comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
distluat.⁊ ĩ pecc̃ĩ mortẽ decidat. Id̾o dic̃ ut temptet
animã suã hoc ẽ ꝓbet aĩe fue uoluntatẽ: ⁊ si fu̾it ꝑ¬
uersa. ñ tͥbuat illi potestatem ꝑficiendi eam: qr ñ
ont̃a oĩbꝰ expediunt: ⁊ ñ oĩ aĩe om̃e genꝰuoluntatis
uł act̾ionis utile ẽ: Pinde apłs paulꝰ ut nosreddẽt
cautos. scͥpsit dicens: Pbate sp̃s. si ex doft̃. Iitẽ. Oĩa
stinete uos. Ialibi. Omnia mͥlicent: s ñ oĩa expediũt.
Omnia mͥlicent: s ego sub nulliꝰ redigar potestate.
Uoli auidꝰ eẽ inomni epulatione: ⁊ ñ te esfundas sciꝑ
omnem escam. In multis em̃ escis erit infirmitas.
Insacietas. auiditas. ⁊ aplestia apꝓpinqͣt usq ad co¬
lerã: Eyt̃ crapulam multi obiert: qͥ autẽ abstinens
ẽ adiciet uitã. In his qͥdem sententiis ureta hystoriã

Expanded text:
decidat; ideo dicit ut tentet animam suam, hoc est, probet animae suae voluntatem, et si fuerit perversa, non tribuat illi potestatem perficiendi eam, quia non omnia omnibus expediunt, et non omni animae omne genus voluntatis vel actionis utile est. Proinde apostolus Paulus ut nos redderet cautos, scripsit dicens: « Probate spiritus si ex Deo sunt . » i licent, sed non omnia expediunt. Omnia mihi licent, sed ego sub nullius redigar potestatem . » « Noli avidus esse in omni epulatione, et non te effundas super omnem escam. In multis enim escis erit infirmitas, insatietas, aviditas et aplestia appropinquat usque ad choleram. Propter crapulam multi obierunt, qui autem abstinens est, adjiciet vitam. » In his q
Abbreviated transcription (Latin):
retbutione ꝯgaudebt. Nlec mirum: cum ipse pat̾fa¬
milias seruobono m̃ito ĩ iudicio fut᷑o dicdurus sit.
Euge serue bone ⁊ fideł: qi suꝑ pauca fuisti fidelis sr̃
multa de constituam: int̾ in gauditm dñi tui. Uita
addidit dies isrł ẽẽ innumerabiles: nͥ qͦd scõꝵ uitã
icelesti beatitudine ostendit ẽẽ ẽnam⁊ infinitam:

Expanded text:
retributione congaudebunt, nec mirum, cum ipse paterfamilias servo bona merito in judicio futuro dicturus sit: « Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam, intra in gaudium Domini tui . » « Vita addidit, dies Israel esse innumerabiles? nisi quod sanctorum vitam in coelesti beatitudine ostendit esse aeternam et infinitam.
Abbreviated transcription (Latin):
nomine tuo ꝓpħe pͥores. Om̃sꝓphe destimonium
ꝑhibtiert̃ incarnationisaluatoris nr̃i: qͦd ds̃ hõ
factꝰ eccłiam sͥ fideltum ꝯstrueret. sponsam sͥ illã
echibens glosam. ñ habentẽ maclam aut rugam
Unde dic̃. Da testimontũ qr ab initio ereature tue
sunt. Creatura enm di ẽ eccłia. qmipse sͦ ꝑgrãm xͥ¬
ac donũ sp̃s seĩ adqͥsiuit. ut iurta patili sententiã

Expanded text:
ophetae testimonium perhibuerunt incarnationi Salvatoris nostri, quod Deus homo factus Ecclesiam sibi fidelium construeret, sponsam sibi illam exhibens gloriosam, non habentem maculam aut rugam. Unde dicit: « Da testimonium his qui ab initio creaturae tuae sunt. » Creatura enim Dei est Ecclesia, quam ipse sibi per gra
Abbreviated transcription (Latin):
tiosꝰ. s tñ abundantiꝰ qm gͣuitatẽ decet u̾bors ornam̃
taꝯsect̾ans sophisticꝰẽ. Ihac qͥdam sophistica locuti¬
one denotant᷑ heretici: qͥ oĩa captiose ⁊ maliciose ad
seducendũ alios ꝯstruunt: hiodibiles st. tam do qͣm
etiã oĩb bonis hominibꝰ qͥ oĩ re utili ⁊ uera doctrina
enĩ sẽs discipline effuigiet fietum:⁊ ĩ aĩam mnaliuolã
ñintroibit sapĩa. Unde ⁊ sapĩa celesti defraudatist̾.
remmittentes. Est sapiens. aĩe sue sapiens: ⁊ fruct̾us
sensilliꝰ laudabit. Qi enim uͭ ẽ sapiens: ea q̃ ad salu¬
tem aĩȩ sue sentit. docet ⁊ facit. Iõoq frtictꝰ sens illiꝰ

Expanded text:
tiosus, sed tamen abundantius quam gravitatem decet verborum ornamenta tiosus, sed tamen abundantius quam gravitatem decet verborum ornamenta consectans sophisticus. In hac quidam sophistica locutione denotantur haeretici, qui omnia captiose et malitiose ad seducendum alios construunt, hi odibiles sunt tam Deo quam etiam omnibus bonis hominibus: qui omni re utili et vera doctrina enim sanctus disciplinae effugiet fictum, et in « animam malevolam non introibit sapientia . » Unde et sapientia coelesti defraudati suntrem mittentes . « Est sapiens animae suae sapiens, et fructus sensus illius laudabilis. » Qui enim vere est sapiens, ea quae ad salutem a
Abbreviated transcription (Latin):
a dm̃ tim̃tibꝰ uitas pie q̃rit᷑ ⁊ utilit̾ inuenit᷑. s dis¬
putationis disciplina ad oĩa gña q̃stionum q̃ in lituᷤ
scis st̃ penetͣnda ⁊ dissoluenda plurimũ ualet iTan¬
tum ibi cauenda c̃ libido rixandi: ⁊puerilis q̃dam
ostentatio decipiendi adusariũ. St̃ enim multa q̃
appellant᷑ sophismata. false ꝯclusiones rationũ. et
plerunq ita ueraᷤimitantes. ut ñ solũ tardos  ingi¬
mosos ⁊ minꝰ diligent̃ attentos decipiant: łposut
enĩ qͥdam dicens ei cum qͦ loq̃bat᷑. Qd̃ egosum. tuñ es.
at ille ꝯsensit. uerum enĩ erat ex parte: uł eoipso qͦd
iste insidiosꝰ: ille simplex erat. Tum iste addidit. Ego
aut̃ hõsum. Hoc qͦ cũ ab illo accepisset: conclus it
scͥptura qͣntum existino detestat᷑ hoc locõ uͥ dictũ c̃.
Q sophistice loqͥt᷑. odibilis ẽ: qm̃qͣm ⁊̃ sermo ñ cap¬

Expanded text:
a Deum timentibus Veritas pie quaeritur, et utiliter invenitur, sed disa Deum timentibus Veritas pie quaeritur, et utiliter invenitur, sed disputationis discsanctis sunt penetranda et dissolvenda plurimum valet. Tantum ibi cavenda est libido rixandi, et puerilis quaedam ostentatio decipiendi adversarium. Sunt enim multa quae appellantur sophismata, falsae conclusiones rationum, et plerumque ita veras imitantes, ut non solum tardos, sed ingeniosos etiam minus diligenter attentos decipiant. Proposuit enim quidam dicens ei, cum quo loquebatur: « Quod ego sum, tu non es; » at ille consensit, verum enim erat ex parte; vel eo ipso quod iste insidiosus, ille simplex erat, tum iste addidit; « Ego autem homo sum. » Hoc quoque cum ab illo accepisset, conclusit dScriptura, quantum existimo, detestatur hoc loco, ubi dictum est, « qui sophistice loquitur, odibilis est,
Abbreviated transcription (Latin):
cordis pandunt᷑. Mors enĩ iuita ĩ manib st̃ lin¬
gue unde ipsau̾itasait. Er tibis enim tuis iustifica¬
beris: ⁊ ex uerb tuis condemnab̃is. Uir ꝑttꝰ multo
erudiuit: ⁊ aĩe sue suatus ẽ. Qͥa p̃dixerat de oꝑib
lingue. nc̃ ꝯtintatim de bonis malisue doct̾orib
sermonem erplicat. Qi enimꝑitꝰ ẽ inscͥptura sacra.
⁊ uerax sermone ꝓbꝰq moribꝰ ꝓbat᷑: eiꝰ eruditio plu¬
rimis ẽ ꝓfectuosa. ⁊ salubris. ipsiꝰq studium aĩe sue
locutione id ẽ pompa phylosophica. xii.¬
ui autem sophistice loquit᷑. odibilis ẽ: om̃i
re defraudabit᷑. Non enĩdata ẽ illi adño
gr̃a. Omni sapiã enim defraudatꝰ ẽ. In hac senten¬
tia ⁊ u̾suta locutio rephendit᷑: ⁊ heretica nequitia
damnat᷑. ⁊e gͦ ad corporis sensꝰ s ad rationem animi
discipline ꝑtinent disputationes ⁊ numeri. In qͥbꝰ

Expanded text:
cordis panduntur. Mors enim et vita in manibus sunt lincordis panduntur. Mors enim et vita in manibus sunt linguae, unde ipsa Veritas ait: « Ex verbis enim tuis justificaberis, erudivit, et animae suae suavis est. » Quia praedixerat de operibus linguae, nunc continuatim de bonis malisve doctoribus sermonem explicat. Qui enim peritus est in Scriptura sacra, et verax sermone probusque moribus probatur, ejus eruditio plurimis est profectuosa et salubris, ipsiusque studium animae suae t sophistica locutione, id est pompa philosophica. « Qui autem sophistice loquitur, odibilis est: in omni re defraudabitur. Non est enim illi a Doa; omni sapientia defraudatus est. » In hac sententia et versuta locutio reprehenditur, et haeretica nequitia damnatur. Non ergo ad corporis sensus, sed ad rationem animi disciplinae pertinent disputationis et numeri. In quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tua in ipso ꝑmaneant. Hinc ⁊ psalmista ita dñm
dep̃cat᷑. Dirige me ĩu̾itate tua. ⁊ doce me:qr tu es
d̾s salutariᷤᷤ m̃s. ⁊ te sustinui tota die. Ante oĩa
ucilt intelligi: q̃d ex cogitatione m̃tis ꝓdiit sedm
quod locutiones ⁊ actꝰ ext̃iores disponunt᷑. Unde scͥpta
c̃. Er abundantia cordis os loquit᷑. Si enĩ cogitatio ho¬
minis ĩ u̾itate ⁊ bona uoluntate u̾bum ⁊ ꝯsilium sitũ
scđm timorẽ cli ordinat: õs aetꝰ eiꝰ fiunt in pace. Econ¬
tiario uͦ de alio u̾bo sequit᷑. Uerbum neqͣm mutabit
cor. Hoc ẽ ꝯsilium malum totã hõis ꝑturbat ꝯscia.¬
⁊ uoluntatem eiꝰ ꝯfundit. eum ea tͣctat. q̃ corã oclis
inqͥt hoc ẽ ex u̾bo cordiᷤᷤ.iiiͦi. partes oriunt᷑. bonum
malum. hoc ẽ bonũ uł malum ꝯfiliũ. ⁊ temunatio
eoꝵ. tita uł mors: qr stipendiũ pecci mors ẽ. gr̃a aut̃
di uita et̃na. Qͦd aut̃ dic̃ dñatͥcemeoꝵs ẽẽ assiduam
linguam: ostendit qͦd ꝑ lingue ministium secrẽta

Expanded text:
mista ita Dominum deprecatur: « Dirige me in veritate tua, et doce me, quia tu es, Deus, salutaris meus, et te sustinui tota die . » « Ante vult intelligi, quod ex cogitatione mentis prodiit, secundum quod locutiono hominis in veritate et bona voluntate verbum et consilium suum secundum timorem Dei ordinat, omnes actus ejus fiunt in pace, e contrario vero de alio verbo sequitur. « Verbum nequam immutabit cor. » Hoc est, consilium malum totam hominis perturbat c voluntatem ejus confundit, cum ea tractat quae coram oculis inquit, hoc est, ex verbo cordis, quatuor partes oriuntur, bonum et malum, hoc est, bonu n vel malum consiita vel mors, quia stipendium peccati est mors, gratia autem Dei vita aeterna . Quod autem dicit, dominatricem eorum esse assiduam linguam, ostendit quod per linguae ministerium secreta
Abbreviated transcription (Latin):
tͣcta de scĩtate:⁊ cum iniꝰto de iꝰticia noli con¬
siliar: & cum muliere de his q̃ emulat᷑: cũ timido
de bello: cum negotiatore de traiectione: cũ emptore
de uenditione: cum turo liuido de gratiis agendis:
cũ impio de pietate:. cum in honesto de honestate:
cum oꝑario agͥ de oĩ oꝑe: cũ oꝑario annuali de cõ¬
summatione anni: cum seruo pigro de oĩ oꝑatiõe.
Mattendas his ĩ omi ꝯsilio. Hic diu̾sas species enu¬
merauit ꝯsiliantiũ. in qͥbꝰ tam̃ plures ꝑsonas notauit.
q̃ at̾itate discordant uoluntate: uidoñ st̃ utiles in

Expanded text:
racta de sanctitate, et cum injusto de justitia noli consiliari, et cum muliere de ea quae aemulatur. Cum timido de bello, cum negotiatore de trajectione, cum emptore de venditione, cum viro livido de gratiis agendis, cum impio de pietate, cum inhonesto de honestate, cum operario agri de omni opere, cum operario annuali de consummatione anni, cum servo pigro de multa operatione: non attendas his in omni consilio. » Hic diversas species enumeravit consiliantium, in quibus tamen plures personas notavit, quae a veritate discordant
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝯsiliatoꝵ diu̾sitate disseruit: ꝯseq̃nt̃ adiunxit.
qͣntum sapĩȩ humanȩ excellat sciuiri scĩa. q̃ dono sp̃s
sc̃i ĩ aĩam illiꝰ infusa ẽ. Septẽ gͦ cireumspect̾ores. phi¬
losophi ac lib̾aliũ artiũ q̃ ĩ septenarionũo ab ipsis
catholici uiri modesta doctͥna q̃ ĩ diuinis lib̾s ꝯsistit.
qmoĩs phylosophors multiplex ĩ disputando ⁊ in ar¬
gum̃tandosollertia. In hac enim paticis ⁊ purisser¬
monib irrep̃hensibilis ꝑ oĩa elticet u̾itas: in illa
uͦ inexqͥsitars rerũ oberrans opinio garrula loq̃cita¬
te. ĩmomanifesta apparet falsitas. S q oĩs sap̃ĩa
a dño do ẽ. nec illam qͥsqm sine eiꝰ man̾e hab̃e pot:
Idosubitngit dicens. Ñ his oĩbꝰ dep̃care altissimũ.¬

Expanded text:
de consiliatorum diversitate disseruit, consequenter adjunxit de consiliatorum diversitate disseruit, consequenter adjunxit quantum sapientiae humanae excellat sancti viri scientia, quae dono Spiritus sancti in animam illius infusa est. Septem ergo circumspectores philosophi liberalium artium quae in septenario numero ab ipsis octrina, quae in divinis libris consistit, quam omnis philosophorum multiplex in disputando et in argumentando solertia, in hac enim paucis et puris sermonibus irreprehensibilis per omnia elucet veritas, in illa vero in exquisitarum rerum oberrans opinio garrula loquacitate, imo manifesta apparet falsitas. Sed quia omnis sapientia a Domino Deo est, nec illam quisquam sine ejus munere habere potest, ideo subjungit, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
net his ñ attendendũ i õi ꝯsilio: q quoꝵs ñ ꝯueniũt
corda ⁊ actꝰ. sine dubio ꝑiclitat᷑ ꝯsilium. Quaꝓpt̃ is qͥri¬
te ꝯsiliũ cũ qͦlibet uult agere: ꝯfiliarii sui pͥmũ ppen¬
dere debet prudentiam. fidem. uoluntatẽ: ⁊ religio¬
um uiRo scõ maxime esto assiduus: quecunq
cognouis obseruantẽ timorẽ di: cuiꝰ aĩa ẽ sedm¬
dĩam tuã. Qͥcunq titubauuit ĩ tenebͥs. ñ ꝯdolebit
tͥ:⁊ cor boni ꝯsilii statuet tecũ. N ẽ enĩ tͥ aliud plus
illo. Quem enĩ tim̃tẽ dm̃ cognou̾is fidelem tͥ ⁊ deuo¬
tum sꝑare pot̾is: qͥ aut̃ timorẽ di desertierit. ĩ tene¬
bris uitiors ambulans. neqͣqmtͥ fidem integram
seruare pot̾it. nec ꝯsiliũ utile p̃be: ante oĩa enĩ cor
boni ꝯsilii eligere debes: ⁊ illd p̃ cȩt̃is cariꝰ oĩ tp̃r hr̃e.
Anima uiriscĩ enunciat aliq̃n uera: qm uͭii. circũ¬
spectores sedentis ĩ excelso ad syecłandũ. Cum suꝑiꝰ¬

Expanded text:
t corda et actus, sine dubio periclitatur consilium. Quapropter is qui rite consilium cum quolibet vult agere, consiliarii sui primum perpendere debet prudentiam, fidem, voluntatem, et religioCum viro sancto maxime assiduus esto, quemcunque cognoveris observantem timorem Dei, cujus anima est se cum titubaveris in tenebris, condolebit tibi. Cor boni consilii statue tecum; non est enim tibi aliud plus illo. » Quem enim timentem Deum cognoveris, fidelem tibi et devotum sperare poteris; qui autem timorem Dei deseruerit in tenebris vitiorum ambulans, nequaquam tibi fidem integram servare poterit, nec consilium utile praebere: ante omnia enim cor boni consilii eligerAnima uiri sancti enunciat aliquando uera quam septem circumspectores sedentes in excelso ad speculandum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsiliariꝰ unꝰ de mille s ẽ ꝯfiliariꝰ in semetipso: qi eleg̃
facere. q̃ nouit ꝯditori suo ꝑ oĩa placere. Hoc enĩ con
fum. Aconsiliario serua animã tuã. Priꝰ scito q̃sit
illiꝰ necessitas. aut qͥd ipse aĩo suo cogitet: ne forte
mittat sudem in t̾ram.⁊ dicat tͥ. Bona ẽ uia tuã. et
stet e contͣrio uide qͥd tͥ eueniat. Eadem repecit quȩ
ctione. nec ult᷑ modũ petulant̃ agamꝰ ĩ fuscipiendis
amicis ⁊ adhibendis ꝯsiliariis. qr multift̃. qͥ facietenꝰ
se assimulant fidelitatẽ seruare in amicicia. s dolum
excogitant aĩo: ⁊ insidias meditant᷑ corde. Unde the¬
rennas de huicem᷑i malocauendo nos instruit diceis.
Unꝰqͥsq a ꝓximosuose custodiat. ⁊ĩ õifr̃ẽ suo ñ ha¬
beat fiduciam: qi oĩs frat̃ supplantans supplanta

Expanded text:
siliarius unus de mille , » sed est consiliarius in semetipso, quia elegit facere quae novit conditori suo per omnia placere. Hoc enim consum. « A consiliario serva animam tuam. Prius scito quae sit illius necessitas, aut quid ipse animo suo cogitet, ne forte mittat sudem in terram, et dicat tibi: Bona est via tua; et stat e contrario videre quid tibi eveniat. » Eadem repetit quae iorum electione, nec ultra modum petulanter agamus in suscipiendis amicis et adhibendis consiliariis, quia multi sunt qui facie tenus se assimulant fidelitatem servare in amicitia, sed dolum excogitant animo, et insidias meditantur corde. Unde Jeremias de hujuscemodi malo cavendo nos instruit, dicens: « Unusquisque a proximo suo se custodiat, et, in omni fratre suo non habeat fiduciam, quia omnis frater s
Abbreviated transcription (Latin):
s oꝑe ⁊ fide ⁊ caritate.
mnis amicꝰ dicet.:⁊ ego amiciciam copula¬
ui:. s ẽ amicꝰ solonomine amicꝰ. Suꝑiꝰubi
Dẽ amicis disputauit. diligenti disseruit qͣlis sit
amicꝰ uerꝰ. qualistie ainicꝰ falsꝰ: ꝙ ut ibi diet̾um ẽ.
est amicꝰ seđm tp̃s suum. ⁊ ñ ꝑmanebit in dic tͥbu

Expanded text:
fide et charitate. « fide et charitate. « Omnis amicus dicet: Et ego amicitiam copulavi; sed est amicus, solo nomine amicus. » Superius ubi de amicis disputavit, diligentius disseruit qualis sit amicus verus, qualisve amicus falsus, quia alibi dictum est: « Est amicus secundum tempus suum, et non permanebit in di
Abbreviated transcription (Latin):
sio. ⁊ uͥñ ẽ mulier. ingemiscit egens. Hoc indicat.
dat᷑. frustra uͥtutum possessio colligit᷑: qi ab ĩmun¬
dis sp̃itib tota diripiet᷑. Impossibile ẽ enĩ sine fide
placere dõ. Unde conici dat᷑. qͦd totꝰ phylosophoꝵ
gentilium labor. qͥ de ethbica disputauiert. ⁊ aliq̃s
deflect̾ens tibicumq obscurau̾it qͣsisuecinctꝰ latro
eriliens de ciuitate in ciuitatem: Hidum hic nun¬
cupat scãm eccliam: ubi pie elect̾oꝵ aĩȩ filios bo¬
norum enutͥunt. Unde scͥptumẽ in psalmo. Passer
inuenit sͥ domũ:⁊ turtur nidum ubi reponat pul¬
los suos. Ubigͦ reqͥem ⁊ tutelam ht̃: qͥ ñ intra scãm e¬
clesiam manet: Ubicumq eñi ꝑhereticoꝵ dogina¬
ta uł phylosophoꝵ studia deflecterit: semꝑ in er¬
rore erit: ⁊ lucem sincere u̾itatis nisqͣm inueniet.
Quasi etiam succinetꝰ lat᷑ de eiuitate in eiuitatem
ĩ errorem cadit. Seqͥtur. Non ẽẽ amicũtm̃ noĩe¬

Expanded text:
sio, et ubi non est mulier ingemissio, et ubi non est mulier ingemisdatur, frustra virtutum possessio colligitur, quia ab immundis spiritibus tota diripietur. « Impossibile est enim sine fide placere Deo : » unde conjici datur, quod totus philosophorum gentilium labor, qui de ethica disputaverunt, et aliquas dedectens ubicunque obscuraverit, quasi succinctus latro exsiliens de civitate in civitatem. » Nidum hic nuncupat sanctam Ecclesiam, ubi piae electorum animae filios bonorum enutriunt; unde scriptum est in psalmo: « Passer invenit sibi domum, et turtur nidum, ubi reponat pullos suos . » Ubi ergo requiem et tutelam habet, qui non intra sanctam Ecclesiam manet, ubicunque enim per haereticorum dogmata vel philosophorum studia deflexerit, semper in errore erit, et lucem sincerae veritatis nusquam inveniet. Quasi etiam succinctus latro de civitate in civitatem de errore
Abbreviated transcription (Latin):
reꝯciliatꝰ ẽ do. sam cum ⁊ hic dic̃ possessionẽ tuam:
nat᷑a humanitatis accepit. qͦd semꝑ diuina possed̃.
Maiestati enĩ ipsiꝰ dariñ pot̾at qͦd habebat. Termi¬
ui em̃ terre sunt qͥ tellurem cingunt atq ꝯcludut̃
aut ñ solum arida. uerumetiã todꝰ aeris circumge
ipse ieugłio subbreuitate conclusit dicẽs. Data ẽ
mͥ oĩs potestas ĩ celo ⁊ ĩ t̾ra. Iapłs. Ut in nõĩe inquit¬
iħu omne genu flectat᷑: o lestium. t̾restrium. ⁊ in¬
fernorum. Adiutorium scđmillũ ẽ:⁊ columna
ut reqͥes. Adiutorium eñ eccl̃ie sod̾m dispensationẽ
dñi ⁊ sponsisuiẽ: nec illa aliunde nͥ ab ipsoquerit
solacium: qr ĩ illo toti sue nec es sitatis inueniet o¬
portuntim suffragiũ. Unde in psalmotyse ita dicit.
Iustum acdiutorium ineũ a dño: qͥ saluos fac̃ rect̾oscor
p̃senti ẽ eiꝰ fragilitatis sustentacłm. ipse infut᷑o fiet
reqͥe illiꝰ supplem̃tum. Ubiñ ẽ sepes. diripiet᷑ posses¬

Expanded text:
onem tuam, » naturam humanitatis accepit, quod semper divina possedit. Majestati enim ipsius dari non poterat quod habebat. Termini enim terrae sunt, qui tellurem cingunt atque concludunt, aut non solum arida, verum etiam totius aeris circumjecipse in Evangelio sub brevitate conclusit, dicens: « Data est mihi omnis potestas in coelo et in terJesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum . » « Adjutorium secundum illum est et columna ut requies. » Adjutorium enim Ecclesiae secundum dispensationem Domini et sponsi sui est, nec illa aliunde nisi ab ipso quaerit solatium, quia in illo totius suae necessitatis inveniet opportunum suffragium. Unde in psalmo ipse ita dicit: « Justum adjutorium meum a Domino, qui salvos facit rectos corpraesenti est ejus fragilitatis sustentaculum, ipse in futuro fiet requiei illius supplementum. « Ubi non est sepes, diripietur posses
Abbreviated transcription (Latin):
regni ñ erit finis. Bñ aũ dict̾um ẽ a forma serui.
Bñdixit te ds: q̃ ⁊ passionem ꝑtuilit ⁊ ad regna cȩ¬
lors ꝑtient. Qi possidet incilierembonam: incho:¬
at possessionem. Hgͦ sententia demonstrat hereditatẽ
xp̃i scãm ẽẽ eccłiam qmͣ ipse sponsꝰ głosissimꝰ fidei
sue dono ⁊ baptismatis sac̃m̃to pͥmitꝰ fundauit:. sicq
ad eã õium gentiam nationes occurrere fec̃. Unde

Expanded text:
forma servi: « Benedixit te Deus, » quae et passionem pertulit, et ad regna coelorum pervenit. « Qui possidet mulierem bonam, inchoat possessionem. » Haec ergo sententia demonstrat haereditatem Christi, sanctam esse Ecclesiam, quam ipse sponsus gloriosissimus fidei suae dono, et baptismatis sacramento primitus fundavit, sicque ad eam omnium gentium n
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ uir hic suꝑ genꝰboĩum speciosissimꝰ descͥbatur.
Non qr forma eiꝰ decorem lact̾ei coloris duxit. aut
flauo crine lampauit. aut insignistatura p̃minu¬
it: s ueracit᷑ humano gñe pulchrior fuit. qr pecc̃a
ñ habuit. Iilud enĩ speciosum recte dicimꝰ. qͥd gratia
inundissime puritatiᷤ ornat᷑: qmuis pat̃ augustinꝰ
spẽm corꝑis eiꝰ fuisse dicat laudabilem. d exemplum
ysaie suppositũ adpassioniꝰᷤ eiꝰretulit tp̃s:. q̃n⁊ cola¬
canticis canticoꝵ chxisse. fusca sũ ⁊ decora: id ẽ fus¬
ca corpore carnali. formosa celestibꝰ meritis. Iq̃re
conciliatꝰ ẽ mundꝰ. Qd gͦ potuit in humano gñe eẽ
tã simile qͣ ipsum incaruatum ꝯspicere ꝑquẽ re¬
demptionis domĩ totꝰ orb̃accupit: Namsie de ipso ⁊
p̃dictꝰ uib salomonis enunciat. Labia tua ⁊ loquela

Expanded text:
quomodo vir hic super genus hominum speciosissimus describatur, non quia forma ejus decorem lactei coloris duxit, aut flavo crine splenduit, aut insigni statura praeminuit, sed veraciter humano generi pulchrior fuit, quia peccata non habuit. Illud enim speciosum recte dicimus quod gratia mundissimae puritatis ornatur, quamvis pater Augustinus speciem corporis ejus dicat Isaiae supra positum ad passionis ejus retulit tempus, quando et colaCanticis canticorum dixisse: « Fusca sum et decora , » id est, fusca corpore carnali, formosa coelestibus meritis. Et quare conciliatus est mundus. Quid ergo potuit in humano genere esse tam simile, quam ipsum incarnatum conspicere, per quem redemptionis donum totus orbis accipit? Nam sic de ipso et praedictus liber Salomonis enuntiat: « Labia tua et loquela
Abbreviated transcription (Latin):
tionem eugłii. animais curat uuln̾a. ⁊ mitigat es
eccłia catholica. Inde diẽ eiꝰ desidium ẽẽ fuꝑ om¬
nem ꝯcupiscentiam hoĩs: qr ĩ ea decor uitutum ⁊
pulchritudo doctͥne mrabilit fulget. Nonẽ uir.
illiꝰ scdifilios hominum Uir emmeccłie est xp̃s: qͥ¬

Expanded text:
tionem Evangelii animarum curat vulnera, et mitigat aestEcclesia catholica. Inde dicit ejus desiderium esse super omnem concupiscentiam hominis, quia in ea decor virtutum et pulchritudo doctrinae mirabiliter fulget. « Non est vir illius secundum filios hominum. » Vir enim Ecclesiae est
Abbreviated transcription (Latin):
esmulieris ehilarat faciem uirisus: ⁊ suꝑ omnem
ꝯcupiscentiã hoĩs. stiꝑducet desidium. Hãc muli¬
crem possumꝰ aut specialit̾ aĩam fidelem aut ge¬
neralit̾ omnem eccłiam acciꝑe. H mꝰ emĩ mulieris
species hoc ẽ decor qͣm ht̃ in recta fide ⁊ bonis
opibꝰ. exhilarat faciem utri sponsiui dł̃ sui dñsiħuxͥ:¬

Expanded text:
sui, et super omnem concupiscentiam hominis superducet desiderium. » Hanc mulierem possumus aut specialiter animam fidelem, aut generaliter omnem Ecclesiam accipere; hujus enim mulieris species, hoc est, decor quam habet in recta fide et bonis operibus, exhilarat faciem viri, sponsi videli
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩa ȩccłie statu ⁊ salute c̃dentium. Qͥdst enim
tbꝰ iacob. nͥ eccłie er gentibꝰ ꝯg̾gate: Ipsas enimp̃¬
figuratut minor fiuliꝰ: qͥ fr̾nam subripuit bndicti¬
onem. Hos em̃ cong̃gari petit. hoc ẽ iunitate
tes:⁊ eiꝰ mrabilia in p̃dicatione scĩ eugłii narrẽt:
⁊ hereditas illiꝰ sic̃ abmitio fidi ab eopossessi st̃. ita

Expanded text:
siae statu, et salute credentium. Quid sunt enim tribus Jacob, nisi Ecclesiae ex gentibus congregatae. Ipsas enim praefiguravit minor filius qui fraternam subripuit benedictionem. Hos enim congregari petit, hoc est, in unitate tes, et ejus mirabilia in praedicatione sancti Evangelii narrent, et haereditas illius sicut ab initio fidei ab eo possessi sunt, ita
Abbreviated transcription (Latin):
dici intienitint᷑. ⁊ exaudit᷑ oratio deuotaseruorũ
⁊ ritꝰ sac̃dotii qͣm dñs dedit popłosuo: qm̃ adu¬
nauit eũ xp̃o unigenito suo filio: Iyse ẽ enimsac̾¬
dos uerꝰ qͥ semetipsum obtulit hostiam pat̾ ꝓ no¬
bis. ⁊ corꝑis ⁊ sangimis stii sacram̃ta nob tͣclidit:

Expanded text:
dici inveniuntur, et exauditur oratio devota servorum et ritus sacerdotii, quem Dominus dedit populo suo, quando adunavit eum Christo unigenito suo Filio? Ipse enim sacerdos verus, qui semetipsum obtulit hostiam Patri pro nobis, et corporis et sanguinis sui sacramenta nobis tradidit,
Abbreviated transcription (Latin):
qm recto ficdi gͣdit᷑ calle. & dmpura ꝯtemplat᷑ m̃te.
Hanc ille cocqͣuit pͥmogenito suo. hoc ẽ coliere¬
dem fecit unigenito filio suo qͥ ẽ pͥmogentꝰ mor¬
tuorum. ⁊ pͥnceps regum t̾rȩ uiide &e sequit᷑. Reple
syon menarrabilibꝰ cib tuis. ⁊ gła tua popłm tuũ.
dia regii cȩlestis. Quam inenarrabilibꝰ ubis stus
dñs replet: cum eã noticia diuinoꝵs libroꝵ. uͥ ine¬
narrabilis uirtꝰ di ⁊ inestimabilis gła maiestatis
eiꝰ p̃dicat᷑ instruit. ⁊ signis mniracłoꝵe. int̾ uinũsas
gñs eminere fac itatit inde õĩb ꝑ circurtum natio¬
nib. ipsa t̃rorisit ⁊ honori. Hinc legit᷑ in actibus
ephesioꝵs eiuitate. cecidit timor suꝑ õs illos. hoc est
iudeos atq gentiles qͥ habitabant ibi. ⁊ maginifica¬
bant nom̃ dñi iħu: mnultiq c̃dentium ueniebant.
confitentes ⁊ aintunciantes accͦ suos. Multi aittẽ ex
his qͥfuerant curiosa sectati. ꝯtulert̃ libs. ⁊ ꝯbuisser̃

Expanded text:
quoniam recto fidei graditur calle, et Deum pura contemplatur mente; hanc ille coaequavit primogenito suo, hoc est, cohaeredem fecit unigenito Filio suo, qui est primogenitus mortuorum et princeps regum terrae. Unde et sequitur: « Reple, Sion, inenarrdia regni coelestis, quam inenarrabilibus verbis suis Dominus replet, cum eam notitia divinorum librorum, ubi inenarrabilis virtus Dei, et inaestimabilis gloria majestatis ejus praedicatur, instruit, et signis miraculorum inter universas gentes eminere facit, ita ut inde omnibus per circuitum nationibus ipsa terrori sit et honori. Hinc legitur in ActibusEphesiorum civitate cecidit timor super omnes illos, hoc est, Judaeos atque gentiles, qui habitabant ibi et magnificabant nomen Domini Jesu, multique credentium veniebant confitentes et annuntiantes actus suos. Multi autem ex h
Abbreviated transcription (Latin):
rect̾a fide ⁊ bonis oꝑibꝰ in hac p̃sentiuita dñm semꝑ co¬
luit: pꝰfinem p̃sentis laboris puram̃te serenum dei
uultum ĩ celesti regno ꝑpetualit̃ ꝯtemplat᷑. Cui boni
sic̃ nulla ẽ labes: ita ⁊ gaudii nuliꝰ ẽ finis. Sapiens in
popło hereditabit honorẽ: ⁊ nom̃ illiꝰerit uiuens in
et̃num. De ipsosapiente dic̃ hic de qͦ ⁊ suꝑiꝰ qͥ plebem
suã scdm u̾itatẽ catholice ficdi erudit: cuiꝰq sens fru¬
ctͥus fideles gigint. Qi implebit᷑ celesti bndict̾ione. ce
laudem ꝯsequet᷑ et̃nam. Ipsc hereditabit inpopło:

Expanded text:
recta fide et bonis operibus in hac praesenti vita Dominum semper coluit, post finem praesentis laboris pura mente serenum Dei vultum in coelesti regno perpetualiter contemplatur. Cujus boni sicut nulla est labes, ita et gaudii nullus est finis. « Sapiens in populo haereditabit honorem, et nomen illius erit vivens in aeternum. » De ipso sapiente hic dicit, de quo et superius qui plebem suam secundum veritatem catholicae fidei erudit, cujusque sensus fructus fideles gignit, qui implebitur coelesti benedictione, et laudem consequetur aeternam. Ipse haereditabit in populo,
Abbreviated transcription (Latin):
iatr adu̾sariꝰ ⁊ affugat᷑ inimie̾. hoc sig̾care uult.
qͣd necessario ꝑ aduentũ xp̃i aufert᷑ diabos a cordi¬
bus infideliũ: ne diutiꝰ eos merrore ⁊ midolatria te¬
neat captiuos: qͦs tipse saluator ĩ euglio exp̃ssit dic̃ñs.
Cum fortis armatꝰ custodit atͥum suũ. ĩ pace st̃ ea q̃
possidet. Si aut̃ fortior illo suꝑueniens uicerit eum:

Expanded text:
atur adversarius et affligatur inimicus, hoc significare vult, quod necessario per adventum Christi aufertur diabolus a cordibus infidelium, ne diutius eos in errore et in idololatria teneat captivos, quod et ipse Salvator in Evangelio expressit, dicens: « Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet. Si autem fortior illo superveniens vicerit
Abbreviated transcription (Latin):
aliene. st̾ ethniq: qͥ fide ⁊ cultri a xͥana religione
st̃ alieni. Alleuat enim dñs suꝑ eas mnanũstiam.
q̃n eas p̃dicatione ⁊ miracłis ꝯu̾tit ad fidem: ut
qͥ pꝰ fucrt̃ inimici ⁊ ꝑsecutores popłi di. pꝰmodum
fiant fr̃s. ⁊ coheredes regin cȩlestis. Transi m no¬
ua signa.⁊ immuta mirabilia. Głifica manĩ.
& brachium dextrum. Ercita farorem:. ⁊ esfrmnde
iram. Eitolle adu̾sarium: & afflige inimicum.
festina tp̃s. ⁊ mem̃to finis. ut enarrent mirabi¬
lia tua. Hoc orat. ut diuina maiestas ꝑmanĩ:
brachium dextrum. hoc ẽ dñm xp̃m miracła¬

Expanded text:
alienae sunt ethnici, qui fide et cultu a Christiana religione sunt alieni. Allevat enim Dominus super eas manum suam, quando eas praedicatione et miraculis convertit ad fidem, ut qui prius fuerunt inimici et persecutores populi Dei, postmodum fiant fratres et cohaeredes regni coelestis. « Innova signa, et immuta mirabilia. Glorifica manum et brachium dextrum. Excita furorem, et effunde iram. Tolle adversarium, et afflige inimicum. Festina tempus, et memento finis, ut enarrent mirabilia tua. » Hoc orat ut divina majestas per manum et brachium dextrum, hoc est, Dominum Chr
Abbreviated transcription (Latin):
cant qi ñ ẽ ds nͥ tu. ut enarrent magnalia tua.
Er ꝑsona fidelium sapĩa dirigit orationem ad dm
ut dert̾asue potentie defendat illos :⁊ inimicis siũ
reddat retͥbutionẽ iͦte uindicte: qͣtinꝰ ꝑhanc dig¬
ne correpti agnoscant unũ uerum dm̃. ⁊ deseren¬
tes idola falsa: soli uͦ deo exhibeant cultum pie re
ĩdict̾is suis orare contͣ adu̾sarios suos: aut hoc
dep̃cant᷑ ut ipsis flagellis eruditi deserantt uani
oĩno in merita uindiet̾a ꝯstat ẽẽ futurum. Orat
enimȩccłia ꝓ ꝑsecutoribꝰ suis: ut ipsi ꝯũt. intur
ab errore suo.⁊ agant penitentiã de peccatis fiui.
Odesidium sc̃ẽ m̃tis eximiũ. Qͥs enim in caus a
sua ampliꝰ petere potuit: qmͣ ista ꝓ ĩmicis fuis a¬
cerrimis postulauit: Talium itaq dñs miseret᷑.¬

Expanded text:
cant quia non est Deus nisi tu, ut enarrent magnalia tua. » Ex persona fidelium sapientia dirigit orationem ad Deum, ut dextera suae potentiae defendat illos, et inimicis suis reddat retributionem justae vindictae, quatenus per hanc digni correpti agnoscant unum verum Deum, et deserentes idola falsa, soli vero Deo exhibeant cultum piae re videntur in dictis suis orare contra adversarios suos, aut hoc deprecantur, ut ipsis flagellis eruditi deserant vanitaquod ipsis omnino in merita vindicta constat esse futurum. Orat enim Ecclesia pro persecutoribus suis, ut ipsi convertantur ab errore suo, et agant poenitentiam de peccatis suis. O desiderium sanctae mentis eximium! Quis enim in causa sua amplius petere potuit, quam ista pro inimicis suis acerrimis postulavit? Talium itaque Dominus miseret
Abbreviated transcription (Latin):
obluiscaris amici tuiin anino tuo.⁊ ñ immemor
sisilliꝰ ioꝑibꝰ tuis. Non enimuerꝰ amicꝰ discordat
amico ⁊ oꝑe. s sic̃ diligit m̃te. ita fr̃i ꝓfectuos erit:
oꝑatione. Qͦd ⁊ ioħs apłs in epł̃a sua docet dicens.
ꝯsilium. In socero qͥ a parte feminea cognationi ad¬
iunctꝰ ẽ. muliebrem ⁊ mutabilem ostendit aninum:
o qͦͥ nunqm tuta fides sꝑanda ẽ: sic ⁊ zelꝰ qͥ p̃cipue
ĩsexu p̃ualet femineo: instabilitatem m̃tis sig̃eat. Sui
nunqͣm fides adhibenda ẽ:qi ut qͥdamait. sic̃ litus
sine portu infidastationatuiũ: sic ⁊ animꝰ fine fide.
ꝑicłos ẽ in ꝯsortio amicoꝵs. Omnis ꝯsiliariꝰ ꝓdit cõ¬
silium: s ẽ ꝯsiliariꝰ in semetipso. N ẽ cũ multis ꝯsiliũ

Expanded text:
obliviscaris amici tui in animo tuo, et non immemor obliviscaris amici tui in animo tuo, et non immemor sis illius in operibus tuis. » Non enim verus amicus discordat animo et opere, sed sicut diligit mente, ita fratri profectuosus erit et operatione. Quod bus te absconde consilium. » In socero, qui a parte feminea cognationi adjunctus est, muliebrem et mutabilem ostendit animum, a quo nunquam tua fides speranda est, sic et zelus, qui praecipue in sexu praevalet femineo, instabilitatem mentis significat, cui nunquam fides adhibenda est: « quia, ut quidam ait, sicut littus sine portu est, infida statio navium, sic et animus sine fide periculosus est in consortio amicorum. » « Omnis consiliarius prodit consilium, sed est consiliarius in semetipso. » Non est cum multis consilium
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ hostem accipiet scatum. Ndhuc gͦ scͥptor hysto¬
rie ꝑseuerat ĩ obiurgatione falsors amicors: qͥ arte si¬
mulatoria deluidunt simplictum aspeetũ.⁊ sub specie
uentistatis. malicie occultant uenenũ. Comocundãt᷑
ĩ oblectatione uoluptatis. ⁊ intp̃r adcsitatis recedt̃.
rma cont᷑ hostem causauentͥs sustollunt: s fidi de¬
Posst̃ ñ inꝯgrue ĩ his falsis amicis. ⁊ heretici ĩtelligi.
qr ommaficte faciunt. Q se qͥdẽ simulant salutis
hõium ꝓuisores ẽẽ ⁊ ꝯsuiltores. sut mag̃ apparet. ueri
sunt aĩaꝵ deceptores⁊ ꝑditores. Unde ⁊ om̃o cauen
dift ⁊ fugiendi. sic̃ ⁊ dñs in eugłio discipłos suos ã¬
montit dicens. Attendite a falsis ꝓpħis qͥueniunt
ad uos inuestim̃tis ouiũ: intͥns ecꝰ attemft̾ lupi ra¬
paces. G ex fruct̾ibꝰ eorum cognoscetis eos. Ialibi. sa¬
uete inqͥt aferm̃to phariseoꝵ ⁊ saduceorum. Non

Expanded text:
contra hostem accipiet scutum. » Adhuc ergo scriptor histocontra hostem accipiet scutum. » Adhuc ergo scriptor historiae perseverat in objurgatione falsorum amicorum quia arte simulatoria deludunt simplicium aspectum, et sub specie venustatis malitiae occultant venenum: Conjucundantur in oblectatione voluptatis, et in tempore adversitatis, recedunt. Arma contra hostem causa ventris sustollunt, sed fidi dePossunt non incongrue in his falsis amicis et haeretici intelligi, quia omnia ficte faciunt, qui se quidem simulant salutis hominum provisores esse et consultores, sed ut magis apparet veri sunt animarum deceptores et perditores, unde et omnino cavendi sunt et fugiendi: sicut et Dominus in Evangelio discipulos suos admonuit, dicens: « Attendite a falsis prophetis, qui veniunt ad vos inpaces. Igitur ex fructibus eorum cognoscetis eos. » Et alibi: « Cavete, inquit, a fermento Pharisaeorum et Sadducaeorum . » « Non
Abbreviated transcription (Latin):
S qͥ ꝑmanet fixꝰ. ille m̃nito huiꝰ nõis honore decora¬
tur. iyam qm̃in falso amico firmissima fides ñ
inuenit᷑: ꝓpt̾ea subrungit dicens. Nonne tͥsticia
inest usq ad mortem: Sodalis aut̃ ⁊ amieꝰ ad in¬
imiciciam ꝯu̾tunt᷑. Maxintum em̃ malum ẽ. et
ꝯtinuo dolore gemendum: qͦd u̾sꝑat᷑ fidelitas.
ibi inuenit᷑ malignitas: ⁊ uͥ amicicie assimilata ẽ
caritas. ibi inimicicie repꝑit᷑ ꝑu̾sitas. O p̃sumptio
neqͥssima. unde ereata es. cooꝑire aridam maliciã
& dolositatem illiꝰ: Muratur gͦ uir sayiens ortim
neqͥtie: qm tam̃ ꝯstat ex mala uoluntate creature
platam eẽ. Idecestat᷑ ualde hypoesin: q pessimũ
uitium ẽ q̃libet hoc se fingere uelle qͦͣd penitꝰ ñ ẽ. cũ
dilectionis ⁊ miscłic. Decipit enim ueracit semetipsũ:
cumse honestum delusorem putat ẽẽ alioꝵs. Sodał a
mico ꝯiocundat᷑ ĩ oblectatione: ⁊ in tp̃r tbulationis ad¬
uersariꝰ erit. Sodalis amico ꝯdolet causa uentris:⁊

Expanded text:
 permanet fixus, ille merito hujus nominis honore decoratur. Nam quoniam in falso amico firmissima fides non invenitur, propterea subjungit, dicens: « Nonne tristitia est usque ad mortem? Sodalis autem et amicus ad inimicitiam convertentur. » Maximum enim malum est, et continuo dolore gemendum, quod ubi speratur fidelitas, ibi invenitur malignitas, et ubi amicitiae assimilata est charitas, ibi inimicitiae reperitur perversitas. « O praesumptio nequissima, unde creata es cooperire aridam malitia et dolositate illius. » Miratur ergo vir sapiens ortum nequitiae, quam tamen constat ex mala voluntate creaturae prolatam esse, et detestatur valde hypocrisin, quia pessimum vitium est quemlibet hoc se fingere velle, quod penitus non est, cum dilectionis et misericordiae; decipit enim veraciter semetipsum, cum se honestum delusorem putat esse aliorum « Sodalis amico conjucundatur in oblectatione, et in tempore tribulationis adversarius erit. Sodalis amico condolet causa ventris, et
Abbreviated transcription (Latin):
illi necesse ẽ petrre. q̃simul agnosett᷑ possicde Bñs aut̃
sig̃cant nationes toto orbe diu̾sas. qͣs distinct̾as ac sepa¬
ratas sanguis amplectit᷑ rͥ. Namhoc ipsum qͦd ait du
am ancarnationem u̾bi ẽẽ demonstrat: ut nicħ intel¬
ligat᷑ ẽẽ diuistim. q̃nuna maiestate oĩa possident᷑:
sic̃ in eugłio ipse dic̃. Omĩa que pat̃ h̃t̃ mea sunt:

Expanded text:
illi necesse est petere quae simul agnoscitur possidere. Gentes autem signant nationes toto orbe diversas, quas distinctos ac separatos sanguis amplectitur Christi. Nam hoc ipsum quod ait, « tuam, » incarnationem verbi esse demonstrat, ut nihil intelligatur esse divisum, quando una majestate omnia possidentur, sicut in Evangelio ipse dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
ego qͥdem sũ ꝑatili. ego atit̃ apollo. ego uͦ cephe: filia
melior intelligit᷑ in his qͥ dict. ego aut̃ xp̃i. Ipsacl̃
ĩ cantico canticoꝵ ꝓxima eiꝰ ĩ mediofiliaꝵ. sic̃ lili¬
um ĩmedio spinaꝵs. Aut̃ in mascło possum̃ acci¬
pere sermonem diuine legis: qͥ fecundat intelli¬
gibilem animã prudentiasapĩe ⁊ bonaoꝑatio¬

Expanded text:
ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephae . » Filia ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephae . » Filia melior intelligitur in his qui dicunt, ego autem Christi. Ipsa est in Cantico canticorum proxima ejus in medio filiarum, « sicut lilium in medio spinarum . » Aliter in masculo possumus accipere sermonem divinae legis, qui fecundat intelligibilem animam prudentia sapientiae et bona operatio
Abbreviated transcription (Latin):
diq̃n dirigit᷑ in uiã iꝰticiȩ: ut qͦd aaron p̃fig̾abat
ĩuict̾imis corꝑalibꝰ legis. hoc iste inspitalibꝰ hosti
eminere faceres tp̃ra fut᷑a. Oinemescã mandu¬
cabituent̾: ⁊ ẽ cybꝰ cybo melior. fauces ꝯtingunt e¬
bum ferre: ⁊ cor insensatum t̾iba iñdacia. Post ora
tionem ꝯpletam ⁊ uaticiiũ qͦ propħizabat fut᷑am
conuocationẽ gentium ad fidem xͥ: docet nosea¬
pientia. ut habeamꝰ distantiam in diu̾sitate dog¬
matum: adhibens exemplum de uentre humano
⁊ faucibꝰ: ut qͦmͦ guttur es cas huidicans. secerint
suauem cybũ ab amaro: sic animꝰ prudentis dog¬
matum differentiã dinoscens. distinguit ueracẽ
doctͥnam a fallaci. Cor prauum dabit tͥsticiam:
⁊ hõ ꝑitus resistet illi. Cor pͣuum heretieoꝵ tota
dic meditat᷑ imꝰtieiam. ⁊ lingua eoꝵs ꝯcinnauit
mascłm exeipiet mulier: ⁊ ẽ filia melior filia ¶Mt¬
lier omnẽ mascłm suscipiens. in eis intelligit᷑ qͥdic̃.

Expanded text:
do dirigitur in viam justitiae, ut quod Aaron praefigurabat in victimis corporalibus legis, hoc iste in spiritalibus hostiis eminere faceres tempora futura. « Omnem escam manducabit venter, et est cibus cibo melior. Fauces contingunt cibum feraetionem completam, et vaticinium, quo prophetizabat futuram convocationem gentium ad fidem Christi, docet nos sapientia ut habeamus distantiam in diversitate dogmatum, adhibens exemplum de ventre humano et faucibus, ut quomodo guttur escas dijudicans, secernit suavem cibum ab amaro, sic animus prudentis dogmatum differentiam dignoscens, distinguat veracem doctrinam a fallaci. « Cor pravum dabit tristitiam, et homo peritus resistit illi. » Cor pravum haereticorum tota die meditatur injustitiam, masculum excipiet mulier, et est filia melior filia. » Mulier omnem masculum suscipiens, in eis intelligitur qui dicunt, «
Abbreviated transcription (Latin):
ins: hoc ẽ qͦd ꝓpħa ĩ psalmis ad cdm̃ ait. Tuerurgẽs
dñe miserebis syon: qr tienit tp̃s mserendi eiꝰ. Hoc
orat. ut qi tp̃s ẽ nouissimȩ hore. ⁊ finis muncdi app¬
pinquat. ueniat ille qͥ ꝓmissꝰ ẽ. ⁊ misereat᷑ huma¬
no gñt: qr ipse ẽ expect̾atio gentium. Inira flãmȩ
deuoret᷑ qͥ saluat᷑:⁊ qͥ pessimant plebẽ tuã. inueni¬
ant ꝑditionẽ. Hoc p̃dic̃ qͦd hi qͥ amant animas
suas ĩ uoluptate tutȩ istiꝰ. ne eas ꝓ xp̃o ponere uo¬
lunt. immo ꝑsequunt᷑ plebem catholicam. ⁊ fi¬
deles dei int̾nitioni tͣdunt. ĩ ira flamme future de¬
uorent᷑. ⁊ et̾uam inigne gehennȩ inueniant ꝑdi¬
tionem. Cont̾e caput pͥncipum. inunicoꝵ dicen⁊¬
tium. ñ ẽ aliꝰ p̃t̃ nos. Caput om̃ium iniquoꝵ ⁊ in¬
fidelium diaboiꝰ ẽ. Hoc rogat eccłia ut ipse contira
inmundo arbitnt᷑ dñari. nec subici uolunt et¬
ne dipotestati. Congrega om̃s tͥbꝰ iacob.⁊ cog¬

Expanded text:
opheta in Psalmis ad Deum ait: « Tu exsurgens, Domine, misereberis Sion, quia venit tempus miserendi ejus . » Hoc orat, ut quia tempus est novissimae horae, et finis mundi appropinquat, veniat ille qui promissus est, et misereatur humano generi, quia ipse est exspectatio gentium. « In ira flammae devoretur qui salvatur, et qui pessimant plebem tuam, inveniant perditionem. » Hoc praedicit, quod hi qui amant animas suas in voluptate vitae istius, nec eas pro Christo ponere volunt, imo persequuntur plebem catholicam, et fideles Dei internecioni tradunt, in ira flammae futurae devorentur, et aeternam in igne gehennae inveniant perditionem. « Contere caput principum inimicorum dicentium non est alius praeter nos. » Caput omnium iniquorum et infidelium, diabolus est. Hoc rogat Ecclesia, ut ipse conteratin mundo arbitrantur dominari, nec subjici volunt aeternae Dei potestati. « Congrega omnes tribus Jacob, ut cog
Abbreviated transcription (Latin):
dum dr ei. Uade sume tͥ uxorem & cȩt̾a. Pro¬
phecauit autem his temporib qͥb ysaias. a¬
mos. micheas. iohel. abdias & ionas. qͦd ex
nominib regum manifeste ꝓbat᷑: qui int¬
tulis eoꝵ demponunt᷑ ꝓpħarum. Unde in¬
telligimus eum & ante captiuitatem ce pꝰ
captiuitatem uaticinatum fuisse. Predixit
qͥppe captiuitatem decẽ tͥbuum: qm uisã
postea defleuit. filium beeri. Tradunt hebͤi.
rum ponunt᷑. ipsi qͦq patres uel aui ꝓpħe fue¬
runt. Unde constat beeri ꝓpħam fuisse: euiꝰ
filiꝰ osee extitisse refert᷑. Osee intͣptat᷑ ut drei¬
mus saluator. Ideoq dñm iħm xp̃m signifi¬

Expanded text:
ur ei: « Vade, sume tibi uxorem, » etc. Prophetavit autem iisdem temporibus quibus Isaias, Amos, Michaeas, Joel, Abdias et Jonas: quod ex nominibus regum manifeste probatur, qui in titulis eorumdem ponuntur prophetarum. Unde intelligimus eum et ante captivitatem et post captivitatem prophetasse. Praedixit quippe captivitatem decem tribuum, quam visam postea deflevit. « Filium Beeri. » Tradunt Hebrarum ponuntur, ipsi quoque patres vel avi prophetae fuerint. Unde constat Beeri prophetam fuisse, cujus filius Osee fuisse refertur. Osee interpretatur ut diximus salvator, ideoque Dom
Abbreviated transcription (Latin):
diebus orie. ioathã achat.¬
ce ezechie regum: ce in
dieb iheroboam. filii ioaᷤ
regis isrł. Uerbum dñi il¬
lud debemꝰ intelligere. de
idio euangłii sui dicit. qͦd
I pͥncipio

Expanded text:
diebus Oziae, Joathan, Achaz, Ezechiae, regum Juda, et in diebus Jeroboam filii Joas regis Israel. » Verbum Domini illud debemus intelligere, de exordio Evangelii sui dicit: « In principio
Abbreviated transcription (Latin):
eeu culices. Leniorq resina. q̃ ex cortice erum¬
pit. Q qͥd ꝑ terebintum nͥ eccł̃ie statꝰ figatur:
q̃ ꝑ totum orbem t̾raꝵs extendit ramos suoᷤ:
Qͥa ꝑ p̃dicationẽ euangłii ꝑsingłas gs̃ ramos
ficħ expandit ⁊ dilatat locum habitationis
sue. Cui sub alia similitudine ꝑ ysaiam dr. Di¬
lata locum tentorii tui.⁊pelles tab̃naculoꝵ
tuoꝵs extende. ne parcas. Longos fac fumcłos
tuos: ⁊ clatios tuos ꝯsolida. Ad dext̃am enĩ ⁊ ad

Expanded text:
ceu culices, leviorque resina quae ex cortice erumceu culices, leviorque resina quae ex cortice erumpit. » Et quid per terebinthum nisi Ecclesiae status figuratur, quae per totum orbem terrarum extendit ramos suos? quia per praedicationem Evangelii per singulas gentes ramos fidei expandit, et dilatat locum habitationis suae; cui sub alia similitudine per Isaiam dicitur: « Dilata locum tentorii tui, et pelles tabernaculorum tuorum extendere ne parcas; longos fac funiculos tuos, et clavos
Abbreviated transcription (Latin):
hedi: qͦd ẽ aꝑte dicere. ĩ donis sỹitalibꝰ: q̃
ex tempore baptismi fidelibꝰ conferuntur.
Hact̾enꝰ eccł̃ia a redemptore suo accepit
dona: q̃ dilectionis pignora testãt᷑. Bene
gͦ dic̃ sapĩa diuina. qͣsi balsamum ñ mixtũ
odor m̃s: qr nullam in se ht̃ erroris con¬
tagionem: nulla recipii ꝯsortia ꝑfidorum.
s pura ⁊ sincera eiꝰ ẽ doctͥna.⁊ ab oĩ hereti¬
coꝵ macła aliena: q̃ sacrarum uirtutum
nom̃: gn̾ans resinã. õiũ resinaꝵ p̃stantiorẽ.
De terebinto aut̃ plimꝰ scõs ita refert. Sẏria
magnitudine. alt̾i pallidꝰ cum uite matu¬
rescit: ñ gͣndior faba: odore iocundior tͣc¬
tusinuos: circa idan troadis. S in macedonia
breuis arbor hec atq frtictuosa: in damascosy¬
rie magna mat̾ies. ⁊ ad modũ lenta ac splen¬
doris. flos racemos oliue mͦ. s rubens folia den¬
safert. ⁊ follicłos emittentes: q̃dam ammalia

Expanded text:
haedi, quod est aperte dicere in donis spiritalibus, quae haedi, quod est aperte dicere in donis spiritalibus, quae ex tempore baptismi fidelibus conferuntur. Hactenus Ecclesia a Redemptore suo accepit dona, quae dilectionis pignora testatur. Bene ergo dicit Sapientia divina, « Quasi balsamum non mistum odor meus, » quia nullam in se habet erroris contagionem, nulla recipit consortia perfidorum, sed pura et sincera ejus est doctrina, et ab omni haereticorum macula aliena, quae sacrarum virtutum nomen, generans resinam omnium resinarum praestantiorem. De terebintho autem Plinius secundus ita refert: « Syria magnitudine; alteri pallidus, cum vite maturescit, non gradior faba, odore jucundior, tractu sinuosus. Circa Idam Troadis, sed in Macedonia brevis arbor haec atque fructuosa. In Damasco Syriae magna materies et admodum lenta ac splendens, flos racemosus olivae modo, sed rubens, folia densa: fert et folliculos emittentes quaedam animalia
Abbreviated transcription (Latin):
randꝰ sane ordo u̾boꝵ: ut pꝰ sponsa dicat ac-¬
cumbente rege nardũ suã odorẽ dedisse:
deinde ipsum fascicło myrrȩ comparet.
ĩtio eundem botrum eypͥ cognominet: ad
ultinum in ineis engaddi eũ ẽẽ comme¬
moret. Qͥa ⁊ pꝰ discumbentẽ in cęna dñm
mulier deuota nardo ꝑfudit: deinde dis¬
cipuli crucifixum ac sepeliendũ. myrra
unct̾um linteis inuoluert̃:⁊ pꝰhec ipse gau¬
dio resurrect̾ionis mox adueniente sp̃ita¬
ua fidelibꝰ dona distͥbuit. Nec p̾teundũ:
qͦd engaddi fons hedi int̾p̾tat᷑. Qͦ noĩe pa¬
tenter lauacrũ sacͥ baptismatis ostenditur.
ĩ qͦ peccõres adhuc ⁊ sinistra parte digni.
descendimꝰ: s iã mundat a pecc̃oꝵ fȩdita¬
te. atq magnoꝵs nũo cõputandi ascendi¬
mus. Ib̃n cũ leticiã dñicȩ resurrect̾ionis
sig̃caret. dicendo botrꝰ eypͥ dilectꝰ m̃s mͥ. ad¬
didit ꝯtinuo ĩ uineis engaddi. id ẽ fontibꝰ

Expanded text:
randus sane ordo verborum, ut prius sponsa dicat acrandus sane ordo verborum, ut prius sponsa dicat accumbente rege nardum suam odorem dedisse; deinde ipsum fasciculo myrrhae comparet; tertio eumdem botrum Cypri cognominet; ad ultimum in vineis Engaddi eum esse commemoret, quia et prius discumbentem in coena Dominum mulier devota nardo perfudit. Deinde discipuli crucifixum ac sepeliendum myrrha unctum linteis involverunt, et post haec ipse gaudio resurrectionis mox adveniente, spiritalia fidelibus dona distribuit. Nec praetereundum quod Engaddi fons haedi interpretatur, quo nomine patenter lavacrum sacri baptismatis ostenditur, in quo peccatores adhuc et sinistra parte digni descendimus, sed jam mundati a peccatorum foeditate atque in agnorum numero computandi ascendimus. Et bene cum laetitiam Dominicae resurrectionis significaret dicendo: « Botrus Cypri dilectus meus mihi, » addidit continuo, « in vineis Engaddi, » id est, fontibus