comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litatis causa sit peceatũ. qdq omipoten¬
tiş creatoris facile fuisset atq uoluntariũ.
hoĩem in ꝑadiso positũ. & õe genꝰ humanũ.
suo uł dͥ placito temꝑe absq morte corꝑis.
tͣnferre ad ĩmortalitatis regnũ. uͥ mors nec
ẽ. nec unqͣm accidere potest. Magnũ uti¬
q u̾bum. & difficile apud ilos qͥ tardi suns
ad credendũ: in his maxime de quib nul¬
lum accepert̃ exꝑimentũ. Qͥd gͥ. si placu¬
it oĩpotenti d̾o. saltẽ duos hoĩes ex massa
corrupta genitos. tnͣsferre ꝓ testimonio ÷
ut hãt duos testes. quoꝵ in ore stet hoc
u̾bũ qd̾ scilicet nichilominꝰ omẽs hoĩes.
absq morte corporis tͣnsferre uoluisset
atq potuisset. si ñ fuisset massa corrupta
ꝑ peccatũ. h oc utiq scire. ñ nulla sap̃ia
ẽ. euiꝰ intuicu. dicere potuerit uir sapiens.
in laude patrũ. E noch placuit d̃o᷑ de tnͣs¬
latus est in ꝑadysum: ut det gentib sapi¬

Expanded text:
litatis causa sit peccatum, quodque omnipotenlitatis causa sit peccatum, quodque omnipotentiae Creatoris facile fuisset, atque voluntarium hominem in paradiso positum, et omne genus humanum suo vel sibi placito tempore, absque morte corporis transferre ad immortalitatis regnum, 567 ubi mors nec est nec umquam accidere potest. Magnum utique verbum et difficile apud illos, qui tardi sunt ad credendum in his maxime, de quibus nullum acceperunt experimentum. Quid igitur si placuit omnipotenti deo saltem duos homines ex massa corrupta genitos transferre pro testimonio, ut habeat duos testes, quorum in ore stet hoc verbum, quod scilicet nihilominus omnes homines absque morte corporis transferre voluisset atque potuisset, si non fuisset massa corrupta per peccatum? Hoc utique scire nonnulla sapientia est, cuius intuitu dicere potuerit vir sapiens in laude patrum: Enoch placuit deo et translatus est in paradysum, ut det gentibus sapi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si mortẽ adhuc expectat: estimare
licet. qd̃ minꝰ beatitudinis assecutꝰ sit. quã
scĩ alii: qui deposita omĩ corruptione morta¬
litatis. gͣndi utiq debito. & gͣui sunt fenore
liberati. Nam expectatio mortis. sine dubio
penã habet: atq iccirco beatiores dicere li¬
cet eos om̃s. quib & demorte timor nullus:
ce de gła resurrectionis certa spes ẽ. Magni¬
ficentiꝰ gͦ cũ illo actũ ẽ. & cũ beato enoch:
si mortẽ ñ distuler̃t. s euaser̃t. si uiuenteᷤ
tͣnslati nullũ hs̃it de longa mortis solliei¬
tudine uł expectatione tom̃tũ. XuI.
t qm̃ n duo sunt. legittimũq est
ut inore duoꝵ us tͥum testiũ stet õe
u̾bũ. rectȩ optaremꝰ iccͥco illos fuisse tnsla¬
tos. & ñ eẽ morituros. qͣtinus exipsis con¬
firmaret᷑ nob̾ ulud qd̾ habemꝰ de omni
humano gn̾e u̾bum. Qd ẽ illud u̾bum:
N ideł. qd̾ humano gcu̾i. mortis uł morta¬

Expanded text:
Nam si mortem adhuc exspectat, estimare Nam si mortem adhuc exspectat, estimare licet, quod minus beatitudinis assecutus sit quam sancti alii, qui deposita omni corruptione mortalitatis grandi utique debito et gravi sunt fenore liberati. Nam exspectatio mortis sine dubio penam habet, atque idcirco beatiores dicere licet eos omnes, quibus et de morte timor nullus et de gloria resurrectionis certa spes est. Magnificentius ergo cum illo actum est et cum beato Enoch, si mortem non distulerunt, sed evaserunt, si viventes translati nullum habent de longa mortis sollicitudine vel exspectatione tormentum. 16.t quomodo duo sunt, legitimumque est ut « in ore duorum vel trium testium stet omne verbum , » recte optaremus idcirco illos fuisse translatos, et non esse morituros, quatenus ex ipsis confirmaretur nobis illud, quod habemus de omni humano genere verbum. Quod est illud verbum? Videlicet quod humano generi mortis, vel morta
Abbreviated transcription (Latin):
fine malachiȩ ꝓphȩ. uͭ dñs dicit. Eece mit¬
tam uobis helyam ꝓpħam: anteꝙͣ ueniat
dies dñ magnꝰ. & horribilis. Ait enĩ pꝰ aliqͣ.
Hec de helya diximꝰ. secuti doctores. qͣm quã
ꝑsoluturũ: cet̾um. dñs int̾rogatus ab apłis.
de aduentu helye respondit. helyas iami
uenit: & nõ cognouer̃t eũ s fecert in eũ que¬
cũq uoluert̃: loħem. in helya uolens intelli¬
gi. Un de subsecutꝰ adiunxit. Si uultis reciꝑe:
ioħes. ip̃e ẽ. helias qͥ uenturus ẽ. Cum ħ dic̃:
ꝓfecto. doctorib aliis qͥ ñ scd̃m litterã. s se¬
cundũ sp̃m. de aduentu helye sentiunt. se¬
se consentire innuit. dicendo quãꝙͣ multi
sint etiã nr̃oꝵ qͥ credunt eũ ad litteram
uent᷑m. ac mortis debitũ ꝑsolut᷑m satis in di¬
cat. qd eum uelit iã ẽẽ a mortis necessitate
solutũ. Qd̾ si ita ẽ: reuera magnũ ce magni¬
ficũ ẽ. multũq laudabile int̾ uiros głos os.
qd̾ in eo magnificentia sua dñs oꝑatus est.

Expanded text:
Malachię prophetę, ubi dominus dicit: Ecce mittam vobis Helyam prophetam, antequam veniat dies domini magnus et horribilis. Ait enim post aliqua: Hęc de Helya diximus secuti doctores, quamquam persoluturum. Ceterum dominus interrogatus ab apostolis de adventu Helyę respondit: Helyas iam venit et non cognoverunt eum, sed fecerunt in eum quęcumque voluerunt, Iohannem in Helya volens intelligi. Unde subsecutus adiunxit: Si vultis recipere, Iohannes ipse est Helyas, qui venturus est. Cum hęc dicit, profecto doctoribus aliis, qui non secundum litteram, sed secundum spiritum de adventu Helyę sentiunt, sese consentire innuit. Dicendo Quamquam multi sint etiam nostrorum, qui credunt eum ad litteram venturum ac mortis debitum persoluturum, satis indicat, quod eum velit iam esse a mortis necessitate solutum. Quod si ita est, revera magnum et magnificum est multumque laudabile inter viros gloriosos, quod in eo magnificentia sua dominus operatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
tulit᷑: i uicto dario sicuit iam dictũ ẽ. so¬
lus suo tempore regnũ tenuit: regnũ
aũ ꝑsarum .⁊ medoꝵ. ñ rex unus extu¬
lerat capita babilonia. s duo babylome
uictores. ⁊ duo fuere reges eodem temꝑs.
unius imꝑii ꝯsortes: uidelicꝰ cẏrus et
darius auuncłs eius. astẏagis filius.
Bene gͥ hirci quidẽ umĩ. arietis aũ duo
regnum macedonum. duo aũ reges ꝑ¬
sarum .⁊ medoꝵ roborauerunt imꝑiũ.
Cyrus. tempore uł etade uinior quam
uarus. iuctoriis et pocentia plus cre¬
uit. nec ñ ⁊ opib ⁊ dario maior ẽ. effectus.
hoc pulchire uisio memorata innuit:
dum p̃misso. ⁊ ecce aries unus stabat añ
paludem. habens cormia excelsa. subiung̃e
⁊ unũ excelsius altõ. atq succrescens. d̾

Expanded text:
tulit et victo Dario sicut iam dictum est sotulit et victo Dario sicut iam dictum est solus suo tempore regnum tenuit, regnum autem Persarum et Medorum non rex unus extulerat capta Babylonia, sed duo Babylonię victores et duo fuere reges eodem tempore unius imperii consortes, videlicet Cyrus et Darius avunculus eius, Astyagis filius. Bene igitur hirci quidem unum, arietis autem duregnum Macedonum, duo autem reges Persarum et Medorum roboraverunt imperium. Cyrus tempore vel ętate iunior quam Darius victoriis et potentia plus crevit necnon et opibus et Dario maior est effectus. Hoc pulchre visio memorata innuit, dum premisso: Et ecce aries unus stabat ante paludem habens cornua excelsa, subiungitur: Et unum excelsius alter o atque succrescens,
Abbreviated transcription (Latin):
carnes plurimas. Et hoc significat
illud. dictũ assuero regi: si tibi placet.
oecerne de poło ut ꝑeat. Ad hec inqͣ
Non solam regis ꝑsonam. s totum
regni corpꝰ significauit ursus. nec so¬
li regi dictum ẽ. decerne ut ppłs ꝑeat:
s toti regno mandatum ẽ ꝑ om̃s ꝓuĩ¬
cias. ad om̃s satrapas. ⁊ iudices ꝓuinci¬
arum. ut occid̾ent atq delerent omem
iudeoꝵ ppłm. Igit᷑ scd̾m aman qͥdem.
⁊ sed̾m om̃s qͥ uideis nocẽ uoluerunt.¬
ursus ferocissimꝰ: scd̾m regem: i om̃s illoᷤ
qui malignitatis illius spm̃ ñ habuert̃.
quas aries fuit regnũ illud.xxxi.¬
i. iillud queras cur idem hircus
uisusẽ. unum tm̃mꝰ cornu habẽs
int̾ ocłos suos: aries aũ. cormia duo:. fa¬
cilis patet responsis: quia corpora quidẽ
ammantiũ singła. regna significant
singła: reges autẽ eorumdẽ regnoꝵ in¬
telligunt᷑ ꝑ cornua. Constat aũ quia reg¬
nũ macedonũ. rex unus alexander ex¬

Expanded text:
carnes plurimas, et hoc significat carnes plurimas, et hoc significat illud dictum Assuero regi: Si tibi placet de populo, ut pereat. Ad hęc inquam: Non solum regis personam, sed totum regni corpus significavit ursus, nec soll regi dictum est: Decerne, ut populus pereat, sed toti regno mandatum est per omnes provincias ad omnes satrapas et iudices provinciarum, ut occiderent atque delerent omnem Iudeorum populum. Igitur secundum Aman quidem et secundum omnes, qui Iudeis noceursus ferocissimus. Secundum regem et omnes illos, qui malignitatis illius spritum non habuerunt, quasi aries fuit regnum illud.et illud quęras, cur idem hircus visus est unum tantummodo habens cornu inter oculos suos, aries autem cornua duo, facilis patet responsio, quia corpora quidem animantium singula regna significant singula, reges autem eorundem regnorum intelliguntur per cornua. Constat autem, quia regni Macedonum rex unus Alexander ex
Abbreviated transcription (Latin):
quã diu̾se sunt naturȩ hoꝵ animan¬
tium. ursi ĩarietis: quoꝵ altm. rapto
ncruore uiuit. altm. innociũ: neq
sanguinẽ sitit. neq rapto uiuit. Pm¬
tũ e hoc discerni: si respicias. regnum
illud scd̾m aman. quã crudele fuerit:
sed̾m reges quã clem̃ter illi ppło se in¬
pend̾it. Aman qͥ ppe morib ueraciter
ursus. truci furore. immani rabie iu¬
deoꝵ genus uniu̾sũ ore aꝑto hians.
deuorare uoluit. reges aũ. maximȩ
assuerus. more arietis. lanis suis. idẽ.
opib muitis quib regnũ illud ha¬
bundauit. eundẽ ppłm fouit ⁊ dica¬
uit᷑. nullũq dentem malignitatis
inflixit.sicut aries dente neminem
petit.immo uitã gentis aliꝰ multũ
letificauit. grã reginȩ hester.⁊ mardo¬
chei. S forte dicat quis. ipãm ꝑsonam
regis assueri. ꝓ uisum in illa uisione
oporte̾ intelligi: quia scͥptũ ẽ. ⁊ fic dice¬
bant ei. uidelic urso. surge comede

Expanded text:
quam diverse naturę sunt horum animanquam diverse naturę sunt horum animantium ursi et arietis, quorum alterum rapto et cruore vivit, alterum innocuum neque sanguinem sitit neque rapto vivit. Promptum est hoc discerni, si respicias regnum illud secundum Aman, quam crudele fuerit, secundum reges, quam clementer illi populo se impenderit. Aman quippe moribus veraciter ursus truci furore, immani rabie Iudeorum genus universum ore aperto hians devorare voluit. Reges autem, maxime Assuerus, more arietis lanis suis, id est opibus multis, quibus regnum illud abundavit, eundem populum fovit et ditavit nullumque dentem malignitatis inflixit, sicut aries dente neminem petit, immo vitam gentis illius multum lętificavit gratia reginę Hester et Mardochei. Sed forte dicat quis ipsam personam regis Assueri per ursum in illa visione oportere intelligi, quia scriptum est: Et sic dicebant ei videlicet urso: Surge, comede
Abbreviated transcription (Latin):
mum. scdm pardi seuitia libidinosũ
⁊ effeminatũ. scd̃m hirci semꝑ inlibi¬
Uinem ꝑni petulantiã: astutũ atq uer
sutũ scd̾m pardi uarietatẽ: fuxũ atq
inꝯtinens scd̾m immod̾atũ sanguiniᷤᷤ
hucim calorem. Hitiis istis tam dui̾¬
sis. ferocitate atq libidine. regnũ illd̾
macedonũ. siue gracoꝵ ꝯtra u̾bum ꝓ¬
missionis laborauit: qͦd pꝰmodũ suolo¬
co plene dicendũ erit. ⁊ iccirco p̃cedente
uisione. ꝑ pardũ. ⁊ subsequente ꝑ hir¬
cũ. illud p̃monstrari dignũ fuit.xxx.¬
ichilominꝰ ⁊ de regno ꝑsarũ atq me¬
doꝵ quesitu dignĩe tur inuisioe
ant̾ioꝵ. ꝑsimilitudinẽ urs : ⁊ in subseqͥn¬
q. ꝑ formã arietis. significatũ sit. ad qͦd.
ꝯgrue respond̾i potest: quia cause diu̾se
immo ꝯtranię. regni illius fuere. erga d̾i
ppłm. ⁊ cirra repositũ in ppło illo sepe¬
Dictũ ꝓmissionis u̾bum. Causas illas.
tam longediu̾sas dicẽ ñ dubitauim.

Expanded text:
mum secundum pardi sevitiam, libidinosum mum secundum pardi sevitiam, libidinosum et effeminatum secundum hirci semper in libidinsutum secundum pardi varietatem, fluxum atque incontinens secundum immoderatum sanguinis hircini calorem. Vitiis istis tam diversis ferocitate atque libidine regnum illud Macedonum sive Graecorum contra verbum promissionis laboravit, quod postmodum suo loco plene dicendum erit, et idcirco praecedente visione per pardum, et subsequenter per hircum illud praemonstrari dignum fuit.atque Medorum quęsitu dignum est, cur in visione anteriori per similitudinem ursi et in subsequenti per formam arietis significatum sit. Ad quod congrue responderi potest, quia causę diversę immo contrario regni illius fuere erga dei populum et circa repositum in populo illo sepedictum promissionis verbum. Causas illas tam longe diversas dicere non dubitaverim,
Abbreviated transcription (Latin):
Une illud quoq animaduerte̾ li¬
bet. qm̃ad intentionẽ p̃sentis oꝑis
ñ nichil attinet. quod regnũ macedonũ.
mancĩore uisione. ꝑ pardul: in sequente sig¬
nificatur ꝑ hircũ. Numqͥd enĩ sñ causa
tam diu̾sa uniꝰ eiꝰdemq regni figura ẽ p̃mõ¬
strata: Nequaꝙͣ: s obres diu̾sas uisionũ
p̃sciuit res uenturas: ita rerũ uenturar̃
sciuit ꝯgruȩ p̃euntes accõmodare figri¬
ras. futurũ qͥppe erat: ut regnũ mace¬
uonum: ⁊ ferinã pardi ferocitatem:⁊
effeminatã hirci libidinẽ habens. sua
uibraret cornua ꝯtra altissimũ: suã
obfirmaret seuitiã ꝯtra uerũ ⁊ uere fir¬
mũ sepe dictȩ ꝓmissionis uerbum.
Ex sacris recitandũ ẽ historis: i pꝰmo¬
dum recitabitui.: quã ferũ. ⁊ quã fu¬
erit libidinosum ferocitate crudeli.
⁊ crudelitate feroq̃. scõs altissim con¬
terendo. libidine in sania᷑. insania li¬
bidinosa: ppłm ⁊ templũ d̾i contami¬
nando.ferocissimũ atq crudelissi¬

Expanded text:
unc illud quoque animadvertere libet quoniam ad intentionem praesentis operis nonnihil attinet quod regnum Macedonum in anteriore visione per pardum, in sequente signatur per hircum. Nunquid enim sine causa tam diversa unius ejusdemque regni figura est praemonstrata? Nequaquam, sed ob res diversas visionum prescivit res venturas, ita rerum venturarum scivit congrue preeuntes accomodare figuras. Futurum quippe erat, ut regnum Macedonum et ferinam pardi ferocitatem et effeminatam hirci habens libidinem sua vibraret cornua contra altissimum, suam obfirmaret sęvitiam contra verum et vere firmum sepe dictę promissionis verbum. Ex sacris recitandum est historiis et postmodum recitabitur, quam ferum et quam fuerit libidinosum ferocitate crudeli et crudelitate feroci sanctos altissimi conterendo libidine insana insania libidinosa populum et templum dei contaminando, ferocissimum atque crudelissi
Abbreviated transcription (Latin):
pedib. ⁊ catenis. in grãm uictoris unci¬
tur. ⁊ clauso uehicło exportatus. multisq
uulnĩb ꝯfossus. ad huc spirans ab alexaͬ¬
uri militib inuenitur. ⁊ ꝑlatus ad alexã¬
urum. felicius inquit te hostem quã cog¬
natos ꝓpinquosq sortitus sum. M atri qͥp¬
pe ⁊ lib̾is meis ate hoste data uita mͥ a cog¬
natis crepta. quib. iuitam dedi ⁊ rogna. Nec
ꝓpt̾ incertam. ⁊ ludicram mundans felici

Expanded text:
pedibus et catenis, in gratiam victoris vincipedibus et catenis, in gratiam victoris vincitur, et clauso vehiculo exportatus, multisque vulneribus confossus adhuc spirans ab Alexandri militibus invenitur, et perlatus ad Alexandrum: « Felicius te, inquit, hostem, quam cognatos propinquosque meos sortitus sum; matri quippe et liberis meis a te hoste data vita, mihi a cognatis erepta, quibus et vitam dedi et regna. » Haec propter incertam et lubricam mundan
Abbreviated transcription (Latin):
el pͥuiderat᷑: ut uidelicet hyreꝰ caprarũ.
ueniens suꝑ faciem totiꝰ orbis terre. ꝙ ef¬
feratꝰ inarietem ꝑ cuteret eum. ⁊ cornua
eiꝰ cõminueret: ita ut arietẽ demanib eiꝰ
nemo liberare posset. Hẏrcus capiarũ.
regnũ fuit macedonũ: et cornu insigne.
qd habebat ant̾ ocłos suos. magnꝰ alexan¬
der extitit. Porro aries: regnũ erat ꝑsarũ
et medor. Darius. arsami filiꝰ. regnabat rex
quartꝰ decimꝰ. in quo completũ est qd̾ sig¬
nificabat᷑. p̾monstrante ꝓpħico sp̃u. Cũq
misisset ait in t̾rã arietẽ hyrcus. concul¬
cauit eũ: et nemo qͥbat liberare arietẽ de
manib eiꝰ. De hoc mirabile & miserabile
illud. ꝓpt̾ p̾memoratã regũ uel regnoꝵ¬
felicitatẽ infelicẽ. ñ p̃terire libuit. qr gͣn¬
de spectaculũ factus ẽ.⁊ exꝑim̃tũ magnũ.
quam sit instabilis status scħ: quam in¬
fida fiducia mundi. Trib p̃liis abalexã¬
dro uictus: a cognatis sins. aureis com¬

Expanded text:
aprarum veniens super faciem totius orbis terrę et efferatus in arietem percuteret eum et cornua eius comminueret, ita ut arietem de manibus eius nemo liberare posset. Hircus caprarum regnum fuit Macedonum et cornu insigne, quod habebat inter oculos suos, magnus Alexander exstitit. Porro aries regnum erat Persarum et Medorum. Darius Arsami filius regnabat rex quartus decimus, in quo completum est, quod significabatur premonstrante prophetico spiritu: Cumque misisset, ait, in terram arietem, hircus conculcavit eum et nemo quibat liberare arietem de manibus eius. De hoc mirabile et miserabile illud propter prememoratam regum vel regnofelicitatem non praeterire libuit, quia grande spectaculum factus est, et experimentum magnum, quam sit instabilis status saeculi, quam infida fiducia mundi. Tribus praeliis ab Alexandro victus, a cognatis suis aureis com
Abbreviated transcription (Latin):
runt digna correctione p̾uidit. Saluto a¬
more qͥ debeo. si euasero uersus ipõs em̃do.
nfic dirigo. Nam litãs tuas quas pinfantẽ

Expanded text:
runt digna correctione, praeuidit. saluto amore quo debeo. si euasero, emendo uersus ipsos et sic dirigo. nam litteras tuas, quas per infante
Abbreviated transcription (Latin):
uod tͥ nature ded̾it lex germen amice.
ñ patitur. ita ꝓcessum narratiõis ab¬
uitat. contestatiom meroris. Nec taciturn¬
tas nec colloquia ꝓlixa ꝯueniunt. Artat᷑
pagina cui uix inter gemitꝰ u̾ba tͥbuuntur.
s quid assero lingue ferias plus loquendo ⁊⁊
pollicaorᷤ. Om queso ut anxietat mee de
manifesto ꝓsꝑitatis ur̃e succurrat inditio.
Ille admittat lacͥntas meas cui clausa ora
fabulantur. cui ad plenam legationẽ suffi¬
cit excõpunctione defluens imb oculoꝵ.
Ego labefcãm ñ solũ qͥetem meam s ⁊ salutẽ.
co. Potens ẽ diuinitas in mense tempestatis
incerta. bono serenitatis amouere. uos de¬
deo mereor saluete: amanti in uobis ꝯscĩam

Expanded text:
uod tibi naturae dederit lex germen, amice, Hoc n patitur, ita processum narrationis abiurat. contestationi maeroris nec taciturnitas nec conloquia prolixa conveniunt. artatur pagina, cui vix inter gemitus verba tribuuntur. sed quid adsero linguae ferias plus loquendo et polliceor! deum quaeso, ut anxietati meac de manifesto prosperitatis vestrae succurrat indicio. ille admittat lacrimas meas, cui clausa ora fabulantur, cui ad plenam legationem sufficit ex conpunctione defluens imber oculorum. ego labefactatam non solum quietem meam sed et salutem co. potens est diuinitas inmensae tempestatis incerta bono serenitatis amouere. uosDeo mereor, salvete: et amanti in vobis conscientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
donosor. sic̃ in culpa. ita ce inpena simi¬
lis factus ẽ captiuatori gn̾is humam diabo¬
lo. Nam de illo dixerat dñs ad beatũ iob. E cce
behemoth quẽ feci tecũ. fenũ qͣi bos comedet.
Cum gͦ ex õm̃b abiectus nabuchodonosor fe¬
nũ ut bos coniedit: ꝑ hoc qͦ manifestȩ dat᷑ intel¬
ligi qd̃ in pena sua diabolo similis extitit. qͥa qd̾
facit ille spũalit̾. ħ fec̃ iste corporalit᷑. qd̾ ille m¬
desinent. ħ iste septẽn o qͦ uidese numero. uniu̾¬
sitas significari solet. Ille nãq fenũ cõmedit᷑. idẽ.
carnales sͥ incorporat hoĩes: de qualib scͥptũ est.
Omĩs caro fenũ: ce omĩs gła eius. quasi flos agͥ.
N ere fenũ ẽ ppłs. E xsiccatũ ẽ. fenũ. &e cecidit flo.
Solũ ei modi fenũ comedit quasi bos: qͥa p̃ter
uiriditatẽ carnis nicħ ẽ in eis. quib p̃ualet nle
behemoth. Et qͥd ampliꝰ e̾. in his qͥ dentes illius
offendunt. nͥ illud qd̾ sequit᷑ u̾bum autẽ dñi

Expanded text:
donosor sicut in culpa, ita et in pęna similis factus est captivatoii generis humani diabolo. Nam de illo dixerat dominus ad beatum Iob: Ecce Behemoth, quem feci tecum, fęnum quasi bos comedet. Cum ergo ex hominibus abiectus Nabuchodonosor fenum ut bos comedit, per hoc quoque manifeste datur intelligi, quod in pena sua diabolo similis exstitit, quia quod facit ille spiritualiter, hoc fecit iste corporaliter, quod ille indesinenter, hoc iste septennio, quo videlicet numero universitas significari solet. Ille namque fenum comedit, id est carnales sibi incorporat homines, de qualibus scriptum est: Omnis caro fenum et omnis gloria eius quasi flos agri. Vere fęnum est p» Solum ejusmodi fenum comedit quasi bos, quia praeter viriditatem carnis nihil est in eis quibus praevaluit ille Behemoth. Et quid amplius est in his qui dentes illius offendunt, nisi illud quod sequitur: « Verbum autem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
tu nec beẽmoth pat̾ tuus. uł qͥ eũ q st̃ ex par¬
te eiꝰ. efficere poteritis ut inuacuũ p̃tereat u̾bũ
ꝓmissionis. qͣntũcũq affligatis aut deuoretis
fenũ uł florem feni .i. carnales hoĩes. uł carna¬
liũ hoĩum głam: quorsi aliqͥ. iccͥco ꝑmittunt᷑
uobis cũ sint ex abraham traducti. qͥa sunt qͥ¬
dem filii carnis: s ñ filii ꝓmissionis: unde nee

Expanded text:
tu, neque Behemoth pater tuus, vel quicunque sunt ex parte ejus, efficere poteritis, ut in vacuum praetereat verbum promissionis, quantumcunque affligatis, aut devoretis fenum, vel florem feni, id est carnales homines, vel carnalium hominum gloriam, quorum aliqui idcirco permittuntur vobis, cum sint ex Abraham traducti, quia sunt quidem filii carnis, sed non filii promissionis, unde ne
Abbreviated transcription (Latin):
de cunctis ppłis. M ea ẽ enĩ omĩs t̾ra: ce
uos eritis mͥ regnũ sacdotale cegenis scã.
S ub s tenore conditionis. tota iex ꝓcedit.
Si inqͥt pꝰqͣm audieris hȩc iudicia. custo¬
dieris ea ce fec̾is custodiet & dñs ds̃ tuus
sint in pecłiũ dño. iuxta p̃scͥptam spon¬
sionẽ eius. nunqͥd ꝓpt̾ ħ. in iudiciũ uocat¬
dicens in ysaia. qͥs ẽ. qͥ uidicet᷑ mecũ. ueni¬
bonũ ñ ẽ usꝙ ad unũ. atq ħ mͦ lex irã
oꝑat᷑. dum inudicio recitat iud̾ qd̾ in cõ¬
mata ẽ. repiissio. Non enũ dixie ds̃ ada¬
brahã. a h. ie iud feceris. si sic uł sic ambu¬
lat̾us: & hec uł alia mandata mea custo¬
dieris: in semine tuo benedicent᷑ om̃s gen¬
tes: s absq ula ut iã dictũ ẽ condicione:
a oĩno de futuroꝵ obseruationib tacens:
ꝑ memet ip̃m inqͥt uiraui. qͥa fecisti rem
hanc &e ñ peꝑcisti filio tuo uigenito. be

Expanded text:
de cunctis populis. Mea est enim omnis terra et vos eritis mihi regnum sacerdotale et gens sancta. Sub hoc tenore conditionis tota lex procedit. Si, inquit, postquam audieris hęc iudicia, custodieris ea et feceris, custodiet et dominus deus tuus psint in peculium domino iuxta prescriptam sponsionem eius, numquid propter hoc in iudicium vocandicens in Iob: Quis est, qui iudicetur mecum, venibonum, non est usque ad unum. Atque hoc modo lex iram operatur, dum in iudicio recitat illud, quod in conmata est repromissio. Non enim dixit deus ad Abraham: Si hoc vel illum feceris, si sic vel sic ambulaveris, si hęc vel illa mandata mea custodieris, in semine tuo benedicentur omnes gentes; sed absque ulla ut iam dictum est condicione et omnino de futurorum observationibus tacens: Per memetipsum, inquit, iuravi, quia fecisti rem hanc et non pepercisti filio tuo
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ omium nr̃m. sic̃ scͥptũ ẽ. qͥa patrẽ mul¬
tarũ gentiũ posui te ante dm̃ cui credidisti
Cum hec dicit. reu̾a dm̃ iustificat in sermo¬
nib eiꝰ: ut apd̃ illos quib legem dedit. uł
qui ex lege sunt ñ qͣi debitorteneat᷑. iuncat¬
q esĩ iudicat᷑ apd̾ illos aut̃ qͥ ex fide st̃ abia¬
he. debitor fuisse ñ neget᷑. Lex nãq tota ꝯ¬
dicionał ẽ. de sub ꝯditione dari cepit in mõ¬
te synai. m̃se t̾cio egressionis isrł de t̾ra egyp¬
ti. s remisso nãq ħ uos ipsi uidistis que fe

Expanded text:
pater omnium nostrum, sicut scriptum est: Quia patrem multarum gentium posui te ante deum, cui credidisti. Cum hęc dicit, revera deum iustificat in sermonibus suis, ut apud illos, quibus legem dedit vel qui ex lege sunt, non quasi debitor teneatur vincatque cum iudicatur, apud illos autem, qui ex fide sunt Abrahę, debitor fuisse non negetur. Lex namque tota conditionalis est et sub conditione dari cępit in monte Synai mense tertio egressionis Israel de terra Ęgypti. Premisso namque hoc: Vos ipsi vidi
Abbreviated transcription (Latin):
euoluti: captiuitatis autem iherłm centesimꝰ
tiuitatis eiusdem. rectȩ p̾dicant᷑ uł nume¬
rant᷑. dum taxat anni septuagnta: quia
iudelicet tune rectȩ soluta ẽẽ dieit᷑: ñ qñ
cõsũmatum ẽ. opus qd̾ int̾missum fuerat.
s quando prima licentia data ẽ. p̃dicante
eẏro. Quis ẽ in uob̾. de unu̾so ppło deiceli
Sit ds̃ illiꝰ cum ipso. Asce̾dat iherłm qͦ est
uiudea: ⁊ edificet domum dĩ isrł. Ipse ẽ.
q ꝓtulit uasa dñi. quȩ tulit nabuchodo

Expanded text:
evoluti, captivitatis autem Iherusalem centesimus evoluti, captivitatis autem Iherusalem centesimus tivitatis eiusdem recte predicantur vel numerantur dumtaxat anni septuaginta, quia videlicet tunc recte soluta esse dicitur, non quando consummatum est opus, quod intermissum fuerat, sed quando prima licentia data est predicante Cyro: Quis est in vobis de universo populo dei cęli? Sit deus illius cum ipso, ascendat Iherusalem, quę est in Iudea et ędificet domum dei Israel. Ipse est protulit vasa domini, quę tulit Nabuc
Abbreviated transcription (Latin):
in babylone. utrũ nã acẏro rege uissum fue
rit: ut edificaret᷑ domꝰ dei Iniherłm: ⁊ uolũ¬
tatem regis suꝑ hoc. remittat ad noᷤ. Tunc
darius rex p̃cepit᷑ et recensuerunt inbiblio¬
theca libroꝵ qͥ erant repositi inbabibone:
erat in eo cõmentariꝰ. Anno pͥmo cyri regis.
cẏrus rex decreuit. ut domꝰ dei q̃ ẽ in iherłm¬
edificaret᷑. ⁊ cet̾a. Quib ꝑlectis: nũc gͦ in qͥt
darius. qͥ estis trans flumẽ. ꝓcul recedite ab
illis. ⁊ dimittite fieri templum der. a duce
decretũ. qͦd studiosȩ impleri uolo.xxii
Alis fuit exitus sermonis : utiq
hõib uł seruis dĩ ꝓplixus ⁊ dificilis.
Siqude a cyri regis imperio. ut cuiꝰ uiuẽ¬
tis uoluntas. ita ⁊ mortui scͥpta. sermoni
dnĩ famulata ẽ. auctoritas. usq ad neemi¬
am.⁊ uicesimũ annum retos artaxersis.
mansit opus imꝑfectum: qͦ tempore regni
ꝑsarum. centum ⁊ quindecim anni fuerãt

Expanded text:
in Bin Bsit ut aedificaretur domus Dei in Jerusalem, et voluntatem regis super hac remittat ad nos. CDarius rex precepit, et recensuerunt in bibliotheca librorum, qui erant repositi in Babilone;erat in eo commentarius: 'Anno primo Cyri regis Cyrus rex decrevit, ut domus Dei, quae est in Ieraedificaretur , » etc. Quibus perlectis: « Nunc ergo, inquit Darius, qui estis trans flumen procul recedite ab illis, et dimittite fieri templum Dei a duce Jdecretum quod studiose impleri volo alis fuit exitus sermonis, utique hominibus vel servis Dei prolixus et difficilis. Siquidem a Cyri regis imperio, cujus ut viventis voluntas, ita et mortui scripta sermonis Domini famulata est auctoritas, usque ad Neemiam, et vicesimum annum regis Artaxerxis mansit opus imperfectum, quo tempore regni Persarum centum et quindecim anni fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
Sie ĩchoando ⁊ acusando habitatores iu¬
de ⁊ iherłin. hoc effecerunt: ut untteret
ret rex. ⁊ ꝓhiberet edificari eiuitatem.
Tunc int̾missum ẽ. opus domꝰ dñi in iherłm
⁊ ũ fiebat. usq ad annum scd̾m regni darii.
regis ꝑsarum. Prophetauerũt aut̃ ag¬
geus ꝓpha ⁊ eicharias ad iudeos qͥ erant in
iudea ⁊ iherłm: ⁊ tune surrexerunt roro¬
babel filius salathiel. ⁊ iosuẽ fi liꝰ iosedech.
⁊ceperunt edificare templum dĩ: ⁊ cum
eis ꝓpħe dr̃adiuuantes eos. Sciͤcitantib
aduersariis. ⁊ dicentib qͥs dedit uobis
eonsiliumuit muros hos instauraretis
⁊ domum hanc edificaretis. r espondenteᷤ.
int̾ cetera dixerunt. Anno aut̾ pͥmo cyri
regis baby lonis. cyrus rex ꝓposuit edictum:
ut domꝰ dei edificaret᷑. Miserunt itaq epi¬
stolam ad regem darium iam dict hostes
iudeoꝵ: dicentes post cetera. Nunc gͦ si uidet᷑
regibonũ: recenseat inbibliotheca regis q̃ ẽ.

Expanded text:
Sic inchoando et accusando habitatores IuSic inchoando et accusando habitatores Iudę, et Iherusalem hoc effecerunt, ut mitteret rex et prohiberet ędificari civitatem. Tunc intermissum est opus domini in Iherusalem et non fiebat usque ad annum secundum regni Darii regis Persarum. Prophetaverunt autem Aggeus propheta et Zacharias ad Iudeos, qui erant in Iuda et Iherusalem. Et tunc surrexerunt Zorababel filius Salathiel et Iosue filius Iosedech et ceperunt ędificare templum dei et cum eis prophete. dei adiuvantes eos. Sciscitantibus adversariis et dicentibus: Quis dedit vobis consilium, ut muros hos instauraretis et domum hanc ędificaretis? respondentes inter cętera dixerunt: Anno autem primo Cyri regis Babylonis Cyrus rex proposuit edictum, ut domus dei ędificaretur. Miserunt itaque epistolam ad regem Darium iam dicti hostes Iudeorum dicentes post cętera: Nunc ergo, si videtur regi bonum, recenseat in bibliotheca regis, quę est
Abbreviated transcription (Latin):
UUIUs tandem ille. nͥ dñi sermo erat:
Lde quo dictũ ẽ. illi abexitu sermonis.
ut edificet᷑ eiuitas s̃ Qualis fuit ille eritus
sermonis. aut unde exiuit: Suscitauit dñs
spm̃ cyri. regis ꝑsarumł⁊ transouxit uocẽ
inuniu̾so regnosuo: etiam ꝑscͥpturã dicens.¬
dedit mͥ dñs ds̃ celi :⁊ ipse p̃cepit mͥ ut edifi¬
carem domũ ei in iherłm: q̃ ẽ aniudea Et
cetera: Iste sermo regis sermo erat dñs:qͥ.
sicut eũdem cyrũ ap̃ ysaiam. rp̃m suum
appellare curauit: ita ⁊ sermonẽ suum.
in ore eiꝰ ponere uoluit. Uerũ. post modũ
eodẽ cyro decidente: uicine gentes. siue ho¬
stes iudȩ ⁊ bema niiraudientes quia filii
captiuitatis edificarent ciuitatem. ⁊ tem¬
plum dño deo isrł scͥpserunt aecusatioẽm
aduersus eos regi artarersidicentes. Notũ
sit regi: quia iudei qͥ ascenderunt ate ad
nos. uenerunt in iherłm ciuitatẽ rebel¬
lẽre ⁊ pessimam᷑: quam edificant. extru¬
entes muros eius: ⁊ parietes componẽtes.

Expanded text:
uius tandem ille nisi domini sermo erat, de quo dictum est illi: Ab exitu sermonis, ut ędificetur civitas? Qualis fuit ille exitus sermonis aut unde exivit? Suscitavit dominus spiritum Cyri regis Persarum et traduxit vocem in universo regno suo etiam dedit mihi dominus deus celi et ipse precepit mihi, ut ędificarem ei domum in Iherusalem, quę est in Iudea et cętera. Iste sermo regis sermo erat domini, qui sicut eundem Cyrum apud Ysaiam christum suum appellare curavit, ita et sermonem suum in ore eius ponere voluit. Verum postmodum eodem Cyro decedente vicinę gentes sive hostes Iudę, et Beniamin audientes, quia filii captivitatis ędificarent ciivitatem et templum domino deo Israel, scripserunt accusationem adversus eos Artaxersi dicentes: Notum sit regi, quia Iudei, qui ascenderunt a te ad nos, venerunt in Iherusalem civitatem rebellem et pessimam, quam ędificant exstruentes muros eius et parietes componentes.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥua tune ascendit. quicunq relictis baby¬
loniȩ delitiis ascendere uoluit. Porro. qd̾
taliter exeunti sermoni. ad reedificandam
iherłm. ⁊ templum dñi. moras fecerunt
aduersarii: apud ip̃m sermonem dñi. nulliꝰ
est momenti. qͥppe euiis ante oculos mille
anni.tanquam dies hesterna que p̃teriit:
ꝙ custodia innocte: idẽ. una de quatuor ui¬
giliis noctis: Quanto magis pauloplus
quam centum anniͥ quib intermissum
fuit opus domus dm̃. impedientib aduer¬
sariis. parui immo nulius ante oculos
eiꝰ potuerunt ẽẽ monent: Ign᷑ ipsi siqͥdẽ
sermoni uł ꝓposito dñi. mora illa ꝓnichilo
fuit: quippe que ꝓnchilo habẽtur. eoꝵ
inquit annierunt: idẽ. int̾ ea reputabũ¬
tur subaudit᷑ ante oculos tuos ipsis aũ
filiis captiuitatis anuos illos ⁊ iomẽta:
int̾missi oꝑis nmis ergre ferentib. et
fidelit̃ coram dño ingemiscentib auctũ
ẽ. meritum fid̾i: creuit corona spei mul¬
tiplicata sunt premia dilectionis: quia

Expanded text:
quia tunc ascendit quicunque relictis Babyloniae deliciis ascendere voluit. Porro, qtaliter exeunti sermoni ad reędificandam Iherusalem et templum domini moras fecerunt adversarii, apud ipsum sermonem domini nullius est momenti, quippe cuius ante oculos mille anni tamquam dies hesterna, quę preteriit, et custodia in nocte, id est una de quattuor vigiliis noctis. Quanto magis paulo plus quam centum anni, quibus intermissum fuit opus domus domini impedientibus adversariis, parvi immo nullius ante oculos eius potuerunt esse momenti. Igitur ipsi quidem sermoni vel proposito domini mora illa pro nihilo fuit, quippe quę pro nihilo habentur: eorum, inquit, anni erunt, id est inter ea reputabuntur, subauditur: ante oculos tuos. Ipsis autem filiis captivitatis annos illos et moras intermissi operis nimis egre ferentibus et fideliter coram domin o ingemiscentibus auctum est meritum fidei, crevit corona spei, multiplicata sunt premia dilectionis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tis. suis muniant diuina consiliis. ꝑ uos fti¬
ꝑnus amor regat dñm lib̾tatis: ler pectoris
ur̃i fonte ad aures pͥncipis defluat quodin¬
uob̾ etherus imb̾ infudĩt. Eoce que debu
uota rudimentis licet coactis in artũ sermo¬
nib enarraui. Uos mem̃itote ꝓmi̾si amoris
i federis. ut sine mutationis dispendio non¬
frangatur questura dissoluat. Tenere cir¬
came aĩam decessoris uignitatis ur̃e pollici¬

Expanded text:
tis suis muniant diuina consiliis. per uos suptis suis muniant diuina consiliis. per uos supernus fauor regat dominum libertatis, ut ex pec toris uestri fonte ad aures pvobis aetherius imber infuderit. ecce quae debui vota rudimentis licet coactis in artum sermonibus enarravi. vos mementote promissi amoris et foederis, ut sine mutationis dispendio debitum mihi quaestura dissolvat. tenete circa me animum decessoris: dignitatis
Abbreviated transcription (Latin):
iuetus diligentia que aparentib meiᷤ
g amplitudinẽ tuam fructꝰ ub̾es degr̃e
messe condebat. cura ꝑ sonam meã ꝓ fidei
memoria seruaretur: monstraret freq̃ntia
lit̾arum.: unsepultam caritatẽ. testis pectoriᷤ
sermo recluderit. At nc̃ oblitum inei te sen¬
tio. nec aliqͣm melioris scłi retinere concordiã
Qñ nulla que sollicitudinẽ tuam resigne̾t
scͥpta diriguntar. S ego desid̾ii impatien¬
tiam abũba coni̾ti. qui scio t̾e nouellam
amicitiam hr̃e dulcedinem. si annosa seruet
u illud ẽẽ in affectione puriꝰ. qͥui nr̃i examina¬
uere maiores. Sciens qr si camellum mente
retines. ennodium ñ omittes. Qua de resalu¬
tationis munera epłari cura ꝑsoluens precor
ut bauilum p̾sentium dicum meum quem
ad gallias ⁊i sue utilitas ⁊mee iussionus
causa ꝑduxit. susceptum hr̃e dign̾is. Quo
remeante ꝓsꝑa ur̃a scriptione signare: si qͥd
in amore damni fec̾it obliuio: epłaris sollici
uĩn corroboret. ⁊ tiro cinia cane dignita¬

Expanded text:
etus diligentia quae a parentibus meis erga amplitudinem tuam fructus uberes de gratiae messe condebat, circa personam meam pro fidei memoria servaretur, monstraret frequentia litterarum, et insepultam caritatem testis pectoris sermo recluderet. At nunc oblitum mei te sentio; nec aliquam melioris saeculi retinere concordiam; quando nulla quae sollicitudinem tuam resignet, scripta diriguntur. sed ego desiderii inpatientiam ad uerba conuerti, qui scio tunc nouellam amicitiam habere dulcitudinem, si annosa seruetur, et illud esse in affectione purius, quod nostri examinauere maiores, sciens quia si Camillum mente retines, Ennodium non omittes. qua de re salutationis munera epistolari cura persoluens precor, ut baiulum praesentium clericum meum, quem ad Gallias et suae utilitatis et meae iussionis causa perduxit, susceptum habere digneris. quo remeante prospera uestra scriptione signate, ut si quid in amore damni fecit obliuio, epistolaris solluestra conroboret et tirocinia canae dignita
Abbreviated transcription (Latin):
similes ueniebat et decertabat d̃s
aduocatꝰ est ad legendum: postulatꝰ ad
int̾pretandũ astitit familiarit̾. fident̃
intuitus ẽ. legit scient᷑. sapient̾ int̾pre¬
tatus ẽ: mane. thechel phares Maue iui¬
merauit ds̃ regnum tuum. ⁊ cõpleuit
illud. ẽ hechel. apensum ẽ. instatera:
⁊ inuentum ẽ. inuiꝰ habens. Phares: di¬

Expanded text:
similes veniebat et decertabat deus, advocatus ad legendum, postulatus ad interpretandum, astitit familiariter, fidenter intuitus est, legit scienter, sapienter interpretatus est: Mane thecel phares, mane: numeravit deus regnum tuum et complevit illud; thecel: appensum est in statera et inventum e
Abbreviated transcription (Latin):
caro ⁊ sanguis ñ reuelauit tͥ. s pat̾ meus
qui ẽ in celis. ⁊ cetã: s i tunc p̃cepit discipłis
suis. ut nemini dicent quia ip̃e eẽt xp̃c.¬
Quare: Ni delic: quia futuruĩ erat. ut
pꝰquã regium hoc nom̃. de ip̃o publicȩ p̾̃di¬
caret᷑ nlła mora ĩ tͥueniẽte ĩ tͥficeret᷑: nmicis
iudeis gaudentib: ut pote grandi ratione
armatis. forti occasione suffultis. qͦd eeñt
amici cesaris. int̾ficientes illũ qui se dicen¬
do regem xpm̃. ꝯtradicẽt cesari: quem si ñ
int̾fecissen. ñ eent amiqi cesaris. At ipse
nolebat locum dare uł occasionẽ face ho¬
micidis illis : pͥusꝙͣ omĩa condidisset instru¬
m̃ta benedictionis. quȩ ꝑuenire debebant
mortis. p̃cipiebat ut expectarent: exempli
grã: ut tetrarchȩ herodi. Accesserunt qua

Expanded text:
caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui est in suis, ut nemini dicerent, quia ipse esset ChriQuare? videlicet, quia futurum erat ut, postquam regium hoc nomen de ipso publice praedicaretur, nulla mora interficeretur, inimicis Judaeis gaudentibus, utpote grandi ratione armatis, forti occasione suffultis, quod essent amici Caesaris, interficiendo illum, qui se dicendo regem Christum, contradiceret Caesari, quem, si non interfecissent, non essent amici Caesaris. At ipse nolebat locum dare vel occasionem facere homicidis illis, priusquam omnia condidisset instrumenta benedictionis, quae pervenire debebant mortis praecipiebat, ut exspectarent, exempli gratia, ut tetrarchae Herodi. « Accesserunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
Nũqͥd enĩ illum diabolus adoraret. ut salius
fieret:. si apud illũ. se filium dĩ eẽ talit̾ com¬
ꝓbaret: Igitur. miranda diaboli p̃sũptio:
qui. ñ ꝯtẽptꝰ dixisse olim. ero similis altissi¬
mo: simiłem sibi altissimum nisus ẽ. facere.
tẽptando. De hoc. qͦd indeterius ꝓficiens p̃ci¬
picium suasit ⁊ deinde sibi quoq illũ subst̃¬
nere tẽptauit. suadendo ut se ad oraret: miret᷑
qui potest: i ammadu̾tat quia uere magnũ
diaboli indicium est.u.
Unc ad id redeo quod ceꝑam:. scił quia
Sincrepans demonia ñ sinebat ea loqui.
increpabat:. loqui ñ sinehat: Immo ⁊ ami¬
cos homines. suꝑ eadẽ re ꝓhibebat. E xempli
grã. Cum int̾rogasset discipłos suos. dicens:
quem dicunt homines ec̃ filiũ hominis:
itemq uos aũ quem me eẽ dicitis: iadhec.
respondens symon petrus dixisset eĩ tu
es xp̃c filus d̾i uiuii: alũ qͥdem beatifica¬
uit. dicens: beatus es symon bariona. qr

Expanded text:
Numquid enim illum diabolus adoraret, ut salvus Numquid enim illum diabolus adoraret, ut salvus fieret, si apud illum se filium dei esse taliter comprobaret? Igitur miranda diaboli presumptio, qui non contentus dixisse olim: Ero similis altissimo, similem sibi altissimum visus est facere temptando. De hoc, quod in deterius proficiens precipitium suasit et deinde sibi quoque illum substernere tentavit suadendo, ut se adoraret, miretur, qui potest, et animadvertat, quia vere magnum diaboli iudicium est. unc ad id redeo, quod ceperam, scilicet quia increpans demonia non sinebat ea loqui, increpabat, et loqui non sinebat? Imo et amicos homines super eadem re prohibebat. Exempli gratia. Cum interrogasset discipulos suos, dicens: « Quem dicunt homines esse Filium hominis? » itemque: « Vos autem quem me esse dicitis? » et ad haec respondens Simon Petrus dixisset ei: « Tu es Christus Filius Dei vivi, » illum quidem beatificavit, dicens: « Beatus es Simon Bar Jona, quia
Abbreviated transcription (Latin):
U̾i es. dic ut lapides isti panes fiant. Ppende:
quia sibi conformare. sibi similem facere
dm̃antendebat ille sathan. Quomͦ ꝑ hoc sͥ
ꝯformem facẽt᷑ dicentẽ ut lapides illi fierent
panes: Nideł. quia ⁊ qui mendacit᷑ dicit de
se ip̃o quod ñ ẽ. ⁊ qui iactanter ꝑuana gła
monstrat de se ip̃o qͥd ẽ. sumiles sunt. testante
ip̃o dño: qͥ reu̾sis septuaginta duob. ⁊ cũ
gaudio dicentib. dnẽ eciam demonia subici¬
untur nob̾ in nomine tuo. qͦd utiq uerũ
erat: statim tã fortit̾ quã suauit̃ tetigit eos.
uicens. Uidebã sathanam: sicut fulgur de
celo cadentem: Quo ui deł. dicto. breuiter in¬
nuit: qͦd multi ex ipsis. scd̾m sathanȩ simi¬
litudinẽ ꝓpt̾ uanitatẽ casuri uł retroabi¬
turi eeñt. Multi enĩ discipłoꝵ eius. ait io¬
hannes. abierunt retro: ⁊ iam ñ cũ illo am¬
nulla eẽt causa. nͥ iactantia. seu uana gła.

Expanded text:
dei es, dic ut lapides isti panes fiant, perpende, dei es, dic ut lapides isti panes fiant, perpende, quia sibi conformare, sibi similem facere deum intendebat ille sathan. Quomodo per hoc sibi conformem faceret dicentem, ut lapides illi fierent panes? Videlicet quia et qui mendaciter dicit de seipso, quod non est, et qui iactanter et pro vana gloria monstrat de seipso, quod est, similes sunt testante ipso domino, qui reversis septuaginta duobus et cum gaudio dicentibus: Domine, etiam dęmonia subiciuntur nobis in nomine tuo, quod utique verum erat, statim tam fortiter quam suaviter tetigit eos dicens: Videbam sathanam sicut fulgur de cęlo cadentem; quo videlicet dicto breviter innuit, quod multi ex ipsis secundum sathanę similitudinem propter vanitatem casuri vel retro abituri essent. Multi enim discipulorum eius, ait Iohannes, abierunt retro et iam non cum illo amnulla esset causa nisi iactantia seu vana gloria.
Abbreviated transcription (Latin):
ed dicit aliquis. Si illũ sciebat dia¬
bolus: ad quid instabat exꝑim̃tum
querens ⁊i dicens. si filus di es. dic ut lapi¬
pes isti panes fiant: Quẽcũq resista mouet :
scirc debet. quia fecit ut tẽptator. idẽ. ut eor¬
ruptor. nam ille ẽ qui semꝑ hac intentione
tẽptat ut corrũpat. Plane. ñ querebat ut cog¬
nosce̾t quasi incognitum: s ut corrũꝑet cog¬
nitum. Quid aũ ẽ. corrũꝑe: ñ similem uł
ꝯformen sibi face̾: Horrendũ qͥdem auditu.
hoc ẽ. s adhuc indet̾ius ꝓcessit dicendo ad ul¬
timum: hec omĩa tibi dabo: si cadens adora¬
uĩs me. Anñ dicit ⁊ apłs de illo. quia adu̾
colitur: Non expauescat pius ac fidelis ani¬
mus. ꝑꝑendẽ quantꝰ sit p̾sũptor diabolus:
quia uideł. cognoscendꝰ c̃ ab hominibͥ qͥ uidi¬
candꝰ ẽ. ab hominib. Annescitis inquit idẽ
apłs. quia ⁊ angłos iudicabimꝰ: Cumgͥ dic̃
ille. iitpote tẽptator. idẽ. corruptor. si filuis

Expanded text:
ed dicit aliquis: Si illum sciebat diabolus, ad quid instabat experimentum quęrens et dicens: Si filius dei es, die ut lapides isti panes fiant? Quemcumque res ista movet, scire debet, quia fecit ut tentator, id est ut corruptor; nam ille est, qui semper hac intentione tentat, ut corrumpat. Plane non quęrebat, ut cognosceret quasi incognitum, sed ut corrumperet cognitum. Quid autem est corrumpere nisi similem vel conformem sibi facere? Horrendum quidem auditu hoc est, sed adhuc in deterius processit dicendo ad ultimum: Hęc omnia tibi dabo, si cadens adoraveris me. An non dicit et apostolus de illo, quia advercolitur? Non expavescat plus et fidelis animus perpendere, quantus sit presumptor diabolus, quia videlicet cognoscendus est ab hominibus, qui iudicandus est ab hominibus. An nescitis, inquit idem apostolus, quia et angelos iudicabimus? Cum igitur dicit ille utpote tentator, id est corruptor: Si filius
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ mĩa ut eito captiuitas solueretur.⁊
ueritas. ut ceptrum de iuda ⁊ dux de
femore ñ auferetur: donee om̃ino
usq ad ꝑfectũ. sedes illa p̃par̾et᷑. donec
ꝓmissio ad impleret᷑. donec xp̃c nas¬
ceret᷑. Beat᷑ ppłs qͥ seit istam iubilati¬
onem. beatus daniel qͥ illam legẽs
scͥpturã in lumine uult̾ dñi ambu¬
lans. et certam edebat int̾pretationẽ:
⁊ fidem tenebat in pectore fuo manus
dñi consolationẽ.x

Expanded text:
ia, ut cito captivitas solveretur, veritas ut sceptrum de Iuda et dux de femore eius non auferetur, donec omnino usque ad perfectum sedes illa prepararetur, donec promissio adimpleretur, donec Christus nasceretur. Beatus populus, qui scit istam iubilationem; beatus Danihel, qui illam legens scripturam in lumine vultus tui domini ambulans et certam edebat interpretationem et fidam tenebat in pectore suo manus domini consolationem.
Abbreviated transcription (Latin):
Iam inquam fiebat hoc inparte illa÷
quia uideł. manus siue dextera dñi. ĩ
suo ꝓposito firmiter manens. exalta¬
batur: iamq ad erant iusticia. ⁊ iudi¬
cium in p̃paratione sedis eius: iusti¬
cia in eo qd̃ ppłm suum ciuitate et
templo orbatum captiuitati tradide¬
rat: iudicium in eo qd̾ regnũ captiui¬
tatis eoꝵ numeratum. ꝙ. instatera ap¬
pensum. diuidebat: medisq ꝙ ꝑsis da¬
bat. Hec agendo sedes eiꝰ p̃parabat᷑: ꝙ¬

Expanded text:
Iam, inquam, fiebat hoc in parte illa, quia videlicet manus sive dextera domini in suo proposito firmiter manens exaltabatur, iamque aderant iustitia et iudicium in preparatione sedis eius, iustitia in eo, quod populum suum civitate et templo orbatum captivitati tradiderat, iudicium in eo, quod regnum captivitatis eorum numeratum et in statera appensum dividebat Medisque et Persis dabat. Hęc agendo sedes eius preparabatur
Abbreviated transcription (Latin):
disti mansiones. hic unus ẽ. daniel: p̃¬
pura indut᷑: auream cirea collum
torquem de dampnato rege referẽs.
Sieut auctoritas uerbi dei. purpurã
q. torquem auream. tristi ꝙ. dampna¬
to regi extorsit: ⁊ huic scõ int̾preti
suo transposuit: sic omne decus celi.
omne seruitiũ creaturȩ qd̾ tͥ arroga¬
st. tͥ extortũ dabit᷑ omĩb scĩs.x¬
andem qm̃ talit̾ apparuerunt
Idigiti quasi manus hominis scri¬
bentis. ꝙ quomͦ manu dextera solet
seribi recordem̃ immo dm̃ recorda¬
tum ẽc arbitrem̃. qd̾ cecinerat dd̾: gratulanᷤ
nus & gr̃as agens qd̃ audire meruisset
cũ iuramento dñi uerbum ꝓmissionis:
desiderio. clamore cordis maximo. fir¬
mari optauerat. et exaltari: significabat
manus illa quȩ apparuit uisibilis. fie¬
tis dei: quȩ ñ ẽ alia siue aliud nisi u̾bũ
dei: filius dei. Quid enun fiebat in illã
particularẽ babyloniam: nͥ qd̃ facien¬

Expanded text:
disti, mansiones, hic unus est Danihel pudisti, mansiones, hic unus est Danihel purpura indutus auream circa collum torquem de damnato rege referens. Sicut auctoritas verbi dei purpuram et torquem auream tristi et damnato regi extorsit et huic sancto interpreti suo transposuit, sic omne decus celi, omne servitium creaturę, quod tibi arrogasti, tibi extortum dabitur omiiibus sandem quoniam taliter apparuerunt digiti quasi manus hominis scribentis et quoniam manu dextera solet scribi, recordemur, immo deum recordatum esse arbitremur, quod cecinerat David gratulans et gratias agens, quod audire meruisset cum iuramento domini verbum promissionis: ni, quam summo desiderio, clamore cordis maximo firmari optaverat et exaltari, significabat manus illa, quę apparuit visibilis. Fietis dei, quę non est alia sive aliud nisi verbum dei, filius dei. Quid enim fiebat in illam particularem Babyloniam, nisi quod facien
Abbreviated transcription (Latin):
hares: diuisum ẽ. regnũ tuum᷑
et datum ẽ. scĩs altissimi: quoꝵ
tipum tunc in excidio dum taxat
babyloms. gesserunt perse ⁊ medi :
Causam dictionis eiusmodi. taliter p̃¬
misit. Qui. dico cyro pastor meus es:
& omnẽ uoluntatem meam cõplebis.
Qui dico ihrłm edificaberis: et templo.
fundaberis. Futurũ nãq erat: ut cyrus.
licentiam ꝙ facultatẽ daret reedificandi
ẽ regnum tuũ: indiuiso ꝑmanente reg¬
no scõꝵ. Sicut numerus senarius qͥ
tuus nũs ẽ. solubilis ꝙ secabilis ẽ. mi¬
merus aut̾ septenariꝰ qͥ numerꝰ ẽ. dei.
quia die septimo reqͥeuit: in solubilis.
et in secabilis ẽ: ita regnũ tuũ. solubi¬
le ẽ. ⁊ sine dubio solutum ẽ. ꝙ tuip̃e
uidentib cunctis p̃cipitandus es: reg
Preterit enim figura huiꝰ mundi ꝙ
tu de pͥncipatu mundi depotestate
tenebrarum haꝵ ꝑtransibis: in tarta¬
rum rudentib inferni detraheris.
Eoꝵ quib regnũ tuũ dandum ẽ. quib
reseruatȩ sunt. illȩ quas incelo ꝑdi¬

Expanded text:
hares: divisum est regnum tuum et datum est sanctis altissimi, quorum typum tunc in excidio dumtaxat Babylonis gesserunt Persę et Medi, pCausam dictionis eiusmodi taliter premisit: Qui dico Cyro: pastor meus es et omnem voluntatem meam complebis. Qui dico Iherusalem: ędificaberis et templo fundaberis. Futurum namque erat, ut Cirus licentiam et facultatem daret reędificandi est regnum tuum indiviso permanente regno sanctorum. Sicut numerus senarius, qui tuus numerus est, solubilis et secabilis est, numerus autem septenarius, qui numerus est dei, quia die septimo requievit, insolubilis et insecabilis est, ita regnum tuum solubile est, et sine dubio solutum est, et tu ipse videntibus cunctis precipitandus es, regnPreterit enim figura huius mundi, et tu de principatu mundi de potestate tenebrarum harum pertransibis in tartarum, rudentibus inferni detraheris. Eorum, quibus regnum tuum dandum est, quibus reservatę sunt illę, quas in cęlo perdi