comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in alio loco. Miser ego homo. quis
me liberabit de corpore mortis hu¬
uis: Et melius ẽ reuerti. et ẽẽ cũ
xp̃o. Ꝙ alibi. Antequam humilia¬
rer ego peccaui: et cȩtera his simi¬
lia. Itaq priusquã animȩ inqui¬
unt p̃cipitarentur in mundũ.
habitatricibus suis in infimum
ipse deiectus. elegit paulũ ds̃. et
ei similes coram se. qui erant scĩ
et in maculati. Nemo aũt eligit̃
nisi de pluribus. & ubi sunt aliqͥ
uiliores: ibi electio ꝑpetiatur. Quo¬
modo aũt in babilonia captiuita¬
te quando anabugodonosor in
chaldeam abductus ẽ populus.
missi sunt ꝓph̾ȩ ez echiel. daniel.
tres pueri. aggeus. zacharias. non
quo et ipsi meruerint captiuitatẽ.
sed ut eẽnt in solatio captiuorũ:
ita et in illa deiectione mundi eos
qui antequam mundus fieret ele¬
cti erant adõ missos eẽ in eruditio¬
nem et magisterium animarum
peccatricum. ut ad p̃dicationem
eorũ reuerterentur ad eum locum
unde corruerant. & hoc eẽ quod

Expanded text:
ser ego homo: quis me liberabit de corpore mortis hujus? Et: Melius est 549 reverti, et esse cum Christo. Et alibi: Antequam humiliarer ego peccavi , et caetera his similia. Itaque priusquam animae, inquiunt, praecipitarentur in mundum, bus fieret cum habitatricibus suis, in infimum ipse dejectus, elegit Paulum Deus et ei similes coram se, qui erant sancti et immaculati. Nemo autem eligitur nisi de pluribus: et ubi sunt aliqui viliores, ibi electio perpetratur. Quomodo autem in Babylonia captivitate, quando a Nabuchodonosor in Chaldaeam abductus est populus, missi sunt prophetae Ezechiel, Daniel, tres pueri, Aggaeus, Zacharias, non quo et ipsi meruerint captivitatem, sed ut essent in solatio captivorum: ita et in illa dejectione mundi eos, qui antequam mundus fieret, electi erant a Deo, missos esse in eruditionem et magisterium animarum peccatricium, ut ad praedicationem eorum reverterentur ad eum locum unde corruerant: et hoc esse quod
Abbreviated transcription (Latin):
et angłis: et om̃is creatura dñi sui
cruore mundata sit. Quod aũt au
ut duos conderet insemet ipso in
unum hominem nouum. et quod
magis uidetur suꝑiori de uideis
atq gentib sensui conuenire: sic
sue intelligentiȩ coaptauit. ut di¬
cat hominem iuxta imaginem
et similitudinem dĩ factum. ean¬
dem post reconciliationem formi
recepturum quam et nunc angl
habent. et ipse ꝑdiderit. Nouum
uit hominem eẽ dicit: qui cotidie
renouatur. et habitaturus ẽ in nouo
mundo. quando erit cȩlũ nouum

Expanded text:
et angelis; et omnis creatura Domini sui et angelis; et omnis creatura Domini sui cruore purgata sit. Quod autem ait: Ut duo conderet in semetipso in unum novum hominem, et quod magis videtur superiori de Judaeis atque gentilibus sensui convenire: sic suae intelligentiae coaptabat, ut dicat hominem juxta imaginem et similitudinem Dei factum, eamdem post reconciliationem formam recepturum, quam et nunc angeli habent, et ipse perdiderit. Novum autem hominem esse dicit, 583 qui quotidie renovatur, et habitaturus est in novo mundo, quando erit coelum novum
Abbreviated transcription (Latin):
sum eum: et dedi ei consolationem
ueram. pacem suꝑ pacem his qui
longe erant et qui prope. Et hec
quidem: uixta uulgatam interp̃¬
tationem dicta sint. Ceterum qui
illud apostoli legit de xp̃o me¬
morantis pacem fatiens ꝑ sangui¬
nem crucis suȩ his que in terra
erant et his quȩ incelis. et cȩtera
quȩ in eodem dicuntur loco: non
putauit nos qui iuxta sp̃m isrt
uocamur fuisse longe: et uideos qu
se prope. Et hanc totam intelligen¬
tiam ad angłos uirtutesq celestes
et animas temꝑauit humanas: qđ
stia copularit. quȩ inter se antea dis¬
sidebant: et bonus pastor morbidã
ad montes reuectans ouem fecerit
eẽ cum cęteris. dragmamq quȩ pe¬
rierat dragns quȩ saluȩ fuerant
copularit: et mandata legalia ad
illa retraxerit dogmata. ad quorũ
typum et imaginem moy ses quȩ
essent in tabernaculo fabricanda
compinxit: atq ita fieri ut crux
dñi non solum terre sed et celoy
fuerit. non tantum hominibus s

Expanded text:
sum eum, et dedi ei consolationem sum eum, et dedi ei consolationem veram: pacem super pacem his qui longe erant, et qui prope . Et haec quidem juxta Vulgatam interpretationem dicta sint. Caeterum qui illud Apostoli legit, de Christo memorantis: Pacem faciens per sanguinem crucis suae, his quae in terra erant, et his quae in coelis, et caetera quae in eodem dicuntur loco, non putabit nos, qui juxta spiritum Israel vocamur fuisse longe: et Judaeos, qse prope. Et hanc totam intelligentiam ad angelos virtutesque coelestes, et ad animas temperabit humanas: quostia copularit, quae inter se antea dissidebant: et bonus pastor morbidam ad montes revectans ovem, fecerit esse cum caeteris; drachmamque quae perierat, drachmis quae salvae fuerant copulaverit , et mandata legalia ad illa retraxerit dogmata, ad quorum typum et imaginem Moyses quae essent in tabernaculo fabricanda, conspexit . Atque ita fieri, ut crux Domini non solum terrae, sed et coelo profuerit; non solum hominibus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Inunicicia aut̃ quȩ in saluatoris car¬
ne destructa ẽ: etiam ꝑcrucẽ est
inter fecta. Scriptum ẽ enĩ. Ut re¬
conciliaret utrumq in uno corꝑe
dõ ꝑcrucem interficiens inimiciciã
in ea: non ut in latinis codicibus ha¬
betur insemet ipso. ꝓpter grecam
ꝓnominis ambiguitatem. ẽnoy tio
ẽnociõ eni: et insemet ipso et in
ea id ẽ cruce. intelligi pocest: quia
generis masculini ẽ. Lex quoq man¬
datorum subuersa ẽ indognatibus.
postquam circumcisio et sabbatismꝰ
qui relictus ẽ populo dĩ. et pascha
et penthecostes. et non apparere in
conspectu dĩ uacuum. sunt altus
intellecta quam resonant: et ab oc¬
cidente lutera recedentes: cȩpimus
iuuificantem sp̃m sequi. Quod aũt
ait. ueniens ȩuangłi⁊ auit pacem
uobis qui longe. hoc ẽ gentibus.
bis testimonium ꝓtulisse. et scrip¬
turȩ sententiã abuti quasi suam.
Scriptum ẽ quippe in eo. Hias euis
uidi et sanaui eum. et consolatus

Expanded text:
Inimicitia autem quae in Salvatoris carInimicitia autem quae in Salvatoris carne destructa est, etiam per crucem est interfecta. Scriptum est enim: ut reconciliaret utrumque in uno corpore Deo, per crucem interficiens inimicitiam in ea. Non ut in Latinis codicibus habetur, in semetipso: propter Graeci pronominis ambiguitatem: ἐν αὐτῷ enim, et in semetipso, et in ea, id est, cruce intelligi potest, quia generis masculini est. Lex quoque mandatorum subversa est in dogmatibus: postquam circumcisio, et sabbatismus, qui relictus est populo Dei, et Pascha, et Pentecoste, et non apparere 582 in conspectu Dei vacuum, sunt altius intellecta quam resonant, et ab occidente littera recedentes, coepimus vivificantem spiritum sequi. Quod autem ait: Veniens evangelizavit pacem vobis qui longe, hoc est, gentibus, bis testimonium protulisse, et Scripturae sententia abusum quasi sua. Scriptum est quippe in eo: Vias ejus vidi, et sanavi eum, et consolatus
Abbreviated transcription (Latin):
ut reconciliaret utrumq in uno cor¬
pore dõꝑcrucem interficiens inimi¬
ciciam in ea. Et ueniens euangłi¬
tis. et pacem his qui prope: qm̃ ꝑ
ipsum habemus accessum uterqͥ
in uno sp̃u ad patrem. Iste ẽ medi¬
us paries. et maceria quȩ utrumq¬
ase populum diuidebat: de quo inge¬
nesi in partu geminorum obstetrix
loquitur. Utquid propter te dirup¬
ta ẽ sepis: Postquam ergo sapienti¬
am carnis quȩ ẽ inimica dõ. insua
saluator carne destruxit. et precep¬
ta legalia ȩuangłicis dogniatibus
commutauit. ut de uidȩo atq gen¬
tili unum populum faceret. xp̃ia¬
num. euangłizans nobis qui lon¬
ge eramus. et reliquis uideorum
qui de isrł ꝑ apostolos crediderũt
pacem atq concordiam: tunc ꝑ ip¬
in sp̃u patrem nos habere cognoui¬
mus: completumq ẽ illud quod
in euangło dñs loquebatur dicens.
Et fiet unus pastor. et unus grex.
& iterum. Et alias oues habeo quȩ
non sunt ex hoc ouili. nos signifi¬
cans ex gentibus congregandos.

Expanded text:
uno corpore Deo, per crucem interficiens inimicitiam in ea, et veniens evangelitis, et pacem his qui prope; quoniam per ipsum habemus accessum uterque in uno spiritu ad Patrem. Iste est medius paries et maceria, quae utrumqa se populum dividebat. De quo et in Genesi in partu geminorum, obstetrix loquitur: Utquid propter te dirupta est sepis ? Postquam ergo sapientiam carnis quae est inimica Deo , in sua Salvator carne destruxit, et praecepta Legalia, evangelicis dogmatibus commutavit, ut de Judaeo atque gentili unum populum faceret Christianum, evangelizans nobis qui longe eramus, et reliquiis Judaeorum, qui de Israel per apostolos crediderunt, pacem atque concordiam: tunc accein spiritu Patrem nos habere cognovimus: completumque est illud quod in Evangelio Dominus loquebatur, dicens: Et fiet unus pastor et unus grex ; et iterum: Et alias oves habeo quae non sunt de ovili isto, nos significans ex gentibus congregandos.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibus: et computauerunt p̃tium
eorũ. et inuenerunt argenti quinqͣ¬
ginta milia. Sic potent uerbũ dei
crescebat: et confortabatur. Hec id¬
curo uniuersa replicauimus: ut osten¬
deremus quare apostolus in hac uł
potissimũ epistola obscuros sensus
et ignota seculis sacram̃ta congesse¬
rit. et de scorũ contrariarũq uirtu¬
tum docuerit potestate. qui sint de¬
mones. quid ualeant. quid ante fue¬
rint. et quomodo post aduentum
xp̃i sint diriuti atq destructi. de qui¬
bus ait. non ẽ nobis pugna aduer¬
sum carnẽ et sanguinem: sed aduer¬
slim principatus et potestates. ad¬
uersus rectores tenebrarũ istarũ. ad

Expanded text:
omnibus, et computaverunt pretium omnibus, et computaverunt pretium eorum, et invenerunt argenti quinquaginta millia: sic potenter verbum Domini crescebat, et confortabatur . Haec idcirco universa replicavimus, ut ostenderemus quare Apostolus in hac vel potissimum Epistola obscuros sensus et ignota saeculis sacramenta congesserit: et de sanctarum contrariarumque virtutum docuerit potestate: qui sint daemones, quid valeant, quid ante fuerint, et quomodo post adventum Christi sunt diruti atque destructi. De quibus ait: Non est nobis pugna adversum carnem et sanguinem, sed adversum principatus et potestates: adversus
Abbreviated transcription (Latin):
rat: et sciebant ẽẽ spiritales aliquas
potestates. et in extis atq auguriis
et diuinationib quandam similitu¬
dinem duunitatis agnouerant. Un¬
de rursum adeos loquitur. Propter
quod contestor uos indie hac: quia
mundus sum ego asanguine om̃iũ.
Non eñĩ subtraxi. quominus adnun
& in alio loco quomodo nichil sub¬
traxerim eorũ quȩ uobis ꝓderant:
quin adnuntiarem. et docerem pub¬
lice et domestice. Legerat in ez echi¬
ele quod speculator qui populo ho¬
stium non p̃dixisset aduentum:
sanguis cuiũ exigeretur de manib
eius. & ꝓptẽa om̃ibus se uoluntatẽ
dei. et uniuersa quȩ illis utilia forẽt
annuntiasse memorauit: ut liber eẽt
a sangiuine corũ. Ut aũt sciatis eos qui
in epheso crediderunt. demonicis pre-¬
stigiis et magice fuisse artibus obli¬
gatos: in hisdem apłorũ actibus re¬
plicatur et dicitur. Plurimi quoq
eorũ qui curiosa gesserant compor¬
tantes libros combusserunt coram

Expanded text:
rat, et sciebant esse spirituales aliquas rat, et sciebant esse spirituales aliquas potestates, et in extis atque auguriis et divinationibus quamdam similitudinem divinitatis agnoverant. Unde rursum ad eos loquitur: Propter quod contestor vos in die hac, quia mundus sum ego a sanguine omnium. Non enim subtraxi quo minus annuntt in alio  Al. eodem loco: Quomodo nihil subtraxerim eorum quae vobis proderant, quin annuntiarem, et docerem publice et domestice . Legerat in Ezechiele , quod speculator qui populo hostium non praedixisset adventum, sanguis civium exigeretur de manibus ejus, et propterea omnem se voluntatem Dei, et universa quae illis utilia forent annuntiasse memoravit, ut liber esset a sanguine eorum. Ut autem sciatis eos qui in Epheso crediderant, daemoniacis praestigiis et magiae fuisse artibus obligatos, in eisdem Apostolorum Actibus replicatur, et dicitur: Plurimi quoque eorum qui curiosa gesserant, comportantes libros, combusserunt coram
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ eam bestiarum et uiuentiũ
esse nutricem. Scribebat aũt ad me¬
tropolim asie ciuitatem. in qua ita
idolatria. et quod semꝑ idolatriam
sequitur. arcium magicarũ prestigia
uiguerant. ut demetrius diceret. et
magne dee templũ diane innichi¬
lum reputabitur. Destruetur qͦq
magnitudo euis: quam cuncta asia
et uniuersus orbis colit. Deniq trien¬
nio ibi apostolus moratus ẽ. nocte
et die dei euangłm p̃dicans: ut ido¬
latriȩ arce destructa. facile minorũ
urbium templa caperentur. Hoc ip¬
sum scriptura refert: quomodo pau¬
lus ad ephesios sermocinetur dicens.
Quaꝓpter uigilate. recordantes quia
triennio nocte ac die non cessaui cũ
lacrimis monere unum quemq ur̃m.
Et nunc commendo uos dõ. et uerbo
gratiȩ eius: qui potens ẽ edificare.
et dare uobis hereditatem inscĩfica¬
tis om̃ibus. Indigebant enim com¬
mendatione apostoli ad dm̃. quos
tanto temꝑe demonũ error tenue¬

Expanded text:
omnium eam bestiarum et viventium omnium eam bestiarum et viventium esse nutricem. Scribebat autem ad metropolim Asiae civitatem, in qua ita idololatria, et quod semper idololatriam sequitur, artium magicarum praestigiae viguerant, ut Demetrius diceret, et magnae deae templum Dianae in nihilum reputabitur, destruetur quoque magnitudo ejus, quam cuncta Asia et universus orbis colit . Denique triennio ibi Apostolus moratus est, nocte et die Dei Evangelium praedicans, ut, idololatriae arce destructa, facile minorum urbium templa caperentur. Hoc ipsum Scriptura refert quomodo Paulus ad Ephesios sermocinetur, dicens: Quapropter vigilate, recordantes quia triennio nocte ac die non cessavi cum lacrymis monere unumquemque vestrum: et nunc commendo vos Deo, et verbo gratiae ejus, qui potens est aedificare et dare vobis haereditatem in sanctificatis omnibus . Indigebant enim commendatione Apostoli ad Deum, quos tanto tempore daemonum error tenue
Abbreviated transcription (Latin):
scriptȩ sunt. diuersas et causas et ar¬
gumenta et origines habeant. Et
quomodo beatus ioħes in apocalipsi
sua ad septem scribens eccłas. in una¬
quaq earũ specialia uł uitia repre¬
hendit uł uirtutes probat: ita et
sc̃s apostolus paulus ꝑ singulas ec¬
clesias uulneribꝰ medetur illatif. llec
ad instar imꝑiti medici uno collirio
omnium oculos uult curare. & quia
um ad galathas orantibus uobis ante
paucos dies quid nobis uideretur ex¬
pressimus: nunc ad ephesios transe¬
undum ẽ. mediam apostoli epistolam
ut ordine ita et sensibus. Mediam
aut dico. non quo primas sequens
ex tremis maior sit. sed quomodo
cor animalis in medio ẽ: ut ex hoc in¬
telligatis quantis difficultatibus et
quam ꝓfundis questionibus inuolu¬
ta sit. Scribebat ad ephesios dianã
colentes: non hanc uenatricem que
arcum tenet atq succincta ẽ: sed
illam multimamuam quam greci¬
ex ipsa quoq effigie mentirentur

Expanded text:
scriptae sunt, diversas et causas, et arscriptae sunt, diversas et causas, et argumenta, et origines habeant. Et quomodo beatus Joannes in Apocalypsi sua ad septem scribens Ecclesias, in unaquaque earum specialia, vel vitia reprehendit, vel virtutes probat: ita et sanctus apostolus Paulus per singulas Ecclesias vulneribus medetur illatis, nec ad instar imperiti medici uno collyrio omnium oculos vult curare. Et quia jam ad Galatas, orantibus vobis, ante paucos dies quid nobis videretur, expressimus: nunc ad Ephesios transeundum est, mediam Apostoli epistolam, ut ordine ita et sensibus. Mediam autem dico, non quo primas sequens, extremis major sit; sed quomodo cor animalis in medio est: ut ex hoc intelligatis quantis difficultatibus, et quam profundis quaestionibus involuta sit. Scribebat ad Ephesios Dianam colentes non hanc venatricem, quae arcum tenet, atque succincta est, sed illam multimammiam quam Graeciex ipsa 541-542 quoque effigie, mentirentur
Abbreviated transcription (Latin):
tum ut pleriq habuerĩ magistrũ.
Deniq nuꝑ obhanc uł maxime
causam alexandriam perrexi: ut
uiderem didimum. et ab eo inserip¬
turis om̃ibus que habebam dubia sei¬
citarer. Sed cum aliud sit propria com
ponere. uerbi gr̃a de auaricia. de fi¬
de. de uirginitate. de iudius: et suꝑ
una quaq materia. testimoniis scrip¬
turarũ hinc inde quesitis. eloquenti¬
am iungere secularem. et pene in cõ¬
munibus locis pompaticũ iactare
sermonem. Aliud in sensum ꝓpħe et
apostoli ingredi. intelligere cur scrip¬
serint. qua sententiam suã ratione
firmauerint. quid habeant in uece¬
ri lege ꝓpriũ. idumȩi. moabitȩ. am¬
manite. tyrii. philistiim. egyptii. et
assyrii. Quid rursum in nouo testa¬
mento romani. corinthii. galathe.
philippenses. thessalonicenses. hebre.
colosenses. et quam nunc ad ephe¬
sios epistolam habenuus in manibus.
Necesse ẽ enim uxta diuersitates lo¬
corũ. et tempoꝵ. et hominum quib

Expanded text:
tum, ut plerique, habuerim magistrum. tum, ut plerique, habuerim magistrum. Denique nuper ob hanc vel maxime causam Alexandriam perrexi, ut viderem Didymum, et ab eo in Scripturis omnibus quae habebam dubia sciscitarer. Sed cum aliud sit proprios libros componere, verbi gratia, de avaritia, et de fide, de virginitate, de viduis, et super unaquaque materia testimoniis Scripturarum hinc inde quaesitis eloquentiam jungere saecularem, et pene in communibus locis pompaticum jactare sermonem: aliud in sensum prophetae et apostoli ingredi, intelligere cur scripserint, qua sententiam suam ratione firmaverint, quid habeant in veteri Lege proprium Idumaei, Moabitae, Ammonitae, Tyrii, Philistiim, Aegyptii, et Assyrii; quid rursum in novo Testamento Romani, Corinthii, Galatae, Philippenses, Thessalonicenses, Hebraei, Colossenses, et quam nunc ad Ephesios Epistolam habemus in manibus. Necesse est enim, ut juxta diversitates locorum et temporum, et hominum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
si et parua fuerint: magna eminere
non possunt. Primũ non dicitur nisi
secundũ sequatur et terciũ. Ad sum¬
ma non scandimus: nisi ꝑ ima gradia¬
mur. Quam obrem obsecro tam uos
que inp̃sentiarum estis. quam scãm
marcellam unicum uduitatis exem¬
plar: ne facile maledicis et inuidis
opuscula mea tradatis. neue detĩ sc̃m
canibus. et margaritas mutatis ante
porcos. Qui cum bona imitari non
queant: quod solum facere possunt.
inuident. & in eo se doctos eruditosq
arbitrantur: si aliis detrahant. Quib
obsecro ut respondeatis. figant ipsi sti¬
lum. tria ut dicitur uerba coniun¬
gant.Sudent paululum: expiant̃
semet ipsos. et ex labore ꝓprio dis¬
cant ignoscere laborantib. Scitis enĩ
et ipsȩ: quod ad hoc me explanati¬
onum opus. inuitum et retractan¬
tem compuleritif. Non quo ab ado¬
lescentia aut legere unquam. aut
doctos uiros ea quȩ nesciebam inter¬
rogare cessauerim: et me ipsum tan¬

Expanded text:
si et parva fuerint, magna eminere si et parva fuerint, magna eminere non possunt. Primum non dicitur, nisi secundum sequatur et tertium. Ad summa non scandimus, nisi per 539-540 ima gradiamur. Quamobrem obsecro tam vos quae in praesentiarum estis, quam sanctam Marcellam, unicum viduitatis exemplar, ne facile maledicis et invidis opuscula mea tradatis: neque detis sanctum canibus, et margaritas mittatis ante porcos . Qui cum bona imitari non queant, quod solum facere possunt, invident: et in eo se doctos eruditosque arbitrantur, si de aliis detrahant. Quibus obsecro respondeatis, ut figant ipsi stylum, tria ut dicitur verba conjungant, sudent paululum, experiantur semetipsos, et ex labore proprio discant ignoscere laborantibus. Scitis enim et ipsae quod ad hoc me explanationum opus, invitum et retractantem compuleritis. Non quo ab adolescentia, aut legere umquam, aut doctos viros ea quae nesciebam interrogare cessaverim, et meipsum tan
Abbreviated transcription (Latin):
respondere. et breuiter eos uł offensos
dimittere uł placatos. multo esse me¬
lius scripturas legere quam augen¬
dis et cumulandis opibus in hiare:
illud dicam uł quod apud iniquis¬
simum uidicem obtineat. placere
michi otium meũ. et solitudinem
om̃i cęlebritate iocundiorẽ uideri.
Et quomodo ego non reprehendo non
dampno quod fatiunt: ita illos inep¬
tias meas michi debere concedere:
Parum eloquens sum. Quid ad te:
disertiorem lege. Non digne greca
in latinum transfero: aut grecos lege
si eiusdem linguȩ habes scientiam:
aut si tantum latinus es. noli de gra¬
tuito munere iudicare. Et ut uulga¬
re ꝓuerbium ẽ: equidentes inspice¬
re donati. Nunquid te manu conser¬
ta iniuis trabo: quia nr̃a non scribas:
tua forsitan dicta si scͥpseris tullius
admirabitur. Nunquid aut tertul¬
lianus beatum martyrem eyprianũ.
aut cyprianus lactantium. aut lac¬
tantus hẏ larium deterruit ascri¬
bendo: Taceo de cȩteris minutalib
qui mecum in libris suis garriunt: ni¬

Expanded text:
respondere, et breviter eos vel offensos dimittere, vel placatos, multo esse melius Scripturas legere, quam augendis et cumulandis opibus inhiare: illud dicam, quod vel apud iniquissimum judicem obtineam, placere mihi otium meum, et solitudinem omni celebritate jucundiorem videri. Et quomodo ego non reprehendo, non damno quod faciunt: ita illos ineptias meas mihi debere concedere. Parum eloquens sum, quid ad te? disertiorem lege. Non digne Graeca in Latinum transfero: aut Graecos lege si ejusdem linguae habes scientiam; aut si tantum Latinus es, noli de gratuito munere judicare, et, ut vulgare proverbium est: Equi dentes inspicere donati. Numquid te manu conserta in jus traho, quia nostra non scribas tua forsitan dicta si scripseris, Tullius admirabitur. Numquid aut Tertullianus beatum Martyrem Cyprianum, aut Cyprianus Lactantium, aut Lactantius Hilarium deterruit a scribendo? Taceo de caeteris minutalibus, qui mecum in libris suis garriunt. Ni
Abbreviated transcription (Latin):
tur om̃ia ds̃ scdm consiliũ uoliuita¬
tis suȩ. non quo om̃ia quȩ inmundo
fiant dĩ uoluntate et consilio ꝑa¬
guntur. alioquin et mala dõ poter̃t
imputari: sed quo uniuersa quȩ fa¬
tiat consilio fatiat et uoluntate. qͦd
scilicet et ratione plena sint et pote¬
state facientis. Nos homines pleraq
uolumus facere. consilio: sed nequa¬
quam uoluntatẽ sequitur effec¬
tus. Iui aũt nullus resistere
potest: quin om̃ia quȩ uoluerit¬
effitiat. Hult aũt ea quȩcumq sũt
plena rationis atq consilii. Hult
saluare om̃s: et in agnitionem ue¬
ritatis uenire. Sed quia nullus absq
propria uoluntate saluatur. liberi
eñi arbitrii sumus: uult nos bonum
uelle. ut cum uoluerimuis. uelit in
nobis et ipse suũ implere consilium
Ut simus in laudem głe eus: qui
ante sꝑauimus in xp̃o. Sisꝑauimus
sisset ante sꝑauimus. quod grece di

Expanded text:
tur omnia Deus secundum consilium voluntatur omnia Deus secundum consilium voluntatis suae. Non quo omnia quae in mundo fiant, Dei voluntate et consilio peragantur: alioquin et mala Deo poterunt imputari; sed quo universa quae facit, consilio faciat et voluntate, quod scilicet et ratione plena sint et potestate facientis. Nos homines pleraque volumus facere consilio: sed nequaquam voluntatem sequitur effectus. Illi autem nullus resistere potest, quin omnia quae voluerit, faciat. Vult autem ea quaecumque sunt plena rationis atque consilii, vult salvari omnes, et in agnitionem veritatis venire . Sed, quia nullus absque propria voluntate salvatur liberi enim arbitrii sumus, vult nos bonum velle, ut cum voluerimus, velit in nobis et ipse suum implere consilium. Ut simus in laudem gloriae ejus, qui ante speravimus in Christo. Si, speravimus, xisse
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in xp̃i recapitulata passione
teneantur. In quo et sorte uocati
sumus predestinati scđm ꝓpositũ
eus qui unuiersa oꝑatur uixta
consiliũ uoluntatis suȩ. Herbum
hereditatis et sortis ꝑ quas in xp̃i
partem uenimus: ostendit nos de̾
alia potestate ad aliam transini¬
grasse: et scđm illud quod indeu¬
tero nomio scriptũ ẽ. quando di¬
udebat altissimus gentes. cum dis¬
seminaret filios adam. de angłorũ
ditione ad partem dñi eẽ trainslatã
Et illi quidẽ aliena et sibi uł com¬
missa uł usurpata tenuerunt: iste
uero recepit sua. Et ascendens in al¬
tum captiuam duxit captiuitat̃.
idẽ. eos qui ante captiͣ fuerant in
ꝑditione. ipse cȩpit aduitã ut re¬
duceret in excelsum. & quodam¬
modo ẽ capta captiuitas: dum ꝑ
scłam captiuitatem qui prus captiui
fuerant liberantur. Considerandum
sẽceicĩc. id ẽ predestinatio et ꝓposi¬
tum simul positȩ᷑ sint. uixta quȩ oꝑa¬

Expanded text:
sunt, in Christi recapitulata passione sunt, in Christi recapitulata passione teneantur. In quo et sorte vocati sumus: praedestinati secundum propositum ejus qui universa operatur secundum consilium voluntatis suae. Verbum haereditatis et sortis, per quas in Christi partem venimus, ostendit nos de alia potestate ad aliam transmigrasse: et secundum illud quod in Deuteronomio scriptum est: Quando dividebat Altissimus gentes, cum disseminaret filios Adam , de angelorum ditione ad partem Domini esse translatos. Et illi quidem aliena, et sibi vel commissa vel usurpata tenuerunt. Iste vero recepit sua: et ascendens in altum captivam duxit captivitatem , id est, eos qui ante capti fuerant in perditionem, ipse cepit ad vitam, ut reduceret 558 in excelsum: et quodammodo est capta captivitas, dum per secundam captivitatem qui prius capti fuerant, liberantur. Considerandum πρόθεσις id est, praedestinatio et propositum, simul posita sint, juxta quae opera
Abbreviated transcription (Latin):
peris et ȩgenȩ misteriũ significa¬
bat. In cruce itaq dñi et in passio¬
ne eius recapitulata sunt om̃ia.
iõe eĩ supputata. Quod ut manife¬
stius fiat. cotidianȩ consuetudinis
aliquod ponamus exemplũ. Uer¬
bi causa. Higinti denarios erogaui.
rursũ qͥnq ⁊ alios qͥndecĩ. triginta qͦ
& ter decies. ꝑ diu̾sa tempora dedi
hec si inunũ uoluero supputare cente¬
narii michi innumeris summa
succrescit. et in uno numero habe¬
bo om̃ia que ante descripseram.
Sic itaq unuiersa misteria et
om̃is dispensatio uetustatis. non
solum quȩ interris sed etiã quȩ
incęlis gesta ẽ: in xp̃i passione
completur. Cum eñi semel michi
xp̃s passus fuerit et sepultus et re¬
surrex̾it. et ad patrẽ uictor ascen¬
dit. non necesse habeo ueterẽ nume¬
rum. quia in uno omĩa teneo. dii¬
genter attendite quod non solum
om̃s historiȩ scripturarũ quas in
enumerat s ⁊̃ incelestibꝰ q̃ nob̃ occulte

Expanded text:
peris et egenae mysterium significaperis et egenae mysterium significabat . In cruce itaque Domini, et in passione ejus recapitulata sunt omnia, ώσει supputata. Quod ut manifestius fiat, quotidianae consuetudinis aliquod ponamus exemplum. Verbi causa: Viginti denarios erogavi, rursum quinque, et alios quindecim; triginta quoque et ter decies, per diversa tempora dedi. Haec si in unum voluero supputare, centenarii mihi numeri summa sucerescit, et in uno numero habebo omnia quae ante descripsi. Sic itaque universa mysteria et omnis dispensatio vetustatis non solum quae in terris, sed etiam quae in coelis gesta est, in Christi passione completur. Cum enim semel mihi Christus passus fuerit, et sepultus, et resurrexit, et ad Patrem victor ascenderit: non necesse habeo veterem numerum, quia in uno omnia teneo. Diligenter attendite, quod non solum omnes historiae Scripturarum, quas in enumerat: sed etiam in coelestibus quae nobis ocultae
Abbreviated transcription (Latin):
greco non usi non sint tͣnlatores c̃isti¬
usmodi licentia dialetica quoq et phi¬
losophia sicut in greco habentur as¬
sumpte sint. Nam et oratores inepi
rum ꝓpter memoriã iuidicũ. et eoꝵ
quȩ prus latus disputarant. breui
postea sermone comprehendant:
et unus quisq recordari eorũ inci¬
piat quȩ audiuit. Sensus itaq in
presenti loco iste ẽ. Omĩs dispensa¬
tio quȩ et ante mundũ et postea eẽ
cȩpit in mundo tam uisibiliũ quã
inuisibiliũ creaturarũ: aduentum dĩ
filii pollicebatur. Quod adam quidẽ
paradiso eiectus ẽ ꝑsaluatorẽ reuo¬
candus erat: quod infabricatione tur¬
ris linguarũ unitas scissa ẽ. que in
actibus apłorũ portendebat dona
linguarũ. Quod ysaac intypodñi
crucẽ suã ipse portauit: quod sam¬
son scãm comam nutriens dalile
pauꝑis dilexit amplexus. et om̃ia
cordis sui secreta confessus ẽ. salua¬
toris et ecclȩ ex gentib uerȩ pau¬

Expanded text:
Graeco non usi sint translatores, cum istiGraeco non usi sint translatores, cum istiusmodi licentia, dialectica et philosophia sicut in Graeco habentur, assumptae sint. Nam et oratores in epirum propter memoriam judicum et eorum quae prius latius disputarant, brevi postea sermone comprehendant, et unusquisque recordari eorum incipiat quae audivit. Sensus itaque in praesenti loco iste est: Omnis dispensatio quae et ante mundum, et postea esse coepit in mundo, tam invisibilium quam visibilium creaturarum, adventum Dei 557 Filii pollicebatur. Quod Adam qui de paradiso ejectus est, per Salvatorem revocandus erat . Quod in fabricatione turris, linguarum unitas scissa est Gen. XI, in Actibus apostolorum portendebat dona linguarum . Quod Isaac in typo Domini, crucem suam ipse portavit . Quod Samson sanctam comam nutriens, Dalilae pauperis dilexit amplexus, et omnia cordis sui secreta confessus est , Salvatoris et Ecclesiae ex Gentibus vere pau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositionem. Inter p̃destinationem
aut et ꝓpositum hi qui solent int̾
uerba discutere hoc asserunt inter¬
ẽẽ: quod predestinatio alicuiꝰ rei mul¬
to ante inmente euis qui destinet
quid futurũ sit p̃figuret. Proposi¬
tum aũt cum iam uicina sit machi.¬
natio. et pene cogitationem sequat᷑
effectus. Quod uero ait ꝓposuit in
eo. ad misteriũ referendum ẽ. Siqui¬
dem supra dixerat. ut notum faceret
misteriũ uoluntatis sue: quod miste¬
rium dispensatio ẽ plenitudinis tem¬
porũ. ut statuto temꝑe omĩa comple¬
antur. Quomodo enĩ heres quamdiu
paruulus ẽ licet ipsius bona sint. ta¬
men necdum ei debetur hereditas:
ita et misteriũ quod predestinatum
fuerat᷑ dõ inadoptionẽ filioꝵ eius. an¬
te non potuit dispensari nisi suo ue¬
niret tempore. de quo et alibi nume¬
ro singulari paulus ait. Ut aũt ue¬
nit plenitudo temporis. misit ds̃ filiũ
siũ. Qui ante uenire non potuit: ni¬
si misteriũ temꝑis impleretur. Reca

Expanded text:
opositionem. Inter praedestinationem autem, et propositum, hi qui solent inter verba discutere, hoc asserunt interesse, quod praedestinatio alicujus rei multo ante in mente ejus qui destinet quid futurum sit, praefiguret: Propositum autem, cum jam vicina sit machinatio, et pene cogitationem sequatur effectus. Quod vero ait, proposuit in eo, ad mysterium referendum est: siquidem supra dixerat: ut notum faceret nobis mysterium voluntatis suae, quod mysterium dispensatio est plenitudinis temporum, ut statuto tempore omnia compleantur. Quomodo enim haeres quamdiu parvulus est, licet ipsius bona sint, tamen necdum ei debetur haereditas : ita et mysterium quod praedestinatum fuerat a Deo in adoptionem filiorum ejus, ante non potuit dispensari, nisi suo veniret tempore. De quo et alibi numero singulari Paulus ait: Ut autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum : qui ante venire non potuit, nisi mysterium temporis impleretur. Recap
Abbreviated transcription (Latin):
ad futurã hereditatem nunc arra¬
bon ẽ sp̃s consecutus. Si aũt arra¬
bon tantus. quanta erit possessio:
Quomodo aũt arrabon qui nobis
tribuitur. non extra nos sed intra
nos ẽ: sic et ipsa hereditas hoc ẽ
regnum dĩ quod intra nos ẽ. in no¬
bis uersatur intrinsecus. Quȩ eñi
potest esse maior hereditas. quam
contemplari et uidere sensu pul¬
chritudinem sapientiȩ. et uerbi.
et ueritatis. et luminis. et ipsius in¬
effabilem et magnificam dĩ con¬
siderare naturam. omniũq q̃ ad
promissionis sc̃s. qui ẽ arrabon he¬
reditatis nr̃e: idcirco nunc scĩs datur.
ut redimantur et copulentur dõ in
laudem głȩ ipsius. Non quo ds̃ lau¬
de alicuus indigeat. sed quo lausdĩ
laudatoribus prosit. et dum ꝑsingu¬
la oꝑa maiestatem ipsuis magnitu¬
dinemq cognoscunt. ad laudandũ
eum miraculo stuporis erumpant.
Propterea et ego audiens fidem ur̃am
in dño iħu et in om̃s scõs. non cesso

Expanded text:
ad futuram haereditatem nunc arrhaad futuram haereditatem nunc arrhabonem est Spiritus consecutus. Si autem arrhabo tantus, quanta erit ipsa possessio? Quomodo autem arrhabo qui nobis tribuitur, non est extra nos; sed intra nos est: sic et ipsa haereditas, hoc est regnum Dei quod intra nos est, in nobis versatur intrinsecus. Quae enim potest esse major haereditas, quam contemplari et videre sensu pulchritudinem Sapientiae, et Verbi, et Veritatis, et Luminis, et ipsius ineffabilem, et magnificam Dei considerare naturam, omniumque quae promissionis sanctus, qui est arrhabo haereditatis nostrae, idcirco nunc sanctis datur, ut redimantur et copulentur Deo in laudem gloriae ipsius. Non quod Deus laude alicujus indigeat, sed quo laus Dei laudatoribus prosit, et dum per singula opera majestatem ipsius magnitudinemque cognoscunt, ad laudandum eum miraculo stuporis erumpant. 562 Propterea et ego audiens fidem vestram in Domino Jesu, et in omnes sanctos, non cesso
Abbreviated transcription (Latin):
nus sonat. Arrabon eñi. future emp¬
tioni quasi quoddam testimonium
et obligamentum datur. Pignus ue¬
cunia oponitur. ut cum illa reddita
fuerit. reddendi debitum pignus acre¬
ditore reddatur. Rursum in eo ubi ait
in redemptionẽ adoptionis. non habe¬
citi. quam nos ad quisitionem siue
possessionem possumus dicere. nec
tamen iuim sermonis expressimus.
Multa eñi uerba sunt quȩ nec de
greco in latinum transferri ualent.
nec de hebraico ingrecum. et reciꝓ¬
ce nec de latino in grecum. nec de
tur et arrabonem hereditatis. que
hereditas uta ꝑpetua ẽ. Et quomͦ
ex arrabone ȩstimatur qualis emp¬
tio sit futura. et quȩ possessio. uer¬
bi causa. ex decem solidis centum
solidorũ iulla. et ex centum solidis
mille solidorum possessio: tta exua¬
rietate arrabonis. hereditatis quoq
postea secuture magnitudo cog¬
noscitur. Quamuis aũt sc̃s sit aliqͥs
atq ꝑfectus. et omiũm uditio bea¬
titudine dignus putetur: tamen

Expanded text:
nus sonat. Arrhabo enim futurae empnus sonat. Arrhabo enim futurae emptioni quasi quoddam 561 testimonium, et obligamentum datur. Pignus vecunia opponitur: ut cum illa reddita fuerit, reddenti debitum pignus a creditore reddatur. Rursum in eo ubi ait: In redemptionem adoptionis, non habeησιν, quam nos acquisitionem, sive possessionem, possumus dicere: nec tamen vim sermonis expressimus. Multa enim verba sunt, quae nec de Graeco in Latinum transferri valent, nec de Hebraico in Graecum: et reciproce nec de Latino in Graecum, nec de tur, et arrhabonem haereditatis, quae haereditas vita perpetua est. Et quomodo ex arrhabone aestimatur qualis emptio futura sit, et quae possessio: verbi causa, ex decem solidis, centum solidorum villa, et ex centum solidis mille solidorum possessio; ita ex varietate arrhabonis, haereditatis, quoque postea secuturae magnitudo cognoscitur. Quamvis autem sanctus sit aliquis atque perfectus, et omnium judicio beatitudine dignus putetur: tamen
Abbreviated transcription (Latin):
quid significet. Ego eñi estimo. quia
infusus. et sp̃s sapientie sapientem.
intelligentie intelligentem. et con¬
silii cautum atq consultum. et for¬
titudinis fortem. et scientie scientẽ.
et pietatis pium. et timoris timidum
dĩq timore trepidantem: ita et sp̃s
reꝓmissionis. uł sp̃s dĩ. sponsorem et
dm̃ facit eum in quo in habitauerit.
Quomodo econtrario inmundus sp̃s
inmundum facit. et spurcam sibi do¬
mum preparat spurcus habitator. For¬
nicationis quoq sp̃s efficit scortatores:
de quibus ꝓpħa loquitur. Sp̃u fornica¬
tionis seducti sunt. Et nequam sp̃s
nequam facit homines acq ꝑuersos.
et demoniacõs demones qualisq fue¬
rit liquor qui noue teste infusus ẽ: talẽ
dui testa et odorem retinet et saporem.
Qui ẽ pignus hereditatis nr̃e. in redẽp¬
tionem adoptionis in laudes glȩ ipsuis.
Pignus latinus interpres pro arrabone
posuit: non id ipsum aũ arrabonꝙ pig¬

Expanded text:
quid significet. Ego enim aestimo quia squid significet. Ego enim aestimo quia sinfusus: et spiritus sapientiae, sapientem: et intelligentiae, intelligentem: et consilii, cautum atque consultum: et fortitudinis, fortem: et scientiae, scientem: et pietatis, pium; et timoris, timidum, Deique timore trepidantem: ita et spiritus repromissionis, vel spiritus Dei, sponsorem et Deum facit eum in quo habitaverit. Quomodo econtrario immundus spiritus immundum facit, et spurcam sibi domum praeparat spurcus habitator: fornicationis quoque spiritus efficit scortatores, de quibus et propheta loquitur: Spiritu fornicationis seducti sunt : et nequam spiritus, nequam facit homines atque perversos: et daemoniacus, daemones: qualisque fuerit liquor, qui novae testae infusus est, talem diu testa et odorem retinet, et sanorem. Qui est pignus haereditatis nostrae in redemptionem adoptionis, in laudem gloriae ipsius. Pignus Latinus interpres pro arrhabone posuit. Non idipsum autem arrhabo, quod pig
Abbreviated transcription (Latin):
non in ꝑsuasibilibus humane sapi¬
entie uerbis. sed in ostensione sp̃s et
iurtutis. Queramus diligentus
ubi alibi scriptum sit. quod uerbũ
quis audierit ueritatis. ut ex colla¬
tione eorũ possit ꝑspicue pauli sen¬
sus aꝑiri. Ubi quoq ȩuangłm no¬
minatum sit. siuie cum additam̃to
siue absolute. U erbi grã. cum ad¬
gł̃m salutis ur̃ȩ. Absolute uero. ut cũ
loquitur de luca. cuiꝰ laus in ȩuange
uoꝑ om̃s ȩccłas. Signantur aũt qui
audierint uerbũ ueritatis. et credide¬
rint in eo sp̃u repmissionis scõ: quia
multi sunt qui audicrunt. et incredu¬
li ꝑmanentes nequaquam signaculũ
sc̃ĩ sp̃s consecuti sunt. Dicitur et ad
principem tyri. Tues si gnaculum
similitudinis dĩ. Signaculum autẽ
dĩ ẽ. ut quomodo primus homo con¬
ditus ẽ ad imaginem et similitudinẽ
dei. sic in secunda regeneratione qui
netur ab eo. et figuram conditoris ac¬
cipiat. Querendum etiam ubi alibi
scriptum sit sp̃s repmissionis sc̃s: uł

Expanded text:
non in persuasibilibus sapientiae verbis, sed in ostensione spiritus et virtutis . Quaeramus 560 diligentius, ubi alibi scriptum sit, quod verbum quis audierit veritatis, ut ex collatione eorum possit perspicue Pauli sensus aperiri: ubi quoque Evangelium nominatum sit, sive cum additamento, sive absolute. Verbi gratia cum adgelium salutis vestrae. Absolute vero, ut cum loquitur de Luca, Cujus laus in Evangelio per omnes Ecclesias . Signatur autem qui audierit verbum veritatis, et crediderit in eo, spiritu repromissionis sancto. Quia multi sunt qui audierunt, et increduli permanentes, nequaquam signaculum sancti Spiritus consecuti sunt. Dicitur et ad principem Tyri, Tu es signaculum similitudinis Dei . Signaculum autem Dei est, ut quomodo primus homo conditus est ad imaginem et similitudinem Dei: sic in secunda regeneratione quicnetur ab eo, et figuram conditoris accipiat. Quaerendum etiam ubi alibi scriptum sit, spiritus repromissionis sanctus: vel
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. sublatum emedio potest textum
reddere lectioni. Hoc aũt patiebat᷑
paulus de nimio amore. xp̃i. ut eũ
semꝑ quem diligebat etiã suꝑflue
et extra ordinarie nominaret. Qđ
potest absq nobis in om̃ibus episto¬
lis euis lector diligens inuenire.
Unde et nunc scdo positum inquo.
ordinem deprehenditur turbasse
sententiȩ: et anteriorem ꝓpositionẽ
reliquisse pendentem. Neq uero par¬
ua laus ephesiorũ ẽ. non p̃dicationẽ
sed uerbũ ueritatis audisse: Si qui¬
dẽ inter p̃dicationem et uerbũ
ueritatis. multam esse distantiam:
& in alia epistola legimus. Et uer

Expanded text:
est, sublatum e medio potest textum est, sublatum e medio potest textum reddere lectioni. Hoc autem patiebatur Paulus de nimio amore Christi, ut eum semper quem diligebat, etiam superflue et extraordinarie nominaret. Quod potest absque nobis in omnibus Epistolis ejus lector diligens invenire. Unde et nunc secundo positum, in quo ordinem deprehenditur turbasse sententiae, et anteriorem propositionem reliquisse pendentem. Neque vero parva laus Ephesiorum est, non praedicationem, sed verbum veritatis audisse. Siquidem inter praedicationem et verbum veritatis multam esse distantiam, et in alia Epistola legimus:
Abbreviated transcription (Latin):
poterunt negare regnantem esse
sꝑantes. sed non in laudem głȩ eiꝰ.
Quod quidẽ et nunc ex parte ui¬
demus explere̾: quia alia sit mer¬
ces euis qui uoluntate sequatur
dm̃. alia qui necessitate. Ueruntam̃
siue ꝑ occasionem siue ꝑueritatem.
tantum xp̃s adnuntietur: dum¬
modo sciat et sperans et ante spe-¬
rans. quod pro diuersitate spei di¬
uersa sint premia recepturi. In quo
et uos audito uerbo ueritatis ęuan¬
gelii salutis ur̃e. in quo et creden¬
tes signati estis sp̃u scõ ꝓmissionis.
Inquo. haut dubium quin in xp̃o.
inter cȩteros qui audierunt uos
quoq ephesii uerbum ueritatis
audistis eu angłm salutis ur̃e : cui
credentes signati estis spu reꝓmis¬
sionis sc̃o. Uidecur aũt uixta ordi¬
nem lectionis non stare sententia.
nec ei quod prelatum ẽ. In quo
et uos audito uerbo ueritatis ȩuan¬
gelii salutis ur̃e: redditum aliqͥd
quod sequatur. quia statun seđo po¬
nitur. In quo: quod quia suꝑfluum

Expanded text:
poterunt negare regnantem, esse poterunt negare regnantem, esse sperantes: sed non in laudem gloriae ejus. Quod quidem et nunc ex parte videmus expleri, quia alia sit merces ejus, qui voluntate sequatur Deum, alia qui necessitate. Verumtamen sive per occasionem, sive per veritatem, tantum Christus annuntietur: dummodo sciat, et sperans, et ante sperans, quod pro diversitate spei diversa sint praemia recepturi. In quo et vos audito verbo veritatis Evangelii salutis vestrae, in quo et credentes signati estis Spiritu sancto promissionis. In quo: haud dubium quin in Christo. Inter caeteros qui audierunt, vos quoque, Ephesii, verbum veritatis audistis, Evangelium salutis vestrae, cui credentes, signati estis spiritu repromissionis sancto. Videtur autem juxta ordinem lectionis non stare sententia, nec ei quod praelatum est: In quo et vos audito verbo veritatis Evangelii salutis vestrae, redditum aliquid quod sequatur, quia statim secundo ponitur, in quo. quod quia superfluum
Abbreviated transcription (Latin):
spiritali incelestib in xp̃e. Sicut
elegit nos in ipso ante constitutionẽ
mundi. ut essemus sc̃ĩ et inmacula¬
ti coram ipso. quod scilicet sicut iã
nos benedixerit om̃i benedictione
spũali incelestib ĩ xp̃o. ⁊ elegerit an¬
te constitutionem mundi: ita etiã
nunc sꝑasse ante dicimur in xp̃o.
ex eo temꝑe quo electi et predestina¬
ti et benedicti sumꝰ incęlestibꝰ. Alius
uero hoc dogina non sustinens quod
ante fuerimꝰ et sꝑauimus in xp̃o
quam in isto corꝑe degerimus: illõ
aduentu dñi saluatoris. quando in
nomine euis om̃e genu flectetur cȩ¬
lestium et terrestriũ. et infernorũ.
et om̃is lingua confitebitur quia
ei fuerint om̃ia subiecta. Alios uolun¬
tate: alios necessitate sibiciendos
et eos qui ante. presentiã maiestatis
eius sꝑauerint in eum. futuros eẽ
ad laudem głȩ eius et uocari. Nẽo¬
nianikiac: eos uero qui reꝑti fue¬
rint necessitate credentes eo tem¬
pore quo nec diabolus et angłi eiꝰ

Expanded text:
estibus in Christo, sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi, ut essemus sancti et immaculati coram ipso: quod scilicet sicut jam non benedixerit omni benedictione spirituali in coelestibus, et elegerit ante constitutionem mundi: ita etiam nunc sperasse ante dicamur in Christo, ex eo tempore quo electi et praedestinati, et benedicti sumus in coelestibus. Alius vero hoc dogma non sustinens, quod ante fuerimus et speraverimus in Christo, quam in isto corpore degeremus, illo iadventu Domini Salvatoris, 559 quando in nomine ejus omne genu flectetur coelestium, terrestrium et infernorum, et omnis lingua confitebitei fuerint universa subjecta, alios voluntate, alios necessitate subjiciendos, et eos qui ante praesentiam majestatis ejus speraverint in eum, futuros esse in laudem gloriae ejus, et vocari ἀπηλπικότας: eos vero qui reperti fuerint necessitate credentes, eo tempore quo nec diabolus, et angeli ejus
Abbreviated transcription (Latin):
commoneo: ut sciatis origenem tria
uolumina in hãc epła conscripsissẽ.
quem et nos ex parte secuti sumus.
Apollinarẽ etiã et didimũ quosdã
commentariolos edidisse: equibus
licet pauca decerpsimus. et non nul¬
la quȩ nobis uidebantur adiecimus
siue subtraximus. ut studiosus statim

Expanded text:
commoneo, ut sciatis Origenem tria commoneo, ut sciatis Origenem tria volumina in hanc Epistolam conscripsisse, quem et nos ex parte secuti sumus. Apollinarium etiam et Didymum quosdam commentariolos edidisse, e quibus licet pauca decerpsimus, et nonnulla, quae nobis videbantur, adjecimus, sive subtraximus, ut studiosus statim
Abbreviated transcription (Latin):
bus. Et in alio loco. ꝑmanebo aũt
ephesi usq ad penthe costen. Ostiũ
enĩ michi aꝑtum ẽ magnũ et effi¬
cax: sed aduersarii multi. ꝑ mansit
aũt ephesi usq ad pentecosten. tempꝰ
leticiȩ atq uictorie. quo non flectimꝰ
genua. nec curuamur interra: sed
cum dño resurgentes ad cęloꝵ alta
sustollimur. et ꝑmansit quia aꝑtum
ei erat ostium. et non ostium modi¬
cum sed magnum. ut uincto forte
atq suꝑato. domũ eius inuaderet.
spoliaret. euerteret. et captiuam du¬
contra apłm acie dimicauit. et uic¬
tus ẽ. Qui sint aut ephesii. et hinc¬
uł maxime comꝓbatur: quod sicut
iob̾es misterium natiuitatis antique
dñi relaturus in pectus eius recubu¬
it. et de purissimo fonte hausit ri¬
uulum doctrinarũ: ita et hi in abe¬
untis pauli collum ruentes osculis
atq amplexibus suis indicauerunt
unũ se cũ eo scientie hr̃e thesaurum:
et magistri desideriũ lacrimis con¬
testati sunt. Illud quoq in p̃fatione

Expanded text:
bus . Et in alio loco: Permanebo autem Ephesi usque ad Pentecosten. Ostium enim mihi apertum est magnum, et efficax; sed adversarii multi . Per mansit autem Ephesi usque ad Pentecosten, tempus laetitiae atque victoriae, quo non flectimus genua, nec curvamur in terram: sed cum Domino resurgentes ad coelorum alta sustollimur. Et permansit: quia apertum ei erat ostium, et non ostium modicum, sed magnum, ut vincto forti atque superato, domum ejus invaderet, spoliaret, everteret, et captivam ducontra Apostolum acie dimicavit, et victus est. Qui sint autvel maxime comprobatur, quod sicut Joannes mysterium nativitatis antiquae Domini relaturus, in pectus ejus recubuit, et de purissimo fonte hausit rivulum doctrinarum : ita et hi in abeuntis Pauli collum ruentes , osculis atque complexibus suis indicaverunt unum se cum eo scientiae habere thesaurum, et magistri desiderium lacrymis contestati sunt. Illud quoque in praefatione
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ et reuelationis in agnt¬
oñẽ euis. inluminatos oculos cordis
uri. Licet uerbi aduerbum expres¬
sa translatio possit apłm diligenti
excusare lectori. quod uideatur om¬
nis sententie scatere contextus. et
soloecismus fieri: tamen et ingreco
uitiũ sonat. Unde et nos grecis po¬
tius calumpniatorib respondentes.
conabimur ita uixta sensum tem¬
perare ordinem lectionis. ut dicamꝰ
dudiens fidem ur̃am in dño ibu.
et in om̃s scõs eus. uidensq differen¬
non cesso gratias agere. et memoris
ur̃i facere in orationibus meis. ut¬

Expanded text:
sapientiae et revelationis in agnitione ejus, illuminatos oculos cordis vestri. Licet verbi ad verbum expressa translatio possit Apostolum diligenti excusare lectori, quod videatur omnis sententiae scatere contextus, et soloecismus fieri, tamen et in Graeco vitium sonat. Unde et nos Graecis potius calumniatoribus respondentes, conabimur ita juxta sensum temperare: ordinem lectionis, ut dicamus Audiens fidem vestram in Domino Jesu, et in omnes sanctos ejus: vidensque differennon cesso gratias agendo pro vobis, commemorationem vestri facere in orationibus meis.
Abbreviated transcription (Latin):
uit et fideles. quia fides ex mentis
propriȩ descendit arbitrio. scĩficatio uͦ
ex sc̃ĩficantis interdum absq uolunta¬
te nr̃a sumitur largitate. Quod autẽ
ait fidelibus in xp̃o iħu: et hoc ad
distinctionem diligentissimȩ obser¬
uationis ẽ positum. Sunt quippe plu¬
res sideles: sed non in xp̃o iħu. Uer¬
bi gratia. si quis reddat depositum.
si quis commendata non abneget.
fidelem se amicum exhibeat. ani¬
mam magis quam fidem paratus
sit prodere: quod de non nullis fi¬
losophis legimus et ne illi satis glo¬
rientur: atheniensis hoc meretrix
ꝑpetrauit. Iste fidelis quidẽ ẽ. sed
non ẽ fidelis in xp̃o iħu. Gratia

Expanded text:
vit et fideles: quia fides ex mentis vit et fideles: quia fides ex mentis propriae descendit arbitrio: sanctificatio vero ex sanctificantis interdum, absque voluntate nostra, sumimur largitate. Quod autem ait, fidelibus in Christo Jesu, et hoc ad distinctionem diligentissimae observationis est positum. Sunt quippe plures fideles; sed non in Christo Jesu. Si quis reddat depositum; si quis commendata non abneget, fidelem se amicum exhibeat: animam magis quam fidem paratus sit prodere, quod de nonnullis philosophis legimus et ne illi satis gloriarentur, Atheniensis meretrix perpetravit, iste quidem fidelis est: sed non est fidelis in Chri