comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paulus ad quosdam fideles scribens ait. Des
sumꝰ aduitores: ddĩ agͥ cultura estis. cdĩ edificatio
i principes iuporũ fortiũ dauid. qui ad¬
iuuerunt eum. ut rex fieret suꝑ om¬
nem isrł. suxt̾a ũbũ dñi. qd locurus est ad
israhel: &̾ iste numerꝰ robustorũ dauid. Iesbaã
filius achamoni princeps inter. Mͣe. Iste le¬
uauit hastam suam suꝑ trecentos uuln̾atos una
uice. Hunc iesbaam iosephus eusebiũ nominat:
& filium eum esse achimee dicit. qui aciem
hostiũ frequent̃ intũpens. nequaqͣm pugnã¬
do cessaret: donec ex eis nongentos occideret.
S hebreus cuiꝰ dicta in expositione regum
aliqua posui. & in presenti oꝑe non pauca
insetui: istum iesbuam ipsum dauid intelli¬
gi uult. int̃pretans nomen iꝑsum. hoc est
iesban sedens in populo. Achomon uero
sapientissimũ adfirmat. hee qđ in libro re¬
gum ita demonstratũ esse. ubi scribitur. se¬
dens in cathedra sapientissimꝰ. S ideo ibi ũ¬

Expanded text:
Paulus ad quosdam fideles scribens ait: Dei Paulus ad quosdam fideles scribens ait: Dei sumus adjutores, Dei agricultura estis, Dei aedificatio i principes virorum fortium David qui adiuverunt eum ut rex fieret super omnem Israhel iuxta verbum Domini quod locutus est ad Israhel et iste numerus robustorum David Iesbaam filius Achamoni princeps inter triginta iste levavit hvice. Hunc Jesbaam Josephus Eusebium nominat, et filium eum esse dicit Achimeae, qui aciem hostium frequenter irrumpens nequaquam pugnando cessarit, donec ex eis nongentos occideret. Sed Hebraeus cujus dicta in expositione Regum aliqua posui, et in praesenti opere non pauca inserui, istum Jesbaam ipsum David intelligi vult, interpretans nomen ipsum, hoc est, Jesbaam, sedens in populo, Achamoni vero sapientissimum: firmatque, hoc in libro Regum ita demonstratum esse, ubi scribitur: Sedens in cathedra sapientissimus . Sed ideo ver
Abbreviated transcription (Latin):
rahelitarũ inter eos inuenti fuissent ad io¬
ab saluarentur. Iosephus tamen narrat dd̾
suꝑiorem ciuitatem munisse. eiꝙ copulando
airem. unum undiq corpus effecisse: & cuc̾¬
ta muro curcum dedisse. suꝑ opus autẽ mu¬
rorum constituisse ioab: ꝙ qd dauid iebu¬
seos expulerit. & hanc ierosolunã nuncu¬
pauerit. Nam sub habraã patͥarcha soli¬
ma uocabatur. Quidam uero dicunt quia
& omerus postea ierosolimã nominauerit.
Hieron enim : hebrea lingua munitio est.
Mistice autẽ qđ dauid urbem edificauit
per cireuitum : significat xp̃m in iudea pͥmum
euuangeliũ predicasse. & ecclesiã suam fideisuȩ
munitione undiq curiuindando firmasse. Qd̾
autẽ ioab reliqua urbis excruxit: significat
apofcolos & predicatores euuangelii post pas¬
siouem. resurrectionẽ. & ascensionẽ dm̃i ad celos
doctna sia plurimos degentib. ad fidem xͥ
conũtisse ut cooꝑatores essent ipsius ueritatis.

Expanded text:
raelitarum inter eos inventi fuissent, a Joraelitarum inter eos inventi fuissent, a Joab salvarentur. Josephus tamen narrat David superiorem civitatem munivisse eique copulando arcem, unum undique corpus effecisse, et cuncta muro circumdedisse, super opus autem murorum constituisse Joab, et quod David Jebusaeos expulerit, et hanc Hierosolymam nuncupaverit. Nam sub Abraham patriarcha Solyma vocabatur. Quidam vero dicunt, quod et Homerus postea Hierosolymam nominaverit. Hieron enim Hebraea lingua munitio est. Mystice autem quod David urbem aedificavit per circuitum, significat Christum in Judaea primum Evangelium praedicasse, et Ecclesiam suam fidei suae munitione undique circumdando firmasse. Quod autem Joab reliqua urbis exstruxit, significat apostolos et praedicatores Evangelii post passionem, Resurrectionem et Ascensionem Domini ad coelos doctrina sua plurimos de gentibus ad fidem Christi convertisse, ut cooperatores essent ipsius veritatis,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ddauid eiectis cȩcis & claudis. qui odiebãt
animam dauid. ceꝑit arcem syon: suamq ci¬
uitatem eam uocauerit. Quia dum saluator
noster malignos sp̃c cum turba uitioꝵ de a¬
nima qualibet expulerit. sibiq eam ꝑ illu¬
minationẽ sapientie usurpauerit: merito
arx syon idest speculationis & uisio pacis
uocabitur atq de ea tunc recte ꝑ psalinis¬
tam dicttur. Notus in iudea ds̃. in israhel
magnum nomen eiꝰ: & factus est in pace
locus eius. & habitacio eius in syon. Ibi
confregit cornua. arcum. scutũ. & gladiũ
& bellum. Quod autem subiungitur. qͥa
edificaũt urbem dauid in cucuttu a mello
usq ad gẏrũ. ioab autem reliqua urbis ex¬
truxerit: ddemoustrat dauid urbem ierłm
munisse muris. tam ꝑ suam industriam.
qͣm etiã ꝑ deuoti militis sollerciã. Legimꝰ
in cuiusdam libro qđ ioab reliqua urbis
non extruxerit. s extraxerit: intelligiuo¬
lens. qd pereuntib iebuseis gladio. siqui is¬

Expanded text:
quod David, ejectis caecis et claudis, qui oderant quod David, ejectis caecis et claudis, qui oderant animam David, cepit arcem Sion, suamque civitatem eam vocaverit, quia dum Salvator noster malignos spiritus cum turba vitiorum de anima qualibet expulerit, sibique eam per illuminationem sapientiae usurpaverit; merito arx Sion, id est, speculationis et visio pacis, vocabitur, atque de ea tunc recte per Psalmistam dicitur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus. Et factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion; ibi confregit cornua, scutum, gladium et bellum . Quod autem subjungitur, quia aedificaverit urbem David in circuitu a Mello usque ad gyrum, Joab autem reliqua urbis destruxerit, demonstrat David urbem Jerusalem munivisse muris, tam per suam industriam, quam etiam per devoti militis solertiam. Legi in cujusdam libro, quod Joab reliqua urbis non exstruxerit, sed extraxerit, intelligi volens quod, pereuntibus Jebusaeis gladio, si qui Is
Abbreviated transcription (Latin):
bore ꝓ muñis ꝓmissi retͥbutione tardantib:
sariue filius ioab p̃uenit uiiũsos. & ascend̾es
ĩn cacumine: clamauit ad regẽ. exigens mi¬
liciȩ principatum. Expussis itaq rex de
summa aice iebuseis. & reedificans ciuuta¬
tem. eam iherosolimã nuncupauit: & om̃i
tempore in ea sin habitauit imꝑii. Miscice
autem dauid iebuseñ habitatorẽ terrȩ de ie¬
rusalem eitiens: significat redemptorẽ nr̃m
contrarias potestates de cordib fideliũ ex¬
pellere: & sic ibidem suam mansionẽ consti¬
tuere. Iebuseus enim int̃pretatur calcatus:
holi defcruendo sibimet tropheum gloriȩ ad¬
quisiuit: immo fidelib suis suꝑ omnem uͥ¬
tutem eiꝰdẽ antiqui hostis potestatem tͥbuit.
Unde in euuangelio discipulis suis ait. Ecce
dedi uobis potestatẽ calcandi suꝑ serpentes
& suꝑ scorpiones : &e suꝑ omnem uirtutẽ ini¬
inq. Bene ergo in libro regum scͥptũ est:

Expanded text:
bore pro muneris promissi retributione tardantibus, bore pro muneris promissi retributione tardantibus, Sarviae filius Joab praevenit universos, et ascendens in cacumine clamavit ad regem, exigens militiae principatum. Expulsis itaque rex de summa arce Jebusaeis, et reaedificans civitatem, eam Jerosolymam nuncupavit, et omni tempore in ea sui habitavit imperii. » Mystice autem David Jebusaeum habitatorem terrae de Jerusalem ejiciens significat Redemptorem nostrum contrarias potestates de cordibus fidelium expellere, sic ibidem suam mansionem constituere. Jebusaeus enim interpretatur calcatus; boli destruendo sibi tropaeum acquisivit, imo fidelibus suis super omnem virtutem ejusdem antiqui hostis potestatem tribuit. Unde in Evangelio discipulis suis ait: Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et super scorpiones et super omnem virtutem inimici . Bene ergo in libro Regum scriptum est ,
Abbreviated transcription (Latin):
iosephus: in antiquitatũ suarũ libro septun
uenit in iherosolimã. iebuseis habitantib ci¬
uitatem. qui erant ex gene̾ canancoꝵ. & clay¬
prosos ad derisionẽ regis constituentib suꝑ
murum. & dicentib. quia phiberent eum
ceci ingredi ciuitatẽ. Quȩ tamen agebant:
despicientes eum ꝑ maxina munitione mu¬
rorũ. Iratꝰ rex. ierosolimã obsidere cȩpit. &¬
multo studio & labore conari ut eam caꝑet
qͣtinꝰ in ipso principatus initio suam fori¬
tudinem demonetraret. Int̾minatus itaq
& ipsis & aliis. siqui forte hrẽnt adũsus eũ
resistend conamen: inferiorẽ ciuitatẽ mag¬
na uirtute cȩpit. Cũq adhuc arcem obti¬
nere non posset: cepit honores & mun̾a ꝑ¬
mittendo rex pronos ad opus bellicũ maites
ꝓuocare: ut quicumq ꝑ subiectos colles in
airem conscenderet. eamq caperet. princi¬
patum milicie tocius populi possideret. Cuc̃¬
tis itaq conscendere festinantib. & nullola¬

Expanded text:
ephus venit in Jerosolymam Jubusaeis habitantibus civitatem, qui erant ex genere Chananaeorum, et clauprosos ad derisionem regis constituentibus super murum, et dicentibus: quia prohiberent eum caeci ingredi civitatem. Quae tamen agebant despicientes eum proxima munitione murorum. Iratus rex Jerosolymam obsidere coepit, et multo studio et labore conari, ut eam caperet, quatenus in ipso principatus initio suam fortitudinem demonstraret. Interminatus itaque et ipsis et aliis, si qui forte haberent adversus eum resistendi conatum, inferiorem civitatem magna virtute cepit. Cumque adhuc arcem obtinere non posset, coepit honores et munera promittendo rex pronus ad opus bellicum milites provocare, ut quicunque per subjectos colles in arcem conscenderet, eamque caperet, principatum militiae totius populi possideret. Cunctis itaque conscendere festinantibus, et nullo la
Abbreviated transcription (Latin):
uit slos & iuiftificauit. Quos autem iusti
ficauit : illos ꝙ glorificauit. Porro qđ seqͥ¬
tur Ite est quoq tumerꝰ princium ecer¬
citus. qui uenẽtunt ad dauid cum esset in
ebron. ut transferrent regnum saul ad eũ
iurxta uerbum dͥñi: huic myftio conuecu¬
enter aptatur: quia hoc doctores sancti. ħ
& fideles discipul maxime appetunt. totoꝙ
nisu decertant. ut ꝑtiscȩ legis historicꝰ cult᷑
in spiricalem ȩuuangelii transferat᷑ intelli¬
gentiam: ut quȩ erant uet̾a transeatr. ai

Expanded text:
vit, illos et justificavitvit, illos et justificavitlos et glorificavit . Porro quod sequitur: Iste quoque est numerus principum exercitus, qui venerunt ad David, cum esset in Hebron, ut transferrent regnum Saul ad eum, juxta verbum Domini, huic mysterio convenienter aptatur, quia hoc doctores sancti, hoc est, fideles discipuli, maxime appetunt, totoque nisu decertant, ut priscae legis historicus cultus in spiritalem Evangelii transferatur intelligentiam, utque vetera transeant, et
Abbreviated transcription (Latin):
De ipsorum ȩciam doctorum mim̃o fuit ille:
qui a ct auscipulos scribens ait. Dei sumꝰ ad¬
utores: aei agricultura estis. dĩ edificatio
estis. Deo autem gracias: qui semꝑ triũpbat
nos in p̃o iħu. cẽ odorem noticie sue mani¬
festat ꝑ nos in omni loco. S & illud qđ se¬
quitur. quia ꝑ singulos dies ueniebant ad
dauid ad auxiuiandũ ei. usꝙ: dum fieret gran¬
dis numeriis quasi exercitus di. Licet hebres
dicant iuxta hystoriam tantum numerum
excreuisse illorum qui uenerunt dauid in
auxilium. donec fieret ille numerꝰ armatoꝵ
qui egressus est ex egypto. hoc est sexcentoꝵ
milium. quos moyses ꝑ tubrũ mare eduxit
in desercum : tamen attiori intellectii. signi¬
ficat cotidie in exercitu dauid nostri fideliũ
numerũ cresc̃e. donec ȩlectoꝵ cłi qui ad eter.¬
nam uitam predestinati sunt sũma cõpleat᷑
quia quos presciuit hos p̃destinauit. qł qͦs
predestinquit. hos & uocauit & quos uota¬

Expanded text:
De ipsorum etiam electorum numero fuit ille De ipsorum etiam electorum numero fuit ille qui ad discipulos scribens ait: Dei sumus adjutores. Dei agricultura estis. Dei aedificatio estis . Deo autem gratias, qui semper triumphat nos in Christo Jesu, et odorem notitiae suae manifestat per nos in omni loco . Sed et illud, quod sequitur: Quia per singulos dies veniebant ad David ad auxiliandum ei, usque dum fieret grandis numerus, quasi exercitus Dei. Licet Hebraei dicant, juxta historiam, tantum numerum excrevisse illorum, qui venerunt David in auxilium, donec fieret ille numerus armatorum qui egressus est ex Aegypto, hoc est, sexcentorum millium, quos Moyses per Rubrum mare eduxit in desertum ; tamen altiori intellectu significat quotidie in exercitum David nostri fidelium numerum crescere, donec electorum Dei, qui ad aeternam vitam praedestinati sunt, summa compleatur: Quia quos praescivit, hos et praedestinavit; et quos praedestinavit, hos et vocavit; et quos voca
Abbreviated transcription (Latin):
igitur reusus est in siceleg: transfugerunt
ad eum de manasse exhnas. & iocebab & iedi¬
es. & micahes. de iorabad. & heliu & saluthi
principes miliũ in manasse. Hi p̾buerunt appis
bum d auid adu̾sus lacrunculos cẽ reliꝗͥ. Is
engo qui de manasse uenerunt addaradi: ep
listim adũsus saus decreuit ꝑgere in preliũ
ut hystoa demonstrat. S quia a ꝑhyilister
remissus in sichelec. reuersus est & rauenit upr¬
ores suas ab amalechitis captias abductas.
cirbemq succensam ut lib̾ regum narridi tͤ
uemenes ꝓrebuerunt auxilium daud aduis
laeminculos qui depredati sunt uxoes eiꝰ. & eoꝵ
qui cum ipso erant ce filios ac filias. Mistice
autem hũ septẽ principes qui ueneruene de
manasse: significant pͥmos doctores eccłie de
uidea qui septiformi sp̃c sancti gracia rlus¬
traa. auxilium p̾buerunt dauid nr̃o adb̾sus
am malignos spiritus qui semꝑ studene de e¬
clesia quoscumꝙ possunt ꝑ fraudem rapete.
atq in captiuitatẽ erroris ac uitiorũ trad̾e.

Expanded text:
igitur reversus est in Siceleg transfugerunt ad eum de Manasse Ednas et Iozabad et Iedihel et Michahel et Iozabad et Heliu et Salathi principes milium ium David adversus latrunculos, et reliqua. Isti ergo, qui de Manasse venerunt ad David, eo listhiim adversus Saul decrevit pergere in praelium, ut historia demonstrat . Sed quia a Philisthaeis remissus, in Siceleg reversus est, et invenit uxores suas ab Amalecitis captivas abductas, urbemque succensam, ut liber Regum narrat , tunc venientes praebuerunt auxilium David adversus latrunculos, qui depraedati sunt uxores ejus, et eorum qui cum ipso erant, et filios et filias. Mystice autem hi septem principes, qui venerunt de Manasse, significant primos doctores Ecclesiae de Judaea, qui, septiformi Spiritus sancti gratia illustrati, auxilium praebuerunt David nostro adversus am malignos spiritus, qui semper student quoscunque possunt per fraudem capere, atque in captivitatem erroris ac vitiorum tradere.
Abbreviated transcription (Latin):
ligaueris suꝑ terram: erit ligatum q in celis.
tum & in cęlis. Hoc ergo modo ꝑ fidei suȩ lau¬
de non solum pectus. s & alii apłi. nec non
& cȩq̃ doctores sanct remunerati sunt: qͥa
principes scdm̃ sentenciam ueri dauid suꝑ
omnem terram ab ipso constituti. potestatẽ
hñt ligandi atꝙ soluendi. ꝓ ut causa iusticie
eis dictaũit. Hinc quoq a̾ubi in euuangelio
ipsa ueritas ordinans p̃dicatores suos. ait il¬
lis. Amen dico uobis quętumq alligaũtis
suꝑ t̾ram: erunt ligata & in cȩlo. & quȩcũꝙ¬

Expanded text:
lveris super terram, erit solutum et in coelis; tum et in coelis . Hoc ergo modo pro fidei suae laude non solum Petrus, sed et alii apostoli, nec non et caeteri doctores sancti remunerati sunt, quia principes, secundum sententiam viri David, super omnem terram ab ipso constituti potestatem habent ligandi atque solvendi prout causa justitiae eis dictaverit. Huic quoque alibi in Evangelio ipsa Veritas, ordinans praedicatores suos, ait illis: Amen dico vobis: Quaecunque alligaveritis super terram, erunt ligata et in c
Abbreviated transcription (Latin):
mille. Q ni fallor potest ad mẏst̾ĩum
trausterr: quia princeps exerettus dñi
hoc est doctor quilibet catholicꝰ. qui licet
seruantiã. tamen centum milxtib qui i
ciam agunt merito p̃fertur: quia ꝑfeti¬
aruarcuttm studet. & maximꝰ mille.
Mraximus ille dici potest: qui scientiȩ ꝑre¬
sidio fultus. laborem piȩ exercet p̃dicati¬
ous cum bonis exemplis. cum id qđ u̾bis
docec oꝑando confirmat: atꝙ ob hoc et̃¬
na bcatrtudine. quȩ millenario numero
de signatui. ddignꝰ apparebit. Hec enĩ an

Expanded text:
mille. Quod ni fallor potest ad mysterium transferri: quia princeps exercitus Domini, hoc est, doctor quilibet catholicus, qui licetm humilitatis, tamen centum militibus, qui in tiam agunt, merito praefertur, quia perfectioni virtutum studet. Et maximus mille. Maximus ille dici potest, qui scientiae praesidio fultus laborem pie exercet praedicationis cum bonis exemplis, cum id quod verbis docet operando confirmat, atque ob hoc aeterna beatitudine, quae millenario numero designatu
Abbreviated transcription (Latin):
bra nemorosa figurarũ abundat: ad intel¬
lectum gentilis populi. ubi ȩccłia app̃i fuii¬
dacur. fidem dm̃ ꝑducere. Et bene scriptũl ẽ.
D dicente. qdł nõn requisierint ea in dieb
saul: quia ꝑmanente syragogs sisicu. cem¬
porib uecis testam̃ti quasi non reqͥsiete ar¬
cham dm̃i. quia spiritalit᷑ sensũ qui latebac
in lita. ille populus ad aꝑtum ꝓduce nõ po

Expanded text:
bra numerosa figurarum abundat, ad intelbra numerosa figurarum abundat, ad intellectum gentilis populi, ubi Ecclesia Christi fundatur, fidem Domini perducere. Et bene scriptum est, David dixisse, quod non requisierint eam in diebus Saul, quia permanente Synagogae statu temporibus Veteris Testamenti, quasi non requisierunt arcam Domini, quia spiritualem sensum, qui latebat in littera, illa populo ad apertum producere non
Abbreviated transcription (Latin):
sas regiones ifrahel. & ad sacerdotes & leuitaᷤᷤ
qui habitant in suburbanis urbium. ut cõ¬
gregentur ad nos: & reducamꝰ areham dñi
nr̃i ad nos. Non enim reqͥsuumꝰ eam in die¬
b saul. Et respondit uniuersa multitudo:
ut ita fieret. Placuerat enim sermo onni
populo. Quid est qđ daiid consiliũ imiit.
cum tͥbunis & centurionib. & uniũsis pͥnci¬
pib israbel. ut congregata mulattudine ar¬
cham dĩ transferret de colle chanathyatim
ad se: nisi qđ redemptor nr̃ cum apłis &̾ ꝓ¬
phetis. atq euuangelistis disponit. qualiter
fides incarnationis suȩ a pͥore populo. ꝑ ũba
legis &̾ ꝓphãrũ. inmistrantib ipsis euuange¬
lu doctorib ad gentiũ salictem transinittat᷑:
Hoc est enim de colle cariathyatim. quȩ est
in iuda. & int̾pretat᷑ ciuitas siluarũ. ad se
archa dñi transferre: de emiuentia uideli¬
cet scripturarũ apud iudeos collocata. ub ũ¬

Expanded text:
rsas regiones Israel, et ad sacerdotes et Levitas, rsas regiones Israel, et ad sacerdotes et Levitas, qui habitant in suburbanis urbium, ut congregentur ad nos, et reducamus arcam Dei nostri ad nos; non enim requisivimus eam in diebus Saul. Et respondit universa multitudo ut ita fieret. Placuerat enim sermo omni populo. Quid est, quod David consilium iniit cum tribunis et centurionibus et universis principibus Israel, ut, congregata multitudine, arcam Dei transferret de colle Cariathiarim ad se, nisi quod Redemptor noster cum apostolis et prophetis atque evangelistis disponit, qualiter fides incarnationis suae a priore populo per verba legis et prophetarum, ministrantibus ipsis Evangelii doctoribus, ad gentium salutem transmutetur. Hoc est enim de colle Cariathiarim, quae est invidia, et interpretatur civitas silvarum, ad se arcam Dei transferre: de eminentia videlicet Scripturarum apud Judaeos collocatarum, ubi um
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt: spiritaliq coniugio illi copulantur.¬
& omnes reliqui tam ex iudeis scilicet qͣm etiã
ex gentili populo. uno. corde ꝑariq uoto op¬
tant. ac ꝓ iurib certant ut rex fiat dauid: uͥ
upsi uidelicet regnum xp̃i fiant. quib ipsa
uertas ait. Regnum dei itra uos est. fuert̃.¬
ꝙ ibi propt̃ dauid trib dieb. comedentes &e
bibentes. quȩ preparauerunt eis fratres su.
omni tempore sc̃ȩ tͥnitatit fidem tenẽntes.
manent in deuotione eadem. ut ea quȩ pͥmi
doctores hoc est apłi ex diuinis dognatib.
illis prebuerant alimenta. gaudentẽs accipi¬
ant: & de bonis ꝑceptis letabundi. omniuma¬
bonorũ largicori ꝑpetualiter gracias referãt
Nuit autem consiliũ cdauid cum tͥbunis &
centurionib & uniu̾sis principib: & ait ad om¬
nem cȩtum israhel. Si placet uobis. & a dño
deo nostro egreditur sermo quem loquor:
mittamꝰ ad fratres nostros reliquos in uniũ¬

Expanded text:
veniunt, specialique conjugio illi copulantur,veniunt, specialique conjugio illi copulantur, omnes reliqui, tam ex Judaeis scilicet, quam etiam ex gentili populo, uno corde parique voto optant, ac pro viribus certant, ut rex fiat David, ut ipsi videlicet regnum Christi fiant, quibus ipsa Veritas ait: Regnum Dei intra vos est . Fueruntque ibi apud David tribus diebus, comedentes et bibentes quae praeparaverunt eis fratres sui ex omni tempore sanctae Trinitatis fidem tenentes manent in devotione eadem, ut ea quae primi doctores, hoc est, apostoli, ex divinis dogmatibus illis praebuerunt, alimenta gaudentes accipiant, et de bonis perceptis laetabundo omnium largitori perpetualiter gratias referaniit autem consilium David cum tribunis et centurionibus et universis principibus et ait ad omnem coetum Israhel si placet vobis et a Domino Deo nostro egreditur sermmittamus ad fratres nostros reliquos in unive
Abbreviated transcription (Latin):
ut lucrifacem eos qui sine lege erant. Fãct
sum infirmis infirmꝰ: ut infirmos lucti¬
facẽm. Omnib omnia factus sum: ut om̃
facerem saluos. Omnia autẽ facio ꝓpt̃ euã¬
gelium: ut particeps eius efficiar. Ecce hic
spiritalis negociator tributa se soluere nõ
do bonis exemplis ita se omnib aptauit.
qđ omnib placeret. omnib ꝑficeret: ac
cuiq condicionis ꝑsonas ad õbedientiam
sibi certatim impendendã conciliaret. Uñ
sequitur. Om̃s autem relique tribus eoꝵ¬
consilia sequebantur: quia iustum est.
ut sanctis doctorib fideles quiq obecdi¬
re in euuangelio xp̃i non decrectent. Hĩc
quoq enum̃atis his qui de singulis tribubus
ad dauid uen̾ant. subiungitur. Om̃s isti uiri
bellatores & expediti ad ꝑugnandũ corde ꝑ¬
fecto uenerunt in ebron: ut constituerent re¬
gem dauid suꝑ uniũsum istł. S & om̃s reliqͥ
ex israhel uno corde erant: ut rex fieret dauid.
Quia apłi & apostoliciuiri ad dauid nr̃m cõ¬

Expanded text:
. Factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem. Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos. Omnia autem facio propter Evangelium, ut particeps ejus efficiar . Ecce hic spiritualis negotiator tributa se solvere non dei praedicando, bonis exemplis ita se omnibus aptavit, quod omnibus placeret, omnibus proficeret, ac cujusque diaconi personas ad obedientiam sibi certatim impendendam conciliaret. Unde sequitur: Omnes autem reliquae tribus consilia eorum sequebantur. Quia justum est ut sanctis doctoribus fideles quique obedire in Evangelio Christi non detrectent. Hinc quoque, enumeratis his qui de singulis tribubus quae ad David venerant, subjungitur: Omnes isti viri bellatores expediti ad pugnandum, corde perfecto venerunt in Hebron, ut constituerent regem David super universum Israel; Sed et omnes reliqui ex Israel, uno corde Quia apostoli et apostolici viri ad David nostrum con
Abbreviated transcription (Latin):
radicis. & ꝑingnedinis oliuȩ factuses. ħo¬
li gloriari aduersus ramos: & cȩt̃a quȩ a¬
postolus ad romanos miro ac multiplici
sermone digessit. Cadauera carnales siue
carnalia: ossa. fortiores quosq & uircutum
opera designant. Ossa in nemore iabes se¬
pelierunt : cum siquid in infirmis uirtu¬
tis & infirmitatis inuenerunt. non hoc qͣ¬
sinichili despice. s fructuosis sanctoruo
oꝑib maluerunt adiung̃e. Si quos int̃
carnales ac fragiles uirtutib animȩ
studere cognouert̃: hos sanctoꝵ consor¬
tio adnumerare curarunt. ꝑ nemꝰ quippe
bonorũ fructus nouit exprimi: qui in
genesi legetis qł uel quale nemꝰ habraam
in bersabee plantaũĩt. recte intellig̾e nouit.
Porro qđ in libro regum legitur. quia cõbus¬
serint uixi iabes cadautra saul & filioꝵ eiꝰ.

Expanded text:
radicis et pinguedinis olivae factus es, noradicis et pinguedinis olivae factus es, noli gloriari adversus ramos, et caetera, quae Apostolus ad Romanos miro ac multiplici sermone digessit . Cadavera carnales, sive carnalia, ossa fortiores quosque et virtutum opera designant. Ossa in nemore Jabes sepelierunt, cum, si quid in infirmis virtutis ac infirmitatis invenerunt, non hoc quasi nihili despicere, sed fructuosis sanctorum operibus maluerunt adjungere. Si quos inter carnales ac fragiles virtutibus animae studere cognoverunt, hos sanctorum consortio annumerare curarunt. Per nemus quippe bonorum operum fructus novit exprimi, qui in Genesi legens quod vel quale nemus Abraham in Bersabee plantaverit , recte intelligere novit. Porro quod in libro Regum legitur , quia combusserunt viri Jabes cada
Abbreviated transcription (Latin):
flectipossit. idoneis scriꝑturarũ testimoniis
esse firmatam. Ipsa est autem ciuitas quã
in auspiciis sui regni saul. cum adhuc humi¬
lipietate dño seruiret: ab hostiũ obsidiõe
liberauit. Cum ergo audissent habitatores
iabes galaad quȩcumq fecerunt phylis¬
simi & cȩt̾a. Cum audissent habitatores ciui¬
tatis & suꝑ montem positȩ. iudeam ex qua
sibi in patriarchis. prophetis & apsis. p̾co¬
nes & ministros salutis aduenisse memine¬
runt. a gentib ꝯtẽptam habitãq derisui:
surrexerunt in opus ũbi omnes iuriliter ag̃e
gaudentes. & inter medias errantiũ tenebs
ipsi untutũ iter ambulantes. ꝓ hibuerunt
de illoꝵ quorum delicto salu̾s gentib qͣsi
ad diabol domum ꝑtinentiũ publica ĩsulta¬
cione letar. Q si delibatio inquiunt sc̃a
est: & massa. Et si radix sc̃a: c sami. Qd̃
si aliqui ex ramis fracti sunt. tu autem
cium oleaster esses insertus in illis. & sociꝰ

Expanded text:
flecti possit, idoneis Scripturarum testimoniis, flecti possit, idoneis Scripturarum testimoniis, esse firmatam. Ipsa autem est civitas, quam in auspiciis sui regni Saul, cum adhuc humili pietate Domino serviret, ab hostium obsidione liberavit. Cum ergo audissent habitatores Jabes Galaad quaecunque fecerunt Philise, etc. Cum audissent habitatores civitatis Christi super montem positae, Judaeam, ex qua sibi in patriarchis, prophetis, et apostolis, praecones et ministros salutis advenisse meminerunt, a gentibus contemptam habitamque derisui, surrexerunt in opus verbi omnes viriliter agere gaudentes; et inter medias errantium tenebras ipsi virtutum iter ambulantes, prohibuerunt de illorum casu, quorum delicto salus gentibus quasi ad diaboli domum pertinentium, publica insultatione laetari. Quod si delibatio, inquiunt, sancta est, et massa; et si radix sancta, et rami. Quod si aliqui ex ramis fracti sunt, tu autem, cum oleaster esses, insertu
Abbreviated transcription (Latin):
caulas fideliũ circumȩ untes cotidie. siquẽ
deuorare possint explorant: cum oꝑa ip̃a
quib dõ seriuierant ad suȩ malignitatis ob¬
sequia dira ꝑmiitant. menbra nimirũ lucis
& uite exꝑtia in muro domꝰ inimiqi suspẽ¬
dicit. Hoc cum audissent uiri iabes galaad̃
omnia scilicet quȩ phylistũm fecerunt suꝑ
saul: consur rexerunt singuli uiroꝵ fortium.
& tulerunt cadauera sauł & filiorũ eiꝰ. atru¬
leruntꝙ ea in iabes: & sepelierunt ossa eõꝵ
subter quercũ quȩ erat in iabes. Iabes quȩ¬
int̾precaturꝰ exc siccata. ecclesiam designat:
quã ab omni carnalis concuꝑiscentiȩ fluxu.
ab omni inqͥnam̃to carnis ac spiritus. fer¬
uor susticiȩ solis hoc est asꝑiratio diumitẽ¬
ꝑat amoris. Unde recte talis in monte si¬
ta describitur. & iꝑse gala ad idest ac̾iuis
testimonii uocatur: ut significet sublimis.¬
simam sanctorum uitam. ne ad errorem de¬

Expanded text:
caulas fidelium circumeuntes, quotidie, siquid inde caulas fidelium circumeuntes, quotidie, siquid inde devorare possunt, explorant. Cum opera ipsa, quibus Deo servierant, ad sua malignitatis obsequia dira permutant, membra nimirum lucis et vita expertia, in muro domus inimici suspendunt. Hoc cum audissent viri Jabes Galaad, omnia scililicet quae Philisthiim fecerunt super Saul, consurret tulerunt cadavera Saul et filiorum eius adtuleruntque ea in Iabes et sepelierunt ossa eorum subter quercum quae erat in Iabes et ieinterpretatur exsiccata, Ecclesiam designat, quam ab omni carnalis concupiscentiae fluxu, ab omni inquinamento carnis ac spiritus fervor justitiae Solis, hoc est aspiratio divini temperat amoris. Unde recte talis in monte sita describitur. Et ipse Galaad, id est, acervus testimonii vocatur, ut significet subtilissimam sanctorum vitam, ne ad errorem de
Abbreviated transcription (Latin):
comimines. & nulla suꝑna auctoritate suf¬
fultas. ꝑut uolunt uentilant. Gentẽ uero
ipsam uideȩ regni arce pͥuatam quasi adni¬
chili redactã. ꝙ inmicoꝵ potestati conces¬
sam. inderisum sibi palam deceptores pu¬
blicũꝙ proposuere proũbiũ: qđ est figu¬
rate corpus saulis truncum in muro bȩth¬
san idest domus inunici habendum ostẽ¬
tui manib suspendisse nefardis. S & here¬
ticos peccatorũ precedentiũ sagitis strato ᷤᷤ.
cum presidio caritatis. quȩ ars est uirtutũ
ominum fraucdant: quasi caput saul in¬
mundi spiritꝰ precidunt. cum suum magis
qͣm sacrę scripturȩ sensum sequi ꝑ suadent.
Armis expoliant : cum diuina eloquia ad
suum idẽ demonicũ sensum ꝑu̾tunt. Arma
saul in templo astaroth ponunt. Astaroth
quippe non solum quia idolum est. s etiã
quia factura exploratorũ int̃pretatur
doctrinam significat spirituũ malignoꝵ. qͥ

Expanded text:
communes et nulla superna auctoritate sufcommunes et nulla superna auctoritate suffultas, prout volunt ventilant. Gentem vero ipsam Judaeae regni arce privatam, quasi ad nihili redactam, et inimicorum potestati concessam, in derisum sibi palam deceptores, publicumque proposuere proverbium; quod est figurate corpus Saulis truncum in muro Bethsan, id est, domus inimici habendum ostentui, manibus suspendisse nefandis. Sed et haereticos, peccatorum praecedentium sagittis stratos, cum praesidio charitatis, quae arx est virtutum omnium, fraudant. Quasi caput Saul immundi spiritus praecidunt, cum suum magis quam Scripturae sensum sequi persuadent. Armis exspoliant, cum divina eloquia ad suum, id est, daemonicum sensum pervertunt. Arma Saul in templo Astaroth ponunt. Astaroth quippe, non solum quia idolum est, sed etiam quia factura exploratorum interpretatur, doctrinam signific
Abbreviated transcription (Latin):
capił eiꝰ regni pͥncipale radicitꝰ ad imerẽt:
inunimina legiᷤᷤ sacͤ quib contra omnia
adũsa preualebant. eriꝑent. Cuiꝰ mor de¬
iectionem quasi ꝓprii signum tͥumphi pͥe
causa lecicie sius longe lateq complicib fa¬
ma uulgante spargere festinarunt: & ad aus¬
mentũ scȩleris armaturã dei quã beatꝰ apls
paulus. & nos aduersus spiritalia nequiciȩ
in cęlestib militaturos induere p̃cipit. &̾ ip¬
se prior indutus bonum certamen cercauit.
cursum consũmauit. Fidem seruauit. Acci¬
piens a dño coronã iusticie: hanc in quã mi¬
liciȩ celestis armaturã iudeis ȩreptam. ĩpũ
decepti. & decipientes inferis induc̃e lari¬
b. hoc est ȩloquia diuina demoniorũ doc¬
trinis equiperare contendert̃. Qđ duobus
modis eos egisse & agere constat: cum uł
dicta spiritalia carnalit̾ int̾pretando ꝑu̾se
intelligunt: uel easdem lit̾as diuinas qͤsi

Expanded text:
veri regni principale radicitus adimerent, veri regni principale radicitus adimerent, munimina legis sacrae, quibus contra omnia adversa praevalebant, eriperent. Cujus mox dejectionem, quasi proprii signum triumphi, propriae causam laetitiae suis longe lateque complicibus fama vulgante spargere festinarunt; et augmentum sceleris armaturam Dei, quam beatus apostolus Paulus, et nos adversus spiritualia nequitiae in coelestibus militaturos induere praecipit , et ipse prior indutus, bonum certamen certavit, cursum consummavit, fidem servavit, accipiens a Domino coronam justitiae ; hanc, inquam, militiae coelestis armaturam. Judaeis ereptam, impii decepti, et decipientes inferis inducere laribus, hoc est, divina eloquia daemoniorum doctrinis aequiparare contenderunt. Quod duobus modis eos egisse et agere constat; cum vel dicta spiritualia carnaliter interpretando perverse intelligunt, vel easdem litteras divinas, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
phylistinorũ ꝑ circuitũ: ut adnunciaretur ĩ
templo idoloꝵ & in populis. S ꝑotuit fieri
qd phylistei caput saul primũ adfixerunt¬
in temꝑlo dagon: deinde illud auferentes.
transmiserunt ferendum ꝑ diu̾sa loca t̾rȩ suȩ
causa ostenlendi tͥumphi. Alit̃ quoq bech¬
san ȩbrei tradunt uocatã esse ipsam domum
dagon. quȩ interp̃taturꝰ domus dormientis:
ibiq caput uel corpꝰ saul suspensum esse. Alia
est enim bethsan in uidicum & in iosue: qͣ
int̾pretatur domꝰ securitatis. Qd ergo occisi
saul caput in templo dagon phylistim ad
rit in peccatorũ mortem. ꝑ reatu suo in a¬
byssum demergunt infe̾rni: Dagon enu
inter pretat᷑ piscis tristiciȩ. Et merito piscis
tristiciȩ nuncuꝑatur: qui in abyssũ demĩs
inferni. dolorẽ ȩt̾ni sentit cruciatꝰ. Usq ades
corrupcores uel homines. uel demones indeq
impietatis armis ꝑ secuti sunt: donec ip̃m

Expanded text:
Philisthinorum per circuitum, ut annuntiaretur in Philisthinorum per circuitum, ut annuntiaretur in templo idolorum et in populis. Sed potuit fieri quod Philisthaei caput Saul primum affixerint Dagon, deinde illud afferentes transmiserint ferendam per diversa loca terrae suae, causa ostendendi triumphi. Aliter quoque Bethsan Hebraei tradunt vocatam esse ipsam domum Dagon, quae interpretatur domus dormientis, ibique caput vel corpus Saul suspensum esse. Alia est enim Bethsan in Judicum et in Josue, quae interpretatur domus securitatis . Quod ergo occisi Saul caput in templo Dagon Philisthiim arit et peccatorum mortem, pro reatu suo, in abyssum demergunt inferni? Dagon enim interpretatur piscis tristitiae; et merito piscis tristitiae nuncupatur qui, in abyssum demersus inferni, dolorem aeterni sentit cruciatus. Usque adeo corruptores vel homines vel daemones Judaeam impietatis armis persecuti sunt, donec ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾i constantia deseruit occuparunt. Uel certe
uenerunt gentes: & obtima quondã iudeoꝵ
studia credendo sua fecerunt. Nã e̾ oli̾ di¬
uina eloqͥa quȩ illi non parua ex parce iam
tunc telinquere ipsa sibi int̾pretari fecerunt:
& nuno ꝓiectam ab eis cum ipsis eloquiis diui¬
nȩ scripturȩ fidem xp̃i susceperunt. ac uelut
inhabitando possident. Die igiturꝰ alt̃o clet᷑¬
hentes phylistiim spolia cesoꝵ: inuenerunt
saul ̾. Filios eius iacentes in monte gelboe.
Tumq spoliassent eũ & amꝑutassent capũt.
armisq nud assent: miserunt in t̾rã suã uͥ cir¬
cumferretur & ostenderetur idolorũ templis.
& populis. Arma aũ eius consecrauerunt in
fano dei sui: & caput ad fixert̃ in temꝑloda¬
gon. Hic questio oritur quia in regũ scͥptũ
est qđ corpus ipsius saul susꝑend̾int in mu¬
ro bęchsa: non caput adfixerunt in temꝑlo
dagon. Nam caput sã miserunt in terram

Expanded text:
fidei constantiam deserunt, occuparunt. Vel certe fidei constantiam deserunt, occuparunt. Vel certe venerunt gentes, et optima quondam Judaeorum studia credendo sua fecerunt: Nam et olim divina eloquia, quae illi non parva ex parte jam tunc relinquere, ipsa sibi interpretari fecerunt, et tunc projectam ab eis, cum ipsis eloquiis divinae Scripturae, fidem Christi susceperunt, ac velut inhabitando possident Die igitur altero detrahentes Philisthiim spolia caesorum invenerunt Saul et filios ejus jacentes in monte Gelboe. Cumque spoliassent eum, et amputassent caput armisque nudassent, miserunt in terram suam ut circumferretur et ostenderetur idolorum templis ac populis. Arma autem ejus consecraverunt in fano Dei sui, et caput affixerunt in templo Dagon. Hic quaestio oritur: quia in Regum scriptum est , quod corpus ipsius Saul suspenderunt in muro Bethsan, non caput affixerunt in templo Dagon; nam caput jam miserant in terram
Abbreviated transcription (Latin):
modo non in t̾ra chanaan repmissa sibi t̾rã
possidet. s in tocius orbis disꝑsa est naciones
Qd̾ cum uidissent uiri isrł qui habitabant
in camꝑestrib fugert̃: & saul ac filiis esꝰ
mortius dereliquerunt urbes suas. & huc
illucꝙ disꝑsi sunt. Uenerunt ꝙ phylistum.
& habitauerunt in eis. Uidentes in docti qͥꝙ
humilitatis uere medicamina. lauacrũq bap¬
tisim salutaris ignorantes in iudea doctos qͦsꝙ
magistrosq suos in c̾tamine spiritali peccato
tũphante deuictos. s & uulgus non paucuco
eorum ꝑtius auditui ꝑproximũ ꝑ sequente
adu̾sario a pusca suȩ cõstantiȩ sede fugatũ:
& iꝑsi confestĩ maioiũ ruina turbati.oꝑa uir¬
tutũ omnia ac munimina scientię spiritalis
quȩ habuerant amiserunt: uenerunto ꝑec¬
cata gentiliũ. & cuncta iudeis incredulis stu¬
dia iurcutũ peruersa in habitacione corrupe¬
runt. enerunt inmundi sp̃c : ꝙ corda que

Expanded text:
quae non modo in terra Chanaan repromissam sibi terram quae non modo in terra Chanaan repromissam sibi terram non possidet, sed in totius orbis dispersa est nationes. Quod cum vidissent viri Israel, qui habitabant in campestribus, fugerunt; et Saul et filiis ejus mortuis, dereliquerunt urbes suas, et huc illucque dispersi sunt. Veneruntque Philisthiim, et habitaverunt in eis. Videntes indocti quique, et humilitatis vere medicamina, lavacrumque baptismi salutaris ignorantes, in Judaea doctos quosque magistrosque in certamine spirituali, peccato triumphante, devictos, sed et vulgus non paucum eorum parvae auditu per proximum, persequente adversario, a prisca suae constantiae sede fugatum, et ipsi confestim majorum ruina turbati, opera virtutum omnia, ac munimina scientiae spiritualis, quae habuerant, amiserunt; veneruntque peccata gentilium, et cuncta incredulis Judaeis studia virtutum perversa inhabitatione corruperunt. Veneruntque immundi spiritus, et corda quae
Abbreviated transcription (Latin):
cisse tuine. Hȩc & hodie nobiscũ: sepiꝰ agi u¬
tinam nesciremꝰ. S & heretici peccatorũ suoꝵ
& ipsi iaculis cruentati. cum uerba diuinoꝵ
eloquioꝵ in argum̃ta sui erroris inmutant:¬
in sua nimirũ arma moriturũ contͣ suũ pec¬
tus inũtumt. Ꝙ frat̃ quilibet ȩtiã in catholi¬
ca ꝑmanens unitate. cum artem quãcumꝙ
ꝑ cominun eccłie eorumq int̾ quos uiuit u¬
tilitate didicit. in suꝑbiȩ. ce nodoxiȩ. filargy¬
ne. alterius ue cuiusubet uitii contagione
polluit. suo se miser gladio cõfodit: qr cum
defendi ab hoste debuerat. hostẽ potiꝰ iuuit.
Interiit ergo saul. & tres filii eius: & omnis
domus ilhus pariter concidit. Domũs eiꝰ pari¬
ter concidisse clicit. non ut non esset de qͥb
fuit mardocheus. s ut non regnaret: Figu¬
ralit̃ demonstraos gentẽ iudeorũ non solũ
regnum ꝑdidisse. s & possessionis suȩ locũ

Expanded text:
cisse ruinae. Haec et hodie nobiscum saepius agi ucisse ruinae. Haec et hodie nobiscum saepius agi utinam nesciremus? Sed et haeretici, peccatorum suorum et ipsi jaculis cruentati, cum verba divinorum eloquiorum in argumenta sui erroris immutant, sua inimicorum arma morituri contra suum pectus invertunt; et frater quilibet, etiam in catholica permanens unitate, cum artem quamcunque pro communi Ecclesiae, eorumque inter quas vivit utilitate didicit, in superbiae, cenodoxiae, philargyriae, alteriusve cujuslibet vitii contagione polluitur, suo se miser gladio confodit, quia quod defendere ab hoste debuerat, hostem potius juvit. Interiit ergo Saul, et tres filii ejus, et omnis domus illius pariter concidit. Domum ejus pariter concidisse dicit, non ita, ut non esset de quibus fuit Mardochaeus, sed ut non regnaret, figuraliter demonstrans, gentem Judaeorum non solum regnum perdidisse, sed et possessionis suae locum,
Abbreviated transcription (Latin):
esse saul: inruit ȩtiam ip̃e in gladiũ suũ &
mortuus est. Armigerũ istũ hebrei doech
idumeũ dicunt fuisse. qui cernens saul mor¬
tuũ. se ip̃m ob metum daiuid int̾em̃it: ꝙ pu¬
erum qui diadema atq armillã saul detu¬
lit ad dauid. dicunt esse filium eiusdẽ do¬
ech idumei: ip̃mꝙ doech ferunt puerũ ẽẽ
saul. cũ quo ꝑrex̃at ad q̃rendas asmnas pa¬
tͥs sui Non est ambigendũ int̾ reprobos le¬
gis doctores extitisse aliquos. qui uerbi acu¬
men ad occidendos suos auditores. sinistra
int̃pretacione ꝑũtere nollent: & nichil homi¬
nꝰ ipsos auditores ea quȩ recte dicta a magis¬
tͥs acceꝑant. uel desꝑiciendo. uel qđ peiꝰ est
blasphemando. in suam ũtisse ꝑniciem. Quoꝵ
uisa morte spirital idest obstinatione pectã¬
di. & ipsos uerbi ministros ꝑ tempora det̾io¬
ratos. testimonia legis. que male int̾pretari
tunuerant. male contempta. sibi occasionẽ fe¬

Expanded text:
esse Saul, irruit etiam ipse in gladium suum, et esse Saul, irruit etiam ipse in gladium suum, et mortuus est. Armigerum suum Hebraei Doeg Idumaeum dicunt fuisse, qui cernens Saul mortuum, seipsum ob metum David interemit; et puerum, qui diadema atque armillas Saul detulit ad David, dicunt esse filium ejusdem Doeg Idumaei, ipsumque Doeg ferunt puerum fuisse Saul, cum quo perrexerat ad quaerendas asinas patres sui . Non est ambigendum, inter reprobos legis doctores exstitisse aliquos, qui verbi acumen ad occidendos suos auditores sinistra interpretatione pervertere nollent, et nihilominus ipsos auditores ea, quae recte dicta a magistris acceperant, vel despiciendo, vel quod pejus est blasphemando in suam vertisse perniciem; quorum visa morte spirituali, id est, obstinatione peccandi, et ipsos verbi ministros, per tempora deterioratos, testimonia legis, quae male interpretari timuerant, male contempta sibi occasionem fe
Abbreviated transcription (Latin):
pͣuoꝵ deceptiones. sic econtra israhelitarũ
arma non aliud sunt mistice intelligenda.
qͣm spiritalis uerba doctrine: quib se dei ꝑo¬
pulus a cunctis debuerat inunire periculis.
S uulñatus usꝙ ad desperationẽ a sagitariis
saul: maliuit armigeri sui qͣm incircũcisoꝵ
gladio perire. Quia principes regni uide¬
orum sumpto semel ꝑroposito in peccatis
sius moriendi. maluete doctorib suis mã¬
data legis soluentib. & sic se docentib. qͣm
gentiliũ quos cõmunes q inmundos uoca¬
bant. consortio se polluente ꝑmii. Demiq time¬
bant introire pretoriũ gentilis. ut non con¬
taminarent᷑ s manducarẽt pascha. qđ tñ paᷤcha
ũsa in suã ꝑniciẽ lege quam acceꝑant. insõtis
sangume contaminare non timebant. Nolu¬
it aũ armig̃ eius hoc fac̾e timore ꝑt̾ritus. Ar¬
ripuit igitur saul ensem: & inruit in eũ. Qd̃
cum uidisset armig̃ eiꝰ uidelicet mortuum

Expanded text:
pravorum deceptiones, sic contra Israelitarum pravorum deceptiones, sic contra Israelitarum arma non alia sunt mystice intelligenda, quam spiritualis verba doctrinae, quibus de Dei populus a cunctis debuerat munire periculis. Sed vulneratus usque ad vesperationem a sagittariis Saul maluit armigeri sui quam incircumcisorum gladio perire, quia principes regni Judaeorum, sumpto semel proposito in peccatis suis moriendi, maluere doctoribus suis mandata legis solventibus, et sic se docentibus, quam gentilium, quos communes et immundos vocabant, consortio se polluente perimi. Denique timebant introire praetorium gentilis, ut non contaminarentur, sed manducarent Pascha ; quod tamen Pascha versum in suam perniciem lege quam acceperant, insonti sanguine contaminare non timebant. Noluit autem armiger ejus hoc facere timore perterritus. Arripuit ergo Saul ensem, et irruit in eum. Quod cum vidisset armiger ejus, videlicet mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
dicente. dño. honora prẽm tuũ & matrẽ: ip̃i
contra docebant suos auditores dic̃e paren
& sic ab eorũ honoratione cessare. Itẽ dice¬
bant. Qui uirat in tẽplo: nicħ est. Qͥ ui
rat in auro tẽpli. debet. & cet̾a huiꝰmodi:
quȩ dñs in exiuangelio multipliq illis incre¬
patione deꝑmit. Maxime illud: qđ ip̃m
legis & euuangelũ dñm. quasi transgresso¬
rem legis interficiunt. Quȩ omnia sceler᷑
argumenta cum ad tinitacionẽ faciunt as¬
tuciȩ gentilis cum phylosophye studiis ex¬
ercitatũ ingeniũ ad nefarias artes inflectũt.
sagitariis nimirũ phylistum uuln̾antib ca¬
dunt. Nichil autem ꝓhibet sagitarios in¬
mundos spiritus acciꝑe: quorum dolis un¬
buti periert̃. Et dixit saul ad armigerũ su¬
um. Euagina gladiũ tuum ꝙ int̾fice me:¬
ne forte ueniant incircumcisi isti. ꝙ inludãt
michi. Armiger saul legis doctores signi¬
ficat: quia sicut arma & sagite phylistim

Expanded text:
dicente Deo: « Honora patrem tuum et matrem, ipsi dicente Deo: « Honora patrem tuum et matrem, ipsi contra docebant suos auditores dicere paren sic ab eorum penitus honoratione cessare. Item dicebant: Qui jurat in templo, nihil est; qui jurat in auro templi, debet, et caetera hujusmodi, quae Dominus in Evangelio multiplici illis increpatione depromit, maxime illud, quod ipsum legis et Evangelii Dominum quasi transgressorem legis interficiunt. Quae omnia scelerum argumenta ad imitationem faciunt astutiae gentiles, cum philosophiae studiis exercitatum ingenium ad nefarias artes inflectunt, sagittariis nimirum Philisthiim vulnerantibus cadunt. Nihil autem prohibet, sagittarios, immundos spiritus accipere, quorum dolis imbuti perierunt. Dixitque Saul ad armigerum suum: Evagina gladium tuum, etc. ne forte veniant incircumcisi isti, et illudant mihi. Armiger Saul legis doctores significat, quia sicut arma et sagittae Philisthiim
Abbreviated transcription (Latin):
hunc ueri regis xp̃i omnipotenciã negare.
illum spiritus sancti donis derogare. istum
sumini patͥs bonitatem blasphemare: ma¬
gister corruptionis edocuit. Et ad grauatũ
est prelium contra saul: inueneruntq eũ
sagitarii. & uulñauert̃ iaculis. Totis uin¬
b agebant gentiles. ut regnum sudeȩ tol¬
lerent: & adppiabant eiuiti dolo deccpti¬
onum instructissimi & sediccti. ac depͣuati st̃
ꝑceres regni illiis uęhem̃t᷑. ab eis qui cordi
ulorum abrepta simplicitate ueritatis. mul¬
tifidum fraudulentiȩ & astuciarũ uulnꝰ ĩ flix¬
ere. Sicut enim gladius hostilis aꝑtam ido
liora deceptionũ argum̃ta sagitta demonstrat.
Non autem gladio phylistums sagitis sa¬
ul int̾ũt: quia non apertis scȩlerib q̃ mor¬
tifera esse nemo dubitaret. iudaici regni du¬
ces extrem ipso periere cum regno: s his
potius quȩ sub uelamine pietatis acta im¬
pussimum mortis uirus inferrent. U̾bigr̃a.

Expanded text:
hunc veri Regis Christi omnipotentiam negare, hunc veri Regis Christi omnipotentiam negare, illum Spiritus sancti donis derogare, istum summi Patris bonitatem blasphemare magister corruptionis edocuit. Et aggravatum est praelium contra Saul, inveneruntque eum sagittarii, et vulneraverunt jaculis. Totis viibus agebant gentiles, ut regnum Judaeae tollerent. Et appropriabant ei viri dolis deceptonum instructissimi, et seducti ac depravati sunt proceres regni illius vehementer ab eis qui cordi illorum abrepta simplicitate veritatis, multifidum fraudulentiae et astutiarum vulnus inflixere. Sicut enim gladius hostilis apertam idliora deceptionum argumenta sagitta demonstrat. Non autem gladio Philisthiim, sed sagittis Saul interiit; quia non apertis sceleribus, quae mortifera esse nemo dubitaret, Judaici regni duces extremi ipso periere cum regno, sed his potius quae sub velamine pietatis acta, impiissimum mortis virus inferrent. Verbi gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
na. Cumꝙ adpropinquassent phylistei ꝑse¬
quentes saul & filios eius: ꝑcussert̃ ionath̃.
& aminadab &̾ melchisue filios saul. Inti¬
erunt tota intentione gentes curumꝑosi¬
te in regnũ iudeȩ destruendũ. ꝙ filios euisd̾
regni tollendos de medio: & deprauarunt sua
corruptione sacerdotes. scribas. & phariseos
filios scilicet ductoresꝙ regni illius. S q
hereticos: ne spiritꝰ sancti grãm simplici cor¬
de p̃dicarent. aut colerent: uetarunt. Qͥd
est ionathan ꝑcut̃e. id est columbȩ donuo.
ne patrem qui nos sibi non natura. s adop¬
tione filios fecit. digna confessione lau¬
darent int̾̃dixerunt: qđ int̾fectio signifi¬
cat aminadab. id est ꝑatris mei spontanei.¬
Et ne in xp̃i regno salutem mundo ad fu¬
turam crederent obstiterunt. qđ occisus in¬
dicat melchisue. qui dicitur rex meꝰ salut.
credo qui arrium seduxit phylosophũ. qͣs
melchisue ꝑemit. Qui machedoniũ: ionathi
Qui manicheũ: aminadab. Quia uidelicie

Expanded text:
opinquassent Philisthaei persequentes Saul et filios ejus, percusserunt Jonathan et Abinadab et Melchisua, filios Saul. Irruerunt tota intentione gentes circumpositae in regnum Judeae destruendum, et filios ejusdem regni tollendos de medio, et depravarunt sua corruptione sacerdotes, Scribas et Pharisaeos, filios scilicet ductoresque regni illius. Sed et haereticos, ne Spiritus sancti gratiam simplici corde praedicarent aut colerent, retardarunt: quod est Jonathan percutere, id est, columbae donum, ne Patrem, qui nos sibi non natura, sed adoptione filios fecit, digna confessione laudarent, interdixerunt, quod interfecto significat Abinadab, id est, patris mei spontanei; ne in Christi regno salutem mundo adfuturam crederent, obstiterunt, quod occisus indicat Melchisua, qui dicitur rex meus salus. Credo qui Arium seduxit philosophum, quasi Melchisua peremit; qui Macedonium, Jonathan; qui Manichaeum, Abinadab, quia videlicet