comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peratorem damnatum eẽ dixerunt: Iam ñ uos
inducant uanissimis & mendacissimis uerbis.
redite adcor ur̃m. timete dñm. cogitate ueritatẽ.
relinquite falsitatem. Quicquid enim iam
passi fueritis iudiciis imꝑialibus quod non
ꝑiusticia sed ꝓiniquitate patimini. ñ pot̾itis
dicere ideo nos cẽ inustos. quia sic uobis cum
agi non debuit. ut uos ab ista iniquitate im¬
perator compesceret. Ep̃i enim ur̃i confessi s̃
maiores suos sic egisse cum ceciliano quomodo
uob̾cum agi non uultis. & tam̃ quod ceciliamỹ
apud imperatorem ꝑsecuti fucrint etiã ipsis
conficentib & ꝓfitentibus satis constitit: qđ
autem cecilianus fuerit ab imperatore damnatꝰ
omnino ñ constitit. immo etiam constiit eum
accusantib & ꝑsequentib maioribus eorum. &
firmauerunt talia postea quasi ꝓ causa sua ꝓ¬
ferendo. ut magis contra ipsos ẽẽ inuenirent᷑.
& ꝓcausa ceciliam etiam illa que ꝓtulerunt re-¬

Expanded text:
peratorem, damnatum dixerunt. iam non uos peratorem, damnatum dixerunt. iam non uos inducant uanissimis et mendacissimis uerbis; redite ad cor uestrum, timete dominum, cogitate ueritatem, relinquite falsitatem. quicquid enim iam passi fueritis imperialibus legibus, quod non pro iustitia sed pro iniquitate patimini, non poteritis dicere ideo nos esse iniustos, quia sic uobiscum agi non debuit, ut imperator uos ab ista iniquitate compesceret. episcopi enim uestri confessi sunt maiores suos sic egisse cum Caeciliano, quo modo uobiscum agi non uultis. et tamen, quod Caecilianum apud imperatorem persecuti fuerint, etiam ipsis confitentibus et profitentibus satis constitit; quod autem Caecilianus fuerit ab imperatore damnatus, omnino non constitit; immo etiam constitit eum accusantibus et persequentibus maioribus eorum et firmauerunt talia postea quasi pro causa sua proferendo, ut magis contra ipsos esse inuenirentur et pro causa Caeciliani etiam illa, quae protulerunt, re
Abbreviated transcription (Latin):
dam suscepimus. ut etiam ibi calumnie mani-¬
festarentur ipsorum. aꝑtissime uicti sunt. nicħ
eorum que in cecilianum intendebant ꝓbare po¬
duerunt: insuꝑ etiam de criminib traditionis
nos ep̃alia gesta ꝓtulimus. unde recitauimꝰ aliqͦs
eorum episcoporum qui sententias in absentem
dixerant cecilianum manifestissimos fuisse tra¬
ditores. Contra ipsa gesta illi quia ñ habebant
quod dicerent. falsa eẽ dixerunt. s nullomͦ ꝓbare
potuer̃. insuꝑ &ẽ. confessist. uł potiꝰ ꝓmagna gła¬
ꝓfessi st̃ cecilianũ apd̃ constantinũ imꝑatorẽ a su¬
is p̃decessoribꝰ accusatum. & addiderunt menda¬
cium. quod illis accus andibus fuerit ab imꝑato¬
re damnatus. Eece ⁊ hinc uictisunt. uir de
uobis solent nebulas erroris effundere. concitan¬
des nobis inuidiam. & mnodium ur̃m nos ad¬
ducentes. quia ecclę causam apud imꝑatores
psecuti sunt accusando cecilianum apud im¬

Expanded text:
dam suscepimus, ut etiam ibi calumniae manidam suscepimus, ut etiam ibi calumniae manifestarentur ipsorum, apertissime uicti sunt, nihil eorum, quae in Caecilianum intendebant, probare potuerunt. insuper etiam de criminibus traditionis nos episcopalia gesta protulimus. unde recitauimus aliquos eorum episcoporum, qui sententias in absentem dixerant Caecilianum, manifestissimos fuisse traditores. contra ipsa gesta illi, quia non habebant, quod dicerent, falsa esse dixerunt, sed nullo modo probare potuerunt. Insuper etiam confessi essi sunt Caecilianum apud Constantinum imperatorem a suis praecessoribus accusatum et addiderunt mendacium, quod illis accusantibus fuerit ab imperatore damnatus. ecce et hinc uicti sunt, unde uobis solent nebulas erroris offundere concitantes nobis inuidiam et in odium uestrum nos adducentes, quia ecclesiae causam apud imperatores persecuti sunt accusando Caecilianum apud im
Abbreviated transcription (Latin):
dicare ñ potuisset. si maximianꝰ qͥcum cȩt̾is socis
pͥmianũ damnauit. si ⁊̃ felicianꝰ qͥ simul pͥmianũ
damnauit.⁊ pꝰea ĩ causa pͥmiani adonatiparte dã¬
fuerat receptus. adiungit̃: sic etiã ipsis socns
siuis maxiinianus non p̃iudicat quib isti deder̃¬
dilationem. dicentes eos ab illo cum quo fuerẽ
non fuisse pollutos. qr nec causa causȩ p̃iudicat
nec ꝑsona ꝑsonȩ. Quid ergo queritis amplius:
Multis quidem uerbis suꝑfluis gesta honerauer̃
& quia non potuerunt efficere ut causa ñ agere᷑
hoc fecerunt multum loquendo ut quod actũ
est difficile legeretur. S debent uobis etiã ista
eorum pauca uerba sufficere: ne propt̃ nescio qͦr
ȩccłȩ. quia sicut ipsi legerunt. dixerunt. subscy¬
serunt. nec causa cause p̃iudicat. nec ꝑsonaper¬
sonȩ. Nam & in ipsa causa ceciliam qͣm licet
ad ȩccłȩ causam non ꝑtinentem. tam̃ defenden-¬

Expanded text:
dicare non posset, si Maximianus. qui cum ceteris sociis suis dicare non posset, si Maximianus. qui cum ceteris sociis suis Primianum damnauit, si etiam Felicianus. qui simul Primianum damnauit et postea in causa Primiani a Donati parte damfuerat, receptus adiungitur, si etiam ipsis sociis suis Maximianus non praeiudicat, quibus isti dilationem dederunt dicentes eos ab illo, cum quo fuerunt, non fuisse pollutos, quia nec causa causae praeiudicat nec persona personae. Quid ergo quaeritis amplius? multis quidem uerbis super- Suis gesta onerauerunt et, quia non potuerunt efficere, ut causa non ageretur, hoc fecerunt multum loquendo, ut, quod actum est, difficile legeretur. sed debent uobis etiam ista eorum pauca uerba sufficere, ne propter nescio quaecclesiae, quia, sicut ipsi dixerunt, relegerunt, subscripserunt, nec causa causae praeiudicat nec persona personae. nam et in ipsa causa Caeciliani, quam licet ad ecclesiae causam non pertinentem tamen defenden
Abbreviated transcription (Latin):
sa plus minus centum ep̃i damnauerant. Iunc
illi nominata causa maximiani unde sciunt se
etiam quos damnauerant in honore integro sus¬
cepisse. & baptismum in sacrilego maximiani
scismate datum se confirmasse & ñ destruxisse.
& in sua uagaitana sententia qua eos damnaue¬
runt quib dam qui in ipso scismate fuerunt di¬
lationem dedisse & dixisse qͦd eos ñ pollueriał
sacrilegi surculi maximiani plautaria. ista er¬
go causa posta quam corum aures percussit
expauescentes & ꝑturbati & obliti ãnde supiꝰ
contra nos contendebant. continuo dixerunt.
Nec causa causȩ: nec ꝑsona ꝑsone p̃iudicat. Et
confirmauerunt uerbis suis quod nos antea
de ȩccła dicebamus. quia non solum catholice
transmarinȩ contra quam confessi sunt se ñ
habere quod dicerent. uerum etiam catholice
affricanȩ quȩ illi unitati cõmunione ꝯiungit᷑.
causa & ꝑsona ceciliani qualis cũq fuisset p̃nu¬

Expanded text:
sa plus minus centum episcopi damnauerant. tunc sa plus minus centum episcopi damnauerant. tunc illi nominata causa Maximiani, unde sciunt se etiam, quos damnauerant, in honore integro suscepisse et baptismum in sacrilego Maximiani schismate datum se confirmasse et non destruxisse et in sua Bagaitana sententia, qua eos damnauerunt, quibusdam, qui in ipso schismate fuerunt, dilationem dedisse et dixisse, quod eos non polluerint sacrilegi surculi Maximiani plantaria, — ista ergo causa posteaquam eorum aures percussit, expauescentes et perturbati et obliti, unde superius contra nos contendebant, continuo dixerunt: Nec causa causae nec persona personae praeiudicat\' et confirmauerunt uerbis . suis, quod nos antea de ecclesia dicebamus, quia non solum catholicae transmarinae, contra quam se confessi sunt non habere, quod dicerent, uerum etiam catholicae Africanae, quae illi unitatis communione coniungitur, causa et persona Caeciliani. qualiscumque fuisset, praeiu
Abbreviated transcription (Latin):
factis malis ñ eis quisq consentiat: portat malꝰ
causam suam & ꝑsonam suam nec p̃iudicat al¬
deri. quẽ in consensione mali oꝑis socium ñ ht̃
criminis. Hoc etiam ipsi uoce aꝑtissima coacti
sunt confiteri. non tunc quando ista dicebamus.
sed postea cum aliud agerctur. Nam cũ uentỹ
fuisset ad causam etiam ceciliani quam nos ab
eccłȩ causa distinguebamꝰ. ut si forte malus ec̃t
inuentus ipsum anathematiraremꝰ: non tamen
propt̃ ipsum ȩccłam xp̃i relinqueremus. cui per
inalam causam suam p̃iudicare ñ posset. Cũ
ergo etiam ad ipsam ceciliani causam uentum
fuisset. & legissent illi concilium carchaginense
ubi recitabant septuaginta plus minus ep̃orum
sententias contra cecilianum absentem prolatas:
respondinus eis sic non obesse illud ep̃orum cõ¬
silium absente ceciliano. quẽadiodum ñ obfu¬
it plurium ep̃orum partis donati concilium ab¬
senti primiano. quando eum in maximian cay¬

Expanded text:
factis malis non eis quisque consentiat, portat malus factis malis non eis quisque consentiat, portat malus causam suam et personam suam nec praeiudicat alteri, quem in consensione mali operis socium non habet criminis. Hoc etiam ipsi uoce apertissima coacti sunt confiteri non tunc, quando ista dicebamus, sed postea, cum aliud ageretur. nam cum uentum fuisset ad causam etiam Caeciliani, quam nos ab ecclesiae causa distinguebamus, ut, si forte malus esset inuentus, ipsum anathemaremus, non tamen propter ipsum ecclesiam Christi relinqueremus, cui per malam suam causam praeiudicare non posset, — cum ergo etiam ad ipsam Caeciliani causam uentum fuisset et legissent illi concilium Carthaginense, ubi recitabant septuaginta plus minus episcoporum sententias contra Caecilianum absentem prolatas. respondimus eis sic non obesse illud episcoporum concilium absenti Caeciliano, quem ad modum non obfuit plurium episcoporum partis Donati concilium absenti Primiano, quando eum in Maximiani cau
Abbreviated transcription (Latin):
cant quid dimitaere & quid tenere debeatis. ñ
ea falsitate qua uob̾ non cessant adhucusq m̃¬
tiri. sed in ea ueritate qua uicti coacti st̃ confiteri.
Quis quis ergo ab hac catholica ȩccła fuerit seꝑatꝰ
quantũlibet laudabilit̃ se iiuere putet. hoc solo
scelere quod a xp̃ianitate disiunctus ẽ. ñ habe¬
bit uitam. sed ira dĩ manet suꝑ cum. Quisqͥs
audem in hac eccła bene iuxerit. nichil ei preni¬
dicant aliena peccata. quia unusquisq in ea¬
proprium onus portabit sicut apłs dicit: & qͥ¬
cunq in ea corpus xp̃i manducauerit indigne.
iudicium sͥ manducat & bibit. Nam etiã hoc
ipse apłs scribit. Cum autẽ dicit iudicium gͥ
manducat. satis ostendit quia ñ alteri iudiciũ
manducat sed sibi. Hoc nos egimus & ostendi¬
mus & optiniumus. quia cõmunio malorum
non maculat quenquam participatione sacra-¬
mentorum. sed consensione factorũ. Nam si in

Expanded text:
cant, quid dimittere et quid tenere debeatis non in cant, quid dimittere et quid tenere debeatis non in ea falsitate, qua uobis non cessant adhuc usque mentiri, sed in illa ueritate, quam uicti coacti sunt confiteri. Quisquis ergo ab hac catholica ecclesia fuerit separatus, quantum libet laudabiliter se uiuere existimet, hoc solo scelere, quod a Christi unitate disiunctus est, non habebit uitam, sed ira dei manet super eum. quisquis autem in hac ecclesia bene uixerit, nihil ei praeiudicant aliena peccata, quia unusquisqproprium onus portabit, sicut Apostolus dicit: Et quicunque in ea corpus Christi manducaverit indigne, judicium sibi manducat et bibit. Nam etiam hoc ipse Apostolus scripsit. Cum autem dicit, Judicium sibi manducat, satis ostendit quia non alteri judicium manducat sed sibi. hoc nos egimus et ostendimus et obtinuimus, quia communio malorum non maculat aliquem participatione sacramentorum sed consensione factorum. nam si in
Abbreviated transcription (Latin):
cor habcictis. Nichil ergo acturi. ut quid istis:
Uel potius qui nichil egistis: ut quid redistis:
Deniq postea quam non potuerunt efficere ꝙ.
conati sunt. idest ut causa ñ ageretur. ipsa ac¬
tio demonstrauit quid timuerint quando
in omnib uicti sunt. Confessi sunt enim ꝯtͣ
ȩccłam catholicam que todo orbe terrarum dif¬
funditur nchil se habere quod dicerent. quia
diuinis scãrum scͥpturarũ testimoniis opp̃ssi
sunt quib ȩccła designatur. incipiens ab ietłm
creuisse ꝑloca inquib apłi p̃dicauerunt. &
nomina eorum locorum in sins epłis & actis
conscͥpserunt. & inde diffundi ꝑcęteras gentes
Contra istam ȩccłam se non habere causam ma¬
nifesta uoce ꝓfessi sunt: ubi ẽ euidentissima ĩ
nomine dei nr̃i uictoria. Cum enim confir-¬
mant ȩccłam cui nos cõmunicare ipsos aut̃
non cõmunicare manifestum ẽ olim se uictos
c̃ẽ testantur. & uobis si sapiatis aꝑtissime indi-¬

Expanded text:
cor haberetis: Nihil ergo acturi ut quid istis? cor haberetis: Nihil ergo acturi ut quid istis? uel potius, qui nihil egistis, ut quid redistis? Denique posteaquam non potuerunt efficere, quod conati sunt, id est ut causa non ageretur, ipsa actio demonstrauit, quid timuerint, quando in omnibus uicti sunt. confessi sunt enim contra ecclesiam catholicam, quae toto terrarum orbe diffunditur, nihil se habere, quod dicerent, quia diuinis sanctarum scripturarum testimoniis oppressi sunt, quibus ecclesia designatur incipiens ab Hierusalem creuisse per loca, in quibus apostoli praedicauerunt et nomina eorundem locorum in suis epistulis et actis conscripserunt, et inde diffundi per ceteras gentes. contra istam ecclesiam se non habere causam manifesta uoce professi sunt, ubi est euidentissima in nomine dei nostra uictoria. cum enim confirmant ecclesiam, cui nos communicare ipsos autem non communicare manifestum est, olim se uictos esse testantur et uobis, si sapiatis, apertissime indi
Abbreviated transcription (Latin):
quantum potuerunt ut omnino ipsa causa ñ
ageretur. propt̃ quã tantus numerus ep̃orũ
utriꝰq partis de uniuersa affrica. & de tã lon¬
ginquis locis carthaginem uenerat. & cũ om̃is
anima suspensa expectaret intanta collatione
quid ageretur. illi uehementer instabant ut m¬
chil agcietur. Quare hoc nisi quia causam suã
malam scicbant. & facillime se posse uinci si age¬
retur. dubitare non poterant: Ipse ergo animꝰ
eorum quo timebant ne causa ageretur. iã uic-¬
tos eos ẽẽ monstrabat. Si enim extorquerent qd̃
uolebant ut iam collatio ipsa non ficret. nec dis¬
putationib nr̃is ueritas appareret. redcuntes
a carthagine quid uobis erant responsuri. quid
demonstraturi: Credo ꝓlaturi erant gesta & di¬
cturi uobͥ. Nos instabamus ut causa ñ ag̾et᷑.
illi instabant ut ageretur: uos expectatis uidere
quid egerimus. Ecce legite ubi eos uicimus: ut
nichil ageremus. Forte & uos responderetis: si

Expanded text:
quantum potuerunt, ut omnino ipsa causa non quantum potuerunt, ut omnino ipsa causa non ageretur, propter quam tantus numerus episcoporum utriusque partis de uniuersa Africa et de tam longinquis locis Carthaginem uenerat. et cum omnis anima suspensa expectaret, in tanta collectione quid ageretur, illi uehementer instabant, ut nihil ageretur. qua re hoc, nisi quia causam suam malam sciebant et facillime se posse uinci, si ageretur, dubitare non poterant? ipse ergo animus eorum, quo timebant, ne causa ageretur, iam uictos eos esse monstrabat. si enim extorquerent, quod uolebant, ut iam conlatio ipsa non fieret, nec disputationibus nostris ueritas appareret, redeuntes a Carthagine quid uobis erant responsuri? quid demonstraturi? credo, prolaturi erant gesta et dicturi uobis: Nos instabamus, ut causa non ageretur, illi instabant, ut ageretur. uos expectatis uidere, quid egerimus; ecce legite, ubi eos uicimus, ut nihil ageremus. forte et uos responderetis, si
Abbreviated transcription (Latin):
gestis conseriberdis custode
essent: ne infalsatum aliquid ab aliquo
diceretur. Dati sunt etiam a nobis & ab ipsis
notarii quatuor hinc. & quatuor inde. ut bi¬
ni cum exceptorib iudices alternarent: ne ali¬
quis nr̃m se dixisse aliquid causaretur. quod
non fuisset exceptum. Huic tante diligentie
etiam illud ẽ additum. ut & nos ipsi quẽad
modum ipse iudex uerbis nr̃is subscriberemꝰ.
ne quisquã diceret in illis gestis aliquid uel
postea fuisse corruptum. Cum enim adhuc
uiuentibus eis qui subscͥpserunt innotuerint
eadem gesta om̃ibus locis in quib oportet
ut innotescant: sic etiam ad posteros confir¬
mata ueritas ꝑdurabit. Nolide ergo ẽẽ ingͣti
tante miscdiȩ dei: que ꝑistam diligentiã uobis
ministratata ẽ. Nulla excusatio iam remansit.
Nuniũ dura nimium diabolica corda sunt ho¬
minum: que adhuc tante manifestationi ueri¬
tatis obsistunt. Ecce ep̃i partis ur̃e quos om̃s
elegerunt ut ꝓom̃ibus loquerentur conati st̃.

Expanded text:
gestis conscribendis custodes essent, ne infalsatum aliquid ab aliquo diceretur. dati sunt etiam a nobis et ab ipsis notarii quattuor hinc et quattuor inde, ut bini cum exceptoribus iudicis alternarent, ne aliquis nostrum se dixisse aliquid causaretur, quod non fuisset exceptum. huic tantae diligentiae etiam illud est additum, ut et nos et ipsi quem ad modum ipse iudex uerbis nostris subscriberemus, ne quisquam diceret in illis gestis aliquid uel postea fuisse corruptum. cum enim adhuc uiuentibus eis, qui subscripserunt, innotuerint eadem gesta omnibus locis, in quibus oportet ut innotescant, sic etiam ad posteros confirmata ueritas perdurabit. nolite ergo esse ingrati tantae misericordiae dei, quae per istam diligentiam uobis ministrata est; nulla excusatio iam remansit; nimium dura, nimium diabolica corda sunt hominum, quae adhuc tantae manifestationi ueritatis obsistunt. Ecce episcopi partis uestrae, quos omnes elegerunt, ut pro omnibus loquerentur, conati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur. Multa sunt quȩ de triitatis ineffa¬
bilitate dicantur. ut ipsa non dicatur: alioquin
ñ÷ ineffabilis. s ut illis dictis illa dici ñ posse
intelligatur. Uerum iam ut arbitror modum
excessit epła mea. cũ ꝑtuã me admonueris b̃rt̾
scribere. S institutione ueterum te excusare di¬
gnatus es. non tibi absurdus uidebor. si modũ
quarũdam epłarum ciceronis quia ciꝰ quoq
in littis tiism̃tionẽ fȩcisti ñ de pigat recordari:¬

Expanded text:
uideatur. multa sunt, quae de trinitatis ineffauideatur. multa sunt, quae de trinitatis ineffabilitate dicantur, ut ipsa non dicatur — alioquin non est ineffabilis —, sed ut illis dictis illa dici non posse intellegatur. uerum iam, ut arbitror, modum excessit epistula mea, cum per tuam me admonueris breuiter scribere. sed quia institutione ueterum te excusare dignatus es, non tibi absurdus uidebor, si modum quarundam epistularum Ciceronis, quia eius quoque in litteris tuis mentionem fecisti, non te pigeat recordari
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo quod inre possit inuenire purgata. De¬
mus itaq oꝑam mundando cordi nr̃o. ut iñ
exurgat acies. qua ista uidere ualcamꝰ: Beati
enim mundicordes inquit: qm̃ ipsi dm̃ udebt̃.
Ita excedentes animalis hominis caliginosas
imagines. ad screntatẽ illam sinceritatemq
ueniamus: qua uidere possimus. quod diciñ
posse uideamꝰ. Nam libello quẽ dignatꝰ es mit¬
tere. si michi sit ocium facultasq tribuatur.
ad singula respondere: arbitror te cogniturum
tanto minus quenq uestiri lumine ucritatis.
quantomagis sibi uidetur nudam depromere
ueritatem. Quis crum ferat ut alia omittam
& hoc solum inderim cõmemorẽ quod maxime
ingemui. cum apłs paulus dicat uidemus nẽ
ꝑspeculum in enigmate. tunc autẽ facie ad fa¬
ciemꝰ: istos iam dicere om̃i integum̃to reiecto
nudam se depromere ueritatem: Qui si dic̃ent
nudam uidemus ueritatem: nichil c̃ẽt eccius
mentis patere. s etiã potestati lingue subiacere

Expanded text:
uerbo, quod in re possit inuenire purgata. deuerbo, quod in re possit inuenire purgata. demus itaque operam mundando cordi nostro, ut inde exsurgat acies, qua ista uidere ualeamus; beati enim mundicordes, inquit, quia ipsi deum uidebunt. ita excedentes animalis hominis caliginosas imagines ad serenitatem illam sinceritatemque ueniemus, qua uidere possimus, quod dici non posse uideamus. Nam libello, quem dignatus es mittere, si mihi sit otium facultasque tribuatur ad singula respondere, arbitror te cogniturum tanto minus quemque uestiri lumine ueritatis, quanto magis sibi uidetur nudam depromere ueritatem. quis enim ferat, ut alia omittam et hoc solum interim commemorem, quod maxime ingemui, cum apostolus Paulus dicat: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, istos iam dicere omni integumento retecto nudam se depromere ueritatem? qui si diceret: \'Nudam uidemus ueritatem>, nihil esset caecius mentis patere sed etiam potestati linguae subiacere
Abbreviated transcription (Latin):
faciendum alteri a quo factus ẽ adiutorium
p̃buit. inchilominus ut se adiuuante ipse ficr&e.
iam erat antequã fieret. Relinquit᷑ itaq ut sũ
se factus sit. Quicquid autẽ sine ilio factumẽ:
nichil ẽ. Aut nichil ẽ gͥ: aut factum non est.
S non ẽ nichil. factus igitur non ẽ. Aut si
factus ñ c̃. & tam̃ filius ẽ: sine dubio natus
ẽ. Quomͦ inquis potuit de solo patre nas¬
cifilius ȩqualis ei de qͦ natus ẽ: Iam hoc
enarrare ñ possum. & cedo prophȩte dicent.
generationẽ eius quis cnarrabit: Quod situ de
humana generatione qua ꝑuirginem natus ẽ
accipiendum putas. ip̃sc te discute. & interroga
animã tuã utrum si ingeneratione humana¬
deficit. audeat cnarrare diuinã. Noli ergo inqͥs
dicere ȩqualem. Cur ñ dicam quod dixit apłs:
Non rapinam inquit arbitratus ẽ ẽẽ se ȩqualem
deo. Et si enim ȩqualitatẽ illam ñ explicauit
humanȩ menti ñdum purgate: posuit tam̃ in

Expanded text:
faciendum alteri, a quo factus est, adiutorium faciendum alteri, a quo factus est, adiutorium praebuit, nihilo minus, ut se adiuuante ipse fieret. iam erat ante, quam fieret. relinquitur itaque, ut sine se factus sit. quicquid autem sine illo factum est, nihil est. aut nihil est igitur aut factus non est; sed non est nihil, factus igitur non est. at si factus non est et tamen filius est, sine dubio natus est. \'Quo modo\'. inquis, \'potuit de solo patre nasci filius aequalis ei. de quo natus est?\' iam hoc enarrare non possum et cedo prophetae dicenti: Generationem eius quis enarrabit? quod si tu de humana generatione, qua per uirginem natus est, accipiendum putas, ipse te discute et interroga animam tuadefecit, audeat enarrare divinam. Noli ergo, inquis, dicere aequalem. Cur non rapinam, inquit, arbitratus est esse se aequalem deo. etsi enim aequalitatem illam non explicauit humanae menti nondum purgatae, posuit tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
nim ꝑ ipsum facta sunt: & sine ipso factum ẽ
nichil. Miror parum attendi que tã expresse
ȩugłista uoluit intimare: ut neminẽ dissimula¬
re ꝑmitteret. N enim satis fuit dicere omnia
ꝑipsum facta sunt: nisi adderet & sine ipso
factum ẽ nichil. At ego quamuis tardus. & ñ¬
dum dedersa caligine saucium mentis ocłm
gerens. ad intuendã patris & filii incõꝑabilẽ
ieffabilemq p̃stantiam. tam̃ hoc tota facili¬
tate complector quod nobis in eugłio ꝓpt̾ea
p̃seminatum ẽ. non ut hinc comprehenderemꝰ
illam diuinitatẽ: s ut hinc admoneremur ñ
oportere nos de temeraria comp̃hensione iacta
ꝑse factus non ẽ: non ẽ igitur factus. Et omia
ꝑ ipsum facta ẽẽ ab ȩuglista credere cogimur.
Ab eodem ergo cogimur cũ factum ẽẽ ñ credere.
Item si sinc ipso factum ẽ nichil. ipse g nichil
legum ẽ: non possumus dicere. Si enim ipse
se fecit: iam erat ante quã fieret. Si autẽ ad se

Expanded text:
nim per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nim per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil. Miror parum adtendi. quae tam expresse euangelista uoluit intimare. ut neminem dissimulare permitteret; non enim satis fuit dicere: Omnia per ipsum facta sunt, nisi adderet: Et sine ipso factum est nihil. at ego quamuis tardus et nondum detersa caligine saucium mentis oculum gerens ad intuendam patris et filii incomparabilem ineffabilemque praestantiam tamen hoc tota facilitate complector. quod nobis in euangelio propterea praeseminatum est, non ut hinc comprehenderemus illam diuinitatem, sed ut hinc admoneremur non oportere nos de temeraria comprehensione iactarper se factus non est; non est igitur factus. et omnia per ipsum facta esse ab euangelista credere cogimur; ab eodem ergo cogimur eum factum esse non credere. item, si sine ipso factum est nihil, ipse ergo nihil e non possumus dicere. si enim ipse se fecit, iam erat ante, quam fieret; si autem ad se
Abbreviated transcription (Latin):
cħ. stulticia ẽ illi. Magisergo teeum si fieri poe¬
set mallem querere quo usq appellandus fit
animalis homo: ut sieum iam transcenduꝰ.
recte fortasse illa quȩ supra humanã mentẽ
atq intelligentiã incominutabilit̃ manent.
aliqua ex parte nos attigisse gaudeamꝰ. Cauen¬
dum ẽ enim ne propt̾ea uideatur stultum cũ
filiũ patri audimus equalẽ. quia hominẽ aĩa¬
lem adhuc agimus de quo dictum ẽ. qd̾ stui¬
ticia sunt illi quȩ sunt sp̃c dĩ. Quãquã sane
maiestas illa supra cuncta sublimis asp̃itali.¬
bus cogitari possit. a nullo autẽ possit effari.
uidere tam̃ quantũ arbitror facile ẽ non eẽ
factum ꝑquẽ facta sunt omnia. & sine quo
factum ẽ nichil Si enim ꝑserpsum factus ẽ:
erat antequã fieret ut fieriꝑse posset. Qdͦ certe
tanto absurdius dr̃: quanto uanius cogitatur
Si autẽ ñ ꝑse factus ẽ. non ÷ factus omnino: qm̃
quicqͥd factum ẽ. ꝑ ipsum factum ẽ. Omnia e¬

Expanded text:
illi. Magis ergo tecum, si fieri posset, mallem quaerere, quousque appellandus sit animalis homo, ut, si eum iam transcendimus, recte fortasse illa, quae supra humanam mentem atque intellegentiam incommutabiliter manent, aliqua ex parte nos attigisse gaudeamus. cauendum est enim, ne propterea uideatur stultum, cum filium patri audiamus aequalem, quia hominem animalem adhuc agimus, de quo dictum est, quod stultitia sunt illi, quae sunt spiritus dei. quamquam sane maiestas illa supra cuncta sublimis ab spiritalibus cogitari possit, a nullo autem possit effari, uidere tamen, quantum arbitror, facile est non esse factum, per quem facta sunt omnia et sine quo factum est nihil. si enim per se ipsum factus est. erat. antequam fieret, ut fieri per se posset, quod certe tanto absurdius dicitur, quanto uanius cogitatur. si autem non per se factus est, non est factus omnino, quoniam, quicquid factum est. per ipsum factum est; omnia e
Abbreviated transcription (Latin):
uiris ediã trans mare mittere dignatꝰ es ad re¬
portandos ex corũ disputationib ub̃es fruct᷑.
quod deniq ad detergendas totiꝰ erroris cali¬
gines libellum cuiꝰdam ep̃i ur̃i ingemo & ui¬
ribus elaboratum. ad me ꝑferendum souicita
benignitate curasti: quanto ẽ equius te bono
animo acciꝑe. quod ea quȩ nullo humano in¬
genio & uirib dari possunt adño dõ tͥ ut cõ¬
cedantur optaui: Apłs enim inquit. Ni sp̃m
huiꝰ mundi accepimus. s sp̃m qui ex deo ẽ. ut
sciamus quȩ adeo donata sunt nobis: quȩ &

Expanded text:
uiris, etiam trans mare mittere dignatus es ad reuiris, etiam trans mare mittere dignatus es ad reportandos ex eorum disputationibus uberes fructus, quod denique ad detergendas totius erroris caligines libellum cuiusdam episcopi uestri ingenio et uiribus elaboratum ad me perferendum sollicita be- nignitate curasti, quanto est aequius te bono animo accipere. quod, ea, quae nulla humana ope et uiribus dari possunt, a domino deo tibi ut concedantur, optaui! apostolus enim inquit: Non spiritum huius mundi accepimus sed spiritum, qui ex deo est. ut sciamus, quae a deo donata
Abbreviated transcription (Latin):
tneritoq honorabili & desidera¬
bili elpidio: augustinus. Quis
nr̃m erret infide uel cognitioẽ
trinitatis: aliqua questio ẽ. G ratum sane ha¬
beo quod me quamuis incognitum facie. tñ
quia errare credidisti: reuocare aberrore conatꝰ
es. Huiꝰ tibi beniuolentiȩ mercedem retribuat
ds̃: & nosse de faciat quod nosse de putas. Res
enim ardua ẽ ut existimo: & queso de ne ĩullã
contumeliȩ pardem acceꝑis. quod tibi tante
cognitionis munus optaui. Uereor enim neo¬
pinatȩ scientiȩ p̃iudicium si ñ p̃cepta uera q̃
nequaquã a te michi arrogauerim. at certe
bona uota nr̃a que michi ctiã indocto habere
de delicet. ñ enim ꝑite s amice exibenda sunt.
repellat ab auribus tuis: potiusq michi suc¬
censeas. quod ñ tͥiam sicut sapienti gratulatꝰ.
quã gr̃as agas. quod tͥsapientiã dep̾catus sũ.
Ueruntam̃ si ego portans ep̃alis nominis sarci¬
nam libentissime amplector beniuolentiã tuã.
quod me bonoso & iasoni ut scribis doctissimiꝰ

Expanded text:
MERITOQVE HONORABILI ET DESIDERABILI ELPIDIO AUGUSTINUS. Quis nostrum erret in fide uel cognitione trinitatis, alia quaestio est. gratum sane habeo, quod me quamuis incognitum facie tamen. quia errare credidisti, reuocare ab errore conatus es. huius tibi beniuolentiae mercedem retribuat deus et nosse te faciat, quod nosse te putas; res enim ardua est. ut existimo. et quaeso te. ne in ullam contumeliae partem acceperis, quod tibi tantae cognitionis munus optaui. uereor enim, ne opinatae scientiae praeiudicium si non praecepta uera, quae nequaquam ad te mihi adrogauerim, at certe bona uota nostra, quae mihi etiam indocto habere de te licet — non enim perite sed amice exhibenda sunt —, repellat ab auribus tuis potiusque mihi suscenseas, quod non tibi iam sicut sapienti gratulatus, quam gratias agas, quod tibi sapientiam deprecatus sim. uerum tamen si ego portans episcopalis nominis sarcinam libentissime amplector beniuolentiam tuam, quod me Bonoso et Iasoni, ut scribis, doctissimis
Abbreviated transcription (Latin):
auftrant scribendi fiduciam p̃sertm quia
timorẽ nr̃m ñ ĩpbabil defensione lenist. Paruu¬
los tuos resalutamꝰ. ⁊ in xp̃o tͥ gͣndescere opta¬
mꝰ. qͥ iã in hac etate cernuñ ꝙͣ sit amor huiꝰ scłi
tiuntur. parua & flexibilia corrigant᷑. De
domo illa qͥd dicam. nisi benignissime tue
curȩ gr̃as agam: Nam eã quam dare pos¬
sumus nolunt. quã uolunt autẽ dare non
possumꝰ. Neq enĩ sicut falso audierunt a

Expanded text:
auferant scribendi fiduciam, praesertim quia auferant scribendi fiduciam, praesertim quia timorem nostrum non inprobabili defensione lenisti. paruulos tuos resalutamus et in Christo tibi grandescere optamus, qui iam in hac aetate cernunt, quam sit amor huius saecna et dura quatiuntur, parua et flexibilia corrigantur. de domo illa quid dicam, nisi benignissimae tuae curae gratias agam? nam eam, quam dare possumus, nolunt, quam uolunt autem, dare non possumus. neque enim, sicut falso audierunt, a
Abbreviated transcription (Latin):
ttris mestificari noluisti. ꝓdest aliqͥd q̃ncũ
ego arbitror etiã ista cognoscere. Primo qr
iniustum ÷ gaudere uelle cũ gaudentibus
& flere ñ uelle cũ flentib: deide quia tribu¬
latio patientiã oꝑatur. patientia pbationẽ.
ꝓbatio spem. spes autẽ ñ confundit: quia ca¬
ritas dei diffusa ẽ in cordib nr̃is. ꝑ sp̃m scm̃
qui datus ÷ nobis. Absit itaq ut recusemus
Nescio qͦ enĩmͦ minꝰ fit qͥd patit᷑ unũm̃brũ si com¬
patiunt᷑ alia m̃bra. nec ipsa mala reuelatiofit
ꝑ cõmunionẽ cladis. s ꝑsolaciũ caritatis. ut qͣ¬
ꝑbatio. spes. dilectio. sp̃cq cõmunis ẽ. O m̃s
autẽ nos dñs consolatur. qui & hec tẽporalia
mala predixit. & post hec bona ȩterna ꝑmi¬
sit. nec debet cũ preliatur infringi. qui uult
post p̃lium coronari. uires illo subministnt
ceitantibꝰ. qui preparat ineffabilia dona in¬
ctoribus. Rescripta nia nr̃a non tibi ad nos

Expanded text:
tteris maestificari noluisti. prodest aliquid, quantum tteris maestificari noluisti. prodest aliquid, quantum ego arbitror, etiam ista cognoscere, primo quia iniustum est gaudere uelle cum gaudentibus et flere non uelle cum flentibus, deinde quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non confundit, quia caritaqui datus est nobis. Absit itaque, ut recusemus nescio quo enim modo minus fit, quod patitur unum membrum, si compatiuntur alia membra. nec ipsa mali releuatio fit per communionem cladis sed per solatium caritatis, ut, quambatio, spes, dilectio spiritusque communis est. omnes autem nos dominus consolatur, qui et haec temporalia mala praedixit et post haec bona aeterna promisit. nec debet, cum proeliatur, infringi, qui uult post proelium coronari, uiret illo subministrante certantibus, qui praeparat ineffabilia dona uictoribus. Rescripta illa nostra non tibi ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
tis acccꝑam. dum ista rescripsi. D namꝰ que
adhuc meas litteras exigebat. alterã quȩ adte
iam ꝑuenisse indicabat. t̾ciam quȩ beniuolen¬
tissimã ꝓnobis curã tuam etiã de domo ͥa¬
rissimi & egregii uuenis iuliani. que nr̃ĩs
adheret parietibus continebat. Qua accepta
continuo respondere ñ distuli. quia ꝓcurĩ¬
tor eximictatis tuȩ cito se romam posse mit¬
tere scripsit. Cuiꝰ utc̾is grauit̃ contristati su¬
mus. quod ea que illic murbe uł cuxa ur¬
bem geruntur ñ nobis insinuare curauit i
certum apud nos fieret quod incerte fame
credere nolebamus. Fr̃m quippe licteris ante
transmissis quãuis molesta & dura. multo
tam̃ leuiora nunciata sunt. Plus sane quã
dici pocest miratus sum quod nec tanta ocia
epła tua qͥcqm nobisde tantis tribulationib
urĩs insinuauerit. quȩ utiq ꝑ uiscera cana¬
tis & nr̃ȩ sint. nisi forte faciendũ ñ putasti.
quod nichil ꝓdesse dixisti. aut nos tius ut¬

Expanded text:
tis acceperam, cum ista rescripsi: unam, quae adhuc meas litteras exigebat, alteram, quae ad te iam peruenisse indicabat, tertiam, quae beniuolentissimam pro nobis curam tuam etiam de domo clarissimi et egregii iuuenis Iuliani, quae nostris adhaeret parietibus, continebat. qua accepta continuo respondere non distuli, quia procurator eximietatis tuae cito se Romam posse mittere scripsit. cuius litteris grauiter contristati sumus, quod ea, quae illic in urbe uel circa urbem geruntur, non nobis insinuare curauit, ut certum apud nos fieret, quod incertae famae credere nolebamus. fratrum quippe litteris ante transmissis quamuis molesta et dura multo tamen leuiora nuntiata sunt. plus sane, quam dici potest, miratus sum, quod nec tanta occasepistula tua quicquam nobis de tantis tribulationibus uestris insinuauerit, quae utique per uiscera caritatis et nostrae sunt, nisi forte faciendum non putasti, quod nihil prodesse duxisti aut nos tuis li
Abbreviated transcription (Latin):
tanto me certius. tanto solidius. tanto sanius
gaudere scias de fide & spe. & duectione tua:
quanto minus indigueris ñ tantum ame qͥc¬
quam discere. s ab uilo prorsꝰ hominum. Ue¬
runtam̃ quia cũ illic eẽm te quidẽ ꝑ etatem
uerecundante. boni parentes & amantissimi
bonoꝵ studioꝵ tuoꝵ quanto pictatis uereq
sapientiȩ ardore flagrares michi intimare
dignati sunt & beniuolentissimc petiucrunt
ne tibi instruendȩ in quo opus eẽt meã opulã
denegarem. admonendã de his litt̾is credidi.
scđm sup̃dictas optiones ut queras qđ uis:
ne sim suꝑflus si conatꝰ fuero docere qd̃ scis. dũ t̃
firmissime teneas qd & si aliqͥd salubrit ꝑme
scire potueris. ille te docebit qui : interioris ho¬
minis magister int̾ior: ꝗͥ in corde tuo tͥ ostendit

Expanded text:
tanto me certius, tanto solidius, tanto sanius tanto me certius, tanto solidius, tanto sanius gaudare scias de fide et spe et dilectione tua, quanto minus indigueris non tantum a me quicquam discere sed ab ullo prorsus hominum. uerum tamen, quia, cum illic essem, te quidem per aetatem uerecundante boni parentes et amantissimi bonorum studiorum tuorum, quanto pietatis ueraeque sapientiae ardore flagrares, mihi intimare dignati sunt et beniuolentissime petierunt, ne tibi instruendae, in quo opus esset, meam operulam denegarem, admonendam te his litteris credidi secundum supra dictas optiones, ut quaeras, quod uis, ne sim superfluus, si conatus fuero docere, quod scis, dum tamen firmissime teneas, quod, etsi aliquid salubriter per me scire potueris, ille te docebit, qui est interioris hominis magister interior, qui in corde tuo tibi ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
doctoris egeatis. Isto autem ꝑiculo ñ tantr̃
nos. nam ad illum de quo dicturus sum qͥd
sumus nos. Non gͦ nos tandum isto ꝑiculo
s etiam doctor gentium ꝑiclitatum se ess e
testatur. cũ dicit. ne magnitudine reuelatio¬
num mearũ extollar. datus : michi stimulus
carnis. & cęt̾a. Inde & ipse dñs tumoris huiꝰ
retinens idem ipse doctor gentiũ dicit. neq qͥ
plantat ÷ aliquid neq qui rigat. s qui incie¬
mentum dat ds. Hoc & ille meminit qui in
natis mulicrũ quanto magnus erat tanto se
in om̃ib humiliabat. indignum se affirmans
qui xp̃i calciamenta portaret. Quid eñ aliud
ostendit ubi ait. qui ht̃ sponsam sponsus ẽ.
amicus autẽ sponsi stat & audit cum. & gau
det propt̃ uocem sponsi : Hic ÷ ille auditus
de quo pauloante cõmemoraui in psalmo po¬
situm. auditui meo dabis exultationẽ & leti¬
ciam. & exultabunt ossa humiliata. ꝑinde

Expanded text:
doctoris egeatis. isto autem periculo non tantum doctoris egeatis. isto autem periculo non tantum nos — nam ad illum, de quo dicturus sum, quid sumus nos ? — non ergo nos tantum isto periculo sed etiam ille doctor gentium periclitatum se esse testatur, cum dicit: Ne in magnitudine reuelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis et cetera. unde et ipse dominus, tumoris huius retinens idem ipse doctor gentium dicit: Neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. hoc et ille meminit, qui in natis mulierum, quanto magnus erat, tanto se in omnibus humiliabat indignum se adfirmans, qui Christi calciamenta portaret. quid enim aliud ostendit, ubi ait: Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat et audit eum et gaudio gaudet propter uocem sponsi? hic est ille auditus, de quo paulo ante commemoraui in psalmo positum: Auditui meo dabis exultationem et laetitiam et exultabunt ossahumiliata. Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝓmissum ÷ ꝑficietur. ut ñ dicat homo
pximo suo cognosce dñm. omnes enĩcognos¬
cent eum sicut scͥptum ẽ. aminore usq ad
maiorẽ eorum. & sollicitissime cauendum :
in docendo suꝑbiȩ uicium. quod in discendo
ñ ita ẽ. Unde & scã scriptura nos admonet
dicens. sit om̃is homo uelox ad audiendum.
tarcdus autẽ ad loquendum. & ille ĩ psalmo
ait. audidui meo dabis exultationẽ & leticiã.¬
& continuo subiecit. exultabunt ossa humi¬
liata. Uidit enim in audiendo facillime ser¬
uari humilitatẽ. quȩ difficile : in docendo.
qm̃ necesse ÷ ut doctor habeat suꝑiorem
locum. ubi laboriosum ÷ obtinere ne sub¬
repat elatio. Uides ne quẽadmodum peri¬
clitemur. a quib expectatur ut non solum
cloctores simus. uerum etiã cum simus ho¬
mines diuina doceamus: S laborũ peri¬
culorũq nr̃oꝵ singulare solatium ẽ. cũ ita
ꝓficitis ut illo ꝑueniatis. ubi nulliꝰ hominis

Expanded text:
quod promissum est, perficietur, ut non dicat homo quod promissum est, perficietur, ut non dicat homo proximo suo: \'Cognosce dominum\'; omnes enim cognoscent eum, sicut scriptum est, a minore usque ad maiorem eorum. et sollicitissime cauendum est in docendo superbiae uitium, quod in discendo non ita est. unde et sancta scriptura nos admonet dicens: Sit omnis homo uelox ad audiendum, tardus autem ad loquendum; et ille in psalmo ait: Auditui meo dabis exultationem et laetitiam continuoque subiecit: Et exultab unt ossa humiliata. uidit enim in audiendo facillime seruari humilitatem, quae difficilis est in docendo, quoniam necesse est, ut doctor habeat superiorem locum, ubi laboriosum est obtinere, ne subrepat elatio. Videsne. quem ad modum periclitemur, a quibus hoc expectatur, ut non solum doctores simus, uerum etiam, cum simus homines, diuina doceamus? sed laborum periculorumque nostrorum singulare solacium est, cum ita proficitis, ut illo perueuiatis, ubi nullius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
ciam reddita ratione securam. aut certe si &
nescio. & tam̃ sciendum ẽ uł impetrabo adnõ¬
ne tibi desim. Nam sepe officium imꝑtiendi
meritum ÷ accipiendi: uł ita respondebo tibi
ut noueris ꝓhac ipsa re quã pariter nescimꝰ
ad quẽ pulsare debeamus. Hec ideo p̃locutus
sum. ne de ꝓ certo sꝑes quicquid a me q̃siueris
auditurã. & hoc cũ non ꝓuencrit. audacter po¬
tius quã prudent̃ me fecisse arbitreris. qui tͥ
querendi siquid uoles facultatẽ dedi. hoc eñ
feci non doctor ꝑfectus. s cum docendis per¬
ficiendus. domina eximia meritoq honora¬
bilis in xp̃o ac suspicienda filia. Equidem &̃
in rebus his quas utcunq scio magis de cupio
c̃ẽ scientem. quã scientiȩ nr̃e indigentẽ. Neq
enĩ ut quod scimus doccamus. alioꝵ ignoran¬
tiam optare debemus. Multo quippe melius
omnes sumus docibiles deo. quod utiq ĩ illa
suꝑna patria cum in nobis completũ fuerit

Expanded text:
ciam reddita ratione securam. Aut certe, si et ciam reddita ratione securam. Aut certe, si et nescio, et tamen sciendum est, vel impetrabo ane tibi desim nam saepe officium impertiendi meritum est accipiendi , uel ita tibi respondebo, ut noueris, pro hac ipsa re, quam pariter nescimus; ad quem pulsare debeamus. Haec ideo praelocutus sum, ne te pro certo speres, quicquid a me quaesieris, audituram et, cum hoc non prouenerit. audacter potius quam prudenter me fecisse arbitreris, quod tibi quaerendi, si quid uoles, facultatem dedi. hoc enim feci non doctor perfectus sed cum docendis perficiendus, domina eximia meritoque honorabilis in Christo ac suscipienda filia. equidem etiam in his rebus, quas utcumque scio, magis te cupio esse scientem quam scientiae nostrae indigentem. neque enim, ut, quod scimus, doceamus, aliorum ignorantiam optare debemus; multo quippe melius omnes sumus docibiles deo, quod utique in illa superna patria, cum in nobis completum fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
indño salutẽ. Scm ꝓpositum tuỹ
&e iniusceratus cordi tuo timor dñ
castus ꝑmanens in scłm scłi curã prote nr̃am
ñ solum in p̃cibus apud dm̃. uerum etiã in
admonitionib ad te ipsam ñ mediocrit̃ susci¬
tat. Quod quidẽ in epłis meis quas ad matrẽ
reuerentiȩ duȩ debito michi cũ honore nomi¬
nandam dedi: ñ semel fȩci. S quia hoc mͥ
rescribere dignata ÷ prius te uelle acciꝑe littas
meas. tunc demum siquid forte tibi opus cẽt
ex ministerio meo. quod uenerando studio
tuo omniũq talium quantũ possum libera
seruitute debere. me noui ñ de ẽẽ taciturã. & res¬
cribendo insinuaturã. Ecce feci quod de uolu¬
isse quãuis ñ per de comꝑi. ne uiderer t̃ ostiũ
fiduciȩ inhumanit̾ claudere. Suꝑest ut pro¬
mas ipsa siquid ex me querendũ putas. Aut
enĩ scio. & quod inquisieris non negabo: aut
ita nescio ut nullo fidi salutisq decrimento
nesciã & de te hoc etiã de ipsam si potuero fa¬

Expanded text:
INO SALUTEM. Sanctum propositum tuum et inuisceratus cordi tuo timor domini castus permanens in saeculum saeculi curam pro te nostram non solum in precibus apud deum uerum etiam in admonitionibus ad te ipsam non mediocriter suscitat. quod quidem in epistulis meis, quas ad matrem reuerentiae tuae debito mihi cum honore nominandam dedi, non semel feci. sed quia hoc mihi rescribere dignata est. prius te uelle accipere litteras meas, tum demum, si quid forte tibi opus esset ex ministerio meo, quod uenerando studio tuo omniumque talium, quantum possum, libera seruitute debere me noui, non te esse tacituram et rescribendo insinuaturam, ecce feci, quod te uoluisse quamuis non per te comperi, ne uiderer tibi ostium fiduciae inhumaniter claudere. sumas ipsa, si quid ex me quaerendum putas. Aut enim scio quod inquisieris, et non negabo: aut ita nescio, ut nullo fidei salutisque detrimento nesciam, et de hoc etiam teipsam, si potuero, fa
Abbreviated transcription (Latin):
sie facias. obsecro ꝑ humanitatẽ ulꝰ qui p̃cep¬
tum dedit ut inuicẽ onera nr̃a porterã. Multa
sunt que de uita nr̃a et conu̾satione. deflerem.
quȩ nollem ꝑ litceras ad te uenire. si int̾ cor
meum et oor tuũ nulla cẽnt minist̾ĩa. pret̾ os
meum et aurẽ tuã. Si autẽ uenerabilis nobis
oĩumq nr̃m tota sinccritate carissim̾ cuiꝰ in te
uere fr̾ nã cum p̃sens ẽẽm benignitatẽ studiũq
ꝑsperi senex saturninꝰ dignat᷑ fuerit quando
oportunum uidebit᷑ ad nos uenire. qͥcguid
cum eiꝰ sc̃itate et sp̃uali affectu colloqui pot̾im̃.
aut nichil aut ñ multũ distabit. ac si cũ tua dig¬
natione id ageremꝰ. ¶d̾ ut nob̾cum ab eo
pecere atq impecrare digneris tantis precib
posco: quantis u̾ba nulla sufficiunt. Ab¬
sentiã enĩ meã tantum longe. ypponienses
ueheñiter nimisq formidant: neq ullo mͦ
mͥ sic uolunt credere. ut et ego uob̾. Agrũ fr̃i¬

Expanded text:
sime facias, obsecro per humanitatem illius, qui praecepsime facias, obsecro per humanitatem illius, qui praeceptum dedit, ut inuicem onera nostra portemus. multa sunt, quae de nostra uita et conuersatione deflerem, quae nollem per litteras ad te uenire, sed inter cor meum et cor tuum nulla essent ministeria praeter os meum et aures tuas. si autem uenerabilis nobis + omniumque nostrum tota sinceritate carissimus, cuius in te uere fraternam, cum praesens essem, benignitatem studiumque perspexi, senex Saturninus si dignatus fuerit, quando opportunum uidebit, ad nos uenire, quicquid cum eius sanctitate et spiritali affectu conloqui potuerimus, aut nihil aut non multum distabit, ac si cum tua dignatione id ageremus. quod ut nobiscum ab eo petere atque impetrare digneris, tantis precibus\' posco, quantis uerba nulla sufficiunt. absentiam enim meam tantum longe Hipponienses uehementer nimisque formidant neque ullo modo mihi sic uolunt credere ut et ego uobis. Agrum fratri
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã tam̃ sunt laudabilia. uelut st̃ om̃ia
bona. quȩ uł cum pecorib habem̾ comunia. uł
cũ impiis hominib Si autẽ merito laudam̃ ꝓpt̃
dm̃. gratulem᷑ eis quib placet uerũ bonum. ñ
tam̃ nob̃ quia placemꝰ hominib. s simã dõtales
sumꝰ quales ẽẽ nos eredunt. et ñ tribuit᷑ nob̾ s
do cuiꝰ dona sunt. om̃ia que uere meritoq lau¬
dant᷑. Hec mͥ ipsi tanto cotidie uł potiꝰ illi cuĩ
salutaria p̃cepta sunt. quecũq siue in diuinis
lectionib inueniunt᷑ siue que int̾tisecus am¬
dimicans. sepe ab eo uulnera accipio. cũ delectati¬
onem oblate laudis mͥ auferre ñ possũ. Hec
ꝓpt̾ea scͥpsi ut si tuȩ sc̃itati iam ñ st̃ necessaria
siue qd̾ plura ipse huĩmodi cogites atq utiliora
siue qd̾ tus sc̃itati medicina ista opus ñ sit mala
tam̃ mea nota sint tͥ. sciasq unde ꝑ mea infir¬
mitate dm̃ rogare digneris. Qđ ut impensis¬

Expanded text:
nequaquam tamen sint laudabilia, uelut sunt bona nequaquam tamen sint laudabilia, uelut sunt bona omnia, quae uel cum pecoribus habemus communia uel cum impiis hominibus. si autem merito laudamur propter deum, gratulemur eis, quibus placet uerum bonum, non tamen nobis, quia placemus hominibus, sed si coram deo tales sumus, quales esse nos credunt, et non tribuitur nobis sed deo, cuius dona sunt omnia, quae uere meritoque laudantur. haec mihi ipse canto cotidie uel potius ille, cuius salutaria praecepta sunt, quaecumque siue in diuinis lectionibus inueniuntur siue quae intrinsecus anisario dimicans saepe ab eo uulnera accipio, cum delectationem oblatae laudis mihi auferre non possum. Haec propterea scripsi, ut, si tuae sanctitati iam non sunt necessaria, siue quod plura ipse huius modi cogites atque utiliora siue quod tuae sanctitati medicina ista non opus sit, mala tamen mea nota sint tibi sciasque, unde pro mea infirmitate deum rogare digneris. quod ut inpensis
Abbreviated transcription (Latin):
rium retinet᷑: id totum adutilitatẽ honoran¬
tium salutẽq conferis. El enĩ frustra dictũ ẽ.
Ds confringet hominũ ossa placere uolentium.
Quid enĩ lauguidiꝰ. qͥd tam sine stabilitate ac
fortitudine. qd̾ ossa significant: q̃m homoquẽ
male loquentiũ lingua debilitat. cum sciat.
falsaeẽ q̃ dicunt᷑: Cuĩ rei dolor nullo modo
animȩ uiscera dilaniaret: si ñ amor laudis. eiꝰ
ossa confringeret. P resumo de robore animi
tui. Itaq ista quȩ tecũ confero mͥ dico. digna¬
ris tam̃ credo mecum considare. qͣm sint gra¬
uia quã difficilia. Nonenĩ huiꝰ hostis uires
sentit. nisi quiei bellum indicerit. qͥa et siciuqͣm
facile ẽ laude carere dum denegat᷑: difficile ẽ ea
ñ delectari cum offert̃. E tam̃ tanta m̃tis in
m̃ debet eẽ suspensio. ut si ñ merito laudemur.
corrigamꝰ eos qͦs possumꝰ. ne arbitrent̃. aut in
dent que qͣmuis ñ desint nob̃ aut. eciã suꝑsint.

Expanded text:
rium retinetur, id totum ad utilitatem honoranrium retinetur, id totum ad utilitatem honorantium salutemque conferre. non enim frustra dictum est: Deus confringet ossa hominibus placere uolentium. quid enim languidius, quid tam sine stabilitate ac fortitudine, quod ossa significant, quam homo, quem male loquentium lingua debilitat, cum sciat falsa esse, quae dicuntur? cuius rei dolor nullo modo animae uiscera dilaniaret, si non amor laudis eius ossa confringeret. praesumo de robore animi tui; itaque ista, quae tecum confero, mihi dico; dignaris tamen, credo, mecum considerare, quam sint grauia, quam difficilia. non enim huius hostis uires sentit, nisi qui ei bellum indixerit, quia, etsi cuiquam facile est laude carere, dum denegatur,. difficile est ea non delectari, cum offertur. et tamen tanta mentis in deum debet esse suspensio, ut, si non merito laudemur, corrigamus eos, quos possumus, ne arbitrentur aut in dent, quae quamuis non desint nobis aut etiam supersint,