comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illi cyrographo non uenit obnoxius. et ab illo soluit obnorios. Ne¬
q enim nulla est iniquitas cum in uno homine uł suꝑiora in fe¬
rioribus turpiter seruiunt. uł inferiora suꝑioribus contumaciter
reluctantur. etiam si uincere non sinãtur. Hanc iniquitatem si homo
ab homine altero forinsecus aduersante pateretur. quia i illo non
esset. sine illo utiq puniretur. Quia uero in illo est. aut cum illo pu¬
metur. aut in illo ab eius reatu liberato. sic incertamimine aduer¬
sus spiritum ꝑseuerat ut hominem iam non reum ad nulla post
mortem tormenta transmittat. non alienet a regno dei. nulla dãp¬
natione faciat detineri. neq ut ea penitus careamus. uelut aliena
natura se iungatur a nobis. s qr nr̃ȩ nat᷑ę langor ẽ sanet᷑ in nob̃.¬
roꝑter hoc ergo uitium sicut in eo libro cui resistisx.
nabili diabolus subiugatur. quia et ipse diabolus spiritus in mun

Expanded text:
illi chirographo non venit obnoxius, et ab illo solvit obnoxios. Neilli chirographo non venit obnoxius, et ab illo solvit obnoxios. Neque enim nulla est iniquitas, cum in uno homine vel superiora inferioribus turpiter serviunt, vel inferiora superioribus contumaciter reluctantur, etiamsi vincere non sinantur. Hanc iniquitatem si homo ab homine altero forinsecus adversante pateretur, quia in illo non esset, sine illo utique puniretur: quia vero in illo est, aut cum illo punietur, aut illo ab ejus reatu liberato, sic in certamine adversus spiritum perseverat, ut hominem jam non reum ad nulla post mortem tormenta transmittat, non alienet a regno Dei, nulla damnatione faciat detineri; neque ut ea penitus careamus, velut aliena natura sejungatur a nobis, sed quia nostrae naturae languor est, sanctur in nobropter hoc ergo vitium, sicut in eo libro, cui resistis, propter hoc et damnabili diabolo subjugatur; quia et ipse diabolus spiritus immu
Abbreviated transcription (Latin):
ne inuat homo nichil tale committens. nec dici possit eorum
peccatorum eius reatum manere quȩ meminit. eorum uero qͥ
oblitus est non manere: manet quippe eorũ donec remittant᷑.
Ubi ergo manet nisi in occultis legibus dei quȩ conscriptȩ sunt qͦ¬
dam mͦ inmentibus angłorum. ut nulla sit iniquitas impuni¬
ta. nisi quã sangius mediatoris expiauerit: cuius signo crucis
consefratur unda baptismatis. ut ea diluatur reatus tamquam in
cyrographo scriptus. in noticia spiritalium potestatum. ꝑ quas pę¬
na exigitur peccatorum. Hinc cyrographo nascuntur obnoxii om̃s
in carne. de carne carnaliter nati. eius ab hoc debito sanguine libe¬
randi. qui incarne quidem et de carne. non tamen carnaliter sed
spiritaliter natus est. Natus est enim de spiritu sancto. et uirgine
maria. de spiritu scilicet sancto. ne esset in illo caro peccati. ex
uirgine aut̃ mania. ut esset in illo similitudo carnis peccati. ideo

Expanded text:
ne vivat homo, nihil tale committens; nec dici possit, eorum ne vivat homo, nihil tale committens; nec dici possit, eorum peccatorum ejus reatum manere quae meminit; eorum vero quae oblitus est, non manere? Manet quippe omnino donec remittatur. Ubi ergo manet, nisi in occultis legibus Dei, quae conscriptae sunt quodam modo in mentibus Angelorum, ut nulla sit iniquitas impunita, nisi quam sanguis Mediatoris expiaverit; cujus signo crucis consecratur unda Baptismatis, ut ea diluatur reatus tanquam in chirographo scriptus, in notitia spiritualium potestatum, per quas poena exigitur peccatorum? Huic chirographo nascuntur obnoxii omnes in carne de carne carnaliter nati; ejus ab hoc debito sanguine liberandi, qui in carne quidem et de carne, non tamen carnaliter, sed spiritualiter natus est. Natus est enim de Spiritu sancto et virgine Maria. De Spiritu scilicet sancto, ne esset in illo caro peccati; ex virgine autem Maria, ut esset in illo similitudo carnis peccati. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
cut spiritus. sicut corpus. an insubiecto sicut febris. aut uulnꝰ
incorpore. siue auaritia. uel error in animo: In subiecto ergo dic¬
turus es neq enim reatum affirmabis ẽẽ substantiam. In quo
igitur tibi uidetur ẽẽ subiecto : cur queram quid respondeas. et
ñ potius uerba tua ponam: Actu inquis pretereunte manet
euis reatus in illius conscientia qui deliquic donec dimictat᷑. Er¬
go in subiecto est hoc ẽ in ammo cius qui deliquisse se meminit.
et scrupulo agitur conscientiȩ. donec fiat delicti remissione secu¬
rus. Quid si obliuiscat᷑ se deliquisse. nec eius conscientia stimule¬
tur. ubi erit reatus ille quem transeunte peccato manere concedis
donec remittatur: non ẽ certe in corpore. quia non est eorum acci¬
dentium quȩ accidunt corpori. Non est in animo. quia eius me¬
moriam deleuit obliuio. et tamen est. Ubi est igitur cum iam be¬

Expanded text:
cut spiritus, sicut corpus; an in subjecto, sicut febris aut vulnus cut spiritus, sicut corpus; an in subjecto, sicut febris aut vulnus in corpore, sive avaritia vel error in animo? In subjecto esse dicturus es: neque enim reatum affirmabis esse substantiam. In quo igitur tibi videtur esse subjecto? Cur quaeram quid respondeas, et non potius verba tua ponam? « Actu, » inquis, « praetereunte, manet ejus reatus in illius conscientia qui deliquit, donec dimittatur. » Ergo in subjecto est, hoc est, in animo ejus qui deliquisse se meminit, et scrupulo angitur conscientiae, donec fiat delicti remissione securus. Quid si obliviscatur se deliquisse, nec ejus conscientia stimuletur, ubi erit reatus ille, quem transeunte peccato manere concedis, donec remittatur? Non est certe in corpore, quia non est eorum accidentium quae accidunt corpori; non est in animo, quia ejus memoriam delevit oblivio: et tamen est. Ubi est igitur, cum jam be
Abbreviated transcription (Latin):
citoꝵ desiderioꝵ quibus resistit castitas inquietare ñ cessat. Neq
scientia finitur ut non sit. s continentia refrenatur. ut quo tendit
ꝑuenire non possit. Qua ppter sicut idolis immolatio. quȩ iam
nec in actione ẽ quia preterit. nec in uoluntate quia error quo
fiebat absup̃tus ẽ manet tamen reatus eius donec in lauachro
regenerationis peccatoꝵ omniũ remissione soluatur: sic econtra¬
rio quam uis reatus male concupiscentiȩ eodem baptismate sit
solutus. manet tamen ipsa. donec ab eo qui post eiecta demonia
ꝑficit sanitates. medicina ꝓficiente sanetur. Sed queso te cum et
ipse concedas peccati factiatq transacti reatum manere. nisi
sacro fonte diluatur. Dic mͥ reatus iste quis sit. et ubi maneat
iam homine correcto rectesuiuente. nundũ tam̃ peccatorum re¬
missione liberato. Subiectum est reatus iste. id est substantia. si¬

Expanded text:
citorum desideriorum, quibus resistit castitas, inquietare non cessat: neque citorum desideriorum, quibus resistit castitas, inquietare non cessat: neque scientia finitur, ut non sit; sed continentia refrenatur, ut quo tendit pervenire non possit. Quapropter sicut idolis immolatio, quae jam nec in actione est, quia praeteriit; nec in voluntate, quia error quo fiebat absumptus est; manet tamen reatus ejus, donec in lavacro regenerationis peccatorum omnium remissione solvatur: sic e contrario quamvis reatus malae concupiscentiae eodem Baptismate sit solutus; manet tamen ipsa, donec ab eo qui post ejecta daemonia perficit sanitates, medicina perficiente sanetur. 62. Sed quaeso te, cum et ipse concedas peccati facti atque transacti reatum manere, nisi sacro fonte diluatur; dic mihi reatus iste quis sit, et ubi maneat jam homine correcto recteque vivente, nondum tamen peccatorum remissione liberato. Subjectum est reatus iste, id est substantia, si
Abbreviated transcription (Latin):
aut pacto inquis fieri potest ut maneat actio. et abscedat reatus id
ẽ ut demonibꝰ inquis sacrificare nͥdesinat. et tam̃ libera ꝓfanitate
uideat᷑: hoc de sacrificio idolis oblato uerissime dicis: actus ẽ enĩ qui
oꝑe ipse ipso ꝑagit᷑ et ñ erit: et si iterũ fit. alterum fit. impietas uero
ipsa qua hȩc fiunt tamdiu manet donec idolis renunciet᷑. et credat᷑
indm̃. Idolis itaq sacrificatum. faccum ẽ transiens. ñ uitiũ manens.
Impietas uero qua sacͥficatum ẽ. quia et illo ꝑ acto manet. uidet᷑ esse
concupiscentiȩ similis. quam commissum ẽ adulterium. Sed errore
sublato quo illa impietas. pietas putabatur. mimquid idolis ali¬
simile ẽ. sacrificium transiens manenti concupiscentiȩ. quȩ hominẽ
iam nͥ cominittentẽ qđ solet ei consentiendo cõmittere. iam plena
fide et cognicione retinentem ñ eẽ talia facienda. stimulis tam̃ illi¬

Expanded text:
autem pacto, » inquis, « fieri potest ut maneat actio, et abscedat reatus; id autem pacto, » inquis, « fieri potest ut maneat actio, et abscedat reatus; id est, ut daemonibus, » inquis, « sacrificare non desinat, et tamen liber a profanitate videatur. » Hoc de sacrificio idolis oblato verissime dicis: actus est enim qui opere ipso peragitur, et non erit; et si iterum fit, alterum fit. Impietas vero ipsa qua haec fiunt, tamdiu manet, donec idolis renuntietur et credatur in Deum. Idolis itaque sacrificatum factum est transiens, non vitium manens: impietas vero qua sacrificatum est, quia et illo peracto manet, videtur esse concupiscentiae similis, qua commissum est adulterium. Sed errore sublato, quo illa impietas pietas putabatur, numquid idolis alisimile est sacrificium transiens manenti concupiscentiae, quae hominem jam non committentem quod solet ei consentiendo committere, jam plena fide et cognitione retinentem non esse talia facienda, stimulis tamen illi
Abbreviated transcription (Latin):
quid responderit liberator ipse atq saluator. his qui ei dixerant ut
exiret de iherosolimis. ecce inquit eicio demonia. et sanitates ꝑficio
hodie et cras. et tercio consummor. Lege ȩuuangeliũ et uide post quan¬
tũ passus fuerit et resurrexerit. Ergo mentitus ẽ: Absit. Sed significa¬
uit aliquid quod ista int̾ nos questione uersatur. expulsio quippe ẽ
demoniorũ remissio peccatoꝵ. ꝑfectio sanitatum. quȩ fit ꝓficiendo
post baptismũ: t̾cia consummatio ẽ. quam suȩ quoq carnis in mor¬
talitate monstrauit: incorruptibiliũ beatitudo gandioꝵ tu aut̃ in
exemplum rei de qua loquebaris sacrilegum sacrificium posuisti atq
dixisti. quicquid ad hoc genus ꝑtinet de isto uno posse monstrari
qm̃ si semel aliquis idolis sacrificauerit potest donec consequat᷑ ueni¬
am premi iniquitate commissi. et manet reatus actione finita. Dullo

Expanded text:
quid responderit Liberator ipse atque Salvator his qui ei dixerant, ut quid responderit Liberator ipse atque Salvator his qui ei dixerant, ut exiret de Jerosolymis: Ecce, inquit, ejicio daemonia, et sanitates perficio hodie et cras, et tertia consummor . Lege Evangelium, et vide post quantum passus fuerit et resurrexerit. Ergo mentitus est? Absit. Sed significavit aliquid, quod ista inter nos quaestione versatur. Expulsio quippe est daemoniorum remissio peccatorum: perfectio sanitatum, quae fit proficiendo post Baptismum: tertia consummatio est, quam suae quoque carnis immortalitate monstravit, incorruptibilium beatitudo gaudiorum. 61. Tu autem in exemplum rei, de qua loquebaris, sacrilegum sacrificium posuisti atque dixisti, « quidquid ad hoc genus pertinet, de isto uno posse monstrari: quoniam si semel aliquis idolis sacrificaverit, potest, donec consequatur veniam, premi impietate commissi, et manet reatus actione finita. Nullo
Abbreviated transcription (Latin):
n malum. et pͣter istum actũ. idẽ prȩt̾ hunc motũ. Unde surgit hic
motus. quẽ motũ dicimus desiderium. Non enim semꝑ ẽ desiderium
contra qđ pugnemus s situnc ñ ẽ quando ñ occurrit qđ concupis¬
catur siue animo cogitantis. siue sensibus corporis. fieri potest ut in¬
sit qualitas mala. s nulla sit temptatione commota. sicut in ẽ timi¬
ditas homini timido. et quando ñtimet. Cũ uero occurrit qđ con¬
cupiscat᷑ nec desideria mala nobis etiam nolentibꝰ cõmouent᷑. sani¬
tas plena ẽ. Hocgͤ uitũñ potest nisi reatu tenere hominem. quã uis
eiusdem mali bono usu de castis connigibus ꝓcreatũ. Quis reatus quã¬
uis eo manente malo soluitur in remissionẽ omium peccatoꝵ. ꝑ deigr̃am
qua liberam᷑ ab omni malo. cum dñs ñ solum ꝓpitius sit omibꝰ iniqui¬
tatibus nr̃is: uerum etiam sanat omnes langores nr̃os. Nam recole

Expanded text:
ni malum et praeter istum actum, id est, praeter hunc motum, unde surgit hic ni malum et praeter istum actum, id est, praeter hunc motum, unde surgit hic motus; quem motum dicimus desiderium. Non enim semper est desiderium contra quod pugnemus: sed si tunc non est, quando non occurrit quod concupiscatur sive animo cogitantis, sive sensibus corporis; fieri potest ut insit qualitas mala, sed nulla sit tentatione commota: sicut inest timiditas homini timido, et quando non timet. Cum vero occurrit quod concupiscatur, nec desideria mala nobis etiam nolentibus commoventur, sanitas plena est. Hoc ergo vitium non posset nisi reatu tenere hominem, quamvis ejusdem mali bono usu de castis conjugibus procreatum: qui reatus, quamvis eo manente malo, solvitur in remissione omnium peccatorum per Dei gratiam qua liberamur ab omni malo, cum Dominus non solum propitius fit omnibus iniquitatibus nostris, verum etiam sanat omnes languores nostros. Nam recole
Abbreviated transcription (Latin):
sti qł ego non dixi. Ego enim de concupiscentia non dixi quȩ ẽ in men¬
bris repugnans legimentis. Quam uis reatus eius in omñum peccato¬
rum remissione transierit. sicut ẽ econtrario sacrificium idolis factũ.
si deinceps ñ fiat. preterit actu s manet reatu. nisi ꝑ indulgentiam remit¬
tatur. Quiddã enim tale ẽ sacrificare idolis. ut opus ipsũcũ fit p̾tereat
eodemq p̃terito reatus eius maneat uenia resoluenꝰ. Qddã uͦ cale ẽ ca
concupiscentia. ut maneat in homine secũ ꝑcontinentiam confligente:
Quam uis eius reatus qui fuerat generatione contractus iam sit regene¬
ratione transactus. actu enim manet. ñ quidem abstrahendo et illici¬
endo mentem. eiusq consensu concipiendo et pariendo peccata. sed
mala quibus mens resistat desideria commouendo. Ipse quippe motꝰ
actus ẽ eius. quam uis mente ñ consentiente desiteffectus: Inẽ enĩ homi¬

Expanded text:
sti, quod ego non dixi. Ego enim de concupiscentia dixi, quae est in memsti, quod ego non dixi. Ego enim de concupiscentia dixi, quae est in membris repugnans legi mentis , quamvis reatus ejus in omnium peccatorum remissione transierit: sicut e contrario, sacrificium idolis factum, si deinceps non fiat, praeteriit actu, sed manet reatu, nisi per indulgentiam remittatur. Quiddam enim tale est sacrificare idolis, ut opus ipsum cum fit praetereat, eodemque praeterito reatus ejus maneat venia resolvendus. Quiddam vero tale est carnis concupiscentia, ut maneat in homine, secum per continentiam confligente, quamvis ejus reatus qui fuerat generatione contractus, jam sit regeneratione transactus. Actu enim manet non quidem abstrahendo et illiciendo mentem, ejusque consensu concipiendo et pariendo peccata; sed mala, quibus mens resistat, desideria commovendo. Ipse quippe motus actus est ejus, quamvis mente non consentiente desit effectus. Inest enim homi
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse uolumine: s nunc satis ẽ quod ipse dixisti. nulla dialexi posse
inuenire contrarioꝵ omium recrꝓcationem. Hinc enim ostendisti ali¬
quoꝵ ee̾ posse ñ omĩum inhis gͦ aliquibus et hoc repperi. Si enĩ di¬
xisses contrariorũ recrꝓcationem ẽẽ nulloꝵ. et ꝑ hoc ostenderes ea quȩ
posui contraria reciꝑca eẽ non posse. quia milla eẽ possunt. Ergo ali¬
quam eẽ posse ostendere debui. ac deinde in his cẽ quod posui. Sed eẽ
aliqua iam ipse concedis. qui non dicis uulloꝵ contrarioꝵ ẽe reciꝓca¬
tionem. s ñ omĩum. Est igit᷑ aliquoꝵ. s utrum in his hoc sit qđ ame
positum ẽ restat ostendere. id ẽ utrum sicut uerum ẽ reatu manere pec¬
cata quȩ preterierunt actu: ita sit uerum qđ concupiscentia maneat
actu. et p̃tereat reatii. quod tu fieri ñ posse uolens ostendere. hoc dixi¬

Expanded text:
fortasse volumine. Sed nunc satis est, quod ipse dixisti, « in nulla dialexi posse fortasse volumine. Sed nunc satis est, quod ipse dixisti, « in nulla dialexi posse inveniri contrariorum omnium reciprocationem. » Hinc enim ostendisti aliquorum esse posse, non omnium. In his ergo aliquibus et hoc reperi. Si enim dixisses, contrariorum reciprocationem esse nullorum, et per hoc ostenderes ea quae posui contraria reciproca esse non posse, quia nulla esse possunt, ego aliqua esse posse ostendere debui, ac deinde in his esse quod posui. Sed esse aliqua jam ipse concedis, qui non dicis nullorum contrariorum esse reciprocationem, sed non omnium. Est igitur aliquorum. Sed utrum in his etiam hoc sit quod a me positum est, restat ostendere: id est, utrum, sicut verum est, reatu manere peccata, quae praeterierunt actu; ita sit verum, quod concupiscentia maneat actu, et praetereat reatu. Quod tu fieri non posse volens ostendere, hoc dixi
Abbreviated transcription (Latin):
Quos elegit ante constitutionẽ mundi ꝑ electionem gr̃ę: non ex oꝑibus
uł preteritis. uł p̃sentibus. uł futuris. alioqͥn gr̾a. iam non ẽ gr̃a.
Quod maxime apparet in paruulis. quoꝵ nec p̾terita dici possunt oꝑa
qͥa non fuerunt. nec p̾sentia quia nichil oꝑantur. nec futura quan¬
do in illa ȩtatȩ moriunt᷑ dixi sane quomͦ manent peccata reatu. qͦ
preterierunt actu. sic ȩcontrario fieri potest ut concupiscentia mane¬
at actu. et pretereat reatu. Quod error quidem tuus falsum eẽ dicit:
s ueritas uerum ee̾ conuincit. Nam tu id non ualendo refellere pri¬
mo dialecticas tenebras imꝑitis conaris offundere. dicens te cogita¬
re non posse. inqua dialexi inuenerim contrarioꝵ ominiũ recipca¬
tionem. Quam sententiã tuam si ex ponere uoluero. et ad eoꝵ ꝑdu¬
cere intelligentiam qui mumquã ista didicerunt: opus erit pleno

Expanded text:
quos elegit ante constitutionem mundi per electionem gratiae, non ex operibus quos elegit ante constitutionem mundi per electionem gratiae, non ex operibus vel praeteritis, vel praesentibus, vel futuris? Alioquin gratia jam non est gratia . Quod maxime apparet in parvulis, quorum nec praeterita dici possunt opera, quia non fuerunt; nec praesentia, quia nihil operantur; nec futura, quando in illa aetate moriuntur. 60. Dixi sane: « Quomodo manent peccata reatu, quae praeterierunt actu; sic e contrario fieri potest, ut concupiscentia maneat actu, et praetereat reatu » . Quod error quidem tuus falsum esse dicit, sed veritas verum esse convincit. Nam tu id non valendo refellere, primo dialecticas tenebras imperitis conaris offundere dicens, « te cogitare non posse, in qua dialexi invenerim contrariorum omnium reciprocationem. » Quam sententiam tuam si exponere voluero, et ad eorum perducere intelligentiam, qui nunquam ista didicerunt, opus erit pleno
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ẽ subditum nec se ipsum. Ideo ẽ enim scda natiuitas instituta.
quia natiuitas ẽ prima dampnata. Cui tam̃ etiã dampnate dei boni¬
tas ex hibet᷑ ut de maledicto semine rationabilis natura formetur.
qua eius affluentissima bonitate aꝑtissime maloꝵ hominum tan¬
ta multitudo nutrit᷑. et occulto dei oꝑe uegetat᷑. Quȩ bonitas oꝑa¬
tionis eius si subtrahat᷑ formandis ꝓmouendisq seminibus. et unui¬
ficandis quibusq uiuentibus. non solum gignenda ũ agunt᷑. sed
ad nichilum pentetiam genita redigunt᷑. Cum ergo dm̃ nisi stulta
impietas non reprehendat. quod homines uitiosa uoluntate damp¬
nabiles. illo uiuificante uiuunt qui uiuificat omĩa. cur putamus
ab eius oꝑibus ab horrere. qđ origine uiciata dampnabiles illo
creante nascunt᷑ qui creator ẽ omñum. et ꝑ mediatorem regenerati
a dampnatione liberant᷑ debita. s gratuita miseratione ñ debita :

Expanded text:
sibi est subditum, nec se ipsum. Ideo est enim secunda nativitas instituta, sibi est subditum, nec se ipsum. Ideo est enim secunda nativitas instituta, quia nativitas est prima damnata. Cui tamen etiam damnatae Dei bonitas exhibetur, ut de maledicto semine rationalis natura formetur: qua ejus affluentissima bonitate apertissime malorum hominum tanta multitudo nutritur, et occulto Dei opere vegetatur. Quae bonitas operationis ejus si subtrahatur formandis promovendisque seminibus, et vivificandis quibusque viventibus, non solum gignenda non aguntur, sed ad nihilum penitus etiam genita rediguntur. Cum ergo Deum nisi stulta impietas non reprehendat, quod homines vitiosa voluntate damnabiles illo vivificante vivunt, qui vivificat omnia: cur putamus ab ejus operibus abhorrere, quod origine vitiata damnabiles illo creante nascuntur, qui creator est omnium; et per Mediatorem regenerati a damnatione liberantur debita, sed gratuita miseratione, non debita,
Abbreviated transcription (Latin):
chil aliud quam oꝑa inteligunt᷑. nemo nisi imꝑitus dicit ee̾ sub stan¬
tias quã omĩum arboꝵ fructus. unde istȩ similitudines datȩ sunt.
nemo nisi imꝑitus neget ẽẽ sub stantias. Ac ꝑ hoc ei rei quȩ n᷑ ẽ.¬
in substantia. fas ẽ adhiberi similitudinem de substantia. Propter
qđ ego uitio quod generi humano diabolus tamquã uulnus in¬
flixit. quam uis m̃ullomꝰ substantia sit. Recte tam̃ ad hibui de
substantia similitudinem ut frutice dicerẽ & fructꝰ eiꝰ uitia eam illa
cũ quibus homines uobis quidem negantibus s ueritate conuincen¬
te nascuntur. et exquibus inȩternum dei regno ꝑeunt. si ueritate
liberante non renascunt᷑: ꝓ inde uiciatorem non conditorem substan¬
tiȩ diabolum dixi. Subdit anͣt sibi qđ ñ condidit ꝑ id quod inflixit:
Deo isto tribuente hanc potestatem. cunis ñ substrahit potestati. ne qđ̃

Expanded text:
ihil aliud quam opera intelliguntur, nemo nisi imperitus dicit esse substanihil aliud quam opera intelliguntur, nemo nisi imperitus dicit esse substantias: cum omnium arborum fructus, unde istae similitudines datae sunt, nemo nisi imperitus neget esse substantias. Ac per hoc ei rei quae non est substantia, fas est adhibere similitudinem de substantia. Propter quod ego vitio quod generi humano diabolus tanquam vulnus inflixit, quamvis nullo modo substantia sit, recte tamen adhibui de substantia similitudinem, ut fruticem dicerem, et fructus ejus vitia etiam illa cum quibus homines, vobis quidem negantibus, sed veritate convincente, nascuntur, et ex quibus in aeternum Dei regno pereunt, si veritate liberante non renascuntur. 59. Proinde vitiatorem, non conditorem substantiae diabolum dixi. Subdit autem sibi quod non condidit, per id quod inflixit, Deo justo tribuente hanc potestatem; cujus non subtrahit potestati, nec quod
Abbreviated transcription (Latin):
stantiis similitudines non existimes: nisi forte et ipsi dño dialec¬
tice calumpniaberis. quia dixit. Arbor bona bonos fructus facit.
et arbor mala malos fructus facit. Quis enim maliciam siue boni¬
tatem. uł oꝑa bona seu mala. quos si uelut fructus illarum arboꝵ
uoluit intelligi. dicat eẽ substantias. nisi nesciens quid loquat᷑. Quis
uero arbores et earum fructus negat ee substantias. si nouit quid
loquit᷑: De his ergo rebus quȩ substantiȩ sunt. uidemus adhibitas
similitudines eis rebus quȩ substantiȩ non sunt. Quod siarbor bo¬
na uł mala. nͨ bonitas hominis uł malicia. s ipsi homines accipien¬
di sunt. in quibus subiectis eẽ istas. in telligimus qualitates. bonita¬
tem scilicet in homine bono. maliciamq in homine malo. ut ipse
substantiȩ sint arbores. id ẽ ipsi homines. certe fructus earũ quȩ n¬

Expanded text:
stantiis similitudines non existimes? Nisi forte et ipsi Domino dialecstantiis similitudines non existimes? Nisi forte et ipsi Domino dialectice calumniaberis, quia dixit, Arbor bona bonos fructus facit, et arbor mala malos fructus facit . Quis enim malitiam sive bonitatem, vel opera bona seu mala, quos velut fructus illarum arborum voluit intelligi, dicat esse substantias, nisi nesciens quid loquatur? Quis vero arbores et earum fructus neget esse substantias, si novit quod loquitur? De his ergo rebus quae substantiae sunt, videmus adhibitas similitudines eis rebus quae non sunt substantiae. Quod si arbor bona vel mala, non bonitas hominis vel malitia, sed ipsi homines accipiendi sunt, in quibus subjectis istas esse intelligimus qualitates, bonitatem scilicet in homine bono, malitiamque in homine malo, ut ipsae substantiae sint arbores, id est, ipsi homines; certe fructus eorum quae n
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis. aut aliena ẽ natura separanda. aut nr̃a sananda. Si alienã
dicimus separandam. manicheis fauemus fateamur ergo nr̃am sa-¬
nandam. ut manicheos simul pelagianosq uitemus. UIII.
oc ergo generi humano inflictũ uulnus adiabolo. quicquid
ꝑ illud nascit᷑ cogit eẽ sub diabolo. tanquã de suo fructice fru¬
ctum iure decerpat. Hoc uerba de libro meo tibi reffellenda posui¬
sti. quibus ita insid̃iaris. tamquam naturȩ humane auctorem dixe¬
rim diabolum. et ipsius qua homo constat substantię conditorẽ
quasi uilnus incorpore possis appellare substantiam. Sed si ꝓpterea
me putas dixisse diabolum substantiȩ conditorem. quia inea sum¬
litudine quȩ adme adhibita ẽ fruticem dixi. frutex quispe nullo
dubitante substantia ẽ. cur usq ad eo te uł ostendis uł fingis in¬
doctum. ut eis rebus quȩ substantiȩ non sunt ad hibendas de sub¬

Expanded text:
in nobis, aut aliena est natura separanda, aut nostra sananda. Si alienam in nobis, aut aliena est natura separanda, aut nostra sananda. Si alienam dicimus separandam, Manichaeis favemus. Fateamur ergo nostram esse sanandam, ut Manichaeos simul Pelagianosque vitemus. CAPUT XIX. 58. Hoc ergo « generi humano inflictum vulnus a diabolo, quidquid per illud nascitur, cogit esse sub diabolo, tanquam de suo frutice fructum jure decerpat » . Haec verba de libro meo tibi refellenda posuisti: quibus ita insidiaris, tanquam « naturae humanae auctorem dixerim diabolum, et ipsius qua homo constat substantiae conditorem; » quasi vulnus in corpore possis appellare substantiam. Sed si propterea me putas dixisse diabolum substantiae conditorem, quia in ea similitudine quae a me adhibita est, fruticem dixi; frutex quippe nullo dubitante substantia est: cur usque adeo te vel ostendis vel fingis indoctum, ut eis rebus quae substantiae non sunt, adhibendas de sub
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ hominem. Nempe dicunt᷑ hȩc. magna consensione ueritatis: mil¬
la rep̾hensione baptismatis. Sigͦ nolis eẽ contentiosus. puto iam qđ
uideas quam recte intelligat᷑. quod alit̾ conaris ex ponere. qđ ꝓpħ̃a
cum dixisset qui ꝓpitiatus sit omibꝰ iniquitatibꝰ tuis. quod fit utiq
remissione omium peccatoꝵ. continuo subiecit. qui sanat omnes
langores tuos. ea mala uolens intelligi cũ quibꝰ donec sanent᷑. uł
quantum possunt in hac uita magis magisq minuant᷑: ñ quies¬
cunt intestina bella scoꝵ neq enĩ nullus ẽ langor quo caro con¬
cupiscit aduersus sp̃m. etiã manente uirtute castitatis inuita. Si nul-¬
lus langor ẽ. ñ gͦ aduersus eũ sp̃c concupiscat: ad hoc enĩ concupis¬
CITut si ñ potest ñ certandi. saltim ñ consentiendi obtineat sanita¬
tem. Hoc quippe unde nunc agimus. qđ nobis resistere sentimus

Expanded text:
rem hominem . Nempe dicuntur haec magna consensione veritatis, nulrem hominem . Nempe dicuntur haec magna consensione veritatis, nulla reprehensione Baptismatis. 57. Si ergo nolis esse contentiosus, puto quod jam videas quam recte intelligatur, quod aliter conaris exponere, quod propheta cum dixisset, Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis; quod fit utique remissione omnium peccatorum; continuo subjecit, Qui sanat omnes languores tuos : ea mala volens intelligi, cum quibus donec sanentur, vel quantum possunt in hac vita magis magisque minuantur, non quiescunt intestina bella sanctorum. Neque enim nullus est languor, quo caro concupiscit adversus spiritum, etiam manente virtute castitatis invicta. Si nullus languor est, non ergo adversus eum spiritus concupiscat. Ad hoc enim concupiscit, ut si non potest non certandi, saltem non consentiendi obtineat sanitatem. Hoc quippe unde nunc agimus, quod nobis resistere sentimus
Abbreviated transcription (Latin):
sione nondum fuit. ut illoꝵ ineo desideria peccatoꝵ minus minꝰ¬
q moueant᷑ ut aduersus ea mala non tanta quanta prius exerceat
s: minora certamina. non uirtutum diminutione s hostium. nec de¬
ficiente pugna. s crescente uictoria. dubitabis eum ꝓnuntiare me¬
liorem: Unde obsecro nisi quia bona qualitas aucta et mala mimi¬
ta ẽ: Auctũ ẽ gͥ quo bonus eẽ cepit. minutum ẽ quo malus fuit. et
hoc egit post baptismum. non ꝑ egit in baptismo ita quam uis ibi
ꝑacta fuerit plena peccatorũ remissio: remansit tam̃ qua ꝓficeret᷑
inmelius aduersus cat᷑uas desideriorũ maloꝵ. in nobis ipsis utiq tu¬
multuantium uigilant᷑ exercenda et instant᷑ exercenda luctatio. ꝓꝓter
quã dicit᷑ etiã baptizatis. mortificate menbra ur̃a quę sunt suꝑ ter¬
rã. et si spu facta carnis mortificaueritis. uiuetis. et exite uos uete¬

Expanded text:
rsione nondum fuit, ut illorum in eo desideria peccatorum minus minursione nondum fuit, ut illorum in eo desideria peccatorum minus minusque moveantur, ut adversus ea mala non tanta quanta prius exerceat, sed minora certamina, non virtutum diminutione, sed hostium, nec deficiente pugna, sed crescente victoria, dubitabis eum pronuntiare meliorem? Unde, obsecro, nisi quia bona qualitas aucta, et mala minuta est? Auctum est igitur quo bonus esse coepit, minutum est quo malus fuit; et hoc egit post Baptismum, non peregit in Baptismo. Ita, quamvis ibi peracta fuerit plena peccatorum remissio; remansit tamen, qua proficeretur in melius, adversus catervas desideriorum malorum in nobis ipsis utique tumultuantium vigilanter exserenda et instanter exercenda luctatio, propter quam dicitur etiam baptizatis, Mortificate membra vestra quae sunt super terram ; et, Si spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis ; et, Exuite vos vete
Abbreviated transcription (Latin):
uinolentiȩ baptizatus. et numquã se deinceps ꝓrsus in ebrians.
uellem diceres. utrũ ab isto morbo ñ fiat indies sanior quã fuerat.
cum potationis gurgitem minus minusq desiderat quã solebat.
sensus ẽ igit᷑ ñ ipsa concupiscentia. s ille potius quo nos eam ma¬
iorem minorem ue habere sentimus. sicut in corporis passionibus
non sensus ẽ dolor. s: ille sensus ẽ quo sentit᷑ dolor. Nec sensus ẽ morbus.
s ille sensus ẽ quo nos morbum habere sentimus. Porro si continuo fit
bonus. et utiq bona qualitate fit bonus. qui formcationi uinolentie¬
que renuntians ab huiꝰ modi oꝑibus sese abstinet. nonne recte audit
ecce sanus factus es iam noli peccare : recteq appellat᷑ castus et sobri¬
us: Deinde si ꝓuectu concupiscentię bonȩ. qua concupiscentias ma¬
las fornicandi potandiq debellat. talis efficit᷑ qualis recenti conu̾¬

Expanded text:
vinolentiae baptizatus, et nunquam se deinceps prorsus inebrians, vinolentiae baptizatus, et nunquam se deinceps prorsus inebrians, vellem diceres, utrum ab isto morbo non fiat in dies sanior quam fuerat, cum potationis gurgitem minus minusque desiderat quam solebat. Sensus est igitur, non ipsa concupiscentia, sed ille potius quo nos eam majorem minoremve habere sentimus: sicut in corporis passionibus non sensus est dolor, sed ille sensus est quo sentitur dolor; nec sensus est morbus, sed ille sensus est quo nos morbum habere sentimus. Porro si continuo fit bonus, et utique bona qualitate fit bonus, qui fornicationi vinolentiaeque renuntians ab hujusmodi operibus sese abstinet; nonne recte audit, Ecce sanus factus es, jam noli peccare ; recteque appellatur castus et sobrius? Deinde, si provectu concupiscentiae bonae, qua concupiscentias malas fornicandi potandique debellat, talis efficitur, qualis recenti conve
Abbreviated transcription (Latin):
stantiam de substantia tamquã de loco in locũ migrat. ut deserat
ubi erat. et quȩ fuit ibi ipsa sit alibi. s alia eiusdem generis. quodã
oꝑante contagio. quod etiã demorbidis parentibus solet euenire
nascentibus. Quid aut dicere uoluisti quasi claudens ut loqueris
aristotilis palestram. ut inde ad sacras litteras reu̾taris : Ais enim.
Sensus ẽ igit᷑ concupiscentia. et mala qualitas non ẽ. Ergo quando
miuit᷑ concupiscentia: sensus minuit᷑ an non ꝑconcupiscentiam
castitatis et continentiȩ cotidie carnis concupiscentia magis magis¬
q minint᷑: Uellem itaq mͥ diceres. utrũ amorbo fornicationis sa¬
nior ñ fiat. quem fornicari minus minusq delectat. quã uis opus
illud malũ una conu̾sione sibi amputauerit nec umquã hoc fecerit
ex quo lauachrũ regenerationis accepit. Itemq post consuetudinẽ

Expanded text:
stantiam de substantia tanquam de loco in locum migrat, ut deserat stantiam de substantia tanquam de loco in locum migrat, ut deserat ubi erat, et quae fuit ibi, ipsa sit alibi; sed alia ejusdem generis, quodam operante contagio, quod etiam de morbidis parentum corporibus solet evenire nascentibus. 56. Quid autem dicere voluisti, quasi « claudens, » ut loqueris, « Aristotelis palaestram, ut inde ad sacras Litteras revertaris? » Ais enim: « Sensus est igitur concupiscentia, et mala qualitas non est: ergo quando minuitur concupiscentia, sensus minuitur. » Annon per concupiscentiam castitatis et continentiae quotidie carnis concupiscentia magis magisque minuitur? Vellem itaque mihi diceres, utrum a morbo fornicationis sanior non fiat, quem fornicari minus minusque delectat; quamvis opus illud malum una conversione sibi amputaverit, nec unquam hoc fecerit ex quo lavacrum regenerationis accepit. Itemque post consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
mala solita ꝑtrahat. et tam̃ malo resistit᷑. dum concupiscentiȩ ꝑcon¬
tinentiam denegat᷑ quod ꝑ consuetudinem concupiscit᷑. Unde etiam
contra istam genitalium concupiscentiam quȩ ingenita nobis ẽ ꝑ ori¬
ginale peccatum uehementius uidua quam uirgo. uehemtius mere¬
trix. quando casta eeͥ uoluerit. quamq semꝑ fuit casta confligit. et
tanto amplius in ea suꝑanda uoluntas roborabit. quanto maiores
ei consuetudo uires dedit: ex isto et cum isto hominis malo nascitur
homo. quod malum ꝑse ipsum tam magnũ ẽ et ad hominis damp¬
nationẽ atq regni dei seꝑationẽ tantũ habet obligationis. ut etiã¬
si deparentibus regeneratis trahat᷑ nͨ nisi quem admodum in illis so¬
la regeneratione soluatur. atq isto unico remedio prȩpositꝰ mortis
aple pellatur. quo aparentibus pulsus ẽ. qualitas aũt mali nͨ insub¬

Expanded text:
mala solita pertrahat: et tamen malo resistitur, dum concupiscentiae per conmala solita pertrahat: et tamen malo resistitur, dum concupiscentiae per continentiam denegatur, quod per consuetudinem concupiscitur. Unde etiam contra istam genitalium concupiscentiam, quae ingenita nobis est per originale peccatum, vehementius vidua quam virgo; vehementius meretrix quando casta esse voluerit, quam quae semper fuit casta, confligit: et tanto amplius in ea superanda voluntas laborabit, quanto majores ei consuetudo vires dedit. Ex isto et cum isto hominis malo nascitur homo: quod malum per se ipsum tam magnum est, et ad hominis damnationem atque a regno Dei separationem tantum habet obligationis, ut etiamsi de parentibus regeneratis trahatur, nonnisi, quemadmodum in illis, sola regeneratione solvatur, atque isto unico remedio praepositus mortis a prole pellatur, quo a parentibus est pulsus. Qualitas autem mali non in sub
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑitorũ dialectico teginine in uoluas. manifesta ueritate midabe¬
ris: ego tamquã ualitudinem malam ex origine uiciata in genitũ
eẽ homini dico uitium quo caro concupiscit aduersus sp̃m. Et
hoc malo bene uti pudica coniugia. cum eo utunt᷑ generandi cau-¬
sa. Sed isto mali usu bono. laudari utentem. ñ ipsum inalum. neq
enim ipsum malũ ẽ innocens. s homo qui facit ut malum suum
quo bene utitur ei nocere ñ possit. Sicut mors cum sit suppliciũ
peccatoris. bono mali usu accedente fit meritum martyris. ꝑcipi¬
t᷑ aut̃ inbaptismate xp̃iano ꝑfecta nouitas. et ꝑfecta sanitas ab
eis malis nr̃is quibus eramus rei. nͨ ab eis cum quibꝰ adhuc con¬
fligendum ẽ ne simus rei. cũ et ipsa in nobis sint. nec aliena sed
nr̃a sint nam et uinolentię consuetudini utiq male quam sibi homi¬
nes fecer̃t ñ nascendo traxerunt. resistunt post baptismũ. ne eos ad

Expanded text:
imperitorum dialectico tegmine involvas, manifesta veritate nudabeimperitorum dialectico tegmine involvas, manifesta veritate nudaberis. Ego tanquam valetudinem malam ex origine vitiata ingenitum esse homini dico vitium, quo caro concupiscit adversus spiritum; et hoc malo bene uti pudica conjugia, cum eo utuntur generandi causa; sed isto mali usu bono laudari utentem, non ipsum malum. Neque enim malum ipsum est innocens, sed homo, qui facit ut malum suum, quo bene utitur ei nocere non possit. Sicut mors, cum sit supplicium peccatoris, bono mali usu accedente fit meritum martyris. Percipitur autem in Baptismate christiano perfecta novitas, et perfecta sanitas ab eis malis nostris quibus eramus rei; non ab eis cum quibus adhuc confligendum est ne simus rei; cum et ipsa in nobis sint, nec aliena, sed nostra sint. Nam et rinolentiae consuetudini utique malae, quam sibi homines fecerunt, non nascendo traxerunt, resistunt post Baptismum, ne eos ad
Abbreviated transcription (Latin):
qualitas timidum ẽe sicut aliud ẽ iratꝰ. aliud iracundus. aliud ebriꝰ.
aliud ębriosus. ille affectiones. istȩ affectionales sunt qualitates. Quan
ant ad corpus sicut alnd ẽ pallens. aliud pallidus. aliud rubens
aliud rubicundus. et si qua huius modi quoꝵ plurimis desunt usi¬
tata uocabula. Cum itaq dixeris affectionalem qualitatem ortã ex
maioribus causis ita in herescere. ut autmagnis molitionibꝰ aut nul¬
lis separet᷑. quando scđm eam dicit᷑ animꝰ malu̾uł potius homo ma¬
lus. nonne metuis ne uoluntas bona aut n ibi ẽẽ possit. aut ualere
nichil possit: Nonne concedis hominem miserũ quicũq ille sit uł
fuerit. certe adu̾sus talem clamasse qualitatẽ. uelle adiacet michi.
ꝑficere aut bonũ ñ inuenio: hic saltem fatemini eẽ istoꝵ uerborũ
gemitum necessariũ. Quis me liberabit de corpore mortis huius: Gr̃a

Expanded text:
qualitas, timidum esse, sicut aliud est iratus, aliud iracundus; aliud ebrius, qualitas, timidum esse, sicut aliud est iratus, aliud iracundus; aliud ebrius, aliud ebriosus: illae affectiones, istae affectionales sunt qualitates. Quantum autem ad corpus, sicut aliud est pallens, aliud pallidus; aliud rubens, aliud rubicundus: et si qua hujusmodi, quorum plurimis desunt usitata vocabula. Cum itaque dixeris, « affectionalem qualitatem ortam ex majoribus causis, atque ita inhaerescere, ut aut magnis molitionibus, aut nullis separetur: » quando secundum eam dicitur animus malus, vel potius homo malus; nonne metuis, ne voluntas bona aut non ibi esse possit, aut valere nihil possit? Nonne concedis, hominem miserum, quicumque ille sit vel fuerit, certe adversus talem clamasse qualitatem, Velle adjacet mihi; perficere autem bonum non invenio? Hic saltem fatemini esse istorum verborum gemitum necessarium: Quis me liberabit de corpore mortis hujus? Grati
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝓ eis qui sunt in domo deinde te nimis acutis dialeticorum
telis incautius exercendo. nosq iactantius territando: sectam
ur̃am letalit᷑ uulnerasti: diuidens quippe atq definiens uł etiam
describens differentias qualitatũ. int̾ cętera. tercia speties qualita¬
tis ẽ inquis affectio: et affectionalis qualitas. Affectio aut ideo
putantur ad monumentum accedentes recedentesq aut animi. aut
corporis passiones: affectionalis uero qualitas inquis omibꝰ quibꝰ eue¬
nerit ex maioribus orta callsis. ita in herescit ut aut magnis moli¬
tionibus. aut nullis omĩno separet᷑. Hȩc quidem satis explicasti sci¬
entibus. s qͥa contempnendi non sunt qui lecturi libros nr̃os disci¬
pline huius ignari sunt. Quod de e̾ẽ uideo faciam ut ame illustrent᷑
exemplis. quantũ ad animum attinet. affectio ẽ timere. affectionalis

Expanded text:
mus pro eis qui sunt in domo. 54. Deinde te nimis acutis dialecticorum mus pro eis qui sunt in domo. 54. Deinde te nimis acutis dialecticorum telis incautius exercendo, nosque jactantius territando, sectam vestram lethaliter vulnerasti. Dividens quippe atque definiens vel etiam describens differentias qualitatum, inter caetera: « Tertia species qualitatis est, » inquis, « affectio et affectionalis qualitas. Affectio autem in putantur ad momentum accedentes recedentesque aut animi aut corporis passiones. Affectionalis vero qualitas, » inquis, « omnibus quibus evenerit, ex majoribus orta causis ita inhaerescit, ut aut magnis molitionibus, aut nullis omnino separetur. » Haec quidem satis explicasti scientibus: sed quia contemnendi non sunt, qui lecturi libros nostros disciplinae hujus ignari sunt: quod deesse video, faciam ut a me illustrentur exemplis. Quantum ad animum attinet, affectio est timere; affectionalis
Abbreviated transcription (Latin):
tem dicens non substantialit̾ manere concupiscentiam sicut corpus
aliquod aut sp̃m. s eẽ affectionem quandam male qualitatis. sicut
ẽ langor. ita ne nichil ad rem ꝑtinere non sentis: Primo enĩ dicis me
mutasse sententiam. et in memorem totius libri mei ꝓfessum fuisse
substantiam non ẽẽ libi dinem. Reuera euoluto et enucleato libro
meo. reꝑturus es me libidinẽ substantiam dixisse. uł semel: Dixer̃t
eam quidam philosophi partem animi ẽẽ uitiosam. et utiq pars
animi substantia ẽ. quia substantia ẽ ipse animus. Sed ego ipsum
uitium quo animus uł ulla pars eius istomͦ uitiosa ẽ libidinẽ dico.
ut omĩ uitio sanato salua sit tota substantia. Quia et illi philosophi
locutione tropica mͥ uident᷑ uiciosam partem animi appellasse li¬
bidinem. inqua parte ẽ uitiũ qd̾ uocat᷑ libido. sicut appellat᷑ do¬

Expanded text:
tem, dicens, « non substantialiter manere concupiscentiam, sicut corpus tem, dicens, « non substantialiter manere concupiscentiam, sicut corpus aliquod aut spiritum; sed esse affectionem quamdam malae qualitatis, sicut est languor » : itane nihil ad rem pertinere non sentis? Primo enim dicis, « me mutasse sententiam, et immemorem totius libri mei professum fuisse substantiam esse libidinem. » Revera evoluto et enucleato libro meo non es reperturus me libidinem substantiam dixisse vel semel. Dixerunt eam quidam philosophi partem animi esse vitiosam: et utique pars animi substantia est, quia substantia est ipse animus. Sed ego ipsum vitium, quo animus vel ulla pars ejus isto modo vitiosa est, libidinem dico, ut omni vitio sanato salva sit tota substantia. Quia et illi philosophi locutione tropica mihi videntur vitiosam partem animi appellasse libidinem, in qua parte est vitium quod vocatur libido, sicut appellatur do
Abbreviated transcription (Latin):
tismo dimissa sint cuncta omĩno peccata. ñ solum ñ sc̃ificat᷑. s po¬
tius ne scificattis ȩt̾nȩ morti obnoxins possit tenere uacuat᷑. quia
et illi qui lacte alebant᷑. ñ solido cibo. et ad hue erant animales non
mentis etate ñcarnis de corꝑe exissent. ĩqͣ etate noui homines ap¬
pellabant᷑ paruuli in xp̃o. nullo reatu stulticiȩ illius tenerent᷑. quia
hoc eis beneficium fuerat regeneratione collatum. ut omĩum maloꝵ
quibus et postea uł moriendo uł ꝓficiendo fuerant exuendi. reatus
nem generat᷑. quia ñ nisi ei remittitur. qui scđm sp̃m regeneratur.
a morte quippe iustissime dampnationis ꝑ unum mediatorem dei et
hominum liberat᷑ genus humanum. Non amorte corporis tantum.
s amorte qͣ mortui st̃ ꝓ qͥb unꝰ mortuus ẽ. Etqͥa ꝓo̾ib mortuus ẽ.: gͦ õs
tatum differentia disputare. quia ego semel nominaui qualita¬

Expanded text:
tismo dimissa sint cuncta omnino peccata, non solum non sanctificatur, sed potismo dimissa sint cuncta omnino peccata, non solum non sanctificatur, sed potius ne sanctificatos aeternae morti obnoxios possit tenere, evacuatur: quia et illi qui lacte alebantur, non solido cibo, et adhuc erant animales, nonmentis aetate, non carnis, de corpore exissent, in qua aetate novi homines appellabantur parvuli in Christo, nullo reatu stultitiae illius tenerentur: quia hoc eis beneficium fuerat regeneratione collatum, ut omnium malorum, quibus et postea vel moriendo vel proficiendo fuerant exuendi, reatus nem generatur; quia non nisi ei remittitur, qui secundum spiritum regeneratur. A morte quippe justissimae damnationis per unum Mediatorem Dei et hominum liberatur genus humanum, non a morte corporis tantum, sed a morte qua mortui sunt, pro quibus unus mortuus est. Et quia pro omnibus mortuus est, ergo tatum differentia disputare, quia ego semel nominavi qualita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdigestiones corporis egerenda. dicturus es baptizari et scͥificari
hominem in matris utero constitutum. si ad hoc sacramentũ accipien¬
dũ grauidam necessitas cogat. et ideo baptizari iam ñ debere qui
nascit᷑. postremo dicturus es. et ipsas baptitari et scificari febres
quando baptizant᷑ egroti. ac ꝑ hoc baptitari et scificari etiã oꝑa di¬
aboli. uelut si mulier illa baptitaretur ante quam curaret᷑. quã sa¬
thanas ininfirmitate alligauerat ꝑ decem et octo annos. Quid de
malis ipsius animi loquar: cogita quantũ mali sit stulticiã puta¬
re quȩ sunt sp̃c dei. et tam̃ tales erant quos apłs alebat lacte nͨ cibo.
Numquid et stulticiȩ illius tam magnũ malum quia nͥ fuerat bap¬
titate ablatum. baptizatum scificatumq dicturus es: Sigͦ et con¬
cupiscentia quȩ manet oppugnanda atq sananda. quãuisinbap¬

Expanded text:
per digestiones corporis egerenda. Dicturus es baptizari et sanctificari per digestiones corporis egerenda. Dicturus es baptizari et sanctificari hominem in matris utero constitutum, si ad hoc Sacramentum accipiendum gravidam necessitas cogat; et ideo baptizari jam non debere qui nascitur. Postremo dicturus es et ipsas baptizari et sanctificari febres, quando baptizantur aegroti; ac per hoc baptizari et sanctificari etiam opera diaboli: velut si mulier illa baptizaretur antequam curaretur, quam satanas in infirmitate alligaverat per decem et octo annos . Quid de malis ipsius animi loquar? Cogita quantum mali sit, stultitiam putare quae sunt Spiritus Dei; et tamen tales erant quos Apostolus alebat lacte, non cibo. Numquid et stultitiae illius tam magnum malum, quia non fuerat Baptismate ablatum, baptizatum sanctificatumque dicturus es? Sic ergo et concupiscentia, quae manet oppugnanda atque sananda, quamvis in Bap
Abbreviated transcription (Latin):
ut bono eius naturali sicut de infantibus dicitis bom̃s sc̃ificatiõis
accedat. et sit carnis concitpiscentia sc̃a dei filia. Nos aut qui eã ma¬
lam dicimus. et manere tam̃ inbaptitatis quam uis reatus eius
nͥ quo ipsa erat rea. neq enĩ aliqua ꝑsona ẽ. s qua reum hominẽ
originalit̾ faciebat. fuerit remissus atq uacuatus. absit ut dicamus
scificari. cum qua necesse habent regenerati si non inuacuũ dei gr̃am
susceꝑunt. intestino quodam bello tanquã cum hoste confligere.
et ab ea peste desiderare atq optare sanari. Nam si ꝓpterea dicis mil¬
la mala remanere inbaptizatis. ne ipsa mala baptizata et scificata
credãtur: uide quanta te sequat᷑ absurditas. Si enĩ quicquid ẽ in ho¬
mine quando baptizat᷑. baptitari et scificari putandum ẽ. dicturus
es et ipsa in illo baptizari et scificari quȩ intestinis et uesica sunt

Expanded text:
« ut bono ejus naturali, » sicut de infantibus dicitis, « bonum sanctificationis « ut bono ejus naturali, » sicut de infantibus dicitis, « bonum sanctificationis accedat, » et sit carnis concupiscentia sancta Dei filia. Nos autem qui eam malam dicimus, et manere tamen in baptizatis, quamvis reatus ejus, non quo ipsa erat rea neque enim aliqua persona est, sed quo reum hominem originaliter faciebat, fuerit remissus atque vacuatus; absit ut dicamus sanctificari, cum qua necesse habent regenerati, si non in vacuum Dei gratiam susceperunt, intestino quodam bello tanquam cum hoste confligere, et ab ea peste desiderare atque optare sanari. 52. Nam si propterea dicis, nulla mala remanere in baptizatis, ne ipsa mala baptizata et sanctificata credantur; vide quanta te sequatur absurditas. Si enim quidquid est in homine quando baptizatur, baptizari et sanctificari putandum est; dicturus es et ipsa in illo baptizari et sanctificari, quae in intestinis et vesica sunt