comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trus uocab̾ulum dedit. Partes
huis que plane sunt proins iugis
ambiuntur. que adũse sunt. indn
flum fontib t̾minatur. reliqua
includit ochus flumꝰ. Mlictit bac¬
tria fortissimos camelos nũꝙͣ at¬
terrentes pedes. Scithia sicut et
gothia a magoth filio iaphet fez¬
tur cognominata. cuiꝰ terra qͦndã
ingens tluit. Namab oriente i¬
die̾. a septeitrione per paludes
meotides int̾ danubium et occea¬
num usq germanie fines porrige¬
batur. Postea uero minor effec¬
ta. a dextra orientis parte qua oc¬
ceanus siritus tendit᷑. usq ad ma¬
re caspiũ. quod ẽ ad occasum. de¬
hinc a meridie usq ad caucasi u¬
gum deducta est. cui subiacet ab¬
octa su hircama habentes parit᷑
gentes multas. propt̃ teizarum
inifecunditatẽ. late uagantes.
Er quibul quedam agroł incolũt
quedam portentuose ac truces
tarnbus humanis et eoꝵ sangui¬
ne uiuunt. Scichie plures terre
locupletes sunt. inhabitabiles tñ

Expanded text:
tros vocabulum dedit. Partes tros vocabulum dedit. Partes huius quae pone sunt Propanisi iugis ambiuntur, quae adversae sunt Indi fluvii fontibus terminantur; reliqua includit Ochus fluvius. Mittit Bactria fortissimos camelos numquam adterentes pedes. Scythia sicut et Gothia a Magog filio Iaphet fertur cognominata. Cuius terra olim ingens fuit; nam ab oriente India, a septentrione per paludes Maeotides inter Danubium et Oceanum usque ad Germaniae fines porrigebatur. Postea vero minor effecta, a dextra orientis parte, qua Oceanus Sericus tenditur, usque ad mare Caspium, quod est ad occasum; dehinc a meridie usque ad Caucasi iugum deducta est, cui subiacet Hyrcania ab occasu habens pariter gentes multas, propter terrarum infecunditatem late va32. Ex quibus quaedam agros incolunt, quaedam portentosae ac truces carnibus humanis et eorum sanguine vivunt. Scythiae plures terrae sunt locupletes; inhabitabiles tamen
Abbreviated transcription (Latin):
danai frẽ postea ibi regnan̾te no¬
men accepit. Hec ab oriente sirie
ac rubro mari cõĩcta. ab occasu
libiam habet. a septenit̾one mare
magnũ. a meridie uero introrsus
recedit protendens usq ad ethio¬
pias. Regio celi imbribus in sueta.
et pluinarũ ignara. inlus solus
eam circũ fluens irrigat et in mi¬
datione sua fecundat. Unde et fe¬
rax frugibus multã partẽ t̾rarũ
frumento alit. Ceteroꝵ quoq ne¬
gociorum adeo copiosa. ut impleat
necessariis mercibus etiam orbem
terrarum. finis egipti canopea a
canope menelai gubernatore: se¬
pulco in ea in sula que libie p̾ncipi¬
uin et ostium mli facit. Seresopi¬
dum orientis a quo et gens sericũ
et regio t nũcupata ẽst. Hec a sci¬
tico octeano et mari caspio ad occe¬
anũ orientalem inflectit᷑. nobilib
frondib fectilis e quibus uellera
decerpuntur. que ceterarũ gen¬
tium seres ad usum uestiũ uendũt.
Bactrie regiom prop̾us amus bac¬

Expanded text:
Danai fratre, postea ibi regnante, noDanai fratre, postea ibi regnante, nomen accepit. Haec ab Oriente Syriae, ac Rubro mari conjuncta, ab Occasu Libyam habet, a Septentrione mare Magnum, a Meridie vero introrsus recedit, pertendens usque ad Aethiopes; regio coeli imbribus insueta, et pluviarum ignara. 28. Nilus solus eam circumfluens irrigat, et inundatione sua fecundat, unde et ferax frugibus, multam partem terrarum frumento alit, caeterorum quoque negotiorum adeo copiosa, ut impleat necessariis mercibus etiam orbem teCanope Menelai gubernatore, sepulto in ea insula quae Libyae principium et ostium Nili facit. Seres oppidum orientis, a quo et genus Sericum et regio nuncupata est. Haec ab Scythico Oceano et mari Caspio ad Oceanum orientalem inflectitur, nobilibus frondibus fertilis, e quibus vellera decerpuntur, quae ceterarum gentium Seres ad usum vestium vendunt. Bactriae regionis proprius amnis Bac
Abbreviated transcription (Latin):
quod gignat᷑: tandidiores homines
quã palestina. Hec autem duplee
est. superior et inferior. sibi tñ con¬
nere. syrie et phenicie adherentes.
Terra earum opima et ferax. et
fructibus satis fecunda. Pentapo
lis regio in ꝯfimo arabie et palesti¬
ne sit᷑a. dicta aũt a quĩq ciutati¬
bus imꝑioꝵ que celesti igne cõsũp¬
te sunt. Terra ampliui ab ieroso¬
linus olim uberrima. nũc autem
deserta. atq exusta. Nlam prosce¬
lere incolaꝵ de celo descendit ignis
qui regionem illam in cineres e̾ter¬
nos disToluit. cuiꝰ umbra quedam
et species in fauillis et arboribus
tur enim ibi poma uirencia. subtã¬
ta specie maturitatis. ut edendi
desiderium gignant. Si carpas fa¬
tiscunt. ac resoluunt᷑᷑ in cinerem
fumũ q exalant. q̃i adhuc ardeat.
Nabathea regio anabaioth filio is¬
mael nũcupata. Iacet autẽ inter
iudeam et arabiam. et surgens
ab eufrate i mare rubrumꝰ porri¬
gitur. et est pars arabie. Egiptꝰ

Expanded text:
quod gignat candidiores homines quod gignat candidiores homines quam Palaestina. Haec autem duplex est, superior et inferior, sibi tamen conexae, Syriae et Phoeniciae adhaerentes. Terra earum opima et ferax et fructibus satis fecunda. Plis regio in confinio Arabiae et Palaestinae sita, dicta a quinque civitatibus impiorum, quae coelesti igne consumptae sunt: terra amplius ab Hierusalem olim uberrima, nunc autem deserta atque exusta. Nam pro scelere incolarum de coelo descendit ignis, qui regionem illam in cineres aeternos dissolvit; illic umbra quaedam et species in favillis et arboribus tur enim ibi poma virentia sub tanta specie maturitdesiderium gignant. Si carpas, fatiscunt, ac resolvuntur in cinerem, fumumque exhalant, quasi adhuc ardeant. 26. Nabathaea regio, a Nabath filio Ismael nuncupata. Jacet autem inter Judaeam et Arabiam, et surgens ab Euphrate in mare Rubrum porrigitur, et est pars Arabiae. 27. Ae
Abbreviated transcription (Latin):
Hec p̾mus chanaam a filio cham¬
dicta.siue a decẽ cananeorũ gentib
quibus expulsis eandem t̾ram iu¬
dei poss ederunt. Iniciũ longitudĩs
eius a nico arfa usq ad uicũ iuulia¬
dem porrigitur. in quo udeoꝵ pari¬
ter ac tyriorum omimis est habita¬
tio. latitudo autẽ eiꝰ a mõte libani
usq ad tyberiadis lacũ extendit᷑.
In medio autẽ iudee ciuitas est iero¬
solima quasi umbilicus regionis
tocius terte. uariarũ opum diues.
frugibus. fertilis. aquis illustris.
opimia balsamis. Unde iudei scdm̃
promissam pat̾bus terram fluẽtẽ
retur. Samaria regio palestine¬
ab oppido quodam nomẽ accepit. qd̾
uocabatur samaria. tiuitas quon¬
dam regalis in isrł. que tiũc ab
augustĩ noiẽ sebastea nũcupatur.
Hec regio int̾ iudeam et galileã
media  iacet. incipiens auito cui
nomen est eleas deficiens in terra
acrabat. Situs eius natura cõ¬
sinuli nec ullo differens a iuidea.
Galilea regio palestine nocata

Expanded text:
Haec prius Chanaan dicta a filio ChamHaec prius Chanaan dicta a filio Cham, sive a decem Chananaeorum gentibus, quibus expulsis eandem terram Iudaei possiderunt. Initium longitudinis eius a vico Arfa usque ad vicum Iuliadem porrigitur, in quo Iudaeorum pariter ac Tyriorum communis habitatio est. Latitudo autem eius a monte Libani usque ad Tiberiadis lacum extenditur. In medio autem Iudaeae civitas Hierosolyma est, quasi umbilicus regionis totius. Terra variarum opum dives, frugibus fertilis, aquis inlustris, opima balsamis. Unde secundum eleudaei eam promissam patribus terram fluentem retur. Samaria regio Palaestinab oppido quodam nomen accepit qui vocabatur Samaria, civitas quondam regalis in Israel, quae nunc ab Augusti nomine Sebastia nuncupatur. Haec regio inter Iudaeam et Galilaeam media iacet, incipiens a vico cui nomen est Eleas, deficiens in terra Agrabath. Situs eius natura consimili nec ullo differens a Iudaea. Galilaea regio Palaestinae vocata
Abbreviated transcription (Latin):
pheniciam. et palestinam. cuius ꝑs
est iudea usq ad sarracenos. et na¬
bacheos. Conninagena p̾ma prouĩ¬
cia syrie. a uocabulo cõmage urbis
nũcupata. que quodam ibi metro
polis habebatur. hns est a septem¬
trione ab ortu mesopotanna. a me¬
ridie syria.ab occasu mare magnũ.
Phenis cadim frater de thebis
egiptiptiorum in syriam profectꝰ
apud sydonem regnauit. eam q
prouĩçiam ex suo nomine pheniciã
appellauit. Ipã est ubi est tyrus
ad quã ysayas loquitur. Habet
autẽ ab oriente arabiẽ. a meridie
mare rubrũ. Palestina pronĩcia
philistũ urbem metropolim habuit
que nũc dicit᷑ ascalon. ex qua ciui¬
tate om̃is circa eã regio palestina
est nũcupata. Hiiꝰ ab oriente
mare rubrũ occurrit. a meridiano
latere iudea excipit᷑. a septẽt̾onali
plaga citioꝵ finib claudit᷑. ab oc¬
casũ egiptio limite t̃minatur.Iu¬
dea regio palestine ex noiẽ iude ap¬
pellata. ex cuius t̾bu reges habuit

Expanded text:
Phoeniciam et Palaestinam, cuius pars Phoeniciam et Palaestinam, cuius pars est Iudaea absque Sarracenos et Nabatheos. Commagena prima provincia Syriae a vocabulo Commagae urbis nuncupata, quae quondam ibi metropolis habebatur: hujus est a Septentrione Armenia, ab ortu Mesopotamia, a meridie Syria, ab Occasu mare Magnum. Phoenix Cadmi frater de Thebis Aegyptiorum in Syriam profectus apud Sigonem regnavit, eamque provinciam ex suo nomine Phoeniciam appellavit. Ipsa est urbs ubi est Tyrus, ad quam Esaias loquitur. Habet autem ab oriente Arabiam, a meridie mare Rubrum. Palaestinae provincia Philistim urbem metropolim habuit, quae nunc dicitur Ascalon, ex qua civitate omnis circa eam regio Palaestina est nuncupata. Hujus ab oriente mare Rubrum occurrit, a meridilatere Iudaea excipitur, a septentrionali plaga Tyriorum finibus clauditur, ab occasu Aegyptio limite terminatur. Iudaea regio Palaestinae ex nomine Iudae appellata, ex cuius tribu reges habuit.
Abbreviated transcription (Latin):
et nũcupata. tam nobilis ut cal¬
dea. et assyria. et mesopotamia.
in eius nomẽ aliqũ transierunt.
Arabia appellat .i. sacra. hoc eñ
significando in tempore eo quod sit
regio thusrifera. odores creans. hĩc
minauerũt. in cuius saltib et mir¬
ra et cinnamonũ prouenit. Ibi nas¬
citur auis phenix. sardonix. gemima
et hiris. et molicides. et pedorota
ibi inuenitur. Ipã est et sabba aꝑ¬
pellata. a filio chus q̃ nũcupatus
est saba. Hec autẽ angusto terre tͣc¬
tu ad orientem uersus ad ꝑsicũ sinũ
extendit᷑. cuius septẽt̾onalia chal¬
dea claudit. occasum smꝰ arabicus
Syriam sy.rus quid̃ ꝑhibetur. in¬
digena. a suo uocabulo nũcupasse.
Hec ab oriente fliuo eufrate. ab
occasu mari nrõ et egipto t̾minat᷑
tangensa septẽtrione armeniam et
capadociam.a meridie sinũ arabicũ.
Situl eius porrectul in inmenlam
longitudinem in lato angustior. Ht̃
autem in se proũcias. cõmagenam.

Expanded text:
et nuncupata, tam nobilis ut Chalet nuncupata, tam nobilis ut Chaldaea et Assyria et Mesopotamia in eius nomen aliquando transierint. Arabia appellata, id est sacra; hoc enim significare interpretatur; eo quod sit regio turifera, odores creans: hinc minaverunt. In cuius saltibus et myrrha et cinnamum provenit: ibi nascitur avis phoenix, sardonyx gemma, et iris, molochites et paederota ibi invenitur. Ipsa est et Saba, appellata a filio Chus, qui nuncupatus est Saba. Haec autem angusto terrae tractu ad orientem versus ad Persicum sinum extenditur, cuius septentrionalia Chaldaea claudit, occasum sinus Arabicus. Syriam Syrus quidam perhibetur indigena a suo vocabulo nuncupasse. Haec ab oriente fluvio Euphrate, ab occasu mari nostro et Aegypto terminatur, tangens a septentrione Armeniam et Cappadociam, a meridie sinum Arabicum. Situs eius porrectus in inmensam longitudinem, in lato angustior. Habet autem in se provincias Commagenam,
Abbreviated transcription (Latin):
aggressi sunt. Ex quib media ab
occasu. transuersa parthia regna
amplectitur. a septenit̾one armeni¬
a circundat᷑. ab ortu caspios uidet.
a meridie ꝑsidam. Huiꝰ terra medi¬
cam arborem gignit. quã alia re¬
gio minime par̾turit. Sunt aũt
medie due maior et minor. ꝑsi¬
da tendens ab ortu usq ad indos.
ab occasu rubrũ mare babet. ab
aquilone uero meridiem tangit.
ab austro carmamã. que ꝑsid̾e au¬
nectitur. quibus est susa oppidum
nobilissimũ. In ꝑsida p̾mum orta
est ars magica. ad quã mẽroth gi
omnes in illis ꝑtib solem colunt.
qui ipõrum lingua hel dicit᷑. Meso¬
potamia grecam ethimoliam possi¬
det. ꝙ duob fluuiis ambiat᷑. Nã
ab oriente tygrim ht̃. ab occiduo
eiffratem. Incipit autẽ a septẽtrio¬
ne int̾ montem taurium et can¬
casum. cuiꝰ a meridie sequit᷑ babi¬
lonia. deinde caldea. nouissime
arabia. eodemon. babilonie regi¬
onis caput babilon urbs est. a quo

Expanded text:
adgressi sunt. Ex quibus Media ab adgressi sunt. Ex quibus Media ab occasu transversa Parthia regna amplectitur, a septentrione Armenia circumdatur, ab ortu Caspios videt, a meridie Persidam. Huius terra Medicam arborem gignit, quam alia regio minime parturit. Sunt autem Mediae duae, maior et minor. Persida tendens ab ortu usque ad Indos, ab occasu Rubrum mare habet, ab aquilone vero Mediam tangit, ab austro Carmaniam, quae Persidae adnectitur, quibus est Susa oppidum nobilissimum. In Persida primum orta est ars magica, ad quam Nebroth gigomnes in illis partibus solem colunt, qui ipsorum lingua El dicitur. Mesopotamia Graecam etymologiam possidet, quod duobus fluviis ambiatur; nam ab oriente Tigrim habet, ab occiduo Euphraten. Incipit autem a septentrione inter montem Taurum et Caucasum; cuius a meridie sequitur Babylonia, deinde Chaldaea, novissime Arabia εὐδαίμων. Babyloniae regionis caput Babylon urbs est, a qua
Abbreviated transcription (Latin):
stra impossibile est. Parthia ab
indie finib usq ad meso potannã¬
lotis montuosis. et asperioribus
site. hñtes fluuios. idaspem et
arbent. Sunt enĩ int̾ se fimbus
suis discrete. noiã a propriis auc¬
toribus ita trahentes. Aracusia
ab opido suo nũcupata. Parthiã
parthi.a scithia uenientes occupa¬
uerunt. eam q ex sug nomiue
uocauerunt. Huic a meridie ma¬
re rubrũ est. a septent̾one irca¬
nũ salũ. ab occiduo solis plaga
porrecta a caspio littore usq ad
terras scitharum. assyria uocata
ab assur filosem. qui eam regio¬
nem post diluuium p̾mus mco¬
luit. Hec ab ortu iudiam ameti¬
die mediam tangit. ab occiduo
tigrim. a septemtrione montẽ
cau̾casum. uͥ porte caspie sunt.
In hac regione p̾mo usus inuẽtꝰ
est purpure. Inde p̾mũ crinium
et corporũ ũguenta uenerunt.
et odores quibus romanoꝵ et
grecoꝵ effluxit luxuiria. Illedia
et plida a regibo medo et plo cog¬
nominate. qui eal prom̃cias bellado

Expanded text:
stra impossibile est. 8. Parthia ab stra impossibile est. 8. Parthia ab Indiae finibus usque ad Mesopotamialocis montuosis et asperioribus sitae, habentes fluvios Hydaspem et Arbem. Sunt enim inter se finibus suis discretae, nomina a propriis auctoribus ita trahentes. Aracusia ab oppido suo nuncupata. Parthiam Parthi ab Scythia venientes occupaverunt, eamque ex suo nomine vocaverunt. Huius a meridie Rubrum mare est, a septentrione Hyrcanum salum, ab occidui solis plaga porrecta a Caspio litore usque ad terras Scytharum. Assyria vocata ab Assur filio Sem, qui eam regionem post diluvium primus incoluit. Haec ab ortu Indiam, a meridie Mediam tangit, ab occiduo Tigrim, a septentrione montem Caucasum, ubi portae Caspiae sunt. In hac regione primus usus inventus est purpurae, inde primum crinium et corporum unguenta venerunt et odores, quibus Romanorum atque Graecorum effluxit luxuria. Media et Persida a regibus Medo et Perso cognominatae, qui eas provincias bellando
Abbreviated transcription (Latin):
quo ex parte occidentali claudit᷑
Hec a meridiano mari porrecta
usq ad ortũ solis. et a septentri¬
one usq ad montẽ caucasum. ꝑ¬
uenit. Habent gentes multas et
opida. insulam quoq taprobane.¬
gẽmis et elepbantis refertã. crisã.
et argiram auro argento q fe¬
tundas. tilẽ quoq arboribus fo¬
liis nũꝙ̃ carentibus habet et flu¬
uios. gangen. et nda̾. et ĩpanẽ.
illustrantes indos. Terra ndie
fauonii spũ saluberrima in amno
bis metit fruges. uice biemis au¬
titur. Gignit autẽ cuicti coloris
homines. elefantos iugentes. mo¬
noceron bestiam. psit acũ auem.
ebenũ quoq lignum. et cinnamo
niũ. et calamũ a romaticum. et¬
piper. Mlitit et ebur. lapides ꝙͦ
pretiosos. beriollos. crisoprassos.
et adamantẽ. cabũ culos. lignites
piargaritas. et umones. quibus
nobilium feminarum ardet ã¬
bitio Ibi sunt et montes aurei.
quos adire propter dracones et
griphes et ĩmensoꝵ hominũ mõ¬

Expanded text:
quo ex parte occidentali clauditur: quo ex parte occidentali clauditur: haec a Meridiano mari porrecta usque ad ortum solis, et a Septentrione usque ad montem Caucasum pervenit, habens gentes multas, et oppida, insulam quoque Taprobanam elephantis refertam, Chrysen et Argyram auro, argentoque fecundas, Tylen quoque arborum foliis nunquam carentem. 6. Habet et fluvios Gangen, et Indum, et Hypasin illustrantes Indos. Terra Indiae Favonii spiritu saluberrima, in anno bis metit fruges; vice hiemis titur. Gignit autem tincti coloris homines, elephantes ingentes, monoceron bestiam, psittacum avem, ebenum quoque lignum, et cinnamum, et piper, et calamum aromaticum. 7. Mittit et ebur, lapides quoque pretiosos, berrillos, chrysoprasos, et adamantem, carbunculos, lychnites, margaritas, et uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio. Ibi sunt et montes aurei, quos adire propter dracones, et gryphas, et immensorum hominum mon
Abbreviated transcription (Latin):
sia ex nomune mulieris
tuiusdam est appellata.
que apud antiquos impe¬
rium tenuit orientis. Hec in t̾cia
orbis ꝑte disposita. ab oriente or¬
tu solis. a meridie occeano ab oc¬
ciduo nrõ mari finitur. a septem¬
t̾one meotidi lacu. et tanai fluui¬
o t̾minatur. Habet autẽ proum¬
sumpto mitio a ꝑadiso. Padisus
est locus in orientis ꝑtib ꝯstitutꝰ
cuiꝰ uocabulũ ex greco in latinũ
uertit᷑ ortus. Porro hebraice e¬
den dicit᷑. ꝙ in nrã lingua deli¬
cie int̾pretantur. quod̾ utrumq
iunctum facit ortũ deliciarum. Est
am et lignũ uite. Non ibi frigꝰ.
non estus. sed perpetua eaeris tẽ¬
peries. E cuiꝰ medio fons prorũ
miuis aditus int̾clusus est. Sep¬
tus est enĩ undiq rũphea flãme
a .i. muro igneo accinctus. ita ut
super rũpheam flagrantẽ ordiã¬
tũ est. ut homines flamme. an¬
gelos uero malos angeli submone¬
ant. ne cui carmi uel spũi trans¬
gressionis aditus pateat paradi
si. Iudia uocata ab iudo flum̃e.

Expanded text:
sia ex nomine cujusdam mulieris est appellata, quae apud antiquos imperium tenuit Orientis. Haec in tertia orbis parte disposita, ab Oriente ortu solis, a Meridie Oceano, ab occiduo nostro mari finitur, a Septentrione Maeotide lacu et Tanai fluvio terminatur. Habet autem provisumpto initio a Paradiso. 2. Paradisus est locus in Orientis partibus constitutus, cujus vocabulum ex Graeco in Latinum vertitur hortus; porro Hebraice Eden dicitur, quod in nostra lingua deliciae interpretatur. Quod utrumque junctum facit hortum deliciarum; est am lignum vitae: non ibi frigus, non aestus, sed perpetua veris temperies. 3. E cujus medio fons prorumpmini aditus interclusus est. Septus est enim undique romphaea flamma, id est, muro igneo accinctus, ita ut super romphaeae flagrantiam ordinatum est, ut homines flammae, angelos vero malos angeli boni submoveant, ne cui carni, vel spiritui transgressionis aditus Paradisi pateat. 5. India vocata ab Indo flumine,
Abbreviated transcription (Latin):
fit. aut crebris tomtrius. aut
ncans t̾re erũpentib uẽtis.
zotunditate circli
dictus. qr sicut rota est.
bnde et breuis etiã rocella orbicu¬
lus appellatur. undiq ciũ occean ᷑
circũtluens eiꝰ in circulo ambit
fines. Dimsus est t̾farie. e quib
una ꝑs asy. altera europa. tercia¬
libia q̃ et affrita nũcupatur. Qł
tres partes orbis ueteres non eqͣlit̾
diuiserunt. Llam asꝑa ameridie per¬
orientem usq ad septẽtrionem ꝑue¬
int europa uero a septẽt̾one usq ad
occidentem. atq ñ in affrica ab ot¬
cidente usqr ad meridiem. Unde e¬
indenter orbem diudiũ due tenẽt
eut opa et affrica. alium ił dinudi¬
umi sola a sya. Sed ideo iste due
ptes facte sunt.qr int̾ utramq ab
octeano mare magnuni ingreditur.
quod eis inte.secat. Quã propter
si d̾nas ꝑtes. orientis et occidẽtil
orbem diuldis. asya erit in una.
i altera uero europa et affrita.

Expanded text:
fit, aut crebris tonitruis, aut de concavis terrae erumpentibus ventis. rotunditate circuli dictus, quia sicut rota est; unde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Undique enim Oceanus circumfluens eius in circulo ambit fines. Divisus est autem trifarie: e quibus una pars Asia, altera Europa, tertia Africa nuncupatur. Quas tres partes orbis veteres non aequaliter diviserunt. Nam AsOrientem usque ad Septentrionem pervenit. Europa vero a Septentrione usque ad Occidentem, atque inde Africa ab Occidente usque ad Meridiem. 3. Unde evidenter orbem dimidium duae tenent Europa et Africa, 143 alium vero dimidium sola Asia. Sed ideo istae duae partes factae sunt, quia inter utramque ab Oceano mare Magnum ingreditur, quod eas intersecat. Quapropter, si in duas partes Orientis et Occidentis orbem dividas, Asia erit in una, in altera vero Europa et Africa.
Abbreviated transcription (Latin):
edicionem origenes miro labore repperit.
et cũ ceteris edicionibus comꝑauit᷑.
Piesbit̾ quoq ieronimꝰ trium linguaꝵ
ꝑitus. ex hebreo in latinũ eloquium
easdem scͥpturas conu̾tit. eloquent᷑¬
q t̾nsfudit: cuiꝰ int̾p̃tatio merito cet̾is
antefertur: Nam est et u̾borum tena¬
tior et prospicuitate sentencie clarior.
atq ut pote a xpĩano int̾p̃tacior uerior¬

Expanded text:
editionem Origenes miro labore repperit, editionem Origenes miro labore repperit, et cum ceteris editionibus conparavit. Presbyter quoque Hieronymus trium linguarum peritus ex Hebraeo in Latinum eloquium easdem Scripturas convertit, eloquenterque transfudit. Cuius interpretatio merito ceteris antefertur; nam est et verborum tenacior, et perspicuitate sententiae clarior atque, utpote a Christiano, interpretatio verior
Abbreviated transcription (Latin):
Ehint magnus alexander ue
suctessores eiꝰ instituendis oĩ̃
librorũ bibliothecis amniũ intenderunt.
maxime ptholoneus cognomento philadel¬
phus omis literature sagatissimꝰ. cum
studio bybliothetarum pisistratum emu¬
laretur. non solum gentium sc̃pturas.
sed etiã diuinas literas in byblothecam
suam ꝯtulit: Nam .lxx. milia librorũ¬
huiꝰ temꝑibus alexandrie muenta sunt
Hic etiam ab eleazore pontifice petens
sc̃pturas ueteris testamenti in grecam
int̾pretes transfexre curauit. quas in
alexandrma bybliotheca habuit. Em¬
guli si quidẽ in singulis cellulis seꝑati
ut nichil in aliciuꝰ eorum codice muẽtũ
esset. quod in cegeris uel ni u̾borũ ordin
discreparet: Fuerunt et alii int̾p̃tes
qui ex hebrea lingua i grecam scã elo¬
quia transtulerunt: sicut aquila sym¬
matꝰ. et theodocion. sicut ⁊̃ et uulga¬
ris illa int̾p̃tatio. cuiꝰ auctor nõ apparet
et ob sine nomine int̾p̃tis q̃nta edicio
nũcupat᷑. Preterea sextã it septimã

Expanded text:
ehinc magnus Alexander vel successores eius instruendis omnium librorum bibliothecis animum intenderunt; maxime Ptolomaeus cognomento Philadelphus omnis litteraturae sagacissimus, cum studio bibliothecarum Pisistratum aemularetur, non solum gentium scripturas, sed etiam et divinas litteras in bibliothecam suam huius temporibus Alexandrie sunt inventa, hic etiam ab Eleazaro pontifice petens scripturas veteris testamenti, in grecam interpretes transferre curavit; quas in alexandrina bibliotheca habuit. Siquidem singuli in singulis cellulis separati ut nihil in alicuius eorum codice inventum esset quod in ceteris vel in verborum ordine discreparet. Fuerunt et alii interpretes, qui ex Hebraea lingua in Graecum sacra eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus et Theodotion, sicut etiam et vulgaris illa interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis Quinta Editio nuncupatur. Praeterea sextam et septimam
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum apud mẽphiticam utbẽ.
Mlemphis .n. ciuitas est egiptiorum ubi
carte usus inuentus est. Pͥmũ sicut
ait lucanus. conficit᷑ bibula m̃phitis.
carta papiro. Bybulam autem papyrũ
dixit. qͣliod humorẽ bibat: Carta aut̃
dicta. quod carptĩ papiri teginẽ decertũ
glutinat᷑: Cuiꝰ genera quãpłima sũt̃
pͥma et p̃cipua angustea est. regia et
maioris forme. i honorem octouiam
augusti appellata: Scd̃a lebiana. ob
honorem lybie prouĩcie. Tercia heratita
dicta quod ad sacros libros eligebatͣ
similis argustee. sed colorota. Quartu
nelio gallo p̃facto. egipti pͥmũ ꝯfecta
Septima emporitica. quod ea merces

Expanded text:
ceptum, apud Memphiticam urbem. Memphis enim civitas est Egyptiorum, ubi charte usus inventus est primum, sicut ait Lucanus: Conficitur bibula Memphicis charta papyro. Bibulam autem papyrum dixit, quod humorem bibat. Charta autem dicta, quod carptim papyri tegimen decerptum glutinatur. Cuius genera quam plura sunt. Prima et praecipua Augustea regia, maioris formae in honorem Octaviani Augusti appellata. Secunda Libyana, ob honorem Libyae provinciae. Tertia hieratica dicta eo quod ad sacros libros eligebatur, similis Augusteae, sed subcolorata. Quarta nelio Gallo praefecto Aegypti primum confecta. Septima emporetica, quod ea merces
Abbreviated transcription (Latin):
bulum potes apotes aretes. idẽ uit¬
quasi oris ratio. Nam orare
loqui et dice̾ Est aũt orõ
ꝯtextus uerboꝵ cum sensu. Contextus
autem sine sensu nou est oratio. qr
nou est oris ratio. Orõ aũt plena est
sensu. uoce. et lict᷑a. Dusiones autẽ
gramatice artis a quibusdam .xxix. uł¬
Uox articulata. litte̾a. sillaba. pedes.
accentus. positure. note. or thographi
analogia. et himologia.glose. differẽtie

Expanded text:
bulum, apo tes aretes, id est a uirquasi oris ratio. Nam orare est loqui et dicere. Est autem oratio contextus verborum cum sensu. Contextus autem sine sensu non est oratio, quia non est oris ratio. Oratio autem plena est sensu, voce et littera. Divisiones autem grammaticae artis a quibusdam trivox articulata, littera, syllaba, pedes, accentus, positurae, notae, orthographia, analogia, etymologia, glossae, differenti
Abbreviated transcription (Latin):
plura.quorũ p̾mꝰ ludus
equestrium. Duo enĩ equites
precedentib pͥus signis militarib¬
unus a porta orientis. alt̾ ab occiden¬
tis procedebantin equis albis. cum
aureis galeis. minoribus et abiliori¬
bus armis. Sic q atroci ꝑ seueran¬
tia pro uirtute sua mibant pugnam
dimicantes quousq alt̾ in alterius
mortem prosiluet. ut haberet qui
caderet casum. glam̃ qui ꝑimeret.
Que armatura pugnabat marti

Expanded text:
plura, quorum primum ludus equestrium. Duo enim equites, praecedentibus prius signis militaribunus a porta Orientis, alter ab Occidentis, procedebant in equis albis cum aureis galeis, minoribus et habilioribus armis, sicque atroci perseverantia pro virtute sua inibant pugnam, dimicantes, quousque alter in alterius mortem prosiliret, ut haberet qui caderet casum, gloriam qui perimeret. Quae armatura pugnabat Marti
Abbreviated transcription (Latin):
in capite germanie sunt. a ppetuo
procelsus. ita ut sub ills nubes esse
dicantur. de quo uirgilius. Nubes
quasi ololampus. id est quasi telum.
hnt mons macedoniam diuidit a
tracia. Athos mons macedone. et
ipẽ altior nubibus. tanto q subli.
etiani. qui gemino uertice est erec¬
tus in celum. hic in duo findit᷑ iuga
cirra et insa. unde et nũcupatus.
co quod in sigulis iugis colebant᷑¬
apollo et liber. hec uiga a duobus
frĩbus entheron et elicon appellan¬
tur. Ilam elicon dictus ab elicone
frẽ cicerones. Itẽ ceramm sunt mõ¬
tes epiri. a trebris dicti fulmimbus:
Grece enĩ fulmen ceranos dicit᷑. Aꝑ¬
peninuꝰ mons appellat᷑ qͣi alpes pa¬
itiliam easdem alpes aperuit. Unde
aceto. et inde loca ipã que rupit. ap¬
penuine alpes uocant᷑. Ilons ethna
ex igne et sulphure dictus. unde et
gehenna. Constat autẽ hunc ab
ea parte qua eurus et affricꝰ flãt.
habere peluncas plenas sulphuris.
et usq ad mare deductas. Que

Expanded text:
in capite Germaniae sunt a perpetuo in capite Germaniae sunt a perpetuo praecelsus, ita ut sub illo dicantur. De quo Vergilius Lucan.quasi Ololampus, id est quasi caelum. Hic mons Macedoniam dividit a Thracia. Athos mons Macedoniae, et ipse altior nubibus, tantoque sublimieotiam, qui gemino vertice est erectus in caelum. Hic in duo finditur iuga: Cyrrham et Nissam; unde et nuncupatus; eo quod in singulis iugis colebantApollo, et Liber. Haec juga a duobus fratribus Citheron, et Helicon appellantur. Nam Helicon dictus ab Helicone fratre Citheronis. 12. Item Ceraunii sunt montes Epiri, a crebris dicti fulminibus. Graece enim fulmen κεραυνὸς dicitur. Appenninus mons appellatus quasi Alpes PoItaliam easdem Alpes aperuit. Unde aceto. Et inde loca ipsa, quae rupit, Appenninae Alpes vocantur. Mons Aethna ex igne et sulphure dictus; unde et Gehenna. Constat autem hunc ab ea parte, qua Eurus vel Africus flat, habere speluncas plenas sulphuris et usque ad mare deductas, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tere dicit᷑. uñ et balista quasi mis¬
ca. et fundibulum. uirgiliꝰ. bule¬
uis uerbera funde. cãpͦ .uii. de
insulis ut promineãt. m̃
et loca earũ promũtoria
dut̃. Sic salustius de sardima.In
orientẽ ꝙ̃ occidentem latior promi¬
net. Sigeum promũtoriũ asie. u̾
hellespontus apciꝰ dilatat᷑. dictũ
autẽ sigeum propter herculis taci¬
turnit᷑atem. quia probibitꝰ hospi¬
nio a laomedonte rege troianorũ.
simulauit abscessũ. et inde cont᷑
troiam cũ alencio uenit. quod dr̃
sige. Maleum promũtoriũ gretie

Expanded text:
tere dicitur. Unde ballista, quasi missa, et fundibulum. Virgilius: Balearis verbere fundae. CAPUT VI. De insulis, ut promineant inde et loca earum promontoria dicuntur. Sic Sallustius de Sardinia: « In orientem quam occidentem latior prominet. » Sigaeum promontorium Asiae, ubi Hellespontus apertius dilatatur. Dictum autem Sigaeum propter Herculis taciturnitatem: quia prohibitus hospitio a Laomedonte, Trojanorum rege, simulavit abscessum, et inde contra Trojam cum silentio venit, quod dicitur sige. Maleum, promontorium Graeciae,
Abbreviated transcription (Latin):
medicus.cum ip̃oꝵ qualitatibus et nrã
corpora ꝯmutant᷑. hinc est quod medi¬
cia secunda philosophia dicit᷑. utraq
enim disciplina totum hominẽ sibi um¬
dicat Nam sicut ꝑ illam aiã. ital ꝑ hãc

Expanded text:
medicorum, cum ipsorum qualitatibus et nostra medicorum, cum ipsorum qualitatibus et nostra corpora commutantur. 5. Hinc est quod medicina secunda philosophia dicitur. Utraque enim disciplina totum sibi hominem vindicat. Nam sicut per illam anima, ita per hanc
Abbreviated transcription (Latin):
uerit᷑ a quibusdam qͣro medicĩe¬
riter ceteras liberales distipli¬
uias medicine ars non cõtine¬
atur. Propterea qr ille singulares
ꝯtinent causas: it a uͦ omĩum. Nam
et gramatitam meditꝰ scire uibet᷑ ut
intellige̾ uel expon̾e̾ possit que legit.
Similit̾ et retboritam. ut ueracibus
argumentis ualcat diffimte q̃ tractat.
Necnon et dialetitam. p̃p̃ infirmitatũ
causas rõne adhibita. ꝑscrutandas atqs
curandas: Sic et archimeticã piopt̾
ium horarum in accessionbus et ꝑiodis
dierimm: Non alit̾ et gromet̾am propt̾
qualitates regionũ et locoꝵ situs. m
quibus doceat quid quẽq obseruare opor¬
teat. Porro musica tacognita illi non
erit: Nam multa sunt que in egris homĩ¬
bus. ꝑ bant disciplinam facta leguntꝰ sicut
meditus frenctitum quẽdã ꝑ simphomã
p̾stine santati restituit. Postremo et
astrononniam notam habebit. ꝑ queni¬
cõtempletur rationes astroꝵ et mutati¬
ones temporum: Nam sicut ait quidã

Expanded text:
eritur a quibusdam quare inter ceteras liberales disciplinas Medicinae ars non contineatur. Propterea, quia illae singulares continent causas, ista vero omnium. Nam et Grammaticam medicus scire debet, ut intellegere vel exponere possit quae legit. Similiter et Rhetoricam, ut veracibus argumentis valeat definire quae tractat. Necnon et Dialecticam propter infirmitatum causas ratione adhibita perscrutandas atque curandas. Sic et Arithmeticam propter numerum horarum in accessionibus et periodis dierum. Non aliter et Geometriam propter qualitates regionum et locorum situs, in quibus doceat quid quisque observare oporteat. Porro Musica incognita illi non erit, nam multa sunt quae in aegris hominibus per hanc disciplinam facta leguntur; sicumedicus phreneticum quendam per symphoniam pristinae sanitati restituit. Postremo et Astronocontempletur rationem astrorum, et mutationem temporum, nam sicut ait quidam
Abbreviated transcription (Latin):
hic apud grecos gramina uotat᷑.
Scripulus autemꝰ dictus ꝑ diminu¬
tionem a lapillo breui qui scrupꝰ
uocatur. Dragnia ottaua pars
uncie et denarn pondus argenti
tͥbus ꝯstans scripulis. id est decẽ
et octo siliquis. Denariũ aute mn
dictum qr pro decẽ nũmis ĩpritat᷑.
Solidum nũcupatum quia nichil
illi decem iudetur. Solidũ enim¬
ueteres incegrũ dicebant et totũ.
Ipẽ qͦ numisma uocat᷑ pro eo quod
uominib p̾ncipum effignis q sig¬
netur. a mitio uero unũ munis.
ma unus argenteus erat. hoc em̃
ab assirns cepit. Dicũt autẽ iuidei
quodabraham in terra chanaam
primꝰ hanc aduexerit formam.
Solidus apud latinos alio noiẽ
sertula dicit᷑. quod is ser uncis
compleatur. bunc ut diximꝰ uul¬
gus auteum solidũ uotat. Cuiꝰ
t̾ciam ꝑtem ideo dixerunt tre¬
miss em̃. eo quod solidum faciat
ter missus. Sextula bis ad sumpta
duellem facit. ter posita staterẽ
reddit. Stat̾ est autẽ medieta

Expanded text:
Hic apud Graecos gramma vocatur. Hic apud Graecos gramma vocatur. Scripulus autem dictus per diminutionem a lapillo brevi qui scrupus vocatur. Dragma octava pars unciae est et denarii pondus argenti, tribus constans scripulis, id est decem et octo siliquis. Denarium autem dictum quia pro decem nummis inputatur. Solidum nuncupatum, quia nihil illi deeveteres integrum dicebant et totum. Proprie quoque nummisma vocatur, pro eo quod nominibus principum, effigiisque signetur: ab initio vero unum nma unus argenteus erat. Hoc enim ab Assyriis coepit. Dicunt enim Judaei quod Abraham in terram Chanaan primus hanc advexit formam. Solidus apud Latinos alio nomine Sextula dicitur, quod iis sex uncia conpleatur. Hunc, ut diximus, vulgus aureum solidum vocant; cuius tertiam partem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum faciat ter missus. duellam facit, ter posita staterem reddit. Stater autem medietas
Abbreviated transcription (Latin):
dictum. eo quod soluti in salsamẽ¬
to pisculi eũdem humorem liquãt.
cuiꝰ liquor appellatur salsugo uł
nuiria. Proprie aũt muria dicit᷑.
aqua sale ꝯmixta. effecta qr gus¬
tu amara in modũ maris. Suctꝰ
dicti. quod sacto exp̾munt᷑. ut typ
sane. Tipsane zema. aporima. gre¬
ca uocabula sunt: capitulum te

Expanded text:
dictum eo quod soluti in salsamedictum eo quod soluti in salsameto pisciculi eundem humorem liquant. Cuius liquor appellatur salsugo vel muria. Proprie autem muria dicitur aqua sale commixta, effectaque gustu in modum maris. Sucus dsanae. Ptisanae, zema, opozema, Graeca vocabula sunt. CAPUT IV. De
Abbreviated transcription (Latin):
musti admissa quod remanserit
carenũ est. Eui contͣria sapa est.
quod feruendo ad tertiam redat¬
ta descendi̾t. Sicera est potio oĩs
que extra uniũ mebriare pͭ. Euiꝰ
licet nomen hebreũ sit. tamen
latinũ sonat. pro eo quod ex suc
quorem exp̾mant᷑. coctis frugibus
aqua pinguior ꝙͣi suctus cosatur
et ipã pocio sicera nũcupat᷑. Cer¬
uisia a cerere .i. fruge uocatur.
Est eñ potio ex seminibus fru
Suscitat᷑ enĩ ignea illa uis ger¬
minis madefacte frugis. acͤ dem̃
siccatur. et post in fazma redacta
molli sucto admiscetͣ quo fermen¬
tato sapor austeritatis et calor e¬
brictatis adicit᷑. que fit in hns ꝑ¬
tibus hispame. cuius ferax ium
locus non est. fer dicta. quod se¬
se uasis inherendo atłigat. Garũ
est. liquor piscium salsus. qui olĩ
ꝯficiebatur ex pisce quẽ greci ga¬
uit nc̃ ex mainito gn̾e pisciuni fi¬
at. nomẽ tamẽ p̾stinum retinet
a quo inicium lumplit. liqͣmeti

Expanded text:
musti amissa, quod remanserit musti amissa, quod remanserit carenum est, cui contraria sapa est, quae fervendo ad tertiam redacta descenderit. 16. Sicera est omnis potio quae extra vinum inebriare potest. Cujus licet nomen Hebraeum sit, tamen Latinum sonat pro eo quod ex succquorem exprimantur, coctisque frugibus aqua pinguior, quasi succus colatur, et ipsa potio sicera nuncupatur. 17. Cervisia a Cerere, id est, fruge vocata. Est enim potio ex seminibus frumSuscitatur enim ignea illa vis germinis madefactae frugis, ac deinde siccatur, et post in farinam redacta molli succo admiscetur, quo fermentato, sapor austeritatis et calor ebrietatis adjicitur. Quae fit in iis partibus Hispaniae, cujus ferax vini locus non est. Faex dicta, quod sese vasis emergendo affigat. 19. Garum est liquor piscium salsus, qui olim conficiebatur ex pisce quem Graeci γαamvis nunc ex infinito genere piscium fiat, nomen tamen pristinum retinet a quo initium sumpsit. Liquamen
Abbreviated transcription (Latin):
aqua mixtũ cito in hũc saporem
redigitur. Unde et acidim. qͣi a.¬
quidũ. Conditũ uotatũ quod nõ
sit simplex. sed cõmixtione pulmẽ
dictum. Est .n. potio ex aqua et
atq ꝯmotum. Idromellum quod
fiat ex a qua et malis macians.
Saccatũ liquor est aq̃ fete ium ad¬
mixtus. et sacco expressus. luxia.
et mellis ꝑmixta conficiatur ma¬
teria.Unde et dulcedinẽ retinet
et a crorem. Rodomellum dicitur
eo quod in sucto rose mel admis¬
ceatur. Mellitratũ uinũ melle
nxtum. Medus qͣi melus quia ex
melle fit. sicut calamitas pro ca¬
damitas. fecula uua pinguis de¬
cocta usq ad crassitudinem mel¬
lis. ac refrigerata utilis stoma¬
cho. Palsum quiquid ex uua pas¬
sa ꝯpressum exfluxĩt. Dicitur
autem passum a patiendo. Nã
ꝑcutit᷑ uua sutior et decoquitur.
et mñ fit passum. Defretũ dictũ
quod defraudet᷑. et qͣi fraudem
patiatur. Carenũ. eo quod fer¬
uendo ꝑte careat. Terçia.ii. ꝑte

Expanded text:
aqua mistum cito in hunc saporem aqua mistum cito in hunc saporem redigitur. Unde et acidum, quasi aquidum. Conditum vocatum, quod non sit simplex, sed commistione pigmentmistum. Est enim potio ex aqua et atque commotum. Hydromelum, quod fiat ex aqua et malis 494 Matianis. Saccatum, liquor est aquae faeci vini admistus, et sacco expressus. Lorea .et mellis permista conficitur materia, unde et dulcedinem retinet et acorem. Rhodomeli dicitur, eo quod in succo rosae mel admisceatur. Melicratum, vinum melle mistum. 13. Medus, quasi melus, quia ex melle fit, sicut calamitas pro cadamitas. Faecula, uva pinguis, decocta usque ad crassitudinem mellis, ac refrigerata utilis stomacho. 14. Passum, quidquid ex uva passa compressum effluxerit. Dicitur autem passum a patiendo. Nam percutitur uva siccior, et decoquitur, et inde fit passum. Defrutum dictum est, quod defraudetur, et quasi fraudem patiatur. 15. Carenum, eo quod fervendo parte careat. Tertia enim 495 parte
Abbreviated transcription (Latin):
sa ꝙͣuis grandia ex eo plena absor
spiramine repleta uico dixũpat.
Roseũ uinũ .i. cũ rubore. rosa .n.
rubore. nam album est. Sucmati¬
ũ. sucine gemine simile .i. fului
coloris. limpidũ uinũ .i. ꝑspicuũ
ab aque spẽ dictum. qͣr limphidũ.
limpha .n. aqua est. Turbidum
falerna regione campaine. uͥ op¬
tima uina nascunt᷑. Colatũ uas
propriũ nũcupatũ. in quo deporta¬
tur. Gazereũ uero. regio unde de¬
fertur.Gaza eñ opidũ est pales¬
tine. Imfertũ uinũ dicit᷑ quod alta¬
rio libat᷑ atq offert᷑. Spurtũ quod
offerri non licet. aut cui a qua ad¬
mixta est. qͣi spuriũ boc est in mũ¬
dum. honorariũ uinũ quod regib
et potentibus honoris grã offert᷑.
Cato de mnocençia sua. Cum eem̃
in prouĩtia legatus. quã plures ad
pretores et consules uinũ honora¬
rium dabant. nũꝙͣ accepi. ne pri¬
uatus quid̃. Erudũ uinũ est. ĩ sua¬
ue quod serui potant. Acetũ uel

Expanded text:
sa quamvis grandia ex eo repleta absque sa quamvis grandia ex eo repleta absque spiramine ilico disrumpat. Roseum vinum, id est cum rubore; rosa enim est sine rubore; nam album est. Sucinacium sucinae gemmae simile est, id est fulvi coloris. Limpidum vinum, id est perspicuum, ab aquae specie dictum, quasi lymphidum; lympha enim aqua est. Turbidum,Falerna regione Campaniae, ubi optima vitia nascuntur. Colatum vas proprium nuncupavit in quo deportatur: Gazeum vero regio, unde defertur; Gaza enim oppidum est Palaestinae. Infertum vinum dicitur quod altario libatur atque offertur. Spurcum, quod offerri non licet, aut cui aqua admixta est, quasi spurium, hoc est inmundum. Honorarium vinum, quod regibus et potentibus honoris gratia offertur. Cato, de innocentia sua: Cum essem in provincia legatus, complures ad praetores et consules vinum honorarium dabant, nunquam accepi, ne privatus quidem. 9. Crucium vinum est insuave, quod servi potant. Acetum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾alit̾ quod suꝑficies eius equalis
sit. hinc et equora. Quã inde recẽ¬
tẽ dicimus. qr nõ est utilis uetusta
ut uinũ. sed statim sublata de flu.¬
mine. fonte uel puteo. fatestit .n.
potus uenas sanguine cito repleat.
hoc alii quod nos cura soluat. lieũ
appellant. ueteres uinũ uenenum
uocabant. sed postꝙͣ inuentũ est uitꝰ
centulas inquit ita uinũ debere fu¬
gere ut uenenũ. ne pro etatis calore
feruenti bibant et peant. Iñ est qd̾
apud ueteres romanos femine nõ
utebant᷑ uino. nꝰ sacrorũ causa
q sincerũ est. sicut et aquã merã
poris pueris oꝑariis quibus panis
tempe id ẽ soli aut seꝑatĩ ñ ut in
pͣndio aut in tena aut unã mẽlã
Iñ credimus etiã illud tempus qd̾
post medium diem est. meridiem
appellari. quod purum sit. Mllustum
est uinum e lacu statĩ sublatũ. Dic¬
tum autẽ credit᷑ mustũ qd̾ in se
limũ et terram habeat mixtam.
Nam mus terra. uñ et humus.
Cuiꝰ tanta uis feruoris est. ut ua¬

Expanded text:
ata quod superficies ejus aequalis sit. Hinc et aequora, quam inde recentem dicimus, quia non est utilis vetusta, ut vinum: sed statim sublata de flumine, fonte vel puteo. Fetescit enim potus venas sanguine cito repleat. Hoc alii, quod nos cura solvat, Lyaeum appellant. Veteres vinum venenum vocabant; sed postquam inventus est virus centulas' inquit 'ita vinum debere fugere ut venenum, ne pro aetatis calore ferventi bibant et pereant.' Inde est quod apud veteres Romanos feminae non utebantur vinum, nisi sacrorum causa que sincerum est, sicut et aquam meram,poris pueris operariis quibus panisid est soli ac separatim, non, ut in prandio aut in cena, ad unam mensam. Inde credimus etiam illud tempus, quod post medium diem est, meridiem appellari, quod purum sit. Mustum est vinum e lacu statim sublatum. Dictum autem creditur mustum quod in se limum et terram habeat mixtam; nam mus terra, unde et humus. Cuius tanta vis fervoris est ut va
Abbreviated transcription (Latin):
autem constat longitudine pedũ
ducentorum quadragnita. lati
agrum uocant. Porcanndem beti¬
ci .xxx. pedumlatitudine. et octo¬
gnita longitudine definiunt it a¬
xxx. E. xxx. Sed porca est quod ĩ
arando ertat. quod defossum est
lira. Gallicandetum appellant in
areis urbanis. spaciũ centum pe¬
dum. quasi centecum. In agrestib
dialis ager habet passus .cxxu.
id est pedes. dcxxu. cuiꝰ mensura
octies computata nuliariũ facit.
qui constat quĩqz milia pedibus.
Centuria autẽ ager est ducentoꝵ
iugerum. qui apud antiquos a
centũ iugeribus uocabat᷑. Sed
postea duplicata est mensura. no¬
menqz p̾stinũ recinuit. In numero
enim centurie multiplicate sunt.

Expanded text:
autem constat longitudine pedum autem constat longitudine pedum ducentorum quadraginta, latitacnuam vocant. Porcam idem Baetici triginta pedum latitudine et octuaginta longitudine definiunt seq. fig.. Sed porca est quod in arando extat; quod defossum est, lira. Galli candetum appellant in areis urbanis spatium centum pedum, quasi centetum. In agrestibusdialis ager habet passus CXXV, id est pedes DCXXV; cuius mensura octies conputata, miliarium facit, qui constat quinque milia pedibus. Centuria autem ager est ducentorum iugerum, qui apud antiquos a centum iugeribus vocabatur, sed postea duplicata est nomenque pristinum retinuit. In numero enim centuriae multiplicatae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
trium possessionũ fines adstrugit
Hunc et quadrifimũ quod quafuor
Reliqui linutes angustiores et int̾
se distant imparibus int̾uallis
inubus designatis capetu¬
Ecapacitate. longitudine.
altitudine. latitudine. animo qr
finitur. Maiores itaq orbem in
ꝑtibus. partes in prouĩciis. proiũ¬
cias. in regionebus. zegiones: in
locis. loca: interritorns. territo.¬
ria emagris. agros in centuriis.
centurias. in iugeribus. iuger.
in climatibus. deinde climata ĩ
actus. particas passus. gradus.
cubitos. pedes. palmos. untis
et digitos diuiserunt. Tanta enĩ
fiit eorumi solertia. digitus est
pars. mnimma. agrestiũ mensumi¬
rum. inde untia habens digitos
tres. Palmus autẽ quatuor di¬
gitos habet. pes: sedecim. passus.
pedes qͥnq. ꝑtita passus duos idẽ
Est enĩ decem pedum. ad instar
talami in ezechiele templũ men¬
surantis. Actus mĩmus est lati¬
tudine pedum quatuor. longitu
iugeri. nomen accepit. Ingerum

Expanded text:
trium possessionum fines astringit. trium possessionum fines astringit. Hinc et Quadrifinium, quod quatuor. Reliqui limites angustiores, et inter se distant imparibus intervallis, et nominibus designatis. CAPcapacitate, longitudine, altitudine, latitudine, animoque finitur. Maiores itaque orbem in partibus, partes in provinciis, provincias in regionibus, regiones in locis, loca in territoriis, territoria in agris, agros in centuriis, centurias in iugeribus, iugera in climatibus, deinde climata in actus, perticas, passus, gradus, cubitos, pedes, palmos, uncias et digitos dividerunt; tanta enim fuit illorum sollertia. Digitus est pars minima agrestium mensurarum. Inde uncia habens digitos tres. Palmus autem quattuor digitos habet, pes sedecim, passus pedes quinque, perticas passus duos, id eEst enim decem pedum ad instar calami in Ezechielo templum mensurantis. Actus minimus est, latitudine pedum quaiugeri nomen accepit. Iugerum
Abbreviated transcription (Latin):
ut dimenlionis equitas teneat᷑
lnntes appellati antiquo uerbo
transuersi. Nam transuersa
omña antiqui luua dicebant.
a quo et lumina holtiorum. ꝑ
que foris uel intul itur. Et
limites quod ꝑ eos in agros foru
eatur. Hnc et limꝰ uocabulũ
accepit. Cingulum quo lerui pu¬
blici cingebant᷑ obliqua purpu¬
ra. Termun dicti quod terre mẽ¬
suras distingunt atq declarãt.
Hns enĩ testimonia fimiũ in tel¬
ligunt᷑ et agrorum intentio et
certamen aufert᷑. limites ma¬
rum magris duo sunt. cardo et
decumanul. Cardo est qui a septẽ¬
trione directul a cardine celi est.
llam sine dubio celum uertit᷑
in septẽ trionali orbe. Decumanꝰ
est qui ab oriente in occidentem
pertransũ sum dirigit᷑. qui pro
eo quod formam .x. faciat decu¬
manus est appellatus. Ager em̃
bis diuisus figuram denarii mũ
efficit. Arca ab arcendo uocata.
fines enĩ agri custodit. eosq adire
probibet. Crifimũ dictũ eo quod

Expanded text:
ut dimensionis aequalitas teneatur. ut dimensionis aequalitas teneatur. Limites appellati antiquoo verbo transversi, nam transversa omnia antiqui lima dicebant; a quo et limina ostiorum, per quae foris vel intus itur, et limites, quod per eos in agros foris eatur. Hinc et limus vocabulum accepit, cingulum quo servi publici cingebantur obliqua purpura. Termini dicti quod terrae mensuras distinguunt atque declarant. His enim testimonia finium intelleguntur, et agrorum intentio et certamen aufertur. Limites maximi in agris duo sunt: cardo et decumanus. Cardo, qui a septentrione directus a cardine caeli est; nam sine dubio caelum vertitur in septentrionali orbe. Decumanus est qui ab oriente in occidentem per transversum dirigitur, qui pro eo quod formam X faciat decumanus est appellatus. Ager enim bis divisus figuram denarii numeri efficit. Arca ab arcendo vocata: fines enim prohibet. Trifinium dictum, eo quod