comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
murre surrexisse tertiodie: a scen¬
disse in caelum. ibi sedere addexterã
patris inde esseuenturum adiudi¬
candos uiuos et mortuos. Nonne
ipsa est fides nostra dequa dicitapłs
corde creditur adiustitiamoreau¬
tem confessio fitadsalutem : ergo
quando ista confitemur. contradm̃
loquimur Nos dicimus uenturum
iudicemuiuorum et mortuorum
ipse autem dicit. Ego non iudico
quemquam. Quaestio ista duobus
modis solui potest Ut aut hoc in¬
tellegamus non iudico quemquam.
idẽ modo sicut dicit alioloco. Ego
non ueniut iudicem mundum. sed
ut saluum faciam mundum. Non
iudicium suum negando. sed diffe¬
rendo. Aut certe quia dixerat.
uos secundum carnem iudicatis.
Ita subiunxit. Ego non iudi coquẽ¬
quam. ut subaudias secundum car¬
nem. Nullus ergo nobis contra
fidem quam tenemus et ad nunti¬
amus deiudicexp̃o scrupulus du¬
bitationis in corde remaneat.
Venit xp̃s sed primo saluare:
postea iudicare. Cosiudicando

Expanded text:
mur resurrexisse tertia die, ascenmur resurrexisse tertia die, ascendisse in coelum, ibi sedere ad dexteram Patris, inde esse venturum ad judicandos vivos et mortuos? Nonne ipsa est fides nostra, de qua dicit Apostolus, Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem ? Ergo quando ista confitemur, contra Dominum loquimur? Nos dicimus venturum judicem vivorum et mortuorum; ipse autem dicit, Ego non judico quemquam. Quaestio ista duobus modis solvi potest; ut aut hoc intelligamus, non judico quemquam, id est, modo: sicut dicit alio loco, Ego non veni ut judicem mundum, sed ut salvum faciam mundum ; non judicium suum negando, sed differendo. Aut certe quia dixerat, Vos secundum carnem judicatis; ita subjunxit, Ego non judico quemquam, ut subaudias, secundum carnem. Nullus ergo nobis contra fidem quam tenemus et annuntiamus de judice Christo, scrupulus dubitationis in corde remaneat. Venit Christus, sed primo salvare, postea judicare: eos judicando
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium dicis. testimonium
tuum non .ẽ uerum: Quia secun¬
dum carnem iudicatis. quia dm̃
non intellegitis. Et hominem uide¬
tis. Et hominem persequendo dm̃
latentem offenditis. Ergo se¬
cundum carnem iudicatis Ideo
uobis arrogans uideor. quia ego
deme testimonium perhibeo.
Omnis enimhomo quando dese
perhibere uult testimonium lau¬
dabile adrogans et superbus
uidetur. Ideo scriptum . ẽ non
telaudet ostuum. sed laudette
os proximitui. sed hoc homini
dictum .ẽ. In firmienim sumus
et aput infirmos loquimur
uerum dicere et mentire possumis.
Et siuerum dicere debemus & mentiri
tamen possumus cum uolumus. lux
mentiri non potest absit ut in lu¬
cis diuinae splendore tenebrae
mendacii repperiantur. Loque¬
batur ille tam quam lux. loque¬
baturtam quam ueritas sed lux
intenebris lucebat. Et tenebrae
eam non conpraehenderunt.¬
Ideo secundum carnem iudicabant:
Vos inquit secundum carnem iudi¬
catis . ego non iudico quemquam.
Von ergo iudicat quemquam dñs

Expanded text:
imonium dicis; testimonium tuum non est verum, quia secundum carnem judicatis; quia Deum non intelligitis, et hominem videtis, et hominem persequendo, Deum latentem offenditis. Ergo secundum carnem judicatis. Ideo vobis arrogans videor, quia ego de me testimonium perhibeo. Omnis enim homo, quando de se vult perhibere testimonium laudabile, arrogans et superbus videtur. Ideo scriptum est, Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Sed hoc homini dictum est. Infirmi enim sumus, et apud infirmos loquimur. Verum dicere et mentiri possumus: etsi verum dicere debemus, et mentiri tamen possumus cum volumus. Lux mentiri non potest: absit ut in lucis divinae splendore tenebrae mendacii reperiantur. Loquebatur ille tanquam lux, loquebatur tanquam veritas; sed lux in tenebris lucebat, et tenebrae eam non comprehenderundeo secundum carnem judicabant. Vos, inquit, secundum carnem judicatis. 4. Ego non judico quemquam. Non ergo judicat quemquam Domin
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur: quicredit infilium ha¬
betuitam aeternam : Qui a utẽ
incredulus est filio. non uidebit
uitam sedira dĩmanet supereũ
Non dixitira dĩ ueniet ad eum
sedira dĩmanet supereum
Om nes quenascuntur mortales
habent secum iram dĩ : Quam
iram dĩ: quam excepit pri¬
mus adam : Sienimpec cauit
primus homo etaudiuit morte
morieris . factus est mortalis
ille et coepimus nascimortaei¬
les Cumira dĩ natisumus ue¬
esnit inde filius non habens
peccatum et indutus est carne.
indutus est mortalitate: siille
nobiscum cõmumieruit iram dĩ.
nos pigrisumus cumillo communi¬
care gratiamdi: quiergo non
uultcredere infilium iradima¬
net superllum : Quacira dĩ: dequa
dicita postolus. fuimus et nos natu¬
ra filii irae sicut et ceteri: Omnes
ergo filii irae: quia demale dicto
mortis uenientes: Crede in xp̃m
factum propterce mortalem
ut eum capias in mortalem:
Quando enim coeperis eius in¬
mortalitatem nec tuerimor¬

Expanded text:
sequitur: Qui credit in Filium, hasequitur: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: qui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum. Non dixit, ira Dei venit ad eum; sed, ira Dei manet super eum. Omnes qui nascuntur mortales, habent secum iram Dei. Quam iram Dei? Quam accepit primus Adam. Si enim peccavit primus homo, et audivit, Morte morieris ; factus est mortalis ille, et coepimus nasci mortales; cum ira Dei nati sumus. Venit inde Filius non habens peccatum, et indutus est carne, indutus est mortalitate. Si ille nobiscum communicavit iram Dei, nos pigri sumus cum illo communicare gratiam Dei? Qui ergo non vult credere in Filium, ira Dei manet super eum. Quae ira Dei? De qua dicit Apostolus, Fuimus et nos natura filii irae sicut et caeteri . Omnes ergo filii irae; quia de maledicto mortis venientes. Crede in Christum factum pro te mortalem, ut illum capias immortalem: quando enim ceperis ejus immortalitatem, nec tu eris mor
Abbreviated transcription (Latin):
enimhomopoterat capere dm̃
Videre poterat homo hominẽ:
capere dm̃ non poterat : Vn de
non poterat capere dm̃: qui a
oculum cordis undecaperet non
habebat. ⁊ Erat ergo aliquid
intus saucium et aliquidforis
sanum : Corporis oculos habe¬
batsanos cordis habebat sauci¬
os : Factus est ille homo adcor¬
poris oculum. ut credens in eum
qui uideri corporaliter potuit:
cuntreris adeum ipsum uidendum.
quemspĩritaliter uidere non po¬
teras :Tanto tempore inquit¬
uobis cumsum et non cognouistis
me philippe: qui meuidet uidet
et patrem : Quart illi non illum
uidebant ecceuidebant illum
et patrem nonuidebant. uide¬
bant carnem sed maiestas late¬
bat : Quoduidebant discipuli
quiamauerunt : uiderunt etiu¬
da ei quicru cifixerunt: Intus
ergo erat totus ille: et sicincus
incarne ut apud patremma ne¬
neret. Non enim deseruit pa¬
trem quando uenit ad carnem :
Carnalis cogitatio non capit
quoddico : Differat intellec¬
tum & incipiat᷑ fide : Audiat quod

Expanded text:
enim homo poterat capere Deum: enim homo poterat capere Deum: videre poterat homo hominem, capere Deum non poterat. Unde non poterat capere Deum? Quia oculum cordis unde caperet, non habebat. Erat ergo aliquid intus saucium, et aliquid foris sanum: corporis oculos habebat sanos, cordis oculos habebat saucios. Factus est ille homo ad corporis oculum; ut credens in eum qui videri corporaliter potuit, curareris ad eum ipsum videndum quem spiritualiter videre non poteras. Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui me vidit, vidit et Patrem. Quare illi non illum videbant? Ecce videbant illum, et Patrem non videbant: videbant carnem, sed majestas latebat. Quod videbant discipuli qui amaverunt, viderunt et Judaei qui crucifixerunt. Intus ergo erat totus ille, et sic intus in carne, ut apud Patrem maneret: non enim deseruit Patrem quando venit ad carnem. 13. Carnalis cogitatio non capit quod dico: differat intellectum, et incipiat a fide; audiat quod
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentia quadam. scĩui¬
dendipatristui quite misit.
Ipsum nobis ostende et nihil
ateamplius deside rabimus.
Sufficit enim nobis cum ille fu¬
erit demonstratus. quo maior
esse nemo potest. Bona concu¬
piscentia. bonum de siderium. sed
paruus intellectus : Adtendens
enim ipse dñsiħs paruos magna
quaerentes et seipsum magnũ
interparuos. paruum interpar¬
uos: at philippo qui boc dixerat
uni ex discipulis Tanto tempo¬
re uobiscum sum et non cogͥnouis¬
tisme philippe: Posset hic philip¬
pus respondere : Cognouimus
te. sednum quid diximus tibi os¬
tende nobiste Teco gnouimus
sed patrem quaerimus: Subie¬
citstatim.: quimeuidet uidetet
patrem ⁊ Siergo ae qualis patri
missus est: non eum estime mus ex
infirmitate carnis. sed cogite¬
mus maiestatem indut amearne
non o pressam carne : Manens
enim ds̃ apud patrem apudho¬
mines factus esthomo : ut tuper
illum quiadte factus est homo
fierestalis qualis capit dm̃ : Non

Expanded text:
concupiscentia quadam sancta viconcupiscentia quadam sancta videndi Patris tui qui te misit; ipsum nobis ostende, et nihil amplius a te desiderabimus: sufficit enim nobis cum ille fuerit demonstratus, quo major esse nemo potest. Bona concupiscentia, bonum desiderium; sed parvus intellectus. Attendens enim ipse Dominus Jesus parvos magna quaerentes, et se ipsum magnum inter parvos, et parvum inter parvos, ait Philippo qui hoc dixerat, uni ex discipulis: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Posset hic Philippus respondere, Cognovimus te; sed numquid diximus tibi, Ostende nobis te? Te cognovimus, sed Patrem quaerimus. Subjecit statim: Qui me vidit, vidit et Patrem . Si ergo aequalis Patri missus est, non eum aestimemus ex infirmitate carnis, sed cogitemus majestatem indutam carne, non oppressam carne. Manens enim Deus apud Patrem, apud homines factus est homo, ut tu per illum qui ad te factus est homo, fieres talis qualis capit Deum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
et tamen non omnia dedit in ma¬
nucius : Pater diligit filium
sed quomodo pater filium : non
quomodo dñs seruum. Quomo¬
dounicum ponquo modo adopta¬
tum: Itaque omnia de dit inma¬
nueius: Quidest omnia : ut antus
sit filius quantus ẽ. pater. Adre¬
qualita temenim sibi genuit eum
cuirapina non esset in forma dĩ
esse aequalem dõ: ꝑater diligit
filium. et omnia dedit in manu
eius: Ergo cum ad nos dignatus
.ẽ pater mittere filium. non pu¬
temus aliquid minus nobis mis¬
sum quam ẽ pater : Pater
mittens filium se alterum
misit : Nam que putantes ad¬
huc discipuli quia pater aliquid
maius est quam filius. uidentes
carnem et non intelle gentes
diuinitatem dixeruntei
Dñe ostende nobis patrem. et
sufficit nobis : Tam quamsi di¬
cerent. Iam nouimuste et bene¬
dicimuste. quia nouimuste. Gra¬
tia senim tibi agimus quia oscen¬
distite nobis: sed patrem non¬
dum nouimus. propterea cor
nostrum ardet et satagit

Expanded text:
et tamen non omnia dedit in maet tamen non omnia dedit in manu ejus. Pater diligit Filium: sed quomodo Pater Filium, non quomodo dominus servum; quomodo Unicum, non quomodo adoptatum. Itaque omnia dedit in manu ejus. Quid est, omnia? Ut tantus sit Filius, quantus est Pater. Ad aequalitatem enim sibi genuit eum, cui rapina non esset in forma Dei esse aequalem Deo . Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. Ergo cum ad nos dignatus est mittere Filium, non putemus aliquid minus nobis missum quam est Pater. Pater mittens Filium, se alterum misit. 12. Namque putantes adhuc discipuli quia Pater aliquid majus est quam Filius, videntes carnem et non intelligentes divinitatem, dixerunt ei: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Tanquam dicerent, Jam novimus te, et benedicimus te, quia novimus te: gratias enim tibi agimus, quia ostendisti te nobis; sed Patrem nondum novimus: propterea cor nostrum ardet, et satagit
Abbreviated transcription (Latin):
omnes donahabent sanitat ũ
Num quidomnes linguis locun¬
tur. Num quid omnes interprae¬
tantur : Aliud habet ille et ali¬
udiste. Et quodhabet iste non
habet ille. Mensura est : diuisio
quaedam donorum est: Ergo
hominibus ad mensura indatur
et concordia ubi unum corpus fa¬
cit : Quo modo aliud accipit ma¬
nus ut operetur. aliud oculus ut
uideat aliud auris ut audiat.
aliud pes utambulet. animata¬
menunaest quae agit omnia : In
manu ut operetur. inpede ut
ambulet. in aure ut audiat. in
oculo ut uideat. sic sunt etiam di¬
uersa dona fidelium. tam quam
membris admensuram cuique ꝓ¬
priam distributa: Sed xp̃s quidat
ñ ad mensurã accepit : Audi enĩ ad huc qđ
seqͥt̃ quia defilio dixerat non enĩ ad mensunt̃
datds̃ sp̃m. sat̃ diligit filiũ et om̃a dedit in
manuei : Vt nosses et hic quã distincte dictũ
ẽ. Pater diligit filium: Quare ergo
pater Non diligit iobannem: et
tamen nonomnia deditinma nu
eius : Pater non diligit paulum :

Expanded text:
omnes dona habent sanitatum? omnes dona habent sanitatum? Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Aliud habet ille, aliud iste; et quod habet iste, non habet ille. Mensura est, divisio quaedam donorum est. Ergo hominibus mensura datur et concordia, ubi unum corpus facit. Quomodo aliud accipit manus ut operetur, aliud oculus ut videat, aliud auris ut audiat, aliud pes ut ambulet: anima tamen una est, quae agit omnia; in manu ut operetur, in pede ut ambulet, in aure ut audiat, in oculo ut videat; sic sunt etiam diversa dona fidelium, tanquam membris ad mensuram cuique propria distributa. Sed Christus, qui dat, non ad mensuram accepit. Audi enim adhuc quod sequitur, quia de Filio dixerat. Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum. Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. Ut nosses et hic quam distincte dictum est Pater diligit Filium. Quare enim? Pater non diligit Joannem? et tamen non omnia dedit in manu ejus. Pater non diligit Paulum?
Abbreviated transcription (Latin):
tum est eccemitto angelum meũ
antete et praeparabit uiam tuã :
nonne et ipse uerba dĩlo quebat
de quo etiam dictum est quod sit
amplius quam propheta : Sier¬
go et ipsum ds̃misit et uerbd dĩ
loquitur. quo modo ad distinctio¬
nem dexp̃o eum dixis se accipimus.
quem enim misitđs uerba dĩ loqui¬
tur : seduide quid adiungat. Nor
enim admensuram dat ds sp̃m ⁊
Quid est hoc non enimadmensurã
dat ds̃ sp̃m: Inuenimus quia admen¬
suram dat ds̃ sp̃m : Audia postolũ
dicentem : secundum men suram
donationis xp̃i: Hominibus ada
mensuraidat : unico filio non
datadmensuram : Quo modo
hominibus ad mensuram : alii
quidem datur perspm sermosa¬
pientiae. Alii sermoscientiae se¬
cundum eundem sp̃m. Aliifides.
in eo demspũ. alii prophetia
aliidiuidicatiospũum. alteri ge¬
nera linguarum. aliidonacura¬
tionum ⁊ Num quidomnes a posto¬
li Num quid omnes prophetȩ
Num quid omnes doctores. Num¬
quidomnes uirtutes. Num quid

Expanded text:
tum est, Ecce mitto angelum meum tum est, Ecce mitto angelum meum ante te, et praeparabit viam tuam? Nonne et ipse verba Dei loquitur, de quo etiam dictum est quod sit amplius quam propheta ? Si ergo et ipsum Deus misit, et verba Dei loquitur; quomodo ad distinctionem, de Christo eum dixisse accipimus, Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur? Sed vide quid adjungat: Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum. Quid est hoc, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum? Invenimus quia ad mensuram dat Deus Spiritum. Audi Apostolum dicentem, Secundum mensuram donationis Christi . Hominibus ad mensuram dat, unico Filio non dat ad mensuram. Quomodo hominibus ad mensuram? Alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae; alii sermo scientiae secundum eumdem spiritum; alii fides in eodem spiritu, alii prophetia, alii dijudicatio spirituum, alii genera linguarum, alii donatio curationum. Numquid omnes apostoli? numquid omnes prophetae? numquid omnes doctores? numquid omnes virtutes? numqu
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem et multorum fratrũ
animauna propter caritatem
ds̃ pater et ds̃ filius dicturus es
quia duo sunt : siduo disunt:
non estibi sum macaritas : Sie¬
nim hictanta caritas est utani¬
mam tuamet animamamici
tui unamanimam faciat: quo¬
modo ibi non est unus ds̃pater
et filius: ab sit ut hoc sentiat
fides non ficta. Prorsus quan¬
tum excellat carita s illa hinc
intellegite : Multae animae
sunt multorum hominum: et si
sediligunt una anima est : Sed
possunt dici et multȩ animae
possunt in hominibus : quia nonẽ
tanta coniunctio Ibi autem unũ
dm̃licet dicas. duosauttres deos
non licet dicas: hinc tibi commen¬
datur super eminentia et summi¬
tas caritatistanta ut maior essȩ
non pos sit ⁊ Que menim misit ds̃.
uerba dĩ loquitur : Hocuti que
dexp̃odicebat ut se ab illo distin¬
gueret : Quid enimuꝰ psum ioh annẽ
nonne ds̃misit : an non ipsedixit
missus sum ante cum : et qui memi¬
sit baptitare in aqua : et de illo dic¬

Expanded text:
ritatem, et multorum fratrum ritatem, et multorum fratrum anima una propter charitatem; Deus Pater et Deus Filius, dicturus es quia duo sunt? Si duo dii sunt, non est ibi summa charitas. Si enim hic tanta charitas est, ut animam tuam et animam amici tui unam animam faciat; quomodo ibi non est unus Deus Pater et Filius? Absit ut hoc sentiat fides non ficta. Prorsus quantum excellat charitas illa, hinc intelligite. Multae animae sunt multorum hominum, et si se diligunt, una anima est; sed possunt dici et multae animae, possunt in hominibus, quia non est tanta conjunctio: ibi autem, unum Deum licet dicas; duos aut tres deos non licet dicas. Hinc tibi commendatur supereminentia et summitas charitatis tanta, ut major esse non possit. 10. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Hoc utique de Christo dicebat, ut se ab illo distingueret. Quid enim? ipsum Joannem nonne Deus misit? An non ipse dixit, Missus sum ante eum , et, Qui me misit baptizare in aqua : et de illo dic
Abbreviated transcription (Latin):
Desingulis interroga ds̃ et de
ambobus interroga ds̃ : Non
singuli ds̃ et ambo dii sed singu¬
lus quisque ds̃ & ambo ds̃ : Tanta enim
ibic ẽ caritas sp̃s scĩ tanta pax unitatis. ̃de
singalis cãint̃ rogat dstibi respondet Decrintace
cũ interrogatur. ds̃ tibires pondea¬
tur Sienim sp̃s hominis quan¬
do in haeret dõ unus sp̃sest. a per¬
te a postolodicente. quiadhae
mulcum illo unus ds̃ est :Audite
alterum testimonium : Nostis
quammulti crediderunt quan¬
do omnia quae habebant
adpedes a postolorũ uendita
posuerunt ut distribue retur
uni cuique sicut opus erat: Et
deilla congregatione scõrum
quid dicit scriptura: eratillis
anima una etcorunum indm̃ ⁊
Sicaritas de tot animis fecit
animam unam. et de tot cor di¬
bus fecitcorunum quanta est
caritas inter patrem et filium:
maior utiq potest esse. quam
inter illos homines quibus erat
corunum ⁊ Si enim multorum
fratrum corunum propterca¬

Expanded text:
De singulis interroga, Deus: et de De singulis interroga, Deus: et de ambobus interroga, Deus. Non singuli Deus et ambo dii, sed singulus quisque Deus et ambo Deus. Tanta enim ibi est charitas Spiritus sancti, tanta pax unitatis, ut de singulis cum interrogatur, Deus tibi respondeatur; de Trinitate cum interrogatur, Deus tibi respondeatur. Si enim spiritus hominis quando inhaeret Deo unus spiritus est, aperte Apostolo dicente, Qui adhaemul cum illo unus Deus est? Audite alterum testimonium. Nostis quam multi crediderunt, quando omnia quae habebant, ad pedes Apostolorum vendita posuerunt, ut distribueretur unicuique sicut opus erat: et de illa congregatione sanctorum quid dicit Scriptura? Erat illis anima una et cor unum in Domino . Si charitas de tot animis fecit animam unam, et de tot cordibus fecit cor unum, quanta est charitas inter Patrem et Filium? Major utique potest esse quam inter illos homines quibus erat cor unum. Si ergo multorum fratrum cor unum propter cha
Abbreviated transcription (Latin):
pulos infidelium et fidelium.
Adtendit infideles et ait. quide
caelo uenit superomnes est et qđ
uidit et audiuit loquitur et tes¬
timonium eius nemo accepit ⁊
Deinde tulitse a sinistraetas¬
pexitaddexteram et secutus
ait. Quiałcipit testimonium eiꝰ
signauit qui a d s̃uerax est : Quid
est signauit quia ds̃ uerax est
nisi quia homomendax est et ds̃
ueraxest : Quia ne mohominũ
potestdicere quodueritatis ẽ
nisi inlumine turabeo quimen¬
tiri non potest : Vs ergouerax
xp̃s autem ds : Vis probare ac¬
cipe testimonium eius et inue¬
nis : Quienimaccipit testimo¬
nium eius. si gnauit quia dsuerax
est : Quisipse : qui decaelouenit
et superomnes est ds̃ ueraxest
Sedsi nondum intellegis dm̃
nondum accepisti testimoniũ
eius : Accipe et signas. Praesumen¬
ter intelleges definenter ag¬
nosces qui a ds̃ ueraxest : Quem
enimmisit ds uerba dilo quitur.
đs̃ Dsmisit dm̃ Iunge ambos:
unus ds̃ : dsuerax missus ađo

Expanded text:
pulos, fidelium et infidelium: pulos, fidelium et infidelium: attendit infideles, et ait, Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vidit et audivit, hoc testatur; et testimonium ejus nemo accipit. Deinde transtulit se a sinistra, et aspexit ad dexteram, et secutus ait, Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quid est, signavit quia Deus verax est, nisi, homo mendax est, et Deus verax est? Quia nemo hominum potest dicere quod veritatis est, nisi illuminetur ab eo qui mentiri non potest. Deus ergo verax, Christus autem Deus. Vis probare? Accipe testimonium ejus, et invenis: Qui enim accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quis? Ipse qui de coelo venit et supra omnes est, Deus verax est. Sed si nondum illum intelligis Deum, nondum accepisti testimonium ejus: accipe, et signas, praesumenter intelligis, definienter agnoscis quia Deus veraenim misit Deus, verba Dei loquitur; Deus: Deus misit Deum. Junge ambos, unus Deus, Deus verax missus a Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
et qui sint lapsuri. nouit ds et
numerati sunt ado omnes futu¬
riinuitam aeternam et nouit
iam illum populum distinctum
Et supse nouit et prophecis de¬
dit nosse persp̃m suum: deditet
io hanni Ad tendebat ergo io¬
hannes non oculo suo Nam quan¬
tum ad ipsum pertinet terra est
et deterralo quitur Sed inea
gratia sp̃s qua maccepit adõ uidit
quendam populum impium infi¬
delem ad tendens illum in infide¬
delitate sua et ait Testimoniũ
eius qui uenit decaelo nemoac¬
cepit : Quorum nemo : eorum
qui ad sinistramfuturi sunt
eorum quibus dicetur. Ite inig¬
nem aeternum qui prae para¬
tus est diabolo et angelis eius
quiergo accipiunt Illi quiad
dexteram futurisunt. Illiquib
dicetur ueni tebenedictipa¬
tris mei percipite regnum qđ
uobis paratum est abongine
mundi : Adtendi tergo inspũ
diuisionem in genere huma no
commixtionem. Et quod non¬
dum locis se paratum osc: sepa¬
rauit intellectu separauit
cordisaspectu. et uidit duospo¬

Expanded text:
et qui sint lapsuri novit Deus: et et qui sint lapsuri novit Deus: et numerati sunt Deo omnes futuri in vitam aeternam; et novit jam populum illum distinctum. Et si ipse novit, et prophetis dedit nosse per Joanni. Attendebat ergo Joannes, non oculo suo; nam quantum ad ipsum pertinet, terra est, et de terra loquitur: sed in ea gratia Spiritus, quam accepit a Deo, vidit quemdam populum impium, infidelem; attendens illum in infidelitate sua, ait, Testimonium ejus qui venit de coelo, nemo accipit. Quorum nemo? Eorum qui ad sinistram futuri sunt, eorum quibus dicetur, Ite in ignem aeternum qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Qui ergo accipiunt? Illi qui ad dexteram futuri sunt, illi quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Attendit ergo in spiritu divisionem, in genere autem humano commixtionem; et quod nondum locis separatum est, separavit intellectu, separavit cordis aspectu; et vidit duos po
Abbreviated transcription (Latin):
dixit iohannes.⁊ Quomodo po¬
tuimusnos exposuimus: Qui
adcornon peruenit dignus de
tantare in tellectus: habetquo
se conuertat. habet quopulset
habet a quo quaerat. habet a
quo petat habet a quo accipiat ⁊
Quideca elo uenit superomnes¬
est et quoduidit et audiuit hoc
testatur et testimonium eius
nemo accepit ⁊ Sinemo ut
quiduenit: quorunda mergo¬
iste nemo: Est quidam popu¬
lus praeparatus ad iram dĩ dam¬
nandus cum diabolo: horum.
nemo accepit testimonium xp̃i ⁊
Namsi omnino nemo⁊ nullus
homo: quid ẽ. quod sequitur
qui accipit testimonium eius
signauit quia ds̃ uerax ẽ.
Certe ergo nemo: situipse dicis:
qui accipit testimonium eius
signauit quia ds̃ucrax est: res¬
pondenet ergo fortasse int̃¬
rogatusuohannes et diceret:
noui quid dixerim nemo. Est
enim quidampopulus natus a dirã
dĩ et ad hoc prae cognitus : Qui sinł
enim credituri et qui non sintcre¬
dituri. nouit ds̃: Qui sunt perseue¬
raturi in eo quodcrediderunt.

Expanded text:
dixit Joannes: quomodo podixit Joannes: quomodo potuimus, nos exposuimus. Cui ad cor nondum pervenit dignus de tanta re intellectus, habet quo se convertat, habet quo pulset, habet a quo quaerat, habet a quo petat, habet a quo accipiat. 8. Qui de coelo venit, suprest; et quod vidit et audivit hoc testatur; testimonium ejus nemo accepit. » Si nemo, ut quid venit? Quorumdam ergo nemo. Est quidam populus praeparatus ad iram Dei, damnandus cum diabolo: horum nemo accepit testimonium Christi. Nam si omnino nemo, nullus homo. Quid est quod sequitur? « Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. » Certe ergo non nemo, si tu ipse dicis: « Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. » Responderet ergo fortasse interrogatus Joannes, et diceret: Novi quid dixerim, Nemo. Est enim quidam populus natus ad iram Dei, et ad hoc praecognitus. Qui sint enim credituri, et qui non sint credituri, novit Deus; qui sint perseveraturi in eo quod crediderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
te ergo auditorum diuersas lin¬
guas adhibes ut proferas uerbũ
conceptum :⁊ Illud autem quod
corde conceperas nulla lingua
tenebatur : Cumergo ds̃ lo¬
quens linguam non quȩ reret
et genus elocutionis non ad su¬
meret. Quomodo auditus est
a filio cum ipsum filium sit locu¬
tus ds̃  Quomodo enim tu uer¬
bum quodlo queris in cordeha¬
bes. et apudte est et ipsa concep¬
tio spiritalis est nam sicut anima
tua sp̃s est ita et uerbum quod con¬
cepisti sp̃s est. non dumenim ac¬
cepit sonum. ut persillabas di¬
uidatur. sed manet in concẽp¬
tione cordis. et in spectaculum
mentis : Sic ds̃ edidit uerbum
hoc est genuit filium : Ot tu
quidem ex tempore gignis uer¬
bum etiamincorde dssine tem¬
pore genuit filium perquem
creauit omnia tempora : Cum
ergo uerbum dĩ filius sit. filius
autem locutus est nobis Non uer¬
bum suum sed uerbũ patris ÷ se
nobis loqui uoluit. qui uerbum
patris loquebatur. Hocergo
quomodo decuit et oportuit.

Expanded text:
te auditorum diversas linte auditorum diversas linguas adhibes, ut proferas verbum conceptum: illud autem quod corde conceperas, nulla lingua tenebatur. Cum ergo Deus loquens, linguam non quaereret, et genus locutionis non assumeret, quomodo auditus est a Filio, cum ipsum Filium sit locutus Deus? Quomodo enim tu verbum quod loqueris, in corde habes, et apud te est, et ipsa conceptio spiritualis est nam sicut anima tua spiritus est; ita et verbum quod concepisti, spiritus est; nondum enim accepit sonum ut per syllabas dividatur, sed manet in conceptione cordis et in speculo mentis: sic Deus edidit Verbum, hoc est, genuit Filium. Et tu quidem ex tempore gignis verbum etiam in corde: Deus sine tempore genuit Filium, per quem creavit omnia tempora. Cum ergo Verbum De Filius sit, Filius autem locutus est nobis, non verbum suum, sed Verbum Patris, se nobis loqui voluit, qui Verbum Patris loquebatur. Hoc ergo quomodo decuit, et oportuit,
Abbreviated transcription (Latin):
siam diuidunt: Sed quid ditam fra¬
tres : A perte uideamus quide gerit:
Ibienim emit ibi praetium dedit ⁊
Proquanto dedit sipro a frica dedit
simusdonatiste. et non a pellemur
solamafrica memit: quanquam
ethic non solidonatistae : Sed non
tatuit in conmertio suo quideme¬
rit Fecit tabulas : dõ gratias
nonnos fefellit : Opus est ut au¬
diat illa sponsa et ibi intellegit
cuiuouerit uirginitatem Ibi in
ipso psalmo ubi dictum est. fode
adtende quando concipis uerbũ
quod dicas Dicamenimsipotue¬
ro quod in nobis adtendamus
nonunde illud conpraehenda¬
mus: quando ergo concipis
uerbum quod proferas . remuis
dicere. Et ipsa rei conceptio incor¬
detuo iam uerbum ẽ : Nondum
proces sit sediam natum est incor¬
de et manet ut procedat: Adten¬
dis autem adquem procedat.
cum quolo quaris.: Silatinus est:
uocem latinam quaeris : sigrȩcus
est uerba grȩca meditaris: Si
punicus est adtendis. si nostilin¬
guampunicam. Pro diuersita¬

Expanded text:
siam dividunt. 14. Sed quid dicam, frasiam dividunt. 14. Sed quid dicam, fratres? Aperte videamus quid emerit. Ibi enim emit, ubi pretium dedit. Pro quanto dedit? Si pro Africa dedit, simus Donatistae, et non appellemur solam Africam emit: quanquam et hic non soli Donatistae. Sed non tacuit in commercio suo quid emerit. Fecit tabulas: Deo gratias, non nos fefellit. Opus est ut audiat illa sponsa, et ibi intelligat cui voverit virginitatem. Ibi in ipso psalmo ubi dictum est, Fodeattende. Quando concipis verbum quod dicas: dicam enim, si potero, quod in nobis attendamus, non unde illud comprehendamus: quando ergo concipis verbum quod proferas, rem vis dicere, et ipsa rei conceptio in corde tuo jam verbum est; nondum processit, sed jam natum est in corde, et manet ut procedat: attendis autem ad quem procedat, cum quo loquaris; si Latinus est, vocem latinam quaeris; si Graecus est, verba graeca meditaris; si Punicus est, attendis si nosti linguam punicam; pro diversita
Abbreviated transcription (Latin):
Videquantiemerit ut intellegas
quide merit: Quod praetium de
sanguinemsuum in passione :
Nonne sponsotuo cantas autcan¬
tarete fingis quando emptus est
totus orbis foderunt manus me¬
as et pedes dinumera ueruntomnia
ossa mea Ipsi uero considera uerunt
et conspexerunt me. diuiserunt sibi
uestimenta mea et superuestimen¬
tum meum miserunt sorteme Spon¬
sa es agnosce uestem sponsitui: super
quamuestem missa est sors interro¬
ga euangelium. Vide cui disponsa¬
satasis : uidea quo arras accipias :
interroga euangelium quid tibi
dicat in passione dñi: eratibi tunica
uideamus qualis. De super texta:
Desupertexta tunica quid signi¬
ficat nisi caritatem : Desuper tex¬
tatunica quid significat nisiunita¬
tem : Hanctunicamadtende quam
nec persecutores xp̃i diui serunt
Aitenim. Dixerunt interse. Non
diuida museam. sed sorte m super eã
mittamus: Ecceunde audistis
psalmum. Vestemperse cutores
non conscenderunt xp̃ia niec cle¬

Expanded text:
Vide quanti emerit, ut intelligas Vide quanti emerit, ut intelligas quid emerit: quod pretium dedsanguinem suum? In passione. Nonne sponso tuo cantas, aut cantare te fingis, quando emptus est totus orbis: Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea: ipsi vero consideraverunt, et conspexerunt me; diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem? Sponsa es, agnosce vestem sponsi tui. Super quam vestem missa est sors? Interroga Evangelium; vide cui desponsata sis, vide a quo arrhas accipias. Interroga Evangelium; vide quid tibi dicat in passione Domini. Erat ibi tunica: videamus qualis: desuper texta. Desuper texta tunica quid significat, nisi charitatem? desuper texta tunica quid significat, nisi unitatem? Hanc tunicam attende, quam nec persecutores Christi diviserunt. Ait enim: Dixerunt inter se, Non dividamus eam, sed sortem super eam mittamus . Ecce unde audistis Psalmum. Vestem persecutores non consciderunt: christiani Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ritas: Hanc uirginitatem timebat
ille quitelabat sponso a serpente
corrumpi: Sicut enim membrum
corporis uiolatur in quodamloco.
sic seductio linguae uiolat uirgini¬
tatem cordis: Inmente non cor¬
rumpatur quae non uult si necausa
tenere corporis uirginitatem : Quid
ergo dicamfratres mei : etȩretici
habent uirgines : et multȩ sunt uir¬
gines hacreticorum: Videa mus
sis ponsum amant ut uirginitas ista
custodiatur. Cuicustodiatur:
xp̃o inquit Videa mus sixp̃o non
donato. Videa muscui seruatur
ista uirgini tascito probare potes¬
tis. Ecce ostendo sponsum qui a ip¬
sese ostendit: Per hibet illi testimonũ
iohannes: hic est quibaptitat : Otu
uirgo sisponsohuic seruas uirginita¬
tem tuam quare curris ad eum qui
dicit egobaptito cumamicus spon¬
situidicat hic est quibaptizat:
Deinde sponsus tuus totum orbem
tenet: Quare tu in parte corrum¬
peris : quis est sponsus : qñm̃ rex
omnisterr&e ds̃: Ipses ponsus tuus
totum tenet quia totum emit.⁊

Expanded text:
ritas. Hanc virginitatem timebat ritas. Hanc virginitatem timebat ille, qui zelabat sponso, a serpente corrumpi. Sicut enim membrum corporis violatur in quodam loco, sic seductio linguae violat virginitatem cordis. In mente non corrumpatur, quae non vult sine causa tenere corporis virginitatem. 13. Quid ergo dicam, fratres? Et haeretici habent virgines, et multae sunt virgines haereticorum. Videamus si sponsum amant, ut virginitas ista custodiatur. Cui custoditur? Christo, inquit. Videamus si Christo, non Donato: videamus cui servetur ista virginitas; cito probare poteritis. Ecce ostendo sponsum, quia ipse se ostendit: perhibet illi testimonium Joannes, Hic est qui baptizat. O tu virgo, si sponso huic servas virginitatem tuam, quare curris ad eum qui dicit, Ego baptizo; cum amicus sponsi tui dicat, Hic est qui baptizat? Deinde sponsus tuus totum orbem tenet; quare tu in parte corrumperis? Quis est sponsus? Quoniam rex omnis terrae Deus . Ipse sponsus tuus totum tenet, quia totum emit.
Abbreviated transcription (Latin):
uos uniuiro uirginem castam exhibe
rexp̃o: Quidergotimes : quare telas:
Tim eo inquit nesicut serpens euam¬
seduxit astutia sua sic et uestrisen¬
sus corrumpantur a castitate
quae est inxp̃o : Omnis ecclesi a uir¬
goappellataest : Diuersa essemem¬
bra ecclesiae diuersis donis pollere
uidetis at que gaudere : Alii coniu¬
gati aliae coniugatae: Aliiuidua¬
tiuxoribus ultra non quaerunt
Aliae uiduatȩ maritis ultra non
quaerunt ⁊ Aliunte gritatem
abineunte aetate conseruant : Alii
uirginitatem suam dõuouerunt
Diuersa sunt munera sed omnes
istiuna uirgoest : Vbi ista uirginitas
non enim in corpore: Incorpore¬
paucarum feminarum est. Et si
diciuir ginitas in uiris potest pauco¬
rum uirorũ sc̃ĩtas integritasetiam
corporis est inecclesia et honora¬
bilius membrum est : Alia autem
membra non incorpore : sed omnia
inmente seruant uinginitatem.
Quae ẽ uirginitas mentis
Integra fides solida spes. sincera ca¬

Expanded text:
vos uni viro, virginem castam exhibere vos uni viro, virginem castam exhibere Christo. Quid ergo times? quare zelas? Timeo, inquit, ne sicut serpens seduxit Evam astutia sua, sic et vestri sensus corrumpantur a castitate quae est in Christo . Omnis Ecclesia virgo appellata est. Diversa esse membra Ecclesiae, diversis donis pollere videtis atque gaudere: alii conjugati, aliae conjugatae, alii viduati uxores ultra non quaerunt, aliae viduatae maritos ultra non quaerunt, alii integritatem ab ineunte aetate conservant, aliae virginitatem suam Deo voverunt; diversa sunt munera, sed omnes isti una virgo est. Ubi est ista virginitas? non enim in corpore. Paucarum feminarum est, et si dici virginitas in viris potest, paucorum virorum sancta integritas etiam corporis est in Ecclesia, et honorabilius membrum est: alia autem membra non in corpore, sed omnia in mente servant virginitatem. Quae est virginitas mentis? Integra fides, solida spes, sincera cha
Abbreviated transcription (Latin):
me fiam : in linguas et linguȩ fiam
parum est : Redeamus uideamus
quid dicitisto : Qui hab&sponsam spon¬
sus est : Non est mea non est mea spon¬
sa : Et non gaudes innuptus : Immo
gaudeo ait᷑. Amicus automsponsi
qustat et audit eum gaudio gaudet
propter uocem sponsi : Non inquit
gaudeo propter uocem meam: sed
propteruocem sponsi Caudeo
ego inaudiendo: ille in dicendo: Ego
enim sum in luminandus. illelumen
Ego sum auris ille uerbum: Ergo
amicus sponsistat et auditeum
Quarestat : quia non cadit: Qua¬
renoncadit: quia hum ilis est
Vide stantem in solido : Non sum
dignus corrigiam calcia mentieius
soluere : Benete humilias: merito
noncadis. Meritostas, merito Au¬
dis eum et gaudio gaudes propter
uocem sponsi Sic eta postolus ami¬
cus sponsi telat et ipse non sibi: sed
sponso : Audiuocem telantis : Telo
dĩuostelo dixit non meo. Non mihi
sed telo dĩ : Vndẽ quomodo: quam
telas uel cui telas: Desponsa uienĩ

Expanded text:
mae fiam, in linguas, et linguae fiam, mae fiam, in linguas, et linguae fiam, parum est. 12. Redeamus, videamus quid dicit iste: Qui habet sponsam, sponsus est; non est mea sponsa. Et non gaudes in nuptiis? Imo gaudeo, ait: Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Non, inquit, gaudeo propter vocem meam, sed propter vocem sponsi gaudeo. Ego sum in audiendo, ille in dicendo: ego sum enim illuminandus, ille lumen; ego sum in aure, ille Verbum. Ergo amicus sponsi stat et audit eum. Quare stat? Quia non cadit. Quare non cadit? Quia humilis est. Vide stantem in solido: Non sum dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Bene te humilias, merito non cadis, merito stas, merito audis eum, et gaudio gaudes propter vocem sponsi. Sic et Apostolus amicus sponsi, zelat et ipse, non sibi, sed sponso. Audi vocem zelantis: Zelo Dei vos zelo, dixit; non meo, non mihi, sed zelo Dei. Unde? quomodo? quam zelas, vel cui zelas? Desponsavi enim
Abbreviated transcription (Latin):
tem : Existit aliquis hereticus
et dicit: egodo. ego scĩfico ego
iustifico: nolo eas adillam sectã
Bene quidem telat: sedui decui.:
Nolo eas adidola: benetelat. Non
ad sortilogos: benetelat : Ui de¬
amus cuitelat. Ego quoddo.
scm est : quia egodo: Ego quem
baptizo baptitatus est: quem
non baotito non estbaptitatus
Audiamicum sponsi: disce telare
amicotuo .: Audiuocemillius Hic
est quibaptizat: Qua re tibiuis
arrogare quod tuum non est :us¬
que adeo absens est. quihicreliquit
sponsam suam: nescis quia ille quia
mortuis resur rexit addexteram
patris sedet : Si contempserunt
eumiuda ei inlignopendentem tu
contemnis incaelo sedentem: No¬
uerit caritas uestra magnum dolo¬
rem mepatidehacre: sed ut dixi.
dimitto cetera cogitationibus
uestris : Nonenim dico silo quarto¬
ta die:siplangam totadie non suffi¬
cio : Nondico sihabeam sicut dicit
propheta fontẽ lacrimarum
sedsi conuertar in lacrimis et lacri¬

Expanded text:
tem? Existit aliquis haereticus, tem? Existit aliquis haereticus, et dicit: Ego do, ego sanctifico, ego justifico, nolo eas ad illam sectam. Bene quidem zelat, sed vide cui. Non eas ad idola, bene zelat: non ad sortilegos, bene zelat. Videamus cui zelat: Ego quod do sanctum est, quia ego do; ego quem baptizo baptizatus est, quem non baptizo non est baptizatus. Audi amicum sponsi, disce zelare amico tuo: audi vocem illius, Hic est qui baptizat. Quare tibi vis arrogare quod tuum non est? Usque adeo absens est qui hic reliquit sponsam suam? Nescis quia ille qui a mortuis resurrexit, ad dexteram Patris sedet? Si contempserunt eum Judaei in ligno pendentem, tu contemnis in coelo sedentem? Noverit Charitas vestra magnum dolorem me pati de hac re: sed, ut dixi, dimitto caetera cogitationibus vestris. Non enim dico, si loquar tota die; si plangam tota die, non sufficio: non dico, si habeam, sicut dicit propheta, fontem lacrymarum ; sed si convertar in lacrymas, et lacry
Abbreviated transcription (Latin):
trorum natiestis: Nullum corest:
quod noniste tangat affectus.
Nullus in rebus humanis tãdeuius
a genere humano est : qui quod di¬
cõnonsentiat: Ponite aliquem
peregre pro fectũ commendasse
amico suo sponsam suam : uidequae¬
sote. carus ieuses ne forte meab¬
sente prome aliquis a metur ⁊
Qualis ergo ille quicus todiens
sponsam ueluxo remamicisui. dat
quidem opera ut nullus alius a me¬
tur: sed sise amari proamicouo¬
luerit et ut iuoluerit commenda¬
ta sibi : quam de testandus uniuer¬
Videat illa maliquanto petulan¬
tius perfenestram adtendere
autio caricum aliquo : prdibettam¬
quam telans : Video telantem: sed
uideam cui : utrum amico absenti
an sibi praesenti : Puta te hoc
regnum. sicut ipse dicit ineuange¬
lio : et tamen praesens ẽ maies¬
tate : fallitur amicus quitrans
mare profectus est : et sifallitur.
uȩ illi quifallit : quid cum fallere
conantur dm̃intuentemomniũ
corda et omnium secretariman¬

Expanded text:
trorum nati estis: nullum cor est trorum nati estis: nullum cor est quod non iste tangat affectus; nullus in rebus humanis tam avius a genere humano est, qui quod dico non sentiat. Ponite aliquem peregre profectum, commendasse amico suo sponsam suam: Vide, quaeso te, charus meus es, ne forte me absente pro me aliquis ametur. Qualis ergo ille, qui custodiens sponsam vel uxorem amici sui, dat quidem operam ut nullus alius ametur, sed si se amari pro amico voluerit, et uti voluerit commendata sibi, quam detestandus univerVideat illam aliquanto petulantius per fenestram attendere aut jocari cum aliquo, prohibet tanquam zelet: video zelantem, sed videam cui; utrum amico absenti, an sibi praesenti. Putate hoc Dregnum, sicut dicit ipse in Evangelio , et tamen praesens est majestate. Fallatur amicus qui trans mare profectus est; et si fallitur, vae illi qui fallit! quid Deum fallere conantur, Deum intuentem omnium corda, et omnium secreta riman
Abbreviated transcription (Latin):
ter promotucor dismei. multo enĩ
gemituplenum est dicere quoddo¬
quod dicere non potuero uos cogite¬
tis. Noui enim dolorem meum ex¬
primisatis digne non posse : Multos
enim adulterosuideo quis ponsam
tanto praetio emstam. amatam foe¬
dam ut pulcra fieret illo emstore.
illo liberatore. illodecoratore.
possidere uolunt. et ida gunt uer¬
bissuis. ut prosponso amentur ⁊
De illo dictum est. hic est quibap¬
tizat: quis huc exit et dicit. ego
baptizo. Quis huc exit et dicit.
ego quod de derohocest sc̃m. Quis
huc procedit et dicit. bonum est ti¬
bi ut nascaris exme. Amicum spon¬
si audia mus. non a dulteros sponsi:
audia mus telantem sed non sibi ⁊
Fratres regredimini corde ad
uestrasdomos: carnalia loquor ⁊
terren aloquor: humanũ dicopropt̃ infirmi¬
tatem carnis uestrȩ ⁊ multihabetis
coniuges. multi habere uultis: mul¬
tiet si non uultis. habuistis: multi
qui omnino coniuges habere non
uultis. de coniugibus patrum ues¬

Expanded text:
ter pro motu cordis mei, multo enim ter pro motu cordis mei, multo enim gemitu plenum est, dicere quod doquod dicere non potuero, vos cogitetis; novi enim dolorem meum exprimi satis digne non posse. Multos enim adulteros video, qui sponsam tanto pretio emptam, amatam foedam ut pulchra fieret, illo emptore, illo liberatore, illo decoratore, possidere volunt; et id agunt verbis suis, ut pro sponso amentur. De illo dictum est, Hic est qui baptizat . Quis huc exit et dicit, Ego baptizo? quis huc exit et dicit, Ego quod dedero, hoc est sanctum? quis huc procedit qui dicit, Bonum est tibi ut nascaris ex me? Amicum sponsi audiamus, non adulteros sponsi: audiamus zelantem, sed non sibi. 11. Fratres, regredimini corde ad vestras domos, carnalia loquor, terrena loquor; humanum dico, propter infirmitatem carnis vestrae . Multi habetis conjuges, multi habere vultis, multi etsi non vultis, habuistis; multi qui omnino conjuges habere non vultis, de conjugibus patrum ves
Abbreviated transcription (Latin):
timonium illi perhibui Modo
dicturus sum nones seillum quẽ
dixiesse : ego quialiquid accepi
decaelo ut aliquid essem In a¬
nem meuultis essẽ ut loquar con¬
traueritatem. Non potest
homo accipere quicquamnisi
fuerit eida tum decaelo. Ipsi
Nones tuxp̃s sedquid simaior
illo quia tuillum baptitasti: Mis¬
sussumego. praccosum ille iudex
est: Et auditestimonium multo
uehe mentius. multo exprȩssius.
Videte quid nobis cum agitur.
uidete quidamare debeamus: uide¬
te quia aliquem hominem amare
proxpo adulterium est : Quare
hocdico adtendamus uocem iohan¬
nis : poterat in illo errari. poterat
ipseputari qui non erat: s espuit
ase falsum honorem ut teneat
solidam ueritatem : Videte quid.
dicat xp̃m. quid se : Quihab et spon¬
sam.sponsus est Casties tote
sponsum amate: Quidautem tues
qui nobis dicis quihabet sponsam
sponsus est : Amicus autem sponsi qui
stat et audit eum gaudio gaudet prop¬
teruo cem sponsi: Aderit dñs dĩ nos¬

Expanded text:
timonium illi perhibui modo? timonium illi perhibui modo? Dicturus sum non esse illum quem dixi esse ego, qui aliquid accepi de coelo, ut aliquid essem. Inanem me vultis esse, ut loquar contra veritatem. Non potest bomo accipere quidquam, nisi datum fuerit ei de coelo. Ipsi Christus: sed quid, si major illo, quia tu illum baptizasti? Missus sum: ego praeco sum, ille judex est. 10. Et audi testimonium multo vehementius, multo expressius. Videte quid nobiscum agitur; videte quid amare debeamus; videte quia aliquem hominem amare pro Christo, adulterium est. Quare hoc dico? Attendamus vocem Joannis: poterat in illo errari, poterat ipse putari qui non erat; respuit a se falsum honorem, ut teneat solidam veritatem. Videte quid dicat Christum, quid se: Qui habet sponsam, sponsus est. Casti estote, sponsum amate. Quid autem tu es, qui nobis dicis, Qui habet sponsam, sponsus est? Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Aderit Dominus Deus nos
Abbreviated transcription (Latin):
tudine eius accipiunt nisi ille
fons: illibibentesꝰ bibunt fon¬
tem et sitire possunt et bibe¬
re : Fons num quam sitit. fonsse
ipso noneget: fonte egent homi¬
nes. aridis uisceribus aridis fau¬
cibus currunt ad fontemutrefi¬
ciantur. Fons fluit ut reficiat
It adñs iħs : Videamus quidrespon¬
derit iohannes : Venerunt ad
iohannem et dixeruntei. Rabbi
quierat tecum transiordanen
cuitutes timonium perhibuisti.
eccehichaptitat et om nes ueni¬
unt adillum: hoc est quiddicis non
sunt proibendi ut adte potius ue¬
De quoputatis dixis sehoc iohan¬
nẽ Desc ipso: qua siho moacce¬
piait decaelo. : Intendatcari¬
tas uestra: non potest homo
eidatum decaclo. Ipsiuos mihi
testimoniumꝑ hibetis quod dixe
rim ego non sum xp̃s ⁊ Tam quam
dicens. quiduos fallitis. uos ipsi
mihi quomodo proposuistis
istam quȩstionem quid mihi dixis¬
tis. rabbi quierat tecum trans
iordanen cuitu testimonium per¬
hibuisti. Nostisergo qualetes¬

Expanded text:
tudine ejus accipiunt, nisi ille tudine ejus accipiunt, nisi ille fons, illi bibentes. Qui bibunt fontem, et sitire possunt et bibere; fons nunquam sitit, fons se ipso non eget. Fonte egent homines; aridis visceribus, aridis faucibus currunt ad fontem ut reficiantur: fons fluit ut reficiat; ita Dominus Jesus 9. Videamus ergo quid responderit Joannes: Venerunt ad Joannem, et dixerunt ei: Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti, ecce hic baptizat, et omnes veniunt ad illum: hoc est, Quid dicis? non sunt prohibendi, ut ad te potius veDe quo putatis hoc dixisse Joannem? De seipso: Quasi homo accepi, ait, de coelo. Intendat Charitas vestra. Non potest homo ei datum de coelo. Ipsi vos mihi testimonium perhibetis quod dirim: Ego non sum Christus. Tanquam dicens: Quid vos fallitis? Vos ipsi mihi quomodo proposuistis istam quaestionem? Quid mihi dixistis? Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui testimonium perhibuisti? Nostis ergo quale tes
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli iohannis. et coeperunt
quaestionem tractare cumiude is.
quo modo solet fieri Intellegas
curri illi nondum intellegentes
defendebant baptis mum iohannis.
Ventum adipsum iohannem. ut
solueretquȩ stionem: Intellegat
caritas ur̃a et hicutilitas ipsa
humilitatis agnoscitur et osten¬
ditur ut rum in ipsa quaestione
cumerrarent homines gloriari
apud se uoluitiohannes: fortas¬
se enim dixit uerum dicitis. recte
contenditis. baptismus meus est
melior : Nam ut noueritis quod
baptismus meus est melior ĩpsũ
xp̃m egobaptitaui : Poterat
hoc dicere iohannes baptitatox p̃o
quantum se siuellet extenderet.
habebat ubise extenderet sed me¬
lius nouerat apud quem se humili¬
aret: quem senouerat nascendo
antecederẽ illi uoluit confiteñdo
cedere: salutem suam intel¬
li gebat in xp̃o eẽ. Iamdixerat
sũperius nos omnes depleni¬
tudine eius accepimus: et hoc
confiteri dm̃ ẽ.: Quomodo e¬
nim omnes homines depleni¬

Expanded text:
discipuli Joannis, et coeperunt discipuli Joannis, et coeperunt quaestionem tractare cum Judaeis, quomodo solet fieri. Intelligascurri. Illi nondum intelligentes, defendebant baptismum Joannis. Ventum est ad ipsum Joannem, ut solveret quaestionem. Intelligat Charitas vestra. Et hic utilitas ipsa humilitatis agnoscitur, et ostenditur utrum in ipsa quaestione cum errarent homines, gloriari apud se voluerit Joannes. Fortasse enim dixit: Verum dicitis, recte contenditis, baptismus meus est melior. Nam ut noveritis quod baptismus meus est melior, ipsum Christum ego baptizavi. Poterat hoc dicere Joannes, baptizato Christo. Quantum, se si vellet extendere, habebat ubi se extenderet? Sed melius noverat apud quem se humiliaret: quem se noverat nascendo antecedere, illi voluit confitendo cedere; salutem suam intelligebat in Christo esse. Jam dixerat superius, Nos omnes de plenitudine ejus accepimus : et hoc confiteri Deum est. Quomodo enim omnes homines de pleni