comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ant: Et alii quoꝙ transitum ei denegabant.
Idoꝙ: tumñtes d̾m dicit uidẽ se & letari. Magnae¬
nim uirtꝰ est in ocłis. qd̾ in naturalib apparet.
Anunal enĩ iisũ. ꝑdest ictericis. pͥor uidens lnpus.
uocem aufert. basilicꝰ si prior uidet: occidit. si pͥus
uidet᷑. occidit᷑. Quegͦ uirtus ẽ mocłis iusti: qui cum
fide uidetur: Quicũ sit imago d̃i: ab omĩb honora¬
tur. Ciꝰ utiq ocłoꝵ radii: uirtutẽ qͣndam uidentur
infunde: his qui fidelit̾ eum desid̾ant iuide. Est
enĩ insitũ bonis: ut iurtutes suas in aliis ament.
ꝑ fectiorib gͦ. iusti aspectus: leticia est. Plerisꝙ uͭ
correctionis ãmonitio ẽ. S quomꝰ quis debi uide
iustum: Nonin eorpore. ñ in uestimto. ñ inuuistu
poris. usdebt̃ aut̃ & letabunt᷑. futi tẽporis. qͥa in pre¬

Expanded text:
terant, et alii quoque transitum ei denegabant . Ideoque timentes Deum dicit videre se et laetari. Magna enim virtus est in oculis, quod in naturalibus apparet. Animal enim visum prodest dictericis, prior videns lupus vocem aufert; basiliscus, si prior videt occidit; si prius videtur, occiditur. Quare ergo virtus est in oculis justi, qui cum fide videtur? qui cum sit imago Dei ab hominibus honoratur, ejus utique oculorum radii virtutem quamdam videntur infundere iis qui fideliter eum videre desiderant. Est enim insitum bonis ut virtutes suas in aliis ament. Perfectioribus ergo justi aspectus laetitia est, plerisque vero correctionis admonitio est. Sed quomodo quis debet videre justum? non in corpore, non in vestimento, non in vultu poris, videbunt, autem, et, laetabuntur, futuri temporis, quia in pr
Abbreviated transcription (Latin):
ficat. qͥa hoc numoplenitudo sig̾can solet. sicut ẽ¬
&e omnia possidentes. & hoc: in sinu eoꝵ .i. in occultis
ñ in hac uita:. ut postea. innotescat in nationib eo¬
ram ocłis nr̃is. homo nãq cũ datur in repbũ sensum:
in int̾iori sensu accipit.: supplicioꝵ mitum futuroꝵ.

Expanded text:
ficat, quia hoc numero plenitudo significari solet, sicut eet omnia possidentes . Et hoc, in sinu eorum, id est in occultis nunc in hac vita, ut postea innotescat in nationibus coram oculis nostris. Homo namque cum datur in reprobum sensum in interiori sensu accipit suppliciorum meritum futurorum.
Abbreviated transcription (Latin):
custodiri petit.¶. d.
ut defendam pecc̃a.
&e simulata dilectio: quȩ m̃tes a rigore uitatis emol¬
ñ me delectat oleum pec̃coris. Iñ ẽ.: qd̾ ⁊ hoĩes. cum
falsa laude aliquẽ irriserint: de illo dicunt. unxi
ce ñ laudari a peccõre cũ irrisione. habeat secũ oleũ
qd̾ ille prudentes uirgines secũ portabant. & ñ¬
q̃ret oleum pecc̃ori .

Expanded text:
custodiri petit; quasiut defendam peccata;et simulata dilectio, quae mentes a rigore veritatis emolnon me delectat oleum peccatoris. Inde est quod et homines cum falsa laude aliquem irriserint, de illo dicunt: Unxi ordia, et non laudari a peccatore cum irrisione. Habeat secum conscientiae oleum, quod ille prudentes virgines secum portabant : nrat oleum peccatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
tuperabantur xp̃iani. s adhuc expecta: & oratio
m̃a: erit in b̃nplacitis eoꝵ .i. ueniet tempꝰ. quo
placebit. eis oratio mea. ut dieant. Dimitte nob̃
mei capitis: s. oratio qͣm ipse docuit: uł qua ip̃e
int̾pellat ꝓ nob̾: erit in benepł coꝵ .i. bene pla

Expanded text:
tuperabantur Christiani, sed adhuc exspecta. Et oratio mea, erit in beneplacitis eorum, id est veniet tempus, quo placebit eis oratio mea, ut dicant: Dimitte nobismei capitis, scilicet oratio quam ipse docuit, vel qua ipse interpellat pro nobis, erit in beneplacitis eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
pars. ubi dñs ipse de
eadẽ ierłm agit. et
ostendit. que sint il¬
la głosa. hec sunt il¬
la. In illa ciuitate: in
metrix fuit in iericho. que suscepie exploratores
a iosue missos. & cũ quererent᷑. abscondit. ⁊ alia uia
eiecit. cui dictũ est: ut coccinum ꝑ fenestrã emitte¬
ret: qñ ciuitas caꝑct᷑. quo signo: domꝰ eius a uicto
saluata ẽ ipsa. & domꝰ eiꝰ. ꝑ qͣm. sig̾cat᷑ eccłia gentiũ
que coccinũ habet in fenestra .i. signũ sanguinis
ide sig̾catur. Raab enĩ interp̃tatur latitudo. uel
impetꝰ. hee suut geutes: quȩ late ⁊ impetuose ua¬
gant᷑ ꝑ uicia. Babylon aut̃: ciuitas ẽ scd̾m scłm¬

Expanded text:
pars, ubi Dominus ipse de eadem Jerusalem agit, et ostendit quae sint illa gloriosa. Haec sunt illa: In illa civitate, inqmeretrix fuit in Jericho, quae suscepit exploratores a Josue missos, et cum quaererentur abscondit et alia via ejecit: cui dictum est ut coccinum per fenestram emitteret, quando civitas caperetur . Quo signo domus ejus a victosalvata est ipsa et domus ejus. Per quam figuratur Ecclesia gentium, quae coccinum habet in fenestra, id est signum sanguiidem significatur. Raab enim interpretatur latitudo vel impetus. Hae sunt gentes quae late et impetuose vagantur per vitia. Babylon autem civitas est s
Abbreviated transcription (Latin):
Nos enĩ qͥ credimꝰ sem̃ xp̃i sumꝰ. Dem̃. qd̾ dixerat scm̃.
dixit etiam sedem. subdens. & edificabo sed̾e.t .i. fide
.i. in omnẽ gen̾ationẽ. Genatio eni ñ pot̃ totiens re¬
pen: quotiens transit. Repcticiogͦ: p onii geu̾atione
ponitur. uł. due sunt intelligende gen̾ationes. u¬
na. carnalis. altera. futura in resurrectione. In utͣqͣ
quos regit. Sedebit ⁊ tunc in scĩs: in quib regnabit.
& ita. ingenatione ⁊ gen̾ationẽ: edificat᷑ sedes xp̃i

Expanded text:
Nos enim qui credimus, semen Christi sumus. Deinde quod dixerat semen, dicit sedem, subdens: Et aedificabo semen tuum, id est in omnem generationem. Generatio enim non potest toties repeti, quoties transit. Repetitio ergo pro omni generatione ponitur. Vel duae sunt intelligendae generationes, una carnalis, altera futura in resurrectione. In utraquedet Christus in nobis quos regit, sedebit et tunc in sanctis, in quibus regnabit. Vel ita, in generatione et generationem aedificabitur sedes Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ema s boc: in figurabap¬
tismi dictum ẽ. in qͦ redimim¬
nu inmicI. de manu diaboli. sanguine
xp̃i. Uñ: ⁊ mare rubrum dixit. qͦ colore: sangui
Et operuit aqͣ iamens esybtio:¬
enum de egyptus.¬
E qui non ꝑsequebantur: re¬
derunt in u̾bis eiꝰ. di. Usus locutionis ẽ. qd dicit:

Expanded text:
Sed hoc in figura baptismi dictum est, in quo redimimur de manu diaboli sanguine Christi. Unde et mare Rubrum dixit, quo colore sanguis Et operuit aqnim de Aegyptiis qui non persequebantur, d
Abbreviated transcription (Latin):
suaus. laudat uidi¬
cẽ. ut impetret. di¬
bonus ẽ ex se. ⁊mse.
na data petentib sc.
tuas. Uere uult fac̾e iustificationes: qñ eas in eiꝰ
suauitate uult disc̾e̾. Infirmꝰ gͦ homo: ñ uult ac̾¬
bitate legis iudicari. ñ asꝑitatẽ medicam̃toꝵ sib
adhib̾i. non ferro incidi uulnerũ fibras. s bonta¬
te diuult curari. ut ⁊ si acrib opꝰ est: mod̾ate fiat
⁊ mitiget d̾s uim doloris. Iustificatio c̃: opꝰiusticie

Expanded text:
suavis. Laudat judicem ut impetret, dibonus in se, et ex se; na data petentibus ere vult facere justificationes, quando eas in ejus suavitate vult discere. Infirmus ergo homo, non vult acerbitate legis judicari, non asperitatem medicamentorum sibi adhiberi, non ferro incidi vulnerum fibras; sed bonitate Dei curari vult, ut et si acrioribus opus est, moderate fiat et mitiget Deus vim
Abbreviated transcription (Latin):
cor eiꝰ qr nulla re scħ
mollescte.⁊ ñ cõmouebit᷑. uidens alios nidere in tra
morientiũ. ce se irrideri. ñ cõmouebit᷑: a spe sua. do¬
nec res ueniat. Uñ subdit. donce existens in t̾raui¬
uentiũ. mñ: Despiciat inimicos suos quoscunꝙ. st̃
ꝓpt̃ hoc futurũ. Dis¬

Expanded text:
cor ejus, quia nulla re saeculi mollescit. Et non commovebitur videns alios ridere in terra morientium, et se irrideri. Aug. Non commovebitur a spe sua, donec res veniat. Unde subdit: Donec existens in terra viventium; inde despiciat inimicos suos quoscunque. Et propter hoc futurum.
Abbreviated transcription (Latin):
Et sulliꝑibunt: quȩ
tibi spes quipat̾is:
scce. Et exaltabitur¬
sicut unicornis .i. for¬
titudo unitatis. que¬
tunc erit sublumas.
quȩ est: sicut corm
unicornis. suꝑbiam sig̾cat. sicut ibi: & a cornib u¬
nicorniũ humilitatẽ meã. Aliq̃n. exaltationem
unitatis. sicut hic. quia unitas exaltabitur: sicut
iuuentus ipsius est. Nlouissima aut̃ sunt. senectꝰ
ipsius. quȩ in leticia erunt. Et sd̃o. Iam nunc¬

Expanded text:
t, quae tibi est qui pateris? ecce et exaltabitusicut unicornis, id est fortitudo unitatis, qutunc erit sublimis, quae est sicut cornu unicornis superbiam significat, sicut ibi: Et a cornibus unicornium humilitatem meam , aliquando exaltationem unitatis sicut hic, quia unitas exaltabitur, sicut juventus est ipsius. Novissima autem semper senectus ipsius, quae in laetitia erunt. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
cuerint. in temporalib¬
sic̃ fenũ. qr in hieme
state futͣ iudicii ares¬
cent. & cum ꝓspexe¬
ruit alia littera. illos

Expanded text:
emporalibsicut fenum quia in hieme state futuri judicii arescent. Et cum prospexe alia littera, illos
Abbreviated transcription (Latin):
dopecc̃ores florent. ⁊ ꝓsꝑantur. Tu aut̃ dñe altissi¬
uus es inct̾num. qui expec̃tas de suꝑ et̾nitate tua
qñ transeat tempꝰ impioꝵ. & ueniat tempꝰ iustoꝵ¬
⁊ non longanimis: ex u̾bo est ȩt̾nus. Iungegͥ te uͥ¬
bo et̾no: & pauent̾ feres mala. uidens infrate om¬

Expanded text:
do peccatores florent et prosperantur, tu autem, Domine, altissimus es in aeternum qui exspectas desuper ex aeternitate tua, quando transeat tempus impiorum, et veniat tempus justo non longanimis, ex verbo Dei est aeternus. Junge ergo te verbo aeterno, et patienter feres mala videns infra te om
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate aliq̃n ñ desid̾amꝰ. Preuolat gͦ intelles¬
tus. seqͣr tardus: uł nullus affectus. Scimꝰ bonũ:
nec delectat agere. & cupimiꝰ. ut delectet. Ita:
iste olim desiderare concupiscebat: quȩ bona eẽ
cernebat. cupiens coꝵ hr̃e delectationẽ: quoꝵ
potuit uid̾e rationẽ. Ostendit itaq: quib quasi
desid̾ium concupiscat᷑. Postremo: ut ꝓficiente
lumine atq sanitate: delectet earũ oꝑatio. qͣrũ
sola ratio delectabat. has gͦ ꝯcupiuit᷑ iste desi¬
derare. in om̃i tempore: ñ ad tẽpꝰ. ut mali. s. sẽꝑ.
etiam in aduersis Ido utiꝙ ꝯcupu desid̾are: qr¬

Expanded text:
infirmitate 256 aliquando non desideramus; praevolat ergo intellectus, sequitur tardus, vel nullus affectus; scimus bonum, nec delectat agere, et cupimus ut delectet. Ita iste olim desiderare concupiscebat quae bona esse cernebat, cupiens habere eorum delectationem quorum potuit videre rationem. Ostendit itaque quibus quasi desiderium concupiscatur. Postremo ut proficiente lumine atque sanitate delectet earum operatio, quarum sola ratio delectabat. Has ergo concupivit iste. Desiderare in omni tempore, non ad tempus ut mali, sed semper etiam in adversis. Ideo utique concupivi desiderare, q
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ fact̾a ẽ. ꝑ aduentum dñi. de qͦ: in suꝑiore p̃so
egit. qͥ hunc mundũ diluit: ut dignꝰ fieret: ĩa¬
culato corde d̾m laudare. Aleph. quȩ ẽ pͥma litt̾a.
int̾pretatur doctrina. Plenos gͦ doctne seq̃ntesu̾¬
sus. sollicite attende. Congrue aut̃ huic octona¬
uia beatitudinis. Et hic. cͥorus scoꝵ loquit᷑. totus.

Expanded text:
st facta per adventum Christi, de quo in superiori psalmo egit, qui hunc mundum diluit, ut dignus fieret immaculato corde Deum laudare. Aleph, quae est prima littera, interpretatur doctrina. Plenos ergo doctrinae sequentes versus sollicite attende. Congrue autem huic octonavia beatitudinis. Et hic chorus sanctorum loquitur totus,
Abbreviated transcription (Latin):
uari ñ potuit. ꝑ qd̾ mnuit: qd̾ hic st̃ elem̃ta scolȩ
xp̃i. ce om̃imoda doctrina. ⁊ ꝑ fecta: ad beatitudinẽ
cuiꝰ doctrinȩ partes: ꝯgruis int̾pretationib no¬
minum elementoꝵ designantur. Omĩa autẽ¬
st̃ hic elementa:ꝓ ꝑfccto numio uistoꝵ designan¬
do. Partes uͦ huiꝰ p̾smi. st̃. scd̾m numerũ litt̾arum.
Quot. cñ litte sunt. tot fr̃ partitiones. ut in singu¬
lis octonaruis: sint partitionũ distictiones: Octo¬
nariꝰ uͦ ipse: in singulis distinctionib innuit. qd̾¬
uita septem dierũ seruet. ꝑueniat ad octauam re¬
furrectionis. uł circuncisionẽ cordis habeat: qͣm
octonariꝰ sig̃cat. Singłe aut̃ lut̾e st̃. qͣsi tytuli suoꝵ
u̾suum ꝯtinentiã eoꝵ declarantes. huiꝰ aut̃ octo

Expanded text:
vari non potuit, per quod innuit quod hic svari non potuit, per quod innuit quod hic s commoda doctrina et perfecta ad beatitudinem, cujus doctrinae partes congruis interpretationibus nominum elementorum designantur. Omnia sunt hic elementa, profecto numero justorum designando. Partes vero hujus psalmi sunt secundum numerum litterarum. Quot enim litterae sunt, tot sunt partitiones, ut in singulis octonariis sint partitionum distinctiones. Octonarius vero ipse in singulis distinctionibus innuit, ita septem dierum, perveniat ad octavam resurrectionis, vel circumcisionem cordis habeat, quam octonarius significat. Singulae autem litterae sunt quasi tituli suorum versuum continentiam eorum declarantes.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑmixtꝰ. s ꝓnouitate rerũ litt̾is mutatis: explicatus.
totꝰ morali doctrina insignis: Om̃is aut̃ moralis doc¬
trina. suauis ẽ. in qͣ: hic p̃smꝰ eminet. Alii nanq p̃sim
tanquã stelle minores: aliqͣtenus lucent. Iste uͦ qͣs
solplem luminis midiano calore feruens: totꝰ morali
dulecdine resplendet. Et ẽ. ꝑlitt̾as hebrei alfabeti di¬
gestus. ut sic̃ pueri: in pͥmis litq̃s usum discendi su¬
munt: ita &e nos: huiꝰmodi elementis: usum uiuendi
usq ad maturitatẽ addiscamꝰ Singulis aut̃ littis.
ũsus octoni subiciunt᷑. ita: ut ab una litt̾a: octou̾sꝰ
incipiant. ut unitatẽ d̾itatis: q̃ omĩa regit. doc̃ct.¬
ce purgationẽ legitime scĩficationis. Octaua enĩ die.
⁊ circuncisio fit ex lege. &e in xp̃i resurrectione: su
tonarii. qͦt st̃ elem̃ta apud hebreos .i. uiguiti duo.
ce singuli octonarii: ꝑ om̃s u̾sus suos: incipunt
a singłis elem̃tis. ꝑ ordinẽ. qd̃ in translatione ser¬

Expanded text:
ermistus, sed novitate rerum litteris mutatis explicatus, totus morali doctrina insignis. Ambr. Omnis autem moralis doctrina suavis est, in qua hic psalmus eminet. Alii namque psalmi tanquam stellae minores, aliquantulum lucent; iste vero quasi sol, pleni luminis meridiano calore fervens, totus morali dulcedine splendet. Et est per litteras Hebraei alphabeti digestus, ut sicut pueri in primis litteris usum discendi sumunt, ita et nos hujusmodi elementis usum vivendi usque ad maturitatem addiscamus. Singulis autem litteris versus octoni subjiciuntur, ita ut ab una littera octo versus incipiant, ut unitatem Deitatis, quae omnia regit, et doceret purgationem legitimae sanctificationis; octava enim die et circumcisio fit ex lege, et in Christi resurrectione sumutonarii quot elementa apud Hebraeos, id est viginti duo, et singuli octonarii per omnes versus suos incipiunt a singulis elementis per ordinem, quod in translatione ser
Abbreviated transcription (Latin):
subditis. s nouam: ut filiis. sp̃u scõ scͥpta in cordib
ut intelligant. & ex amore compleant. Qui enyn
inuitꝰ facit. nollet sͥ uberi. & ĩmundꝰ uoluntate:
ñ ẽ mundꝰ oꝑe. hec aut̃ lex: est uia iustificationũ¬
eiͣ ex cundi sit mͥ: uia iustificationũ tuarũ. ut isͦ¬
qͣm duitar. sic̃ imperator p̾scribit militib suis¬
trio uiam carpant. nec uoluntaria captent cõ¬
pendia. nec recedant a signis: declinantes ad
dext̾am uł ad sinstram. ut ce dñs. legẽ uiandi. co
in eantib filiis isrł dedit. p̃cedens eos: in colũpna
nibis in die. & ignis in nocte. q̃ cum añ ibat: ip̃i
scquebant᷑. & cũ stabat:. uł euanebat: ipsi mora¬
bant᷑ in castris. Lex gͣ uiandi. erat eis columpna:
habet agendo. exqͥrit ꝓficiendo. Uł semꝑ exquiti¬
ne. qr uet̾em etiã legẽ: iste uult scire. quamsi¬
bi poni petit. ñ ut sed̾m litt̾am sciat: s ut. in¬

Expanded text:
subditis; sed novam, ut filiis Spiritu sancto scriptam in cordibus, ut intelligant, et ex amore compleant. Qui enim invitus facit, nollet sibi juberi; et immundus voluntate, non est mundus opere. Haec autem lex est via justificationex eundi sit mihi via justificationum tuarum, ut nusquam divertar, sicut imperator praescribit militibus strio viam carpant, nec voluntaria captent compendia, nec a signis recedant, declinantes ad dexteram vel ad sinistram, ut et Dominus legem viandi eantibus dedit, praecedens eos in columna nubis in die, et ignis in nocte, quae cum anteibat, ipsi sequebantur; et cum stabat vel evanescebat, ipsi morabantur in castris . Lex ergo viandi erat eis columna ighabet agendo, exquirit proficiendo. Vel semper exquirine, quia veterem etiam legem vult iste scire, quam sibi poni petit, non ut secundum litteram sciat, sed ut in
Abbreviated transcription (Latin):
sant: ꝑ debilem naturam. Uł ita. Ido discedunt.
qr iniusta ẽ cogitatio eoꝵ. Iniusta ẽ cogitatio. uel¬
le peccare. ⁊ uidici nolle satisfac̾e. sufficientẽ disce¬
dendi ado causam apposuit: cogitationẽ. Cogita¬
tione enĩ. accedit᷑ ad d̾m. uł discedit᷑ ab eo. aqua:

Expanded text:
ug. Vel ita, ideo discedunt, quia injusta est cogitatio eorum. Injusta cogitatio est, velle peccare, et judici nolle satisfacere. Sufficientem causam discedendi apposuit cogitationem. Cogitatione enim acceditur ad Deum, vel disceditur ab eo, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
ero. & accepta salute: meditrbor. hoc id̾odicit:
ne aliqui aduit madu̾sis. postea negligentes
sint in secundis. Meditabor dico: in ustificatio¬
nib tus. hoc firmit̾ tenens:. qd nemoiustꝰ est
nͥate. &e hoc faciã. semꝑ. hoc id̃o dicit: ut semꝑ
sit homo humilis: ꝯfitendo pecc̃a. ñ se iustificats.
ut phariseus. nec bic t̾m: s in futuro etiã sit hu¬
milis. ñ sibi. s gr̃e dĩ attribuens głam. Ourius
enim creatura:. quecunq bona h̃t: accepit a xp̃o
qͥ est auctor totius creature. &e ẽ. meditabor¬

Expanded text:
ero, et accepta salute, meditabor. Hoc ideo dicit, ne aliqui adjuti in adversis, postea negligentes sint in saeculis  f. secundis. Meditabor, dico, in justificationibus tuis, hoc firmiter tenens, quod nemo justus est nisi a te: et hoc faciam semper. Hoc ideo dicit, ut semper sit homo humilis, confitendo peccata, non se justificans, ut Pharisaeus . Ne hic tantum, sed in futuro etiam sit humilis; non sibi, sed gratiae Dei attribuens gloriam. Omnis enim creatura, quaecunque bona habet, accepit a Christo, qui est auctor totius creaturae. Et est, meditabor
Abbreviated transcription (Latin):
si homo es ut alii: ⁊ si udicatꝰ cũ iniqͥs latronib de¬
putaris. quis sumł erit tͥ: in forma scrui: ñ dico:
in forma dei. cũ in claritate. iudicabis: ñ ad diui¬
uitatẽ hoc refertur. cui nullus hoĩem cõꝑandum
cogitauit. & ita ñ esset magnũ:. si hoc ad diuini¬
tatẽ referret᷑. S boc dr illi: qui formã serui acci¬
piens:. in similitudinẽ hominum factus ẽ. ⁊ habi
ẽ tibi. qd̾ utiq dicetur: si hoc ad diuinitate referre¬
tur. S dicit. quis simił erte tͥ. hoc ad formã seruire

Expanded text:
si homo es, ut alii. Etsi judicatus cum iniquis latronibus deputaris. Quis erit similis tibi in forma servi? non dico in forma Dei, cum in claritate judicabis. Non ad divinitatem hoc refertur, cui nullus hominem comparandum cogitavit. Et ita non esset magnum, si hoc ad divinitatem referretur. Sed hoc dicitur illi, qui formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus est et habi tibi? quod utique diceretur, si hoc ad divinitatem referretur, sed dicit: Quis similis erit tibi? hoc ad formam servi re
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo de sedo ad¬
uentu xp̃i ad iudi¬
cium. ubi boni qui
hic patiunt᷑. coro¬
nabunt᷑. maliuͦ qͥ
eos ꝑsecũtur: tor¬
quebunt᷑. ꝑ qd dec̾ret iniqͦs a ꝑsecutione ppłide qͣm
multismodis. mali in p̾senti affligunt: hoc maxi¬
psalmi. qͥa monet adbonas actiones: congrue u¬
tri.nꝙ uingit: qr in reb ac̃tualib ẽ habenda con¬
dei qͥ loquit᷑ hie. Et quia a saph ꝓpͥrie de uideis est
intelligit᷑ hec ꝓpħia fieri inaxime contͣ iudos. In¬
tentione dehortat᷑ malos aꝑsecutione bonoꝵ. bo¬
nos uͦ monet ad patientiã. Modꝰ. biꝑtitus ẽ psal

Expanded text:
psalmo de secundo adventu Christi ad judicium, ubi boni qui hic patiuntur, coronabuntur. Mali vero qui eos persequuntur, torquebuntur; per quod deterret iniquos a persecutione populi Dei, quem multis modis mali in praesenti affligunt, maxiquia monet ad bonas actiones. Congrue utrumque jungit, quia in rebus actualibus est habenda conDei, qui loquitur hic. Et quia Asaph proprie de Judaeis est, intelligitur hic prophetia fieri maxime contra Judaeos. Intentio: Malos dehortatur a persecutione bonorum, bonos
Abbreviated transcription (Latin):
debemus. Modolaudemꝰ: ut cũ angłis laudare me¬
amur. Ipsa laus: est nr̃a refectio. ut nulla udeat᷑
fimilis delectatio. Ipsa est remimeratio: quȩ & oꝑa¬
ostendens excellentiam illiꝰ cui config nos monet:
homines. ad quos: sermod̾¬
ni do ¶O: factus est: in alio psalmo.
uͥait. ego dixidii estis. ⁊ filii
excelsionis. Et ñ ido dicunt᷑ dii. qd̾ om̃s sint boni. Si
enum om̃s boni eẽnt: ñ dicet in eod̾e psalmo: in me
onfitemini dño

Expanded text:
mper laudare debemus: modo laudemus, ut cum angelis laudare mereamur. Ipsa laus est nostra refectio, ut nulla videatur similis delectatio. Ipsa est remuneratio, quae et operaostendens excellentiam illius cui confiteri nos monet, homines, ad quos sermo Dei factus est in alio psalmo, ubi ait, Ego dixi, Dii estis et filii Excelsi, etc. Et non ideo dicuntur dii, quod omnes sint boni: si enim omnes boni essent, non diceret in eodem psalmo: in medConfitemini Do
Abbreviated transcription (Latin):
sic in capite om̃ium:. licet ñ sit positum: subau¬
diendũ est. confitemini. qd: aꝑtꝰ est in greco. ut si
diceremꝰ. facienti mnirabilia. uł ei qͥ facit mirabi¬
lia. ubi: necessario subaudiret᷑. confitemun. quod
nr̃a locutio. in his omĩb seruare ñ potuit. & ido
latino sermone diciñ pot᷑: ñ in quib dam subau¬
diat᷑ hoc totii: ei qui facit. uł fecit. un: obscurũ
est. qd̃ hic dr. ita: ut possit putari sententia sic uin¬
gi. Qui facit mirabilia: Qui fecit cȩlos: ic̾: Qm̃ in ȩt̃¬
catis mundat. ⁊ de miseria lib̾at. hoc aut̃ totũ ad
bonitatẽ: qd̾ celum. terram. & omĩa ualde bona
creauit: ut essent. Dicendũ est gͦ & si positũ ñ sit.
ad principium hoc modo. confitemini e: qͥ fac̃ mira¬
cetis Scłꝰ.as mirabilia d̾r face̾: quia & q̃ ꝑ hoĩes uel
angłos fiunt. ipse facit. & quedam magna. ipse so¬
lus: sine minist̾i̾o hoĩs.: uł angłi. facit. quȩ exeqͥtur

Expanded text:
sic in capite omnium, licet non sit positum, subaudiendum est, confitemini: quod apertius est in Graeco, ut si diceremus facienti mirabilia, vel ei qui facit mirabilia, ubi necessario subaudiretur, confitemini: quod nostra locutio in his omnibus servare non potuit. Et ideo Latino sermone dici non potest, nisi in quibusdam subaudiatur hoc totum, ei qui facit, vel fecit. Unde obscurum est quod hic dicitur, ita ut possit putari sententia sic jungi: Qui facit mirabilia, qui fecit coelos, etc., quoniam in aetert de miseria liberat. Hoc autem ad bonitatem, quod coelum, terram et omnia valde bona creavit ut essent. Dicendum est ergo, etsi positum non sit, cad principium, hoc modo: Confitemini ei qui facit miraeus dicitur mirabilia facere, quia quae per homines vel angelos fiunt, ipse facit, et quaedam magna, ipse solus sine ministerio hominis vel angeli facit quae exsequitur
Abbreviated transcription (Latin):
tare qͣm p̃signabant .i. ueniente uitate. Precans¬
gͦ aduentum: ait: yeni tuipse ds.⁊ excita. poten.t.
tia sopita est: donec res ecoꝵ apparcat. Dicoueni:
u. sal. fa. nos. E cce. qͣnt̾a utilitatẽ eẽ incarnationis
hec sufficiunt pet̾e: sequit᷑. Dñe ds uirtutũ. alia. lit̃.
d̾m uirtutũ dicit: quẽ nouit asaph in se. ⁊ m aliis
hoĩb miracła facturum. Ip̃e eñ solꝰ est: qui ab u¬
fidelitate lib̾at hoĩs. ⁊̃ uinquã d̃s. ꝯu̾te nos. distor¬

Expanded text:
ta re quam praesignabant, id est veniente veritate. Precansum Christi ait: Veni, tu ipse Deus. Et excita populum tia sopita est, donec res eorum appareat. Dico veni, ut salvos facias nos. Ecce quantam Incarnationis haec sufficiunt petere? Domine Deus virtutum, alia littera: Deum virtutum dicit quem novit Asaph, et in se et in aliis hominibus miracula facturum, ipse enim solus est qui ab infidelitate liberat homines. Tu, inquam, Deus, converte nos, distor
Abbreviated transcription (Latin):
dibili rei miracła fidem faciebant. Gͦ contradiceba¬
tur eis. s contradictor uincebat᷑. & excontradictore
fidelis efficiebat᷑. Confregit enĩ sanson molas leo¬
nis. qͥ sibi occurrit cunti ducere uxorẽ de aligenis.¬
sequitur. & inimici nr̃i: ñ solũ contradixerunt. s

Expanded text:
fidem miracula faciebant. Ergo contradicebatur eis, sed contradictor vincebatur, et ex contradictore fidelis efficiebatur. Confregit enim Samson molas leonis, qui sibi occurrit eunti ducere uxorem de alienigenis. Et inimici nostri, non modo contradixeru
Abbreviated transcription (Latin):
erit. p̃paratio sedis tuȩ. utiꝙ hoc erit in die iudi¬
edes aut̃ d̃ĩ est et̾na. s inuidicio apparebit
parata: cum ipse uidebitur iuste iudicare. I est:
Sedestua apparebit parata in iudicio ad facien¬
am iusticiã. ⁊ iudiciũ.i. ad nuste iudicandũ. Nc̃¬

Expanded text:
erit praeparatio sedis tuae. Utique hoc erit in die judides autem Dei est aeterna, sed in judicio apparebit parata, cum ipse videbitur juste judicare. Et est, sedes tua apparebit in judicio parata ad faciendam justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
Laudes d̾i dicit: oꝑa preceptoꝵ eiꝰ. quȩ ip̃e facit
in suis. Ds enim oꝑatur in nobis: uelle bonũ.
&e płicere. ut ait ãpłe. Quis gͦ loquet᷑ podo:¬
et om̃s laudes eiꝰ auditas :ĩ. qͥs etiã cũ audierit.
dandꝰ est: qui oꝑat᷑ in eis. &e id̾o: maluit dicere
laudes eiꝰ. qͣm mandata eiꝰ. uł oꝑa mandatoꝵ eiꝰ.
quia ut dictum ẽ: in qͣntum fuint: ⁊ ip̃e laudan¬
dus ẽ. quas tñ om̃s laudes: qͥs sufficit fac̾e̾ uel
intimare. uł oꝑe imple. Et accipit ꝓ eod̾e: po¬
tentias & laudes.S int̃ illa duo. distinguitur.

Expanded text:
Laudes Dei dicit opera praeceptorum ejus, quae ipse facit in suis. Deus enim operatur in nobis velle bonum et perficere, ut ait Apostolus . Quis ergo loquetur poiet omnes laudes ejus?» id est quis cum audierit, dandus est, qui operatur in eis. Et ideo maluit dicere laudes ejus, quam mandata ejus, vel opera mandatorum ejus; quia ut dictum est, in quantum fiunt, ipse laudandus est, quas tamen omnes laudes quis sufficit facere, vel intimare, vel opere implere. Et accipit pro eodem potentias et laudes.
Abbreviated transcription (Latin):
.ꝙ. d. Quia dñs est adiutor. oͦ. bonũ est ꝯfid̾e in do¬
mino contra mala scłi. magis.
i ꝯfid̾e in homine
carnali. cuiꝰ salus uana est Et¬
qͣm sꝑare in pͥnci

Expanded text:
 Quia Dominus est adjutor, ergo bonum est confidere in Domino, contra mala saeculi, magis quam confidere in homine carnali, cui salus vana est. quam sperare
Abbreviated transcription (Latin):
iutor: ego despici¬
iimicos meos:
qd̾ plus ẽ quã ñ ti¬
mere. uł scd̃m aliã
litt̾am udebo inunicos m eos in fut᷑o .s. iudicio. uͥ
diabolus. eũ suis uidebitur destructus. uł hic:
eboiut tutior uł cautior fiam: in iicos meos
dampnando:¬

Expanded text:
spiciicos meos: quod plus est quam non timere. Vel secundum aliam litteram, videbo inimicos meos, in futuro scilicet judicio, ubi diabolus cum suis videbitur destructus. Vel hic ut tutior et cautior fiam, inimicos meos damnando
Abbreviated transcription (Latin):
me suꝑbi. dieit. a seruando. eo qd captus
quẽ illi pellunt in malũ. Acsidicat. ꝓsit etiã michi.
qd̾ seruus tuus sũ. ñ alt̾ius. Preciosa ẽ hec seruitus.
bi. Uñ subd̾. ñ calũꝑnient᷑ me suꝑbi. Qd̾ att ñ ca¬
lũpinent᷑. greca locutio ẽ. minus usitata nob̃. ⁊ est
lumpniarũ aut̃ maxima ẽ: qd suꝑbi dicunt: a nob̾
mortuũ coli. Suꝑbi uͭ sunt. iudei. gentes. ħetiei.
scisinatici. quos om̃s. suꝑbia de corpore xp̃i p̃cidit
habent aut̃ quiq eoꝵ ꝓprias sib calumꝑnias:
cont᷑ humilitatẽ xp̃ianam. quarũ maxina ẽ illa:
qͣm p̃diximꝰ. Calũpniat᷑ etiam diabolus. dicens.
Sunqͥd iobtimet dm frustra: s hoꝵ om̃ium calũp¬
mȩ. tanqͣm colubroꝵ uenena uincunt᷑: siqͥs fide
attendit crucifixum ꝓ similitudine carnis pecẽi:
in eneo serpente pfiguratũ. quẽ moyses in deser¬
to exaltauit: ut ꝑcussia serpentib esͦ intuitu sa

Expanded text:
m. Servus dicitur a servando, eo quod captus quem illi impellunt in malum, ac si dicat: Prosit etiam mihi, quod servus tuus sum, non alterius; pretiosa est haec servitus erbi. Non calumnientur me superbi. Quod ait, non calumnientur, Graeca locutio est, minus usitata nobis. Et eslumniarum autem maxima est, quod superbi dicunt, a nobis mortuum coli. Superbi vero sunt Judaei et gentes, haeretici, schismatici: quos omnes superbia de corpore Christi praecidit. Habent autem quique proprias sibi calumnias contra humilitatem Christianam; quarum mdicens: Nunquid Job timet Deum frustra? Sed horum omnium calumniae tanquam colubrorum venena vincuntur, si quis fide attendit crucifixum, pro similitudine carnis peccati, in aeneo serpente praefiguratum, quem Moses in deserto exaltavit, ut percussi a serpentibus ejus intuitu sa
Abbreviated transcription (Latin):
dicere: ñ est iactantia głosi. & insolentis. s asser¬
tiouite innocentis: iure p̃sũpta: nc uideat᷑ dignꝰ
qͥ detur nocentib. Defensiogͥ est. ñ arrogantia. Qͥ
aut̃ ꝯfixus facit iudiciũ ⁊ iusticiã: debet orare: ne
timendo patimala: cedat unmicis: ita ut faciat
mala. qͥa qui dedit uic̾e carnẽ. ne uoluntate car

Expanded text:
est jactantia gloriosi et insolentis, sed assertio vitae innocentis jure praesumpta, ne videatur dignus qui detur nocentibus. Defensio igitur est, non arrogantia. Qui autem confixus facit judicium et justitiam, debet orare ne timendo pati mala cedat inimicis, ut faciat mala, quia qui dedit vincere carnem, ne voluptate tr
Abbreviated transcription (Latin):
lyn. Qui
supra dixit se
odio habere iniqͦs.
destrui. Et qr tunc ui¬
gilandũ ẽ. & sagacit̃¬
agendũ. contͣ ficłi xp̃i¬
ane adu̾sarios: Ideo
intelligit᷑ ip̃ualis ocłs. qui preuidet quid tenendũ
sit. uł ñ. quia hic. sagax in discretione legis ostendi
littere int̾p̃tatio. Int̾pretat᷑. enĩ ayn: etiã fons. qd̾
concurrit. qr uid̾e est origo: & quasi quidam fons:
pecẽi. uł iusticiȩ. Si enĩ uidens mulieris pulchritu¬
dinẽ: laudasti artificis opꝰ. ocłs tuus fuit fons u¬
sticiȩ. Si etiã uidens possessiones pupilloꝵ: iua¬
sores earũ reppulisti: sic quoq ocłs tuus fure fons
iusticie. Si aut̃ aspiciens agrũpupilli uineis ꝯsi¬
tũ. segetib letũ: auariciȩ facib accensꝰ: transtuli¬
stipatrum limites: atq in possessionẽ indefensã
imꝑb irruisti: ocłs tuus fons &e origo pecẽs. ⁊ mor

Expanded text:
n. Qui supradixit se odio habere iniquos,destrui. Et quia tunc vigilandum est et sagacitagendum contra fidei Christianae adversarios, ideointelligitur spiritualis oculus qui praevidet, quid tenendum sit vel non, quia hic sagax in discretione legis ostenditlitterae interpretatio. Interpretatur enim Ain etiam fons, quod concurrpeccati vel justitiae. Si enim videns mulieris pulchritudinem, laudasti artificis opus, oculus tuus fuit fons justitiae. Si etiam videns possessiones pupillorum, invasores eorum repulisti; sic quoque oculus tuus fuit fons justitiae. Si autem aspiciens agrum pupilli vineis consitum, segetibus laetum, avaritiae facibus accensus, transisti patrum limites, atque in possessionem indefensam improbus irruisti, oculus tuus fons et origo peccati et mor
Abbreviated transcription (Latin):
nis trahat᷑. dat etiã pacientiam. ne dolore franga
calumpniantib me .i. illis qui ꝓpt̾ea adu̾sant᷑. qui a
feciudicium & iusticiã. ut homo. timet iste in bel
lo diaboli. sciens bellum impar sibi eẽ: adu̾sũ sp̃ua¬
lia nequicie. ⁊ id̃o: ñ fisus sibi: humilit̾ petit ñ tradi.

Expanded text:
 trahatur, dat etiam patientiam, ne dolore frangatcalumniantibus me, id est illis qui propterea adversantur, quia feci judiciumlo diaboli, sciens bellum impar sibi esse adversum spiritualia nequitiae. Et ideo non fisus sibi humiliter petit: VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ. si sꝑaret᷑ impunitas. Mallet. enĩ licere: & ddolet
ñ licere. qd lex uetat. qr ñ sp̃ualit̾ delectat᷑ etꝰ bono
s carnalit̾. m alum metuit. qd̾ minat᷑. saritas aut̃
peccare timet: etiam si sequat᷑ impunitas. & ẽ sens
Da mͥ castum timorẽ. quo ꝯfigant᷑ carnalia uicia
ad quem petendũ: me qͣsi pedagogꝰ. timor legis
ꝑduxit. quo timore: a iudiciis tuis timui.

Expanded text:
et enim licere, et dolet non licere, quia lex vetat, quia non spiritualiter delectatur ejus bono, sed carnaliter malum metuit quod minatur: charitas autem peccare timet, etiam si sequatur impunitas. Et est sensus: Da mihi castum timorem, quo configantur carnalia vitia, ad quem petendum me quasi paedagogus, timor legis perduxit; quo timore, a judiciis tuis timui.
Abbreviated transcription (Latin):
.ꝙiͣ. Confige carnes. & ꝯfixis carnib: feci uidiciũ.
discernendo in iudiciis. & iusticiã in oꝑib. Eoce: qͥ
pecebat supͣ ꝯfigi carnes: q̃ impediunt iudicium:
iã facit uroiciũ. qd̃: ipso nomine: rectũ indicatur.
qͣmiuis solet dici. condiano usu nr̃i sermonis: rec¬
tum uł prauum iudicium ẽ. Iusticia uͦ ẽ magis
uirtꝰ animi. qͣm qui ħt: recte iudicat. s qͥa eam ñ

Expanded text:
 Confige carnes, et confixis carnibus, feci judicium discernendo in judiciis; et justitiam in operibus. Ecce qui petebat supra configi carnes, quae impediunt judicium, jam facit judicium, quod et ipso nomine rectum indicatur, quamvis solet dici quotidiano usu nostri sermonis: Rectum est vel pravum judicium. Justitia vero est magis virtus animi, quam qui habet, recte judicat; sed quia eam n
Abbreviated transcription (Latin):
uaricantes: do dilexi testimonia tua. q̃ sunt in legi
tua. de gr̃a tua. ut ñ sit in me iusticia mea. s tua.
lex enĩ ꝓdest: ut mittat ad gr̃am. ñ solũ attestando
eã. s timore p̃uaricationis: qͣm fecit. Idogͦ att: di¬
lexi. testi. tua: qi lex ad gr̃am ducit. q̃ sola liberat.

Expanded text:
testimonia tua, quae sunt in lege de tua gratia, ut non sit in me justitia mea, sed tua. Lex enim data est, ut mittat ad gratiam, non solum attestando eam, sed timore praevaricationis quam fecit. Ideo igitur ait, dilexi testimonia tua, quia lex ad gratiam ducit, quae sola liberat.
Abbreviated transcription (Latin):
I quo pena timet᷑. ñ amatur iusticia:.¬
timul. carues meas uit ⁊ p̃o ꝯfrxus simcru¬
c. timore. tunui enĩa iudicis tuis. Et ẽ sens. Ita im¬
ple me timore: ⁊ ꝑfice mͥ hc̃ timorẽ quẽ habeo: ut
patibulum crucis tuȩ unitari. carnes: ꝓ tuo noĩe
martirii clauis ꝯfigendas: tradendo. uł tea potiꝰ.
timore .t. casto: qui ꝑmanet in ęt̾num: ꝯfige. car.
meas .i. compͥme carnalia desid̾ia. carnales ꝯcu¬
lum religa. ut latronẽ. uł feram: s ofige. Qui dili¬
git testimonia: configit carnes suas. Idodico timo¬
re tuo. qr timor legis hoc non ualec efficere. Iam
enĩ timui: a iudiciis tiuis. cũ lex minaret᷑ penã .i. ti¬
mor legis seruilis: pedagogꝰ in me p̃cessit. s ñ cru¬

Expanded text:
 quo poena timetur, non amatur justitia; carnes meas, ut Christo confixus sim cruci, timore: Timui enim a judiciis tuis. Ita imple me timore, et perfice mihi hunc timorem quem habeo, ut leam patibulum crucis tuae imitari, carnes pro tuo nomine martyrii clavis configendas tradendo. Vel ita potius, timore tuo, casto, qui permanet in aeternum, confige carnes meas, id est comprime carnalia desideria, carnales conculum religa ut latronem vel feram, sed confige. Qui diligit testimonia, configit carnes suas. Ideo dico, timore tuo, quia timor legis hoc non valet efficere. Jam enim timui a judiciis tuis, cum lex minaretur poenam, id est timor legis servilis paedagogus in me praecessit, qui ad c
Abbreviated transcription (Latin):
monia tua dicentẽ. qd t̃ nuis. aliine fe¬
ceris. Contra qd̾ om̃s faciunt. Paruuli etiã sicitt in
patre sunt pecc̃ores: sic ⁊ p̃uaricatores. Om̃is gͦ
pecc̃or: et p̃uaricator. Et nota qd̾ ait. peccores t̾re
qr sunt &e pecẽores oli. Sicut ille qͥ ait. peccaui m cȩlũ ce
coram te. & quicunꝙ minuit gr̃am quã accepte de cȩ¬
lo. qͣm sp̃s sc̃s infudit. Peccat gͦ in celũ: qui iã cęli inco¬
la. celũ relinqͥt. Pecc̃or est trx. qui terrenis iuolurtur

Expanded text:
i, alii non fe contra quod omnes faciunt, et parvuli sicut in patre sunt peccatores, sic et praevaricatores. Omnis ergo peccator est praevaricator. Et nota quod ait, Peccatores terrae, quia sunt et peccatores coeli, sicut ille qui ait: Peccavi in coelum et coram te , et quicunque minuit gratiam quam accepit de coelo, quam Spiritus sanctus infudit. Peccat ergo in coelum, qui coeli incola coelum relinquit. Peccator est terrae, qui terrenis involvitur
Abbreviated transcription (Latin):
esiudicii. & transit caminꝰ int̾ diuisa: facte ħ
ad dexteram. illa ad sinistrã. Ita ⁊ de carnalib
ȩccłie diuisis. p̃positis. uł subditis: ligna. fȩnũ
stipula. cõburuntur. Ipsiaut̃: ꝓpt̾ fundam̃ttum
cui nichil ante posuerunt: salui erunt qͣi ꝑigñe
Alii uͭ qui fundam̃tum destruxerunt. in sinist᷑
locati dampnabunt᷑. ⁊ hoc ẽ. Suꝑ ea. uł illos.i
alia corda. Id̃o eium addidit cęli. ut scõs notet
habitabunt. quia ibi petras .i. firmamenta p̃¬
ceptoꝵ inuenuint. Sicut enĩ illa una petra x̃p̃e:
S ne putes has uolueres suam sequi auctorita¬
tem. quia dabunt uoces de medio petrarum
.i. ñ de sua. s de auctoritate u̾boꝵ dei. in quib
sonat petra xp̃c. a quo etiã sui dicuntur petrȩ.
Et qi quis q̃reret ip̃i montes ⁊ petreunde hab̾en¬
igans mon de suꝑiorib sius .i. de

Expanded text:
es judicii, et transit caminus inter divisa, et facit haec ad dexteram, et illa ad sinistram. Ita et de carnalibus Ecclesiae divisis praepositis, vel subditis, ligna, fenum, stipula comburuntur. Ipsi autem propter fundamentum, cui nihil ante posuerunt, salvi erunt quasi per ignem; alii vero qui fundamenta destruxerunt, in sinistra locati damnabuntur. Et hoc est, super ea, vel illos, alia corda. Ideo enim addidit, coeli, ut notet sanctos; habitabunt, quia ibi petras, id est firmamentum praeceptorum inveniunt. Sicut enim illa una petra Christus sed ne putes has volucres suam sequi auctoritatem, quia dabunt voces de medio petrarum, id est non de sua, sed de auctoritate verborum Dei, in quibus sonat petra Christus, a quo etiam sui dicuntur petrae. Et quasi quis quaereret, ipsi montes et petrae unde habeigans montes de superioribus suis, de
Abbreviated transcription (Latin):
sacrifici. quas non diuisit abraham. Legitur enĩ in
genesi. qd̾ abraham in sacficio suo accepit arietem
trimum. & uaccam trimam. & capram trimã. ⁊ tur¬
turẽ. & columbam. Arietẽ aut̃ ⁊ uaccam. ⁊ cap᷑m di¬
uisit. ⁊ adu̾sũ se: parces ꝯstituit: Anes aut̃. ñ diui¬
sit. &e seddit ib abraham: usq ad uesꝑam. & tunc ue¬
nit camuiꝰ ⁊ t̾ror ⁊ transiit. int̾ diuisa & fecit hec:
ad dexterã. illa nͭ. ad siistram. Mistice: aries dux gͦ¬
gis: p̃latos eccłie sig̾cat. Uacca aut̃. ⁊ capͣ. subditos.
S uacca: udos ꝓpt̾ iugum legis: Capra: geritiles.
qͥlib̾e uagabantur. ⁊ amaro ydolatriȩ oleastro paᷤᷤ¬
cebant᷑. Aues aut̃. sig̃cant sp̃uales uiros. q̃ lib̾o ae¬
re ꝑfruuntur. & grudent serenitate cęli. quarũ
etas ibi tacet᷑. quia scĩ et̾na meditantes: mente tͣn¬
seunt omĩa tẽporalia. heȩ aues. non sunt diuisȩ
qr soli scĩ ñ dundunturin hereses. ⁊ scismata. Aries.¬

Expanded text:
icii, quas non divisit Abraham. Legitur enim in Genesi quod Abraham in sacrificio suo accepit arietem trimum, et vaccam trimam, et capram trimam, et turturem, et columbam . Arietem et vaccam et capram divisit, et adversus se partes 225 constituit; aves autem non divisit, et sedit ibi Abraham usque ad vesperam. Et tunc venit caminus et terror, et transiit inter divisa, et fecit haec ad dexteram, illa vero ad sinistram. Mystice aries dux gregis praelatos Ecclesiae significat; vacca autem et capra, subditos. Sed vacca Judaeos propter jugum legis; capra gentiles, qui libere vagabantur, et amaro idololatriae oleastro pascebantur. Aves autem significant spirituales viros, qui libero aere perfruuntur, et gaudent serenitate coeli, quarum aetas ibi tacetur, quia sancti aeterna meditantes mente transeunt omnia temporalia. Hae aves non sunt divisae, quia soli sancti non dividuntur in haereses et sc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbanc u es participationẽ: datur ñ ob gr̃a. ut caste
timeamꝰ ⁊ custodiamus mandata. Uñ subdit: om¬
niũ timentiũ te.corde.⁊ custodientium ope: man¬
timeant ⁊ custodiant. q̃ duo ꝯgrue iungit. qr qui
tumit: eustodit. Et quia ꝑ hoc qõ factus est parti¬
ceps fratrum: multũ fructum fecit granũ frum̃¬
plena ẽ t̃ra. quiaim¬

Expanded text:
aste timeamus, et custodiamus mandata tua. Unde subdit, timentium te corde, et custodientium opere, mantimeant et custodiant, quae duo congrue jungit, quia qui timet, custodit. Et quia per hoc quod factus est particeps fratrum, multum fructum fecit granum frumeplena est terra; justi
Abbreviated transcription (Latin):
uenta aut̃ est. in gentib Uñ subd̾ Inuenimꝰeam
uł eum: in cãpis silue .i. in gentib incultis. ubi e¬
ysaia. Misit dñs u̾bum in iacob: ⁊ eccidit in isrł.
uł ad litt̾am. ita. socc audiuimꝰ ea .s. dñm: uascitu¬
rum in effrata. hec est bethlcem. ubi natꝰ est dñs.
& inuenimꝰ cũ in cãpis silus. Auditũ quippe ẽ: cũ¬
nasci in bethleem. si ꝓpt̾ fid̃c gentium: in cãpis sil¬
ue comꝑtꝰ est. Et ut ampliꝰ confirmet: dicte se in¬

Expanded text:
venta autem est in gentibus, unde subdit: Invenimus eum, vel eam in campis sylvae, id est in gentibus incultis, ubi ede: Misit Dominus Verbum in Jacob, et cecidit in Israel . Vel ad litteramrata. Haec est Bethlehem ubi natus est Dominus. Et invenimus eam in campis sylvae. Auditum quippe est nasci in Bethlehem, sed propter fidem gentium in campis sylvae compertus est. Et ut amplius confirmet, dicit se i
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ dño in se q̃rebat. qͥ suꝑ humilem & quietũ qͥes¬
tit. Locꝰ aut̃ dĩ est. si sua deserit re. uł saltẽ: amore.
In futuro. erit domꝰ pacis ubi pausabit᷑. In tab̾na¬
culo: adhuc gemim᷑. In domo. laudabimꝰ. qr gemit̃¬
tium. Et nota. ꝗd̾ doracob dicit se soluisse. sicut supͣ¬
dixit. ei se ꝓmisisse. Uł ex ꝑsona xp̃i capitis: pot̾ le¬
gi: ab illo loco. Si introiero.&. d. Iurauit datud .i. xp̃c.¬

Expanded text:
enim Domino in se quaerebat, qui super humilem et quietum requiescit . Locus autem Dei est, si sua deserit re, vel saltem amorem In futuro erit domus pacis, ubi pausabitur. In tabernaculo adhuc gemimus, in domo laudabimus, quia gemit Et nota quod Deo Jacob dicit se solvisse, sicut supradixit promisisse. Vel ex persona Christi capitis potest legi ab illo loco: Si introiero. Quasi dic
Abbreviated transcription (Latin):
serint sibi grauari
tẽpora. iam ĩminet sõpnꝰ. Cũgͦ aliquid tempora¬
le te incipit delectare ad pecem: iam grauantur
tͥ tẽpora. s ne des de illi delectationi: & ita sompñ
ñ uenit ad ocłos. Ista delectatione: quasi ꝯfricans
frontẽ: excutis sõpnũ. & paras locum dño. Uñ sub

Expanded text:
serint sibi gravari tempora jam imminet somnus. Cum ergo aliquid temporale te incipit delectare ad peccatum, jam gravantur tibi tempora; sed ne des te illi delectationi, et somnus non venit ad oculos. Ista cogitatione quasi confricans frontem excutis somnu
Abbreviated transcription (Latin):
anut.i. que tuaẽ. sine
qͣ ego mendax sum.¬
Qui euĩ de suo loquit᷑.
mendacium loquit᷑.¬
ex dõ loquitur. gͦ a te¬

Expanded text:
t quae tua est, sine qua ego mendax sum.Qui enim de suo loquitur, mendacium loquitex Deo loquitur. Ergo a te
Abbreviated transcription (Latin):
mini. Int̾pretat᷑ aut̃ robustꝰ¬
qd̾ nullus ẽ: nisim spe ꝓmi¬
sionis di. uñagitur hic. Hic¬
ꝓsalmus nanq de spe xp̃i¬
anoꝵ⁊ magnificentia dmi.
multa dicit. ꝑ que duo. nemo decipitur. quidigne
ritate di se cantaturum ꝑmitcit ꝓpħa. Sedõ. cdiu̾sis
modis laudes ⁊ potentiam di describit . ibi. Cofite¬
bum̃. ⁊̃ cio. ꝓmissiones patris de xp̃o ponit ibi. ⁊̃ c̃
locutus es. Quarco. illis ꝓmissionib adu̾sa dic̃. ib
ĩ uu̾rer. ⁊c̃. Quinto. in quo sint implete ꝑmissiones
dicit ibi. usq quo. Scrto: ostendit: qd̾ in ienbris
etiã ꝓmissiones implentur: spũalit̃. ñ tẽꝑalit̾. ibi

Expanded text:
mini. Interpretatur autem robustod nullus est, nisi in spe promissionis Dei. Unde agitur hic. Hicpsalmus namque de spe Christianorum et magnificentia Domini multa dicit: per quem nemo decipitur, qui digne ritate Dei se cantaturum promittit Propheta. Secundo diversis modis laudes et potentiam Dei describit, ibi, confitebuntur. Tertio promissiones Patris de Christo ponit, ibi, tunc locutus. Quarto illis promissioi, etc. Quinto in quo impletae sunt promissiones dicit, ibi, usquequo. Sexto ostendit quod in membris etiam promissiones implentur spiritualiter, non temporaliter, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
subueniri ibi. Nle au̾tas. ⁊̃ cio. orat ce affirmat. lib̾a¬
tionẽ Ibi. Dext̾am tuã. In ꝑsonagͦ eccłiȩ loquens:
ẽ. nob cepit eẽ: qd non erat. ita plene.s.i. refugiũ
millitũ accidenti subiectus. Es refigium dico: age¬
neratione ingen̾ationẽ .i. in omi gen̾atione. uł¬

Expanded text:
s. Tertio orat et affirmat liberationem, ibi, dexteram tuam. In persona ergo Ecclesiae loquens, est, nobis coepit esse, quod non erat ita plene, scilicet refugium. Nulli tamen accidenti subjectus es refugium. A generatione in generationem, id est in omni generatione,
Abbreviated transcription (Latin):
nerationem.¬
osalmꝰ inspiciendꝰ ẽ. ñ. qd̾ moyses eum
conscripserit.s quia in hoc psalmo tractant᷑.
que in uet̾i testam̃to ꝑ moysen dato: ꝯtinentur.
Id̃o: dicitur oratiomoysi. Cum enĩ uita uetus: &
noua. &e uita mortalis: &e inita uitalis: ce anni qui
ꝓ nichilo habent᷑. & dies quib implebim᷑ miscd̾ia¬
& leticia: & pena pͥmi hoĩs: & regnũ scd̃i: hic a¬
ꝑte distingant᷑. congrue noĩe moysi intitulat᷑
p̃s. ut eis qui recte scrutant᷑ scripturas: intune¬
tur: lege̾ que ꝑ moysen data est: ubi t̾rena p̃¬
mia uidentur ꝓmitti. habre aliquid tale sub
uelamento. quale iste psalmꝰ ostendit. Cũ aut̃
quisꝙ transit ad xp̃m. tollitur uelam̃. ce reue¬
lantur ocħ eius. ut ꝯsid̾et mirabilia de. lege dei.
Et est sensꝰ tytuli. Psalmꝰ iste: est oratio. oratio
dico: moysi .i. illa ostendens. ⁊ tractans: que lex ꝑ
moysen data: sub uelamine continebat. Uł ẽ ora¬
tio moysi .i. hoc dauid orat in ipso psalmo. qd̾

Expanded text:
nsationempsalmus inspiciendus est, non quod Moses eum conscripserit, sed quia, in hoc psalmo tractantur quae in Veteri Testamento per Mosen data continentur. Ideo dicitur oratio Mosi. Cum enim vita vetus et nova, et vita mortalis et vita vitalis, et anni qui pro nihilo habentetitia, et poena primi hominis, et regnum saeculi, hic aperte distinguantur, congrue nomine Mosi titulatur psalmus, ut eis qui recte scrutantur Scripturas intimetur legem quae per Mosen data est, ubi terrena praemia videntur promitti, habere aliquid tale sub velamento, quale psalmus iste ostendit. Cum autem quisque transit ad Christum, tollitur velamen, et revelantur oculi ejus, ut consideret mirabilia de lege Dei. Et est sensus tituli; Psalmus iste est oratio; oratio, dico, Mosi, id est illa ostendens et tractans, quae lex per Mosen data sub velamine continebat. Vel est oratio Mosi, id est hoc David orat in hoc psalmo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cit. dormiui contur¬
dicta fiant: o dñe sur¬
ge. a morte. in reqͥẽ
tuã. ut iam ñ contur¬
beris. qr mors illi non¬
pͥus exaltato. exaltet᷑ postea ecelia. uñ subõ. tu.
archa noc. ł testamenti. quȩ figura fuit. s saĩfi¬
geret caput. Et teꝰ cunte ad patrem: Sacdotes
Cacenlorec ti tui mduantur iusti

Expanded text:
t: Dormivi conturdicta fiant, o Domine, surge a morte in requiem tuam, ut jam non conturberis, quia mors illi prius exaltato, exaltetur postea Ecclesia, tu arca Noe vel Testamenti, quae figura fuit, sed sanctifigeret caput. Et, te eunte ad Patrem VERS. 9.-- « Sacerdotes tui induantur justi
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. di iacob. Qui intrat¬
ut habitet: ipse ado
habitatur. Ad hanc
qͥ aliis tanqͣm lapidib uius carttate cõpaginatẽ.¬
Itrat gͦ. qͥ diligit. & qui intrat: dom̃ di efficit̃. &e etiã.
niꝰ dłi est. uͥdebet adorari. p̃t̾ quã. ñ audit ds adui¬
tamȩt̾nam. Ille ad domũ di ꝑtinet. qui caritate
pedes esꝰ. hii fc̃: qͥ ꝑseuerant usꝙ in finẽ. Uł ica
ut ad ip̃am domum referatur: eiꝰ. adorabimꝰ in

Expanded text:
ejus Dei Jacob. Qui intraut habitet ipse, a Deo habitatur; ad hancqui aliis tanquam vivis lapidibus charitate compaginattrat ergo qui diligit, et qui intrat, domus Dei efficitur. In loco. bi debet adorari: praeter quam non audit Deus ad vitam aeternam. Ille ad domum pertinet, qui est charitate pedes ejus. Hi sunt qui perseverant usque in finem. Vel ita, ut ad ipsam domum referatur ejus, adorabimus in
Abbreviated transcription (Latin):
uitib scłi passeres nidi¬
ficent. ñ tam̃ cedri sunt
suꝑiores eis. quia fulice
domꝰ. ñ ipse cedri. dux

Expanded text:
itibus saeculi passeres nidificent, non tamen cedri sunt riores eis, quia fulicae domus non ipsa cedri, dux