comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
int̾caput & m̃bra cȩta qͦd in quolibet quã¬
uis precipuo m̃bio uelut in aliquo magno
ꝓpha. aut apło quauis diuinitas habitet:
pore inest sensus singłism̃bris: s ntantꝰ
quantus in capite. uͥ prsus om̃ĩs est qͥnq¬
ꝑtitus. Ibi enim &e iusus est. & auditus
p̃t̃ hoc quod tanquam intemplo in illo
corpore habitat omĩs plenitudo diui¬
nitatis. ẽ aliud quod int̾sit. Int̾uiud
caput. & cuiꝰ libet m̃bri excellentiam:
Est plane. quod singłari quadam suscep¬
tione hominis ulluis. una facta est ꝑso¬
na cum uerbo. De nullo enim scõrum
stantia grẽ unigeniti nom̃ accepit. Ut
quod ÷ ipsum dĩ u̾bum ante scła. hoc
simul cumassumpto homine diceret᷑.
Singlaris gͦ est ila susceptione cum ho¬
minib aliquib scñ quantalibet ra¬
pientia & scĩtate p̃stantib ullomodo
pot̃ eẽ communis: uͥ diuine gr̃e satis
ꝑspicuum clarumq docum̃tum est

Expanded text:
inter caput et membra cetera, quod in quolibet quaminter caput et membra cetera, quod in quolibet quamuis praecipuo membro uelut in aliquo magno propheta aut apostolo quamuis diuinitas habitet, pore inest sensus singulis membris sed non tantus quantus in capite. ubi prorsus omnis est quinquepertitus: ibi enim et uisus est et auditus praeter hoc, quod tamquam in templo in illo corpore habitat omnis plenitudo diuinitatis, est aliud. quod intersit inter illud caput et cuiuslibet membri excellentiam V est plane. quod singulari quadam susceptione hominis illius una facta est persona cum uerbo. de nullo enim sanctorum stantia gratiae unigeniti nomen accepit, ut, quod est ipsum dei uerbum aute saecula. hoc simul cum adsumpto homine diceretur. singularis ergo est illa susceptio nec cum hominibus aliquibus sanctis quantalibet sapientia et sanctitate praestantibus ullo modo potest esse communis. ubi diuinae gratiae satis perspicuum clarumque documentum est.
Abbreviated transcription (Latin):
to. Ps igitut qui uͥq presens est. &u̾q
totus presens. nec uͥq in habitans. sed
intemplo suo ctu per grãm benignus et
& propitius: capitur aut habitans. ab
abaliis amplius abalis minus. De
quia corporeus est ds .s. aut uerbo tnͣs¬
lato usus est tanquam intemplo manu
facto ñ corporalit̾.s umbralit habita¬
uerit. idest prefigurantib signis. Nam
ullas omnes obseruationes umbras fu¬
turorum uocat etiam ipso translato
uocabulo. Summus enim ds̃ sic̃ strip¬
tumẽ ñ inmanufactis templis habitat. aut
certe corporalit᷑ dictumest. quia &e inxpĩ
corpore. quod assũpsit exuirgine tãquã
intemplo habitat ds. Hinc est enim quod
uideis signũ petentib cũ dixisset. soluite
romplumboc & intriduo resuscitabo illud. E¬
uglista quid hoceẽt consequent exponẽs
ait. Hoc autem dicebat de templo corporis
sui. Qiud gͦ est. hoc ne int̾ eẽ arbitramur

Expanded text:
to. Deus igitur ubique praesens est, et ubique to. Deus igitur ubique praesens est, et ubique totus praesens; nec ubique habitans, sed in templo suo, cui per gratiam benignus est et propitius: capitur autem habitans, ab ab aliis amplius ab aliis minus. De quia corporeus est deus. sed aut uerbo translato usus est, tamquam in templo manu facto non corporaliter sed umbraliter habitauerit, id est praefigurantibus signis — nam illas omnes obseruationes umbras futurorum uocat etiam ipso translato uocabulo; summus enim deus. sicut scriptum est. non in manufactis templis habitat —, aut certe \'corporaliter dictum est, quia et in Christi corpore. quod adsumpsit ex uirgine, tamquam in templo habitat deus. hinc est enim, quod Iudaeis signum petentibus cum dixisset: Soluite templum hoc et in triduo resuscitabo illud, euangelista. quid hoc esset. consequenter exponens ait: Hoc autem dicebat de templo corporis sui. Quid ergo est? hocine interesse arbitramur
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatem quisq habeat quasi suam:
ut eam equanimit ferat. donec ab ea libet᷑
ille cuius curat salutem. Raro ergo & ma
gna necessitate obiurgationeᷤᷤ adhibendest̃.
ta tam̃ ut etiam in his ipsis non nob̃ sed
finis ut nichil duplici corde faciamus. au¬
ferentes trabem de oculo nro inuidentie. uł
malitie uel simulationis. & uideamiis eice¬
re festucam de oculo fratris.cccxuii
Qualiter intelligendum sit. in ipso habi¬
tat omis plenitudo diuinitatũ eorpura¬
liter. ex libro de ꝑuidentia dĩ addardanũ¬
in unum congregatis tanquam
intemplo suo. Quod templum
qͣndui sicut ariba noe in hoc scło flu¬
ctuat. fuquod inpsalmo scriptum est
Dñs diluuium in habitat. Quã uis &e ꝓ¬
pt̃ multos in om̃ib gentib ppłos fideliũ.
quos aquarum nomine in apoca lipsi
um inhabitat. Sequit᷑ aũ. & sedebit dñs rex in
et̃num Utiq in ipso templo suoiam in uita et̾¬
na post fluctuationem huiꝰ scłi constitu¬

Expanded text:
infirmitatem quisque habeat quasi suam, infirmitatem quisque habeat quasi suam, ut eam aequanimiter ferat, donec ab ea liberetur ille, cujus curat salutem. Raro ergo et in magna necessitate objurgationes adhibendae sunt: ita tamen ut etiam in his ipsis, non nobis, sfinis, ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro invidentiae, vel malitiae, vel simulationis, ut videamus ejicere festucam de oculo fratris. CAPUT CCCXX. Qualiter intelligendum in ipso habitationis plenitudo Divinitatis corporaliter; ex libro de Praesentia Dei. Hin unum congin templo suo. Quod templum quamdiu sicut arca Noe in hoc saeculo fluctuat, fit quod in Psalmo scriptum est, Dominus diluvium inhabitat: quamvis et propter multos in omnibus gentibus populos fidelium, quos aquarum nomine Apocalypsis sigluvium inhabitat. Sequitur autem, Et sedebit Dominus rex in aeternum : utique in ipso templo suo jam in vita aeterna post fluctuationem hujus saeculi constitu
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege. ut eos qui sub lege erant lucrifica¬
rem.his quisine lege quasi sine lege. Cum
sine lege dĩ nonsim. s sim in lege xp̃i. ut
lucrifacerem eos qui sine lege sunt. Factꝰ
sum infirmis infirmus. ut infirmos lucͥ
facerem. Om̃ib omĩa factus sum. ut õs
lucͥfacerem Non utiq simulatione faci¬
ebat. quẽ admodum quidam intelligi
uolunt. ut eorũ detestanda simulatio tãti
exempli auctoritate muniatur :s. hoc fa¬
ciebat caritate. qua eiꝰ infirmitatẽ cui
uolebat subuenire tanquam suã cogita¬
bat hoc enmi & pstruit dicendo. Cum
enim liber sim exomib om̃ium me ser¬
uum feci: ut plures lucri facerem. Quod
ut intelligas. non simulatione s caritate
fieri. qu a infirmis hominib tanquam
nos simuis compati mur. Ita enim mo¬
net alio loco dicens. Uos in libertatem uo¬
catiestis frẽs. tantum nelibertatem inocca¬
sionem earnis detis. s. ꝑ caritatem seruite
inuicem. Quod fieri non pot̃. nisi alteriꝰ

Expanded text:
sub lege, ut eos qui sub lege erant lucri facesub lege, ut eos qui sub lege erant lucri facerem; his qui sine lege quasi sine lege, cum sine lege dei non sim, sed sim in lege Christi, ut lucri facerem eos qui sine lege sunt; factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucri facerem; omnibus omnia factus sum, ut omnes lucri facerem, non utique simulatione faciebat, quemadmodum quidam intellegi uolunt, ut eorum detestanda simulatio tanti exempli auctoritate muniatur, sed hoc faciebat caritate, qua eius infirmitatem cui nolebat subuenire tamquam suam cogitabat. hoc enim et praestruit dicendo: cum enim liber sim ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucri facerem. quod ut intellegas non simulatione, sed caritate fieri, qua infirmis hominibus, tamquam nos simus, compatimur, ita enim monet alio loco dicens: uos in libertatem uocati estis, fratres; tantum ne libertatem in occasione carnis detis, sed per caritatem seruitinvicem; quod fieri non potest, nisi alterius
Abbreviated transcription (Latin):
inquẽ rephendẽ uel obiuirgare necessitas coe¬
gerit. Primo cogitemus. utrum tale sit uiciũ
quod nunquam habiumꝰ. uel quo iam ca¬
suimus: & sinunquã habuimus. cogitemꝰ¬
&e nos homines eẽ & habere potusse. Si uͦ
habuimus & non habemꝰ tangat memoriã
cominunis infirmitas: ut illam rep̃hensio
nem. aut obiuirgationẽ. ñ odiũ s miscdia
p̃cedat: ut siue ad correctionẽ euis ꝓpt̃ quẽ
id facinus. siue ad ꝑuersionẽ ualuerit.
Nam incertus est. exitus. nostam̃ de simplici¬
tate oculi nr̃i securi sumꝰ. Si aut̃ cogitantes
nos metipsos inuenerimus meo ẽẽ uitio inqͦ
ẽ ille quem rep̃hende parabamꝰ ñ rep̃hen¬
damus. Neq obiurgemꝰ. s tm̃ congemi¬
scamus: it ñ illũ ad obtemꝑandũ nobis
s ad pariter conandũ inuitemus. Namet
ullud quod dic̃ apłs. factus sum uidis qͤsi
uids. ut uidos lucrifacerem his qui sublege
sunt quasi sub lege eem̃. cum ñ sim ipse

Expanded text:
aliquem reprehendere vel objurgare nos necessitas coealiquem reprehendere vel objurgare nos necessitas coegerit, primum cogitemus utrum tale sit vitium, quod nunquam habuimus, vel quo jam caruimus: et si nunquam habuimus, cogitemus nos homines esse, et habere potuisse; si vero habuimus, et non habemus, tangat memoriam communis infn odium, sed misericordia praecedat, ut sive ad correctionem ejus, propter quem id facimus, sive ad perversionem valuerit, nam incertus est exitus. Nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus. Si autem cogitantes nosmeest ille quem reprehendere parabamus, non reprehendamus neque obiurgemus, sed tamen congemescamus et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum inuitemus. Nam et illud quod dicit apostolus: factus sum Iudaeis quasi Iudaeus, ut Iudaeos lucri facerem; his qui sub lege sunt, quasi sub lege essem, cum non sim ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ut merito appelletur trabes. Fieri aũt po¬
test: ut si ira scaris homini uelis cũ corrigi.
Si aũt oderis hominẽ: ñ potes eũ uellecor¬
rigere. Quomͦ enĩ dicis frĩ tuo sine entã
festui cã de oculo tuo & ecce trabes ẽ mocu¬
lotuo: hypocͥta. cice primũ trabẽ deocło
tuo: & tunc iudebis eicere festu cã de ocło
frĩs tui. Idest primo abste expelle odium
& deinde poteris iam eũ quẽ diligis em̃da¬
re. Et bene ait. Hypocͥta: accusare enim
uicia: officium est bonorũ uirorũ & beni¬
uolorũ: quod cũ mali facunt alienas
partes agunt: sic̃ hypocrite qui tegunt
subꝑsona quod sunt. & ostentãt in ꝑsona¬
quod ñ sunt. hypocͥtarum gͦ nomine simi¬
latores acesperis. & est uere multũ cauẽ¬
dũ. & molestum simulatoꝵ genꝰ: qui cum
om̃iũ uiciorũ accusationes odio & li¬
uore suscipiant etiã consultores uideri se
uoluns &e idõ pie cauteq uigilandũ. uit cum

Expanded text:
at merito appellaretur trabes. fieri autem poat merito appellaretur trabes. fieri autem potest, ut, si irascaris homini, uelis eum corrigi; si autem oderis hominem, non potes eum uelle corrigere. Quomodo enim dicis fratri tuo: sine eiciam festucam de oculo tuo, et ecce trabes est in oculo tuo? hypocrita, eice primum trabem de oculo tuo, et tunc uidebis eicere festucam de oculo fratris tui: id est primo abs te expelle odium, et deinde poteris iam eum quem diligis emendare. et bene ait: hypocrita. accusare enim uitia officium est bonorum uirorum et beniuolorum; quod cum mali faciunt, alienas partes agunt sicut hypocritae, qui tegunt subquod non sunt. Hypocritarum ergo nomine simulatores acceperis. Et est vere multum cavendum et molestum simulatorum genus, qui cum omnium vitiorum accusationes odio et livore suscipiant, etiam consultores videri se volunt. Et ideo pie cauteque vigilandum est, ut, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi pati meruerunt: Ridiculum est hoc pu¬
tare. Qiid ꝗͭ aliud dictum ẽ om̃is eñĩ qui
gladio ꝑcusserit gladio morietur. nͥquia ip¬
sẽ peccato anima morit᷑ quod cũq cõmisert:
Et qm̃ detemerario & iniquo iudicio nos hoc
loco dñs monet. uult enun ut sim plici
corde & inunum dm̃ intento faciamus
quecũq facimꝰ & multa incertumẽ. quo
corde fiant. de quib iudicare temerariũt:
Maxime aũt hi temere udicant deinceras
& facile rep̃hendunt. qui magis amant
uituperare & clãpnare. quam emendari
atq corrigere. quod uitium uel suꝑbia ẽ
uel iuuidentie: Consequenter subicit et
dic̃. Quid aut̃ uides festucã in oculo frĩs
tui. trabem aut̃ in oculo tuo ñ uides: Ht
si forte uerbigrã ira ille peccauit: tu odi
o rep̃hendas. Quantũ aut int̾festricam
& trabẽ : quasi tantũ int̾̃ irã distat atq
odium. Odiũ ẽ enĩ ira inuettrata: quasi
quȩ uetustate ipsa tantũ robur acceperit

Expanded text:
ipsi pati meruerunt? ridiculum est hoc puipsi pati meruerunt? ridiculum est hoc putare. quid ergo aliud dictum est: omnis enim, qui gladio percusserit, gladio morietur, nisi quia ipso peccato anima moritur, quodcumque commiserit? Et quoniam de temerario et iniquo iudicio nos hoc loco dominus monet — uult enim, ut simplici corde et in unum deum intentione faciamus quaecumque facimus; et multa incertum est quo corde fiant, de quibus iudicare temerarium est. maxime autem hi temere iudicant de incertis et facile reprehendunt, qui magis amant uituperare et damnare quam emendare atque corrigere: quod uitium uel superbiae est uel inuidentiae — consequenter subicit et dicit: quid autem uides festucam.in oculo fratris tui, trabem autem in tuo oculo non uides? ut si feruetum autem inter festucam et trabem, quasi tantum inter iram distat et odium. odium est enim ira inueterata, quasi quae uetustate ipsa tantum robur acceperit,
Abbreviated transcription (Latin):
martyrib iniquitas ꝑsequentiũ: ipsis
aut̃ ꝑsecutorib plurimum: quia ce si ali¬
qui eorum correcti sunt. eo tam̃ tempore
quo ꝓsequebantur excecabat illos malitia
eorum. Sic & temerariũ iudiciũ plerũq
nichil nocet ei de quo temere udicaturr
ei aũt qui temere iudicat. ipsa temeritas
necesse est ut noceat: ista regła etiã illud
dictum arbit᷑r: omis qui ꝑcusserit gladio. gla¬
dio moriet᷑. Quam multi enĩ gladio ꝑcutiunt
nec tñ gladio moriunt᷑. sic̃ nec ipse petrꝰ s ne istũ
uenia pecc̃oꝵ. talem pxnã euasisse qͥs puter᷑ q̃ qͣm
nich absurdius qͣm ut maiorem putet gladũ
penam eẽ potuisse quȩ petro ñ accidit.
quam crucis que accidit. Quid tameri
de latronib dicturus est. qui cũ dnõ cru¬
cifixisunt. quia & ile qui meruit ue¬
niam postea quam crucifixus est meru¬
u: E t̃ alt. omĩno ñ meruit e Anforte om̃s quos
occiderant crucifixerant. & ꝓpt̾ea hocetiam

Expanded text:
martyribus iniquitas persequentium? ipsis martyribus iniquitas persequentium? ipsis persecutoribus plurimum, quia, etsi aliqui eorum correcti sunt, eo tamen tempore, l quo persequebantur, excaecabat illos malitia illorum. sic et temerarium iudicium plerumque nihil nocet ei de quo temere iudicatur, ei autem qui temere iudicat ipsa temeritas necesse est ut noceat. ista regula etiam illud dictum arbitror: omnis, qui percusserit gladio, gladio morietur. quam multi enim gladio percutiunt nec tamen gladio moriuntur, sicut nec ipse Petrus? sed ne istum uenia peccatorum talem poenam euasisse quis putet — quamquam nihil absurdius, quam ut maiorem putet gladii poenam esse potuisse, quae Petro non accidit, quam crucis, quae accidit — quid tamen de latronibus dicturus est, qui cum domino crucifixi sunt, quia et ille qui meruit ueniam, posteaquam crucifixus est meruit et alter omnino non meruit? an forte omnes, quos occiderant, crucifixerant et propterea hoc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ rephendamꝰ ea quȩ nescimꝰ qͦ animo
fiant. neq ita rep̃hendamꝰ que manifesta
sunt ut desperamus sanitatẽ.: de uitabimꝰ
iudicium. De quo nune dicitur. Nolite
iudicare. ne iudicetur de uob̃ pot̃ autẽ
mouere quod ait. In quo enĩ udicio tu¬
dicaueritis. iudicabitur de uob̃: Et in qͣ
m̃sura m̃si fueritis. in ea remetiet᷑ uob̃. Nũ¬
quid enim si nos inuidicio temerario ui¬
dicauerimus. temere etiam de nob̾ dĩ ui¬
dicabit: aut nunquid sim̃sura iniqua
m̃si fuerimꝰ. & apud diñ in qͣ m̃sura est.
ũ nob̃ remetiat᷑: Nlam & m̃sure nomi¬
ne ipsum uidiciũ significatum arbitroꝵ
Nullomͦ ds uel temere iudicat. uelinqua m̃¬
sura cuiquã rephendit: s hoc dictum est.
qm̃ temeritas qua punis alium eadẽ ip
sa tepuniat necesse est. nͥ forte arbitran¬
dumest. qđ iniquitas ei noceat aliquid
nich nocet ei qͥ patit᷑ miuriam. ei aut̃ qui facit
necesse est ut noceat. Quid enim nocuit

Expanded text:
non ergo reprehendamus ea quae nescimus quo animo non ergo reprehendamus ea quae nescimus quo animo fiant, neque ita reprehendamus quae manifesta sunt, ut desperemus sanitatem, et uitabimus iudicium, de quo nunc dicitur: nolite iudicare, ne iudicetur de uobis. Potest autem mouere quod ait: in quo enim iudicio iudicaueritis, iudicabitur de nobis, et in qua mensura mensi fueritis, remetietuquid enim si nos judicio temerario judicaverimus, temere etiam de nobis Deus judicabit? aut nunquid si in mensura iniqua mensi fuerimus, et apud Deum iniqua mensura est unde nobis remetietur? Nam et mensuare nomine, ipsum judicium significatum arbitror; nullo modo Deus, vel temere judicat, vel iniqua mensura cuiquam rependit; sed hoc dictum est, quoniam temeritas qua punis alium, eadem sa te puniat necesse est. nisi forte arbitrandum est, quod iniquitas ei noceat aliquid nihil nocet ei qui patitur iniuriam, ei autem qui facit necesse est ut noceat. quid enim nocuit
Abbreviated transcription (Latin):
manifesta ea dicit: de qͥb clarũ est quo ani¬
mo fiant: hȩc p̃cedunt ad uidiciũ: idẽ. qͥa
si fuerit ista subsecutũ uidicium non est
temerarium. sub secuntur aut illa que oc¬
culta sunt:Quia nec ipsa latebant tem¬
pore suo. sic & debonis factis intelligen¬
dumest. Namita subiungit. si militeꝵ
festis gͦ uidicemꝰ. de occultis uͦ dõ uidi¬
cium relinquamꝰ: quia & ipsa abscondi
non possunt.siue bona siue mala. cum
tempus aduenerit qͦ manifestent᷑. Duo¬
sunt aũt in quib temerarium iudicium
cauere debemus: cũ incertum est. quo
animo quidq factum sit. uel cum in¬
certum est qualis futurussit. qui nunc
uel bonus uel malus apparet. Si gͦ quis¬
piam uerbi grã conquestus destomacho
ieuinare noliit. & tuid ñ credens edaci¬
tatis id uicio tribueris: temere iudicabis.
tem si manifestam edacitatẽ hebriosita¬
tem ꝙ cognoueris. & ita rep̾henderis.
quasi numquam ille possit corrigi atq
mutari: nichilominus temere uidicabis.

Expanded text:
manifesta ea dicit, de quibus clarum est quo animo fiant; haec praecedunt ad judicium, id est, quia si fuerit ista subsecutum, judicium non est temerarium. Subsequuntur autem illa quae occulta sunt, quae nec ipsa latebunt tempore suo. Sic et de bonis factis intelligendum est, nam ita subjungit: Similiter efestis ergo judicemus. De occultis vero, judicium Deo relinquamus, quia et ipsa abscondi non possunt, sive bona, sive mala, cum tempus advenerit quo manifestentusunt autem, in quibus temerarium iudicium cauere debemus: cum incertum est, quo animo quidque factum sit, uel cum incertum est, qualis futurus sit qui nunc uel malus uel bonus apparet. si ergo quispiam uerbi gratia conquestus de stomacho ieiunare noluit et tu id non credis edacitatis id uitio tribuens, temere iudicabis. item si manifestam edacitatem ebriositatemque cognoueris et ita reprehenderis, quasi numquam ille possit corrigi atque mutari, nihilo minus temere iudicabis.
Abbreviated transcription (Latin):
nis qui erat in terra ꝑcarnis infirmita¬
tem. idem ipse eẽtincelo ꝑ participatĩ
carni diui nitatem: quanto credibi¬
luis alii homines scĩ ce fideles eiussi¬
unt cum homine xp̃o unus xꝑ̃s. ut
om̃ib ꝑ eiꝰ hanc grãm societatem ꝙ

Expanded text:
nis qui erat in terra per carnis infirmitanis qui erat in terra per carnis infirmitatem, idem ipse esset in coelo per participatam carni divinitatem: quanto credibilius alii homines sancti et fideles ejus fiunt cum homine Christo unus Christus, ut omnibus per ejus hanc gratiam societatemque
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qui de celo descendit. filius honm¬
nis qui es t incelo. Quamius enimit
ra facuis esc filius hominis. diuinitat
tam suam qua incelo manens descenor
ad terram. non indignam censuit no¬
mine filii hominis. sicut caruensã
lignatus est nomine filii di. ne qͥsi
duoxpĩ accipiantur. Unus dõmunus
&e alter homo. s unus atq. idẽsto
& homo. Os. quia in principioerat
iibum. & ds erat ũbũ: homo. quia
uerbum caro factum est. & habitabit
in nobis. Ac ꝑ hoc ꝑdistantiam diuuni¬
tatis & infirmitatis. filiuris dĩ mane¬
bat in celo: filius hominis ambula¬
bat interra. ꝑunitatem uero ꝑsone qͥa
utraq sub stantia unus xp̃c est & sus
dĩ ambulabat int̾ris. Et idem ipses
lius hominis manebat in cȩlo st
gͦ credibiliorum fides.ex incredibilio¬
ribus creditis. Si enĩ diuma substã¬
tia longe distantior. atq in cõꝑata¬
bili diuersitate sublimior potuit ꝓpt̃
nos ita susciꝑe humanã substantiam
ut una ꝑsona fieret. acsic filuis homi¬

Expanded text:
cendit, filius hominis, qui est in caelo. quamuis enim in terra factus sit filius hominis, diuinitatem tamen suam, qua in caelo manens descendit ad terram, non indignam censuit nomine filii hominis, sicut carnem suam dignatus est nomine filii dei, ne quasi duo Christi accipiantur, unus deus et alter homo, sed unus atque idem deus et homo: deus, quia in principio erat uerbum et deus erat uerbum, homo, quia uerbum caro factum est et habitauit in nobis. ac per hoc per distantiam diuinitatis et infirmitatis filius dei manebat in caelo, filius hominis ambulabat in terra; per unitatem uero personae, qua utraque substantia unus ChristusDei ambulabat in terra, et idem ipse filius hominis manebat in coelo. Fit ergo credibiliorum fides ex incredibilioribus creditis. Si enim divina substantia longe distantior atque incomparabili diversitate sublimior, potuit propter nos ita suscipere humanam substantiam, ut una persona fieret, ac sic filius homi
Abbreviated transcription (Latin):
Petiutq ab eleazaro tẽ pontifice cłaris
scripturas quas ꝑfecto audierat fama
p̃dicante diuinas: & idõ concupiuerat
hab̾e in inbibliotheca quã nobilissimã
fecerat. Has ei cum idẽ pontifex misisset
hebrcas: post ille etiam int̃p̃tes postu¬
lauit. & dati sunt lxxii. de singłis xiͣi
tribubus. seniores homines lingne utriꝰ¬
q doctissimi hebite scilicet atq grece:
quorũ int̾pretatio. ut septuaginta uo¬
cetur. Iam obtinuit consuetudotͣ¬
dit᷑ sane tam mirabilẽ acstupendum
planeq duunum in eoꝵ uerbis fuisse
consensum. ut cum adhuc opus sepa¬
ratim singłis celluliᷤ sederent. Ita enĩ
eorum fidem ꝑtolomeo placiit explo¬
rare inullo uerbo quodidem significart
& tantundem ualeret. uel inuerborum
ordine alter ab altero discreparet:s tan
dĩ munus acceperant. ut illarum scri¬
pturarum. Non tanquam humanariĩ
s. sicut erant. Tanquã diuinarũ etiam
isto mͦdo cõ m̃daretur auctoritas. credi¬

Expanded text:
petiuitque ab Eleazaro tunc pontifice dari sibi petiuitque ab Eleazaro tunc pontifice dari sibi scripturas, quas profecto audierat fama praedicante diuinas, et ideo concupierat habere in bybliotheca, quam nobilissimam fecerat. has ei cum idem pontifex misisset hebraeas, post ille etiam interpretes postulauit, et dati sunt LXXII, de singulis duodecim tribubus seni homines linguae utriusque doctissimi, hebraeae scilicet atque graecae, quorum interpretatio . ut Septuaginta nocetur, iam optinuit consuetudo. traditur sane tam mirabilem ac stupendum planeque diuinum in eorum uerbis fuisse consensum, ut, cum ad hoc opus separatim singuli sederent — ita enim eorum fidem Ptolomaeo placuit explorare — in nullo uerbo, quod idem significaret et tantundem ualeret, uel in uerborum ordine alter ab aDei munus acceperant, ut illarum Scripturarum, non tanquam humanarum, sed, sicut erant tanquam divinarum, etiam isto modo commendaretur auctoritas, credi
Abbreviated transcription (Latin):
iuginti milia regis: renuntiare est oĩb¬
deciuitate dĩ .xuiii. t̾.xłii.
acras lutteras etiam unus ꝑtoleo¬
meorum regũ egypti nosse studu¬
it. & habere. Nam post alexãdrz
ma chedonis. qui etiã magnus cognomi¬
natus ẽ mirificentissimam minimeq
duiturnam potentiã. qua uniuersã asiã
immo penȩ totum orbem. partim .iii. et
armis. partim terror subegerat. quan¬
do int̃ cetera orientis. & iam uideam in¬
gressiis obtinuit:. eo mortuo comites eius.
ciim regnum ulud amplissimũ ñ pacifi¬
ce int̾ se possessuri diuisissent s potiuis
dissi passent bellis omĩa uastaturi. ꝑto¬
lomeos reges cepit habere egyptus: quoꝵ
primus flagi filius. multas exuidea ca¬
ptiuos inegyptum transtulit. huic autẽ
succedens aliꝰ ptolomeus qui ẽ appellatꝰ phy.¬
ladelphiis. Om̃s quos ille adduxerat
subiugatos liberos redire ꝑmisit. In¬
suꝑ & dona regia intemplum dĩmisit:

Expanded text:
uiginti milia regis renuntiare est omnibuiginti milia regis renuntiare est omnibDE CIVITATE DEI XVIII T. XLII. Sacras litteras etiam unus Ptolomaeorum regum Aegypti nosse studuiMacedonis, qui etiam Magnus cognominatus est, mirificentissimam minimeque diuturnam potentiam, qua uniuersam Asiam, immo paene totum orbem partim ui et armis partim terrore subegerat — quando inter cetera orientis etiam Iudaeam ingressus obtinuit — eo mortuo comites eius, cum regnum illud amplissimum non pacifice inter se possessuri diuisissent, sed potius dissipassent bellis omnia uastaturi, Ptolomaeos reges coepit habere Aegyptus; quorum primus, Lagi filius, multos ex Iudaea captiuos in Aegyptum transtulit. huic autem succedens alius Ptolomaeus, qui est appellatus Philadelphus, omnes, quos ille adduxerat subiugatos, liberos redire permisit, insuper et dona regia in templum dei misit
Abbreviated transcription (Latin):
concludit. Sigͦ omĩs exuos qui non
renuntiat om̃ib que sunt cuis: non
potest m̃s eẽ discipss. Int̾ ꝗ̃ omĩa etiã
ipsa temporalis uita intelligatur ne¬
cesse:: quam oportet sic possidẽ atl ip̃s.
ut non te impediat a beterna quie ã fuerit
minatus auferre. Sicut aut̃ de turri
non ꝑfecta ꝑobꝑbrium deterriuis dicen¬
tium. quia hic homo cȩpit edificare
&e non potit consũmare :sic inrege
cũ quod dimieandum est ipsam pacẽ
accusauit. cumait ad huc illo longe
agente legationẽ mittens rogat ea que
pacis sunt: significans etiam minas
tnmminentium adiabolo temptationuĩ
non sustinere homines. qui non renũ¬
tiant om̃ib que possident. &e pacẽ
cum eo facere con sentiendo illu acr ad
commutenda peccata. Turrẽ fiunt¬
quippe edificare. contra regem
illum dimicare ẽẽ discipłin xp̃i est.
habere autem sũptus ad ꝑficiendam
turrem. & habere fortia decẽmilia c̃tͣ

Expanded text:
concludit: sic ergo omnis ex uobis, qui non concludit: sic ergo omnis ex uobis, qui non renuntiat omnibus, quae sunt eius, non potest meus esse discipulus. inter quae omnia etiam ipsa temporalis uita intellegatur necesse est, quam oportet sic possidere ad tempus, ut non te impediat ab aeterna qui eam fuerit minatus auferre. sicut autem de turri non perfecta per obprobrium deterruit dicentium: quia hic homo coepit aedificare et non potuit consummare: sic in rege,. . cum quo dimicandum est, ipsam pacem accusauit, cum ait: adhuc illo longe agente legationem mittens rogat ea quae pacis sunt, significans etiam minas imminentium a diabolo temtationum non sustinere homines, qui non renuntiant omnibus, quae possident, et pacem cum eo facere consentiendo illi ad committenda peccata. turrem quippe aedificare, contra regem illum dimicare, esse discipulum Christi est; habere autem sumtus ad perficiendam turrem et habere fortia decem milia contra
Abbreviated transcription (Latin):
simillationem babebit. Cupiditas enim
carnis expulsa ꝑpenitentiã a consuens
operib cum non inuenerit in quib di¬
lectationib requiescat auidius redit.¬
& rursus occupat m̃tem ħominis. si
cũ pulsaeẽt negligentia sub secuta est:
ut ñ introduceretur tanquã habitator
mundate domui sermodĩ ꝑsanã doctͥnã.
&& qm̃ non solũ babebit illa septem uitia
quȩ uii. uirtutib spĩtalib sunt contͣria.
s eciam ꝑhypochrisin seipsas urtutes
habe simulabit: ꝓpt̃ea assumptis secũ
aliis septem nequorib hoc est ipsa septe¬
naria simulatione. redit illa concupiscen
ta. ut sint nouissima hominis peiora
quamerant prima.cCC XXXIIII.
uires addiscipulatum xp̃i obti¬
nendum. &. decem milia p̃liaturi¬
cum rege quibabet iuginti misia. simpli¬
citatẽ xpi dimicaturi cum duplicita¬
te diaboli. hoc est cum dolis. & falla¬
ciis eius. inaffectu constituit. Renun¬
tiantis om̃ib quam sint euis. Ita enĩ

Expanded text:
simulationem habebit. cupiditas enim simulationem habebit. cupiditas enim carnis expulsa per paenitentiam a consuetis operibus, cum non inuenerit in quibus delectationibus requiescat, auidius redit et rursus occupat mentem hominis, si, cum pulsa esset, neglegentia subsecuta est, ut non introduceretur tamquam habitator mundatae domui sermo dei per sanam doctrinam. et quoniam non solum habebit illa septem uitia, quae septem uirtutibus spiritalibus sunt contraria, sed etiam per hypocrisin se ipsas uirtutes habere simulabit, propterea assumtis secum aliis septem nequioribus — hoc est ipsa septenaria simulattia, ut sint novissima hominis illius pejora quam erant prima. CAPUT CCCXXVII. vires ad discipulatum Christi obtinendum: et decem millia pcum rege, qui habet uiginti milia — simplicitatem Christi dimicaturi cum duplicitate diaboli, hoc est cum dolis et fallaciis eius — in affectu constituit renuntiantis omnibus, quae sunt eius. ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
quos edificabat infide non ficta nona¬
liud ꝓ alios hoc quod crucifixumn
derant resurrexisse monstraret. quid:
gͦ quod dicitur. si ꝓpt̃ incredulus fet
finxit: quasi uero si quisq uir fortis m
patria dimicans. multa aduersa ia¬
nera exciperet. & ꝑitissimomedicoqui
hec curare ita ualeret. ut cicatrices nis¬
le apparerent. ipse potuis diceret. siest
uelle sanari. ut magis eeñt incorpore
suo uestigia uulnerum. tanquamti¬
tuli głarum. Idõ ille medicus cicatrias
finxisse diceretur. quia cum ꝑ artemet¬
ficere potuerit ut non eeñt: certa exifs¬
te causa ꝑartem efficit potius ut eẽn:¬
uincerentur. sinulla iuilnera sanarẽt
CCCUXIII. Cum sp̃s in mundus exieritab
homine. & cętera. ex libro questionũ..
Idam ita credituros uit non pos¬
sint ferre labores continentie: & adse¬
culum redituri sint. & quod dictum est
assumit secum alios septem: intelligitus
quia cum quis ceciderit de iustitia etiã

Expanded text:
quos aedificabat in fide non ficta, non aquos aedificabat in fide non ficta, non aliud pro alio sed hoc, quod crucifixum uiderant, resurrexisse monstraret. quid est ergo, quod dicitur: \'Si propter incredulum fecit, finxit? quasi uero, si quisquam uir fortis pro patria dimicans multa aduersa uulnera exciperet et peritissimo medico, qui haec curare ita ualeret, ut cicatrices nullae apparerent, ipse potius diceret sic se uelle sanari, ut magis essent in corpore suo uestigia uulnerum tamquam tituli gloriarum, ideo ille medicus cicatrices finxisse diceretur, quia, cum per artem efficere potuerit, ut non essent, certa existente causa xi, falsae conuincerentur, si nulla uulnera sanarentur. CCCXVIIII. CVM SPIRITVS IMMVNDVS EXIERIT AB HOMINE ET CETERA. EX LIBRO QVAESTIONVM Edam ita credituros, ut non possint ferre labores continentiae et ad saeculum redituri sint. quod dictum est: assumit secum alios septem, intellegitur, quia cum quis ceciderit de iustitia, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tione q̃ ꝓmuttit᷑ ciboꝵ indigentiã ñ futãm. cũ &e
angłos legamꝰ eiusdem modi es cas. eodemq
mͦ sũpsisse non ficto fantasmate. s mami¬
festissima ueritate. nec tam̃ necessitate .s.
potestate: Alit enim absorbet aquã tr̃a
sitiens : alit̾ solis radius candens illa in¬
digentia: iste potentia. future. Ergo re¬
surrectionis corpus inꝑfecte felicitatis e¬
rit. sicibos summere non potuerit. imꝑ¬
fecte felicitatis. sicibis eguerit: sciat sane
qui has ꝓposuit questiones xꝑ̃m post
resurrectionẽ cicatrices non uulnera de¬
monstrasse dubitantib. ꝓpt̃ quos ctã
cibum ac potũ sumere uoluit ñ semã
s sepuis. Ne illud ñ corpus s sp̃mura¬
bitrentur. & sibi ñ solide. s imaginatat
apparere. Tunc aut̃ ille false cicatrices
fussent. si nulla uulnera p̃cessissent et
tam̃ nec ipse eent sica eẽ noluisset da¬
luit aut̃ certe dispensationis grã: ut es

Expanded text:
tione quae promittitur ciborum indigentiam non futuram, cum et tione quae promittitur ciborum indigentiam non futuram, cum et angelos legamus ejusmodi escas eodemque modo sumpsisse, non ficto phantasmate, sed manifestissima veritate; nec tamen necessitate, sed potestate. Aliter enim absorbet aquam terra sitiens, aliter solis radius candens: illa indigentia, iste potentia. Futurae ergo resurrectionis corpus imperfectae felicitatis erit, si cibos sumere non potuerit; imperfectae felicitatis, si cibis eguerit? Sciat sane qui has proposuit quaestiones, Christum post resurrectionem cicatrices, non vulnera demonstrasse dubitantibus; propter quos etiam cibum ac potum sumere voluit, non semel, sed saepius: ne illud non corpus, sed spirbitrarentur et sibi non solide sed imaginaliter apparere. tunc autem illae falsae cicatrices fuissent, si nulla uulnera praecessissent; et tamen nec ipsae essent, si eas esse noluisset. uoluit autem certae dispensationis gratia, ut eis,
Abbreviated transcription (Latin):
git. ita cum ictu oculi sicut apłr dicit sit
resurrectio mortuorũ. omĩpotentie dĩ et
ineffabili nutui facile ẽ queq recentia
quam duturno tempore dilapsa eadaue¬
ra suscitare Incredibilia sunt hec quib¬
dam. quia inexꝑta: cumo ĩs naturarerũ
tam sit plena miraculis. ut non quasi fa¬
cili ꝑuestigatione rationis. s uidendi
consuetudine mira non sint. que ob hoc
nec consideratione nec inquisitione digna
uident᷑. Nam ego &e mecũ quicũq in ui¬
sibilia dĩ ꝑea quȩ facta sunt intellecta¬
conspiciunt. aut ñ minus. aut ampluis
admiramur. In imno seminis tam pariui¬
lo grano omĩa quȩ laucdamꝰ in arbore
tanquam litiata latuisse: quam mundi
huiꝰ tã ingentẽ sinum. que decorpori¬
b humanis dum dilabuntur absiumit.
resurrectiomi futurȩ tota & integrared¬
diturum. quomͦ aut̃ contrariumest. et
xp̃m post resurrectionem cibatum. ⁊ in resurrec¬

Expanded text:
git, ita cum in ictu oculi, sicut apostolus dicit, fit git, ita cum in ictu oculi, sicut apostolus dicit, fit resurrectio mortuorum, omnipotentiae dei et ineffabili nutui tam facile est quaeque recentia quam diuturno tempore dilapsa cadauera suscitare. incredibilia sunt haec quibusdam, quia inexperta, cum omnis natura rerum tam sit plena miraculis, ut non quasi facili peruestigatione rationis sed uidendi consuetudine mira non sint atque ob hoc nec consideratione nec inquisitione digna uideantur. nam ego et mecum quicumque inuisibilia dei per ea, quae facta sunt, intellemoliuntur, aut non minus aut amplius admiramur, in uno seminis tam parvulo grano, omnia quae laudamus in arbore, tanquam liciata latuisse, quam mundi hujus tam ingentem sinum, quae de corporibus humanis dum dilabuntur absumit, resurrectioni futurae tota et integra redditurum. Quomodo autem contrarium est et Christum post resurrectionem cibatum, et in resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
ut similit̃ resurgant corpora: que dissimilit̃
orta sunt. Huiuismodi aũt homines non
ualentes intueri ad quamrem intersit
aliquid diuersum & ad quam ñ int̾sit.
ubi aduerterint aliquam distantiam
primordiorum. & iam omia consequẽ¬
tia distare oportere contendunt. possũt
tales putare oleũ exadipib ñ deħe natate
suꝑ aquam sic̃ illud qͦd ex oliua ẽ qm̃ longe est.
iurisq origo dissimilis: Quando iliud
ex ligno hoc ex carne profluxerit. Quãtũ
autem attinet. ad illam differentiã. quod
xp̃i corpus nondis solutum cabeatq pu¬
tredine die tercio resurrexerit. Nr̃ a uero
post longum tempus. ex quadã qua soli¬
ta discesserint consusione repparabunt᷑
humane facultati. Utrũq impossibile:.
Diuinę aut potestati. utrũq facillimum.
ut enim raduis oculi nr̃i ñ citius ꝑuenit
adpropinquiora tardius ad longinqͥora.
s utraq int̾ualla pari celeritatem contin¬

Expanded text:
ut similiter resurgant corpora, quae dissimiliter ut similiter resurgant corpora, quae dissimiliter orta sunt. huius modi autem homines non ualentes intueri, ad quam rem intersit aliquid diuersum et ad quam non intersit, ubi aduerterint aliquam distantiam primordiorum, etiam omnia consequentia distare oportere contendunt. possunt tales putare oleum ex adipibus non debere natare super aquam sicut illud, quod ex oliua est, quoniam longe est utriusque origo dissimilis, quando illud ex ligno hoc ex carne profluxerit. Quantum autem adtinet ad illam differentiam, quod Christi corpus non dissolutum tabe atque putredine die tertio resurrexit, nostra uero post longum tempus ex quadam, quo soluta discesserint, confusione reparabuntur, humanae. facultati utrumque inpossibile est, diuinae autem potestati utrumque facillimum. ut enim radius oculi nostri non citius peruenit ad propinquiora tardius ad longinquiora, sed utraque interualla parili celeritate contin
Abbreviated transcription (Latin):
mortis differentiam. Non enim ꝓpterea
illius non uera mors fuit. quia sine iurise
mine natus est: sicut nec ipsius primiho¬
minis alit exorta caro quam nr̃a. Quan¬
doquidem ille sine parentib de terra cre¬
atus est. nos uero exparentib. aliquid at¬
tuilit ad differentiam mortis. ut alit̃ ille
morsretur. alit̃ nos. sicut aut̃ ad mortis.
sic ne ad resurrectionis differentiã ualet
diuersa natiuitas .s. ne hoc ipsum quod
scriptum est de primo homine similit̃
infideles nolent crede:querant. uelanĩ¬
aduertat. si uel hoc possunt. quã multa̾¬
rum animalium genera sine parentibus
ex terra procreant᷑: que tam̃ cocundo pa¬
riunt etiam ipsa sui similem ꝓlem: nec
ꝓpt̃ diuersitatem natiuitatis int̾est aliqͥd
ad naturam eorum que ꝓcreata sunt ext̾ra
sta ce eoꝵs q̃ illi cocuntib orta sc̃. dimilit̃ enim ui¬
uunt similiterq moriuntur: quamuis dis¬
similit nata sint: Ita non est absurdum

Expanded text:
mortis differentiam. non enim propterea mortis differentiam. non enim propterea illius non uera mors fuit, quia sine uirili semine natus est, sicut nec ipsius primi hominis aliter exorta caro quam nostra, quando quidem ille sine parentibus de terra creatus est nos uero ex parentibus, aliquid adtulit ad differentiam mortis, ut aliter ille moreretur aliter nos. sicut autem ad mortis sic nec ad resurrectionis differentiam ualet diuersa natiuitas. Sed ne hoc ipsum, quod scriptum est de primo homine, similiter infideles nolint credere, quaerant uel animaduertant, si uel hoc possunt, quam multorum animalium genera sine parentibus ex terra procreentur, quae tamen coeundo pariant etiam ipsa sui similem prolem nec propter diuersitatem natiuitatis intersit aliquid ad naturam eorum, quae procreata sunt ex terra, et eorum, quae illis coeuntibus orta sunt. similiter enim uiuunt similiterque moriuntur, quamuis dissimiliter nata sint. ita non est absurdum,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ tune qui conspiciebat exaltatum ser¬
pentem. & aueneno sanabatur. & amor¬
te liberabatur: sic nune qui conformat᷑
similitudini mortis xp̃i ꝑfidem bap¬
tismũq eus: & apeceato ꝑustificati¬
onem. & amorte ꝑresurrectionẽ libatur.
Hoc est enim quod ait. ut om̃s qui credi¬
derit in eum non pereat. s habeat u¬
tam ȩternam. cccxxxii. Resurrectiomi fu¬
ture utrum lazari. anxp̃i resurrectio cor¬
gruat ex libro respõsiois eͣc sex q̃stiões paganor
dõ non lazari resurrectio. s potius
xp̃i congrut promisse resurre¬
ctioni: quia lazarus ita resurrexit. ut ite¬
rum moreretur: Xꝑ̃c autem. sicut de illo
scriptum est. surgens amortuis iam non
moritur. & mors ei ultra ñ dominabitur:
quod etiam promissum est resurrecturis
in fine scłi: & cum illo regnaturis in et̃mĩ:
sic antem ñ ꝑtinet ad resurrectionẽ differẽ¬
ne iuri semine. Nos aut̃ ex iuro & femina
creati sumus: sicut non ꝑtinet ad ipsuis

Expanded text:
ergo tunc qui conspiciebat exaltatum serergo tunc qui conspiciebat exaltatum serpentem, et a ueneno sanabatur et a morte liberabatur, sic nunc qui conformatur similitudini mortis Christi per fidem baptismumque eius, et a peccato per iustificationem hoc est enim quod ait: Ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. CAPUT CCCXXV Resurrectioni futurae utrum Lazari aut Christi resurrectio congruat; ex libro Responsionis contra sex quaestiones paganorum. Ideo non Lazari resurrectio, sed potius Christi congruit promissae resurrectioni, quia Lazarus ita resurrexit ut iterum moreretur, Christus autem, sicut de illo scriptum est, surgens a mortuis, jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur; quod etiam promissum est resurrectionis resurrecturis in fine saeculi, et cum illo regnaturis in aeternum. Sic autem non pertinet ad resurrectionem differenne uirili semine nos autem ex uiro et femina creati sumus, sicut non pertinet ad ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ait. sicutenim in uno corpore
& dicit. Q si cut moyses exaltauit serpentẽ
indeserto. ita exaltari oportet filium hominis:
nt omis qui crediderit in cum non percat.
s. habeat uitam et̃nam. Quid tune indeser¬
to factum sit nouimus. serpentũ morsib
multi moriebantur. Tunc popłs peccata
sua confitens ꝑ moysen dep̃catuis est dñm.
ut hoc abeis uirus auferret. Ac si moyses
ex precepto dm̃ exaltauit in deserto aeueũ
serpentem: ammonuitq popłm ut illũ
exalratum. quisquis a serpente mordẽt᷑
attendẽt. hoc facientes continuo sana¬
bantur. Quid÷ exaltatus serpens. nͥ mors
xꝑ̃i. eo significandi mͦ quo ꝑefficientem
id quod efficitur significatur. A serpẽte
quippe mors uenit: qui peccatum quo mo
reretur homini ꝑsuasit. Dñs aut̃ in car¬
nem suam ñ peccatum transtrilit. canquã
uenenuim serpentis᷑. S tam̃ transtulit
mortem. ut esset insimilitudinẽ carnis
peccati pena sine culpa. Unde incarne
peccati. & culpa soluerctur & pocna. Sic̃

Expanded text:
uno corpore et dicit: et sicut Moyses exaltauit serpentem in deserto, ita exaltari oportet filium hominis, ut omnis, qui crediderit in eum, non pereat, sed habeat uitam aeternam. quid tunc in deserto factum sit nouimus: serpentum morsibus multi moriebantur. tunc populus peccata sua confitens per Moysen deprecatus est dominum, ut hoc ab eis uirus auferret. ac sic Moyses ex praecepto domini exaltauit in deserto aeneum serpentem ammonuitque populum, ut illum exaltatum quisquis a serpente morderetur adtenderet; hoc facientes continuo sanabantur. quid est exaltatus serpens nisi mors Christi eo significandi modo, quo per efficientem id quod efficitur significatur? a serpente quippe mors ucnit, qui peccatum, quo mori mereretur, homini persuasit. dominus autem in carnem suam non peccatum transtulit tamquam uenenum serpentis, sed tamen transtulit mortem, ut esset in similitudine carnis peccati poena sine culpa, unde in carne peccati et culpa solueretur et poena. sicut
Abbreviated transcription (Latin):
fiant. Nam & hic satis apparet m̃tibus
fidelium: quomͦ ds̃ excecet mentes in fide¬
lium. Precedit enim aliquid occultumin
occults ubi ds̃ agat uistissimum exam̃
udicii sui: ut quorumdam m̃tes excecent᷑.
quorumdam illuminentur. Cui uerissi¬
me dic̾tum ẽ: uidicia tua abissus multa.
Cuius ꝓfunditatis inpenetrabilẽ altitu¬
dinẽ apłs ammiratus: ex clamat. O alti¬
tudo diuitiarum sapientie & scientiȩ dĩ.
quam inscrutabilia sunt iudicia euis: ce
cetera. Nos aut̃ ñ ualens dicere. quid faci¬
at ds̃ beneficio quid uiditio: quia & a
corde & abore uestro. longe ẽ psaiteriũ
nr̃m ubidicit᷑. Miscdiam & iudicium.
cantabo tibi domine.: Lix. De eo qd
ait idem apłs deus temperauit corpus.

Expanded text:
fiant. nam et hic satis apparet mentibus fiant. nam et hic satis apparet mentibus fidelium, quomodo deus excaecet mentes infidelium. praecedit enim aliquid occultum in occultis, ubi deus agat iustissimum examen iudicii sui, ut quorundam mentes excaecentur, quorundam inluminentur. cui uerissime dictum est: indicia tua abyssus multa. cuius profunditatis impenetrabilem altitudinem apostolus admiratus exclamat:s o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei; quam inscrutabilia sunt iudicia eius et cetera. uos autem non ualetis discernere quid faciat deus beneficio, quid iudicio, quia et a corde et ab ore uestro longe est psalterium nostrum; ubi dicitur: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine. LVII. DE, ID QVOD AIT IDEM AP
Abbreviated transcription (Latin):
sue inuasis miscđiȩ que preparauit in
głam suam & cȩtera. Gerte hic nullomodo
dici potest alium dm̃ eẽ qui ostendit irã
& demonstrat potentiam suã inuasis que
ꝑfecta sunt ad ꝑditionem: & alium qui o¬
stendit diuitias inuasis imscdie: nam u¬
num eundemq dm̃ facere itrũq: apłica do¬
ctrina testatur. Hinc est & uiud: ꝓpt̃ hoc
tradidit illos ds̃ inconeupiscentias cordis
eorum ininmmunditiam: ut contumelus
afficiant corpora sua insemetipsis. Et pa¬
ulo post. ꝓpterea tradidit illos ds̃ impas¬
siones ignominie. Item paulo post. Et qm̃
ñ ꝓbauerunt dm̃ hab̾e inuotitiam. tradi¬
dit illos ds̃ in reꝓbum sensũ. Eece quomͦ
uerus ds̃ & iustris excecauit m̃tes infide¬
lium: neq enim umquã in his apłi uerbis
quȩ commemoraui. alius ds̃ intellectuis ẽ:
quam ille qui filum suum misit dicentẽ.
Inudicium ueni in hunc mundum: ut qͥ
non ui dent uideant: &: qui uident ceci

Expanded text:
suae in uasa misericordiae, quae praeparauit in suae in uasa misericordiae, quae praeparauit in gloriam et cetera. certe hic nullo modo dici potest alium deum esse, qui ostendit iram et demonstrat potentiam suam in uasis, quae perfecta sunt ad perditionem, et alium, qui ostendit diuitias in uasis misericordiae. nam unum eundemque deum facere utrumque apostolica doctrina testatur. hinc est et illud: propter hoc tradidit illos deus in concupiscentias cordis eorum, in inmunditiam, ut contumeliis adficiant corpora sua in semet ipsis; et paulo post: propterea tradidit illos deus in passiones ignominiae; item paulo post: et quoniam non probauerunt deum habere in notitia, tradidit illos deus in reprobum sensum. ecce quomodo uerus dlium. neque enim umquam in his apostoli uerbis, quae commemoraui, alius deus intellectus est quam ille qui filium suum misit dicentem: in iudicium ueni in hunc mundum, ut qui non uident uideant et qui uident caeci
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam pleriq nr̃m ita distingt̃
ut dm̃ uerum dicant excȩcasse infideliũ
nĩtes. Cumenim legerint. inquib ds̃: sũ¬
pendunt pronunciationẽ: Ac tunc infert̃.
grã ita uerborum ordinem mutent. inqͥb
Idem qui in illi distinc̾tione sensus elucet.
Potest crum etiam talis oꝑatio quia exce¬
cantur mentes infideliũ scđm quendam
modum ꝑtinere aduerum dm̃: quod non
facit malitia . s ustitia: sicut idẽ paulus¬
& alibi dicit. Nunquid ĩquus ds̃ qui in¬
fert iram: Item alibi. Quid gͦ dicemus
inquit: Nunquid iniquitas ẽ apuddm̃:
Absit. Moyses enim dicit. Miserebor cui
misertus fuero: & miscłiam prestabo cui
misericors fuero. Cum gͦ premisisset qd
in concusse retinendum ẽ ñ eẽ iniquita¬
tem apud dm̃. paulopost attende qͥd
dicat. Si autem uolens ds̃ ostendere irã
& de monstrare potentiam suam. tulit in:
multa pacientia uasa ire que ꝑfãcta sunt in
ꝑditionem: & ut notas faceret diuitias gle

Expanded text:
tentiam plerique nostrum ita distinguunt, tentiam plerique nostrum ita distinguunt, ut Deum verum dicant excaecasse infidelium mentes. Cum enim legerint in quibus Deus, suspendunt pronuntiationem, ac tunc inferunt,gratia ita verborum ordinem mutent mutas,idem qui in illa distinctione sensus elucet. Potest enim etiam talis operatio qua excaecantur mentes infidelium secundum quemdam modum pertinere ad verum Deum, quod non facit malitia, sed justitia, sicut idem Paulus alibi dicit: Nunquid iniquus Deus, qui infert iram? Item alibi. Quid ergo dicemus, inquit, Nunquid iniquitas est apud Deum? Absit. Moses enim dicit: Miserebor cui misertus fuero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero. Cum ergo praemisisset quod inconcusse retinendum est, non esse iniquitatem apud Deum, paulo post attende quid dicat: Si autem volens Deus ostendere iram, et demonstrare potentiam suam, attulit in multa patienionem. et ut notas faceret diuitias gloriae