comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derent suꝑ ocłos eius. fieretq cecus. seca
tuscobias ppłm isrł sigc̃at. Cecitas enĩ ex
parte contigit in isrł. fatigatus a sepul¬
tura cecatꝰ ẽ. Qͥ enĩ infatigabilis in bo¬
nis oꝑib ꝑsistit. fidei lum̃ ñ amittit.
Ita &e spualit̾ fatigatꝰ dormit. qͥ uigilare.
stare uirilit̾ agere. & confortari negli¬
git. Cui dr. Surge qui dormis & exur¬
ge a mortius. Hirundines ꝓpt̾ leuem
uolatũ suꝑbiam leuitatẽq designan.
quaꝵ ĩmunditia quib dñatur exce¬
cat. Nido hyrundinũ suppositꝰ dormit.
qui leuitati. lacune. acsuꝑbie se in cau¬
tus subicit. Hec cecitas ppło isrł ĩminen¬
te dnui aduentu in carne. maxime p̃¬
ualuit. cũ romane seruitutis iugola¬
boraret. &e diuine legis p̃cepta male
uiuendo uiolaret. Contigit ut sarafi¬
lia raguel in ciuitate medoꝵ ut et ipsa
audiret imppiũ ab una exancillis patͥs
sui. qm tradita fuerat.uii. uiris. & de¬

Expanded text:
derent super oculos eius fieretque caecus haderent super oculos eius fieretque caecus haicat. « Caecitas enim ex parte contigit in Israel . » Fatigatus a sepultura est caecatus. Qui enim infatigabilis in bonis operibus persistit, fidei lumen non admittit. Ita spiritualer fatigatus dormit, qui vigilare, stare, viriliter agere, et confortari negligit. Cui dicitur: « Surge qui dormis et exsurge a mortuis . » Hirundines propter levem volatum, superbiam levitatemque significant: quarum immunditia quibus dominatur excaecat. Nido hirundineo suppositus dormit, qui levitati lasciviae, ac sutus subjicit. Haec caecitas populo Israel, imminente Domini adventu in carne, maxime praevaluit, cum Romanae servitutis jugo laboraret, et divinae legis praecepta male vivendo violaret. Contigit ut Sara filia Raguelis in civitate Medorum, ut et ipsa audiret improperium ab una ex ancillis patris sui; quoniam tradita fuerat septem viris, et dae
Abbreviated transcription (Latin):
uentum. cũ sp̃alem intellectũ requurt᷑.
Reddunt fen̾atori cum credentes uide¬
os in fine scłi suscipiunt. ⁊ saluandis xp̃i
sacram̃ta cõmittunt. ⁊ script᷑e archana
pandunt. Cum sennacherib iratꝰ mul¬
tosoccide̾t ex filiisisrł. tobias sepeliebat
corpora eoꝵ. At uͥ ñciatũ ẽ regi iussit e¬
um occidi: itoll omnẽ sub̾am eiꝰ. Tobi¬
dꝰ latuit quia multi diligebant illũ. Sic
diabolus ppłm dei ꝑ idolat̾am spũali
morte ꝑimie uoluit. ⁊ cunctas opes uirtu¬
tũ auferre. nec ualuit. quia in eo erant
multiscĩ qui eius uite ꝓuiderent et
a filiis suis. resticuta sunt omnia cobie.
qr sepus suꝑato a scelerib suis diabolo.
qui uelut pessimam ꝓlem gignit. redi¬
bant ꝓsꝑa ppło dei. quib adhuc alt̾na¬
tionib eccłie statũ fluctuare uidemus.
Contigit ut quadam die facigatꝰ a sepu¬
ltura ueniens domũ iactasset se uixta
parietem ⁊ obdormisset. ex nido hyrũ¬
dinũ dormienti illi calida stercora insi¬

Expanded text:
ventum, cum spiritualem intellectum requirunt. Reddent feneratori eum credentes Judaeos in fine saeculi suscipient et salvandis Christi sacramenta committent, et Scripturae arcana pandent. Cum Sennacherib iratus multos occideret ex filiis Israel, Tobias sepeliebat corpora eorum. At ubi nuntiatum est regi, jussit eum occidi, et tulit omnem substantiam ejus. Tobidus latuit, quia multi diligebant eum. Sic diabolus populum Dei per idololatriam spiritali morte perimere voluit, et cunctas opes virtutum auferre non valuit, quia in eo erant multi sancti, qui ejus providerent vitae et a filiis suis restaurata sunt omnia Tobiae, quia superato a sceleribus suis saepius diabolo, qui velut pessimam prolem gignit; redibant prospera populo Dei, quibus adhuc alternationibus Ecclesiae statum fluctuare videmus. Contigit ut quadam die fatigatus ex sepultura veniens domum iactasset se iuxta parietem et obdormisset ex nido hirundinum dormienti illi calida stercora insi
Abbreviated transcription (Latin):
ias ait. Conũtet᷑ libanꝰ inchermel. et¬
chermel in saltum reputabit᷑. Sic sinago¬
ge opp̃ssa ẽ suꝑbia. eccłie humilitas exal¬
tata. Sic ꝑsecutores fidei ad nichilum
st̃ redacti. confessores xp̃i in toto orbeex
altat. Caput in caudam. & cauda in ca
ut malitiam aman ⁊ machinationes
eius pessimas qͣs excogitau̾at contͣ u¬
deos. uberet irritas fieri. Sic sc̃a eccłia ꝓ¬
erepcione filioꝵ suoꝵ cotidie dm̃ omni¬
potentẽ. ꝑfidem ⁊ mist̾ia incarnationis
exorat. ut hostiũ cõpͥmat᷑ audacia & fi¬
deliũ lib̾et᷑ innocentia. Mardocheꝰ itaq
exaltatꝰ est & genꝰ eiꝰ. quia electi exaltant᷑.
man uͦ punitꝰ ẽ ce genꝰ eiꝰ. quia mali qͥs¬
& i p̃senti reꝓbant᷑ ꝑculpam. & in fu¬
turo punient᷑ ꝑ penam. Gaudiũ & exul

Expanded text:
ias ait: Convertetur Libanias ait: Convertetur LibanChermel in saltum reputabitur. » Sic Synagogae compressa est superbia, Ecclesiae humilitas exaltata. Sic persecutores fidei ad nihilum sunt redacti: confessores Christi in taltati. Caput in caudam, et cauda in caput malitiam Aman et machinationes ejus pessimas, quas excogitaverat contra Judaeos, juberet irritas fieri Esther ereptione filiorum suorum, quotidie Deum omnipotentem per fidem et mysteria incarnationis obsecrat ut hostium comprimatur audacia, et fidelium liberetur innocentia. Mardochaeus itaque exaltatus est, et genus ejus, quia electi exaltantur, man punitus est, et genus ejus, quia mali quique in praesenti reprobantur per culpam, et in futuro punientur per poenam. Gaudium itaque
Abbreviated transcription (Latin):
tur. s in memoria et̾na erit iustꝰ. Tu¬
lit aman iubente rege stolam & equũ.¬
⁊ mardocheũ cui ipse ex nequicia cru¬
cem parau̾at impositũ equo p̃cede¬
bat et clamabat. Hoc honore condig¬
nꝰ ẽ. quẽcũq rex uoluit honorare. Sic
magistri eccłie omniũ uirtutũ cultu¬
et decore sapĩe illustrati. honorant᷑ dia¬
demate regie dignitatis. tanꝗͣ m̃bra sũ¬
rexangłoꝵ. Uñ abacuc ꝓpħa. ascendens
suꝑ equos tuos et equitatꝰ tuus sanitas.
his aman sp̃uał hostis ppłi dĩ licet inuitꝰ¬
p̃bet obsequiũ. cũ ꝑsecutores eccłie cogun¬
cur reddẽ cestimoniũ ñ ualentes occulta¬
re qd̃ ẽ manifestũ. Reu̾sus ẽ madocheꝰ
ad ianuam palatii.⁊ aman festinauit ire
in domũ suã lugens &e cooꝑto capite. Hec
mutatio dext̾e excelsi. Qui sibi uidebat᷑
suꝑ alios gloriosior ⁊ potentior. infra ali¬
os apparet uilior ⁊ inferior scd̃m illd. De

Expanded text:
tur; sed in memoria aeterna erit justus . Tutur; sed in memoria aeterna erit justus . Tulit Aman, jubente rege, stolam, et Mardochaeum cui ipse ex nequitia crucem paraverat impositum equo praecedebat: Hoc honore condignus est quemcunque rex voluerit honorare. Sic magistri Ecclesiae omnium virtutum cultuet decore sapiedemate regiae dignitatis, tanquam membra sumrex angelorum; unde Habacuc propheta: « Ascendens super equos tuos, et equitatus tuus sanitas. » His Aman specialis hostis populi Dei, licet etpraebet obsequium, cum persecutores Ecclesiae coguntur reddere testimonium, non valentes occultare, quod manifestum est. Reversus est Mardochaeus ad januam palatii. Et Aman festinavit ire in domum suam lugens cooperto capite. Haec mutatio dexterae Excelsi . Qui sibi videbatur super alios gloriosior et potentior, infra alios apparet vilior et inferior, secundum illud: Dep
Abbreviated transcription (Latin):
nis p̃ceptis contͣrium. Potentes quoq
scħ beneficiis diuina pietate collatis ab¬
ucentes. qͦs consortes hñt nat᷑e. dedig¬
nant᷑ hr̃e consortes grẽ. ⁊ honorẽ &e re¬
u̾entiam quã soli deo debuert̃. in sese tͣnͣs¬
ferre contendunt. eos autẽ qui consenti¬
re nolunt odiis et cruciatib ꝑsecuntur.
S iusto iudicio in insidiis capiunt᷑ iniqͥ.
Iustus de angustia sua lib̾at᷑. & traditur
impiꝰ ꝓ eo. Noctem illam duxit rex in¬
somnẽ. iussitq sibi afferri historias et¬
annales pͥoꝵ tempoꝵ. que cũ illo pre¬
sente legerent᷑. uentũ ẽ ad eũ locũ uͥ
scriptũ erat. quomͦ nunciasset mardo¬
cheus insidias gabatam & chares eunu¬
coꝵ regem assuerũ iugulare cupientiũ.
Noctem rex dux̃ in somnẽ. quia ñdor
ce actus omniũ contẽplat᷑: ⁊ nulla eum
latet cogitatio cui oiã p̃sentia. Unde
in illo semꝑ. Gesta mardochei coram
rege memorant᷑. quia bona oꝑa sc̃oꝵ
doctoꝵ ñ qͣm apd̾ am obliuioni tͣden¬

Expanded text:
nis praeceptis contrarium. Potentes quoque saeculi, beneficiis divina pietate collatis abutentes, quos consortes habent naturae, dedignantur habere consortes gratiae, et honorem, et reverentiam, quam soli Deo debuerunt, in sese transferre contendunt, eos autem, qui consentire nolunt, odiis et cruciatibus persequuntur, sed justo judicio in insidiis suis capiuntur iniqui; justus de angustia liberatur, et traditur impius pro eo. Noctem illam rex duxit insomnem: jussitque sibi afferri historias annales priorum temporum. Quae cum, illo praesente, legerentur, ventum est ad eum locum, ubi scriptum erat, quomodo nuntiasset Mardochaeus insidias Bagathan et Thares eunuchorum. regem Assuerum ingulare cupientium . Noctem rex duxit insomnem, quia non doet actus hominum contemplatur, et nulla eum latet cogitatio, cui omnia praesentia. Unde in illo, fuit . Gesta Mardochaei coram rege memorantur, quia bona opera sanctorum doctorum nunquam apud Deum oblivioni tradun
Abbreviated transcription (Latin):
ta argenti. & cum multa t᷑ba gn̾is sui ga¬
belũ egentem uideret. qui erat ex tͥbu
eiꝰ. sub cyrogͣphodedit illi memoratum
tib cõmisit. ut lib̾aret eam a fame u̾bidĩ.
sub cyrogͣpho dedit .i. sub conditione red¬
cdendi. cum illediues eẽt. uel qui dedãt

Expanded text:
is sui Gabelum egentem videret, qui erat ex tribu sua, sub chirographo dedit illi memoratum tibus commisit, ut liberaret eas a fame verbi Dei. Sub chirographo dedit, id est sub conditione reddendi, cum ille dives esset,
Abbreviated transcription (Latin):
Comitante & cooꝑante diuinitatis sue fi¬
de deductus ad medos dicit. Aliasoues
habeo que ñ sunt ex hoc ouili. De reducẽ¬
dodicit apłs. Oonec plenitudo gentiũ in¬
traret: ⁊ sic omnis isrł saliuis fieret. Int̾ro¬
gante angłm tobia uñ eẽt. ego sũ in qͥt
ararias ananie magni filius. Azarias in¬

Expanded text:
comitante et cooperante divinitatis suae fide. Deducendo ad Medos dicit: Alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili . De reducenreditu: Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . Interrogante angelum Tobia, unde esset: Ego sum, inquit, Azarias Annaniae magni filius. Azarias in
Abbreviated transcription (Latin):
iber thobie insuꝑficie litt̾e ẽ .ii.¬
salubris. Maximis enim uite morał. et
exemplis abundat & monitis. S qͣntum
poma foliis. tm̃ historie allegoria p̃cellit.
Maxima enĩ eccłie continet sacram̃ta.
le deo seruiebat. Uñ dr᷑. Cum irent om̃s
ad uitulos aureos qͦs ieroboam fec̾ãt rex¬
isrł. hic solus fugiebat consortia omniũ.
orabat dñmdm isrł. Cum uͦ faccus fuis¬
set uir accepit uxorem annã de tribusua.
accepit synagogam cerimoniis legalib
ꝑ moysen institutã. Genuit ex ea filium.
quia xp̃m cognouit exgn̾e suo gignen¬
dum. Unde sc̃ptumẽ. ꝓpħam suscitabit
uobis dñs de frĩl urĩs. Et item. De fru¬

Expanded text:
iber Tobiae est in superficie litterae salubris. Maximis enim vitae moralis exemplis abundat, et monitis. Sed quantum poma foliis, tantum historiae allegoria praecellit. Maxima enim Ecclesiae continet sacramenta. bus Deo serviebat. Unde dicitur: Cum irent omnes ad vitulos aureos, quos Jeroboam rex Israel fecerat, hic solus fugiebat consortium omnium, orabat Dominum Deum Israel. Cum autem factus esset vir, accepit uxorem Annam de tribu sua, st in Aegypto, et accepit Synagogam caeremoniis legalibus per Moysen institutam, et genuit ex ea filium, quia Christum cognovit ex genere suo gignendum. Unde scriptum est: Prophetam suscitabit vobis Deus de fratribus vestris ; et item: De fru
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ad se rem decułat. Quesitũ ẽ & inuẽ¬
tũ ⁊ appensusut̾q in patibulo. Posst̃
in duob eunuchis scismatici⁊ h̾etici
notari qui fraudis & malicie uenenũ
cordegestantes. contͣ u̾itatem consili¬
int̾ficiant. S eoꝵ iniquitatẽ scĩ doc¬
tores manifestant ut in nocentes sal¬
uentur. ⁊ illi iusta ultione puniant᷑
Rex assuerus exaltauit a mair. Posst̃
ꝑ aman suꝑbum. mardochei &e scẽ
gentis inimicũ. uideri potentes p̃¬
sentis scłi designari. Sicut enĩ aman
epłas dirigens regis signacło eas mu¬
nire coutendit. ut facilius uotũ suũ
expleatur. sic iudei libros diuine legis
in quib ẽ signacłm sũmi regis .i. grã¬

Expanded text:
qui ad se rem detulerat. Quaesitum est et invenqui ad se rem detulerat. Quaesitum est et inventum, et appensus uterque in patibulo. Possunt in duobus eunuchis schismatici et haeretici notari; qui fraudis et malitiae venenum corde gestantes, contra veritatem consiliinterficiant. Sed eorum iniquitatem sancti doctores manifestant, ut innocentes salventur, et illi justa ultione puniantur. Rex Assuerus exaltavit Aman . Possunt per Aman superbum, Mardochaei, et sanctae gentis inimicum, Judaei et potentes praesentis saeculi designari. Sicut enim Aman epistolas dirigens, regis signaculo eas munire contendit, ut facilius votum suum expleatur, sic Judaei libros legis divinae, in quibus est signaculum summi regis, id
Abbreviated transcription (Latin):
nutͥens castitatem fidei. mĩam & grãm
nagoga. que in osee uocatur absq mi¬
scd̾ia. Hanc nutrit mardocheus sp̃uał.
⁊ ad optat in filiam. qui ẽ doctor genti¬
um infide & u̾itate. & ẽ de stirpe ge¬
nabuchodonosor spũalis & rex confu¬
sionis. a nat᷑ali lege & cultu uniꝰ dei in
confusione ydolacrie tͣnstulit se pietas
diuina ad uiam u̾itatis ꝑ p̃dicatores
st̃ ei ad usus necessaria. & xp̃o placuit
obsequiũ suũ.uii. puellas speciosissimas.
et eccłia accepit fideles animas sp̃c̃ sc̃i¬
grã regen̾atas atq delicatas. q̃ eiꝰ secũ¬
tur uestigia. fide. doctͥna. oꝑatione bo
git coram deo culpam antiquã. Curã
salutis hest̾ egit mardocheus. & curã
salutis eccłie egit ꝑ doctͥnã suã pau¬
tan &e thares duo eu nuchi regis qͥ erant
ianitores ⁊ in pͥmo palatii limine p̃si¬
debant. uoluert̃ insurgere in regem
et occidere. Quod mardocheum ñ
latuit. Statimq nunciauit regine he¬
ster. & illa regi ex nomine mardochei.

Expanded text:
nutriens castitatem fidei, misericordiam nagoga, quae in Osee vocabatur absque misericordia. Hanc nutrit Mardochaeus spiritualis, et adoptat in filiam qui est doctor gentium in fide et veritate, et est de stirpe JeNabuchodonosor spiritualis et rex confusionis a naturali lege et cultu unius Dei in confusionem idololatriae transtulit, sed pietas divina ad viam veritatis per praedicatores sunt ei ad usum necessaria; et Christo placuit obsequium suum septem puellas speciosissimas, et Ecclesia fideles animas Spiritus sagratia regeneratas, atque delicatas, quae ejus sequuntur vestigia fide, doctrina, operatione bongit coram Deo culpam antiquam. Curam saluti Esther egit Mardochaeus, et curam salutis Ecclesiae agit per doctrinam suam aposthan et Thant, et in primo palatii limine praesidebant, voluerunt in regem insurgere et occidere: quod Mardochaeum non latuit; statimque renuntiavit reginae Esther, et illa regi ex nomine Mardochaei,
Abbreviated transcription (Latin):
a. in ierłman qua ds potentie sue noti¬
ciam tͥbuerat. Septimo itaq die cũ rex
eẽt hylarior. & post potationẽ incalu¬
isset mero: p̃cepit .uii. eunuchis suis
ut intͦduc̾ent reginam. ut ostendẽt
cunctis ppłis. & pͥncipib illius pulcͥ¬
tudinẽ. Septimo die .i. tpr̃e reuelatio¬
nis septiformis grẽ. qñ uenit plenitu

Expanded text:
alem, in qua Deus potentiae suae notitiam tribuerat. Septimo itaque die, cum rex esset hilarior, et post potationem incaluisset mero, praecepit septem eunuchis suis, ut introducerent reginam, ut ostenderet cunctis populis, et principibus, illius pulchritudinem. Septimo die, id est tempore revelationis septif
Abbreviated transcription (Latin):
marũ custodiadatur. ut eis u̾bo & ex¬
emplo minstrent. qͥcqͥd ad cultum
pietatis necessarium uident. Quec̃q
autẽ fide recta & conscĩa pura regi al¬
tissimo placuerit ad ipsum ing̾diet᷑
repudiata uasthi. Multe puelle st̃ q̃¬
site. multe ad curiam regis adducte s
unaeligitur. una in reginam coronat᷑. q
cet̾is uniu̾sis eccłie fidelib. una ẽ fides u¬
insusis ciuitate. uocabulo mardocheu.
filius iair. filii semei. filii cys. de stirpe
gemini qui cͣnslatꝰ fu̾at de ierłm eotẽ¬
pore quo ieconiam regem uda nabu
chodonosor rex babylonis tͣnstulãt. qͥ
fuit nutritiꝰ filie fratͥs sui edisse q̃ alt̾o

Expanded text:
marum custodia datur, ut verbo et exmarum custodia datur, ut verbo et exemplo ministrent quidquid ad cultum pietatis necessarium viderint. Quicunque recta fide, et conscientia pura regi altissimo placuerit, ad ipsum ingredietur repudiata Vasthi. Multae puellae sunt quaesitae, multae ad curiam regis adductae, sed una eligitur, una in reginam coronatur, quia universae Ecclesiae fidelibus, una fides, uin Susis civitate vocabulo Mardocheus filius Iair filii Semei filii Cis de stirpe Iemini qui translatus fuerat de Hierusalem eo tempore quo Iechoniam regem chodonosor rex Babylonis transtulerat, qui fuit nutritius filiae fratris sui Edissae, quae altero
Abbreviated transcription (Latin):
legis litt̾am. ut ostend̾ẽt omnib illiꝰ
pulcritudinem .i. ut omnib eẽt exẽ¬
plum ad fidem & bonam oꝑationẽ.
Erat enim pulchra nimis. ꝓpt̾ p̃roga¬
sito suꝑ caput eius diademate .i. relions
honore. Sed regina uasthi intrare re¬
nuit. qr plebs uidaica gr̃am respuens ꝑ
fidem xp̃i ad dinuenire contempsit.
Septem regis sapientes. st̃ uniu̾si docto¬
res. septiformi grã repleti. & ꝑ ipsam ad
omnia agenda diuinitꝰ edocti. Manu¬
ca nouissimꝰ sapientium. qui sententiã
ꝓmulgauit ut uasthi deponeret᷑. & a¬
lia in locum eius substitueret᷑. paulum
isait. quia indignos uos uidicastis regno
dei. ecce conu̾tim̃ ad gentes. Repudia¬
ta uasthi quesite st̃ puelle speciose re¬
gi. & tradite sub manu aggeieu nuchi.
ut acciꝑent abeo adusum necessaria.
quia repudiata uidea. diu̾si ex diu̾sis
partib mundi ad societatem regie dig
regiaꝵ mulierũ. traduntur .i. cõmit.¬
tuntur pastorib quib fidelium ani¬

Expanded text:
legis litteram. Ut ostenderet omnibus illius pulchritudinem, id est ut omnibus esset exemplum ad fidem et bonam actionem; erat autem pulchra nimis: propter praerogasito super caput ejus diademate, id est religionis honore. Sed regina Vasthi intrare renuit, quia plebs Judaica gratiam Dei respuens, per fidem venire contempsit. Septem regis sapientes sunt universi doctores et septiformi gratia repleti, et per ipsam ad omnia agenda divinitus edocti. Mamucha novissimus sapientium, qui sententiam promulgavit, ut Vasthi deponeretur, et alia in ejus loco substitueretur, Paulum is praedicationi ait: Quia indignos vos judicatis regno Dei, ecce convertimur ad gentes . Repudiata Vasthi, quaesitae sunt puellae speciosae regi, et traditae sub manu Egaei eunuchi, ut acciperent ab eo usum necessarium , quia repudiata Judaea, diversi ex diversis partibus mundi ad societatem regiae digregiarum mulierum traduntur, id est committuntur pastoribus, quibus fidelium ani
Abbreviated transcription (Latin):
ssuerus rex potens et diues.
et nominis int̾p̃tatione et
potentie sublimitate & d¬
uitiarũ magnitudine xp̃m
sig̾cat. nõis int̾pretatione.
quiamt pretatur ostium. Etxp̃e dint.¬
Ego sum ostium. potentie subluntate.
quia cdata ẽ xp̃o omnis potestas in celo
& in t̾ra. Diuitiaꝵ magnitudine. quia q̃¬
onis sue sacͣm̃ta patefecit & sp̃ualesepu¬
las p̃dicationis &e corporis ⁊ sanguinis sui
abundantissime manifestauit. mũ
tempꝰ ante legem. scd̾m sublege. t̾cium
sub grã. Fecit hoc conuiuiũ pͥncipibus

Expanded text:
ssuerus rex potens et dives, et nominis interpretatione, et potentiae sublimitate et divitiarum magnitudine Christum significat. Nominis interpretatione, quia interpretatur ostium, Christus diEgo sum ostium ; potentiae sublimitate, quia data est Christo omnis potestas in coelo et in terra ; divitiarum magnitudine, quia quonis suae sacramenta patefecit, et spirituales epulas praedicationis, et corporis, et sanguinis sui abundantissime manifestavit. Primum tempus ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia. Fecit hoc convivium principibus
Abbreviated transcription (Latin):
tis eccłiarũ. omnib fecit᷑ conuirñ qͥb
sp̃ualis grẽ tribuit donum. Multoꝙp̃r.
uatͣnsit in dext̾am. Octoginta. qr octo
st̃ beatitudines. ad quas conuiuiũ istud
ditatem iustificam᷑. Ornatꝰ uestibuli.
d esignat ornatũ eccłie in statu p̃sentis
scłi. uasa quib cibi siue potꝰ infere¬
celestis administrat᷑. Necerat qui nolen¬
tescogeret. quia rex statuerat ut sume¬
ret quisq quod uellet. Sic namq tẽ¬
ꝑanda ẽ p̃dicatio ut omnib utilis fi¬
at nulli noceat. & int̾ omnia iuicia qͣi
gladius anceps tͣnseat. Sic suꝑbiã reci¬
dens aufãt. ut ñ augeat timiditatẽ. Sic
ociosis & corpentib oꝑis imponat sol¬
licitudinem. ut inquietis &e curiosis
ñ augeat importunã accionẽ. Regina
uasthi fecit conuiuiũ feminaꝵ in pa¬
latio ubi rex manere consueu̾at. Re¬
gina uasthi suꝑba plebs ẽ iudaica. q̃¬

Expanded text:
tis Ecclesiarum; omnibus fecit convivium quibus spiritualis gratiae tribuit donum. Multo tempova transit in dextram; octoginta, quia octo sunt beatitudines, ad quas convivium istud nditatem justificamur. Ornatus vestibuli designat ornatum Ecclesiae in statu praesentis saeculi. Vasa, quibus potus inferecoelestis administratur. Nec erat, qui nolentes cogeret, quia rex statuerat ut sumeret quisque quod vellet. Sic namque temperanda est praedicatio, ut omnibus utilis fiat, nulli noceat, et inter vitia quasi gladius anceps transeat. Sic superbiam recidens auferat, ut non augeat timiditatem; sic otiosis et torpentibus imponat sollicitudinem, ut inquietis et curiosis non augeat importunam actionem. Regina Vasthi fecit convivium feminarum in palatio, ubi rex manere consueverat. Regina Vasthi superba, plebs est Judaica, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ̃tat᷑ ignis patͥs. uel incendium. Bene
autẽ sic uocatur locus ubi erat ydolũ
dagon. quia aduentꝰ arche in arotũ
erat incendium diaboli patͥs omniũ
tͥsticie. sig̾cat diabolum. qui in mari
huiꝰ scłi deuorat peccatores. qui & in
iob leuiathan. ce beemoch nuncupat᷑.¬

Expanded text:
autem ignis patris vel incendium. Bene autem sic vocatur locus ubi erat idolum Dagon, quia adventus arcae in Azotum erat incendium diaboli, patris omniutristitiae, significat diabolum qui in mari hujus saeculi devorat peccatores, qui et in Job Leviathan et Beemoth nuncupat
Abbreviated transcription (Latin):
quoq filii hely mortui st̃. ofmce
finees. Archa ab alienigenis capta: te¬
stamentũ ad gentes tͣnsiturũ sig̾cat.
Morit᷑ hely. morunt᷑ & filii. qͥa deficit
pontificatꝰ. cũ sac̾dotio uet̾i. Nurus aũt
eiꝰ uxor finees p̾gnans erat. uicinaq par¬
ti. Et audito nuncio qd̾ capta eẽt ar¬
cha di. & mortuus socer suus: ⁊ uir suus: in¬
cerdotis ñ ante int̾iit qͣm uiuũ peꝑit. nec
clesia q̃ ex ipsaerat credidit. Ne timeas
qͥa filiũ peꝑisti. Credentes synagogã
ꝯsolantur. sed desꝑans minime animad¬
u̾tit: nec sobolem nouam deputat głe.
sed ignominie. Uñ sequit᷑. Et uocauit pu¬

Expanded text:
quoque filii Heli mortui sunt, Ophni et Phinees . Arca ab alienigenis capta, testamentum ad gentes transiturum significat. Moritur Heli, moriuntur et filii ejus, quia deficit pontificatus cum sacerdotio veteri. Nurus autem eius uxor Finees praegnans erat vicinaque partui et audito nuntio quod capta esset arca Dei et mortuus socer suus et vir suus incerdotis non ante interiit quam vivum peperit; nec primitiva, quae ex ipsa erat, credidit. Ne timeas quia filium peperisti. Credentes Synagogam consolantur, sed desperans minime animadvertit; nec sobolem novam deputat gloriae, sed ignominiae, unde sequitur: Et vocavit pu
Abbreviated transcription (Latin):
scendit dauid in ebron. et bron .xui.¬
due uxores eius. Sed & iurosq̃ erant
cum eo. dux̃ dauid singulos cũ domosua.
ascensio dauid cũ duab uxoril in ebron.
sig̾cat conuocationẽ duoꝵ ppłoꝵ in eccle¬
siam catholicã. Ebronem̃ int̾pr coniugiũ.¬
Sola enĩ eccłia celestis regis sponsa ẽ. Illuc
dux̃ dauid singłos uiros cũ domo sua.
qͥa singłi fideles in illam societatẽ ꝑ euan¬
gelu p̃dicationẽ conuocant᷑. Non ẽ ibi di¬
stinctio uidei &e greci. Fuit num̾us dierũ
qͦs cõmoratꝰ ẽ dauid. imꝑans in ebron
suꝑ domũ uida. septem annoꝵ ⁊ sex m̃¬
sium. Dauid septem annis ⁊ sex m̃sib
regnauit in ebron q̃ int̾pr ꝯiugiũ uelui¬
sa. ꝑ omne tempꝰ huiꝰ uite qd̾ septena¬
rio dierũ num̾o decurrit. regnat scd̃m
illud. ecce ego uobiscũ sum omnib diel
usq ad consũmationẽ scłi. L qͥa post ex¬
plecionem senarii .i. ꝑfectionẽ bomi oꝑis

Expanded text:
scendit David in Hebron, et duae uxores ejus. Sed et viros qui erant cum eo, duxit David singulos cum domo sua . Ascensio David cum duabus uxoribus in Hebron, significat convocationem duorum populorum in Ecclesiam catholicam. Hebronsola enim Ecclesia coelestis regis sponsa est. Illuc duxit David singulos cum domo sua, quia singuli fideles in illam societatem per evangelicam praedicationem convocantur. Non est ibi distinctio Judaei et Graeci . Fuit numerus dierum per quos commoratus est David, imperans in Hebron super domum Juda septem annorum et sex mensium. David septem annis et sex mensibus regnavit in Hebron, quae interpretatur sa per omne tempus hujus vitae quod septenario dierum numero decurrit regnat, secundum illud: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus: usque ad consummationem saeculi . Et quia post expletionem senarii, id est perfectionem boni o
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatem. ⁊ ponit lectulũ ꝑ contẽ¬
plationem: ⁊ m̃sam ꝑscͥpturaꝵ lectio¬
nẽ. ⁊ sellam ꝑminoꝵ eruditionẽ. po¬
nit qͦ in eo candelabrũ ueri luminiᷤ
instrum̃tũ. cuius facit pedem ꝑ fidẽ
scẽ tͥnitatis. hastam ꝑ rectitudinẽ eqͥta¬
tis ⁊erectionem bone intentionis. sꝑu¬
lam ꝑ rircũ spectionẽ m̃tis. aciim̃ ꝑ¬

Expanded text:
lectulum per contemplationem, et mensam per Scripturarum lectionem, et sellam per minorum eruditionem. Ponit quoque in eo candelabrum veri luminis instrumentum, cujus facit pedem per fidem sanctae Trinitatis, hastam per rectitudinem aequitatis, et erectionem bonae intentionis, sphaerulam per circumspectionem mentis, acum
Abbreviated transcription (Latin):
la designat eruditionẽ. Sedere nãq
solent doccores. qui alios erudiunt.
Et bene m̃sam sella sequit᷑. quia us¬
tũ est ut qui scripturam audiendo.
uł legendo didicit. aliis ꝑ doctͥnam
tͥbuat bonũ qd̃ agnouit. Candelabrũ
instrum̃tũ ẽ luminis. Habet aut̃ can¬
delabrũ inferiꝰ pedem. ⁊ suꝑpedem
t᷑ luminare. Pes uͦ candelabri habet
ta brachia. equalis longitudinis. eqͣ¬
lis enim pat̾ calis filiꝰ. talis sp̃c sc̃s. ⁊ cet̾.
Hasta candelabri in eo qd̾ recta ẽ. recti¬
erecta ẽ. erectionem bone intentionis.
Sꝑula designat circũspectionẽ m̃tis.
Quasi nãq sꝑula candelabro impo¬
nitur. dũ mens bene solicita ꝑ circũ¬
spectionẽ sͥ circũfert᷑. Suꝑiꝰ acum̃. sane
rõnis sig̾cat subtilitatẽ. luminare su¬
ꝑpositum expͥmit. xp̃m. Cera huma¬
nitas. lum̃ diuinitas. Facit gͥ mulier
sunamitis ⁊sulens uirũ suũ .i. aĩa fi¬

Expanded text:
namque designat eruditionem. Sedere autem namque designat eruditionem. Sedere autem solent doctores, qui alios erudiunt. Et bene mtum est ut qui Scripturam audiendo vel legendo didicit, aliis per doctrinam tribuat bonum quod agnovit. Candelabrum instrumentum est luminis. Habet autem candelabrum inferius pedem, et super pedem tur luminare. Pes vero candelabri habet tria brachia, aequalis longitudinis, aeqlis enim Pater, talis Filius, et talis Spiritus sanctus. Hasta candelabri, in eo quod recta eserecta est, erectionem bonae intentionis. Sphaerula designat circumspectionem mentis. Quasi namque sphaerula candelabro imponitur, dum mens de se bene sollicita per circumspectionem sibi circumfertur. Superius acumen sanae rationis significat subtilitatem. Luminare superpositum exprimit Christum. Cera est humanitas, lumen divinitas. Facit igitur mulier Sunamitis consulens virum, id est anima fi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsum sc̃s ẽ. faciamꝰ inqͥt ei cenacłmpar¬
uũ ⁊ ponamꝰ in eo lectulũ. & m̃sam ⁊isel¬
lam: i candelabrũ. ut cũ uen̾it ad noᷤ.
maneat ibi. Cenacłm eo qd̾ sursũ ele¬
uat᷑. sp̃ualem sig̃cat conu̾sationẽm
Quã bene fecãt cenacłm istud huic
heliseo paulus. qui de se sibiq similib
ait. Nr̃a autẽ conu̾satio in celis ẽ. Quod
in conspectu conditoris estimat parua.
In lecculo uͦ solemꝰ a laborib quiescere.
⁊ dormiendo uisibilia ignorare. Recte
gͦ ꝑ lectulũ contẽplatio figurat᷑. In eo
nãq qui consistit ab inrursu tẽptatio¬
nũ. ⁊ afflictione laboꝵ quiescit.: unt̾
nis ⁊ et̾nis intentus. quid foris agatur
ñ accendit. ꝑ m̃sam sig̾cat᷑ scriptura.
Sic̃ enim m̃sa replecurcibis sic sacra
script᷑a repleta ẽ sententus:⁊ aliã no¬
bis refectionẽ tͥbuit ꝑ historiã. aliã ꝑ
allegoriam. aliam ꝑ tͦpologiã. Aliam
ꝑ uetus testam̃tũ. aliam ꝑ nouũ. Sel

Expanded text:
i coenaculum parvum, et ponamus in eo lectulum, et mensam, et sellam, et candelabrum, ut cum venerit ad nos, maneat ibi. Coenaculum eo quod elevatur, spiritualem designat conversationem. Quam bene fecerat coenaculum istud huic Eliseo Paulus qui de se, sibique similibus ait: Nostra autem conversatio in coelis est . Quod in conspectu Conditoris existimat parva. In lecto vero solemus a laboribus quiescere, et dormiendo visibilia ignorare. Recte ergo per lectulum contemplatio figuratur. In ea namque qui consistit, ab incursu tentationum et afflictione laborum quiescit, et internis intentus, quid exterius agatur, non attendit. Per mensam significatur Scriptura. Sicut enim mensa repletur cibis, sic sacra Scriptura repleta est sententiis, et aliam nobis refectionem tribuit per historiam; aliam per allegoriam; aliam per tropologiam; aliam per Vetus Testamentum; aliam per Novum. Sella
Abbreviated transcription (Latin):
pirationẽ. uenit ꝑ adu̾sitatẽ. uenit ꝑ
ꝓsꝑitatẽ. uenit mala cõminando. ueñ
bona ꝓmittendo ueñ mala aufendo.
uenit bona confe̾ndo. uenit ꝑ cognitio¬
nẽ u̾itatis. uenit ꝑ amorem uͥtutis. Ue¬
nit xp̃c ad animã spũalit̾ eam uisitan¬
subtrahit. ut humiliet᷑ mens q̃ de se
nimis sublimia sentit. S it̾m reditdũ
it̾m infudit. Uir mulieris huiꝰ .i. amme
sibi insitis ꝑ naturam. uł collatis ꝑ gͣcã.
aĩe debet p̃eẽ. consulere. ꝓuidere. eã re¬
gere. ducere:⁊ ex ea ꝓgeniem uirtutũ
i bonoꝵ oꝑum ꝓcreare. Cũ hoc uiro
accipit aiã ⁊ silium dicens. ammadu̾to¬

Expanded text:
pirationem; venit per adversitatem; venit per prosperitatem; venit mala comminando; venit bona promittendo; venit mala auferendo; venit bona conferendo; venit per cognitionem veritatis; venit per amorem virtutis. Venit Christus ad animam spiritualiter, eam visitanbtrahit, ut humilietur mens, quae de se nimis sublimia sentit; sed iterum redit, dum iterum infundit. Vir mulieris hujus viduae, sibi insitis per naturam vel collatis per gratiam, animae debet praeesse, consulere, providere, eam regere, ducere, et ex ea progeniem virtutum et bonorum operum procreare. Cum hoc viro anima accipit consilium, dicens: Animad
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ suũ deheliseo. animadu̾to
quent̾. Faciamꝰ gͦ ei cenacłm paruũ.
⁊ ponamꝰ ei in eolectulũ. ⁊ m̃sam & sel¬
lam. & candelabrũ. ut cũ uen̾it ad noᷤᷤ
maneat ib. Heliseus qui int̾p̃tat᷑ salꝰ
tione. ⁊ honeste conu̾sationis scĩtate. ⁊ pꝰ
mortẽ mortui resuscitatione xp̃m sigͥcat.
Sunamitis q̃ int̾p̃tat᷑ captiua siue coe¬
cinea. animã expͥmit. quã xp̃cde cap¬
tiuitate diaboli sanguine suo redenit.
heliseus sepe uenit ad sunamitẽ femi¬
nũ. qͥa xp̃c sepe &e multis modis uenit ad
anuã. Uenit ꝑ creaturaꝵ contẽplatio

Expanded text:
virum suum de Eliseo: Animadverto manet. Faciamus ergo ei coenaculum parvum, et ponamlam, et cadelabrum, ut, cum venerit ad nos, maneat ibi . Eliseus, qui interpretatur salus tione, et honestate, et conversationis sanctitate, et post mortem mortui resuscitatione Christum significat. Sunamitis, quae interpretatur captiva, coccinea, animam exprimit quam Christus de captivitate diaboli sanguine suo redemit. Eliseus saepe venit ad Sunamitidem feminam, qui Christus saepe multis modis venit ad an
Abbreviated transcription (Latin):
tetur totum. quia sapĩa diuina. intͣ
corda tͥum generum hominũ cari¬
tatem recondit. Totum autem ferm̃¬
tabitur dum numerus electoꝵ in fi¬
ne scłi complebitur. Aliqͣndoferm̃¬
tum sigc̃at bonum. aliqͣndo malũ.
Bonum ut in hoc loco. simile ẽ regnũ
celoꝵ ferm̃to. malum expurgate ue¬
tus fermentũ. Possumꝰ ꝑ mulierem is¬
tam acciꝑe animam. ꝑtria sata. tres
uirtutes anime. rõnemiram. concu¬
piscentiam. ꝑ farinam cogitationẽ.
ꝑ ferm̃tum sicut supͣ caritatem. Mu¬
lier itaq fermentum in tͥb satis fa-¬
rine donec ferm̃tetur totum abscon¬
dit. dum quelibet fidelis anima fer¬
uorem caritatis in cognitione tͥum na¬
turalium uirtutum reponit. Totũ uͦ
ferm̃tatur. dum uirtutum triũ tͥplex
cogitatio in saporem & feruorem ca¬
ritatis conu̾titur. ⁊ possidemꝰ ꝑ rõnem
discretionem bonoꝵ ⁊ maloꝵ. ꝑ iram
odium uicioꝵ. ꝑ concupiscentiam amo

Expanded text:
ntetur totum, quia sapientia divina intra corda trium generum hominum charitatem recondit; totum autem fermentabitur, dum numerus electorum in fine saeculi complebitur. Aliquando fermentum significat bonum, aliquando malum. Bonum, ut in hoc loco: simile est regnum coelorum fermento; malum, ut expurgate vetus fermenmentum . Possumus per mulierem istam, accipere animam; per tria sata tres virtutes animae, rationem, iram, concupiscentiam; per farinam, cogitationem; per fermentum sicut supra, charitatem. Mulier itaque fermentum in tribus satis farinae, donec totum fermentetur, abscondit, dum quaelibet fidelis anima fervorem charitatis in cogitatione trium naturalium virtutum reponit. Totum ergo fermentatur, dum virtutum trium triplex cogitatio in saporem, et fervorem charitatis convertitur; et possidemus per rationem, discretionem bonorum et malorum; per iram, odium
Abbreviated transcription (Latin):
grano sinapis. qd̃ accipi pis.x.¬
eni homo seminauit in agro ⁊ c̃. hõ
iste sigcat dm. ager mundum. granũ
sinapis fidem. que modica uidetur ꝓpt̾
scandalum crucis. sed feruida ẽ ꝑ ca¬
lorem dilectionis. Istud granũ .i. fides
catholica. fit arbor magna. ⁊ habet sti¬
pitem ꝑspem. ⁊ ramos exaltatos & di¬
ꝓximi. Habitant in ramis eius uoluereᷤᷤ
celi. scił scĩ. qui pennis uirtutum
uolant ad p̃mia celestium bonoꝵ. Sie
et electus quisq granum synapis se¬
minat in agro. dum p̃dicationẽ di¬
uinam ꝓpt̾ scandalum crucis repbiˢ
minimam recondit in corde suo. Que
crescit in arborem magnam. dum ro¬
bur accipit ꝑ ex̾citationem uircutis. &
ramos ꝑ multiplicationẽ boni oꝑis.
Incuius raiis uolucres habitationẽ
recce consticuunt. dum sensus sp̃ualeᷤ.
in ipsa ꝑ bone conscientie sublimita¬

Expanded text:
grano sinapis, quod accipiens homo seminavit in agro suo . Homo iste significat Deum; ager, mundum; granum sinapis, fidem quae modica videtur propter scandalum crucis; sed fervida est propter calorem dilectionis. Istud granum, id est fides catholica fit arbor magna, et habet stipitem per spem et ramos exaltatos per diximi; habitant in ramis ejus volucres coeli, scilicet sancti, qui pennis virtutum volant ad praemia coelestium bonorum. Sic et erectus quisque granum sinapis seminat in agro, dum praedicationem divinam propter scandalum crucis reprobis minimam recondit in corde suo. Quae crescit in arborem magnam, dum robur accipit per exercitationem virtutis, et ramos per multiplicationem boni operis in cujus ramis volucres coeli habitationem, recte constituunt, dum sensus spirituales in ipsa per bonae conscientiae sublimita
Abbreviated transcription (Latin):
Moyses qui legenidedit: significat
ẽ dei princeps. suꝑ ppłm dei. ut expug¬
natis hostib dei. diuidat ppło deidona.
Iħc namq filius naue sicut ait iheroni¬
mꝰ intypum dñ ñ solum ingestis.

Expanded text:
Moyses, qui dedit legem, significat est esse princeps super populum Dei, ut expugnatis hostibus Dei dividat populo dona . Jesus namque filius Nave, sicut ait Hieronymus, in typum Domini non solum in ges
Abbreviated transcription (Latin):
in quadriformib rotaꝵ ocłis signans.
Docet osee bissenas agminis turbas:¬
et p̃cedunt nos succincti lumbosinue¬
ritate quã p̃dicant in auxiliũ nr̃m.¬
sustulert̃ de iordane: sig̾cant apłice
fidei & uite firmitatẽ. Scd̾a circũcisio
q̃ ꝑ iosue facta ẽ: designat pꝰ carnalem
circũ cisionẽ spũalem. Sed & pascha qd̃
filii isrł transito iordane celebrauert̃:
figurat ueri pasche. & ueri agni come¬
stionẽ. Duodecim quoq lapides de ior¬

Expanded text:
in quadriformibus rotarum oculis signans. in quadriformibus rotarum oculis signans. Docet et Osee bissenas agminis turmas,et praecedunt nos praecincti lumbos in veritate, quam praedicant in auxilium nsustulerunt de Jordane, significant apostolicae fidei et vitae firmitatem. Secunda circumcisio, quae per Josue facta est, designat post carnalem circumcisionem spiritualem. Sed et pascha, quod filii Israel, transito Jordane, celebraverunt, significat veri paschae, et veri Agni comestionem. Duodecim quoque lapides de Jor
Abbreviated transcription (Latin):
postmodũ unicuiq scd̃m differentiã
donoꝵ tͥbuet᷑ differentia celestiũ bonoꝵ.
sig̾c̃at baptismũ. quia sic̃ ppłs israeli¬
ticꝰ stantib in iordane sacerdotib in¬
trauit t̾ram ꝓmissionis: sic ppłs xp̃ia
mansit. pars inferior in amaritudi.¬
nẽ marinam defluxit: quia electi ba¬
ptirati. accepte grẽ dulcedinẽ custo¬
diunt. reꝓbiuͦ in amaritudinẽ uici¬
oꝵ amissa dulcedine grẽ fluunt. Ex¬
ercitum isrł p̃cesserunt filu ruben.
et gad. & dimidia tͥb manasse pugna¬
turi. quoꝵ patres in filiis matrum
suarũ fuerunt pͥmogeniti. ⁊ antiqͥ
iusti nos p̃cedunt exemplis. uirtuti¬
b & u̾bis contra hostes nr̃os. spũales
nequicias armati. De hoc origenes.
ctos. expeditosq ad auxilium nr̃m:
qui cũ uoluminũ suoꝵ iaculis cordis
cingitur et damel ad auxiliũ nr̃m.
cũ nos de regno xp̃i. & de antixp̃i
futura fraude instruit: ac p̃monet.
Ad est ezechiel sacram̃ta nobis celestia

Expanded text:
postmodum, unicuique secundum differentiam donorum tribuetur differentia coelestium bonorum, significat baptismum; quia, sicut populus Israeliticus, stantibus in Jordane sacerdotibus, intravit terram promissionis, sic populus Christianmansit, pars inferior in amaritudinem marinam defluxit; quia electi baptizati gratiae dulcedinem custodiunt, reprobi vero in amaritudinem vitiorum, amissa dulcedine gratiae, fluunt. ercitum filiorum praecedunt filii Ruben, et Gad, et dimidia tribus Manasse pugnaturi, quorum patres in filiis matrum suarum fuerunt primitivi: et antiqui justi nos praecedunt exemplis, virtutibus et verbis contra hostes nostros et spirituales nequitias armati. De hoc Origenes: ctos, expeditosque ad auxilium nostrum, qui voluminum suorum jaculis cordis cingitur et Daniel ad auxilium nostrum, cum nos de regno Christi et Antichristi futura fraude instruit et praemonet. Adest Ezechiel, sacramenta nobis coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
lierem decoram specie. rationabilem
aliquã disciplinã significare: que sa¬
pient̾ dicta inuenitur apud gentiles.
auferre de ea. ⁊ resecare omnẽ suꝑstici¬
onis umunditiã: & siceam in studio
ueritatis assumere. Hulla enĩ apudia¬
fideles sapientia est. cui immunditia

Expanded text:
lierem decoram specie, rationabilem lierem decoram specie, rationabilem aliquam disciplinam significare: quae sapienter dicta invenitur apud gentiles. primum auferre de ea et resecare omnem superstitionis immunditiam, et sic eam in studio veritatis assumere. Nulla enim apud infideles sapientia est, cui immunditia
Abbreviated transcription (Latin):
uiuat. De muliere capta in bello.
⁊ exieris ad bellum contͣ .xxii.¬
unmicos & uideris mulierem
decora specie. & concupieris eam ra¬
despilos capitis eius. ⁊ungues. & in¬
dues uestib lugubrib. ⁊ sedebit in
donto lugens patrem suũ ꝙ matrẽ
& domũ pat̾nam. ⁊ post tͥginta dies
erit tibi uxor. Si decoram mulierem
id est animã q̃ a deo pulcra creata est
in gentiliconu̾satione inuen̾imꝰ. & eã
deposito ydolatrie cultu. induam᷑ lu
riam mundi. eiusq carnales illece¬
ctrine. omne pecc̃m infidelitatis abra¬
dat. qd̾ mortuũ ẽ & inane. hoc sunt e¬
nim capilli capitis. & ungues mulieris.
et ita demũ salutaris lauacri. unda
nichil incapite. nichil in manib habu¬
erit. ut neq in sensib. neq in actib.
ĩmundũ aliqͥd aut mortuũ gerat. Qd̃¬
uͦ pꝰxxx. dies eã duci iubet uxorẽ. T nario
ac denario fides opꝰꝙ legiꝰ sig̾cat᷑. ꝑfidẽ gͦ tͥni¬
puritate. Alii putauerunt hanc mu¬

Expanded text:
. De muliere capta in bello. Si exieris ad bellum contra inimicos tuos, et videris mulierem decora specie, et cupieris eam, rades capillos capitis ejus, et ungues, et indues vestibus lugubribus, et sedebit in domo tua lugens patrem suum, et matrem, et domum paternam, et post triginta dies erit tibi uxor id est, animam, quae a Deo pulchra creata est, in gentili conversatione invenerimus, et deposito idololatriae cultu, induitur lu, omnem memoriam mundi ejusque carnales illecectrinae omne peccatum infidelitatis abradat, quod mortuum est et inane. Haec sunt enim capilli capitis et ungues mulieris. Et ita demum salutaris lavacri unda p, cum jam nihil in capite, nihil in manibus habuerit, ut neque in sensibus, neque in actibus immundum aliquid aut mortuum gerat. Q dies jam duci jubet uxorem, ternario ac denario fides opusque signatur. Per fidem ergo Trini et actuum puritate. Alii putaverunt hanc mu
Abbreviated transcription (Latin):
mit genꝰ humanũ. ꝑheliam quoq
descendit abundantia pluiuie. qr ꝑ xͫ¬
nascientia. oleum grã. tres anni famis.
imꝑfecta cognitio tͥnitatis. sex m̃ses. de¬
fectus boni oꝑis. resuscitatio filii. redẽ¬
ptio gen̾is humani. largitas pluuie.

Expanded text:
mit genus humanum. Per Eliam quoque ascendit abundantia pluviae, qna, scientia; oleum, gratia; tres anni famis, imperfecta cognitio Trinitatis; sex menses, defectus boni operis; resuscitatio filii, redemptio generis humani; largitas pluviae,
Abbreviated transcription (Latin):
tionis uenit ad eccłiam. Mulier uͦ duo
ligna collegit. qñ sc̃a eccłia fidem passio¬
nis recepit. Modicũ farine. sigc̾at imꝑ¬
uine: ⁊ parũ olei insufficientiã expͥmit
grẽ. Uenit helias. ⁊ suffecit farina ce ole¬
um. qr in aduentu xp̃i multiplicata ẽ
scientia:⁊ multiplicatũ ẽ grẽ donum.
samis. significant scĩam defuisse tͥnita

Expanded text:
tionis venit ad Ecclesiam. Mulier vero duo ligna collegit, quando sancta Ecclesia fidem passionis recepit. Modicum farinae significat impdivinis, et parum olei insufficientiam exprimit gratiae. Venit Elias et suffecit farina et oleum, quia in adventu Christi multiplicata est scientia, et multiplicatum est gratiae donum. famis significant defuisse sancta
Abbreviated transcription (Latin):
suam uacantem. scopis mundatam.
& ornatam reuertens inhabitat.dum
diabolus cum uniu̾sitate uicioꝵ ani¬
mam baptriatam quondam suam.
tutib palliatam ꝑ culpam iterum in
ingreditur. dum animam ꝑ baptismũ
sibiablatam. ꝑ culpam recuꝑatam ne¬
quius qͣm ante baptismum retentare.
ce gͣuiorib scelerib fedare conatur. Et
fiunt nouissima hominis illius peiora
pͥorib. quia ꝑ contemptũ gr̃ẽ. quã de
se male uiuendo pellit. dec̾iora suppli

Expanded text:
suam vacantem scopis mundatam, suam vacantem scopis mundatam, et ornatam revertens inhabitat: dum diabolus cum universitate vitiormam baptizatam quondam suam tutibus palliatam, per culpam iterum intus se; dum animam per baptismum sibi ablatam, et per culpam recuperatam, nequius quam, ante baptismum retentare, et gravioribus sceleribus foedare conatur. Et sunt novissima hominis illius pejora prioribus; quia per contemptum gratiae, quam de se male vive
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Exit immundus sp̃c ab homine.
cũ ꝑ grãm ab ipso fugatur in baptis¬
mate. Exiensab homine arida loca re¬
quiem querens ꝑambulat. dũ ab ali¬
quo ꝑ exorcismum aut baptismũ fu¬
gatus. corda quoꝵ libet fidelium a mol¬
litie & humore fluxe cogitationis pur-¬
gata. ad in habitandum explorat. Sed
in locis aridis requiem suam minime
inuenit.q corcuiusubet fidelis ani¬
me. a bono cogitando. uel loq̃ndo. uel¬
oꝑando nunqͣm quiescit. Tunc dicit. Re¬
u̾tar in domum meam unde exiui. Et
ueniens inuenit eam uacantẽ scopis
mundatam & ornatam. Inuenit uacã
tem .i. a bono oꝑecessantem. Scopis
mundatam .l. exorcismo ⁊ aqua bap¬
tismatis a uiciis purgatam. Ornatã
.i. simulat im uirtutib palliatam. Tc̃
quiores se. & ingressi habitant ibi. Se¬
ptem sp̃c demonum sig̾rant uniu̾sita¬
tem. qui ꝑ septem uicia pͥncipalia. in¬
iquos inhabitant. & eos trahunt ad
damnationẽ. Immundꝰ autem sp̃c cũ
septem nequiorib se spiritib domũ

Expanded text:
tem. Exit spiritus immundus ab homine; cum per gratiam ab ipso fugatur in baptismate. Exiens ab homine, loca arida requiem quaerens perambulat; dum ab aliquo per exorcismum, aut baptismum fugatus, corda quorumlibet fidelium a mollitie et humore fluxae cogitationis purgata, ad inhabitandum explorat; sed in locis aridis requiem sibi minime invenit; quia cor cujuslibet fidelis animae a bono cogitando, loquendo, operando nunquam quiescit. Tunc dixit. Revertar in domum meam unde exivi: et venit, et invenit eam vacantem, scopis mundatam, et ornatam. Vacantem, id est a bono opere cessantem; scopis mundatam, id est in exorcismo, et aqua baptismi a vitiis purgatam; ornatam, id est simulatis virtutibus palliatam. Tunc quiores se, et ingressi habitant ibi. Septem spiritus, daemonum significant universitatem; qui per septem vitia principalia iniquos inhabitant, et eos trahunt ad damnationem. Immundus autem spiritus cum septem nequioribus se spiritibus, domum
Abbreviated transcription (Latin):
dio illius uadit & uendit uniu̾sa que
habet & emit agrum illum. Ager scͥ
ptura. thesaurus cognitio diuina. ab¬
diaboli. uel ab appetitu fauoris huma¬
ni. Omnia autem uendit & agrũ
homini negociatori querenti bonaᷤ
margaritas. Inuenta autem una p̃cio¬
sa margarita. abiit & uendidit omnia
q̃ habuit & emit eam. Bone margarite.
lex & ꝓpħe. una p̃ciosa saluatoris scien¬
tia. Omnia uͦ uendit & istam emit. qͥ
sicut paulus uet̾ib obseruationib reũ¬
ciat. ut xp̃m lucrifaciat. Item. Omnia
uendit & p̃ciosam margaritã emit. qͥ
ꝓ amore celestium t̾rena contemnit.

Expanded text:
sa quae habet, et emit agrum illum . Ager est Scriptura; thesaurus, cognitio divina; idiaboli et ab appetitu favoris humani. Omnia autem vendit et agrumori quaerenti bonas margaritas; inventa autem una pretiosa margarita, abiit et vendidit omnia quae habuit, et emit eam . Bonae margaritae, lex et prophetae; una pretiosa, Salvatoris scientia: omnia vero vendit et istam emit, qui, sicut Paulus, veteribus observationibus renuntiat, ut Christum lucrifaciat. Item omnia vendit et pretiosam margaritam emit, qui pro amore coelestium terrena contemnit.
Abbreviated transcription (Latin):
ret iħc ꝑ sata. discipuli eiꝰ ceꝑunt
ꝓgrediae uellere spicas. Discipuliꝑ
sata transeunt. cum p̃lati subditos
pia sollicitudine circumspiciunt. et
qualit̾ quẽq ad regnum celoꝵ ꝑtra¬
hant sedulo ꝑpendunt. Et dũ eos ad
beatitudinem ꝑducere concupisc̃t.
quasi salutem eoꝵ esuriunt. Spicas
uellunt. cum m̃tes audientium ꝑ p̃¬
dicationẽ ab amore temporaliumdi¬
uidunt. Spicas fricant. cum eos palee
uite ueteris expoliant. Grana man¬
ducant. cum ab omni suꝑfluitate
⁊ asꝑitate purgatos. unitati scẽ eccłie
sociant & eidem incorporant. Et hoc
sabbato faciunt. quia at̾renis actib
quiescentes: ⁊ deo uacantes. requi ẽ
celestem. & oꝑando querunt:⁊ p̃di¬
cando ꝓmittunt. Aliter. ꝑ sata am¬
bulant. qui sacra eloquia inuesti¬
gant. In quib esuriunt. dum ineis
sententias meliores discere concupisc̃t.
cant. dum sub palea littere. requirunt
grana spũalis intelligentie. Grana qͦ
manducant. dum ꝑspũalem intelligẽ

Expanded text:
per sata: discipuli ejus coeperunt progredi, et vellere spicas . Discipuli per sata transeunt: dum praelati subditos pia sollicitudine circumspiciunt, et qualiter quemque ad regnum coelorum pertrahant, sedulo perpendunt; et dum eos ad beatitudinem trahere concupiscunt, quasi salutem eorum esuriunt: spicas vellunt, cum mentes audientium, per praedicationem ab amore temporalium dividunt. Spicas fricant cum eos paleis vitae veteris exspoliant: grana manducant, dum eos superfluitate, et asperitate purgatos veritati sanctae Ecclesiae sociant, et eidem incorporant. Et hoc Sabbato faciunt: quia a terrenis actibus quiescentes, et Deo vacantes, requiem coelestem et operando quaerunt, et praedicando promittunt: Aliter. Per sata ambulant, quia sacra eloquia investigant. Esuriunt, dum in eis sententias meliores discere concupiscunt.cant: dum sub paleis litterae requirunt grana spiritualis intelligentiae. Grana vero manducant; dum per spiritualem intelli