comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ intͥnsecꝰ tantaꝵ rer̃ uaria oble¬
cꝰtatio tnseuntib erit obuia:
& rursũ ꝑfenestrã ꝓspicientib
foris. tam mirabił confusio⁊ flu¬
ctuatio mutabilitatis munda
ac firmissima statione intuen¬
tib erit subiecta .L. Scce ad pͥn¬
cipiũ mundi ingredimꝰ: s ego
cum oculos retrorsum flectere
incipio: quasi extͣ mundũ ⁊ añ
tp̃a qͥd sit scire cupiens. nicħ ui¬
deo. D. Ab alio exordio interro¬
gationes tuȩ mitium sumant.

Expanded text:
 intrinsecus tantarum rerum varia oblectatio transeuntibus erit obvia, et rursum per fenestram prospicientibus foris tam mirabilis confusio et fluctuatio mutabilitatis mundanac firmissima statione intuentibus erit subjecta. I. Ecce ad principium mundi ingredimur, sed ego cum oculos retrorsum flectere incipio quasi extra mundum, et ante tempora quid sit scire cupiens nihil video. D. Ab alto exordio interrogationes tuae initium sumunt.
Abbreviated transcription (Latin):
udeam reu̾tit᷑. Inc̾m curren¬
te cp̃r cũ uirũ implessi ecate
corꝑis ęcͣnitatis dñs. uenit ad
ioħm in iordanem. ut aquas
cͥminib diluendis suo ingres¬
no dĩ desuꝑ choruscante sp̃c
tu es filius meus dilecꝰtus in
quo cõplacii. His mirabilib
completis tremente baptista
ascendit de iordane filius
dĩ: ⁊ exemplũ formans con¬
seruande sc̃ificatõis: desertũ
petiit. habitans heremum
ieuimo qͣdraginta dierum.¬

Expanded text:
revertitur. Interim currente tempore cum virum implesset aetate corporis, aeternitatis Dominus, venit ad Joannem apud Jordanem, ut aquas criminibus diluendis suo ingresno Dei desuper coruscante, SpirTu es Filius meus dilectus, in quo complacui mihi . His mirabilibus completis tremente Baptista ascendit de Jordane Filius Dei, et exemplum formans conservandae sanctificationis desertum petiit, habitans eremum in jejunio quadraginta dierum
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝑsequunt᷑. qd nob̾ hostes st̃
qui ei contͣdicunt. qd̾ odimꝰ q̃ o
dit. qd̃ diligimus que diligit.
malle nos ꝓpt̾ eum odia immi¬
coꝵ eiꝰ ꝑpeti: qͣm contra eũ hr̃e
pacem eoꝵ. Om̃s gͥ scͥpturae
etusmodi quȩ ad captationem
faciendam congriiunt. siue ip¬
sa captatio ꝑ supplicationem siue
ꝑ postulationẽ. siue ꝑ insintiatio¬
nem fiat. alienȩ ab oronis usuha¬
bende non sunt: qr licos aliq̃
illaꝵ narrationes petitionum

Expanded text:
nos persequuntur, quod nobis hostes sunt, nos persequuntur, quod nobis hostes sunt, qui ei contradicunt, quod odimus quae odit, quod diligimus quae diligit. Malle nos propter eum odia inimicorum ejus perpeti, quam contra eum habere pacem eorum. Omnes igitur Scripturae ejusmodi, quae ad captationem faciendam congruunt, sive ipsa captatio per supplicationem, sive per postulationem, sive per insinuationem fiat, alienae ab orationis usu habendae non sunt, quia licet aliquae illarum narrationes petitionem
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e nos intus erga dm̃ affectũ
deuotionis. & nonsolum osten¬
damus. s qd̃ oftendimus ħamꝰ:
ne si solũ oftendimus. ueri ama¬
tores. s adulatores simus: ⁊ qr
dm̃ ostentatione decipe non
possumus: nos ipsos potius de¬
cipiamus. Pretẽa sicut adulato¬
res simulatam deuotionem prio¬
res offerunt. & ꝑ eam illoꝵ quos
dep̾cantur gr̃am comparare uo¬
lunt: sic & nos p̃cib nr̃is p̃ueni¬
amus faciem dñi÷ & ut m̾eam᷑
optinere qđ petimus. ñ simula¬
t̃am deuotionem.ĩ ueram rari¬
tatem offeramuis. Beatifice mus
amicos omini nr̃i. indignem᷑
inimicis eius. laudemus meopo¬
tentiam. magnificemus pietat᷑e.
ammirem᷑ sapientiã. extollamꝰ
generositatem. approbemuse¬
quitatem. Item narremus eimi¬
seriam nr̃ãm. indicemus ei ne
ei culpam nr̃am. dicamus &cre¬
damus alium non eẽ ꝑ quem
possimus eripi. ꝑ quem sꝑemꝰ
lib̾ariItẽ ostendamus ei adu̾sari
tẏrannidem. qd ei adu̾sant᷑ qui

Expanded text:
habere nos intus erga Deum affectum habere nos intus erga Deum affectum devotionis. Et non solum ostendamus, sed quod ostendimus habeamus. Ne, si solum ostendamus, non veri amatores sed adulatores simus, et quia Deum ostentatione decipere non possumus, nosmetipsos potius decipiamus. Praeterea sicut adulatores simulatam devotionem priores offerunt, et per eam illorum, quos deprecantur, gratiam comparare volunt, sic et nos precibus nostris praeveniamus faciem Domini, et ut mereamur obtinere quod petimus, non simulatam devotionem, sed veram charitatem offeramus. Beatificemus amicos Domini nostri, indignemur inimicis ejus, laudemus in eo potentiam, magnificemus pietatem, admiremur sapientiam, extollamus generositatem, approbemus aequitatem. Item narremus ei miseriam nostram, indicemus ei necei culpam nostram, dicamus et credamus alium non esse, per quem possimus eripi, per quem speremus liberari. Item ostendamus ei, adversartyrannidem, quod ei adversantur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓclamant: cathedras in medio
constituunt: pulumaria sternt:
pedib ꝓuoluunt᷑: ex antiquis hy¬
storiis magnalia patrũ replicais:
& si meis n inueniunt qͥd laudert.
pͥoꝵ facta ad eoꝵ laudem retor¬
quent: se deuotos. se fidos ñ solũ
dicunt. s iurant: & qđ ẽẽ nolunt
ħ omñi studio uideri laborant.
Nunqͥd putatis iuste rep̃hendi
possent. sieẽnt quod ñ sunt. s
ẽẽ se singunt: Si ħ malũ cẽt ut
tales eẽnt: cur tantoꝑe tales in¬
deri student: Immo uͦ si taleses¬
sent quales se fingunt. & ñ sunt:
uere laudabiles eent. Nec obaliã
causam eoꝵ petitio abhominib
sepe respuit᷑:⁊ nͥ qi tales ñ ẽẽ qͣles
se fingunt ẽẽ sciunt᷑. Si gͦ illiꝰte
in suis p̃cib repellunt᷑. qr sciunt᷑
tales ñ ẽẽ quales se eẽ fingunt:
ut nos meream᷑ qd̃ petimus adõ
ꝑcipe: quales illi se simulant ta¬
les studeamiis inu̾itate dõ nos
ex hibere. Ostendamus foris u̾bis.

Expanded text:
proclamant, cathedras in medio proclamant, cathedras in medio constituunt, pulvinaria sternunt, pedibus provolvuntur. Ex antiquis historiis magnalia patrum replicant, etsi in eis non inveniunt quid laudent, priorum facta ad eorum laudem retorquent, se devotos, se fidos non solum dicunt, sed jurant, et quod esse nolint, hoc omni studio videri laborant. Nunquid putatis juste reprehendi possent, si essent quod non sunt, sed esse se fingunt? Si hoc malum esset ut tales essent, cur tantopere tales videri student? Imo vero si tales essent quales se fingunt et non sunt, vere laudabiles essent. Nec ob aliam causam eorum petitio ab hominibus saepe respuitur, nisi quia tales non esse, quales se fingunt esse, sciuntur. Si ergo illi juste in suis precibus repelluntur, quia sciuntur tales non esse quales se esse fingunt: ut nos mereamur quod petimus a Deo percipere, quales illi se simulant, tales studeamus in veritate Deo nos exhibere. Ostendamus foris verbis,
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ cause nr̃ȩ diuino arbitͥo
libent᷑ relinqͥmus: qͥd ÷ quod ꝓ
hac humilitate & deuotione ĩte
ado impetrare ñ debeamus:U¬
nusqͥsq gͦ cum in oratione. Ipsal¬
mos uł alias quascũq scͥpturas
decantat. diligent̃ considẽt cin af¬
fecꝰtui seruiant. & ad illum affec¬
tum coto insu cor suĩ exeitet. ad
quem id qͦd loqͥtur magis ꝑtin̾e
uid&:: qr si uerboꝵ quȩ loquit᷑
affectũ hũerit. ꝑ affec̾tũ ipsũ me¬
lius uerboꝵ uirtute cognosc&:
ꝙ intelligẽtiam capiet: & ꝑ u̾ibortim
intelligentiã imaiorem deuotio¬
nem affectum accendet. Qntũ
placeat. humana etiã nob̾ con¬
suetudo qͣmins inciosa. quadã
tñ uirtutis imitatione de mon¬
strat. Certe in demus adulato¬
res qualit̾ se erga illos ã qͥb ali¬
quid expetunt deuotos simulast.
sepe ꝓcedentib obuiant: int̾¬
ba constitutos pomposis saluta¬
tionib honorant: transire uolen¬
tib uiam p̾parant: alios locum
dare iubent: dños aduentare

Expanded text:
rae divino arbitrio libenter relinquimus, quid est quod pro hac humilitate et devotione juste a Deo impetrare non debeamus? Unusquisque ergo cum in oratione vel psalmos vel alias quascunque scripturas decantat, diligenter consideret cui affectui serviant, et ad illum affectum toto nisu cor suum excitet, ad quem id quod loquitur magis pertinere videt, quia si verborum quae loquitur affectum habuerit, per affectum ipsum melius verborum virtutem cognoscet, et intelligentiam capiet, et per verborum intelligentiam in majorem devotionem affectum accendet. CAP. Vplaceat, humana nobis etiam consuetudo, quamvis vitiosa, quadam tamen virtutis imitatione demonstrat. Certe videmus adulatores qualiter se erga illos, a quibus aliquid expetunt, devotos simulant. Saepe procedentibus obviam eunt, in turba constitutos pomposis salutationibus honorant, transire volentibus viam praeparant, alios locum dare jubent, dominos adventare
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. Ut enĩ breuit᷑ cuncta cõ¬
plectar. quotienscũq laudem
dĩ narramus. quȩcunq sint u̾ba.
qͣntumcunq ꝓlixa. qͥd in hiso¬
mnib tamen corintꝰ nr̃m nisi
hoc unũ loqͥtur⁊ quod euma
aminirans amat. & amando am¬
miratur: Similit̃ qñ de nr̃a mi¬
seria coram eo orantes agimus
quȩcunq sint uerba. qͣntũc̾q
dicit. ⁊ nisi d ħ unũ qd̾ confite¬
mur nos miscdĩam eiꝰ querere
& in eo omnẽ fiduciã nr̃am col¬
locare: Quȩ deuotio qͣntõ hu¬
militati ꝓxima est: tantõmag̃¬

Expanded text:
sumus. Ut enim breviter cuncta comsumus. Ut enim breviter cuncta complectar, quotiescunque laudem Dei narramus, quaecunque sint verba quantumcunque prolixa, quid in his omnibus tamen intus cor nostrum nisi hoc unum loquitur, quod eum admirans amat, et amando admiratur? Similiter quando de nostra miseria coram eo orantes agimus, quaecunque sint verba, quantumcunque dicit nisi hoc unum, quod confitemur nos misericordiam ejus quaerere, et in eo omnem fiduciam nostram collocare? Quae devotio quanto humilitati
Abbreviated transcription (Latin):
in mediũ ad ducimꝰ. Dicamꝰ igit᷑
om̃s illas scͥpturas qͣs quorũ dã
opimo ad orõnis usum ñ ẽẽ assu¬
mendas enstimat. iccireo utilit̃
de b̾e & conuement p osse inter
uota p̾cum nr̃aꝵ ab orantib re¬
citari. quia in nobis affectũ piȩ
deuotionis excitant. & cornr̃m
uł narrando laudem di adeiꝰ
seriam commemorando ante
conspecꝰtũ eiꝰ nos humiliãt:
exaggerando. & utilem nob̃
sollicitudinem. & fiduciam
coram ipso ampliorem p̃stant.
Taudem dĩ in potentia & bo¬
nitate eius cognoscimus. mi¬
seriam nr̃am in ħ qd̾ fragiles
& pecc̃ores sumus: maliciam
pͥmendum impii. Siue gͥ lau¬
dem di in bonitate eiꝰ & poten¬
tia. siue miseriam nostram in
infirmitate & culpa nr̃a. siue
maliciam adu̾sarior nr̃oꝵ incyrã¬
nide eoꝵ & astutia ad exeicitati¬
onem mentis & augmentũ bo¬
nȩ deuotionis orantes cõmemo¬
remus. nicħ ineptũ facimꝰ. & ꝑ
pium affecꝰtum quem ipsa ino¬
b̾uerba excitant ubiq orantes

Expanded text:
n medium adducimus. Dicamus igitur omnes illas Scripturas, quas quorumdam opinio ad orationis usum non esse assumendas existimat, idcirco utiliter debere, et convenienter posse inter vota precum nostrarum ab orantibus recitari, quia in nobis affectum piae devotionis excitant, et cor nostrum vel narrando laudem Dei ad ejus seriam commemorando, ante conspectum ejus nos humiliant, exaggerando, et utilem nobis sollicitudinem et fiduciam coram ipso ampliorem praestant. Laudem Dei in potentia et bonitate ejus cognoscimus. Miseriam nostram in hoc, quod fragiles et peccatores sumus. Malitiam primendum impii. Sive igitur laudem Dei bonitate ejus et potentia, sive miseriam nostram in infirmitate et culpa nostra, sive malitiam adversariorum nostrorum in tyrannide eorum et astutia, ad exercitationem mentis et augmentum bonae devotionis orantes commemoremus, nihil ineptum facimus, et per pium affectum quem ipsa nobis verba excitant, ubique orantes
Abbreviated transcription (Latin):
oñc acccnat. Nam sit̃ diximuĩ
si pecitioni inserta narratio eft:
ñ ds docet᷑. s orans ammonet᷑
considare qͥd petat. ut deuotis
oret. Si uͦ sola supplicatio ÷: quia
deuotionẽ in tus in corde ẽẽ sig¬
nificat. ad maiore deuotionem
animũ inflamnat. Nequa qͣm¬

Expanded text:
t. Nam, sicut diximus, si petitioni inserta narratio est, non Deus docetur, sed orans admonetur considerare quid petat, ut devotius oret. Si vero sola supplicatio est, quia devotionem intus in corde esse significat, ad majorem devotionem animum inflammat. Sed q
Abbreviated transcription (Latin):
&e cogitõnes parit̃ ad secretũ
interne contemplationis ret᷑¬
here intit᷑ tot obsistentes ad¬
itũ ei ing̾̃diendi p̾cludunt:
qͦt uite uet̾is desidia ad pͥsce
consuetudinis discursus erro¬
tesq ipsam retrahendo. stabilẽ
ẽẽ non sinunt. S expetenda :
atq imploranda diuina miscdĩ¬
a quȩ nos ꝓmoueat. qͦtien̾ ab
ingressu quietis intimȩ nostra
miseria nos recardat. I. Ecce
ing̃dim᷑ in domũ dñi qͦndiu
ꝑmanebimus ibi: d. Donect᷑n¬
seat inqͥtas: donec cessent aq̃
diluuii. in archa nos ẽẽ oport:
postea securi exibimus: qr fim¬
to ħ scło ñ erit ampliꝰ qđ cimẽ¬
dum sit: qñ nec mundꝰ foris ca¬
ducũ nec homo intꝰ corruptũ
aliquid habebit. L. ł pꝰtqͣm in¬
gressi fuĩmꝰ in domũ dm̃i. quid
ibi faciemꝰ: D. Erimꝰ in pace ꝑ¬
petua & iocunditate. Om̃s qui
ibi manent ñ laborant nec sol¬
liciti sunt: qr nec indigentia
illic÷ p̃sentium: nec timor fut᷑¬

Expanded text:
et cogitationes pariter ad secretum et cogitationes pariter ad secretum internae contemplationis retrahere nititur, tot obsistentes aditum ei ingredienti praecludunt, quot vitae veteris desideria ad priscae consuetudinis discursus, erroresque ipsam retrahendo stabilem esse non sinunt. Sed expetenda est atque imploranda divina misericordia, quae nos promoveat quoties ab ingressu quietis intimae nostra miseria nos retardat. I. Ecce ingredimur in domum Domini quandiu permanebimus in ea? D. Donec transeat iniquitas, donec cessent aquae diluvii, in arca nos esse oportet, postea securi exibimus, quia finito hoc saeculo non erit amplius quod timendum sit, quando nec mundus foris caducum, nec homo intus corruptum aliquid habebit. I. Et postquam ingressi fuerimus in domum Domini, quid ibi faciemus? D. Erimus in pace perpetua et jucunditate. Omnes enim qui ibi manent, non laborant neque solliciti sunt, quia nec indigentia illic est praesentium, nec timor futu
Abbreviated transcription (Latin):
inmultitudine: altitudo ino¬
pum qͣntitate. Siue etiam lon¬
gitudo considari potest. inge¬
stis. ħs hẏstoria: latitudo insa¬
cramentis. ħ÷ allegoria: altitu
ut in his finib concludatur
minis scriptura diuina. de
his descriptionib in alio qui
dem quem de aita composiumꝰ¬
libro plura diximus: quȩ om̃a
hic recapitulare ñ oportet. Hoc
aute solum nunc restat ut intre¬
mus in ħ salutare habitartilñ
quatinꝰ mala ista quȩ foriᷤᷤ surs
effug̾e. & delectationes illã dul¬
cedinis dĩ quas ipse abscondic
diligentib se. intus ualeamus
inuenire. Hec ẽ enĩ domus dei
& cella uinaria uͥ rex sponsam
suam introduxit ut ordinaret
in ea karitatem suã: quã sisemel
ingressi fuerimꝰ. pot̾imus iuuan¬
te do tam facile in illa iocundati
uniũsa munddi hꝰ obiecꝰtam̃ta
despic̾e: qͣm in illa securi adui¬
sa ñ tim̃e.L. Quomͦ intͣbimus
Quotiens enĩ mens ad semoe¬
ipsam redire. suosq affecꝰtus

Expanded text:
in multitudine, altitudo in oin multitudine, altitudo in operum quantitate. Sive etiam longitudo considerari potest in gestis, hoc est historia, latitudo in sacramentis, hoc est allegoria, altitudut in his finibus concludatur omnis Scriptura divina. De his scriptionibus in alio quodam libro, quem De arca composuimus, plura diximus, quae omnia hic recapitulare non oportet. Hoc autem solum restat ut intremus in hoc salutare habitaculum, quatenus et mala ista quae foris sunt effugere et delectationes illas dulcedinis Dei, quas ipse abscondit diligentibus se, intus valeamus invenire. Haec est enim domus Dei et cella vinaria, quo rex sponsam suam introduxit, ut ordinaret in ea charitatem suam , quam si semel ingressi fuerimus, poterimus, Deo juvante, tam facile in illa jucunditate universa mundi hujus oblectamenta despicere quam in illa securi adversa non timere. I. Quomodo intrabimus Quoties enim mens ad semetipsam redire, suosque affectus
Abbreviated transcription (Latin):
cꝰta st̃. ꝑ septies septem. id est.
quadraginta nouem. uno ad¬
& om̃is summa gestoꝵ quȩd
pͥncipio d̾s fecit ꝓpter hõem
intͥginta uoluminib duuiẽ
paginȩ continetur. Docebo gͦ
te quid facias. Calca & contemp¬
ne caduca ħ & transitoria: ⁊ ecce
de diluuio emersisti. Consid̃a
iugit᷑̃ & meditare reꝑatõm tuȩ
sacram̃ta & diuinę pietatis tibi
impensa beneficia: & in archã
intrasti. Qñ autem cogit̾onem
tuam ab ex ordio mundi usq
ad finem scłi in contemplatiõe
mirabiliũ dĩ ducis. & quid ꝑꝑ¬
nr̃am salutem uł sub naturali
lege. uł sub scripta. uł tandem
sub gr̃a oꝑatus sit. ꝑpendis: qͣsi
trecentoꝵ cubitoꝵ longitudi¬
nem in corde tuo metiris. Qndo
autẽ unuisitatem fideliũ ꝯsida̾:
quasi in mensuram quinqͣginta
cubitoꝵ cor tuũ dilãtas. Qñ ue¬
roscientiam diuinȩ scͥpture stu¬
dio & assiduitate comp̃hendis :
ialtitudinem triginta cubito¬
R eor tuum erigis. Longitu¬
do gͥ arche in temꝑe :. latitudo

Expanded text:
cta sunt, per septies septem, id est quadraginta novem uno adet omnis summa gestorum, quae a principio Deus fecit propter hominem, in triginta voluminibus divinae paginae continetur. Docebo ergo te quid facias. Calca et contemne caduca et transitoria, et ecce de diluvio emersisti. Considera jugiter et meditare reparationis tuae sacramenta et divinae pietatis tibi impensa beneficia, et in arcam intrasti. Quando autem cogitationem tuam ab exordio mundi usque ad finem saeculi in contemplationem mirabilium Dei ducis, et quid ram salutem vel sub naturali lege, vel sub scripta, vel tandem sub gratia operatus sit perpendis, quasi trecentorum cubitorum longitudinem in corde tuo metiris. Quando autem universitatem fidelium consideras, quasi in mensuram quinquaginta cubitorum cor tuum dilatas. Quando vero scientiam divinae Scripturae studio et assiduitate comprehendis, in altitudinem triginta cubitorum cor tuum erigis. Longitudo igitur arcae in tempore est, latitudo
Abbreviated transcription (Latin):
uelle: s quo hinc fugiendum
ĩt nulla potui rõne inuenire.
deinde tu quȩdam induce cepi¬
pisti. utrũ ad demonftrandum
ħ nescio: uͥ diftincꝰtione qͣdam
pulch satis & artificiosa mundũ
hunc quasi diluuiũ quoddã
in imo: cor humanũ quasi ar
gub̃natorem constitiusti in su¬
p̃mo. d ꝓfecto ħ iccireo addu¬
xi. ut tͥ ꝑiclitanti uiam salutis
ostendem: & quasi uere naufra¬
go uł in diluuio archam. uł in
mari nauem p̃pararem. Cũ enĩ
in medio fluctuantis hꝰ sali pro¬
fundo iacteris: qͦmͦ putas aut
ꝑiculũ euadẽ. aut ad portum
ꝑuenire pot̾is. nͥ hꝰ salutaris li¬
gni siue ħ archam siue nauẽ
nomines ãminiculo transue¬
haris .T.Nouȩ iste similitudi¬
nes tuȩ in ambiguitatemie
ꝑtrahunt. Si enĩ totus mundꝰ
mare uł diluuiũ ÷. ad quẽ loc̃
extra mundũ nauigabimus:
ut tnͣqͥllam & stabilem mansi¬
onem inueniamus: Precea si
cor hominis archa & nauis ÷.
qua rõne ħo uł intrare corsuũ:

Expanded text:
elle, et quomodo hinc fugiendum esset nulla potui ratione invenire. Deinde tu quaedam inducere coepisti, utrum ad demonstrandum hoc nescio, ubi distinctione quadam pulchra satis et artificiosa mundum hunc quasi diluvium quoddam in imo, cor humanum quasi arcasi gubernatorem constituisti in supremo. D. Profecto haec idcirco adduxi, ut tibi periclitanti viam salutis ostenderem, et quasi vere naufrago vel in diluvio arcam, vel in mari navem praepararem. Cum enim in medio fluctuantis hujus sali profundo jacteris, quomodo putas aut periculum evadere, aut ad portum pervenire poteris, nisi hujus salutaris ligni sive hoc arcam, sive navem nomines adminiculo transveharis? I. Novae istae similitudines tuae in novam ambiguitatem me pertrahunt. Si enim totus mundus mare vel diluvium est, ad quem locum extra mundum navigabimus, ubi tranquillam et stabilem mansionem inveniamus? Praeterea si cor hominis arca, et navis est, qua ratione homo vel intrare cor suum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad inqͥrenda ea aut subsifr̾e. aut
ab itiñe nr̃o declinare debemus:
Hfaciunt isti quos tu uides. qua
si ftulti uiatores ꝓpositi sin obliti
sunt. & adinqͥrenda ħ quȩ uideis
ignota quasi inia consederunt
Iamq usu & assiduitate hꝰ uanita¬
tis adeo a sem⁊ ipsis exulant. ut
nec in uia se ẽẽ memin̾int: nec pa¬
tͥam requirant .I. Si sic ẽ ut dicis.
om̃ib istos miserabiliores iudico:
quoꝵ uita tanto errore inuolutt
ut ñ solũ alii. uer̾ etiã ipsi ĩstudi¬
o suo decipiant᷑. D. Prorsussic
demonstrat. Conu̾sato quidẽ:
qua nicħ turpiꝰ: finis uͦ quo nich
infeliciꝰ ẽẽ potest: ut morientes
spem salutis non ħant: qui ui¬
uentes ꝑ it̃ uirtutis incede nole¬
bant . I. Uere fateor qr omnino
ineptũ: illũ sapientẽ dic̾e: qui
qͣmlib& ad alia oculũ hãt aꝑtũ:
suũ tñ int̾itũ aut p̃uidere neq̃at.
aut cauere detrectet. Qd̃ autẽ
eiꝰ modi hoĩes nec cautẽlã instã¬

Expanded text:
ad inquirenda ea aut subsistere, aut ad inquirenda ea aut subsistere, aut ab itinere nostro declinare debemus? Hoc faciunt isti quos tu vides, qui quasi stulti viatores, propositivi obliti sunt, et ad inquirenda haec, quae vident ignota, quasi in via consederunt. Jamque usu et assiduitate hujus vanitatis adeo a semetipsis exsulant, ut nec in via se esse meminerint, nec patriam requirant. I. Si sic est, ut dicis, omnibus aliis istos miserabiliores judico, quorum vita tanto errore involvitur, ut non solum alii, verum etiam ipsi in studio suo decipiantur. D. Prorsus sic demonstrat. Conversatio quidem, qua nihil turpius, finis vero, quo nihil infelicius esse potest, ut morientes spem salutis non habeant, qui viventes per iter virtutis incedere nolebant. I. Vere fateor quod omnino ineptum est illum sapientem dicere, qui quamlibet ab alia oculum habeat apertum, suum tamen interitum aut praevidere nequeat, aut cavere detrectet. Quod autem ejusmodi homines nec cautelam instan
Abbreviated transcription (Latin):
tas possideri. & ut aꝑtiꝰ adhuca¬
gnoscas qͣm infructuosa immo
qͣm ꝑniciosa sint studia ħ: anĩos
ñ solũ ad cognoscendã u̾itatem
ñ illuminant: s ne u̾itatẽ quidẽ¬
ipsam agnosc̾e possint. ꝓrsus ȩx¬
cẽcant. Rapiunt.i cor hominĩ.
& quodammͦ extra sem⁊ ipsum
abdiicunt: ut dum ad aliaquȩ
ad rem ñ ꝑtinent considanda
cͣhirur: ad circunspectione sui
minime reu̾tat᷑. Sic solent aues
capi quib intenebris tetre noc¬
tis hinc qđ intueant᷑ lumenos¬
tendit᷑: hinc quo capiant᷑ laq̾
p̃paratur. Qͥd gͦ ꝓdest homini
si rerum omniũ nat᷑am subtilit᷑
inuestĩget: efficacit̃ comp̃hen¬
dat: ipse autẽ uñ uen̾it. aut qͦ
pꝰt hanc uitam it᷑urꝰ sit ñꝯsidẽt
nec intelligat: Quid enĩ: uita
seuntes enim sumus. & ea quȩ
in ħ mundo sunt quasi alat̾e
transeundo conspicimus. Qͥo
ergo: si noua aliqua & ignotano¬
b̾ transeuntes cernimuss nunqͥd

Expanded text:
tas possideri. Et ut apertius adhuc atas possideri. Et ut apertius adhuc agnoscas quam infructuosa, imo quam perniciosa sint studia haec, animos non solum ad cognoscendam veritatem non illuminant, sed ne veritatem agnoscere possint, prorsus excaecant. Rapiunt enim cor hominis, et quodammodo extra semetipsum abducunt, ut dum ad alia, quae ad rem non pertinent, consideranda trahitur, ad circumspectionem sui minime revertatur. Sic solent aves capi, quibus in tenebris terrae noctis hinc quod intueantur lumen ostenditur, hinc quo capiantur laqueus praeparatur. Quid ergo prodest homini, si rerum omnium naturam subtiliter investiget, efficaciter comprehendat; ipse autem unde venerit, aut quo post hanc vitam iturus sit non consideret, nec intelligat? Quid enim est isseuntes enim sumus, et ea quae in hoc mundo sunt quasi a latere transeundo conspicimus. Quid ergo, si nova aliqua et ignota nobis transeuntes cernimus, nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
siur negotiũ ociosum appellan¬
dum sit. cuncꝰtis humanis ac¬
tionib tuo qͦ uidicio p̃feren¬
dum cxistimo: eo qđ incħ tn¬
sitorium. nicħ caducũ. s quod
et̃num ÷ sapientiȩ decus. ꝑ io
mentib inserit᷑ ⁊ & radix eius
amplius ñ e radicanda plantat᷑.
DImago u̾itatis fallit ce. Nam
& ista ẽ consuecudo mundi hꝰ
ut id quod magis ad animos ho¬
minum illaqueandos p̃parat: ne
caueri aut uitari possit. quadã
similitudine u̾itatis intexat. Er¬
ror enim quanco manifestius a¬
gnoscit᷑: tanto citius reꝓbat᷑.
Occultus autem dum fori̾ sp̃em
u̾itatis exerit: intus uenenum
falsitatis infundit. Talia sunc
ista non sapientiȩ. s dementiȩ
humanȩ ftudia. quib impruden¬
ces & stulti cam inucili qͣm ꝑtina¬
ci labore naturas rerum inqͥrunt.
aucꝰtorem uͦ suũ. & nat᷑aꝵ simulo¬
mniũ artificem ignorant. eccñ q̃
rere negligunt. quasi sine dõ aut
u̾itas possit inueniri: aut felici¬

Expanded text:
sive negotium otiosum appellansive negotium otiosum appellandum sit, cunctis humanis actionibus tuo quoque judicio praeferendum existimo, eo quod nihil transitorium, nihil caducum, sed quod aeternum est sapientiae decus, per id mentibus inseritur, et radix ejus amplius non eradicanda plantatur. D. Imago veritatis fallit te. Nam et ista est consuetudo mundi hujus, ut id quod magis ad animos hominum illaqueandos praeparat, ne caveri aut vitari possit quadam similitudine veritatis intexat. Error enim quanto manifestius agnoscitur, tanto citius reprobatur. Occultus autem dum foris speciem veritatis erexit, intus venenum falsitatis infundit. Talia sunt ista non sapientiae, sed dementiae humanae studia quibus imprudentes et stulti tam inutili quam pertinaci labore naturas rerum inquirunt, Auctorem vero suum, et naturarum simul omnium artificem ignorant, et tamen quaerere negligunt, quasi sine Deo aut veritas possit inveniri, aut felici
Abbreviated transcription (Latin):
iuuenes. Senes. dui̾sa qͦ studia.
alii ad formanda nota elem̃ta.
atq uoces insolitas edendas ru¬
dem adhuc linguam inflectere
discunt. Alii u̾boꝵ inflexiones.
compositiones & deriuationes
pͥmũ audiendo cognosce: demñ
conferendo ad inincem atq:
identitadem repetendo memo¬
riȩ commendare satagunt. a¬
Iĩ ceras stilo exatant. alii figͣas
uariis modis & diu̾sis colorib
in membranis docꝰta manu ca¬
lamũ ducente de signant. alii
autem acͥori & feruentiori qͦdã
studio de magnis ut uidecur
negotiis disceptationes qͣsdam
ad inuicem exerunt: & qͥbꝰdã
lantes etiam quodã ibi uideo.
Alii censum in ligno neruiĩ
pcutientes diu̾soꝵ. sonorum
melodĩas ꝓferunt. alii uero qͣsdã
descͥptiones & mensuraꝵ formã
explicant. alii cursus & positio¬
nes syderum ⁊ cȩli conu̾sionem
qͥb dam instrumentis manife¬
ꝑtracꝰtant. In his omnib lic⁊ ñ¬
hautem siue ociũ negociosũ

Expanded text:
juvenes, senes; diversa quoque studia. juvenes, senes; diversa quoque studia. Alii ad formata nova elementa atque voces insolitas edendas rudem adhuc linguam inflectere discunt. Alii verborum inflexiones, compositiones et derivationes, primum audiendo cognoscere, deinde conferendo adinvicem, atque identidem repetendo memoriae commendare satagunt. Alii ceras stylo exarant. Alii figuras variis modis et diversis coloribus in membranis docta manu calamum ducente designant. Alii autem acriori et ferventiori quodam studio de magnis ut videtur negotiis disceptationes quasdam ad invicem exercent, et se quibusdam lantes etiam quosdam ibi video. Alii tensum in ligno nervum percutientes diversorum sonorum, melodias proferunt. Alii vero quasdam descriptiones, et mensurarum formas explicant. Alii cursus et positiones siderum, et coeli conversionem quibusdam instrumentis manifepertractant. In his autem omnibus licet nautem sive otium negotiosum,
Abbreviated transcription (Latin):
alias mmiuirias & incominocdita¬
tes quȩ uoluptatẽ carnis secũt᷑
qr ip̃sa ⁊ uigorem nat᷑alem fran¬
git. & omẽm iurtut̾ẽ atq decorẽ
corꝑis tam intꝰ qͣm extra e mar¬
lestia sit infantes exciꝑe. & pirc̃
sunt. lacꝰtare. educare. nutrire.
pueros instruere.disciplinapa¬
rit̃ & scientia informare: ⁊ ad
legitimam usq etatẽ ꝑduc̾e:
Quis ñ satis care uniui noctu
delectationem emisse sedicat:
quam tot annoꝵ labore ⁊cura
recompensat: Si h nubentes
attende uellent: certe innup¬
tiis magis flendũ qͣm ridend̾
sibi fore cognosc̾ent. Nunc
autẽ quasi modica eis concu¬
piscentiȩ esca in hamo ponit᷑.
ut ad diram laboris & doloris
necessitatem capiant᷑. Cale ẽ
gaudiũ quod uides.T. Nicħꝑ
d̃m̃a contradici potest: ualidẽ
& uide .I. Conu̾sus sum & uideo.
D.Quid uides:T.Scolam dis¬
centrum uideo. Magnas multi¬
tudo. Drũsas ibi etates hominũ
conspicio. Pueros. adolescentes

Expanded text:
alias molestias et incommoditaalias molestias et incommoditates, quae voluptatem carnis sequuntur, quia ipsa et vigorem naturalem frangit, et omnem virtutem atque decorem corporis tam intus quam extra emarlestia sit infantes excipere, et prasunt, lactare, educare, nutrire, pueros instruere, disciplina pariter et scientia informare, et ad legitimam usque aetatem perducere? Quis non satis care unius noctis delectationem emisse se dicat, quam tot annorum labore et cura recompensat? Si hoc nubentes attendere vellent, certe in nuptiis magis flendum quam ridendum sibi fore cognoscerent. Nunc autem quasi modica eis concupiscentiae esca in hamo anteponitur ut ad diram laboris et doloris necessitatem capiantur. Tale est gaudium, quod vides. I. Nihil per omnia contradici potest, validae et vide? I. Conversus sum, et video. D. Quid vides? I. Scholam discentium video. Magna est multitudo, diversas ibi aetates hominum conspicio, pueros, adolescentes,
Abbreviated transcription (Latin):
Pret̾ea qd de ꝓpagatione hoĩũ
testimoniũ laudis adduxisti.
nos sic ꝗͥ uerũ eẽ concedimꝰ: ut
tñ officiũ nuptiaꝵ ñsanitatis
gaudiũis infirmitatis remedi¬
um ostendamus. Meliꝰ .n. eẽc ut
nullꝰ uiuens moreret᷑: qͣm ut
qͥsqͣm morienti successur᷑ nas¬
cet᷑. Nunc autẽ qͣlcũq infelici¬
tati nr̃e consolatio tͥbuit᷑. q̃n
hĩ qͥ morientes retineri ñ poss.
ꝑ nascentes restaurant᷑: ut qr
semꝑ ꝑmanentes hr̃e ñ possu¬
mus: saltem semꝑ succedentẽ
hãmus. S̾cipiamꝰ gͦ. immo su¬
stineamꝰ qͣlec̃q ħ doloris nr̃i
remediũ: s ñ in eo putemus
ẽẽ felicitatis oblectam̃tũ Lan¬
demus potionẽ. qͣm quidem
ñ sine amaritudine bibimus.
non sine cortione eructamus: qͥa
maiorẽ & ꝑicłosiorem ꝑ eamama¬
ritudinem expellimus. Si consi¬
damus delectationem concũ¬
bentis: considẽmͥ &̃ angͣtiam
partͣientis. W ut int̃im taceam᷑

Expanded text:
Praeterea quod de propagatione hominum Praeterea quod de propagatione hominum testimonium laudis adduxisti, nos sic quidem verum esse concedimus ut tamen officium nuptiarum non sanitatis gaudium sed infirmitatis remedium ostendamus, majus enim esset ut nullus vivens moreretur, quam ut quisquam morienti successurus nasceretur. Nunc autem qualiscunque infelicitati nostrae consolatio tribuitur, quando ii, qui morientes retineri non possunt, per nascentes restaurantur, ut quia semper permanentes habere non possumus, saltem semper succedentes habemus. Suscipiamus ergo, imo sustineamus qualecunque hoc doloris nostri remedium, sed non in eo putemus esse felicitatis oblectamentum. Laudamus potionem, quam quidem non sine amaritudine bibimus, non sine tortione eructamus, quia majorem et periculosiorem per eam amaritudinem expellimus. Si consideramus delectationem concumbentis, consideremus etiam angustiam parturientis. Et ut interim taceamus
Abbreviated transcription (Latin):
di care posses: si &̃ mala eaꝵat
tendẽs. Nam qr solum bona.
& ñ mala nuptiaꝵ considãs:
iccirco in eaꝵs ꝯsid̾atõe recꝰtam
iudicii censiiram ñ consertias.
Negari enĩ ñ pocest. aliqͣ bo¬
na nuptiis ineẽ: s si diligent᷑
consid̾are uolumꝰ : pluraeiꝰᷤ ma¬
la ãmixta inuenimus. Nã illa
ammoꝵ concordia qͣm rarasit
qͥs ignorat: immo uͦ uelocit᷑
cum ꝑtẽsum fuerit sociecatis
id ipsum qđ concordiã gen̾are
debuerat. odii & discordiȩ fo¬
mitem summniniftrat: & tantõ
iam miserabiliꝰ simul uiuere ĩ¬
Ucipiunt: quantõ ⁊dĩcordes
ab inuicem seꝑari non possunt.
Hinc rixe cotidianȩ & iurgiacre¬
brescunt: pꝰt dura uerba dira uͥ¬
b̾a succedunt. Neut̃ altũ effug̾e
dem sociũ. nec hontem hr̃e sepa¬
ratũ. Nam sic̃ his qͥb in caritate
mens una÷ nicħ obstat eciainsi
corꝑe seꝑati sint: ita magnum
tormentũ÷ his qͥ corꝑalit̃ sociati
ftͣ. si ammo conuenire ñ possuns.

Expanded text:
dicare posses, si etiam mala earum dicare posses, si etiam mala earum attenderes. Nam quia solum bona, et non mala nuptiarum consideras, idcirco in earum consideratione rectam judicii censuram non servas. Negari enim non potest aliqua quidem bona nuptiis inesse, sed si diligenter considerare volumus, plura eis mala admista inveniemus. Nam illa animorum concordia quam rara sit, quis ignorat? Imo vero velociter cum pertaesum fuerit societatis, idipsum, quod concordiam generare debuerat, odii et discordiae fomitem subministrat, et tanto jam miserabilius simul vivere incipiunt, quanto discordes ab invicem separari minus possunt. Hinc rixae quotidianae et jurgia crebrescunt, post dura verba, dira verbera succedunt. Neuter alterum effugere dem socium, nec hostem habere separatum. Nam sicut iis, quibus in charitate mens una est, nihil obstat etiam si corpore separati sunt, ita magnum tormentum est iis, qui corporaliter sociati sunt, si animo convenire non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uanitas ÷ : & uanitas uanitatũ.
D.Conu̾te nc̃ te ad alia & uide.
l.Contifus sũ & uideo.D. Quid
uides: L.Uideo nuptias celebͣri.
tus multus: & ut qđ mͥ uidet᷑
ñ taceam. ħ opꝰ iccirco cet̾is oꝑib
hominũ beatꝰi uidico: qm̃ ipsũ¬
lũ. pacẽ & concordiã parit aĩoꝵ
ħsocietatẽ ꝯmendat. amorẽ
scĩficat. amiciciam seruat. hĩc
fructus ꝓlis orit᷑. hinc nr̃i ge
neris ꝓpago dilatat᷑. hinc mor¬
as dirȩ necessitati resistictur⁊
dampna patrum in filiis reꝑan¬
tur. Nam cur illud cõme morẽ.
qd in ħ solo carnis concupiscen¬
tia quȩ alias nec sine magno la¬
bore cohiberi ⁊ nec sine tͣpitudi¬
ne laxari potest. ita hon esteatq
nulla castitatis dampna sentiant᷑:
Nam & si ipsa concupiscentia
exꝑiri uoluptatẽ suã sintͣ: nul¬
la tñ pudiciciȩ confusio genat᷑.
Qͥs gͦ tot ac tanta bona ꝯtemp¬
nenda existimet: nͥ qͥ ea quȩ ħ
excepto mala sequunt᷑ ñ uidet :
D. Recte de bonis nuptiaꝵ iu¬

Expanded text:
anitas est et vanitas vanitatum. D. Converte nunc te ad alia, et vide. I. Conversus sum, et video. D. Quid tu vides? I. Video nuptias celebrari.tus multus, et ut quod mihi videtur non taceam hoc opus idcirco caeteris operibus hominum beatiulum pacem et concordiam parit animorum. Hoc societatem commendat, amorem sanctificat, amicitiam servat. Hinc fructus prolis oritur, hinc generis nostri propago dilatatur, hinc mortis dirae necessitati resistitur, et damna patrum in filiis reparantur. Nam cur illud commemorem, quod in hoc solo carnis concupiscentia, quae alio nec sine magno labore cohiberi, nec sine turpitudine laxari potest, ita honeste atquenulla castitatis damna sentiantur. Nam, etsi ipsa concupiscentia experiri voluptatem suam linitur, nulla tamen pudicitiae confusio generatur. Quis ergo tot ac tanta bona contemnenda existimet nisi qui ea, quae hoc excepto mala sequuntur, non videt? D. Recte de bonis nuptiarum ju
Abbreviated transcription (Latin):
nendo ad ȩt̃na conscendunt.
Illi ꝑuisibilia ab inisibilib
corruunt: isti a uisibilib ad
inuisibilia ascendunt. De oꝑi¬
b gͦ conditõis subt̃ defluenti¬
b elecꝰti quasi de quodã nau¬
fragio emergunt: & ꝑ oꝑa re¬
staurationis. id ÷ sacram̃ta sa¬
lutis sue subuecti quasi insa
amando disꝑsus fuerat⁊⁊ ꝑ
oꝑa restauratõnis colligendꝰ
erat: ipsa ꝗ restaurationis o¬
ꝑa sic facta sunt ut & multa
nus cor hoĩs uerȩ adhuc stabi¬
litatis impatiens & uarietate
refic̾ent. & paucitate inunũ
congregarent: & sicut prius
homo ꝑ uisibilia acontempla¬
tione di cecidãt: ita nunc per
uisibilia dĩ oꝑa ammonitus. ad
ipsũ it̾m contemplandũ resur¬
g̾e consuescat. Quia rursũ ip¬
sa restaurationis oꝑa quȩdam
ꝑ homines. q̃dam ꝑ angłos q̃¬
cũ de oꝑib hominũ ad opera
ad oꝑa dĩ contemplanda tran¬
simus: quasi de pͥma mansiõe
ad scdam. & de scda ad terciã

Expanded text:
nendo ad aeterna conscendunt. nendo ad aeterna conscendunt. Illi per visibilia ab invisibilibus corruunt. Isti a visibilibus ad invisibilia ascendunt. De operibus ergo conditionis subter defluentibus electi quasi de quodam naufragio emergunt, et per opera restaurationis, id est sacramenta salutis suae subvecti quasi in amando dispersus fuerat. et per opera restaurationis colligendus erat, ipsa quidem restaurationis opera sic facta sunt, ut et multa nus cor hominis verae adhuc stabilitatis impatiens, et varietate reficerent et paucitate in unum congregarent. Et sicut prius homo per visibilia a contemplatione Dei ceciderat, ita nunc per visibilia Dei opera admonitus ad ipsum iterum contemplandum resurgere consuescat. Quia rursum ipsa restaurationis opera quaedam per homines, quaedam per angelos, qucum de operibus hominum ad opera ad opera Dei contemplanda transimus, quasi de prima mansione ad secundam, et de secunda ad tertiam
Abbreviated transcription (Latin):
restauratonis collocare. & ut
breuit̃ distinctionẽ hoꝵ sig¬
nemꝰ: oꝑa ꝯditionis ft̃ elem̾ta
mundi huiꝰ quȩ facta sunt ut
stanti homini seruirent: oꝑa
restaurationis st̃ sacramenta
incarnationis u̾bi. que ad re¬
mediũ data sunt. ut lapsum
erigent. Hȩc duo oꝑa tantũ
differenti tp̃r facꝰta sunt: qͣn¬
tum dignitate se p̾cedunt.
Oꝑa enim conditionis quasi
exiguũ aliqͥd diuinȩ u̾ͥtutis
indicium breui in pͥncipiomũ¬
oꝑa uͦ restaurationis ã pͥncipio
scłi usq ad finẽ ñ nisi sexeta¬
tum emenso spacio. quasi en¬
mia quedam maiestatis ⁊ di¬
uinitatis insignia ꝑfici aut
consummari possunt. Oꝑa
tutem fact᷑a sunt: oꝑa uͦ restaura¬
tionis in ꝑpetuũ data sunt ad
salutem. Propt̃ quod elecꝰti oꝑa
restaurationis magis diligunt:
reꝓbi autẽ oꝑa conditionis oꝑib
re staurationis anteponunt. Re¬
ꝓbi uisibilib in ħendo cũ tran¬
seuntib defluunt: electiuͦ in
sibilia & cransitoria contemp¬

Expanded text:
is collocare. Et ut breviter distinctionem horum signemus, opera conditionis sunt elementa mundi hujus quae facta sunt, ut stanti homini servirent. Opera restaurationis sunt sacramenta incarnationis Verbi, quae ad remedium data sunt, ut lapsum erigerent. Haec duo opera tantum differenti tempore facta sunt, quantum dignitate se praecedunt. Opera enim conditionis quasi exiguum aliquid divinae virtutis indicium brevi in principio munOpera vero restaurationis a principio saeculi usque ad finem non nisi sex aetatum emenso spatio quasi eximia quaedam majestatis et divinitatis insignia perfici aut consummari possunt. Oper in servitutem facta sunt. Opera vero restaurationis in perpetuum data sunt ad salutem. Propter quod electi opera restaurationis magis diligunt, reprobi autem opera conditionis operibus restaurationis anteponunt. Reprobi visibilibus inhaerendo cum transeuntibus defluunt, electi vero visibilia, et transitoria contem
Abbreviated transcription (Latin):
conuenio nec comp̃hendo. Qͥd
gͦ diligo inte. si nolo ut subsi¬
stas.⁊ nec opto ut redeas: Qͥs:
affectus iste tam extraneus. tam
inauditus ubi res diligitur.⁊
p̃sentia eiꝰ ñ amatur: Q epli¬
cet cordi meo quȩ sit ifta dilec¬
tio: Scio quidem quia diligo
te: neq tñ uolo ut reu̾taris
ad me. & ideo fortassis iterum
redire ce nolo: quia ibi potius
ubi cues cecum eẽ desidero.
Oum gͦ ꝑuerse dilexite. qribi¬

Expanded text:
convenio, nec comprehendo. Quid convenio, nec comprehendo. Quid ergo diligo in te si nolo ut subsistas, nec opto ut redeas? Quis est affectus iste tam extraneus, tam inauditus, ubi res diligitur, et praesentia ejus non amatur? Quis explicet cordi meo quae sit ista dilectio? Scio quidem quod diligo te, neque tamen volo ut revertaris ad me. Et ideo fortassis iterum redire te nolo, quia ibi potius ubi tu es tecum esse desidero. Olim ergo perverse dilexi te, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rant nesciebamus: qñ unũ nob̃
cum iłł erat ꝓpositũ. una uolun¬
tas. unum desidium. una man¬
sio. una dilecꝰtio. unus amor un¬
tȩ. una mortis expectatio. Mo¬
do sublati sunt illi ã nob̾. & qͣsi
p̾currentes citiꝰ hinc exiueruit
ubi erant exules. & citins illuc
ꝑuenerunt ubi sunt ciues.Nõ
gͥ si illos presentes uere dilexi¬
mus: mnc in eoꝵ absentia a¬
morem nr̃m comprobemus.
Sequamur desidĩo ubi illi sun.
& eitius ad eos ꝑuenĩre. simulq
cum eis ẽẽ desidẽmus. Infideles
parit̾ & in constantes ẽẽ compro¬
bam᷑: si ꝓpt̃ amorem p̃sentium
pͥoris dilecꝰtionis obliuiscimur
O scłm antiquũ ubi ese Ulim
cum eras dilexite. & mͦ iterũ
cum ñ es diligo te: neq unqͣm
transitus tuus amorem tuum
minuere potuit apud me. Qñ
eras dilexi ce ut ꝑman̾es: mͦ au¬
t̾ẽ qñ ñ es diligo ce. nec tñ uolo
ut hiic reu̾taris ad me. Miror
ipse desidiũ meũ & affectũ meũ.

Expanded text:
rant nesciebamus, quando unum nobis rant nesciebamus, quando unum nobis cum illis erat propositum, una voluntas, unum desiderium, una mansio, una dilectio, unus amor vitae, una mortis exspectatio. Modo sublati sunt illi a nobis, et quasi praecurrentes citius hinc exierunt, ubi erant exsules, et citius illuc pervenerunt, ubi sunt cives. Nos igitur si illos praesentes vere dileximus, nunc in eorum absentia amorem nostrum comprobemus. Sequamur desiderio ubi illi sunt, et citius ad eos pervenire, simulque cum eis esse desideremus. Infideles pariter, et inconstantes esse comprobamur, si propter amorem praesentium prioris dilectionis obliviscimur. O saeculum antiquum, ubi es? Olim enim dum eras dilexi te, et modo iterum cum non es diligo te, neque unquam transitus tuus amorem tui minuere potuit apud me. Quando eras dilexi te, ut permaneres, modo autem quando non es, diligo te, non tamen volo ut huc revertaris ad me. Miror ipse desiderium meum et affectum meum
Abbreviated transcription (Latin):
tati. uł doctͥna ãmoniti illam co¬
gnosc̾e incipiunt. S ⁊ fut̾is post̃¬
ior erit ista cognitio. qr hi qͦ qͥ
post nos futuri sunt ñ mox ut
mundo uti ceꝑint nͥ post longa
exꝑim̃ta istam mutabilitatis eiꝰ
cognitionem habebunt. Respiee
gͦ hunc mundũ miserũ: & ma¬
gis miseros qui diligunt eum.
Iste ẽ quem putauimus aliq̃n
nob̾ eẽ amicum. in quo nobis
tempora longa ꝓmisimus. uitã
quietã: tranqͥllam pacem: felici¬
tectem ppetuam. Iste÷ einus pul¬
ch̾tudinẽ dilȩximus. cuiꝰ speciem
laudaumus. cuiꝰ iocunditatem
concupiuimus. cuiꝰ głam desidã¬
uimus. cuꝰ gaudiũ amplȩxi sumꝰ.
Certe uides nc̃ qͣm sint uana hȩc
om̃a: & nunqͣm sapientib aut
uirtutis amatorib appetenda.
diuites ⁊ potentes quos olim in
huiꝰ mundi gła elatos uidimus:
ubi postremo sunt om̃s de quoꝵ
amicicia & familiaritate p̃sume¬
bamus: Ecce tnͣsierunt uniuersi
ante nos: & nos soli relicti sumꝰ
pt᷑ eos. Cogitemus nunc scłm il

Expanded text:
tati, vel doctrina admoniti illam cognoscere incipiunt. Sed et futuris posterior erit ista cognitio, quia ii quoque, qui post nos futuri sunt, non mox ut mundo uti coeperint, nisi post longa experimenta istam mutabilitatis ejus cognitionem habebunt. Respice ergo hunc mundum miserum, et magis miseros qui diligunt eum. Iste est, quem putavimus aliquando nobis esse amicum, in quo nobis tempora longa promisimus, vitam quietam, tranquillam pacem, felicitatem perpetuam. Iste est, cujus pulchritudinem dileximus, cujus speciem laudavimus, cujus jucunditatem concupivimus, cujus gloriam desideravimus, cujus gaudium amplexi sumus. Certe vides nunc quam sint vana haec omnia, et nunquam sapientibus, aut virtutis amatoribus appetenda. divites et potentes, quos olim in hujus mundi gloria elatos vidimus? Ubi postremo sunt omnes, de quorum amicitia et familiaritate praesumebamus? Ecce transierunt universi ante nos, et nos soli relicti sumus post eos. Cogitemus nunc saeculum
Abbreviated transcription (Latin):
dam mͦ in unũ colligat᷑ uͥmag̃
ȩtͣ̃nis &e iminutabilib aꝓppm¬
quat. dem̃ in sup̃mo ⁊ tercioloco
dm̃ constituis. ut archam cordiᷤ
humam deorsũ huic flucꝰtuanti
salo insidentẽ. & quasi gub̃na¬
cor dirigat: & quasi anchora
teneat: & quasi portus excipiat.
Uicieo itaq ħ tria. inimo quaui
diluuiũ quoddã mundũ istũ:
in medio quasi archã quandã
cor humanũ: in sup̃mo quasi
gub̾natorem dm̃. Porro archa
hec ñ solũ nouitate. s magni¬
tudine qͦ me ad stuporẽ excitat.
quã tante immensitatis ẽẽ con¬
spicio: ut & deorsũ fundus eiꝰ
aquis huiꝰ diluuii insidat: &.
cacumen eiꝰ sursũ usq ad dm̃ꝑ
cingat. Uerũ ħ quid ad ppositũ
nr̃i sermonis ꝑtineant. q̃ muis
sie causa ce ea commemorasse
ñestimo: scire cñ pleniꝰ concu¬
pisco. d. Recolis quid pͥmumtͥ
sti enĩ mundũ istũ fugiendũ

Expanded text:
 in unum colligatur, ubi magis aeternis et immutabilibus appropinquat. Deinde in supremo et tertio loco Deum constituis, ut arcam cordis humani deorsum huic fluctuanti salo insidentem, et quasi gubernator dirigat, et quasi anchora teneat, et quasi portus excipiat. Video itaque haec tria imo quasi diluvium quoddam, mundum istum in medio quasi arcam quamdam, cor humanum in supremo quasi gubernatorem Deum. Porro arca haec non solum novitate, sed magnitudine quoque me ad stuporem excitat, quam tantae immensitatis esse conspicio, ut et deorsum fundus ejus aquis hujus diluvii insideat, et cacumen ejus sursum usque ad Deum pertingat. Verum haec quid ad propositum nostri sermonis pertineant, quamvis sine causa te ea commemorasse non existimo, scire tamen plenius concupisco. D. Recolis quid primum tsti enim mundum istum fugiendum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terita meminisse. Cũq solũ his
q̃ coramposita sunt occupata te¬
netͤ: innouatio p̃sentiũ aufert ei p̃¬
teritoꝵ memoriã.Hinc est quod
homines cum de mutabilitate rer̃
aliquid audumt. continuo stupen
& ammirant᷑. quasi nouũ aliquid
acciderit : qr ꝓfecto ħ sermo lo¬
quentis imꝓuidis mentib nout̃ĩ
ingerit: quod in rerũ cursu iam
olim uetus fuit. Sic gͦ mutabili¬
cas rer p̃sentiũ semꝑ uetus ÷ semꝑ¬

Expanded text:
praeterita meminisse. Cumque solum iis, praeterita meminisse. Cumque solum iis, quae coram posita sint, occupata tenetur, innovatio praesentium aufert ei praeteritorum memoriam. Hinc est quod homines cum de mutabilitate rerum aliquid audiunt, continuo stupent et admirantur quasi novum aliquid acciderit, quia profecto hoc sermo loquentis improvidis mentibus novum ingerit, quod in rerum cursu jam olim vetus fuit. Sic ergo mutabilitas rerum praesentium semper vetus e
Abbreviated transcription (Latin):
& reu̾tunt᷑ illuc uñ orta sunt. Oĩa
sieut initiũ ita hñt & finem: s dissi¬
milit̃ currunt: & ñ ȩque ꝑueniun.
Alia orta sunt. alia iam olim occide¬
runt. alia int̾ mediũ ꝑtranseunt.
alia ortis nascentia succedunt. si¬
mul tñ om̃a defluunt: & adunũ
locum tendunt. O magnum flu¬
men quo raꝑis: Paruus ẽ ortͦtuꝰ
defonte ȩxiguo manas: de uena
modica erumpis. Curris & cresci:
descendis & absorberis. Curris.s
uena quȩ ñ deficis õ eursꝰ qui ñ
raquiescis: ouorago que ñ imple¬
ris. Qntum natiuitas subicit: qͣn¬
tum mortalitaschit. tm̃ insatiabił
mors deglucit. Nec illa edẽ. nec
ista trahere: neq ħ unqͣm cessat
tatur. St̃ .n. ocłi mortaliũ de p̃ssi
e cursum uniu̾soꝵ ñ respiciunt:
atq in exiguis rerum particulis
defixi: quid agat᷑ in toco ñ attenat᷑.
B̾reuis eciam ẽ uita hominis suꝑt̃
ram: & dies eiꝰ incerta sorte ꝑeurr̃.
Mens uͦ tenebris suis obuoluta ñ
multũ ualet aut fut᷑a ꝓspic̾e aut

Expanded text:
 orta sunt. Omnia sicut initium, ita habent et finem, sed dissimiliter currunt, et non aeque perveniunt. Alia recens orta sunt, alia jam olim occiderunt, alia inter medium pertranseunt, alia ortis nascentia succedunt, simul tamen omnia defluunt, et ad unum locum tendunt. O magnum flumen, quo raperis? Parvus est ortus tuus, de fonte exiguo manas, de vena modica erumpis. Curris et crescis, descendis et absorberis. Curris, sed vena quae non deficis, o cursus qui non requiescis, o vorago quae non repleris! Quantum vanitas subjicit! Quantum mortalitas trahit, tantum insanabilis mors deglutit! Nec illa edere, nec ista trahere, neque haec unquam cessat tatur. Sunt enim oculi mortalium depressi, et cursum universorum non respiciunt, atque in exiguis rerum particulis defixi, quid agatur in toto non attendunt. Brevis est etiam vita hominis super terram, et dies ejus in certa sorte percurrunt. Mens vero tenebris suis obvoluta non multum valet aut futura prospicere, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ba. semꝑ tristis. semꝑ pusilla¬
nimis. semꝑ cura p̾sentiũ opp̃s¬
sa. & timore fut᷑oꝵ anxia. in bo¬
nis p̃sentib confidens ñ s semꝑ
mala immmentia metuens. In
tantis gͦ dolorib ⁊ ꝑturbatõib
mentis: q̃ queso pot̾ uera eẽ su¬
auitas aut delectatio carnise Qđ
fomentũ corpori ac̾bum ñ red¬
dit᷑: ubi conscientia talib acule¬
is lacerat᷑ : Hȩc ÷ felicitas dunitũ
qͣm cudũ falsa foris bona e̾neres.
laudare ceꝑas: qr ue rã intꝰ miseri¬
am ñ uidebas. T. Si sic diuiciest.
inimicꝰ sibi fit: qͥ multa possidẽ

Expanded text:
erba, semper tristis, semper pusillaerba, semper tristis, semper pusillanimis, semper cura praesentium oppressa, et timore futurorum anxia; in bonis praesentibus non confidens, sed semper mala imminentia metuens. In tantis ergo doloribus et perturbationibus mentis, quae, quaeso, potest vera esse sanitas, aut delectatio carnis? Quod fomentum corpori acerbum non redditur, ubi conscientia talibus aculeis laceratur? Haec est felicitas divitum, quam tu dum falsa foris bona cerneres laudare coeperas, quia veram intus miseriam non videbas. I. Si sic diviti est, inimicus sibi fit, qui multa possid