comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de uitȩ tuȩ dispensatione aliquid quere¬
ris. qui in manu artificis tem& ipsum
nesciens tenerise Extolli itaq tanto ma¬
gis non debes in eoquod agis: quanto in¬
tra sinũ ȩt̃nitatis clausus. ne quo huc or¬
dine ueneris. nec quando. uel quomͦ. hinc
ẽes. & numerũ dierũ tuorum noueras sub¬
audis ut ego. qui me nasciturũ noui
Iuia & ante humanitatis ortũ: indiuini.¬
tate semꝑ substantialiter uixi. Homines
quippe tunc ẽẽ incipiunt: cũ in matrũ
suarum uentre nascuntur. Nam ipsa qͦ
nec priꝰquã creentur existunt. Deus uero
qui sine initio semꝑ exstitit. presciuit
de se hoc quod inutero uirginis ꝑinitiũ
sumpsit: & quia p̃sciuit disposuit: quia
disposuit. nil ꝓfecto inhumana forma.
sine sua uoluntate tolerauit. Conuinca¬
tur gͦ cur de flagellis suis homo querit᷑
qui ortum suũ prȩscire ñ potuit: supse
etiã qui ortũ suũ presciendo disposuit
se int̾ homines ad flagella prȩparauit.

Expanded text:
de vitae tuae dispensatione aliquid querede vitae tuae dispensatione aliquid quereris, qui in manu artificis temetipsum nesciens teneris? Extolli itaque tanto magis non debes in eo quod agis, quanto intra sinum aeternitatis clausus, nec quo huc ordine veneris, nec quando vel quomodo hinc esses, et numerum dierum tuorum noveras? Subaudis ut ego, qui me nasciturum novi, quia et ante humanitatis ortum in divinitate semper substantialiter vixi. Homines quippe tunc esse incipiunt, cum in matrum suarum ventre nascuntur. Nam ipsa quoque nec priusquam creentur existunt. Deus vero qui sine initio semper exstitit praescivit de se hoc quod in utero Virginis initium sumpsit; et quia praescivit, disposuit; quia disposuit, nihil profecto in humana forma sine sua voluntate toleravit. Convincatur ergo cur de flagellis suis homo queritur, qui ortum suum praescire non potuit, si ipse etiam qui ortum suum praesciendo disposuit se inter homines ad flagella praeparavit.
Abbreviated transcription (Latin):
re an odio dignꝰ sit: sed omĩa infuturo re
nem dr̃ Quis hominũ intelligere pot̾it
uiã suame Et nimirũ bona malaue qͥs
faciens: conscientia attestante cognoscit.
S iccirco dr̃. quod uia sua ab hominib
nesciatur: qr etiam si recta se quisq oꝑa
agere intelligat: subdistricto tam̃ exa¬
illum de ista finis sui consideratione ꝑ¬
terruit ad examinandum eiꝰ exordiũ redi¬
it: ac ne conquerat᷑ cur finẽ suũ nesciat:
cõmemoratur etiã quia nec quo huc ini¬
cio accessit intelligat. Nam seq̃r. Sciebas¬
tunc quod nasciturus eẽs ÷ aut numerũ
dierum cuorum noueras : Acsi illi aꝑte
diceret. Quid mirũ si t̾minum tuũ ñ in¬
telligis: qui nec initium comprȩhendis:¬
& qui ignoras quo huc initio ueneris:
quid mirũ. sinescias quo fine subtraha¬
ris: Sigͦ meũ fuit te ꝑinitiũ exoccultis
ad ꝓmpta ꝓducere. meũ quoq erit. etiã
te᷑ ex ꝓmpͣtis ad occulta reuocare: cur

Expanded text:
re, an odio dignus sit, sed omnia in futurum re, an odio dignus sit, sed omnia in futurum dem Salomonem dicitur: Quis hominum intelligere poterit viam suam ? Et nimirum bona malave quis faciens conscientia attestante cognoscitur. Sed idcirco dicitur quod via sua ab hominibus nesciatur, quia etiam si recta se quisque opera agere intelligat, sub districto tamen exa X. Igitur postquam illum de ista finis sui consideratione perterruit, ad examinandum ejus exordium redit; ac ne conqueratur cur finem suum nesciat, commemoratur etiam quia nec quo huc initio accessit intelligat. Nam seqtunc quod nasciturus esses, aut numerum dierum tuorum noveras? - Ac si illi aperte diceret: Quid mirum, si terminum tuum non intelligis, qui nec initium comprehendisEt qui ignoras quo huc initio veneris, quid mirum si nescias quo fine subtraharis? Si ergo meum fuit te per initium ex occultis ad prompta producere, meum quoque erit etiam te ex promptis ad occulta revocare. Cur
Abbreviated transcription (Latin):
grẽ arce ꝑsistat. Dicat᷑ gͦ ei. Indica mͥ
si habes intelligentiã. inqua uia ha¬
bitet lux. & tenebrarũ quis locus sit:
ut ducas unũ quodq ad tͣminos suos.
Ac si diceret᷑. Sic̃ qui de mał conuer¬
tantur ad bona. uel qui de bonis ad ma¬
la redeant nescis: ita etiã nec de te qͥd
tuis meritis exigentib agatur intelli¬
gis. Et sic̃ alienũ nullatenꝰ comp̃hen¬
dis: ita etiã tuũ t̾minũ p̃noscere ñ uales.
lam enĩ quantum ipse ꝓfȩceris scis: s qͥd
adhuc ego de te in occulto sentiã nescis.
Iam iusticiȩ tuȩ acta consideras: s quã
districte apud me pensetur ignoras. Uȩ
etiã laudabili uitȩ hominũ si remota pie¬
tade iudicetur: quia districte discussa.
inde ante oculos iudicis. unde se placere
suspicatur obruitur. Unde recte dño ꝑꝓ
tuo: quia ñ iustificabitur inconspectu
dr̃. Sunt iustiatq sapientes. & oꝑa eorũ
in manu dei: & tam̃ nescit homo utrũ amo¬

Expanded text:
gratiae arce persistat? Dicatur ergo ei: Indica mihi, gratiae arce persistat? Dicatur ergo ei: Indica mihi, si habes intelligentiam, in qua via habitet lux, et tenebrarum quis locus sit; ut ducas unumquodque ad terminos suos. Ac si diceretur: Sicut qui de malis convertantur ad bona, vel qui de bonis ad mala redeant, nescis, ita etiam nec de te quid tuis meritis exigentibus agatur intelligis. Et sicut alienum nullatenus comprehendis, ita etiam tuum terminum praenoscere non vales. Jam enim quantum ipse profeceris scis, sed quid adhuc de te ego in occulto sentiam nescis. Jam justitiae tuae acta consideras, sed quam districte apud me pensentur ignoras. Vae etiam laudabili vitae 933 hominum, si remota pietate judicetur, quia distrinde ante oculos judicis unde se placere suspicatur obruitur. Unde recte Domino ptuo, quia non justificabitur in conspectu eorum in manu Dei, et tamen nescit homo utrum amo
Abbreviated transcription (Latin):
oblitꝰ: in ea quȩ sunt priora extendeis
me ad destinatũ sequor ad palmã suꝑne
uocationis dei in xp̃o iħu. Sequor autẽ:
si cõprȩhendam inquo & cõprȩhensussũ.
Et certe iam de illo uoce dnĩca dictũ
fuerat. uas electionis mͥẽ: & tam̃ adhuc
castigans corpꝰ suũ metuit ne reꝓbetur.
Uȩ miseris nobis. qui de electione nr̃a
nullam adhuc dei uocẽ cognouimꝰ: &
iam in otio quasi de securitate corpemꝰ.
Deb& ꝓfecto deb& inspe ẽẽ securitas.
la certantes foueat: & iste torpenteꝰ pun
timere dm̃ insuis oꝑib renuit. S cur
beatꝰ iob de tãualida questione requiri¬
tur. quȩ omĩno ab hominib ignorat᷑.
ut iustorũ iniquorũq t̾minũ comp̃hen¬
dat: nisi ut aliorũ finẽ cognoscere ñ ua¬
lens. ad suum recurrat.: Quia sic̃ alioꝵ
sic etiã suũ nesciat. & nesciens timeat:
timens humilietur: humiliatꝰ iam de
oꝑib suis extolli ñdebeat: & ñ elatꝰ. in

Expanded text:
oblitus, in ea quae sunt priora extendens oblitus, in ea quae sunt priora extendens me, ad destinatum sequor, ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu. Sequor autem si comprehendam, in quo et comprehensus sum . Et certe jam de illo dominica dictum fuerat voce: Vas electionis mihi est, et tamen adhuc castigans corpus suum, metuit ne reprobaretur. Vae miseris nobis qui de electione nostra nullam adhuc Dei vocem cognovimus, et jam in otio quasi de securitate torpemus! Debet profecto, debet in spe esse securitas, la certantes foveatimere Deum in suis operibus renuit. Sed cur beatus Job de tam valida quaestione requiritur, quae omnino ab hominibus ignoratur, ut justorum iniquorumque terminum comprehendat, nisi ut aliorum finem cognoscere non valens, ad suum recurrat, quia sicut aliorum, sic etiam suum nesciat, et nesciens timeat, timens humilietur, humiliatus jam de operibus suis extolli non debeat, et non elatus in
Abbreviated transcription (Latin):
manȩ mentis oculo nullatenꝰ penetrat᷑.
Uidemꝰ nãq quod illa deo aduersa gen¬
tilitas. iusticiȩ luce ꝑfusa ẽ: & iudȩa du¬
dum dilecta ꝑfidiȩ. ẽ. nocte cȩcata. Scimꝰ
etiam quod latro de patibulo transiuit
sus intartarũ. Rursumq quia aliquan¬
do sortes quȩ cȩper̃ non mutant᷑: & latro¬
nem nouimꝰ aliũ ꝑuenisse ad suppliciũ:
& apłos scimꝰ ꝑcepisse ꝓpositũ quod de¬
siderauerunt regnũ. Quis gͦ discutiat
inqua uia habitae lux. & tenebrarũ qͥs
locus sit. ut ducat unũ quodq adtermi¬
nos suos: & intelligat semitas domꝰ eiꝰ.
Uideo paulũ ex illa ꝑsecutionis seuicia
ad grãm apłatꝰ uocatum: & tam̃ sic int̾
iudicia occulta formidat: ut repbari
se.ȩtiã pꝰ quã uocatꝰ ẽ. timeat. Ait enĩ
Castigo corpus meum & seruituti su¬
bicio: ne forte aliis p̃dicans. ipse reꝓbus
efficiar. Et rursum. Ego me n arbitror
comprȩhendisse. Unum autẽ quȩ retro

Expanded text:
manae mentis oculo nullatenus penetratur. manae mentis oculo nullatenus penetratur. Vidimus namque quod illa Deo aversa gentilitas justitiae luce perfusa est, et Judaea dudum dilecta perfidiae est nocte caecata. Scimus etiam quod latro de patibulo transivit sus in tartarum. Rursumque quia sortes aliquando quae coeperint non mutantur, et latronem novimus alium pervenisse ad supplicium, et apostolos scimus percepisse propositum quod desideraverant Regnum. Quis ergo discutiat in qua via habitet lux et tenebrarum quis locus sit, ut ducat unumquodque ad terminos suos, et intelligat semitas domus ejus? Video Paulum ex illa persecutionis saevitia ad gratiam apostolatus vocatum , et tamen sic inter judicia occulta formidat, ut reprobari se etiam postquam vocatus est timeat. Ait enim: « Castigo corpus meum et servituti subjicio: ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . » Et rursum: « Ego me non arbitror comprehendisse; unum autem quae retro
Abbreviated transcription (Latin):
iddomũ ducit: quia actio ad mansionem
ptahit. Siquis hominũ ista discussus di¬
cat: quis ista saltim imꝑterritus audiat
Multos enim uidemꝰ cotidie quia iusticiȩ lu¬
ce resplendent: & tam̃ ad finẽ sui nequiciȩ
obscuritate tenebrant᷑. Et multos cerni¬
mꝰ peccatorũ denebris obuolutos: & tamen
iuxta uitȩ suȩ t̾minũ repente reddi luci
iusticiȩ liberos. Multos nouimꝰ semel
inuentã uiã iusticiȩ illibatȩ usq ad obitũ
tenuisse: & plerosq conspeximꝰ usq ad-
exitum cepta semel crimina sine cessatiõe
cumulasse. Quis uero int̾ ista occultorum
iudiciorum nubila. mentis suȩ radium mt¬
tat. ut aliqua consideratione discernat.
uł quis ꝑdur& in malo. uł quis ꝑseuer&
in bono: uel quis ab infimis conuertatur
ad sũma. uel quis a sũmis reuerberetur
ad infima: Latent hȩc sensus hominũ :¬
nec quicquã de cuius lib& fine cognoscit᷑:
quia diuinorum iudiciorum abyssus. hu¬

Expanded text:
ad domum ducit, quia actio ad mansionem ad domum ducit, quia actio ad mansionem pertrahit. Sed quis hominum ista discussus dicat? quis ista saltem imperterritus audiat? Multos enim videmus quotidie qui justitiae luce resplendent, et tamen ad finem suum nequitiae obscuritate tenebrantur. Et multos cernimus peccatorum tenebris obvolutos, et tamen juxta vitae suae terminum repente reddi luce justitiae liberos. Multos etiam novimus semel inventam viam justitiae illibate usque ad obitum tenuisse, et plerosque conspeximus usque ad exitum coepta semel crimina sine cessatione cumulasse. Quis vero inter ista occultorum judiciorum nubilas mentis suae radium mittat, ut aliqua consideratione discernat vel quis perduret in malo, vel quis perseveret in bono, vel quis ab infimis convertatur ad summa, vel quis a summis revertatur ab infima? Latent haec sensus hominum nec quidquam de cujuslibet fine cognoscitur, quia divinorum judiciorum abyssus hu
Abbreviated transcription (Latin):
Beato itaq iob dr̃. Indica mͥ si nosti omĩa
inqua uia habitte lux: & tenebrarũ quis
locus sit. Acsi diceret᷑ ei. Si plenã te ha¬
bere scientiam suspicaris: dic uł in cuiꝰ cor¬
de ea quȩ nc̃ de .ẽ. innocentia ueniat: uł
in cuiꝰ corde ea quȩ nc̃ est malicia ꝑseue¬
ret. In qua uia habitet lux. id ÷ cuiꝰ m̃tẽ
ueniens iusticia impleat: & tenebrarũ qͥs
locꝰ sit: id .ẽ. inquo iniquitas cȩca ꝑdur&.
Ut ducas unũ quodq ad t̾minos suos: idẽ.
ut diuidices si uel isqui nc̃ iniquus cernit᷑.
miniquitate uitã finiat: Eis qui iustus
cemitur. extremitatẽ uitȩ suȩ cũ iusticiȩ ꝑ¬
fectione concludat. Et intelligas semitas
domus eiꝰ : id ẽ. consideres atq discernas
uł cui bona actio ꝑseuerans. et̃nã mansi¬
onẽ prestte in regnũ: uel quẽ usq adt̃¬
minum suũ actio praua constringers in
sione ponit᷑: semita ꝓ actione: Semitagͥ

Expanded text:
Beato itaque Job dicitur: Indica mihi si nosti omnia, Beato itaque Job dicitur: Indica mihi si nosti omnia, in qua via habitet lux, et tenebrarum quis locus sit? Ac si dicatur ei: Si plenam te habere scientiam suspicaris, dic vel in cujus cor ea quae nunc deest, innocentia veniat, vel in cujus corde ea quae nunc est malitia perseveret. In qua via habitet lux, id est cujus mentem veniens justitia impleat: Et tenebrarum quis locus sit, id est, in quo iniquitas caeca perduret: Ut ducas unumquodque ad terminos suos, id est, ut dijudices si vel is qui nunc iniquus cernitur, in iniquitate vitam finiat; vel is qui justus cernitur extremitatem vitae suae cum justitiae perfectione concludat: Et intelligas semitas domus ejus, id est, consideres atque discernas, vel cui bona actio perseverans aeternam mansionem praestet in regno, vel quem usque ad terminum suum actio prava constrsione ponitur, semita pro actione. Semita igitur
Abbreviated transcription (Latin):
sidero: quia solus miscdit formo. Uel cer¬
te iccirco beatꝰ iob utrũ terrȩ latitudinẽ
considerauit inquirit᷑: ut exemplo alie
nȩ latitudinis humilietur. Acsi ei aꝑte
diceret᷑. Eos quos innumera mala pre¬
sentis uitȩ nequeunt angustare considera:
ꝙ de statu cordis tui int̾ uerbera gloriari
cessa. Sequit᷑. Indica mͥ si nosti omnia in
qua uia habitet lux. & tenebrarũ quis lo¬
cus sit: ut ducas unum quodq ad t̾minoᷤ
suos. & intelligas semitas domꝰ eiꝰ. Beatꝰ
iob graui questione discutitur. ut de uia
lucis & tenebrarũ loco requirat᷑: & unũ¬
quodq ad suos t̾minos ducat: ac semitas
domꝰ eius intelligat. Quid enĩ lucis nomine.
nisi iusticia accipit᷑: & quid ꝑ tenebras:
nisi iniquitas designat᷑: Unde quib dã
conuersis apeccatorũ nequicia dr̃. Eratiᷤ
aliquando tenebrȩ: nunc autẽ lux in dño.
Et de quibdã inpeccato manentib me¬
morat᷑. Qui dormiunt: nocte dormiuns.

Expanded text:
sidero, quia solus misericorder formo. Vel cersidero, quia solus misericorder formo. Vel certe idcirco beatus Job utrum terrae latitudinem consideraverit inquiritur, ut enae latitudinis humilietur. Ac si aperte dicatur: Eos quos innumera mala praesentis vitae nequeunt angustare considera, et de statu cordis tui inter verbera gloriari ubi dicit: Indica mihi, si nosti omnia, in qua via habitet lux, et tenebrarum quis locus sit, ut deducas unumquodque ad terminos suos, et intelligas semitas domus ejus ob gravi quaestione discutitur, ut et de via lucis, et tenebrarum loco requiratur; ut unumquodque ad suos terminos ducat, ac semitas domus ejus intelligat. Quid enim lucis nomine, nisi justitia accipitur? et quid per tenebras, nisi iniquitas designatur? Unde quibusdam conversis a peccatorum nequitia dicitur: Eratis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Et de quibusdam in peccato manentibus memoratur: Qui dormiunt, nocte dormiunt .
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ circa me sunt. mag̃ ad ꝓfectũ uene¬
runt eu̾głii: ita ut uincula mea mani¬
festa fierent in oĩ p̃torio. Hanc latitu¬
dinẽ dauid inter angustias obtinebat.
dicens. Intribulatione dilatasti me. Tc̃
itaq hȩc t̾ra id ẽ. scõrum conscientia dila¬
securitate repellit᷑: intꝰ ad se impingit᷑
ut ad sꝑanda suꝑna tendatur. Cũq eua¬
gari exteriꝰ ñ ꝑmittit᷑ quasi insinũ suũ
reuocata dilatatur. Uos autẽ quȩ boni
uiri aduersa tolerent cernimꝰ: s intꝰ quan¬
tum gaudeant ñ uidemꝰ. Mentis eorũ lati¬
tudinẽ. mͦ inuerbis. mͦ in oꝑib consideran¬
do cognoscimꝰ: s tam̃ quanta in eis ampli¬
tudo sit eiꝰdem latitudinis ignoramꝰ. Au¬
diat gͦ humana sapientia: & se insipien¬
tẽ dicat. Nunquid considerasti latitudinẽ
t̾rȩ : Ac sidicat. ut ego. qui flagellis cin¬
ctã occultã iustorũ leticiã solus plene con¬

Expanded text:
quae circa me sunt magis ad profectum venequae circa me sunt magis ad profectum venerunt Evangelii, ita ut vincula mea manifesta fierent in omni praetorio . Hanc latitudinem David inter angustias obtinebat, dicens: In tribulatione dilatasti me . Tunc itaque haec terra, id est sanctorum conscientia, dilae securitate repellitur, intus ad se impingitur, ut ad speranda superna tendatur. Cumque evagari exterius non permittitur, quasi in sinum suum revocata dilatatur. Nos autem quae boni viri adversa tolerent cernimus, sed intus quantum gaudeant non videmus. Mentis eorum latitudinem modo in verbis, modo in operibus considerando cognoscimus, sed tamen quanta in eis amplitudo sit ejusdem latitudinis ignoramus. Audiat ergo 931 humana sapientia, et se insipientem discat: Nunquid considerasti latitudinem terrae? Ac si dicat: ut ego, qui flagellis cinctam, occultam justorum laetitiam solus plene con
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe ẽ. Rex qui sedet in solio udicii:
dissipat omne malum intuitu suo.
Et quia omne uicium angustat. omĩs
uero uirtꝰ animũ dilatat: post destru¬
cta uicia. recte subiungitur. Nunquid
considerasti latitudinem t̾rę: Nisi enĩ
uirtꝰ animum dilataret: nequaquam
paulus corinthiis diceret. Dilatamini &
uos: & nolite iugum ducere cũ infide¬
lib. Sollert uero intuendũ ẽ. quod dr̃:¬
considerasti. Latitudo nanq bonorum
interior ẽ: & nequaquã comp̃hendit᷑.
nisi caute consideretur. Nam plerũq
eos exterius inopia humiliat: penȩ cru¬
ciatꝰ angustat: s tam̃ inter hȩc semꝑ inte¬
rior fortitudo usq ad sꝑanda cęlestia di la¬
tat. Angustati apłi exteriꝰ fuerant. qui
flagella sustinebant: s in magna stabats
intus latitudine liberi. qui apud se hȩc
eadem flagella ingaudium uerterant.
tudinẽ int̾ angustias paulus inuenerat.
qui dicebat. Scire autẽ uos uolo fr̃s. qi

Expanded text:
quippe est: Rex qui sedet in solio judicii, quippe est: Rex qui sedet in solio judicii, dissipat omne malum intuitu suo . Et quia omne vitium angustat, omnis vero virtus animum dilatat, post destructa vitia recte subjungitur: Nunquid considerasti latitudinem terrae? Nisi enim virtus animum dilataret, nequaquam Paulus Corinthiis diceret: Dilatamini et vos, et nolite jugum ducere cum infidelibus . Solerter vero intuendum est quod dconsiderasti. Latitudo namque bonorum interior est, et nequaquam comprehenditur, nisi caute consideos exterius inopia humiliat, poenae cruciatus angustat; sed tamen inter haec semper interior fortitudo se usque ad speranda coelestia dilatat. Angustati apostoli exterius fuerant, quando flagella sustinebant; sed in magna stabant intus latitudine liberi, qui apud se haec eadem flagella in gaudium verterant. tudinem inter angustias Paulus invenerat, qui dicebat: Scire autem vos volo, fratres, quia
Abbreviated transcription (Latin):
norum iudiciorũ memoria inse repͥmi
conspicit: quasi deambulantes in se diũ
quid ingressus es ꝑfundũ maris. & in no¬
uissimis abyssi de ambulasti subaudis ut
tem suꝑbiam calcos Acsi ei aꝑte dice¬
retur. Si latentia cordis uicia me solũ
reprimere conspicis: tu extolli de ꝓpͥa
cogitationes prauȩ: quas deo pandimꝰ.
quando eas inpenitentiam flendo con¬
fitemꝰ: quas etiã ñ confessas intuet᷑. s
confessas ingredit᷑. Tunc quippe uiã sibi
inportis mortis aꝑit: quando solutis pra¬
uis cogitationib. ad nos post confessionẽ
uenit. Quȩ portȩ mortis iccirco uocate
sunt: quia ꝓfecto uia ad interitũ ꝑ iniqͦs
semꝑ cogitationes aꝑit᷑. Quod adhuc re¬
sa uidisti: Tenebrosa nanq ostia sunt.
latentia mentis mala: quȩ & haberi intrin¬
secus possunt: & tam̃ ab altero uideri
ñ possunt. Quȩ tam̃ dñs cernit: q̃n ea
occulto respectu gr̃ȩ destruit. Sriptũ

Expanded text:
norum judiciorum memoria in se reprimi norum judiciorum memoria in se reprimi conspicit, quasi deambulantis in se gressquid ingressus es profundum maris, et in novissimis abyssi deambulasti? Subaudis ut tem superbiam calco. 930 Ac si ei aperte diceretur: Si latentia cordis vitia me solum reprimere conspicis, tu extolli de propria cogitationes pravae, quas Deo pandimus, quando eas in poenitentia flendo confitemur. Quas etiam non confessas intuetur, sed confessas ingreditur. Tunc quippe viam sibi in portis mortis aperit, quando, solutis pravis cogitationibus, ad nos post confessionem venit. Quae portae mortis idcirco vocatae sunt, quia profecto via ad interitum per iniquas sems mala.---Tenebrosa namque ostia sunt latentia mentis mala, quae et haberi intrinsecus possunt, et tamen ab altero videri non possunt. Quae tamen Dominus cernit, quando ea occulto respectu gratiae destruit. Scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
morũ hominum corda conuertere: &¬
desꝑatas mentes uisitationis suȩ uesti¬
giis tangendo mirabilit᷑ reformare.
Cũ enĩ post inmensa scelera unꝰquisq
compungitur: quid aliud quã in nouis¬
simis abyssi deus deambulans uidet᷑: Qua¬
si in abysso nanq deus deambulat: cũ ob¬
scurũ cor penetrans. fluctꝰ inuisibiles ui¬
ciorum calcat. Plerũq enĩ p̃terita alia
plangimꝰ. & aliis prȩsentib urgem᷑: ut mͦ
suꝑbia. mͦ ira. mͦluxuria. mͦ auaricia tẽp¬
tante fatigemur. S cum cuncta hȩc in
corde nr̃o dñs occultȩ uisitationis suȩti¬
more reprimit: quid aliud quã in abysso
gressus ponit: Quos gressus mente con¬
spicimꝰ: qn contra insurgentia uicia qͦ¬
modo timoris eiꝰ obuient dona pensamꝰ.
Hos nanq gressus ꝓpħa conspexerat.
cũ dicebat. Hisi sunt ingressus tiuids̃
ingressus dei mei regiꝰmei ꝗͥ ẽ insc̃o ipsiꝰ.
Quia enĩ in ordinatos motꝰ animꝰ diui¬

Expanded text:
morum comorum codesperatas mentes visitationis suae vestigiis tangendo mirabiliter reformare. Cum enim post immensa scelera unusquisque compungitur, quid aliud quam in novissimis abyssi Deus deambulans videtur? Quasi in abysso namque Deus deambulat, cum obscurum cor penetrans, fluctus invisibiles vitiorum calcat. Plerumque enim praeterita alia plangimus, et aliis praesentibus urgemur, ut modo superbia, modo ira, modo luxuria, modo avaritia tentante fatigemur. Sed cum cuncta haec in corde nostro Dominus occultae visitationis suae timore reprimit, quid aliud quam in abysso gressus ponit? Quos gressus mente conspicimus, quando contra insurgentia vitia quomodo timoris ejus obvient dona pensamus. Hos namque gressus Propheta conspexerat, cum dicebat: Visi sunt ingressus tui, Deus, ingressus Dei mei, regis mei, qui est in sancto ipsius . Qui enim inordinatos motus animi divi
Abbreviated transcription (Latin):
maris: Mare quippe.ẽ. mens humana. au¬
Cuius ꝓfunda ds ingreditur. quando ꝑ
cognitionem suam ad lamenta pęnitentiȩ
ab intimis cogitationib ꝑturbatur: q̃n
prioris uitȩ nequicias ad memoriã redu¬
cit: & fluctuantem in confusione sua a
nimum concutit. ꝓfundũ maris deus pe¬
netrat: quando etiã desꝑata corda ꝑ¬
mutat. Si enĩ mare intrat. qn cor secula¬
re humiliat: ꝑfundum maris ingredit᷑:
qͥn usitare mentes etiã pressas scelerib
ñ decdignatur. Unde & recte ꝑ contando
subiungitur. & in nouissimis abyssi deam¬
bulastie Quid enim est ab yssus nisi mens
humana: Quȩ dum sem& ipsam cõpre¬
hendere ñ ual&: sese in omne quod.ẽ.
uelut obscura abyssus latet. Unde be
suam. ab altitudine fantasiȩ suȩ: quia
dum sem&e ipsam mens humana ñ pe¬
netrat: ex comparatione sui. diuinȩ na¬
turȩ potentiam quam cõp̃hendere ñ
sufficit. humiliꝰ laudat. In nouissimis¬

Expanded text:
 mens humana,  mens humana, cujus profunda Deus ingreditur, quando homo per cogitationem suam ac lamenta poenitentiae ab intimis cogitationibus perturbatur; quando prioris vitae nequitias ad memoriam reducit, flnimum concutit. Profundum maris Deus penetrat, quando etiam desperata corda permutat. Ipse enim mare intrat quando cor saeculare humiliat, profundum maris ingreditur quando visitare mentes etiam pressas sceleribus non dedignatur. Unde et recte percunctando subjungitur: Et in novissimis abyssi deambulasti? Quae enim est abyssus, nisi mens humana, quae dum semetipsam comprehendere non valet, sese in omne quod est, velut obscura abyssus, latet? Unde bensuam, ab altitudine phantasiae suae , quia dum semetipsam mens humana non penetrat, ex comparatione sui, divinae naturae potentiam quam comprehendere non sufficit humilius laudat. 28. In novissimis
Abbreviated transcription (Latin):
enim ex plebe israelitica ipso p̃dicante
crediderunt: innumeriuͦ gentiũ ppłi ui¬
am uitȩ illo moriente secuti sunt. Suꝑ¬
bos nanq dum adhuc passibilis uiuerte
ptulit: a passibili uero uita mortuus stra¬
uit. Quod bene samson insem& ipso du-¬
dũ figuraliter expressit. qui paucos qͥdem
dum uiueret interemit: destructo autẽ
templo. hostes innumeros cum morere¬
tur occidit: quia nimirũ dñs ab elatio¬
ne suꝑbiȩ paucos cum uiuer&: plures
uero cum tẽplũ sui corporis solueretur ex
tinxit: atq electos ex gentib quos uiuen¬
do sustinuit. simul om̃s moriendo ꝑstra
uit. Recte itaq postquam inferna pene¬
trasse se edocuit: considerandam mox t̾re
homini dicer&. Ppende quod ꝑtuli: & pen¬
saquod emi. Nec queras ipse de uerbere:
dum nescis que te prȩmia maneant in
retributione. Int̾ hec itaq uerba crea¬
toris. oꝑe prȩcium puto. si a bono cõmu¬
ni ac publico parumꝑ ocłos flectimꝰ. &
quid in singuł nob̾ latent᷑ agat intuem᷑.

Expanded text:
dicante crediderunt; innumeri vero gentium populi viam vitae moriente illo secuti sunt. Superbos namque dum adhuc passibilis viveret pertulit, a passibili vero vita mortuus stravit. Quod bene Samson in semetipso dudum figuraliter expressit , qui paucos quidem dum viveret interemit; destructo autem templo, hostes innumeros cum moreretur occidit, quia nimirum Dominus ab elatione superbiae paucos cum viveret, plures vero cum templum 929 sui corporis solvertinxit, atque elatos ex gentibus, quos vivendo sustinuit, simul omnes moriendo prostravit. Recte itaque postquam inferna penetrasse se docuit, considerandam mox terrahomini diceret: Perpende quid pertuli, et pensa quod emi; nec queraris ipse de verbere, dum nescis quae te praemia maneant in retributione. Inter haec itaque verba creatoris operae pretium puto, si a bono communi ac publico parumper oculos flectimus, et quid in singulis nobis latenter agat intuemur.
Abbreviated transcription (Latin):
b hiuꝰ mundi confisi sunt dicentes. regẽ¬
non habemꝰ nisi cesarem. Iraxerunt uentos
quasi dracones: quia sp̃u elationis inflati
suꝑbia maliciosa tumuerunt. Defecer̃
oculi eorũ: quia scilicet spes eorũ ab eo qͥ
intendebat corruit. Que temporalia dili¬
gens. prestolari ȩt̾na neglexit: & t̾rena ideo
quia deo p̃posuit amisit. Dixer̃ enim. Si
dimittimꝰ eum sic: om̃s credent in eũ. &
uenient romani. & tollent nr̃m locũ &
gentem. Timuerunt ne locũ ñ occiso dño
ꝑderent: & tam̃ occiso ꝑdider̃. S cur ista
miseris euenerunt: subdat. quia ñ erat
herba. Id.ẽ. quia eorũ cordib defuit et̾nita¬
tis scientia: & nullũ eos refecit pabulum
uiriditatis uit̾nȩ doctrinȩ. Hoc igit᷑ loco
quid aliud uirentes herbas nisi sc̃ẽ doctri¬
nȩ scientiam: uł congruas opationes acci¬
pimꝰe De sertaigitur t̾ra compluitur. ut
ab ea uirentes herbȩ ꝑducantur: quia dũ

Expanded text:
bus hujus mundi confisi sunt dicentes: Regebus hujus mundi confisi sunt dicentes: Regenon habemus nisi Caesarem . Traxerunt ventos quasi dracones, quia spiritu elationis inflati superbia malitiosa tumuerunt. Defecerunt oculi eorum, quia scilicet spes eorum ab eo quod intendebat corruit. Quae temporalia diligens, praestolari aeterna neglexit, et terrena ideo quia Deo praeposuit amisit. Dixerunt enim: Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum locum et gentem . Timuerunt ne locum non occiso Domino perderent, et tamen occiso perdiderunt. Sed cur ista miseris evenerint, subdit: Quia non erat herba; id est, quia eorum cordibus defuit aeternitatis scientia, et nullo eos refecit pabulo viriditatis internae doctrinae. Hoc igitur loco quid aliud virentes herbas nisi sanctae doctrinae scientiam vel congruas operationes accipimus? Deserta igitur terra 941 compluitur, ut ab ea virentes herbae producantur, quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
ius scłi ad fidei cognitionẽ uocati: sc̃ĩs p̃di¬
catorib in huiꝰ uitȩ it mere. transitoria ali¬
m̃ta largiuntur. Herba bona oꝑatio po¬
nitur: sicut scriptũ ẽ. Germin& t̾ra her¬
bam uirentẽ. Quod licet inconditione
mundi ita hẏstorice factũ tenemꝰ: t̾ram
tam̃ eccłam figurasse ñ inconuenienter
accipimꝰ. Quȩ in eo germinauit herbã ui¬
rentẽ: in quo ad uerbũ dei fecunda mise¬
ricordiȩ oꝑa ꝓtulit. Herbã aliq̃n scientiã
atq doctrinã ȩt̃nȩ uiriditatis accipimꝰ:
sic̃ ꝑ ieremiã dicitur. Onagristeterunt in
rupib. traxerunt uentos quasi dracones.
defecer̃ ocłi eorũ: quia ñ erat herba. Quo
dicto: suꝑba ac nequissima uideorũ ẽ. ꝑse¬
cutio ꝓphetata. Ipsi quippe onagri ꝑ men¬
tis elatione: ipsi dracones ꝓ uirułenta co¬
gitatione uocati sunt. Qui steterunt in
rupib.⁊ quia ñ indeo. s insũmis potestati¬

Expanded text:
jus saeculi, ad fidei cognitionem vocati, sanctis praedijus saeculi, ad fidei cognitionem vocati, sanctis praedicatoribus in hujus vitae itinere transitoria alimenta largiuntur. Herba bona operatio ponitur, sicut scriptum est: Germinet terra herbam virentem . Quod licet in conditione mundi ita historice factum teneamus, terram tamen Ecclesiam figurasse non inconvenienter accipimus, quae in eo germinavit herbam virentem, in quo ad verbum Dei fecunda misericordiae opera protulit. Herbam aliquando scientiam atque doctrinam aeternae viriditatis accipimus, sicut per Jeremiam dicitur: Onagri steterunt in rupibus, traxerunt ventos quasi dracones, defecerunt oculi eorum, quia non erat herba . Quo dicto superba ac nequissima Judaeorum est persecutio prophetata. Ipsi quippe onagri pro mentis elatione, ipsi dracones pro virulenta cogitatione vocati sunt. Qui steterunt in rupibus, quia non in Deo, sed in summis potestati
Abbreviated transcription (Latin):
ri p̃dicatione int̾nã aspirationẽ cõntu¬
lit. ut corda gentiliũ arentia ui resceren:
clausa patescerent: in ania complerent᷑:
infȩcunda germinarent. Inscriptura e
poralis accipit᷑: aliqͣndo refectio diaboli:
aliquando sustentatio p̃dicatorũ: aliq̃n
bona oꝑatio: aliq̃n et̃nae uitȩ scientia. atq
doctrina. Uiror nãq głȩ temporał accipi¬
tur: sicut ꝓpħa ait. Mane sic̃ her¬
ba transeat: mane floreat & ꝑtranseat.
Mane nanq sic̃ herba florere atq transi
diaboli accipitur: sic̃ de illo a dño dr̃
Huic montes herbas fer̃. Ac si dicer&.
Suꝑbi ac tumidi. dũ se illicitis cogitatio¬
nib atq actionib efferunt: suis illum
iniquitatibus pascunt. Herba sustentatio
p̃dicantium demonstrat᷑: cũ dr̃. Produ¬
cit in montib fenũ: & herbã seruituti ho¬
minũ. Inmontib quippe fęnum & seruitu¬
ti hominũ herba ꝓducit᷑: cum sullimes hu¬

Expanded text:
ri praedicationi internam aspirationem conturi praedicationi internam aspirationem contulit, ut corda gentilium arentia virescerent, clausa patescerent, inania complerentur, infecunda germinarent. Vet. XVIII. poralis accipitur, aliquando refectio diaboli, aliquando sustentatio praedicatorum, aliquando bona operatio, aliquando aeternae vitae scientia atque doctrina. Viror namque gtur sicut Propheta ait: Mane sicut herba transeat, mane floreat, et pertranseat . Mane namque sicut herbam florere atque transidiaboli accipitur, sicut de illo a Domino dicitur: Huic montes herbas ferunt . Ac si diceret: Superbi ac tumidi, dum se illicitis cogitationibus atque actionibus efferunt, suis illum iniquitatpraedicantium demonstratur, cum dicitur: Producit in montibus fenum, et herbam servituti hominum . In montibus quippe fenum et servituti hominum herba producitur, cum sublimes hu
Abbreviated transcription (Latin):
uos iudicatis ȩt̃nȩ uite: ecce conuertim᷑
ad gentes. Diuiso gͥ ȩstu deserta absq
homine t̾ra compluitur: quia disꝑsa
iniudeȩ regionib ꝑsecutione fidelium
derelicta dudum. & quasi ab infusione
rationis aliena p̃dicationis guttis gen¬
tilitas irroratur. Quȩ gentilitas qualis
adhuc a prȩdicatorib sit inuenta osten¬
ditur: cum subdit᷑. Ut impler&e inuiã &
desolatã. Quid uero compluta reddidit
demonstratur: cũ ilico adiungit᷑. Et ꝑ¬
duceret herbas uirentes. Inuia nãq du¬
dũ gentilitas fuit : ad quã uiadei uerbo¬
ñ patuit. Redemptore quippe nr̃o ue¬
in ea priꝰ fuerit uia ꝓpħiȩ. Desolata etũ
recte uocata ẽ: uł ratione uidelicet con¬
silii. uł fructuboni opis destituta Dedĩ
gͦ dñs uehementissi mo ẏmbri cursum.
& uiã sonantis tonitrui ut indeserto
pluer&. & impler& inuiã & desolatã. &
ꝑducer& herbas uirentes: id. ẽ. exterio¬

Expanded text:
vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . Diviso igitur aestu, deserta et absque homine terra compluitur; quia dispersa in Judaeae regionibus persecutione fidelium derelicta dudum, et quasi ab infusione rationali aliena, praedicationis guttis gentilitas irroratur. Quae gentilitas qualis adhuc a praedicatoribus sit inventa ostenditur, cum subinfertur: Ut impleret inviam et desolatam. Quid vero compluta reddidit, demonstratur, cum illico adjungitur: Ut produceret herbas virentes. Invia namque dudum gentilitas fuit, ad quam Dei verbo via non patuit. Redemptore quippe nostro vetiae. Desolata etiam recte vocata est, vel ratione videlicet consilii, vel fructu boni operis destituta. Dedit ergo Dominus vehementissimo imbri cursum, et viam sonanti tonitrui, ut in deserto plueret, et impleret inviam et desolatam, et produceret herbas virentes; id est, exterio
Abbreviated transcription (Latin):
homine indeserto pluere. ẽ: uerbum dĩ
gentilitati prȩdicare. Quȩ dum nullum
cultũ diuinitatis tenuit: nullã inse spe¬
ciem boni oꝑis ostendit: uidelicet deser¬
tum fuit. In qua quia legis lator ñ fuit
& qui rationabiliter dm̃ quȩrer& ñ fu¬
it: quasi hominũ nullus fuit: & uelut
solis bestiis occupata. uacua mortalib
extitit. De hac deserti t̾ra alias dr̃. Po¬
suit indeserto uiam. De hac p̃dicatio¬
ne gentilitati concessa: psalmista te¬
statur dicens. Posuit flumina in deser
to. Notandum uͦ est quod postquã est̾
suꝑ t̾ram diuisus ẽ. cursum uehem̃tissimꝰ
ymber accȩpit. ut indeserto pluero:
quia postquã in iudȩa asꝑitas ꝑsecutio¬
nis inhorruit. ut ñ solum fidẽ minime
reciꝑet: sed eã etiã gladiis impugnar&
ad isrł missusquisq p̃dicator: ad euo¬
candas gentes deflex̃. Unde sc̃i apłi he¬
brxis ꝑsequentib quos deserunt dict
Uobis oportebat primũ loqui uerbũ¬
dei:᷑ s quia repellitis illud. & indignos

Expanded text:
homine in deserto pluere est verbum Dei gentilitati praedicare. Quae dum nullum cultum Divinitatis tenuit, nullamque in se speciem boni operis ostendit, videlicet desertum fuit. In qua quia legislator non fuit, et qui rationabiliter Deum quaereret non fuit, quasi hominum nullus fuit, et velut solis bestiis occupata, vacua a mortalibus exstitit. De hac deserti terra alias dicitur: Posuit in deserto viam . De hac praedicatione gentilitati concessa Psalmista testatur, dicens: Posuit flumina in deser Notandum vero est quod postquam aestus super terram divisus est, cursum vehementissimus imber accepit, ut in deserto plueret, quia postquam in Judaea asperitas persecutionis inhorruit, ut non solum fidem minime reciperet, sed etiam eam gladiis impugnaret, ad Israel missus quisque praedicator ad evocandas gentes deflexit. Unde sancti apostoli Hebraeis persequentibus, quos deserunt, dicunt: Vobis oportebat primum loqui verbuquia repellitis illud, et indignos
Abbreviated transcription (Latin):
rise Ac si diceret. nisi ego: qui siccã t̾rã
humani cordis guttis scientię gratuito
asꝑgo: De hac enĩ pluuia alias dr̃. Plu-¬
uiam uoluntariã segregab̃ ds. heredita¬
ti tuȩ. Uoluntariã quippe pluuuiã here¬
ditati suȩ dñs segregat: quia ñ eam nob̃
ꝓnr̃is meritis. s pͥro suȩ munere benig¬
nitatis prȩstat. Et iccirco hoc loco pater
pluuiȩ dr̃: quia suꝑna nob̃ p̃dicatio ñ
de nr̃o merito. s de eiꝰ gr̃a generat᷑. Stu¬
lȩ enĩroris ipsi sci predicatores sunt: qui ar¬
ua pectoris nr̃i int̾ mala uitȩ prȩsentisqͣ¬
si int̾ tenebras siccȩ noctis arentia. gr̃a
suꝑne largitatis infundunt. De his stillis
contumaci uideȩ dr̃. Propterea ꝓhibite
sunt stillȩ pluuiarũ: & serotinus ymber
ñ fuit. Ipse quippe stillȩ roris sunt: quȩ

Expanded text:
ris? - Ac si diceret: Nisi ego, qui siccam terram ris? - Ac si diceret: Nisi ego, qui siccam terram humani cordis guttis scientiae gratuitae spargo? De hac enim pluvia alias dicitur: « Pluviam voluntariam segregabis, Deus, haereditati tuae . Voluntariam quippe pluviam haereditati suae Dominus segregat, quia non eam nobis pro nostris meritis, sed pro suae munere benignitatis praestat. Et idcirco hoc loco pater pluviae dicitur, quia superna nobis praedicatio non de nostro merito, sed de ejus gratia generatur. Stillae eniva pectoris nostri, inter mala vitae praesentis, quasi inter tenebras siccae noctis arentia gratia supernae largitatis infundunt. De his stillis contumaci Judaeae dicitur: Propterea prohibitae sunt stillae pluviarum, et serotinus imber non fuit . Ipsae quippe sci
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ desideria in eorũ cordib sedem inueni¬
unt: recta uero siquando uenerint. ac si
impellant᷑ decurrunt. S cum misericors
ds̃ ymbri suo cursum. & sonantis coniteui
uiã dare dignatur: compuncti ꝑ int̾nã
impletur t̾ra inuia: quia dum preb&
aditũ uerbo. cumulatur mysterio. Et ꝓ¬
ducet herbas uirentes: quia ꝑ gra̾m cõ¬
punctionis infusa p̃dicationis uerba. ñ
solũ libent̾ recipit. sed etiã ubertim red
concupiscat: & quod ñ audiendo etiã in¬
trinsecus aruerat: iam loquendo quȩ
sc̃a sunt. uiriditate sua quos lib& esuri¬
entes pascat. Unde bene ꝑ ꝓpħ̾am dr̃. E
nis immutatur. dũ sicca dudũ mensgr̃a
ueniente cõpluitur: & pꝰ ariditatẽ pͥstinã
quasi ꝓductis herbis scientiȩ uiridita¬
de uestitur. Quȩ conditoris nr̃i gr̃ã adhuc
nobis altiꝰ cõm̃dat᷑. cũ subditur. Quis ẽ.¬
pluuiȩ pat̾: uel quis genuit stillasr o¬

Expanded text:
enim desideria in eorum cordibus sedem invenienim desideria in eorum cordibus sedem inveniunt; recta vero, si quando venerint, ac si impellantur, dejiciuntur. Sed cum misericors Deus imbris sui cursum et sonantis tonitru viam donare dignatur, compuncti per internimpletur terra invia; quia, dum praebet auditum verbo, cumulatur mysterio. Et producit herbas virentes; quia per gratiam compunctionis infusa praedicationis verba non solum libenter recipit, sed etiam ubertim reddconcupiscat, et quae non audiendo etiam intrinsecus aruerat, jam loquendo quae sancta sunt, viriditate sua quoslibet esurientes pascat. Unde bene per Prophetam dinis immutatur, dum veniente compluitur, et post ariditatem pristinam, quasi productis herbis, scientiae viriditate vestitur. Quae conditoris nostri gratia adhuc nobis altius commendatur, cum subditur: pluviae pater, vel quis genuit stillas ro
Abbreviated transcription (Latin):
sertȩ t̾rȩ pollicetur: cũ dr̃. Incubilib. in
quib priꝰ dracones habitabant: oriet᷑ ui¬
ror calami & iunci. Quid enĩ incalamo
nisi scriptores : Iuid ꝓiuncũ. qui iuxta
illi. ac teneri auditores sacrieloquii de¬
signantur.: Indraconũ uero cubilibus ui¬
ror calami & iuncioritur: quia in eis po¬
pulis quos antiqui hostis malicia posside¬
bat. & doctorũ scientia. & auditorũ obȩdi¬
gentilitate dicta sunt: si sollert̃ aspicimꝰ
intra sinũ scȩ eccłȩ agi in singut̾ uidemꝰ
Sunt enĩ pleriq ad uerba dei ualde insen¬
sibiles: fidei quidem nomine censentur:
uerba uitȩ aurib audiunt: s ea transire
usq int̾na cordis minime ꝑmittunt. hi
quid aliud quam deserta t̾ra sunt Quȩ
scilic& t̾ra hominẽ non hab&: quia eorũ
mens sensu rationis car&.Et nullus mor¬
taliũ in hac t̾ra cõmorat᷑: quia & si q̃n in
eorũ conscientia rationabiliũ sensuũ co¬
gitationes ueniunt. ñ ꝑsistunt. Praua

Expanded text:
 terrae pollicetur, cum dicitur: In cubilibus in quibus prius dracones habitabant orietur viror calami et junci . Quid enim per calamum nisi praedicatores, quid per juncum qui juxta illi ac teneri auditores sacri eloquii designantur? In draconum ergo cubilibus viror calami et junci oritur, quia in eis populis quos antiqui hostis malitia possidebat, et doctorum scientia, et auditorum obedigentilitate dicta sunt si solerter inspicimus, intra sinum sanctae Ecclesiae agi in singulis videmus. Sunt enim plerique ad verba Dei valde insensibiles, qui fidei quidem nomine censentur, verba vitae auribus audiunt, sed ea transire usque ad interna cordis minime permittunt. Hi quid aliud quam deserta terra sunt? Quae scilicet terra hominem non habet, quia eorum mens sensu rationis caret. Et nullus mortalium in hac terra commoratur, quia et si quando in eorum conscientia rationabilium sensuum cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
lus prȩdicator egregius. dum suꝑna my-¬
steria t̾ribilit̾ insonar&: se a se habere
ñ posse conspiciens. discipulos admone-¬
bat dicens. Orantes simul& ꝑ nobis: ut
ds̃ aꝑiat nob̃ ostiũ uerbi adloquendũ my¬
sterium xp̃i. Quigͦ loquebatur mysteria
s incorde audientiũ eisdem inysteriis a
dño aꝑiri ostium prȩcabat᷑: habebat qͥ¬
dem iam tonitruum. sed dari ei desuꝑ ui¬
am quȩrebat. Hanc uiam. nequaquã se
iohannes ddare posse cognouerat: qui di¬
cebat. Non necesse habetis ut aliquis do¬
ceat uos: s sicut unctio eiꝰ docet uos de oĩb.
Hanc uiam rursum paulus quis darce. in¬
timabat dicens. Neq qui plantat ẽ. aliqͥd
neq qui rigat: s qui incrementũ dat d̃s
Accepta gͥ uia quid iste ymber actonitru.

Expanded text:
lus praedicator egregius, dum superna mylus praedicator egregius, dum superna mysteria terribiliter insonaret, se a se habere non posse conspiciens, discipulos admonebat, dicens: Orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi, ad loquendum mysterium Christi . Qui ergo loquebatur mysteria, sed in corde audientium eisdem mysteriis a Domino aperiri ostium precabatur, habebat quidem jam tonitruum, sed dari ei desuper viam quaerebat. Hanc viam nequaquam se Joannes dare posse cognoverat, qui dicebat: Non necesse habetis ut aliquis doceat vos, sed sicut unctio ejus docet vos de omnibus . Hanc viam rursum Paulus quis daret intimabat, dicens: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Accepta igitur via quid iste
Abbreviated transcription (Latin):
enim ꝑtonitruũ: nisi prȩdicatio suꝑni
t̃roris accipitur: Quẽ t̾rorẽ dũ ꝑcipiur.
humana corda quatiunt᷑. Aliquando
uero intonitruo ipse incarnatus dñs fi
guratur: quia ex antiquoiũ patrũ con-¬
ueniente ꝓpħia. ad noticiã nr̃am quasi
ex nubium concursione ꝓlatꝰ. ẽ: qui int̾
nos uisibilit̾ apparens: ea quȩ suꝑ nos
filii tonitrui sunt uocati. Aliquando autẽ
sicut dictũ ẽ. tonitruus ipsa eiꝰ predicatio
auditur. S quia quȩ lib& ille p̾dicator
uerba dare aurib potest. corda uero a¬
ꝑire ñ potest. Et nisi ꝑ int̾nã grãm solꝰ
om̃ip̃c d̃s p̃dicantiũ uerbis ad corda audi¬
entiũ inuisibilit̾ aditũ p̾stet: in cassum
prȩdicatio aure audientiꝰ ꝑcipit᷑. que ꝑue¬
nire ad intima surdo corde ꝓhibet᷑. Se
dñs uiam sonantis tonitrui dare asserit:
qui cum prȩdicationis uerba tribuit. ꝑ
terrorem corda cõpungit. Hanc uiã pau-¬

Expanded text:
enim per tonitruum, nisi praedicatio superni enim per tonitruum, nisi praedicatio superni terroris accipitur? quem terrorem, dum percipiunt, humana corda quatiuntur. Aliquando vero in tonitruo iguratur; quia ex antiquorum Patrum conveniente prophetia ad notitiam nostram quasi ex nubium concussione prolatus est; qui inter nos visibiliter apparens, ea, quae super nos filii tonitrui sunt vocati . Aliquando autem, sicut dictum est, tonitruus ipsa ejus praedicatio auditur. Sed quia quilibet praedicator verba dare auribus potest, corda vero aperire non potest; et nisi per internam gratiam solus omnipotens Deus praedicantium verbis ad corda audientium invisibiliter aditum praestet, incassum praedicatio aure audientis percipitur, quae pervenire ad intima corde surdo prohibetur, se Dominus viam sonanti tonitrui dare asserit, qui cum praedicationis verba tribuit, per terrorem corda compungit. Hanc viam Pau
Abbreviated transcription (Latin):
uelocit᷑ currit sermo eiꝰ. Plerũq ymber
est & cursum ñ ht̃: quia p̾dicatio ad au
audientiũ ñ ꝑtransit. De cuius predica¬
transeunt: quando uerba p̃dicationis
eiꝰ ab aurib ad corda descendunt. Quod
quia solo diuino munere agitur: ymbri
cursum dñs se dedisse testatur. Sed no¬
tandum uideo: quod eundẽ ymbrẽ ñ ue¬
hem̃tẽ. sed uehem̃tissimũ uocat y mber
uehemens. ẽ. uis magna ⁊ ymber uͦ ue-¬
hementissimꝰ : uis in mensȩ p̃dicationis.
nebant rem deseri: cuncta uisibilia ꝓpt̃
inuisibilia contempni: & ꝓpt̾ auditã gau
S cum fide cognita. sȩuiente ȩstu ꝑsecu-¬
tionis. tot electi possessa reliquer̃. car¬
nales affectus obliti sunt. & ꝓ gaudio sp̃c
incruciatib menbra posuerunt: quid ali¬
ud dñs fecit. nisi etiã uehem̃tissimo ym¬
bri cursum prebuit: qui usq ad exequen¬
da sũma prȩcepta ꝑ uerba corporis. inui-¬
sibilia cordis irrigauit:: Ubi & apte sub¬

Expanded text:
Velociter currit sermo ejus . Plerumque verVelociter currit sermo ejus . Plerumque verest, et cursum non habet; quia praedicatio ad auraudientium non pertransit. De cujus praedicartranseunt, quando verba praedicationis ejus ab auribus ad corda descendunt. Quod quia solo divino munere agitur, imbri cursum Dominus se dedisse testatur. Sed notandum video quod eumdem imbrem non vehementem, sed vehementissimum vocat. Imber vehemens est vis magna, imber vero vehementissimus vis immensa praedicationis. nebant rem deseri, cuncta visibilia propter invisibilia contemni, et propter audita gaudiSed cum, fide cognita, saeviente aestu persecutionis, tot electi possessa reliquerunt, carnalis affectus obliti sunt, et prae gaudio spiritus in cruciatibus membra posuerunt, quid aliud Dominus fecit, nisi etiam vehementissimo imbri cursum praebuit, qui usque ad exsequenda summa praecepta per verba corporis invisibilia cordis irrigavit? Ubi et apte sub
Abbreviated transcription (Latin):
ro ut suꝑiꝰ diximꝰ. diuisi ȩstus nomine. il¬
li in uideȩ regionib ꝑsecutio designat᷑:
quia ipsa ꝑsecutionis asꝑitas prȩdicato¬
res scõs suꝑno munere adiutos a prȩdica¬
tionis suȩ ministerio. nullo timore conpe¬
scuit: apte subiunxit. Quis dedit uehe¬
m̃tissimo ymbri cursume Ac sidicer&.
nisi ego: Duiso enim ȩstu cursũ uehem̃¬
tissimo ymbri dedisse.ẽ: inter ipsas ꝑse¬
cutionis angustias prȩdicationis impe¬
tia corda audientium pluuiȩ guttis in¬
funderent. & siccitatẽ ꝑfidiȩ uberiꝰ irri¬
garent. ut quãuis contra eos seuiciȩ estꝰ
candesceret: ꝑ eostam̃ uox gr̃ȩ ñtacer&.
hunc ꝑsecutionis ȩstũ paulus colerabat
& irrigabat: cum dicer&. Laboro usq
aduincula quasi male oꝑans: s uerbum
dei ñ ẽ. alligatũ De hoc ymbre alias dr̃.
Mandabo nubib ne pluant suꝑ eã ym¬
brem De hoc cursu ymbris qui melectoꝵ
cordib agitur: psalmista testat᷑ dicens.

Expanded text:
illa Judaeae regionis persecutio designatur; quia ipsa persecutionis asperitas praedicatores sanctos superno munere adjutos a praedicationis suae mysterio nullo timore compescuit, apte subjungit: Quis dedit vehementissimo imbri cursum? Ac si diceret: Nisi ego? Diviso enim aestu cursum vehementissimo imbri dedisse, est inter ipsas persecutionum angustias praedicationis impetia corda audientium pluviae guttis infunderent, et siccitatem perfidiae uberius irrigarent, ut quamvis contra eos saevitiae aestus candesceret, per eos tamen vox gratiae non taceret. Hunc persecutionis aestum Paulus et tolerabat et irrigabat, cum diceret: Laboro usque ad vincula, quasi male operans, sed verbum Dei non est alligatum . De hoc imbre alias dicitur: Mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem . De hoc cursu imbris qui in electorum cordibus agitur Psalmista testatur, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessit frigida plebs infideliũ. Cum enĩ
u̾i abtaham natꝰ. ẽ. caiphas. quid aliud nͥ
gelu de cȩlo ꝑcessit: Qđ tam̃ gelu iccirco
dñs genuisse se dicit: quia uidȩos quos
naturalit̃ ipse bonos condidit: uisto iu¬
dicio ꝑeorũ maliciã frigidos a se exire
ꝑmisit. Dñs enĩ auctoi ẽ. naturȩ: ñ
culpe. Genuit gͦ creando naturalit̃: qͦs
iniquos ꝑmisit uiuere tolerando patient̃.
Et quia illa quondã tenera ac fidei pe¬
netrabilia corda iudeorũ. inꝑfidiȩ pͥmodũ
obstinatione durata sunt: recte subiun

Expanded text:
processit frigida plebs infidelium. Cum enim processit frigida plebs infidelium. Cum enim de Abraham natus est Caiphas, quid aliud nisi gelu de coelo processit? Quod tamen gelu idcirco Dominus genuisse se dicit, quia Judaeos, quos naturaliter ipse bonos condidit, justo judicio per eorum malitiam frigidos a se exire permisit. Dominus enim auctor est naturae, non culpae. Genuit ergo creando naturaliter quos iniquos permisit vivere tolerando patienter. Et quia illa quondam tenera ac fidei penetrabilia corda Judaeorum, in perfidiae postmodum obstinatione durata sunt, recte subjun