitrio habemꝰ ꝑfeccũ
þlene ⁊̃ posse. qͣuod ẽ euisdem
in bono ⁊sũmatio. Porro ꝑfec¬
ta ⁊u̾sio ẽ ad bonũ. ut nil libe
in bono ꝯfirmatio. ut nil desie
iam qd libeat. Tũ demũ ꝑfec¬
taerit uolũtas. cũ plene fuĩt

Expanded text:
 velle nostrum, quod ex libero arbitrio habemus, perfecpleno etiam Posse, quod est ejusdem in bono confirmatio. Porro perfecta conversio est ad bonum, ut nil libeain bono confirmatio, ut nil desit jam quod libeat. Tunc demum perfecta erit voluntas, cum plene fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
cauert̃. quid in hoc u̾e sapientie.
quid bone uoluntatis apparent:
S esto. penitet eos peccasse. Nqͥd
ñtam̃ si optio detur. malũit ad¬
huc peccare. ꝙͣ penã sustinere
peccati: Ettam̃ illud iniquũẽ.

Expanded text:
caverunt, quid in his verae sapientiae, quid bonae voluntatis apparet? Sed esto, poenitet eos peccasse. Nunquid enim si optio detur, malint adhuc peccare, quam poenam sustinere peccati? Et tamen illud iniquum est,
Abbreviated transcription (Latin):
insitã eẽ nob̃ corꝑis nr̃i caritatẽ:
fateor nos huiꝰ gerere tutelã. Ñ
nego indulgendũ illi. seruien¬
dũ nego: multis enĩ seruiet. qͥ
corpori seruit: qͥ ꝓ illo nimiũ ti¬
met : qͥ ad illud omnia refert.
Sic gerere nos debemꝰ. ñ tanqͣ ꝓ
possimꝰ sine corpore: Huiꝰ nos nimiꝰ
amor timorib inqͥetat: sollicitu¬
dinib onerat: contumeliis obi¬
cit. honestũ ei uile ẽ: cui corpꝰ
nimis carũ ẽ. Agatur eius dili¬
gentissime cura: ita tam̃ ut c̃
exiget rõ. cũ dignitas cũ fides.
mittendũ in ignes sit. ¶ Timnet᷑ in

Expanded text:
insitam esse nobis corporis nostri caritatem; fateor nos huius gerere tutelam. Non nego indulgendum illi; serviendum nego. Multis enim serviet, qui corpori servit, qui pro illo nimium timet, qui ad illud omnia refert. Sic gerere nos debemus, non tamquam possimus sine corpore. Huius nos nimius amor timoribus inquietat, sollicitudinibus onerat, contumeliis obicit. Honestum ei vile est, cui corpus nimis carum est. Agatur eius diligentissime cura, ita tamen, ut cum exiget ratio, cum dignitas, cum fides, mittendum in ignes sit. Nihilomin
Abbreviated transcription (Latin):
ce hic dies ultimꝰ ẽ. ut ñ sit ꝓpe ab¬
¶ ultimo est.¬
¶ Plus oꝑis ẽ ui eo. ut ꝓposita custo¬
dias: qͣm ut honesta ꝓponas. ꝑse¬
u̾andum ẽ.:⁊ assiduo studio robur
addendũ: donec bona mens sit.
uide: utrũ in philosophia. an in
ipsa uita ꝓfeceris. Nec ẽ philosophia
ppłare artificiũ: nec ostentatio¬
ni paratũ. Non in u̾bis: s in reb
est: nec in hoc adhibet᷑: ut cũ ali¬
qͣ oblectatione consumat᷑ dies: ut
demat᷑ ocio nausia. Animũ for¬
mat ac fabricat: uitã disponit:
acciones regit: agenda ⁊ omittũ¬
da demonstrat: sedet ad gub̾na¬
cłm: et ꝑ anticipia fluctuantiũ.
dirigit cursũ Sine hac. nemo se¬

Expanded text:
ce hic dies ultimus est. Ut non sit; prope abce hic dies ultimus est. Ut non sit; prope ab ultimo est Plus operis est in eo ut proposita custodias quam ut honesta proponas. Perseuerandum est et assiduo studio robur addendum, donec bona mens sit, vide, utrum in philosophia an in ipsa vita profeceris. Non est philosophia populare artificium nec ostentationi paratum. Non in verbis, sed in rebus est. Nec in hoc adhibetur, ut cum aliqua oblectatione consumatur dies, ut dematur otio nausia. Animum format et fabricat, vitam disponit, actiones regit, agenda et omittenda demonstrat, sedet ad gubernaculum et per ancipitia fluctuantium derigit cursum. Sine hac nemo
Abbreviated transcription (Latin):
dere: uita cardiaci ẽ. Sunt exerci¬
tationes:⁊ faciles: ⁊ breues. q̃ corpꝰ et
sine mora lassent: et tẽpori par¬
cant: cuiꝰ p̃cipua rõ habenda est.
cursus et cũ aliqͦ pond̾e manꝰ mo¬
te. et saltus uł ille qui corpꝰ in altũ
leuat. uł ille qui in longũ mitgt.
uel ille ut ita dicam salutaris aut
ut contumeliosus dicã fullomiꝰ.
Qͦdlibet ex his elige usu fit faci¬
le. Qͥcqͥd facies: cito redi a corpo¬
re adanimũ. Illũ noctib ac die¬
b exerce÷ labore modico alitur
ille. Hanc exercitationẽ ñ frigꝰ.
ñ estꝰ impediet: ne senectꝰ qͥdem.
Id bonũ cura: qͦd uetustate fit
meliꝰ. Neq ego te iubeo semꝑ im¬
minere libro. aut pugillarib
Damdũ ẽ aliquod int̾uallũ ani¬
mo÷ ita tñ ut ñ resoluat᷑: s remit¬
tat᷑. Gestatio ⁊ corpꝰ concutit: et
studio ñ officit. Possis leg̾e possis
dictare. possis loqͥ. possis audire.
quoꝵ nicħ. ne ãbulatio qͥdẽ uetat¬

Expanded text:
dare vita cardiaci est. Sunt exercitationes et faciles et breves, quae corpus et sine mora lassent et tempori pareant, cuius praecipua ratio habenda est: cursus et cum aliquo pondere manus motae et saltus vel ille, qui corpus in altum levat, vel ille, qui in longum mittit, vel ille, ut ita dicam, saliaris aut, ut contumeliosius dicam, fullonius; quoius libet ex his elige usum rudem, facilem. Quicquid facies, cito redi a corpore ad animum. Illum noctibus ac diebus exerce; labore modico alitur ille. Hanc exercitationem non frigus, non aestus inpediet, ne senectus quidem. Id bonum cura, quod vetustate fit melius. Neque ego te iubeo semper inminere libro aut pugillaribus; dandum est aliquod intervallum animo, ita tamen ut non resolvatur, sed remittatur. Gestatio et corpus concutit et studio non officit; possis legere, possis dictare, possis loqui, possis audire, quorum nihil ne ambulatio quidem vetat
Abbreviated transcription (Latin):
eris pauꝑ: si ad opiniones: ñqͣm
eris diues. Exiguũ nat᷑a deside¬
rat: opinio ĩm̃sum. Congerat᷑ in
te qͥcqͥd multi locupletes possede¬
rant: ultͣ pͥuatũ pecunie modũ
fortuna te ꝓuehat: auro tegat:
purpura uestiat: et ad hoc de¬
liciaꝵ opũq ꝑducat: ut t̾rã mar¬
morib abscondas: et ñ tantũ hr̃e

Expanded text:
eris pauper; si ad opiniones, numquam eris dives." Exiguum natura desiderat, opinio inmensum. Congeratur in te quicquid multi locupletes possederant. Ultra privatum pecuniae modum fortuna te provehat, auro tegat, purpura vestiat, eo deliciarum opumque perducat, ut terram marmoribus abscondas, non tantum habe
Abbreviated transcription (Latin):
palam. Aliqͥs uir bonꝰ nob eli¬
gendus ẽ. ac semꝑ ante ocłos
habendꝰ ÷ ut sic tanꝗͣ illo spec¬
stis assistit. Aliquẽ hãt animꝰ qͤ
u̾eatur: cuiꝰ auccoritate. ⁊̃ secre¬
tũ suũ sanctiꝰ faciat. O felicẽ illũ.
dat. O felicem qͥ sic aliq̃ uereri
potest: ut ad memoriã quoq¬
eiꝰ se ꝯponat atq ordinet. Qͥ sic.
aliquẽ uereri potest: cito erit
uerendꝰ. ¶ Elige eũ cuiꝰtͥ placu¬
it et uita et orõ: ⁊ ips animũ
ante se ferens uultus. illũ tͥsemꝑ
ostende. uel custodem ł exemplũ.
Opꝰ ẽ in qͣm aliqͦ: ad quẽ mores nr̃i
se ipsierigant. Nisi ad reguła.

Expanded text:
liquis vir bonus eligendus est, ac semper ante oculos habendus, ut sic tanquam illo specstis assistit. Aliquem habeat animus quem vereatur, cujus auctoritate etiam secretum suum secretius faciat. O felicem illum, dat! O felicem, qui sic aliquem vereri potest, ut ad memoriam quoque se componat atque ordinet! Qui sic aliquem vereri potest, cito erit um. Elige eum, cuius tibi placuit et vita et oratio et ipse animum ante se ferens vultus; illum tibi semper ostende vel custodem vel exemplum. Opus est, inquam, aliquo, ad quem mores nostri se ipsi exigant; nisi ad regulam
Abbreviated transcription (Latin):
ne hominẽ culmo qͣm auro.tegi.
Contemnite omnia: que suꝑua¬
cuus labor uelut ornam̃tũ ac
decꝰ ponit. Cogitate nicħ p̾ter ani¬
nũ ẽẽ mirabile: cui magno ni¬

Expanded text:
ne hominem culmo quam auro tegi. Contemnite omnia, quae supervacuus labor velut ornamentum ac decus ponit. Cogitate nihil praeter animum esse mirabile, cui magno ni
Abbreviated transcription (Latin):
iliberũ ꝯplacitũ. Solũ ꝓfecto
dix̃im. u̾e sapientẽ pleneq
potentẽ cui iã ñ tantũ uelle
adiacet ex libero arbito. s ex
reliqͥs quoq duob inuenit ⁊
ꝑficẽ dum nec uelle ualeat
qd malum sit. nec carere qͦd
uelit. quoꝵ alt̾m ẽ ex lib̾tate

Expanded text:
liberumque complacitum. Solum profecto dixerim vere sapientem, pleneque potentem, cui jam non tantum velle adjacet ex libero arbitrio, sed ex reliquis quoque duobus invenit et perficere; dum nec velle valeat quod malum sit, nec carere quod velit: quorum alterum est ex libertate
Abbreviated transcription (Latin):
test ññꝗͣ fieri absꝙ ꝯsensu
uolũtario patientis. acciua
a nobis iã ñ sine culpa ẽ uolũ¬
tatis. helle plane ⁊uincim̃ qͦd
ñ feret sinollemꝰ. Cogebat᷑ xp̃ia¬
tam̃ n uolens. Uolebat nimis gla
lis uoluntas intꝰ p̃sidens os aꝑi¬
ebat. ñ gladius qͥ foris apparebat.
Porro tam̃ illam eẽ uolũtatẽ cõ¬
uincebat gladius. ñ cogebat. Ip̃a
gͥ se in culpam. ñ gladius impel¬
bat. Deniꝙ in quib sana erat¬
illa uoluntas. occidi pot̾ant.
flectineqͥbant. Hoc ẽ quod eis
p̃dictũ fuerat. facient in uos
corda. Non uos facietis q̃ uolu¬
erint. s ipsi facient uos patie¬
mini. Membra cruciabt̃. sed
uolũtatẽ ñ mutabt̃. Seuient
in carnẽ. aĩe autẽ ñ habebt̃ qͥd
faciant. Sit licet corpꝰ patientiᷤ.
in potestate torqntis. s uolũ¬
tas ẽ lib̃a. Infirma si fui̾t seui¬
endo cognoseñt. ñ eẽ cogent
si ñ fui̾t. Sane infirmitas eiꝰ
medium q̃ndam locũ. id qͦd
ãr in homine lib̾um arbitũ

Expanded text:
test nonnunquam fieri absque consensu voluntario patientis, sed acta nobis, jam non sine culpa est voluntatis. Velle plane convincimur, quod non fieret, si nollemus. Est tamen nisi volens. Volebat nimis  allis voluntas intus praesidens os aperiebat, non gladius qui foris apparebat. Porro talem esse illam voluntatem convincebat gladius, non cogebat. Ipsa igitur se in culpam, non gladius impellebat. Denique in quibus sana erat voluntas, occidi poterant, flecti nequibant. Hoc est quod eis praedictum fuerat, Facient in vos corda. Non vos facietis quae voluerint: sed ipsi facient, vos patiemini. Membra cruciabunt, sed voluntatem non mutabunt: saevient in carnem, animae autem non habebunt quid faciant. Sit licet patientis corpus in potestate torquentis, sed voluntas est libera. Infirma si fuerit, saeviendo cognoscent; non esse cogent, si non fuerit. Sane infirmitas ejus medium quemdam locum id quod dicitur in homine liberum arbitrium,
Abbreviated transcription (Latin):
sed exercent ñ ꝯsentientes. sic
ñ excusant s dãnant ꝯsentien¬
tes. ut nec salus nec damnatio
ulla rõne sñ p̃cedenti ⁊sensu
uolũtario possit haberi. ne qͣ
forte ex parte p̃scribi uideat᷑
catum nulla ui. p̃iudicet᷑ extͥnse¬
ca. aut miscd̃it̾ saluat᷑. cui ad iusti¬
ciã nulla sufficit sua. Sane inhis

Expanded text:
sed exercent non consentientes: sic non excusant, sed damnant consentientes, ut nec salus, nec damnatio ulla ratione sine praecedenti consensu voluntario possit haberi; ne qua forte ex parte praescribi videatur catum nulla vi praejudicetur extrinseca: aut misericorditer salvatur, cui ad justitiam nulla virtus sufficit sua. Sane in his
Abbreviated transcription (Latin):
Iuplex si quicde ht̃ in sebonũ
ab miciosui. Inũ qͥdem gen̾a¬
ñ potuit creari nͥ bona. scd̃m qͦd
uidit d̃s cuncta q̃ fec̾at ⁊ erant
ualde bona. alt̾i speciale exli¬
bertate arbitͥi. in qua ad ima¬
ginem utiꝙ ipsiꝰ qͥ creauit est
bona nimirũ in uniu̾sitate.
melior in suo gen̾e. optima ex
sui ordinatione. Est aũt ordi¬
natio omnimoda. ꝯu̾sio uolũ¬
tatis ad dm̃. ⁊ ex tota se uolũ¬
taria deuota queq subiectio.
ĩmo iungitur głe plenitudo.
qr sic secomitant᷑ duo ista. ut
ꝑfecta iusticia. Merito deniꝙ
talis iusticia ñ erit sine głã. cũ¬

Expanded text:
et siquidem duplex in se bonum ab initio sui: unum quidem generan potuit creari nisi bona, secundum quod vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona ; alterum speciale ex libertate arbitrii, in qua ad imaginem utique ipsius qui creavit, est bona nimirum in universitate, melior in suo genere, optima in sui ordinatione. Est autem ordinatio, omnimoda conversio voluntatis ad Deum, et ex tota se voluntaria devotaque subjectio. imo jungitur gloriae plenitudo: quia sic se comitantur duo ista, ut perfecta justitia. Merito denique talis justitia non erit sine gloria, cu
Abbreviated transcription (Latin):
modis euad̾e uoluit. Alioqͥn
q̃n uox muliercłe linguã sa¬
ualusset. si ñ lingue dnã uo¬
lũtas annuisset. Deniq cũ se
a sui pꝰ modũ nimio illo tẽꝑa.¬
uit amore ⁊ xp̃m cepit ut de¬
buit. toto corde.tota anima
doca uirtute dilig̾e̾. nullisiã
ualuit minis aut penis extor
linguã arma iniqͥtati. s po¬
tiꝰ audact̾ accõmodans u̾itati.
Obedire inqͥt oportet deo ma

Expanded text:
Alioquin quando vox mulierculae linguam savaluisset, si non linguae domina voluntas annuisset? Denique cum se a sui postmodum nimio illo temperavit amore, et Christum coepit, ut debuit, toto corde, tota anima, tota virtute diligere; jam nullis valuit minis 619 vel poenis extorqlinguam arma iniquitati, sed potius audacter accommodans veritati. Obedire inquit, oportet Deo ma
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tit᷑ occidit animã. Ipeccauit
tis. infirme qͥ dem ⁊ mise̾. s pla¬
ne libere. Peccauit autẽ ñ sꝑ¬
nendo. aut odiendo xp̃m. s
se nimis amando. nec in hunc
ꝑu̾sum amorẽ sui. uolũtatẽ me¬
tus ille subitꝰ ꝯpulit. s eẽ ꝯuicit.

Expanded text:
tur, occidit animam . Et peccavit tis, infirmae quidem et miserae, sed plane liberae. Peccavit autem, non spernendo aut odiendo Christum, sed se nimis amando. Nec in hunc perversum amorem sui, voluntatem metus ille subitus compulit; sed esse convicit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsistit nr̃a salus. iustificõ ⁊ glorifi¬
catio. Alt̾a inicium. alt̾a ꝑfectio
est. In illa labor. in hac fructꝰ la¬
bons est. Inc̃ quidem iustificõ
iustificauit. illos ⁊ magnificauit.
Neq enim pot̾it obtineri mag
eũglio docuit dñs. qui cũ disci¬
pulis euangelizaret regnũ dĩ.

Expanded text:
nsistit nostra salus, justificatio et glorificatio. Altera initium, altera perfectio est. In illa labor, in hac autem fructus laboris est. Et nunc quidem justificatio justificavit, hos et magnificavit . Neque enim poterit obtineri magnc in Evangelio docuit Dominus, qui cum discipulis evangelizaret regnum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ꝓpͥam. Siqͥdem aut nega¬
re aut morinecesse erat.Mo¬
ritimens negauit. Negale nole¬
bat. s magis uolebat  mori.
Itaꝙ inuitꝰ qͥdem. sed nega¬
uit tñ ne moreret᷑. Qd̃. silin¬
gua iñ uoluntate. loqͥ hõ cõ¬
pulsꝰ ẽ ꝙ. nolebat. ñ tñ I uelle
aliud ꝙͣ uolebat. lingua motaẽ
uoliuitas: Qͥdenĩ uolebat᷑ ꝓrsꝰ

Expanded text:
tatem; siquidem aut negare, aut mori necesse erat. Mori timens negavit. Negare nolebat, sed magis nolebat mori. Itaque invitus quidem: sed negavit tamen, ne moreretur. Quod si lingua, et non voluntate loqui homo compulsus est quod nolebat: non tamen velle aliud quam volebat. Lingua mota est voluntas? Quid enim volebat? Prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
dubio ꝯsensit. ut ꝓ se loqueret᷑.
Si xp̃m ñ amasset. ñ negasset
s. aliqͣtenꝰ ñ negasset. fatendũ
ẽgͥ hominẽ fuisse ⁊pulsũ. uolũ¬
tatẽ ꝓpͥam ⁊ si ñ mutare occul¬
tare tam̃. Compulsũ inꝙͣ. ñ qͥ¬
dem recedẽ ab amore dei. ce¬
d̾e tam̃ aliqͣntulũ ab amore
ñ potuit ꝙͣ. a se ipsa. Quod si

Expanded text:
 se loqueretur. Si Christum non amasset, non negasset non aliquatenus negasset. Fatendum igitur hominem fuisse compulsum, voluntatem propriam etsi non mutare, occultare tamen: compulsum, inquam, non quidem recedere ab amore Dei; cedere tamen aliquantulum amore  potuit quam a se ipsa. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uanitas. odienda iqͥtas. dã¬
nanda malignitas. execͣnda ĩ¬
pietas. Uanitatẽ ꝑsuad et nimꝰ
amor sui. iniqͥtatẽ subuifert in¬
ordinatꝰ amor mũdi. maligni¬
tatẽ gu̾at odiũ ꝓximi ĩpieta¬

Expanded text:
itaque vanitas, odienda iniquitas, damnanda malignitas, exsecranda impietas. Vanitatem persuadet nimius amor sui, iniquitatem subinfert inordinatus amor mundi, malignitatem generat odium proximi. Impieta
Abbreviated transcription (Latin):
utilis uanitas. mala iniqͥtas. pe¬
ior malignitas. pessima ĩpietas.
Uanitas ⁊ tẽptibił. miqͥtas odibił.
malignitas abhõinabił. ĩpietas¬
poris nimiã habere. carnẽ in car
mis indulg̾e. ornatũ in uestitu
q̃rẽ totũ hocuanitas ẽ: qr totũ
.iIiI. ħ uanũ eI Sua auare retinere.a

Expanded text:
utilis vanitas, mala iniquitas, pejor malignitas, pessima impietas. Vanitas contemptibilis, iniquitas odibilis, malignitas abominabilis, impietasporis nimiam habere, carnem in desimis indulgere, ornatum in vestitu quaerere, totum hoc vanitas est, quia totum hoc vanum est. Sua avare retinere
Abbreviated transcription (Latin):
uulpecuł exeq̃t᷑. Ira intẽ ꝑans
fremit leonis animũ gestare
credat᷑. ꝑauidꝰ ac fugax ñ me¬
iniꝰc̾ui similis habeat̃. Segnis ac
stupiclꝰ torpet. asinũ uiuit.
Leuis atq inꝯstans studia ꝑ¬
mutat: nichilauib differt.
fedis ĩmund̃q libidinib ĩmer¬
gitur. sordide suis uolupte de¬
tinet᷑. Ita fit ut qui ꝓbitate
deserta hõ eẽ desit c̃ in angli¬
cam ꝯditionẽ tͣnsire ñ possit.
fateor inꝗͣ. nec iniuria diciui¬
deo uiciosos tam ⁊ si humani
corporis sp̃ẽm seruent. in beluas
tam̃ animoꝵ qualitate ⁊u̾ti. S qͦꝵ
atͦx sccłataq mens bonoꝵ ꝑnicie
seuit. id ipsum eis licere noliuis¬
sem. P. Nec licet inqͥt: uti ꝯue¬
mienti monstrabit᷑ loco. S tam̃
sudipsũ qd eis licere credit᷑ au¬
fertur. magna ex parte sceła¬

Expanded text:
Vulpeculis exaequetur. Irae in-temperans Vulpeculis exaequetur. Irae in-temperans fremit? Leonis animum gestare credatur. Pauidus ac fugax non mernis similis habeatur. Segnis ac stupidus torpit? Asinum uiuit. Leuis atque inconstans studia permutat? Nihil auibus differt. Foedis inmundisque libidinibus immergitur? Sordidae suis uoluptate detinetur. Ita fit ut qui probitate deserta homo esse desierit, eum in diuinam condicionem transire non possit, Fateor, inquam, nec iniuria dici uideo uitiosos, tametsi humani corporis speciem seruent, in beluas tamen animorum qualitate mutari; sed quorum atrox scelerataque mens bonorum pernicie saeuit, id ipsum eis licere noluissem. – Nec licet, inquit, uti conuenienti monstrabitur loco, sed tamen, si id ipsum quod eis licere creditur auferatur, magna ex parte sce
Abbreviated transcription (Latin):
reuocabit᷑ qͥ careat bono. Qr̃
ꝓbos mores sua p̃mia ñ relm¬
qut̃. Qnͣtumlibet gͥ seuiant
mali sapientitam̃ corona ñ de¬
ꝓbitas ipsa fit p̃miũ. Ita ĩpbis
neqͥcia ipsa suppliciũ. Uide aᷤ¬
sit unũ eẽ. ipsum q unũ boñ
eẽ pauloañ didicisti. Cui ꝯ se
a bono deficit eẽ desistit. Quo
fit ut mali desinant ẽẽ qd̃ fue¬
rant. S fuisse homines adhuc
ipsa humam corꝑis reliqͣspẽs
ostentat. Qr̃ ꝯu̾si in maliciam
huãnã qͦ amisere est nat᷑am.
S c̃ ultͣ hoĩes quẽq ꝓuehereso¬
la ꝓbitas possit. neceẽ ut qͦs ab
humana ⁊ ditione deiecit. infra
hominis m̾itũ detrudat ĩꝑbi¬
tas. Euenit gͥ ut qͣm tͣnsforma¬
tũ uicus uideas. hoĩ ẽ estimare
ũ possis. Auaricia feruet alie¬
naꝵ opum uiolentꝰ ereptor.
lupisimilẽ dix̾is. ferox atꝙ in¬
quietꝰ linguã litigiis ex̾cet. ca¬
ni ꝯparab. Insidiator occultꝰ
subripusse fraudib gaudet:

Expanded text:
re uocabitur, qui careat bono –; quare re uocabitur, qui careat bono –; quare probos mores sua praemia non relinquunt. Quantumlibet igitur saeuiant mali, sapienti tamen corona non derobitas ipsa fit praemium, ita improbis nequitia ipsa suppliciunt\'esit, unum esse, ipsumque unum bonum esse paulo ante didicisti. Cui consea bono deficit, esse desistit: quo fit, ut mali desinant esse quod fuerant. Sed fuisse homines, adhuc ipsa humani corporis reliqua sostentat. Quare uersi in malitiam humanam quoque amisere naturam. Sed cum ultra homines quemque prouehere sola probitas possit, necesse est ut quos ab humana condicione deiecit, infra hominis meritum detrudat improbitas. Euenit igitur, ut quem transformatum uitiis uideas hominem aestimare non possis. Auaritia feruet alienarum opum uiolentus ereptor? Lupi similem dixeris. Ferox atque inquies lingnam litigiis exercet? Cani comparabis. Insidiator occultus subripuisse fraudibus gaudet?
Abbreviated transcription (Latin):
ueriꝰ puto. S si ad hominũ uidi¬
cia reu̾tar. qͥs ille est cui ñ cre¬
denda mͦ. s saltem audienda ui¬
deant᷑.P. Ita est inquit illa. Ne¬
queunt enim ocłos tenebris as¬
suetos. ad lucem ꝑspicue u̾ita

Expanded text:
uerius puto; at si ad hominum iudicia reuertar, quis ille est cui haec non credenda modo sed saltem audienda uideantur? – Ita est, inquit illa. Nequeunt enim oculos tenebris assuetos ad lucem perspicuae uerita
Abbreviated transcription (Latin):
Cur enĩ relicta iurtute iucia
sectant᷑: Inscitia ñ ẽ bonoꝵ. S qͥd
eneruatiꝰ ignorantiececitate: An
sectanda nouer̃t. si tͣnsũsos eos li¬
bido p̃cipitat: Sic ꝙͦ intẽꝑantia
fragiles sunt. qui obluctari uicio
nequeunt. An nescientes uolen¬
tesq bonum deserunt:⁊ ad uicia
deflectunt: S hocmͦ ñ solũ po¬
tentes eẽ. s omnino eẽ desinũt.
Nam qͥ ꝯmunẽ omniũ q̃ st̃ finẽ
ut malos qui płes hoꝵ st̃. eosdẽ
ñ eẽ dicamꝰ. S ita sese resht̃. Nã
qͥ malist̾ malos eẽ ñ abnuo. S
eosdem ẽẽ pure ac simplicit̾ ne¬
go.Nam uti cadau̾ hominẽ mor¬
tuũ dix̾is. simplicit̾ uͦ hominẽ
appellare ñ possis. ita uiciosos
malos quidem eẽ ꝯcesserum.
s eẽ absolute neq̃am ꝯfiteri. Est
enim qͦd ordinein retinet ser¬
uatꝙ nat᷑am. Quod uͦ ab hac
deficit. eẽ ⁊̃ qd̃ in sua nat᷑a sitũ
ẽ delinqunt S possunt inqͥes
mali. nec ego qͥdem negaue¬
rim. S hec eoꝵ potentia ñ a

Expanded text:
Cur enim relicta virtute vitia sectantur? inscitiane bonorum? sed quid enervatius ignorantiae caecitate? An sectanda noverunt? sed transversos eos libido praecipitat, sic quoque intemperantia fragiles, qui obluctari vitio nequeunt. An scientes, volentesque bonum 5 deserunt, ad vitia deflectuntur? Sed hoc modo non solum potenteis esse, sed omnino esse desinunt. Nam qui communem omnium, quae sunt, finem ut malos, qui plures hominum sunt, eosdem non esse dicamus; sed ita sese res habet. Nam qui mali sunt eos malos esse non abnuo; sed eosdem esse pure atque simpliciter nego. Nam uti cadauer hominem mortuum dixeris, simpliciter uero hominem appellare non possis, ita uitiosos malos quidem esse concesserim, sed esse absolute nequeam confiteri. Est enim quod ordinem retinet seruatque naturam; quod uero ab hac deficit esse etiam, quod in sua natura situm est, derelinquit. Sed possunt, inquies, mali; ne ego quidem negauerim, sed haec eorum potentia non a
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥs pedib incedẽ ualens am¬
bulat. aliusq cui hoc nat᷑ale pe¬
dum desit officiũ. manib niteis
ambulare conet᷑. quis hoꝵ ua¬
lentior existimandus est: Sed¬
sũmũ bonũ qͦd eque bonis ma¬
lisq ꝓpositum. boni qͥdẽ nat᷑ali
officio uͥtutũ appetunt. maliuͦ
uariam ꝑcupiditatem. qͦd adi¬
piscendi boni nat᷑ale officium
ñ ẽ. idem ipsum conant᷑ adipisci
ꝯpellit intentio: I quidsihoc
tam magno ac pene inuicto p̃¬
euntis nat᷑e deser̾e̾nt᷑ auxilio.¬

Expanded text:
itur pedibus incedere ualens ambulet aliusque, cui hoc naturale pedum desit officium, manibus nitens ambulare conetur, quis horum iure ualentior existimari potesummum bonum, quod aeque malis bonisque propositum boni quidem naturali officio virtutum petunt, mali vero variam per cupiditatem. quod adipiscendi boni naturale ofiicium non est, idem ipsum conantur adipiscicompellit intentio. Et quid, si hoc tam magno ac paene inuicto praeeuntis naturae desererentur auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
liciores eẽ necẽẽ ẽ inalos cũ cu¬
pita ꝑfec̾int: quã si ea q̃ cupiut̃
implere ñ possint. Nani si mise¬
ret effectꝰ. Itaq cũ sua singłis mi¬
seria sit. tͥplici infortunio neceẽ
ẽ urgeant᷑. qͦs uideas scelus uelle.

Expanded text:
ecesse est malos cum cupita perfecerint quam si ea quae cupiunt implere non possint. Nam si miseret effectus. Itaque cum sua singulis miseria sit, triplici infortunio necesse est urgueantur quos uideas scelus uelle,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtati domũ aꝑire : uoluptates te¬
nere sub freno⁊ meditari dedo¬
loꝵ patientia: ħ qͥ apud se u̾sat:
in magno gaudio ẽ s parũ blando.¬
Le uiũ metalloꝵ fructꝰ in sũmo
est. Illa opulentissima st̃: quoꝵ
in alto latet uena: assidue ple¬
nius responsura fodienti. Hec
quib delectat᷑ uulgꝰ. tenuem
hñt ac ꝑfusoriã uoluptatẽ: et
quodcũq inuentitiũ ẽ gaudiũ:
fundam̃to caret. Hoc dequo lo¬
quor. ad qͦd te conor ꝑducere:
solidũ est. et quod plus pateat
in trorsus. fac oro te lucili km̃e.
qd unũ tepotest pr̃are felicem.
Dissice ⁊ conculca ista q̃ extͥusecꝰ¬
splendent: que tͥ ꝓmittunt᷑ ab

Expanded text:
tati domum aperire, voluptates tenere sub freno, meditari dolorum patientiam? Hec qui apud se versat, in magno gaudio est, sed parum blandoLevium metallorum fructus in summo est; illa opulentissima sunt, quorum in alto latet vena adsidue plenius responsura fodienti. Haec, quibus delectatur vulgus, tenuem habent ac perfusoriam voluptatem, et quodcumque invecticium gaudium est, fundamento caret. Hoc, de quo loquor, ad quod te conor perducere, solidum est et quod plus pateat introrsus. Fac, oro te, Lucili carissime, quod unum potest praestare felicem: dissice et conculca ista, quae extrinsecsplendent, quae tibi promittuntur ab
Abbreviated transcription (Latin):
diuitias in sinu positas contem¬
n̾e: Quid niliceat: Et ille ingñ¬
tis animi ẽ. qͥ illas circũ fusas
sibi multũ diuq miratꝰ qͦd ad se
uen̾int ridet: suasq audit
magis eẽ qm sentit. Multũ est
ñ corrũpi diuitiaꝵ contub̃nio.
Magnꝰ ille: qui in diuitiis pauꝑẽ.¬
Leue argum̃tũ ẽ bone uolũ¬
tatis gͣbatus aut pannꝰ: nͥ ap¬
paruit aliquẽ illa ñ necessita¬
te pati: s malle. Ceterũ mag¬
ne indolis est ad ista ñ ꝓꝑare
⁊ uellicandꝰ ẽ animꝰ. admonen¬
dꝰq naturã nobis minimũ con¬
stitiusse. Nemo uascit᷑ diues.
Qͥsqͥs exit in lucem: iussus est
lacte et panno eẽ contentꝰ Ab
his iniciis nos regna ñ capiunt.
pellat. Nontam̃ molestꝰ creditor.
paruo dimitit᷑: si mͦ das illi qd̾ de¬
bes. ñ qd̾ potes. Turpe ẽ cẽdere
oneri: luctare cũ officio qͦd semel
recepisti. Non ẽ uir fortis ac stre¬
nuus qͥ laborem fugit: nͥ crescit
illi animꝰ ipsa rerum difficultate.

Expanded text:
divitias in sinu positas contemnere ? " Quidni liceat ? Et ille ingentis animi est, qui illas circumfusas sibi, multum diuque miratus, quod ad se venerint, ridet suasque audit magis esse quam sentit. Multum est non corrumpi divitiarum contubernio; magnus ille, qui in divitiis paupeleve argumentum est bonae voluntatis grabatus aut pannus, nisi apparuit aliquem illa non necessitate pati, sed malle. Ceterum magnae indolis est ad ista non properare et vellicandus est animus admonendusque naturam nobis minimum constituisse. Nemo nascitur dives. Quisquis exit in lucem, iussus est lacte et panno esse contentus; ab his initiis nos regna non capiunt. pellat. Non est tamen molestus creditor; parvo dimittitur, si modo das illi, quod debes, non quod potes. VALE. oneri. Luctare cum officio, quod semel recepisti. Non est vir fortis ac strenuus qui laborem fugit, nisi crescit illi animus ipsa rerum difficultate.
Abbreviated transcription (Latin):
acẽ docet philosophia ñ dicẽ
⁊ĩ hoc exigit ut ad legem suam
dissentiat: ut ipsa int̾ se uita u¬
na sit: omniũ actio. dissensionũ
color sit maximũ. hoc ẽ ⁊ officiũ
sapientie ⁊ indiciũ: ut u̾bisoꝑa

Expanded text:
acere docet philosophia, non dicere, et hoc exigit, ut ad legem suam dissentiat, ut ipsa intra se vita unius sit omnium actionum sine dissensione coloris. Maximum hoc est et officium sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
ric affectiones. M enĩ se in fi¬
duciã erigit. mͦ in diffidentiã
deicit. nc̃ odio nc̃ amore duci¬
t᷑. nẽ gaudio. nc̃ merore distra
⁊ desiderata subito detestat᷑.¬

Expanded text:
 affectus. Nunc enim se in fiduciam erigit, nunc in diffidentiam dejicit; nunc odio, nunc amore ducitur: nunc gaudio, nunc moerore distrahdesiderata subito detestat
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentie. Qͥcqͥd enĩ sensꝰ
attingit. cogitõ parit. qͥcquid
imaginatio format. ingeniũ
inuestigat. memoria ⁊ seruat.
hoꝵ omniũ notitiã intelligñ¬
tia capit: ⁊ cũ libuerit. in ꝯsi¬
d̾ationẽ adducit. Int̾cio gͣdu¬

Expanded text:
lligere. Quidquid enim sensus attingit, cogitatio parit; quidquid imaginatio format, ingenium investigat, memoria conservat. Horum omnium notitiam intelligentia capit, et cum libuerit in considerationem admitti
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ hac luce caruerit. ꝗͣ gͣculan¬
dũ ẽ qd detantis malis euasit̾.¬
Sic̃ electos bĩtudo letificat. itacͤ¬
dinecesse ẽ qd̃ a die exitꝰ sui ig¬
nis reꝓbos exurat. Tc̃ maligni
spc̃ egͣdiente anima sua oꝑa re¬
qͥrt̃. T̃ c̃ mala q̃ suasert replicãt.

Expanded text:
qui hac luce caruerit, quam congratulandum ei, quod de tantis malis euasSicut electos beatitudo laetificat, ita credi necesse est, quia die exitus sui ignis reprobos exurat. Tunc maligni spiritus egrediente anima, sua opera requirunt: tunc mala quae suaserunt, replicant,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ abb̃i albico ⁊ fr̃ib
qui secũ st̃. fr̃ lambtꝰ
abbas scĩ petͥ pultariensis
salutem. Qd̃ ad me misistis
ut p̾ter spem urãm a rudi
erudiremini: nͥ quidem et
uite ur̃e conu̾satio cultꝰ ẽ ius¬
ticie. uideretur quasi ironia
fuisse. non iudigentia scientie.
Nam misistis ut uulgo d̾r o¬
uem ad capram mutuare la¬
nam ut ego scilicet iam desi¬
piens. iam delirus senex. iam
letargia obsitꝰ ore babbutien¬
ti ut pote edentulus ipsam do-¬
cerem mineruam.Sed tñ ne
forte opinaremini meñ ex
u̾itate ignorantie. ñ ex pauꝑ¬
tate intellectꝰ. sed potius ex ig¬
nauia uł contemptu urãm
repudiasse petitionem. ex his
que a magist̾s didici. ⁊ uix re¬
colligere potui. uel ex longo
usu retinui. quedã pauida
manu temerarius scͥptor hic
un psalt̾io subnotare substi¬
tui. uos amicos nros nr̃e insipi¬
entie supportatores arbitͣtus.
ñ subsannatores. quoꝵ si qua
meo imputate ⁊ insipientie:
tñ si factꝰ sum insipiens: uosme

Expanded text:
no abbati Alberico et fratribus qui secum sunt, frater Lambertus abbas sancti Petri pultariensis salutem. Quod ad me misistis, ut preter spem vestram a rudi erudiremini, nisi quidem et vite vestre conversatio cultus est justicie, videretur quasi ironia fuisse, non indigentia scientie. Nam misistis, ut vulgo dicitur, ovem ad capram mutuare lanam, ut ego scilicet jam desipiens, jam delirus senex, jam letargia obsitus, ore balbutienti utpote edentulus, ipsam docerem Minervam. Sed tamen ne forte opinaremini me non ex veritate ignorantie, non ex paupertate intellectus, sed potius ex ignavia vel contemptu vestram repudiasse petitionem, ex his que vel a magistris didici, et vix recolligere potui, vel ex longo usu retinui, quedam pavida manu temerarius scriptor hic et in Psalterio subnotare substitui, vos amicos nostros nostre insipientie supportatores arbitratus, non subsannatores. Quorum si qua meo imputate et insipientie. Et tamen, si factus sum insipiens, vos me
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ⁊ cet̾a huiꝰmͦi. Dicimꝰ aliciuꝰ: ⁊ ali¬
cuiꝰ modi. nulliꝰ mͦi. istuismͦi. aliun¬
de.deinde. abintus. deintꝰ. dein¬
tro. deforis. a foris. Dicit enĩ pͥsci¬
anus quia cum apud grecos p̃po-¬
sitio composita cum dictionib
quib dam penultimã habenti¬
b acutam. añpenultimã eã idest
talem scilicet acutam facit. apd
nos in uno idest in solo adu̾bio
hoc solet facere scilicet antepe¬
nultimam acuere. ut in de de¬
ude.intꝰ. dẽintus. abintꝰ. intro.
deintro. longe. delonge. alonge¬
a modo ⁊ cet̾a. ne si gͣuet᷑ p̃posi¬
tio ⁊ ñ acuatur: ꝑ appositionẽ
ri ñ licet. Ex his uel supradic¬
tis potest colligi. qualit̾ usꝙmͦ
debeat accentari. ⁊ notate qd
in quibdam usꝰ. in quibdã
ratio p̃ualet. In quib dam uͦ usꝰ
i ratio ⁊ auctoritas conueniunt.
Sed quia hic usu mͥ uacillante nͨ
auctoritas suffragat᷑ nec firma

Expanded text:
Dicimus alicujus, et alicujúsmodi, nulliúsmodi, istiúsmodi, aliunde, déinde, abintus, déintus, dé intro, déforis, áforis. Dicit enim Priscianus, quia cum apud Graecos praepositio composita est cum dictionibus quibusdam penultimam habentibus acutam, antepenultimam eam idem talem, scilicet acutam, facit. Apnos in uno, id est in solo adverbio hoc solet facere, scilicet antepenultimam acuere, ut inde, déinde; intus, déintus; ábintus; intro, déintro; longe, délonge, álonge; ámodo, et cetera, ne si gravetur prepositio et non acuatur, per appositionem ri non licet. Ex his vel supradictis potest colligi, qualiter usquemodo debet accentari. Et notate quod in quibusdam usus, in quibusdam ratio praevalet, in quibusdam vero usus, et ratio, et auctoritas conveniunt. Sed quia hic usu mihi vacillante, nec auctoritas suffragatur, nec firma
Abbreviated transcription (Latin):
uertere ad dm̃.⁊ relinque pecc̃a
tua. fili peccasti : ne adicias it̃m.
s de pͥstinis de p̃care ut remittan¬
tur tͥ. Quasi a facie colubri sicfu¬
ge pecc̃m. et si accesseris ad illum
suscipiet te. Sibñ egeris recipies.¬
penitentiam quanuis sit exigua.
et statim. conu̾sus fu̾it. ueniam sͥ
credat. Si enĩ tuncius penitentiam
ag̾e. qniam peccare ñ potes: pecc̃a
te dimiserunt. ñ tu illa.Iex. Utinã
tam cito conu̾tatur pecc̃or. ad pe¬
ntentiam. quãcito dñs p̃paratꝰ
ẽ. etiã p̃finitam mutare sententi

Expanded text:
vertere ad Dominum, et relinque peccata tua . Fili, peccasti, ne adjicias iterum, sed et de pristinis deprecare, ut remittantur tibi . Quasi a facie colubri fuge peccata, et si accesseris ad illa, suscipient te . oenitentia, quamvis sit exigua, et statim conversus fuerit, veniam sibi credat. Si enim tunc vis poenitentiam agere, quando peccare non potes, peccata te dimiserunt, non tu illa. Impia tam cito convertatur peccator ad poenitentiam, quam cito Dominus praeparatus est praefinitam mutare sententia
Abbreviated transcription (Latin):
in iudicium. Pententiam agere
est.⁊ ꝑpecrata mala plangere.⁊plan¬
genda non ꝑpetrare. Nam qui sic
pecẽa deplo.ut tñ alia commictat.
tis satiffacimus si ab iniquitate ñ
cessamus. Qui aut̃ omisit ꝓhibita
gͥmet ipsi abscidere debet ⁊ conces

Expanded text:
nte. Poenitentiam agere est et perpetrata mala plangere et plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia deplorat, ut tamen alia committat, tis satisfacimus, si ab iniquitate non cessamus. Qui commisit prohibita, sibimetipsi abscindere debet conces
Abbreviated transcription (Latin):
p. Pecrus In timore incolatus ur̃i
tempore. conu̾samini. Om̃ timete.
regem honorificate. Considerantes
intimore castam conu̾sationem
urãm. Paulus. Non accepistis spm̃
seruitutis iterũ intimor̾. s ac. ⁊cͥ.

Expanded text:
. PETRUS. In timore incolatus vestri tempore conversamini: Deum timete, regem honorificate . Considerantes in timore castam conversationem vestram . PAULUS. Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timor
Abbreviated transcription (Latin):
patientiam in aduersis.⁊ paratior
esto ad suscipiendã quã inferendã
das aquo lesus es. Magna ẽfortitu¬
do si etiam lesus remittas. Magna ẽ
głia si cui potuisti nocere parcas. pa¬

Expanded text:
patientiam in adversis: et promptior esto ad suscipienda, quam ad ferenda das, a quo laesus es; magna est fortitudo, si etiam laesus remittas; magna est gloria, si cui potuisti nocere parcas.
Abbreviated transcription (Latin):
eum quoq qui mala irrogat.
nullo dolo.mor.Sine ferro mar¬
tires eẽ possumus. si patientiã
ueracit in animo seruamꝰ. Doc̃
doctus: quantũ conuincit᷑ minꝰ

Expanded text:
eum qui mala irrogat nullo dolore morderi. Sine ferro martyres esse possumus, si patientiam veritatis in animo servamus. doctus, quanto minus convincit
Abbreviated transcription (Latin):
mũ debes mutare ñ celũ. Licet
uastum tieceris mare: licet ut
dant: seq̃nt᷑ te quocũq ꝑueneris
uicia. hoc idem querenti cuidã
soc̃tes ait. Qd miraris nicħ tͥ ꝑe¬
gͥnationes ꝓdesse. cũ te circ̃fas:
p̃mit ce eadem cã que expulit.
Qd t̾rarũ uiuare nouitas pot̾:
qͥd cognitio urbiũ aut locoꝵ:
In irritũ cedit ista iactatio. Qris.
qͣre te fuga ista ñ adiuuet. T̃ec̃
fugis. Onꝰ animi deponendũẽ.
ũ ante tͥ ullꝰ placebit locꝰ. Qͥc¬
qͥd facis contͣ te facis: ⁊ motup¬
so noces tͥ. Egrum enĩ concutis
At cũ istuc exem̾is malũ: omnis¬
smutatio loci iocunda. Non ꝑe
gͥnaris. s exras. ⁊ ageris. ac locũ
ex loco mutas: cũ illud qͦd q̃ris.
bene uiu̾e: omni loco positũ sit.
tũ quoq et uiciniã fori ꝓcul fugi¬
am. Nã ut loca gͣuia ⁊̃ firmissimã

Expanded text:
mum debes mutare, non caelum. Licet vastum traieceris mare, licet, utdant, sequentur te, quocumque perveneris, vitia. Hoc idem querenti cuidam Socrates ait: " Quid miraris nihil tibi peregrinationes prodesse, cum te circumferas ? Premit te eadem causa, quae expulit." Quid terrarum iuvare novitas potest ? Quid cognitio urbium aut locorum ? In inritum cedit ista iactatio. Quaeris quare te fuga ista non adiuvet ? Tecum fugis. Onus animi deponendum est; non ante tibi ullus placebit locus. quid facis, contra te facis et motu ipso noces tibi; aegrum enim concutis. At cum istud exemeris malum, omnis mutatio loci iucunda fieregrinaris, sed erras et agens ac locum ex loco mutas, cum illud, quod quaeris, bene vivere, omni loco positum sit. tum quoque et viciniam fori procul fugiam. Nam ut loca gravia etiam firmissima
Abbreviated transcription (Latin):
et exp̃ceptis sapientiũ u̾bacol¬
lecta. & eruditus sermo: ñ os¬
tendt uerũ robur animi. Est
enĩ orõ ⁊̃ timidissimis audax.
Qͥd eg̃is tc̃ apparebit: cũ aĩam
ages.Qui mori didicit: serui
re dedidicit. Supͣ omnẽ potũ¬
tiã est: certe extra omnẽ. Quid
adillum carcer. et custodia. et
claustra: Liberũ ostiũ ht̃. Una
est cathena que nos alligatos
tenet: amor uite. Quiut ñ ẽ
abiciendꝰ: ita minuendus ẽ ut
si qͣndo res exiget. nichil nos
detineat. nec impediat. qͦ mi¬
nꝰ paratisimꝰ: quod qͣndoꝙ
faciendum est. statim facere.
Sola uetꝰ prat gaudiũ ꝑpe¬
tuũ. securũ: etiam si qͥd ostat:
nubiũ mͦ int̾uenit q̃ infra
ferunt᷑. nec unꝙͣ diem uin¬
cunt. Qñ ad hoc gaudiũ ꝑue¬
nire continget: Non qͥdem
cessat᷑ adhuc: s festinat᷑. B o
na mens nec cõmodat᷑. nec e¬
mit᷑. Et puto si uenalis eẽt: ñ
hrẽt emptorem. At mala coti¬
die emitur. S accipe iã qͦd de¬
beo. et uale. Diuitie st̃ ad legem

Expanded text:
et ex preceptis sapientum verba collecta et eruditus sermo, non ostendunt verum robur animi. Est enim oratio etiam timidissimis audax. Quid egeris tunc apparebit, cum animam ages.re dedidicit; supra omnem potentiam est, certe extra omnem. Quid ad illum carcer et custodia et claustra ? Liberum ostium habet. Una est catena, quae nos alligatos tenet, amor vitae, qui ut non est abiciendus, ita minuendus est, ut si quando res exiget, nihil nos detineat nec inpediat, quo minus parati simus, quod quandoque faciendum est, statim facere.Sola virtus praestat gaudium perpetuum, securum; etiam si quid obstat, nubium modo intervenit, quae infra feruntur nec umquam diem vincunt." Quando ad hoc gaudium pervenire continget ? Non quidem cessatur adhuc, sed festinetur. na mens nec commodatur nec emitur. Et puto, si venalis esset, non haberet emptorem. At mala cotidie emitur. Sed accipe iam quod debeo et vale. " Divitiae sunt ad legem
Abbreviated transcription (Latin):
spũale. Unũ tͣnsitoriũ. alt̾m et̾¬
num. Utrũq plenũ. utrũꝙ in suo
gen̾e ꝑfectum. Unũ carni. alt̾um
spũi. ut in uno sensus carnis adio¬
ꝯditatem fou̾et᷑. in alt̾o sensꝰm̃tis
ad felicitatẽ repleret᷑. Carni uisi¬
bilia. spĩu inuisibilia. Carni ad¬
solatium. spũi ad gaudiũ. Im his
bonis unum dedit. aliud ꝓmisit.

Expanded text:
unum transitorium, alterum aeternum; utrumque plenum, et utrumque in suo genere perfectum; unum carni, alterum spiritui, ut in uno sensus carnis ad jucunditatem foveretur, in altero sensus mentis ad felicitatem repleretur. Carni visibilia, spiritui invisibilia; carni adsolatium, spiritui ad gaudium. Ex his bonis unum dedit, alterum promisit.
Abbreviated transcription (Latin):
onis ⁊ sid̾atio. Bona qͥppe dispo¬
sitionem desuꝑ hñt: ⁊ ut sint qr
bonast̾. ⁊ut sic sint. qr ordinata
sc̃. Mala uͦ ex dispositione suꝑ¬
na ñ hũt qͦd sunt qr malasunt.

Expanded text:
ter consideratur. Bona quippe dispositionem desuper habent: et ut sint quia bona sunt, et ut sic sint quia ordinata sunt. Mala vero ex dispositione superna non habent quae sunt quia mala sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
uitatũ nomina. si pͥme uel
scd̾e sint declinationis geniti¬
uo qͥdem casu in loco ꝑ aduer
bio accipiunt᷑ ut rome sur
uel tarenti: accusatiuo uͦ ad
locum cuiuscũq sint decli¬
nationis. ut romam eo uel ta¬
rentum. uel cartaginem. abla

Expanded text:
i primae uel secundae sint declinationis, genetiuo quidem casu pro aduerbio in loco accipiuntur, ut Romae sum uel Tarenti, accusatiuo uero ad locum cuiuscumque sint declinationis, ut Romam eo uel Tarentum uel Carthaginem uel
Abbreviated transcription (Latin):
sia nascitur in arabia. uirga
robusti corticis ⁊ purpurea.
foliis ut piꝑis nil amplius. ħ
qualiacũq hic et psalt̾io ex
amici ur̃i languida scientia
que quasi extorsistis cum ñ
obedire timui. si ñ displicer
int̾im assumite. Et si quid
uobis aliud aliunde eluxe¬
penitꝰ abradere ũ differatis:
ne forte alicuiꝰ sinceritatẽ
qd̾ absit faciant acescere. Uale¬
te et nobis int̾ scillam et carib¬
dim nauigantib.s p̃ nimia
tempestate uix remigare su¬
stinentib. orõnis ⁊ consilii ur̃i
manu subuentre. ne absorbe

Expanded text:
 nascitur in Arabia, virga robusti corticis et purpurei, foliis ut piperis. Nil amplius Hec qualiacunque hic et in Psalterio ex amici vestri languida scientia que quasi extorsistis, cum non obedire timui, si non displicent interim assumite; et si quid vobis aliud aliunde verius eluxepenitus abradere non differatis, ne forte alicujus sinceritatem, quod absit, fiant acescere. Valete, et nobis inter Scillam et Caribdim navigantibus, sed pre nimia tempestate vix remigare sustinentibus, orationibus et consilii vestri manu subvenite ne absorbe
Abbreviated transcription (Latin):
timꝰ. loquam. Qd loquim᷑. sentia¬
mꝰ. Concordet sermo cũ uita. Ille
ꝓmissũ suũ impleuit: qͥ et cũ ui¬
deas illũ ⁊ cũ audias idem ẽ. Uide¬
bimꝰ qualissit qͣntꝰ sit: unꝰ sit. ꝯ̃
contingere eloquentia ñ sollici¬
to potest: sed aut parata ẽ. aut
paruo constat: ad sit: et respul¬
cherrimas ꝓseqͣtur. Sit talis: ut
res potius qm̃ se ostendat. Alie ar¬
tes ad ingeniũ toce ꝑtinent: hic
animi negociũ agit᷑. Honq̃rit e¬
ger medicũ loq̃ntẽ: s si ita cõpecit.
ut idem ille qͥ sanare potest cõpte
de his que facienda sunt dissãt:
hoc enĩ tale ẽ: qͣsi si ꝑitꝰ gub̾nator
ĩ formosus ẽ. Quid aures meas
scabis. qͥd oblectas: Auud agit᷑.
urendꝰ. secandꝰ. abstinendꝰ. sũ. Ad
hec adhibitus es: curare debes
Tantũ negocii habes: qͣntũ
in pestilentia medicꝰ. Circa u̾ba
occupatꝰ es: iã dudũ gaude si
qͥdem stultoꝵ ẽ: magno tam̃

Expanded text:
timus loquamur, quod loquimur sentiatimus loquamur, quod loquimur sentiamus; concordet sermo cum vita. Ille promissum suum inplevit, qui, et cum videas illum et cum audias, idem est. Videbimus, qualis sit, quantus sit; unus sit. Non contingere eloquentia non sollicito potest, si aut parata est aut parvo constat, adsit et res pulcherrimus prosequatur. Sit talis, ut res potius quam se ostendat. Aliae artes ad ingenium totae pertinent, hic animi negotium agitur. Non quaerit aeger medicum eloquentem, sed, si ita conpetit, ut idem ille, qui sanare potest, compte de iis, quae facienda sunt, disseratHoc enim tale est, quale si peritus gubernator etiam formosus est. Quid aures meas scabis ? Quid oblectas ? Aliud agitur; urendus, secandus, abstinendus sum. Ad haec adhibitus es. Curare debes Tantum negotii habes, quantum in pestilentia medicus. Circa verba occupatus es? Iamdudum gaude, si quidem stultorum est, magno tamen
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Placeat homini qͥcqͥd deo pla¬
cuit: obhoc ipsum suaq miret᷑
qͦd ñ potest iunci: quod mala
ipsa sub setenet: quod rõne qͣ
ualentiꝰ nicħ ẽ. casũ dolorẽq
⁊ iniuriã subigit. Ama rõnem:
huiꝰ te amor contͣ durissima ar¬
beroꝵ amissione: ñ amicoꝵ.
Fodem enĩ animofert illoꝵ mor¬
tem: qͦ suam expectat. Nonma¬
gis hanc timet: ꝙͣ illam dolet.
Si fieri posset quid sentiã os¬
tendere ꝙͣ. loqͥ mallem: etiã si
disputarem. nec supploderem
pedem. nec manũ iactarem. nec
attolłem uocem. s ista oratorib
reliqͥssem: contentꝰ sensꝰ meos
ad te ꝑtulisse: quos nec exornas¬
sem: nec abiecissem. hoc unũ
plane tͥ apꝓbare uellem. omiã
me illa sentire q̃ dice̾m: nec cm̃¬
sentire. s amare. Alit̾ homines ami¬
cam: alit̾ lib̃os oscłant᷑. Tam̃ in hoc
magnis dicent᷑. Neq enĩphiloso¬
phia ingenio renunciat: multũ
tam̃ oꝑe impendiu̾bis ñ oportet.
hec sit ꝓpositi nr̃i sũma. Quod sen¬

Expanded text:
 Placeat homini, quicquid deo placuit; ob hoc ipsum se suaque miretur, quod non potest vinci, quod mala ipsa sub se tenet, quod ratione, qua valentius nihil est, casum doloremque et iniuriam subigit. Ama rationem ! Huius te amor contra durissima arberorum amissione, non amicorum. Eodem enim animo fert illorum mortem, quo suam expectat. Non magis hanc timet quam illam dolet.Si fieri posset, quid sentiam, ostendere quam loqui mallem. Etiam si disputarem, nec supploderem pedem nec manum iactarem nec attollerem vocem, sed ista oratoribus reliquissent!, contentus sensus meos ad te pertulisse, quos nec exornassem nec abiecissem. Hoc unum plane tibi adprobare vellem: omnia me illa sentire, quae dicerem, nec tansentire, sed amare. Aliter homines amicam, aliter liberos osculantur; tamen in hoc magnis dicentur; neque enim philosophia ingenio renuntiat. Multum tamen operae inpendi verbis non oportet. Haec sit propositi nostri summa: quod sen
Abbreviated transcription (Latin):
ut mulco feliciora sint homine.
Nam sine neqͥcia. sine fraudil
degunt: fruunt᷑ uoluptatib
quas et magis capiunt et ex fa¬
cili: sine ullo pudoris aut peni¬
Bona ilłi sunt u̾a que rõdat:
solida acsempit̾na q̃ cadere ñ
possunt ne decresc̾e qͥdem ac mi-¬
iiui. Cet̾a opnione bona st̃: ⁊ nom̃
qͥdem hñt cõmune cũ ueris. ꝓpͥ¬

Expanded text:
ut multo feliciora sint homine. ut multo feliciora sint homine. Nam sine nequitia, sine fraudibus degunt. Fruuntur voluptatibus, quas et magis capiunt et ex facili sine ullo pudoris aut paenibona illa sunt vera, quae ratio dat, solida ac sempiterna, quae cadere non possunt, ne decrescere quidem aut minui. Cetera opinione bona sunt et nomen quidem habent commune cum veris, propr