comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
audit intelligit. Lex spiritalis est: non eam au¬
dit iudeus qui audit corporaliter ⁊ s ille audit
qui audit in sp̃u. Habent illi libros: s sensũ
libroꝵ non hñt. Habent ꝓpħas: s non hñt qͤm
illi ꝓpħauerunt. Qͦmͦ enim habent qͦm ñ rece¬
ꝑunt: Ideo cum moyse & helya m apparuit:
quia ab illis recessit. Multa habet spolia qui
habet u̾bum dei: habet resurrectionẽ ⁊ habet
iusticiam÷ uͥtutem atq sapientiã: ht̃ omnia
quȩ in ipso constant. Hebrei expoliauerunt
egyptios: & uasa eoꝵ abstulerunt Iudoꝵ spo.¬
lia habet popłs. xp̃ianus: & totũ habemus
qd̾ illi se habere nesciebant. Illi aurũ & argen.¬
tum materiale abstulerunt: nos aurum
mentis accepimus÷ nos adqͥsumꝰ cȩlestis set¬
monis argentum. Sequitur u̾sus tertius.
iusticiam odio habui. & abhominat᷑ sum: ũ
gẽ autẽ tuam dilexi. Merito odit iniustician.
qui habet iusticiȩ arm̃a. Hebreus cum habent

Expanded text:
audit intellegit. lex spiritalis est; non illam auaudit intellegit. lex spiritalis est; non illam audit Iudaeus qui audit corporaliter, sed ille audit qui audit in spiritu. habent illi libros, sed sensum librorum non habent; habent prophetas, sed non habent quem illi prophetauerunt. quomodo enim habent quem non receperunt? ideo cum Moyse et Helia mihi apparuit, quia ab illis recessit. multa habet spolia qui habet dei uerbum; habet resurrectionem, habet iustitiam, uirtutem atque sapientiam, habet omnia, quia omnia in ipso constant. Hebraei spoliauerunt Aegyptios et uasa eorum abstulerunt; Iudaeorum spolia habet populus christianus et totum habemus, quod illi habere se nesciebant. illi aurum et argentum materiale abstulerunt, nos aurum mentis accepimus. nos adquisiuimus caelestis sermonis argentum. Sequitur uersus tertius: iniustitiam odio habui m et abominatus sum, le gem aut em tuam dilexi. merito odit iniustitiam qui habet arma iustitiae. Hebraeus cum haberet
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa spolia xp̃c ã diabolo quȩ madam ille inuase.¬
rat uindicauit. & sabam uiri excelsi ad dñm iñm
alligati uinculis tͣnsierunt. atq ipsũ adorare ce-¬
ꝑunt. qͥa captiuã duxit captiuitatẽ ⁊ ido caput
eiꝰ abstulit. ut ipse caput ẽẽt corporis int̾em̃ti:
m̾ito nc̃ gñs toto orbe caput regale conferunt.
cognosce etiam de iudeis: quib dñs m̃c abstu-¬
lit spolia: hoc est regnũ celoꝵ abstulit: & de¬
dit genti facienti fructũ eius. Abstulit uͥtutẽ
panis & uͥtutem aquȩ : ꝓpħam & admirabilẽ
c̃siliarium. & prudentẽ architectũ. & sapientẽ
duditorem. Illis abstulit: nob dedit. Merito ex.¬
ulto. sic̃ qui inuenit spolia multa: sine labore
meo inuẽni spolia quȩ non habebam. Inuẽm
ueni ꝓu̾bia: inueni eccłastem: inueni cantica
canticoꝵ: inueni admirabilẽ consiliałiũ xp̃m:
inuẽm paulũ prudentẽ architettũ: inueni sa¬

Expanded text:
quia spolia Christus a diabolo, quae in Adam ille inuasequia spolia Christus a diabolo, quae in Adam ille inuaserat, uindicauit, et Sabain uiri excelsi ad dominum Iesum alligati uinculis terunt, quia captivam duxit captivitatem. Ideo caput ejus abstulit; ut ipse caput esset corporis interempti. Merito nunc gentes toto orbe caput regale circumferuncognosce etiam de Judaeis, quibus Dominus Jesus abstulit spolia; hoc est, regnum coelorum abstulit, et dedit genti facienti fructum ejus. Abstulit virtutem panis i s et uirtutem aquae, prophetam et admirabilem consiliarium et prudentem architectum et sapientem auditorem illis abstulit, nobis dedit; merito exulto. sicut qui inuenit spolia multa. sine labore meo inueni spolia quae non habebam, inueni ueni Prouerbia, inueni Ecclesiasten, inueni Cantica canticorum, inueni admirabilem consiliarium Christum, inueni Paulum prudentem architectum, inueni sa
Abbreviated transcription (Latin):
ta. quȩ uideis abstulit: habet ꝓstrati hostis exu.¬
unas. Sicut dauid abstulit goliȩ gladium : &
ipsius gladio caput eiꝰ exsecuit: sic uerus dauid
caput. armis ipsiꝰ amputauit. Arma enim dia-¬
boli. gentes erant: fide autem gentiũ uuln̾atꝰ.
caput qd̃ habebat amisit. Detracta sunt spo-¬
lia ꝓstrato: uasa eius direpta: quia alligatꝰ
est fortis. Uas diaboli. caro erat hominis pecca.¬
toris: s postea qͦm in xp̃m credidim̃. caro ur̃a
cepit ẽẽ uas electionis: ut habes de apło paulo
Qad gentes missus est. dictum ad ananam ã
dño iñu. Uade. qm̃ uas. electionis est mͥ. Meri¬
to gͦ: uocatũ nomen est xp̃i. Uelocit̾ spolia
detrahe: cito predare: quia priqͣm sciat puer
uocare patrẽ aut matrem. accipiet uͥtutem dã¬
masci & spolia samarie. contͣ regem assirioꝵ. Gͦ
rex assirioꝵ. eoꝵ scilicet quos uanos ꝑfidia fec̾at:
amisit spolia quȩ tenebat. & ut it̾um cognoscas

Expanded text:
ta quae Iudaeis abstulit, habet prostrati hostis exuta quae Iudaeis abstulit, habet prostrati hostis exuuias. sicut Dauid abstulit e gladium et ipsius gladio caput eius exsecuit, sic uerus Dauid,caput armis ipsius amputauit. arma enim diaboli gentes erant, fide autem gentium uulneratus caput quod habebat amisit. detracta sunt spolia prostrato, uasa eius direpta, quia alligatus est fortis. uas diaboli caro erat hominis peccatoris; sed posteaquam in Christum credidimus. caro nostra coepit esse uas electionis, ut habes de apostolo Paulo, qui ad gentes missus est, dictum ad Ananiam a domino Iesu: uade, quoniam uas electionis mihi est. merito ergo uocatum nomen est Christi uelociter spolia detrahe, cito diuide, quia, priusquam sciat puer uocare patrem aut matrem, accipiet uirtutem Damasci et spolia Samariae contra regem Assyriorum. ergo rex Assyriorum, eorum scilicet quos uanos perfidia fecerat. amisit spolia quae tenebat. et ut iterum cognoscas,
Abbreviated transcription (Latin):
dat. ne me repellat de concilio sac̾dotum.si
indignũ eo collegio iudicau̾it: uideat magis
licet ꝑmotũ corporalium terrore penarũ ⁊ plꝰ
tam̃ trepidantem futura iudicia. & si dixerit
mͥ. modice fidei qͣre dubitasti: porriget tamen
dext̾am÷ & insurgentis fuictꝰ scłaris huiꝰ mole tur.¬
batũ. fida mentis statione firmabis. Seqͥtur u̾sꝰ.
Exulto in uerbis tuis: sic̃ qui inuenit spolia
multa. Bona gͥ trepitatio a u̾bis dei : si exultati.¬
onẽ generat. E enim trepidat ã u̾bis dei: postea
exultat in dei u̾bis. Ergo qui habet in aula sua
corde uidelicet suo uerba dei: excludit sermoẽs
pͥncipũ ã corde suo: excludit timor timorem. Si
enim qͥs ingressus balnea solis estus deponit. &¬
calor excludit calorem: qͥntomagis iudiciĩ diui-¬
ni terror. hunc t̾rorem excludit humanũ: fer.¬
uorem gr̃ȩ scłaris. gr̃e feruor et̾nȩ: Exultat gͦ:
qui habet u̾bum dei. Habet enim spolia mul.¬

Expanded text:
dat, ne me repellat de concilio sacerdotum, si dat, ne me repellat de concilio sacerdotum, si indignum eo collegio iudicauerit, uideat magis, licet permotum corporalium terrore poenarum, plus tamen trepidantem futura iudicia! etsi dixerit mihi: modicae fidei, quare dubitasti?, porriget tamen dexteram et insurgentis fluctus saecularis huius mole turbatum fida mentis statione firmabit. Sequitur uersus secundus: e dxulto in uerbis tuis t uis, sicut qui inuenit s poli a multa. bona ergo trepidatio a uerbis dei, si exultationem generat; qui enim trepidat a uerbis dei, postea exultat in dei uerbis. ergo qui habet in aula sua, corde uide- Licet suo uerba dei, excludit sermones principum a corde suo, excludit timor timorem. si enim quis ingressus balneas solis deponit aestus et calor excludit calorem, quanto magis diuini iudicii terror hunc terrorem excludit iit humanum. feruorem gratiae saecularis gratiae feruor aeternae ! Exultat ergo qui habet uerbum dei; habet enim spolia mul
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte alia ꝑsonent tͣcus grauiũ catenarũ:
cͥcũspectantẽ omnia plena supplicĩ: deinde
cogitantẽ mandata diumna. illũ ignem ꝑpetu.¬
um. illud sine fine incendiũ ꝑfidoꝵ. illam pe.¬
nȩ recrudescentis erũpnã: trepidare corde. ne
ddũ p̾sentib cedit. ꝑpetuis se dedat exitiis. ꝑtur.¬
bari animo. dũ futuri iudicii rũpheam illam
tribilem. qͦdam conspectꝰ specie contuet᷑. Nonne
hanc trepidationẽ. fiduciȩ uiri constantis equã-¬
bis: In eundẽ cucurrit effectũ: confidentia
cupientis ȩt̾na: & diumna trepidantis. Sit tam̃
fortior ille qui sꝑat: sit fortior qui p̾sumit. Uti.¬
nam ego talis ẽẽ merear. ut si forte ꝑsecutor in-¬
gruerit. non consid̃em supplicioꝵ meoꝵ acer.¬
bitates : non metiar torm̃ta. ñ penas. ñ cogitẽ
ulliꝰ atrocitatẽ doloris. s hec oĩa leuia ducã:
trepidem autẽ ne xp̃c me neget. ne xp̃c exclu-¬

Expanded text:
ex parte alia personent tractus grauium catenarum, ex parte alia personent tractus grauium catenarum, circumspectantem omnia plena suppliciis. deinde cogitantem mandata diuina. illum ignem perpetuum, illud sine fine incendium perfidorum. illam poenae recrudescentis aerumnam, trepidare corde, ne, dum praesentibus cedit, perpetuis se dedat exitiis, perturbari animo, dum fu- turi iudicii romphaeam illam terribilem quadam conspectus specie contuetur. nonne hanc trepidationem fiduciae uiri constantis aequabis? in eundem concurrit effectum confidentia cupientis aeterna et diuina trepidantis. sit tamen fortior ille qui sperat, sit fortior qui praesumit. Utinam ego talis esse merear, ut, si forte persecutor ingruerit, non considerem suppliciorum meorum acerbitates, non metiar tormenta, non poenas, non cogitem ullius atrocitatem doloris, sed haec omnia leuia ducam, trepidem autem ne Christus me neget, ne Christus exclu
Abbreviated transcription (Latin):
Cum loqͤbar illis: impugnabant me gͣtis. Gra.¬
tis gͥ ꝑsecutionẽ patit᷑. qui impugnat᷑. sine cri-¬
mine: impugnat᷑ ut noxius: cũ sit in tali con-¬
fessione laudabilis. Impugnat᷑ qͣsi ueneficus.
qͥa in nomine dm̃ głatur: cũ pietas uirtutũ
omniũ fundam̃tum sit. Uere frustra impug
nat᷑. qui apd̾ impios & infidos. impietatis ar̃.¬
cersitur: cum fidei sit magister. Uerũ is qui
ꝗͣtis impugnat᷑: fortis debet ẽẽ & constans. Qͦmͦ
gͦ subtexuit : & a u̾bis tuis trepidauit cor me-¬
um⁊ Trepidare infirmitatis est: timons. atq
formidinis. S est etiam infirmitas ad salutẽ:
est etiam timor scõꝵ. Timete dñm sc̃i eius: &
beatꝰ uir qͥ timet dñm. Qua ratione beatꝰ:
Qͥa in mandatis eiꝰ cupiet nimis. Pone gͦ
martyrem int̾ ꝑicula constitutũ. cum inde
immanitas bestiarum ad incutiendũ t̾rorem
infremat: aliunde stridor candentiũ lami.¬
narũ. & flamma fornacis ardentis exestuet:

Expanded text:
lis, inpugnabant me gratis. gratis igitur persecutionem patitur qui inpugnatur sine crimine, inpugnatur ut noxius, cum sit in tali confessione laudabilis, inpugnatur quasi ueneficus, quia in nomine domini gloriatur, cum pietas uirtutum omnium fundamentum sit. uernatur, qui apud impios et infidos impietatis arcessitur, cum fidei sit magister. 8. Verum is qui gratis impugnatur, fortis debet esse et constans. Quomodo ergo subtexuit: Et a verbis tuis trepidavit cor meum? Trepidare infirmitatis est, timoris atque formidinis, sed est etiam infirmitas ad salutem: est etiam timor sanctorum. Timete Dominum sancti ejus ; et: Beatus vir qui timet Dominum . Qua ratione Beatus? Quia in mandatis ejus cupiet nimis. Pone ergo martyrem inter pericula constitutum; cum inde immanitas bestiarum ad incutiendum terrorem infremat: aliunde stridor candentium laminarum, et flamma fornacis
Abbreviated transcription (Latin):
mido resupinat fastidio. nobilitatis iactancia.
& rerum affluentia seculariũ: nͥ pudeat in te
aliena magis qͣm ꝓpͥa laudari. Xp̃c cum diues
ẽẽt. pauꝑ factus est: in pauꝑe non in diuite te
redemit. Confitentib dei filium imꝑabat tacere :
ut oꝑib magis qͣm sermonib deus agnosc̾etur. &
tu nobilem te dicis: qui es factus ẽ terra: Dauid
rex dicit. mem̃to domine quia puluis sumus :¬
& tu in hoc caduco atq limoso genere głaris. &
diuitem te putas. qui cras potes ẽẽ mendicus:
cum uita tua non in habundantia tua. s in
dei sit misccłia: Cui honor. gła. laus. ꝑpetuitas.
ã seculis ÷ & nunc & semꝑ: & in omnia secula
Cuiꝰ int̾pretatio est unicus : uł in alia
int̾pretatione pascua eoꝵ. Ecce ipse
hebreoꝵ litterę testificantur dominũ
rãm eẽ unicũ patris filium: uerbum dei. De.¬
mq pͥmo statm usu: dauia de unnco filio d̃i
dicit.
ucerna pedib meis u̾bum tuum: & lumen se.¬

Expanded text:
mido resupinat fastidio nobilitatis iactantia mido resupinat fastidio nobilitatis iactantia et rerum affluentia saecularium, nisi pudeat in te aliena magis quam propria laudari. Christus cum diues esset, pauper factus est; in paupere, non in diuite te redemit. confitentibus dei filium imperabat tacere, ut operibus magis quam sermonibus deus agnosceretur; et tu nobilem te dicis, qui es factus eterra? Dauid rex dicit: memento, domine, quia puluis sumus; et tu in hoc caduco atque limoso genere gloriaris et diuitem te putas, qui cras potes esse mendicus, cum uita tua non in abundantia tua, sed in dei sit misericordia ? cui honor, gloria, laus, perpetuitas a saeculis et nunc et semper et in omnia saecula cuius interpretatio est \'unicus\' uel in alia interpretatione \'pascua eorum\'. ecce ipsae Hebraeorum litterae testificantur dominum Iesum esse unicum patris filium, uerbum dei. denique primo statim uersu Dauid de unico filio dei dicit: lucerna pedibus meis uerbum t
Abbreviated transcription (Latin):
dictionẽ referre nou̾imus. ⁊ nesciamus odisse.
nͥ uiam iniqͥtatis: ut fac̾e qd̃ execͣmur reluctan.¬
ti caueamus affectu. Ideo paulꝰ cauebat malũ:
sua. ne diligamus secłm: qͥa omne qd̃ in seculo
est. concupiscentia est carnis. & concupiscencia
oculoꝵ. & iactancia uitȩ. Est gͦ in nobis. ut c
bene: od̾imus aliqͥd: & bene aliqͥd diligamus.
Sicut enim bene amare possum᷑ scõs domini. &¬
bene dilig̾e possumꝰ inimicos nr̃os scdm u̾bũ do¬
mini : ita bene odisse possumꝰ inimicos dei : odis.¬
se iiqͥtatem: odisse ꝑfidiam: odisse tͣpitudines::
odisse mundi istius uanitates. Odio gͥ debent ẽẽ
quȩ seculi sunt: ne securis affectib & ociosis. blan.¬
da conciliatricula uoluptatis irrepat illecebra.
facile capit oculos petulantis forma meretͥtis: nͥ
eos odia premant iusta: & impuritatẽ indigna.¬
tꝰ au̾tat affectus. Inflat plerũq homines. & tu¬

Expanded text:
dictionem referre nouerimus, nesciamus odisse dictionem referre nouerimus, nesciamus odisse nisi uiam iniquitatis, ut facere quod execramur reluctanti caueamus affectu. ideo Paulus cauebat in carsua, ne diligamus saeculum, quia omne quod in saeculo est concupiscentia est carnis et concupiscentia oculorum et iactantia uitae. Est ergo in nobis, ut et bene aliquid oderimus et bene aliquid diligamus. sicut enim bene amare possumus seruos dei et bene diligere possumus inimicos nostros secundum uerbum domini, ita bene odisse possumus inimicos dei, odisse iniquitatem, odisse perfidiam, odisse turpitudines, odisse mundi istius uanitates. odio igitur debent esse quae saeculi sunt, ne securis affectibus et otiosis blanda conciliatricula uoluptatis inrepat inlecebra. facile capit oculos petulantis forma meretricis, nisi eos odia premant iusta et inpuritatem indignatus auertat affectus. inflat plerumque homines et tu
Abbreviated transcription (Latin):
respondet᷑ ei. Tu uͦ odisti disciplinam: & ꝓiecisti
sermones meos pͦ te. Si uidebas furem. simul cur.¬
rebas cum eo: & cum adult̾is portionem tuam
ponebas.Os tuũ habundauit nequicia: & lingͣ
tua concinnabat dolos. Sedens adu̾sus fr̃em tu.
um detrahebas. Non est hoc custodire mandata:
s p̾uaricari. Statutis facere contͣria. non est in¬
tellig̾e: s ignorare. Quomͦ possunt u̾ba dei dul-¬
cia eẽ in faucib tuis: in quib est amaritudo
nequiciȩ ⁊ Quomͦ mel & lac sub lingua tua. cũ
dolum tua lingua componat ⁊ ut aliud pec¬
tore concipias. aliud formsecus sermone pre.¬
tendas. ut decipias incautum: cum tͥ petaeꝰ apł̃s
dicat. ut deponas omnẽ maliciam. & sucũ simu-¬
lationis abitias. ⁊ dicens. sic̃ nunc geniti infan.¬
tes rationabiles. sine dolo. lac concupiscite :o.
stendit enim nob̃ quid sit. mel ce lac hab̃e sub
lingua: ut ñ maledic̾e maledicentib. s bene.¬

Expanded text:
respondetur ei: tu uero odisti disciplinam et proiecisti respondetur ei: tu uero odisti disciplinam et proiecisti sermones meos post te. si uidebas furem, simul currebas cum eo et cum adulteris portionem tuam ponebas. os tuum abundauit nequitia et lingua tua concinnabaum detrahebas . Non est hoc custodire mandata, sed praevaricari: statutis facere contraria, non est intelligere, sed ignorare. Quomodo possunt verba Dei dulcia esse in faucibus tuis, in quibus est amaritudo nequitiae? Quomodo mel et lac sub lingua tua? cum dolum lingua tua componat: ut aliud pectore concipias, aliud forensi sermone praetendas, ut decipias incautum: cum tihi Petrus apostolus dicat, ut deponas omnem malitiam, et fucum simulationis abjicias, dicens: Sicut nunc geniti infantes, rationabiles, et sine dolo, lac concupiscite . Ostlingua, ut non maledicere maledicentibus, sed bene
Abbreviated transcription (Latin):
legis a quibꝰdam seniorib iudeoꝵ : & nemo eoꝵ
potest custodire mandatum. Neq enim arborẽ
dixerim custodire fecunditatẽ naturȩ : quȩ lu.¬
xuriat in foliis. uanescit in fructu. Nec t̾ram il.¬
lam dixerim custodire fructus suos: quȩ fili-¬
cem inuisam parit agricolis. & edere frumenta
ñ soleat. Nec pastor custodire uidetur pecus. qui
elig̾e pabula ꝓfutura non nou̾it : lupos cau̾e:
canib uallare ouilia sua nesciat : potũ cum opꝰ
sit ministrare. Nam ꝓduc̃e tantũmodo sine ulla
cura mutũ pecus: dantũdem est. qͣntũ scripturaᷤ
leg̾e popłm iudeoꝵ. Ubi sint spiritalis pabula sa.¬
cramenti: ubi litt̾a occidat : ubi intelligibiles
incursent lupi÷ ubi ut reqͥes refectionis ÷ ubi re-¬
surrectionis spes: qui sint canes. qui ꝓ gregis poᷤ.¬
sint latͣre custodia: popłs & ipso grege mutus
magis ignorat. Itaq si dicat. mandata custõdio:

Expanded text:
Legis a quibusdam senioribus Judaeorum, et nemo eorum Legis a quibusdam senioribus Judaeorum, et nemo eorum potest custodire mandatum. Neque enim arborem dixerim custodire fecunditatem naturae, quae luxuriat in foliis, vanescit in fructu: nec terram illam dixerim custodire fructus suos, quae filicem invisam parit 1139 agricolis, edere frumenta n soleat, nec pastor custodire uidetur pecus, qui eligere pabula profutura non nouerit, lupos cauere, canibus uallare ouilia sua, nesciat potum, cum opus sit, ministrare. nam producere tantummodo sine ulla cura mutum pecus tantundem est quantum scripturas legere populum Iudaeorum. ubi sint spiritalis- 25 talis pabula sacramenti, ubi littera occidat, ubi intellegibiles incursent lupi, ubi sit requies refectionis, ubi resurrectionis spes, qui sint canes qui pro gregis possint latrare custodia, populus et ipso grege magis mutus ignorat. Itaque si dicat: \'mandata custodio\',
Abbreviated transcription (Latin):
anxios iocunditate mulceret. Recte gͦ sponse di.¬
citur. fauum distillant labia tua sponsa: mel &
lac sub lingua tua. Os enim iusti distiliat sapien¬
tiam.De ore iusti: suauitatis & miscdie mella ꝓce.¬
dunt. In ore iusti. nullus dolꝰ: nulla fauacia : nul.¬
la est amaritudo peccati. Audit ȩccła u̾ba iusti:
audit plebs dei precepta sapientis: delectatur al.¬
loquiĩ suauitate moralis: disputationis iocundita.¬
te mulcetur. dicens: qͣm dulcia faucib meis u̾ba
tua. suꝑ mel & fauum ori meo: quia mel apum
ad horam delectat. s cito uapor eius uanescit: &
plerunq uiscera uiciosa ledunt᷑: u̾boꝵ autẽ mo.¬
ralium & sipungunt mella. ñ ledunt. Cognosce
tamen: cui illa credantur. Scriptũ est enim. In
aurem insipientis nichil dicas: ne qͣndo irrideat
prudentes sermones tuos. Euomet enim & reiciet
quens huic u̾siculo est. Concupiscens sapientiam:
serua mandata. S nemo potest seruare : nͥ qui

Expanded text:
anxios iucunditate mulceret. Recte ergo sponsae dianxios iucunditate mulceret. Recte ergo sponsae dicitur: fauum distillant labia tua, sponsa; mel et lac sub lingua tua. os enim iusti distillat sapientiam, de ore iusti suauitatis et misericordiae mella procedunt, in ore iusti nullus dolus, nulla fallacia, nulla est amaritudo peccati. audit ecclesia uerba iusti, audit plebs dei praecepta sapientis, delectatur alloquii suauitate, moralis disputationis iucunditate mulcetur dicens: quam dulcia faucibus meis uerba tua, super mel et fauum ori m e o, quia mel apum ad horam delectat, sed cito sapor eius uanescit et plerumque uitiosa uiscera laeduntur, uerborum autem moralium etsi pungunt mella, non ltamen cui illa credantur; scriptum est enim: In aurem insipientis nihil dicas; ne quando irrideat prudentes sermones tuos . Evomet enim, et rejiciet quens huic versiculo est: Concupiscens sapientiam, serva mandata . Sed nemo potest servare, nisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ uini: est etiam in lactis specie sermo lucidior
tͣdite inqͥt ꝓximi mei & bibite: & ineb̾amim.
Bona ebrietas. quȩ ad meliora atq iocunda facr
quendam m̃tis excessum : ut immemor sollicitu.¬
dinum animꝰ nost̾. uino iocunditatis hilarct᷑.
Bona mensȩ spiritalis ebrietas. Bemiq: poculum
inebͥans qͣm preclarum est. S & alibi habes. riuoᷤ
eius inebria: multiplica gen̾ationes eius : eo qd
ebrietas terrȩ cum infusa fuerit imbre cȩlesti : su¬
scitare semina. fructꝰ multiplicare consueu̾it. Itaq
u̾bum di qd̃ sicut pluiia descendit ẽ celo. ubi ue.¬
nas terrȩ nr̃e. uel animȩ ac mentis inebriauit
p̾dicatione diuma ÷ excitauit uͥtutum studia di.¬
u̾sarum: fructusq fidei & castȩ deuotionis ado.¬
leuit. Meritoq dicitur ei. Uisitasti t̾ram: & mebͥ¬
asti eam. Susceptione etenm corporis uisitauit.
ut sanaret infirmos: inebͥauit gr̃a spiritali. ut

Expanded text:
sicut uini, est etiam in lactis specie sermo lucidior. sicut uini, est etiam in lactis specie sermo lucidior. edite, inquit, proximi mei, et bibite et inebriamini. Bona ebrietas quae ad meliora atque jucunda facit quemdam mentis excessum, ut immemor sollicitudinum animus noster, vino jucunditatis hilaretur. Bona mensae spiritalis ebrietas; denique poculum inebrians quam praeclarum ! Et alibi habes: Rivos ejus inebria, multiplica generationes ejus ; eo quod ebrietas terrae cum infusa fuerit imbre coelesti, suscitare semina, fructus multiplicare consueuerit. itaque uerbum dei, quod sicut pluuia descendit e caelo, ubi uenas terrae nostrae uel animae ac mentis inebriauit praedicatione diuina, excitauit uirtutum studia diuersarum fructusque fidei et castae deuotionis adoleuit. meritoque dicitur ei: uisitasti terram et inebriasti eam. susceptione etenim corporis uisitauit, ut sanaret infirmos, inebriauit gratia spiritali, ut
Abbreviated transcription (Latin):
D bene faucib dulcia: eo qd̾ intimis infusa u¬
scerib gratia spiritalis sit. Suꝑ mel & fauim
inqͥt: ori meo dulcia. & ideo quia nob dulcia
t̃ tua u̾ba ẽẽ ceꝑunt: dicis ad ȩccłam. fauũ di¬
stiliant labia tua: sponsa. Quid sit fauus: doec
nos salomon. Tu enim dixisti. Faui mellis: ser¬
mones bom. & uere bonus fauus qͦm mandua
tate congesta mella redolentem. Hoc est mel.
de quo ait. Manducaui panẽ meum cum melle
meo: bibi uinum meum cum lacte meo. Myst¬
cus sermo cȩlestium scͥpturarũ sicut panis est q
confirmat corhominis. uelut fortior cib uerbi:
suasorius autẽ & ẽthicus dulcis & mollior : eo qd̾
ẽthica p̾dicatione. m̃tis int̾na mulcent᷑ amara
febrib: id÷ penitencia delictoꝵ miti corda ser¬
mone dulcescunt. Stillant mel labia p̃dicantis.
qͣndo collisȩ duris casib uel ruinis lapsȩ anims
ac m̃bra refouent᷑. Est etiam uis feruentior u̾bi

Expanded text:
et bene \'faucibus dulcia\', eo quod intimis infusa uet bene \'faucibus dulcia\', eo quod intimis infusa uisceribus gratia spiritalis sit. Super melet fauum, inquit, ori meo dulcia. et ideo, quia nobis dulcia uerba tua esse coeperunt, dicis ad ecclesiam: fauum distillant labia tua, sponsa. qui sit fauus, doce nos, Salomon; tu enim dixisti: faui mellis sermones boni. et uere bonus fauus quem manductate congesta mella redolentem. hoc est mel de quo ait: manducaui panem meum cum melle meo, bibi uinum meum cum lacte meo. mysticus sermo c-aelestium scripturarum sicut panis est, qui confirmat cor hominis uelut fortior cibus uerbi; suasorius autem ethicus dulcis et mollior, eo quod ethica praedicatione mentis interna mulcentur, amara febribus, id est paenitentia delictorum, miti corda sermone dulcescunt. stillant mel labia praedicantis, quando conlisa duris casibus uel ruinis lapsae animae membra refouentur. Est etiam uis feruentior uerbi
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem dei facti: quib ꝑ uͥginis partum. etiã
xp̃c conformis est factus. Recte gͦ & ad infirmita.¬
tem accipitur & ad grãm: sciant gn̾s qm̃ ho.
mines sunt. Alt̾o ꝑ cõmune qd̾dam atq carna.¬
le consortium bestiarũ: alt̾o ꝑ ymaginẽ dei. &
carnis dominicȩ sacram̃tum : dignitas cepit eẽ
quȩ ignobilitas eẽ uidebatur &erito gͦ non de.¬
clinauit ã iudiciĩs dei popłs nationum: qui po¬
sinsti michi: hoc est euangelium. Ideo non de¬
clinaui ã uia. quia te aspexi. te cognoui: tua iti.¬
nera secutus. ueram cognoui uiam. Itaq p̾di.¬
cationem audiens eũngłiĩ. qͣm ꝓpħicus spiritꝰ
p̾cinebat: ait. Quam dulcia faucib meis
uerba tua: suꝑ mei & fauum ori meo. & bene
dulcia: quib predicatur remissio peccatoꝵ⁊
uite ꝑhemnitas: resurrectio etiam defunctoꝵ:
que ꝑpetuȩ moitis & acerbȩ amaritudinem
qui cepimus dicere. Ubi est mors uictona tua:

Expanded text:
tudinem dei facti, quibus per uirginis uterum etiam tudinem dei facti, quibus per uirginis uterum etiam Christus conformis est factus. recte ergo et ad infirmitatem accipitur et gratiam: sciant gentes quoniam homines sunt, alterum per commune quoddam atque carnale consortium bestiarum, alterum per imaginem dei et carnis dominicae sacramentum. dignitas coepit esse quae ignobilitas uidebatur. Merito ergo non declinauit a iudiciis dei populus nationum, qui po 10 posuisti mihi, hoc est euangelium. ideo non declinaui, quia aspexi et cognoui; tua itinera et te secutus ueram cognoui uiam. Itaque praedicationem audiens euangelii, quam propheticus spiritus praecinebat, ait: quam dulcia faucibus meis uerba tua, super mel et fauum ori meo! et bene \'dulcia\', quibus praedicatur remissio peccatorum, uitae perennitas, resurrectio etiam defunctorum, quae perpetuae mortis et acerbae amaritudinem qui coepimus dicere: ubi est, mors, uictoria tua?
Abbreviated transcription (Latin):
uiu̾ent noluerunt. S de illis dicit gentib: qui
obliuiscunt᷑ dominũ. Scierunt gͦ: & obliti sutł.
Tam̃ ꝓpħica benignitate orat. ut exurgat do¬
minus : non p̾ualeat homo: ut cogitationes
t̾renȩ. & motus om̃s feruentes huiꝰ corporis conqͥ¬
escant: iudicent᷑ gñs : qm̃ tunc cognoscit᷑ dñs.
cum tim̃tium conu̾tit affectus. grauis t̾rore iu.¬
dicii: & discant gñs qm̃ homines sunt: luti cor¬
ruptione resolubiles: limo durescente forma¬
ti: qd̃ ante qui legem ñ acceꝑant nesciebant.
Unde ꝓpħa quasi & ipse turbat᷑ t̾renȩ fragilitã.¬
tis contemplatione : ait. Utqͥd domine recessisti
longe: Bene timet: qui hominem se eẽ cogno.¬
scit. S quia plustimet. nob̃ qui ex gentib pecca.¬
tores : p̾catur ne longe fiat ã suis gentib: ut qͥ
longe eramꝰ. incipiamus cẽ ꝓpiores : & sciam̃ qͥa
homines sumus. ad ymaginem scilic & simili¬

Expanded text:
uiuerent, noluerunt. sed de illis dicit gentibus quae uiuerent, noluerunt. sed de illis dicit gentibus quae obliuiscuntur dominum- Scierunt ergo et obliti sunt. tamen prophetica benignitate orat ut exsurgat dominus, non praeualeat homo, ut cogitationes terrenae et motus omnes feruentes huius corporis conquiescant. iud icentur gentes, quoniam tunc cognoscitur dominus, cum timentium conuertitur affectus grauis terrore iudicii, et discant gentes quoniam homines sunt, luit corruptione solubiles et limo durescente formati, quod ante qui legem non acceperant nesciebant. unde propheta, quasi et ipse turbatus terrenae fragilitatis contemplatione, ait: u t quia, domine, discessisti longe? bene timet qui hominem se esse cognoscit; sed quia plus timet nobis qui ex gentibus peccatores, precatur, ne longe fiat a suis gentibus, ut qui longe eramus incipiamus esse propiores et sciamus quia homines sumus, ad imaginem scilicet et simili
Abbreviated transcription (Latin):
Exposuit quid eẽt ã uia maligna ꝓhibere pe-¬
dem: ã iudiciis utiq non declinare diuinis: &
firmum atq immobilem ꝑseu̾anter innocentiȩ
tenere uestigium: non deflectere gradum. nec
de curriculo au̾tere disciplinȩ ⁊ s semitis non
solum uet̾is in synã. s etiam nouȩ legis insist̾e:
scd̃m euangłii claritatem. Est etiam eũnglis lex:
de qua dicit in suꝑiorib hic ꝓpħa. Constitue do.¬
mine legislatorem suꝑ eos: sciant gñs qmͣ ho-
mines sunt. Aduentum utiq domini intelligi.
mͦ ꝓpħari uocatione gentiliũ : qui ante in lutũ
qd̾dam corporis huiꝰ uidebant᷑ infixi ÷ uoluptati
corruptionis suȩ tamquã feci. & libidini inhe.¬
rentes: qͥa dominũ nescierunt. & ideo iratꝰ. au̾.¬
tant᷑ inqͥt peccatores in infernum ÷ ut non uide¬
rent descendentẽ & ascendentẽ animam dñi
ũui: & conu̾terent᷑ ad dominũ. qui conu̾ti cum

Expanded text:
exposuit quid esset a uia maligna prohibere peexposuit quid esset a uia maligna prohibere pedem, a iudiciis utique non declinare diuinis et firmum atque inmobile perseuerantis innocentiae tenere uestigium, non deflectere gradum nec de curriculo auertere disciplinae, sed semitis non solum ueteris in Sina, sed etiam nouae legis insistere secundum euangelii claritatem. Est etiam euangelii lex, de qua dicit in superioribus hic propheta: constitue, domine, legislatorem super eos, sciant gentes quoniam homines sunt. aduentum utique domini intellegimus prophetari, uocationem gentium, quae ante in lutum quoddam corporis huius uidebantur infixae, uoluptati corruptionis suae tamquam faeci et libidini inhaerentes, quia dominum nescierunt. et ideo iratus: anertantur, inquit, peccatores in infernum, ut non uiderent descendentem et ascendentem animam domini Iesu et conuerterentur ad dominum, qui conuerti, cum
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam infirmitatis pedes: & uidendum ne cã-¬
das. & uidẽris tͥ forsitan bene stare : s dicit tͥ pau-¬
lus. & tu qui stas: uide ne cadas. Diligent̾ atten-¬
de uiam tuam: ut audias. Tu autẽ hic sta mecuͣ.
Stans enim cum deo: lapsum timere ñ pot̾is. Sais
cum deo: pot̾is dicere. Eruit pedes meos ã lapsu.
S ita eruit dominus pedes tuos ab omni lap.¬
su: si cognou̾it qd̾ tu ꝓhibeas pedes tuos ã lap.¬
su. Ido hoc meruit dd. ut deus a lapsu pedes enis
erueret: qm̃ pedes suos ipse ꝓhibebat: ne preci-¬
piti atq incauto pectoꝵ laberẽtur uestigio. Und̃
& potuit custodire uerba diuina. Non enim cu-¬
stodire quis pot̾it: nisi poterit prius stare. Cum
autẽ custodierit: ipsi incipit dei u̾bum ferre cu-¬
stodiam: ꝓhibito pede suo a uia maligna. Bene.
dicit qui xp̃m ẽẽ uiam nouit: Audiciis tu.¬
is non declinaui: quia tu legem̃ posisti michi.

Expanded text:
sed etiam infirmitatis pedes, et uidendum ne cased etiam infirmitatis pedes, et uidendum ne cadas. et uideris tibi forsitan bene stare, sed dicit tibi Paulus: et tu qui stas uide ne cadas. diligenter attende uiam tuam, ut audias: tu autem hic sta mecum. stans enim cum deo lapsum timere non poteris, stans cum deo poteris dicere: eruit pedes meos a lapsu. sed ita eruit dominus pedes tuos ab omni lapsu, si cognouerit quod tu prohibeas pedes tuos a lapsu. ideo hoc meruit Dauid, ut deus a lapsu pedes eius erueret, quoniam pedes suos ipse prohibebat, ne praecipiti atque incauto peccatorum laberentur uestigio, unde et potuit uerba custodire diuina. non enim custodire quis poterit, nisi potuerit prius stare. cum autem custodierit, ipse incipit ei dei uerbum ferre custodiam. prohibitos pedes suos a uia maligna bene dicit qui Christum esse uiam nouit. A. iudiciis tuis non declinaui, quon i a tu tu legem posuisti mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
na dicitur: ĩta malignum est. qͥcquid admiscet
maliciȩ tenebras ueritati. Reuoca gͥ ab istius mun-¬
di lubrico. pedes animi tui: & mͣtis incessum. ꝓhi.¬
be inqͣm. resiste cupiditatib ⁊ obsiste motib. qui
uidentur irruere sicut bestiȩ atq iumenta: ut
teneros fructus & noua ruris huiꝰ nr̃i culta depa-¬
scant. ꝓhibui inqͥt pedes meos. Non utiq corꝑoris
pedes ꝓhibuit: qui mentis piȩ plerunq obsecunt᷑
arbitrio. Neq enim ꝓhibendi sunt. cum ꝓdeurł̃
ad dei templum ÷ uiduȩ opem ferre festinant:
impiũ p̾uenire : supplantare aliqͤm fraudulen-¬
tũ. Alius gͥ pes est : qui iure ꝓhibetur. Qui ille
sit: ipse ꝓpħa nos doceat. Non ueniat mͥ pes
stare non potest: sic̃ pes ꝑfidoꝵ est. de quib scͥptũ ÷.
Ibi ceciderunt om̃s qui oꝑantur iniquitatem:
expulsi sunt. nec potuerunt stare. ꝓhibe: pedes gͦ¬
tuos: ne cadas. Sunt enim non solum criminum.

Expanded text:
na dicitur, ita malignum est quicquid admiscet na dicitur, ita malignum est quicquid admiscet malitiae tenebras ueritati. reuoca ergo ab istius mundi lubrico pedes animi tui et mentis incessum. prohibe, inquam, resiste cupiditatibus, obsiste motibus qui uidentur inruere sicut bestiae atque iumenta, ut teneros fructus et noua ruris huius nostri culta depascant. Prohibui, inquit, pedes meos. non utique cor- Puris pedes prohibuit, qui mentis piae plerumque obsecuntur arbitrio. neque enim prohibendi sunt, cum prodeunt ad dei templum, uiduae opem ferre festinant, impium praeuenire, subplantare aliquem fraudulentum. alius igitur est pes qui iure prohibetur. qui ille sit, ipse propheta nos doceat: non ueniat, inquitstare non potest, sicut pes perfidorum est, de quibus scriptum est: ibi ceciderunt operantes iniquitatem, expulsi sunt nec potuerunt stare. prohibe ergo pedes tuos, ne cadas; sunt enim non solum criminum,
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem÷ suauitatem intellectus. Accipio benedic.¬
tionem: preripio fr̃i seniori grãm spiritalem. Ue.¬
nit ille. irascitur ÷ non inuenit qd̃ accipiat: ma.¬
ter occurrit: pio nos informat hortatu. Residet
penes me stola illa: bonis intexta mandatis.
b omni inqͥt uia maligna ꝓhibui pedes meos:
ut custodiam u̾ba tua. Here dignus qui suꝑ seni.¬
ores intelligeret: qͣndoqͥdem diuino est honoratꝰ
sp̃u. ut senores doceret: non solum intellectꝰ u̾i.¬
tatem. uerũetiam peccati fugam: culpȩq caute.¬
lam. Itaq cum fragilitas humana ꝓna sit ut
ad inum affectib. & currente uestigio feratur in
uicium : docet quẽ admodum uiȩ istius lubͥcum.¬
& itin̾is hui amfractꝰ. uiantem implicare ñ possit.
ꝓhibui inquit pedes meos ã uia maligna: hoc ÷
ab istius seculi uanitate: quia seculum in malig.¬
no positum est. Dubium qͥcqͥd est & ancipitis ef.¬
fectus: hoc malignum est. Ut lux dubia malig.¬

Expanded text:
nitatem, suauitatem intellectus. accipio benedicnitatem, suauitatem intellectus. accipio benedictionem, praeripio fratri seniori gratiam spiritalem. uenit ille, irascitur, non inuenit quod accipiat; mater occurrit et pio nos informat hortatu. residet penes me stola illa bonis intexta mandatis. Ab omni uia maligna prohibui pedes meos, ut custodiam uerba tua. uere dignus qui super seniores intellexerit, quandoquidem diuino est honoratus spiritu, ut seniores doceret non solum intellectus ueritatem, uerum etiam peccati fugam culpaeque cautelam. itaque cum fragilitas humana prona sit, ut ad imum affectibus et currente uestigio feratur in uitium, docet quemadmodum uiae istius lubricum, itineris huius anfractus uiantem implicare non possit. prohibui, inquit, pedes meos a maligna uia, hoc est ab istius saeculi uanitate, quia saeculum in maligno positum est. dubium quicquid est et ancipitis effectus, hoc malignum est; ut lux dubia malig
Abbreviated transcription (Latin):
huius aduentum senex non meruit nosc̾e: &¬
donum ten̾e non potuit. Sponsum autẽ in cã.¬
nȩ iudicium senectutis. in sensu est: & uet̾ani
consiliĩ scientia. intellectus maturitate. ñ lon¬
geuitate uitȩ p̾fertur. Exquiramꝰ gͦ mandata
dei: ut suꝑ seniores intelligamus. fugiamꝰ uiã
lubricam peccatoꝵ: ut possimꝰ precepta cȩlestia
custodire. Hoc enim declarant sequentia.Suꝑ
seniores intellexit iacob iumior fr̃: quia cum se.¬
mor fr̃ esaũ prerogatiuam sibi benediccionis.
pͥuilegio etatis exposcit : reliquit epulas mitio¬
res: dum querit agrestes. ꝓfecto illo in uenatio.¬
nem eunte ÷ iunior fr̃ uestim̃ta eius accepit. & mͥ
tradidit. popło nationum : mat̾no usus consi.
płs iudeoꝵ: induit me rebecca. Stola eius bo.¬
na: lex & ꝓpħȩ. Hac stola ille popłs est nudatꝰ:
nos induti sumus. Induit nos mat̾ illa iherłm:
illi epulas mitiores: patienciȩ cibos : miscđiȩ le-¬

Expanded text:
huius aduentum senex non meruit agnoscere, huius aduentum senex non meruit agnoscere, donum tenere non potuit. speciosum autem incanae iudicium senectutis in sensu est et ueterani consilii scientia intellectus maturitate, non uitae longaeuitate praefertur. Exquiramus ergo mandata dei, ut super seniores intellegamus, fugiamus uiam lubricam peccatorum, ut possimus praecepta custodire caelestia; hoc enim declarant sequentia. super seniorem intellexit Iacob iunior frater, quia, cum senior Esau praerogatiuam sibi bene- dictionis priuilegio aetatis exposcit, reliquit epulas mitiores, dum quaerit agrestes. profecto illo in uenationem iunior frater uestimenta eius accepit et mihi tradidit populo nationum, materno usus consilipopulus Iudaeorum, induit me Rebecca; stola eius bona, lex et prophetae. hac stola ille populus est nudatus, nos induti sumus; induit nos mater illa Hierusailli epulas mitiores, patientiae cibos, misericordiae le
Abbreviated transcription (Latin):
Non te pret̾eat narratio semoꝵ: & ipsi enim di¬
dicerunt a patrib. Nam & alibi: syrach dicit
sapientia. libi sunt senes: non multum loqͣ¬
ris. S nouit quib se p̾ferat semorib ÷ inuet̾atis
scilic peccato. & ueterno impietatis: atq semo
ꝑ fidiȩ delirantib. Isti sunt semores plebis ut dit.¬
derunt. Conuenerunt enim sac̾dotes & semores
&e scribe: ut ait martus. & itum. fecerunt ła¬
cerdotes consilium cum semorib: ut eum tra-¬
derent. & adu̾sus apłos in actib eoꝵ. qd̃ semo.¬
res isrł conuen̾int: petrꝰ sc̃s & lucas euangłi¬
sta testantur. Non gͦ senili derogauit etati:
s uoce popłi iumoris. indocibilem di uetustũ
illum dierum. iudeoꝵ fore popłm ꝓpħauit:
qui qd̾ iniuuentute sua ñ adquisierit: in se-¬
nectute inuenire non potuit: nanq ã pͥncipio
frequentib dominum exasꝑauit offensis. Cuiꝰ
gͥ grãm cum ẽẽt iuuenis non pot̾at emereri:

Expanded text:
Non te praetereat narratio seniorum: et ipsi enim diNon te praetereat narratio seniorum: et ipsi enim didicerunt a Patribus . Nam et alibi dixit Sirach Sapientia: Ubi sunt senes, non multum loquaris . Sed novit quibus se praeferat senioribus, inveteratis scilicet in peccato, et veterno impietatis, atque senio perfidiae delirantibus. isti sunt seniores plebis qui domiderunt. conuenerunt enim sacerdotes et scribae et seniores, ut ait Marcus, et iterum: fecerunt sacerdotes consilium cum senioribus, ut eum traderent. et aduersum apostolos in Actibus eorum quod seniores Israel conuenerint Petrus sanctus et Lucas euangelista testantur. non ergo senili derogauit aetati, sed uoce populi iunioris indocilem dei uetustum illum dierum Iudaeoriun fore populum prophetauit, qui, quod in iuuentute sua non adquisierat, in senectute inuenire non potuit. nam qui to principio frequentibus dominum exasperauit offensis, cuius gratiam, cum esset iuuenis, non poterat emereri,
Abbreviated transcription (Latin):
dustria. qd̃ non didiscerunt ã magistris. Demq
ante nos quidam int̾esse dixit int̾ docentes & doc¬
tores: fortasse hoc arbitratus. quia doctores sunt
alioꝵ iudicio ad hoc munus electi : docentes aũ.
qui ꝓpria usurpatione hoc sibi munus assũpse.¬
rint. S cedant necesse est ei doctores qͦ: quem
testimonioꝵ meditatione cȩlestium. doctͥna chi
quia p̾cepta tua exquisiui. Hec hoc quidem
difficile. ut is quẽ dominꝰ docuerit. suꝑ seniores
intelligat: si quĩdẽ dei grã ad doctͥnam matu.¬
ritate etatis ꝓgrediatur semilis. Cum enim etaᷤ
senectutis uita immacłata sit: utiq doctͥna
uitȩ immacłatȩ senilem p̾stat etatem. Deniq
extusanti iheremiȩ qd̾ iuuenis ẽẽt. responsum
est. noli dicere iuuenis sum: eo qd non estima.¬
retur iuuenis diffinitione diuma. qui incanã
hab̾et prudentiã: quȩ scĩficationis cȩlestis gr̃a¬
reluceret. Herumptñ non mͥ uidetur seipsum

Expanded text:
dustria quod non didicerunt a magistris. Denique dustria quod non didicerunt a magistris. Denique ante nos quidam interesse dixit inter docentes atque doctores; fortasse hoc arbitratus quia doctores sunt aliorum judicio ad hoc munus electi: docentes autem qui propria usurpatione hoc sibi munus assumpserint. Sed cedant necesse est ei doctores quoque, quem testimoniorum meditatione coelestium doctrina Dei quia praecepta tua exquisivi. Nec hoc quidem diintellegat, siquidem dei gratia ad doctrinam maturitatemque aetatis progrediatur senilis. cum enim aetas senectutis uita inmaculata sit, utique doctrina uitae inmaculatae senilem praestat aetatem. denique excusanti Hieremiae, quod iuuenis esset, responsum est: noli dicere: iuuenis sum, eo quod non aestimaretur iuuenis definitione diuina qui incanam haberet prudentiam, quae sanctificationis caelestis grreluceret. 14. Verumtamen non mihi videtur se ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
dotalem docuerit disciplinam : iñu nauẽ signi.¬
ficauerit. qͥmadmodũ circumcisio possit iterari⁊
samuhel unctionis ꝓphicȩ parit̾ ae regie sacra.¬
menta monstrauerit. Uidetur inqͣm incongn
a p̾sumptio: nisi p̾misisset suꝑiora. quib non
imnmerito suꝑ docentes intellexisse se compba¬
ret. Debuit hanc assumere confidentiam: qui
docebatur a domino. & mandatum qd̾ docebat᷑
to suꝑ om̃s intellexit: quẽ docebat ipsa sapien.¬
tia. Unde & alibi ait. Beatus qͦm tu erudieris do¬
mine: & de lege tua docueris eum. Ostendit ꝓ
qd̾ diuinum est homines docere non posse: ꝙͦ
ideo qd̾ docere p̾sumunt nesciunt. S agnoser
discipulus qui docetur: in quo preest donum
scientiȩ qd̃ de sp̃u sc̃o fuerat consecut᷑. Moralis qͦͥ
suauis est locus: qd̃ multi docentes sunt. qui qd
non intelligunt. docere se dicunt: & plurimi
sunt discipuli. qui studio suo adsequunt᷑ & in

Expanded text:
curso ritu sacerdotalem docuerit disciplinam, Iesus Naue signicurso ritu sacerdotalem docuerit disciplinam, Iesus Naue significauerit quemadmodum circumcisio possit iterari, Samuhel unctionis pro . pheticae pariter ac regiae sacramenta monstrauerit. uideretur, inquam, inquam praesumptio, nisi praemisisset superiora, quibus non inmerito super docentes intellexisse se conprobaret. debuit hanc adsumere confidentiam qui docebatur a domino; et mandatum quod docebatur to super omnes intellexit quem docebat ipsa sapientia. unde et alibi a beatus quem tu erudieris, domine, et de lege tua docueris eum. Ostendit igitur quod diuinum est homines docere non posse, et ideo qui docere praesumunt nesciunt, sed agnoscit discipulus qui docetur. in quo praeter donum scientiae, quod de spiritu sancto fuerat consecutus, moralis quoque suauis est locus, quod m docentes sunt, qui quod non intellegunt docere se dicunt, et plurimi sunt dis
Abbreviated transcription (Latin):
fitentur docere. s non docent. Ci autẽ popło qui
ex gentib credidit: competit dicere suꝑ omnes
docentes me intellexi: quia illi non intellexe.¬
runt. Lespondet iudeus. Inde habisti intelli.¬
gere: Scriptum est. Int̾roga patrem tuum &
adnuntiabit tͥ: seniores tuos & dicent tͥ. Ego
sum pater tuus: me interroga. S & si interro.¬
gauero. non respondebitis michi: dixit m̃c. &
ex illo respondere non possunt: & ex illo supͣ
illos intelligo qͥ ñ intelligebam: quia testimo.¬
nia didici quȩ ille non nouit. Didici. qui sequit᷑
me tollat crucem suam: didici. diligite inimicoᷤ¬
ur̃õs. & ideo optat anathema eẽ paulus ꝓ fr̃ĩb
gen̾e : inimicis fide. Uideret᷑ inconueniens ẽe u̾e.¬
cundiȩ ꝓpħali huiꝰmodi usurpatio: eo qd̾ p̾sump¬
serit dicere. qd̾ suꝑ om̃s docentes intellȩxerit : cũ
uel legem moyses acceꝑit a deo. & popło eiꝰ sta.¬

Expanded text:
fitentur docere, sed non docent. Ei autem populo qui fitentur docere, sed non docent. Ei autem populo qui ex gentibus credidit, competit dicere: Super omnes docentes me intellexi; quia illi non intellexerunt. Respondet Judaeus: Unde habuisti intelligere? Scriptum est: Interroga patrem tuum, et annuntiabit tibi: seniores, et dicent tibi . Ego sum Pater tuus, me interroga. Sed etsi interrogavero, non respondebitis mihi, dixit Jesus : et ex illo respondere non possunt, et ex illo supra illos intelligo qui non intelligebam; quia testimonia didici, quae ille non novit. Didici: Qui sequitur me. . . . tollat crucem suam . Didici: Diligite inimicouestros. et ideo optat anathema esse Paulus pro fratribus genere, inimicis fide. Uideretur inconueniens esse uerecundiae prophetali huiusmodi usurpatio, eo quod praesumpserit dicere quod super omnes docentes intellexerit, cum uel legem Moyses acceperit a domino et populo eius insti
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus enim: die ac nocte. meditatur in lege.
Angustior dies est: meditatione doctͥnȩ. Nontan.¬
tus dies in tempore : qͣntus meditator in lege
Unde uide. ne illud magis significare uideat᷑.:
qd̃ ei qui in lege meditatur semꝑ dies est. ꝙ lu.¬
men sine defectu: qd̃ nullȩ tenebrȩ noctis int̾.¬
polent. Alioquin quomͦ negligentiorẽ in ꝓces.¬
Indie gͦ meditator legis & euangłiĩ p̾dicator.
& fortasse illi qui nouum non recipiunt testam̃.¬
tum. in nocte legerunt: & ideo nescierunt. neq
intellexerunt. Unde saluator ne etiam noslege.¬
remus in tenebris admonet dicens. ambulan¬
dum in die ÷ quia non offendit qui in die am¬
bulat: uidet enim grãm lucis. Qui autẽ am.¬
bulat in tenebris: scopulũ offensionis incur.¬
intellexi: quia testimonia tua meditatio mea ẽ.
Doctͥnam ꝓfitentur scribȩ iudeoꝵ: quia legem
& ꝓpħas ipsi priores habere meruerunt. S illi ꝓ¬

Expanded text:
beatus enim die ac nocte meditatur in lege. beatus enim die ac nocte meditatur in lege. angustior dies est meditatione doctrinae, non tantus dies in tempore quanta meditatio est in lege. unde uide ne illud magis significare uideatur, quod ei qui in lege meditatur semper dies est et lumen sine defectu, quod nullae tenebrae noctis interpolent. alioquin quomodo neglegentiorem in procesin die ergo meditatur legis et euangelii praedicator. Et fortasse illi qui nouum non recipiunt testamentum in nocte legerunt et ideo nescierunt neque intellexerunt. unde saluator, ne etiam nos legeremus in tenebris, admonet dicens ambulandum in die, quia non offendat qui in die ambulat; uidet enim gratiam lucis. qui enim ambulat in tenebris, scopulum offensionis incurintellexi; quia testimonia tua meditatio mea est. Doctrinam profitentur scribae Judaeorum; quia Legem et prophetas ipsi priores habere meruerunt. Sed illi pro
Abbreviated transcription (Latin):
ipse emendus es tibi: de tuo precio tracta: con.¬
sidera quid sis: quod nomen habeas ⁊ quid ac¬
quiras tibi: non aurum. non pecunam. non
geminarũ monilia÷: s dominum ir̃a: cui nul.¬
la possunt precia. nulla ornamenta conferri.
Adibe tͥ consiliarios. moysen. ysaiam. iheremi.¬
am ÷ petrum. paulum. ioħ̃m ÷ ipsum magnum
consiliariũ m̃m dĩ filiũ ÷ ut adquiras patrem.
Cum his tͣtdandum : cum his tota conferendum
est tibi. tota meditandum dic. sicut meditabat᷑
dauid÷ & hȩc erat illi sola meditatio. Non scl̃a.¬
rib animꝰ traducebatur illecebris ÷ non pecuni.¬
aria coaceruandi patͥmoniĩ cupiditate flagͣbat:
ñ ꝓferendi limitis excludendiq finitum anxiꝰ
curarum estus. studio meditationis intentum
reflectebat affectum. Quicqͥd pot̾at temporis
dies habere : hoc totum sola sibi in lege medi.¬
tatio uindicabat. S etiam hoc parum est dili
genti: qui uelit ad beatitudinis grãm ꝑuenire.

Expanded text:
ipse emendus es tibi: de tuo pretio tractatur, conipse emendus es tibi: de tuo pretio tractatur, considera quid sis, quod nomen habeas, quid acquiras tibi, non agrum, non pecuniam, non gemmarum monilia: sed Christum Jesum, cui nulla possunt pretia, nulla ornamenta conferri. Adhibe tibi consiliarios Moysen, Esaiam, Hieremiam, Petrum, Paulum, Joannem, ipsum magnum consiliarium Jesum Dei Filium; ut acquiras Patrem. Cum his tractandum, cum his tota conferendum est tibi, tota meditandum die; sicut meditabatur David, et haec erat illi sola meditatio. Non saecularibus animus traducebatur illecebris, non pecuniaria coacervandi patrimonii cupiditate flagrabat: non proferendi limitis, excludendique finitimi anxius curarum aestus studio meditationis intentum reflectebat affectum; quidquid poterat temporis dies habere, hoc totum sola sibi in Lege meditatio vindicabat. 8. Sed etiam hoc parum est dilgenti qui uelit ad beatitudinis gratiam peruenire;