comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ria chaldeos magis fecisse: quia ua¬
sa templi dĩ. posuer̃ in tẽplo bel:
Unde postea baltasar potat in fialis:
& statim regnum eiꝰ in medos ꝑsas¬
q transfert᷑.: Sed quia post diẽ dñi
magnũ ce horribilẽ hȩc futura di¬
cuntur. quȩ apłi in resurrectionẽ
dni int̾̃p̃tant᷑: & hebrei in futurũ
iudicii tempꝰ differ̃. magis de ro¬
manis intelligendũ: qđ uespasianꝰ
&e titus. rome templo pacis edificato.
uasa tẽpli & uniuersa donaria inde¬
iubro illiꝰ consecrarent: quȩ grecaa
romana narrat historia.ẜo tempor
medoꝵ urbib atq montib habi¬
tant. uenditi sunc filiis grecoꝵ ut̃
ext̾minarent᷑ de finib suis: & om̃is
urbs iudaica captiuitate cõpleta
iudicio accidit. contra tẏrum &e
sydonẽ ꝓ se accidisse confirment.
Nos aũt iuxca ceptã tropologiã tyruĩ
& sẏdonẽ. & palestinos eos intp̃te
ruunt siue uolutantur in ceno:
qđ philistiim galileaq significant.

Expanded text:
ria Chaldaeos magis fecisse, qui varia Chaldaeos magis fecisse, qui vasa templi Domini posuerunt in templo Bel: unde postea Balthasar potat in phialis, et statim regnum ejus in Medos et Persas transfertur . Sed quia post diem Domini magnum et horribilem, haec futura dicuntur, quae apostoli in resurrectione Domini interpretantur, et Hebraei in futurum judicii tempus differunt, magis de Romanis est intelligendum: quod Vespasianus et Titus, Romae templo Pacis aedificato, vasa Templi et universa donaria in delubro illius consecrarunt: quae Graeca et Romana narrat historia. Eo temporMedorum urbibus et montibus habitant venditi sunt filiis Graecorum, ut exterminarentur de finibus suis, et omnis orbis Judaica captivitate completus , quae Dei judicio accidit, contra Tyrum et Sidonem per se accidisse confirment. Nos autem juxta coeptam tropologiam, Tyrum et Sidonem et Palaestinos eos interpreruunt, sive volutantur in coeno, quod Philistiim Galilaeaque significat.
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a : & filios iuda & filios iherłm uen¬
didistis filiis grecoꝵ. ut longe facere¬
tis eos de finib suis. Lxx. Quid mͥ &e
uobis tẏrus &e sẏdon. & omis galilea
aliemgenarũ: numquid retributio¬
nẽ uos reddetis mͥ: aut irã in corde
retinetis aduersum me. hoc enĩ grece
cit̾ & cito reddam recributionẽ ur̃am
in capitib ur̃is: ꝓ eo qđ argentum
meum & aurũ meũ tulistis. &e electa
mea & optima intulistisin templa
urã. &. filios iuda & filios iherłm
uendidistis filiis grecoꝵ ut eiceretis
eos de finib suis. Et̃ hȩc iudei aduer¬
sum tẏrum &e sỹdonẽ. &e palestino¬
rũ t̾iminos. siue galileam alienige¬
narum dici arbitrant᷑. Qđ tẽpore
captiuitatis uidaice quando uicti
sunt a romanis. dei popłm ꝑsecuti
meo quia argentum meũ. & aurum
sam ꝓpositionis aureã. & duos cheru¬
bin aureos. & ꝓpiciatorium & fialas
ac turibula aurea tulistis & consecra¬
stis idolis ur̃is. Hȩc aũt narrat histo¬

Expanded text:
ra: et filios Juda, et filios Jerusalem vendidistis filiis Graecorum: ut longe faceretis eos de finibus suis. LXX: Quid mihi et vobis, Tyrus et Sidon, et omnis Galilaea alienigenarum? Numquid retributionem vos redditis mihi: aut iram in corde retinetis adversum me hoc enim Graece citer et cito reddam retributionem vestram in capitibus vestris: pro eo quod argentum meum et aurum meum tulistis: et electa mea et optima intulistis in templa vestra: et filios Juda, et filios Jerusalem vendidistis filiis Graecorum: ut ejiceretis eos de finibus suis. Et haec Judaei adversum Tyrum et Sidonem et Palaestinorum terminos, sive Galilaeam alienigenarum dici arbitrantur: quod tempore captivitatis Judaicae, quando victi sunt a Romanis, Dei populum persecuti meo: quia argentum meum et aurum,nsam propositionis auream, et duos Cherubim aureos, et propitiatorium, et phialas ac thuribula aurea tulistis, et consecrastis idolis vestris . Haec autem narrat histo
Abbreviated transcription (Latin):
suscitabo eos de loco in quo uendi-¬
distis eos. & reddam retributionẽ
uram in capita ur̃a: & uendam fi-¬
los ur̃os &e filias ur̃as inmanib fi-¬
lioꝵ iuda. Et uenundabunt eos in
captiuitatẽ. genti quȩ ꝓcul ab est:¬

Expanded text:
suscitabo eos de loco in quo vendidistis eos, et reddam retributionem vestram in capita vestra, et vendam filios vestros et filias vestras in manibus filiorum Juda, et venundabunt eos in captivitatem genti, quae procul abest
Abbreviated transcription (Latin):
cuti sunt. & diuiser̃ sibi hereditatẽ dĩ
ce disꝑser̃ eos innationib & suꝑ t̾ram
illiꝰ miser̃ sortẽ. Qđ ñsolum suꝑ he¬
reticis debemꝰ acciꝑe. quisibi dĩ po¬
płm diuiser̃. & eos faciunt eẽ genti¬
les: sed ad omnẽ rigidũ suꝑbumq
doctorẽ. qͥ sub nomine doctrine & sa¬
cerdocii dominant᷑ cleris: & oppri¬
munt eos qͥ sibi subiecti sunt. Cumq
fuerint neglegentes. & scandaliza¬
uerint unum de minimis. &iam pu¬
nũ. Tradunt aũt adolescentes mere¬
tricib. & puellas uendunt luxuriȩ:
qͥ turpis lucri gr̃a ñ corripiunt de¬
unquentes. Uerum quid uobis & mͥ
tyrus &e sẏdon. &e om̃is t̃minꝰ pale¬
stinoꝵ : Numquid ultionẽ uos reddi-¬
tis mͥ: & si ulcismini uos contra me.
cito uelocit̃ reddã uicissitudinẽ uob̃:
suꝑ caput ur̃m. Argentũ enim meũ
ce aurũ tulistis. & desiderabilia mea

Expanded text:
ereditatem Domini, et disperserunt eos in nationibus, et super terram illius miserunt sortem: quae non solum super haereticis debemus accipere, qui sibi Dei populum diviserunt, et eos faciunt esse gentiles, sed ad omnem rigidum superbumque doctorem, qui sub nomine doctrinae et sacerdotii dominantur cleris, et opprimunt eos qui subjecti sunt. Cumque fuerint negligentes, et scandalizaverint unum de minimis, etiam punum. Tradit autem adolescentes meretricibus, et puellas vendit luxuriae, qui turpis lucri gratia non corripit deent verum quid vobis et mihi Tyrus et Sidon et omnis terminus Palestinorum numquid ultionem vos redditis mihi et si ulciscimini vos contra me cito velociter reddam vicissitudinem vobis super caput vestrum argentum enim meum et aurum tulistis et des
Abbreviated transcription (Latin):
a rubiginẽ. anubin. & corcodillum.
& ibm. noctuas accipitres. & ciconi¬
as. Sub his nominib quondã diui¬
sus ẽ popłs dei. quȩ aduersarie na¬
cones. id÷ pͥnceps mundi istiꝰ. &
nctores tenebrarũ. ñ solum diuise¬
runt sibi popłm dĩ. s posuer̃ pue-¬
is in ꝓstibulo: ut uirilem cogerent
tutare naturam. De quib ce apłs lo¬
qut᷑. Propterea tradidit illos.ns. n¬
passiones ignomime: Siquide iinu¬
tauer̃ naturalẽ uisum: in eũ usũ qͥc̃t᷑
naturã ẽ. Similit̃ & masculi relicto
naturali usu feminȩ accensi sunt in
desiderium sui. in inuicẽ masclĩ in
nascłos turpitudinẽ oꝑantes: &
nercedẽ qũa oportuit erroris sui
insemet ipsos recipientes. Nec hoc fe¬
ise concẽpti. uindider̃ puellã ꝓ ui-¬
no ut biberent: & libini ꝓ̃ferent gu¬
lam Quȩ umiuersa. iudei uespasiani
ticiq temporib maxime adriani iu¬
xta litterã impleta ẽẽ commemorant.

Expanded text:
et rubiginem, et Anubim et crocodilum, et rubiginem, et Anubim et crocodilum, et ibin, noctuas, accipitres, et ciconias. Sub his nominibus quondam divisus est populus Dei: quae adversariae nationes, id est, principes mundi istius, et rectores tenebrarum, non solum diviserunt sibi populum Dei, sed posuerunt pueros in prostibulum, ut virilem cogerent mutare naturam, de quibus Apostolus loquitur: Propterea tradidit illos passiones ignominiae: siquideAl. naturam suam, in eum usum qui contra naturam est. Similiter et masculi, relicto naturali usu feminae, accensi sunt in desiderium sui in invicem, masculi in masculos turpitudinem operantes, et mercedem quam oportuit erroris sui in semetipsos recipientes. Nec hoc fecisse contenti, vendiderunt puellam pro vino, ut biberent, et libidini praeferrent gulam. Quae universa Judaei, Vespasiani, Titique temporibus, et maxime Hadriani, juxta litteram impleta esse commemorant.
Abbreviated transcription (Latin):
&e dedtet eas inuallem iosaphat.
Qđ significantius uxta hebraicam
deorsum ducã : & de sublimib ad
inferiora detrahã.: Simulq consi¬
dera quando incredulos quosq uł
aduersarias potestates dñs adiudi¬
cium ꝓuocat. &e disceptat᷑ cum es
ꝓ poplõ suo. Deducã inquit eas in
uallem iosaphat. Quando aũt cre¬
dentes ad p̃lium cohortat᷑ & dicit.
suscitate rebustos. accedant. ascen-¬
dant om̃s uiri bellatores: consur-¬
gant. & ascendant gentes in ualle
iosaphat. Non descendere s ascen¬
dere cohortat᷑. Omĩs enim qͥ udi¬
cat᷑ ꝓpt̾ peccata sua in ualle positꝰ
est. quȩ appellat᷑ losaphat. ⁊dest
dñi iudicium: Qui enĩ credit in
inq disputabit cum eis ñ potentia
mestatis. sed racionis ueritate eos¬
anuncens. qui parciti sunt popłm dĩ.
e hereditatẽ illiꝰ cdisꝑser̃ innacionib
it seruos dĩ sibi seruire compelleres:
etram illiꝰ diuiser̃. multis eam in t̃
t errorib separantes. ut alii colerent

Expanded text:
 deducet eas in vallem Josaphat, quod significantius, juxta Hebraicam deorsum ducam, et de sublimibus ad inferiora detraham. Simulque considera, quando incredulos quosque, vel adversarias potestates Dominus ad judicium provocat, et disceptat cum eis pro populo suo: deducam, inquit, eas in vallem Josaphat. Quando autem credentes ad praelium cohortatur, dicit: Suscitate robustos: accedant, ascendant omnes viri bellatores: consurgant et ascendant gentes in vallem Josaphat, non descendere, sed ascendere cohortantur. Omnis enim qui judicatur propter peccata sua, in valle positus est, quae appellatur Josaphat, id est, Domini judicium. Qui enim credit in ique disputabit cum eis, non potentia majestatis, sed rationis eos veritate convincens, qui partiti sunt populum Dei, et haereditatem illius disperserunt in nationibus, ut servos Dei sibi servire compellerent: et terram illius diviserunt, multis eam inter se erroribus separantes, ut alii colerent
Abbreviated transcription (Latin):
gelistis silentio p̃t̾missum: Neq enĩ
omĩa quȩ fecit iħs scripta referun¬
tur. Quȩ si scribantur ꝑ singła. nec
ipsum quidẽ arbitror mundũ cape
eos. qui scribendi sunt libros: Aut
certe qͦmͦ sol uersus in tenebras ẽ. ñ
quo ipse sit mutatꝰ in tenebras. s qͦ
tenebras mundo induxeritisicoe lu¬
na si ẽ uersa in sanguiẽ. s iudeos
blasphemiarũ & negationis in xͦ
horrore cooꝑtos ȩt̃no. destimonii
sui sanguine condempnauit dicen¬
tes. Sanguis etus suꝑ nos &e super
filios nr̃os. Hȩc omĩa priꝰquã dies
tura describit. Dies aũt dm̃ magis
& horribilis aut resurrectionis ẽ
credendus ẽ. aut oerde multa pos
tẽpora dies iudicii: qui uere mag¬
nus ẽ. & horribilis. S quia sequit᷑.
& erit om̃is qui inuocauerit nom̃¬
dm̃i saluus erit: melius de die pas¬
sionis xp̃i uł resurrectionis accipi.
Inuocatio uͦ in qua salus consistice
ñ ex sermone tantũ sed ex corde ce

Expanded text:
gelistis silentio praetermissum. Neque enim gelistis silentio praetermissum. Neque enim omnia quae fecit Jesus scripta referuntur, quae si scriberentur per singula, ne ipsum quidem arbitror mundum capere eos, qui scribendi sunt, libros . Aut certe quomodo sol versus in tenebras est, non quod ipse sit mutatus in tenebras, sed quod tenebras mundo induxerit: sic et luna non est versa in sanguinem, sed Judaeos blasphemiarum et negationis in Christum horrore coopertos, aeterno testimonii sui sanguine condemnavit, dicentes: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Haec omnia priusquam dies tura describit, dies autem Domini magnus et horribilis, aut resurrectionis esse credendus est, aut certe multa post tempora dies judicii qui vere magnus est et horribilis. Sed quod sequitur, et erit omnis qui invocaDomini salvus erit, melius de die passionis Christi, vel resurrectionis accipitur; invocatio vero, in qua salus consistit, non ex sermone tantum, sed etiam ex corde et
Abbreviated transcription (Latin):
guis. ꝓut sp̃c sc̃s dabat eloqui illis
Hic ẽ ignis quẽ uenit dñs mittere suꝑ
t̾rã: & antequã pateret᷑ in discipłis
suis optabat ardere. Ignis. nature ẽ
duplicis. Habet lum̃ credentib ha-¬
bet tenebras suppliciaq incredulis:
qͥ appellant᷑ uapores fumi. Iste fumꝰ
ẽ amarissimꝰ qͥ excecauit oclõs iudeo¬
rum: De quo inꝓuerbiis legimꝰ. Sic̃
fumus noxiꝰ ocłis. & in matura uua
dentib:sic iniquitas utentib ea. De
loquit᷑. in qua p̃dicabat᷑ cecitas uidȩ¬
orum. & suꝑliminare motũ ẽ. &e do¬
mus repleta ẽ fumo. Unde postea
sequit᷑. Uade ce dic popłõ huic. Au¬
ditu audietis & ñ intelligetis: & ui¬
dentes aspicietis & ñ uidebitis. Incͣs¬
satũ ẽ. enim cor popłi huiꝰ: & aurib
suis grauit̾ audier̃. Sol qͦq ẽ conuer¬
sus intenebras. quando pendentem
dñm suum uidere ñ ausus ẽ. Q lu¬
na insanguinẽ: qđ aut uixca histo¬
riam factũ ẽẽ credamꝰ. & ab euan-¬

Expanded text:
us sanctus dabat eloqui illis . Hic est ignis quem venit Dominus mittere super terram, et antequam pateretur, in discipulis suis optabat ardere . Ignis naturae est duplicis: habet lumen credentibus; habet tenebras suppliciaque incredulis, qui appellantur vapores fumi. Iste fumus est amarissimus, qui excaecavit oculos Judaeorum, de quo in proverbiis legimus: Sicut fumus noxius est oculis, et immatura uva dentibus, sic iniquitas utentibus ea Prloquitur, in qua praedicebatur caecitas Judaeorum: Et superliminare motum est, et domus impleta est fumo. Unde postea sequitur: Vade, et dic populo huic: Auditu audietis, et non intelligetis; et videntes aspicietis, et non videbitis: incrassatum est enim cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt . Sol qsus in tenebras, quando pendentem Dominum suum videre non ausus est. Et luna in sanguinem: quod juxta historiam factum esse credamus et ab evan
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & mulciplicẽ recipiens explana¬
tionem: ut sub tropologia omma
quȩ dicta sunt. ad illa tempora re-¬
feramus. adque petrus & paulus apli
reculer̃: hoc ẽ quando passus ẽ dñs
&e resurrexit. Neq enim fieri po¬
test ut suꝑiora intempore passionis.
& quȩ secuntur intelligamꝰ in die
iudicii: maxime cũ sequat᷑ quia eoce
in dieb illis & in tempore illo. ce
iste uersiculus p̃cedentib inferio¬
ra conectens. uno dicat cuncta tẽ¬
pore ꝑpetrata. Quia ecce indieb
illis ce in tẽpore illo. cum conuercõ
captiuitatẽ uida &e iherłm. congre¬
Igabo om̃s gentes ut deducã eas in

Expanded text:
est, et multiplicem recipiens explanaest, et multiplicem recipiens explanationem: ut sub tropologia omnia quae dicta sunt, ad illa tempora referamus, ad quae Petrus et Paulus apostoli retulerunt, hoc est, quando passus est Dominus et resurrexit. Neque enim fieri potest, ut superiora in tempore passionis, et quae sequuntur intelligamus in die judicii, maxime cum sequatur: Quia ecce in diebus illis, et in tempore illo, et iste versiculus, praecedentibus inferiora connectens, uno dicat cuncta tempore perpetrata. Quia ecce in diebus illis, et in tempore illo, cum convertero captivitatem Juda et Jerusalem, congregabo omnes g
Abbreviated transcription (Latin):
in hebraico scͥptũ ẽ. phaleta: sỹma¬
chus transtulit qͥ fugerit: & rursũ
ubi nos diximus in residuis. & lxx
transtuler̃ annuncians. in hebrai-¬
nom̃ existimant. Postquã gͥ uenit
horribilis & saluus effectus ẽ. qui-¬
cumq post dñi resurrectionẽ nom̃
illiꝰ inuocauit: om̃is qui fuit in mon-¬
on enim egressa ẽ lex: & uerbum
anĩ de iherłm de qua scͥptũ ẽ. Hon
capit ꝓpħam ꝑire extra iherłm. Pri¬
ncipium gͦ eorum qͥ saluati sunt
fuit in syon & in ihełm. In specula
&e inuisione pacisice in his qui refi-¬
dui fuer̃itquos uocauit dñs residu¬
os eos debemꝰ incelligere. qͥ de iu-¬
deoꝵ popło credider̃. De quib isai¬
as loquit᷑. Nisi dñs sabaoth reliquis¬
set nobis sem̃ sic̃ sodoma facti essemꝰ
&e sicut gomorra similes fuissemꝰ. Hos
residuos dñs uocauit:. siue euangeli¬
tauit eos quos uocaui& Ita enĩ lxx
int̃p̃cati sunt. Locus hic difficillimꝰ

Expanded text:
in Hebraico scriptum est PHALETA  , Symmain Hebraico scriptum est PHALETA  , Symmachus transtulit, qui fugerit. Et rursum ubi nos diximus, in residuis, et LXX transtulerunt, annuntians, in Hebrainomen existimant. Postquam igitur venit horribilis: et salvus effectus est, quicumque post Domini resurrectionem nomen illius invocavit, omnis qui fuit in monon enim egressa est lex: et verbumni, de Jerusalem , de qua scriptum est: Non capit prophetam perire extra Jerusalem . Principium ergo eorum qui salvati sunt fuit in Sion et Jerusalem, in specula, et in visione pacis, et in his qui residui fuerunt, quos vocavit Dominus. Residuos eos debemus intelligere, qui de Judaeorum populo crediderunt, de quibus Isaias loquitur: Nisi Dominus Sabaoth 206 reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorrha similes fuissemus . Hos residuos Dominus vocavit, sive evangelizavit eos, quos vocavit: sic enim LXX interpretati sunt. Locus hic difficillimus
Abbreviated transcription (Latin):
neris largitatẽ: qđ nequaqͣ in pau¬
cos ꝓph̃as ut olim fiebat in ueceri
testam̃to. s in om̃s credences in
nomine saluatoris. sp̃c scĩ dona de¬
lum s in omnẽ carnem. Neq
mm ẽ. distinctio uidei & greci.
serui ce liberi. uiri & femme: quia
om̃s in xp̃o unum sumus. Unde
&e agabus cesareȩ ꝓpħauit: & in an-¬
tichia erant ꝓphȩ plurimi: &
apłs p̃cipit. ut si altero ꝓpħante
alteri fuerit reuelatũ. pͥor taceat.
E tquattuor filias philippi euange¬
liste legimus ꝓpħasse. Senes qͦq
uider̃ somnia: quando paulus ĩa
senex audiuit uirũ macedonẽ di¬
centem sibi. Tranfiens in macedoni¬
am adiuua nos. Q̾ omnes iuuenes
qui in xp̃o exticere fortissimi. & dni
in iherłm inerit saluatio.Sic̃ dixit
dñs: & in residuis quos dñs uocaue¬
rit .lxx. Quia inmonte syon & in
iherłm erit. qui saluatꝰ fuerit sicut
dix̃ dñs: & annuncians eos quos¬
dñs uocauit. In eo loco in quo nos
possumus saluatio. siue saluatꝰ. &

Expanded text:
neris largitatem, quod nequaquam in paucos Prophetas ut olim fiebat in veteri Testamento, sed in omnes credentes in nomine Salvatoris, Spiritus sancti dona deem carnem. Neque enim est distinctio Judaei et Graeci, servi et liberi, viri et feminae: quia omnes in Christo unum sumus . Unde et Agabus Caesareae prophetavit , et in Antiochia erant prophetae plurimi: et Apostolus praecipit, ut si, altero prophetante, alteri fuerit revelatum, prior taceat . Et quatuor filias Philippi evangelistae legimus prophetasse . Senes quoque viderunt somnia, quando Paulus jam senex audivit virum Macedonem, dicentem sibi: Transiens in Macedoniam adjuva nos . Et omnes juvenes qui in Christo exstitere fortissimi, et Domini in Jerusalem erit salvatio: sicut dixit Dominus: et in residuis quos Dominus vocaverit. LXX: Quia in monte Sion et in Jerusalem erit qui salvatus fuerit: sicut dixit Dominus: et annuntians quos Dominus vocavit. In eo loco, in quo nos posuimus, salvatio, sive salvatus, et
Abbreviated transcription (Latin):
runt. & suꝑ popłm meum miser̃
sortes: & posuer̃ puerũ in prostibu¬
lo. & puellas uendebant ꝓuino &
bibant. Dicamus ut polliciti sumꝰ pri¬
mũ iuxta atias os eti. priorib post¬
riora iungentes: & eadem si potue¬
rimus ad diem iudicii referre cẽp¬
tabimꝰ. Saluatis credentib in mon¬
siduis de popło iudeoꝵ qui cũ łpo¬
stolis &e ꝑ apłos credider̃. In tẽpore
illo postꝗͣ conuerterit dñs captiu¬

Expanded text:
unt, et super populum meum miserunt sortes: et posuerunt puerum in prostibulo, et puellas vendebant pro vino, et bibebant. Dicamus ut polliciti sumus, primum juxta anagogen prioribus posteriora jungentes, eadem si poterimus, ad diem judicii referre tentabimus. Salvatis credentibus in monsiduis de populo Judaeorum, qui cum apostolis et per apostolos crediderunt, in tempore illo postquam converterit Dominus capti
Abbreviated transcription (Latin):
lationis. ꝓpt̃ iniquitatẽ filioꝵ u
da: ꝓ eo qđ effunderint sanguinẽ
iustũ in t̾ra sua. & in hoc loco iu¬
dei grauissimo somno dormiunt.
meos. spe uanissima confingentes.
ut scilicet qͦmͦ phardo ce om̃is eius
exercicꝰ. qͥ ꝑ quadringentos & tri-¬
ginta annos popłm dĩ captiũl te¬
nuit. inmari rubro submersus est:
sic etiam romani qͥ eodẽ annoꝵ spa¬
tio udeos possessuri sunt. ultione
dnĩ deleant᷑: hoc illi spe sibi cassa
ꝓmittunt Nleq enĩ possunt ex ponẽ
quare cum in orbe tante sint nati
idumeis intelligant᷑ romani: cum
eadem licentia menciendi. ediuer¬
so possi mus asserere sub idumeoꝵ
uocabulo uł ꝑsas. uel elamitas. uł
francos. alamannosq & gentes ali¬
as significari. Nos aũt dicamus tẽ¬
pore dominicȩ resurrectionis uel
die iudicii Utrumq enim recipimꝰ:
ce egiptum &e idumeã. in eo qđ egip¬
tus & idumei sunt destruendos.
Egiptus dr̃ mesraim qđ int̾ptatur¬

Expanded text:
niquitates filiorum Juda, pro eo quod effuderunt sanguinem justum in terra sua. Et in hoc loco Judaei gravissimo somno dormiunt: aeos, spe vanissima confingentes. Ut scilicet quomodo Pharao et omnis ejus exercitus, qui per quadringentos et triginta annos populum Dei captivum tenuit, in mari 217 Rubro submersus est: sic etiam Romani qui eodem annorum spatio Judaeos possessuri sunt, ultione Domini deleantur. Hoc illi spe sibi cassa promittant. Neque enim possunt exponere quare cum in orbe tantae sint natiIdumaeis intelligantur Romani, cum eadem licentia mentiendi e diverso possimus asserere, sub Idumaeorum vocabulo vel Persas, vel Elamitas, vel Francos, Alemannos, gentesque alias significari. Nos autem dicamus tempore Dominicae resurrectionis, vel die judicii utrumque enim recipimus et Aegyptum et Idumaeam, in eo quod Aegyptus et Idumaea sunt, destruendas. Aegyptus dicitur MESRAIM
Abbreviated transcription (Latin):
uetudinis iuxta illud qđ de scõ uiro
scͥptũ ẽ. dispensabit sermones suos
miudicio: ut quicquid utile audi-¬
entib eẽ cernebant. &e ñ repugna¬
re p̃sentib de alteriꝰ temporis testi¬
noniis roborarent.ñ quod arbitra-¬
rentur audientium simplicitate &
imꝑicia ut impiꝰ calumniat᷑ porphi¬
nusis iuxta apłm paulũ p̃dicarent
oportune inporcune: & sequentes re¬
cimo tẽpore sibi carnalit̾ rȩꝓmit¬
tunt. spĩtalit̾ in pͥmo aduentu dñi
saluatoris dicerent eẽ complecũ: ma¬
time cum &e illi &e nos quȩ ꝓmissa
tantũmꝰ discrepantes qđ illi futura

Expanded text:
uetudinis, juxta illud quod de sancto viro scriptum est: Dispensabit sermones suos in judicio : ut quidquid utile audientibus esse cernebant, et non repugnare praesentibus, de alterius temporis testimoniis roborarent, non quod abuterentur audientium simplicitate et imperitia, ut impius calumniatur Porphyrius, sed juxta apostolum Paulum, praedicarent opportune, importune . Et sequentes retimo tempore sibi carnaliter repromittunt, spiritualiter in primo adventu Domini Salvatoris dicerent esse completum: maxime cum et illi, et nos quae promissa ta
Abbreviated transcription (Latin):
de ce in actibus apłoꝵ qͥ baptizati
erant baptismate iohis. in eum qui
uenturus erat. hoc ẽ in nomine dñi
iħu: quia responder̃ paulo int̾ro-¬
scõ & ministerio trinitatis. qͥcqͥd in
unã &e alterã ꝑsonã accipit᷑ in ꝑfeo¬
tum ẽ. Neq enĩ om̃ĩs qui acceꝑit sp̃m¬
sc̃m statĩ habebit &e grãm spĩtalẽ. s
ꝑ effusionẽ sp̃c scĩ diuersas grãs con¬
sequent᷑. Alii ꝓpħiam ut filii ce filiȩ
qͥ maioris sunt meria : Alii somnia.
ut senes iam ꝓuectioris etatis: Alii ui-¬
sionesiut iuuenes qui uicer̃ malignũ.
Serui uͦ &e ancille qͥ adhuc spm timo

Expanded text:
de et in Actibus apostolorum, qui baptizati erant baptismate Joannis in eum qui venturus erat, hoc est, in nomine Domini Jesu: quia responderunt Paulo interrosancto et mysterio Trinitatis, quidquid in unam et alteram personam accipitur, imperfectum est. Nequem statim habebit et gratiam spiritalem, sed per effusionem Spiritus sancti diversas gratias consequentur, alii prophetiam ut filii et filiae qui majoris sunt meriti, alii somnia ut senes jam provectioris aetatis, alii visitationes ut juvenes qui vicerunt malignum; servi vero et ancillae qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiam iumenta regionis & deser-¬
i solitudines letis noualib cõpleren¬
ur: &e lignum crucis afferret fruc¬
tum suum. &e sp̃s scĩ dona dulcissi¬
na suam cunctis tribuerẽt largi¬
tatẽ. Uos quoq quos iuste post pe¬
ncentiam uoco filios sion &e ȩccliȩ.
letamini atq gaudete quia dedit
uobis ds̃ pat doctorem iusticiȩ si-¬
ue tribuit uobis alimenta iusticię:
&e descendere fecit ad uos pluuias
temporaneas atq serotinas. fluuia
mũ doctrinam suscipimꝰe ẜ luuia se¬
utina quando laboris nr̃i fructus
receꝑimus: & ad ꝑfectam scãrũ scͥp¬
turarũ scientiam ꝑuenerimꝰ. Pocest
plitiua temporanea & serotina: uetꝰ
inquit hoc dectit. sed & fecit uos
nouis uirtutũ frugib abundare.
& saturari atq in ebriari: frum̃to
uino &e oleo de quo sepe diximus
ce annos quos ꝑturbationib ance
do oꝑa ur̃a bruchus. rubigo. eruca¬
q consumpserant: dñs uobis peri-¬

Expanded text:
ut etiam jumenta regionis et desertut etiam jumenta regionis et desertae solitudinis laetis novalibus complerentur, et lignum crucis afferret fructum suum, et Spiritus sancti dona dulcissima suam cunctis tribuerent largitatem. Vos quoque quos juste post poenitentiam voco filios Sion et Ecclesiae, laetamini atque gaudete, quia dedit vobis Deus pater doctorem justitiae, sive tribuit vobis alimenta justitiae, et descendere fecit ad vos pluvias temporaneas atque serotinas . Pluvia imum doctrinam suscipimus pluvia; serotina quando laboris nostri fructus recipimus, et ad perfectam sanctarum Scripturarum scientiam pervenimus. Potest pluvia tempoinquit, hoc dedit, sed fecit vos novis virtutum frugibus abundare, et saturari, atque inebriari frumento et vino et oleo, de quo saepe diximus: et annos quos perturbationibus in vobis ocusta, bruchus, rubigo, erucaque consumpserant, Deus vobis peri
Abbreviated transcription (Latin):
cipiendũ. & exercitata ad runas.
& multos ante deceꝑat: loquit᷑ deus.
quo dixer̃ ad eum pueri sui. ecce
sp̃s dĩ malus obstupescere te facit
De sinstris partib erat. qui missie¬
rant a dño ad puniendos eos qͥ cru¬
ciari meruer̾. ꝓpt̾ peccata. Non so¬
lum enĩ homines ministri sunt ce
uldores ire eiꝰ his qui malum oꝑant᷑.
&e ñ sine causa portant gladium is
etiã contrariȩ fortitudines. quȩ ap¬
pellant᷑ furor & ira dei: Quos ꝓpłua
declinans aic. Dñe ne infurore tuo
arguas me: neq in ira tua corripias
ne. Istiꝰmodi ut itadicã questionari¬
s atq tortorib tradidit apłs pecca¬
cores in interitũ carnis. ut sp̃c saluus
aeret: de quib & sathanas ẽ. eui tra-¬
didit alios ut discerent ñ blasphe-¬
mare. Hec de eruca cur dei appel¬
iata sit iurtus : transeamꝰ ad ordinẽ
itelligentiȩ spĩtalis. Ne timeas t̃¬
raimo confide atq letare quȩ pͥus
sm̃tem dominicam tua ariditate

Expanded text:
cipiendum, et exercitata ad ruinas, cipiendum, et exercitata ad ruinas, et multos ante deceperat, loquitur Deus: quo dixerunt ad eum pueri sui: Ecce spiritus Dei malus obstupescere te facit , de sinistris partibus erat, qui ministrant Domino ad puniendos eos qciari meruerunt propter peccata. Non solum enim homines ministri sunt et ultores irae ejus in his qui malum operantur, et non sine causa portant gladium, sed etiam contrariae fortitudines, quae appellantur furor et ira Dei, quos Propheta declinans ait: Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me . Istiusmodi, ut ita dicam, quaestionariis atque tortoribus tradidit Apostolus peccatorem in interitum carnis, ut spiritus salvus fieret , de quibus et Satanas est, cui tradidit alios ut discerent non blasphemare . Haec de eruca cur Dei appellata sit virtus. Transeamus ad ordinem intelligentiae spiritualis: Ne timeas, terra, immo confide atque laetare, quae prius sementem dominicam tua ariditate
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut ab his quȩ parua sunc uulne
retur. Si aũt eruca paruusq uer¬
miculus fortior homine ẽ. quid
gloriat᷑ tra oe cinis oe elata ꝑ suꝑ¬
biam cum exhumo sit aqua homo
appellat᷑ humana contẽpint: Qm¬
dam aũt locũ istũ sic int̾p̃tant᷑ ade¬
xtris & asinistris uirtutes & fortiar¬
dines dĩ legimꝰ quas greci. ainaat¬
ĩc̃. uocant. Adextris seraphim &
cherubin cunctasq angłi̾cas po¬
testates: a finistris contrarias fora¬
tudines de quib scriptũ ẽ. Misit
in eos iram indignationis suȩ. fu¬
rorẽ &e iram. & tribulationẽ ĩms¬
U idi dñm dm̃ isrł secdentẽ suꝑ thro¬
nũ suum. & om̃is ȩxercitus cȩli sta¬
bat iuxta eum: adextris &e sinistris
eiꝰ. Ego puto sinistrũ fuisse sp̃m qͥ
egressus ẽ & stetit corã dño. & ait
ego decipiam achab. & egrediar
& ero sp̃c mendax in ore ominũ
ꝓpħarũ eiꝰ. Ad quã sinistrã &e cont¬
riam potestatẽ quȩ apta erat ad de¬

Expanded text:
est, ut ab his quae parva sunest, ut ab his quae parva sunretur. Si autem eruca parvusque vermiculus fortior homine est, quid gloriatur terra et cinis , et elata per superbiam cum ex humo sit, a qua homo appellatur humana contemnit? Quidam autem locum istum sic interpretantur: A dextris et a sinistris virtutes et fortitudines Dei legimus, quas Graeci δυνάμεις vocant. A dextris seraphim et cherubim, cunctasque angelicas potestates, a sinistris contrarias fortitudines, de quibus scriptum est: Misit in eos iram indignationis suae, furorem et iram, et tribulationem, immisur: Vidi Dominum Deum Israel sedentem super thronum suum, et omnis exercitus coeli stabat juxta eum a dextris, et sinistris ejus . Ego puto sinistrum fuisse spiritum, qui egressus est, et stetit coram Domino, et ait: Ego decipiam Achab, et egrediar, et ero spiritus mendax in ore omnium Prophetarum ejus. Ad quam sinistram et contrariam potestatem, quae apta erat ad de
Abbreviated transcription (Latin):
se. & sterilitatẽ p̃titã nouis frugib
& bruchus. &e rubigo. & eruca. con¬
sumpserat: annis sequentib imple¬
ret᷑. Querimꝰ cur eruca fortitudo
uł uircutis dñi appellata sit: & ñ
solum uirtꝰ sed uirtus magna. Qͦmͦ
potentia dĩ in egiptiis plagis osten¬
sa ẽ ꝑ parua anmalia. & p̃cipuę
semni. Ofes qui tam parua sunt cu¬
uces. ut uix cernant᷑ ocłis: sic &e nc̃
in paruo tardoq uermiculo qͥ uix
moueri potest. & leui tactu conderi¬
tur. dei potentia & humana fragi-¬
litas demonstrat᷑. Non quo ds̃ ad nu-¬
tum suũ &e potentię maiestatẽ ne-¬
queat t̾ras subuertere. ce oꝑire cun¬
cta diluuio. uł fulmine concremare
puncta corpoꝵ. osten¬
dit humanã fragili-¬
tem. Unde ce illud
sole.¬
mus martioni & ce-¬
teris respondere hereticis. qui uetus
laniant testam̃tũ. qđ &e pulices. &
culices. & cunices & huiuscemodi
animantia. id circo fecerit ds̃. ut
fragilitatẽ & inbecillitatẽ nr̃ȩ car¬
nis ostenderet: quȩ intantũ nicħ

Expanded text:
erilitatem praeteritam novis frugibus , bruchus, et rubigo, et eruca consumpserat, annis sequentibus impleretur. Quaerimus cur eruca fortitudo, vel virtus Domini appellata sit, et non solum virtus, sed virtus magna? Quomodo potentia Dei in Aegyptiis plagis ostensa est per parva animalia, et praecipue ciniphes, qui tam parvi sunt culices, ut vix cernantur oculis. Sic et nunc in parvo tardoque vermiculo, qui vix moveri potest, et levi tactu conteritur, Dei potentia et humana fragilitas demonstratur. Non quo Deus ad nutum suum et potentiae majestatem nequeat terras subvertere, et operire cuncta diluvio, vel fulmine concremare;puncta corporum, ostendit humanam fragilitatem. Unde et illud solemus Marcioni et caeteris respondere haereticis qui vetus laniant Testamentum, quod et pulices et culices et cimices, et hujuscemodi animantia idcirco fecerit Deus, ut fragilitatem et imbecillitatem nostrae carnis ostenderet, quae intantum nihil
Abbreviated transcription (Latin):
respondens dñs dixit. usq ad eum
locũ ubi scͥptum ẽ. & ñ confunde᷑
popłs meus inȩt̃num reꝓmissio fu¬
turoꝵ: quȩ bona postquã egerint
penitentiã debeant p̃stolari: & pꝰ
multa quȩ nunc longum ẽ texere.
Hȩc quoq inꝓmissione dicunt᷑ que
in p̃sentiarũ conamur exponere . Ef
monis. Laboris ẽ maximi: qͦmͦ quȩ se¬
cuntur. his quȩ nc̃ disserimꝰ coap¬
tanda sint Aliꝰ dicit quȩ generalit̃
in ultimo tẽpore reꝓmissa sunt nẽ
ex parce completa:. Q quia p̃mium
futuroꝵ in pͥmo aduentu dñi apłi
sentiebant. libamenta io est elem̃ta
quedã. & pͥmicias mirabiliũ exple¬
ta memorasse:ut donec ueniat qđ¬

Expanded text:
respondens Dominus dixit, usque ad eum respondens Dominus dixit, usque ad eum locum, ubi scriptum est: Et non confundetur populus meus in aeternum, repromissio futurorum est, quae bona postquam egerint poenitentiam, debeant praestolari. Et post multa quae nunc longum est retexere, haec quoque in promissione dicuntur, quae in praesentiarum conamur exponere: Effumonis. Laboris est maximi, quomodo quae sequuntur, his quae nunc disserimus, coaptanda sint. Alius dicit quae generaliter in ultimo tempore repromissa sunt, nunc ex parte completa. Et quia praemium futurorum in primo adventu Domini apostoli sentiebant, libamenta quaedam et primitias mirabilium expletas memorare, ut donec veniat q
Abbreviated transcription (Latin):
post hec dicit dñs effundã de spu
meo suꝑ omnẽ carnẽ. & ꝓpħabunt:
&e reliqua. usq ad eum locũ quẽ in
capitulo ꝓposuimus. Cum ille gͥ pe¬
trus illo tẽpore quo passus ẽ dñs. ꝓ-¬
phetiã iohel impletã eẽ memoraret:
hoc tantũ querimus qͦmͦ &e suꝑiora
& inedia quȩ sequunt᷑ usq ad finem
uoluminis aibi ualeant coherere: ne
subuno textu consequentiaq sermo
tio scatere uideat᷑. A principio qͥ us
ad eum locũ ubi scͥptũ ẽ. magnus dio
dni & t̾ribilis ualde. & quis sustine¬
bit eum. cõminatio ẽ atq descrip¬
tio: quȩ peccatori popło s ihlacurus
sic. Ab eo aũt loco ubi legimus con¬
uertimim ad me in toto corde ur̃o¬
& in ieiunio. & inflecu &e in planc¬
tu usq ad eum locũ ubi ait. quare
dicunt in popłis ubi ẽ ds̃ eoꝵ. coha¬
tatio dñi ẽ. post penas atq suppli¬
cia ad penitentiam ꝓuocantis. Rir¬
sum ab eo loco qui sequit᷑ zelacꝰ ẽ
dñs t̾rã suã &e pepcit popło suo. &

Expanded text:
Effundam de spiritu meo super omnem carnem, et prophetabunt, et reliqua usque ad eum locum, quem in capitulo proposuimus. Cum igitur Petrus illo tempore quo passus est Dominus, prophetiam Joel impletam esse memoret, hoc tantum quaerimus, quomodo et superiora et media, et quae sequuntur usque ad finem voluminis sibi valeant cohaerere, ne sub uno textu consequentiaque sermotio scatere videatur? A principio ergo usque ad eum locum ubi scriptum est: Magnus dies Domini et terribilis valde, et quis sustinebit eum? comminatio est atque descriptio, quae peccatori populo Dominus illaturus sit. Ab eo autem loco ubi legimus: Convertimini ad me in toto corde, et in jejunio, et in fletu, et in planctu, usque ad eum locum, ubi ait: Quare dicunt in populis, ubi est Deus eorum? cohortatio Domini est post poenas atque supplicia ad poenitentiam provocantis. Rursum ab eo loco qui sequitur: Zelatus est Dominus terram suam et pepercit populo suo, et
Abbreviated transcription (Latin):
conuertet᷑ in tenebras: & luna i
sanguinem: antequã ueniat dies
dñi magna & illustris & erit om̃is
qͥ iuocauerit nom̃ dñi saluus erit.
mrarent᷑ qui ad erant &e dicerent.
Nonne om̃s isti qui loquunt᷑ galilei sc̃:
Et qͦmͦ nos audiuimus nram lĩguam
inqua nati sumꝰ : parchi. &e medi. &

Expanded text:
in sanguinem, antequam veniat dies Domini magnus et illustris. Et erit, omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit. irarentur qui aderant, et dicerent: Nonne omnes isti qui loquuntur Galilaei sunt; et quomodo nos audivimus linguam nostram in qua nati sumus? Parthi, e
Abbreviated transcription (Latin):
siones: s sc̃i sp̃c effusione contenti. fi¬
dei tantum &e salutis grãm posside
in tenebras. & luna insanguinẽ. Int̾̃¬
ra qr tam uehem̃ti & insolito motu
t̾ra contremuit: ut monumenta aꝑ-¬
ta. & saxa disrupta sint. Qd̃ aũt di¬
cit sanguinem & uapores siue uapo¬
rẽ fumi. sanguis ille ẽ: de quo & in
psalmis legit᷑. Ut intinguat᷑ pes tuus
in sanguine. & in isaia. Quã rubicun-¬
da sunt uestim̃ta tua. & quẽ ꝑcus¬
so latere saluatoris. mixcis aquis ro¬
manus miles effudit: & ignis sp̃c
sc̃ĩ qͥ descendit ȩcęlo ut in actibus
apłoꝵ legimus. Aparuer̾ illis disꝑ¬
tite linguȩ tanꝗͣ ignis sedicq supͣ
singłos eoꝵ. & repleti sunt om̃s¬

Expanded text:
itus sancti effusione contenti, fidei tantum et salutis gratiam possidin tenebras, et luna in sanguinem: in terra, quia tam vehementi et insolito motu terra contremuit, ut monumenta aperta, et saxa disrupta sint. Quod autem dicit, sanguinem et vapores, sive vaporem fumi, sanguis ille est, de quo in Psalmis legimus: Ut intingatur pes tuus in sanguine . Et in Isaia: Quam rubicunda sunt vestimenta tua ! et quem, percusso latere Salvatoris, mixtis aquis Romanus miles effudit . Et ignis Spiritus sancti, qui descendit de coelo, ut in Actibus apostolorum legimus: Apparuerunt illis dispertitae linguae tamquam ignis, seditque supra singulos eorum, et reple
Abbreviated transcription (Latin):
ri posse peccatores. in pͥstinum statũ
si digna fecerint oꝑa penitentiȩ:
Intantum enĩ ds̃ recipit penicentes.
ut uocet eos popłm fuum. & neqͣꝗͣ.
asserat confundendos. & habitat᷑um
se in eoꝵ medio reꝓmitait: nec ãpliꝰ
eos alium habitaturũ dm̃. sed in
eum toto anmo confisuros. qͥ in il¬
us maneat in ȩt̃nũ. & erit post hec
effundam spm̃ meũ suꝑ omnẽ car-¬
ur̃ȩ. Senes ur̃i somnia sommabunt:

Expanded text:
ri posse peccatores in pristinum statum, si digna fecerint opera poenitentiae? Intantum enim Deus recipit poenitentes, ut vocet eos populum suum, et nequaquam asserat confundendos; et habitaturum se in eorum medio repromittat, nec amplius eos alium habituros Deum; sed in eum toto animo confisuros, qui in illis maneat in aeternum. Et erit post haec, effundam spiritum meum super omnem carvestrae, senes vestri somnia somniabunt,
Abbreviated transcription (Latin):
laudent nom̃ dm̃ dĩ sui qui fecit
cum eis mirabilia: & nequaꝗͣ. con¬
fundant᷑ & sciant quia dñs ds̃ isrł
habitet in medio eoꝵ. & p̃ter illũ
nullus sit aliꝰ quͥa  pat̾ infilio. &
filius in patre. &e ñ confundat᷑ popls

Expanded text:
laudent nomen Domini Dei sui, qui fecit cum eis mirabilia, et nequaquam confundantur: et sciant quia Dominus Deus Israel habitet in medio eorum, et praeter illum nullus sit alius, quia Pater in Filio, et Filius in Patre: et non confundetur populus
Abbreviated transcription (Latin):
turamini: s adimpleant᷑ areȩ fru¬
mento. & redundent tor¬
laria uino ce oleo. ut ñ
solũ ipsi comedere. s
eciam aliis p̃bere ua¬
atis. Ad filios quoq
specialit̃ loquit᷑. ut exultent & gau¬
deant. ñ in quacũq re leui s in dño

Expanded text:
turemini; sed adimpleantur areae frumento, et redundent torcularia vino et oleo, ut non solum ipsi comedere, sed etiam aliis praebere valeatis. Ad filios quoque Sion specialiter loquitur, ut exsultent et gaudeant, non in quacumque re levi; sed in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
a gaude atq letare qr magnifica¬
it dñs ut faceret. Confidice ium̃ta
empi. qm germinauer̃ cãpi solita¬
ons qr lignum acculit fructũ suũ.
srus ce uinea deder̃ fortitudinẽ suã.

Expanded text:
terra, gaude atque laetare, quia magnificavit Dominus ut faceret: confidite, jumenta campi, quoniam germinaverunt campi solitudinis, quia lignum attulit fructum suum, ficus et vinea dede
Abbreviated transcription (Latin):
ut uetꝰ cristicia peccatoꝵ. frumenti
& uini. &e olei. id est uirtutũ leticia
cẽperet᷑ tantãꝙ habebunt bonorũ
om̃iũ habundantiã ut repleant᷑ e̾is
consecuti. nequaquã tradent᷑ in obp¬
brium gentib. De quib apłs loqu

Expanded text:
ut vetus tristitia peccatorum, frumenti et vini et olei, id est, virtutum laetitia temperetur, tantamque habebunt bonorum omnium abundantiam, ut repleantur eis consecuti, nequaquam tradentur in opprobrium gentibus, de quibus Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
aũt faciunt introeundes ꝑ fenestras
quasi fur libere enim ñ ingrediunt᷑:
ut sagitent in obscuro rectos corde.
A faciȩ istiꝰ poplĩ qͥ ẽ multꝰ & fortis.
t̾ra contremuit. te celi moti sunt. Cȩ¬
lum enim & t̾ra transibunt. uerbr̃
cii sui iud iciũ & ꝓ claros lumine te¬
nebris oꝑient᷑ horendiᷤᷤ Stelle qͦq
retrahent fulgorẽ suum: dũ &iam
qͥ sc̃i sunt. p̾sentiam dm̃i absq for¬
midine ñ uidebunt. In his omĩb:
dabit dñs uocẽ suam ante faciẽ exer¬
citꝰ sui. Quom enim babilonii pu¬
nientes hisraelẽ dei uocant᷑ exerci¬
tusisic angłi pessimi de quib scͥp¬
tũ ẽ. furorem. &. iram.⁊ angustiã in¬
missionẽ ꝑ angłos pessimos. dĩ ex¬
ercitus dr̃ d castra illiꝰ nominant᷑:
dum dñi faciunt uoluntatẽ. Mag¬
nus est dies dñi atq t̾ribilis: de quo
alibi scͥptũ ẽ. Ut quid desideratis diẽ
tribilis ualde. rarusq aut nullus

Expanded text:
autem faciunt introeuntes per fenestras, autem faciunt introeuntes per fenestras, quasi fur: libere enim non ingrediuntur, ut sagittent in obscuro rectos corde . A facie istius populi, qui est multus et fortis, terra contremuit, et coeli commoti sunt. Coelum enim et terra cii sui justitiam, et pro claro lumine, tenebris operientur horrendis; stellae quoque retrahent fulgorem suum, 190 dum etiam qui sancti sunt praesentiam Domini absque formidine non videbunt. In his omnibus dabit Dominus vocem suam, ante faciem exercitus sui. Quomodo enim Babylonii punientes Jerusalem, Dei vocantur exercitus: sic angeli pessimi de quibus scriptum est: Furorem et iram et angustiam, immissionem per angelos pessimos Dei exercitus dicuntur, et castra illius nominantur, dum Domini faciunt voluntatem. Magnus est dies Domini atque terribilis, de quo alibi scriptum est: Ut quid desideratis diem terribilis valde; rarusque aut nullus eum
Abbreviated transcription (Latin):
ma consumit: lta uenient ad pumi¬
endum: ita expediti erunt & pa¬
tati ut popłs fortis ad p̃lium. Tan¬
tus erit timor om̃iũ. & tanta con¬
scientia peccatoꝵ. ut nullus luceat
nec splendorẽ habeat gaudir.s in¬
star aduste olle facies eiꝰ uertat᷑ in
tenebris. Ascendent murum &
omnẽ munitionẽ. inuinctũq sibi
explentes opus ñ declinabunt
in partẽ alterã: sed herebunt mise¬
roꝵ suppliciis. nec torm̃tis eoꝵ sa¬
ciabuntur: s unusquisq credita
sibi inpeccatores supplicia ꝑseque¬
tur. Sed & ꝑ fenestras intrabunt
siuie cadent. uel ad grauati armis
cadent hi. quos acceꝑint consum̃dos.
Hȩ sunt fenestrȩ de quib iheremias.
dicit. Mors intrauit ꝑfenestras nr̃as.
ꝑonĩs enim sensus nr̃os ingredi hostes
desicdant. & caꝑe urbem bone con¬
scientiȩ: & ꝑ nr̃a munim̃ta discur¬
rere: domosq quas nobis bonis bo¬
nis oꝑib edificauimꝰ destruere. Omĩa

Expanded text:
ma consumit: ita venient ad punima consumit: ita venient ad puniendum: ita expediti erunt et parati, ut populus fortis ad praelium. Tantus erit timor omnium, tanta conscientia peccatorum, ut nullus luceat, nec splendorem habeat gaudii, sed instar adustae ollae facies ejus vertatur in tenebras. Ascendent murum et omnem munitionem; injunctumque sibi explentes opus, non declinabunt in partem alteram; sed inhiabunt miserorum suppliciis, nec tormentis eorum satiabuntur; sed unusquisque credita sibi in peccatores supplicia prosequetur. Sed et per fenestras intrabunt, sive cadent; vel aggravati armis um  Al. suis cadent hi, quos acceperint consumendos. Hae sunt fenestrae, de quibus et Jeremias dicit: Mors intrabit per fenestras nostras : omnes enim sensus nostros ingredi hostes desiderant, et capere urbem bonae conscientiae, et per nostra munimenta discurrere, domosque quas nobis bonis operibus aedificavimus, destruere. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
te faciem huiꝰ poplĩ qͥ fortis & multꝰ
ẽ. erit ignis uorans. siue consumens:
ut omne innobis fenũ. ligna stipu
iamq confumat. Unde & de deo
dr̃. Ds̃ ignis consumens: & post eũ
urens flamina: ut nichil absq su¬
ppliciis derelinquat. Quẽcq hic
popłs ĩ attigerit nec inuenerit in
eo combustionis matheriã: orto dĩ
crusserit quasi solitudinẽ in ci¬
nerẽ rediget ac fauillã. nec ẽ qͥ
furorẽ eiꝰ possit euadere. Cuiꝰ cru¬
delis: aspectus frementiũ equoꝵ
nabebit similitudinẽ & sic discur¬
rent adcruciandos quos in potesta¬
te acceꝑint. qͣsi equites huc illucq
uolicantes. Terribilis erit sonitus
coꝵ.quasi quadrigarũ ꝑ ꝓria
currentiũce suꝑ capica montium
exilient: excelsos quosq & in eccłiȩ
culmine constitutos cruciare cu¬
pientes. & quiꝰ ante faciem eoꝵ
ignis ẽ uorans atq consumens. sic
cuncta uastabunt. qͦmͦ stipulã flã¬

Expanded text:
te faciem hujus populi qui fortis et multus te faciem hujus populi qui fortis et multus est, erit ignis vorans, sive consumens, ut omne in nobis fenum, ligna, stmque consumat. Unde et de Deo dicitur: Deus ignis consumens est, et post eum urens flamma ; ut nihil absque suppliciis derelinquat. Quemcumque hic populus non attigerit, nec in venerit in eo combustionis materiam, horto Dei exusserit, quasi solitudinem in cinerem rediget ac favillas, nec est qui furorem ejus possit evadere, cujus crudelis aspectus frementium equorum habebit similitudinem, et sic discurrent ad cruciandos quos in potestatem acceperint, quasi equites huc illucque volitantes: terribilis erit sonitus eorum, quasi quadrigarum per prona currentium; et super capita montium exsilient, excelsos quosque et in Ecclesiae culmine constitutos cruciare cupientes. Et quia ante faciem eorum ignis est vorax, atque consumens, sic cuncta vastabunt, quomodo stipulam flam
Abbreviated transcription (Latin):
ta uocem tuã qui annuncias iherłm.
ut canãt tuba insion idest in ecclia
quȩ int̾p̃tatur specula. atq subli¬
ut conturbent᷑ siue confundantur
om̃s habitatores t̾rȩ. & confusio pe¬
nitentiȩ eos ꝑtrahat ad salutẽ. Diẽ
hoc insingłis die mortis impletur.
Dies tenebrarum ẽ & angustię. dies
nubis. & turbinis: quia cuncta pe¬
narũ plena sunt atq cruciatuũ.
Ueniet angłoꝵ popłs multus &e fortis:
ut reddat unicuiq scđm oꝑa sua.
Et sic̃ mane ce aurora consurgens pri¬
mum occupat montes. sic iudiciũ
ab excelsis &e potentib incipiet: ut
potentes potent̾ torm̃ta patiancur.
Similis ei ñ fuit apͥncipio: ce post eũ
ũ erit. usq ad annos generationis
&e generationis. Omĩa enim mala
quȩ ueterib historiis continent᷑. &
aut mnundatione maris. aut allu¬
uione fluminum. aut pestilen¬
tia morbis. fame. bestiis. hostium
uasticate. hominib acciderunt. his
suppliciis quȩ indie sunt redden¬
da iudicii ñ poter̃ comꝑari. An-¬

Expanded text:
ta vocem tuam qui annuntias Jerusalem , ut canat tuba in Sion, id est, in Ecclesia, quae interpretatur specula atque subliut conturbentur, sive confundantur omnes habitatores terrae, et confusio eos pertrahat ad salutem. Diem hoc in singulis die mortis impletur. Dies tenebrarum est et angustiae, dies nubis et turbinis; quia cuncta poenarum plena sunt atque cruciatuum. Veniet angelorum populus multus et fortis, ut reddat unicuique secundum opera sua; et sicut mane et aurora consurgens primum occupat montes, sic judicium ab excelsis et potentibus incipiet, ut potentes potenter tormenta patiantur. Similis ei non fuit a principio, et post eum non erit usque ad annos generationis et generationis . Omnia enim mala, quae veteribus historiis continentur, et aut inundatione maris, aut illuvione fluminum, aut pestilentia, morbis, fame, bestiis, hostium vastitate, hominibus acciderunt, his suppliciis, quae in die sunt reddenda judicii, non poterunt comparari. An
Abbreviated transcription (Latin):
enigina qđ latebat P opłs enĩ ille
multus &e fortis. qui supra sub eru¬
ce. locustȩ . & bruchi. & rubigi¬
nis descͥptꝰ ẽ nomine:nunc manifestĩ
qui sit ostendit᷑. Ut dominent᷑ in¬
quid eis nationes. Dat᷑ aũt in obꝓ¬
brium hereditas dm̃. quando serui¬
erint hostib & dixerint nationes
ubi ẽ ds̃ eoꝵ: quẽ sibi p̃sulem. que
defensorem eẽ. iactabant. Possumꝰ
nationes int̃p̃tari. & aduersarias
potestates: quȩ quamdiu ñ agimꝰ
penicentiã dominant᷑ nr̃i. & exꝓ¬
brant &e dicunt ubi ẽ ds̃ eoꝵ. Indĩ
istum locũ ad Gõg. & magon refer̃
seuissimas nationes : quas in ultino
tẽpore contra isrł dicunt ẽẽ uentu¬
ras: de quib pleniꝰ scribit ezechiel.
Telatꝰ ẽ dñs t̾ram suã: & peꝑcit po¬
pulo suo: &e respondit dñs & dix̃¬

Expanded text:
aenigma quod latebat. Populus enim ille aenigma quod latebat. Populus enim ille multus et fortis, qui supra sub erucae, et locustae, et bruchi, et rubiginis descriptus est nomine, nunc manifestius qui sit ostenditur: Ut dominentur, inquit, eis nationes. Datur autem in opprobrium haereditas Domini, quando servierint hostibus, et dixerint nationes: Ubi est Deus eorum, quem sibi praesulem, quem defensorem esse jactabant? Possumus nationes interpretari et adversarias potestates, quae quamdiu non 194 agimus poenitentiam, dominanturbrant et dicunt: Ubi est Deus eorum? Judaei istum locum ad Gog et Magog referunt, saevissimas nationes, quas in ultimo tempore contra Israel dicunt esse venturas, de quibus plenius scribitur in Ezechiel. Zelatus est Dominus terram suam, et pepercit populo suo: et respondit D