comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tens illis eam facere utilem quos ip̃e pre¬
sciuit. et precdestinauit conformes una¬
ginis filii sui. Si enim aliquando timo
re non corripimus. ne aliquis inde ꝑeat
cur non etiam timore corripimus. ne ali¬
quis inde plus ꝑeat: Neq enim dilectio¬
nis iuscera maiora gestanus quam beatus
apłs qui dicit. Corripite inquietos. consola¬
num pusillamines. suscipite infirmos. pa¬
tientes estote ad omnes. uidete ne quisma
lum promalo alicui reddat. Ubi intelligendũ
est tunc pocius malum pro malo recłoi.
si corripiendus non corripiatur. sed pra¬
ua dissimulatione negligatur. Dicit e¬
num. Peccantes coram omnib corripe. ut
ceteri timorem habeant. Quod cde his pec¬
catis accipiendum ẽ. que non latent. ne
contra domini sentenciam putetur lo¬
cutus. Ille enim dicit. Si peccauerit in te
frater tuus. corripe eum inter te et ip̃m.
ueruntamen et ipse seueritatem correptio¬
nis eousq ꝑducit ut clicat. si nec eccłi¬

Expanded text:
tem illis eam facere utilem, quos ipse praetem illis eam facere utilem, quos ipse praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui. Si enim aliquare non corripimus, ne aliquis inde pereat, cur non etiam timore corripimus, ne aliquis inde plus . pereat? neque enim dilectionis uiscera maiora gestamus quam beatus apostolus, qui dicit: corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes. uidete, ne quis pro malo malum alicui reddat. ubi intellegendum est tunc potius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed praua dissimulatione neglegatur. dicit enim: peccantes coram omnibus argue, ut ceteri timorem habeant. quod de his peccatis accipiendum est, quae non latent, ne contra domini sententiam putetur locutus. ille enim dicit: si peccauerit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum. uerum tamen et ipse seueritatem correptionis eo usque perducit, ut dicat: si nec ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
debemus incorripiendis qui corripiendi sunt.
Neq enim frustra dictum est. corrumpũt
bonos mores coloquia mala. & perit infirmꝰ
intua scienna frater. ꝓpter quem xp̃c mortu¬
us ẽ. Non argumentemur conira ista. pre¬
cepta. salubrem ꝙ terrorem dicentes. Corrũ¬
pant mores bonos colloquia mala: et pereat
infirmus. Quid ad nos ꝑunet ͭ firmum fir¬
mamentum dei stat. et nemo perit nisi filiꝰ
ꝑditionis. Absit ut ista garrientes. securos¬
nos ui hac negligentia eẽ debere credamꝰ.
Uerum ẽ enim quia nemo perit nisi filius
ꝑditionis. secl ait ds ꝑ iezechielem ꝓpħam.
Iue quidem in suo pecrato monetur. sangͥ¬
nem uͦ eius de manii speculatoris inquirã.
promde quantum ad nos ꝑtinet qui p̃desti¬
natos a non predestinatis discernere non
ualemus. et ob hoc omnes saluos fieri uel¬
le debemus. omnib ne pereant. uel ne ali¬
os perdant. adhibenda ẽ a nob medicina¬
liter seuera correptio. Os̃ autem est po¬

Expanded text:
debemus in corripiendis, qui corripiendi sunt. debemus in corripiendis, qui corripiendi sunt. Neque enim frustra dictum est, Corrumpunt mores bonos colloquia mala ; et, Peribit infirmus in tua scientia, frater, propter quem Christus mortuus est . Non argumentemur contra ista praecepta salubremque terrorem dicentes, Et corrumpant mores bonos colloquia mala; Et, pereat infirmus, quid ad nos? Firmum fundamentum Dei stat, et nemo perit nisi filius perditionis. nos in hac negligentia esse debere credamus. Verum est enim quia nemo periit nisi filius perditionis. Sed ait Deus per Ezechielem prophetam: Ille quidem in suo peccato morietur, sanguinem vero ejus de manu speculatoris requiram . 49. Proinde, quantum ad nos pertinet, qui praedestinatos a non praedestinatis discernere non valemus, et ob hoc omnes salvos fieri velle debemus; omnibus, ne pereant, vel ne alios perdant, adhibenda est a nobis medicinaliter severa correptio: Dei est au
Abbreviated transcription (Latin):
in nob̾ operatur liffundendo in nobis¬
istam caritatem in cordib nr̃is. ꝑspuitũ
scm̃ qui datus ẽ nob̃. potest etiam sic
intelligi. quod omnes homines uult ds̃
saluos fieri. qm̃ nos facit uelle sicut misit
ba pater. id est nos clamare facientem.
De ipso quippe spũ alio loco dicit. Acce¬
pimus sp̃m adoptionis filiorum. in quo
clamamus abba pater. Nos gͦ clamamꝰ.
sed ille clamare dictus ẽ qui efficit ut
olamemus. Si gͦ clamautem spm̃ reo¬
te dixit scriptura: a quo efficitur ut
clamemus. recte etiam uolentem deum
a quo efficitur ut uelimus. Ac ꝑ hoc quia
⁊ corripiendo nichil aliud debemus agere.
nisi ut ab ista pace que ẽ ad deum non re¬
celatur. aut ad eam qui retesserat reu̾¬
tatur. nos agamus sine desꝑatione quod
agimus. Si filius pacis ẽ quem corripi¬
mus. requiescet super eũ pax nr̃a. sin
autem: ad nos reuertetur. Quamuis itaq eti¬
amdũ quouundam ficdes subuertitur firmũ

Expanded text:
is hoc operatur, diffundendo is hoc operatur, diffundendo istam charitatem inm qui datus est nobis : potest etiam sic intelligi, quod omnes homines Deus vult salvos fieri; quoniam nos facit velle: sicut misit ba, Pater , id est, nos clamare facientem. De ipso quippe Spiritu, alio loco dicit, Accepimus Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Nos ergo clamamus, sed ille clamare dictus est, qui efficit ut clamemus. Si ergo clamantem Spiritum recte dixit Scriptura, a quo efficitur ut clamemus; recte etiam volentem Deum a quo efficitur ut velimus. Ac per hoc, quia et corripiendo nihil aliud debemus agere, nisi ut ab ista pace quae est ad Deum non recedatur, aut ad eam qui recesserat revertatur, nos agamus sine desperatione quod agimus. Si filius pacis est quem corripimus, requiescet super eum pax nostra: sin autem, ad nos revertetur. 48. Quamvis itaque etiam dum quorumdam fides subvertitur, firmum
Abbreviated transcription (Latin):
filius pacis. cum o bedierit ⁊ crediderit huuc
euangłio. et ex fide iustificatus pacem ad
dictum ẽ. suꝑ quem requieuerit pax ur̃a
fiet filius pacis. sedubi fuerit inquit filiꝰ
pacis requiescet suꝑ illam domum pax ur̃a.
Iam gͦ ⁊ antequam illi annunciaretur hec
par. filius pacis ibi erat. sicut eum noue¬
rat atq prescierat non euangłista s dẽ.
Ad nos gͦ qui nescimus quisnam sit filiꝰ
pacis aut nonsit ꝑtinet nullum excep¬
tum facere. nullum q iscernere. s uelle
omnes saluos fieri. quib predicamꝰ hauc
pacem. Neq enim metuendũ ẽ ne ꝑla¬
mus eam. si ille cui predicamus non ẽ
filius pacis ignorantib nob. Ad nos e¬
nim reuertetur. idest nob̾ proderit ista
preclicatio non et illi. Si autem suꝑ eũ
pax predicata requieuerit. et nob̾ ⁊ illi.
Quia gͦ nos qui salui futur sint nescien¬
tes. omnes quib predicamus hanc pa¬
cem saluos fieri. uelle łs iubet. et ip̃e hoc¬

Expanded text:
filius pacis, cum obedierit et crediderit huic filius pacis, cum obedierit et crediderit huic Evangelio, et ex fide justificatus pacem ad dictum est, Super quem requieverit pax vestra, fiet filius pacis: sed, Si ibi fuerit, inquit, filius pacis, requiescet super illam domum pax vestra. Jam ergo et antequam illi annuntiaretur haec pax, filius pacis ibi erat, sicut eum noverat atque praescierat non evangelista, sed Deus. Ad nos ergo qui nescimus quisnam sit filius pacis, aut non sit, pertinet nullum exceptum facere, nullumque discernere; sed velle omnes salvos fieri, quibus praedicamus hanc pacem. Neque enim metuendum est ne perdamus eam, si ille cui praedicamus, non est filius pacis, ignorantibus nobis: ad nos enim revertetur, id est, nobis proderit ista praedicatio, non et illi; si autem super eum pax praedicata requieverit, et nobis, et illi. 47. Quia ergo nos qui salvi futuri sint nescientes, omnes quibus praedicamus hanc pacem salvos fieri velle Deus jubet, et ipse in nob
Abbreviated transcription (Latin):
tione. sanandam. Nescientes enim quis ꝑ¬
tineat ad predestinatoꝵ numerum quis
non ꝑtineat sic affici debemius caritatis
affectu. ut omnes uelumus saluos fieri. hoc
quippe fit. cum singłos. quosꝙ ut occurre¬
rint cum quib id agere ualeamus. Ad hoc
conamur adducere. ut iustificati ex fide
pacem habeant ad deum. quam p̃dicabat
apłs etiam cum dicebat. Pro xp̃o ergo lega¬
tione funguur. tanquã deo exhortante
ꝑ nos. Osecramus pro xp̃o reconciliari deo.
Quid ẽ enim ei reconciliari nisi pacem ad
illum habere: Propt̃ quam pacem etiam
ipse dñs iħc dixit discipulissuis. In quamcunꝙ
domum intraueritis pinum dicite. Pax
huic domui. & si ibi fuerit filius pacis ⁊
requiescet suꝑ eam pax ur̃a. Sin autẽ. ad¬
uos reu̾tetur. Cum hanc euangłizant pacem
de quib predictum ẽ. quam speciosi pedes
eorum qui annunciant pacem. qui annunci¬
ant bona. nobis quidem tunc incipit ẽẽ quisꝙ

Expanded text:
tione sanandam. Nescientes enim quis ptione sanandam. Nescientes enim quis pertineat ad praedestinatorum numerum, quis non pertineat; sic affici debemus charitatis affectu, ut omnes velimus salvos fieri. Hoc quippe fit, cum singulos quosque, ut occurrerint cum quibus id agere valeamus, ad hoc conamur addudere, ut justificati ex fide pacem habeant ad Deum : quam praedicabatm dicebat, Pro Christo ergo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos: obsecramus pro Christo, reconciliari Deo . Quid est enim ei reconciliari, nisi pacem ad illum habere? Propter quam pacem etiam ipse Dominus Jesus dixit discipulis suis: In quamcumque domum intraveritis, primum dicite, Pax huic domui: et si ibi fuerit filius pacis, requiescet super illum pax vestra; sin autem, advos revertetur . Cum hanc evangelizant pacem, de quibus praedictum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! nobis quidem tunc incipit esse quisque
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi suas. quis alius facit. ut salubris sit
correptio. ⁊ fiat incorrecti corde correptio. ut
celesti constituatur in regno: Corripiant᷑
bus de caritate uenientib. pro culparum
diu̾sitate diuersis. uel minorib uel ampli¬
orib. quia et ipsa que damnatio. nomina¬
tur. quam facit epãle uidicium. qua pe¬
na in eccłia nulla maior est. potest si ds
uoluerit in correptionem saluberrumam
ceclere atꝙ proficere. Neq enim scimun
quid contingat sequenti die aut ante finẽ
uite huius de aliquo desꝑandum ẽ. aut cõ¬
tradici deo potest. ne recipiat ⁊ det peniten¬
tiam. & acceptosacrificio spiritꝰ contribu¬
lati. cordisq contriti. a reatu quamuis iuste
damnationis absoluat. damnatumꝙ ip¬
se non damnet. Pastoralis tamen necessitaᷤ
habet. ne ꝑ plures serpant cdira contagia
separare ab ouib sanis. morbidam. ab illo
cui nichil ẽ impossibile. ipsa forsitan separa¬

Expanded text:
ipsi suas; quis alius facit ut salubris sit ipsi suas; quis alius facit ut salubris sit correptio, et fiat in correpti corde correctio, ut coelesti constituatur in regno? CAPUT XV. 46bus de charitate venientibus, pro culparum diversitate diversis, vel minoribus, vel amplioribus. Quia et ipsa quae damnatio nominatur, quam facit episcopale judicium, qua poena in Ecclesia nulla major est, potest, si Deus voluerit, in correptionem saluberrimam cedere atque proficere. Neque enim scimus quid contingat sequenti die; aut ante finem vitae hujus de aliquo desperandum est; aut contradici Deo potest, ne respiciat et det poenitentiam, et accepto sacrificio spiritus contribulati cordisque contriti a reatu quamvis justae damnationis absolvat, damnatumque ipse non damnet. Pastoralis tamen necessitas habet, ne per plures serpant dira contagia, separare ab ovibus sanis morbidam: ab illo, cui nihil est impossibile, ipsa forsitan separa
Abbreviated transcription (Latin):
ri fili iesse. Pax pax tibi. et pax adiutori¬
bus tius. quia auxiliatus ẽ tibi deus. Nũ¬
quid iste posset aduersari uoluntati dei. et
non pocus eius facere uoluntatem. qui ĩ
Item paulo postait eadem scriptura. Om¬
nes hi uiri bellatores dirigentes aciem cor¬
de pacifico. uenerunt inchebron. ut consti¬
tuerent dauid suꝑ omnem isrł. Sua uo¬
luntate utiq isti. constituerent regem
dauid. Quis non uideat: Quis hoc ne¬
get: Non enun hoc non ex animo. aut
tate fecerunt corde pacifico. Etamen
hoc in eis egit. qui in cordib hominum
quod uoluerit oꝑatur. Propt̃ quod pre
istos. ut eũ regem constituerent. & quomo¬
do ad cluxit: Nunquid corporalib ullis iun¬
culis alligauit: Intus egit corda tenuit. cor¬
da mouit. eosq uoluntatib eoeum. quas ip̃e
in illis operatus ẽ traxit. Si gͦ cum uoluerit
reges in terra ds constituere. magis habet
in potestate uoluntates hominum. quam

Expanded text:
ri, fili Jesse. Pax, pax tibi, et pax adjutoriri, fili Jesse. Pax, pax tibi, et pax adjutoribus tuis, quia auxiliatus est tibi Deus. Numquid iste posset adversari voluntati Dei, et non potius ejus facere voluntatem, qui in Item paulo post ait eadem Scriptura: Omnes hi viri bellatores, dirigentes aciem corde pacifico venerunt in Hebron, ut constituerent David super omnem Israel . Sua voluntate utique isti constituerunt regem David. Quis non videat? quis hoc neget? Non enim hoc non ex animo, aut d fecerunt corde pacifico: et tamen hoc in eis egit, qui in cordibus hominum quod voluerit operatur. Propter quod praemistos ut eum regem constituerent. Et quomodo adduxit? numquid corporalibus ullis vinculis alligavit? Intus egit, corda tenuit, corda movit, eosque voluntatibus eorum, quas ipse in illis operatus est, traxit. Si ergo cum voluerit reges in terra Deus constituere, magis habet in potestate voluntates hominum quam
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ꝑ ipsorum hominum uoluntates. sine
dubio habens humanorum cordium. quo
placeret inclinandorum omipotentissimã
potestatem. Sic enim scriptum ẽ. & dimi¬
sit samubel popłm. ⁊ abiit unusquisꝙ in
locum suum. & saul abiit in domum suam
ingabaa: et abierunt potentes. quorum
tetigit dñs corda cum saule. & filii pestilen¬
tes dixerunt. Num saluabit nos is: & in¬
honorauerunt eum. et non obtulerunt
ei munera. Nunquid aliquis dicturus¬
t̃. non iturum fuisse cum saule quenqͣm
eorum quorum tetigit corda dñs ut irent
cum illo aut ipse aliquem pestilentium
quorum ut hoc facerent corda non teti¬
git: Item de dauid quem dñs in regnum
successu prosꝑiore constituit ita legitur.
& ambulabat dauid proficiens ⁊ magni¬
ficabatur. ⁊ dñs erat cum illo. Hoc cum
premissum fuisset. paulo post clictum ẽ.
& spiritus indit samai. principem .xxx.
et dixit. Tui sumus dauid. et tecum fugu¬

Expanded text:
nisi per ipsorum hominum voluntates, sine nisi per ipsorum hominum voluntates, sine dubio habens humanorum cordium quo placeret inclinandorum omnipotentissimam potestatem. Sic enim scriptum est, Et dimisit Samuel populum, et abiit unusquisque in locum suum; et Saül abiit in domum suam in Gabaa; et abierunt potentes quorum tetigit Dominus corda cum Saüle. Et filii pestilentes dixerunt: Quis salvabit nos? hic? Et inhonoraverunt eum, et non attulerunt ei munera . Numquid aliquis dicturus est, non iturum fuisse cum Saül, quemquam eorum, quorum tetigit corda Dominus ut irent cum illo; aut isse aliquem pestilentium, quorum ut hoc facerent corda non tetigit? Item de David, quem Dominus in regnum successu prosperiore constituit, ita legitur: Et ambulabat David proficiens, et magnificabatur, et Dominus erat cum illo . Hoc cum praemissum fuisset, paulo post dictum est: Et Spiritus induit Amasai principem friginta, et dixit: Tui sumus, o David, et tecum futu
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim omne olus quoderat in toto orbe¬
terrarum decimabant. Scd̾m istum locuti¬
onis modum. dictum ẽ. sicut ⁊ ego omnib
ꝑ omnia placeo. Hunquid enim qui hoc
dixit. placebat etiam tammultis ꝑsecuto¬
rib sius: S placebat omni generi homi¬
num quos in xp̃i congregabat. eccłiam. suie
iam intus positis. siue introducendis in
eam. Non ẽ itaq dubitandum uolunta¬
ti dei. qui incelo ⁊interraiomnia quecunꝙ
uoluit fecit. et qui etiam illa que futura
sunt fecit. humanas uoluntates ñ posse
resistere quo minus faciat ipse quod uult. qnͣ¬
doquidem etiam de ipsis hominum uolun¬
tatib. quod uult cum uult facit. nisi forte
ut ex multis aliqua comiemorem. quando
ds uoluit sauli regnum dare. sic erat in
potestate isrłitarum subdere se memorato
uiro. sue non subdere. quod utq in corum
erat positum uoluntate. ut etiam deo ua¬
lerent resistere. qui tamen hoc non fecit

Expanded text:
neque enim omne olus quod erat in toto neque enim omne olus quod erat in toto terrarum orbe decimabant. Secundum istum locutionis modum dictum est, Sicut et ego omnibus per omnia placeo . Numquid enim qui hoc dixit, placebat etiam tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesia, sive jam intus positis, sive introducendis in eam. 45. Non est itaque dubitandum, voluntati Dei, qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit , et qui etiam illa quae futura sunt fecit , humanas voluntates non posse resistere, quominus faciat ipse quod vult: quandoquidem etiam de ipsis hominum voluntatibus, quod vult, cum vult, facit. Nisi forte ut ex multis aliqua commemorem quando Deus voluit Saüli regnum dare, sic erat in potestate Israelitarum subdere se memorato viro, sive non subdere, quod utique in eorum erat positum voluntate, ut etiam Deo valerent resistere. Qui tamen hoc non fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
tionem in uiam iusticie. seu uenunt. seu
reuertuntur. quis operatur in cordib eoꝵ
salutem. nsi ille. qui quolibet plantante. et
rigante. et quolibet in agris uel arbusculis
operante dat incrementum ds̃. cui uolenti
facere saluum. nullum hominũ resistit ar¬
bitrium:Sic enum uelle. seu nolle in uolen¬
tis aut nolentis ẽ potestate. ut diuinã no¬
luntatem non impediat. nec superet potes¬
tatem. De his enum etiam qui faciunt que
non uult. facit ipse que uult. & quod scrip¬
tum ẽ quod omnes homines uult sal¬
uos fieri. Nec tamen ommnes salui fuunt
multis quidem modis intelligi potest. ex
quib in aliis opusculis nr̃is aliquos cõme¬
morauimus. sed hic unum dlicam. Ita cdictũ
est omnes homines uult saluos fieri. ut in¬
telligantur omnes predestinati. quia om̃e
genus hominum in eis ẽ. sicut dictum est
phariseis. decimatis omne olus. Ubi non ẽ
intelligendum. nisi omne quod habebant.

Expanded text:
tionem in viam justitiae seu veniunt seu tionem in viam justitiae seu veniunt seu revertuntur, quis operatur in cordibus eorum salutem, nisi ille qui quolibet plantante atque rigante, et quolibet in agris vel arbustulis operante dat incrementum Deus; cui volenti salvum facere nullum hominum resistit arbitrium? Sic enim velle seu nolle in volentis aut nolentis est potestate, ut divinam voluntatem non impediat, nec superet potestatem. Etiam de his enim qui faciunt quae non vult, facit ipse quae vult. 44. Et quod scriptum est, quod vult omnes homines salvos fieri , nec tamen omnes salvi fiunt, multis quidem modis intelligi potest, ex quibus in aliis opusculis nostris aliquos commemoravimus : sed hic unum dicam. Ita dictum est, Omnes homines vult salvos fieri, ut intelligantur omnes praedestinati; quia omne genus hominum in eis est. Sicut dictum est Pharisaeis, Decimatis omne olus : ubi non est intelligendum nisi omne quod habebant;
Abbreviated transcription (Latin):
liberum iusticie: peccati autẽ seruum quo uol¬
uuntur ꝑ diuersas noxias cupiditates.
alii magis. alii minus. sed omnes mali. et
pro ipsa diuersitate diuersis suppliciis u¬
dicandi. aut grãm dei suscipiunt. sed tem¬
porales sunt. nec ꝑseuerant. sed deserunt ⁊
desetuntur. Dimissi enim sunt libero arbitrio. ñ
accepto ꝑseuerantie dono. iudicio dei usto ⁊ occul
to. Satiantur gͦ se homines corripi quando pec¬
cant. nec de ipsa correptione argumentantur
tionem. quia et peccatis iusta pena debetur.
et ad ipsam ꝑtinet iusta correctio. que medi¬
cinaliter ad hibetur etiam si salus egrotan¬
tis incerta ẽ. Ut si is qui corripitur ad predesti¬
natorum numerum ꝑtinet. sit ei correptio sa¬
lubre medicamentum. si autem non pertinet
sit ei correptio penale tormentum. Subisto
gͦ incerto ex caritate adhibenda ẽ. cuius exitꝰ
ignoratur. et pro illo cui adhibetur orandũ
ẽ ut sanetur. Cum autem homines ꝑcorrep¬

Expanded text:
liberum justitiae, peccati autem servum, quo volliberum justitiae, peccati autem servum, quo volvuntur per diversas noxias cupiditates, alii magis, alii minus; sed omnes mali, et pro ipsa diversitate diversis suppliciis judicandi. Aut gratiam Dei suscipiunt, sed temporales sunt, nec perseverant; deserunt et deseruntur. Dimissi enim sunt libero arbitrio, non accepto perseverantiae dono, judicio Dei justo et occul. Patiantur ergo homines se corripi quando peccant, nec de ipsa correptione contra gratiamtionem: quia et peccati justa poena debetur, et ad ipsam pertinet justa correptio, quae medicinaliter adhibetur, etiamsi salus aegrotantis incerta est: ut si is qui corripitur, ad praedestinatorum numerum pertinet, sit ei correptio salubre medicamentum; si autem non pertinet, sit ei correptio poenale tormentum. Sub isto ergo incerto ex charitate adhibenda est, cujus exitus ignoratur; et pro illo cui adhibetur, orandum est ut sanetur. Cum autem homines per correp
Abbreviated transcription (Latin):
cum gratia non ex oꝑib reddatur. sed
gratis detur. sine ulla dubitatione confi¬
tendum ẽ. ideo grãm uitam et̃nam uo¬
cari. quia his meritis reddinir. que gr̃a
contulit homini. Recte quippe ipsa in¬
celligitur. que in euangłio legitur gr̃a
pro grã. idest pro meis meritis que
contulit gratia. Hi uͦ qui non per¬
tinent ad hunc predestinatorum mime¬
rum. quos dei gratia sine nondum haben¬
tes ullum liberum sue uoluntatis arbit¬
um. siue cum arbitrio uoluntatis. ideo
uero libero. quia ꝑ ipsam gr̃am. libera¬
to ꝑclucit ad regnum. hi gͥ qui non ꝑci¬
nent adistum certissimũ ⁊ felicissimum
numerum pro meritis iustissime iidican¬
tur. Aut enu iacent sub peccato. quod ori¬
ginaliter generatione traxerunt. et cum
illo herelitario debito hinc exeunt quod ñ
regeneratione ẽ dimissum. aut ꝑ liberum
arbitrium. alia insuꝑ addiderunt. arbitͥ¬
um. inquam liberum. sed non lib̃atum.

Expanded text:
cum gratia non operibus reddatur, sed cum gratia non operibus reddatur, sed gratis detur; sine ulla dubitatione confitendum est, ideo gratiam vitam aeternam vocari, quia his meritis redditur, quae gratia contulit homini. Recte quippe ipsa intelligitur quae in Evangelio legitur, Gratia pro gratia , id est, pro his meritis quae contulit gratia. 42. Hi vero qui non pertinent ad hunc praedestinatorum numerum, quos Dei gratia sive nondum habentes ullum liberum suae voluntatis arbitrium, sive cum arbitrio voluntatis, ideo vere libero, quia per ipsam gratiam liberato, perducit ad regnum: hi ergo qui non pertinent ad istum certissimum et felicissimum numerum, pro meritis justissime judicantur. Aut enim jacent sub peccato, quod originaliter generatione traxerunt, et cum illo haereditario debito hinc exeunt, quod non est regeneratione dimissum; aut per liberum arbitrium alia insuper addiderunt: arbitrium, inquam, liberum, sed non liberatum;
Abbreviated transcription (Latin):
abiturꝰ mundum se eẽ apectato: Ac ꝑ hoc etiã ibi
dei misccłia necessaria ẽ. qua fiat beatus. cui
non imputabit dñs peccatum. sed tunc ꝓ bo¬
norum operum meritis iusto udicio etiã ipsa
inisccłia tribuetur. Cum enim dicitur indicium
sine nisccłia illi qui non fecit miscđiam. mani¬
festatur in his inquib inuenuntur bona ope¬
ra misccłie. iudicium cum miscdia fieri. Ac ꝑ
hoc etiam ipsam miscdiam meritis bonorum
operum reddi. Non sic ẽ nunc: quando ñ
solum nullis bonis. secletiam multis malis
operib precedentib miscdia eius preuent
hominem. ut liberetur amalis et que fecit
⁊ que facturus suerat. nisi dei gratia rege¬
retur. ⁊ que passurus fuerat inet̃num.
nisi eruerenur a potestate tenebrarum.
et tranfferretur in regnum filii carita¬
tis dei. Ueruntamen quia ⁊ ipsa uita eter¬
na quam certumẽ bonis operib debitã
recdoi. atanto apło gratia dei dicitur.

Expanded text:
abitur mundum se esse a peccato ? Ac per hoc etiam ibi abitur mundum se esse a peccato ? Ac per hoc etiam ibi Dei misericordia necessaria est, qua fit beatus, cui non imputavit Dominus peccatum . Sed tunc pro bonorum operum meritis justo judicio etiam ipsa misericordia tribuetur. Cum enim dicitur, Judicium sine misericordia illi qui non fecit misericordiam; manifestatur in his in quibus inveniuntur bona opera misericordiae, judicium cum misericordia fieri; ac per hoc etiam ipsam misericordiam meritis bonorum operum reddi. Non sic est nunc, quando non solum nullis bonis, sed etiam multis malis operibus praecedentibus, misericordia ejus praevenit hominem, ut liberetur a malis, et quae fecit, et quae facturus fuerat nisi Dei gratia regeretur, et quae passurus fuerat in aeternum nisi erueretur a potestate tenebrarum, et transferretur in regnum Filii charitatis Dei . Verumtamen quia et ipsa vita aeterna, quam certum est bonis operibus debitam reddi, a tanto Apostolo gratia Dei dicitur ,
Abbreviated transcription (Latin):
minib erit. quando ulla suꝑbia ẽẽ non po¬
terit. Numerus gͦ scõrum ꝑdei gr̃ãm dei reg¬
no predestinatus. donata sibi etiam usꝙ in
finem ꝑseuerantia. illuc integer ꝑducetur
uatoris sin. siue cum conu̾tuntur. siue cũ
prebantur siue cum coronant᷑. Nam et
tunc ẽẽ illis dei misccłiam necessariam. scã
scriptura testatur. ubi sc̃s de domino deo di
cit anuine sue. qui coronat te in miseratione
et misccłia. Dicit etiam iacob apłs. Iudiciũ
sine miscłia illi qui non fecit misccłiam. Ubi
ostendit etiam in illo uidicio in quo iusti co¬
ronantur. inuistiq cdamnantur alios cũ
miscłia. alios sine misccłia udicandos. Prop¬
ter quod etiam mater machabeorum filio
suo dicit. ut in illa miseratione cum fr̃ib
te recipiam. Cum enim rex iustus sicut
scriptum ẽ sederit in throno. et non adu̾¬
sabitur ante eum omne malum. quis gła¬
bitur castum se hatere cor. ant quis glori¬

Expanded text:
minibus erit, quando ulla superbia esse non pominibus erit, quando ulla superbia esse non poterit. Numerus ergo sanctorum per Dei gratiam Dei regno praedestinatus, donata sibi etiam usque in finem perseverantia, illuc integer perducetur,vatoris sui, sive cum convertuntur, sive cum praeliantur, sive cum coronantur. 41. Nam et tunc esse illis Dei misericordiam necessariam sancta Scriptura testatur, ubi sanctus de Domino Deo suo dicit animae suae, Qui coronat te in miseratione et misericordia . Dicit etiam Jacobus apostolus, Judicium sine misericordia illi qui non fecit misericordiam : ubi ostendit etiam in illo judicio, in quo justi coronantur, injustique damnantur, alios cum misericordia, alios sine misericordia judicandos. Propter quod etiam mater Machabaeorum filio suo dicit, Ut in illa miseratione cum fratribus te recipiam . Cum enim rex justus, sicut scriptum est, sederit in throno, non adversabitur ante eum omne malum. Quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis glori
Abbreviated transcription (Latin):
ipse in quib oꝑaretur et uelle. & similia mł¬
ta dicuntur. Nam ꝓpter huius utilitatem
secreti. ne forte quis extollatur. sed om̃s etiã
qui bene currunt. timeant. dum occultum
est qui ꝑueniant. ꝓpter huius gͦ utilitatẽ
secreti. credendum ẽ quosdam de filiis ꝑditio¬
nis. non accepto dono ꝑseuerandi usq in fi¬
nem. in fide que ꝑ dilectionem operatur.
incipere uiuere. ⁊ aliquandu fideliter: ac
iuste iuuere. et postea cadere. neꝙ de hac ui¬
ta priusquam hoc eis contingat auferri. Qͦ¬
rum si nemini contigisset. tam diu haberent
homines istum salubrunum tunorem quo
incium elationis opprimitur. donec ad xp̃i
gram qua pie iintur ꝑuenirent. deinceps
iam securi. nunquam se ab illo ẽẽ casuros. Que
presũptio in isto temptationum loco non ex¬
pedit. ubi tanta ẽ infirmitas. ut suꝑbiam
possit generare securitas: Deniq etiam hoc
erit. sed tunc quod iam ẽ in angłis etiam in ho¬

Expanded text:
ipse in quibus operaretur et velle . Et similia muipse in quibus operaretur et velle . Et similia multa dicuntur. Nam propter hujus utilitatem secreti, ne forte quis extollatur, sed omnes etiam qui bene currunt timeant, dum occultum est qui perveniant: propter hujus ergo utilitatem secreti credendum est quosdam de filiis perditionis, non accepto dono perseverandi usque in finem, in fide quae per dilectionem operatur incipere vivere, et aliquandiu fideliter ac juste vivere, et postea cadere, neque de hac vita priusquam hoc eis contingat auferri. Quorum si nemini contigisset, tamdiu haberent homines istum saluberrimum timorem, quo vitium elationis opprimitur, donec ad Christi gratiam qua pie vivitur pervenirent, deinceps jam securi nunquam se ab illo esse casuros. Quae praesumptio in isto tentationum loco non expedit, ubi tanta est infirmitas, ut superbiam possit generare securitas. Denique etiam hoc erit; sed tunc, quod jam est in angelis, etiam in ho
Abbreviated transcription (Latin):
tens ẽ enun cłs de lapidib istis suscitare
filios abrahe. ut ostendat sic ẽẽastos am¬
putandos si non fecerint fructum. ut ñ
desit numerus qui promissus ẽ abrahe. ta¬
men aꝑtius in apocalypsi dicitur. tene quod
habes. nealius accipiat coronam tuam. Si
enim alius non ẽ accepturus msi iste ꝑcli¬
derit. certus ẽ numerus. Quod autẽ etiam
ꝑseueraturis scĩs. sic ista dicuntur. quasi
eos ꝑseueraturos habeatur incertum. nõ
aliter hec audire debent. quib expedit. ñ
altum sapere sed timere. Quis enim ex
multitudine fidelium quamdi in hac
mortalitate iuuitur. in numero p̃desti¬
natorum se ẽẽ presumat: Quia id occul¬
tari opus est in hoc loco: ubi siccauenda ẽ elatio
ut etiam ꝑsathane angłm ne extolleretur
tantus colaphizaretur apłs. hinic apłis di
cebatur. si manseritis in me dicente illo qͥ
eos utiꝙ sciebat ẽẽ mansuros. et ꝑ propħam
si uolueritis ⁊ obaudieritis me. cum sciret

Expanded text:
tens est enim Deus de lapidibus istis suscitare tens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae , ut ostendat sic esse istos amputandos si non fecerint fructum, ut desit numerus qui promissus est Abrahae: tamen apertius in Apocalypsi dicitur, Tene quod habes, ne alius accipiat coronam tuam . Si enim alius non est accepturus nisi iste perdiderit, certus est numerus. 40. Quod autem etiam perseveraturis sanctis sic ista dicuntur, quasi eos perseveraturos habeatur incertum: non aliter haec audire debent, quibus expedit non altum sapere, sed timere . Quis enim ex multitudine fidelium, quamdiu in hac mortalitate vivitur, in numero praedestinatorum se esse praesumat? Quia id occultari opus est in hoc loco, ubi sic cavenda est elatio, ut etiam per satanae angelum, ne extolleretur, tantus colaphizaretur apostolus . Hinc Apostolis dicebatur, Si manseritis in me : dicente illo qui eos utique sciebat esse mansuros. Et per prophetam, Si volueritis et audieritis me : cum sciret
Abbreviated transcription (Latin):
pe dimisit atq ꝑmisit. facere quod uellet. in¬
firmis seruauit ut ipso donante inuictissi¬
me quod bonum ẽ uellent. ut hoc deserere
inuictissime nollent. Dicente gͦ xp̃o rogaui
pro te ne deficiat fides tua intelligamus ei
dictum qui edificatur suꝑ petram. atꝙ ita
homo dei nor solum quia miscłiam conse¬
cutus ẽ. ut fidelis eẽt. uerum etiam quia
fides ipsa non desicit. qui głatur in dño
ti sunt. in regnum dei. quorum ita certꝰ
est numerus. ut nec addatur eis quisquã
nec minuatur ex eis. Non de his qui cum
annunciasset et locutus ẽẽt. multiplica¬
ti sunt suꝑ numerum. Ipsi enim uocati
dici possunt. non autem electi. quia non se¬
cundum ꝓpositum uocati. Certum uͦ ẽẽ nu¬
merum electorum. neq augendum. neꝙ¬
muuiendum quamus ⁊ iohannes baptis¬
ta significet ubidicit. facite gͦ fructum
dignum penitentie. ⁊ nolite dicere apud
uos metipsos. patrem habemꝰ habraham. po¬

Expanded text:
pe dimisit atque permisit facere quod vellet: inpe dimisit atque permisit facere quod vellet: infirmis servavit, ut ipso donante invictissime quod bonum est vellent, et hoc deserere invictissime nollent. Dicente ergo Christo, Rogavi pro te ne deficiat fides tua , intelligamus ei dictum, qui aedificatur super petram. Atque ita homo Dei non solum quia misericordiam consecutus est ut fidelis esset, verum etiam quia fides ipsa non deficit, qui gloriatur, in Dti sunt in regnum Dei, quorum ita certus est numerus, ut nec addatur eis quisquam, nec minuatur ex eis: non de his qui, cum annuntiasset et locutus esset, multiplicati sunt super numerum . Ipsi enim vocati dici possunt, non autem electi, quia non secundum propositum vocati. Certum vero esse numerum electorum, neqminuendum quamvis et Joannes Baptista significet, ubi dicit: Facite ergo dignum fructum poenitentiae, et nolite dicere apud vosmetipsos: Patrem habemus Abraham. Po
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis relinqueretur uoluntas sna. ut
in adiutorio dei sine quo ꝑseuerare
non possent manerent si uellent. nec
ds̃ in eis oꝑaretur ut uellent. inter tot
et tantas temptationes infirmitate sua
uoluntas ipsa succumberet. ⁊ ideo perse¬
uerare non possent. quia deficientes in¬
firmitate nec uellent. aut non ita uel¬
lent infirmitate uoluntatis ut possent.
Subrientum ẽ gͥ infirmitati uoluntatiᷤ
humane. ut diuina gr̃a in declinabilit̃
unsciꝑabiliter ageretur. et ideo quamius
infirma non tamen deficeret. neq adu̾sita¬
te aliqua uinceretur. Ita factum ẽ. ut uo¬
luntas hominis inualida et imbecilla. in
bono ad huc paruo ꝑ seueraret ꝑ uirtutẽ
dei. cum uoluntas primi hominis fortis
⁊ sana in bono ampliore non ꝑseuerauerit.
habens uirtutem liberi arbitrii. quamuis ñ
defuturo aduitorio dei. sine quo non posset
ꝑseuerare si uellet. non tamen tali. quo in il¬
lo ds operaretur ut uellet. Fortissimo qͥꝑ¬

Expanded text:
ipsis relinqueretur voluntas sua, ut ipsis relinqueretur voluntas sua, ut in adjutorio Dei sine quo perseverare non possent, manerent si vellent, nec Deus in eis operaretur ut vellent, inter tot et tantas tentationes infirmitate sua voluntas ipsa succumberet, et ideo perseverare non possent, quia deficientes infirmitate nec vellent, aut non ita vellent infirmitate voluntatis ut possent. Subventum est igitur infirmitati voluntatis humanae, ut divina gratia indeclinabiliter et inseparabiliter ageretur; et ideo, quamvis infirma, non tamen deficeret, neque adversitate aliqua vinceretur. Ita factum est ut voluntas hominis invalida et imbecilla in bono adhuc parvo perseveraret per virtutem Dei: cum voluntas primi hominis fortis et sana in bono ampliore non perseveraverit, habens virtutem liberi arbitrii; quamvis non defuturo adjutorio Dei sine quo non posset perseverare si vellet, non tamen tali quo in illo Deus operaretur ut vellet. Fortissimo quip
Abbreviated transcription (Latin):
tia a deo ⁊ iusticia ⁊ scificatio. ⁊ redemptio¬
ut quemradmodũ scͥptum ẽ. qui głiatur
in domino głetur. Huic est quod in hoc loco
miseriarum. ubi temptatio ẽ uita huma¬
na suꝑ terram uirtus in infirmitate ꝑ¬
ficitur. Que uirtus nisi ut qui gloriatur
in dño glorietur: Ac ꝑ hoc nec de ipsa ꝑ¬
seuerantia boni uoluit ds scõs suos ĩ nirib
sius. sed in ipsogłiari. qui ei non solũ dat
adiutorium quale primo homini dedit.
sine quo non possint ꝑseuerare si uelinit.
sed in eis etiam operatur ⁊ uelle. ut qm̃ nõ
ꝑseuerabunt insi ⁊ possint ⁊ ueluit. ꝑseue¬
randi eis ⁊ possibilitas ⁊uoluntas diuine
gratie largitate donetur. Tantum quippe
spũ sc̃o accenditur uoluntas eorum. ut
ideo possint. quia sic uolunt. ideo sic ue¬
lint. quia ds oꝑatur ut uelint. Nam si
in tanta infirmitate uite huius. in
qua tamen infirmitate ꝓpter elationẽ
repͥmendam. ꝑ fici uirtutem oportebat.

Expanded text:
tia a Deo, et justitia, tia a Deo, et justitia, ut, quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Hinc est quod in hoc loco miseriarum, ubi tentatio est vita humana super terram , virtus in infirmitate perficitur : quae virtus, nisi ut qui gloriatur, in Domino glorietur? 38. Ac per hoc nec de ipsa perseverantia boni voluit Deus sanctos suos in viribus suis, sed in ipso gloriari: qui eis non solum dat adjutorium quale primo homini dedit, sine quo non possint perseverare si velint; sed in eis etiam, operatur et velle: ut quoniam non perseverabunt, nisi et possint et velint, perseverandi eis et possibilitas et voluntas divinae gratiae largitate donetur. Tantum quippe Spiritu sancto accenditur voluntas eorum, ut ideo possint, quia sic volunt; ideo sic velint, quia Deus operatur ut velint. Nam si in tanta infirmitate vitae hujus in qua tamen infirmitate propter elationem reprimendam perfici virtutem oportebat
Abbreviated transcription (Latin):
b donis adiuuanda remansit in firmitaᷤ.
placuit enim deo quo maxime huma¬
ne suꝑbiam p̃sumptionis extingueret.
ut non głietur omnis caro coram ip̃o. id
est omns homo. Unde autem ñ głiet᷑ caro.
coram ipso. nisi de meritis suis: Que qm̃dem potu¬
it habere. sed perdidit et perꝰ quod habere potuit ꝑ hoc
nisi grã. liberantis. Ita ergo non gloriatut oĩs caro co¬
ram ipso. Non enim glorrantur insti quia non ha¬
bent unde. Nec usti. qua ex ip̃so habent
unde. nec babent głam suam nisi ipsum cui
dicunt. gloria mea ⁊ exaltans caput meum.
Ac ꝑ hoc ad omnem hominem ꝑtinet. quod
scriptum ẽ. Ut nongloreturꝰ omnis caro corã
ipso. Ad iustos autem illud. qui głiatur. in
domino głietur. Hoc enim apłs aꝑtissime os¬
tendit. Qui cum dixisset ut non głietur õĩs
caro coram ipso: ne putarent scĩ sine gloria
se remansisse. mox adclidit. Ex ip̃o autem
uos estis in xp̃o iħu. qui factus ẽ nob̾ sapien¬

Expanded text:
bus donis adjuvanda remansit infirmitas. bus donis adjuvanda remansit infirmitas. Placuit enim Deo, quo maxime humanae superbiam praesumptionis exstingueret, ut non glorietur omnis caro coram ipso, id est, omnis homo. Unde autem non glorietur caro coram ipso, nisi de meritis suis? quae quidem potuit habere, sed perdidit; et per quod habere potuit, per hnisi gratia liberantis. Ita ergo non gloriatur omnis caro coram ipso. Non enim gloriantur injusti, qui non habent unde; nec justi, quia ex ipso habent unde, nec habent gloriam suam nisi ipsum, cui dicunt, Gloria mea, et exaltans caput meum . Ac per hoc ad omnem hominem pertinet quod scriptum est, Ut non glorietur omnis caro coram ipso. Ad justos autem illud, Qui gloriatur, in Domino glorietur. Hoc enim Apostolus apertissime ostendit, qui cum dixisset, Ut non glorietur omnis caro coram ipso; ne putarent sancti sine gloria se remansisse, mox addidit, Ex ipso autem vos estis in Jesu Christo, qui factus est nobis sapien
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs es qͥ iudicas alienũ seruũ. suo dño stat atit cadit con¬
cinuo. taĩ resperit ad p̃destinatos ⁊ ait. Stabit autẽ.
& ne hoc sibi arrogarent᷑. potest cm̃ dõ inquit stacuere
eum. Ipse itaq dat ꝑseucrantiam qui stacuere potenᷤ
c̃ eos. quistant ut ꝑseu̾antissime stent. uł restituere ͥ
ceciderunt. Dominus enim erigit elisos: Wit
gͦ non acciperet hoc donum dei. id est inbo¬
no ꝑseuerantiam primus homo sed ꝑseue.¬
rare uelnon ꝑseuerare. in eius relinquere¬
tur arbitrio. tales uires habebat eius uo¬
luritas. que sine ullo fuerat insticuta
peccato. et nichil illi ex se ipso concupis¬
centialiter resistebat. ut digne tante bo¬
nicati ⁊ bene iuiuendi facilitati ꝑseueran¬
di cõmitteretur arbitrium. Deo quidem
presciente quid eẽt facturus iniuste. p̃¬
sciente tamen non adhoc cogente. sed si¬
mul sciente quid de illo ipse faceret iuste.
Nunc uͦ postea quam ẽ illa magna pecca¬
ti merito amissa libertas: etiara maiori¬

Expanded text:
s es qui judices alienum servum? suo domine stat aut cadit; continuo tamen respexit ad praedestinatos, et ait, Stabit autem: et ne hoc sibi arrogarent, Potens est enim Deus, inquit, statuere eum . Ipse itaque dat perseverantiam, qui statuere potens est eos qui stant, ut perseverantissime stent; vel restituere qui ceciderunt: Dominus enim erigit elisos . 37. Ut ergo non acciperet hoc donum Dei, id est in bono perseverantiam, primus homo, sed perseverare vel non perseverare in ejus relinqueretur arbitrio, tales vires habebat ejus voluntas, quae sine ullo fuerat instituta peccato, et nihil illi ex se ipso concupiscentialiter resistebat, ut digne tantae bonitati et tantae bene vivendi facilitati perseverandi committeretur arbitrium: Deo quidem praesciente quid esset facturus injuste; praesciente tamen, non ad hoc cogente: sed simul sciente quid de illo ipse faceret juste. Nunc vero posteaquam est illa magna peccati merito amissa libertas, etiam majori
Abbreviated transcription (Latin):
infinem ꝑseuerant. et siquando ex orbi¬
tant correpti emendantur. oe quidam
eorum ⁊ si ab hominib. non corripian¬
tur inuiam quam reliquerant recde¬
unt. ⁊ non nulli accepta gratia. in qua¬
libet etate ꝑiculis hunis iite mortis
celeritate subtrahuntur. hec enu
omnia oꝑatur in eis. qui uasa miseri¬
cordie operatus ẽ eos. qui et elegit illos
in filio suo ante constitutionem mundi
ꝑelectionem gratie. Si autẽ grã iam
non ex operib. Alioquin gratia iam non est
gratia. Non enim sic sunt uocati. ut.
dentium meritorum suorum. quia gratia
illis ẽ omne meritum. De talib dicit a¬
postolus. Scimus qm̃ diligentib deum
omnia cooꝑantur in bonum. his qui scdm
ꝓpositum uocati sunt. Qm̃ quos ante pre

Expanded text:
in finem perseverant; et si quando exorbiin finem perseverant; et si quando exorbitant, correpti emendantur, et quidam eorum etsi ab hominibus non corripiantur, in viam quam reliquerant redeunt; et nonnulli accepta gratia, in qualibet aetate, periculis hujus vitae mortis celeritate subtrahuntur. Haec enim omnia operatur in eis, qui vasa misericordiae operatus est eos, qui et elegit eos in Filio suo, ante constitutionem mundi per electionem gratiae. Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non egratia . » Non enim sic sunt vocati, ut gratiae, non praecedentium meritorum suorum; quia gratia illis est omne meritum. De talibus dicit Apostolus: « Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum his, qui secundum propositum vocati sunt: quoniam quos ante pr
Abbreviated transcription (Latin):
origuiali noxa solo possent lauachro rege¬
nerationis absolui. quotamen non accep¬
to mortu pierunt. non sunt ab illa cons.¬
ꝑsione discreti. quam constat ẽẽ damnatã
euntib omnib ex uno in condemnationẽ.
Discernuntur autem non meritis suis
sed ꝑ grãm mediatoris. hoc ẽ in sanguine
secundi adam iustificati gratis. Itaq cum
audimus quis enim te discernit. quid au¬
tem habes quod non accepisti. si autem ac
cepisti. quid głiaris quasi non acceperis
ab illa ꝑdicionis massa que facta ꝑ pͥmum
adam. debemus intelligere neminẽ posse
discerni. insi qui hoc donum gr̃a saluato
nium tam magnum ẽ. ut beatus eypria¬
nus ad cyrinum scribens ip̃m subiecerit
illi titulo in quo ait. in nullo ẽẽ głiandũ
laoriginali damnatione ista diuine gr̃e
largitate discren sunt. non ẽ dubuim
quod ⁊ procuratur eis audiendum euã¬
gelium.⁊cum audiunt credunt. et in
fide que ꝑdilectionem operatur. usꝙ

Expanded text:
originali noxa solo possent lavacro regeoriginali noxa solo possent lavacro regenerationis absolvi, quo tamen non accepto mortui perierunt; non sunt ab illa conspersione discreti, quam constat esse damnatam, euntibus omnibus ex uno in condemnationem. Discernuntur autem non meritis suis; sed per gratiam Mediatoris; hoc est, in sanguine secundi Adam justificati gratis. Itaque cum audimus, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti; quid gloriaris quasi non acceperis ? ab illa perditionis massa quae facta est per primum Adam, debemus intelligere neminem posse discerni, nisi qui hoc donum habet, quisqunium tam magnum est, ut beatus Cyprianus ad Quirinum scribens, ipsum subjecerit illi titulo, in quo ait, In nullo esse gloriandula originali damnatione ista divinae gratiae largitate discreti sunt, non est dubium quod et procuratur eis audiendum Evangelium et cum audiunt, credunt; et in fide quae per dilectionem operatur , usque
Abbreviated transcription (Latin):
Aaninamꝰ. qͣndoqͥtem ut ex bono reu̾terem᷑ ad malũ. ꝑseue¬
rantiã ut accrpunꝰ. qua ꝑmaneremꝰ in bono: Nullomͦ hac
excusatione aiusta demnatione se lib̃̾abunt. Si enĩ sic̃ ueri
tu sit. quantominus se lib̾abunt qui dicturi sunt.
perseu̾antiã ñ accepimus : Iustior enĩ uidetur excusa¬
tio dicentium non accepimus audientiam. quã di.¬
centium ñ accepiius ꝑserierantiã. qnͣdo pot̃ dici hõĩ
in eo quod audieras ⁊ tenueras in eo perseuerares
siuelles. Hrillo modo autẽ dici potest. ⁊d quod
non audieras crederes si uelles. Ac ꝑhoc ⁊ qui
euangłium non audierunt. et qui eo audi¬
to in melius commutati. ꝑseuerantiam nõ
accepunt. ⁊ qui euangłio audito uenire
ad xp̃m. hoc ẽ in eum credere noluerunt
qm̃ ipse dixit. nemo uenit ad me. nisi ei
datum fuerit a patre meo. et qui ꝑ etatem
paruulam nec credere potuerunt. sed ab

Expanded text:
damnamur, quandoquidem ut ex bono reverteremur ad malum, persevedamnamur, quandoquidem ut ex bono reverteremur ad malum, perseverantiam non accepimus qua permaneremus in bono? nullo modo hac excusatione a justa damnatione se liberabunt. Si enim, sicut vertu sit : quanto minus se liberabunt qui dicturi sunt, Perseverantiam non accepimus? Justior enim videtur excusatio dicentium, Non accepimus audientiam, quam dicentium, Non accepimus perseverantiam: quoniam potest dici, Homo, in eo quod audieras et tenueras, in eo perseverares si velles; nullo modo autem dici potest, Id quod non audieras, crederes si velles. 12. Ac per hoc et qui Evangelium non audierunt, et qui eo audito in melius commutati perseverantiam non acceperunt, et qui Evangelio audito venire ad Christum, hoc est, in eum credere noluerunt, quoniam ipse dixit; Nemo venit ad me, nisi ei datum fuerit a Patre meo , et qui per aetatem parvulam nec credere potuerunt, sed ab
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. non quod optemus deo. ut scĩficetur
orationib ñis. sed quod petamus adeo. ut no¬
men eius scĩficetur in nob̾. Ceterum a quo
ds sc̃ificatur. qui ipse sc̃ificat. S quia
ipse clixit. scĩ estote. quomodo ⁊ ego sanctus
sum. idpetimus ⁊ rogamus. ut qui in baptis¬
mo sanctificati sumus. in eo quod ẽẽ cepimuᷤ
ꝑseueremus. Ecce głosissimus martyr hoc
sentit. quod ui his uerbis cotidie fideles xp̃i
petunt. ut ꝑseuerent in eo quod ẽẽ ceꝑunt.
Nullo antem dubitante quisquis adomino
ut in bono ꝑseueret precatur. donum eiꝰ
ripimus. qui cur bene uiuerent non in eo
ꝑseuerarunt. Exbona quippe in malam ui¬
tam sua uoluntate mutati sunt. et sdco corri¬
puintur. & si nichil eis correptio ꝓfuerit. s
in uita ꝑdita usq ad mortem ꝑseuerau̾nt
etiam diuina inet̃num damuacione sunt digni. slec se er¬
tus abt̃ dicentes. sic̃ mͦ dicunt. qͣre corripim᷑ itatunc. qͣte

Expanded text:
tuum; non quod optemus Deo, ut sanctificetur tuum; non quod optemus Deo, ut sanctificetur orationibus nostris; sed quod petamus a Deo, ut nomen ejus sanctificetur in nobis. Caeterum a quo Deus sanctificatur, qui ipse sanctificat? Sed quia ipse dixit, Sancti estote, quoniam et ego sanctus sum ; id petimus et rogamus, ut qui in Baptismo sanctificati sumus, in eo quod esse coepimus perseveremus. » Ecce gloriosissimus Martyr hoc sentit, quod in his verbis quotidie fideles Christi petunt, ut perseverent in eo quod esse coeperunt. Nullo autem dubitante, quisquis a Domino ut in bono perseveret precatur, donum ejusripimus, qui cum bene viverent, non in eo perseverarunt. Ex bona quippe in malam vitam sua voluntate mutati sunt: et ideo correptione ; et si nihil eis correptio profuerit, sed in vita perdita usque ad mortem perseveraverint, etiam divina in aeternum damnatione sunt digni. Nec se excusabunt dicentes, sicut modo dicunt, Quare corripimur? ita tunc, Quare
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis id habuerit non ei possit apłs di¬
cere. quid enim habes quod non accepisti.
qm̃i hoosic habet ut non acceꝑit: Ad hec nos
negare quidem non possumus etiam ꝑse¬
uerantiam in bono proficientem usq in
finem. magnum ẽẽ dei munus. nec ẽẽ nisi
ab illo de quo scriptum ẽ. omne datum op¬
tuum. et omne donum ꝑfectum desur¬
sum ẽ. descendens a patre luminum. sed
qauise lũt ⁊ ereeꝑunt ũ bñ dm̃ et creciderunt qͦt qͦt erãt
uerau̾it usꝙ ĩfinẽ hic salusetit:. quasalute nͥ ct̃ra. sũ uͦi¬
orom am̃ca dõ pat᷑ dicitsꝰ. scificetur nom̃ tuũ qͥd alud di¬
cimus quamut nomen eius sc̃ĩficetur inuo¬
bis: Quodcum iam ꝑlauachrum regenera¬
tionis effectum sit. quare coticdie a fidelibus pos¬
citur. nisi ut in eo quod factum ẽ in nobis. per¬
seueretur a nobis: Nam ⁊ beatus cyprianꝰ
hoc sic intellexit. Exponens quippe eandem
oĩonem. dicimus inquit scificetur nomen

Expanded text:
quisquis id habuerit, non ei possit Apostolus diquisquis id habuerit, non ei possit Apostolus dicere, Quid enim habes quod non accepisti? quoniam hoc sic habet ut non acceperit? » Ad haec nos negare quidem non possumus, etiam perseverantiam in bono proficientem usque in finem, magnum esse Dei munus: nec esse nisi ab illo de quo scriptum est, Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre lumiqueis. Correptionis quippe utilitati hanc veraverit usque in finem, hic salvus erit . Qua salute, nisi aeterna? Cum ominica Deo Patri dicimus, Sanctificetur nomen tuum : quid aliud dicimus, quam ut nomen ejus sanctificetur in nobis? Quod cum jam per lavacrum regenerationis effectum sit, quare quotidie a fidelibus poscitur, nisi ut in eo quod factum est in nobis, perseveretur a nobis? Nam et beatus Cyprianus hoc sic intelligit: exponens quippe eamdem orationem, « Dicimus, » inquit, « Sanctificetur nomen