comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dotio. Et dixit ei dñs. Non sic.
omnis qui occidetit cayn: sep¬
tem uindictas exsoluet. Postꝙͣ
cayn occiderat fratrem. interro
contumeliose respondit. Hescio.
Numquid custos fratris mei sũ¬
ego: Quamobrem maledictione
dampnatus. utt gemens et trem̃s
iuueret suꝑ terram. noluit ue¬
ruam depretari: sod peccatis pet¬
cata congeminans. tantum pu¬
tauit nephas. cii a dño non pos¬
set ignosci. Deniq respondit
mea qͣm ut dimtitar: id est plꝰ
peccaui qͣm ut merear absoliu.
Ccce eicis me hocdie a facie terre.
et afacie tue abscondar: et ero
gemens et tremens suꝑ tertam:
et erit oranis qui iiuenerit me
occidet me. Et eicior inquit a
facie tua. et conscientia sceleris¬
re non sustinens abscondar et
latitem: eritq omnis qui inue¬
nerit me occidet me: dum ex
tremore corporis et furiositate
mentis agitatum se esse intel¬
ligit qui mereatur uiterfici.
uerum deus nolens eum com¬
pendio mortis firare critatus.
nec tradens pene qua se tpse
dampnauerat: ait. Non sic.

Expanded text:
dotio: Et dixit ei Dominus: « Non sic, sed omnis qui occiderit Cain, septem vindictas exsolvet. » Postquam Cain occiderat fratrem, interrog» contumeliose respondit, « Nescio: nunquid custos fratris mei sum? » Quamobrem maledictione damnatus, ut gemens et 162 tremens viveret super terram, noluit veniam deprecari: sed peccatis peccata congeminans, tantum putavit nefas, cui a Domino non posset ignosci. Denique respondit est, quam ut dimittar, » id est, plus peccavi, quam ut merear absolvi. « Ecce ejicis me hodie a facie terrae, et a facie tua abscondar, et ero gemens et tremens super terram: et erit, omnis qui invenerit me, occidet me. » Ejicior, inquit, a conspectu tuo, et conscientia scelerisre non sustinens, abscondar ut latitem. « Eritque, omnis qui invenerit me, occidet me: » dum ex tremore comentis agitatu eum esse intellegit, qui mereatur interfici\'. uerum deus nolens eum conpendio mortis finire cruciatus nec tradens poenae, qua se ipse damnauerat, ait: non sic,
Abbreviated transcription (Latin):
locem fidem. Quod cyhe delec¬
cabiles offerunt᷑: hostĩaplatẽs
deo. salus est ppłoꝵ. Post esũ seqͥt᷑
benedictio. et euis odore ꝑfruit᷑
uirtute resurrectioras et regni
aꝑta uoce ꝓnumtians. qd̾ etiam
adorent eum frẽs: et seruiant ti
credentes ex ilrł. Quia igit᷑ iniqͥ¬
ras est inunica iusticie:esau in
discordiam concitatur: et netẽ
fratdulentus excogitat dicens
in corde suo. Appropinquent dies
passionis patͥs mei. et occidara ia¬
cob fratrem meum. Diabolus
enim fricida iudeos in cayn an¬
te p̾meditans. in esau manifestis¬
quoq int̃fectionis ostendens. ap¬
ꝓpinquent in qͥt dies passionis pa¬
meũ. Quappt̾ rebecta id est pati¬
entia nuntiauit urro. frĩs inisi¬
dias. Quui enocato iacob. p̃cepit
ei ut mesopotamiam ꝑg̃et: et in¬
de acciꝑet uxorem. de geñe laban
syri. frĩs mr̃is sue. Quomͦ itaq
fris dolos fugiens mesopotamt¬
am tendit iacob. ita et xp̃c iude

Expanded text:
dentium fidem; quod cibi delecdentium fidem; quod cibi delectabiles offeruntur, hostia placens deo salus est peccatorum. post esum sequitur benedictio et eius odore perfruitur uirtutem resurrectionis et regni aperta uoce praenuntians, quomodo etiam adorent eum fratres sui et seruiant ei credentes ex Israhel. quia igitur iniquitas est inimica iustitiae, Esau in discordiam concitatur et necem fraudulentus excogitat dicens in corde suo: adpropient dies passionis patris mei et occidam Iacob, fratrem meum. diabolus fratricidae Iudae os in Cain ante praemeditans in Esau manifestisquoque interfectionis ostendens: adpropinquent, inquit, dies passionmeum. quapropter Kebecca, id est patientia, nuntiauit uiro fratris insidias, qui uocato Iacob praecepit ei, ut Mesopotamiam pergeret et inde acciperet uxorem de genere Laban Syri, fratris matris suae. quomodo itaque fratris dolos fugiens Mesopotamiam tendit Iacob, ita et Christus I
Abbreviated transcription (Latin):
lius uocatur:acceptio legis est iu¬
deoꝵ. Qd̾ escas eiꝰ atq captur̾am
diligit pater: hoĩes sunt ab erro¬
re saluati: quos ꝑ doctrinam ius¬
tꝰ quisq uenatur. Sermo dei. be¬
nedictionis est ꝓmillio: et spes reg¬
ni fitt in quo cũ xp̃o scĩ regnaturi
sunt. et uerũ sabb̃m celebraturi.
Rebecca plena spũ scõ. et sciens qd̾
audisset anteꝙͣ pareret. quia ma¬
ior seruiet minori. magis autem
forma sp̃c scĩ. que futura noue¬
rat in xp̃o. in iacobante medita¬
batur. loquit᷑ ad filiũ minorẽ: ita¬
de ad gregẽ. et acciꝑe mͥ inde du¬
os hedos: p̃figurans carneũ saltra¬
toris adueritum. in quo eos. uiel
maxime liberaret. qui peccatis te¬
centes anime. Stola esau. fides
et scripture sunt hebreoꝵ: qͥb
gentiliura indutus est popłs. Pel¬
les que eius brachiis cͥcũdate st̃.
in extensione manuũ. crucise
b. cũ pariter asfixit. Ct̃o ysa¬
ac querit a lacob cur tam cito

Expanded text:
maior uocatur, acceptio legis est Iumaior uocatur, acceptio legis est Iudaeorum; quod escas eius atque capturam diligit pater, homines sunt ab errore saluati, quos per doctrinam iustus quisque uenatur. sermo dei benedictionis est repromissio et spes regni futuri, in quo cum Christo sancti regnaturi sunt et uerum sabbatum celebraturi. Rebecca plena spiritu sancto et sciens, quid audisset, antequam pareret, quia maior seruiet minori, — magis autem forma spiritus sancti, quae futura norat in Christo, in Iacob ante meditatur — loquitur ad filium minorem: uade ad gregem et accipe mihi inde duos haedos praefigurans carneum saluatoris aduentum, in quo eos uel maxime liberaret, qui peccatis tecentes animae. stola Esau fides et scripturae sunt Hebraeorum, quibus gentilium indutus est populus; pelles, quae eius brachiis circumdatae sunt, in extensione manuum cruci secum pariter adfixit. quod Isaac quaerit ab Iacob, cur tam cito
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit: cũ magis eo tp̃s errarit
quo filium sanguinarie dedi¬
tũ uoluptati. et etĩ qui postea
fratrera posset octidere. pretermiꝰ
so qui simplicit᷑ habitabat domũ.
uellet efferre. et stiam magis
iacob manꝰ autem manꝰ esau: neᷤ¬
ciret tamen. net intellig̾et mino¬
rem esse filiũ. qui ad benecutti¬
onem fr̃is prereptor assisteret. Cũ
autem simꝰ polliciti. de eo quid
in figura signifitaret adiung̃e
ypoliti martyris uerba ponent᷑
a quo et uictorinus noster nonyst¬
mum discrepat: nori quo omnta
plenius exsequitus sitr sed quo
poslit occasionem ꝑrebere lectori
ad intelligentiam latiorem.
ysaac portat ymaginiem dei pa¬
tris rebecta sp̃t sc̃i: esau popłi
prioris ed diaboli: iacob eccł̃ie
siue xp̃i. Senuille ysaac. consũ¬
mationẽ orbis ostendit: ocłos illiꝰ
caligasse. fidem ꝑisse de muricio:
et religionis lumer ante cũ neg̾¬
glectum ẽẽ significat. Eo maior fi

Expanded text:
faceret, cum magis eo tempore erraret, faceret, cum magis eo tempore erraret, quo filium sanguinariae deditum voluptati, et eum, qui postea fratrem posset occidere, praetermisso illo qui innocenter habitabat domi, vellet efferre, et suam magis Iacob, manus autem manus Esau, tamen non intellegeret minorem esse filium, qui ad benedictionem fratris praereptor adstiterat. Quoniam autem polliciti sumus et de eo, quid in figura significaret, adiungere, Hippolyti martyris uerba ponemus, a quo et Victorinus noster non plurimum discrepat, non quo omnia plenius exsecutus sit, sed quo possit occasionem praebere lectori ad intellegentiam latiorem: \'Isaac portat imaginem dei patris, Rebecca spiritus sancti, Esau populi prioris et diaboli, Iacob ecclesiae siue Christi. senuisse Isaac consummationem orbis ostendit; oculos illius caligasse fidem perisse de mundo et religionis lumen ante eum neglectum esse significat. quod filius
Abbreviated transcription (Latin):
iesse cum udisset helyab.ait.
Ecce corã dño xpistus eius. Eo
dixit dñs ad samuel. Noli aspi¬
cere in faciem enuts. et in statu¬
ram illius. qm̃ reprobaui eũ:
quia non quomodo uidet homo.
iudet ds̃. Homo uidet in facte:
deus iudet in corde. Et ꝑ filios
singulos seprem ignorans: us¬
q ad dauid nestisse describitur.
Hel ysens quoq qui dupliti gli¬
ficatus est spiritu. cuius ossa
uitam ex animo cadaueri red¬
diderunt. cum sunaratas ad
erm uenisset in montem. et ad
pedes eius flebiliter corruissit.
Tyeri ꝓhibente ne faceret: ait.
Dimitte eam. quia aĩa
condit a me. Plura sunt que
exemplis debeant docere. scõs
uitos. et deo caros. ea tantum
scisse que eis a dño reuelata
sunt. ignorasse uero q̃ reuela¬
ta non fũint: et ad singłas usi¬
ones zathariam atq damielera
interrogare angłm. et supplici¬
ter deprecari. ut exponat sibi
q̃ sint illa que iudeant. Unde
non mairura est. et ysaac in suã
maxime utilitatem nescisse qͥd

Expanded text:
Jesse vidisset Eliab, ait: Jesse vidisset Eliab, ait: Ecce coram Domino Christus ejus. Et dixit Dominus ad Samuel: Nolite respicere ad faciem eius et in staturam illius, quoniam reprobaui eum, quia non, quomodo uidet homo, uidebit deus; homo uidet in facie, deus uidet in corde. et per singulos semper ignorans usque ad Dauid nescisse describitur. Helisaeus quoque, qui duplici glorificatus est spiritu, cuius ossa uitam exanimo cadaueri reddideeum venisset in montem, et ad pedes ejus flebiliter corruisset, Giezi prohibente ne faceret, ait: Dimitte eam, quia anima i » . Plura sunt quam ut exemplis debeamus docere, sanctos viros et Deo caros, ea tantummodo scisse, quae eis a Domino revelata sunt: ignorasse vero, quae eis revelata non fuerint: et ad singulas visiones Zachariam atque Danielem interrogare angelum, et suppliciter deprecari, ut exponat sibi quae sint illa quae videant. Unde non mirum est, et Isaac in suam maxime utilitatem nescisse quid
Abbreviated transcription (Latin):
ria est: que rem explicet. sensũ
edisserat. obscura maraifestet:
non que uerboꝵ compositione
frondescat. Sint alii diserti: lau¬
deritur ut uolunt: et inflati buc¬
cis spumartia uerba trutinen¬
tur: michi sufficit sic loqui ut
intelligar: et ut descripturis¬
rarum uniter simplicitatem.
ur ysaac uir iustꝰ
it: sed cui noluit deceptus er¬
rore benedixit. Differo paulis
per typos: et ea que a maiori¬
b nr̃is suꝑ hoc locosunt inter¬
pretata pretereo: rior quo oppi¬
ruoni eoꝵ non acquiescam:
muerit: et contra suam fecerit
uoluntatem. Ad quod ilistricta
responsio est: nullum hominũ
excepto eo qui ob nostram salu¬
tem carnem dignatus est sit¬
mere. plenam habuisle sciertuã
et certissimam ueritatem. Deniq
paulus ex parte cognoscit et ex par
te ꝓph̾at: et nunc per spetulum
quod oportet orare nestire nos
dicit: quia cum uenerit quod
ꝑfectum est. tunc quod ex par¬
dotib dei. ad unguendun re¬
gem missus. maxiniũ filioꝵ

Expanded text:
ria est, quae rem explicet, sensum ria est, quae rem explicet, sensum edisserat, obscura manifestet, non quae verborum compositione frondescat. Sint alii diserti, laudentur, ut volunt, et inflatis buccis, spumatur: mihi sufficit sic loqui, ut intellegar et ut de scripturirarum imiter simplicitatem. Cur Isaac, uir iustus it, sed cui noluit deceptus errore beper typos, et ea quae a majoribus nostris super hoc loco sunt interpretata, praetereo, non quod opinioni eorum non acquiescam, raverit, et contra suam fecerit voluntatem. Ad quod districta responsio est: NULLUM HOMINEM, excepto eo qui ob nostram salutem carnem est dignatus induere, plenam habuisse scientiam, et certissimam veritatem. Denique Paulus ex parte cogte prophetat, et nunc per speculum quod oportet orare nescire nos dicit , quia, cum venerit quod perfectum est, tunc quod ex pardotio Dei , ad ungendum regem missus cum maximum filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
Qua quod mirus iuaebatur
intelligi: ad iurcta generatio est.
Aquilara uero et in ceteris. et in
hoc maxime loco ꝓpric tͣristulis¬
se. omnis uidea conclarnat: et sy¬
idem sermo et hisdem litteris
scriptus. diuersas apud eos et
uoces et intelligentias habet. Ex
quib exempli caula unum po¬
tumus. ut quod dicimus ꝑspi¬
cuiun fiat. Pastores et amatores
cisdem litteris scribuntur. res.
ain. ioa. meri. sed pastores roym.
amatores leguntur reaym.
Unde uenit: ut uburłm in pro¬
pħis cum amatoribus sius for¬
nicationis arguitur: ibi in nr̃is
codicib pro amatorib pastorũ
nomen sit immutatum. Scro
hec molesta elle lectori: sed de he¬
braicis libris disputantera non
decet aristorilis argumerita con¬
quirere:nec ex fluraine culli¬
ane eloquentie ducendus est
ruuilus: nec aures quuttilli ara
flosculis. et scolari declamatiõe
multende. Ptdestris et chotidia¬
ne sirlis. et nullam lucubra¬
tionem redolens oratio necessa¬

Expanded text:
» quod quia minus videbatur » quod quia minus videbatur intelligi, adjuncta generatio est. Aquilam vero ut in caeteris, et in hoc maxime loco proprie transtulisse omnis Judaea conclamat: et Syidem sermo, et eisdem litteris scriptus, diversas apud eos et voces et intelligentias habeat. Ex quibus exempli causa unum ponimus, ut quod dicimus perspicuum 168 fiat: pastores et amatores eisdem litteris scribuntur RES, AIN, JOD, MEM: sed pastores ROIM, amatores leguntur REIM. Unde evenit, ut ubi Jerusalem in Prophetis, cum amatoribus suis fornicationis scelere arguitur, ibi in nostris codicibus, pro amatoribus, pastorum nomen sit immutatum. 14. Scio haec molesta esse lectori, sed de Hebraicis litteris disputantem, non decet Aristotelis argumenta conquirere, nec ex flumine Tulliano eloquentiae ducendus est rivulus: nec aures Quintiliani flosculis et scholari declamatione mulcendae. Pedestris, et quotidianae similis, et nullam lucubrationem redolens oratio necessa
Abbreviated transcription (Latin):
id est et armati ascenderurit fi¬
lii istael de terra egypt: licet
ꝓ eo quod armati nos diximus.
scdra greti sermonis ambigui¬
tatem. et instructi siue muni¬
ti. ꝓpter supellectilem qua egyp¬
tios spoliauerarit. possit intel¬
ligi. Estimans curiositatem ẽẽ
sinitam. maior querendi ardor
exoritur: et in sinultudinem
iħenue dissoluor undiq. et fre
ritc armatos. Uolumen hebre¬
uni replico. quod parilus penu¬
lam uxta quosdam uocat: et
iplos haracteres sollicinuis attc̃¬
deris. scriptum reꝑio. uae me¬
sma lunae israel. merraum. In
reliqua parte interpretatio nor
discordat: otanis pugna de uer¬
bo est ames ym. quod his litteris
interprecati sunt singulari: s
net gencratio inuenitur adiũc¬
da. que lingua hebrea dor diti
tur: ut si esset quinta genera
tone legeritur sermone illoꝵ
amesador. Nunt auttem a mesym
ul est quinq immo quinqͣgin¬
ta tantum scripti sunt: et sit qͣ¬
si sensus. Quinta autem ascen¬
derunt filii istael de tra egypti.

Expanded text:
id est: et armati ascenderunt filii Israhel de terra Aegypti, licet pro eo, quod carmati\' nos diximus, secundum Graeci sermonis ambiguitatem et Cinstructi\' siue \'muniti\' propter supellectilem, qua Aegyptios. spoliauernot, possit intellegi. Aestimas curiositatem esse finitam? maior quaerendi ardor exoritur et in similitudinem Hieremiae dissoluor undique et ferrrit carmatos\'. uolumen Hebraeum replico, quod Paulus cpocivoXrjV iuxta quosdam uocat, et ipsos characteres sollicitus adtendens scriptum repperio: uamusim alu bne israhel mearez mezraim. in reliqua parte interpretatio non discordat; omnis pugna de uerbo est \'amesim\', quod his litteris interpretati sunt, singulari. sed nec cgeneratio\' inuenitur adiuncta, quae lingua Hebraea <dor\' dicitur: ut si esset quinta generatio, sermone legeretur illorum AMESA DOR. Nunc autem AMUSIM, id est, quinque, imo quinta, tantum scriptum est, ut sit quasi sensus: « Quinta autem ascenderunt filii Israel de terra Aegypti:
Abbreviated transcription (Latin):
nis ad xp̃i eccłieq eiꝰ sacͤmentũ refer¬
t᷑ qđ scribit᷑: accingere gladio suꝑ
fei tuũ potentissime: specie tua
et decore tuo intende et ꝓsꝑare. et
regna. ꝓpt̃ mansuetudinẽ ⁊ iustici¬
am et ueritatẽ: et deducet te mi¬
rabilit̾ dexc̃a tua. Hic est qui et ĩ
psalmo alio loquebat᷑. Nemerito
dñe dauid: et omanis mansuetudi¬
ius cuis. Et iterũ. Assumens man¬
suecos dñs. Et aꝑtius in euͣngłio.
Siscite a me quia mitislum et hu¬
milis corde. In cuiꝰ typo. moyses
om̃iũ hominũ qui erant suꝑter¬
ram. mansuetissimꝰ scribit᷑. Hec
est ut diximus t̾ra iuuentiũ. in
qua stĩs uiris atq mansuecis bo¬
na dñi p̾parant᷑: q̃ ante aduentũ¬
iusti uiri ⁊ seo u potuerũt. Seni¬
q et abraham licet diuersis locis
cũ lazaro uidetur apd̃ inferos: et
iacob uir iustus dicit. Lugens et
gemens descendam ad infernũ.
Sanguis xp̃i clauis parad ysi est:
dicentis ad latronem. Hodie me¬
tum eris in paradyso. Ista est ut

Expanded text:
i ecclesiaeque eius sacramentum refertur, scribitur: accingere gladium super femur tuum, potentissime. specie tua et decore tuo et intende et prosperare et regna propter mansuetudinem et iustitiam et ueritatem et deducet te mirabiliter dextera tua. hic est, qui et in psalmo alio loquebatur: memento, domine, Dauid et omnis mansuetudinis eius et iterum: adsumens mansuetos dominus et apertius in euangelio: discite a me, quia humilis sum et mansuetus corde. in cuius typo et Moyses omnium hominum, qui erant super terram, mansuetissimus scribitur. Haec est, ut diximus, terra uiuentium, in qua sanctis uiris atque mansuetis bona domini praeparantur, quae ante aduentiusti uiri consequi potuerunt. denique et Abraham, licet diuersis locis, cum Lazaro uidetur apud inferos et Iacob, uir iustus, dicit: lugens et gemens descendam ad infernum. sanguis Christi clauis paradisi est dicentis ad latronem: hodie mecum eris in paradiso. ista est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gi ur: in similitudinẽ yuaricat¬
onis.dam. qui est forma futiri.
uolumus scire que sec hec terra
manifestius: Legamus malachi¬
am dicentem. Beatos uos dicent
mones suos: et apparebie in terra
syon: sicut fluuius głosus in t̾ra
sitienti. Que est t̾ra syon. in qua
apparebit fluuius glosꝰ. Illa ui¬
delicet de qua idam dauid in alio
psalmo canit. Glosa dicta sunt
de te ciuitas det. Et iterũ. Diligit
dñs portas syon: suꝑ omnia dab̾na¬
cula iacob. Numquid istas portas
diligit dñs: quas iudemꝰ in cines
et fauullas esse conuersas:Non
dico. prudentib: sed nec stteltis qui¬
dem hoc ꝑsuaderi potest. Ego arbi¬
tror et illud qđ in sexagesimo .iiii.
psalmo legimꝰ. uisitasti t̾ram et ini¬
ebriasti eam. multi plicasti locu¬
pletare eam. fluuꝰ di repletus ẽ
est preparatio tua. sulcos eiꝰ ineb̾a.

Expanded text:
gitur — in similitudinem praeuaricationis Adam, qui est forma futuri. uolumus scire, quae sit terra, manifestius? legamus Malachiam: beatos uos dicent mones suos et apparebit in terra Sion sicut fluuius gloriosus in terra sitienti. quae est terra Sion, in qua apparebit fluuius gloriosus? illa uidelicet, de qua idem Dauid in alio psalmo canit: gloriosa dicta sunt de te, ciuitas dei, et iterum: diligit dominus portas Sion super omnia tabernacula Idiligit Deus, quas videmus in cineres et favillas esse conversas? Non dico prudentibus, sed ne stultis quidem hoc persuaderi potest. Ego arbitror et illud, quod in sexagesimo quarto Psalmo legimus: Visitasti terram, et inebriasti eam: multiplicasti locupest praeparatio tua. Rivos eius inebria,
Abbreviated transcription (Latin):
ueris dardane
sit terra reꝓmissionis. quam iu¬
dei exeuntes de egẏpto possident.
cũ a maiorib coꝵ iam fuerit an¬
te possesta: ac ꝑinde non sit ꝑmis¬
sa. sed reddita. His enim uerbis
nr̃oꝵ placet. aliam reꝑmissionis
esse t̾ram q̃rendam. De qͣ et dauid
loquit᷑ in psalmo. Credo iuudere
bona dm̃ in t̾ra uiuentium.
Et dñs in eingłio. Deati mites:
qm̃ ipsi possidebunt t̾ram. utiqꝑ
dauid qͣndo hec cantabat in sp̃u.
in t̾ra repmissionis erat: et non
solum in uidee finib morabat᷑.
s multoꝵ in crcuitũ nationũ
iuctor exstiterat. que a rorrente
egypti. qui est rynocorure usq
ad eufraten fliuuum tendeban¬
tur: dicens in alio loco. In ydu¬
meam extendam caltiamentũ
meũ mͥ alienigene seruient.
quod iam iuctoria possidebat.

Expanded text:
eris, Dardane, sit terra repromissionis, quam Iudaei redeuntes ex Aegypto possiderunt, cum a maioribus eorum iam fuerit ante possessa ac proinde non sit promissa, sed reddita. his enim uerbis nostrorum placet, aliam repromissionis esse terram quaerendam, de qua et Dauid loquitur in psalmo: credo uidere bona domini in terra uiuentium et dominus in euangelio: beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram. utique Dauid, quando haec cantabat in spiritu, in terra repromissionis erat et non solum in Iudaeae finibus morabatur, sed multarum in circuitu nationum uictor extiterat, quae a torrente Aegypti, qui est Rinocorurae, usque ad Eufraten fluuium tendebantur, dicens in alio loco: in Idumaeam extendam calciamentum meum, mihi alienigenae seruient. quod iam uictoria possidebat?
Abbreviated transcription (Latin):
tione dicamus: rectum uidet᷑.
ut editiones interpretum sui
głoꝵ. cum ipio hebreo conferen¬
des sermone digeramus: quo fc̃o.¬
inttellegi. uado merlo adonay.
lachen chol oreg cayn sobatha¬
ym ioffama. aquila. Et dixit ei
dñs. ꝓꝓterea omnis qui occiderit
cayni septem pliciter ulciscetur.
Syminachus. Et dixit ei dñs¬

Expanded text:
estione dicamus, rectum uidetur, estione dicamus, rectum uidetur, ut editiones ingulorum cum ipso Hebraico conferentes sermone, digeramus, quo intelligi. VAIOMER LO ADONAI LOCHEN CHOL OREC CAIN SOBATHAIM JOCCAMO. Aquila. « Et dixit ei Dominus: Propterea omnis qui occiderit Cain, septempliciter ulcisceretur. » Symmachus: « Et dixit ei D
Abbreviated transcription (Latin):
sit latius dispittandum: cerre
exspecto quid̃ placeat: utrum¬
ne epnͣilari breuitate sententi¬
as tibi uelis digeti singuloꝵ:¬
anlibros corfici. Nam et orige¬
nes in quarto pauli ad romanos
cisione magnifice disputauit:
animalib in leuttico plura
disseruit: et supse inuenire ni¬
chil possem: de eus tamen fou¬
tib rautuarem. Et ut uerius
loqͣt: dicdani de spirtiu sc̃o librũ
inmanib habeo. quem trans¬
latum tibi cupio dedicare: ne
me estimes tartummodo dor¬
mitare. quia lectionem sine sty¬
lo sompnum putas. artelatis
itaq ꝓblematibus que epłe tue
subieceras. quid mͥ uderetur
annexui: ueniam postulans et
festinationis pariter et moraꝵ.
festinationis. quia ad unam
lutubratiunculam dictare
uolui rem dierura: tarditatis
quod alio oꝑe detentus. non sta¬
tim ad interrogata rescripsi.
uid sibi uult qđ
in genesi scriptum est: omnis
qui occiderit cayn. septem iun¬
dictas exsoluet. Arteqͣm de q̃l¬

Expanded text:
sit latius disputandum. certe sit latius disputandum. certe expecto, quid placeat: utrumne epistolari breuitate sententias tibi uelis digeri aut singulorum libros confici. nam et Origenes in quarto Pauli ad Romanos cisione magnifice disputauit eanimalibus in Leuitico plura disseruit, ut, si ipse inuenire nihil possem, de eius tamen fontibus mutuarem. et ut uerius loquar, Didymi de spiritu sancto librum in manibus habeo, quem translatum tibi cupio dedicare, ne me aestimes tantummodo dormitare, qui lectionem sine stilo somnum putas. antelatis itaque problematibus, quae epistulae tuae subieceras, quid mihi uideretur, adnexui ueniam postulans et festinationis pariter et morarum: festinationis, quia ad unam lucubratiunculam dictare uolui rem dierum; tarditatis, quia alio opere detentus non statim ad interrogata rescripsi. Quid sibi uult, quod in Genesi scriptum est: omnis, qui occiderit Cain, septem uindictas exsoluet? Antequam de qua
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimo
pape damaso:
iħonimis. Postqͣm
epłam tue sancticatis sulcept:
confestim accito notario ut ex¬
ciperet imꝑaui. Quo ad offi¬
cium preparato: quod erami
uoce ꝓmpturus. ante michi co¬
gitatione pingebar. Interim
tamen ego linguam et ille ar¬
diculum mouebamus: cum su¬
bito hebreus interuenit. defe¬
rens non pauca uolurama q̃
de synagoga quasi lecturus ac¬
ceperat. Et i lico habes inquit
quod postuilaueras. Meq dubi¬
um. et quid facerem nescieritẽ.
ita festimis exterruit: ut om̃i¬
bus pretermissis. ad scribendũ
tͣnsuolarem: quod quidem usq
adpresens facio. Uerum quia
heri diacono ad me misso. ut tu
ptitas eplam. ut ego sentio com¬
mentarium te exspestare dixis¬
ti. breuera responsionera ad ea
desiderans. que singla magnoꝵ
uoluminum indigent: ditab
missis. non quo non potuerim
et ad illas aliquidere. sed quod
ab eloquentissimis uiris rercul¬
liano scilicet et nouatiatio. lati¬
no sermone surit edite: et sino¬

Expanded text:
eatissimo papae Damaso Hieronymus. Postquam epistulam tuae sanctitatis accepi, confestim accito notario, ut exciperet, imperaui; quo ad officium praeparato, quod eram uoce prompturus, ante mihi cogitatione pingebam. interim iam et ego linguam et ille articulum mouebamus, cum subito Hebraeus interuenit deferens non pauca uolumina, quae de synagoga quasi lecturus acceperat. et ilico habes\', inquit, \'quod postulaueras\' meque dubium et, quid facerem, nescientem ita festinus exterruit, ut omnibus praetermissis ad scribendum transuolarem; quod quidem usque ad praesens facio. uerum, quia heri diacono ad me misso, ut tu putas, epistulam, ut ego sentio, commentarium te expectare dixisti breuem responsionem ad ea desiderans, quae singula magnorum uoluminum indigent, ταῦτά σnculis praetermissis, non quo non potuerim et ad illas aliquid respondere, sed quod ab eloquentissimis uiris, Tertulliano nostro scilicet et Nouatiano, Latino sermone sint editae et, si no
Abbreviated transcription (Latin):
misit qd crat. sed cepit esse qd
rion erat: ita tũ ut ꝑfectus in su¬
is. et uerus in nr̃is. Nam quids̃
erat. homo natꝰ est: et qui homo
riatus est. oꝑat᷑ ut ds. Et qui oꝑ¬
at᷑ ut d̾s: ut homo mnoritut. Qui
ut homo morit̾᷑: ut ds̃ resurgit.
Qui deuicto mortis imꝑio. cum
ea carne qua natus est et passꝰ
et mortuus fuerat. et resurre¬
xit. ascendit ad patrem: sedetq
ad dexteram pr̃is in gła qͣm sem
ꝑhabuerat ⁊ habet. In huius
morte et sanguine credimus
emindatos nos ab eo resuscitã¬
pro peccatis eterni supplitii. Hec¬
fidet animam tuã subiubsi: sic¬

Expanded text:
misit quod erat, sed coepit esse quod non erat; ut perfectus sit in suis, et verus sit in nostris. Nam qui Deus erat, homo factus est; et qui homo natus est, operatur ut Deus; et qui operatur ut Deus, ut homo moritur; et qui ut homo moritur, surgit ut Deus: qui devicto mortis imperio, cum ea carne qua natus et passus et mortuus fuerat, resurrexit, ascendit ad Patrem, sedetque ad dexteram ejus in gloria, quam semper habuit, habetque. In ejus morte et sanguine credimus nos emundatos, et ab eo resuscitanpro peccatis aeterni supplicii. Hfidei animas vestras subju
Abbreviated transcription (Latin):
nauit esrom. Esrom genuit a¬
ram: aram genuit aminadab
aminadab gerauit naason: na¬
ason genuit salmon. Phares
cum patre suo iuda ingrest est
egyptura: naason priuceps iu
de in deserto describitur: cuius
ꝓmissionis introut. Computa
a phares usq naason. et inueni¬
es geuerationes quinq: tam et¬
si nonnulli ite in tribu leu os¬
tendimus. in esrom iratium fa¬
tiant. et ad salmon usq ꝑue¬
niarit. Puto ꝓblema dissolittũ.
Quod si displicet. ad corapendi¬
ura ueraam: et dicam in hebreo
non esle diuersum. Aquila nãq
qui non contattiosius ut qͥdam¬
putarit. sed ut studiosius int̃¬
pretatur ad uerbum: ini eo loco
ubi .lxxͣ. posucrunt quinta au¬
tem generanone ascenderunt
filii iscacl de terra egypu: tta

Expanded text:
nuit Esrom, Esrom genuit Anuit Esrom, Esrom genuit Aram, Aram genuit Aminadab, Aminadab genuit Naasson, Naasson genuit Salmon. Phares cum patre suo Iuda ingressus est Aegyptum, Naasson princeps tribus Iuda in deserto describitur, cuius promissionis introiit. conputa a Phares usque adNaasson et inuenies generationes quinque, tametsi nonnulli, ut in tribu Leui ostendimus, in Esrom initium faciant et ad Salmon usque perueniant. Puto problema dissolutum; quod si displicet, ad conpendium ueniam et dicam in Hebraeo non esse diuersum. Aquila namque, qui non contputant, sed studiosius verbum interpretatur ad verbum, in eo loco ubi Septuaginta posuerunt, Quinta autem generatione ascenderunt filii Israel de terra Aegypti. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
qui habet clauem dauid. intͦ¬
duxit me in cubiculura su¬
um. posuttq me in foratniue
petre: ut post sp̃m seuientem.
post terre motum. post incendi¬
um ignorantie quo urebar. uox
ad me aure lenis accederit: dict¬
remq. inueni quera quesiuit
anima raca: tenebo ẽum nec di¬
miitam. Eterum cum iu¬
traria: utrumq uerum est cũ
diuersum sit. Egressi sunt qͣr¬
ta generatione filii istael de
t̾ra egypti. Replica genealo¬
giam leui. Leui genuit caati:
caath genuit amram. Amram
genuit adiron: aciron genuit
eleazar: eleazar genuit phyne¬
es. Caath cum patre suo leui.
ingressus est egyptum. Rur¬
sum elearar cum patre suo a¬
aron egressus est de egypto.
A caath usq ad elearar. compu¬
ta genemtiones un: licet quidã
ueliit ab amrara inciꝑe usq
ad phynees: ut nos in eleazar
fetimus ꝑuenire. Si uero uo¬
lucris disparem numcrum os¬
tendere. quomodo scđm exodũ
quinta generatione egressi ft̃
filii israel de egypto: tribus
das genuit phares: phares ge¬

Expanded text:
t clavem David, introduxit me in cubiculum suum, posuitque me in foramine petrae, ut post spiritum saevientem, post terrae meae motum, post incendium ignorantiae quo urebar, vox ad me aurae lenioris accederet, diceremque: Inveni quem quaesivit anima mea, tenebo eum et non dimittam . Etenim cum intraria, utrumque verum est, cum diversum sit. Egressi sunt quarta generatione filii Israel de terra Aegypti; replica genealogiam Levi. Levi genuit Caath. Caath genuit Amram. Amram genuit Aaron. Aaron genuit Eleazar. Eleazar genuit Phinees. Caath cum patre suo Levi ingressus est Aegyptum. Rursum Eleaaron egressus est de Aegypto. A Caath usque ad Eleazar computantur generationes quatuor: licet quidam velint ab Amram incipere et ad Finees, ut nos in Eleazarum fecimus, pervenire. Si vero volueris disparem numerum ostendere, quomodo secundum Exodum quinta generatione egressi sint filii Israhel de terra Aegypti, tribus da genuit Phares, Phares ge
Abbreviated transcription (Latin):
pauperem non repellas suo hospi¬
tio: sed utt pulsum et non haben¬
tem recipias in tuo. Precepium est¬
enim nobis: flere cum flentibus
Quomodo cum illis flemus. si n
aliquod eis in his propter quas la¬
crimantur cansis p̾beamus auxi¬
lium: Neq hunc flecuũ nostroꝵ.
deus infructuosum humorem que¬
rit: sed quia lacͥme doloris inditi¬
um surto: uuto to alterius ita an¬
gustias sentire ut tuas: et quoro

Expanded text:
pauperem suo non pellas hospipauperem suo non pellas hospitio, sed ut pulsum et non habentem recipias tuo. praeceptum enim nobis est flere cum flentibus. quomodo cum illis flemus, si inaliquod eis in his propter quas lacrimantur causis praebemus auxilium? neque enim fletuum nostrorum Deus infructuosum quaerit humorem, sed quia lacrimae doloris indicium sunt, uult te ita alterius angustias sentire ut tuas. et quomo
Abbreviated transcription (Latin):
narrationibus pandi. Omnibus enĩ
in commune necessaria: communt
debent sermone monstrari. Iusti¬
cia ergo non aluicd est qͣm non pec¬
care: non peccare autem. legis p̃cep¬
ta scruare. Preceptorum uero obser¬
uatio. duplici genere enstodit᷑: ut
nichil corum que prohibentur faci¬
as: et curicta que iubentur implere
contendas. Hoc est quod dicit. Re¬
cede a malo: ⁊ fac bonum. Nolo enĩ
in hoc prites constare iusticiam. ut
malum nor facias: cum et bonum
non facere malum ste. et in utroq
legis p̃uaricatio contincatur: qm̃
qui dicit recede a malo: ipse etiam
dicit. fac bonum. Si a malo recesse¬
ris. ec non fecetis bonum: trans gres¬
sor es legis: que non tantum in ma¬
lorum astuum abhominationes
sed in bonorum oꝑum ꝑfectione
completur. Neq enim hoc solũ
t̾ precipttur. ut uestitum suis nõ
spolies indumentis. scd ut spolia¬
ut habenti panem non auferas
suum. sed ut non habenti. tuũ
libenter imꝑtias : neq solum ut

Expanded text:
narrationibus pandi. Omnibus enim narrationibus pandi. Omnibus enim in commune necessaria, communi debent sermone tia ergo non aliud est quam non peccare, non peccare autem est legis praecepta seruare. praeceptorum autem obseruatio duplici genere custoditur, ut nihil eorum quae prohibentur facias, et cuncta quae inbentur implere contendas. hoc est quod dicit: recede a malo et fac bonum. nolo enim putes in hoc constare iustitiam ut malum non facias, cum et bonum non facere malum sit et in utroque legis praeuaricatio committatur, quoniam qui dixit \'recede a malo\', ipse dixit \'et fac bonum\'. si a malo recesseris et non feceris bonum, tra-nsgressor es legis, quae non tantum in malorum actuum abominatione, sed et in bonorum operum perfectione completur. neque enim hoc solum tibi praecipitur ut uestitum suis non spolies indumentis, sed et ut spoliaut habenti panem non auferas suum, sed et non habenti tuum libenter impertias, neque solum ut
Abbreviated transcription (Latin):
Quisquis ergo pudicicie pͥmam pos¬
sidec speciem. et scdam que est mun¬
di contemptus non optinet: pene
sine causa possidet pͥmam: qͣndo se¬
cui tercia que est iusticia desit. frus¬
tra laborat: qm̃ suꝑiores due ꝓpter
terciam precipue requiruntur. Qͥd
enim ꝑdest ꝓropt̾ mundi contemp¬
tum pudiciciam habere: et propt̃
quod eam habeas non habere: uel
cur murtdum contempnas: si iusti¬
ciam ꝓꝑter quam pudiciciam. eo mũ
di contemptum habere te conuenit
non custodias: Quia ut pͥma speci¬
es ꝓpt̃ scdam est. ita ut pͥma et scca
propt̃ terciam: que si non fuerit: noc
pͥma nec sccdã ꝓficiet. Dicas forsitã.
Soce me ergo quid sit iusticia. ut
eam si cognouerim facilius impłe
sufficiam. Dicam breuit̃ ut ualeo :
et uerborum utat simplicttate com¬
munium: quia causa de qua agiraꝰ
talis est. que disertioribus facundie
sermonibus. neqͣqͣm debcat obscura¬
ri: sed simplitioribus eloquentie

Expanded text:
quisquis ergo pudicitiae primam spequisquis ergo pudicitiae primam speciem possidet et secundam, quae est mundi contemptus, non obtinet, paene sine causa. possidet primam, quando secui tertia, quae est iustitia, desit, frustra laborat, quoniam superiores duae propter tertiam praecipue requiruntur. quid enim prodest propter mundi contemptum pudicitiam habere, et propter quod eam habeas non habere? uel cur res mundi contemnas, si iustitiam, propter quam pudicitiam, propter quam Mundi contemptum habere te conuenit, non custodias? quia ut prima. species propter secundam est, ita prima et secunda propter tertiam: quae si non fuerit, nec prima necdoce me ergo, quid sit justitia, ut eam si cognoverim, facilius implere sufficiam. Dicam breviter, ut valeo, et verborum utar simplicitate communium: quia causa de qua agimus talis est, quae disertioribus facundiae sermonibus nequaquam debeat obscurari, sed simplicioribus eloquentiae
Abbreviated transcription (Latin):
amplectere meritum uite: ut tua
castitas remunerari possit. Nam ut
uitam prestat obseruatio mandato¬
rum: ita econtrario generat p̃uarica¬
tio mortem. Et qui per preuaricati¬
onem in mortem fuerit deputatus.
uirginitatis coronam sꝑare non gote¬
rit: neq pudicicie p̃mium exspec¬
tare consitattus in pena. Tres enim
species sunt: ꝑ quas regni celestis
possessio introitur. Prima est pudici¬
cia: scda mundi contemptus. tercia
uero iusticia. Que ut connexe plu¬
rimum possidentibus se prestant.:⁊
ita diuise ꝑdesse difficile possunt:
dum unaqueq eaꝵ non propter se
tantum. sed propt̾ aliam efflagitat᷑.
In pͥmis ergo queritur pudecicia. ut
facilius subseqͣtur mundi contemp¬
tul. quia ab illis mundus contemp¬
ni leuius potest: qui mat̾monit nex¬
ibus non tenentur. Mundi uero
contemptus erposcttur. ut iusticia
re possunt. qui sclarium bonorũ
cupiditatibus. et mundanarum
uoluptatum negotiis implicantur

Expanded text:
amplectere meritum vitae, ut tua amplectere meritum vitae, ut tua castitas remunerari possit. IV. Nam ut vitam praestat observatio mandatorum, ita econtrario generat praevaricatio mortem. Et qui per praevaricationem in mortem fuerit deputatus virginitatis coronam sperare non poterit, neque pudicitiae praemium exspectare constitutus in poena. Tres enim sunt species, per quas regni coelestis possessio introitur. Prima est pudicitia: secunda mundi couero iustitia, quae ut conexae plurimum se possidentibus praestant, ita diuisae prodesse difficile possunt, dum unaquaeque earum non propter ae tantum, sed propter aliam efflagitatur. in primis ergo quaeritur pudicitia, ut facilius subsequatur mundi contemptus, quia ab illis mundus contemni leuius potest qui matrimonii nexibus non tenentur. mundi uero contemptus exposcitur, ut iustitia ile possunt qui saecularium bonorum cupiditatibus mundanarum uoluptatum negotiis implicantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tui sed uiui quiq regnabunt. Hi¬
chil ergo uirginitas sola ꝑficiet. que
celestis regni glam sperat: nisi et ali¬
possidecur. Ante omnia ergo pudi¬
cicia integritasq seruetur: et eius re¬
munationem a dei equitate sꝑantib
mandatoꝵ sunt custodienda precep¬
da: ne glose castitatis et continertie
labor in irritum deducatur. Supͣ
mandatum uel preceptum esse uir¬
giitatem. sapiens ex lege nullus
ignorat: apło dicente. De uirginib
autem p̃ceptum dñi non habeo: con¬
silium autem do. Cum ergo optineri¬
de castitatis uel uirginitatis consiliũ
dat non p̃ceptum statuit: supͣ man¬
datum uel preceptum eam esse ꝑfes¬
sus est. Quicumq ergo uirginitatem
seruant: magis faciunt qͣm preceptũ
sit. Tunc autem ꝑderit magis fecisse
qͣm uissum est: si quod iussum est
feceris. Nam quomodo plus fecisse
as: Cupiens diuinum implere con¬
silium: ante omnia serua mandatũ.
uolens uirginitatis p̃mium conseqͥ.

Expanded text:
tui, sed vivi quique regnabunt. Nitui, sed vivi quique regnabunt. Nihil enim virginitas sola proficiet, quae coelestis regni gloriam sperat, nisi et alipossidetur. Ante ergo omnia pudicitiam integritatemque servantibus, et ejus remunerationem a Dei aequitate sperantibus, mandatorum sunt custodienda praecepta, ne gloriosae castitatis et continentiae labor in irritum deducatur. Supra mandatum vel praeceptum esse virginitatem, sapiens ex lege nullus ignorat, Apostolo dicente: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do . Cum ergo obtinendae virginitatis consilium dat, non praeceptum statuit, supra mandatum vel praeceptum eam esse professus est. Quicumque ergo virginitatem servant, magis faciunt quam praeceptum sit. Tunc enim proderit magis fecisse quam iussum est, si quod iussum est feceris. nam quomodo plus fecisse as? Cupiens divinum implere consilium, ante omnia serva mandatum. Volens virginitatis praemium consequi,
Abbreviated transcription (Latin):
tur auxilio. ut mellis species. nisi
ceceratum custodia et fauorum cel¬
lulis conseruetur. et ut uerus di¬
terim nuttriatur. naturalem gr̃am
ꝑdit. et subsistere per se ipsam non
potest: sicut ec iumi speciel. quod
si non bom odoris uasis. et repara¬
tis crebro picibris foueatur. genui¬
ne um suauitatis amiecit. attentiꝰ
ꝑuidendum. ne forte et uirginitati
aliqua sint necessaria. si ne quibus
neqͣqͣm fructum afferre sufficiat:
et tantus nichil proderte labor: dũ
uane prodesse creditur. quod absq ui
ribus necessariis possidetur. Hisi
enim fallor. ob celestis regni p̃mitẽ
pudicicie seruatur integritas: quod
sine uite ecerne merito. neminem cõ¬
sequi posse manifestum est. Eterna
uero uita. non nisi ꝑ omnem diui¬
noꝵ preceptorum custodiam ꝓmere
ergo non habet: nisi qui cuncta le¬
gis mandata seruauerit. Et qui ui¬
tam non habuerit. celestis regni nõ
totest esse possessor: in quo non mor

Expanded text:
tur auxilio, ut est mellis species, quae nisi tur auxilio, ut est mellis species, quae nisi cerarum custodia et fauorum cellulis conseruetur et, ut uerius dixerim, nutriatur, naturalem gratiam perdit et subsistere per ae ipsa non potest, sicut et uini species, quod nisi in boni odoris uasis et reparatis crebrius picibus foueatur, genuinae uim suauitatis amittit: adtentius prouidendum est, ne forte et uirginitati aliqua sint necessaria, sine quibus nequaquam fructum adferre sufficiat, et tantus nihil proderit labor, dum uane prodesse creditur, quod absque rebus necessariis possidetur. nisi enim fallor, ob caelestis regni praemium pudicitiae seruatur integritas, quod sine aeternae uitae merito neminem consequi posse satis certum est. aeternam uero uitam nonnisi per omnium diuinorum praeceptorum custodiam promeritam ergo non habet nisi qui cuncta legis mandata seruauerit, et qui uitam non habuerit, caelestis regni non potest esse pos
Abbreviated transcription (Latin):
in matre fuit quicquid habebatur
in filio. Sed quid ego satago excellẽs
ac sublime pudicicie meritum re
ostendere. cum de hac re plerosꝙ ꝑ¬
orasse nion nesciam: et eius beatitu¬
dinem manifestissimis rationib
comꝑbasse: et nulli sapienti ueri¬
re in dubiunt. posse eamrem ma¬
ioris esse meriti. que sit amplioris
laboris : Quisq eciam pudiciciam
aut nullius p̃mii aito patui existi¬
mare iudetur: certum est eum aut
ignorare: aut non uoluntarium
ferre laborem. Inde illt semꝑ casti¬
tati derogant: qui eam aut non ha¬
bent: aut habere coguntur inuiti.
Nunc ttaq qͣm paucis licet. tam
laborem ꝙͣ meritum integritatis
ostendimus: ne res qͣra grandi uir¬
tute constat ingenti premio destina¬
tam. carere fructu suo possit. diligẽ¬
tius elugubrandum est. Quanto enĩ
quecumq speties pretiosior fu̾it: tari¬
to maiori sollicitsdine custoditur.
Et q̃m̃ multa sunt que bono ꝓprio
carerit: nisi aliarum rerum iuuen¬

Expanded text:
in matre fuit quicquid habitabat in matre fuit quicquid habitabat in filio. sed quid ego satisago excellens ac sublime pudicitiae meritum reus ostendere, cum de hac re plerosque perorasse non nesciam et eius beatitudinem manifestissimis rationibus conprobasse, et nulli sapienti uenire in dubium possit eam rem maioris esse meriti, quae sit amplioris laboris? quisquis enim pudicitiam ant nullius praemii aut parui existimat, certum est illum aut ignorare aut non uoluntarium eius ferre laborem. unde illi semper castitati derogant qui eam aut non habent aut habere coguntur inuiti. Nunc itaque quoniam, paucis licet, tam laborem quam meritum integritatis ostendimus, ne res quae et grandi uirtute constat et ingenti praemio destinatur, carere fructu suo possit, diligentius excubandum est. quanto enim quaecumque species pretiosior fuerit, tanto maiore sollicitudine custoditur. et quoniam multa sunt quae bono proprio carent, nisi aliarum rerum iuuen
Abbreviated transcription (Latin):
non immerteo pro magnitudine la¬
boris sui ingenti p̃mio destinatur.
nominatum. meliorem a filus ec
filiabus isrł nomen eternum dabo
illis quod non deficiet. De quib
spadonibus: dñs in eungłio repecit
p̃mium. Temporalis custodra: sed
renuntiatio eterna est. De his enĩ
et beatus apłs iohannes loquitur:
quod sequuntur agnum quocũq
ierit. Quod tta intelligendum est¬
ut puto. nullum eis locum in ce¬
lesti aula claudendum: et cuncta
diuinarum eis mansionum habr¬
tacula reseranda sint. ded ut illus¬
truis uirginitatis meritum dareat.
et qͣm deo digna sit. manifestrus ui¬
telligi possit: illud cogitetur quod
hum ani genis salutem hominem
dignaretur aslumere. non aliũ qͣm
straret. Et ut pudicicie bonum u¬
triq sexui uttimaret: uirginem ma
In se uiris. sed et in matre feminis.
uirginitatis prebuit exemplum:
quo demonstraretur miteroq sexu be¬
atam integricatem diuintcatis habe
plenitudinem meruisse: dum dotũ

Expanded text:
non immerito pro magnitudine lanon immerito pro magnitudine laboris sui ingenti praemio destinatur: nominatum meliorem filiis et filiabus Israel: nomen aeternum dabo illis, quod non deficiet . De quibus spadonibus Dominus in Evangelio repetit est praemium; temporalis custodia, sed remuneratio aeterna est. De his enim et beatus Apostolus Joannes loquitur, quod sequantur agnum quocumque ierit. Quod ita intelligendum puto, nullum eis locum in coelesti aula claudendum, sed cuncta eis divinarum mansionum habitacula reseranda. III. Sed ut illustrius virginitatis meritum clareat, et quam digna Deo sit manifestius intelligi possit, illud cogitetur quod humani generis salutem hdignaretur adsumere, non alium quam straret: et ut pudicitiae bonum utrique sexui intimaret, uirginem habin so uiris et in matre feminis praebuit uirginitatis exemplum, quo demonstraretur in utroque sexu beatam et integram diuinitatis habitare plenitudinem meruisse , dum totum
Abbreviated transcription (Latin):
secrationis priuilegio gaudet Nam
et xp̃i sponsas uirgines dicere: ecclĩasti¬
ca nob̵ ꝑmittio auctoritas. dum spon¬
sarum modo eas domino consecrit:
uelite ostendens eas uel matime ha¬
bituras sp̃uale co nubium: que sub¬
terfugerint carnale consortium. Et dig¬
ne deo ꝑ mat̾monii comparationem st̃u¬
altter copulantur: que cuis dilestiõis
causa hi. mana co nubia spreuerunt.
In his qͣm maxime illud completur
apłi. Qui autem adheret dño: unus
spiritus est. Grande est et immortale.¬
ec pene ultra naturam corpoream su¬
ꝑare luxuriam. et concupiscentie flã¬
mam adolescentie facibrs estuantem.
animi iurtute restinguere ec spua¬
Li conatu ium genuine oblectatio¬
nis exeluidere: ueuereq tontra hri¬
mani gen̾is legem: despicere coniri¬
gis solaua. dulcedincra contempñe
liberoꝵ: quecumq preserts uite co¬
moda sunt. ꝓ nichilo spe future be¬
atitudinis compittare. Magna hec
ut dixi. et admitabilis iurtus est: et

Expanded text:
secrationis privilegio gaudet. Nam secrationis privilegio gaudet. Nam et Christi sponsas virgines dicere ecclesiastica nobis permittit auctoritas, dum sponsarum modo eas Domino consecrat et velat, ostendens eas vel maxime habituras spiritale connubium quae subterfugerint carnale consortium. Et digne Deo per matrimonii comparationem spiritaliter copulantur quae ejus dilectionis causa humana connubia spreverunt. In his quam maxime illud completur Apostoli: Qui autem adhaeret Deo, unus est spiritus . II. Grande est et immortale, pene ultra naturam corpoream, superare luxuriam, et concupiscentiae spasmeam adolescentiae facibus accensam animi virtute restinguere, et spiritali conatu vim genuinae oblectationis excludere, et vivere contra humani generis legem, despicere solatia conjugii, dulcedinem contemnere liberorum, et quaecumque praesentis vitae mmoda sunt, pro nihilo spe futurae beatitudinis computare. II. Magna haec, ut dixi, et admirabilis virtus est: et
Abbreviated transcription (Latin):
possideat: post scripturarum tesfĩo¬
nia. ecclĩe etiam consuetudine edo¬
cemur: qua discimus pecultare illi
subsistere meritum: cuius spetiał¬
est consecrattio. Nam cum uniuersa
turba credentium paria dona gr̃e
ꝑcipiat. et hiisdem omnibus omẽs
sacrainentoꝵ benedictionibus glo¬
rientur: iste ꝓprium aliquid pre ce¬
teris habent: dum de illo sc̃o ⁊ ĩma¬
culato eccł̃ie grege. quasi sanctiores
purioresq hostie. ꝓ uoluntatis sue
meritis a sc̃o sp̃u eliguntur: et per
summum sacerdotem dei offerunt᷑
altario. Digna reuera dño hostia.
cam p̃tiosi animalis oblatio: eo nł¬
lius magis qͣm sue ymaginis hos¬
tia placitura. De huiusmodi enim:
uos fratres ꝑ miscd̾iam dei: ⁊to exhibe¬
atis corpora ur̃a hostiam uiuentem.
scãm. deo placentem. Possidet ergo
uirginitus. et quod alii habent. et
quod alii non habent̾: dum eo com¬
munem eo peculiarem optinet gra¬
tiam: eo proprio ud ita dixerim con¬

Expanded text:
possideat, praeter Scripturarum testimopossideat, praeter Scripturarum testimonia, Ecclesiae etiam consuetudine edocemur, quia addiscimus peculiare illi subsistere meritum cujus est specialis consecratio. Nam cum universa turba credentium paria dona gratiae percipiat, et iisdem omnes sacramentorum benedictionibus glorientur, istae proprium aliquid prae caeteris habent, dum de illo sancto et immaculato Ecclesiae grege quasi sanctiores purioresque hostiae pro voluntatis suae meritis a sancto Spiritu eliguntur, et per summum sacerdotem Dei offeruntur altario. Digna revera Domino hostia tam pretiosi animalis oblatio, et nullius magis quam suae imaginis hostia placitura. De hujusmodi enim Avos, fratres, per misericordiam Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem . Possidet ergo virginitas et quod alii habent et quod alii non habent, dum et communem et peculiarem obtinet gratiam, et proprio, ut ita dixerim, con