comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum se dotam in amore ꝑstrinxe¬
rit. Nec immerito. Quid magnũ
enĩ tanto & tanti repensatur amo¬
ri: si puluis exiguus totum se ad
redamandũ collegerit. quẽ illa
nimirum maiestas in amore p̃¬
ueniens. dota in opus salutis er
intensa conspicitur: Deniq sic
d̃s̃ dilexit mundum. ut unige¬
nitum daret: haut dubium qͥn
de patre dicat. Item. Tradidit in
mortem anim̾am suam: nec
dubtum qͦd filium loquatur. Ait ⁊
det pater in nomine meo.ille uos
docebit. omnia. & suggeret uob̃
omĩa quecumq dixero uob̃. Amat
gͦ ds̃. &. ex se toto amat: qͥa tota tͥ¬
nitas amat: si tamen totum diei
potest de infintto & incomp̃hen¬
sibili. aut certe de simplici. Intuẽs
ds̃ diligendus sit hoc ẽ unde dili¬
gi mereatur. Ceterum infidelis ñ
habens filium: nec patrem ꝑinde
ñ ẽ. si quem minꝰ agnoscit minꝰ
& diligitꝰ. Attamen ⁊ ipse totum
ei sese debere ñ ignorat: quẽ sui totrꝰ
ñ ignorat actorem. Quid gͦ ego

Expanded text:
cum se totam in amore perstrinxecum se totam in amore perstrinxerit. Nec immerito. Quid magnum enim tanto et tanti repensatur amori, si pulvis exiguus totum se ad redamandum collegerit, quem illa nimirum Majestas in amore praeveniens, tota in opus salutis ejus intenta conspicitur? Denique sic Deus dilexit mundum ut Unigenitum daret ; haud dubium quin de Patre dicat. Item, Tradidit in mortem animam suam ; nec dubium quod de Filio loquatur. Ait et in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecunque dixero vobis . Amat ergo Deus, et ex se toto amat, quia tota Trinitas amat: si tamen totum dici potest de infinito et incomprehensibili, aut certe de simplici. CAPUT V.Deus diligendus sit, hoc est, unde diligi mereatur. Caeterum infidelis non habens Filium, nec Patrem proinde non est, si quem minus agnoscit, minus et diligit. Attamen et ipse totum ei sese debere non ignorat, quem sui totius non ignorat auctorem. Quid ergo ego,
Abbreviated transcription (Latin):
eat iniquitas. suꝑ eam sponsa re¬
cumbat & requiescat. Merito gͦ
leua spons sub capite sponsȩ:
suꝑꝰ quam uidelicet caput suum
reclinata sustentet. hoc ẽ. mentis
suȩ intentionem. ne incuruetur
& inclinetur in carnalia & secula¬
ria desideria: quia corpꝰ qͦd cor¬
rumpitur aggrauat animam:
& deprimit terrena in habitatio
sensum multa cogitantem. Qͥd
namq aliud faciat considerata
tanta & tam indebita miseratio.
tam gratuita & sic ꝓbata dilec̾tio.
tam inopinata dignatio.tam ĩ¬
uic̾ta mansuetudo. tã stupenda
dulcedo: quid inquam hec omĩa
faciant diligenter considata. nͥ
ut considerãt is animum ab omĩ
penitus prauo uendicatum amo¬
re adse mirabiliter rapiant:ue¬
hementer afficiant: faciantq p̃
se contempnere. quicqͥd nͥ in con¬
temptu hoꝵ appeti non potest:
Nimirum ꝓinde inodore unguen¬
torum horum sponsa currit ala¬
eriter:amat ardenter: & parum
sibi amare sic amata uidet᷑: etiã

Expanded text:
eat iniquitas, super eam sponsa reeat iniquitas, super eam sponsa recumbat et requiescat. Merito ergo laeva sponsi sub capite sponsae, super quam videlicet caput suum reclinata sustentet, hoc est mentis suae intentionem, ne incurvetur et inclinetur in carnalia et saecularia desideria, quia « corpus, quod corrumpitur, aggravat animam: et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Quid namque aliud faciat considerata tanta et tam indebita miseratio, tam gratuita et sic probata dilectio, tam inopinata dignatio, tam invicta mansuetudo, tam stupenda dulcedo? quid, inquam, haec omnia faciant diligenter considerata, nisi ut considerantis animum, ab omni penitus pravo vindicatum amore, ad se mirabiliter rapiant, vehementer afficiant, faciantque prae se contemnere, quidquid nisi in comtemptu horum appeti non potest? Nimirum proinde in odore unguentorum horum sponsa currit alacriter, amat ardenter; et parum sibi amare sic amata videtur, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
memoria abundantiȩ suauitatiꝰ
tuȩ dñe iħu. pennas deargentataᷤ.
innocentiȩ uidelicet pudiciciȩq
candorẽ: & sꝑans insuꝑ adimpler
leticia cum uultu tuo: ubi etiam
fiant posteriora dorsi euis in pal¬
lore auri: quando insplendorib sc̃oꝵ
introducta cum gaudio sapientiȩ
fuent plenius illustrata fulgorib.
Merito ꝓinde iam nc̃ głatur & dic̃¬
Leua eius sub capite meo. & dexta
illius amplexabitur me: in leua
reputans recordadionem illius ca¬
ritatis qua nulla maior ẽ. qͦd am¬
mam suã posuit ꝓ amicis suis:
in dextera uͦ beatam uisionẽ quã
ꝓmisit amicis suis. & gaudium
de p̾sentia maiestatis. ¶Ierito il¬
la dĩ & deifica uisio. ula diuinȩ
p̃sentiȩ inestimabilis delectatio
in dextera deputatur: de qua &
delectabiliter canitur: delec̾tatio¬
nes in dextera tua usq in finem.
Merito in leua ammirabilis illa
memorata & semꝑ memoranda
dilec̾tio collocatur: qͦd donec tranˢ¬

Expanded text:
memoria abundantiae suavitatis memoria abundantiae suavitatis tuae, Domine Jesu, pennas deargentatas, innocentiae videlicet, et pudicitiae candorem, et sperans insuper adimpleri laetitia cum vultu tuo, ubi etiam fiant posteriora dorsi ejus in pallore auri, quando in splendoribus sanctorum introducta cum gaudio, sapientiae fuerit plenius illustrata fulgoribus. Merito proinde jam nunc gloriatur, et diceva ejus sub capite meo, et dextera ejus amplexabitur me : » In laeva ejus reputans recordationem illius charitatis, qua nulla major est, quod animam suam posuit pro amicis suis: in dextera vero beatam visionem, quam promisit amicis suis, et gaudium de praesentia majestatis. Merito illa Deo et deifica visio, illa divinae praesentiae inestimabilis delectatio in dextera deputatur, de qua et delectabiliter canitur: « Delectationes in dextera tua usque in finem . » Merito in laeva admirabilis illa memorata et semper memoranda dilectio collocatur, quo, donec trans
Abbreviated transcription (Latin):
pondus inp̃sentia sustinebit: ite
maledicti in ignem ȩternum. qͥ
paratus ẽ diabolo & angłis eius:
Suꝑ quẽ ꝓfecto ceciderit lapis iste:
conteret eum. At uͦ generatio rec¬
tendunt placere dõ. Deniq audi¬
ent. Ulenite benedicti patris mei:
& cetera. Tc̃ illa quȩ non direx̃ cor
suum. sero quidem exꝑietur qͣm
in illius comꝑatione doloris. ui¬
gum xp̃i suaue. & onus leue fu̾it:
cui tanquam graui & asꝑo. durã
ceruicem suꝑbȩ subduxit. Non po
sꝑare in pecuniȩ thesauris: post
auium abire & ꝓbare qͣm suauiᷤ
ẽ dñs. Proinde quẽ suauem ĩ me¬
moria non sentitis: asꝑum ꝓculdu¬
bio in p̃sentia sentietis. Ceterum
fidelis anima & suspirat p̃sentiã
inhianter. & in memoria reqͥescit
suauiter: & donec ydonea sit reue¬
lata facie speculari głam dĩ. cruciˢ
ignominia głatur. Sic ꝓfec̾to sic
sponsa & columba.xp̃i. pausat sͥ
inteum & dormit inter medios
cleros: sortita iã inp̃sentiarum de

Expanded text:
pondus in praesentia sustinebit: Ite, pondus in praesentia sustinebit: Ite, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo, et angelis ejus? Super quem profecto ceciderit lapis iste, conteret eum. At vero generatio rectendunt placere Deo . Denique audient, Venite, benedicti, Patris mei , etc. Tunc illa quae non direxit cor suum, sero quidem experietur, quam in illius comparatione doloris jugum Christi suave, et onus leve fuerit, cui tanquam gravi et aspero duram cervicem superbe subduxit. Non pristi et sperare in pecuniae thesauris: post aurum abire et probare quam suavis est Dominus. Proinde quem suavem in memoria non sentitis, asperum procul dubio in praesentia sentietis. Caeterum fidelis anima et suspirat praesentiam inhianter, et in memoria requiescit suaviter, et donec idonea sit revelata facie speculari gloriam Dei in crucis ignominia gloriatur. Sic profecto sic sponsa et columba Christi pausat sibi interim, et dormit inter medios cleros sortita jam in praesentiarum de
Abbreviated transcription (Latin):
gła tua. Beati tamen iam nc̃ qͦd
esuriunt & sitiunt iusticiã: qm̃
Nec mͦ enim liberari uis de laqueo
uenantium: siquidem qͥ uolunt
diuites fieri in hoc scło. incidunt
osermo durus: ite maledicti in
gnem ȩtemum. Durior plane atq
asꝑior illo: qui cotidie nob̾ de me¬
moria passionis in ȩccłia replicat᷑
Qui manducat carnem meã. &¬
bibit sanguinem meum: habet
uitam ȩternam. Hoc ẽ.
qui recolit mortem meã.
& exemplo meo mortifi¬
cat menbra sua quȩ sunt suꝑ ter¬
ram: habet uitam ȩternam. Hoc
ẽ si compatimini. & conregnabitiᷤ.
Ettamen pleriq abhac uoce resi¬
lientes & abeuntes hodieq retror¬
sum: respondent non uerbo.sed
facto Durus ẽ hie sermo.Qͥs pot̃
eum audire: Itaq generatio quȩ
ñ direxit eor suũ. & non ẽ creditus
cum do sp̃s eius. s magis sꝑans
iincerto diuiciarum: uerbũ mͦ
crucis audire grauatur: ac memo¬
riam passionis sibi uidicat one-¬
rosam. Uerum qualiter uerbi illi'

Expanded text:
gloria tua . Beati tamen jam nunc qui gloria tua . Beati tamen jam nunc qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam nec modo enim liberari vis de laqueo venantium, siquidem qui volunt divites fieri in hoc saeculo, incidunt o sermo durus! Ite, maledicti, in ignem aeternum . Durior plane atque asperior illo, qui quotidie nobis de memoria passionis in Ecclesia replicatur: Qui manducat meam carnem, et bibit sanguinem meum, habet vitam aeternam. Hoc est, qui recolit mortem meam, et exemplo meo mortificat membra sua quae sunt super terram, habet vitam aeternam: hoc est, si compatimini, et conregnabitis. Et tamen plerique ab hac voce resilientes et abeuntes hodieque retrorsum, respondent non verbo, sed facto: Durus est hic sermo; quis potest eum audire? Itaque generatio quae non direxit cor suum et non est creditus cum Deo spiritus ejus , sed magis sperans in incerto divitiarum, verbum modo crucis audire gravatur, ac memoriam passionis sibi judicat onerosam. Verum qualiter verbi illius
Abbreviated transcription (Latin):
lorum. Exista glorificatur iam
assumpta elec̾tio: de illa interim
ꝑegrinans generatio consolatur.
di capiat recordatione solamen.
Non enim generatio praua & ex¬
asꝑans cui dicitur: ue uobis diui¬
tes qui habetis consolationem
renuit consolari amma mea. Huic
plane & credimꝰ. si secuta adiecerit:
memor fui d̃i & delectatus sum. Iu¬
stum quippe ẽ. ut qͦs p̃sentia ñ
delec̾tant. presto eis sit memoria
futuroꝵ: & qui de rerum fluen¬
tium qualibet asfluentia despi-¬
ciunt consolari. recordatio illos
delectet ȩternitatis. Et iala.¬
hȩc ẽ generatio querenti abom
um dñm: querentiũ non
quȩ sua sunt: s faciem dĩ iacob.
Dei gͦ querentib & suspirantib p̃¬
sentiam. presto interim & dulcis
memoria ẽ: non tamen qua satien¬
tur. s qua magis esunant unde
satientur. Hoc ipsum de se cib ip¬
se testatur: ita aiens. Qui edit me
adhuc esuriet Et qui eo cibatus ẽ:
saciabor inquit cum apparuerit

Expanded text:
lorum. Ex ista glorificatur jam lorum. Ex ista glorificatur jam assumpta electio: de illa interim peregrinans generatio consolatur. Dei capiat recordatione solamen. Non enim generatio prava et exasperans, cui dicitur, Vae vobis, divites, qui habetis consolationem Renuit consolari anima mea. Huic plane et credimus, si secuta adjecerit: Memor fui Dei, et delectatus sum . Justum quippe est, ut quos praesentia non delectant, praesto eis sit memoria futurorum: et qui de rerum fluentium qualibet affluentia despiciunt consolari, recordatio illos delectet aeternitatis. Et haec est generatio quaerentium Dominum, quaerentium non quae sua sunt, sed faciem Dei Jacob . Dei ergo quarentibus et suspirantibus praesentiam, praesto interim et dulcis memoria est, non tamen qua satientur, sed qua magis esurient unde satientur. Hoc ipsum de se cibus ipse testatur, ita dicens, Qui edit me, adhuc esuriet : et qui eo cibatus est, Satiabor, inquit, cum apparuerit
Abbreviated transcription (Latin):
cupitis excipiatur amplexib &
dicat: leua euis sub capite meo.
& dextera eius amplexata ẽ me.
Sentiet quippe tunc & ꝓbabit
uniuersa dilectionis testimonia
quȩ inpriori aduentu tamquam
de sinistra dilecti acceꝑat. p̃mul¬
titudine dulcedinis amplexan¬
tis dexterȩ contempnenda: & om¬
nino iam qͣsi subtus habenda.
Sentiet qͦd audierat: caro ñ ꝓdest
bit qͦd legerat: sp̃s m̃s suꝑ mel
dulcis. & hereditas mea suꝑ mel
& fauum. Qͦd uͦ sequitur. memo¬
ria mea in generatione scłoꝵ. hoc
dic̃ quia quam dui stare p̃sens
cernitur scłm. in quo generatio ad¬
uenit & generatio preterit ñ dee¬
rit electis consolatio de memoria:
quib nondum de p̃sentia plena
refec̾tio indulgetur. Vnde scͥptũ
ẽ. Memoriam habundantiȩ sua¬
uitatis tuȩ eructabunt: haut du¬
bium quin hi quos paulo suꝑius
direrat: generatio & generatio lau¬
dabit oꝑa tua. Memoria gͦ in gn̾a¬
tione scłorum:p̃sentia in regno ce

Expanded text:
cupitis excipiatur amplexibus, et cupitis excipiatur amplexibus, et dicat: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexata est me . Sentiet quippe tunc et probabit universa dilectionis testimonia, quae in priori adventu, tanquam de sinistra dilecti, acceperat, prae multitudine dulcedinis amplexantis dexterae contemnenda, et omnino jam quasi subtus habenda. Sentiet quod audierat: Caro non prodest bit quod legerat: Spiritus meus super mel dulcis, et haereditas mea super mel et favum. Quod vero sequitur, Memoria mea in generati quia quandiu stare praesens cernitur saeculum, in quo generatio advenit et generatio praeterit, non deerit electis consolatio de memoria, quibus nondum de praesentia plena refectio indulgetur. Unde scriptum est: « Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt , » haud dubium quin hi, quos paulo superius dixerat: « Generatio, et generatio laudabit opera tua . » Memoria ergo in geratione saeculorum, praesentia in regno c
Abbreviated transcription (Latin):
Sponsa tamen familiarius ex eo
sibi cum uult flores legit. & car¬
pit poma: quib ꝓpriȩ asꝑgat
intima conscientiȩ: & intranti
sponso cordis lectulus suaue re-¬
doleat. Oportet enim nos sic cre
delib testimoniis. tam de miser¬
cordia scilicet morients. qͣm de
potentia resurgentis: quomͦ daiud
dem utriusq rei testimonia credi¬
bilia facta sunt nimis: xp̃o utiq
moriente ꝓpt̃ delicta nr̃a. & resur¬
gente ꝓpter iustificationẽ nr̃am:
& ascendente ad ꝓtectionẽ nr̃am.
& mittente sp̃m ad consolationẽ
nr̃am: & quandoq redituro ad
consummationẽ nr̃am. Nempe
inmorte miscđiam: podentiam
in resurrectione: utramq in sin¬
gulis exhibuit reliquoꝵ. Hȩc ma¬
la. hi flores. quibz sponsa se inte¬
rim stipari postulat. & fulciri: cre¬
do sentiens facile ium inse amo¬
ris posse depescere. & languescere.
quodammͦ. si ñ talib iugit foue¬
atur incentiuis: donee introduc¬
ta quandoq in cubiculum du

Expanded text:
Sponsa tamen familiarius ex eo Sponsa tamen familiarius ex eo sibi, cum vult, flores legit, et carpit poma, quibus propriae aspergat intima conscientiae, et intranti sponso cordis lectulus suave redoleat. Oportet enim nos, si crebdelibus testimoniis, tam de misericordia scilicet morientis, quam de potentia resurgentis; quomodo David dem utriusque rei testimonia credibilia facta sunt nimis; Christo utique moriente propter delicta nostra, et resurgente propter justificationem nostram, et ascendente ad protectionem nostram, et mittente Spiritum ad consolationem nostram, et quandoque redituro ad consummationem nostram. Nempe in morte misericordiam, potentiam in resurrectione, utramque in singulis exhibuit reliquorum. 588 10. Haec mala, hi flores, quibus sponsa se interim stipari postulat et fulciri, credo sentiens facile vim in se amoris posse tepescere et languescere quodammodo, si non talibus jugiter foveatur incentivis, donec introducta quandoque in cubiculum, diu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑio decursoꝵ: tandẽ in pleni¬
tudine temporis apparentes.
Porro autem resurrec̾tionis in¬
signĩa. nouos aduerte flores
sequentis temporis. in nouam
sub gr̃a reuirescentis estatem:
quoꝵ fructum. generalis futura
resurrectio in fine parturiet. sine
fine mansurum. Iam inquit hy¬
emps transiit: ymber abiit. ⁊ re.
flores apparuerunt interra nr̃a:
estiuium tempꝰ aduenisse cũ illo
signifieans. qui de mortis gelu ĩ
ucrnalem qͣndã noue uitȩ temꝑi¬
em resolutus: ecce ait noua facio
omnia. Cuius caro seminata est
in morte: refloruit in resurrec̾tio¬
ne Ad cuiꝰ mox odorem in cam¬
po conuallis nr̃ȩ reuirescunt ari¬
da. recalescunt. frigida: mortua
reuiuiscunt. Horum gͦ nouitate
ne agri suauissimum spirantis odo¬
it̃ ipse qͦ pat̾ in filio innouãte oĩa
delec̾tatur: ita ut dicat. Ecce odor
filii mei. sicut odor agri pleni:
cui benedixit dñs. Bene pleni: de
cuius plenitudine om̃s accepimꝰ.

Expanded text:
perio decursorum, tandem in pleniperio decursorum, tandem in plenitudine temporis, apparentes. Porro autem Resurrectionis insignia, novos adverte flores sequentis temporis, in novam sub gratia revirescentis aestatem, quorum fructum generalis futura resurrectio in fine parturiet sine fine mansurum. Jam, inquit, hiems transiit, imber abiit et recessit, flores apparuerunt in terra nostra : aestivum tempus advenisse cum illo significans, qui de mortis gelu in vernalem quamdam novae vitae temperiem resolutus, Ecce, ait, nova facio omnia : cujus caro seminata est in morte, refloruit in resurrectione; ad cujus mox odorem in campo convaliis nostrae revirescunt arida, recalescunt frigida, mortua reviviscunt. 9. Horum ergo novitate ne agri suavissimum spirantis odorem, ipse quoque Pater in Filio innovante omnia delectatur, ita ut dicat: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus . Bene pleni, de cujus plenitudine omnes accepimus.
Abbreviated transcription (Latin):
pit iungere & de florib resurre¬
ctionis quoꝵ presertim fraglan-¬
tia sponsum ad se crebrius re¬
uisendaminuitet. Deniq ait
Ecce cu pulcher es dilecte mi ⁊ de¬
corus: lec̾tulus nr̃ floridus. Quȩ
lectulum monstrat. satis qͥd de¬
sideret aꝑit: & cum floridum nũ¬
tiat: satis indicat. unde qđ̃ desi¬
derat optinere p̾sumat. Non enĩ
de suis meritis: s de florib agri.
cui benedixic dñs. Delectatur flo¬
rib xp̃c: qui in nararech & conci¬
pi uoluit & nutriri. Gaudet spon¬
sus cȩlestis talib odoramentis:
& cordis thalamum frequenter
libenterq ingreditur: qͦd istius¬
modi refertum fructib. floribus
reꝑsum inuenent. Vbi suȩ uide.¬
licet aut passionis gr̃am aut re¬
surrectionis głam. sedula inspi¬
cit cogitatione uersari: ibi ꝓfe¬
cto adest sedulus. adest libens.
Monimenta siquidem passioniᷤ
fructus agnosce anni quasi pre¬
teriti: omnium utiq retro dem¬
porum sub peccati mortisq im¬

Expanded text:
 jungere et de floribus resurrectionis, quorum praesertim fragrantia sponsum ad se crebrius revisendam invitet.. 8. Denique ait: Ecce tu pulcher es, dilecte mi et decorus; lectulus noster floridus . Quae lectulum monstrat, satis quid desideret aperit: et cum floridum nuntiat, satis indicat, unde quod desiderat obtinere praesumat. Non enim de suis meritis, sed de floribus agri, cui benedixit Deus. Delectatur floribus, Christus, qui in Nazareth et concipi voluit, et nutriri. Gaudet sponsus coelestis talibus odoramentis, et cordis thalamum frequenter libenterque ingreditur, quod istiusmodi refertum fructibus, floribusque respersum invenerit. Ubi suae videlicet aut passionis gratiam, aut resurrectionis gloriam sedula inspicit cogitatione versari, ibi profecto adest sedulus, adest libens. Monumenta siquidem Passionis, fructus agnosce quasi anni praeteriti, omnium utique retro temporum sub peccati mortisque im
Abbreviated transcription (Latin):
cedit benignior. rependit᷑ iustior.
expectatur suauior. Duies ẽ. om̃ĩ¬
bus qui inuocant eum: nec tam̃
habet quicqͣm se ipso melius. Se
dedit in meritum: se seruat in p̃¬
mium. Se apponit in refec̾tione
animarũ sanctarum: se in redem¬
ptione distrahit captiuarũ. Bonus
es dñe animȩ querenti de. Quid gͦ ĩ¬
uenienti: S enim in hoc ẽ. mirũ:
qͦd nemo querere te ualet. nͥ qui pͥ
inuenent. Uis gͥ inuemiri ut queranꝰ.
queri ut inueniaris. Potes quidẽ
queri & inueniri: ñ tam̃ p̃ueniri.
Nam & si dicimus mane oratio mã
preueniet de: non dubiũ tam̃ qͦd trx¬
pida sit omnis oratio. qͣm ñ p̃uenit
inspiratio. Dicendũ iam unde in¬
choet amor nr̃: qm̃ ubi consũmet᷑

Expanded text:
cedit benignior, rependitur justior, cedit benignior, rependitur justior, exspectatur suavior. Dives est omnibus qui invocant eum: nec tamen habet quidquam se ipso melius. Se dedit in meritum, se servat in praemium, se apponit in refectione animarum sanctarum, se in redemptione distrahit captivarum. Bonus es, Domine, animae quaerenti te : quid ergo invenienti? Sed enim in hoc est mirum, quod nemo te quaerere valet, nisi qui prius invenerit. Vis igitur inveniri ut quaeraris, quaeri ut inveniaris. Potes quidem quaeri et inveniri, non tamen praeveniri, Nam etsi dicimus, Mane oratio mea praeveniet te ; non dubium tamen quod tepida sit omnis oratio, quam non praevenerit inspiratio. Dicendum jam unde inchoet amor noster, quoniam ubi consummetur,
Abbreviated transcription (Latin):
it animi famen quomͦ nec corpiᷤᷤ
uentus. Deniq si famelicum ho¬
minem aꝑtis faucib uento. infla¬
tis haunre buccis aerem cernas. quo
qͣsi confulat famiꝰ nonne credas
insanire: Sie ñ minoris insamȩ ẽ
si sp̃m̃ rationalem reb putes qͥbus¬
cumq corꝑalib ñ magis inflari
qͣm satiari. Quid namq de cor¬
porib ad sp̃s: Nec illa sane spiri¬
talib: nec isti eregione refici corpo¬
ralib queunt. Benedic anima ma
dño: qui replet in bonis desidium
tuũ. Replet in bonis. excitat adbo¬
num: denet in bono. preuenit susti¬
net implet. Ipse faciet ut desides.
ipse ẽ. qͦd desid̾as. Dixi supͣ causa
diligendi dm. drus ẽ. Ulerũ dixi:
nam & efficians ⁊ finalis. Ipse dat
occasionem: ipse creat affectionẽ:
desidium ipse consummat Ipse
fecit uł podius factus ẽ ut amare¬
tur: ipse sꝑatur amandus feliciꝰ
ne inuacuũ sit amatus. Esius amor.
nr̃m & p̃parat & remunerat. Pre¬

Expanded text:
it animi famem, quomodo nec corporis it animi famem, quomodo nec corporis ventus. Denique si famelicum hominem apertis faucibus vento, inflatis haurire buccis aerem cernas, quo quasi consulat fami, nonne credas insanire? Sic non minoris insaniae est, si spiritum rationalem rebus putes quibuscunque corporalibus non magis inflari, quam satiari. Quid namque de corporibus ad spiritus? Nec illa sane spiritualibus, nec isti e regione refici corporalibus queunt. Benedic, anima mea, Domino, qui replet in bonis desiderium tuum . Replet in bonis, excitat ad bonum, tenet in bono; praevenit, sustinet, implet. Ipse facit ut desideres; ipse est quod desideras. 22. Dixi supra: Causa diligendi Deum, Deus est. Verum dixi: nam et efficiens, et finalis. Ipse dat occasionem, ipse creat affectionem, desiderium ipse consummat. Ipse fecit, vel potius factus est ut amaretur: ipse speratur, amandus felicius, ne in vacuum sit amatus. Ejus amor nostrum et praeparat, et remunerat. Prae
Abbreviated transcription (Latin):
nolunt: Distortum iter & ciretuit᷑
infinitus: cuncta primit᷑ attempta¬
re uelle. Iustus autem non ita.Au¬
diens nempe uituꝑationem mul¬
torum commorantium in cutui¬
tu: multi enim sunt uiã latam ꝑ¬
gentes quȩ ducit ad mortem: ip¬
se sibi regiam eligit uiam. ñ decli¬
nans addexteram uł ad sinistram.
Deniq attestante ꝓpha: semita iu¬
sti rect̾a ẽ. rectus callis iusti ad am¬
bulandum. Hi sunt qui salubn
compendio cauti sunt molestum
hunc & infruc̾tuosum uitare cir¬
cuitum: uerbũ abbreuiatum ⁊ ab¬
breuians eligentes. ñ cupere quȩ¬
cumq uident. s uendere magis
quȩ possident & dare pauꝑib: be¬
ẽ modicum iusto. suꝑ diuitias pec¬
catorum multas: q̃mquidẽ ut sa¬
piens loquitur. & insipiens exꝑitͣ
qui diligit pecuniã ñ saturabit᷑
pecunia: qui autem esurtunt ⁊ si¬
tiunt iusticiã ipsi saturabuntur.
Iusticia siquidem ratione utentiᷤ
sp̃s cib ẽ. uitalis & naturalis: pe¬

Expanded text:
nolunt? Distortum iter, et circuitus nolunt? Distortum iter, et circuitus infinitus, cuncta primitus attentare velle. 21. Justus autem non ita. Audiens nempe vituperationem multorum commorantium in circuitu multi enim sunt viam latam pergentes, quae ducit ad mortem, ipse sibi regiam eligit viam, non declinans ad dexteram vel ad sinistram. Denique attestante propheta, Semita justi recta est, rectis callis justi ad ambulandum . Hi sunt, qui salubri compendio cauti sunt molestum hunc et infructuosum vitare circuitum, verbum abbreviatum et abbrevians eligentes, non cupere quaecunque vident, sed vendere magis quae possident, et dare pauperibus. Beest modicum justo super divitias peccatorum multas , quoniam quidem, ut Sapiens loquitur et insipiens experitur, qui diligit pecuniam, non saturabitur pecunia : qui autem esuriunt et sitiunt justitiam, ipsi saturabuntur . Justitia siquidem ratione utentis spiritus cibus est vitalis et naturalis: pe
Abbreviated transcription (Latin):
rum desiderabilium nequeunt ꝑ¬
cingere finem.Et utinam attin¬
gere unu̾isa animo.⁊ ñ exꝑimento
uellent. Hoc enim facile possent.¬
& non incassum. Nam & animus
sensu quidem carnali tanto uelo¬
cior quanto & ꝑspicatior. ad hoc
datus ẽ. ut illum ad omĩa p̃ueni¬
at: nilqz audeat contingere sen¬
sus qͦd animus precuriens ante
utile non ꝓbauerit. Hinc enĩ ar¬
bitror dictum. omĩa ꝓbate. qͦd bo¬
num ẽ denete: ut uidelicet ille hu¬
ic ꝓuideat. nec is sunm uotum
nͥ ad illius iudiciũ consequatuꝵ.
Aloquin ñ ascendes in montem
dñi. nec stabis in loco sco eius. ꝓ
eo qͦd inuano acceꝑis animã tuã.
hoc ẽ animã rationalem. dum
instar pecoris sensum sequeris:
ratione quidem ociosa. & ñ resistñ¬
te in aliquo. Quorum itaq ratio
ñ preuenit gress: cuaxtnt s ext᷑
uiam: ac ꝑinde apłi sprẽdo consilio
non sic currunt ut apprehendant.
quẽ apprehendere nͥ post omnia

Expanded text:
rum desiderabilium nequeunt prum desiderabilium nequeunt pertingere finem. Et utinam attingere universa animo, et non experimento vellent! Hoc enim facile possent, et non incassum. Nam et animus sensu quidem carnali tanto velocior, quanto et perspicacior, ad hoc datus est, ut illum ad omnia praeveniat; nihilque audeat contingere sensus, quod animus praecurrens ante utile non probaverit. Hinc enim arbitror dictum, Omnia probate, quod bonum est tenete ; ut videlicet ille huic provideat, nec is suum votum, nisi ad illius judicium consequatur. Alioquin non ascendes in montem Domini, nec stabis in loco sancto ejus, pro eo quod in vano acceperis animam tuam , hoc est animam rationalem: dum instar pecoris sensum sequeris, ratione quidem otiosa, et non resistente in aliquo. Quorum itaque ratio non praevenit gressus, currunt, sed extra viam: ac proinde Apostoli spreto consilio, non sic currunt ut apprehendant quem 593 apprehendere nisi post omnia
Abbreviated transcription (Latin):
des effici possent: ut omnia scilicet
pret̾ omnium pͥncipium unꝰ aliqͥs
optineret. Ea namq suȩ cupidita¬
tis lege. qua in reb ceteris ñ habita
pre habitis esurre. & ꝓ ñ habitis
habita fastidire solebat: mox om¬
nib quȩ in cȩlo & quȩ in terra st̃
optentis & contemptis tandẽ ad
ipsum ꝓculdubio curreret. qui so¬
lus deeẽt omĩum ds̃. Porro ibi qͥe¬
sceret: quia sicut citra nulla reuo¬
cat quies. sic nulla ultra iam inqͥe¬
dudo sollicitat. Diceret ꝓ certo. M
autem adherere dõ bonum ẽ.Di¬
ceret. Quid enim mͥ ẽ in cęlo. ⁊ ade
quid uolui suꝑ terram:.  item.¬
dictum ẽ. ad id qͦd optimum est.
quiius cupidus ꝑueniret: siquidẽ
ante qͦd citra cupit assequi posset.
Uerum qm̃ id omnino impossibile
prestruit. & uita breuior. & urtus
infirmior. & consors numerosior
longo ꝓfecto itinere.⁊ casso labore
desudant: qui dum queqz deside¬
rant attingere uolunt. ad cuncto¬

Expanded text:
tes effici possent, ut omnia scilicet, tes effici possent, ut omnia scilicet, praeter omnium principium, unus aliquis obtineret. Ea namque suae cupiditatis lege, qua in rebus caeteris non habita prae habitis esurire, et pro non habitis habita fastidire solebat; mox omnibus quae in coelo, et quae in terra sunt obtentis et contemptis, tandem ad ipsum procul dubio curreret, qui solus deesset omnium Deus. Porro ibi quiesceret: quia sicut citra nulla revocat quies: sic nulla ultra jam inquietudo sollicitat. Diceret pro certo: Mihi autem adhaerere Deo bonum est. Diceret, Quid enim mihi est in coelo, et a te quid volui sudictum est ad id quod optimum est, quivis cupidus perveniret, si quidem ante, quod citra cupit, assequi posset. 20. Verum quoniam id omnino impossibile praestruit et vita brevior, et virtus infirmior, et consors numerosior; longo profecto itinere et casso labore desudant, qui dum quaecunque desiderant, attingere volunt, ad cuncto
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ñ sit quando cũ dolore a¬
mittat: certus autem qͦd qͣndoq
amittat. Sic directo tramite uo
timum: festinat ad id unde pos¬
sit impleri. Immo uͦ his anfractibꝰ
ludit secum uanitas: mentitur in¬
iquitas sibi.Si ita iuis adimplere
qͦd uis. hoc ẽsi illud app̃hendẽ uis qͦ
app̃henso nil iã ampliꝰ uelis: qͥd
tẽptare opꝰ ẽ et cetera: Curris ꝑ deuia
& longe ante moreris qͣm hoc cir¬
ciuitu ꝑuenias ad optatum. Hoc
gͦ incircuitu impii ambulant:
naturaliter appetentes unde fi¬
niant appeditũ. & insipienter re¬
spuentes unde ꝓpinquent fini:
fim dico. ñ consumptioni. s con¬
summatiomi. Quam obrem non
beato fine consummari. s con¬
sumi uacuo labore accelerant:
qui rerum magis specie quam
auctore delectati. prius uniu̾sa
ꝑcunrere. & de singulis cupuis
expiri: qͣm ad ipsum curent u¬
niu̾sitatis dnm̃ ꝑuenire. Et quidẽ
ꝑuenirent. si quandoq uoti cõpo¬

Expanded text:
quidem non sit quando cum dolore aquidem non sit quando cum dolore amittat, certus autem quod quandoque amittat. Sic directo tramite voltinum, festinat ad id unde possit impleri. Imo vero his anfractibus ludit secum vanitas, mentitur iniquitas sibi. Si ita vis adimplere quod vis, hoc est, si illud apprehendere vis, quo apprehenso nil jam amplius velis, quid tentare opus est et caetera? Curris per devia, et longe ante morieris, quam hoc circuitu pervenias ad optatum. 19. Hoc ergo in circuitu impii ambulant, naturaliter appetentes unde finiant appetitum, et insipienter respuentes unde propinquent fini: fini dico, non consumptioni, sed consummationi. Quamobrem non beato fine consummari, sed consumi vacuo labore accelerant, qui rerum magis specie, quam auctore delectati, prius universa percurrere, et de singulis cupiunt experiri, quam ad ipsum curent universitatis Dominum pervenire. Et quidem pervenirent, si quandoque voti compo
Abbreviated transcription (Latin):
bus conan ad altiora uidemꝰ: Est
horum omnium idcirco non ẽ fi¬
nis: quia nil in eis summum sin¬
głariter reꝑitur uł optimum. E
quid mirum si inferiorib & det̾io¬
rib contentũ non sit. qͦd cirra sũ¬
mum uł optimum quiescere non
potest: S hoc stultum ⁊ extreme
dementiȩ ẽ: ea semꝑ appetere q̃
nunqͣm ñ dico satient. s nec tem¬
perent appetitum: dum quicqͥd
talium habueris. nichilominus
non habita concupiscas: & adque¬
q defuerint semꝑ inquietꝰ anhe¬
les. Ita enim fit. ut ꝑ uaria & falla¬
cia mundi oblectamenta. uagabũ¬
dus animus mnani labore discur¬
rens. fatigetur non satietur: dum
quicquid famelicus inglutierit.
parum reputet ad id qͦd superest
deuorandum: semꝑq ñ minus
anxiȩ cupiat quȩ desunt quã quȩ
assunt lete possideat. Quis enim
optineat uniu̾sa: Quamqͣm & mo¬
dicum id qͦd quisq cũ labore opti¬
nuent cum timore possederit. certꝰ

Expanded text:
bus conari ad altiora videmus? Et bus conari ad altiora videmus? Et horum omnium idcirco non est finis, quia nil in eis summum singulariter reperitur vel optimum. Et quid mirum si inferioribus et deterioribus contentus non sit, qui citra summum vel optimum quiescere non potest? Sed hoc stultum et extremae dementiae est, ea semper appetere, quae nunquam, non dico satient, sed nec temperent appetitum: dum quidquid talium habueris, nihilominus non habita concupiscas, et ad quaeque defuerint, semper inquietus anheles. Ita enim fit ut per varia et fallacia mundi oblectamenta vagabundus animus inani labore discurrens fatigetur, non satietur: dum quidquid famelicus inglutierit, parum reputet ad id quod superest devorandum, semperque non minus anxie cupiat quae desunt, quam quae adsunt laete possideat. Quis enim obtineat universa? Quanquam et modicum id quod quisque cum labore obtinuerit, cum timore possederit, certus
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ amans anma. aliud preter
dm̃ sui amoris p̃miũ ñ reqͥrit:
Aut si aliud requirit: illud ꝓcerto
dm̃ ñ diligit. Inẽ omni utenti ra-¬
tione naturaliter ꝓ sua semꝑ esti¬
matione atq intentione appetẽ
potiora: & nulla re ẽẽ contentum.
cui qͦd deest iudicet p̃ferendum.
Nam & qui uerbi grã uxorem ht̃
speciosam. petulanti ocło uł aĩo
respicit pulchriorem: & qui ueste
preciosa indutus ẽ preciosiorem
affectat: & possidens multas diui¬
cias inuidet ditior. Ulideas iã mł¬
tis p̃diis & possessionib amplia¬
dos. adhuc tamen indies agrum
agro copulare: atq infinita cupi¬
ditate dilatare tͥminos suos. Uideas
& qui regalib domib amplisq
habitant palaciis. nichilominus
cotidie comungere domũ ad do¬
mum: & inquieta curiositate edifi¬
care. diruere. mutare quadrata ro¬
tundis. Quid homines sublima¬
tos honorib: an non insaciabiliam¬
bitione. magis ac magis totis uiri¬

Expanded text:
Deum amans anima, aliud praeter Deum amans anima, aliud praeter Deum sui amoris praemium non requirit? Aut si aliud requirit, illud pro certo, non Deum diligit. 18. Inest omni utenti ratione naturaliter pro sua semper aestimatione atque intentione appetere potiora, et nulla re esse contentum, cui quod deest, judicet praeferendum. Nam et qui, verbi gratia, uxorem habet speciosam, petulanti oculo vel animo respicit pulchriorem: et qui veste pretiosa indutus est, pretiosiorem affectat, et possidens multas divitias, invidet ditiori. Videas jam multis praediis et possessionibus ampliatos, adhuc tamen in dies agrum agro copulare, atque infinita cupiditate dilatare terminos suos. Videas et qui in regalibus domibus, amplisque habitant palatiis, nihilominus quotidie conjungere domum ad domum, et inquieta 592 curiositate aedificare, diruere, mutare quadrata rotundis. Quid homines sublimatos honoribus? annon insatiabili ambitione magis ac magis totis viri
Abbreviated transcription (Latin):
cto. nec acquirit. Sponte afficit:
&spontaneum fac̃ Uerus amor. se¬
ipso contentus ẽ. Habet premium:
s id qͦd amatur. Nam quicqͥd ꝓpt̃
aliud amare uidearis: id plane a¬
mas quo amoris finis ꝑdendit:
ñ ꝑ qͦd tendit. Paulus non euuangłi¬
zat ut comedat. s comedit ut e¬
uuangłiret: eo qͦd amet ñ cibum.
s euuangłium. Uerus amor pre¬
mium non requirit: s meretur.
Premiũ sane necdum amanti ꝓ¬
ponitur: amanti debetur: ꝑseue¬
ranti redditur. Oeniq in reb in¬
feriorib suadendis: inuitos ꝓmissis
ue premiis inuitamꝰ ñ spontaneos.
Quis enim munerandum hominẽ
putet ut faciat qͦd & sponte cup̃:
Nemo uerbi causa conducit aut
esunentem ut comedat. aut siti¬
entem ut bibat: aut certe matrẽ
ut paruulum lactet filiũ uteri
sui. An uͦ quis putet prece uł p̃cio
quempiam commonendum. suã
ipsius uł sepire uineam. uł arbo¬
rem circumfodere: uł structuram
ꝓpriȩ domꝰ erigere: Quantomag̃

Expanded text:
cto, nec acquirit. Sponte afficit, cto, nec acquirit. Sponte afficit, et spontaneum facit. Verus amor seipso contentus est. Habet praemium, sed id quod amatur. Nam quidquid propter aliud amare videaris, id plane amas, quo amoris finis pertendit, non per quod tendit. Paulus non evangelizat ut comedat, sed comedit ut evangelizet: eo quod amet, non cibum, sed Evangelium . Verus amor praemium non requirit, sed meretur. Praemium sane necdum amanti proponitur, amanti debetur, perseveranti redditur. Denique in rebus inferioribus suadendis, invitos promissis vel praemiis invitamus, et non spontaneos. Quis enim munerandum hominem putet, ut faciat quod et sponte cupit? Nemo, verbi causa, conducit aut esurientem ut comedat, aut sitientem ut bibat, aut certe matrem ut parvulum allactet filium uteri sui. An vero quis putet prece vel pretio quempiam commonendum suam ipsius vel sepire vineam, vel arborem circumfodere, vel structuram propriae domus erigere? Quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
tui. s tamen in libro tuo om̃s scri¬
bentur qui qͦd possunt faciunt:⁊
si qͦd debent non possunt. Satis
qͣntum reor apparet: & quo nã mͦ
d̃s diligendus sit̃. & qͦ merito suo.
Quo inquam merito suo. Nã qͣn¬
to cui sane appareat: quis dicat
diligendus sit uideamꝰ. Ss qͣntũ ẽ.
& in hoc uidere nr̃m ad id qͦd est:
Nec tamen qͦd uidetur tacendum
ẽ: & si non omnino uidetur ut ẽ.
Suꝑuis cum ꝓpositum eẽt quare ⁊
quomͦ diligendus sit ds̃: duppli¬
cem dixi parere intellectum id qͦd
queritur quare: ut aut qͦ suo me¬
rito. aut quo nr̃o commodo diligñ¬
dussit. utrumlibet queri posse ꝑ¬
inde uideatur. Dicto ꝓinde de me¬
rito dĩ. non ꝓut dignum ei. s ꝓut
qͦd item dabitur dicam. ¶Non e¬
nim sine p̃mio diligit᷑ ds̃: ⁊ si absq
premii intuitu diligendus sit Ua¬
cua namq uera caritas ẽẽ ñ potest:
nec tamen mercennaria ẽ. Qͥ ppe
ñ querit que sua sunt. Affec̾tus est
non contractus: nec acquiritur pa¬

Expanded text:
tui: sed tamen in libro tuo omnes scribentur , qui quod possunt faciunt, etsi quod debent non possunt. Satis, quantum reor, apparet, et quonam modo Deus diligendus sit, et quo merito suo. Quo, inquam, merito suo: nam quanto, cui sane appareat? quis dicat? diligendus sit, videamus. Sed quantum est et in hoc videre nostrum ad id quod est? Nec tamen quod videtur tacendum est, etsi non omnino videtur ut est. Superius, cum propositum esset, quare, et quomodo diligendus sit Deus, duplicem dixi parere intellectum id quod quaeritur, Quare: ut, aut quo suo merito, aut quo nostro commodo diligendus sit, utrumlibet quaeri posse perinde videatur. Dicto proinde de merito Dei, non prout dignum ei, sed proe praemio, quod item dabitur, dicam. Non enim sine praemio diligitur Deus, etsi absque praemii intuitu diligendus sit. Vacua namque vera charitas esse non potest, nec tamen mercenaria est; quippe non quaerit quae sua sunt . Affectus est, non contractus: nec acquiritur pa
Abbreviated transcription (Latin):
quentes dicamꝰ merito. Iam ñ ꝓpter
tuã necessitatem dm̃ diligimus:
ipsi enim gustauimꝰ. et scimꝰ qm̃
dam loquela necessitas: & benefi¬
de diligendo ꝓximo implere man¬
datum. non erit difficile. Emat qͥp¬
pe ueracit̃ dm: ac per hoc quȩ dĩ
sunt. Amat castȩ & casto non
grauatur obedire mandato: casti¬
ficans magis cor suum ut scrip¬
tum ẽ in obedientia caritatis. Am¬
at iustȩ: & mandatum iustum li¬
benter amplectitur. Amor istȩ me¬
rito gratus: quia gratuitus. Cast̃
ẽ: quia non impenditur uerboneq
lingua. s oꝑe ⁊ ueritate Iustus est:
qm̃ qualis suscipitur: talis & red¬
ditur. Qui enim sic amat. haut se¬
cus ꝓfecto qͣm amatus ẽ amat q̃¬
le nr̃a uł potius nos. & non sua q̃si¬
uit. Sic amat qui dicit: confite
sic amat de quo dicitur: confite¬
bitur tͥ cum benefeceris ei. Iste ẽ
tercius amoris gradus: quo iam

Expanded text:
quentes, dicamus merito: Jam non propter quentes, dicamus merito: Jam non propter tuam necessitatem Deum diligimus; ipsi enim gustavimus et scimus quodam loquela necessitas, et benefide diligendo proximo implere mandatum, non erit difficile. Amat quippe veraciter Deum, ac per hoc quae Dei sunt. Amat caste, et casto non gravatur obedire mandato, castificans magis cor suum, ut scriptum est, in obedientia charitatis . Amat juste, et mandatum justum libenter amplectitur. Amor iste merito gratus, quia gratuitus. Castus est, quia non impenditur verbo, neque lingua, sed opere et veritate. Justus est, quoniam qualis suscipitur, talis et redditur. Qui enim sic amat, haud secus profecto, quam amatus est, amat; qule nostra, vel potius nos, et non sua quaesivit. Sic amat qui dicit: Confitemsic amat de quo dicitur: Confitebitur tibi cum benefeceris ei . Iste est tertius amoris gradus, quo jam
Abbreviated transcription (Latin):
quid exte. quid ex dei adiuiorio poᷤ
te tͥ seruat illesum. At si frequens
ingruerit tribulatio obquam & fre¬
quens addm conusio fiat. & adõ
ȩque frequens liberatio consequat᷑.
nonne & si fuent ferreum pec̾tus ł
cor lapideum totiens liberati. emol¬
lui necesse ẽ ad gr̃am liberantis:
quatinus dm homo diligat ñ ꝓpt̃
se tantum. s & ꝓpter se ipsum:iii.
Ix occasione quippe frequen gͣdꝰ. amͥ.¬
tium necessitatum. crebris necesse
ẽ interpellationib dm ab homine
frequentari: frequentando gustari:
gustando ꝓbari quã suaius ẽ dñs.
Ita fit ut ad diligendum pure dm̃
plus iam ipsius alliciat gustata sua
uitas. qͣm urgeat nr̃a necessitas: ita
ut exemplo samaritanoꝵ dicenti¬
um mulieri quȩ adẽẽ dñm nun¬
tauerat. iam non ꝓpt̃ duã loque¬
lam credimus. ipsi enim audiui¬
mus & scimus quia ipse est uere
saluator mundi. ita inquã & nos
illoꝵ exemplo carnem nrãm allo¬

Expanded text:
quid ex te, quid ex Dei adjutorio possquid ex te, quid ex Dei adjutorio posste tibi servat illaesum. At si frequens ingruerit tribulatio, ob quam et frequens ad Deum conversio fiat, et a Deo aeque frequens liberatio consequatur; nonne, etsi 595 fuerit ferreum pectus, vel cor lapideum toties liberati, emolliri necesse est ad gratiam liberantis, quatenus Deum homo diligat, non propter se tantum, sed et propter ipsum? Ex occasione quippe frequentium necessitatum crebris necesse est interpellationibus Deum ab homine frequentari, frequentando gustari, gustando probari quam suavis est Dominus. Ita fit ut ad diligendum pure Deum plus jam ipsius gustata alliciat suavitas, quam urgeat nostra necessitas; ita ut exemplo Samaritanorum, dicentium mulieri quae adesse Dominum nuntiaverat, Jam non propter tuam loquelam credimus; ipsi enim audivimus, et scimus quia ipse est vere Salvator mundi ; ita, inquam, et nos illorum exemplo carnem nostram allo
Abbreviated transcription (Latin):
ximus. Facit gͦ etiam se diligi ds̃:
qui cetera bona facit: facit autẽ sic.
Qui naturam condidit: ipse & ꝓteg̃.
Nam & ita condita fuit ut habeat iu¬
giter necessarium ꝓtectorem. quem
habuit & conditorem: ut que nͥ ꝑ
ipsum ñ ualuit eẽ: nec sine ipso ua¬
leat omnino subsistere. Qͦd ne sane
de se creadura ignoret. ac ꝑinde sibi
qͦd absit suꝑbȩ arroget beneficia
creatoris: uult hominem idem con¬
ditor alto quidẽ salubriq consilio
tribulationib exerceri: ut cũ defe¬
cent homo & subuenerit ds̃. dum
homo liberatur a dõ.ds̃ ab homi¬
ne ut dignum ẽ honoretur. Hoc
enim dic̃. Inuoca me indie tribu¬
lationis eruam te & honorificabis
me. Fit itaq hoc tali mͦ. ut homo
animalis & carnalis qui preter se
neminem diligere nouerat etiam
deum uł ꝓpt̃ se amare incipiat:
qͦd in ipso nimirum ut sepe erpt̾
ẽ. omnia possit quȩ posse tamen
Est tamen quedã prudentia. scire

Expanded text:
ximus. Facit ergo etiam se diligi Deus, ximus. Facit ergo etiam se diligi Deus, qui et caetera bona facit. Facit autem sic. Qui naturam condidit, ipse et protegit. Nam et ita condita fuit, ut habeat jugiter necessarium protectorem, quem habuit et conditorem: ut quae nisi per ipsum non valuit esse, nec sine ipso valeat omnino subsistere. Quod ne sane de se creatura ignoret, ac proinde sibi quod absit superbe arroget beneficia creatoris, vult hominem idem conditor alto quidem salubrique consilio tribulationibus exerceri: ut cum defecerit homo, et subvenerit Deus, dum homo liberatur a Deo, Deus ab homine, ut dignum est, honoretur. Hoc enim dicit: Invoca me in die tribulationis, eruam te, et honorificabis me . Fit itaque hoc tali modo, ut homo animalis et carnalis, qui praeter se neminem diligere noverat, etiam Deum vel propter se amare incipiat, quod in ipso nimirum, ut saepe expertus est, omnia possit, quae posse tamen Est tamen quaedam prudentia scire
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd facies: Qͥd enim. nͥ ut cũ om̃i
fiducia postules ab eo qui dat om¬
nib affluenter & non impꝑat. qui
aꝑit manũ suam & implet om̃e
animal benedictione: Dubtum
siquidem non ẽ. qͦd assit libenter
in necessariis:qui plerisq & in su¬
pollicetur necessaria: suꝑflua re¬
stringenti. & ꝓximum diligenti.
Hoc quippe ẽ querere regnũ dei.
& aduersus peccati implorare ty¬
rannidem: pudiciciȩ potuis ac so¬
bretatis subire iugum. qͣm regna¬
re peccatum in tuo mortali corꝑe
patiaris. Porro autem & hoc iusti¬
ciȩ ẽ: cum quo tibi ẽ natura com¬
munis. naturȩ quoq cum eo mu¬
nus non habere diuisum. Ut tam̃
ꝑfecta iusticia sit. diligere proxi¬
mum: deum in causa haberi necesse
ẽ. Alioquin ꝓximum pure dilig̾e.
quomͦ potest: qui in dõ ñ diligit:
Porro in do̾ diligere non potest.qui
dm non diligit. Opordet gͦ dm̃ dili¬
gi prius: ut in dõ diligi possit & ꝓ¬

Expanded text:
quid facies? Quid enim, nisi ut cum omni quid facies? Quid enim, nisi ut cum omni fiducia postules ab eo qui dat omnibus affluenter, et non improperat ; qui aperit manum suam, et implet omne animal benedictione? Dubium siquidem non est, quod adsit libenter in necessariis, qui plerisque et in supollicetur necessaria, superflua restringenti, et proximum diligenti. Hoc quippe est primum quaerere regnum Dei, et adversus peccati implorare tyrannidem, pudicitiae potius ac sobrietatis subire jugum, quam regnare peccatum in tuo mortali corpore patiaris. Porro autem et hoc justitiae est, cum quo tibi est natura communis, naturae quoque cum eo munus non habere divisum. 25. Ut tamen perfecta justitia sit diligere proximum, Deum in causa haberi necesse est. Alioquin proximum pure diligere quomodo potest, qui in Deo non diligit? Porro in Deo diligere non potest, qui Deum non diligit. Oportet ergo Deum diligi prius, ut in Deo diligi possit et pro
Abbreviated transcription (Latin):
deseriure: castiget ipse suas si non
uult ẽẽ transgressor. Quantũ uult
sibi indulgeat: dum equȩ & ꝓrimo
tantumdem meminerit exhibendũ.
Frenum tͥ temꝑantiȩ imponitur o.
homo. ex lege uitȩ & discipline. ne
post concupiscentias tuas cas & ꝑ
eas: ne de bonisnat᷑e hosti seruias
animȩ. hoc ẽ libidim. Quã iustuis
atq honestius communeas illa con
si exsapientis consilio a uoluptatib
tuis auerteris. & iurta doctrinam
apłi uictu uestituq contentus. pau¬
lisꝑ suspendere non grauaris amo¬
rem tuũ acarnalib desideriis quȩ
militant aduersus ammã: sane qͦd
subtrahis hosti animȩ tuȩ. consort
naturȩ. puto non grauab̾is imꝑtri.
Tunc amor tuus ⁊ demꝑans erit &e
iustus: si qͦd ꝓpriis subtrahit᷑ uo¬
luptatib frĩs necessitatib ñ negeo᷑
Sic amor carnalis efficitur & socia¬
lis: eum in commune ꝓtrahitur.
Si autem dũ commnunicas ꝓrimo.
forte tibi defuerint & necessaria.

Expanded text:
deservire; castiget ipse suas, si non deservire; castiget ipse suas, si non vult esse transgressor. Quantum vult, sibi indulgeat; dum aeque et proximo tantumdem meminerit exhibendum. Frenum tibi temperantiae imponitur, o homo, ex lege vitae et disciplinae, ne post concupiscentias tuas eas, et pereas, ne de bonis naturae hosti servias animae, hoc est libidini. Quam justius atque honestius communicas illa conssi ex Sapientis consilio a voluptatibus tuis averteris , et juxta doctrinam Apostoli victu vestituque contentus , paulisper suspendere non gravaris amorem tuum a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam ; sane quod subtrahis hosti animae tuae, consorti naturae puto non gravaberis impertiri. Tunc amor tuus et temperans erit, et justus, si quod propriis subtrahitur voluptatibus, fratris necessitatibus non negetur. Sic amor carnalis efficitur et socialis, cum in commune protrahitur. 24. Si autem dum communicas proximo, forte tibi defuerint etiam necessaria,
Abbreviated transcription (Latin):
turale ẽ. iustum quidẽ foret pͥmo
omnium actori deseriure naturȩ:
unde ⁊ dic̾tum ẽ pͥmum & maxi¬
mum mandatum: diliges dñm
dm̃ tuũ & cetera. S qm̃ natura
fragilior adq infirmior ẽ. ipsi pͥ¬
mum. inꝑante necessitate com¬
pellitur inserurre.
Met ẽ amor carnalis: quo ante
ommnia homo diligit se ipsum ꝓpt̃¬
nͥ se ipsum: sicut scriptum ẽ. priꝰ
qͦd animale: dein qd̃ spuale. Nec
precepto indicitur: s nature inse¬
ntur. Quis nempe carnem suam
odio habuit: At uͦ si cepit amor
idem ut assolet ẽẽ ꝓcliuior. siue ꝓfu¬
sior: & necessitatis alueo minime con¬
tentus. campos etiam uoluptatis
exundans latius. uisus fuerit oceu¬
pare. statim suꝑfluitas obuiante
mandato cohibetur cum dicitur.
diliges ꝓximum tuũ sic̃ de ipsum.
ustissimȩ quidẽ. ut consors naturȩ
Non sit exsors & gĩȩ: ulius p̃sertim
gr̃e quȩ naturȩ insita ẽ. Qͦd si gra¬
uatur homo fraternis ñ dico neces¬
sitatib subuenire. s & uoluptatib

Expanded text:
est, justum quidem foret primo omnium auctori deservire naturae. Unde et dictum est primum et maximum mandatum: Diliges Dominum Deum tuum , etc. Sed quoniam natura fragilior atque infirmior est, ipsi primum imperante necessitate compellitur inservire. Et est amor carnalis, quo ante omnia homo diligit se ipsum er se ipsum, sicut scriptum est: Prius quod animale, deinde quod spirituale . Nec praecepto indicitur, sed naturae inseritur: quis nempe carnem suam odio habuit? At vero si coeperit amor idem, ut assolet, proclivior esse, sive profusior, et necessitatis alveo minime contentus, campos etiam voluptatis 594 exundans latius visus fuerit occupare; statim superfluitas obviante mandato cohibetur, cum dicitur: Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Justissime quidem, ut consors naturae non sit exsors et gratiae, illius praesertim gratiae, quae naturae insita est. Quod si gravatur homo fraternis, non dico necessitatibus subvenire, sed voluptatibus