comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eius: Dum enim ꝑsecutio inuidea agit᷑
scã apostolorum p̃dicatio uniuerso
mundo disꝑsa est: sicut ipsi dicunt :
Uobis missum fuerat uerbum dĩ. Sed
quia indignos uos ẽẽ uidicastis: ecce
imus ad gentes : De crudelicate ergo
malicie quȩ mentem udee concre¬
mauit: omp̃s deus lucem gentib spar-¬
sit Quia ꝑ hoc quod illa redemptorẽ
iudee circuitu positi intenebris stumꝰ
dono celestis gr̃ȩ splendorem uerilu¬
minis uidemus Vnde scriptum est:
Sedentib in tenebris & umbra mor-¬
tis. lux orta est eis: Iste itaque ignis
maliciȩ qui uideorũ cordibus arsit
in ꝑsecutione: priusquã scõs apłos
seuiendo affligerent: in ipso se exerru-¬
it auctore ac redemptore generis hu-
Electrum quippe ex atro & argento ẽ.
In elegteo dum aurĩ argente rrese
nnscet argentum ad claritatẽ cresẽ
aurum uͦa suo fulgore pallescit. Iud
ad claritatem ꝓficit: hoc a claritate

Expanded text:
ejus. 13. Dum enim persecutio in Judaea agitur, ejus. 13. Dum enim persecutio in Judaea agitur, sancta apostolorum praedicatio in universo mundo dispersa est, sicut ipsi dicunt: Vobis missum fuerat verbum Dei, sed quia indignos vos judicastis, ecce imus ad gentes . De crudelitate ergo malitiae, quae mentem Judaeae concremavit, omnipotens Deus lucem gentibus sparsit, quia per hoc quod illa Redemptorem Judaeae circuitu positi in tenebris fuimus, dono coelestis gratiae splendorem veri luminis vidimus. Unde scriptum est: Sedentibus in tenebris et umbra mortis, lux orta est eis . Iste itaque ignis malitiae qui a Judaeorum cordibus arsit in persecutione, priusquam sanctos apostolos saeviendo affligeret, in ipso se exercuit auctore ac redemptore generis humagnatur ? Electrum quippe ex auro et argento est. In electro dum aurum argentumque miscetur, argentum ad claritatem crescit, aurum vero a suo fulgore pallescit. Illud ad claritatem proficit, hoc a claritate
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipsum exinaniuit formã ser-¬
ui accipiens in similitudinẽ homi¬
num factꝰ & habitu inuentꝰ ut ho-¬
mo: Hec itaq animalia ut surgere
ad sc̃ĩtatis uirtutem ualeant : ad
huiꝰ hominis similitudinẽ tenduns.
Sancta enĩ non eẽnt : si huiꝰ hominis
similitudinem ñ haberent: Quicqͥd
enĩ de uiscerib in eis piecatis quicqͥd
de mansuecudine sp̃s qͥcqͥd de zelo
rectitudinis. qͥcquid de custodia
humilitatis. quicquid de feruore
caritafis ẽ. hoc ab ipso fonte miscđiȩ
diatore dĩ & hominum dño xpo
traxerunt: Huiꝰ se hominis simili¬
tudinẽ habere egregiꝰ p̃dicator. os¬
tendit dicens Imitatores met estote
sicut & ego xp̃i. Ad eiꝰ nos similitu¬
dinẽ. surgere ammonet cũ dicit.
Primus homo de t̾ra terrenꝰ: secundꝰ
homo de celo celestis: Sic̃ portarumꝰ
imagine treni : portemꝰ & imaginẽ
eiꝰ qui de celo descendit: Sanctꝰ e enĩ
quisq in tantũ ad fimilitudinẽ huiꝰ
hominis ducit᷑: in quantũ uitam

Expanded text:
it, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo ? Haec itaque animalia ut surgere ad sanctitatis virtutem valeant, ad hujus hominis similitudinem tendunt. Sancta enim non essent, si hujus hominis similitudinem non habereis de visceribus pietatis, quidquid de mansuetudine spiritus, quidquid de zelo rectitudinis, quidquid de custodia humilitatis, quidquid de fervore charitatis est, hoc ab ipso fonte misericordiatore Dei et hominum Deo Domino traxerunt. Hujus se hominis similitudinem habere egregius praedicator ostendit, dicens: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Ad ejus nos similitudinem surgere admonet, cum dicit: Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imagejus qui de coelo descendit . » Sanctus enim quisque in tantum ad similitudinem hujus hominis ducitur, in quantum vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetiȩ spũ replent᷑. ꝑ hoc quod aperte
nonnunquã loquunt᷑ de se. & ñ nunquã
sic de se uerba tanquã de aliis ꝓferunt
indicant quia non ꝓpheta sed sp̃s sc̃s
ipsos sermo fit: ipsiloquunt᷑ de se: Et
ꝓeo quod aspirante sancto spũ loqͥnt᷑.
ueritate actestante quȩ dicit. Nonenĩ
uos estis qui loquimini: sed sp̃s patris
urĩ qui loquit᷑ in uob̾ hinc etiã mo-¬
rses ait Erat morses uir mitissimus
suꝑ om̃s homines qui morabant᷑ in t̾ra
Iui enim non dicit eramsed erat ꝓfecto
aꝑte indicat quia ħis qui sillum deus¬
lo quebatur aliꝰ erat. Hinc iohannes ait.
Vnde & pauilus. ut non se ẽẽ qui loqͣbat᷑
ostenderet dixit An experimentum
queritis eiꝰ qui in me loquitur xp̃s :
Quia igitur in loquutione ꝓ phetica
alt̃ est qui p̃sidet alt̃ qui obsequicur:
cum de se ipso ꝓpheta loquit᷑: ꝑsona ob¬
ostenditur Recte ergo & tanquã de alio

Expanded text:
prophetiae spiritu replentur per hoc quod aperte prophetiae spiritu replentur per hoc quod aperte nonnunquam loquuntur de se, et nonnunquam sic de se verba tanquam de aliis proferunt, indicant, quia non propheta, sed Spiritus sanctus ipsos sermo fit, ipsi loquuntur de se, et pro eo quod aspirante sancto Spiritu loquunVeritate attestante, quae dicit: « Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis . Hinc etiam Moyses ait: Erat Moyses vir mitissimus super omnes homines qui morabantur in terra . Qui enim non dicit Eram, sed erat, profecto aperte indicat quia is qui per illum de illo loquebatur alius erat. Hinc Joannes ait: » Unde et Paulus ut non se esse qui loquebatur ostenderet, dixit: An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? Quia igitur in locutione prophetica alter est qui praesidet, alter qui obsequitur, cum de se ipso propheta loquitur persona obostenditur. Recte ergo et tanquam de alio
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ quia ꝑ ipsum omnia facta sunt. De
quo etiã psalmista dic̃. fiat manus tua
ut saluum me faciat. Manus quippe dĩ
quȩ ꝑ diuinitatem non est facta sed geni-¬
ta : ꝑ humanitatem factaẽ: ut huma¬
Ibi ergo ꝓpheta incarnationem unige
uerbis ordo loqrutionis. Iui enĩ suꝑius¬
dese ⁊psedixerie de se ipso dixerat: aꝑti
sunt cęli & uidi uisiones dñi. post ea tan¬
quã side alio narret adiungit. Et facta
est suꝑ eum ibi manus dnĩ Aedemde. ac¬
si ad se reuertitur: & dicit. Et uidi et
eece uentus turbinis ueniebat ab aqui
lone: Quid est qͣuod modo hierechiel loqͥ¬
tur. modo de iezechie̾le si ꝑ totum dicere
de se: questio non eẽt Si ꝑ totum diceret
quasi de alio: nichilominus questio nõ
suisset Quid ergo est hoc quod sic uariat᷑
sermo ꝓphecicus: ut modo ꝓpħãde se
loquatur : mͦ aut̃ de ipso quasi alius loqͥ
uideatur Sed sciendum est : qrua hiqui

Expanded text:
dicitur, quia per ipsum omnia facta sunt. De dicitur, quia per ipsum omnia facta sunt. De quo etiam Psalmista ait: Fiat manus tua ut salvum me faciat . Manus quippe Dei quae per divinitatem non est facta, sed genita, per humanitatem facta est, ut humaIbi ergo propheta incarnationem Unigenverbis ordo locutionis. Qui enim superius de se ipso dixerat: Aperti sunt coeli, et vidi visiones Dei, postea tanquam si de alio narret, adjungit: Et facta est super eum ibi manus Domini. Ac deinde quasi ad se revertitur, et dicit: Et vidi, et ecce ventus turEzechiel loquitur, modo de Ezechiele? si per totum diceret de se, quaestio non esset; si per totum diceret, quasi de alio, nihilominus quaestio non fuisset. Quid ergo est hoc quod sic variatur sermo propheticus, ut modo Propheta de se loquatur, modo autem de ipso quasi alius loqui videatur? Sed sciendum est quia hi qui
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ incarnaridignatus est quem ꝓpt̃ cul¬
pam ꝑfidiȩ dñs despexit. fortudo ergo
dĩ ex contempta uel despectu nascitur.
quia redemptor nr̃ humanitatẽ assume¬
re ex popło ꝑfido & contempto dignatꝰ est
Ueint ergo in t̾ram chaldeorum: Chadei
interp̃tantur ut diximus. captiuantes
uel quasi demones Inqui &e enĩ qui &
ipsi miquitates ꝑpecrant: & ad iniquita¬
tem alios ꝑsuadendo trahunt: nimirũ
captiuantes sunt. Iui recte quoq & quasi
demones int̾p̃retantur: quia hii qui et
alios ad iniquitatem suadendo ꝑͣthunt
insemec ipsis misterium demonum ad
iniquitatem suscipiunt: quamuis demo¬
nes ꝑ naturam non sunt. Uenit ergo forti-¬
tudo dĩ in t̾ram chaldeorum: quia inter
eos unigenitus patris apparuit. qui &
in semet ipsis ad peccatũdefluxerans.
& ad peccata alios captiuantes tͣhebant
Sed expositionis sermo: ad ꝓphete nunc
ꝑsonam redeat: Et facta ẽ. suꝑ eum ibi
manus dñi Manus uł brachium dnĩ filiꝰ

Expanded text:
Dei incarnari dignatus est, quem propter culpam perfidiae Dominus despexit. Fortitudo ergo Dei ex contemptu, vel despectu nascitur, quia Redemptor noster humanitatem assumere ex populo perfido et contempto dignatus est. Venit vero in terram Chaldaeorum. Chaldaei interpretantur, ut diximus, captivantes, vel quasi daemones. Iniqui etenim, quia et ipsi iniquitates perpetrant, et ad iniquitatcaptivantes sunt, qui recte quoque et quasi daemones interpretantur, quia hi qui et alios ad iniquitatem suadendo pertrahunt, in semetipsis ministerium daemonum ad iniquitatem suscipiunt, quamvis daemones per naturam non sint. Venit ergo fortitudo Dei in terra Chaldaeorum quia inter eos unigenitus patris apparuit, qui et in semetipsis ad peccatum defluxerant, et ad peccata alios captivantes trahebant. Sed expositionis sermo ad Prophetae nunc personam redeat. « Et facta est super eum ibi manus Domini. 7. Manus vel brachium Domini Filius
Abbreviated transcription (Latin):
muenis carmen: Siuero & mala
ꝑpetrasti. & hec te ꝑpetrasse
non penit&: sed ceruicẽ m̃tis
erigis : ad nullas penitentiae
lamentationes inclinaris: nul-¬
la celestium gaudiorum expec-¬
tatione corrigͦss: uelis nolis
ibi scriptum auditurus es ua.
ut his quem nec timor ad peni¬
tentiam. humiliat nec spes ad
suꝑna p̃mia exaltat damnatio¬
tionis: suȩ iam nunc penam
ꝓspiciat : & sine excusatione
in et̃num supplicium cadat
Quid igit᷑ fratres quid agendũ
est miseris nobis: nisiuit eiugi-¬
lemus ad huius uerba uolumi¬
nis ut mala quȩ egisse memini¬
mus fletib pumamus. ut per
lamenta penitentiȩ ꝑueniamꝰ
ad carmen uitȩ. Ne si nos affligi
modo penitendo nolumꝰ. ue
post modum sine fine sentiamꝰ.
Nec nr̃orum uulnerum mul-¬
titudo indesperationẽ depͥmat
quia maior est pacientia medici
quam magnitudo langoris
nrĩ Quid est enim qđ reparare
ad salutem non possit : qui
potuit omnia ex nichilo creare:

Expanded text:
invenis carmen. Sin vero et mala invenis carmen. Sin vero et mala perpetrasti, et haec te perpetrasse non poenitet, sed cervicem mentis erigis, ad nullas poenitentiae lamentationes inclinaris, nulla coelestium gaudiorum exspectatione corrigeris, velis nolis, ibi scriptum auditurus es vae, ut quem nec timor ad poenitentiam humiliat, nec spes ad superna praemia exaltat, damnationis suae jam nunc poenam prospiciat, et sine excusatione in aeternum supplicium cadat. 35. Quid igitur, fratres, quid agendum est miseris nobis, nisi ut evigilemus ad hujus verba voluminis, et mala quae nos egisse meminimus fletibus puniamus, ut per lamenta poenitentiae perveniamus ad carmen vitae? Ne si affligi modo poenitendo nolumus, vae postmodum sine fine sentiamus. Nec nos nostrorum vulnerum multitudo in desperationem deprimat, quia major est potentia medici, quam magnitudo languoris nostri. Quid est enim quod reparare ad salutem non possit, qui potuit omnia ex nihilo creare?
Abbreviated transcription (Latin):
cum uoce ueritatis dicitꝰ᷑ Liga¬
erit fletꝰ & stridor dentium:
Cunc & enim reꝓbi in exterio-¬
res tenebras cadunt: quia nẽ
in interiorib sua sponte deie-¬
cerunt : ut ueritatis lumen
nec credendo nec bene oꝑando
sequerentur. Inquib ligatis
pedib ac manib mitti p̃cipi¬
untur: Quia nunc dũ cempꝰ
operandi atq currendi est
habere manus & pedes libe¬
ros in bona actione noluer̃¬
ubi uẽ reproborũ scriptumẽ.
Uermis eorum non morietur.
& ignis eorum non extinguet᷑
Ib̃i damnatis ac repulsis dicit᷑
Discedite a me maledicti in ig¬
nem et̃num : qui paratus est
diabolo & angelis eius . In hoc
itaq uolumine cuncta qua
edificant: omnia que erudi¬
unt scripta continent᷑ Peccasti
enim. etiam te penitet illicita
ꝑpetrasse. ut ad agendam pe-¬
nitentiam docearis ibi in ueni¬
es lamenta Spe celestium gau¬
diorum mentem leuare deside-¬
rans : ibi ad consolationẽ tuam

Expanded text:
cum voce Veritatis dicitur: Ligacum voce Veritatis dicitur: Ligaerit fletus et stridor dentium Tunc enim reprobi in exteriores tenebras cadunt, quia nunc in interiores sua se sponte dejecerunt, ut veritatis lumen nec credendo, nec bene operando sequerentur. In quibus, ligatis pedibus ac manibus, mitti praecipiuntur, quia nunc dum tempus operandi atque currendi est, habere manus et pedes liberos in bona actione noluerIbi vae reproborum scriptum est: Vermis eorum 1264 non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Ibi damnatis ac repulsis dicitur: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . In hoc itaque volumine cuncta quae aedificant, omnia quae erudiunt, scripta continentur. Peccasti enim, et jam te poenitet illicita perpetrasse, ut ad agendam poenitentiam docearis, ibi invenis lamenta. Spe coelestium gaudiorum mentem relevare desideras, ibi ad consolationem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
urã & non uestimenta uestra
Et rursts miseri estote & lugite
Risus ur̃ in luctum conuertat᷑.
& gaudium in merorem: Ut
autem de ꝓmissione gaudũ seq̃ntis
hilarescas: cognosce qriȩ in hoc
uolumine scripta sunt carmi-
quendam sapientem de cȩlesti
ierusalem dicit᷑ Ex lapide p̃ci¬
oso & mundo omnes plateȩ eiꝰ
sternent̾ : & per omnes uicos¬
eius alleliua cantabit᷑: hoc nob̃
carmen celestis patriȩ nuncia¬
re crues eius uenerant : qui con-¬
corhiter clamabant Gloriamn
excelsis deo: & in terra pax ho¬
minib bonȩ uoluntatis Ded
si adhuc p̃senti seculo inente
inheres. si ad huc tr̃enis uolup¬
tatib delectaris amare non
potes gaudia et̃na que audis:
Cognosce ergo in hoc uolumine
ux̃. quod in eoscriptum est᷑: atq
ab animo ꝑ timorem expelle qđ
diligis: ut possis ex uidio carm̃
amare quod legis Ibiq sub u¬
nius damnati specie multitudo
omnis exprimitur rȩꝓborum:

Expanded text:
vestra et non vestimenta vestra . » vestra et non vestimenta vestra . » Et rursus: « Miseri estote et lugete. Risus vester in luctum vertatur, et gaudium in moerorem . » Ut autem de promissione gaudii sequentis hilarescas, causam cognosce, quia in hoc volumine scripta sunt carminaquemdam sapientem de coelesti Jerusalem dicitur: « Et lapide pretioso et mundo omnes plateae ejus sternentur, et per omnes vicosejus alleluia cantabitur . Hoc nobis carmen coelestis patriae nuntiare cives ejus venerant, qui concorditer clamabant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Sed si adhuc praesenti saeculo mente inhaeres, si adhuc terrenis voluptatibus delectaris, amare non potes gaudia aeterna quae audis. Cognosce ergo in hoc volumine vae quod in eo scriptum est, atque ab animo per timorem expelle quod diligis, ut possis ex judicio carmen amare quod legis. Ibi quippe sub unius damnati specie multitudo omnis exprimitur reproborum,
Abbreviated transcription (Latin):
ita a nob etiam in hoc loco deb&
intelligi. Uȩ autem inscriptura
sacra sepius de ȩg̃no luctu quam
p̃senti solet intelligi Vnde scrip¬
tum est: Ue impiommalũ. Re¬
tributio enim manuum ei fiet
ei Et beatus iob loquit᷑ dicens.
Si impius fuero ue michi est. Si
autem iustus: non leuabo caput
saturatus afflictione & miseria.
Iustorum enim afflictio tẽporalis
est. Ue ergo quod dix̃ a tẽporali
afflictione distinxit : qui & uistũ
afflictionem. & impium ue habe-
re ꝑhibuit: Per semet ipfum quoq
ueritas dixit De mundo abscan¬
dalis. Et ue uobis qui ridetisqmñ
in sacro uolumine scripta sint
lamentiones. carmen. & ue. Lam̃¬
tationes uidelicet quia in eoscri¬
pta sunt. penitentia peccatorũ
Carmen uero : quia p̃nunciant᷑
gaudia iustorum. Ue aut̃ quia
illic expressa est damnatio reꝓ¬
borum Ot ergo peccata pumas
lege quȩ in hoc uolumine scͥpta
sin᷑ lamenta: Scindite corda

Expanded text:
ita a nobis etiam in hoc loco debet ita a nobis etiam in hoc loco debet intelligi. 33. Vae autem in Scriptura sacra saepius de aeterno luctu quam praesenti solet intelligi. Unde scriptum est: Vae impio in malo; retributio enim manuum ejus fiet ei . Et beatus Job loquitur, dicens: Si impius fuero, vae mihi est; si autem justus, non levabo caput, saturatus afflictione et miseria . Justorum enim afflictio temporalis est. Vae ergo quod dixit, a temporali afflictione distinxit, qui et justum afflictionem, et imperhibuit, per semetipsam quoque Veritas dicit: « Vae mundo ab scandalis . » Et: « Vae vobis qui ridetis, quoniam in sacro volumine scripta sint: « Lamentationes, carmen, et vae. » Lamentationes videlicet, quia in eo scripta est poenitentia peccatorum; carmen vero, quia ibi pronuntiantur gaudia justorum; vae autem, quia illic expressa est damnatio reproborum. Ut ergo peccata punias, lege quae in hoc volumine scripta sunt lamenta, « Scindite corda
Abbreviated transcription (Latin):
mens quando ꝑ incre pationẽ
corripitur. aut ꝑ p̃dicationis
dulcedinem bona suadet᷑. de cor¬
rectione fit deterior & inde in
murmurationis iniquitatẽ suc¬
cendit᷑ : unde debuit ab iniqͥtade
compesci: Per heli quoq deingra¬
to ac sese desperante dicitꝰ Et ñ
dixit ubi est deus qui fecit me.
qui dedit carmina in nocte : Car¬
men quippe est in noctẽ: lecitia
in tribulatione. Carmen in nocte
accipimus : quando in pressuris
p̃sentib de futuris gaudiis con¬
solamur Carmen nob in nocte
ostendebat apostolus: cum dicebat
Spe gaudentes : in tribulatione
pacientes. Carmen in nocte se đđ
habere indicat dicens: Tumichi¬
es refugium a p̃ssura que circũ¬
dedit me: ẽxultatiomea redime
me a circumdantib me Quia
enim circumdari se pressuris
narra. & tamen dm̃sibi ẽẽ exul-¬
tionem nominat: ꝓculdubio
carmen in nocte cantat Qui gͥ
pene semꝑ in bono carmen po-¬
nere scriptura sacra confueuit

Expanded text:
mens quando per increpationem mens quando per increpationem corripitur, aut praedicationis dulcedinem bona suadetur, de correptione fit deterior; et inde in murmurationis iniquitate succenditur, unde debuit ab iniquitate compesci. Per Heliu quoque de ingrato ac sese desperante dicitur: Et non dixit, Ubi est qui fecit me, qui dedit carmina in nocte? . Carmen quippe in nocte est laetitia in tribulatione. Carmen in nocte accipimus, quando in pressuris praesentibus de futuris gaudiis consolamur. Carmen nobis in nocte ostendebat apostolus cum dicebat: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Carmen in nocte se David habere indicat, dicens: Tu es mihi refugium a pressura quae circumdedit me; exsultatio mea, redime me a circumdantibus me . Qui enim circumdari se pressuris narrat, et tamen Deum sibi esse exsultationem nominat, procul dubio carmen in nocte cantat. Quia igitur pene semper in bono carmen ponere Scriptura sacra consuevit,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde scriptum est. Montes
excelsi ceriuis : petra refugiũm
erinatuis: Habeant enim mon¬
tes intelli gentie : qui iam con¬
templationis saltus dare noue-¬
runt: sed petra sit refugiũ eri¬
natiis : quia nos paruuli & pec¬
catorum nrorum spinis cooꝑti
& si intelligere alta non possumꝰ
crucifixum. Ac si diceret: uia
uos capere diuinitatis eiꝰ miste¬
ria non posse pensaui. sola uob̃
humanitatis eius infirma. locu
quando uero in malo dicidubi¬
um non est : quia letum carmen
& lugubre carmendicere possu¬
mus Ded nos scripturȩ sacrȩ
usum sequentes que pene semꝑ
carmen ponere in ꝓsperis solet :
hoc in loco ꝓ bona parte dictum
carmen accipimus: Nam cum
omp̃s dñs populum suum de ma¬
ri rubro liberasset : scriptum est.
Tunc moyses & filii isrł cecinit
carmen dño Et cumn dauid
uictoriam de hostibus fecissec.
qui cantat carmina corde pes-¬
simo. Acetum quippe si mitta¬
tur mitroferuescit suitrum
ꝓtinus & ebullit : Et peruersa

Expanded text:
Unde scriptum est: Montes Unde scriptum est: Montes excelsi cervis, petra refugium herinaciis . Habeant enim montes intelligentiae, qui jam contemplationis saltus dare noverunt. Sed petra sit refugium herinaciis, quia nos parvuli, et peccatorum nostrorum spinis cooperti, etsi intelligere alta non possumuscrucifixum . Ac si diceret: Quia vos capere divinitatis ejus mysteria non posse pensavi, sola vobis humanitatis ejus infirma locutuquando vero in malo dici dubium non est, quia et laetum carmen, et lugubre carmen dicere possumus. Sed nos Scripturae sacrae usum sequentes, quae pene semper carmen ponere in prosperis solet, hoc in loco pro bona parte dictum carmen accipimus. Nam cum omnipotens Deus populum suum de mari Rubro liberasset, scriptum est: Tunc Moyses et filii Israel cecinerunt carmen Domino . Et cum David victoriam de hostibus fecisset, qui cantat carmina cordi pessimo . Acetum quippe si mittatur in nitro, fervescit nitrum protinus et ebullit. Et perversa
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ suꝑ celos sunt laudent no¬
mendñi Huius ergo cęli supe-¬
riorach̃s inaquis tegit: qui alta
sacri eloquii. id est ea quȩ de
natura diuinitatis uel de eter¬
nis gaudiis narrat nob adhuc
nescientib solis angłis insecreto
sunt cognita. Celum ergo hoc
& toram nob extenditur: &
tamen inaquis superiora eiꝰ tegũ-¬
tur: quia & quedam sacrielo¬
quii iam nob ꝑ aperctionem sp̃s
patent. & quedam que solis an¬
głis possunt eẽ manifesta nobis
adhuc seruantur occulta: De quib
tamen occultis iam partem ꝑ
sp̃ualem intellectum sentinus
iam scĩ sp̃s pignus accipimus .
quia & hec & plene nec dum cog¬
nouumus. & tamen medullitus
amamus : & inmultis sp̃ualib
sensib quos iam cognouimuis
ueritatis pabulo pascimur: Dicit
ergo qui erat scriptus intꝰ & foris:
quia insacro eloquio & dictis oc¬
cultiorib atq sublimiorib saci¬
antur fortes. & p̃ceptis apertio¬
rib nos paruuli nutrimur.

Expanded text:
quae super coelos sunt laudent noquae super coelos sunt laudent nomen Domini . Hujus coeli superiora Dominus in aquis tegit, quia alta sacri eloquii, id est ea quae de natura divinitatis vel de aeternis gaudiis narrat, nobis adhuc nescientibus, solis angelis in secreto sunt cognita. Coelum ergo hoc et coram nobis extenditur, et tamen in aquis superiora ejus conteguntur, quia et quaedam sacri eloquii jam nobis per apertionem spiritus patent, et quaedam quae solis angelis possunt esse manifesta nobis adhuc servantur occulta. De quibus tamen occultis jam partem per spiritalem intelligentiam sentimus, jam sancti Spiritus pignus accepimus, quia haec et plene necdum cognovimus, et tamen medullitus amamus, et in multis spiritalibus sensibus, quos jam cognovimus, veritatis pabulo pascimur. 31. Dicat ergo: Qui erat scriptus intus et foris, quia in sacro eloquio et dictis occultioribus atque sublimioribus satiantur fortes, et praeceptis apertioribus nos parvuli nutrimur.
Abbreviated transcription (Latin):
firmantib congruentem: Intꝰ
quia inuisibilia ꝓmittit. foris
quia uisibilia p̃ceptorũ suorũ
rectitudine disponit. Intꝰ quia
celestia pollicet᷑. foris aut̃ quia
terrena contemptibilia qͣlit̃
sunt uel inusu habenda uel ex
desiderio fugienda p̃cipit: Alia
namq de decretis cȩlestib loqͥ᷑:
alia uero de exteriorib actionib
uibet Ea quidem que foris p̃ci¬
pit patent̾: sed illa quȩ deint̾¬
nis narrat plene apphendi
nequeunt: Vnde scriptum est
Extendens celum sicut pellem
qui tegit aquis superiora eius
Iuid enun celi nomine nisi sacra
scriptura signat᷑. de qua nobis
& sol sapientie. & luna scientia
& exantiquis patrib stelle exẽ-¬
plorum atq uirtutum lucent
Quod celum sicut pellis exten¬
ditur : quia ꝑ scriptores suos
carnis lingua formatum ante
oculos nostros ꝑ uerba doctorũ
exponendo displicat᷑: Iui uero
aquarum nomine nisi sc̃issimi
angelorum signantur chori:
De quib scriitum est Et aque

Expanded text:
firmantibus congruentem. Intus, firmantibus congruentem. Intus, quia invisibilia promittit; foris, quia visibilia praeceptorum suorum rectitudine disponit. Intus, quia coelestia pollicetur, foris autem quia terrena contemptibilia qualiter sint, vel in usu habenda, vel ex desiderio fugienda, praecipit. Alia namque de secretis coelestibus loquitur, alia vero in exterioribus actionibus jubet. Et ea quidem quae foris praecipit patent, sed illa quae de internis narrat plene apprehendi nequeunt. Unde scriptum est: Extendens coelum sicut pellem, qui tegis in aquis superiora ejus . Quid enim coeli nomine nisi sacra Scriptura signatur? De qua nobis et sol sapientiae, et luna scientiae, et ex antiquis Patribus stellae exemplorum atque virtutum lucent. Quod sicut pellis extenditur, quia, per scriptores suos carnis lingua formatum, ante oculos nostros per verba doctorum exponendo displicatur. Quid vero aquarum nomine, nisi sanctissimi angelorum signantur chori? De quibus scriptum est: Et aquae
Abbreviated transcription (Latin):
herba & fruccum fecisset: tunc
librum quem inuolutũ osten¬
derat expandit: cum hoc qđ
ꝑenigmata loquebatur expo¬
suit dicens: Qui seminat bonũ
semen est filius hominis. Ager
autem est mundus: Bonum uero
semen: hii sunt filii regni. Tira¬
nia autem: filii sunt nequam.
Inimicus autem qui seminauit
eam est ctiabolus. Messis uero ẽ.¬
consummatio seculi. Messores aũt
angłi sunt. Sicut ergo colligunt᷑
zitania & inigne comburuntꝰ.
sicerit in consum matione seculi
Inuolutus itaq liber expandit᷑.
quando hoc quod obscure ꝓla-¬
tum fuerat ꝑlatitudinem intel¬
lectus apperitur. Hunc in uolu¬
tum librum ueritas expandit
quando indiscipulis egit quod
scriptum est. Tunc apperuit iłł
sensum. ut intelligerent scriptu¬
ras. De quo adhũc libro subdit᷑.
Qui erat scriptus intus & foris:
Liber eni sacri eloquii intus scri-¬
ptus est ꝑ allegoriam: foris per
historiam Intus ꝑspũialem in¬
tellectum: foris autem ꝑsensũ
litterȩ simplicem: Sdbuc in¬

Expanded text:
ecisset, tunc librum quem involutum ostenderat, expandit, cum hoc quod per aenigmata loquebatur, exposuit, dicens: « Qui seminat bonum semen, est filius hominis. Ager autem est mundus. Bonum autem semen, hi sunt filii regni, zizania autem filii sInimicus autem qui seminavit ea: est diabolus. Messis vero consummatio seculi est. Messores autem Angeli sunt. Sicut ergo colliguntur zizania: et igne comburuntur: sic erit in consummatione saeculi . Involutus itaque liber expanditur, quando hoc quod obscure prolatum fuerat, per latitudinem intellectus aperitur. Hunc involutum librum Veritas expandit quando in discipulis egit quod scriptum est: Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . 30. De quo adhuc libro subditur: Qui erat scriptus intus et foris. Liber enim sacri eloquii intus scriptus est per allegoriam, foris per historiam. Intus per spiritalem intellectum, foris autem per sensum litterae simplicem, adhuc in
Abbreviated transcription (Latin):
est: Quod ioħes non erat : qui in¬
flexibilem mentis uerticem int̃
laudes homine̾m & derogationes
tenebat Ded magna inqͥsitione
res indiget: cum recti operis
uiam tenemus utrum semꝑ
despicere derogantium uerba
debeamus : ancerte aliquando
compescere De qua re sciendũ
est : quia linguas detrahentium
sicut nr̃o studio non debemus
excitare ne ipsi pereant : itaꝑ
suam malitiam excitatas debemꝰ
equanimiter tolerare. ut nobis
meritum crescat: Aliquando
autem etiam compescere: ne dũ
de nob mala disseminant. eorũ
qui audire nos ad bona poterans
corda innocentium corrumpant
Hinc est & enun quod ioħes obe¬
creatoris sui linguam redarguit
dicens His qui amat p̾rimatũ
gerere in eis diotrepes ñ recipit
nos: ꝓpt̃ hoc si uenero cominoneã

Expanded text:
est. Quod Joannes non erat, quia inest. Quod Joannes non erat, quia inflexibilem mentis verticem inter laudes hominum et derogationes tenebat. 17. Sed magna inquisitione res indiget, cum recti operis viam tenemus, utrum semper despicere derogantium verba debeamus, an certe aliquando compescere. De qua re sciendum est quia linguas detrahentium sicut nostro studio non debemus excitare ne ipsi pereant, ita per suam malitiam excitatas debemus aequanimiter tolerare, ut nobis meritum crescat; aliquando autem etiam compescere, ne, dum de nobis mala disseminant, eorum qui audire nos ad bona poterant corda innocentium corrumpant. Hinc est enim quod Joannes obtrectatoris sui linguam redarguit, dicens: Is qui amat primatum gerere in eis Diotrepes non recipit nos; propter hoc si venero, commo
Abbreviated transcription (Latin):
Hmc ysaias ait: Popule meus
qui beatificant te. ipsite decipi¬
unt & uiam gressuum tuorum
dissipant Qui uidelicet popuilꝰ
ne uerba suȩ laudis attender&
& in culpis altius perir&: statim
eidicitur. quem aspiciat cuius
udicium ꝑtimescat. cũ subdit᷑
Stat ad iidicium dñs : stat ad
uidicandos popłos: Ac si aperte
diceretur Iudicia humana cur
sequeris. qui stare suꝑ te cȩlestem
iudicem scis . Hinc est qđ ioħem
baptistam ueritas eẽ arundinẽ
uento agitatam negat: dicens
Quid existis uidere indefertum
arundinem uento agitatam :
Quod quia negando dixerit ñ
affirmando : subiecta uerba tes¬
tantur. Ait enim: sed quid existis
uidere in desertum : hominem
mollib uestitum: Ecce qͥ mollib
uestiuntur: indomib regum
sunt Arundo autem uento
agitata modo flatib erigitur
modo flatibus inclinatũr. Omĩs
autem infirmus animꝰ qui uel
derogatione deicitur uł laudib
exaltatur: arundouento. agitata

Expanded text:
Hinc Isaias ait: Popule meus, Hinc Isaias ait: Popule meus, qui beatificant te, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant . Qui videlicet populus ne verba suae laudis attenderet, et in culpis altius periret, statim dicitur quem aspiciat, cujus judicium pertimescat, cum subditur: Stat ad judicandum Dominus, stat ad judicandos populos . Ac si aperte diceretur: Judicia humana cur sequeris, qui stare super te coelestem judicem scis. 16. Hinc est quod Joannem Baptistam Veritas esse arundinem vento agitatam negat, dicens: Quid existis videre in desertum? Arundinem vento agitatam? Quod quia negando dixerit, non affirmando, subjuncta verba testantur. Ait enim: Sed quid existis videre in deserto? Hominem mollibus 1256 vestitum? Ecce qui mollibus vestiuntur in domibus regum sunt. Arundo autem vento agitata modo flatibus erigitur, modo flatibus inclinatur. Omnis autem infirmus animus, qui vel derogatione dejicitur, vel laudibus exaltatur, arundo vento agitata
Abbreviated transcription (Latin):
nec sibimet ipsi de se ipso credi¬
dit causam reddit: cum sub-¬
uinxit. Qui autem iudicat me
dominus est. Ac si aperte dicat
Nec meode me iudicio creden¬
dum existimo: quia ille me
iudicat cuius ego iudicium ñ
comp̃hendo: Hinc beatus iob
cum ꝑ amicorum derogantiũ
linguas. int̃ dolores uulnerũ
pateretur iacula uerborum :
cogitatione ꝓtinus ad consci¬
entiam recucurit atq ibi men¬
tem solidam haberet aspęxit
dicens Ecce enim in cęlo testis
meus : & conscius meus in excel¬
amici mei : ad dm̃ stillat oculꝰ
meus In omni enim qđ de nob̃
dicitur : semꝑ taciti recurrere
admentem debemus. ĩnteriorẽ
testem & iudicem querere. Suid¬
& enim ꝓdest si omnes laudeNT
cum conscientia accuset: aut
quid poterit obesse si omnes nob̾
derogent: & sola nos conscientia
defendat. Heatus ergo iob int̃
linguas derogantium inflexa
mente ꝑsistens : quia in terra
se impugnari falsis sermonib
uidit: in cęlo testem quesiuit.

Expanded text:
nec sibimetipsi de seipso credinec sibimetipsi de seipso credidit, causam reddidit cum subjungit: Qui autem judicat me Dominus est . Ac si aperte dicat: Nec meo de me judicio credendum existimo, quia ille me judicat, cujus ego judicium non comprehendo. Hinc beatus Job cum per amicorum derogantium linguas inter dolores vulnerum pateretur jacula verborum, cogitatione protinus ad conscientiam recurrit, atque ubi mentem solidam haberet, aspexit dicens: Emeus, et conscius meus in excelamici mei, ad Deum stillat oculus meus . 15. In omne enim quod de nobis dicitur, semper taciti recurrere ad mentem debemus, interiorem testem et judicem quaerere. Quid enim prodest si omnes laudent cum conscientia accuset? Aut quid poterit obesse si omnes nobis derogent, et conscientia sola nos defendat? Beatus ergo Job inter linguas derogantium inflexa mente persistens, quia in terra se impugnari falsis sermonibus vidit, in coelo testem quaesivit.
Abbreviated transcription (Latin):
illos & suꝑ inimicos tuos tabesce-¬
bam : ꝑfecto odio oderam illos.
inimici facti sunt michi Ac si
aꝑte dicat: Pensa quantum te
diligo : qui tuorum hostium
excitare contrame inimicitias
non ꝑtimesco. Hinc iterum dic̃:¬
sum iustitiam: Ponum ualde ẽ
quod iustas tribuit : quando
male agentib libera uoce contͣ¬
dicit. Sed ꝑuersi mala bonis
retribuunt: cum iustis derogarT
quia contra eos iustitiȩ defensi-¬
onem seruant: Non enim iusti
humana uidicia : sed et̃ni uidi-¬
cis examen aspiciunt: atq idõ
derogantium uerba contẽpnut .
Hinc &e enim de rogantib chorin¬
tiis: paulus dicebat. Michi aut̃
ꝓminimo est: ut a uob̃ uidicer
aut ab humano die Qui nec
incorde suo unde se rep̃hendere
potuisset inueniens: adiungit
Sed neq me ipsum iudico Ui-¬
dens autem quia ei ad ꝑfectionẽ
sanctitatis. nec suum iudiciũ
sufficeret subdidit: Sed non in
hoc iustificatus sum. Cur uero

Expanded text:
illos, et super inimicos tuos tabesceillos, et super inimicos tuos tabescebam ? Perfecto odio oderainimici facti sunt mihi . » Ac si aperte dicat: Pensa quantum te diligo, qui tuorum hostium excitare contra me inimicitias non pertimesco. Justi itaque sicsum justitiam . Bonum valde est quod justus tribuit, quando male agentibus libera voce contradicit. Sed perversi mala pro bonis retribuunt cum justis derogant, quia contra eos justitiae defensionem servant. Non enim justi humana judicia, sed aeterni judicis examen aspiciunt, atque ideo derogantium verba contemnunt. Hinc etenim derogantibus Corinthiis Paulus dicebat: Mihi autem pro minimo est ut a vobis judicer, aut ab humano die . Qui nec in corde suo unde se reprehendere potuisset inveniens, adjungit: Sed neque meipsum judico. Videns autem quia ei ad perfectionem sanctitatis nec suum judicium sufficeret, subdidit: Sed non in hoc justificatus sum. Cur vero
Abbreviated transcription (Latin):
subuersores sunt insuis sermo¬
nib derogantes timendi non
sunt. quia stultum ualde est si
illis placere quarimꝰ quos non
placere scimus. Debent autem
haberi in metu & reuerentia
iudicia iustorum : quia mẽbra
omnipotentis dĩ sunt. & hoc
ipsi in terra rep̃hendunt quod
dominus redarguit in cȩlo: Nã
ꝑuersorum derogatio uitȩ nre
apꝓbatio est: quia iam ostendit᷑
nos aliquid iustitiȩ habere: si
illis displicere incipimus: qui
non placent dõ Nemo & enim
potest in una eademq re omp̃ti
dño atq eius hostibus gratus
existere: Nam deo se amicumse
denegat : qui eius placet imico.
& inimicis ueritatis aduersabit᷑
qui eidem ueritati. in mente
subiugatur Vnde sancti uiri
in uocis libere increpatione suc-¬
censi. eos ad sua odia excitare ñ
metuunt : quos dm̃ non dilige¬
re cognoscunt: Quod ꝓpheta ar¬
denter exhibens creatori omĩũ
quasi immunere obtulit: dicens
Nonne qui te oderant deus oderã

Expanded text:
subversores sunt, in suis sermosubversores sunt, in suis sermonibus derogantes, timendi non sunt, quia stultum valde est si illis placere quaerimus quos non placere Domino scimus. Debent autem haberi in metu et reverentia judicia justorum, quia membra omnipotentis Dei sunt, et hoc ipsi in terra reprehendunt, quod Dominus redarguit e coelo. Nam perversorum derogatio vitae nostrae approbatio est, quia jam ostenditur nos aliquid justitiae habere, si illis displicere in ipimus qui non placent Deo. Nemo etenim potest in una eademque re omnipotenti Domino atque ejus hostibus gratus existere. Nam Deo se amicum denegat, qui ejus placet inimico. Et inimicis veritatis adversabitur, 1255 qui eidem veritati in mente subjugatur. Unde sancti viri in vocis liberae increpatione succensi, eos ad sua odia excitare non metuunt, quos Deum non diligere cognoscunt. Quod Propheta ardenter exhibens, creatori omnium quasi in munere obtulit, dicens: Nonne qui oderunt te, Deus, oderam
Abbreviated transcription (Latin):
ltat. atq apud se tacitus ipsum
timorem quo constringit᷑ hu¬
militatem nominat: sed eum
cum nichil uult dicere tacendo
in cogitatione diuidicat: fitq
ut unde se humilem existimat:
inde grauius sit suꝑbris Discer¬
nenda ergo semꝑ sunt libertas
& suꝑbia: humilitas & timor:
ne aut timor humilitatem. aut
se suꝑbia libertatem fingat :
He techiel itaq quia non solum
populo sed etiam seniorib loqui
mittebatur : ne incautum timo¬
rem humilitatem crederet ut
timere non debeat ammonetꝰ
cum dicitur. Ne timeas eos. Ac
ne forte de rogationis eorum uer¬
ba ꝑtimescat adiungitur: Neq
sermones eorum metuas Cur
autem linguas derogantium. ti¬
mere non debeat etiam cauisasub¬
iungitur : cum ꝓtinus subinfert᷑
Om̃ increduli & subuersores suts
tecum: & cum scorpionib habi¬
tas. Timendi enim ee̾nt hi quib:
loqui mittebatur: sim fide et
opere dõ omnipotenti placuis¬
sent. Iuia autem increduli et

Expanded text:
ltat, atque apud se tacitus ipsum ltat, atque apud se tacitus ipsum timorem quo constringitur humilitatem nominat. Sed eum cui nil vult dicere, tacendo in cogitatione dijudicat; fitque ut unde se humilem existimat, inde gravius sit superbus. Discernenda ergo semper sunt libertas et superbia, humilitas etne aut timor humilitatem, aut se superbia libertatem fingat. Ezechiel itaque quia non solum populo, sed etiam senioribus loqui mittebatur, ne incautum timorem humilitatem crederet, ut timere non debeat commonetur, dum dicitur: « Ne timeas eos. » Ac ne forte derogationis eorum verba pertimescat, adjungitur: « Neque sermones eorum metuas. » Cur autem linguas derogantium timere non debeat, etiam causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Quoniam increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas. Timendi enim essent hi quibus loqui mittebatur, si in fide et opere Deo omnipotenti placuissent. Quia autem increduli et
Abbreviated transcription (Latin):
debet Ded sepe in hominib ipse
loquendi ordo confunditur: sic̃
& longe superius diximus: Nam
aliquando quis ꝑ tumorem elati¬
onis loquitur. & lo qui se ꝑ aucto¬
ritatem libertatis existimat: &
aliquando alius ꝑstaltum timo¬
rem tacet: & tacere se ꝑ humitatẽ
putat Ille locum sur: regoninis
attendens non mentit᷑ sensum
tumoris: iste locum suȩ̨ subiecti¬
onis considerans. timet dicere
bona que sentit: & ignorat qͣntũ
caritati creus efficitur tacendo
Dic uero sub auctoritate suꝑbia
& humanus timor sub humilita¬
te se palliat : & ut sepe nec ille
ualeat considerare quid dõ nec
iste quid debeat ꝓximo: Nam
ille eos qui sibi subiecti sunt con¬
spicit: & ei cui omnia subiacent
non intendit. In elatione attoli¬
ditur: & de elatione sua uelut
de auctoritate gloriatur. Iste gͦ
nonnumquã dum timet ne
maioris gram amittat atq ꝑ
hoc aliquid temporalis dãni
sustineat. recta que intelligit occu¬

Expanded text:
debet. Sed saepe in hominibus ipse debet. Sed saepe in hominibus ipse loquendi ordo confunditur, sicut et longe superius diximus. Nam aliquando quis per tumorem elationis loquitur, et loqui se per auctoritatem libertatis existimat; et aliquando alius per stultum timorem tacet, et tacere se per humilitatem putat. Ille locum sui regiminis attendens, non metitur sensum tumoris; iste, locum suae subjectionis considerans, timet dicere bona quae sentit, et ignorat quantum charitati reus efficitur tacendo. 13. Sic vero sub auctoritate superbia, et humanus timor sub humilitate se palliat, ut saepe nec ille valeat considerare quid Deo, nec iste quid debeat proximo. Nam ille dum eos qui sibi subjecti sunt conspicit, et ei cui omnes subjacent non intendit, in elatione attollitur, et de elatione sua velut de auctoritate gloriatur. Iste vero nonnunquam dum timet ne majoris gratiam amittat, atque per hoc aliquid temporalis damni sustineat, recta quae intelligit occu
Abbreviated transcription (Latin):
alia iniqua faciunt. & adhuc
alia minantur: ꝓpt̃ illa que
faciunt dicitur: ne timeas eos
& propt̃ hoc qđ minant᷑ ad iun¬
gitur. neque sermones eorum
metuas Uel certe quia reprobi
& mala bonis ingerunt: & eorũ
semꝑ actibus derogant Aꝓpheta
missus ammonetur̃ ne eorum uel
crudelitatem metuat uel u̾ba
pertimescat. In hoc itaq quod
dicitur ne timeas: ꝓphetȩ dat᷑
auctoritas p̃dicationis: Et quia
omnes qui in dõ uiuimus orga¬
na ueritatis sumus : ut sepe per
dicat recta libere: & is qui subest
inferre bona humilit̃ ñ recuset 
Bonum enim quod maiori a mi¬
nore dicit᷑. tunc uero bonum est
si humiliter dicat᷑. Nam si recti¬
tudo senciendi humalitatem
loquendi ꝑdiderit: radicem sensꝰ¬
in ramo linguȩ uiciauit: Quod
uidelicet uicium iam ñ ex ramo
sed ex radice est: quia nisi corm-¬
tumesceret : lingua minime suꝑ-¬
biret: In eẽ ergo ad loquendum
priori humilis auctoritas. in eẽ
autem minori libera humilitas

Expanded text:
alia iniqua faciunt, et adhuc alia iniqua faciunt, et adhuc alia minantur, propter illa quae faciunt dicitur: Ne timeas eos; et propter hoc quod minatur, adjungitur: Neque sermones eorum metuas. Vel certe quia reprobi et mala bonis ingerunt, et eorum semper actibus derogant, propheta missus admonetur, ne eorum vel crudelipertimescat. In hoc itaque quod dicitur, ne timeas, prophetae datur auctoritas praedicationis. Et quia omnes qui in Deo vivimus organa veritatis sumus, ut saepe per dicat recta libere, et is qui subest, inferre bona humiliter non rccuset. Bonum enim quod majori a minore dicitur, tunc vere bonum est, si humiliter dicatur. Nam si rectitudo sentiendi humilitatem loquendi perdiderit, radicem sensin ramo linguae vitiavit. Quod videlicet vitium jam non ex ramo, sed ex radice est, quia nisi cor intumesceret, lingua minime superbiret. Inesse ergo ad loquendum priori humilis auctoritas, inesse autem minori libera humilitas
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ utiq iam non in habitat᷑.
Sed domus quia in ea deus ꝑfidẽ
habitare: ceperat. Exasperans
uero est. quia ab ea prauis mo¬
rib repulsus exit ut uacua
remaneat quam prius cȩlestis
in habitator replebat Unde etiã
sicut ueritatis uoce cognouimꝰ
nequissimus sp̃s cum septem ali¬
is rediens domum scopis mun¬
datam inuenit : quia mentem
a uirtutib alienam replet:
Sequitur: Et scient quia ꝓpħa
fuerit in medio eorum Malis
scrre bonos aut aduitorium
salutis ꝓficere : aut ad testimo¬
nium dampnationis solet. Sciant
ergo quia in medio eorum ꝓpħa
fuerit: ut audita p̃dicatione
aut adiuuentur ut surgant:
aut sic dampnentur ut excu¬
satione careant Dequit᷑. Tu
esgo fili hominis ne timeas eos
neq sermones eorum mecuas.
qm̃ increduli & subuersores suis
tecum : & cum scorpionib habi¬
tas : Patet ad quam ꝑuersos in
p̃dicationem mittitur. qui ne
tueat ammonetꝰ. Et quia
praui quiq bona sibi loquenti

Expanded text:
quae utique jam non inhabitabitur, quae utique jam non inhabitabitur, sed domus, quia in ea Deus per fidem habitare coeperat. Exasperans vero est, quia ab ea pravis moribus pulsus exiit, ut vacua remaneat, quam prius coelestis inhabitator replebat. Unde etiam sicut Veritatis voce cognovimus, nequissimus spiritus cum septem aliis rediens, domum scopis mundatam invenit, quia mentem a virtutibus alienam replet. Sequitur: « Et scient quia propheta fuerit in medio eorum. » Malis scire bonos aut ad adjutorium salutis proficere, aut ad testimonium damnationis solet. Scient ergo, quia in medio eorum propheta fuerit, ut audita praedicatione, aut adjuventur, ut surgant, aut sic damnentur, ut excusatione careant. « Tu ergo, fili hominis, ne timeas eos, neque sermones eorum metuas, quoniam increduli, et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas. 12. Patet ad quam perversos in praedicationem mittitur, qui ne timeat admonetur. Et quia pravi quique bona sibi loquentibus
Abbreviated transcription (Latin):
mus. urbes. erutas. euersa castra
deptpulatos agros suffossas eccłas
uidemus : & tamen adhuc pa-¬
rentes nrõs. ad miqͥtates seqͥmur
ab eorum elatione quã uidimꝰ
non mutamur. Et illi quidẽ
int̃ gaudia: nos uero quod est
grauius inter flagella peccamus
Sed ecce omnipotens deus iniqui¬
tates uidicans. iam priores nr̃õs
abstulit : iam ad uidicium uoc¬
cauit Nos adhuc ad peniten¬
tiam expectat : nos ad reuer¬
tendum sustinet. Et quim ilł
iam uidicium exercuit nob̾ sue
pacientiȩ longanimitatẽ p̃ro¬
gat : ne cum nr̃is nospͥorib
ꝑdat: dicens Si forteuł ipsi
audiant & si forte quiescant :
quia domus ex asperans est. Onũs
anima etiam post acceptam
fidem in ꝑuersitate aut ꝑma¬
nẽs. aut reuertens domus exas¬
perans uocatur : quia eum quẽ
ꝑ fidem susceperat. repellit a se
prauis morib habitatorẽ dm̃
Nam domus in habitat᷑ a dño
Si ergo domus quare exasperans.
Si uero exasperans quare domus

Expanded text:
mus, urbes erutas, eversa castra, mus, urbes erutas, eversa castra, depopulatos agros, suffossas Ecclesias vidimus. Et tamen adhuc parentes nostros ad iniquitates sequimur, ab eorum elatione, quam vidimus, non mutamur. Et illi quidem inter gaudia, nos vero, quod est gravius, et inter flagella peccamus. Sed ecce omnipotens Deus iniquitates judicans, jam priores nostros abstulit, jam ad judicium vocavit, nos adhuc ad poenitentiam exspectat, nos ad revertendum sustinet, et qui in illis jam judicium exercuit, nobis suae patientiae longanimitatem prorogat, nec cum nostris prioribus perdat, dicens: « Si forte vel ipsi audiant, et si forte quiescant, quia domus exasperans est. » Omnis anima etiam post acceptam fidem in perversitate sua aut permanens aut revertens domus exasperans vocatur. Quia eum quem per fidem susceperat, repellit a se pravis moribus habitatorem Deum. Nam domus inhabitabitur a domino. Si ergo domus, quare exasperans, si vero exasperans, quare domus,
Abbreviated transcription (Latin):
potest: quia trepidabunt. & tam̃
dicuntur ȩlecti quia non caduñs
Dubitatio itaq sermonis ad nõ
melectis exprimit trepidatio
mentis : quos tamen electos
nominat : quia cernit qđ in fide
& bono opere ꝑsistunt. Unde hic
quoq dicitur Si forte audiant
&si forte quiescant. ꝑhoc enim
quod dicitur si forte: quia ex
magna multitudine pauci au¬
dituri sunt demonstrat᷑: Per
dubitationem ergo sermonũ lĩ
quid signaficatur aliud: nisi
paucitas auditorum. Hotandũ¬
uero quod postquam mala paren¬
tam defunctorum dixerat. mit¬
tens ꝓphecam ad filios dicat
si forte uł ipsi audiant & si forte
quiescant. Quid est dicere uel
ipsi : nisi quia eorum patres
qui inculpa defueti sunt audi¬
re noluerunt: Pensemus rogo
quȩ uirtus sit in hoc dominici
sermonis defectu ut dicat si for-¬
te uel ipsi audiant: hoc nobis
aperte dicitur. qui afflicti obse¬
ssi. conclusi omma quȩ in hoc
mundo habuimus bona ꝑdidi¬

Expanded text:
potest, quia trepidabunt. Et tamen potest, quia trepidabunt. Et tamen dicuntur electi, quia non cadunt. Dubitatio quippe sermonis a Domino in electis exprimit trepidationem mentis. Quos et electos nominat, quia cernit quod in fide et bono opere persistunt. CAP. Cquoque dicitur: « Si forte audiant, et si forte quiescant. » Per hoc enim quod dicitur, « Si forte, quia ex magna multitudine pauci audituri sunt, demonstratur. Per dubitationem ergo sermonum Dei, quid significatur aliud nisi paucitas auditorum? Pensemvero quod postquam mala parentum defunctorum dixerat, mittens prophetam ad filios dicat: Si forte vel ipsi audiant, et si forte quiescant. Quid est dicere Vel ipsi, nisi quia eorum patres qui in culpa defuncti sunt audire noluerunt? Pensemus, rogo, quae virtus sit in hoc dominici sermonis defectu, ut dicat: Si forte vel ipsi audiant. Nobis hoc nobis aperte dicitur, qui afflicti, obsessi, conclusi, omnia quae in hoc mundo habuimus bona