comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suum: Crebro iam diximꝰ. beatum
iob typũ scȩ̃ uniuersalis ȩccłȩ. amicoᷤ
uͦ illius. hereticoꝵ speciẽ tenere: qui
quasi ex defensione dñi occasionem
stultȩ locutionis inueniunt: & contu¬
meliosa contra eos uerba iaculant᷑.
Quib cuncta quȩ a fidelib sentiunt᷑.
quasi in uentũ ꝓlata displicent.
Unde nc̃ dr̃. Numqͥd sapiens respon¬
debit quasi in uentũ loquens: Nec
bonoꝵ uerba dicta rationis. s stimu¬
los furoris existimant. Unde & sub¬
dit᷑. Et implebit ardore stomachũ
suũ. Qui ea etiã quȩ se sciunt con¬
tumeliose dicere: student semꝑ ut
dictũ. ẽ ex dñi defensione palliare.
eum qui ñ.ẽ ȩqualis tͥ: & loqueris
timorem dñi habere: nisi eũ quem
potuerint ad suȩ confessionis stul¬
ticiam trahere. Unde adiungit.
Quantũ in te. ẽ. euacuasti timorẽ: &
tulisti p̃ces corã dño. Tulisti dr̃ ab-
stulisti. Acsi aꝑte dicat. De tua iusti¬
cia p̃sumens: creatoris tui gr̃am de-¬

Expanded text:
Crebro jam diximus beatum Job typum sanctae universalis Ecclesiae, amicos vero illius haereticorum speciem tenere, qui, quasi ex defensione Domini, occasionem stultae locutionis inveniunt, et contumeliosa contra bonos verba jaculantur. Quibus cuncta quae a fidelibus sentiuntur quasi in ventum prolata displicent. Unde nunc dicitur: Nunquid sapiens respondebit quasi in ventum loquens? Nec bonorum verba dicta rationis, sed stimulos furoris existimant. Unde et subditur. Et implebit ardore stomachum suum. Quia ea etiam quae se sciunt contudictum est, ex Domini defensione palliare. eum qui non est aequalis tibi, et loqueris timorem Domini habere, nisi eum quem potuerunt ad suae confessionis stultitiam trahere. Unde adjungit: VERS. 4. Quantum in te est, evacuasti timorem, et tulisti preces coram Domino. - Tulisti, dicitur abstulisti. Ac si aperte dicat: De tua justitia praesumens Creatoris tui gratiam de
Abbreviated transcription (Latin):
it. & saxũ transfert᷑ de loco suo: id. ẽ
mens scã cuius locus iusticia fuerat.
impulsu subito transfert᷑ ad culpã.
Rursũ quia alia . ẽ temptatio quȩ se
cordi hominis lenit̃ infundit. omnẽq
duriciã fortitudinis corrũpit atq
consumit. dicat᷑. lapides excauant
aque: quia uidelic& duriciã mentis
absorbent assidua & mollia blandi¬
m̃ta libidinis: & lentũ atq subtile
uiciũ. corrũpit durũ & forte ꝓposi¬
tum m̃tis. Unde subdit᷑. Et allu
enim influente aqua. paulatĩ consu
nutur terra. sic lenit̃ subripiente
uicio. mens etiam fortis absorbetur.
Unde bene subdit᷑. Et homines gͦ simi-¬
lit̃ ꝑdes: id ẽ. quia cũ temptationẽ ui-¬
sto iudicio eius m̃ti qui stare in alto
cernit᷑ repente dominari ꝑmittis. ca¬
dere ac defluere montẽ facis. Et cũ
uoluntas ad uiciũ cõmutat᷑: quasi ad
locũ aliũ transfert᷑ saxũ. Cũ uͦ tẽp

Expanded text:
it, et saxum transfertur de loco suo; id est, it, et saxum transfertur de loco suo; id est, mens sancta, cujus locus justitia fuerat, impulsu subito transfertur ad culpam. Rursum quia alia est tentatio, quae se cordi hominis leniter infundit, omnemque duritiam fortitudinis corrumpit atque consumit, dicatur: Lapides excavant aquae, quia videlicet duritiam mentis absorbent assidua et mollia blandimenta libidinis, et lentum atque subtile vitium corrumpit durum et forte propositum mentis. Unde subditenim influente aqua paulatim terra consumitur, sic leniter subrepente vitio mens etiam fortis absorbetur. Unde bene subjungitur Et homines ergo similiter perdes. Id est, quia cum tentationem justo judicio ejus menti qui stare in alto cernitur repente dominari permittis, cadere ac defluere montem facis; et cum voluntas ad vitium commutatur, quasi ad locum alium transfertur saxum; 402 cum vero
Abbreviated transcription (Latin):
agitur. ut cadentib montib saxum
ad loca alia transferat᷑: ut aquȩ la¬
pides excauent: & pa̾ulatĩ t̾ra alluui¬
onib consumat᷑. S magna nobis inten¬
tione discutiendũ. ẽ. qͦd infert᷑: & ho¬
mines gͦ similit̃ ꝑdes. Quid ẽ. enim
qͦd cadenti monti. & saxo trans lato.
qͦd excauato lapidi. & ꝑ alluuionem
terrȩ consumptȩ ꝑditio humana cõ¬
parat᷑: nisi hoc qͦd patent̃ dat᷑ intel¬
ligi. quia duo sunt genera tẽptatio¬
num: unũ qͦd in m̃te etiã iusti homi¬
nis ꝑ repentinũ euentũ agit᷑. qͣtinus
sic subito temptet᷑. ut hc̃ inopinato
ꝓuentu concutiat. & ꝓsternat. casũq
suũ ñ nisi postqͣm ceciderit uideat.
aliud uͦ qͦd paulatĩ uenit in m̃tem.
& resistentẽ animũ lenib suggestio¬
nib inficit: & om̃s in eo uires iusti¬
ciȩ. ñ nimietate sua s assiduitate
consumit: Quia gͦ alia . ẽ. tẽptatio
quȩ iustos plerũq subita inuasione
ꝓsternit. dicat᷑. mons cadens deflu¬

Expanded text:
agitur ut, cadentibus rupibus, saxum ad loca alia transferatur; ut aquae lapides excavent, et paulatim terra alluvionibus consumatur. Sed magna nobis intentione discutiendum est quod infertur: Et homines ergo similiter perdes. Quid est enim hoc, quod cadenti monti et saxo translato, quod excavato lapidi et per alluvionem terrae consumptae perditio humana comparatur, nisi hoc, quod patenter datur intelligi, quia duo sunt genera tentationum? Unum, quod in mente etiam justi hominis per repentinum eventum agitur, quatenus sic subito tentetur, ut hunc inopinato proventu concutiat et prosternat, casumque suum nonnisi postquam ceciderit videat. Aliud vero, quod paulatim venit in mentem, et resistentem animum lenibus suggestionibus inficit, et omnes in eo vires justitiae non nimietate sua, sed assiduitate consumit. Quia ergo alia est tentatio quae justos plerumque subita invasione prosternit, dicatur: Mons cadens deflu
Abbreviated transcription (Latin):
Breues dies hominis sunt: numerus
m̃siũ eius apud te. ẽ. Hoc & enĩ apud
nos uelut ñeẽ considerat: qͦd tanta
uelocitate transcurrit. Quia uero¬
apud omĩpotentẽ dm̃ etiã labentia
stant: apud eũ ẽẽ numerũ nr̃orum
m̃siũ ꝑhib&. Uel cerce in dieb breui¬
tas temporis: in m̃sib uͦ qͣsi multi¬
plicata dierũ spacia designantur.
N obis gͦ breues dies sunt: s qͥa uita
nr̃a post tendit᷑. apud dm̃ numerꝰ¬

Expanded text:
numerus mensium ejus apud te est. - Hoc etenim apud nos velut non esse considerat, quanta velocitate transcurrit. Quia vero omnipotenti Deo etiam labentia instant, apud eum esse numerum mensiummensium perhibet. Vel certe in diebus brevitas temporis, in mensibus vero quasi multiplicata dierum spatia designantur. Nobis ergo breves dies sunt. Sed quia vita nostra post tenditur, apud Deum numer
Abbreviated transcription (Latin):
sunt cogitationes m̃tis. Quȩ aliqͣn¬
do ꝑ irã tumescunt: ꝑ gr̃am tran¬
quillȩ fiunt ꝑ odiũ. cũ a maritueli¬
ne defluunt. S cum homo moritur.
aquȩ maris recedunt: quia iuxta
psalmystȩ uocẽ. in illo die peribunt
om̃s cogitationes eoꝵ. Et rursum
de moriente scriptũ. ẽ. Amor quoq
& odiũ: simul ꝑibunt. Arescit ergo
fluuius uacue factꝰ: qͥa subducta ani¬
ma. uacuũ reman& corpꝰ. Quasi enĩ
alueus fluminis uacuus. ẽ: corpꝰ exa¬
nime. Ex qua re uigilant̃ intuen¬
dũ. ẽ: qͦd uita p̃sens. uidelic& qͦusq
anuma morat᷑ in corpore. mari cõpa¬
ratur & fluuio. Aqua enĩ maris ama¬
ra. ẽ. fluminis dulcis. Et qͥa hic uiuen¬
tes. modo qͥbdã amaritudinib affi¬
cimur: mͦ autẽ dulcedine. tranquilli
ac mittes inuenimur: p̃sentis uitȩ
decursus. cõparatione exprimit᷑ ma¬
ris & fluminis. Sed in his durũ ual
de uidet᷑ ẽẽ qͦd subdit᷑: sic homo cũ
dormierit. ñ resurg&. Cur itaq labo¬

Expanded text:
tiones mentis, quae aliquanper iram tumescunt, per gratiam tranquillae fiunt, per odium cum amaritudine defluunt. Sed cum homo moritur, aquae maris recedunt, quia, juxta Psamistae vocem: In illa die peribunt omnes cogitationes eorum . Et rursum de moriente scriptum est: Amor quoque et odium simul peribunt . Arescit ergo fluvius vacuefactus, quia, subducta anima, vacuum remanet corpus. Quasi enim alveus fluminis vacuus est corpus exanime. Qua in re vigilanter intuendum est quia vita praesens, videlicet quousque anima moratur in corpore, mari comparatur et fluvio. Aqua enim maris amara est, fluminis dulcis. Et quia hic viventes modo quibusdam amaritudinibus afficimur, modo autem dulcedine tranquilli ac mites invenimur, praesentis vitae decursus comparatione exprimitur maris et fluminis. de videtur esse quod subditur: Sic homo, cum dormierit, non resurget. Cur itaque labo
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta litteram pat&: debemꝰ sensũ
ad int̾iora reducere: & qͣlit̃ hȩc iuxta
sp̃m intelligi debeant ꝑscrutari. In
scriptura & enĩ sacra ligni nomine¬
crux aliqͣndo. aliqͣndo uir iustꝰ. aut
etiam iniustꝰ: aliqͣndo uͦ incarnata
dĩ sapientia figurat᷑. Crux & enĩ
mittere. ẽ: dominico corpori crucem

Expanded text:
juxta litteram patet, debemus sensum ad interiora reducere, et qualiter haec juxta spiritum intelligi debeant perscrutari. In Scriptura etenim sacra ligni nomine aliquando crux, aliquando vir justus, aut etiam injustus, aliquando vero incarnata Dei sapientia figmittere est dominico corpori crucem
Abbreviated transcription (Latin):
in puluerẽ dormient. & uermes operi¬
ent eos: qͥa & si ñ simul reb tẽporalib
subleuant᷑. simul tam̃ in cura rerũ tẽ¬
poraliũ m̃tis corpore sopiunt᷑: simul¬
q eos uermes oꝑunt: qͥa uel istũ ut
concupita habeat. uel illũ ne habita
admittat. carnales cogitationeᷤ p̃muñs.
fuerat. nec amissas cũ anxietate reqͥ¬
rebat: qͥa nullis ext̃iorib cogitationi¬
b mordebatur. eũ uermes cordis non
oꝑuert̃. Et quia in terrenã curã m̃tẽ
suã ñ deiecerat: neqͣqͣm in puluere
dormiebat. Sequit᷑ Certe noui cogi¬
tationes ur̃as: & sententias contra me
iniqͣs. Cum scriptũ sit. quis scit quȩ¬

Expanded text:
ulvere dormient, et vermes operient eos, quia etsi non simul rebus temporalibus sublevantur, simul tamen in cura rerum temporalium mentis torpore sopiuntur. Simulque eos vermes operiunt, quia vel istum ut concupita habeat, vel illum, ne habita amittat, carnales cogitationes premunt. fuerat, nec amissas cum anxietate requirebat, quia nullis exterioris damni cogitationibus mordebatur, eum vermes cordis non operuerant. Et quia in terrena cura mentem suam non dejecerat, nequaquam in pulvere dormiebat. Sequitur: Certe novi cogitationes vestras, et sententias contra me iniquas. Cum scriptum sit: Quis scit
Abbreviated transcription (Latin):
sitiunt. De ciuitatib fecert̃ uiros ge¬
mere: & anima uulneratoꝵ clamabit.
& ds̃ multũ abire ñ patit᷑. Ipsi fuert̃
rebelles luminis. nesciert̃ uias eiꝰ: nec
reuersi sunt ꝑ semitas illius. Mane
primo consurgit homicida. int̾ficit
egenũ & pauꝑem: ꝑ noctẽ uͦ erit qͣsi
fur. Oculus adulteri exspectat cali¬
ginẽ dicens. Non me uidebit ocłs.
& oꝑiet uultũ suũ. Perfodit in tene¬
bris domos. sicut in die condixerass
sibi. & ignorauert̃ lucẽ. Si subito ap¬
paruerit aurora arbitrant᷑ umbrã
mortis: & sic in tenebris qͣsi in luce

Expanded text:
fecerunt viros gemere et anima vulneratorum clamavit et Deus inultum abire non patitur ipsi fuerunt rebelles luminis nescierunt vias eius nec reversi sunt per semitas illius mane primo consurgit homicida interficit egenum et pauperem per noctem vero erit quasi fur oculus adulteri observat caliginem dicens non me videbit oculus et operiet vultum suum perfodit in tenebris domos sicut in die condixerant sibi et ignoraverunt lucem si subito apparuerit aurora arbitrantur umbram mortis et sic in tene
Abbreviated transcription (Latin):
eius facta ñ ualeant: qͥa cũ potesta¬
te t̾̃rores adiungunt᷑. etiã signis osten¬
eo uiã eiꝰ: Quis uidelic& hominẽ illũ
increpare audeat: cuiꝰ uisũ ferre ꝑti¬
mescit: S tam̃ eius uiã ñ solũ helyas
& enoch qui in eiꝰ exꝓbratione ad me-¬
diũ reducunt᷑. s etiã om̃s electi argu¬
unt dũ contẽpnunt: dũ uirtute m̃tiᷤ
eius maliciȩ resistunt. S qͥa hoc ex di¬
uina gr̃a. & ñ suis uirib faciunt. rec¬
enĩ. nisi ds̃ cuiꝰ adiutorio electi ut re-¬
sistere ualeant fulciunt᷑: Aliquando

Expanded text:
ejus facta non valeant quia cum potestaejus facta non valeant quia cum potestate terroris adjungit etiam signa osteneo viam ejus? Quis videlicet hominum illum increpare audeat, cujus visum ferre pertimescit? Sed tamen ejus viam non solum Helias et Enoch, qui in ejus exprobratione ad medium perducuntur, sed etiam omnes electi arguunt, dum contemnunt, dum virtute mentis ejus malitiae resistunt. Sed quia hoc ex divina gratia, et non suis viribus faciunt, recetenim nisi Deus, cujus adjutorio electi ut resistere valeant fulciuntur? Multi
Abbreviated transcription (Latin):
malus indignationẽ conditoris sui qͦm
in ęt̃nũ passurus. ẽ. & in hac qͦq uita po¬
sitꝰ experit᷑. dũ ꝓsꝑitatẽ qͦm amat a¬
mittit. & aduersitatẽ qͣm formi dat
inuenit. Et qͣmuis increpari de suis
prauitatib a iustoꝵ lingua etiã & in
ꝓsꝑis ualeat: scimus tam̃ qͦd cũ facta
sua ꝑuersũ quẽq deiciunt: iustoꝵ in¬
crepatio conualescat. Qua aut̃ ratio¬
ne nẽ dr̃. quis arguit corã eo uiam eiꝰ:
dũ etiã iustis tacentib. hoc qͦq iustũ
sit: quia tociens hic iniqui uia argu¬
itur. qͦtiens eius ꝓsꝑitas int̾ueniente
aduersitate turbat᷑: S beatꝰ iobdũ¬
om̃i maloꝵ corpori loqueret᷑: subito
ad om̃iũ iniquoꝵ caput uerba conuer¬
tit. Uidit enĩ qͦd in fine mundi satan
hominẽ ingrediens. quẽ sacra script᷑a
antixp̃m appellat: tanta elatione ex¬
tollit᷑. tanta uirtute principat᷑. tan¬
tis signis & ꝓdigiis in scĩtatis ostensi¬
onib se eleuat: ut argui ab homine

Expanded text:
em conditoris sui, quam in aeternum passurus est, et in hac quoque vita positus experitur, dum prosperitatem quam amat amittit, et adversitatem quam formidat invenit. Et quamvis increpari de suis pravitatibus a justorum lingua etiam in prosperis valeat, scimus tamen quod cum facta sua perversum quemque dejiciunt, justorum increpatio convalescat. Qua autem ratione nunc dicitur: Quis arguet coram eo viam ejus? dum etiam, justis tacentibus, hoc quoque notum sit, quia toties hic iniqui via arguitur, quoties ejus prosperitas interveniente adversitate turbatur  Vet. m malorum corpore loqueretur, subito ad omnium iniquorum caput verba convertit. Vidit enim quod in fine mundi Satan hominem ingrediens, quem sacra Scriptura Antichristum appellat, tanta elatione extollitur, tanta virtute principatur, tantis signis et prodigiis in sanctitatis ostensione elevatur, ut argui ab homine
Abbreviated transcription (Latin):
licitor. Ds̃ molliuit cor meũ: & omp̃s
conturbauit me. Non enĩ perii ꝓpt̃
abscondita tempora: qui aut̃ nouer̃
transtulert̃: diripuert̃ greges & paue¬
runt eos. Asinũ pupilloꝵ abegert̃: &
abstulert̃ ꝓ pignore bouẽ uiduȩ. Sub¬
uertert̃ pauperũ uiã. & opp̃ssert̃ pa-¬
rit mansuetos terrȩ. Alii qͣsi onagri
in deserto. egrediunt᷑ ad opus suũ: ui¬
gilantesq ad p̃dam p̃parant panes li¬
beris. Agrũ ñ suũ demetunt: & uineã
eius quẽ ui opp̃sserant uindemiant.
N udos dimittunt homines indum̃ta tol¬
lentes: quib ñ ẽ oꝑim̃tũ in frigore.
Quos imbres montiũ rigant: & ñ haben¬
tes uelam̃ amplexant᷑ lapides. Uim
fecert̃ dep̃dantes pupillos: & uulgus
pauperũ expoliauert̃. Nudis & ince-

Expanded text:
licito. Deus mollivit cor meum, et Omnipotens conturbavit me. Non enim perii proptabscondita tempora: qui autem noverutranstulerunt, diripuerunt greges, et paverunt eos. Asinum pupillorum abegerunt, et abstulerunt pro pignore bovem viduae. Subverterunt pauperum viam, et oppresserterrae. Alii quasi onagri in deserto egrediuntur ad opus suum: vigilantes ad praedam, praeparant panem liberis. Agrum non suum demetunt: et vineam ejus, quem vi oppresserint, vindemiant. Nudos dimittunt homines, indumenta tollentes, quibus non est operimentum in frigore. Quos imbres montium rigant: et non habentes velamen, amplexantur lapides. Vim fecerunt depraedantes pupillos, et vulgum pau
Abbreviated transcription (Latin):
derant: quẽ ablatis reb tẽporalit̃
destructũ uidebant. S sc̃s uir tan¬
to eos alta consideratione duudicat.
qͣnto int̾ dampna quȩ ꝑtulerat infra-¬
cta rectitudine stabat. Quid enĩ ei
foris rerũ dampna nocuerant: qͥ illũ
& uermes oꝑient eos: si quis for sitan
acciꝑe ꝑ allegoriã uelit. explere breui¬
t̃ possumꝰ: si de iniqͦ hoc diuite ea quȩ¬
iam sunt dicta replicemꝰ. Dicit᷑ nãq.
Uiscera eius plena sunt adipe. Sicut
enĩ ex abundanti cibo adeps: ita ex
abundantia rerũ suꝑbia nascit᷑: quȩ
impinguat mͣtẽ diuitiis: dũ eleuatur
animus suꝑbientis. Suꝑbia qͥppe cor¬
dis: quasi quȩdã pinguedo .ẽ. crassitu
it quasi ex adipe iniqͥtas eoꝵ. Seqͥt᷑.¬
res huiꝰ scłi quasi ossa habent qͣndo in¬
hoc mundo fortitudinẽ dignitatũ pos¬
sident. S si in ext̃iori dignitate desint
terrena & domestica: trenȩ diuitiȩ qͣn¬

Expanded text:
derant quem, ablatis rebus, temporaliter destructum videbant. Sed sanctus vir tanto eos alta consideratione dijudicat, quanto inter damna quae pertulerat infracta rectitudine stabat. Quid enim ei foris rerum damna nocuerant, qui illum et vermes operient eos, si quis forsitan accipere per allegoriam velit, explere breviter possumus, si de iniquo hoc divite ea quae sunt jam dicta replicemus. Dicitur namque: Viscera ejus plena sunt adipe. Sicut enim ex abundanti cibo adeps, ita ex abundantia rerum superbia nascitur, quae impinguat mentem divitis, dum elevatur animus superbientis. Superbia quippe cordis quasi quaedam pinguedo est crassituit quasi ex adipe iniquitas eorum .res hujus saeculi quasi ossa habent, quando inhoc mundo fortitudinem dignitatum possident. Sed si exteriori dignitati desint terrenae et domesticae divitiae, quan
Abbreviated transcription (Latin):
accepturi erant crecdentes in eum.
S qm̃ omĩs hypochrita nec dm̃ nec ꝓ¬
ximũ diligit. cũ transitoriã mundi
głam quęrit. riuulos fluminis non
munera futura despicit: & fidẽ ñha¬
bens. riuulũ fluminis m̃te ñ uidet:
qͥa . ẽ. fides rerũ argum̃tũ ñ apparen

Expanded text:
accepturi erant credentes in eum. Sed quoniam omnis hypocrita nec Deum, nec proximum diligit, cum transitoriam mundi gloriam quaerit, rivulos fluminis non munera futura despicit, et fidem non habens, rivulum fluminis mente non videt, quia est fides rerum argumentum non apparen
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ferri. Bene aut̃ dr̃: & dolores diuidit
furoris sui. Qui enĩ istt̃nos dolores ĩpio
ꝑ retributionẽ seruat. & aliqͣndo etiã
eius m̃tẽ tẽporali dolore transuerberat:
qͥa hic quoq & illic ꝑcutit. furoris sui
suꝑ impiũ dolores diuidit. Neq enĩ
pęna p̃sens quȩ iniusti animũ a prauiˢ
desideriis ñ ĩmutat: ab ȩt̃nis suppli

Expanded text:
iuntur. Bene autem dicitur: Et dolores dividet furoris sui, qui enim aeternos dolores impio per retributionem servat, et aliquando mentem ejus etiam temporali dolore transverberat, quia hic quoque et illic percutit, furoris sui super impium dolores dividit. Neque enim poena praesens, quae injusti animum a pravis desideriis non immuta
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ iudicat. Nubes latibulũ eiꝰ nec
nr̃a considerat: & circa cardines cęli
ꝑambulat. Numqͥd semitã scłoꝵ cu-¬
stodire cupis: quã calcauert̃ uiri ini¬
qui: Qui sublati sunt ante tẽpꝰ suũ:
& fluuiꝰ subuertit fundam̃tũ eorũ.
Qui dicebant dõ recede a nobis: & qͣsi
nichil possit facere omp̃s ȩstimabant
eum: cũ ille impless& domꝰ eoꝵ bonis.
Quoꝵ sententia longe ꝓcul sit ame. Ui¬
debunt iusti & letabunt᷑: & in nocens
subsannabit eos. Nonne succisa. ẽ ere¬
ctio eoꝵ. & reliquias eoꝵ deuorabit ig¬
nis: Adquiesce gͥ ei & habeto pacẽ: &
ꝑ hȩc habebis fructꝰ optimos. Suscipe
ex ore illius legẽ: & pone sermones eiꝰ
in corde tuo. Si reuersus fueris ad om¬
nipotentẽ ȩdificaberis: & longe facies
iniquitatẽ a tabernaculo tuo. Dabit
ꝓ terra silicẽ. & ꝓ silice torrentes au¬
reos. Eritq om̃ps contra hostes tuos:
& argentũ coaceruabit᷑ tͥ. Tunc suꝑ
omĩpotentẽ deliciis afflues: & eleuabis¬

Expanded text:
ginem iudicat nubes latibulum eius nec nostra considerat et circa cardines caeli perambulat numquid semitam saeculorum custodire cupis quam calcaverunt viri iniqui qui sublati sunt ante tempus suum et fluvius subvertit fundamentum eorum qui dicebant Deo recede a nobis et quasi nihil possit facere Omnipotens aestimabant eum quorum sententia procul sit a me videbunt iusti et laetabuntur et innocens subsannabit eos nonne succisa est erectio eorum et reliquias eorum devoravit ignis adquiesce igitur ei et habeto pacem et per haec habebis fructus optimos suscipe ex ore illius legem et pone sein corde tuo, Si reversus fueris ad Omnipotentem, aedificaberis, et longe facies iniquitatem a tabernaculo tuo. Dabit pro terra silicem, et pro silice torrentes aureos. Eritque Omnipotens contra hostes tuos, et argentum coacervabitur tibi. Tunc super Omnipotentem deliciis afflues,
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Quia sepulchra mortuos tegunt:
quid aliud ꝑ sepulchra qͣm reꝓbi desig¬
nant᷑. in quib extinctȩ a uita beatitu¬
dinis animȩ uelut in sepulchris latent:
Iniquus gͦ iste ad sepulchra ducit᷑: qͥa
in prauoꝵ cordib recipiet᷑: qm̃ soli eũ¬

Expanded text:
t. --Quia sepulcra mortuos tegunt, quid aliud per sepulcra quam reprobi designantur, in quibus exstinctae a vita beatitudinis animae velut in sepulcris latent? Iniquus ergo iste ad sepulcra ducetur, quia in pravorum cordibus recipietur, quoniam soli eu
Abbreviated transcription (Latin):
quid dõ cõpara¬
ri potest homo.
etiã cũ ꝑfectȩ
fuerit scientiȩ:
Quid ꝓdest dõ
si iustus fueris: aut quid ei confers
si immacłata fuerit uita tua: Nũ¬
quid timens te argu& te . & ueni& te¬
tũ in iudiciũ: & ñ ꝓpt̃ maliciã tuã
płimã: & infinitas iniquitates tuas:
Abstulisti enĩ pignus frm̃ tuoꝵ sine
causa: & nudos exspoliasti uestib.
Aquã lasso ñ dedisti: & esurienti sub¬
traxisti panẽ. In fortitudine brachii
tui possidebas terrã: & potentissimꝰ
obtinebas eã. Uiduas dimisisti uacu¬
as: & lacertos pupilloꝵ cõminuisti.
Proptẽa circũdatꝰ es laqueis: & contur¬
bat te formido subita. Et putabas
te tenebras ñ uisurũ: & impetu a qͦ¬

Expanded text:
comparari potest homo, etiam cum perfectae fuerit scientiae? Quid prodest Deo si justus fueris? aut quid ei confers, si immaculatae fuerint viae tuae. Numquid timens te arguet te, et veniet tecum in judicium, Et non propter malitiam tuam plurimam, et infinitas iniquitates tuas? Abstulisti enim pignus fratrum tuorum sine causa, et nudos exspoliasti vestibus. Aquam lasso non dedisti, et esurienti subtraxisti panem. In fortitudine brachii tui possidebas terram, et potentissimus obtinebas eam. Viduas dimisisti vacuas, et lacertos pupillorum comminuisti. Propterea circumdatus es laqueis, et conturbat te formido subita. Et putabas te tenebras non visurum; et impetu aqua
Abbreviated transcription (Latin):
lum dr̃. Quẽ ds̃ suscitauit a mortius.
In eo qͦd sc̃i uiri eius iniqͥtati contradi¬
cunt. ñ ipsi sunt qui uiã eiꝰ arguunt:
s ille. ẽ. cuiꝰ gr̃a confortant᷑ Et qͥa p̃sen¬
tia eius qua in homine uenturus. ẽ. mul¬
to atrocior in ꝑsecutione erit. qͣm nẽ
cũ minime cernit᷑: qͥa specialit̃ adhuc
illo uase suo ꝓprio ñ gestat᷑: benedic¬
tũ. ẽ. corã eo. Multi enĩ nẽ uias anti¬
xp̃i duuidicantes corripiunt. s hoc qͦsi
in eiꝰ absentia faciunt. dũ illũ argu
unt. quẽ adhuc specialit̃ ñ intuent᷑:
Cũ uͦ in illo dampnato homine uenerit.
quisqͥs eiꝰ p̃sentiȩ resistit. corã eo uiã
eius argu&: cuiꝰ uires & concupiscit &
contempnit. Uel certe uiã eiꝰ arguere
ẽ: ꝓsꝑitatẽ cursus eius ȩt̃no supplicio
int̃ueniente turbare. Quod qͥa solus
dñs ꝓpria uirtute facturus. ẽ: de quo
sui. & destruet illustratione aduentꝰ¬

Expanded text:
lum dicitur: Quem Deus suscitavit a mortuis . In eo ergo quod sancti viri ejus iniquitati contradicunt, non ipsi sunt qui viam ejus arguunt, sed ille est ex cujus gratia confortantur. Et quia praesentia ejus, qua in homine venturus est, multo atrocior in persecutione erit quam nunc, cum minime cernitur, quia specialiter adhuc illo vase suo proprio non gestatur, bene dictum est: Coram eo. Multi enim nunc vias Antichristi dijudicantes corripiunt, sed hoc quasi in ejus absentia faciunt, dum illum unt quem adhuc specialiter non intuentur. Cum vero in illo damnato homine venerit, quisquis ejus praesentiae resistit coram eo viam ejus arguet, cujus vires conspicit et contemnit. Vel certe viam ejus arguere est, prosperitatem cursus ejus aeterno supplicio interveniente turbare. Quod quia Dominus solus propria virtute facturus est, de quo sui et destruet illustratione advent
Abbreviated transcription (Latin):
uitam ñ quasi uiã transeunt. s quasi
patriam attendunt: luctum cordis
electoꝵ considerare nesciunt. Illos
gͦ ut dolorẽ suũ considerent exqui¬
rit: qͦs in hoc mundo contigit ani¬
qui p̃dicatoꝵ uerbis contradicendo
minime resistunt. Qui etiã ꝑtran¬
seuntes sunt: qͥa intentionẽ m̃tis in
amore uitȩ p̃sentis figere dedignan¬
tionis seruat᷑. & ad diẽ furoris qui¬
.ẽ. ducit᷑. hoc ñ nisi uiator intelligit:
qm̃ qui cor in p̃sentib fixit: quȩ mni¬
quũ secunt᷑ supplicia ñ dep̃hendit. De qͦ¬

Expanded text:
vitam non quasi viam transeunt, sed quasi vitam non quasi viam transeunt, sed quasi ad patriam tendunt, luctum cordis electorum considerare nesciunt. Illos ergo ut dolorem suum considerent exquirit, quos in hoc mundo contigit aniqui praedicatorum verbis dicendo minime resistunt, qui etiam pertranseuntes sunt, quia intentionem mentis in amore vitae praesentis figere dedignantionis servatur: et ad diem furoris ducitur, hoc non nisi qui est viator intelligit, quoniam qui cor in praesentibus figit, quae iniquum sequantur supplicia non deprehenditur. Sequ
Abbreviated transcription (Latin):
me contempnit: & ea quȩ ipse deside-¬
rat cũ abundare aliis uiderit mirat᷑.
głam describens dicebat. Uidi ĩpium
suꝑ exaltatũ: & eleuatũ sicut cedros
lybani. S quia cor huic mundo ñ sub¬
didit: hunc iure despexit dicens.¬
Transiui: & ecce ñ erat. Esset quippe
aliquid in eiꝰ ȩstimatione impiꝰ: si ip¬
se ab hoc scł̃o p̃ intentione minime
transiss&. S is qui ñ transeunti mag¬
nũ aliquid eẽt. transeunti animo ꝗͣ
nichil e̾e̾t apparuit: qͥa dũ ȩt̃na retri¬
butio cogitat᷑. p̃sens gła qͣm sit nulla
cognoscit᷑. Hinc moyses cũ suꝑnȩ con¬
templationis głam quęrer& dixit.
Transiens uidebo uisionẽ. Nisi enim
gressũ cordis a scłi amore remouiss&:
neqͣ qͣm intelligere suꝑna potuisset.
Hinc iheremias luctũ cordissui conside¬
rare deposcens. ait. Ouos om̃s qui tran¬
sitis ꝑ uiã: attendite & uidete si ẽ do¬
lor. sicut dolor ms̃. Qui enĩ p̃sentẽ¬

Expanded text:
me contemnit, et ea quae ipse desideme contemnit, et ea quae ipse desiderat, cum abundare aliis viderit, miraturgloriam describens, dicebat: Vidi impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani . Sed quia cor huic mundo non subdidit, hunc Transivi, et ecce non erat. Esset quippe aliquid in ejus aestimatione impius, si ipse ab hoc saeculo per intentionem minime transisset. Sed is qui non transeunti magnum aliquid esset, transeunti animo quam nihil esset apparuit, quia dum aeterna retributio cogitatur, praesens gloria quam sit nulla cognoscitur. Hinc Moyses, cum supernae contemplationis gloriam quaereret, dixit: Transiens videbo visionem gressum cordis a saeculi amore removisset, nequaquam intelligere superna potuisset. Hinc Jeremias luctum cordis sui considerari deposcens, ait: O vos omnes qui transitis per viam, attendite et videte, si est dolor sicut dolor meus . Qui enim prae
Abbreviated transcription (Latin):
ducit᷑. Sepe &enĩ du diuina patien¬
tia tolerat: qͦs iam ad supplicia p̾̃scia
condempnat. Permittit florere: quos
adhuc cernit det̾iora ꝑpetrare. Quia
enim uidit ad qͣm dãpnationis foueã
tendant: hoc eis ꝓ nichilo ẽẽ existimat
qͦd hic ꝑuersi relinquenda multipli¬
cant. S quisquis p̃sentis mundi głam
diligit. magnã eẽ felicitatẽ deputat
hic scđ̾m uotũ florere: qͣmuis cogat᷑
postmodũ supplicia ȩt̃na tolerare.
Solus gͦ ille conspicit nil eẽ qͦd iniquus
flor&: qui iam gressũ cordis ab amo-¬
re p̃sentis scłi amouit. Unde recte cũ
de subsequenti dampnatione ĩpii di¬
ceret᷑: p̃mittit᷑. Int̾rogate quelib& de
uiatorib: & hȩc eadẽ illũ intelligere
cognoscetis. Uiator quippe dr̃: qui p̃
tendit. Qui in dilectione p̃sentis se¬
culi cor figere despicit: qui ñ remane¬
re in transeuntib. s ad ȩtna ꝑuenire
concupiscit. Qui enĩ in hac uita uia¬
tor eẽ ñ appetit. huiꝰ uitȩ ꝓsꝑa mini¬

Expanded text:
t. --Saepe etenim diu divina patientia tolerat quos jam ad supplicia praescita condemnat, permittit florere quos adhuc cernit deteriora perpetrare. Quia enim videt ad quam damnationis foveam tendant, hoc eis pro nihilo esse existimat, quod hic perversi relinquenda multiplicant. Sed quisquis praesentis vitae gloriam diligit, magnam esse felicitatem deputat hic secundum votum florere, quamvis cogatur postmodum supplicia aeterna tolerare. Solus ergo ille conspicit nil esse quod iniquus floret, qui jam gressum cordis ab amore praesentis saeculi amovit. Unde recte cum de subsequenti damnatione impii diceretur, praemittitur: Interrogate quemlibet de viatoribus, et haec eadem illum intelligere cognoscetis. Viatendit. Qui in dilectione praetereuntis saeculi cor figere despicit, qui non remanere in transeuntibus, sed ad aeterna pervenire concupiscit. Qui enim in hac vita viator esse non appetit, hujus vitae prospera mini
Abbreviated transcription (Latin):
requisitione fatigat᷑. Nam subditur.
Iste morit᷑ robustus & sanus: diues et
felix. Uiscera eius plena sunt adipe:
& medullis ossa eiꝰ irrigant᷑. Alius uͦ¬
ullis opib. Ista cũ ita sint: qͥs om̃ipo¬
tentis dĩ secreta discutiat: cur hȩc ita
ẽẽ ꝑmittat: S electis & reꝓbis uita
quidẽ dispar. ẽ: carnis aut̃ in morte
corruptio dispar ñ .ẽ. Vnde subiungit᷑¬

Expanded text:
requisitione fatigatur. Nam subditur: requisitione fatigatur. Nam subditur: Iste moritur robustus et sanus, dives et felix; viscera ejus plena sunt adipe, et medullis ossa illius irrigantlaetitiam. --Ista cum ita sint, quis omnipotentis Dei secreta discutiat cur haec ita esse permittat? Sed electis et reprobis vita quidem dispar est, carnis autem in morte corruptio dispar non est. Unde subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
& eam quȩ de nr̃a nobis incertitudine
subrepserat cogitationis quȩrelã placa¬
re. Ecce enĩ qͦd electos ad uitã flagella
reuocant. & a malis actib reꝓbos nec
flagella cõpescunt: omĩpotentis dĩ ui-¬
dicia suꝑ nos ualde occulta st̃. & iniu¬
sta non sunt. S tendamꝰ ocłm m̃tis ad
suꝑiora: & in illis aspicimꝰ. qͥa de nobis¬
quid iuste conqueri ñ habemꝰ. Omp̃s
enĩ ds̃ angłoꝵ merita discernens. ali¬
os in ȩt̃na luce sine lapsu ꝑmanere
constituit: alios sponte lapsos ab sta¬
tu suȩ celsitudinis in ęt̃nȩ dãpnatio¬
nis ultione ꝓstrauit. Nobiscũ gͥ inui¬
ste nichil agit: qͥ & subtiliorẽ nobis
naturã iuste iudicauit. Dicat ergo.
N uniqͥd dm̃ qͥspiã docebit scientiã. qͥ
excelsos iudicat: Qui enĩ suꝑ nos mi¬
ra facit: constat ꝓculdubio qͥa de nob̃
scient̃ om̃ia disponit. His itaq p̃mis¬
sis adiungit᷑ ubi humanus animꝰ in

Expanded text:
et eam quae de nostra nobis incertitudine et eam quae de nostra nobis incertitudine surrexerat, cogitationis querelam placare. Ecce enim quod electos ad vitam flagella revocant, et malis actibus reprobos nec flagella compescunt, omnipotentis Dei judicia super nos valde occulta sunt, et injusta non sunt. Sed tendamus oculum mentis ad superiora. In illis aspicimus, qquid juste conqueri non habemus. Omnipotens enim Deus angelorum merita discernens, alios in aeterna luce sine lapsu permanere constituit; alios sponte lapsos a statu suae celsitudinis, in aeternae damnationis ultione prostravit. Nobiscum igitur injuste nihil agit, qui et subtiliorem nobis naturam juste judicavit. Dicat ergo: Nunquid Deum quispiam docebit scientiam, qui excelsos judicat? Qui enim super nos mira facit, constat procul dubio quia de nobis scienter omnia disponit. His itaque praemissis adjungitur, ubi humanus animus in
Abbreviated transcription (Latin):
expleat: & quousq uiuit. uoluptates
suas ꝑficere ñ desistit. Ecce enĩ domꝰ
ui oꝑis. ea quȩ ẽẽ potuit uite longi¬
tudo breuiat᷑. s quid ad eũ ꝑtinet. si
numerus dierũ eiꝰ dimidiet᷑: Et in
hoc gͦ se peccator contra dm̃ erigit
ubi ds̃ omp̃s euis erectionẽ frangit:
& ne illata ꝑcussione m̃tẽ humiliat:
qͣm in deliberatione contra dm̃ ob¬
stinatio obdurat. Et notandũ quã
grauis culpȩ reatus sit. & pęnã pro
culpa m̃ti ꝓponere: & tam̃ nec tor¬
menti metu sub iugo conditoris cer¬
dimꝰ. cordi nr̃o quęstio orit᷑. cur omp̃s
& misericors ds̃ in tantã cecitatẽ cade¬
re rationẽ m̃tis humanȩ ꝑmiserit. Ne
uͦ quisqͣm ultra qͣm lic& occulta dĩ u¬
dicia discutere p̃sumat: recte subiun
gitur. Nũqͥd dm̃ quispiã docebit scien¬
tiam: qui excelsos uidicat: Cũ in his
quȩ de nobis agunt᷑ ambigimꝰ. debemꝰ
alia quȩ nobis sunt certa conspicere:

Expanded text:
expleat; et quousque vivit, voluptates expleat; et quousque vivit, voluptates suas perficere non desistit. Ecce enim domusvi operis ea quae esse potuit vitae longitudo breviatur; sed quid ad eum pertinet, Si numerus dierum ejus dimidietur? Et in hoc ergo se peccator contra Deum erigit, ubi Deus omnipotens ejus erectionem frangit; et nec illata percussio mentem humiliat, quam in deliberatione contra Dominum obstinatio obdurat. Et notandum quam gravis culpae reatus sit, et poenam pro culpa menti proponere, et tamen nec tormenti metu sub jugo conditoris cerdimus, cordi nostro quaestio oritur, cur omnipotens et misericors Deus in tantam caecitatem cadere rationem mentis humanae permiserit? Ne vero quisquam ultra quam debet occulta Dei judicia discutere praesumat, recte subjun. Nunquid Deum quispiam docebit scientiam, qui excelsos judicat? - Cum his quae de nobis aguntur ambigimus, debemus alia quae nobis sunt certa conspicere,
Abbreviated transcription (Latin):
tor prudens erit in pęna. qui stultꝰ
fuerit in culpa: quia ibi iã dolore con¬
strictus ad rationẽ ocłos aꝑit qͦs hic
uoluptati deditus clausit: & pęna tor¬
quente exigit᷑ ut sapiat. qui hic exce¬
cante se suꝑbia desipiebat. Cui tam̃
sua sapientia iam tc̃ minime ꝓderit:
qͥa hoc ubi oꝑari iuxta sapientiã de¬
buit. tempus amisit. Pro sũmo hic
nãq bonũ concupiscit germ̃ generis
habere. domũ. familiã. & opib reple-¬
ri. & diu in hac carnis corruptione
uiuere. s si fortasse aliqͥd ad eiꝰ desi¬
deriũ ueniat qͦd tam̃ obtinere ñpos¬
sit. nisi cũ offensione conditoris eius
animus ad paululũ ꝑturbat᷑. Cogi¬
tat qͥa si hoc ȩgerit unde offensã sui
conditoris incurrat. in domo. in filiis.
in uita ꝑcutit᷑: s suꝑbia sua ꝓtinꝰ insti¬
gatꝰ obdurescit. Et qͣmlibs in domo.
quãlib& in uita ꝑcussionẽ sentiat. ne¬
quaqͣm curat: dũ mͦ quȩ cogitauerit

Expanded text:
tor prudens erit in poena qui, stultus tor prudens erit in poena qui, stultus fuit in culpa , quia ibi jam dolore constrictus ad rationem oculos aperit, quos hic voluptati deditus clausit; et poena torquente exigitur ut sapiat, qui hic excaecante se superbia desipiebat. Cui tamen sua sapientia jam tunc minime proderit, quia hic ubi operari juxta sapientiam debuit, tempus amisit. Pro summo hic namque bono concupiscit germen generis habere, domum familia et opibus replere, et diu in hac carnis corruptione vivere. Sed si fortasse aliquid ad ejus desiderium veniat, quod tamen obtinere non possit nisi cum offensione conditoris ejus animus ad paululum perturbatus cogitat, quia si hoc egerit hic, unde offensam sui conditoris incurrat, in domo, in filiis, in vita percutitur. Sed superbia sua protinus instigatus obdurescit; et quamlibet in domo, quamlibet in vita percussionem sentiat, nequaquam curat, dummodo quae cogitaverit
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita positꝰ culpã suã uidere uolu-¬
iss&: de omĩpotentis dĩ postmodũ fu¬
rore ñ biber&. S qui hic auertit ocu¬
los a respectu criminis. illic declina¬
re ñ ualet sententiam dampnationis.
Sepe uͦ hic qui supplicia ȩtna ñ metu¬
unt: praua agere ꝓ temporali saltẽ
ꝑcussione ꝑtimescunt. Sed sunt non¬
nulli qui ita in iniqͥtate duruerunt:
ut nec ipsis metuant feriri quȩ amant.
dũ mͦ quȩ ꝑuerse cogitauerint exple¬
ant. Unde hoc in loco de iniqui huiꝰ¬
obduratione subiungit᷑. Quid enĩ ad¬
eũ ꝑtin& de domo sua post se: &si nu¬
merus m̃siũ eius dimidiet᷑: Neq enĩ
sic debemꝰ acciꝑe ut iniquus iste post¬
ea qͦm dampnatꝰ ȩt̃nis suppliciis fue¬
rit. de domo sua id ẽ. cognatis qͦs reli¬
querit minime cogitabit: cũ ꝑ sem&¬
ipsam ueritas dicat. qͥa diues qͥ in
infersio sepultus fuerat. de qͥnq fr̃ib
quos reliquerat. etiã in supplicio po¬
situs curã gerebat. Om̃is nãq pecca¬

Expanded text:
s, culpam suam videre voluisset, de Omnipotentis postmodum furore non biberet. Sed qui hic avertit oculos a respectu criminis, illic declinare non valet sententiam damnationis. Saepe vero hi qui supplicia aeterna non metuunt, prava agere pro temporali saltem 493 percussione pertimescunt. Sed sunt nonnulli qui ita in iniquitate duruerunt, ut nec in ipsis metuant feriri quae amant, dummodo quae perverse cogitaverint expleant. Unde hoc in loco de iniqui obduratione subjungitur: CAeum pertinet de domo sua post se? Et si numerus mensium ejus dimidietur? - Neque enim sic debemus accipere, ut iniquus iste postea quam damnatus aeternis suppliciis fuerit de domo sua, id est de cognatis quos reliquerit, minime cogitavit, cum per semetipsam Veritas dicat quia dives qui in inferno sepultus fuerat, de quinque fratribus quos reliquerat etiam in supplicio positus curam gerebat . Omnis namque pecca
Abbreviated transcription (Latin):
affligit᷑. Bene autẽ de utrisq subiun¬
git᷑. Et tam̃ simul in puluere dormi¬
ent: & uermes oꝑient eos. In puluere
enĩ dormire. ẽ: in t̾renis desideriis ocu¬
los m̃tis claudere. Unde unicuiq pec¬
canti. & in culpa sua dormienti dicit᷑.
siue diuitis. siue pauꝑis suꝑbientis a¬
nimũ curȩ carnales p̃munt. In reb
enĩ trenis pauꝑ & diues reꝓbus. qͣmuis
ñ pari ꝓsꝑitate fulciant᷑. pari tam̃ an

Expanded text:
affligitur. Bene autem de utrisque subjunaffligitur. Bene autem de utrisque subjungitur: Et tamen simul in pulvere dormient, et vermes operient eos. In pulvere enim dormire est in terrenis desideriis oculos mentis claudere. Unde unicuique peccanti et in culpa sua dormienti dicitur:sive divitis, sive pauperis superbientis animum curae carnales premunt. In rebus etenim terrenis pauper et dives reprobus, quamvis non pari prosperitate fulcia
Abbreviated transcription (Latin):
fulcit᷑. ut etiã int̾iori trenȩ domꝰ ab un¬
dant̃ saginet᷑: dr̃. Et medullis ossa illiꝰ
irrigant᷑. Uel certe ossa sunt huiꝰ diui¬
tis: prauȩ & durȩ consuetudines. Me¬
dullȩ uͦ in ossib sunt: ipsa desideria
mala uiuendi: quȩ neq ex prauitatis
factione saciant᷑. Quȩ medullȩ quasi
ossa irrigant᷑ cũ praua desideria per¬
uersas consuetudines suas in uolupta¬
tũ delectationẽ conseruant. Et sunt
ñnulli: qui in hoc mundo diuitias ñ
habent. s habere concupiscunt: elati
e̾e̾ appetunt: qͣmuis in hoc mundo
qͦd cupiunt obtinere ñ possint. Et cũ
nullis reb uel honorib fulti sunt: ꝑ
mala tam̃ desideria in conspectu in¬
t̃ni iudicis reos conscientia addicit.
Talis & enĩ quisq plerũq ideo affligit᷑
qͥa ditescere ac suꝑbire ñ p̃ual&. De
qͦ & subdit᷑. Alius uͦ morit᷑ in amari¬
tudine animȩ: absq ullis opib. Ecce
unde diues suꝑbo corde inanit̃ gaud&
inde pauꝑ alius suꝑbo corde in anius

Expanded text:
ulcitur, ut etiam interiori terrenae domus abundantia saginetur, dicitur: Et medullis ossa illius irrigantur. Vel certe ossa sunt hujus divitis pravae et durae consuetudines, medullae vero in ossibus sunt ipsa desideria male vivendi, quae neque ex pravitatis satisfactione satiantur. Quae medullossa irrigant, cum ipsa prava desideria perversas consuetudines suas in voluptatum delectatione conservant. Et sunt nonnulli qui in hoc mundo divitias non habent, sed habere concupiscunt, elati esse appetunt, quamvis in hoc mundo quod cupiunt, obtinere non possint. Et cum nullis rebus vel honoribus fulti sint, per mala tamen desideria in conspectu interni judicis, reos conscientia addicit. Talis etenim quisque plerumque ideo affligitur, quia ditescere ac superbire non valequo et subditur: Alius vero moritur in amaritudine animae suae absque ullis opibus. Ecce unde dives superbo corde inaniter gaudet, inde pauper alius superbo corde inanius
Abbreviated transcription (Latin):
plend& uultͦ ꝑspicientiũ: sic corda ho¬
minis manifesta st̃ prudentib. Prom¬
de beatꝰ iob cũ amicoꝵ colloquentiũ
cogitationes nosse se dicer& adiunxit.
& sententias contra me iniquas: ut ex
patenti re ostender&. qͥa hoc qͦd in eis
latebat inueniss&. Unde ipsas qͦq eoꝵ
iniqͦs sententias adiunxit dicens. Dici¬
tis enim. Vbi. ẽ. domus principis: & ubi
tabernacula impioꝵ: Infirmi quiq
in hoc mundo florere appetunt. & sic̃
magna mala. sic flagella ꝑtimescunt:
in eis qͦs flagellatos aspiciunt. culpas ex
pęna metiunt᷑. Quos enim ꝑcussos cer¬
nunt: dõ displicuisse suspicant᷑. Vnde
amici beati iob. quẽ ꝑcussũ uidert̃
impiũ fuisse credidert̃: uidelicet ȩs¬
timantes quia si impius ñ fuiss&: eiꝰ
tabernacula ꝑmanerẽ. S ista ñ cogi¬
tat. nisi qui adhuc infirmitatis tedio
laborat: qui in p̃sentis scłi delectatio¬
ne gressũ cogitationis figit. qͥ transire
ad ȩt̃nã patriã ꝑfectis desideriis ne¬

Expanded text:
tium, sic corda hominum manifesta sunt prudentibus . Proinde beatus Job, cum amicorum colloquentium cogitationes nosse se diceret, adjunxit: Et sententias contra me iniquas, ut ex patenti re ostenderet quia hoc quod in eis latebat 496 invenisset. Unde ipsas quoque eorum iniquas sententias adjungit, dicens: Dicitis enim: Ubi est domus principis, et ubi tabernacin hoc mundo florere appetunt, et sicut magna mala, sic flagella pertimescunt, in eis quos flagellatos aspiciunt, culpas ex poena metiuntur. Quos enim percussos cernunt, Deo displicuisse suspicantur. Unde amici beati Job, quem percussum viderunt, impium fuisse crediderunt, videlicet aestimantes quia si impius non fuisset, ejus tabernacula permanerent. Sed ista non cogitat nisi qui adhuc infirmitatis taedio laborat, qui in praesentis saeculi delectatione gressum cogitationis figit, qui transire ad aeternam patriam perfectis desideriis ne
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓsꝑitate uel aduersitate p̾sentis scłi
dissimilit̃ ad mom̃tũ currt̃. qͥ ꝑ cor¬
ruptionẽ carnis ad t̾ram similit̾ re-¬
deunt: Illa .ẽ. gͦ solũmodo uita cogi¬
tanda: in qua cũ resurrectione car-
nis ad finẽ dissimilẽ ꝑtingit᷑ retribu¬
tionis. Quȩ . ẽ. iniquis salus aut ro¬
bur: qͥa adeptis diuinis dũ totũ hic
cũ celeritate relinquit᷑ & illic retri¬
butio quȩ ñqͣm relinqui possit inueni¬
tur: Sicut aut̃ huiꝰ iniqui leticia tran¬
sit ad pęnã: ita afflicti innocentis pę¬
na transit ab leticiã. Nec diuitiȩ gͦ
debent m̃tẽ extollere: nec inopia ꝑtͣ¬
bare. Unde beatus iob int̃ dampna re-¬
rũ. nulla admittit ad animũ dãpna
cogitationũ: s ad eos qui se in ꝑcussio¬
ne despiciunt redarguendũ. subiung̃

Expanded text:
ersitate praesentis saeculi dissimiliter ad momentum currunt, qui per corruptionem carnis ad terram similiter redeunt? Illa est ergo solummodo vita cogitanda, in qua cum resurrectionnis ad finem dissimilem pertingitur retributionis. Quae est enim iniquis salus aut robur, qui adeps et divitiae, dum totum hic cum celeritate relinquitur, et illic retributio, quae nunquam relinqui possit, invenitur? Sicut autem hujus iniqui laetitia transit ad poenam, ita afflicti innocentis poena transit ad laetitiam. Nec divitiae ergo debent mentem extollere, nec inopia perturbare. Unde beatus Job inter damna rerum nulla admittit ad animum damna cogitationum, sed ad eos qui se in percussione despiciunt redarguendo subjungit,
Abbreviated transcription (Latin):
dantiã necessitas uitat᷑. Dũ aliqͥd de
inuidia suggerit. fit dulce quod dicit:
quia ꝑuersa mens dũ aliũ ditescere
uiderit. exultat se ei minorẽ minime
uideri. Cum aliquid de fallacia ꝑsu-¬
adet. fit dulce qͦd suggerit: qͥa eo ipso
quo fallit cȩtõs. prudens uidetur sibi.
Cum luxuriã deceptȩ m̃ti loquit᷑. fit dul¬
ce qͦd suad&: qͥa in uoluptate animũ
resoluit. Quot gͦ uicia carnaliũ
cordib inserit: quasi tot potꝰ suȩ dul¬
cedinis porrigit. Quam tam̃ ut p̃di¬
xi eius dulcedinẽ ñ ꝑcipiunt: nisi qui
p̃sentib uoluptatib dediti. ad ꝑpetuũ
luctũ trahunt᷑. B ene gͦ dr̃. dulcis fuit
glareis cocyti: quia amarus electis. &
suauis. ẽ. reꝓbis. Illos enim solũmͦ suis
delectationib pascit: qͦs cotidianis lap¬
sib ad gemitũ impellit. S equit᷑. Epost

Expanded text:
dantiam necessitas vitatur. Dum aliquid de dantiam necessitas vitatur. Dum aliquid de invidia suggerit, fit dulce quod dicit, quia perversa mens dum alium deterescere viderit, exsultat se eo minorem minime videri. Cum aliquid de fallacia persuadet, fit dulce quod suggerit, quia eo ipso quo fallit caeteros, prudens videtur sibi. Cum luxuriam deceptae menti loquitur, fit dulce quod suadet, quia in voluptate animum resolvit. Quot ergo vitia carnalium cordibus inserit, quasi tot potus suae dulcedinis eis porrigit. Quam tamen, ut praedixi, ejus dulcedinem non percipiunt, nisi qui, praesentibus voluptatibus dediti, ad perpetuum luctum trahuntur. Bene ergo dicitur: Dulcis fuit glareis Cocyti, quia amarus electis, et suavis est reprobis. Illos enim solummodo suis delectationibus pascit, quos quotidianis lapsibus ad gemitum impellit. Sequitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
gressus. dũ dona ꝑuersis tribuit. dũ
eos in hoc mundo honorib extollit. dũ
eoꝵ ocłis ꝓdigia ostendit. dũ fluxȩ m̃tes
hunc in suis ꝓdigiis admirant᷑ & se¬
quunt᷑ bene de eo dr̃. Dulcis fuit gla¬
reis cocyti. Cũ enĩ hunc electi despici¬
unt. cũ m̃tis calce contẽpnunt: illi eũ
sequentes diligunt. qui uelut aqua uo¬
luptatis ad ꝑpetuũ luctũ trabuntur:
qui ꝑ t̾renã concupiscentiã more glareȩ
cotidianis lapsib ad ima dilabunt᷑.
Aliis namq gustũ suȩ dulcedinis ꝑ suꝑ¬
biã. aliis ꝑ auariciã. aliis ꝑ inuidiam.
aliis ꝑ falsitatẽ. aliis ꝑ luxuriã porri¬
git: & ad qͣnta uicioꝵ genera ꝑtrahit.
quasi tot suȩ dulcedinis potus ꝓpinat.
N am cũ aliquid suꝑbũ in m̃te ꝑsuad&.
fit dulce qͦd dicit: qͥa uideri p̾latꝰ cętĩs
homo ꝑuersus appetit. Dũ m̃ti auari¬
ciam infundere infundere molit᷑. fit
dulce qͦd occulte loquit᷑: quia ꝑ abun¬

Expanded text:
gressus, dum dona perversis tribuit, dum gressus, dum dona perversis tribuit, dum eos in hoc mundo honoribus extollit, dum eorum oculis prodigia ostendit, fluxae mentes hunc in suis prodigiis admirantur et sequuntur, bene de eo dicitur: Dulcis fuit glareis Cocyti. Cum enim hunc electi despiciunt, cum mentis calce contemnunt, illi eum sequentes diligunt, qui velut ab aqua voluptatis ad perpetuum luctum trahuntur, qui per terrenam concupiscentiam more glareae quotidianis lapsibus ad ima dilabuntur. Aliis namque gustum suae dulcedinis per superbiam, aliis per avaritiam, aliis per invidiam, aliis per fallaciam, aliis per luxuriam porrigit; et ad quanta vitiorum genera pertrahit, quasi tot suae dulcedinis potus propinat. Nam cum aliquid superbum in mente persuadet, fit dulce quod dicit, quia videri praelatus caeteris homo perversus appetit. Dum menti avaritiam infundere molitur, fit dulce quod occulte loquitur, quia per abun
Abbreviated transcription (Latin):
qui digna dolorib oꝑa faciunt: in in¬
fernũ ad luctũ decurrt̃. S nos despi¬
ciamus umbrã carnalis sapientiȩ qͥ iã
de ueritate lucẽ tenemꝰ: & cognoscamꝰ¬
ꝑ uocẽ beati uiri cocyton luctũ infir¬
mantiũ dici. Scriptũ quippe. ẽ. Uiri¬
liter agite . &. confortet᷑ cor ur̃m. Qui
enĩ in dõ confortari renuunt: ad lu¬
ctũ ꝑ animę infirmitatẽ tendunt.
Glareas uͦ. lapillos fluminis appellari
consueuimꝰ: qͦs aqua defluens trahit.
Quid gͦ ꝑ glareas cocyti. nisi reꝓbi de¬
signant᷑ : qui suis uoluptatib dediti
quasi semꝑ a flumine ad uma detra¬
hunt᷑: Qui enĩ contra uoluptates huiꝰ
scłi stare fortit̾ nolunt. glareȩ cocyti
fiunt: quia suis cotidie lapsib ad luc¬
tũ tendunt. ut in ęt̾̃nũ post lugeant:
qui modo se in suis uoluptatib dele¬
ctabilit̃ relaxant. Et quia antiquus
hostis. suũ uas. illũ reꝓbũ hominẽ in-¬

Expanded text:
qui digna doloribus opera faciunt, in inqui digna doloribus opera faciunt, in infernum ad luctum decurrunt. Sed nos despiciamus umbram carnalis sapientiae, qui jam de veritate lucem tenemus et cognoscamus voce beati viri Cocyton luctum infirmantium dici. Scriptum quippe est: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum . Qui enim in Deo confortari renuunt, ad luctum per animi infirmitatem tendunt. Glareas vero lapillos fluminum appellare, consuevimus, quos aqua defluens trahit. 499 Quid ergo per glareas Cocyti nisi reprobi designantur, qui, suis voluptatibus dediti, quasi semper a flumine ad ima detrahuntur? Qui enim contra voluptates hujus saeculi stare fortiter nolunt, glareae Cocyti fiunt qui suis quotidie lapsibus ad luctum tendunt, ut in aeternum post lugeant, qui modo se in suis voluptatibus delectabiliter relaxant. Et quia antiquus hostis suum vas illum reprobum hominem in