comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iudei ꝑtinaces inimici nominant᷑: qui in sua
obstinatione mansuri sunt. Quȩ ergo illis
est pena: Terram lingent idest terrã sapuĩt.
Hoc etũ sapit unicuiq qd lingit: quib in mo¬
dum serpentis humus est esca penalis. Hoc
ad humilitatẽ ipsius iuste dicimꝰ referendũ:
ultione dampnati sunt. Tantamq copiam
prebuit argenti in iherłm quasi lapidũ:
& cedroꝵ tantã multitudinẽ uelut sicomoꝵ
quȩ gignunt᷑ in campestrib. Quid ꝑ lapi¬
des nisi duricia & insensibilitas gentilium
expͥmitur: & quid ꝑ argentũ. nisi nitor e¬
loquentiȩ. & iocunditas doctrinȩ ecclesias¬
t̃icȩ designat᷑ Quid uero ꝑ cedros nisi su¬
argenti quasi lapidũ: cum corda gentili¬
um quȩ ad intellectũ omnipotentis dei in¬
sensibilia fuere. & lapiles ꝓ numinib co¬
luere: ad meclitacionẽ legĩs łi. & ad pre¬
dicationẽ euuangelii conuerit. Nec us¬
merito lapidum nomine gentes signifi¬

Expanded text:
Judaei pertinaces inimici nominantur, qui in sua Judaei pertinaces inimici nominantur, qui in sua obstinatione mansuri sunt. Quae ergo illis est poena? Terram lingent, id est, terram sapient, hoc enim sapit unicuique quod lingit, quibus in modum serpentis humus est esca poenalis. Hoc ad humilitatem ipsius juste dicimus referendum,ultione damnati sunt. Tantamque copiam praebuit argenti in Jerusalem quasi lapidum; et cedrorum tantam multitudinem, velut sycomorum quae gignuntur in campestribus. Quid per lapides nisi duritia et insensibilitas gentium exprimitur? Et quid per argentum nisi nitor eloquentiae et jucunditas doctrinae ecclesiasticae designatur? Quid per cedros nisi suargenti quasi lapidum, cum corda gentilium, quae ad intellectum omnipotentis Dei insensibilia fuere, et lapides pro numinibus coluere, ad meditationem legis Dei et ad praedicationem Evangelii convertit. Nec immerito lapidum nomine gentes signifi
Abbreviated transcription (Latin):
tumo ubi tam idolatria quã etiã scelesta
conuersatione duplex populoꝵ fuit ruina:
ibi ꝑ confessionem rectȩ fid̾i. ac cultum ue¬
re p̃ietatis. ad celeste regnũ fideliũ exur¬
gat uita. ꝑtingit etiam potestas eiꝰ usq ad t̃¬
minos egypti. hoc est usꝙ ad tenebrosas
mentẽs infideliũ: quas ab errore conũtens
lumine suȩ replet fidei. Inde est qͣm conseqͦn¬
ter supramemorato uersui propheta adnec¬
⁊it dicens. Coram illo ꝓcident ȩthyopes:
&e iniici eius terram lingent. Ethyopes pec¬
catores populos debemus aduertere. Nam
sicut illi tet̾rimo corio uestiunt᷑: ita animȩ
delinquentiũ scelerum obscuritate tenebrant᷑.
Ergo isti ethyopes qui sunt peccatores ante il¬
lum ꝑcidunt: quando se penitentiȩ humili¬
tatẽ ꝓsternunt. Adiecit. Q immici eiꝰ terrã
lingent. Illos quib est dñi miseracione par¬
cendum: coram ipso dixit ꝑcedere. Isti autẽ

Expanded text:
tum, ut ubi tam idololatria quam etiam scelesta tum, ut ubi tam idololatria quam etiam scelesta conversatione duplex populorum fuit ruina; ibi per confessionem rectae fidei ac cultum verae pietatis, ad coeleste regnum fidelium exsurgat vita. Pertingit etiam potestas ejus usque ad terminos Aegypti, hoc est, usque ad tenebrosas mentes infidelium, quas ab errore convertens lumine suae replet fidei. Inde est quod consequenter supra memorato versui propheta annectit dicens: Coram illi procident Aethiopes, et inimici ejus terram lingent. Aethiopes peccatores populos debemus advertere. Nam sicut illi teterrimo corio vestiuntur, ita animae delinquentium scelerum obscuritate tenebrantur. Ego isti Aethiopes, qui sunt peccatores, ante illum procidunt, quando se poenitentiae humiliter prosternunt. Adjecit: Et inimici ejus terram lingent. Illos quibus est Domini miseratione parcendum coram ipso procidere dixit, isti autem
Abbreviated transcription (Latin):
quidam dicunt limbo suo circumamictus
includit. Nam si maria ista nr̃a uelis intel¬
ligere: tocius mundi ambitum. quem uers
ifte significat. Nonpreualebis aduertere.
Sequitur. Q a flumine usq ad terminos
orbis terre. Pulcra quidem breuitas: s in¬
gentia nõbis sacramenta ꝓfudit. A flumi¬
ue a iordane dicit: unde ꝑ totum orbem t̃¬
rarum saluberrime regula sacͥ baptismatis
emanat. Dominatur ergorex noster su¬
ꝑ cunctos reges: hoc est suꝑ uniũsos qui
rectȩ regiminis exercent potestatẽ. Aflu¬
uo eufraten qui int̾̃pretatur frugifer
siue crescens: usq ad terram phylistinoꝵ.
idest dupliciter cadentiũ. Phylistim uero
interpretat᷑ ruma duplex: cum ꝑ ablutio¬
nem peccatorũ ab inchoatione sui in iordane
baptismatis usq ad conu̾sionẽ omniũ gen¬
tium ad fidem eiꝰ redundat gracia potesta¬
tis: ut ubi defluxus fuit carnalium desi¬
derioꝵ. ibi stabiliat᷑ bonarũ germen uircu¬

Expanded text:
quidam dicunt, limbo suo circum ambiens quidam dicunt, limbo suo circum ambiens includit. Nam si maria ista nostra velis intelligere, totius mundi ambitum quem verus iste significat non praevalebis advertere. Sequitur: Et a flumine usque ad terminos orbis terrarum. Pulchra quidem brevitas, sed ingentia nobis sacramenta profudit. A flumine, a Jordane dicit, unde per totum orbem terrarum saluberrime regula sacri baptismatis emanat. Dominatur ergo rex noster super cunctos reges, hoc est super universos qui recte regiminis exercent potestatem, a fluvio Euphrate qui interpretatur frugifer sive crescens, usque ad terram Philisthinorum, id est, dupliciter cadentium: Philisthiim enim interpretatur ruina duplex: cum per oblivionem peccatorum ab inchoatione sui in Jordane baptismatis usque ad conversionem omnium gentium ad fidem, ejus redundat gratia potestatis: ut ubi defluxus fuit carnalium desideriorum, ibi stabiliatur bonorum germen virtu
Abbreviated transcription (Latin):
tuus sanitas. Cuius ȩquitatꝰ figura ętiam iux¬
ta literam in dño monstrata est: cum ihero¬
solimam tendens. sedebat asino concinentib
turbis quȩ antecedebant. & quȩ sequebant᷑.
& quȩ obuiam ueniebant. osanna. benedictꝰ
quiuenit in nomine dñi. In qua equitacione
sanitas resonabat: quia nimirũ illorum it̃
spiritale signabatur. qui dño dduce ꝑ aposto¬
los. ad eius quȩ sursum est ierłm. quȩ est
mater omnium nostrum uidenda regna du¬
cuntur. Exercuit ȩtiam potestatem suꝑ cuc¬
tos reges a fluuio eufraten usq ad terram
phy listinoꝵ: idest usꝙ ad terminos egypti.
Scriptum est de uęri salomonis hoc estꝑacifi¬
ci nostri regno. & dominatione in ꝑsalmis
ubi dicitur. Dominabit᷑ a mari usꝙ ad mare:
& a flumine usꝙ ad t̃minos orbis terre. Istud
autem ad salomonẽ filium dauid omnimodis
non potest ꝑtinere: qui tantum ingente iudea
rex fuisse cognoscitur. Mare enim oceanũ
debemꝰ aduert̾e: qui aream tociꝰ terrȩ sicut

Expanded text:
nt. Cujus equitatus figura etiam juxta litteram in Domino monstrata est, cum Jerosolymam tendens, sedebat asino, concinentibus turbis quae antecedebant, et quae sequebantur, et quae obviam veniebant: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini . In qua equitatione sanitas resonabat, quia nimirum illorum iter spirituale signabatur, quo Domino duce per apostolos ad ejus quae sursum est Jerusalem, quae mater est omnium nostrum , videnda regna duusalem exercuit etiam potestatem super cunctos reges a fluvio Eufraten usque ad terram Philisthinorum id est usque ad terminos Scriptum est de veri Salomonis, hoc est, pacifici nostri regno et dominatione in psalmis. Ubi dicitur: Dominatur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrarum . Istud autem ad Salomonem filium David omnibus modis non potest pertinere, qui tantum in gente Judaea rex fuisse cognoscitur. Mare enim Oceanum debemus advertere qui aream totius terrae, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiam fideliũ. que in mare istius mundi
posita. studium impendit thesauros sapientiȩ
ce scientie. opesq uirtutum ad quir̾e. Ubi ft̃
serui hyram nautici & gnari maris cum ser¬
uis salomonis: dum gentiles seculari sapien¬
tia eruditi cumͥis quĩ in lege moysi periti ft̃
in unitate fidei sotiant᷑. Hos ergo salomon
nr̃ in ophyr. quȩ int̃pretatur infirmans. mit¬
tit. ut sumptum inde aurum ad se deferant:
cum in ulitate literȩ sensum pretiosũ uibet
querere. Ꝙ sic accepta sumina quadringen¬
torũ quinquaginta talentoꝵ auri ad regem
deferunt: cum sensũ preciosũ historie. allego¬
ricȩ. tropologiȩ. atq anagogen in diuinis li¬
bris ꝑ graciam spiritus sancti inueniunt. &¬
eum sapientiȩ &e consilio diuino ad scribentes

Expanded text:
Ecclesiam fidelium, quae in mari istius mundi Ecclesiam fidelium, quae in mari istius mundi posita studium impendit thesauros sapientiae et scientiae, opesque virtutum acquirere, ubi sunt servi Hiram nautici et gnari maris cum servi Salomonis, dum gentiles saeculari sapientia eruditi, cum his qui in lege Moysi periti sunt in unitate fidei sociantur. Hos ergo Salomon noster in Ophir, quae interpretatur infirmans, mittit, ut sumptum inde aurum ad se deferant, cum in vilitate litterae sensum pretiosum jubet quaerere, et sic acceptam summam quadringentorum quinquaginta talentorum auri ad regem deferunt, cum sensum pretiosum historiae, allegoriae, tropologiae, atque anagogen in divinis libris per gratiam Spiritu sancti inveniunt, et eum sapientiae et consilio divino ascribentes
Abbreviated transcription (Latin):
nitũ consiliũ. ac sapientiã suam: ut racio
dispensationis exhibeat᷑. & electi populi sal¬
uatio mise ricordit̾ compleat᷑.
unc abut salomon in hasion gaber. &
ui hailath ad oram maris rubri quȩ
est in terra ȩdom. Misit autẽ ei hyrã ꝑ ma¬
num seruorũ suoꝵ naues &̾ nautas gn̾aros
maris. & abierunt cum serius salomonis in
ophyrꝰ: tuleruntq inde quadringenta quin¬
quaguita talenta auri. & attulerunt ad rege̾
salomonẽ. Asyon gaber fertur esse in insula
haut ꝓcul ab aila in rubro mare: ubi classis
iosaphat ui tempestatis adtrita est. Ophyr
autem nomen est ꝓuinciȩ. ex ophir uno de
posteris eber nominata: ex cuiꝰ stirpe uenien¬
tes a fluuio cofnȩ usꝙ ad regionẽ indiȩ que
uocatur iheria habitasse referuntur: ut iosẽ¬
phus narrat. Classis itaq quam fecit salomõ
in asyongaber.quȩ festinantes aut fortes si¬
ue uiriliter int̾pretat᷑: non aliã esse puto qͣm

Expanded text:
nutum, consilium ac sapientiam suam, ut ratio nutum, consilium ac sapientiam suam, ut ratio dispensationis exhibeatur, et electi populi salvatio misericorditer compleatur. Tunc abiit Salomon in Asiongaber et in Ailath ad oram maris Rubri, quae est in terra Edom. Misit autem ei Hiram per manum servorum suorum naves et nautas gnaros maris, et abierunt cum servis Salomonis in Ophir, tuleruntque inde quadringenta quinquaginta talenta auri, et attulerunt ad regem Salomonem. Asiongaber fertur esse insula haud procul ab Ailath in Rubro mari, ubi classis Josaphat vi tempestatis attrita est. Ophir autem nomen est provinciae, ex Ophir uno de posteris Heber nominata, ex cujus stirpe venientes a fluvio Cophne usque ad regionem judeae quae vocatur Hieria, habitasse referuntur, ut Josepin Asiongaber, quae festinantes, aut fortes, sive viriliter interpretatur, non aliam esse puto quam
Abbreviated transcription (Latin):
seruiunt temꝑori. hic solus habet in morta¬
litatem. & lucem habitat in accessibilẽ. sc̃a
deus trinitas regnans ꝑ omne sęculũ. Ipse
enim ꝑ doctores apostoucos. atꝙ ꝑ idoneos
ministros noui testamenti. qui nõn lita solũ¬
sed spiritu cħ uiui sunt ȩdocti scl̃m dispositioniᷤᷤ
suȩ inenarrabilẽ modũ ordinat. quando & qͣmͦ¬
furentib ꝯp̃ianȩ religionis ꝑsecutorib ꝑ con¬
stantiã fidi & fortitudinẽ predicatorũ resistat᷑.
quomꝰ & quando hereticis insanuentib erroris sui
nequicia ꝑ catholicorũ magistroꝵ prudentiã
illis in pbeturꝰ. atq obsistatur. nec non & qua¬
liter tempore oportuno deuotis auditorib mo¬
ralis institutio ac spiritalis scientiȩ intellectꝰ
ad correctionẽ uitȩ atq eruditionẽ sensus ꝑ
stremuitatẽ atꝙ sollerciã spiritaliũ magistroꝵ
salubrit̃ impendat᷑. Sicq omnia agit scdm

Expanded text:
serviunt tempori: hic solus habet immortaserviunt tempori: hic solus habet immortalitatem et lucem habitat inaccessibilem, sancta Deus Trinitas, regnans per omne saeculum. Ipse enim per doctores apostolicos, atque per idoneos ministros Novi Testamenti, qui non littera solum, Spiritu sed Dei vivi sunt edocti, secundum dispositionis suae inenarrabilem modum ordinatreligionis persecutoribus, per constantiam fidei et fortitudinem praedicatorum resistatur: quomodo et quando haereticis insanientibus, erroris sui nequitia per Catholicorum magistrorum prudentiam illis improbetur atque obsistatur: nec non et qualiter in tempore opportuno devotis auditoribus moralis institutio, ac spiritualis scientiae intellectus ad correctionem vitae atque eruditionem sensus, per strenuitatem atque solertiam spiritualium magistrorum salubriter impendatur. Sicque omnia agit secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ac sumina deuotione totum exhibet. Holocauᷤ¬
t̃um ergo totum incensum dicitur. Nam ho¬
locaustum cremabitur in altari: cum in cor¬
de cuiꝰq ȩlecti qui se ipsum totum. & carne
udelicet & corde deo uou̾at opꝰ bonum fer¬
uente caritatis igne patratur. Ordinat prete¬
rea rex noster officia sacerdotũ ac ministeria
leuitarũ scdm̃ dispositionem dauid patrissui:
cum scdm̃ idem qđ in lege & ꝓphetis de eo
scriptum est. Iuxt̾a ritum unius cuiꝰq diei
hoc est iuxta congruentiã atq conuenientiã
cuiꝰq temporis. ita omnia in eccłia sua disꝑo¬
nit atꝙ dispensat: quatinꝰ unusquisq ordo
officio suo func̾tus. diuinũ seruitiũ atq mi¬
nisterium rite & scdm̃ ordinem ꝑagat. Quo¬
modo autem iuxta ritum uniꝰ cuiusq tẽꝑis
digne diuinum officiũ ꝑ aptas ꝑsonas ãdĩ¬
pleatur. solus ille nouit in cuiꝰ manu om¬
nia consistunt tempora: necnon & hi qui de¬

Expanded text:
ac summa devotione totum exhibet. Holocausac summa devotione totum exhibet. Holocaustum ergo, totum incensum dicitur: nam holocaustum crematur in altari, cum in corde cujuscunque electi, qui seipsum totum, et carne videlicet et corde Deo voverat, opus bonum fervente charitatis igne patratur. Ordinat praeterea rex noster officia sacerdotum ac ministeria Levitarum secundum dispositionem David patris sui, cum secundum id quod in lege et prophetis de eo scriptum est, juxta ritum uniuscujusque diei, hoc est, juxta congruentiam atque convenientiam cujusque temporis, ita omnia in Ecclesia sua disponit atque dispensat, quatenus unusquisque ordo officio suo functus divinum servitium atque ministerium rite et secundum ordinem peragat; quomodo autem juxta ritum uniuscujusque temporis digne divinum officium per aptas personas adimpleatur, solus ille novit in cujus manu omnia consistunt tempora, nec non et hi qui de
Abbreviated transcription (Latin):
lomon holocausta dño suꝑ altare dñi qđ ex¬
truxerat ante porticũ. ut ꝑ singulos dies of¬
ferrecur in co iuxta preceptum moysi in sabba¬
tis. in kalendis. & in festis dieb ter ꝑ annum
idest in sollempnitate arimoꝵ. & in sollẽpnita¬
te ebdomadarum. & in sollempnitate tab̾nacu¬
lorum. Q constituit iuxta ddispositionẽ dauid
patris sui officia sacerdotum in ministeriis
suis: & leuitas in ordine suo. ut laudarent
Offert pacificꝰ noster ꝑ menbra sua in altare
fidei catholice qđ construxit in eccłia scã sua.
ante ingressum cęlestis patriȩ. holocausta bo¬
norum oꝑum dño ꝑ singulos dies: hoc est ꝑ
omne tempꝰ presentis uitȩ usq ad consũma¬
tione̾ uidelicet seculi. Offert & in sabbatis¬
cum ꝑ et̾na quiete. & nouitate uitȩ future
&& pro cȩlestis gaudĩ ꝑceptione. in sauc̃tȩ cri¬
nitat̃is fide. quicquid̃ acceptabile acgratum
diuino arbitratur conspectu. ꝑia intencione

Expanded text:
lomon holocausta Domino super altare Domini quod exlomon holocausta Domino super altare Domini quod exstruxerat ante porticum, ut per singulos dies offerretur in eo juxta praeceptum Moysi in sabbatis et in kalendis et in festis diebus ter per annum id est in sollemnitate azymorum et in sollemnitate ebdomadarum et in sollemnitate tabernaculorum et constituit iuxta dispositionem David patris sui officia sacerdotum in ministeriis suis et Levitas in ordine suo ut laudarent Offert pacificus noster per membra sua, in altari fidei catholicae, quod construxit in Ecclesia sua ante ingressum coelestis patriae, holocausta bonorum operum Domino per singulos dies, hoc est, per omne tempus praesentis vitae, usque ad consummationem videlicet saeculi. Offert et in sabbatiscum pro aeterna quiete, et novitate vitae futurae et pro coelestis gaudii perceptione in sanctae Trinitatis fide, quidquid acceptabile ac gratum divino arbitrantur conspectui, pia intentione
Abbreviated transcription (Latin):
frat̾ne societatis. nunc in spe uite cęlestis &̾
tunc in se ipsam uitam regni cȩlestis. Quin¬
quagenarius ergo numerꝰ remissionẽ pecca¬
torum & requiem ȩt̾nam ac grãm spiritus
sancti significat: quia in ꝑsalmo eiꝰdem nu¬
meri penitentia. confessio. & remissio descͥp¬
ta est peccatorũ. & ꝑ iubeleũ requies futura
exemplata. atꝙ ꝑ pentecosten in aduentu
sp̃c paracliti septiformis grã est expressa.
Constituit ergo salomon noster ducentos
quinquaginta principes suꝑ totum exer¬
citum suum: quia ex utroꝙͣ populo eleg̃
pastores rectores eccłiȩ: qui ꝑ graciã sp̃c sc̃i
inluminati atꝙ plene edocti. remissionem
peccatoꝵ impetrandã. uitamꝙ ec̾nȩ quiecis
Q beatitudinẽ ꝑpetuam appecendã. suos co¬
tidie salubriter insticuebant: & ut ad illã per¬
uenirent ꝑ progressum bonoꝵ oꝑum in fide
recta toto nisu laborabant. Tunc obtulit sa¬

Expanded text:
fraternae societatis nunc in spe vitae coelestis, et fraternae societatis nunc in spe vitae coelestis, et tunc in re ipsam vitam regni coelestis. Quinquagenarius ergo numerus remissionem peccatorum, et requiem aeternam, ac gratiam Spiritus sancti significat: quia in psalmo ejusdem numeri poenitentia, confessio, et remissio descripta est peccatorum, et per jubilaeum requies futura expleta, atque per Pentecosten in adventu Spiritus paracliti septiformis gratia est expressa. Constituit ergo Salomon noster ducentos quinquaginta principes super totum exercitum suum, quia ex utroque populo elegit pastores atque rectores Ecclesiae, qui per gratiam Spiritus sancti illuminati atque plene edocti, remissionem peccatorum impetrandam, vitamque aeternae quietis et beatitudinem perpetuam appetendam suos quotidie salubriter instituebant, et ut ad illam pervenirent, per progressum bonorum operum in fide recta, toto nisu laborabant. Tunc obtulit Sa
Abbreviated transcription (Latin):
reperitur: Ad edificationẽ arce: noe cente¬
simo anno compleuit: quia scãm ȩccłiam
quam in hac interim uita edificat dñs. in
futura ꝑficit. Abrahȩ ceutenario filius pro¬
missionis nascitur ysaac: quia nimirum bȩne¬
dictio hereditatis quȩ in semine eius omnib
familus tetre ꝓmitcit᷑ in futura &̾ cęlesti patͥa
reddetur. Centũ annos peregͥnatur ipse int̾¬
ra reꝑmissionis: quia qui filii abrahe ꝑ fidẽ
efficimur. in spe suꝑnȩ hereditatis debemu:
ꝑegrinã in presenti ecclesia duc̾e uitam. Se¬
uit isaac in geraris quȩ int̾pretat᷑ incolatus.
& inuenit ipso anno centuplũ: quia quȩ¬
cumq filii ꝓmissionis in hac uita peregͥnan¬
tes bona oꝑamur. mox egressi de corpore in
celesti uita recipimꝰ. In qua figura & semͦ
euuangelici sermonis. qđ in bonã terram
cȩcidit. exortũ fecit fructum centuplũ: &
in scłõ futuro uitam et̾nam idest gaudiũ

Expanded text:
reperitur. Aedificationem arcae Noe centereperitur. Aedificationem arcae Noe centesimo anno complevit quia sanctam Ecclesiam quam in hac interim vita aedificat, Dominus in futura perficiet. Abrahae centenario filius promissionis nascitur Isaac, quia nimirum benedictio haereditatis, quae in semine ejus omnibus familiis terrae promittitur, in futura coelesti patria reddetur. Centum annos peregrinatur ipse in terra repromissionis, quia qui filii Abrahae per fidem efficimur, in spe supernae haereditatis debemus peregrinam in praesenti Ecclesia ducere vitam. Sevit Isaac in Geraris, quod interpretatur incolatus, et invenit ipso anno centuplum, quia quaecunque filii promissionis in hac vita peregrinantes bona operamur, mox egressi de corpore in coelesti vita recipiemus. In qua figura et semen evangelici sermonis, quod in bonam terram cecidit, exortum fecit fructum centuplum, quin saeculo futuro vitam aeternam, id est, gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
de reb suis solatia prebent. De filiis autem
israhel hoc est qui non ancille filii sunt s
lib̾e. quos ipse filius dei sanguine suo libe¬
rauit: non constituit salomon noster serur
re quemqͣm. quia neminẽ cogit ritum ger¬
tili uiuere. neminem cȩremonias uetis le¬
gis temporib noui testamenti seruare E
uiros bellatores esse. qui contra sputtales
nequitias scuto fidei & gladio spiritus di¬
iicent. & ministros suos fieri hoc est sor¬
ritale obsequium in bonis oꝑib sibi p̾bent¬
& principes & duces scilicet ut bene sibi pͥnci¬
penturꝰ a̾ carnis lascinã doment. siue ut sub¬
ditos sibi bene regant. & in semita iusticiȩ du¬
cant. Om̃s autem pͥnciꝑes exercitus regis sa¬
poto digitorũ de leua transfertur in dexte¬
ram: non numqͣm in scͥpturis uitȩ cȩlestis
hr̃c figurã. Quȩ sicut dextera leue: ita me¬
rito uitȩ prefertur p̾senti. Cuiꝰ nimirũ nu¬
meri frequens in diuinis literis mnisterium

Expanded text:
de rebus suis solatia praebent. De filiis autem de rebus suis solatia praebent. De filiis autem Israel, hoc est, qui non ancillae filii sunt, sed liberae, quos ipse Filius Dei sanguine suo liberavit, non constituit Salore quemquam, quia neminem cogit ritu gentili vivere, neminem caeremonias veteris legis temporibus novi testamenti servare; sed viros bellatores esse, qui contra spiritales nequitias scuto fidei et gladio spiritus dimicent, et ministros suos fieri, hoc est, speciale obsequium in bonis operibus sibi p principes et duces, scilicet ut bene sibi principentur, et carnis lasciviam doment, sive ut subditos sibi bene regant, et in semitam justitiae ducant. Omnes autem principes exercitus regis Sarium qui in computo digitorum de laeva transfertur in dexteram nonnunquam in Scripturis vitae coelestis habere figuram. Quae sicut dextra laevae, ita merito vitae praefertur praesenti cujus nimirum numeri frequens in divinis litteris mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
ingloria est dei patͥs. Regnabit in ȩt̾num
& in scłm &̧ adhuc: & regni eiꝰ non ent fi¬
nis. Omnem populum qui derelictus fue
quos non int̾fecerant filũ ifrahel: de filiis
corum er de posteris quof non int̾fecerant
filit israhel: subiugauit salomon in tͥbu¬
tarios usq in diem hanc. Porto de filus
istrihel non posuit ut seruirent oꝑib regᷤ
ipsi enim erant uiri bellatores & primi
duces & principes quadrigarũ & ęquitũes
Uniũsum populum qui non fuerunt de
eos qui non sunt in filiorũ num̃o. s in ser¬
uili condicione positi in potestate sua cõ¬
tinet. & singulis utitur ad propͥum seru¬
tium. Siue enim iudei. siue gentiles. siue
heretici in eiꝰ dominatione consistunt: qͥa
ipse uniuersoꝵ dominator est. & eis utitur
ad suã uoluntatẽ. in cuiꝰ uoluntate uniu̾sa¬
sunt posita. Tales licet in multis ad u̾sers.
tamen frequenter usib seruiunt ȩccliȩ. cũ
in presenti tempore nȩcessaria tribuunt &e

Expanded text:
in gloria est Dei Patris . Regnabit in aeternum et in saeculum et adhuc, et regni ejus non erit finis. Omnem populum qui derelictus fuerquos non interfecerant filii Israel, seorum et de posteris quos non interfecerant filii Israhel subiugavit Salomon in tributarios usque in diem hanc porro de filiis Israhel non posuit ut servirent operibus regis ipsi enim erant viri bellatores et duces priUniversum populum qui non fuerit de feos qui non sunt in filiorum numero, sed in servili conditione positi, in potestate sua continet, et singulis utitur ad proprium servitium. Sive enim Judaei, sive gentiles, sive haeretici, in ejus dominatione consistunt, quia ipse universorum dominator est, et eis utitur ad suam voluntatem, in cujus voluntate sunt universa posita. Tales licet in multis adversentur, tamen frequenter usibus serviunt Ecclesiae, cum in praesenti tempore necessaria tribuunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
tolica auctoritas possidendo populis gentiũ.
doctrina noui testamenti illos nutrit. Qui
constituti erant in urbib quadrigarũ. hoc
est in custodia disciplinarũ: & ubierat rex
in iherłm in uisione uidelicet ꝑacis. Distau¬
tia locoꝵ: discretionẽ ostendit ꝑfectuũ. Sicut
enim illi qui in urbib quadrigarũ constitut
erant. illos significant qui diuersis discipli¬
nis eccłiȩ subditi. ꝑ magistros spiritales ad¬
uere religionis conseruantiam erudiunt᷑. ita
illi qui iam eruditi omni doctrina uͥtutũ ha¬
biles sunt. usui regis cȩlestis. presentiam ueri
pacifici. & uicinitatẽ hr̃e merent᷑ : de quib
scriptum est. Currus di. dece̾ milib multiplex

Expanded text:
tolica auctoritas praesidendo populis gentium tolica auctoritas praesidendo populis gentium doctrina Novi Testamenti illos nutrit. Qui constituti erant in urbibus quadrigarum, hoc est, in custodia disciplinarum; et ubi erat rex in Hierusalem, in visione videlicet pacis. Distantiae locorum discretionem ostendunt profectuum. Sic enim qui in urbibus quadrigarum constituti erant, illos significant qui diversis disciplinis Ecclesiae subditi per magistros spirituales adverae religionis observantiam erudiuntur: ita illi qui jam eruditi omni doctrina virtutum, habiles sunt usui regis coelestis, praesentiam veri pacifici et vicinitatem habere merentur, de quibus scriptum est: Cu
Abbreviated transcription (Latin):
regis nostri: quia uniu̾sa ecclesia sanctorũ
hoc solumm aꝑpetit. ut ad conspectum gloriȩ
eius ꝑueniat. cui ꝑ prophetã dicitur. Tibi
uus inquit desid̾at ad fontes aquarũ. ita
desiderat anima mea ad te deus. Et singu¬
li deferunt ei inuña: dum unus quisq scdm̃
id qđ uires sibi suppetunt. in uerbo seu factiᷤ
obsequiũ student prestare deo. Habuit qͦq
ruum equitumq . xͦliͫ.milia: constituitꝙ eos
in urbib quadrigarũ. & uͥ erat rex in iheru¬
salem. Quid ꝑ quadragenariũ nuimerũ. nͥ
tempora legis priscȩ designant᷑: Quia & mo¬
uero numerus ꝑresens tempꝰ significat: in
quo apostolica doctrina noui testamenti po¬
pulum nutrit. Bene ergo ꝑ quadragenati¬
um numerum ȩqui salomonis numerant᷑
in stabulis collocati: quia duricia legis ue¬
tens constricta atꝙ cohercita fuerat inso¬
lencia pͥoris populi. Duodenarius ueto nu¬
merus presens tempꝰ significat: in quo apos¬

Expanded text:
regis nostri, quia universa Ecclesia sanctorum regis nostri, quia universa Ecclesia sanctorum hoc solummodo appetit, ut ad conspectum gloriae ejus perveniat, cui per prophetam dicitur: Tibi vus, inquit, desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus. Et singuli deferent ei munera, dum unusquisque secundum id quod vires sibi suppetunt, in verbo seu factis obsequium studet praestare Deo. Habuit quoquruum equitumque duodecim millia, constituitque eos in urbibus quadrigarum, et ubi erat rex in Hierusalem. Quid per quadrtempora legis priscae designantur? Quia et Movero numerus praesens tempus significat, in quo apostolica doctrina Novi Testamenti populum nutrit. Bene quoque per quadragenarium numerum equi Salomonis numerantur in stabulis collocati, quia duritia legis veteris constricta atque coercita fuerat insolentia prioris populi. Duodenarius vero numerus praesens tempus significat, in quo apos
Abbreviated transcription (Latin):
mati eas solius dei amore gerere discunt:
tunc iamȩt̃ni regis deliciis ꝑ omnia apti fuĩt.
agnificatus est igitur salomon suꝑ õs
reges terrȩ diuitiis & gloria: om̃sꝙ re¬
ges terrarũ desid̾abant faciem uidere salo¬
monis. ut audirent sapientiam quam de¬
derat ds̃ in corde eiꝰ: & deferebant ei munera.¬
& cet̾a. Bene ergo dictum est. qm̃ magnifi¬
catus sit rex salomon suꝑ om̃s reges terrȩ:
quia pacificus noster suꝑ omnem celsitudi¬
nem sanctorum. qui uere reges dicuntur. ex¬
altatur. & nullus ei coequare potest. Qm̃ qͥs
in nubib ȩquabitur dño. aut quis similis
erit deo in filiis đi: Ds qui glorificat᷑ in con¬
silio sanctorũ : magnus & metuendus super
om̃s qui in circuitu eius sunt. Q item. Mag¬
nus dñs noster. & magna uirtus eius: & sapi¬
entiȩ eiꝰ non est numerus. Unde & iohannes
unigeniti a patre: plenum gracia & uerita¬
te. Q uniu̾sa terra desid̾at uidere uultum

Expanded text:
mati eas solius Dei amore gerere discunt, mati eas solius Dei amore gerere discunt, tunc jam aeterni regis deliciis per omnia apti sunt. agnificatus est igitur Salomon super omnes reges terrae divitiis et gloria omnesque reges terrarum desiderabant faciem videre Salomonis ut audirent sapientiam quam dederat Deus in corde eius et deferebant ei muneraca. » Bene ergo dictum est quod magnificatus sit rex Salomon super reges terrae, quia Pacificus noster super omnem celsitudinem sanctorum, qui vere reges dicuntur, exaltatur, et nullus ei coaequari potest. « Quoniam quis in nubibus aequabitur Domino, aut quis similiserit Deo inter filios Dei? Deus qui glorificatur in consilio sanctorum magnus et metuendus super omnes qui in circuitu ejus sunt. Et item: « Magnus Dominus noster et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus. » Unde et Joannes unigeniti a Patre, plenum gratia et veritate. Et universa terra desiderat videre vultum
Abbreviated transcription (Latin):
nociciam. ac spiritus sancti graciã manifes¬
t̃a faciebat. Nec quicqͣm est qđ non ei ꝑspi¬
cuum fec̾it : quia hic ex parte aliquã cog¬
noscere. & in enigmata quedam uidere. ac p̃¬
gustare cȩlestis gaudii bona concedit. ibi
uero cognitionẽ ꝑfectam tribuet. qͣndo uida
facie ad faciem. qꝙ cognoscit sicut & cognita ẽ.
De cuius cognitionis ꝑfectione: ipsa ueritas

Expanded text:
notitiam, ac Spiritus sancti gratiam manifesnotitiam, ac Spiritus sancti gratiam manifesta faciebat; nec quidquam est quod non ei perspicuum fecerit, quod ex parte aliqua cognoscere et in aenigmate quaedam videre ac praegustare coelestis gaudii bona concedit; ibi vero cognitionem perfectam tribuet, quando videbit facie ad faciem, et cognoscet sicut et cognita est. De cujus cognitionis perfectione ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
tribuente ꝑcepit. Unde pꝰ. pauca in sequen¬
tib scriptum est. Rex salomon dedit re¬
gine saba cuncta quȩ uoluit & quȩ postu¬
lauit. multo plura qͣm obtulerat ad eum :
quia & in presenti uita graciam sp̃c sc̃i cũ
dono sapientie atꝙ uirtutũ ei contulit. &
in futuro in conspectu gloriȩ suȩ uitã lar̃¬
gietur ȩc̾nam. Cumq uenisset ad salomonem.
locuta est ei quȩtumq erant in corde suo. &
exposuit ei salomon omnia quȩ proposue¬
rat: nec quecqͣm fuit qđ non ei ꝑspicuu̾ fe
cerit. Scicitatur ecclesia a regẽ xpito dis¬
cere uolens omnsa quȩ in corde iuo cogitabat
sibi esse salubria atq nȩcessaria: hoc est fi¬
sancte religionis rectitudinẽ. & uite futurȩ
beatitudinẽ: qualit̾ in hoc inundo eiꝰ cuttu
ꝑ omnia fidelit̾ deseriure. & in celesti regno
ꝓsus contemplationi ȩc̃nalit̾ ꝑfrui posset.
Cui omnia que scire desidabat. ꝑ legis suȩ

Expanded text:
tribuente percepit. Unde post pauca in sequentribuente percepit. Unde post pauca in sequentibus scriptum est: Rex Salomon dedit reginae Saba cuncta quae voluit et quae postulavit, multo plura quam attulerat ad eum, quia et in praesenti vita gratiam Spiritus sancti cum dono sapientiae atque virtutum ei contulit, et in futuro in conspectu gloriae suae vitam largietur aeternam. Cumque venisset ad Salomonem, locuta est ei quaecunque erant in corde suo, et exposuit ei Salomon omnia quae proposuerat, nec quidquam fuit quod ei perspicuum non fecerit. Sciscitatur Ecclesia a rege Christo discere volens omnia quae in corde suo cogitabat, sibi esse salubria atque necessaria, hoc est, fisanctae religionis rectitudinem, et vitae futurae beatitudinem, qualiter in hoc mundo ejus cultui per omnia fideliter deservire, et in coelesti regno ipsius contemplatione aeternaliter perfrui posset. Cui omnia quae scire desiderabat per legis suae
Abbreviated transcription (Latin):
mistica ecclesie ꝓuidentis impleu̾at. Qđ au¬
diciturꝰ hec mulierꝰ regina esse saba: per
ipsius nominis significantiã: conu̾sionis
sue expͥmit uirtutem. Saba enim conuer¬
sio uel captiuitas interpretatur. Quia ue¬
raciter ad fidem xͥ conuersa. ad eius cap¬
tiuitatis sortem meruit ꝑtinere: de quo
scriptum est. Ascendens in altum. captiuã
duxit captiuitatẽ: dedit dona hominib
hec in camelis apportabat uero salomoni
aromata. & aurum. & geminas ꝑreciosas:
cum gentiles ad xͥ fidem adducebat tor¬
titudine peccatorũ deformes. s tamen ĩge¬
nio ac studio florentes: abilesq dono diui¬
no ad ꝑcipiendũ disꝑensantib sanctis ꝓre¬
dicatorib fulgorẽ sapientiȩ. aromatabo¬
ne fame geninasꝙ pretiosas multipliciũ
iurtutum. quib omnib cultu cȩlebri ho¬
norabat salomonẽ nr̃m: immo honorata
ab eo maiorẽ grãm spiritalis muñis iplo

Expanded text:
mystica Ecclesiae mystica Ecclesiae dicitur haec mulier regina esse Saba, per ipsius nominis significantiam conversionis suae exprimit virtutem: Saba enim conversio, vel captivitas interpretatur, quia veraciter ad fidem Christi conversa ad ejus captivitatis sortem meruit pertinere, de quo scriptum est: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . Haec in camelis apportabat vero Salomoni aromata, et aurum, et gemmas pretiosas, cum gentiles ad Christi fidem adducebat fortitudine peccatorum deformes; sed tamen ingenio ac studio florentes, habilesque dono divino ad percipiendum dispensantibus sanctis praedicatoribus fulgorem sapientiae, aromata bonae famae, gemmasque pretiosas multiplicium virtutum, quibus omnibus cultu celebri honorabat Salomonem nostrum, imo honorata ab eo majorem gratiam spiritualis muneris ipso
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbuunt. Regina quoq saba cum audisset fa¬
mã salomonis: uenit ut temꝑtaret eum in
enigmatib in iherłm̃ cum magnis opib &
camelis. qui portabant aromata & auri plu¬
rimũ. gemmasq pretiosas. Saba est ciuitas
regalis ȩthyopie: quã iosephꝰ a cambisse rege
meroen cognominatã ex sororis uocabila
refert. Regina autem austri. quȩ a finibus
ex treinis excitata. ueniens salomonis audi¬
re saꝑientiã concupiuit. iam tunc uenturã
de gentib ecclesiam desiderantẽ. xp̃m figu¬
rabat: que iuxta prophetiam circumamicta
uarietate in uestitu deaurato. & ꝑopuli sui
& paternȩ domꝰ oblita currebat. barbara gẽ¬
te non animo. quȩ in aꝑto peregͥna fuit: s
in occulto sanctorũ fieri ciuis optabat. Unͦ
non solum celesti premio resurrectionis be
ata. s etiam potestate apostolica de iudeis
adulteris iudicandis ipsius hore iudicis dig¬
na censetur: quia in salotnone xp̃m mirati
uerum regine celestis affectum imagine

Expanded text:
. Regina quoque Saba cum audisset famam Salomonis, venit ut tentaret eum in aenigmatibus in Hierusalem, cum magnis opibus, et camelis qui portabant aromata, et auri plurimum gemmasque pretiosas. Saba est civitas regalis Aethiopiae, quam Josephus a Cambyse regem Meroen cognominatam ex sororis vocabulo refert. Regina autem Austri, quae a finibus extremis excita veniens, Salomonis audire sapientiam concupivit, jam tunc venturam de gentibus Ecclesiam, desiderantem Christum figurabat, quae juxta prophetiam circumamicta varietate in vestitu deaurato, et populi sui, et paternae domus oblita currebat, barbara gente non animo, quae in aperto peregrina fuit, sed in occulto sanctorum fieri civis optabat. Unde non solum coelesti praemio resurrectiata, sed etiam potestate apostolica, de Judaeis adulteris judicandis, ipsius ore Judicis digna censetur, quia Christum in Salomone mirata, verum reginae coelestis affectum imagine
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i minist̾io fungunt᷑ aurea fiunt: quia
om̃s animȩ sanctoꝵ. quȩ sunt uasadei ut
uoluntati deseruiant diuinȩ. splendore sa¬
pientiȩ. & dilectionis nitentes. continent
potum aquȩ uiuȩ: & fiet in eis ẜons aquȩ
salientis in uitam ȩt̃nam. Ne alicuiꝰ pretui
argentum putabatur in dieb salomonis:
gelii non in ꝑsuabilib humane sap̃ie u̾bis
consistit. s in ostensione spiritus & uircu¬
tis: ut fides nr̃a non sit in saꝑientia homi

Expanded text:
nostri ministerio funguntur aurea fiunt, quia nostri ministerio funguntur aurea fiunt, quia omnes animae sanctorum quae sunt vasa Dei, ut voluntati serviant divinae, splendore sapientiae et dipotum qui vitae est, et sit in eis fons aquae salientis in vitam aeternam. Nec alicujus pretii argentum putabatur in diebus Salomonis, gelii non in persuasibilibus humanae sapientiae verbis consistit, sed in ostensione spiritus et virtutis, ut fides nostra no
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ .ui. gradus hinc atq inde suis doctrinis
atq exemplis munire certant: ne pius labor
bene incipientiũ in oꝑando uacillet s rectitu¬
dinem in progressum uirtutum fortiter con¬
seruet. Qd̾ autem subdit᷑. non est factunta¬
le soluim in uniuersis regnis: apte sc̃e eccłiȩ
conuenit. de qua scriptum est. Fortitudo &
decor indumentũ eiꝰ & ridebit in die nouissi¬
mo. Surrexert̃ filii eiꝰ. & bȩatissimã predica¬
uerunt : uir eiꝰ. & laudabit eã. Multe filiȩ cõ¬
gregauerunt diuitias: tusuꝑgressa es uniũ¬
sas. Sequitur. Omnia quoq uasa conuiuii regiˢ
erant aurea : & uasa domus saltus libani ex
auro purissimo. Argentũ enim in dieb illis̃ ꝓ¬
nichilo reputabatur. hinc in regum itascͥptũ
est. S & omnia uasa de quib ꝑotabat rex
salomon erant aurea: & uniu̾sa suppellex do¬
mus saltus libani de auro purissimo. Non
erat argentu : nec alicuiꝰ precii putabat᷑ in
dieb salomonis. Omnia uasa quȩ pacifici

Expanded text:
um gressus hinc et inde suis doctrinis atque exemplis munire certant, ne pius labor bene incipientium in operando vacillet, sed rectitudinem in progressu virtutum fortiter conservet. Quod autem subditur: « Non est factum tale opus in universis regnis, » apte sanctae Ecclesiae convenit, de qua scriptum est: « Fortitudo et decor indumentum ejus; et ridebit in die novissimo. Surrexerunt filii ejus, et beatissimam praedicaverunt, et vir ejus laudavit eam. Multae filiae congregant divitias: tu supergressa es universas. Sequitur: Omnia quoque vasa convivii regis erant aurea, et vasa domus saltus Libani ex auro purissimo. Argentum enim in diebus nihilo reputabatur. Hinc in Regum ita scriptum est: Sed et omnia vasa de quibus potabat rex Salomon erant aurea et universa suppellex domus saltus Libani de auro purissimo. Non erat argentum nec alicujus pretii putabatur in diebus Salomonis. Omnia vasa quae pacifici
Abbreviated transcription (Latin):
fuit tale solium in uniu̾sis regnis. Solium
ergo qđ rex salomon fecit. bene ȩcclesia sc̃a
intelligitur. in qua pacificꝰ noster regnans
indicia sua facere dinoscitur: quia anima iͦt
sedes est sapientiȩ. Q bene de ȩbore illud
factum esse memoratur: qđ non ad solas di¬
uitias intelligamus aptatum. s qm̃ ȩlefans
cuius hȩc ossa sunt nimiȩ castitatis asseritur:
qui inter quad rupedia. & sensu plurimũ ua¬
let. & temꝑant̃ miscet᷑ feminȩ suȩ. & coniuge
sccda non utit᷑. Hoc pudicis animab decent
aptatũ est: quia ille ebur fuisse noscuntur:
dorem glorie suȩ in ea clarescere fecit. cum ꝑ
signa & miracula maiestatis suȩ potentiam
oftendit. Habebat autẽ tronꝰ iste sex gradus.
Siquidẽ & senarius pͥmꝰ est numerꝰ: qui suis par¬
tib ꝑfectus esse dinoscitur. Habet enim medi¬
etatem . iii. ttiam partem : uͦ. sextam .i. Unum
uero duo & .iiiͦ. sex faciunt. Igitur quia & .ui.¬

Expanded text:
fuit tale solium in universis regnis. fuit tale solium in universis regnis. ergo quod rex Salomon fecit bene Ecclesia sancta esse intelligitur, in qua Pacificus noster regnans judicia sua facere dignoscitur. Quia anima justi sedes est sapientiae. Et bene de ebore illud factum esse memoratur, quod non ad solas divitias intelligamus aptatum, sed quoniam elephas, cujus haec ossa sunt, nimiae castitatis asseritur, qui inter quadrupedia et sensu plurimum valet, et temperanter miscetur feminae suae, et conjuge secunda non utitur. Hoc pudicis animabus decenter aptatum est, quia illae ebur fuisse noscuntur, dorem gloriae suae in ea clarescere fecit, cum per signa miracula majestatis suae potentiam ostendit. « Habebat autem thronus iste sex gradus. Siquidem et senarius primus est numerus, qui suis partibus perfectus esse dignoscitur. Habet enim medietatem tria, tertiam partem duo, sextam unum; unum vero, duo et tria sex fiunt. Igitur quia
Abbreviated transcription (Latin):
nequissimi igne tepellentes extingunt.
Quod autem adiungitur posuit ea iarma¬
mentario qđ erat consitum nemore: ap
te huic misterio congruit. Armam̃tariũ
ergo in qua conduntur arma spiritalia.
sancta est eccłia. in qua diĩsȩ spȩcies uir¬
tutum ac doctrinatũ seruantur: quib fi¬
deles bene muniti protegunt᷑. & hostes
uniuersi fortiter expugnant᷑. Hoc arma¬
mentariũ dicitur consitum esse nemore:
quia diuersȩ hominũ ꝑsonȩ ex uariarũ
gentiũ nationib illuc congregate atq i¬
bidem ꝑ fidem catholicã sunt consitȩ: ad
decorem uidelicet ipsius ȩccłie ꝙ ad delicias
manifestandas regis cȩlestis. Fecit quoq rex
soliũ eburneũ grande: ꝙ uestiuit illud au¬
ro purissimo. Sexq gradus quib ascende¬
batur ad solium: ꝙ scabellũ aureũ & bra¬
chiola duo altrinsecꝰ. & duos leones stantes
iuxta brachiola. Sex & alios .xii. leunculos
stantes suꝑ sex gradus ex utraq parte. Nõ

Expanded text:
nequissimi ignea repellentes exstinguunt. nequissimi ignea repellentes exstinguunt. Quod autem adjungitur: Posuit ea in armamentario quod erat consitum nemore, id apte huic mysterio congruit. Armamentarium ergo in quo conduntur arma spiritualia, sancta est Ecclesia, in qua diversae species virtutum ac doctrinarum servantur, quibus fideles bene muniti proteguntur, et hostes universi fortiter expugnantur. Hoc armamentarium dicitur consitum esse nemore, quia diversae hominum personae ex variarum gentium nationibus illuc congregatae, atque ibidem per fidem catholicam sunt consitae, ad decorem videlicet ipsius Ecclesiae, et ad delicias manifestandas regis coelestis. Fecit quoque rex solium eburneum grande et vestivit illud auro purissimo, sex quoque gradus quibus ascendebatur ad solium, et scabellum aureum et brachiola duo altrinsecus, et duos leones stantes juxta brachiola; sed et alios duodecim leunculos stantes super sex gradus ex utraque parte. Non
Abbreviated transcription (Latin):
tio aduersus carnẽ & sanguinẽ: s aduers
principes & potestates. q cȩt̾a. Q recte doc¬
tissimi: quia magna bellandi arte indigẽt.
qui in carne conclusi in terris positi. contra
spiritalia nequitiã in cȩlestib certant. Mac¬
na arte umo magna dei gr̃a indigent: cũ¬
contra archangelum tot milib annoꝵ ad
bella exercitatũ carnis fragilitas pugnat. Rec¬
te ergo ducentȩ hastȩ de sumina sexcentoꝵ
aureorũ siue siclorum ut in regum habet᷑
factȩ sunt: quia patres utriꝰqꝙ testamenti
doctrina & operatione ꝑfectiesse noscunt᷑:
cum quicquid sermone docuẽrunt. bonis
exemplis ꝑbaueruint. Nec non & trecenta
scuta quoꝵ singula trecenti aurei uestiebãt.
ꝑfectam fidem eoꝵ significant: quam in
sancte tͥnutatis confessione habebant. Bene
ergo custodes domꝰ di hastas & scuta aurea
portant: quia sancti predicatores qui sunt
imicos confodiunt. &̾ scuto sacrȩ fidi tela

Expanded text:
tio adversus carnem et sanguinem, sed adversus tio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, etc.; et recte doctissimi: quia magna bellandi arte indigent, qui in carne conclusi, in terris positi, contra spiritualia nequitiae in coelestibus certant. Magna arte, imo magna Dei gratia indigent, cum archangelum tot millibus annorum ad bella exercitatum carnis fragilitas pugnat. Recte ergo ducentae hastae de summa sexcentorum aureorum sive siclorum, ut in Regum habetur, factae sunt, quia patres Veteris Testamenti doctrina et operatione perfecti esse noscuntur, cum quidquid sermone docuerunt, bonis exemplis probaverunt. Nec non et trecenta scuta, quorum singula trecenti aurei vestiebant, perfectam fidem eorum significant, quam in sanctae Trinitatis confessione habebant. Bene ergo custodes domus Dei hastas, et scuta aurea portant, quia sancti praedicatores, qui sunt torum jaculis inimicos confodiunt, et scuto sacrae fidei tela
Abbreviated transcription (Latin):
tis patͥȩ requiẽ ꝑfectiores quiq fixa inten¬
tione spȩculantur. Bene autẽ iterando ad¬
iungitur ex fortissimis israhel. Irahel qͥꝑ¬
pe uir uidens dm̃ int̾pretat᷑. Omnes quidẽ
qui ad diuina uisionis gaudia tendunt.
recte is rahel nomine censent᷑. S fortissim
inquit in eis sunt: utiq illi qui siue cȩlestis
dono speculationis sublimant᷑. seu predicati¬
onis ministeriũ rite ꝑagendũ suscipiunt. Qͥ
& apte sexagenario sunt num̃o designati:
quia tales nimirũ denariũ ȩt̃nȩ retributio¬
nis ꝑro ꝑfectione bonȩ oꝑationis expectant.
Om̃s cenentes gladios. & ad bella doctissim.
uos tenentes gladios de quib dicit apłs. Q
galeam salutis adsumite: & gladium sp̃c
qd est uerbũ di. Ad illa bella doctissimi:
de quib idem admonet dicens. Induite uos
armatura dei: ut possitis stare aduersus in¬
sidias diaboli. Quia non est nobis collucta

Expanded text:
tis patriae requiem perfectiores quoque fixa intentis patriae requiem perfectiores quoque fixa intentione speculantur. Bene autem iterando adjungitur: « Ex fortissimis Israel. » Israel quippe, vir videns Deum interpretatur. Omnes quidem qui ad divinae visionis gaudia tendunt, recte Israel nomine censentur. Sed fortissimi, inquit, in eis sunt utique illi, qui sive coelestis dono speculationis sublimantur, seu praedicationis ministerium rite peragendum suscipiunt. Qui et apte sexagenario sunt numero designati, quia tales nimirum denarium aeternae retributionis pro perfectione bonae operationis exspectant. « Omnes tenentes gladios, et ad bella doctissimi. » Illos tenentes gladios, de quibus dicit Apostolus: « Et galeam salutis assumite et gladium Spiritus, quod est verbum Dei . » Ad illa bella doctissimi, de quibus idem admonet, dicens: « Induite vos armaturam Dei, ut possitis stare adversus insidias diaboli, quia non est nobis
Abbreviated transcription (Latin):
in regum ita scriptum est. fecit quoq rex dis
centa scuta de auro puro. Sexcentos auri siclo
dedit in lãminas scuti unius: & trecentas pa¬
tas de auro probato. Trecentȩ enim mine au¬
ri unam peltam uestiebant : posuitq ea rex
in domo silue libani. Scuta ergo simul &̃
haste auree.quib utebantur sicut in sequen¬
tib ostenditur. duces qui excubabant ante
hostiũ domꝰ: quid significant. nisi arinaturã
sꝑiritalem quam habent predicatores sancti
qui custodiunt domũ dñi: Et excubabant
ad ostium eiꝰ: ut callidis insidiatorib inter¬
cluclant aditũ. ne decipiant in nocentes. De
quib in cantico canticorũ scriptum est. Lec¬
tulum salomonis.lxͫ. fortes ambiunt ex for¬
tissimis israhel: omnes tenentes gladios. & ad
bella doctissimi. Quia pre sentiꝰ ecclesiãm
quiecẽ ac pacem predicatores sancti contra
hereticoꝵ tuentur incursus: & int̾nã celes¬

Expanded text:
in Regum ita scriptum est: Fecit quoque rex Salomon in Regum ita scriptum est: Fecit quoque rex Salomon ducenta scuta de auro purissimo, sexcentos auri siclos dedit in laminas scuti unius, et trecentas peltas ex auro probato. Trecentae minae auri, unam peltam vestiebant. Posuitque ea rex in domo saltus Libani . Scuta ergo simul et hastae aureae, quibus utebantur, sicut in sequentibus ostenditur, duces qui excubabant ante ostium domus, quid significant nisi armaturam spiritualem quam habent praedicatores cuncti, qui custodiunt domum Dei, et excubant ad ostium ejus? ut callidis insidiatoribus intercludant aditum, ne decipiant innocentes. De quibus in Canticis canticorum scriptum est: Lectulum Salomonis sexaginta fortes ambiunt ex fortissimis Israel, omnes tenentes gladios et ad bella doctissimi , quia et praesentis Ecclesiae quietem ac pacem praedicatores shaereticorum tuentur incursus, et internam coeles