comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis suis. Qui enĩ scit uoluntatem
dñi sui. & peccat: uapulabit multis.
Om̃isq qui habet in se habitatorem
bat dicens. rogabo patrẽ meũ. & ali¬
um consolatorẽ dabit uobis. ut sit
uob̾ cũ in sempit̾nũ: sp̃m ueritatis.
Et it̾m. Cũ autem uenerit consolator

Expanded text:
peccatis suis. Qui enim scit voluntatem peccatis suis. Qui enim scit voluntatem Domini sui, et peccat, vapulabit multis . Omnisque qui habet in se habitatorem bat, dicens: Rogabo Patrem meum, et alium consolatorem dabit vobis, ut sit vobiscum in sempiternum, Spiritum veritatis ; et it
Abbreviated transcription (Latin):
cate eã: qm̃ cõpleta est malicia eius.
dimissa est iniquitas illiꝰ. Suscepit de
manu dñi dupplicia:. ꝓ om̃ib pecca¬
tis suis.lxx. Consolamini consolamim
pͦpłm meũ dicit dñs. Sacerdotes loqui¬
mini ad cor ierłm: consolamini eam:
qiuna repleta est humilitas es. soluta est
peccatũ iliꝰ. qͥa recepit de manu dm̃ duꝑ¬
plicia peccata sua. luxta interp̃tes gõ
iubentur alii ut pͦpłm dei & ihrłm pa¬
riter consolent᷑. uccta hebraicũ ipsi p̃¬
cipit᷑ p̃pło consolet᷑ & loqͣtur ad cor ie¬
rusalem. & aduocet eã. Loqui autem
ad cor ierłm. idiooa scͥpt᷑arũ est. Qui
enĩ merenti loqͥtur. & blandꝰ consola¬
tor.ẽ: ad cor loqui dr᷑. Doceat nos sichẽ
filiꝰ emor: qui corrupta dina locutus:
ad cor eiꝰ. & consolatus est eam. Et ubi¬
cũq simile qͥd inuen̾is: hunc sensum
habet. Causaq consolationis remissio
peccatoꝵ est & causa remissionis: qm
suscepit de manu dñi dupplicia ꝓ õĩb

Expanded text:
pleta est malitia ejus, dimissa est iniquitas illius. Suscepit de manu Domini duplicia pro omnibus peccatis suis. LXX: Consolamini, consolamini populum meum, dicit Deus ÷ sacerdotes  loquimini ad cor Jerusalem: consolamini eam: quia repleta est humilitas ejus. Solutum est peccatum illius, quia recepit de manu Domini duplicia peccata sua. Juxta interpretes caeteros, jubentur alii, ut populum Dei et Jerusalem pariter consolentur: juxta Hebraicum ipsi praecipitur populo, ut consoletur, et loquatur ad cor Jerusalem, et advocet eam. Loqui autem ad cor Jerusalem, idioma Scripturarum est. Qui enim moerenti loquitur, et blandiens consolator est, ad cor loqui dicitur. Doceat nos Sichem filius Hemor, qui corrupta Dina locutus est ad cor ejus, et consolatus est eam . Et ubicumque simile quid inveneris, hunc sensum habet. Causaque consolationis, remissio peccatorum est: et causa remissionis, quoniam suscepit de manu Domini duplicia pro omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce dies ueniu̾nt & auferent᷑ omĩa qui
runt patres tui usq ad diem hanc ibe¬
bylonẽ: non relinquent quẽ quã dict
dñs. Et de filiis tuis qui egredient᷑ exte
qͦs genueris tollent: & erunt eumnuchiin
palacio regis babyloms. Et dix̃ etechis
ad ysaiã. Bonũ est uerbũ dm̃ qͦd lociti¬

Expanded text:
nt et auferentur omnia quae sunt runt patres tui usque in diem hanc in Babylone non remanebit quicquam ait Dominus sed et de filiis tuis qui egredientur ex te quos generabis tollentur et erunt eunuchi in palatio regis Babylonis dixit Ezechias ad
Abbreviated transcription (Latin):
dñm & exaudiuit eũ. & dedit ei signũ:
s ñ iuxta beneficia quȩ acceꝑat retbuit:
qͥa exaltatũ est cor eius. Et facta ẽ. contͣ
eum ira: & cont᷑ iudã & ierłm. Rursũ¬
q script᷑a sc̃a elationẽ cordis eiꝰ dicit
penitentia mitigatã: inferens. Et hu¬
miliatus postea eo qͦd exaltatũ eẽt cor
eius tam ipse qͣm habitatores ierłm: &
iccirco non uenit ira suꝑ eos dñi in die
chodono sor hebrei autumant: & in ob¬
tͣnstulit aromatũ suoꝵ & thesaurosar¬
genti & auri & odoram̃toꝵ unguenti
optimi. qͦd in hebraico scribit᷑ oleibo¬
ni: & om̃s thesauros uasoꝵ gare. siue
ut ibi legit᷑ uasoꝵ suoꝵ. Gaza autem
lingua ꝑsarũ diuitiȩ nuncupant᷑: nec
est hebreus sermo s barbarus. Ulor
fuit inqͥt uerbũ qͦd iuxta hebraicam
consuetudinẽ ꝓ re freq̃nter accipitur.
qͦd ñ ostend̾it eis in domo sua. & in om̃
potestate sua: ne dei ira iustissima: q̃m
non solũ thesauros suos atq palatii sed

Expanded text:
Dominum exaudivitque eum et dedit ei signum sed non iuxta beneficia quae acceperat retribuit quia elevatum est cor eius et facta est contra eum ira et contra Iudam ac Hierusque Scriptura sancta elationem cordis ejus dicit poenitentia mitigatam, inferens: « Et humiliatus est postea, eo quod exaltatum esset cor ejus, tam ipse quam habitatores Hierusalem, et idcirco non venit ira super eos Domini in diebchodonosor Hebraei autumant, et in transtulit aromatum suorum; et thesauros argenti, et auri et odoramentorum et unguenti optimi: quod in Hebraico scribitur, olei boni; et omnes thesauros vasorum gazae, sive, ut ibi legitur, vasorum suorum. Gaza autem lingua Persarum divitiae nuncupantur: nec est Hebraeus sermo, sed Barbarus. Non fuit, inquit, verbum quod juxta Hebraicam consuetudinem pro re frequenter accipitur, quod non ostenderit eis in domo sua et in omni potestate sua. Unde Dei ira justissima, quoniam non solum thesauros suos atque palatii, sed
Abbreviated transcription (Latin):
fierent oĩa quȩ erant incorde eiꝰ lccirco
aut̃ tẽptatiomi relictꝰ est: qͥa post tantã
uictoriã & solis regressũ & congratulatio¬
nẽ regni potentissimi corilliꝰ eleuatũ est.
Demq imeodẽ uolumine scͥbit᷑. Multi de¬
ftrebant hostias & sacrificia dño in ie

Expanded text:
erent omnia, quae erant in corde ejus. Idcirco autem tentationi relictus est, quia post tantam victoriam, et Solis regressum, et congratulationem regni potentissimi, cor illius elatum est. Denique in eodem volumine scribitur: Multi deferebant hostias, et sacrificia Domino in
Abbreviated transcription (Latin):
test. qͦd p̃multitudine exercitꝰ omnia
fluenta siccau̾it: ut puteos sibi fodere
sit cõpulsus. Iuxta translationẽ uero:¬
qͦd om̃s pͦpłos qui int̾dũ aqͣrũ nomine
describunt᷑: suo uastarit exercitu. Pro

Expanded text:
d pro multitudine exercitus omnia fluenta siccaverit, ut puteos sibi fodere sit compulsus: juxta translationem, quod omnes populos, qui sub aquarum nomine interdum scribuntur suo vast
Abbreviated transcription (Latin):
uel pueros siue infantulos & posteros i¬
telligimꝰ ut ex eo qͦd ipse miscd̃iam conse¬
quutus est. omĩs uent᷑a posteritas hoc co¬
gnoscens laudet eiꝰ incredibilẽ clementũ.
Saluũ gͦ me fac dne & om̃s qui in te credi¬
mus tuoq sumꝰ auxilio lib̾ati: cunctis de¬
bus uitȩ nr̃ȩ te canemꝰ intemploE
sit ysaras ut sumerent massam defs
& cataplasmarent suꝑ uulnus. & sanaretur.
Et dicit exechias. Qd̾ erit signũ quia ascen¬

Expanded text:
sive infantulos et posteros intelligimus, ut ex eo quod ipse misericordiam consecutus est, omnis ventura posteritas hoc cognoscens, laudet ejus incredibilem clementiam. Salvum ergo me fac, Domine; et omnes qui in te credimus, tuoque sumus auxilio liberati, cunctis diebus vitae nostrae te canemus in Templo. Et jussit Isaias ut sumeet cataplasmarent super vulnus et sanaretur et dixit Ezechias quod erit signum quia ascen
Abbreviated transcription (Latin):
lumba. Atcenuati st̃ ocłi mei: suspicien¬
tes mexcelsũ. Dñe uimpatior sponde ꝓ
me. qͥd dicã aut qͥd respondebit mͥ cũ
ipse fecerit: Lxx. Quasi hẏrundo sic cla¬
mabo: quasi colũba sic meditabor. Defe¬
cert̃ enĩ ocłi mei aspiciendo in ȩxclsũ clr:
ad dñm qui eruit me & abstulit dolorẽ
animȩ meȩ. & ipse fecit. Mors iiminens.
& languoris incũbens dolor. qͣsi leo ita
omĩa corꝑis mei ossa frangebat: sed ego
in sumilitudinẽ hyrundinis & columbe
fletib & gemitib dies noctesq iungebã
& a deo solo qui pot̾at subuenire. elatis
in altum ocłis auxiliũ p̃stolabor. Dicebã¬
q ad eũ. Plus patior: quã mea poscuñ
merita. Sed & siqͥd erraui conũtar ad

Expanded text:
i mei suspicientes in excelsum. Domine, vim patior; responde pro me: quid dicam aut quid respondebit mihi cum ipse fecerit? LXX: Quasi hirundo sic clamabo: quasi columba sic meditabor. Defecerunt enim oculi mei aspiciendo in excelsum coeli ad Dominum: qui eruit me, abstulit dolorem animae meae, et ipse fecit. Mors imminens, et languoris incumbens dolor, quasi leo ita omnia corporis mei ossa frangebat; sed ego in similitudinem hirundinis et columbae, fletibus et gemitibus dies noctesque jungebam; et a Deo solo qui poterat subvenire, elevatis in altum oculis, auxilium praestolabar. Dicebamque ad eum: plus patior quam mea poscunt merita; sed et si quid err
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd lib̾atus sit psalmista decantat. Nu
exaltas me de portis mortis: ut anmin¬
tiem om̃s laudationes tuas in portsi
liȩ syon. Has portas inferm reor. s
adu̾sum petrũ non p̃ualent: qurade¬
munit in plenitudine dierũ suorũ. Sci
implent dies suos qualis fuit abrahã
qui mortuus est plenꝰ dierũ insenectͥ¬
te bona: peccatores uͦ & impii. in ula¬
cio dierũ suoꝵ moriunt᷑. De qͥb & pl¬
mus loqͥtur. Uiri sanguinũ & dolosi
ñ dimidiabunt dies suos. Non implã
tentiã em̃dare delicta. Unde in moꝰ
uite cursu & erroꝵ tenebris: dixeis
ad tartarũ. Quesim inqͥt residuũ ans¬
uiuentiũ. Pro dño & dño bis inhebranco
ponit᷑ ĩa. qͦd in extrema syllaba alleliua
sonat. Pro qͦ lxx tͣnstulert̃. nequaquã
ultra uidebo salutare der: in t̾ra uuen¬
tiũ. De qua & inalio loco scͥptũ est. Pla

Expanded text:
ista decantat: Qui exaltas me de portis mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . Has portas inferni reor quae adversum Petrum non praevalent, quia dormivit in plenitudine dierum suorum. Sancti implent dies suos, qualis fuit Abraham qui mortuus est plenus dierum in senectute bona: peccatores vero et impii in medio dierum suorum moriuntur, de quibus et psalmus loquitur: Viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos , » non enimtentia emendare delicta. Unde in medio vitae cursu et in errorum tenebris ducentur ad tartarum. « Quaesivi residuum annviventium. Pro Domino et Domino, bis in Hebraeo ponitur IA , quod in extrema syllaba ALLELUIA sonat, pro quo LXX transtulerunt Nequaquam ultra videbo salutare Dei in terra viventium. De qua in alio loco
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & in eũngelio qͦd iuxta hebreos sc̃p¬
tũ natarei lectitant dñs loqͥtur mͦ me
ihac parte scandalizari debet qͦd di¬
catur apud hebreos sp̃c genere femini¬
no. cũ nr̃a lingua appellat᷑ gene mas¬
culino: & greco sermone neutro. Indi¬
uinitate em̃ nullus ẽ sexus: & ideo in
trib pͥncipalib linguis quib titulus
dñce scͥptus ẽ. passionis. tͥb geñib ap¬
pellat᷑. ut sciamꝰ nulliꝰ eẽ. generis qͦd di

Expanded text:
Sed et in Evangelio quod juxta Hebraeos scriptum, Nazaraei lectitant, Dominus loquitur: modo me mo autem in hac parte scandalizari debet, quod dicatur apud Hebraeos spiritus genere feminino, cum nostra lingua appelletur genere masculino, et Graeco sermone neutro. In divinitate enim nullus est sexus. Et ideo in tribus principalibus linguis, quibus titulus Dominicae scriptus est passionis, tribus generibus appellatur, ut sciamus nullius esse generis quod d
Abbreviated transcription (Latin):
qͦͣm ambulau̾im corã te inu̾itate. &m
corde ꝑfecto: & qͦd bonũ ÷ in ocłis tuis
fecerim. Audiensq se. ẽẽ. moriturũ. ñ
p̾cat᷑ uitã & annos plurimos: sed ind̾̃
iudicio qͥd uelit p̾stare dimittit. H¬
uerat enim iccirco deo placuisse salo¬
monẽ: qͦd annos uite non petierit an¬
pliores. Sed iturus ad dñm naria
ctionis tp̃r honoꝵ oꝑũ recordat᷑. Beati
em̃ mundo corde. qm ipsi dm̃ uidebunt.

Expanded text:
quomodo ambulaverim coram te in veritate, et in quomodo ambulaverim coram te in veritate, et in corde perfecto, et quod bonum est in oculis tuis fecerim. Audiensque se esse moriturum, non precatur vitam et annos plurimos, sed in Dei judicio quid velit praestare, dimittit. Noverat enim idcirco Deo placuisse Salomonem, quod annos vitae non petierit ampliores; sed iturus ad Dominum, nactionis tempore bonorum operum recordatur: Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbun
Abbreviated transcription (Latin):
statuta nc̃ mortis necessitas differat᷑. & pꝰ
mortẽ resuscitatos plurimos legimus.
Et factũ est u̾bũ dm̃ ad ysaiam dicens.
uade & dic ezechiȩ. Hȩc dic̃ dñs d̾s cdauid
patͥs tui. fudiui orationẽ tuã: & uidi lacri¬

Expanded text:
statuta nunc mortis necessitas differatur, et post statuta nunc mortis necessitas differatur, et post mortem resuscitatos plurimos legerimus. Et factum est verbum Domini ad Isaiam dicens: Vade et dic Ezechiae: Haec dicit Dominus Deus David pat
Abbreviated transcription (Latin):
core Qͣna soluitur. ꝑfectione cordis meo
minc dic qͦd ydola destruxerit. templiual¬
uas aꝓuerit serpentẽ eneũ cõminuerit: &
ceta fecerit quȩ script᷑a cõmemorat. fleuit
autẽ fletu magno ꝓpt̾ ꝓmissionẽ dñi ad
dauid: quã uidebat in sua morte ꝑiturã.
Eo enĩ tp̃r crechias filios non habebat. Nã
post mortẽ eiꝰ manasses cũ .xͦii. ẽẽt annorũ:
regnare cepit iniuda. Ex quo ꝑspicuũ est
post terciũ concessȩ uitȩ. manassen. ẽẽ. ge¬
neratũ. Ergo iste om̃ĩs est fletꝰ: quod desꝑa¬
bat. xp̃m de suo semine nascit᷑um. Alii asse¬
runt qͣmuns scõs uiros morte t̾rere. ꝓpter in¬
certũ iudicii & ignorationẽ scientiȩ dei se-¬
dem habit᷑i sint. Simulq fati quęstio sol¬
uit᷑. ac necessitatis uincula atq causatum:
qͦd neqͣquã dies mortis singłis p̃stituta sit
uoluntate dei & ignotis mortalib causis
uel uiuat aliqͥs uel moriat᷑. p̃sertim cũ &

Expanded text:
c ita solvitur, perfectionem cordis in eo nunc dici, quod idola destruxerit templi, valvas aperuerit, serpentem aeneum comminuerit, et caetera fecerit, quae Scriptura commemorat; flevit autem fletu magno propter promissionem Domini ad David, quam videbat in sua morte perituram. Eo enim tempore Ezechias filios non habebat. Nam post mortem ejus Manasses, cum duodecim esset annorum, regnare coepit in Judaea. Ex quo perspicuum est, post tertium annum concessae vitae Manassen esse generatum. Ergo iste omnis est fletus, quod desperabat Christum de suo semine nasciturum. Alii asserunt, quamvis sanctos viros morte terreri, propter incertum judicii, et ignorationem sententiae Dei, quam sedem habituri sint. Simulque fati quaestio solvitur, ac necessitatis vincula atque causarum, quod nequaquam dies mortis singulis praestituta sit, sed voluntate Dei et ignotis mortalibus causis, vel vivat aliquis, vel moriatur: praesertim cum et
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c dĩ flauit in eo. Uere fenũ est p̾płs. Ex¬
siccatũ est fenũ & cecidit flos: uerbũ autẽ
det nr̃i manet insempit̾nũ. Hoc qͦd asteris¬
cis notat᷑ qͥa sp̃c dei flauit in eo. uere fenũ
est ppłs. aruit fenũ. cecidit flos: ex hebrai¬
co & theodotionis editione additũ est.Ex
quo manifestũ est uel alxx p̃termissum.
uel paulatim scriptoꝵ uitio abolitum:
dum & pͥor & seq̃ns uersus finit᷑ in flore.

Expanded text:
 Dei flavit in eo + vere foenum est populus + exsiccatum est foenum, cecidit flos  verbum autem Dei nostri manet in sempiternum: Hoc quod asteriscis notatur: quia spiritus Dei flavit in eo: vere foenum est populus: aruit foenum, cecidit flos, ex Hebraico et Theodotionis editione additum est. Ex quo manifestum est, vel a LXX praetermissum, vel paulatim scriptorum vitio abolitum: dum et prior et sequens versus finitur in flore.
Abbreviated transcription (Latin):
parue urbis huiꝰ reliqͥe. que nẽ hosti¬
li uallant᷑ exercitu & euasuros se. ẽẽ.
non credunt. tantã recipient rerum
omniũ habundantiã ac felicitatẽ:
ut instar arboris alta radice fundata.
pomis densissimis impleant᷑. De ierłm¬
enim & de monte syon egredientur
reliquiȩ. & implebunt t̾ram iudeam:
ñ suo merito s dei miscd̾ ia. iimo ⁊ el o
quo ad u̾sus impios zelatus: ppłm suũ.
ropt̾ea hȩc dicit dñs de rege assyrio¬
rum. Non intrabit incuntatẽ hanc.
& non iaciet ibi sagitã. nec occupa¬
bit eam clypeus. & ñ mittet incircũi¬
tu eiꝰ aggerem. In uia quauenit peã
reuertetur. & urbẽ hanc non ingredi¬
etur dicit dñs: ꝓtegãq ciuitatẽ istã
seruũ meũ. Reuertit᷑ ad ꝓpositũ: &
post fut᷑ors spẽ. p̃sentẽ excutit metũ.
Non enĩ erat tanta leticia suꝑ his
quȩ longo post tp̃r uent᷑a ꝓmiserat:
qͣnta cura de imminentib. Qd̾ autẽ

Expanded text:
parvae urbis hujus reliquiae, quae nunc hostiparvae urbis hujus reliquiae, quae nunc hostili vallantur exercitu, et evasuras se esse non credunt, tantam recipient rerum omnium abundantiam ac felicitatem, ut instar arboris alta radice fundatae, pomis densissimis impleantur. « Eredientur reliquiae, et implebunt terram Judaeam, non suo merito, sed Dei misericordia, immo zelo quod adversus impios zelatus est populum suum. Propterea haec dicit Dominus de rege Assyriorum. Non introibit civitatem hanc, et non jaciet ibi sagittam, nec occupabit eam clypeus, et non mittet in circuitu ejus aggerem. In via qua veniet, per eam revertetur, et urbem hanc non ingredietur, dicit Dominus: protegamque civitatem istam, servum meum. Revertitur ad propositum, et post futurorum spem praesentem excutit metum. Non enim erat tanta laetitia super his quae longo post tempore ventura promiserat, quanta cura de imminentibus. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
ad ut sꝑã fime ᷤᷤ me. Sꝑabã usq ad mane qͣsi
leo sic ctuit oĩa ossa mea. Demane usq ad ueᷤᷤ¬
ꝑã fiuneᷤ me.lxx. Ego dixim excelso dierũmeoꝵ
uadã ad portã inferi: relinꝙͣ. annosresiduos.
Dixi. Nleqͣqͣ ult᷑ uidebo salutare dem
terra uiuentiũ: nec uidebo hominem
adhuc cum habitantib. Defecit de co¬
gnatione mea. exiuit & recessit ami
sicut tab̾naculũ soluit qui fixerats
dit᷑. In illa die traditus sũ usq mano
ad noctem traditus sũ. Mlarrat quo
tempore p̾mentis angustiȩ imminatᷤ¬
q languoris tacitus cogitarit. Dnn
quit in corde meo in dimidio dierũn
orum: siue ut aqͥla & syminachus s
theodotio int̾p̃tati st̃ in infirmitate
& silentio dierũ meoꝵ: ꝓ quolix. ex¬
celsũ interp̃tati st̃ oblittere similitudi¬
nem. ramẽ. ꝓ dãme. legentes. Licet qͥdã
daoe sanguinẽ uerterint: ut sit sni
Insanguine dierũ meoꝵ: qͣndo m̃t¬

Expanded text:
 finies me. Sperabam usque mane: quasi leo sic contrivit omnia ossa mea. De mane usque ad vesperum finies me. LXX Ego dixi in excelso dierum meorum, vadam ad portas inferi: relinquam annos residuos: dixi, nequaquam ultra videbo salutare Dei in terra viventium, nec videbo hominem adhuc cum habitantibus: defici a cognatione mea. Exivit et recessit a me, sicut 471 tabernaculum solvit qui fixerat: ciditur. In illa die traditus sum usque mane:  A die usque ad noctem traditus sum. Narrat quid tempore prementis angustiae imminentisque languoris, tacitus cogitarit; Dixi, inquit, in corde meo, in dimidio dierum meorum, sive ut Aquila et Symmachus et Theodotio interpretati sunt, in infirmitate et silentio dierum meorum, pro quo LXX excelsum interpretati sunt, ob litterae similitudinem, RAME   pro DAME   legentes: licet quidam DAME, sanguinem verterint, ut sit sensus, In sanguine dierum meorum, quando m
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑsona dei contͣ uerba assyriisem¬
enda st̃: qͦd adblasphemiam eꝰ sen
ponderit dñs. Num ignoras qͥd hr
pletũ est tepore: ut colles id ÷ pͥncipes
qui int̾ se ante pugnabant ciuitater
munitissime. me contrahente manum
meã nec solitũ prebente auxiliũ etad¬
carent᷑ & contremiscerent ac pirent s
cõpararent᷑ non oliue & uineȩ fruc¬
osisq arborib sed feno. & graminle
bisq domatũ quȩ fructib impelina
sunt: & ante marcescunt qͣm ad matu¬
ritatẽ ꝑueniant. Itaq & sessionẽ & gtꝰ¬
sum & introitũ tuũ ante cognoui. &m
saniã qua contra me debacchaturis
eras ꝓpħis uaticinantib sum locuti
ꝑ qͦs olim dicturũ ẽẽ. te nouerã. Inci¬
lum ascendã. suꝑ syd̾a celi ponã chee¬
nũ meũ: ero simmilis altissimo. Itaq fu
& nequaqͣm te ultra portabo: ut uil¬
ligas qͦd potiusti ñ tuis potuisse te a¬
rib sed meo arbitrio. Merebant᷑ eni m¬
pie gentes & infructuose arbores: itꝑ

Expanded text:
ersona Dei contra verba Assyrii sentienda sunt, quod ad blasphemiam ejus sic responderit Dominus. Num ignoras quod haec expletum est tempore, ut colles, id est, principes, qui inter se ante pugnabant, et civitates munitissimae, me contrahente manum meam, nec solitum praebente auxilium, eradicarentur, et contremiscerent, ac perirent, et compararentur non olivae, et vineae, fructuosisque arboribus, sed feno, et gramini, herbisque domatum, quae frugibus impedimenta sunt, et ante marcescunt, quam ad maturitatem perveniant. Itaque sessionem, et egressum, et introitum tuum ante cognovi, et insaniam, qua contra me debacchaturus eras, prophetis vaticinantibus sum locutus; per quos olim dicturum esse te noveram. In coelum ascendam super sidera coeli ponam thronum meum, eroque similis Altissimo. et nequaquam te ultra portabo, ut intelligas quod potuisti, non tuis potuisse te viribus, sed meo arbitrio. Merebantur enim impiae gentes, et infructuosae arbores, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
ora constringã: ut nequaqͣm ultia s¬
lia loqui audeas. frenũq mnitiã labis
tius. qͦd tuã ferociã edomet: teꝗ s
cat in assyrios Qua tͣnslatione & in psal¬
nil costia mpios scͥpt᷑a abutit᷑. In freno
archamo maxillas eoꝵ constringe qui

Expanded text:
ora constringam, et nequaquam ultra talia loqui audeas: frenumque injiciam labiis tuis, quod tuam ferociam domet, et te reducat in Assyrios. Qua translatione et in Psalmis contra impios Scriptura abutitur: In freno et chamo maxillas eorum constringe, qu
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ solũ dm̃ id: solẽ putabant. Cũq cau¬
sas huiꝰ miraculi tationẽq ꝑqͥrerent: Fa¬
ma ꝑ om̃s gs̃ uolitante didicert̃. ꝓpter
egrotationẽ regis iudȩ etiã cursum signi
darissimi cõmutatũ. Quã non eẽ. opina¬
tionẽ meã s script᷑e scẽ fidẽ dierũ uerba
testant᷑: qui dixerit post alia. Ipse eze
chias qui opturauit suꝑiorẽ fontẽ aqua¬
rũ gyon: & auertit eas subt̃ ad occidentem
urbis dauid. In omib oꝑib suis fecit ꝑs¬
pere quȩ uoluit: attam̃ in legatione pͥn

Expanded text:
quem solum Deum, id est, solem putabant. Cumque cauquem solum Deum, id est, solem putabant. Cumque causas hujus miraculi rationemque perquirerent, fama per omnes gentes volitante, didicerunt propter aegrotationem regis Judaeae etiam cursum signi clarissimi commutatum. Quam non esse opinationem meam, sed Scripturae sanctae, Dierum Verba testantur, quae dixere post alia: « Ipse est Ezechias, qui obturavit superiorem fontem aquarum Gion, et avertit eas subtus ad occidentem urbis David. In omnibus operibus suis fecit prospere quae voluit; attamen in legatione p
Abbreviated transcription (Latin):
sui. & regnasse ꝓ eo assaradon filiũ eiꝰ egr¬
tasse ezechiã & recepisse ꝓpħȩ nuncio ses¬
pitatẽ. factũ signũ incredibile ut sol decẽ
horarũ spaciss reũteret᷑ ad ortũ suũ. & pe¬
ne dupiex dies fieret: nc̃ legimꝰ qd in tp̃te
illo hoc ẽ. in eodẽ anno quo hȩc gesta st̃ or̃a
miserit marodachbaladan filiꝰ baladan rex¬
babylonis libroᷤ & mun̾a ad erechiã. non¬
assaradon qui sennacherib pat̾ apud assy¬
rios in regnũ successerat: de cuiꝰ seu morte
seu uita. script᷑a conticuit. Ex quo ꝑspicu¬
um est aliud fuisse tc̃ regnũ assyrioꝵ. ali¬
ud babylomoꝵ. Demq samariã id: decẽ
trib cepere assyrii: iudã aut̃ & ierłm po¬
stea legimꝰ cepisse chaldeos. quoꝵ rexna¬
buchodonosor fuit. Et qͥa apud cosastroꝵ
obseruantia est stellarũq cursus longo
usu & exercitatione cognitus. quȩ in dñi
natiuitate monstrat᷑. intellerert̃ solẽ reũ¬
sum diei spacia dupplicata seruite: eum

Expanded text:
eo Assaraddon filium ejus: aegrotasse Ezechiam, et recepisse Prophetae nuntio sospitatem; factum signum incredibile, ut sol decem horarum spatiis reverteretur ad ortum suum, et pene duplex dies fieret. Nunc legimus quod in tempore illo, hoc est, in eodem anno quo haec gesta sunt omnia, miserit Merodach BaladanBabylonis, litteras et numera ad Ezechiam, Asarhaddon, qui Sennacherib patri apud Assyrios in regnum successerat, de cujus seu morte seu vita Scriptura conticuit. Ex quo perspicuum est aliud fuisse tunc regnum Assyriorum, et aliud Babyloniorum. Denique Samariam, id est, decem tribus cepere Assyrii. Judam autem et Jerusalem postea legimus cepisse Chaldaeos, quorum rex Nabuchodonosor fuit. Et quia, apud eos astrorum observantia est, stellarumque cursus longo usu et exercitatione cognitus, quod et in Domini nativitate monstratur, intellexerunt solem reversum, diei spatia duplicata, servire ei
Abbreviated transcription (Latin):
tra ꝙ yptios. & obsedisse pelusiũ iamq
erstructis aggerib urbe capienda uenis¬
se tharacham regẽ ethẏopũ in auxiliũ.
ta qͥnq milia exercitus assyrii pestilen¬
tia corruisse: narrat herodotꝰ. & plenis¬
sime berosus chaldaicȩ scͥptor hystoriȩ:
quoꝵ fides de ꝓpriis libris petenda est.
Et tulit erechias libros de manu nuntio¬
tłm. & legit eos. & ascendit in domũ dm̃.
& expandit eos corã dño. & orauit᷑ dñm
dicens. Dñe exercituũ ds̃ isrł qui sedes
suꝑ cherubm. tues ds̃ solus ommũ reg¬

Expanded text:
tra Aegyptios, et obsedisse Pelusium, jamque tra Aegyptios, et obsedisse Pelusium, jamque exstructis aggeribus urbe capienda, venisse Tharacam regem Aethiophum in auxilium, salem 185,000 exercitus Assyrii pestilentia corruisse narrat Herodotus, et plenissime Berosus Chaldaicae scriptor historiae, quorum fides de propriis libris petenda est. Et tulit Ezechias libros de manu nuntiorum et legit eos, et ascendit in domum Domini et expandit eos coram Domino, et oravit Dominum dicens: Domine exercituum Deus Israel, qui sedes super cherubim, tu es Deus solus om
Abbreviated transcription (Latin):
& tu pot̾is lib̾arie Nunqͥd eruert osin
gentiũ qͦs sub u̾tert̃ patres mei goris
aram. & reseph. & filios eden. qui era
in thalassar: Ubi est rex emath. & rexa¬
phat. & rex urbis sepharuaim. ana &¬
tum est in regũ & dierũ uolumine qͦd
rapsaces iuxta uoluntatẽ. & obsidior
deseruerit ierłm. & ꝑrexerit ad dñn
suũ. quẽ uel deserta uel capta lachi
ad oppugnandũ lobnã ire cognou̾a.
ipse quoq sennacherib audiens thatt¬
cham regẽ ethiopũ inferre sibi bilĩ
occurrit uenienti. & nichilominꝰ int
ad ezechiã & epłas. ut qͦs necdũ uirb
ceꝑat: sermone t̾reret. Et qͦmͦ ppło dax¬
rat: non decipiat uos ezechias: eadem
blasphemia loqͥtur ad regẽ. non te de¬
cipiat ds̃ tuus. Donitq exempla mauꝵ
quod qͦmͦ cet̾as t̾ras non potuerint lli¬
lingua posuere hebrea. ut ignorantib
una gensuideat᷑ aut ciuitas. Manifesta
ẽnscurtimꝰ. ut indubiis immorem᷑. Pug
nasse aut̃ sennacherib regẽ assy rioꝵ con¬

Expanded text:
Numquid eruerunt eos dii gentium, quos subverterunt patres mei? Gozam, et Aram, et Reseph, et filios Eden, qui erant in Thalassar? Ubi est rex Emath, et rex Arphad, et rex urbis Sepharvaim, Anatum est in Regum et Dierum volumine, quod Rabsaces juxta Domini voluntatem, obsidionem deseruerit Jerusalem, et perrexerit ad dominum suum, quem, vel deserta, vel capta Lachis, ad oppugnandam Lobnam ire cognoverat. Ipse quoque Sennacherib audiens Taracham regem Aethiopum inferre sibi bellum, occurrit venienti, et nihilominus mitad Ezechiam, et Epistolas, ut quos necdum viribus ceperat, sermone terreret. Et quomodo populo dixerat: Non te decipiat Ezechias : eadem blasphemia loquitur ad regem: Non te decipiat Deus tuus . Ponitque exempla majorum, quod quomodo caeteras terras non potuerint libelingua posuere Hebraea, ut ignorantibus una gens videatur aut civitas. Manifesta transcurrimus, ut in dubiis immoremur. nasse autem Sennacherib regem Assyriorum con
Abbreviated transcription (Latin):
quo in regũ uolumine legit᷑. facitere¬
cum qͦd÷ utile: & egredimimad me. le¬
go sensus idem ẽ. facite inqͥt qͦd uobisp¬
sit: & in benedictionẽ urãm ꝑficiat.
Siue hoc dicit. Benelicite regi assyri¬
rũ. & laudate eũ: & dñm confitemin.
ut p̃mia conseqͣmini: & donec reu̾tas
de egypto siue capta lobua redeã: ha

Expanded text:
quo in Regum volumine legitur: Facite mecum quod est utile, et egredimini ad me . Ergo sensus idem est. Facite, inquit, quod vobis prosit, et in benedictionem vestram proficiat. Sive hoc dicit: Benedicite regi Assyrio, et laudate eum, et Dominum confitemini, ut praemia consequamini, et donec revertar de Aegypto, sive cap
Abbreviated transcription (Latin):
& arphath. U bi est ds̃ sepharuaun:
Nunqͥd lib̾auert̃ samariã de manu
mea: Quis est ex om̃ib diis t̾rarũ istarũ
qui eruerit terrã suã de manu mea. ut
eruat dñs ierłm de manu mea: Et si¬
luert̃: & non respondert̃ ei u̾bũ. Man¬
atis ei. Accusatio rapsacis. ez echiȩ te¬
stimoniũ est: qͦd captis cunctis iudee
urbib confisus in dño sit. dixeritq ad
pͦpłm. Hlolite timere. nec paueatis re¬
gem assy rioꝵ & uniu̾sã multitudinẽ

Expanded text:
et Arphad? ubi est Deus Sepharvaim? Numquid liberaverunt Samariam de manu mea? Quis est ex omnibus diis terrarum istarum, qui eruerit terram suam de manu mea, ut eruat Dominus Jerusalem de manu mea? Et siluerunt, et non responderunt ei verbum. Manyriorum. Accusatio Rabsacis, Ezechiae testimonium est: quod captis cunctis Judaeae urbibus confisus in Domino sit, dixeritque ad populum: Nolite timere, nec paveatis regem Assyriorum, et universam multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectus cẽt de lachis. Et audiuit drse
racha rege ethiopie dicentes. Egress
est ut pugnet contra te. Qd̾ cũ audst
misit nuntios ad ezechiã dicens. Ha
decipiat ds̃ tuus in quo confidis diis¬

Expanded text:
fectus esset de Lachis et audivit de Tharaca rege Aethiopiae dicentes egressus est ut pugnet contra te quod cum audisset misit nuntios ad Ezechiam dicens haducat Deus tuus, in quo confidis, di
Abbreviated transcription (Latin):
non se appellauit ꝓpħam. s filiũ ꝓpħe:
ibi uͦ qͥa alter erat scriptor hystorie. ip¬
sũ scribit ꝓpħam. Qd̃ quidẽ de matheo
rit publicanũ: aliiũ eungelistȩ nomen
publicam tacuerint. & apłicam tm̃ posue¬
rint dignitatẽ: & qͦd in coniunctionib a¬
postoloꝵ apud se scd̾s. apud alios pͥmus
sit. Dixeit̃q inqͥt ad eũ. Hec dic̃ ezechias
ñrex non tumens nom̃ imꝑii. Dies tribu¬
lationis ẽ. & correptionis. & blasphemiȩ.
dies hec. kibulationis nr̃ȩ. correptionis dĩ.
blasphemiȩ hostiũ. Ponitq similitudinẽ
parturientis mulieris & dolentis: qͦd ad
partũ usq ꝑuen̾it. & gen̾are ñ possit.
mur: sed tuũ dicimꝰ dñm. Et hanc ha¬
bemꝰ ultionis fiduciã: qm̃ uniens ds blaᷤ¬
phemat᷑ acultore ydoloꝵ. & exꝑbraue¬

Expanded text:
non se appellavit Prophetam, sed filium Prophetae: non se appellavit Prophetam, sed filium Prophetae: ibi vero quia alter erat Scriptor historiae, ipsum scribit Prophetam. Quod quidem et de Matthaeo rit publicanum : alii vero Evangelistae nomen publicani tacuerint, et Apostolicam tantum posuerint dignitatem; et quod in conjunctionibus Apostolorum, apud se secundus, apud alios primus sit. Dixeruntque, inquit, ad eum: Haec dicit Ezechias, non rex, non tumens nomine imperii: Dies tribulationis, et corruptionis, et blasphemiae dies haec: tribulationis nostrae, correptionis Dei, blasphemiae hostium. Ponitque similitudinem parturientis mulieris et dolentis, quod ad partum usque pervenerit, et generare non possit, mur; sed tuum dicimus Dominum. Et hanc habemus ultionis fiduciam: quoniam vivens Deus blasphematur a cultore idolorum mortu
Abbreviated transcription (Latin):
atq abietes illiꝰ: qd̾ uel de cunctis gentib
oeiaphoricos pͥncipib q earũ debemus
ut cedros eiꝰ atq abietes ad potentes qͣsq
& optimates. altitud mẽ sũmitatis illius
saltũꝙ carmeli referamꝰ ad templũ. Ipse¬

Expanded text:
atque abietes illius, quae vel de cunctis gentibus atque abietes illius, quae vel de cunctis gentibus metaphorice de principibus earum debemus ut cedros ejus, atque abietes ad potentes quoque, et optimates, altitudinem vero summitates illius, saltumque Carmeli referamus ad templum.
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinẽ suminitatis eiꝰ. saltũ carme¬
li eiꝰ : Ego fodi & bibi aqͣm: & exsicca¬
ui uestigio pedis mei om̃s riuos agge¬
rum. Qua tam audacter erechias dñm
dep̃catus est nec misit ad ysaiã ut pͥuᷤ
miserat: non ipse ꝓph̾a ꝑgit ad eũ. sed
mittit nuncios qui ei dicerent u̾bis dĩ.
Suꝑ sennacherib contͣ quẽ rogasti: dm̃
ista sententia est. Uirgo syon & filia
qͥa hominũ mortuoꝵ hȩc sola conser¬
uat castitatẽ religionis dĩ & uniꝰ diui¬
ñitatis cultũ. Subsannauit te atq des¬
pexit. & quȩ ne ad maiorẽ te blasphe
miam concitaret. p̃senti ñ responde¬
rat. post ab euntẽ mouit caput suum:
certa de ultione. secura de pena. Et hec
locuta est. Non contra me s cont᷑ dñm
suꝑbisti: nec ipse ꝑte sed ꝑ seruos tuos.
ut maior eẽt arrogantia blaspheman¬
tis. Dixisti enĩ qd inqͣdrigarũ tuarum
multitudine ascend̾is altitudinẽ monti¬
um & iuga libam. & excelsa succid̾is cedroᷤ

Expanded text:
ummitatis ejus saltum Carmeli ejus. Ego fodi, et bibi aquam: et exsiccavi vestigio pedis mei omnes rivos aggerum. Quia tam audacter Ezechias Dominum deprecatus est, nec misit ad Isaiam, ut prius miserat, non ipse Propheta pergit ad eum, sed mittit nuntios qui ei dicerent verbis Dei: Super Sennacherib contra quem rogas, Domini ista sententia est: Virgo Sion, et filia us hominum mortuorum, haec sola conservet castitatem religionis Dei, et unius divinitatis cultum subsannavit te atque despexit; mias concitaret, praesenti non respondebat. Post, te abeunte, movebit caput suum. Certa de ultione, secura de poena, et haec locutus est: non contra me, sed contra Dominum superbisti, nec ipse per te, sed per servos tuos, ut major esset arrogantia blasphemantis. Dixisti enim quod in quadrigarum tuarum multitudine ascenderis in altitudinem montium, et juga Libani excelsa succideris. Cedros
Abbreviated transcription (Latin):
E gressus est aut̃ angłs dñi & ꝑcussit
in castris assyriors centũ & octognta
qͥnq milia. Et surrexert̃ mane: & ecce
om̃s caclauera mortuoꝵ. Et egressus
est & abiit. Et reũsus est sennacherib
rex assy riors: & habitauit innimue.
Et factũ est cũ ad oraret intemploneᷤᷤ

Expanded text:
egressus est autem angelus Domini et percussit in castris Assyriorum centum octoginta quinque milia et surrexerunt mane et ecce omnes cadavera mortuorum et egressus est et abiit et reversus est Sennacherib rex Assyriorum et habitavit in Nineve et factum est cum adoraret in templ
Abbreviated transcription (Latin):
audiat dñs d̾s tuus uerba rapsacis. quẽ
misit rex assyrioꝵ dũs suus ad blasphe¬
mandũ dm̃ iiuentẽ & exꝓbrandũ ser¬
monib qͦs audiuit dñs d̃s tuus. Leuagͣ
orationẽ ꝓ reliquiis quȩ reꝑte st̃. Et ue¬

Expanded text:
audiat Dominus Deus tuus verba Rabsacis, quem misit rex Assyriorum dominus suus ad blasphemandum Deum viventem, et exprobrandum sermonibus, quos audivit Dominus Deus tuus. Leva ergo orationem
Abbreviated transcription (Latin):
cuncto pͦpło qui iam ꝑiit: s ꝓ reliquiis
qui obsident᷑. Cũq uenissent serui regis
ezechiȩ ad ysaiã. rursũ nom̃ ꝓpħȩ ta
scebat. etiã absentẽ regẽ audierat: & di¬
cit qͦd renuntiare deberent dño suo. Hu¬
militati mixta fiducia conscientiȩ. Di
uniu̾sa quȩ regi assyrioꝵ facturus sum.
ne meã uidear iactare potentiã. s qͦd
dandus sit ei sp̃c. ñ dei. s aduersariꝰ. Au¬
ditoq nuntio: reu̾tet᷑ ad t̾rã suã & corru¬
et in ea gladio. ut duo parit̃ exechias
culo lib̾andũ. & inimicũ iratũq regẽ
in sua t̾ra. ẽẽ. moritur ũ. Si qͥs querit cur
in libroꝓpħȩ historia quȩ in regũ & di¬
erum uoluminib scripta est mirta uo¬
atur: consid̾et qͦd hystoriȩ ꝓpħia sit opi¬
lata tam de lib̾atione urbis quã dt asi¬
rii int̾itu. & de reu̾sione solis horates
decẽ. & qͥndetĩ annoꝵ spaciis ꝓtelats¬

Expanded text:
iit, sed pro reliquiis, quae obsidentur, cumque venissent servi regis Ezechiae ad Isaiam: rursum nomen Prophetae tacscebat, etiam absentem regem audierat: et dicit quid respondere deberent Domino suo, humiliati in ista fiducia conscientiae. Diciuniversa quae regi Assyriorum sim facturus, ne meam videar jactare potentiam; sed quod dandus sit ei spiritus non Dei, sed adversarius. Auditoque nuntio, revertatur ad terram suam, et corruat in ea gladio, ut duo pariter quae optpericulo liberandum, et inimicum iratumque regem in sua terra esse moriturum. Si quis quaerat cur in libro Prophetiae, historia quae in Regum et Dierum voluminibus scripta est, mixta videatur, consideret quod historiae prophetia sit copulata, tam de liberatione urbis, quam de Assyrii interitu, et de reversione solis horarum decem, et quindecim annorum spatiis protelat
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ostindit qͦd omnib his diis samaria
seruent: & iccirco capta sit. Si autẽ ait
cantis diis p̾sidentib decẽ trib facile
suꝑauimꝰ: qͣntomagis uos. immo solam
ierłm uno deo p̃sule uincemꝰ facilius.
liter umu̾sa cũ consilio. Ideo enĩ iusse¬
rat blasphemanti assy rio ñ respond̾i:
ne eũ ad maiores blasphemias ꝓuocaret.
Unde scͥptũ est. Ne succendas carbones
peccatoris. Et in psalmo legimꝰ. Cũ con¬
sisteret adu̾sũ me peccator: obmutui
& humiliatus sũ. & tacui debonis. Et
iterũ. Pone dñe custodiã ori meo. & osti¬
um munitũ labiis meis: ne declines cor

Expanded text:
Hoc ostendit quod omnibus his diis Samaria servierit, et idcirco capta sit. Sin autem, ait, tantis diis praesidentibus, decem tribus facile superavimus, quanto magis vos, immo solam Jerusalem, uno Deo praesule, vincemus facilius? liter, et universa cum consilio: ideo enim jusserat blasne eum ad majores blasphemias provocaret. Unde scriptum est: Ne succendas carbones peccatoris ; et in psalmo legimus: Cum consisteret adversum me peccator, obmutui, et humiliatus sum, et tacui de bonis ; et iterum: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium munitum labiis meis: ne declines cor
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ȩqͣlis t̾rȩ repmissionis inueniri no
pot̾at: s similitudinẽ pollicet᷑. Hocid
unus qͥsꝙ desid̾at: in quo natus ẽ. al
putant tertã eis medie reꝓmitti: quȩ
habeat t̾re uidee similitudinẽ tam in
situ quã inftugib. Qd̾q infert. uͥ: ds

Expanded text:
equalem terrae repromissionis invenire non poterat: sed similitudinem pollicetur. Hoc enim unusquisque desiderat, in quo natus est. Quidam putant terram eis Mediae repromitti, quae habebat terrae Judaeae similitudinem, tam in situ quam in frugibus. Quodque infert. Ubi es
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Et post paululũ. In dño deo isił sꝑa¬
uit: & post eum ñ fuit similis illi decim¬
ctis regib uda. s neq in his quiante eũ
fuert᷑. Adhesit dño. non recessit a uesti¬
giis eiꝰ. fecit mandata eiꝰ. quȩ p̃ceꝑat dñs
moy si. Unde & erat dñs cũ eo: & incun¬
ctis ad quȩ ꝓced ebat sapienter se agebat.
Rebellauit autẽ cont᷑ regẽ assy riorum:
& non seruiuit ei. In cuius sexto anno im¬
perii salmanasar rex assy rior cepit
samariã & decẽ trib quȩ appellabant᷑
ssrł: & transtulit eos massy rios. Collo

Expanded text:
erat. Et post paululum: In Domino Deo Israel speravit et post eum non fuit similis illi de cunctis regibus Juda. Sed neque in his qui ante eum fuerunt. Adhaesit Domino, et non recessit a vestigiis ejus, fecitque mandata ejus quae praeceperat Dominus Moysi: unde et erat Dominus cum eo, et in cunctis ad quae procedebat, sapienter se agebat . Rebellavit autem contra regem Assyriorum, et non servivit ei: in cujus sexto anno imperii, Salmanasar rex Assyriorum cepit Samariam, et decem tribus quae appellabantur Israel; et transtulit eas in Assyrios, c
Abbreviated transcription (Latin):
nos de manu eiꝰ: & cognoscant omnia
regna t̾re. qͥa tu es dñs solus. Contra sen¬
nacherib regis blasphemias. solita ere¬
chias arma corripuit: rursũq ꝑgit ad
templũ. & epłas eiꝰ expandit corã dño.
Prius tacuerat. non enĩ audebat dñ
timore ꝑterritꝰ in templo orare. nec li¬
beras ad dm̃ p̃ces fund̾e. nc̃ autẽ qͥa
audierat ysaiã dicentẽ netimeas a
facie u̾boꝵ quȩ audisti. qͥb blasphema¬
uert̃ pueri regis assyriors me & cet̾a.
audacter dñm dep̃catur. & solũ dm̃ as¬
serit esse uiuentẽ: ꝑ quȩ ydola intelli¬
gimꝰ imagines mortuoꝵ. Qd̃q infert
uere eñĩ dñe desertas fecert̃ reges assyri¬
orũ terras. & regiones earũ. & dedert̃
deos earũ igni. non enim erant. dii sed
oꝑa manuũ hoĩmlignũ & lapides.
& cõminuert̃ eos: multis ꝓbat᷑ hysto¬
riis. quȩ scribunt reges psarũ uenisse
ingreciã: & subu̾ttisse atꝙ expoliasse
templa grecoꝵ. Ultionẽq postulat:

Expanded text:
nos de manu ejus: et cognoscant omnia regna terrae, quia tu es Deus solus. Contra Sennacherib regis blasphemias solita Ezechias arma corripuit. Rursumque pergit ad Templum, et Epistolas ejus expandit coram Domino. Prius tacuerat, non enim audebat Domini timore perterritus in Templo ora reserare, nec liberas ad Deum preces fundere. Nunc autem quia jam audierat Isaiam dicentem: Ne timeas a facie verborum quae audisti, quibus blasphemaverunt pueri regis Assyriorum me, et caetera: audacter Dominum deprecatur, et solum Deum asserit esse viventem: quae idola intelligimus imagines mortuorum. Quodque infert: Vere enim, Domine, desertas fecerunt reges Assyriorum Deos earum igni: non enim erant Dii, sed opera manuum hominum, lignum et lapides: et comminuerunt eos, multis probatur historiis, quae scribunt reges Persarum venisse in Graeciam, et subvertisse atque spoliasse templa Graecorum: ultionemque postulat,
Abbreviated transcription (Latin):
gulo tuo confortabo eũ. & potestatem
tuã dabo in manu eius. & erit quasipa¬
ter habitantiũ in ierłm & domui uda
& cct̃a. Hec aut̃ dicuntur ad sobnã qui
ꝗnte cũ p̃postus templi fuit: de quo in
eabem scriptũ est insione. Uade ingredere
ad eũ qui habtat in tabernacło: ad sobnã
p̃positũ templi. Quẽ tradunt hebrei rapsa

Expanded text:
atem tuam dabo in manu ejus, et erit quasi pater habitantium in Jerusalem, et domui Juda, et caetera. Haec autem dicuntur ad Sobnam, qui ante eum praepositus Templi fuit, de quo in eadem scriptum est visione: Vade et ingredere ad eum qui habitat in tabernaculo, ad Sobnam praepositum T
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ qͣrto decimo anno erechiȩ rexassyn¬
oꝵ sennacherib ingressus ẽ. iudã & obse¬
dit ciuitates eiꝰ munitas. uolens eas a
Cũq obsid̾et lachis: misit ad eũ ctehi¬
as nuntios dicens. Peccaui. recede a me
& omne qͦd imposucris mͥ ferã. Cũꝙtre
centa talenta argenti. & triginta aun
ad regis imꝑiũ ꝑ soluisset. fractis ran¬
is temꝑli dñi & lãminis eiꝰ distractisi
ipse affixerat: misit rex assyrioꝵ thar¬
than & rapsacen de lachis. ad regẽ et¬
chiã cũ manu ualida in ierłm. Quicũ
ascendissent uenert̃ ierłm & steterunt

Expanded text:
imo quarto anno Ezechiae, rex Assyriorum Sennacherib ingressus est Judaeam, et obsedit civitates ejus munitas volens eas capere. Cumque obsideret Lachis, misit ad eum Ezechias nuntios dicens: Peccavi, recede a me, et omne quod imposueris mihi feram. Cumque talenta trecenta argenti et triginta auri ad regis imperium persolvisset, fractis januis templi Domini et laminis ejus detractis, quas ipse affixerat, misit rex Assyriorum Tharthan et Rapsacen de Lachis ad regem Ezechiam cum manu valida Jerusalem. Qui cum asce
Abbreviated transcription (Latin):
gantia consid̾anda est rapsacis qͦd uedit
contrarii fortitudo imitat᷑ consuetudi¬
ne ꝓpħarũ: ut qͦd illi solent in ꝓlogis
ponere hec dicit dñs. qͦ auctoritatẽ &
magnitudinẽ loq̃ntis ostendant: istenc̃
dixerit. hȩc dicit rex magnꝰ assyriorũ¬

Expanded text:
gantia consideranda est, quae velut quaedam contraria fortitudo imitatur consuetudinem prophetarum, ut quod illi solent in prologis ponere; haec dicit Dominus, quo auctoritatem et magnitudinem loquentis ostendant, iste nunc dixerit: Haec dicit rex magnus, rex Assyrioru
Abbreviated transcription (Latin):
qͥbdã uisus sũ qͣm oportur: & ob hanc
causã in cõmentariolis breuitati stu¬
dui. pret̾ ultimã & penultimã uisio¬
nes. in qͥb me necesse fuit ꝓ obscurita¬
tis magnitudine sermones tend̾e. p̃ci¬
pueq in expositione septẽ & sexagin¬
ta duarũ & uniꝰ ebdomadarũ. in qͥb

Expanded text:
quibusdam visus sum, quam oportuit; et ob hanc causam in Commentariolis Danielis brevitati studui, praeter ultimam et penultimam visionem, in quibus me necesse fuit ob obscuritatis magnitudinem sermonem tendere: praecipueque in expositione septem et sexaginta dua
Abbreviated transcription (Latin):
positione statue pedũq eiꝰ & digitoꝵ
discrepantia ferrũ & testã suꝑ roma¬
nũ regnũ int̾pretatus sum qͦd pͥmũ
forte deinde in becillũ scriptura por¬
tendit: ñ mͥ imputent s ꝓpħȩ. Neq
enĩ sic adulandũ est pͥncipib: ut sc̃arũ
script᷑arũ ueritas negligat᷑. Nec gen̾a¬
lis disputatio: uniꝰ ꝑsone iniuria est.
Que cũ benignoꝵ meoꝵs studio cau̾et᷑.
dei iudicio repente sublata est: ut ami-¬
coꝵ in me studia emuloꝵ in sidie mor¬
strarent᷑. Sed hȩc alias: nunc qͦd cepimꝰ
riȩ disserturus est facilior erit in pͥn¬
cipiis. & usq duas sui partes: & reliqͣ
simili more dicta st̃. Et sic studendum
breuitati: ut nullũ dãpnũ fiat intelli¬

Expanded text:
positione statuae pedumque ejus, et digitorum positione statuae pedumque ejus, et digitorum discrepantia, ferrum et testam super Romano regno interpretatus sum, quod primum forte, dein imbecillum Scriptura portendit, non mihi imputent, sed Prophetae. Neque enim sic adulandum est principibus, ut sanctarum Scripturarum veritas negligatur, nec generalis disputatio unius personae injuria est. Quae cum benigno meorum studio caveretur, Dei judicio repente sublata est: ut amicorum in me studia, et aemulorum insidiae monstrarentur. Sed haec alias: nunc quod coepimus rtem historiae disserturus est, facilior erit in principiis, et usque ad duas sui partes, reliqua simili more dictanda sunt: et sic studendum brevitati, ut nullum damnum fiat intelli
Abbreviated transcription (Latin):
tor. qͥd origenes. cesariensis cusebius.
demens qͦq alexandrine eccł̃iȩ p̾sbit̾.
& apollinaris leodicenꝰ hypolitusq &
hebrei. & tertullianus senserĩt. breuit̃
comp̃hendr: lectoris arbitrio d̾elinq̃nᷤ.
qͥd e plurib eligeret. Itaq qͦd nos uere¬
cundia fecimꝰ iudicandi. & eoꝵ hono¬
re qui lecturi erant qͥlydã forte non
placeat: qui non antiquoꝵ opimoneᷤ.
sed nr̃am sententiã scire desiderant.
Quib facilis responsio est: noluisse
me sic unũ respicere. ut uiderer alios
condẽpnare. Et certe si tanti & tam
eruditi uiri fastidiosis lectorib displi¬
cent: qͥd deme facturi ert̃. qui ꝓ tenu¬
tate ingenioli iuidoꝵ morsib pateo:.
Sin autẽ supͣ dic̾tos uiros magistros et¬
clesiȩ nominaui: illud intelligant. me
non omniũ ꝓbari fidẽ. qui certe inter
se contͣrii sunt: s ad distinctionẽ iose¬
phi porphyriiꝙ dixisse qui de hac que¬
stione plurima disputart̃. Qd̃ si in ex¬

Expanded text:
ebius, Clemens quoque Alexandrinae Ecclesiae presbyter, et Apollinaris Laodicenus. Hippolytusque, et Hebraei, et Tertullianus senserint, breviter comprehendi: lectoris arbitrio derelinquens quid de pluribus eligeret. Itaque quod nos verecundia fecimus judicandi, et eorum honore qui lecturi erant, quibusdam forte non placeat, qui non Antiquorum opiniones, sed nostram sententiam scire desiderant. Quibus facilis responsio est, noluisse me sic unum recipere, ut viderer alios condemnare. Et certe si tanti et tam eruditi viri fastidiosis lectoribus displicent, quid de me facturi erant, qui pro tenuitate ingenioli invidorum morsibus pateo? Sin autem supradictos viros, magistros Ecclesiae nominavi, illud intelligant, me non omnium probare fidem, qui certe inter se contrarii sunt; sed ad distinctionem Josephi, Porphyriique dixisse, qui de hac quaestione plurima disputarunt. Quod si in ex
Abbreviated transcription (Latin):
gue cũ cogitationib sius parit̃ addu¬
t̾ram s in mari et in celestib tuxta
qd̾ ipse insuꝑiorib dixerat. In ebriatꝰ
ẽ. gladius m̃s in celo: ad t̾ramq descen¬
det. Uenient aũ om̃s: ut uideant
gloriam dĩ. E ponet meis signũ: quod¬
et inieeechiel principio sub tau lit¬
tere hebraice int̃p̃tatione monstrat᷑.
Quo signo qui fũit imp̃ssus: manꝰ
ꝑcutientis effugiet. Hoc et postes do¬
morũ in egypto sig̃rabantur. qͣndo
ꝑeunte egypto. solus ifrł mansit ille¬
sus. De hoc signo qd̾ achar rex rex iu¬
de nolebat acciꝑe: isaias ꝓpħa testatur.
ꝓpt̾ea dabit dominꝰ uob̾ signũ. Ecce
uirgo mut̾o concipiet et pariet. Uñ
fac mecũ signũ in bonũ. Et in alio
loco dedisti metuentib te significatio¬
nem: ut fugiant a facie arcus. Hoc no¬
bis ad patrem ascendens dñs dereliqͥt
siue in nr̃is frontib posuit: ue libe
mur. Sigiratum ẽ. suꝑ nos lum̃ uul¬

Expanded text:
guae cum cogitationibus suis pariter adduguae cum cogitationibus suis pariter adduterram, sed in aere et in coelestibus, juxta quod ipse in superioribus dixerat: Inebriatus est gladius meus in coelo, ad terramque descendet . Venient autem omnes, ut videant gloriam Dei: et ponet in eis signum, quod in Ezechielis principio sub THAU litterae Hebraicae interpretatione monstratur . Quo signo qui fuerit impressus, manus percutientis effugiet. Hoc et postes domorum in Aegypto signabantur, quando pereunte Aegypto, solus Israel mansit illaesus . De hoc signo quod Achaz rex Juda nolebat accipere, Isaias propheta testatur: Propterea dabit Dominus vobis signum: Ecce virgo in utero concipiet et pariet . UndFac mecum signum in bonum . Et in alio loco: Dedisti metuentibus te significationem, ut fugerent a facie arcus . Hoc nobis ad Patrem ascendens Dominus dereliquit, sive in nostris frontibus posuit, ut libere diceremus: Signatum est super nos lumen vul