comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cecum in suas ⁊dt̃ animũ tenebͣs.
hoc qͥcqͥd placet excitẽtꝙ m̃tes.
Infimis tellꝰ aluit cau̾nis. Splen¬
curas animeruinas. hancqͥsqͥs
pot̾it notare lucem. Candidos
solis radios negabit. Bo. Assen¬
mꝰ ea q̃ appecunt᷑ a płib. iccirco
inuicem disc̾pant. Cũꝙ alt̾i abeẽt
alt̾m. plenũ absolutũꝙ bonũ af¬
in unam ueluti formam atꝙ ef¬
ficientiã colligunt᷑. ut q̃ suffici¬
entia est. ead sit potũtia reu̾en¬
tia claritas atꝙ iocunditas. Nisi
gͦ unum atq idem oĩa sint. nͥl
ꝯstat hr̃e qͦd int̾ expetenda nu¬
minime bona sunt. cũ uͦ unũ
eẽ ceꝑint bona fiunt ñne ħ ut
bona sint unitatis adeptione
detur. p. S omne qͦd bonũ
ẽ boni participatõe bonũ ẽẽ ꝯ¬
cedis an minime. Ita ẽ inꝗͣ .P.
Oportet gͥ idẽ eẽ unũ atꝙ bo¬
num. simili rõne ꝯcedas. Eadẽ

Expanded text:
ecos in suas condunt animos tenebras. Hoc, quicquid placet excitatque mentes, infimis tellus aluit cavernis; splencuras animae ruinas; hanc quisquis poterit notare lucem, candidos Phoebi radios negabit. Assenimus ea quae appetuntur pluribus idcirco inuicem discreparent, cumque alteri abesset alterum plenum absolutumque bonum af fieri cum in unam ueluti formam atque efficientiam colliguntur, ut quae sufficientia est eadem sit potentia, reuerentia, claritas atque iucunditas, nisi uero unum atque idem omnia sint, nihil habere quo inter expetenda numinime bona sunt, cum vero unum esse coeperint, bona fiunt, nonne, haec ut bona sint unitatis fieri adeptione detur. — Sed omne, quod bonum est, boni participatione bonum esse concedis an minime? — Ita est. — Oportet icitur idem esse unum atque bonum simili ratione concedas; eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstantiã ꝑmanendi. deuitare.
ꝑniciem. B. Confiteor inꝙͣ. nc̃
me indubitato c̾nere. q̃ dudũ
inc̾ta uidebant᷑. Ed aut̃ inqͥt sub¬
siste̾re ac ꝑmanere pecit. id unũ
eẽ desididat. B. Consentio. Sed

Expanded text:
nstantiam permanendi, deuitare perniciem. – Confiteor, inquam, nunc me indubitato cernere quae dudum incerta uidebantur. – Quod autem, inquit, subsistere ac permanere petit id unum esse desidera
Abbreviated transcription (Latin):
u̾am hanc pet̾ẽ possis agnoscas.
bo. Id qͥdem inꝗͣ. iam dudũ
uehem̃t̾ expecto. P. Sed cũ in
faciendũ censes. ut illiꝰ sũmi bo¬
ni sedem reꝑire uideam᷑. Bo.
Inuocandũ inꝗͣ. rerũ omniũ pa¬
trẽ qͦ p̃termisso nullũ rite fun¬
dat᷑ exordium. Recte inqͥt illa:
atq simulita modulataẽ. O qͥ
ꝑpetua mundũ rõne gub̃nas.

Expanded text:
uperest ut unde ueram hanc petere possis agnoscas. – Id quidem, inquam, iam dudum uehementer exspecto. – Sed cum, faciendum censes, ut illius summi boni sedem repperire mereamur? — Invocandum, inquam, rerum omnium patrem, quo praetermisso nullum rite fundatur exordium. — Recte, inquit, ac simul ita modulata est:. O qui perpetua mundum ratione gubernas,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ in habitet ita ꝯsidera. Dm̃ rer̃
inunis hũanoꝵ ꝯceptio ꝓbat ani¬
moꝵ. Nam cũ nichil deo meliꝰ ex¬
cogitari pͭ. queat id qͦ meliꝰ nicħ
sit rerum omniũ pͥnceps ẽẽ ñ

Expanded text:
 habitet, ita considera. Deum, rerum mmunis humanorum conceptio probat animorum; nam cum nihil deo melius excogitari queat, id quo melius nihil sit, rerum omnium princeps esse non
Abbreviated transcription (Latin):
obstantia penetraret. ñne in¬
cͦspectis uiscerib illud alcipia¬
dis uł absalon pulcherrimũ
corpꝰ tͣpissimũ uideret᷑. G te pul¬
crũ uideri. ñ tua nat᷑a. s ocłoꝵ
spectantiũ reddit infirmitas.
S estimate ꝗͣ. uultis nimia
corporis bona. cũ sciatis hoc
quod cũꝙ miramini tͥduane
febͥs ignicło posse dissolui.
redig̾e licet. quod hec que nec
p̃stare q̃ pollicent᷑ bona posst̃.
nec omniũ bonoꝵ ꝯg̾gatione

Expanded text:
obstantia penetraret, nonne inobstantia penetraret, nonne introspectis uisceribus illud Alcibiadis superficie pulcherrimum corpus turpissimum uideretur? Igitur te pulchrum uideri non tua natura, sed oculorum spectantium reddit infirmitas. Sed aestimate quam uultis nimio corporis bona, dum sciatis hoc quodcumque miramini triduanae febris igniculo posse dissolui. in summam licet quod haec quae nec praestare quae pollicentur bona possunt nec
Abbreviated transcription (Latin):
ad beaticudinẽ iue deuia q̃dã
sint nec ꝑduce quẽꝙͣ. eo ualent.
ad qͦd se ꝑduct᷑as eẽ ꝓmittũt. Qͣ¬
tis uͦ implicite malis sint demõ
es habenti: ignitatib fulgere
uelis: Danti supplicabis. ⁊ qͥ p̃i¬
re cet̾os honore cupis. poscenti
humilitate uilesces. Potentiã¬
ne desidas: Subiectoꝵ insidiis
obnoxius ꝑiculis subiacebis.
Głam petis: Sed ꝑ asꝑaqueq
distractꝰ securus eẽ desistis.
degis: Sed quis ñ sꝑnat uel a¬
biciat uilissime. fragilissime
fragili possessione nitunt᷑. Ñ
enĩ elefantos mole: ⁊ tauros ro¬
bore suꝑare pot̾itis:Nũ tigri¬
des uelocitate p̃ibitis: Respi¬
cite celi spaciũ. fortitudinẽ. ce¬
leritatẽ:⁊ aliqͣndo desinite
uilia mirari. qd̃ qͥdẽ celũ ñ his
potiꝰ ẽ ꝙͣ. sua qͣ regit᷑ rõne mi¬
randũ. forme uͦ nitorrapidꝰ
ẽ et uelox: ⁊u̾naliũ floꝵ mu¬
tabilitate fugacior. Quod si¬
ut ait aristotiles. linceis ocłis
homines ut̾ent᷑ ut eoꝵ uisꝰ

Expanded text:
e deviae quaedam sint, nec perducere quemquam eo valeant ad quod se perducturas esse promittunt. Quantis vero implicitae malis sint, brevies habenti. Dignitatibus fulgere velis? danti supplicabis; et qui praeire caeteros honore cupis, poscendi humilitate vilesces. Potentiamne desideras? subjectorum insidiis obnoxius, periculis subjacebis. Gloriam petis? sed per aspera quaeque distractus, securus esse desistis. gis? sed quis non spernat et abiiciat vilissime fragilissimefragili possessione nituntur! Num enim elephantos mole, tauros robore superare poteritis, num tigres uelocitate praeibitis? Respicite caeli spatium, firmitudinem, celeritatem et aliquando desinite uilia mirari. Quod quidem caelum non his potius est quam sua qua regitur ratione mirandum. Formae uero nitor ut rapidus est, ut uelox et uernalium florum mutabilitate fugacior! Quodsi, ut Aristoteles ait, Lyncei oculis homines uterentur, ut eorum uisus
Abbreviated transcription (Latin):
P hoc quod iubet faciem laua
cie. ita decor totius oꝑationis aĩe
ꝯsistit in intentione. Punctionẽ
intentio si in omni actione nr̃a.
aut honorem dei. aut utilicatẽ

Expanded text:
 hoc quod jubet faciem lavarcie, ita decor totius operationis animae consistit in intentione. Per unctionem intentio, si in omni actione 1236 nostra aut honorem Dei, aut utilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uolumꝰ cc̃ fortassis nec indig
num sireu̾entia exhibeatur.
Sepe enim diabolus qͦs ꝑ inui¬
riam quasi ĩpingendo ñ ua¬
let ꝓsternere. ꝑ reu̾entiam
qͣi occulte suffodiendo nititur
supplantare. Mens ienĩ hoĩs c¬
tiꝰ in laude sua decipit᷑. qr qͦd libñ¬
tius accipit. difficilius repellit.

Expanded text:
volumus, tunc fortassis nec indignum num, si reverentia exhibeatur. Saepe autem diabolus, quos per injuriam quasi impingendo non valet prosternere, per reverentiam quasi occulte suffodiendo nititur supplantare. Mens etenim hoin laude sui decipitur, quia quod libentius accipit, difficilius repellit
Abbreviated transcription (Latin):
Esse autẽ illa dicimꝰ que neꝙ in¬
tensione crescunt neq recͣctione
minuunt᷑. neq uariationib
sue natẽ subsid̃us nixa custodi¬
unt. he autẽ sunt qͣlitates qͣn¬
titates. forme. magnitudines.
paruitates. equalitates. habitu¬
dines. accus. dispositiones. loca
tẽpora. ⁊ qͥcqͥd adunatũ qͦdamͦ
corporib inuenit᷑. q̃ ipsa qͥdẽ
nat᷑a incorporea sunt ⁊ ĩmuta
bilis sub̃e rõne uigentia. parti
tactu uariabilis rei in u̾tibilẽ

Expanded text:
Esse autem illa dicimus, quae nec intentione crescunt, nec retractione minuuntur, nec variationibus suae se naturae subsidiis nixa custodiunt. Haec autem sunt qualitates, quantitates, formae, magnitudines, parvitates, aequalitates, habitudines, actus, dispositiones, loca, tempora, et quidquid adunatum quodammodo corporibus invenitur. Quae ipsa quidem natura incorporea sunt, et immutabilis substantiae ratione uigentia, partictactu uariabilis rei in uertibilem
Abbreviated transcription (Latin):
net. Cum uͦ orõni uehem̃ter
insistimꝰ. stat iħc ut lucem resti¬
tuat. quia d̃s incorde figitur.
⁊ lux amissa reparat᷑. Ea que ꝑ¬
scrutari plenius nitimur. sepe
ueriꝰ orando qͣm inuestigando
cit. Melius ẽ autem cũ silentio
orare cordis. ꝙͣ. solis u̾bis sine in¬

Expanded text:
 cum vero orationi vehementer insistimus, stat Jesus ut lucem restituat, quia Deus in corde figitur, et lux amissa reparatur. Valde s plenius nitimur, saepe verius orando quam investigando cit. Melius est autem cum silentio orare cordis, quam solis verbis sine in
Abbreviated transcription (Latin):
seruit: Grã saluatͥx ⁊ bona q̃
nat᷑a pͥmũ corrupta ꝑdidit res¬
taurat: ⁊ q̃ imꝑfecta ñdũ accep̃
aspirat. ꝑ pͥma bona libum ar¬
bitͥum reparat᷑. ꝑ scd̃a bona li¬
berũ arbitͥum oꝑat᷑. In pͥmis
bonis ds in homine oꝑatͣ In se¬
cundis bonis ds hoĩ cooꝑat᷑. pͥ¬
ma bona donũ dei sunt: iñ m̃i¬
tum hoĩs. scda bona ⁊ dei st̃ ꝑ¬

Expanded text:
seruit, gratia salvatrix et bona quae natura primum corrupta perdidit restaurat, et quae imperfecta nondum accepit aspirat. Per prima bona liberum arbitrium reparatur, per secunda bona liberum arbitrium operatur. In primis bonis, Deus in homine operatur; in secundis bonis, Deus homini cooperatur. Prima bona donum Dei sunt non meritum hominis; secunda bona et Dei s
Abbreviated transcription (Latin):
in xͥanis inicia. s finis. Paulus
male cepit: & bñ finuit. Iude
laudat᷑ exordium s finis in ꝑdi¬
tione cdamnat᷑. Cepisse multoꝵ
ẽ. ad culm̃ ꝑuenisse paucoꝵ. Ytꝰ¬

Expanded text:
ianis initia, sed finis; quia Paulus male coepit, sed bene finivit. Judae laudantur exordia; sed finis perditionis damnatur. Coepisse multorum est, ad culmen venisse pauco
Abbreviated transcription (Latin):
te ut qͦs bonos imꝓbos uecen¬
suerint. eos qͦ uti estimant
ẽẽ necesse sit. At quim hocho¬
minũ iudicia depugnant. ut
qͦsali p̃mio: alii dignos sup¬
plicio arbitrent᷑. S concedamꝰ
ut aliqͥs possit bonos malos ue
discerne. Tunc gͥ pot̾it intueri
illam intimam temꝑiẽ ueluti
in corporib dici solet animoꝵ ñ
enĩ ẽ dissimile mniracłm nescienti
cur sanis corporib. his qͥdem dul¬
cia. ilł uͦ amara iueniant. Cur
uͦ acriorib adiuuantur. stupers
tatis ipsius atq egͥtudinis modũ
tẽꝑam̃tũq dinoscit: mininre mi¬
ratur. Qͥd uͦ aluid animoꝵ salꝰ
do ꝗͣ. uicia. Qs autẽ alius ẽ. uł¬
seruator bonoꝵ uel maloꝵ de¬
pulsor. ꝙͣ. rector ac mod̾acor m̃¬
tiũ ds: Qͥ cum exalta ꝓuidntie
specula respicit. qͥd unicuiq
rueniat agnoscit. ⁊ qd̃ iuenire
nouit accõinodat. hinc ⁊̃ fit il¬
lud fati uł ordinis insigne mi¬
racłm. cũ absciente deo gerit᷑
qd̾ stupeant ignorantes. Nã ut

Expanded text:
t, ut quos probos improbosve censuerint, eos quoque, uti existimant, esse necesse sit? Atqui qui in hoc hominum judicia depugnant et quos alii praemio, alii 5 supplicio dignos arbitrantur. Sed concedamus, ut aliquis possit bonos malosve discernere; num igitur poterit intueri illam intimam temperiem, veluti in corporibus dNon enim dissimile est miraculum nescienti cur sanis corporibus his quidem dulcia illis uero amara conueniant, cur uero acribus adiuuantur. At tatis ipsius atque aegritudinis modum temperamentumque dinoscit, minime miratur. Quid uero aliud animorum salus do quam uitia? Quis autem alius uel seruator bonorum uel malorum depulsor quam rector ac medicator mentium deus? Qui cum ex alta prouidentiae specula respexit, quid unicuique conueniat agnoscit et quod conuenire nouit accommodat. Hic iam fit illud fatalis ordinis insigne miraculum, cum ab sciente geritur quod stupeant ignorantes. Nam ut
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scius ds uisionisq eiꝰ p̾sens sẽꝑ
et̾nitas cũ nr̃oꝵ actuũ fut᷑a qͣli¬
tate ꝯcurrit. bonis p̃mia. malis
supplicia dispensans. Nec frustra
st̃ in deo posite spes p̃cesꝙ. que
cũ recte sint. in efficaces eẽ ñ pos¬
st̃. Ad u̾samini gͥ uicia colite uir¬
tutes. ad rectas spes animũ sub¬
leuate. humiles p̃ces in excelsa
erigite. Magna uob est si dissi
iudicis cuncta c̾nentis. Exphe¬

Expanded text:
praescius deus uisionisque eius praesens semper praescius deus uisionisque eius praesens semper aeternitas cum nostrorum actuum futura qualitate concurrit bonis praemia malis supplicia dispensans. Nec frustra sunt in deo positae spes precesque, quae cum rectae sunt inefficaces esse non possunt. Auersamini igitur uitia, colite uirtutes, ad rectas spes animum subleuate, humiles preces in excelsa porrigite. Magna uobis est, si dissiiudicis cuncta cernentis.
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ad intuitũ relata diuinũ neces
sue lib̾tatem ñ desiñt. fiunt gͥ ꝓ
culdubio ͦta q̃ futura ds ẽẽ p̃¬
noscit. s eoꝵ quedam de lib̾o ꝓ¬
nire potuissent. Qͥdgͥ refert ñ¬
eẽ necessaria. cũ ꝓpt̾ diuine scĩe
cognitionẽ. modis omnib neces¬
sitatis instare ueniant: hoc .s.
oriens.⁊ gͣdiens homo. q̃ dũ st̃
ñ fieri ñ possunt. eoꝵ tam̃ unũ
pͥus quoq ꝗͣ fieret neceẽ erat
existere. alt̾m u minime. Ita ⁊̃¬
tunt. s eoꝵ hoc qͥdẽ de rerũ ne-¬
cessitate descendit. illud uͦ de po¬
testate facientium. haut gͥ inuiria
diximus. ħsi ad diuinã notitiam
referãtur necessaria. si ꝑse ⁊side¬
rent᷑ necessitatis ẽẽ nexib absolu¬
ta. sicuti omne qͦd sensil patet.
si ad rõem referas uniu̾sale ẽ. si
sint manet intem̾ata mortalib
arbitͥi libͥtas. Nec inique leges ab¬
solutis ab omni necessitate uolũ¬
tatib p̃mia penasq ꝓpont̃. Ma¬
net ⁊̃ spectator desuꝑ cunccoꝵ

Expanded text:
 ad intuitum relata diuinum necesssuae libertate non desinunt. Fient igitur procul dubio cuncta quae futura deus esse praenoscit, sed nire potuissent. Ecce ex esse necessaria, cum propter divinae scientiae conditionem modis omnibus, necessitatis instar, eveniant? Hoc sciloriens, et gradiens homo, quae dum fiunt, non fieri non possunt: eorum tamen unum prius quoque quam fieret, necesse erat existere: alterum vero minime. Ita tent, sed eorum hoc quidem de rerum necessitate descendit illud uero de potestate facientium. Haud igitur iniuria diximus haec si ad diuinam notitiam referantur necessaria, si per se considerentur necessitatis esse nexibus absoluta, sicuti omne quod sensibus patet si ad rationem referas uniuersale est, si sint, manet intemerata mortalibus arbitrii libertas nec inique leges solutis omni necessitate voluntatibus premia penasque proponunt. Manet etiam spectator desuper cunctorum
Abbreviated transcription (Latin):
q idem futurũ. cũ ad diuinã
nat᷑a ꝑpendit᷑. liberũ ꝓrsꝰ atq
absolutũ uderi. Que st̃ enĩ ne¬
cessitates. simplex una uelutiqd̃
necesse ẽ. cmnes homines esse
mortales. Alt̾a ꝯdicionał. ut sia¬
liquẽ ambulare scias. eũ ãbula¬
re necesse ẽ. qd̃ enim qͥsq nouit.
id eẽ alit̾ ac notũ ẽ ne quit. S
hec ꝯditio minime secũ illã neces¬
sitatẽ tͣħit. hanc enĩ necessitatem.
ũ ꝓpͥafacit nat᷑a. s iditionis adiec¬
tio. Nulla enĩ necessitas cogit in¬
cecłe uoluntate gͣdientẽ. qͣmuis
eũ tunc cũ gͣdit᷑ incedẽ necessariũ
sit. Eodẽ gͥ mͦ si quid ꝓuidentia

Expanded text:
que idem futurum cum ad diuinam que idem futurum cum ad diuinam natura perpenditur, liberum prorsus atque absolutum uideri. Duae sunt etenim necessitates, simplex una, ueluti quod necesse est omnes homines esse mortales, altera condicionis, ut si aliquem ambulare scias, eum ambulare necesse est; quod enim quisque uouit, id esse aliter ac notum est nequit, sed haec condicio minime secum illam simplicem trahit. Hanc enim necessitatem non propria facit natura sed condicionis adiectio; nulla enim necessitas cogit incedere uoluntate gradientem, quamuis eum tum cum graditur incedere necessarium sit. Eodem igitur modo, si quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuenient. nec rerum iudicia
fundit. unoq sue m̃tis intuitu.
tã necessarie ꝙͣ ñ necessarie uen¬
tura dinoscit. sicuti uos dũ pari¬
ter ambulare in t̾ra hominem.
⁊ oriri incelo solem iudecis ꝗͣ qͣ
simul utrq sit. ispectu tam̃ disc̃¬
nitis: ⁊ hoc uolũtariũ. illud eẽ necesan
ũ iudicatis. Itagͥ cuncta despicieis
diuinꝰ int̾uitꝰ. qͣlitatẽ rerũ mini¬
me ꝑtͣbat apud se qͥdem p̾senti¬
um. ad ꝯditionẽ uͦ tp̃ris fut᷑arũ.
Q fit ut hoc ñ sit opinio s u̾ita¬
te potiꝰ nixa cognitio. cũ exta¬
turũ quid ẽẽ cognoscit. qd̾ idẽ
existendi carere necessitate ñ
nesciat: hic si dicas qd̃ euent᷑um
ds̃ iudet. id euenire ñ polse. qd
aut̃ ñ pot̾ ñ euenire. id ex neces¬
sitate ⁊tingere. meq ad hoc no.¬
m̃ necessitatis astͥngas. fatebor
rem quidẽ solidissime u̾itatis.
s cui uix aliqͥd nͥ diuinispecu¬
lacor accessĩt. Respondebo nã¬

Expanded text:
provenient. Nec rerum iudicia provenient. Nec rerum iudicia confundit unoque suae mentis intuitu tam necessarie quam non necessarie ventura dinoscit, sicuti vos, cum pariter ambulare in terra hominem et oriri in caelo solem videtis, quamquam simul utrumque conspectum tamen discernitisium iudicatis. Ita igitur cuncta dispiciens diuinus intuitus qualitatem rerum minime perturbat apud se quidem praesentium ad condicionem uero temporis futurarum. Quo fit ut hoc non sit opinio sed ueritate potius nixa cognitio, cum exstaturum quid esse conoscit quod idem exsistendi necessitate carere non nesciat. Hic si dicas quod euenturum deus uidet id non euenire non posse, quod autem non potest non euenire id ex necessitate contingere, meque ad hoc nomen necessitatis adstringas, fatebor rem quidem solidissimae ueritatis, sed cui uix aliquis nisi diuini speculator accesserit. Respondebo nam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aut̃ do semꝑ et̾nus ac p̃sentariꝰ
statꝰ. Scia quoꝙ eius omnẽ tẽꝑeis
suꝑg̾ssa notitionẽ in suemanet
simplicitate p̃sentie. finitaꝙ p̃¬
t̾iti ac fut᷑i spacia ꝯplectens. omĩa
qiͣ iamgerant᷑ in sua simplici cog¬
nitione ꝯsiderat. Itaq si p̃scien¬
tiam pensare uelis qua cuncta
scĩam nunꝗͣ. deficientis instan¬
tie reb estimabis. Unde ñ p̃ui¬
ilentia s ꝓuidentia potius dicit᷑.
qͦd porro a reb infimis ꝯsticuta.
qi ab excelso rerum cacumine
cuncta ꝓspiciat. Qdgͥ postulas:
ht necessario fiant que diuino
lumine lustrent᷑. cũ ne homines
qͥdem necessaria faciant eẽ q̃ ui-¬
deant: s̃ enĩ q̃ p̃sentia cernis. ali¬
qͣm eis necessitatem tuꝰ addit in¬
tuitꝰ: B. Minimẽ. at qͥ si ẽ diui¬
ni hisaniq p̾sentis digna collatio.
nit et̾no. Qr ħ diuina p̃notio.
nat᷑am rerum ꝓpͥetatemq ñ mu¬
tat. Taliaq apud se p̃sentia spec¬
tat. qualia in tempore olim fut᷑a

Expanded text:
est autem deo semper aeternus ac praesentarius status, scientia quoque eius omnem temporis supergressa motionem in suae manet simplicitate praesentiae infinitaque preriti ac futuri spatia complectens omnia quasi iam gerantur in sua simplici cognitione considerat. Itaque si praeuidentiam pensare uelis qua cuncta scientiam numquam deficientis instantiae rectius aestimabis. Unde non praevidentia,, sed providentia potius dicitur, quod porro a rebus infimis constituta quasi ab excelso rerum cacumine cuncta prospiciat. Quid igitur postulas, ut necessaria. fiant, quae divino lumine lustrentur, cum ne homines quidem necessaria faciant esse, quae videant. Num enim, quae praesentia. cernis, aliquam eis necessitatem tuus addit intuitus? — Minime. — Atqui si est divini humanique praesentis digna collatio, nit aeterno. Quare haec divina praenotio naturam rerum pro- prietatemque non mutat taliaque apud se praesentia spectat, qualia. in tempore olim futura
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ cunctoꝵ rõne degentiũ cõ¬
sio. Quod excollatione tp̃raliũ
clarius liquet. Nam qͥcqͥd uiuit
didit. In hodierna qͥppe uita ñ ã¬
plius uiuitis. ꝙͣ in illo mobili tͣnsi
do censuit aristotił nec ceꝑit ũꝙͣ
ẽẽ nec desinat. uitaq eius c̃ tp̃ris
infinitate tendat᷑. ñ dum tam̃ tale
ẽ. ut et̾num iure credat᷑. N enim
totũ simul infinite licet uite spa¬

Expanded text:
e cunctorum ratione degentium comsio. Quod ex collatione temporalium clarius liquet. Nam quicquid uiuididit; in hodierna quoque uita non amplius uiuitis quam in illo mobili transido censuit Aristoteles, nec coeperit umquam esse nec desinat uitaque eius cum temporis infinitate tendatur, nondum tamen tale est ut aeternum esse iure credatur. Non enim totum simul infinitae licet uitae spa
Abbreviated transcription (Latin):
in diuina mente simplicitas.
indeclinabilem cãꝵ ordinem
ꝓmat hic uͦ ordo res mutabi¬
les ⁊ alioqͥn demere fluit᷑as.
ꝓpͥa iminutabilitate cohercet.
Quo fit ut tam ⁊ si uob̃ hc̃ ordi¬
nem minime ꝯsiderare ualen¬
tib. ꝯfusa oĩa ꝑtͣbataq uide¬
antur. nicħominꝰ tam̃ suus
modꝰ ad bonum dirigens cun¬
cta disponat. Nicħ est enĩ quod
mali cã. ne ab ipsis quidem
imꝓbis fiat. quos ut ub̃rime
demonstratum ẽ bonũ quen¬
tes. pͣuus error eu̾cit. nedũ or¬
do de sum̃i boni cardine ꝓfi¬
ciscens. a suo qͦ deflectat exor

Expanded text:
in diuina mente simplicitas in diuina mente simplicitas indeclinabilem causarum ordinem premat. Hic uero ordo res mutabiles et alioquin temere fluituras propria incommutabilitate coerceat. Quo fit ut tametsi uobis hunc ordinem minime considerare ualentibus confusa omnia perturbataque uideantur, nihilo minus tamen suus modus ad bonum dirigens cuncta disponat. Nihil est enim quod mali causa ne ab ipsis quidem improbis fiat; quos, ut uberrime demonstratum est, bonum quaerentes prauus error auertit, nedum ordo de summi boni cardine proficiscens a suo quoquam deflectat exord
Abbreviated transcription (Latin):
ac diffluere cessat. Silimͦ hoc
quod longiꝰ apͥma m̃te dei di¬
scedit. maiorib fati nexib im¬
plicat᷑. ⁊ tanto aliqͥd a fatoli¬
berũ ẽ. qͣnto illũ rerũ cardi¬
nem uiciniꝰ petit. Qd̃ si suꝑne
m̃tis inbesĩt firmitati. motu
carens fati qͦ suꝑg̃dit᷑ neces¬
sitatẽ. G uti ẽ ad intellectũ rõ¬
cinatio. ad id quod ẽ id qd̃ gig¬
nit᷑. ad et̾nitatẽ tẽpꝰ. ad punctũ
mediũ circłs. ita ẽ fati sexies
mobilis ad ꝓuidentie stabiłẽ
simplicitatẽ. Ea series celum
ac sida mouet elem̃ta in se in¬
uicemtemꝑat ⁊ alt̾na ꝯmutõe
tͣnsformat. Ead̃ nascñtia occidũ.¬
tiaq s oã ꝑsimiles fetiũ se¬
minũq renouat ꝑg̾ss. ħ accꝰ¬
ĩ fortunasq hominũ in disso¬
lubili cãrũ conexione astrin¬
git. q̃ cũ ab ĩmobilis piudĩl
ꝓficiscant᷑ exordiis. ipsas quoq
imutabiles eẽ necẽẽ ẽ. Ita enĩ
res optime regunt᷑. si matiens

Expanded text:
ac diffluere cessat, simili ratione ac diffluere cessat, simili ratione quod longius a prima mente discedit maioribus fati nexibus implicatur ac tanto aliquid fato liberum est quanto illum rerum cardinem uicinius petit. Quod si supernae mentis haeserit firmitati, motu carens fati quoque supergreditur necessitatem. Igitur uti est ad intellectum ratiocinatio, ad id quod est id quod gignitur, ad aeternitatem tempus, ad punctum medium circulus, ita est fati series mobilis ad proui- dentiae stabilem simplicitatem. Ea series caelum ac sidera mouet, elementa in se inuicem temperat et alterna commutatione transformat; eadem nascentia occidentiaque omnia per similes fetuum seminumque renouat progressus. Haecunasque hominum indissolubili causarum conexione constringit, quae cum ab immobilis prouidentiae proficiscatur exordiis, ipsas quoque immutabiles esse necesse est. Ita enim res optime reguntur, si manens
Abbreviated transcription (Latin):
to uͦ ħ ipsa q̃ disposuit multipli¬
cit̾ ac temporalit̾ administrat.
Siue gͥ famulantib quib dam
ꝓuidentie diuinis sp̃ĩb. fatũ
exercetur. seu aĩa. seu tota inser
aliqͥb hoꝵ. seu omnib fatalis
series texit᷑. illud certe manife¬
stum ẽ. immobilem simplicemq
gendarũ formã rerũ ẽẽ ꝓuidñ¬
tiam. fatũ uͦ eoꝵ qͥ diuinasim¬
plicitas gẽnda disposuit. mo¬
bilem nexum atq ordinem tẽ¬
poralem. Quo fit ut omnia q̃
cta sint. cui ipsum subiacet fatũ.
Qdam uͦ q̃ sub ꝓuidentia locata
bilit̾ fixa. fatalis ordinem mobi¬
litatis excedunt. Nam ut orbi¬
um circa eundẽ ordinem sese
u̾tentiũ. qui ẽ intimꝰ ad simpli¬
citatem medietatis accedit. ce
timꝰ uͦ maiore ambitu rotatꝰ
qͣnto a puncti media indiui¬
duitate discedit. tanto ãpliori.¬
b spaciis explicat᷑. Si qͥd si illi
se medio conectat ⁊ societ. in
simplicitatẽ cogitur diffundi.

Expanded text:
to uero haec ipsa quae disposuit multiplito uero haec ipsa quae disposuit multipliciter ac temporaliter amministrat. Siue igitur famulantibus quibusdam prouidentiae diuinis spiritibus fatum exercetur seu anima seu tota inserualiquibus horum seu omnibus fatalis series texitur, illud certe manifestum est immobilem simplicemque gerendarum formam rerum esse prouidentiam, fatum uero eorum quae diuina simplicitas gerenda disposuit mobilem nexum atque ordinem temporalem. Quo fit ut omnia quacta sint, cui ipsum etiam subiacet fatum, quaedam uero quae sub prouidentia locata biliter fixa fatalis ordinem mobilitatis excedunt. Nam ut orbium circa eundem cardinem sese uertentium qui est intimus ad simplicitatem medietatis accedit cetetimus uero maiore ambitu rotatus quanto a puncti media indiuiduitate discedit tanto amplioribus spatiis explicatur, si quid nero illi se medio conectat et societ, in simplicitatem cogitur diffundique
Abbreviated transcription (Latin):
statuit. Qͥ modꝰ c̃ in ipã diuine
intelligñtie pͣitate ꝯspicit᷑. ꝓui¬
dentia noĩatur. cũ uͦ ad ea q̃ mo¬
omniũ pͥncipe ꝯstituta. q̃ ꝯͣta
disponit. fatũ uͦ inhe̾ns reb
mobilib dispositio. ꝑ quã ꝓui¬
dentia siuis queq neccit ordinib.
Puidentia nãq parit̃ ꝗͣ uis di
u̾sa. ꝙͣ. uis infinita ꝯ plectit᷑. facũ
uͦ singła digĩt. in motu. locis.
formis ac tẽꝑib distributa: ut
hec tp̃rał ordinis explicõ. in di¬
une m̃tis adunata ꝓspectu ꝓ¬
uidentia sit. Eãdẽ uͦ adunatio
digesta atq explicata tp̃riby
fatũ uocet᷑. Q licet diu̾sa sint.
alt̾m tñ pendet ex alt̾o. Ordo
nãq fatalis ex ꝓuidentie sim¬
plicitate ꝓcedit. Sic̃ enĩ artifex
faciende rei formã m̃te ꝑspici¬
ens mouet oꝑis effectũ: ⁊ qͦd
simplicit̾ p̃sentarieꝙ ꝑspexãt
ꝑ temporales ordines ducit. tta
ds ꝓuidentia qͥdem singłarit̾
stabilit̾ꝙ facienda disponit. fa¬

Expanded text:
 cum in ipsa divinae intellegentiae puritate conspicitur, providentia nominatur; cum vero ad ea, quae moomnium principe constituta. quae cuncta disponit. fatum vero inhaerens rebus mobilibus dispositio, per Quam providentia suis quaeque nectit ordinibus. Providentia nauersa quamuis infinita complectitur, fatum uero singula digerit in motum locis, formis ac temporibus distributa, ut haec temporalis ordinis explicatio in diuinae mentis adunata prospectum prouidentia sit, eadem uero adunatio digesta atque explicata temporibus fatum uocetur. Quae licet diuersa sint, alterum tamen pendet ex altero; ordo namque fatalis ex prouidentiae simplicitate procedit. Sicut enim artifex faciendae rei formam mente praecipiens mouet operis effectum et quod simpliciter praesentarieque prospexerat per temporales ordines ducit, ita deus prouidentia quidem singulariter stabiliterque facienda disponit, fa
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Quotiens aliquid cuiꝰpiã rei
grã gerit᷑. aliudꝙ quibdã de cau¬
sis ꝙͣ. qͦd intendebatur obtingit.
casus uocatur. ut si quis colendi
agri causa fodiens humũ. defos¬
siauri pondus inueniat: Hoc gͥ
fortuitu qͥdem c̾dit᷑ accidisse ue
sus. casum uidetur oꝑatꝰ. Nã nisi
cultor agͥ humũ foderet. nͥ eo lo¬
co pecuniã dispositor obrueret.
aurum ñ eẽt inuentũ. Licet gͥ¬
diffinire casum eẽ inopinatũ ex
fiuitare iudet᷑ habenis: Sors pati¬
t̃ frenos. ipsaq lege meat. B.
ẽ neulla nr̃i arbitͥ lib̃tas. an ip¬
sos qͦ humanos motꝰ. animoꝵ fa¬
talis cathena ⁊ stͥngat: P. Est
inqͥt. Neꝙ enĩ fuit ulla rõnał
nat᷑a. qͥn eidem libertas adsit ar¬

Expanded text:
do? – Quotiens, ait, aliquid cuiuspiam rei gratia geritur aliudque quibusdam de causis quam quod intendebatur obtingit casus uocatur, ut si quis colendi agri causa fodiens humum defossi auri pondus inueniat. Hoc igitur fortuitu quidem creditur accidisse, uesus casum uidetur operatus. Nam nisi cultor agri humum foderet, nisi eo loci pecuniam suam depositor obruisset, aurum non esset inuentum. Hae definire casum esse inopinatum ex fluitare uidetur habenis fors patitur frenos ipsaque lege meat. – Aestne ulla nostri arbitrii libertas an ipsos quoque humanorum motus animorum fatalis catena constringit? – Est, inquit; neque enim fuerit ulla rationalis natura quin eidem libertas adsit ar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑans forsitam ꝑtime scit. ne cuiꝰ eiio¬
cundus usꝰ ẽ sit tͥstis amissio. Muta¬
tunam metuit amitt̾e: neqͥciam dẽ¬
linqͥt alios in cladem m̾itam p̃ci¬
pitauit indigne acta felicitas. Qbꝰ¬
dã ꝑmissũ ẽ puniendi iuis. ut ex̾ci¬
tii bonis et malis eẽt causasuppli¬
cii. Nã ut ꝓbis atq imꝓbis nullũ
dam cuncta ꝯplectit᷑. ut qͦd ab
assignata ordinis rõne discessit.
hoc licet in alium tñ ordinẽ re¬
labat᷑. ne quid in regno ꝓuidn¬
uni oꝑis machinas. uelingenio
ip̃hendere uel explicare sermo¬
ne. hoc tm̃ ꝓspexisse sufficiat. qd̾
nat᷑alit̾ omniũ ⁊ditor ds. idem
ad bonũ dirigenscẽta disponit.
dũꝙ ea que ꝓtulit in silitudi¬
nem sui retinere festinat ma
lũ omne de rei publice sue t̾mi¬
nis. ꝑ fatalis seriem necessitatis
eliminat. Quo fit ut q̃ int̾ris ha¬
bundare c̾dunt᷑. si disponentẽ
nãndi ex̾cendiue bonos. tũ puni¬

Expanded text:
parans, forsitan pertimescit, ne cujus ei jparans, forsitan pertimescit, ne cujus ei jucundus usus est, sit tristis amissio. Mutatunam metuit amittere, nequitiam derelinquit. 299 Alios in cladem meritam praecipitavit indigne acta felicitas. Quibusdam permissum puniendi jus, ut exercitii bonis, et malis esset causa supplicii. Nam ut probis atque improbis nullum idam cuncta complectitur, ut quod ab assignata ordinis ratione discesserit, hoc licet in alium, tamen in ordinem relabatur, ne quid in regno Provvini operis machinas vel ingenio comprehendere, vel explicare sermone. Hoc tantum perspexisse sufficiat, quod naturarum omnium proditor Deus, idem ad bonum dirigens cuncta disponit: dumque ea quae protulit, in sui similitudinem retinere festinat, 20 malum omne de reipublicae suae terminis per fatalis seriem necessitatis eliminat. Quo fit, ut quae in terris abundare creduntur, si disponentem nerandi exercendiue bonos tum puni
Abbreviated transcription (Latin):
pe uti bonis sũma rerũ regen¬
da deferat᷑. ut exubans recon¬
dat᷑ impbitas. Aliis mixta q̃dã
Qsda remordet ne longa felici¬
tate luxurient. Alios duris agi¬
usu atq ex̾citatioe confirment.
Alii plꝰ equo metuunt. qͦd ferre¬
b ducit. Nonnulli uenandũ scħ
supplicuis inexpugnabiles. exem¬
plũ cet̾is p̃tulert̃. inuictam ama¬
lis eẽ uircutem. Que qͣm recce
atq disposite ex eoꝵ bono qͥb
accede uidentur fiant. nulladu
ducr̃ causis. Ac de tͥstib qͥde ne¬
mo mirat᷑ qͦd eos male m̾itos
existimant. Quoꝵ quidẽ sup¬
plicia tũ cet̾os ab scelerib det̾¬
rent. tũ ipsos qͥb inuehunt᷑ e¬
m̃dant. Leta uͦ magñ bonis ar¬
gum̃tũ locunt᷑. qͥd de huiꝰ modi
felicitate debeant iudicare. ꝙͣ.
famulari sepe ĩ ꝓbis c̾nant. Inqͣ
re illudetiã dispensari cͤdo qd¬
tuna nat᷑a. ut eũ in sceła potiꝰ
exac̾bare possit rei familiaris
inopia. huiꝰ morbo ꝓuidentia
collate pecunie remedio me

Expanded text:
pe uti bonis summa rerum regenda deferatur ut exuberans retundatur improbitas. Aliis mixta quaedait: Quosdam remordet ne longa felicitate luxurient, alios duris agiusu atque exercitatione confirment. Alii plus aequo metuunt quod ferrebus ducit. Nonnulli uenerandum sasuppliciis inexpugnabiles exemplum ceteris praetulerunt inuictam malis esse uirtutem; quae quam recte atque disposite et ex eorum bono quibus accedere uidentur fiant nulla dubducitur causis. Ac de tristibus quidem nemo miratur, quod eos male meritos omnes existimant; quorum quidem supplicia tum ceteros ab sceleribus deterrent tum ipsos quibus inuehuntur emendant. Laeta uero magnum bonis argumentum loquuntur, quid de huius modi felicitate debeant iudicare quam famulari saepe improbis cernant. In qua re illud etiam dispensari credo qtuna natura, ut eum in scelera potius exacerbare possit rei familiaris inopia: hujus morbo Providentia collatae pecuniae remedio med
Abbreviated transcription (Latin):
uideas geri. in reb qͥdem rectꝰ
ordo ẽ. opinioni uͦ tue ꝑu̾sa ꝯ fu¬
sio. S sit aliqͥs ita bene moratꝰ ut
de eo diuinũ iudiciũ parit̾ huã¬
nũꝙ tonsentiat. s est animi uiri¬
b infirmꝰ. cui si quid eueniat
eũ si. desinet colere forsitan in¬
nocentiã ꝑ quã ñ potuit retin̾e
fortunã: parcit itaq sapiens :⁊¬
pia dei dispensatio ei quẽ det̾i¬
orem facere possit adu̾sitas. ne
cui ñ conueniat laborare pati¬
atur. Est alius ꝑcunctis uirtuti¬
⁊tingi quib libet adu̾sis nefas ꝓ¬
uidntia iudicat. ad eo ut ne cor

Expanded text:
uideas geri rebus quidem rectus ordo est, opinioni uero tuae peruersa confusio. Sed sit aliquis ita bene moratus ut de eo diuinum iudicium pariter humanumque consentiat, sed est animi uiribus infirmus, cui si quid eueniat aduersi desinet colere forsitan innocentiam per quam non potuit retinere fortunam: parcit itaque sapiens dispensatio ei quem deteriorem facere possit aduersitas, ne cui non conuenit laborare patiatur. Est alius cunctis uirtuticontingi quibuslibet aduersis nefas prouidenti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ uolendi nolendiq lib̾tas. ẜ
hancñ in omnib eqͣm ẽẽ ꝯstituo.
Nam suꝑnis diuinisq substantii
⁊ ꝑspicax uidiciũ:⁊ incorrupta uo¬
luntas: i efficax optatoꝵ p̾sto ẽ
potestas huãnas uͦ animas lib̃¬
tis diuine specłatione ⁊ seruant

Expanded text:
 volendi nolentuque libertas, sed hanc non in omnibus aequam esse constituo. Nam supernis divinisque substantiis et perspicax iudicium et incorrupta voluntas et efficax optatorum praesto est potestas. Humanas vero animas libetis divinae speculat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus uocẽ dec̾no. Qͥs enĩ coher¬
nemo unꝗͣ uet̾m refragatꝰ est.
ꝗͣꝗͣ id illi ñ de oꝑante pͥncipio.
s de mat̾iali subiecto. hoc ẽ om¬
niũ de nat᷑a rõnũ. qi qͦddã ie¬
cint fundam̃tũ. At si nullis ex
causis aliqͥd oriat᷑. id de nichilo
ortum ẽẽ uideb̃r. Qd sifi̾ hocne¬

Expanded text:
orsus vocem esse decerno. Quis enim, coernemo umquam ueterum refragatus est, quamquam id illi non de operante principio sed de materiali subiecto hoc omnium de natura rationum quasi quodam iecerint fundamentum. At si nullis ex causis aliquid oriatur, id de nihilo ortum esse uidebitur; quodsi hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tis actollere. similesq auib sus.
qͣꝵ intuitũ nox illuminat dies
cecat. Dũ enĩ ñ rerum ordinẽ
s suos intuent᷑ affectus. uelli¬
centiam uł impunitatẽ scelerũ
putant eẽ felicem. Uide autẽ¬
autẽ quid et̾na lex sc̃iat. Meli¬
orib animũ cũ formau̾is. nil op
est uidice p̃miũ ꝯferente. tuite
ipse excellentiorib ad didisti.
Sistudiũ ad peiora deflex̾is. ex¬
tea te ne quesieris ultorem tu
te ipse in det̾iora trusisti. Ue¬
lutisi uicib sordidam humũ
celũꝙ respicias. cunctis extͣ ces¬
santib. ipsa cernendi rõne: nẽ
ceno nc̃ sicdexib int̾eẽ uidearis.
at uulgus ista ñ respicit. Qd gͥ
his ne accedamus. quos belius
similes eẽ monstrauimꝰ: Qͥd siqͥs
amisso penitꝰ uisu. ipsũ. ⁊ĩ seha¬
buisse obliuisceret᷑ intuitũ. nͥlꝙ
sͥ ad huãnã ꝑfectionẽ de eẽ arbi¬
traret᷑. ñ uidentes eosdem cecos
pitaremꝰ: Quigͦ suppliciodig

Expanded text:
tis attollere similesque auibus sunt quarum intuitum nox inluminat, dies caecat; dum enim non rerum ordinem sed suos intuentur affectus, uel licentiam uel impunitatem scelerum putant esse felicem. Vide autem quid aeterna lex sanciat. Melioribus animum conformaueris: nihil opus est iudice praemium deferente, tu te ipse excellentioribus addidisti; studium ad peiora deflexeris: extra ne quaesieris ultorem, tu te ipse in deteriora trusisti– ueluti, si uicibus sordidam humum caelumque respicias, cunctis extra cessantibus ipsa cernendi ratione nunc caeno nunc sideribus interesse uidearis. At uulgus ista non respicit. Quid igitur, hisne accedamus quos beluis similes esse monstrauimus? Quid, si quis amisso penitus uisu ipsum etiam se habuisse obliuisceretur intuitum nihilque sibi ad humanam perfectionem deesse arbitraretur, num uidentes eadem caeco putar
Abbreviated transcription (Latin):
Q ꝙ tã iniuste ⁊fusionis rõ ui¬
deat᷑. ex te scire desidõ. Minꝰ
ienĩ mirarer. si misceri oiã for¬
tuitis casib credẽm. hc̃ stupo¬
rẽ meũ ds̃ rector exagg̾at.
differe uideat᷑ P. Nec miẽ¬
inqͥt. si qͥd odis ignorata rõe
ꝗͣ. ius cãm tante dispensationis

Expanded text:
que tam iniustae confusionis ratio uideatur ex te scire desidero. Minus etenim mirarer si misceri omnia fortuitis casibus crederem. Nunc stuporem meum deus rector exaggerat.differre uideatur? – Nec mirum, si quid ordinis ignorata ratione quamuis causam tantae dispositionis
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e debemꝰ: P. apd̾ sapientes
Nã bonos qͥs nͥ stultissimꝰ od̾it:
Malos uͦ odisse rõne caret. Nã
pore minime dignos odio.s po¬
tius misãtione iudicemꝰ. multo
magis ñ in seqñdi s misandift̃.
qͦꝵ m̃tes oĩ languore acͥor urget¬

Expanded text:
sapientes Nam bonos quis nisi stultissimus oderit? Malos uero odisse ratione caret. Nam pore minime dignos odio sed potius miseratione iudicemus, multo magis non insequendi sed miserandi sunt quorum mentes omni languore a
Abbreviated transcription (Latin):
cidert̃. Nam uͥ ocłos asũme u̾i
tatis luce ad infi̾ora et teneb̾sa
deiec̾int. mox inscitiae nube
caligantes. ꝑ niciosis tͣbant᷑ affec¬
tib Qͥb accedendo ⁊ sentiendo¬
q quã inuexere sͥ adiuuant ser¬

Expanded text:
ciderunt. Nam ubi oculos a summae luce ueritatis ad inferiora et tenebrosa deiecerint, mox inscitiae nube caligant, perniciosis turbantur affectibus, quibus accedendo consentiendoque quam inuexere sibi adiuuant ser
Abbreviated transcription (Latin):
ogamꝰ uos frẽs. ut subtraha¬
tisuos ab oĩ frẽ ambulante
in ordinate. Discedat ab iniqͥta¬
te oĩs qͥ inuocat nom̃ dñi. Petrꝰ.
Iustũ gͥ et ualde iustũ ẽ. seꝑa¬

Expanded text:
ogamus vos, fratres, ut subtrahatis vos ab omni fratre ambulante inordinate . Discedant ab iniquitate omnes qui invocant nomen Domini . Justum igitur et valde justum est sepa
Abbreviated transcription (Latin):
sam. alit̾ ad fedam. alit̾ ad pul¬
cͣm. Alit̾ ad peccatͥcem. alit̾ ad
iustificatã. Illius feditatẽ in¬
crepat. huiꝰ pulcͥtudinẽ laudat.
Illam increpando timore ꝯcu¬
tit. istam laudando ad amorẽ
accendit. Iili loqͥt᷑ qñ eimacłas
suas ostendit. isti loq̃r qñ dona
que ⁊tulit ei ad memoriã redu¬
cit. Illius tenebras illuminat.
ut agnoscat qͥd sit. ⁊ defleat q.
fecit. istam affectu int̾ne dulce
dinis tangit. ut recolat qͥd ac

Expanded text:
sam. Aliter ad foedam, aliter ad pulchram. Aliter ad peccatricem, aliter ad justificatam. Illius foeditatem increpat, hujus pulchritudinem laudat. Illam increpando timore concutit. Istam laudando ad amorem accendit. Illi loquitur, quando ei maculas suas ostendit: isti loquitur, quando dona, quae contulit ei ad memoriam reducit. Illius tenebras illuminat, ut agnoscat quid sit, et defleat quod fecit; istam affectu dulcedinis internae tangit, ut recolat quid ac
Abbreviated transcription (Latin):
de inferiori loco dicta fint. Ce¬
terũ de loco suꝑiori hoc intelli¬
git᷑. ne quietem m̃tis quã in deo
ht̃ temptante diabolo desãt.
s uñcũq ille temptau̾it. aĩa in
deo fixa ꝯstant̾ intͣnqͥllitate ꝑsis¬

Expanded text:
de inferiori loco dicta sint. Caeterum de superiori hoc intelligitur, ne quietem mentis, quam in Deo habet, tentante diabolo deserat, sed undecunque ille tentaverit, ipsa in Deo fixa constanter in tranquillitate
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Scdõ ut ex recta intentione
inchoata. cũ ꝑseu̾anti feruore ad
finem ꝑducant᷑. ut ñ ꝑseu̾antia
torpeat. non amor tepescat.

Expanded text:
m est, ut ex recta intentione inchoata cum perseveranti fervore ad finem perducantur, ut nec perseverantia torpeat, nec amor tepescat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtati domũ aꝑire : uoluptates te¬
nere sub freno⁊ meditari dedo¬
loꝵ patientia: ħ qͥ apud se u̾sat:
in magno gaudio ẽ s parũ blando.
Le uiũ metalloꝵ fructꝰ in sũmo
est. Illa opulentissima st̃: quoꝵ
in alto latet uena: assidue ple¬
nius responsura fodienti. Hec
quib delectat᷑ uulgꝰ. tenuem
hñt ac ꝑfusoriã uoluptatẽ: et
quodcũq inuentitiũ ẽ gaudiũ:
fundam̃to caret. Hoc dequo lo¬
quor. ad qͦd te conor ꝑducere:
solidũ est. et quod plus pateat
in trorsus. fac oro te lucili km̃e.
qd unũ tepotest pr̃are felicem.
Dissice ⁊ conculca ista q̃ extͥusecꝰ¬
splendent: que tͥ ꝓmittunt᷑ ab

Expanded text:
tati domum aperire, voluptates tenere sub freno, meditari dolorum patientiam ? Haec qui apud se versat, in magno gaudio est, sed parum blando.Levium metallorum fructus in summo est; illa opulentissima sunt, quorum in alto latet vena adsidue plenius responsura fodienti. Haec, quibus delectatur vulgus, tenuem habent ac perfusoriam voluptatem, et quodcumque invecticium gaudium est, fundamento caret. Hoc, de quo loquor, ad quod te conor perducere, solidum est et quod plus pateat introrsus. Fac, oro te, Lucili carissime, quod unum potest praestare felicem: dissice et conculca ista, quae extrinsecsplendent, quae tibi promittuntur ab
Abbreviated transcription (Latin):
diuitias in sinu positas contem¬
n̾e: Quid niliceat: Et ille ingñ¬
tis animi ẽ. qͥ illas circũ fusas
sibi multũ diuq miratꝰ qͦd ad se
uen̾int ridet: suasq audit
magis eẽ qm sentit. Multũ est
ñ corrũpi diuitiaꝵ contub̃nio.
Magnꝰ ille: qui in diuitiis pauꝑẽ.¬
Leue argum̃tũ ẽ bone uolũ¬
tatis gͣbatus aut pannꝰ: nͥ ap¬
paruit aliquẽ illa ñ necessita¬
te pati: s malle. Ceterũ mag¬
ne indolis est ad ista ñ ꝓꝑare
⁊ uellicandꝰ ẽ animꝰ. admonen¬
dꝰq naturã nobis minimũ con¬
stitiusse. Nemo uascit᷑ diues.
Qͥsqͥs exit in lucem: iussus est
lacte et panno eẽ contentꝰ Ab
his iniciis nos regna ñ capiunt.
pellat. Nontam̃ molestꝰ creditor.
oneri: luctare cũ officio qͦd semel
recepisti. Non ẽ uir fortis ac stre¬
nuus qͥ laborem fugit: nͥ crescit
illi animꝰ ipsa rerum difficultate.

Expanded text:
divitias in sinu positas contemnere ? " Quidni liceat ? Et ille ingentis animi est, qui illas circumfusas sibi, multum diuque miratus, quod ad se venerint, ridet suasque audit magis esse quam sentit. Multum est non corrumpi divitiarum contubernio; magnus ille, qui in divitiis paupeleve argumentum est bonae voluntatis grabatus aut pannus, nisi apparuit aliquem illa non necessitate pati, sed malle. Ceterum magnae indolis est ad ista non properare et vellicandus est animus admonendusque naturam nobis minimum constituisse. Nemo nascitur dives. Quisquis exit in lucem, iussus est lacte et panno esse contentus; ab his initiis nos regna non capiunt. pellat. Non est tamen modestus creditor: oneri. Luctare cum officio, quod semel recepisti. Non est vir fortis ac strenuus qui laborem fugit, nisi crescit illi animus ipsa rerum difficultate.
Abbreviated transcription (Latin):
ratio. ur̃o relinquo iudicio. uł
excellenti ingenio. Dicimꝰ etqͥdẽ
ubinon. endosis. sed sillabica ui¬
detur eͥpentesis. ut in quib dã
nominib ⁊ pnominib ⁊ adu̾bi¬
is inuenitur. Dicimꝰ ꝗͣ obrem at¬
aliqnͣdo. Apͥmitiuo enim tem¬
porali adu̾bio qđ est qnͣdo cõ¬
mam hñt acutam ne due par
tes putent᷑ eẽ diuise.⁊ differen¬
tie causa ad aliqͣnto qd̃ consimi-¬
lem sonũ habere uident᷑. acuit᷑¬
antepenultima ut aliqͣndo. Di¬

Expanded text:
ratio, vestro relinquo judicio vel excellenti ingenio. Dicimus équidemubi non eversis syllabica videtur epentesis, ut in quibusdam nominibus et pronominibus et adverbiis invenitur. Dicimus quamóbrem; átaliquando: a primitivo enim temporali adverbio, quod est quando, commam habent acutam, ne duae partes esse putentur divisae, et differre causa ad aliquanto, quod consimilem sonum habere videntur, acuitur penultima in alíquando. Di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ locis in diuina pagina legit̃
fiat. ñdum inuenimꝰ nͥ forte dicamꝰ
quod tam̃ ab auctore ñ habemꝰ.
quia censtum ꝓpt̾ supͣdictã cau¬
sam diciñ potuit .i. fuisse int̾posi¬
tum. ut dice̾tur censitum: ⁊ sic re¬
betum. int̾sit int̾est. monarchia.
Dicimꝰ tam̃ neonenia. scenophe¬
gia. correpta penultuna ad simi¬
litudinem latinoꝵ nominũ. in
quib raro inuenit᷑ .i. uocalis lon¬
ga ante a. uł aliam uocalem ꝗͣ¬
uis ei qd̃ est apud g̾cos in huimi
dictionib in .i. longam debeat
mutari apud nos. Ipsienim di¬
cunt᷑ tragedeia. comedeia. alex
mur int̾dum in hoc latinospo¬
etas. qui hoc more suo.i torreptã
ꝓtulerunt ut oratius. Effutire
leues indigna tͣgedia u̾sus. Et
Em̃dauimꝰ in psalt̾io dirumpa¬
mus ⁊ dirupisti .s. ablata. Nam
teste yͥsciano. licet dis. ⁊ di p̃posi¬
tiones. que ñ nͥ p̃posite inuenuin¬

Expanded text:
que locis in divina pagina legitur, que locis in divina pagina legitur, fiat. Nondum invenimus nisi forte dicamus quod tamen ab auctore non habemus, quia censtum propter supradictam causam dici non potuit, i fuisse interpositum ut diceretur censitum et sic rebétum, intérsit, interest, monarchia. Dicimus tamen neoménia, scenophigia, correpta penultima, ad similitudinem Latinorum nominum, in quibus raro invenitur i vocalis longa ante a, vel aliam vocalem, quamvis ei, quod est apud Graecos in hujusmodi dictionibus in i longam apud nos debeat mutari. Ipsi enim dicunt tragedeia, comedeia, Alexaimur interdum in hoc Latinos poetas, qui in hoc more suo i correpta protulerunt, ut Horatius: Effutire leves indigna tragédia versus Et Emendavimus in Psalterio: dirumpamus et dirupisti, s sublata; nam teste tiones, que non nisi composite inveniun
Abbreviated transcription (Latin):
tͥstis tͥsti. ticia. idem ram penul¬
tima. ꝗͣ antepenultima. ubiq
correpta. alia uͦ in supͣdictis ca¬
sib assumunt. a tantũ penul¬
tima. id ẽ ubiq in his quoq cor¬
emplo. cum aliis que secunt᷑.
Or ex quodam usu recensitũ
sitũ. ⁊ cet̾ã. exceptis itum. litũ.
timam. ut monui monitũ. alui
alitum. inhibui inhibitum. p̃bui
p̃bitum. nierui meritum. coher¬
cui. cohercitum: ⁊ sic scd̾mhoꝵ a
de actiuis. Nam neut᷑ supina a
p̃titis inui diuisas desinentib
uenientia deficiunt. ut canui.
stupui. horrui. parui. egui. p̃t̾
carui. quod facit caritum uł
cassum.: ⁊ etiã metui: ⁊ tunui.
q̃ sunt acciua. unde sic dicit. Ac¬
tiuaplerũq.u .i. uocales in .i. cor¬
reptam conu̾tentia. assumũt
tentum. docui doctum ⁊ sicinqͥt
censui censtum deberet facere
i facit censũ. I qͣre hoc: Dat cau¬
sam. qr scilicet insimplici dictio¬
ne .ni. antecedente.s. it. sine .R.
sequi ñ possunt. Unde gͦ censi¬
tum uł recensitum qd̾ inpleris¬

Expanded text:
tristis tristi tristitia, i tam paenultima quam antepaenultima ubique correpta. alia uero supra dictis casibus assumunt a tantum penultima, id est ubique in hiis quoque coremplo cum aliis que secuntur. Dicitur ex quodam usu recensitum sítum, et cetera, exceptis itum, litum, timam, ut monui, mónitum; aluialitum; inhibui, inhíbitum; prebui, prébitum; merui, méritum; cohercui, cohércitum et sic secundum horum de activis: Nam neutra supina a preteritis in vi divisas desinentibus venientia deficiunt, ut canui, stupui, horrui, parui, egui, preter carui, quod facit caritum vel cassum et etiam metui et timui que sunt activa. Unde sic dicit: Activa plerumque.u.i. vocales in i correptam convertentia assumunt tentum; docui, doctum, et sic, inquit, censui deberet facere censtum et facit censum. Et quare hoc? Dat causam: Quia scilicet in simplici dictione n antecedente s et t sine r sequi non possunt. Nam in ctum vel recensitum, quod in pleris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsonantis. ut discumbo. differo.
s. mutata in .f. disꝑgo. dissero.
distraho. disiungo. Aliis uͦ qͥb ꝙ
ut dimitto. diduco. digero. di¬
luo. dirumpo.dirimo. diruo.
que suustis. Isidorus in libro
echimologiarum dicit. Sichẽ
samtarieurbem que latine ⁊
grece siccima uocatur edifi¬
cauit emor: appellauitꝙ eã
nomine filii sui sichem. Ipsa
est nunc neapolis ciuitas sa
pellicanus ⁊ in plerisq anti¬
quiorib libͥs.s. ⁊l. geminatã
inuenimꝰ. sed hec geminatio
an exipsoꝵ nominũ creatio¬
ne fieri debeat ñ legimꝰ. Hec
tantũmͦ de his in ethimolo¬
giarũ suarum libro dicit y¬
sidorꝰ. Pellicanꝰ est auis in e¬
giptia. habitans in solitudi¬
ne nilifluminis. unde ⁊ no¬
ñ sumpsit. Nam canopus
dr egiptꝰ. Actenꝰ de uocabulo.
Item idem de aromaticis ar¬
borib cũ tractaret inquit. Cas

Expanded text:
sequitur, ut discumbo, differo, s mutata in f, dissero dispergo, distraho, disjungo. Aliis vero quibu preponitur, ut dimitto, diduco, digero, diluo, dirumpo, dirimo, diruo, quesivistis. Isidorus in libro Ethimologiarum dicit: Sichem Samarie urbem, que latine et grece Sichima vocatur, edificavit Emor, appellavitque eam nomine filii Sichem. Ipsa est nunc Neapolis civitas sampellicanus in plerisque antiquioribus libris s et l geminatam invenimus; sed hec geminatio an ex ipsorum nominum creatione fieri debeat, non legimus. Hec tantummodo de hiis in Ethimologiarum suarum libro dicit Ysidorus. Pellicanus est avis egyptia, habitans in solitudine Nili fluminis, unde et nomen sumpsit; nam Canopus dicitur egyptus. Hactenus de vocabulo. Item idem cum de aromaticis arboribus tractaret: Cas