comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animi et sensus mentis filios dici docuimus.
consequens sine dubio et conueniens uidetur.
etiã filias oꝑas corporis mynistĩo explentur
acciꝑe. Ideo deniq et quinarius eiꝰ numerus
ascribitur. Quinq enĩ corporei sensus sunt.
reinancant orphanȩ. ñ tam̃ abiciunt᷑ ab he¬
reditate. neq excludunt᷑ a regno: s in medio
plibis di portionẽ hereditacis accipiunt. Acenim
uideamꝰ quis ẽ pater earũ qui mortuus eis dicitur

Expanded text:
animi et sensus mentis filios docuimus. animi et sensus mentis filios docuimus. Consequens sine dubio et conveniens videtur, etiam filias opera quae corporis ministerio explentur accipere. Ideo denique et quinque eis numerus ascribitur: quinque enim corporei sensus sunt, remaneant orphanae, non tamen abjiciuntur ab haereditate, neque excluduntur a regno, sed in medio plebis Dei portionem haereditatis accipiunt. At enim videamus, quis e
Abbreviated transcription (Latin):
beant omnibus palã ẽ qui sciunt leges istas
ñ solũ apud filios isrł custodiri: s et apud
onĩs homines qͥ tam̃ legibus uiuunt. Unde
apparet qđ libertas filiarum salphaat. ñ solũ ipsis
hereditatẽ contulit: s et ꝑpetua uiuendi nira
scło dedit. Uides quanta sit etiã hystorie ip¬
sius utilicas: in lege dei Quis potest legos istaᷤᷤ
aliquando dissoluere: quibus uniuersus utitur
mundus. S tam̃ nos queramus. qͦmͦ etiã sp̃alit̃
edificemur Potest enĩ fieri ut neq filiȩ mͥ sins
scđm carnẽ: neq aliquid ruris cuiꝰ capi possit
hereditas Quid gͦ. Nichil apud eũ qui huius¬
modi ẽ lex ista oꝑabitur. et erit alicui otiosũ
qđ diuina uoce sanccitũ ẽ : Requiraniꝰ gͦ etũ
apud sp̃alem legem quę sint iste quinq filiȩ:
quarũ etiã si pater mortuus fuerit ꝓ aliqͦ pecc̃o.
ipse tam̃ hereditatẽ ex uerbo dĩ capiant In su¬
ꝑioribus. cũ de sp̃ãlibꝰ filiis tract̾aremꝰ uirtutes

Expanded text:
beant, omnibus palam est qui sciunt leges istas non solum apud filios Israel custodiri, sed omnes homines, qui tamen legibus vivunt. Unde apparet quod libertas filiarum Salphaad, non solum ipsis haereditatem contulit, sed et perpetua vivendi jura secundo dedit. Vides quanta sit etiam historiae ipsius utilitas in lege Dei. Quis potest leges istas aliquando dissolvere, quibus universus utitur mundus? Sed tamen quaeramus nos quomodo etiam spiritaliter aedificemur. Potest enim fieri ut neque filiae mihi sint secundum carnem, neque aliquid ruris, cujus capi possit haereditas; quid ergo? Nihil apud eum qui hujusmodi est lex ista operabitur, et erit alicui otiosum quod divina voce sancitum est? Requiramus ergo etiam apud spiritalem legem, quae sint istae filiae quinque, quarum etiam, si pater mortuus fuerit pro aliquo peccato, ipsae haereditatem ex verbo Dei capiant. In superioribus cum de spiritualibus filiis tractaremus, virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
posuerunt: Qui corporeũ nichil requirunt. ni¬
chil rationis alienũ Concupierunt enĩ sapien¬
tiam. concupierunt secretoꝵs dĩ agnitionẽ: et
uͥ est cor eors. ibi ẽ thesaurus eors Isti gͦ heredi¬
tatẽ ñ habent in terris. s. suꝑ gradiunt᷑ cęli sũ¬
ma fastigia: et ibi semꝑ in dño. semꝑ in u̾bo
eius. semꝑ insapientia et in uoluntate scientiȩ
eius delitiabunt᷑. Hic eis cẏbus. Hic erit pocłm.
iste diuitiȩ. hoc erit regnũ: Tales gͦ erunt &

Expanded text:
posuerunt, qui corporeum nihil requirunt, niposuerunt, qui corporeum nihil requirunt, nihil rationis alienum. Concupierunt enim sapientiam, concupierunt secretorum Dei agnitionem: et ubi est cor eorum, ibi est et thesaurus eorum . Isti ergo haereditatem non habent in terris, sed supergrediuntur coeli summa fastigia, et ibi semper in Domino, semper in verbo ejus, semper in sapientia et in voluntate scientiae ejus deliciantur? Hic eis cibus, hoc erit poculum; istae divitiae, hoc erit signum. Tales e
Abbreviated transcription (Latin):
dero neq sorte distribuit: nec potest plebes &
domos ac familias et nomina et merita singłors
diuina sorte pensate Hoc solus facit iħc: eui oe
iudiciũ pat̾ tradidit: Ipse scit qͦmͦ popłm suum
ñ solũ ꝑ tribus et familias et domos uerũ et ꝑ
nomina unũquenq digna et cõpetenti satis¬
mansione dispenset Sunt tamen aliqui etiã in is¬
tis qui conditione sortis suꝑeminent: Et omĩo
nec ducunt᷑ ad sortẽ om̃s leuitȩ idẽ om̃s qͥ inten¬
te et indesinent᷑ ꝑmanent in mynsterio dũ et
ꝑuigiles inseruitio eius excubias gerunt. sortẽ
inter ceteros ñ accipiunt Sed nec omnino in
terra ẽ sors eoꝵ. s ipse dñs sors et hereditas eis¬
esse memoratur Phos illi mͥ uident᷑ indicari.
qͥ millis corporeȩ naturȩ obstaculis hebetati: s
omniũ uisibilium głam suꝑgressi. in sola sibi sapi¬
entia dĩ et uerbo eius uiuendi usum exercitiũq

Expanded text:
clero, nec sorte distribuit, nec potest per plebes et clero, nec sorte distribuit, nec potest per plebes et domos ac familias et nomina, merita singulorum divina sorte pensare. Hoc solus facit Jesus, cui omne judicium Pater tradidit. Ipse scit quomodo populum suum non solum per tribus ac familias et domos, verum et per nomina, unumquemque digna et competenti mansione dispenset. Sunt tamen aliqui in istis qui conditionem sortis supereminent, et omnino nec adducuntur ad sortem. Omnes Levitae, id est, qui intente et indesinenter permanent in ministerio Dei, et pervigiles in servitio ejus excubias gerunt, sortem inter caeteros non accipiunt. Sed nec omnino in terra est sors eorum, sed ipse Dominus sors eis, et haereditas esse memoratur. Per hos illi mihi videntur indicari, qui nullis corpore naturae obstaculis hebetati, sed omnium visibilium gloriam supergressi, in sola sibi sapientia Dei et verbo ejus, vivendi usum exercitiumque
Abbreviated transcription (Latin):
Igit᷑ p̃ceptaᷤ dñi p̾ͥmo numeratus ẽ popłs: Sed qm̃
Ili qui pͥmo fuerant adsciti ceciderunt ꝓpter
ꝑseuerantiã delictoꝵ scđo nunc popłs qui in
lapsoꝵ locũ rediuiua generatione successit¬
aduocat᷑ ad numerũ: et qđ de illis pͥoribꝰ dict i¬
ẽ de his dr̃. Postea enĩ ꝗ ꝑ tͥbus et plebes do¬
mosq ac familias collectus numerus: dicit
dñs ad moysen His distribuet᷑ terra in sortem
et exigius exiguam distribues hereditatẽ. Si de
pͥoribus dic̾tũ fuisset quia his distribuet᷑ terra
in sortem: falsum utiq fuisset: quia cecideruts
tuntur. impleta sunt: Hȩc aut̃ nolo putes soliꝰ
hystoriȩ textu concludi: mifteria sunt que ꝑ
legis ymaginẽ conscribuntur Rȩꝓbatur enĩ
pͥor popłs qui ẽ in circũcisione. et introducit᷑
iordanẽ dat terrã non fluentẽ lac et mel.s
pecoribꝰ aptã. & muta animalia atqł irratio¬
ẽ p̃onii terra: et moyses quidẽ hereditatẽ ñ in

Expanded text:
ceptum Domini primo numeratus est populus. Sed quoniam illi, qui primo fuerant adsciti, ceciderunt propter perseverantiam delictorum, secundus nunc populus, qui in lapsorum locum rediviva generatione successit, vocatur ad numerum, et quod de illis prioribus dict de his dicitur. Postea enim quam per tribus et plebes domosque ac familias collectus est numerus, dicit Dominus ad Moysen: His distribuetur terra in sortemet exiguis exiguam dabis haereditatem. Si de prioribus dictum fuisset et quia his distribuetur terra in sorte, falsum utique fuisset, quia ceciderunt tuntur, impleta sunt. Haec autem nolo putes solius historiae textu concludi: mysteria sunt, quae per legis imaginem conscribuntur. Reprobatur enim prior populus, qui est in circumcisione, et introducitur Jordanem. Dat terram non fluentem lac et mel, sed pecoribus aptam. Et muta animalia atque irratiosed prae omni terra. Et Moyses quidem haereditatem non dat in
Abbreviated transcription (Latin):
test fortassis intelligi ille ordo hominũ qͥ audiunt
a patribꝰ ⁊ ueterũ narratione suscepta conant᷑ im¬
plere. et non tam ꝓpͥis sensibus moti. nec presentis
doctrinȩ cõmonitionibꝰ excitati. quam ueterum
traditione uł consuetudine sola instituti. boni tam̃
aliquid gerunt. Uttimꝰ uͦ gradus scribitur ille. qͥ¬
quolibet pacto huiç ꝓximus fuerit. Quasi si diceret.
Siue occasione siue ueritate doct̾rinȩ siquis aliquid
boni fecerit: ñ ꝑibit boni oꝑis merces. s largiente
deo locum hereditatis accipiet. Hȩc quidẽ a nobis
audacter fortassis p̾sumpta et in mediũ ꝓlata ui¬
deantur. ñ tam̃ erit absurdum. si sp̃italibꝰ sp̃alia
pponentes. secretioris eos intelligentiȩ emulatores

Expanded text:
test fortassis intelligi ille ordo hominum, qui audita test fortassis intelligi ille ordo hominum, qui audita a patribus et veterum narratione suscepta, conantur implere, et non tam propriis sensibus moti, nec ex praesentis doctrinae commotionibus excitati, quam veterum vel traditione, vel consuetudine sola instituti, boni tamen aliquid gerunt. Ultimus vero gradus scribit ille, qquolibet pacto his proximus fuerit, quasi diceret: Sive occasione, sive veritate doctrinae, si qui aliquid boni fecerint, non peribit boni operis merces, sed largiente Domino, locum haereditatis accipiet. Haec quidem a nobis audacter fortassis praesumpta, et in medium prolata videantur; non tamen erit absurdum, si spiritalibus spiritalia praeponentes, secretioris eos intelligentiae aemulatores
Abbreviated transcription (Latin):
tus uͦ gradus certũ aliquẽ ñ designat. s quisq illi ꝓ¬
pinquior ex onũi familia fuerit. ut ipse succedat. Inhi
tam integer et ꝑfect̾us hystorię sensus ẽ ut nicł reqͥre¬
re uideatur intrinsecus. tam̃ siquiᷤ bene in sp̃alibꝰ
legibus eruditus ẽ et plemore scientię lumine radi¬
atus. ille potest intelligere diu̾sos istos successionũ
gradus. et qͦmͦ pͥmus sit consequende çȩlestis here¬
ditatis gradus doct̾rinȩ ex scientię merito qui est
masculus filius. scds oꝑm prerogatiua que filia est.
teitius compassionis alicuiꝰ ⁊ imitationis ꝓpt̾ qđ
et fr̃ nominat᷑. Sunt enim nonnulli qui sponte qͥd
sua et ꝓpͥo intellectu nicħ agunt: positi tam̃ int̾ fr̃s
ex unitatione ceceroꝵ eadem uideant᷑ agere quȩ a&
illi agunt qui intellectu ꝓprio inouentur. Datur gͦ
etiam istis tercius hereditatis sub titulo fr̃ni nois
gradus: Quartus uͦ quem fr̃em patris nominat. po¬

Expanded text:
tus vero gradus certum aliquem non designat; sed quisquis illi propinquior fuerit ex omni familia, ut ipse succedat. In his tam integer et perfectus est historiae sensus, ut nihil requirere videatur extrinsecus. Tamen si qui bene in spiritalibus legibus eruditus est, et pleniore scientiae lumine radiatus, ille potest intelligere diversos istos successionum gradus. Et quomodo primus sit consequentiae coelestis haereditatis, gradus doctrinae et scientiae merito, qui est masculus filius; operum praerogativa, quae est filia; tertius compassionis alicujus et imitationis: propter quod et frater nominatur. Sunt enim nonnulli, qui sponte quidem sua et proprio intellectu nihil agunt; positi tamen inter fratres, ex imitatione caeterorum ea videntur agere quae et illi agunt qui intellectu proprio moventur. Datur ergo etiam istis haereditas, sub titulo fraterni nominis. Gradus vero quartus, quem fratrem patris nominat, po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singła ꝑ parabolã loqui dicit᷑ balaan. legenti
incutit pudorem: ne quid in his quȩ dicuntur
ñ quasi in parabola s scłm litterã dictũ putts
Aic x Oquis uiuet. cũ fecerit hȩc ads : Hic uitam.
⁊ hanc cõmunẽ. s illã nominat q̃ sodm dm ẽ: & hoc

Expanded text:
per singula per parabolam loqui dicitur Balaam, legenti incutit pudorem, ne quid in his quae dicuntur, non quasi in parabola, sed secundum litteram dictum putet. Ait ergo: O quis vivet cum fecerit haec Deus? Hic vitam non hanc
Abbreviated transcription (Latin):
siquis uerbi causa aut ꝓpħas dĩ ꝑsequatur. ut ila
fecit. autꝰ ẏ dola aliquos decipiat. uł falsis circũ¬
scriptionibꝰ ꝑimat innocentes: iste dr᷑ ihezabel
tenere doctrinã. Sicgͦ et siquis malis consiliis sean¬
dala generet popło dei. & offensionẽ diuinã atq
iracundiã celestem ꝓuocet plebis. uł ydoloꝵ
sacrificiis cõmunicando. uel stupris ac libidi¬
ni seruiendo: Hic doctrinã balaan tenere dicen¬
dus ẽ Est gͦ execrabilis & corporis fornicatio.
Quid enĩ ita execrabile. quam tẽplũ dĩ uiolar
ac tollere menbra xp̃i. & facere menbra mere¬
tricis: Multo tam̃ magis exetrabilis ẽ gene¬
ralis illa fornicatio: in qua omẽ genus peccati
parit᷑ continetur Generalis aut̃ fornicatiođe
cũ anima quȩ in consortiũ uerbi dĩ ascita ẽ
& matrimonio illiꝰ quodãmͦ sociata. ab ullo
alio. alieno scilicet & aduersario illiꝰ uiri qͥ eã

Expanded text:
si quis verbi causa aut prophetas Dei persequatur ut illa si quis verbi causa aut prophetas Dei persequatur ut illa facit, aut idolis aliquos decipiat, vel falsis circumscriptionibus perimat innocentes, iste dicitur Jezabel tenere doctrinam. Sic ergo et si quis malis consiliis scandala generet populo Dei, et offensionem divinam atque iracundiam coelestem provocet plebi vel idolorum sacrificiis communicando, vel stupris ac libidini serviendo, hic doctrinam Balaam tenere dicendus est. Est ergo exsecrabilis etiam corporis fornicatio. Quid enim ita exsecrabile quam templum Dei violare, ac tollere membra Christi, et facere membra meretricis? Multo tamen magis exsecrabilis est generalis illa fornicatio, in qua omne genus peccati pariter continetur. Generalis autem fornicatio dicitur, cum anima, quae in consortium verbi Dei adscita est, et matrimonio ejus quodam modo sociata, ab ullo alio alieno, scilicet adversario illius viri qui eam
Abbreviated transcription (Latin):
nos hystorie textus edocuit. Uerum qm̃ ioħs in re¬
uelatione sua ea quȩ in lege scdm̃ hystoriã scripta
sunt. adducit ad mysteria diuina. et sacram̃ta q̃dã
in his docet contineri: necessariũ uidetur etiã scdm
regłam sequi Et primo memorare ea quȩ ad
angłin ȩccłe cuiꝰdã scribens dic̃ Habes ibi quosdã
qui tenent doctrinã balaan: qui docuit balac mit¬
tere scandalũ in isrł. & in conspectu filioꝵ eius
ut manducarent ydolis immolata. & fornica¬
eccłia illa ad quã scribebat: docentes docꝰtrinã
balaan: Putasne ita accipiendũ ẽ qđ fuerint
in illis diebꝰ quidicerent se docere ea quȩ balaã
docuit: & qui ꝓfiterent᷑ se doginatũ & traditiom̃
illius ẽẽ doctores: An illud potiꝰ debemꝰ adũtera sͥ
siquis faciat opus qđ fecit balac. is doctrinã ba¬
laan docere uideatur: sic̃ ⁊ doctrina iherabel in
eadẽ reuelatione memorat᷑. ñ quo aliquis ex disci¬
pulis ihezabel doceat quȩ illa tradiderit.s. quos

Expanded text:
nos historiae textus edocuit. Verum quoniam Joannes in revelatione sua, ea quae in lege secundum historiam scripta sunt, adducit ad mysteria divina, et sacramenta quaedam in his edocet contineri, necessarium etiam videtur, securegulam sequi, et primo memorare ea quae ad gloriam Ecclesiae cujusdam scribens dicit: Habes ibi quosdam, qui tenent doctrinam Balaam: qui docuit Balac mittere scandalum in conspectu filiorum Israel, ut manducarent idolis immolata, et fornicaquidam in Ecclesia illa ad quam scribebat, docentes doctrinam Balaam. Putas-ne ita accipiendum est, quod fuerint in illis diebus, qui dicerent se docere ea quae Balaam docuit, et qui profiterentur se dogmatum et traditionum illius esse doctores? An illud potius debemus advertere, quod si qui faciat opus quod fecit Balaam, is doctrinam Balaam docere videatur? Sicut et doctrina Jezabel in eadem Revelatione memoratur, non quo aliquis ex disciplinis Jezabel doceat quae illa tradiderit, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
popłm Primus etenĩ ipse hebreos ex egypto egs¬
sos. bello aggressus ẽ in raphidim: tunc cũ moy¬
ses ait ad iħm. elige tͥ uiros et exiens conflige
cũ amalech crastina die Et ecce ego sto inu̾ti¬
ce collis: & uirga dĩ in manu mea erit: Et fec̃
ea hora ascenderunt in uerticẽ collis Et fac¬
tũ ẽ ut cũ eleuaret manus moyses inualesceret
isrł: cũ aut̃ deponeret manꝰ suas in ualescebat
amalech Et post pauca iterũ scriptũ ẽ. qͥa fuga¬
uerit ihe amalech. & popłm eius gladio de iecerit:
tunc eũ dñs dixit ad moysen: Conscribe hiȩc ad
memoriã in libro. & da in auribꝰ iħu: qͥa delens
delebo inquit memoriã amalech de sub cęlo. Et
edificauit moyses altare: & nominauit nom̃ eiꝰ
dñs refugiũ meũ. et ait. qͥa in manu occulta ex

Expanded text:
populum. Primus enim ipse Haebraeos egressos ex Aegypto, bello aggressus est in Raphidim, tunc cum Moyses ait ad Jesum: Elige tibi viros et exi, et conflige cum Amalec crastino; et ecce ego sto in vertice collis, et virga Dei in manu mea erit. Et fecit et Hur, ascenderunt in verticem collis. Et factum est ut cum levaret manus Moyses, invalesceret Israel. Cum autem deponeret manus suas, invalescebat Amalech . Et post pauca iterum scriptum est, quia fugaverit Jesus Amalec, et populum ejus gladio dejecerit, tunc cum Dominus dixerit ad Moysen: Conscribe haec ad memoriam in libro; et da in auribus Jesu, quia delens delebo memoriam Amalec de sub coelo. Et aedificavit Moyses altare: et nominavit nomen ejus, Dominus refug
Abbreviated transcription (Latin):
ad illũ qui tunc erat in carne amalech referri pos¬
sit: neq enĩ p̾mus erat antiquitatis origine : sed
ad inuisibilẽ amalech meliꝰ rifertur: qui decli¬
nando populos adeo. & faciendo gentiles ex dei
cultoribꝰ. amalech nominat᷑ Et ideo rec̾te initi¬
um gentiũ dr̃: quasi talis uirtus quedã contraria
quȩ pͥma initiũ dederit ut homines gentiles
fierent: mutando głam incorruptibilis. & in cõ¬
tibilis hominis. & uolucrũ. & quadrupedum¬

Expanded text:
ad illum qui tunc erat in carne Amalec, referri possit. Neque enim primus erat antiquitatis origine, sed ad invisibilem Amalech melius referetur, qui declinando populos a Deo, et faciendo gentiles, ex Dei cultoribus Amalec nominatur. Et inde recte initium gentium dicitur, quasi talis quaedam virtus contraria quae prima initium dederit, ut homines gentiles fierent, mutando gloriam incorruptibilis Dei tibilis hominis
Abbreviated transcription (Latin):
nem: Sed indeut̃onomio ita scriptũ ẽ: Mem̃to
quanta fecerit tͥ amalech in uia cũ exisses de¬
tuã. Oms qͥ laborabant post te: tu aut̃ esuriebas.
& laborabas: et ñ timuisti dm̃ Obserua gͦ et
uihis qͦmͦ amalaech obstitit isrł inruia: s tam̃
ñ potuit caput eius abscidere. nͥ caudã tantum.:
idest eos potuit obtinere qui retro positi erant: qui
ultimi sequebant᷑: nec ea que retro erant obliuiscen¬
tes. extendebant se ad ea quȩ in ante sunt: Et ideo
puto qͥa dñs p̃cipiebat in euangłiis dicens Nemo
mittens manũ suã ad aratrũ & retro aspiciens: ap¬
tus ẽ regno dĩ Et merito: Si enĩ retro quis inuen¬
tus fuerit in cauda: abscidet eũ amalech Sed etiã¬

Expanded text:
nem. Sed in Deuteronomio ita scriptum est: Memento quanta fecerit ibi Amalec in via, etuam, omnes qui laborant post te. Tu autem esuriebas et laborabas, et non timuit Deum . Observa ergo et hic quomodo Amalec obstitit Israeli in via, sed tamen non potuit caput ejus abscindere, nisi caudam tantum, in eos potuit obtinere, qui retro positi erant, qui ultimi sequebantur; nec ea quae retro erant obliviscuntur, extendebant se ad ea quae inante sunt. Et ideo puto, quia Dominus praecipiebat in Evangeliis dicens: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et retro respiciens, aptus est regno Dei . Et merito. Si enim retro quis intuens fuerit, in cauda abscindet eum Amalec. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
dux ama lech Hic gͥ amalech. filiꝰ extitit eliphas
primogeniti filii esau. natus ex concubina nomine
tanna: Uerũ redeamꝰ ad pͥmã de amalech cõmemo¬
rationẽ uͥ hi qui reuersi sunt & comienerunt ad
fontẽ iudicii. qui nominat᷑ cades. int̾fecerunt o

Expanded text:
dux Amalec . Hic ergo Amalec, filius fuit Eliphaz primogeniti filii Esau, natus ex concubina nomine Thamna. Sed redeamus ad primam de Amalech commemorationem, ubi qui reversi sunt et venerunt ad fontem judicii, qui vocatur Cades, inter
Abbreviated transcription (Latin):
Sed requiratur fortassis utrũ duȩ̨ gentes eiꝰdẽ no¬
minis habeantur: qm̃ quidẽ et in cathalogo filioꝵ
esau & ducũ qui exipsius generatione descenderañ.
refertur amalech Ita enĩ scriptũ ẽ: Iste sunt gene¬
rationes esau patͥs edom in monte seyr: & hec no¬
mina filioꝵ esau Eliphaz filius ada uxoris esau:¬
& raguel filius baasemath uxoris esau fuerunt auͥ

Expanded text:
Sed requiratur fortassis, utrum duae gentes ejusdem nominis habeantur: quoniam quidem et in catalogo filiorum Esau, et ducum qui ex ejus genere descenderant, refertur Amalec. Ita enim scriptum est: Haec sunt autem generationes Esau patris Edom, in monte Seir. Et haec nomina filiorum ejus: Eliphaz filius Adae uxoris Esau; Raguel quoque filius Basemath uxoris ejus. Fueruntque
Abbreviated transcription (Latin):
requirere inscripturis diuinis. quibꝰ in locis. aut
quo intẽpore. nomen amalech seriptũ sit: qͦ uel
ex germine generis gens ista descendat: Facilꝰ
enĩ qđ queritur agnoscit᷑.si ex pluribꝰ locis quȩ eã¬
dem scripta sunt ꝓferantur: Igit in genesis lec¬
tione uͥ quinq reges conuenerunt. ut expugna¬
rent quatuor reges qͥ regnabant in sodomis: post
aliquanta ita refertur Et regressi sunt inquit.¬

Expanded text:
requirere in Scripturis divinis, quibus in locis vel quo in tempore, nomen Amalec scriptum sit, quo vel ex genere gens ista descendat. Facilius enim quod quaeritur agnoscitur, si ex pluribus locis, quae de eadem scripta sunt, proferantur. Igitur in Genesis lectione, ubi quinque reges convenerunt ut expugnarent quatuor reges qui regnabant in Sodomis, post aliquanta ita refertur: Et venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiones partite sunt. & cognationes ꝑ domos
hominũ. & ꝑ capita numerabantur. Hoceui
lns soliꝰ littere contuenda sententia ẽ: qmqͥs
quȩ loquitur balaam. assumpta parabolasu
puloꝵ. qui in resurrectione habebuntur
popło ueri isrł. quando unꝰquisq resurget ñ
suo ordine: si potes intueri tribꝰ ilas. & plba
& cognationes in quibꝰ non tam carnis et san¬
guinis ẽ cognatio. quã mentis & animi. tibi

Expanded text:
ones partiebantur, et cognationes per domos ominum, et per capita numerabantur, hoc estin his solius litterae contuenda sententia est; quoniam quidem, quae loquitur Balaam, assumpta parabola sua populorum, qui in resurrectione habebuntur in populo veri Israelis, quando unusquisque resurget in suo ordine, si potes, intuere tribus illas, et plebes, et cognationes, in quibus non tam carnis et sanguinis est cognatio, quam mentis et animi: tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ri Ciuitatẽ hic mundũ hunc intelligamꝰ: sic̃ et
in euangłiis dicitur. de luxurioso filio qui dissipa¬
uit substantiã patris sui: qͥ accessit inquit etiã ad
quendã pͥmariũ ciuitatis in regione illa: a qͦ recep¬
tus in agrũ mittitur porcos pascere Et hec gͦ
gitur: Igitur de hac ciuitate libatũ. hocẽ. quẽ lib̾at
xp̃e de hoc mundo: ꝑdit eũ: Hicit enĩ ei quia qͥ ꝑdit
animã suã ꝓpt̾ me. saluã faciet eã Salutari gͦ ꝑ di¬
tione ꝑdet ds̃: eũ quẽ de istius mundi ciuitate
libauerit: Et nos itaq si ad uerã salutẽ uenire uo¬
lumus. & de hoc mundo lib̾ari : ꝑdere debemus
animas nr̃as ꝑditione utili & necessaria ꝑdet ani¬

Expanded text:
ri. Civitatem hunc mundum intelligamus, sicut et ri. Civitatem hunc mundum intelligamus, sicut et in Evangeliis dicitur de luxurioso filio, qui dilapidavit substantiam patris, quia accessit, inquit, ad quemdam primarium civitatis in regione illa, a quo receptus in agrum mittitur porcos pascere . Et haec egitur. Igitur de hac civitate liberatum, hoc est quem liberat Christus, de hoc mundo perdet eum. Dicit enim ei: Quia qui perdit animatione perdet Jesus, cum quem de hujus mundi civitate liberavit. Et nos itaque, qui ad salutem venire volumus, et de hoc mundo liberari, debemus animas nostras perditione utili et necessaria pe
Abbreviated transcription (Latin):
rit in uirtute: & decent̾ fuerit repleta uirtutibꝰ:
Si enĩ anima ñ ueniat ad uircutes.s in ignauia ꝑse¬
ueret: nec card ad hereditatẽ ꝑueni st: s adiudiciũ
illius. qͥ potest et animã et corpus ꝑdere in gehen¬
nã. Et exurget ex iacob. & ꝑdet lib̾atũ de ciuitate¬
batũ de ciuitate: Non in hoc solũ. ẜ in omĩ pene
ꝓphetico stilo. quȩ dicuntur. inuoluto satis & ob¬
de his scribi uoluit ut palã hec & pedibꝰ ut ita dicã
imꝑitoꝵ conculcanda ponerentur: s ita ꝓuidit
ut cũ publice haberi uideant᷑. sermonũ tam̃ obscu¬
ritate recondita. in archanis quoq et in secretis ob¬
tecta conseruentur Et nunc gͦ qđ ait ꝑdet libatĩ
de ciuitate. nͥ ad consuetudinẽ illã ꝓpheticã respi¬
cias. de qua dicitur omnis ꝓpħia ñ potest ꝓpͥa ab¬
solutione constare: ualde iidebit᷑ difficilis intelle¬
ctus. Uideamus tam̃ si forte hoc mͦ pot̾it explana¬

Expanded text:
rit in virtute, et decenter fuerit repleta virtutibus. rit in virtute, et decenter fuerit repleta virtutibus. Si enim anima non veniat ad virtutes, sed in ignavia perseveret, nec caro ad haereditatem veniet, sed ad judicium illius, qui potest animam et corpus perdere in gehennaberatum de civitate. Nec in hoc solum, sed in omni pene prophetico stylo quae dicuntur, involuto satis et obde his scribi voluit, ut palam haec et pedibus, ut ita dicam, imperitorum conculcanda ponerentur; sed ita providit, ut cum publice habere videantur, sermonum tamen obscuritate condita in arcanis, et in secretis obtecta serventur. Et nunc ergo quod ait, perdet liberatum de civitate, nisi ad consuetudinem propheticam respicias de qua dicitur: Omnis prophetia non potest propria absolutione constare , valde difficilis videbitur intellectus. Videamus tamen, si forte hoc modo poterit explana
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ Qm̃ ascendens xp̃e in altũ. captiuã duxit
captiuitatẽ : captiuitatẽ scilicet illã humani generis
quã diabolus ad ꝑditionẽ ceꝑat: iste rursus capti¬
uã durit & a morte reuocauit ad uitã Utinam gͦ
& me captiuũ habeat semꝑ iħc. & me ducat in pre¬
dam suã : et ego tenear eiꝰ uinculis alligatꝰ: ut ego
dici merear uinc̾tus xp̃i iłm. sic̃ parlus de semet¬
eiꝰ. Edom idem ẽ qui et esau hic scdĩn hẏstoriam
quidẽ. iimicꝰ ẽ iftł Sed in aduentu in quit xp̃i¬
etiã ipse hereditati eiꝰ sociabit᷑ꝰ hoc ẽ recipietur ad
aduertamus. edom caro intelligitur. quȩ adu̾sa¬
tur sp̃u. et ẽ eius ininica In aduentu gͦ. xp̃i cũ
subiecta fuerit caro spũi: ꝑ resurcectionis fiden
etiã ipsa adhereditatẽ ueniet. Non enĩ sola anima
s et card quę aliquando fuerit ininrica: ꝑ obedi¬
uł esau. hoc ẽ carinis natura in hereditatis socie¬
tatẽ uocabit᷑: cũ isrł anima uidelicet facta fue¬

Expanded text:
tivam duxit captivitatem . Captivitatem scilicet illam humani generis, quam diabolus ad perditionem ceperat, iste rursus captivam duxit, et a morte revocavit ad vitam. Utinam ergo a me captivum habeat semper Jesus, et me ducat in praedam suam, et ego tenear ejus vinculis alligatus, ut et ego dici merear vinctus Christi Jesu, sicut Paulus de semetejus . Edom idem est qui et Esau. Hic secundum historiam quidem inimicus est Israel, sed in adventu, inquit, Chrietiam ipse haereditas ejus erit: hoc est recipietur ad italiter advertamus, Edom caro intelligitur, quae adversatur spiritui, et est ejus inimica. In adventu ergo Christi, cum subjecta fuerit caro spiritui per resurrectionis spem, etiam ipsa ad haereditatem veniet. Non enim sola anima, sed et caro, quae aliquando fuerat inimica, per obedivel Esau, hoc est carnis natura, in haereditatis societatem vocabitur, cum Israel anima videlicet facta fue
Abbreviated transcription (Latin):
nouã uitã quȩ in xp̃o ẽ ducere Simile aut̃ huic
dicto etiam illud ẽ Si compatimur:. & si cõmori
Si aut̃ mortui es. cis huic mundo. et elementis
esꝰ quomodo uelut iiuentes in hoc mundo decer¬
eam ꝑdiderit inueniet eam. ibi sine dubio uͥ dic̃
apłs: quia uita nr̃a abscondita ẽ cum xp̃o indeo:¬

Expanded text:
imile autem huic dicto etiam illud est: Si commoriamur Si autem mortui estis ab elementis mundi, quomodo velut viventes in hoc mundo deceream perdiderit, inveniet eam, ibi sine dubio ubi dicit Apostolus: quia vita vestra abscondita est cum Christo in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ei rex. inuenit eos decuplo ampliꝰ quã fuerant so¬
Ex his ergo omnibꝰ potest intelligi qͦmͦ et balaam
dixerit de semetipso. & qui scit scientiã excelsi scł¬
scientiȩ ab ipso ceꝑit exordium: uicio aut̃ huma¬
ne malicie. aspirantibꝰ & fubripientibꝰ etiã demo¬
nibꝰ inpnitiẽ uersa funt. que ꝑutilitate concessa
sunt Hec de eo qđ dixit sciens scientiã excelsi a nob̾

Expanded text:
rex, invenit eos decuplo super omnes incantatoEx his ergo omnibus potest intelligi, quomodo et Balaam dixerit de semetipso: Qui scit scientiam Excelsi, sciscientiae, ab ipso acceperit exordium; vitio autem humanae malitiae aspirantibus et subripientibus etiam daemonibus, in perniciem versa sunt quae pro utilitate concessa sunt. Haec de eo, quod dixit, Sciens scientiam Excelsi, a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ indaniele scripta sunt de ipso daniele d¬
de tribꝰ amicis eiꝰ. quos nabuchodonosor rex trib
annis erudiendos contradidit: uolens eos in sua
id est in patria babilonioꝵs sapientia scientissimo̾
& intellectũ. necñ et prudentiã in omĩ arte gn

Expanded text:
ea quae in Daniele scripta sunt, de ipso Daniele et tribus amicis ejus, quos Nabuchodonosor rex tribus annis erudiendos tradidit, volens eos in sua, id est patria Babyloniorum sapientia scientissimos s intellectum et prudentiam in o
Abbreviated transcription (Latin):
lutus est popłs: et fornicatus ẽ in filias moab:
& inuitauerunt eos ad sacrificia idoloꝵ suors:
Et manducauit popłs de sacrificiis eoꝵ. et
adorauerunt ydola eoꝵ: & consecratꝰ ẽ beelphe
gor: & iratus est furore dñs conera ifrł. In his
ostendit᷑ illud qđ sepe memorauimꝰ: quia balaati pꝰ¬
ea quã uirtute dĩ constrictꝰ ñ ẽ ꝑmissus maledic̃e
isrł. uolens tam̃ placere balac regi. ait ad eum sic̃
scriptũ est. Ueni consiliũ dotͥ & qđ consiliũ dede¬
rit ibi ñ apparuit: in posterioribꝰ tam̃ ipsiꝰ libri
numeroꝵ scriptũ refertur: s plemꝰ in reuelatiõe

Expanded text:
lutus sit populus fornicans in filias Moab, quae vocaverunt eos ad sacrificia idolorum suorum; et manducavit populus de sacrificiis eorum, et adoraverunt idola eorum. Et consecratus est Beelphe. In his ostenditur illud quod saepe memoravimus: quia Balaam posteaquam Dei virtute constrictus, non est permissus maledicere Israel, volens tamen placere regi Balac, ait ad eum sicut scriptum est: Veni, consilium do tibi; et quid consilii dederit, ibi non aperuit. In posterioribus tamen istius libri Numerorum scriptum refertur, sed plenius in revelatione
Abbreviated transcription (Latin):
& in ligno: ut oꝑet᷑ scđm omĩa oꝑa ad que ego
dedi eum Sed et heliab filiũ achisamech ex tr¬
bu dan: & dedi in cor omĩ prudenti inteller tõ.
uo faciant omĩa quȩ constitui t̾. Considera ergi¬
et ex his omnibꝰ quomͦ a dño ẽ sapientia fabrils.
siue in auro. siue in argento. siue in abia qracins
materia ÷ uel etiã textrilis sapientia: & uiqde as ui
iure dici de his omnibꝰ potest qđ hoꝵ scientianb

Expanded text:
et in ligno ut operetur secundum omnia opera ad quem ego et in ligno ut operetur secundum omnia opera ad quem ego dedi eum. Sed Eliab filium Asismat ex tribu Dan: et dedi in cor omni prudenti intellectum, ut faciant omnia quae constitui tibi . Considera ergo ex his omnibus quomodo a Domino sapientia fabrilis, sive in auro, sive in argento, sive in alia quacunque materia, vel etiam textrini sapientia: et vide quod a jure dici de his omnibus potest, quod horum scientia ab
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendatur. nͥ in ipso libello in consequentibꝰ dic̾et᷑::
si uehemens uideat᷑ & uerisimilis. & que subc̾ti dif¬
ficile possit: tam̃ nequaquã hurꝰmo di screntia. ad
sapientic titulũ debet applicari Quid ẽ ergo ꝗꝗ
ait. omĩs sapieutia a deo est: Iue mͥ sensus esse uide¬
tur. quia omĩs ꝑitia quȩ uł eiga artẽ aliquã huma
no usui necessaria habet᷑: uel cuiꝰlib& rei scientia.
sapientia dicat᷑ a dño data: Deniq apud iob scrip¬
tum ẽ: Quis dedit mulieribꝰ texendi sapientiam.
& uarietatis disciplinã. S. &. in exodo locutus ẽ
inquit dñs ad moysen dicens Ecce nominatim
uocaui beselehel filiũ uri. filii iari. ex tribu iuda
& repleni eũ sp̃u diuinȩ sapientiȩ & intellectus
& disciplinȩ: quatinꝰ in omĩ oꝑe intelligat. & sit
architectꝰ ad oꝑandũ argentũ. & aurũ. & eram̃
tũ. & lapides repletionis. & omnia oꝑa fabrilia.

Expanded text:
commendatur: nisi in ipso libello in consequentibus dicereturcommendatur: nisi in ipso libello in consequentibus diceretursi vehemens videatur, et veri similis, et quae subverti difficile possit, tamen nequaquam hujusmodi scientia ad sapientiae titulum debeat applicari. Quid ergo est quod ait: Omnis sapientia a Deo est? Illud mihi sensisse videtur, quia omnis peritia, quae vel erga artem aliquam usui humano necessaria habetur, vel cujuslibet rei scientia, sapientia dicatur a Domino data. Denique apud Job scriptum est: Quis dedit mulieribus texendi scientiam, et varietates disciplinarum? Sed et in Exodo: Locutus est, inquit, Dominus ad Moysen dicens: Ecce vocavi nominatim Beseleet filium Huri filii Or ex tribuet replevi eum spiritu divino sapientiae, et intellectus, et disciplinae, ut in omni opere intelligat, et sit architectus ad operandum argentum, et aurum, et aes, et lapide repletionis et omnia opera fabrilia:
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ erit tantũ istud intelligi de balaã ut sciat sci¬
entiam excelsi: qͥ etiã regẽ balac docuerit qͦm̾ scandalũ
mitteret coram filiis isrłat manducarent iminolã¬
ta & fornicarentur Uix enĩ de scĩs ꝓpħis aut apłis
inueniet aliquis dictũ: quia sciant scientiã excelsi
Quamuis enĩ paulus dixerit audisse se uerba menar¬
rabilia quȩ ñ licet hominibꝰ loqui: tam̃ ñ ꝑfesfus
habere se scientiã excelli Propt̃ qđ diligentiꝰ inten¬
damꝰ: si forte digitũ aliquid ds̃ nob suꝑ hoo sermone
reuelare dignabit᷑: In librd qui apud nos quidẽ inter
salomonis uolumina haberi solet et ecclasticꝰ noca¬
ri. apud grecos uͦ sapientia itu filis syrac appellat᷑.
scriptũ est Omnis sapientia adño dõ ẽ: Qđ for¬
tasse possemus ita intelligere: quasi a año dõ sit . &
illa sapientia mundi istiꝰ quȩ destruenda dr̃: p̾ͥnci¬
pũ mundi huiꝰ. et siqua alia est ꝑquã falsa scientia

Expanded text:
dignum erit tantum istud intelligi de Balaam ut sciat scientiam Excelsi, qui etiam Balac regem docuerit, quomodo scandalum mitteret coram filiis Israel, ut manducarent immolata et fornicarentur. Vix enim de sanctis prophetis aut aposinveniet aliquis dictum, quia scientiam sciant Excelsi: quamvis Paulus dixerit, audisse se verba, inenarrabilia, quae non licet homini loqui ; tamen non esligentius intendamus, si forte dignum aliquid Deus nobis super hoc sermone revelare dignetur. In libro qui apud nos quidem inter Salomonis volumina haberi solet, et Ecclesiasticus dici, apud Graecos vero Sapientia Jesu filii Sirach appellatur, scriptum est: Omnis sapientia a Deo est . Quod fortasse possumus ita intelligere, quasi a Deo sit et illa sapientia mundi hujus, quae destruenda dicitur, et principum mundi hujus; et si qua alia est, per quam falsa scientia
Abbreviated transcription (Latin):
filiariꝰ ñ ita accipiendus ẽ. quasi ignoranti ei qͥd agat
gͥ mͦ et balaam quia consilii qđ ei reuelauerat ds par¬
ticipẽ faciebat et gnarũ: ad balac ait. Ueni consilrũ¬

Expanded text:
on ita accipiendum est, quasi ignoranti ei quid agat, on ita accipiendum est, quasi ignoranti ei quid agat, odo et Balaam, quia consilii, quod ei revelaverat Deus, participem faciebat et gnarum Balac, ait: Veni, consiliu
Abbreviated transcription (Latin):
nũ qđ in nouissimis diebꝰ adimplendũ ẽ. mͥ nc̃ reue¬
latũ ad aꝑio tͥ. & manifesto: ut noueris quid popł
hnc faciet popło tuo: Et hoc mͦ constare mͥ uisũ est
posse qđ̃ dicit. consiliũ tͥ do. quid facturꝰ ẽ popłs
iste poplo tuo. hoc̾ consiliũ dĩ enuntio tͥ: & manife¬
stum facio Requirenti sane mͥ sicubi forte in diui¬
nis scripturis sub hoc sermone simile aliquid dic¬
tũ posset occurrere: uisũ ẽ etiã illud similit̾ aduer¬
tendũ qđ apłs ait Quis enĩ cognouit sensũ dñi
aut quis consiliariꝰ eiꝰ fuit : Hic qͦq. quis ñ pro
nullo: s ꝓraro. ł eximio habetur. Quomͦ enĩ non¬
cognouit sensũ dñi unigenitus suus qui dic̃. nemo
nouit patrẽ nͥ filiꝰ. & cui uoluerit filius reuelare:
Quid ẽ gͦ alud scire patrẽ : nͥ scire & consiliũ ipsius
sum dñi: & hi quibꝰ uoluerit filius reuelare đ ce
si agnoscit filiꝰ sentũ dñi: ẽ gͦ & consiliariꝰ eiꝰ. Sed con¬

Expanded text:
novissimis diebus implendum est, nunc mihi revelatum, aperio tibi et manifesto, ut scias quid populus hic faciet populo tuo. Et hoc modo stare mihi visum est posse quod ait: Consilium tibi do, quid facturus est populus hic populo tuo, hoc est consilium Dei enuntio tibi et manifesto. Requirenti sane mihi, sicubi forte in Scripturis divinis sub hoc sermone simile aliquid dictum possit occurrere, visum est etiam illud similiter advertendum quod Apostolus ait: Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit? Hic enim quis, non pro nullo, sed pro raro vel eximio habetur. Quomodo enim cognovit sensum Domini unigenitus suus, quid dicit: Nemo novit Patrem nisi Filius, et cui voluerit Filius revelari? Quid est ergo aliud scire Patrem, nisi scire consilium ejus sum Domini, et hi quibus voluerit Filius revelare. Quod si agnoscit Filius sensum Dei, est ergo et consiliarius ejus, n
Abbreviated transcription (Latin):
legat᷑ dixtũ ei a patre Pete a me & dabo t gentes
hereditatẽ tuã: & possessionẽ tuã terminos t̾re.
Quid ẽ gͦ qđ ait ex altabitur gog regnũ eiꝰ: Tog
suꝑ tecta interp̾tatur. Et in isto loco ñ ꝓgentis
alicuiꝰ nomine ut putatur positũ ẽ. s ut in aliis ñ¬
nullis ipse sermo hebreꝰ non interp̃tatꝰ relic̾tus ẽ.
& ob hoc quasi de gente aliqua uidet᷑. Est gͦ sermo¬
nis consequentia talis: et exaltabitur suꝑ tecta reg¬
nũ eius & crescet regnũ eiꝰ Exaltari aut̃ suꝑ tecta
qđ de ꝓfectione credentiũ dr̃: crescere aut̃ ad mol¬
titudines referc᷑ In his gͦ qui ꝑfecti sunt suꝑ tecta

Expanded text:
Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Quid est autem quod ait: exaltabitur Gog regnum ejus? Gog super tecta interpretatur. Et in isto loco non pro gentis alicujus nomine, ut putatur, positum est, sed ut in aliis nonnullis ipse sermo Hebraeus non interpretatus relictus est, et ob hoc quasi de gente aliqua dictum videtur. Est ergo sermonis consequentia talis. Et exaltabitur super tecta regnum ejus, et crescet regnum ejus. Exaltari autem super tecta, de perfectione credentium dicitur; crescere autem, ad multitudines refertur. In his ergo qui perfecti sunt super tecta
Abbreviated transcription (Latin):
quia iacob domꝰ isrł ẽ. hoc ẽ corpꝰ eiꝰ iacob dicat᷑. et
cũ martyrio decoratur: tabernada uͦ ad animas
ꝑfectas referri possunt. quibꝰ et nom̃ auidendo dñi
conuenit isrł: Ista aut̃ tabernacła sunt inquit sic̃
nemora umbrantia: et sic̃ paradysus suꝑ flumina:

Expanded text:
quia Jacob domus sit Israel, hoc est, corpus ejus Jacob dicatur, et quia Jacob domus sit Israel, hoc est, corpus ejus Jacob dicatur, et  autem cum martyrio decoratur. Tabernacula vero ad animas perfectas referri possunt, quibus et nomen videndo Deum convenit Israelis. Ista enim tabernacula sunt, inquit, sicut nemora um
Abbreviated transcription (Latin):
morat Ait enĩ Quam bone domꝰ tuę iacob. tab¬
nacula tua isrł: ut nemora umbrantia. et ut
parachsi suꝑ flumina. Q rursũ tabnacula tab
naculis comparat &e dicit. et sic̃ tab̾nacula quȩ
firit dñs: Potest g& alia post illas quas supra
ꝓtulimus recipi expositio: ut dicamꝰ domꝰ iacob
eẽ legẽ. & tabnacula isrł ꝓpħas: Non enĩ ipsum
iacob s̃ domos eiꝰ laudat: nec ipsũ isrł sed tabra¬
cula eius: et tunc ea laudat. cũ reuelati sunt
oculi eiꝰ. Quandui enĩ uelam̃ positũ ẽ suꝑ lectio¬
nem legis & ꝓpħarũ: ñ uident᷑ bona tab̾nacula.
nec laudabiles domd̾s Ubi aut̃ ab latũ fuerit
admiranda erunt tabernacula ifrł: cũ amota lit
ti huiꝰ qui a xp̃o ex gentibꝰ congregatus ẽ corpora
simul laudari indeantur & animȩ : et iacob quidẽ domꝰ
de corporibꝰ dicatur. sic̃ et in lihello quodã legitur.

Expanded text:
morat. Ait enim: Quam bonae domus tuae, Jacob! Tabmorat. Ait enim: Quam bonae domus tuae, Jacob! Tabernacula tua, Israel; ut nemora umbrantia, et ut paradisi super flumiaculis comparat et dicit: Et sicut tabernacula, quae fixit Dominus. Potest ergo et alia post alias quas supra protulimus recipi expositio, ut dicamus domus Jacob esse legem, et tabernacula Israel, prophetas. Non enim ipsum Jacob sed domos ejus laudat; nec ipsum Israel, sed tabernacula ejus: et tunc ea laudat, cum revelati sunt oculi ejus. Quandiu enim velamen positum est super lectionem legis et prophetarum, non videntur bona tabernacula nec laudabilis domus. Ubi autem ablatum fuerit admiranda erunt tabernacula Jacob, cum, amota littto hujus, qui a Christo ex gentibus congregatus est, corpora simul laudari videantur et animae. Et Jacob quidem domus de corporibus dicatur, sicut et in libello quodam legitur
Abbreviated transcription (Latin):
iquas. Qui enĩ incedunt ꝑ hanc uiã: ꝑ nemo
numbrantia incedunt: Nemora enĩ sunt eis
ptos inueniunt. refrigerantur animȩ ipsoꝵs: &
indoctrinis eoꝵ quasi incedentes ꝑ opaca nemo¬
tuim delectantur. Et si c̃ paradisi suꝑ flumina:¬
u & cognatos illi paradiso in quo lignũ intȩ ẽ:
Numina uͦ possumus uł scripturas euangłicas
ega hui̾modi animas adiutoria: Rigant᷑ enĩ
ab illis & mundantur : atq ad omnẽ scientiã
saluator nr fluuiꝰ sit qui letificat ciuitatẽ dei
& sp̃e sc̃s ñ solũ ipse fluuiꝰ sit. s ex his quibꝰ datus
fuerit flumina de uentre eoꝵs ꝓcedant: & deus
pater dicat. me dereliquerunt fontẽ aquę uiuę.
ex quo scł fonte flumina ista ꝓcedunt His ergo
inundata fluminibꝰ tab̾nacula ifrł: fiunt tab¬
nacula sic̃ st̃ illa quȩ fixit dñs: Sed intentum
fortaesis mouere poterunt auditorẽ. qđ duas
quasdã species tab̾naculoꝵs p̾sens sermo cõme¬

Expanded text:
aquas. Qui enim incedunt hanc viam, per nemora aquas. Qui enim incedunt hanc viam, per nemora umbrantia incedunt. Nemora enim sunt eis ptos inveniunt, refrigerantur animae ipsorum; et in doctrinis eorum, quasi incedentes per opaca nemorum, delectantur, et sicut paradisi super flumiet cognatos illi paradiso, in qua lignum vitae est. Flumina vero possumus vel Scripturas evangelicas erga hujusmodi animas adjutoria. Rigantur enim ab illis et mundantur, atque ad omnem scientiam Salvator noster fluvius sit qui sanctus non solum ipse fluvius sit, sed et his quibus datus fuerit, flumina de ventre eorum procedant, et Deus Pater dicat: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, ex quo scilicet fonte, flumina ista procedunt. His ergo mundata fluminibus tabernacula Israel, sunt sicut illa, quae fixit Dominus. Sed intentum fortassis movere poterunt auditorem, quod duas quasdam species tabernaculorum praesens sermo comme
Abbreviated transcription (Latin):
& dĩ sapientia: iccirco eoꝵs qui it᷑ sapientę¬
dĩ incedunt. ñ domos laudat. ñ enĩ puenert̃
ad finẽ.s tab̾nacula mirat᷑: in quibꝰ semꝑ an¬
bulant & semꝑ ꝓficiunt. & quauto magis ꝓti¬
& agnitionẽ misterioꝵ fp̃aliũ. ibi anima qͥsi
in quodã tabernacula demorat᷑: cũ uͦ ex his
quȩ repꝑit alia rursus rimaturꝰ. & ad alios
ꝓficiet intellectꝰ inde quasi eleuato tab̾nacdo
tendit ad suꝑiora. & ibi collocat animi sdẽ
sasũ stabilitate confrxam: et inde iterũ ex ipsis
lissuir consequentia patefecit et ita semꝑ se ad
siuetendens: tab̾naculis quibdã uidetur in¬
pae : Nummꝗͣ ẽ enĩ quando anma scientiȩ ig¬
niculo succensa ociari possit acquiesc̾es sẽꝑ a bo¬
nio ad meliora. & iterum ad suꝑiora a melioribꝰ
iocatur: Hoc gͦ sapientiȩ dĩ iter. grate satis
pcum multo decore describit. dicens. Ut nemo¬
iĩ umbrantia. & ut paradisi suꝑ flumina. et
ii rabnacula quȩ fixit dñs. ce sic̃ cedri uixta

Expanded text:
 est : idcirco eorum qui iter sapientiae incedunt, non domos laudant; non enim pervenerunt ad fidem, sed tabernacula mirantur, in quibus semper ambulant, et semper proficiunt: et quanto magis profignitionem mysteriorum spiritualium, ibi anima quasi in quodam tabernaculo demoratur. Cum vero ex his quae reperit, alia rursus rimatur, et ad alios proficit intellectus, inde quasi elevato tabernaculo tendit ad superiora; et ibi collocat, et in imis sedem, sensuum stabilitate confixam; et inde iterum ex ipsis sensuum consequentia patefecerit. Et ita semper ad priora extendens, tabernaculis quibusdam videtur incedere. Nunquam enim est quando anima scientiae igniculo succensa, otiari possit et quiescere, sed semper a bonis ad meliora, et iterum ad superiora a melioribus provocatur. Hoc ergo sapientiae Dei iter grate satis, et cum multo decore praescripsit dicens. Ut nemora umbrantia, et ut paradisi super flumina, et sicut tabernacula, quae fixit Dominus; sicut cedri juxta
Abbreviated transcription (Latin):
ministros solitos responsa deferrentur. s ab eo
qui habet ommõ potestatẽ: rec̾te uidetur ꝓtes¬
tatus non posse se uerbũ dñi p̃tergradi. & facere illud
pusillũ siue magnũ apud semetipsum: Non enĩ ille lo¬
quebatur qui posset sacrificiis & muneribꝰ ꝑmutari:. s
ille erat apud que ñ ẽ cõmutatio. nec mutationis est¬
umbra Et ideo non potest sacerdos mercede muta¬
ri: uͥ ds muneribꝰ ñ mouetur Discessurꝰ tam̃ balaam:
incipit iterum ꝓpħare et dicerẽ. Uen consiliũ tͥ do

Expanded text:
ministros solitos responsa deferrentur, sed ab eo qui haberet omnium potestatem, recte videtur protestatus, non posse verbum Domini transgredi, et facere illud pusillum et magnum apud semetipsum. Non enim ille loquebatur ei, qui posset sacrificiis et muneribus permutari; sed ille erat, apud quem non est commutatio, nec commutationis umbra. Et iri, ubi Deus muneribus non movetur. Discessurus tamen Balam incipit iterum prophetare. Et dicit: Consilium do
Abbreviated transcription (Latin):
te dũs honore: Ostendit in his quia et balac intel¬
lexerit ñ iam demonũ ministerio decipi balaã.
s dei uirtute ad meliora tranfferrt: & ideo dicit
cdñs fraudauit te honore: S hec que plana sunt
transcurrentes: ad sequentia ueniamꝰ: Et dixit
balaam ad balac: Nonne nuntiis tuis qͦs misisti
domũ suã argento & auro. ñ pot̾o tranigredi

Expanded text:
e disposito. Ostenditur in his, quia et Balac intelligerit non jam daemonum ministerio decipi Balaam, sed Dei virtute ad meliora transferri: et ideo dicit, Dominus privavit te honore. Sed haec quae plana sunt transcurrentes, ad sequentia veniamus. Respondit Balaam ad Balac: Nuntiis tuis quos misisti domum suam argenti et auri, non potero
Abbreviated transcription (Latin):
Eqo tam̃ puto qđ ñ ille solum maledicit xp̃o.
quu sermonẽ aduersus eum ꝓfert maledictum:
s& ille qui sub nomine xp̃iami male agit. & turpit᷑¬
aiblasphemari facit inter gentes: sic̃ e contrario¬
ñ ille qui sermonibꝰ solis am̃ benedic̃ ipse bene¬
diere putandus ẽ.s qui actibꝰ & uita & moribꝰ sius
facit ab omibꝰ nomen dñi benedici: Et in istis ma¬
gs cõplebit᷑ qđ tercia ꝓpħia balaam designat:
quia benedicentes xp̃o benedicentur: & maledic¬
caueamus ne ꝑ oꝑa aut a. ctds nr̃os xp̃i nom̃

Expanded text:
Ego puto quod non solum maledicit Christo, qui sermonem adversus eum profert maledictum; sed etiam qui sub nomine Christiani male agit turpitblasphemari inter gentes. Sic, e contrario, non ille qui sermonibus solis Dominum benedicit, ipse benedicere putandus est, sed qui actibus et vita et moribus suis facit ab omnibus nomen Domini benedici. Et in istis complebitur quod tertia prophetia Balaam designat, quia benedicentes Christo benedicentur, et malediccaveamus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
balaã ꝓpħare de his que ppłs isrł facturꝰ eẽt popło
balac uel ceteris gentibꝰ & qđ inuirtute faciat: ita
ut ñ relinquat ex urbe moab ullũ qͥ saluus fiat: Sed
& ꝓpħia nichilominus quã de xp̃o coniungit incon
autẽ quid dicemus ad hȩc quia scriptũ ẽ ueni. consili¬
um do tͥ. quid faciet popłs hic popło tuo: Reqͥramꝰ¬
E si possumus qͦmͦ intelligi debea ⁊: qđ scriptũ ẽ. con¬

Expanded text:
e his quae populus Israel facturus esset populo Balac, vel caeteris gentibus; et quod in virtute faciet, ita ut non derelinquat ex urbibus Moab ullum qui salvus fiat. Sed et prophetia nihilominus quam de Christo conjungit in conautem quid dicemus ad hoc quod scriptum est: Veni, consilium do tibi, quid faciet populus hic populo tuo? Requiramus ergo, quomodo intelligi debeat, quod scriptum est, con
Abbreviated transcription (Latin):
uedicunt tͥ maledicti sc̃ Certũ ẽ qđ benedicen¬
tes ep̃o benedicti sunt: & in cõmunionẽ pat̾uȩ
benedictionis assumpti Qui aut̃ maledicunt¬
es maledicti sunt. Si enĩ ad popłm istũ respi¬
cuas qui maledix̃ xp̃o: etiã lacrimabilit̾ inue¬
nitur eẽ maledictus: Quid enĩ euenire aliud
posset his qui maledicunt sapientie: ꝗͥ maledict̃
ueritati: qui maledicunt uitȩ: nͥ ut ab his oĩbꝰ
bonis extorres & exules iaceant: Hȩc enĩ omĩa

Expanded text:
abitur. Certum est quod benedicentes Christo, benedicti sunt: et in communionem paternae benedictionis assumpti. Qui autem maledicunt, maledicti sunt. Si enim ad populum istum respicias, qui maledicit Christo, etiam lacrymabiliter invenitur esse maledictus. Quid enim evenire possit aliud his qui maledicunt sapientiae, qui maledicunt veritati, qui maledicunt vitae, nisi ut ab his omnibus bonis extorres et exsules jaceantur? Haec enim omnia