comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut baptista scĩficat. s ut deuotꝰ minist᷑
cȩlestib obtemꝑat imꝑatis. Nec enĩ pote¬
rat. nec obȩdire seruus dño: preco iudiq:
regi miles: p̃cursor auctori. Atq ut hec
om̃nia diuinitate agi pleniꝰ ꝑfectiꝰq pro¬
pħa dinosceret: in specie colũbȩ sc̃s se sp̃c
uideri dedit: et in uoce sermonis pater
audiri. Ait enĩ. Hic ÷ filius ms̃ dilectꝰ:
in quo mͥ bñ cõplacui. Uidete et inten¬
dite fr̃s: qnͣtũ gr̃e de diuina dignatioe
mortalitas consequat᷑. Nam ut sacratis¬
sima redemptionis nr̃e mysteria con¬
firment᷑. et ut manifestiꝰ et̾na nob̃ tri¬
nitas reuelet᷑: baptizat᷑ filiꝰ in iordane. ⁊¬
sp̃c sanctificat sacram̃tum: pat̾ aꝑit ueri¬
tatẽ. Suꝑ.ẽ iam: ut t̾cia deuotionis hꝰ
caritati ur̃e causa clarescat. Hodie ni¬
chilominꝰ. ut ꝑhibet᷑ a patrib: dñs iħe
in chana galilee de aquis effecit uinũ.
Nichil a nob̃ ÷ fr̃s. in huiꝰmoĩ mirabilib

Expanded text:
us minister coelestibus obtemperat imperatis; nec enim poterat non obedire servus domino, praeco judici, regi miles, praecursor auctori. Atque ut haec omnia Divinitate agi plenius perfectiusque propheta dignosceret, in specie columbae sanctus se Spiritus videri dedit, et in voce sermonis Pater audiri: ait enim: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Videte et intendite, fratres, quantum gratiae de divina dignatione mortalitas consequatur: nam ut sacratissima redemptionis nostrae mysteria confirmentur et ut manifestius aeterna nobis Trinitas revelaretur, baptizatur Filius in Jordane. Spiritus sanctificat sacramentum, Pater aperit veritatem. Superest jam ut tertia devotionis hujus caritati vestrae causa clarescat. Hodie nihilominus, ut perhibetur a patribus, Dominus Jesus in Cana Galilaeae de aquis effecit vinum . Nihil a vobis est, fratres, in hujusmodi mirabilibus
Abbreviated transcription (Latin):
et dauid rex parit̾ et ꝓpħa cum multa
cecinerit: ante arcam testam̃ti saltasse
dicat᷑. Elatus enĩ gaudio in saltationẽ
ꝓrupit. Preuidebat᷑ enim in spũ per
mariani de germine suo. eccłam xp̃i tha¬
lamo sociendã: de quo ait. & ipse tanꝗͣ
sponsus ꝓcedens de thalamo suo. ultq
tauit: quia letior cunctis ꝑ hec gaudia
suos posteros conuigabat: & ad ꝓpria
uota omnes gr̾ solito dulcius inuitats.
nos quoq docuit quid ipsis facere de¬
beremus in nuptiis : cum ipse ante
nuptias tota exultatione letatus sit.

Expanded text:
idem David rex pariter et propheta, dum multa idem David rex pariter et propheta, dum multa cecinerit, ante arcam testamenti etiam saltasse dicatur . Elatus enim gaudio in saltationem prorupit. Praevidebat enim in spiritu Mariam de germine suo Christi thalamo sociandam. Unde ait: Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . tavit, quia laetior cunctis per haec gaudia suos posteros conjugabat, et ad propria vota solito dulcius invitans, nos quoque docuit quid ipsis facere deberemus in nuptiis, cum ipse ante nuptias tota exsultatione laetatus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ intrat in regnũ: necessario remanet in
inferno:
Recte aut̃ uino cõparat᷑ fidelis. Sicut
ex cunctarum creaturaꝵ suba omnis
res uetustate deꝑit. solum uinũ ꝓficit
uetustate: ita et ex omni genere hominũ.
cunctis antiquitate ꝑeuntib. solus. xp̃i¬
anus ꝓficit uetustate. Ꝙ sicut uinum
in dies singłos asꝑitatem suam deco¬
quens. saporis dulcedinẽ. odoris suaui.¬
tatem adquirit: ita et xp̃ianus succes¬
su temporis delictoꝵ suoꝵ asꝑitatem de¬
coq̃ns. sapientiam sibi diuinitatis. beni¬
uolentiam trinitatis assiunit. Ergo in
hac scã die baptizatus ẽ dñs. Uidete
quam bene ordinauerit: ut et in natali
suo sit natꝰ. et in epipħa renatꝰ. Ut nec
longe a se salutis humanȩ uota dista¬
rent.: et ęt̾nas saluatori uigit̾ gr̃as age¬
remꝰ. Tunc et uota nr̃a celebrata sunt.
qnͣdo xp̃o eccła copulata. ẽ: sicut ait
ioħs. Qui ht̃ sponsanr̃ sponsus. ẽ. d pter
has nuptias saltare nos comienit. Siꝗͥ

Expanded text:
n intrat regnum, necessario remanet in inferno. 3. Recte autem vino comparatur fidelis; sicut enim ex cunctarum creaturarum substantia omnis res vetustate deperit, solum vinum proficit vetustate; ita ex omni genere hominum cunctis antiquitate pereuntibus, solus christianus proficit vetustate. Et sicut vinum in dies singulos asperitatem suam decoquens, saporis dulcedinem, suavitatem odoris, acquirit; ita et christianus successu temporis delictorum suorum asperitatem decoquens, sapientiam sibi divinitatis, benevolentiam Trinitatis assumit. 4. Ergo in hac sancta die baptizatus est Dominus. Videte quam bene ordinaverit, ut et in natali suo natus sit, et in Epiphania renatus; ut nec longe a se salutis humanae vota distarent, et aeternas Salvatori jugiter gratias ageremus. 5. Tunc et vota nostra celebrata sunt, quando Christo Ecclesia copulata est, sicut ait Joannes: Qui habet sponsam, sponsus est . Propter has
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ: ubi ds̃ non assumpta specie descen¬
dit ad homines. s ꝓpria sub̃a descende
dignat᷑ ad filios. Ibi enim tanquam
incredulis fidem uult signis corpo¬
ralib ꝑsuadere. hic tanquã fidelib
grãm spiritali uirtute conferre. Pleni
quã uidere eum sic. ut requiras eũ
Hic ÷ ꝑfecta trinitas: ibi adhuc scrutan¬
da diuinitas. Plenior gͥ. ẽ. gr̃a. dm̃
ꝓpria ueritate cognoscere: quam in as¬
sumpta specie suspicari. faciamꝰ gͦ ipsi
ciamꝰ circa nos: qđ fieri cirea se ioħs¬
optauit. Qnͣtomagis peccatores nos
humiles et ignari. grãm hanc debemꝰ
ambire: uidere miscđiam saluatoris:
Hoc nobis sponte defert᷑: qđ ꝓpħa postu¬
lans non meret᷑ accipere. Quid aut̃ causȩ
acceꝑit: debemꝰ aduertere. Ait enĩ dñs illi
bat. Iustũ gͦ erat. ut ipse bapt̾iraret
dñm: Scilicet ut quemadmodum
tur. Ut uude successionẽ ducebat
originis. ex inde et traditionẽ consecrati

Expanded text:
est, ubi Deus, non assumpta specie, descenest, ubi Deus, non assumpta specie, descendit ad homines, sed propria substantia descendere dignatur ad filios. Ibi enim tanquam incredulis fidem vult signis corporalibus persuadere, hic tanquam fidelibus gratiam spirituali virtute conferre. Plenio Deus, quam videre eum sic ut requiras eum. Hic est perfecta Trinitas, ibi adhuc scrutanda Divinitas. Plenior igitur est gratia Deum propria virtute cognoscere, quam in assumpta specie suspicari. Faciamus ergo ipsi ciamus circa nos quod fieri circa se pivit, quanto magis peccatores nos, humiles et ignari, gratiam hanc debemus ambire. Videre misericordiam Salvatoris: hoc nobis sponte defertur, quod propheta postulans non meretur accipere. Quid autem causae acceperit, debemus animadvertere. Ait enim illi Dominus bat. Justum ergo erat, ut ipse baptizaret Dominum; scilicet ut quemadmodum tur; ut unde successionem ducebat originis, exinde et traditionem consecratio
Abbreviated transcription (Latin):
n illo iusticia semiplena: in isto tri¬
uitas. ẽ ꝑfecta. Ad illud sẽs uenit:. sc̃s
egressus.ẽ. Ad istud peccator uenit. &
sẽs abscedit. In illo bñdictio confertur
mysteriis: in isto ꝑ mysteruim delicta
gite quo saluator. S ut eodẽ fonte mer¬
gam᷑: non nob petenda orientalis. ẽ re
tis fiuenta scĩficat. Unde & si nomen
forte fiuuo aliud sit de seło inest tam̃
illi mysterium de iordane. Deniq hisdẽ
sacram̃tis res agit᷑. quib et tunc gesta
.ẽ: nisi qd̾ gr̃a pleniore. Tc̃ enim trinitatẽ
carnalib ocłis uidimꝰ: modo eandẽ. fidei
ocłis contẽplam᷑. Tc̃ xp̃m uix humanus
uultꝰ asperit: nc̃ eundẽ mens humana cõ¬
plectit᷑. Tunc sp̃s sẽs uelut colũbe specie.
hominẽ circũfudit: modo se in interiora
hominis ipsa uirtute diuinitatis infun-¬
dit. Tc̃ pat̾ ad dñm ꝓpt̾ filium longo au¬
ditu uocis aduenit: mͦ aũt descendit ad
nos parit̾ ipse cum filio. Plenior gͦ gr̃a

Expanded text:
in illo justitia semiplena, in isto Triin illo justitia semiplena, in isto Trinitas est perfecta: ad illud sanctus venit, sanctus egreditur: ad illud peccator venit, et sanctus abscedit: in illo benedictio confertur mysteriis, in isto per mysterium delicta gite, quo Salvator: sed ut eodem fonte mergamur, non nobis orientalis petenda est regtis fluenta sanctificat. Unde et si forte nomen fluvio aliud sit e saeculo, inest tamen illi mysterium e Jordane. 3. Denique iisdem sacramentis res agitur, quibus et tunc gesta est, nisi quod gratia pleniore; tunc enim Trinitatem carnalibus oculis vidimus, modo eamdem Tritum vix humanus vultus aspexit, nunc eumdem mens humana complectitur. Tunc Spiritus sanctus velut columbae specie hominem circumfudit, modo se in interiora hominis ipsa virtute divinitatis infundit. Tunc Pater a Domino propter Filium longo auditu vocis advenit, modo autem descendit ad nos Pater ipse cum Filio. Plenior ergo gratia
Abbreviated transcription (Latin):
sumus dñm iħm xp̃m non sui causa
baptizatum. eẽ. s nr̃iꝰ debemus fr̃s dile¬
ctissimi. uobis cathecuminis loquor.
gr̃am baptismatis eiꝰ omni festinatioe
susciꝑe: & de fonte iordanis quẽ ille
bñdix̃. bñdictionẽ conseerationis hau¬
rire: ut in eum gurgitem. in quẽ illiꝰ
scĩtas mersit. nr̃a peccata mergant᷑
Scilicet ut eadem aqua quȩ dñm circũ¬
dedit. et seruulos circũ purget᷑. Quatinꝰ
ex uenerabili xp̃i lauaero nobis unda
scã ꝓficiat. & hisdẽ uestigiis atq my¬
steriis quib bñdictionẽ a saluatore est
mutuata. nos fotu beatiore purificet:
grãmq quã a xp̃o suscepit. in xp̃ianos
refundat. Ergo fr̃s tingi debemius eodẽ
Iam qd̾ salua fide dixerim: licet baptis¬
mum utrũq sit dñi: tam̃ gratiꝰ puto
hoc baptismũ. eẽ. quo nos abluimur.
quam illud quo saluator baptizatꝰ
.ẽ. Hoc enĩ celebrat᷑ ꝑ xp̃m: illud cele¬
bratum ÷ ꝑ ioħem. In illo se magister
excusat: in isto nos saluator inuitat.

Expanded text:
sumus, Jesum Christum non sui causa baptizatum esse, sed nostri, debemus, fratres dilectissimi vobis catechumenis loquor gratiam baptismatis ejus omni festinatione suscipere, et de fonte Jordanis, quem ille benedixit, benedictionem consecrationis haurire; ut in eum gurgitem, in quem illius sanctitas mersit , nostra peccata mergantur: scilicet ut eadem aqua, quae Dominum circumdedit, et servulos circumpurget; quatenus ex venerabili Christi lavacro nobis unda sancta proficiat, et iisdem vestigiis atque mysteriis, quibus benedictionem a Salvatore est mutuata, nos fotu beatiore purificet, gratiamque quam a Christo suscepit, in christianos refundat. 2. Ergo, fratres, tingi debemus eodem Nam, quod salva fide dixerim, licet baptismum utrumque sit Domini, tamen gratius puto hoc baptismum esse, quo nos abluimur, quam illud quo Salvator baptizatus est. Hoc enim celebratur per Christum, illud celebratum est per Joannem: in illo se magister excusat, in isto nos Salvator invitat:
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃aꝵ liquor uilis et tenuis. in p̾cio¬
sam et fortẽ gr̃am tranfundatur: ut
uini uice sapiamus qđ bonũ. ẽ. redo¬
leamꝰ qd suaue. ẽ: et possimꝰ dicere illud
cumuius enĩ priusꝗͣ baptizet᷑. sicut aqͣ
iacet. friget et pallet: fidelis aut̃ sicut
uiniũ. fortis et rubrus. ẽ Cathecuminꝰ
inquã. sicut aqua nulliꝰ saporis. nulliꝰ
odoris. nulliꝰ. ẽ. p̃cii : nec sufficiens ad
usum: nec delectabilis ad reficiendum :
nec tolerabilis ad seruandum. Nam sic̃
aqua cum seruat᷑ diutiꝰ indeterius uersa.
intͣ semet ipsã putresc̾ ⁊ fecet: ĩta st catbe¬
cuminꝰ cũ diutiꝰ cathecuminꝰ ꝑmanet.

Expanded text:
vestrarum liquor vilis et tenuis in pretiovestrarum liquor vilis et tenuis in pretiosam et fortem gratiam transfundatur; ut vini vice sapiamus quod bonum est, redoleamus quod suave est, et possimus dicere illudchumenus enim, priusquam baptizetur, sicut aqua jacet, friget et pallet: fidelis autem sicut vinum fortis et rubeus est. Catechumenus, inquam, sicut aqua nullius saporis, nullius odoris, nullius est pretii, nec sufficiens ad usum, nec delectabilis ad reficiendum, nec tolerabilis ad servandum. Nam sicut aqua cum servatur diutius, in deterius versa intra semetipsam putrescit et fetet; ita et catechumenus cum diutius c
Abbreviated transcription (Latin):
rentib aquã in uinum fuisse conu̾sã:
plerisq aũt̃ testantib illa die in ior¬
dane dñm baptizatum. Qd̃ licet a diu̾¬
sis alterutrũ factum. eẽ. credat᷑. ego ta¬
m̃ utrũq factũ. eẽ. confirmo: & aliud
signum de alio contineri. Utrumq
enim factũ est. Nam eum baptizatꝰ ÷
dñs: et mysterium lauaeri instituit:
et humanum genus uelut uilem
aquã in ȩternani substantiam diui¬
nitatis sapore conuertit. Similit̾ cũ
et hydrias plenas liquore fontium
uertit inuinum: utrũq oꝑatꝰ.ẽ. et
spẽm magis necessariam nuptiis pre¬
stitit. et demonstrauit corpora hominũ.
ꝑ lauacrũ sp̃c sc̃i. spiritali replenda
ẽẽ substantia. Qđd̃ alibi ipse dñs ma¬
nifestiꝰ declarauit: dicens in utres no¬
uos uinũ nouũ. eẽ. ẽredendum. In
uouitate enim utrium. lauacri puri
audisse: quib magis ẽ necessarium.
ut sens ur̃ qui ignorantia trinitatis
ut aqua nunc friget. agnitione myste.¬
rii incalescat ut uinum: et animaꝵ

Expanded text:
m fuisse conversam: plerisque autem testantibus illa quoque die in Jordane Dominum baptizatum. Quod licet a diversis alterutrum factum esse credatur; ego tamen utrumque factum esse confirmo, et aliud signum de alio contineri. Utrumque enim factum est; nam cum baptizatus est Dominus, et mysterium lavacri instituit, et humanum genus velut vilem aquam in aeternam substantiam divinitatis sapore convertit. Similiter et cum hydrias plenas liquore fontium vertit in vinum, utrumque operatus est, et speciem magis necessariam nuptiis praestitit, et demonstravit corpora hominum per lavacrum Spiritus sancti spiritali replenda esse substantia. Quod alibi ipse Dominus manifestius declaravit , dicens in utres novos vinum novum esse condendum; in novitate enim utrium lavacri puritaudisse, quibus magis est necessarium, ut sensus vester, qui ignorantia Trinitatis ut aqua nunc friget, agnitione mysterii incalescat ut vinum, et animarum
Abbreviated transcription (Latin):
.d÷ omnia quidẽ uera sunt q̃ memo¬
ras. s hec mei aduentꝰ: ratio: ut quu
sub lege factus sum. ordo legitimus sup¬
pleat᷑. Ueni enim non ut mͥ uiuerem.
cui uita ȩt̾̃na cum patre.ẽ: s ut condi¬
tionem ur̃ȩ mortis auferrẽ. & hoc est
iustissimũ: ut quia totum suscepi ho

Expanded text:
Id est, omnia quidem vera sunt, quae memoId est, omnia quidem vera sunt, quae memoras: 88 sed haec mei adventus est ratio, ut, quia sub lege factus sum, ordo legitimus suppleatur. Veni enim, non ut mihi viverem, cui vita aeterna cum Patre est, sed ut conditionem vestrae mortis auferam. Et hoc est jus
Abbreviated transcription (Latin):
iudaicum popłm eui mare diuisum.
cui p̾bitum manna de nubib. nec ig¬
nea potiũt & ipsa de celo micans colũna
conu̾tere. S iam ad xp̃i baptismũ ꝓpe¬
remꝰ. Uenit inquit iħc ad iordanẽ: ut ba¬
ꝑtizaretur a iohe. Cui ait ioħs. Ego a te
debeo baptizari: et tu uenis ad meͣ
go utiq ate debeo baptizari: quia mͥ et
pat̾na p̃uaricatione corruptio: tͥ in
pat̾na maiestate cõmunio. Ego in hc̃
mundum carnali sum parente ꝓfusꝰ.
tu uͦ huc ab ingenito patre unigenitꝰ
aduenisti. Me uiri et femine naturał
copula ꝓcreauit etͭ aũt altissimi obum¬
brante uirtute. ueneranda nob uirgi¬
nitas dedit. Ego t̾renũ animal: tu agnꝰ¬
es dĩ Ego peccati lege mortalis: tu aut̃
adi̾sus peccata ueniens. nescis subiace
peccato. E post omnia ego factꝰ sum.
redim̾̃dus ate: tu aut̃ natꝰ. ut redimas.
Cui dignatꝰ respondit iħc. Sine mͦ. Sic
enĩ decet nos implere omnẽ iusticiã.

Expanded text:
Judaicum populum, cui mare divisum, Judaicum populum, cui mare divisum, cui praebitum manna de nubibus, nec ignea potuerit et ipsa de coelo micans columna convertere. Sed jam ad Christi baptismum properemus: Venit, inquit, Jesus ad Jordanem, ut baptizaretur a Joanne; cui ait Joannes: Ego a te debeo baptizari; et tu venis ad me ? Ego utique a te debeo baptizari, quia mihi est ex paterna praevaricatione corruptio, et tibi in paterna majestate communio. Ego in hunc mundum carnali sum parente profusus; tu vero huc ab ingenito Patre Unigenitus advenisti. Me viri et feminae naturalis copula procreavit; te autem Altissimi obumbrante virtute, veneranda nobis virginitas dedit. Ego terrenum animal, tu Agnus Dei; ego peccati lege mortalis, tu autem adversus peccata veniens nescis subjacere peccato. Et post omnia, ego factus sum redimendus a te, tu autem natus ut redimas. Cui dignatus respondit Jesus: Sine modo: sic enim decet nos implere omnem justitiam .
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Neq enĩ aliqnͣdo in oꝑatione uir¬
tutum abẽẽ sibi unitas potest: aut unꝗͣ
separari ab inuicẽ poterit qd̃ deitate :
indiuisum. Deniq cum baptizaretur
saluator: Non se deeẽ unigenito pater
in uoce ꝓdidit: sp̃s in columba. Non
gͦ mirem᷑ fr̃s. quib in fide. ẽ. trinitas:
si tria unꝰ nob̃ diem mysteria conse¬
erarunt. Hodie itaq ut diximus ma-¬
gus ꝑ stellã repꝑit. quod iudeꝰ credere
ñoluit ꝑ ꝓpħas. Hodie gentilitas edocta
de cęlo redemptorẽ mundi inquirit
um nouȩ natiuitatis noua t̃ris stella
resplenduit: cunus utiq iudeoꝵ gens
ꝑfida. nec radium occultare possit.
nec abscondere ueritatẽ. Neq enim ul¬
la iam ꝑ eos poterat locũ hab̾e malig¬
nȩ int̾p̃tationis obscuritas: ubi cȩlum
ipsum uniu̾soꝵ ocłis sydereo lumine
credendo fulgebat. E quã hoc mirabi¬
le. qđ exiguus stellȩ radius stupentia
alienigenaꝵ corda ꝑmouit: eũ illum

Expanded text:
vit. Neque enim aliquando in operatione virvit. Neque enim aliquando in operatione virtutum abesse sibi unitas potest, aut unquam separari ab invicem poterit, quod deitate est indivisum. Denique, cum baptizaretur Salvator, non se deesse Unigenito Pater in voce prodidit, Spiritus in columba. Non ergo miremur, fratres, quibus in fide est Trinitas, si tria unum nobis diem mysteria consecrarunt. Hodie itaque, ut diximus, magus per stellam reperit quod Judaeus credere noluit per prophetas. Hodie gentilitas edocta de coelo Redemptorem mundi inquirit um novae nativitatis, nova terris stella resplenduit, cujus utique Judaeorum gens perfida nec radium occultare possit, nec abscondere veritatem; neque ulla jam per eos poterat locum habere malignae interpretationis obscuritas, ubi coelum ipsum universorum oculis sidereo lumine credenda fulgebat. Et quam hoc mirabile, quod exiguus stellae radius stupentia alienigenarum corda permovit; cum illum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ dĩ filium: quẽ filium hominis con¬
fitem᷑. Credamꝰ illũ et nr̃ȩ consortẽ na¬
ture: et pat̾nȩ substantiȩ coequalem:
Am̃ et nuptiis int̾fuit ut homo: et aqͥs
in umna mutauit ut ds̃. Quatenꝰ fidei
huius merito. nos etiam dñs nr̃ sobrio il¬
lo gr̃ȩ suȩ uino ꝓpitiꝰ potare dignetur.
õplura nob fr̃s atq diu̾sa. festiuitas
p̃sentis dei salutarium mysterioꝵ
sacram̃ta multiplicat. Nã sicut
posteritati suȩ fidelis mandauit an¬
tiquitas: hodie saluator humani gn̾is
celestib ostensus indiciis. a chaldeis
est adoratꝰ : hodie xp̃s beati ioħis mi-¬
nisterio fluenta iordanis bñdictione
ꝓprii baptismatis consecrauit᷑ hodie
etiam inuitatꝰ ad nuptias. diuinitatis
suȩ potentiam manifestans aquas uer¬
tit in uinũ. Aquas inquã uertit in
uinum: id ÷ quas sc̃ĩficauit in baptismo.
nobilitauit in nuptiis. Tria quidẽ hec
fr̃s uniꝰ diei mysteria recensemꝰ: s quȩ
ꝑ unũ dñm dignatio trinitatis imple¬

Expanded text:
ium hominis confitemur. Credamus illum et nostrae consortem naturae, et paternae substantiae coaequalem: quoniam et nuptiis interfuit ut homo, et aquas in vina mutavit ut Deus; quatenus fidei hujus merito nos etiam Dominus noster sobrio illo gratiae suae vino propitius potare dignetur.plura nobis, fratres, atque diversa festivitas praesentis diei salutarium mysteriorum sacramenta multiplicat. Nam, sicut posteritati suae fidelis mandavit antiquitas, hodie Salvator humani generis coelestibus ostensus indiciis, a Chaldaeis est adoratus . Hodie Christus beati Joannis ministerio fluenta Jordanis benedictione proprii baptismatis consecravit . Hodie etiam invitatus ad nuptias divinitatis suae potentiam manifestans aquas in vinum, aquas, inquam, 87 vertit in vinum, hoc est quas sanctificavit in baptismo, nobilitavit in nuptiis . Tria quidem haec, fratres, unius fidei mysteria recensemus, sed quae per unum Dominum dignatio Trinitatis imple
Abbreviated transcription (Latin):
atq: conueniens: ut coneurrentes
ad festa dñica. et mysteria saluatoris
nr̃i: de cuiꝰ natiuitate gauisi sumus. eiꝰ
manifestatione letemur. Quia sic̃ nascen¬
do głosus. ẽ. dĩ filius: ita apparendo mi¬
ex uirgine: nec minꝰ magnificum qđ
ostensus e celo.ẽ. Mirum̃ ualde qđ no-¬
uum hominẽ t̾ra suscepit: stupendum
nicħominꝰ. Qđ nouũ hunc hominẽ noua
de cȩlo stella ꝓdiderit. Apud iudȩam
xp̃c in p̃sepi pastorib uagiebat. ẽt in
chaldea magoꝵ ocłis int̾ sydera chorus¬
chabat. Apud uideos sordebat in pannis:
apud gentiles fulgebat ingła. Ee quidẽ
necesse erat. ut celoꝵ dñm testimonium
celeste p̾cederet: et auctorẽ lucis. signũ
luminis reuelaret. Magnum hoc fr̃s
trem̃dũq mysterium: cum unꝰ idemq
annunciat᷑ de patre as̃. et homo De ma¬

Expanded text:
atque conveniens, ut concurrentes ad festa dominica et mysteria Salvatoris nostri, de cujus nativitate gavisi sumus, ejus manifestatione laetemur: quia sicut nascendo gloriosus est Dei Filius, ita apparendo miocessit ex virgine; nec minus magnificum quod ostensus e coelo est. Mirum valde quod novum hominem terra suscepit; stupendum nihilominus quod novum hunc hominem nova de coelo stella prodiderit. Apud Judaeam Christus in praesepi pastoribus vagiebat; et in Chaldaea magorum oculis inter sidera coruscabat. Apud Judaeos sordebat in pannis; apud gentiles fulgebat in gloria. Et quidem necesse erat ut coelorum Dominum testimonium coeleste praecederet, et auctorem lucis signum lucis revelaret. Magnum hoc, fratres, tremendumque mysterium, cum unus idemque annuntiatur de Patre Deus, et homo de ma
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnti sacram̃ti qnͣteq sit gr̃e. qđ ille
suggit ubera qui pascit omnia: et qui
uniu̾sis animantib uiuendi substan¬
tiam p̃stat e celo. ob salutẽ t̾restrium
t̾reno lacce nutrit᷑: Nullo gͦ ambigat.
gebat in celo: quia sic uenit ad t̾ras. ut
non relinqueret cȩlum. E inde ẽ qd̃ uir¬
ginalẽ hunc ꝑuerum. laudant angeli.
mirant᷑ pastores. celum attestat᷑. uene¬
raut᷑ et magi: qi mystica eiꝰ natiuitas sem¬
ꝑit̾no gaudio et t̾ram letificauit et &e¬
lum. Hunc gͦ regẽ celestium hominũq
rectorẽ. sub carnis mysterio uenientem.
inuidus tremit herodes: uidȩa infide.¬
lis abiurat. Tremit herodes infantem
regiȩ dignitatis: quia bonitatẽ nascentis
ignorat abiurat xp̃m iudȩa quẽ p̾dica¬
bat: quia impietab suis metuens. iusti

Expanded text:
e, quod ille sugit ubera, qui pascit omnia, et qui universis animantibus vivendi substantiam praestat e coelo, ob salutem terrestrium terreno 84 lacte nutritur? Nullus ergo ambigat, gebat in coelo, quia sic venit ad terras, ut non relinqueret coelum. Et inde est quod virginalem hunc puerum laudant angeli, mirantur pastores, coelum attestatur, venerantur et magi, quia mystica ejus nativitas sempiterno gaudio et terram laetificavit et coelum. Hunc ergo regem coelestium hominumque rectorem, sub carnis mysterio venientem, invidus tremit Herodes, Judaea infidelis abjurat. Tremit Herodes infantem regiae dignitatis, quia bonitatem nascentis ignorat: abjurat Christum Judaea, quem praedicat, quia impietatibus suis metuens justi
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet apparente cõmoniti. et p̃ceden¬
te ꝑducti Eo quippe die quo natas. ẽ.
illi stellam in oriente uiderunt.: et
quẽ natũ indicauerit. agnouerunt.
Ex illo gͥ ad hunc diem occurrerunt:
herodem regẽ nuncio terruer̃: iudę¬
is ex ꝓpħica scriptura respondentib.
bethleem ciuitatẽ ubi dñs natꝰ fuerat
inuenerunt: ad ipsũ deniq dũm stel¬
la eadẽ ducente uenerunt: demon.¬
stratũ ad orauerunt: aurũ thus et
myrram obtuler̃: alio itinere rediert̃.
Manifestatus ẽ quidẽ et die ipso natui¬
tatis suȩ dñs. pastorib ab angło ammo¬
nitis. Eo etiam die ꝑ stellã illis longe
in oriente nunciatꝰ: s isto die ab eisdẽ

Expanded text:
scilicet apparente commoniti, et praecedenscilicet apparente commoniti, et praecedente perducti. Eo quippe die quo natus est, illi stellam in Oriente viderunt; et quem natum indicaverit, agnoverunt. Ex illo igitur die ad hunc diem occurrerunt, Herodem regem nuntio terruerunt, Judaeis ex prophetica Scriptura respondentibus, Bethlehem civitatem, ubi Dominus natus fuerat, invenerunt. Ad ipsum deinde Dominum stella eadem ducente venerunt, demonstratum adoraverunt; aurum, thus, et myrrham obtulerunt; alio itinere redierunt . Manifestatus est quidem et die ipso nativitatis suae Dominus pastoribus ab angelo admonitis; quo etiam die per stellam et illis est longe in Oriente n
Abbreviated transcription (Latin):
Si salutẽ tuã cupias: ille natꝰ ẽ ꝑ quẽ
quid ȩtatẽ innoxiam noxio gladio in
litate. s pietate securꝰ. Decestanda ergo
herodis regis insania: s magis miran-¬
da stulticia uideoꝵ: ꝓpt̾ quos indican-¬
dos dispositione diuina a conspectu ma-
stella subtrax̃. Nam quȩ apparuit ut
locum in quo puer erat demonstraret:
poterat etiam index ciuitatis existere.
S qdđ̃ in bethleem uidȩ xp̃c nasceret᷑: de li
ad legendum: et ceci ad intelligendũ: du¬
riq: ad credendum. hos gͦ etiam nos in
uetustate littere dimictamꝰ: & ex eoꝵ ad¬
iuti codicib adorando xp̃m cum illis
alienigenis agnoscamꝰ.: Item eiudem
ꝑ uniu̾sũ mũdũ nota sollẽ¬
pnitas quid nobis afferat festi¬
uitatis. qͥdue annu̾saria re¬
petione cõmemoret: annusario
quoq sermone. tempꝰ ammonet ut lo¬
quam᷑. Epipħa quippe grece: latine
manifestatio dici potest Hoc aũt die

Expanded text:
Si salutem tuam sapias, ille natus est per qSi salutem tuam sapias, ille natus est per qquid aetatem innoxiam noxius noxio gladio, inlitate, sed pietate securus. Detestanda ergo regis Herodis insania: sed magis miranda stultitia Judaeorum, propter quos judicandos dispositione divina se a conspectu Magorum stella subtraxit. Apparuit namque, ut locum in quo puer fuerat, demonstraret. Poterat utique index etiam civitatis existere; sed quod in Bethlehem Judae Cad legendum, caeci ad intelligendum, duri ad credendum. Hos ergo etiam nos in vetustate litterae dimittamus, et ex eorum adjuti codicibus, adorandum Christum cum istis alienigenis agnoscamus. SERMr universum mundum nota solemnitas quid nobis afferat festivitatis, quidve anniversaria repetitione commemoret, anniversario quoque sermone tempus admonet ut loquamur. Epiphania quippe graece, latine manifestatio dici potest. Hoc enim die
Abbreviated transcription (Latin):
pi. puer ortu recens: exiguus corpore.
contemptibilis pauꝑtate. S magnum
aliquid latebat in paruo: qđ illi hoĩes
pͥmiciȩ gentium. non t̾ra portante. sed
celo narrante didicerant. Ad qđ tamen
tã longinquo tam supplices ueniebant.
qd̃ intuendo ñ uidebant: & ꝓmereri
adorando cupiebant. Regina quidẽ
austri uenerat a finib trȩ: audire sapi¬
entiam salomonis. Nec illa regni eus
sublimitate. s m̃tis luce commota est.
Ueruntam̃ inerat in salomone doctrina:
q̃ u̾bis eiꝰ longissime ac letissime dif¬
famatis. ad discendũ poterat studiosos
animos excitare. Proinde illa ñ laten¬
tem dm̃. s loq̃ntem hominẽ: ñ adorare
uenerat s audire. Hic aut̃ qui dona¬
uerat illã sapientiam salomoni. et erat
uirtus ac sapientia dei. infirmitate car¬
nis indutꝰ. adhuc ꝑ pusillã etatẽ tace¬
bat in t̾ris: iam ꝑ amplissimã maie¬
statẽ clamabat in cęlis. Quid times
herodes: qͥd maligna m̃te turbaris:

Expanded text:
pi puer ortus recens, exiguus corpore, pi puer ortus recens, exiguus corpore, contemptibilis paupertate: sed magnum aliquid latebat in parvo, quod illi homines primitiae Gentium non terra portante, sed coelo narrante didicerant, ad quod tam ex longinquo tam supplices veniebant, quod intuendo non videbant, et promereri adorando cupiebant. Regina quidem Austri venerat a finibus terrae audire sapientiam Salomonis: nec illa regni ejus sublimitate, sed mentis luce commota est . Verumtamen inerat in Salomone doctrina, quae verbis ejus longissime ac latissime diffamatis ad discendum potuit studiosos animos excitare: proinde illa non latentem Deum, sed loquentem hominem, non adorare venerat, sed audire. Hic autem qui donaverat illam sapientiam Salomoni, et erat virtus ac sapientia Dei, infirmitate carnis indutus, adhuc per pusillam aetatem tacebat in terris, jam per amplissimam majestatem clHerodes? quid maligna mente turbaris?
Abbreviated transcription (Latin):
fere biennium. sicut inquirenti herodi
patefecerunt. unde abimatu et infra oc¬
cidit infantes. scđm tempꝰ ut scriptum
ẽ. qđ inquisierat a magis: hanc stellam
sicut intelligit᷑ ammirati. cuiꝰ etiam. eẽt
conseq̃nti reuelatione nosse meruerunt.
regis uidelicet iudȩoꝵ. Coq nato cũ &
hoc eiꝰ gr̃ã cognouissent: ad eum adoran¬
dum hõdie occurrere potuerunt. Non
utiq regi udeoꝵ. quales alii ẽẽ. solebant.
hunc tã magnũ honorem. longinqͥ alie¬
nigene et ab herodis regno ꝓrsus extra¬
nei a se deberi arbitrabant᷑. s talem natũ
eẽ. didicerant. in quo adorando se salu
dubitarent. Neq enĩ etas erat saltim:
cui adulatio humana seruiret. Hon
sub poplite sella regalis. ñ m̃bris pur¬
pura. ñ capite diadema fulgebat: non
pomꝑa famulãtium. ñ t̾ror exercitus.
ñ glosoꝵ fama p̾liorum. hos ad eum
uiros ex remotis t̾ris cum tanto uoto
supplicationis atraxerat. Iacebat in p̾se¬

Expanded text:
ferme biennium, sicut inquirenti Herodi ferme biennium, sicut inquirenti Herodi patefecerunt unde a bimatu et infra occidit infantes secundum tempus, ut scriptum est, quod inquisierat a Magis ; hanc stellam sicut intelligitur, admirati, cujus etiam esset, consequenti revelatione nosse meruerunt, regis videlicet Judaeorum: eoque nato cum et hoc ejus gratia cognovissent, ad eum adorandum hodie occurrere potuerunt. Non utique regi Judaeorum, quales alii esse solebant, hunc tam magnum honorem longinqui alienigenae et ab eodem regno prorsus extranei a se deberi arbitrabantur; sed talem natum esse didicerant, in quo adorando se salutdubitarent. Neque enim aetas erat saltem cui adulatio humana serviret; non sub poplite sella regalis, non de membris purpura, non de capite diadema fulgebat: non pompa famulantium, non terror exercitus, non gloriosorum fama praeliorum hos ad eum viros ex remotis terris cum tanto voto supplicationis attraxerat. Jacebat in praese
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ et saluatoris nr̃i iħu xp̃i ad¬
ri gentib cepit: quando ad eũ
adorantlũ magi ab oriententeue¬
runt. Hic dies sollempnissimꝰ debita
sc̃itate ẽ. factꝰ: eccłe maxime q̃ creuit
ex gentib et angulari lapide. alterũ
parietẽ structura uberiori cõpegit:
ut ille pax nr̃a faceret utraq unum.
et circũcisiõe & p̃pucio condens eccłã
Unde et lapis angularis dictus. ẽ: tanꝗͣ
in se copulans ex diu̾sitate uenientes.
ut cõmutaret utrosq in uno corpore
deo. sicut ꝓpħica et euangłica & apłica
doctrina testat᷑. Nato itaq̃ dño ex uir¬
gine. quẽ diem nuꝑrime celebrauimꝰ:
pastores ammoniti ab angło seđm lucã
euangłistã. ad infantis p̾sepe uenerunt.
astores aut̃ illi. isrłitȩ fuerunt. Ecce p̃
de circũcisione ꝑeurrens. Paucis dieb
memorat. Ecce aliꝰ paries ex p̃pucii des¬
ꝑatione concurrens. nos ꝓprie figuraũ:
et diem nobis festum familiari leticia ge¬
mam stellã non ante paucos dies. s aute

Expanded text:
ni et Salvatoris nostri Jesu Christi adri Gentibus coepit, cum ad eum adorandum Magi ab Oriente venerunt. Hic dies solemnissimus debita sanctitate est factus Ecclesiae, maxime quae crevit ex Gentibus, et angulari lapide alterum parietem structura uberiore compegit: ut ille pax nostra faceret utraque unum , ex circumcisione et praeputio condens Ecclesiam. Unde et lapis angularis dictus est, tanquam in se copulans ex diversitate venientes, ut commutaret utrosque in uno corpore Deo, sicut prophetica et evangelica et apostolica doctrina testatur. Nato itaque Domino ex Virgine, quem diem nuperrime celebravimus, pastores admoniti ab Angelis secundum Lucam evangelistam ad infantis Verbi praesepe venerunt ; pastores autem illi Israelitae fuerunt: ecce prade circumcisione percurrens. Paucis diebus memorat . Ecce alius paries ex praeputii desperatione concurrens nos proprie figuravit, et diem nobis festum familiari laetitia gemam stellam, non ante paucos dies, sed ante
Abbreviated transcription (Latin):
popłs isrł auersꝰ a dño: ad ydola colen¬
da conu̾sus. ẽ. Debellaturus gͥ xp̃c gla¬
triȩ dñationi detraxit: ut ad se ado-¬
randũ magos conu̾sos a peste illiꝰ suꝑ¬
sticionis au̾teret: et in hac nondũ lo¬
quens ꝑ linguã. loqueret᷑ de celo per
stellam: ut et quis eẽt. et ꝓpter quos¬

Expanded text:
populus Israel aversus a Domino, ad idola colenpopulus Israel aversus a Domino, ad idola colenda conversus est. Debellaturus sciltriae dominationi detraxit, ut ad se adorandum Magos conversos a peste illius superstitionis averteret, et in hac terra nondum loquens per linguam, loqueretur de coelo per stellam; ut et quis esset, et quo
Abbreviated transcription (Latin):
diem deuotissime celebrandũ uniu̾sa
eccła gentiũ. qr et illi magi quid
iam erant. nͥ pͥmiciȩ gentium: Isrlite
pastores magi gentiles: Illi ꝓpe. isti
lõge. Utriq tam̃ ad angularẽ lapidẽ
cucurrerunt. Ueniens quippe sicut apłs
dicit. euangłi zauit pacem nob̾ qui
eramꝰ longe: & pacẽ his qui ꝓpe. Ipse ẽ
enim pax nr̃a. qui fecit utraq unum
et duos condidit in se in unũ hominẽ
faciens pacẽ: et cõmutauit utrosq in
quia nec unitatẽ amant: nec orienta¬
li ȩcdȩ ubi apparuit illa stella cõmu-¬
gentium delibauit: in unitate genti¬
um celebremꝰ. Tunc enĩ puer priꝰquã
sciret uocarei patrẽ aut matrẽ. sicut
ferret. accepit uirtutẽ damasci: illud
scilicet unde damascus p̃sumebat. In
diuitiis quippe ciuitas illa scđm scłm
florens aliqnͣdo p̾sũpserat. In diuitus
aut̃ pͥncipatꝰ auro defertur. qͥđ xp̃o
magi supplicit̾ obtulerunt. Spolia uͦ
namq: ꝓ ydolatria posita est. Illic enim

Expanded text:
m diem celebrandum universa Ecclesia Gentium: quia et illi Magi quid jam fuerunt, nisi primitiae Gentium? Israelitae pastores, Magi gentiles: illi prope, isti longe: utrique tamen ad angularem lapidem concurrerunt. « Veniens quippe, sicut Apostolus dicit, evangelizavit pacem nobis qui eramus longe, et pacem his qui prope. Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum, et duos condidit in se, in unum novum hominem, faciens pacem, et commutavit utrosque in e voluerunt: quia nec unitatem amant, nec Orientali Ecclesiae, ubi apparuit illa stella, commuprimitias Gentium delibavit, in unitate Gentium celebremus. Tunc enim puer, priusquam sciret vocare patrem aut matrem, sicut ferret, accepit virtutem Damasci, illud scilicet unde Damascus praesumebat. In divitiis quippe civitas illa secundum saeculum florens aliquando praesumpserat. In divitiis autem principatus auro defertur, quod Christo Magi suppliciter obtulerunt. Spolia vero namque pro idololatria posita est. Illic enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ quos ex parte in isrł cecitas facta
est. ut plenitudo gentium intraret.
gusto iacuit diuersorio. nunc sedet ꝓpt̾
sublimandos in celo. sic eum annun¬
ciemꝰ in t̾ra. in hac regione carnis nr̃e.
ut non qua uenimꝰ redeamꝰ: nec prioris
nr̃e conu̾sationis uestigia repetamus.
Hoc. ẽ enim: qđ̃ illi magi non qua uenerat
redierunt. Uia mutata: uia mutata est.
N ob̾ celi enarrauerunt głam dei: & nos
ad xp̃m adorandum. fulgens ex euan-¬
głio ueritas tanꝗ̃ de cęlo stella ꝑdux̃.
et nos ꝓpħiam in gente udaica cele
regem et sacerdotem ꝓ nobis mortuũ
xꝑ̃m agnoscentes atq laudentes. tanꝗͣ
mauro et thure et myrra honoraui¬
mus. Super est. ut eum euangłizan¬
tes nouã uiam carpamus : noñ qua
uenimus redeamus:¬

Expanded text:
citas ex parte in Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret ,cuit in angusto diversorio, nunc propter sublimandos sedet in coelo; sic eum annuntiemus in hac terra, in hac regione carnis nostrae, ut non qua venimus redeamus, nec prioris nostrae conversationis vestigia repetamus. Hoc est enim quod et illi Magi non qua venerant redierunt. Via mutata, vita mutata est. Et nobis coeli enarraverunt gloriam Dei ; et nos ad Christum adorandum fulgens ex Evangelio veritas, tanquam de coelo stella, perduxit; et nos prophetiam in gente Judaica celebregem et sacerdotem et pro nobis mortuum Christum agnoscentes atque laudantes, tanquam in auro et thure et myrrha honoravimus: superest ut eum evangelizantes novam viam carpamus, non qua venimus redeamus
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib tota lex pendet & ꝓpħȩ : etiam
illũ numerum p̾ceptoꝵ. significauit
quid sibi uelit. qd̾ magoꝵ inquisitioĩ
ubi. xp̃c nasceretur. iudei de scriptura
responderunt: et ipsi cum eis ñ adora¬
uerunt: Nonne hoc uidemꝰ etiam nunc.
Nonne et quando occidunt ouẽ et pascha
manducant. gentib xp̃m̃ demonstrant:
quẽ cum eis ipsi ñ ad orant: Nam et il¬
lud quale ẽ qd̾ sepe de testimoniis ꝓpħi¬

Expanded text:
ex quibus tota Lex pendet et Prophetae, etiam ex quibus tota Lex pendet et Prophetae, etiam illum numerum praeceptorum significavit quid sibi velit quod Magorum inquisitioni, ubi Christus nasceretur, Judaei de Scriptura responderunt, et ipsi cum eis non adoraverunt? Nonne hoc videmus etiam nunc, Nonne et quando occidunt ovem et Pascha manducant , gentibus Christum demonstrant, quem cum eis ipsi non adorant? Nam illud quale est, quod saepe de testimoniis p
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bi qđ caro factum ÷ demonstrarer hoc
enim u̾bũ qđ in principio erat ds̃ apud
dm̃ iã etiã carci factũ ut habitaret in
nobis: et ad nos uenerat. et apud patrẽ
ueritate fulgebat: & ꝓpt̾ angustũ diuer¬
sorium in p̃sepi iacebat. Ab ipso in cę¬
lo demonstrabat᷑ stella. et ipsũ adoran¬
dum demonstrabat in t̾ra: et tam̃ iufans
tam potens. tam magnꝰ. tam paruus
ꝓpt̾ inimicicias herodis in egyptum
portantib parentib fugit: ita nondũ
sermone s factis. iam m̾bris suis loq̃ns.
et tacitꝰ dicens. Si uos ꝑsecut fuerint
in una cuutate: fugite in aliam. Mor¬
talem quippe carnẽ in qua nos p̾sigura¬
ret gerebat: in qua erat etiam ꝓ nob̃
oportuno tpr moriturꝰ. Unde a magis
illis. non solũ aurũ honorandus. et
thus adorandus: uerũ etiã myrram
sepeliendus acceꝑat. Quales etiam fu¬
issent ꝓ eius nomine morituri. quã in-¬
nocentes. quã humiles: ĩn paruulis
ostendit. quos herodes occidit. Nam

Expanded text:
demonstraret. Hoc enim Verbum, quod in principio erat Deus apud Deum, jam etiam caro factum, ut habitaret in nobis, et ad nos venerat, et apud Patrem veritate fulgebat, et propter angustum diversorium in praesepi jacebat. Ab ipso in coelo demonstrabatur stella, et ipsum adorandum demonstrabat in terra. Et tamen infans tam potens, tam magnus, parvulus propter inimicitias Herodis in Aegyptum portantibus parentibus fugit: ita nondum sermone, sed factis jam suis membris loquens, et tacitus dicens, Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Mortalem quippe carnem, in qua nos praefiguraret, gerebat, in qua erat etiam pro nobis opportuno tempore moriturus. Unde a Magis illis non solum aurum honorandus, et thus adorandus, verum etiam myrrham sepeliendus acceperat. Quales etiam fuissent pro ejus nomine morituri, quam innocentes, quam humiles, ostendit in parvulis, quos Herodes occidit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ. Nam neq hoc audeo p̾sumere: ñ
in ea. ẽẽ. qđ ualeat inueniri. Aut ñ est.
aut latet: aut me latet. Si quid in alt̾¬
utram partẽ potuerit ab aliquo inue¬
niri. libent̾ accipio: et me instruetum
uisi grãs egero. non homini docenti. s
ei qui ꝑ hominẽ docet. ingratꝰ ero. Ab¬
sit aut̃t: ut dator gr̃ȩ. me ẽẽ ꝑmittat in¬
gratum. Hoc tantum dico. qr oculi qui
ꝑ int̾ualla locoꝵ uident qđ uident. id:
ut spacium uit̾ uidentem. et illud qd̃
uidet᷑. alit̾ enim isti oculi non uident:
nam si ab eis multum in lõgi quo re-¬
moueris. ideo non uident quia radii
a longe posita non ꝑueniunt. si autem ad
eos aliqͥd ꝓpinquius ail moueris. nͥ sit

Expanded text:
nimus. Nam neque hoc audeo praesumere, non nimus. Nam neque hoc audeo praesumere, non in ea esse quod valeat inveniri. Aut non est, aut latet, aut me latet. Si quid in alterutram partem potuerit ab aliquo inveniri, libenter accipio, et me instructum nisi gratias egero, non homini dicenti, sed ei qui per hominem docet, ingratus ero. Absit autem ut dator gratiae, me esse permittat ingratum. Hoc tantum dico, quia oculi qui per intervalla locorum vident quod vident, id est, ut spatium sit inter videntem, et illud quod videtur; aliter enim isti oculi non vident nam si ab eis aliquid multum in longinquo removeris, ideo non vident, quia radii ad longe posita non perveniunt; si autem ad eos aliquid propinquius admoveris, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq simul totus. Hon enim quasi aqͣ
refundit᷑. aut quasi t̾ra molimine sepa¬
ratur. atq transfertur. Quando totus
in t̾ra est: cȩlum non deserit. S et cum
cȩlum implet ã t̾ra non recedit. Attingit
enim afine usq ad finẽ fortit̾: et disponit
uidet᷑ in loco. potuerunt ueltẽ corporales
ocłi uidere cum fu̾it corpꝰ spiritale: si
poterunt aliqua ui occulta. aliqua ui
in exꝑta. et ꝓprs incognita. nec ulla esti¬
matione ꝑcepta si poterunt: possint. O.¬
culis enim uidemꝰ: non nr̃is ocłis inui¬
demꝰ. Tantũ ñ conem᷑ dm̃ ꝑducere ad
locum: non conem᷑ dm̃ includere in
loco: ñ conem᷑ dm̃ ꝑ spacia locoꝵ quasi
aliqua mole diffundere: uon audea¬
mꝰ hoc: non cogitemꝰ. Maneat suba
diuiuitatis: in sua et ꝓpria dignitate
Ios certe quam possumꝰ in melius mu¬
temꝰ: non deum in deteriꝰ immutemus.
Maxime qr diffinitum inde aliqͥd in
scriptura. non inuenimꝰ. aut ñdũ inue¬

Expanded text:
ubique simul totus. Non enim quasi aqua ubique simul totus. Non enim quasi aqua refunditur, aut quasi terra molimine separatur atque transfertur. Quando totus in terra est, coelum non deserit: sed et cum coelum implet, a terra non recedit. Attingit enim a fine usque ad finem fortiter, et disponit videtur in loco, poterunt vel tunc corporales oculi videre, cum fuerit corpus spirituale; si poterunt aliqua vi occulta, aliqua vi inexperta et prorsus incognita, nec ulla aestimatione percepta, si poterunt, possint. Oculis enim videmus, non nostris oculis invidemus. Tantum non conemur Deum perducere ad locum, non conemur Deum includere in loco, non conemur Deum per spatia locorum quasi aliqua mole diffundere; non audeamus hoc, non cogitemus. Maneat substantia divinitatis in sua et propria dignitate. Nos certe, quam possumus, in melius mutemus, non Deum in deterius commutemus. Maxime quia definitum aliquid inde in Scriptura non invenimus, aut nondum inve
Abbreviated transcription (Latin):
totus est in cęlo. totus in tra. In pͥncipio
erat uerbum. Ut etiam de ipso filio hoc
idem audias. quia et filius cũ patre
unꝰ ÷ dẽ. non equalis mole s diuinitate:
In pͥncipio erat u̾bum: et u̾bũ erat ap̃
dm̃: et ds̃ erat u̾bum. Hoc erat in pͥnci¬
pio apud dm̃. Om̃a ꝑ ipsum facta suñ.
et sine ipso factũ ÷ nicħ. E paulopost.
& lux luxit in tenebris. Iste unigenitꝰ
totꝰ manens apud patrẽ. totus lucet
in tenebris : totus in cęlo. totꝰ in t̾ra. totꝰ
in uirgine. totus in infante: non alt̾nis
temporib tanꝗͣ de loco in locũ mi¬
grando. Nam et tu totus es in domo
tua: et totus in ęccła. S qnͣdo in eccła.
non in domo tua: qͣndo in domo tua.
ñ in ȩccła. Non gͦ ille sic totus in cęlo.
totꝰ in t̾ra. totus in uͥgine. totꝰ in infan¬
te: ut aliud nicħ comiemorẽ. quasi
migrando de cę̧lo in t̾ram. de t̾ra in
uirginẽ. de uirgine in infantem: sed

Expanded text:
totus est in coelo, totus in terra. In principio totus est in coelo, totus in terra. In principio erat Verbum. Ut etiam de ipso Filio hoc idem audias, quia et Filius cum Patre unus est Deus: non aequalis mole, sed divinitate. In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Et paulo post, Et lux lucet in tenebris . Iste unigenitus totus manens apud Patrem, totus lucet in tenebris, totus in coelo, totus in terra, totus in Virgine, totus in infante; non alternis temporibus tanquam de loco ad locum migrando. Nam et tu totus es in domo tua, et totus in ecclesia: sed quando in ecclesia, non in domo tua; quando in domo tua, non in ecclesia. Non ergo ille sic totus in coelo, totus in terra, totus in Virgine, totus in infante ut aliud nihil commemorem, quasi migrando de coelo in terram, de terra in Virginem, de Virgine in infantem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Querit ali qnͣdo humana curiositas: et
dicit sibi. Putamꝰ ne ꝑ illud sp̃itale corpꝰ
uidebimꝰ dm̃: Cito quidẽ responderi pot̃.
In loco non uidetꝰ ds̃: ꝑ partes non uidet᷑
dz̃ : spaciis diffusus. int̾uallisq separatꝰ.
non uidet᷑ ds̃. Quamuis impleat cȩlum &
t̾rã: ñ idõ tam̃ dimidiꝰ ẽ. ĩ cęlo: idimidiꝰ int̾ra.
Nã aer iste siĩplet cęlum et cerram: pars
eiꝰ quȩ ÷ in cęlo. non ÷ in t̾ra. & quicquid
aqua implet. implet quidẽ spacium qͦ
capit᷑. s dimidia ÷ in dimidio spacio.
dimidia in alio dimidio: tota in toto.
Non ẽ tale aliquid ds̃. Hoc omnino noli
dubitare: qm̃ non .ẽ. corpꝰ ds̃. Espacia
diffundi. locis capi. hab̾e partes dimi
dias quartas. totas: corꝑoꝵ ꝓprium. ẽ
Nicħ tale ds̃: quia ubiq totus ẽ. Non alib
dimidiꝰ. et alibi alio dimidio constitutꝰ.
s ubiq totus. Implet cęlum et t̾ram: s

Expanded text:
Quaerit aliquando humana curiositas, et Quaerit aliquando humana curiositas, et dicit sibi: Putasne per illud spirituale corpus videbimus Deum? Cito quidem responderi potest: In loco non videtur Deus, per partes non videtur Deus, spatiis diffusus intervallisque separatus non videtur Deus. Quamvis impleat coelum et terram, non ideo tamen dimidius est in coelo, dimidius in terra. Nam aer iste si implet coelum et terram; pars ejus quae in coelo est, non est in terra. Et quidquid aqua implet, implet quidem spatium quo capitur; sed dimidia est in dimidio spatio, dimidia in alio dimidio, tota in toto. Non est tale aliquid Deus. Hoc omnino noli dubitare, quoniam non est corpus Deus. Per spatia diffundi, locis capi, habere partes dimidias, tertias, quartas, totas, corporum proprium est. Nihil tale Deus; quia ubique totus Deus: non alibi dimidius, et alibi alio dimidio constitutus; sed ubique totus. Implet coelum et terram: sed
Abbreviated transcription (Latin):
Laniata sunt corpora a seuientib. Toto licet
mundo dissipent᷑ m̾bra mortuoꝵ: ꝑ totã
t̾ram cineres disꝑgant᷑. de toto tam gnͣdi
ex ocłis mimam qͣnͣdam. et nͥ exꝑiremur
incredibilẽ celeritatẽ: inirabilior ẽ in cor¬
pore. qđ futurum. ẽ. spiritali. facilitas.
n ictu quidẽ oculi resurget. S dñs nr̃.
loco uno constitutidiscipłis suis subito
apparuit: ostiis clausis. Qua nos uidere
ñ possumꝰ: ille potuit et intrͣo Nemo dicat
hoc qͥdem potuit: s dm̃i corpꝰ. Nunqͥd
continuo etiam mneum poterit: E hine
accipe ab sp̃u. qui de apło loquebatur.
plenã securitatẽ. De ipso qͥppe dño dictũ ÷:
Qui transformatiit corpꝰ humilitatis nir̃e:
pore. de huiꝰ corꝑis tanta facilitate. tanta
celeritate. tanta sanitate: nicħ temere. ac
p̃sum̃t̃ definire audeat humana. fragilitas.
Quales erimꝰ: sciemꝰ cum fuerimꝰ. Antequã
simꝰ. temerarii ñ simꝰ: ne illud ñ simus.

Expanded text:
Laniata sunt corpora a saevientibus: toto licet Laniata sunt corpora a saevientibus: toto licet mundo dissipentur membra mortuorum, per totam terram cineres dispergantur; de toto tam grandi ex oculis, nimiam quamdam, et nisi experiremur, incredibilem celeritatem: mirabilior est in corpore, quod futurum est, spirituali facilitas. In ictu quidem oculi resurget: sed Dominus nloco uno constitutis discipulis suis, subito apparuit ostiis clausis . Qua nos videre non possumus, ille potuit et intrare. Nemo dicat, Hoc quidem potuit, sed Domini corpus; numquid continuo etiam meum poterit? Et hinc accipe ab Spiritu, qui de Apostolo loquebatur, plenam securitatem. De ipso quippe Domino dictum est: Qui transfigurabit copore, de hujus corporis tanta facilitate, tanta celeritate, tanta sanitate, nihil temere ac praesumenter definire audeat humana fragilitas. Quales erimus, sciemus cum fuerimus. Antequam simus, temerarii non simus, ne illud non simus.