comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵ int̾rogas: ñ potes mͦ slonait ñ potes. s. ñ potes mͦ. Dilatio¬
nem intulit. ñ spem tulit: et eamdẽ spem qͣm ñ tulit. s potiᷤ
dedit: sequenti uoce firmauit: addendo atq dicendo. Seque¬
ris autẽ postea. Qͥd festinas petre: Non dũ te suo sc̃o sp̃u so¬
lidauit petra. Noli extolli p̾sumendo: ñ potes mͦ. Noli deici
desꝑando: seq̃ris postta. Sed alhuc ille qͥd dicit: Quare nõ
possũ seqͥ te mͦ: animã meã ꝑ teponã. Qd in animo cius
esset cupiditatis uidebat: qͥd uiriũ non uidebat. Uoluntatẽ
luã iactabat infirmꝰ: sed irspiciebat ualtaidinẽ meditus
Iste ꝓmaittebat: ille p̃noscebat. Qui nesciebat audebat: qͥ
p̾sciebat docebat. Qrͣttũ s assumpserat petrus. intuendo
quid uellet: ignorando quid posset: qͣntũ ÷ͥ assumpserat:
ut cũ dñs uenisset aĩam suã ponere ꝑ amicis suis. ac ꝑ hoc
e ꝓ ip̃o. ille hoc dño offerre confideret: et ñdũ pro se posita

Expanded text:
quod interrogas, non potes modo. Non ait, non potes; sed non potes modo: dilationem intulit, non spem tulit; et eamdem spem quam non tulit, sed potius dedit, sequenti voce firmavit, addendo atque dicendo, Sequeris autem postea. Quid festinas, Petre? Nondum te suo spiritu solidavit petra. Noli extolli praesumendo, non potes modo: noli dejici desperando, sequeris postea. Sed adhuc ille quid dicit? Quare te non possum sequi modo? Animam meam pro te ponam. Quid in animo ejus esset cupiditatis, videbat; quid virium, non videbat. Voluntatem suam jactabat infirmus, sed inspiciebat valetudinem medicus; iste promittebat, ille praenoscebat: qui nesciebat, audebat; qui praesciebat, docebat. Quantum sibi assumpserat Petrus intuendo quid vellet, ignorando quid posset? quantum sibi assumpserat, ut cum venisset Dominus animam suam ponere pro amicis suis, ac per hoc et pro ipso, ille hoc Domino offerre confideret: et nondum pro se posita
Abbreviated transcription (Latin):
nisi in regno ipsi. regie domꝰ pars aliqua ñ sit in regno.
Et si abiero inqͥt et preparauero uob̾ locũ: iterũ uenio eo
accipiã uos ad me ipsũ: ut ubi ego sũ et uos sitis. Et quo ego
uado sciuis. et uam scitis. O dñc iħu quomͦ uachs parare lo¬
cũ: siam multe mansiones sunt indomo patͥs tui ubi te¬
cũ habitabunt tui: Aut ut accipias eos ad te ipsũ: quomͦ
tterũ uenis qͥ ñ recedis: Ista kiñi si breuit̾ explicare conem̃.
qͣntũ uidit᷑ hodierno satis ełse sermoni coartata ittiq ñ cla¬
rebunt: et erit ip̃a breuitas. altera obscuritas. ꝑinde hoc cde¬
bitũ differant᷑. qd oportuniꝰ uob patrefamilias nr̃o largien¬

Expanded text:
nisi in regno ipsius regiae domus, pars aliqua non sit in regno. nisi in regno ipsius regiae domus, pars aliqua non sit in regno. Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi sum ego et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. O Domine Jesu, quomodo vadis parare locum, si jam multae mansiones sunt in domo Patris tui, ubi tecum habitabunt tui! Aut si accipis eos ad teipsum, quomodo iterum venis qui non recedis? Ista, charissimi, si breviter explicare conemur, quantum videtur hodierno satis esse sermoni, coarctata utique non clarebunt, et erit ipsa brevitas altera obscuritas: proinde hoc debitum differamus, quod opportunius vobis Patrefamilias nostro largien
Abbreviated transcription (Latin):
uita emigͣrunt: qͥa sine illo in regnũ celoꝵ uitͣre ñ potert̃.
Hec fides ñ est fides: qñi non est uera ec catholica fides. Ita
ne tandem stulti hoĩes. et carnalib cogitationib excetati.
rum teparareas: ñ uos pittatis elle repbandos. quidomũ
aut in unuiersa creatura. aut in uita uel beattiudine sem¬
ptt̾na mansiones multe sunt: s in domo inquit patͥs mei
mansiones mitte sunt. Nonne ista est domꝰ ubi edificationt̃
habemꝰ ex do. domũ ñ manu factã et̃nam in celis: HNonne ista
ti frĩs. s domũ ipsrꝰdi patͥs omnipotentis cui om̃s fĩs dicimꝰ.
pat̾ nr̃ qui es in celis a regno separare celoꝵ aito eã sit aiui¬
dere audebitis. utt alique mansiones eiꝰ sint in regno celoꝵ. ali¬
que autẽ extͣ regnũ celorũ : ablit. absit: ut qui uolunt in¬
cũ. Absit inꝙͣ: ut cũ omnis domꝰ regnantiũ filioꝵ ñ sit alibi

Expanded text:
vita emigraverunt, quia sine illo in regnum coelorum ingredi non potuerunt. vita emigraverunt, quia sine illo in regnum coelorum ingredi non potuerunt. Haec fides non est fides, quoniam non est vera et catholne tandem stulti homines, et carnalibus cogitationibus excaecati, rum separaretis; non vos putatis esse reprobandos, qui domum aut, in universa creatura, aut, in vita vel beatitudine sempiterna mansiones multae sunt; sed, In domo, inquit, Patris mei mansiones multae sunt. Nonne ista est domus ubi aedificationem habemus ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis ? Nonne ista ti fratris, sed domum ipsius Dei Patris, cui omnes fratres dicimus, Pater noster, qui es in coelis , a regno separare coelorum, aut eam sic dividere audebitis, ut aliquae mansiones ejus sint in regno coelorum, aliquae autem extra regnum coelorum? Absit, absit ut qui volunt scum. Absit, inquam, ut cum omnis domus regnantium filiorum non sit alibi,
Abbreviated transcription (Latin):
or alius alio sapientior alius alto iustior. aliꝰ alio sanctior: ĩ
domo patͥs mei mansiones multe sunt. Nullus eoꝵ alienabi¬
t ab illa domo: ubi mansionẽ ꝑ suo quisq accepturꝰ est meri¬
to. Denarus qͥdẽ ille eqͣlis est omnib : quẽ pat̾familias eis qͥ
oꝑati sunt in uineã iubet dari omnib: ñ in eodiscernens.
nes. diu̾sas meritoꝵ in una uita et̾na significant digni¬
tates. Alia enĩgła solis: alia gla lune: alia gła stellaꝵ. Stella
cr̃ abstella differt ingła: sic et resurrectio mortuoꝵ. Tamqͣm
stelle sc̃i. diu̾sas mansiones duise claritats. tamꝙͣ in celo sor¬
tunt᷑ in regno: sed ꝑpt̾ unũ denatiũ nullus separat᷑ a regno.¬
ꝙ aliqͣ iaudia iraparis claritatis. qm̃ regnabit in omnib
unitas karitatis. ẜinde respuendi sũt a corde xͥano. qui pit¬
tant ideo dictũ multas et̃ mansiones. qͥa extͣ regnũ celorũ erit
ali qͥdubi beate maneant ĩnocentes. qͥ sine baptismo ex hac

Expanded text:
ustior, alius alio sanctior; in domo Patris mansiones multae sunt; nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito. Denarius quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea jubet dari omnibus, non in eo discernens nes, diversas meritorum in una vita aeterna significant dignitates. Alia est enim gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum: stella enim ab stella differt in gloria; sic et resurrectio mortuorum. Tanquam stellae sancti diversas mansiones diversae claritatis, tanquam in coelo, sortiuntque alia invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. Proinde respuendi sunt a corde Christiano, qui putant ideo dictum multas esse mansiones, quia extra regnum coelorum erit aliquid ubi beate maneant innocentes, qui sine baptismo ex hac
Abbreviated transcription (Latin):
babant᷑. Sed cũ audiunt in domo patͥs mei mansiones mul¬
te sunt. si quominꝰ dixissem uobis qͥa uado parare uobis locũ:
aꝑturbatione recreant᷑: certiac fidentes etiam post ꝑicula temp

Expanded text:
babantur: sed cum audiunt, In domo Patris mei mansiones mulbabantur: sed cum audiunt, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; a perturbat
Abbreviated transcription (Latin):
etiam mente caꝑe ut cũꝙ possimꝰ. Ait enĩ dñs¬
ib̾c xp̃c. Non turbet᷑ corur̃m. Crtattis indm: et in me credite.
Ne mortẽ tamꝙ̧ͣ hoĩes timerent ec ideo turbarent᷑: consolat᷑ eos
etiã dm se ẽẽ contestans. Credius inquit indm: ec in me credi¬
te. Consequens est enĩ: ut si uidm creditis et in me credere de¬
teatis: qd̾ ñ esset consequens si xp̃c ñ essec dd Credite indm: et
m eñ credite cui natura est ñ rapina esse eqͣlem deo: semet ip̃m
enĩ exinaniuit: s̃i tam̃ formã dĩ amittens: s formã serui accipi¬
ens. MNortẽ metuitis huic torme serui: Hon turbet᷑ cor ur̃m: susci¬
tabit illam forma di. Ded qͥd est qd̵ seqͥt᷑. in domo patͥs mei man¬
siones multe sunt. nͥ qͥa et sͥ metuebant. unde audire debtte¬
runt: non turbet᷑ cor ur̃m: Quis enĩ eoꝵ ñ metuerit. cũ pecro
dictum esset fidentiori atq ꝓmptiori: non cantabit gallus
donet me ter neges: Tamꝙͣ gͦ elsent ab illo ꝑituri: m̾̃ito tur¬

Expanded text:
it enim Dominus Jesus: Non turbetur cor vestrum. Credite in Deum, et in me credite. Ne mortem tanquam homines timerent, et ideo turbarentur, consolatur eos, etiam se Deum esse contestans. Credite, inquit, in Deum, et in me credite. Consequens est enim ut si in Deum creditis, et in me credere debeatis: quod non esset consequens, si Christus non esset Deus. Credite in Deum, et in eum credite cui natura est, non rapina, esse aequalem Deo: semetipsum enim exinanivit; non tamen formam Dei amittens, sed formam servi accipiens . Mortem metuitis huic formae servi; non turbetur cor vestrum, suscitabit illam forma Dei. 2. Sed quid est quod sequitur, In domo Patris mei mansiones multae sunt, nisi quia et sibi metuebant? Unde audire debuerunt, Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset fidentiori atque promptiori, Non cantabit gallus donec ter me neges ? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito tur
Abbreviated transcription (Latin):
semꝰ tp̃m: cũ defendimꝰ pectũ peccatũ agnoscat infirmitas:
nam mendaciũ s̃i habet ueritas. agnouit plane petratura
suũ infirmitas petri: ꝓrsus agnouit: ⁊ qͣntũ mali xp̃m ne¬
gando cõmiserit. plorando monstrauit. Ipse suos redarguit
defensores: et unde illos conuincat. ꝑducit lacͥmas testes. Neq
do ã moneri nos oportet. ne homo qͥsꝙͣ de humanis iurib fidat.
slam qͥd aluid ꝑtinuit ad doctorẽ saluatorẽq nr̃m: nisi ut
nobis neqͣ qͣm de se quemꝙͣ. debere p̃sumere. in ip̃o pͥmo aplõꝵ
demonstraret exemplũ. In anima itaq contigit petri. quod
offerebat in corpore. Non tam̃ ꝑ dño ut tem̾e p̾sumebat p̾ces¬
sit: s alit ꝙͣ putabat. Namq ante mortẽ et resurrectionem
dñi et mortuꝰ est negando: et reuixit plorando. Sed mortu¬
us est qͥa suꝑbe ip̃e p̃sumpitt: reuixit autẽ qͥa benigne ille

Expanded text:
semus Christum, cum defendimus Petrum. Peccatum agnoscat infirmitas: semus Christum, cum defendimus Petrum. Peccatum agnoscat infirmitas: nam mendacium non habet veritas. Agnovit plane peccatum suum infirmitas Petri, prorsus agnovit, et quantum mali Christum negando commiserit, plorando monstravit. Ipse suos redarguit defensores, et unde illos convincat, producit lacrymas testes. Nequedo, admoneri nos oportet, ne homo quisquam de humanis viribus fidat. Nam quid aliud pertinuit ad doctorem salvatoremque nostrum, nisi ut nobis, nequaquam de se quemquam debere praesumere, in ipso primo apostolorum demonstraret exemplum? In anima itaque contigit Petri, quod offerebat in corpore: non tamen pro Domino, ut temere praesumebat, praecessit, sed aliter quam putabat? Nam quae ante mortem et resurrectionem Domini, et mortuus est negando, et revixit plorando. Sed mortuus est, quia superbe ipse praesumpsit, revixit autem quia benigne ille
Abbreviated transcription (Latin):
S ed quid multis ĩmoror :̃ cũ ip̃e dñs abstulerit om̃s huma¬
ne argum̃tationis ambages: Non enĩait ñ caritabit gal¬
lus donec hosem neges: aut sicut loqͥ familiariore cũ hõi¬
b dignatione consucuit. ñ cantabit gallus donec filiũ
homĩs rer neges: s ait. donet me rer neges. Qͥd est me. nͥ
qd̃ erat: Et quid. nͥ xp̃c erat: Quitqͥd gͥ ciꝰ negauit. ipsũ
negauit: xp̃m negauit. dñm dm suũ negauit: qͥa et il
m̃s: ñ uerbũ scd carnẽ tetigit: ñ incorporeã dĩ naturam.
s hoĩs corpꝰ cutiosis manib contrestauit. Hoĩem itaq te¬
tigit: et tam̃ dm cognouit. Sigͦ qd iste retigit. hoc petrꝰ
negauit: qd̾ tste clamauit. hoc petrus offindit. Non canta¬
bit gallus: donec me terneges: dicas. licet. hot̃em nestio: di¬
cas licet. homo nescio quid dicid: dicas licet. si sum ex eiꝰ dis¬
cipulis: me negabis. Si qd dubitare nephas est. hoc xp̃c di¬
xit: uerũꝙ p̃dixit. ꝓculdubio petrꝰ xp̃m negauit. Non accu¬

Expanded text:
Sed quid multis immorer, cum ipse Dominus abstulerit omnes humanae argumentationis ambages? Non enim ait, Non cantabit gallus donec hominem neges; aut, sicut loqui familiariore cum hominibus dignatione consuevit, Non cantabit gallus donec Filium hominis ter neges: sed ait, donec me ter neges. Quid est, me, nisi quod erat? et quid nisi Christus erat? Quidquid ergo ejus negavit, ipsum negavit, Christum negavit, Dominum Deum suum negavit. Quia et meus , non Verbum, sed carnem tetigit: non incorpoream Dei naturam, sed hominis corpus curiosis manibus contrectavit. Hominem itaque tetigit, et tamen Deum cognovit. Si ergo quod iste tetigit, hoc Petrus negavit: quod iste clamavit, hoc Petrus offendit. Non cantabit gallus, donec me ter neges. Dicas licet, Hominem nescio; dicas licet: Homo, nescio quid dicis; dicas licet: Non sum ex ejus discipulis: me negabis. Si, quod dubitare nefas est, hoc Christus dixit, verumque praedixit, procul dubio Petrus Christum negavit. Non accu
Abbreviated transcription (Latin):
da est. et indelicuis tius est. Qm mirandi gen̾is mors est: cui
parũ fuit non et in penis. nͥ elt uisuꝑ indelicus. Sed hic iã
sermo iste claudat᷑. ab alio exordio tctanda sunt q̃ sequunt᷑.¬
ei symon petrus. dñe quo nadid: usq ad id qd̾ ait añi am̃

Expanded text:
da est, et in deliciis tuis est. Qda est, et in deliciis tuis est. Qparum fuit non esse in poenis, nisi esset insuper in deliciis! Sed hic jam iste sermo claudatur: ab alio exordio tractanda sunt quae sequuei Simon
Abbreviated transcription (Latin):
ña mea habent uobcũ etiã non mei: ñ solũ naturã uitã
sensũ. rationẽ. et eã salutẽ que hoĩb pecorib ꝙ cõmunis
est: uerũ etiã linguas. sacramenta ꝓphetiã. scientiã. fidẽ.
distributiont̃ rerũ suaꝵ pauꝑib eo tͣditionẽ corporis suiut
ardeant. d ed qm̃ baritat̃ non habent. ut cymbala contre¬
pant: nichil sunt: nichil eiz ꝓdest. Nong̃ in illis qͣmuis
bonis mimerib meiz. q̃ habere possunt etiã ñ discipłi mer
l in hoc cognoscent inqͥt om̃s qͥa discipli mei estis. si dilectio¬
nem habu̾ttis in inuicẽ. Dsponsa xp̃i: o pulchra int̾ mulicres.
o dealbata ascendens. et incumbens suꝑ fratruelẽ tus̃. qm̃ cu¬
ius lumine illusmaris ut candeas: eiꝰ adintorio fultiris ne
cadas. O qͣm bene tͥ cantat᷑ in illo cantico canticoꝵ uelit ephy¬
talano tuo: qͥa karitas in deliciis tuis. Ip̃a ñ cõꝑdit cũ
impiis aĩam tuã: ip̃a clisc̾nit causã tuã: eo sicit mors uali¬

Expanded text:
olum naturam, vitam, sensum, rationem, et eam salutem quae hominibus pecoribusque communis est; verum etiam linguas, Sacramenta, prophetiam, scientiam, fidem, distributionem rerum suarum pauperibus, et traditionem corporis sui ut ardeant: sed quoniam charitatem non habent, ut cymbala concrepant, nihil sunt, nihil illis prodest . Non ergo in illis quamvis bonis muneribus meis, quae habere possus quia discipuli mei estis, si dilectionem habueritis in invicem. O sponsa Christi, pulchra inter mulieres! o dealbata ascendens, et incumbens super fratruelem tuum, quoniam cujus lumine illustraris ut candeas, ejus adjutorio fulciris ne cadas! o quam bene tibi cantatur in illo Cantico canticorum, velut epithalamio tuo: Quia charitas in deliciis tuis ! Ipsa non comperdit cum impiis animam tuam. Ipsa non discernit causam tuam, et sicut mors vali
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ nos dilexit. ut et nos diligamꝰ inuicẽ: hoc nob confens
diligendo nos. ut mutua dilectionc constͥngart uit̾ uos:
et tam dulci inculo cõnexis m̃bris. corpꝰ tanti capitis

Expanded text:
ergo nos dilexit, ut et nos diligamus invicem; hoc nobis conferens ergo nos dilexit, ut et nos diligamus invicem; hoc nobis conferens diligendo nos, ut mutua dilectione constringamur inter nos, et tam dulci vinculo connexis membris corpus tanti capitis
Abbreviated transcription (Latin):
eos: ꝑductur us ces ad illũ firẽ qui sufficiat eis: ubi satiet᷑
in bonis desidiũ coꝵ. T̃unc enĩ aliquid desidio ñ detrit: qͣn¬
do oĩa in oĩb d̃s erit. ĩalissinis: non habet finẽ. Nemo ibi mo
rit᷑: quo nemo ꝑuenit nͥ huit scl̃o moriat᷑: si morte omnitĩ
qua corpꝰ ab anima desertõ: s morte electoꝵ qua etiã cũ in
carne mortali adhuc manet᷑ cor sursũ ponit᷑: de qua dicebat
apls. Mortui enĩ estis: et uita ur̃a abscondita est cũ xp̃o indo.
Huit fortasse dictũ est. Ualida est ficut mors dilectio. Hac
enim dilestione fit. ut in isto adhuc corruptibili corpore
deo. Si ciũ mors est. qͣndo de corpore asa exit: quom ñ est
mors qͣndo de mundo amor ñr exit: Ualida est gͦ sicut morꝰ
dilectio. Quid ca ualidi qua uincit mundus: Nolite itaq¬

Expanded text:
eos, perducturus eos ad illum finem qui sufficiat eis, ubi satietur eos, perducturus eos ad illum finem qui sufficiat eis, ubi satietur in bonis desiderium eorum . Tunc enim aliquid desiderio non deerit, quando omnia in omnibus Deus erit . Taritur, quo nemo pervenit, nisi huic saeculo moriatur, non morte omnium, qua corpus ab anima deseritur; sed morte electorum, qua etiam cum in carne mortali adhuc manetur, cor sursum ponitur. De quali mortnim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Hinc fortasse dictum est, Valida est sicut mors dilectio . Hac enim dilectione fit ut in isto adhuc corruptibili corpore Deo. Si enim mors est quando de corpore anima exit, quomodo non est mors quando de mundo amor noster exit? Valida est ergo sicut mors dilectio. Quid ea validius, qua vincitur mundus? 2. Nolite itaq
Abbreviated transcription (Latin):
nos qͥsqͣm pot̾it separare. nec ab illo. Cornestens itaq conse¬
quenua p̾cederitib. si cognouissens me inqͥt. et patrẽ meũ
nͥ ꝑme. Deinde subiungit. Eo amͦ cognoscetis eũ: et uidistis
eũ. Sed phylippꝰ unꝰ ex aplis quid audierit ñ ir celligens:
dñe inqͥt. ostende nob̾ patrem: et sufficit nobis. Cui dñs tã¬
to iqͥt temꝑe nobiscũ sũ. et ñ cognouistis me: Phyuippe qui
iudet me: uidet et patrẽ. Ecce increpat qd tanto temꝑe cum
ip̃is erat: et non cognoscebat. Nonne ip̃e dix̾at. et quo ego
uado scitis eo uiã scitis: et se nescire dicentes. eos hoc scire
conuicerat adlendo atꝙ dicendo. ego sum uia et u̾itas et
uita: Quomͦꝰ nc̃ dicit tanto temꝑe uob̾cũ sũ. et ñ cognouiᷤᷤ¬
tis me. cũ ꝑfesto et quo iret scirent. et uiam scirent. ñ ob ali¬
ud nisi qd̾ ip̃m utꝙ scirent: Sed facile ista soluit᷑ questio:

Expanded text:
nos quis quam poterit separare, nec ab illo. 2. Connectens itaque consenos quis quam poterit separare, nec ab illo. 2. Connectens itaque consequentia praecedentibus: Si cognovistis me, inquit, et Patrem meum nisi per me. Deinde subjungit Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Sed Philippus, unus ex apostolis quid audierit non intelligens; Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? qui videt me, videt et Patrem. Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio,
Abbreviated transcription (Latin):
huc marty.⁊ oñ maturi. Aut iterũ dñm ad ĩmortalitatem
carnis. quomꝰ iam fu̾ant sequitturi qͣndolibeo morituri:
s in scli fine resurresturi. Aut iturũ dñm ad sraũ patris
nec relisturũ eoꝵ. unde nec recessit cũ uenisset ad eos. qͦmo¬
do iam fu̾ant sequitturi: cũ cẽ nemo possit in illa felicitate.
nͥ ꝑfectꝰ in baritate: Iteoq docens quomͦ ydonci ẽẽ possent
ꝑgere quo ille ante ceebat: mandatũ nouũ inqͥt do uob̾
ut diligatis inuicẽ. hii sunt gressus quib sequendus est
xp̃ci scil dehis sermo ub̾ior in aliud tempꝰ est differendus.
datũ nonũ douob̾. itt diligatis inuitẽ sicut dilexi uos:¬

Expanded text:
Aut iturum Dominum ad immortalitatem carnis, quomodo jam fuerant secuturi, quandolibet morituri, sed in saeculi fine resurrecturi? Aut iturum Dominum ad sinum Patris, nec relicturum eos, unde nec recessit cum venisset ad eos, quomodo jam fuerant secuturi; cum esse nemo possit in illa felicitate nisi perfectus in charitate? Ideoque docens quomodo idonei esse possint pergere quo ille antecedebat, Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem . Hi sunt gressus quibus sequendus est Christus: sed de his sermo uberior in aliud tempus est differendus. datum novu
Abbreviated transcription (Latin):
tus erat usq ad ascensionẽ suã. Quodubet hoꝵ qͥs ligat:
cũ fide ñ litigat. Ne cui autẽ uideat᷑ ab horrere iste sensus aĩ
uero. qd̵ dicimꝰ dm mortalis carnis cõmunionẽ inqua cum
discipłis usq ad passionẽ fuit. significare potuisse dicendo.
adhuc modicũ uob̾cũ sũ: apud aliũ qͦꝙ eu̾głistã post resur¬
rectionẽ etus ĩiba attendat ubiait. hec loquutꝰ sił uob̾ cum
adhuc et̃m uobiscũ: qͣsi tunc ñ erat cũ ip̃is sinulassistentib
uitentib. tangentib. colloquentib. std est gͦ cũ adhut es¬
lem nob̾cũ: ñ cũ adhuc essem in catne mortili iti qua estis

Expanded text:
us erat usque ad ascensionem suam. Quodlibet horum quis eligat, cum fide non litigat. 3. Ne cui autem videatur abhorrere iste sensus a vero, quo dicimus Dominum mortalis carnis communionem, in qua cum discipulis usque ad passionem fuit, significare potuisse dicendo, Adhuc modicum vobiscum sum; apud alium quoque evangelistam post resurrectionem verba ejus attendat, ubi ait, Haec locutus sum vobis, cum adhuc essem vobiscum : quasi tunc non erat cum ipsis simul assistentibus, videntibus, tangentibus, colloquentibus. Quid est ergo, cum adhuc essem vobiscum, nisi, cum adhuc essem in
Abbreviated transcription (Latin):
tas nob̾ int̾ genitorẽ et unigenitũ nullã distantie suspi¬
petra confregit. Sed hereticoꝵ chalumpnia refutata: qͦ¬
pie accipit eũ qͥ me misit. qd̾ uruꝰ nate sint pat et filiꝰ :
consequens uidebit᷑ ex coꝵdẽ uboꝵ regula qua dictũ ẽ
qͥ accipit si quẽ misero me accipit: ut uniꝰ nat᷑e sint tiliꝰ
et apb Posset qͥdem et hoc ñ inconuenient᷑ intelligi: qm̃¬
gemine est gygas ille substantie. qͥ exultauit ad eurren¬
dam uiã. Uerbũ enĩ caro fc̃m ẽ. hoc est & homo factus est
accipit eũ qui me misit. Sed cũ ista dicebat: ñ ab illo na¬
ture unitas. s in eoqͥmittit᷑. mittentis cõmendabat᷑ auc¬
in illo eũ qui misit attendat. Si gͦ attencdas xp̃m in pecro.
inuenies discipli p̾ceptorẽ : si autẽ attendas patrẽ infilio.
iuuenies unigeniti genitorẽ: ac sic in co qͥ missus ẽ: si ne

Expanded text:
tas vobis inter Genitorem et Unigenitum nullam distantiae suspitas vobis inter Genitorem et Unigenitum nullam distantiae suspipetra confregit. 3. Sed haereticorum calumnia refutata, qupit, accipit eum qui me misit, quod unius naturae sint Pater et Filius; consequens videbitur ex eorumdem verborum regula, qua dictum est, Qui accipit si quem misero, me accipit, ut unius naturae sit Filius et apostolus. Posset quidem non inconvenienter et hoc intelligi, qsubstantiae, qui exsultavit ad currendam viam : Verbum enim caro factum est , hoc est, Deus homo factus est. accipit eum qui me misit. Sed cum ista dicebat, non ab illo naturae unitas; sed in eo qui mittitur, mittentis commendabatur aucin illo eum qui misit attendat. Si ergo attendas Christum in Petro, invenies discipuli praeceptorem; si autem attendas Patrem in Filio, invenies Unigeniti Genitorem: ac sic in eo qui missus est, sine
Abbreviated transcription (Latin):
nis aliqͥd clare. Habebait gͦ dñs et loculoꝵ: et a fidelib obla¬
ta conseruans. et suoꝵ necessitarib et aliis indigentib tribu
intellig̾̃emꝰ qd̾ p̃ceptt. ñ rogitandũ esse de crastino sĩ ad hoc
fiusse p̾ceptũ. ut nichil perrinie seruet a sc̃is: s ne dõ ꝑpt̾ ista
seruiat᷑: et ꝓpt̾ inopic timorẽ iusticta deserat᷑. Nam et apls
in postersẽ ꝓuidens. ait. Si quis fiaelis habet udias suffici¬
ent̾ tribuat cis: ut ñ gͣnet᷑ ecclia. quo ueris uiduis suffice
possit. Cũ gͦ accepisset ille bucellã. exiit continuo. Erat au¬
tẽ nox: et ip̃e qui exiit erat nox. Cũ ergo erisset nox. ait
iłx. Nuinc clarificatꝰ est silĩ hominis. Dies gͦ diei erustua¬
amarent sequendo. et nox nocli annuntiauit scientiam:
ul est uidas uideis infidelib: ut uenirent ad eũ et app̃¬
henderent ꝑsequendo. Ded iam hinc in sermone dñ qͥ
anditor. et ideo eũ p̃cipitare ñ debet s differrt potiꝰ dispu¬

Expanded text:
t Dominus loculos, et a fidelibus oblata conservans, et suorum necessitatibus, et aliis indigentibus tribueintelligeremus, quod praecepit, non cogitandum esse de crastino, non ad hoc fuisse praeceptum, ut nihil pecuniae servaretur a sanctis, sed ne Deo pro ista serviatur, et propter inopiae timorem justitia deseratur. Nam et Apostolus in posterum providens, ait: Si quis fidelis habet viduas, sufficienter tribuat eis, ut non gravetur Ecclesia, quo veris viduis sufficere possit . 6. Cum ergo accepisset ille buccellam, exiit continuo. Erat autem nox. Et ipse qui exivit, erat nox. Cum ergo exisset nox, ait Jesus: Nunc clarificatus est Filius hominis. Dies ergo diei eructait scientiam , id est, Judas Judaeis infidelibus, ut venirent ad eum, et apprehenderent persequendo. Sed jam hinc in sermonem Dominiauditor; et ideo cum praecipitare non debet, sed differre potius dispu
Abbreviated transcription (Latin):
ceri. qͣm sit cauendũ male acciꝑe honũ. Multũ qͥppe int̾¬
est ñ quid accipiat s qͥs accipiat: nec qͣse sit qd dat᷑. lca
qualis sit ip̃e cuidat᷑. Nam et bona obsunt. et mala pro¬
sunt: sic̃ fuerint quib dant᷑. Peccatũ inqͥt apłs ut appare¬
at pectatũ: ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ est mortẽ. s cce ꝑbonũ. factũ
ẽ malũ: dũ male accipit᷑ bonũ. Itemq ip̃e ait. In magni¬
tudine reuelationũ meaꝵ ne excollar: datus est mͥstimu¬
lus carnis mee angłs sathane qͥ me colaphitet. st qd ter

Expanded text:
ceri quam sit cavendum male accipere bonum. Multum quippe interest, non quid accipiat, sed quis accipiat; nec quale sit quod datur, sed qualis sit ipse cui datur. Nam et bona obsunt, et mala prosunt, sicut fuerint quibus dantur. Peccatum, inquit Apostolus, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Ecce per bonum factum est malum, dum male accipitur bonum. Itemque ipse ait, « In magnitudine revelationum mearum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae qui me colaphizet. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
mnanxisset panẽ: aedit uide symonis scarions. Et post pa¬
nt̃: tunt introuut in illo sathanas. Exp̾ssus ẽ t̾ditor: nu¬
date sunt latebre tenebraꝵ. Bonũ est qd̾ actepit: s malo
suo accepit.: qͥa male bonũ malus accepto. Uerũ de isto pa¬
ne intinsto qui porrest᷑ est ficto. et de his que lequunt mul¬
ta dicenda sunt: quib necessariũ est plus temporis ꝙͣ nurc

Expanded text:
t panem, dedit Judae Simonis Iscariotae. Et post panem, tunc introivit in illum satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum. Bonum est quod accepit, sed malo suo accepit, quia male bonum malus accepit. Verum de isto pane tincto qui porrectus est ficto, et de his quae sequuntur, multa dicenda sunt: quibus necessarium est plus temporis, quam nunc
Abbreviated transcription (Latin):
laudant᷑: qͥa dixit. Cũ om̃is arrogantia odiosa est: tunc illa
ingenii et eloquentit multo molestissima. Et tam̃ idem ip̃e
cum de sua eloquentia loqueret᷑. dicem inqͥt ꝑfecta si tta ui¬
dicarẽ: nec ui ueritate cͥmen arrogantie ꝑtimescerẽ. Si gͥ
ille homo eloquentissimꝰ in u̾itate arrogantiã ñ tuerti. qͥ¬
mͦ arrogantiã ip̃a u̾itas tunet: Dicat se dñm qͥ dñs ẽ. aicat
uerũ qui u̾itas est: ne ñ discam ego qd̾ utile est dũ tacet u¬
le qd̾ est. Bcatissimꝰ paulus. ñ utiꝙ unigenit̃ di filiꝰ s uni¬
geniti filii di seriuuis. ⁊ apłs: ñ u̾itas s particips u̾itats. att¬

Expanded text:
laudantur, quia dixit, « Cum omnis arrogantia odiosa est, « tum illa laudantur, quia dixit, « Cum omnis arrogantia odiosa est, « tum illa ingenii et eloquentiae multo molestissima » : et tamen idem ipse cum de sua eloquentia loqueretur, « Dicerem, inquit, perfectam, si ita judicarem; nec in veritate crimen arrogantiae pertimescerem » . Si igitur ille homo eloquentissimus in veritate arrogantiam non timeret, quomodo arrogantiam ipsa veritas timet? Dicat se Dominum qui Dominus est, dicat verum qui veritas est; ne non discam ego quod utile est, dum tacet ille quod est. Beatissimus Paulus, non utique unigenitus Dei Filius, sed unigeniti Dei Filii servu
Abbreviated transcription (Latin):
sũ qͥppe qd̵ dicitis. Honĩ pceptũ est. Non te laudet os tuũ: seil
laudet te os ꝑximmi tui. Piculosũ est enĩ sibi placere: cui ca¬
uendũ est suꝑbire. Ille autẽ qui suꝑomina est. qͣntũ cumꝙ
se laudet ñ se extollit excelsuis: nec porest recte diti arrogans
do. Nob̾ namꝙ ex pedio eũ nosse ñ illi: nec cũ quilꝙꝑ cognol¬
ett si ñ se indicet ip̃e qui nouit. Si g non se laudando qͣsi
arrogantiã uitare uoluerit. nob̃ sapientiam denegabit. Et
magistrũ qͥlem qd̾ se eẽ dicit. nemo rep̃henderet etiã qͥ eñ
nichil ẽt̃ aliud qͣm hominẽ crederet: qm̃ i ꝓfiteret᷑ qd̾ et¬
tent᷑ ut ꝑtessores uocent᷑. d̾d u̾o dñm ec ip̃e sedicit discipłoꝵ
Sed ds loquit᷑. Nulla est hic elatio tante celsitudinis: nul¬
lũ mendatiũ ueritatis. Nob subiacere illi. itile est celsitu¬
dim: nob̾ seruire. utile c̃ u̾itati. Qto se dñm dicit non illi
est uiciũ s nob̾ est bencficiũ. Cuiꝰdam sclaris austoris u̾ba

Expanded text:
s. Homini praeceptum est, Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui super omnia est, quantumcumque se laudet, non se extollit excelsus: nec potest recte dici arrogans Deus. Nobis namque expedit eum nosse, non illi: nec eum quisque cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam denegabit. Et magistrum quidem quod se esse dicit, nemo reprehenderet, etiam qui eum nihil esse aliud quam hominem crederet; quoniam id tentur, ut professores vocentur. Quod vero dominum et ipse se dicit discipulorum Sed Deus loquitur. Nulla est hic elatio tantae celsitudinis, nullum mendacium veritatis: nobis subjacere illi utile est celsitudini, nobis servire utile est veritati. Quod se Dominum dicit, non illi vitium est, sed nobis beneficium. Cujusdam saecularis auctoris verba
Abbreviated transcription (Latin):
cio kñu moueri posie ñ nullos. siue pios ut
reqͥrant. siue ĩplos ut rep̃hendant: qd postea¬
qͣm panẽ tinstũ suo traditori dñs dedit. in¬
traildat in illũ sathanas. Sic enĩ scͥptũ est. Et cũ intinx¬
isset panẽ: dedit uide symonis scariothis. Et post pant̃:
tunc itttͦiuit in illũ sachanas. Dicunt enĩ. Itane hoc¬

Expanded text:
i, moveri posse nonnullos, sive pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaquam panem tinctum traditori suo Dominus dedit, intraverit in illum satanas. Sic enim scriptum est: Et cum tinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae; et post panem tunc int
Abbreviated transcription (Latin):
hystoria. cũ ad sc iplũ urniret. tamꝙͣ de alio loq̃ret᷑: et sic
se insereret ordini narrationis sut tamꝙͣ rerũ gestaꝵ scͥp¬
Q cũ in tectu natrationis sut uenisset ad se ip̃m: uidit in¬
qͥt iħ̾c in theloneo sedentẽ querdã publicanũ. nomine ma¬
theũ. ec ait illi. Sequere me. Non aixit uidit me: et arxit
cit. Nlam utiꝙ de se ip̃o ait. Scio hominẽ in xp̃o ante annos
qͣtuordetĩ. siue in corpore nescio. siue exc̃ corpꝰ nescio ds scit: rap

Expanded text:
historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scripqui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere me : non ait, Vidit me, et dixit cit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit, rap
Abbreviated transcription (Latin):
si esset ex ulis. Quid ẽ gͦ iuiꝰ ex uob tradet me: ñ unus
ex uob̾ etuitus ẽ qui traaet me: Qͥa ec ille qui ait. si fu¬
issent ex nobis mansissent utiq nob̃cũ. iam dixerat ex
nob̾ exierurt: ac ꝑboc uitũꝙ uerũ est ex nob̾. et ñ ex no¬
bis Scm aliud ex nob: secdm aliua ñ ex nobis. Scd̾m cõ¬
ñ ex nobis. a spiciebarte gͥ ad inuicẽ discipłi: hesitantes
dt quo diceret. Sis qͥppe in eis erat. erga magistrũ slũ pla
haritas: ut tamen eos humana alterũ de altero stimula¬
ret infirmitas. Notas qͥdem erat cuiꝰq conscientia: uerũp¬
tam̃ qͥa ꝑximi erat ignota: ita sibi singulus quisq erat
cert. ut incerti essent. et cet̾is singłi. et singłis ceceri. Erat
gͥ recumbens urrꝰ ex discipłis eiꝰ insynu ib̃ii: quẽ dilige¬
bet ihe. Quia dixerit in symi. paulopost ait: ubi dicit
suꝑ pectus ibu. Ipẽ est iob̾s cuĩ est hoc eũgłm: sic̃ postea ma¬
nifestat. Erat enĩ rec eoꝵ consuetudo qui satͥs nob uttas

Expanded text:
esset ex illis. Quid est ergo, Unus ex vobis tradet me; nisi, unus ex vobis exiturus est, qui me tradet? Quia et ille qui ait, Si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum; jam dixerat, Ex nobis exierunt. Ac per hoc utrumque verum est, et ex nobis, et non ex nobis: secundum aliud ex nobis, secundum aliud non ex nobis; secundum comon ex nobis. Aspiciebant ergo ad invicem discipuli, haesitantes de quo diceret. Sic quippe in eis erat erga magistrum suum pia charitas, ut tamen eos humana alterum de altero stimularet infirmitas. Nota quidem sibi erat cujusque conscientia; verumtamen quia proximi erat ignota, ita sibi singulis quisque erat certus, ut incerti essent et caeteris singuli, et singulis caeteri. Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jesu, quem diligebat Jesus. Quid dixerit, in sinu, paulo post ait, ubi dicit, supra pectus Jesu. Ipse est Joannes cujus est hoc Evangelium, sicut postea manifestat . Erat enim eorum haec consuetudo qui sacras Litteras
Abbreviated transcription (Latin):
illi ostiũ ut habitet ꝑfidẽ in coraib hominũ: in eis hoc di¬
cit. cũ aelib̾ant utrũ mynistiũ tale suscipiant. cui se muiꝰ
idoneos existimant. ut sine culꝑa impleant: ne forte aliis
p̃dicantes ip̃i repbi siant. Tuittꝰ enim ũitas audit᷑ q̃m prte¬
dicat᷑: qm̃ cũ audit᷑ humilitas custodit᷑: cum aut̃ p̃dicat᷑.¬

Expanded text:
stium, ut habitet per fidem in cordibus hominum . In his hoc dicit, cum deliberant utrum ministerium tale suscipiant, cui se minus idoneos existimant, ut sine culpa impleant, ne forte aliis praedicantes, ipsi reprobi fiant . Tutius enim veritas auditur quam praedicatur: quoniam eum audit
Abbreviated transcription (Latin):
oriat᷑. qñdo non petestate s intirmitate turbam᷑. Carnis
quaipe ille gerebat infirmitatẽ: que intrcraitas resurrec¬
tione consũpta est. Sea qͥa ñ solũ homo ucrũ etiã ds erat:
inestabili distaritia uniũsũ geriꝰ bumanũ animi fortirit¬
die sitrꝑabat. Non gͦ est aliquo cogente turbatꝰ: s turbauit
semet iplt̃: Eto de illo eiuderit exp̃stũ est: qͣndo lararũ sitiͤ¬
citarito. Nama ibi scͥptũ est qa turbauro semet ip̃m: itt hocin

Expanded text:
oriatur, quando non potestate, sed infirmitate turbamur. Carnis oriatur, quando non potestate, sed infirmitate turbamur. Carnis quippe ille gerebat infirmitatem, quae infirmitas resurrectione consumpta est. Sed qui non solum homo, verum etiam Deus erat, ineffabili distantia universum genus humanum animi fortitudine superabat. Non ergo aliquo est cogente turbatus, sed turbavit semetipsum; quod de illo evidenter expressum est, quando Lazarum suscitavit: nam
Abbreviated transcription (Latin):
iuncat. uibi dicit tͥstis estaĩa mea usq ad moriẽ. Tale ali¬
qͥd etrã hic intelligendũ est: qͣndo suo tͣnitore rã tunc so¬
lo exituro et cũ sus socus coninuo rediniro. ihc turtu¬
tus est spũ fr̃mislimi quidem sunt xp̃tara: si qui sunt qui
neq̃qͣ m morte ĩminente cutbant᷑. Sea numqͥa xp̃ofirmis¬
res Qͥs hoc in samstim̃ dixerit: Quid est gͦ qd̾ ille turba¬
tus est. ñ qͥa infirmos in suo corpore hoc est insua eccłia. sue
infirmitatis uoluntaria similitudine consolatꝰ est. ut si
tur: ne hoc ip̃o se putantes repbos peiore desꝑationis mor¬
te soebeant᷑: Qntũ traq bonũ de participatione diuirata¬
tis eiꝰ exspestare. et sꝑare debemꝰ: cuiꝰ nos et ꝑturbatio tͣn¬
qͥuat. et infirmitas firiat: Siue gͦ isto loco ipsũ iudam
perintẽ mninerando turbatꝰ est siue ua motte ꝓpinqͣnte tur¬
batus est: non ist tam̃ ullom̃ dubitandũ. ñ eũ animi infir¬
mitate sed potestate turbatũ: nec nobis desꝑatio salutis

Expanded text:
Tristis est anima mea usque ad mortem Tale aliquid etiam hic intelligendum est, quando suo traditore jam tunc solo exituro, et cum suis sociis continuo redituro, Jesus tutus est spiritu. 5. Firmissimi quidem sunt christiani, si qui sunt, qui nequaquam morte imminente turbantur: sed numquid Christo firmiores? Quis hoc insanissimus dixerit? Quid est ergo quod ille turbatus est, nisi quia infirmos in suo corpore, hoc est in sua Ecclesia, suae infirmitatis voluntaria similitudine consolatus est: ut situr, ne hoc ipso se putantes reprobos, pejore desperationis morte sorbeantur? Quantum itaque bonum de participatione divinitatis ejus exspectare et sperare debemus, cujus nos et perturbatio tranquillat, et infirmitas firmat? Sive ergo isto loco ipsum Judam pereuntem miserando turbatus est, sive sua morte propinquante turbatus est: non est tamen ullo modo dubitandum, non eum animi infirmitate, sed potestate turbatum; ne nobis desperatio salutis
Abbreviated transcription (Latin):
deret᷑ ad duceret: turbauit eũ ĩminens passio et ꝑicł̃m ꝑxi¬
mũ. et tͣditoris impendens manꝰ. cuiꝰ fu̾at p̃cognitꝰ ꝯnimꝰ :
nunc aĩa mea turbata est. Et quia diea. Pit saluame
ciꝰ anima tͦbata est hora ꝓpinqͣnte passionis: itactiã nũc
exituro uida atq uenturo. et ꝓpinqͣnte tanto scelere
nendi aĩam suã: et potestatẽ habens iterũ sumtndi eã:
turbat᷑ tam ingens potestas. turbat᷑ petre firmitas: an
potiꝰ in eo nr̃a turbat᷑ infirmitas: Ita uͦ nichil indig¬
nũ credant setui de dño suo: sed agnoscant se memitea
in capite suo. Q mortuus ẽ ꝓ nob̃: priꝰ turbatꝰ est idem
ip̃e ꝓ nobis. Q gͦ potestate mortuus est: potestate tur

Expanded text:
deretur, adduceret, turbavit eum imminens passio, et periculum proximum, et traditoris impendens manus, cujus fuerat praecognitus animus? t; et quid dicam? Pater, salva me ejus anima turbata est hora propinquante passionis; ita etiam nunc exituro Juda atque venturo, et propinquante tanto scelere nendi animam suam, et potestatem habens iterum sumendi eam . Turbatur tam ingens potestas, turbatur petrae firmitas: an potius in eo nostra turbatur infirmitas? Ita vero: nihil indignum credant servi de Domino suo, sed agnoscant se membra in capite suo. Qui mortuus est pro nobis, turbatus est idem ipse pro nobis. Qui ergo potestate mortuu
Abbreviated transcription (Latin):
leuabit suꝑme calcaneũ suũ. Hoc qͥa estaluid: nͥ coneul¬
cabit me. Notũ est de quo loquat᷑. Iudas ille tͣaitor eius
attingit᷑. Ergo ipsũ non elegerat: unde ab eis quos elegit.
isto sermone cũ discernit: Qo gͦ dico inquit beati eritis
si fecerias ea: ñ de om̃ib nob̾ dico. Est int̾ uos qui ñ erit bei¬
atꝰ. neꝙ faciet ea. Ego scio: qͦs elegerim. Qͦd. nͥ eos qui be¬
ati erunt faciendo que p̃cepit: ac facienda monstrautt qͥ
efficere beatos potest: sion est igit᷑ traditer uidas elestꝰ: oͥco
est gͦ qd alio loco dicit. ñ ne ego uos duoddetim elegr᷑ et unꝰ

Expanded text:
aliud nisi, conculcabit me? Notum est de quo loquatur; Judas ille traditor ejus attingitur. Ergo ipsum non elegerat, unde ab eis quos elegit, isto sermone secernit. Quod ergo dico, inquit, Beati eritis si feceritis ea, non de omnibus vobis dico: est inter vos qui non erit beatus, neque faciet ea. Ego scio quos elegerim. Quos, nisi eos qui beati erunt faciendo quae praecepit, ac facienda monstravit, qui efficere beatos potest? Non est, inquit, traditor Judas electus. Quid est ergo quod alio loco dicit, Nonne ego vos duodecim e
Abbreviated transcription (Latin):
ta phylosopd oꝵ: qui negant insapientẽ cade̾. ꝑt̾bationes
animoꝵ. Stultã fecit ds sapientiã huiꝰ mundi: et ddñs cog
nouit cogitationes hominũ qñi uane sunt. Turbet᷑ planc
animus x atuis: ñ miseria. s miscłia. Timeat ne ꝑeant
homines xp̃o: cont̾stet᷑ cũ ꝑtt aliqͥs xp̃o: concupiscat adqͥ¬
letet᷑ dũ sꝑat se regnaturũ esse cũ xp̃o. Iste sunt certe qͣtuoe
qͣs ꝑturbationes uocant: tinior et t̾sticia amor ⁊ leticia. Ha¬

Expanded text:
s animorum. Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ; et Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Turbetur plane animus christianus, non miseria, sed misericordia: timeat ne pereant homines Christo, contristetur cum perit aliquis Christo; concupiscat acqulaetetur dum sperat se regnaturum esse cum Christo. Istae sunt certe quatuor quas perturbationes vocant, timor et tristitia, amor et laeti
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ut se p̃cingeret accepto: posuit uestimenta q̃ ha¬
bebat. Ut autẽ formã serri acciperet: qͣndo semet ipsũ ex¬
inaniuit. ñ qd habebat deposuit: s qd̾ ñ habebat accepit.
Crucifigendus sane suis expoliatꝰ est uestim̃tis: et mortu¬
tis inuosutꝰ est linteis: et tota illa eiꝰ passio: nr̃a purgatio
est. Passuriis gͥ exitia . p̃misit obseqͥa: ñ solũ eis ꝓ quib e¬
rat subiturus mortem: s etiã illi qui eũ fu̾at tͣditurus
ad mortẽ. Tanta est qͥeꝑe humane humilitatis utilitas: ut
eã suo cõmendaret exemplo. etiã diuina sublimitas: qͥa
homo suꝑb inet̾nũ ꝑiret: nͥ illũ ds humilis mueniret.
uenit enĩ filiꝰ homĩs q̃rere et saluũ fate qd ꝑierat. Pie

Expanded text:
quidem ut se praecingeret, posuit vestimenta quae haquidem ut se praecingeret, posuit vestimenta quae habebat: ut autem formam servi acciperet quando semetipsum exinanivit, non quod habebat deposuit, sed quod non habebat accepit. Crucifigendus sane suis exspoliatus est vestimentis, et mortuus involutus est linteis: et tota illa ejus passio, nostra purgatio est. Passurus igitur exitia, praemisit obsequia; non solum eis pro quibus erat subiturus mortem, sed etiam illi qui eum fuerat traditurus ad mortem. Tanta est quippe humanae humilitatis utilitas, ut eam suo commendaret exemplo etiam divina sublimitas: quia homo superbus in aeternum periret, nisi illum Deus humilis inveniret. Venit en
Abbreviated transcription (Latin):
it. et ad am uadit. Cũ gͦ illi pat̾ omina dedislet inmanꝰ:
ille discipłdꝵ ñ manus scil pedes lauit. Et cũ se sciret a deo
exisse et ꝑgere ad dm̃: ñ dei dñi. sed hominis serui. implt¬
uit officrũ. dd hoc autẽ ꝑtinet. qd̾ etiã de tͣaitore ipsiꝰ om
tam talis uen̾at ñ ab illo ignorabat᷑ p̃loqui uoluit: ut hoc
quoq ad maximũ cumulũ humilitatis actederet. qd enã
illi non dedignatꝰ est pedes lauare: cuiꝰ manꝰ iam p̃uidebat
in scelere. Quid aittẽ mirũ si surrexit a cena et posuit uesti¬
menta sua: qui cũ in forma dei essec. semet ipsũ ermnanute:
st quid mirũ si p̃cinxit seliriteo: qͥ formã seriu accipieris. Ba¬
bitu ẽ inuentꝰ utt homo: Quid mirũ simiste aqͣm in peliũ
unde lauaret pedes disciploꝵ :̃ qui in t̾ra sangͥnẽ fudit.
quo ĩmundiciã dilueret peccatorũ : Quid mirũ si linteo
quo erat p̾cinctus pedes quos lauerat tersit: qui tarne qͣ
erit indittus eugelistaꝵ uestigia confirmauit: Et linteo

Expanded text:
a, etc. Cum ergo illi Deus Pater omnia dedisset in manus, ille discipulorum non manus, sed pedes lavit. Et cum se sciret a Deo exisse et pergere ad Deum, non Dei Domini, sed hominis servi implevit officium. Ad hoc autem pertinet quod etiam de traditore ipsius, qui jam talis venerat, qui nec ab illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque ad maximum cumulum humilitatis accederet, quod etiam illi non dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere. 7. Quid autem mirum si surrexit a coena, et posuit vestimenta sua, qui cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit? Et quid mirum si praecinxit se linteo, qui formam servi accipiens habitu inventus est ut homo ? Quid mirum si misit aquam in pelvim unde lavaret pedes discipulorum, qui in terram sanguinem fudit, quo immunditiam dilueret peccatorum? Quid mirum si linteo quo erat praecinctus, pedes quos laverat, tersit, qui carne qua erat indutus, Evangelistarum vestigia confirmavit? Et linteo
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo tͣdidisset: et panẽ tãendo panis traditorẽ osten¬
disset: qd faris inqͥt fac ctiiꝰ. Non p̃cepit fatuiꝰ. s p̾arxit ui¬
de malũ. nob bonũ. Qo cnĩ ude pei. et qͥd nobis meliꝰ qͣm¬
tiaitꝰ xp̃c ab illo aduisus illũ. ꝓ bonis p̃ter illũ: Qđ facis fat
citiꝰ. D ũbũ libenti parati qͣmirati. Du̾bũ ñ tam penã expͥ¬
mens uenditoris: ꝙͣ mercẽ significans redemptoris. Dixit
enĩ. qd̾ facis fac citr̃ ñ tã in ꝑnitiẽ ꝑtidi seuiendo. qͣm ad sa¬
littẽ fideliũ festinando: qͥa t̃litꝰ est ꝓpt̾ aelitta np̃a: et dile¬
xit eccliant. et seip̃m t̾didit ꝓea. unde et de se ip̃o dicit apłs
dendo xp̃o salutẽ nrãm cogitauit ꝓpt̾ quam est tͣlitꝰ xp̃c.¬
s cogitauit petunie lutũ: ⁊ inuenit anirt decͥmentum.
Accepit mercedẽ qͣm uoluit: s nolenti est data pena quã
agebat negotiũ sue uenditioras: iste nr̃e redemptionis.

Expanded text:
mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostenmortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendisset: Quod facis, inquit, fac citius. Non praecepit facinus; sed praedixit Judae malum, nobfac citius. O verbum libentius parati, quam irati! o verbum non tam poenam exprimens proditoris, quam mercedem significans Redemptoris! Dixit enim, Quod facis, fac citius, non tam in perniciem perfidi saeviendo, quam ad salutem fidelium festinando; quia traditus est propter delicta nostra , et dilexit Ecclesiam, et semetipsum tradidit pro ea . Unde et de seipso dicit Aposadendo Christo salutem nostram cogitavit, propter quam est traditus Csed cogitavit pecuniae lucrum, et invenit animae detrimentum. Accepit mercedem quam voluit, sed nolenti est data quam agebat negotium suae venditionis, iste nostrae redemptionis.
Abbreviated transcription (Latin):
uit in esi sathanas: si ad hoc ut alienũ temptaret: s ut ꝑ¬
pͥũ possideret. Nonautẽ ut putant quidã neggligent le¬
gentes: tunc iuidas xp̃i corpꝰ accepit Intelligendũ est enł
qd̾ iam otmib cis distribu̾at dñs sacmentũ corpis et sã¬
guinis sui: ubi et ip̃e udas erat. sicut sc̃e lucas euideri¬
tissime narrat. Ac deuide ad hoc uentũ est. ubi scãm nar¬
rationẽ iohis aꝑtissime dñs ꝑbucellã tinctã atq porrectã.
suũ expͥmit tattort̃: fortassis ꝑ panis tinctionẽ elliꝰ signi¬
ficans finctiont̃. Non enĩ omnia q̃ tingunt᷑ ablnunt᷑: scci
ut inficiant᷑ ñ nulla tigunt᷑. diaute bonũ aliqͥa hicsig¬
nificat tinctio: esdẽ bono ingͣtũ ñ in m̾ito est seqruta damp¬
ing̃co intͤssit panr in uentrt̃. hostis in meittẽ: adhuit inꝙͣ
tanti mali iã corde concepti plenꝰ restabat esfict᷑. tuiꝰ iam pre¬
cesserat dampnandus affectus. Itaꝙ dñs cũ panis iuit panẽ

Expanded text:
vit in eum, non ad hoc, ut alienum tentaret, sed ut proprium possideret. Non autem, ut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. Intelligendum enim, quod jam eis omnibus distribuerat sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas evidentissime narrat. Ac deinde ad hoc ventum est ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur, abluuntur; sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damingrato intrasset panis in ventrem, hostis in mentem: adhuc, inquam, tanti mali jam corde concepti plenus restabat effectus, cujus jam praecesserat damnandus affectus. Itaque cum Dominus panis vivus panem