comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gessit. siue bonũ siue maluĩ. Quia
uidelicet ñ uisi in corpore constitutus
impuuis potuit dicere. non est ds̃ ut ta¬
ceam. quod in alia epla ipse doctor
gentium dicit. Manifesta autem sunt
oꝑa carnis. & exsequit᷑. Quȩ sunt for¬
nicationes. in munditie. luxuriȩ. uene¬
fitia inimicicie. contentiones emula

Expanded text:
gessit, sive bonum, sive malum: quia videlicet non nisi in corpore constitutus impius potuit dicere, Non est Deus: ut taceam, quod in alia Epistola ipse Doctor gentium dicit: Manifesta autem sunt opera carnis; et exsequitur: quae sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, venef
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ horum caritas: quia & cũ quisq
ad eterna ꝑuenerit. Duob istis dece¬
dentib caritas auctior & certior ꝑma¬
nebit. Qua ꝓpt̃ cum quisq cognouerit
finem p̃cepti eẽ caritatem de corde puro
& conscientia bona & fide non ficta:
omnem intellectũ diuinarum scͥpturaꝵ
adista tria relaturus ad tractationẽ eorum
librorum securus aecedat. Cum enĩdicẽt ca¬
ritas addidt ⁊ de corde puro: ut nichil ali
ud quam id quod diligendũ ẽ diligatur.
Conscientiã uͦ bonã subuinxit ꝓpt̃ spem.
Iue enim se adid quod credit & diligit
ꝑuenturum eẽ desperat: Cui male consci¬
entie scrupulus inẽ: tercio. & fide inquit
nonficta. Si enim fides nr̃ã m̃datio carue¬
rit. tunc & non diligimꝰ quod ñ ẽ diligẽ¬
dum: & recte uiuendo id spͣeramiis ut
nullomͦ spes nr̃a fallatur. ec leuii. De

Expanded text:
autem horum est caritas, quia et cum quisque autem horum est caritas, quia et cum quisque ad aeterna peruenerit, duobus istis decedentibus caritas auctior et certior permanebit. Quapropter cum quisque cognouerit finem praecepti esse caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, omnem intellectum diuinarum scripturarum ad ista tria relaturus ad tractationem illorum librorum securus accedat. cum enim diceret: caritas, addidit: de cud quam id quod diligendum est diligatur. Conscientiam vero bonam subjunxit propter spem: ille enim se ad id quod credit et diligit perventurum esse desperat, cui malae conscientiae scrupulus inest. Tertio: Et fide, inquit, non ficta: si enim fides nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum, et recte vivendo id speramus ut nullo modo spes nostra fallatur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
magis cum ꝑuenerimus: Int̃ temporalia
quippe atq eterna hoc int̃ est: quod tẽ¬
porale aliquid plus diligit᷑ ante quam
habeatur. uilescit aut cum aduenerit: ñ
des ęt̃nitas. E ternum aut̃ ardentius
diligitur adeptum: quam desideratũ. Nulli
enim desideranti conceditur plus de illo
existimare quam se habet: ut ei uilescat
cum minus inuenerit. S quantũ qͥsq
ueniens existimare potuerit: plus ꝑueni
ens inuenturus est. homo itaq fide spe
& caritate subnixus eaq inconcus se
retinens: ñ indiget scripturis. nisi adali-¬
os instruendos. Itaq multi ꝑhectria
eciã insolitudine sine codicib uiuũt.
unde in illis arbit᷑r iã impletum esse
cuabitur. quib tam̃ quasi machinis
tanta fidĩ & spei &e caritati ĩ eiᷤ surrexit in¬
structio: ut ꝑfectum aliquid tenentes ea
que sunt ex parte non querant. ꝑ fectũ
sane quantũ in hac uita potest. Nam
inquit fides. spes. caritas. tria hec maior

Expanded text:
magis cum pervenerimus? Inter temporalia magis cum pervenerimus? Inter temporalia quippe atque aeterna hoc interest, quod temporale aliquid plus diligitur antequam habeatur, vilescit autem cum advenerit, non des aeternitas; aeternum autem ardentius diligitur adeptum quam desideratum. Nulli enim desideranti conceditur plus de illo existimare quam se habet, ut ei vilescat cum minus invenerit, sed quantum quisque veniens existens inuenturus est. Homo itaque fide, spe et caritate subnixus eaque inconcusse retinens non indiget scripturis nisi ad alios instruendos. itaque multi per haec tria etiam in solitudine sine codicibus uiuunt. unde in illis arbitror iam impletum esse cuabitur, quibus tamen quasi machinis tanta fidei et spei et caritatis in eis surrexit instructio, ut perfectum aliquid tenentes ea quae sunt ex parte non quaerant: perfectum sane, quantum in hac uita potest; nam inquit, fides, spes, caritas, tria haec: maior
Abbreviated transcription (Latin):
sior eẽ quam sibi. Qđ malũ si serꝑe si¬
u̾it euertetur ex co: ꝑ fidem enĩ ambulamꝰ
non per speciem: Atubabit aut̃ fides:
si diuinarum sc̃pturarum uacillat au¬
ctoritas. Porro fide titubante.caritas
etiam ipsa languescit. Nam si a fide
quisq ceciderit. a caritate etiam
necesse ẽ eadit. Non enim pocest dili¬
gere quod ẽẽ ñ credit. Porro si et cre¬
dit. & diligit bene agendo. & p̃ceptis
morum bonorum obtempando effic̃
ut etiam speret se ad id qđ diligit eẽ
uen turum. cclxui. Qd fide & spe de¬
cĩdente caritas manct. & qđ temporale
quid ulescat cũ uenerit. et̃ num uero
adeptũ ardentius diligat᷑. Exeodẽ li¬
taq tria hec sunt. quib & scientia omĩs
ꝑuenti sumus. Caritas autem etiam
tis de cedentib augebit᷑ potius. Si enim
credendo diligimus. qđ nondũ uidemꝰ
quantomagis cum uidere ceꝑimꝰ: & sispe¬
rando diligimꝰ quo ñdũ ꝑuenimus. qͣnto

Expanded text:
sior esse quam sibi. quod malum si serpere sisior esse quam sibi. quod malum si serpere siuerit, euertetur ex eo. per fidem enim ambulamus, non per speciem; titubabit autem fides, si diuinarum scripturarum uaccillat auctoritas. porro fide titubante caritas etiam ipsa languescit. nam si a fide quisque ceciderit, a caritate etiam necesse est cadat. non enim potest diligere quod esse non credit. porro si credit et diligit, as bene agendo et praeceptis morum bonorum obtemperando efficit, ut etiam speret se ad id quod diligit esse uenturum. CCLI. QVOD FIDE ET SPE DECEDENTE CARITAS MANEAT ET QVOD TEMPORALE QVID VILESCAT, CVM VENERIT, AETERNVM VEs diligatur; ex eodem lia haec sunt quibus et scientia omnis perventuri sumus: charitas autem etiam istis decedentibus augebitur potius. Si enim credendo diligimus quod nondum videmus, quanto magis cum videre coeperimus? Et si sperando diligimus quo nondum pervenimus, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tiendo non seruat. Omĩs aut̃ fidĩ uio¬
lator iniquus est. aut igit᷑ iniquicas ali¬
quando ẽ utilis. qd fieri ñ pot̾: aut inda-¬
cium semꝑ in utile est. S quisquis inscͥ¬
pturis aliud sentit quam ille quiscrip¬
psit: illis ñ mentientib fallitur. sed tam̃
ut dicere ceperam si ea sententia fallitur
qua edificet caritatem que finis p̃ceptiẽ
ita fallit᷑ ac si quisquam errore deserens
uiam. eotam̃ ꝑagriĩ ꝑgat. quoetiam
uia illa ꝑducit. Corrigendus est tam̃.¬
& quam sit utilius uiã ñ deserere de¬
monstrandumest. nec consuetudine de¬
uiandi etiam intrans uersũ aut suersũ
iri cogatur. Asserendo enim temere qđ
ule non sentit quẽ legit. plerumq in¬
currit in alia que illi sententie contexere
nequeat: Que si uera & certa eẽ consentit.
illud non possit uerum eẽ qđ senserat.
Fitq in eo nescio quomͦ ut amando
sententiã suam scripture incipiat offẽ¬

Expanded text:
mentiendo non seruat. omnis autem fidei uiomentiendo non seruat. omnis autem fidei uiolator iniquus est. aut igitur iniquitas aliquando est utilis, quod fieri non potest, aut mendacium semper inutile est. sed quisquis in scripturis aliud sentit quam ille qui scripsit, illis ut dicere coeperam, si ea sententia fallitur quae aedificet charitatem, quae finis praecepti est, ita fallitur ac si quisquam errore deserens viam, eo tamen per agrum pergat quo etiam via illa perducit: corrigendus est tamenet quam sit utilius uiam non deserere demonstrandum est, ne consuetudine deuiandi etiam in transuersum aut peruersum ire cogatur. Asserendo enim temere quod ille non sensit quem legit, plerumque incurrit in alia quae illi sententiae contexere nequeat. quae si uera et certa esse contendit, illud non possit . uerum esse quod senserat fitque in eo nescio quomodo, ut amando sententiam suam scripturae incipiat offen
Abbreviated transcription (Latin):
ferimur ꝓpt̃ illud ad quod ferimͣ
diligamus. Quisquis igitur scͥptura
diuinas uel quamlibet earum partem
intellexisse sibi iudetur. Ita ut eo intelle¬
ctu ñ edificet istam geminam catitatẽ
dĩ. & ꝓximi nondũ intellexit. Quisqͥs
uero talẽ inde sententiã duxerit. it
hiuc edificande caritati sit utilis. noc
tam̃ hoc dixerit. quod ille quẽ legit eo
loco sensisse ꝓbabitur: ñ ꝑniciose fal¬
litur: nec om̃ino mentit᷑. In ẽ quippe
inmentiente. uoluntas falsa dicendi
& idõ multos inuenimꝰ qui mentiri
uelint. Qui aut̃ falli neminẽ. Cumig
hocsciens homo faciat. illud nesciens
paciat᷑: satis apparet in una eademꝙ
rei illum qui fallit̾ eo qui m̃tit᷑ esse
meliorem: Quando quidẽ pati mellꝰ
ẽ iniquitatẽ. quam facere. Omnis
potest uideri utilem aliquando cẽ iniqui¬
tatem. Nemo enim mentiens in eo qđ m̃tit᷑
seruat fidẽ. Nam hoc utiq uult ut cui
m̃tit᷑ fidem sibi habeat. quam tamenei

Expanded text:
ferimur propter illud ad quod ferimur ferimur propter illud ad quod ferimur diligamus. Quisquis igitur scripturas diuinas uel quamlibet earum partem intellexisse sibi uidetur, ita ut eo intellectu non aedificet istam geminam caritatem dei et proximi, nondum intellexit. quisquis uero talem inde sententiam duxerit, ut huic aedificandae caritati sit utilis, nec tamen hoc dixerit quod ille quem legit eo loco sensisse probabitur, non perniciose fallitur nec omnino mentitur. inest quippe in mentiente uoluntas falsa dicendi, et ideo multos inuenimus, qui mentiri uelint, qui autem falli, neminem. cum igitur hoc sciens homo faciat, illud nesciens patiatur, satis apparet in una eademque re illum qui fallitur eo qui mentitur esse meliorem, quando quidem pati melius est iniquitatem quam facere. omnis mendacium, potest uideri utilem aliquando esse iniquitatem. nemo enim mentiens in eo quod mentitur seruat fidem; nam hoc utique uult, ut cui mentitur fidem sibi habeat, quam tamen ei
Abbreviated transcription (Latin):
tenere nos uoluerit. s transire. ne reb
temporalib quamius ab illo ꝓsalute
nrã susceptis & gestis hereamꝰ infirmi¬
ter. s ꝑeas potius curramus a lacriter
ut adipsum eũ qui nr̃am naturam atẽ¬
poralibus liberauit. & collocauit ad dex¬
teram patris. ꝓuehi atq ꝑuenire merea¬
mur. Om̃iũ igit᷑ que p̃dicta sunt. exquo
de rebus tractamus hec summa est. utin¬
telligatur legis & omniũ diuinarum
scͥpturarũ plenitudo & finis eẽ dilectio
rei qua fruendũ est. & rei que nobiscũ
eare frui potest: quia ut se quisq: di¬
ligat. precepto ñ opus est. Hoc gͦ ut nos¬
semus. atq possemꝰ. facta ẽ tota ꝑ nr̃
salute ꝑdiuinã ꝓudentiã dispensatio
temporalis: qua debemus uti non qua¬
si mansoria quadam dilectione & dele¬
ctatione: s transitoria potiꝰ tanquam
uiȩ tanquam uchiculorũ uel aliorum
quorum libet instrum̃toꝵ. aut siquid
congruentius dicipot̃: ut ea quibus

Expanded text:
tenere nos uoluerit, sed transire, ne rebus tenere nos uoluerit, sed transire, ne rebus temporalibus, quamuis ab illo pro salute nostra susceptis et gestis haereamus infirmiter, sed per eas potius curramus alacriter, ut ad eum ipsum, qui nostram naturam a temporalibus liberauit et collocauit ad dexteram patris, prouehi atque peruehi mereamur. Omnium igitur, quae dicta sunt, ex quo de rebus tractamus, haec summa est, ut intellegatur legis et omnium diuinarum scripturarum plenitudo et finis esse dilectio rei, qua fruendum est, et rei, quae nobiscum ea re frui potest, quia, ut se quisque diligat, praecepto non opus est. hoc ergo ut nossemus atque possemus, facta est tota pro nostra salute per diuinam prouidentiam dispensatio temporalis, qua debemus uti, non quasi mansoria quadam dilectione et delectatione, sed transitoria potius tamquam uiae, tamquam uehiculorum uel aliorum quorumlibet instrumentorum aut si quid congruentius dici potest, ut ea quibus
Abbreviated transcription (Latin):
scđm carnẽ : s nunc iamnon nouimus.
Ille quippe qui non solũ ꝑuenientibus
posses sionẽ.s: etiam uiam se prebere
uoluit uenientib ad principium uiaꝵ
uoluit carnẽ assumere. Unde ẽ etiam
illud. Dñs creauit me principium ui¬
arum suarum: ut inde inciperent qͥ
uellent uenire. Apłs igit᷑ quamius ad¬
huc ambularet inuia. & ad palmam
suꝑne uocationis sequeretur uocantẽ
dm̃m: tam̃ ea que retro sunt obliuiscens
& inea que ante sunt extentus. iampͥn¬
cipium uiarum suarum transierat: hoc
ẽ eo ñ indigebat. A quo tam̃ aggredi¬
endũ. & exordiendum iter est om̃ib
qui adueritatẽ ꝑuenire. & inuita e¬
terna ꝑmanere desiderant. Sic enim
ꝑmanet᷑. Cumenĩ ad ipsum ꝑuenit᷑
etiam ad patrẽ ꝑuenit᷑. quia ꝑ equalẽ
ille cui est equalis agnoscit᷑: umci¬
ente &e tanquã agglutinante nosspũ
ligitur. quia nulla res iniua tenere
nos debeat: quando nec ipse dominꝰ
in quantum uia nr̃a eẽ dignatus est

Expanded text:
m carnem, sed nunc iam non nouimus. ille quippe qui non solum peruenientibus possessionem sed etiam uiam se praebere uoluit uenientibus, ad principium uiarum noluit carnem assumere. unde est etiam illud: dominus creauit me principium uiarum suarum, ut inde inciperent qui uellent uenire. apostolus igitur, quamuis adhuc ambularet in uia et ad palmam supernae uocationis sequeretur uocantem dominum, tamen ea quae retro sunt obliuiscens et in ea quae ante sunt extentus iam principium uiarum test, eo non indigebat, a quo tamen aggrediendum et exordiendum iter est omnibus qui ad veritatem pervenire, et in vita aeterna permanere desiderant. Sic enim permanetur. Cum enim ad ipsum pervenitur, etiam ad Patrem pervenitur; quia per aequalem ille cui est aequalis agnoscitur; vinciente et tanquam agglutinante nos Spirligitur quam nulla res in via tenere nos debeat, quando nec ipse Dominus, in quantum uia nostra esse dignatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
nec ab eis ut nobis conferatur. attendi¬
mus. uelle tamen debemꝰ ut om̃s nob̃¬
cum diligant dm̃: & totum quod eos
nel adiuuamus uel aduuiam᷑ abeis.
adunum illũ finẽ referendum est. cclxu.
UDe pͥncipio uarum scđm salomonẽ¬
frucris. Illo enĩ frueris quo ef¬
ficeris beatus: & ad eum te ꝑuenisse leta¬
beris. inquo spem ponis ut uenias. Inde
ad phylemonẽ paulus: ita. frat̃ inquit.
ego te fruar indño. Quod si ñ ad didisset
in dño. & te fruar tantũ dixisset. in eo
constituisst spem beatitudinis suȩ: quã¬
quam ctiam uicinis si me dicitur frui. cũ
dilectione uti. Cum enĩ ad est quod dili¬
git̃ etiam dilectionẽ secũ necesse ẽ gerat:
ꝑquã si transieris eamq ad ulud ubi
ꝑmanendumest retuleris. uteris eã. &
abusiue ñ ꝓprie diceris fu̾u. Si uero ĩ¬
heseris. atqͣ ꝑmanseris. finem in ea po¬
nens letitie tue. tunc uere & ꝓprie fru¬
i dicendus est : quod ñ faciendũ est nͥ

Expanded text:
nec ab eis ut nobis conferatur attendinec ab eis ut nobis conferatur attendimus. uelle tamen debemus, ut omnes nobiscum diligant deum, et totum, quod eos uel adiuuamus uel adiuuamur ab eis, ad unum illum finem referendum est. CCL. DE PRINCIPIO VIARVM SECVNDVM SALOMONEfrueris. Illo enim frueris quo efficeris beatus; et ad eum te pervenisse laetaberis, in quo spem ponis ut venias. Inde ad Philemonem Paulus: Ita, frater, inquit, ego te fruar in Domino . Quod si non addidisset, in Domino, et te fruar tantum dixisset, in eo constituisset spem beatitudinis suae. Quanquam etiam vicinissime dicitur frui, cum delectatione uti. Cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum necesse est gerat: per quam si transieris, eamque ad illud ubi permanendum est, retuleris; uteris ea, et abusive, non proprie, diceris frui. Si vero inhaeseris atque permanseris, finem in ea ponens laetitiae tuae, tunc vere et proprie frui dicendus es: quod non faciendum est nisi
Abbreviated transcription (Latin):
diligendus ẽ. quam corpus nr̃m. quia ꝓpt̃
dm̃ omĩa ista diligenda sunt. Et potest
nob̾cum alius homo dõ ꝑfrui. quod non
potest corpus: quia corpus ꝑanimã ui
his potissimum consulendum ẽ. qui pro
locorum & temporum. uel qudrũ libet re¬
rum oportunitatib constructꝰ tͥ quasi
quadam sorte iunguntur. Sieut enĩ si
ibi habundaret aliquid quod dariopor¬
teret ei qui ñ haberet. nec duob daripo¬
tuisset: sitibi ocurrerent duo. quorum
neut̃ alium uel indigentia. uel ergate
aliqua necessitudine suꝑaret. nichil ui¬
stius faceres quam ut sorte eligeres cui
dandumeẽt quod dari utriq ñ posset:
Sic in hominib quib om̃ibus consulere
Om̃ium aut̃ qui nob̃ cum friu possuntdõ.
partim cos diligimꝰ quos ipsi adiuua¬
mus: partim eos aquib aduuiamur:
partim quorũ & indigemus adiutorio.
& indigentie subuenimus : patum qͥb
nec ipsi conftrimus aliquid commodi

Expanded text:
diligendus est quam corpus nostrum, quia propter diligendus est quam corpus nostrum, quia propter deum omnia ista diligenda sunt, et potest nobiscum alius homo deo perfrui, quod non potest corpus, quia corpus per animam uiuhis potissimum consulendum est qui pro locorum et temporum uel quarumlibet rerum opportunitatibus constrictius tibi quasi quadam sorte iunguntur. sicut enim si tibi abundaret aliquid, quod dari oporteret ei qui non haberet, nec duobus dari potuisset, si tibi occurrerent duo, quorum neuter alium uel indigentia uel erga te aliqua necessitudine superaret, nihil iustius faceres, quam ut sorte eligeres cui dandum esset quod dari utrique non posset: sic in hominibus, quibus omnibus consulere Omnium autem, qui nobiscum frui possunt deo, partim eos diligimus quos ipsi adiuuamus, partim a quibus adiuuamur, partim quorum et indigemus adiutorio et indigentiae subuenimus, partim quibus nec ipsi conferimus aliquid commodi
Abbreviated transcription (Latin):
idest dĩ & ꝓxum. Qđ si te totum intelli¬
gas idẽ animam & corpꝰ. & ꝑximum
totum idest animam & corpus eius:
Homo enĩ ex animo constat & corpore.
nullũ rerum diligendarum genus in his
duob p̃ceptis pret̾missumẽ. Cum enĩ
precurrat dilectio dĩ eiusq dilectionis
mod p̃scͥptꝰ p̃ceptus appareat. ita ut cȩtera
in illum confluant: de dilectione tua. ni¬
chil dictum uidet᷑. S. cum dictum est.
diliges ꝑximũ tuũ tanquam te ipsũ:
simul & tui abste dilectio ñ p̃t̃missac̃.
lleaut̃ iuste & scẽ uiuit: quirerum in¬
teger estimator est: Ipse ẽ autẽ qui ordi
natam habet dilectionẽ. ne aut diligat
qͦd ñ est diligendum. aut non diligat quod
diligendum ẽ: aut amplius diligat qd
minus diligendũ ẽ. aut eque diligat
Omĩs peccator in qͣntũ peccator ẽ ñ est diligendꝰ.
omni homine amplius diligendus est:
ampliuis quisq dm̃ debet diligere quã
seipsum. Item ampluis alius homo

Expanded text:
id est dei et proximi. quod si te totum intelleid est dei et proximi. quod si te totum intellegas, id est animum et corpus, et proximum totum, id est animum et corpus eius — homo enim ex anima constat et corpore — nullum rerum diligendarum genus in his duobus praeceptis praetermissum est. cum enim praecurrat dilectio dei eiusque dilectionis modus praescriptus appareat, ita ut cetera in illum confluant, de dilectione tua nihil dictum uidetur, sed cum dictum est: diliges proximum tuum sicut te ipsum, simul et tui abs te dilectio non praetermissa est. Ille autem iuste et sancte uiuit qui rerum integer aestnatam habet dilectionem, ne aut diligat quod non est diligendum, aut non diligat quod diligendum est, aut amplius diligat qminus diligendum est aut aeque diligat omnis peccator, in quantum peccator est, non est diligendus; omni homine amplius diligendus est, amplius quisque deum debet diligere quam se ipsum. item amplius alius homo
Abbreviated transcription (Latin):
cõsuctudiñe qd nat᷑alis ordo desidat. Qa enĩ hoe
erit pꝰresurrectionem. ut corpꝰ õimͦꝰ cũ quiece su¬
ma sp̃ui subditũ sit immortalit̾ uigeat᷑ hoc ã
in hac uita mecditandũ est. ut consuetudo cas¬
nalis mutet᷑ in melius. nec in ordinati
motibiis resistat s pirttiui. Q uod do¬
nec sias. caro coNcupiscit aduersus
spiricum: Spiritus aduers SeSu
carnem ÷ ñ per odiu resistente spũ. s per
principatũ quia magis quod diligit uult
subditũ et̃ meliori.: nec ꝑ odium resistente
carnes. s ꝑconsuetu dinis iunculũ. Quod
aparentum etiam ꝓpagine inueteratum.
nature lege inoleuit. Id gͦagit spc̃ indomã¬
daearne. uit soluat male consuetudinis
quasi pacta ꝑuersa: & fiat pax. consu¬
taidinis bonȩ. Diliges inquit dũm dm̃
tuum. ex toto corde tuo. & extota anima
tua. & ex tota m̃te tua: & diliges ꝓxi
mumtuũ tanquã te ipsũ. In his duob
preceptis: tota lex pendet. & om̃s ꝓphete.
inis utiꝰq preceptiẽ dilectio: & ea gemina

Expanded text:
tum, quod naturalis ordo desiderat. Quia enim hoc erit post resurrectionem, ut corpus omnimodo cum quiete summa spiritui subditum immortaliter vigeat, hoc etiam in hac vita meditandum est, ut consuetudo carnalis mutetur in melius, nec inordinatis motibus resistat spiritui; quod donec fiat, caro concupiscit adversus spiritum et spiritus aduersus carnem, non per odium resistente spiritu, sed per principatum, quo magis quod diligit uult subditum esse meliori, nec per odium resistente carne, sed per consuetudinis uinculum, quod a parentum etiam propagine inueteratum naturae lege inoleuit. id ergo agit spiritus in domanda carne, ut soluat malae consuetudinis quasi pacta peruersa et fiat pax consuetudinis bonae. Diliges, inquit, dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota me ipsum: in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. finis itaque praecepti est dilectio, et ea gemina,
Abbreviated transcription (Latin):
oderunt. Non itaq nullũ corpus: sel
incorruptum. & celerrimum corpus
uolunt habere. S putant nullũ corp
eẽ si tale fuerit quia tale aliquid eẽ am
mam putant. Qł aũt continentia qͣ¬
dam & iaborib quasi ꝑsequi uident᷑
corpora sua: qui hoc recte faciunt ñid
agunt. ut ñ habeant corpus: s ut ha¬
beant subiugatũ. & paratũ ad operi
necessaria. Libidines enĩ male utenssõ
corpore. id÷ consuetudines incli¬
nationis anime ad fruendũ inferio¬
rib ꝑ ipsius corporis laboriosam qͣn¬
dam militiã ex tinguere affectant. Nã
ñ se interimunt: s curam sue ualitu¬
dinis gerunt. Qui aut̃ ꝑuerse idag̃.
quasi naturalit̃ inimico suo corpori
bellum ingert̃. In quo fatut eos: qd leq̃
Caro concupiscit aduersus sꝑ̃m. & sp̃mn¬

Expanded text:
oderunt. non itaque nullum corpus, sed oderunt. non itaque nullum corpus, sed incorruptum et celerrimum corpus uolunt habere, sed putant nullum corpus esse, si tale fuerimam putant. Quod autem continentia quadam et laboribus persequi videntur corpora sua, qui hoc recte faciunt, non id agunt, ut non habeant corpus, sed ut habeant subjugatum et paratum ad opera necessaria. Libidines enim male utentes corpore, id est consuetudines inclinationis animae ad fruendum interioribus per ipsius corporis laboriosam quamdam malitiam exstinguere affectant. Nam non se interimunt, et curam suae valetudinis gerunt. Qui autem perverse id agunt, quasi naturaliter inimico suo corpori bellum ingerunt. In quo fallit eos quod legunt: Caro concupiscit adversus sp
Abbreviated transcription (Latin):
odium uocatur. Iniquũ ẽ enim quia uult
sibi seriuire. quod infra se ẽ: cũ ips& su¬
ꝑiori seruire nolit. Rectissimeq dictũẽ.
qui aut̃ diligit iniquitatem. odit suã¬
animã. Et idõ fit infirmus animus:
ꝙ de mortali corpore cruciat᷑. Necesseẽ
enim ut illud diligat: & eius corrupti¬
one p̃grauetur. Immortalitas enim et
in corruptio corporis de sanitate animu
existit. Sanitas aut̃ animi ẽ firmissime in¬
herere potiori: hoc ẽ incõmutabili deo.
Cum nõ ctiam eis qui sͥ nat᷑aliter pares sunt
hocẽ hominib dominari affectat: into¬
lerabilis om̃ino suꝑbiaẽ. Nemogͦ se od
Et hinc qͥdem : nulla cum aliqua secta q̃¬
stio fuit. S neq corpus suũ quis qͣm o¬
dit. Uerum ẽ enĩ qđ ait apłs. Nemo ũ¬
quam carnẽ suã odio habuit. Et quod
ñ nuili dicunt. malle se eẽ sine corpore.
omnino falluntur. Nonenim corpus
suum: s corruptionis eius & pondus

Expanded text:
odium uocatur. inimicum est enim, quia uult odium uocatur. inimicum est enim, quia uult sibi seruire quod infra se est, cum ipse superiori seruire nolit, rectissimeque dictum est: qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam, et ideo fit infirmus animus et de mortali corpore cruciatur; necesse est enim, ut illud diligat et eius corruptione praegrauetur. immortalitas enim et incorruptio corporis de sanitate animi exsistit, sanitas autem animi est firmissime inhaerere potiori, hoc est incommutabili deo. cum uero etiam eis qui sibi naturaliter pares sunt, hoc est hominibus, dominari affectat, intolerabilis omnino superbia est. Nemo ergo se odit. et hinc quidem nulla cum aliqua secta quaestio fuit. sed neque corpus suum quisquam odit. uerum est enim quod ait apostolus: nemo umquam carnem suam odio habuit. et quod nonnulli dicunt malle se esse sine corpore omnino, falluntur; non enim corpus suum, sed corruptiones eius et pondus
Abbreviated transcription (Latin):
nos relata benefitio dĩ ꝑ nos indigent. si¬
cuti ẽ corpus. Nam utiq martires non
dilexerunt scelus ꝑsequentiũ se. quo tam̃
usi sunt ad promerendum dm̃. cchxiii.
ctiorib ꝑ sorte consulendũ: ex eodẽ lib.
um gͦ quatuor sint diligenda᷑ il¬
num quod supra nos ẽ. alterũ¬
quod nos sumus. tercium quod
uirta nos est. quartum quod
infra nos est. de scđo & quarto nulla
precepta danda erant. Quantum libet¬
enim homo excidat aueritate. rema¬
net illi dilectio sui. & dilectio corporis
sui. Fugax enim animus ab incõmu¬
tabili sumine omniũ in ea regnatorẽ
iclagit. Ut ipsi sibi regnet & corpori suo.
& idõ ñ pot̃ nisi & se & corpus suum
diligere. Magnũ gͦ aliquid adeptũ se pu¬
tat  sietiam socus idẽ alus hominibus
dominari potuerit. In est enim uitioso
animo id magis appetere. & sibi tanquã
debitum uindicare. quod uni ꝓprie de¬
betur dõ. Talis aut̃ sui dilectio: melius

Expanded text:
nos relata, beneficio Dei per nos indigent, sinos relata, beneficio Dei per nos indigent, sicuti est corpus. Nam utique martyres non dilexerunt scelus persequentium se, quo tamen usi sunt ad promerendum Deum. CAPUT CCctioribus pro sorte consulendum; ex eodem libro. Cum ergo quatuor sint diligenda: unum quod supra nos est, alteruquod nos sumus, tertium quod juxta nos est, quartum quod infra nos est; de secundo et quarto nulla praecepta danda erant, quantumenim homo excidit a ueritate, remanet illi dilectio sua et dilectio corporis sui. fugax enim animus ab incommutabili lumine omnium regnatore id agit, ut ipse sibi regnet et corpori suo, et ideo non potest nisi et se et corpus suum diligere. magnum autem aliquid adeptum se putat, si etiam sociis, id est aliis hominibus dominari potuerit. inest enim uitioso animo id magis appetere et sibi tamquam debitum uindicare, quod uni proprie debetur deo. talis autem sui dilectio melius
Abbreviated transcription (Latin):
onis. diuinitus constituta ẽ. Diligis
inquit ꝓximum tuũ: tanquã teipsũ.
Diñ uͦ ex toto corde. & ex tota anima et
ex tota mente.: ut om̃s cogitationes tu¬
as. & omnem uitã. & omnem intelle¬
ctum in illum conferas. a quo habes ea
ipsa que confers. Cũ aut̃ ait. cotocorde.
tota anima totamente: nullã uite nr̃e
partem reliquit. que uacare debeat
& quasi locũ dare. ut re alia uelit fru¬
I: s quicqͣd aliud diligendũ uenerit
inanimum. illuc rapiatur. quo totiꝰ
dilectionis impetus currit. Quisquis
gͥ recte diligit proximũ: hoccũ eodebet
agere ut aẽ ipse toto corde. tota anima. tota
m̃te diligat dm̃. Sic enĩ eum diligens tan¬
quam sc ipsum. totam dilectionẽ sui et
illius. refert in illã dilectionẽ dĩ quȩ nul¬
lum ase riuulũ duci extra patitur: cuius
diruatione minuat᷑. Non aut̃ omĩaqͥb
tendum ẽ diligenda st̃. s ea sola quę
aut nob̃cum societate quadam referunt᷑
indm̃. sicut est homo uelangłs: aut ad

Expanded text:
tuta est: diliges, inquit, proximum tuum tamquam te ipsum; deum uero ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente, ut omnes cogitationes tuas et omnem uitam et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. cum autem ait: toto corde, tota anima, tota mente, nullam uitae nostrae partem reliquit, quae uacare debeat et quasi locum dare, ut re alia uelit frui, sed quidquid aliud diligendum uenerit in animum, illuc rapiatur quo totus dilectionis impetus currit. quisquis ergo recte diligit proximum, hoc cum eo debet agere, ut etiam ipse toto corde, tota anima, tota mente diligat deum. sic enim eum diligens tamquam se ipsum totam dilectionem sui et illius refert in illam dilectionem dei, quae nullum a se riuulum duci extra patitur, cuius deriuatione minuatur. Non autem omnia, quibus utendum est, diligenda sunt, sed ea sola quae aut nobiscum sociin Deum, sicuti est homo vel angelus, aut ad
Abbreviated transcription (Latin):
le lapis.quẽ iacob sibi ad caput posu¬
erat. Neq ullud pecus qđ ꝓfilio muls¬
iauit abraham. Hec nãq itares sunt. ut
auarũ & signa sint rerum. St̃ aut̃ alia
signa quorum omĩs usus in significãdo
sicuti sunt uerba. Nemo enĩ utit̃ uerb̃.
ñ aliquid significandi grã. Ex quo intel¬
ligit᷑ quid appellẽ signa. Res eas uide¬
lieet quȩ ad significandũ aliquid adhi¬
bent᷑. Quã obrem om̃e signũ. etiam res
aliqua ẽ. Qđ enĩ nulla res ẽ. omnino
nichilẽ. Non aut̃ omĩs res. etiã signũẽ.
tidõ in hac diuisione rerum atq sig¬
norum cũ de reb loquim̃: ita loquim̃
ytetiam si earum alique adhiberi ad
significandum possint. non inpediãt
partitionẽ qua prius de reb. postea
de signis disseremꝰ: Memor it̃ q tene¬
amus id nunc in reb considerandũ eẽ.
quods̃ ñ qđ aliud etiam p̃t̃ se ipsasi¬
gnificant. Res gͦ alie sunt quib fru¬

Expanded text:
le lapis quem Jacob sibi ad caput posule lapis quem Jacob sibi ad caput posuerat, neque illud pecus quod pro filio immolavit Abraham: hae namque ita res sunt, ut aliarum etiam signa sint rerum. Sunt autem alia signa quorum omnis usus in significando est, sicuti sunt verba: nemo enim utitur verbis, nisi ad aliquid, significandi gratia. ex quo intellegitur, quid appellem signa; res eas uidelicet, quae ad significandum aliquid adhibentur. quam ob rem omne signum etiam res aliqua est. quod enim nulla res est, omnino nihil est. non autem omnis res etiam signum est. et ideo in hac diuisione rerum atque signorum, cum de rebus loquimur, ita loquemur, ut, etiam si earum aliquae adhiberi ad significandum possint, non impediant partitionem, qua prius de rebus, postea de signis disserimus, memoriterque teneamus id nunc in rebus considerandum esse quod sunt, non quod aliud etiam praeter se ipsas significant. Res ergo aliae sunt, quibus fru
Abbreviated transcription (Latin):
sufficienti eloquio. qđ int̾ nubila simi¬
litudinũ corporaliũ qͦ cogitationib
humanis occursare ñ desinunt. uix
iudisti. ⁊s illa lux que ñ ẽ qđ tu & hoc
tibi ostendit aliud eẽ illas in corpore¬
as similitudines corporũ. & aliud et̃
uerum quodeis reꝓbatis intelligentu
contuem᷑. Hec &. alia similit certa oculi
tius interioribus: lux illa monstrauit.
Quȩ igit᷑ causaẽ. cur atie fixa ipsam ui¬
dere ñ possis. nisi utiq infirmitas: et
gͦ sanat. om̃s languores tuos: nͥ qͥ ꝓpitiꝰ
norum. & res qua fruendumẽ sit ds̃ tri¬
patas. ex libro de doctrina xp̃i ana pͥmo¬
mĩs doctrina uel rerumẽ. uel si¬
gnorũ. s res ꝑsigna discuntus.
ꝓprie aut̃ nunc res appellaui.
quȩ ñ ad significandũ aliquid adhi¬
bentur: sicut ẽ lignũ. lapis. pecus. atꝙ
eiusmodi cȩtera: S ñ illud lignũ qd̾
in aquas amaras moysen misisse legi¬
mus ut amaritudine carerent. neq il¬

Expanded text:
sufficienti eloquio, quod inter nubila simisufficienti eloquio, quod inter nubila similitudinum corporalium quae cogitationibus humanis occursare non desinunt, vix vidisti. Sed illa lux, quae non est quod tu, et hoc tibi ostendit, aliud esse illas incorporeas similitudines corporum, et aliud esse verum quod eis reprobatis intelligentia contuemur: haec et alia similiter certa oculis tuis interioribus lux illa monstravit. Quae igitur causa est, cur acie fixa ipsam videre non possis, nisi utique infirmitas? et ergo sanat omnes languores tuos, nisi qui propnorum, et res qua fruendum est, sit Deus Trinitas; ex libro de Doctrina Christiana. Omnis doctrina vel rerum est vel signorum; sed res per signa discuntur. Proprie autem nunc res appellavi, quae non ad significandum aliquid adhibentur, sicut est lignum, lapis, pecus, atque hujusmodi caetera, sed non illud lignum quod in aquas amaras Moysen misisse legimus, ut amaritudine carerent, neque il
Abbreviated transcription (Latin):
te tria illa. in quib te sũmȩ ipsus
quã fixis oculis contemplari nondũ
uales. imaginẽ trinitatis agnosceres.
Ipsa ostendit tͥ u̾bum uerum eẽ inte.
qͣndo de scientia tua gignit᷑: idẽ qͣndo
guam significantẽ uocẽ. uel ꝓferamꝰ
uel cogitemꝰ. s exillo quod nouimus
cogitatio nr̃a formet᷑. sitq in acie cogitan¬
tis imago simillima cognitionis eus.
quam memoria continebat: Ista duosci¬
licet & uelud parentẽ ac ꝓlẽ tercia uo¬
luntate siue dilectione iungente: quã
quidẽ uoluntatẽ de cognitione ꝓcede.
nemo enĩ uult qđ omĩno quid uel
quale sit nescit: ñ tam̃ eẽ cognitionis
imaginẽ. Et idõ quandam in hac re
intelligibili natiuitatis & ꝓcessionis
in sinuari distantiã. Qm̃ ñ hoc ẽ cogi¬
tatione conspicere quod appetere uel
etiam ꝑfrui uoluntate cernit discer¬
nitq qui potest. Pocusti & tu: qͣm¬
uis ñ potueris neq possis explicare¬

Expanded text:
te tria illa, in quibus tu summae ipsius, te tria illa, in quibus tu summae ipsius, quam fixis oculis contemplari nondum vales, imaginem Trinitatis agnosceres agnoscas. Ipsa ostendit tibi Verbum verum esse in te, quando de scientia tua gignitur, id est, quguam significantem vocem, vel proferamus, uel cogitemus, sed ex illo quod nouimus cogitatio nostra formetur sitque in acie cogitantis imago simillima cognitionis eius, quam memoria continebat, ista duo scilicet uelut parentem ac prolem tertia uoluntate siue dilectione iungente. quam quidem uoluntatem de cognitione procedere — nemo enim uult quod omnino quid uel quale sit nescit — non tamen esse cognitionis imaginem et ideo quandam in hac re intellegibili natinitatis et processionis insinuari distantiam, quoniam non hoc est cogitatione conspicere quod appetere uel etiam perfrui uoluntate, cernit discernitque qui potest. potuisti et tu, quamuis non potueris neq
Abbreviated transcription (Latin):
qui propitius factusẽ om̃ib iniquitati¬
b tius. sanentur om̃s languores tui: a¬
gnosce te certe in illo eẽ stabulo: quosa
maritanus ille ꝑduxit eũ quẽ repꝑit
multis alatronib inflictis uulnerib
semuuuum. Et tam̃ multa uera uidi¬
sti ñ his oculis quib iudent᷑ corpora
colorata: s eis ꝓquib orabat quidi¬
cebat. O culi mei uideant ȩquitatem.
Nẽpe gͦ multa uera udisti. ea que dis¬
creiusti abilla luce quatͥ lucente ui¬
disti. At tolle oculos ad ipsam lucem:
& eos in ea fige si potes.dic enim uide¬
bis quid distet natuitas uerbi dĩ. aꝓ¬
cessione doni dei: ꝓpt̃ quod filius u¬
Unde cum sit cõmunio quedã consub¬
stancialis patris & filii: Amborum
sꝑẽ. sĩ amborum qͦd absit dictus est
filius. S ad hoc dilucide ꝑspicueq
ceruendũ: ñ potes ibi aciem figere. Sci
oñ potes uerũ dico. mͥ dico. Quid
ñ possim scio. Ipsatͥ tam̃ ostendit in

Expanded text:
qui propitius factus est omnibus iniquitatiqui propitius factus est omnibus iniquitatibus tuis sanentur omnes languores tui? agnoscis te certe in illo emaritanus ille perduxit eum quem reperit multis a latronibus inflictis vulneribus semivivum: et tamen multa vera vidisti, non his oculis quibus videntur corpora colorata, sed his pro quibus orabat qui dicebat: Oculi mei videant aequitatem; nempe ergo multa vera vidisti, eaque discrevisti ab illa luce qua tibi lucente vidisti: attolle oculos 41 ad in ipsam lucem, et eos in eam fige si potes; sic enim videbis quid distet nativitas Verbi Dei a processione doni Dei, propter quod Filius uunde, cum sit communio quaedam consubstantialis Patris et Filii, amborum Spiritus, non amborum, quod absit, dictus est Filius. Sed ad hoc dilucide perspicueque cernendum, non potes ibi aciem figere, scio, non potes; verum dico, mihi dico, quid non possim scio; ipsa tamen tibi ostendit in
Abbreviated transcription (Latin):
dendus ẽ. Quantũ uͦ attinet ad illã
summã in effabilẽ. incorporalem. im¬
mitabilẽq naturã. ꝑ intelligentiã ut¬
cũq cernẽdã. nus quã se melius re¬
gente dũ taxat fidĩ regła acies huma¬
ne mñtis exercet: quam in eo qđ ipse
homo in sua natura melius ceteris a
nimalib. meluis etiã ceteris anime
sua partib habet quod ẽ ipsamens:
Cui quidã rerũ in uisibilium tributꝰ
ẽ. uisus. & cui tanquã in loco suꝑi¬
ore atq interiore Honorabilit̃ p̃sidenti.
uidicanda om̃ia nunciant etiã corporis
sensus. & quia ñ ẽ suꝑior cui subdita re¬
gendaẽ nͥ ds. Uerum int̾ hec quȩ multa
iam dixi. & nichil illius summe trinitatis
ineffabilitate dignũ me dixisse audeo
ꝓfiteri. s confiteri potius mirificatam
scientiã eius ex me inualuisse. nec potuis¬
se me ad illã. otu anima mea uͥ te eẽ
sentis. uͥ iaces. aut uͥstas. Donec abeo

Expanded text:
dendus est. Quantum vero attinet ad illam dendus est. Quantum vero attinet ad illam summam, ineffabilem, incorporalem, immutabilemque naturam per intelligentiam utcumque cernendam, nusquam se melius, regente duntaxat fidei regula, acies humanae mentis exercet, quam in eo quod ipse homo in sua natnimalibus, melius etiam ceteris animae suae partibus habet, quod est ipsa mens, cui quidam rerum inuisibilium tributus est uisus et cui tamquam in loco superiore atque interiore honorabiliter praesidenti iudicanda omnia nuntiant etiam corporis sensus et qua non est superior, cui subdita regenda est, nisi deus. Verum inter haec quae multa iam dixi et nihil illius summae trinitatis ineffabilitate dignum me dixisse audeo profiteri, sed confiteri potius mirificatam scientiam eius ex me inualuisse nec potuisse me ad illam, o tu, anima mea, ubi te esse sentis, ubi iaces aut ubi stas, donec ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
di sibi rationẽ. quȩ abhumana mente
tarda scilicet infirmaq ñcapitur:
Et certe cũ inconcisse crediderint scͥptu¬
ris scĩs tanquã ueracissimis testibus
agant orando & querendo & bene ui¬
uendo ut intelligant: idẽ. ut quantũ
uideri pot̃. iudeat᷑ m̃te quod tenetur
fide: quis hoc ꝓhibeat: immo uͦ ad hoc
quis ñ hortetur: Si aut̃ ꝓpt̃ea negan
dũ putant ita eẽ. quia ea ñ ualent
ex natiuitate sua cecisunt. eẽ solẽ ne¬
gare. Lux gͦ: lucet intenebris. Quod
si eã tenebre ñ cõp̃hendunt: illumi¬
nentur dĩ dono. Dõ prius. ut sint fide¬
les. & incipiãt luxeẽ in cõparatione
infideliũ. Atq hoc p̃misso fundam̃¬
to. edificent᷑ aduidenda que credt̃.:
ut aliquando possint iudere. St̃ enĩ
quȩ itacreduntur. ut iuderi iamom¬
nino ñ possint. Non enĩ xꝑ̃c iterũ
incruce uidendꝰ ẽ: s nͥ hoc credatur
qł ita factũ atq uisum est. ut futu¬

Expanded text:
di rationem sibi, quae ab humana mente, di rationem sibi, quae ab humana mente, tarda scilicet infirmaque, non capitur? et certe cum inconcusse crediderint scripturis sanctis tamquam ueracissimis testibus, agant orando et quaerendo et bene uiuendo, ut intellegant, id est ut, quantum uideri potest, uideatur mente quod tenetur fide. quis hoc prohibeat, immo uero ad hoc quis dum putant ista esse, quia ea non valent ex nativitate sua caeci sunt, esse solem negare. Lux ergo lucet in tenebris: quod si eam tenebrae non comprehendunt , illuminentur Dei dono prius ut sint fideles, et incipiant esse lux in comparatione infidelium; atque hoc praemisso fundamento aedificentur ad videnda quae credunt, ut aliquando possint videre. Sunt enim quae ita creduntur, ut videri jam omnino non possint. Non enim Christus iterum in cruce videndus est: sed nisi hoc credatur quod ita factum atque visum est, ut futu
Abbreviated transcription (Latin):
ex matre: ñ tunc ꝓcedit ex patre. Sꝑc̃¬
aut̃ sc̃s ñ de patre ꝓcedit in filium.
ce de filio ꝑcedit ad scĩfi candã crea¬
turam. S simul de utroq ꝓcedit:
quamuis hoc filio pat̾ dederit: ut
quemad modũ de se ita de illo qͦq
ꝓcedat. Neq enim possumꝰ dicere
quod ñ sit uita spc̃ sc̃s: cũ uita pa¬
t̃. uita sit filius. Ac ꝑhoc sicut pat̃
cum habeat uitam insemetipso. de¬
so.Sicei dedit uitã ꝑcedere de illo.
sicut ꝑcedit & deseipso. Hec de illo
sermõne in hunc librũ transtuli. s
fidelib ñ infidelib loquens. Uerũ
siadhãc imaginẽ contuendam. & ad
uidenda ita quam uera sint quȩ
ineorũ m̃tes. nec tria sic sunt ut tresꝑso¬
nȩ sint. S omiã tria hominis sunt
quȩ una ꝑsonaẽ. minꝰ idonei st̃ cur
ñ de illa summa trinitate queds est
credunt potiꝰ quod insacris literis in¬
uenitur. quã poscunt liquidissimã red¬

Expanded text:
ex matre, non tunc procedit ex patre. Sex matre, non tunc procedit ex patre. Sautem sanctus non de patre procedit in filium et de filio procedit ad sanctificandam creaturam, sed simul de utroque procedit, quamuis hoc filio pater dederit, ut quemadmodum de se, ita de illo quoque procedat. neque enim possumus dicere, quod non sit uita spiritus sanctus, cum uita pater, uita sit filius; ac per hoc sicut pater, cum habeat uitam in semet ipso, deso, sic ei dedit uitam procedere de illo, sicut procedit et de ipso." haec de illo sermone in hunc librum transtuli, sed fidelibus, non infidelibus loquens. Verum si ad hanc imaginem contuendam et ad uidenda ista quam uera sint quae in eorum mente sunt nec tria sic sunt, ut tres personae sint, sed omnia tria hominis sunt, quae una persona est, minus idonei sunt: cur non de illa summa trinitate, quae deus est, credunt potius quod in sacris litteris inuenitur, quam poscunt liquidissimam red
Abbreviated transcription (Latin):
Cur filius dixit de patre ꝓcedit ⁊ cus
putas nisi quẽ admodũ solet ad eum
referre. & quod ipsius ẽ. dequo & ipse
ẽ: Unde & ulud ẽ quod ait. Mea doc¬
trina ñ ẽ mea: s eius qui memisit. Si
gͥ hic intelligit᷑ euiꝰ doctrina quã tam̃
dixit ñ suã s patris: quanto magis illic
uͥsic ait de patre procedit. ut ñ diceret
deme n ꝓcedit: a quo aut̃ habet filtꝰ
ut sit dĩ ẽ enĩ de dõ Ds̃. ab illo ha¬
bet utiq ut etiã de illo ꝓcedat sp̃s¬
dit de patre. ab ipsoht̃ patre. Hic utcumq ẽ
iltł intelligit᷑ qͣntum a talib qͣles nos sumus
intelligi potest. cur ñ dicatur natus esse
diceretur: qđ absurdissimũ ẽ. Filiꝰ
quippe nullus ẽ duoꝵ. nͥ patris et
matris. Absit aut̃. ut int̃ dm̃ patrem
& dm̃ filiũ tale aliquid suspicem᷑.
quia nec filius hominũ simul et
ex patre & ex matre ꝓcedit. S cum
inmatrẽ ꝓcedit ex patre: ñdũ ꝑcedit
ex matre. Et cum in hãc lucẽ ꝑcedit

Expanded text:
cur Filius dixit: De Patre procedit? Cur, putas, nisi quemadmodum solet ad eum referre, et quod ipsius est de quo et ipse est? Unde et illud est quod ait: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit. Si igitur intelligitur hic ejus doctrina, quam tamen dixit non suam, sed Patris; quanto magis illic anctus, ubi sic ait, De Patre procedit, ut non diceret, De me non procedit? A quo autem habet Filius ut sit Deus est enim de Deo Deus, ab illo habet utique ut etiam de illo procedat Spdit de Patre, ab ipso habet Patre. Hic utcunque etiam illud intelligitur, quantum a talibus quales nos sumus, intelligi potest, cur non dicatur natus esse,diceretur; quod absurdissimum est. Filius quippe nullus est duorum nisi patris et matris. Absit autem, ut inter Deum Patrem et Deum Filium tale aliquid suspicemur. Quia nec filius hominum simul et ex patre et ex matre procedit; sed cum in matrem procedit ex patre, non tunc procedit ex matre, et cum in hanc lucem procedit
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑimaginẽ quã conspiciendo uidẽt
etiam illud uidere coniciendo qm̃ ñ
dum possunt facie ad faciem: ñ enim
bis datus sit spc̃ sc̃s. ex eod lib̾de tͥuit
einde in illa sũma .T .xuiI.¬
trinitate quȩ ds̃ est inter ual¬
la temporum nulla sunt per
que possit ostendi. aut saltem
requiri. utrum prius de patre natꝰ
sit filius & postea de ambob ꝓces
spm̃ eum dicit amboꝵ. Ipse ẽ enim:

Expanded text:
et per imaginem, quam conspiciendo uident, et per imaginem, quam conspiciendo uident, etiam illud uidere coniciendo, quoniam nondum possunt facie ad faciem. non enim aBIS DATVS SIT SPIRITVS SANCTVS. EX LIBRO SVPRA einde in illa summa Trinitate, quae Deus est, intervalla temporum nulla sunt, per quae possit ostendi, aut saltem requiri, utrum prius de Patre natus sit Filius, et postea de ambobus procSpiritum eum dicit amborum. » Ipse est enim
Abbreviated transcription (Latin):
amoris magnitudine suꝑari. Siue sit
ipsa duo int̾ se equalia siue ñ sint eqͣlia:
atq. ita & a singłis bina. & abinis singlã
& a singłis singła maiorib minora uin¬
cuntur: & quando int̾ se ęqualia fuerĩt
ab om̃i languore sanata. nec tunc equa¬
bit᷑ rei natura immutabili earesqͥ ꝑ¬
grãm ñ mutat᷑. quia ñ equat᷑ creaturã
creatori. & quando ab om̃i languore
sanabitur mutabit᷑. S hanc ñ solum
incorporalẽ uerumetiã sũme insepara¬
bilẽ. Uereq immutabilẽ triuitatem.
cũ uenerit uisio quȩ facie ad faciem
nob̃ promttitur: multo clarius cerci¬
usq uidebimꝰ quam nunc euis ima¬
ginẽ qͦd nos sumus: ꝑ quod tam̃ specu¬
lum& in quo enigmate qui uident
sicut in hac uita uude concessum est.
Non illi sunt qui ea que digessimus
& comm̃dauimus in sua m̃te conspi¬
ciunt.s illi qui eã tanquã imaginem
uident. ut possĩt adeum cuiꝰ imago
est quomͦcũq referre quod uident.

Expanded text:
amoris magnitudine superari, siue sint amoris magnitudine superari, siue sint ipsa duo inter se aequalia siue non sint aequalia, atque ita et a singulis bina et a binis singula et a singulis singula, maioribus minora uincuntur. et quando inter se aequalia fuerint ab omni languore sanata, nec tunc aequabitur rei natura immutabili ea res, am non mutabitur, quia non aequatur creatura creatori, et quando ab omni languore sanabitur, mutabitur. Sed hanc non solum incorporalem uerum etiam summe inseparabilem uereque immutabilem trinitatem, cum uenerit uisio, quae facie ad faciem nobis promittitur, multo clarius certiusque uidebimus, quam nunc eius imaginem, quod nos sumus; per quod tamen speculum et in quo aenigmate qui uident, sicut in hac uita uidere concessum est, non illi sunt qui ea quae digessimus et commendauimus in sua mente conspiciunt, sed illi qui eam tamquam imaginem uident, ut possint ad eum cuius imago est quomodocumque referre quod uident,
Abbreviated transcription (Latin):
imagine trinitatis ñ hectria unus ho¬
mos unuis hominis sunt. ita in ip¬
sa sũma trinitate. cuius hec imago ẽ¬
ñ unius dĩ sunt ula tria s. unus deus
ẽ: & tres sunt ille ñ una ꝑsona. quod
sane mnirabilit̾ ineffabile ẽ uel inef¬
fabilit̾ mirabile cum sit una ꝑsona
hec unago trinitati. ipsa uero sũma
trinitas tres ꝑsone sint. in separabi¬
lior ẽ illa trinitas ꝑsonarum trium
quam hec unius. Illa quippe inna¬
tura diuinitatis siue id melius dicit᷑
dĩtatis quod ẽ. hoc ẽ atq in cõmuta¬
bilit᷑ int̃se ac semꝑ equalis ẽ. Nec ali¬
quando ñ fuit. aut alit̃ fuit: Nec ali¬
quando ñerit. aut alit̃ ent. Ista uero
tria que sunt inimpari imagine &¬
siñ locis. qm̃ ñ st̃ corpora tam̃ int̾ se nunc
inista uita magnitudinib scparantur.
leq: cnĩ quia moles nulle ibisunt. idõ ñ
uidemus in aliomaiorẽ eẽ memoriam quã
intelligentiã in alio contra. in alio duohec

Expanded text:
imagine trinitatis non haec tria unus hoimagine trinitatis non haec tria unus homo, sed unius hominis sunt, ita in ipsa summa trinitate, cuius haec imago est, unius dei sunt illa tria, sed unus deus est, et tres sunt illae, non una persona. quod sane mirabiliter ineffabile est uel ineffabiliter mirabile, cum sit una persona haec imago trinitatis, ipsa uero summa trinitas tres personae sint, inseparabilior est illa trinitas personarum trium quam haec unius. illa quippe in natura diuinitatis, siue id melius dicitur deitatis, quod est, hoc est atque incommutabiliter inter se ac semper aequalis est nec aliquando non fuit aut aliter fuit nec aliquando non erit aut aliter erit. ista uero tria, quae sunt in impari imagine, etsi non locis, quoniam non sunt corpora, tamen inter se nunc in ista uita magnitudinibus separantur. neque enim quia moles nullae ibi sunt, ideo non uidemus in alio maiorem esse memoriam quam intellegentiam, in alio contra, in alio duo haec