comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pastores scd̃m cor meũ: ⁊ pascent uos
pascentes cũ disciplina. Itẽ apud salomo¬
nem in parohemiis. Fili ne negligeris
disciplinã di: neq defeceris ab eo correp¬
tus. Qu̾ẽ eni diligit d̾s. corripit. Item
in ps̃o.ii. Continete disciplinã ÷ ne forte
irascat᷑ dñs: ⁊ ꝑeatis auia recta. Cum
exarserit cito ira eiꝰ suꝑ uos: felices om̃s
qͥ confidt̃ in eũ. Item in ps̃o . xlix. Pecca¬
tori aut̃ dic̃ ds. Ad qͥd exponis iustifica¬
tiones meas⁊ ⁊ assumis testam̃tũ meũ ꝑ
os tuũ: Tu aut̃ odisti disciplinã: ⁊ abie

Expanded text:
pastores secundum cor meum, et pascent oves pascentes cum disciplina . Item apud Salomonem in Proverbiis: Fili, ne neglexeris disciplinam Dei, neque defeceris ab eo correptus. Quem enim Deus diligit corripit . Item in Psalmo II: Continete disciplinam, ne forte irascatur Dominus, et pereatis a via recta. Cum exarserit cito ira ejus super vos, beati omnes qui confidunt in eo. . Item in Psalmo XLIX: Peccatori autem dicit Deus: At quid exponis justificationes meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Tu au
Abbreviated transcription (Latin):
a grã consequenda ẽẽ impedimentũ a
lege quȩ iam statuta ẽ: nec sp̃ualem cir¬
cũcisionẽ impediri carnali circũcisione
in actͦis apłoꝵ loquatur ⁊ dicat. Dñs
mͥ dixit: neminem hominẽ cõmunẽ
dicendũ ⁊ immundũ. Cederũ si homi¬
nes impedire aliquid ad consecutionẽ
gr̃e posset: magis adultos ⁊ ꝓuectos
⁊ maiores natu possent impedire
grauiora peccata. Porro autẽ si etiam
grauissimis delictorib. ⁊ in dm̃ mul¬
tum ante peccantib. cũ postea credide¬
natus nichil peccauit. nisi qͦd scd̃m
adam carnaliter natus. contagium
mortis antiquȩ pͥma natiuitate con-¬
traxit : qui ad remissam peccatoꝵ acci¬
piendam. hoc ipso facilius accedit. qͦd
concilio nr̃a sententia. a baptismo atq
a gr̃a dei qui om̃ib misericors ⁊ prus¬
⁊ benignus est: neminẽ ꝑ nos debere
ꝓhiberi. Quod cũ circa uniu̾sos obser¬
uandũ sit atq retinendũ: magis circa

Expanded text:
a gratia consequenda impediendum esse ea a gratia consequenda impediendum esse ea lege quae jam statuta est, nec spiritalem circumcisionem impediri carnali circumcisione in Actis apostolorum loquatur et dicat : Dominus mihi dixit neminem hominem communem dicendum et immundum. Caeterum si homines impedire aliquid ad consecutionem gratiae posset, magis adultos et provectos et majores natu possent impedire peccata graviora. Porro autem si etiam gravissimis delictoribus, et in Deum multum ante peccantibus, cum postea credidenatus nihil peccavit, nisi quod secundum Adam carnalmortis antiquae prima natiuitate contraxit, qui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit quod concilio nostra sententia a baptismo adque a gratia Dei, qui omnibus misericors et benignus et pius est, neminem per nos debere prohiberi. quod cum circa uniuersos obseruandum sit adque retinendum, magis circa
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc horreat exosculari: nec hoc pu¬
tamus ad cȩlestem grãm dandam im-¬
pedim̃do ẽẽ oportere. Scriptũ ẽ enĩ.
Om̃ia munda sunt mundis. Nec ali¬
cui nr̃m id debet horrere: qͦd d̃s digna-¬
tus est facere. Nam si adhuc infans
a partu nouus ẽ. ñ est ita tam̃ ut quisqͣm
illum in gr̃a danda atq in pace facien¬
da horrere debeat osculari: qͣndo in oscu¬
lo infantis unusqͥsq nr̃m ꝓ sua religio¬
ne ipsas adhuc recentes dei manus de¬
beat cogitare ÷ quas in homine modo
formato ⁊ recens nato quodammͦ exos¬
culamur: qͣndo id quod ds fecit ample¬
cuimur. Nam qͦd in iudaica circũcisio
ne octauus dies obseruatur : sacram̃tũ
ẽ in umbra atq imagine ante p̃missũ:
dies futurꝰ erat quo ds resurgeret. ⁊
nos uiuificaret : ⁊ circũcisionẽ sp̃ualem
imago cessauit suꝑueniente postmodũ
ueritate: ⁊ data nobis sp̃uali circũcisio¬
ne. Propt̾ quod neminem putauimus

Expanded text:
adhuc horreat exosculari, nec hoc puadhuc horreat exosculari, nec hoc putamus ad coelestem gratiam dandam impedimento esse oportere. Scriptum est enim : Omnia munda sunt mundis. Nec aliquis nostrum id debet horrere quod Deus dignatus est facere. Nam etsi adhuc infans a partu novus est, non ita est tamen ut quisdam illum in gratia danda atque in pace facienda horrere debeat osculari, quando in osculo infantis unusquisque nostrum pro sua religione ipsas adhuc recentes Dei manus debeat cogitare, quas in homine modo formato et recens quodam modo exosculamur quando id quod Deus fecit amplectimur. Nam quod in judaica circumcisione carnali octavus dies observabatur, sacramentum est in umbra atque in imagine ante praemissumdies, futurus erat quo Dominus resurgeret, et nos vivificaret et circumcisionem nobis spiritalem imago cessavit superveniente postmodum veritate et data nobis spiritali circumcisione. V. Propter quod neminem putamus
Abbreviated transcription (Latin):
bra singulis paruuli membris.⁊pe¬
des pedib iungerentur. Quȩ res si
scłm natiuitatis nr̃e ordinem ⁊ corpo¬
ris qualitatem cogitetur. adulto ⁊ pro¬
uecto infans ñ posset equari: nec cohere¬
re ⁊sufficere possent parua mẽbra ma¬
ioribus ⁊ sed illic equalitas diuina ⁊ spũ¬
alis expͥmitur: qͦd pares atq equales sint
om̃s homines ⁊ quando a deo semel facti
sunt: ⁊ possit etas nr̃a in incrementis
differentiȩ discrim̃ ÷ nisi si gr̃a ipsa quȩ
baptizatis datur. pro etade accipientiũ
uł minor uł maior tribuitur: cũ sp̃s
sc̃s non de mensura. sed de pietate atq
indulgentia diuina. equalis om̃ib pre-¬
beatur. Nam d̾s ut ꝑsonã non accipit
sic nec etadem: cũ se om̃ib ad cȩlestis
grẽ consecutionẽ. equalitate librata p̃¬
beat parem. Nam ⁊ qͦd uestigiũ infan¬
tis in pͥmis partus sin dieb constituti.
mundũ non ẽẽ dixistr: qͦd unusqͥsq nr̃m

Expanded text:
bra singulis paruuli membris et pebra singulis paruuli membris et pedes pedibus iungerentur. quae res si secundum natiuitatis nostrae et corporis qualitatem cogitetur, adulto et prouecto infans non posset aequari nec cohaerere et sufficere possent parua membra maioribus. sed illic aequalitas diuina et spiritalis exprimitur, quod pares adque aequales sint omnes homines, quando a Deo semel facti sunt et possit aetas nostra in incrementis ere discrimen; nisi si et gratia ipsa, quae baptizatis datur, pro aetate accipientium vel minor vel major tribuitur, cum Spiritus sanctus non de mensura, sed de pietate atque indulgentia paterna aequalis omnibus praebeatur. Nam Deus ut personam non accipit, sic nec aetatem cum se omnibus ad coelestis gratiae consecutionem aequalitate librata praebeat patrem. IV. Nam et quod vestigium infantis in primis partus sui diebus constituti mundum non esse dixisti, quod unusquisque nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
sionis antiquȩ. ut intra octauũ diem
cũ qui natus est baptizandũ ⁊ scĩfican¬
dum ñ putares: longe aliud in conci¬
lio nr̃o usum est. In hoc enĩ quod tu
putabas ẽẽ faciendũ nemo consensit:
liniu̾si potius iudicauimꝰ. nulli homi
re. sed saluare: quantum in nobis ẽ:
si fieri potest nulla amma ꝑdenda ẽ.
Quid enĩ ei deest: qui semel in utero
dei manib formatus est: Nobis enĩ
atq oculis nr̃is scłm dierũ scłariũ cur¬
sum: acciꝑe qui nati sunt uidentur
incrementũ. Ceterũ quecũq a deo
fiunt: dei factoris maiestate ⁊ opere
ꝑfecta sunt. Esse deniq aptid om̃s.
siue infantes siue maiores natu diui¬
ni muneris equalitatẽ. declarat nob̃
scripturȩ diuinȩ fides: cum heliseus
suꝑ infantem. uiduȩ sunamitis filiũ
qui mortuus iacebat. ita se dm̃ dep̃cais
suꝑstrauit : ut capiti caput. ⁊ faciei fa-¬
cies applicaretur: ⁊ suꝑfusi helisei mẽ¬

Expanded text:
sionis antiquae, ut intra octauum diem sionis antiquae, ut intra octauum diem eum qui natus est baptizandum et sanctificandum non putares: longe aliud in concilio nostro uisum est. in hoc enim quod tu putabas esse faciendum nemo consensit, sed uniuersi potius iudicauimus nulli hominre sed saluare, quantum in nobis est, si fieri potest, nulla anima perdenda est. quid enim ei deest qui semel in utero Dei manibus formatus est? nobis enim adque oculis nostris secundum dierum saecularium cursum accipere qui nati sunt incrementum uidentur. ceterum quaecumque a Deo fiunt Dei factoris maiestate et opere perfecta sunt. Esse denique apud omnes sine infantes sine maiores natu unam diuini muneris aequalitatem declarat nobis scripturae diuinae fides, cum Helisaeus super infantem uiduae filium qui mortuus iacebat ita se Deum deprecans superstrauit, ut capiti caput et faciei facies adplicaretur et superfusi Helisaei mem
Abbreviated transcription (Latin):
significasti de uictore quondã pb̃ro. qͦd
ei anteqͣm penitentiã plenã egisset. ⁊ dño
deo in quẽ deliquerat satisfecisset: the-¬
rapius collega nr̃ immaturo dempore
⁊ p̃proꝑa festinatione pacẽ dederit
Ouȩ res nos satis mouit recessũ ẽẽ ade¬
creti nr̃i auctoritate ÷ ut ante legitimũ
⁊ plenũ tempꝰ satisfactionis. ⁊ sine peti¬
tu ⁊ conscientia plebis. nulla infirmita¬
te urgente. aut necessitate cogente: pax
ei concederetur. S librato apud nos
diu consilio. satis funt obiurgare thera¬
pium collegam nr̃m. qͦd temere hoc fe¬
cerit: ⁊ instruxisse ne qͥd tale de cetero
faciat: pacem tam̃ quomͥcũq a sac̃do¬
te dei semel datam. ñ putauimꝰ atiferen¬
dam: ac ꝑ hoc uictori cõmunicationẽ
sibi concessam usurpare ꝑmisimus.
Quantũ uͦ ad causam infantũ ꝑtinet.
qͦs dixisti intra scd̃m ł terciũ diẽ qͣm
nati sint constitutos. baptizari ñ oporte¬
re: ⁊ considerandam ẽẽ legem circũci¬

Expanded text:
significasti de Victore quondam presbytero, quod ei, antequam paenitentiam plenam egisset et Domino Deo in quem deliquerat satisfecisset, temere Therapius collega noster inmaturo tempore et praepropera festinatione pacem dederit. quae res nos satis mouit, recessum esse a decreti nostri auctoritate, ut ante legitimum et plenum tempus satisfactionis et sine petitu et conscientia plebis nulla infirmitate urgente ac necessitate cogente pax ei concederetur. sed librato apud nos diu consilio satis fuit obiurgare Therapium collegam nostrum quod temere hoc fecerit et instruxisse ne quid tale de cetero faciat: pacem tamen quomodocumque a sacerdote Dei semel datam non putauimus auferendam ac per hoc Victori communicationem sibi concessam usurpare permisimus. Quantum uero ad causam infantium pertinet, quos dixisti intra secundum uel tertium diem quam nati sint constitutos baptizari non oportere et considerandam esse legem circumci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculi hoc quoq non tantum obserua¬
re debemus ⁊ uerum etiam ab omnib
nob̾ confirmare: ut omnes hereticiqͥ
ad sinum matris ȩccłȩ concurrunt bap¬
tizent᷑ : ut mens heretica quȩ diuturna
tabe polluta ẽ scificatione lauacri purga¬
ta in melius reformet᷑. Quietꝰ aburuch
dixit. Qui fide uiuimus: obsequia quȩ
instruendis nob̾ ante predict᷑a sunt cre¬
dula obseruatione tenere debem̾. Nam
lauatio eius: Quod utiq de his qui ab
hereticis tinguntur: & de tinguentib lo¬
quitur. Si autem qui apuo illos bapti¬
tantur: ꝑ remissionẽ peccatorũ uitam
ȩternam consequunt᷑: ⁊eur ad eccłam ue¬
nito ad ueritatem cum penitentia re¬
uertuntur: uno uitali baptismate quod
a sicca cdixit. Qui contẽpta ueritate pre¬
sumit consuetudinẽ sequi: aut circa fr̃s
inuidus est & malignus. quib ueritas re¬
uelatur:aut circa dm̃ ingratus ẽ. etuus
inspiratione eccła dei instruitur. Eucraciꝰ

Expanded text:
periculi hoc quoque non tantum obseruapericuli hoc quoque non tantum obseruare debemus, uerum etiam ab omnibus nobis confirmare, ut omnes haeretici qui ad sinum matris ecclesiae adcurrunt baptizentur, ut mens haeretica quae diuturna tabe polluta est sanctificatione lauacri purgata in melius reformetur. Quietus a Buruc dixit: Qui fide uiuimus obsequi his quae instruendis nobis ante praedicta sunt credula obseruatione debemus. nam lauatione eius? quod utique de his qui ab haereticis intinguuntur et de tinguentibus loquitur. si enim qui aput illos baptizantur per remissionem peccatorum uitam aeternam consequuntur, cur ad ecclesiam uetino ad ueritatem cum paenitentia reuertuntur, uno uitali baptismate quod a Sicca dixit: Qui contempta ueritate praesumit consuetudinem sequi aut circa fratres inuidus est et malignus quibus ueritas reuelatur aut circa Deum ingratus cuius inspiratione ecclesia eius instruitur. Eucratins
Abbreviated transcription (Latin):
recipi: absq his qui de ȩccla fideles sup¬
plantati. ad heresis tenebras transierant:
sed eos ꝑ manus impositionẽ restituendos.
alius ianuarius a uico cesaris dixit. Si
non obtemꝑat error ueritati: multoma¬
gis ueritas non consentit error. & ideo
nos eccłȩ assistimus in qua presidemus:
ut baptismum eius ipsi soli uendicantes
eos quos eccła non baptitauit baptizemꝰ.
Alius secundi nus acorpos dixit. Here¬
tici. xp̃ian sunt. an non : di xp̃iani sunt.
cur inȩccła dei non sunt: Si xp̃iani ñ
sunt: fiant. Aut quo ꝑtinebit sermo¬
dñi dicentis qui non est mecum aduer¬
sum me est. & qui mecum non colligit
spargit: Unde constat suꝑ filios alie¬
cendere: cum manifestum sit hereticos
baptisma non habere. Uictoricus atra¬
braca dixit. Si licet hereti. cis baptira¬
re & remissionẽ peccatorũ dare: quid il¬
los infamamus. ut hereticos eos appel¬
lemus:Alius felix abuthina dixit. Ne

Expanded text:
recipi, absque his qui de ecclesia fideles suprecipi, absque his qui de ecclesia fideles supplantati ad haeresis tenebras transierant, sed eos per manus inpositionem restituendos. Alius Ianuarius a Vico Caesaris dixit: Si non obtemperat error ueritati, multo magis ueritas non consentit errori. et ideo nos ecclesiae adsistimus, in qua praesidemus, ut baptismum eius ipsi soli uindicantes eos quos ecclesia non baptizauit baptizemus. Alius Secundinus a Carpos dixit: Haeretici christiani sunt an non? si christiani sunt, cur in; ecclesia Dei non sunt ? si christiani non sunt, fiant. aut quo Domini dicentis : Qui non est mecum, adversus me est, et qui non mecum colligit spargit. Unde constat super filios alie non posse descendere, cum manifestum sit haereticos Baptisma non habere. Victoricus abraca dixit: Si licet haereticis baptizare et remissam peccatorum dare, quid illos infamamus et haereticos illos appellamus ? Alius Felix ab Vthina dixit: Nem
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlorum fiet alienus Priuatianus a
suffetula dixit. Qui hereticos potestatẽ
baptizandi habere dicit: dicat prius
quis heresim condiderit. Sĩ enĩ heresis
potest. Si uero a deo ñ est. quomͦ gr̃am
dei aut habere aut conferre alicuipo¬
test: Priuatus a suffib dixit. Qui he¬
reticoꝵ baptismum ꝓbat: quid aliud
quam hereticis communicat: Horten¬
sianus a larib dixit. Uiderint aut pre¬
sumptores. aut fautores hereticoꝵ nos
unum baptisma tenere qͦd ñ nͥ in ȩccła
nouimus. eccłȩ uendicamus. Quomodo
Cassius a macomadib dixit. ẜaptisma¬
ta duo esse non possunt. Qui hereticis
baptismum concedit: sibi tollit. Censeo
itaq flebiles & tabidos hereticos bap¬
tizandos esse. cum ad ȩccłam uenire ce¬
ꝑint: & sacra & diuina lauatione lotos
& lumine uitȩ illuminatos non hostes
sed pacificos : non alienos. sed fidei dñi
domesticos: non adulteros. sed dei filios :
non erroris. sed salutis effectos in eccła

Expanded text:
caelorum fiet alienus. priuatianus a caelorum fiet alienus. priuatianus a sufetula dixit: Qui haereticos potestatem baptizandi habere dicit, dicat prius quis haeresim condiderit. si enim haeresis am potest: si, uero a Deo non est, quomodo 1 gratiam Dei aut habere aut conferre. alicui potest? Priuatus a Sufibus dixit: Qui haereticorum baptismum probat quid aliud quam haereticis communicat? Hortensianus a Laribus dixit: Viderint aut praesumptores aut fautores haereticorum: nos unum baptisma quod non nisi in ecclesia nouimus ecclesiae uindicamus. aut quomodo Cassius a Macomadibus dixit: Cum baptismata duo esse non possint, qui haereticis baptismum concedit sibi tollit. censeo itaque flebiles et tabidos haereticos baptizandos esse, cum ad ecclesiam uenire coeperint, et sacra et diuina lauatione lotos et in lumine uitae inluminatos non hostes sed pacificos, non alienos sed fidei Domini domesticos, non adulteros sed Dei filios, non erroris sed salutis effectos in ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
cemus. Polianus a mileto dixit. Iustum
est hereticum baptitari inȩccła sc̃a. Te¬
ogenes ab yppone regio dyxit. Scđm
sacramentũ dei gr̃ȩ cȩlestis qd accepimꝰ
unum baptismum qd̃ est in ȩccła scã
credimus. Datius abadis dixit. Nos qͣn¬
tum in nob̾ est heretico ñ communica¬
mus nisi baptizatus in ȩccła fuerit:
&e remissionẽ peccatoꝵ acceꝑit. Successꝰ
ab abbyr germaniciana dixit. Hereti¬
cis aut nichil licet: aut totum licet.
Si possunt baptitare: possunt & sp̃m
zare sp̃ualiter possunt. Propter ea cen¬
semus hereticos baptizandos esse. For¬
petrum ȩdificauit ȩcclam ñ suꝑ here¬
sim: & potestatẽ baptizandi ep̃is non
sunt ce contra xp̃m stantes oues eius ce
gregem spargunt baptizare foris ñ
possunt. Sedatus a tuburbo dixit. In
quantum aqua sacerdotis prece in ȩc¬
cła scĩficata abluit delicta: in tantum
heretico sermone uelut cancer infecta
heretico errore infectus & tinctus. sin

Expanded text:
cemus. Polianus a Mileo dixit: Iustum cemus. Polianus a Mileo dixit: Iustum est haereticum baptizari in ecclesia sancta. Theogenes ab Hippone regio dixit: Secundum sacramentum Dei gratiae caelestis quod accepimus unum baptisma quod est in ecclesia sancta credimus. Datiuus a Vadis dixit: Nos quantum in nobis est haeretico non communicamus, nisi baptizatus in ecclesia fuerit et remissam peccatorum m acceperit. Successus ab Abbir Germaniciana dixit: Haereticis aut nihil licet aut tctum licet. si possunt baptizare, possunt et zare spiritaliter possunt. propterea censemus haereticos baptizandos esse. ForPetrum aedificauit ecclesiam, non super haeresim, et potestatem baptizandi episcopis sunt et contra Christum stantes oues, eius et gregem spargunt baptizare foris non possunt. Sedatus a Thuburbo dixit: In quantum aqua sacerdotis prece in ecclesia sanctificata abluit delicta, in tantum haeretico sermone uelut cancer infecta haeretico errore infectus et intinctus singu
Abbreviated transcription (Latin):
clesiȩ catholicȩ matris nr̃e ueritas sem¬
maxime in baptismatis ueritate dño
deo dicente. Ite baptitare gentes in no¬
mine patris ae filii & sp̃s scĩ. Cum ergo
manifeste sciamus hereticos ñ habere
patrem. nec filium nec sp̃m scm: debeit
uenientes ad ȩccłam matrem nr̃am ue¬
re renasci & baptizari:ut cancer quod
habebant. & damnationis irȩ & erroris
offectura ꝑ sc̃m ce cęleste lauachrũ scifi¬
cetur. Secundinus acedias dixit. Cum
unt antixp̃os dicat: indubitant᷑ hostes
baptismi salutaris ministrare ñposst̃᷑:
&e ideo censeo eos qui de insidiis heretico¬
rum confugiunt ad ȩccłam. baptirandos
a nob̃: qui amici appellati sumus de eiꝰ
dignatione. Felix abagal. dixit. Sicut
cȩcus cecum ducens ambo in foueam
cadunt: ita hereticus hereticũ bapti¬
zans. simul. in mortem cadunt. E ideo
hereticus baptizandus ẽ & innouan¬
dus: ne nos uiui mortius communi¬

Expanded text:
clesiae catholicae matris nostrae veritas semclesiae catholicae matris nostrae veritas semmaxime in Baptismatis trinitate, Domino nostro dicente: Ite et baptizate Gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . Cum ergo manifeste sciamus haereticos non habere nec Patrem nec Filium nec Spiritum sanctum, debent uenientes ad ecclesiam matrem nostram uenire, renasci et baptizari, ut cancer quod habebant et damnationis iram et erroris offecturam per sanctum et caeleste lauacrum sanctificetur. Secundinus a Cedias dixit: Cum unt antichristos dicat, indubitanter hostesbaptismi salutaris ministrare non possunt. et ideo censeo eos qui de insidiis haereticorum confugiunt ad ecclesiam baptizandos esse a nobis qui amici appellati sumus Dei de eius dignatione. Felix a Bagai dixit: Sicut caecus caecum ducens sic in foueam cadent, ita haereticus haereticum baptizans simul in mortem cadent. et ideo haereticus baptizandus est et uiuificandus, ne nos uiui mortuis communi
Abbreviated transcription (Latin):
dendo infatuati & contrarii facti sunt :
fiat sicut scriptum ẽ. Pomus contrari¬
orum legis debent emundationẽ: & con¬
sequens est eos qui a contrariis bapti¬
zati inquinati sunt primo purgari:
& tunc demum baptirari. Crescens a
circa dixit. In tanto cȩtu scĩssimorum
consacerdotum lectis litteris cyprian
dilectissimi fr̃is nr̃i ad iubaianũ. itemq
ad stephanum. quȩ tantum inse sc̃issi
continent: ut merito omnes ꝑ dei gr̃am
adunati consentire debeamus:censeo
omnes hereticos siue scismaticos qui
ad eccłam catholicam uoluerint ueni¬
re non ante ingredi: nisi exorcirati fu
in ȩccła catholica fuerint baptirati an¬
te: ita tamen ut ꝑmanus impositionẽ
in penitentia ȩccłȩ reconcilietur. Nicho¬
medes a segermis dixit. Mea sententia
hȩc est. ut heretici ad eccłam uenientes
baptirent᷑: eo qd̃ nullam foris apud
peccatores remissionẽ pecratorũ conse
quantur. Munulus agyrba dixit. Ec¬

Expanded text:
dendo infatuati contrarii facti sint, dendo infatuati contrarii facti sint, fiat sicut scriptum est: domus contrariorum legis debent emundationem, et consequens eos qui a contrariis baptizati inquinati sunt primo purgari et tunc demum baptizari. Crescens a Cirta dixit: Tanto coetu sanctissimorum consacerdotum lectis litteris Cypriani dilectissimi nostri ad Iubaianum itemque ad Stephanum, quae tantum in se sanctiscontinent, ut merito omnes per Dei gratiam adunati consentire debeamus, censeo ergo omnes haereticos et schismaticos qui ad catholicam ecclesiam uoluerint uenire non ante ingredi, nisi exorcizati et in ecclesia catholica fuerint ante baptizati: ii tamen per manus inpositionem in paenitentia ecclesiae reconcilientur. Nicomedes a Segermis dixit: Mea sententia haec est ut haeretici ad ecclesiam uenientes baptizentur eo quod nullam foris aput peccatores remissionem peccatorum consquantur. Munnulus a Girba dixit: Ec
Abbreviated transcription (Latin):
salutarem in ȩccła catholica quȩ una est.
salui esse non possunt: sed cum carnalib
in iudicio dñi nr̃i damnabunt᷑. Ianuarius
a lanibase dixit. Scđdm scripturarũ sc̃arũ
auctoritatẽ decerno omnes hereticos bap
tirando̾. ⁊ sic in ȩccł̃ã scã ad mittendos. Iu¬
cius acarisagalba dixit. Cum dñs in ȩuã¬
gelio suo dixerit uos estis sal t̾re. si autẽ
sal infatuatum fuerit. id qͦd saliet᷑ exeo
ad nichilũ ualebit nisi ut ꝓiciat᷑ foras.
&e conculcetur ab hominib. & iterũ post
resurrectionem suam mittens apłos suos
mandat dicens. data est michi omnis
potestas incȩlo & in t̾ra: ite gͦ & docete¬
omnes gentes. baptizantes eos in nomine
patris &e filii & sp̃s scĩ. cum gͦ manifestũ
sit hereticos idest hostes xp̃i ñ integr̃ã
habere sacramenti confessionem: item
scismaticos non posse condire sapientia
sp̃ali.cum ipsi ab ȩccła quȩ una ẽ rece-¬

Expanded text:
salutare in ecclesia catholica quae est una, salutare in ecclesia catholica quae est una, salui esse non possunt, sed cum carnalibus in iudicio Domini Christi damnari. Ianuarius a Lambese dixit: Secundum scripturarum sanctarum auctortizandos et sic in ecclesiam sanctam admittendos. Lucius a Castra Galbae dixit: Cum Dominus in euangelio suo dixerit: uos estis sal terrae. quodsi autem sal fatuus fuerit, in quo condietur? ex eo ad nihilum ualebit, nisi ut proiciatur foras et conculcetur ab hominibus, et iterum post resurrectionem suam mittens apostolos suos mandat dicens: data est mihi omnis potestas in caelo et in terra. ite ergo et docete gentes baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. cum ergo manifestum sit haereticos id est hostes Christi non integram sacramenti habere confessionem, item schismaticos non posse condire sapientia spiritali, cum ipsi ab ecclesia quae una est rece
Abbreviated transcription (Latin):
num dei. Hic est sp̃s qui ab initio ferebat᷑
quidam interpretantur: ut dicant. ꝑ
manus impositionẽ sp̃m sc̃m accipiant.
& sic recipiantur. cum manifestum sit u¬
troq sacramento eos debere renasci in ȩccła
catholica: tunc poterunt filii dei esse di¬
cente apło: curantes seruare unitatẽ sp̃s
Et iterum in ȩuangelio dicit dñs. Quod
natum ẽ de carne caro ẽ: & quod natum
tus est. Ergo omnes heretici ae scismatici
omnia quecunq faciunt carnalia sunt.¬
apło dicente. Manifesta sunt oꝑa carnis.
quȩ sunt. fornicationes. immundiciȩ. in¬
cestus. idolatriȩ seruitus. ueneficia. inimi¬
ciciȩ. contentiones. delus. ira. diuisiones. he¬
reses. & his similia de quib predico uob
sicut predixi qm̃ quicunq hȩc faciunt
regnum dei non hereditabunt. Condem¬
nat itaq apłs cum omnib malis eos qui
diuisionem faciunt: hoc est hereticos &
scismaticos. Nisi gͦ acceꝑint baptismum

Expanded text:
st introire in regnum Dei. hic est Spiritus qui ab initio ferebaturst introire in regnum Dei. hic est Spiritus qui ab initio ferebaturquidam interpretantur ut dicant, quod per manus impositionem Spiritum sanctum accipiant et sic recipiantur, cum manifestum sit utroque sacramento debere eos renasci in ecclesia catholica. tunc poterunt filii Dei esse dicente apostolo: curantes seruare unitatem spiriet iterum in euangelio dicit Dominus: quod natum est de carne caro est, et quod natum natus est. omnia quaecumque faciunt carnalia sunt,apostolo: manifesta sunt enim opera carnis, quae sunt fornicationes, inmunditiae, incestum, idololatriae seruitus, ueneficia, inimicitiae, certamina, zelus, ira, diuisiones, haereses et his similia: de quibus praedixi uobis, sicut praedico, quoniam quicumque haec faciunt regnum Dei non hereditabunt. condemnat itaque apostolus cum omnibus malis et qui diuisionem faciunt hoc est schismaticos et haereticos. nisi ergo acceperint baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur: debere eos infonte ꝑhenni
baptizare. E ideo scđ̾m testimonium
scripturarũ. & scdm decretum collega¬
rum nr̃orum scĩssimȩ memoriȩ uirorũ
omnes scismaticos & hereticos. qui ad
ȩccłam conuersi sunt baptizari: sed &
eos qui ordinati uidentur laicos recipi:
Nemesianus a thubanas dixit. Baptis¬
ma quod dant heretiei &e scismatici
non esse uerum ubiq inscripturis scĩs
declaratũ est: qm̃ ipsi prepositi eorũ
falsi. xp̃i sunt. & falsi ꝓpħȩ dicente dño
ꝑsalomonẽ. Qui fidens est in falsis. Hic
pascit uentos: idem autem ipse sequit᷑
aues uolantes. Deseruit enim uias uineȩ
suȩ: asemitis uero angeli sui errauit: in¬
greditur autem ꝑ auia loca atq arida.
& t̾ram destinatam siti: contrahit au¬
tem manib infructuosa. & iterum ab
aqua aliena abstine te:&e de fonte extra¬
neo ne biberis: ut longum uiuas tempꝰ.
adicientur autem tibi ann uitȩ. & in
ȩuangelio diuina sua uoce dñs nr̃ xp̃s

Expanded text:
uidentur debere eos in fonte perenni uidentur debere eos in fonte perenni baptizari, et ideo secundum testimonium scripturarum et secundum decretum collegarum nostrorum sanctissimae memoriae uirorum omnes schismaticos et haereticos qui ad ecclesiam conuersi sunt baptizaui, sed et eos qui ordinati uidebantur laicos recepi. Nemesianus a Thubunas dixit: Baptisma quod dant haeretici et schismatici non esse uerum ubique in scripturis sanctis declaratum est, quoniam ipsi praepositi eorum falsi Christi sunt et falsi prophetae dicente Dcmino per Salomonem: qui fidens est falsis hic pascit uentos, idem autem ipse sequitur aues uolantes. deseruit enim uias uineae suae, semitas uero agelli sui errauit. ingreditur autem per auia loca adque arida et terram destinatam in sitim, contrahit autem manibus infructuosa. et iterum: ab aqua autem aliena abstine nec de fonte extraneo biberis, ut longum uiuas tempus, adiciantur etiam tibi anni uitae. et in euangelio diuina sua uoce Dominus noster
Abbreviated transcription (Latin):
sistunt:dicant hȩc omnia falsa esse de
hereticis. Ecce ad qualia cogitur ȩccła
consentire: a sine baptismo ae sine ueni¬
a delictorũ communicare compellitur
Quam rem fr̃s km̃i fugere ac uitare de¬
bemus: & a tanto scelere nos separare &
unum baptismum tenere: quod soli ȩcde
a deo concessum est. Primus amiscir¬
pa dixit. Censeo omnẽ hereticũ abhe¬
resi uenientem baptizandũ. Frustra
enim illic se putet baptiratum: cum
non sit baptisma nisi in ȩccła unum &
uerum: quia & ds unus. & fides una. &
ȩccła una est: in qua stat unum baptis¬
ma. & scĩtas & cȩtera. Nam quȩ foris exer¬
centur: nullum habent salutis effec¬
tum. Policarpus ab adrymeto dixit.
Qui hereticorũ baptisma ꝓbant: nr̃m
euacuant. Nouatus a thamogade dixit.
licet sciamus omnes scripturas sibi
testimonium reddere de salutari bap¬
tismo: debemus tam̃ fidem nr̃am expͥ¬
mere: ut hereticos &e scismaticos ad
eccłam uenientes qui pseudo baptirati

Expanded text:
sistunt dicant haec omnia falsa esse de sistunt dicant haec omnia falsa esse de haereticis. ecce ad qualia. igitur ecclesia consentire et sine baptismo et uenia delictorum communicare conpellitur. quam. rem, fratres, fugere, ac,uitare debemus et a tanto scelere nos separare et unum baptismum tenere quod soli, ecclesiae a Domino concessum est. .Primus a Misgirpa dixit: Censeo omnem hominem ab haeresi uenientem baptizandum. frustra enim illic putat se esse baptizatum, cum non sit baptisma nisi in ecclesia unum et uerum,: quia et Deus unus e.t fides una et ecclesia una est, in qua stat unum baptisma sanctitas et cetera. nam quae foris exercentur nullum habent salutis effectum. Polycarpus ab Hadrumeto dixit:. Qui haereticorum baptismum probat nostrum euacuat. Nouatus a Thamogade dixit: Licet sciamus omnes scripturas sibi testimonium reddere de salutari baptismo: debemus ergo fidem nostram exprimere ut haereticos et schismaticos ad ecclesiam uenientes qui pseudobaptizati
Abbreviated transcription (Latin):
& potestatis suȩ arbitrium ꝓpriũ: tam¬
quod iudicari ab alio non possit. quam
nec ipse potest alterum iudicare: sed ex¬
pectamus uniuersi iudicium dñi nr̃uħu
⁊ p̃ponendi noᷤ in ȩccłȩ suȩ gubernatione
&e de act̾u nr̃o iudicandi. Cecilius ab iltha
dixit. Ego unum baptisma in ȩccła sola
scio: & extra eccłam nullum. Hic erit u¬
num. ubi spes uera est: & fides certa. Sic
enim scriptum est. Una fides. una spes.
unum baptisma. Non apud hereticos uͥ
spes nulla ẽ. & fides falsa: ubi omnia per
mendacium aguntur. ubi exorcirat de¬
moniacus: sacram̃tum int̾rogat sacrile¬
gus: cuiꝰ os ⁊ uerba cancer emittunt:
fidem dat infidelis: ueniã delictorũ tri¬
tam pollicetur mortuus:pacem dat im¬
pacificus: dm̃ inuocat blasphemus:sa¬
cerdotium amministrat. ꝓphanus: ponit
altare sacrilegus.Ad hȩc omnia accedit
u illud malum: ut antistes diaboli aude¬
at eucharistiam facere. Aut qui illis as¬

Expanded text:
et potestatis suae arbitrium proprium tamet potestatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit, quam nec ipse possit alterum iudicare. sed expectemus uniuersi iudicium\' Domini noset praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. Caecilius a Biltha dixit: Ego unum baptismum in ecclesia sola scio et extra ecclesiam nullum. hic erit unum, ubi spes uera est et fides certa. sic enim scriptum est: una fides, una spes, unum baptisma, non apud haereticos, ubi spes nulla est et fides falsa, ubi omnia per mendacium geruntur, ubi exorcizat daemoniacus sacramentum interrogat, cuius os et uerba cancerem mittunt, fidem dat infidelis, ueniam delictorum tritam pollicetur mortuus, pacem dat inpacificus, Deum inuocat blasphemus, sacerdotium administrat profanus, ponit altare sacrilegus, ad haec omnia accedit etiam illud malum ut antistes?, diaboli audeat eucharistiam facere. aut qui illis ad
Abbreviated transcription (Latin):
um in hereticis baptitandiᷤᷤ
unum carthaginẽ con¬
uenissent kalendis sep¬
tembrib ep̃i plurimi ex
ca. numidia. mauritania
cum presbiteris & diaconis. presente eti¬
am plebis maxima parte:ce lectȩ essent
litterȩ iubaiam ad cyprianũ facte. itẽq
cypriani ad iubaianũ rescriptȩ de here¬
ticis baptizandis: qͥdq postmodum
cypriano iubaianus rescripserit:cypri¬
anus dixit. Audistis college dilectissimi
quid michi iubaianus coep̃s nr̃ scripserit:
consulens mediocritatem nr̃am de illicito
& ꝓphano hereticorũ baptismo:quodq
ego illi rescripserim: censens scilicet quod
ticos ad ȩccl̃am uenientes ȩccłȩ baptismo
baptirari a scĩficari oportere. Item lectȩ
amus ꝓferamus: neminem iudicantes
aut aiure communcationis aliquẽ
si diuersum senserit amouentes. Neq
stituit: aut tyrannico trore ad obsequen¬
di necessitatem collegas suos adigit: qͣnͣ¬
do habeat omnis ep̃s ꝓ licentia lib̾tatis

Expanded text:
 DE HAERETICIS BAPTIZANDIS. Cum in unum Cartaginem conuenissent kalendis Septembribus episcopi plurimi ex prouincia Africa Numidia Mauritania cum presbyteris et diaconibus, praesentibus etiam plebis maxima parte, et lectae essent litterae Iubaiani ad Cyprianum factae, item Cypriani ad Iubaianum rescriptae de haereticis baptizandis quidque postmodum Cypriano Iubaianus idem rescripserit, Cyprianus dixit: audistis, collegae dilectissimi, quid mihi Iubaianus coepiscopus noster scripserit consulens mediocritatem nostram de inlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod ticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae amus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes. nequeiscoporum constituit aut tyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quando habeat omnis episcopus pro licentia libertatis
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus magno filio
salutem. ꝓtua religiosa
diligentia consuluisti
qui a notiatiano ueniant. post ꝓphanum
eius lauachrum. baptizari a scĩficari i ȩc¬
clesia catholica. legitimo ae uero & uno ec¬
clesiȩ baptismo oporteat.De qua re quan¬
tum fidei nr̃ȩ capacitas. &scripturarum
diuinarum scĩtas & ueritas suggerit. dici¬
mus: omnes omnino hereticos & scismati¬
cos nichil habere potestatis ac iuris: ꝓpter
quod nouatianus nec debet nec potest ex¬
cipi: quo minus ipse quoq extra eccłam
ꝯsistens. ⁊ ꝯtͣ pacẽ ac dilectionẽ xͥ faci. ens

Expanded text:
yprianus magno filio salutem. Pro tua religiosa diligentia consuluisti qui a Novatiano veniunt post profanum ejus lavacrum baptizari et sanctificari in Ecclesia catholica, legitimo et vero et unico Ecclesiae Baptismo oporteat. De qua re, quantum fidei nostrae capacitas et Scripturarum divinarum sanctitas ac veritas suggerit, dicimus omnes omnino haereticos et schismaticos nihil habere potestatis ac juris. Propter quod Novatianus nec debet, nec potest excipi quominus ipse quoque extra Ecclesiam consistens, et contra pacem ac dilectionem Christi faciens,
Abbreviated transcription (Latin):
errori: immortalitas morti: caritas odio:
to & sic in dies singulos scismata & he¬
reses surgunt: crebrius atq liberius ex¬
crescunt: ut serpentinis criminib pul¬
lulantes aduersus eccłam dei maiorib
uirib uenenorũ suorũ uirus exꝓmant:
dũ illis aduocatione quorũdam & aucto¬
ritas prestatur. & firmitas. dum baptis¬
ma eorum defenditur: dum fides & ueri¬
tas ꝓditur: dum id qd̃ contra ȩccłam foris
geritur: intus in ipsa ȩccła uendicatur.
Quod si est apud nos frat᷑ dilectissime dei
timor. si tenor preualet fidei: si custodi¬
mus precepta xp̃i: si incorruptam atq
inuiolatam sponsȩ eius sc̃itatem tuem᷑:
si herent sensib & cordib nr̃is uerba
xp̃i dicentis. putas cum uenerit filius
hominis inueniet fidem int̾ra: quasi
fideles dei milites qui deo fide & religi¬
one sincera militamus. commissa nob
diummitus castra fideli uirtute seruemꝰ¬
nec consuetudo quȩ apud quosdam ob¬

Expanded text:
errori, immortalitas morti, caritas odio, errori, immortalitas morti, caritas odio, . merito et sic in dies singulos schismata et haereses surgunt, crebrius adque uberius excrescunt, ut serpentinis crinibus pullulantes aduersus ecclesiam Dei maioribus uiribus uenenorum suorum uirus expromunt, dum illis aduocatione quorundam et auctoritas praestatur et firmitas, dum baptisma eorum defenditur, dum fides, dum ueritas proditur, dum id quod contra ecclesiam foris geritur intus in ipsa ecclesia uindicatur. Quod si est apud nos, frater dilectissime, Dei timor, si tenor praeualet fidei, si custodimus Christi praecepta, si incorruptam adque inuiolatam sponsae eius sanctitatem tuemur, si haerent sensibus et cordibus nostris uerba Domini dicentis putas cum uenerit filius hominis, inueniet fidem in terra: qua fideles Dei milites qui Deo fide et religione sincera militamus commissa nobis diuinitus castra fideli uirtute seruemunec consuetudo quae apud quosdam ob
Abbreviated transcription (Latin):
est: o sacerdotes. Si non audieritis & ñ
posueritis in corde ur̃o ut detis hono¬
rem nomini meo dicit dñs omnipotes:
immittam in uos maledictionẽ. & male¬
dicam benedictionẽ ur̃am. Dat hono
rem deo: qui martionis baptismo com¬
municat: Dat honorem deo:qui apud
eos qui indm̃ blasphemant. remissionẽ
peccatorum dari iudicat: Dat honorẽ
deo qui foris de adultera &e formearia
natos. filios dei asseuerat: Dat honorẽ
deo: qui unitatẽ & ueritatem de diuina
uementem lege ñtenens.hereses contra
ȩccłam uendicat:Dat honorem deo:qͥ
hereticorũ amicos. & inimicos. xp̃ianoꝵ.
tatem tuentes abstinendos putat: di
sic honor deo datur: si sic a cultorib. &
a sacerdotib eius timor dei & disciplina
seruatur:abiciamus arma: manus in
captiuitatẽ demus:tradamus diabolo
ordinationẽ ȩuangelii: dispositionẽ xp̃i.
maiestatẽ dei: diuinȩ militiȩ sacram̃ta
soluantur: castrorum cȩlestium signa cõ¬

Expanded text:
est, o sacerdotes, si non audieritis, et si non est, o sacerdotes, si non audieritis, et si non posueritis in corde vestro ut detis honorem nomini meo, dicit Dominus omnipotens, immittam in vos maledictionem, et maledicam benedictionem vestram . Dat honorem Deo qui Marcionis baptismo communicat? dat honorem Deo qui apud eos qui in Deum blasphemant remissionem peccatorum dari iudicat? dat honorem Deo qui foris de adultera et fornicaria nasci Dei filios adseuerat? dat honorem Deo qui unitatem et ueritatem de diuina lege uenientem non tenens haereses contra ecclesiam uindicat? dat honorem Deo qui haereticorum amicus et inimicus christianorum tatem tuentes abstinendos putat? si sic honor Deo datur, si sic a cultoribus eius et sacerdotibus timor Dei et disciplina seruatur: abiciamus arma, manus demus in captiuitatem, tradamus diabolo ordinationem euangelii, dispositionem Christi, maiestatem Dei, diuinae militiae sacramenta soluantur, castrorum caelestium signa de
Abbreviated transcription (Latin):
cipi sp̃s: nisi prius fuerit qui accipiat.
Cum autem natiuitas xp̃ianorũ in
baptismo sit. baptismi autem genera¬
tio & sc̃ificatio apud solam sponsam
xp̃i sit. quȩ parere sp̃ualit̾ & generare¬
deo filios possit. ubi ex aqua & sp̃u
natus est. qui filius ȩccłȩ non ẽ. Ut
habere quis possit patrem dm̃: ante ha¬
beat eccłam matrem. Cum uͦ nulla om¬
nino heresis.sed neq: aliquod scisma
habere salutaris lauachri sc̃ificationẽ
foris possit: in tantũ stephani frĩs nr̃i
obstinatio dura ꝓrupit: ut etiam de mar-¬
tionis baptismo. item ualentini & appel¬
letis. &cȩterorũ blasphemantiũ in dm̃
patrem. concedat filios dei nasci: & illic
in nomine iħu xp̃i dicat remissionem
peccatoꝵ dari: ubi blasphematur in
mur: an constare sacerdoti dei ratio in
die iudicii possit. asserenti & ꝓbanti &
in acceptum referenti blasphemantiũ
baptismata: cum dñs comminetur et
dicat. E nunc preceptum hoc ad uos

Expanded text:
cipi Spiritus, nisi prius fuerit qui accipiat. cipi Spiritus, nisi prius fuerit qui accipiat. Cum autem nativitas Christianorum in baptismo sit, Baptismi autem generatio et sanctificatio apud solam sponsam Christi sit, quae parere spiritaliter et generare filios Deo possit, ubi et ex qua et cui natus est qui filius Ecclesiae non est, ut habere quis possit Deum patrem ante Ecclesiam matrem? Cum vero nulla omnino haeresis, sed neque aliquod schisma habere salutaris baptismi sanctificationem foris possit, cur in tantum Stephani fratris nostri obstinatio dura prorupit ut etiam de Marcionis baptismo, item Valentini et Apelletis, et caeterorum blasphemantium in Deum Patrem contendat filios Deo nasci, et illic in nomine Jesu Christi dicat remissionem peccatorum dari ubi blasphematur in mur, an constare sacerdoti Dei ratio in die judicii possit asserenti et probanti et in acceptum referenti blasphemantium baptismata, cum Dominus comminetur et dicat: Et nunc praeceptum hoc ad vos
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccła nati: Baptisma enim esse in qͦ¬
homo uetus moritur & nouus nascit᷑.
manifestat & ꝓbat beatus apłs dicens.
Saluauit nos ꝑ lauachrũ regenerati¬
onis. Si autem in lauachro idest inbap¬
tismo est regeneratio: quomodo regene
sola. quȩ xp̃o coniuncta & adunata
sp̃ualiter filios generat: eodem apło
rursus dicente. Xp̃s dilexit ȩccłam &e
seipsum tradidit ꝓ ea ut eam sc̃ifica¬
ret:purgans eam lauachro aquȩ.Si
ergo hȩc ẽ dilecta & sponsa quȩ sola
a xp̃o scĩficatur. & lauacro eius sola
purgatur: manifestum ẽ heresim
quȩ sponsa xp̃i non sit. nec purgari
nec scĩficari lauacro eius possit: fili¬
os deo generare non posse. Porro au¬
tem non ꝑ manus impositionẽ quis
nascitur. quando accipit sp̃m sc̃m̃.
sed in baptismo: ut sp̃m sc̃m iam
natus accipiat: sicut in primo ho¬
mine adam factum ẽ. Ante eum ds
plasmauit tunc insufflauit infaciẽ
eius flatum uitȩ. Nec enim potest ac

Expanded text:
Ecclesia nati? Baptisma enim esse in qEcclesia nati? Baptisma enim esse in qhomo uetus moritur et nouus nascitur manifestat et probat beatus apostolus dicens: seruauit nos per lauacrum regenerationis. si autem in lauacro id est in baptismo est regeneratio, quomodo generarsola quae Christo coniuncta et adunata spiritaliter filios generat eodem apostolo rursus dicente: Christus dilexit ecclesiam et se ipsum tradidit pro ea ut eam sanctificaret, purgans eam lauacro aquae. si igitur haec est dilecta et sponsa quae sola a Christo sanctificatur et lauacro eius sola purgatur, manifestum est haeresim, quae sponsa Christi non sit nec purgari nec sanctificari lauacro eius possit, filios Deo generare non posse. Porro autem non per manus inpositionem quia nascitur quando accipit spiritum sanctum, sed in baptismo, ut spiritum iam natus accipiat, sicut in primo homine Adam factum est. ante eum Deus plasmauit, tunc insufflauit in faciem eius flatum uitae. nec en
Abbreviated transcription (Latin):
fieri: cur non possit suꝑ templum et
sp̃s sc̃s effundi: Qui enim peccatis in
baptismo expositis sc̃ificatus ẽ & inno¬
uum hominẽ sp̃ualiter reformatus. ad
accipiendum sp̃m sc̃m idoneus factus ẽ
quando apłs dicit: quotquot in xp̃o
baptizati estis. xp̃m induistis. qui po¬
test apud hereticos baptizatus xp̃m
induere: multomagis potest sp̃m sc̃m
ior erit mittente qui missus ẽ: ut inci¬
piat foris baptizatus xp̃m quidem
quam ineptum. ut cum natiuitas scdã
sp̃ualis sit qua in xp̃o ꝑ lauachrum
regenerationis nascimur:dicant qđ
possit quis apud hereticos sp̃ualiter
nasci: ubi sp̃m negantes sunt: Peccata
enim purgare. ae homines scĩficare aqͣ
sola non potest: nisi habeat & sp̃m scm.
esse illic. ubi baptisma esse dicunt: aut
nec baptisma ẽ. ubi sp̃s non ẽ: quia bap¬
tisma esse sine sp̃u ñ potest. Quale est
autem asserere & contendere quod esse
possint filii dei: qui non possunt in

Expanded text:
fieri, cur non possit super templum et fieri, cur non possit super templum et spiritus sanctus infundi? qui enim peccatis in baptismo expositis sanctificatus est et in nouum hominem spiritaliter reformatus, ad accipiendum spiritum sanctum idoneus factus est, quando apostolus dicat: quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis. qui potest apud haereticos baptizatus Christum induere, multo magis potest spiritum sior erit mittente qui missus est, ut incipiat foris baptizatus Christum quidem que ineptum, ut cum natiuitas secunda spiritalis sit, qua in Christo per lauacrum regenerationis nascimur, dicant quod possit quis apud haereticos spiritaliter nasci, ubi spiritum negent esse. peccata enim purgare et hominem sanctificare aqua sola non potest, nisi habeat et spiritum esse illic ubi baptisma esse dicunt, aut nec baptisma est ubi spiritus non est, quia baptisma esse sine spiritu non potest. Quale autem asserere et contendere quod esse possint filii Dei qui non sint in
Abbreviated transcription (Latin):
uenientes non baptiz entessed commu¬
nicent tantum. Ad hoc enim maloꝵ
deuoluta est eccła dei. & sponsa xp̃i. ut
hereticorũ exempla sectetur: ut ad
celebranda sacramenta celestia. discipli-¬
nam lux de tenebris mutuetur: & id
faciant xp̃iani quod antixp̃i faciunt.
Quȩ uero ẽ animi cecitas. quȩ prauitas.
fidei unitatem de deo patre &e dñi nr̃i
cognoscere: Nam si iccirco apud here¬
ticos eccła non est. quia una est & diui¬
di non potest: & si ideo illic sp̃s sc̃s ñ ẽ.
& baptisma quod in eadem unitate con¬
sc̃o sp̃u potest. Aut si effectum baptis¬
mi maiestati nominis tribuunt. ut qͥ
in nomine iħu xp̃i ubicunq ⁊ quomͦ¬
cunq baptizantur. innouati & scificati
iudicent᷑. cũ in eiꝰ dem xp̃i nomine illic
&e manus baptizato imponit᷑ ad acci-¬
iestas nominis preualet in manus im¬
positione. quam ualuisse contendunt
in baptismi scĩficatione: Nam si potest
quis extra ȩccl̃am natus templum dei

Expanded text:
venientes non baptizent, sed commuvenientes non baptizent, sed communicent tantum. Ad hoc enim malorum devoluta est Ecclesia Dei et sponsa Christi ut haereticorum exempla sectetur, ut ad celebranda sacramenta coelestia disciplinam lux de tenebris mutuetur, et id faciant Christiani quod antichristi faciunt. Quae vero est animi caecitas, quae pravitas, fidei unitatem de Deo patre et de Jesu Chcognoscere? Nam si idcirco apud haereticos Ecclesia non est, quia una est et dividi non potest, et si ideo illic Spiritus sanctus et baptisma, quod in eadem unitate consancto spiritu potest. Aut si effectum baptismi maiestati nominis tribuunt, nt qui in nomine Iesu Christi ubicumque et quomodocumque baptizantur innouati et sanctificati iudicentur, cur non in eiusdem Christi nomine illic et manus baptizato inponitur ad acciiestas nominis praeualet in manus inpositione quam ualuisse contendunt in baptismi sanctificatione? nam si potest qui extra ecclesiam natus templum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
hereses constat post modum plures
ac peiores extitisse: &e si retro nusquam
omnino preceptum ẽ neq conscͥptum
ut heretico manus tantum in peniten¬
tiã imponatur. & sic ei communicetur:
&e si baptisma non nisi unum ẽ quod
obstinatio. quȩ presumptio. huma¬
nam traditionẽ diuinȩ dispositioni
ante ponere:nec animaduert̾e indig¬
nari & irasci dm̃. quotiens diuina pre¬
cepta soluit & preterit humana tra
data ce doctrinas hominum docentes.
Item dñs in ȩuangelio increpans si¬
militer ae obiurgans ponit & dicit.
Reiecistis mandatum dei: ut traditio¬
nem ur̃am statuatis. Huius precepti
memor apłs paulus:commonet ipse
quoq & instruit dicens. Si quis alit̾
pore elatus &e nichil sciens: discede
ab huiusmodi. Preclara plane ac le¬
gitima traditio stephano nr̃o patre
docente ꝓponitur: quȩ auctoritatem
nobis idoneam prebeat. Nam in eodẽ
loco epłȩ suȩ addidit & adiecit: cum
ipsi heretici ꝓprie alterutrum ad se

Expanded text:
haereses constat postmodum plures haereses constat postmodum plures ac pejores extitisse, et si retro nusquam omnino praeceptum est neque conscriptum ut haeretico tantum manus in poenitentiam imponatur, et sic ei communicetur, et si Baptisma non nisi unum est, quoobstinatio est, quaeve praesumptio, humanam traditionem divinae dispositioni anteponere, nec animadvertere indignari et irasci Deum quoties divina praecepta solvit et praeterit humana traddata et doctrinas hominum docentes . Item Dominus in Evangelio increpans similiter et objurgans ponit et dicit: Rejicitis mandatum Dei ut traditionem vestram statuatis . Cujus praecepti memo, beatus Apostolus commonet ipse quoque et instruit dicens: Si quis aliterpore elatus est, nihil sciens, discede ab hujusmodi . IV. Praeclara sane et legitima traditio, Stephano fratre nostro docente, proponitur, quae auctoritatem nobis idoneam praebeat. Nam in eodem loco epistolae suae addidit et adjecit: cum ipsi haeretici proprie alterutrum ad se