comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tos facit : uebementius conuititus ignes et tonitrua : Contractus nubila: conspissatus pluuiã :
Congelantibus nubibsniuem: turbulentius congelantibus densi oribus nubibis grandinetu
Distentus serenum efficit: Nam aerem densum nubemes se : nubẽ uͦ rarefactam et solutam aetien
Nubes dictae ab obouendo id est operiendo caelum, unde et nuptae quod uultus suos uelent: unde
mneptunus quod nubat. id est mare et terram tegat : Nubes autem : aeris densitas facit: uentienim aerem
conglobant: nubemq faciunt: unde estillud atque in nubem cogitur aer: tonituum dictum quod sonas
us terreat᷑ : Namtonus sonus: qui ideo interdum tam grauiter concuti comnia : Itauitalum discesus¬
seuideatur quiacum procella uebementis simiuenti nubibus serepente in miserit: turbine in ualescente
xitumq querente nubem quam ex cauauit in petum agno praescindit: Ac sic cum orrendo fragore

Expanded text:
tos facit; vehementius concitatus ignes et tonitrua; contractus nubila; conspissatus pluviam; tos facit; vehementius concitatus ignes et tonitrua; contractus nubila; conspissatus pluviam; congelantibus nubilis nivem; turbulentius congelantibus densioribus nubilis grandinem; distentus serenum efficit. Nam aerem densum nubem esse, nubem rarefactam et solutam aerem. Nubes dictae ab obnubendo, id est operiendo, caelum; unde et nuptae, quod vultus suos velent; unde et Neptunus, quod nubat, id est mare et terram tegat. Nubes autem aeris densitas facit. Venti enim aerem conglobant nubemque faciunt; unde est illudVirg. Aen. 5, 20: Atque in nubem cogitur aer. § 8 De tonitruo. Tonitruum dictum quod sonus us terreat; nam tonus sonus. Qui ideo interdum tam graviter concutit omnia ita ut caelum discissvideatur quia, cum procella vehementissimi venti nubibus se repente inmiserit, turbine invalescente exitumque quaerente, nubem, quam excavavit, impetu magno perscindit, ac sic cum horrendo fragore
Abbreviated transcription (Latin):
quartus circulus antarticosuocatus : eo quod contrarius sit crtuloquem arti connominamus : quintus
circulus cimerinos tropicos: quia latinis hiemalis siue brumalis appellatur : Ideo quia solcũ ad eũ
circulum peruenit hiemem his quiad a quilonẽ sunt facit: estate mautem his quiaustripartibus
commorantur : Zodiacus autem circulus est .II. DΕΛΕΚΕ Aer ẽ inanitas plurimum
habens ad mixtum raritatis quam cȩtera aelementa: De quo uirgilius : longum perinanae secutus
Aerdictus anoto aipein: Ab eo quod ferat terram uel ab eo quod feratur hic autem partm
ad terrenam partim ad caelestem materiam pertinet : Namille subtilis ubiuentosi ac procellosi¬
ui motus nom possunt existere ad caelestem paertinet partem : Is te uero turbulentior quiex a launib:
humidis corporescit terrae deputatur. qui que ex semultas species reddit: Nam commotus uen¬

Expanded text:
Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brumalis appellatur, ideo scilicet quia sol cum ad eum circulum pervenerit, hiemem his qui ad aquilonem sunt, facit, aestatem vero his qui austri partibus cohabens admixtum raritatis quam cetera elementa. De quo VergiliusAen. 12, 354: Longum per inane secutus. Aer dictus ἀπὸ τοῦ αἴρειν, ab eo quod ferat terram, vel ab eo quod feratur. Hic autem partim ad terrenam, partim ad caelestem materiam pertinet; nam ille subtilis, ubi ventosi ac procellosi motus non possunt existere, ad caelestem pertinet partem; iste vero turbulentior, qui exhalationibus humidis corporescit, terrae deputatur; quique ex se multas species reddit. Nam commotus ven
Abbreviated transcription (Latin):
q uacadi cinulorum distincta tonis quasdam partes temperia esua in colere. permisit : qu asdam
negaui ħiormitate frigoris. aut caloris : Eonae autem ipse quinque sunt: qufid eo ⁊onae uel¬
tircili appellantur eo quod incircumductionem spherae existunt. quorum primus circulus
id eo areticos a ppellatur eo quod intraeum arotorum signa indusa praespiciuntur: quae anõe
inursarum speciem ficta : septentriones appellantur : Secundus circulus exeoterinas tropieps
dicitur : quiameo circulo sol aquilonis finibus ȩstatem faciens. ultra eam cireulum non transit: sed s catm
reuertitur Etin decropids appellatur : Tertics circulus himerinos: qui alatinis ideo ae quinocti alis
appellatur eoqude solcum ad eum orbemperuenerit . Aequi noctium facit: hi merinos enim latinae
dies dicitur ad quenex quo circulo dimidia spherae pars constituta prȩspicitur:

Expanded text:
ista coeli circulorum distincta zonis quasdam partes temperie sua incolere permisit, quasdam ista coeli circulorum distincta zonis quasdam partes temperie sua incolere permisit, quasdam vero negavit enormitate frigoris, aut caloris. Zonae autem ipse quinque sunt, quae ideo zonae dicuntur vel circuli, quia in circumductione sphaerae existant. Quorum primus circulus ideo arcticos appellatur, eo quod intra eum arctorum signa inclusa perspiciuntur, quae a nostris in ursarum specie ficta septentriones appellantur. Secundus circulus ex eo terinos tropicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
peretendit: Etdicta axis quodinea sphera utrota uoluitur uel quia ibi placs trum ẽ: Cardines extremaen
sperte sontꝰ ax is: et dicu cardines eoquod pereos uerciturcaelum: Poli sunt circuliquicurrunt peraxem
borurs Altee septenttionalis qui numquam occidit appellatur quȩboreus: alter australis quinũ¬
u am uidetur et austro notius dictur: Et diccipoli: quod sint axium cidi exusu plaustrorum a poliendo
ulic& nominati: sed polis boreus semperui detur: aus tronotius ñ umquam: qui ad extracaelialtio¬
ra sunt pressa austri : Conuexa & tremacali sunt a curuna tedicta: nam conuexum curuum ẽ Et indinatum
et sumodum scirculi flexum : Lacteus circulufiuaest. quae inspberauidetur : Acandoredicta quia alba ẽ:
quam adi quidicunt uiamesse quã circuit sol et exsplendoris psius transitu : ita lucere : habitatio

Expanded text:
sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plaustrum est. Cardines extremae sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plaustrum est. Cardines extremae partes sunt axis; et dicti cardines, eo quod per eos vertitur coelum. Poli sunt circuli qui currunt per axem. Horum alter est septentrionalis, qui nunquam occidit, appellaturque boreas, alter vero australis, qui nunquam videtur, et austronotius dicitur. Poli dicti, quod sint axium cycli ex usu plaustrorum a poliendo scilicet nominati, sed polus boreas semper videtur, austronotius nunquam, quia dextra coeli altiora sunt pressa austri. Convexa extrema coeli sunt a curvitate dicta: nam convexum curvum est et inclinatum, et in modum circumflexum. Lacteus circulus via est, quae in sphaera videtur a candore dicta, quia alba est, quam aliqui dicunt, viam esse quam circuit sol, et ex splendoris ipsius transitu ita lucere. « Habitatio
Abbreviated transcription (Latin):
a apettũ inliuenti et ubes etprocolltut et turbines funt: lucretius cadum quod dicatomaer etp alnus
uo luigrestacbiap pellaet: cumman festum sit aues in aere uolare et nosin consueudine hune derem caclã
uodullastus naon cum de soreno. uel n ubilo querimus a liquando dicimus qualis ẽ aer Aliqu ando quale ẽ
sane aethe est ipsum elementum ꝯ aethera ueros plendor a echeris: et est sermogrecus, Spheracaeli¬
dita eo quod species eius in rotundum formataẽ : sed ecquid quid taleent : ad uo lubitatemis phera a grecisdic¬
tur : sicutepilae quibus ludunt in fantes : Nam filosofi dicunt. caclum in spherae figurã undi queesse
con exum Omnibus partibus aequalem: Concldentem terrami: in media mundi molelibrattem hane mo¬
uerꝰ dicunt Et tomin otueius sidera meo fixa aboriente usq ad occidentem circumire : septentrionibus
breuioresgiros uxta cardinem. peragentibus : Axis ẽ septentnonis linea recta : quȩpermediam pilam¬

Expanded text:
 ubi venti et nubes, procellae et turbines fiunt. Lucretius: Coelo, qui dicitur aer. Et psalmus volucres coeli appellat, cum manifestum sit aves in aere volare; et nos in consuetudine hunc aerem coelum appellamus; nam cum de sereno vel nubilo quaerimus, aliquando dicimus: Qualis est aer? Aliquando: Quale esSane aether est ipsum elementum; aethra vero splendor aedicta eo quod species eius in rotundum formata est. Sed et quidquid tale est, a volubilitate sphaera a Graecis dicitur, sicut et pilae quibus ludunt infantes. Nam philosophi dicunt caelum in sphaerae figuram undique esse convexum, omnibus partibus aequalem, concludentem terram in media mundi mole libratam. Hunc moveri dicunt, et cum motu eius sidera in eo fixa ab oriente usque ad occidentem circumire, septentrionibus breviores gyros iuxta cardinem peragentibus. Axis est Septent
Abbreviated transcription (Latin):
muscurrus curritioui. Propter quod maximũ deorũ suorũ eum esse credunt. Ideo aut̃
rotisquadrigascurreredicunt siuequia mundusiste circuli s uiceleritate transcurrit.
siue proptersolem quia uolubili ambiturotat. : Sicut ait ennius indepate fecit radiis rotacandid
quib: mundum regidicunt. Siuead cursum septem dierum praesentium quib: peractis uitae ter

Expanded text:
mus currus currit Jovi, propter quod maximum deorum suorum esse eum credunt. 3. Ideo autem mus currus currit Jovi, propter quod maximum deorum suorum esse eum credunt. 3. Ideo autem rotis quadrigas currere dicunt, sive quia mundus iste circuli sui celeritate transcurrit, sive propter solem, quia volubili ambitu rotat, sicut ait Ennius: Inde patefecit radiis rota candidquibus mundum regi dicunt, sive ad cursum septem dierum praesentium, quibus peractis vitae ter
Abbreviated transcription (Latin):
quasi currum Qua drigarum uero currus dupliciolim temoneerant perpeduoq:
Et quiomnib: eqquis iniceretur iugo. Primusciris tenes sitionius tantum medios
iugauit. Eisq singulos exutraq parte simpliciunculo applicuit. Quos greci
sira foros latini funarios uocant. A genere uinculi quo prius alligabantur : Quadrigae
et bigae et trigae et seiugae anumero equorũ etiugo dicti. Ex quib: quadrigassoli. Bigas
lunae Trigas inferis. Seiugasioui. De sultores lucifero etes perosacrauerunt. Quadri¬
gamideo soli iungunt quia perquattuor tempora annusuertitur. Vere estate autum noethi
eme Bigas lune qñigeminocur sucum sole contendit. Siuequia et nocte et die uidetur.
Iunguntenimunumequum nigrum alterum candidum, Trigasdiis inferis. Quia his per
tres aetates homines adserapit . Idest perinfantiã iuuentutẽ atq senecta. Seiuga max¬

Expanded text:
e et carrum quasi currum. Quadrigarum vero currus duplici olim temone erant perpetuoque e et carrum quasi currum. Quadrigarum vero currus duplici olim temone erant perpetuoque et qui omnibus equis iniceretur iugo. Primus Clisthenes Sicyonius tantum medios iugavit, eisque singulos ex utraque parte simplici vinculo adplicavit, quos Graeci σειραφόρους, Latini funarios vocant, a genere vinculi, quo prius alligabantur. et bigae, et trigae et seiugae a numero equorum et iugo dicti. Ex quibus quadrigas soli, bigas lunae, trigas inferis, seiugas Iovi, desultores Lucifero et Hespero sacraverunt. Quadrigam ideo soli iungunt quia per quattuor temem. 2. Bigas lunae, quoniam gemino cursu cum sole contendit, sive quia et nocte videtur, et die. Jungunt enim unum equum nigrum, alterum candidum. Trigas diis inferis, quia hi per tres aetates homines ad se rapiunt, id est, per infantiam, juventutem, atque senectam. Sejuga maxi
Abbreviated transcription (Latin):
Incirco unde emitantur equi carceres dixerunt. Ab ea requa et ille carcerquiest in ci¬
uitate. Quod ut ibi homines damnatiatque inclusi ita hic equicoercentur ne exeant.
propriae dictus quod currumagat et regat. Siue quod feriat iunctos equos Namaurit ferit
Vt latus aurit a pertum Ipse ẽ et agitator id est uerberator abagendo dictus. A urige autem duo¬
buscoloribus sunt: Quibus speciemidolatrie uestiunt Nam prasinus terrae uenetus celo et mar
xis sefercu Sicut uergilius auctor est dicens primuseric conius currus et quat tuor ausus¬
Iungere equos: apidusq rotis insis cereuictor. Fuit aut̃ mineruae etuulcanifilius.
Decaduca interram libine ut fabulaeferunt procreatus. Portentum demonicum
Immodiabulus quiprimo iunoni currum dedicauit. Taliauctore quadrige productae

Expanded text:
CAPUT XXXII. De carceribus. 1. In circo unde emittuntur equi carceres dixerunt ab ea re 398 qua et ille carcer qui est in ciCAPUT XXXII. De carceribus. 1. In circo unde emittuntur equi carceres dixerunt ab ea re 398 qua et ille carcer qui est in civitate, quod ut ibi homines damnati, atque inclusi, ita hic equi coercentur, ne exeant, proprie dictus, quod currum agat, et regat, sive quod feriat junctos equos. Nam haurit, FERIT, ut: Latus haurit apertum. 2. Ipse est, et agitator, id est, verberator ab agendo dictus. Aurigae autem duobus coloribus sunt, quibus speciem idololatriae vestiunt. Nam prasinus terrae, venetus coelo et mari xisse fertur, sicut Virgilius auctor est dicens: Primus EricIungere equos, rapidisque rotis insistere victor. Fuit autem Minervae et Vulcani filius de caduca in terram libidine, ut fabulae ferunt, procreatus, portentum daemonicum, immo diabolus, qui primus Iunoni currum dedicavit. Tali auctore quadrigae productae
Abbreviated transcription (Latin):
tione propriae terminumac finem mundide signariuolunt. Eo quodaliquie mensus fi¬
nis est Siuead testimoniumorietis occidentisque solis. Oboliscum mes fres rexaegip¬
tiprimus fecissefertur. Taliex causa. Quum quodamtemporenilus uio lenti inundatione
egiptum nocuis set indignatus rextam quam paenas a flumine exigeret sagittam in un¬
dasmisit. Non multo post grauiualitudine correptus lumenamisit. Qui post cecitatem ui su
recepto duos oboliscossolisa crauit. Oboliscus enim sagitta dicitur. Quiideo in medio circo
ponitur quia permedium mundum solcurrit. Medio autem spatio abutraque meta cons¬
atutus oboliscus fastigium summitatemque caeli significat. Cumsolabutroque spatiome¬
dio orarum dis crimine transcendit. Summoobolis cosuperpositum est quoddam auratum
in modum flam maeformatum. Qñm sol plurimum in se caloris atque ignis habet.¬

Expanded text:
tione proprie terminum ac finem mundi designare volunt, ab eo quod aliqui emensus fitione proprie terminum ac finem mundi designare volunt, ab eo quod aliqui emensus finis est, sive ad testimonium orientis occidentisque solis. De obelisco . Oboliscum Mesfres rex Aegypti primus fecisse refertur tali ex causa. Quum quodam tempore Nilus violenti inundatione Aegyptum nocuisset, indignatus rex tamquam poenas a flumine exigeret, sagittam in undas misit. Non multum post gravi valitudine correptus lumen amisit, qui post caecitatem visu recepto duos oboliscos Soli sacravit. Oboliscus enim sagitta dicitur, qui ideo in medio Circo ponitur quia per medium mundum sol currit. Medio autem spatio ab utraque meta constitutus oboliscus fastigium summitatemque caeli significat, quum sol ab utroque spatio medio horarum discrimine transcendit. Summo obolisco superpositum est quoddam auratum in modum flammae formatum, q
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius aedes medios patio et effigies de fastigio a edis emicat. Quod non puta uerint sub tecto
consecrandum quem in a perto habent. Est autem circus omne illudspatium quodcircuire
e quisolent . hunc romani dictum putant a circuituequorum. Eo quo dibi circum metas equicurrant
Creciuero a circesolis filiia quaepatrisuo hocgenus certaminis instituit adserunt nuncupatum .
Et ab eacircia ppellationemargumentantur. Fuit aut̃ magna etuenefica et sacerdos demonum.
ncuius habitu etoperemagicae artes etcultus idolatriae recognoscitur : Ornamenta circi o
meta obolicus carcer. Oua honori pollucis etcastoris: adscribunt. Quiillos ouo aeditos credendo
decigno iouenonerubescunt. F. ingunt aut̃ circensiaromaniadcausa smundi referre. Vt
sub hacspecie su prestitiones uanitatum suarum excusent : Metarum quippcappella¬

Expanded text:
cuius aedis medio spatio et effigies de fastigio aedis emicat, quod non putaverint sub tecto cuius aedis medio spatio et effigies de fastigio aedis emicat, quod non putaverint sub tecto consecrandum quem in aperto habent. Est autem circus omne illud spatium quod circuire equi solent. Hunc Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas equi currant. Graeci vero a Circe Solis filia, quae patri suo hoc genus certaminis instituit, adserunt nuncupatum, et ab ea circi appellationem argumentantur. Fuit autem maga et venefica et sacerdos daemonum, in cuius habitu et opera magicae artis et cultus idolatriae recognoscitur. De ornamentis . Ornamenta circi: ova, meta, oboliscus, carcer. Ova honori Pollucis et Castoris adscribunt, qui illos ovo editos credendo de cygno Iove non erubescunt. Fingunt autem Circensia Romani ad causas mundi referre, ut sub hac specie superstitiones vanitatum suarum excusent. De metis . Metarum quippe appella
Abbreviated transcription (Latin):
u dicircenses sacrorum causa acdeorum gentilium celebrationib instituti sunt colandeieri
quieos pectant demonum cultibus inserui reuidentur. Nam reseques tantea simplex
agebatur Et uti que communis usus reatus nonerat. Sed cum adludos quoa ccaserꝑle
naturalis usus ad de moniorum cultumtras latus est. Ita que cascoriet pollucide putatur
ha sespecies Nuibus equos a mercurio dis cribatos hiscoricdocent Sedet ne ptnus equestris
et ipsi qua drigis p̃sunt. Circenses aut̃ ludi ideo dicti uel a circumeundo uel quodubinunc metȩ
sunt olim gladii ponebantur quos qua drigae circumibant. Et indedicti circenses abensib: circaquos
currebant. Si quidem et in litore cir caripas fluminum currusagitantes gladios inordine
Inripelitore ponebant et erat artis equoscir capericulatorquere : Inde et circenses dict
putantur quasi circumenses : Circus soli principaliter consecratus est a paganis

Expanded text:
udi Circenses sacrorum causa ac deorum gentilium celebrationibus instituti sunt: unde et qui eos spectant daemonum cultibus inservire videntur. Nam res equestris antea simplex agebatur, et utique communis usus reatus non erat; sed quum ad ludus coactus est naturalis usus, ad daemoniorum cultum translatus est. Itaque Castori et Polluci deputantur haec species, quibus equos a Mercurio distributos historiae docent; sed et Neptunus equestris et ipsi quadrigis praesunt. Circenses autem ludi ideo dicti, vel a circumeundo, vel quod, ubi nunc metae sunt, olim gladii ponebantur quos quadrigae circumibant; et inde dicti Circenses, ab ensibus circa quos currebant. Siquidem et in litore circa ripas fluminum currus agitantes, gladios in ordine in ripae litore ponebant, et erat artis equum circa pericula torquere. Inde et Circenses dicti putantur, quasi circum enses. De Circo . Circus Soli principaliter consecratus est a paganis,
Abbreviated transcription (Latin):
testes uocari Testis aut̃ consideratur conditione natura etuita. Conditione silib̾
non seruus. Namsa epe seruus metudominantis. Testimonium supprimit ueritatis.
potest iustitia cum scelerato haberesocietatem. Duo sunt aut̃ genera testium. Aut dicendo
id quoduiderunt. Aut proferendo id quod audierunt. Duob modis testes delinqunt.
Cumaut falsa promunt aut uerosilentio obtegunt. DESPECTACULIS.
DESPECTA CULIS

Expanded text:
testes vocari. Testis autem consideratur condicione, natura et vita. Condicione, testes vocari. Testis autem consideratur condicione, natura et vita. Condicione, non servus. Nam saepe servus metu dominantis testipotest iustitia cum scelerato habere societatem. Duo sunt autem genera testium: aut dicendo id quod viderunt, aut proferendo id quod audierunt. Duobus autem modis testes delinquunt: aut vera silentio obtegunt. De spectaculis . Spectacula,
Abbreviated transcription (Latin):
Eoquod hu quicausam dicunt iure disceptent: Lis a contentione limitis primus nomen sumpsit.
Sequo uergilius limeserat positus litemut discerneret agri : Causa aut argumento aut
probatione constat. Argumentum num quam testib: nunquam tabolis dat probationem
ed sola inuestigatione inuenit ueritatem.. Vnde etdictum argumentum idẽ argutum
inuentum. Probatio autem testib: et fide tabularum constat: I nomne aut̃ iudicium sexper¬
sone queruntur. Iud ex accus ator reus et trestestes. Iud exdictus quasi ius dicens populo.
est in eoiustitia Accusator uocatus quasi ad causator. Quia ad causam uocat eumquemap
pellat. Reusare quapetitur nuncupatus Quiquamuis sceleris conscius nonsit
Reus tamendicitur quam diuiniudiciop re aliqua petitir. Testes antiquitus suprestites
dicebantur Eo quod superstatum causae proferebantur. Nunc pare ablata nomin

Expanded text:
eo quod hi qui causam dicunt iure disceptent. Lis a contentione limitis prius nomen sumpsit. Deo quod hi qui causam dicunt iure disceptent. Lis a contentione limitis prius nomen sumpsit. De qua Vergilius Aen. 12, 898: Limes erat positus, litem ut discerneret agri. Causa aut argumento aut probatione constat. Argumentum numquam testibus, numquam tabulis dat probationem, sed sola investigatione invenit veritatem; unde et dictum argumentum, id est argutum inventum. Probatio autem testibus et fide tabularum constat. In omne autem iudicium sex personae quaeruntur: iudex, accusator, reus et tres testes. Iudex dictus est in eo iupellat. Reus a re, qua petitur, nuncupatus, quia, quamvis sceleris conscius non sit, reus tamen dicitur, quamdiu in iudicio pro re aliqua petitur. Testes antiquitus superstites dicebantur, eo quod super statum causae proferebantur. Nunc parte ablata nominis,
Abbreviated transcription (Latin):
orus est exercendarumlitium locus a fando dictus. Siuea foroneo rege qui primus
grecis leges dedit: Quilocus et prorostrauocatur. Ideo quod exbello punicõ captis nauibus
cartaginiensium rostra ab lata sunt et infororo mano praefixa. Vtes sec huius insigneuictoriae:
Constat autemforus causale geetiudice. Causa uocata a casu quo euenit. Est erim mathe¬
ria et origo negotii. Necdum discussionis examine p̃facta. Quaedum p̃ponitur causaest
Dum discutitur iudicium est dumfinitur iustitia. Vocatum autem iudicium quasi iurisdictio
Et iustitia quasiiurisstatus. Iudiciumautem prius inquisitio uocabatur . Vnde etactores
iudiciorum etp̃positos qua estores uel quaesitores uocamus. Negotium multa significat
Mod o actum reialicuius cui contrarium est otium. Modo accionem causae quod ẽ iurgiumlitis.
Et dictum negotium quasi nec otium id est sineotio. Negotium aut̃ in causis. Negotiatio in con¬
nercus dicitur : Vbi aliquid datur ut maiora lucrentur: Iurgiũ dictũ quasiiuris garrium o

Expanded text:
orus est exercendarum litium locus, a fando dictus, sive a Phoroneo rege, qui primus Graecis leges dedit. Carthaginiensium rostra ablata sunt, et in foro Romano praefixa, ut essent hujus insigne victorConstat autem forus causa, lege et iudice. Causa vocata a casu quo evenit. Est enim materia et origo negotii, necdum discussionis examine patefacta; quae dum praeponitur causa est, dum discutitur iudicium est, dum finitur, iustitia. Vocatum autem iudicium quasi iurisdictio, et iustitia quasi iuris status. Iudicium autem prius inquisitio vocabatur; unde et actores iudiciorum et praepositos quaestores vel quaesitores vocamus. Negotium multa significat: modo actum rei alicuius, cui contrarium est otium; modo actionem causae, quod est iurgium litis. Et dictum negotium quasi nec otium, id est sine otio. Negotium autem in causis, negotiatio in commerciis dicitur, ubi aliquid datur ut maiora lucrentur. Iurgium dictum quasi iuris garrium,
Abbreviated transcription (Latin):
quod incirculis et quasi agoniis idẽ sine angulo locis aederentur nuncuipates agonas putant
gonum genera fuisse in mensitas uirium: Cursusceleritas : Sagittandiperitia :
Standipatientia. Ad citharam quoquel tibias incedendi gestus. Demorib quoq deforma
decanta n diino dilatione. Tenreseris quo que belli et naualis praclii. Perpetiendorum¬
q: suppliciorum certamina.
DELUDO CIRCENSI
Deludeo circensib¬

Expanded text:
quod in circulis et quasi agoniis, id est sine angulo locis, ederentur nuncupatos agonas putant.quod in circulis et quasi agoniis, id est sine angulo locis, ederentur nuncupatos agonas putant. De generibus agonum . Agonum genera fuisse: inmensitas virium, cursui celeritas, sagittandi peritia, standi patientia, ad citharam quoque vel tibias incedendi gestus, de moribus quoque, de forma, de cantandi modulatione, terrestris quoque belli et navalis proelii, perpetiendorumque suppliciorum certamina. De ludis Circensibus . Ludi Circens
Abbreviated transcription (Latin):
et piscatorium rete iaculum dicitur. Huic artiusus ẽ arreptblapides proculscrire ::¬
in labore et pondere corporis :  Iuctatio a laterum conplexuuocata. Quib commi
nuscertantes innitent. Quigreca appellatione adetae uocantur : Locus autem
utationis palestradicitur. Palestra aut̃ uela potus palesi idẽ aluctatione uela patui
palein idẽ amoturuinae fortis nominatum dicunt. Scilicet quod in luctando cumme¬
lios arripiunt ferequatiant. Idq apud grecos pali uocatur: Quida mopinantur artem
luctandiur sorum contentio nemons tratam. Namq interceteras feras eos solos et erigi congres¬
sos et subsidere celeriter a creuerti. Et modo manib: temptare in uicem modo complexu abige¬
re sese more luctantium: Quae latinicertamina greciagona suocant : Afrequen¬
tia qua celebrabantur : Si quidem et omne cetumat que conuentum agona dici Alu

Expanded text:
et piscatorum rete jaculum dicitur. Huic arti usus est acceptos lapides procul ferire, het piscatorum rete jaculum dicitur. Huic arti usus est acceptos lapides procul ferire, hin labore et pondere corporis. Vinus certantes innitent, qui Graeca appellatione athletae vocantur. Locus autem luctationis palestra dicitur. Palestram autem vel apo tis palesi, id est a luctatione, vel apo tu pallin, id est a motu ruine fortis nominatam dicunt, scilicet quod in luctando, cum medios arripiant, fere quatiant; idque apud Grecos pallin vocatur. Quidam opinantur artem luctandi ursorum contentione monstratam. Namque inter ceteras feras, eos solos et erigi congressos et subsidere celeriter ac reverti; et modo manibus tentare invicem, modo complexu abigere sese, more luctantium. Que Latini certamina, Greci agones vocant, a frequentia qua cele
Abbreviated transcription (Latin):
gladiatorius aut scenicus i Cimnicus ludus est uelocitatis acuirium gloria. Cuius
locus gimnas iumdicitur. Vbi exercentur adetae et cursorum uel ocitas conprobat
Hincaccidit ut omnium propearcium exercicia gimnasia dicantꝰ: Anteenim in lociscertan¬
tes cinctierant nenudarentur .: Postrelaxato cingulorepente prostratus et exanimatus ẽ
quidam cursos. Quare ex consilii decreto tuncarcon ippomenes ut nudideinceps omnes
exercitarentur permisit. Exillo gemnasium dictum quod iuuenes nudi exercentur
Idest saltus cursus iactus uirtus atq luctatio. Vndeferunt quendam regem totfilios
adulescentes habentem totidem generib: deregnoiussis se contendere: Saltus dictus
quasi ex silire in altum. Estenim saltus altius exilire uellongius : Cursus auelocitate
crurum uocatur.: Est enim cursus celeritas pedum : Iactus dictus a laciendo: Vnde

Expanded text:
gladiatorius, aut scenicus. De ludo gymnico . Gymnicus ludus est velocitatis ac virium gloria. Cuius gladiatorius, aut scenicus. De ludo gymnico . Gymnicus ludus est velocitatis ac virium gloria. Cuius locus gymnasium dicitur, ubi exercentur athletae et cursorum velocitas conprobatur. Hinc accidit ut omnium prope artium exercitia gymnasia dicantur. Ante enim in locis certantes cincti erant, ne nudarentur: post relaxato cingulo repente prostratus exanimatus est quidam cursor. Quare ex consilii decreto tunc archon Hippomenes ut nudi deinceps omnes exercitarentur permisit. Ex illo gymnasium dictum, quod iuvenes nudi exercentur id est saltus, cursus, iactus, virtus, atque luctatio. Unde ferunt quendam regem tot filios adolescentes habentem, totidem generibus de regno iussisse contendere. Saltus dictus est, quasi exilire in altum. Est enim saltus altius exilire, vel longius. Cursus a velocitate crurum vocatus est; est enim cursus velocitas pedum. I
Abbreviated transcription (Latin):
pectacula uto pinor generaliter nominantur : Volum tates quae non persemet ipsa inquinant sed perea
qua eilluc geruntur. Dicta aut̃ spectacula eo quod hominib: publica ibi praebeatur inspeccio.
Quod inludis gerantur aut inscenis. Ludorumorigosictraditur. Lidios ex assa transuenas in etri
dia consedisse. Ducetrrreno qui fratris uoces crat regni contentione. Igitur in etrudĩa
interceterosritus supresctionum suarumspectacula quoq religionis nomine instituerunt
Inde romani arcessitos artifices mutuati sunt. Et inde ludia lidis uocati sunt. Varro aut̃
dicit ludos alu suuocatos. Quod iubenes perdies festos solebant ludi exultatione populu
delectare unde et ͤinlusum iuuenumet dieb festis et templise treligionib reputant¬
Nihil iam de causa uocabulidum reicausa idolatria sit. Vnde et promiscue ludiliberalia
uocabantur. Obhonorem liberi patris. Obhoc respicienda est originis macula nebonũ
existimes quod in itiumamalo accepit. Hudus autem aut gimnicus est aut circensis aut

Expanded text:
pectacula, ut opinor, generaliter nominantur voluptates, quae non per semetipsa inquinant, sed per ea quae illic geruntur. Dicta autem spectacula eo quod hominibus publica ibi praebeatur inspectio.quod in ludis gerantur aut in scenria consedisse duce Tyrreno, qui fratri suo cesserat regni contentione. Igitur in Etruria inter ceteros ritus superstitionum suarum spectacula quoque religionis nomine instituerunt. Inde Romani arcessitos artifices mutuati sunt; et inde ludi a Lydis vocati sunt. Varro autem dicit ludos a luso vocatos, quod iuvenes per dies festos solebant ludi exultatione populum delectare. Unde et eum lusum iuvenum et diebus festis et templis et religionibus reputantNihil iam de causa vocabuli, dum rei causa idolatria sit. Unde et promiscue ludi Liberalia vocabantur, ob honorem Liberi patris. Ob hoc dispicienda est originis macula, ne bonum aestimes quod initium a malo accepit. Ludus autem aut gymnicus est, aut circensis, aut
Abbreviated transcription (Latin):
terrenastontur nam musterra und ethumus his uplemluniolecur erescit sicut queclam ma¬
tima augentus querur sosmi nuente lunadeficiunt: Sor exlatinies. eoquedrodet et limnoda setracore

Expanded text:
terrae nascantur. Nam mus terra, unde et humus. His in plenilunio jecur crescit, sicut quaedam mariterrae nascantur. Nam mus terra, unde et humus. His in plenilunio jecur crescit, sicut quaedam maritima augentur, quae rursus minuente luna deficiunt. Sorex Latinum est eo quod rodat et in modum serrae
Abbreviated transcription (Latin):
ex eonuncupata quod ina quis uersetur : et maxime innilo : qua esi inuenerit dormiente crõco drillũ uo¬
luptin se in lutũ primũ et intrat per oseius inuentrẽ et carpsr omna interane aeius et sic moritur :
usaci pra eebcit suillus uimcuiuscumq ueneni : suillus autẽ asetis est nuncupatus hic etiã serpentes in sequitur:
quicuima duersus a spidẽ pugnat cauda erigit quam aspis maximae incipit obseruare qua si minantẽ ad quã
cũium suã trans fert decepta corripitur : Musso apellatus quodmuribus infestus sit : hunc uulgus cã ptũ acap¬
tur a uocat : alii dicunt quod castat idest uidet: Nã tantoa cute cernit ut fulgore luminis noct sstenebras
etfur : tene bro soseni et ocultos cuniculo seffodit : et eicit predã quã in uencrit : Miclo ul quod sit rotundis¬
sino mẽbro uel quod fauos petat etas sudiae mella captit II DE MINVETESUVIVATTIB¬

Expanded text:
ex eo nuncupata, quod in aquis versetur, et maxime in Nilo. Quae si invenerit dormientem Crocodilum, voex eo nuncupata, quod in aquis versetur, et maxime in Nilo. Quae si invenerit dormientem Crocodilum, volutat se in lutum primum, et intrat per os ejus in ventrem, et carpens omnia interanea ejus, exit viva de visus ait: Praedicit suillus vim cujuscunque veneni. Suillus autem a setis est nuncupatus. Hic etiam serpentes insequitur, qui cum adversus aspidem pugnat, caudam erigit, quam aspis maxime incipit observare, quasi minantem, ad quam cum vim suam transfert, decepta corripitur. 38. Musio appellatus, quod muribus infestus sit. Hunc vulgus catum a captura vocant. Alii dicunt quod catat, id est videt. Nam tanto acute cernit, ut fulgore luminis noctis tenebras et fur. Tenebrosos enim et occultos cuniculos effodit, et ejicit praedam quam invenerit. 40. Melo, quod sit rotundissimo membro, vel quod favos petat, et assidue mella captet. CAPUT III. De minutis animantib
Abbreviated transcription (Latin):
ex quibus circopeticicaudas habent : simia enim cumcauda est quã qui dãclurã uocant łs finge uillo se¬
sunt . comis iãmis prominentibus dociles ad feritatis obbliuiones Renocefaliet ipsi similes simiis
sed faciae ad modũcanis. unde et nuncupati : Satri facie ad modũ grata e gefuculatis m otibus inquiete¬
V Callitricestoto peneaspectu caeteris distant sunt enĩ in facie producta barba edata cauda : Iconto fo¬
nos bestia modica : exeolta uocata quia capta exuritur eiusq cinere aspersecarnes et positeperconpd¬
ta semitarũ leones necant si quantulu cũque exillis sumserint : Strieanimal inafrica erinaiciisimi¬
le uocatu ab stridore spinarũ : quastergo laxatas emittit Et canesuulnerat in sequentes : enidros bestiola

Expanded text:
ex quibus cercopitheci caudas habent. Simia enim cum cauda est quam quidam οὐρὰν vocant. 32. Sphinges, villosex quibus cercopitheci caudas habent. Simia enim cum cauda est quam quidam οὐρὰν vocant. 32. Sphinges, villossunt comis, mammis prominentibus, dociles ad feritatis oblivionem. Cynocephali, et ipsi similes simiis, sed facie ad modum canis, unde et nuncupati. 33. Satyri, facie admodum grata, et gesticulatis motibus inquieti. Callitriches, toto pene aspectu a caeteris distant; sunt enim in facie producta barba, et lata cauda. 59 34. Leonos, bestia modica, et ex eo ita vocata, quia capta exuritur; ejusque cinere aspersae carnes, et positae per compita semitarum leones necant, si quantulumcunque ex illis sumpserint. 35. Histrix, animal in Africa erinacii simile, vocatum a stridore spinarum, quas tergo laxatas emittit, ut canes vulneret insequentes. 36. Enhydros bestiola
Abbreviated transcription (Latin):
insi liri et na sciexeode fecucanes. adeo a cerrimos et forte sũt in conplexuleonesprosternant : Vulpss
dicta quasi uo lupis: est enim uolubilis pedibus et numquam rectis itineribus sed tortuosis amfractibuscurrit:
fraudulentum anima ł in sidusque decipiens : Namdum non habuerit acscam : fingit mortem : sic que descen¬
dentes quasi ad ca dauer auesrapit et deuorat : Simiȩ grecũ est nomen id est pressis naribus : unde et simias
dicimus quod subpressis naribus sint et faciẽ feda rugis turpiter follicantibus: Licet et capellarum sit
pres sum habere nasum : Alisimias latino sermone uocatos arbitrantur eo quod multa in eis similitu¬
do rationis huma ne sentitur : sed falsum est: huelementorũ sagaces noualuna exultant : media et
cauatristantur : fitus quos amant ante segestant : neclecticir camã remerent : horum genera quinque sunt:

Expanded text:
insiliri, et nasci ex eodem foetu canes adeo acerrimos et fortes ut in conplexu leones prosternant. Vulpes insiliri, et nasci ex eodem foetu canes adeo acerrimos et fortes ut in conplexu leones prosternant. Vulpes dicta, quasi volupes. Est enim volubilis pedibus, et numquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currit, fraudulentum animal insidiisque decipiens. Nam dum non habuerit escam, fingit mortem, sicque descendentes quasi ad cadaver aves rapit et devorat. Simiae Graecum nomen est, id est pressis naribus; unde et simias dicimus, quod suppressis naribus sint et facie foeda, rugis turpiter follicantibus; licet et capellarum sit pressum habere nasum. Alii simias Latino sermone vocatos arbitrantur, eo quod multa in eis similitudo rationis humanae sentitur; sed falsum est. Hi elementorum sagaces nova luna exultant, media et cava tristantur. Fetus, quos amant, ante se gestant; neglecti circa matrem haerent. Horum g
Abbreviated transcription (Latin):
colerem illis dicant abesse : Canis nomen latinum greccim aechimologiam babere uidetur
Grece enimcenos dicitur. licet eum quidam acanore latratus appellatum existiment eo
quod in sonat unde et canere : nihil autem sagacius canibus : plus enim sensus cȩteris animali¬
bus habent : Nam que soli sua nomina recongnoscunt : dominos suosdiligunt: Dominorũ tecta de¬
fendunt: prodominis suis semortiobiciunt : uolumtariȩ cũdño ad predã currunt : corpus dñi sui etiam
mortuum non relincunt : quorũ postremonature est extrahomines esse non posse : incanibus duo sun
aut forcitudo aut uelocitas : Catuli abusiuedicunt᷑ quorũ libet besturũ filii : nam propriaecatuli canũ
sunt perdiminitionẽ dicti : Lciscia utẽ dicuntur ut ait plinius canesnati ex lupis it canibus : cũ interse for¬
te miscłintur : solent et in difemines canes noctu in siluis alligatas admicti ad tigres bestia saquibus

Expanded text:
colorem illis abesse dicant. Canis nomen Latinum Graecam etymologiam habere videtur; colorem illis abesse dicant. Canis nomen Latinum Graecam etymologiam habere videtur; Graece enim κύων dicitur. Licet eum quidam a canore latratus appellatum existiment, eo quod insonat; unde et canere. Nihil autem sagacius canibus; plus enim sensus ceteris animalibus habent. Namque soli sua nomina recognoscunt; dominos suos diligunt; dominorum tecta defendunt; pro dominis suis se morti obiciunt; voluntarie cum domino ad praedam currunt; corpus domini sui etiam mortuum non relinquunt. Quorum postremo naturae est extra homines esse non posse. In canibus duo sunt: aut fortitudo, aut velocitas. Catuli abusive dicuntur quarumlibet bestiarum filii. Nam proprie catuli canum sunt, per diminutionem dicti. Lycisci autem dicuntur, ut ait Pliniuscf. 8, 148, canes nati ex lupis et canibus, cum inter se forte miscuntur. Solent et Indi feminas canes noctu in silvis alligatas admitti ad tigres bestias, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cunditas. informes procreet᷑ : ursorũ capud inualidũ uis maxima in braciis et lũbis : unde interdũ erecti
insistunt : Lupus greca diriuatione in linguã nron trans fertur : luposenĩ illi liquos dicunt : li quos autẽ
greca e a moribus appellatur quod rabia era pacitatis quaeque inuenerit trucidet: aliiluposuocatos aint
quasi leopos quod qua si leonis. iti sitillis uirtus in pedibus : Vnde etquid quid pede pres serit nonuiuit :
Rapixautẽ bestiu et guoris adpetens : de quorustici alunt : uocc̃ hominẽ perderesicũ lupusprior uiderit :
unde e sib itotacentidicitur. lupus in fabula:certes sepreusunsenserit deponit feritatis auda¬
teuim lipiloura pnonona mplius dies eduo decim cocunt: famem diuportant et post longa
ieiunia multum deuorant : ld̃ pos aethiopia mittt ceruice iubatos Eoranto uapos ut nullũ

Expanded text:
cunditas informes procreet. Ursorum caput invalidum; vis maxima in brachiis et lumbis; unde interdum erecti cunditas informes procreet. Ursorum caput invalidum; vis maxima in brachiis et lumbis; unde interdum erecti insistunt. Lupus Graeca derivatione in linguam nostram transfertur. Lupos enim illi λύκους dicunt: λύκος autem Graece a moribus appellatur, quod rabie rapacitatis quaequae invenerit trucidet. Alii lupos vocatos aiunt quasi leopos, quod quasi leonis, ita sit illi virtus in pedibus; unde et quidquid pede presserit non vivit. Rapax autem bestia et cruoris appetens; de quo rustici aiunt vocem hominem perdere, si eum lupus prior viderit. Unde et subito tacenti dicitur: 'Lupus in fabula.' Certe si se praevisum senserit, deponit feritatis audaciam. Lupi toto anno non amplius dies duodecim coeunt; famem diu portant, et post longa ieiunia multum devorant. Lupos Aethiopia mittit cervice iubatos, et tanto varios ut nullum
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt : quiligurius appellatur . quod et ipsas linces sentire hocdocumento probatur : naegestũ liquo¬
remarenis inquantũ potuerint contegunt. inuidia quadã naturȩ : Net alisegestio transeat in usum
eorũ apti sunt medica minibus: propterquoscum presenseritꝰ uenatorẽ ipsisccastrant et morsibus uires sua sampu¬
tant : De quibus cicero inscauriana redimunt se eaparte corporis propterquod maximae expetuntur : Iuue¬
nalis quise eunicũ ipse facit cupiens eua deredã notesticuli : psi sunt et fibri : quietiã ponticicanes uocantur y.
Vrsus fertur dictus quod oresuo formẽfitus quasiorsus : nã aiunt eos in formes generare partus et car¬
nẽ quandã nasci quã mater lambendo in breba conponit : unde est illud sic formatꝰ lingua fetũ cum protu¬
lit ursa : sed hoc in maturitas partus facit : Deniq trecensi modie generat : Vnde euenit ut prȩcipitata se¬

Expanded text:
dicunt, qui lyncurius appellatur, quod et ipsas lynces sentire hoc documento probatur. Nam egestum liquodicunt, qui lyncurius appellatur, quod et ipsas lynces sentire hoc documento probatur. Nam egestum liquorem harenis, in quantum potuerint, contegunt, invidia quadam naturae ne talis egestio transeat in usum eorum apti sunt medicaminibus, propter quos cum praesenserint venatorem, ipsi se castrant et morsibus vires suas amputant. De quibus Cicero in Scauriana2, 7: 'Redimunt se ea parte corporis, propter quod maxime expetuntur.' Iuvenalis12, 34: Qui se eunuchum ipse facit, cupiens evadere damno testiculi. Ipsi sunt et fibri, qui etiam Pontici canes vocantur. Ursus fertur dictus quod ore suo formet fetus, quasi orsus. Nam aiunt eos informes generare partus, et carnem quandam nasci quam mater lambendo in membra conponit. Unde est illud: Sic format lingua fetum cum protulit ursa. Sed hoc inmaturitas partus facit: denique tricesimo die generat. Unde evenit ut praecipitata fe
Abbreviated transcription (Latin):
Coripesuocatur quod sit animal psinatũ et quadrupes hocgenus ferarũ iniperboreis nascitur monti¬
bus : omni parte corporis leones sunt aliset facie a quilis similes : aequis ue hementer in festi: nã et ho¬
mines uisos discerpunt : Cameleon non habet unũ colorẽ sed diuersa est uarietate conspar susut par
dus : dictus autẽ ita : hulusca meleontis corpusculũ ad colores quosiuidet facillima conuersione uariatur
quod aliorũ animalium non estita ad conuersionẽ facilis corpulentia : Camedeo pardus dictus quod dõ
sit ut pardus albis maculis super aspersuscollo equosimilis pedibus bubulis capite tamen camelo est simi¬
lis : hunc a ethiopiagignit : H incis dictus quia in luporũ generenu meratur : bestia maculis terga diftinc¬
ta ut pardus : sed similis lupo unde et ille locos iste lincłs cuius urina conuertere induritia pretiosilapidis

Expanded text:
17. Gryphes vocantur, quod sit animal pennatum, et quadrupes. Hoc genus ferarum in Hyperboreis montibus nasci17. Gryphes vocantur, quod sit animal pennatum, et quadrupes. Hoc genus ferarum in Hyperboreis montibus nascitur. Omni parte corporis leones sunt; alis et facie Aquilis similes, et equis vehementer infesti. Nam et homines visos discerpdus. Dictus autem ita, quod hujus cameleontis corpusculum ad colores, quos videt, facillima conversione variatur, quod aliorum animalium non est ita ad conversionem facilis corpulentia. Cameleopardus dictus, quod, dum sit ut pardus albis maculis superaspersus, collo equo similis, pedibus bubulis, capite tamen camelo est similis. Hunc Aethiopia gignit. Lyncis dictus, quia in luporum genere numeratur; bestia maculis terga distincta ut pardus, sed similis lupo: unde et ille λύκος, iste lyncis. Huius urinam convertere in duritiam pretiosi lapidis
Abbreviated transcription (Latin):
rat : grecae enim mons elefio dicitur apud indosautem a uocebarrou&catur : Vnde et uoxeius barritus
et dente sebusrostrumautẽ proboscida dcitur : qnm illo pabulũ oriadmouet : et est anguisimilis uallo mu¬
nituseburno: hosboues lucas dictos abantiquis romanis : boues q̃uia nullũ animal grandiu s uidebant : luca
quia in lucania illo sprimus pirrus in prȩlio obiecit romanis : Nam hoc genus animantis in rebus bellici saptũ
est : inciscnĩ perse et indi ligneis turribus conlocatis tãquã demuro iaculis dimicant : Intellectu autẽ et memo¬
ria multauigent : gregatĩ incedunt : motuquoualent : sulutant: murẽ fugiunt: auersic̃oeunt : quando
autẽ parturiunt : inaqua̧s uel in sulis dimittunt fetus. propter dracones quia inimici sunt et ab eis in¬
plicati necantur : Biennio autẽ portant fetus necam plius quã semel gignunt nec plures sedtantũ unũ:

Expanded text:
rat; Graece enim mons λόφος dicitur. Apud Indos autem a voce barro vocatur; unde et vox eius barritus, rat; Graece enim mons λόφος dicitur. Apud Indos autem a voce barro vocatur; unde et vox eius barritus, et dentes ebur. Rostrum autem proboscida dicitur, quoniam illo pabulum ori admovet; et est angui similis, vallo munitus eburno. Hos boves Lucas dictos ab antiquis Romanis: boves, quia nullum animal grandius videbant: Lucas, quia in Lucania illos primus Pyrrhus in proelio obiecit Romanis. Nam hoc genus animantis in rebus bellicis aptum est; in eis enim Persae et Indi ligneis turribus conlocatis, tamquam de muro iaculis dimicant. Intellectu autem et memoria multa vigent. Gregatim incedunt; motu, quo valent, salutant; murem fugiunt; aversi coeunt; quando autem parturiunt, in aquis vel insulis dimittunt fetus propter dracones, quia inimici sunt et ab eis inplicati necantur; biennio autem portant fetus, nec amplius quam semel gignunt nec plures, sed tantum unum
Abbreviated transcription (Latin):
amoriginẽ efficit sicut et plinius innatura lihistoria dicit Lconẽcum parda aut pardũcũleena¬
concumbere et exut roque coitudegenerespartuscreari ũt muluset asinus : Rinoceran agrecisuo¬
catus latinȩ interp̃tatur innarecornuidẽ et monoceron id est unicornus eõquod unũ cornũ in media fronte
habeat pedum quattuor. ita acutũ et ualidũ ut quidquidinpeterit aut uentilet aut perforet : Namet
cumelefantibsa e pecerta menhabet et inuentre uulneratũ prosternit: tantȩ autẽ este fortitudinis ut
nullac uenantiũ uirtute capiatur : sed sicut as serunt quinatura sanimaliũ scripserunt. uirgopuella
proponitur qua e ueniente sinũ aperit : Inquollleomne ferocitate deposita c̃apud ponit. sicq soporatus uelud
inermiscapitur : Ole fantũ grecia magnitudine corporis uocatũ putant : quod sorma montis prefe¬

Expanded text:
am originem efficitam originem efficitconcumbere, et ex utroque coitu degeneres partus creari, ut mulus et burdo. 53 12. Rhinoceroscatus. Latine interpretatur in nare cornu. Idem et monoceron, id est unicornus, eo quod unum cornu in media fronte habeat pedum quattuor ita acutum et validum ut quidquid inpetierit, aut ventilet aut perforet. Nam et cum elephantis saepe certamen habet, et in ventre vulneratum prosternit. Tantae autem esse fortitudinis ut nulla venantium virtute capiatur; sed, sicut asserunt qui naturas animalium scripserunt, virgo puella praeponitur, quae venienti sinum aperit, in quo ille omni ferocitate deposita caput ponit, sicque soporatus velut inermis capitur. Elephantum Graeci a magnitudine corporis vocatum putant, quod formam montis praefe