comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ocuili eiꝰ. Quid ẽ quod sa¬
cra scriptura ait. illuminati sunt
oculi ionathȩ ꝓpt̃ gustum mellis
Numquid ante cȩcus eratꝰ Mim¬
me. S illuminati sunt. uttq ñ¬
aduidendum quia ante uidebat:
sed ad disceruendum. quia uetita
tetigerat. sicut de primis homini¬
bus legitur. Qui mox ut ꝓhibita
gustauerunt. aꝑtos habuisse ocu¬
los referuntur: Ad discernendum
uidelicet inter bonum quod ami¬
serant & malum ad quod cȩcide¬
rant. Cȩterum aliqui aliter in tel¬
ligi uolunt. Anunt enim quod
ex nimio calore oculi & exercitio
p̃lii ac itineris reuerberati erant.
& numo ieiunio fatigatus non
solum corpore sed & mente fortas¬
sis defecerat. ubi sunt oculi inte¬
rioris hominis. & ideo cum gu¬
stasset gustum mellis illuminatꝰ
dicitur: quia ñ solum oculi ex
refectione corporis in quiunt
clarius uidere cȩperant. sed &.
interus mens clarior confortata
dulcedine mellis ac promptior
resumptis uirib ad ꝑsequendũ

Expanded text:
sanguine. Quid est quod sasanguine. Quid est quod sacra Scriptura ait: « Illuminati sunt oculi Jonathae, propter gustum mellis? » nunquid ante caecus erat? Minime. Sed illuminati sunt utique, noad videndum, quia ante videbat, sed ad discernendum, quia vetita tetigerat. Sicut de primis hominibus legitur, qui mox ut prohibita gustaverunt, apertos habuisse oculos referuntur, ad discernendum videlicet inter bonum quod amiserant, et malum ad quod ceciderant. Caeterum aliqui aliter intelligi volunt: Aiunt enim quod ex nimio calore oculi, et exercitio praelii ac itineris, reverberati erant, et nimio jejunio fatigatus, non solum corpore, sed et mente fortassis defecerat, ubi sunt oculi interioris hominis. Et ideo cum gustasset gustum mellis, illuminatus dicitur: quia non solum oculi ex refectione corporis, inquiunt, clarius videre coeperant, sed et interius mens clarior confortata dulcedine mellis, ac promptior resumptis viribus ad persequendum
Abbreviated transcription (Latin):
inloco quam inagro culture dedito.
confligentes. uigiiti numero pͥm
fronte ex hostib ꝓsternunt: illud
figuraliter significare uidetur.
quod hisdoctorib heretici cedunt
atq succumbunt. quia intra li¬
mites eccłie positi. a meditatione¬
philistiim heri & nudius ter¬
eius. & ascenderant cum eis
uicastra reuersi sunt ut essent eũ
auerunt autem saul dicentes. quad
populus peccasset domino. come
dens cum sanguine. Qui art. pre¬
uaricati ęstis. uoluite ad me iam ñ
saxum grande. Nam antequam
spũalem figuram aggrediamur eni¬
cleandam: iuanifestandum est. qͥd
est quod scͥptura dicit de ionatha
illumuiati sunt oculi eiꝰ. & quid
significet iuxta hystoriam quod
dimicaturus aduersus philistiim.
undixit cuncꝰto exercrtui ieiunum
quo usq reuerterentur a pręlio.
S ionathan filius eiꝰ super faciem
agri mel uidens. extendit sum ini¬
tatem uirgȩ. & intinxit in fauum
mellis. & gustauit. & illuminati

Expanded text:
in loco, quam in agro culturae dedito in loco, quam in agro culturae dedito confligentes, viginti numero prima fronte ex hostibus prosternunt, illud figuraliter significare videtur, quod his doctoribus haeretici cedunt atque succumbunt, qui intra limites Ecclesiae positi, a meditationPhilistim heri et nudiustertius, ascenderantque cum eis in castris, reversi sunt ut essent cum averunt autem Saul, dicentes quod populus peccasset Domino, codens cum sanguine. Qui ait: Praevaricati estis. Volvite ad me jam nunc saxum grande. » Nam antequam spiritalem figuram aggrediamur enucleandam, manifestandum est quid est quod Scriptura dicit de Jonatha: Illuminati sunt oculi ejus, et quid significet juxta historiam quod dimicaturus adversus Philistiim, indixit cuncto exercitui jejunium, quousque reverterentur a praelio. Sed Jonathan filius ejus videns super faciem agri mel, extendit summitatem virgae, et intinxit in favum mellis, et gustavit et illuminati
Abbreviated transcription (Latin):
suam uxorem dauid. falti filio la¬
is: qui erat de gallim. Ut hebrei
daiud sibi eam postea sociasset.
quia in lege penitiis huiusoemo¬
di ꝓhibetur coitus. Faltinamq
de gallim idẽ. de inundatione
gitur. Legis enim doctor erat
de baurim: id ẽ. de electis. Quan¬
do enim a saule michol ei datur.
ne tangeret eam. ne fieret tͣns¬
gressor legis. Unde insequentib
retur ipsa ad dauid falti plorans.
dio: eo quod liberasset eum ds
ne tangeret eam. Quod quia
assertio iudȩorum uidetur. non
inomnib apꝓbamus eam. sed
iudicio lectoris relinquimus.¬

Expanded text:
suam uxorem David, Palthi filio Lasuam uxorem David, Palthi filio Lais, qui eraDavid sibi eam postea sociasset, quia in lege penitus hujusmodi prohibetur coitus. Idem namque Phalti de Gallim, id est, de inundatione ex intelligitur. Legis enim doctor erat de Bahurim, id est, de electis. Quando autem a Saule Michol ei datur, ne tangeret eam, ne fieret transgressor legis. Unde licet in sequretur ipsa ad David, plorans: dio, eo quod liberasset eum Deus ne tangeret eam, exsultavit. Quod quia assertio Judaeorum videtur, non in omnibus approbamus eam, sed judicio lectoris relinquimus.
Abbreviated transcription (Latin):
hec MHoraliter quid nob̃ abigail
ꝑrenuntiationis sue dispensatio¬
nem innuit. nisi quod ira cundos
melius corrigimus. si in ipsa irȩ suȩ
commotione declinamus.ꝰ ꝑtur¬
bati quippe quid audiant igno¬
rant: sed ad se reducti tanto liben¬
tius ex hortationis uerba recipi¬
unt. quanto se tranquillius to¬
leratos erubescunt. Menti autẽ
furore ȩbriȩ omne rectum quod
sr̃ ꝑuersum uidetur. Unde &
iecte nabal ebrio culpam suam
ibigail laudabiliter tacuit. qm
digesto uino laudabiliter dixit.
Iccirco enim malum quod fecerat.
cognoscere potuit: quia hoc ebri¬
us non audiuit. Porro iuxta hy¬
storiam quod ait abigail ad dauid:
cum ergo fecerit tibi dominus do¬
mino meo omnia quȩ loquutus
ẽ. bona de te. & constituerit te ducẽ
suꝑ isrł: ñ erit tͥ hoc insingultũ et
inscrupulum cordis: ita intelli¬
gitur. Nonerit tͥ hoc insingul¬
tum. idẽ. ut modo effundas san-¬
guinem nabal: & ꝓpter hoc
flendum tibi sit & penitendum.
Saul autem dedit michol filiã

Expanded text:
 Moraliter vero quid nobis Abigail renuntiationis suae dispensatione innuit, nisi quod iracundos melius corrigimus, si in ipsa irae suae commotione declinamus? Perturbati quippe quid audiant, ignorant: sed ad se reducti, tanto libentius exsultationis verba recipiunt, quanto se tranquillius tolerati erubescunt. Menti autem furore ebriae, omne rectum quod dicitur, perversum videtur. Unde et recte Nabal ebrio, culpam suam Abigail laudabiliter tacuit, quam digesto vino laudabiliter dixit. Idcirco enim malum quod fecerat cognoscere potuit, quia hoc ebrius non audivit. Porro juxta historiam quod ait Abigail ad David: « Cum ergo fecerit tibi Dominus domino meo omnia quae locutus est bona de te, et constituerit te ducem super Israel, non erit tibi hoc in singultum et in scrupulum cordis. » Ita intelligitur: non erit tibi hoc in singultum, id est ut modo effundas sanguinem Nabal, et propter hoc flendum tibi sit, et poenitendum. « Saul autem dedit Michol filiam
Abbreviated transcription (Latin):
nire inuitans dixit. Uenite ad
me omnes qui laboratis & onera¬
tiestis: & ego reficiam uos. Cȩte
rum om̃s quise agnoscunt in an
habent latrtudinem caritatis. &
opprȩssi sunt ȩre alieno hoc est
ensu peccatorum. quem ex solue¬
lant diabolo. quando ex hibue¬
tunt membra sua seruire iniqui¬
titi ad mniquitatem. necesse est ut
anaro sint animo. hoc. ẽ. ut dig¬
nȩ penitentiam gerant de delictis
lis prȩteritis: & ueniant ad dauid.
Aideratum uidelicet nrm̃. qua¬
iilus fiat eorum princeps. quia
a deo udex uiuorum ꝙ mortuoꝵ.

Expanded text:
nvitans dixit: « Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . » Omnes quippe qui se agnoscunt in anghabent latitudinem charitatis, et oppressi sunt aere alieno, hoc est, censu peccatorum quem exsolvebant diabolo quando exhibuerunt membra sua servire iniquitati ad iniquitatem , necesse est, ut amaro sint animo, hoc est, ut digne poenitentiam gerant de delictis suis praeteritis, et veniant ad David, ad desideratum videlicet nostrum, quatenus fiat eorum princeps; quia a Deo judex vivorum et mor
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam de eccłia : qui ꝑsuꝑbil
ali luce seclu si lubricati. idest
excecati sunt: qui repugnantes
demonib labuntur inseculo
quod ẽ. lubricum. Gelboe eniss
montes: lubrici interpretan¬
tuł. Secundum hanc intelligen¬
tiam & spem recuperationis suȩ
omit dentes. ꝓprio muchrone
desperatione uidelicet ꝑnitiosa

Expanded text:
quosdam de Ecclesia, qui per superbiam quosdam de Ecclesia, qui per superbiam entes, ab spiritali luce seclusi, lubricati, id est excaecati sunt: qui repugnantes daemonibus, labuntur in saeculo: quod est lubricum Gelboe enim montes, lubrici interpretantur, secundum hanc intelligentiam, et spem recuperationis suae omittentes, proprio mucrone, desperatione videlicet perniciosa
Abbreviated transcription (Latin):
quia in eis unctus rex corporaliter
moritur. ipsi ab omni gratie rore
siccantur. De quib & bene di¬
citur: ut agri primiarum esse
non possint. Suꝑbe quippe he¬
breorum mentes primitiuos fruc¬
tus non ferunt: quia in redempto¬
ris aduentu ex parte marima
inꝑfidia remanentes. primordia
fidi sequi noluert̃. Sc̃a nãq eccłia in
primitiis suis multitudine gendũ
fecundata. uix inmundi fine iudeos
quos inuenerit suscipit. & extrcina
colligen. eo qͣsi ꝓ reliquiis frugum
De quibus nimirum reli¬
quiis ysaias dicit. Si fuerit nu¬
merus filiorum israel quasi hare¬
na maris: reliquiȩ saluȩ fient.
Possunt tamen ic circo gelboȩ mai¬
tes ore ꝓpħȩ maledici: ut dum
fructus exarescente terra non ol¬
tur. possessores terrȩ sterilitatis
dampno feriantur. quatinus ip¬
si maledictionis sententiam ac¬
ciperent. qui apud se mortem re¬
gis suscipere iniquitate sua exi¬
gente meruissent. Aliter. Dai
uidinꝑsona sanctorum deploras

Expanded text:
quia in eis unctus rex corporaliter quia in eis unctus rex corporaliter moritur, ipsi ab omni gratiae rore siccantur. De quibus et bene dicitur: « Agri primitiarum esse non possunt. » Superbae quippe Hebraeorum mentes, primitivos fructus non ferunt, quia in Redemptoris adventu, ex parte maxima, in perfidia remanentes, primordia fidei sequi noluerunt. Sancta namque Ecclesia in primitiis suis, multitudine gentium fecundata, vix in mundi fine, Judaeos quos invenerit suscipit, et extrema colligens, eos quasi pro reliquiis fruges ponit. De quibus nimirum reliquiis Isaias dicit: « Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient . » Possunt namque idcirco Gelboe montes ore prophetae maledici, ut dum fructus exarescente terra moritur, possessores terrae, sterilitatis damno feriantur, quatenus ipsi maledictionis sententiam acciperent, qui apud se mortem regis suscipere, iniquitate sua exigente, meruissent. Aliter vero David in persona sanctorum deplorat
Abbreviated transcription (Latin):
prȩlioꝰ Subauditur in pec¬
cato suo.Ionathan inexcelsis
tuis occisus est. Sicut superi¬
sis tuis hoc ẽ. inpeccato in obe¬
dientie tuȩ occisus. sub audi¬
tur ẽ. Ecce hẏstoria. Ceterum
spiritualiter quid ẽ quod dauid.
qui retͥbuentib mala non red¬
didit. cum saul & ionathan bel¬
lo occumberent. in lamentati¬
one sua gelboe montib male¬
dicit dicens. montes gelboe nec
ros nec pluuia ueniant super¬
uos. neq sint agri primitiaꝵ.
quia ibi abiectus est clipeus
saul quasi non eẽt unctus oleo:
Quid ergo montes gelboe saul
moriente delinquerunt. quati¬
nus in eis nec ros nec pluuia
caderet. & ab omni eos uiridi¬
tatis germine sententie sermo
siccaretꝰ S quia gelboe inter¬
prȩtatur decursus. ꝑsaul autẽ
unctum & mortuum mors nr̃i
mediatoris exprimitur: non
inmerito ꝑgelboe montes
suꝑbia iudȩorum corda signan¬
tur. quȩ dum inhuius mundi
desideriis defluunt. in xp̃i idẽ.
uncti se morte miscuerunt. Et

Expanded text:
praelio: » subauditur in pecpraelio: » subauditur in peccato tuo: « Jonathan in excelsis tuis occisus est. » In Hesis tuis, » hoc est in peccato inobedientiae tuae occisus, subauditur es. Ecce historiam. Caeterum spiritualiter quid est, quod David qui retribuentibus mala non reddidit, cum Saul et Jonathan bello occumberent, Gelboeone sua Gelboe montibus maledicit, dicens: « Montes Gelboe, nec ros, nec pluvia veniant, neque sint agri primitiarum, quia ibi abjectus est clypeuSaul, quasi non esset unctus oleo. » Quid ergo montes Gelboe, Saul moriente, deliquerunt, quatenus in eis nec ros nec pluvia caderet, et ab omni eos viriditatis germine, sententiae sermo, siccaret? Sed quia Gelboe interpretatur decursus, per Saul autem unctum et mortuum, mors nostri Mediatoris exprimitur, non immerito per Gelboe montes, superba Judaeorum corda signantur, quae dum in hujus mundi desideriis defluunt in Christi, id est uncti, se morte miscuerunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
indignantis loquitur ad ipsum
locum interfectionis. ab hominais
factum quod in eo fuerat gestum.
sicut cuidam uidetur. tamen ñ
sine mysterio prȩsagandi. sicut
paulo post ostendetur. beato pa¬
pa gregorio ꝓpalante. Sagit¬
ta ionachan numquam abiit
retrorsum: & gladius saul ñ ẽ.
reuersus inanis. Hoc uult
insuuare quod ionathas & saiil
temporib siuis bellicosissimmi & for¬
tissimi fuerunt in prȩliis. Sa¬
ul & ionathan amabiles & deco¬
ri inuita sua: imorte quoq:
non sunt diuisi. Aquilis uelo¬
ciores: leonib fortiores. Lau¬
dat decorem formȩ: laudat &
constantiam animi: ad iuingens
ꝑs ꝓbolem tropum. simi̾itudi¬
nem aquilȩ atq leonis. Filiȩ is¬
rahel suꝑ saul flete: qui uestie¬
bat uos coccino indeliciis. qui
prȩbebat ornamenta aurea cul¬
tui uestro. Uestiebat eas cocci¬
no. & prebebat ornamenta au¬
rea cultui earum: uidelicet de¬
prȩda hostium quam agebat.
Quomodo ceciderunt fortes in

Expanded text:
indignans loquitur ad ipsum indignans loquitur ad ipsum locum interfectionis, abominans factum quod in eo fuerat gestum, sicut cuidam videtur, tamen non sine mysterio praesagandi, sicut paulo post ostendetur, beato papa Gregorio propalante. « Sagitta Jonathae nunquam abiit retrorsum, et gladius Saul non est reversus inanis, » etc. Hoc vult insinuare quod Jonathas et Saul temporibus suis bellicosissimi et fortissimi fuerunt in praeliis. « Saul et Jonathan amabiles et decori in vita sua, in morte quoque non sunt divisi. Aquilis velociores, leonibdat decorem formae, laudat et constantiam animi: adjungens per hyperbolem tropum, similitudinem aquilae atque leonis. « Filiae Israel, super Saul flete, qui vestiebat vos coccino in deliciis, qui praebebat ornamenta aurea cultui vestro, » etc. Vestiebat eas coccino, et praebebat ornamenta aurea cultui earum de praedis hostium quas agebat. « Quomodo ceciderunt fortes in
Abbreviated transcription (Latin):
lon urbes sunt allophilor um.
Acteniis hẏstoriam: nunc qͥd
allegoricȩ significet subiunga¬
mus. Ait enim. Et prȩcepit
dauid ut docerent filios iuda
Ocetera. E ilii uida intelligunt᷑
sideles in eccłia. xpm̃ dominũ
confitentes : de quib uerus da¬
uid id ẽ. manu fortis dominus
prȩcepit. ut arcu diuinȩ in¬
telligentiȩ sint muniti. ne
uit ĩgnorantiȩ cȩcitate decepti.
nimpietate ruant. aut certe
gnauia dissoluti inconspectu
sostium suorum hoc ẽ immun¬
iorum spirituum. ꝑ quodlibet
uleum decepti subcumbant:
Geth quȩ interprȩtatur torcũ¬
lar significat terrenam ciuita¬
tem ierusalem. quȩ occidit pro¬
phetas & lapidauit eos qui ad
ipsam missi fuerant: cuius ciui¬
bus idẽ. iudeis incredulis mors
domini atq sanctorum aposto¬
lorum inderisum fuit. & obhoc
anuuntiari. qui insultator es
crucis xp̃i maluerunt. ẽẽ. quam
ueneratores. Sequitur. Et
ait dauid. Montes gelboe nec
tium & ruinam populi sui qͣsi

Expanded text:
lon, urbes sunt Allophylorum. lon, urbes sunt Allophylorum. Hactenus historiam, nunc quid allegorice significet, subjungamus. Ait namque: « Et praecepit David ut docerent filios Juda, » et reliqua. Filii Juda intelliguntur fideles in Ecclesia, Christum Dominum confitentes: de quibus verus David, id est manu fortis Dominus, praecepit, ut arcu divinae intelligentiae sint muniti: ne aut ignorantiae caecitate decepti, in impietate ruant, aut certe ignavi ac dissoluti in conspectu hostium suorum, hoc est immundorum spirituum per quodlibet vitium decepti, succumbant: Geth, quae interpretatur torcular, significat terrenam Hierusalem civitatem, quae occidit prophetas, et lapidavit eos qui ad ipsam missi fuerant . Cujus civibus, id est Judaeis incredulis, mors Domini atque sanctorum apostolorum in derisum fuit: et ob hoannuntiari: qui insultatores crucis Christi maluerunt esse quam veneratores. Sequitur: « Et ait David: Montes Gelboe, nectium, et ruinam populi sui, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
repꝑit. & in epistola regis ꝑsarum
ez re sacerdoti & scribe legis dei
celi doctissimo salutem. Sunt ta¬
men qui dicunt hunc librum
iustorum intelligi debere ipsum
librum regum ubi continentur
ꝓpħe iusti. samuhel uidelicet.
dei ꝑinobȩdientiam suam pe
ts̃. & ẽ. sensus Osaul. głosi isrł suꝑ
excelsa tua interfecti sunt: qr
inpeccato inobȩdientiȩ tuȩ una
tecum ꝑierunt. Inobȩdientia
namq ꝓidolis id est excelsis re¬
putatã ẽ: sicut ẽ illudin li¬
bro samuhelis. Melior ẽ. enim
obȩdientia quam uictimȩ. &
auscultare magis quam offerre
adipem arietum: qm̃ quasi pec
catum ariolandi ẽ. repugnare:
& quasi scelus ydolatrie. nolle
adquiescere. Sed quod ait. quo
annuntiare inge th neq an¬
nuntietis in competis ascha¬
pescens ꝓpheta ingemit: su¬
bitaneum casum principum
populi sui. & ꝓhibet ne ullus
letttur intali casu. neq fama
hoe diuulgetur inciuitatib
mimicorum. Gech enim & asca¬

Expanded text:
reperit. Et in epistola regis Persarureperit. Et in epistola regis PersaruEzrae sacerdoti scribae legis Domini coeli doctissimo salutem . » Sunt tamen qui dicunt hunc librum Justorum intelligi debere ipsum librum Regum, ubi continentur prophetae justi, Samuel videlicet, Domini, per inobedientiam suam perEt est sensus: O Saul, gloriosi Israel super excelsa tua interfecti sunt, quia in peccata inobedientiae tuae una tecum perierunt. Inobedientia namque tua pro idolis, id est, excelsis reputata est, sicut est illud in libro Samuelis: « Melior est enim obedientia, quam victimae; et auscultare magis quam offerre adipem arietum: quoniam quasi peccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae, nolle acquiescere. Sed quod ait: « nuntiare in Geth, neque annuntietis in compitis Ascapescens propheta ingemit subitaneum casum principum populi sui, et prohibet ne ullus lactetur in tali casu, neque fama hoc divulget in civitates inimicorum. Geth enim et Asca
Abbreviated transcription (Latin):
numerorum mentio ẽ: neq car¬
mina salomonis. neq disputa¬
tiones eius sapientissimas de
lignorum natura herbarumq
omnium. itemq ium̃torum.
uoluchrum. reptilium. ꝙ pisci¬
um. uel quod in libro uerbors
dr̃. reliqua uero operum salo¬
monis priorum & nouissimoꝵ.
scripta sunt inuerbis nathan
ꝓphe. & in libris ahie sylonitis.
inuisione quoq addo uidentis
contra ieroboam filium nabat.
& multa huiusmodi uolumunia.
quȩ scriptura quidem fuisse scrip
ta ꝓbat. s hodie constat non. eẽ.
Uastata namq achaldȩis uidea.
etiam bibliotecha quȩ ẽ antiquit᷑
congregata inter alia ꝓuinciȩ ope¬
ra hostili ẽ. igne consumpta: ex
qua pauci qui nunc insancta
seriptura continentur libri. post¬
modum et re pontificis & ꝓpħe
sunt industria restaurati. Unde
scͥptum ẽ. de eo. Ascendit ez ras
de babilone: & ipse scriba uelor
inlege moysi. Uelox uidelicet:
quia ꝓmptiores lit terarum figu¬
ras quas eatenus hebrei habebant

Expanded text:
Numerorum mentio est, neque carNumerorum mentio est, neque carmina Salomonis, neque disputationes ejus sapientissimas de lignorum natura, herbarumque omnium, totorumque jumentorum, volucrum, reptilium, et piscium. Vel quod in libro Verborum dicitur. Reliqua vero operum Salomonis priorum et novissimorum, scripta sunt in verbis Nathan prophetae, et in libris Ahiae Silonitis, in visione quoque Addo videntis, contra Jeroboam filium Nabat ; » et multa hujusmodi volumina, quae Scriptura quidem fuisse probat scripta, sed hodie constat non esse. Vastata namque a Chaldaeis Judaea, et bibliotheca antiquitus congregata inter alias provinciae opes hostili est igne consumpta; ex qua pauci, qui nunc in sancta Scriptura continentur libri, postmodum Ezrae pontificis prophetae sunt industria restaurati. Unde scriptum est de eo: « Ascendit Ezras de Babylone, et ipse scriba velox in lege Moysi . » Velox videlicet, quia promptiores litterarum figuras, quam eatenus Hebraei habebant,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scriptum ẽ in libro iustoꝵ.
ꝙ rł. Inhebreo o inueris exẽ¬
plarib non habet᷑ carmen sed
arcum: quod nostris doctoribus
ita melius uidetur. Nam quod scͥp¬
tum ẽ. quando plangebat inter¬
fectos saul & ionathan. & prȩce¬
pit ut docerent filios uida arcũ.
hoc ideo fecit. quia philistȩos sa¬
gittariis abundare iam noue¬
docerent filios uida arcum. hoc
ẽ. ut reges uida docerent fortitu¬
dinem. scilicet ut fortes & inten¬
ti essent intimore domini. & in
prȩceptis dei : ne ꝑinobȩdientiã
a fortitudine & tunore domini
sicut saul recederent. & eo mͦ
quo ille perierat perirent. Un¬
de quia & saul maximȩ horum
ictib perierat: eandem bellan¬
diartem & sui milites ad reum¬
cendos eos discerent. Quod uͦ
sequitur. sicut scriptum est
inlibro iustorum: ipsum librum
hodie nusquam neq apud ip¬
sos hebreos inueniri posse asse¬
uerant. sicut nec librum bel¬
lorum domuni. cuius in libro

Expanded text:
sicut scriptum est in libro justorum, sicut scriptum est in libro justorum, » etc. In Hebraeo et in veris exemplaribus non habetur carmen, sed arcum, quod nostris doctoribus item melius videtur. Nam quod scrip quando plangebat interfectos Saul et Jonathan: Et praecepit ut docerent filios Juda arcum, hoc ideo fecit, ut quia Philisthaeos sagittariis abundare jam novedocerent filios Juda arcum, hoc est, ut reges Juda docerent fortitudinem, scilicet ut fortes et intenti essent in timore Domini et in praeceptis Dei, ne per inobedientiam a fortitudine et timore Domini sicut Saul recederent, et eo modo quo ille perierat, perirent. et unde Saul maxime horum ictibus perierat, eamdem bellandi artem, et sui milites ad revincendos eos, discerent. Quod vero sequitur « sicut scriptum est in libro justorum, » ipsum librum hodie nusquam, neque apud ipsos Hebraeos inveniri posse, asseverant: sicut nec librum bellorum Domini, cujus in libro
Abbreviated transcription (Latin):
saul eam inprȩlium deculisset:
s dohech amico su o commendaue¬
rat. a quo ipse acceperat. At uͦ
si cui credibile uidetur quod sa¬
ul inprȩlium de tulisset. & a ca¬
pite eius eo mortuo & abrachiis
abstulisset. & dauid causa adula¬
tionis & gratiȩ detulisset: non re¬
fragamur ac inhibemꝰ. s potius
suo arbitrio derelinquimus.S
amalechites qui se finxit coram
dauid. saul regem inter fecisse.
ab eo ultionis iuste pęnam mul¬
tatus accepit: nisi quod om̃is qui
ꝓximosuo machinatur malum.
uel de eius gaudet interitu. ui¬
stȩ retͥbutionis pęnam asummo
iudicȩ recipiet. uixta illud qd
scriptum ẽ. omuis enim qui fodit
foueam incidet uullam. & qui ꝑ¬
cusserit gladio. gladio peribit.
& it̾m. os quod mentitur occidit
arimam.ꝰ His expletis. sequit᷑
historia quid dauid egerit. Art enĩ.
lanxit
autem dauid plactum hu¬
iuscȩmodi suꝑsaul & suꝑ
ionathan filium eius: & precepit
ut docerent filios uida carmen.

Expanded text:
Saul eam in praelium detulisset, Saul eam in praelium detulisset, sed Doeg amico suo commendaverat, a quo ipse acceperat. At vero, si cui credibile videtur, quod Saul in proelium detulisset, et a capite ejus, eo mortuo, et a brachiis abstulisset, et David causa adulationis et gratiae detulisset, non refragamus ac inhibemus, sed potius suo arbitrio derelinquimus. SeAmalechites, qui se finxit coram David Saul regem interfecisse, ab eo ultionis poenam multatus accepit, nisi quod omnis qui proximo suo machinatur malum, vel de ejus gaudet interitu, justae retributionis poenam a superno judice recipiet? Juxta illud quod scriptum est: « Omnis enim qui fodit foveam incidet in illam . Et qui percusserit gladio, gladio peribit . » Et iterum: « Os quod mentitur occidit animam . » His expletis, sequitur historia quid David egerit. Ait enim: « Planxit autem David planctum hujuscemodi super Saul et super Jonatham filium ejus. Et praecepit ut docerent filios Juda carmen,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad eum. De castris isrł fugi. Di¬
rit adeum dauid. Quod ẽ. uerbũ
quod factum ẽ. Indica mͥ. Qui ait.
sugit populus deprelio: & multi
corruentes de populo mortui sunt.
i ꝙ saul & ionathan filius eiꝰ in¬
terierunt. & rł. Homoiste qui¬
ad dauid ueniens qui mortem saul
nuntiauerat. qui etiam mentiens
se inter fecisse saul dixerat. pre¬
seram cum suꝑius legatur irrius¬
se saul suꝑ gladium suum. & mor¬
minonte gelboe. qui ꝓpterea a da¬
uid interfici uissus ẽ. eo quod dixe¬
rit se interfecisse saul. & non timu¬
iset mit tere manum suam in xp̃m
domini. qui & amalechites dictꝰ
.i. hebrei ꝓut in quodam uolumm¬
ne legi filium dohech idumei fuisse
uadunt. Amalechites enim& idu¬
neus unum sunt sic̃ repꝑi: quia
lius primogenitus esau qui &
edom elifaz fuit. & huius filius ama¬
lechȩxtitit. Unde & diadema & ar¬
nillam quȩ dauid de tulit. a patre
dohech cominendata sibi fuisse ñ¬
nulli hebreorum ꝑhibent. Unde
inquiunt non eẽ. credendum. qd

Expanded text:
eum: De castris Israel fugi. Dixit ad eum David: Quod est verbum, quod factum est? indica mihi. Qui ait: Fugit populus de praelio, et multi corruentes de populo mortui sunt. Sed et Saul et Jonathan filius ejus interierunt, etc. ad David veniens, mortem Saulis nuntiaverat, qui etiam mentiens, Saul interfecisse se dixerat: praesertim cum superius legatur irruisse Saul super gladium suum, et morin monte Gelboe. Qui propterea a David interfici jussus est, eo quod dixerit se interfecisse, et non timuisse mittere manum suam in Christum Domini, qui et Amalechites dictus est. Hebraei, prout in quodam volumine legi, filium Doeg Idumaei tradunt fuisse. Amalechites enim et Idumaeus unum sunt, sicut reperi, quia filius primogenitus Esau qui et Edom, Eliphax fuit, et hujus filius Amalec exstitit. Unde diadema et armilla quae David detulit, a patre Doeg commendata filio fuisse, nonnulli Hebraeorum perhibent. Unde, inquiunt, non esse credendum ut
Abbreviated transcription (Latin):
equalis meriti fuisse cum patre
filii memorantur. Ab inadab in¬
terprȩtatur pater meus sponte.
Sponte enim sua pater eius saul
male agendo adquisiuit: ut talit̃
una cum filiis perimeretur. De¬
niq pius ꝓpb̃a dauid figuraliter
deflet saul & ionathan: qui cum
potentes ẽe̾nt. & semper hostibus
preualerent: sauciati ilico ac uul¬
nerati inmedio prȩlio corruerunt.
Quomodo inquit ceciderunt poten¬
tes in medio pugne: Hoc etiam
modo pium xpistianorum genus.
nunc deflet eos qui repugnantes
demonib labuntur inseculo quod
clubricum. Selboe enim montes
lubrici interprȩtantur. & spem
recuperationis suȩ omit tentes.
ꝓprio mucrone desperatione uide¬
licet ꝑuitiosa euadendi hostem
antiquum. semet ipsos interfici¬
unt. sieut saul irruens super gla¬
dium suum morturis est. Cuuis
tei philistei. Hoc est maligni sp̃c
de interfectis spolia uirtutum
auferentes: ꝓpriȩ fortitudini as¬
iibunt uictoriam. quȩ iusta ꝑ

Expanded text:
equalis meriti fuisse cum patre equalis meriti fuisse cum patre filii memorantur. Abinadab interpretatur pater meus sponte. Sponte etenim sua pater ejus Saul male agendo acquisivit, ut taliter una cum filiis perimeretur. Denique prius propheta David figuraliter deflet Saul et Jonathan, qui cum potentes essent, et semper hostibus praevalerent, sauciati illico ac vulnerati in medio praelio corruerunt. « Quomodo, inquit, ceciderunt potentes in medio pugnae? » Hoc etiam modo pium Christianorum genus, nunc deflet eos qui repugnantes daemonibus labuntur in saeculo, quod est lubricum, Gelboe enim montes lubrici interpretantur, et spem recuperationis suae omittentes, proprio mucrone, desperatione videlicet perniciosa evadendi hostem antiquum, semetipsos interficiunt, sicut Saul irruens super gladium suum mortuus est. Cujus rei Philisthaei, hoc est, maligni spiritus de interfectis spolia virtutum auferentes, propriae fortitudini ascribunt victoriam, quae jus
Abbreviated transcription (Latin):
rioris sententiȩ post posita est.
Quod nos ideo fecimus: ut totum
de saule & phitonissa pariter
prȩlio ꝑcusserunt philistuim istł
plaga magna: corrueruntq inprȩ¬
lio saul & ionathan: & cetera us¬
suꝑ gladium suum & mortiuis ẽ.
ecumeo. Arinigerum istum he¬
⁊brei doech idumeum dicunt fu¬
isse : qui cernens saul mortuum
se ipsum obmetum dauid inter¬
emit. Mortuus est ergo saul &
tres filii eiꝰ. & armiger illiꝰ. & uni¬
uersi uiri eiꝰ. Uiri isti. puerido¬
mestici eius intelligendi sunt. h
tres filii saul cum eo inter fect
sunt: ionathan. abinadab. qul
.&. iesui. & melchisua. Isboseth
auutem dormierat: qui anno quo
siul rex constitutus ẽ. natus fuisse
dicitur: qui ettam quadraginta
annorum fuisse legitur. cum regna¬
re cxpisset. Unde colligitur. saul
quadraginta annos regnasse. Que¬
ritur cur alibi legatur iesui & ali¬
bi. ab inadab. Iesui interprȩtatur
cqualis. Equalis idõ dicitur: quia¬

Expanded text:
riori sententiae postposita est. riori sententiae postposita est. Quod nos ideo facimus, ut totum de Saule et pythonissa pariter proelio, percusserunt Philisthiim Israel plaga magna, corrueruntque in proelio Saul et Jonathas, » etc., usper gladium suum, et mortuus est cum eo. Armigerum istum Hebraei Doech Idumaeum dicunt fuisse, qui cernens Saul mortuum, seipsum ob metum David interemit. Mortuus est ergo Saul, et tres filii ejus, et armiger illius, et universi viri ejus. Viri isti, pueri domestici ejus intelligendi sunt. Hi tres filii Saul cum eo interfecti sunt, Jonathan, Abinadab, qui et Jesui, et Melchisua. Isboseth autem domi erat, qui anno, quo Saul rex constitutus est, natus fuisse dicitur, qui etiam quadraginta annorum fuis e legitur, cum regnare coepisset: unde colquadraginta annis regnasse. Quaerendum cur alibi legatur Jesui, et alibi Abinadab: Jesui enim interpretatur aequalis. Aequalis ideo dicitur, quia a
Abbreviated transcription (Latin):
potius existimemus tale aliqͥd
factum maligno spiritui & phi¬
tonisse illius munusterio. quã
diu nobis aliquid amplius ex¬
cogitare atq explicare nonda¬
tur. Hȩc sunt quȩ tunc de
phitonissa & samuhele scrip¬
sit beatus augustinus. Se d
quia hoc genus magicȩ fanta¬
siȩ crebro in hoc libro legitur:
dicendum ẽ. unde nom̃ acce¬
perit. Nonnulli enim abapolline
Iphitio reꝑtum. & ab eius cognomi¬
ne sic dicunt ẽẽ. uocatum. Sed
& hebreum nom̃ inquiunt congru¬
Nit. qui phitona abyssi dicunt. un¬
de & phitonissã ce phitones legen¬
dum putant. Quod & nos dili¬
genter inuestigantes. sic inanti¬
quis immo & modernis uolumi¬
nib scriptum repperimus. Alii
uero a serpente qui phiton dict
ẽ. de cuius pelle diuinabant
dictum asserunt. Unde & phi¬
tonissam & phitones legunt.
Quod nos arbitrio prudentis
lectoris derelinqunmis: quid ma¬
gis eligere placuerit. Hȩc enim
sententia uixta hẏstoriam supe¬

Expanded text:
potius existimemus tale aliquid potius existimemus tale aliquid factum maligno spiritu pythonissae illius ministerio, quam diu nobis aliquid amplius excogitare, atque explicare non datur. Haec sunt quae tunc de pythonissa et Samuele scripsit beatissimus Augustinus. Sed quia hoc genus magicae phantasiae crebro in hoc libro legitur, dicendum est unde nomen acceperit: nonnulli enim ab Apolline Pythio repertum atque ab ejus cognomine sic dicunt esse vocatum. Sed et Hebraeum nomen, inquiunt, congruit: Pythona abissi  sic  dicunt, unde et pythonissam et pythones legendum putant. Quod et nos diligenter investigantes sic in antiquis, imo et modernis voluminibus scriptum reperimus. Alii vero a serpente, qui python dictus est, de cujus pelle divinabant, dictum asserunt, unde et pythonissam et pythones legunt. Quod nos arbitrio prudentis lectoris derelinquimus, quid magis eligere placuerit. Haec enim sententia juxta historiam supe
Abbreviated transcription (Latin):
mori potuerit. iamq mortuis
cundum utrumq intellectum
habere exitum hanc lectionem.
inquisitionem inueniatur ad li¬
quidum. uel posse uel non posse
anunam humanam cum ex hac
uita migrauerit magicis carmi¬
nib euocari. & uiuorum appa¬
rere conspectib etiam corporis
liniamenta gestantem. ut non
solum uideri ualeat sed & agnos¬
ci: & si podest utrumq etiam usti
anuna non quidem cogatur ma¬
gicis sacris. s dignetur osten¬
di occultiorib mssteriis sum¬
me legi obtemperans. ut si fie¬
ri non posse claruerit. ut non
uterq sensus in huius scriptu¬
re tractatione admit tatur.s.
illo excluso imaginaria simili¬
tudo samuhelis diabolico ritu
facta intelligatur. s qm̃ suie
illud fieri possit siue non pos¬
sit. tamen fallatia sathanȩ atq
imaginum simulandarum cal¬
lida operatio decipiendis sen¬
sib humanis multis formis in¬
quidem ne inquisitionib dili¬
gentiorib prȩscribamus. sed

Expanded text:
mori potuerit, jamque mortuus mori potuerit, jamque mortuus cundum utrumque igitur intellectum habere exitum hanc lectionem, inquisitione inveniatur ad liquidum, vel posse, vel non posse animam humanam, cum ex hac vita migraverit, magicis carminibus evocari, et vivorum apparere conspectibus, etiam corporis lineamenta gestantem, ut non solum videri valeat, sed et agnosci. Et si potest, utrum etiam justi anima non quidem cogatur magicis sacris, sed dignetur ostendi, occultioribus mysteriis summae legis obtemperans, ut si fieri uterque sensus hujus Scripturae tractatione admittatur, sed illo excluso, imaginaria similitudo Samuelis, diabolico ritu facta intelligatur. Sed quoniam sive illud fieri possit, sive non possit, tamen fallacia Satanae atque imaginum simulandarum callida operatio, decipiendis sensibus humanis multiformis inquidem ne inquisitionibus diligentioribus praescribamus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
diuinationis inpertiat. & qd̾
audiunt ab angelis. prenunti¬
ent hominib. Tantum autẽ
audiunt: quantum omnium
dominiis atq moderator iubet
uel sinit. Unde etiam phitonis
stantur paulo apostolo. & euan¬
gelista conatur. eẽ. Miscent
tamen isti fallatias: & uerum
quod nosse potuerunt. non dos
cendimagis quam decipi endi
fine ꝓnuntiant. Et forte hoc
ẽ. quod cum illa unago samuhe¬
lis saulem prȩdiceret moritu¬
rum: dicit etiam esse secum fu¬
turum. Quod utiq falsum ẽ.
Magno quippe interuallo post
mortem separari bonos a malis
in ȩuangelio legimus: cum int̃
suꝑbum illum diuitem qui iam
apud inferos tormenta pateretur.
& illum qui ad eius ianuam ul¬
cerosus iacebat iam inrequie
constitutum: magnum chaos
interiectum. eẽ. testatur. Aut
si ꝓpterea samuhel ei dixit me¬
cum eris. ut non ad ȩqualita¬
tem felicitatis. s ad parem con¬
ditionem mortis referatur. quod
uterq homo fuerit. & uterq

Expanded text:
diuinationis impertiat, ut quod diuinationis impertiat, ut quod audiunt ab angelis praenuntient hominibus. tantum autem audiunt, quantum omnium dominus atque moderator uel iubet uel sinit. unde etiam spiritus statur Paulo apostolo et euangelista esse conatur. miscent tamen isti fallacias et uerum, quod nosse potucendi magis quam decipiendi fine pronuntiant. Et forte hoc est quod cum illa imago Samuelis Saulem praediceret moriturum, 529 dixit etiam secum futurum, quod utique falsum est. 10. Magno quippe intervallo post mortem separari bonos a malis in Evangelio legimus, cum inter superbum illum divitem, cum jam apud inferos tormenta pateretur, et illum, qui ad ejus januam ulcerosus jacebat, jam in requie constitutum, magnum chaos interjectum esse testetur . 11. Aut si propterea Samuel ei dixit: Mecum eris, ut non ad aequalitatem felicitatis, sed ad parem conditionem mortis referatur, quod uterque homo fuerit, et uterque
Abbreviated transcription (Latin):
sestum ẽ. non ipsos homines sed
imagines eoꝵ tuderi. & phara o
spicas se dixit uidisse insompnis
& boues: non spicarum aut bo¬
um unagines. Si igrtur constat
liquido nominib earum rerum
quarum ymagines siunt. easdem
imaguies appellari: non mirum
ĩ quod scriptura dicit samuhe¬
lem uisum. etiam si forte unago
samuhelis apparuit. ꝑficta ma-¬
cbiuamenta eius. qui transfĩgu¬
rat se uelut angelum lucis. &
minustros suos subornat uelut
muustros iusticiȩ. Iam uero si
illud inquit mouet. quomodo
a malignospiritu sauli uera p̃¬
dicta sunt: potest ꝙ illud mi¬
rum uideri. quomodo demones
agnouerunt xp̃m̃. quem uidei
non agnoscebant. Cum enim uult
tarat ad istam mortalitatem ꝑti¬
nentia: facile. ẽ. & non incon¬
gruum. ut omnipotens & iustꝰ
adeorum pȩnam quib ista prȩ¬
dicantur. ut malum quod eisim¬
niuet antequam ueniat eis prȩ¬
noscendo patiantur: & occulto
pparatu ministeriorum suor
ctiam spiritib talibus aliquid

Expanded text:
festum est non ipsos hofestum est non ipsos hoimagines eorum uideri. et Pharao spicas se dixit uidisse in somnis et boues, non spicarum aut boum imagines. si igitur liquido constat nominibus earum rerum, quarum imagines sunt, easdem imagines appellari, non mirum est, quod scriptura dicit Samuhelem uisum, etiam si forte imago Samuhelis apparuit machinamento eius qui transfigurat se uelut in angelum lucis et ministros suos uelut ministros iustitiae. Iam uero si illud monet, quomodo et a maligno spiritu Sauli uera praedicta sunt, potest et illud mirum uideri, quomodo daemones agnouerint Christum, quem Iudaei non cognoscebant. cum enim uult taxat adque ad istam mortalitatem pertinentia, facile est et non incongruum, ut omnipotens et iustus ad eorum poenam quibus ista praedicantur, ut malum, quod eis impendet, antequam ueniat, praenoscendo patiantur, occulto apparatu ministeriorum suorum etiam spiritibus talibus aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
credamus: s aliquod fantasma
& una ginariam illusionem dia¬
bolimachinationib factam.
Quam ꝓpterea scriptura nomi¬
ne sanuhelis appellat: quia so¬
let imagines earum rerum nomi¬
nib appellare quarum ymagines
sunt : sicut omnia quȩ pingun¬
tur atq finguntur. earum re
rum quarum ymagines sunt no¬
minib appellantur. sicut ho¬
minis pictura ctum pingitur. pri¬
prium quodq nom̃ incunctan¬
ẽ. ille salustius. ille achilles. ist
hector ẽ: hoc flumen symonis.
illa roma. cum aliud nichil sinit
quam pictȩ unagines. Unde
cherubui cum sint cȩlestes uss¬
tutes. facti tamen tunc exme¬
tallo quo imperauit deus suꝑ
archam testamenti. magne r̾ei
significande grã. non alind qũ
cherubim illa quoq figmenta uo¬
cabãtur. Itemq dum quisq uidet
sompuium. nondicit. uidi imagi¬
nem augustini. s uidi augusti¬
num: cum eo tempore quo aliqͥd
tale aliquis uidit. ignoraret hoc
iugustinus. Unde a deo mani¬

Expanded text:
credamus, sed aliquod phantasma, credamus, sed aliquod phantasma, et imaginariam illusionem diaboli machinationibus factam, quam propterea Scriptura nomine Samuelis appellat, quia solent imagines earum rerum nominibus appellari, quarum imagines sunt. Sicut omnia quae pinguntur atque frum quarum imagines sunt nominibus appellantur, sic hominis pictura, cum pingitur, proprium quodque nomine incunctan, ille Sallustius, ille Achilles, ille Hector, hoc flumen Simois, illa Roma, cum aliud nihil sint quam pictae imagines. 6. Unde et cherubim, cum sint coelestes virtutes, fictae tamen 528 ex metallo, quod imperavit Deus super arcam Testamenti magnae rei significandae gratia, non aliud quam cherubim illa quoque figmenta vocabantur. Item dum quisque videt somnium, non dicit: Vidi imaginem Augustini, sed: Vidi Augustinum, cum eo tempore quo aliquod tale aliquis vidit ignoraret hoc Augustinus. 7. Usque adeo mani
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ pinnam templi: Quolibet
enim mͦ fecerit. factum ẽ ita.
latet nisi forte quis dixerit faci¬
liorem diabolo fuisse licentiam.
ad deum uiuum unde uoluit
assumendum & ubi uoluit con¬
stituendum. quam ad samuhe¬
lis defuncti spm̃ ẽ suis sedib.
excitandum. Quod si illud in
euangłio nos ideo non contur¬
bat. quia dominus uoluit atq
ꝑmisit. nulla diminutione
sue potestatis & diuinitatis
id fieri. sicut abipsis uideis quiã¬
quam ꝑuersis atq immundis.
& facta diaboli facientib. &
teneri se & uinciri. & illudi.
& crucifigi atq interfici passus ẽ.¬
ita non ẽ. Absurdum credere ex
aliqua dispensatione diuinȩ uo¬
luntatis ꝑmissum fuissȩ. ut non
inuitus nec dominante magica
potentia. s uolens atq obtempe¬
rans occultȩ dispensationi dei qu
regis. diuina eum sententia per
cussurus. Quamquam in hoc fac¬
to potest ad eẽ. Alius facilior in¬
tellectus: ut non uere spm̃sa¬
iuhelis excitatum a requie sua

Expanded text:
super pinnam templi? Quolibet super pinnam templi? Quolibet enim modo fecerit, factum est. Italatet, nisi forte quis dixerit faciliorem diabolo fuisse liad Dominum vivum, unde voluit, assumendum, et ubi voluit constituendum, quam ad Samuelis defuncti spiritum a suis sedibus excitandum. Quod si illud in Evangelio nos ideo non perturbat, quia Dominus voluit atque permisit, nulla diminutione suae potestatis et divinitatis id fieri, sicut ab ipsis Judaeis, quamquam perversis atque immundis, et facta diaboli facientibus, et teneri se et vinciri et illudi et crucifigi atque interfici passus est: non est absurdum credere ex aliqua dispensatione divinae voluntatis permissum fuisse, ut non invitus nec dominante atque subjugante magica potentia, sed volens atque obtemperans occultae dispensationi Dei, quae regis, divina eum sentecussurus. Quanquam in hoc facto potest adesse alius facilior intellectus, ut non vere spiritum Samuelis excitatum a requie sua
Abbreviated transcription (Latin):
De offensa dauid. qua offendit domui
indenumeratione isrł. ꝙ de ploga ob
hoc inisrael directa.
Quod dauid placabat dominum offeren¬
doholocausta marea ornam ie bu¬

Expanded text:
De offensa David qua offendit Dominum in dinumeratione Israel, et de plaga ob hoc in Israel directa. -- Quod David placabat Dominum offerendo holocausta in area Areuna Jebu
Abbreviated transcription (Latin):
De fame tͥum annorum quȩ contigerat
inisrahel obirterfectionem gabaonitarũ
quossaul quasi telo interfec̃. incuius re¬
compensatione strrps saul ẽ. deleta.
Bella quattuor dauid contͣ philisteos.
ubi reꝑti sunt uiri statura ꝓceri. inquib
unus eor senos digitos habuit in manib
suie inpedib¬
Canticum dauid quod cantauit domino
indie qua liberauit eum de manu
omnium uumicorum eiꝰ & de manu sau¬

Expanded text:
De fame trium annorum quae contigerat in Israel ob interfectionem Gabaonitarum, quos Saul quasi zelo interfecit, in cujus recompensatione stirps deleta est. --Bella quatuor David contra Philistaeos, ubi reperti sunt viri statura proceri, in quibus unus eorum senos digitos habuit in manibus sive in pedibCanticum David, quod cantavit Domino in die qua liberavit eum de manu omnium inimicorum ejus et de manu Sau
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uniuersȩ trib isrł: senes de isył
uenerunt ad dauid in ebron: qui triguita
annorum regnare incipiens. quadraginta
annos regnando compleuit.
De eo quod daiuid contra iebuseum di¬
iicans cȩpit arcem ciuitatis quam ap¬
pellauit ciuitatem dauid.
De uxoribus & concubinis dauid quas ha¬
buit uuerusalem. & filiis& filiab etꝰ.
De pugna dd̾ contͣ philisteo ᷤ.¬
De eo quod dauid archam adducens ob
casum contrarium idẽ. ꝑcussionem ozȩ
leuitis diuertit eam ad domum obed¬
hedom indeq eam transtulit indomum
suam. cumq complesset offerens holo¬
causta & pacifica partitus est cibum
uniuerse multitudim isrł.
Quod dauid saltans coram archam domi
mamichol filia saul irrisus est.
Quod dauid deo domum ȩdificare uolens.
a ꝓpheta nathan domini sermone ꝓhi¬
bitus est. eo quod filius eiꝰ hoc completurꝰ
et̾t. dei ꝓuidentia disponente.

Expanded text:
Quod universae tribus Israel et senes de Israel venerunt ad David in Hebron, qui triginta annorum regnare incipiens quadraginta annos regnando complevit. De eo quod David contra Jebusaeum dimicans cepit arcem civitatis, quam appellavit civitatem David. De uxoribus et concubinis David, quas habuit in Jerusalem, et filiis, et filiabus ejus. De pugna David contra PhilistDe eo quod David arcam adducens, ob casum contrarium, id est, percussionem Ozae Levitae, divertit eam ad domum Obededom, indeque eam transtulit in domum suam. Cumque complesset offerens holocausta et pacifica, partitus est cibum universae multitudini Israel. Quod David saltans coram arca Domini a Michol filia Saul irrisus est.Quod David Deo domum aedificare volens, a propheta Nathan Domini sermone prohibitus est, eo quod filius ejus hoc completurus esset, Dei providentia disponente.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ielectis & sanctis uiris. corru¬
entium casum gemit. nec lȩtatur
inꝑditione morientium: sed con¬
tradicit. ne inurbib allophilo¬
rum talis fama prȩdicetur. Hoc
est precipit fidelib. ut caute se
custodiant. & scuto fidei undiq
se muniant. inditi lorica iusti¬
ciȩ. habentes galeam salutis. &
gladiospẽ. hoc ẽ. uerbo dei ad¬
uersar iis suis resistant. ne forte
ulterius ignominiose superati
gaudium inimicissu is faciant.
Quod dauid nuntium sceleris amalechi¬
ten. iullit ante se ꝑcuti. promorte
De luctu dauid quo plangebat inter¬
fectos saul & Ionathan. & quod p̃ce¬
pit filios iuda docere arcum.
Quod dauid in regem unctus suꝑ domũ
uida. uiris iabes galaad ꝑ nuntios grãs
ul regem constituit suꝑisrł. dauid reg¬
nante inebron. suꝑsolam tribum iuda.
De eo quod abner & pueri hisbosech
contra ioab & pueros dauid in gabaon
certauerunt. ꝙ de interfectione a sahel¬
Longa concertatio inter domum dauid
& saul sed & nomina sex filiorum daud

Expanded text:
 electis et sanctis viris, corruentium casum gemit; nec laetatur in perditione morientium, sed contradicit, ne in urbibus Allophylorum talis fama praedicetur, hoc est, praecipit fidelibus ut caute se custodiant, et scuto fidei undique se muniant, induti lorica justitiae, habentes galeam salutis, et gladio spiritus, hoc est, verbo Dei adversariis suis resistant, ne forte ulterius ignominiose superati gaudium inimicis suis faciant. Quod David nuntium sceleris Amalecitem jussit ante se percuti pro De luctu David quo plangebat interfectos Saul et Jonathan, et quod praecepit filiios Juda doceri arcum.Quod David in regem unctus super domum Juda, viris Jabes Galaad per nuntios gratias ul, regem constituit super Israel, David regnante in Hebron super solam tribum Juda. De eo quod Abner et pueri Isboseth contra Joab et pueros David in Gabaon certaverunt, et de interfectione ALonga concertatio inter domum David et Saul, sed et nomina sex filiorum David,
Abbreviated transcription (Latin):
cum ed erant. S requirendum ẽ.¬
quid ẽ. quod hic achimelech sacerdos
legitur a quo dauid panes accepit.
& dominus in euangelio abiathar
nominat. Quod enim dominus
abiathar principem sacerdotum
pachimelech appellat: nil habet
dissonantie. Ambo & enim fueruis
illic cũ ueniens dauid panes peti¬
it & accepit: abimelech uidelicet
princeps sacerdotum. & abiathar
silius eius. Occiso autem abimeloch¬
a saule. cum uiris domus suȩ gene¬
tis sacerdotalis octoginta quinq.
sugit abiathar ad dauid: & comes
factus tocius exilii eiꝰ. postea reg¬
nante eo sumini sacerdotii & ipse
giadum accepit. ac toto tempore
regni illiuis inpontificatu ꝑseue¬
rans. multo maioris excellentiȩ
quam pater suus effectus ẽ. Ideoq
dignus fuit: cuius memoriam do¬
minus etiam uiuente patre qua¬
li summi sacerdotis faceret. Sed
hoc quod ait superus. uia hec pol¬
lita ẽ. sed sanctificabitur inua¬
Is ita non nulli edisserunt. Men¬

Expanded text:
cum eo erant? » Sed requirendum cum eo erant? » Sed requirendum quid est quod hic Achimelech sacerdos legitur, a quo David panes accepit, et Dominus in Evangelio Abiathar nominat? Quod enim DAbiathar principem sacerdotum pro Abimelech appellat, nihil habet dissonantiae. Ambo etenim fuerunt illic, cum veniens David panes petiit et accepit, Abimelech videlicet princeps sacerdotum, et Abiathar, filius ejus. Occiso autem Abimela Saule cum viris domus suae generis sacerdotalis octoginta quinque, fugit Abiathar ad David, et comes factus est totius exilii ejus. Postea regnante eo, summi sacerdotii et ipse gradum accepit, ac toto tempore regni illius in pontificatu perseverans, multo majoris excellentiae, quam pater suus, effectus est. Ideoque dignus fuit, cujus memoriam Dominus etiam vivente patre quasi summi sacehoc quod ait superius: Via haec polluta est, sed sanctificabitur in vasis, ita nonnulli edisserunt. Men