comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liquũ sangiunẽ fudit adbasim altaris:
Quupse incorpore suo altare est. ꝓpeccato¬
rib ⁊ infimis. Etiam sanguinẽ fudit. bu¬
mani generis popuł ut et intꝰ angłis ⁊ nob̃
ꝓdesset extrinsecus. in introitu tab̃naculi
fudit. quia ipse est hostium: De interaneis:
supra diximus quod diuersa desiderra sig¬
nent: Quia uero quedam horum inxp̃o non
inueniuntur. ut ẽ cupido libidinis. gene¬
ralit̃ dicamꝰ quod omia defideria et̃ in nr̃a
salutem ꝓficerent siue sitir&. si essiritet. uel¬
dormitaret. ut aliud quid scđm hoĩẽm quẽ sus¬
cepit appeteret: Adoleuit ea suꝑ altare holo¬
cansti dũm se omĩa ꝑfecit. et insui me mouã
celebranda cõmisit : saput cũ intestinis pel¬
lis cũ carue et pedib simul comburuntur qr
tinis. idest auinta rationali. et pelle. et carne.
i pedib. idẽ carnis substantia pronobis est passir.
unus deus indiuisibilis lbi et fumis conburit᷑.

Expanded text:
liquum sanguinem fudit ad basim altaris: liquum sanguinem fudit ad basim altaris: qui ipse in corpore suo altare est pro peccatoribus, et infimis, et jam sanguinem fudit humani generis populis, ut et intus angelis et nobis prodesset extrinsecus. In introitu tabernaculi fundit, quia ipse est ostium. De interraneis supra diximus, quod diversa desideria signent. Quia vero quaedam horum in Christo non inveniuntur, ut est cupido libidinis, generaliter dicamus quod omnia desideria ejus in nostram salutem proficerent, sive sitiret, sive esuriret, dormitum iret, vel aliud quod secundum hominem quem suscepit appeteret. Adolevit ea super altare holocausti, dum jure omnia perfecit et in sui memoriam celebranda commisit. Caput cum intestinis, pellis cum carne et pedibus, simul comburuntur. Qutinis » , id est anima rationali. « Et pelle, et carne, et pedibus, » id est carnis substantia pro nobis est passus, unus est Deus indivisibilis. Ibi et fimus comburitur,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ menbrorum suorum: Offert uitulum. se
ipsum uidelicet. inmaculatum ab onuĩ cdelic¬
to. Qui immolatur ad hostiũ tabernaculi
id ẽ uixta quod docent apłi. ⁊ ceteri docto¬
res. eius passio ꝑacta est. ⁊ Ponit manũ suã
suꝑ capud eius: lpse quidem cumsit sacer¬
dos ⁊ hostia. potestatem habuit ponendi
animam suam. ⁊ iterum sum̃di eam. Immo
tum insanguinẽ. totum scilicet opus suum
uelum sanguinem sparsit. id est carnem
suam. quam int̾nos ⁊ scũarium diuinita¬
tis mediatricem fecit. sanguine tinxit.
Posuit suꝑ cornua altaris thimiamatis san¬
guinẽ ÷ altare thunianatis. angłice sũt
uirtutes. odore uirtutum super babun¬
dantes: sialiqui homines celestib fulgent
uirtutib. quanto magis hi quorũ uita
extra rectitudinẽ nũquã exorbitat. quo¬
rũ numerũ rcintegͣuit. cũ uos redemit:
Sic et apłs ait: Pacificauit sanguine suo. ñ
solũ queq int̾ris: sed etiam que incelis. Re¬

Expanded text:
et membrorum suorum, offert, vitulum, se et membrorum suorum, offert, vitulum, se ipsum videlicet, immaculatum, ab omni delicto; qui immolatur ad ostium tabernaculi, id est juxta quod docent apostoli et caeteri doctores, ejus passio peracta est. Ponit manum suam super caput ejus. Ipse quidem, cum sit sacerdos et hostia potestatem habens ponendi animam suam et iterum sumendi eam . Immotum in sanguine, totum scilicet opus suum it. « Contra velum » sanguinem sparsit, id est carnem suam inter nos et sanctuarium divinitatis mediatricem fecit. Sanguine tinxit dPosuit super cornua altaris thymiamatis sanguinem. Altare thymiamatis angelicae sunt virtutes odore virtutum superabundantes. Si aliqui homines coelestibus fulgent virtutibus, quanto magis hi quorum vita extra rectitudinem nunquam exorbitat, quorum numerum redintegravit dum nos redemit. Sic et Apostolus ait: « Pacificavit sanguine suo non solum quae in terris sunt, sed etiam quae in coelis . » Re
Abbreviated transcription (Latin):
inpecorib : hoc anima in oĩb facit. Anima
autẽ ipsa uita ẽ. ⁊ pͥncipalit̾ uita ex ratio¬
ne constat. Totum eñ quod inomine ra¬
tio oꝑatur: ad domini głam ẽ ex hibendũ.¬
duo capitula hic in pͥmis conetat. dequi¬
b plenius in prorimo narrat: Ideo dicit
anima. id est siue sacerdos. siue tota congre¬
gatio: Si sacerdos qui ẽ unctus peccauerit:
Si hec suꝑ sacerdote uero oleo scĩ sp̃s uncto. xp̃o¬
undelicet. intelligere uoluerunus: possumꝰ
dicere. qmĩ patient̾ suffert peccantes ut re¬
uertantur : P aulus enĩ dicit: annescis quia
patientia dei ad penitentiam te ad ducit: qͦd
ideo peccare dicatur. cumpenitus sit sine pec¬
cato. quia feriendis peccatis se pius ñ statim
insistit.: Peccator enim uidens se differri.
ꝑtinatius peccat: Uel peccare sacerdos nr̃
dicitur. propt̾ menbrorũ suorum infirmi¬
tatẽ. Proquib peccatis. idẽ et eorum qui
non cognoscentes dei patientiam peecant.

Expanded text:
in pecoribus, hoc anima in hominibus facit. Anima in pecoribus, hoc anima in hominibus facit. Anima autem ipsa vita est, et principaliter vita de ratione constat: totum autem quod in nomine ratio operatur, ad Domini gloriam exhibendum.Duo capitula hic in primis convertit de quibus plenius in proximo narrat: ideo dicitur « anima, » id est sive sacerdos, sive tota congregatio. « Si sacerdos, qui est unctus, peccaverit, ec supra sacerdote delicet, intelligere voluerimus, possumus dicere quoniam patienter suffert peccantes ut revertantur. Paulus enim dicit: « An nescis quod patientia Dei ad poenitentiam te adducit? » Quod ideo peccare dicatur, cum penitus sit sine peccato, quia feriendis peccatis saepius non statim insistit. Peccator enim, videns se differri, pertinacius peccat. Vel peccare sacerdos noster dicitur propter membrorum suorum infirmitatem. Pro quibus peccatis, id est et eorum, qui non cognoscentes Dei patientiam, peccant,
Abbreviated transcription (Latin):
no offeri p̾cipitur: Cetera intestina ut supͦ.
filii aaron. doctores sunt quo ministerio. fi¬
deliũ dona dũo offerunt᷑.⁊ Capra in oblatio¬
ne ẽ. dum quis ꝑ penitentiam diũ placatio¬
nẽ curauerit sibi aduocare. De eiꝰ sequen
intelligendũ quod sp̃s sc̃ĩ inferior sit oꝑib
nr̃is. sed quod ipse fundam̃tũ sit in singu¬
lis. ⁊ quod eius auxilio ante dei occłos sub¬
leuentur: Omĩs ad eps domini erit. iure
ꝑ petuo : ld est omne desiderium nrm̃.
indonuni obsequiũ conuertatur: Iure per¬
petuo dicit. non quod ipse ritus iuctia¬
rum perpetuus esset. sed quod insignifica¬
tione figurabat. ꝑpetuum. Inom̃ib ge¬
nerationib id est usq infinem scłi. Incunc¬
tis habitaculis. id est inonũ preposito siue
inordine prepositorum. clericorum. mana¬
chorum. laicorũ: Nec adipem nec sangui¬
nẽ omĩno comedetis. ne quis sibi iuuat. et
suis desiderus obsecundet: Quod sangius

Expanded text:
no, offerri praecipitur, etc. Intestina ut supra. « no, offerri praecipitur, etc. Intestina ut supra. « Filii Aaron » doctores sunt, quorum ministerio fidelium dona Domino offeruntur. Capra in oblatione est dum quis per poenitentiam Domini placationem curaverit sibi advocare. De ejus sequenintelligendum quod Spiritus sanctus inferior sit operibus nostris, sed quia ipse fundamentum sit in singulis, et quia ejus auxilio ante Dei oculos subleventur. « Omnis adeps Domini erit jure perpetuo, » id est, omne desiderium nostrum in Domini obsequio conservatur. « Jure perpetuo » dicit, non quod ipse ritus victimarum perpetuus esset, sed quod in significatione figurabat perpetuum. In omnibus generationibus, id est usque ad finem saeculi: in cunctis habitaculis, id est in omni proposito sive in ordine apostolorum, clericorum, monachorum, laicorum. « Nec adipem, nec sanguinem omnino comedetis, » ne quis sibi vivat et suis desideriis obsecundet. Quod sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
rentia. quia in corde ratio esse dicitur irã
signat ut aliquẽ appetitũ desiderii: Quod
intrinsecus nutritur. quia anima. rationabił.
concupiscibilis. irascibilis dicit᷑.: Quando enĩ
irasci contigerit: deb& domino offerri.ut pro
dño fiat. ne peccetur in ipsa cõmotione. sic etc̃.
Renes cum adipe quo deguntur ilia desideri¬
um coitus signant: Qui domino offeruntur.
dũ non propt̃ luxuriam nuptie: sed proamo¬
re sobolis suscipiur : Reticulũ iecoris: Quta
iecur cibos di gerere dr̃. desiciti.mgule sig-¬
nificat. Quod ꝑ abstinentiam dño est offeren¬
dum. ut cumceteris etiam uirtutib parsimo¬
nie uirtꝰ ĩmolet᷑: Quȩ tres species intestinoꝵ.
ubi inproximis capituł inueniuntur: meo¬
dem sensu intellegunt᷑. :⁊ De ouib ostia paci¬
ficorũ offertur agnus. dum quilibet simplex.
in nocentram sue dño ex hibet uitȩ : Cuiꝰ etiã
cauda. id ẽ usq ad finem ꝑseuerentia indo¬

Expanded text:
rentia, quia in corde ratio esse dicitur, iram rentia, quia in corde ratio esse dicitur, iram signat aut aliquem appetitum desiderii quod intrinsecus nutritur, quia anima rationabilis, concupiscibilis, irascibilis dicitur. Quando enim irasci contigerit, debet Domino offerri, ut pro Domino fiat ne peccetur in ipsa commotione sic, etc. « Renes, cum adipe quo teguntur ilia, » desiderium coitus signant, qui Domino offeruntur dum non propter luxuriam nuptiae, sed pro amore sobolis suscipiuntur. « Reticulum jecoris, » quia jecur cibos digerere dicitur, desiderium gulae significat, quod per abstinentiam Domino est offerendum, ut cum caeteris etiam virtutibus parcimoniae virtus immoletur. Quae tres species intestinorum ubi in proximis capellis inveniuntur, in eodem sensu intelliguntur. De ovibus hostia pacificorum offertur agnus, dum quilibet simplex innocentiam suae Domino exhibet vitae; cujus etiam cauda, id est usque ad finem perseverantia in bo
Abbreviated transcription (Latin):
id c̃ intere uelamine ad aꝑto ipsa disciplina sta¬
tim inͥnitio medullitus in uestigari ad similitu¬
dinẽ ꝑfecte sapientie .: St̃ enim quedã. que
omi modis interiorem. non exteriorẽ sensũ
eius oblatio. si uoluerit de bubus marẽ seu
feminani. inmaculatã offeret. Olocaustũ
quod totũ incendebatur. fu̾morum et maximo¬
rumoꝑa signat. sicut est uirginitas dequa dr.
Qui potest capere capiat: Et omĩa relinquere.
ꝑfectionis est. sicut dicit᷑ illidiuiti. Siis ꝑfec¬
culus tantum offetri precipitur: hec autẽ
pacifica utriq sexui uidelicet firmis. et infir¬
mis offerendasunt: quia quidam debubus: idẽ
fortib oꝑib offect̃. quidam de ouib. idẽ de
simplicitate uite offerunt munus : Utrũq
autẽ sine macula. udelicet erroris. et uitioꝵ.
De positione manus fuper caput ⁊ introitu ta¬
bernaculi ⁊ sanguine: altari iam dictum ẽ.
Adeps quioꝑit uittalia: idẽ cor. et ei ad he¬

Expanded text:
id est, litterae velamine adaperto, ipsa disciplina staid est, litterae velamine adaperto, ipsa disciplina statim initio medullitus investigari ad similitudinem perfectae sapientiae. Sunt enim quaedam quae omnimodis interiorem, non exteriorem sensum, ejus oblatio, si voluerit, de bobus marem seu feminam immaculatam offeret. » Holocaustum quod totum incendebatur summorum et maximorum opera significat, sicut est virginitas, de qua dicitur: « Qui potest capere capiat , » et omnia relinquere perfectionis est, sicut dicitur illi diviti: « Si vis perfecculus tantum offerri praecipitur; haec autem pacifica utrique sexui, videlicet firmis et infirmis, ofrenda sunt, quia quidam de bobus, id est fortibus operibus, offertur; quidam de ovibus, id est de simplicitate vitae, offerunt munus: utrumque autem sine macula, videlicet erroris et vitiorum depositione. Manu super caput et introitu tabernaculi et sanguine et altari jam dictum est. Adeps qui operit vitalia, id est cor et ei adhae
Abbreviated transcription (Latin):
omĩb supra iam diximꝰ. Omĩs oblatio quȩ
offertur dño absq ferm̃to fiet. Idẽ omẽ opꝰ
seruitutis dei: malitia aliene careat doctri¬
ne. Nec quicquã ferm̃ti ac mellis. adhole¬
bitur insacrifitio dnõ. Meldicit philosophi¬
ce dulcedinẽ sonoritatis. quia instabiles ad
sensus prauos illiciunt. Primitie eorũ et
iunera offeruntur tantũ. quia elem̃tis li¬
terarũ. ⁊ liberaliũ artium instrum̃tis. que
philosophi reppererunt: adutilitatẽ sc̃e u¬
se. in muuere diuĩsunt replicande. nec eoꝵ
disputationib dediuinis inuestigandũ:
Quicquid obtuleris sacrificii: sale c̃dies In
omĩ oꝑe bono. sapientie diuine suauitatẽ
nos adhibere ortatur: Minus pͥmiti᷑arũ
frugum despicis urentib offertur. dun
maturitatẽ: id est adꝑfectionẽ ꝑuenerit:
Ignis quoq sp̃s sc̃s debet emundari. ⁊ con¬
firmati debet ⁊ confringi infarris modũ.

Expanded text:
omnibus supra jam diximus. « Omnis oblatio quae omnibus supra jam diximus. « Omnis oblatio quae offertur Domino absque fermento fiet, » id est, omne opus servitutis Dei malitia alienae careat doctrinae. Nec quidquam fermenti ac mellis adolebitur in sacrificio Domino. Mel dicitur philosophicae dulcedo sonoritatis, qua instabiles ad sensus pravos illiciunt. Primitiae eorum et munera offeruntur tantum, quia elementis litterarum et liberalium artium instrumentis, quae philosophi repererunt, ad utilitatem sanctae uc eorum disputationibus de divinis investigandum. « Quidquid obtuleris sacrificii sale condies. » In omni opere bono sapientiae divinae suavitatem nos adhibere hortatur. Munus primarum frugum de spicis virentibus offertur, dum maturitatem, id est ad perfectionem, pervenerit, igni quoque Spiritus sanctus debet emundari, et confirmari debet: et confringi in farris morem,
Abbreviated transcription (Latin):
cis uirtus. quedã corda dura inlenitatẽ mansu¬
etudius edomauit. quedã uero tollia ⁊ infir¬
ma: uirtute stabilitatis erexit. ut utraq xp̃i
corporis sotiaret. lude siquid tractandũ sit. si¬
mila sapientiȩ ⁊ cũ uera caritate inqͥratur.
De ferm̃to iamdiximus. diuiditur minutat̃
cũ suigule passionis eius species digne re¬
censentur. hoc ẽ quidualeat proditio: flagel¬
iatio. spinarũ inpositio. colaforum inrisio:
⁊c̃. huiꝰ modi sacrifitiũ decraticula. de morte
xͥ ẽ disputatio digna. Sicut enĩ subt̾ sar¬
taginẽ ualidus ignis accendit᷑. ut cib ex quo¬
quat᷑. sub graticulam aut̃ consũpti ignis car¬
bones subiciunt᷑: itaetiam ius passionis in¬
cruce xͥ carnem assauit. Et his ꝑactis. mors
eam mom̾itanea suscepit. ut huiꝰ mortalis uitȩ
eam exueret qualitate. Unde cum fuerit dis¬
putandum. simila oleo conspergatur. manib
sacerdotis tradatur. memoriale incendatur
quod super est sacerdotib relinquatur. Deqͥb

Expanded text:
cis virtus quaedam corda dura in lenitate mansuetudinis edomavit, quaedam vero mollia et infirma virtute stabilitatis erexit, ut utraque Christi corpori sociaret. Inde si quid tractandum sit, simila sapientiae et cum vera charitate inquiratur. De fermento jam diximus. Dividitur minutatim, cum singulae passionis ejus species dignae recensentur. Hoc est, quid valeat proditio, flagellatio, spinarum impositio, colaphorum irrisio, et caetera hujusmodi. Sacrificium de craticula, de morte Christi est disputatio digna; sicut enim subter sartaginem validus ignis accenditur ut cibus excoquatur, sub craticula autem consumptionis carbones subjiciuntur: ita etiam vis passionis cruce Christi carnem assavit, et his peractis mors eam momentanea suscepit ut hujus mortalis vitae eam exueret qualitate. Unde cum fuerit disputandum, simila oleo conspergatur, manibus sacerdotis tradatur, memoriale incendatur, quod superest sacerdotibus relinquatur: de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
a ẽ simalum quid se facturũ uirauerit. uł si
bonũ cũ iuram̃to deuouerit. et non ꝑfecerit:
rea est delicti. In hoc herodes deceptus ẽ. qr
sus ẽ. ipsum malum ꝑficiendo. hec qui fecerit
offerat agnam uel capram. id est innocentrã
uite ut apostolus precipit. Qui furabat᷑. iam
non furetur. idẽ qui pͥus nocuit. iam in no¬
cent̃ iuuat. Uel caprã offerat. id est distrie¬
tam penitentiam agat. ut xp̃c uerus sa¬
cerdos illi propitiatio fiat. Si autem pecus
offerre non poterit. id est fortem peniten¬
tie castigationem. in ieuinus. in uigiliis
duos turtiuit᷑. ł duoᷤ pullos columbarũ. id ⁊ scłm¬

Expanded text:
 est si malum quid se facturum juraverit, vel si bonum cum juramento devoverit, et non perfecerit, rea est delicti. In hoc Herodes deceptus est quosus est ipsum malum perficiendo. Haec qui fecerit offerat agnum vel capram, id est innocentiam vitae, ut Apostolus praecepit. « Qui furabatur jam non furetur , » id est qui prius nocuit, jam innocenter vivat. Vel capram offerat, id est strictam poenitentiam agat, ut Christus verus sacerdos illi propitiatio fiat. Si autem pecus offerre non poterit, id est fortem poenitentiae castigationem in jejuniis, in vigiliis duos turtures vel duos pullos columbarum, » id es
Abbreviated transcription (Latin):
uenientis xͥ ⁊ caritate p̃sagabant. Oblatio
de sartagine desimila conspersa oleo fieri
iubetur. Sartago que media ẽ int̾ ignem
⁊ cibos: firmissimo robore contra ignẽ tuta
⁊ quedam mollia indurat. quedã uero du¬
ra emollit: crucẽ xͥ significat. Que media¬
trix erat: quia cibũ sustinebat. ⁊ per eam
calor passionis incendebat᷑.: Nisi uero in il
la ille panis celestis torreret᷑. eiꝰ mysteriũ
corporis. nulla tenus ad salutẽ generis hu¬
mani panderetur: Tota etũ dispensatio in¬
incarnationis. eius ad crucis spectabat consũ¬
mationẽ: Unde illi omĩs creatura subiecta
tus ẽ inquit obediens patri usq ad mortẽ.
mort̾ẽ aut̃ crucis. Propt̃ quodet deus exal¬

Expanded text:
isti et charitate praesagabant. Oblatio de sartagine de simila conspersa oleo fieri jubetur. Sartago, quae media est inter ignem et cibos, firmissimo robore contra ignem tuta, et quaedam mollia indurat, quaedam vero dura emollit, crucem Christi significat, quae mediatrix erat, quia cibum sustinebat, et per eam calor passionis incendebatur. Nisi vero panis in illa coelestis torreretur, ejus mysterium corporis nullatenus ad salutem humani generis panderetur. Tota enim dispensatio incarnationis ejus ad crucis spectabat consummationem. Unde illi omnis creatura nostra stus est, inquit, obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis: propter quod et Deus
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ fluxum seminis patiebat᷑ cũ om̃b qͥb
utebatur. pollutꝰ iudicabat᷑. Sic et demes¬
truo mulieris. inhorum tactu ꝓhibet nos
alicuiꝰ cõmunicare peccatis postea cogno¬
uerit. Siue instintu diuino. seu ãmonitio¬
ne alteruis. Subiacebit delicto. idẽ ut ꝓ
delicto penitentiam agat. Anima quȩ iu¬
rauerit et ꝓtulerit labus. oblita delictũ¬

Expanded text:
enim seminis fluxum patiebatur, cum omnibus quibus utebatur pollutus judicabatur, sic et de menstruo mulieris. In horum tactu prohibet nos alicujus communicare peccatis. « Postea cognoverit, » sive instinctu divino, seu admonitione alterius, « subjacebit delicto, » id est ut pro delicto poenitentiam agat. « Anima quae juraverit et protulerit labiis, » et reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
tus esset. idest quam multũ apud dm̃ poᷤ¬
set. Quod uitiose fit: cumfit. Ab hoc autem
discernitur quod gedeon fecit. pugne im¬
minente periculo. Conculcario quippe il¬
la magis: quam temptanio di fuit. Unde
& achar apud isaiam timet signum petere.
ne dm̃ tẽptare uideatur. cũ hoc eum dñs
ammoneat perꝑpħam. Credo existimans
quod ab ipso ꝓpħa ex ploraretur utrum
p̃cepti memor esset. quo temptare dm̃ pro¬
hibemur. Ptotulit uir inaures aureas. et ce
tera usq quempeperit ei melcha. Bãcae.
quod in hoc loco prodiaragina scribitur se¬
miuntia est. Sechel uero qui latino sermo¬
ne sidus corrupte appellatur: untie pon¬
dus habet. Seruus inquit abraham sũ¬

Expanded text:
tus esset, id est, quam multum apud Deum postus esset, id est, quam multum apud Deum posset, quod vitiose fit cum fit. Ob hoc autem discernitur, quod Gedeon fecit, pugnae imminente periculo: consultatio quippe illa magis quam tentatio Dei fuit. Unde et Achaz apud Isaiam timet signum petere, ne Deum tentare videatur, cum hoc eum Dominus admoneat per prophetam, credo existimans quod ab ipso propheta exploraretur, utrum praecepti memor esset, quo tentare Deum prohibetur. Protulit vir inaures aureas, apper, quem peperit ei Melcha. Bace quod in hoc loco pro didragma scribitur, semiuncia est. Secel vero, qui Latino sermone siclus corrupte appellatur, unciae pondus habet. Servus, inquit, Abraham su
Abbreviated transcription (Latin):
quod feceris miscdĩam cum dño meo.
Querendũ quo differant augurationes il¬
licite ab illa petitione signi qua petiuit
seruus abrahe. ut ei deus ostenderet ip¬
samesse futuram uxorẽ dñi sui isaac. aqua
cũ petiuisset ut biberet: diceret᷑ illibibe
et tu. & ad aquabo camelos tuos quo ad¬
usq bibere desinerent. Aliud est enĩ mi¬
rum aliquid petere quod ipso miracło signũ
si: aliuci hec obseruare que ita fiunt. qͦd
mira nonsint. sed aconiectorib suꝑstitiosa
uanitate int̃pretant᷑. Sed noc ipsum etiã
quod mirum aliquid postulatur quo sig¬
nificet᷑. quod quisq uult nosse. utrũ au¬
dendum sit: non parua questio ẽ. Eonãq
ꝑtinet: quod dicunt᷑ qui hoc non recte faciũt.
temptare dñm. Nlã ipse dñs cũ adiabolo tẽpta¬
retur. testimoniũ ascripturis adhibuit. non tẽp¬
tabis dñm dm̃ tuũ. Suggerebatur enĩ tanqͣ
homini. ut signo aliquo exploraret ipse qͣñ¬

Expanded text:
quod feceris misericordiam cum domino meo. quod feceris misericordiam cum domino meo. Quaerendum quo differant augurationes illicitae ab illa petitione signi, qua petivit servus Abraham, ut ei ostenderet Deus ipsam esse futuram uxorem domini sui Isaac, a qua cum petivisset ut biberet, diceretur illi: Bibe et tu, et adaquabo camelos tuos, quoadusque bibere desinerent. Aliud est enim mirum aliquid petere, quod ipso miraculo signum sit, aliud haec observare, quae ita fiunt quod mira non sint, sed conjectoribus superstitiosa vanitate interpretantur. Sed hoc ipsum etiam quod mirum aliquid postulatur, quo significetur quod quisque vult nosse, utrum audiendum sit, non parva quaestio est, eo namque pertinet quod dicuntur qui hoc non recte faciunt tentare Dominum. Nam et ipse Dominus cum a diabolo tentaretur, testimonium de Scripturis adhibuit: Non tentabis Dominum Deum tuum . Suggerebatur enim tanquam homini, ut signo aliquo exploraret ipse quan
Abbreviated transcription (Latin):
mundi desideria sentiens. mortalit̃ uiuebat.
Unde & ꝑ egregium predicatorem dicitur.
mortui enim estis. & uita ur̃a abscondita
ẽ cũ xp̃o indeo. Actiua quippe uita sepul¬
chrum est: quȩ aprauis oꝑib mortuos te¬
git. sed contemplatiua perfectius sepelit:
quȩ acunctis actionib funditꝰ diuidit.
Quisquis gͦ iam inse contumelias carnis
edomuit. super est ut mentem ꝑ stucdia
sc̃e oꝑationis exerceat. Et quisquis iam
mentem ꝑ scã opera dilatat: suꝑ est ut hanc
usq ad secreta iutimȩ contẽplationis exten¬
dat. Neq enim perfectus predicator est qui
uł propt̃ contẽplationis studiũ oꝑanda
isaac. Tradunt hebrei quod inscĩficatio¬
ne eius. hoc est incircumcisione uiraue¬
rit: nos autẽ dicimus iurasse eum in se¬
mine abrahe. hoc est inxpo qui exillo
nasciturus erat. uixta euangłistã mathe¬
um loquentẽ. liber generationis iħu xp̃i.
filui dauid. filii abraha. ꝓ fectusq perrexit

Expanded text:
mundi desideria sentiens mortaliter vivebat. mundi desideria sentiens mortaliter vivebat. Unde et per egregium praedicatorem dicitur: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Activa quippe vita sepulcrum est, quia a pravis operibus mortuos tegit. Sed contemplativa perfectius sepelit, quia a cunctis mundi actionibus funditus dividit. Quisquis ergo jam in se contumelias carnis edomuit, superest ut mentem per studia sanctae operationis exerceat. Et quisquis jam mentem per sancta opera dilatat, superest ut hanc usque ad secreta intimae contemplationis extendat. Neque enim perfectus praedicator est qui vel propter contemplationis studium operanda c tradunt Hebraei quod in sanctificatione, hoc est in circumcisione, juraverit. Nos autem dicimus jurasse eum in semine Abrahae, hoc est in Christo, qui ex illo nasciturus erat: juxta evangelistam Matthaeum loquentem; Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii A
Abbreviated transcription (Latin):
littera que apud illos ꝓ o. legitur. ablata
de nomine eiꝰ est. et ꝓ ephron. apellatus ẽ
ephran. significante scriptura non eũ fuis¬
isse consummate ꝑfecte q uir tutis. qui po¬
tuerit memorias uendere mortuoꝵ. sciant
gͥ qui sepulchra uenditant et ñ coguntur
ut accipiant p̃tiũ: sed anolentib quoq ex¬
torquent in mutari nom̃ suum. & perire qͥd
demerut eorum. cũ etiam ille rep̃henda¬
tur occulte: qui inuitus acceꝑit. Confirma¬
tusq ẽ ager quondam ephronis. in qͦ erat
spelunca duplex respiciens mãbre tã ipse
quã spelunca. et om̃s arbores eiꝰ abrahȩ¬
inpossessionẽ. Quid nod ꝑ abrahe duplexse¬
pulchrum innuit᷑. nisi qͦd ꝑfectus quisq pre¬
dicator extinctam apresentis uitȩ desideri¬
is animam suã. sub bone oꝑationis tegi¬
ne et contẽplationis abscondit: ut acarͦna¬
li concupiscentia. sub actiua contemplati¬
uaq uita quasi insensibilis iateat: quȩ pͥus

Expanded text:
littera quae apud illos pro o legitur, ablata littera quae apud illos pro o legitur, ablata de ejus nomine est, et pro Ephron, appellatus est Ephran, significante Scriptura non eum fuisse consummatae perfectaeque virtutis, qui potuerat memorias vendere mortuorum. Sciant igitur qui sepulcra venditant, et non coguntur ut accipiant pretium, sed a nolentibus quoque extorquent, immutari nomen suum, et perire quid de merito eorum cum etiam ille reprehendatur occulte qui invitus acceperit. Confirmatusque est ager quondam Ephronis, in quo erat spelunca duplex respiciens Mambre, tam ipse quam spelunca, et omnes arbores eius: Quid nobis per Abrahae duplex sepulcrum innuitur, nisi quod perfectus quisque praedicator exstinctam a praesentis vitae desideriis animam suam sub bonae operationis tegmine et contemplationis abscondit, ut a carnali concupiscentia sub activa contemplativaque vita quasi insensibilis lateat, quae prius
Abbreviated transcription (Latin):
dñm dm̃ tuũ ad orabis. & illi soli seriues. cũ
abraham sic honorauit popłm quendã gen¬
tium: utꝰ adoraret. Sed animaduertendum
ẽ. in eodem p̃cepto nondictum dñm dm̃ tu¬
um solum adorabis. sicut dictum est et illi
soli seruies quod est grece at pelcic. Talis
enim seruitus: non nisi deo debet᷑. Unde dãp¬
nantur idolatre. id est huiꝰ modi seruitutẽ
ex hibentes idolis: que debetur dõ: Nec mo¬
ueat. quod alio loco inquadã scriptura ꝓhib se
angelus hominẽ ad orare. & ammonet ut
dñs potius adoretur. Talis enim apparuerat
angłs: ut ꝓ deo posset adorari. et iõ fuerat
corrigendus adorator. Ad orauit abraham co
ram populo terre & locutus est adephron.¬
usq quod cũ audisset abraham appendit pe¬
cuniam quam ephron postulauerat. Inhebreo
ephron. scdm ephran. Post quam enĩ p̃tio
uictus est ut sepulchrũ uenderet. et acci¬
peret argentũ. licet cogente abraham. uau

Expanded text:
Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies ; cum Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies ; cum Abraham sic honoraverit populum quemdam gentium, ut etiam adoraret. Sed animadvertendum est in eodem praecepto, non dictum, Dominum Deum tuum solum adorabis, sicut dictum est, Et illi soli servies, quod est graece λατρεύσεις. Talis enim servitus nonnisi Deo debetur. Unde damnantur idololatrae, id est, ejusmodi servitutem exhibentes idolis, quae debetur Deo. Nec moveat quod alio loco in quadam Scriptura prohibet angelus hominem adorare se, et admonet ut Dominus potius adoretur . Talis enim apparuerat angelus ut pro Deo posset adorari; et ideo fuerat coram populo terrae: et locutus est ad Ephronum. Quod cum audisset Abraham, appendit pecuniam quam Ephron postulaverat, audientibEphron, secundum Ephran, Postquam enim pretio victus est, ut sepulcrum venderet et acciperet argentum, licet cogente Abraham, vaf
Abbreviated transcription (Latin):
syroꝵ potuerunt. Erorigine quippe illuis.
sẏrorũ genus longe p̾tea propagatum est.
S dictum est. aꝑsona scribentis. quipost oĩa
illa tempora hec scribendo narrauit. quem
Uix̃ autem sara. centum uiginti septẽ anni
eam: hoc qd̃ hic positum repperit᷑. uixta quȩ¬
dã exemplaria. que est inualle. inautenticis
codicib ñ habet᷑. Nom̃ quoq ciuitatis arboc.
paulatim ascribentib et legentib corrup¬
tum est. Neque enim putandum seꝑtua-¬
ginta int̃pretes nom̃ ciuitatis. hebreȩ bar¬
bare. atq corrupte: et alit̃ quã insuo dicit᷑.
transtulisse. Arboc enĩ nichil om̃ĩno signi¬
ficat. s dicit᷑ arbȩ. hoc est quaituor. quia ibi a¬
braham isaac et iacob conditus est. et ipse
pͥnceps humani generis adam. ut in iħu li¬
bro apertius demonstrabitur. Cumq sur¬
rexisset ab offitio funeris: locutus est ad filioᷤ
delicet hech. Queritur quomͦ scriptum sit.

Expanded text:
Syrorum potuerunt. Ex origine quippe illius, Syrorum potuerunt. Ex origine quippe illius, Syrorum genus longe postea propagatum est, sed dictum est a persona scribentis, quia post omnia illa tempora, haec scribendo narravit quemadxit autem Sara centum viginti septem annis, eam. Hoc quod hic positum reperitur juxta quaedam exemplaria, quae est in valle, in authenticis codicibus non habetur. Nomen quoque civitatis Arboc, paulatim a scribentibus legentibusque corruptum est. Neque enim putandum Septuaginta interpretes nomen civitatis Hebraeae barbare atque corrupte, et aliter quam in suo dicitur transtulisse. Arboc enim nihil omnino signicat, sed dicitur Arbee, hoc est quatuor, quia ibi Abraham, Isaac et Jacob conditi sunt; et ipse princeps humani generis Adam, ut in Jesu libro apertius demonstratur. Cumque surrexisset ab officio funeris, locutus est ad filios terrae. Quaeritur quomodo scriptum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et scriptũ ẽ. de eo. cornua inmanib
eiꝰ sunt. Cornib gͦ herentem arietẽ. crui¬
cifixum xp̃m significat. Uepres autem spinȩ
sunt. Spine iniquos et peccatores significant.
qui suspenderunt dñm incruce. Int̾ spinas
itaq peccatorũ udeorum: suspensus ẽ dñs.
sicut ꝑ ieremiã idemdic̃. Spinis peccatoꝵ
suoꝵ circuidedit me populus hic. Alii hc̃
arietẽ cornib inueprib obligatum eundẽ
xp̃m senserunt. ante quam im molaretur.
spinis auideis coronatum. ꝑ acto gͥ sacrifino:
dicit᷑ abrahe. Insemine tuo benedicentur õs¬
gentes. Quando enĩ factũ est hoc. nisi quan¬
do dicit ille aries. foderunt manus meas
est. illud inpsalmo sacrificium. tẽ in ipso
psalmo dictumest. Commemorabuntuꝵ.
et conũtentur addñm uniuerse fines terrȩ.
et ad orabunt inconspectu etꝰ uniuerse fa
os melche noĩat᷑ et chamuhel pat̾ fyroꝵ.
non utiq qͥ ñciauerunt: nunciare patrem

Expanded text:
Unde et scriptum est de eo, Cornua in manibus Unde et scriptum est de eo, Cornua in manibus ejus sunt. Cornibus ergo haerens aries crucifixum Dominum significat. Vepres autem spinae sunt. Spinae iniquos et peccatores significant, qui suspenderunt Dominum in cruce. Inter spinas itaque peccatorum Judaeorum suspensus est Dominus, sicut per Jeremiam idem dicit: Spinis peccatorum suorum circumdedit me populus hic. Alii hunc arietem cornibus in vepribus obligatum, eumdem Christum senserunt, antequam immolaretur spinis a Judaeis coronatum. Peracto igitur sacrificio dicitur ad Abraham: In semine tuo benedicentur ogentes. Quando enim hoc factum est, nisi quando dicit ille aries, foderunt manus meas est illud in Psalmis sacrificium, tunc in ipso Psalmo dictum est, commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus omnes paos Melchae, nominatur et Camuel pater Syrorum, non utique qui nuntiaverunt, nuntiare patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ post quam ad orauerimus: ubi sacrifici¬
um crucis dominicȩ impletum per gen¬
tes fuerit predicatum:. hoc est ut plenitudo
gentiũ intraret. Iuidͤ & reuertamur ad uoᷤ.
& sic omĩs isrł saluus fiet. Triduum autẽ
illud in quo uenerunt ad locum im mola¬
tionis: tres mundi etates significat. Unã
aute legem. aliam sub lege. terciã sub grã.
Ante legem ab adam usq admoysen. Sub
lege: amoyse usq adiohannem. In de iam
a dño. et quicquid restat: tercius dies ẽ¬
grẽ. Inqua tercia etare quasi post tridu¬
um: sacram̃tũ sacrificii xp̃i completum
est. De inde isaac ligatis pedib altarisu¬
per ponitur. et dñs in ligno suspensus:
cruci adfigitur. Sed illud quod figuratũ est
in ysaac: transgestũ est ad arietem. Cur. qr
xp̃c ouis. ipse enim filiꝰ ipse agnus filtꝰ
quia natꝰ. aries: qr umolatꝰ. Sed quid est
quod inueprib herebat aries ille: crux
cornua habet. sic enim duo ligna conpin

Expanded text:
est, postquam adoraverimus, ubi sacrificiest, postquam adoraverimus, ubi sacrificium crucis Dominicae impletum per gentes fuerit praedicatum, hoc est, ut plenitudo gentium intraret . Quid est: Et revertemur ad vos? Et sic omnis Israel salvus fiat. Triduum autem illud in quo venerunt ad locum immolationis, tres mundi aetates significantur: unam ante legem, aliam sub lege, tertiam sub gratia. Ante legem, ab Abraham usque ad Moysen; sub lege, a Moyse usque ad Joannem, inde jam a Domino, et quidquid restat. Tertius dies gratia est, in qua tertia aetate quasi post triduum sacramentum sacrificii Christi completum est. Deinde Isaac ligatis pedibus altari superponitur: et Dominus in ligno suspensus cruci affigitur. Sed illud quod figuratum est in Isaac, transgressum est ad arietem. Cur? quia Christus ovis: ipse enim filius, ipse agnus; filius, quia natus; aries, quia immolatus. Sed quid est quod in vepribus haerebat aries ille? Crux cornua habet. Sicut enim duo ligna cum com
Abbreviated transcription (Latin):
dñs unigenitũ filium suũ. ꝓ nobis om̃ĩb
tradidit. Et sicut ifaac. ipse sibi ligna por¬
tauit quib erat imponendus: ita et xp̃c
gestauit in humeris lignũ crucis sue in
quo erat crucifigendus. Puo aũ serui ille¬
bãt passionẽ. xͥ. ñ peruenert̃ ad locũ sacͥficii.
Cur autẽ duoserui. nisi quia populus ipse
induas partes diuidendꝰ erat. quod factũ ẽ
salomone peccante quando diuisus ẽ idẽ
populus loco regni. non errore pͥietatis. Duibꝰ
etiam sepe perprophetas dicit᷑. Auer satrix
isrł. et preuaricatͥx uida. a sinus autem ille.
in sensata est. stultitia udeorum. Ista insen¬
sata stultitia: portabat omĩa sacram̃ta. et
quod ferebat nesciebat. lam quod dictum
est eis. expectate hic cumasino. post quam
aut̃ ad orauerimus. reuertemur ad uos. A¬
płm audi. Cecitas inquit exparte ĩ isrł fac¬
ta est. Quid est cecitas: expectate hic cũ
asino. Yt plenitudo gentium intraret. hoc

Expanded text:
Dominus unigenitum filium suum pro nobis omnibus Dominus unigenitum filium suum pro nobis omnibus tradidit. Et sicut Isaac ipse sibi ligna portavit quibus erat imponendus, ita et Christus gestavit in humeris lignum crucis suae, in quo erat crucifigendus. Duo autem servi illbant passionem Christi, non pervenerunt ad locum sacrificii. Cur autem duo servi, nisi quia populus ipse in duas partes dividendus erat? quod factum est Salomone peccante quando divisus est idem populus loco regni, non errore impietatis. Quibus etiam saepe per prophetas dicitur: Aversatrix Israel et praevaricatrix Juda . Asinus autem ille insensata est stultitia Judaeorum. Ista insensata stultitia portabat omnia sacramenta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod dictum est eis: Exspectate hic cum asino. Postquam autem adoraverimus, revertemur ad vos, Apostolum audi. Caecitas, inquit, ex parte Israel facta est . Quod est caecitas? Exspectate hic cum asino, ut plenitudo, inquit, gentium intraret: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quod eum sener suscepit: non enĩ se nescit
ds. Sed ipsa prenunciatio de xp̃o iam quo¬
dam mͦ senuerat: quando natus est xp̃c.
inchoata abadam ubi dictum est. et erunt
duo incarne una. Sacramentum illud
abrahe. quia ipsum sacram̃tum dei iam
longeuum erat: & senectus sare inplebe
dei. hoc est in multitudine ꝓpħarũ. hoc idẽ
significat. qr infine cẽpoꝵ ex ip emor sa
plebe scãrum animarũ natus ẽ nlis xp̃c̃.
Sterilitas aut̃ eius intimat: qd̾ in hoc scłospe
salu factisumus. et inxp̃o tanquã inisaac
om̃s natisumꝰ. quẽ partũ eccła infine tem¬
porum. mirabili dei grã non naturali fecun¬
ditate pro creauit. Iam de inde sequentis
historiȩ sacram̃tũ. quid imaginarie porten¬
dat: inspiciendum est. Quis ergo in abra¬
ham ut predictum ẽ ꝑ illam immolatio¬
nẽ figurabatur nisi pat̾ excelsus: quis in
isaac. nisi xp̃c: tlamsicut abrabã unicũ &
dilectum filium do uictimã obtulit: ita

Expanded text:
quod eum senex suscepit. Non enim senescit quod eum senex suscepit. Non enim senescit Deus; sed ipsa pronuntiatio de Christo jam quodammodo senuerat, quando natus est Christus. Inchoata est ab Adam ubi dictum est: Et erunt duo in carne una . Sacramentum illud Abrahae, quia ipsum sacramentum Dei jam longaevum erat, et senectus Sarae in plebe Dei, hoc est, in multitudine prophetarum, hoc idem significat, quia in fine temporum, ex ipsa plebe sanctarum animarum natusin hoc saeculo spe salvi facti sunt, et in Christo tanquam in Isaac omnes nati sumus, quem patrum Ecclesia in fine temporum, mirabili Dei gratia, non naturali fecunditate procreavit. Jam deinde sequentis historiae sacramentum, quid imaginarie portendebat, inspiciendum est. Quis ergo in Abraham, ut praedictum est, per illam immolationem figurabat, nisi Pater excelsus? Quis in Isaac, nisi Christus? Nam sicut Abraham unicum et dilectum filium Deo victimam obtulit, ita
Abbreviated transcription (Latin):
suis. Et enim cyxneuñ siue rete quod
aquila posuit et simmachus: ꝑsiñ litterã
scribit᷑. hic uero sameth literam positam
ex qͦ manifestum ẽẽ non int̃pretationẽ styr¬
pium condensarum. & in modũ retis int̃
se uirgulta contexta. uerbũ sabeth secd no¬
men u̾irgulti quod ita hebraice dicitur.
Appellauitq nom̃ loc illius dñs uidet. unde
usq bodie dr̃ in monte dñs uidebit. Proeo
quod hic habet uidit. in hebreo uidebitur
scriptumest. Hoc autem apud hebreos exi¬
uit in ꝓuerbium. ut si quando inangustia
constitutisunt: et dñi obtant auxilio sub¬
leuari. dicant in monte dominus uidebi¬
tur. hoc est sicut abrahe misertus est.
mise̾bit᷑ et nr̃i. Unde et insignum datiari¬
etis: solent etiam nẽ cornu clangere. Age
nunc uideamus quid sub huiꝰ sacram̃tila¬
teat mẏsterio. lste enim abrahã quancdo
filium suũ unicũ ꝓ duxit ad inimolandũ.
habebat ꝑsonam dei patris: sed quid est

Expanded text:
suis. Etenim συχνεῶν sive rete quod suis. Etenim συχνεῶν sive rete quod Aquila posuit, et Symmachus per sin litteram scribit, hi vero samech litteram positam. Ex quo manifestum esse, non interpretationem stirpium condensarum, et in modum retis inter se virgulta contexta verbum sabech, sed nomen sonare virgulti, quod ita Hebraice dicitur. Appellavitque nomen loci illius, Dominus videt. Unde usque hodie dicitur: In monte Dominus videbit. Pro eo quod hic habet, videt, in Hebraeo videbitur, scriptum est. Hoc autem apud Hebraeos exivit in proverbium, ut si quando in angustia constituti sunt, et Domini optant auxilio sublevari, dicant: In monte Dominus videbit, hoc est, sicut Abrahae misertus est, miserebitur et nostri. Unde et in signum dati arietis, solent etiam nunc cornu clangere. Age, nunc videamus quid sub hujus sacramenti lateat mysterio. Iste enim Abraham quando filium suum unigenitum perduxit ad immolandum, habebat personam Dei Patris. Sed quid est
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ appellatum. quod eius dñs ess quã¬
uis dm̃ inueniamꝰ illo loco ubi ait. Uado ad
patrem meum et patrẽ ur̃m. dm̃ meũ. et
dm̃ urm. Quod autẽ scriptum est. dir̃ dñs
domino meo. ad ipsum quiloquebat᷑ refert᷑.
id est dirit dñs dño mẽo. pat̾ scilicet filio. Ꝙ
pluit dominus adomino. Qui scribebat dix̃.
ut dñs eius. adnõ eius. id est dominus nr̃ a
domino nr̃o plusse intellegatur. filius a
obtulit olocaus tũ profilio. Notandum qͦd
scđm aquile interpretationem: ueprem
uel spinetum habemtꝰ. qui ur uerbi uim ĩt̃¬
pretaretur: uerbo greco condensa et interse
implera uirgulta significauit. Unde et sim¬
machus in eandem ductus opinionẽ: et ap¬
paruit ait aries post hoc retentus ĩ rete cor¬
nib sius. Uerũ quib dam in hoc dũtaxat lo¬
co meliꝰ uidentur interpretati esse septua¬
ginta et theodotion qͥ ipsũ nom̃ sabech posu¬
ert̃. dicentes inter uirgulta sabech cornib

Expanded text:
dominum appellatum, quod dominus eius esset; quamdominum appellatum, quod dominus eius esset; quamuis deum inueniamus illo loco, ubi ait: uado ad patrem meum et patrem uestrum, deum meum et deum uestrum. quod autem scriptum est: dixit dominus domino meo, ad ipsum qui loquebatur refertur, id est: dixit dominus domino meo, pater scilicet filio, et "pluit dominus a domino" qui scribebat dixit, ut dominus eius a domino eius, id est dominus noster a domino nostro pluisse intellegatur, filius a obtulit holocaustum pro filio. Notandum quod, secundum Aquilae interpretationem, vepretum vel spinetum habemus, qui ut verbi vim interpretemur, verbo Graeco συχνεῶν condensa et inter se implexa virgulta significavit. Unde et Symmachus in eamdem ductus opinionem: Et apparuit, ait, aries post hoc retentus in rete cornibus suis. Verum quibusdam in hoc duntaxat loco melius videntur interpretati esse Septuaginta et Theodotion, qui ipsum nomen sabech posuerunt dicentes: In virgulta Sabech cornibus
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. significans per efficientem: id quod ef¬
ficitur. sicut frigus pigrum quod pigros fa¬
cit. Et ñ peꝑcisti inquit filio tuo unugeni¬
to ꝓpt̾ me. Numquid abraham ꝓpter an¬
gelum non pepercit filio suo & non ꝓpt̃
nifeste apropheta dictus magni consilii angls.
Aut quod ds erat in angło. et expersona ange¬
lus loquebat᷑. sic̃ inpropħis etiã solet. Nlamꝰ
in consequentib hoc magis iudetur appar̃e
ubi legit᷑. Et uocauit angelꝰ dnuĩ abraham
iterum de cęlo. Permemet ipsum uiraui dic̃
dñs. Nonfacile enim in uenitur dñs xp̃c pa¬
trem dñm dicere. tanquam suũ dñm. illo p̃¬
sertim tempore añquã sumeret carnẽ. Nam
scđm id quod formã serui accepit: non in con
gruenter hoc dici uidet᷑. Nam scđm huiꝰ rei
future ꝓpħiam illud est inꝑsalmo. dñs dixit
ad me filius mĩs estu. Namneq in ipso ȩuan¬
głio. facile in uenimus axp̃o dm̃ patrem

Expanded text:
fecit, significans per efficientem id quod effecit, significans per efficientem id quod efficitur, sicut frigus pigrum quod pigros facit. Et non pepercisti, inquit, filio tuo dilecto propter me. Nunquid Abraham propter angelum non pepercit filio suo, et non pronifeste a propheta dictus magni consilii angelus , aut quod Deus erat in angelo, et ex persona Dei angelus loquebatur, sicut in prophetis etiam solet. Nam in consequentibus hoc magis videtur apparere ubi legitur Et vocavit angelus Domini Abraham iterum de coelo: Per memetipsum juravi, dicit Dominus. Non facile enim invenitur Dominus Christus Patrem Dominum dicere tanquam suum Dominum, illo praesertim tempore, antequam sumeret carnem. Nam secundum id quod formam servi accepit, non incogruenter hoc dici uidetur. nam secundum huius rei futurae prophetiam illud est in psalmo: dominus dixit ad me: filius meus es tu. nam neque in ipso euangelio facile inuenimus a Christo deum patrem
Abbreviated transcription (Latin):
esse in quo postea templũ conditũ est. in
area orne iebusei. sicut inparalipomenon
scriptũ:. Et ceperunt edificare tẽplũ
in mense scdo inscda die m̃sis. in monte
moria. qui id circo inluminans int̃pretat᷑
et lucens: quia ibi est dabir. hoc ẽ oracu
brabam de nocte consurgens. strauit asi¬
ris usq admontem morĩa. id est sedẽtẽ¬
pli iter dierũ triũ sit : et consequent̃ die
tercio illuc ꝑuenisse dicatur. Male gͥ qui
motũa uix unius diei iter plenũ sit. Cũque¬
perpecisti filio tuo unigenito ꝓpt̃ me. Etiã
ista questio. simili locutione soluitur. Hoc ẽ
cnĩ nc̃ cognoui qm̃ cimes adm̃ tuũ. quod sig¬
nificat nẽ te feci cognoscere. In consequenti¬
b autẽ hoc genus locutionis eiudenter ap¬
paret. ubi dicitur. & uocauit abrahani no¬
men loci illuis dñs uid&s. ut dicant hodie
in monte dñs apparuit. uidit ꝓ eo qͦd est:
apparuit. Hoc est uidit: pro eo quod iuderi

Expanded text:
esse in quo postea templum conditum est, in esse in quo postea templum conditum est, in Area Ornae Jebusaei, sicut in Paralipomenon scriptum est: Et coeperunt aedificare templum in mense secundo, in secundo die mensis, in monte Moria , qui idcirco illuminans interpretatur et lucens, quia ibi est dabir hoc est, oracubraham de nocte consurgens stravit asiris usque ad montem Moria, id est sedem templi, iter dierum trium sit, et consequenter illuc die tertio pervenisse dicatur. Male igitur ntem Moria vix unius diei iter plenum sit. Sequpeperceris filio tuo unigenito propter me. Etiam ista quaestio simili locutione solvitur. Hoc est enim: Nunc cognovi quod timeas Deum tu; quod significat: Nunc te feci cognoscere. In consequentibus autem hoc genus locutionis evidenter apparet ubi dicitur: Et vocavit Abraham nomen loci illius, Dominus vidit, ut dicant hodie: In monte Dominus apparuit. Vidit pro eo quod est; apparuit, hoc est, vidit, pro eo quod est; videri
Abbreviated transcription (Latin):
pac  leg tum pertinere. in quo fuerant
agne septem datȩ. quando abimalech et
abraham. sibi etiam uirauert̃. Quȩ post¬
quã gestasunt: temptauit ds abrahã.
et dixit ad eum. Abraham. abrabã. ille
respondit. adsũ. Queri solet quomͦ ue
rum sit. cũ dicat inepistola sua iacob
quod d̾s ueminem tẽptet. nisi quia lo¬
cutione scripturarum solet dicitẽptat.
pro eo quod est ꝓbat. Temptatio uero illa
de qua iacobdicit: non intelligitur. nisi
qua quis que peccato implicatur. Unde
apostolꝰ dicit. ne forte temptauerit uoᷤ.
is qui tẽptat. Nam et alibi scriptum est.
tep̃tat uos dñs ds uester. ut sciat sidi¬
ugitis eum. siam hoc genere locuti¬
onis. ut sciat dictum ẽ. Ac sidiceretur. ut
scire uos faciat. Quoniã uires dilectionis
sue hominẽ latent. nisi experimento etiã
eidem in notescat. Ait illi. Tolle filium
tuum unigenitum. quẽ diligis isaac.
et uade interram uisionis. atq offer eũ

Expanded text:
pactum pertinere in quo fuerant pactum pertinere in quo fuerant agnae septem datae, quando Abimelech et Abraham sibi etiam juraverunt. VERSbraham, et dixit ad eum: Abraham, Abraham? Ille respondit, Adsum. Quaeri solet quomodo hoc verum sit, cum dicat in Epistola sua Jacobus , quod Deus neminem tentat, nisi quia locutione Scripturarum solet dici tentat pro eo quod est probat. Tentatio vero illa de qua Jacobus dicit non intelligitur nisi qua quisque peccato implicatur. Unde Apostolus dicit: Ne forte tentaverit vos is qui tentat . Nam et alibi scriptum est: Tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat si diligatis eum . Etiam hoc genere locutionis, ut sciat, dictum est, ac si diceretur, ut scire vos faciat quoniam vires dilectionis suae hominem latent, nisi experimento etiam eidem innotescant. Ait illi: Tolle filium tuum unigenitum, quem diligis, Isaac, et vade in terram visionis, atque offer eum
Abbreviated transcription (Latin):
causa est cur ita appellatus sit. siue quod
septem agnas abimelech de manu abrabȩ
acceperit. septem enĩ dicuntur sabae. siue
qd ibi uirauerint: qr et iuramĩtũ sabae
similit̾ apellat᷑. Notandũ autẽ et expͥoribꝰ
et expresentiloco. quod isaac nonsit natꝰ
ad quercũ mãbre. siue inaulone mãbre.
ut in hebreo habet᷑. sed ingeraris. ubi et
bersabeȩ usq hodie oppidum est. Quȩ pro¬
untia ante non grande tempus ex diuisi¬
one. presidiũ palestinȩ salutaris est dicta
huiꝰ rei scriptura testis est quȩ ait. Et habi¬
tauit abraham. in terra philistynoꝵ. dieb
multis. Abraham autem plantauit ne¬
mus inbersabee. et inuocauit ibi nomen
diũ dei eterni: et fuit colonus terrȩ et reł.
iuram̃ti. agrum plantauerit abrahã si
inter illa quẽ ad modũ stephanus dicit
non acceperat hereditatem. nec spatiũ
pedis. sed ecce intelligenda bereditas.
quam daturus munere suo fuerat deus.

Expanded text:
causa est cur ita appecausa est cur ita appeseptem agnas Abimelech de manu Abrahae susceperit, Septem enim dicuntur Sabee; sive quod ibi juraverint, quia juramentum Sabee similiter appellatur. Quod si anteet ex praesenti loco, quod Isaac non sit natus ad quercum Mambre, sive in Aulone Mambre, ut in Hebraeo habetur, sed in Geraris, ubi et Bersabee usque hodie oppidum est: quae provincia ante non grande tempus ex divisione praesidium Palestinae, salutaris est dicta. Hujus rei Scriptura testis est quae ait: Et habitavit Abraham in terra Philistinorum multis diebus. Abraham vero plantavit nemus in Bersabee, et invocavit nomen Domini Dei aeterni; et fuit colonus terrae Philistijuramenti agrum plantaverit Abraham, si in terra illa, quemadmodum Stephanus dicit , non acceperat haeredipedis? Ea est intelligenda haereditas quam Deus munere suo fuerat daturu