comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rea. Post hec. in curia filiȩ ethelfle¬
dȩ.⁊ generi etheredi. educandum
curau̾at: uͥ multo studio amitȩ.
⁊ p̃clarissimi ducis. ad om̃ regni al¬
tus: gła iurtutũ. calcauit ⁊ p̃ssit
inuidiam: pꝰ mortem patͥs. ⁊ int̾itũ
frĩs. in regem. apud kingestunȩ co¬
ronatꝰ. Uñ ꝓ tantoꝵ successuũ gła.
⁊ illiꝰ dieiletitia: ñ iniuria u̾sificus
ex clamat.
egia ꝓgenies ꝓdux̃ nobile stemma:
Cũ teneb̾s nr̃is illux̃ splendida gemina:
Magnꝰ a delstanꝰ: patͥe dec: orbita recti:
Illustͥs ꝓbitasꝰ de uero nescia flecti.
Ad patͥs edictũ. datꝰ in docum̃ta scolaꝵ:
Extimuit rigidoᷤ ferula eͤpitãte magistͥͦs.
Iportanᷤ auidis doctͥnȩ mella medulliᷤ:
decͣrit ten̾os. s ñ puerilit̾ annos
M ox adolescentis uestitꝰ flore iuiuente:
a rmoꝵ studiũ tractabat. patre iubente
S ed nec in hoc segnem sensert̃ bellica iura:
Id quod postiꝰ cognouit publica cuia.

Expanded text:
rea. Post haec in curia filiae Ethelflerea. Post haec in curia filiae Ethelfledae et generi Etheredi educandum curaverat; ubi multo studio amitae et praeclarissimi ducis ad omen regni altus, gloria virtutum calcavit et pressit invidiam, post mortem patris et interitum fratris in regem apud Kingestune coronatus. Unde pro tantorum successuum gloria, et illius diei laetitia, non injuria, versificus exclamat: Regia progenies produxit nobile stemma Cum tenebris nostris illuxit splendida gemma, Magnus Adelstanus, patriae decus, orbita recti, Illustris probitas de vero nescia flecti. Ad patris edictum datus in documenta scholarum, Extimuit rigidos ferula crepitante magistros; 211 Et potans avidis doctrinae mella medullis, Decurrit teneros, sed non pueriliter, annos. Mox adolescentis vestitus flore juventae, Armorum studium tractabat, patre jubente. Sed nec in hoc segnem senserunt bellica jura: Id quoque posterius cognovit publica cura.
Abbreviated transcription (Latin):
ricis appellat. E loquium excusat. con¬
suetudo illius temporis: laudũ ni¬
mietatem ad ornat fauor ethelstan
adhuc uiuentis. Pauca igitur fami¬
liari stilo subnectam: que uideant᷑
aliquod conferre emolum̃tũ. ad dig¬
uitatis eius docum̃tum:
Sex eduardꝰ. post multa. et in bello
Det in toga nobilit̾ consũmata. pau¬
cis ante obitum dieb. urbem legio¬
num. fiducia britonum rebellantẽ:
a tontumacia compescuit. Ibiꝙ posito¬
tactus ualitudine: uitam p̃sentem ex
uit:. ⁊ wintonie ut p̃dixi. humatꝰ ẽ.
Tunc iussu patͥs ⁊ testam̃to. ethelsta¬
nꝰ in regem acclamatꝰ ẽ: quẽ iam tͥcen¬
nalis etas ⁊⁊ sapĩe maturitas cõm̃ da¬
bant. Nam ⁊ auus elfredus. ꝓsꝑm ei
regnum olim imp̃catus fuerat: ui¬
dens ⁊ gratiose complexsꝰ. spectate spe¬
ciei puerum.⁊ gestuũ elegantium.
Quẽ ĩ. p̃mature militem fec̾at: do¬
natũ clamide coccinea: geminato
balteo: ense saxonico: cũ uagina au¬

Expanded text:
ricis appellat. Eloquium excusat conricis appellat. Eloquium excusat consuetudo illius temporis, laudum nimietatem adornat favor Ethelstani adhuc viventis. Pauca igitur familiari stylo subnectam, quae videantur aliquod conferre emolumentum ad dignitatis ejus documentum. § 133. Rex Edwardus, post multa et in bello 210 et in toga nobiliter consummata, paucis ante obitum diebus, urbem Legionum, fiducia Britonum rebellantem, a contumacia compescuit: ibique pratactus valetudine, vitam praesentem ext Vintoniae, ut praedixi, humatus est. Tunc, jussu patris et testamento, Ethelstanus in regem acclamatus est, quem jam tricennalis aetas et sapientiae maturitas commendabant. Nam et avus Elfredus prosperum ei regnum olim imprecatus fuerat, videns et gratiose complexus spectatae speciei puerum et gestuum elegantium; quem etiam praemature militem fecerat, donatum chlamyde coccinea, gemmato baltheo, ense Saxonico cum vagina au
Abbreviated transcription (Latin):
thesauro regũ seruatur.Est sane ut ai¬
unt una parte sectilis. nec unꝗͣ auriut
argenti receptibilis. hoc dei dono fretꝰ. ⁊
simulꝙ. quia iam illucescebat: noricũ
ad orsus. totadie usꝙ ad uesꝑam. inde¬
fessꝰ fugauit cum exercitu. Cecidit
ibi rex scotoꝵ constantinꝰ: ꝑfide am¬
mositatis et uiuacis senectȩ homo:
pene barbaroꝵ congeries. Pauci qͥ
euaserant: ꝓ fide xp̃i suscipienda con¬
seruati. De hoc rege. ñ inualida apud
anglos fama seritur: quod nemo re¬
galius. uel litt̾atius rem publicam ã¬
ministrau̾it. Qmqͣm litt̾as illum scisse:
pauci admodũ dies sunt. quod didi¬
ceru. In quodam sane uolumine ue¬
tusto̾m quo scͥptor cũ difficultate ma¬
terie luctabat᷑: indicium ammi sui ñ
ualens ꝓ uoto ꝓferre. Cuiꝰ hic u̾ba ꝓ
compendio subtexam: nͥ quia ultra
opinionem. in laudib pͥncipis uaga¬
tur: eo dicendi gen̾e: quod suffultũ.
rex facuudie romane tullius. in recho¬

Expanded text:
thesauro regum servatur. Est sane ut aithesauro regum servatur. Est sane ut aiunt una parte sectilis, nec unquam auri aut argenti receptibilis. Hoc Dei dono fretus, simulque quia jam illucescebat, Noricum adorsus, tota die usque ad vesperam indefessus fugavit cum exercitu. Cecidit ibi rex 209 Scottorum Constantinus, perfidae animositatis et vivacis senectae homo; m, omnisque pene barbarorum congeries: pauci qui evaserant, pro fide Christi suscipienda conservati. § 132. De hoc rege non invalida apud Anglos fama seritur, quod nemo legalius vel literatius rempublicam administraverit. Quanquam literas illum scisse, pauci admodum dies quod didicerim in quodam sane volumine vetusto, in quo scriptor cum difficultate materiae luctabatur, judicium animi sui non valens pro voto proferre. Cujus hic verba pro compendio subjicerem, nisi quia ultra opinionem in laudibus principis vagatur, eo dicendi genere quod suffultum rex facundiae Romanae Tullius in rheto
Abbreviated transcription (Latin):
disses uiolasse: de te quoq posses ex¬
emplũ simile cauere. S dignare fa¬
muli audire consilium. ut hinc ten¬
toriũ amoueas: alioq loco usq dum
partes reliqͣ. ueniant. manens ini¬
micũ. petulant̾ insultantem. modesta
cunctatione frangas. Dicto ꝓbato: dis¬
cessum ẽ. illinc. Ana lafꝰ. nocte para¬
tus adueniens. ep̃m qͤndam. qui ue¬
sꝑe ad ex̾citum uenerat. nesciusq re¬
rum gestarum. ꝓuiridantis campi
eqͦre.ibi tabernacłm tetend̾at: cũ to¬
ta familia occidit. Tum ultra ꝓgredieis.
regem ipsũ imparatũ offendit: qͥppe.
qui nichil tale hostem ausurum timeis.
largȩ quieti indulserat. S cum tanto
fremitu stratis excussus suos qͣntum
ꝑ id noctes pot̾at. ad bellum acrueret:
gladius eius fortuitu. uagnia excidit.
Quo circa. cũ omnia formidinis et ceci
tumultus plena ẽẽnt: inclamato dõ:
scõ adelmo. reductaq ad uaginã manu.:⁊
inuenit ensem: qui hodieq. ꝓ miracło in

Expanded text:
vidisses violare, de te quoque posses exvidisses violare, de te quoque posses exemplum simile cavere. Sed dignare famuli audire consilium, ut hinc tentorium amoveas; alioque loco, usque dum partes relictae veniant, manens inimicum petulanter insultantem modesta cunctatione frangas. » Dicto probato, discessum est 208 illinc. Analafus, nocte paratus adveniens, episcopum quemdam, qui vespere ad exercitum venerat, nesciensque rerum gestarum, pro viridantis campi aequore, ibi tabernaculum tetenderat, cum tota familia occidit. Tum ultra progrediens regem ipsum imparatum offendit, quippe qui nihil tale hostem ausurum timens large quieti indulserat. Sed cum tanto fremitu stratis excussus, suos, quantum per id noctis poterat, ad bellum acueret, gladius ejus fortuitu vagina excidit. Quocirca, cum omnia formidinis et caeci tumultus plena essent, inclamato Deo et sancto Aldelmo, reductaque ad vaginam manu, invenit ensem, qui hodieque pro miraculo in
Abbreviated transcription (Latin):
magnis artib ducũ. magnis iurib
militũ. brit nefeld occur sũ. Ille qui
tantum ꝑicłm imminere c̾neret:
astu exploratoris munꝰ agg̾sus depo¬
sitis regiis insignib. assũptaq in ma¬
nib eichara. ad tentorium regis ꝓgredi¬
tur. Ubi cum ꝓforib cantitans. int̾dum
quoꝙ quat̾et dulci resonantia fila tu¬
multu: facile admissus. ꝓfessus mimũ.
qui huiꝰ modi arte stipem cotidianam
mercaretur: regem ⁊ conuiuas. mu¬
sico acromate aliqͣntisꝑ delimuit. cũ
int̾ psallendum. omnia oculis scruta¬
retur. Postqͣm sacietas edendi finem
deliciis imposuiss: ⁊ seu̾itas. ãminis¬
tͣndi belli. in colloquio ꝓcerum recru¬
desceret: abire iussus. p̃cium. cautus
accepit. Quod asportare nausianf. sub
se in t̾ra defodit. Notatum id a quodã
qui olim illimilitasset: ⁊ confestim e¬
thelstano dictum. Ipse hominem incu
quodtibi nuꝑ orex feci: quõdam a¬
nalafo dedi. Quod si me in ipso ui

Expanded text:
magnis artibus ducum, magnis viribus magnis artibus ducum, magnis viribus militum, apud Brunefeld occursum. Ille, qui tantum periculum imminere cerneret astu exploratoris munus aggressus, depositis regiis insignibus, assumptaque in manibus cithara, ad tentorium regis nostri progreditur: ubi cum prae foribus cantitans, interdum quoque quateret dulci resonantia fila tumultu, facile admissus est, professus mimum qui hujusmodi arte stipem quotidianam mercaretur. Regem et convivas musico acromate aliquantisper delinivit, cum inter psallendum omnia oculis scrutaretur. Postquam satietas edendi finem deliciis imposuisset, et severitas administrandi belli in colloquio procerum recrudesceret, abire jussus pretium cantus accepit. Quod asportare nauseans, sub se in terra defodit. Notatum id a quodam qui olim illi militasset et confestim Athelstano dictum. Ipse hominem incusquod tibi nuper, o rex, feci, quondam Analafo dedi; quod si in ipso me
Abbreviated transcription (Latin):
souetusta quasi aliud agens. artifici
benignitate insignibat. Cum sictri¬
co rege norchanimbroꝵ. data ei in
matͥmonium una ex sor orib: uictu¬
rum fedꝰ ꝑculit. Quo. post annũ mor¬
tuo: ꝓuinciam illam sibi subegit: ex¬
pulso quodam ealdulfo. qui rebella¬
bat. Et quia nobilis animꝰ semel inci¬
tatus. in ampliora tonat᷑ iudualum.
regem omniũ walensiũ: constanti¬
nũ. regem scotoꝵ: cedere regnis com¬
pulit. Quos tam̃. ñ multo pꝰ. miserati¬
one infractus. in antiquũ statũ. sub se
regnat᷑os constituit: gloriosius ẽẽ ꝓ¬
nuncians. regem fac̾e. ꝗͣ regem eẽ.
Postremũ. illi bellũ cũ analauo fu¬
it. sihtrici filio: qui spe inuadendi
regni. cũ supͣdicto constantino iterũ
rebellante. t̾minos tͣnsierat: et ethel¬
stano. ex consulto cedente: ut głosiꝰ
iam insultantem uinc̾et. Multũ in an¬
gliam ꝓcessat. Iuuenis audacissimꝰ:
illicita spirans animo. Cui tandem.

Expanded text:
so, vetusta quasi aliud agens artifici so, vetusta quasi aliud agens artifici benignitate insignibat. Cum Sihctrico rege Northanhimbrorum, data ei in matrimonium una ex sororibus, victurum foedus perculit; quo post annum mortuo, provinciam illam sibi subegit, expulso quodam Aldulfo qui rebellabat. Et quia nobilis animus, semel incitatus, in ampliora conatur, Judwalum regem omnium Walensium, et Constantinum regem Scottorum, cedere regnis compulit. Quos tamen non multo post, miseratione infractus, in antiquum statum sub se regnaturos constituit; gloriosius esse pronuncians regem facere quam regem esse. Postremum illi bellum cum Analafo fuit, Sihctrici filio, qui spe 207 invadendi regni, cum supradicto Constantino iterum rebellante, terminos transierat. Et Ethelstano ex consulto cedente, ut gloriosius jam insultantem vinceret, multum in Angliam processerat juvenis audacissimus et illicita spirans animo, cui tandem
Abbreviated transcription (Latin):
decim. Fr̃ eius el werdus. pauciᷤᷤ die¬
b. post patrem. uita decedens: sepul¬
turam cũ eodem. Wintonie merue¬
rat. Itaq magno consensu optimatũ.
ibidem ethelstanꝰ electꝰ. apud regiã
uillam. q̃ uocatur cingestine corona¬
tus ẽ: qͣmius qͥdam elfredus. cũ facti¬
osis suis. quia sedicio semꝑ inuenit
complices: obuiare tẽptass. Cuiꝰ qui
fuerit finis: post̾ius. u̾bis ipsiꝰ regis
referemꝰ. Occasio contͣdictionis. ut
ferunt: qd̾ ethelstanꝰ ex concubi.¬
na natꝰ eẽt. S ip̃ẽ. p̃t̾ hanc notam. si
tam̃ u̾a ẽ. nichil ignobile hñs: om̃s
antecessores. deuotione m̃tis: om̃s e¬
oꝵ adoreas. teiumphoꝵ suoꝵ splen¬
dore obscurauit. Adeo p̾stat. ex te ꝙͣ
ex maiorib habere. quo polleas: qͥa
illud tuũ: illud reputatabitur alie
cerit: scribere dissimulo. Illud non
tͣnsiliam: quod uix aliquod in tota
anglia uecustum fuerit. quodñ uł
edificiis. uel ornam̃tis. aut libris aut
p̃diis decorauit. Ita recentia ex ꝓfes¬

Expanded text:
ecim. Frater ejus Elwardus, paucis diebus post patrem vita decedens, sepulturam cum eodem Wintoniae meruerat. Itaque magno consensu optimatum ibidem Ethelstanus electus, apud regiam villam quae vocatur Kingestune coronatus est: quamvis quidam Elvredus cum factiosis suis quia seditio semper invenit complices obviare tentasset, cujus qui fuerit finis posterius verbis ipsius regis referemus. Occasio contradictionis, ut ferunt, quod Ethelstanus ex concubina natus esset; sed ipse, praeter hanc notam, si tamen vera est, nihil ignobile habens, omnes antecessores devotione mentis, omnes eorum adoreas triumphorum suorum splendore obscuravit. Adeo praestat ex te, quam ex majoribus, habere quo polleas; quia illud tuum, istud reputabitur aliencerit, scribere dissimulo. Illud non transiliam, quod vix aliquod in tota Anglia vetustum fuerit quod non vel aedificiis, vel ornamentis, aut libris, aut praediis, decoravit. Ita recentia ex profes
Abbreviated transcription (Latin):
accõmod̾. Itaq cũ forte die sollemni
uinũ ꝓpinaret: in medio tͥclinio. uno
pede lapsus: alt̾o se recollegit. Tẽ occa¬
sione accepta. fatale sibi u̾bum emi¬
sit. Sic fr̃. frẽm adiuuat. Quo rex au¬
dito: ꝑfidum obtruncari p̃cep̃. sepiꝰ.
auxilium germani.si uiueret. Incre¬
pitans: ⁊ mortem ingemiscens. s hec¬
de frĩs nece. ⁊ si uert similia uideant᷑:
eo minꝰ corroboro. quod mirabilem sue
pietatis diligñtiã. in reliquos fr̃s intñ¬
derit. Quos. cũ pat̾ puerulos admo¬
dum reliquisset: ille paruos magna
dulcedine fouit:⁊ adultos regni consor¬
tes fecit. De sororib suꝑiꝰ lectum ẽ. qͣn¬
ta eas maiestate ꝓuex̾it: qͣs pat̾ ⁊ in¬
nuptas ⁊ indotatas reliquerat. Uitę
t̾mitio expleto. ⁊ qͥdem immat᷑o: ethel¬
stanꝰ. gloecestrȩ diem clausit. Exuui¬
ȩ tumphales. malmesb̾iam delatȩ:
sub altari tumulatȩ. Portata ante
corpꝰ multa in argento ⁊ auro dona¬

Expanded text:
accommodus. Itaque cum forte die solenni accommodus. Itaque cum forte die solenni vinum propinaret, in medio triclinio uno pede lapsus, altero se recollegit; tunc, occasione accepta, fatale sibi verbum emisit. « Sic frater fratrem adjuvat. » Quo rex audito perfidum obtruncari praecepit, saepius auxilium germani, si viveret, increpitans, et mortem ingemiscens. § 140de fratris nece, etsi verisimilia videntur, eo minus corroboro quod mirabilem suae pietatis diligentiam in reliquos fratres 225 intenderet; quos, cum pater puerulos admodum reliquisset, ille parvos magna dulcedine fovit, et adultos regni consortes fecit. De sororibus superius lectum est quanta eas majestate provexerit, quas pater et innuptas et indotatas reliquerat. Vitae termino expleto, et quidem immaturo, Ethelstanus Gloecestrae diem clausit. Exuviae triumphales Malmesbiriam delatae, et sub altari tumulatae. Portata ante corpus multa in argento et auro dona
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to delationem infirmans: in exili¬
um accus ẽ. Tantũ quoꝵdam musitasio.
apud animũ. in multas curas disten¬
tum. ualuit: ut ephebũ. ĩ ext̾nis mi¬
serandũ. oblitus consangͥnee necessi¬
tudinis. expelleret. Inaudito sane
crudelitatis mͦtut solus. cũ armig̾o
nauem conscendere iuberet᷑. remige
⁊ remigio uacuam: p̃t̾ea uetustate
qͣssam. Dui laborauit fortuna: ut
nerent: ille ut adolescens delicatus.
⁊ uite in talib ꝑtesus: uoluntario
in aquas p̃cipitio. mortem consciuit.
Armiger. samori consilio. passus ani¬
mã ꝓducere: mͦ. adu̾sos fluctus elu¬
dendo. mͦ pedib subremigando. dnĩ
corpꝰ ad t̾ram detulit: angusto scł. a
dorob̾nia. in uitsant mari. Ethelsta¬
nꝰ postꝗͣ ira deferbuit. animo sedato.
factum ex horruit:. septenniq pentcñ¬
tia accepta. in delatorem frĩs. animo¬
se ultus ẽ. Erat ille pincerna regis: ⁊
ꝑ hoc ad ꝑsuadenda que excogitasset.

Expanded text:
amento delationem infirmans, in exsiliamento delationem infirmans, in exsilium actus est. Tantum 224 quorundam mussitatio apud animum in multas curas distentum valuit, ut ephoebum etiam externis miserandum, oblitus consanguineae necessitudinis, expelleret; inaudito sane crudelitatis modo, ut solus cum armigero navem conscendere juberetur, remige et remigio vacuam, praeterea vetustate quassam. Diu laboravit fortuna ut nerent, ille, ut adolescens delicatus et vitae in talibus pertaesus, voluntario in aquas praecipitio mortem conscivit. Armiger, saniori consilio passus animam producere, modo adversus fluctus eludendo, modo pedibus subremigando, domini corpus ad terram detulit angusto scilicet a Dorobernia in Witsant mari. Ethelstanus, postquam ira deferbuit, animo sedato factum exhorruit, septennique poenitentia accepta, in delatorem fratris animose ultus est. Erat ille pincerna regis, et per hoc ad persuadenda quae excogitasset
Abbreviated transcription (Latin):
grũ fame sue rebatur. si nutͥcem salu¬
tare fastidiret. Ubi uise uirginis amo¬
re captus: noctem petiit. Ipsa uno cõ¬
plexu gͣuidata: cum peꝑisset filium.
ethelstanũ. somnii fidem absoluit. Nã
cũ ille. puericia mortua. in adolescenti¬
am euad̾et᷑. magnam spem regie indo¬
lis dabat: p̃claris facinorib approbatꝰ.
Itaꝙ rege eduardo defuncto. filius
eius eluardꝰ. ex legitima comuge cre¬
atꝰ patrẽ. cita morte secutꝰ.q̃ unc om¬
nium speb in echelstanum erectis:
solus elfredus. magnȩ in solentiȩ ho¬
mo. cum suis restitit. quo ad potuit:
dedignatꝰ subdi dño. quẽ suo ñ elegi¬
sset arbitͥo. Quo. ut suꝑius rex retu¬
lit. ꝓdito:⁊ examinato. ⁊ fuere qͥ frẽm regis
edumũ. insidiarũ insimularent. Sce¬
lus horrendum ⁊ fedum. qd̾ sedulita¬
tem fr̃nam. sinistra int̾p̃tatione tur¬
barent. Ediunꝰ ꝑ se ⁊ ꝑ int̾nuncios. fi¬
dem germani implorans: ilicet sacͣ¬

Expanded text:
grum famae suae rebatur si nutricem salugrum famae suae rebatur si nutricem salutare fastidiret: ubi, visae virginis amore captus, noctem petiit. Ipsa uno complexu gravidata, cum peperisset filium Ethelstanum, somnii fidem absolvit; nam cum ille, pueritia mortua, in adolescentiam evaderet, magnam spem regiae indolis dabat, praeclaris facinoribus approbatus. Itaque rege Edwardo defuncto, filius ejus Edwardus, ex legitima conjuge creatus, patrem cita morte secutus. Tunc omnium spebus in Ethelstanum erectis, solus Elfredus, magnae insolentiae homo, cum suis clam restitit quoad potuit, dedignatus subdi domino quem suo non delegisset arbitrio. Quo, ut superius rex retulit, prodito et exanimato, fuere qui fratrem regis Edwinum insidiarum insimularent: scelus horrendum et foedum, quod sedulitatem fraternam sinistra interpretatione turbarent. Edwinus per se et per internuncios fidem germani implorans, et licet sacr
Abbreviated transcription (Latin):
tͥtis. qͣm libris ad instructiones pos¬
teroꝵ elucubratis. didic̾im. Que id̾o
apposui: ñ ut earum u̾itatem de¬
fendam: s ne lectoꝵ scientiam defrau¬
dem. Ac pͥmum denatiuitate refẽndũ.
frat in quadam uilla. opilionis filia:
elegantis sp̃ei puella: q̃. qd̾ ñ contulis¬
sent natales. formȩ m̾cabatur gr̃a. huic
ꝑ uisum monstratur ꝓdigium: lunã
de suo uentre splendesce̾. ⁊ hoc lumine.
totam angliam illustrari. Qd̾ cũ ma¬
ne ad sodales ludo.: ab illis. ñ iocularit̾
exceptũ. confestim uillicȩ aurib quȩ
regis filios nitͥre solebat: insonuit.
Iua rem examinans: puellam intra
lares suos receptam.filiȩ loco habuit:
cultiorib uestim̃tis. cibis de. licatiori¬
b. gestib faceciorib. uirguncłam in¬
formans. Non multopꝰ. filius regis elfre¬
di edwardus. ⁊tiñis casu. ꝑuillã tͣnsi¬
ens: ad domũ diu̾tit. in fantiliũ ru¬
dim̃toꝵ olim consciam. Neq enĩ inte¬

Expanded text:
tritis, quam libris ad instructiones postritis, quam libris ad instructiones posteriorum elucubratis, didicerim. Quae ideo apposui, non ut earum veritatem defendam, sed ne lectorum scientiam defraudem: ac primum de nativitate referendum.rat in quadam villa opilionis filia, eleganti specie puella, quae, quod non eontulissent natales, formae mercabatur gratia. Huic per visum monstratur prodigium, lunam de suo ventre splendere, et hoc lumine totam Angliam 223 illustrari. Quod cum mane ad sodales detulisset ludo, ab illis non joculariter exceptum, confestim villicae auribus, quae regis filios nutrire solebat, insonuit. Illa, rem examinans, puellam intra lares suos receptam filiae loco habuit; cultioribus vestimentis, cibis delicatioribus, gestibus facetioribus, virgunculam informans. Non multo post, filius regis Elfredi Edwardus, itineris casu per villam transiens, ad domum divertit infantilium rudimentorum olim consciam; neque enim inte
Abbreviated transcription (Latin):
positus ẽ ad cet̾os xpĩanos. qͣnuis indi¬
gnus. Et sic iudicata ẽ. mͥ tota possessio
eius. in magnis et modicis. S et hec.
apicib litt̾arum p̃notauimꝰ : ne qͣni
diu xͥanitas regnat aboleatur. unde
mͥ p̃fata possessio. quã deo ⁊ scõ pecro
dedi donatur. Nec iustiꝰ noui qͣm deo
⁊ scõ petro hanc possessionẽ dare: qui
e mulum meum. in conspectu omiũ
⁊ pietatem eius. in dei reb suspicere
p̃sertim. ñ eẽ deo gͣciosum de rapma
holocaustum. Pietatem qd mimꝰ ulti¬
one diuina collatum. deo potissimũ
ñ ingratus rependẽt. Pret̾ea datur
animadũtendũ: qd tunc basilica scĩ
petri.ꝓͥmaria ce nobio fu̾it: que nc̃
in scd̃is habetur eccłiã beate marie.
quã monachi mͦ freq̃ntant. postea.
regis egari dieb. sub abbate elfrico
edificata. Et hec quidem.si de in tegra.
de rege conscͥpsi: sequentia magis
cantilenis. ꝑ successiones tempoꝵ de¬

Expanded text:
positus est ad caeteros Christianos, quamvis indipositus est ad caeteros Christianos, quamvis indignus. Et sic judicata est mihi tota possessio ejus in magnis et modicis. Sed et haec apicibus literarum praenotavimus, ne, quandiu Christianitas regnat, aboleatur. Unde mihi praefata possessio, quam Deo et sancto Petro dedi, donatur; nec justius novi quam Deo et sancto Petro hanc possessionem dare, qui aemulum meum in conspectu omnium et pietatem ejus in Dei rebus, suspicere praesertim, non esse Deo gratiosum de rapina holocaustum; pietatem, quod munus, ultione divina collatum, Deo potissimum non ingratus rependeret. Praeterea datur animadvertendum, quod tunc basilica sancti Petri primaria coenobio fuerit, quae nunc in secundis habetur; ecclesia beatae Mariae, quam monachi modo frequentant, postea regis Edgari diebus sub abbate Elfrico aedificata. Et haec quidem fide integra de rege 222 conscripsi: sequentia magis cantilenis per successtiones temporum de
Abbreviated transcription (Latin):
Sciant sapientes regionis nr̃e. nos. haᷤ
p̃fatas t̾ras ñ iniuste rapiusse᷑. rapi¬
namq deo dedisse: s sic eas accepi. quẽ¬
admodũ iudicauert̃ om̃s optimates
nr̃e felicitati ⁊ uitȩ emulus extitit.
care. in ciuitate Wintonia. si ñ me ds
sua pietate eripuisset. S demidatis
eoꝵ machinam̃tis. remissꝰ ẽ. ad roma¬
nam eccłiam: ut ibi se. coram apłico
ioħe. iureuirando defend̾et. Et hoc
fecit coram scĩ petri altari. S facto
iuiram̃to. cecidit coram altari: ⁊ma
lam angloꝵ: ⁊ibi t̾cia nocte uitã¬
finiuit. Et nc̃ apłicus ad nos remi¬
sit᷑: ⁊ quid deeo ag̾etur a nobis consu¬
luit: an cũ cet̾is ap̃i amis. corpꝰ illius po¬
neretur. his ꝑaccis: nobis renunciatis.
optimates nr̃e regionis. cum ꝓpinquoꝵ
illius turma efflagitabant omni hu¬
militate: ut corpus illius. ꝑ nr̃am licen¬
tiam cũ corporib poneret᷑ apĩanoꝵ. Nos¬
ꝙ illoꝵ efflagitationi consentientes. ro¬
inam remisimus: ⁊ consentiente papa.

Expanded text:
Sciant sapientes regionis nostrae nos has praefatas terras non injuste rapuisse, rapinamque Deo dedisse; sed sic eas accepi quemadmodum judicaverunt omnes optimates re felicitati et uite emulus extitit, care in ciuitate Wintonia, si non me Deus sua pietate eripuisset, sed denudatis eorum machinamentis remissus est Ælfred ad Romanam ecclesiam, ut ibi se coram apostolico Iohanne iureiurando defenderet. Et hoc fecit coram altare sancti Petri, sed facto iuramento cecidit coram altare et a lam Anglorum et ibi tercia nocte finiuit. Et tunc apostolicus ad nos remisit et quid de eo ageretur a nobis consuluit, an cum ceteris Christianis corpus illius poneretur. His peractis et nobis renunciatis, optimates nostre regionis cum propinquorum illius turma efflagitabant omni humilitate ut corpus illius per nostram licentiam cum corporibus poneretur Christianorum no illorum efflagitationi consentientes, Romam remisimus, et consentiente papa
Abbreviated transcription (Latin):
sione barbaroꝵ ⁊̃ in digene in rapmas
anhelau̾antꝰ. adeo ut nulli tutus cõme¬
atꝰ eẽt sine armoꝵ p̃sidio: centurias qͣs
dicunt hundre⁊. et decimas qͣs tithingaᷤᷤ
uocant. instituit: ut omnis anglꝰ legalit̃
dit daxat uiuens. haberet et centuriã ⁊
decimã. Qd̾ si quis alicuiꝰ delicti insimu¬
laretur: statim ex centuria:⁊ decima
ret.Si qͥs aut̃ reus.ł añ uadationẽ. ł post.
tͣnsfug̾et: om̃s ex centuria: id. de cuna regis mul¬
tam incurrerẽt. hoc cõm̃to. pacem infu¬
dit ꝓuinciȩ: ut ⁊̃ ꝑ publicos aggeres uͥ
semitȩ in quadruuiũ findunt᷑. armillaᷤ
aureas iuberet suspendi: que uiantum
auiditatem rederent dũ ñ eẽnt qͥ eas

Expanded text:
sione barbarorum etiam indigenae in rapinas sione barbarorum etiam indigenae in rapinas anhelaverant, adeo ut nulli tutus commeatus esset sine armorum praesidio, centurias quas dicunt hundrez, et decimas quas thethingas vocant, instituit, ut omnis Anglus, legaliter duntaxat vivens, haberet et centuriam et decimam. Quod si quis alicujus delicti insimularetur, statim ex centuria et decima ret. Si quis autem reus, vel ante vadationem vel post, transfugeret, omnes ex centuria et decima regis 187 multam incurrerent. Hoc commento pacem infudit provinciae; ut etiam per publicos aggeres, ubi semitae in quadrivium finduntur, armillas aureas juberet suspendi, quae viantium aviditatem rideren
Abbreviated transcription (Latin):
ores erant. ñ solum ad resistendum: s
et ad lacessendum. Rex ipse. impigre
in omnib necessitatib aderat: nota sue
uirtutis sp̃e alienos t̾ritans: ⁊ suos corro¬
borans. Solus adu̾sum pectꝰ hostib infer-¬
re. solus inclinatam aciem restituere.
Ostendunt᷑ ab accolis loca singula. in qͥb
uł male fortune copiam: ł bone ꝑsensit
inopiam.Cum elfredo enim etiã uicto.
ctiã iacente. luctandũ erat. Ad eo cũ om¬
mno contͥcum putares. uelut angus
lubricꝰ de manu tenentis elapsus. e ca¬
u̾nis subitꝰ em̃gebat: sponte insultan¬
tes inunicos adouens. Plerũꝙ pꝰfugam.
importabilis ⁊ memoria repulse ciec̃¬
spectior̾ ⁊ ardore uindicte audacior.
uerũ int̾ hec miranda: uinsigni p̃conio ꝑ-¬
seq̃nda: uita regis int̾ior. Licet enĩ ut
qͥdam ait. leges int̾ arma sileant: ille
rũ. leges tulit: quib sui.:⁊ diuino cultui
⁊ discipline militari assuesce̾nt. Lqͥa occa¬

Expanded text:
ores erant, non solum ad resistendum, sed ores erant, non solum ad resistendum, sed et ad lacessendum. Rex ipse impigre in omnibus necessitatibus aderat, nota suae virtutis specie alienos territans et suos corroborans; solus adversum pectus hostibus inferre, solus inclinatam aciem restituere. Ostenduntur ab accolis loca singula, in quibus vel malae fortunae copiam, vel bonae persensit inopiam. Cum Elfredo enim etiam victo, etiam jacente, luctandum erat; adeo, cum omnino contritum putares, « velut anguis lubricus de manu tenentis elapsus, » e cavernis subitus emergebat, sponte insultantes inimicos adoriens: plerumque post fugam importabilis, et memoria repulsae circumspectior, et ardore vindictae audacior.erum inter haec, miranda, et insigni praeconio prosequenda, vita regis interior. Licet enim, ut quidam ait, leges inter arma sileant, ille rum leges tulit, quibus sui et divino cultui et disciplinae militari assuescerent. Et quia occa
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Uolentes ⁊̃ angli in eius pocestatẽ
concesserant: gaudentes. se talem uirũ
edidisse. qui posset illos in libertatem
euehere. Lundoniam caput regnim̃¬
cioꝵ: cuidam pͥmario ethelredo infideli¬
tatem suã. cũ filia ethelfleda concessit.
Ille magna uirtute ⁊ fide agere: ꝯmissa
tutari sedulo. Orientales ⁊ norchanimbͦs.
Iam dudũ discessionẽ a rege parturien¬
tes. in statu continuit. obsides p̃bere
compellens. d̾ qͣntũ ꝓfec̾it: seq̃ns oc¬
casio ꝓbauit. Nam cum illis .xiii. annis.
pacis serenitate.⁊ glebe ub̾tate anglia
gauderet: rediit aquilonaris lues il¬
la barbaror. It̾m bella. it̾m cedes. De¬
nuo northanimbroꝵ ⁊ orientaliũ angło¬
rũ ꝯiurationes. S nec aduene. nec in¬
digene pari qͣ suꝑiorib annis. sorte ꝑfui¬
ct. Illi tͣnsmarinis p̃liis imminuti. seg¬
niores erant ad inuadendum. Ist usu
belloꝵ ⁊⁊ hortam̃tis regis animati. ꝓmpi¬

Expanded text:
suo; volentes enim Angli in ejus potestatem suo; volentes enim Angli in ejus potestatem concesserant, gaudentes se talem virum edidisse, qui posset illos in libertatem evehere. Londoniam, caput regni Merciorum, cuidam primario, Etheredo, in fidelitatem suam cum filia Ethelfleda concessit. Ille magna virtute et fide agere, commissa tutari sedulo, Orientales et Northanhimbros, jamdudum discessionem a rege parturientes, in statu continuit, obsides praebere compellens. Quod quantum profecerit, sequens occasio probavit. Nam cum, illis quatuordecim annis, pacis serenitate et 185 glebae ubertate Anglia gauderet rediit aquilonalis lues illa barbarorum. Iterum bella, iterum caedes, denuo Northanhimbrorum et Orientalium Anglorum conjurationes; sed nec advenae, nec indigenae, pari qua superioribus annis sorte perfuncti. Illi, transmarinis praeliis imminuti, segniores erant ad invadendum: isti, usu bellorum, et hortamentis regis animati, prompti
Abbreviated transcription (Latin):
dau̾e iam p̃mortuus. Arcet᷑ tota nocte
humana custodia: uigilat tantũ mar-¬
tini gła. Namposta die apparuit citis
hominis a parte illiꝰ splendida: a par¬
te germani solita deformitate lurida
Et ne darent euentu miracłm: obũ¬
tunt martino latꝰ morbidũ. Iam uͦ cũ
pͥma aurora in lucem ꝓrumꝑet. afestinan¬
tib ministͥs inuenit᷑ uir. tota cute integer.
tota incolumis. p̃dicans beniuolentiam
domestici p̃sulis: qua cessit honori gͣtissi¬
mi hospitis. Ita turonici ex tunc et dein¬
cepsꝑ patͦni suffragium. tuto familiare
cuinulabant marsupium. Donec pacis
aura clem̃tior ꝓpriis eos penatib inuex̃
Latruncłi enim tredecim annis gallias
infestantes: ãd extͦmũ. ab er nulfo imꝑa¬
tire i britannis. multis p̾liis uicti in ãgliã opor¬
cunũ scłet tiramidis suffugiũ conuola¬
iere. Qͦ spacio: elfredus totam insulam.
p̃t̾ qd̾ dani habebant. animo subdidãt

Expanded text:
davere jam praemortuus; arcetur tota nocte davere jam praemortuus; arcetur tota nocte humana custodia, vigilat tantum Martini gloria. Nam postera die apparuit cutis hominis a parte illius splendida, a parte Et ne darent eventui miraculum, obvertunt Martino latus morbidum: jam vero cum primo aurora in lucem proreperet, a festinantibus ministris invenitur vir tota cute integer, tota incolumis, praedicans benevolentiam domestici praesulis, qua cessit honori gratissimi hospitis. Ita Turonici, ex tunc et deinceps, per patroni suffragium tuto familiare cumulabant marsupium, donec pacis aura clementior propriis eos penatibus invexit. Latrunculi enim, tredecim annis Gallias infestantes, ad extremum ab Ernulfo imperatore et Brittannis multis praeliis victi, in Angliam opportunum scilicet tyrannidis suffugium, convolavere. Quo spatio Elfredus totam insulam, praeter quod Dani habebant, animo subdiderat
Abbreviated transcription (Latin):
teri ex danis. qui xp̃iani eẽ recusassent:
mala fecerint: in digene norunt. Tota
enu hora maritima. usq ad mare tir¬
renũ gͣssati: parisius et turonis. ⁊ mul¬
tas alias urbes que uł suꝑ seqͣnam. ł
⁊ ad tutiora loca delata: ꝑegͥnas eccłias.
usq ad hoc tempꝰ. cin̾ib nobilitarunt
suis. Tc̃ ⁊ beati martini corpus. ut sido¬
niꝰ ait. totis uen̾abile t̾ris. in quo. pꝰ uite
tẽpora uiuit honos. antisiodoꝵ a clerice
suis portatũ. ⁊ in eccłia beati germani
locatũ: inauditis signis circũiacentiũ
regionũ homines excitabat. Cũq ad¬
uentantes ꝓ remedioꝵ grã. plurima con¬
ferrent que baiuiloꝵ oña palparent. ut
fieri solet. expecunie partitione.lis cõ¬
missa. Turonicis. totam uendicantib qd̾
eoꝵ herus. oblatores mirabilib inuitas¬
set. Indigenis contra refe̾ntib. germa¬
nũ ñ disparem meritor eqͣlem officio
tu palpitans. cet̾a tabidꝰ. ⁊ in uiuo ca¬

Expanded text:
teri ex Danis, qui Christiani esse recusassent, teri ex Danis, qui Christiani esse recusassent, mala fecerint, indigenae norunt; tota enim ora maritima usque ad mare Tyrrhenum grassati, Parisius, et Turonis, et multas alias urbes quae vel super Sequanam vel et ad tutiora loca delata, peregrinas ecclesias, 183 usque ad hoc tempus, cineribus nobilitarunt suis. Tunc et beati Martini corpus, ut Sidonius ait, Totis venerabile terris, In quo post vitae tempora vivit honos, Autisiodorum a clericis suis portatum, et in ecclesia beati Germani locatum, inauditis signis circumjacentium regionum homines excitabat. Cumque adventantes pro remediorum gratia plurima conferrent, quae bajulorum onera palparent, ut fieri solet, ex pecuniae partitione lis commissa; Turonicis totam vendicantibus, quod eorum herus oblatores mirabilibus invitasset; indigenis contra referentibus, Germanum non disparem merito, aequalem officio, tu palpitans, caetera tabidus, et in vivo ca
Abbreviated transcription (Latin):
contctis undecũꝙ auxiliis. exploratori¬
b ꝙ p̃missisi de sede barbaroꝵ certior
redditꝰ. eosq repente ad orsus.: incredi¬
bilistrage cicidit. Residui cũ regesuo
dederunt obsides. qd̾ ꝓp̃ianitatẽ susci¬
ꝑent:⁊ ab anglia discedent. Qd̃ et fac¬
tũ ẽ. Namq rex eoꝵ gudram. quẽ nr̃igur¬
mundũ uocant. cũ triginta ꝓc̾ib. ⁊ oĩ
pene ppło baptiratꝰ: et in filiũ a rege el¬
fredo susceptꝰ ẽ. Date ei ꝓuincie orien¬
talium angloꝵ et northanimbroꝵ: ut
eas sub fidelitate regis iure foueret he¬
reditario. quas ꝑuaserat latͦcinio. Uer̃
quia ñ mutabit ethiops pellẽ suã: dataᷤ
ille t̾ras tirannico fastu undecim annis
ꝓterens. duodecimo. uitam finuit. Po¬
steris ꝙͦ ꝑfidie successionẽ mittens. do¬
nec a nepote istiꝰ elfredi. ethelstano. su¬
biugatiꝰ regem unũ anglie fier ł mui¬
ti concesserint: sic̃ hic dies inuenit. Ce.¬

Expanded text:
contractis undecunque auxiliis, exploratoricontractis undecunque auxiliis, exploratoribusque praemissis, de sede barbarorum certior redditus, eosque repente adorsus, incredibili strage cecidit: residui, cum rege suo, dederunt obsides quod Christianitatem susciperent et ab Anglia discederent, quod et factum est: namque rex eorum Gudram, quem nostri Gurmundum vocant, cum triginta proceribus et omni pene populo, baptizatus, et in filium a rege Elfredo susceptus est. Datae ei provinciae Orientalium Anglorum et 182 Northanhimbrorum, ut eas sub fidelitate regis jure foveret haereditario quas pervaserat latrocinio. Verum, quia non mutabit Ethiops pellem suam, datas ille terras tyrannico fastu undecim annis proterens, duodecimo vitam finivit, posteris quoque perfidiae successionem transmittens; donec, a nepote istius Elfredi Ethelstano subjugati, regem unum Angliae fieri vel inviti concesserint, sicut hic dies invenit. Cae
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ hec hodie gelido rore stillansaer.
omnẽ piscantiũ artem eludit. Uerũ
ad uitorem tuũ dm̃.:⁊ me eiꝰ nunciũ.
cõpetenti deuotione demerueris. hec
dicens sc̃s. regem soporatũ. sollicitudini
tauit leticia. Exꝑrecti ambo unũ et idem
sesomimasse. freq̃nti u̾boꝵ recursu itera¬
bant: cũ piscatores ingressi. tantã pisciũ
Dec multo post ergastulũ exire ausus:
magne astutie ꝑicłm fecit. Regis enim
danoꝵ sub spẽ mimi subiens tentoria. u¬
niꝰ tm̃ fidelissim fruebatur conscientia.
Ibi. ut ioculatorie ꝓfessor artis. ⁊̃ in secre¬
tiora tͥclinii admissꝰ. nicħ fuit archanũ.
qd̃ ñ exciꝑet. tum ocłis. tũ aurib. Plureᷤ¬
ꝙ dies ibi moratꝰ. cum omnib q̃ nosse de¬
siderarat. animo satisfecisset suo: ad elin¬
giam rediit. Cong̾gatisꝙ comitib: expo¬
nit inimicoꝵ ociũ: leue uincendi nego¬
ciũ. Cunctis ad audiendũ erectis: ipse

Expanded text:
Super haec gelido rore stillans aer Super haec gelido rore stillans aer omnium piscantium artem eludit. Verum adjutorem tuum Deum et me ejus nuntium competenti devotione demerueris. » Haec dicens sanctus regem soporatum sollicitudinia confortavit. Experrecti ambo unum et idem se somniasse frequenti verborum recursu iterabant, 181 cum piscatores ingressi tantam piscium Nec multo post, ergastulum exire ausus, magnae astutiae periculum fecit. Regis enim Danorum, sub specie mimi, subiens tentoria, unius tantum fidelissimi fruebatur conscientia: ibi, ut joculatoriae professor artis, etiam in secretiora triclinii admissus, nihil fuit arcanum quod non exciperet tum oculis tum auribus; pluresque dies ibi moratus, cum ex omnibus quae nosse desiderarat animo satisfecisset suo, Adelingiam rediit, congregatisque comitibus exponit inimicorum otium leveque vincendi negotium. Cunctis ad audendum erectis, ipse,
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulo adelingea: refugit. Solebat
ipse postea in tẽpora feliciora reductꝰ. casꝰ
suos iocunda hylariq comitate. familia¬
rib expon̾e: qualit̾ ꝙ ꝑ beati euthb̃ti m̾i¬
tũ eos euasit̾. sic̃ plerũꝙ mosẽ mortalib.
ut eos illa iuuet meminisse: que olim
horruerint excepisse. Nam cũ qͣdam die
in insula inclusꝰ solus domi eẽt. sociis ꝑ
oram fluminis. ad piscandũ disꝑsis: corpꝰ
curis egrũ. sopori cõmisit. Et ecce citthbtꝰ
lindifarnensis qͦndam ep̃c̃. his dormien¬
tem alloquit᷑. Ego sũ cuthb̃tꝰ. si audisti.
normit̾ luit: mͦ tandem in digenaꝵ scõꝵ
ĩu quoꝙ tam misabilit̾ regno extorris.
głose post paucũ tempꝰ in solio reponeris.
atq ad eosignũ eximiũ tibi dabo. Ueni¬
ent hodie piscatores tu. magnã uim gͣn¬
diũ pisciũ corbib euehentes. Qd̾ eo erit
mirabilius: qͥa his dieb gelante aqua flu¬
minis. asꝑatꝰ nichil tale sꝑari ꝑmittit.

Expanded text:
vocabulo Adelingia, refugerit. Solebat vocabulo Adelingia, refugerit. Solebat ipse postea, 180 in tempora feliciora reductus, casus suos jocunda hilarique comitate familiaribus exponere, qualiterque per beati Cuthberti meritum eos evaserit; sicut plerumque mos est mortalibus ut eos illa juvet meminisse quae olim horruerint excepisse. Nam cum quadam die inclusus in insula solus domi esset, sociis per oram fluminis ad piscandum dispersis, corpus curis aegrum sopori commisit; et ecce, Cuthbertus, Lindisfarnensis quondam episcopus, his dormientem alloquitur: « Ego sum Cuthbertus, si audisti; normiter luit, modo tandem, indigenarum sanctorum Tu quoque tam miserabiliter regno extorris, gloriose post paucum tempus in solio reponeris. Atque adeo signum eximium tibi dabo: venient hodie piscatores tui magnam vim grandium piscium corbibus evehentes. Quod eo erit mirabilius, quia his diebus, gelante aqua, stagnum asperatum nihil tale sperari permittet.
Abbreviated transcription (Latin):
incarꝯõis octingentesimo septu¬
agesimo scdo. elfrodꝰ filius etheluul¬
fiaunior qͥ unctionẽ regiam ⁊ coronã.
mis annos. laboriosissimȩ. s fortissime
tenuit. Laboꝵ eiꝰ in extͥcabiles labe¬
rinthos singillatim euolu̾e. ñ fuit con¬
silium: ꝑꝑea qd̃ sit legentiũ quedam
ꝯfusio gestoꝵ ꝑ om̃s annos recensicio.
Nam quia ex̾citus hostilisꝑ eum uel
satellites eiꝰ ab una parte regionis fu¬
gatus. In alt̾am secedebat. rursusq
iñ pulsꝰ. alia loca petebat. omnia ra¬
pinis et cedib ꝯplens: eam qͦ scͥpto
sequi.⁊ ut ita dicam cũ eo insulam cir¬
ciure: forsitan quis dix̾it extremȩ ẽẽ
dem̃tie. Sũmatim gͥ omnia exponã.
Continuis .ix. annis. cũ hostib cõpugnas.
mͦ inc̾tis federib illusꝰ. mͦ in illudentes
ultus: ad hoc tandem in opie coactus est:
ut uix tͥb pagis in fide rigentib .i. ham¬
tescire. Wiltescire. Su mersetã. ⁊̃ in insulã
qͣndam. palustri uligine uix accessibilẽ.

Expanded text:
octingentesimo septuagesimo secundo, Elfredus, filius Ethelwulfi junior, qui unctionem regiam et coronam primus mis annos laboriosissime sed fortissime tenuit. Laborum ejus inextricabiles labyrinthos sigillatim evolvere non fuit consilium; propterea quod sit legentium quaedam confusio, gestorum per omnes annos recensitio: nam quia exercitus hostilis per eum vel satellites ejus ab una parte regionis fugatus in alteram secedebat, rursusque inde pulsus alia loca petebat, omnia rapinis et caedibus complens, eum quoque scripto sequi, et, ut ita dicam, cum eo insulam circuire, forsitan quis dixerit extremae esse dementiae; summatim igitur omnia exponam. Continuis novem annis cum hostibus compugnans, modo incertis foederibus illusus, modo in illudentes ultus, ad hoc tandem inopiae coactus est, ut, vix tribus pagis in fide rigentibus, id est, Hamptescire, Wiltescire, Sumerseta, etiam in insulam quamdam palustri uligine vix accessibilem,
Abbreviated transcription (Latin):
latis:. nec retͦ reg̾di. nec ante tendere
ualuere. Id oppidani letis animis con¬
spicati: multa eoꝵ cede. qͣntũ fortu¬
na aspirabat. gaudiũ suũ saciarunt.
Euasit tam̃ rollo: quẽ sue fidei deus
reseruabat. Nec multo pꝰ. rotomagũ
⁊ confines urbes armis obtinuit. an¬
no dñi octingentesimo. l xx.ui. anno¬

Expanded text:
latis, nec retro regredi nec ante tendere latis, nec retro regredi nec ante tendere valuere. Id oppidani laetis animis conspicati, multa eorum caede, quantum fortuna aspirabat, 200 gaudium suum satiarunt. Evasit tamen Rollo, quem suae fidei Deus reservabat. Nec multo post Rotomagum et confines urbes armis obtinuit, anno Domini octingentesimo septua
Abbreviated transcription (Latin):
ne coactꝰ. partẽ illi gallie. q̃ nc̃ norman¬
nia uocat᷑. concessit. Longũ ẽ. ꝑ sequi.
gͦt annis. ⁊ qͣnta audacia. omnia inqͥe¬
tau̾int normanni: ab occeano britan¬
nico. ut ante memoraui usq ad tirre¬
nũ mare. Pmo. hasten: mox. rollo. Qͥ
nobili s ꝑ uetustatem obsoleta ꝓsapia
noricoꝵ ortus regis p̃cepto. patͥa carens.
multos. qͦs uel es alienũ. uł conscien¬
tia scelerũ exagitabat: magnis speb
sollicitatos. secũ abduxit. Itaq pirati¬
cam agg̾sus. cumubiq lib̾aspaciaret᷑
insania: apud cãnotum hesit. Siqͥdẽ
ciues. nec armis. nec muriꝰ confisi. bea¬
misiam quoq eiusdẽ uirginis. quã ka¬
rolus caluus. c̃ aliis reliquiis. a constã¬
tinopoli aduex̾at: in modum uexil¬
li. suꝑ ꝓpugnacula custodũ tͥta pectoꝵ¬
b. uentis exponunt. Hostes in samri¬
dere: un eam ꝑ inane sagittas dirig̾e.
ñ impune. Nam mox ocłis obnubi¬

Expanded text:
ne coactus, partem illi 199 Galliae, quae nunc Normanne coactus, partem illi 199 Galliae, quae nunc Normannia vocatur, concessit. Longum est persequi quot annis et quanta audacia omnia inquietaverint Northmanni ab oceano Britannico, ut ante commemoravi, usque ad Tyrrhenum mare. Primo Hasteng, mox Rollo, qui nobili sed per vetustatem obsoleta prosapia Noricorum ortus, regis praecepto patria carens, multos, quos vel aes alienum vel conscientia scelerum exagitabat, magnis spebus sollicitatos secum abduxit. Itaque piraticam aggressus, cum ubique libera spatiaretur insania, apud Carnotum haesit; siquidem cives, nec armis nec muris confisi, beamisiam quoque ejusdem virginis, quam Karolus Calvus cum aliis reliquiis a Constantinopoli advexerat, in modum vexilli super propugnacula, custodum trita pectoribus, ventis exponunt: hostes visam ridere, et in eam per inane sagittas dirigere; non impune, nam mox, oculis obnubi
Abbreviated transcription (Latin):
S a ꝓcerib. qui fide obstricti fuerant:
in exilium trus.. piratas addux̾at. cũ
quib ut dixi cesꝰ fecit docum̃tũ. stul¬
tum eẽ. contͣ potentiores recaleit᷑re. De
his. licet m̾ito eduardus laudetur.
palma tñ potissima debetur patͥ ꝑ me¬
um arbitͥum: qui tante potentie fecit
auspicium. Int̾ hec ñ p̃t̾mittat᷑ soror re¬
gis. ethelfleda. etheredi relicta. ñ medi¬
ocre mom̃tũ parciũ. fauor ciuiũ. pa¬
uor hostium. Uirago potentissima.¬
multũ frẽm consiliis iuuare. in urbi¬
b extruendis ñ minꝰ ualere: ñ discer¬
nas. potentiore fortuna an uircute. ut
mulier uiros domesticos ꝓteg̾et: alios
t̾reret. Decessit ante germanũ. qͥnqͦn¬
nio: sepultaq in monast̾io scĩ petͥ glo¬
dedit eduam karolo. regi francoꝵ. filio
ludouici. filii caroli calui. cuiꝰ filiã att
seƿe dixi etheluulfꝰ rex. roma rediens.
eduardi. multis calamitatib. a rollo¬

Expanded text:
sed a proceribus, qui fide obstricti 196 fuerant, sed a proceribus, qui fide obstricti 196 fuerant, in exsilium trusus, piratas adduxerat; cum quibus, ut dixi, caesus, fecit documentum stultum esse contra potentiores recalcitrare. De his licet merito Edwardus laudetur, palma tamen potissima debetur patri per meum arbitrium, qui tantae potentiae fecit auspicium. Inter haec non praetermittatur soror regis Ethelfleda, Etheredi relicta, non mediocre momentum partium, favor civium, pavor hostium, multum fratrem consiliis juvare, in urbibus exstruendis non minus valere; non discernas potiore fortuna an virtute ut mulier viros domesticos protegeret, alienos terreret. Decessit ante germanum quinquennio, sepultaque in monasterio Sancti Petri Glodedit Edgifam Karolo regi Francorum, filio Ludovici filii Karoli Calvi, cujus filiam, ut saepe dixi, Ethelwulphus rex Roma rediens Edwardi, multis calamitatibus a Rollo
Abbreviated transcription (Latin):
lenses dicimꝰ. bellis ꝓfugatos. sue diti¬
onisubeg̾it: nec unqͣm in aliqua pug¬
na humiliorem manũ habuerit. In¬
uenit ingeniũ: quo excursus faiet
danoꝵ urbib enim ꝑ loca oportuna mł¬
tis. uel uet̾ib reꝑatis. uel nouis excogita¬
tis. repleuit eas manu militari. q̃ in co¬
las ꝓtegeret: hostes repelleret. Nec fru¬
stra. Adeo uirtutes ꝓuincialiũ. in p̃liiᷤ
occalluerant: ut si audirent inimicoᷤ
aduentantes: rege etiã ⁊ ducib incon¬
sultis. in certam̃ ruerent: eisq semꝑ
num̾o ⁊ p̃liali scĩa p̃starent. Ita hostes.
militib contemptui: regirisui erant.
Deniq noui. qͥ ductu ciuꝰdam athel¬
uuoldi. filii patrui regis aduen̾ant õs
ad unũ cũ eo int̾fecti: uet̾es uelꝑem¬
pti. uel sub nomine angloꝵ reseruati.
Adeluuoldꝰ sane. pͥmis dieb huiꝰ regis mł¬
ta molitꝰ. eiꝰ dñium dedignabat᷑: assereis
se ñ inferiorem. uł gen̾e uł uircute.

Expanded text:
lenses dicimus, bellis profligatos, suae ditilenses dicimus, bellis profligatos, suae ditioni subegerit; nec unquam in aliqua pugna humiliorem manum habuerit. Invenit ingenium quo excursus falleret Danorum; urbibus enim per loca opportuna multis, vel veteribus reparatis vel novis excogitatis, replevit eas manu militari, quae incolas protegeret, hostes repelleret. Nec frustra: adeo virtutes provincialium in praeliis occalluerant, ut si audirent inimicos adventantes, rege etiam et ducibus inconsultis, in certamen ruerent; eisque semper numero et praeliari scientia praestarent. Ita hostes militibus contemptui, regi risui erant. Denique novi, qui ductu cujusdam Aethelwoldi filii patrui regis advenerant, omnes ad unum cum eo interfecti, veteres vel perempti, vel sub nomine Anglorum reservati. Aethelwoldus sane, primis diebus hujus regis multa molitus, ejus dominium dedignabatur, asserens se non inferiorem vel genere vel virtute:
Abbreviated transcription (Latin):
st̾ium ẽẽt imꝑfectũ. Mox ꝓ deliram̃to
canonicoꝵ. dicentiũ regiosmanes. resũ¬
pto cadau̾e noctib ꝑ domos oberrare:
filium successorem genitoris tulisse ex¬
uuias: im nouo monast̾io. quieta sede
composuisse. has sane nenias sic̃ cet̾as.
ut credant. neqͣm hominis cadauer pꝰ
mortem. demone agente discurr̾e. an¬
gli pene innata credulitate tenent. a
gentilib nimirũ mutuantes. sic̃ ait
uirgiliꝰ. Morte obita quales fama ẽ.
uolitare figas.
regnum obtinuit edwardꝰ. fili
testate. incomꝑabilit̾ głosior. Siqͥdem
ille duo regna m̾cioꝵ ⁊ uest saxonũ
coniumit. Mercioꝵ. nomine tenꝰ :qͥp¬
pe cõm̃datum ducie cheredo tenens:
iste pͥmũ mortuo eodem ecħ m̃cios
omnifariã. mox occidentales ⁊ orienta¬
les anglos : ⁊ northanimbros. qͥ cũ dans
iam inunam gentem coaluerant. ⁊ sco¬
tos qͥ aquilonarem insule partem in¬
habitant. ⁊ britones om̃s quos nos ua¬

Expanded text:
sterium esset imperfectum, mox pro deliramento sterium esset imperfectum, mox pro deliramento canonicorum, dicentium regios manes resumpto cadavere noctibus per domos oberrare, filium successorem genitoris tulisse exuvias, et in novo monasterio quieta sede composuisse. Has sane naenias sicut caeteras, ut credant nequam hominis cadaver post mortem daemone agente discurrere, Angli pene innata credulitate tenent, a gentilibus nimirum mutuantes, sicut ait Virgilius: Morte obita quales fama est volitare figurasregnum obtinuit Edwardus, filitestate incomparabiliter gloriosior; siquidem ille duo regna Merciorum et West-Saxonum conjunxerit, Merciorum nominetenus, quippe commendatum duci Etheredo, tenens. Iste primum, mortuo Etheredo, Mercios omnifariam, mox Occidentales et Orientales Anglos, et Northanhimbros, qui cum Danis jam in unam gentem coaluerant, et Scottos, qui aquilonalem insulae partem inhabitant, et Britones omnes, quos nos Wa