comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctaret᷑ cũ eruditis semꝑ hab̾e sermonẽ. &
diuitias suas libent̃ talib imꝑtiri. Huius¬
eri contigit. Impetrauert̃ aũt et aregib
asiȩ honorẽ: qm̃ cũ eis castra metatist̃. Nlam
seleuchus noĩe nichanor. inciuitatib quas
ꝑasiã edificauerat. et mn inferiori siria. et in¬
ipsa metropoli antiochia. re publica sua dig¬
nos eos effecit: et equũ eis honorẽ habitato¬
ribus macedonib et grecis deputauit.

Expanded text:
ctaretur cum eruditis semper habere sermonem, et divitias suas libenter talibus impartiri. Hujuseri contigit. Impetraverunt autem et a regibus Asiae honorem, quoniam cum eis castrametati sunt. Nam Seleucus nomine Nicanor in civitatibus quas per Asiam aedificaverat, et in inferiore Sipsa metropoli Antiochia re publica sua dignos eos fecit, et aequum eis honorem cum habitatoribus Macedonibus et Grecis deputavit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui dictus ẽ mathias. et uidas qui uocabat᷑
machabeus. et eleazariis qui dictus ẽ saphꝰ.¬
.x. abrabã qui dictus ẽ ionathan. Iste gͦ ma¬
thathias plangebat apud filios statũ rerũ.¬
et ciuitatis rapinã. & templi nudicatem.
& calamitates plebis: dicebatq melius
eẽ illi ꝓpatriis mori legib. quã ita sine
gła uiuere. Uenientib aũt admodĩn uil
lam arege directis. ut cogerent iudeos fa¬
cere que p̃cepta uidebantur arege. et ui¬
bentib illic constitutis ydolis immolare

Expanded text:
qui dictus est Matathias; et Judas, qui vocabatur Machabaeus; et Eleazarus, qui dictus est Apphus; Abraham, qui et Jonatha. Iste ergo Matathias plangebat apud filios rapinam civitatis, et templi nuditatem, seu calamitates plebis, deputans melius esse pro patriis mori legibus, quam sine gloria vivere. Venientibus autem ad Modin villam a rege Antiocho directis, ut cogerent Judaeos facere quae praecepta erant a rege, et jubentibus illic constitutis immolar
Abbreviated transcription (Latin):
ta tolerasse: dũ t̾ra eoꝵ diũsis calamitati¬
bus sub iaceret. cũ illis qui humilẽ syriã
habitare uidebant᷑. Nã cũ antiochus pug¬
nasset contra eupatorẽ ptholomeũ et eiꝰ
filiũ ptholomeũ cognom̃to epiphanem.
eadẽ pati ut pares existerent naui turba¬
tas et tempestatib fluctuanti. dũ int̾ fe¬
licitatẽ et calamitatẽ anciochi. fuissent
communit constituti. Cũq uicisset ꝑtho¬
lomeũ antiochiis: uideã recepit. Ne

Expanded text:
tolerasse mala, dum terra eorum diversis calamitatibus subjaceret, cum illis qui humilem Syriam habitare videbantur. Nam cum Antiochus pugnasset contra Eupatorem Ptholomaeum, et ejus filium Ptholomaeum, cognomine Epiphanem,  eadem pati, ut pares existerent navi turbatae et tempestatibus fluctuanti, dum inter felicitatem et calamitatem Antiochi fuissent communiter constituti. Cumque vicisset Ptholomaeum Antiochus, Judaeam capie
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicens. Ptholomei dux scopa ad suꝑio¬
ra uadens loca: suꝑauit hyemis temꝑe
gentẽ iudõꝵ. Dicit nãq et in eodẽ uolu¬
mine qualit scopã antiochus deuincens.
bethaniã et samariã et abelã et gadaram
cepisset. paulopꝰuͦ tradidert̃ se ei uidei qͥ
circa templũ habitabant. Facte aũt appa¬

Expanded text:
ita dicit: Ptholomaei dux Scopa, ad superiora vadens loca, superavit hiemis tempore gentem Judaeorum. Dicit namque et in eodem volumine qualiter Scopam Antiochus devincens, Bathaniam et Samariam, et Abella et Cedar cepisset. Paulo post vero tradiderunt se ei Judaei, qui circa templum habitabant. Postea
Abbreviated transcription (Latin):
quos aũt pꝰ eius accubitũ. nicħ p̃t̃mittens
quod ad eoꝵ honorificentiã ꝑtineret. Postꝗͣ
aut ita discubuert̃. iussit dorothẽo solita
ministrare: quib om̃s uidei ad eũ uenien¬
tes utebant᷑. Tc̃ itaq sacros p̃cones. et im¬
molatores. et alios qui uota fatuĩt recusauit.
et unũ aseniorib noĩe heliseũ sacerdotem
existentẽ: rex petiuit facere orationem.
Qui inmedio stans. regi bona et subiectis
eiꝰ optauit: et pꝰ plausus cũ gaudio ꝙ cla¬
more om̃iũ surrexit. et residentes. ad epu
cȩpit philo sophari et unũ quẽq eorũ na¬
turales ꝑcunctari sermones: et ad contem¬
plationẽ questionis accendẽ. Caute illis
ad om̃ia respondentib quȩ eis obiecta eent
& explanantibꝰ: gauisus ꝑ .xii. dies hoc con¬
uiiũ instruxit. & qui uult singła cognos¬
dere que in coniiuo ꝑpetrata st̃. legat uo¬
lumina aristei: que ꝓpt̾ hec conscripserat

Expanded text:
quos autem post ejus accubitum, nihil praetermittens, quos autem post ejus accubitum, nihil praetermittens, quod ad eorum honorificentiam pertineret. Postquam autem ita discubuerunt, jussit Dorotheo solita ministrare, quibus omnes Judaei ad eum venientes utebantur. Tunc itaque sacros praecones et immolatores et alios qui vota faciunt recusavit, et unum a senioribus nomine Heliseum sacerdotem existentem repetivit facere orationem. Qui in medio stans, regi bona et subjectis ejus optavit, et plausus cum gaudio et clamore omnium surrexerunt, et desidentes ad epulsum est, coepit philosophari, et unumquemque eorum naturales percontari sermones, et ad contemplationem quaestionis accendere. Caute illis ad omnia respondentibus, quae eis objecta essent et explanantibus, gavisus per duodecim dies hoc convivium construxit. Et qui vult singula cognoscere quae in convivio praeparata sunt, legat volumina Aristaei quae propter haec conscripserat,
Abbreviated transcription (Latin):
głis annis ꝑtotũ uitȩ suę tempꝰ cȩlebrare
ꝓmisit. Nã euenit eundẽ eẽ p̃sentie illo¬
rũ et uictorie die: quo antigonũ nauali
p̃liouicerat. Epulari etiã secũ eos p̃cepit.
hospiciaq in arce denuntiauit eis om̃ia
deputari. Nichanor aũt suꝑ susceptionẽ
ꝑegrinoꝵ constitutus. dorotheũ uocans
qui dehis curã habebat uissit singłis ne¬
cessaria p̃ꝑare. Nam ita dispositũ arege
fuerat: ut alim̃tis quib singłẽ ciuitates
utunt᷑ exhibetur indulgentia. consueti¬
dine ꝑ egrinoꝵ ad eos uenientiũ. et om̃ia
eis parent᷑. quatinꝰ cibis solitis magis de¬
lectarent᷑: ne forsan corrupti extraneis
grauarent᷑. Quod et circa istos: effectũ
ẽ. Dorotheo uͦ quẽ ꝓsinceritate uite suꝑ hec
rex constituerat. ꝑquẽ et p̃ꝑauerat om̃ia q̃
adhuiꝰmodi coniiua conuenirent hec im¬
plente: induas partes eos discumb̾e fecit.
partẽ qͥdẽ mediã eoꝵ addexterã suã. reli¬

Expanded text:
totum vitae suae tempus se celebrare promisit. Nam evenit eumdem esse praesentiae illorum, et victoriae diem quo Antigonum navali praelio vicerat. Epulari etiam secum eos praecepit hospitiaque in arce denuntiavit eis omnia deputari. Nicanor autem, super susceptionem peregrinorum constitutus, Dorotheum vocans qui de his curam habebat, jussit singulis necessaria praeparare. Nam ita dispositum a rege fuerat ut alimenta quibus singulae civitates utuntur, exhiberentur indulgentia consuetudini peregrinorum ad eos venientium, et eis omnia pararentur, quatenus cibis solitis magis delectarentur, ne forsan corrupti extraneis gravarentur. Quod et circa istos effectum est. Dorotheo vero, quem pro sinceritate vitae super hoc rex constituerat, per quem et praeparaverat omnia quae ad hujusmodi convivia convenirent, hoc implente, in duas partes eos discumbere praecepit, partem quidem mediam eorum ad dexteram suam, reli
Abbreviated transcription (Latin):
sonem se nominauit. onias aũt menelaus
ẽ nuncupatꝰ. Seditionẽ itaq pͥus pͥnceps
sacerdotũ iħe aduersus menelaũ concita¬
uit: &e duusa inutrũq popłi multitudi¬
Unde laborantes menelaus et filii tobie
grecoꝵ. Rogauert̃ gͦ eũ: ut ꝑmiteret eis
edificare gymuasiũ iherosolimis. Cumq
concessisset. circumcisionẽ suã uelauerũt.
ut ñ apparerent indenudationẽ grecis eẽ
dissimiles. ceteraq om̃ia relinquentes quȩ
illis mos patrius imponebat: aliarũ facta
gentiũ ritusq sequebant᷑. Antiochus¬
aũt ꝓsuo felicit̃ imꝑio. exercitũ ducere de¬
lib̾auit ad egiptũ. tractus desidĩo eius: &
contempnens filios ptholomei ut debiles
ac nequaquã tanta negocia regere p̃ua¬
lentes. Pueni ens gͥ cũ magna uirtute ad
pelusiũ. et dolo philometorẽ ptholomeũ
curumueniens: egiptũ occupauit. Et cũ ad¬
isset loca m̃phitice cuitatis. eam capiens:
contra alex andriam in obsidendo ptholo¬

Expanded text:
sonem se nominavit. Onias autem Menelaus est nuncupatus. Seditionem itaque princeps sacerdotum Jesus adversus Menelaum concitavit, et divisa in utrumque populi multitudiUnde laborantes Menelaus et qui ei conseGraecorum, rogaverunt eum ut permitteret eis aedificare gymnasium Hierosolymis. Cumque concut non apparerent in denudatione Graecis esse dissimiles; caeteraque omnia relinquentes quae illis mos patrius imponebat, aliarum facta gentium ritusque sectabantur. Haecpro suo feliciter imperio exercitum ducere deliberavit ad Aegyptum, tractus desiderio ejus et continens filios Ptholomaei, ut debiles ac nequaquam tanta negotia regere praevalentes. Perveniens igitur cum magna virtute ad Pelusium, et dolo Philomitorem Ptholomaeum circumveniens, Aegyptum occupavit. Et cum adisset loca Memphiticae civitatis, eam capiens contra Alexandriam ut obsidendo Ptholo
Abbreviated transcription (Latin):
etatem custodirent. cũ et alii ñ pauei ui¬
dei. sponte ad egiptũ ꝑuenissent opulentia
locorũ ptholomeiq munificentia inuitati
Quoꝵ nepotes seditiones contra samaritas
dũ suȩ gentis patriã oblationem seruare
festinarent excitabant. nam hoc iherosoli¬
mite defendebant dicentes. scm̃ suũ tem¬
plũ existere. et immolationes illic trans¬
muti oportere. sichimite uͦ ad garizun
montẽ destinari dicebant. Post deci

Expanded text:
etatem custodirent; cum et alii non pauci Judetatem custodirent; cum et alii non pauci Judaei sponte ad Aegyptum pervenissent, opulentia locorum Ptholomaeique munificentia invitati. Quorum nepotes seditiones contra Samaritas, dum suae gentis patriam oblationem servare festinarent, excitabant. Nam Hierosolymitae defendebant, dicentes suum templum sanctum existere, et immolationes illuc transmitti oportere. Sychimitae vero, ad Garizin montem destinari jubebant. Pri
Abbreviated transcription (Latin):
die sabbatoꝵ ingressus. sub specie sacri¬
ficii nequaꝗͣ iudeis resistentib. qm̃ hosti
labore app̃hendisset: crudelit̃ eis dñabat᷑.
Testis ẽ orationi meȩ ouidius sabatarcides:
qui successorũ alexandri pacta conseri
gens que uidea dicitur. ciuitatẽ munitam
et magnã iherosolimã detinens quã con¬
cionẽ: seuissimũ dñm ꝑtulit hab̾e. Saba¬
tarcides qͥdẽ: hȩc de gente nr̃a conscrip¬
sit. Ptholomeus uͦ multos captiuos amon¬
tana uidec uł auicinis locis iherosolimorũ
id est asamaria uł agariri trahens: ad egip¬
cum conmigrauit. s cũ cognouisset eos qͦs
abiheposolimis abstraxerat firmos uirisuiran¬
di: uł dĩ cultores existere. cum alexan
dro legationem ad eos mittenti sic respon¬
dissent. dario uiuente contra eũ arma neqͥꝗͣ
sumere: unde post darii expugnationem
multos ad castella deputauit. et partes cũ
macedonibus alexandrie cuies statuit. fi¬
dẽ ab ipsis recepit: ut nepotib suis soci¬

Expanded text:
die sabbatorum ingressus sub specie sacrificii, nequaquam Judaeis resistentibus, quonitem apprehendisset crudeliter eis dominabatur Testis est orationis meae Ovidius Sabatarcides, qui successorum Alexandri facta conscribgens, quae Judaea dicitur, civitatem munitam et magnam Hierosolymam detinens, quae contionem saevissimum dominium pertulit habere. Sabatarcides quidem haec de gente Judaeorum conscripsit. Ptholomaeus vero multos captivos a montanis Judaeae vel a vicinis locis Hierosolymorum, id est, a Samaria vel Agarizin trahens, ad Aegyptum commigravit: sed cum cognovisset eos quos ab Hierosolymis abstraxerat, firmos jurisjurandi et Dei cultores existere, cum Alexander ad eos legationem mitteret, sic respondissent, Dario vivente contra eum arma nequaquam sumere. Unde post Darii expugnationem multos ad castella deputavit, et partes cum Macedonibus Alexandriae cives statuit fidemque ab ipsis recepit, ut nepotibus suis soci
Abbreviated transcription (Latin):
sor extitit. qui iustus ẽ appellatus: ꝓpt̾ pieta¬
tem quã indm̃ et fauorẽ quẽ inregem hab̾e
uidebatur. Quo mortuo et filiũ infantulum
relinquente noie ioniã. fr̃ eius eleaz arus de¬
cepit. ad quẽ ꝑtholomeus huiꝰmodi literas

Expanded text:
sor exstitit, qui Justus est appellatus propter pietatem quam in Deum, et favorem quem erga regem habuisse videbatur. Quo mortuo et filium infantulum relinquente nomine Oniam, frater ejus Eleazarus cepit. Quem Ptho
Abbreviated transcription (Latin):
aũt phalareus suꝑ bibliothecam regis cõ¬
stitutus dum studeret omĩa ꝑuniũs am
trã inuenta uolumina congregare: et ad¬
quirere siquid audisset dignũ industria
uł uoluntate regis quã ergacollectionẽ
codicũ munificent accendi cognosceret.
in t̾rogatus aptholomeo quot milia codi
milia posse ꝑuenire. et nuntiatum sibi di¬
ceret multa. apud iudeos legum eoꝵ conscͥp¬
ta ẽẽ studio uł bibliotheca regali digna que¬

Expanded text:
ius Phalerius, super bibliothecam constitutus regis, dum studeret omnia per universam terram inventa volumina congregare et acquirere, si quid audisset dignum industria vel voluntate regis, quem erga collectionem codicum munificenter accendi cognoverat: interrogatus a Ptholommilia posse ceret multa apud Judaeos legum eorum esse conscripta, studio et bibliotheca regali digna
Abbreviated transcription (Latin):
habebat. regem cimens celabat. Cõmitentib
aũt aduersus eũ fr̃ib pugnã. multos eorũ
qui sequebant᷑ eos occidit cũ duob frĩb suis.
ceteri aũt ad patrem ihero solimã confuge¬
runt. Qui postquã ad ciuitatẽ uenit. nul¬
lo se suscipiente. discessit transiordanẽ flu¬
uiũ: ubi remorat᷑ uectigal ab arbaris exige

Expanded text:
mittentibus autem adversus eum fratribus pugnam, multos eorum qui sequebantur occidit cum duobus fratribus suis; ceteri autem ad patrem Hierosolimam confugerunt. Qui postquam ad civitatem venit, nullo se suscipiente, discessit trans Jordanem fluvium, ibique remoratus, vectigalia exige
Abbreviated transcription (Latin):
cunctatus ẽ. Cũ uͦ reuelarent et ostendent
tenuitatẽ m̃branȩ. uł in comp̃hensibilẽ eoꝵ
compaginẽ: rex miratꝰ ẽ quod ita fuissent
compacta. Dũq hoc dui fecisset. grãs in
quit ago. uob̃ quidẽ qđ uenistis: maiores
uͦ illi qui uos destinauit. s ante omĩa dõ
cuiꝰ hee leges uenerande ꝓbant᷑. Cũq cla¬
massent seniores uł hi qui p̃sentes erant
orantes ꝓsꝑa regi duunitꝰ euenire. nimiũ
delectatus ꝓrupit adlacrimas: nã sepuis
natura hoc summo gaudio patit᷑. quodeti¬
am dolentib solet accidẽ: Tẽ uissit codi¬
ces pͥmatib officii designari. uiros autẽ
osculatiis. ȩquũ duxit primũ ad eos facere

Expanded text:
contatus est. Cum revelarent et ostenderent tenuitatem membranae, vel incomprehensibilem eorum compaginem, rex miratus est quod ita fuissent compacti. Dumque hoc diutius fecisset, Gratias ago, inquit, vobis quidem quod venistis, majores vero illi qui vos destinavit; sed ante omnes Deo, cujus hae leges venerandae probantur. Cumque clamassent seniores et hi qui in praesenti erant, orantes prospera regi divinitus evenire, nimium delectatus, prorupit in lacrymas. Nam saepius natura hoc pro summo gaudio patitur, quod etiam dolentibus solet accidere. Et tunc jussit codices primatibus officii designari. Viros autem osculatus, aequum dixit esse primum ad eos facere
Abbreviated transcription (Latin):
pore delati sunt regi at̾ra quȩ uocatur
aurea lapides p̃tiosi et lignapinea. qͥbus
usus ẽ ad fortitudinẽ templi domuũq
regaliũ. &. ad instrum̃ta musicorũ. Fe¬
citq ex eis citharas & nablas. ut dicerẽt
cta st̃ magnitudine et pulchricudine
p̃cellebant. Nullus gͥ arbitret᷑ quod lig¬
na pinea quȩ nẽ ꝓpͦt p̃tia uendentium
sic appellantur. illis uicina sint. Illa siqͥ¬
dem usione rotunda quasi pineast̃: s mul¬
to candidiora & ualde fulgentia. Hoc
aũt dixi: ut nullus naturam uerȩ pinus

Expanded text:
pore delata sunt regi a terra, quae vocatur aurea, lapides pretiosi et ligna pinea, quibus usus est ad fortitudinem templi, domuumque regalium, et ad instrumenta musicorum. Fecitque ex eis citharas et nabla, ut dicerent cta sunt, magnitudinem et pulchritudinem praecellebant. Nullus ergo arbitretur, quia ligna pinea, quae nunc propter pretia vendentium sic appellantur, illis vicina sint; illa siquidem visione rotunda quasi pinea sunt, sed multo candidiora et valde fulgentia; hoc autem dixi, ut nullus naturam verae pinus
Abbreviated transcription (Latin):
pulatius. cũ bab̾et ille circa se latronum
maximã multitudinẽ: ascendens et ten¬
dens syriam. rex euis effectus ẽ. Ic̃ qͦq dis¬
currens isrłicarũ ꝓuintiã affligebat. &¬
adhuc salomonẽ uastabat. Q hec qͥdẽ¬
iheroboam filius nabathei surrexit con¬

Expanded text:
pulatus, cum haberet circa se latronum maximam multitudinem, ascendens et tenens Syriam rex ejus effectus est. Tunc quoque discurrens, Israelitarum provinciam affligebat; et adhuc Salomonem vastabat. Inter Jeroboam, filius Nabathei, surrexit con
Abbreviated transcription (Latin):
inmalis erat ꝓpt̾ p̃uaricationes p̃dictas
& dĩ parit̾ iram. dimissus adher aphara¬
one: uenit in idumeã. Et cũ iamñ poss&
eã a salomone recolligere. qd̾ multis p̃sidi¬
is seruabatur: nec eẽt facilis eius inuasio:

Expanded text:
in malis erat propter praevaricationes praedictas, et Dei ariter ram dimissus, Adher a Pharaone venit in Idumaeam, et cum jam non posset eum Salomon colligere quod multis praesidiis servabat
Abbreviated transcription (Latin):
indesertũ suꝑioris syriȩ eamq capiens.
constituit ibi iaximã ciuitatẽ. duorũ
dierũ itinere asyria suꝑiore distantẽ.
ab eufrate uͦ unius. et maxima babilo¬
niȩ sex mansionibus procul extantẽ.
Ut aũt hȩc ciitas apartib habitabi¬
libus syrie ita destitit. hec causa ẽ. eo
quod in inferiori t̾ra aqua nusquã in¬
ueniatur. in illo. uũt loco solũmͦ fontes
et putei nimis abundarent. Hancitaq
edificans ciutatẽ. et muris eminentib
eam circum tegens. thadamũr appel¬
lauit. et hactenus apud syros ita dice¬
batut. quã greci palmirãm uocant.

Expanded text:
desertum superioris Syriae, eamque capiens, constituit ibi civitatem maximam duorum dierum itinere a Syria superiore distantem, ab Euphrate vero unius, et maxima Babylone sex mansionibus procul abstantem. Quod autem haec civitas a partibus habitabilibus Syriae ita destitit, haec causa est, quod in inferiore terra aqua nusquam invenitur, in illo autem loco solummodo fontes et putei nimis abundarent. Hanc itaque aedificans civitatem et muris eminentissimis eam circum tegens, Thadamur appellavit, et hactenus apud Syrios ita dicebatur, quam Graeci Palmyram vocant.
Abbreviated transcription (Latin):
cui multũ aurũ et argentũ rex tyrirex
hẏram ad edificiũ contulit. insuꝑ et lig¬
na cedrina et cypressina. Quẽ salomon
qͦq magnis compensationib redonauit.
mittens ei ꝑ annos singłos tricicũ. ui¬
nũ. et oleum. quibus maxime rebus
eo quod habitaret mn insula sicut p̃dixi¬
mus indigebat. Ad hec aũt et ciuitates
galileȩ regionis. xx. numero. ñ ꝓcul aty¬
ro positas condonauit. Quas dum circu¬
isset atq considerasset. displicuissetq
ei donũ: mitens ad salomonẽ dixit se
ciuitatib ñ egere. Et ex tunc appella¬
te st̃: t̾̃ra gabalon. Et eni int̃p̃tatũ lin¬
gua phenica displicere significat.

Expanded text:
Tyri rex ad aedificium contulit, insuper et ligna cedrina et cypressina, quem Salomon quoque magnis compensationibus redonavit, mittens ei per annos singulos triticum, vinum et oleum, quibus maxime rebus, eo quod habitaret in insula, sicut praediximus, indigebat. Ad haec autem et civitates Galilaeae regionis, viginti numero, non procul a Tyro positas condonavit. Quas dum circuisset atque considerasset, displicuissetque ei donum, mittens ad Salomonem, dixit se civitatibus non egere; et ex tunc hae appellatae sunt terra Gabalon; etenim interpretatum lingua phoenicia, displicere, significat.
Abbreviated transcription (Latin):
Difficile namq ẽ enumerare magnitu¬
dinẽ et uarietatẽ domuũ. aulariunq
regaliũ. quanta erant maxima. et quan¬
ta ħ orũ inferiora. et quanta sub terra
quȩ uideri ñ poterant. necñ et pulcri¬
tudinẽ solariorũ et uiridiariorũ quȩ
erant facta delectabilit̃ ad aspectũ. quo
exusta corꝑa possent ab estus ardore re¬
fugere. Et ut breuit̃ dicã totã regiã do¬
mũ ex albo lapide et cedro et auro et ar¬
gento splendide nimis et opulentissime
instruxit: cãmeras et parietes uestiens¬
ex auro. quomͦ dĩ templũ resplendentes

Expanded text:
Difficile namque est enumerare magnitudinem et varietatem domuum, aularumque regalium, quanta erant maxima et quanta horum inferiora et quanta sub terra, quae videri non poterant, nec non et pulchritudinem solariorum et viridariorum quae erant facta delectabiliter ad aspectum, quo exusta corpora possent ab aestus ardore refugere. Et, ut breviter dicam, totam regiam domum ex lapide albo, et cedro, et auro, et argento, splendido nimis et opulentissime instruxit: cameras et parietes vestivit auro, et, quomodo Dei templum, resplendentem
Abbreviated transcription (Latin):
tem libanũ: siluam maximã ad sa¬
erorũ secuit edificia. Adiecit ad hec
regem iherosolimorũ salomonẽ misis¬
se adhyram regẽ tẏri figuras quasdã :
et petisse ab eo solutionem. ita ut si ñ pos¬
set discernere: soluenti pecunias daret.
Cũq fateret᷑ yram ñ posse se illa dissol¬
uere. multaq foret pecuniarũ detrim̃¬
ta passurus. ꝑ abdimũ quendã tyriũ
que ꝓposita fuerãt st̃ soluta. et alia ab
eo ꝓposita. quȩ si salomon ñ solueret. Yrã
regi pecunias multas daret. & hec quidẽ¬
dion: sic dixit. Cumq rex salomon
uideret muros ꝓ munimine turrib indi¬
gere. aliaq tuicione: nam sedi cuuta¬
tis meritũ oportebat etiã copiã cẽ muroꝵ.

Expanded text:
tem Libanum silvam maximam ad satem Libanum silvam maximam ad sacrorum secuit aedificia. Adjecit etiam haec: Regem Hierosolymorum Solomonem misisse ad Hyram Tyri regem figuras quasdam, et petisse ab eo solutionem, ita ut si non posset discernere, solvendi pecunias daret. Cumque fateretur Hyram posse se illa solvere, multaque foret pecuniarum detrimenta passurus, per Abdimum quemdam Tyrium quae proposita fuerant sunt soluta, et alia ab eo proposita, quae si Solomon non solveret, Hyram regi pecunias multas daret. Quo iita narrat. Cumque rex Salomon videret muros pro munimine turribus indigere, aliaque tuitione, nam secundum civitatis meritum oportebat etiam copiosam esse muni
Abbreviated transcription (Latin):
Aleminit aũt horũ duorũ regũ et me¬
nander: qui exphenica lingua antiqui¬
tatis sẏrorũ inuocẽ conuertit helladicã
ita dicens. Moriente aũt abibalo: succes¬
sit in eius regnũ filius eius hẏram. Qui
cũ iuixisset annis quinquaginta tres:
in iouis templo edificauit. insuꝑ et lig¬
norũ materiã amonte libano incidit᷑ͦ
adtecta templorũ: et destruens antiqua
saeraria. templũ edificauit herculis et
arthase. Et primũ herculi hoc erexit
m̃se piricẽo et contra eucheos tributa
ñ reddentes. egit exercitũ: eisq sibi sub¬
abdemonif filius iuuenculus. qui semꝑ
ꝓpositiones quas imꝑasset iherosolimno¬
rum rex. euincebat. Meminit aũt dion
hẏstoriographus ita dicens. Abibalo
moriente. filius eius yram regnauit.
hic partẽ ciuitatis positã adorientem
diruit: et maiorẽ urbẽ effecit. et olimpi
ious templũ destruens. mediũ locũ ei¬
uitati comunxit. et aureis a nethima¬
tibus exornauit. Ascendensq in mon¬

Expanded text:
eminit horum duorum regum Menander, qui ex Phoenica lingua antiquitates Tyriorum in vocem convertit Helladicam, ita dicens: Moriente Abibalo, successit in ejus regnum filius ejus Hiram, qui cum vixisset annis quinquaginta tribus, in Jovis templo, aedificavit; insuper et lignorum materiam a monte Libano incidit ad tecta templorum, et destruens antiqua sacraria, templum aedificavit Herculis et Hastarsae, et primum Herculi hoc erexit mense Piritio. Et contra Eucheos tributa non reddentes egit exercitum, eisque sibi subAbdemonis filius juvenculus, qui semper propositionibus quas imperasset Hierosolymorum rex evincebat. Meminit horum etiam Dion historiographus ita dicens: Abibalo moriente, filius ejus Hyram regnavit. Hic partem civitatis positam ad Orientem diruit, et majorem urbem effecit, et Olympici Jovis templum destruens, medium locum civitati conjunxit, et aureis anathematibus exornavit, ascendensque in mon
Abbreviated transcription (Latin):
Sequebantur enĩ eũ currus mille ducen¬
torui. equitũ uͦ sexaginta milia: et quadra¬
qnta milia peditũ. Quorũ plurimos habe¬
hat libias et ȩthiopes. Inuadens itaq regi¬
nem hebreorũ: munitissimas roboam ci

Expanded text:
Sequebantur regem Aegypti currus mille et ducenti, equitum sexaginta millia, et quadraginta millia peditum, quorum plurimos habebat Libya, et Aethiopes. Invadens itaque Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
care uult. Ait enĩ quia et statuas eorũ qui
se sine p̃lio tradiderunt reliquerit: et
mulierũ genitalia in eis celauerit. Ro¬
lio ciuitatẽ. Dicit aũt et ethyopas. ab
egiptiis didicisse: genitaliũ circumcisi¬

Expanded text:
carnes. Ait enim: Quoniam et statuas eorum qui se sine praelio tradiderunt reliquerit, et mulierum genitalia in eis celaverit. Roaelio tradidit. Dixit autem et Aethiopas ab Aegyptiis didicisse genitalium circumcisi
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam cũ sacrificia cȩlebrasset ꝓse et
ꝓ uniuersis hebreis: id ẽ. uitulos qui¬
milia. Tunc enĩ prius intemplo sacri¬
ficia cȩlebrata st̃. et in eo epulati funt
om̃s hebrei cũ uxorib suis et filiis. insuꝑ¬
etiam et festiuitatẽ quȩ uocatur sceno¬
phegia faciens ante templũ clare nimis
imagnifice: dieb quatuordecim rex om
nisq populus parit̾ epulatus ẽ. Cumq
hȩc fuissent sufficient̃ parit᷑ exhibita nicħq
decẽt circa pietatis diuinȩ culturam. di¬
mittente rege. singuli ad ꝓpria remea¬
runt: agentes gr̃as regi ꝓpt̃ ꝓuidentiã
quã habuisset & oꝑa quȩ fecisset. Et orã¬
tes dm̃. ut eis regem yberet longo temꝑe
salomonẽ. agebant. reuertentes cũ gaudio.
sublimit᷑ et cũ delectatione ymnos decã¬
tantes: ita ut ea iocunditate sine labore

Expanded text:
esiam, cum sacrificia celebrasset pro se et pro universis Hebraeis, id est vitulos quicentum. Tunc enim prius in templo sacrificia celebrata sunt, et in eo epulati sunt omnes Hebraei cum uxoribus suis et filiis. Insuetiam et festivitatem quae vocatur Scenopegia faciens ante templum, clare nimis et magnifice diebus quatuordecim rex cum omni populo suo pariter epulatus est. Cumque haec fuissent sufficienter exhibita, nihilque deesset circa pietatis divinae culturam, dimissi a rege singuli ad propria remearunt, agentes gratias regi propter providentiam quam habuisset, et opera quae fecisset, et orantes Deum ut eis regem praeberet longaevo tempore Salomonem; agebant revertentes cum gaudio sublimiter, et cum delectatione homines decantantes, ita ut ea jucunditate sine labore
Abbreviated transcription (Latin):
citatẽ hebraice regionis ac merito regis
edificata sunt: quorũ totã expositionem
et ordinẽ dicere nec essariũ ẽ. ut ex hoc
om̃s conitiant magnitudinẽ: cũ legen¬
tes uiderint huiꝰ rei descriptionẽ. Erat
magna basilica nimis: et pulchra. Hec in¬
numera columnarũ multitudine porta¬
batur quã adiudicia rerũ q cogłtationes

Expanded text:
is aedificata sunt. Quorum totam expositionem et ordinem dicere necessarium est, ut ex hoc omnes conjiciant magnitudinem, cum legentes viderint hujus rei descriptionem. Erat magna basilica nimis et pulchra. Haec innumera columnarum multitudine portabatur, quam ad judicia rerumque cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
pontificib cũ his quȩ pendebant ad pe¬
des. et suꝑhumerales et rationales cum
gemmis nulle. Corona uͦ inqua dm̃ mo¬
ses inscripserat una fuit : et adhunc di¬
em usq ꝑmansit. Sacerdotes aũt stolas
ex bisso concextas. et ⁊onas purpureas
sugulis decem milia. et tubas scđm pre¬
ceptũ mosi dicenta milia. Item stolas le¬
uitarũ dicentiũ ymnos exbisso ducen¬
ta milia. et instrum̃ta musica et ad ym¬
nos dicendos adinuenta. que uocantur
nabla et cymra : ex electro constituit qua¬
draginta milia. Hec omĩa adhonorẽ dei
salomon copiose et magnifice fabricatꝰ ẽ:
innullo parcus ex istens. s circa ornam̃ta
templi. usus ẽ p̃cipua largitate. Quȩ eti¬
am: inthesauris dĩ recondidit. Circunde

Expanded text:
pontificibus cum his quae pendebant ad pedes et superhumerales et rationales et gemmis mille. Corona vero, in qua Dominum Moyses inscripserat, una fuit: ad hunc diem usque permansit. Sacerdotales autem stolas et bysso contextas et zonas purpureas singulis decem millia, et tubas secundum praeceptum Moysi ducenta millia. Item stolas Levitarum hymnos dicentium ex bysso ducenta millia, et instrumenta musica et ad hymnos ducendos inventa, quae vocantur nabla et cinara, ex electo constituit quadraginta millia. » Haec omnia ad honorem Dei Salomon copiose et magnifice fabricatus est, in nullo parcus existens, sed circa ornamenta templi usus est praecipua largitate, quae etiam in thesauros Dei recondidit. Mystice
Abbreviated transcription (Latin):
templi cȩteros ꝓhiberet. & solis sacerdoti¬
bus hoclicere significaret. et extrinsecus
huiuis templi aliã edificauit aulã qua¬
drangulo scemate factã. erigens maximas
porticus atq lataset portas excelsas et am¬
plas ꝑ quatuor mundi partes in eo consti¬
tuens. Quarũ singule ad unũ quemq uen¬
tũ quatuor angulis attendebant: ubi au¬
tio legitimorũ uerat introibant. Siqͥdẽ¬

Expanded text:
templi caeteros prohiberet, et solis sacerdotibus hoc licere significaret. Eratque autem hujus templi, aliam aedificavit aulam, quadranguli schemate factam, erigens maximas porticus atque latas; et portas excelsas et amplas, per quatuor mundi partes in eo constituens, quarum singulae ad unumquemque ventum quatuor angulis attendebant, ubi aetio legitimorum inerat, introibant. Has ve
Abbreviated transcription (Latin):
brei aũt hiarõ: anno sexcentesimo du¬
odecimo filiorũ isrł ꝓfectionis ex egipti
tus abram ad chananeã de mesopota¬
mia: a temꝑe uͦ diluiui anno millesi¬
mo quadringentesimo. Ab adam aũt
ꝓthoplasto usq ad edificationẽ tem¬
pli salomonis : p̃tereunt anni simul¬

Expanded text:
ntesimo secundo filiorum Israel profectionis ex Aegypto. tus Abraham ad Chananaeam de Mesopotamia; a tempore vero diluvii anno millesimo quadringentesimo, ab Adam autem protoplasto usque ad aedificationem templi Salomonis, praetereunt anni simul
Abbreviated transcription (Latin):
et incantationes instituit. quibus egritu¬
ames soleant mitigari. Modos etiã coniura
stenus apud nos multũ p̃ualere dinosci¬
uir. Uidi et enĩ quendã eleazarum de.
et cribunis. alioq simul exercitu: eurantẽ eos
qui ademonib uexabant᷑. Modus aũt medi¬
cine : fuit huiꝰmodi. Intulit narib eus qui
ademonio uexabatur anulũ habentẽ subt̃¬

Expanded text:
et incantationes instituit, quibus aegritudines soleant mitigari, quae curactenus apud nos multum valere dignoscitur. Vidi enim ego quemdam Eleazarum, de to, alioque simul exercitu, curantem eos qui a daemonibus vexabantur. Genus curationis fuit hujusmodi: Intulit naribus ejus qui a daemonio vexabatur, annulum subt
Abbreviated transcription (Latin):
mi. Unde mͥ contingit mirari nom̃ dĩ et sapi¬
entiã. & iusticiã eius agnoscere: quod ñ solũ
maliuolentiã aman puniuit. s quod excogi¬
tata contra aliũ torm̃ta in eũ conũtit: et ce¬
teros hoc sentire ꝑmisit. qm̃ qͥ contra alium¬
quendã molestus fuerit: hec inse pͥmũ pa-¬

Expanded text:
i et sapientiam iustitiamque eius agnoscere, non solum, quod malivolentiam Aman punivit, sed et quod excogitata contra alium tormenta in eum convertit et cęteros hoc sentire permisit, quoniam qui contra alium molestus fuerat, hęc in se primum pa
Abbreviated transcription (Latin):
sa uibeamꝰ ex animi nr̃i uenire leuitate.
s ꝓqualitate x necessitate temꝑni. et
ut rei publice poscit utilitas ferre senten¬
tiam. Ꝙ ut manifestius quoddicimus
intelligatis: aman filius a madite et ani¬

Expanded text:
 ex animi nostri venire levitate, sed pro qualitate et necessitate temporum, ut reipublicae poscit utilitas, ferre sententiam. Et ut manifestius, quod dicimus, intelligatis, Aman filius Amadathi, et ani
Abbreviated transcription (Latin):
.UII. ꝓuintiarũ ducib ac pͥncipib qui
nr̃e obediunt ditioni: salucẽ dicit. Mul¬
ti bonitate pͥncipũ et honore qui in eos
collatus ẽ: abusi st̃ insuꝑbiã. & ñ solum
subiectos regib nituntur oppͥmere. s datã
sibi glãm non ferentes. in ipsos qui dedert̃
moliunt᷑ insidias agitare. nec condenti st̃
gr̃as ñ agere beneficiis: et humanitatis
inse iura uiolare: s dĩ qͦq cuncta cernen¬
tis. arbitrant᷑ se fugere posse sententiam
et intantũ uesaniȩ ꝓruꝑunt. ut eos qui
credita sibi officia diligent̃ obseruant.
et ita cuncta agunt ut om̃iũ laude sint
dũ aures pͥncipũ simplices et ex sua natu¬
ra alios existimantes. callida fraude subu̾¬
tunt. Quȩ res et ex ueterib ꝓbatur histo¬
riis. & ex his que geruntur cocidie: quomͦ
malis quibꝰdam suggestionib regũ studia
deprauant᷑. Unde ꝓuidendũ ẽ: paci om

Expanded text:
nciarum ducibus ac principibus, qui nostrae obediunt jussioni, salutem dicit. Multi bonitate principum, et honore qui in eos collatus est, abusi sunt in superbiam: et non solum subjectos regibus nituntur opprimere, sed datam sibi gloriam non ferentes, in ipsos, qui dederunt, moliuntur insidias. Nec contenti sunt gratias non agere beneficiis, et humanitatis in se jura violare; sed Dei quoque cuncta cernentis arbitrantur se fugere posse sententiam. Et in tantum vesaniae proruperunt, ut eos, qui credita sibi officia diligenter observant, et ita cuncta agunt ut omnium laude digni dum aures principum simplices, et ex sua natura alios aestimantes, callida fraude decipiunt. Quae res et ex veteribus probatur historiis, et ex his quae geruntur quotidie, quomodo malis quorumdam suggestionibus regum studia depraventur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ni nr̃i hester: cũ om̃i gente sua nouis qui¬
busdã atq in auditis machinis expetuut
admortẽ. Hoc cogitans ut illis interfectis
in sidiaret᷑ nr̃e solitudini: et regnũ ꝑsarũ
trans ferret in macedonas. Nos aũt pessi¬
mȩ mortaliũ uideos neci destinatos. in
nulla penitꝰ culpa repꝑimiis: s econtrario
iustis utentes legib. et filios altissimi ꝙ
maximi. semꝑq uiuentis dĩ. cuiꝰ benefi¬
cio et patrib nr̃is & nobis regnũ ẽ tradi¬
tũ. & usq hodie custodit᷑. Unde & eas
litt̃as quas sub noĩe nr̃o ille direxerat.
sciatis eẽ irritas. ꝓqͦ scelere ante portas hu¬
ius urbis id ẽ. sũsis. & ipse qui machinat᷑
aũt edictũ quod mittimꝰ incunctis urbi¬
bus ꝓponat᷑: ut liceat uideis uti legib su¬
is. Quib debetis eẽ aminiculũ. ut eos qui
adar. Hanc enĩ diẽ om̃ip̃s ds̃ meroris et
luctus. eis uertit ingaudiũ. Unde uos
int̃ ceteros festos dies hanc habetote diẽ

Expanded text:
nostri Esther, cum omni gente sua, novis quibusdam atque inauditis machinis expetivit in mortem: hoc cogitans, ut illis interfectis, insidiaretur nostrae solitudini, et regnum Persarum transferret in Macedonas. Nos autem, a pessimo mortalium Judaeos neci destinatos, in nulla penitus culpa reperimus, sed econtrario justis utentes legibus, et filios altissimi et maximi, semperque viventis Dei, cujus beneficio et patribus nostris et nobis regnum est traditum, et usque hodie custoditur. Unde eas litteras, quas sub nomine nostro ille direxerat, sciatis esse irritas. Pro quo scelere ante portas hujus urbis, id est, Susis, et ipse qui machinatusautem edictum, quod nunc mittimus, in cunctis urbibus proponatur, ut liceat Judaeis uti legibus suis. Quibus debetis esse adminiculo, ut eos, qui ADAR. Hunc enim diem, omnipotens Deus, moeroris et luctus, eis vertit in gaudium. Unde et vos, inter caeteros festos dies hanc habetote diem, et
Abbreviated transcription (Latin):
expensis. Popło etiã agroscolentẽ deci¬
mas fructuũ adi herosolimã uissit affer¬
re. ut habentes sacerdotes et leuite alim̃¬
ta ꝑpetua religionis iura ñ derelinque¬
rent. Et hi quidẽ libent̃ sequebant᷑: decre¬
ta neemiȩ. Ciuitatẽ uͦ ex inde contigit.
hoiũm multitudine compleri. Multa eti¬
am alia bona et laudib digna eũ summa
fecisset magnificentia neemias. ad senee¬
tutẽ ueniens defunctus ẽ: uir benignis¬

Expanded text:
nus. Populum etiam agros colentem decimas fructuum ad Hierosolymam jussit offerre, ut habentes sacerdotes et levitae alimenta, perpetua religionis jura non derelinquerent. Et hi quidem libenter sequebantur decreta Nehemiae. Civitatem vero exinde contigit hominum multitudine compleri. Multa etiam talia bona et laudibus digna cum summa fecisset magnificentia Nehemias, ad senectutem perveniens defunctus est. CAPUT VII
Abbreviated transcription (Latin):
ter hec obsederunt iherosolimam: s
hane quidẽ longo temꝑe post capien¬
tes. om̃s in ea habitantes intemerunt.
Erat eñi eis grauis desuꝑ munitio mu¬
rorũ et locinatura resistendo. Unde
castra metati sũt in hebron: et hanc ca¬
pientes om̃s interfecerunt. Relinque¬
batur aũt adhuc genus gigantium.
qui propt̃ magnitudines atq formas
innullo aliis hominibus ꝓximas. ultra
modũ admirabiles. hactenus eorũ ossa mon¬
strantur: innullo his de quibus fides ha¬
betur ȩqualia. Quorũ genus leuitis pre¬
cipue dedere munus: etiã cũ duorũ mi¬
liũ cubitis. Terrã qͦq dono dederunt ca¬
leb: monente mose. Hic enĩ fuit unus
exploratorũ: quos misit moses inchana¬
marianitidȩ qui fuit gener moseos: ter¬
ram ad possidendũ. Nam patriam relin¬
quentes secuti st̃ eos: et fuert̃ in deserco

Expanded text:
ter haec obsederunt Hierosolymam, sed hanc quidem longo tempore capientes, omnes in ea habitantes interemerunt. Erat enim eis valde gravis desuper munitio murorum, et loci natura resistendi. Unde castrametati sunt in Ebron, et hanc capientes omnia interfecerunt. » Relinquebatur autem genus adhuc gigantium, qui propter magnitudines atque formas in nullo aliis hominibus proximas ultra modum mirabiles. Hactenus eorum ossa monstrantur in nullo his de quibus fides habebatur aequalia. Quorum genus Levitis praecipue dederat munus, etiam cum duobus millibus cubitis terram quoque dono dederant manto Moseos; hic enim fuit unus exploratorum, quos misit Moyses in ChanaMadianitae, qui fuit gener Moseos, terram ad possidendum: nam patriam relinquentes secuti sunt eos, et fuerunt in deserto
Abbreviated transcription (Latin):
mus itaq eusebius filus achimȩ: qui atiẽ
hostiũ frequent̃ irrumpens. nequaquã ꝑ¬
sequendo cessauit donec ex eis nongentos
occid̾et. Post hunc erat elearar filius dodi:
qui cũ rege fuerat insarpa. Hic aliquando
srlitis formidantib palestinoꝵ exercitũ:
etꝰ hoc fugientib solus resticit. et irruens
suꝑ hostes occidit eorũ multos: itaut san¬
guine occisorũ gladiuis eius hereret index¬
tera. Et cũ isrłitȩ tc̃ palestinos uderunt
infugam eẽ conuersos: descendentes de
montib ꝑsecuti st̃ eos. Et mirabilis ac fa¬
mosissima uictoria tc̃ ꝓuenit: cũ elearar
tantos int̾fecisset hostes. eosq isrlite ꝑse¬
querent᷑. et sumerent spolia ꝑemptorũ.
Cercuis aũt fuit filius hel: nomine seme¬
as. Et hic eñi inpalestinoꝵ certaminib
dum in loco qui dicitur maxilla aciem
posuissent. & rursus hebrei metuentes eo¬
rum exercitũ refugerent: solus eorũ aciẽ
exercitumq portauit. Quorũ alios quidẽ

Expanded text:
m erat Eusebius filius Achineae, qui aciem hostium frequenter irrumpens, nequaquam pugnando cessavit, donec ex eis nongentos occideret. Post hunc erat Eleazar filius Dodi, qui cum rege fuerat in Sarpha. Hic aliquando Israelitis formidantibus Palaestinorum exercitum, et ob hoc fugientibus, solus restitit irruens super hostes, occidit eorum multos, ita ut sanguine occisorum gladius ejus haereret in dextera. Et cum Israelitae Palaestinos viderent in fugam esse conversos, descendentes de montibus persecuti sunt eos; et mirabilis ac famosissima victoria tunc pervenit, cum Eleazar tantos interfecisset hostes, eosque Israelitae persequerentur, et sumerent spolia peremptorum. Tertius autem fuit filius Heli, nomine Semeias. Et hic enim in Palaestinorum certaminibus, dum in locum qui dicitur Maxilla aciem posuissent, et rursus Hebraei eorum metuentes exercitum refugerent, solus eorum aciem exercitumque portavit. Quorum alios quidem
Abbreviated transcription (Latin):
nem palestini denuo pugnauerunt: suꝑ
quos exercitum muttente dauid. uirfortis
apparuit ephon cognatus eius. Nam con¬
tra singłos fortissimos palestinoꝵ solus pu¬
gnando deuicit eos: et alios uertic infu¬
gam. quoꝵ etiã multi in p̃lio ceciderũt.
aulo siquidẽ temꝑe palestini quiestẽ¬
tes: denuo castra posuer̃t cirea ciuitatẽ
quȩ erat ñ longe a finib hebreorũ. Eratq
int̾ eos uir. ꝓceritate. quidẽ sex cubicoꝵ:
habens etiã digitos in utroq pede uł ma
hoc ẽ. senos. Contra quẽ unus de exercitiu
dauid ionathes filius same pugnans. eo
deuicto tocius uictoriȩ auctor effectus:
maximȩ głȩ culmen accepit. Nã et ille
palestinus: głabatur se de prole gigantũ
existere. Post quã pugnã. nequaquam
contra isrlitas habuere certamina. Ex¬

Expanded text:
nem Palaestini denuo pugnaverunt; super quos exercitum mittente David, vir fortis apparuit Ephan cognatus ejus. Nam contra singulos fortissimos Palaestinorum solus pugnando peremit eos, et alios convertit in fugam, quorum etiam multi in praelio ceciderunt. aulo siquidem tempore Palaestini quiescentes, denuo castra posuerunt circa civitatem, quae erat non longe a finibus Hebraeorum: eratque inter eos vir proteritate quidem sex cubitorum, habens etiam digitos in utroque pede, nec hoc est, senos: contraque murum de exercitu David Jonathes filius Sames pugnans, eo devicto, totius victoriae effectus maximae gloriae culmen accepit. Nam et ille Palaestinus gloriabatur se de prole gigantum existere: post quam pugnam nequaquam contra Israelitas habuere certamina.
Abbreviated transcription (Latin):
garar ciuitatẽ: audiens hoc rex misit sup
eos exercitũ. int̾ quos tẽ debellator optimꝰ
exticit et ꝓbatissime dimicauit sabucetbe¬
us: qui erat unus fortissimorũ dauid. Hic
eñi multos hostiũ inclitus interemit: et ꝓ¬
lem gigantũ nimis audatia suȩ fortitudi

Expanded text:
Gazer civitatem, audiens hoc rex misit super eos exercitum. Intra quos tunc debellator optimus exstitit, et probatissime dimicavit Sabba Cheteus, qui erat unus fortissimorum David. Hic enim multos hostium inclytus interemit, et prolem gigantum nimis audacia suae virtuti
Abbreviated transcription (Latin):
iuros fortissimos et custodes. nichil om̃ino
et subiectorũ elegit. in qua timor ẽ om̃ib
equalis: dicens multo melius indĩ. quam
in hostiũ manus uicidere. Hec audiens
ꝓpħa renuntiauit dõ: qui morbũ et inte¬
ritum misit exercitui hebreorũ. Morielis¬
tur eñi ñ uno mͦ ut facile langor potuis¬
et lacent̃ immunens malũ uelocit᷑ ferebat
interitũ. Alii siquidẽ ꝑibant cũ uehemen¬
tibus dolorib et amaro gemitu animam
relinquebant: aliiuͦ ipsis passionibus
marcescebant. ita ut neq curã ex hib̾e
corꝑib p̃ualerent. s ꝓlabore deficerent.
Alii aũt repentinis tenebris eorũ conatus
abripientibus suffocati. ꝓtinus ex spira¬
bant: alii suꝑ mortuos quos sepeliebant
ipsi quoq moriebant᷑. in ꝑfectas relinq̃n¬
tes parit sepulturas. Incipiente itaq pe¬
stifero langͥore eos ab hora matutina pe¬
rimere. usq ad horam prandis. consum¬

Expanded text:
viros fortissimos, et custodes, nihil omnino viros fortissimos, et custodes, nihil omnino et subjectorum eligit, in qua timor omnibus est aequalis, dicens: Quia multo melius in Dei magis quam in hostium manus incidere. Haec audiens propheta renuntiabat Domino. Qui morbum et interitum misit in exercitum Hebraeorum. Moriebantur enim non uno modo, et facile languor potuiset latenter imminens malum velociter ferebat interitum. Alii siquidem periere cum vehementibus doloribus, et clamore gemituque animam relinquebant. Alii vero ipsis passionibus inardescebant, ita ut neque curam exhibere corporibus praevalerent, sed pro labore deficerent. Alii autem, repentinis tenebris eorum conatus abripientibus, suffocati protinus exspirabant. Alii super mortuos, quos sepeliebant, ipsi quoque moriebantur, imperfectas relinquentes pariter sepulturas. Incipiente itaque pestifero languore eos ab hora matutina perimere usque ad horam prandii consum
Abbreviated transcription (Latin):
pħis itaq declarantib dauid. quia ds̃ ei
irasceretur. supplicare cepit eumq rogare.
ut ꝓpitius eẽt. ueniamq peccati concede¬
ret. Tc̃ gͦ gad ꝓpħam misit ad eũ ds̃. tres
supplicii conditiones portantẽ. ut earũ
quã ꝓbaret eligeret. utrum uellet famẽ
inꝑiuntia generari annis septẽ. an trib
mensib pugnando unceretur ab hostib
an certe morbus et langor accideret tri¬
bus dieb hebreis. Ile uͦ in anxietatem
huiꝰ electionis om̃iũ rerũ pessimarũ in¬
currens. tribulabat᷑ : et uehement̃ animo
uidebatur eẽ confusus. Cumq ꝓpħadiee¬
ret hoc om̃inodis imminere: & responsum
uelocit᷑ exigeret. ut electam. ab eo conditi¬
ouẽ dõ renuntiaret: cogitans rex quia si
famẽ eligeret. contra alios hoc facere iud¬
retur. quando ipse quidẽ habens multa
frum̃ta ñ pateretur inopiam: reliquis u̾
ẽẽt angustia. Item si eligeret triũ m̃siũui¬
ctoriam hostiũ. ipse quidẽ habens cirea se

Expanded text:
is itaque declarantibus David, quod ei Deus irasceretur, supplicare coepit, eumque rogare ut propitius esset, et veniam peccati concederet. Tunc ergo Gad prophetam misit ad eum Dominus, tres supplicii conditiones portantem, ut earum quam probaret eligeret, utrum vellet famem in provincia generari annis septem, an tribus mensibus pugnando vinceretur ab hostibus, an certe morbus et languor accederet tribus diebus Hebraeis. Ille vero in anxietatem hujus electionis omnium rerum pessimarum incurrens, tribulabatur et vehementer animo videbatur esse confusus. Cumque propheta diceret, hoc omnimodo imminere, et responsum velociter exigeret, ut electam ab eo conditionem renuntiaret Deo, cogitans rex quia, si famem eligeret, contra alios hoc facere videretur, quando ipse quidem habens multa frumenta non pateretur inopiam, reliquis vero esset angustia; item si eligeret trium mensium victoriam hostium, ipse quidem habens circa se
Abbreviated transcription (Latin):
consuleret dm̃. Castra uͦ inimicoꝵ erant in
ualle fixa. usq ad ciutatem bethleem:
que ab ierosolimis procul ẽ stadiis iuginti.
dauiditaq sociis ait. Bonã aquã habemꝰ
in regione mea. Et p̃cipue laudabat eam.
quȩ erat inputeo iuxca portã. mirabat᷑q
si eẽt qui ex eo poculũ ei p̃beret. quod ma¬
gis optaret: quã siquis ei magnã pecuniã
adtempus offerret. Et cũ hȩc audissent isti
tres uiri. mox occurrentes et ꝑmedium
hostium iter facientes uenerunt ad bech¬
leem: et haurientes aquã denuo ad regẽ
ꝑ eoꝵ castra reuersi st̃. ita ut palestini eoꝵ
fidutiã et magnanimitatẽ obstupescen¬
tes. quia sic pauci eos contempnerent:
adimicatione cessarent. Delata siquidẽ¬

Expanded text:
consuleret Dominum. Castra vero inimicorum erant in valle fixa, usque ad civitatem Bethlehem, quae ab Jerosolymis procul est stadiis viginti. David itaque sociis ait: Bonam aquam habemus in regione mea, et praecipue laudabat eam quae erat juxta puteum in porta. Mirabatur si esset qui ex eo poculum ei praeberet, quod magis optaret quam si quis ei magnam pecuniam ad tempus afferret. Et haec cum audissent isti tres viri, mox occurrentes, et per medium hostium iter facientes venerunt ad Bethlehem, et haurientes aquam, denuo ad regem per eorum castra reversi sunt, ita ut Palaestini eorum fiduciam et magnanimitatem obstupescentes, quia sic pauci eos contemnerent, a migratione cessarent. » Tres i
Abbreviated transcription (Latin):
loeo aliquando contigerat abraham of¬
ferre filiũ suũ ysaae: quando eum iam pa¬
ratus eẽt occidere filiũ et in bolo caustum
ex hib̾e: in improuiso aries apparuit. et al¬
tare circumstetit. quẽ abraham sicut p̃di¬

Expanded text:
 aliquando contigerat Abraham offerre filium suum Isaac, quando, cum jam paratus esset occidere filium, et in holocaustum exhibere, improviso aries apparuit, et altare circumstetit, quem Abraham p
Abbreviated transcription (Latin):
masci sẏrie. rex ad adiis. quod dauid ex¬
pugnasset adrazarum: tanquã amicus
ad eius solatia cum magno uenit exerci¬
tii. eum sicut sꝑabat ab opp̃ssione libe¬
raturus. Et congressus denuo apud eu¬
fraten contra dauid: bello deuictus ẽ.
Ceciderunt enĩ ferientib eos hebreis
de exercitu ad adi: quasi uiginti milia
uiri. reliqui uͦ infugam conuersi sunt.

Expanded text:
masci Syriae rex Addus, quod David expugnasset Adaeazarum, tanquam amicus ad ejus solatia cum maximo venit exercitu, eum, sicut sperabat, ab oppressione liberaturus; et congressus denuo apud Euphraten contra David, bello devictus est. Ceciderunt enim, ferientibus eos Hebraeis, de exercitu Addi quasi viginti millia fere; reliqui vero in fugam conversi