comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur a scribere: tam̃ hoc ipso qͦ
dilectus ẽ pauli laudabilis. et salita¬
tione dignus efficitur. Salutate urba¬
num adiutorem meum in xp̃o: et
stachin dilectum meum. Stachin in
salutatione coniungit. s urbanum
in laudibus p̃tulit. illum enĩ adiuto¬
rem in xp̃o: stachin uero dilectum
tantũ mͦ sibi. sicut ampliatũ nomi
in xp̃o. Puto hunc appellen ꝑ multas
tribulationes transisse. pacienter
ipse in aliis dixit: quia tribulatio
pacientiã oꝑat᷑.pacientia uero ꝓ¬
bationẽ ꝓbatio uero spem. Uiden¬
dum sane ẽ. ne forte ipse sit hic qui
inactibus apłoꝵ apollo nominat᷑
alex andrinus: inscripturis erudi
apłi uł additur. uł minuitur: istoᷤ
qui sunt uł de domo. uł defamilia
aristoboli. ñ frustra neq dilectos
neq ꝓbos neq adiutores inxp̃o
nominat. s forte qr nichil tale ha¬
beant inmeritis.: iccirco eos solo ti¬
tulo salutationis honorauit. Salu¬
tate erodionẽ cognatum meum.

Expanded text:
videatur ascribere, tamen hoc ipso quod videatur ascribere, tamen hoc ipso quod dilectus est Paulo, laudabilis et salutatione dignus efficitur. Salutate Urbanum, adjutorem meum in Christo, et Stachyn dilectum meum. Et istos in salutatione conjungit, sed Urbanum in laudibus praetulit: illum enim adjutorem in Christo, Stachyn vero dilectum tantummodo sibi, sicut Ampliatum nominin Christo. Puto hunc Apellem per multas tribulationes transisse patienter,ipse in aliis dixit : quia tribulatio patientiam operatur, patientia vero probationem, probatio vero spem. Videndum sane est, ne forte ipse sit hic qui in Actibus apostolorum Apollo nominatur, Alexandrinus, in Scripturis eruditApostoli, vel additur, vel minuitur, istos qui sunt vel de domo, vel de familia Aristobuli, non frustra neque dilectos, neque probos, neque adjutores in Christo nominat, sed forte quia nihil tale habebant in meritis, idcirco eos solo titulo salutationis honoravit. Atate Herodionem cognatum meum.
Abbreviated transcription (Latin):
tem. quã xp̃c uenit ab soluere. de
qua scriptum ẽ. uenire eum. et dda
re captiuis remissionẽ et cęcis uisũ:
Inqua captiuitate uident᷑ una atq
eẽt popłs eẽt isrł. apud assirios.
uł babylonios. oms quidem uide¬
bantur eẽ captiui. s alia ratio in
cęt̾is captiuis. alia in daniele. et a¬
nania. et azaria. uł misael: illi enĩ
captiui erant ꝓpeccatis suis. isti
uero ꝓ consolatione captiuoꝵ erant
etiam ipsi captiui: et ido si diceret
damel de aliquo uno explebe. con¬
captius meus. ñ ita conuenienter
diei iudebatur: ut si diceret de anai¬
nia. et ataria. et misaeb. concaptiui
mei. In istis enim una captiuitatis
ẽ ratio: quȩ longe areliqui popłi
ratione diu̾sa ẽ. Ita gͦ et paulus ta¬
le aliquid de se. et andronico. et ui¬
nia. scđm occultioris sacramenti
intuens rationem: concaptiuos eõ
sibi in hoc mundo nominat. et no¬
biles in apłis. Salutate ampliatũ
nichil egregium p̃cȩteris in laude

Expanded text:
tem, quam Christus venit absolvere, de tem, quam Christus venit absolvere, de qua scriptum est , venire et dare eum captivis remissionem, caecis visum: in qua captivitate videbantur una atque esset populus Israel apud Assyrios vel Babylonios, omnes quidem videbantur esse captivi, sed alia ratio in caeteris captivitatis, alia in Daniele et Anania atque Azaria vel Misael : illi enim captivi erant pro peccatis suis, isti vero pro consolatione captivorum erant etiam ipsi captivi; et ideo si diceret Daniel de aliquo uno ex plebe, concaptivus meus, non ita convenienter dici videbatur, ut si diceret de Anania et Azaria et Mizael, concaptivi mei: in istis enim una captivitatis est ratio, quae longe a reliqui populi ratione diversa est. Ita ergo et Paulus tale aliquid de se, et Andronico ac Junia, secundum occultioris sacramenti intuens rationem, concaptivos eos sibi in hoc mundo nominat, et nobiles in apostolis. Salutate Ampliatum, nihil egregium prae caeteris in laude
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ multũ laborauit in nobis. Docet
et in hoc debere etiam feminas la¬
borare ꝓȩccłiis cli. Nam et laborant
cum docent ad olescentulas sobrias
eẽ. diligere uiros. filios nutrire. pu¬
dicas eẽ. castas. domum bene regen¬
tes. benignas. subditas uiris suis.
hospitio reciꝑe. scõꝵ pedes lauare:
et cȩtera omĩa. quȩ de officiis mu¬
lierum scripta referuntur. in omĩ
ger ere castitate. Salutate andro¬
nieum. et iuniam. cognatos meos.
et concaptiuos meos. qui sunt no¬
biles in apłis. qui et ante me fue¬
runt in xp̃o. Potest quidẽ fieri. ut
scd̃m carnem isti cognati fuerit̃ pauli⁊
fortassis ex illis septuaginta duo
bus qui et ipsi apłi nominati sint
fuerint: et ido nobiles eos in apłis
dicat: et inhis apłis qui ante eum
fuerunt: s illud me mouet. qđ ait
concaptiuos meos. Quȩ enĩ erat
pauli captiuitas. inqua sibi etiã
andronieum. et iuniam. concaptuos
eẽ testatur: nisi forte ꝓfuudiore myste¬
rio ad illam respiciamus captiuita¬

Expanded text:
Quae multum laboravit in vobis. Docet et in hoc debere etiam feminas laborare pro Ecclesiis Dei. Nam et laborant, cum docent adolesesse, diligere viros, filios enutrire, pudicas esse, castas, domum bene regentes, benignas, subditas viris suis, hospitio recipere, sanctorum pedes lavare, et caetera omnia quae de officiis mulierum scripta referuntur, in omni genere castitatis. Salutate Andronicum eET CONCAPTIVOS MEOS: QUI SUNT NOBILES IN APOSTOLIS, QUI ET ANTE ME FUEtos meos. Potest quidem fieri, ut et secundum carnem isti cognati fuerint Pauli, igi, quod fortassis ex illis septuagibus qui et ipsi apostoli nominati sunt fuerint, et ideo nobiles eos in apostolis dicat, et in his apostolis qui ante eum fuerunt. Sed et illud me movet quod ait, concaptivos meos: quae enim erat Pauli captivitas, in qua sibi etiam Andronicum et Juniam concaptivos esse testatur? nisi forte profundiore mysterio ad illam respiciamus captivita
Abbreviated transcription (Latin):
dici de eo potest. quia d̃s contriuit
sathanan sub pedes eius: id ẽ spm̃
qui erat contrarius castitati. Simi¬
liter et qui agonem fidi suscepit.
sistans ante reges et p̃sides cum
fiducia confiteatur dnm̃ iħm xp̃m.¬
et usq ad finem inconfessione ꝑ¬
maneat: ds contrunt sathanan
sub pedes eius. cum infidelitatis
spm̃ uicit. S et qui concordiam
ꝑ seuerant̃ colit. dissensionis de¬
monem sub pedibus conterit: qͥ
mansuetudinem seruat. iracun¬
diȩ sathanan pacientiȩ uestigiis
calcat. Hoc ẽ nimirum qđ ds in¬

Expanded text:
dici de eo potest, quia contrivit dici de eo potest, quia contrivit Satanam sub pedibus ejus: id est spiritum, qui erat contrarius castitati. Similiter et qui agonem fidei suscipit, si stans ante reges et praesides, cum fiducia confiteatur Dominumfinem in confessione permaneat, Deus contrivit Satanam sub pedibus ejus, cum infidelitatis spiritum vicit. Sed et qui concordiam perseveranter colit, dissensionis daemonem sub pedibus conterit: qui mansuetudinem servat, iracundiae Satanam patientiae vestigiis calcat. Hoc est nimirum quod
Abbreviated transcription (Latin):
seribit ꝓ emendatione uitȩ. ꝓmit¬
tit sub pedibus eoꝵ. adõ pacis. sa¬
thanau uelociter conterendum:
ita nichilominus d̾s̾ ꝑacis. ei qui
pacem eius ñ incorde puro. et
conscientia munda seruauerit.
suscitat sathanan. hoc ẽ adu̾sariũ:
ut qui bonum pacis neglexit. im¬
pugnationum amaritudines ꝑfe¬
rat: et ita demum pacis quã teme¬
rauit dulcedinem. in obpugnatio¬
ne positus recordetur. Ex utroq gͥ¬
ȩdificemur scripturȩ diuinȩ loco.
quo uł suscitare cłs sathanan dicit᷑
negligentibus. uł conterere ac sub¬
dere studiosis: ut illos ad agones
concitet: istis de ꝓstrato adu̾sario
palmam uictoriȩ tribuat. et uirtu¬
tis p̃mia largiatur. Possumus aut̃
et ꝑ singłos quosq agones si legi¬
time certemus dicere: qđ ds con¬
teret sathanan sub pedes nr̃os ue¬
locit᷑.U. erbi causa. Siquis agonẽ
susceꝑit castitatis. si usq ad finẽ
immnaculata conscientia ꝑdurarit:

Expanded text:
scripsit pro emundatione vitae promitscripsit pro emundatione vitae promittit sub pedibus eorum a Deo pacis Satanam velociter conterendum: ita nihilominus Deus pacis ei qui pacem ejus non in corde puro, et conscientia munda servaverit, suscitat Satanam, hoc est, adversarium, ut qui bonum pacis neglexerit impugnationum amaritudines perferat, et ita demum pacis, quam temeravit, dulcedinem in oppugnatione positus recordetur. Ex utroque aedificemur Scripturae divinae loco, quo vel suscitare Deus Satanam dicitur negligentibus, conterere ac subdere studiosis, ut illos ad agones concitet, istis de prostrato adversario palmam victoriae tribuat, et virtutis praemia largiatur. Possumus autem et per singulos quosque agones, si legitime certemus, dicere, quod Deus conteret Satanam sub pedibus nostris velociter: verbi causa, si quis agonem susceperit castitatis, si usque ad finem immaculata conscientia perduraverit,
Abbreviated transcription (Latin):
Sienim referatur ad unam illam¬
ꝑsonã scilicet de qua in euu̾głio
dicitur. Ecce uideo sathanan sieut
fulgur de cȩlo cadentẽ. quiq satha¬
nas humano generi indicatur ad¬
u̾sarius: uidebitur utiq siuere dicit
paulus quȩ dicit. qd̃ sub pecdes eoꝵ
quibus nunc scribebat. uelocit̾ con¬
teratur. ultra iam ñ eẽ sathanas. qui
agones et certamina et ꝑsecutiones
credentibus excitet: qđ utiq ñ ad¬
mittit fides rerum. S uidet᷑ michi
in hoc loco sathanan dixisse omnẽ
sp̃m: qui credentibus adu̾satur.
Sathanas enĩ in nr̃a lingua ad uer¬
sarius int̃pretatur. Quicquid gͦ
animȩ tendenti addm̃ resistit. et
adu̾satur. et quiequid paci eiꝰ con¬
trarium ẽ: hoc ei sathanas ẽẽ no¬
minatur. Icdõ cleniq p̃misit dicens.
Ds̃ pacis. hoc ẽ ds cui pax placet.
conteret eum qui contrarius ẽ pa¬
ci et dissensiones oꝑatur. Sic deni
erat pacificus. suscitauit sathanan.
qui ẽ contrarius pacis. S sieut
exhibeant. quales eius sermo cle¬

Expanded text:
sonam referatur, illam scilicet, de qua in Evangelio dicitur: Ecce video Satanam sicut fulgur de coelo cadentem quique Satanas humano generi indicatur adversus, videbitur utique, si vere dicit Paulus quae dicit, quod sub pedibus eorum quibus tunc scribebat velociter conteratur, ultra jam non esse Satanas, qui agones et certamina et persecutiones credentibus excitet, quod utique non admittit fides rerum. Sed videtur mihi in hoc loco Satanam dixisse omnem spiritum, qui credentibus adversatur: Satanas autem in nostra lingua adversarius interpretatur. Quidquid ergo animae tendenti ad Deum resistit, et adversatur, et quidquid paci contrarium est, hoc vere Satanas esse nominatur. Ideo denique praemisit, dicens, Deus pacis, hoc est Deus cui placet pax, conteret eum qui contrarius est paci et dissensiones operatur. Sic deniqerat pacificus suscitavit Satanam, qui est contrarius paci. Sed sicut exhibeant quales ejus sermo de
Abbreviated transcription (Latin):
intentionẽ qua in dm̃ mens diri¬
gitur deelinet ac frangat: atq
atq ꝑ ea quȩ non competit rapiat. Et
iło qr agon magnus ẽ orationis. ob
sistentibus inimicis. et or antis sensũ
indiu̾sa rapientibus. fixa semꝑ ad dm̃
mens stabili intentione contendat:
ut merito possit etiam ipsa dicere.
Certamen bonum certaui: cursũ con¬
sũmaui. Nunc gͦ orat apłs. adiuuari
se inagone orationum ut liberetur
abincredulis qui sunt in iudea: aqͥbꝰ¬

Expanded text:
intentionem qua in Deum mens diriintentionem qua in Deum mens dirigitur declinet ac frangat, atque eam per ea quae non competit rapiat. Et ideo agon magnus est orationis, ut obsistentibus inimicis, et orantis sensum in diversa rapientibus, fixa semper ad Deum mens stabili intentione contendat, ut merito possit etiam ipse dicere: Bonum certamen certavi, cursum consummavi . Nunc ergo orat Apostolus adjuvari se in agone orationum, ut liberetur ab incredulis, qui sunt in Judaea
Abbreviated transcription (Latin):
tis me in agone orationũ ad dm̃: os¬
tendens quasi agonem habeat ipse
et certamen orationis: adu̾santibus
sibi sine dubio illis. de quibꝰ dicebat.
Non enim nobis certamen ẽ adu̾sum
certum ẽ. qđ isti oms̃ sicut adu̾san¬
tͣ fidei. et resistunt pietati. sicut con¬
trarii sunt iusticiȩ. et ueritati. et
om̃ibus bonis: ita sine dubio resistũt
et adu̾santur orationi. Et icło osten¬
dit paulus eẽ ñ minimũ etiã inora¬
tione certamen: si quidem in hoc
certamine etiam auxilium eoꝵ qͥ
romȩ sunt crediderit inplorandũ.
Obsistunt enim uere demones et con¬
trariȩ potestates mnoratione: pͥmo
ꝑ illud ne talis inueniatur is. qui
morationis agone desudat. ut leuet
puras manus sine ira. Qd̃ et si hoc
quis obtinere potuerit. ut sine ira
sit: uix ẽ. ut effugiat eẽ sine discep¬
tatione hoc ẽ sine suꝑflius et uanis
cogitationibus .U. ix enim in uenies.
ut oranti cuiquã ñ aliquid in anis
et alienȩ cogitationis occurrat: et

Expanded text:
tis me in agone orationis ad Deum, ostendens quod quasi agonem habeat ipse et certamen orationis, adversantibus sibi sine dubio illis, de quibus dicebat : Non enim nobis certamen est adversucertum est, quod isti omnes sicut adversantur fidei, et resistunt pietati, sicut contrarii sunt justitiae et veritati, et omnibus bonis, isti sine dubio resistunt, et adversantur orationi. Et ideo ostendit Paulus esse non minimum etiam in oratione certamen, siquidem in hoc certamine etiam auxilium eorum qui Romae sunt crediderit implorandum. Obsistunt enim daemones et contrariae potestates in oratione, primo per illud ne talis inveniatur is qui in orationis agone desudet, ut levet puras manus sine ira. Quod et si hoc quis obtinere potuerit ut sine ira sit, vix est, ut effugiat esse sine disceptatione, hoc est, sine superfluis et vanis cogitationibus: vix enim invenies, ut oranti cuique non aliquid inanis et alienae cogitationis occurrat, et
Abbreviated transcription (Latin):
artes et argumenta querentes. qui¬
bus reddere malum ꝓ malo. et ne¬
quitiã ꝓ nequitia debeamus : s in
tali loco meminisse debemus illius
sententiȩ quȩ dicit. Siquis uult
sapiens eẽ apud dm̃: stultus fiat
in hoc mundo. Simus gͦ stulti. ac¬
cipientes iniuriam. et ñ redclentes.
ut sapientes simus apud dm̃ qui
as dicit. Sapientes sunt ad male¬
faciendum: bene aũt facere nesci¬
unt. Ad hoc respicit et illud qđ
dñs dixit. simplices debere nos eẽ si¬
eut columbas: et prudentes sicut ser¬
pentes. Qđ si aliquis nobis ex infi¬
delibus argute occurrat. et dicat.
quomodo potest idem ipse et sapi
Respice ad istas artes. quȩ musu ho¬
minum habentur: quomͦ ille qui u̾¬
bi causa sapientissimus ẽ grãma¬
ticus. in arte fabrili insipientissimꝰ¬
inuenitur: uł rursus sapientissimus
gubernator quomͦ in arte medicinȩ
inuenitur insipiens. Sie gͦ possibile
ẽ inhis quȩ acddm̃ ꝑtinent eẽ sapi¬

Expanded text:
artis argumenta quaerentes, quiartis argumenta quaerentes, quibus reddere malum pro malo, et nequitiam pro nequitia debeamus. Sed in tali loco meminisse debemus illius sententiae quae dicit: Si quis vult sapiens esse apud Deum, stultus fiat in hoc mundo ; simus ergo stulti accipientes injuriam et non reddentes, ut sapientes simus apud Deum, quas dicit: Sapientes sunt ad malefaciendum, bene autem facere nesciunt . Ad hoc respicit et illud quod Dominus dicit, simplices debere nos esse sicut columbas, et prudentes sicut serpentes . Quod si aliquis nobis ex infidelibus argute occurrat et dicat, QuomoRespice ad artes istas quae in usu hominum habentur, quomodo ille qui, verbi causa, sapientissimus grammaticus, in arte fabrili insipientissimus: vel rursus sapientissimus gubernator, quomodo in arte medicinae invenitur insipiens: sic ergo possibile est in his quae ad Deum pertinent esse sapi
Abbreviated transcription (Latin):
paruuli estote: ut sensibus ꝑfecti
sitis. S et illud qđ dñs ait. qr
filii scłi huius prudentiores sunt
quã filii lucis ingeneratione sua:
huic conuenit dicto. Filii enim scłi
huius prudentiores sunt in malicia:
ꝓeo qđ semꝑ aliquid ꝓfundius et sub¬
tilius inueniunt in ea. unde plus no¬
ceant. et uehementus lecdant. In bono
stulti sunt: iux enim inueniunt qͥd
faciant boni. Econtrario uero paulus
uult nos sapientes cẽ in bono. hoc
ẽ semꝑ aliquid plus inuenire. plus
ex quirere. et ꝓfundius cogitare.
quid faciomus boni: ita ut etiam si
impediamur ꝑ aliouius malitiam
ab oꝑe bono: nos si sapientes sumꝰ¬
ex cogite mus quomͦ si opus bonum
ñ possumus. uł sermonẽ bonum ꝓ¬
feramus : qđ si nec hoc licet: uotum
saltem bonum et animũ demonstre¬
mus. Sic gͦ sapientes eẽ debemus
in bono. simplices uero minalo: ut
si pulsamur malitia. pulsamur in¬
iuria. non simus callili et uersuti.

Expanded text:
parvuli estote, ut sensibus perfecti parvuli estote, ut sensibus perfecti sitis . Sed et illud quod Dominus ait, quia filii hujus saeculi prudentiores sunt quam filii lucis in generatione sua . Huic convenit dicto, filii enim saeculi hujus prudentiores sunt in malitia, pro eo quod semper aliquid profundius et subtilius inveniunt in ea, unde plus noceant, et vehementius laedant: in bono autem stulti sunt, vix enim inveniunt unde proficiant in bono: e contrario vero Paulus vult nos sapientes esse in bono, hoc est, semper aliquid plus invenire, plus exquirere, et profundius cogitare quid faciamus boni, ita ut etiamsi impediamur per alicujus malitiam ab opere bono, nos si sapientes simus, cogitemus quomodo, si opus bonum non possumus, vel sermonem bonum proferamus; quod si nec hoc licet, votum saltem bonum et animum demonstremus. Sic ergo sapientes esse debemus in bono, simplices vero in malo: ut si pulsamur malitia, pulsamur injuria, non simus callidi, et per versutae
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteris. illa sola utentur. Nam et reue¬
ra ñ ẽ prauȩ diseretionis. s ꝓbabilis
et exercitatissimi iudicii: scire eui
uerbo. cuiq oꝑi obediendum sit. et
cui renitendum. Deniq ipse dñs in
ȩuu̾glio dicit. Attendite uobis ab his
quiueniunt ad uos inuestimentis
ouium: intus aut̃ sunt lupi rapaces.
Et idõ uigilans sensus. et intenta m̃s
requiritur: quȩ ꝓbare nouerit. uel
ouis inꝓpatulo simplicitatẽ: uł lu¬
pi latentem rapacitatẽ. Unde ui¬
de. quam ꝓximi ꝑicło fiant hi qui
exerceri in diuinis litteris negligt̃:
ex quibus solis huiusmodi ex ami¬
nationis agnoscenda discretio ẽ.
Continuo gͦ inbreui speciem ꝓpositȩ
discretionis ostendit. et dicit. Qm̃
quidẽ facilis et indiscreta ẽ ur̃a obe
dientia: acccipite. quid seruare. qͥd
cauere debeatis. Uolo inquit uos sa¬
pientes eẽ in bono: et simplices in
malo. Simile ẽ hoc illi dicto: qđ ad
corinthios scribit dicens. Malicia

Expanded text:
caeteris, ipsa sola utantur. Nam et revecaeteris, ipsa sola utantur. Nam et revera non est parvae discretionis, sed probabilis et exercitatissimi judicii, scire cui verbo cuive operi obediendum sit, et cui renitendum. Denique ipse Dominus in Evangelio dicit: Attendite vobis ab his, qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces ; et ideo vigilans sensus, et intenta mens requiritur, quae probare noverit, vel ovis in propatulo simplicitatem, vel lupi latentem rapacitatem. Unde vide quia proximi periculis fiant hi, qui exerceri in divinis litteris negligunt, ex quibus solis hujusmodi examinationis agnoscenda discretio est. Continuo ergo in brevi speciem propositae distinctionis ostendit, et dicit, quoniam quidem facilis eia, accipite quod servare, quod cavere debeatis: volo, inquit, vos sapientes esse in bono, et simplices in malo. Simile est illi dicto, quod ad Corinthios scribit, dicens: Malitia
Abbreviated transcription (Latin):
uulgatam. S: ne eos rursum ꝓ hoc
ergo gaudeo. S dices. Quomͦ in eis¬
uulgarem notat obedientiam̃ cũ
dicat se gaudere in eis: Promo qui¬
dem aliud ẽ notare uitium: aliud
homines. Potest enim fieri ut gau¬
deat in his. in quibus multa alia
bona dep̃henderat: uitium aũt
qđ ei displieuerat notet: ne putet᷑
ei etiam ipsum eum eȩt̾is placuisse.
Potest aũt et ꝓ eo dixisse apłs gau¬
de se in eis: qđ qui in obediens ẽ.
neq ad malum neq adbonum
trahi potest: qui uero obediens. si
quidem ad inutilia trahat᷑ inꝑitiȩ
culpa sit: ignorat enĩ in utilia ẽẽ
quibꝰ obedientiã sui p̃bet: cũ uero
didicerit quȩ sint utilia: habens
paratum obedientiȩ bonũ. continuo
iter ꝑ eam uirtutis ascendit. Gau¬
det gͦ paulus suꝑ obedientes: cer¬
tus qđ eũ docuerit eos ñ uulgari
obedientia quam ineaute omibus p̃¬
bent utidebere. s illa sola qua obedi¬
re oportet dõ. magis ꝗͣ homuinibꝰ relictis

Expanded text:
ervulgatam: sed ne eos rursum, si prervulgatam: sed ne eos rursum, si prergo gaudeo; sed dicis, Quomodo vulgarem in eis notat obedientiam, cum dicat, se gaudere in eis? primo quidem aliud est notare vitium, aliud homines: potest enim fieri, ut gaudeat in his, in quibus multa alia bona deprehenderat; vitium autem quod ei displicuerat notat, ne utetur ei etiam ipsum cum caeteris placuisse. Potest autem et pro eo dixisse Apostolus gaudere se in eis, quod qui inobediens est neque ad malum, neque ad bonum trahi potest: qui vero obediens, si quidem ad inutilia trahatur, imperitiae culpa sit; ignorat enim inutilia esse ea, quibus obedientiam sui praebet. Cum vero didicerit quae sunt inutilia, habens paratum obedientiae bonum, continuo iter per eam virtutis ascendit. Gaudet ergo Paulus super obedientes, certus quod cum docuerit eos non vulgari obedientia quam incaute omnibus praebent uti debere: sed illa sola qua obedire oportet Deo magis quam hominibus, relictis
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ uos. qui certamina cõmouet.
qui serit uirgia: qui lites excitat.
et studia contentionis exereet. Qui
ẽ pax nr̃a. ñ seruiunt. s suo uentͥ.
S et quid eausȩ sit. qua uirgia in ee¬
cłiis suscitantur et lites: diini sp̃e
instinctu aꝑuit. Uentris inquit
grã: hocẽ questus et cupiditatis.
Inde ẽ unde ñ nulli circumeunt do¬
mos. loquentes ad grãm cũ omni
ad ulatione. et deceptione: ñ ut inu̾¬
bo di edificent animas ad uirtutẽ:
s ut adulatoriis duleibusq sermo¬
nibus ꝑ manere. uł etiã ꝓficere eas
hortentur in uitiis ⁊ laudantes et
bona dicentes ea quȩ correctione
digna sunt: ponentes lucẽ denebras
et tenebras lueem. dulee amarum. et
amarum dulee: et in his se ducunt.
gram et honorem ab auditoribus que¬
rens: anmercedem adnõ ꝓ instrue¬
tione et ꝓfectu discentium sꝑans.
et facilem romanoꝵ obedientiã notat:
eamq asserit ubiq ñ laudatã. s ꝑ¬

Expanded text:
inter vos, qui certamina commovet, inter vos, qui certamina commovet, qui serit jurgia, qui lites excitat, et studia contentionis exercet: qui est pax nostra, non serviunt, sed suo ventri. Sed et quid causae sit quia jurgia in Ecclesiis suscitantur et lites, divino spiritu instinctus aperit, ventris, inquit, gratia, hoc est, quaestus et cupiditatis. Inde est unde nonnulli circumeunt domos loquentes ad gratiam, cum omni adulatione, et deceptione, non ut in verbo Dei aedificent animas ad virtutem, sed ut adulatoriis dulcibusque sermonibus permanere, vel etiam proficere eas hortentur in vitiis, laudantes et bona dicentes ea quae correptione digna sunt, ponentes lucem tenebras, et tenebras lucem, dulce amarum, et amarum dulce , et in his seducunt cogratiam et honorem ab auditoribus quaerens, an mercedem a Domino pro instructione et profectu discentium sperans. et facilem Romanorum obedientiam notat, eamque asserit ubique non laudatam, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quod omĩum simul eccłarũ salatẽs
romanȩ mittit ȩccłȩ: S ꝓ eo intelli¬
gere debemus. uł qđ unus sp̃e erat
in paulo atq omĩbus ȩccłiis xp̃i.
uł salutare dicat ꝑ fidẽ. et sp̃m¬
uetis eos qui dissensiones et offen¬
dieula p̃ter doctrinam quã uos di¬
dicistis faciunt: et declinate ab illis.
mones et benedictiones seclucunt
corda innocentium. Urã enĩ obȩ¬
dientia ubiq ꝑuulgata ẽ. In uobis gͦ¬
scribere credendus ẽ paulus: ut di¬
ligentius considerent. et ꝑspiciant.
qui sint qui dissensiones et offendi¬
cła in ȩccłus generent:̃ et aliem sint
ab illa beatitudine. quã dñs reꝓ¬
misit dicens. Beati pacifici: qm̃
ipsi filii cłi uocabunt᷑. Hoc enĩ inqͥt
ut pacifici sitis: a dño ꝑ ęuugłium
didicistis. Dissensiones uero cõmo¬
uere. uł scandala. p̃ter doctrinam
ẽ. quam uos didicistis: et icdo alie¬
nus auobis sit nec omĩno recipiat᷑

Expanded text:
est, quod omnium simul ecclesiarum salutes est, quod omnium simul ecclesiarum salutes Romanae mittat Ecclesiae? sed pro eo intelligere debemus, vel quod unus spiritus erat in Paulo atque omnibus ecclesiis Christi, vel salutare dicat per fidem et spuetis eos qui discessiones et offendicula praeter doctrinam, quam uos didicistis, faciunt: et declinate ab eis. humones et benedictiones seducunt corda innocentium. uestra enim oboedientia in um sanctum scribere credendus est Paulus, ut diligentius confiderent, et perspiciant, qui sint qui dissensiones et offendicula in ecclesiis generent, et alieni sint ab illa beatitudine, quam Deus promiserat. Beati pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur ; hoc enim, inquit, ut pacifici sitis, a Domino per Evangelium didicistis; dissensiones vero commovere vel scandala, praeter doctrinam est, quam vos didicistis, et ideo alienus vobis sit, nec omnino recipiatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑari homini conu̾tenti se apeccato:
neq laudis aliquid tͥbuit: quia
Ad huc positus erat sub angło pe¬
nitentiȩ. a quo tẽpore oportuno
xp̃o rursum deberet offerri. In¬
telligitur aut̃ qđ simul habitaue¬
rint.hi. quoꝵ salutatio sociata ẽ.
Salutate filologum. et iuliam. ne
reum et sororem eius. et olympi
Salutate inuicem in oscło scõ. Ex hoc
sermone alusq ñ nullis similibuss
mos ȩccłiis traditus ẽ: ut post ora¬
tiones oscło se inuicem suscipiant
frs̃. Hoc aut̃ osełm sem̃ appellat
casta sint oscła. quȩ in ȩccłiis dant᷑.
tum deinde ut simulata ñ sint: si¬
eut fuerunt iudȩ. qui oscłm labiis
dabat. et ꝓditionẽ corde tractabat.
Osculum uͦ fidelis primo ut dixim
castum sit: tũ deinde pacẽ in se sim¬
plicitatemq habeat. incaritate ñ
ficta. Salutant uos om̃s ȩcełe xpĩ.
Numquid non inuna ȩecła positus
paulus hȩc scribit: Et quomͦ uerũ

Expanded text:
operare homini convertenti se a peccato; operare homini convertenti se a peccato; neque laudis aliquid tribuit, quia adhuc posita erat sub angelo poenitentiae, a quo tempore opportuno Christo rursum deberet offerri. Intelligitur autem quod simul habitaverunt hi, quorum salutatio sociata est. SREUM, ET SOROREM EIUS, ET OLYMPIAsalutare videatur. In osculo sancto. Ex hoc sermone, ahisque nonnullis similibus, mos ecclesiis traditus est, ut post orationem osculo se invicem suscipiant fratres. Hoc autem osculum sanctum appellat casta sint oscula quae in ecclesiis dantur, tum deinde ut simulata non sint, sicut fuerunt Judae, qui osculum labiis dabat et proditionem corde tractabat. Osculum vero fidelis primo, ut diximcastum sit, tum denique pacem simplicitatemque habeat in charitate non ficta. Salutant vos omnes Ecclesiae Christi: nunquid non in una Ecclesia positus Paulus hoc scribit? et quomodo verum
Abbreviated transcription (Latin):
to inistis salutationibus in aniter
fieri ꝑ singłos quosq laudis et sa¬
lutationis differentiam. Qui enĩ
scit quia xp̃c loquitur in paulo.
certus ẽ. qđ ꝓmerito alius quidẽ
ꝓbus dicitur ab eo. alius carissimꝰ.:
sermo ẽ. electus in dnõ salutatur
Credo qđ sciret paulus eẽ eum de
numero ñ multoꝵ qui uocati sunt.
s paucoꝵ qui electi sunt: euus et
mat̾ tantum meritibabuit. ut eã
paulus suam nominauerit matrẽ
cum quo etiam ipse sieut iħe cum
ioħe unum patitur matris affectũ
mem. patrobũ hermã. et si qui ft̃
ad iungitur. Puto aut̃ qđ hermas
istȩ sit scriptor libelli illius: qui pa¬
stor appellatur. Quȩ scriptura ual¬
de mͥ utilis utilis uidetur: et ut pu¬
to diuinitus inspirata. Qđ uͦ nichil
ei laudis asscripsit. illa opinor ex
causa. quia uidetur sicut seriptura
illa declarat. post multa peccata ad
penitentiam fuisse conu̾sus: et icdõ
neq ohꝓbrium ei aliquod seripsit.
didicerat enĩ inscriptura ñ imꝑꝑ¬

Expanded text:
to in istis salutationibus inaniter fieri per singulos quosque laudis et salutationis differentiam: qui enim scit quia Christus loquitur in Paulo, certus est quod pro merito alius quidem probus dicitur ab eo, alius charissimus sermo est, electus in Domino salutatur, credo, quod sciret Paulus esse eum de numero non multorum qui vocati sunt, sed paucorum qui electi sunt; cujus et matrem tanti meriti habuit, ut eam Paulus suam nominaverit matrem, cum quo etiam ipse sicut Jesus cum Joanne unum patitur matris affectum.mem, Patrobam, Hermam et qui cum ermisit. Puta tamen quod Hermas iste sit scriptor libelli illius qui Pastor appellatur, quae scriptura valde mihi utilis videtur, et ut puto divinitus inspirata: quia vero nihil ei laudis ascripsit, illa, opinor, est causa quia videtur, sicut scriptura illa declarat, post multa peccata ad poenitentiam fuisse conversus, et ideo neque opprobrium ei aliquod scripsit; didicerat enim ab Scriptura non impr
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sibi placens. nec rapinã arbitͣns
ẽẽ se equalẽ d̃o. semet ipsum exin¬
aniuit: s uolens hominibꝰ placere
hoc ẽ homines saluare saluare imꝓ
ĩppantiũ tͥceciderunt super me.
Q d̃ euidentius fiet. si ea quȩ meu̾głiis
scripta sunt recolamus: quomͦ ut
ꝓdesset hominibus et saluos faceret
eos. cũ peccatoribus et publicanis
manducabat et bibebat: et ad hȩc
imꝑꝑantes uicłi dicebant. quare
peccatricẽ mulierem ñ ꝓhibeat
contingere pedes suos. et lacͥmis
sius rigare. uł capillis detergere.
ac mirrõ ꝑ ungere: et ꝓ hoc inpro¬
ꝑantes uł exꝓbrantes iudei dice¬
quȩ et qualis c̾et mulier quȩ tan¬
git eum. ꝙ peccatrix ẽ. Q si reqͥ¬
ras eur exemplũ qđ depsalmo
ꝓtulit. ita habeat. quasi inꝓꝑia qͤ
dixit. qui me recipit recipit eum
qͥ misit me: ita et hoc accipi potest.
sit me. Exemplum gͦ qd assũpsit:
in sexagesimo octauo psalmo. hoc
mͦ scriptum ẽ. Alienus factus sũ
fr̃ibus meis. et hospes filiis ma-¬

Expanded text:
n sibi placens nec rapinam arbitrans esse se aequalem Deo , semetipsum exinanivit, sed volens hominibus placere, hoc est, homines salvare, improperia ium tibi ceciderunt super me . Quod evidentius fiet, si ea, quae in Evangelio scripta sunt, recolamus, quomodo ut prodesset hominibus et salvos faceret eos, cum peccatoribus et cum publicanis manducabat et bibebat, et ad hoc improperantes Judaei dicebant: Quare peccatricem mulierem non prohibebat contingere pedes suos, et lacrymis suis rigare, vel capillis detergere, ac myrrha perungere, et pro hoc improperantes et exprobrantes Judaei dicee et qualis est mulier quae tangit eum, quia peccatrix est . Sed si requiras, cur exemplum, quod de Psalmo protulit, ita habeat, quasi improperiadixit: Qui me recipit, recipit eum qui me misit , ita et hoc accipi potest, sit me. Exemplum ergo quod assumpsit in sexagesimo octavo psalmo hoc modo scriptum est: Alienus factus sum fratribus meis et hospes filiis ma
Abbreviated transcription (Latin):
ergo indicare de eo. qđ uir fuerit
hospitalis. qui ñ solum paulum
uenticłm ipse p̃buerit. Fertur¬
sane traditione maioꝵ. qđ hic
sis fuerit eccłȩ. Salutat uos era

Expanded text:
r indicare de eo quod uir fuerit hospitalis, qui non solum Paulum uenticulum praebuit. Fertur traditione maiorum quod hic pus fu
Abbreviated transcription (Latin):
filius dat. Sciendum sane ẽ. qđ oe
qd habent homines adeo. grã ẽ.
Nichil enim exdebito habent. Quis
enĩ prior dedit illi. et retribuetur
ei: Grã gͦ ẽ: quicquid habet is qui
nati mei. Uidetur mͥ de istis quos
sequestrauit ab omĩ catalogo salu¬
tantium. plus aliquid sensisse. De¬
niq et timotheum adiutorẽ suum
dicit: et om̃s simul cognatos suos.
Et quidem detimotheo plenissime
refertur in actibus apłoꝵi. qđ fu¬
erit derbeus ciuis. filius mulieris
uiduȩ fidelis. ex parte gentili: de
quo et ipse paulus dicit. quia ꝓ¬
pterea rogauerit eum ꝑ manere
ephesi. ut denuntiet quibuslã ne
alit̾ doceant: neq attendat fabu¬
lis et genealogiis in finitis. Sed
et lucium quidam ipsum ꝑhibent cẽ
lucam. qui ęuugłium scripsit: ꝓ eo qđ
soleat nominari int̾dum scđm pa¬
triam declinationẽ: int̾̃dum etiam
scđm grecam romanãq ꝓferri. Ia¬
paulo et sila seditionẽ cõmouentibꝰ
turbis. semet ipsum dederit: ut apłis

Expanded text:
in spe. Sciendum sane est quod omne quod habent homines a Deo, gratia est, nihil ex debito habent: Quis enim prior dedit illi et retribuetur ei ? Gratia ergo est, quidquid habet is, quinati mei. Videtur mihi de istis quos sequestravit ab omni catalogo salutantium plus aliquid sensisse. Denique Timotheum adjutorem suum dicit, et omnes simul cognatos suos; et quidem de Timotheo plenissime refertur in Actibus apostolorum quod fuerit Hebraeus civis, filius mulieris Judaeae fidelis, ex patre gentili: de quo et ipse Paulus dicit: quia propterea rogaverit eum permanere Ephesi, ut denuntiet quibusdam, ne aliter doceant, neque attendant fabulis et genealogiis infinitis. Sed et Lucium quidam ipsum perhibent esse Lucam, qui Evangelium scripsit, pro eo quod soleant nomina interdum secundum patriam declinationem, interdum etiam secundum Graecam, Romanamqnicam pro Paulo et Silas editionem commouentibus turbis semetipsum dederit, ut apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem pacientiȩ: sic̃ cũ dicitur
d̾s iusticiȩ. ostenditur in his eẽ ds
qui seruant iusticiam. Similit̃ et ds̃
ueritatis. et ds sapientiȩ intelligit᷑.
S et ds̃ consolationis cũ dicit᷑. cum

Expanded text:
se virtutem patientiae: sicut cum dicitur Deus justitiae, ostenditur in his esse Deus, qui servant justitiam. Similiter et Deus veritatis, et Deus sapientiae intelligitur. Sed et Deus c
Abbreviated transcription (Latin):
translata sirnt. Quem laborem ad¬
implendi quȩ deerant iccireo susce¬
pimus: ne pulsatȩ questiones et
relictȩ. qđ in omeliatico dicendi
genere ab illo sepe fieri solet lati¬
no lectori fastidium generarent.¬

Expanded text:
ta sunt, etc.: quem laborem adimplendi quae deerant, idcirco suscepimus, ne pulsatae quaestiones et relictae, quod homiliatico dicendi genere ab illo saepe fieri solet, Latino lectori fastidium generarent
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ debitores: Neq enim soli mace¬
donee et ac hiui insp̃ũalibus parti¬
cipes facti sunt scĩs qui sunt in ihe¬
rusalẽ. ut et in carnalibus eis debe¬
ant ministrare: s et romani: et
id̃o pari conditione debitores st̃.
S et de illis tantũ ꝓnunciat: ut et
isti se nouerint sententię subiace.¬

Expanded text:
esse debitores? Neque enim soli Maceesse debitores? Neque enim soli Macedones et Achaici in spiritalibus participes sunt facti sanctis qui sunt in Hierusalem, ut et in carnalibus eis debeant ministrare, sed et Romani, et ideo pari conditione debitores sunt; sed de illis tantum pronuntiat, ut et isti se noverint simili sententiae subjace
Abbreviated transcription (Latin):
post quã fuero ibi. necesse ẽ me
et romam uidere. Ex his autẽ
omĩbus u̾bis colligitur. quia ñ solum
prima adcorinthios. s et secła ante
seripta ẽ. quã hȩc ad romanos. quã
habemus in manibus. Simulq il¬
lud adu̾titur: qđ quanto posterior
paulus inuna quaq inuenitur epła
tanto et ꝑfectior: ut uerus sit ille eiꝰ¬
sermo quẽ dixit: quia p̃terita obli¬
uiscens ad futura me exterido. ad
ꝑfectum sequens palmam suꝑnȩ
uocationis. Quod aut̃ dicit. placuit
macedomȩ et achaiȩ collationem
aliquã facere in pauꝑes scõꝵ: subri¬
lit̾ et uercundiȩ dũ corinthios lau¬
dat. hortatur romanos. facilius
enĩ deuotȩ m̃tes adbenefaciendum
exemplis quã sermonibus iuuitan¬
tur.S et in eo qđ addit. placiit enĩ
et debitores sunt eoꝵ: quid aliud uilt¬
sentire romanos: nisi ut si ac hiui
et macedones debitores sunt pauꝑi¬
bus scõꝵ Qui sunt in ihrłm. eadem
et semet ipsos his cisdem factos

Expanded text:
postquam fuero ibi, necesse est me postquam fuero ibi, necesse est me et Romam videre . Ex his autem omnibus verbis colligitur, quia non solum prima ad Corinthios, sed et secunda ante scripta est, quam haec ad Romanos quam habemus in manibus: simulque illud advertitur quod quanto posterior Paulus in unaquaque invenitur epistola, tanto et perfectior, ut verus sit ille sermo quem dixit, quia Praeterita obliviscens ad futura me extendo, ad perfectum sequens palmam supernae vocationis . Quod autem dicit, Placuit Macedoniae et Achaiae collationem aliquam facere in pauperes sanctorum, subtiliter et verecunde dum Corinthios laudat, hortatur Romanos: facilius enim devotae mentes ad benefaciendum exemplis, quam sermonibus invitantur. Sed in eo quod addit, Placuit, et debitores sunt eorum, quid aliud sentire vult Romanos, nisi ut si Achaici et Macedones debitores sunt pauperibus sanctorum qui sunt in Hierusalem, eadem et semetipsos his eisdem factos
Abbreviated transcription (Latin):
runt: multis p̃cibꝰ obseerantes
nos grãm et cõmunionem quȩ fit in
scõs. et reliqͣ. Et sicut in his testimo¬
nium reddit macedonibus. ita rur¬
sum cohortatur et corinthios dics̃.¬
S sicut in omĩbus abunclatis fide
ritate: ita et in hac grã abundetis.
et reliqͣ. S: et in aliis collauclans
corinthios qđ gͣ cõmunionẽ pauꝑm¬
dicit. Et consilium in hoc do: hoc e¬
nim uobis expedit: qui ñ solum face¬
re s et uelle cepistis ab anno priore:
nunc aũt et facto ꝓficite. S et in re¬
liquis de hac eadem scõꝵ cõmum¬
one ꝑsequit᷑: et post aliquanta red¬
dit. De ministerio aũt qł fit in
scõs. suꝑfluum ẽ uobis scribeꝵ e.
Scio enim ꝓmptam uoluntatẽ urãm.
ꝓ qua gratulor de uobis macedoni¬
bus: q achaia parata ẽ ab anno
priore. et ura emulatio ꝓuocauit
multos. Qđ aut̃ post huiusmodi
macedoniȩ et achaie ministeriũ
set macedoniam. et achaiam. ꝓfi¬
cisceretur iherosolimã dicens: ꝙ

Expanded text:
sponte multis precibus, obsecrantes nos gratiam, et communionem quae fit in sanctos, et reliqua. Et sicut in his testimonium reddit Macedonibus, ita rursum cohortatur et Corinthios dicens, Sicut in omnibus abundatis fide, ra in nos, ita et in hac gratia abundetis, et reliqua; sed et in aliis collaudans Corinthios, quia erga communionem paupedicit, et consilium in hoc do, hoc enim vobis expedit, qui non solum facere, sed et velle coepistis ab anno priore, nunc autem et facto perficite, sed et in reliquis de hac eadem sanctorum communione persequitur, et post aliquanta addit, De ministerio autem quod fit in sanctos, superfluum est vobis scribere. Scio enim promptam voluntatem vestram, pro qua gratulor de vobis Macedonibus, quia Achaia parata est ab anno priore, et vestra aemulatio provocavit multos. Quod autem post hujusmodi Macedoniae et Achaiae ministerium, set Macedoniam et Achaiam, proficisceretur Hierosolymam, dicens, quia
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ñ sunt alien opis u̾ba nec
alienor gestoꝵ laudator efficior:s. qͦ
bo: quȩ ꝓ obedientia gentium u̾bo
mme et̾ oꝑe expleuit: u̾bo p̃dicati¬
onis. oꝑe signoꝵ et ꝓdigior. Quȩ
aut̃ sit differentia int̾ signa et ꝓ¬
digia. et in aliis iam latius dixi¬
mus: et inp̃senti loco compendio¬
sius explicamus. Signa appellan¬
t᷑ in quibus cũ sit aliquid mira¬
bile. indicatur quoq aliquid futu¬
rum: ꝓdigia uͦ: in quibus tantum¬
mͦ mirabile aliquid ostenditur.
Signa uero et ꝓdigia quasi quȩ
utrumq contineant. dixit. Serip¬
tura tam̃ diuina int̾lum tenet
istas ꝓprietates: int̾clum autẽ
abusiue et ꝓdigia ꝓ signis. et signa

Expanded text:
inquit, non sunt alieni operis verba, nec alienorum gestorum laudator efficior, sed qbo, quae per obedientiam gentium verbo in me et opere explevit, verbo praedicationis, opere signorum et prodigiorum. Quae autem sit differentia inter signa et prodigia, et in aliis jam latius diximus, et in praesenti loco compendiosius explicabimus. Signa appellantur, in quibus cum sit aliquid mirabile, indicatur quoque aliquid futurum: prodigia vero, in quibus tantummodo mirabile aliquid ostenditur; signa vero et prodigia quasi quae utrumque contineant dixit. Scriptura tamen divina interdum tenet istas proprietates, interdum autem abusive et prodigia pro signis, et signa
Abbreviated transcription (Latin):
feceritis omiã hȩc quȩ p̃cipi uobis:
dicite. quia serui inutiles sumus.
qđ cdebuimus facere fecimus. Ea
uͦ quȩ supra debitum facimus: ñ
facimus exp̃ceptis. Uerbi causa.
Uirginitas ñ ex debito soluit᷑.: neq
enim ꝑ p̃ceptum expetit᷑. s supra
debitum offert᷑. Audi deniq pau

Expanded text:
feceritis omnia, quod praecipio vobis, dicite: Servi inutiles sumus; quod debuimus facere fecimus. Ea vero quae supra debitum fecimus, non facimus ex praeceptis. Virginitas enim non ex debito solvitur, neque enim per praeceptum expetitur, sed supra deb
Abbreviated transcription (Latin):
paulus patriareharũ more et ꝓ¬
pħarum quoꝵ benedictiones scriptȩ
referuntur. benedictiones tribuit ro¬
manis: ex orans eis dari ađo. ut id¬
ipsum sapiant in alterutrum. Gran¬
dis ẽ ista benedictio. ut unũ sapi¬
ant om̃s. atq unum sentiant: et si
unanimitatis grã. Saluator in ȩuu̾¬
głiis ꝓnunciat : ꝙ si duo uł tres in
unum consenserint: de omĩ re quã¬
cumq petierint adõ. fiet illis. Et
iterum desemet ipso dicit. ꝙ ubi fu¬
erint duo. uł tres. congregati in no¬
mine meo. hoc ẽ unum atq idem
sentientes in nomine xp̃i: ibi inquit
ero inmedio eoꝵ. Wis et aliud acci¬
ꝑe exemplum. quomͦ unũ sentienti¬
bus xp̃c mediusł fiat: Uide in ac
apłi cũ cȩteris uocem. et unammi¬
t̃ orassent: motus ẽ locus in quo
stabant. et p̃sentiam scĩ sp̃e merue¬

Expanded text:
Paulus patriarcharum more et prophetarum, quorum bedictiones scriptae referuntur, benedictiones tribuit Romanis, exorans eis dari a Deo ut idipsum sapiant in alterutrum. Grandis est ista benedictio, ut unum sapiant omnes atque unum sentiant, et sic valet unanimitatis gratia? Salvator in Evangelio pronuntiat, quia Si duo vel tres in unum consenserint, de omni re quamcunque petierint a Deo, fiet eis . Et iterum de semetipso dicens, quia Ubi fuerint duo vel tres congregati in nomine meo, hoc est, unum atque idem sentientes in nomine Jesu Christi, inquit, ero in medio eorum . Vis et aliud accipere exemplum, quomodo unum sentientibus Christus medius fiat? vide in Actapostoli cum caeteris vocem, et unanimiter orassent, motus est locus, in quo stabant, et praesentiam sancti Spiritus merue
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: et iło in solo xp̃o uera ẽ głatio
addm̃. Simile ẽ hoc illi. qđ in aliis
ipse dicit. Qui aut̃ głat᷑. in dno gle¬
t᷑. Quomͦ aut̃ eulpabilis sit głatio
in diuitiis. uł honororibus scłi. uł
sapientia mundi. uł cȩt̾is artibus
quȩ extra xp̃m sunt: supra iã latiꝰ
disseruimus. Sciendũ sane ẽ. qđ
hic latini głam ꝓ głatione posue¬

Expanded text:
est, et ideo in solo Christo vera est gloriatio ad Deum. Simile est hoc illi, quod in aliis ipse dicit: Qui gloriatur, in Domino glorietur. Quomodo culpabilis sit gloriatio in divitiis, vel honoribus saeculi, vel sapientia mundi, et caeteris artibus, quae extra Christum sunt, supra jam latius disseruimus. Sciendum sane est, quod hic Latini gloriam pro gloriatione posue
Abbreviated transcription (Latin):
frͣ. aut det̾rimentũ caritatis in¬
bes apud temet ipsum: habe corã cdeo
Fidem hic illam dic̃. qua credit qͥsman¬
ducare omia sic̃ supͣ dix̃. Aliꝰ credit mã¬
duicare om̃a ille sine dubio qͥ credit qđ
nichil in creat᷑is di cõmune nichil in¬
mundũ sit. S sufficit tͥ inqͥt habere
coiã dõ huiꝰ modi fidẽ. Non tam̃ iccir¬
co cogendus ẽ ⁊ alus ut oĩã manducet
qͥ nondũ fidẽ talẽ habet ut credat oĩa
ẽẽ manducanda. Qd aut̃ dix̃ habeᷤ apud
temet ipsũ iactantiã. resecat nema¬
giᷤ in ostentatione sit qđ credimꝰ quã
inurtute. Addidit aut̃. habe corã
do: ut doceret satis agendũ nobis.
ñ ut apud homines fides nr̃a dis¬
fametur. s ut apud dm̃ ꝓbet᷑. Mul¬
tũ ẽ aut̃ corã dõ habere ꝓbabilẽ.
fidẽ. Apud dnĩ enĩ etiã apłoꝵ fideᷤ¬

Expanded text:
trimentum charitatis inbes penes temetipsum, habe coram Deo. Fidem hic illam dicit, qua credit quis manducare omnia, sicut supra dixit: Alius credit manducare omnia, ille sine dubio qui credit quod nihil in creaturis Dei commune, nihil immundum sit; sed sufficit tibi, inquit, haberetamen idcirco cogendus est et alius, ut omnia manducet, qui nondum habet tatem fidem, ut credat omnia esse manducanda. Quod autem dixit, Habes penes temetipsum, jactantiam resecat, ne magis in ostentatione sit quod credimus, quam in virtute. Addidit autem: Habe coram Deo, ut doceret satagendum nobis, non ut apud homines fides nostra diffametur, sed ut apud Deum probetur; multum est coram Deo habere probabilem fidem: apud D
Abbreviated transcription (Latin):
uñ ddebet qͥsq etiam aliũ monere ⁊ huĩ¬
modi eũ condiscipłis habere collodͥa.
quibus se et moneant in uicẽm et
edificent potest enim con¬
ferre plurimũ eruditionis alterna
collatio. si cum caritate habeatur.:
et deꝓfundioribus quibusq uł obs¬
curioubus ex petatur eruditorum
ꝑfectoꝵq sententia: scđdm qđ et mo
yses dicit. Int̾roga patres tuos. et
annunciabunt t. p̃sbiteros tuos. et

Expanded text:
ue, debet etiam alium monere, et hujusmodi cum condiscipulis habere colloquia, quibus se et moneant invicem, et aedificent: potest enim conferre plurimum eruditionis alterna collatio, si cum charitate habeatur, et de profundioribus quibusque vel obscurioribus exspectet eruditorum perfectorumque sententiam, secundum quod et Moyses dicit, Interroga patres tuos, et annunciabunt tibi: presbyteros tuos et
Abbreviated transcription (Latin):
quis. et uirtute sp̃c scĩ muniatur:
incertum ñ ẽ qđ plenitudinẽ gau¬
dii semꝑ habeat. et plenitudinem
nitate: repleti omĩ scientia. ita ut
possitis et alios monere. Eadem
ratione qua supra diximꝰ. repleri
omĩ gaudio. et omĩ pace credentes.
etiam hic plenos eẽ omĩ bonitate.
et omi scientia. eos ad quos fit ser¬

Expanded text:
it, virtute sancti Spiritus muniatur, certum est quod plenitudinem gaudii semper habet, et plenitudinem lectione, repleti omni scientia, ita ut possitis alterutrum monere. Eadem ratione qua supra diximus repleri omni gaudio et omni pace credentes, etiam hic plenos esse bonitate, et omni scientia eos ad quos fit ser
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ xpẽ minister fuerit circum cisio¬
nis. ad stabiliendas ꝓmissiones pa¬
trũ. duplicimꝰ intelligi potest: si¬
ue ꝓ eo qđ circumcisionẽ in carne
sua ipse suscepit. ut manifest issime
nosceretur. qđ ex semine abraham
ueniens cui ꝓmiserat ds. ꝙr in se¬
mine tuo benedicerent᷑ oms gen¬
tes. compleret insemet ipso quȩ
patribus fuerant reꝓmissa: et ut
ordinem quo nunc eos qui excireũ¬
cisione crediderant. nunc etiã eos
qui exgentibus. aduersũ se inuicẽ
suꝑbientes. refrenat. ac reprimit.
doceret ñ eẽ penitus iudicandos
eos qui in legis obseruationibus
demorantur. quando quidem etiam
xp̃c in carne sua minister circũcisioĩs
cisionis xp̃c minister fuisse dicatur.
de qua idem apłs dicit: ñ enĩ qͥ in
manifesto iudeus ẽ. neq quȩ mani¬
festa incarne ẽ circumcisio. s qui
inocculto iudeus ẽ. et circumcisio
cordis in spũ ñ littera. euius laus

Expanded text:
 minister fuerit circumcisionis ad stabiliendas promissiones patrum duplici modo intelligi potest: sive pro eo quod circumcisionem in carne sua ipse suscepit, ut manifestissime nosceretur quod ex semine Abraham veniens cui promiserat Deus quod in semine suo benedicerentur omnes gentes , compleret in semetipso quae patribus fuerant repromissa; et ut ordinem, quo nunc eos qui ex circumcisione crediderunt, nunc etiam eos qui ex gentibus adversum se invicem superbientes erant, refrenat ac reprimit, doceret non esse penitus judicandos eos, qui in legis observationibus demorantur, quandoquidem etiam Christus in carne sua circumcisionis cisionis minister fuisse dicatur, de qua idem Apostolus dicit : Non enim qui in manifesto Judaeus est, neque quae manifesta in carne est circumcisio, sed qui in occulto Judaeus est, et circumcisio cordis in spiritu non littera, cujus laus
Abbreviated transcription (Latin):
la generetis. De offensione uł scan¬
dalo iam supͣ diximus: Qd scanda¬
lum sit cũ in uia qua in cedit᷑ ali¬
quid inuenit᷑ obiectum: in quo
offendat scandentiũ uł inceden¬
tium pedes. Hoc gͦ qđ patiuntur
hi qui uiam ficłi nuꝑ ingressi pri¬
oꝵ uł contentionibus. uł negligen¬
tiis. uł contẽp̃tu. et elationibus of¬
fendunt᷑: atq exemplis eoꝵ recus¬
si au̾tunt᷑ a fide. Scio et confido
ipsum: nͥ ei qui existimat quid
cõmune eẽ. illi cõmune ẽ. Si enĩ

Expanded text:
la generetis. De offensione vel scanla generetis. De offensione vel scandalo jam supra diximus quod scandalum sit cum in via, qua inceditur, aliquod invenitur objectum, in quod offendant scandentium vel incedentium pedes; hoc est ergo quod patiuntur hi, qui viam fidei nuper ingressi, priorum vel contentionibus, vel negligentiis, vel contemptu et elationibus offenduntur, atque exemplis eorum recussi avertuntur a fide. Scio et confido ipsum, nisi ei qui existimat quid commune esse, illi commun