comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerat necessitate naturȩ exiguam particłam
uestis eius abscidit retrorsum latenter. ut ha¬
beret unde monstraret quomͦ ei peꝑcerit. cũ
pos set occidere: atq ita suspitionem de aĩo
eiꝰ qua sc̃m dauid putansimmicum suũ ue¬
hementer ꝑsequebat᷑ auferret. Ne itaq reus
cẽt tanti sacramenti in saule uiolati. quia uł
indumentũ eius sic attrectauerit: extimuit.
Ita enĩscriptumẽ. Et ꝑcussit cor dauid suꝑ
cum: quia abstulit pinnulam clamidis eiꝰ
Uiris autẽ quicum illo erant. et ut saulem
in manꝰ stas traditum interimeret suade¬
bant: non mͥinquit contingat a dnõ. si fe¬
illud quod p̃figurabat tanta ueneratio ex hi¬
bebatur. Unde et illud qđ ait sauli samuel.
qm̃ non seruasti mandatum meũ qd man¬
dauit tibi dñs. quemadmodũ nc̃ parauerat
dñs regnum tuum usq ineternum suꝑ isrł.
et nunc regnum tuum non stabit tibi. et que
bit ei dominꝰ esse inpͥncipem suꝑppłm su¬

Expanded text:
uerat necessitate naturae, exiguam particulam uerat necessitate naturae, exiguam particulam uestis eius retrorsum latenter abscidit, ut haberet unde monstraret, quo modo ei pepercerit, cum posset occidere, adque ita suspicionem de animo eius, qua sanctum Dauid putans inimicum suum uehementer persequebatur, auferret. Ne itaque reus esset tanti sacramenti in Saule uiolati, quia uel indumentum eius sic adtrectauit, extimuit. Ita enim scriptum est: Et percussit cor Dauid super eum, quia abstulit pinnulam chlamydis eius. Viris autem, qui cum illo erant et, ut Saulem in manus suas traditum interimeret, suadebant: Non mihi, inquit, contingat a Domino, si feillud, quod praefigurabat, tanta ueneratio exhibebatur. Unde et illud, quod ait Sauli Samuel: Quoniam non seruasti mandatum meum, quod mandauit tibi Dominus, quem ad modum nunc parauerat Dominus regnum tuum usque in aeternum super Israel: et nunc regnum tuum non stabit tibi, et quaebit ei Dominus esse in principem super populum su
Abbreviated transcription (Latin):
et qđ illi domui promissum ẽ nec sꝑari ali¬
quando complendum. qͥa illud qđ ei reꝓba¬
to mutatoq succedit. hoc potius p̃dicatur
eternum: Hoc qui dicit. ñdum intelligit
aut ñ recolit etiam ipsũ scđm ordinem aa¬
ron sacerdotiũ: tanquam umbram futuri
ȩterni sacerdotii constitutum. Ac ꝑ hoc qñ
ȩternitas ei promissa ẽ. non ipsi umbrę
ac figurȩ. s ei qd ꝑ ipsum ad umbrabat᷑
figurabaturq ꝓmiecum ẽ. S ne putant̃
psaumbra eẽ mansura: ido etiammutatio
ci debuit ꝓpħari. Regnũ quoq istomͦ etiã
saulis ipsius quicerte reꝓbatꝰ atq reiectus ẽ:
faturi regnierat umbra inȩc̾̃nitate mansuri.
Oicum quippe illud quo unctus ẽ. et ab eo
crismate xp̃s ẽ dictus. mistice accipiendum ẽ:¬
et magnum sacramentum intelligendum ẽ.
Quod in eo tantum ueneratꝰ ẽ ipse dauid: ut
petsso corde pauitauerit. qñ in tenebroso oc¬
cultatꝰ antro quo etiam saul urgente intra¬

Expanded text:
et quod illi domui promissum est. nec sperari aliet quod illi domui promissum est. nec sperari aliquando conplendum, quia illud, quod ei reprobato mutatoque succedit, hoc potius praedicatur aeternum. Hoc qui dicit, nondum intellegit aut non recolit etiam ipsum secundum ordinem Aaron sacerdotium tamquam umbram futuri aeterni sacerdotii constitutum; ac per hoc, quando aeternitas ei promissa est, non ipsi umbrae ac figurae, sed ei, quod per ipsam adumbrabatur figurabaturque, promissum est. Sed ne putaretur ipsa umbra esse mansura, ideo etiam mutatio eius debuit prophetari. Regnum quoque isto modo etiam Saulis ipsius, qui certe reprobatus adque reiectus est, futuri regni erat umbra in aeternitate mansuri. Oleum quippe illud, quo unctus est et ab eo chrismate christus est dictus, mystice accipiendum et magnum sacramentum intellegendum est; quod in eo tantum ueneratus est ipse Dauid, ut percusso corde pauitauerit, quando in tenebroso occultatus antro, quo etiam Saul urgente intra
Abbreviated transcription (Latin):
q ista confessio. et salubriter humilis qua
dicit᷑. Iacta me in partem saccrdotiitui. man¬
ducare panem. Ipse ẽ obolus argenti qr et bre¬
ue ẽ. et eloquium domini ẽ habitantis in
corde credentis. Quia enim dixerat suꝑiꝰ de¬
disse se cibos domui aaron de uictimis uetis
testam̃ti ubi ait. dedi domui patris tui oĩa
q̃ sunt ignis filiorum isrł in escam hȩc qͥppe
fuerant sacrificia iudeorum. idõ hic dixit
manducare panem qđ ẽ innouo testam̃to
sacrificium xp̃ianoꝵ.¬
um gͥ hȩc tanta tunc altitudine p̃nuntia¬
ta sint. tanta nunc manifestatione clare¬
scant. ñ frustratam̃ moueri quispiam pot̃
ac dicẽ. Quomͦ confidimꝰ uenire omnia q̃
in libris illis uentura p̃dicta sunt. si hoc ip¬
sum qđ ibi diuinitꝰ dictum ẽ domꝰ tua. et
domus patris tui transibunt coram me in¬
ȩternum effectum habe non potuit. qm̃ui¬
demus illud sacerdotium fuisse mutatũ.

Expanded text:
que ista confessio et salubriter humilis, qua que ista confessio et salubriter humilis, qua dicitur, Jacta me in partem sacerdotii tui, manducare panem, ipse est obolus argenti; quia et breve est, et eloquium Domini est habitantis in corde credentis. Quia enim dixerat superius dedisse se domui Aaron cibos de victimis veteris Testamenti, ubi ait, Dedi domui patris tui omnia quae sunt ignis filiorum Israel in escam; haec quippe fuerant sacrificia Judaeorum: ideo hic dixit, manducare panem; quod est in novo Testamento sacrificium Christianorur haec tanta tunc altitudine praenuntiata sint, tanta nunc manifestatione clarescant, non frustra tamen moueri quispiam potest ac dicere: Quo modo confidimus uenire omnia, quae in libris illis uentura praedicta sunt, si hoc ipsum, quod ibi diuinitus dictum est: Domus tua et domus patris tui transibunt coram meinaeternum, effectum habere non potuit? quoniam uidemus illud sacerdotium fuisse mutatum,
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Quid gͦ dicit iste qui uenit adorare
sacerdoti di. et sacerdot dõ: Iacta me inpar¬
tem sacerdotii tui manducare panem. Nolo
inpatrum meoꝵ collocari honore qͥ nultꝰ ẽ:
iacta me inpartem sacerdotii tui. Elegi enĩ
abiectus ẽẽ in domo dei. Qualecunq et
quantulũcunq menbrũ eẽ cupio sacer¬
dotii tui. Sacerdotium quippe hic ipsã
plebem dic̃. cuiꝰ plebis ille sacerdos ẽ mecdiator
dĩ et hominũ. homo xp̃s iħs. Cui plebi dicit
apłs petrus. Plebs scã regale sacerdotiũ. Qua¬
uis ñnulli sacrificii tui sint interp̃tat ñ sacer¬
dotii tui. quod nichilominꝰ cundẽ significat
panis unum corpꝰ multi sumꝰ. Et iterum
gͦ addidit manducare panem: etiam ipsũ
sacrificii genus elegant exp̃s sit de quodiẽ
sacerdos ipse. Panis quem ego dedero caro
mea ẽ ꝓscłi uita. Ipsum ẽ sacrifiqium ñ se¬
cundum ordinemaaron. s scdm ordinem
melchisedech. Qlegit intelligat. Breuis ita¬

Expanded text:
tum. Quid ergo dicit iste, qui uenit adorare tum. Quid ergo dicit iste, qui uenit adorare sacerdoti Dei et sacerdoti Deo? Iacta me in partem sacerdotii tui, manducare panem. Nolo in patrum meorum conlocari honore, qui nullus est; iacta me in partem sacerdotii tui. Elegi enim abiectus esse in domo Dei; qualecumque et quantulumcumque membrum esse cupio sacerdotii tui. Sacerdotium quippe hic ipsam plebem dicit, cuius plebis ille sacerdos est mediator Dei et hominum, homo Christus Iesus. Cui plebi dicit apostolus Petrus: Plebs sancta, regale sacerdotium. Quamuis nonnulli \'sacrificii tui\' sint interpretati, non sacerdotii tui\'; quod nihilo minus eundem significat panis, unum corpus multi sumddidit, manducare panem, etiam ipsum sacrificii genus eleganter expressit, de quo dicit sacerdos ipse, Panis quem ego dedero, caro mea est pro saeculi vita . Ipsum est sacrificium, non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedech: qui legit, intelligat. Brevis ita
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. sic gͦ inquit et in hoc tempore reliquie ꝑ
electionem grẽ salue factȩ sunt. quia de talib
reliquiis bene intelligitur esse de quo dictum
ẽ. qui suꝑauerit indomotua ꝑfecto credit
in xp̃m sicut temporib apłoꝵ ex ipsa gente
plurimi crediderunt neq nunc desunt qͥli¬
cet rarissime tam̃ credant. Et implet᷑ in eo qd̾
hic iste homo dĩ continuo secutus adiunxit
Ueniet adorare ei obolo argenti. Cui adorare
nisi summo ill sacerdoti qui et ds̃ est: Ne¬
q enim in illo sacerdotio scðmordinẽ aaron.
adhoc ueniebant homines ad templũ uel
altare dei: ut sacerdotem adorarent. Quid
ẽ autem qd̾ ait obolo argenti. nisi breuitate
uerbi fider De quo cõmemorat apłs dictũ.
u̾bum consummans et breuians faciet do¬
minꝰ suꝑ t̾ram: Argentũ autẽ ꝓeloquio po¬
ni psalmus testis ẽ ubi canitur. Eloquia do¬
mini eloquia casta argentum igne examina¬

Expanded text:
apostolus: Sic ergo, inquit, et in hoc tempore reliquiae per apostolus: Sic ergo, inquit, et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae factae sunt, quia de talibus reliquiis bene intellegitur esse, de quo dictum est: Qui superauerit in domo tua: profecto credit in Christum; sicut temporibus apostolorum ex ipsa gente plurimi crediderunt, neque nunc desunt, qui, licet rarissime, tamen credant; et inpletur in eo quod hic iste homo Dei continuo secutus adiunxit: Veniet adorare ei obolo argenti. Cui adorare, nisi summo illi sacerdoti, qui et Deus est? Neque enim in illo sacerdotio secundum ordinem Aaron ad hoc ueniebant homines ad templum uel altare Dei, ut sacerdotem adorarent. Quid est autem quod ait: Obolo argenti, nisi breuitate uerbi fidei, de quo commemorat apostolus dictum: Verbum consummans et breuians faciet Dominus super terram? Argentum autem pro eloquio poni psalmus testis est, ubi canitur: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examina
Abbreviated transcription (Latin):
et dicit᷑ do. Subumbra alarum tuarũ ꝓtege me.
ut intelligant homines de illa ineffabili nat᷑a
non ꝓpruis s translatis rerum uocabulis ista
dici. Quod uͦ adiungit᷑. et erit qͥ suꝑauerit in
domo tua ueniet ad orare ei. non ꝓpͥe de domo
dicit᷑ huiꝰ heli. s illiꝰ aaron. de quausq ad ad¬
uentũ iħu xp̃ihominesremanserunt: de quo
genere etiam nunc usq ñ desunt. Nam de il¬
la domohuiꝰ heli iam supͣdictum erat. Et oĩs
qͥ suꝑauerit domus tuȩ decidet ingladio uiroꝵ.
Quomͦ gͦ hic uere dicipotuit. et erit qͥ suꝑauerit
indomo tua ueniet adorare ei. siillud ẽ uerum
qđ ultore gladionemo inde suꝑerit. nisi qͥa
illos intelligi uoluit quiꝑtinent adstirpem.
s illius totius sacerdotii scdm ordinem a aron:
Ergo si de illis ẽ p̃destinatis reliquiis de quib
aliꝰ ꝓph̾a dixit. reliquiȩ salue fient. unde et

Expanded text:
et dicitur Deo: Sub umbra alarum tuarum proteges me; et dicitur Deo: Sub umbra alarum tuarum proteges me; ut intellegant homines de illa ineffabili natura, non propriis, sed translatis rerum uocabulis ista dici. Quod uero adiungitur: Et erit, qui superauerit in domo tua, ueniet adorare ei, non proprie de domo dicitur huius Heli. sed illius Aaron, de qua usque ad aduentum Iesu Christi homines remanserunt, de quo genere etiam nunc usque- non desunt. Nam de illa domo huius Heli iam supra dictum erat: Et omnis qui superauerit domus tuae, decident in gladio uirorum. Quo modo ergo hic uere dici potuit: Et erit, qui superauerit in domo tua, ueniet adorare ei, si illud est uerum, quod ultore gladio nemo inde superarit? nisi quia illos intellegi uoluit, qui pertinent ad stirpem, sed illius totius sacerdotii secundum ordinem Aaron. Ergo si de illis est praedestinatis reliquiis, de quibus alius propheta dixit: Reliquiae saluae fient unde et
Abbreviated transcription (Latin):
nima mea faciat et ȩdificabo ei domũ fidelẽ.
quit coram xp̃o ieoomnib diebꝰ. Transibit
inquit conuers abit᷑. sicut suꝑius dixerat de
domo aaron. Dixi domus tua et domꝰ patris
tui transibunt coram me in ȩternũ. Quod
autem ait coram xp̃o meo transibit. de ipsa
domo utiq intelligendum ẽ: non de illo sac̃¬
dote qui ẽ xp̃s ipse mediator atq saluator.
Domus gͦ etꝰ coram illo transibit. Potest et tͣn¬
sibit intelligi de morte ad uitam omnib diebꝰ
quib ꝑagitur usq ad finem scłi huius ista
mortalitas. Quod autemait ds̃ qͥomnia quȩ
in corde meo et quȩ manima mea faciat: ñ
arbitremur habere animã dm̃. cũ sit condi¬
tor anime. S ita hoc de deo tropice ñ ꝓpͥe
dicitur: sicut manus. et pedes. et alia corporis
membra. Et ne scđm hoc credatur homo
in carnis huiꝰ effigie factus ad imaginẽ dei:
adduntur et alȩ. quas utiq non ht̃ homo

Expanded text:
nima mea faciat, et aedificabo ei domum fidelem. nima mea faciat, et aedificabo ei domum fidelem. quit, coram Christo meo omnibus diebus. Transibit dixit \'conuersabitur\'; sicut superius dixerat de domo Aaron: Dixi: Domus tua et domus patris tui transibunt coram me in aeternum. Quod autem ait: Coram Christo meo transibit, de ipsa domo utique intellegendum est, non de illo sacerdote, qui est Christus ipse mediator adque saluator. Domus ergo eius coram illo transibit. Potest et transibit intellegi de morte ad uitam, omnibus diebus, quibus peragitur usque in finem saeculi huius ista mortalitas. Quod autem ait Deus: Qui omnia quae in corde meo et quae in anima mea faciat: non arbitremur habere animam Deum, cum sit conditor animae; sed ita hoc de Deo tropice, non proprie dicitur, sicut manus et pes et alia corporis membra. Et ne secundum hoc credatur homo in carnis huius effigie factus ad imaginem Dei, adduntur et alae, quas utique non habet homo,
Abbreviated transcription (Latin):
ex eiꝰ genere ẽ homo cum uidet sacrificũ xͥa¬
norum toto orbe pollere. sibi autem honorẽ
illũ magnum esse subtractum: deficiunt
oculi erꝰ et defluit anima eiꝰ tabe meroris.
ꝓprie autemadhuius domũ heli cui hȩc di¬
cebant᷑ quod sequit᷑ ꝑtinet. Et omnis qͥ su¬
ꝑauerit domus tuȩ. decidet in gladio uiroꝵ.
Et hoc tibi signum quodueniet suꝑ duos
filios tuos hos. ofni et finces. Die unomori.
enturambo. Hoc gͦ signum factum ẽ mutan¬
di sacerdotii de domohuius: quo signo signi¬
ficatum ẽ inutandum sacerdotium domus
aaron. Mors quippe filiorum huiꝰ significa¬
uit mortem ñ hominum. s ipsius sacerdotii
de filiis aaron. Quod autem sequit᷑ ad illũ
iam ꝑtinet sacerdotem cuius figuram ges¬
sit huic succedendo samuhel. Proinde quȩ se¬
quunt᷑: de xp̃o iħu noui testam̃ti uero sacerdo¬
te dicunt᷑. Et suscitabo michi sacerdotem fide¬
lem qui omniaquȩ incorde meo et quȩ in a¬

Expanded text:
ex ejus genere est homo, cum videt sacrificium ex ejus genere est homo, cum videt sacrificium norum toto orbe pollere, sibi autem honorem illum magnum esse subtractum, deficiunt oculi ejus, et defluit anima ejus tabe moeroris. 3. Proprie autem ad hujus domum Heli, cui haec dicebantur, quod sequitur pertinet: Et omnis qui superaverit domus tuae, decidet in gladio virorum. Et hoc tibi signum, quod veniet super duos filionorum toto orbe pollere, sibi autem honorem entur ambo. » Hoc ergo signum factum est mutandi sacerdotii de domo hujus: quo signo significatum est mutandum sacerdotium domus Aaron. Mors quippe filiorum significavit mortem, non hominum, sed ipsius sacerdotii de filiis Aaron. Quod autem sequitur ad illum jam pertinet sacerdotem cujus figuram gessit huic succedendo Samuel. Proinde quae sequuntur, de Christo Jesu, Novi Testamenti vero sacerdote, dicuntur: « Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem qui omnia quae in corde meo et quae in a
Abbreviated transcription (Latin):
domum patris eiꝰ. non eum de proximo pa¬
tre diccre s de illo aaronqui pͥmus sacerdos
ẽ institutus. de cuius progenie ceteri seque¬
rent᷑. suꝑiora demonstrant ubi ait. Reuela¬
tus sum ad domum patris tui cum eẽnt in
t̃ra egypti serui indomo pharaonis. et elegi
domum patris tui ex omnib sceptris isrł. mͥ
sacerdotio fungi. Quis pat̾ fuit huiꝰ in illa
egyptia seruitute. unde cum liberati fuiss eN.
electus ẽ. ad sacerdotium nisi aaron: De husꝰ
gͦ stirpe isto loco dixit futurum fiuisse. ut
non essent ulterius sacerdotes qđ iam ui¬
demus impletum. Uigilet fides. p̃sto sunt
res. cernunt᷑. tenentur. et uidere nolentiũ
oculis ingerunt᷑. Ecce inquit chesueniunt
et exterminabo semen tuum et sem̃ domꝰ
patris tui. & non erit tͥ senior indomo mea
omnib dieb. et uirũ exterminabo tͥ ab altari
meo ut deficiant oculi ciꝰ et defluat anima eiꝰ.
Ecce dies qui p̃nuntiati sunt iamuenert̃ Nullꝰ
sacerdos ẽ scdm ordinemaaron. Et quicunq

Expanded text:
domum patris ejus, non eum de proximo patre dicere, sed de illo Aaron qui primus sacerdos est institutus, de cujus progenie caeteri sequerentur, superiora demonstrant, ubi ait: « Revelatus sum ad domum patris tui, cum essent in terra Aegypti servi in domo Pharaonis, et elegi domum patris tui ex omnibus sceptris Israel, mihi sacerdotio fungi. Quis patrum fuit hujus in illa Aegyptia servitute, unde, cum liberati essent, electus est ad sacerdotium, nisi Aaron? De hujus ergo stirpe isto loco dixit futurum fuisse, ut non essent ulterius sacerdotes: quod jam videmus impletum. Vigilet fides, praesto sunt res, cernuntur, tenentur, et videre nolentium oculis ingeruntur. Ecce, inquit, dies veniuet exterminabo semen tuum, et semen patris tui, et non erit tibi senior in domo mea omnibus diebus. Et virum exterminabo tibi ab altari meo, ut deficiant oculi ejus, et defluat anima ejus . Ecce dies qui praenuntiati sunt, jam venerunt, nullusque sacerdos est secundum ordinem Aaron. Et quicunque
Abbreviated transcription (Latin):
est ineugłio. Esuriui et dedistis mͥmanducare:
Qd̾ exponens ait. Quando uni ex minimis me¬
is meis fecistis: michi fecistis. Se itaq dixit
sperasse quod tunc sꝑauerunt de iuda dis¬
cipuli eius. quando ẽ conniumeratꝰ apłis.
Iudei autem xp̃m quem sperant: moritu¬
rum esse non sperant. Ideo quemlex et pro¬
phe annuntiatierunt. nrm̃ eẽ ñ pittant.
s nescio quẽ suum. quem sibi alienum a mor¬
tis passione confingunt. Idõ mirabiliuanita¬
te atq cecitate uerba quȩ posuimus. ñ mor¬
tem et resurrectionẽ: s somnũ ⁊ eugilatio¬
nem significare contendunt. S clamat eis

Expanded text:
est in euangelio: Esuriui, et dedistis mihi manducare, est in euangelio: Esuriui, et dedistis mihi manducare, quod exponens ait: Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Se itaque dixit sperasse, quod tunc sperauerant de Iuda discipuli eius, quando est connumeratus apostolis. Iudaei autem Christum. quem sperant, moriturum esse non sperant. Ideo quem lex et prophetae adnuntiauerunt, nostrum esse non putant, sed nescio quem suum, quem sibi alienum a mortis passione confingunt. Ideo mirabili uanitate adque caecitate uerba, quae posuimus, non mortem et resurrectionem, sed somnum et euigilationem significasse contendunt. Sed clamat eis
Abbreviated transcription (Latin):
neum hoc ẽ conculcauit me Tti autẽ inquit
dñe miserere mei et resuscita me et reddã ił
Quis hoc iamneget qui iudeos pꝰ passionem
resurrectionemq xp̃i. de sedib suis bellica
strage ⁊ excidio funditꝰ eradicatos uidet: Oe¬
cisus enuimab eis resurrerit et reddidit eis in¬
terim temporariam disciplinam. excepto qd̾
non correctis seruat qñ uiuos ⁊ mortuos i¬
dicabit. Nam dñs ipse iħs istum ipsum tra¬
ditorem suum ꝑ panemporrectũ ostendeis
apłis. hunc etiam u̾sum psalmi huiꝰ cõme¬
morauit ⁊ inse dixit impletũ. Qedebat pa¬
nes meos ampliauit suꝑ me calcaneumQd̾
autẽ ait in quo speraui. non congruit capiti
s corpori. Neq enim nesciebat eũ ipse salua¬
tor de quo ante iamdixerat Unus &x uobͣ
diabolus ẽ. S solet in se m̃broꝵ suoꝵ tnͣsferre
re ꝑsonam et sibi tribuere quod ẽ illors
quia caprit et corpus unus ẽ xp̃s. Unde illud

Expanded text:
neum, hoc est conculcauit me. Tu autem, inquit, neum, hoc est conculcauit me. Tu autem, inquit, Domine, miserere mei et resuscita me, et reddam illis. Quis hoc iam neget, qui Iudaeos post passionem resurrectionemque Christi de sedibus suis bellica strage et excidio funditus eradicatos uidet? Occisus enim ab eis resurrexit et reddidit eis interim temporariam disciplinam, excepto quod non correctis seruat, quando uiuos et mortuos iudicabit. Nam Dominus ipse Iesus istum ipsum traditorem suum per panem porrectum ostendens apostolis hunc etiam uersum psalmi huius commemorauit et in se dixit inpletum: Qui edebat panes meos, ampliauit super me calcaneum. Quod autem ait: In quem speraui, non congruit capiti, sed corpori. Neque enim nesciebat eum ipse Saluator, de quo ante iam dixerat: Unus ex uobis diabolus est. Sed solet in se membrorum suorum transferre personam et sibi tribuere quod esset illorum, quia caput et corpus unus est Christus; unde illud
Abbreviated transcription (Latin):
bant om̃s inimic mei aduersum me cogita¬
bant malamͥ. Uerbum iniquum constituer̃
ad u̾sum me. Nunquid qͥ dormit non adiciet
ut resurgat: Hic certe ita posita sunt u̾ba¬
hec ut nieħ aliud dixis se intelligat᷑ quasid¬
ceret. Nunquid qͥ morit᷑ non adiciet ut reui¬
uiscat: Suꝑiora quippe demonstrant mort̃
ipsius cogitasse et dispofusse inimicos eiꝰ et ho
actum cose ꝑeum qui ingrediebat᷑ ut uide
⁊ egrediebat᷑ ut ꝓderet. Cui autẽ hic ñ occur¬
rat ex discipło factus traditor iudas: Quiasꝰ
facturi erant qdđ moliebant᷑ id ẽ occisuri eui
cumostendens illos uanał molitos frustraoe¬
cisuros resurrecturum sic adiecit hunc aisũ
uelut diceret. Quid agitis uani: Quodurm
scelus ẽ: ms̃ somnus erit. Nunqͥd qui dor¬
init non adiciet ut resurgat: Et cam̃ eostã
magnum nefas non impune facturos con¬
sequentib indicat uersib dicens. Et enim
homo pacis meȩ inquo sꝑaui qui edebat
panesmeos ampliauit adũsum me calca¬

Expanded text:
us me cogitabant mala mihi. Verbum iniquum disposuerunt aduersus me: Numquid qui dormit non adiciet ut resurgat? Hic certe ita posita sunt uerbaec, ut nihil aliud dixisse intellegatur, quam si diceret: \'Numquid qui moritur, non adiciet ut reuiuescat?\' Superiora quippe demonstrant mortem ipsius cogitasse et disposuisse inimicos eius. et hoc actum esse per eum, qui ingrediebatur ut uideret, et egrediebatur ut proderet. Cui autem hic non ocurrat ex discipulo eius factus traditor ludas? Quia ergo facturi erant quod moliebantur, id est occisuri erant eum, ostendens illos uana malitia frustra occisuros resurrecturum, sic adiecit hunc uersum, uelut diceret: \'Quid agitis uani? quod uestrum scelus erit, meus somnus erit\': Numquid qui dormit non adiciet ut resurgat? Et tamen eos tam magnum nefas non inpune facturos consequentibus indicat uersibus dicens: Etenim homo pacis meae, in quem speraui, qui edebat panes meos, ampliauit super me calca
Abbreviated transcription (Latin):
Anforte quisquam ita desipit ut credat uelut
aliquid magnum nobis indicare uoluisse ꝑ¬
phetam qđ dormierit et exsurrexerit nisi som¬
nꝰ iste mors esset et eugilatio resurrectio qͣm
de xp̃o sic oportuit p̃dicari: Nam et in qͣdrage¬
simo multo manifestius id ostendit᷑ ubi exꝑso¬
na eiusdem mediatoris more solito tanquam
p̃scientia dei uelut facta erant quia certa erant
Inimici inquit mei dixerunt malam̾. Qnͣdo
moriet᷑ et ꝑibit nom̃ eius : et si ingrediebat᷑
ut uideret uana locut̾us ẽ cor eiꝰ congregauit

Expanded text:
An forte quisquam ita desipit, ut credat uelut An forte quisquam ita desipit, ut credat uelut aliquid magnum nobis indicare uoluisse prophetam, quod dormierit et exsurrexerit, nisi somnus iste mors esset et euigilatio resurrectio, quam de Christo sic oportuit prophetari? Nam et in quadragensimo multo manifestius id ostenditur, ubi ex persona eiusdem Mediatoris more solito tamquam praescientia Dei uelut facta erant quia certa erant. Inimici, inquit, mei dixerunt mala mihi: Quando morietur et peribit nomen eius? Et si ingrediebatur ut uideret, uana locutum est cor e
Abbreviated transcription (Latin):
runt me quib utiq uerbis in cruce corpꝰ signi¬
ficauit extentum manibꝰ pedibꝰq confixis ⁊ cla¬
uoꝵ transuerberatione confossis. eoq mͦ se spe¬
daculum considerantib et conspicientibꝰ p̃bu¬
isse. ad densetiam diuiserunt sibiuestimenta
mea et suꝑ uestem meã miserunt sortẽ: que p¬
phetia quemadmodũ impleta sit euangłica
narrat᷑ historia. tunc ꝓfecto ⁊ alia recte intelli¬
gunt᷑ quȩ ibi minus aꝑte dict̾a sunt cũ congru¬
quȩ non transacta credimus s p̃sentia contue¬
mur sicut in eodem psalmo legunt᷑ tanto ante
p̃dicta: ita nunc exhibita toto orbe cernuntur.
Ibi enim paulopꝰ dicitur. Commemorabunt᷑ et
conuertent᷑ ad dñm uniuersi fines t̃re et adora¬
bunt in conspectu eiusom̃s patriȩ gentũ. qm̃
De resurrectione quoq eiꝰ nequaquam psalmoꝵ.
oracula tacuerunt. Nam quid ẽ aliud qđ in
psalmo tercio ex ꝑsona eiꝰ cantur ego dormiui

Expanded text:
runt me quibus utique uerbis in cruce corpus signirunt me quibus utique uerbis in cruce corpus significauit extentum manibus pedibusque confixis et clauorum transuerberatione confossis, eoque modo se spectaculum considerantibus et conspicientibus praebuisse, addens etiam: Diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestimentum meum miserunt sortem, quae prophetia quem ad modum inpleta sit euangelica narratur historia, tunc profecto et alia recte intelleguntur, quae ibi minus aperte dicta sunt, cum congruim quia et illa, quae non transacta credimus, sed praesentia contuemur, sicut in eodem psalmo leguntur tanto ante praedicta, ita nunc exhibita iam toto orbe cernuntur. Ibi enim paulo post dicitur: Commemorabuntur et conuertentur ad Dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eius uniuersae patriae geDe resurrectione quoque eius nequaquam psalmorum oracula tacuerunt. Nam quid est aliud quod in psalmo tertio ex persona eius canitur: Ego dormiui
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse legem xp̃i qd cuangłium nos uocamꝰ:
et cam uirgam uirtutis eius agnoscimꝰ. Do¬
minariti eum in medio inimicoꝵ suoꝵ id̾
ipsi inter quos dominat᷑ dentib frendendo
et tabescendo. et nichil aduersts eum ualen¬
do testantur. Deinde quod paulopꝰ dicit iu¬
rauit dñs et non penitebit eum quibꝰ u̾bis
ininuttabile futurum eẽ significat qd̾ ad¬
ningit tues sacerdos incternum scđ̾m or¬
dinem melchi sedech ex eo quod iam nus¬
quam ẽ sacerdotium et sacrificium scd̾m
ordinem aaron. et tibiq offert᷑ sub sacer¬
dote xp̃o quod ꝓtulit melchisedech qͣndo
br̃dixit abraham. quis ambigere ꝑmit¬
titur de quo ista dicantur: Ad hec itaq ma¬
infesta reftruntur quȩ paulo obscuriꝰ meo¬
dem psalmo posita sunt quando recte intel¬
liguntur qđ mnris iam poplarib sermonibꝰ
nus meas et pedes meos dinumerauert̃ omnia
ossa mea. ipsi uero considerauerunt et conspexe¬

Expanded text:
fuisse legem Christi, quod euangelium nos uocamus, fuisse legem Christi, quod euangelium nos uocamus, et eam uirgam uirtutis eius agnoscimus. Dominari uero eum in medio inimicorum suorum idem ipsi, inter quos dominatur, dentibus frendendo et tabescendo et nihil aduersus eum ualendo testantur. Deinde quod paulo post dicit: Iurauit Dominus, ot non paenitebit eum, quibus uerbis inmutabile futurum esse significat, quod adiungit: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech, ex eo quod iam nusquam est sacerdotium et sacrificium secundum ordinem Aaron et ubique offertur sub sacerdote Christo. quod protulit Melchisedech, quando benedixit Abraham, quis ambigere permittitur, de quo ista dicantur? Ad haec itaque manifesta referuntur, quae paulo obscurius in eodem psalmo posita sunt, quando recte intelleguntur; quod in nostris iam popularibus sermonibus nus meas et pedes, dinumerauerunt omnia ossa mea; ipsi uero considerauerunt et conspexe
Abbreviated transcription (Latin):
pes suꝑ omnẽ tĩam: ex filus qͥppe eiꝰ ꝑ omnem
tiam sunt p̃positi ⁊ patres eiꝰ cum confiteant᷑
ei popłi concurrentesad eam confessione lau
tropicis locutionib sub obscure dictum ẽ qͦqͦ
mꝰ intelligat᷑ debet his reb manifestissimis
conuenie. sic̃ etiam in illo psalmo uͥ sacdos¬
rps̃ quemadmodum hic rex aꝑtissime p̃di¬
cat᷑ dixit dñs dnõ meo sede a dextris meis. do¬
nec ponam inimicos tuos scabellum pedũ tuo¬
rum sedere xp̃s ad dexteram patris credit᷑ ñ
uidet᷑. Eius etiam inimicosponi sub pedib
erꝰ nondum apparet. Idgͥ apparebit infine
ftiam hoc nunc creditur: post uidebit᷑. Ue xS¬
rum qđ sequit᷑ uirgam uirtatis tuȩ emit¬
tet dñs ex syon et dominare in medio ini¬
micoꝵ tuoꝵ: itaclarum ẽ ut ñ solum infide¬
liter et infeliciter s ctiam impudent̃ neget᷑.
Et ipsi quoq fatent᷑ inimiq ex syon missam

Expanded text:
em terram ex filiis quippe eius per omnem em terram ex filiis quippe eius per omnem terram sunt praepositi et patres eius, cum confiteantur ei populi concurrentes ad eam confessionem lautropicis locutionibus subobscure dictum est, quoquo modo intellegatur, debet his rebus manifestissimis conuenire. CAPUTChristus, quemadmodum hic rex, apertissime praedicatur - Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Sedere Christus ad dexteram Dei Patris creditur, non videtur: ejus etiam inimicos poni sub pedibus eius nondum apparet; id agitur, apparebit in fine; etiam hoc nunc creditur, post uidebitur. Verum quod sequitur: Virgam uirtutis tuae emittet Dominus ex Sion, et dominare in medio inimicorum tuorum, ita clarum est, ut non solum infideliter et infeliciter, sed etiam inpudenter negetur. Et ipsi quippe fatentur inimici ex Sion missam
Abbreviated transcription (Latin):
contradictionib popliconstitues me inca¬
put gentium. Fopłs quem non cognoui ser¬
uruit mͥ mobauditu auris obaudiuit mͥ.
fopłs gͣ iste gentium quẽ ñ cognouit xp̃s
p̃sentia corporali. in quem tam̃ xp̃m sibi
annuntiatũ credidit. ut merito de illo di¬
ceret᷑ in obauditu auris obaudiuit mͥ qͥa
fides ex auditu ẽ: iste in quam popłs addit
ueris et carne et fide isrłitis. ciuitas ẽ dei quȩ
ipsum quoq scđm carnem peperit xp̃m.
qñ in solis illis isrłitis fuit. Inde quippe e¬
rat uirgo maria inqua carnem xp̃s ut hõ
esset assumpsit. De qua quitate psalmꝰ aliꝰ
ait. Mater syon dicet homo et homo factus
ẽ mea et ipse fundauit eam altissimꝰ. Quis ẽ iste
patriarchis ⁊ ꝓpħis fundauit eã. Cum gͥ huis
huic regine ciuitati dei tanto ante dictum sit
ꝑ ppħiam quodiam uidemꝰ impletũ. Propa¬
trib tuis nati sunt tͥ filii constitues eos pͥnci

Expanded text:
contradictionibus populi, constitues me in cacontradictionibus populi, constitues me in capite gentium. Populus, quem non cognoui, seruPopulus ergo iste gentium, quem non cognovit Christus praesentia corporali, in quem tamen Christum sibi annuntiatum credidit, ut merito de illo diceretur, In obauditu auris obaudivit mihi; quia fides ex auditu est ; iste, inquam, populus additus veris et carne et fide Israelitis civitas est Dei, quae ipsum quoque secundum carnem peperit Christum, quando in solis illis Israelitis fuit. Inde quippe erat virgo Maria, in qua carnem Christus, ut homo esset, assumpsit. De qua civitate psalmus alius ait, Mater Sion, dicet homo, et homo factus ea, et ipsa fundavit eam Altissimus . Quis est iste Patriarchis et Prophetis fundavit eam. Cum igitur huic reginae civitati Dei tanto ante dictum sit per prophetiam, quod jam videmus impletum, Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos princi
Abbreviated transcription (Latin):
cipes eiꝰ ex quoꝵ in omnib gentib tinitate at¬
q concordia fit ista regina. sicut in alio psal¬
mo de illa dr̃. Cuitas regis magni. Ipsa est
syonspũalit᷑ qđ nom̃ lagne interp̃tatum spe¬
cilatio c̃. Speculatur enim futuri scłi ma¬
gnum bonũ qm̃ illuc hrigit᷑ eiꝰ intentio.
spsa ẽ ⁊ ierłm eodem mͦ spũalit̃ Unde ⁊ multa
iam diximꝰ. ł ius immica ẽ quitas diabol
babylonque confusio interp̃tat᷑. Ex qua tñ
babilone regina ista in omnib gentib rege¬
neratione liberat᷑ et apessimo rege ad optimũ
regẽ. id ẽ achabolo transit ad xp̃m. Propter
qd̾ eiđr. Obhuiscere popłm tuum et domũ
pat̾s tui. Cuiꝰ quitatis impie portio sunt et
isrłite solacarne ñ fide. miniq etiam ipsima¬
gnihuiꝰ regis eiusq regine. Ad ipsos enĩ ue¬
mens ⁊ ab eis xp̃s occisus: magis alioꝵ factꝰ
ẽ qͥs ñ uidit in carne. Uñ ꝑcuiusdam psal¬
mipphiam dicit ipse rex nr̃. Eruesme de

Expanded text:
cipes eius, ex quorum in omnibus gentibus unitate adque concordia fit ista regina, sicut in alio psalmo de illa dicitur: Ciuitas regis magni. Ipsa est Sion spiritaliter; quod nomen Latine interpretatum speculatio est; speculatur enim futuri saeculi magnum bonum, quoniam illuc dirigitur eius intentio. Ipsa est et Hierusalem eodem modo spiritaliter, unde multa iam diximus. Eius inimica est ciuitas diaboli Babylon, quae confusio interpretatur; ex qua tamen Babneratione liberatur, et a pessimo rege ad optimum Regem, id est, a diabolo transit ad Christum. Propter dicitur: Obliuiscere populum tuum et domum patris tui. Cuius ciuitatis inpiae portio sunt et Israelitae sola carne, non fide; inimici etiam ipsi. magni huius regis eiusque reginae. Ad ipsos enim ueniens et ab eis Christus occisus magis aliorum factus est, quos non uidit in carne. Unde per cuiusdam psalmi prophetiam dicit ipse rex noster: Erues me de
Abbreviated transcription (Latin):
płi dei: a noe usq ad ipsum abraham. Et idõ¬
pͥma in lingua inuenta ẽ id est hebrea. Apue¬
ritia nanq homo incipit loqͥ post infantiã.
quȩ hinc appellata ẽ qđ fari non potest. Quã
ꝓfecto ȩtatem primam demergit obliuio. sicut
etas pͥma generis humani ẽ deleta diluuio.:
Quotus enim quisq ẽ. qͥ suam recordet᷑ infan¬
tiam: Quamobrem inisto ꝓcursu quitatisd̾i.
sic̃ suꝑior unam eandẽq pͥmam: ita duas cta¬
tes. scdam et terciam. liber iste contineat. In
qua tercia ꝓpt̃ uaccam trimã. capram trimã.
arietẽ trimum. et impositumẽ legis iugum.
et apparuit abundantia peccatoꝵ et regni ter¬
reni surrex̃ exordium. uͥ ñ defuerunt spirita¬
les. quoꝵ inturture et columba figuratũ est
saciamentum.
ad abraham. cuiꝰ semini et gentĩ
isrliticam scdm carnem. et om̃s
gentes deber scdm fidem do polb¬
cente didicimꝰ: quemadmodũ compleantur

Expanded text:
puli Dei a Noe usque ad ipsum Abraham; et idpuli Dei a Noe usque ad ipsum Abraham; et ideo in lingua inuenta est, id est Hebraea. A pueritia namque homo incipit loqui post infantiam, quae hinc appellata est, quod fari non potest. Quam profecto aetatem primam demergit obliuio, sicut aetas prima generis humani est deleta diluuio. Quotus enim quisque est, qui suam recordetur infantiam? Quam ob rem in isto procursu ciuitatis Dei, sicut superior unam eandemque primam, ita duas aetates secundam et tertiam liber iste contineat, in qua tertia propter uaccam trimam, capram trimam, arietem trimum et inpositum est legis iugum et apparuit abundantia peccatorum et regni terreni surrexit exordium, ubi non defuerunt spiritales, quorum in turture et columba figuratum est sacramentum. ad Abraham, cuius semini et gentem Israeliticam secundum carnem et omnes gentes deberi secundum fidem Deo pollicente didicimus, quem ad modum conpleantur,
Abbreviated transcription (Latin):
NTemporib aut̃ iudicũ sicut se habebant et pera¬
ta ppłi et miscdĩa dei: alternauerunt ꝓsꝑa tad¬
uersa belloꝵ. Inde uentum ẽ ad regũ tempora.
quoꝵ pͥmꝰ regnauit saul. quo reꝓbato et bellica
cede ꝓstrato eiꝰq stirpe reiecta ne inde reges orir¬
tur: dauid successit in regnum. Cuiꝰ maxime pp̃
dictus ẽ filius. inquoarticulus quidã factꝰ ẽ.
et exordium quodãmͦ iuuentutis ppłi di: cue
generis qued am uelut adolescentia ducebat᷑
ab ipso abrahamusq adhunc dauid. Neq e¬
nim frustra math̾s euangłista sic generationes
cõmemorauit. ut hoc primũ int̾uallũ qͣtuorde¬
cim generationib comm̃daret: ab abraham
scilicet usq ad dauid. Ab adolescentia qͥppe
incip̃ homo posse generare. Ppterea generatio¬
num ex abraham sumpsit exordiũ qͥ etiam pat̃
gentium constitutꝰ ẽ: qñ mutatũ nom̃ accep̃.
Ante hunc gͦ uelut pueritia fuit huiꝰ generis po¬

Expanded text:
Temporibus autem iudicum, sicut se habebant et peccaTemporibus autem iudicum, sicut se habebant et peccata populi et misericordia Dei, alternauerunt prospera et aduersa bellorum. Inde uentum est ad regum tempora, quorum primus regnauit Saul; cui reprobato et bellica clade prostrato eiusque stirpe reiecta, ne inde reges orerentur, Dauid successit in regnum, cuius maxime Christus dictus est filius. In quo articulus quidam factus est et exordium quodam modo iuuen- tutis populi Dei; cuius generis quaedam uelut adulescentia ducebatur ab ipso Abraham usque ad hunc Dauid. Neque enim frustra Matthaeus euangelista sic generationes commemorauit, ut hoc primum interuallum quattuordecim gene- Tationibus commendaret, ab Abraham scilicet usque ad Dauid. Ab adulescentia quippe incipit homo posse generare; propterea generationum ex Abraham sumsit exordium; qui etiam pater gentium constitutus est, quando mutatum nomen accepit. Ante hunc ergo uelut pueritia fuit huius generis po
Abbreviated transcription (Latin):
gis ille tabulȩ digito dei scripte referunt᷑.
efuncto moyse popłm rexit iħs naue.
et intr̃am ꝓmissionis intͦduxit eãq ppło di¬
uisit. Abhis duob mirabilib ducib bella etiã
ꝓsperrime ac mirabilit̃ gesta st̃. deo contestan¬
te: nontam ꝓpt̃ merita hebre popłi. qͣm ꝓpt̃
peccata earum quȩ delebant᷑ gentiũ. illas qiꝰ ꝑ¬
uenisse uictorias. Post istos duces iudices fuer̃
iam int̃ra ꝓmissionis ppło collocato. ut inci¬
peret interim reddi abrahȩ pͥma ꝓmissio de
gente una. id ẽ hebrea. et t̾ra chanaan. ñdum
de omnib gentib et toto orbe tr̃arum. qd̾ xͥ
aduentus in carne et non ueteris legis obser¬
uationes. s euangłii fides fuerat impletura.
Cuiꝰ rei p̃figuratio facta ẽ qđ ñ moyses qͥ legẽ
popło acceꝑat inmonte syna. s iħs cui etiã
nom̃ dõ p̃cipiente mutatũ fuerat. ut iħs uo¬
caret᷑. popłm intiam ꝓmissionis introdux.

Expanded text:
gis illae tabulae digito Dei scriptae referuntur. gis illae tabulae digito Dei scriptae referuntur. Defuncto Moyse populum rexit Iesus Naue et in terram promissionis introduxit eamque populo diuisit. Ab his duobus mirabilibus ducibus bella etiam prosperrime ac mirabiliter gesta sunt, Deo contestante non tam propter merita Hebraei populi quam propter peccata earum, quae debellabantur, gentium illas eis prouenisse uictorias. Post istos duces iudices fuerunt, iam in terra promissionis populo conlocato, ut inciperet interim reddi Abrahae prima promissio de gente una, id est Hebraea, et terra Chanaan, nondum de omnibus gentibus et toto orbe terrarum; quod Christi aduentus in carne et non ueteris legis obseruationes, sed euangelii fides fuerat inpletura. Cuius rei praefiguratio facta est, quod non Moyses, qui legem populo acceperat in monte Sina, sed Iesus, cui etiam nomen Deo praecipiente mutatum fuerat ut Iesus uocaretur, populum in terram promissionis induxit.
Abbreviated transcription (Latin):
bro dumꝑsequunt᷑ extinctisunt. Illis qͥppe abe¬
untib diuisum mare uiam fecit. Hos autẽ in se¬
quentes in se rediens unda submersit. Deinde
ꝑannos quadraginta duce moyse deippłs inde¬
serto actus ẽ. quando tab̃nacłm testimonii nun¬
cupatum ẽ. uͥ ds̃ sacrificiis futura p̃nuntiantib
colebat᷑: cum scilicet iam data lex fiuss et in
monte. multum t̃ribilit̃. Accestabat᷑ enĩ euiden¬
tissima mirabilib signis uocibꝰq diuinitas. Qd
factum ẽ. mox ut exitum ẽ de egẏpdo. et indeser¬
to popłs eẽ cepit. quinquagesimo die pꝰ celebra¬
tum pascha ꝑouis immolationẽ. qͥusq adeo
tẏpus xp̃i ẽ p̃nuntians eum ꝑtuctimã passio¬
nis de hoc mundo transiturum ad patrẽ. pascha
quippe hebrea lingua. transitꝰ interp̃tat᷑. tit
ueniret de cęlo sp̃s sc̃s. qui dictus ẽ. in eugłio
digitus dei. ut recordationem nr̃am in primi
p̃figurati facti memoriam reuocaret: q et le¬

Expanded text:
bro dum persequuntur extincti sunt. Illis quippe abebro dum persequuntur extincti sunt. Illis quippe abeuntibus diuisum mare uiam fecit; hos autem insequentes in se rediens unda submersit. Deinde per annos quadraginta duce Moyse Dei populus in deserto actus est, quando tabernaculum testimonii nuncupatum est, ubi Deus sacrificiis futura praenuntiantibus colebatur, cum scilicet iam data lex fuisset in monte multum terribiliter; adtestabatur enim euidentissima mirabilibus signis uocibusque diuinitas. Quod factum est, mox ut exitum est de Aegypto et in deserto populus esse coepit, quinquagensimo die post celebratum Pascha per ouis immolationem; qui usque adeo typus Christi est praenuntians eum per uictimam passionis de hoc mundo transiturum ad Patrem Pascha quippe Hebraea lingua transitus interpretatur, ut ueniret de caelo Spiritus sanctus, qui dictus est in euangelio digitus Dei, ut recordationem nostram in primi praefigurati facti memoriam reuocaret, quia et le
Abbreviated transcription (Latin):
rerent. Tunc moyses subtractus furto truci¬
datorib partulorum ad domum regiam
ingentia ꝑcum do p̃parante ꝑuenit. Nutritꝰ¬
q et adoptatus a filia pharaonis quod nom̃
in egypto om̃ium regum fuit. in tantũ ꝓue¬
nit uirum. ut ipse illam gentem mirabilit̃
multiplicatam. exdurissimo et grauis simo
qđ ibi ferebat iugo seruitutis extraheret: ĩmo
ꝑ eum ds̃ qui hoc ꝓmiserat abrahȩ. Prius
qͥppe exinde fugiens. qd cũ isrłitam defen¬
deret egyptium occiderat. et territꝰ fuerat:
postea diuinitus missus inpotestate sp̃s dĩ.
suꝑ auit pharaonis resistentes magos. Tune
ꝑeum egiptiis illatȩ sunt decem memorabiles pla¬
ge. cum dimittere ppłm dĩ nollent. Aqua in san¬
guinẽ u̾sa. ranç scinifes. ꝙynomia. morspecoꝵ. ulce¬
ra. grando. locusta. tenebrȩ. morspͥmogenitoꝵ. Ad
extremumisrłitas. quos plagis tot tantis q ꝑfracti
tandem aliqñ dimis erant egyptii: in mari ru¬

Expanded text:
rerent. Tunc Moyses subtractus furto trucirerent. Tunc Moyses subtractus furto trucidatoribus paruulorum ad domum regiam, ingentia per eum Deo praeparante, peruenit nutritusque et adoptatus a filia Pharaonis quod nomen in Aegypto omnium regum fuit in tantum prouenit uirum, ut ipse illam gentem mirabiliter multiplicatam ex durissimo et grauissimo, quod ibi ferebat, iugo seruitutis extraheret, immo per eum Deus, qui hoc promiserat Abrahae. Prius quippe exinde fugiens, quod, cum Israelitam defenderet, Aegyptum occiderat et territus fuerat, postea diuinitus missus in potestate spiritus Dei superauit Pharaonis resistentes magos. Tunc per eum Aegyptiis inlatae sunt decem memorabiles plagae, cum dimittere populum Dei nollent, aqua in sanguinem uersa, rana et sciniphes, cynomyia, mors pecorum, ulcera, grando, lucusta, tenebrae, mors primogenitorum. Ad extremum Israelitas, quos plagis tot tantisque perfracti tandem aliquando dimiserant, Aegyptii in mari Ru
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ. maior seruiet minori: ita factũ ẽ
etiam in duob filiis ioseph. Nam maior gessit
benediceret iacob manum dexteram ponens
suꝑ minorem. quem habebat ad sinistram.
sinistram suꝑ maiorem. quem habebat ad dex¬
teram: graue uisum ẽ patri eoꝵ. et ammonuit
patrẽ uelut corrigens eius errorem. et qͥs nam
eoꝵ esset maior ostendens. At ille mutare manꝰ nolu¬
monstrat nã ille ĩ ppłm. iste inmultitudinẽ gentiũ. Qͥd
euidentiꝰquã hisduab ꝓmissionibꝰ continerippłm isrłita¬
rum orbemq t̃rarũ insemine abrahȩ. illũ scđm carnẽ istũ
Ne functo iacob defuncto etiã s scdm fidem¬
ioseph. ꝑ reli quosetiã centũ quadraginta
quatuor annos donec exiret᷑ de t̃ia egypti.
in modum incredibilem illagens crcuit e¬
tiam tantis attrita ꝑsecutionib. ut quodã
tempore nati masculi necarent᷑ : cum miran¬
tes egyptios nimia popłi illius increm̃ta ter¬

Expanded text:
dictum est: Maior seruiet minori: ita factum est dictum est: Maior seruiet minori: ita factum est etiam in duobus filiis Ioseph; nam maior gessit os cum benediceret Iacob, manum dextram ponens super minorem quem habebat ad sinistram, sinistram super maiorem quem habebat ad dextram: graue uisum est patri eorum, et admonuit patrem uelut corrigens eius errorem et quisnam eorum esset maior ostendens. At ille mutare manus nolumonstrat. Nam ille in populum, iste in multitudinem gentium: quid evidentius quam his duabus promissionibus contineri populum Israelitarum orbemque terrarum in semine Abrahae, illum secundum carnem, istum efuncto Iacob, defuncto etiam oseph per reliquos centum quadraginta quattuor annos, donec exiretur de terra Aegypti, in modum incredibilem illa gens creuit, etiam tantis adtrita persecutionibus, ut quodam tempore nati masculi necarentur, cum mirantes Aegyptios nimia populi illius incrementa ter
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit. Stola porro eius quam lauat in ui¬
no. id ẽ inundat apeccatis insanguine suo.
cuiꝰ sanguinis sacram̃tũ baptirati sciunt un¬
de et adiungit et insanguine uue amictũ
suum: quid ẽ. nͥ eccłia: Et fulm oculi eiꝰ aui¬
no: spiritales eius mebriati poculo eiꝰ. De qͦ¬
canit psalmus. Et calix tuus in ebrians qͣ
p̃clarus ẽ. Et dentes eiꝰ candidiores lacte. quod
potant apud apłm paruuli: ũba scilicet nu¬
trientia. ñdum idonei solido cibo. Ipse gͥẽ.
inquo reposita erant ꝓmissa iudȩ q̃ donec ue¬
nirent nunqͣm pͥncipes hoc ẽ. reges isrł ex illa
stirpe defuerunt. Et ipse expectatio gentium.
qđ clariꝰ ẽ uidendo. quam sit exponendo. Xlii¬
icut autem duo ysaac filii. esau et iacob
figuram prebuerunt duoꝵ popłoꝵ inu
nem ꝑtinet nec iudei uenerint de semine esau
s idumei. nec xp̃ianȩ gentes de iacobs potius
iudei ad hoc enim tantum figura ualuit qđ

Expanded text:
surrexit. Stola porro eius, quam lauat in uisurrexit. Stola porro eius, quam lauat in uino, id est mundat a peccatis in sanguine suo, cuius sanguinis sacramentum baptizati sciunt, unde et adiungit: Et in sanguine uuae amictum suum, quid est nisi ecclesia? Et fului oculi eius a uino spiritales eius canit Psalmus, Et calix tuus inebrians quam praeclarus est ! Et dentes ejus candidiores lacte: quod potant apud Apostolum parvuli, verba scilicet nutrientia, nondum idonei solido cibo . Ipse igitur est in quo reposita erant promissa Judae, quae donec venirent, nunquam principes, hoc est reges, Israel ab illa stirpe defuerunt. Et ipse exspectatio gentium: quod clarius est videndo, quam sit exponendo. Sicut autem duo Isaac filii. Esau et Iacob, figuram praebuerunt duorum populorumnem pertinet, nec Iudaei uenerint de semine Esau. sed Idumaei; nec Christianae gentes de Iacob, sed potius Iudaei; ad hoc enim tantum figura ualuit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
faustum disputans. et satis ẽẽ arbitror qͣntũ
ueritas ꝓpħiȩ huius elucet. uͥ et mors xp̃i p̾dic¬
głio ipse p̃dicat dicens. Potestatem habeo ponen¬
di animam meam: et potestatem habeo iterũ
sumendi eam. Nemo eamtollit ame: s: ego eã
pono ame. et iterum sumo eam.Sic leo fremu¬
it. sic qd dixit impleuit. Ad eam nanq ꝑti¬
net potestatem: qđ de eiꝰ resurrectione ad iun¬
ctum ẽ. Quis suscitabit eum: Hoc ẽ. qr nullꝰ
hominũ. nisi se ipse. qui etiam de corpore suo
dixit. Soluite templum hoc: et intriduo re¬
suscitabo illud. Ipsũ autẽ genꝰ mortis hoc ẽ
sublimitas crucis: in uno uerbo intelligit᷑
qđ ait. ascendisti. Quod uͦ ad didit recũbens
clinato capite: tradidit sp̃m Aut cerde sepul¬
tura eiꝰ agnoscit᷑. in qua recubuit dormiens. et
unde illum nullus hominũ sic̃ ꝓpħȩ aliquos.
uel sic̃ ipse alios suscitauit. s sic̃ a somno ipse

Expanded text:
Faustum disputans et satis esse arbitror, quantum Faustum disputans et satis esse arbitror, quantum ueritas prophetiae huius elucet; ubi et mors Christi praedicgelio ipse praedicat dicens: Potestatem habeo ponendi animam meam et potestatem habeo iterum sumendieam. Nemo eam tollit a me; sed ego eam pono a me, et iterum sumo eam. Sic leo fremuit, sic quod dixit inpleuit. Ad eam namque pertinet potestatem, quod de resurrectione eius adiunctum est: Quis suscitabit eum? hoc est, quia nullus hominum, nisi se ipse, qui etiam de corpore suo dixit: Soluite templum hoc, et in triduo resuscitabo illud. Ipsum autem genus mortis, hoc est sublimitas crucis, in uno uerbo intellegitur, quod ait: Ascendisti. Quod uero addidit: Recumbens clinato capite tradidit spiritum; aut certe sepultura eius agnoscitur, in qua recubuit dormiens, et unde illum nullus hominum, sicut prophetae aliquos uel sicut ipse alios, suscitauit, sed sicut a somno ipse
Abbreviated transcription (Latin):
semine requiramꝰ: remotis concubinarũ fili¬
is occurrit ysaac. Sunsemine ysaac. remo¬
to esau. qͥ ẽ etiam edom: occurrit iacob qͥ ẽ
et ifrł. Si in semine ipsius isrl. remotis cete¬
ris occurrit iudas. qr de tribu iuda exortꝰͤ
suos filios bñdiceret. quemadmodũ iudã ꝓpħi¬
ce benedixerit audiamꝰ. Iuda inqͥt te laudabt̃
fr̃s tui. manꝰ tuç suꝑdorsũ inimicoꝵ tuoꝵ adora¬
bunt te filii patris tui. Catulus leonis iuda: ex
germinatione filimi ascendisti. Recumbens
dormisti ut leo: ⁊ ut catulus leonis. Quis sus¬
citabit eũs Nondeficiet princeps ex iuda et dux
de femorib eiꝰ. donecueniant quȩ reposita ft̃ ei:
et ipse erit expectatio gentium alligans aduitẽ
pullum suũ. et cilicio pullum asinȩ suȩ. Laua¬
bit inuino stolam suam:et insanguine uuȩ
amictũ suũ. fului oculi eiꝰ aumo: et dentes can¬
didiores lacte. Exposui hȩc adu̾sus manicheũ

Expanded text:
semine requiramus, remotis concubinarum filisemine requiramus, remotis concubinarum filiis occurrit Isaac; si in semine Isaac, remoto Esau, qui est etiam Edom, occurrit Iacob, qui est et Israel; si in semine ipsius Israel, remotis ceteris occurrit ludas, quia de tribu Iuda exortus suos filios benediceret, quem ad modum ludam prophetice benedixerit, audiamus: Iuda, inquit, te laudabunt fratres tui. Manus tuae super dorsum inimicorum tuorum; adorabunt te filii patris tui. Catulus leonis Iuda; ex germinatione, fili mi, ascendisti; recumbens dormisti ut leo et ut catulus leonis; quis suscitabit eum? Non deficiet princeps ex Iuda et dux de femoribus eius, donec ueniant quae reposita sunt ei; et ipse exspectatio gentium; adligans ad uitem pullum suum et cilicio pullum asinae suae lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae amictum suum. Fului oculi eius a uino et dentes candidiores lacte. Exposui haec aduersus Manichaeum