comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Fundam̃tũ aliud nemopotest ponere: p̃t̃
gͦ destruentes usq ad fundam̃tũ ierłm exi
structo priꝰ ȩdificio boni oꝑis. soliditatem
quoq exhauriunt religionis. dic̃ enĩ suꝑfun¬
dam̃tũ fabrica: sic suꝑfidẽ oꝑa construuñ.
Usq ad fundam̃tũ gͦ exinanisse ẽ. euerso
bene uiuendi oꝑe. etiã robur fidei dissipa¬
re. Hinc &iã ad iudeã ꝑ ieremiã dicit᷑. Fili
quoq menpheos & tamnis: constu prauer̃t
te usq ad uerticẽ. Usq aduerticẽ qͥppe con
stuprariẽ: post malȩ oꝑationis usũ etiã
iam in ipsa fidei sullimitate corrũpi. Cũ
fidei uiciare ñ possunt: quasi adhuc infe¬
riora m̃bra polluunt. sed ad uerticẽ ñ ꝑ¬
tingunt. Quisquis autẽ infide corrũpit᷑.
iã usq ad uerticẽ constuprat᷑. Malignꝰ
enĩ sp̃c qͥsi ab inferiorib menbris usq ad
sũma ꝑtingit: qñ actiuã uitã polluens.
castã celsitudinẽ fidei diffidentiȩ morbo

Expanded text:
Fundamentum aliud nemo potest ponere, praeter Fundamentum aliud nemo potest ponere, praeter ergo destruentes usque ad fundamentum Jerusalem exinstructo prius aedificio boni operis, soliditatem quoque exhauriunt religionis. Sicut enim supra fundamentum fabrica, sic super fidem opera construuntur. Usque ad fundamentum ergo exinanisse est everso bene vivendi opere etiam robur fidei dissipasse. Hinc etiam ad Judaeam per Jeremiam dicitur: Filii quoque Mempheos et Taphneos constupraverunt te stuprari est post malae operationis usum etiam jam in ipsa fidei sublimitate corrumpi. Cum fidei vitiare non possunt, quasi adhuc inferiora membra polluunt, sed ad verticem non pertingunt. Quisquis autem in fide corrumpitur, jam usque ad verticem constupratur. Malignus enim spiritus quasi ab inferioribsumma pertingit, quando activam vitam polluens, castam celsitudinem fidei diffidentiae morbo
Abbreviated transcription (Latin):
iunxit dicens. Propt̃ quod tradidit illos
As indesideria cordis eorũ in inmundici¬
am: ut contumelus afficiant corpora sua
insem& ipsis. Quia enicognoscentes dm̃
petiatũ suꝑbiȩ intelligendo cõmiseruN:
cȩxant᷑ etiã ne intelligant quid cõmit¬
tunt. Et qui intelligentiã suã seqͥ nolt̃
inpeccato & causa peccati: & ipsũ lum̃
intelligentiȩ ꝑdant inpeccato & pęna
peccati. Prioris gͦ percati merito. pecca¬
torũ subsequentiũ fouea tegitur: ut qͥ
malũ sciens ꝓpetrat. deinceps iuste inali¬
is etiã nesciens cadat. hoc quippe agitur
indulget. quod tam̃ humana malicia ad
usũ suȩ iniquitatis intorquet: nimirũ iꝰto
iudicio augere culpa ꝑmuittit᷑: ut ad feri¬
endũ altiꝰ q̃nq cumulet᷑. Hinc enĩ rursũ
de quib dã paulus apłs dicit. Ut impleant
peccata sua semꝑ. hinc uoce angłi adio

Expanded text:
didit illos Deus in desideria cordis eorum; in immunditiam, ut contumeliis afficiant corpora sua in semetipsis . Quia enim, cognoscentes Deum, peccatum superbiae intelligendo commiserunt, caecantur etiam, ne intelligant quid committunt. Et qui intelligentiam suam sequi nolunt in peccato et causa peccati, et ipsum lumen intelligentiae perdunt in peccato et poena peccati. Prioris ergo peccati merito peccatorum subsequentium fovea tegitur, ut qui malum sciens perpetrat, deinceps juste in aliis etiam nesciens cadat. Hoc quippe agitur, tempus indulget, quod tamen humana malitia ad usum suae iniquitatis intorquet, nimirum justo judicio augeri culpa permittitur, ut ad feriendum altius quandoque cumuletur. Hinc enim rursum de quibusdam Paulus apostolus dicit: Ut impleant peccata sua semper . Hinc voce angelica
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑũ Multos enĩ peste ꝓpriȩ prauitatis
obsessos sub xp̃iano nomine ipsa tran¬
quillitas excłastice pacis abscondit:
quos tam̃ sileuis ꝑsecutionis aura pul¬
sauerit: mox extͣ areã uelut paleas tollit.
Quidã uͦ iccirco xp̃ianitatis uocatione
signant᷑ q xp̃i nomine sullimit̃ exaltato.
pene om̃s iam uideri fideles aspiciunt:
& ꝓ eo quod hocuocari alios cernunt ipsi
ñ uideri fideles erubescunt: sed ẽẽ negli¬
gunt quod dici głant᷑. Rem enĩ uirtutis
intimȩ. ad decorẽ sumunt uisionis ext̃nȩ
Et qͥante suꝑnũ iudicẽ nudi. conscientiȩ

Expanded text:
Multos enim peste propriae pravitatis Multos enim peste propriae pravitatis obsessos sub Christiano nomine ipsa tranquillitas ecclesiasticae pacis abscondit. Quos tamen si levis persecutionis aura pulsaverit, mox extra aream velut paleas tollit.Quidam vero idcirco Christianitatis vocatione signantur, quia Christi nomine sublimiter exaltato, pene omnes jam videri fideles aspiciunt; et pro eo quod hoc vocari alios cernunt, ipsi non videri fideles erubescunt, sed esse negligunt quod dici gloriantur. Rem enim virtutis intimae ad decorem sumunt visionis externae; et qui ante supernum judicem nud
Abbreviated transcription (Latin):
dño int̾ra p̃dicante ñ credidit. Ipsa gͦ
inpetra stetit. t̾ga dñi transeuntis aspi¬
ciens: qr uidelicet post passionẽ ascensi
quitatib ꝑdurantes: dicat᷑ dehis quorũ
uitã paulus apłs notat. qui confitent᷑ se
nosse diñ factis autẽ negant: quasi im¬
pios ꝑcussit eos. in loco uidentiũ. Ibi qͥppe
stabant. ubi dm̃ uidere uidebant᷑. Ibi te¬
nebras dilexert: ubi lum̃ ueritatis aspi-¬
cit᷑. Et quãuis aꝑtos habueri nt ocłos
infide: tenuer̃ tam̃ eos clausos inoꝑe.
Unde bene & de iudȩa dr̃. Opeculatores
ꝓfessione cernebant. Unde etiã de bala¬
am scriptũ ẽ. Qui cadens aꝑtos hab& ocu¬
los. Cadens qͥppe inꝑuersa oꝑa: aꝑtos
ocłos tenuit. in contẽplatione. Ita gͦ etiã
ocłos aꝑientes infide. & ñuidentes ĩ oꝑe.
intͣ eccłam. positipia specie extͣ eccłam
inuentist̃. impia conuersatione. De qͥb
alias scriptũ. ẽ. Uidi impios sepultos. qͥ¬
etiã dũ ad uiuerent in loco sancto erañ.

Expanded text:
no in terra praedicante non credidit. Ipsa ergo in petra stetit, terga Domini transeuntis aspiciens, quia videlicet post passionem ascensioquitatibus perdurantes, dicatur de his quorum vitam Paulus apostolus notat, Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant : Quasi impios percussit eos in loco videntium. Ibi quippe stabant, ubi Deum videre videbantur. Ibi tenebras dilexerunt, ubi lumen veritatis aspicitur. Et quamvis apertos habuerunt oculos in fide, tenuerunt tamen eos clausos in opere. Unde bene et de Judaea dicitur: Speculatores professione cernebant. Unde etiam de Balaam scriptum est: Qui cadens apertos habet oculos . Cadens quippe in opere apertos tenuit oculos in contemplatione. Ita ergo hi etiam oculos aperientes in fide, et non videntes in opere, intra Ecclesiam positi pia specie, extra Ecclesiam inventi sunt impia conversatione. De quibus alias bene scriptum est: Vidi impios sepultos, qui cum adviverent, in loco sancto erant,
Abbreviated transcription (Latin):
merabiles: uel mulcitudinẽ expͥmere
studuit reꝓborũ. que humanȩ rationis
numerũ transit: uł certe indicare uo¬
luit quod om̃s quiꝑeunt intra electorũ
numerũ ñ habent᷑: ut et sint innunie¬
rabiles. quo extra numerũcurrunt.
tẽpore specietenus credere. quantos ni¬
mirũ certũẽ. electorũ numerũ sũmãq
transire: ait. Multiplicati sunt suꝑ
numerũ. Ac sidicer&. M ultis eccłam in¬
trantib etiã hiadfidẽ regni specietenuᷤᷤ
ueniunt. qͥ a numero cęlesti ex cludim¬
t᷑: qr electorũ sũmã. sua uidelicet mul¬
tiplicitate transcendunt. Et ꝑ ieremiã¬
ꝓpħam dr̃ E dificabitur ciuitas dño a
turre annanehel usq ad portã anguli:
et exiuit ultra normam mensurȩ. Ci¬
ititatẽ quippe ẽẽ dnĩ scãm eccłam: nul¬
lus ignorat. Annanehel uero: dei grã in¬
terpretatur. In angulo autẽ. duplex pa¬
ries iungitur. Ciuitas gͦ dñi aturre anna-¬

Expanded text:
merabiles, vel multitudinem exprimere merabiles, vel multitudinem exprimere studuit reproborum, quae humanae rationis numerum transit; vel certe indicare voluit quod omnes qui pereunt intra electorum numerum non habentur, ut eo sint innumerabiles, quo extra numerum currunt. tempore specietenus credere, quantos nimirum certum est electorum numerum summamque transire, ait: Multiplicati sunt super numerum ; 371 ac si diceret: Multis Ecclesiam intrantibus, etiam hi ad fidem regni specietenus veniunt, qui a numero coelesti excluduntur, quia electorum summam sua videlicet multiplicatr: Aedificabitur civitas Domino a turre Ananehel usque ad portam anguli, et exibit ultra normam mensurae . Civitatem quippe esse Domini sanctam Ecclesiam nullus ignorat. Ananehel vero Dei gratia interpretatur. In angulo autem duplex paries jungitur. Civitas ergo Domini a turre Ana
Abbreviated transcription (Latin):
piat coronã tuã. Hac gͦ sententia qua nar¬
ratur aliorũ erigi. aliorũ autẽ uita bona
confringi spes nutrit᷑ humiliũ: elatio p̃¬
mit᷑ suꝑborũ: dũ & illi bona possunt
amittere. de quib suꝑbiunt: & isti ea ꝑci¬
ꝑẽ quȩ quia ñ habeant contẽpnunt᷑. fo̾r
midemus igit᷑ inhis quȩ accepimꝰ: nec eos
qui illa nec dũ assecuti sunt desꝑemꝰ. Quid
enĩ sumꝰ hodie nouimus: quid autẽ pꝰpau¬
lulũ possumꝰ ẽẽ nescimꝰ. hiuͦ quosfortasse
despicimꝰ & tarde possunt inciꝑe: & tam̃
uitã nr̃amferuentiorib studus ante ire.
limendum itaq est ne etiã nob̃ cadenti¬
bus surgat. qui nobis stantib irridet᷑:
quã uis stare iãñ nouit. qui ñ stantem
nouit irridere. Hunc autẽ suꝑnorũ iu¬
diciorũ metũ. paulus apłs discipulorũ
cordib incutiens. ait. Quise existimat
stare: uideat ne cadat. Qđ̃ autẽ dicens
conteret multos. ilico adiunxit innu¬

Expanded text:
piat coronam tuam. Hac ergo sententia, qua narpiat coronam tuam. Hac ergo sententia, qua narratur, aliorum erigi, aliorum autem vita bona confringi, spes nutritur humilium, elatio premitur superborum, dum et illi bona possunt amittere de quibus superbiunt, et isti ea percipere quae quia non habeant contemnunmidemus igitur in his quae accepimus, nec eos qui illa necdum assecuti sunt desperemus. Quid enim sumus hodie novimus, quid autem post paululum possimus esse nescimus. Hi vero quos fortasse despicimus, et tarde possunt incipere, et tamen vitam nostram ferventioribus studiis anteire. Timendum itaque est ne etiam nobis cadentibus surgat, qui a nobis stantibus irridetur; quamvis stare jam non novit, qui non stantem novit irridere. Hunc autem supernorum judiciorum metum Paulus apostolus discipulorum cordibus incutiens, ait: Qui se existimat stare, videat ne cadat . Quod autem dicens: Conterit multos, illico adjunxit, Innu
Abbreviated transcription (Latin):
De quib recte ꝑieremiã dictũ ẽ. Rece¬
dentes in t̾ra scribent᷑. At contra de electis
dr. Gaudete quod nomina ur̃a scripta st̃
incȩlis. Istagͦ contritio priꝰ serpit inm̃te.
ut post modũ ꝓcedat in oꝑe. Priꝰ funda¬
inta cogitationis concutit: ut pꝰmodũ
fabricã oꝑationis allidat. Unde sũmaẽ. cu
ra satagendũ: ut illic ui detur. ubi oritur.
Scriptũ nanq ẽ. Omĩ custodia serua cor
tuĩr ꝙ ex ipso uita ꝓcedit. Et rursũscrip¬
tũest. Ex corde exeunt cogitationes ma¬
lȩ. Intꝰ gͦ uigilandũ est nemens dũ extol¬
litur cadat. intꝰ seruemꝰ om̃e qd̾ foras agi¬
mꝰ. Si enĩ semel medullã cordis elationis
putredo consũpserit: citius corruit cor¬
tex uacua ext̃nȩ uisionis. Notandũ uẽ.
quia dũ aliis cadentib ad standũ alii soli¬
dari ꝑhibent᷑: electorũ num̃rꝰ cert̾ ac finitꝰ
ostendit᷑. Vnde etiã fila delphiȩ ȩccłȩ dr̃

Expanded text:
De quibus recte per Jeremiam dictum est: ReceDe quibus recte per Jeremiam dictum est: Recedentes a te, in terra scribentur . At contra de electis dicitur: Gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelis . Ista ergo contritio prius serpit in mente, ut postmodum procedat in opere; prius fundamenta cogitationis concutit, ut postmodum fabricam operationis allidat. Unde summa est cura 798 satagendum ut illic vitetur ubi oritur. Scriptum namque est: Omni custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit . Et rursum scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae . Intus ergo vigilandum est ne mens dum extollitur cadat. Intus servemus omne quod foris agimus. Si enim semel medullam cordis elationis putredo consumpserit, citius corruit cortex vacua externae visionis. Notandum vero est quia dum aliis cadentibus ad standum alii solidari perhibentur, electorum numerus certus et definitus ostenditur. Unde etiam Philadelphiae Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ. hȩc contritio intꝰ agit᷑: ut post
ex trinsecꝰ ostendat᷑. Hac contritione ñ¬
nunquã adhuc quorundã exteriora qͣsi
sana sunt: et iam interiora putrueruns.
Scriptũ nanq ẽ. Ante ruinã exaltat᷑ cor
lbigͣ feriuntur: ubi suꝑbiunt. Unde scͥp¬
tũ ẽ. Contriui coreorũ fornicans. &t rece¬
dens a me. Interiꝰ enĩ fornicare.ẽ exteriꝰ
uetitis delectare. Magna autẽ contritio
cordis ẽ: hȩc eadẽ elatio suꝑbientis. Eo
quippe ipso ab integritate salutis corru¬
it: quo iactantia cuiꝰ libet uirtutis in¬
tumescit. duꝑbientes enĩ dm̃ despicuin:
& relicta creatoris sui gła ꝓpriã quert̃.
Quib iamhoc ipsũ cecidisse. ẽ: amissa su N¬
ꝑioris sui potentia inse uenisse. Conterun¬
tur etiã: quia relictis celestib t̾rãquert̃.
Quȩ autẽ maior poterit ẽẽ contritio. quã
deserto creatore creaturã querere: deser¬
t̃renũ ẽ. ome quod sitiunt: & dũ plus ui¬
dere conantur. minꝰ ẽ. quod appetunt

Expanded text:
diximus, haec contritio prius intus agitur, ut post extrinsecus ostendatur. Hac contritione nonnunquam adhuc quorumdam exteriora quasi sana sunt, sed jam interiora putruerunt. Scriptum namque est: Ante ruinam exaltatur cor . Ibi ergo feriuntur, ubi superbiunt. Unde scriptum est: Contrivi cor eorum fornicans et recedens a me . Interius enim fornicari est exterius vetitis delectari. Magna autem contritio cordis est haec eadem elatio superbientis. Eo quippe ipso ab integritate salutis corruit, quo jactantia cujuslibet virtutis intumescit. Superbientes enim Deum despiciunt, et relicta creatoris sui gloria, propriam quaerunt. Quibus jam hoc ipsum cecidisse est, amissa superioris sui potentia, in se venisse. Conteruntur etiam, quia, relictis coelestibus, terram Quae autem major poterit esse contritio quam deserto creatore creaturam quaerere; deserterrenum est omne quod sitiunt; et dum plus videri conantur, minus est quod appetunt.
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃ceders culpa sit causa subseqͦntis & rur¬
sũ culpa sub seꝗͦns sit pęna p̃cedentiꝰ. Qa
bene in infidelibꝰ & lubricis paulꝰ qͣsi q&¬
dã sem̃ erroriꝰ aspexerat: cũ dicebat. Qͥ cũ

Expanded text:
et praecedens culpa sit causa subsequentis, et ruret praecedens culpa sit causa subsequentis, et rursum culpa subsequens sit poena praecedentis. Quod bene in infidelibus et lubricis Paulus quasi quoddam semen erroris aspexerat, cum dicebat: Qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
terit᷑: cũ peccatorũ p̃cedentiũ confusione
dãpnat᷑. Ueritatis lum̃ ñ inuenit: & quod
tergitur: aut peccatũ est & causa peccati:
aut peccatũ & pęna peccati. Peccatũ nanq
quod penitentia ñdiluit: ipso suo pondere
mox ad aliud trahit. Unde fit. ut ñ solũ pec¬
catũ sit: sed peccatũ & causa peccati. Ex illo
qͥppe uicio culpa subsequens orit᷑: ex qͦ cȩ¬
cata mens ducit᷑. ut peiꝰ & alia liget᷑. ded
peccatũ quod ex peccato orit᷑ ñ iã peccatũ
tantũm̃ sed peccatũ ẽ. & pęna peccati: ꝙ
iusto iudicio omp̃c ds̃ cor peccantis subnu¬
bilat: ut p̃cedentis peccati merito. etiã
inaliis cadat. Quẽ enĩ liberare uoluit: de¬
serendo ꝑcussit. Ngͦ immerito pena pec¬
cati dr̃: quod iusta desuper irrogata cȩ¬
citate exp̃cedentis peccati ultione ꝑpe¬
trat᷑ Quod uidelicet agit᷑ dispositione
suꝑiꝰ ordinata s inferꝰ iniqͥtate c̃fusa. ut

Expanded text:
teritur, cum pecatorum praecedentium confusione teritur, cum pecatorum praecedentium confusione damnatus, veritatis lumen non invenit, et quid tergitur, aut peccatum est et causa peccati, aut peccatum et poena peccati. Peccatum namque quod poenitentia non diluit ipso suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed peccatum et causa peccati. Ex illo quippe vitio culpa subsequens oritur, ex quo caecata mens ducitur ut pejus ex alio ligetur. Sed peccatum quod ex peccato oritur, non jam peccatum tantummodo, sed peccatum est et poena peccati, quia justo judicio omnipotens Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito etiam in aliis cadat. Quem enim liberare noluit, deserendo percussit. Non ergo immerito poena peccati dicitur, quod justa desuper irrogata caecitate, ex praecedentis peccati ultione perpetratur. Quod videlicet agitur dispositione superius ordinata, sed inferius iniquitate confusa, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Intͣnte qͥppe multitudine gentiũ ad dext̾rã exten¬
dit᷑: dũqͦsdã ĩstificandos suscipit. Ad leuam
quoq dilatatur: dum ad se quosdam e¬
tiam ininiquitate per mansuros ad-¬
mittit. Propter hanc multitudinem
quȩ extra electorum numerum iacet:
in euangłio dñs dicit. Multi uocati: pau¬
ciautẽ electi. Sed qr hoc quod electis aliis
alii conterunt᷑: de merito patientis. ẽ. ñ de
iniquitate plnientis: ñenim iniquus ds̃ qͥ
infert irã: apte subiungit. Nouit oꝑa eorũ:¬
endũ sũmoꝑe. ẽ: quodiniquus quisq duob
modis in nocte conteritur: uelcũ exterio¬
ris iudicii tribulatione ꝑcutit᷑. uel cũ oc¬
culta sententia interiꝰ cȩxatur. In nocte cor¬
ruit: cũ ꝑextremũ iudiciũ inuendilum̃ in
ꝑpetuũ amittit. Unde scriptũ ẽ. Ligatis
inanib & pedily: mittite eu intenebras ex¬
teriores. Tunc enĩ coactus intenebras exteri¬
ores mittitur: q nc̃ ininteriorib exçȩcat᷑
uoluntarie. Rursũ innocte iniquus con¬

Expanded text:
In tanta quippe multitudine gentium ad dexteram 799 extenditur, dum quosdam justificandos suscipit. Ad laevam quoque dilatatur, dum ad se quosdam etiam in iniquitate permansuros admittit. Propter hanc multitudinem, quae extra electorum numerum jacet, in Evangelio Dominus dicit: Multi sunt vocati, pauci vero electi . Sed quia hoc quod electis aliis alii conteruntur, de merito patientis est, non de iniquitate punientis: Non enim iniquus Deus, qui infert iram, apte subjungitur . CAPUendum summopere est quod iniquus quisque duobus modis in nocte conteritur, vel cum exterioris poenae tribulatione percutitur, vel cum occulta sententia interius caecatur. In nocte corruit, cum per extremum judicium vivendi lumen in perpetuum amittit. Unde scriptum est: Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores . Tunc enim coactus in tenebras exteriores mittitur, quia nunc in interioribus excaecatur voluntarie. Rursum in nocte iniquus con
Abbreviated transcription (Latin):
& nescit᷑ qui repellit᷑:qi penetrare neque¬
unt. quȩ abuno quoq cogitant᷑. Nã se-
pe corde ꝑuerso nec dũ ꝓcessit usq ad effe¬
ctũ oꝑis deliberatio cogitationis: & adhuc
fortasse ꝑhabitũ intꝰ astringit᷑. qui iã fo-
ras mente uagat᷑. Sed talis quilib& iste
tunc ante oculos int̾ni iudicis cecidit:
cũ ab appetendis interiorib ꝑdesideriũ
exiuit.Non nunquã uͦ alii post malȩ
oꝑationiꝰ usũ. ad spẽ cȩlestẽ subito a more
reuiuscunt: & qui inꝑuersa actione se spar¬
serant: ad sinũ int̾nȩ retractationis sem&¬
ipsos increpando recolligunt. Hoc adhuc
respicientes hoĩes quales dudũ moꝑe noue¬
rant. tales putant: at cont᷑ illi ꝑ districte
considerationis examen. uitã suã qualẽ
suis se recolt in secunt. Scit᷑q qͥd fuerint: sed¬

Expanded text:
et nescitur qui repellitur, quia penetrari nequeet nescitur qui repellitur, quia penetrari nequeunt quae ab unoquoque cogitantur. Nam saepe de corde deliberatio cogitationis, et adhuc fortasse per habitum intus astringitur, qui jam 797 mente foris vagatur. Sed talis quilibet iste tunc ante oculos interni judicis cecidit, cum ab appetendis interioribus per desiderium exivit. Nonnunquam vero alii post malae operationis usum ad spem coelestem subito amore reviviscunt; et qui in perversa actione se sparserant, ad sinum internae retractationis semetipsos increpando recolligunt. Hos adhuc respicientes homines quales dudum in opere noverant, tales putant. At contra illi per districtae considerationis examen vitam suam qualem fuisse recolunt insequunt
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscunt. Et qr pęna differt᷑: culpa
despicit᷑. Labunt᷑ uero abstatu iusticiȩ.
& locũ uitȩ alii illis cadentib sortiunt᷑:
sed eo lapsũ suũ negligunt. quo interitũ
qui se inȩt̃nũ maneat ñ attendunt. Si
enĩ ad illud qd illic passuri sunt oculos
suos mitterent: hoc quod hic faciunt ti¬
merent. Cunctis autẽ liquet quod in illa
extrema reqͥsitione ex am̃publicũ factu¬
rꝰ. ẽ. omp̃c ds̃: ut alios ad torm̃ta deserat:
alios ad participationẽ regni cȩlestis ad¬
mittat. Sed hoc nc̃ secreto iudicio cotidie
agitur: quod tc̃ inpublico demonstrat᷑.
Nã iuste ac miscdit̾ singłorũ corda uelex¬
aminans uel disponens. alios in ext̃iora
respuit: alios ad ea quȩ st̃ intrinsecus
trahit. hos accendit int̾na appetere :
illos ꝓuoluptatib suis deserit extiora co-¬
gitare. Horũ m̃tẽ ad suꝑna erigit: illorũ
ꝑ suꝑbiã ininfimis desideriis mergit.: Au¬
ena autẽ corda humanis oculis clausast̃.

Expanded text:
r, culpa despicitur. Labuntur vero a statu justitiae, et locum vitae, illis cadentibus, alii sortiuntur. Sed eo lapsum suum negligunt, quo interitum qui se in aeternum maneat non attendunt. Si enim ad illud quod illic passuri sunt oculos suos mitterent, hoc quod hic faciunt timerent. Cunctis autem liquet quod in illa extrema reqrus est omnipotens Deus, ut alios ad tormenta deserat, alios ad participationem regni coelestis admittat. Sed hoc nunc secreto Dei judicio quotidie agitur, quod tunc publico demonstrabitur. Nam juste ac misericorditer singulorum corda vel examinans vel disponens, alios in exteriora respuit, alios ad ea, quae sunt intrinsecus, trahit. Hos accendit interna appetere, illos pro voluptatibus suis deserit exteriora cogitare. Horum mentem ad superna erigit, illorum per superbiam in infimis desideriis mergit. Aliena autem corda humanis oculis clausa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ temporalis cũ eiꝰ ignorantia poteramꝰ:
si hȩc eadem sapientia insemitȩ angulis
constitisset. Inuestiganda fuerat: sioccul¬
ta ẽẽ uoluiss&e. Sed postquã incarnationis
suȩ misteria publice ostendit: postquã hu¬
militatiꝰ exẽpla suꝑbientib p̃buit. sem&¬
ipsam nobis quasitranseuntib in mediis
semitis fixit: ut uidelicet in eam si quere
re nolumꝰ impingamꝰ : & quã transeuntes¬
si uidere negligimꝰ. tangamꝰ offedentes.
Dicatur itaq Om̃s uias eiꝰ intelligere no¬
luerunt. Uia qͥipe.ẽ. incarnatȩ sapientię
omnis actio: quã temporalit̾ gessit. Uiȩ
eiꝰ sunt uiuendi ordines: quos ad se ueni¬
entib strauit. Tot itaq ad se uenientib
uias p̾buit: quot bene uiuendi exempla
monstrauit. Humilitatis eiꝰ ꝓpħa uias as
tis cuis exercebor: & considerabo iias
tuas. Hinc rursũ de uno quoq iusto dr̃: quicu¬
rat ut ꝑ dñica exempla gradiat᷑. A dño gres¬
sus hominis dirigent᷑: & uiã eiꝰ cupi& nimis

Expanded text:
vitae temporalis cum ejus ignorantia poteramus, si haec eadem sapientia, in semitae angulis constitisset. Investiganda fuerat, si occulta esse voluisset. Sed postquam incarnationis suae mysteria publice ostendit, postquam humilitatis exempla superbientibus praebuit, semetipsam nobis quasi transeuntibus in mediis semitis fixit, ut videre nolumus, impingamus; et quam transeuntes videre negligimus, tangamus offendentes. Dicatur itaque: Et omnes vias ejus intelligere noluerunt. Via quippe est incarnatae sapientiae omnis actio quam temporaliter gessit. Viae ejus sunt vivendi ordines, quos ad se venientibus stravit. Tot itaque ad se venientibus vias praebuit, quot bene vivendi exempla monstravit. Humilitatis ejus vias Prophettis tuis me exercebo, et considerabo vias tuas . Hinc rursum de unoquoque justo dicitur qui curat ut per dominica exempla gradiatur: A Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus cupit nimis
Abbreviated transcription (Latin):
due attestante laudatus ẽ. Ueriꝰ gͦ helui
dueret: si dixisset quia inomipotente dõ
impietas atq in iquitas non ẽ etiã cũ iux¬
a uias ꝓprias hominib reddere non ui¬
acur hͥa & quod a nob non intelligit. ex
&culti iudicu ñ iniusta lance ꝓfert̃. Quia
ũpdicatores arrogantes dii multa mna¬
ma spargunt. ecia seps uera acsolida ꝓfer.¬

Expanded text:
dice attestante laudatus est. Verius ergo Eliu dice attestante laudatus est. Verius ergo Eliu diceret, si dixisset: Quia in omnipotente Deo impietas atque iniquitas non est, etiam cum juxta vias proprias hominibus reddere non videtur. Nam et quod a nobis non intelligitur, ex occulti judicii non injusta lance profertur. Quia vero praedicatores arrogantes, dum multa inania spargunt, etiam saepe vera ac solida proferu
Abbreviated transcription (Latin):
te dõ iniquitas uel inpietas ñ est. Sed
in hac uita nequaqͣm semꝑ hoc agit᷑. qd̾
subiunxit: quia uixta opꝰ suũ singulis.
& iuxta uias ꝓpͥas reddit. Nã & multos
illicita ac ꝑuersa ꝑpetrantes. gratuito
p̃uenit. atq ad oꝑa sca conuertit: & ñ¬
nullos rectos actib deditos. flagello in¬
terueniente corpit: ac sic placentes qͦsi
displiceant affligit: salomone attestante
quiait. Sunt iusti. qͥb multa eueniunt
quasi oꝑa egerint impiorũ: & sunt im¬
pii qui ita securi sunt. ac si iustorũ facto
habeant. Qđ nimirũ om̃ipotens ds̃ in¬
estimabili pietate dispensat. ut & iustos
flagella crucient. ne oꝑa extollant: & int̾ti
saltẽ sine pęna hanc uitã ꝑagant. quia
ad torm̃ta quȩ sine fine sunt. male agen¬
do festinant. Nã quia aliqͣndo iusti ne¬
quaquã iuxta oꝑa flagellantur: hac ip¬
sa ystoria quã tractamꝰ ostendit᷑. Neq
enim ide beatꝰ iob ꝓculpa fuerat flagel¬
iatus. qui ante flagelli strimulũ. ipso ui¬

Expanded text:
d in hac vita nequaquam semper hoc agitur, quod subjunxit, quia juxta opus suum singulis et juxta vias proprias reddit. Nam et multos illicita et perversa perpetrantes gratuito praevenit, atque ad opera sancta convertit, et nonnullos rectis actibus deditos flagello interveniente corripit, ac sic placentes quasi displiceant affligit, Salomone attestante, qui ait: Sunt justi quibus multa eveniunt, quasi opera egerint impiorum; et sunt impii qui ita securi sunt, ac si justorum facta habeant . Quod nimirum omnipotens Deus inaestimabili pietate dispensat, ut et justos flagella crucient, ne opera extollant; et injusti saltem sine poena hanc vitam peragant, quia ad tormenta quae sine fine sunt male agendo festinant. Nam quia aliquando justi nequaquam juxta opera flagellantur, hac ipsa historia quam tractamus ostenditur. Neque enim idem beatus Job pro culpa fuerat flagellatus, qui ante flagelli stimulum ipso ju
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussi fem̃ meũ: nisi qͦd pꝰquã suꝑna spi¬
ritualte uidit. om̃e qͦd inferiꝰ inse car¬
naltẽ uiuebat extinx̃: ut quanto magis
suma patescerent. tanto ampliꝰ yma qͥ
tenuerant non liberent: Na aqͥnto in
cipit quisq superiꝰ uiuere: tanto & in¬
choat inferĩ interire. Iurta affectũ naq
carnalis oꝑationis. omnis caro paulisi¬
mul int̾ierat: cũ dicebat. Uiuo autẽ iam

Expanded text:
nisi postquam superna spiritaliter vidit, omnia quod inferius in se carnaliter vivebat exstinxit: ut quanto magis summa patescerent, tanto amplius ima quae tenuerant non liberent? Nam quanto magis incipit quisque superius vivere, tanto inchoat inferius interire. Juxta affectum namque carnalis operationis, omnis caro Pauli simul interierat cum dicebat: « Vivo autem jam
Abbreviated transcription (Latin):
da transfigit. ne inhis hȩreant quȩ ex¬
teriꝰ defluunt: sed quȩ interiꝰ ȩt̃na ꝑdi¬
derunt. Indicat quid sententia occul¬
ta decernit᷑: ne immoderate a nobis hȩc
publica cogitent᷑. Dicit quid suꝑiꝰ aga¬
cur de nobis: ut abhoc publico tempo¬
ralitatis colligamꝰ oculũ cordis ad secretũ
int̾nȩ dispositionis. Nã pꝰꝗͣ multa nar¬
rata s̃ depęna malorũ. subito infert᷑ oc¬
cultũ iudiciũ. quod pie suꝑ nos iusteq di¬
sponit᷑: quomͦ aliiꝑdunt quod tenere ui¬
debant᷑: & alii accipiunt quod alii ex me¬

Expanded text:
da transfigit, ne in his inhaereant quae exda transfigit, ne in his inhaereant quae exterius defluunt, sed quae interius aeterna perdiderunt. Indicat quid sententia occulta decernitur, ne immoderate a nobis haec publica cogitentur. Dicit quid super nos agatur de nobis, ut ab hoc publico temporalitatis colligamus oculum cordis ad secretum internae dispositionis. Vet. rata sunt de poena malorum, subito infertur occultum judicium, quod pie super nos justeque disponitur, quomodo alii perdunt quod tenere videbantur, et alii accipiunt quod alii ex me
Abbreviated transcription (Latin):
m& ipsis m̃tis nr̃ȩ oculũ declinant. In istiᷤ
nanq uisibilib quȩ intuet᷑ cor nr̃m extͣ
se spargit᷑: & quicqͥd de se intrinsecus
agat᷑ obliuiscit᷑. dũ extrinsecꝰ occupat᷑.
Diuina autẽ uox t̾ribilib sententiis suis
quasi qͥbdã clauiꝰ illud pungit ut euigil&
& homo occulta suꝑse iudicia quȩ pres¬
sus torpore dissimulat: t̃rore saltĩ pul¬
satꝰ ex pauescat. Ut enĩ suꝑiꝰ diximꝰ ipso
usu ueteri mens male assueta depͥmit᷑.
etͥhȩc quȩ expectat ext̾ius quasi dor¬
miens sopitur: qr pꝰꝗͣ semel se ad appeten¬
da uisibilia foris fudit: a contẽplandis
inuisibilib intus euanuit. Unde nc̃ neces¬
se.ẽ. ut q ꝑuisibilia spargit᷑. de iniusi¬
bilib iudiciis feriat᷑. Et qr inhis se exte¬
riorib male delectata ꝓstrauit: saltim
ꝑcussa requirat qđ de seruit. Ecce aut̃
script᷑a sacra t̾rore quodã torpentia cor¬

Expanded text:
metipsis, mentis nostrae oculum declinant. In istis metipsis, mentis nostrae oculum declinant. In istis namque visibilibus, quae intuetur cor nostrum, extra se spargitur: et quidquid de se intrinsecus agatur obliviscitur, dum extrinsecus occupatur. Divina autem vox terribilibus sententiis suis quasi quibusdam clavis ut homo occulta super se judicia quae pressus torpore dissimulat, terrore saltem pulsatus expavescat. Ut enim superius diximus, ipso usu vitae veteris mens male assueta deprimitur, et in haec quae spectat exterius quasi dormiens sopitur: quae postquam semel se ad appetenda visibilia foras fudit, a contemplandis invisibilibus intus evanuit. Unde nunc necesse est ut quae per visibilia spargitur de invisibilibus judiciis feriatur; et quia in iis se exterioribus male delectata prostravit, saltem percussa requirat quod deseruit. Ecce autem Scriptura sacra terrore quodam torpentia cor
Abbreviated transcription (Latin):
dei: quorũ intuentes exitũ conuersati¬
onis imitaminifidem. Suꝑiꝰ uidelice dũ
spitalia p̃cepta loqͦ rit᷑ qͣsi funes miserat p̃¬
modũ uero memorans exempla maiorũ.
quasi ueteres pannos adhibebat. Excita
tigͦ tot uocib p̃ceptorũ: adiuti tot cõ¬
parationib exemplorũ: ad corda nr̃a re¬
deamꝰ. Discutiamꝰ omne quod agimꝰ: &
quicꝗd in nobis diuinȩ rectitudinis re¬
gulã offendit accusemꝰ: ut apud distri¬
ctũ iudicẽ ipsa nos accusatio excuset. In
hoc enĩm̃tis nr̃ȩ iudicio. tanto citiꝰ ab sol¬
uimͣ: quanto nos districtiꝰ reos tenemus.
Nec adhȩc agenda pretermittenda sunt
tempora quib uacat: quia adhȩc agen¬
da post huiꝰuitȩ tempora ñuacat. Uacue
qͥppe ñ dr̃: neq enĩ ultra in hominis po¬
testate est. ut ueniat ad deum iniudiciũ.¬
Iccirco nãq memoram᷑ quod tunc ñ
possumꝰ: ne nc̃ quod possumꝰ negligamꝰ
Sed ecce negotia occupant: quȩ nobis
incessant̃ apposita. a considandis nobis¬

Expanded text:
 quorum intuentes exitum conversationis imitamini fidem . Superius videlicet dum spiritualia praecepta loqueretur, quasi funes miserat; postmodum vero memorans exempla majorum, quasi veteres pannos adhibebat. Excitati ergo tot vocibus praeceptorum, adjuti tot comparationibus exemplorum, ad corda nostra redeamus, discutiamus omne quod agimus, et quidquid in nobis divinae rectitudinis regulam offendit, accusemus, ut apud districtum judicem ipsa nos accusatio excuset. In hoc enim mentis nostrae judicio tanto citius absolvimur, quanto nos districtius reos tenemus. Nec ad haec agenda praetermittenda sunt tempora, quibus vacat, quia ad haec agenda post hujus vitae tempora non vacat. Vacue quippe non dicitur: Neque enim ultra in hominis potestate est ut Idcirco namque memoramur, quod tunc non possumus, ne nunc, quod possumus negligamus. Sed ecce negotia occupant, quae nobis incessantur apposita a considerandis nobis
Abbreviated transcription (Latin):
gressib mens accedit: quot bonis motibꝰ
ꝓficit. Et rursũ tot gressib longe fit: qͦt
malis cogitationib deterascit. Unde ple¬
runq contingit. ut nec dũ ꝓcedat inoꝑe
motus m̃tis: & tam̃ꝑfecta iã culpa sit ex
ipso reatu cogitationis. sic̃ scriptũ ẽ. Manꝰ
inmanu: ñerit innocens malus. Manꝰ enĩ
manui iungisolet. qñqͥescit inocio: &
nullus eã usus laboris exercet. Manꝰ gͦ in
manu: ñerit in nocens malus. Ac si dice
r&. Cũmanꝰ cessat ab iniqͦ oꝑe: malus tam̃
ñ ẽ. in nocens ꝑcogitationẽ. Quiagͦ noui¬
mꝰ quod districte omĩa ñ solũ facta s sal
tim cogitata pensant᷑: qͥd faciemꝰ de in¬
cessu mali oꝑis. si sic subtilit̃ deus iudicat¬
gressus cordis: Foce occulta m̃tis nr̃ȩ iti¬
nera nullus hominũ uidet: & tam̃ante dei
Toties ante illũ labimͣ: qͦties a recto itinere
infirmȩ cogitationis pede claudicamꝰ. Nisi

Expanded text:
gressibus mens accedit, quot bonis motibus gressibus mens accedit, quot bonis motibus proficit. Et rursum tot gressibus longe fit, quot malis cogitationibus deterescit. Unde plerumque contingit ut necdum procedat in opere motus mentis, et tamen perfecta jam culpa sit ex ipso reatu cogitationis, sicut scriptum est: Manus in manu non erit innocens malus . Manus enim manui jungi solet, quando quiescit in otio, et nullus eam usus laboris exercet. Manus ergo in manu non erit innocens malus. Ac si dicet cum manus cessat ab iniquo opere, malus tamen non est innocens per cogitationem. Quia ergo novimus quod districte omnia non solum facta, sed etiam cogitata pensentur, quid faciemus de incessu mali ogressus cordis? Ecce occulta mentis nostrae itinera nullus hominum videt, et tamen ante Dei us. Vet. IV. Toties ante illum labimur quoties a recto itinere infirme cogitationis pede claudicamus. Nisi
Abbreviated transcription (Latin):
dño aut ñ uideri ȩstimat: aut quod peiꝰ
.ẽ. approbari. Ueni& ꝓfecto. uenior ȩt̃na &
repentina ꝑcussio: & tunc cognosc& cuncta
a dõ conspici: quandose imuiso exituuide¬
rit ꝓ cunctorũ retributione dãpnari. Tc̃ in
pęna sua oculos aꝑit: quos diutenuit clau¬
sos inculpa. lunc considerasse omĩa uerũ
iudicẽ sentit: q̃n malorũ suorũ meritũ iã
euadere sentiendo ñ possit. Iniquus gͦ qui¬
diu expectatꝰ ẽ. iccirco ẽ. repente sublatꝰ: qr
considerat. Ac sidiceret. Quia ea quȩ diupa¬
tient̃ conspicit: q̃nq inulta ñdeserit. Nã
ecce subito uolentũ rapuit: & mala eiꝰ quȩ
expectando ꝑtulit animaduertendo resera¬
uit. Nemo igit᷑ dicat humana facta dm̃ ñ
cernere: cũ iniquũ quẽ piã iniqͥtates suas
libere conspicit cumulare. Subito enĩ tol¬
lit᷑: ꝙ diutolerat᷑. Gressus uͦ hominũ uocat.¬
uel singulas oꝑationes quib innitim᷑. uł
alt̃nantes motꝰ intimȩ cogitationis. quib

Expanded text:
no aut non videri existimet, aut quod peius est, approbari. Veniet profecto, veniet æterna & repentina percussio, & tunc cognoscet cuncta a Deo prospici, quando se improuiso exitu viderit pro cūctorū retributione dānari. Tunc in pœna sua oculos aperit quos diu tenuit clausos in culpa. Tunc considerare omnia verum iudicem sentit, quādo malorum suorum meritum iā euadere sentiendo ndiu exspectatus est, idcirco est repente sublatus, qussus eorum considerat. Ac si diceret: Quia ea quae diu patienter conspicit, quandoque inulta non deserit. Nam ecce subito violentum rapuit, et mala ejus quae exspectando pertulit animadvertendo resecavit. Nemo igitur dicat humana facta Deum non cernere, cum iniquum quempiam iniquitates suas libere prospicit cumulare. Subito enim tollitur, qui diu toleratur. 7. Gressus hominis quos Deualternantes motus intimae cogitationis quibus
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatẽ. Lux enĩ ȩt̃na quȩ ds̃ est. qͣnto
incõmutabilit̾ fulg&. tanto penetrabilit̃
uid&: ut neq occulta nesciat. quia cun¬
cta penetrat: neq penetrata obliuiscat᷑
q in cõmutabilis durat. Pro inde qͦties
indignũ aliqͥd corde concipimꝰ. toties
inluce petcamꝰ: quia ipsa nobis & ñ sibi
p̃sentib presto ẽ: & ꝑuerse gradientes
in ipsa impingimꝰ.a qua ꝑ meritũ lon¬
ge sumꝰ. Cũuͦ nos uideri ñ credimꝰ. inso¬
le oculos clausos tenemꝰ: illũ uidelicet
nobis abscondimꝰ. ñ nos illi. Nunc gͦ dũ
possumꝰ. a conspectu ȩt̃ni iudicis. & ma-¬
le cogitata: & peiꝰ ꝑpetrata deleamus.
uerse egimꝰ ꝑnequitiã p̃sũptionis: ni¬
chil sibi nr̃a blandiat᷑ infirmitas: atq
inhis quȩ recol& sem& ipsã delicate ñ
palpet: sed quantũ sibimale sit conscia:
tanto inĩe denigniꝰ sit seuera Proponat
contra se futurũ iudiciũ: & quȩq inse

Expanded text:
iniquitatem. Lux enim aeterna, quae Deus est, quanto iniquitatem. Lux enim aeterna, quae Deus est, quanto immutabiliter fulget, tanto penetrabiliter videt: et neque occulta nescit, quia cuncta penetrat; neque penetrata obliviscitur, quia incommutabilis durat. Proinde quoties indignum aliquid corde concipimus, toties in luce peccamus, quia ipsa nobis, et non sibi, praesentibus praesto est, et perverse gradientes in ipsa impingimus, a qua per meritum longe sumus. Cum vero nos videri non credimus, in sole oculos clausos tenemus: illum videlicet nobis abscondimus, non nos illi. Nos ergo, dum possumus, a conspectu aeterni Judicis male cogitata et pejus perpetrata deleamus. verse egimus per nequitiam praesumptionis. Nihil sibi nostra blandiatur infirmitas, atque in his quae recolit, semetipsam delicate non palpet, sed quanto sibi mali sit conscia, tanto in se benignius sit severa, proponat contra se futurum judicium, et quaeque in se
Abbreviated transcription (Latin):
se nichilominꝰ infrase tendit: nͥ ad bo¬
ni desiderii statꝰ artificis sui manu tene¬
atur. Ex eo itaq quod creat᷑a ẽ: deorsũ
ire habet. Uirtute nanq ꝓpria inp̃ceps
posse se ire considerat: sed ad creatorẽ su¬
um amoris manu se retin& ne cadat. qͦ¬
usq ad inmutabilitatẽ transeat: & eo ue¬
re immortalit̃. quo immutabilit uiuat.
Ipsi quoq angelici sp̃c mutabiles ex na¬
tura st̃ cõnditi: quatinꝰ aut suasponte
caderent. aut exarbitrio starent. d qi
humilit̃ elegert̃ ei inherere a quo creati
sunt. hanc ipsa in se mutabilitatẽ suam
standi iã immutabilitate iucerunt: ut
hoc ipsũ meritũ transcenderent: qd nat᷑ȩ
suȩ ordine. mutabilitati sub esse potuis-¬
sent. Quiagͦ soliꝰ diuinȩ naturȩ ẽ. um¬
brã ignorantiȩ. mutabilitatisq ñꝑpeti:
dicat᷑ recte. Nonsunt tenebrȩ & ñẽ. um
bra mortis: ut abscondant᷑ ibi qͥ oꝑant᷑

Expanded text:
se nihilominus infra se tendit nisi ad bose nihilominus infra se tendit nisi ad boni desiderii statum artificis sui manu teneatur. Ex eo itaque quod creatura est, deorsum ire habet. Virtute namque propria in praeceps posse se ire considerat, sed ad Creatorem suum amoris manu se retinet, ne cadat, quousque ad immutabilitatem transeat; et eo vere immortaliter, quo immutabiliter vivat. Ipsi quoque angelici spiritus mutabiles ex natura sunt conditi, quatenus aut sua sponte caderent, aut ex arbitrio starent. Sed quia humiliter elegerunt ei inhaerere, a quo creati sunt, hanc ipsam in se mutabilitatem suam standi jam immutabilitate vicerunt, ut hoc ipsum merito transcenderent, quo naturae suae ordine mutabilitati subesse potuissent. Quia ergo solius divinae naturae est, umbras ignorantiae mutabilitatisque non perpeti; dicatur rect abscondantur ibi qui operantur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ quod fuit: & incipiat ẽẽ quod ñ fuit.
lum̃igitur uerũ creator uidelic& ñr. qr nul¬
lamutabilitatis uicissitudine tenebrascit.
nullis naturȩ suȩ defectib obũbrat᷑: sed eiꝰ
ẽẽ sine mutabilitate fulgere.ẽ: tenebrȩ ei¬
uł umbra mortis dr̃ ñ in eẽ. Unde alias scͥp¬
tũ ẽ. Apud quẽ ñẽ. transmutatio: nec ui¬
cissitudinis obũbratio. Et unde rursum
paulus apłsdic̃. Quisolus hab& in mor¬
talitatẽ: & lucẽ habitat in accessibilem
Sed cũ cuncti nouerimꝰ quod & humana
anima. & angłici sp̃c sint in mortales in¬
stituti: cur ab apło dĩ ĩmortalitatem ha
lus nunquã mutat᷑: Humana qͥppe aĩa
in lapsũ ñ caderet: simutabilis ñ fuisset.
Quȩ aparadisi quoq gaudiis expulsa. si
mutabilis ñẽẽt: ad uitã mimme rediru.
in ħ ipsiĩ uero quod redire aduitã nitit᷑: de¬
fectus suos cogit᷑ alt̾nanti sẽꝑ mutabilita¬
te tolerare. Quiagͦ ex nichilo condita. ex

Expanded text:
e quod non fuit. Lumen igitur verum, Creator videlicet noster, quia nulla mutabilitatis vicissitudine tenebrescit, nullis naturae suae defectibus obumbratur; sed ejus esse sine mutabilitate fulgere est, tenebrae vel umbra mortis dicitur ei non esse. Unde alias scriptum est: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio; et unde rursum Paulus apostolus dicit: Qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem. Sed cum cuncti noverimus quod et humana anima, et angelici spiritus sint immortales inslus nunquam mutatur? Humana quippe anima in lapsum non caderet, si mutabilis non fuisset. Quae a paradisi quoque gaudiis expulsa, si mutabilis non esset, ad vitam minime rediret. In hoc ipsum vero quod redire ad vitam nititur, defectus suos cogitur alterna semper mutabilitate tolerare. Quia ergo ex nihilo condita, ex
Abbreviated transcription (Latin):
maiori disputatione indiget: quanto
hoc quod dicit sinegligit᷑ acriꝰdolet. Hic
nimirũ ñ illud iudiciũ designat᷑. quod
ꝑ ȩt̾nã retributionẽ punit: sed quod m̃te
conceptũ ꝑconuersionẽ diliut. Ad il¬
lud qͥppe uenire ñ desiderat: quisqͥs se
q enĩultra in hominis potestate ẽ. ut
ueniat ad cb̃tũiudicium: ꝓfecto ostendi¬
tur ẽẽ quoddã iudiciũ quod q̃nq &̃ ã

Expanded text:
majore disputatione indiget, quanto hoc quod dicit, si negligitur, acrius dolet. Hic nimirum non illud judicium designatur, quod per aeternam retributionem punit, sed quod mente conceptum per conversationem diluit. Ad illud quippe venire non desiderat, quisquis se que enim ultra in hominis potestate est, ut veniat ad Deum in judicium, profecto ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ funditꝰ obliuioni tradit᷑. qͥcqͥd uiuen¬
do cogitat᷑: quasi quȩdã umbra mortis ob¬
liuio. ẽ. dic̃ enĩ agit mors int̾ueniens ut ñ
sit quod fuit inuita: ita int̾ueniens agit
obliuio ñ eẽ quod fuit in memoria. Recte
itaq umbra eiꝰ dr̃: quȩ uelut de ipsa expͥ¬
mit᷑: dũ uim illiꝰ sapiendo sensus imitat᷑.
Deus autẽ qr mala hominũ. nec cogitata
ignorat. nec ꝑpetrata obliuiscit᷑ nisi abeiꝰ
ocłis penitendo deleant᷑: congrue dictũ:
Non st̃ tenebre. & ñ ẽ. umbra mortis: ut ab¬
scondant᷑ ibi qui oꝑant᷑ iniqͥtatẽ. Ac si

Expanded text:
itus oblivioni traditur quidquid vivendo cogitatur, quasi quaedam umbra mortis oblivio est. Sicut enim agit mors interveniens non esse quod fuit in vita, ita interveniens agit oblivio non esse quod fuit in memoria. Recte itaque umbra ejus dicitur, quia velut de ipsa exprimitur, dum vim illius sopiendo sensus imitatur. Deus autem quia mala hominum nec cogitata ignorat, nec perpetrata obliviscitur, nisi ab ejus oculis poenitendo deleantur, congrue dictum est: Non sunt tenebrae et non est umbra mortis, ut abscondantur ibi qui operantur iniquitat
Abbreviated transcription (Latin):
libidine amanda est. sed ex longani¬
mitate toleranda. Ut inde tunc ad
iudicium salubriter leuis sit:
psa humanȩ conditionis
qualitas indicat: quã longe rebꝰ cȩteris
prȩstat. Nãcollata hoĩ ratio asserit. quan¬
cũ omĩa quȩ uł uita uł sensu. uel ratiõe
carent. natura rationalis ante cedit: & ta¬
menquia ab int̾nis atq inuisibilib ocłos
claudimꝰ. ex uisibilib pascim᷑. Plerunq
hominẽ ñ exeo quod ipse. ẽ: sed exhisquȩ
circa ipsũ sunt ueneram̃. Cumq ñ intuem᷑
qͥdipse sit sed quid possit: in acceptione ꝑ¬
Ssonarũ. ñ ex ꝑsonis. sed exreb adiacentib
ducim᷑. Sicq fit. ut is quoq apud nos intus
Andespectione ueniat qui foris honorat᷑.
quia dũ phis quȩ erga illũ sunt honorabi¬
lis habet᷑. reb suis in examine nr̃o post po¬
nitur. S omp̃c deus: uitã hominũ. ex sola
qualitate int̾rogat meritorũ. Et sȩpe inde

Expanded text:
libidine amanda est, sed ex longanilibidine amanda est, sed ex longanimitate toleranda; ut inde tunc ad judicium salubriter levis sit, psa humanae conditionis qualitas indicat quam longe rebus caeteris praestat. Nam collata homini ratio asserit quantum omnia quae vel vita, vel sensu, vel ratione carent, natura rationalis antecedit. Et tamen, quia ab internis atque invisibilibus oculos claudimus, et visibilibus pascimus, plerumque hominem non ex eo quod ipse est, sed ex his quae circa ipsum sunt veneramur. Cumque non intuemur quid ipse sit, sed quid possit in acceptione personarum, non ex personis, sed ex rebus adjacentibus ducimur. Sicque fit ut is quoque apud nos intus in despectionem veniat, qui foris honoratur, quia dum pro his quae circa illum sunt honorabilis habetur, rebus suis in examine nostro postponitur. Sed omnipotens Deus vitam hominum ex sola qualitate interrogat meritorum; et saepe inde
Abbreviated transcription (Latin):
quot regendis subditis pre est.
daende apud eum rationis tem¬
poro ut ita dicam. tot solus animã
debet. Quȩ nimirũ cogitatio. si
assidue mentem excoquit: omnem
su perbie tumorem premit. Et rec
abitur. quanto ei cogitatione sua¬
sollicita potestas quȩ accepta est
non honor sed onus estimatur. Nã
cui es se nunc libet uidicẽ huic
uidere tunc udicem non libet. Nu¬
merari enim culpȩ nequeunt. que
habende po testatis amore perpe¬
tantur. Tunc solum uero potestas
bene geritur cum non amando s
timendo teneatur. retinetur. Quę
ut mini strari recte ualeat. oportet
primum ut hanc non cupiditas. Et
necessitas imponat. Precepta aut̃ nec
pro formidine debet deseri: nec ex
libidine amplecti: ne aut perus qͥs
quasi ex humilitate superbiat: si diui¬
ne dispensationis ordinem fugiendo
contẽpnat: aut eo iugum superni
rectoris abiciat: quo eum super cete¬
ros priuatum regimen delectat. Po¬
testas ergo cũm percipitur. non ex

Expanded text:
quot regendis subditis praeest, quot regendis subditis praeest, reddendae apud eum rationis tempore, ut ita dicam, tot solus animas habet. Quae nimirum cogitatio si assidue mentem excoquit, omnem superbiae tumorem premit; et rectcabitur, quanto ei cogitatione sollicita potestas quae accepta est, non honor, sed onus aestimatur. Nam cui esse nunc judicem libet, huic videre tunc judicem non libet, numerari enim culpae nequeunt, quae habendae potestatis amore perpetrantur. Tunc vero solum potestas bene geritur, cum non amando sed timendo retinetur; quae ut ministrari recte valeat, oportet primum ut hanc non cupiditas, sed necessitas imponat, percepta autem nec pro formidine debet deseri, nec ex libidine amplecti, ne aut pejus quis quasi ex humilitate superbiat, si divinae dispensationis ordinem fugiendo contemnat, aut eo jugum superni rectoris abjiciat, quo eum super caeteros privatum regimen delectat. Potestas ergo cum percipitur, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
anim aduertentes corrigant. nec tamen
ꝑuim eiusdẽ animaduersionis intu¬
mescant: irt quȩdã leniter correpta coli¬
rent. nec tamen discipline uinoła. eaden
leuitate dissoluant ut quedã toleran¬
do dissimulent: nec tamen ea crescere
dissimulando ꝑmittant. laboriosa su
ista: & nisi diuina gr̃a fulciat. adcuso¬
diendũ difficilia. Recte uͦ de aduentu di¬
rende &cito apparebit: qm̃ iudiciũ di¬
rissimũ inhis qui p̾sunt fiet. Quia gͦ p̾¬
rũq ꝑpotestatẽ regiminis. ad culpap
rupitur ȩlationis: atq apud districtũ
iudicẽ ipsa elatio impietas estimatur.
impios. De ipso quippe ducatu dũ suꝑbi¬
unt: exemplo suo subditos ad impieca
qui regendis hominib p̃fert᷑. apud se
intra secretariũ mentis incathedra p̃¬
sideat humilitatis. Cũq iudicanti eia
dus assistat: ut quanto nunc ante es
arat: Penset ergo qui ad satis faci¬
endum districto uidici de sua tan¬
ctumnmodo anima uix sufficit: quia¬

Expanded text:
animadvertentes corrigant, nec tamen animadvertentes corrigant, nec tamen per vim ejusdem animadversionis intumescant, ut quaedam leniter correpta tolerent, nec tamen disciplinae vincula eadem lenitate dissolvant, ut quaedam tolerando dissimulent, nec tamen ea crescere dissimulando permittant. Laboriosa sunt ista, et nisi divina gratia fulciat, ad custodiendum difficilia. Recte ergo de adventu rende et cito apparebit, quoniam judicium durissimum his qui praesunt fiet . Quia ergo plerumque per potestatem regiminis ad culpam prorumpitur elationis, atque apud districtum judicem ipsa elatio impietas aestimatur, impios. De ipso quippe ducatu dum superbiunt, exemplo suo subditos ad impietatem qui regendis hominibus praefertur, apud se intra secretarium mentis in cathedra praesideat humilitatis, cumque judicanti ei adus assistat, ut quanto nunc ante eumcernat. Penset ergo quia qui ad satisfaciendum districto judici de sua tantummodo anima fortasse vix sufficit,