comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
repta pͥmũ mͦ sicilia iix
flumen eiuldem nomĩs
post ea pluris in terris. Est aũt
ingra hñs in medio circulos ngtos
et albos iunctos et narios similis
emanti. magi suffictu earum si
credit᷑ tempestates ad u̾tunt. ful¬
mina sistunt. Absictos ingra et
ponderosa distincta uenis ⁊ubenti¬
bus hͨ ex calefacta igni seꝑtem di¬
ebus calorem tenet.. A egiptilla
nigra est radice cerulea façie ex
egipto ũ muenit᷑ uocata. Media
ngra est a medea illa fabulosa
muenta. habet uenas a erei colo¬
ris. sudorem reddit croci saporem
uini. Uegentana italica gemina ẽ¬
ab eis repta ingra facie. albis int̾
llleronielas ingras uenas quolibet
colore secante per medias ueneris
reddit a radice ingrum. e mediõ
sanguineum. e summo ocreae
Dionisia ingra mixtis rubencibus
notis ex qua tricta. uinũ flagrat¬
et odore suo ebrietati resistere putat᷑
Puitis ingra quidem sed actricta
digitos adurit. capitulum .xii.
uarius ex omĩbus pene
coloribus constans. Unde

Expanded text:
perta primum in Sicilia iuxta flumen eiusdem nominis, postea plurimis in terris. Est autem nigra, habens in medio circulos nigros et albos iunctos et variatos, similis haematiti. Magi suffitu earum, si creditur, tempestatus avertunt, flumina sistunt. Apsyctos nigra et ponderosa, distincta venis rubentibus. Haec excalefacta igni septem diebus calorem tenet. Aegyptilla nigra est radice, caerulea facie, ex Aegypto, ubi invenitur, vocata. Media nigra est, a Media illa fabulosa inventa. Habet venas aerei coloris; sudorem reddit croci, saporem vini. Veientana Italica gemma est, Veis reperta, n6. Mesomelas nigra, vena quemlibet colorem secante per medium. Veneris reddit, a radice nigrum, medio sanguineum, e summo ochrae. 8. Dionysias nigra mistis rubentibus notis, ex aqua trita vinum flagratet odore suo ebrietati resistere putatur. Pyrites nigra quidem, sed attritu digitos adurit. CAPUT XII. De vavarius ex omnibus pene coloribus constans, unde
Abbreviated transcription (Latin):
mutescant .cxxix. de effectu solis
Dl oriens diem facit. occidens
noctem inducit: Namdies est
sol supra terrasim emispio
nr̃o. nox est sol sub terras. Ex ip̃õ emĩ
sunt hore. ex ipõ dies cum ascenderit.
ex ipo nox cum occiderit: Ex ppo mẽses
et anni numerantur. ex ip̃o incislitu
meridiem currit uitimor terre est. qñ
uero uixta septẽ fonem sublimis actollit᷑.
Cui ideo deus diu̾sos tursus ꝯstittt
cursus accipit. qͥbus aeris temperies
pro ratione temporum dispensetur.⁊
ordinẽ uicissitudinum ꝑmutationũ ꝙ
dens rursus au tompno tempiẽ reddit
ubi uero ad inferior em tirtulum redit

Expanded text:
mitescant: CAPUT LI. De effectu solis. 1. Sol oriens diem facit, occidens noctem inducit; nam dies est sol super terras, no; nox est sol sub terris. Ex ipso enim sunt horae, ex ipso dies, cum ascenderit; ex ipso et anni numerantur; ex ipso vicissitudmeridiem currit, vicinior est terrae; quando vero juxta Septentrionem, sublimis attollitur. Cui ideo Deus diversos cursus constituit,diversos accipit, quibus aeris temperies pro ratione temporum dispensatur, et ordo vicissitudinum permutationumque ndens rursus autumno temperiem reddit. Ubi vero ad inferiorem reddit
Abbreviated transcription (Latin):
lo pedum. Item solee mati̾ales ex ma¬
teria corio intexta. Socti cuiꝰ diminu¬
tiuum socelli appellati m̃ quod sactũ
hẽant. in quo ꝑs plante mitit᷑. Calli¬
cule calige. uel a callo pedũ dicte.uł
quia ligantur. Nam socti non ligan¬
tur. sed tm̃ intͦmittunt᷑. Cernui soc¬
ci sunt sine solo. lingulati. quos nos
foliatos uocamus. Elauati qͣi claui
ati eo quod minutis clauis .i. acutis
solee caligis uinciant᷑. Perones et
culponei ⁊ustica calciam̃ta sunt.

Expanded text:
lo pedum. Item solee materiales ex malo pedum. Item solee materiales ex materiali corio intexta. Socci cuius diminutivum socelli, appellati inde quod soccum habeant, in quo pars plante iniicitur. Caligule, calige, vel a callo pedum dicte, vel quia ligantur: nam socci non ligantur, sed tantum intromittuntur. Cernui socci sunt sine solo. Lingulati quos nos foliatos vocamus. Clavati dicti, quasi calibati, eo quod minutis clavis id est acutis solee caligis vinciantur. Perones et culponee rustica calciamenta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ta intonanti qr uoce carmina can
taturi. Est .n. caltiamentũ in mo¬
dum crepidarũ quo eroes utebant᷑.
Sed et tale est ut et in dextro et
in leuo ⁊ cõuemant pede. Bare cal¬
ciamentũ comedoꝵ erat. sicut tra¬
gedorum coturm. quos quidã etiã
colones appellant. eo quod ex salice
fierent. Nam greci ut diximus lig¬
nũ cala uocant. Talares calcei
socei sunt qui et iñ noĩati uident᷑
quod era figura sint. ut cotingãt
talũ. sicut subtalares. quod sũb ta¬
lo sint qͣr sub talares. Ostrigilli
sunt qui ꝑ plantas consuci᷑ sunt.
et ex suꝑiori ꝑte corrigia. t̾hitur
ut constringant᷑ uñ et noĩant᷑.
factas. et ꝙͣuis nt̃ ex alio genere
nomẽ tã p̾stinũ retinent. Mlullei
similes sunt coturnorum solo alto.
Suꝑiori autẽ ꝑte cũ osseis et encis
malleolis. ad quos lora deligabaut᷑
Dicti autem sũt a colore ⁊ubro qualis
est mulli piscis. Soloe sunt quibus
tiũ pedum plante tegunt᷑. dicte a so¬

Expanded text:
ta intonantiquta intonantiqutaturi. Est enim calciamentum in modum crepidarum quo heroes utebantur, sed tale est, ut et in dextro et in levo conveniat pede. Braxea calciamenta comedogoedorum cothurni. Quos quidam etiam calones appellant, eo quod ex salice fierent. Nam Graeci, ut diximus, lignum κᾶλον vocabant. 7. Talares calcei socci sunt, qui inde nominati videntur, quod ea figura sint, ut contingant talum, sicut subtolares, quod sub talo sunt, quasi subtalares. 8. Obstrigilli sunt qui et ex superiori parte corrigium trahitu ut constringantur; unde et nominantur. factas, et quamvis nunc ex alio genere, nomen tamen pristinum retinent. Mullei similes sunt coturnorum solo alto, superiori autem parte cum osseis vel aeneis malleolis, ad quos lora deligabantur. Dicti sunt autem a colore rubro, qualis est mulli piscis. Soleae sunt quibus tantum pedum plante teguntur, dicte a so
Abbreviated transcription (Latin):
błi dnt̃. quod lig̾at. Subfibulum
subligaculum. redimiculũ est. qd̾
succinctoriũ siue brachale. nũcupa¬
mus. quod descendens ꝑ ceruicem
et a lat̾ibus colli diuisum utͣq ala¬
ꝵ sinꝰ ambit. atq huc inde sucĩ¬
git. ut ꝯstringens lacitudinem
uestis ad corpus ꝯtͣhat. atq hinc¬
ude cõũgendo componat. hunc
uulgo brachilem quasi brachialẽ
renum sit cingulũ. Succĩtoriũ
aũt uocatum quod ut dictũ est
sub brachiis ductum. alarũ sinũ
ambit. atq hinc iñ succingit. fas¬
cia est qua tegit᷑ pectus. et papille
cõp̾muntur. Atq c̾spanti cĩgło ã¬
gustiꝰ pectꝰ artat᷑. Et dicta fascia
quod in modũ fasciculi corpꝰ alligat
hinc et fasciole e quib uilnera᷑
colligantur. uicta dicta quod ea
pectũs iũcitur. instar uitis ligan¬
tis. lnubus est ꝙͣ nos ornatuta in
dicimus. falciola est que ambit
extremitatẽ uestium. aut filis aut
ex auro otexta. assumpta q ext̾n¬

Expanded text:
βλὴν dicunt, quod ligat. Suffibulum, βλὴν dicunt, quod ligat. Suffibulum, subligaculum. 5. Redimiculum est quod succinctorium, sive brachile nuncupamus, quod descendens per cervicem, et a lateribus colli divisum, utrarumque alarum sinus ambit, atque hinc inde succingit, ut constringens latitudinem, vestes ad corpus contrahat, atque conjungedo componat. Hoc vulgo brachile, quasi brachiale renum sit cingulum. Succinctorium autem vocatum, quod, ut dictum est, sub brachiis ductum alarum sinum ambit, atque hinc inde succingit. 6. Fascia est qua tegitur pectus et papillae comprimuntur, 480 atque crispante cingulo angustius pectus arctatur. Et dicta fascia, quod in modum fasciculi corpus alligat. Hinc et fasciolae, quibus vulnera colligantur. 7. Vitta dicta quod ea pectus vincitur instar vitis ligantis.. Limbus est quem nos ornaturam dicimus. 8. Fasciola est quae ambit extremitatem vestium, aut ex filis, aut ex auro
Abbreviated transcription (Latin):
ro nec quos tunca luna. ꝓpolt
anulos. nec uspios lapillos cap̃.
est lata zona et minꝰ lata
semicintim et utriusq
mĩma tingulum. Nam a cincto ꝑ
diminutionem cingulũ nominatũ
Cucto autẽ inuenel in exerctatio¬
ne campestri u̾ecunda uelabant.
unde et campestris dicebat᷑. Balteꝰ
cingulum militare est dictum ꝓpt̾
quod ex eo signa dependent. ad de¬
monstrandã legionis militaris sũma
.i. sex milium sexcentoꝵ ex quo mo
et ipi ꝯsistunt. Unde et balteus.
dicit᷑ non tm̃ quod cingit᷑᷑ sed etiã
a quo arma dependent. zona gre¬
tingulum nũcupamus. Strophi¬
um᷑ est cingulũ aureum cũ gẽmis
de quo ait᷑ cinua. Strophio lactẽ¬
tes cuicta papillas. et prudencuis.
Nomen hoc gẽme strophio illiga ta
est. limꝰ est cuntꝰ quẽ public̾e habe¬
bant serui. et dictus limꝰ. qr tͣnsũ¬
sas habet purpuras .i. limas. Cal¬
tulũ cinguli genus a coacto loro
dictum. fibula grecũ est ꝙͣ illi fi¬

Expanded text:
ro. Nec quos Thynnica lima perpolivit ro. Nec quos Thynnica lima perpolivit annulos, neque jaspios lapillos. CAPUT est lata zona, et minus lata semicinctium, et utrisque 478 minima cingulum. Nam a cinctu per diminutionem cingulum nominatur. Cinctu autem juvenes in exercitatione campestri verecunda velabant, unde et campestre dicebatur. 2. Balteus cingulum militare est, dictus, propter quod ex eo signa dependent, ad demonstrandam legionis militaris summam, id est, sex millium sexcentorum, ex quo numero et ipsi consistunt. Unde et balteus dicitur non tantum quod cingitur, sed etiam a quo arma dependent. 3. Zona Graecingulum nuncupamus. Strophium est cingulum aureum cum gemmis, de quo ait Cinna: Strophio lactentes cincta papillas. Et Prudentius: Nomen hoc gemmae strophio illiga tum est. 4. Limus est cinctus quem publici habebant servi. Et dictus limus, quia transversas habet purpuras, id est, limas. Caltulum, cinguli 479 genus a coacto loro dictum. Fibula Graecum est, quam illi φι
Abbreviated transcription (Latin):
nistram eius. cuiꝰ auctoritatẽ seq̾¬
mim. qui propt᷑ mulierũ cupidita¬
tem ut mulier est ornatꝰ. Erassus
qui apud parthos ꝑiit. in senectu¬
te duos anulos habuit. causam pre¬
ferens. quo pecuia ei ĩmensa creuis¬
set. Mlulti etiã romanorum pro
grauitate anulũ gestare indigito
abstinuerunt. femie non use anu¬
lis ñ quos u̾gimi sponsus miserat.
n amplius ꝙ duos anulos aureos
in digitis habere solebant. At nc̃
p̃ aur̾o nullũ femmis lene est atq
ĩmune m̃brũ. Int̾ genera anuloꝵ
sunt ungulus. samotratiꝰ. tuuꝰ.
Ungulus est gẽmatus. uocatus q
hoc noĩe. qr sicut ungula carm.
ita gẽma anulli auro acingitur
Samotracens aureꝰ quidẽ sed capi¬
tulo ferreo. a loco ita nocatus. Ti
mus purus est. p̾mũ in bithima
fabritatus. quẽ olimi tinã uocabãt.
Flaccus lugente mea uita uec sina¬
ragdos berillosq m̾ flacte. nec intẽ¬
tes per candidam margaritam que¬

Expanded text:
nistram eius; en cuius auctoritatem sequnistram eius; en cuius auctoritatem sequimini, qui propter mulierum cupiditatem ut mulier est ornatus.' Crassus, qui apud Parthos periit, in senectute duos habuit anulos, causam praeferens quod pecunia ei inmensa crevisset. Multi etiam Romanorum pro gravitate anulum gestare in digito abstinuerunt. Feminae non usae anulis, nisi quos virgini sponsus miserat, neque amplius quam binos anulos aureos in digitis habere prae auro nullum feminis leve est atque immune membrum. 5. Inter genera annulorum sunt: ungulus, samothracius, thynnius. Ungulus est gemmatus, vocatusque hoc nomine, quia sicut ungula carni, ita gemma annuli auro accingitur. Samothracius aureus est quidem, sed capitulo ferreo, a loco ita vocatus. 6. Thynnius purus est, primum in Bithynia fabricatus, quam 477 olim Thynnam vocabant. Flaccus: Lugente mea vita, nec smaragdos, berillosque mihi, Flacce, nec nitentes percandida margarita quae
Abbreviated transcription (Latin):
uascula sunt muliebria. quibus
incluso lapide digito circũdasse.
qua consuetudine homines usi a¬
nulos habere ceperunt. Anuli aũt
ꝑ diminutionem sunt dicti. a circu¬
lis et aius q̃ sunt circũ brachia. et
circum crura. Uñ et signa eorum
ꝑ diminutionẽ sigilla. Nam signa
maiora sunt. sigilla ueco quasi mi¬
nora signa. Anulos homines p̾mũ
gestare̾ ceperunt. quarto a pollice
digito quod eo uena quedam ad cor
usq ꝑtingat. quã notandam ornan¬
dam q aliquo insigni ueteres puta¬
uerunt. Apud romanos anuli de
publico dabant᷑. et non sine discri¬
mine. Nlam dignitate p̃cipuis iuris
gẽmati dabantur.ceteris solidi. A¬
nulũ aureum neq seruus n libe¬
tinus gestabat in publico. Sed
anulo aiueo liberi utebant᷑. liberti¬
ni argenteo. serui ferrco. licet et
multi honestissimi anulo ferreo u¬
tebant᷑. Apud uetẽs ultͣ unũ anulũ
uti. ĩfamis hĩtus erat uiro. Gractꝰ
in memũ. Considerate quicites si¬

Expanded text:
ascula sunt muliebria quibus oincluso lapide digito circumdasse; qua consuetudine homines usi anulos habere coeperunt. Anuli autem per diminutionem dicti a circulis et anis, qui sunt circum brachia et circum crura; unde et signa eorum per diminutionem sigilla: nam signa maiora sunt, sigilla vero quasi minora signa. Anulos homines primum gestare coeperunt quarto a pollice digito, quod eo vena quaedam ad cor usque pertingat, quam notandam ornandamque aliquo insigni veteres putaverunt. Apud Romanos anuli de publico dabantur, et non sine discrimine; nam dignitate praecipuis viris gemmati dabantur, ceteris solidi: anulum aureum neque servus neque libertinus gestabat in publico, sed anulo aureo liberi utebantur, libertini argenteo, servi ferreo; licet et multi honestissimi anulo ferreo utebantur. Apud veteres ultra unim anulum uti infame habitum viro. Gracchus in Mevium: 'Considerate, Quirites, si
Abbreviated transcription (Latin):
tur id eẽ indicium ut ad tantũ fasti¬
gium euecti. mediocritatis hũane
cõmonerentur. Duob autẽ gm̾b¬
deletur exercitus aut in cermtione
oppressi aut dilapsi forent. Sic et
aut age diu̾sos et dissice corꝑa pon¬
to. Spolia hostium preda mãnubie
exinue ꝑtes. Preda a predando no¬
cata. Manubie eo qd̾ manbus detra¬
buntur. hͨ et exiuie ab exuendo dcẽ.
qr exuunt᷑. hec et partes a pari diui¬
sione pro ꝑsonarũ qualitate et labo¬
rũ iusta decisione. Spolia autẽ a spo¬
liis quasi ex spolia uictis enĩ detra

Expanded text:
tur, id erat indicio, ut ad tantum fastitur, id erat indicio, ut ad tantum fastigium evecti mediocritatis humanae commonerentur. 7. Duobus autem gdeletur exercitus: aut internecione, oppressi aut dilapsi forent. » Sic et Aut age dito. Spolia hostium: praeda, manubiae, exuviae, partes. Praeda a praedando vocata. Manubiae, eo quod manibus detrahuntur. Haec et exuviae ab exuendo dictae, quia exuuntur. Haec et partes a pari divisione pro personarum qualitate, et laborum iusta decisione. Spolia autem a palleis, quasi expallia; victis enim detra
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare solitũ erat. scd̾o̾ senatum.
tertio populum. Erat autẽ romano.¬
eum mos ut t̾umphantes quadrigis
ueherentur. ex illo ꝙ soliti sint pri¬
ores duces boc hĩtu bella mire. Qui¬
cũq autemi in conflictu uicisset.
palma aerea coronabatur. quia
palma stimulos habet. Qui uero
sine cõflictu fugientẽ prostrasset
laurea. eo quod hͨ arbor sine sꝑmis¬
est. Namq et purpurea et palma¬
ta toga triumphantes indueban
tur. et scipionem cum ceptro in
manu gerebant. ad imitationem
uictorie. scipionis. licet et scipio
batulus sit quo homines innitunt᷑.
unde et ille p̾mus comeliuis scipio
appellatus est qr in foro pater eius
cecus in mxus. eo ambulabat. Suꝑ
scipionem autẽ aquila suꝑsedebat.
ob indicium quod ꝑ uictoriam quasi
ad suꝑnam magnitudinem accede¬
rent. inde et colore ⁊nẜo p̃limebant᷑.
quasi mutarent᷑ diuini ignis effigiẽ
Quod uero a carmfice contingeban¬

Expanded text:
iudicare solitum erat, secundo senatum, iudicare solitum erat, secundo senatum, tertio populum. Erat autem Romanorum mos ut triumphantes quadrigis veherentur, ex illo quod soliti sint priores duces hoc habitu bella inire. Quicumque autem in conflictu vicisset, palma aurea coronabatur, quia palma stimulos habet; qui vero sine conflictu fugientem prostrasset, laurea, eo quod hest. Namque et purpurea et palmata toga triutur, et scipionem cum sceptro in manu gerebant ad imitationem victoriae Scipionis, licet et scipio baculus sit, quo homines innituntur. Unde et ille primus Cornelius Scipio appellatus est, quia in foro pater ejus caecus innixus eo ambulabat. 375 Super scipionem autem aquila sedebat, ob indicium quod per victoriam quasi ad supernam magnitudinem accederent. 6. Inde et colore rufo perliniebantur, quasi imitarentur divini ignis effigiem. Quod vero a carnifice contingeban
Abbreviated transcription (Latin):
liatio uel utrumq. Non est iocun¬
da uictoria que ꝑ ĩmensã det̾men¬
ta contingit. Et hoc est quod lau¬
dat salustius. Duces uictoriam
in cruento exercitu deportasse. Põ¬
ꝑa dicta est greca significatione.
ce ostentari. Precedit uictoria põ¬
ꝑam idõ quod ituris ad hoc certamẽ
primũ est uictorie uotum. Trophe¬
umdictum. a potesicopes. id est a
comuersione hostis et fuga. llami
ab eo quod hostem quis fugasset
merebatur tropheum. qui occidis¬
set t̾umphum. qui dictus est apo
testri ambes. id est ab exultatione.
Plene enĩ uictori t̾umphus debet᷑.
lemi plene tropheũ qr nõdũ est ple¬
nã uictoriam consecutus. Non enĩ
obtinuit sed fugauit exercitum. h ͤ
tamen noĩa scriptores confundunt.
Tranquillus autem triumphũ latine
dici potius appellatum quod is triũ¬
phans urbem ingrederet᷑. reꝑtito
iudicio honoraretur. Ilã p̾mo de t̾¬
umpho duci. concedendo exercitũ

Expanded text:
liatio, vel utrumque. Non est autem jucunliatio, vel utrumque. Non est autem jucunda victoria, quae per immensa detrimenta contingit. Et hoc est, quod laudat Sallustius, duces victoriam incruento exercitu deportasse. Pompa dicta est Graeca significatione ce ostentari. Praecedit autem victoria pompam ideo, quod ituris ad hoc certamen prius est victoriae votum. Trophaeum dictum apo tes propes, id est, a conversione hostis et fuga: nam ab eo quod hostem quis fugasset, merebatur trophaeum: qui occidisset, triumphum, qui dictus est apo tis triambes, id est ab exultatione. Plene enim victorie triumphus debetur, semiplene tropheum; quia nondum plenam victoriam est consecutus. Non enim obtinuit, sed fugavit exercitum: hec tamen nomina scriptores confundunt. Tranquillus adicit potius appellatum, quod is, qui triumphans urbem ingrederetur, tripertito iudicio honoraretur: nam primum de triumpho duci concedendo exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
ab inp̾mendo hostes. Unde et p̃lia
ligna quibus uua p̾nitur. Pug¬
na uocata eo quod mitio usus fu¬
isset in bello pugnis contendere.
uel qr p̾mũ bellu̾m pugnis incipi¬
ebant. unde et pugna etiã duoꝵ ẽ
aliqũ et siue ferro. Quatuor autẽ
in bello aguntur. Pugna. fuga.
uictoria. par. Pacis uocabulum
uidetur a pacto sumptum. postĩꝰ
autem pax accipit᷑. fedus primũ
mitur. fedus est pax q̃ fit inter
dinicantes uł a fide uel a feciati¬
bus id est sacerdotibus dictum
Per ip̃os enĩ fiebant federa. sicut¬
ꝑ seculares bella. Aln fed̾a dicta
porca fide. et crudelit᷑ occisa. cuiꝰ
mors optabatur ei qui a pace resi.¬
lisset. Uirgilius et cesa m̃gebant᷑
federa porca. federis partus indu¬
bellis queritut. iuctornis
propagatur. uitoria dic
ta quod ui id est uirtute adipisca¬
tur. hoc est enĩ ius gencium uim
ui expellere. Nam turpis est dolo
quesita iuctoria. Certa autẽ uit
toria est uel octisio hostis uel expo¬

Expanded text:
a premendo hostem: unde et prela a premendo hostem: unde et prela ligna quibus uva premitur. Pugna vocata, eo quod isset in bello pugnis contendere, vel quia primo bellum pugnis incipiebant. Unde et pugna etiam duorum est aliquando et sine ferro. Quattuor autem in bello aguntur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum. Posterius autem pax accipitur, foedus primum initur. Foedus est pax quae fit inter dimicantes, vel a fide, vel a fetialibus, id est sacerdotibus, dictum. Per ipsos enim fiebant foedera, sicutper seculares bella. Alii federa dicta porca fede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qui a pace resilisset. Virgilius. Et cesa iungebant federa porca. Federis partes indubellis queritur, victoriis propagatur. Victoria dicta est, quod vi, id est virtute adipiscatur: hoc est enim ius gentium, vim vi repellere; nam turpis est dolo quesita victtoria est, vel occisio hostis, vel exspo
Abbreviated transcription (Latin):
dicta quod seorsum alii ad alios eat̃.
Alii estimant dissensionem amimo
sit. Tumultus autẽ esse sine bello
non potest. Quid est eñ aliud tu¬
multus isi ꝑturbatio tanta ut
maior timor oriatur. Unde etiam
dictus tumultus. quasi timor mul¬
tus. Grauius autem esse tumul¬
tum ꝙͣ bellum. Nam in bello uoca¬
tiones ualent. in tumultũ non
ualent. Differt autẽ bellum. pu¬
gnaet prelium. Nam bellũ umuer¬
lum dicit᷑ ut punicum. Huiꝰ ꝑtel
sunt pugne. ut cãnenisis t̾m̃sis.
Rursum in una pugua multa
sunt prelia. Aliud e̾m̃ in cormb.
aliud in media. Aliuid in extrema
acie geritur: Bellum igit᷑ est to
tum᷑ pugna uiꝰ diei. Prelium
pars pugne est. bellum antea du¬
ellum nocatũ eo quod due sint ꝑte
diicancium. uel quod alterum
faciat nictorem aliũ uictum. Post¬
bellum dictum. Aln per antifrasĩ
putant. eo quod sit horridũ. Unde
illud. bella borrida bella. cũ bellũ
contra sit pessimum. Prelia dñr.

Expanded text:
dicta quod seorsum alii ad alios eant. dicta quod seorsum alii ad alios eant. Alii aestimant dissensionem animorsit. Tumultus autem esse sine bello non potest. Quid est enim aliud tumultus nisi perturbatio tanta ut maior timor oriatur?' Unde etiam dictus tumultus, quasi timor multus. 'Gravius autem esse tumultum quam bellum; nam in bello vacationes valent, in tumultu non valent.' Differt autem bellum, pugna et proelium. Nam bellum universum dicitur, ut Punicum. Huius partes sunt pugnae, ut Cannensis, Thermensis. Rursus in una pugna multa sunt proelia. Aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. tum: pugna, unius diei: prelium, pars pugne est. Bellum antea duellum vocatum, eo quod due sunt partes dimicantium, vel quod alterum faciat victorem, alium victum. Posdictum bellum. Alii per Antiphrasin putant dictum, eo quod sit horridum, unde illud: horrida bella: cum bellum contra sit pessimum. Praelia dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ti nimultus. sicut int̾ sillam et
marium . qui bellũ ciuile inuicem
in una gente gesserunt. Plusꝙͣ
cuule bellum est ubi non solũ ciuies
certant. sed et cognati. quale accũ
est int̾ cesazem et pompeium. qñ
generpet socer inuicẽ dnmitauer ũt
Si quidem in hac pugna fratet cũ
frẽ dimicauit. Et pater aduersus
filium arma portauit. lucanꝰ. In
fratrem ceciderunt p̃mia fratas.
Item. Eui cerix cesa parentis cede̾t.
Bella itaq dicuntur. int̾ua. ext̾na.
seruilia. sotialia. piratita. Nam
piratica bella sunt. sparsa latronũ¬
manus ꝑ maria. Mioparionibus
lenibus et fugacibus non solũ na¬
uales cõmeitus. sed etiam insulai.
pronuinciasq uastantibus quos p̾mꝰ
gneus pompeius. post multã uasta¬
tionem quã terra mari q diu gerat.
mira celeritate cõpressit ac suꝑa¬
uit. Sicut autẽ bellum uocatur
quod contra hostes agitur.ita tu¬
multus quod ciuili sedicione cõcitat᷑.¬
Nam sedicio est dissentio ciuium

Expanded text:
ti tumultus, sicut inter Syllam et ti tumultus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente gesserunt. Plus quam civile bellum est ubi non solum cives certant, sed et cognati; quale actum est inter Caesarem et Pompeium, quando gener et socer invicem dimicaverunt. Siquidem in hac pugna frater cum fratre dimicavit, et pater adversus filium arma portavit. Lucanus2, 151: In fratrum ceciderunt praemia fratres. Item2, 150: Cui cervix caesa parentis cederet. Bella itaque dicuntur interna, externa, servilia, socialia, piratica. Nam piratica bella sunt sparsa latronum per maria mioparonibus levibus et fugacibus, non solum navibus commeatus, sed etiam insulas provinciasque vastantibus. Quos primum Gnaeus Pompeius post multam vastationem, quam terra marique diu egerant, mira celeritate conpressit ac superavit. Sicut autem bellum vocatur quod contra hostes agitur, ita tumultus quod civili seditione concitatNam seditio est dissensio civium,
Abbreviated transcription (Latin):
Rimus bella
intulit ninꝰ as¬
syriorum rex. Ip̃e
eñ fimbus suis
neqͣꝙͣ contentus
humane sotietatis fedus in rumpẽs
exeicitus ducere. aliena uastare li¬
beros populos aut truncidare. aut
subitere cepit uinu̾siam q asiam
usq ad libie fines noua seruitute
ꝑdomuit᷑. Huc etiam studuit urbes
in mutuo sanguine alterna cede¬
crassare. Qu̾atuor autẽ sunt gna̾
bellorum. idest uistũ imiustum. ci¬
uile et plusꝙͣ ciuile. Instum bellũ
est quod ex predicto gerit᷑. de rebus
repetitis.aut propulsandorum
hostium causa. Iniustũ bellũ est qd̾
de furore non de legitima ratione
mitur. De quo mre publica cice¬
ro dicit. Illa musta bella sunt que
sunt sine causa suscepta. Na m
extra ulciscendi aut pro pulsando¬
rum hostiũm̃ causa. bellum geri
iustum nullũ potest. Et boc idẽ
tulliꝰ parins miectis subdidit.
Nullum bellum iustũ habetur nͥ
denũciatũ. msi indictũ. insi de
repetitis rebus. Eiule bellũ est
inter aues orta seditio. et concita¬

Expanded text:
Primus bella intulit Ninus Assyriorum rex. Ipse enim finibus suis nequaquam contentus, humanae societatis foedus inrumpens exercitus ducere, aliena vastare, liberos populos aut trucidare aut subicere coepit, universamque Asiam usque ad Libyae fines nova servitute perdomuit. Hinc iam studuit orbis in mutuo sanguine alterna crassare caede. Quattuor autem sunt genera bellorum: id est iustum, iniustum civile, et plus quam civile. Iustum bellum est quod ex praedicto geritur de rebus repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De quo in Republica Cicero dicit3, 35: 'Illa iniusta bella sunt quae sunt sine causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi dictum, nisi de repetitis rebus.' Civile bellum est inter cives orta seditio et concita
Abbreviated transcription (Latin):
mulieris est Quatuor aũt moĩs in sc̾p¬
turis diuimis frẽs diti. n᷑a. gente. cogna¬
tione. affectu. Natura ut esau et iacob
petrus et andreas. iacob et iohannes.
Gente ut om̃s iudei frẽs int̾ uotant᷑.
inquit ego anathema esse. a xpõ pro
carnem. q̃ sunt iscłite. Porro cognatio¬
ne frẽs uocant᷑. qui sunt de una fami¬
lia .i. pat̾a. quas latim pat̾nitates int̾¬
pretant᷑. cum ex una radice multa gi̾s
turba diffundit᷑. Et in genesi dixit a¬
brabam ad loth. Non sit rixa int̾ me
et te. et int̾ pastores meos. et pastores
tuos. qr omnes frẽs sumꝰ. Et certe
loth non erat frat᷑ abrahe. sed filiꝰ fr̃ĩs
eiꝰ aram: Quarto mõ affectu frẽs dicti.
qui in duo scindunt᷑. spirituale et cõ¬

Expanded text:
mulieris est. Quattuor autem modis in Scripmulieris est. Quattuor autem modis in Scripturis divinis fratres dici: natura, gente, cognatione, affectu. Natura, ut Esau et Iacob, Andreas et Petrus, Iacobus et Iohannes. Gente, ut omnes Iudaei fratres inter se vocantur inquit, ego ipse anathema esse a Christo pro carnem, qui sunt Israelitae . Porro cognatione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est, patria: quas Latini 221 paternitates interpretantur; cum ex una radice multa gturba diffunditur, ut in Genesi dixit Abraham ad Loth: Non sit rixa inter me, et te, et inter pastores tuos, et pastores meos, quia omnes fratres nos sumus . Et certe Loth non erat frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. 10. Quarto modo affectu fratres dicti, qui in duo scinduntur; spiritale et co
Abbreviated transcription (Latin):
ut ecce ꝙ̃ bonũ et ꝙ̃ iocundũ hĩtare
frẽs in unũ: In comune cũ om̃s hoĩnes
ex uno patre nati. pari int̾ nos germa
estis. Germana ita intelligit᷑ ut gͥmanꝰ.
cadẽ gemt̾te manãs. Soro aũt ut fr̃.
Nam soror est ex eodẽ semine dicta. qd̾
sola cũ frat̾b in sorte agnitionis habe¬
atur. fratres patrueles dicti eo quod
ꝑatres corũ germam frẽs int̾ se fuerũt.
Conlobrini uero uocati. qui aut ex so¬
rore et frẽ. aut ex duabus sororibus
sunt nati. qͣi consorini. Fratrueles aut̃
mat̾tere filii sunt. Sobrini ꝯsobrinq
filii : Thiuis. grecumi nomẽ. Patruis
frat᷑ pat̾s est. qͣi pat̾ alius. unde ex
moriente patre pupillũ p̾or pattiuil
suscipit. et qͣi filiũ lege tuetur: Auũ¬
culus est mat̾s tr̃. cuiꝰ nomẽ forman
diminutiui habere iudetur. qui abauo
uenire monstrat᷑. Amica soror pat̾s
quasi alia mat̾: Mat̾tera soror mat̾s:
quali mat̾ altera. Socerest qui filiã
dedit. Gener est qui filiã duxit. Gens.

Expanded text:
Ecce quam bonum, et quam iucundum habitare fratres in unum.' In commune, cum et omnes homines ex uno patre nati pari inter nos germanestis.' Germana ita intellegitur ut germanus, eadem genetrice manans. Soror autem, ut frater. Nam soror est ex eodem semine dicta, quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. Fratres patrueles dicti, eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. Consobrini vero vocati, qui aut ex sorore et fratre, aut ex duabus sororibus sunt nati, quasi consororini. Fratrueles autem materterae filii sunt. Sobrini consobrinorum filii. Tius Graecum est. Patruus frater patris est, quasi pater alius. Unde et moriente patre pupillum prior patruus suscipit, et quasi filium lege tuetur. Avunculus est matris frater, cuius nomen formam diminutivi habere videtur, quia ab avo venire monstratur. Amita est soror patris quasi alia mater. Matertera est soror matris, quasi mater altera. Socer est, qui filiam dedit. Gener est, qui filiam duxit. Gener
Abbreviated transcription (Latin):
agnitudo solis fortior solis
Quod uͦ tanqm cubitalis nobis uidet᷑.
considerare oportet quãtum sol distat
a t̾ris. que longitudo facit ut piuis
lune miõr fertur esseꝙͣ solis
prope nos accessisset multo maior ꝙͣ luina
ꝯspice̾tur: Sicut aut̃ sol fortiõr est
terra. ita terra fortior est luna per
am quantitatem: cap̃. xxuii de

Expanded text:
agnitudo solis fortior est tero tanquam cubitalis nobis videtur, considerare oportet quantum sol distat a terris, quae longitudo facit ut parvuslunae minor fertur esse quam solprope nos accessisset, multo maior quam luna conspiceretur. Sicut autem sol fortior est terra, ita terra fortior luna per aliquam quantitatem. CAPUT XLIX. De
Abbreviated transcription (Latin):
cium hominũ tumor tiphus dicitur.
Carex herba acuta et durissima sꝑ¬
to similis. De qua uirgilius. et ca
ũite pastus acuta. Spartus fruter
uirgo sine foliis ab asperitate uo¬
cat᷑us. uolumina enĩ fumũ que ex
eo funt aspera sunt. Gramen a
situ potiis dictum quod plurimus
agrorum sit. Unde et eũ greci agre¬
stem uocauerunt. licet omĩs her
ba gram̃ nocetur. ab eo quod ger¬
iumetur sicut ⁊obur omnis ligni
cutis. et species ab eo quod fit fir¬
nussima. filix a singularitate foli
dicta. Demq ex una iuirgula altitu¬
dine cubitali uno stisso folio gigni¬
tur res implitata uelut pnina. a
semꝑ imfelix lollium dicunt quod
sit mnutile et imfecundum. fenũ
dictum quod eo flãma nutritur.

Expanded text:
tum hominum tumor typhus dicitur. tum hominum tumor typhus dicitur. Carex herba acuta et durissima, sparto similis. De qua VergiliusGeorg. 3, 231: Et carice pastus acuta. Spartus frutex virgosus sine foliis, ab asperitate vocatus. Volumina enim funium, quae ex eo fiunt, aspera sunt. Gramen a situ potius dictum, quod plurimis agrorum sit: unde et eum Graeci ἄγρωστιν vocaverunt. Licet omba gramen vocetur, ab eo quod germinetur; sicut robur omne lignum, licet sit et species, ab eo quod firmissima. 105. Filix, a singularitate folii dicta. Denique ex una virgula altitudine cubitali una scissa folia gignitur replicata, velut pinna. Asemper infelix lolium dicunt, quod sit inutile, et infecundum. Fenum dictum, quod eo flamma nutritur,
Abbreviated transcription (Latin):
la. Nam illam uarro tradit esse fe¬
rule medullam. quã apodelon gre¬
ci uotant. Non nulli a feriendo fe¬
rulam dñt. hanc enĩ pueri et puel¬
le uapulare solent. huiꝰ suctus gal¬
banm est. Papirũ est dictũ quod
igni et cereis est aptum piron enĩ
greci ignem dñt. Iuncꝰ eo qd̾ iunctis
radicibus hereat. Scirpus a quo
segetes tegunt᷑ sine nodo. De quo
cere nodum. Et in prou̾bio. Qui
mimicus est etiam in scirpo nodũ
querit. Fucus genus herbe est. de
qua tingit᷑ uestis. duta quia menti¬
tur alienum colorem. Unde et uir
ga nascit᷑ in aquis stantibus. Ita
demq nomẽ sumpsit ab algore aqͣ.
uel quod alliget pedes qr crassa est
folus aquã ex ꝑte superantibus.
Ulua et tipus herbe que circa fon¬
tes et in palude stagnis q nascũt᷑.
ex quibus ulua id est alga mollis et
quodã modo fungus dicta ab uligine.
Tiphus uero que se ab aqua inflat.
Unde etiã ambitiostꝵ et sibi placen¬

Expanded text:
la: nam illam Varro tradit esse fela: nam illam Varro tradit esse ferulae medullam, quam ἀσφόδελον Graeci vocant. Nonnulli a feriendo ferulam dicunt. Ad hanc enim pueri et puellae vapulare solent: huius sucus galbanum est. Papyrum dictum quod igni et cereis est aptum; πῦρ enim Graeci ignem dicunt. Iuncus eo quod iunctis radicibus haereat. Scirpus, quo segetes teguntur, sine nodo; de qua cere, nodum. Et in proverbio: 'Qui inimicus est, etiam in scirpo nodum quaerit.' Fucus genus herbae est de qua tinguitur vestis, dicta quia mentitur alienum colorem. Unde et Vergga nascitur in aquis, segetis similis. Ita denique nomen sumpsit ab algore aquae; vel quod alliget pedes, quia crassa est, foliis aquam ex parte superantibus. Ulva et typhus herbae quae circa fontes et paludes stagnisque nascuntur. Ex quibus ulva, id est alga mollis et quodammodo fungus, dicta ab uligine. Typhus vero, quae se ab aqua inflat. Unde etiam ambitiosorum et sibi placen
Abbreviated transcription (Latin):
uocant. cuiꝰ radix aut suctus si
uno fuerit admixtꝰ ebrios fatit.
Nascit᷑ in lotis siluosis et agrestib
Ampelos leuce sme brioma quami
tate coloris. uel quod eiꝰ radix con¬
tricta. et cepori ifricata. teniuo.¬
⁊em et candidiorem cutẽ reddit. Nã
et suctus bactaꝵ euis lat uberibus
Cutis reddat. Ampelos melena id¬
est uitis ingra. eadem q̃ labrusca
solia hedere similia in omnibo ma¬
ior quã uitis alba. bacas similit̾
habens que i maturitate nigre¬
sunt. unde et uocabulũ sumꝰpsit.
quod sicut uitis qui cquud prorimũ
fuerit apprehendat cormibis quos
anulos appellamus. Butal mon flo¬
iem habet croceum oculo similem.
unde et a grecis nomẽ accepit. est
autẽ caule̾ molli foliis coriandri si¬
milib. Nascitur iuxta muros ciuita¬
tum. flomos quã latim uerbasum¬
uocant. quarũ altera est masculus
albidioribus folis atq angustiori¬
bus. Altera femina folus latiorib
atq igris. Ferula uocata a medul¬

Expanded text:
vocant. Cujus radix, aut succus, si vocant. Cujus radix, aut succus, si vino fuerit admistus, ebrios facit. Nascitur in silvosis locis, et agris. 90. Ampelos leuce, sive bryonia, quam tate coloris, vel quia eius radix contrita et corpori infricata teneriorem et candidiorem cutem reddit. Nam et succus baccarum eius lac uberibus siccis reddit. Ampelos melena, idest vitis nigra, eademque labrusca: folia hederae similia; in omnibus maior quam vitis alba: bacas similiter habens, quae in maturitate nigrescunt, unde et vocabulum sumpsit. quod sicut vitis quidquid proximum habuerit, adprehendat corymbis, quos anulos appellamus. Bupthalmos florem habet croceum, oculo similem; unde et a Graecis nomen accepit. Est autem caule molle, foliis coriandri similibus. Nascitur iuxta muros civitatum. Phlomos, quam Latini verbasocant; quarum altera est masculus, albidioribus foliis atque angustioribus, altera femina, foliis latioribus atque nigris. Ferula vocata a medul
Abbreviated transcription (Latin):
smulia atq aspera. et rotatĩ t̾re
prostrata. Colotasia. genꝰ herbe¬
herba substerntur ob scorpionũ
nuim reppellendam. Gladiolus qd̾
sit folis gladii similibus. tir so
cubitali. floribus purpiueis.
Uerbascum. agaricũ radix uitis
colore albutiũ uocant. Scilla qd̾
notens sit de qua suꝑstitio genti¬
lium dicit. quod siintegra ad limẽ
suspendatur. onnã mala fugat.
Cammpetos a grecis dicta. quod t̾re
adhereat. et odorẽ pimi habeat¬
hanc latim cucurbicularem uotãt
quod ex ꝑte odorem cucurbite habe
at. Stafisacria nascit᷑ lotis ame¬
is. Splenos dicta quod plenem
auferat. siue iscolpendrios. eo qd̃
folia ipiꝰ iscolopendro ammali sit
similia. Nascit᷑ in humidis petris.
uoluus appellatus quod sit radix eiꝰ
uolubilis et rotunda. Stoctas m
msulis stoeta dibus nascitur. unde
et nũcupatur. Ciclaminos grecc
dicta a quodam qui cidos uocatus
est. qui p̾mus uirtutem buiꝰ herbe
inuenit. siue quod habeat iotun¬

Expanded text:
similia atque aspera et rotatim terrae similia atque aspera et rotatim terrae prostrata. Colocasia nherba substernvim repellendam. Gladiolus, quod sit foliis gladii similibus, thyrso cubitali, floribus purpureis. 84. Verbascum . . . . Agaricum radix vitis colore Albutium vocant. Scylla, quod nocens sit, de qua superstitio gentilium dicit, quod si integra ad limen, suspendatur, omnia mala fugat. 86. Chamaepitys a Graecis dicta, quod terrae adhaereat, et odorem pihanc Latini cucurbitularem vocant, quia ex parte odorem cucurbite reat. Staphysagria nascitur in locis amoenis. Asplenos dicta quod splenem auferat; sive scolopendrios, eo quod folia ipsius scolopendro animali sint similia. Nascitur in humidis petris. Volvus appellatus quod sit radix eius volubilis et rotunda. Stoechas in insulis Stoechadibus nascitur; unde et nuncupatur. Cyclaminos Graece dicta a quodam qui Cyclos vocatus est, qui primus virtutes invenit sive quod habeat radi
Abbreviated transcription (Latin):
habeat radicem incendiosam atq
coaçeruãtem. Altea malua gres¬
tis siue malue iustus. sed alte a
quod in altũ surgit. Et uiscus
qr glutinosa est. Otiganũ quod
latine colena interpretatꝰ. ꝑropt̃
quod mifusa coloret uinũ. Titimal¬
lum uocabulum sumpsit quod co¬
mam folioꝵ ad radiũ solis circum¬
acta conuertat. Nam greci solem
ex quo comfectũ est ut titimalli
diceretur. huiꝰ species septem.
diuersis in lotis nascentes. Strig¬
nos que latine berba salutaris uo̾¬
catur. propter quod dolorem capi¬
tis stomachi incendiũ mitigat.
eadem et uua lupma. propter se¬
men eius uue simile. Poligonus
quam latim herbam sanguinatiã
uocant quod missa in nat᷑ibus san¬
guinem moueat. Ambrosia quam
latim apium siluaticũ uocant. De
diuinum uertice odorem aspirau̾e̾.
Apiato quod florem eiꝰ mari
apes appetunt. Porcilaga
Ros ma¬
xinũ quẽ latini ab effectu berbam
salutarem uocant folia fem cłi

Expanded text:
habeat radicem incendiosam atque habeat radicem incendiosam atque coacervantem. Althaea malva agrestis, sive malvaviscus; sed althaea, quod in altum surgit, viscus, quia glutinosa est. Origanum, quod Latine colena interpretatur, propter quod infusum coloret vinum. Titimallum vocabulum sumpsit, quod comam foliorum ad radium solis circumacta convertat. Nam Graeci solem ex quo confectum est ut titimallum diceretur. Huius species septem diversis in locis nascentes. Strychnos, quae Latine herba salutaris vocatur, propter quod dolorum capitis et stomachi incendium mitigat. Idem et uva lupina, propter semen eius uvae simile. Polygonos, quam Latini herbam sanguinariam vocant, quod missa in naribus sanguinem moveat. Ambrosia, quam Latini apium silvaticum vocant. De divinum vertice odorem spiravere. Apiago, quod flores eius apes maxime appetunt. Portulaca Rosmarinum, quam Latini ab effectu herbam salutarem vocant: folia fenuculi
Abbreviated transcription (Latin):
at. uel quod capillorum fluores
cohercit. uel quod sit uirgulis in¬
gris. lembus cum splendore quasi
capilli nastit᷑ in aquosis lotis. Ru¬
bea dicta qd̾ radix eius sit rubra.
Unde et colorare lanas ꝑhibetur.
Ancusa cuiꝰ radix contruta digi¬
tos imficit. est enĩ colore sangui¬
neo. unde etiã pictoribus ad purpu¬
ram efficiendam usus est. Came¬
leon que latine uascarogo uocatͣ
eo quod iuscum gignat. in quo he¬
rent aues. que propria uoluntate
descendunt ad escam. Cicuta ꝓpt̾
quod in cio geniculatos nodos ha¬
beat occultos ut canna. sicut dr̃
fossa ceca. que occulta: hec in ꝑo¬
tu data interficit. Hant in carce
Cocrates bibit et expirauit. ꝑliꝰ
cicute. hec dũ hominibus uene¬
num sit capellas efficit pingues
cant. quod sit foliis tͥnis ꝑ singu¬
las ad notationes. Flomos quam
latim berbam lucernarem uocat
ab eo quod ad licima faciat. eadẽ
et lucubros quod lucem prebeat
umbris. Peretron grece dicta qd

Expanded text:
at, vel quod capillorum fluores at, vel quod capillorum fluores coercet, vel quod sit virgulis nigris lenibus cum splendore quasi capilli. Nascitur in aquosis locis. Rubia dicta quod radix eius sit rubra, unde et colorare lanas perhibetur. Anchusa, cuius radix contrita digitos inficit: est enim colore sanguineo, unde etiam pictoribus ad purpuram efficiendam usui est. Chamaeleon, quae Latine viscarago vocatur eo quod viscum gignat; in quo haerent aves, quae propria voluntate descendunt ad escam. Cicuta, propter quod in thyrso geniculato nodos habeat occultos, ut canna; sicut dicitur fossa caeca, quae occulta est. Haec potui data interficit: hanc in carcere Socrates bibit et expiravit. Persicicutae. Haec dum hominibus venenum sit, capellas efficit pingues. cant, quod sit foliis trinis per singulas adunationes. Phlomos, quam Latini herbam lucernarem vocant, ab eo quod ad lychnia facit. Eadem et lucubros, quod lucem praebeat umbris. Pyrethron Graece dicta quod
Abbreviated transcription (Latin):
let. Polipodion herba cuiꝰ radix
irta atq crinita ut est polipus.
ex quo diriuatum est ut polipodio
diceretur. Nascitur in teneris pe¬
trarum terris siue quercis uiciis
Pilios a grecis alatinis omn mor¬
bia. quod multis morbis subueĩat
Nascit᷑ in montibus est et duris
locis. Stamonia quam latim acri¬
dion uocant herba sucti plena qui
colligit᷑ sub cauata radice. Dem¬
q terram rotunda cauitate fodũt.
Tum sub positis aut cocleis aut
micis foliis excipitur suctus atq
sictatus auffertur. Ueniet autem
sepius probabilis ex misia asie. huic
contrarius atq fasus ex syria ⁊
uidea. Daucos foliis feniculi si¬
milis tirso bipalmis. Citocatia
tiam uocant᷑. lappa duta quod
habeat caulem ingentem ꝑ terrã
dispositam. h ͨ berba a grecis phi¬
lantropos uocatur. quod uestibus
hominũ inbereat. ob asperitatem
sui. nascitur iuxta muros. Capil¬
lum ueneris uocatũ siue quod elap¬
sum post alopiciam capillos recre¬

Expanded text:
let. Polypodion herba cuius radix let. Polypodion herba cuius radix hirta atque crinita, ut est polypus; ex quo derivatum est ut polypodion diceretur. Nascitur in teneris petrarum terris, sive quercis vicinis. Polios a Graecis; a Latinis omnimorbia, quod multis morbis subveniat. Nascitur in montibus et duris locis. Scammonia, quam Latini acridium vocant, herba suci plena, quod colligitur sub cavata radice: denique terram rotunda cavitate fodiunt, tum suppositis aut cochleis aut nucis foliis excipitur sucus atque siccatus aufertur. Venit autem saepius probabilius ex Mysia Asiae: huic contraria atque falsa ex Syria vel Iudaea. Daucos, foliis feniculi similis thyrso bipalmis. Citocacia ciam vocant. Lappa dicta quod habeat caulem ingentem per terram dispositam. Haec herba a Graecis φιλάνθρωπος vocatur, quod vestibus hominum inhaereat ob asperitatem sui. Nascitur iuxta muros. Capillum Veneris vocatum sive quod elapsos post alopeciam capillos recre
Abbreviated transcription (Latin):
senestat uñ et eam latim herbam
pulicariã uocant. Gerabotane ideo
a gretis hoc nomẽ accepit. quod re¬
mediis ac ligamentis honinũ et
purifica tiombus sacerdotũ agẽtili¬
bus apta probaretur. unde et eam
põtifices sagnẽ appellabant. qua¬
si sancimen. hec et uerbena quasi
pura. Paliurus herba asꝑrima et¬
spinosa. Strutios ꝙ̃ quidam her¬
bam lanariam uotant. eo quod ple¬
riq lanam ex ea lauent. nastitur
locis cultis. Splemos dicta. quod
splenen auferat. Cuna propter
similitudinem cimmnis dicta. Unde
et eam greci corionem uocauerũt
Hascitur in locis asperis atq cultis
Marrubium quẽ greci prasium
dñt uocatũ propt̾ amaritudinem.
nascit᷑ in campis. Pulem̃ apud
indos piꝑe preciosus est. Ab sinchi¬
um grecum nomẽ cuiꝰ probabiliꝰ
est quod in ponti regione nascit᷑.
Unde et ab sinchiũ ponticũ noiãt᷑
Simpatus grece dictus eo quod tan¬
tam radice iirtutem hẽat ut frus¬
stra carnis asꝑsa in cacabo coagu¬

Expanded text:
eat. Unde eam Latini herbam pulicarem vocant. 55. Hierabotane, ideo a Graecis hoc nomen accepit, quod remediis ac ligamentis hominum, et purificationibus sacerdotum, 358 a gentilibus probaretur apta. Unde et eam pontifices sagmen appellabant, quasi sancimen, haec verbena, quia pura. 56. Paliurus herba asspinosa. Struthios, quam quidam herbam lanariam vocant, eo quod plerique lanam ex ea lavent. Nascitur in locis cultis. Splenos dicta quod splenem auferat. Cimicia, propter similitudinem cimicis dicta: unde et eam Graecio κόριον vocaverunt. Nascitur in locis asperis atque cultis. Marrubium, quem Graeci πράσιον dicunt, vocatum propter amaritudinem. Nascitur in campis. Puleium apud Indos pipere pretiosius est. Absinthium Graecum nomen. Cuius probabilius est quod in Ponti regione nascitur; unde et absinthium Ponticum nominatur. Symphytos Graece dictus eo quod tantam in radice virtutem habeat ut frusta carnis adsparsa in caccabo coagu
Abbreviated transcription (Latin):
betur inuenta. ut homerus dicit.
hanc quidã glesidem uotant quod
dulcis saporis sit. uel pentorobinã
anumero granorum. uelut alii uo¬
lunt dactilos. a digitorũ similitu¬
dine. nascit᷑ in siluis. Boglosus
agrecis dicta eo quod folia asperrima
ad modum lingue bonis habeat. q̃
mirũ in modum ob sapienciam nu¬
triendam uino mifundenda memo¬
hilaritatem prebere fertur. pro ole¬
ribus etiam sumitur. agnoglossus
id est agm lingua. que a romanis
plantago dicit᷑. quod eiꝰ planta cito
adbereat terre. bac multi pro olere
uescunt᷑. Erpillos que apud nos ser¬
pillos uocatur. pro eo quod radices
ipĩꝰ longe serpiant. eadem et ma¬
tris anmula propt̾ quod menstru¬
a moueat. Aristologia dicit᷑ quod
mulieribus fetis oꝑtima sit. Nã sr̃¬
sessa post partum. mat̾tem bene¬
ficio uaporis expurgat. biuiꝰ genera
sunt duo quarũ una aristologia ro¬
tunda dicit᷑ propt̾ quod rotundam
raditẽ habeat. altera aristologia

Expanded text:
betur inventa, ut Homerus dicit. betur inventa, ut Homerus dicit. Hanc quidam glycysiden vocant, quod dulcis saporis sit, vel pentorobon a numero granorum, vel, ut alii, dactylosam a digitorum similitudine. Nascitur in silvis. 49. Buglossos a Graecis dicta, eo quod folia asperrima ad modum 357 linguae bovis habeat. Quae mirum in modum ob sapientiam nutriendam vino infundenda a vetehilaritatem praebere fertur. Pro olere etiam sumitur. 50. Arnoglossos, id est, agni lingua, quae a Romanis plantago dicitur, quod planta ejus cito adhaereat terrae. Hac multi pro olere vescuntur. 51. Herpyllus, quae apud nos serpillus vocatur, pro eo quod radices ejus longe serpant. Eadem et matrisanimula, propter quod menstrua moveat. 52. Aristolochia dicitur, quod mulieribus fetis optima sit. Nam supersessa post partum, matricem beneficio vaporis expurgat. Hujus herbae genera sunt duo: quarum una aristolochia rotunda dicitur, propter quod rotundam radicem habeat; altera aristolochia
Abbreviated transcription (Latin):
in uesisa frangat. atq ꝯminuat.
Gentiana nomen sumpsit ut medi¬
ci memorant ab inuentore. Nadi¬
cibus aristologie similibus. Nascit᷑
sub alpibus galacie atq asie. Satu¬
reia salida et prope ignita. uñ illi
ta a satyris propter ncendium libi¬
dinis quam uulgus stincum uocat
Uenerem em̃ suscitat eadem et ortis
quod radix eius in modum testiculo¬
rum sit. quos greci orci uocant. Sa¬
dein et leporma propter quod cau¬
lem mollẽ emittat. Urtica ex eo uo¬
cata quod tactus eius corpus adu¬
rat. est eñ igne omĩno nature.⁊
tactu perurit᷑. Unde et prutiginẽ
facit. Artenusia herba diane̾ a gẽ¬
tilibus consecrata est. Unde et nũ¬
cupata. Grete em̃ diana arcemis
dicit᷑. Camimdos grece dicta qd̾
mali matiam odorem habeat. sit¬
q breuis terre qr uicina. Camidr¬
os agrecis appellata. quod sit bre¬
uis et ꝑ terram strata et imiuuta¬
et foliis paruissimis. Peon quidã
m̃dicꝰ fuit a quo peoma herba ꝑbi¬

Expanded text:
in vesica frangat, atque comminuat. in vesica frangat, atque comminuat. Gentiana nomen sumpsit, ut medici memorant, ab inventore, radicibus aristolochiae similibus. Nascitur sub Alpibus, atque Galatia Asiae. Satureia calida, et prope ignita. Unde illita a Satyris, propter incendium libidinis, quam vulgus stingum vocat, Venerem enim suscitat. Eadem et orchis, quod radix ejus in modum testiculorum sit, quos Graeci ὄρχεις vocant. Item et leporina, propter quod caulem mollem emittat. 44. Urtica vocata, quod tactus ejus corpus adurat. Est enim igneae omnino naturae, et tactu perurit, unde et pruriginem facit. 45. Artemisia herba Dianae a gentilibus consecrata est, unde et nuncupata. Graece enim Diana ἄρτεμες dicitur. 46. Chamaemelos Graece dicta, quod mali Matiani odorem habeat, sitque brevis, terraeque vicina. 47. Chamaedrys a Graecis appellatur, quod sit brevis, et per terram strata, et minuta foliis parvissimis. 48. Paeon quidam medicus fuit, a quo Paeonia herba perhi