comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uifesti quas regulariter suscipimnus
eciam suscipr non prohibet scͥptura id
et octo patrum mediante maximo cõ¬
stantino augusto. scam̃ synodum ephe¬
sinam in qua nestorius dampnatus ẽ
tite et archadio epõ abitalia destinato
scam̃ synodum calsidonensem. medi¬
ance marciano augusto et anatholio
constancino politano epõ. in qua nesto¬
riana et euticiana heresis simul cum
dioscoro eiusq compł icib dampna¬
ce sunt. Item opła beati cecilis cipria¬

Expanded text:
tamenti quas regulariter suscipimus, etiam has suscipi non prohibet scripturas, centorum decem et octo Patrum, mediante maximo Constantino Augusto: sanctam synodum Ephesinam, in qua Nestorius damnatus est,tite, et Arcadio ab Italia destinato: sanctam synodum Chalcedonensem, mediante Martiano Augusto, et Anatolio Constantinopolitano episcopo, in qua Nestoriana et Eutychiana haereses simul cum Dioscoro ejusque complicibus damnatae sunt. Item, opuscula beati Caecilii Cypria
Abbreviated transcription (Latin):
sos agones qui do magis quã homi¬
uib noti sunt om̃i deuocione uene¬
ramur. Item uitas patrum pauli an
tonii hilarionis ⁊ om̃ium heremi
conscͥpsit nomen ignoretur a mul¬
tis tñ urbis rome catholicis legi
nouimus. Et pro hanc quoq uiꝰ
multi hec mutantur ecclesie. Item
scͥptura de inuencione dm̃ce crucis
et alia scͥptura de inuencione capi¬
tis iohĩs bapciste nouelle quidem
reuelacoĩs st̃ ⁊ nulli eas cacholici
legunt s cum hec ad cacholicorum
religiosus plurimos eccłiastici oꝑis¬
edidit libros non nullas eciam scͥp
iheronimus eum in aliquibus de
arbicrii libertater

Expanded text:
riosos agones, qui Deo magis quam homiriosos agones, qui Deo magis quam hominibus noti sunt, omni devotione veneramur. Item, Vitonii, Hilarionis, et omnium eremitconsctis tamen in urbe Roma catholicis legi cognovimus, et pro antiquo usu multa haec mutantur Ecclesiae. Item, scriptura de inventione Dominicae crucis, et alia scriptura de inventione capitis beati Joannis Baptistae novellae quidem relationes sunt, et nonnulli eas catholici legunt. Sed cum haec ad catholicorum religiosissimus plurimos ecclesiastici operedidit libros, nonnullas etiam scriprabilis Hieronymus eum in aliquibus de arbitrii libertate
Abbreviated transcription (Latin):
ne sedis iuncti sunt s ip̃ius ꝯmumi¬
ultimũ diem nite sue fu̾nt partici¬
pes legendos dec̾nimus decretalis epi¬
stolas quas beatissime pape diu̾sis tẽ¬
ꝑib ab urbe romana pro diu̾sorum
patrum consolacionem dedun̾t conso¬
lacõnem uenerabiłr sustipiendas. Itẽ
scõrum martirum gesta quia mul¬
tiplicib corm̃torum cruciatib et
mirabilib confessionũ tͥumphis ir̃¬
radiant. Qui ista catholicorum du
bicet maiora eos in agonib fuisse
ꝑpessus nec in suis uiribus sed dei
grã et adiutorio iiu̾sa tollerasse: s
ideo scd̃m antiquam cõsuetudinẽ sin¬
głarem caucela in scã romana eccã
nõ leguntur quia eorum qui ꝯscͥp¬
serunt noĩa penitus ignorant᷑ ⁊ ab
infidelibus uł ydiochis que super¬
flua aut mimis aptata quã rei ordo
fuisse esse putantur sicut cilicicyrici
conscͥpce ꝓpter quod ut dcm̃ est ne
uł leui subsanandi oriretur occasio
non leguntur. Nos tñ cum predicte
eccłie om̃s martires et eorum gło¬

Expanded text:
e sejuncti sunt, sed ipsius comultimum diem vitae suae fuere participes, legendos decernimus. Item decretales epistolas, quas beatissimi papae diversis temporibus ab urbe Roma pro diversorum patrum consolatione dederunt, venerabiliter suscipiendas. Item gesta sanctorum martyrum, quae multiplicmirabilibus confessionum triumphis irradiant. Quis ita Catholicorum esse dubitet et majora eos in agonibus fuisse perpessos, nec suis virtutibus, sed Dei gratia et adjutorio, universa tolerasse, sed ideo secundum antiquam consuetudinem singulari cautela in sancta Romana Ecclesia non leguntur, quia eorum qui conscripsere nomina penitus ignorantur, et ab infidelibus et idiotis superflua aut minus apta, quam rei ordo fuerit, esse putantur, sicut cujusdam Kiconscriptae: propter quod, ut dictum est, ne vel levis subsannandi oriretur occasio, non leguntur. Nos tamen cum praedicta Ecclesia omnes martyres, et eorum glo
Abbreviated transcription (Latin):
płicas scͥpturas quib eccłia
catholica ꝑ gram dei fim¬
data est. eciam illud intimandum pu¬
tauimus. quod quãuis uniu̾se per or¬
bem cacholice diffuse egłie uus tha¬
eccłiis p̾lata est sede. euuangłica uo¬
ce dñi et saluatoris nrĩ pͥmatum ob¬
tinuit. tu es petrus inquiens ⁊ super
hanc petram edificabo eccłiam meam
et porte inferi non preualebunt ad¬
u̾sus eam et tibi dabo claues regni

Expanded text:
psimus, Scripturas, quibus Ecclesia catholica per gratiam Dei fundata est, etiam illud intimandum putavimus quod quamvis universae per orbem caecclesiis prelata est. Sed evangelicam vocem Domini salvatoris nostri primato obtinuit, « tu es Petrus, inquiens, et super hanc petram hedificabo ecclesiam meam et porte inferi non prevalebunt adversus eam, et tibi
Abbreviated transcription (Latin):
terram erunt ligata ⁊ in celis ⁊ qd̾¬
cumq solui̾s super terram erunt so¬
lutã in celo. addita est eciam societas
beatissimi pauli apłi uas electõnis
qui non diuerso sicut heretici garri¬
unt s uno temꝑe mno eodeni die
głosa morte cum petro in urbe ro¬
ma sub cesare nerone agonizans co¬
ronatus est et pariter supra dictam
pͥma petͣ apłi sedes romana eccłia ñ
quid hiꝰ scd̾a autem sedes apud ale¬
xandriam bĩ petri nomine a marco
eius discipuo ⁊ euuangłista conse¬
tissummi pecri apłi hẽtur honorabłis
es qd̾ illic pͥusꝙͣ romam uenisset
habitauit ⁊ illic pͥmũ xp̃ianorum

Expanded text:
ram, erunt ligata et in coelo. Et quaecunque solveris super terram, erunt soluta et in coelo. Cui data est etiam societas beatissimi Pauli apostoli vasis electionis, qui non diverso, sicut haeretici garriunt, sed uno tempore, uno eodemque die gloriosa morte cum Petro in urbe Roma sub Caesare Nerone agonizans coronatus est, et pariter supradictam sprima Petri apostoli sedes Romana Ecclesia, non quid ejusmodi. Secunda autem sedes apud Alexandriam beati Petri nomine a Marco ejus discipulo, atque evangelista consetissimi apostoli Petri habetur honorabilis, eo quod illic priusquam Romae venisset habitavit, et illic primum nom
Abbreviated transcription (Latin):
est ingehenna.ͥ quoꝵ ⁊ mẽtem¬
urit tristicia et men corpus flamia
animo puniantur et corpore. Ignem
gehẽne ad aliquid lumen ñ hab̾e
lumen ad dampnacionem ut uideãt
impii uude doleant et non habere
ad consolacionẽ ne uideant unde gau¬
deant. alta fit comꝑacio de camino
tͥum puerorum ad exemplum ignis
gehenne. Nam sicut ille ignis non
arsit ad trium puerorum supplicium
et arsit ad comburẽda ligamina uĩ¬
culoꝵ. ita et ignis gehenne et luce-¬
bit miseris ad augmentum penaꝵ
ut uideant unde doleant et nõ luce¬
bit ad consolacionem ne uideant un¬
de gaudeant. Inter huiꝰ uite ⁊ fu¬
ture infelicitatis miseriam multa
discrecio est. Illuc enĩ et miseria est
ꝓpter cruciacionẽ doloꝵ et tenebre
ꝓpter lucis adu̾sionem quoꝵ unũ ĩ
hac uita idest miseria est aliud ñ

Expanded text:
est in gehenna, quorum et mentem tristitia urit, et corpus flamma. animo puniantur et corpore. Ignem gehennae ad aliquid lumen habere, elumen ad damnationem, ut videant impii unde doleant et non habere ad consolationem, ne videant unde gaudeant. Apta fit comparatio de camino trium puerorum ad exemgehennae. Nam sicut ille ignis non arsit ad trium puerorum supplicium, et arsit ad comburenda ligamina vinculorum , ita ignis gehennae et lucebit miseris ad augmentum poenarum, ut videant unde doleant, et non lucebit ad consolationem, ne videant unde gaudeant. Inter hujus vitae et futurae infelicitatis miseriam multa discretio est. Illic enim et miseria est propter cruciationem dolorum, et tenebrae propter lucis aversionem. Quorum unum in hac vita, id est miseria, est, aliud n
Abbreviated transcription (Latin):
ex sentenciis. S saꝑiencia sñ
eloquẽcia ꝓdesse pocest eloquẽ¬
cia sñ sapiencia ualere ñ pot̃
melius est enĩ indiserta pru¬
dencia : quã stulta loquatitas
Rerum enĩ studia sunt ñ or¬
ciam uet̾es philosophiã uoca¬
uerunt idest oĩum reꝵ studium
humanaꝵ atq diuinaꝵ scienci¬
am huiꝰ philosophie partes ẽẽ¬

Expanded text:
Sed sapientia sine eloquentia prodesse potest. Eloquentia sine sapientia ualere non potest. "Melior est enim indiserta prudentia quam stulta loquacitas." Rerum enim studia prosunt, non ortiam veteres philosophiam vocaverunt, id est omnium rerum humanarum atque divinarum scientiam. Hujus philosophiae partes tre
Abbreviated transcription (Latin):
um reparauit m̃brum statum. in ter
ħ de functam uiduam suscitauit᷑. a na¬
niam et saphiram reos ꝑfid̾e mor¬
tis animadu̾sione dampnauit᷑. sy¬
mouem eciam magicis artibus
celum ꝯstendentem. ad terram eli¬
sit hic postqmͣ antiocht̃am eccłia
fundauit᷑. sub claudio cesare contͣ
eũdem symonẽ magũ romam per
septimo aũt et tricesimo anno post
passionem dm̃i: a nerone cesare in ur¬
be roma deorsum ut ip̃e uoluit cru¬
cifixus est. Sic q post apłicum mi̾¬
tum. etiam post martirio. coronat᷑:

Expanded text:
um reparavit statum. 116. Inter um reparavit statum. 116. Inter haec defunctam viduam suscitavit. Ananiam et Saphiram reos perfidiae, mortis animadversione damnavit. Simonem etiam magicis artibus coelum conscendentem ad terram elisit. Hic postquam Antiochenam Ecclesiam fundavit, sub Claudio Caesare contra eumdem Simonem Magum Romam pergSexto autem et tricesimo anno post passionem Domini, a Nerone Caesare in urbe Roma deorsum, ut ipse voluit, crucifixus est. Sicque post apostolicum meritum, etiam martyrio coronat
Abbreviated transcription (Latin):
imon petrus filius ioħ isͥ frater
andree. ortus in uico bechsaida ꝓ¬
uincia galilee. que est iuxͣ stagnum
genesareth Cuius pͥma uocatõ noĩs.
bariona. legis directa generaciõ est:
petrus in xp̃o. eccłie firmamentum
est: cephas corꝑis xp̃i pͥncipatus. et
matheum elegitur pͥmus. uec ĩ nu̾i¬
to quia apostolorum pͥnceps est. et ꝯ¬
fessor pͥmus filii dei et discipulus ⁊
pastor humani gini̾s. petra eccłieꝰ cla¬
uicularius regniꝰ amatuͣs dnĩ atq
negatus. confitendo laudatusͥ p̾sumẽ¬
do elatus. negando lapsus. lacͥmãdo
coronatus: cui nomine ex oꝑe datur
titulus. ex merito potestaci imponitur.
hic in galacia ponto capa docia bi tina.
asia. atq italia. enuangłm p̾dicauit:
atq horum uirtutum signis effulsit
pendulo grosso feruidus. mare cal¬
cauit: p̃teriens umbra mortuos sa
nauit. claudo pͥstinũ integͣuit offici¬
umꝰ. paralitici fluida menbra in ꝓpri¬

Expanded text:
imon Petrus filius Joannis, frater imon Petrus filius Joannis, frater Andreae, ortus in vico Bethsaida provinciae Galilaeae, qui est juxta stagnum Genesareth, cujus prima vocatio nominis Bar-Jona, legis directa generatio est. Petrus in Christo Ecclesiae firmamentum est. Cephas corporis Christi principatus et cMatthaeum eligitur primus: nec immerito, quia Apostolorum princeps est. Et confessor primus Filii Dei, et discipulus, et pastor humani gregis, Petra Ecclesiae, clavicularius regni, amator Domini, atque negator: confitendo laudatus, praesumendo elatus, negando lapsus, lacrymando coronatus, cui nomen ex opere datur, titulus ex merito potestatis imponitur. 115. Hic in Galatia, Ponto, Cappadocia, Bithynia, Asia, atque Italia Evangelium praedicavit, atque harum virtutum signis effulsit. Pendulo gressu fervidum mare calcavit, praeteriens umbra sua mortuos 181 animavit, claudis pristinum reiteravit officium, paralyticis fluida membra in propri
Abbreviated transcription (Latin):
aria que int̾pretatur dñs suie illu¬
minatrix clara ex stirpe dauid uł¬
ꝙa iesse. ortus conclusus. fons signa¬
tus. mater dñi templum dei. sacrariil
spũs scĩ: iuirggo stã. uirgo fetaͥ uir¬
go ante partum uirgo post partuz:
saluacionem ab angelo accepit. et
misterium conceptionis agnoscit ꝑ¬
tus qualitatem inquirit: ⁊ contra
legem nature obsequi fider non re¬
nuit. quam dñs ip̃e in cruce positꝰ
per sangu̾i̾s cestam̃cum uirgine
ꝯm̃dauit discipulo. ut ip̃m hẽret
mater uite comitem ꝙͣ filius no¬
ua̾t integritatis esse custodem hãc
quidam corporalis necis passione
asserunt ab hac uita migrasse. pro
eo quod iustus simeon ꝯpletans bra¬
et cuam ip̃ius animam ꝑ transibit
gladius quod quidem incertũ est.
utrum pp martirii gladio dixerit:
an pro u̾bo dei ualido et acuto om̃i gla¬
dio ancipiti specialiter tamen nlła
ma̾u̾sione peremptã. quia uec obi¬
tus eius usꝑiam legitur: cum tam̃¬
nec reppiatur sepulcro de scõ petro¬

Expanded text:
aria quae interpretatur Domina, sive Illuminatrix, clara stirps David, Virga Jesse, Hortus conclusus, Fons signatus, Mater Domini, Templum Dei, Sacrarium Spiritus sancti, Virgo sancta, Virgo feta, virgo ante partum, virgo post partum, salutationem ab angelo accepit, et mysterium conceptionis agnovit: partus qualitatem inquirit, et contra legem naturae obsequii fidem non renuit, quam Dominus ipse in cruce positus, per sanguinem Testamenti virgini commendavit discipulo, ut ipsum mater haberet vitae comitem quem filius noverat integritatis esse custodem. 112. Hanc quidam crudeli necis passione asserunt ab hac vita migrasse, pro eo quod justus Simeon complectens braet tuum ipsius animum pertransiet gladius. Quod quidem incertum est, utrum pro materiali gladio dixerit, an pro verbo Dei valido et acuto omni gladio ancipiti. Specialiter tamen storia m versione peremtum, quia nec obitus ejus uspiam legitur, dum tamen repperiatur sepulcr
Abbreviated transcription (Latin):
seria tñ pro flagicio et facinore est
S qui dm̃ pro irrogata laudat misi̾a.
ꝯmisso ꝓcul dubio caret facinore de

Expanded text:
seria tamen pro flagitio et facinore est. Sed qui Deum pro irrogata laudat miseria, commisso procul dubio caret facinore
Abbreviated transcription (Latin):
ipi uolũt se eol pro deo s illum a no¬
bis coli uolunt quo it luminante
letantur honorandi ergo sut̃ mar¬
tires ꝓpt̾ mmuitacionem ñ adorandi
ꝓpter religionem honorandi carita
more ueterum celebrare. ĩ enũa¬
głio legimꝰ. uͥ dicitur. fcã sunt aut̃
encena in iherosolimis. Encenia
quippe festiuitas erat dedicatoĩs tẽ¬
pli grece enĩ cenon dicitur nonũ. qñ¬
cumq enĩ aliquid nouũ fu̾it dedi¬
catum encenia uocatur. Illum enĩ
diem quo templum dedicatum est
iudei sollempniter celebrabant ⁊ ip̃e
dies apud eos festus agebatur. Qui

Expanded text:
ipsi volunt se coli pro Deo, sed illum a noipsi volunt se coli pro Deo, sed illum a nobis coli volunt, quo illuminante laetantur. Honorandi sunt ergo martyres propter imitationem, non adorandi propter religionem, honorandi charitamore veterum celebrari in Evangelio legimus, ubi dicitur: Facta sunt autem encaenia Jerosolymis . Encaenia quippe festivitas erat dedicationis templi; Graece enim caenon dicitur novum. Quandocunque enim aliquid novum fuerit dedicatum, encaenia vocatur. Illum enim diem, quo templum dedicatum est, Judaei solemniter celebrabant, et ipse dies apud eos festus agebatur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dum dicimꝰ uͥ unum dm̃. Cum aute
adhũc cultum ꝑtineat oblatõ sacͥficii
unde idolatria dicitur quoꝵ qui ħ ecia
idolis exhibent nullo modo aliquid¬
tali offerimꝰ aut offerendum p̾cipimꝰ
uł cuiquam angło. Et quisquis in
hunc errorem dilabitur corripitur
ꝑ sanam doctͥnam siue ut corriga
runt. Apparuit ħ in paulo et batna¬
ba cũ ꝯmirati miraculis que ꝑ eos
fcã sunt licaonii tanquam diis in¬
molare uolun̾t. Concissis enĩ ues¬
tim̃tis suis ꝯficentes ⁊ ꝑsuadentes
se eos nõ esse ista sibi fieri uetuert̃
apparuit et̾ angłis sicut ⁊ in apoca¬
lipsin legimꝰ angłm se adorare ꝓhi¬
bentem ac dicentem adoratori suo
conseruus tuus sum et fracm tuoꝵ:
d̾m adora recte itaq scribitur hõĩn
ab angło ꝓhĩtum esse adorare sed
unĩ d̾m sub quo ei esse ⁊ ille conser¬
uus. Non ergo sit nobis illuis diui¬
ne religionis cultus in angłos aut¬
in martires qui ñ sic hñtur ut tales
querant honores ut deus quia n᷑

Expanded text:
dum docemus nisi unum deum. cum autem ad hunc cultum pertineat oblatio sacrificii, unde idolatria dicitur eorum, qui hoc etiam idolis exhibent, nullo modo tale aliquid offerimus aut offerendum praecipimus uel cuiquam angelo; et quisquis in hunc errorem delabitur, corripitur per sanam doctrinam, siue ut corrigatrunt. Apparuit hoc in Paulo et Barnaba, cum commoti miraculis quae per eos facta sunt Lycaonii, tanquam diis immolare voluerunt: conscissis enim vestimentis suis, confitentes et persuadentes se deos non esse, ista sibi fieri vetuerunt . Apparuit et in Angelis, sicut in Apocalypsi legimus, angelum se adorari prohibentem, ac dConservus tuus sum, et fratrum tuorum; Deum adora . Recte itaque scribitur homini ab angelo prohibitum esse adorare se, sed unum Deum, sub quo ei esset et ille conservus. 6. Non ergo sit nobis ille divinae religionis cultus in angelos, aut martyres, quia non sic habentur, ut tales quaerant honores ut Deus, quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
cuti sumus exemplacur nõ imite¬
mur scõrum digna et deo placita
fcã ⁊ et si apti fuimus mutari inqs
in malum : cur pigri sumꝰ mutari
iustos in bonũ. Orandus est d̾s.
ut uirtutes quas scĩs p̃ꝑauit ad
coronam: nobis ad profectum sit̃
posite. non ad penam proficient adẽ
ad prostm̃ urm̃. si tot exempla uo¬
liumus imitari uirtutum certe si
ea pocius au̾sati. quam imitati fu̾i¬
mus: ad dampnacionem uram̃ erut.
quia ea legendo implere negliginꝰ.
¶Multi uitam scõꝵ imitantur. et de
morib alterius effigiem uirtutis
sumũt: tanqmͣ si imago quel ĩtẽ¬
datur: et de eius similitudine spẽs
picta formetur. sic q fit ad ima¬
ginemi similis illi qui ad similitu¬
dinem uiuit imaginis. qui scm̃
uirum imitatur: quasi exemplar
aliquod intuetur seseq in illo qiͣ
in speculo prespicit. ut adiciat qd̾
d esse uirtucis agnoscit. Minus eĩ
se ipm̃ homo ex semet ip̃o consid̾at:
s dum altum intendit: id qd̾ minꝰ

Expanded text:
cuti sumus exempla, cur non imitecuti sumus exempla, cur non imitemur sanctorum digna, et Deo placita facta? et si apti fuimus imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonum? 8. Orandus est Deus, ut virtutes quas sanctis praeparavit ad coronam, nobis ad profectum sint positae, non ad poenam. Proficient autem ad profectum nostrum, si tot exempla voluerimus imitari virtutum. Certe si ea potius aversati quam imitati fuerimus, ad damnationem nostram erunt, qui ea legendo implere negleximus. 9. Multi vitam sanctorum imitantur, et de moribus alterius effigiem virtutis sumunt, tanquam si imago quaelibet intendatur, et de ejus similitudine species picta formetur; sicque fit ad imaginem similis ille qui ad similitudinem vivit imaginis 10. Qui sanctum virum imitatur, quasi exemplar aliquod intuetur, seseque in illo, quasi in speculo, perspicit, ut adjiciat quod deesse virtutis agnoscit. Minus enim seipsum homo ex semetipso 207 considerat; sed dum alterum intendit, id quod minu
Abbreviated transcription (Latin):
uiuendum. reprobi aut̃ nõ aeten¬
dunt docum̃ta bonoꝵ que mutẽ¬
tur ad melius. s ꝓponũt sͥ exem¬
⁊ reꝑacoẽs. ut spem faciant salu¬
tis humanez ne quisqmͣ post lapsũ
penitendo diͦsꝑet ueniam. dumi cõ¬
spicit scõꝵ reꝑacionẽ fuisse. etia
post ruinan. Sciant flagicio de¬
dici ad quam ucilitatem eorum
aut sint quos mutentur ad re¬
ꝑationem. aut certe ex eoꝵ com¬
ꝑatione. dum. durius de mobedien¬
tia puniantur ꝓpce̾a uirtutes scõ¬
rum. ad exemplum urm̃. deus ꝓ¬
posuit ÷ ut qnͣto de imitatione eoꝵ
conuenᷝ ᷤ possunt nobis iusticie
p̃mia. tanto ꝑ senantia malis sĩt
grauiora tormenta. si enĩ ad bo¬
ni incicam̃tum. diuina quibus ad¬
monemur. p̾cepta deessent: ꝓ lege
nohis scõrum exempla suffi̾cent
at contra. dum et deus p̃ceptis suis
ammoneat. et uite scõꝵ boni oꝑis
nobis exempla ꝓponat: nulla est
iam de reatu excusatõ quia et lex
ma prouocat. et si prauoꝵ sepe se¬

Expanded text:
um. 2. Reprobi autem non attendunt documenta bonorum, quae imitentur ad melius; sed proponunt sibi exemet reparationes, ut spem faciant salutis humanae, ne quisquam post lapsum 206 poenitendo desperet veniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuisse etiam post ruinam. 4. Sciant flagitio dediti ad quam utilitatem eorum aut sint quos imitentur ad reparationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur. 5. Propterea virtutes sanctorum ad exemplum nostrum Deus proposuit, ut quanto de imitatione eorum conferri possunt nobis justitiae praemia, tanto de perseverantia mali sint graviora tormenta. 6. Si enim ad boni incitamentum divina, quibus admonemur, praecepta deessent, pro lege nobis sanctorum exempla sufficerent. At contra, dum et nos Deus praeceptis suis admoneat, et vitae sanctorum boni operis nobis exempla proponat, nulla est jam de reatu excusatio, quia et lex ma provocant. 7. Et si pravorum saepe se
Abbreviated transcription (Latin):
fallacia diuiciaꝵ suffocant uer¬
bum: et sine fructu efficumtur
Nuꝑ conu̾si. nequaqmͣ debent
in curis ext̾iorib ꝓuehir nam
si implicentur: ꝯfestim. quasi plã¬
tata arbuscula. et nec dum p̾fi¬
xa radice. concutũtur ꝑicer et
arestunt. ualet int̾dum cõu̾sis.
ꝓ anime salute muracio lociꝰ ple¬
rumq enĩ dum mutatur locus:
nuitatur et mentis affcũs. con¬
gruũ est eñĩ inde eciam corꝑa¬
liter uelle nbi quisq illecebris
deseruiuit. Nam locus ubi pra¬
ue quisq uixit hoc in aspectu
m̃tis opponit. quod semꝑ ibi uł
cogitauit. uel gessit. de exẽplis
sen correptionem mortaliũ młtum

Expanded text:
fallacia divitiarum suffocant verfallacia divitiarum suffocant verbum, et sine fructu efficitur. 6. Nuper conversi nequaquam debent in curis exterioribus provehi. Nam si implicentur, confestim, quasi plantata arbuscula, et necdum radice praefixa, concutiuntur pariter et arescunt. 7. Valet interdum conversis pro animae salute mutatio loci. Plerumque enim, dum mutatur locus, mutatur et mentis affectus. Congruum est enim inde etiam corporaliter avelli, ubi quisque illecebris deservivit; nam locus ubi prave quisque vixit, hoc in aspectu mentis opponit quod semper ibi vel cogitavit, vel gessit. CAPUT XI. seu correcti
Abbreviated transcription (Latin):
met ipõs. non deum laudamꝰ desi¬
diam agimus: quotiens ꝑ torporẽ
languide ea que dei sunt oꝑam᷑.
Om̃is ars scli huiꝰ. strenuos ama¬
tores ht̃. ⁊ ad exequẽdim ꝓmp¬
tissimos et hoc proinde fit: quia p̾
gͥcie inhertia coilligatos. s ꝓiu
de. hoc. quod labor eorum nõ pro
p̾senti. s pro futura remun̾atioẽ
differtur. ideoq. quia eorum labo¬
rem m̾cedis recͥbutõ nõ stacim
consequitur. spe. pene dissoluta lã¬
guescunt unde et magna illoꝵ
cõsũmant atq eo ad ꝓmerẽ dam
retͥbucionẽ clariores p̃ꝑant᷑. qui
sirmius duri itineris labores. ⁊
inchoant et consũmant. Qͥdam
pͥmo comu̾sionis colore. ad uirtu¬
tes se accingunt accedente u̾o¬
ꝓ in ꝓ gressu. in moderate terre¬
nis rebus incombunt: puluere in¬
fimi appetitus obscurantur ⁊ Unde
et dũs. de bonis seminib dicit qͥ¬
in spinis. hiis sunt qui audiut
u̾bum dei. ⁊ a sollicitudine scłi. ł

Expanded text:
metipsos, non Deum laudamus. Desimetipsos, non Deum laudamus. Desidiam vero agimus, quoties per torporem languide ea quae Dei sunt operamur. 4. Omnis ars saeculi hujus strenuos amatores habet, et ad exsequendum ptissimos; et hoc proinde fit, quia pragritiae inertia congelatos; sed hoc proinde, quod labor eorum non pro praesenti, sed pro futura remuneratione differtur. Ideoque dum eorum laborem mercedis retributio non statim consequitur, spe pene dissoluta languescunt. Unde et magna illoruconsummant, atque eo ad promerendam retributionem clariores praeparantur, quo firmius duri itineris labores et inchoant et consummant. 5. Quidam primo conversionis calore ad virtutes sese accingunt, accedente vero progressu, dum immoderate terrenis rebus incumbunt, pulvere infimi appetitus obscurantur; unde et Dominus de bonis seminibus dicit: Qin spinis, hi sunt qui 205 audiunt verbum Dei , et sollicitudine saeculi, vel
Abbreviated transcription (Latin):
mde et nouerunt serui dei se etiã
a pocĩs iam ẽẽ mundatos. s tñ cogi¬
tacionũ curpium adhuc int̾pellacio¬
ne pulsari/ añ conu̾sionem̃ p̾cedit
turba pccorum. post conu̾sionem
gerunt ne lib̾is cordis oculis deum
t̾namus Eterq cumultus in solenciã
nobis gignit. intẽtionẽq nram
sepe fraude multimoda int̾cludit.
Utile est dei seruo post conu̾sioẽz
tep̃tari:quatinus a torpore negli¬
gencie sollicitantibus uiciis.: ad
nos errores reducit. hac uiuẽ¬
di turpore resoluit. horũ er¬
go exempla. quisq cõu̾sus euita ne
dum cimorem dei a cepore inci¬
pis rursum mundanis erroribus
mmuu̾garis. Tepidus in conu̾sione.
ociosa u̾ba ⁊ uanas cogitaciones
noxias esse nõ conspicit: quod si
a torpore mentis eingilau̾it: ea q̃
leuia existimabat. confestim qͣsi
horrẽda atq atrocia ꝑtimescit.
fraus et desidia. in om̃i bono opere
formidanda est. fraudem facimus
deo: quotiens de bono oꝑe nro. nos¬

Expanded text:
Unde et noverint servi Dei se etiam Unde et noverint servi Dei se etiam a peccatis jam esse mundatos, sed tamen cogitationum turpium adhuc interpellatione pulsari. 5. Ante conversionem praecedit turba peccatorum, post conversionem gerunt, ne liberis cordis oculis Deum cernamus: utriusque tumultus insolentiam nobis gignit, intentionemque nostram saepe fraude multimoda intercludit. 6. Utile est Dei servo post conversionem tentari, quatenus a torpore negligentiae, sollicitantibus vitiis, ad nos errores reducit, ac vivendi tempore resolvit; horum ergo exempla quisque conversus evita, ne dum timorem Dei a torpore incipis, rursus mundanis erroribus immergaris. 2. Tepidus in conversione otiosa verba et vanas cogitationes noxias esse non conspicit; quod si a torpore mentis evigilaverit, ea quae levia existimabat confestim, quasi horrenda atque atrocia pertimescit. 3. Fraus et desidia in omni bono opere formidanda est. Fraudem facimus Deo, quoties de bono opere nostro nos
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s carnales stimulos calcare
cupiat. et sũmã uirtutum subire
cõtendat. si forte adhuc aliqua
onu̾sa de carnis molestiis tola̾t:
non frangat᷑. quia dispensacor bo¬
noꝵ nouit aduersitates repͥm̾e
uicioꝵ successione uirtutum. tunc
magis grauari sequisq in pul¬
su uicioꝵ agnoscit: dum ad cogni¬
tionem dei accessit sicut ppłs ssrł
grauiori onere ab egipto p̃mit᷑.
dum ꝑ moysen diuina illi cogni¬
quasi patem in hõie hñt. quãdo
aut expelluntur: acriore uirtute
cõsurgunt fuit᷑ aut̃ inimica cõ¬
u̾so que pocor ꝓspere blandieban¬
turatq itẽ fumt blanda cõuers o
que pcc̃ori adu̾sa excitunt. młtos¬
ht̃ ꝯfͣlictus di ẜius. ex recordatõe
oꝑum p̾t̾iorum: multiq post cõu̾si¬
onem eciam nolentes: motum libi¬
dinis sustinent. Quod tñ ad damp¬
nacionem nõ tolerant s ad ꝓbaci¬
onemti scil ut sẽ ꝑ hẽant pro ex¬
cucienda inhercia hostem cui resis¬
tant. dum modo nõ consenciant.

Expanded text:
mnes carnis stimulos calcare cupiat, et summa virtutum subire contendat, si forte adhuc aliqua adversa de carnis molestiis tolerat, non frangatur, quia dispensator bonorum novit adversitates reprimere vitiorum successione virtutum. 2. Tunc magis gravari se quisque impulsu vitiorum agnoscit, dum ad cognitionem Dei accesserit, sicut populus Israel graviori onere ab Aegyptiis premitur, dum per Moysen divina illi cogniquasi pacem in homine habent, quando autem expelluntur, acriori virtute consurgunt. Fiunt autem inimica converso, quae peccatori prospere blandiebantur; atque item fiunt blanda converso, quae peccatori adversa exstiterunt. flictus Dei servus ex recordatione operum praeteritorum; multique post conversionem etiam nolentes motum libidinis sustinent, quod tamen ad damnationem non tolerant, sed ad probationem, scilicet ut semper habeant pro excutienda inertia hostem, cui resistant, dummodo non consentiant.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ex xp̃o deuotoĩs ex ꝓetroicari¬
tatis ex iohẽrobediencia de abra¬
ham. paciencia᷑ de ysaac. tolancia᷑
de iacob castimõiaᷤ de ioseph. mansu¬
etud̾is de moyse. constancie de io¬
sue: benignitatis de samu̾le. misi̾¬
cordie de dauid: abstinencie de danie¬
lesic et cetera fcã pͥorum. quo labo¬
re. quo mod̾amine. qua ue incentõẽ.

Expanded text:
 devotionis ex Petro, charitatis ex Joanne, obedientiae ex Abraham, patientiae ex Isaac, tolerantiae ex Jacob, castimoniae ex Joseph, mansuetudinis de Moyse, constantiae de Josue, benignitatis de Samuele, misericordiae de David, abstinentiae de Daniele; sic et caetera facta priorum quo labore, quo moderamine, quave intentione,
Abbreviated transcription (Latin):
ad ueniam dumq pocius ħ mag¬
na sit culpa qñ tardius relaxantur
placat. frustra enĩ ꝓpiciare sͥ deũ
querit qui cito placare in ꝓximũ
mu conseruanda unũ ne ma¬
lum quis inferat. altum̾ ut bonũ
impendat. pͥmũ ut caueat ledere
sequens ut discat p̾stare amicicia
est amicoꝵ animorum societas
hec quippe a duob incipit. Nam
cor unũ et anima una. Non quia
multa corꝑa unã hẽbant animam
s quia uinculo et igne caritatis
cõiuncti: unũ om̃s gen̾alit̾ dissẽ¬
sione saꝑiebant amicicias et pro
nione temperat leuioresq red¬
dit quia dum in tͥbulacione ami
ciꝯsolacio adiũgitur. nec frãgitur
animꝰ nͨ cad̾e patit᷑: Tunc uere
git insipienter eum amplectet
Multum interra demersus est Q
caruałr hominem moriturũ dili
non pro dõ amat. Qnͣtum ergo bo¬
nũ est Qui pro deo frem̃ diligit
tanto ꝑniciosum qui eum pro se ip̃o
quod odit inse ut pote in infantib

Expanded text:
ad veniam; dum potius haec magad veniam; dum potius haec magna sit culpa, quando tardius relaxantur placat. Frustra enim propitiari sibi Deum quaerit, qui cito placari in proximumi conservanda; unum, ne 317 malum quis inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praestare. 2. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam cor unum, et anima una. Non quia multa corpora unam habebant animam; sed quia, vinculo et igne charitatis conjuncti, unum omnes generaliter sine dissensione sapiebant. 4. Amicitia et prosnione temperat levioresque reddit. Quia dum in tribulatione amici consolatio adjungitur, nec frangitur animus, nec cadere patitur. 5. Tunc vero git, insipienter eum amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus quam pro Deo amat. Quantum ergo bonus est, qui pro Deo fratrem diligit, tanto perniciosus, qui eum pro seipso aquod odit in se, utpote in infantibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ou homines s uicia odio hñda
flebibirr᷑ aut̃ deplorandi sut̃
qui odio in frẽs tabescunt ⁊ contͣ
alios ꝑuiciosum animi dolũ ẜuãt
a regno em̃ di se seꝑant qui semet¬
ip̃os acaritace dissociant. Sicut ma
ter eccłia praue ab hominib hrti¬
cis p̃mitur s cñ eos ad se uẽien¬
tes benigna caritate amplestitur
ita et singłi urm̃ quostumq inimi¬
cos sustinemus reu̾tentes mater¬
na muitacione amplecti debemus
Cito est ignoscendum. Cuiquiͣ de
uenia postulant.Non enĩ poire p̾¬
cata dimicti ei qui in sepecranti de¬
bita nõ dimittit: Formam enĩ no¬
bis indulgencie deus ex nu̾co con¬
dictoĩs nr̃e imꝑꝑsuit: dum ita nos
orare precipit dimute nobis debi¬
ta nr̃ã sicut et nos dimittimꝰ debi¬
torib urĩs. Iustum est enĩ d̾i iudi¬
cium tãtumq peccatori a se indulgi
ostendit qnͣto alt̾utrũ unusquisq
osfenso indulget. Quidam de suis
fidences m̾itis pigre in se delinꝙ̃¬
ułlibatum a culpa qui nõ est ꝑatus

Expanded text:
on hominem, sed vitia odio habenda. Flebiliter autem deplorandi sunt, qui odio in fratrem tabescunt, et contra alios perniciosum animi dolum servant . 2. A regno enim Dei se separant, qui semetipsos a charitate dter Ecclesia grave hominibus haereticis premitur, sed tamen eos ad se venientes benigna charitate amplectitur, ita et singuli nimirum quoscunque inimicos sustinemus, revertentes materna imitatione amplecti statim debemus. Cito est ignoscendum cuique, dum veniam postulat. Non enim possunt peccata dimitti ei, qui in se peccanti debita non dimittit. Formam enim nobis indulgentiae Deus ex merito conditionis nostrae imposuit, dum ita nos orare praecepit: « Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Justum est enim Dei judicium, tantumque peccatori a se indulgeri ostendit, quantum alterutrum unusquisque in se offenso indulget. 6. Quidam de suis fidentes meritis pigre in se delinquillibatum a culpa, qui non est paratus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ut inique age̾nt laboraun̾t.
Dum uicissim h̾etici mutuo se lace¬
rant qñ alt̾utrũ sese in ꝓprias sec¬
tas inducunt sic tñ inuicẽ sese
conllidut ut cõtra eccłiam pari er¬
roris spũ decertentur ⁊ qui inuicẽ
mul existant uniti eis qui ꝓ eo
quod tantum ualeat h̾esis uident᷑
hab̾e u̾tatem. hoc respondendũ est¬
suic̃ id̾o saluti ꝓponendi sunt mor¬
bi quia plerũq ita gen̾alicer mũ¬
dum occupant ut ꝑuũ saluti lo

Expanded text:
et ut inique agerent, laboraverunt. 10. et ut inique agerent, laboraverunt. 10. Dum vicissim haeretici mutuo se lacerant, quando alterutrum sese in proprias sectas inducunt, sic tamen invicem sese collidunt, ut contra Ecclesiam pari erroris spiritu decertent. Et qui invicem mul existunt uni; eisque qui pro eo quod tantum valeant haereses videntur habere veritatem, hoc respondendum est: Non ideo saluti praeponendi sunt morbi, quia plerumque ita generaliter mundum occupant, ut parum saluti lo
Abbreviated transcription (Latin):
aut in aliquem angulum mundi
aut in unam gentem inueniunt᷑
u̾sari. eccłia u̾o cacholita sicut ꝑ
totum munndum extenditur ita ⁊
oĩum gentium societate construi
tur. Qui sunt hereses nͥ qui relit¬
ta dei eccłia pͥuatas elegim̾t soci¬
etates de quib dñs dicit duo ma¬
la fecit ppłs meus. me d̾eliquerũt
foncẽ aque uiue ⁊ faderunt sibi
cisternas discipatas que contin̾e
ñ ualent aquas. Causa h̾esis ob
quam rem fit id est ad exercita¬
cionem fidei: ius u̾o ꝑ quam sit
obscuritas est diuinarum scͥptu¬
rarum in qua caligantes hrtici
aliuid quam se res ht̃ incelligunt
nec esse possunt quia ipm̃ quod
existunt h̾eses iam nõ sunt goa
le enĩ senciendo essentiam nõ ac¬
quirunt ad nicħlũ enĩ tendunt
Heretici iu guti studio mendaci¬
um suum discunt et labore uehe¬
menti ne ad unitatẽ eccłie ueni¬
ant decertantur de quib ꝑ pro¬
phãm cõgrue dicitur docuerũt
linguam suam loqui mendaciũ

Expanded text:
aut in aliquem angulum mundi, aut in aliquem angulum mundi, aut in unam gentem inveniuntur versari. Ecclesia vero catholica, sicut per totum mundum tenditur ita, et omnium gentium societate consttur. Qui sunt haeretici, nisi qui, relicta Dei Ecclesia, privatas elegerunt societates. De quibus Dominus dicit: « Duo mala fecit populus meus: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisternas dissipatas, quae continere non valent aquas. 8. Causa haeresis ob quam rem fit? Ad exercitationem fidei. Via vero per quam fit obscuritas est divinarum Scripturarum, in qua caligantes haeretici aliud quam se res habeat intelligunt; nec esse possunt, quia id ipsum quod existunt haereses, jam non sunt. 158 Male enim sentiendo scientiam non acquirunt, ad nihilum enim tendunt. 9. Haeretici ingenti studio mendacia sua discunt, et labore vehementi, ne ad unitatem Ecclesiae veniant, decertant: de quibus per prophetam congrue dicitur: Docuerunt linguam suam loqui mendacium,
Abbreviated transcription (Latin):
ue quas a paganis ꝑtulit ĩ mar¬
tiribus siue quas ab heticis per¬
fen̾do partĩ resistendo. Sc̃ã eccłia sa¬
tholica sicut male uiuentes in se
pacienter tolerat ita male creden¬
tes a se repellit. Scã eccłia contra
gentilium atq ħ̾rticoꝵ ꝑͣ uicͤatiã
summoꝑe sapienciã ⁊ pacienciã cus¬
todit s exercetur sapiencia cũ tep̃¬
tatur u̾bis exercetur paciencia cũ
temptetur. gladiis. Causa praui¬
tatis h̾rtice doctͥne est ꝓpagata
eccłia. Nam antea simplici tantũ dẽ
ꝓpagati sunt doctores in fide ⁊ ꝑ
acimiẽ heresium eccłie mag̃ti
creuerunt. Nam tunc clarius ma¬
nifestatur u̾tatis assercio qñ pa¬
tuerit quel dissentio. Scã eccle¬
sia ideo dicitur cacholica pro eo
quod uniu̾sałr ꝑ omẽm sit mũ¬
dum. Nam ħeticorum eccłie ĩ ꝑti¬
bus mundi. Martant᷑. ħ u̾o in toto
orbe diffusa exꝑanditur paulo at¬
testante apło grãs inquit ago do
ciatur in uniu̾so mundo hereses

Expanded text:
ve quas a paganis pertulit in marve quas a paganis pertulit in martyribus, sive quas ab haereticis perferendo, partim resistendo. 3. Sancta Ecclesia catholica, sicut male viventes in se patienter tolerat, ita male credentes a se repellit. 4. Sancta Ecclesia contra gesummopere sapientiae et patientiae studet. Sed exercetur sapientia cum tentatur verbis; exercetur patientia cum tentatur gladiis. Causa pravitatis haereticae doctrinis propagata est Ecclesia. Nam antea simplici tantumdem fcasione propagati sunt doctores in fide et per acumen haeresium Ecclesiae magistri creverunt. Nam tunc clarius manifestatur veritatis assertio quando patuerit quaelibet dissensio. Sancta Ecclesia ideo dicitur Catholica, pro eo quod universaliter per omnem sit munm haereticorum Ecclesiae in partibus mundi coarctantur, haec vero in toto orbe diffusa expanditur, Paulo attestante apostolo: Gratias inquit ago Deo meo, tiatur in universo mundo. Haereses
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo grãrii est. Nam singłis lec
Ipẽ eñĩ ꝓ ut uult grãm donorum
largitur. abiis dans sermoñe sapi
Ip̃e eñi etiam ineffabilia docet que
ꝓferre humanus sermo nõ potest
añ aduentum dñi cantum ꝓphe ⁊¬
et reprobis dona scĩ spc̃ confu̾ntur
sicut sauli data est ꝓphesia et ba¬
laam unde et multim fine dicturi
sunt dño uirtutes in tuo noĩe feci¬
mus quib dicturꝰ est dñs nescio
uos unde stitis ꝓxpĩ aduentum nõ
tantum plebis iudee sci ꝓphãntes¬
ꝓphãntes expectaun̾t s fuisse ⁊̃
eius expectabatur aduentus sicũt
gentium uet̾i ppło latebat s tñ ĩ
consilio dei erat ut fieret ⁊ tuns
cognosceris dum aduen̾it tempꝰ
ostend̾it. Nunc u̾o reuelatum pa¬
tet quod tunc carnalibus latebat
spiritalib u̾o uotum erat: nõ dũ
tũ manifeste dicebatur eo quod tẽ¬
pus ostensionis nõ esset de eccłia ⁊
pultritudo una ꝙͣ hic bñ
uiuendo consequitur altera per

Expanded text:
nitudo gratiarum est. Nam singulis electnitudo gratiarum est. Nam singulis electIpse enim, prout vult, gratiam donorum largitur, aliis dans sermonem sapieIpse enim etiam ineffabilia docet, quae proferre humanus sermo non potest. 7. Ante adventum Domini tantum prophetaet reprobis dona Spiritus sancti conferuntur, sicut Sauli data est prophetia, et Balaam. Unde et multi in fine dicturi sunt: Domine, virtutes in tuo nomine fecimus; quibus dicturus est Dominus: Nescio vos unde sitis. 9. Christi adventum non tantum plebis Judeae sancti prophetantes exspectaverunt, sed fuisse etiam ejus exspectabatur adventus, sicut gentium veteri populo latebat, sed tamen in consilio Dei erat ut fieret; et tunc cognosceris; dum advenerit tempus, ostenderis. Nunc vero revelatum patet, quod tunc carnalibus latebat, spiritualibus vero notum erat, nondum tamen manifeste dicebatur, eo quod tempus ostensionis non esset. CAPUT XVI. pulchritudo: una quam hic bene vivendo consequitur; altera, per
Abbreviated transcription (Latin):
fecit me et inspiraculum om̃ĩpotẽ¬
tis inuificauit me. Spc̃ sc̃s pacris
et filii est. ⁊ inde unũ sunt pater
et filius quia nicħ ht̃ pater quod ñ
hẽat filius nõ enĩ res una et duoꝵ
consubstancialis pot̾i̾t simul ab eis
eccłia ut ꝑ eum uno corꝑe unũ fie¬
rent credentes ꝑ quẽ pater ⁊ filius
unũ essencialiter sunt ipa saluatore
ad patre dicente sint unũ sicut et
dicente ꝓphã. accedute ad me et
audite snon apͥncipio in abscondico
locutus sum: et ex temꝑe añquam
fieret ibi eram ⁊ nũc dñs misit me
et spt̃ eius sp̃c eiꝰ¶ pro eo quod conso¬
lacor sit ꝑaclitus nũcupatur. Nam
latine paradisis consolatõ dicitur
et reuera dum dona sacͣmentorum¬
distribuit consolacionem anime pͥ¬
bet credo equidem quod magnam
leticiam sencit qui aliquid reuelan¬
bris eccłie sĩgillatim diuiditur et ĩ
singłis singula dona tribuuntur.
se habuit. de quo ita legitur plenꝰ
gr̃a ⁊ u̾itate. In xp̃o ergo om̃is ꝑle¬

Expanded text:
itus Domini fecit me, et in spiraculum omnipotentis vivificavit me . Spiritus sanctus Patris et Filii est; et inde unum sunt Pater et Filius; quia nihil habet Pater quod non habeat Filius. Non enim res una et duorum consubstantialis poterit simul ab eis Ecclesia, ut per eum in uno corpore unum fierent credentes, per quem Pater et Filius unum essentialiter sunt, ipso Salvatore ad Patrem dicente: Ut sint unum, sicut et dicente propheta: Accedite ad me, et audite hoc: Non a principio in abscondito locutus sum: ex tempore, antequam fieret, ibi eram; et nunc Dominus misit me Spiritus sanctus, pro eo quod consolator sit, Paracletus nuncupatur. Nam latine paraclesis consolatio dicitur. Et re vera, dum dona sacramentorumistribuit, consolationem animae praebet. Credo equidem quod magnam laetitiam sentit, qui aliquid, revelangillatim dividitur, et in singulis singula dona tribuuntur. um habuit, de quo ita legitur: Plenus gratia et veritate. In Christo ergo omnis ple
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc utrumq sunt s ille ad quẽ
ꝑtinet cantus pͥor est id est sonꝰ
matia ex qua celum terraq forma¬
ta est ideo in formis uocata ẽ qr
nũdum ex ea formata erant que
formari restabant: uerum ip̃a ma¬
deus naturis inseruit fieri autem
posse est quod extra cursum indicũ
naturarum creator ut fac̾et qñ uo
luit reseruauit. Non ex hoc substã
uaricata est cenebrarum noĩe nun¬
cupatur. Unde ⁊ in pͥncipio lux ate¬
nebris diuiditur s quia hos ⁊ illos
hoc et de hominib bonis malisq
accipiendum est. post adnimeratã
celi terreq creaturam id̾o noĩatur
in genesi sp̃c sc̃s ut quia suꝑferri
eum dici oportebat añ ꝙͣ illa nomi
dum suꝑ eminẽtem uiam carita¬
tis demonstrat. Ideo suꝑferri dici
in quo subsistͥent requiessimus at¬
q protegendo nos suꝑfertur boĩs

Expanded text:
 simul sunt; sed ille ad quem  simul sunt; sed ille ad quem pertinet cantus prior est, id est, sonus. Materies, ex qua coelum terraque formata est, ideo informis vocata est, quia nondum ex ea formata erant quae formari restabant; verum ipsa maDeus naturis inseruit, fieri autem posse est quod extra cursum indictum naturaruvoluit, reservavit. 9. Non ex hoc substantaevaricata est tenebrarum nomine nuncupatur. Unde et in principio lux a tenebris dividitur. Sed quia et hos et illos Hoc et de hominibus bonis malisque accipiendum est. 10. Post annumeratam coeli terraeque creaturam, ideo nominatur in Genesi Spiritus sanctus, ut quia superferri eum dici oportebat, ante i, dum supereminentem viam charitatis demonstrat. Ideo superferri aquin quo subsistentes requiescimus, atque protegendo nos superfertur nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
Nuisibilib s tñ in uestigabłib¬
constat homo autem ex rerum u¬
mu̾sitate compositus alter in breni
quodam modo creatus est mũdus
pacio mundi de uno consid̾anda ẽ
homine nam sicut ꝑ dimẽsiones
etatum ad finem homo u̾git᷑ ita
et mundus per hoc quod distendi¬
tur temꝑe deficit quia unde hõ
atq mundus cresc̾e uidetur inde
ut̾q minuitur. frustra dicitur ꝑ
tanta retro temꝑa deo uacante no¬
ua pro mundo faciendo orta fuisse
celum fac̾et cur noua uoluntas
quia et si in remũdus nõ erat in
terna tñ racione ⁊ consilio semꝑ
erat. Dicunt quidam quia subi¬
to uoluit deus fac̾e mũidum quod
añ non fecit uoluntatem dei inmu¬
tari arbitrantes qui aliqñ uolu¬
it qd̾ aliqũ ñ uoluit. Quib res¬
pondendum est uoluntas dei deus
dus origine non tempore res a se
factas p̃cessit ut sonus cantum
pͥor est enĩ sonus cantu quia sua¬
uitas cantilene ad sonũ uocis nõ
sonus ꝑtinet ad suauitatem. ac

Expanded text:
visibilibus, sed tamen investigabiconstat. Homo autem ex rerum universitate compositus, alter in brevi quodam modo creatus est mundus. 2. Ratio mundi de uno consideranda est homine. Nam sicut per dimensiones aetatum ad finem homo vergit, ita et mundus per hoc quod distenditur tempore, deficit, quia unde homo atque mundus crescere videtur, inde uterque minuitur. 3. Frustra dicitur per tanta retro tempora Deo vacanti novam pro mundo faciendo ortam fuissecoelos faceret? Cur nova voluntas quia etsi in re mundus non erat, in aeterna tamen ratione et consilio semper erat. 5. Dicunt quidam: Quid subito voluit Deus facere mundum, quem ante non facit? Voluntatem Dei immutari arbitrantes, qui aliquando voluit quod aliquando non voluit. Quibus respondendum est: Voluntas Dei Deus dus , origine, non tempore, res a se factas praecessit, ut sonus cantum. Prior enim est sonus cantu, quia suavitas cantilenae ad sonum vocis, non sonus pertinet ad suavitatem; ac
Abbreviated transcription (Latin):
aptum uero esse ut uestimẽtũ ut
uictum. Ideoq hominẽ dici pulcrũ
ad se quia nõ uestimento et uictui
et homo necessarius s ista homini
ideo autẽ. illa apta quia nõ sicut sͥ
homo pulcra aut ad se s ad aliud
idest hominẽ accõmodata nõ sibi¬
met necessaria hoc et de cetis ele¬
mentoꝵ naturis dicendum cuncta q̃
sunt et facta sunt mira ualde sunt
s consuetudine uiluerunt. Ideoq
sic diuina scrutare oꝑa ut semper
ualde bona. Nicħ ergo natura ma
lum qñ ⁊ ipã que in creaturis indẽ¬
tur eẽ penalia si bñ utantur ⁊ bona
⁊ꝓspera sunt. Si male utantur
noceant. ita ergo pendenda est cre¬
acura ex nr̃o usu nõ bona ex sua
natura ualde bona uñ malum

Expanded text:
Aptum vero est, ut vestimentum et Aptum vero est, ut vestimentum et victus. Ideoque hominem dici pulchrum ad se, quia non vestimento et victui est homo necessarius, sed ista homini; ideo autem illa apta, quia non sibi, sicut homo, pulchra, aut ad se, sed ad aliud, id est, ad hominem accommodata, non sibimet necessaria. Hoc et de caeteris elementorum naturis dicendum est. 19. Cuncta quae sunt, et facta sunt, mira valde sunt, sed consuetudine viluerunt. Ideoque sic divina scrutare opera, ut semper Ulum, quando et ipsa quae in creaturis videntur esse poenalia, si bene utantur, et bona, et prospera sunt, si male utantur, nocent. Ita ergo perpendenda est creatura ex nostro usu non bona, nam ex sua natura valde bona.
Abbreviated transcription (Latin):
deo fiat erat q creatura aliqua un¬
de iam talis fieret uox s quia añꝙͣ
dice̾t fiat nulla extitit creatura
ip̃m fiat qd dcm̃ est in et̾nitate
u̾bi nõ in uocis sono enũciatũ est
nõ septies a deo uisa sepciesq lau¬
data est creatura que añqmͣ fie̾t
ꝑfcã a deo illo est uisa s nos singła
uidentes laudamus tanqmͣ ip̃e ui¬
deat laudet q ꝑ nos sicut illud ñ
estis uos qui loquimini s spc̃ pa-¬
tͥs nr̃i prouide sicut ip̃e per nos lo-¬
quitur ita uidet ⁊ laudat ꝑ nos
s ꝑ se ꝑheniuter ac sempiterne
idet ꝑ nos u̾o temꝑaliter adtẽde
o ualde bonam uocari singulariter
u̾o tantum bonã quia et m̃bra cor¬
ꝑis cum sint singła bona maius
tñ bonũ faciũt dum singła oĩa
ualde bonũ corpus efficuit. Decor
elem̃coꝵ õium in pulcro ⁊ apto ꝯ¬
sistit s pulcrum esse quod ꝑ se ip¬
sum est pulcrum ut homo ex ani¬
ma et menbris om̃ibus constans

Expanded text:
Deo Fiat, erat utique creatura aliqua, unDeo Fiat, erat utique creatura aliqua, unde jam talis fieret vox. Sed quia antequam diceret Fiat, nulla exstitit creatura, ipsum Fiat quod dictum est, in aeternitate Verbi, non in vocis sono, enuntiatum est. 16. Non septies a Deo visa, septiesque laudata est creatura, quae antequam fieret perfecte ab illo est visa; sed dum nos singula videntes laudamus, fit tanquam ipse videat, laudetque per nos, sicut est illud: Non estis vos, qui loquimini, sed tri . Proinde sicut ipse per nos loquitur; ita videt, et laudat per nos, sed per se perenniter ac sempiterne videt, per nos vero temporaliter. Attende o valde bonam vocari, singulariter vero bonam tantum; quia et membra corporis, cum sint bona singula, majus tamen bonum faciunt, dum singalde bonum corpus efficiunt. 18. Decor elementorum omnium in pulchro et apto consistit; sed pulchrum ei quod se ipsum est pulchrum, ut homo ex anima et membris omnibus constans.