comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aeꝑhoc &ꝰ audiuit a audit & audi&: quia sicut iam diximus.
hoc est illi audire. quod scire . cescire illi hoc e quodesse
Abillo igitur audiuit. audi& c̾audit : a quo ẽ: ab illo est a quo
procedit : Hic aliquis forsitanquerat : utrũ &a filio proce¬
dat sp̃s sc̃s: Filius enĩ solius patris ẽ. filius: & pater soliuis filu
est pater Sp̃s autẽ sc̃s. ñ est unius eorũ sp̃s : sed amborum:¬
ł labes ipsum dicentem: Nonenĩ uos estis quilo quimini : soo sp̃s
patris ur̃i. qui loquiturꝰ in uobis: habes c& apłm Misit deus¬
duo sunt. alius patris. alius filu: Absit: Uñu eñicorpꝰait. cum
signisicara aeccłam : moxq addidit : & unꝰ sp̃s : Etuide quomͦ
illiempleat trinitatẽ Sicut uocatiestis inquid. inuna spe uo¬
ut ad iam patrẽ nominod : Sequitur ergo: una sides : unũ babtis¬
ma : unus deus cpater om̃ium: quisuꝑ oñs. c ꝑom̃ia o ins

Expanded text:
hoc et audivit, et audit, et audiet: quia sicut jam diximus, hoc est illi audire quod scire, et scire illi hoc est quod esse. Ab illo igitur audivit, audit, et audiet a quo est: ab illo est a quo procedit. 6. Hic aliquis forsitan quaerat utrum et a Filio procedat Spiritus sanctus. Filius enim solius Patris est Filius, est Pater; Spiritus autem sanctus non est unius eorum Spiritus, sed amborum. Habes ipsum dicentem: Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis . Habes et Apduo sunt, alius Patris, alius Filii? Absit, Unum enim corpus ait, cum significaret Ecclesiam, moxque addidit, et unus spiritus ; et vide quomodo illic impleat Trinitatem, Sicut vocati estis, inquit, in una spe vout etiam Patrem nominet: sequitur ergo, Una fides, unum Baptisma: unus Deus et Pater omnium, qui super omnes, et per omnes
Abbreviated transcription (Latin):
enti&: qͣuam quidęm promit tentes. cir casidem ex ciderunt :
Nihil enĩ sic amant isti : quã scientiam promittere: assidemre¬
rum uerarum quas credereparuuili precipiuntur. ueludim¬
peritiã deridere.: Dicit aliquis: nihil nespiritales uirihabent in
doctrina. quod carnalib taceant & spirita libus eloquantur s
Sires pondereͦ non habent: continuo mihidicour exeplãpauli¬

Expanded text:
entiae, quam quidam promittentes, circa fidem exciderunt » . entiae, quam quidam promittentes, circa fidem exciderunt » . Nihil enim sic amant isti quam scientiam promittere; et fidem rerum verarum quas credere parvuli praecipiuntur, velut imperitiam deridere. 5. Dicet aliquis: Nihilne spirituales viri habent in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus eloquantur? Si respondero, Non habent, continuo mihi dicetur ex Epistol
Abbreviated transcription (Latin):
a odmonasteriã. postea sunt appellatanouis nominibus :
Restameripsȩ &̾ anteꝰ nomina sua erant: oo religionis ue¬
ritate firmantur : qua siam contra in pro bos desenduntur.: Iduersus imo¬
pieatem quoq armanorũ heretiçorũ. nouu nonieni patres omo
usior condider: sadmes nonrt̃ nouam. talinõe sigisiuerunt. ⁊¬
Hoc eniuocatur homouspoN. quod est ego ospater unum sumus. unius
uidelicas eiusdẽq substantia. : Namsi omnis nouitas ꝓfana eõe. nec
adño dicertesur: mandatum nouum do uobis. nectestam̃tum appella¬
rodunnouum: nec cantarcour uniuer saterra canticum nouum :
Sooprofane sunt uerborũ nouitates: ubidicit mulier audax ooꝰ
insipiens panes or cultos libenter adtingite. & aque firtiuedulce¬
dinem.: Abhac enim pollicitatione false scientia. prohibosꝰ &liam
illolo co apłs. ubidicit: oͥthimothee depositum custo diDeuitans
prosanas uocum nouitates. & contradictiones falsinominis sei¬

Expanded text:
a et monasteria postea sunt appellata novis nominibus, a et monasteria postea sunt appellata novis nominibus, res tamen ipsae et ante nomina sua erant, et religionis veritate firmantur, qua etiam contra improbos defenduntur. Adversus impiusion condiderunt: sed non rem novam tali nomine signaverunt; hoc enim vocatur Homousion, quod est, Ego et Pater unum sumus , unius videlicet ejusdemque substantiae. Nam si omnis novitas profana esset, nec a Domino diceretur, Mandatum novum do vobis ; nec Testamentum appellaretur Novum, nec cantaretur in universa terra Canticum novum. Sed profanae sunt verborum novitates, ubi dicit mulier insipiens et audax: Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem. Ab hac pollicitatione falsae scientiae prohibet etiam illo loco Apostolus ubi dicit: « O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitates, et contradictiones falsi nominis sci
Abbreviated transcription (Latin):
coaceruabunt: prurientes aurib : daueritate quidẽ audi¬
tum suum auertentes. ad fabulas autem conuertentur ::
Illi enisecrai furtiq: cõmemoratio. quadicitur. panes oc¬
cultesibent̃ adangite. & aquȩ surtiue dulerdinem : pͥruri¬
tum facit audientibus. in auribus spirita lit̃ formi cantib
Sicut quodam pruritu libidinis. ołiam in carne corrũpi¬
tur in tegritas castitatis.: Audite. itaq apłm talia pre uiden¬
tem: t ea uitanda salubrit̃ ammonentem.⁊ Profanas inquitd
uerborum nouitates euita.⁊ Multum eni prositiunt ad int¬
piodatem : & sermo eorũ sic̃ cancer serpit. ⁊ Et nonait. uer¬
borũ nouitates : sed ad didit profanas. : Sunt enĩ & doctrint
religionis congruentes uerborũ nouitates : sicut ipsum no
m̃xpianorum quando diciceperit sic̃ scriptum est .: In au¬
tiochia eniprimum post ascensionẽ dñi. apellati sunt apłi¬
discipłi
xp̃iani: sicut legitur inactibus a postolorum: & chenodõt hi¬

Expanded text:
coacervabunt prurientes auditu: et a veritate quidem auditum suum avertent, ad fabulas autem convertentur » . Illa enim secreti furtique commemoratio qua dicitur, Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem, pruritum facit audientibus in auribus spiritualiter fornicantibus, sicut pruritu quodam libidinis etiam in carne corrumpitur integritas castitatis. Audite itaque Apostolum talia praevidentem, et ea vitanda salubriter admonentem: Profanas, inquit, verborum novitates evita: multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum sicut cancer serpit . Et non ait, verborum novitates; sed addidit, profanas. Sunt enim et doctrinae religionis congruentes verborum novitates, sicut ipsum nomen Christianorum quando dici coeperit, scriptum est. In Antiochia enim primum post ascensionem Domini appellati sunt discipuli Christiani, sicut legitur in Actibus Apostolorum : et xenodochi
Abbreviated transcription (Latin):
Nicensihus defuit. a supplenđ fuit: Quando eͦnim supplos ur
quod defuit : ñ improb&xur quod fuit: ⁊ Nam o inipsis que sumi¬
mus alim̃tis usq ad eo ñ est lacti contrarius solidus cibus.: ut
ipselactes cat quopos sit ẽẽ app&itus in fantibus. ad quos ꝑ
matris ułnutricis ꝑuenit carnem: sic̃ fecit & iam mater
ipsa sapientia : quecum sit in excelsis angeloru solidus cib.
dignataest quodam modo lactes cereparuulis. cum uerbũ
caro factum est. &i habitauit in nobis.: S& ipse homoxp̃e.
qui ueracarne. uera cruce. ueramorte. uerare sur

Expanded text:
nicensibus defuit, et supplendus, fuit. Quando enim suppletur nicensibus defuit, et supplendus, fuit. Quando enim suppletur quod defuit, non improbatur quod fuit. Nam et in ipsis quae sumimus alimentis, usque adeo non est lacti contrarius solidus cibus, ut ipse lactescat, quo possit esse aptus infantibus, ad quos per matris vel nutricis pervenit carnem: sicut fecit etiam mater ipsa sapientia, quae cum sit in excelsis Angelorum solidus cibus, dignata est quodammodo lactescere parvulis, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Sed ipse homo Christus, qui vera carn
Abbreviated transcription (Latin):
oranates. ut uideamus faciemurãm: ut suppleamꝰ que de sunt
siderura: Intelligendi surit utiq ita primũ catez itat : ut
lacte alerent᷑. ñ solido cibo: cuius lactis adhebreos come mo¬
ratur ubertas eis quos uolebat cibi soliditate iam pascere:
propt̃quodait. Ideoq remit tenites in ituxpi uerbum. in con¬
sum mationem respiciam: non iteru iacientes fundam̃tu
poenitentia amortuis operibus. & sidei indimlauacri doctri
nȩ : inpositionis manus : resurrectionis oiam mortuorum:
coꝰ iudicii & term Hecestlactis ubertas. sine quo ñ uiuunt
quiam quidaẽ ratione utunitur ut possint cre dere : soo boñu
amalo ñ credendotantum. uerũ & iam intellegenido. quod ꝑ¬
tino ad solidum cibum. separare ñ possunt. Quod autem in
lactis cõmemoratione posuit & doctrinam: ipsa est queꝑ
symbolum traditur. & orationẽ dominicam. oo huic lac¬
ti absit ut sit contrarius cibus. rerũspiritalium sirma
intellegentia capienidus : qui colo sensibus est: tes salo¬

Expanded text:
us faciem vestram, et suppleamus quae desunt fidei vestrae . Intelligendi sunt utique ita primum catechizati, ut lacte alerentur, non solido cibo: cujus lactis ad Hebraeos commemoratur ubertas eis quos volebat cibi soliditate jam pascere. Propter quod ait: « Ideoque remittentes initii Christi verbum, in consupoenitentiae a mortuis operibus, et fidei in Deunae, et impositionis manuum, resurrectionis etiam mortuorum, et judicii aeterni » . Haec est lactis ubertas, sine quo non vivunt qui jam quidem ratione utuntur ut possint credere, sed bonum a malo, non credendo tantum, verum etiam intelligendo quod pertinet ad solidum cibum separare non possunt. Quod autem in lactis commemoratione posuit et doctrinam, ipsa est quae per symbolum traditur et orationem dominicam. 6. Sed huic lacti absit ut sit contrarius cibus rerum spiritualium firma intelligentia capiendus, qui Colossensibus et Thessalo
Abbreviated transcription (Latin):
ipso dicit: nonpos sum ameipso facerequicquam : sco sic̃
audio uidico: So illud cum expone remus secđm hoini¬
nem posseaccipi dixiniꝰ : ut oboedientiam suam qua fac¬
tus ÷ oboediens usq ad mortem crucis preñtias sesilius
uiderosur : dõ iudicium suturum quo uiuos o mortuos
iudicabit : quia hoc ꝑid facturus ÷ . quod silius hominis ÷⁊
Propterquod dix̃. pater ñ iudicat quȩquam. sꝯ om̃e uidi¬
tium dedit filio: quia in iudicio non forma qͣua a qualis
est patri nec abimpus uideripotest. soo forma hominis ap¬
parebit quaminoratus est coia modico minꝰ ab angelis.⁊
quamuis iam indaritate non pristinasit humilitate
uenturus conspicuus tinfut urus bonoru o malorum:
hinc ait. & illud Et potestatem dedit ei iudicium facere
qm̃ filius hominis est Inquib uerbis eius. manifestatur

Expanded text:
ipse dixit, Non possum a me facere quidquam: sicut audio, judico . Sed illud cum exponeremus, secundum hominem posse accipi diximus : ut obedientiam suam qua factus est obediens usque ad mortem crucis , praenuntiasse Filius videretur, et in judicio futuram, quo ius hominis est, propter quod dixit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium Filio dedit , quia in judicio non forma Dei, qua coaequalis est Patri, nec ab impiis videri potest, sed forma hominis apparebit, qua minoratus est etiam modico minus ab angelis , quamvis jam in claritate, non in pristina sit humilitate venturus, conspicuus tamen futurus et bonis et malis. Hinc ait et illud: Et potestatem dedit ei judicium facere, niam Filius hominis est . In quibus verbis ejus manifestatur
Abbreviated transcription (Latin):
quod sic as sumptaest a uerbounigenito : ut in mortalis consti¬
tueretur incaelo : atq: ita siera terra sublimis : ut in corrupti¬
bilis puluis. seder& addexteram patris :: hoc enĩ modo seiturũ
ad patrem dixit Nam prosecto adillum ibat : quicum illoerat:
Sed hocerat ire ad eum. & recedere a nobis: mutare atq im¬
mortale facere. quod mortale suscepit ex nobis . cleuarem
caelum. ꝑ quod fuit in terra pronobis: Iuis non hinc gaudeat:
qui sic diligit xp̃m. ut &suam naturam. iamin mortalem gratu¬

Expanded text:
quod sic assumpta est a Verboquod sic assumpta est a Verbotueretur in coelo: atque ita fieret terra sublimis, ut incorruptibilis pulvis sederet ad dexteram Patris. Hoc enim modo se iturum dixit ad Patrem: nam profecto ad illum ibat, qui cum illo erat. Sed hoc erat ire ad eum, et recedere a nobis, mutare atque immortale facere quod mortale suscepit ex nobis, et levare in coelum per quod fuit in terra pro nobis. Quis non hinc gaudeat, qui sic diligit Christum, ut suam naturam jam immortalem gratu
Abbreviated transcription (Latin):
fecitte. quiadicit ille quid factus sit propterte : Aequalis em̃
gister nr̃: Sidiliger&isme : gaudero is utiq: quia uado ad pa¬
trem: qui a pater maior me est: Cum dis cipulis audiamus.
uerba doctoris : non cũ alienis prosequamur astuciam de¬
ceptoris: Agios camus geminam substantiã xp̃i : diuinã stilica
qua aequalis estpatri : humanã. quamaior estpater : Utrũq:
nabilis o caro : xp̃m in his om̃ib: : xp̃m in singulis consitemur:
Iuis est ergo ꝑ quẽ mundus factus est : xps ihs: sed informa
dei : Quis est sub pontiopilato crucisixus : xp̃s ilis : sed in for¬
ma serui : Itẽ desingulis quib: homo constat: qrus non est de
recturus triduo iatuit insepulcro : xp̃s ihs̃ : sed in carnesola :¬
Dicitur ergo & in his singulis . xp̃s: Ueru hȩc om̃ia : non duo uel tres
sed unus est xp̃s: Ideoergo dixit. sidiligerto isme gau derais utiq:
qui auado ad patrem : quia naturȩ humane gratulandum est. eo

Expanded text:
fecit te, quia dicit ille quid factus sit propter te? Aequalis enim fecit te, quia dicit ille quid factus sit propter te? Aequalis enim gister noster, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. Cum discipulis audiamus verba doctoris, non cum alienis sequamur astutiam deceptoris. Agnoscamus geminam substantiam Christi; divinam scilicet qua aequalis est Patri, humanam qua major est Pater. Utrumque nalis et caro. Christum in his omnibus, Christum in singulis confitemur. Quis est ergo per quem factusDei. Quis est sub Pontio Pilato crucifixus? Christus Jesus, sed in forma servi. Item de singulis quibus homo constat. Quis non est derrecturus, triduo jacuit in sepulcro? Christus Jesus, sed in carne solaDicitur ergo in his singulis Christus. Verum haec omnia non duo, vel tres, sed unus est Christus. Ideo ergo dixit: Si diligeretis me, gauderetis utique quia vado ad Patrem . Quoniam naturae humanae gratulandum est, eo
Abbreviated transcription (Latin):
sepultus : Et quideiꝰ nisi carosepulta est sin eanima :
Acꝑ hoc cum eredimus indeisilium qui sepultus est : proseo¬
todeisilium dicimus carnem quar sola sepulta est Ipseer
goxp̃s silius deiaqualis patri in formadei: qui femos ĩpsum
exinaniuit Non fon mã deiamittens sed formã serui accipi¬
ens: Maior est cseipso : quiamaior est forma dei quaȩ amis¬
sanon est : quã serui qua ticcepta est Iuid itaq mirum. uel
quid indignum si scđm hanc formam seruilo quens. ait der
silius. Pater maior meest: & scđm deiformã loquens. ait
idẽ ipse deisilius
E go &ꝰ paterunum sumus: Unum sunt enim scđm id qđ deuserat
uerbum: Maiorestpater : secundum id quod uerbũ carofactũ
est: Dicam c&ꝰ iã: quod arriani a enomiani. negare non possunt
scđm hanc sormã serui puer ihs & iam parentib: suis minor erat : :
niaris deo  Ille in senaturam commendat humanã tu in illo audes
deformare diuinam: infidelis ingrate : id eo netuminuis eum qui

Expanded text:
sepultus? Et quid ejus nisi caro sepulta est sine anima? Ac per hoc cum credimus in Dei Filium qui sepultus est, profecto Filium Dei dicimus et carnem quae sola sepulta est. Ipse ergo Christus Filius Dei, aequalis Patri in fexinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens, major est et seipso; quia major est forma Dei quae amissa non est, quam servi quae accepta est. Quid itaque mirum, vel quid indignum, si secundum hanc formam servi loquens, ait Dei Filius, Pater major me est; et secundum Dei formam loquens, ait idem ipse Dei Filius, Ego et Pater unum sumus? Unum sunt enim, secundum id quod Deus erat Verbum: major est Pater, secundum id quod Verbum caro fatum est . Dicam etiam quod Ariani et Eunomiani negare non possunt: secundum hanc formam servi puer Christus etiam parentibus suis minor erat, quaniaris Deo? Ille in se naturam commendat humanam; tu in illo audes deformare divinam? Infidelis, ingrate, ideone tu minuis eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
us & saluatornr ihs̃ xp̃s. dixerat discipulis suis:
sidiligera isme : gauder& is utiq quia uado ad
patrem : quia paterma ior meest: Iuod exfor¬
ma seruieum dixisse. non exformadei inquaaqualis estpa¬
tri. nouit fides . qua religiosis estmentib: sixa : non calũpnio¬
sis cõ dem̃tib: sigta: De in desub iuncxit : et nunc dixi uobis. pri¬
us quamfiat : ut cum factũ fuerit credatis: quid est hoo : cũ
magis homocrederedebeat. antequã fiat id quodcredenduniẽ :
Haec est enilaus fidei : si quod creditur nonuid& ur: Namquid
magnum est sic reditur quod uid& ur : scđm illameius dem
dñisententiã quando discipulũ arguit dicens. quia uidistime¬

Expanded text:
discipulis suis: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quia Pater major me est. Quod ex forma servi eum dixisse, non ex forma Dei in qua aequalis est Patri, novit fides quae religiosis est mentibus fixa, non calumniosis et dementibus ficta. Deinde subjunxit: Et nunc dixi vobis prusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis. Quid est hoc, cum magis homo credere debeat antequam fiat id quod credendum est? Haec est enim laus fidei, si quod creditur non videtur. Nam quid magnum est si creditur quod videtur, secundum illam ejusdem Domini sententiam, quando discipulum arguit dicens: Quia vidisti
Abbreviated transcription (Latin):
quia noñstatim cum illo in ae ternitate regnamus:
differtur enĩ quod p&imus non negatur . Uerũ ta¬
men. orantestan quam seminantes non deficiamus.
tẽporeenĩ proprio m&emus. & simulpa amus qm̃
benep&imus. ut non fatiat quod non bene p&imꝰ.
quia & ad hocꝑtin& quodineadẽ oratione domini¬
cadicimus: ne nos inferas intẽptationẽ :Neq enim
par uaest tẽptatio : sicontratuamsit causam tu apos¬
tulatio: Non autẽ ne¬
tẽ ne u gligenter audiendumẽ : qđ
dñs nequis quã eũ
putar& qđ se promisit face¬
re p&entib sinei
patre ee. facturum cũ dixis¬
sc quod cuniq: pecteritis in nõe meo hocfatiã. con¬
tinuo subiecit ⁊ ut glorific&ur pater insilio: siquid
p&reritis innõe nieo hoc fatiã : Nullomo doigitur
sinepatre hocfilius facit: q̃uando quid ẽ. ut millo
pater glorificaur. propterea facit :: facit ergo
pater infilio. ut filius glorisic&ur in patre. & facit

Expanded text:
quia non statim cum illo in aeternitate regnamus. quia non statim cum illo in aeternitate regnamus. Differtur enim quod petimus, non negatur. Verumen orantes tanquam seminantes non deficiamus; tempore enim proprio metemus . Et simul petamus quando bene petimus, ut non faciat quod non bene petimus; quia et ad hoc pertinet quod in eadem oratione dominica dicimus, Ne nos inferas in tentationem . Neque enim parva est tentatio, si contra tuam sit causam tua postulatio. Non autem negligenter audiendum est, quod Dominus, ne quisquam eum putaret quod se promisit facere petPatre esse facturum, cum dixisset, Quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam, continuo subjecit, Ut glorificetur Pater in Filio, si quid petieritis in nomine meo, hoc faciam. Nullo modo igitur sine Patre hoc Filius facit, quandoquidem ut in illo Pater glorificetur, propterea facit. Facit ergo Pater in Filio, ut Filius glorificetur in Patre: et facit
Abbreviated transcription (Latin):
cit . quod estnomeneiꝰ si delib eiꝰ. Estquippe impus
& dampnator qui dignatur sidelib ẽe. saluator.:
Quiere dit in eum quodcũq paierit in eo nomine
quodẽ illis qui credunt meum. hoc facit . qm
hoc sicut saluator facit¬
 Siautem quie u
credit aliquid ꝑ igno¬
lutem suam pocit noninomine saluato¬
ris poit : Quia saluator eiꝰ nonerit. Si quod
eiꝰ salutẽ inpediatfecerit. ⁊Ulnde tunc expe¬
dit potius ut non fatiendo propter quõd in¬
uocatur. faciꝗt quoduocatur. Ropterea non solũ
saluator s& etiũ magisterbonus : ut fatiat quod¬
eumq poeierimus. in ipsaoratione quã nobis dedit
docuit quid paeamus: ut & iamsicintelle gamus
non paere nos in nõe magistri quod p&imus praet̃
regulam ipsius magisterii: Sane quadam quã uis
maĩstrũ p&amus . Nontunc quando p&imus facit :
sactamenfacit : Neq enĩ qui a & illu dpa imus ut ue
niat regũ dei . propterea non facit quod pocimus.

Expanded text:
cit, quod est nomen ejus fidelibus ejus. Est quippe impiis cit, quod est nomen ejus fidelibus ejus. Est quippe impiis et damnator, qui dignatur fidelibus esse Salvator. Qui ergo credit in eum, quodcumque petierit in eo nomine, quod est illis qui credunt in eum, hoc facit; quoniam hoc sicut Sal. Si autem qui in eum credit, aliquid lutem suam petit, non in nomine Salvatoris petit, quia Salvator ei non erit, si quod ejus salutem impedit, fecerit. Unde tunc expedit potius ut non faciendo propter quod invocatur, faciat quod vocatur. Propterea non solum Salvator, sed etiam magister bonus, ut faciat quodcunque petierimus, in ipsa oratione quam nobis dedit, docuit quod petamus, ut etiam sic intelligamus non petere nos in nomine magistri quod petimus praeter regulam ipsius magisterii. Sane quaedam quamvis magistrum petamus, non tunc quando petimus facit, sed tamen facit. Neque enim qui et illud petimus facit, ut veniat regnum Dei , propterea non facit quod petimus,
Abbreviated transcription (Latin):
postolos suos insua promis sione faudauit : Eui¬
qlaigitur homosidelis & ingilanter audi quod
illic positum estinnõe meo  dpsum enim quod cumq
nonait paeieritis ut eumq: sed in nõe meo Iui promi sit
ergo tãmagium bene sitium queuocatur : utiq xp̃s i lis.¬
Nonitaq nos saluos faci& quicumq ex: sasrex salua¬
tor.: Ac ꝑ hoc quodcũq p&imus aduersus utilitatẽ
salutis : non p&imus in nõe saluatoris.  tamen ip¬
sesal uator ẽ. Nonsolum quando facit quod p&imus.
salutem. nonfitiendo potius exib& saluatorem ⁊
Nouit enimme dicus quid̃ prosua quid contrasalu
tenisuam poscat agrotus. & ideo contrari a poscen¬
tis non facit uoluntat̾em : ut faciat sanitate : ua
propter quando uolumus ut faciat quod cũq p&imꝰ:
non ut cũq s& mnnomine eiꝰ p&amus. hoc est in nomi¬
ne saluatoris p&amus .: Nonergo contrasa lutem nos¬
tram pocamus : quod si fecerit᷑. non ut saluator fa¬

Expanded text:
postolos suos in sua promissione fraudavit? 3. Evipostolos suos in sua promissione fraudavit? 3. Evigila igitur, homo fidelis, et vigilanter audi quod illic positum est, in nomine meo: ipsunon ait, petieritis, utcunque, sed in nomine meo. Qui promisit ergo tam magnum beneficium, quis vocatur? Utique ChrisNon itaque salvos nos faciet quicunque rex, sed rex Salvator. Ac per hoc quodcunque petimus adversus utilitatem salutis, non petimus in nomine Salvatoris: et tamen ipse Salvator est, non solum quando facit quod petimus,  contra salutem, non faciendo, potius se exhibet Salvatorem. Novit enim medicus quid pro sua, quid contra suam salutem poscat aegrotus: et ideo contraria poscentis non facit volpropter quando volumus ut faciat quodcumque petimus, non utcumque, sed in nomine ejus petamus, hoc est in nomine Salvatoris petamus. Non ergo contra nostram salutem petamus: quod si fecerit, non ut Salvator fa
Abbreviated transcription (Latin):
tis hoc fatiãm: Sidsaliquap&enti b fidelib & iã consu¬
lendo non facit: Anforte solis a postolis dictum debemꝰ
accipere: absit. Ande eñ ad hocuenit ut dicera : su¬
ꝑius dixerat: qui credit in me :opera quas fatio & ipseftti
& & maiora horũ fati&. ⁊ Dequa repristino sermone trac¬
tauimus ⁊ & nequisquam hoc sibitribuera& ut& iam illa
ad eositaq: loquebatur dicend&. Quicredit in me. in
qui dõ donante & iam nos sumus: qui utiq: non quod¬
cũq paierimus accipimus Ipsos quoq: beatissimos si
cogitemus a postolos: inuenimus emͣ eum qui plus om̃ib
la borauit. non autem ipsesed gradeicum ipso. ter dñm
rogas se. ut ab illo disceder& angelus satane : necta¬
men quod rogauerat accepisse . :Quid dicimus caris si¬
mi: putabimus ne hoc promissum ubia it. Quodcuq
paeieritis hoc fatiam. Nec apostolis suis se cõpletum ab
illo s & cuitandem quod promitat inplebit: sia¬

Expanded text:
tis, hoc faciam, si Deus aliqua petentibus fidelibus etiam consutis, hoc faciam, si Deus aliqua petentibus fidelibus etiam consulendo non facit? An forte solis Apostolis dictum debemus accipere? Absit. Unde enim ad hoc venit ut diceret, superius dixerat, Qui credit in me, opera quae ego facio, faciet, et majora horum faciet: de qua re pristino sermone tractavimus. Et ne quisquam hoc sibi tribueret, ut etiam illa Ad eos itaque loquebatur dicendo, Qui credit in me, in quibus eo donante etiam nos sumus, qui utique non quodcumque petierimus accipimus. Ipsos quoque beatissimos si cogitemus Apostolos, invenimus eum qui plus omnibus laboravit, non autem ipse, sed gratia Dei cum ipso , ter Dominum rogasse ut ab eo discederet angelus satanae, nec tamen quod rogaverat accepisse . Quid dicemus, charissimi? Putabimusne hoc promissum ubi ait, Quodcumque petieritis, hoc faciam, nec Apostolis fuisse ab illo completum? Et cui tandem quod promittit implebit, si A
Abbreviated transcription (Latin):
osumeratar: Iuandoenim nos delectant mala & non de¬
lectant bona : rogaredebemus potius dm̃ utdelect nbona
quam ut concedantur mala : Nonquia malum est carnib
uesoi᷑ cum dehacre loquens a postolis. dicat. Om̃is crea¬
tura deiboaest. & nihil abiciendum. quod cũ gratiarũ
accione accipitur : sed quia sicut ipsetemait. malum ẽ.
homini qui per offensionẽ manducat : & si hominis offensio¬
nem : quantomaas deicuius in is rahaelitis non paruaerat
offensio repudiare quod dabatsapientia. & p&ere id quod
in hiabat concupiscentia : quamuis illi nec p&ꝰerent : s&qs
deerat murmurarent: S& ut sciremus nonde icreatu¬
rameẽ. culpabilem. sed in. obedientiã contuma cem &
in ordinatam cupiditatẽ . non propter por cum sa propter
pomumortem homo primus inuenit. & esiu primatus suos
non propter gallinam. sed propter lenticulam ꝑdidit.:
Iuomo doergo itelligen dumest. quod cumq p&ieri¬

Expanded text:
o sumeretur. Quando enim nos delectant mala, et non deo sumeretur. Quando enim nos delectant mala, et non delectant bona, rogare debemus potius Deum ut delectent bona, quam ut concedantur mala. Non quia malum est carne vesci, cum de hac re loquens Apostolus dicat, Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione accipitur : sed quia sicut item ipse ait, Malum est homini qui per offensionem manducat ; et si hominis offensionem, quanto magis Dei? Cujus in Israelitis non parva erat offensio, repudiare quod dabat sapientia, et petere id quod inhiabat concupiscentia: quamvis illi nec peterent, sed quia deerat murmurarent. Sed ut sciremus non Dei creaturam esse culpabilem, sed inobedientiam contumacem et inordinatam cupiditatem; non propter porcum, sed propter pomum mortem primus homo invenit , et Esau primatus suos non propter gallinam, sed propter lenticulam perdidit . 2. Quomodo ergo intelligendum est, Quodcumque petieri
Abbreviated transcription (Latin):
AGnamn spem dñs suis ꝑmisit
sperantib dicens: quia ego
ad patrẽ uado & quod cũq
p&ieritis in nõe meo. hoc fatiã. :Sic ergo ꝑrexit ad
patrem : ut non relinquer& indigentes. s& ex au¬
dir& p&̾antes. ⁊ S& quid ẽ. quod cumq p&ieritis in¬
les ei p&ere & non accipere: anforte propter ea
quia male paunt : Nam hoc ex probrauit apłs iaco¬
b dicens. ⁊ Pa̾itis & non accipitis. eo quodma lepeta¬
usurus eoquo lult ac ci pere
depotius miserante. non
accipit. ⁊ro in desi hoc
abillo paeitur unde homo
ledatur & exauditur : magis metuendum est. nequod potest
non dare propitius d& iratus. : Annon ui dem̃us isra
helitas malosuo in p&rasse quod cul pabili concupiscentia
p&ierunt: Concupierant t̾nm carnib ues ci q̃uib: plue¬
batur mannadecaelo. ⁊ fastidiebant quippe quod habe¬
bant . & quod non habebant inpudenter ꝓ&ebant : qua¬
si non melius p&erent . Non ut cib: quide erat. indecenti
desiderio praestar&ur: sed ut illequi aderat sanato fastidi¬

Expanded text:
agnam spem Dominus suis promisit sperantibus, dicens: Quia ego ad Patrem vado, et quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Sic ergo perrexit ad Patrem, ut non relinqueret indigentes, sed exaudiret petentes. Sed quid est, quodcumque petieritisles ejus petere, et non accipere? An forte propterea quia male petunt? nam hoc exprobravit apostolus Jacobus dicens: Petitis, et non accipitis, eo quod male petausurus eo quod vult accipere, Deo potius miserante non accipit. Proinde si hoc ab eo petitur, unde homo exauditus laedatur; magis metuendum est, ne quod possit Deus non dare propitius, elitas malo suo impetrasse quod culpabili concupiscentia petierunt? Concupierant enim carnibus vesci , quibus pluebatur manna de coelo. Fastidiebant quippe quod habebant; et quod non habebant, impudenter petebant: quasi non melius peterent, non ut cibus qui deerat indecenti desiderio praestaretur, sed ut ille qui aderat sanato fastidi
Abbreviated transcription (Latin):
solo sa aiam spũ sco : Neq id tantum sed & iam seipso : quia
idem ipse in formadei. maior est seipso: Nequȩ enim homoxp̃s. non
dicitur filius dei : quod & iam sola caroeius insepulcromeruit
inunigent filium dei qui sub pontio pilato erueifixus est oo

Expanded text:
solo, sed etiam Spiritu sancto: neque id tantum, sed etiam seipso; quia solo, sed etiam Spiritu sancto: neque id tantum, sed etiam seipso; quia idem ipse in forma Dei major est seipso. Neque enim homo Christus non dicitur Filius Dei, quod etiam sola caro ejus in sepulcro meruitin unigenitum Dei Filium, qui sub Pontio Pilato crucifixus est
Abbreviated transcription (Latin):
uado ad patrẽ : quia patermaior meest : Perquod ergo filius
non est aqualis patri : per hoc enit iturus ad patrem. a quo
tre: sed cum illo est᷑ ubiq: totus pari diuinitate. quã nullus
contin& locus¬
Cumenĩ in forma deiea. sicut apłs loquitur : non rapinam arbi¬
tratus ost es se aqualis deo: Iuomodo enirapina possit ẽẽ na¬
tura : quȩ non erat usurpata sednata :. sem& ⁊ ipsum autem
ex inaniuit : forma serui accipiens: Nonergo amittens illã :
sed accipiens istam: E omodo seex inaniens : quo hicminor appa¬
rebat quã apud patrẽ manebat : Forma quippeserui accessit:
non formadei recessit: Hac est as sumpta : non illa consumpta :
Propterhanc dicit. patermaior meest : propt̃illam uero ego
cꝰ pater unũ sumus: hoc adtendat arrianus & adtentione sit
sanus : ne contentione situanus aut quod peius est. in sanus :
haereñ est formaserui : inqua filius deiminor est non patre

Expanded text:
vado ad Patrem; quia Pater major me est. Per quod ergo Filius vado ad Patrem; quia Pater major me est. Per quod ergo Filius non est aequalis Patri, per hoc iturus erat ad Patrem, a quo tre; sed cum illo est ubique totus pari divinitate, quam nullus continet locusCum enim in forma Dei esset, sicut Apostolus loquitur, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quomodo enim rapina posset esse natura quae non erat usurpata, sed nata? Semetipsum autem exinanivit, formam servi accipiens : non ergo amittens illam, sed accipiens istam. Eo modo se exinaniens, quo hic minor apparebat quam apud Patrem manebat. Forma quippe servi accessit, non forma Dei recessit: haec est assumpta, non illa consumpta. Propter hanc dicit, Pater major me est: propter illam vero, Ego et Pater unum sumus . 2. Hoc attendat arianus, et attentione sit sanus: ne contentione sit vanus, aut, quod est pejus, insanus. Haec est enim forma servi, in qua Dei Filius minor est, non Patre
Abbreviated transcription (Latin):
quia ego dixiuobis. uado & uenio aduos: Sidili¬
geraisme gauder& is utiq: quia uado ad pa¬
trem : quia pater maior merst : Nincergo
turbari & formidare poterat cor illorũ quod ibat abris. quamuis
uenturus ad eos : neforsitanaregem lupus hoc inter uallo inua¬
der& pastoris absentia : S& aquib: homo absced ebat : deus nonre¬
linquebat: Etidemipsexp̃s : homo c& deus: Ergo &sibat. ꝑ hor qđ
homoerat : & manebat ꝑ id quoderat : Ibat ꝑ id quod uno locoe¬
rat : manebat ꝑ id quod ubiq: erat : Curitaq: turbar& ur a
formidarteꝰ eorum eor quando ita deserebat oculos. ut nondese¬
ner& cor : quamuis &iamdeus quinullo continas ur loco discedat
ab eorum cordib: qui eum relinqunt. morib non pedib: : & ueni¬
at ad illos qui con uertuntur ad eum. non facie sed side : cacce¬
dunt adeum.mente non carne: Ut autem intellegerent
scđm id quod homoerat eum dixisse. uadoa uemo aduos:
ad iecit adq ait:. Sidiliger& isme. gaudero is utique quia

Expanded text:
do et venio ad vos. Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. Hinc ergo turbari et formidare poterat cor illorum, quod ibat ab eis, quamvis venturus ad eos, ne forsitan gregem lupus hoc intervallo invaderet pastoris absentia. Sed a quibus homo abscedebat, Deus non relinquebat: idem ipse Christus, homo et Deus. Ergo et ibat per id quod homo erat, et manebat per id quod Deus erat: ibat per id quod uno loco erat, manebat per id quod ubique erat. Cur itaque turbaretur et formidaret cor, quando ita deserebat oculos, ut non desereret cor? Quamvis Deus etiam qui nullo continetur loco, discedat ab eorum cordibus, qui eum relinquunt moribus, non pedibus; et veniat ad eos qui convertuntur ad eum non facie, sed fide, et accedunt ad eum mente, non carne. Ut autem intelligerent secundum id quod homo erat eum dixisse, Vado et venio ad vos; adjecit, atque ait, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia ego
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus. alterius non possumus : Sed conscientia : ñ¬
quã est nisi innobis : Sp̃s autẽ sc̃s. potestẽẽ. sine nobis ⁊
ad modum uidendus est non potest a nobis: si nonsit
in0
Nonrelinquam uos orphanos. ueniamaduos: uq ad id quodait .

Expanded text:
videmus, alterius non videmus. Sed conscientia nunvidemus, alterius non videmus. Sed conscientia nunquam est, nisi in nobis: Spiritus autem sanctus potest esse etiam sine nobis; odum videndus et sciendus est, non potest a nobis, si non sit in Non relinquam vos orpha
Abbreviated transcription (Latin):
nis. immicaẽ. deo ⁊ Legienĩ dei non est subiecta: nec enĩ
potest.⁊: Ueludsi dicamus: iniusticia. iusta eẽ non potest.
Mundum quippe ait. hoc loco. mundi significans dilecto¬
res . Nuae dilectiononẽ a patre : x ideo dilectioni huiꝰ
mundide quasatis agimus ut minuatur & cõsumatur
innobis. Contraria est dilectiodei. quaȩ diffunditur in
ergo eum accipere non potest: qui a nonuid& eum.
nec scĩ eum.: Poneni hab& inuisibiles oculos mun¬
potest. Mosautem inquid cognos c&is eum. qui a apuđ
uosmanebit . & in uobiserit : Merit in eis ut maneat :
non manebit ut sit : Rius enĩ est eẽ alicubi quam ma¬
nere : Sedneputarent quod dictum est. apud uos ma¬
nebit. itadictum quẽ ad modum aputd hominẽ hos¬
pes uisibiliter manere consueuit. exposuit quid dixe¬
in nobis eiꝰ scientia. Sic enĩ a nobis uid& ur iinobis.
& nr̃a conscientia : Nam fatiem uidemus alterius.
nram uidere non possumus: : Conscientiam uero nram

Expanded text:
eum: legi enim Dei non est subjecta; nec enim potest ; velut si dicamus, Injustitia justa esse non potest. Mundum quippe ait hoc loco, mundi significans dilectores, quae dilectio non est a Patre . Et ideo dilectioni hujus mundi, de qua satis agimus ut minuatur et consumatur in nobis, contraria est dilectio Dei, quae diffunditur in cergo eum accipere non potest, quia non videt eum, neque scit eum. Non enim habet invisibiles oculos munpotest. 5. Vos autem, inquit, cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Erit in eis ut maneat, non manebit ut sit: prius est enim esse alicubi, quam manere. Sed ne putarent quod dictum est, apud vos manebit, ita dictum quemadmodum apud hominem hospes visibiliter manere consuevit; exposuit quid dixein nobis ejus scientia. Sic enim a nobis videtur in nobis et nostra conscientia: nam faciem videmus alterius, nostram videre non possumus; conscientiam vero nostram
Abbreviated transcription (Latin):
non habenti. uerum &iam habenti. non in cas sumꝓ
mittitur: Non habenti quidẽ. ut habeatur : habenti
autem ut amplius habeatur. Mãnisiab aliominꝰ.
ab alio amplius haber&ur : sc̃s xliseus. scõ haliae non di¬
cer&. Sp̃s quiẽ. inte : duplosit inme Quando autẽ ait
iohannes baptista. non enimadme nsuram dat deus spm̃.
deipso dei filiolo qua batur . cui non est datus sp̃s ad men¬
surã : quia in illo habitat om̃is plenitudo di uinitatis. cor
poraliter. Meq: enim sine gratia sp̃s scĩ.ẽ. mediator

Expanded text:
non habenti, verum etiam habenti, non incassum non habenti, verum etiam habenti, non incassum promittitur: non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius habeatur. Nam nisi ab alio minus, ab alio amplius haberetur, sanctus Elisaeus sancto Eliae non diceret: Spiritus qui est in te, duplo sit in me . 3. Quando autem ait Joannes Baptista, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum , de ipso Dei Filio loquebatur, cui non est datus Spiritus ad mensuram; qNeque enim sine gratia Spiritus sancti, est mediator
Abbreviated transcription (Latin):
dnm non dicebant : nec tameneum adhuc habebant. si
Quiquantũ habendus suerat. nondũ habebant . :Nabe¬
bant itaq minus. danduserat ei samplius . Habebant¬
babebant .: Dequomunere apłus loquens. ait. ⁊¬
Nos autẽ non spm̃ huius mundi accepimus: sed sp̃m qui
ex deoest: it sciamus quȩ a deo donata sunt nobis :
sedbis numero dñs rgit : Mox ut eni resurrex̃ amor¬
tuis insufflansait ⁊ Accipite sp̃m scm̃. Nonquidigitur qr
tuncdedit. ideo nonmisit & iam postea qu ẽ promisit:
& postea abipsomissus ecȩlo : qua propter. cur ipsa quae
fac taest euidenter donatio eiꝰ. bis facta fuerit. aliaqua¬
nere di lectio. Haec eius gemina est inmanifestatio¬
ne factadonatio : Et sialia causa quae renda est. non
nunc eiꝰ inquisitione. in longiorem quã oport& modũ
posse : & id nospos se atq: agere tanto minus quan¬
to illum percipimus minus: Tanto autẽ amplius. quan¬
to illum percipimus am plius.: Prom de nonso lum

Expanded text:
Dominum non dicebant: nec tamen eum adhuc habebant, sicDominum non dicebant: nec tamen eum adhuc habebant, sicqui quantum habendus fuerat, nondum habebant. Habebant itaqhabebant. De quo munere Apostolus loquens ait: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . sed bis numero Dominus egit. Mox enim ut resurrexit a mortuis, insufflans ait: Accipite Spiritum sanctum . Numquid igitur quia tunc dedit, ideo non misit etiam postea quem promisit? et postea ab ipso missus e coelo ? Quapropter cur ipsa quae facta est evidenter donatio ejus, bis facta fuerit, alia quanere dilectio, haec ejus gemina est in manifestatione facta donatio. Et si alia causa quaerenda est, non nunc ejus inquisitione in longiorem quam oportet modum ervare non posse; et id nos posse atque agere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius. Proinde non solum
Abbreviated transcription (Latin):
git . profecto necsilium diligit : sed quod sibi ipse con¬
Multienim uoce dicunt. corde autẽ & factis
ne gant. sicut detalib ait. Nonfitentur se
nos se dm̃. factis autemnegant Sine gatur factis. procul
dubio & iamdicitur factis. Nemo itaq: dicit dñs iħs. ani¬
nio. uerbo facto corde ore opere: Ne modicit dñs ilis
apłi dicebant dñs iħis. : Etsi eo modo dicebant: ut nonfic¬
tedicerent: ore consitentes. cordefactis non negantes:
Prorsus siueratiter hoc dicebant : procul dubiodiligebant .
quomo do ergo diligebant nisi in sp̃u sc̃o : & tanen eis prius
inpert& ur. utdiligant eum. & eius mandata conseruent
ut accipiant spm̃ scm. quẽ nisi haberent. profecto dilige¬
recꝰeiꝰ mandata seruare non possent Restat ergo ut in¬
telligamus sp̃inscm̃ habere quidiliait. & habendomere¬
riutplus habeat. & plus habendo plus diligit : Iamitaq
habebant spm̃ discipuliquẽ dñs promite bat. sinequoeũ

Expanded text:
git; profecto nec Filium diligit, sed quod sibi ipse conMulti enim voce dicunt, corde autem et factis negant: sicut de talibus ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Si negatur factis, procul dubio etiam dicitur factis. Nemo itaque dicit, Dominus Jesus, animo, verbo, facto, corde, ore, opere, nemo dicit, Dominus JApostoli dicebant, Dominus Jesus: et si eo modo dicebant, ut non ficte dicerent, ore confitentes, corde et factis negantes; prorsus si veraciter hoc dicebant, procul dubio diligebant. Quomodo igitur diligebant, nisi in Spiritu sancto? Et tamen eis prius imperatur ut diligant eum, et ejus mandata conservent, ut accipiant Spiritum sanctum: quem nisi haberent, profecto diligere et mandata servare non possent. 2. Restat ergo ut intelligamus Spiritum sanctum habere qui diligit, et habendo mereri ut plus habeat, et plus habendo plus diligat. Jam itaque habebant Spiritum discipuli, quem Dominus promittebat, sine quo eum
Abbreviated transcription (Latin):
mundus non potest accipere : quia nonuid& eim. nec
scit eum:: Uos autem cognos c&̾is eum. quia apuduos
manebit. & in uobis erit : Multa sunt quȩ in istis pau¬
cis uerbis dñi requirantur : Sed multũ est ad nos om̃i¬
aqua hic qua renda sunt quȩ rere. uel om̃ia
citate. quid dicere debeamus & qui daudire debra
& ab illo quod non possumus poscite.: Sp̃m paraclitum
xp̃s promisit a postolis : Quo autem modo promiserit.
aduertamus: Si diligitis me inquid: mandatame a
seruate: & ego rogabo patre : & alium paraclitũ dabit
uobis. ut mane ad uobiscum in& ernũ. sp̃mueritatis. ⁊

Expanded text:
accipere; quia non videt eum, nec scit eum. Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Multa sunt, quae in istis paucis verbis Domini requirantur; sed multum est ad nos vel omnia quae hic quaerenda sunt quaerere, vel omnia citate, quid dicere debeamus, et quid audire debeatet ab illo quod non possumus poscite. Spiritum paracletum Christus promisit Apostolis; quo autem modo promiserit, advertamus. Si diligitis me, inquit, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobi
Abbreviated transcription (Latin):
nobis nihil repugna  ex nobis. & nihil nos inuicem lateat in cordi
b: uris: Nec ignoro istadñi uerba o iam sic accipiposse. ut eiusdẽ
sententiae repaditiouideatur : Pacemrelin quo uobis. pacem
um concor diter uincimus : utdesideremus pacem. ubiad uer¬
sarium non habebimus: Quod uero dñs adiunxit atq: ait. non
quamo domundus dat ego douobis: quid est aliud. nisi non quo¬
modo homines dant quidiligunt mundum. itado uobis&
qui propterea dansibipacem : ut sinemolestialitium atq bello¬
ri. non deo sco amicosuo mundo ꝑ fruantur: Etquod iustis¬
ñc dant pacem. ut non eos ꝑsequantur: Eꝓxẽẽ non potestuera :
uli non est uera concordia : quia disiuncta sunt corda: Iuomo¬
doenĩ consors dicitur. qui sortem iungit : ita illeroneors dicen¬
dus est qui corda iungit: Nosergoharis simi quib: xp̃spa
cem reliquiđd. & pacemsuam nobis dat. non sicut mundus

Expanded text:
nihil nobis repugnet ex nobis, et nihil nos invicem lateat in cordibus nihil nobis repugnet ex nobis, et nihil nos invicem lateat in cordibus nostris. Nec ignoro ista Domini verba etiam sic accipi posse, ut ejusdem sententiae repetitio videatur. Pacem relinquo vobis, pacem um concorditer vincimus, ut desideremus pacem, ubi adversarium non habebimus. Quod vero Dominus adjunxit, atque ait: Non quomodo mundus dat, ego do vobis; quid est aliud, nisi, non quomodo homines dant qui diligunt mundum, ita do vobis? Qui propterea dant sibi pacem, ut sine molestia litium atque bellorum, non Deo, sed amico suo mundo perfruantur: et quando justis dant pacem ut non eos persequantur, pax non potest esse vera, ubi non est vera concordia; quia disjuncta sunt corda. Quomodo enim consors dicitur, qui sortem jungit; ita ille concors dicendus est, qui corda jungit. Nos ergo, charissimi, quibus Christus pacem relinquit, et pacem suam nobis dat, non sicut mundus,
Abbreviated transcription (Latin):
testreferri ad utrĩq: & iam quod semel dictum est : Anforte co
hic aliquid lato. quod pasendum est & quae rendum. o ad quod
pulsantib aperiendum : Iuisi enim pacem suam eam uoluit in¬
telligi qualem habc ipse : Pax uero ista quam nobis reliquid iturꝰ
in hoc scło. nã est potius dicenda quã ipsius : Illi quippenihilre¬
pugnat inseipso : qui nullum habo om̃i nopeccatum : Nos autẽ
talem pacem nunc habemus: inqua ad huc ditamus. dimitteno¬
liam legem in menbris. repugnantem legim̃tis nr̃ae: Itẽq: internos ipsos
stpax nobis : quia inuic ẽ nobis credimus. quod inuicem diligamus
S& nec ips aplena est : quia cogitationes cordisnm. inuicem non uidemꝰ.
inuicemopinamur: Itaq: ista. oiam si abillo nobis relicta ẽ : pax nr̃a est :
Nssenuim abipso nonhaberenus otalem: so psenonhalce talem: Site¬
nuerimus usq ifinem qualem aecepimus qualem habebimus. ubi

Expanded text:
est, et potest referri ad utrumque, etiam quod semel dictum est? An forte et est, et potest referri ad utrumque, etiam quod semel dictum est? An forte et hic aliquid latet quod petendum est et quaerendum, et ad quod pulsantibus aperiendum? Quid si enim pacem suam eam voluit intelligi qualem habet ipse? Pax vero ista quam nobis relinquit in hoc saeculo, nostra est potius dicenda quam ipsius. Illi quippe nihil repugnat in seipso, qui nullum habet omnino peccatum: nos autem talem pacem nunc habemus, in qua adhuc dicamus, Dimitte noliam legem in membris nostris, repugnantem legi mentis nostrae . Itemque inter nos ipsos est nobis pax, quia invicem nobis credimus quod invicem diligamus: sed nec ipsa plena est, quia cogitationes cordis nostri invicem non videmus; in deterius opinamur. Itaque ista etiamsi ab illo nobis relicta est, pax nostra est: enim ab illo, non haberemus et talem; sed ipse non habenuerimus usque in finem, qualem accepimus, qualem habet habebimus, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ubinũ quã de stntire possimus : sacẽ reliquid nobis. ned eoccultis nr̃is
inuicem inditemꝰ cum in hoc sumus mundo : pacem suam dabit nobis.
cummani festa bit eogitationes cordis. & tunc lauserit unicinq: adeo
In illo tamen atq ab illo nobis estpax : siuequã nobis reliquit iturus
ad patrẽ : siue quam nobis dedit perducturus nos ad patrem : Quid
autem nobis reliquid astendens a nobis : nisi scipsum dum receđ ano¬
bis. Ipseest enimpax nr̃a : quifecit utraq: unum: Paxergo ipseno¬
bis est : & cum credimus qua est. & cum uidemus eum sicuti est
Sienim quã diusumus incorpore corruptibili quod ag grauat ani¬
mam. cum ꝑfidem ambulamꝰ non ꝑ spetiem . nondeserit peregri¬
nantes ase ÷ quanto magis cum adipsam spetiem uenerimus. nox in¬
plebit ex se : Sed quid est quodait. Pacem relinquo uobis. non ad¬
didit meam. Ubiuero ait do uobis. ibidixitmeam: Utrum subau

Expanded text:
ubi nunquam dissentire possimus. Pacem relinquit nobis, ne de occultis nostris ubi nunquam dissentire possimus. Pacem relinquit nobis, ne de occultis nostris invicem judicemus, cum in hoc sumus mundo: pacem suam dabit nobis, cum manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo . In illo tamen atque ab illo nobis est pax, sive quam nobis relinquit iturus ad Patrem, sive quam nobis dabit nos perducturus ad Patrem. Quautem nobis relinquit ascendens a nobis, nisi seipsum, dum non recedit a nobis? Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum . Pax ergo ipse nobis est, et cum credimus quia est, et cum videmus eum siSi enim quamdiu sumus in corpore corruptibili quod aggravat animam, cum per fidem ambulamus, non per speciem, non deserit peregrinantes a se ; quanto magis cum ad ipsam speciem venerimus, nos implebit ex se? 4. Sed quid est quod ubi ait, Pacem relinquo vobis, non addi
Abbreviated transcription (Latin):
mendaraur : eam nullo modo humana capere utiq: posset infirmitas :
Cumergo om̃i nosit inseparabilis : num quã trinitas eẽ sciro ur. si
semꝑ inseparabiliter dicer& ur: Nam cum dicimus patrem&c filiũ
a sp̃m som̃ non eos utiq dicimus simultum ipsi nom pos sinteẽ
nonsimil: Iuoduero ad didit cõmemorabit uos : intellegeredebemꝰ
etiã quod iubemur non obliuis ci saluberrimos monitus. ad grãmꝑti¬
nere quanos commemorat sps: Pacem inqunid relinquo nobis. pa¬
cłm nieam douobis: Hoc est. quodlegimus apud prophaam : pacem su¬
perparem. Pacem nobis re liquitturus : pacemsuam dabit nobis infine
uenturus : Patem nobis reliquiđ in hoc sđo : pacem suam dabit nobis in fu¬
turo: sacems nobis reliquid. inquamanentes. hosteminntimus.
patemsuam dabit nobis quandosine hosteregnabimus: sacem re¬
li quit nobis. ut hic in uicem diligamus. pacemsuam dabitnobis.

Expanded text:
mendaretur, eam nullo modo humana capere utique posset infirmitas. mendaretur, eam nullo modo humana capere utique posset infirmitas. Cum ergo omnino sit inseparabilis, nunquam Trinitas esse sciretur, si semper inseparabiliter diceretur: nam et cum dicimus Patrem sanctum, non eos utique dicimus simul, cum ipsi non possint esse non simul. Quod vero addidit: Commemorabit vobis, intelligere debemus etiam quod jubemur non oblivisci, saluberrimos monitus ad gratiam pertinere, qua nos commemorat Christus. Pacem, inquit, relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hoc est quod legimus apud prophetam: Pacem super pacem. Pacem nobis relinquit iturus, pacem suam nobis dabit in fine venturus. Pacem nobis relinquit in hoc saeculo, pacem suam nobis dabit in fuulo. Pacem suam nobis relinquit, in qua manentes hostem vincimus: pacem suam nobis dabit, quando sine hoste regnabimus. Pacem relinquit nobis, ut etiam hic invicem diligamus: pacem suam nobis dabit,