comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd in aqua &. sanguine colligendi in
ficłi unitate popłi ꝓtulit redemptio¬
nem. ut quisqͥs temptaret diuidere
quos ille colligeret. & inde redimeret.
reus mortis & crucis xp̃i : Oimpati¬
ens & effrenis curpis questus cupidi¬
tas. o ardor intemꝑans. o ceca q pudñ¬
da ambicio. Aꝑte priꝰ frontoseq ut iã
dixi. & ipse ꝓh pudor non diffitetur.
addit indigna satis petitione tempta¬
re catholicum. doleusq repulsam. in¬
cunctanter ad scismaticum refugit.
& accepta de manui sacͥlega male cupi¬
ta potestate. latus denuo dñi głe cru¬
deliter confodere non ueretur. Duudit
nempe eccłiam. ꝓ qua illud . ẽ. in cruce
diuisum. uisurus ꝓculdubio & ipse in
quem transfixerit. Cognoscetur ꝓfec¬
to dñs uidicia faciens: qui nunc inyi¬
riam patiens ignoratur. Cum enĩ ce¬
ꝑit facere iudicium om̃ib iniuriam
patientib. & arguere in equitate pro
mansuetis terrȩ. putas auertere po¬

Expanded text:
quod in aqua et sanguine colligendi in quod in aqua et sanguine colligendi in fidei unitate populi protulit redemptionem, ut quisquis tentaret dividere quos ille colligeret, et inde redimeret; reus mortis et crucis Christi? O impatiens et effrenis turpis quaestus cupiditas! o ardor intemperans! o caeca et pudenda ambitio! Aperte prius frontoseque, ut jam dixi, et ipse, proh pudor! non diffitetur, addit indigna satis petitione tentare Catholicum: dolensque repulsam, incunctanter ad schismaticum refugit; et accepta de manu sacrilega male cupita potestate, latus denuo Domini gloriae crudeliter confodere non veretur. Dividit nempe Ecclesiam, pro qua illud est in cruce divisum, visurus procul dubio et ipse in quem transfixerit. Cognoscetur profecto Dominus judicia faciens, qui nunc injuriam patiens ignoratur. Cum enim coeperit facere judicium omnibus injuriam patientibus, et arguere in aequitate pro mansuetis terrae; putas avertere po
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. qđ ꝓpħa sc̃s inp̃catur nͥ fallor hypo¬
cͥtis. Fiant inquiens sicut fęnũ tecto¬
rum: qđ pͥusquã euellatur exaruit.
Non adeo ꝑiit pudor a mortalib. ut nu¬
da impudensq uł ab ipsis honoretur
ambicio. p̃sertim in seue &. sacerdote.
quẽ eo mag̃ ꝓfecto puerilis ista dedec&.
uanitas. qͦ eum maior grauitas. maior¬
q deca sc̃ĩtudo. Et si in facie bñdicit᷑
ab adulante: s a tergo subsannatur
ab om̃ib. Est sobria quedam & quo
catite: & si non caste. Si ualet ꝓficere.
clam sua negocia curat. Sin uero:
manet uise. & pudoris umbram ñ de¬
serit. E quidem talis &. si d̃m nũdũ
metuit ad salutem. ꝓ iugenita tnͣ uere¬
cundia honestatem iuterĩ retinet. qł
homines reueretur. &. publicũ erubes¬
cit. Ceterũ quenã ista p̃ceps. ẽ.&. fron¬
tosa libido dñandi. ut ꝓ obtentu uix an¬
nue qđ certe palam ẽ legationis. pͥmũ
quid̾e suo nec parcat senio. nec deferat
sacerdotio. deinͣ nec lateri saluatoris

Expanded text:
eta sanctus imprecatur, nisi fallor, hypocritis, Fiant, inquiens, sicut fenum tectorum, quod priusquam evellatur, exaruit . Non adeo periit pudor a mortalibus, ut nuda impudensque vel ab ipsis honoretur ambitio, praesertim in sene et sacerdote, quem eo magis profecto puerilis ista dedecet vanitas, quo eum major gravitas, majorque decet sanctitudo: et si in facie benedicitur ab adulante, sed a tergo subsannatur ab omnibus. Est sobria quaedam, et qcaute, etsi non caste. Si valet proficere, clam negotia sua curat. Sin vero, manet in se, et pudoris umbram non deserit. Equidem talis, etsi Deum nondum metuit ad salutem, pro ingenita tamen verecundia honestatem interim retinet, quod homines reveretur et publicum erubescit. 6. Caeterum quaenam ista praeceps est, et frontosa libido dominandi, ut pro obtentu vix annuae quod certe palam est legationis, primo quidem suo nec parcat senio, nec deferat sacerdotio: deinde nec lateri Salvatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
diosam purissimȩ ueritatis asserti¬
onem in luteris ur̃is nouissimis le¬
go: ita ut me potius sensa ur̃a non
intellexisse. quam uos quippiam
mali sensisse pene crediderim. Dem¬
de modestiȩ ur̃e fraterna p̃sump¬
tione consulo. quatinus ep̃m̃
ne dum non ualentem ꝓ se respon¬
dere rephenditis. magis hoc ex
caritatis inopia quam ueritatis
ficlucia descendere totam ꝓ eo res¬
pondentem ȩccłiam audiatis. Pro
humberto sicut rogaui uos iterũ
rogo: ut ur̃m ei cum poteritis nec
consilium desit. nec patrociniũ. Ual̃.¬

Expanded text:
diosam purissimae veritatis assertidiosam purissimae veritatis assertionem in litteris vestris novissimis lego: ita ut me potius sensa vestra non intellixisse, quam vos quidpiam mali sensisse pene crediderim. Deinde modestiae vestrae fraterna praesumptione consulo, quatenus episcone, dum non valentem pro se respondere reprehenditis, magis hoc ex charitatis inopia, quam veritatis fiducia descendere, totam pro eo respondentem Ecclesiam audiatis. Pro Humberto, sicut rogavi vos, iterum rogo; ut vestrum ei, cum poteritis, nec consilium desit, nec patrocinium. Valet
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo suo et olim et
Imodo dei grã scõ abbati
hugoni fũ Bern̾ de claraual¬
le irreuerberatum sincerȩ dilecti¬
onis affectum. Ad litteras ur̃e dig¬
nationis licet. quidem breuiores
quam cupierim.longiores tamen
quam meruerim. rescribere largrꝰ
ec cdebu et uolui: s festinans nun¬
cius non ꝑmisit. Ne tamen uacri¬
us om̃ino recederet: ꝓ tantis qua¬
rum me debitorẽ agnosco. has tan¬
tillas quas et uix expectauit. uelo¬
cissime reddidi. Ubi pͥmum bre¬
uiter ac ueraciter insinuo. antiquũ
nr̃m et dilectorem et dilectũ. totis
me caritatis uiscerib et suscipere
ut catholicum. et suspicere ut scm̃.
dem cle integritate fidei. credo ur̃ȩ
confessioni. fame et opinioni de
scĩtate. de affectu quem erga uos
me habere ꝓtestatus sum: ꝓpriȩ
conscientiȩ. Nlam quod illius sen¬
tentiȩ quȩ meȩ simplicitati me¬
rito ut mͥ uidebatur scrupulũ
mouebat. oblitum uosee̾ fatemini: tã
libenter accipio. quam letus compen¬

Expanded text:
ilectissimo suo, et olim, et modo, Dei gratia sancto abbati HUGONI, frater BERNARDUS de Clara-Valle, irreverberatum sincerae dilectionis affectum. Ad litteras vestrae dignationis, licet quidem breviores quam cupierim, longiores tamen quam meruerim, rescribere largius et debui, et volui: sed 49 festinans nuntius non permisit. Ne tamen vacuus omnino recederet, pro tantis, quarum me debitorem agnosco, has tantillas, quas et vix exspectavit, velocissime reddidi. Ubi primum breviter ac veraciter insinuo, antiquum nostrum et dilectorem, et dilectum, totis me charitatis visceribus et suscipere ut catholicum, et suscipere  al. vendem de integritate fidei, credo vestrae confessioni; famae et opinioni, de sanctitate; de affectu, quem erga vos me habere protestatus sum, propriae conscientiae. Nam, quod illius sententiae, quae meae simplicitati merito, ut mihi videbatur, scrupulum movebat, oblitum vos esse fatemini, tam libenter accipio, quam laetus compen
Abbreviated transcription (Latin):
plecti: letus nimirum quod salua
iustitia. pietas ur̃a locum inuenerit.
Ecce hoc secundo ur̃ȩ supplico exi¬
mietati. ut sicut deum uobis uultis
misereri. ita uos humb̾to misereami¬
ni siue illa uobis ꝓmissione dñica
blandiente. beati misericordes qm̃
ipsi miscdiam consequentur: siue
ula uos comminatione terrente. iu¬
dicium sine misccłia illi qui non¬

Expanded text:
plecti, laetus nimirum quod salva plecti, laetus nimirum quod salva justitia, pietas vestra locum invenerit. Ecce hoc secundo vestrae supplico Eximietati, ut sicut Deum vobis vultis misereri, ita vos Humberto misereamini: sive illa vobis promissione dominica blandiente: Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur ; sive illa vos comminatione terrente: Judicium sine mis
Abbreviated transcription (Latin):
in ur̃a curia non fecit. eusdem rur¬
sus uos in ur̃i p̃sentia recipiatis sa¬
tis factionem. et sic consequatur in¬
dulgentiam: An ignoratis quiꝰ mi¬
netur. cum acceꝑo dempus ego iusti¬
tias iudicabo: Quod siuistitias. quan¬
to magis inuirias: An non timetis
quod rursum scriptum ẽ. quia
in qua mensura mensus fueritis.
temetietur uobis: An nescitis qͥa
quam facile uos humb̃tum. tam
facile immo incomparabiliter fa¬
cilius deus theobaldum quod ab¬
sit exheredare possit: Et quidẽ
in talib ubi culpa tam aꝑta atq
inexcusabilis ẽẽ uidetur. quatinᷤ
nulla nisi eum tusticiȩ ꝑiculo mi¬
scdiȩ occasio reliquatur. etiam tc̃
tremens et dolens. uindicem uos
exhibere debetis: magis uidelicet
osficii compulsus. necessitate. quã
uindicandi libidine. Ubi autem
obiectum crimen aut minus certũ
cẽ cognoscitur. aut excusandum
suscipitur. hoc non solum non re¬
nuere. s et libentissime debetis am¬

Expanded text:
in curia vestra non fecit; ejusdem rurin curia vestra non fecit; ejusdem rursus vos in vestri praesentia recipiatis satisfactionem, et sic consequatur indulgentiam. 2. An ignoratis quis minetur: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo? Quod si justitias, quanto magis injurias? An non timetis quod rursum scriptum est: Quia in qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis? An nescitis quia quam facile vos Humbertum, tam facile, imo incomparabiliter facilius Deus Theobaldum quod absit! exhaeredare possit? Et quidem in talibus, ubi culpa tam aperta atque inexcusabilis esse videtur, quatenus nulla nisi cum justitiae periculo misericordiae occasio relinquatur; etiam tunc tremens et dolens vindicem vos exhibere debetis 50; magis videlicet officii compulsus necessitate, quam vindicandi libidine. Ubi autem objectum crimen, aut minus certum esse cognoscitur, aut excusandum suscipitur; hoc non solum non renuere, sed et libentissime debetis am
Abbreviated transcription (Latin):
ra ualle sunt seruoꝵ dei inutilis
seruus: sospitatem et pacẽ. Quod
de nr̃a infirmitate uos audiui fu¬
isse sollicitum: non mediocrider
gratum habeo. In hoc quippe dũ
urãm erga me agnosco dignatio¬
nem: dm̃ quoq uos cdiligere non
dubito. Quando enim tantillũ
tantus uel nosse dignaremini. ni¬
si ꝓpter deum: Tum ergo constet
quod diligitis deum. et me ꝓpter
ipsum. iniror quomͦ ad unã dei
fidutia p̃sumpcam peticiuneudã
nec iniustam ut puto nec irraciona¬
bilem: a uobis tamen repulsus sum.
Si aurum. si argentum. uel quodcũq
huiusmodi quesissem. S quid clico
quesissem: NIam etiam non querens
iam plurima ur̃e largitatis benefi¬
cia suscepi. Hoc autem unum qͦd
non mei s dei causa. nec tam mͥ ꝙͣ
Ergo ne iudicatis indignum uel
michi ad petendum. uel uobis ad
pbendum. ut homini xp̃iano quan¬
tolibet apud uos crimine accusa¬
do. postquam se purgauit faciatis
miscdiam. aut certe non si creditis
quod plene se purgauerit. quia hoc

Expanded text:
servorum Dei inutilis servus, sospitatem et pacem. 1. Quod de nostra infirmitate vos audivi fuisse sollicitum, non mediocriter gratum habeo. In hoc quippe dum vestram erga me agnosco dignationem, Deum quoque vos diligere non dubito. Quando enim tantillum tantus vel nosse dignaremini, nisi propter Deum? Cum ergo constet quod diligitis Deum, et me propter ipsum; miror quomodo ad unam Dei fiducia praesumptam petitiunculam, nec injustam, ut puto, nec irrationabilem, a vobis tamen repulsus sum. Si aurum, si argentum, vel quodcunque hujusmodi quaesissem; vere, proquaesissem? Nam etiam non quaerens, jam plurima vestrae largitatis beneficia suscepi. Hoc autem unum, quod non mei, sed Dei causa, nec tam mihi, ergone judicatis indignum vel mihi ad petendum, vel vobis ad praebendum, ut homini christiano, quantolibet apud vos crimine accusato, postquam se purgavit, faciatis misericordiam? Aut certe, si non creditis quod plene se purgaverit, quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
litterȩ in manus nr̃as uenerunt: te
in corde nr̃o qui eas miseras inuene¬
runt: Has quoq nr̃as. nec me sine
te scb̃e certus sum: nec te sine me ꝯ¬
fido lecturum: Laboramus qͥdẽ ut̃q
ad alt̾utrũ scͥptitando. fatigantur ꝙ
nuucii alt̾ius ad alterũ scͥpta por¬
tando. s nunqͥd sp̃c gͣuantur aman¬
do:Cessent gͥ que absq labore non
possunt actitari .&. illud frequente¬
tetur qđ qͣnto attentius satagitur:
tanto minus constat laborari : Qui¬
escant inqͣm a dictando ingenia. la¬
bia a confabulando. a scͥbeudo digiti.
a discurrendo nuncii. non autẽ quies¬
cant corda die ac nocte meditari in
lege dñi que. ẽ. caritas: A quo nego¬
cio qͣnto quieuores sumus: tanto mi¬
nus quiescimus: Quantoq occupa¬
tiores sumus in illo: tanto nos quie¬
tiores sentimus ex illo: Amemus
&. amemur. in alt̾o nob̾. in alto nr̃is
consulentes: Nam quos amamnus:
in ipsis ꝓfectꝰo requiescimuis: Aqͥbꝰ

Expanded text:
litterae in manus nostras venerunt, te litterae in manus nostras venerunt, te in corde nostro qui eas miseras, invenerunt. Has quoque nostras nec me sine te scribere certus sum, nec te sine me confido lecturum. Laboramus quidem uterque ad alterutrum scriptitando, fatigantur et nuntii alterius ad alterum scripta portando: sed nunquid spiritus gravantur amando? Cessent igitur quae absque labore non possunt actitari; et illud frequentetur, quod quanto attentius satagitur, tanto minus constat laborari. Quiescant, inquam, a dictando ingenia, labia a confabulando, a scribendo digiti, a discurrendo nuntii: non autem quiescant corda die ac 97 nocte meditari in lege Domini, quae est charitas. A quo negotio quanto quietiores sumus, tanto minus quiescimus: quantoque occupatiores sumus in illo, tanto nos quietiores sentimus ex illo. Amemus, et amemur; in altero nobis, in altero nostris consulentes. Nam quos amamus, in ipsis profecto requiescimus; a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
&. penitentia consolari desiłas. qͥntũ
ex fructibus eius ꝑpendimus. noue¬
ris digne do conuersari dignosq pe¬
nitentie facere frucꝰtus: Libellum aũ
quẽ a me exigis: penes me mͦ ñ habeo:
Quidam enĩ amicus nrͣ codem zelo quo
tu flagitas: diui. ẽ. qđ apd se illum
alium nuꝑ a me editum in laudibus
uͥgius matͥs tͥ transimito: Quẽ qr
eius exemplar ñ teneo. rogo ut qͣmto¬
tius ad me remutas. tił si maturiꝰ
adueneris. ipse deferas tecuoi:
reddidi litteras. occasionẽ utiq
breuiter rescͥbendi de tuarũ breuita¬
te libenter accipiens: Et uere qͥd¬
iuuat ueras.& ut ueraciter loq̃ris
et̃nas anucicias. uanis atq transi¬
toriis iactitare uerbulis: Quan¬
talib&. uersuũ diuersitate. uerboru᷑
multiplicitate. scͥptorũ uarictate.
tuam mͥ caritatem ostentare seu cõm̃¬
dare coneris: minus certe sentio te
expͥmere qm diligis: Ideniq tude
me sentiendo: ñ falleris: Cum tuȩ

Expanded text:
et poenitentia consolari desideras, quantum et poenitentia consolari desideras, quantum ex fructibus ejus perpendimus, noveris Deo digne conversari, dignosque poenitentiae facere fructus. Libellum autem, quem a me exigis, penes me modo non habeo. Quidam enim amicus noster eodem zelo, quo tu flagitas, diu est quod apud se illum alium nuper a me editum, in Laudibus Virginis matris, tibi transmitto: quem, quia ejus exemplar non teneo, rogo ut quantocius ad me remittas; vel, si maturius adveneris, ipse deferas tecum. reddidi litteras, occasionem utique breviter rescribendi de tuarum brevitate libenter accipiens. Et vere qujuvat veras, et, ut veraciter loqueris, aeternas amicitias vanis atque transitoriis jactitare verbulis? Quantalibet versuum diversitate, verborum multiplicitate, scriptorum varietate tuam mihi charitatem ostentare seu commendare coneris, minus certe sentio te exprimere quam diligis, idemque tu de me sentiendo non falleris. Cum tuae
Abbreviated transcription (Latin):
dine. &. cum ꝓpħa ꝓposcii custodire
uias meas ut ñ delinquã in lingua
guosus ñ dirigetur sr̃ terrã. &. sccł̾m
aliam scͥpturam. mors ꝙ uita in ma¬
nibus lingue: Silentium autẽ
dicente ysaia cultus iusticie. ẽ
Etbonum. ẽ. ut docet ysatas ihere¬
mias erspecłtare salutare dĩ cũ silea¬
tio: Ad hunc gͦ iusticiȩ cultum. ad¬
hanc om̃ium uirtutum matrẽ. nutͥ¬
cẽ. custodẽ. nȩ penitus uidear nega¬
re qđ petisti: &. te .&. quicũq tui si¬
miles ꝓficere cupiunt in uͥtutibus.
inuito & ꝓuoco. &. si non uerbo docꝰ¬
tͥne. certe mei silentii exemplo: ut uł
silendo doceam te silere: qui loquen¬
do me cõpellis docere qđ uescio: S:
qͥd ego facio: Mirum si nͣ rides. qđ
ego qui multiloqͥum tancoꝑe damp¬
nare uideor. in tam multa uerba tã
loquaciter iam ꝓgredior. & dum cu¬
pio tͥ cõmendare silentium. contra
silentium ꝑ multiloqͥum pugno:
Guerricum nr̃m de cuiꝰ conuersatiõe

Expanded text:
dine, et cum propheta proposui custodire dine, et cum propheta proposui custodire vias meas, ut non delinquam in lingua guosus non dirigetur super terram ; et secundum aliam scripturam: Mors et vita in manibus . Silentium autem, dicento Isaia, cultus justitiae est ; et, Bonum est, ut docet Jeremias, exspectare salutare Dei cum silentio . Ad hunc ergo justitiae cultum, hanc omnium virtutum matrem, nutricem, custodem, ne penitus videar negare quod petiisti; et te, et quicunque tuis similes proficere cupiunt in virtutibus, invito et provoco, etsi non verbo doctrinae, certe mei silentii exemplo, ut vel silendo doceam te silere, qui loquendo compellis me docere quod nescio. 3. Sed quid ego facio? Mirum si non rides, quod ego qui multiloquium tantopere damnare videor, in tam multa verba tam loquaciter jam progredior; et dum cupio tibi commendare silentium, contra silentium per multiloquium pugno. Guerricum nostrum, de cujus conversatione
Abbreviated transcription (Latin):
sepe respiutur qđ occurrit: &. reqͥritur
qđ excidit. S quid pułcus scđm lit¬
ceram. qͥd consequentius uxta sen¬
tentiam. qͥd planius ꝓpter intelligñ¬
tiam. qͥd utilius ad conscientiam.
qͥd deniq cus uł post uł ante ponat᷑.
intentissimȩ attenditur: multaq alia.
que a doctis in huiusmodi curiosuis
obseruantur: Et tu in hoc dices mͥ ẽe
quietẽ. tu hoc etiam si liungua sileat.
silentium nominabis: Quãꝙͣ. non
solum temꝑis. s nec meȩ ꝓfessionis:
huic rei oꝑam dare quã postulas: nec
possibilitatis adimplere qđ optas:
Siqͥde uł monachi qđ eẽ uideor. uł
peccatoris qđ sum: officiũ nou. ẽ.
docere. s lugere: Indoctus quoq
qđ & uere me fateor ẽẽ.si p̃sumat
docere qd nescit: nichil indoctius
agit: Docere itaq nec indocꝰto .ẽ. in
ꝓm̾tu. nec monacho in ausu. nec pe¬
nitenti in affectu: S &. ꝓpter hoc
elongaui fugiens .&. maneo in solitu¬

Expanded text:
saepe respuitur quod occurrit, et requiritur saepe respuitur quod occurrit, et requiritur quod excidit: ubi quid pulchrius secundum litteram, quid consequentius juxta sententiam, quid planius propter intelligentiam, quid utilius ad conscientiam, quid denique, cui, vel post, vel ante ponatur, intentissime attenditur; multaque alia quae a doctis in hujusmodi curiosius observantur? Et tu in hoc mihi dices esse quietem? tu hoc, etiamsi lingua sileat, silentium nominabis? 2. Quanquam non solum temporis, sed nec meae 96 professionis est, huic rei operam dare quam postulas, plere quod optas. Siquidem vel monachi quod esse videor, vel peccatoris quod sum, officium non est docere, sed lugere. Indoctus quoque quod et vere me fateor esse si praesumat docere quod nescit, nihil indoctius agit. Docere itaque nec indocto est in promptu, nec monacho in ausu, nec poenitenti in affectu. Sed et propter hoc elongavi fugiens, et maneo in solitu
Abbreviated transcription (Latin):
Ndignaris forsitau uł ut temꝑãtins
dicam miraris. qđ ꝓ longiori epła
quã a nob̃ sꝑaueras. tam breueni car¬
tulam receꝑis: S memento uyxta
uirũ sapientẽ om̃ia subcȩlo tempis
habere: & tempus qͥde loquendi. ꝙ
tempus e̾e̾ tacendi: Quando autẽ si¬
um tempus silentium habebit. si hos
etiam sacros dies quadragesime. nra
sͥ uendicat confabulatio : Eaq ipsi
tanto occupatior qͣnto laboriosior. dũ
ñ qͥcłe p̃sentes alt̾utrũ leuiter dicere
ualemus quȩ uolumus. s absentib
necesse. ẽ. nobis inuicẽ diligent᷑ dicta¬
re. quȩ uł petimus ab inuicẽ uł peti¬
mur: Dum uͦ absens cogito. uictito.
scͥptito. mittoq qđ p̃sens legas. ro¬
go uͥ ociũ. uͥ silentĩ quies: S hec
inqͥes om̃ia facere potes in silentio:
Mirũ si ex sententia hoc respondeas:
Quantus enĩ tumultus . ẽ. in mente
dictantiũ. uͥ multitudo pstrepit
dictionum: oronum uarietas. &. di¬
uersitas sensuum concurrit: Ubi

Expanded text:
ndignaris forsitan, vel, ut temperantius dicam, miraris, quod pro longiori epistola, quam a nobis speraveras, tam brevem chartulam receperis. Sed memento juxta virum Sapientem, omnia sub coelo tempus habere: et tempus quidem loquendi, et tempus esse tacendi . Quando autem suum tempus silentium habebit, si hos etiam sacros dies Quadragesimae nostra sibi vindicat confabulatio? Eaque ipsa tanto occupatior, quanto laboriosior; dum non quidem praesentes alterutrum dicere leviter valemus quae volumus, sed absentibus necesse est nobis invicem diligenter dictare, quae vel petimus ab invicem, vel petimur. Dum vero absens cogito, dictito, scriptito, mittoque quod praesens legas; rogo ubi otium, ubi silentii quies? Sed haec, inquies, omnia facere potes in silentio. Mirum si ex sententia hoc respondeas. Quantus enim tumultus est in mente dictantium, ubi multitudo perstrepit dictionum, ubi orationum varietas et diversitas sensuum concurrit; ubi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd facio: Ego ꝓmissor breuitatis.
iam tenebor ꝓlixitatis exhibitor Si
de fr̃e Suirrico desidas. ĩmo qi deside¬
ras scire. sic currit ñ quasi in incer¬
tum. sic pugnat. non quasi aerẽ tier¬
bans: S qmͣ scit neq pugnantis

Expanded text:
 facio? Ego promissor brevitatis, jam tenebor prolixitatis exhibitor. Si de fratre Guerrico desideras, imo quia desideras scire, sic currit non quasi in incertum, sic pugnat non quasi aerem verberans. Sed quoniam scit neque pugnantis
Abbreviated transcription (Latin):
rere: det & uincere.q ꝑuenire: Ablu¬
ter suã bonã famã carissinũ. corde
meo. ꝙ. ore tuo saluto. gͣtantissime eĩ
usurus. illõ tp̃r & loco quo ꝓmisis¬
ti: Notifico etiam tͥ qł &. nunc pai¬
lisꝑ aggͣuata manu dñi suꝑ me: m¬
pulsus euersus sum ut caderẽ. itait
securi ad radicem infractuose arbo¬
ris corꝑis mei apposita. lam iamq
succidi metuerem. cũ ecce tuis oete¬
rorũq amicorũ nr̃orũ oronib & hac
uice pius dñs peꝑcit mͥ: sub spe tnͣ¬

Expanded text:
enire. Abbapropter suam bonam famam charissimum, corde meo et ore tuo saluto, gratantissime eum visurus illo et tempore et loco quo promisisti. Notifico etiam tibi, quod et nunc paulisper aggravata manu Domini super me, impulsus eversus sum ut caderem, ita ut securi ad radicem infructuosae arboris corporis mei apposita, jamjamque succidi metuerem: cum ecce tuis caeterorumque amicorum nostrorum orationibus et hac vice pius Dominus pepercit mihi, sub spe t
Abbreviated transcription (Latin):
conscĩente fortissime diu ac deuotis¬
sime continentiam tenuit: scdis rur¬
sus amplexib ineptissime atq in ho¬
uestissime implicuisse. Quia tamen
publice ac sollempniter iuxta morẽ
ceteroꝵ hominum: et sine querela uł
calunnia. ipsum qualecunq coniu¬
gium celebratum fuit: non nobis
uidetur tutum. illum illam non
consentientem dimittere. nisi prius
episcopalis auetoritatis uel consilio
fretum uel imꝑio. aut certe eccłiastico
canonicoq tudicio. Quõniam uero hoc
tam grande hominis ꝑiculum ad te
nimirum non minima ex parte res¬
piscere credimus. ex eo quippe quod
uolentẽ ac flagitantẽ suum confir¬
mare ꝓpositum. nimis susciꝑe distuli¬
sti. occasione sumpta diabolus in hoc
eum mala p̃cipitauit. om̃ino ex carsta¬
te suademus et consulimus. ut quacũ¬
q industria. quocumq sumptu uel
labore potes miserum om̃imͦ satagas
liberare. conueniendo scilicet aut mu¬
lierem ut illum sponte dimittat. et

Expanded text:
consentiente, fortissime ac diutisconsentiente, fortissime ac diutissime continentiam tenuit, secundis rursus amplexibus se ineptissime atque inhonestissime implicuisse. Quia tamen publice ac solemniter juxta morem caeterorum hominum, et sine querela vel calumnia, ipsum qualecumque conjugium celebratum fuit, non nobis videtur tutum, illum illam non consentientem dimittere, nisi prius episcopalis auctoritatis vel consilio fretum, vel imperio, aut certe ecclesiastico canonicoque judicio. Quoniam vero hoc tam grande hominis periculum ad te nimirum non minima ex parte respicere credimus ex eo quippe quod volentem ac flagitantem suum confirmare propositum, nimis suscipere distulisti, occasione sumpta, diabolus in haec eum mala praecipitavit, omnino ex charitate suademus et consulimus ut quacunque industria, quocunque sumptu vel labore potes, miserum omni modo satagas liberare: conveniendo scilicet aut mulierem, ut illum sponte dimittat, et
Abbreviated transcription (Latin):
facillime si uis tuus eẽ possit. Nũ¬
lum tenet᷑  requirenti negaret: Im¬
mo si uelles accipere gratissimum
haberet. non quia bonus non ẽ. sed
quia sibi ut seis opus non ẽ. Timen¬
dum ualde tͥ parit᷑ ÷ et michi. ne si
sollicite in oꝑib nr̃is non seruanuss
quod apłs dicit. nemo adolescentiã
nes sumus de leuitate notemur:. Sed
confido quia tu consultius ages. et
locum qui uicinior etiam constru¬
ctus ẽ eliges. quem amico quidem
tenenti nosti oneri cẽ. tͥ autẽ neces¬
nde placuit tue dignationi
frẽm hunc nrãm paruita¬
tem consulere. sic nos quod
nobis uisum fuit noueris consiliũ
dedisse: ut saniori ñ p̃iudicauerimꝰ.
Ne ergo rerum quas seis suꝑflua
narratione te grauemus: Hec est
summa consilii. Periculo sum qui¬
dem ẽ et fortassis illicitum. homi¬
nem post diutinam in domo et ha¬
bitu religionis conuersationẽ. ad
seculum redisse. quiq prius et ad¬
huc priore uxore sua uiuente ac

Expanded text:
facillime, si vis, tuus esse possit. Numfacillime, si vis, tuus esse possit. Numlum tenet, tibi requirenti negaret? Imo si velles accipere, gratissimum haberet; non quia bonus non est, sed quia sibi, ut scis, opus non est. Timendum valde tibi pariter et mihi ne, si sollicite in operibus nostris non servamus quod Apostolus dicit: Nemo adolescentiam nes sumus, de levitate notemur. Sed confido quia tu consultius ages, et locum, qui vicinior et jam constructus est, eliges; quem amico quidem tenenti nosti oneri esse, tibi autem necesnde placuit tuae dignationi fratrem hunc nostram parvitatem consulere, sic nos, quod nobis visum fuit, noveris consilium dedisse, ut saniori non praejudicaverimus. Ne ergo rerum quas scis superflua narratione te gravemus, haec est summa consilii. Periculosum quidem est et fortassis illicitum, hominem, post diutinam in domo et habitu religionis conversationem, ad saeculum redisse, quique prius, et adhuc prior uxore sua vivente ac
Abbreviated transcription (Latin):
uicquid gr̃ẽ et dilectionis
impendere sibi possunt
absentes amici: puto et me
debere tibi et mͥ deberi a te. Non
solum ob consortium ꝓpositi et pro¬
fessionis: s etiam ex debito nr̃e inui¬
cem pͥstine societatis. Quȩ tam gra¬
ta utriq tamq debita deuotio. quan¬
tum in uno quoq nr̃m ferueat. in
nullo euidentius agnoscere seu in¬
notescere possumus: quam si alteru¬
trum non celemus. siquid forte de
alterutro quod non deceat audimꝰ.
Aucdiui autẽ ego de te. quod de scõ
conuentu: tuo abbatiam in hyspa¬
niam conftruere uelis. Quod michi
nimirum in magnã ammirationẽ
uenit. quid cause uidelicet sit. quid
consilii. quid ue utilitatis. quod fi¬
lios tuos exul are cupis. in locum
utiq tam longinquum. tanto sũp¬
tu et labore et querendum. et edi¬
ficandum. cum ꝓpe te habere possis.¬
ubi eos colloces. iam ȩdificatum et be¬
ne p̃paratum. Nec enim ut reor hinc
de excusare potes quod locus ille tu¬
us non sit. cum certissime sciam qͦd

Expanded text:
uidquid gratiae et dilectionis impendere sibi possunt absentes amici, puto et me debere tibi, et mihi deberi a te, non solum ob consortium propositi et professionis, sed etiam ex debito nostrae invicem pristinae societatis, quae tam grata utrique, tamque debita devotio quantum in unoquoque nostrum ferveat, in nullo evidentius agnoscere seu innotescere possumus, quam si alterutrum non celemus, si quid forte de alterutro quod non deceat audimus. Audivi autem ego de te, quod de sancto conventu tuo abbatiam in Hispania construere velis. Quod mihi nimirum in magnam admirationem venit, quid causae videlicet sit, quid consilii, quidve utilitatis, quod filios tuos exsulare cupis, in locum utique tam longinquum, tanto sumptu et labore et quaerendum et aedificandum, cum prope te habere possis,ubi eos colloces, jam aedificatum et bene praeparatum. Nec enim, ut reor, hinc te excusare potes, quod locus ille tuus non sit, cum certissime sciam quod
Abbreviated transcription (Latin):
in infirmitate ꝑficitur. E ccłia qñ itfr¬
matur. pauli magisterio didicit. ẽẽ po¬
tentior. Didicit e regione &. a Salomone
qđ ꝓsꝑitas stultoꝵ occidit eos. didicit
.&. stultum firma radice cum uidĩ. Ma¬
tim maledicere pulcͥtudim eius. Icło cũ
sc̃o dđ̃ sese in utroq consolatur. & hosti¬
um uidelic casu. & lib̾atione sui. A it si¬
quiddẽ. Hi incurrib &. hi inequis. nos aũ
in noĩe dñi dĩ nr̃i inuocabimus. Ipsi ob¬
ligati sunt & cecidunt. nos aũ surrexi¬
mus. &. erecti sumus. Hec pauca uob̾ con¬
solandi gr̃a de quib certus fui. fideli at¬
testatione intimandum ẽẽ putaui. ad re¬
leuandam uł ex aliqua parte eam quȩ
ur̃a uiscera incessanter affligit sollicitu¬
do om̃iũ eccłiarũ. Hoc qͦ addo dñm re¬
gem do eum confortante feruere &. accin¬
gi ad lib̾ationem eccłie. &. parare sͥ exer¬
citum multum nimis. Nos qͦ fideliter

Expanded text:
in infirmitate perficitur. Ecclesia quando infirin infirmitate perficitur. Ecclesia quando infirmatur, Pauli magisterio didicit esse potentior . Didicit e regione et a Salomone, quod prosperitas stultorum occidit eos : didicit et stultum firma radice cum viderit, statim maledicere pulchritudini ejus . Ideo cum sancto David sese in utroque consolatur, et hostium videlicet casu, et liberatione sui: ait siquidem, Hi in curribus et hi in equis: nos autem in nomine Domini Dei nostri invocabimus. Ipsi obligati sunt, et ceciderunt: nos autem surreximus, et erecti sumus . Haec pauca vobis consolandi gratia, de quibus certus fui, fideli attestatione intimanda esse putavi, ad relevandam vel ex aliqua parte eam, quae vestra viscera incessanter affligit, sollicitudo omnium Ecclesiarum. Hoc quoque addo, dominum Regem, Deo eum confortante, fervere et accingi ad liberationem Ecclesiae, et parare sibi exercitum multum nimis: nos quoque fideliter
Abbreviated transcription (Latin):
uina clem̃tia recens forte spirau̾it eccłe.
aduersus scismaticoꝵ ꝓcacẽ s in efficacẽ
rabiẽ desudanti. de his om̃ib plenꝰ
instrui cupimus & supplicamus. Porro
nr̃am citmontanam eccłiam tam mnto
qͣm in francoꝵs regno noueritis fortem
infide. pacificam inunitate. deuotam
in ur̃a obedientia. ꝓmtam ad sernitiũ.
Nequaquam nos beneuenti. non capuȩ.
non ipsiꝰ rome terret deosic iudicante
amissio. scientes eccłie statum non arma
estimari. s meritis. Ipsiꝰ qͥppe non ali̾tꝰ
agnoscimis uoces illas in psalmo. Si
consistant aduersum castra. non tunebe
cor meum. Si exurgat aduersum me
p̃lium. in hoc ego sꝑabo. Propt̾ea ⁊ nos
quia de eccł̃ia sumus. non timebitus
dum turbabitur terra . ꝙ. tnsferentur
montes in cormaris. Głetur trrantꝰ
sicłs qnͣtũ uult. głetur in malicia qđ
potens. ẽ. in iniquitate. nr̃a autẽ uiriꝰ

Expanded text:
vina clementia recens forte spiraverit Ecclesiae, vina clementia recens forte spiraverit Ecclesiae, adversus schismaticorum procacem, sed inefficacem rabiem desudanti; de his omnibus plenius instrui cupimus, et supplicamus. 2. Porro nostram citramontanam Ecclesiam tam in nostro, quam in Francorum regno noveritis fortem in fide, pacificam in unitate, devotam in vestra obedientia, promptam ad servitium. Nequaquam nos Beneventi, non Capuae, non ipsius Romae terret, Deo sic judicante, amissio; scientes Ecclesiae statum non armis aestimari, sed meritis. Ipsius quippe, non alterius agnoscimus voces illas in Psalmo: Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum: si exsurgat adversum me proelium, in hoc ego sperabo . Propterea et nos quia de Ecclesia sumus, non timebimus dum turbabitur terra, et transferentur montes in cor maris. Glorietur tyrannus Siculus quantum vult, glorietur in malitia quod potens est in iniquitate: nostra autem virtus
Abbreviated transcription (Latin):
oluntas cordis mei. & desid̾ium satiˢ
inquietum adeundi & uidendi desi¬
deratam beatitudinis ur̃e p̾sentiam. s
&. cognoscendi certiꝰ que cͥca uos sunt.
rursumq qualit̾ se habeant nr̃a uob̾
uicissim diligentiꝰ intimatidi. iandu¬
dum itineris me ãmonet. atq indesi¬
nenter sollicitat. Ceterũ t̾re ac diei
malicia. & p̃t̾ instantiã meã cotidianã.
etiam non nulla ur̃e necessitatis causa
impeditus. uoto facere satis non potui
usq adhuc. s necdum possum. S qͥd :
Sanum iustumq ꝓpositum. nunqͥd omit¬
tendum ex toto fuit. quia ex toto ad im¬
pleri non potuit : Fuit gͦ consilii ꝑh̃c
uenerabilem h tullensis eccłie
archidiachonem. interĩ saltĩ aliqͣtenꝰ
consolari conceptum iam olĩ desid̃ium.
curamq reuelare quam patior. Nec enĩ
fidelior. studiosior. cautior ue illo adni
que nos illi inngimus. siue in refe¬
rendo adnos siqua ur̃e dignationi pli¬
cuerit remaudare. Itaq de bñplacito

Expanded text:
oluntas cordis mei et desiderium satis inquietum adeundi et videndi desideratam Beatitudinis vestrae praesentiam; sed et cognoscendi certius quae circa vos sunt, rursumque qualiter se habeant nostra vobis vicissim diligentius intimandi; jamdudum itineris me admonet, atque indesinenter sollicitat. Caeterum terrae ac diei malitia, et praeter instantiam meam quotidianam etiam nonnulla vestrae necessitatis causa impeditus, voto facere satis non potui usque adhuc, sed necdum possum. Sed quid? sanum justumque propositum nunquid omittendum ex toto fuit, quia ex toto adimpleri non potuit? Fuit ergo consilii, per hunc venerabilem Hugonem, Tullensis Ecclesiae archidiaconum, interim saltem aliquatenus consolari conceptum jam olim desiderium, curamque relevare quam patior. Nec enim fidelior, studiosior, cautiorve illo 173 add vos quae nos illi injungimus; sive in referendo ad nos, si qua vestrae dignationi placuerit remandare. Itaque de beneplacito
Abbreviated transcription (Latin):
lentiã. quã ꝑ quicqͥd face
possũ uix sufficerẽ sic̃ est
demonstrare : s ut cercũ
habe Fatis qđ et ante uob̾
dixisse me memini quia
sep: e inqͥetos animos qͥb
sua inqua st̃ uita nõ suffi¬
cit districtior exꝑta cõpesẽ
Consiliũ nr̃m suꝑ ipso fr̃e
recongliato uelle uos serip¬
sistis audire. s nõ putaui
necẽẽ fore. cũ paratus ueni¬
escere. Difficultatẽ ingreᷤ¬
sus quã ualde timet pro
ipso ⁊ cũ ipso supplicamuᷤ
pie tẽꝑari: ⁊ aliquanto
mitiꝰ cũ eo agi qͣm cũ cete¬
ris solet fugitiuis. Insimi¬
lib enĩ factis: causa dissi¬
mił simile recusat iudici¬
um. Multũ quippe diffe¬
runt a se is qui timore aut
odio religionis de monastͣ¬
io fugit : ⁊ qui eiusdẽ amo¬
re et desiderio transit ad

Expanded text:
e possum, vix sufficerem, sicut est, demonstrare: sed ut certum nunc habeatis, quod et ante vobis dixisse me memini, quia saepe inquietos animos, quibus sua, in qua sunt, vita non sufficit, districtior experta compescit. Consilium nostrum super ipso fratre reconciliato velle vos scripsistis audire: sed non putavi necesse fore, cum paratus veniescere. Difficultatem ingressus, quam valde timet, pro ipso et cum ipso supplicamus pie temperari, et aliquanto mitius cum eo agi, quam cum caeteris solet fugitivis. In similibus enim factis causa dissimilis simile recusat judicium. Multum quippe differunt a se, qui timore aut odio religionis de monasterio fugit, et qui ejusdem amore et desiderio transit ad
Abbreviated transcription (Latin):
roinde indetis et non
frustra erronea oui¬
cula ur̃a contra mo¬
rẽ nostrũ a nob̾ nõ nobis.
s sibi et uobis detenta e.
cũ tali cireũuentione. im¬
mo utili subuentione. ⁊ fr̃i
ꝓ artioris uite desidio. ⁊ pro
fr̃is redditu ur̃e tandẽ in

Expanded text:
idetis, et non frustra erronea ovicula vestra contra morem nostrum a nobis, non nobis, sed sibi et vobis detenta est, cum tali circumventione, imo utili subventione, ut fratri pro arctioris vitae desiderio, et pro fratris r
Abbreviated transcription (Latin):
uant : cum potiꝰ ⁊ ista ex ill gͣ¬
tiora. ⁊ illa ex his tolerabiliora
punct humiliant᷑. S acerdotẽ
dñi inquẽ ausi st̃ mittere manꝰ:
cum honoie remictunt.
Spolia que diripuerant. et
sine desidia recolligunt. et
sine fraude restituunt. Siqͥd
horũ ẽ que inueni ri non
possit: dalpͥmꝰ ꝓ eo satis fa¬
ciet. ad beneplacitum i ur̃m
Hoc quippe manu sua: in
nr̃a firmauit. Pro qua sua
ꝓmissione adimplenda. si
uenerit ad pedes ur̃e ma¬
iestatis ꝙ ⁊ ꝓposuit : mitius
quã meruit. supplicamꝰ agi
cũ iuuene. Nõ qđ uelimꝰ
inpunitũ esse tã grande fa¬
cinus. s ut eccłia si fieri po¬
test debita satisfactione ho¬
noret᷑ : ut his qui satisfacit
supͣ uires patientie nõ ex
nostris acquieuisse consiliis.

Expanded text:
vant: cum potius et ista ex illis grvant: cum potius et ista ex illis gratiora, et illa ex his tolerabiliora puncti humiliantur: sacerdotem Domini, in quem ausi sunt mittere manus, cum honore remittunt; spolia quae diripuerant, et sine desidia recolligunt, et sine fraude restituunt. Si quid horum est quod inveniri non possit, Dalfinus pro eo satisfaciet ad beneplacitum vestrum: hoc quippe manu sua in nostra affirmavit. Pro qua sua promissione adimplenda si venerit ad pedes vestrae majestatis, quod et proposuit, mitius quam meruit supplicamus agi cum juvene: non quod velimus impunitum esse tam grande facinus, sed ut Ecclesia, si fieri potest, debita satisfactione honoretur; ut is qui satisfacit, supra vires patientiae suae nnostris acquievisse consiliis.
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓ ur̃is. Alias autẽ qͣm fit hoc
tempr necessariꝰ conuentus ep̃oꝵ
nullus ignorat. nisi qui dirus
corde mat̾ris eccłie angustias ñ
actendit. At calor inquiunt in¬
itus ẽ. quasi nos glacialia corꝑa
habeamꝰ. An corda nobis magis
nimꝰ in regno ur̃o. s dignitate nõ
fidelitate: dico uob̃ nõ expedit uob̾¬
uelle impedire tm̃. ⁊ tam neces¬
sariũ bonũ. Nec de st̃ euidente ᷤ
cause quib id manifestũ facere
possẽ. quas ⁊ nunc ꝓferre in me¬
diũ ad manũ michi ẽ: nisi qđ
sat arbitror dictũ sapienti. Tam̃
siquid ex aplice auctortate ri¬
gore ꝓcessit unde se merito esse
turbatã celsitudinis ur̃e serem
noñ dissimuabimꝰ. Ad papam¬
quis sustin̾et: Si sẽꝑ ꝓsꝑa:
quis nõ ꝯtẽpneret: Sed rerum
cauta gub̾natͥe sapientia. horum
ꝓnecessaria uicissitudine eo mo¬
deramine electis suis cursũ ui¬
te tẽporał alternat : ut nec ad¬
uersa frangant. nec laeta dissol¬

Expanded text:
et vestris. 2. Alias autem quam sit hoc et vestris. 2. Alias autem quam sit hoc tempore necessarius conventus episcoporum, nullus ignorat, nisi qui durus corde matris Ecclesiae angustias non attendit. At calor, inquiunt, nimius est. Quasi nos glacialia corpora habeamus. An corda nobis magis nimus in regno vestro, sed dignitate, non fidelitate, dico vobis: Non expedit velle impedire tantum et tam necessarium bonum. Nec desunt evidentes causae, quibus id manifestum facere possem, quas et nunc proferre in medium ad manum mihi est, nisi quod sat arbitror dictum sapienti. Tamen si quid ex apostolicae auctoritatis rigore processit, unde se merito esse turbatam celsitudinis vestrae sernon dissimulabimus. EPquis sustineret? si semper prospera, quis non contemneret? Sed rerum cauta gubernatrix Sapientia, horum pernecessaria vicissitudine eo moderamine electis suis cursum vitae temporalis alternat, ut nec adversa frangant, nec laeta dissol
Abbreviated transcription (Latin):
et dilecte eiꝰ et filus eius. Regi¬
na terre et iura regnoꝵ tunc
sane sana suis dñis atq illesa
ꝑsistunt. si diuinis ordinatiõi b
ac ditionib ñ resistunt. Cur dñe i¬
rascitur furor tuus contra d̃i electũ.
quem tua qͦ sublimitas suscepit
et preelegit tibi quidẽ in patrem.
filio autem tuo etiam ĩsamuelẽ:
Armatur regia indignatio non
plane in extraneos. s in semetipã
s. salutis facit sepe ut nec mani¬
festum omnib adu̾tas ꝑiculum.
sentias dampnũ. E olligit᷑ concili¬
um. quid in hoc detͣhitur regie
głie. regni utilitatib Ibi imi¬
uerse ecclie cõmendabit᷑ ac re¬
memorabit᷑ eecellentie ur̃e ꝓnita
et sp̃alis deuotio. quod regom
pͥmus aut certe int̾ primos.
rabiei ꝑseꝗͣntiũ fandẽ matrem
nissime defendñdo obiuastis
Ibi głose ab ingenti illa multi¬
tudine debite gr̃e refe̾nt᷑ uobiꝰ
ibi a milib scõrũ orabit᷑ ꝓ uob̾

Expanded text:
et dilectae ejus, et filiis ejus. 1. Reget dilectae ejus, et filiis ejus. 1. Regna terrae et jura regnorum tunc sane sana suis dominis atque illaesa persistunt, si divinis ordinationibus ac dispositionibus non resistunt. Cur, domine, irascitur furor tuus contra Dei electum quem tua quoque sublimitas suscepit, et praeelegit, tibi quidem in patrem, filio autem tuo etiam in Samuelem? Armatur regia indignatio, non plane in extraneos, sed in semetipsam sed dignitatis, sed salutis facit saepe ut nec manifestum omnibus advertas periculum, sentias damnum. Colligitur concilium. Quid in hoc detrahitur regiae gloriae, regni utilitatibus? Ibi universae Ecclesiae commendabitur ac rememorabitur excellentiae vestrae prompta et specialis devotio, quod regum primus, aut certe inter primos, rabiei persequentium eamdem matrem nissime defendendo obviastis. Ibi, gloriose, ab ingenti illa multitudine debitae gratiae referentur vobis: ibi a millibus sanctorum orabitur pro vobis
Abbreviated transcription (Latin):
n litt̾is quas misit ctigna¬
tio ur̃a letificastis ammam
meam: letificet uos ipse qui
in causa ẽ ds. Quis sum ego.
aut que domus patris mei. ut
de morte ul uita mea maiestas
regia cogitaret: Et nu̾c qr tanti
habitus sum. ut de meo esse sci¬
re curetis. sciatis me aliꝗͣtulũ
conualuisse. et ut me sentio
mortis int̾im ereptum ꝑiculo.
debilem tamen & debilẽ ualde
De cet̾o scire uos uolo. dominũ
Rob̾tum germanũ ur̃m dig¬
nanter nos et de uote satis ui¬
sitasse in infirmitate nr̃a. s et
sic locutum in aurib nr̃is. ut
gaudium nobis et spem de se
meliorem reliquerit. Diligite
eum. quia si dictis facta com¬
penset. complacebit uobis ĩ
illo. et si dignũ iudicatis sciat
uobis placere. quod nr̃o et bo¬
norum confilus de cetero se ad¬
quieturum ꝓmisit. Sigillũ
nr̃m ñ erat ad manũ sed qͥ
legit agnoscat stilum. quia
excellentissimo regi francoꝵ
Bernardꝰ claretialł uocatus ab¬
bas. fidelis suus salutẽ a rege
regum et dño dñantiũ. ips

Expanded text:
n litteris, quas misit Dignatio vestra, laetificastis animam meam: laetificet vos ipse, qui in causa est, Deus. Quis sum ego, aut quae domus patris mei, ut de morte, vel vita mea Majestas regia cogitet? Et nunc quia tanti habitus sum, ut de meo esse scire curetis, sciatis me aliquantulum convaluisse, et, ut me sentio mortis interim ereptum periculo, flebilem tamen, et debilem valde. De caetero scire vos volo, dominum Robertum, germanum vestrum, dignanter nos et devote satis visitasse in infirmitate nostra, sed et sic locutum in auribus nostris, ut gaudium nobis et spem de se meliorem reliquerit. Diligite eum; quia si dictis facta compenset, complacebit vobis in illo: et, si dignum judicatis, sciat vobis placere quod nostro et bonorum consiliis de caetero se acquieturum promisit. Sigillum non erat ad manum: sed qui legit, agnoscat stilum, quia excellentissimo regi Francorum, BERNARDUS Clarae-Vallis vocatus abbas, fidelis suus, salutem a Rege regum, et Domino dominantium, ipsi,
Abbreviated transcription (Latin):
ileclissimis in xp̃o filiis
latiũ ⁊ p̃ grand̾ eẽt leticia. am¬
plecti uiscͥa mea gaudiũ meũ
et coronã meã qđ estis uos. at
qm̃ nõ dũ concedit᷑. concedet᷑
enĩ sic̃ bene cõfido de miscłia

Expanded text:
Dilectissimis in Christo filiis latium et praegrandis esset laetitia amplecti viscera mea, gaudium meum, et coronam meam, quod estis vos. At quoniam id nondum conceditur concedetur enim, sicut bene confido de m
Abbreviated transcription (Latin):
consolatio ⁊ leticia młta. ĩ his
que de uob̾ audiui ꝑdilechꝰ¬
simũ frẽm ⁊ coabb̾em nr̃m ue¬
nerabilẽ bernardũ ur̃m. Mul
ꝓ obedientia et uoluntaria pau¬
ꝑtate. ꝓ quib sine dubio m̃ces
ur̃a multa ẽ incelis. Unde ro
gite et sic state in dño dilectis¬
simi. solliciti sẽꝑ circa custocdi¬
am ordiam ordinis. ut ordo cus¬
todiat uos: solliciti seruare umi¬
tatẽ sp̃c inuincło pacis: mutuã
in uobmet ipsis maximeq ad p̃¬
latos caritatẽ humilẽ habenteᷤ
que ẽ uinculũ ꝑfectionis: hu¬
militatẽ ante omĩa. suꝑ om̃ia¬

Expanded text:
itia multa in his quae de vobis audivi per dilectissimum fratrem et coabbatem nostrum venerabilem Bernardum vestrum. Multpro obedientia et voluntaria paupertate, pro quidus sine dubio merces vestra multa est in coelis. Unde roggite, et sic state in Domino, dilectissimi, solliciti semper circa custodiam Ordinis, ut Ordo custodiat vos: solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis ; mutuam in vobismetipsis, maximeque ad praelatos, charitatem humilem habentes, quae est vinculum perfectionis . Humilitatem ante omnia, su
Abbreviated transcription (Latin):
intriutis. fabtilam seipsũ fecitse¬
ctilares religiosi. om̃s male locunt᷑
de eo. pauꝑes &. monachi & clerici con¬
queruntur de eo. Homtnes quoq su
e ꝓfess. ⁊onis. ipsi funt qui magis
exhorr ent & famã eiꝰ & uitam. hoc
testin ourum habet & ab his quim
tus & : ab his qui foris sunt. Non
sic dñs ioħes paperons non sic cuiꝰ
laus ẽ in eccłia. quippe honorificã
tis minist̾ium sttũ. Legite litteras
has dño meo. Ipse uiderit quid de
tali homine faciendũ sit. ego libe¬
ratn animã meã. dico tñ p̾cipia¬
tione qua soleo. Bonum est ei si purg
ipse curiam suam: et siliberet consc̃ĩã
suam. Decreuam ista tacere. s uena¬
bilis prior montis chi ad hoc me mm¬
pulit & animauit ut scriberem:
scitote minus me dixisse: qͣm ptibli

Expanded text:
in triviis, fabulam se ipsum fecit. Saein triviis, fabulam se ipsum fecit. Saeculares, religiosi, omnes male loquuntur de eo: pauperes, et monachi, et clerici conqueruntur de eo. Homines quoque suae professionis, ipsi sunt qui magis exhorrent et famam ejus, et vitam. Hoc testimonium habet et ab his qui intus, et ab his qui foris sunt. Non sic dominus Joannes Paperons, non sic: cujus laus est in Ecclesia, quippe honorificantis ubique ministerium suum. Legite litteras has domino meo. Ipse viderit, quid de tali homine faciendum sit: ego liberavi animam meam. Dico tamen praecipitatione qua soleo: Bonum est ei si purget ipse curiam suam, et sic liberet conscientiam suam. Decreveram ista tacere: sed venerabilis Prior Montis-Dei ad hoc me impulit, et animavit ut scriberem. Et scitote minus me dixisse, quam publi
Abbreviated transcription (Latin):
confessus ẽ. De turpicudinib eius.
quib terra sordet. & facte sunt
omnib in parabolam suꝑsedeo
polluere labia mea: & ur̃as aureᷤᷤ
Si ad uos uen̾it nam hoc gloriat᷑
ꝙ amncos se habere confidit incu¬
ria mem̃tote arnaldi de brixa.
quia ecce plusꝗͣ arnaldus hic. Nullus ꝑ¬
petua dignior inclusione: nichil etus¬
ꝑpetuo silentio iustrus. dño ostiensi¬
gentem & de regno ad popłm
alterum. feda & horrenda uestigia a¬
pud nos ubiq relinquens. Aradice
alpium et regno theutonicorum ꝑ
om̃s pene eccłias francie & norman¬
me & circumquaq circuiens tisq ro¬
thomagum. uir apłicus. repleuit ñ
eugłio s sacrilegio. Turpia fertuta
ubiq cominisisse. spolia ecclesiarũ
asportasse. formosulos pueros in
eccłiasticis honorib ubi potuit ꝓ¬
motiisse. ubi ñ potuit uoluisse. Nul¬
ti se redemerunt ne uentret adeoᷤ
Ad quos ꝑuentre ñ potuit exegite
extorsit ꝑ nuncios. In scolis. in curiᷤᷤ

Expanded text:
confessus est. De turpitudinibus ejus, confessus est. De turpitudinibus ejus, quibus terra sordet, et factae sunt omnibus in parabolam, supersedeo polluere labia mea, et vestras aures. Si ad vos venerit nam hoc gloriatur, et amicos se habere confidit in curia, mementote Arnaldi de Brixia, quia ecce plus quam Arnaldus hic. Nullus perpetua dignior inclusione, nihil ei perpetuo silentio justius. gentem, et de regno ad populum alterum, foeda et horrenda vestigia apud nos ubique relinquens. A radice Alpium et regno Teutonicorum, per omnes pene Ecclesias Franciae, et Normanniae, et circumquaque circumiens usque Rothomagum, vir apostolicus replevit, non Evangelio, sed sacrilegio. Turpia fertur ubique commisisse; spolia ecclesiarum asportasse: formosulos pueros in ecclesiasticis honoribus, ubi potuit, promovisse; ubi non potuit, voluisse. Multi se redemerunt, ne veniret ad eos: ad quos pervenire non potuit, exegit et extorsit per nuntios. In scholis, in curiis,