comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ransiui. ⁊ ecce ñ erat: & quesiui eũ.
ꝙ ñ ẽ inuentus locus eiꝰ. Bene Que¬
sisti. ⁊ ñ inuenisti: quia transisti.
Uis uidere impiũ ñ ẽẽ: uis querere
eum. & locum eius ñ inuenire: Tnsi.
Q uid dico. transi: Noli expauescere:
ñ dixi. morere Putasti enĩ dixisse¬
me. transi de hac uita: ⁊ ideo expa¬
uisti. quia ñ transisti. Quid ẽ. non
transisti: Non transisti erec̾tione
cordis. temporalis felicitatis illece¬
bras: ñ transisti blandimenta carniᷤ.
ñ transisti suggestiones scłi cor titil¬
lantes. ⁊ immittentes timorẽ mise¬
riarum humanarũ. Ideo in hoc
mundo putas . felicitatẽ: in hoc mun¬
do ñ putas ee̾ calamitatẽ felicitas
regni cęloꝵ ñ tetigit cor tuũ: ñ inde
aspsa ẽ estibꝰ tuis aurora refrigerii.
Quando tͥ dicitur. falsa ẽ felicitas mun¬
di: ⁊ si ñ audeas ita dicere. uideo tam̃¬
forte incorde tuo: os torques. subsan¬
nas. irrides. ⁊ dicis tͥ Osi hic mͥ bene

Expanded text:
ransivi, et ecce non erat: et quaesivi eum, et non est inventus locus ejus . Bene: quaesisti, et non invenisti; quia transisti. Vis videre impium non esse? vis quaerere eum, et locum ejus non invenire? Transi. Quid dico, Transi? Noli expavescere: non dixi, Morere. Putasti enim me dixisse, Transi de hac vita: et ideo expavisti, quia non transisti. Quid est, non transisti? Non transisti erectione cordis, temporalis felicitatis illecebras; non transisti blandimenta carnis, non transisti suggestiones saeculi cor titillantes et immittentes timorem miseriarum humanarum. Ideo in hoc mundo putas esse felicitatem, in hoc mundo non putas esse calamitatem. Felicitas regni coelorum non tetigit cor tuum, non inde aspersa est aestibus tuis aura refrigerii. Quando tibi dicitur, Falsa est felicitas mundi; etsi non audeas ita dicere, video tamen in corde tuo, forte os torques, subsannas, irrides, et dicis tibi: O si hic mihi bene
Abbreviated transcription (Latin):
sic euaserunt. Fac siuis uiuere. Mori¬
eris: si non feceris. uide. sinonẽ. Mori¬
eris: sixp̃m ñ negaueris. Qđ dicebat
aꝑte martyri ꝑsecutor: hoctibi ex
obliquo dicit occultus temptator.
Factibi hoc remedium: & uiues. Non¬
ne hoc c̃. sacrifica & uiues: Siñfece¬
ris.inorieris. Honne hoc c̃. siñ sacti¬
ficaueris morieris: Inuenisti parẽ
pugnam: quere parem palmam. In
lecto es. & instactio es. Iaces. & luctariᷤ.
ꝑmane infide: & dum fatigatus es.
uincis. habetis ergo hm̃i non par¬
uum solatiũ: orationum locũ Mar¬
tyr stephanus. hic honoretur: sed
ineius honore coronator stephani

Expanded text:
sic evaserunt; fac, si vis vivere; morisic evaserunt; fac, si vis vivere; morieris, si non feceris. Vide si non est, Morieris, si Christum non negaveris. Quod dicebat aperte martyri persecutor, hoc tibi ex obliquo dicit occultus tentator. Fac tibi hoc remedium, et vives: nonne hoc est, Sacrifica, et vives? Si non feceris, morieris: nonne hoc est, Si non sacrificaveris, morieris? Invenisti parem pugnam, quaere parem palmam. In lecto es, et in stadio es; jaces, et luctaris. Permane in fide; et dum fatigatus es, vincis. Habetis ergo, charissimi, non parvum solatium, orationum locum. Martyr Stephanus hic honoretur: sed in ejus honore coronator Stephani
Abbreviated transcription (Latin):
la corruptione magnitudinẽ ini-¬
quitatis : attende in nob̃ qui inde
nati sumus. magnitudinẽ calami¬
tatis. Uerbi huius mei. scãm scri¬
pturam testem citabo. Amuliere
inquit inicium factum ẽ peccati
& ꝓpt̃ illam morimur om̃s. Qd̃
illa accepit in pena: hoc contem¬
pnunt martyres ꝓuictotia. Mor¬
tem illis comininatus ẽ ds. nepecca¬
rent: mortẽ martyrib uimicus
cõminatus c̃. ut peccarent. Illi ut
morerentur peceauerunt:marty¬
res mortui sunt ne peccarent. Un¬
cerunt. Priores uicerunt: sed ñ põtẽ
quo transiere p̃ciderunt. & nr̃m
accessum ꝓhibuerunt. Patet cui
placet: nec qualem illi passi sunt. op¬
tanda ẽ ꝑsecutio: sed cotidiana est
humane uitȩ temptatio. Aliquãdo
egrotat fidelis: & ibiẽ temptator.
ꝓmittitur illi ꝓsalute illicitum sa¬
crificium: noxia. & sacrilega liga¬
tura: nefanda incantatio: magica
consecratio. ꝓmittitur: eiq dicituR.
Ille & ille peiuste ꝑiclitatisunt: &

Expanded text:
la corruptione magnitudinem inila corruptione magnitudinem iniquitatis? Attende in nobis, qui inde nati sumus, magnitudinem calamitatis. Verbi hujus mei sanctam Scripturam testem citabo: A muliere, inquit, initium factum est peccati, et propter illam morimur omnes . Quod illa accepit in poena, hoc contemnunt martyres pro victoria. Mortem illis comminatus est Deus, ne peccarent: mortem martyribus inimicus comminatus est, ut peccarent. Illi ut morerentur, peccaverunt: martyres mortui sunt, ne peccarent. Uncerunt. Priores vicerunt: sed non pontem quo transiere praeciderunt, et nostrum accessum prohibuerunt. Patet cui placet: nec qualem illi passi sunt, optanda est persecutio; sed quotidiana est humanae vitae tentatio. Aliquando aegrotat fidelis, et ibi est tentator. Promittitur illi pro salute illicitum sacrificium, noxia et sacrilega ligatura, nefanda incantatio, magica consecratio promittitur, eique dicitur: Ille et ille pejus te periclitati sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽ ad peccatum consensum. fal¬
sum dixerunt testimonium: & qui
audierunt crediderunt. sed deum
non uicerunt. Lib̃atur illa. lib̃atur
&ille. Quid si & morerentur: nonne
amplius lib̃arentur. quando secu¬
ricoronarent᷑: quare dixi. securi co¬
tonatentur: Quia nula tem̾ptatio
remaneret. Nam & siliberata ẽ susan¬
na: adhuc tẽptanda:. & ipse ioseph
adhuc temptandus lib̃atus c̃. Unde
temptandus : Quia temptatio ẽ ui¬
tahumana suꝑtertam. Usq ad mortẽ
tota temitatio: post mortem sola be¬
atitudo: sed scõrum quorum mors
p̃ciosa c̃ in conspectudomini & illa
gͦ contra peccatum. idest contra ad¬
ulterium: & illi contratale peccatũ.
usq ad sanguinẽ certauerunt. Maiꝰ
peccatum ẽ xꝑ̃m negare: quam adul¬
terium ꝑpetrare: adulterium carnis ẽ.
illicite concumb̃e: adulteriũ cordis
ẽ. ueritatem negare. In fide. in m̃te:
ibi debet esse castitas. Prima ibi ẽ:
prius eua corrupta. uis nosse in il¬

Expanded text:
non est ad peccatum consensum, falnon est ad peccatum consensum, falsum dixerunt testimonium; et qui audierunt crediderunt: sed Deum non vicerunt. Liberatur illa, liberatur et ille. Quid, si et morerentur, nonne amplius liberarentur, quando securi coronarentur? Quare dixi, securi coronarentur? Quia nulla tentatio remaneret. Nam etsi liberata est Susanna, adhuc tentanda; et ipse Joseph adhuc tentandus liberatus est. Unde tentandus? quia tentatio est vita humana super terram . Usque ad mortem tota tentatio: post mortem sola beatitudo; sed Sanctorum, quorum mors pretiosa est in conspectu Dei. Et illa ergo contra peccatum, id est contra adulterium, et ille contra tale peccatum, usque ad sanguinem certaverunt. Majus peccatum est Christum negare, quam adulterium perpetrare. Adulterium carnis est, illicite concumbere: adulterium cordis est, veritatem negare. In fide, in mente, ibi debet esse castitas. Prima ibi est parens Eva corrupta. Vis nosse in il
Abbreviated transcription (Latin):
lorum temporũ quando occidibã
scĩ. parum fuit dicere: aufero quod
habes. Torqued inquit: ligo. occido.
hoc qui non timuit: mundũ uicit.
Certamen ꝓueritate ad sum mum
ꝑduxerunt: qui usq ad ista certa¬
uerunt. hocẽ quod dicit inepła ad
hebreos. Non dum enim usq ad san¬
guinẽ adu̾sus peccatum certastis. Ip¬
sisunt ꝑfecti: qui adu̾sus peccatum
usq ad sanguinẽ certauerunt. Qd
ẽ adu̾sus peccatũ : aduersus mag¬
num peccatum. aduersus negatio¬
nem xp̃i. Nostis quomodo certaue¬
rit aduersus peccatum susanna.
usq ad sanguinẽ. Sed ne solȩ femi¬
nȩ hinc habeant consolationẽ: & ui¬
ri denumero suo aliquid querant ta¬
le. quale insusanna extitit: nostis
quem admodum ioseph contra pec¬
catum. usq ad sanguinẽ certauit.
Similis ẽ causa. & ilsa habuit fal¬
sos testes. eos ipsos. quib consentire
noluit. ne peccaret: & ille eã ipsam.
cui noluit consentire. Utriq quib

Expanded text:
lorum temporum, quando occidebantur lorum temporum, quando occidebantur sancti, parum fuit dicere: Aufero quod habes. Torqueo, inquit, ligo, occido. Hoc qui non timuit, mundum vicit. Certamen pro veritate ad summum perduxerunt, qui usque ad ista certaverunt. Hoc est quod dicit in Epistola ad Hebraeos: Nondum enim usque ad sanguinem adversus peccatum certastis . Ipsi sunt perfecti, qui adversus peccatum usque ad sanguinem certaverunt. Quid est adversus peccatum? Adversus magnum peccatum: adversus negationem Christi. Nostis quomodo certaverit adversus peccatum Susanna usque ad sanguinem . Sed ne solae feminae hinc habeant consolationem, et viri de numero suo aliquid quaerant tale, quale in Susanna extitit: nostis quemadmodum Joseph contra peccatum usque ad sanguinem certavit . Similis est causa. Et illa habuit falsos testes eos ipsos, quibus consentire noluit, ne peccaret; et ille eam ipsam, cui noluit consentire. Utrique quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cdelectat. quam uincere quod moleste
Constitue alicui dictum ẽe. Negaxp̃n
& dotibi quod non habes. Contem¬
sit quod delectat. & non negauit. at
ille ꝑsecutor adiecit. Nonuis acciꝑ
quod non habes: tollo quod habes.
Nonsic sapit lucrum. quomͦ dolit
dampnum : quia facilius ẽ non mal¬
duicare quam uomere. Non acquisiur
nonmanducauit. Quod acquisierat
ꝑdidit: quod manducauerat uomuit
In non manducando gula fraudatu.
inuomendo stomachus eu̾titur. Fõru¬
or ẽ gͦ inconfessione xꝑ̃i. qui damp¬
na nontimint: quam qui lucra con¬
tempsit. Sed dampna qualia: Am¬
missionem peccunie amissionẽ pari¬
monii: amissionẽ rerum omnium
quas habebat. S inimicus nondũ
ꝓxime accessit. Res ꝑierunt. que so¬
rinsecus adiacebant. Siñsunt ama¬
tȩ cum haberent᷑: non contristauet
cum amitterentur: & ut breuit̃ dic̃ã.
quando amittuntur. tantũ meroris
dimiitunt. quantum cũ haberent᷑.
amari potuerunt. Sed ꝑsecutorull¬

Expanded text:
delectat, quam vincere quod molestat. delectat, quam vincere quod molestat. Constitue alicui dictum esse, Nega Christum, et do tibi quod non habes: contempsit quod delectat, et non negavit. At ille persecutor adjecit: Non vis accipere quod non habes? tollo quod habes. Non sic sapit lucrum, quomodo dolet damnum: quia facilius est non manducare, quam vomere. Non acquisivit, non manducavit: quod acquisierat perdidit, quod manducaverat vomuit. In non manducando gula fraudatur, in vomendo stomachus evertitur. Fortior est ergo in confessione Christi, qui damna non timuit, quam qui lucra contempsit. Sed damna qualia? Amissionem pecuniae, amissionem patrimonii, amissionem rerum omnium, quas habebat. Sed inimicus nondum proxime accessit. Res perierunt, quae forinsecus adjacebant. Si non sunt amatae cum haberentur, non contristaverunt cum amitterentur. Et ut breviter dicam, quando amittuntur, tantum moeroris dimittunt, quantum cum haberentur, amari potuerunt. Sed persecutori il
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ. Multi inde reliquias accepert̃.
quia ds uoluit: & huc uenerunt. Cõ¬
mendatur ergo cartrati ur̃e & locus &
dies. utrumq celebrandum in hono¬
re dei. quem confessus ẽ stephanus:
Nos enim inisto loco non aram fecimꝰ
stephano: sed dereliquiis stephani arã
dõ. Grata sunt dõ huiusmodi altari¬
a. Queris quare : quia p̃ciosa incon¬
spectu domini mors scõrum euis. Re¬
dempti sunt sanguine: qui sangui¬
nem ꝓredẽptore fuderunt. Ille fud.
ut eorum salus redimeretur: illi fu¬
derunt. ut eugłm eius diffamaret᷑.
Reddiderunt uicem. s non de suo.
Ut eñi hoc possẽt. ille donauit: & ut fie¬
ret qđ ab ipsis fieri potuit. ille clona¬
uit. Ex hibendo dignationẽ. dedit oc¬
casionẽ: factũ ẽ. Passi sunt calcaue¬
runt mundum. Parumeis fuit contẽp
nere diuitias scłi penas. minas. torm̃ti
uicerunt: ꝑ confessione enun dĩ. con¬
tempnere quod delectat. ualde ma¬
gnum: sed minus ẽ contempnere qd

Expanded text:
tum est. Multi inde reliquias acceperunt, tum est. Multi inde reliquias acceperunt, quia Deus voluit, et huc venerunt. Commendatur ergo Charitati vestrae et locus et dies: utrumque celebrandum in honorem Dei, quem confessus est Stephanus. Nos enim in isto loco non aram fecimus Stephano, sed de reliquiis Stephani aram Deo. Grata sunt Deo hujusmodi altaria. Quaeris quare? Quia pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Redempti sunt sanguine, qui sanguinem pro Redemptore fuderunt. Ille fudit, ut eorum salus redimeretur: illi fuderunt, ut Evangelium ejus diffamaretur. Reddiderunt vicem, sed non de suo: ut enim hoc possent, ille donavit; et ut fieret quod ab ipsis fieri potuit, ille donavit. Exhibendo dignationem, dedit occasionem. Factum est, passi sunt, calcaverant mundunere delicias saeculi; poenas, minas, tormenta vicerunt. Pro confessione enim Dei contemnere quod delectat, valde magnum: sed minus est contemnere quod
Abbreviated transcription (Latin):
xspectat sc̃ĩtas ur̃a scire:
quid hodie inisto locoposi¬
tumsit. Reliquie sunt pri¬
mi & beatissimi martyris stephani.
audistis cum passionis euis lectio le¬
geretur delibro canonico actiuima¬
postolorum. quem ad modum lapida¬
tussit aiudeis.:⁊ quemadmodũ dño
commendauerit sꝑ̃m suum: quẽ ad¬
modum etiam in extremo genibus
fixis orauerit plapidatorib suis.
huius corpus ex illo usq ad ista tt̃¬
pora latuit. Nuꝑ autem apparuit.
cuit creatori. Sic ante aliquot annos
nobis iuuenib apud mediolanũ con¬
stitutis: apparuerunt corpora scõrũ
martyrum geruasii & ꝓthasii. Scitis.
quod geruasius & ꝓthasuis longe po¬
sterius passisunt: quam beatissimus
stephanuf. Quare gͦ illorum prius &
huiꝰ postea : Nemo dispictet. uolun¬
tas di fidem querit: non questionem.
Uerum autem reuelatum fuit ei: qui res
ipsas inuentas monstrauit. Preceden¬
tibus enim signis. locus demonstratꝰ ẽ:
& quomodo fuierat reuelatũ sic inuen¬

Expanded text:
ctitas vestra scire quid hodie in isto loco positum sit. Reliquiae sunt primi et beatissimi martyris Stephani. Audistis, cum passionis ejus lectio legeretur de libro canonico Actuum Apostolorum, quemadmodum lapidatus sit a Judaeis, quemadmodum Domino commendaverit spiritum suum, quemadmodum etiam in extremo genibus fixis oraverit pro lapidatoribus suis . Hujus corpus ex illo usque ad ista tempora latuit; nuper autem apparuit, cuit Creatori. Sic ante aliquot annos, nobis juvenibus apud Mediolanum constitutis, apparuerunt corpora sanctorum martyrum Gervasii et Protasii. Scitis quod Gervasius et Protasius longe posterius passi sunt, quam beatissimus Stephanus. Quare ergo illorum prius, et hujus postea? Nemo disputet: voluntas Dei fidem quaerit, non quaestionem. Verum autem revelatum fuit ei, qui res ipsas inventas monstravit. Praecedentibus enim signis locus demonstratus est; et quomodo fuerat revelatum, sic et inven
Abbreviated transcription (Latin):
sti in se singuli sentiendo: illa uiden¬
do in om̃ibꝰ passa ẽ Facta mater se¬
ptem martẏrum: septies martyr
A filiis ñ separata spectando: ⁊ filiis
addita moriendo. Uidebat omnes:
amabat om̃s: ferebat in ocłis quod
in carne om̃s: nec solum ñ t̾rebat᷑.
ochus ꝑsecutor. uelut matr̃e de ce¬
teris matribꝰ computauit Esuade
inquit filio tuo ne pereat Et illa
lane filio meo uitam ꝑsuadebo. ad
mortẽ cohortando: tu mortẽ uis ꝑ¬
suadere parcendo: Qualis autem
allocutio. quam pia. qͣm mat̾na: ꝗͣ
inter sp̃itales ⁊ carnales in ambiguo
suspensa fili. miserere mei. fili inqͥt
miserere mei. quȩ te nouem m̃sib
in utero portauiꝰ cui lac triennio
dedi: atq ad hanc etatem ꝑduxi:
miserere mei Om̃s expectabant
uerba consequentia. consenti antio¬
cho: noli deserere matr̃e tuã. Illa extͣ
Consenti deo: noli deserere fr̃s tuos:
Si me quasi deseris: tunc me ñ deseris:

Expanded text:
Isti in se singuli sentiendo, illa videnIsti in se singuli sentiendo, illa videndo in omnibus passa est. Facta mater septem Martyrum, septies martyr: a filiis non separata spectando, et filiis addita moriendo. Videbat omnes, amabat omnes. Ferebat in oculis, quod in carne omnes; nec solum non terrebatur, ochus persecutor velut matrem de caeteris matribus computavit. Persuade, inquit, filio tuo, ne pereat. Et illa: Plane filio meo vitam persuadebo, ad mortem cohortando: tu mortem vis persuadere, parcendo. Qualis autem allocutio, quam pia, quam materna, quam inter spirituales et carnales in ambiguo suspensa! « Fili, miserere mei. Fili, » inquit, « miserere mei, quae te novem mensibus in utero portavi, cui lac triennio dedi, arque ad hanc aetatem perduxi: miserere mei » . Omnes exspectabant verba consequentia: Consenti Antiocho, noli deserere matrem tuam. Illa e contra: Consenti Deo, noli deserere fratres tuos. Si me quasi deseris, tunc me non deseris.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid tale iudei cebrare nouerunt:
Scõꝵs machabeoꝵ basilica. e̾ẽ in an¬
tiochia p̃dicatur In illa scilicet ci¬
uitate: quȩ regis ipsius ꝑsecutoris
nomine uocitatur: Antiochũ qͥppe
regem ꝑsecutorẽ impiũ ꝑtulerunt:
⁊ memoria martyrii eoꝵ in antio¬
chia celebratur: ut simul sonet ⁊
nomen ꝑsecutoris.⁊ memoria coro¬
natoris Hec basilica axp̃ianis te¬
netur: axp̃ianis edificata ẽ Eoꝵ gͦ
memoriam celebrandã nos habemꝰ.
nos tenemus: apud nos passiones
eoꝵs. milia ꝑ orbem t̾rarũ scorum
martrum imitata sunt. N emogͦ
dubitet fr̃s mei. imitari machabeo ᷤ.
nec cũ imitatur machabeos. putet
se ñ imitari. xp̃ianos. Prorsus imita¬
tionis affectus ferueat in cordib
nr̃is Biscant uiri. mori ꝓu̾itate:
discant feminȩ de matris illius
tanta patientia. ineffabili uirtute.
que nouerat conseruare filios suos:
Habere nouerat: quȩ ꝑdere ñ tumebat.

Expanded text:
Quid tale Judaei celebrare noverunt? Quid tale Judaei celebrare noverunt? Sanctorum Machabaeorum basilica esse in Antiochia praedicatur: in illa scilicet civitate, quae regis ipsius persecutoris nomine vocatur. Antiochum quippe regem persecutorem impium pertulerunt, et memoria martyrii eorum in Antiochia celebratur; ut simul sonet et nomen persecutoris, et memoria coronatoris. Haec basilica a Christianis tenetur, a Christianis aedificata est. Eorum ergo memoriam celebrandam nos habemus, nos tenemus: apud nos passiones eorum millia per orbem terrarum sanctorum martyrum imitata sunt. Nemo dubitet, fratres mei, imitari Machabaeos; ne cum imitatur Machabaeos, putet se non imitari christianos. Prorsus imitationis affectus ferveat in cordibus nostris. Discant viri mori pro veritate. Discant feminae, de matris illius tanta patientia, ineffabili virtute; quae noverat servare filios suos. Habere noverat, quae perdere non timebat.
Abbreviated transcription (Latin):
uehiculo presidentẽ: ⁊ qͥ p̃cedunt
illi obsequunt᷑: ⁊ qui sequunt᷑ ll
deuoti sunt: Nam ut noueris. apeti
noueris. quia ꝓ lege moysi morieit¬
tes. ꝓ xp̃o sunt mortui: audi ipsũ
tuis Si crederetis moysi: crederetis
⁊in. Hoc audi: hoc accipe si posłs
ia me uelamen ablatum ẽ: uide:
Si crederetis inquit moysi: crederetis
⁊ mͥ De me enim. ille scripsit: Si de
xp̃o moyses scripsit: qui ꝓ lege mo¬
ẏsi ueraciter mortuus ẽ: ꝓ xp̃o ani¬
mã posuit: De me inquit ille scri¬
psit Cui seruierunt linguȩ confi¬
tentiũ: ei seruiuit calamus uera
scͥbentium Uos calamũ moysi qͣmͦ
intelligere poteritis: qui in calamo
acetum ligastis: Utinam aliqͣndo
uinum eiꝰ bibatis: cui adhuc blasphe¬
mando acetum ꝓpinatis Macha
bei gͦ martyres. xp̃i sunt: Ideo ñ in¬
congrue neq importune: immo
conuementissime dies eoꝵ ⁊ sollẽ¬
pnitas eoꝵ a xp̃ianis potius celebͣt᷑:

Expanded text:
vehiculo praesidentem: et qui praecedunt, vehiculo praesidentem: et qui praecedunt, illi obsequuntur; et qui sequuntur, illi devoti sunt. Nam ut noveris, aperteque noveris quia pro lege Moysi morientes, pro Christo sunt mortui; audi ipsum tuis. Si crederetis Moysi, crederetis et mihi. Hoc audi, hoc accipe, si potes. Si a me velamen ablatum est, vide. Si crederetis, inquit, Moysi, crederetis et mihi: de me enim ille scripsit . Si de Christo Moyses scripsit; qui pro lege Moysi veraciter mortuus est, pro Christo animam posuit. De me, inquit, ille scripsit. Cui servierunt linguae confitentium, ei servivit calamus vera scribentium. Vos calamum Moysi quomodo intelligere poteritis, qui in calamo acetum ligastis? Utinam aliquando vinum ejus bibatis, cui adhuc blasphemando acetum propinatis. CAbaei ergo martyres Christi sunt. Ideo non incongrue, neque importune, imo convenientissime dies eorum et solemnitas eorum a Christianis potius celebratur.
Abbreviated transcription (Latin):
rant: restabat nescio quid qd minꝰ
erat. Q̾ in siti mea potauerunt me
aceto Ut hoc qd̃ modicũ remanse¬
rat. adderetur: dix̃. Sitio Accepto
qd̾ minus erat: respondit. Pfectũ ẽ.
Quo dicto: inclinato capite tradidit
sp̃m Tunc terrę fundamenta con¬
cussa sunt: tunc diruptis petris. in¬
feroꝵ secreta patuerunt: tunc sepuleꝰ
mortuos reddiderunt: ⁊ ut dicam ppe
qđ totum dixim. quia iam tempꝰ erat
ut misterio crucis omĩa q̃ in ueteri
testamento uelabantur reuelarent᷑
uelum templi conscissum ẽ. Cepit¬
quȩ predicta erant ꝓpħica manife¬
in manifesto confessi sunt: quem
sunt Mortui sunt isti ꝓ xp̃o. in
euuangłio reuelato: mortui sunt
illi ꝓ. xp̃i nomine. in lege uelato.
tes adiuuit utrosq: xp̃c coronaite
utrosq. Ap̃c habet in miͣsteriosio
tanqͣm quidam potentissimꝰ ince¬
deus cum agmine obsequentium:
aliis precedentibꝰ aliis sequentibꝰ
psum gͦ potius intuere. in carns

Expanded text:
rant, restabat nescio quid, quod minus rant, restabat nescio quid, quod minus erat: Et in siti mea potaverunt me aceto. Ut hoc quod modicum remanserat adderetur, dixit, Sitio. Accepto quod minus erat, respondit, Perfectum est. Quo dicto, inclinato capite tradidit spiritum. Tunc terrae fundamenta concussa sunt, tunc disruptis petris inferorum secreta patuerunt, tunc sepulcra mortuos reddiderunt; et ut dicam propter quod totum diximus, quia jam tempus erat ut in mysterio crucis omnia quae in veteri Testamento velabantur, revelarentur, velum templi conscissum est. CAPUTquae praedicta erant prophetica manifein manifesto confessi sunt, quem sunt: mortui sunt isti pro Christo in Evangelio revelato; mortui sunt illi pro Christi nomine in lege velato. tes adjuvit utrosque, Christus coronavit utrosque. Christus habet in ministerio suotanquam quidam potentissimus incedens cum agmine obsequentium, aliis praecedentibus, aliis sequentibus. Ipsum ergo potius intuere in carnis
Abbreviated transcription (Latin):
iterum sumendi eam: Nemo tollit
eã ame.s. ipse eã pono ame. & iterũ sumo
eã. Agnoscit regnũ uiuentis. qͥ digne co¬
gitauerit potestatem morientis:
Hoc ante dixerat ꝑ ꝓpħam ipsis iudis
Ego dormiui Tanqͣm diceret. Quid
uos de mea morte iactatis: qͥd qͣsi
me uiceritis maniter głamini: Ego
dormiui. Ego dormiui quia uolui:
ñ quia seuistis Ego impleui quod
uolui: uos in scelere remansistis:
Accepto gͦ aceto ⁊ hausto: dix̃. Efe¬
c̾tum ẽ. Quid ꝑfectum ẽ: Qd̃ de me
scͥptum ẽ Quid de illo scͥptum ẽ:
Dederunt in escam meã fel: ⁊ in siti
mea potauerunt me aceto Circũ¬
spiciens gͦ cuncta quȩ gesta fuerãt
in passione eiꝰ: iam illi ante crucẽ
caput agitauerant: iam fel ded̾ant:
iam ossa pendentis ⁊ extenti nume¬
rauerant: iam uestimenta diuisa
erant: iam suꝑ tunicã indiuisibi¬
lem. sortem miserant: circũspectis
⁊ quodammͦ computatis om̃ibus
que de ipsius passione ꝓpħe p̃dire¬

Expanded text:
iterum sumendi eam. Nemo eam tollit iterum sumendi eam. Nemo eam tollit a me; sed ipse eam pono a me, et iterum sumo eam . Agnoscit regnum viventis, qui digne cogitaverit potestatem morientis. Hoc autem dixerat per prophetam ipsis Judaeis, Ego dormivi . Tanquam diceret: Quid vos de mea morte jactatis? quid, quasi me viceritis, inaniter gloriamini? Ego dormivi. Ego dormivi, quia volui; non quia saevistis. Ego implevi quod volui: vos in scelere remansistis. Accepto ergo aceto et hausto, dixit, Perfectum est. Quid perfectum est? Quod de me scriptum est. Quid de illo scriptum est? Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Circumspiciens ergo cuncta quae gesta fuerant in passione ejus; jam illi ante crucem caput agitaverant, jam fel dederant, jam ossa pendentis et extenti numeraverant, jam vestimenta divisa erant, jam super tunicam indivisibilem sortem miserant: circumspectis et quodam modo computatis omnibus quae de ipsius passione Prophetae praedixe
Abbreviated transcription (Latin):
cuatur: Non lec̾tio ueteris testam̃¬
ti: s uelamen qd̃ ibi positum est
Lec̾tio deniq ueteris testamenti
ñ euacuatur: s impletur ab illo qͥ
dixit. Non ueni soluere legem:s
implere. Uelamen gͦ euacuat᷑: ut
qd̾ obscurum erat. intelligatur.
Hoc utiq clausum erat: quia ñdũ
niq dñi passionẽ: pone tibi ante
ocłos in ligno pendentẽ: ⁊ tanqͣm
leonem cũ uoluit recumbent̾e: atq
ut occideret mortẽ. ñ necessitate
s potestate morientẽ: Idipsũ attende
Uide quemadmodũ in cruce dixit.
Sitio: Et cum iudei nescientes qͥd
ꝑ eos ageretur. quid de nescientiũ
manib impleretur. sp̃ongiam cũ
aceto ligarent cũ arundine. ⁊ ei sor¬
bendam darent: ille hausto aceto.
respondit. ꝑfectum ẽ: ⁊ inclinato
capite tradidit sp̃m Quis ita ꝓfi¬
ciscitur: ut ille defuncꝰtus ẽ: Qnta
ueritate. quanta potestate. quã ille
qui dixerat. potestatẽ habeo ponen¬
di animã meã: ⁊ potestatẽ habeo¬

Expanded text:
cuatur: non lectio veteris Testamenti, sed velamen quod ibi positum est. Lectio denique veteris Testamenti non evacuatur, sed impletur ab illo qui dixit, Non veni solvere legem, sed adimplere Velamen ergo evacuatur, ut quod obscurum erat intelligatur. Hoc utique clausum erat, quia nondum nique Domini passionem, pone tibi ante oculos in ligno pendentem, et tanquam leonem, cum voluit, recumbentem, atque ut occideret mortem, non necessitate, sed potestate morientem. Idipsum attende: vide quemadmodum in cruce dixit, Sitio. Et cum Judaei nescientes quid per eos ageretur, quid de nescientium manibus impleretur, spongiam cum aceto ligarent cum arundine, et ei sorbendam darent; ille hausto aceto respondit, Perfectum est. Et inclinato capite tradidit spiritum . Quis ita proficiscitur, ut ille defunctus est? Quanta veritate, quanta potestate, quam ille qui dixerat, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
agnum spectaculum positũ ẽ ante
oculos fidei nr̃e. dure audiuimus.
corde uidimꝰ optantem matr̃e ante
se finre uitam istam filios suos:
longe contrariis uotis consuetudi¬
ni humanȩ. Om̃s enĩ homines fili¬
os suos ex hac uita migrando pre¬
cedere uolunt: ñ sequi Illa autem
optauit posterior mori. Non enĩ
amittebat filios s p̃mittebat: nec
intuebatur quã uitam finirent. s
qͣm inchoarent. Desinebant enim
cem: mirati sumus potuis horta¬
tricem fẽcundior uirtutibꝰ. qͣm fȩ¬
tibus. Uidens certantes in quibꝰ
om̃ib ipsa certabat: ⁊ in om̃ib
uincentib ipsa uincebat Una
mulier. una mater. quomͦ nobis
ante oculos posuit unam matr̃e
scãm eccłiam. ubiq exhortantem
filios suos ꝓ illius nomine mori:
de quo eos concepit ⁊ peperit. Sic
sanguine martyrum impletus orb̃:
preiactatis seminibꝰ seges ȩccłȩ pul¬
lulauit. Unde hoc homini. inisi qr

Expanded text:
agnum spectaculum positum est ante oculos fidei nostrae. Aure audivimus, corde divimus optantem matrem ante se finire istam vitam filios suos: longe contrariis votis consuetudini humanae. Omnes enim homines filios suos ex hac vita migrando praecedere volunt, non sequi: illa autem optavit posterior mori. Non enim amittebat filios, sed praemittebat: nec intuebatur quam vitam finirent, sed quam inchoarent. Desinebant enim cem, mirati sumus potius hortatricem. Fecundior virtutibus, quam fetibus: videns certantes, in quibus omnibus ipsa certabat; et in omnibus vincentibus ipsa vincebat. Una mulier, una mater, quomodo nobis ante oculos posuit unam matrem sanctam Ecclesiam, ubique exhortantem filios suos pro illius nomine mori, de quo eos concepit et peperit? Sic sanguine martyrum impletus orbis praejactatis seminibus seges Ecclesiae pullulavit. Unde hoc homini, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
salutare ꝑdidit sacramentũ At
uenerandus iste pater qui legerat
dixisse dñm. ego in patre ⁊ pater
in me ẽ: sciens in hac doctrina.
ꝑsonarum cẽ distinctionẽ. ñ nat᷑ȩ
distantiam: patris filiiq qui ñ
unus s unum sunt. indissolubilẽ
tenuit ⁊ docuit unitatẽ: asserens
pariter in xp̃o dño nr̃o. ⁊ passibi¬
lem carnẽ. ⁊ impassibilẽ ditatẽ

Expanded text:
ae perdidit sacramentum. At ae perdidit sacramentum. At venerandus iste Pater , qui legerat, dixisse Dominum: Ego in Patre, et Pater in me est: Sciens in hac doctrina personarum esse distinctionem; non naturae distantiam Patris Filiique ejus, qui non unus, sed unum sunt; indissociabilem tenuit, et edocuit unitatem; asserens pariter in Christo Domino et passibilem carnem, et impassibilem deitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
reddidisse defuncto: Qui uidet
poterat ⁊ indiscretus aspectus: nͥ
eet eis una ⁊ indiscreta substantia:
in utroq uerus. in utroq ꝑfectus:
quia ⁊ humanitatẽ ueraciter sũpsit
a matre.⁊ de patre habet naturalit᷑
deitatem. Qui sic uidet filiũ. uid&ꝵ
⁊ patrem: quia cũ xꝑ̃m eũdẽ deum
confitem᷑ ⁊ hominẽ: necessario
passiones homini. deo mirabilia
deputamꝰ: ut intelligatur uinge¬
nitus di nec a paterna maiestate
dispar. nec a materna carne dissumm¬
lis Per hanc fidem km̃i apatrib¬
nr̃is arriana ẽ confutata ꝑfidia: qͥ
utiq arrius. beati ioħis euuangłio
contradicens. dum u̾bum dei dm̃¬
ẽẽ ⁊ apud dm̃ negat: infidelitatis
suȩ cęcatus obscuro. nec patrem
potuit uidere nec filiũ. Dũq facto¬
rem om̃iũ. facturam e̾ẽ contendit:
⁊ intemporali deo temporalia conat᷑
ascribere: presumptionis suȩ furore
confusus. utriusq in xp̃o naturę¬

Expanded text:
reddidisse defuncto? Qui videt,reddidisse defuncto? Qui videt,poterat et indiscretus aspectus, nisi esset ei una et indiscreta substantia? in utroque verus, in utroque perfectus est: quia et humanitatem veraciter sumpsit a matre, et de Patre habet naturaliter deitatem. Qui sic videt Filium, videt et Patrem: quia cum Christum eumdem Deum confitemur et Dominum, necessario passiones homini, Deo mirabilia deputamus, ut intelligatur Unigenitus Dei nec a paterna majestate dispar, nec a materna carne dissimilis. Per hanc fidem, carinostris Ariana est confutata perfidia; qui utique Arius, beati Joannis Evangelio contradicens, dum Verbum Dei Deum, et apud Deum esse negat, infidelitatis suae caecatus obscuritate, nec Patrem potuit videre, nec Filium; dumque factorem omnium facturam esse contendit, et intemporali Deo temporalia conatur ascribere, praesumptionis suae furore confusus, utriusque in Christo natur
Abbreviated transcription (Latin):
cundis esurientium morsibꝰ augm̃¬
tantem: Multiplicando namq
escas in ore mandentiũ.⁊ panes re-¬
formando de micis: fecit pene ñ
c̃e mirabile. qd manna fluxit de
celo Quis ñ auertat in xp̃o pat̃¬
nȩ equalitatis opus. cum uideat
eum auctoritate dominantis t̃rere
demones: fugare languores: ocłos
dare homini. necdum figuratos
in homine: Cuiꝰ etiam uestim̃ti
fimbrias occulto aditu mulier egro¬
ta tangendo. uelut furtiuam sub¬
ripuit sanitatẽ: s tanqͣm uere ds̃
quem nullũ humanoꝵ pectorum
poterat latere secretum. egressam
de se mox ꝓdidit medicinam: et
circumstantibꝰ turbis. credentis fe¬
mine meritũ publicauit Hidet ⁊¬
in filio maiestatem pat̾nam: qui aspi¬
cit xp̃m ñ impetrantis gr̃a s iubentiᷤ
imꝑio. ⁊ paternę uoluntatis assensu.
aut de lecꝰtulis suis mortuos aut de
tumulis suscitantẽ. Si diuinȩ ẽ oꝑa¬
tionis. creasse hominẽ. eiq dedisse

Expanded text:
cundis esurientium morsibus augmecundis esurientium morsibus augmentantem; multiplicando namque escas in ore mandentium, et panes reformando de micis, fecit pene non esse mirabile quod manna fluxit e coelo. Quis non advertat in Christo paternae aequalitatis opus, cum videat cum auctoritate dominantis terrere daemones, fugare languores, oculos dare homini nec dum figuratos in homine. Cujus etiam vestimenti fimbrias occulto aditu mulier aegrota tangendo, velut furtivam subripuit sanitatem: sed tanquam verus Deus, quem nullum humanorum pectorum poterat latere secretum, et egressam de se mox prodidit medicinam, et circumstantibus turbis credentis feminae meritum publicavit. Videt in Filio majestatem paternam, qui aspicit Christum non impetrantis gratia, sed jubentis imperio, et paternae voluntatis assensu, aut de lectulis suis mortuos, aut de 248 tumulis suscitantem. Si divinae est operationis creasse hominem eique dedisse
Abbreviated transcription (Latin):
det. uidet ⁊ patrem. Quomͦ ñ &
duo ⁊ unum sunt. cũ alter uideat᷑
in altero: ⁊ unum uidisse. sit utͦq
cognitio: Et re uera fr̃s sic̃ uidere
filium. uidere ẽ patrem: ita intel¬
lecto patre. intelligitur ⁊ filius:
Nam qui patrem credit ⁊ confite¬
tur ȩt̃num: credat necesse ẽ filiũ
coȩt̃num. Sed iam uideamꝰ quis ist
sit aspectus in filio: quo pariter
uideri asseritur ⁊⁊ pater. Nidet sine
dubio in filio patrem. qui credit
filiũ scdm incogitabilem ditatis
naturam in effabiliter natum eẽ
de patre: nec posse hunc aliud eẽ
qui natus ẽ: quam ẽ ille qͥgenuit.
Nidet in xp̃o patrem: qui oꝑa xp̃i
ñ extraneȩ possibilitatis. s pat̾ne
credit e̾e̾ uirtutis Uidet in filio
patrem: qui intendit illum sub
cõmunione paterni nominis ñ in¬
geniosȩ artis industria. s simplicif¬
tatis potestate precepti. aquas in
uina uertentem. creaturarũ mu-¬
tare naturas: ubertate etiam be¬
nedictionis suȩ exesum panem fę¬

Expanded text:
det, videt et Patrem. Quomodo non et duo, et unum sunt, cum alter videatur in altero, et unum vidisse sit utriusque cognitio? Et re vera, fratres, sicut videre Filium videre est Patrem, ita, intellecto Patre, intelligitur 247 et Filius; nam qui Patrem credit et confitetur aeternum, credat necesse est et Filium coaeternum. Sed jam videamus quis iste sit aspectus in Filio, quo pariter videri asseritur et Pater. Videt sine dubio in Filio Patrem qui credit Filium secundum incogitabilem Deitatis naturam ineffabiliter natum esse de Patre, nec posse aliud hunc esse qui natus est quam est ille qui genuit. Videt in Christo Patrem qui opera Christi non extraneae possibilitatis, sed paternae credidit esse virtutis. Videt in Filio Patrem qui intendit illum sub communione paterni nominis, non ingeniosae artis industria, sed simplicis potestate praecepti, aquas in vina vertentem, creaturarum mutare naturas, ubertate etiam benedictionis suae exesum panem fe
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute ꝑdisse uirtutẽ: ⁊ lumen
manasse de lumine: Rursus. ne
uerbũ ñ substantiam ueritatis. s
platiuum loquentis dĩ putares esse
sermonẽ. dr̃ filius: ut in eo illius qui
pater ẽ. ⁊ consonantiam eẽ disceres
⁊ affectum Iterum quia lumenđr
ne forte eum ueluti radium solis
aut splendorem lucernȩ alieno
putares lucere fulgore: ait de ipso
beatus euuangłista ioħs. eui ar¬
chanum dĩ ⁊ uidere ⁊ reuelare
concessum ẽ dicens Erat lumen
uerum Uerum lum̃ ẽ: ut scias
illũ ñ cuiuscũq creaturalis defi¬
cientisq lummis esse fulgorem:
s auera luce ueritatem ẽẽ qd̾ lum̃
ẽ In tantum autẽ uerũ ẽ lum̃.
ut ñ solum ñ egeat illuminari:
s illuminandi habeat potestatẽ
Illuminat enĩ ut legitur. omnem
hominẽ uenientẽ in hunc mundũ¬

Expanded text:
virtute prodisse virtutem, et lumen virtute prodisse virtutem, et lumen manasse de lumine. Rursus, ne Verbum ipsum non substantiam veritatis, sed prolatitium loquentis Dei putares esse sermonem, dicitur Filius, ut in eo illius qui Pater est et consonantiam esse disceres et affectum. Iterum quia lumen dicitur, ne forte eum velut radium solis, aut splendorem lucernae, alieno putares lucere fulgore, ait de ipso beatus Evangelista Joannes, cui arcanum Dei et videre et revelare concessum est, dicens: Erat lumen verum . Verum lumen ait, ut scias illum non cujuscunque creaturalis deficientisque luminis esse fulgorem, sed a vera luce veritatem esse, quod lumen est. In tantum autem verum est lumen, ut non solum non egeat illuminari, sed illuminandi habeat potestatem: illuminat enim, ut legitur, omnem hominem venientem in hunc mundu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest ẽẽ diuisus Quid mͥ nunc
heretice in patre ⁊ filio diu̾sitatem
conaris astruere: cũ filius substantię
suȩ nos edocens ueritatẽ. dixerit.
ego ⁊ pater unum sumꝰ: Qui ⁊ unũ
dicit. ⁊ sumus: nec separatione se
diuidit: nec unione confundit.
Qui unum cũ patre ẽ: nec ꝑpetu¬
itate a patre differtꝰ. nec uirtute
discordat Cumq in patre ẽ uñu.
de patre tamen natus asseritur: ne
ut impius blasphemat arrius. aut
creatura quęcũq filius. aut patri
impar eẽ cre . O datur. Audis gͦ
o homo. dm̃de deo natum s
in tanto hoc ꝓ fundo habes qd
fide credas: ñ qd̃discutias argu¬
mentis Audis filium de patre na¬
tum: Sed ne sexum aliquẽ possis
in diuinitate rimari: ipse filius ⁊
ũbum dicitur ⁊ lumen: dr etiam
dĩ uirtus. ⁊ dĩ sapientia: ut aduer¬
tas ñ quasi ꝑ limamenta genitali.¬
um corꝑaliter creasse patrem: s ꝑ
meffabile maiestatis secretum de

Expanded text:
non potest esse divisus. Quid mihi nunc, non potest esse divisus. Quid mihi nunc, haeretice, in Patre et ejus Filio diversitatem conaris astruere, cum Filius substantiae suae nos edocens veritatem, dixerit: Ego et Pater unum sumus? Qui et unum dicit, et sumus, nec separatione se dividit, nec unione confundit. Qui unum cum Patre est, nec perpetuitate a Patre differt, nec virtute discordat; cumque sit cum Patre unum, de Patre tamen natus asseritur, ne, ut impius blasphemat Arius, aut creatura quaecunque Filius, aut Patri impar esse credatur. Audis ergo, o homo, Deum de Deo natum; sed in tantum hoc profundo habes quod fide credas, non habes quod discutias argumentis. Audis Filium de Patre natum: sed ne sexum aliquem possis in Divinitate rimari, ipse Filius et Verbum dicitur et lumen. Dicitur etiam Dei virtus et Dei sapientia, ut advertas non quasi per lineamenta genitalium corporaliter creasse Patrem, sed per ineffabile majestatis secretum de
Abbreviated transcription (Latin):
ingressum. regem gle confessus
aꝑuit Aut quomͦ ei ñ pateret por¬
ta illa uitalis. qui plenitudine e¬
uuangłicȩ lectionis edoctus. in pa-¬
tre filioq inscrutabile unicȩ ma¬
iestatis asseruit sacramentũ:
edocens ⁊ ostendens quȩ c̾ẽt
in uno eodẽq di filio ⁊ susce¬
ptȩ carnis ratiLo. ⁊ naturalis pri¬
uilegium deitatis: Sciebat ꝓfecto
saluatorem dirisse. ego ⁊ pater unu
sum: ⁊ qui me uidet. uidet ⁊ pa-¬
trem: Hec illum confessio. ⁊ hono¬
rabilem terris. ⁊ cęlo reddidit głosũ.
S necessarium nunc esse reor. ut
occasione beati huiꝰ patris. que in
tantã głam catholicarum ȩccłiarũ
fides indeclinabiliter ab eo seruata
ꝓuexit: nos quoq ꝓpitio largiente
deo. salutaribꝰ doctrinȩ dñicȩ testi¬
moniis imbuamur: Ait gͦ dominꝰ¬
Ego ⁊ pater unum sumꝰ. Qui dicit
sumus: solitarius ñ ẽ. Qui dicit.
unum sumꝰ: utiq ab eo cũ qͦunu ẽ.

Expanded text:
ingressum, regem gloriae confessus, ingressum, regem gloriae confessus, aperuit; aut quomodo ei non pateret porta illa vitalis, qui, plenitudine evangelicae lectionis edoctus, in Patre Filioque ejus inscrutabile unicae majestatis asseruit sacramentum, edocens et ostendens quae esset in uno eodemque Dei Filio et susceptae carnis ratio, et naturalis privilegium deitatis? Sciebat profecto Salvatorem dixisse: Ego et Pater unum sumus: et qui me videt, videt et Patrem . Haec illum confessio et honorabilem terris, et coelo reddidit gloriosum. Sed necessarium nunc esse reor, ut occasione beati hujus Patris nostri, quem in tantam gloriam catholicarum Ecclesiarum fides indeclinabiliter ab eo servata provexit, nos quoque, propitio largiente Domino, salutaribus doctri nae dominicae testimoniis imbuamur. 246 Ait ergo DominEgo et Pater unum sumus. Qui dicit, Sumus, solitarius non est: qui dicit, Unum sumus, utique ab eo cum quo unum est
Abbreviated transcription (Latin):
Anctoꝵ patrum memorias. religio
eis diuina miramur: Qui iccirco
nob̾ sunt uenerabiles: quiꝰ p̃sentis
uite luce despecta. contemptoq
suoꝵ corporum cruciatu. seuientẽ
mundũ dei ꝓ honore uicerunt:
tione indisputabilis ditatis sp̃u
feruentiore consurgens. arrianis
impietatibꝰ obluctatur: ⁊ eccłias
d̃i concertantiũ hereticoꝵ ꝓcellis
ac turbinibꝰ ꝑturbatas. serenȩ fidi
tranquillitate paccauit. ⁊ sibi pre¬
mia ȩt̃na multimoda passione que¬
siuit: illius nmirũ inconcussa
secdtans uestigia. ad quem dñs ait.
Tu es petrus. & suꝑ hanc petram
edificabo ȩccłiam meã: ⁊ portȩ infe-¬
ri ñ preualebunt adu̾sus eã Uere
ac merito cunctis posteritatib hono¬
randus. ille qui firmissimȩ petrȩ
soliditatem secuitus. inimicos xp̃i
⁊ cęlestis sp̃c auctoritate confudit:
⁊ infatigate patientie fortitudine
triumphauit Nec inferi sicut di¬
ctum ẽ. aduersus eum porta pre¬
ualuit: qui sibi porte ȩternalis

Expanded text:
anctorum Patrum memorias religiosieis divina miramur: qui idcirco nobis sunt venerabiles, quia, praesentis vitae luce despecta, contemptoque suorum corporum cruciatu, saevientem mundum Dei pro amore vicerunt; tione indisputabilis deitatis spiritu ferventiore consurgens, Arianis impietatibus obluctatur, et Ecelesias Dei, concernentium haereticorum procellis ac turbinibus perturbatas, serenae fidei tranquillitate pacavit, et sibi aeterna praemia multimoda passione quaesivit, illius nimirum inconcussa sequens vestigia, ad quem Dominus ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non praevalebunt ei . Vere ac merito cunctis posteritatibus honorandus ille qui firmissimae petrae soliditatem secutus, inimicos Christi et coelestis Spiritus auctoritate confudit, et infatigatae patientiae fortitudine triumphavit. Nec inferi, sicut dictum est, adversus eum porta praevaluit, qui sibi portae aeternalis
Abbreviated transcription (Latin):
loante cum eoꝵ passio legeret᷑. confi¬
teri peccata sua ⁊ dicere: qm̃ illa
om̃ia irascente deo sibi. s ⁊ pat̾no
merito paterent᷑ Quid illi: Legite.
⁊ uidebitis etiam ipsos ꝓpͥa peccata
confiteri: ⁊ dicere se merito ꝑpeti
Equaliter iusti. confessores equaliter
peccatoꝵs: ⁊ ideo iusti. quia eqͣliter

Expanded text:
lo ante, cum passio eorum legeretur, confilo ante, cum passio eorum legeretur, confiteri peccata sua, et dicere quoniam omnia illa irascente Domino sibi, sed et paterno merito paterentur . Quid illi? Legite, et videbitis etiam ipsos peccata propria confiteri, et dicere se merito perpeti. Aequaliter justi, confessores aequaliter pe
Abbreviated transcription (Latin):
nouimus ꝓtectorem fuisse dñm in
qui deambulabant inter ignes igͥ¬
noxios: ⁊ dñm sine ulla lesione lau¬
dabant. Ubi homo seuiebat: flãma
modum salus eoꝵ iustoꝵs adomino
fuit: ut in igne mitterent᷑. ⁊ illum
asꝑum regem quẽ loquendo irrita¬
uerant. uiuendo conuert̾ent Credi¬
dit quippe in eoꝵ dm̃: ⁊ ꝓposuit
edictum ut quicumq blasphema¬
ret dm̃ sidrac misac ⁊ abdenago.
in interitum iret: ⁊ domus eiꝰ m
direptionem Quã dissimilis iussio
pͥme iussioni Qualis pͥma iussio:
Pereat qui statuam auream ñ ad¬
orauerit Qualis scđa: Pereat qui
dm̃ uerum blasphemauerit: fideles
homines ñ mutati: infidelem hoiem
mutauerunt Iilũ in ꝑfidia stare ñ
ꝑmiserunt: quia ipsi in fide stetent
Salus gͦ illoꝵs. manifeste a dño fuit.
Quando illi ñ ardebant ⁊ laudabant:
aderat dñs Quando isti ardebant.
confitebant᷑. tam̃ moriebant᷑: uͥerat
dñs: An forte illi iusti erant: isti
peccatores: Audiuimꝰ enĩ istos pau¬

Expanded text:
novimus protectorer fuisse Dominum in qui ambulabant inter ignes innoxios, et Dominum sine ulla laesione laudabant. Ubi homo saeviebat, flamma modum salus eorum justorum a Domino fuit, ut in ignem mitterentur, et illum asperum regem, quem loquendo irritaverant, vivendo converterent. Credidit quippe in eorum Deum, et proposuit edictum, ut quicumque blasphemaret Deum Sidrach, Misach et Abdenago, in interitum iret, et domus ejus in direptionem . Quam dissimilis jussio primae jussioni! Qualis prima jussio? Pereat qui statuam auream non adoraverit. Qualis secunda? Pereat qui Deum verum blasphemaverit. Fideles homines non mutati, infidelem hominem mutaverunt. Illum in perfidia stare non permiserunt, quia ipsi in fide steterunt. Salus ergo illorum manifeste a Domino fuit. Quando illi non ardebant et laudabant, aderat Dominus. Quando isti ardebant, confitebantur, tamen moriebantur, ubi erat Dominus? An forte illi justi erant, isti peccatores? Audivimus enim istos pau
Abbreviated transcription (Latin):
tati ur̃e: ne cũ illos martyres am¬
miramini. putetis ñ fuisse xp̃ianoᷤ.
postea diuulgatũ. factis antecesset̃
S uidelicet quasi ñ eis erat confes¬
sio. xp̃i. A rege impio ⁊ ꝑsecutore.
martẏres cum cogerent᷑ ut facerent.
similem głam consecuti sunt: Poste¬
riores enim ꝑsecutores ppłi xp̃iam:
ad negandum nom̃. xp̃i compelle¬
bant eos quos ꝑsequebant᷑. Illi in
xp̃i nomine ꝑseuerantissime consi¬
stentes. patiebantur talia: qualia
istos ꝑpessos ẽẽ cũ legeret᷑ audiumꝰ
Istis gͦ martyribꝰ recentioribꝰ quoꝵ

Expanded text:
tati vestrae, ne, cum illos martyres adtati vestrae, ne, cum illos martyres admiramini, putetis non fuisse christianos. postea divulgatum factis antecesserunt. Sed videlicet quasi non eis erat confessio Christi, a rege impio et persecutore postea martyres, cum cogerentur, ne facerent, similem gloriam consecuti sunt. Posteriores enim persecutores populi christiani, ad negandum nomen Christi compellebant eos quos persequebantur: illi in Christi nomine perseverantissime consistentes, patiebantur talia, qualia illos perpessos esse, cum legerentur, audivimus. Istis ergo martyribus recentioribus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
stum diem nob̃ sollempnẽ gloria¬
martyrum machabeoꝵ fecit: qͦꝵ
mirabiles passiones cũ legerent᷑.
ñ solum audiuimꝰ. s quodãmͦ etiã
uidimꝰ ⁊ spectauimꝰ Olim ista
gesta sunt: ante incarnationem.
ante quã esset popłs. xp̃ianus. nul¬
lum fuisse popłm deo: Immo uͦ ut
sic loquar quemadmodũ se ueri¬
tas habet. ñ nominũ consuetudo:
xp̃ianus etiam ille tunc popłs
fuit. Neq enim post passionem
suã cepit habere popłm xp̃c: s
nitus. cui ꝑhibens testimonium
ipse dñs ait Abraham concupiuit
ẽ Ergo ex abraham natus ẽ ille
popłs qui seruiuit in egypto: &
qui manu potenti ꝑ moysen famu¬
lum di de domo seruitutis lib̾atus.
ꝑ mare rubrum fluctibꝰ discedenti¬
bus ductus. in heremo exercitatus.
legi subditus. in regno collocatus.
Unde sicut dixi. extiterunt ꝓpħe:
inde isti martyres floruerunt: Non¬
dum quidẽ erat mortuus xp̃c: sed
eos martẏres fecit moriturus xp̃c
Hoc gͦ in pͥmis cõmendãdũẽ cari¬

Expanded text:
stum diem nobis solemnem gloria Machabaeorum fecit: quorum mirabiles passiones, cum legerentur, non solum audivimus, sed etiam vidimus et spectavimus. Olim ista gesta sunt, ante incarnationem, antequam esset populus Christianus, nullum fuisse populum Deo. Imo vero, ut sic loquar, quemadmodum se veritas habet, non nominum consuetudo, christianus etiam ille tunc populus fuit. Neque enim post passionem suam coepit habere populum Christunitus, cui perhibens testimonium ipse Dominus ait, Abraham concupivit isus est . Ergo ex Abraham natus est ille populus, qui servivit in Aegypto, et qui manu potenti per Moysen famulum Dei de domo servitutis liberatus, per mare Rubrum fluctibus descendentibus ductus, in eremo exercitatus, legi subditus, in regno collocatur. Unde, sicut dixi, exstiterunt Prophetae, inde isti martyres floruerunt. Nondum quidem erat mortuus Christus: sed martyres eos fecit moriturus CHoc ergo in primis commendandum est chari
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qui moueat gressus ad ambulã¬
dum: manus ad oꝑandũ: sensus
ad ꝑcipiendũ. Nonne ista ẽ domꝰ.
quam nescio quis inuisibilis habi¬
tator ornabat: discessit qui ñ iudet᷑:
remansit quod cum dolore udeat᷑.
tristitię: huius tristitie sit consola¬
tio. Que consolatio.: Quia ipse
dñs iniussu. in uoce archangłi.
in nouissima tuba. descendet de
celo: & mortui in xp̃o resurgent
primo. Deinde nos uiuentes qui
reliqui sumus: simul rapiem᷑ cum
Nũquid et hoc ad tempus: Non.
Sed quid est: et ita semꝑ cum dño
erimus. ꝑeat contristatio: ubi tant
est consolatio. De tergatur luctus
exanim.o: fides expellat dolorẽ. In
tanta spe. nondebet esse triste tem¬
plum clĩ. Ibi babitat bonus cons
lator: ibi qui non fallit ꝓmissor
Quod mortuum dui plangimus.
qm̃ mors amara ẽ ꝑ illam transir
& dominus. Sufficiant hec pauei
caritati ur̃e. Consoletur habunclal¬
tius qui non migrat de corde ur̃o:

Expanded text:
est qui moveat gressus ad ambulanest qui moveat gressus ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipiendum. Nonne ista est domus quam nescio quis invisibilis habitator ornabat? Discessit qui non videtur, remansit quod cum dolore videatur; sed hujus tristitiae sit consolatio. Quae consolatio? « Quia ipse Dominus in jussu et in voce archangeli, et in novissima tuba descendet de coelo, et mortui in Christo resurgent primi: deinde nos viventes, qui reliqui sumus, simul cum illis raera. » Numquid et hoc ad tempus? Non: sed quid est? Et ita semper cum Domino erimus. Pereat contristatio, ubi tanta est consolatio: detergatur luctus ex animo, fides expellat dolorem. In tanta spe non decet esse triste templum Dei. Ibi habitat bonus conslator, ibi qui non fallit promissor. Scio ut mortuum diu plangamus, quoniam mors amara est. Per illam transivit et Dominus. Sufficiant haec pauca charitati vestrae. Consoletur abundantius, qui non migrat de corde vestro,