comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obolitione caruerunt. S terra qͥd fẽc :
Ad onus dñi inligno pendentis intre¬
muit: cum qui moriturus erat intrase
contestata ñ caꝑe. Ki umquid & portio¬
nem suam rupes & saxa concedunt:S
rupta dissiliunt. & naturam suã ꝑdiñ
cȩsamq ex se archam incontinentem con
custos: Uere. dĩ filius erat iste. Creatura in¬
tercessione hitiꝰ piaculi liberat᷑. firmita¬
tẽ & uirtutẽ saxa ñ retinent. qui cruci af
fixerant. uere filium di confitent᷑. p̃dic ti¬
oni consentit effectus. Dñs dixerat. Clari¬
fica filiũ tuũ. hon solũ nomine contestat᷑¬
ẽ eẽ se filiũ: s ꝓpͥetate. qua dicit᷑. tuũ. Mul¬
ti enĩ nos filii dĩ. s n talis hic filius. Hic e¬
nim. & ꝓpͥus. & uerus ẽ filuis: origine: ñ
adoptione: ueritate: ñ nuncupatione:
natiuitate: ñ creatione. Ergo post clari¬
ficationẽ eiꝰ ueritate confessio consecuta
ẽ. nã uere dĩ filiũ centurio consitet᷑. ne qͥs

Expanded text:
abolitione caruerunt. Sed terra quid fecit? abolitione caruerunt. Sed terra quid fecit? Ad onus Domini in ligno pendentis intremuit, eum qui moriturus erat intra se contestata non capere. Numquid et portionem suam rupes et saxa concedunt? Sed rupta dissiliunt, et naturam suam perdunt, caesamque ex se arcam incontinentem condcustos, vere Dei 56 Filius erat iste . Creatura intercessione hujus piaculi liberatur; firmitatem et virtutem saxa non retinent. fixerant, vere Dei Filium confitentur; praedicationi consentit effectus. Dominus dixerat: Clarifica Filium tuum . Non solum nomine contestatus est Filium, sed et proprietate qua dicitur tuum. Multi enim nos filii Dei, sed non talis hic Filius est. Hic enim et proprius et verus est Filius, origine non adoptione, veritate non nuncupatione, nativitate non creatione. Ergo post clarificationem ejus veritatem confessio secuta est. Nam verum Dei Filium centurio confitetur, ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
tiant. quom̃ & unde. & quid causȩ sit qͣ¬
rant. & cũ heserint. audiant: Quia stulta
mundi elegit ds. E rgo ꝑstulticiam nr̃am
intelligamus hȩc intelligibilia a sapienti¬
b mundi. Dixerat dñs. Pater. uenit hora
horã passionis ostenderat: nã hȩc sub mo¬
mento loquebat᷑. Deinde adiecit. Clarifi¬
ca filium tuũ. S: quomodo clarificandus
lacrimas hominẽ egerat. & ia nũccon¬
spuendus. flagellandus. crucifigendus.
Quid gͦ. nob̾ solum hominẽ in xp̃o hȩc eraĩs
contestatura: s ñ confundim cruce. non
flagellis p̃dampnam. ñ sputis sordidam᷑.
Carificat pat filium. Quomꝰ: c̃andem
suffigit᷑ cruci. deinde quid sequit᷑ Sol¬
ñ occidit. s refugit. Quid refugisse di¬
co: ñ receptus innubẽ ẽ. s decursu oꝑis
defecit. & interitum suũ cum eo reliqua
mundi elementa senserunt: & ne huic
facinori ulle cȩlestes oꝑationes int̾ẽent.
intcessionis huiꝰ necessitate quad̾a sui

Expanded text:
tiant. Quomodo et unde et quid causae sit qutiant. Quomodo et unde et quid causae sit quaerant: et cum haeserint, audiant, Quia stulta mundi elegit Deus . Ergo per stultitiam nostram intelligamus inintelligibilia sapientibus mundi. Dixerat Dominus, Pater, venit hora: horam passionis ostenderat; nam haec sub momento eo loquebatur: deinde adjecit, Clarifica filium tuum. Sed quomodo clarificandus lacrymas hominem egerat, etiam nunc conspuendus, flagellandus, crucifigendus. Quid ergo? Nobis solum hominem in Christo haec erant contestatura. Sed non confundimur cruce, non flagellis praedamnamur, non sputis sordidamur. Clarificat Pater Filium. Quo modo? Tandem suffigitnon occidit, sed refugit. Quid refugisse dico? Non receptus in nubem est, sed de cursu operis defecit: et interitum suum cum eo reliqua mundi elementa senserunt: et ne huic facinori ullae coelestes operationes interessent, intercessionis hujus necessitate quadam sui
Abbreviated transcription (Latin):
claritate qm habui priꝰꝗͣ mundus eẽt
apud te. Manifestaui nomen tuũ ho-¬
minib quos dedisti micbi. Uerbis bre¬
iub & paucis omẽ opus officii sui & di¬
spensationis exposuit. nichilominus
fidi ueritatẽ aduersus omnẽ inspirationẽ
diabolicȩ fraudulentiȩ cõmunien.
Curramus gͦ ꝑ singłas sermonis sui uir
tutes. Ait. Pat̃. uenit hora clarifica fili¬
um tuũ. ut filius tuus clarificet te. Non
diem ñ tempus. s horã uenisse dicit.
In hora diei portio ẽ. & quȩ hȩc erit
hora: Hlempe illa de qua in tempore
passionis discipłos confirmans locut᷑ ẽ.
Ecce uenit hora ut filius hominis cda¬
rificet᷑. Hȩc gͦ hora ẽ. inquase apatre
clarificari orat. ut patrẽ ipse clarific&.
S quid ẽ istudͤ clarificari se clarificaturꝰ
expectat. & honorem redditurꝰ expostu¬
lat. & eget hoc quod rursus imꝑtiat.
Et hic occurrant sophistȩ mundi & sapien¬
tes greciȩ. & syllogisiis suis ueritatẽ irre¬

Expanded text:
ndus esset, apud te. Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi . Verbis brevibus et paucis omne opus officii sui et dispensationis exposuit, nihilo minus fidei veritatem 55 adversum omnem inspirationem diabolicae fraudulentiae communiens. Curramus ergo per singulas UM.--Ait: Pater, venit hora, clarifica filium tuum, ut filius tuus clarificet te. Non diem, non tempus, sed horam venisse dicit. In hora dici portio est. Et quae haec erit hora? Nempe illa, de qua in tempore passionis discipulos confirmans locutus est: Ecce venit hora, ut filius hominis clarificetur : Haec ergo hora est, in qua se a Patre clarificari orat, ut Patrem ipse clarificet. Sed quid est istud? Clarificari se clarificaturus exspectat, et honorem redditurus expostuet eget hoc quod rursum impertiet? Et hic occurrant sophistae mundi et sapientes Graeciae, et syllogismis suis veritatem irre
Abbreviated transcription (Latin):
s qui ⁊ accepisti in dño & dño iudi¬
cis cognitionem: cogno Eminis eiꝰd̃ẽ
in dõ & dõ cognosce con sortiũ. Ia¬
cob descendens ob metum fr̃issui. somni¬
aris somnia uiderat scalam fundatã in
terra. & contingentẽ cȩlũ. & ꝑ eam ascen¬
dentes & descendentes angłos di. & dñm
incũbentẽ suꝑ illã. sibi q om̃s benedi¬
ctiones quas abrahe & ysaac dederat. im¬
ꝑtientẽ. Ad hunc postea talis dĩ sermo ẽ.
Dixit aut̃ dñs ad iacob. Surgens ascende
in locũ bethel. & habita ibi. & fac ibi alta¬
riũ dõ qui apparuit tibi. cũ fugeres afa¬
cie fr̃is tui. Ds̃ honorẽ dõ postulat: & po¬
stulat cũ alteruis significatione ꝑsone.
Qui inquit apparuit tibi. cũ fugeres. ne qͣ
ꝑsonȩ eidẽ confusio nasceret᷑. Ds gͦ est qͥ
loquit᷑. ds̃ & de quo loquit᷑. Honoris con¬
fessio. nature nomine ñ discernit: quos

Expanded text:
 qui accepisti in Domino et Domino judicis cognitionem, cognominis ejusdem in Deo et Deo cognosce consortium. Jacob discedens ob metum fratris sui, somnians viderat scalam fundatam in terra et contingentem coelum, et per eam adscendentes et descendentes angelos Dei, et Dominum incumbentem super eam, sibique omnes benedictiones, quas Abrahae et Isaac dederat, impertientem . Ad hunc postea talis Dei sermo est: Dixit autem Deus ad Jacob, surgens adscende in locum Bethel, et habita ibi, et fac ibi altarium Deo, qui apparuit tibi cum fugeres a facie fratris tui . Deus honorem Deo postulat, et postulat cum alterius significatione personae: Qui, inquit, apparuit tibi cum fugeres; ne qua personae ejusdem confusio nasceretur. Deus ergo est qui loquitur, Deus et de quo loquitur: honoris confessio a naturae nomine non discernit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dñs & ds̃ nuncupat᷑. in honore nature
suȩ & nomine p̃dicat᷑. Habesꝙͦ angłm.
qui de rubo apparuit. & dñm & dm̃. ꝑ¬
curre adhuc moysi testimonia. & intel¬
lige. anoccasione aliqua p̃dicandi dm̃
& dm̃inegligat. Tenes nempe exdictis
namq uidete. uidete. qm̃ egosum do¬
minus. & ñ ẽ ds̃ prec̃ me. & cũ om̃isser¬
mo ei ex ꝑsona diusq adfinem canti¬
onisfuisset: ait. Lȩtamini cęli simul
cũ eo. & adorent eum om̃s filii dĩ. Le¬
tamini gentes cũ ppło eiꝰ. & honorificeñs
eũ om̃s angłi dĩ. Honorificandus est a¬

Expanded text:
nus et Deus nuncupatur, in honore naturae suae et nomine praedicatur. Habes ergo angelum, qui de rubo apparuit, et Dominum curre adhuc Moysi testimonia; et intellige an occasionem aliquam praedicandi Deum et Dominum negligat. Tenes nempe ex dictisnamque, Videte, videte quoniam ego sum Dominus, et non est Deus praeter me . Et cum omnis sermo ei ex persona Dei usque ad finem cantionis fuisset, ait, Laetamini coeli simul cum eo, et adorent eum omnes filii Dei. Laetamini gentes cum populo ejus, et honorificent eum omnes ang
Abbreviated transcription (Latin):
telligendam existimas: utrũ eiꝰ qͥ uisus ẽ an
alicuiꝰ alteriꝰ : hic mendacio locus nullus ẽ.
ait enĩscriptura. apparuit aut̃ illi angłs
dñi in flamina ignis de rubo. & rursum.
uocauit eum de rubo dñs. Moyses moyses.
& respondit. Quid ẽ : & dixit dñs. Ne ac¬
cesseris huc. Solue calciamentum tuũ de
pedib tius. locusenĩ in quo stas. t̾rasc̃a est.
& dixit ei. Ego sũ ds̃ abrahã. & ds ysaac.

Expanded text:
telligendam existimas, utrum ejus qui visus est, an telligendam existimas, utrum ejus qui visus est, an alicujus alterius? Hic mendacii locus nullus est. Ait enim Scriptura, Apparuit autem illi angelus Domini in flamma ignis de rubo . Et rursum, Vocavit eum Dominus de rubo, Moyses, Moyses. Et respondit: Quid est? Et dixit Dominus: Ne accesseris huc, solve calciamentum de pedibus tuis; locus enim, in quo stas, terra sancta est. Et dixit ei
Abbreviated transcription (Latin):
& huic quide loco quedã memini ad ple-¬
niorem absolutionẽ necessaria: s scdm ꝓpo-¬
sitionis ordinẽ. responsionis qͦ ordo retinen-¬
dus ẽ. Itaq quȩ ei reliqua sunt. inlibro al¬
tero suo loco exequem᷑: tantũ hoc nunc in dõ
qui honorẽ dõ postulat. demonstrandum
locutus ipse sit. & uirũ qui abrahȩ uisus
ud aꝓpħa nisi angłos p̃dicatos. Konsolum
aut ad abraham inutro ds̃ affuit. s etiam
ad iacob inhomine d̾s uenit. Neq solum
uenit: s luctatus ostendit᷑. Neq tantũ modo
luctatus. s etiã aduersus eũ cũ quo luctaba¬
tur infirmus. Nunc de luctȩ sacramento ñ
est neq in tempore. neq in materia aliqͥd
tractare. Ds̃ certe ẽ. quia iacob aduersus dm̃
an etiã alibi pret̃ quã adagar hic angł dĩ ds̃
eẽ sit cognitus. Cognitus plane ẽ neq solũ
ds̃. s etiã ds̃ abraham & ds̃ ysaac & deus
iacob reꝑtus. angłs enĩ dñi moysi de rubo
apparuit. dñs de ruboloquit᷑. uocẽ cuiꝰ in¬

Expanded text:
 huic quidem loco quaedam memini ad pleniorem absolutionem necessaria: sed secundum propositionis ordinem, responsionis quoque ordo retinendus est. Itaque quae ei reliqua sunt, in libro altero suo loco exsequemur. Tantum hoc nunc in Deo, qui honorem Deo postulat, demonstrandum locutus ipse sit: et virum, qui Abrahae visus ud a propheta nisi angelos praedicatos. Non solum autem ad Abraham in viro Deus adfuit, sed etiam ad Jacob in homine Deus venit. Neque solum venit, sed luctatus ostenditur : neque tantummodo luctatus, sed etiam adversus eum, cum quo luctabatur, infirmus. Nunc de luctae sacramento non est, neque in tempore, neque in materia, aliquid tractare. Deus certe est; quia Jacob adversus Deum an etiam alibi, praeter quam ad Agar, hic angelus Dei Deus esse sit cognitus. Cognitus plane est. Neque solum Deus, sed etiam Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob repertus. Angelus enim Domini Moysi de rubo apparuit, Dominus de rubo loquitur: vocem cujus in
Abbreviated transcription (Latin):
te existimes inunius confessione trium
omniũ uiroꝵ qui simul uidebant᷑ honorẽ
contineri: contuere qͥd conspectis duobꝰ
qui discesserant loth dixerit. & ut uidit
loth. exsurrexit obuiã illis. & adoranit
infaciẽ interra & dixit. Ecce dñi diuerti¬
te indomũ pueriur̃i. hic pluralẽ reti¬
nuit significationẽ. simplex uisio ange¬
loꝵ. Illic singłarẽ honorẽ patͥarchȩ fides
confitet᷑. hic diuinȩ scͥpture historia du
gͦ uere paritura sum: Ego autẽ senui.
Nunquid impossibile est ado uerbum:
Intempore hoc reuertar ad te infutu¬
rum. & erit sare filius. Tenet gͦ scͥptu¬
ra ordinem ueritatis. nec pluralẽ signi¬
ficationem in eo qui et d̃s & dñs agno¬
scebatur admiscens: neq angelis duob
honorẽ qui dõ tantũ fuerat delatus.
imꝑtiens. Loth quidẽ dños dicit. sed
scriptura angłos nuncupat. Illie hõis
hinc adẽ in sodomã & go Emorrã iusti
pęna uidicii. & quid tan de momenti
in eo ẽ: dominus sulphur I& ignẽ pluit

Expanded text:
te existimes in unius confessione, trium omnium virorum, qui simul videbantur, honorem contineri; contuere quid conspectis duobus qui discesserant Lot dixerit: Et ut vidit Lot, exsurrexit obviam illis, et adoravit in faciem in terram: et dixit, Ecce, domini, divertite in domum pueri vestri . Hic pluralem retinuit significationem simplex visio angelorum, illic singularem honorem patriarchae fides confitetur. Hic divinae Scripturae historia duoErgo vere paritura sum? ego autem senui. Numquid impossibile est 93 a Deo verbum? In tempore hoc revertar ad te in futurum, et erit Sarae filius . Tenet ergo Scriptura ordinem veritatis, nec pluralem significationem in eo qui et Deus et Dominus agnoscebatur admiscens, neque angelis duobus honorem, qui Deo tantum fuerat delatus, impertiens. Lot quidem dominos dicit, sed Scriptura angelos nuncupat. Illic hominihinc adest in Sodomam et Gomorrham justi poena judicii. Et quid tandem momenti in eo est? Dominus sulphur et ignem pluit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ea ignorandũ ẽẽ. qr filius dĩ ẽ. cũ idẽ
moyses dm̃ & dm̃ toto oꝑis sui corpore
sit ꝓfessus. Igit᷑ uidendum ẽ. quomͦ & e
lectio & legis latio dm̃ & dm̃ pari con¬
fessioms ordine p̃dicet. Post multas¬
namq dei ad abraham allocutiões cũ ad¬
u̾sũ agar sarra cõmoueret᷑ ꝯceptui ancillȩ dña
stilis ĩuidens. cũq discessisset a ꝯspectueiꝰ. ita de
ea seriptura loquit᷑. & dix̃ angłs dñi ad agar
Redi ad dñam tuam. & humilia te sub ma¬
nib eiꝰ & dix̃ ei angłs domini Multipli¬
cans multiplicabo semen tuũ. & ñ dinu¬
merabit᷑ a multitudine. & rursũ. & uo¬
cauit nom̃ dñi qui loquebat᷑ secũ. tu d̃s

Expanded text:
propterea ignorandum esse, quia Filius Deus est; cum idem propterea ignorandum esse, quia Filius Deus est; cum idem Moyses Deum et Deum toto Operis sui corpore sit professus. Igitur videndum est, quomodo et electio et legislatio Deum et Deum pari confessionis ordine praedicet. 23. Anamque Dei ad Abraham allocutiones, cum adversum Agar Sara commoveretur, conceptui ancillae domina sterilis invidens, cumque discessisset a conspectu ejus, ita de ea Scriptura loquitur: Et dixit Angelus Domini ad Agar, Redi ad dominam tuam, et humilia te sub manibus ejus. Et dixit ei Angelus Domini, Multiplicans multiplicabo semen tuum, et non dinumerabitur a multitudine . Et rursum: Et vocavit nomen D
Abbreviated transcription (Latin):
lȩtabat᷑ ob leticiam patͥs in ꝑfectione mun¬
di. & infiliis hominũ lȩtantis. Scptũ ẽ enĩ:
& uidit ds qr bona sunt. Placere patͥ oꝑa
sua gaudet ꝑ se ex p̃cepto eiꝰ effecta. G au¬
diũ enĩ suũ hinc eẽ ꝓsitet᷑. q̃d in consũmato
orbe & infiliis hominũ pat̾ letꝰ exister&.¬
& infiliis hominũ obid quia ĩa inuno
adam om̃e humani generis exordium
constitiss. kion qͦ in fabricatione mun¬
di solitarius pater sibi loquit᷑. sapien¬
tia sua secũ cooꝑante. & consuminata co-¬
multa & maxima ad absolutionẽ horũ
dictoꝵ eẽ reliqua. s dilata a nobis potiꝰ¬
quã dissimulata habent᷑: plenior namq
eoꝵ tractatus ꝓpositionib ceteris reser-¬
uat᷑. Hunc enĩ tantũ adid respondetur.
qd̃ in expositione fidi suȩ uł potiꝰ ꝑfidiȩ.
abimpiis dictum ẽ. uniu tantũ dm̃ a
moyse p̃dicatum: & uere ita p̃dicatũ me¬
minimus. qr unus ds̃ ẽ ex quo om̃ia. s ñ

Expanded text:
ob laetitiam Patris, in perfectione mundi et in filiis hominum laetantis. Scriptum est enim: Et vidit Deus quia bona sunt . Placere Patri opera sua gaudet, per se ex praecepto ejus effecta. Gaudium enim suum hinc esse profitetur, quod in consummato orbe et in filiis hominum Pater laetus existeret: in filiis hominum ob id, quia jam in uno Adam omne humani generis exordium constitisset. Non ergo in fabricatione mundi solitarius Pater sibi loquitur, Sapientia sua secum et cooperante, et consummata coomulta et maxima ad absolutionem horum dictorum esse reliqua: sed dilata a nobis potiusquam dissimulata habentur; plenior namque eorum tractatus propositionibus caeteris reservatur. Nunc enim tantum ad id respondetur, quod in expositione fidei suae, vel potius perfidiae, ab impiis dictum est, unum tantum Deum a Moyse praedicatum. Et vere ita praedicatum meminimus, quia unus 88 Deus est ex quo omnia: sed non
Abbreviated transcription (Latin):
officii sui. ait enim. Multiplicans multi¬
plicabo sementuũ. & ñ dinumerabit᷑ a
multitudine. Ministeriũ angłi potestaᷤᷤ
multiplicandarũ gentiũ excedit. S qͥd
tandem de eo qui di angłs. quȩ soli d̾o
ꝓpͥa sunt. loquebat. scriptura testata ẽ :
& uocauit nom̃ dñi qͥloquebat᷑ secum.
tu ds qui aspexistime. & pͥmũ angłs
loquebat᷑ secũ. dehinc tercio ds̃. T̃u enĩ

Expanded text:
tiplicans multiplicabo semen tuum, et non dinumerabitur a multitudine. Ministerium angeli potestas multiplicandarum gentium excedit. Sed quid tandem de eo, qui Dei Angelus quae soli Deo propria sunt loquebatur, Scriptura testata est? Et vocavit nomen Domini qui loquebatur secum, Tu Deus qui adspexisti me. Primum angelus loquebatur secum; dehinc tertio Deus, Tu e
Abbreviated transcription (Latin):
se glorians. stultȩ sapientiȩ irridetur
mone sapientiȩ. ne inanis fiat crux xp̃i.
uerbũ enĩ crucis stulticia ẽ his quiꝑeunt.
his aut̃ qui saluant᷑. uirtus dĩ ẽ. Scͥptũ ẽ
enĩ. Perdã sapientiã sapientiũ. ⁊ intelli-¬
genti u intellectũ reꝓbabo. Ubi sapiens. ubi

Expanded text:
se glorians, stultae sapientiae irridetur se glorians, stultae sapientiae irridetur monis sapientia, ne inanis fiat crux Christi. uerbum enim crucis stultitia est his qui pereunt, his autem qui saluantur uirtus Dei est. scriptum est enim: perdam sapientiam sapientium et prudentiam
Abbreviated transcription (Latin):
humana. ut ꝑfectũ se putet saꝑe qd̾ sapi¬
quabili undiq apud se existimet uerita¬
tis opinione constare. Non enĩ concipiunt
imꝑfecta ꝑfectũ. neq qd̃ ex alio subsistit
absolute uł auctorissui potest intelligen¬
tiã obtinere uł ꝓpͥam. Si quid̾e in eo tan¬
tũ quod est sentiens. cȩterũ Alteruis sen¬
sum suũ quam sibi constituta sit natura
ñ tendens motum enimsuum ñ sibi de¬
bet. si auctori. & iccirco qđ in aliud ex
auctore subsistit. imꝑfectũ sibi ẽ. dũ con¬
stat aliunde & neceẽ ẽ. ut inquo se ꝑfe¬
ctum putet saꝑe. desipiat : qr naturȩ
sue ñ moderans necessitatẽ. & omĩa infir¬
mitatũ suarũ existimans terminis conti¬
neri: falso iam sapientiȩ nomine głatur.
qr saꝑe sibi ultra sensus siti siliceat pote¬
statẽ. & quã infirmũ subsistendi ẽ uirtu¬
te. tamsensusit. atq obimꝑfectȩ naturȩ
substitutio ꝑfecti sensus sapientiã obtinere

Expanded text:
humana, ut perfectum putet se sapere quod sapihumana, ut perfectum putet se sapere quod sapiquabili undique apud se existimet veritatis opinione constare. Non enim concipiunt imperfecta perfectum, neque quod ex alio subsistit, absolute vel auctoris sui potest intelligentiam obtinere, vel propriam, se quidem in eo tantum quod est sentiens, caeterum ulterius sensum suum, quam sibi constituta sit naturan tendens. Motum enim suum non sibi debet, sed auctori: et idcirco id, quod in aliud ex auctore subsistit, imperfectum sibi est, dum constat aliunde; et necesse est, ut in quo se perfectum putet sapere, desipiat: quia naturae suae non moderans necessitatem, et omnia infirmitatum suarum existimans terminis contineri, falso jam sapientiae nomine gloriatur: quia sapere, sibi ultra sensus sui non liceat potestatem, et quam infirmum subsistendi est virtute, tam sensus sit. Atque ob id imperfectae naturae substitutio, perfecti sensus sapientiam obtinere
Abbreviated transcription (Latin):
militudinẽ. ⁊ ditatis plenitudinẽ confitemur.
Omĩa enĩ filius accepit apat᷑. & ẽ dĩ forma ⁊
imago substantiȩ eiꝰ. Eum enĩ qui ẽ ab eo¬
qui ẽ substantiȩ imago. tantũ adsubsisten¬
difidẽ. ñ etiã adaliquã natirȩ dissimilita¬
dine intelligenta discernit. Patrẽ aut̃ in
filio & filiũ in patre eẽ plenitudo inutͦq
diuinitatis ꝑfecta ẽ Ñ enĩ diminutio pats
neq diuersitatẽ duob ad misceri alteriꝰ
ad alterũ similitudo ꝑmittit: ne similia ꝑ¬
mutes. neq sibi ex ueritate indiscreta disiun¬
gas. qr qui dix̃. faciamus hominẽ adimagi¬
nẽ ⁊ similitudinẽ nr̃ãm. inuicẽ eẽ suisimiles
in eo qd̾ similitudinẽ nr̃am dicat. ostendit.
Ne contigeris. ne contrectaueris. ne corrupe¬
riste: ne naturȩ nomina. tene filii ꝓfessio¬
nẽ: nolo aduleris. ut filiũ de tuo laudes:
bene habet ut his quȩ sunt scͥpta contentꝰ

Expanded text:
militudinem et deitatis plenitudinem confitemur. militudinem et deitatis plenitudinem confitemur. Omnia enim Filius accepit a Patre, et est Dei forma, et imago substantiae ejus. Eum enim ab eo qui est: imago substantiae tantum ad subsistendi fidem, non etiam ad aliquam naturae dissimilitudinem intelligendam discernit. Patrem autem in Filio, et Filium in Patre esse, plenitudo in utroque divinitatis perfecta est. Non enim diminutio Patris neque diversitatem duobus admisceri alterius ad alterum similitudo permittit. Ne similia permutes, neque sibi ex veritate indiscreta disjungas: quia qui dixit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , invicem esse sui similes, in eo quod similitudinem nostram dicat, ostendit. Ne contigeris, ne contrectaveris, ne corruperis. Tene naturae nomina, tene Filii professionem. Nolo aduleris, ut Filium de tuo laudes: bene habet, ut iis quae sunt scripta contentus
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestiũ ereasti. ñ audiseffectorẽ t̾restriũ effecisti:
S audiꝰ pat̃. manifestaui nom̃ tuũ hominib
utere saluatoris tui munere. scito patrẽ ẽẽ qui
genuit. filiũ eẽ qui natus ẽ. natum ex eo patre
qui est exueritate naturȩ. Memento ñ tibi pa¬
trẽ manifestatũ ẽẽ quod d̾s ẽ. s dm̃ manifesta¬
Quid discindis & detrahis filiũ apatre: unũ st̃.
scilicet is qui est nichil habens quod ñ sit etiam
in eo a quo ẽ: cũ audisfiliũ dicentẽ. ego ⁊ pat̃
unũ sumus ꝑ sonis remaccõmoda. gigͣenti &
genito ꝓfessionis sue ꝑmitte sententiã. Sint
unũ ut sunt qui genuit & quigenitus ẽ. Cur
naturã excludis : curueritatẽ interimis: audis.
Pat̃ inme. & egom patre. Et hoc de patre ⁊ fi¬
lio filii oꝑa testant᷑. ñ corpus ꝑ intelligentiam
nrãm corpori immittimus. neq ut aquã uino
infundimus. s eandẽ inutroq ⁊ uirtutis si-¬

Expanded text:
coelestium creasti; non audis, effectorem terrestrium effecisti; coelestium creasti; non audis, effectorem terrestrium effecisti; sed audis: Pater, manifestavi nomen tuum hominibus. Utere Salvatoris tui munere: scito patrem esse qui genuit, filium esse qui natus est; natum ex eo patre, qui est, veritate naturae. Memento non tibi patrem manifestatum esse quod Deus est, sed Deum manifestaQuid discindis et distrahis Filium a Patre? 65 Unum sunt: scilicet is qui est, nihil habens quod non sit etiam in eo a quo est. Cum audis Filium dicentem: Ego et Pater unum sumus; personis rem accommoda, gignenti et genito professionis suae permitte sententiam. Sint unum, ut sunt qui genuit et qui genitus est. Cur naturam excludis? cur veritatem interimis? Audis: Pater in me, et ego in Patre : et hoc de Patre et Filio Filii opera testantur. Non corpus per intelligentiam nostram corpori immittimus, neque ut aquam vino infundimus: sed eamdem in utroque et virtutis si
Abbreviated transcription (Latin):
ationis effecerit. S ñhic labor dñi ẽ. ut
omĩa increandis reb d̾m posse tusentias.
s ut scias dm̃ patm eiꝰ eẽ filii qui loquatur.
uirtutesincȩlo pluressit & efficientes et
eternȩ. s: unus unigentt᷑ ẽ filius. ñ acȩceris
sola differens potestate. qr ꝑ eum cunctast̃:
s quia uerus unus ẽ filus: ñ fiat degener.
aut natꝰ ex nichilosit. Audisfiliũ. crede qͥa
filius ẽ. Audis patrẽ: memento qr pater ẽ.
Quid istis nominib suspicionẽ. maliciã. au¬
daciã int̾seris: scđm naturȩ intelligentiã
nomina diuinis reb aptata st̃: quidaffersiũ
uerboꝵ u̾itati Audis patrẽ & filiũ: ne ambi¬
gas eẽ quod nuncupant᷑ summa dispensati¬
onis ẽ filio: ut noueris patrẽ. Quid irritum
Supponis nunc uoluntatẽ. creationem ad¬
optionẽ. inspice & militiam & stipendiũ
xp̃i. Nempe ꝓclamat. Pat̃. manifestaui
nomen tusi hominib Non audiscreatorẽ

Expanded text:
ationis effecerit. Sed non hic labor Domini est, ut ationis effecerit. Sed non hic labor Domini est, ut omnia in creandis rebus Deum posse tu sentias; sed ut scias Deum patrem ejus esse filii qui loquitur. Virtutes in coelo plures sunt, et efficientes, et aeternae: sed unus unigenitus est filius, non a caeteris sola differens potestate, quia per eum cuncta sunt. Sed quia verus unus est filius, non fiat degener, ut natus ex nihilo sit. Audis Filium: crede quia filius est. Audis Patrem: memento quia pater est. Quid istis nominibus suspicionem, malitiam, audaciam interseris? Secundum naturae intelligentiam nomina divinis rebus aptata sunt. Quid affers vim verborum veritati? Audis patrem et filium: ne ambigas esse quod nuncupantur. Summa dispensationis est Filio, ut noveris Patrem: quid irritum Supponis nunc voluntatem, creationem, adoptionem: inspice et militiam et stipendium Christi. Nempe proclamat: Pater, manifestavi nomen tuum hominibus; non audis, creatorem
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ꝑmisceremus decessus oceam ⁊ accessus.
fiuenta etiã fontiũ inhiberemus. ⁊ naturas
fluminũ referiremus. concuteremꝰ funda¬
menta terrȩ. ⁊ toto inhȩc oꝑa dĩ parricidio
desȩuiremꝰ. S bene quod nos intrahanc mno¬
bestiȩ necessitatẽ natura corpoꝵ detinet.
Certe i falimur qͥd si liceret ẽẽmꝰ acturi.¬
Namq: quia possumus ꝓphana uolunta¬
tis audacia naturã ueritatis conuellimꝰ ⁊ bel¬
infestauinom̃ tuũ hominib Quid adhȩc
calũpniam̃: quid ȩstuamꝰ: Patrẽ tu negas
atqͥ in hoc marimumopus filii fuit. ut pa¬
trẽ cognosceremus. Negas plane. quando
scd̾m te filus ñ ex eo natus ẽ & cur filius di¬
q ret᷑ factus ꝓ uoluntate. qͣ si cȩteraladmi¬
rari dm̃ possum conditorẽ mundi xp̃m cre¬
antẽ. & digna dõ uircus ẽ ut effect orem
archangłoꝵ. & angłoꝵ. uisibiliũ & inui¬
sibiliũ cęliatq terrȩ. & uniuersȩ huiꝰ cre¬

Expanded text:
mus, permisceremus decessus Oceani et accessus, mus, permisceremus decessus Oceani et accessus, fluenta etiam fontium inhiberemus, et naturas fluminum referremus, concuteremus fundamenta terrae, et toto in haec opera Dei parricidio desaeviremus. Sed bene est, quod nos intra hanc modestiae necessitatem natura corporum detinet. Certe non fallimus, quid, si liceret, essemus acturinamque quia possumus, profana voluntatis audacia naturam veritatis convellimus, et belnifestavi nomen tuum hominibus . Quid ad haec calumniamur? quid aestuamus? Patrem tu negas? Atquin hoc maximum opus Filii fuit, ut Patrem cognosceremus. Negas plane, quando secundum te Filius non ex eo natus est. Et cur filius dicetur, factus pro voluntate quasi caetera? Admirari Deum possum conditorem 64 mundi Christum creantem: et digna Deo virtus est, ut effectorem archangelorum et angelorum, visibilium et invisibilium, coeli atque terrae, et universae hujus cre
Abbreviated transcription (Latin):
unde qui astitit inmedio ẽ: sedit adhȩc &
sensus & sermo. & extrarationẽ humanam
ẽ ueritas facti. Iccirco gͦ ut de natiuitate fal¬
lim̃. ita&e de ingressũ dñi mentiam᷑. Dica¬
mus factũ ñ fuisse. quia intelligentiã facti
n app̃hendimus. & cessante sensu nr̃o. facti
ipsius cesset ratieffectus. S mendaciũ nr̃m
facti fidesiuncit. assistit dñs clausa domo
in medio discipłoꝵ. & filius natꝰ ex patre: no-¬
li negare quod steterit. qr ꝑ intelligentiȩ in¬
firmitatẽ consistentis ñ consequaris introi¬
tũ noli nescire quod abingenito & ꝑfecto
dõ patre unigenitꝰ ꝑfectus fiius ds natus
sit: qr sensũ ⁊ sermonẽ humanȩ naturȩ uir
tib fas crederẽmꝰ s inpsã ueritatẽ infide¬
litas nr̃a ꝓcurrit. ⁊ uiolenti inexcidiũ dei
potestatis irrũpimus siliceret corpora &
manus ad cçlũ eleuaremus. solem. astraq
cȩtera annuiꝰ cursussui limitib ꝓturbare.¬

Expanded text:
unde qui assistit in medio est? Cedit ad haec et unde qui assistit in medio est? Cedit ad haec et sensus et sermo, 586 et extra rationem humanam est veritas facti. Idcirco ergo ut de nativitate fallimus, ita et de ingressu Domini mentiamur. Dicamus factum non fuisse, quia intelligentiam facti non apprehendimus: et cessante sensu nostro, facti ipsius cesset effectus. Sed mendacium nostrum facti fides vincit. Adstitit Dominus clausa domo in medio discipulorum: et Filius est natus ex Patre. Noli negare quod steterit, quia per intelligentiae infirmitatem consistentis non consequaris introitum: noli nescire quod ab ingenito et perfecto Deo patre unigenitus et perfectus filius Deus natus sit, quia sensum et sermonem humanae naturae virttibus fas crederemus. Sed in ipsam veritatem infidelitas nostra procurrit, et violenti in excidium Dei potestatis irrumpimus. Si liceret, et corpora et manus ad coelum levaremus, solem astraque caetera annui cursus suis limitibus proturbare
Abbreviated transcription (Latin):
confirmaturꝰ astitit. palpandi corporis
⁊ contrectandi uulneris obtulit facultatẽ.
& utiq qͥ cõpunctus recognoscendus sit.
neceẽ ẽ corpus in quo ẽ cõpunctꝰ attule¬
rit. Quero ꝑ quas clause domus partes
se se corporeus intulerit. Diligenter enim
euangłista exp̃ssit dicens. Uenit iħc ianu¬
is clausis. ⁊ stecit inmedio. An constructa
parietũ penetrans ⁊ solida lignoꝵ naturã
corporeus. ñsimulatꝰ. aut fallax. Seqͣnt᷑¬
qͦ oculi mentis tuȩ penetrantis ingressũ.
⁊ cũ eo clausã domũ intelligentiȩ tuę
insus introeat. Integra sunt om̃ia. & ob¬
serata. S ecce astitit medius. cui ꝑuir¬
tutẽ suã uniuersa sunt ꝑuia. Inuisibi¬
lib calumpniaris. ego ate insibilium
exposco rationẽ. Hichil cedit ex solido. neq
ꝓ naturam suã aliquid tamquã lapsu insensi¬
bili signa & lapides admittunt. corpus dñ a
se se ñ deficit. ut se se resumat ex nichilo. &

Expanded text:
confirmaturus assistit, palpandi corporis confirmaturus assistit, palpandi corporis et contrectandi vulneris obtulit facultatem: et utique qui compunctus recognoscendus sit, necesse est corpus in quo est compunctus attulerit. Quaero ergo per quas clausae domus partes sese corporeus intulerit. Diligenter enim Evangelista expressit dicens: Venit Jesus januis clausis, et stetit in medio . An constructa parietum penetrans et solida lignorum, naturcorporeus, non simulatus aut fallax. Sequant oculi mentis tuae penetrantis ingressum, et cum eo clausam domum intelligentiae tuae visus introeat. Integra sunt omnia et obserata: sed ecce assistit medius, cui per virtutem suam universa sunt pervia. Invisibilibus calumniaris: ego a te visibilium exposco rationem. Nihil cedit ex solido, neque per naturam suam aliquid tamquam lapsu insensibili ligna et lapides admittunt. Corpus Domini a sese non deficit, ut sese resumat ex nihilo: et
Abbreviated transcription (Latin):
bilia sectantẽ. ⁊ diuinoꝵ secretoꝵ atq uir¬
tutũ graue arbitrũ consulo. ut michi imꝑtto¬
⁊ tantũ de om̃ib dõ ut sunt ab eo dicta
credenti. rationẽ saltẽ facti istiꝰ affera.
Dominũ audio. & qr his credo quȩ scͥpta
sunt. sciosa post resurrectionẽ frequent¬
se uidendũ in corpore p̃buisse mittis non
credentib certe ⁊ thomȩ ñ nisi contrecta¬
tis eiꝰ uulnerib credituro. sicut ait. Nisi
uidero inmanib eiꝰ fixurã clauoꝵ. ⁊ mit
tã manĩ meã inlatus eiꝰ. ñ credã. Dominꝰ
ad om̃ẽ se intelligẽtie nr̃e ĩbecillitatem acco¬
modat. ⁊ dubitationi infideliũ satisfacturꝰ.
archanũ inuisibilis uircutis oꝑat᷑. Fac̾ti ra¬
tionẽ quisqͥs eris cȩlestiũ rerũ sc̃utator.
expone. Erant discipłi inclauso. ⁊ secreto
pꝰpassionẽ dñi conq̃gati consederant. do¬
minus thomȩ fidem ꝓpositis conditiõib

Expanded text:
bilia sectantem, et divinorum secretorum atque virbilia sectantem, et divinorum secretorum atque virtutum gravem arbitrum consulo, ut mihi imperet tantum de omnibus Deo ut sunt ab eo dicta credenti, rationem saltem facti istius afferas. Dominum audio, et quia his credo quae scripta sunt, scio jam post resurrectionem frequenter videndum se in corpore praebuisse multis non credentibus; certe Thomae, non nisi contrectatis ejus vulneribus credituro, sicut ait: Nisi videro in manibus ejus fixuram clavorum, ettam manum meam in latus ejus, non credam . Dominus ad omnem se intelligentiae nostrae imbecillitatem accommodat, et dubitationi infidelium satisfacturus, arcanum invisibilis virtutis operatur: facti rationem, quisquis eris coelestium rerum scrutator, expone. Erant discipuli in clauso, et secreto post passionem Domini congregati consederant. Dominus 62 Thomae fidem propositis conditionibus
Abbreviated transcription (Latin):
hendamus necẽe ẽ. cũ eũ cuiꝰ unago ẽ. con¬
sequem. S inuisilia ꝑsequimͣ. ⁊ incõp̃hen
sibilia tẽptamꝰ. qͥb intelligentia ad con¬
spicabiles res ⁊ corporeas coartat᷑ ñ erube¬
scimus stulticie. ñ nosmet ipsos irreligiosi¬
tatis arguimus. di archanis. di uirtutib
calũpniantes: quomꝰ filius. ⁊ unde filius.
& quo dãpno patris ł exqua sit portiõe nat᷑
inquirimus. Habueras in exemplo oꝑati¬
onũ ut crederes dm̃ efficere posse. quoꝵ ĩ¬
telligere efficientiã ñ posses. Queris quo¬
poreis reb in t̾rogo. ñ quero quomͦ nat᷑
ex uirgine sit. an decrimentũ sui caro
ꝑfectã ex se carnẽ generans ꝑpessa sit: &
certe ñ suscepit q̃d adit. s caro carnẽ sine
ipsa de suis ñ imminuta generauit. & qͥd̾e
fas eẽtsi impossibile in d̾o opinari. quod ꝑ
iurtutẽ eiꝰ possibile fuisse in homine co¬
gnoscimus. S tequisquis es in inuestiga¬

Expanded text:
hendimus, necesse est etiam eum cujus imago est conhendimus, necesse est etiam eum cujus imago est consequamur. Sed invisibilia persequimur, et incompresibilia tentamus, quibus intelligentia ad conspicabiles res et corporeas coarctatur; non erubescimus stultitiae, non nosmetipsos irreligiositatis arguimus, Dei arcanis, Dei virtutibus calumniantes. Quomodo Filius, et unde Filius, et quo damno Patris, vel ex qua sit portione natus inquirimus. Habueras in exemplo operationum, ut crederes Deum efficere posse, quorum intelligere efficientiam non possis. 30. Ex nuporeis rebus interrogo. Non quaero quomodo natus ex virgine sit; an detrimentum sui caro perfectam ex se carnem generans perpessa sit. Et 61 certe non suscepit quod edidit, sed caro carnem sine  perfectum ipsa de suis non imminuta generavit. Et quidem fas esset, non impossibile in Deo opinari, quod per virtutem ejus possibile fuisse in homine cognoscimus. 20. Sed te, quisquis es, investiga
Abbreviated transcription (Latin):
erit plenitudo. qm in eo habitare cõpla¬
cuit. Hoc afilio p̃dicat᷑. hoc ignorantib
manifestat᷑. Sic clarificat᷑ ꝑfiliũ pater.
cũ pat̃ filii talis agnoscit᷑. Uolens itaq¬
factoꝵ suoꝵ nobis posuit exemplũ. ut
ꝑ in enarrabiliũ gestoꝵ suoꝵ in enarrabi¬
lem efficientiam. de uirtute natiuitatis
inenarrabilis docerem᷑. cũ aqua fit uinũ.
cũ quinq panessaturatis quinq milibus
uiroꝵ excȩpto sexu & ȩtate reliqua. re¬
plent fragmentis cophinos duodecim:
res cernit᷑. & nescit᷑. fit. & ñ intelligitur.
ratione ñ app̃hendit᷑. effectus ingeritur.
Stultũ ẽ aut̃ calũpniã mẽo inquisitionis
intendere. inquo cõp̃hendi id unde que¬
rit᷑ ꝑ naturã suã ñ potest. Ut enĩ in enar¬
rabilis ẽ pat̾ ineo quod ingenitus ẽ: ita e¬
narrari filius in eo qd unigenitus ẽ. ñ po¬
test: qr ingeniti ẽ imago qui genitus ẽ.
tũ enĩ sensu atq uerbis imaginẽ appre¬

Expanded text:
erit plenitudo, quam in eo habitare complaerit plenitudo, quam in eo habitare complacuit . Hoc a Filio praedicatur, hoc ignorantibus manifestatur; sic clarificatur per Filium Pater, cum pater filii talis agnoscitur. factorum suorum nobis posuit exemplum ut per inenarrabilium gestorum suorum inenarrabilem efficientiam de virtute nativitatis inenarrabilis doceremur: cum aqua fit vinum, cum quinque panes saturatis quinque millibus virorum, excepto sexu et aetate reliqua, replent fragmentis cophinos duodecim. Res cernitur, et nescitur; fit et non intelligitur; ratio non apprehenditur, et effectus ingeritur. Stultum est autem, calumniam in eo inquisitionis intendere, quod comprehendi id unde quaeritur, per naturam suam non potest. Ut enim inenarrabilis est Pater in eo quod ingenitus est; ita enarrari Filius in eo quod unigenitus est non potest; quia ingeniti est imago qui genitus est. Cum enim sensu atque verbis imaginem appre
Abbreviated transcription (Latin):
tis acciꝑoaut indĩ uirtutẽ ⁊ spc incorru¬
ptionẽ transformata carnis corruptio ab
dep̃catio ẽ. inqua eũ iudicũ die conpunctũ
& de cruce recognitũ unuersi uidebunt.
in qua p̃figuratus inmonte ẽ. inqua eleua¬
tus ad cȩlos ẽ. inqua dõ assedit ad dextris.
in qua uisus a paulo ẽ. in qua honorificatꝰ
mine patͥs. hȩc postulat. S: quo nomine:
Klumquid nom̃ di ignorabat᷑ : hoc moy¬
ses de rubo audiuit. hoc genesis in exordio
creationis orbis nuntiauit. hoclex exposuit.
ꝓph̃e ꝓtulerunt. homines in his mundi
oꝑib senserunt. gentes etiã mentiendo
ueneratȩ st̃. Li ongͦ ignorabat᷑ dĩ nom̃.
S plane ignorabat᷑. Nã dm̃ nemo noscit:
nisi confiteat᷑ & patrẽ patrẽ unigeniti filii
ñ de portione. aut dilatione. aut emissione.
s exeo natũ inenarrabilit̃. incõp̃hensibili¬
ter. ut filiũ a patre. plenitudinẽ diini¬
tatis. ex qua. ⁊ inqua natus ẽ obtinentem.
plenitudo. Nã si hoꝵ aliqd deerit: iã ñ

Expanded text:
t; ut in Dei virtutem et spiritus incorruptionem transformata carnis corruptio absdeprecatio est: in qua eum judicii die compunctum et de cruce recognitum universi videbunt, in qua praefiguratus in monte est, in qua elevatus ad coelos est, in qua Deo assedit a dextris, in qua visus a Paulo est, in qua honorificatusmine Patris, haec postulat: sed quo nomine? Numquid nomen Dei ignorabatur? Hoc Moyses de rubo audivit, hoc Genesis in exordio creati orbis nuntiavit, hoc lex exposuit, prophetae praetulerunt, homines in his mundi operibus senserunt, gentes etiam mentiendo veneratae sunt; non ergo ignorabatur Dei nomen. Sed plane ignorabatur. Nam Deum nemo noscit, nisi confiteatur et Patrem patrem unigeniti filiin de portione, aut dilatatione, aut emissione; sed ex eo natum inenarrabiliter, incomprehensibiliter, ut filium a patre, plenitudinem divinitatis ex qua et in qua natus 60 est obtinentem, plenitudo. Nam si horum aliquid deerit, jam non
Abbreviated transcription (Latin):
s cȩꝑat eẽ qđ ñ erat. ñ de suo destiterat.
s qd̾ nrm ẽ acceꝑat: ꝓfectũ ei qd̾ accepit.
eiꝰ claritatis expostulat. unde ñ destitit.
Ergo qr filius uerbũ. & uerbũ caro factũ.¬

Expanded text:
sed coeperat esse quod non erat. Non de suo destiterat, sed coeperat esse quod non erat. Non de suo destiterat, sed quod nostrum est acceperat. Profectum ei quod accepit ejus claritatis expostulat, unde non destitit. Ergo quia Filius est Verbum, et Verbum caro factu
Abbreviated transcription (Latin):
me tuꝑat̃ apud te metipsũ ea claritate
quã habui priusq̃ mundus cẽt apud te.
Manifestaui nom̃ tuũ hominib. Oꝑibꝰ gͦ
silii clarificatus ẽ pat. dũ d̾s eẽ intelligit᷑
dũdri uni geniti pat̾ manifestat᷑. dũ ad
salutẽ nr̃am filiũ suũ etiã ex uirgine natũ
ẽẽ hominẽ uoluit. inquo explent᷑ ea omĩa ĩ
passione. quȩ de partu uirginis cȩpta sunt.
Itaq qr dĩ filius ex om̃i ẽ parte ꝑfectus.
& ante omne tempus in diuinitatisple¬
nitudine natus. nunc a carnissuȩ origine
homo consummabat᷑ ad mortem: clarifi¬
cari se apud dm̃ postulat. sicut patrẽ ipse
clarificabat in t̾ris. qr tũ di uirtutes igno¬
ranti scło clarificabant᷑ in carne. Liunc aut̃
quid ẽ quod apud patrẽ clarificatioĩs ex-¬
pectet: nempe hoc qd habuit apud eum
pͥꝰꝗͣ mundus eẽt. Habuit plenitudinem
diuinitatis. atq habet: nãq dĩ filius: s qͥ
enĩ uerbũ caro factũ ñ amiserat qd̾ erat.

Expanded text:
psum ea claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te. Manifestavi nomen tuum hominibus . Operibus ergo Filii clarificatus est Pater: dum Deus esse intelligitur, dum Dei unigeniti pater manifestatur, dum ad salutem nostram filium suum etiam ex virgine natum esse hominem voluit, in quo explentur ea omnia in passione, quae de partu virginis coepta sunt. Itaque quia Dei filius ex omni qua est parte perfectus, et ante omne tempus in divinitatis plenitudine natus, nunc a carnis suae origine homo, consummabatur ad mortem; clarificari se apud Deum postulat, sicut Patrem ipse clarificabat in terris: quia tum Dei virtutes ignoranti saeculo clarificabantur in carne. 59 Nunc autem quid est quod apud Patrem clarificationis exspectet? Nempe hoc quod habuit apud eum, prius quam mundus esset. Habuit plenitudinem divinitatis; atque habet, namque Dei filius. Sed qui enim Verbum caro factum: non amiserat quod erat,
Abbreviated transcription (Latin):
Eextiterunt ut mediatoris officiũ int̃
se & ea quȩ eẽnt creanda cessaret. Dicit gͦ
fieri ds̃ ex quo omĩa st̃. & fecit ds̃ ꝑquẽ
pmiã st̃. eodẽ pariq nomine & in di¬
centis significatione & in efficientis oꝑa¬
tione confessio. Si aut̃ loqui audebi
ĩ de filio dici & fecit ds̃. & ubi erit quod¬

Expanded text:
exstiterunt; ut ita Mediatoris officium inter se et ea quae essent creanda cessaret. Dicit ergo fieri Deus ex quo omnia sunt, et facit Deus per quem omnia, eodem parique nomine et in dicentis significatione et in efficientis operatione confesso. Si autem loqui audebis, non de Filio dici, Et fecit D
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ eẽ ex quo omĩa. unã uirtutẽ innascil:¬
bilẽ. & unã hanc ec̃ sine initio potestatẽ:
S ñ ꝑ id qd̾ ds̃ unus sit dĩ filio accidit ne¬
gariposse q̃d ds̃ ẽ. Moyses namq uł po
deserto idolis & deoꝵ ut putabant reli¬
gionib occupato. hoc constituit pͥncipale¬
mandatum ut unum dm̃ crederent: & ue¬
re ac merito constituit. Unus enim est ds̃
ex quo om̃ia. S uideamus anidem moysẽ
eum quoq ꝑ quẽ omĩa st̃ dm̃ ẽẽ confessus
sit. Rionenĩ patri adimit᷑ quod unus d̾s̃
ẽ. qr & filius ds̃ sit. Est enĩ ds exd̾õ. unꝰ
Est enimunigenitusfiliꝰ di. ñ innascibilis
ut pat̾ adimat q̃d ds̃ unussit. neq aluid
ipse quã ds̃: qr ex dõ natus ẽ. De quo qͣuis
ambigiñ oporteat. qͥn nascendo ex dõ d̃s
sit. ꝑ quod fidei nr̃e ds unus ẽ: tam̃ inde¬
amus an moyses qui ad isrł dixerit dñ
ds̃ tuus unus ẽ: dĩ filium dm̃ p̃dicaue¬

Expanded text:
Deum esse ex quo omnia, unam virtutem innasciDeum esse ex quo omnia, unam virtutem innascibilem, et unam hanc esse sine initio potestatem? Sed non per id, quod Deus unus est, Dei filio accidit negari posse quod Deus est. Moyses namque, vel Aegypto et in deserto idolis et deorum, ut putabant, religionibus occupato, hoc constituit principalemandatum, ut unum Deum crederet: et vere ac merito constituit. Unus est enim Deus ex quo omnia. Sed videamus, an idem Moyses eum quoque, per quem omnia sunt, Deum esse confessus sit. Non enim Patri adimitur quod Deus unus est, quia et Filius Deus sit. Est enim Deus ex Deo, unus est enim unigenitus filius Dei: non innascibilis, ut Patri adimat quod Deus unus sit; neque aliud ipse quam Deus, quia ex Deo natus est. De quo quamvis ambigi non oporteat, quin nascendo ex Deo Deus 83 sit, per quod fidei nostrae Deus unus est; tamen videamus an Moyses, qui ad Israel dixerit, Dominus Deus tuus unus est, Dei filium Deum praedicave
Abbreviated transcription (Latin):
q: se ultra diuinã constitutionẽ humana
uidicia extendant. Sequam᷑ gͦ aduersus
irreligiosas & impias dedõ institutiones
ipsas illas diuinoꝵ dictoꝵ auctoritates .&.
unũ qd̃q eoꝵ ipso de quo querit᷑ auctore
tractabitnꝰ. ñ ad fallendã & male imbu¬
endã audientiũ imꝑitiã. quasdã uerboꝵ
enuntiationes subtractis eoꝵ causis coa¬
ptantes: intelligentia enĩ dictoꝵ. ex cau¬
sis ẽ assumenda dicendi. qr ñ sermonireᷤ.
s rei ẽ sermosubiectus. uerũ omĩa. edi¬
tissimul & dicendi causis & dictoꝵ uir¬
tutib ꝓsequem᷑. Igit᷑ singła scđm ꝓposi¬
tionis ordinẽ retractent᷑. Ni amq hoc
eoꝵ principale est. Houimus inquiunt
unum solum dm̃. moyse dicente. audi ir¬
rahel. dñs ds̃ tuus unus ẽ. S nunquid
hinc quisqͣm fuit ausus ambigere. aut
unquã alter aquoqm̃ eoꝵ p̃dicatũ ẽẽ.
qui dm̃ crederent. cognitũ ẽ. nisiunum

Expanded text:
que se ultra divinam constitutionem humana que se ultra divinam constitutionem humana consilia extendant. Sequimur ergo, adversus irreligiosas et impias de Deo institutiones, ipsas illas divinorum dictorum auctoritates: et unumquodque eo ipso, de quo quaeritur, auctore tractabimus, non ad fallendam et male imbuendam audientium imperitiam quasdam verborum enuntiationes subtractis eorum causis coaptantes. Intelligentia enim dictorum ex causis est assumenda dicendi : quia non sermoni res, sed rei est sermo subjectus. Verum omnia editis simul et dicendi causis et dictorum virtutibus prosequemur. Igitur singula secundum propositionis ordinem retraceorum principale est: Novimus inquiunt, unum solum Deum, Moyse dicente, Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est . Sed numquid hinc quisquam fuit ausus ambigere? aut umquam aliter a quoquam eorum praedicatum esse, qui Deum crederent, cognitum est, nisi unum
Abbreviated transcription (Latin):
error ẽ. hȩc mortifera institutio. ad cuiꝰ
confirmationẽ corrupto intelligentiȩ
sensu. diuinoꝵ dictoꝵ testimonia usur¬
pant: & de his sub occasione humanȩ
ignorantiȩ mentiunt᷑. Li emini autẽ
dubiuĩ eẽ oportet. ad diuinaꝵ rerũ cogni¬
tionẽ. diuinis utendum eẽ doctrini.
Neq enĩscientiã cȩlestiũ ꝑsemet huma¬
na imbecillitas consequet᷑. neq inuisi¬
biliũ intelligentiã ipse sibi corporali¬
um sensus assumet. Non enĩ uł id q̃d
creatũ innobis atq carnale ẽ. uł id
q̃d musum uitȩ nr̃e ex do datum est.
suomet iudicio naturã creatoris siu opꝰ¬
q: discernet. Kion subeunt ingenia
nr̃a incȩlestem scientiã. neq incõphen-¬
sibilem uirtutẽ sensu aliquo infirmi¬
tas nr̃a concipiet: ipsi de se dõ ereden¬
dum est. & his quȩ cognitioni nr̃ȩ de se
tribuit obsequendũ. Aut enĩ more gen¬
de eoquã ut ipse ẽ de se testatus intelligi.
Cessent itaq ꝓpͥe hominũ opiniones. ne¬

Expanded text:
error est, haec mortifera institutio: ad cujus confirmationem corrupto intelligentiae sensu, divinorum dictorum testimonia usurpant, et de his sub occasione humanae ignorantiae mentiuntur. Nemini autem dubium esse oportet, ad divinarum rerum cognitionem divinis utendum esse doctrinis. Neque enim scientiam coelestium per semet humana imbecillitas consequetur, neque invisibilium intelligentiam ipse sibi corporalium sensus assumet. Non enim vel id quod creatum in nobis atque carnale est, vel id quod in usum vitae nostrae ex Deo datum est, suomet judicio naturam Creatoris sui opusque discernit. Non subeunt ingenia nostra in coelestem scientiam, neque incomprehensibilem virtutem sensu aliquo infirmitas nostra concipiet. Ipsi de se Deo credendum est: et iis, quae cognitioni nostrae de se tribuit, obsequendum. Aut enim more gende eo, quam ut ipse est de se testatus, intelligi. Cessent itaque propriae hominum opiniones, ne
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sit diuidens int̾ aquã ⁊ aquã & factũc
sic. & fecit ds̃ firmamentũ. & diuisit ds
ꝑ mediũ aque. Habes qͦ dm̃ ex quo: ha¬
bes dm̃ ꝑ quẽ: aut si id negabis: necesse
ẽ id quod factum ẽ. ꝑ quẽ factum sit do¬
ceas. aut certe naturã ipsã creandor
dõ obedientẽ eẽ demonstres. quȩ ad id
qd̾ dictum est. fiat firmamentum. se
psa dĩ uerbo iussa firmauerit. s hȩc
et natura aliqua manens demutata in a¬
uid ẽ. s id quod ñ erat. creatũ ẽ & abso¬
utũ ẽ. ꝑ quem: audi eugłistam dicen¬
tem. Omĩa ꝑ ipsum facta st̃. Siqueris

Expanded text:
s inter aquam et aquam: et factum est sic, et fecit Deus firmamentum, et divisit Deus per medium aquae . Habes ergo Deum ex quo, habes Deum per quem. Aut si id negabis, necesse est id quod factum est per quem factum sit doceas: aut certe naturam ipsam creandorum Deo obedientem esse demonstres, quae ad id quod dictum est: Fiat firmamentum, se ipsam Dei verbo jussa firmaverit. Sed haec nec natura aliqua manens demutata in aliud est, sed id quod non erat creatum est, et absolutum est. Per quem? Audi evangelistam: Omnia per ipsum facta sunt . Si quaeris
Abbreviated transcription (Latin):
in te ẽ ̾. Solitariũ resista ñ recipit. Inte enĩ
presentẽ. ueluti ad quẽ sit sermo signi¬
ficat. Quod aut̃ sequit᷑. in te ẽ d̾s. ñ solũ
eum qͥ p̃sens ẽ. s etiã eũ qui manet ĩ pre-¬
sente demonstrat. habitantẽ ab eo in qͦ
habitet discernens. ꝑsonȩ tam̃ tantũ
distinctione. ñgeneris. ds̃ enĩ m eo est.
& in quo ẽ ds̃. ds̃ ẽ. Non enĩ ds̃ in diuer

Expanded text:
in te est Deus. Solitarium res ista non recipit. In te enim praesentem, veluti ad quem sit sermo, significat. Quod autem sequitur, In te est Deus, non solum eum qui praesens est, sed etiam eum 100 qui maneat in praesente demonstrat: habitantem ab eo in quo habitet discernens, personae tamen tantum distinctione, non generis: Deus enim in eo est: et in quo est Deus, Deus est. Non