comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ deloco adlocum migrans: s. cohi¬
beus ꝓpriam uirtutẽ exhumanita¬
te ut daret spacium passioni. Inlo¬
co autẽ digno sibi. insinu patris
iudelicet manens: ad quẽ nullus ac
inpatre ẽ. et sp̃s sc̃s. sic̃ euuangłicis
didicimꝰ litteris. Ergo abire: eohi¬
beri intellige. Sic enĩ ds̃ abire. qͥ
ubiq p̃sens ẽ. cum suam cohibet
oꝑationẽ: dicitur. Portat etiã ini¬
quitates nrãs: quia ignis ꝓprium
ẽ. fenum consumere. ⁊ diuinitatis.
peccatum ꝑimere: Unde et ignis con¬
lunens. dicit᷑ ds̃. Et offeret aaron
uitulũ ꝓpeccato: rogans ꝓse et ꝓdomo
sua. immolabit eum Assumptoq tu¬
ribulo. qͦd deprunis altaris impleue¬
rit ethauriens manu compositum
thẏmiama incensũ ultra uelum in¬
trabit insca᷑ ut poͣtis suꝑ ignem a ro¬
matib. nebula eoꝵ & uapor. oꝑiat

Expanded text:
n de loco ad locum migrans, sed cohibens propriam virtutem ex humanitate, ut daret spatium passioni; in loco autem digno sibi, in sinu Patris videlicet manens, ad quae nullus accin Patre est et Spiritus sanctus, sicut Evangelicis didicimus litteris. Ergo abire, cohiberi intellige; sic enim Deus abire, qui ubique praesens est, cum suam cohibet operationem dicitur. Portat etiam iniquitates nostras, quia ignis proprium est fenum consumere, et divinitatis peccatum perimere: unde et ignis consumens Deus dicitur. Et offeret Aaron vitulum pro peccato, rogans pro se et pro domo sua, immolabit eum, assumptoque thuribulo quod de prunis altaris impleverit, et hauriens manu compositum thymiama in incensum, ultra velum, intrabit in sancta, ut positis super ignem aromatibus, nebula eorum et vapor
Abbreviated transcription (Latin):
conturbent. Desertam enim amalo
dic̃ et solitariã siue inuiam. quȩ
ab intelligibilib hostib ambulari
non potest: inqua ds̃ habitat.& ap¬
piret. Quod manifestat dauid. dicẽs.
s ds m̃s. adte deluce uigilo. sitiuit
inte anima mea: qͣm multiplicit cͥ
caro mea. Indesertolin inuio & inin¬
aquoso. sic in sc̃o apparui tibi: ut
uiderẽ uirtutẽ tuã & głam tuã.
Cigo desertum & inuium scm est:¬

Expanded text:
solitudine; desertam enim a malo dicit, et solitariam sive inviam, quae ab intelligibilibus hostibus ambulari non potest, in qua Deus habitat et apparet. Quod manifestat David dicens: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo. Sitivit in te anima mea, quam multipliciter et caro mea; in deserto, et in invio et in inaquoso, sic in sancto apparui tibi, ut viderem virtutem tuam et gloriam tuam. Ergo desertum et invium sanctum est
Abbreviated transcription (Latin):
offeret aaron caprũ. in qͦ uenerit ei
sors dño: et offeret eum ꝓ peccato. In¬
telligibiliᷤ enĩ aaron is qͥ sacerdotio
nr̃o pre ẽ. De quo paulus dic̃. Sicut
offeret patri. & in ipsa offeret ꝓpec¬
cato: de quo paulus hebreis scͥpsit
ic unã ꝓpeccato offerens hostiam:
inꝑpetuum sedet indextera dĩ. Ca¬
prum uero suꝑ quẽ uenerit emissi¬
onis sors. statuet uͥuũ ante dñmal
fundat p̃ces suꝑ eo. Quia enĩ sortẽ
emissarii. dirimus figurate refem
adxp̃i diuinitatẽ: statuet hanc u¬
uam. inpassibilẽ custodiens: ut pcã
deprecetur. Nemo enĩ potest diil¬
tere peccata. nͥ solus ds̃. Dimitet
autẽ eum insolitudinẽ: et sic̃ auil¬

Expanded text:
Offeret Aaron caprum in quo venerit ei sors Domino, et offeret eum pro peccato. Intelligibilis enim Aaron is, qui sacerdotio nostro praeest, de quo Paulus dicit: Sicut offeret Patri, et in ipsa offeret pro peccato, de quo Paulus Hebraeis scripsit: Hic unam pro peccato offerens hostiam in perpetuum sedet ad dexteram Dei . Caprum vero super quem venerit emissionis sors, statuet vivum ante Dominum, ut fundat preces super eo; quia enim sortem emissarii diximus, figurate referri ad Christi divinitatem, statuet hanc vivam, impassibilem custodiens, ut per eam deprecetur: Nemo enim potest dimittere peccata, nisi solus Deus . Dimittit autem eum in solitudine; deserta
Abbreviated transcription (Latin):
definiet. exorans scm̃. et tab̃ naculũ
destimonii. & altarium: et ꝓsacerdo¬
tib purgabit. Secd̃m quoꝵ editio¬
nem. recte lex p̃cipue memortam
sacerdotum fec̃. Ut inomnib figa
sacrificii unigeniti saluaretur. Ca
enimaxp̃o sacerdotium chorus a¬
postolorum sortitus ẽ quiet pars
erant humani generis. ꝓqͦ dñs se¬
metipsum obtulit: sed tam̃ speci¬
ale quẽadmodum unguentũ. et p̃¬
cipuum sacrificium: dñi appel¬
lauit. Quod demonstrat dus. ad pi¬
trem dicens: ꝓeis Ego scĩfico me¬
metipsum: ut sint et ipsi scĩficat

Expanded text:
definiet exorans sanctum et tabernaculum definiet exorans sanctum et tabernaculum testimonii et altarium, et pro sacerdotibus purgabit. Secundum quorum editionem recte lex praecipue memoriam sacerdotum fecit, ut in omnibus figura sacrificii unigeniti salvaretur, quia enim a Christo sacerdotium chorus apostolorum sortitus est, qui et pars erant humani generis, pro quo Dominus semetipsum obtulit, sed tamen speciale quodammodo unguentum, et praecipuum sacrificium Domini appellavit, quod demonstrat Dominus ad Patrem dicens: Pro eis ego sanctifico meipsum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tio. quia inscĩficatione continua ẽ¬
uersantur: sed quia frequens adceloᷤ
nr̃oꝵ peccatoꝵ ascendit fumus. De
qͦ dirit diuid. Ascendit fumꝰ in
ira eiꝰ. & ignis afacie eius ex ardesc̃.:
ita ut dñs adionam diceret Uade ad
niniuȩ cuutatẽ magnã. et p̃dica in
ea p̃dicationẽ qͣm ego loquor adte.
quia malicia eius ascendit coram
me: & rursus adabrahã desodomis:
descendã et uidebo utrũ clamorẽ qͥ
uenit adme. oꝑe compleuerint: an
non: Recte denr̃is inmundicus scĩ¬
rat exeis circumstantem abhomina¬
Ebilem odorein: gloriationẽ falsam.
qͣm contiri eos disposiumus. ꝓpt̾ea
non simpliciter asꝑget. sedseptiẽ:
ut intelligas quia uenia nr̃oꝵ pec¬
catorum. Hanc enim septenarus
numerus figurat: loca celestia mũ¬
dant᷑ ab hominabili odore. & glori¬
atione qͣm disposuimus. Huiꝰ enĩ
rei causa: pruis inimicicia a nobis
contrai ea que sunt incȩlestib exorta

Expanded text:
tio, quia in sanctificatione continua cotio, quia in sanctificatione continua conversantur, sed quia frequens ad coelos nostrorum peccatorum ascendit fumus, de quo dixit David: Ascendit fumus in ira ejus, et ignis a facie ejus exardescit , ita ut Deus ad Jonam diceret: Vade ad Ninivem civitatem magnam, et praedica in ea praedicationem, quam ego loquor ad te, quia malitia ejus ascendit coram me . Et rursus ad Abraham de Sodomis: Descendam et videbo utrum clamorem qui venit ad me opere compleverint, an non . Recte de nostris immunditiis sanctirat ex eis circumstantem abominabilem odorem et gloriationem falsam, quam contra eos deposuimus. Propterea non simpliciter asperget, sed septies, ut intelligas quia venia nostrorum peccatorum hanc enim septenarius numerus figurat, loca coelestia mundantur abominabili odore et gloriatione quam deposuimus: hujus enim rei causa prius inimicitia a nobis contra ea quae sunt in coelestibus exorta
Abbreviated transcription (Latin):
tes scilicet p̃cipuas ⁊ gn̾ales. sapientiã
fortitudinẽ iusticiã. castitatẽ. Sc̃ifi¬
cauit: Qcornua: cherubin recte sunt.
iguras enĩ eoꝵ celeste hoc animal
inꝑsonisq̃ habet facies hominiᷤ ⁊ leonis⁊
uituli. & aquilȩ. gerit. Sapientie qͥdem.
inꝑsona hominis: fortitudinis autẽ.
inꝑsona leonis. Iusticie. inꝑsona ui¬
tuliͥ castitatis. inꝑsona aquilȩ. De
quib plenius inꝓpħe ezechielis int-¬
pretatione olim exposuimus. Expiet
& scĩficet illud: ab inmundicus fili¬
orum isrł. Xp̃i enim sacrificio. expi¬
antur et cȩlestia: Ita ut paulus diceret.
differentiam legalium sacrificiorum
& unigenui ostendere uolens. Ne¬
cesse ẽ ergo: eremplaria celestiũ his
mundari. Ipsa autẽ celestia. maioribꝰ
hostus quã istis. Sed cuius rei gr̃a ex¬
piationem opus habebant cȩlestia:
legis lator ostendit dicens. Expiet et
scĩficet illud: ab inmundicus filioꝵ
isrł. Quantum quidẽ adceloꝵ uirtu¬
tes. non necesse erat quelibet expia¬

Expanded text:
tes scilicet praecipuas, et generales, sapientiam, fortitudinem, justitiam, castitatem, sanctificavit, quae cornua, cherubin recte sunt; figuras enim eorum coeleste hoc animal personis quae habet hominis et leonis, et vituli et aquilae gerit, sapientiae quidem in persona hominis, fortitudinis autem in persona leonis, justitiae in persona vituli, castitatis in persona aquilae. De quibus plenius in prophetae Ezechielis interpretatione olim exposuimus. Expiet et sanctificet illud ab immunditiis filiorum Israel. Christi enim sacrificio expiantur et coelestia, ita ut Paulus diceret, differentiam legalium sacrificiorum et unigeniti ostendere volens. Necesse est ergo exemplaria coelestium his mundari, ipsa autem coelestia majoribus hostiis quam istis. Sed cujus rei gratia expiatione opus habebant coelestia, legislator ostendit dicens: Expiet et sanctificet illud ab immunditiis filiorum Israel. Quantum quidem ad coelorum virtutes, non necesse erat quaelibet expia
Abbreviated transcription (Latin):
admoysen: dicens. Loquere aaron
et filiis eius: et cunctis filus isrł: &
dices adeos. Iste ẽ sermo quẽ man¬
dauit dñs:dicens homo quilibet
de domo isrł. Si occiderit bouẽ siue
capram. incastris uel extra castra.
& non obtulerit adortium tab̃na¬
culi oblationem dño: sanguinis reus
erit sic ꝑibit de meio ppłi sui. Hͣs san¬
guinẽ fudit. Ideo offerre debent sac̃do¬
ti filii israhel hostias suas qͣs occidt̃ in
agro : ut scĩficentur dño. ante ostiũ
tabernacłi testimonii: et immolẽt
eas hostias pacificas dño. fundetq
sacerdos sanguinem suꝑ altare do¬
mini adostium tab̃nacłi testimo¬
nii:& adolebit adipem inodorem

Expanded text:
e Aaron et filiis ejus, et cunctis filiis Israel, et dices ad eos: Iste est sermo quem mandavit Dominus dicens: Homo quilibet de domo Israel, si occiderit bovem vel capram in castris vel extra castra, et non obtulerit ad ostium tabernaculi oblationem Domino, sanguinis reus erit: Sic peribit de medio populi sui. Ideo offerre debent sacerdoti filii Israel hostias suas quas occidunt in agro, ut sanctificentur Domino ante ostium tabernaculi testimonii, et immolent eas hostias pacificas Domino. Fundetque sacerdos sanguinem super altare Domini ad ostium tabernaculi testimonii, et adolebit adipem in odorem
Abbreviated transcription (Latin):
inntis que ego p̃cipio uobis. Respi
autem & legalis figurȩ ordinem:
qͣm adipsam deducit ueritatem.
cãm lex enim ait. Definiet exorãs
scm̃. & tabernaculum destimonii. &
altare: id ÷ finiet & terminabit de¬
p̃cationem. que acta ẽ ꝑcrucẽ. pro
omni genere hominũ. eteã quȩ in
altari intelligibili fuit: postqͣm as¬
sumptus fuerit incęlo. et sederit in
dectera patris. At quin de sacerdo¬
emundationemł intelligibilem ignẽ:
& plinguas igneas sp̃s. ꝓpter quod:
eis dicebat. uos autem baptirabimi¬
ni sp̃u scõ. non post multos hos dies.

Expanded text:
quae ego praecipio vobis. Respice autem et legalis figurae ordinem, quomodo ad ipsam deducit veritatem. Secundum LXX enim ait: Definiet exorans sanctum et tabernaculum testimonii et altare, id est, finiet et terminabit deprecationem, quae acta est per crucem pro omni genere hominum, et eam quae in altari intelligibilis fuit, postquam assumptus fuerit in coelo, et sederit in dextera Patris de sacerdoemundationem per intelligibilem ignem, et per linguas igneas Spiritus, propter quod eis dicebat: Vos autem baptizabimini Spiritu sancto non post multos hos dies.
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. Crucis enim sacͥficium:⁊
agnum. & sacerdotem. et liberato¬
rem nr̃m ostendit ꝓpt̃ qͦd. ad eius
planiorem demonstrationem. &¬
subtiliorem figure manifestationẽ:
semel inquit inanno faciet᷑ hoc: qͦd
semel factum ẽ unigeniti sacͥficiõ.
ostendere cupiens. inquo dictum ẽ
Xp̃c semel oblatus ẽ. admultoꝵ ex hau¬
rienda peccata. secundo sine pecca¬
to apparebit expectantib se ĩ salu

Expanded text:
tus est. Crucis enim sacrificium et tus est. Crucis enim sacrificium et agnum et sacerdotem et liberatorem nostrum ostendit, propter quod ad ejus planiorem demonstrationem esubtiliorem figurae manifestationem, semel, inquit, in anno faciet hoc, quod semel factum est, unigeniti sacrificium ostendere cupiens, in quo dictum est: Christus semel oblatus ad multorum exhaurienda peccata, secundo sine peccato apparebit e
Abbreviated transcription (Latin):
bos qui unctus fuerit. et cuius expia¬
aimanus. ut sacerdocio fungantur
ꝓpatre suoꝰ Siue ut lxx. dep̃cabitur
inquit sacerdos. quẽcumq unrerit.
& quicumq consumatus fuerit ma¬
nus suas consecrare ad patrẽ suum:
at xp̃m sine aliqua dubietate osten
habebat filii enim & ipsi abraham.
sicut et xp̃c fuit: ostendit lex. ut qͥa
iudeorum sacerdotes non poterant
sic̃ ait paulus accedentes ꝑfectos
facere. Impossibile enĩ erat san¬
guine taurorum ethyrcorum au¬
fere peccata: Recte ipse xp̃c insa¬
cerdotium unctus. et manus ꝑcru¬
cem consummans. expiat nos. De
quo inalio loco recte ler dicit Sa¬
cerdos quẽ unxerint. et consum¬
mauerint manus: sacerdotium
ministrare post patrem suum.
Orimum enim hunc pater unxit:
secundum qͦd ait dauid. Propte¬
rea unrit te ds̃. ds̃ tiuis. Unxit au¬
dem:dicens. Tues sacerdos in eter¬
num: scđm ordinẽ melchi sedech.
& postea abhominib qui ministra¬
uerunt passioni & sacrificio: unc¬

Expanded text:
ui unctus fuerit, et cujus initiatae manus, ut sacerdotio fungatur pro patre suo; sive ut LXX: Deprecabitur, inquit, sacerdos quemcunque unxerit, et quicunque consummatus fuerit, manus suas consecrare ad patrem suum: ut Christum sine aliqua dubietate ostendincipes habebat, filii enim et ipsi Abraham, sicut et Christus fuit, ostendit lex, ut quia Judaeorum sacerdotes non poterant, sicut ait Paulus , accedentes, perfectos facere: impossibile enim erat sanguine taurorum et hircorum auferre peccata; recte ipse Christus in sacerdotium unctus, et manus per crucem consummans expiat nos, de quo in alio loco recte lex dicit: Sacerdos quem unxerint et consummaverint, manus sacerdotium ministrare post patrem suum. Primum enim hunc Pater unxit, secundum quod ait David: Propterea unxit te Deus, Deus tuus : Unxit autem dicens: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Et postea ab hominibus qui ministraverunt passioni et sacrificio unc
Abbreviated transcription (Latin):
faciem meam non auerti.ab incre
dauid dicit incarnationis eiꝰ my¬
iterium significans. ꝑ qͦd nr̃m reg¬
num adeptus ẽ. Dominus regnaũ.
decorem induit. induit dñs fortiti¬
mauit orbẽ. t̾re qͥñ cõmouebitur
parata sedes tua extunc. Xp̃c ergo
intelligibilis aaron. semetipsum et¬
am nc̃ ꝑhedum uiuum immolans
ipse ꝑhominẽ paratum. siue inma¬
tutem. Ipse enĩ cũ sit. et homo para¬
tus ostensus ẽ emittit hyrcum
uiuentem insolitudinẽ. siue int̾rã
inuiam & desertã. uiã suã. & im¬
mortalem & inpassibilẽ diuinitati

Expanded text:
faciem mfaciem mDavid dicit incarnationis ejus mysterium significans, per quod nostrum regnum adeptus est: Dominus regnavit, decorem induit, induit Dominus fortitumavit orbem terrae, qui non commovebitur: parata sedes tua ex tunc . Christus ergo intelligibilis Aaron semetipsum etiam nunc per haedum vivum immolans: ipse per hominem paratum, sive in mariam virtutem; ipse enim cum sit et homo paratus, ostensus est. Et emittit hircum viventem in solitudinem, sive in terram inviam et desertam, viam suam et immorta
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ cum: & liuore eius sanati sumꝰ
Sic aꝑte suꝑ se peccata nr̃a. & iniusti¬
cias. & iniquitates. portauit: E ꝓpt̾ea
scd̃m lxx. ait Imponet eas. suꝑ cap̃
hedi iuui. huius enim figura est.
qͦd et exspinis coronam imponi ca¬
piti suo xp̃c ꝑmisit. quia inspinis
peccata solent accipi: ꝓpt̃ quod etadã
spinas germinare terra precipitur:
siquidẽ et ipse ex inobedientia pec¬
cata germinauit. S et salomon ait
spine nascuntur inmanu temulẽ
N: peccati plenas ẽẽ actiones eius
significans. Sic ergo legis accipiens
uerba: non ignorabis inten¬
tionem eius atq uirtutẽ: sed et in-¬
uenies paratum hominẽ. ꝑcuiꝰ ma¬
num hẏrcus uiuens inheremum
mittitur. Xp̃s enim ipse omnia
sui sacrificii factus ẽ: et sacerdos
& sacrificium. et cultrum. et altars
pse ẽ & preparatus homo̾. paratus
ꝓnobis ad passionem: ita ut ipse ꝑ
ysaiam dicat. Ego autẽ ñ contͣdicã
retrorsum ñ abu:. corpꝰ meum dedi
ꝑcutientib. et genas meas uellentib

Expanded text:
us sanati sumus; sic aperte super se peccata nostra et injustitias et iniquitates portavit. Et propterea secundum LXX ait: Imponet eas super caput haedi vivi. Hujus enim figura est, quod et ex spinis coronam imponi capiti suo Christus permisit, quia in spinis peccata solent accipi. Propter quod et Adam spinas germinare terra praecipitur, si quidem et ipse ex inobedientia peccata germinavit. Sed et Salomon ait: Spinae nascuntur in manu temulenti , peccati plenas esse actiones ejus significans; sic ergo legis accipiens verba, non ignorabis intentionem ejus atque virtutem: sed et invenies paratum hominem per cujus manum hircus vivens in eremum mittitur; Christus enim ipse omnia sui sacrificii factus est et sacerdos et sacrificium, et cultrum et altare; ipse est et praeparatus homo, paratus pro nobis ad passionem, ita ut ipse per Isaiam dicat: Ego autem non contradicam; retrorsum non abii, corpus meum dedi percutientibus, et genas meas vellentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd sequitur. & expiet scũarium ab
inmundicus filiorum isrł. & apreua¬
ricationib eoꝵ. cunctisq peccatis:
uidetur quidẽ detabernaculo dicere. Di¬
cit autẽ nõ de eo qͦd sensui subiacet:
quid enim expiationis seu ꝓpitiatio¬
nis ligna egerent. quid ue pelles. uel
reliqua exquib tabernaculum uida¬
eorum quod sensui subiacebat confec¬
tum erat: Sed generalitatem. siueto¬
tam dicit hominum spẽm. Sc̃a enĩ
fuit abinitio massa nr̃a: ita ut dei
inea habitaret sp̃s, Quod demonstͣ¬
tur exeo quod auferre illũ irascens
minatus ẽ ds̃: qͣndo hi qui ex sethde¬
scendebant. cum essent uisti. & filii
dĩ appellarentur. concupiscentes eas¬
hominum dicebant᷑: unius generis c̃ũ
malis et iniquis effecti sunt: Dixit
enim sic. Uidentes filii dei filias
hominũ. quod essent pulchre: acce¬
ꝑunt sibi urores exomnib qͣs elege¬
runt. Et dirit dñs ds̃: Non ꝑmane¬
bit sp̃s m̃s in homine ineternum: qͥa
caro sunt. Ergo si habitabat sp̃s dei

Expanded text:
ium ab immunditiis filiorum Israel et a praevaricationibus eorum cunctisque peccatis. videtur quidem de tabernaculo dicere; dicit autem non de eo qui sensui subjacet: quid enim expiationis seu propitiationis ligna egerent? quidve pelles, vel reliqua ex quibus tabernaculum Judaeorum quod sensui subjacebat confectum erat? sed generalitatem, sive totam dicit hominum speciem; sancta enim fuit ab initio massa nostra, ita ut Dei in ea habitaret Spiritus: quod demonstratur ex eo quod auferre illud irascens minatus est Deus, quando hi qui ex Seth descendebant, cum essent justi et filii Dei appellarentur, concupiscentes eashominum dicebantur, unius generis cum malis et iniquis effecti sunt; dixit enim sic: Videntes filii Dei filias hominum quod essent pulchrae, acceperunt sibi uxores ex omnibus quas elegerant. Et dixit Dominus Deus: Non permanebit Spiritus meus in homine in aeternum, quia caro sunt . Ergo si habitabat Spiritus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. Et scdm̃ rationẽ ꝓsensibili
& ꝓomni humano genere adexpi¬
ationem inmunditiarum nr̃arum
obtulit. Quarum inmundiciarum:
porcinus cibus. non quippiã aliud
simile. sed nocere ꝓximo. ẽ.et pecca¬
re indm̃. uel mandata dĩ. Iuxta¬
hunc ritum. faciet tab̾nacło testimo¬
nii:quod fixum ẽ inter eos. inmedio
sortium habitationis eoꝵ: nullus ho¬
minum sit intab̾nacło. qͣndo ponti¬
fex ingreditur inscũariũ. ut roget
ꝓse et domo sua: & ꝓuniu̾so cȩtuis¬

Expanded text:
ael. Secundum rationem pro sensibili pro omni humano genere ad expiationem immunditiarum nostrarum obtulit. Quarum immunditiarum? porcinus cibus, non quippiam aliud simile nocet, sed nocere proximo est et peccare in Deum, vel mandata Dei conthunc ritum faciet tabernaculo testimonii, quod fixum est inter eos, in medio sordium habitationis eorum. Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro se et domo sua, et universo coetu Is
Abbreviated transcription (Latin):
tabnacło scd̃m tempus sacrificii
quod nunc dictũ ẽ. excluderetur.
ẜ significat omne genus hominũ
terrena dẽ sapere. et inpeccatis ẽẽ Ac
ꝓpterea intelligibili tab̾naclo destimo¬
nu recte noninueniri. Cum autẽ exi¬
erit adaltare qͦd corã dño ẽ. oret ꝓse:
& sumptum sanguinẽ uituli atq hẏr¬
ci. fundat suꝑ cornua eius ꝑgyrũ. spar¬
gẽsq digito septies: expiet et scificet il¬
lud. ab inmundiciis filioꝵ isrł

Expanded text:
tabernaculo, secundum tempus sacrificii, quod nunc dictum est, excluderetur, sed significat omne hominum genus terrena tunc sapere et in peccatis esse, ac propterea in intelligibili tabernaculo testimonii recte non inveniri. Cum autem exierit ad altare, quod coram Domino est, oret pro se, et sumptum sanguinem vituli atque hirci, fundat super cornua ejus per gyrum, spargetque digito septies: expiet et sanctificet illud ab immunditiis filio
Abbreviated transcription (Latin):
sum adaltare qͦd ẽ corã dño. dicit au¬
tem illd̃ qũ c̃ tymiamatis. qͦd esse
sedem cherubin ostendimꝰ cũ carne
ascendens. et nr̃am ineo captiuitatem
subleuauit:Simul nos suscitans &
sedere faciens indertera incȩlestibus:
& sumptũ sanguinẽ effundit suꝑ
cornua eius ꝑ gyrum: asꝑgensq di

Expanded text:
sum ad altare, quod est coram Domino, dicit autem eum, qui est thymiamatis, quod esse sedem cherubin ostendimus, cum carne ascendens et nostram in eo captivitatem sublevavit simul nos suscitans et sedere faciens in dextera in coelestibus. Et sumptum sanguinem effundat super cornua ejus per gyrum
Abbreviated transcription (Latin):
incarnatus erat. decommuni mas¬
sa hominum factus ẽ: ꝓpterea ru¬
sus hẏrcus appellat᷑. Asperũ enim
hoc animal pilorum indumentum.
gerit. Asperum autẽ. ut pote pet¬
cud refertum. omne uiuentium genꝰ:
qua nichilẽ peccato asperius. Unde
hoc approbare legis lator uolens.sũq
mactauerit inquit hyrcum ꝓpecca¬
cato populi. totum hic intelligens hu¬
manum genus: quod quondam non
populus: nc̃ populus: exquo de nob̾
primicias iħ̾s suscepit. Ergo ut de¬
monstraret deuideis quidẽ pͥncipa¬
liter xp̃m ꝓpter abraham cognati¬
onem esse̾s tam̃ omĩs nr̃e nature
que ipeccato ẽ primicias portare.
ꝓter quod & adam appellatus ẽ.: iui¬
tulum simul & hẏrcum. lex adfigu¬
ram sacrificii eius assumpsit. Cum
autẽ unũ sit sacrificium. siue uitu¬
lus siue hẏrcus nominetur. effectusq
unus inutrumq sit. peccatoꝵ enim
ereo ꝓfligatur absolutio: necessarie
communia sunt ea que inhyrco & u¬
tulo aguntur. Cernis enim quia

Expanded text:
incarnatus erat de communi massa hominum factus est, propterea rursus igitur hircus appellatur: asperum enim hoc animal, pilorum indumentum gerit, asperum autem ut pote peccato refertum omne viventium genus, quia nihil est peccato asperius: unde hoc approbare aperte legislator volens: Cumque mactaverit, inquit, hircum pro peccato populi. Totum hic intelligens humanum genus, quod quondam non populus, nunc populus ex quo de nobis primitias Jesus suscepit. Ergo ut demonstraret de Judaeis quidem principaliter Christum propter Abraham cognationem esse, sed tamen omnis nostrae naturae quae in peccato est primitias portare, propter quod et Adam appellatus est, vitulum simul et hircum lex ad figuram sacrificii ejus assumpsit. Cum autem unum sit sacrificium, sive vitulus sive hircus nominetur, effectusque unus in utrumque sit, peccatorum enim ex eo profligatur absolutio, necessario communia sunt ea quae in hirco aguntur et vitulo; cernis enim quia
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo incarnabatur celestẽ hominẽ.
atq ex nob̃ primicias sumebat: ne¬
mo erat intelligibili tab̾nacło desti¬
monui. nec gentilis. nec circum cisus.
nec leuita. nec sacerdos: Quia om̃s
declinauerunt. simul in utiles fac¬
ti sunt. Nemo cęlestem conũsationem
tunc sequebat᷑ nec dignã celesti ho¬
mini sapientiam:usq dum inscõ
ꝓpriȩ carnis rogaret ꝑcrucẽ: et egreᷤ¬
sus ẽ exea lege cominunis mortis.
emutens sp̃m. et carnẽ quidẽ relin¬
quens insepulchro: qͦd euis euiden¬
ter exitus nominatur:s non ge¬

Expanded text:
ndo incarnabatur coelestem hominem, atque ex nobis primitias sumebat, nemo erat in intelligibili tabernaculo testimonii, nec gentilis, nec circumcisus, nec levita, nec sacerdos: Quia omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Nemo coelestem conversationem tunc sequebatur, nec dignam coelesti homini sapientiam usque dum in sancto propriae carnis rogaret per crucem, et egressus est ex ea lege communis mortis, emittens spiritum, et carnem quidem relinquens sepulcro, quod ejus evidenter exitus nominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
gius uituli. suꝑ ꝓpiciatoriũ adorien¬
tẽ asꝑgitur. Adꝑpiciationẽ enĩ nr̃am.
simusq illuminationẽ: passio saluato¬
ris ꝑacta ẽ. Unde ipsa passio dicitur
ꝓpiciatorium: sic̃ frequent ostendimꝰ
Dicit autẽ & oriens. lit enim deeo racha¬
rias ꝓpħa. Ecce uir oriens nomen
euis: & subter eo orietur.Ait autem
et ⁊acharias sacerdos. pat iohannis:
inquib uisitauit nos. oriens exalto.
lluminare his qͥ intenebris sedet̃:¬
& inumbra mortis. S & contͣ ꝓpi¬
ciatorium: id÷ inconspectu patris.
asꝑget inquit septies: ut tam remis
dedominico sangiune: genus ho¬
minum susciꝑet. Utrumq enĩ sep¬
tenaruis numerus significat: quia
uioelicet sunt septem dona sp̃s: &is
dem numerus etiam peccatoꝵ sig¬
nificat remissionem. Nam petro. x̾
int̾rogante. Si peccauerit in me fr̃
nĩs. quotiens dimittã ei. usq septi¬
es: xp̃s ait. Non dico septies. sedusq
septuagies septies: multiplicans nu¬
merum septenarium. Cumq mac

Expanded text:
orientem aspergitur, ad propitiationem enim nostram simulque illuminationem, passio salutaris peracta est, unde ipsa passio dicitur propitiatorium, sicut frequenter ostendimus; dicitur autem et oriens; ait enim de eo Zacharias propheta: Ecce vir oriens nomen ejus, et subter eo orietur. Ait autem et Zacharias sacerdos pater Joannis: In quibus visitavit nos Oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris sedent et in umbra mortis . Sed et contra propitiatorium, id est in conspectu Patris, asperget, inquit, septies, ut tam remissde Dominico sanguine hominum susciperet, utrumque enim septenarius numerus significat, quia videlicet sunt septem dona Spiritus, et idem numerus etiam peccatorum significat remissionem. Nam Petro Christum interrogante: Si peccaverit in me frater meus, quoties dimittam ei, usque septies? Christus ait: Non dico septies, sed usque septuagies septies, multiplicans numerum septenarium. CAPUT V.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. Iollet qͦ de sanguine uituli ⁊ asꝑget di¬
gito septies contͣ ꝓpiciatoriũ adoriẽtẽ. si ue
ũlxx asꝑgit digito suo suꝑ ꝓpitiatoriũ adoriẽtẽ
añ faciem ꝓpiciatorii asꝑget septies di¬
gito suo. Sacrificium unigeniti. esse
quidẽ eius carnis. ꝑuirtutẽ autẽ rur¬
sus diuinitatis eius: et ꝑbeneplatitũ
patris. ad remissionem peccatoꝵ nr̃oꝵ.
que nunc dicit legis lator. manifestat᷑
Digitus enĩ: significat uirtutem duuni¬
tatis: ynde dauid dirit. Qm̃ uidebo ce¬
los. oꝑa digitoꝵ tuoꝵ: lunã & stellas. qͣs¬

Expanded text:
que de sanguine vituli et asperget digito suo septies, contra propitiatorium ad orientem; sive, ut LXX, asperget digito suo super propitiatorium ad orientem. Ante faciem propitiatorii asperget septies digito suo. Sacrificium unigeniti esse quidem ejus carnis, per virtutem autem rursus divinitatis ejus, et per beneplacitum Patris ad remissionem peccatorum nostrorum te ex his quae nunc dicit legislator, manifestatur; digitus enim significat virtutem divinitatis, unde David dixit: Quoniam videbo coelos opera digitorum tuorum, lunam
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. nebula eoꝵ et uapor oꝑiat ora¬
culũ qͦdẽ suꝑ testimoniũ: & ñ mori¬
atur. Dupplicit̃. hic: qͦd dicit̃ intelli¬
ge. Quia enim aaron ipsiꝰ xp̃i figu¬
ram gerit. ꝓpter sacerdocii dignita¬
tem. figuram euã gerit corꝑis sacer¬
dotum: suꝑimponit quidẽ xp̃c
suꝑ ignẽ aromata. id÷ orationem
suꝑ doctrinam: & oꝑit uapor ne¬
bule eoꝵ. id orationis uirtus. ora¬
culum qͦdẽ suꝑ testimoniũ. idest
carnẽ suã. exqua ꝓpiciatio nob con¬
quisita ẽ peccatorum: quȩ insaluta¬
riẽ uidelicet passione hoc autẽ ẽẽ
testimonium: paulo suꝑiꝰ ostendi
mꝰ & ñ morietur. Corruptionis ui¬
delicet morte: neq enĩ caro eius iu¬
dit corruptionem: euia uapore a¬
romatum. uirtute uitiq orationis
illus operiebat᷑: qua dauid ait xͦ
patrem deprecantem: quia ñ dere¬
linques animã meã in infernum:
nec dabis scm̃ tuum uidere corrup¬
tionem. Ponit autem & unus qͥsq

Expanded text:
tibus, nebula eorum et vapor operiat oratibus, nebula eorum et vapor operiat oraculum quod est super testimonium, et non moriatur. Dupliciter hic quod dicit intellige, quia enim Aaron ipsius Christi figuram gerit propter sacerdotii dignitatem, figuram etiam gerit corporis sacerdotum. Superimponit quidem Christus super ignem aromata, id est orationem super doctrinam; et operit vaporem nebula eorum, id est orationis virtus; oraculum quod est super testimonium, id est carnem suam, ex qua propitiatio nobis conquisita est peccatorum, quae in salutari est videlicet passione; hoc autem esse testimonium, paulo superius ostendimus. Et non morietur, corruptionis videlicet morte. Neque enim caro ejus vidit corruptionem, quia vapore aromatum, virtute utique orationis illius operiebatur quam David ait Christum Patrem deprecantem: Quia non derelinques animam meam in infernum, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem. Ponit autem et unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
ens manu thuniama incensũ. ultͣ
uelum intrabit insca: uel sicut. lxx.
etimplebit manus thimiathe com¬
positionis subtilis: et offeret interius
minteriora uelaminis. Dicit autẽ
orationem: dequa dixit dauid. Di¬
rigat᷑ oratio mea sic̃ incensũ. incon¬
spectu tuo hec gͦ. quando secularia
oramus: crassa quodãmͦ. et ñ subtilis
ẽ Quando autẽ spiritalia petimꝰ.
id÷ scientiã diinam. regnũ celoꝵ.
remissionẽ peccatoꝵ. subtilis que¬
dãẽ ut pote spiritalis et intelligibi¬
lis: qͣm intelligibilis sacerdos ꝓ nob
offeret. Manifestum autẽ ẽ. exeo qͦd
eis et unitatem secũ. lib̾tatẽq iN
mundo. et alia talia deposcebat: qd̃¬
intrauit in sc̃a. Suie scd̃m lex. et of¬
feret ininteriora uelamins: carnis
iudelicet sue: Offeret autẽ cui patͥ uidĩ.
quia hȩc qͥdẽ. manifesta aspeccui
omĩum ꝓferebaf̃. i pse autẽ erat
in uisibilis: ut positis suꝑ ignẽ aroma¬

Expanded text:
iens manu thymiama incensum ultra iens manu thymiama incensum ultra velum intrabit in sancta; vel, sicut LXX: Et implebit manus suas thymiamate compositionis subtilis, et offeret interius in interiora velaminis. Dicit autem orationem, de qua dixit David: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo. Haec ergo quando saecularia oramus, crassa quodammodo et non subtilis est; quando autem spiritalia petimus, id est scientiam divinam, regnum coelorum, remissionem peccatorum, subtilis quaedam est, ut pote spiritalis et intelligibilis, quam intelligibilis sacerdos pro nobis offeret. Manifestum autem est, ex eo queis et unitatem secum, libertatemque in mundo, et alia talia deposcebat. Intrabit in sancta, sive secundum LXX, et offeret in interiora velaminis, carnis videlicet suae. Offeret autem cui? Patri videlicet, quia haec quidem manifesta aspectu omnium proferebatur, ipsa autem erat invisibilis. Ut positis super ignem aroma
Abbreviated transcription (Latin):
ponit dicentẽ. Ingredere inmedi¬
um rotarum subter cherubin: & im¬
ple manus tuas demedio cheru¬
bin. Quia enim altare intelligibi¬
le inquo carbones ignis sunt. se¬
dem cherubin oporteat intelligi
audi isaiam dicentẽ. Et uenit ad
me unus deseraphin: & inmanu
eius calculus. quẽ forcipe tulenl
dealtari. & tetigit os meum. Qu&
g̃ ẽ incęlo altare aliud̾. nͥ cherubi
sedis : sic̃ enĩ tam pontifex qͣm ic
idẽ. et sedem habet. et altare hoce
paulis hebreis significans: dicelĩ
Non habenius pontificẽ. qui ĩ pas
compati infirmitatib nriz̃¬
cauim autẽ ꝑomĩa ꝓsimilitudine abq̃
perato:. adeamus cum confidentia ad
dionium głe eius hoc gͦ intelligibi¬
Ie dicebat altare: qͦd manifestant que
sicutur Ait enim. ut accipiamꝰ mi¬
sericordiam. et grãm inueniams: in
aurilio oportimo. horum autem
urũq: abaltari sine aliqua dubie¬
tate ꝑcepimus. Sed quid inhis que se¬
cuntur. legis lator subdiditꝰ et haur¬

Expanded text:
roponit dicentem: Ingredere in mediroponit dicentem: Ingredere in medium rotarum subter cherubin, et imple manus tuas de medio cherubin . Quia enim altare intelligibile in quo carbones ignis sunt, sedem cherubin oporteat intelligi, audi Isaiam dicentem: Et venit ad me unus de seraphin, et in manu ejus calculus quem forcipe tulerat de altari, et tetigit os meum . Quod ergo in coelo est altare aliud nisi cherubin sedis? sicut enim tam pontifex quam rex idem et sedem habet et altare. Hoc ergo Paulus Hebraeis significans ait: Non enim habemus pontificem qui non potest compati infirmitatibus nautem per omnia pro similitudine absque peccato. Adeamus cum confidentia ad thronum gloriae ejus . Hoc ergo intelligibile dicebat altare, quod manifestant quae sequuntur; ait enim: Ut accipiamus misericordiam et gratiam, inveniamus in auxilio opportuno. Horum autem utrumque ab altari sine aliqua dubietate percipimus. Sed quid in his quae sequuntur legislator subdidit? Et haur
Abbreviated transcription (Latin):
altaris impleuerit. Turibilum: lin¬
guam dñicam. hic dic̃. Inipsa enĩ:
erat sp̃s. Sumit gͦ plenum turibu¬
lum carbonib. quia sacrificio suo.
doctoralia uerba que erant diuina
& cȩlestia. ꝓtinus addidit: de quib
daid dicebat. Carbones succensi
sunt ab eo: hos ioħs incȩna acta. pt¬
quam uda ẽ egressus. scripsitꝰ in
quib. quomͦ quidẽ pat̾ inipso. qͦm
autẽ ipse cum sit inpatre mutat
donũ sp̃s. quomͦ pater ẽ agricola.
ipse uitis. apostoli uero palmites.
quomͦ princeps mundi huius iuidi¬
cetur. aliaq exponit miracula:
que sunt carbones ignis. ut pote ca¬
lefacientia nos adpietatem. cum
sint generaliter spalia sed etabalta¬
ri: quod scđm lxx. ẽ ante dominũ
oc autem esse sedẽ cherubin. inipse
pemus libri huius ostendimus.
lic enim carbones intelligibilis i¬
nis constitutos esse: hierhiel ꝓpłu
demonstrauit Dominũ quippeu
sum. qui erat indutus pode
& accinctos habebat lumbos: ꝓ¬

Expanded text:
altaris impleverit. Thuribulum linaltaris impleverit. Thuribulum linguam Dominicam hic dicit; in ipsa enim erat Spiritus. Sumit ergo plenum thuribulum carbonibus, quia sacrificio suo doctoralia verba, quae erant divina et coelestia, protinus addidit, de quibus David dicebat: Carbones succensi sunt ab eo . Hos Joannes in coena acta, postquam Judas est egressus scripsit, in quibus, quomodo quidem Pater in ipso, quomodo autem ipse cum sit in Patre, mittat donum Spiritus; quomodo Pater est agricola, ipse vitis, apostoli viro palmites; quomodo princeps mundi hujus judicetur, aliaque exponit miracula, quae sunt carbones ignis, ut pote calefacientia nos ad pietatem, cum sint generaliter spiritalia . Sed et ab altari, quod secundum LXX est ante Dominum, hoc autem esse sedes cherubin, in ipsis prooemiis libri hujus ostendimus; illic enim carbones intelligibilis ignis constitutos esse Ezechiel propheta demonstravit; Dominum quippe ipsum qui erat indutus podere, et accinctos habebat lumbos, p
Abbreviated transcription (Latin):
miolat ergo intelligibilis aaron
uitulum: id÷ ꝓpriam carnem. Cuiꝰ
hossiã qͣndo ĩ uidaice plebis liberationẽ
accipitur: sacrificium uituli. necessa¬
rie adsumitur. Habebat enim ipse
legalẽ iustificationem maxime: ut
aꝑte p̃dicaret. Non ueni soluere le¬
gem: sedimplere. Paulus autẽ. deipso¬
dicebat. Misit ds̃ filium suũ factũ
exmuliere. factum sublege: ut eos qͥ
sublege erant redimeret: hec autẽ:
uitusus ꝓpter ugũ mandatoꝵ apte
intelligitur. Rogans ꝓse: idelicet ꝓ
humanitate. Huius enim: insemetip¬
so figuram gerebat. S et ꝓdomo sua
ꝓpe eũ qui sublege uiuebat ppłm. qui
domus ipsius ꝓpt̃ cognationẽ fuit:
uenit liberare: ꝓpter quod: cleophas
dicebat. Nos autẽ sperabamus: quia
ipse esset redempturus isrł. Immo¬
labitq eum: ipse enim ꝓpriã carnẽ
immolaint: ipse sui sacrificii ponti¬
fer insyon factus ẽ: quando sangui
noui destamenti dabat calicem.
Assummptoq tu ribulo: qͦd deprunis

Expanded text:
molat ergo intelligibilis Aaron vitulum, id est propriam carnem, cujus hostia quando in Judaicae plebis liberationem accipitur, sacrificium vituli necessarie assumitur; habebat enim ipse legalem justificationem maxime, ut aperte praedicaret: Non veni solvere legem, sed implere . Paulus autem dicebat: Misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Haec autem vitulus propter jugum mandatorum apte intelligitur. Rogans pro se, videlicet pro humanitate. Hujus enim in semetipso figuram gerebat, sed et pro domo sua, proprie eum qui sub lege vivebat populum, qui domus ipsius propter cognitionem fuit, venit liberare. Propter quod Cleophas dicebat: Nos autem sperabamus quia ipse esset redempturus Israel. Immolabitque eum; ipse enim propriam carnem immolavit, ipse sui sacrificii pontifex in Sion factus est, quando sanguinis Novi Testamenti dabat calicem. Assumptoque thuribulo quod de prunis
Abbreviated transcription (Latin):
uid anathan. peccaui dño excla¬
mauit: & ilico ꝓpħa subdidit. Et
dominus transtulit peccatum tu¬
um: non morieris. UeriuntameN:
mitti legis lator hẏrcum in solitu¬
dinem dixit: p̃paratum autẽ ideit
accedentem. siue ad cuntẽ: et nec dig¬
nitatem huius dici Utrum leuita.
an sacerdos.aut quispiam deppło
esset: qui hoc ageret. Ergo. cũ om̃ibꝰ
immolabatur: sic nunc uiuens ꝓp¬
ter diuinitatẽ dicitur. s qͥa unꝰ
& in passibilis & passibilis ẽ: necessa¬
rie. & iuiuenti manus sacerdos impo¬
int. ut manus impositione ostendat᷑.
quia uiuens uerbum dĩ. impassibile.
immortale. hoc ꝓnobis carne suffici¬
ens sacrificium sũcepit. Recte ergo.
in ipso iniquitates & iusticias & pec¬
cata: sacerdos ꝓnunciabit. hic ẽ de qͦ
ysaias ꝓpħa dicebat. Dñe. qͥs credidit
auditui nr̃o: etbrachium dñi cui re¬
uelatum ẽ. Brachium dñi. filium ap¬
pellans patri consubstantialem: de
quo. et ea que secuntur subdidit: lan¬

Expanded text:
vid a Nathan: Peccavi Domino, exclavid a Nathan: Peccavi Domino, exclamavit, et illico Propheta subdidit: Et Dominus transtulit peccatum tuum, non morieris . Verumtamen qmitti legislator hircum in solitudinem dixit. Praeparatum autem, id est, accedentem, sive adeuntem, et nec dignitatem hujus dicit: utrum levita, an sacerdos, aut quispiam de populo esset, qui hoc ageret. Ergo cum omnibus immolabatur, sic nunc vivens propter divinitatem dicitur. Sed quia unus et impassibilis et passibilis est, necessarie et viventi manus sacerdos imponit ut manus impositione ostendatur, quia vivens est verbum Dei, impassibile, immortale, hoc pro nobis carnem suscipiens sacrificium suscepit; recte ergo in ipso iniquitates et injustitias et peccata sacerdos pronuntiavit. Hic est de quo Isaias propheta dicebat: Domine, quis credidit auditui nostro, et brachium Domini cui revelatum est . Brachium Domini Filium appellans Patri consubstantialem. De quo et ea quae sequuntur subdidit: Lan
Abbreviated transcription (Latin):
cus om̃s iniquitates eoꝵ int̾ram
solitariam: & dimissus fuerit inde¬
serto. Eadem etiam nunc iterare.
ꝓpter eos qͥmluce offendunt: opꝰ
habemus. Pbatur enĩ. quia nulli
iniquo uel maligno. sed ipsi dõ ef¬
ficiuntur: etiã ea que nunc in hoc
hẏrco uiuo sanciuntur. Primũ
quidẽ: quia utramq manum ca¬
piti hirei sacerdos imponit. Ma¬
nuum enim impositio insacͥficio:
ministrabat benedictionem. aut
peccatorum remissionẽ: aut scĩ
sp̃s aduentũ. aut expiationes in¬
telligibiles. Quomͦ gͦ inhunc. inqͦ
sorsͤ inimici. et euis qui contͣ deũ
militat. sicut agunt hi qui illiꝰ
partis sunt. hȩc que dicta sunt
sacerdos acturus erat. uel qͦmͦ inipso
filiorum isrł iniquitates. et iniusti¬
cias & peccata redemit: Confiteri
quippe inimicus peccata ñ sinit.
sed immno suggerit. ut occultemus
animȩ uulneraͬ ut ñ inueniamus
medicum. qui medicamentum poᷤ¬
sit imponere: salutemq prestare.
ropterea. mox ut increpatus ẽ da¬

Expanded text:
ns omnes iniquitates eorum, in terram solitariam, et demissus fuerit in deserto, etc. Eadem etiam nunc iterare propter eos qui in luce offendunt, opus habemus. Probatur enim quia nulli iniquo vel maligno, sed ipsi Deo efficiuntur, etiam ea quae nunc in hoc hirco vivo sanciuntur. Primum quidem, quia utramque manum capiti hirci sacerdos imponit: Manuum enim impositio in sacrificio ministrabat benedictionem, aut peccatorum remissionem, aut sancti Spiritus adventum, aut expiationem intelligibilem. Quomodo ergo in hunc in quo sors inimici et ejus qui contra Deum militat, sicut aiunt hi, qui illius partis sunt, haec quae dicta sunt sacerdos acturus erat? vel quomodo in ipso filiorum Israel iniquitates et injustitias et peccata redemit? confiteri quippe inimicus peccata non sinit, sed imo suggerit ut occultemus animae vulnera, ut non inveniamus medicum qui medicamentum possit imponere, salutemque praestare, propterea mox ut increpatus est Da
Abbreviated transcription (Latin):
testatur paulus: dicens. Qui cũ sit
splendor głe. & figura substantie ei
portansq omnia. uerbo iurtutis
sue. Demonstrans autẽ. qͦd hec om̃ia
deunigeniti diuinitate dieantur.
subdidit. Purgationem peccatoꝵ faci¬
en sedet ad dexteram maiestatis inercel¬
sus. Ipsi dõ uerbo. etiam ea quȩ ꝓpͥe
euis erant carnis. coniungens. Si ergo
hec apte dicta sunt: ꝓpterea duo su¬
muntur hirci. & statuunt᷑ corã dño.
inostio tab̃nacłi testimonii: ut adi¬
maginem xp̃i. hec ineis agerentur.
pse ẽ enim ostium uerum: quod ad
ostium tab̃nacłi testimonui qͦd ẽ ince¬
lis. ducit. Et mittit aaron suꝑ utrũq
hẏrtum. sortẽ. Unũ quidẽ uturtu¬
te & significatione sortiũ diuidi di¬
spensationi. diuinitateͣ xp̃i ihuma

Expanded text:
s dicens: Qui cum esset splendor gloriae et figura substantiae ejus, portansque omnia verbo virtutis suae . Demonstrans autem quod haec omnia de Unigeniti divinitate dicantur, subdidit: Purgationem peccatorum faciens, sedet ad dexteram majestatis in excelsis, ipsi Deo verbo etiam ea quae propriae ejus erant carni conjungens. Si ergo haec apte dicta sunt, propterea duo sumuntur hirci et statuuntur coram Domino in ostio tabernaculi testimonii, ut ad imaginem Christi haec in eis agerentur; ipse est enim ostium verum, quod ad ostium tabernaculi testimonii, quod est in coelis, ducit. Et mittit Aaron super utrumque hircum sortem: unum quidem, ut virtute et significatione sortium dividi, dispensationi d
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ipse rursus diabolo mittitur
uel quomͦ ꝓpitiacionem peccatorũ.
hoc qͦd iniquo tͣnsmitut᷑ sac̾ficium.
ꝑagit ͦ Si enim eius intentio ẽ. etiã
iustos peccatores effic̾e quomͦ peccator¬
bus ꝓpitiatiationem poterit ꝓfliga¬
re: Quomͦ autẽ is ipse peccator. deqͦ
ait dauid. Constitue peccatorẽ adũ¬
sus eum. & diabolus stet adextris eiꝵ
ꝓpiciationem potest conquirere pec¬
catoꝵ: Soluis quippe hoc dĩ ẽ: ad
quẽ dauid dicebat. Et ꝓpitiare pecca¬
to med: copiosum enĩ ẽ his ergo ita
se habentib: et undiq incongruo hoc
ostenso intellec̾tu: Non ignoremꝰ nos.
quia de xp̃i sacrificio ꝓculdubio ma¬
xime hec legis lator dixerit. Vnde es¬
timo. mali intellectus zirania disse¬
minare inimici ueritatis uotunt glo¬
rie mysteri inuidentes: clarumq
testimonium exlege considerantes.
Quia enĩ ds̃ et homo erat. qͥ ꝓnobis in
nib humanitatẽ p̃buit. Effectus au¬

Expanded text:
tus, ipse rursus diabolo mittitur? tus, ipse rursus diabolo mittitur? vel quomodo propitiationem peccatorum hoc quod iniquo transmittitur sacrificium peragit? Si enim ejus intentio est etiam justos peccatores efficere, quomodo peccatoribus propitiationem poterat profligare? Quomodo autem is ipse peccator de quo ait David: Constitue peccatorem adversus eum, et diabolus stet a dextris ejus , propitiationem potest conquirere peccatorum? Solius quippe hoc Dei est, ad quem David dicebat: Et propitiare peccato meo, copiosum est enim . His ergo ita se habentibus, et undique incongruo hoc ostenso intellectu, non ignoremus nos, quia de Christi sacrificio procul dubio maxime haec legislator dixerit. Unde aestimo mali intellectus zizaniam disseminare inimici veritatis volunt, gloriae mysterii invidentes, clarumque ejus testimonium ex lege considerantes, quia enim Deus et homo erat, qui pro nobisnibus humanitatem praebuit. Effectus au
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem in alicuius maligni ꝑso¬
nã.emissariũ accepisset: nequaqͣm
deeo. cũ eo qui dĩ erat. sors mitteret᷑:
quia nec cũ quolibet malo. quẽlibet bo¬
num sortẽ habere andiuinis scriptu¬
ris inuenies: s: quotiens sors mitteba¬
tur. eqͣles cũ equalib mittebant sor¬
tes: sic̃ & trib isrs diuidebant. Nam
elig̾e necesse habebant᷑. suꝑ duos ui¬
ros. equales uirtutib et doc̾trina. ma¬
thiam uidelicet et ioseph iustũ. sor¬
tes misse sunt: ita ut petrus concionã¬
do diceret. Iu domine qui corda no¬
sti omnium: ostende. quẽ elegeris
erhis duob: acciꝑe locũ ministeris
huius. et apłãtus. Non solũ autem
ante qͣm sors mitteretur induos hẏr¬
cos corã dño eos sisti p̃cepit᷑ s ui
lum inqͦ sors emissionis uenit. post¬
quam eadẽ sors suꝑ eum ceciderit.
& manifestum fuerit. statui corã
domino p̃cepit. cͤ effundi suꝑeo
p̃ces. Quomͦ eigo qui ante faciem
distatutus ẽ eiq quodãm consecra¬

Expanded text:
Si autem in alicujus maligni personam emissarium accepisset, nequaquam de eo, cum eo qui Dei erat, sors mitteretur, quia nec cum quolibet malo quemlibet bonum sortem habere in divinis Scripturis invenies, sed quoties sors mittebatur aequales cum aequalibus mittebant sortes, sicut et tribus Israel dividebant. Nam eligere necesse habebant, super duos viros aequales virtutibus et doctrina, Mathiam videlicet et Joseph justum, sortes miserunt, ita ut Petrus concionando diceret: Tu, Domine, qui corda nosti omnium, ostende quem elegeris ex his duobus accipere locum ministerii hujus et apostolatus . Non solum autem antequam sors mitteretur in duos hircos coram Domino eos sisti praecepit, sed et illum in quo sors emissionis venit. Postquam eadem sors super eum ceciderit, et manifestum fuerit, statui coram Domino praecepit, effundique super eo preces. Quomodo ergo qui ante faciem Dei statutus est, eique quodammodo consecra
Abbreviated transcription (Latin):
huic. qͣms illi sunt ꝓpria. ut hec qͥdẽ
patiatur: illa autẽ confortet patientẽ:
et ꝑ passiones que ineo operabantur
tam contrariȩ nobis moderarent᷑
passiones: q̃m suã manifestaret in¬
passibilitatem. Deinde. sortẽ unam
ait dño: & aliam capro emissario.

Expanded text:
 illi sunt propria, ut haec quidem patiatur, illa autem confortet patientem, et per passiones quae in ea operabantur tam contraria nobis moderarentur passiones quam suam manifestaret impassibilitatem. Deinde sortem unam ait Domino, et aliam capro emissario,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enim incapite sapientie ẽ orga¬
nũ ñ ignoramꝰ. qͦd et cerebrũ dicit᷑:
piscenti eẽ. sic̃ et ea que linea sunt. cor¬
conũsatio earum porest ẽẽ interris:
qͦd altũ qͥdẽ calamũ habet. s multũ
aterra ascendit: facileq conquiri po¬
test etiã apauꝑib:et ei qui hoc indui¬
tur acceptum gratumq ẽ: sic̃ suꝑiꝰ
diximus. Estuanti etiã refrigerat. s
et ingelu fouet: qͦd ẽ uirtutis ꝓpriũ:
quȩ refrigerat quidẽ inestu concu¬
piscentiarũ: Infrigore autẽ tempta¬
tionum calefac̃. atq ad celum erig̃.
iñꝑmittit sentiri ꝑsecutiones. Sed
ut ñ etiam salutis ꝑdas capitulum.
qͦd ẽ baptisma:. nec estimes tͥ sufficere
uirtutes. sine dono baptismatis. ad di¬
dit. Hec enim sunt uestimenta sc̃ã:
qͥb cunctis cum lotus fuerit induet᷑.
Lauatur omne corpus ꝑaq̃m baptis¬
matis: quia dotum nr̃m lauat. et re¬
nouat hominẽ. Ergo baptitari opor¬

Expanded text:
tia; nam in capite sapientiae esse organum non ignoramus, quod et cerebrum dicitur,piscenti esse, sicut et ea quae linea sunt corconversatio earuquod altum quidem calamum habet, sed multum a terra ascendit, facileque congrui potest etiam a pauperibus, et ei qui hoc induetur acceptum gratumque est, sicut supra diximus; aestuantem etiam refrigerat, sed et in gelu fovet; quod est virtutis proprium, quae refrigerat quidem in aestu concupiscentiarum, in frigore autem tentationum calefacit, atque ad zelum erigit, et non permittit sentiri persecutores. Sed ut non etiam salutis perdas capitulum, quod est baptisma, nec aestimes tibi sufficere virtutes sine dono baptismatis, addidit: Haec enim sunt vestimenta sancta, quibus cunctis cum lotus fuerit induetur. Lavatur omne corpus per aquam baptismatis, quia totum nostrum lavat, et renovat hominem. Ergo baptizari opor