comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ueni ut ñ uidentes uideant: & uidentes cȩci fiant Cȩcienĩ factis
pharisei doctores. in luminatus̃ popłi legẽ nescientes: & in actorem
legis credentes: Nicodemꝰ tam̃ unus expharisȩͤis quiad dnm̃i nocte
uenerat & ipse ñ quidem incredulus sedtunidus. Nã ideo & noctc uenent
ad lucẽ quia in luminari uolebat. sed sciri timebat : Respondit uidȩis
Nũ quid lex nr̃a iudicat hominẽ nisi audierit abipso priꝰ. & cognouerit
quid faciat : U lebant illi ꝑuerse ante .eẽ dã pnatores quã cognitores
Sciebat aut̃ nicodemꝰ. uł potiꝰ credebat. quia si tantũ modo eũ pacient̃ uellex
Id . ẽ. quasi agalileo seductus. Dñs enĩ galileus dicebat᷑: Qm̃ de natarech
ciuitate erant parentes eiꝰ: Scđm mariã. doxi parentes: Ñscđm̃ uirile
semen Nonenĩ quȩ siuit int̾rã nisi matrẽ quiiã habebat desuꝑ patrẽ :

Expanded text:
Ego veni ut non videntes videant, et videntes caeci fiant . Caeci enim facti sunt Ego veni ut non videntes videant, et videntes caeci fiant . Caeci enim facti sunt Pharisaei doctores, illuminati sunt populi nescientes Legem, et in auctorem Legis credentes. 2. Nicodemus tamen unus ex Pharisaeis, qui ad Dominum nocte venerat, et ipse non quidem incredulus, sed timidus; nam ideo nocte venerat ad lucem, quia illuminari volebat, et sciri timebat: respondit Judaeis, Numquid Lex nostra judicat hominem, nisi audierit ab ipso prius et cognoverit quid faciaSciebat autem Nicodemus, vel potius credebat, quia si tantummodo eum patienter vellent Id est, quasi a Galilaeo seductus. Dominus 541 enim Galilaeus dicebatur, quoniam de Nazareth civitate erant parentes ejus. Secundum Mariam dixi parentes, non secundum virile semen: non enim quaesivit in terra nisi matrem, qui jam habebat desuper Patrem.
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ ergo hȩc locut᷑ꝰ eã. nati ẽ. de illo in turba dissensio: Aliis putantib
Qui uero missi fueranT ut cũ tenerent : redier̃ immunes acrimine.
& pleni amiratione: Nã & testimoniũ ꝑhibuer̃ diuinȩ doctrinȩ
eiꝰ cũ dicerent aquib missi erant. Quarc ñ addixistis eum:
Responder̃ enĩ ñ quã se audisse hominẽ sic loquentẽ. Non eñiquisꝗ
sic loquit᷑ homo Vle aut̃ sic locutꝰ ẽ quia ds̃erat & homo Tamen
pharisei testimoniũ eoꝵ repellentes : Dexer̃ eis Nũ quid & uos
seducti estis: Videm enĩ uos delectatos. eẽ. sermonib illius.
Ñ quid aliusca principib creclidit incũ aut exphariscis:
Sed turba hȩc quȩ non nouit legẽ : maledictis qui ñ nouerant legẽ:
ipsi crredebant in eũ quimiserat legẽ. et eũ quimiserat legẽ contẽp¬
nebant illiqui docebant legẽ : Vt impleret᷑ qđ dixerat ipse d̃s

Expanded text:
cum ergo haec locutus esset, nata est de illo in turba dissensio, aliis putantibuscum ergo haec locutus esset, nata est de illo in turba dissensio, aliis putantibusQui vero missi fuerant, ut eum tenerent, redierunt immunes a crimine, et pleni admiratione. Nam et testimonium perhibuerunt divinae doctrinae ejus, cum dicerent a quibus missi fuerant, Quare non adduxistis eum? Responderunt enim nunquam se audisse hominem sic locutum: Non enim quisquam sic loquitur homo. Ille autem sic locutus est, quia Deus erat et homo. Tamen Pharisaei testimonium eorum repellentes, dixerunt eis: Numquid et vos seducti estis? Videmus enim delectatos vos esse sermonibus illius. Numquid aliquis de principibus credidit in eum, aut ex Pharn noverant Legem, ipsi credebant in eum qui miserat Legem; et eum qui miserat Legem, contemnebant illi qui docebant Legem: ut impleretur quod dixerat ipse Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
plus amant Sed qđ nob̵ ꝓmisit ñ diuicias t̃renas & tẽporales
ñ honores & potestates inscło isto. Videtis enĩ om̃ahȩc daria
hominib: malis. nemagni pendant᷑ abonis. Non ipsã postremo
decrepitã : enectutẽ quã om̃s optant ante quã ueniat. Omnes
de illa cũ uenerit murmuranT. Nonpulchritudinẽ corporis
quã uł corporis morb uł ipsa senectꝰ quȩ optat᷑ ext̃minat
Vult eẽ pulcher : & uult eẽ senex Ista duo desideria : cor
senectꝰ uenerit. pͣlchiritudo fugi&: in uno habitare ñ possuNt
Vligor pulchritudine : & gemit᷑ senectutis. Om̃a ergo ista ñ nob
ꝓmisit : quidixit
quieredit in me uenut adme &bibit. aflumina deuentre ci fluent a quȩ
uuiae: Vitã x nã ꝓmisit: ubi nihil timeanꝰ ubi ñ cont᷑bemir unde ñ mi¬
gremꝰ ubi ñ moriamur. ubi nec decessor plangatur. nec successor speret᷑
quã mͦ ñ habemꝰ: sed in resurrectione speramꝰ FCXX¬
re cogitabant & int̾ficere cupieba T nec ualebart: quia illenolebat :

Expanded text:
us quid nobis promisit: non divitias terrenas et temporales, non honores et potestates in saeculo isto; videtis enim omnia haec dari et hominibus malis, ne magnipendantur a bonis. Non ipsam postremo decrepitam senectutem; quam omnes optant antequam veniat, omnes de illa cum venerit murmurant. Non pulchritudinem corporis, quam vel corporis morbus, vel ipsa senectus quae optatur exterminat. Vult esse pulcher, et vult esse senex: ista duo desideria sibi isenectus venerit, pulchritudo fugiet; et in uno habitare non possunt vigor pulchritudinis, et gemitus senectutis. Omnia ergo ista non nobis promisit, qui dixit, Qui credit in me, veniat, et bibat; et flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Vitam aeternam promisit, ubi nihil timeamus, ubi non conturbemur, unde non migremus, ubi non moriamur; ubi nec decessor plangatur, nec successor speretur. quam modo non habemus, sed in resurrectione speramre cogitabant, et interficere cupiebant nec valebant, quia ille nolebat:
Abbreviated transcription (Latin):
mussus .ẽ. factũ Missio quippe eiꝰ exinanitio fuima ipsius c̃.
& formȩ seruilis acceptio. Qđ recte intelligit᷑ seruata &. iã
filiicũ patre ȩqualitate nature maior.ẽ. eñ pat̃ filiohomine
sed ȩqualẽ hab& dm̃ filiũ. Cũ idem ipsesit & ds̃ & honio: dr
filius & hominis filius unus a p̃c ihs: inquam sententiã si rote
accipiunt᷑ haec uerba: ita dix̃. Sic̃ musit me pat̾. & ego uiuo¬
ꝓp̃t̃ patrẽ: & qui manducat me : & ipseuiuit ꝓpt̃ me: Acsi
dicer&. ut ego uiuã ꝓpt̾ patrẽ: id ẽ ad illũ tãquã maiorẽ.
referã uitã meã. Exinanitio mea fec̃ in qua memisit. Vt aũt
quisq uiuat ꝓpt̃ me : participatio fac̃ qua manducat me
Ego itiq humiliat᷑ꝰ uiuo ꝓpt̃ patrẽ. ille crect uiuit ꝓp̃t̃me
Si aut̃ ita dic tũ .ẽ. uiuo ꝓpt̃ patrẽ. quia ipse de illo. ñille den
so. est : sine de trim̃to ȩqualitatis dictũ ẽ: Nec tam̃ dicendo
& qui mancducat me. ipse uiuit ꝓpt̃ me. Eandẽ nram&

Expanded text:
m, sic ait: « Missio quippe ejus exinanitio suimet ipsius est, et formae servilis acceptio. » Quod recte intelligitur, servata etiam filii cum Patre aequalitate naturae. Major est enim Pater homd aequalem habet Deum Filium: cum idem ipse sit et Deus et homo, Dei Filius et hominis filius, unus Christus Jesus. In quam sententiam si recte accipiuntur haec verba, ita dixit, Sicut me misit vipter me; » ac si diceret: Ut ego vivam propter Patrem, id est ad illum tanquam majorem referam vitam me, exinanitio mea fecit, in qua me misit. Ut autem quisquam vivat propter me, participatio facit, qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Si autem ita dictum est: Vivo propter Patrimento aequalitatis dictum est. Nec tamen dicendo: « Et qui manducat me, et ipse vivet propter me, eamdem nostram et
Abbreviated transcription (Latin):
det signũ qđ cunc dabat᷑ Nloquat᷑ om̃ib linguis. Respond& mihi.
Quid enĩ tuloquȩris om̃ib: lingus loquorplane quia om̃is lingua
mea .ẽ. id .ẽ.ciliꝰ corporis cuiꝰmẽbrũ sũ . Diffusa eccła ꝑgentes
Cũ ergo mẽbr ũ sis ei corporis qđ loquit̃ om̃b: lingius. credeceͣ bm̃ib linguis
Vnitas enĩ m̃broꝵ caritate concordat : & ipsaunitas loquit᷑ quomodo tẽ
unꝰ homo loquȩbat᷑. Accepimꝰ ergo & nos spm̃ sem̃ si amamꝰ xcłam si

Expanded text:
det signum quod tunc dabatur? Loquatur omnibus linguis. Respondet mihi: det signum quod tunc dabatur? Loquatur omnibus linguis. Respondet mihi: Quid enim, tu loqueris omnibus linguis? Loquor plane, quia omnis lingua mea est, id est, ejus corporis cujus membrum sum. Diffusa Ecclesia per gentes s corporis quod loquitur omnibus linguis, crede te loqui omnibus linguis. Unitas enim membrorum charitate concordat; et ipsa unitas loquitur quomodo tunc unus homo loquebatur. 8. Accipimus ergo et nos Spiritum sanctum, si
Abbreviated transcription (Latin):
renuntiarerł : Tunc primũ presurrectionẽ suã dĩs quã dic̃ cituan.¬
gelista. glorificationẽ decdit discipulis suis sp̃m scm̃: Deinde cõmorat
& uidendo deducentib. ascendit incȩlũ. Ibi ꝑactis x dieb die pente¬
gati accepto impl&i om̃iũ gentiũ linguis locutis : Quid ergo fr̃s
gentiũ linguis ñ .ẽ. credendũ accepisse spm̃ scm̃: Absit ut istapfida
tẽptet᷑ cornrmm : Certi sumꝰ om̃em hominẽ acciꝑe sed quantũ uas
fidei attulerit ad fontẽ . tantũ impl&. Cũ ergo & modo accipiat᷑
genciũ lingus loquȩ bat᷑. Loquendo linguis om̃iũ significabat futurũ
ut crescendo ꝑ gentes. loqueret᷑ linguis om̃iũ : In hac ȩccła quiñ . ẽ.
nec modo accipit spm̃ scm̃ prȩcisus enĩ & diuisus ab initate m̃broꝵ
quȩ unitas linguis om̃iũ loquit᷑ renunti& sibi ñ hab& Nãsi hab&

Expanded text:
renuntiarent. Tunc primum post resurrectionem suam Dominus, quam dicit Evanrenuntiarent. Tunc primum post resurrectionem suam Dominus, quam dicit Evangelista glorificationem, dedit discipulis suis Spiritum sanctum. Deinde coet videndo deducentibus, ascendit in coelum . Ibi peractis decem diebus, die Pentegati, accepto impleti, omnium gentium linguis locuti sunt . 7. Quid ergo, fratres, gentium linguis, non est credendus accepisse Spiritum sanctum? Absit ut ista perfidia tentatur cor nostrum. Certi sumus omnem hominem accipere: sed quantum vas fidei attulerit ad fontem, tantum implet. Cum ergo et modo accipiatur, omnium linguis loquebatur. Loquendo linguis omnium, significabat futurum ut crescendo per gentes, loqueretur linguis omnium. In hac Ecclesia qui non est, nec modo accipit Spiritum sanctum. Praecisus enim et divisus ab unitate membrorum, quae unitas linguis omnium loquitur, renunt
Abbreviated transcription (Latin):
glorificatꝰ dare spm̃ scm̃: Qđ ante quã dicamꝰ ut possumꝰ: priꝰ
querendũ .ẽ. nequẽ forte moueat quomodo ñdũerat sp̃s in
hominib: scĩs cũ de ipso dño recens nato legat᷑ in euuangelio.:
tacharias multa dixit sp̃m scm̃ ipsa maria ut dnm conceperat
accepit: Multa ergo inditia p̾cedentis sp̃s sc̃i habemꝰ. antequam
dñs glorificaret᷑ resurrectione carnissuȩ : Nonem̃ aliũ sp̃m¬
&iã ꝓph& ȩ habuer̃ : qui xp̃m uenturũ p̃nuntia uer. Sed modus
hic dr̃ nusquã enĩ legimꝰ antea congregatos honiines accepto spũsco
linguis omĩũ gentiũ locutos fusse : Presurrectionẽ aut̃ suã primum
dictũ .ẽ. Nonerat sp̃s datꝰ quia iħs ñ dũ fuerat glorificat᷑ Et in¬
sufflauit in faciẽ eoꝵ. quiflatu primũ hominẽ uiuificauit &
delimo erex̃. quo flatu animã menbris dedit : Significans eũ
seeẽ. insufflauit in faciẽ illoꝵ ut aluto exurgere : & lutesoꝑib:

Expanded text:
sumus, prius quaerendum est, ne quem forte moveat, quomodo nondum erat Spiritus in hominibus sanctis, cum de ipso Domino recens nato legatur in Evangelio, qZacharias multa dixit ; Spiritum sanctum ipsa Maria, ut Dominum conciperet, accepit . Multa ergo indicia praecedentia Spiritus sancti habemus, antequam Dominus glorificaretur resurrectione carnis suiam prophetae habuerunt, qui Christum venturum praenuntiaverunt. Sed modus hic dicitur. Nusquam enim legimus antea congregatos homines accepto Spiritu sancto, linguis omnium gentium locutos fuisse. Post resurrectionem autem suam primum,dictum est: Non erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus. Et insufflavit in faciem eorum , qui flatu primum hominem vivificavit, et de limo crexit, quo flatu animam membris dedit ; significans eum se esse qui insufflavit in faciem eorum, ut a luto exsurgerent, et luteis operibus
Abbreviated transcription (Latin):
facientis. Ventũ ẽ. enĩ ad crucẽ ut corpora deponerentt᷑
deligno qñ sabbatũ inlucescebat: & inuentis latrones
uiuentes : Suppliciũ quippe crucis. ideo durius erat.
quia diutiꝰ cruciabat : & om̃s cruciftei longa morte necaban
Illi aut̃ nemaner ent in ligno crurib fractis coagasinoni :
Sut posser Tinde edeponi
Dñs aut̃ inuent᷑ ẽ mortuus & ã mirtas homunes: & qui eũ uiuum¬

Expanded text:
facientis. Ventum est enim ad crucem, ut corpora deponerentur facientis. Ventum est enim ad crucem, ut corpora deponerentur de ligno, quoniam sabbatum illucescebat; et inventi sunt latrones viventes. Supplicium quippe crucis ideo durius erat, quia diutius cruciabat, et omnes crucifixi longa morte necabantur. Illi autem, ne remanerent in ligno, cruribus fractis coacti sunt mori, ut possent inde deponi. Dominus autem inventus est mortuus , et admirati sunt homines: et qui eum vi
Abbreviated transcription (Latin):
ideo ñdũ passus erat Peniq & noueritis. ñ necessiatem
sed potes tatẽ morientis: ꝓpt̃ ñ nullos hoc loquor. qui
cũ audier iN. ñ dũ uenit hora ei: Aedificant᷑ ad credenda
fata : & fiant corda eoꝵ fatua: Vt ergo noueritis potos¬
tatẽ morientis: ipsam passionẽ recolite : Crucifixsũ in¬
tuemini: Drx̃ in ligno pendens: sitio: Illi hoc audito
in arundine ꝑspongiã. obtuler̃ ei aceto incruce: accepit
&ait ꝑ fectũ. ẽ : Et inclinato capite : tradidit spm̃ Uidetis
potestatẽ morientis: quia hoc expectabat donec om̃a
cõplerentꝰ : Quia & deillo p̃dicta fuerarꝰ. ante mortẽ
futura: dixerat enĩ ꝓph&a. Deder̃ in escã meã fel &
in sitimea potauer̃ me acȩto Ex pectabat ut hȩc om̃a cõ
potestate : qui nouera ł necessitate : Ideo quidã plus
miratĩs istã potestatẽ morientis : quã potentia miracula

Expanded text:
ideo nondum passus erat. 6. Denique ut noveritis non necessitatem, ideo nondum passus erat. 6. Denique ut noveritis non necessitatem, sed potestatem morientis: propter nonnullos hoc loquor, qui cum audierint, nondum venit hora ejus, aedificantur ad credenda fata, et fiunt corda eorum fatua: ut ergo noveritis potestatem morientis, ipsam passionem recolite, crucifixum intuemini. Dixit in ligno pendens, Sitio. Illi hoc audito, in arundine per spongiam obtulerunt ei acetum in cruce: accepit, et ait, Perfectum est; et inclinato capite, reddidit spiritum. Videtis potestatem morientis, quia hoc exspectabat, donec omnia complerentur quae de illo praedicta fuerant ante mortem futura. Dixerat enim propheta: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Exspectabat ut haec omnia compotestate, quia non venerat necessitate. Ideo quidam plus mirati sunt istam potestatem morientis, quam potentiam miracula
Abbreviated transcription (Latin):
cludit᷑ crastino In hoc aut̃ scło soluunt᷑ dies. & alu tran¬
seuNt: alii uenuiNt: Nullus man& : et mom̃ta quib: loquit᷑
inuicẽ expellur ⁊ lec stat prima sillaba: ut sonare possit
scđa ex quo loquit᷑. Aliquantũ senuimꝰ & sine ulla dubitatione
senior sũ modo quã mane:
Ita nihil stat ni hil fixũ manet intẽpore: Amare itaq debemꝰ.
ꝑ quẽ factas̃ tẽpora: ut liberemꝰ a tẽpore. & figam in& nitate :
ubi iã nulla . ẽ. mutabilitas tẽporũ: Magnaigit᷑ miscđã cbñ¬
m ĩ ihũ Xp̃ifactũ . eẽ. eũ ꝓpẽ nos intẽpore: ꝑquẽ factas tẽpora
factũ. eẽ. int̃om̃a: ꝑ quẽ factas om̃a : factũ eẽ qđ fecit : factũ ẽ
enũ qđ fecerat: factꝰ enuĩ homo qui hominẽ fecerat: neperi¬
r& qđ fecerat Scdđ̾m hanc dispensationẽ iã uenerat hora
natiuitatis & natꝰ erat sed ñdũ uenerat hora passionis.

Expanded text:
cluditur crastino. In hoc autem saeculo volvuntur dies, et alii trancluditur crastino. In hoc autem saeculo volvuntur dies, et alii transeunt, et alii veniunt; nullus manet: et momenta quibus loquimur, invicem se expellunt, nec stat prima syllaba, ut sonare possit secunda. Ex quo loquimur aliquantum senuimus, et sine ulla dubitatione senior sum modo quam mane: ita nihil stat, nihil fixum manet in tempore. Amare itaque debemus per quem facta sunt tempora, ut liberemur a tempore, et figamur in aeternitate, ubi jam nulla est mutabilitas temporum. Magna igitur misericfacta sunt tempora; factum esse inter omnia, per quem facta sunt omnia: factum esse quod fecit. Factus est enim quod fecerat; factus est enim homo qui hominem fecerat, ne periret quod fecerat. Secundum hanc dispensationem jam venerat hora nativitatis, et natus erat: sed nondum venerat hora passionis,
Abbreviated transcription (Latin):
Situa hora uoluntas ẽ. illius: illius hora quȩ ẽ. nisiuoluntassia:
Nonergo horã dix̃ qua cogere t mori: sẽqua dignaret occidi.¬
Tẽp̾ enĩ expectabat quomoreretꝰ : quia tẽpꝰ expectauit quo
nitudo tẽporis : misit ds̃ filiũ suũ : Ideo multi dicusł quare
ñ antt᷑ uenit xps: Quib respondendũ .ẽ. quia ñ dũ uenerat
plenitudo tẽporis. moderante illo ꝑquẽ factas tẽpora
Sciebat enĩ quando uenire deber&: primũ ꝑ multã seriem
tẽpoꝵ & annoꝵ. p̃dlicendus fuit : Non enĩ aliquid paruũ
uenturũ fuit Diufuerat p̃dicendus: sẽꝑ tenendus. quanto
maior iudex ueniebat: tanto p̃coniũ longior series p̃cede¬
bat. Deniq ubiuenit plenitudo tẽporis: uenut & ille qui
nos liberar& atẽpore Liberati enĩ a tẽpore.uenturi
hora: Dies. ẽ. enĩ sẽ pit̃nꝰ. qui nec p̃cedit᷑ hestno nec ex¬

Expanded text:
Si tua hora voluntas est illius; illius hora quae est, nisi voluntas sua? Si tua hora voluntas est illius; illius hora quae est, nisi voluntas sua? Non ergo horam dixTempus enim exspectabat quo moreretur, quia tempus exspectavit quo nitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus respondendum est, quia nondum venerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora: sciebat enim quando venire deberet. Primo per multam seriem temporum et annorum praedicendus fuit; non enim aliquid parvum venturum fuit: diu fuerat praedicendus, semper tenendus. Quanto major judex veniebat, tanto praeconum longior series praecedebat. Denique ubi venit plenitudo temporis, venit et ille qui nos liberaret a tempore. Liberati enim a tempore, venturihora; dies est enim sempiternus, qui nec praeceditur hesterno, nec ex
Abbreviated transcription (Latin):
ũ quã nisi unigenitꝰ filius quiẽ. insinu patris ipse narrauit: Et
patrẽ ñ cognosc& nisifilius: & cui uoluerit filius reuelare:
Deniq cũ dixiss&. sed .ẽ. uerus qui misit ine quẽ uos nescitis.
ut ostender& eis. unde possert sc ire quđ nescieban. subiecit:
Ego scio eũ: frgo amequęrite : ut sciatis eũ: Quare aut̃ scio eũ. o¬
quia ab ipsosũ: & ipse memisit:Nagnifice utrũq monstraũ
Abipso inquit sũ quia filius depatre: & quic quid .ẽ. filius
tantũ lumeri: Ad hoc ergo ꝑtin& qđ dixit abipsosũ : qđ aut̃
uidetisme incarne: ipse me misit. ubi audis ipso memisst
noli intelligere naturȩ dissimilitudinẽ : sed generantis aue¬
toritatẽ: Quȩrebars ergo cũ aclp̃hendere & nemonusto
inillũ manꝰ quia ñdũ uenerat hora eius: hoc .ẽ. quia nolebat
Quid .ẽ. enĩ ñdũ uenerat hora eiꝰ: Nonenĩ dñs subfato
nat᷑. ẽ: hoc nedete credendũ. ẽ: ne dũ de illo ꝑ quẽ face es

Expanded text:
lius qui est in sinu Patris, et ipse narravit: et Patrem nemo cognovit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare. « Denique cum dixisset: sed est verus, qui misit me, quem vos nescitis, ut ostenderet eis, unde possint scire quod nesciebant, subjecit: Ego scio eum. 538 Ergo a me quaerite, ut sciatis eum. Quare autem scio eum? Quia ab ipso sum, et ipse me misit. Magnifice utrumque monstravit. Ab ipso, inquit, sum, quia Filius de Patre: et quidquid est Filius, tantum Lumen. Ad hoc ergo pertinet, quod dixit, Ab ipso sum. Quod autem videtis me in carne, ipse me misit. Ubi audis, ipse me misit, noli intelligere naturae dissimilitudinem, sed generantis auctoritatem. 5. Quaerebant ergo eum apprehendere, et nemo misit in illum manus, quia nondum venerat hora ejus: hoc est, quia nolebat. Quid est enim, nondum venerat hora ejus? Non enim Dominus sub fato natus est. Hoc nec de te credendum est, nedum de illo per quem factus es.
Abbreviated transcription (Latin):
parit̃ creator. & dispositor tẽporũ : Tam̃ quia uenit intẽpore
& formã serui accepit. & habitu .ẽ. inuentꝰ ut homo: Querit
głam patris : ñ suã. Quidtu homo facere debes. qui quando aliquio
boni facis głam tuã quȩ ris: quando aut̃ aliquid mali facis. dõ
caliuuã nieditaris: Intende tibi creatura es. agnosce creatorem
Seruuses ne contẽpnas dim̃. Adoptatꝰes sed ñ meritis tuis: Quȩ
re głam eiꝰ a quo habes hanc gram. homo adoptitꝰ: cuiꝰ głam
quȩ siuit qui .c̃. ab illo uncus natꝰ. Qui aut̃ quȩrit głam eꝰ
quimisit illũ. hic uerax. ẽ: & iniustitia in illo ñ ẽ: Iantix̃ po

Expanded text:
enit in tempore, et formam servi accepit, et habitu est inventus ut homo , quaerit gloriam Patris, non suam: quid tu, homo, facere debes, qui quando aliquid boni facis, gloriam tuam quaeris; quando autem aliquid mali facis, Deo calumniam meditaris? Intende tibi; creatura es, agnosce Creatorem: servus es, ne contemnas Dominum: adoptatus es, sed non meritis tuis; quaere ejus gloriam, a quo habes hanc gratiam, homo adoptatus, cujus gloriam quaesivit qui est ab illo unicus natus. Qui autem quaerit gloriam ejus qui mi
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Meq circũcysio aliquid ual& neq p̃putiũ. sed fides quȩ ꝑdlec¬
tionẽ oꝑat᷑ : Non qualiscũq fides sed fides quȩ ꝑ dilectionẽ opatꝰ
Haec int̾sit: & intelligis cdoctrina. Quid enĩ intelligis : quia doctr¬
na ista dix̃ ñ.ẽ. mea: sed eiꝰ quimisit nic. Id .ẽ. intelligis quia xp̃ofio
dĩ qui .ẽ. doctrina patris ñ ẽ ex seipso sed filius ẽ patris. Sabel¬
lianam heresem. sententia ista dissoluit. Sabelliani enĩdicere
ausi s̃ ipsũ eẽ filiũ : qui .c̃ & pat᷑ Duo eẽ nomina : sed unã rem
Siduo esseNt nomina. & res una ñ diceret᷑ mea doctrina ñ ẽmer
Citiq situa doctrina ñ .ẽ. tua o dniẽ cuiꝰ. ẽ. nisi alius sit cuiusste
Qđ dixxi: sabelliani ñ intelliguñ. Non eñ trinitatẽ uider̃ sedsui
cordis errorẽ sicutis : Nos cultores trinitatis & unitatis patric¬

Expanded text:
ns: Neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides quae per dilecns: Neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides quae per dilectionem operatur ? Non qualiscumque fides, sed fides quae per dilectionem operatur: haec in te sit, et intelliges de doctrina. Quid enim intelliges? Quia doctrina ista non est mea, sed ejus qui misit me: id est, intelliges quia i, qui est doctrina Patris, non est ex seipso, sed Filius est Patris. 7. Sabellianam haeresim sententia ista dissolvit. Sabelliani enim dicere ausi sunt ipsum esse Filium qui est et Pater; duo esse nomina, sed unam rem. Si duo essent nomina, et res una, non diceretur, Mea doctrina non est mea. Utique si tua doctrina non est tua, o Domine, cujus est, nisi alius sit cujus sit? Quod dixisti, Sabelliani non intelligunt: non enim Trinitatem viderunt, sed sui cordis errorem secuti sunt. Nos cultores Trinitatis et unitatis Patri
Abbreviated transcription (Latin):
quis uoluntatẽ eiꝰ facere. hoc ꝑtin& ad credere. ut diligentius
intelligat᷑ : Opus ẽ. nob ipso dño nr̃o expositore. ut indic& nobis
utrũ reuera ad credere ꝑtineat. facere uoluntatẽ patris eꝰ¬
Ipse cdñs: aꝑte alio loco ait. Hoc .ẽ. opꝰ dĩ. ut credatis ineũ quẽ ille misit¬
Vt credatis in eũ. ñ ut credatis ei. Sed sicreditis ineũ: creditis ei. Non
aut̃ continuo qui credit ei: credit ineũ. Nã & demones credebañ
ei: & non credebant in eũ. Rursũ etiã de apłis ipsius possum dicere:
redimꝰ paulo : sed ñ credidimꝰ in paulũ. credidimꝰ p&ro setd ñ credidirꝰ
in p&rũ credenti enĩ ineũ qui iustificat impiũ: deputat᷑ fides ciꝰ
adiustiã : Quid ẽ ergo credere ineũ: credendo amare credar¬
do diligere: Credendo in eũ ire. a eꝰ menbris incorporari Ipsa ẽ.
ergo fides quã de nob̾ exigit ds̃: & ñ inuenit qđ exigat. nisi donauert
qđ inueniat. Quȩ fides nisi quã definit alio loco. plenissime pp¬

Expanded text:
it voluntatem ejus facere, hoc pertinet ad credere, ut diligentius intelligatur, opus est nobis ipso Domino nostro expositore, ut indicet nobis utrum revera ad credere pertineat facere voluntatem Patris eIpse autem alio loco ait: hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem ille misitUt credatis in eum; non, ut credatis ei. Sed si creditis in eum, creditis ei: non autem continuo qui credit ei, credit in eum. Nam et daemones credebant ei, et non credebant in eum. Rursus etiam de Apostolis ipsius possumus dicere, Credimus Paulo; sed non, Credimus in Paulum: Credimus Petro; sed non, Credimus in Petrum. Credenti enim in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Quid est ergo credere in eum? Credendo amare, credendo diligere, credendo in eum ire, et ejus membris incorporari. Ipsa est ergo fides quam de nobis exigit Deus: et non invenit quod exigat, nisi donaverit quod inveniat. Quae fides, nisi quam definivit alio loco Apostolus p
Abbreviated transcription (Latin):
sapiendo scandalitatis: & qđ eis scandalitantib & perenntib
consolationi dns fuit discipulis qui remanseran : ad quos ꝓbandos
int̃rogauit. Nũ quid & uos uultis ire. Vt responsio ꝑmansio¬
nis eoꝵ innotescer& nob̵. nã ille nouerat quia manebañ. Hoc
totũ adhoc nob ualeat dilectissimi. ut carnẽ xp̃t. & sangu¬
nẽ xp̃i. non edamꝰ tantũ insacram̃to qđ & multi mali. sedusq
al sp̃s participationẽ manducemꝰ & lubibamꝰ ut in dñi corpore

Expanded text:
sapiendo scandalizati sunt, et quod eis scandalizatis et pereuntibus, sapiendo scandalizati sunt, et quod eis scandalizatis et pereuntibus, consolationi Dominus adfuit discipulis qui remanserant, ad quos probandos interrogavit, Numquid et vos vultis ire? ut responsio permansionis eorum innotesceret nobis; nam ille noverat quia manebant: hoc ergo totum ad hoc nobis valeat, dilectissimi, ut carnem Christi et sanguinem Christi non edamus tantum in Sacramento, quod et multi mali; sed usque ad spiritus participationem manducemus et bibamus, ut in Domini corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poss& : nec cũ eẽ ꝑmitter&. Ergo unus ex uob diabolus ẽ. ait:
Cũ e go uos duodecĩ clegerĩ. Potest & sicintelligi qđ ait.XIIͭ .
elegi: qx sacratꝰ . ẽ. numerus: Non enĩ quia perit inde unus
ideo illiꝰ numeri honor adẽpt. ẽ Nĩ in locũ pereuntis alius
subrogatꝰ. ẽ: niansit numerus consecratꝰ. Numerus duodemari
quia ꝑ uniuersũ mundũ. hoc ẽ ꝑ quattuor cardines mundi.
trinitatẽ fuerarł annuntiaturi. ideo t̃mi Siergo ext̾minauit
iudas.: ñ duodenariũ numerũ uiolauit. Ipse descruit p̃ceptorẽ
Nã ds̃ illi apposuit successorem: hoc totũ quod dñs de carne a
sanguine suo locutꝰ.ẽ: & qđ in eiꝰ distributionis gra uitã nobis
ꝓmisit & ̃nã : Et qđ hinc uoluit intelligi manducatores. & po¬
tatores carnis & sanguinis sui. ut in ipso maneasł. & ille in ipsis:
Et qđ intellexer̃ qui non credider̃. & qđ spĩtalia carnaliter

Expanded text:
non nosset, nec eum esse permitteret. Ergo unus ex vobis diabolus est, ait, non nosset, nec eum esse permitteret. Ergo unus ex vobis diabolus est, ait, cum ego vos duodecim elegerim. Potest et sic intelligi quod ait, duodecim elegi, quia sacratus est numerus. Non enim quia periit inde unus, ideo illius numeri honor demptus est: nam in locum pereuntis, alius subrogatus est . Mansit numerus consecratus, numerus duodenarius; quia per universum mundum, hoc est per quatuor cardines mundi, Trinitatem fuerant annuntiaturi. Ideo ter quatJudas, non duodenarium numerum violavit: ipse deseruit praeceptorem, nam Deus illi apposuit successorem. 11. Hoc totum quod Dominus de carne et de sanguine suo locutus est, et quod in ejus distributionis gratia vitam nobis promisit aeternam, et quod hinc voluit intelligi manducatores et potatores carnis et sanguinis sui, ut in illo maneant et ipse in illis, et quod non intellexerunt qui non crediderunt, et quod spiritualia carnaliter
Abbreviated transcription (Latin):
sit. male utit᷑ malus. Contra malis hominũ maloꝵ: bene utiẽ
bonus. Et quid tã bonũ quã unus ds̃e Quã do quidem ipse dñs dix̃.
emobonus : nisi unus ds̃. Quanto ergo ille melior : tanto melius utit᷑
& malis nr̃is Quid uda peiꝰ int̃ oñis adherentes magistros int̃
gratꝰ tanto benefitio honori tanto: accepit pecuniã: ꝑdidit iustitiã
Tadidit uitã mortuus Quẽ ut discipulus secutꝰ. ut inimicꝰ ꝑ sec utꝰ c̃.
Totũ hoc malũ uidę: sodmalo eiꝰ bene usus. ẽ. dñs tradise ꝑtulit
ut recdimer& nos. Ecce malũ iudȩ : in bonũ conuersũ ẽ : Sata nas
quantos martr̃res ꝑsecutꝰ ẽ: Si satanas ꝑsequendo cessar&: hodie
gloriosim coronã scĩ laurentu. ñ celebraremꝰ. Siergo ipsius diaboli
malis oꝑib bene utit᷑ ds̃. qđ fac̃ malus. male utendo sib noc& ñ boni¬
tati dĩ contadic̃. Artifex illo utitꝰ : & magnus artifex: Suillo ut

Expanded text:
sit, male utitur malus: contra, malis hominum malorum bene utitur sit, male utitur malus: contra, malis hominum malorum bene utitur bonus. Et quid tam bonum quam unus Deus? Quandoquidem ipse Dominus dixit, Nemo bonus nisi unus Deus . Quanto ergo ille melior, tanto melius utitur et malis nostris. Quid Juda pejus? Inter omnes adhaerentes Magistro, inter gratus tanto beneficio, honori tanto, accepit pecuniam, perdidit justitiam: tradidit vitam mortuus; quem ut discipulus secutus, ut inimicus persecutus est. Totum hoc malum Judae; sed malo ejus bene usus est Dominus. Tradi se pertulit ut redimeret nos. Ecce malum Judae in bonum conversum est. Satanas quantos martyres persecutus est? Si satanas persequendo cessaret, hodie tam gloriosam coronam sancti Laurentii non celebraremus. Si ergo ipsius diaboli malis operibus bene utitur Deus: quod facit malus, male utendo, sibi nocet; non bonitati Dei contradicit. Artifex illo utitur; et magnus artifex, si illo uti
Abbreviated transcription (Latin):
utit᷑ malis oꝑib: iniquoꝵ: Quã bonũ. ẽ. menbra corporis ita . eẽ quẽ¬
ad modũ disponi non posseNt. nisi abartifice dõ. P& uldnrtia tam̃
quã male utit᷑ oçculis. fallatia quã male utit᷑ lingua. falsus testis.
ñ ne lingua sua. & animã suã priꝰ rucidat: & alterũ ledere seꝑẽpto
conat᷑:⁊ iale uttẽ lingua: nec ideo malũ .ẽ. lingua. Opus dĩ .ẽ. lingua
sed bono oꝑe di. maleutit᷑ illa nequitia : Quomodo ut unt᷑ pedibus
qui currunt ad scelera : Quomodo utunt᷑ manib homicidȩ : & illis
adiẽcentib forinset bonis creaturis dĩ: Quã male ut unt᷑ mali auro
iuditia corruoipuNs : in nocentes opprimurt Luce ista: mali maleutiuł:
Male uiuendo em̃ & iã ipsam luẽ quã uiderł ad minis teriũ suoꝵ
scelerũ usurpaNt: lens ut faciat aliquid malimalis: lucere sibi
uult. ne offendat qui iã intꝰ offendit & cecidit. Qđ tim& in corpore
iã incurrit in corde. Omib: ergo bonis dĩ. ne ꝑ singula curre . longũ

Expanded text:
us hominum iniquorum. Quam bonum est membra corporis ita esse, quemadmodum disponi non possunt nisi ab artifice Deo! Petulantia tamen quam male utitur oculis? Fallacia quam male utitur lingua? Falsus testis nonne lingua sua et animam suam prius trucidat, et alterum laedere se perempto conatur? Male utitur lingua, nec ideo malum est lingua: opus Dei est lingua, sed bono opere Dei male utitur illa nequitia. Quomodo utuntur pedibus qui currunt ad scelera? quomodo utuntur manibus homicidae? et illis adjacentibus forinsecus bonis creaturis Dei quam male utuntur mali? Auro judicia corrumpunt, innocentes opprimunt. Luce ista mali male utuntur: male vivendo enim etiam ipsam lucem qua vident, ad ministerium scelerum suorum usurpant. lens enim ut faciat aliquid mali malus, lucere sibi vult ne offendat, qui jam intus offendit et cecidit: quod timet in corpore, jam incurrit in corde. Omnibus ergo bonis Dei, ne per singula currere longum
Abbreviated transcription (Latin):
Vbi .ẽ. pat̃ tuus : patrẽ xp̃i carnalit̃ acceper̃ : quia uerba xp̃i
scđm carnẽ iudicauer̃. Erat aut̃ quiloquȩbat᷑ in aꝑto caro: in
occulto uerbũ : homo manifes ł : ps̃ occultus: Vi debant indum̃tũ
& contẽpnebant indutũ: Contẽpnebant: quia nesciebant:
Mesciebant. quia ñ uidebant s quiacȩci erant : Cȩcierant qua

Expanded text:
ti carnaliter acceperunt, quia verba Christi secundum carnem judicaverunt. Erat autem qui loquebatur in aperto caro, in occulto Verbum: homo manifestus, Deus occultus. Videbant indumentum, et contemnebant indutum: contemnebant, quia nesciebant; nesciebant, quia non videbant; non videbant, quia caeci erant; ca
Abbreviated transcription (Latin):
non. sed seduc̃ turbas. Dictũ eñi hoc ẽ adeor solatiñ: qui postea
p̃dicantes uerbũ dĩ fictur⁊ erant . ut seductores & ueraces Sienĩ¬
do ducere ẽ: quȩrendũ ẽ. unde & quo: siamalo adba nũ bonuio
seductor. ẽ: siabono ad nalũ : malus seductor .ẽ. In hancergo partr
qua seducunt᷑ homuines demalo adbonũ : utinã om̃s seductores
& uocem̃ & simꝰ Ascendit ergo postea ch̃s adiẽ festũ: mediante
tis Sed cs̃ docer&: mirabant᷑ uidei : Qñis quidem quantũ arbitro
mirabant᷑ : sed ñ oñis conuertebant᷑. Et unde aminiratios Quia¬
multi nouerant ubinat᷑. quẽ ad modũ fuerit educatꝰ. nũ quã
eũ uiderant lit teras discentẽ. Audie bant aut̃ delege disputantẽ.
legis testinonia ꝓferentẽ : Quȩ nenio posiit ꝓferre. nisilegiss& :
Nemo legere. nisi litteras didiciss& : Et ideo mirabant᷑. Eoꝵi autẽ
amiratio : magistro facta .ẽ. insinudnde altius ueritatis occaso

Expanded text:
non, sed seducit turbas . Dictum est enim hoc ad eorum solatium, qui postea praedicantes verbum Dei futuri erant ut seductores dendo ducere est, quaerendum est unde et quo: si a malo ad bonum, bonus seductor est; si a bono ad malum, malus seductor est. In hanc ergo partem qua seducuntur homines de malo ad bonum, utinam omnes seductores et vocemur et simus! 2. Ascendit ergo postea Dominus ad diem festum, mediante tis. Sed cum doceret, mirabantur Judaei. Omnes quidem, quantum arbitror, mirabantur; sed non omnes convertebantmulti noverant ubi natus et quemadmodum fuerat educatus; nunquam eum viderant litteras discentem, audiebant tamen de lege disputantem, legis testimonia proferentem, quae nemo potest proferre, nisi legisset, nemo legere, nisi litteras didicisset; et ideo mirabantur. Eorum autem admiratio, magistro facta est insinuandae altius veritatis occasio.
Abbreviated transcription (Latin):
addiẽ festũ: quia ipse latebat in illo diefesto Adhuc &iam ego
qđ dixi inlatibulo ẽ: Mamifestet᷑ ergo tollat᷑ uelũ: appareat¬
qđ erat secretũ: Oña quȩ dictas̃ antiquo popło isrł. inmultiplici
scriptura sc̃ȩ̃ legis quȩ agere si in sacrificiis siue in sacerdotiis
siue in dieb festis & om̃ino inquib: lib& reb quib: bñ colebant:

Expanded text:
ad diem festum, quia ipse latebat in illo die festo. Adhuc etiam ego ad diem festum, quia ipse latebat in illo die festo. Adhuc etiam ego quod dixi, in latibulo est. Manifestetquod erat secretum. Omnia quae dicta sunt antiquo populo Israel in multiplici Scriptura sanctae legis, quae agerent sive in sacrificiis, sive in sacerdotiis, sive in diebus festis, et omnino in
Abbreviated transcription (Latin):
meũ uero tẽpus id ẽ. głȩ meae ñdũ uenit. Ipe eri dies festꝰ m̃s.
ñ dieb istis ꝑcurrens & transiens: sed ꝑmanens inȩt̃nũ Ipsaerit
festiuitas gaudiũ sine fine.: aet̾nitas sine labe: serenitas sine nubȩ :
e iec cũ dirciss&: ipse nianst ingalilea Vt aut̃ ascender̃ fr̃s eius
tunc & ipse ascendit ad dẽ festũ : Non imanifeste sed quasi moceulto
Ideo non ad dic̃ festũ hunc : qua ñ gloriari tẽporalit̃ sed aliquid
Socere salubr it̃ corrgere homines dedie festo aẽno amonere:
Amorẽ ab hoc scło auertere & indm̃ conuertere: Quidiẽ aut̃ qđ¬
quasi latent᷑ ascendit ad diẽ festũ : nuacat & hoc dñi Vide t
mihi fr̃s & iã hoic. qđ quasi latent̃ ascendit: aliquid significare uo¬
luissẽ. Nã consequentia docebun sic eũ ascencdisse die festo mediato:
id ẽ mediatis illis dieb ut & iam palã. Qd ocer& Sed quasi litent̃
drx̃ nese ostentar& hominib: : Nonua diccat qđ latent̃ ascendit¬

Expanded text:
meum vero tempus, » id est, gloria mea, « nondum venit. » Ipse enim dies festus meus, non diebus istis percurrens et transiens, sed permanens in aeternum, ipse erit festivitas, gaudium sine fine, aeternitas sine labe, serenitas sine nube. « Haec cum dixisset, ipse mansit in Galilaea. Ut autem ascenderunt fratres ejus, tunc et ipse ascendit ad diem festum; non manifeste, sed quasi in occulto. Ideo non ad diem festum hunc, quia non gloriari temporaliter, sed aliquid docere salubriter, corrigere homines, de die festo aeterno admonere, amorem ab hoc saeculo avertere, et in Deum convertere cupiebat. QVidetur mihi, fratres, etiam hinc, quod quasi latenter ascendit, aliquid significare voluisse: nam consequentia docebunt sic eum ascendisse mediato die festo, id est mediatis illis diebus, ut etiam palam doceret. Sed quasi latenter dixit, ne se ostenderet hominibus. Non vacat q
Abbreviated transcription (Latin):
ergo & tu uiuere de sp̃ũ xp̃ie Incorpore esto xp̃i. Nquidenĩ
corpꝰ meũ uiuit de spũ tuos neũ uiut despũ meo: & tuum
qđ exponens nob apłs paulus hunc panẽ: Vnus pams inquit
Non aborreat a conpagine menbroꝵꝵ : nonsit putre m̃brũ
qđ se fari mereat᷑ : Nonsit distortũ : dequo erub escat᷑
Sit pulchrũ : sit aptũ : sit sanũ hereat corpori : uiuat dõ
dedõ. Nunc labor& int̾ra : ut postea regn& incęlo: a

Expanded text:
ergo et tu vivere de Spiritu Christi? In corpore esto Christi. Numquid enim ergo et tu vivere de Spiritu Christi? In corpore esto Christi. Numquid enim corpus meum vivit de spiritu tuo? Meum vivit de spiritu meo, et tuum Inde est quod exponens nobis apostolus Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Sed spetiȩ uisibili : qđ tam̃ hoc idem significare uirtute
sp̃itali Quomodo enĩ eũ dẽ potũ e Bibebanł inquit de spĩtali :
ber̃o ꝑcussa .ẽ. petra de uirga bis Gemina ꝑ cussio duo ligna
intꝰ nonforis : qui manducat in corde ñ qui premit dente
descendi. Decȩlo descendit ꝙ manna. Sed manna ũbra
erat: iste ueritas ẽ Siquis manducauerit ex hoc pane:
uiu& inȩt̾nũ: & panis quẽ egodabo caromea ẽ ꝓmundi¬
uita. hoc quando caper&: caro qđ dix panẽ carnemo
Ciocat᷑ caro: qđ ñ capit caro. Et ideo magis non capit caro
quia uocat᷑ caro. Hoc eñĩ & horruer̃: hoc ad se multũ docer̃
& spm̃ habes: & corpus habes Epm̃ dico. Quȩ anima uocatur :
qua constat qđ homo es: Constat eñĩ ex anima & corpore:
Habes itaq spm̃ iniusibilẽ : corpꝰ uisibile: Dic mihi quid exquo
uiuat sp̃stuus uiuit excorporetuo : Ancorpꝰtuũ exspũ
tuor Respondit om̃is qui uiuit. Qui aut̃ hocꝰ potest respon¬

Expanded text:
e visibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim eumdem potum? Bibebant, inquit, de spiritualiberunt? Percussa est petra de virga bis : gemina percussio, duo ligna entum: qui manducat intus, non foris; qui manducat in corde, non qui premit dente.descendi. De coelo descendit et manna: sed manna umbra erat, iste veritas est. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum: et panis quem ego dabo, caro mea evita. Hoc quando caperet caro, quod dixit panem carnem? vocatur caro quod non capit caro, et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exhorruerunt, hoc ad se multum esse diet spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respon
Abbreviated transcription (Latin):
te. ad quẽ ibmꝰ: Uerba uitȩ &̃ nȩ habes. Videte quẽ ad modũ
p&rus dante dõ: recreante scõ spũ intellexit. Vnde nisi qr
credelit: Uerba uitȩ &̃ nȩ habes. uitã enĩ ȩt̃nã habes in
minis tratione corporis : & sanguinis tui Q nos credihius &¬
cog nouimꝰ Non cognouimꝰ & credidimꝰ sed credidimꝰ ꝙ cog¬
noiimꝰ. Credimꝰ enĩ ut cognosceremꝰ. Nã si priꝰ cognoscere
& deinde credere uellem: nec cognoscere. nec credere uilo¬
remꝰ. Quid crecdimꝰ & quio cognouimꝰo quiatues x p̃sfiliuis di¬
iiui: Id ẽ. quia ipsa uita x̃ uã es. Et ñdas in carne & sanguinetuo

Expanded text:
em ibimus? » « Verba vitae aeternae habes. » Videte quemadmodum Petrus dante Domino, recreante Spiritu sancto, intellexit. Unde, nisi quia credidit verba vitae aeternae? Vitam enim aeternam habes in ministratione corporis et sanguinis tui. « Et nos credimus,cognovimus. Non cognovimus, et credidimus, sed credidimus, et cognovimus. Credidimus enim ut cognosceremus: nam si prius cognoscere, et deinde credere vellemus, nec cognoscere nec credere valeremus. Quid credidimus, et quid cognovimus? Quia tu es Christus Filius Dei; id est, quia ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ intellectũ uiuificam̃. Prius hereamꝰ ꝑfidẽ: ut sit qđ uiuificet:
ꝑ intellectũ: Nã quiñ her&: resistit. Quiresistit ñ credit:
Ñ qui resistit Quomodo uiiuficat᷑: Aduersiriꝰ ẽ radio lucis
quo penitrandus ẽ: Non auertit aciẽ: sed claudit mentem.
Surt ergo quidã. qui ñ credunt. Crediñ & aperiarĩ: aꝑiant & illumi¬
minaburtur. Scebat eni abinitio ihis qui esserł credentes:
& qui traditurus e&̃ eũ. Ibi enĩ era & iudas. Nã quidã scanda¬
litatis̃ : ille aut̃ manst ad insidiandũ. ñad intelligendũ : &qr
ideo manserat : nonde illo tacuit dñs: Non illũ exprȩssit.
nec siluit . Vt om̃s cimerent quãuis unus perir&: Sed pꝰtea¬
quã dix̃ & distiñ. credentes a non credentib ex pressit
cause: quare ñ credari: ꝓpt̃a dixi uob inquit: qr nemo
potest uenire. nisi fuerit eidatũ a patre meo. Ergo & cređẽ

Expanded text:
intellectum vivificamur. Prius haereamus per fidem, ut sit quod vivificetur per intellectum. Nam qui non haeret, resistit; qui resistit, non credit. Nam qui resistit, quomodo vivificatur? Adversarius est radio lucis, quo penetrandus est: non avertit aciem, sed claudit mentem. Sunt ergo quidam qui non credunt. Credant et aperiant, aperiant et illuminabuntur. Sciebat erat et Judas. Nam quidam scandalizati sunt: ille autem mansit ad insidiandum, non ad intelligendum. Et quia ideo manserat, non de illo tacuit Dominus. Non illum expressit, sed nec siluit; ut omnes timerent, quamvis unus periret. Sed posteaquam dixit et distinxit credentes a non credentibus, expressit causam quare non credant: Propterea dixi vobis, inquit, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab illo non audirent᷑. Sed ille quicos mouerat inse ipsisaudi¬
ens apud se ipsũ. Respondit & ait. Hoc uos scandalitat qua
dixi carnẽ meã douob manducare. & singuinẽ mcũ bibere :

Expanded text:
ut ab illo non audirentur; sed ille qui eos noverat in seipsis, audiut ab illo non audirentur; sed ille qui eos noverat in seipsis, audiens apud semetipsum, respondit, et ait, Hoc vos scandalizat: quia dixi, Carnem meam do vobis manducare, et sang
Abbreviated transcription (Latin):
scđm tarnẽ. mors. ẽ: Cũ de carne sua clicat. quia ibi ẽ. uita
ict̃na Ergo nec carnẽ debemꝰ sãꝑe scđm carnẽ: sic̃ in his
uerb̵ Multi itaq audientes. non exinimicis. sed ex
dis puisis eiꝰ dixer̃. Hurus ẽ hic sermo. Quis potest eũ
audire: Sidiscipuli durũ habuer̃ istũ sermonẽ: quid in¬
micie & tam̃ sic oportebat ut diceret᷑ : qđ non ab om̃ib:
intelligẽt᷑. Secretũ dĩ intos deb& facere : non aduersos
Isti aut̃ cito defecer̃: talia loquente dño ihũ Noncredi
der̃ aliquio magnũ dicentẽ: & uerb illis aliquã grãm
co operientẽ: Sed ꝓut uoluer̃. ita intellexeñ : & more
hominũ quia poterat ihs. aut hoc disponebat iħs carnẽ
qua indutũ erat uerbũ. ueluti con sessam distribuere
credentib: inse. Purus .ẽ inquiuNł hic sermo: quis pot ẽ.
cũ audires Scieris autem ihs apud sema: iptũ: quia
murmurareN de codiscipuli eꝰ. Sic eni apuo sesti dixerun.

Expanded text:
m carnem mors est; cum de carne sua dicat, quia ibi est vita aeterna. Ergo nec carnem debemus sapere secundum carnem, sicut in his verbis: Multi itaque audientes, non ex inimicis, sed ex discipulis ejus, dixerunt: Durus est hic sermo: quis potest eum audire? Si discipuli durum habuerunt istum sermonem, quid inimici? Et tamen sic opointelligeretur. Secretum Dei intentos debet facere, non adversos. Isti autem cito defecerunt, talia loquente Domino Jesu derunt aliquid magnum dicentem, et verbis illis aliquam gratiam cooperientem; sed prout voluerunt ita intellexerunt, et more hominum, quia poterat Jesus, aut hoc disponebat Jesus, carnem quia indutum erat Verbum, veluti concisam distribuere credentibus in se. Durus est, inquiunt, hic sermo; quis potest eum audire? 3. Sciens autem Jesus apud semetipsum quia murmurarent de eo discipuli ejus. Sic enim apud se ista dixerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ramini: ds̃ .ẽ. Non potest hoc fieri: sed ab homine ñ potestho
fieri. Abipso sole: quando ꝑgit ad occidentẽ deserit orientẽ:
& donec oriturus redeat ad orientẽ ñ .ẽ. inoriente : Dñs¬

Expanded text:
ramini? Deus est. Non potest hoc fieri ab homine; non potest hoc ramini? Deus est. Non potest hoc fieri ab homine; non potest hoc fieri ab ipso sole. Quando pergit ad occidentem, deserit orientem, et donec oriturus redeat ad orientem, non est in oriente: D
Abbreviated transcription (Latin):
& in uno haberł acies m̃tiũ suarũ : quã uideo ius ticiã. hic
cortitutꝰ : si iusticia ẽ ipsã uid& iust nescio quot mansionil
a mecarne seuinctꝰ : & in illius iusticiȩ luce coniunitus:
Ergo testimoniũ sibi: ꝑ hib& litx Aꝑisanosoculos & sibupsa
testis ẽ ut cognoscat᷑ ligx Sed quid agimꝰ de infidelib nũ¬
oculos ñ habent cordis: Audi deillis: ex euuagelio ipsoplatã
sentenciã: & lux luc& intenebris: & tenebre ea non con¬
p̃hender̃. Ergo ait dñs: & uerũ ait & siego de me testimo
niũ ꝑ hbeo : uerũ . ẽ. testimoniũ meũ : quia des: sciounde
uent & quo uado. Patrẽ uolebat intelligi : patriglam dabat
sFilius aequalis glorificat eũ aquo ẽ. missus : quantũ deb& homoglori¬
ficare eũ aquo.ẽ. creat᷑: Sciounde ueni: & quo uado. Iste quuri
p̃sentia uob loquit᷑. hab& qđ ñ deseruit : sed tam̃ uenit: Non enĩ
ueniendo inde discessit : aut redeundo nos dereliquit: Quidmi¬

Expanded text:
habent acies mentium suarum. Quam video justitiam hic constitutus, si justitia est, ipsam videt justus nescio quot mansionibus a me carne sejunctus, et in illius justitiae luce conjunctus. Ergo testimonium sibi perhibet lux: aperit sanos oculos, et sibi ipsa testis est, ut cognoscatur lux. Sed quid agimus de infidelibus? numoculos non habent cordis. Audi de illis ex Evangelio ipso prolatam sententiam: Et lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt Ergo ait Dominus, et verum aitimonium meum, quia scio unde veni et quo vado. Patrem volebat intelligi. Patri gloriam dabat Filius; aequalis glorificat eum a quo est missus: quantum debet homo glorificare eum a quo est creatus! Scio unde veni, et quo vado. Iste qui in praesentia vobis loquitur, habet quod non deseruit, sed tamen venit: non enim veniendo inde discessit, aut redeundo nos dereliquit. Quid mi
Abbreviated transcription (Latin):
Nã quantũ ꝑtina fr̃s nei ad mortẽ istã uisibilẽ & corponilẽ. nũqͥa
nos ñmorimꝰ qui manducamꝰ panẽ decelo descendentẽ: Sic s̃mortui
a. illi. quẽ ad modũ & nos sumꝰ morituri: Quansiũ attin& ut dici
ad mortẽ huiꝰcorporis iusibilẽ atq carnalẽ: quantũ aut̃ ꝑtinet
adillã mortẽ dequa t̾r& d̃s ꝗͥ mortuis patres istoꝵ. mandu
cauit manna & moyses. manducauit manna &. aaron. mandu¬
cauit manna & fine es: manducauer̃ ibi multi qui dño placuer̃
uirt sacram̃ti. Quã multi de altari accipiut. & moriunt᷑: & ac

Expanded text:
Nam quantum pertinet, fratres mei, ad mortem istam visibilem et corporalem, numquid Nam quantum pertinet, fratres mei, ad mortem istam visibilem et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum nos sumus morituri; quantum attinet, ut dixi, ad mortem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum autem pertinet ad illam mcavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi qui Domino placuervirtus Sacramenti. Quam multi de altari accipiunt et moriuntur, et ac