comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dierũ tantũ spaciũ. quanto caro alia quetũq cociti
putrescer&. ꝓlatũ atq oblatũ nichil nrm̃ offen
dit olfactum: Itẽq repositũ post dies ampliꝰ quã
xxx. idẽ qͦd erat inuentũ ÷. idemq pꝰ annũ. nͥ
qͦd aliquantũ: corpulentię sictioris & contracti¬
oris fuit: Quis palec dedit uł tã frigidã ium. ut
obrutas niues seru&. uł tã feruidã ut poma in¬
matura matur&: De ipso igne mira quis expli¬
cat. qͦ qͦꝙ adusta mgrescunt. cũ ipse sit lucidus.
& penc oma quȩ ambit & lambit colore pulcher¬
rimꝰ decolorat. atq ex pruna fulgida. carbonẽ
teterrimũ reddit : Neq̃ id quasi regulariter
definitum ÷: Nam econt̾rio lapideᷤᷤ igne ca¬
dente ꝑ cocti. & ipsi sunt candidi. & quã uis il¬
le magis rubeat. illi albescant. c̃gruit tam̃ luci
quod albũ ÷: sic̃ nigrũ tenebris Cũ itaꝙ ignis
in lignis ardeat. ut lapides coquat. c̃trarios ha¬

Expanded text:
dierum tantum spatium, quanto alia caro quaecumque cocta dierum tantum spatium, quanto alia caro quaecumque cocta putesceret, prolatum adque oblatum nihilo dit olfactum. Itemque repositum post dies amplius quam  idem quod erat inuentum est, idemque post annum, nisi quod aliquantum corpulentiae siccioris et contractioris fuit. Quis paleae dedit uel tam frigidam uim, ut obrutas niues seruet, uel tam feruidam, ut poma inmatura maturet? De ipso igne mira quis explicet, quo quaeque adusta nigrescunt, cum ipse sit lucidus, et paene omnia, quae ambit et lambit, colore pulcherrimus decolorat adque ex pruna fulgida carbonem taeterrimum reddit? Neque id quasi regulariter definitum est; nam e contrario lapides igne candente percocti et ipsi fiunt candidi, et quamuis magis ille rubeat, illi albicent, congruit tamen luci quod album est, sicut nigrum tenebris. Cum itaque ignis in lignis ardeat, ut lapides coquat, contrarios ha
Abbreviated transcription (Latin):
dagarunt. salamandrã in ignib uiuit:
Et quidĩ notissimi si cilic montes. qͥ tantatẽ¬
poris duturnitate ac uctustait usq nẽ acdamn¬
ceps flamas estuant. atq in tegri ꝑscuerant. sa¬
tis idonci testes sunt.: non omẽ quod arda absu¬
mi & anim a indicit. ñ oniẽ qͦd dolere potest
posse etiã mori Quid ad huc a nob̾ roꝵ posẽt᷑
sempit̾no supplicio punitoꝵ. & in igne aĩim ñ
ãmuetant. & sine detrinto ard eant. & sine inte¬
reu doleant: Habebit enĩ tc̃ carnis istã substantiã
qualitatẽ ab illo inditã. qui tammiras & uaris tot
reb indidit quas uidemꝰ. ut eas qr multȩ sunt ñ mi¬
remur Quis enĩ nͥds̃ creator omĩum dedit cartu
Pauonis mortui ne putrescer& : Ed cũ auditũ in¬
credibile inderet᷑. euenit ut apud cartaginẽ nob̾
cocta apponeret᷑ hec auis. de cuiꝰ pectore pulpaꝵ
quantũ uisũ ÷ decerptũ seruari iussimꝰ: Qͦd post

Expanded text:
dagarunt, salamandra in ignibus uiuit dagarunt, salamandra in ignibus uiuit et quidam notissimi Siciliae montes, qui tanta temporis diuturnitate ac uetustate usque nunc ac deinceps flammis aestuant adque integri perseuerant, satis idonei testes sunt non omne, quod ardet, absumi et anima indicat non omne, quod dolere potest, posse etiam mori: qsempiterno supplicio punitorum et igne animam non amittant et sine detrimento adeant, et sine intetu doleant. Habebit enim tunc ista carnis substantia qualitatem ab illo inditam, qrebus indidit, quas uidemus, ut eas, quia multae sunt, non miremur. Quis enim nisi Deus creator omnium dedit carni pauonis mortui ne putesceret? Quod cum auditum incredibile uideretur, euenit ut aput Carthaginem nobis cocta adponeretur haec auis, de cuius pectore pulparum, quantum uisum est, decerptum seruari iussimus; quod post
Abbreviated transcription (Latin):
gaudere. Unde uirgiliꝰ. Hinc inquit id ÷
ex moribundis terreni corpons menbris. metiuit
cupiunt q dolent gaudentꝙ. Sed conui ci
ipsos ab om̃i etiã corporis labe purgatas dirã
cupiditatẽ. qͥ rursus incipunt corpora uelle
rtuerti Ubi dũ potist eẽ cupiditas. ꝓstcto ctiã
dolor potest. Frustrã quippe cupiditas. siue ñ
ꝑueniendo quo tendebat. siue ñ ꝑ ueniendo qͦ¬
tur in dolorẽ: Qua ꝓpt̃ si anima qͣ uel sola ut
maxime dol&. haba tam̃ quandã ꝑsuo modo
in mortalitatẽ suã. ñ ideo mor pottr illa cor¬
pora. qi  dolebt̃: Postremo si corpora faciunt
t̃ faciat qͦd dolort̃ fac̃ : Curgꝰ in credibile ĩta
ignes illis corporib dolorẽ posse instrit ñ mor¬
tt. sic̃ ipsa corpora doleit animas faciunt. quas
am̃ ñ ideo mori cogunt: Non ÷ gͥ necessariũ
futurȩ mortis argumentũ. dolor Qua ꝓpt̾¬
sic̃ scripser̃ qui naturas animaliũ curiosius in¬

Expanded text:
gaudere. unde Vergilius: "hinc" inquit — id est gaudere. unde Vergilius: "hinc" inquit — id est ex moribundis terreni corporis membris — "metuunt cupiuntque, dolent gaudentque." sed conuicimuipsos ab omni etiam corporis labe purgatas diram cupiditatem. quae rursus incipiunt in corpora uelle reuerti. Ubi autem potest esse cupiditas, profecto etiam dolor potest. Frustrata quippe cupiditas, siue non perueniendo quo tendebat, siue amittendo qr in dolorem. Quapropter si anima, quae uel sola uel maxime dolet, habet tamen quandam pro suo modo inmortalitatem suam, non ideo mori poterunt illa corpora, quia dolebunt. Postremo si corpora faciunt,tem faciat quod dolorem facit? Quur ergo incredibile est ita ignes illis corporibus dolorem posse inferre, non mortem, sicut ipsa corpora dolere animas faciunt, quas tamen non ideo mori cogunt? Non est igitur necessarium futurae mortis argumentum dolor. CAP scripserunt qui naturas animalium curiosius in
Abbreviated transcription (Latin):
corporis sens & uita. ita corpora dicimꝰ & dolentia.
cĩ dolor corpori nͥ ab aĩ et̃ ñ possit: Dola itaꝙ̃
anuma cũ corport in eo loco eiꝰ ubi aliquid ẽtinget
ut doleat. dol& & sola quãuis sit in corpore. cum ali¬
qui causa etiam iniusibili tristis ÷ ipso corpore in¬
colimis Bolet etiã ñ in corport esttuta: Nam utiꝙ
dolebit diues illc apud inftros. quando dicdiit.
Crucior in hac flamma Corpꝰ aũ nec ex animȩ
dol&. nec animatũ sinc anima dol&: Sigͦ adolo¬
re argumentũ recte sumeretur ad morte. ut ideo
mors possit accidere. quia potuit acridere & dolor
magis ad animã ꝑtinera mori. ad quã magis
ꝑtin & & dolere Cũ uͦ illa qͦ magis dolere po¬
test non possit mori. quid momenti asfert. cur¬
illa corpora. qm̃ futura s̃ in dolorib ideo etiam
moritura eẽ credamꝰ : Dixer̃ quidem platoni¬
CI. ex terrenis corporib moribundisꝙ̃ menbris

Expanded text:
corpori sensus et uita: ita corpora dicimus et dolentia, corpori sensus et uita: ita corpora dicimus et dolentia, cum dolor corpori nisi ab anima esse non possit. Dolet itaque anima cum corpore in eo loco eius, ubi aliquid contingit ut doleat; dolet et sola, quamuis sit in corpore, cum aliqua causa etiam inuisibili tristis est ipsa corpore incolumi; dolet etiam non in corpore constituta; nam utique dolebat diues ille aput inferos, quando dicebat: Crucior in hac flamma. Corpus autem nec exanime dolet nec animatum sine anima dolet. Si ergo a dolore argumentum recte sumeretur ad mortem, ut ideo mors possit accidere. quia potuit accidere et dolor, magis ad animam pertineret mori, ad quam magis pertinet et dolere. Cum uero illa, quae magis dolere potest, non possit mori, quid momenti ailla corpora, quoniam futura sunt in doloribus, ideo etiam moritura esse credamus? dixerunt quidem Platonici ex terrenis corporibus moribundisque membris
Abbreviated transcription (Latin):
mã nolentẽ pellit e corpore. scdã mors animĩ nolor¬
tẽ ten& in corpore. Ab utraq morte cõmunit᷑ ia
babetur. ut quod non uult anima de suo corpore
patiatur: Adtendunt aũ isti c̃tradictores. nullã et
nẽ carnẽ quȩ dolorem pati possit. mortemꝙ ñ possit
&e non adtendunt eẽ tam aliquid tale. quod corpo¬
re maiꝰ sit: Ipse quoq animꝰ cuiꝰ p̾sentia corpꝰ iiuit
& regitur. & dolorẽ pati potest. & mori ñ potest:
Focc inuenta ÷ res. quȩ cũ sensum doloris habeat in¬
mortalis ÷: Hocgͥ erit tt̃ etiam in corporib dapͥna¬
toꝵ. quod nc̃ eẽ scimꝰ in animis omĩum: Si autt̃
esdertinꝰ diligentiꝰ.: dolor qͥdr̃ corporis. magis ad
inimã ꝑtin&: Amme ÷ enĩ dolere ñ corporis
etam quando ei dolendi causa existit a corpore. cũ
meo loco dol& ubi leditur corpꝰ. Sic̃ gͦ dicimꝰ corpo¬
ra sentientia. & corpora uiuenta cũ ab aia sit

Expanded text:
mam nolentem pellit e corpore, secunda mors animam nolenmam nolentem pellit e corpore, secunda mors animam nolentem tenet in corpore; ab utraque morte communiter id habetur, ut quod non uult anima de suo corpore patiatur. Adtendunt autem isti contradictores nullam esse nunc caris, quae dolorem pati possit mortemque non possit, et non adtendunt esse tamen aliquid tale quod corpore maius sit. Ipse quippe animus, cuius praesentia corpus uiuit et regitur, et dolorem pati potest et mori non potest. Ecce inuenta res est, quae, cum sensum doloris habeat, inmortalis est. Hoc igitur erit tunc etiam in corporibus damnatorum, quod nunc esse scimus in animis omnium. Si autem consideremus diligentius, dolor, qui dicitur corporis, magis ad animam pertinet. Animae est enim dolere, non corporis, etiam quando ei dolendi causa exsistit a corpore, cum in eo loco dolet, ubi laeditur corpus. Sicut ergo dicimus corpora sentientia et corpora uiuentia, cum ab anima sit
Abbreviated transcription (Latin):
lens. ñ ÷ necesse. ut occidat dolor: Quia nec cor¬
pora ista mortalia & utiq moritura om̃is dolor occi¬
dit. & ut dolor aliquis possit occidert. ila causa ÷. qm̃
sic ÷ anima conexa huic corpori. ut sũmnis dolorib
cedat atq̃ discedat: Qm̃ ĩpsa cõpago menbroꝵ atq
uitaliũ sic ÷ infirma. ut eam uim que mignũ uł sũ¬
mũ dolorẽ fac̃ ñ ualeit sustinere Tc̃ aut tali corpo¬
ri anima & eo conectitur mͦ: ut illud umculũ sic̃ nul¬
la temporis longitudinc soluitur. ita nullo dolorerũ¬
pat̾: ẜgoinde etiam si caro nc̃ talis nulla ẽ. quȩ sor¬
sum doloris ꝑpeti possit. mortomq non possit. erit
tam̃ tunc talis caro qualis ñc ñ c̃: sic̃ talis erit & mors
qualis nc̃ ñ ẽ Non enĩ nulla s sempit̾na morsert
quando nec uiuere anima poterit dm̃ habendo. ncc
dolorib corporis cartre moriendo: Prima mors ani¬

Expanded text:
lens, non est necesse, ut occidat dolor, quia nec corlens, non est necesse, ut occidat dolor, quia nec corpora ista mortalia et utique moritura omnis dolor occidit et, ut dolor aliquis possit occidere, illa causa est, quoniam sic est anima conexa huic corpori, ut summis doloribus cedat adque discedat; quoniam et ipsa conpago membrorum adque uitalium sic infirma est, ut eam uim, quae magnum uel summum dolorem facit, non ualeat sustinere. Tunc autem tali corpori anima et eo conectetur modo, ut illud uinculum, sicut nulla temporis longitudine soluetur, ita nullo dolore rumpatur. Proinde etiamsi caro nunc talis nulla est, quae sensum doloris perpeti possit mortemque non possit: erit tamen tunc talis caro, qualis nunc non est, sicut talis erit et mors qualis nunc non est. Non enim nulla, sed sempiterna mors erit, quando nec uiuere anima poterit Deum non habendo nec doloribus corporis carere moriendo. Prima mors ani
Abbreviated transcription (Latin):
sit uegetari. ꝗ̃ cruciari talib reb. Miribile ÷ eñ
dolert in ignib & tam̃ uiucrt. s mirabiliꝰ uiuere in:
ignib nec dolat Si aũ hoc credit᷑. curñ & illud :¬
S nullũ ÷ inquiunt corpꝰ. quod dolere possit. nei
possit mnor: Et hoc unde scimꝰ: Nã de corponb qus
certꝰ c̃ demonũ. utrũ in eis doleant. quandose aꝓfi¬
ꝗ mn agnis cruciatib c̃fitentur: Aͦdsi respondet ⁊
renĩ corpꝰ solidum scilic& atq espicuũ nullũ ec̃: at
ut uno potiꝰ nomine id explicẽ. nullam et̃ carnẽ qus
corporis homines & exꝑientia colleger̃ : Nullã nãq
tiñ sunt: neqͥꝗͣ esse posse arbitrnt᷑: Nam cuiꝰ racionis
ẽdolort̃ facere mortis agumentũ. cum uitȩ potiꝰ sit
in dicuĩ : Et si enĩ querimꝰ. utrũ possit semꝑ uiucre.
certũ tam̃ ẽ. uiuere omẽ quod dol&. doloremq: om̃om
nͥ in reuiuente eẽ ñ posse: Necesse ÷ gͦ ut uiuat do¬

Expanded text:
sit uegetari quam cruciari talibus rebus. mirabile est enim sit uegetari quam cruciari talibus rebus. mirabile est enim dolere in ignibus et tamen uiuere, sed mirabilius uiuere in ignibus nec dolere. si hoc autem creditur, cur non et illud nullum esse inquiunt corpus, quod dolere possit nec possit mori. et hoc unde scimus? nam de corporalibus quis certus est daemonum, utrum in eis doleant, quando se affligi magnis cruciatibus confitentur? quod si respondetur terrenum corpus solidum scilicet atque conspicuum nullum esse atque, ut uno potius nomine id explicem, nullam esse carnem, quae corporis homines et experientia collegerunt? Nullam namqurti non sunt, nequaquam esse posse arbitrentur. Nam cujus rationis est dolorem facere mortis argumentum, cum vitae potius sit indicium? Etsicertum tamen est uiuere omne, quod dolet, doloremque omnem nisi in re uiuente esse non posse. necesse est ergo, ut uiuat do
Abbreviated transcription (Latin):
tendam unde c̃uuicantur in creduli posse humana
corpora animata atq uiuentia. ñ solũ ñꝗͣ morte
dissolui. s in ȩternoꝵ quoq igniũ durire tormentis
Nolunt enĩ hoc ad omĩpotentis nos referre potentuam
s aliquo exemplo ꝑsuadat sibi flagitant: Quib si
rspondemꝰ et̃ animalia ꝓfecto corruptibilia. quia
mortalia. quȩ tam̃ in mediis ignib uiuant. ñ nul¬
lũ etiã genꝰ uermiũ. in aquaꝵ calidaꝵ scaturrigine
reppiri. quaꝵ ftruorẽ nemo impunc contrectat il¬
los aut̃ ñ solũ sinc illa sui lesione ibi et̃. s extͣ &̃ non
possit. aut nolt credere. si osttudere ñ ualemꝰ. autsi
ualuerimꝰ siue oculis demonstare resipsas. siuc ꝑcestes
idoneos elocert. ñ satis et̃ hoc exemplũ reidequa
qͥstio ÷ eidẽ infidditate contendent. qr hec animalia
ncc scmꝑ uiuunt. & in illis ftruorib sine dolorib ui¬
uunt. sue quippe naturȩ conuenientib uegedi
alis ñ cruciantur elementis: quasi non incredibilius

Expanded text:
tendam, unde conuincantur increduli, posse humana corpora animata adque uiuentia non solum numquam morte dissolui, sed in aeternorum quoque ignium durare tormentis? Nolunt enim hoc ad Omnipotentis nos referre potentiam, sed aliquo exemplo persuaderi sibi flagitant. Quibus si respondebimus esse animalia profecto corruptibilia, quia mortalia. quae tamen in mediis ignibus uiuant; nonnullum etiam genus uermium in aquarum calidarum scaturrigine reperiri, quarum feruorem nemo inpune contrectat; illos autem non solum sine ulla sui laesione ibi esse, sed extra esse non posse: aut nolunt credere, si ostendere non ualemus; aut, si ualuerimus sine oculis demonstrare res ipsas siue per testes idoneos edocere, non satis esse hoc ad exemplum rei, de qua quaestio est, eadem infidelitate cnec semper uiuunt et in illis feruoribus sine doloribus uiuunt. suae quippe naturae conuenientibus uegetantur illis, non cruciantur elementis; quasi non incredibilius
Abbreviated transcription (Latin):
uabit cũ ꝑ ugnẽsides. aliꝰ aũ. i oꝑa ñ lubeat. nũqͥd
poterit fides saluare eũ : Inuenemꝰ gͦ quis possit
saluari ꝑ ignẽ : si priꝰ inuenerimꝰ quid sit. habẽ
in fundam̃to xp̃m Qͦd ut de ipsa similitudine
quantociꝰ adũtamꝰ. nidil in edificio p̃ponitu
fundam̃to: Quisquis itaq sic hib& in cor de
xpm̃ utei ñ itrrena &. tẽporalia nec ea quȩ
licita s̃ atq̃ c̃cessa p̃ponat. fundamentũ haba
apm̃. Si aut̃ p̃ponit: & si uideatur hibere fi¬
p̃pont᷑. Quaintomigissi salutaria p̾cepta con¬

Expanded text:
at, numquid poterit fides saluare eum? Inueniemus ergo quis possit saluari per ignem, si prius inuenerimus quid sit habere in fundamento Christum. quod ut de ipsa similitudine quantocius aduertamus, nihil in aedificio praeponitur fundamento. quisquis itaque sic habet in cordeChristum, ut ei terrena et temporalia, nec ea quae licita sunt atque concessa praeponat, fundamentum habet Christum: si autem praeponit, etsi videatur habere fipraeponuntur; quanto magis si salutaria praecepta con
Abbreviated transcription (Latin):
suo corpoit uid&. ut discernicre om̃ino ñ possit. At uero
ghenna illa quod etiã stagnũ ignis & sulphinis dictĩ
÷ corporeus ignis crit. & cruciabit corpora dampnatoꝵ
aut & hominũ & demonũ solida hominũ acria de¬
monũ aut tantũ hominũ corpora cũ spĩb. dano¬
nes aut̃ spc̃ sine corporib aercntes. sum̃do pocnã ñ un¬

Expanded text:
suo corpori videt, ut discernere omnino non possit. At vero suo corpori videt, ut discernere omnino non possit. At vero gehenna illa, quod etiam stagnum ignis et sulphuris dictum est , corporeus ignis erit, et cruciabit corpora damnatorum, aut et hominum et daemonum; solida hominum, aerea daemonum; aut tantum hominum corpora cum spiritibus, daemones autem spiritus sine corporibus, haerentes
Abbreviated transcription (Latin):
& corpore. s ut dixi miris & in effabilib modis ad¬
herendo. accipicutes ex ignib pęnã. ñ dantes ignib
uitam: Quia & iste aliꝰ moꝰ qͦ corporib ad herent spꝰc
& animalia fiunt. omĩno mirꝰ ÷. nec comp̃hendi ab
hominc potest Et hoc ipse homo ÷ Dicerẽ quidem
sic asuros sine ullo suo corpore. sp̃c̃. sic̃ ardebat apud
inferos ile diues quando dicebat crucior in hac flãma.
nͥ c̃uenient᷑ respondor cernarẽ. talẽ fuisse illam flãmã
cui humort̃ exiguũ deidãuit infundi. qͥlis digitus
lat ari de qͦ id sibi ficri postulauit. ubi tam̃ erant sine
corporib animȩ : Sic gͦ incorporalis & illa flãma qͦ
ex arsit. & illa guttula ꝗ̃ poposeit. qualia sunt etiam
uuisa dormientiũ siue inextasi cernentiũ res in corporales
habentes tam̃ similitudinc̃ corpoꝵ Nam &ipse homo
cũ spũ ñ corpore sit intalib uisis. ita se tam̃ tt̃ similẽ

Expanded text:
et corpore; sed, ut dixi, miris et ineffabilibus modis adet corpore; sed, ut dixi, miris et ineffabilibus modis adhaerendo, accipientes ex ignibus poenam, non dantes ignibus vitam. Quia et iste alius modus, quo corporibus adhaerent spiritus, et animalia fiunt, omnino mirus est, nec comprehendi ab homine potest, et hoc ipse homo est. Dicerem quidem : sic arsuros sine ullo suo corpore spiritus, sicut ardebat apud inferos ille dives, quando dicebat : Crucior in hac flamma ; nisi convenienter responderi cernerem, talem fuisse illam flammam,cui humorem exiguum desideravit infundi, qualis digitus Eleazari de quo id sibi fieri postulavit; ubi tamen erant sine corporibus animae. Sic ergo incorporalis et illa flamma qua exarsit, et illa guttula quam poposcit, qualia sunt etiam visa dormientium, sive in exstasi cernentium res incorporales, habentes tamen similitudinem corporum. Nam et ipse homo cum spiritu, non corpore, sit in talibus visis, ita se tamen tunc similem
Abbreviated transcription (Latin):
glis eiꝰ. nͥ qr sunt quedã sua etiam demonib cor¬
pora sic̃ doctis hominib iusum ÷ ex isto aere cras¬
so atq huinido: cuiꝰ impulsꝰ uento flante sentit᷑
Qa genꝰ dlementi si nichil igne ppeti possa. ñ
uitretur. ferue factꝰ in balncis Ut enĩ urat. pͥor urit᷑. fac̃q̃
quod patitur: Si aũ qͥsqͣ nulla habere corpora demones
ad scuerat. ñ ÷ de hacre aut laborandũ operosa in qͥsiti¬
one. aut ẽtentiosa disputatione certandũ Cur enĩ non
dicamꝰ qͣuis miris tam̃ uersinodis etiam spc̃ in corporcos
posse pena corporilis ignis affugi. si sp̃c hominũ etũ
ipsi ꝓfccto incorporei & nc̃ potuer̃ indudi corporalib
menbrũ. & tc̃ pot cr̃ coipoꝵ suoꝵ uinculis in solubi¬
lit̃ alligiri : Ad herebunt gͦ sicis nulla st̃ corpori sp̃c̃
demonũ. immo spc̃ domones. lie& in corporei corpore
isignib cruciandi. ñ ut ignis ipsi quib ad herebiinꝰ
eoꝵ iunctura in spirent᷑ x animalia fiant qͦ c̃stent spũ

Expanded text:
isi quia sunt quaedam sua etiam daemonibus corpora, sicut doctis hominibus visum est, ex isto aere crasso atque humido, cujus impulsus vento flante sentitur. Quod genus elementi si nihil ab igne perpeti posset, non ureret fervefactus in balneis. Ut enim urat, prior uritur, facitque quod patitur. Si autem quisquam nulla habere corpora daemones asseverat, non est de hac re aut laborandum operosa inquisitione, aut contentiosa disputatione certandum. Cur enim non dicamus, quamvis miris, tamen veris modis etiam spiritus incorporeos posse poena corporalis ignis affligi, si spiritus hominum, etiam ipsi profecto incorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus membris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolubiliter alligari? Adhaerebunt ergo, si eis nulla sunt corpora, spiritus daemonum, imo spiritus daemones, licet iis ignibus cruciandi : non ut ignes ipsi, quibus adhaerebunt, eorum junctura inspirentur, et animalia fiant, quae constent spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
qr dr̃. ꝑhanc enĩ nob̃ uoluit saluator ostendere
quantũ lib& iꝰte in huiꝰ uite caligine atq firmi¬
tate uiuamꝰ. ñ nob̾ deet̃ petcata. ꝓ qͥb dimitten
fisi seturi quottidiaa sclera faceremꝰ. uł potentia
qͥ ñ timeremꝰ homine̾s leges. uł astutia qͣ ipsos homi¬
nes fallertinꝰ. s ut ꝑ illam disceremꝰ ñ putare nos
ct siue pereato. etiam si a criminib et̃mꝰ ĩmunes.¬
Sic̃ etiã legis utis sac̃ dotes hocipsũ ds̃ de sacrificiis ĩmo¬
nuit. ꝗͣ uissittos pͥmũ de suis deinde ꝓpplĩ offerre peo¬
catis. Nam x ipsa ũba tanti magistri & dni nr̃i. ingil ant̃
intuendas. Nenĩ ait si dimiscritis peccata hominib & pat̃

Expanded text:
r hanc enim nobis uoluit saluator ostendere, quantumlibet iuste in huius uitae caligine atque infirmitate uiuamus, non nobis deesse peccata, pro quibus dimittendfisi securi cotidiana scelera faceremus uel potentia, qua non timeremus hominum leges, uel astutia, qua ipsos homines falleremus; sed ut per illam disceremus non putare nos esse sine peccatis, etiam si a criminibus essemus immunessicut etiam legis ueteris sacerdotes hoc ipsum deus de sacrificiis admonuit, quae iussit eos primum pro suis, deinde pro populi offerre peccatis. nam et ipsa uerba tanti magistri et domini nostri uigilanter intuenda sunt. non enim ait: "si dimiseritis peccata hominibus, et pater
Abbreviated transcription (Latin):
Qui hoc possibile cẽ qͥ negait. a quo fit quicquid in
naturis omĩb miratur ignorat: Ipse ẽ enĩ ds̃ qͥoĩa
in hoc mundo magna& parua miricula quę cõ¬
memorauimꝰ & in comꝑarabilit̾ plura quȩ ñ cõme
morauimꝰ fec̃. eadẽq ipso mundo uno atq om̃iũ
maximo miraculo inclusit: Eligit gͦ unũ eduo¬
b quisq quod plac&: utrũ & u̾crmen ad corpꝰ
ꝓpͥc an ad animũ. transiatt acorporalib ad incorpo¬
ralia uocibulo existim& ꝑtincre. Quid aut̃ hoꝵ ue¬
rũ sit: resipsa expeditiꝰ indicabit. quando erit scicutia
tanti scõꝵ ut as cagnoscendaꝵ illaꝵ penaꝵ necessa¬
ria non sit expicntia. s ca quę tunc erit plana atq ꝑ¬
fecta. adhoc quoq sciendũ sapientia sola sufficut.
Nc̃ cñ ex patt scimnꝰ. donec ueniat quod ꝑfectũ ÷
Dũ tam̃nullomͦ illa corporatalia futura et̃ credamꝰ
ut nullis abigne afficiantur dolorib. Hic occurrit

Expanded text:
cui hoc possibile esse qui negat, a quo sit quidquid in cui hoc possibile esse qui negat, a quo sit quidquid in naturis omnibus miratur ignorat. Ipse est enim Deus, qui omnia in hoc mundo magna et parua miracula, quae commemorauimus, et inconparabiliter pluramoravimus, fecit, eademque ipso mundo uno atque omnium maximo miraculo inclusit. Eligat ergo unum de duobus quisque quod placet, utrum et uermem ad corpus proprie an ad animum translato a corporalibus ad incorporalia uocabulo existimet pertinere. Quid autem horum uerum sit, res ipsa expeditius indicabit, quando erit scientia tanta sanctorum, ut eis cognoscendarum illarum poenarum necessaria non sit experientia, sed ea, quae tunc erit plena adque perfecta, ad hoc quoque sciendum sapientia sola sufficiat nunc enim ex parte scimus, donec ueniat quod perfectum est; dum tamen nullo modo illa corpora talia futura esse credamus, ut nullis ab igne adficiantur doloribus. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ncutrũ. & ideo tacitũ in illis diuine scripture uerbis
amimi dolorẽ qm̃ consequens eẽ intelligit᷑ eti ã si ñ di¬
catur. ut corpore sicdolentt. animꝰ quoꝙ sttrili poeni¬
tentiȩ crucietur Legitur quippe & inuctorib scrip¬
turis. Uindicta carnis impii. ignis & uermis Potis¬
it breuiꝰ dici iundicta impii: Curgͦ dictũ ẽ car¬
nis impii. nͥ qr utrumq id ẽ &x ignis & uermis pena
umdicibitur quod scam̃ carnẽ uixcrit ꝓpt̾ hoc enĩ
ueni& in mortẽ scdãm quam significauit apls dic̃s
si eñ scdm̃ carnc̃ uixcritis moriemini: eligat qͥs¬
ꝙ quod plac&. aut ignẽ tribucre corpori. animo
uermẽ. hoc ꝓpͥc. illud tropiec. aut utrũq ꝓpͥe cor¬
pori. lam enĩ satis suꝑiꝰ dispitaui posse animalia ea ĩ
inignib uiuere. in ustione sine c̃suptione. in dolo¬
re sinc morte. ꝑ miraculũ omĩ potentissimi crendris.

Expanded text:
neutrum, et ideo tacitum in illis diuinae scripturae uerbis neutrum, et ideo tacitum in illis diuinae scripturae uerbis animi dolorem, quoniam consequens esse intellegitur, etiamsi non dicatur, ut corpore sic dolente animus quoque sterili paenitentia crucietur. Legitur quippe et in ueteribus scripturis: Vindicta carnis inpii, ignis et uermis. Potuit breuius dici: Vindicta inpii. Quur ergo dictum est: carnis inpii, nisi quia utrumque, id est et ignis et uermis, poena uindicabitur, quod secundum carnem uixerit propter hoc enim ueniet in mortem secundam, quam significauit apostolus dicens: Si enim secundum carnem uixeritis, moriemini, eligat quisque quod placet, aut ignem tribuere corpori, animo uermem, hoc proprie, illud tropice, aut utrumque proprie corpori. Iam enim satis superius disputaui posse animalia etiam in ignibus uiuere, in ustione sine consumtione, in dolore sine morte. per miraculum omnipotentissimi Creatoris;
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ introire luscum in regnũ dĩ. ꝗͣ duos oculos ha¬
boitẽ mati ingehomã ignis. ubi uermis coꝵ non
morictur. & ignis eoꝵ ñ extinguetur No pi¬
guit unoloco eadẽ uerba t̃ diccit Quon ñ terrrat
ista repetitio. & illiꝰ penc cõmendatiotã uchementis
mer qͥ uolunt ad animi penas ñ id corporis ꝓtine¬
re dicunt uri etiã dolore. animi sero atꝙ infructu¬
ose ꝑocnittnts. qͥ fucrint a rogno dĩ seꝑati. & id eo
ignem ꝓ isto dolore urentẽ ñ in congrue ponipo¬
tuisse contendunt: Unde illud aplĩ Qui scin¬
dalizatur. & ego ñ uror: Eundem etiã uermẽ
putant intelligendũ eẽ. nam scriptũ ÷ inquiuiss
Dic̃ tinea uestimentũ. & uermis lignũ. sic incror¬
ex cruciat eor uiri: Qui uͦ penas & animi &. corpo¬
ris in illo supplicio fituras et̃ ñ dubitant. igne uri
corpꝰ. anumũ aũ rodi quod ãmͦ uerme meroris af
tam̃ facilus ÷ ut ad corpꝰ dicã utrũ ꝙ ꝑtincre quã

Expanded text:
oculos habentem mitti in gehennam ignis, ubi vermis eorum non moritur, et ignis non exstinguitur . Non eum piguit uno loco eadem verba ter dicere: quem non terreat ista repetitio, et illius poenae comminatio tam vehemensmem, qui uolunt ad animi poenas, non ad corporis pertinere, dicunt etiam uri dolore animi sero adque infructuose paenitentes eos, qui fuerint a regno Dei separati, et ideo ignem pro isto dolore urente non incongrue poni potuisse contendunt; unde illud apostoli est: Quis scandalizatur, et non ego uror? Eundem etiam uermem putant intellegendum esse. Nam scriptum est, inquiunt: Sicut tinea uestimentum et uermis lignum, sic excruciat cor viri . Qui vero poenas et animi et corporis in illo supplicio futuras esse non dubitant, igne uri corpus, animum autem rodi quodammodo verme moeroris afftamen facilius est ut ad corpus dicam utrumque pertinere quam
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ꝓsitad capes cendũ regnũ cloꝵ largitas demosi¬
nirũ. qͥb etiam iꝰtoꝵ sustentat᷑ in opia. & fuint amici qͥ
in tab̾nacula ȩt̾na suscipi ant. nec tã bonc. ut ad tantã
bcatitudinc̃ adipiscendã eis ipsa sufficiañt. nͥ eoꝵ me¬
ubi ait: Facite uob̾ amicos de mãmona iniqͥtatis. ut
& ipsi recipiant uos in tabnacula gna. cui ẽ & illa
simillima. qͥ recipit ꝓpham in nomine ꝓphẽ. marcedẽ
ꝓphẽ accipi&. & qui recipit iustũ in nõe sꝰti. mercedẽ iꝰti
accipia. Nam cũ elisẏos campos poeta ille describẽt
ubi putant habitare aĩas beatoꝵ. ñ solũ ubi posuit cos
qͥ ꝓpͥis meritis ad illas sedes ꝑ ucnirc potuer .s adiccit
atq ait. Queꝙ̃ sui mcmores alios fecere increndo. Id ÷¬

Expanded text:
rgitas elemosynarum, quibus etiam iustorum sustentatur inopia et fiunt amici qui in tabernacula aeterna suscipiant, nec tam bonae, ut ad tantam beatitudinem adipiscendam eis ipsa sufficiat, nisi eorum meini sententiam, ubi ait: facite uobis amicos de mamona iniquitatis, ut et ipsi recipiant uos in tabernacula aeterna; cui est et illa simillima: qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet; et qui recipit iustum in nomine iusti, meroedem iusti accipiet. nam cum Elysios campos poeta ille describeret, ubi putant habitare animas beatorum, non solum ibi posuit eos qui propriis meritis ad illas sedes peruenire potuerunt, sed adiecit atque ait: quique sui memores alios fecere merendo, id
Abbreviated transcription (Latin):
audiat misotre aĩc tuȩ placensdõ: Hanede¬
mosinã id ÷ ut dõ placeat ñ faciens aic suȩ
qͦm̃ dignas ꝓ peccatis suis clemosinas facere di¬
cendus ÷ : Ad hoc ciũ & illud scriptũ ÷. Qui
sibi maligiꝰ ÷. cui bonꝰ crit : Orationes ad iu¬
uant & lemosinȩ & utiq intuendũ ÷ quod
legimꝰ. fili peccasti nc adicias atm̃ & de p̃itri

Expanded text:
acens deo. hanc elemosynam, id est ut deo placeat, non faciens animae suae quomodo dignas pro peccatis suis elemosynas facere dicendus est? ad hoc enim et illud scriptum est: qui sibi malignus est, cui bonus erit? orationes quippe adiuuant elemosynae; et utique intuendum est quod legimus: fili, pecca
Abbreviated transcription (Latin):
fic& abos ꝓba. Si aut̃ ignẽ illũ loco isto¬
uoluerimꝰ accipe. de qͥ dñs dic̃ sinistris. disce
dite ame maledicti in ignẽ ȩtnũ. ut ines eti¬
an isti eẽ credantur. qͥ edificant suꝑ fundam̃¬
tũ. ligna. focnũ stipulã cosq ex illo igne pꝰ
tempꝰ ꝓ malis meritis iꝑtitũ libera boni me¬
ritũ fundam̃t. qͥd arbitrim̃ dextros qͥb dicet
uenite benedicti patris mei. possidete paratũ

Expanded text:
bulatio ab illius fundamenti stabilitate semouit — sic tamen quasi per ignem — quod enim sine inliciente num, ut in eis etiam isti esse credantur qui aedificant super fundamentum ligna, fenum, stipulam, eosque ex illo igne post tempus pro malis meritis impertitum liberet boni meritum fundamenti, quid arbitremur dextros, quibus dicetur: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum
Abbreviated transcription (Latin):
nefund amatũ. Q uicumq aui ñ dico uxore cui ecũ
cõmixtione carnis ad carnalẽ utit̾ uoluptat
s ipipsa que ab cũnodi delectationib alienise
nomuia pietatis humano more carnalit dai¬
gondo epõ arat ponit. ñ eum huab& in fundañt¬

Expanded text:
le fundamentum. quicumque autem non dico uxorem, cuius etiam commixtione carnis ad carnalem utitur uoluptatem, sed ipsa quae ab eius modi delectationibus aliena sunt nomina pietatis humano more carnaliter diligendo Christo anteponit, non eum habet in funda
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ aut mors ꝑpetienda. aut rursus infantia qͦ qͥdẽ
qͦd ñ arisu s a fleti orditur hanc lucẽ. qͥs maloꝵ in¬
gressa sit nesciens. ꝓphetat quodã mͦ Solũ quan¬
do natꝰ c̃ fer risisseꝰ ⁊ oro astrẽ. nec ei boni aliquid mon¬
struosus risus ile portendit: Nã magicaꝵ artiũ fu¬
isse ꝑhibetur inuentor. que quidam illi nec ad p̃sen¬
tis uite uanã felicitatẽ contra suos iniicos ꝓdesẽ
potuer: Anino quippe regeassinoꝵ: eum eẽt ipserex
bactrianoꝵ bello suꝑatꝰ ẽ. ꝓrsus quod scriptũ ẽ. graue
iugũ suꝑ filios adã adic exitus de uentre mamis eoꝵ
usꝙ in dic̃ scpulture in matrẽ om̃iũ usꝙ adeo impleri
necesso ÷. ut ipsi pariuuili ꝑ lauacrũ regenerationis
ab originalis percati quo solo tenebant̾ iuinculo iam
soluti mila multa paticintes. ñ nilli & in cursus spũ¬
um malignoꝵ aliquando patuntur Quȩ quidam

Expanded text:
natur aut mors perpetienda aut rursus infantia? Quae quidem natur aut mors perpetienda aut rursus infantia? Quae quidem quod non a risu, sed a fletu orditur hanc lucem, quid malorum ingressa sit nesciens prophetat quodam modo. Solum, quando natus est. ferunt risisse Zoroastrem, nec ei boni aliquid monstruosus risus ille portendit. Nam magicarum artium fuisse perhibetur inuentor; quae quidem illi nec ad praesentis uitae uanam felicitatem contra suos inimicos prodesse potuerunt; a Nino quippe rege Assyriorum. cum esset ipse Bactrianorum, bello superatus est. Prorsus quod scriptum est: Graue iugum super filios Adam a die exitus de uentre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium, usque adeo inpleri necesse est, ut ipsi paruuli per lauacrum regenerationis ab originalis peccati, quo solo tenebantur, uinculo iam soluti mala multa patientes nonnulli et incursus spirituum malignorum aliquando patiantur. Quae quidem
Abbreviated transcription (Latin):
futuri sclĩ ȩterno supplicio puniant᷑. iam sup
diximꝰ. Rarissimi s̃ aut̃. qͥ nullas in hac inta
s tantũ pꝰ eam pocuas luunt. Fuisse tam̃ ali¬
qͦs qͥ usq ad de crepitam senecstutẽ ne leuissimã
quidem febriculã senserint. qͥ etãq duxerint
uitam. & ipsi nouimus & auduumꝰ. ꝗ̃ quã ui¬
ta ipsa mortaliũ tota pena sit. quia tota tẽp¬
tatio ÷: sic̃ saerę litere ꝑsonant: ubi scriptũ
e Nũ quid ñ tẽptatio ÷ uita humana suꝑ tͣ¬
ram,: Non enĩ parua poena ÷ ipsa insipientia
uł imꝑitia : quȩ usq ad eo fugienda merito u¬
dicatur. ut ꝑponas dolorib plenas pueri co¬
gantur queq artificia uł luteras discere: Ipsũꝙ discere
ad quod pocnis adiguntur. tam poenale ẽ eis. ut ñ nũꝗͣ
ipsas pocnas ꝑ quas cõpelluntur discere. inaliret ferit
ꝗͣ discort. Quis aut̃ ñ ex horreat & mori eligat. si ei ꝓpo¬

Expanded text:
futuri saeculi aeterno supplifuturi saeculi aeterno supplidicio. Rarissimi sunt autem qui nullas in hac uita, sed tantum post eam poenas luunt. Fuisse tamen aliquos, qui usque ad decrepitam senectutem ne leuissimam quidem febriculam senserint quietamque duxerint uitam, et ipsi nouimus et audiuimus; quamquam uita ipsa mortalium tota poena sit, quia tota tentatio est, sicut sacrae litterae personant, ubi scriptum est: Numquid non tentatio est uita humana super terram? Non enim parua poena est ipsa insipientia uel inperitia, quae usque adeo fugienda merito iudicatur, ut per poenas doloribus plenas pueri cogantur quaeque artificia uel litteras discere; ipsumque discere, ad quod poenis adiguntur, tam poenale est eis, ut nonnumquam ipsas poenas, per quas conpelluntur discere, malint ferre quam discere. Quis autem non exhorreat et mori eligat, si ei propo
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Cetert om̃s penę. siue temporalię. siue sẽ¬
piternę. sic̃ unus quisq diuina ꝓ uidentia tracꝰ¬
tandos ÷ inferuntur. uł ꝓpeccatis. siue p̾itritis
siue inquib ad huc uiuit ille qui plectitur.¬
uł ꝓ exercendis declarandis ꝙ uirtutib ꝑ ho¬
mines & anglos. seu bonos. scumalos: Nam &¬
si quisq mali aliquid. alteriꝰ unꝓbitate uł er¬
rore patiatur. peccat quidẽ homo qͥ uł ignoran¬
tia ut ͣ iusticia cuiꝗ̃ mali aliquid facit. s ñ pec¬
catds̃. qui iusto quã uis occulto iudicio fierisi¬
nit. Sed temporalias penas alii in hac uita
tantu. alu post mortẽ. alii & nc̃ & tõ: uerun
tam̃ ante udiciũ allud seuerissimũ nouissimũ¬
ꝙ patidntur. Non aut̃ om̃s ueniunt in sempit̃¬
nas penas qͦ pꝰ illud uidiciũ s̃ future. qui pꝰ mor¬
tem sustinent temporales. Nã quibdã qđ in
isto ñ remittit᷑. remitit᷑ in futuro selõ. id ÷ ne

Expanded text:
tur. Caeterae omnes poenae, sive temporariae, sive semtur. Caeterae omnes poenae, sive temporariae, sive sempiternae, sicut unusquisque divina providentia tractandus est, inferuntur, vel pro peccatis, sive praeteritis, sive in quibus adhuc vivit ille qui plectiturpro exercendis declarandisque uirtutibus per homines et angelos seu bonos seu malos. Nam etsi quisque mali aliquid alterius inprobitate uel errore patiatur, peccat quidem homo, qui uel ignorantia uel iniustitia cuiquam mali aliquid facit; sed non peccat Deus, qui iusto, quamuis occulto, iudicio fieri sinit. Sed temporarias poenas alii in hac uita tantum, alii post mortem, alii et nunc et tunc, uerum tamen ante iudicium illud seuerissimum nouissimumque patiuntur. Non autem omnes ueniunt in sempiternas poenas, quae post illud iudicium sunt futurae, qui post mortem sustinent temporales. Nam quibusdam, quod in isto non remittitur, remitti in futuro saeculo, id est, ne
Abbreviated transcription (Latin):
bris & carcere ceco: secutꝰ aduuix̃. atq ait:
Quin & sup̃mo cũ lumine uita reliquit. id ÷
cũ dic nouissimo reliquit eas ista uita. ñ tam̃
inquit omẽ malũ miscris nec funditꝰ om̃s cor¬
porec excedunt pestas. penitꝰq necesse ÷. mul¬
ta dui c̃ereta modis inolescere meris: Ergo exer¬
centur penis. ueterũꝙ maloꝵ supplicia expendunt:
Alie pandunt᷑ manes suspense aduentos. alii sub gur¬
gite uasto inflictum luit secłꝰ. aut exuritur igni:
Aui hoc opinantur nuillas penas nͥ pinrggatorias uo
atorias ponas. quod terrena c̃tagione contrac¬
tumẽ: Aer quippo accipitur in eo quod ait. sus
pense aduentos A qua. in eo quod ait: Subgur¬
gite uasto Ignis aut̃ suo nomine expressus est.
cũ dix̃. Aut exuritur igni. Nosu etiam in hac
rias confitemur. ñ quib affliguntur quoꝵ uita
uł ñ in de sit melior. uł potiꝰ inde fit peior. sed
illis sunt purgatorię. quicis coherciti corrigim¬

Expanded text:
bris et carcere caeco, secutus adiunxit adque ait: bris et carcere caeco, secutus adiunxit adque ait: Quin et supremo cum lumine uita reliquit id est cum die nouissimo reliquit eas ista uita, Non tamen inquit omne malum miseris, nec funditus omnes Corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est Multa diu concreta modis inolescere miris. Ergo exercentur poenis ueterumque malorum Supplicia expendunt; aliae panduntur inanes Suspensae ad uentos, aliis sub gurgite uasto Infectum eluitur scelus aut exuritur igni. Qui hoc opinantur, nullas poenas nisi purgatorias uolatorias poenas, quod terrena contagione contractum est. Aer quippe accipitur in eo pensae ad ventos, aqua in eo quod ait sub gurgite vasto; ignis autem suo nomine expressus est, cum dixit, aut exuritur igni. Nos vero etiam in hac rias confitemur, non quibus affliguntur quorum vita vel non inde fit melior, vel potius inde fit pejor, sed illis sunt purgatoriae qui eis coerciti corrigun
Abbreviated transcription (Latin):
demnonstraritur in om̃ib. qr si oñs remanerent
in poenis iustt dampnationis. in nullo appart¬
r& misericors grã Rursus si om̃s atenebrs
transferrentur in lucẽ: in nullo apparer& ue¬
ritas ultionis: Inqua ꝓpt̾ta multo plures quã
in illa sunt: ut sic ostendatur qͥd omib debctur:
Qͦa si om̃ib redderitur. iusticia uindicantis
iuste. nemorephendera Quia uͦ tã multi ex¬
inde libantur. ẽ unde agantur maxime git̃
gratuito muncri libãntis ꝑlatonioi quidem¬
quamuis impunita nulla uelint et̃ paccata ta¬
men om̃s penas emendationi adhiberi putant
uł humanis inflictas legib uł diuinis. siue
in hac uita. siuc pꝰ mortẽ. si aut parcatur hic
cuiq. aut ita plectatur. ut hic ñ corrigatur.
Hinc ÷ ma ronis illa sententia. ubi cũ dixiss&
de terienis corporib moribundisq menbris.
quod animę hinc metuunt cupiuntq dolant
gaudentꝙ. ned auras sus punt clause tenc¬

Expanded text:
demonstraretur in omnibus, quia, si omnes remanerent demonstraretur in omnibus, quia, si omnes remanerent in poenis iustae damnationis, in nullo appareret misericors gratia; rursus si omnes a tenebris transferrentur in lucem, in nullo appareret ueritas ultionis. in qua propterea multo plures quam in illa sunt, ut sic ostendatur quid omnibus deberetur. quod si omnibus redderetur, iustitiam uindicantis iuste nemo reprehenderet; quia uero tam multi exinde liberantur, est unde agantur maximae gratiae gratuito muneri liberantis. CXXXVIIquamuis impunita nulla uelint esse peccata, tamen omnes poenas emendationi adhiberi putant uel humanis inflictas legibus uel diuinis siue in hac uita siue post mortem, si aut parcatur hic cuique aut ita plectatur, ut hic non corrigatur. hinc est Maronis illa sententia, ubi, cum dixisset de terrenis corporibus moribundisque membris, quod animae hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque nec auras suspiciunt clausae tene
Abbreviated transcription (Latin):
quim fecit: udicio patit̾ Quãus fecerit dãp¬
natione quod iniquũ ẽ: patitur dampnatione
inuista sensib uidetur hiummanis : qr in hac infir¬
mitate moribundoꝵ sensuũ. de ÷ ille seusꝰ altis¬
sime purissime ꝙ̃ sapientie. quo sentiri possit.
quantiĩ nefasin illa pͥma p̃uaricatione cõmis¬
sũsit. Quanto enĩ magis homo fruebatur dõ
tanto maiore impietate dereliquit diñ. & fac¬
tus ẽ malo dignꝰ eitrno. qui hoc inse ꝑeit bo¬
nũ. quod et̃ poss& ȩternũ. Hinc ÷ uniuersa
generis humani massa dampnata. qm̃ qͥ hoc
pͥmꝰ amisit. cũ ea qͦ in illo fuerat radicata sua
stirpe pimitus ẽ: ut nullꝰ ab hoc iusto debito¬
q̃ supplicio nͥ misericor di & in debita grã libe¬
raretur. atq ita disꝑtiat̃ genꝰ humanũ. ut inqͥ¬
b dam demonstretur quid ualeat misericors grã
in cetis. quid iusta umdicta Neq enĩ utrũq

Expanded text:
enim fecit, iudicio patitur; quamuis fecerit damenim fecit, iudicio patitur; quamuis fecerit damnatione quod iniquum est, patiatur damnatione injusta sensibus videtur humanis, quia in hac infirmitate moribundorum sensuum deest ille sensus altissimae purissimae que sapientiae, quo sentiri possit, quantum nefas in lla prima praevaricatione commissum sit. Quanto enim magis homo fruebatur Deo, tanto majore impietate dereliquit Deum, et factus est malo dignus aeterno, qui hoc in se peremit bonum quod esse posset aeternum. Hinc est universa generis humani massa damnata, quoniam qui hoc primus amisit, cum ea quae in illo fuerat radicata sua stirpe punitus est, ut nullus ab hoc justo debitoque supplicio, nisi misericordia et indebita gratia liberetur atque ita dispertiatur genus humanum, ut in quibusdam demonstretur quid ualeat misericors gratia, in ceteris quid iusta uindicta. neque enim utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
de ista ciuitatt mortali homines supplicio pͥmȩ mor¬
tis. hoc ÷ de illa ciuitate ĩmortali homins supoli¬
cio sedẽ mortis auferre Si c̃ enĩ ñ efficiunt legas
huiꝰ ciuitatis. ut in eam quisq reuocetur occisus.
sinec illiꝰ ut in uitã reuocetur gternã sodã mortt
dampnatꝰ. Quom̃ gͦ uerũ ÷ inquiunt qđ ait xp̃c
ur᷑. in qua mensura mansi fueritis in ea remetictur
uob. si cẽpr̃ale peccatiĩ supplicio punit᷑ eterno
deo actendunt ñ ꝓpt̾ ȩquale tempis spacium.
si ꝓpt uicissitudinẽ malt. iđ ÷ ut qui mala fecerit
mala patiatur. eandẽ dictam fuisse mensurã. Quã¬
uis hoc meare ꝓp̾e possit accipi. de qͥ dñs cũ hac
dicr& loquebutur id ÷ de uidicus &e condẽpnatio¬
mb. Prounde qͥ uidicat & condempnat in iustȩ so
iudicat᷑. & con dempnatur iust in cuden in eisira
recipit. qͣ us in hoc recipiat quod dedit: Iudicio

Expanded text:
de ista Civitate mortali homines supplicio primae morde ista Civitate mortali homines supplicio primae mortis, hoc est de civitate illa immortali homines supplicio secundae mortis auferre. Sicut enim non efficiunt leges hujus civitatis, ut in eam quisque revocetur occisus; sic nec illius, ut in vitam revocetur aeternam, secunda morte damnatus. Quomodo ergo verum est, inquiunt, quod aifueritis, in ea remetietur uobis. si temporale peccatum supplicio punitur aeterno? Nec adtendunt non propter aequale temporis spatium, sed propter uicissitudinem mali, id est ut qui mala fecerit mala patiatur, eandem dictam fuisse mensuram. Quamuis hoc in ea re proprie possit accipi, de qua Dominus cum hoc diceret loquebatur, id est de iudiciis et condemnationibus. Proinde qui iudicat et condemnat iniuste, si iudicatur et condemnatur iuste, in eadem mensura recipit, quamuis non hoc quod dedit. Iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
Qa inuinculis : Nũ qͥd tãdiu quisq iudicandꝰ ⁊
ec̃ debere. quã dii fet̃ unde meruit alligari: cum
iustissime amnosas penas seruus in compedib pen¬
dat. qͥuerbo aut icto celerrimo transeunte. uł laces¬
suit dnm̃ uł plagauit. Ilã uͦ dãpnũ. ignominia.
exiliũ. seruitꝰ cũ plerũꝙ sic in fligunt᷑. ut nulla ue¬
nia relaxentur. ñ ne ꝓhuiꝰ uitt̃ mͦ similia poenis
xtam̃ petcata qͦ uindicant᷑ longissimi tẽpr̃is ponis
breiussimo tẽprẽ ꝑpetrantur Nec qͥs ꝗͣ extitit qui
censeret tuã cito nocentiũ finienda ec̃ tormenta. quã
cito factum ⁊ uł homicidiũ. uł adultoriũ. uł saqi¬
legiũ. uł quodlib& aliud scelꝰ. ñ tt̃pr̾is longitudi¬
nẽ . si iniquitatis. &impietatis magnitudincꝰ metien¬
dũ. Qui uͦ ꝑ aliqͦ grandi crumune morte multatur
numquid m̃ora qua acciditur quȩ ꝑbituis ÷ eius

Expanded text:
Quid, in uinculis numquid tamdiu quisque iudicandus est Quid, in uinculis numquid tamdiu quisque iudicandus est esse debere, quamdiu fecit unde meruit adligari; cum iustissime annosas poenas seruus in conpedibus pendat, qui uerbo aut ictu celerrime transeunte uel lacessiuit dominum uel plagauit? Iam uero damnum, igexilium, seruitus cum plerumque sic infliguntur, ut nulla uenia relaxentur, nonne pro huius uitae modo similia poenis et tamen peccata quae vindicantur longissimi temporis poenis brevissimo tempore perpetrantur. Nec quisquam exstitit qui censeret, tam cito nocentium finienda esse tormenta, quam cito factum est, vel homicidium, vel adulterium, vel sacrilegium, vel quodlibet aliud scelus, non temporis longitudine, sed impietatis et iniquitatis magnitudine metiendum. Qui vero pro aliquo grandi crimine morte mulctatur, nunquid mora qua occiditur, quae perbrevis est, ejus
Abbreviated transcription (Latin):
acfendimꝰ ciuitatẽ dĩ. iniustum putant. ut ꝓ peca¬
tis quam lib& magnis paruo scilic& tẽpore ꝓpeartis
pena quisq dampͥnet eterna. quasi ulliꝰ id unqua
iusticia legis adteudat. ut tanta mora temporis quisq
puniatur. quanta mora temꝑis unde punirt̃ aniie
to genera poenaꝵ. in legib ec̃ scribit tulliꝰ. Danp¬
nũ: uincula uerbera. talionẽ ignominiã. &xilũ
mortio seruitute  Q d hor. qͥd in breue tempꝰꝓ
ta dep̃henditur ꝑpetratũ. nͥ forte. talio : Idenĩ agit
ut hoc patiatur quisq quod feõ. Unde illud ÷ legis:
Otulũ ꝓ oculo. dentẽ ꝓdente fieri enim potest. ut
tam breui tẽpr̃t qͥsq amitat oculũ. seueritate um¬
dictȩ quam tulit ipse alteri imꝓbitate peccati.¶ Por¬
ro aut̃ si alienȩ feminȩ osculũ infixũ racionis sit uer¬
bert uindicarẽ. ñne qui illud puncto temp̃is fece¬
rit. in cõparabili horarũ spacio uerberat᷑. & suam¬
tas uoluptatis exigue diuturno dolore punitur:

Expanded text:
defendimus ciuitatem Dei, iniustum putant, ut pro peccatis quamlibet magnis, paruo scilicet tempore perpetratis, poena quisque damnetur aeterna, quasi ullius id umquam iustitia legis adtendat, ut tanta mora temporis quisque puniatur, quanta mora temporis unde puniretur admisit. Octo genera poenarum in legibus esse scribit Tullius, damnum, uincla, uerbera, talionem, ignominiam, exsilium, mortem, seruitutem. Quid horum est quod in breue tempus anta deprehenditur perpetratum, nisi forte talio? Id enim agit, ut hoc patiatur quisque quod fecit. Unde illud est legis: Oculum pro oculo, dentem pro dente. Fieri enim potest, ut tam breui tempore quisque amittat oculum seueritate uindictae, quam tulit ipse alteri inprobitate peccati. Porro autem si alienae feminae osculum infixum rationis sit uerbere uindicare, nonne qui illud puncto temporis fecerit, inconparabili horarum spatio uerberatur et suauitas uoluptatis exiguae diuturno dolore punitur?
Abbreviated transcription (Latin):
minima peccata sine qͥb ñ ẽ etiã uita iꝰtoꝵ alit̃ ñ
remittunt᷑. q̃ tomagis multis & magnis criminib
in uoluti etiam si eã ꝑpetrare iã desinant. nullã in¬
duli gentiã c̃sequuntur. si ad remittendũ aliis qͦd
ieds quisq peccauerit in ex orabiles fiunt fucrint
cũ dicat dñs. si aut̃ ñ dimiseritis hominib neꝙ pat̾
ur̃ dimitt& uobis: Ad hoc enĩ ual& qͦd etiam
mĩam Ue u. iurc quippe in mentẽ etiã scruus il¬
le cui debitori dñs ciꝰ relaxauit decẽ milia talentor.
que postta uissit ut rtdder&. qr ipse ñ misertꝰ ẽ esorui
sui. qui ei debebat centũ denaorios. In his gͦ qͥfilii s
adiungens. Suꝑ exiltat aut̃ mĩa iudicio. Qm̃ & ill
iusti qͥ tanta sc̃ĩtate uixtr ut alios qͦꝙ recipiant intab¬
nacula gt̃na. aquib amici factis de mãmona inqͥta¬
qͥppe numo ÷ apłs. qͥ dic̃: Mĩam c̃sequutꝰ su ut fi¬
deł ec̃m lili aut̃ qͥrecipiunt᷑ atalib in tabnaculasẽ¬

Expanded text:
peccata, sine quibus non est etiam uita iustorum, aliter non remittuntur, quanto magis multis et magnis criminibus inuoluti, etiam si ea perpetrare desinant, nullam indulgentiam consecuntur, si ad remittendum aliis quod in eis quisque peccauerit inexorabiles fuerint, cum dicat dominus: si autem non dimiseritis hominibus, neque pater uester dimittet uobis. ad hoc enim ualet quod etiam iam. Venire quippe debet in mentem etiam seruus ille. cui debitori dominus eius relaxauit decem milia talentorum. quae postea iussit ut redderet, quia ipse non misertus est conserui sui, qui ei debebat centum denarios. In his ergo, qui filii sunt ailli qui tanta sanctitate vixerunt, ut alios quoque recipiant in tabernacula aeterna, quibus amici facti sunt de mammona iniquitaiam consecutus sum, ut fidelis essem. illi autem qui recipiuntur a talibus in tabernacula aet