comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pristino more filios circũcidẽ. multũq
transiit temꝑis qͦnemo nͥ in occłto sirũ sctꝰ¬
ausꝰ ẽ filium circũcidere. Circ̃cidẽs aũ ĩuen¬
tꝰ qͥs: penis afficiebat᷑ grauissinis. Edic¬
tũ p̾t̾ea durissimũ uob̃ ꝓmulgatũ ẽut
si qͥs ur̃m puellã uͥgnem uxorẽ ducerce.
pꝰ eã ad ꝓuintie pͥncipẽ ducẽt ut cũ ea
dormitaret. &e sic demum ad udeũ rediẽs
nube̾t. Qua de re adeo contͥti estis. ut ne¬
mo uͥginem desponsare uellet.Sic per
õium successio nes tẽꝑm diũsa uobis in¬
t̾dicebant᷑ mandata maioꝵ. ut ip̃i ue¬
stroꝵ testimoniis ꝓbatͣ librorũ. Mo¬
yses. Omĩa ꝓcł dubio maloꝵ gña conce¬
do. s iam dudum inhiant̃ tante tͥbula¬
tionis cãm audire desido. Petrus.
Quia maloꝵ causã ignoras. iccirco qͣre
tam longa sit nescis. Ecce enĩ iam in ea
milie qͣdraginta annos explestis. & ad¬
huic qͣnto durare debeat tp̃r. nullo scͥpto

Expanded text:
pristino more filios circumcidere, multumque pristino more filios circumcidere, multumque transiit temporis, quo nemo nisi in occulto suum ausus est filium circumcidere. Circumcidens autem inventus quivis poenis afficiebatur gravissimis. Edictum praeterea durissimum vobis promulgatum est, ut si quis vestrum puellam virginem uxorem duceret, prius eam ad provinciae principem duceret, ut cum ea dormitaret, et sic demum ad Judaeum rediens nuberet. Qua de re adeo contriti estis, ut nemo virginem desponsare vellet. Sic per omnium successiones temporum diversa vobis indicebantur mandata malorum, ut ipsis vestrorum testimoniis probatur librorum. MOYSES. Omnia procul dubio malorum genera concedo, sed jam dudum inhianter tantae tribulationis causam audire desidero. PETRUS. Quia malorum causam ignoras, idcirco quare tam longa sit nescis. Ecce enim jam in ea mille quadraginta annos expletis, et adhuc quanto durare debeat tempore, nullo scripto
Abbreviated transcription (Latin):
dita o intulert̃. quib similia ł eqͣlia nͨ ft̃
uuisa ũqͣm nec audita. Occisi si qͥdẽ ft̃ ce
eo q creuit illa uenditio donee ꝓ uno argñ¬
teo triginta darent᷑ captiui. nec tñ ĩue¬
ruebatur qui emeret. sic̃ ꝓmisit moyses
dicens. Nenderis mimicis tuis in seruos
ce ancillas. ce ñerit qui emati Naues etiã
ipis ĩplete. sñ ullo remige ł gubnacło ua¬
gari ꝑ pelag sunt dimisse: ad ip̃orum de¬
decꝰ &euilitatem. Preterea postqͣm ĩ hanc
captiuitatẽ deiecti estis. intolerabilia uob̃
dabant᷑ manilata. ne legem uidelc̃ legere¬
tis. nec urõs eam filios doceretis. Qđ siqͥs
aut legens eã aut docens filios inuentꝰ fiuis¬
set. aut cremabat᷑ aut peitinib ferreis a¬
cutissimis pectebat᷑. Preterea nec sabb̃m nͦ
pascha celebrare ꝑmissi estis.Si uͦ qͥs
hoc faciens ĩuentus fuisset. acerrime
puniebat᷑. Phibiti suꝑ hoc estis ur̃os

Expanded text:
dita intulerunt, quibus similia vel aequalia non sunt dita intulerunt, quibus similia vel aequalia non sunt visa unquam nec audita. Occisi quidem sunt, suneoque crevit illa venditio, donec pro uno argenteo triginta darentur captivi, nec tamen inveniebatur qui emeret, sicut promisit Moyses dicens: Venderis inimicis tuis in servos et ancillas, et non erit qui emat . Naves etiam ipsis impletae, sine ullo remige vel gubernaculo vagari per pelagus sunt dimissae, ad ipsorum dedecus et vilitatem. Praeterea postquam in hac captivitate dejecti estis, intolerabilia vobis dabantur mandata, ne legem videlicet legeretis, nec vestros eam filios doceretis. Quod si quis legens eam aut docens filios inventus fuisset, aut cremabatur, aut pectinibus ferreis acutissimis pectebatur. Praeterea nec Sabbatum nec Pascha celebrare permissi estis. Si vero quis hoc faciens inventus fuisset, acerrime puniebatur. Prohibiti super hoc estis vestros
Abbreviated transcription (Latin):
ł laquei suspensione necari. uł lapidib
obru. uł etiam igne concremari. Qͦ mͦ gͦ
uerũ ẽẽ potest maliuolentie cͥmen. ma¬
iori eqͣri debe: Rursũ rõ refugit credere.
cͥmen hoc tꝑib illis intm̃ regnasse: cũ
aggei ꝓphe uerba testent᷑ constructo
tẽplo deũ dixisse. Magna erit głã domꝰ
istius noiuissime. plus qͣm pͥme dicit dñs.
exercituũ. & in loco isto dabo pacem.
aditꝰ obstrusi: tu mͥ queso huiꝰ questionis.
tue solutionis elaue ianuam solue.
etrus. Cum captiuitatis originẽ ce cau¬
sam ignores. quare eadem tam dura fuit.
tam crudelis. & itolerabilis. respondere
ñ potes. In pͥma ocenim capiruitate cũ ali¬
oꝵ morẽ captiuoꝵ in babylolem ducti fu¬
issent: nullã p̃t̃ seruitutem penã su¬
stinuert̃. Colebant enĩ agͦs. plantabat̃
uineas: edificabant domos. cum uxori¬
b ce siliis secure iuuebant. In scła aũ
tos &e tanta eis opprobria cetam ĩ au¬

Expanded text:
vel laquei suspensione necari, vel lapidibus vel laquei suspensione necari, vel lapidibus obrui, vel etiam igne cremari. Quomodo ergo verum esse potest malevolentiae crimen majoribus aequari debere? Rursum ratio refugit credere crimen hoc temporibus illis in tantum regnasse, cum Aggaei prophetae verba testentur constructo templo Deum dixisse: Magna erit gloria domus istius novissimae plus quam primae, dicit Dominus exercituum, et in loco isto dabo pacem . aditus obstrusi, tu mihi, quaeso, hujus quaestionis tuae solutionis clave januam solve. PETRUS. Cum captivitatis originem et causam ignores, quare eadem tam dura fuerit, tam crudelis et intolerabilis, respondere non potes. In prima etenim captivitate cum aliorum more captivorum in Babylonem ducti fuissent, nullam praeter servitutem poenam sustinuerunt. Colebant enim agros, plantabant vineas, aedificabant domos, cum uxoribus et filiis secure vivebant. In secunda autem tot et tanta eis opprobria, et tam inau
Abbreviated transcription (Latin):
pectatis. qi reges iniqui templũ exem¬
plum mali p̃stabant aliis. scił dm̃ pꝰpo¬
nebant. iclola adorabant. ceppłm idem
facere cogebant: uelud fecit orias. achaz.
manasses. amon. sedechias. Principes
nam agentes uitã. etiã ppłm exemplo
sui bñ iũe cogebant. Qua ergo rõne
ostencli pot̾ tot pecc̃a sucrenisse. ut ꝓpt̃¬
ta sit captiuitas frã  Qdautem dicis
ꝓpt̾ maliuolentiã quã adinuicẽ habebãt̃
captuutatẽ illam fr̃ãm fuisse. recte rõnis
siinnitit᷑ anchora. Hoc enĩ pecc̃m pars
lina fuit eorum que in pͥma fecerant
faptiuitate. nec ꝓpt̾ illud tñ captuari
debent: nͥ cum eo ce alia maiora eosuc¬
creuissent. Maiorum enim ce minoꝵ
cruninum qͣntitatẽ nos nescimꝰ. discer¬
nere: nͥ scdm modum ultionis ado ĩdicte.
Huiꝰ aũ inndicta ñ est nͥ qͣdͣguita flage¬
lla. Alia sunt crimina qͦrum est maioriũ¬
dicta. scił cũ quis p̾cipit᷑ ut capite plecti.

Expanded text:
peccatis, quia reges iniqui exempeccatis, quia reges iniqui exemplum mali praestabant aliis, scilicet Deum postponebant, idola adorabant, et populum idem facere cogebant, velut fecit Ochozias, Achas, Manasses, Amon, Sedecias . Principes nam agentes vitam etiam populum exemplo sui bene vivere cogebant. Qua ergo ratione ostendi potest tot peccata succrevisse, ut propterea sit captivitas facta? Quod autem dicis propter malevolentiam quam ad invicem habebant captivitatem illam factam fuisse, rectae rationis non innititur anchora. Hoc enim peccatum pars una fuit eorum quae in prima fecerant captivitate, nec propter illud tamen captivari deberent, nisi cum eo et alia majora eo succrevissent. Majorum enim et minorum criminum quantitatem nos nescimus discernere, nisi secundum modum ultionis a Deo indictae. Hujus autem vindicta, non est nisi quadraginta flagella. Alia sunt crimina, quorum est major vindicta, scilicet cum quis praecipitur vel capite plecti,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑabant. & quoꝵ monitis ceteri liben¬
ter obtemꝑabant. Quoꝵ si uł iinus
similis inprioris captiuitatis tp̃r fuis.¬
set:: neqͣqͣm ut supͣ dm̃ cdixisse ꝑ ihere¬
miã ostendimꝰ. captiuitas facta fuissae.
& qd̃ magis mirandũ ẽ his dieb quil
meliores horũ pollebant: isđ destructo
tẽplo captiuati sunt iudei. Dic o moy¬
ses quenam huiꝰ captiuitatis extitit cã:
qr qͣm dixãs supͣ. nulla ratõne stat
firma. Moyses. Quid aliua dicã ñ
habeo. nͥ qđ longo tp̃r subsistente tem¬
plo. peccã multa paulatĩ suecreuert̃ ẽ
illo qđ nr̃i doctores dixerunt s multi¬
plicata delicto. Petrus. Qđ dicis tem¬
plũ substitisse longo tꝑe: decem ꝓfecto
tm̃ annorũ curricło subfutit. supͣ qđ
alterũ scił salomonis ante substite¬
rat. Qđ aũ dicis quia peccata sunt eui¬
mulata peccatis: ratio ñ recipit. In pri¬
nia enĩ captiuitate idõ peccã sũt addita

Expanded text:
imperabant, et quorum monitis caeteri libenimperabant, et quorum monitis caeteri libenter obtemperabant. Quorum si vel unus similis in prioris captivitatis tempore fuisset, nequaquam, ut supra Deum dixisse per Jeremiam ostendimus , captivitas facta fuisset. Et quod magis mirandum est, his diebus quibus meliores horum pollebant, iidem destructo templo captivati sunt Judaei. Dic ergo, o Moyses, quaenam hujus captivitatis fuerit causa, quia quam dixeras supra, nulla ratione stat firma. MOYSES. Quid aliud dicam non habeo, nisi quod longo tempore subsistente templo peccata multa paulatim succreverunt cum illo, quod nostri doctores dixerunt, sed multiplicato delicto. PETRUS. Quod dicis templum substitisse tempore longo, decem profecto tantum annorum curricula substitit, supra quod alterum scilicet Salomonis ante subsisterat. Quod autem dicis quia peccata sunt cumulata peccatis, ratio non recipit. In prima enim captivitate ideo peccata sunt addita
Abbreviated transcription (Latin):
iuam de celo impetͣiuit siꝑꝑtotam terrã. &
cist̾nã sicut acceꝑat plenã dño suo resti¬
tuit. S quia in hora qua eadem pluiia
descendit iam dies melinata erat ad ue¬
totatͣnsiit hora. p̃cium ex debito mͥ solu̾e
debes. Ille g facta iterum orõne solis cͣ¬
sũ detinuiti & toto mũdo eiꝰ lumine il¬
lustͣto. debiti qͦstionem euasit. De
achyba etiam scͥptum habetis qđ quec̃q
postulass ado impetrabat. De cuuꝰ scĩ¬
tatis magnitudine. hoc legit᷑. qđ cum
moyses in montem ꝓ suscipienda le¬
p̃nouisset. & int̾ hoĩes achibe humanã
execedere uitã. &e magnis m̾itis pollen¬
tem uidissce: ait adđm. Cũ tam ꝓba¬
bilis uite fut᷑s sit homo: quare dñe
ꝑ mece ñ magis ꝑ eũ legẽ tuã placet po¬
telligi qd̃ moyses illum de quo talia di¬
cebat songe se meliorem p̃uidebat.
Hit ce alii similes his erant nobis ma¬
iores &e uidices qui minoriby bona agẽ

Expanded text:
viam de coelo impetravit super totam terram, et viam de coelo impetravit super totam terram, et cisternam, sicut acceperat, plenam domino suo restituit. Sed quia in hora qua eadem pluvia descendit, jam dies inclinata erat ad vetota transiit hora, pretium ex debito mihi solvere debes. » Ille igitur facta iterum oratione, solis cursum detinuit, et toto mundo ejus lumine illustrato debiti quaestionem evasit. De Achiba etiam scriptum habetis quod quodcunque postulasset a Deo impetrabat. De cujus sanctitatis magnitudine hoc legitur. Quod cum Moyses in montem pro suscipienda lepraenovisset, et inter homines Achiba humanam excedere vitam, et magnis meritis pollentem vidisset, ait ad Deum: « Cum tam probabilis vitae futurus sit homo, quare, Domine, per me et non magis per eum legem tuam populis ps datur intelligi quod Moyses illum de quo talia dicebat, longe se meliorem praevidebat. Hi et alii similes his erant vobis majores et judices, qui minoribus bona agere
Abbreviated transcription (Latin):
&e sicut uicina aixerat ẽẽ inuenit. & ad
iurum letabunda irgssa. qͦmͦ iniq mu¬
lieris uoluntatẽ ds̃ cõmutauĩt ĩ hono¬
irem. et ex ordine retulit. Iue indignũ
iudicans. ut qd ds ad miracłm fecerat.
ĩ ꝓpͥum sumeret usũ. nicħ ex eo se gu¬
staturum ẽe respondit. s totum dari
pauꝑib fec̃. Auunt p̾terea isdem tꝑib
nichodemum guirmonis filiũ laudabi¬
lis uite fuisse uirum. Cuiꝰ dieb siccitas
potussent. Erat aũ in itinere euntibus¬
illuc cist̾na q̃dam ciuiusdã pͥncipis gen¬
tiliũ. Ad hunc pͥncipẽ accedens nichode¬
mus ait. Cist̾nam tuam mͥ ad dotiꝰ ppłi
opꝰsi placet concede. & usq ĩ diem ulũ ci¬
sternam tuam cum aqua uł eque ualñ
p̃tium reddam. Quid multa: Qđ postu¬
lauit impetͣuit. & ppłi sitim ꝯpescuit. s
cũ statuto die creditor ille p̃tium q̃ sit᷑s
ad ẽẽt ce p̃nimia siccitate nicħ aqͣ cist̾na
hab̃et. nichodemꝰ oratione addm fusa. plu¬

Expanded text:
nit, et ad virum laetabunda regressa, quomodo iniquae mulieris voluntatem Deus commutaverit in honorem, ei ex ordine retulit. Ille indignum judicans ut quod Deus ad miraculum fecerat in proprium suum sumeret usum, nihil ex eo se gustaturum esse respondit, sed totum dari pauperibus fecit. Aiunt praeterea eisdem temporibus Nicodemum Guirionis filium valde laudabilis vitae fuisse virum. Cujus diebus siccitas potuissent. Erat autem in itinere illic euntibus cisterna quaedam cujusdam principis gentilium. Ad hunc principem accedens Nicodemus ait: « Cisternam tuam mihi ad totius populi opus, si placet, concede, et usque in diem illum cisternam cum aqua, vel aeque valens pretium reddam. » Quid multa? Quod postulavit impetravit, et populi sitim compescuit. Sed cum statuto die creditor ille pretium quaesiturus adesset, et prae nimia siccitate nihil aquae cisterna haberet, Nicodemus, oratione ad Deum fusa, plu
Abbreviated transcription (Latin):
surũ ꝓmisiti cũ dic̃ Sic faciã ꝓpt̾ serrios
meos. ut ñ disꝑlam totũ. Quare añ hoc
ꝓmiserit: ilico aꝑuit dicens. Educã in¬
quit de iacob semen: ⁊ de uida possidentẽ
montes meos &e hereditatẽ meam. Elec¬
ti mei ce ẜui met habitabunt ibi. montes
uidelicet applłans apłos. qui ut montes
excelsi toti mundost̃ ꝯspicui licce ĩseq̾ntib
montẽ sc̃m singłari num̃o ꝓ latũ intel¬
ligat xꝑm. electos aũ ⁊ seruos. Sexuos quos¬
libre alios uocans ꝓpt̾ qͦrum fut᷑am salua¬
tionem uosestis reseruati. De his añ qͥ ñ st̃

Expanded text:
misit cum dicit: Sic faciam propter servos meos, ut non disperdam totum . Quare autem hoc promiserit illico aperit dicens: Educam, inquit, de Jacob semen, et de Juda possidentem montes meos, et haereditatem meam, electi mei et servi mei habitabunt ibi , montes videlicet apostolos appellans, qui ut montes excelsi toti mundo sunt conspecti, licet in sequentibus montem sanctum singulari numero prolatum intelligat Christum; electos autem et servos, sanctos quoslibet alios vocans, propter quorum futuram salvationem vos estis reservati. De
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus infirmitatem inspicit. ut qͣ opꝰsit me¬
dicina scire possit. Moyses. Bñdi¬
ctũ collaudo. Petrus. Priꝰ cãm baby¬
lonice captiuitatis que ñ nͥ ꝑ septuaginta
annos durauit. dicas uolo: qi ip̃a cum audi¬
erimꝰ adiuuerit nos ad cognoscendam cãm
huiꝰ tante captiuitatis. Moyses. Plu¬
rima pecca. que longũ est enum̾̃are poris
captiuitatis causa fuere. Petrus. Ita
quid̃ concedo ẽẽ: s tñ ex illis aliqͣ uolo a
te ego audire. Moyses. Pauca ex illis
ur mediũ deducam. que ꝓpħica auctorita¬
actiꝑe: iuiram̃tum falsum iirare. ĩ uen¬
dendo & em̃do pecimiã falsam dare. fal¬
sa testimonia dicere. alterutrum detra¬
here. parentes &e loca scĩficatioĩs ce dies sa¬
lboꝵ inhonorare. matͥs.sororis. filie. so¬
crus. uł cuiꝰlibre illicite femine turpitudi¬
nẽ reuelare. homicidia ꝑpetͣre. ydola ado¬
rare. stellis sacͥficare. dm negare. d̾iq

Expanded text:
prius infirmitatem inspicit, ut qua opus sit meprius infirmitatem inspicit, ut qua opus sit medicina scire possit. MOYSES. Bene dictum collaudo. PETRUS. Prius causam Babylonicae captivitatis, quae non nisi per septuaginta annos duravit, dicas volo, quia ipsam cum audierimus, adjuverit nos ad cognoscendam causam hujus tantae captivitatis. MOYSES. Plurima peccata, quae longum est enumerare, prioris captivitatis causa fuere. PETRUS. Ita quidem concedo esse, sed tamen ex illis aliqua volo a te ego audire. MOYSES. Pauca ex illis in medium deducam quae prophetica auctoritaaccipere, juramentum falsum jurare, in vendendo et emendo pecuniam falsam dare, falsa testimonia dicere, alterutrum detrahere, parentes, et loca sanctificationis et dies Sabbatorum inhonorare; matris, sororis, filiae, socrus, vel cujuslibet illicitae feminae turpitudinem revelare, homicidia perpetrare, idola adorare, stellis sacrificare, Deum negare, Deique
Abbreviated transcription (Latin):
strasti: nũc ad sccłam
ꝓpositoꝵ partem. in qua denr̃a es capti¬
iutate locuturꝰ. ueniamꝰ si placet. Dixi¬
sti enĩ nͥ m̃ti excidit nos tali mͦ sꝑare
captiuitatẽ euasuros ẽẽ. qͦ scił modo
uad̾e posse c̃cedas. P etrus. Eoqͥd
modo quo ip̃i estimatis ñ credo. s alio
mͦ uos euasuros ẽẽ ñ abnego. ¶oyses
Quare eo qͦdicimꝰ mͦ lib̃ari neqͣqͣm pos¬
simmiꝰ: ce qͥs nam sit lib̾atioĩs modꝰ audire
desido. Petrus. Dũ xꝑm filiũ cłĩẽe
aut in mundũ ꝓ humani gnĩs redẽp¬
tione negauĩtis uenisse. & eiꝰ p̃cepta no¬
lũtis seruare. lib̃ari neqͥbitis a captiu¬
tate. Si uͦ eũ ce dĩ filiũ ẽe. & iã uenisse cre¬
did̾itis. & mandata eiꝰ custodieritis: sta¬
tim de captiuitate exibitis. Moy¬
ses. Qmͣ auctoritatẽ potĩs afferre suꝑhꝰ
diu̾itatis fuit causa uidere debemꝰ. nt
sic etiã euadendi modum meliꝰ agnosca¬
miꝰ more sapientis utentes medici. qͥ

Expanded text:
strasti, nunc ad secundam propositorum partem in qua de nostra es captivitate locutus veniamus, si placet. Dixisti enim nisi menti excidit nos tali modo sperare captivitatem evasuros esse, quo scilicet modo vadere concedas. PETRUS. Eo quidem modo quo ipsi aestimatis non credo, sed alio modo vos evasuros esse non abnego. MOYSES. Quare eo quo dicimus liberari nequaquam possimus modo, et quisnam sit liberationis modus audire desidero. PETRUS. Cum Christum Filium Dei esse, aut in mundum pro humani generis redemptione negaveritis venisse, et ejus praecepta nolueritis servare, liberari nequibitis a captivitate. Si vero eum et Dei Filium esse, et jam venisse credideritis, et mandata cujus custodieritis, statim de captivitate exibitis. MOYSES. Quam auctoritatem poteris afferre super tivitatis fuerit causa videre debemus, ut sic etiam evadendi modum melius agnoscamus, more sapientis utentes medici, qui
Abbreviated transcription (Latin):
qđ moysi ꝓmissum delegis libro ꝓtu¬
listis. ñ ad presentem s acd p̃t̾itam respicit
babylonis captiuitatem. qm̃ de ea q̃nq
nie captiuitatẽ ꝑtiñe: Petrus. Qm̃
in loco uͥ ꝓmissum hoc fecit ds ad mo¬
ysen. si paulisꝑ attendas suꝑiora: eũdem
moysen p̾misisse ĩuemes. Tunc placebt̃
t̾re sabbata sua cunctis dieb solituduus
sue qn eritis in t̾ra hostili sabbatizabit
&e requiescet in sabbatis. Hoc aũeis in
babylonem ductis cõpletum ẽe ezaras
ĩ libro tꝑm cõꝓbat dicens int̾ cetera. Duc

Expanded text:
quod Moysi promissum de legis libro protulistis, non ad praesentem, sed ad praeteritam respicit Babylonis captivitatem, quoniam de ea quandoque niae captivitatem pertinere? PETRUS. Quoniam in loco ubi promissum hoc fecit Deus ad Moysen, si paulisper attendas superiora, eumdem Moysen praemisisse invenies: Tunc placebunt terrae sabbata sua, cunctis diebus solitudinis suae, quando eritis in terra hostili, sabbatizabit, et requiescet in Sabbatis . Hoc autem eis in Babylonem ductis completum esse Ezras in libro Temporum comprobat, dicens inter caetera: Duc
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝓpħe est pollicit᷑ dicens. Cum ẽent in
terra hostili ñ penit᷑ ab ieci eosaeq. sic des¬
pexi ut consume̾nt᷑. e irritum facẽm pac¬
tum meũ cum eis. ego enim sirm dnĩs łs e
gentiam concipis. Neq enĩ ds idõ reliqͥ¬
as de ur̃o iuuere patit᷑ ppło. qđ de eor̃ a¬
liqͥd cogitet cõmodo. s idõ tm̃ ut uniu̾¬
sis gentib seruiatis. & ĩ om̃ium ocłis ĩ¬
ꝓperium &e fabulam & maledictũ sitis.
ꝑditꝰ in ꝓuerbiũ acfabulã om̃ib ppłis.
ad qd̾ introduxit te dñs. & ut sitis totipi
põdebitq alter. Ob tale pecc̃m qd̾ di filiũ
niẽ fundit᷑ deleuisseti multis tꝑm tras
actis curricłis. culpa obluuone deleta.
a nullo mortalium sciret᷑. sicq & ĩfami¬
e opprobum. & maloꝵ eutaretis ꝑ icłm
sic̃ & de multis contigit gentib &r regi¬
b qͦxũ gesta tꝑm sũt uetustate deleta.
Est &e alia causa ꝓpt̾ qͣm cłs iudaicã
noluit ꝑdẽ gentem. Hidebat enĩ quos¬

Expanded text:
si prophetae pollicitus est dicens: Cum essent in terra hostili non penitus abjeci eos, neque sic despexi ut consumerentur, et irritum facerem pactum meum cum eis. Ego enim sum Dominus Deusgentiam concipis. Neque enim Deus ideo reliquias de vestro vivere patitur populo, quod de eorum aliquid cogitet commodo, sed ideo tantum ut universis gentibus serviatis, et in omnium oculis improperium et fabula et maledicperditus in proverbium ac fabulam omnibus populis, ad quos te introduxerit Dominus , et ut sitis toti popondebitque alter: Ob tale peccatum, quod Dei Filium niem funditus delevisset, multis temporum circulis transactis, culpa oblivione deleta, a nullo mortalium sciretur, sicque et infamiae opprobrium, et malorum evitaretis periculum, sicut et de multis contigit gentibus et regibus, quorum gesta temporum sunt vetustate deleta. Est et alia causa, propter quam Deus Judaicam noluit perdere gentem. Videbat enim quos
Abbreviated transcription (Latin):
iudentib nolite uide. & aspicientib noli¬
te aspicere nob̃ ea que recta funt. Auferte
a me uiam: declinate a me semitam: ces
libro diligñt p̃cepit exarari ut iuet̾nũ du¬
rareti ce usq ĩnouissimũ diem ĩ testinõiũ¬
incredulitatis ur̃e zopprobriũ ꝑman̾et.¬

Expanded text:
Nolite videre, et aspicientibus: Nolite aspicere nobis ea quae recta sunt. Auferte a me viam, declinate a me semitam, cesslibro diligenter praecepit exarari, ut in aeternum duraret, et usque in novissimum diem in testimoniuncredulitatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
minum ⁊ inuidiam. causam scłi cause
captiuitatis causam ẽẽ dixerunt: s uerã
causã tacuert̃. Inuidia qͥppe iideorũ. ce
malicia. causa mortis xꝑi fuit. mors autẽ
minẽ talem ut dicis fuisse conftaret. cee
iis mortem nr̃e tͥbulationis causam fuis¬
ser nullꝰ ex nob̃ dignꝰ ẽet uiuere. Tale em̃
pecem maiꝰ est. qͣm dm̃ negare. Q enĩ dm̃
negat. fidẽ tm̃ qͣm acceꝑat. a sealienat. Q̾
uͦ dĩ filiũ necat. p̃t̃ hoc qđ łitatem que ẽ
ñusibił denegat. etiã illud stiꝑaddit pec¬
catũ. qđ rem uisibilem qͣm corꝑeis conspi¬
cit ocłis. eam etiã ab animi fide sequestrat.
cũ id qd iuidet᷑ maiorẽ debeat ñiti creduli¬
tatem afferre qͣm hoc qł iudetͣ non. Pxet̾ea
aũ eũ nr̃i pres sputis illitũ. colaphis cesũ.
multis & uariis iniuriis affectũ. mortiq
ĩꝓnocent̃ addictum. cruci affixert̃. uñ
ñ immerito hoc scelꝰ maiꝰ fuit eo qđ cõ¬
miserunt ĩ ħemo. cum uitulũ scił aui

Expanded text:
causae, captivitatis causam esse dixerunt, sed veram causam tacuerunt. Invidia quippe Judaeorum et malitia causa mortis Christi fuit, mors autem minem talem, ut dicis, fuisse constaret, et ejus mortem nostrae tribulationis causam fuisse, nullus ex nobis dignus esset vivere. Tale enim peccatum majus est quam Deum negare. Qui enim Deum negat, fidem tantum quam acceperat a se alienat; qui vero Dei Filium necat, praeter hoc quod deitatem quae est invisibilis denegat, etiam illud superaddit peccatum, quod rem visibilem quam corporeis conspicit oculis, eam etiam ab animi fide sequestrat, cum id quod videtur majorem debeat menti credulitatem afferre quam quod non videtur. Praeterea autem eum nostri patres sputis illitum, colaphis caesum, multis et variis injuriis affectum, mortique innocenter addictum cruci affixerunt. Unde non immerito hoc scelus majus fuit eo quod commiserunt in eremo, cum vitulum scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
audire legem di. De qua legedĩdix̃. Si
enĩ de lege dei qͣm ꝑ moysen delerat. dic̃ẽ
uellet ꝓpħa nolentes audire legem dei:c̃
iam illam freq̾nt̃ audissent. utiq ñ dicẽt
hoc. s nolentes implere. De lege gͦ quam
dat᷑s erat xꝑc intelligebat. de qua qd̾ eã
audire nollent. ꝓpħa iam p̾sciebat. Qi
aũ intulit. qui dicunt uidentib noliti
uidere. &e aspicientib. nolite aspicẽ nobis
ea que recta ft̃. auferte ame uiã. declina¬

Expanded text:
audire legem Dei. De qua lege Dei dixit? Si enim de lege Dei quam per Moysen dederat dicere vellet propheta, nolentes audire legem Dei, cum jam illam frequenter audissent, utique non diceret hoc, sed nolentes implere. De lege ergo quam daturus erat Christus intelligebat, de qua quod eam audire nollent, propheta jam praesciebat. Quod autem intulit, qui dicunt videntibus: Nolite videre, et aspicientibus: Nolite aspicere nobis ea quae recta sunt. Auferte a me
Abbreviated transcription (Latin):
eSeo qđ reꝓbastis u̾bum hoc. &e sꝑastis
in calumniam & tumultum. & innixi
estis suꝑ eo. ꝓpt̾ea erit uob̃ iniquitas
hec. sicut interruptio cadens ce requisi¬
ta. in muro excelso. qm̃ subito dũñ sꝑa¬
t᷑ ueniet contritio eiꝰ & cõminuet᷑ sic̃ con

Expanded text:
eo quod reprobastis verbum hoc et sperastis in calumniam et tumultum et innixi estis super eo propterea erit vobis iniquitas haec sicut interruptio cadens et requisita in muro excelso quoniam subito dum non speratur veniet contritio eius et comminuetur sic
Abbreviated transcription (Latin):
seph filiũ iacob quẽ in egyptum uendide¬
rãt fratres intelligebat: eiusq sangͥnem
ab eis exigens. ꝓpt̃ eum talibus illos affe¬
cit suppliciis. Absurdum aũ rationi uidet᷑
ut id ab eis exigeret qd ad minꝰ ante mille
qͥngentoꝵ erat factum annor̃ curricła:
maxime cum tꝑib quib ioseph uenum¬
datꝰ fuit nulla lex ẽet qua pͥnceps ille eos
mortis reos conuinc̾e possit. ¶Ratiões
tue ñ mͥ sufficiunt qm̃ ñ aliqͣ eas auctorita¬
te confirmas. ẜ ꝓpͥo fingis arbitrio. nec in¬
est eis ulla necc̃itas qua me ad credendũ tͥ
cogere debeas. Uolo aũut si uales aliqͣm
de ꝓpħis auctoritatẽ in medium deferas.
hac tribulatione posse certũ t̃minũ esse.
laudes uͥqi t̾rarum fuisse ostendũt. sui¬
lius autem hominis iusti laudes tantas
fiusse unqͣm audiuimꝰ. ut usq ad fines t̾¬
re ꝑuenirent. Cui iusto. quia tͥbulationes
qͣs sine causa passur erat p̃uidebat. his cõ¬

Expanded text:
seph filium Jacob, quem in Aegyptum vendideseph filium Jacob, quem in Aegyptum vendiderant fratres , intelligebat, ejusque sanguinem ab eis exigens, propter eum talibus illos affecit suppliciis. Absurdum autem rationi videtur, ut id ab eis exigeret quod ad minus ante mille quingentorum erat factum annorum curricula, maxime cum temporibus quibus Joseph venundatus fuit, nulla lex esset qua princeps ille eos mortis reos convincere posset. MOYSES. Rationes tuae non mihi sufficiunt, quoniam non aliqua eas auctoritate confirmas, sed proprio fingis arbitrio, nec inest eis ulla necessitas qua me ad credendum tibi cogere debeas. Volo autem, ut, si vales, aliquam de prophetis auctoritatem in medium deferas, hac tribulatione posse certum terminum esse.laudes ubique terrarum fuisse ostendunt. Nullius autem hominis justi laudes tantas fuisse unquam audivimus, ut usque ad fines terrae pervenirent. Cui justo quia tribulationes quas sine causa passurus erat praevidebat, his com
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatẽ idqͣt. Mauctoritas ista mee
ñ sufficit aubitationi quia ñ mõstrat
nos ꝓpt̾ hominẽ illum ĩ hanc decidis
apud uos legistis. qr scił in tp̃o adhuc
captruitatis exordio. qͥdam t̾re ur̃e prin¬
ceps. decẽ de melioribꝰ cotiꝰ isrłitiq spłi ana¬
niã scił ex t̾radionis filiũ. symeonem
gannalielis filumi. hismael helisei fili¬
um. & achiba. ceterosq ea captos in car¬
cerem misit sciscitans. ut quid iustum
debetis. Dicto decreto. uario dat corꝑa leto. ⁊
Non enĩ om̃s una coherciit pena. S sin¬
głis sũt singła gn̾a mortis ꝓposita. Aliũ
uidelicet ignis cremauit. alter ferrei pec¬
tinis unguib lacerat᷑ expirauit. alium
uͦ mors queuis diu̾sa comsũpsit: quem¬
admodũ mortes illas ur̃e doctͥne liber
exposut. Docctores aũ ur̃i huiꝰ usti ꝓ qͦ
illi itapuntti sunt nom̃ mutantes. in hoc
facto de xp̃o prorsꝰ ꝯticuerunt. Dixerunt
enĩ qͥa pͥnceps ille iustum nominans io¬

Expanded text:
tur. MOYSES. Auctoritas ista meae non sufficit dubitationi, quia non monstrat nos propter hominem illum in hanc decidissapud vos legitis, quia scilicet in ipso adhuc captivitatis exordio, quidam terrae vestrae princeps decem de melioribus totius Israelitici populi, Ananiam scilicet Terradionis filium, Simeonem Gamalielis filium, Ismael Elisei filium, et Achiba caeterosque captos in carcerem misit, sciscitans ut quid justum debetis. « Dicto decreto, vario dat corpora leto. » Non enim omnes una coercuit poena, sed singulis singula sunt genera mortis proposita. Alium videlicet ignis cremavit, alter ferrei pectinis unguibus laceratus exspiravit, alium vero mors quaevis diversa consumpsit, quemadmodum mortes illas vestrae doctrinae liber exposuit. Doctores autem vestri hujus justi pro quo illi ita puniti sunt nomen mutantes, in hoc facto de Christo prorsus conticuerunt. Dixerunt enim quia princeps ille justum nomine, Jo
Abbreviated transcription (Latin):
cisuri. p̃uaricationis nom̃ ingeminauit
ita subitiens. Preuaricatione tͣnsg̃ssorũ
p̃uaricati sunt. S qr ꝓ hoc pecc̃o pena plec¬
tendi ẽent dictante spũ p̾sciens: ilico sub¬
iungens ait. Fortitudo ce fouea & laqueus
suꝑ te: qui habitator es t̾re. Int̾ cetera. qͦ de
eadem gente. ait. Grauabit eam ĩqͥras
sua. ⁊ corruet. ⁊ ñ adiciet ut resurgat. uͥ iu¬
dełe certũ uob̃ t̾minum euadendi captuuta

Expanded text:
it, ita subjiciens, praevaricatione transgressorum praevaricati sunt. Sed quia pro hoc peccato poena plectendi essent, dictante spiritu praesciens, illico subjungens ait: Fortitudo et fovea, et laqueus super te qui habitator es terrae . Inter caetera quoque de eadem gente ait: Gravabit enim iniquitas sua, et corruet, et non adjiciet ut resurgat , ubi videlicet certum vobis terminum evade
Abbreviated transcription (Latin):
digito ostenderunt. quib uideos ñ ẽẽ p̾¬
noscebat credit᷑os. s huius modi u̾ba di¬
cturos. Quod aũ in seq̃ntib dicunt. p̃t¬
eundum ñẽ. Dicunt enĩ. Cesset a facie
qͥd ds uisibilis est. rit de dicerent. cess
a facie nr̃a. aut dere inuisibili dici po¬
test qđ ab humana facie cesseti cũ ab
ea uideri ñ possit: Sigͦ queras dm̃ qͥ

Expanded text:
digito ostenderunt, quibus Judaeos non esse praenoscebat credituros, sed hujusmodi verba dicturos. Quod autem in sequentibus dicunt praetereundum non est. Dicunt enim: Cesset a facie quid Deus visibilis est, ut de eo dicerent, cesset a facie nostra, aut de re invisibili dici potest, quod ab humana facie cesset, cum ab ea videri non possit? Si ergo quaeras Deum qui
Abbreviated transcription (Latin):
niet inqͥd eis ẽnim int̾rupt̃o subitoa.
idõq magis nociua. & de muro execes¬
so. qi qd̾ lib&e tantomagis oti̾tur in imo.
qͣnto de excelsiori cecidĩt loco. Comꝑat᷑
etiã lagene siguli c̃minute contͥtio
ista. tantaq ut dicit᷑ erit. qd̾ de eiꝰ con¬
fractione nec testa remanebit. Omĩs
qͥppe uasis fractura solidari. ⁊ in aliqd
opꝰ utile pot̾ redigi. Testule aũ uas si ꝯ¬
fringat᷑. contricione ualida. partes eius
ad nicħ utiles ẽẽ possunt. ce quo magis
testa quassata durat. tanto semꝑ auge¬
t᷑ fractura. Cum itaq tali teste. eoꝵ con¬
tritio cõparet᷑. que nec ad ignẽ de incen¬
dio tollendum. nec ad aqͣm de fouea hau¬
riendam ualeat: aꝑte dat᷑ intelligi. qͥa
ur̃a captiuitas in tantã uenit deiectõ¬

Expanded text:
 eis interruptio subita, ideoque magis nociva, et de muro excelso, quia quodlibet tanto magis conteritur in imo, quanto de celsiori ceciderit loco. Comparatur etiam lagenae figuli comminutae contritio ista, tantaque ut dicitur erit, quod de ejus confractione nec testa remanebit. Omnis quippe vasis fractura, solidari, et in aliquod opus utile potest redigi, testulae autem vas si confringatur, contritione valida partes ejus ad nihil utiles esse possunt: et quo magis testa quassata durat, tanto semper augetur fractura. Cum itaque tali testae eorum contritio comparetur, quae nec ad ignem de incendio tollendum, nec ad aquam de fovea hauriendam valeat, aperte datur intelligi, quia vestra captivitas in tantam venit dejectio
Abbreviated transcription (Latin):
lera fecerint patrum. Moyses. Qđ
loqueris sanũ sapientib rationabilem
q iustam parit ĩtelligentiã. Hoc aũ ex
tius u̾bis intelligi datur. qđ om̃s sequa¬
tiũ gn̾ationes iccͥco in patrũ captuutate ꝑ

Expanded text:
lera fecerint patrum. MOYSES. Quod loqueris sapientibus rationabilem et justam parit intelligentiam. Hoc autem ex tuis verbis intelligi datur quod omnes sequacium generationes idcirco in patr
Abbreviated transcription (Latin):
debes quia quadraginta anns post xͥ
mortem expletis. iherosolimoꝵ̃ ciuitas
ã tito fuit destituta. Item quadragi̾ta
armis anteqͣm destrueret᷑. portenta &e sig¬
na in eadem sunt uisa. liquido indican¬
tia qđ hec templi ce urbis destructio es¬
set fut᷑a. quemadmodũ ur̃e doctͥne libri
testant᷑. Aiint enim qđ qͣdragrnta an¬
nis anteqͣm subũteretur. rubra lanaq̃
hedi cornib annectebat᷑ neqͣqͣm morẽ
solito albescebat: candela quoq cande¬
labri que ad occidentem respiciebat.
ante consuetũ tempus extinguebat᷑.
ualue p̾tea templi nullo tangente cũ
magno ftepitu sponte sua reserebant᷑.
hannes filius ⁊achai sic aꝑiri sepe uidis¬
set: ualde cõmot tandem clamauit. qͥ
escite. & adiecit. Templũ. templũ. ꝓfecto
cognoui. qđ nouissima tua concrema
tuas. Cum gͥ ista ꝓdigia quadraginta
annis añ destruct̾one fuerint uisa. ce
qͣdragesimo axp̃i morte anno cruitas

Expanded text:
debes quia, quadraginta annis post Christi debes quia, quadraginta annis post Christi mortem expletis, Hierosolymorum a Tito civitas fuit destructa. Item quadraginta annis antequam destrueretur, portenta et signa in eadem sunt visa, liquido indicantia quod haec templi et urbis destructio esset futura, quemadmodum vestrae doctrinae libri testantur. Aiunt enim quod quadraginta annis antequam subverteretur, rubra lana quae haedi cornibus annectebatur, nequaquam more solito albescebat, candela quoque candelabri quae ad occidentem respiciebat, ante consuetum tempus exstinguebatur. Valvae praeterea templi, nullo tangente, cum magno strepitu sponte sua reserebantur. annes, filius Zachai, sic aperiri saepe vidisset, valde commotus tandem clamavit: « Quiescite; » et adjecit: « Templum, templum, profecto cognovi quod novissima tua concremattuas . » Cum igitur ista prodigia quadraginta annis ante destructionem fuerint visa, et quadragesimo a Christi morte anno civitas
Abbreviated transcription (Latin):
ti reatꝰ magnitudinem aꝑi. Petrus.
Quia xꝑm dĩ filiũ occidistii: dicentes e¬
ũ magum. ce de scorto eũ natum. & qđ
totam gentem ĩ errorem ĩduxit. Maio¬
res ur̃i hec & his similia ꝓtestati ft̃ donͦ
luntate qͣm fide: in eadem ꝓculdubio
existetis damnationis tͥbulatione. M
disputare oportebite qr tante qͣstionis
auctor ualidissimi argumͣti uehicło ĩ¬
diget. Nc̃ interĩ hoc ostendi uolo qͦnãmͦ
aut auctoritate coneris asserere: qđ is de
qͥ loqueris homo nr̃e tͥbulationis causa
exciteriti P Quam queso a me suꝑ
hoc exigis auctoritatẽ: cum iã suꝑiꝰ mͥ
ocesseris tam in audite afflictionis ĩ¬
auditũ oĩo pecc̃m cãm fuif se. Cumq
ilud tu nullo prorsus modo ostendere
ualeas. a me uidicii equitas mbet rtau¬
dias. nec unde comꝓbem querere debes.
s destruere qͦ qͦ pacto si potes. aut concede
si denegare ñ uales. Uerum licet ñ me u¬
dici censitra constringat. ñ unã s mł¬
tas suꝑ hac re auctoritates inducã.M

Expanded text:
em aperi. PETRUS. Quia Christum Dei Filium occidistis, dicentes eum magum, et de scorto natum, et quod totam gentem in errorem induxit. Majores vestri haec et his similia protestati sunt, donec luntate quam fide, in eadem procul dubio existetis damnationis tribulatione. Mdisputare oportebit, quia tantae quaestionis auctor validissimi argumenti vehiculo indiget. Nunc interim hoc modo ostendi volo quonam modo aut auctoritate coneris asserere quod is de quo loqueris homo nostrae tribulationis causa exstiterit. PETRUS. Quam, quaeso, a me super hoc exigis auctoritatem, cum jam superius mihi concesseris tam inauditae afflictionis inauditum omnino peccatum causam fuisse? Cumque illud tu nullo prorsus modo ostendere valeas, a me judicii aequitas jubet ut audias, nec unde comprobem quaerere debes, sed destruere quoquo pacto si potes, aut concedere quod denegare non vales. Verum licet non me judicii censura constringat, non unam, sed multas super hac re auctoritates inducam. M
Abbreviated transcription (Latin):
tra dñm: timui enĩ irã & indignationem.
illiꝰ qͣ adũsum uos concitat᷑ delere uos uo¬
luiti. Nlisi gͥ moysi oratio int̾uenisset: de
toto ppło nullꝰ int̾ẽet. Cum añ hoc aliud
facimꝰ qd cͥminũ qͣntitatem excedit. des
ẽẽt qui ꝓ eis interueniret: nullus utiq

Expanded text:
num, timui enim iram et indignationem illius, qua adversum vos concitatus, delere vos voluit . Nisi igitur Moysi oratio intervenisset, de toto populo nullus superesset. Cum autem hoc aliud facinus quod criminum quantitatem excedit, Dei e
Abbreviated transcription (Latin):
peccaiĩt ip̃a morietur. Moyses
& sihis exemplis contͣria ẽ longeuitas
nr̃e captiuitatis. s tñ aliis legis concor¬
dat scͥpturis. In exodo enim dic̃ dñs
Ego sum dñs ds tuus fortis zelotes
uisitans iniqͥtatem patrum in filiis
in terciam ce quartã gn̾ationẽ. his qͥ

Expanded text:
peccaverit, ipsa morietur . MOYSES. Et si his exemplis contraria est longaevitas nostrae captivitatis, sed tamen aliis legis concordat Scripturis. In Exodo enim dicit Dominus: Ego sum Dominus Deus tuus, fortis, zelotes, visitans iniquitatem patrum in filiis in tertiam et qua
Abbreviated transcription (Latin):
sunt conuenientius coaptentur.
riliter scͥpture sacre cominemorant.
primam uidelicet temporum uel eca¬
tum que ab adamusq ad finem¬
mca captiuitate ꝑegerunt. In haꝵ
representationẽ ⁊ spiritaliũ cmiꝰlibet
amme sc̃e ꝓfectuũ significatõnẽ eccł̃ia
duas celebrare septuagesimas con
ptima. ⁊ qͣi t̾minus ẽ. dm̃ca qͣ canta¬
tur. Letare ierłm. Altam diecũ q̃ fi¬

Expanded text:
sunt, convenientius coaptentur. sunt, convenientius coaptentur. rialiter Scripturae sacrae commemorant: primam videlicet temporum vel aetatum, quae ab Adam usque ad finem nica captivitate peregerunt. In harum repraesentationem, et spiritualium cujuslibet animae sanctae profectuum significationem, Ecclesia duas celebrare Septuagesimas consptima, et quasi terminus, est Dominica qua cantatur, Laetare, Jerusalem; alteram dierum, quae fi
Abbreviated transcription (Latin):
co ministerio ꝑ abacuch prophe¬
ter qui pro nobis temptandus ad¬
uenerat illud quod graiius est ele¬
git. ut ꝑ aeco ieiimo et deuictis
uariis tribulationum temptamen¬
tis tandem angl̃ico minsterio frue¬
recur. ut merito de eo dici posset:pa¬
cientiam iob audistis. et finem do¬
mim uidistis. Pacientia siquidem
iob multis preuenta est beneficiis.
s multipliciorib remunerata. un¬
de ad solam pacientiam eius con¬
siderandam. non ad ipsius patien¬
tie finem mittmur. Domini uero
finem intuerimonemur. qui propo¬
sito sibi gaudio regnorum mundi.
et gloria eorum. sustinuit. crucem con¬
fusione contempta. Hic quoq spreto
corporali cibo angelicas duitiias
usq infinem equammiter expecca¬
uit. Hiis dictis de officio dominice
que prima quadragesim& dicidir
quousq abintio septuagesime poo¬
cognoscatur breuiter queclam su¬
pradicta epilogari oportet. ut que
de septuagesime fine dicenda sunt:
eis quede eius principio iam dicta

Expanded text:
co ministerio per Habacuc propheco ministerio per Habacuc propheter, qui pro nobis tentandus advenerat, illud quod gravius est elegit, ut peracto jejunio, et devictis variis tribulationum tentamentis, tandem angelico ministerio frueretur, ut merito de eo dici posset: Patientiam Job audistis, et finem Domini vidistis . Patientia siquidem Job multis praeventa est beneficiis, sed multiplicioribus remunerata. Unde ad solam patientiam ejus considerandam, non ad ipsius patientiae finem mittimur. Domini vero finem intueri monemur, qui proposito sibi gaudio regnorum mundi, et gloriae eorum, sustinuit crucem confusione contempta . Hic quoque spreto corporali cibo, angelicas delicias usque in finem aequanimiter exspectavit. His dictis de officio Dominicae, quae prima Quadragesimae dicitur, ut quousque ab initio Septuagesimae procognoscatur, breviter quaedam supradicta epilogari oportet, ut quae de Septuagesimae fine dicenda sunt, eis quae de ejus principio jam dicta
Abbreviated transcription (Latin):
ducit. proculdribio illesum confusꝰ
derelinquit. Et ecce accessert̃ angli
et munistrauerunt ei. ubi in apło¬
superius post enumeratas uarlas
tribulationum molestias sub infer¬
tur in suauitate. in sprritu sancto.
et multiplex deinceps distinguitur
uarietas gratiarum ubt hic in eu¬
uangelio legitur. et accesserunt an¬
geli et ministrauerunt ei. Anglico
namq ministerio manna diuine
consolationis in presentis exilii de¬
serto lngentib et ꝑegrinis ar corde
contͥtis uelut illis qui hereditatem
capunt salutis ministratur. Sed
istud diuine suauitatis manna aliq̃n
temptationem. precedit. aliquando
comitatur. aliquando sequitur. Pre¬
cessit enim in helia cui dictum est co¬
mede granilis enimtibirestat ura. et
cum comedisset infortitudine ipsius
cibi quadraginta dieb et quadra¬
ginita noctib: absq ommi cibo am¬
bulando laborauit. Darheli inip̃a
tribulatione oblatũ nẽm. et cum es¬
set in lacuin medio leonum angeli¬

Expanded text:
ducit; procul dubio illaesum confusus ducit; procul dubio illaesum confusus derelinquit. Et ecce accesserunt angeli, et ministraverunt ei . Ubi in Apostolo post enumeratas varias tribulationum molestias, subinfertur: In suavitate, in Spiritu sancto , et multiplex deinceps distinguitur varietas gratiarum. Hic in Evangelio legitur: Et accesserunt angeli, et ministraverunt ei. Angelico namque ministerio manna divinae consolationis in praesentis exsilii deserto lugentibus et peregrinis, ac corde contritis, velut illis qui haereditatem capiunt salutis, ministratur. Sed istud divinae suavitatis manna aliquando tentationem praecedit, aliquando comitatur, aliquando sequitur. Praecessit enim in Elia, cui dictum est: Comede, grandis enim tibi restat via , et cum comedisset, in fortitudine ipsius cibi quadraginta diebus et quadraginta noctibus, absque omni cibo ambulando laboravit. Danieli in ipsa tribulatione oblatum est prandium, cum esset in lacu in medio Ieonum angeli
Abbreviated transcription (Latin):
gloria eorum uite superbia expri¬
matur. nam illud quod sequitur
statuisse eum supra pmnaculum
templi. et dixisse si filius dei es mit¬
te te deorsum. quia scriptum est an¬
gelis suis mandauit dete. et in mani¬
b tollent te. et cetera.forte non in¬
congrue ad aspidem. et ad incursũ.
et demonium meridianum referri
potest. Ubi quasi in angłm lucis se
tranffigurans. etiam testimonio sep¬
ture sacre que sibi a domino oppo¬
sita fuerat: quod suaserat ꝑ suad̾e
intendit. Uerum dominus a serip¬
tura sacra recedendum non esse nos
docet. et prauum sathane de scrip¬
tura sensum. alterius sexipture op¬
positione refellit dicens. Non temp¬
tabis dominum deum duum. Ac
si diceret. Deum temptare uelle cõ¬
uincerer si de eius gracia et promis¬
sione confisus. supra hominem ab¬
sq ulla necessitate uelutilitate pre¬
sumerem. Sequitur. Tunc reliquit
eum diabolus. Quemenim aliquo is¬
torum quatuor modorum non se¬

Expanded text:
gloria eorum vitae superbia exprigloria eorum vitae superbia exprimatur. Nam illud quod sequitur, statuisse illum supra pinnaculum templi, et dixisse: Si filius Dei es, mitte te deorsum, quia scriptum est: Angelis suis mandavit de te, et in manibus tollent te, etc. ; forte non incongrue ad aspidem et ad incursum et daemonium meridianum referri potest. Ubi quasi in angelum lucis se transfigurans, etiam testimonio Scripturae sacrae, quae sibi a Domino opposita fuerat, quod suaserat persuadere intendit. Verum Dominus a Scriptura sacra recedendum non esse nos docet; et pravum Satanae de Scriptura sensum alterius Scripturae oppositione refellit, dicens: Non tentabis Dominum Deum tuum . Ac si diceret: Deum tentare velle convincerer, si de ejus gratia et promissione confisus, supra hominem absque ulla necessitate vel utilitate praesumerem. Sequitur: Tunc reliquit eum diabolus . Quem enim aliquo istorum quatuor modorum non se
Abbreviated transcription (Latin):
habens incapite tuo exemplo pro¬
uoeatus. tuo magisterio eruditus.
duo adiutorio ꝯforcatus. eius¬
dem draconis deinde nequitiam
astuciam cognoscit. conadum par¬
upendit. Sic sic obstetricante ma¬
nu tua de cauerna fraudis in qua
usq ad te latuerat. eductus est co¬
luber tortuosus. uidens gͦ se nichil
proficere: sub sp̃e draconis. ad pel¬
lem se conuertit leonis dicens. Hec
omnnia scilicet regna mundi. et glo¬
riam eorum tibi dabo: si cadens ad¬
oraueris me. Ecce sicut leo regem
bestiarum se reputat. sic iste regno¬
rum terre se dominum superbecre¬
dit. que tam facile se daturum si
adoratus fuerit repromittit. sed solo
uno uerbo facile reprobatus con¬
culcatur et leo. Ot leonem gentiuum
uincit leo de tribu iuda. agnus ka¬
conem columba basiliscum. Nam
in hac scd̾a temptatione non solũ
leonis arrogantiam. s etiam in ocłis
basiscimsatiabilis aunditatis auari-¬
ciam intueor. ut inostensione regno¬
rum oculorum concupiscentia. in

Expanded text:
habens in capite, tuo exemplo prohabens in capite, tuo exemplo provocatus, tuo magisterio eruditus, tuo adjutorio confortatus, ejusdem draconis nequitiam, et astutiam cognoscit, conatum parvipendit. Sic sic obstetricante manu tua, de caverna fraudis, in qua usque ad te latuerat, eductus est coluber tortuosus. Videns ergo se nihil proficere sub specie draconis, ad pellem se convertit leonis dicens: Haec omnia, scilicet regna mundi, et gloriam eorum, tibi dabo, si cadens adoraveris me . Ecce sicut leo regem bestiarum se reputat, sic iste regnorum terrae se dominum superbe credit: quae tam facile se daturum, si adoratus fuerit, repromittit. Sed solo uno verbo facile reprobatus conculcatur et leo. Et leonem gentium vicit leo de tribu Juda, agnus draconem, columba basiliscum. Nam in hac secunda tentatione, non solum leonis arrogantiam, sed etiam in oculis basilisci insatiabilis aviditatis avaritiam intueor, ut in ostensione regnorum oculorum concupiscentia, in
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Ita et nunc dominum esurire
conspiciens. ipsam eius famẽ. uolẽs
sibi assumere ad iutricem. ab appe¬
titucarnis nedicam concupiscentia
eum temptarecepit : dicens. Dic
sit aptus penitentie locus desertũ:
manifeste apparet. Quia enm in
deserto nec pomum inuenit quod
placeret. nec aliud comestibile quod
famem propulsaret: ad lapiles
qui deesse non poterant: seconi¬
tit. non sicut priusdicens in para¬
diso: eritis sicut dii callidiore usus
astucia. facito inquiens sicut deus.
Ac sidiceret. Si uere deuses potes.
et si potes debes uitam corporis.
et sinon oblectare saltem cibo ne¬
cessario sustentare. S deprehen¬
sa est ab esuriente hec tarita fraus
indeserto. quam aduertere non po¬
tuerunt felices et absq ulla neces¬
sitate prothoplauistietiam in ꝑa¬
dyso. Qratias tibi domine ibesu.
quia sicut per te ipsum semel dra¬
conem superasti. sic cotidie pertuos
superare noncessas. Iam enim ue¬
lut tanti capitis membrum quili¬
bet paruulorum tuorum oculos

Expanded text:
it. Ita et nunc Dominum esurire conspiciens; ipsam ejus famem volens sibi assumere adjutricem, ab appetitu carnis, ne dicam concupiscentia, eum tentare coepit, dicens: Dic sit aptus poenitentiae locus desertum, manifeste apparet. Quia enim in deserto nec pomum invenit, quod placeret, nec aliud comestibile, quod famem propulsaret, ad lapides, qui deesse non poterant, se convertit, non sicut prius dicens in paradiso, eritis sicut dii , callidiore usus astutia facito inquiens sicut Deus. Ac si diceret: Si vere Deus es, potes; et si potes, debes vitam corporis, etsi non oblectare, saltem cibo necessario sustentare. Sed deprehensa est ab esuriente haec tanta fraus in deserto, quam advertere non potuerunt felices, et absque ulla necessitate, protoplasti etiam in paradiso. Gratias tibi, Domine Jesu, quia sicut per te ipsum semel draconem superasti, sic quotidie per tuos superare non cessas. Jam enim velut tanti capitis membrum quilibet parvulorum tuorum oculos
Abbreviated transcription (Latin):
cede ⁊ ꝓfic̾e debeat in amore ⁊ cognitõe sun.
Pͥmo gͥ ꝯuenit hoĩ scire qͥd sit ex cnlpa. de¬
inde quid sit ex grã t̃cio qͥd sit ex natura:
pͥmũ quidem initio qͣragesime coraierare ui¬
ca uacanis appellatur. et proprio officio a
prima. institutõe quadragesime uacasse m¬
chagesime dr manifeste congenit. inqua le¬
tare iherłm decantat᷑. ⁊ sp̾italis ganlĩi liber¬
tatis. tã u̾b̃ qͣm signis. delectabilib dm̃dat᷑. q̃¬

Expanded text:
rocedere et proficere debeat in amore et cognitione sui. rocedere et proficere debeat in amore et cognitione sui. Primo igitur convenit homini scire quid sit ex culpa; deinde quid sit ex gratia; tertio quid sit ex natura. Primum quidem initio Quadragesimae convenire vinica vacans appellatur, et ma institutione Quadragesimae vacasse iadragesimae dicitur, manifeste congruit, in qua Laetare Jerusalem decantatur, et spiritalis gaudium libertatis tam verbis quam signis delectabilibus commendatur: q