comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cidimꝰ uos. Illi amauer̃ hanc uitã. & idul¬
cedo uite huiꝰ tenuit eos: Non plus dipre¬
runt ea que ꝓmisit ds̃: quã ea que ui¬
debant̃ int̾ra. Illa enim credere uideban
dib anĩn: & quia non erat in eis duĩs
uiui absorti sunt. Quid .ẽ. uiui absor¬
ti sunt: Turificando idolis. scieutes qͥa
nichil. ẽ. idolũ. Nam si aliquid putarent
eẽ. idolũ: mortui absoib̾ent᷑. Cũ aut̃ pu

Expanded text:
cidimus vos. Illi amaverunt hanc vitam, et dulcidimus vos. Illi amaverunt hanc vitam, et dulcedo vitae hujus tenuit eos. Non plus dilexerunt ea quae promisit Deus, quam ea quae videbant in terra. Illa enim credere jubebantdibus Dominum; et quia non erat in eis Dominus, vivi absorpti sunt. Quid est, vivi absorpti sunt? Thurificando idolis, scientes quia nihil est idolum. Nam si aliquid putarent esse idolum, mortui absorberentur: cum autem pu
Abbreviated transcription (Latin):
cła. eẽ. in numero populi potest qui uidet᷑
oculis humanis. in numero autẽ populi qͥ
nec manducari poterit nisi primo macta¬
tus. Uenit paganus adhue uiiͦdolatria ui¬
uit. uiserendus. ẽ. inenbris ap̃i. ut uiserat᷑
neresse. ẽ. ut mnauducet᷑. petrꝰ. Sed non po¬
potest manducari ab eccła. nisi primo
mactatꝰ. Renuntiet scło. tunc mactat᷑.
Credat in xpm: tunc mn anducatur. Iuom
gͦ illi uiuos. absorbuissent nos: Nisi quia
dñs erat in nobis. Surrexer̃ enĩ multi ꝑ¬
secutores aliquando. & ũ desunt. Singu¬
latĩ insurgunt. & aliquando uirios ab¬
sorbuissent. sed inquibꝰ non .ẽ. dñs. idõ ante
omma illi dixerunt. nisi quia diis erat
in uobis: quia multi᷑ sorbentur inquib
non. ẽ dñs. Hi funt qui uiuiꝰ sorbent᷑. qui
scuuit malũ. eẽ. & lingua consentiunt.
Surrexerunt enĩ quidã ꝑsecutores. &
dixerunt. Turificate. Si non feceritis: oe¬

Expanded text:
sia, esse in numero populi potest, qui videtur sia, esse in numero populi potest, qui videtur oculis humanis; in numero autem populi quii manducatus, nec manducari poterit, nisi primo mactatus. Venit paganus, adhuc in illo idololatria vivit; inserendus est membris Christi: ut inseratur, necesse est manducetur; sed non potest manducari ab Ecclesia, nisi primo mactatus. Renuntiet saeculo, tunc mactatur; credat in Deum, tunc manducatur. Quomodo ergo illi «vivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Surrexerunt enim multi persecutores aliquando, et nunc non desunt. Singillatim insurgunt, et aliquando vivos absorbent, sed in quibus non est Dominus. Ideo ante omnia illi dixerunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis;» quia multi absorbentur, in quibus non est Dominus. Hi sunt qui vivi absorbentur, qui sciunt malum esse, et lingua consentiunt. Surrexerunt enim quidam persecutores, et dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
dñs erat in nob. Quando: Pũ insurgerent
homuines in nos. Noliꝰ mirari. Uicti sunt.
homines enĩ erant. Pñs aut̃ erat in nobis:
non homo erat in nob. Homines auit̃ insur¬
rexerant suꝑ nos. sed tamen opprimerent
homines alios homines. nisi inhis hominib
qui non potuerunt opprimi non homo
ẽẽt. sed añs. Ergo nisi quia añs erat in
nobis: cũ insurgeret homines suꝑnos.
Quid eiũ facerent uob o homines: laul
tatis & cantatis. & securi tenetis beatitu
sorbuissent nos. uiuos absorbuissent. Non
prius occidissent : & sic absorbuissent.
Oin manes.o crudeles nonsic sorbet eccła.
Petro macta & manduca dictũ. ẽ. non ui¬
uos absorbe. Quomͦ gͦ petrꝰ id .ẽ. eccła mac¬
tat & sic manducat: Et quomͦ isti qui ex¬
surrexerunt suꝑnos. forsitan uiuos ab¬
sorbuissent nos. nisi qđ dñs erat uinob:
Quia in eccłȩ corpꝰ nemo uitrat nisi prius oc.¬
cisus. moriat᷑ qđ fuit: ut sit qd uou suit. Alio¬
quin qui non occidit᷑ & ñ manducat᷑ ab exe¬

Expanded text:
ndo? «Cum insurgerent homines super nos.» Noli ergo mirari: victi sunt; homines enim erant: Dominus autem erat in nobis, non homo erat in nobis; homines autem insurrexerunt super nos. Sed tamen opprimerent homines alios homines, nisi in his hominibus qui non potuerunt opprimi, non homo esset, sed Dominus. 5. Ergo, «Nisi quia Dominus erat in nobis, cum insurgerent homines super nos.» Quid enim facertitudsorbuissent nos. Vivos absorbuissent;» non prius occidissent, et sic absorbuissent. O immanes! o crudeles! Non sic absorbet Ecclesia: Petro, «Macta et manduca» , dictum est; non, Vivos absorbe. Quomodo ergo Petrus, id est Ecclesia, mactat, et sic manducat? et quomodo isti qui exsurrexerunt super nos, «forsitan vivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Quia in Ecclesiae corpus nemo intrat, nisi prius occisus. Moritur quod fuit, ut sit quod non fuit. Alioquin, qui non occiditur et non manducatur ab Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
non extendant iusti ad iniquitatem ina¬
nus suas. se teueant abiuquitate manuf
suas. & ferant iniquitatẽ nonfaciant. me¬
lius.ẽ. enim iniusticiam ferre quã facere
Unde non semꝑ erit: Quia non derelin¬
quet dũs uirgam peccatoꝵ suꝑ sortẽ iuis

Expanded text:
non extendant justi in iniquitatem manon extendant justi in iniquitatem manus suas;» sed teneant ab iniquitate manus suas, et ferant iniquitatem, non faciant. Melius est enim injustitiam ferre quam facere. Unde non semper erit? «Quia non derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem jus
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ super sortem ustoꝵ. Quare: Ut non
extendant iusti ad iniquitatẽ manus suas.
ut ad tempus ferant iusti in iquos domi¬
nantes. & intelligant non. eẽ. hoc sempit̃¬
num. sed p̃parent se ad possidendam here¬
ditatem sempiternam. Quã hereditatẽ: Ubi
destruetur omĩs potentatꝰ. & omĩs potesta¬
tes. ut sit as̃ omĩa inominib. Ad hoc se
seruantes. & hoc corde contemplantes. &
adhue iufide recinentes. & ut uideant ꝑ¬
aurantes non extendunt manus suas ad
ini quitatẽ: Nam siuideant quia semꝑ .ẽ.
uirga peccatoꝵ suꝑ sortem iustoꝵ: cogita¬
ut apud se & dicunt. Quid mͥ ꝓdest quia
iustus sum : Semper michi dominat᷑ iui¬
quus. & semper seruus ero faciam gͦ &
ego iniquitatẽ. quia nichil ꝓdest tenere
iusticiam. Ne aut̃ hoc dicat insinuatur
illi fides quia ad tempꝰ potest. eẽ. uirga
peccatoꝵ super sorcem iustoꝵ. non eam
relinquet añs super sortem iustoꝵ. ut

Expanded text:
torum super sortem justorum.» Quare hoc? «Ut non torum super sortem justorum.» Quare hoc? «Ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas:» ut ad tempus ferant justi iniquos dominantes, et intelligant non esse hoc sempiternum, sed praeparent se ad possidendam sempiternam haereditatem. Quam haereditatem? Ubi destruetor omnis potentatus, et omnis potestas, ut sit Deus omnia in omnibus . Ad hoc se servantes, et hoc corde contemplantes, et adhuc in fide retinentes, et ut videant perdurantes, «non» extendunt «manus suas in iniquitatem.» Nam si videant quia semper est virga peccatorum super sortem justorum, cogitant apud se, et dicunt: Quid mihi prodest quia justus sum? Semper mihi dominabitur iniquus, et semper servus ero? Faciam ergo et ego iniquitatem; quia nihil prodest tenere justitiam. Ne autem hoc dicat, insinuatur illi fides, quia ad tempus potest esse virga peccatorum super sortem justorum: «non» eam «relinquet Dominus super sortem justorum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tra illam uel illam gentẽ: statim obtei ꝑ¬
abant. Pistinguebant anin et̾num ad nõ
tempobali. & tamen subditi erant ꝓpt̾ din
& dnm et̾num. etiam año temporali. Sed
uumquia sic erit semꝑ. ut iniͥqui imperent
iustis: Non sic erit. uidete eniim quid dicat
quitur. nonerit in eternum. Ueniet tempus
quando unus agnoscatur ds̃. ueniet tempꝰ
quando ap̃e inclaritate sua apparens. con¬
gregtt aute se om̃s gentes. & diuidat eas
sicut diuidit pastor ȩilos abouib: oues
ponet ail dexteram. edos adsinistram. & ui¬
debis ibi multos seruos int̾̃ oues. & mults¬
seruos uit ędos. Non enun quia sic consoladi
sumus seruos: om̃s serui boni sunt: aut q
sic repressimus suꝑbiam dominoꝵ: oĩ
domini mali sunt. Sunt boni & fideles do¬
mini: sunt & mali. Sunt boni & fideles
serui: sunt & mali. Seil quãdui boni serui
seruiunt malis anĩs: ferant ad tempus:
quia nonderelinquet dñs uirgam pecca¬

Expanded text:
tra illam gentem; statim obtempetra illam gentem; statim obtemperabant. Distinguebant dominum aeternum a domino temporali; et tamen subditi erant propter dominum aeternum, etiam domino temporali. 8. Sed numquid sic erit semper, ut iniqui imperent justis? Non sic erit. Videte enim quid dicat quitur, non erit in aeternum. Veniet tempus, quando unus agnoscatur Deus; veniet tempus, quando Christus in claritate sua apparens congreget ante se omnes gentes, et dividat eas, sicut dividit pastor haedos ab ovibus: oves ponet ad dexteram; haedos ad sinistram . Et videbis ibi multos servos inter oves, et multservos inter haedos. Non enim quia sic consolati sumus servos, omnes servi boni sunt; aut quia sic repressimus superbiam dominorum, omnes domini mali sunt. Sunt boni fideles domini, et sunt mali: sunt boni fideles servi, et sunt mali. Sed quamdiu servi boni serviunt malis dominis, ferant ad tempus: «Quia non derelinquet Dominus virgam pecca
Abbreviated transcription (Latin):
didit: Dilectionẽ ꝓ odio Ait enim. Pater
ignosce illis: quia nesciunt quid faciunt.
Si dris celi & terrȩ̨ ꝑquẽ facta sunt omni¬
a seruiuit indignis: rogauit ꝓseiuentib
& furentibꝰ & tamquã medicũ se exhibuit
adrieniens nam & medici & arte & sanitate
meliores seruiunt egrotis: quanto magis
ñ debet dedignari homo ex toto animo
& ex tota bona uoluntate. cũ tota dilec¬
tione seruire duo ȩtiam malo: Eece ser¬
uit melior deteriori: ad tempꝰ. Quod autem
scłi. Aliquando enĩ potestates bone sut &
timent am̃. aliquando ñ timent am̃ Iuliauꝰ
extitit in fidelis imperator. Nonue exticit
apostata in iquus. & idolatra: Milites xpiani:
seruierunt imꝑeratori infideli. Ubi uenieba¬
tur ad causã ap̃i: non agnoscebant nisi illũ
qui incelo eratꝰ Iuando uolebat ut idola co¬
lerent ut turificarent: p̃ponebant illi dm̃:
quando autẽ dicebat. ꝓducite aciem. ite con¬

Expanded text:
didit dilectionem pro odio: ait enim, «Pater, didit dilectionem pro odio: ait enim, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Si Dominus coeli et terrae, per quem facta sunt omnia, servivit indignis, rogavit pro saevientibus et furentibus, et tanquam medicum se exhibuit adveniens nam et medici et arte et sanitate meliores serviunt aegrotis; quanto magis non debet dedignari homo, ex toto animo, et ex tota bona voluntate, cum tota dilectione servire domino etiam malo? Ecce servit melior deteriori, sed ad tempus. Quod autem saeculi. Aliquando enim potestates bonae sunt, et timent Deum; aliquando non timent Deum. Julianus exstitit infidelis imperator, exstitit apostata, iniquus, idololatra: milites christiani servierunt imperatori infideli; ubi veniebatur ad causam Christi, non agnoscebant nisi illum qui in coelo erat. Si quando volebat ut idola colerent, ut thurificarent; praeponebant illi Deum: quando autem dicebat, Producite aciem, ite con
Abbreviated transcription (Latin):
đm carnẽ. cũ timore & tremore insimplici¬
tate cordis: ñ ad oculum seruientes quasi ho¬
minibꝰ placentes. sed quasi serui ap̃i facienteᷤ¬
bonam uoluntatem dei ex animo. cum bona
uoliuitate. Ecce non facit de seruis liberos:
sed demalis feruis bonos seruos Quantum
debent diuites ap̃o qui illis componit domũ
ut si fuit ibi seruus infidelis conuertat illũ
ap̃c̃. & non ei dicat dimitte dnm tuum. iam
cognouisti eum quiuerus dominus. ẽ.Ile for¬
te impius.ẽ. & iniquus. tu iam fidelis & iustꝰ.
indignũ. ẽ. ut uistus & fidelis: seruiat iniquo
& infideli: Non hoc ei dixit. sed magis serui
& ut corroboraret seruum hoc drcit. exem¬
plo meo serui: prior seruiui iniquis. Dñs enĩ
tanta in passione sustineus. a quibꝰ susturu it
nisi dñs a seruis: Et a quibꝰ seruis. nisi a mal¬
lis seruis: Nam si fuissent boni serui. hono¬
rarent dominũ suum. sed quia mali serui
erant. in iuriauer̃ dnm. Ile quid contra red¬

Expanded text:
m carnem, cum timore et tremore, in simplicitate cordis; non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed quasi servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate» . Ecce non fecit de servis liberos, sed de malis servis bonos servos. Quantum debent divites Christo, qui illis componit domum! ut si fuit ibi servus infidelis, convertat illum Christus, et non ei dicat, Dimitte dominum tuum; jam cognovisti eum qui verus est dominus: ille forte impius est et iniquus, tu jam fidelis et justus; indignum est ut justus et fidelis serviat iniquo et infideli. Non hoc ei dixit, sed magis, Servi: et ut corroboraret; servum, hoc dixit, Exemplo meo servi; prior servivi iniquis. Dominus enim tanta in passione sustinens, a quibus sustinuit, nisi dominus a servis? et a quibus, nisi a malis servis? Nam si fuissent boni servi, honorarent dominum. Sed quia mali servi erant, injuriaverunt. Ille quid contra? Red
Abbreviated transcription (Latin):
plicia ñ crediderunt: & Qui gͦ recti sunt cor¬
de & non declinant. quid habebunt: Iani
ueniamꝰ ad ipsam hereditatẽ frẽs. quia filiĩ
sumus. Iuia possidebimus : Que .ẽ. herrditas.
quȩ patria nr̃a: quid uocatur: Pax. Per hanc
uos salitamus. hanc uobis annuntiamus.
hanc suscipiunt montes & colles iusticiam:
Et qͥd uocabit᷑ ipsa hereditas nisi pax: uidete
quia exheredati funt qui non amant pacem.
Non autẽ amant pacem qui diuidunt uni¬
tatem. Pax possesio pioꝵ : possessio heredum.
Et qui sunt heredes: filii. Audi euuangeliũ.
Beati pacifici: quia filii deiuocabuntur. Au¬
dite & conclusionẽ huius psalmi. sax fuꝑ isrł.

Expanded text:
plicia non crediderunt. Qui ergo recti sunt corplicia non crediderunt. Qui ergo recti sunt corde, et non declinant, quid habebunt? Jam veniamus ad ipsam haereditatem, fratres, quia filii sumus. Quid possidebimus? quae est haereditas? quae patria nostra? quid vocatur? Pax. Per hanc vos salutamus, hanc vobis annuntiamus, hanc suscipiunt montes, et colles justitiam . Et quid vocabitur ipsa haereditas, nisi pax? Et videte quia exhaeredati sunt qui non amant pacem: non autem amant pacem, qui dividunt unitatem. Pax possessio piorum est, possessio haeredum. Et qui sunt haeredes? Filii. Audite Evangelium: «Beati pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur» . Audite et concl
Abbreviated transcription (Latin):
de quibꝰ paulo ante dixi qui uoluntatẽ
dei secuntur non uoliuitatẽ suam. Sed
qui dm̃ uolunt facrunt illum p̃ceilen¬
tem. & se sequentes. non autẽ se p̃cerlen¬
tes & illum sequentem. & in omnib eum
bonum inueniunt: sie dantẽ. siue ẽ¬
teui: siue coronantem: suie purgantem.
siue illuminantẽ. sicut apłs ait. Scimus
& rectis corde. Sicut autẽ declinat a ma¬
lo. & facit bonum rectus corde. quia non
telat inpeccatorib pacem peccatoꝵ intu¬¬
ens: sic prauis cordius qui scandalitatur
inuus dñi. declinat adõ & facit malum.
⁊ in escatus dulcedine scłi. & ea in laque¬
atiis & captus. a maras penas luit. Decli¬
ñati enim a dõ euius disc iplinam ferrȩ no¬
luit. sit illi ꝑiudicium dei uerus laqueus
falsa maloꝵ felicitas. unde continuo sub¬
iungit. Declinantes autem instrangulatio¬
nes adducet dñs cum oꝑantib iiusticiã:
id .ẽ. quoꝵ peccata inmitati sunt quia eoꝵ
p̾sentes letitias amauerunt. & fitura supp¬

Expanded text:
oluntatem Dei sequuntur, non voluntatem suam. Sed qui sequi Deum volunt, faciunt illum praecedentem, et se sequentes; non autem se praecedentes, et illum sequentem: et in omnibus eum bonum inveniunt, sive emendantem, sive co sive coronantem, sive purgantem, sive illuminantem, sicut Apostolus ait, «Set rectis corde.» 10. Sicut autem declinat a malo, et facit bonum rectus corde , quia non zelat in peccatoribus, pacem peccatorum intuens ; sic pravi cordis, qui scandalizatur in viis Domini, declinat a Deo, et facit malum, et inescatur dulcedine saeculi, et ea illaqueatus et captus amaras poenas luit. Declinanti autem a Deo, cujus disciplinam ferre noluit, fit illi per judicium Dei verus laqueus falsa malorum felicitas. Unde continuo subjungit: «Declinantes autem in strangulationem abducet» «Dominus cum operantibus injustitiam:» id est, quorum facta imitati sunt; quia eorum praesentes laetitias amaverunt, et futura sup
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ suꝑsortẽ iustoꝵ: ut non extendant iusti
ad iniquitatẽ manus suas. Modo quidẽ iusti
aliquantum laborant. & m̃ aliquando iuiusti
dominant᷑ iustis. Quib modis aliquaudo in¬
& facti fuerint uel iudices uel reges. quia hoc
tet fieri nͥ ut exibeat᷑ illis honor debitu
do a meliorib Sed exrempli grã unã rem dico.
hinc conicite gradus omniũ potestatum.
łrima & cotidiana potestas hominis in homine:
aii.ẽ. in seruum. Prope om̃s an habent huiꝰ¬
modi potestatẽ. Sunt diũ. sunt & serui. Diuer¬
sa sunt nonuna. sedhomines & homines: pa¬
ria sunt nomina. Et quid dicit apłs: Seruos¬
ẽ. uerus dñs & et̃uus: isti autẽ tempobales
scđm tempus. Tu cũ ambulas inuia. cum
iius inhac uita : non uult te facere suꝑbũ
ap̃s. Contigit tibi ut apĩanus efficereris.
& haberes anm̃ hominẽ. NIon idõ ap̃ianus
effectus. es: ut dedigneris seruire.Qũ enĩ¬

Expanded text:
extendant justi ad iniquitatem manus suas.» Modo quidem justi aliquantum laborant, et modo aliquando injusti dominantur justis. Quibus mobis? Aliquando in facti fuerint vel judices, vel reges, quia hoc test fieri nisi ut exhibeatur illis honor debitus m, et aliquando a melioribus. Sed exempli gratia unam rem dico; hinc conjicite gradus omnium potestatum. Prima et quotidiana potestas hominis in hominem domini est in servum. Prope omnes domus habent hujusmodi potestatem. Sunt domini, sunt et servi; diversa sunt nomina: sed homines et homines paria sunt nomina. Et quid dicit Apostoest verus dominus et aeternus; isti autem temporales secundum tempus. Tu cum ambulas in via, cum vivis in hac vita, non vult te facere superbum Christus. Contigit tibi ut christianus efficereris, et haberes dominum hominem: non ideo christianus effectus es, ut dedigneris servire. Cum eni
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ popło tuo. Cũ doxit suscipiant. ostendit
alium. eẽ. montẽ pacis unde illi suscipiunt.
Rursus a moutib illuminans sed tu drait il¬
luminans tu mirabilit̾ a moritib et̃nis. Itẽ
hoc loco cuni arrisset. montes iicireuttu es
ne turursum remaneres in montib statim sub¬
iunxit Et dñs in cireuitu plebis suę. ut tua
spes ñ sit inmontibꝰ: sea urillo qui illuminat
montes. Cũ eiuĩ ille habitat in moittibꝰ ia .ẽ.
in scĩs. ipse.ẽ. in cireuitu plebis sue. & ipse
murauit suã plebem muntorento spiritali. ne.
moueat᷑ in et̾ium. at uͦ de illis. inoutibꝰ malis
quando loqͥtur scriptura. ñ eis addit dnin.
Tales montes im sepe diximus uobis. signifi¬
cant magnas quasdã anmas. sed malts. Nlon
erũ putetis frs quia potuerunt fieri here¬
ses ꝑ aliquas paruas animas. Non fecerunt
hereses uisi magni homines.Sed quantũ mag¬

Expanded text:
pacem populo tuo:» cum dixit, «Suscipiant,» ostendit pacem populo tuo:» cum dixit, «Suscipiant,» ostendit alium esse fontem pacis unde illi suscipiunt. Rursus, «A montibus illuminans:» sed, «Tu,» dixit; «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis.» Item hoc loco cum dixisset, «Montes in circuitu ejus;» ne tu rursum remaneres in montibu, statim subjunxit, «Et Dominus in circuitu plebis suae:» ut tua spes non sit in montibus, sed in illo qui illuminat montes. Cum enim ille habitat in montibus, id est in sanctis, ipse est in circuitu plebis suae; et ipse muravit plebem suam munimento spirituali, ne moveatur in aeternum. At vero de illis montibus malis quando loquitur Scriptura, non eis addit Dominum. Tales montes, jam saepe diximus vobis, significant magnas quasdam animas, sed malas. Non enim putetis, fratres, quia potuerunt fieri haereses per aliquas parvas animas. Non fecerunt haereses, nisi magni homines: sed quantum mag
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. Uidebat. p̃dicauit nob̃ ut crederemꝰ. &
monte suscipiente pacem susceper̃ colles ius¬
ticiã. quia de ipsis montib quid ait: Non
dixit a se habent pacem. uel inscituunt pacẽ.
uel geuerant pacẽ. sedsuscipiunt pacem. Uii¬
de fuscipuut pacem: Dñs est. Sic gͦ leua ocu¬
los tuos ad montes ꝓpt̃ pacẽ. ut aitlium
tuum sit adno qui fecit celũ & terrã. Rur¬
sus illos montes cõmemorans sp̃ẽ sẽs. hoc ait.
liluminans tu mirabilit̾ amontib et̾us. Non
arcit illuminant moutes sed illuminans tu
amontib et̃nis. ꝑmontes istos quos et̃nos ẽẽ.
uoliusti p̃dcans euangłium. Tu illuminas ñ
& ut noueritis quales sint montes incircu¬
itu eiꝰ uibi cõmemorauit montes bonosꝰ scrip¬
tura ualde raro & difficilȩ: aut forte num¬
quã ut non statim ubi nominat dnm̃. aut
simul significat ne spes remaneat in moitt¬
b. Ecce uidete quã multa cõmemoraui: Le¬
uaui oculos meos in montes: unde ueniet
auxilium michi. Rursus suscipiant montes

Expanded text:
 videbat, praedicavit nobis ut crederemus. Et per montes suscipientes pacem, susceperunt colles justitiam: quia de ipsis montibus quid ait? Non dixit, A se habent pacem, vel, instituunt pacem, vel, generant pacem; sed, suscipiunt pacem. Unde suscipiunt pacem, Dominus est. Sic ergo leva oculos tuos ad montes propter pacem, ut auxilium tuum sit a Domino, qui fecit coelum et terram. Rursus illos montes commemorans Spiritus sanctus hoc ait: «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis» . Non dixit, Illuminant montes; sed, «Illuminans tu a montibus aeternis:» per montes istos quos aeternos esse voluisti, praedicans Evangelium, «tu illuminans», non msalem. 5. Et ut noveritis quales sint montes in circuitu ejus; ubi commemoravit montes bonos Scriptura, valde raro et difficile, aut forte nunquam non et statim ibi nominat Dominum, aut simul significat, ne spes remaneat in montibus. Ecce videte quam multa commemoravi. «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mi
Abbreviated transcription (Latin):
mianus: & nescto fotinus qualis fuit. & ille
arrius qualis fuit. Onĩs moutes istos noni¬
nauimꝰ: sed naufragosos: hoc uidetis quia lu¬
cet de illis aliqua flãma sermonis. & aliqͥs de
ipsis ignis accendit᷑. Si uauigatis in ligno
& noctem patimini. id .ẽ. caliginẽ huius uite
non uos fallant. nec dirigatis illie nauem. Ibi
sunt sara. ubi naufragia magna fiunt. Cum gͦ
tibi laudati fuerint isti monutes. & ceperit tibi
suade ut uenias adipsos montes quasi aucili-¬
um inuenturꝰ & ibi requiescas. responde. Indo¬
inino consido quomͦ dicitis animȩ inȩe: tran¬
migra in montẽ sicut passer : Bonũ . ẽ. tibi ut
in illos montes leues oculos unde tibi auciliũ
a dño sit. & euadas sicut passer de musci¬
pula uenantiũ. ũ transmigres in montes siẽ
tes sicut passer. Nũ qͥd ibi sic nominauit mon¬
tes ut de dño diceret: Sed montes tales ama
in quib añs.ẽ. Tunc autẽ te auant ipsi n¬
ontes. si ñ in illis spem posueris. Uidete fis. qua¬

Expanded text:
nescio quis Photinus, qualis fuit! et ille Arius qualis fuit! Omnes istos montes nominavi, sed naufragosos. Videtis quia lucet de illis aliqua flamma sermonis, et aliquis de ipsis ignis accenditur. Si navigatis in ligno, et noctem patimini, id est, caliginem hujus vitae; non vos fallant, nec dirigatis illuc navim: ibi sunt saxa, ibi naufragia magna fiunt. Cum ergo tibi laudati fuerint isti montes, et coeperit tibi suaderi ut venias ad ipsos montes, quasi ad auxilium, et ibi requiescas; responde: «In Domino confido; quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montes sicut passer» ? Bonum est enim tibi ut in illos montes leves oculos unde tibi auxilium a Domino sit, ut evadas sicut passer de muscipula venantium, non transmigres in montes. Passtes sicut passer. Numquid ibi sic nominavit montes, ut de Domino diceret? 6. Sed montes tales ama, in quibus Dominus est. Tunc autem te amant ipsi montes, si non in illis spem posueris. Videte, fratres, qua
Abbreviated transcription (Latin):
te hinc bibit ille printus. caput nrm̃: de quo
que significat popłm ꝑsecutorẽ. Inde bibit
ille qui dixit discipłis. Potestis bibere calicẽ
quẽ ego bibiturꝰ sũ : De torrente inuia bibit.
Quid. ẽ. in uia bibit: Transiens bibit. ñ hesit.
inuia bibit quia de illo fonͥte dictũ.ẽ. & in
uia peccatoꝵ non stetit. Transiens bibit. Iuid
inde dictum. ẽ: Propt̾ea exaltauit caput.
De torrente in quit in uia bibit: ꝓpt̾ea exal¬
tauit caput. Eaaltatũ. ẽ. enĩ caput nrm. quia
de torrente inuia bibit. Passus. ẽ. enim dũs
met corpꝰ torrentẽ: Sine dubio quia ca¬
put exaltatũ. ẽ. & corpꝰ dicit postea. torren¬
tẽ ꝑtransiit anima nrã. fortasse ꝑtransitt
anima nr̃a aquã sine substantia. Eice qua¬
lẽ aquã dicebat forsitan aqua demersis

Expanded text:
te. Hinc bibit ille primus caput nostrum, de quo te. Hinc bibit ille primus caput nostrum, de quo quae significat populum persecutorem, inde bibit ille qui dixit discipulis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? «De torrente in via bibit.» Quid est, «in via bibit?» Transiens bibit, non haesit. In via bibit; quia de illo forte dictum est, «Et in via peccatorum non stetit» . Transiens bibit. Et quid inde dictum est? «Propterea exaltabit caput» . «De torrente,» inquit, «in via bibit, propterea exaltabit caput.» Exaltatum est enim jam caput nostrum, quia de torrente in via bibit; passus est enim Dominumet corpus torrentem? Sine dubio, quia caput exaltatum est, et corpus dicet postea, «Torrentem pertransiit anima nostra: fortasse pertransiit anima nostra aquam sine substantia.» Ecce qualem aquam
Abbreviated transcription (Latin):
insurgerent homines suꝑ uos forsitan ui¬
uos absorbuissent nos. dũ irasceret᷑ furor
eoꝵ suꝑ nos. lam irascunt᷑. iam aꝑte seuiu¬
ut. forsitan aqua demersisset nos. Aquã
dicit populos peccatores: & uidebimus qua¬
lem aquã inconsequentib. Quicũq aut̃ con¬
sensisset illis: aqua illũ oꝑluisset. Moreret᷑
enĩ morte egyptioꝵ: ñ transiret exemplo is¬
rłitaꝵ. Nostis eiũ fr̃s quia ꝑaquã popłs isrł¬
itaꝵ. transi it : & ipsa aqua popłs egyptioꝵ
cooꝑtꝰ. ẽ. Aqua inquit demersisset nos. Sed
qualis .ẽ. ista aqua: Torrens ẽ fluit cũ
impetu. sed transitura. ẽ. Torren᷑s enĩ dicun¬
tur fluuii qui repentinis ymbtib crescunt.¬
& magnũ haberit impetum. luisquis incur¬
rerit trahit᷑: sed in quo non.ẽ. dñs. In quo aut̃
añs. ẽ. transit torrentẽ anima ipsius. Ad huc
fluit torrens. sed iã transite anima marty̨rũ.
Aahuc quã diu scłm hoc nascendo & morien

Expanded text:
insurgerent homines super nos, forsitan viinsurgerent homines super nos, forsitan vivos absorbuissent nos. Dum irasceretur furor ipsorum super nos:» jam irascuntur, jam aperte saeviunt: «forsitan aqua demersisset nos.» Aquam dicit populos peccatores; et videbimus qualem aquam in consequentibus. Quicumque autem consensisset illis, aqua illum operuisset. Moreretur enim morte Aegyptiorum, non transiret exemplo Israelitarum. Nostis enim, fratres, quia per aquam populus Israelitarum transiit, et ipsa aqua populus Aegyptiorum coopertus est . «Aqua,» inquit, «demersisset nos.» 7. Sed qualis est ista aqua? Torrens est, fluit cum impetu, sed transitura est. Torrentes enim dicuntur fluvii qui repentinis imbribus crescunt: magnum habent impetum; quisquis incurrerit trahitur, sed in quo Dominus non est; in quo autem Dominus est, transit torrentem anima ipsius. Adhuc fluit torrens, sed jam transiit anima martyrum. Adhuc quamdiu saeculum hoc nascendo et morien
Abbreviated transcription (Latin):
ba dĩ. quib transfrxũ erat cor tuii. & ꝑ
trempla iustoꝵ qui de mortuis uiuificati
sunt de peccatoribꝰ factisunt iusti: Quomͦ
carbones de morte reuiufscunt: Quomͦ gͦ
illos uicisti sagittis & carbonib. desolatori¬
is dolose blandientes. ⁊ blandiendo sedu¬
centes: sic istos uinces. lam irascendo cõ¬
minantes: quia blandiendo seducere ne¬
quiuerunt. uicti sunt cũ blandirent᷑.
uincant᷑ & cũ minant᷑. Sed uincant᷑ quomͦ.
nisi quia dñs erat in nob̃: Manifestum ẽ.
quia ñ uicisti tu. sed uicit ille qui . ẽ. inte.
Imꝑatorẽ talẽ portas & uinceris: Nonne
ille. ẽ. quẽ. portas. qui dirit ego uici scłm:
Nonne prius moriens uicit diabolũ. ecim
semꝑ eẽt suꝑ omnẽ creatuiã. quia uerbũ
ds̃.ẽ. apud dm̃. Quare uicit nͥ ut te doce¬
ret cũ diabolo dimicare: Et tam̃ iam doc¬
tus. ẽ. nͥ sit ille inte qui prior uicit tibi:
uinceris. Nisi quia dñs erat uinob̃. dum

Expanded text:
verba Dei quibus transfixum erat cor tuum, et per verba Dei quibus transfixum erat cor tuum, et per exempla justorum qui de mortuis vivificati sunt, de peccatoribus facti sunt justi, quomodo carbones de morte revivescunt: quomodo ergo illos vicisti sagittis et carbonibus desolatoriis, dolose blandientes et blandiendo seducentes; sic istos vinces jam irascendo comminantes, quia blandiendo seducere nequiverunt. Victi sunt cum blandirentur, vincantur et cum minantur. Sed vincuntur, quomodo, «nisi quia Dominus erat in nobis?» Manifestum est quia non vicisti tu, sed vicit ille qui est in te. Imperatorem talem portas, et vinceris? Nonne ille est quem portas, qui dixit, «Ego vici saeculum» ? nonne prior moriens vicit diabolum, cum semper esset super omnem creaturam, quia Verbum Deus est apud Deum? Quare vicit, nisi ut te doceret cum diabolo dimicare? Et tamen jam doctus, nisi in te sit ille qui prior tibi vicit, vinceris. «Nisi quia Dominus erat in nobis, dum
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. cũ insurgerent homines suꝑuos. for¬
sitan uiuos absorbuissent uos. Nũ isras¬
ceretur furor eoꝵ suꝑ nos. Nostis fr̃s iua¬
liquo de suꝑiorib psalmi. in ipso iuttio
canticoꝵ graduũ contra linguã subdolã
petisse auxiliũ quẽdã qui cepit ascendẽ
& dixisse. Oñe erue animã meã alibir
frimo enim cũ ceperit honio asceudere
& ꝓficere. in ipso exordio ascensionis
lingias dolosas patiair. blandas ad ꝑin¬
tiem. blandas ad malesuasionẽ. Qiuid fa¬
cis: Quare hoc facisꝰ. Alt̃ enĩ uiui non
solus es qui uis hoc. eẽ. quod alii ñ sunt.
Et si inueneris alios qui tecũ sunt. illa
blanda & dolosa lingua quia dicit:
Ecce illi potuerunt: forte tu ñ potueris.
Ad grederis deficies. & melius erat ñ iu¬
ciꝑe quã cepisse & defecisse. Lingua do¬
losa adhuc blandit᷑. Si ꝑseueraueris uin¬
cit᷑ lingua dolosa & blandiens incipit. eẽ.
aꝑte seuiens Et que blandiebat᷑. ut sedu¬
ceret minat᷑ ut t̾reat. Sedsi dñs. ẽ. inte

Expanded text:
cum insurgerent homines super nos, forsitan vivos absorbuissent nos.» 6. «Cum irasceretur furor eorum super nos.» Nostis, fratres, in aliquo de superioribus psalmis, in ipso initio canticorum graduum contra linguam subdolam petisse auxilium quemdam, qui coepit ascendere; et dixisse, «Domine, erue animam meam a labiis rimo enim cum coeperit homo ascendere et proficere, in ipso exordio ascensionis, linguas dolosas patitur, blandas ad perniciem, blandas ad malam suasionem: Quid facis? quare hoc facis? Aliter enim vivi non solus es qui vis hoc esse quod alii non sunt! Et si inveneris alios qui tecum sunt, illa blanda et dolosa lingua quid dicit? Ecce illi potuerunt; forte tu non poteris. Aggrederis; deficies: et melius erat non incipere, quam coepisse et defecisse. Lingua dolosa adhuc blanditur. Si perseveraveris, vincitur lingua dolosa et blandiens, incipit esse aperte saeviens; et quae blandiebatur ut seduceret, minatur ut terreat. Sed si Dominus est in te,
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ. quia de seriturs sc̃is in hac uita habemiꝰ
auxiliũ. Sed quia ipsi montes ñ a se ꝓte¬
giuit᷑ nec a se ipsis nobis consulunt. nec
spes nr̃a aebet. ẽẽ. in montib ne maledicti
simꝰ qui spẽ in homine ponuitꝰ lam dice¬
rat leuaui oculos meos inmontes: unde
ueniet arpxiliũ mͥ. duxiliũ meũ inquit a¬
año: qui fecit celũ & t̾ram. lpsi sunt mon¬
tes de quib itaẽ dicit. Suscipiant montes
pacẽ popło: & colles usticiã. Montes mag¬
ni sunt: colles ininores sunt. Montes gͦ
uident: colles credunt. Qui uident pacẽ
susceperunt: & adtuler̃ ad eos qui credunt
Iui eium crediuit suscipiunt iusticiã: ꝙ

Expanded text:
 quia de Scripturis sanctis in hac vita habemus auxilium. Sed quia ipsi montes non a se proteguntur, nec a seipsis nobis consulunt, nec spes nostra debet esse in montibus, ne maledicti simus qui spem in homine ponimus ; jam dixerat, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium ram» . Ipsi sunt montes de quibus item dicit: «Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam» . Montes magni sunt, et colles minores sunt. Montes ergo vident, colles credunt: qui vident, pacem susceperunt et attulerunt ad cos qui credunt. Qui enim credunt, suscipiunt ju
Abbreviated transcription (Latin):
matrẽ omniũ nrm que.ẽ. incelis.
Qualis .ẽ. ista iherłm: breuit̃ describit eam.
Montes incirruitu eius. Magnũ aliqͥd. ẽ. aͥ nos
in ea. ciuitate: quã circum dederunt mon¬
tes. Ipsa. ẽ. tota felicitas nr̃a: quia habebimus
ciuitatẽ quã circundeder̃ montes. Non eniui
nouimus montes. aut quid sunt. moutes
nisi tumores terrarũ: Alii gͦ sunt moutes
quasi murum illi faciunt. De his montib
amabilib & delectabilib assidue scriptura
loquit᷑. Aduertite ũ au̾attis uel legitis.
plurib locis. inuertͥtis moutes delectabiles
quã nos possumus cõmemorare. Ueruntam̃
quantũ dũs suggerit. delectant nos de his
montib multa dicere. & diuina testunonia
de litteris scĩs oceurr̃ nobis. Ipsi sruit mon¬
tes qui illuminant᷑ adeo. & pͥmitus illun⁊¬
nant᷑. ut ab ipsis lunĩ descendat alualles uł
montes. Ipsi sunt ꝑ quos nobis progat᷑ scrip¬
tura siue inꝓphetis. siue in apłis. siue in euan¬
gelio. lpsi montes de quib cantamus. Leuaui

Expanded text:
matrem omnium nostrum, quae est in coelis. 4. Qualis est ista Jerusalem? Breviter describit eam. «Montes in circuitu ejus.» Magnum aliquid, nos esse in ea civitate quam circumdederunt montes? Ipsa est tota felicitas nostra, quia habebimus civitatem quam circumdederunt montes? Num enim non novimus montes? aut quid sunt montes, nisi tumores terrarum? Alii sunt ergo montes et quasi murum illi faciunt. De his montibus amabilibus et delectabilibus assidue Scriptura loquitur. Advertite cum auditis vel legitis; pluribus locis invenitis montes delectabiles, quam nos possumus commemorare. Verumtamen quantum Dominus suggerit, delectat nos de his montibus multa dicere; et divina testimonia de Litteris sanctis occurrerunt nobis. Ipsi sunt montes qui illuminantur a Deo: et primitus illuminantur, ut ab ipsis lumen descendat ad valles, vel montes. Ipsi sunt per quos nobis praerogatur Scriptura, sive in prophetia, sive in Apostolis, sive in Evangelio. Ipsi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Cito autẽ responderi potest: hm̃i fecit ds̃ pau¬
perem ut ꝓbet lomiuẽ: & fec it ds̃ diui¬
tem ut ꝓbet illũ de pauꝑe: & ouũa que fecit
ds̃ recte fecit. Et si ũ possumꝰ uidere consiliũ
ipsius quare illua sic fecit. & illud sic: boitũ
ẽ. nobis ut subdainus uos sapientie ipsius
credamꝰ quia bene fecit: & si nondũ nouimꝰ
quare sic fecit: & habibimus cor rectum ut
p̃sumamꝰ & confidamiꝰ in dño: & non mouean¬
tur pedes nr̃i. & sit in nob ascendentib un¬
de cepit iste psalmus.

Expanded text:
 pauperem, ut probet hominem; et fecit Deus divitem, ut probet illum de paupere. Et omnia quae fecit Deus, recte fecit. Et si non possumus videre consilium ipsius, quare illud sic fecit et illud sic; bonum est nobis ut subdamur sapientiae ipsius, et credamus quia bene fecit, et si nondum novimus quare fecit: et habebimus cor rectum, ut praesumamus et confidamus in Domino, et non movebuntur pedes nostri, et fit in nobis ascendentibus unde coepit
Abbreviated transcription (Latin):
iniberłm. Non mouebunt᷑ gͥ in et̾num qui
inhabitant uisionem pacis. & pax fuꝑ isrł.
& ciuitas dei. Si gͦ uidens pacem: hoc .ẽ. ui¬
dens dm̃: merito ds̃ ipse. ẽ. pax. Ergo quir ap̃e
filius dei pax.ẽ. idõ uenit colligere suos: &
se cernere ab iniquis. aquib iniquis: qui o¬
derunt ihrłm. qui oderunt pacem: qui uo¬
lunt conscindere unitatem: qui ñ credunt
paci. qui falsam pacem ꝓnuitiant popło:
& non illam habent quib respondet᷑ cum
arxeruit pax uobiscumꝰ quos separant apa¬
siin spĩi eorum pax. eet. non ne unitatem

Expanded text:
movebuntur ergo in aeternum, qui inhabitant visionem pacis. Et «pax super Israel.» est civitas Dei. Si ergo videns pacem, hoc est videns Deum; merito et Deus ipse est pax. Ergo quia Christus Filius Dei pax est, ideo venit colligere suos, et secernere ab iniquis. A quibus iniquis? Qui oderunt Jerusalem, qui oderunt pacem, qui volunt conscindere unitatem, qui non credunt paci, qui falsam pacem pronuntiant in populo, et non illam habent. Quibus respondetur, cum unt 'pax vobiscum, quos separant a paSi in spiritu eorum esset pax, nonne unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
mons syon. non conmo¬
habitaiꝰ in ihrłm. Qui sunt isti: qui hanbitant
in ihelm. Ipsi non con mouebuntur in ct̃nũt.
qui habitant in iherłm. Si haue iherłm intel¬
lexerimus: onis quiillie inhabitabant bellis
& euersione ipsius ciuitatis exclusi sunt.
Modo queris iudeuni in eiuitate iherłm. &
nũ qui habitant iniherłui. nisi quia
ẽ. alia iherłm de qua multa soletis audire.
ueramiis auia: & uiã ñ habebamus. Rex ipsi¬
us uenit. uia nobis factus. ẽ: ut ad illã redi¬
qui inter fuistis: cui suspirat ille qui cantabat
ihrłm que edificatur ut eiuitas: eiuuiꝰ partici¬
patio eius inidipsũ. Qui gͦ ibi habitant non
mouebuntur in et̾num: qui aut̃ habitarunt
in ista iherłm: moti sunt pͥmo corde: postea ex¬
ilio: quando moti sunt corde & ceciderunt :
tunc regem ipsius suꝑne iherłm crucifireru.¬
nt. lam spiritalit̾ foris erat: & ipsius regeni fo¬
ras exeludebant. Uiecerunt illum extra ciupta

Expanded text:
mons Sion, non commoaeternum.» 3. Qui sunt isti? «Qui inhabitant Jerusalem:» ipsi «non commovebuntur in aeternum, qui inhabitant Jerusalem.» Si hanc Jerusalem intellexerimus, omnes qui illic inhabitabant, bellis et eversione ipsius civitatis exclusi sunt: modo quaeris Judaeum in civitate Jerusalem, et rnum, qui inhabitant Jerusalem,» nisi quia est alia Jerusalem, de qua multa soletis audire? veramus ab ea, et viam non habebamus: Rex ipsius venit, et via nobis factus est, ut ad illam rediqui interfuistis; cui suspirabat ille qui cantabat, «Jerusalem quae aedificatur ut civitas; cujus participatio ejus in idipsum» . Qui ergo ibi habitant «non movebuntur in aeternum.» Qui autem habitarunt in ista Jerusalem, moti sunt; primo corde, postea exsilio. Quando moti sunt corde et ceciderunt, tunc Regem ipsius supernae Jerusalem crucifixerunt. Jam spiritualiter foris erant, et ipsum Regem foras excludebant. Ejece
Abbreviated transcription (Latin):
pedes. paulominus effusi sunt gressus mei.
Quare : Quia telaui inpeccatorib pacẽ pec¬
catoꝵ uituens. lude gͦ dirit cõmotos pedes
suos. & pene effusos gressus suos. Lapsum
ad ruinã adõ qui intuitꝰ. ẽ. & inspeait felicita¬
tẽ peccatoꝵ. & uidit eos habere pacẽ: se aut̃
laborẽ. Narrauit autẽ hoc cũ iam euasisset.
cũ recto corde dõ iuhesisset: narrauit p̾te¬
rita pericula sua. Ergo bonus ds̃ isrł. Sed qͥ¬
bus: Rectis corile. Iui sunt recti corde:
Qui funt ñ rephendunt am̃. Qui sunt rec¬
ti corde: Qui uoluntatẽ suã aduoluntatẽ
dĩ dirigunt. ñ uoliuitatẽ dĩ ad uoliuitatẽ
suã curuare conant᷑. Breue p̃ceptũ . ẽ. ut
homo dirigat cor suũ. Uis habere rectũ
cor non habent. qui sedent & disputant qͦmͦ
debuit ds̃ facere. non laudanilo quod fercit
sed rephendendo. Corrigere illũ uolunt. Parum
.ẽ. quia corrigi abeo nolunt & dicunt: ũ debu¬
it ds facere pauperes: sed soli diuites ẽẽ. de¬

Expanded text:
pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei.» Quare? «Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens» . Inde ergo dixit commotos pedes suos et pene effusos gressus, lapsu ad ruinam a Deo, quia intuitus est et inspexit felicitatem peccatorum, et vidit eos habere pacem, se autem laborem. Narravit autem hoc cum jam evasisset, cum jam correcto corde Deo inhaesisset, narravit praeterita pericula sua. Ergo, «Bonus Deus Israel:» sed quibus? «Rectis corde.» Qui sunt recti corde? Qui non reprehendunt Deum. Qui sunt recti corde? Qui voluntatem suam ad voluntatem Dei dirigunt; non voluntatem Dei ad voluntatem suam curvare conantur. Breve praeceptum est, ut homo dirigat cor suum. Vis habere rectum i rectum cor non habent, qui sedent et disputant quomodo debuit facere Deus; non laudando quod fecit, sed reprehendendo. Corrigere illum volunt: parum est quia corrigi ab eo nolunt; et dicunt, Non debuit Deus facere pauperes, sed soli divites esse de
Abbreviated transcription (Latin):
uis mori prior noluerit. Multi enim ante
illum mortuisunt: sed nemo aute rexut
rent in et̾num. laultantes aut̃ eũ illo etiã
ibi spe & corde consttatti qui euasimꝰ. cogi¬
temꝰ quid euasimꝰ. que scandala. quas tri¬
bulationes mundi. quas ꝑsecutiones omi
cupiditatũ conflictationes. Omĩa ista qͥs
euadet. nisi quia dñs erat in nobis : Dicat

Expanded text:
is prior mori noluerit. Multi enim ante illum mortui sunt, sed nemo ante illum resurrexit in aeternum. Exsultantes autem cum illo, etiam ibi spe et corde constituti, quia evasimus, cogitemus quid evasimus, quae scandala, quas tribulationes mundi, quas persecutiones omnicupiditatum conflictationes. Omnia ista quis evaderet, «nisi quia Dominus erat in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
dnõ: l ab illa uigilia matutina: sed sꝑabant de dño
ut si eẽnt xpiani. hab̾ent plenã domũ frumento.
duxisset. duceret: ñ ab ortiret ñ solũ aliqͣ
mulier in domo eiꝰ. sed nec pecus ei: ñ acescerẽt
cupe eiꝰ: ñ grandinaret᷑ iuinea eiꝰ. Qui sic sꝑa¬
bat iu dño: ammaduertit his reb ab undare
eos qͥ ñ colebant dnm: ee de fecer̃ pedes eiꝰ. & ñ
sꝑauit usq ad noctẽ: qr ñ cepit auigilia matu.¬
tina sꝑare. Quis gͦ sic incipit a uigilia matu¬
tiua sꝑare qui hoc sꝑat de dño qd ce¬
pit ostendẽ auigilia matutina in qua re¬
surrexit. Antea enĩ nemo resurrexerat
sẽꝑ uicturus. Intendat caritas ura. Resuscitati st̃
mortu. inte aduentũ dñi. Nã & helias relusctea

Expanded text:
Domino ab illa vigilia matutina: sed sperabant de Domino, Domino ab illa vigilia matutina: sed sperabant de Domino, ut si essent christiani, haberent plenam domum frumento, duxisset, duceret; non abortiret non solum aliqua mulier in domo ejus, sed nec pecus ejus; non acescerent cupae ejus, non grandinaretur vinea ejus. Qui sic sperabat in Dominum, animadvertit his rebus abundare eos qui non colunt Dominum, et defecerunt pedes ejus , et non speravit usque ad noctem; quia non coepit a vigilia matutina sperare. 9. Quis ergo sic incipit a vigilia matutina sperare? Qui hoc sperat de Domino, quod coepit ostendere a vigilia matutina in qua resurrexit. Antea enim nemo resurrexerat semper victurus. Intendat Charitas vestra. Resuscitati sunt mortui ante adventum Domini: nam et Elias resuscita
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. & ait tͥ. Consecrata st̃ iã omĩa tua: quando
tales primiciȩ tuȩ de te datę sunt dõ. Sꝑa gͦ &
in te futurũ: qđ p̃cessit in primiciistuis. Ergo
ille qͥ uigilia matutina surręxit: cȩpit anima
nrã ex hoc sꝑare. Et qͦusq: Usq in noctẽ: qͦusq
mor iam᷑. Oiĩs enĩ mors nr̃a carnalis: quasi sõnꝰ ẽ.
Cȩpisti sꝑare ex qͦresurrexit dũs: noli deficere sꝑare.
qͦusq ex eas ab hac uita. Nlã si ñ usq ad noctẽ sꝑa¬
ueris: delet᷑ totũ qđ sꝑaueras. Sunt enĩ homines
qͥ ineipiunt sꝑare: sed ñ ꝑseuerant usq ad nocttẽ.
Incipiunt pati tribulationes aliqͣs: incipiunt pati
tẽptationes: uident homines malos & iniqͦs felici¬
hic essent felices. att endunt eos qͥ scelera fecer̃
hab̾e qđ ipsi hab̾e desidãbant: & deficiunt pedes
eoꝵ: & desinunt sꝑare in dñm. Iuare: Quia
ñ a uigilia matutina cęper̃ sꝑare. Quid est
hoc  Non hoc ceper̃ sꝑare de dnõ qđ p̃cessit in

Expanded text:
Deo, et ait tibi: Consecrata sunt jam omnia tua, quando tales primitiae de te datae sunt Deo; spera ergo et in te futurum quod praecessit in primitiis tuis. 8. Ergo ille quia a vigilia matutina resurrexit, coepit anima nostra ex hoc sperare: et quousque? «Usque in noctem;» quousque moriamur. Omnis enim mors nostra carnalis, quasi somnus est. Coepisti sperare ex quo resurrexit Dominus, noli deficere sperare quousque exeas ab hac vita. Nam si non usque ad noctem speraveris, deletur totum quod speraveras. Sunt enim homines qui incipiunt sperare, sed non perseverant usque ad noctem. Incipiunt pati tribulationes aliquas, incipiunt pati tentationes, vident homines malos et iniquos felicihic essent felices, attendunt eos qui scelera fecerunt, habere quod ipsi habere desiderabant; et deficiunt pedes eorum, et desinunt sperare. Quare? Quia non a vigilia matutina coeperunt sperare. Quid est hoc? Non hoc coeperunt sperare de Domino, quod praecessit in
Abbreviated transcription (Latin):
in dnm. Sed qͥd sꝑauit. auigilia matutina. Sꝑet
isrł in dñm. Non solũ sꝑet isrł in dnm. sed auigi.¬
lia matutina sꝑet isrł. Ergo. culpo spẽ sȩcli. qͣdo
sꝑat᷑ de dõ : Non. sed alia spes ẽ. isrł ꝓpͥa. Non
ꝓ sũmo  bono sꝑet isrł diuitias: ñ salutẽ corporis.
ñ abundantiã t̾renoꝵ. Immo tribulationẽ huc
habiturꝰ ẽ: si forte contigerit illi ꝓpt̃ ueritatẽ
subrecti ad bestias. ignib concremati: gladi
ꝑcussi: ungulis exarati : catenis obstricti: carcere
necati. Ista omĩa mala passi: ñ sꝑabant in dnm̃m:
Nut idõ sꝑabant. ut istis malis carentes. hac
uita fruerent᷑: Non plane: qr auigilia matu¬
tina sꝑabant. Quid ẽ. hoc : Considãbant illã
uigiliã matutinã qua resurręxit dñs eoꝵ: & ui
debant qr anteꝗͣ resur geret. talia & ipse passus
erat: qͣlia & ipsi patiebant᷑: & ñ desꝑabant etiã se
post tales passiones resurrecturos ad uitã ȩt̃nã

Expanded text:
ilia matutina speret Israel in Dominum.» Non solum «speret Israel in Dominum,» sed, «a vigilia matutina speret Israel.» Ergo culpo spem saeculi, quando speratur de Deo? Non; sed alia spes est Israel propria. Non pro summo suo bono speret Israel divitias, non salutem corporis, non abundantiam terrenorum: imo tribulationem hic habiturus est, si forte contigerit illi propter veritatem subjecti ad bestias, ignibus concremati, gladio percussi, ungulis exarati, catenis obstricti, carcere necati, ista omnia mala passi, non sperabant in Dominum? aut ideo sperabant, ut istis malis carentes, hac vita fruerentur? Non plane; quia a vigilia matutina sperabant. Quid est hoc? Considerabant illam vigiliam matutinam qua resurrexit Dominus eorum, et videbant quia antequam resurgeret, talia et ipse passus erat, qualia ipsi patiebantur, et non desperabant etiam se post tales passiones resurrecturos ad vitam aeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
facere speluncã latronũ domũ dĩ. fecer̃ ut rueret
tẽplũ. Sic &. illi qͥ male uiuunt in ȩccła catbolica
quantũ in ipsis ẽ. domũ dĩ uolunt facere speluncã
latronũ: nec idõ euertunt tẽplũ. Ueniet enĩ tẽpꝰ
quando de reste. peccatoꝵ suoꝵ soras mittant᷑. Hoc
autẽ tẽplũ dĩ. hoc corpꝰ xpĩ. hȩc congregatio fide¬
liũ unã uocẽ habet: & tanꝗͣ uiꝰ homo cantat in
psalmo. Ciꝰ uocẽ iã in multis psalmis audiuimꝰ:
audiamꝰ & in isto. Si uolumꝰ nra uox ẽ: si uoluniꝰ
au re. audimꝰ cantantẽ. & corde cantamꝰ. Si au¬
tt̃ nolumꝰ: erimꝰ in illo tẽplo tanꝗͣ ementes&. uen¬
dentes: idest nr̃a querentes. Intramꝰ ȩccłam: ñ ad
ea quȩ placent ocłis dĩ. Uidit gͦ in numero ur̃o
qͥs qͦmͦ audiat : utrũ audiat & irrideat. utrũ iudi
at & post se ponat: utrũ audiat & consonet: idẽ
sentiat hic uocẽ suã & adiungat uocẽ cordis siu
uoci psalmi huiꝰ. Tam̃ uox psalmi huiꝰ ñ tacet. In¬

Expanded text:
Dei speluncam latronum, fecerunt ut rueret templum? Sic et illi qui male vivunt in Ecclesia catholica, quantum in ipsis est, domum Dei volunt facere speluncam latronum; nec ideo evertunt templum. Veniet enim tempus, quando de reste peccatorum suorum foras mittantur. Hoc autem templum Dei, hoc corpus Christi, haec congregatio fidelium unam vocem habet, et tanquam unus homo cantat in Psalmo. Ejus vocem jam in multis psalmis audivimus; audiamus et in isto. Si volumus, nostra vox est; si volumus, aure audimus cantantem, et nos corde cantamerimus in illo templo tanquam ementes, et vendentes, id est, nostra quaerentes: intramus Ecclesiam, non ad ea quae placent oculis Dei. Viderit ergo in numero vestro quis quomodo audiat, utrum audiat et irrideat, utrum audiat et post se ponat, utrum audiat et consonet, id est, sentiat hic vocem suam, et adjungat vocem cordis sui voci psalmi hujus. Tamen vox psalmi hujus non tacet; in
Abbreviated transcription (Latin):
ligarent᷑ manꝰ & pedes: nͥ ipse sibi restẽ fecisset.
Unde aꝑtisime alio loco scriptũ ẽ. Criniculis peccatoꝵ
suoꝵ: unꝰqͥsq constringit᷑. Crgo qr de peccatis sius
homines uapulant. idõ dñs flagellũ de restieula fe¬
tẽplo ut dixi. rogat᷑ ds̃: & exaudit in sp̃u & uerita.¬
te. ñ in illo corporali. Nã illic umbra erat in qua
de monstraret᷑. qđ uenturũ erat: ido ilud ĩ cecidit.
Ex̧cidit gͦ domꝰ orationis nrç : Absit. Non
enĩ illud tẽplũ qđ cecidit: hoc potuit dici domiꝰ¬

Expanded text:
ligarentur manus et pedes, nisi ipse sibi restem fecisset. ligarentur manus et pedes, nisi ipse sibi restem fecisset. Unde apertissime alio loco scriptum est: «Criniculis peccatorum suorum unusquisque constringitur» . Ergo quia de peccatis suis homines vapulant, ideo Dominus flagellum de resticula fetemplo, ut dixi, rogatur Deus, et exaudit in spiritu et veritate; non in illo corporali. Nam illic umbra erat, in qua demonstraretur quod venturum erat: ideo illud jam cecidit. Cecidit ergo domus orationis nostrae? Absit. Non eni