comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat angłs dictus est homo quomodo illi
olictisunt uiri. qui apparuerunt a¬
brahe quando uidentes et ipse loch
hospicio receꝑunt angłos. Deus gͦ e¬
tat in angelosicut ẽ deus in homi¬
ne maxime quando per hominem
loquitur. Ita uͦ per hunc angłm sigri¬
ratus est xp̃c. sicut per hominem. Nam
et ysaac filius abrahe. quid erat in fi¬
gura nisi xp̃c. quando sicut oiuis ad
immolandum ductus ẽ. ⁊ quando sicut
dñs crucem suam. ita ⁊ ipse sibi quibus
fuerat imponendꝰ ligua portabat. Pos¬
tremo quid miramur ꝑ angłm figura¬
tum ẽẽ iħm. si non solum per hominẽ.
uerumetiam ꝑ pecudem figuratus ẽ:
Nam quis alius erat ille anes. qui
cornib tenebatur in uepre. nisi xp̃c
crucifixus. uel spims etiam coronatus:
hunc autem arietem pro filio cui par¬
cere uissus ẽ. immolauit abraham.
Ita enm homini parci deus uissit:
ut tamen ex pecore ꝓpter passionem
xp̃i que illo modo p̃minciabatur. mys¬

Expanded text:
erat angelus, dictus est homo, quomodo illi erat angelus, dictus est homo, quomodo illi dicti sunt viri qui apparuerunt Abrahae, quando nescientes et ipse et Loth hospitio receperunt angelos. Deus ergo erat in angelo, sicut est Deus in homine, maxime quando per hominem loquitur. Ita vero per hunc angelum figuratus est Christus, sicut per hominem. Nam et Isaac filius Abrahae, quid erat in figura, nisi Christus, quando sicut ovis ad immolandum ductus est , et quando sicut Dominus crucem suam, ita et ipse sibi quibus fuerat imponendus ligna portabat? Postremo, quid miramur per angelum figuratum esse Jesum, si non solum per hominem, verum etiam per pecudem figuratus est? Nam quis alius erat ille aries qui cornibus tenebatur in vepre, nisi Christus crucifixus, vel spinis etiam coronatus. Hunc autem arietem pro filio, cui parcere jussus est, immolavit Abraham . Ita enim homini parci Deus jussit, ut tamen ex pecore, propter passionem Christi, quae illo modo praenuntiabatur, mys
Abbreviated transcription (Latin):
illic. Q appellauit iacob nomen loci illius.
aspectus dei. Uidi enim deum facie adfaciẽ:
et salua facta est anima mea. Exista lectione
unicum dei filium ⁊ antequam uenisset in
carne. uisibiliter apparuisse conaris osten¬
dere. Ubi et si non absarde xp̃c intelligitur
figuratus: ꝑ propħiam futara nuncian¬
tem. quia fururum erat ut iacob in filiis
sius. qui crucifixerunt xp̃m preualiuisse
xp̃o uideretur. et infiliis sius uideret. xp̃m
facie ad faciem. ⁊ salua fieret anima istłita¬
rum. qui fideliter hoc uiderunt. tam̃ hunc
hominẽ quiluctatus ẽ cũ ia cob ipse propħa eiuden¬
ter angłm dicit. Sic enim apud eum scͥp¬
tum ẽ de iaco. In utero supplantaiit fra¬
trem suum. et in labore preualuit deo. et
confortatus est cum angło ⁊potuit. Sic̃
gͦ ingenesi ille quiluctatus est cum iacob:
et homo ⁊ deus scitur ita. et ab hoc
ꝓpheta et ds̃ ⁊ angłs. Acper hocita qui

Expanded text:
illic. Et appellavit Jacob nomen loci illius, illic. Et appellavit Jacob nomen loci illius, Aspectus Dei: Vidi enim Deum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Ex ista lectione unicum Dei Filium et antequam venisset in carne visibiliter apparuisse conaris ostendere: ubi etsi non absurde Christus intelligitur figuratus, propter prophetiam futura nuntiantem, quia futurum erat ut Jacob in filiis suis qui crucifixerunt Christum, praevaluisse Christo videretur; et in filiis suis videret Christum facie ad faciem, et salva fieret anima Israelitarum qui fideliter hoc viderunt: tamen hunc hominem qui luctatus est cum Jacob, Osee propheta evidenter angelum dicit. Sic enim apud eum scriptum est de Jacob: In utero supplantavit fratrem suum, et in labore praevaluit Deo, et confortatus est cum angelo, et potuit . Sicut ergo in Genesi ille qui luctatus est cum Jacob, et homo et Deus dicitur; ita et ab hoc propheta et Deus et angelus. Ac per hoc ita qui
Abbreviated transcription (Latin):
pus xp̃i quo erat uenturus in carne quod
abraham sicut ⁊alii ꝓphete in spu potuit
uidere atq gaudere: Neq hic igitur
quod ꝓposueras ⁊ pollicitus fueras pro¬
bare potusti. Post hec uenisti ad iacob
qui luctatus ẽ cum angło. quem scrip¬
tura ipsa geneseos ⁊ hominem dicit et
deum. Namita legitur. Remansit au¬
tem iacob solus. & luctabatur homo
cum illo usq in mane. uidit autem
quod non potest ad eum ⁊ tetigit lati¬
tudinem femoris eius ⁊ obstupuit. lati¬
tudo femoris iacob dum lucta retut cũ
eo. & dixit illi. dimitte me. ascendit
enim aurora. Ille autem dixit. Non te
dimittam. nisi me benedixeris. Dixit au¬
tem ei. Quod ẽ nomentuum : Ille autẽ
dixit. Iacob. & dixit ei. Non uocabit᷑
amplius nomen tuum iacob: s isrł e
rit nomen tuum quia ualiusti cũ deo.
et cum hominib potens es. Rogauit
autem eum iacob dicens. Enuncia mͥ
nomen cuum. ⁊ dixit. Quare hoc tu inter¬
rogas nomen meum : & benedixit eum

Expanded text:
pus Christi, quo erat venturus in carne, quod pus Christi, quo erat venturus in carne, quod Abraham sicut et alii Prophetae in spiritu potuit videre atque gaudere? Neque hic igitur quod proposueras et pollicitus fueras, probare potuisti. 9. Post haec venisti ad Jacob, qui luctatus est cum Angelo, quem scriptura ipsa Geneseos et hominem dicit et Deum. Nam ita legitur: Remansit autem Jacob solus, et luctabatur homo cum illo usque in mane. Vidit autem quod non potest ad eum, et tetigit latitudinem femoris ejus, et obstupuit latitudo femoris Jacob, dum luctaretur cum eo; et dixit illi: Dimitte me; ascendit enim aurora. Ille autem dixit: Non te dimittam, nisi me benedixeris. Dixit autem ei: Quod est nomen tuum? Ille autem dixit: Jacob. Et dixit ei: Non vocabitur amplius nomen tuum Jacob; sed Israel erit nomen tuum, quia valuisti cum Deo, et cum hominibus potens es. Rogavit autem eum Jacob dicens: Enuntia mihi nomen tuum. Et dixit: Quare hoc interrogas tu nomen meum? Et benedixit eum
Abbreviated transcription (Latin):
deus ẽ. solus pater non legitur missus
Quorum non ideo est diu̾sa natura. Nã
et illi uiri ꝑ quos significati sunt. uniꝰ
erant euisdemq nature. Hanc gͦ scriptu¬
ram qua coniunci posses. astuto silentio
deuitasti. & cum clixisses bic ds uisus est
abrahe uolens filium solum uisum pu¬
tari. ineo quod ingenesi legitur. uisum
ẽẽ deum abrahe. quomodo sit uisus dicere
noliusti. ne ibi non solus filius. sed tri¬
nitas agnosceretur d̾s. Dixisti autem.
exultauit ut uideret diem meum: et ui¬
dit ⁊ gauisus ẽ. O disputare. o probare
promissa. Quasi dixerit dei filius. Abra¬
ham pater ur̃ concupunt me uidere. et
iidit ⁊gauisus ẽ. Quamuis ⁊ hoc si ad huc
posset intelligi. quod sc̃s patriarcha ocu¬
lis cordis uiderit dei filium. non oculis
carmis unde interꝰ nos uertitur ques¬
tio. S cum dixerit xp̃c abrabam concu¬
puit uidere diem meum ⁊ uidit ⁊ gaui¬
sus ẽ. cur non diem xp̃i intelligimus tem¬

Expanded text:
Deus est, solus Pater non legitur missus;Deus est, solus Pater non legitur missus; sanctus; quorum non ideo est diversa natura: nam et illi viri per quos significati sunt, unius erant ejusdemque naturae. Hanc ergo Scripturam qua convinci posses, astuto silentio devitasti. Et cum dixisses, Hic Deus visus est Abrahae: volens Filium solum visum putari in eo quod in Genesi legitur, visum esse Deum Abrahae, quomodo sit visus, dicere noluisti, ne ibi non solus Filius, sed Trinitas agnosceretur Deus. 8. Dixisti autem: exsultavit ut videret diem meum; et vidit, et gavisus est. » . O disputare, o probare promissa! quasi dixerit Dei Filius, Abraham pater vester concupivit me videre; et vidit, et gavisus est. Quamvis et hoc sic adhuc posset intelligi, quod sanctus Patriarcha oculis cordis viderit Dei Filium, non oculis carnis, unde inter nos vertitur quaestio. Sed cum dixerit Christus, Abraham concupivit videre diem meum; et vidit, et gavisus est; cur non diem Christi intelligimus tem
Abbreviated transcription (Latin):
pater ⁊ filius ⁊ spiritus sc̃s. ut tam simul
non tres dii ⁊ domini ẽẽnt. sedunus dñs
deus: Cu autem dixisti. hicds uisus est
abrahe. Sciens te legisse quod scriptum
ẽ. iusum eẽ deum abrahe. ad quercum
mambre. et uolens quasi probare dm̃ fili¬
um uisum eẽ. illi patriarche declinasti
ab illis trib uiris et eos omnino tacus¬
ti. in quib narrat scriptura dm̃ uisum
fuisse abrahe. ne tu ipse nos admoneres
unius ẽẽ substancie. trinitatem deum
sicut unius erant substancie. tres uiri
quos uidit abraham. cum predixisset
scriptura uisus ẽ deus abrahe. nec tamen
tres deos eẽ quia et insus est d̾s dictum
est. non uisi sunt dii. E ipse abrabam
tres uidit. et unum adorauit. aquo pre¬
teriri noluit. Abuno responsa dimnitatiᷤ
accepit. nec aliquos duos eorum duos
ẽẽ dcos sensit. sed unum in omnib. Quia
et loth duos uidit. ⁊ tamen unum deũ
missos ẽẽ dixerunt. ⁊ de trinitate que

Expanded text:
Pater et Filius et Spiritus sanctus, ut tamen simul Pater et Filius et Spiritus sanctus, ut tamen simul non tres dii et domini essent, sed unus Dominus Deus? Tu autem dixisti, Hic Deus visus est Abrahae: sciens te legisse quod scriptum est, visum esse Deum Abrahae ad quercum Mambre: et volens quasi probare Dominum Filium visum esse illi patriarchae, declinasti ab illis tribus viris, et eos omnino tacuisti, in quibus narrat Scriptura Deum visum fuisse Abrahae; ne tu ipse nos admoneres unius esse substantiae Trinitatem Deum, sicut unius erant substantiae tres viri quos vidit Abraham: cum praedixisset Scriptura, Visus est Deus Abrahae, nec tamen tres deos esse, quia et, Visus est Deus, dictum est; non, visi sunt dii: et ipse Abraham tres vidit, et unum adoravit: a quo praeteriri noluit; ab uno responsa divinitatis accepit. Nec aliquos duos eorum duos esse deos sensit, sed unum in omnibus: quia et Loth duos vidit, et tamen unum Dominmissos esse dixerunt; et de Trinitate quae
Abbreviated transcription (Latin):
omnib epłas ministrauit. Eego inomnib deum
uidit. Propter quod scriptura predixerat quod
uisus fuerit ds̃ abrahe ad quercum mam¬
bre. subcuius umbra arboris tres uiros pa¬
uit. Quos oculis corporis uiddit. in eis uͦ de¬
um non corporis sed cordis oculis uidit. idest
intellexit atq cognouit. sicut lothinduob
cum quo non pluraliter. sed sĩgłariter loq̃¬
batur. ei ꝙ respondebat. etram ipse tanqͣm
unus. Primo quippe abraham.ꝑtres ui¬
ros illum auduit. postea ꝑunum. qui duo¬
bus insodomam euntib manens locutus ẽ
cum eo. Loch autem ꝑ duos. tamen ⁊ ipse
unum dñm. quem pro liberatione sira
rogabat. ⁊ qui ei respondebat audiuit. cũ
ambo idest ⁊ abraham et loch homines pu¬
tarent eos qui angłi erant. deum uero in eis intelli¬
gerint. quierat non purarent eẽ qui nonerat. Quid
sidigͦ uult ista uisibilis tͥmtas. ⁊ intelligibilis unitas
nisi ut nobis insimiaretur quod ita tres essent

Expanded text:
omnibus epulas ministravit. Ergo in omnibus Deum omnibus epulas ministravit. Ergo in omnibus Deum vidit. Propter quod Scriptura praedixerat, quod visus fuerat Deus Abrahae ad quercum Mambre, sub cujus umbra arboris tres viros pavit, quos oculis corporis vidit: in eis vero Deum, non corporis, sed cordis oculis vidit, id est, intellexit atque cognovit; sicut Loth in duobus, cum quo non pluraliter, sed singulariter loquebatur, eique respondebat etiam ipse tanquam unus. Primo quippe Abraham per tres viros illum audivit, postea per unum, qui duobus in Sodoma euntibus manens locutus est cum eo; Loth autem per duos, tamen et ipse unum Dominum, quem pro liberatione sua rogabat, et qui ei respondebat, audivit: cum ambo, id est, et Abraham et Loth, homines putarent eos qui angeli erant; Deum vero in eis intelligerent qui erat, non putarent esse qui non erat. Quid sibi ergo vult ista visibilis Trinitas et intelligibilis unitas, nisi ut nobis insinuaretur quod ita tres essent
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem pusillam in qua saluare¬
tur. sequitur scriptum. ⁊ ei dicit ẽẽ
responsum. Eoce miratus sum facient
tuam. et suꝑ uerbum hoc ne euerterem
ciuitatem de qua locutus es. festina gͥͦ
ut saluud sis ibi. Non enim potero facere
uerbum. donec tu illo introeas. quis
hoc ei respondit nisi ille cui dixerat oro
domine. hoo autẽ adambos dixerat
non ad unum sicut apertissime sc̃p¬
tum ẽ. Dixit autem loth ad illos. or
domine.Agnouit gͦ loch unum dnm
in angłis duob. sicut abraham unum
agnouit intrib. Non ẽ cur dicatur. il¬
le abierat. qui dominꝰ erat. ⁊ cum abra¬
ham locutus erat. duo uͦ angłi eiꝰ erant
qui in sodomam illo abeunte uenerut.
Omnes enim tres uiri dieti sunt qui ap¬
paruerunt abrahe sicut scriptura so¬
let. uirosetiam angłos mincupare. sec
eorum alicui uni promptius ⁊ humiliꝰ
abraham obsecutus ẽ. quam duob. sed
qualiter ominib pedes lauit. equaliter

Expanded text:
civitatem pusillam in qua salvarecivitatem pusillam in qua salvaretur, sequitur Scriptura, et ei dicit esse responsum: Ecce miratus sum faciem tuam et super verbum hoc, ne everterem civitatem de qua locutus es. Festina ergo ut salvus sis ibi: non enim potero facere verbum, donec tu illo introeas . Quis hoc ei respondit, nisi ille cui dixerat, Oro, Domine? Hoc autem ad ambos dixerat, non ad unum, sicut apertissime scriptum est, Dixit autem Loth ad illos, Oro, Domine. Agnovit ergo Loth unum Dominum in angelis duobus, sicut Abraham unum agnovit in tribus. 7. Non est cur dicatur: Ille abierat qui Dominus erat et cum Abraham locutus erat; duo vero angeli ejus erant qui in Sodoma, illo abeunte, venerunt. Omnes enim tres viri dicti sunt qui apparuerunt Abrahae, sicut Scriptura solet viros etiam angelos nuncupare. Nec eorum alicui uni promptius et humilius Abraham obsecutus est quam duobus, sed aequaliter omnibus pedes lavit, aequaliter
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt ui ad loth. Sunt tibi hic gene¬
ti. aut filii aut filie. aut si quis tibi alius
ẽ in ciuitate. eluc de loco hoc. qm̃ perlimꝰ
nos locum hunc. quia exaltatus ẽ clamor
eorum ante deum.⁊ misit nos dñs contere¬
re eum. Ecce ubi apparet illud incendium
sodomorum. per̾ angłos factum quos mi¬
sit dominus. in quib tamen ⁊ ipse erat.
Deꝙ enim sic mittit suos: ut recedat ab
eis. In eis gͦ descendit in sodomam. quiod
se facturum ẽẽ predycerat. quando cum
abraham loquebatur. quod postea quam
fecit. abisse ipse dictus est. ⁊ angeliue¬
nisse in sodomam ad uesꝑam. Deinde
paulo post mox ut ecluperunt illum fo¬
ras. ⁊ dexerunt sicut eadem scriptura
uarrat. saluam fac amimam cuam
ne respereris retro. ne steteris in tota
region̾e. in monte salium te fac ne¬
quando comprehendaris: dixit loch
ad illos. Oro dñe: quia inuenit puer
tuus miscdiam ante te. et cetera. que
aun finisset loquendo. ⁊ elegisset sebi

Expanded text:
dixerunt viri ad Loth: Sunt tibi hic genedixerunt viri ad Loth: Sunt tibi hic generi, aut filii, aut filiae? aut si quis tibi alius est in civitate, educ de loco hoc: quoniam perdimus nos locum hunc; quia exaltatus est clamor eorum ante Dominum, et misit nos Dominus conterere eum. Ecce ubi apparet illud incendium Sodomorum per angelos factum, quos misit Dominus; in quibus tamen et ipse erat: neque enim sic mittit suos, ut recedat ab eis. In eis ergo descendit in Sodoma, quod se facturum esse praedixerat, quando cum Abraham loquebatur: quod posteaquam fecit, abiisse ipse dictus est, et angeli venisse in Sodoma ad vesperam. Deinde paulo post, mox ut eduxerunt illum foras, et dixerunt, sicut eadem Scriptura narrat, Salvam fac animam tuam; ne respexeris retro, nec steteris in tota regione; in monte salvum te fac, nequando comprehendaris: dixit Loth ad illos, Oro, Domine, quia invenit puer tuus misericordiam ante te, etc. Quae cum finisset loquendo, et elegisset sibi
Abbreviated transcription (Latin):
rari. Sed adhuc clicturus es. dum̃ ad¬
orauit. Eum quippe in duob illis qͣs
putabat ẽẽ homines tanquam in ꝓphe¬
tis ẽẽ cognouit. Iamgͦ probatum est
quodie ꝑscripturam sc̃am demonstra.¬
turumẽẽ promiseram eundem dnm qͥ
dictus fuerat abisse ut cessauit loqui ad
abrabam in illis duob angłis descendiᷤᷤ¬
se insodomam si cut dixerat. et in eis
ab homine iusto agnitum fuisse. Ex̃¬
hibuit itaꝙ hospitalitatem. quomodo
scĩs hominib dei. in quib dm̃ esse cog¬
nout cumi eos sicut etiam ipse abiahã
Angłos eẽ nescrret. Hi enuim patriar¬
che significantur in epła ad hebreos u̾
de hospitalitate loquens ait. Per hanc
quidam nescientes. hospicio recepunt
angłos. Receptis gͦ eis loch: nesciens qͥs
angeli eẽnt. cognosdens tamen sicutꝰ
ipso demonstrante cognoscere potut
quis in eis eẽt ut ea que interea facta
sunt taceam. exit cum eis de sodonus. quod
antequam fieret sicut scriptura loquituiꝰ

Expanded text:
rari. Sed adhuc dicturus es, Dominum adrari. Sed adhuc dicturus es, Dominum adoravit: eum quippe in duobus illis, quos putabat esse homines, tanquam in prophetis esse cognovit. Jam ergo probatum est, quod me per Scripturam sanctam demonstraturum esse promiseram, eumdem Dominum qui dictus fuerat abiisse ut cessavit loqui ad Abraham, in illis duobus angelis descendisse in Sodoma, sicut dixerat, et in eis ab homine justo agnitum fuisse. Exhibuit itaque hospitalitatem quomodo sanctis hominibus Dei, in quibus Deum esse cognovit, cum eos, sicut etiam ipse Abraham, angelos esse nesciret. Hi enim Patriarchae sunt significati in Epistola ad Hebraeos, ubi de hospitalitate loquens ait: Per hanc quidam nescientes, hospitio receperunt angelos . Receptis ergo eis Loth, nesciens quod angeli essent, cognoscens tamen sicut ipso Domino demonstrante cognoscere potuit, quis in eis esset, ut ea quae interea facta sunt taceam, exiit, cum eis de Sodomis: quod antequam fieret, sicut Scriptura loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quisođe uerbum suum in iplis angłis
descendit in sodoma. nonne manifestum
erit intrib illis uiris unum dnm uisum
fuisse. ubi quid aliuid quam ipsa trinitas
figurata ẽ : Sed indeamus utrum nobis
seã scriptura demonstret etiã in illis auge
lis duob ut dixi unum dñm inuentum
ne forte hoc ex ur̃o corde affirmasse uideam᷑.
ueuerunt gͦ duo angłi in sodomam acl
uesꝑam: Ioth uͦ seclebat ut scͥptum ẽ iux¬
ta portam sodomorum. Uidens autẽ loth
surrerit ioburam illis. ⁊ adorauit in faci¬
em intertam. Uidles nempe hic aiusto ui¬
to. angłos adoratos. ⁊ tu non ius adorare
spm̃ scmm. quem uos quoꝙ omnib ange¬
lis sine ambigiitate preponitis. Sedd
dicturus es homines eẽ crecdebat. Nam
⁊ inhospicium tanquam homines in¬
utauit. Hoc magis ẽ contra te. qui cli¬
cis non adorare sp̃m scm̃. omnib ange
us preserendum. cum iideas ⁊ homines
infeciores angłis auistis hominib ado¬

Expanded text:
tur, qui secundum verbum suum in ipsis angelis tur, qui secundum verbum suum in ipsis angelis descendit in Sodoma? Nonne manifestum erit in tribus illis viris unum Dominum visum fuisse, ubi quid aliud quam ipsa Trinitas figurata est? Sed videamus utrum nobis sancta Scriptura demonstret, etiam in illis duobus angelis, ut dixi, unum Dominum inventum, ne forte haec ex nostro corde affirmasse videamur. Venerunt ergo duo angeli in Sodoma ad vesperam; Loth vero sedebat, ut scriptum est, juxta portam Sodomorum. Videns autem Loth, surrexit in obviam illis, et adoravit in faciem in terram. Vides nempe hic a justo viro angelos adoratos, et tu non vis adorari Spiritum sanctum, quem vos quoque omnibus angelis sine ambiguitate praeponitis? Sed dicturus es, Homines esse credebat; nam et in hospitium tanquam homines invitavit. Hoc magis est contra te, qui dicis lis praeferendum; cum videas et homines inferiores Angelis a justis hominibus ado
Abbreviated transcription (Latin):
ros clixisset apparuisse abrahe. ⁊ hospi¬
taliter ab illo ẽẽ susceptos. quos ⁊ abeun¬
tes decuxit. ambulans cum eis. Fortasis
gͦ iam prenunciare festinas. unum fuisse
in eis dñm ip̃m. qui singłariter ꝓmitte¬
bat et respondebat abrahe. duos uero illoᷤ
angłos enus quiuenerunt in sodomam
tanquam missi angłi adomino suo. Sed
expecta. Quid proꝑas : Consideremus
omnia diligenter. Ac prius intueamur
uerba domini loquentis abrahe. Clamor
sodomorum inquit ⁊ gomorre multipli¬
catus ẽ. et peccata eorum magna ualcle.
Descendens gͦ uidebo. si scłm clamorem
ipsorum uenientem ad me consũmant.
hic se ipsum descensurum dixit in sodo¬
mam. quo tamen non ipse descendit s
angłi duo. Ipse quippe abiit ut desiit. loqui ad
abrabam. ab raham autem regressus est in lo¬
cum suum. Uenerunt sicut dictum ẽ duo
angłi ad uesꝑam in sodomam. Quidsi et in
illis duob angłis unus dominus inueni¬

Expanded text:
ros dixisset apparuisse Abrahae, et hospiros dixisset apparuisse Abrahae, et hospitaliter ab illo esse susceptos, quos et abeuntes deduxit, ambulans cum eis. 6. Fortassis ergo jam pronuntiare festinas, unum fuisse in eis Dominum Christum, qui singulariter promittebat et respondebat Abrahae; duos vero illos, angelos ejus, qui venerunt in Sodoma tanquam missi angeli a Domino suo. Sed exspecta: quid properas? Consideremus omnia diligenter, ac prius intueamur verba Domini loquentis Abrahae: Clamor Sodomorum, inquit, et Gomorrhae multiplicatus est, et peccata eorum magna valde. Descendens ergo videbo, si secundum clamorem ipsorum venientem ad me consummant. Hic se ipsum descensurum dixit in Sodoma, quo tamen non ipse descendit, sed angeli duo. Ipse quippe abiit, ut desiit loqui ad Abraham; Abraham autem regressus est in locum suum. Venerunt autem, sicut dictum est, duo angeli ad vesperam in Sodoma. Quid, si et in illis duobus angelis unus Dominus inveni
Abbreviated transcription (Latin):
narrantur. et dicitur. Exurgentes au¬
tem inde uiri: conspexerunt in faciem
sodomorum ⁊ gomorre. Abraham uero
ambulabat cum illis deducens. Rursus
autem redit scriptura ad singłarem nu¬
merum ac dicit: Dominꝰ autem dixit. Nũ¬
quid celabo ego puero meo abraham que
ego facio: Deinde promittitur abrahe pre¬
clara ⁊ copiosa posteritas. ⁊ sodomorum
deuunciatur interitus. Sequens autem
scriptura dicit. & conuersi in de uiri.
uenerunt insodomam. Abraham aut̃
erat adhuc adstans ante dñm & appro¬
pians abraham dixit. Ne simul ꝑdas
iustum cum impio. et erit iustus tan¬
quam impius. & post collocutionem
domini atq abrahe. sequitur scriptu¬
ra ⁊ dicit. Abiit autem ut desiit loqui
ad abraham: et abraham regressus est
in locum stium. Uenerunt autem duo
angłi in sodomam ad uesꝑam. Hi sunt de
quib paulo ante dixerat. conuersi inde
iuri uenerunt insodomam. secd duos eẽ
non expresserat. cum ab inicio tres ui¬

Expanded text:
narrantur, et dicitur: Exsurgentes aunarrantur, et dicitur: Exsurgentes autem inde viri, conspexerunt in faciem Sodomorum et Gomorrhae; Abraham vero ambulabat cum illis, deducens. Rursus autem redit Scriptura ad singularem numerum, ac dicit: Dominus autem dixit: Numquid celabo ego puero meo Abraham quae ego facio? Deinde promittitur Abrahae praeclara et copiosa posteritas, et Sodomorum denuntiatur interitus. Sequens autem Scriptura dicit: Et conversi inde viri, venerunt in Sodoma; Abraham autem erat adhuc stans ante Dominum. Et appropians Abraham dixit: Ne simul perdas justum cum impio; et erit justus tanquam impius? Et post collocutionem Domini atque Abrahae, sequitur Scriptura, et dicit: Abiit autem Dominus, ut desiit loqui ad Abraham, et Abraham regressus est in locum suum. Venerunt autem duo angeli in Sodoma ad vesperam. Hi sunt de quibus paulo ante dixerat: Conversi inde viri venerunt in Sodoma. Sed duos esse non expresserat, cum ab initio tres vi
Abbreviated transcription (Latin):
postea transibitis in uiam ur̃am. Propt̃
quod declinastis ad seruum ur̃m. Manifes¬
tur ẽ eos. tanquam homines inuitari. Non
enim tale illis preberetur obsequium. quo
indigentia reficerentur corpora nisi homi¬
nes putarentur. & scriptura pluraliter
eos respondisse cõmemorat. ait enim. ꝙ di¬
xerunt. Sic fac: quem admodum dixisti. Nõ
ait ⁊ dixit. sed dixerunt. Deinde cum esset
parata refectio: dicit scriptura. & appa¬
sicit aute illos. & edeeunt. Non ait appo¬
suit ante eum ⁊ edit. S ubi ad io uen¬
tum ẽ. ut abrahe promitteretur filiꝰ¬
ex sara qua dirinũ offerebaturꝰ de¬
neficium. non ut hominib humamĩ
exhibebatur obsequium unũ natrat
xit antem ad illum. uͥ ẽ sara uxor tua. Qͥs aut̃ hoc
dixerit postea manifestat ubi cum risisset sara ait
eadem scͥptura. & dixit dominus ad abraham. Quare
risit sara insemet ipsa: & cetera usq in fi¬
uem. tanquam unus dominꝰ singłarit

Expanded text:
postea transibitis in viam vestram, propter postea transibitis in viam vestram, propter quod declinastis ad servum vestrum. Manifestum est eos tanquam homines invitari: non enim tale illis praeberetur obsequium, quo indigentia reficerent corpora, nisi homines putarentur. Et Scriptura pluraliter eos respondisse commemorat: ait enim, Et dixerunt, Sic fac quemadmodum dixisti. Non ait, Et dixit; sed, dixerunt. Deinde cum esset parata refectio, dicit Scriptura: Et apposuit ante illos, et ederunt. Non ait, Apposuit ante illum, et edit. Sed ubi ad id ventum est, ut Abrahae filius promitteretur ex Sara, quia divinum offerebatur beneficium, non ut hominibus humanum exhibebatur obsequium, unum narratxit autem ad illum: Ubi est Sara uxor tua? Quis autem hoc dixerit, postea manifestat; ubi cum risisset Sara, ait eadem Scriptura: Et dixit Dominus ad Abraham: Quare risit Sara in semetipsa? et caetera usque ad finem, tanquam unus Dominus singulariter
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ad quercum mamibre. Sneꝙ hic expressũ
est. utrura pater an filius. Cum autem
marret scriptura quomodo ei uisus sit deus
tres uiros illi apparuisse declarat. In quibue
magis ipsa trinitas que unus ẽ ds̃. recte
intelligi potest. Demiqꝙ tres uidet. ⁊ non do¬
miuos. s dnm̃ appellat. qm̃ trinitas tres qͥ¬
dem persone sunt. s unus dominus deus.
Sic autem narratur quod uidit abraham.
Respiciens inquit oculis suis iuidit. Et
ecce tres uiri. stabant suꝑ eum. & uidens
procucurrit obuiam illis ab ostio tab̾na¬
culi sui. ⁊ adorauit suꝑ terram ⁊ dixit. Dñe
si inueni grãm ante te. ne pretereas seruum
tuum. Hic uidemus tres uiros apparuisse. ⁊
iraum dominũ dici unum dnm rogan ne
pret̃eat seruum suum. qm̃ congruit deo ui¬
sitare famulos suos. Deinde tres ꝑsonas plu¬
raliter alloquitur dicens. Sumatur nunc
aqua. ⁊ lauem pedes uros. et refrigerate sub
arbore. & sumam panem. ⁊ manducate. et

Expanded text:
Deus ad quercum Mambre. Sed neque hic expressum Deus ad quercum Mambre. Sed neque hic expressum est, utrum Pater an Filius. Cum autem narraret Scriptura, quomodo ei visus sit Deus, tres viros illi apparuisse declarat, in quibus magis ipsa Trinitas, qui unus est Deus, recte intelligi potest. Denique tres videt, et non dominos, sed Dominum appellat, quoniam Trinitas tres quidem personae sunt, sed unus Dominus Deus. Sic autem narratur quod vidit Abraham: Respiciens, inquit, oculis suis vidit, et ecce tres viri stabant super eum; et videns procurrit in obviam illis ab ostio tabernaculi sui, et adoravit super terram, et dixit: Domine, si inveni gratiam ante te, ne praetereas servum tuum. Hic videmus tres viros apparuisse, et unum Dominum dici, unumque Dominum rogari ne praetereat servum suum, quoniam congruit Deo visitare famulos suos. Deinde tres personas pluraliter alloquitur, dicens: Sumatur nunc aqua, et lavem pedes vestros, et refrigerate sub arbore, et sumam panem, et manducate, et
Abbreviated transcription (Latin):
monstrare. Quamiuis ⁊hicadam. uocem
tuam inquit audiui. non ait faciem uel
speciem tuam uidi. & quod ait abscondi
me quia nudus sum. uiden se adeo timu¬
it. non ase dm̃ uisum eẽ monstrauit. sã
siuox quando auditur. sequitur uisio.iu¬
sus ẽ ⁊ deus pater quotiens uoce attestatꝰ
ẽ filio. Nouimus quippe in euanglio u¬
ba patris sonantis atꝙ dicentis. Tn eofi¬
lius meus dilecdus et cetera. ubi ab ho¬
minib auditus. non tamen uistis ẽ. Ac ꝑ hoc
et in illis uerbis que adiungis ubi dicit. qͥs
nunciauit tibi quia nudus es et sequentia
potuit audiri ⁊ non uideri cłs. Hundum
itaq aliquid ex eo quod promiseras dixisse
te uide. ⁊ dic tandem aliquid quod discute¬
re debeamus. aut quod protuacausa eẽ fa¬
teamur. Hic cłs inquis ⁊ abrahe iisus est.
Uisum eẽ deumabrahe negare non possu¬
mus.Scriptura quippe fideli ssima apertissi¬
me hoc loquitur clicens. Uisus ẽ autem illi

Expanded text:
monstrare. Quamvis et hic Adam, Vocem monstrare. Quamvis et hic Adam, Vocem tuam, inquit, audivi: non ait, Faciem vel speciem tuam vidi. Et quod ait, Abscondi me, quia nudus sum; videri se a Deo timuit, non a se Deum visum esse monstravit. Nam si vox quando auditur, sequitur visio; visus est et Deus Pater quoties voce attestatus est Filio. Novimus quippe in Evangelio verba Patris sonantis, atque dicentis, Tu es Filius meus dilectus, etc. , ubi auditus ab hominibus, non tamen visus est. Ac per hoc et in illis verbis quae adjungis, ubi dicit, Quis nuntiavit tibi quia nudus es? et sequentia; potuit audiri, et non videri Deus. Nondum itaque aliquid ex eo quod promiseras dixisse te vide: et dic tandem aliquid quod discutere debeamus, aut quod pro tua causa esse fateamur. 5. Hic Deus, inquis, et Abrahae visus est. Visum esse Deum Abrahae negare non possumus. Scriptura quippe fidelissima apertissime hoc loquitur, dicens: Visus est autem illi
Abbreviated transcription (Latin):
tib filium. Ostende promissa. Quid per¬
agis in uacua: Quid deludis expectationẽ
ntam. nec exhibes pollicitationem tuam:
Multiplicas uerba. non necessatia: ut ne¬
cessaria occupes tempora. Si ꝓpterea uisus
ẽ a uiro filius. quia fecit eum. ⁊ ꝓpterea ui¬
sus est ab eius muliere. quia feciteam: de¬
fintre audes non posse dm̃ filium et opa¬
ri uidentia. et asus operib quãius alia
uidentib non uideri: Si autem hoc po¬
dest dõ filius ipse quippe usꝙ nunc operat᷑
cuncda uidentia. et tamen eorum a se iꝑ¬
so creatis oculis non uidetur. quid est qͥd
dixisti: Cur ista de libro geneseos intuo
sermone posiusti: Cur nob̾ necessanatem¬
porum spacia. suꝑflua loquacitate finisti:
Sediste inquis filius uisus ẽ ade. scđm qͦd
legimus adam dicentem. uocem tuam
audiui. deambulantis in paradyso. et abs¬
condi me quia nudus sum. Hoc gͦ prius
diceres homo bone. inde incipes promissa

Expanded text:
tibus Filium. Ostende promissa. Quid pertibus Filium. Ostende promissa. Quid pergis in vacua? Quid deludis exspectationem nostram, nec exhibes pollicitationem tuam? Multiplicas verba non necessaria, ut necessaria occupes tempora. Si propterea visus est a viro Filius quia fecit eum, et propterea visus ab ejus muliere quia fecit eam; defini, si audes, non posse Deum Filium et operari videntia, et a suis operibus, quamvis alia videntibus, non videri. Si autem hoc potest Deus Filius; ipse quippe usque nunc operatur cuncta videntia, et tamen eorum a se ipso creatis oculis non videtur; quid est quod dixisti? Cur ista de libro Geneseos in tuo sermone posuisti? cur nobis necessaria temporum spatia superflua loquacitate finisti? 4. Sed iste, inquis, Filius visus est Adae, secundum quod legimus, Adam dicentem, « Vocem tuam audivi deambulantis in paradiso; et abscondi me, quia nudus sum » . Hoc ergo prius diceres, homo bone, inde inciperes promissa
Abbreviated transcription (Latin):
ixisse asseris faciamus ei adintonum.
so hec ita loquor. quasi ad causam que a
nobis agitur quicquũ ꝑtineat: quod libet
hras uolueris ctedere aut suspicar. Dtor¬
sus sicut dicis pater uissent. udi dictũ¬
est faciamus hominem. et filius obedierit.uͥ
dictum est ⁊ fecit ds hominem. Prorsus sicut
te delectat filius cixerit. non est bonum so.¬
lum eẽ hominem faciamus ei adiutoriũ
sed talia dicens ipse non uisserit. & quia
hoc uultis quomodo ostendis filium qui ho¬
minem fecerit ab homine uisum: Quomͦ
ostendis filium qui dixit non est bonum so¬
lum eẽ hominem. faciamus ei adiuitoriuĩ
ab homine uisum uel amuliere. si eam fac¬
tam non uis a patre. ne filio pater obedis¬
se uideatur. sedipse eam filius tanquam
sibi iubens sibiq obediens. et faciendam
dixit ⁊ fecit: Demonstra filium uisum ẽẽ
a uiro uisum ẽẽ a muliere. Demonstratu¬
lium te quippe promiseras. et antequam
incarnarenur uisum fuisse humanis aspec¬

Expanded text:
dixisse asseris, Faciamus ei adjutorium. 3. dixisse asseris, Faciamus ei adjutorium. 3. Sed haec ita loquor, quasi ad causam quae a nobis agitur, quidquam pertineat, quodlibet hinc volueris credere aut suspicari. Prorsus, sicut dicis, Pater jusserit, ubi dictuest, Faciamus hominem; et Filius obedierit, ubi dictum est, Et fecit Deus hominem: prorsus sicut te delectat, Filius dixerit, Non est bonum solum esse hominem; faciamus ei adjutorium; sed talia dicens ipse non jusserit, quia hoc vultis: quomodo ostendis Filium qui hominem fecerit, ab homine visum? Quomodo ostendis Filium qui dixit, Non est bonum hominem esse solum; faciamus ei adjutorium, ab homine visum, vel ab ipsa muliere, si eam factam non vis a Patre, ne Filio Pater obedisse videatur; sed ipse eam Filius, tanquam sibi jubens sibique obediens, et faciendam dixit et fecit? Demonstra Filium visum esse a viro, visum esse a muliere. Demonstraturum te quippe promiseras, et antequam incarnaretur visum fuisse humanis aspec
Abbreviated transcription (Latin):
at homo. tanquam id usserit filio. sed fa¬
ciamꝰ inquit hominem. Quod non quero
quem dixisse arbitreris. iam enim ũbu ta
tenemus. quod pater hoc dixerit filio. Cur
gͦ non ait fiat uel fac. s ait faciamusAn
cetera ds imperauit ⁊ filius fecit. hominẽ
uͦ ambo fecerunt. sed patre ⁊ uibente. et
cooperante. filio autem nor uibente. secd
tantum iussa faciente: Secdsi ꝓpterea pa¬
trem iubentem intelligis. quia scriptũ
est dixit ds faciamus hominem. gͦ uissit
et filius. quia tu ipse non patrem accipiᷤ
dixisse. sed filium. faciamus ei aduitori¬
um. Ut sicut illud ubi clictum est ⁊fecit
cleus hominem. obedisse uibenti patri
filiũs uis uiden. quia pater dixerat faci¬
amus hominem. ita etiam ubi legunus
⁊immisit ds̃ soporem in adam. ⁊ sumpsit
unam de costis eius. et cetera quib osten¬
litur factum. homini ẽẽ aduitorium o¬
bedisse patrem iubenti filio ce auctore
itelligamus. quia non patrems filium

Expanded text:
at homo, tanquam id jusserit Filio: sed, Faat homo, tanquam id jusserit Filio: sed, Faciamus, inquit, hominem. Quod non quaero quem dixisse arbitreris: jam enim verba tua tenemus, quod Pater hoc dixerit Filio. Cur ergo non ait, Fiat, vel, Fac; sed ait, Faciamus? An caetera Deus imperavit, et Filius fecit; hominem vero ambo fecerunt, sed Patre et jubente, et cooperante, Filio autem non jubente, sed tantum jussa faciente? Sed si propterea Patrem jubentem intelligis, quia scriptum est, Dixit Deus, Faciamus hominem: ergo jussit et Filius; quia tu ipse non Patrem accipis dixisse, sed Filium, Faciamus ei adjutorium. Et sicut illud ubi dictum est, Et fecit Deus hominem; obedisse jubenti Patri Filium vis videri, quia Pater dixerat, Faciamus hominem: ita etiam ubi legimus, Et immisit Dominus soporem in Adam, et sumpsit unam de costis ejus , et caetera, quibus ostenditur factum homini esse adjutorium, obedisse Patrem jubenti Filio, te auctore, intelligamus; quia non Patrem, sed Filium
Abbreviated transcription (Latin):
ita cominemorat deum ut dicat. ⁊ fecit deus
⁊ dixit ds̃. per queq opera eius. quorum illũ
asserit conditorem. Similigͦ locutione ai
⁊ dixit ds̃ faciamus hominem ad unaginem
⁊ similitudinẽ nr̃am. ⁊ fecit ds̃ hominem. slec
aliter locuita ẽ. ubiait. Nonẽ bonum solum¬
cẽ hominem. faciamus ei aduitorium sccłm
se. Unde igitur tibi ꝑsuastim ẽ cetera superiora pa¬
trem dirisse. hocautem filium. Unde queso
distingtus. unde discernis. parrem dixisse. fi¬
at lux. ⁊ cecera. patrem demꝙ dixisse facia¬
mus hominem. ⁊ filium cixise faciamus ei
adiutorium. cum tibi scriptura ubiꝙ non
dicat. nisi dixit ds: Que est ista temeritas.
que presumptio: deinde cum ideo patrẽ
inaiorem soleatis asserere quia dixit siat il¬
lud aut illud tanquam uibens filio. filium
sͦ ideo minorem quia uissa ꝑfecit. quid dic¬
tari estis ubi scriptum ẽ faciamus homi¬
nem: Non enim ait sicut in superiorib. fi¬

Expanded text:
ita commemorat Deum, ut dicat Et fecit Deus, ita commemorat Deum, ut dicat Et fecit Deus, Et dixit Deus, per quaeque opera ejus, quorum illum asserit conditorem. Simili ergo locutione ait, Et Dixit Deus, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Et fecit Deus hominem: nec aliter locuta est, ubi ait, Non est bonum esse hominem solum; faciamus ei adjutorium secundum se. Unde igitur tibi persuasum est, caetera superiora Patrem dixisse, hoc autem Filium? Unde, quaeso, distinguis, unde discernis Patrem dixisse, Fiat lux , et caetera; Patrem denique dixisse, Faciamus hominem; et Filium dixisse, Faciamus ei adjutorium: cum tibi Scriptura ubique non dicat nisi, Dixit Deus? Quae est ista temeritas? quae praesumptio? Deinde cum ideo Patrem majorem soleatis asserere, quia dixit, Fiat hoc, aut illud, tanquam jubens Filio; Filium vero ideo minorem, quia jussa perfecit: quid dicturi estis, ubi scriptum est, Faciamus hominem? Non enim ait sicut in superioribus, Fi
Abbreviated transcription (Latin):
meo. hoc utiq inquis et tu in tuis trac¬
tatib exposisti. Ubi nolo querere quam
uerum loquaris. quando uideo nichil ad
causam ꝑtinere quod loqueris. Agitur
quippe int̃ nos. utrum ꝑ sue diuinita¬
tis sue substanciam. xp̃c uisib apparuisset
humanis. & tu dicis. fecit ds hominem. et
addis. quis ds nisi filius. quasi ꝓpterea ne¬
cesse fuerit ut homo deum opisicem suũ
uideret oculis carneis Hoc siita eẽt: om̃s
homines uiderent deum. Quis enim alius
eos facis in uteris matrum: Adhuc ad icista¬
lia ⁊ dicis. Iste gͦ filius qui ẽ propħa siige¬
nitoris dicebat. Non est bonum solum esse
hominem. faciamus ei adiutorium scłm
se. Si queram quis tibi indicauerit quia
filius hoo dicebat in quib angustiis te
uidebis : Scriptura enim dixit in principio
fecit ds celum ⁊ terram non exprimens u¬
tram pater anfilius an sp̃s scõ. an ip̃a tri¬
uitas fecerit. quia unis est deus. ꝑcetera etiã

Expanded text:
meo, Hoc utique, inquis, et tu in tuis tracmeo, Hoc utique, inquis, et tu in tuis tractatibus exposuisti. Ubi nolo quaerere quam verum loquaris, quando video nihil ad causam pertinere quod loqueris. Agitur quippe inter nos, utrum per suae divinitatis substantiam Christus visibus apparuisset humanis. Et tu dicis, Fecit Deus hominem: et addis, Quis Deus, nisi Filius? quasi propterea necesse fuerit ut homo Deum opificem suum videret oculis carneis. Hoc si ita esset, omnes homines viderent Deum: quis enim alius eos facit in uteris matrum? Adhuc adjicis talia, et dicis: Iste ergo Filius qui est propheta sui genitoris, dicebat: « Non est bonum solum esse hominem, faciamus ei adjutorium secundum se » . Si quaeram, quis tibi indicaverit quia Filius hoc dicebat, in quibus angustiis te videbis? Scriptura enim quae dixit, In principio fecit Deus coelum et terram, non exprimens utrum Pater, an Filius, an Spiritus sanctus, an ipsa Trinitas fecerit, qui unus est Deus; per caetera etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ. hoc enim describere pronuncias in
geneos libro. Quod ita falsum ẽ : ut etiã
riliculum sit. Nunquidenim liber gene¬
ses usꝙ ad tempora incarnationis xp̃i uł
in carne uixit. uel que facta sunt scripsit.
Hec dicis. ⁊ putas te aliquid dicere. uel
putaris ab eis qui nec ista possunt que
tam manifeste. falsa sunt cernere. Deinde
quod cominemoras patrem ad filium di¬
centem. faciamus hominem adunaginẽ
⁊ similitudinẽ nr̃am. quid hoc ad rem ꝑ¬
tinet: Rogo te quid ad rem ꝑtinet: Tan¬
tum ne tibi uacabat loqui. ut non atten¬
dens quid probare susceperis memoriter no¬
bis ⁊ ianiter scripturam geneseos uen¬
tilares: Nunqͥd hinc probatur ante car¬
nem susceptam uisus ab hominib xp̃c
quia dixit pater ad filium. faciamꝰ ho¬
minem ad unaginem ⁊ similitudinẽ nr̃am:
Deinde adiungis ⁊ cdicis. & fecit ds̃ ho¬
minem. Atq addis. quis ds̃ nisi filius:
& ut michi de opere quasi prescribas

Expanded text:
sus est. Hoc enim eum describere pronuntias in sus est. Hoc enim eum describere pronuntias in Geneseos libro, quod ita falsum est, ut etiam ridiculum sit. Numquid enim liber Geneses usque ad tempora incarnationis Christi, vel in carne vixit, vel ea quae facta sunt scripsit? Haec dicis, et putas te aliquid dicere, vel putaris ab eis qui nec ista possunt, quae tam manifeste falsa sunt, cernere. 2. Deinde quod commemoras Patrem ad Filium dicentem, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram; quid hoc ad rem pertinet, rogo te? quid ad rem pertinet? Tantumne tibi vacabat loqui, ut non attendens quid probare susceperas, memoriter nobis et inaniter Scripturam Geneseos ventilares? Numquid hinc probatur ante carnem susceptam visus ab hominibus Christus, quia dixit Pater ad Filium, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram? Deinde adjungis, ac dicis, Et fecit Deus hominem : atque addis, Quis Deus, nisi Filius? Et ut mihi de opere quasi praescribas
Abbreviated transcription (Latin):
tiq p̃ferebat. que tota sine dubio forma
ostrema tibi dispuratio fuit. quomͦ
sit ds̃ patrib uisus quando corpꝰ hu¬
manum in quo uideretur nondum accepe¬
rat xp̃c: cum rniuisibilis sit ꝑ se ipsam
diuina natura. Quod cũ etiam tu ita cõ¬
fessus fueris. ut inter cetera non solum
padrem. sed nec ipsum filium in substan¬
tia diuunntatis sue diceres ẽẽ uisibilem
non solum hominib. sed nec ipsis celes¬
tib potestatib. postea mutata ser tentia di¬
cis eum. et ante incarnationem suam
conspectib apparuisse mortalium. asse¬
rens illud quod ait apls. quem nemo
hominum uidit nec indere pocest. de so¬
lo deo patre clictum ẽẽ. filium uͦ exinicio
generis humani uideri solitum ẽẽ abho¬
minib. Quod cum probare uoluisses. mł¬
ta de scripturis sc̃is testimonia protu¬
listi. que te nichil adiuuare potuerunt. Nõ
cnum legis alicubi scripsisse moysen sicut
dicis. quod ab illo primo homine adam usq
ad ipsam incarnationem semꝑ filius iui¬

Expanded text:
tique praeferebat: quae tota sine dubio forma APUT XXVI. 1. Postrema tibi disputatio fuit, quomodo sit Deus patribus visus, quando corpus humanum in quo videretur, nondum acceperat Christus, cum invisibilis sit per se ipsa divina natura. Quod cum etiam tu ita confessus fueris ut inter caetera non solum Patrem, sed nec ipsum Filium in substantia divinitatis suae diceres esse visibilem, non solum hominibus, sed nec ipsis coelestibus potestatibus: postea, mutata sententia, dicis eum et ante incarnationem suam conspectibus apparuisse mortalium, asserens illud quod ait Apostolus, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest , de solo Deo Patre dictum esse; Filium vero ex initio generis humani videri solitum esse ab hominibus. Quod cum probare voluisses, multa de Scripturis sanctis testimonia protulisti, quae te nihil adjuvare potuerunt. Non enim legis alicubi scripsisse Moysen, sicut dicis, quod ab illo primo homine Adam usque ad ipsam incarnationem semper Filius vi
Abbreviated transcription (Latin):
et̾num. his atq huiusmodi testimoniis que
omnia querere ⁊ colligere longum ẽ. si pa¬
cifice acquiescas. eris quod orare ⁊ optare
te dicis. diuinatum scripturarum discipłs
ut de tua frat̃nitate gaudeamus. expł lib¬

Expanded text:
aeternum . His atque hujusmodi testimoniis, quae aeternum . His atque hujusmodi testimoniis, quae omnia quaerere et colligere longum est, si pacifice acquiescas, eris, quod orare et optare te dicis, divinarum Scripturarum discipulus, ut de tua fraternitate gaudeamus. ITEM
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. quem uos quoq ⁊ dm̃ ⁊ dñm confi¬
temini. aut sp̃s sc̃s non ẽ dominꝰ domꝰ
sue. hoc ẽ templi sui. Ipse ẽ quippe sp̃s
domini de quo dicitur. Dñs antẽ spiritꝰ ẽ.
ubi autẽ spiritus dm̃i. ibi libertas. Hec ẽ tri¬
nitas unus ds̃ de quo dicit apłs. nullus
deus. nisi unus. Non enum cum hoc audi¬
tis dm̃i negare unigenitum audetis. Hic
d̾s trinitas dicit. Egosum qui sum. ⁊ ñ
sum mutatus. Non enim mutatus est
xp̃c. cui dicitur. Mutabis celos et muta¬
buntur. tu autem idem ipse es. aut mu¬
tabitut sp̃s ueritatis. cumsit immuta¬
bilis ueritas. Cui tantum honorem dat
ipse xp̃c. ut dicat. Ex pedit uob̾. ut ego eam.
Nisi enim ego abiero: parach tus non uemet ad
uos. & quicunꝙ dixerit blasphemiam infilium
hominis: dimittetur ei qui autem clixerit in
spm̃ scm̃. non dimittetur ei. & cum de se ipso
dyxerit. ecce ego uob̾cum sum usꝙ inconsum¬
mationem scłi: de illo dixit. ut uobcum sit in

Expanded text:
 quem vos quoque Deum et Dominum confitemini; aut Spiritus sanctus non est Dominus domus suae, hoc est templi sui. Ipse est quippe Spiritus Domini de quo dicitur: Dominus autem spiritus est; ubi autem spiritus Domini, ibi libertas . Haec est Trinitas unus Deus, de quo dicit Apostolus: Nullus Deus, nisi unus . Non enim cum haec auditis, Deum negare unigenitum audetis. Hic Deus Trinitas dicit: Ego sum qui sum, et non sum mutatus . Non enim mutatus est Christus, cui dicitur: Mutabis coelos, et mutabuntur; tu autem idem ipse es : aut mutabitur Spiritus veritatis, cum sit immutabilis veritas, cui tantum honorem dat ipse Christus, ut dicat, Expedit vobis ut ego eam: nisi enim ego abiero, Paracletus non veniet ad vos ; et, Quicumque dixerit blasphemiam in Filium hominis, dimittetur ei; qui autem dixerit in Spiritum sanctum, non dimittetur ei . Et cum de se ipso dixerit, Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi ; de illo dixit, Ut vobiscum sit in
Abbreviated transcription (Latin):
qualitas erit. sicnit est nocum quib eantꝰ un¬
pletur. hoc fiet unicmꝙ de materie corporis sui
quod ⁊ hominem reddat angłicis cetib et
nicha inconueniens eorum ingerat sensib.
Indecorum quippe aliquid ibi nonerit. sed
quicquid futurum ẽ hoc decebit. quia nec

Expanded text:
qualitas erit, sicut est vocum quibus cantus imqualitas erit, sicut est vocum quibus cantus impletur; hoc fiet cuique de materie corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit; sed quidquid futurum est, hoc decebit; quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
mirabiliter atq ineffabiliter artifex de
toto quo caro nrr̃a constiterat eam mi¬
rabili ⁊ in effabili celeritate restituet. Nec
aliquid attinebit ad eius redintegratio¬
nem utrum capilli ad capillos redeant
et ungues ad ungues. an quioquid eo¬
rum ꝑierat. mutetur in carnem. et
in partes alias corporis renocetur. curan¬
te artificis ꝓuidentia. ne quid in decens
ut i deo diu̾sa sit statura reuuuscen¬
tium singłorum. quia fuerat diuersa iuẽ¬
tium. aut macri cum eadem macie. aut
pingues cum eadem pinguedine reuiuis¬
cant. S si hoc est in consilio creatoris ut
in effigie sua cuuisq propͥetas. ⁊ discer¬
nibilis similitudo seructur. in cetenis au¬
tem corporis bonis equalia cuncta red¬
dantur. ita modificabitur illa in uno qͦq
materies. ut nec aliquid ex ea ꝑeat. ⁊ qd̾
alicii defuerit ille suppleat. qui etiam
de nichilo potuit quod uoluit operari. Si
autem in corporsb resurgentium rõnabilis me¬

Expanded text:
mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate restituet; nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem, utrum capilli ad capillos redeant et ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem, et in partes alias corporis revocetur, curante artificis providentia ne quid indecensut ideo diversa sit statura reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio Creatoris, ut in effigie sua cujusque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, et quod alicui defuerit ille suppleat, qui etiam de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inae