comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ illud. Adauge nob̾ fidem. Ut enĩ ie
ronimus dicit: quantũ credimꝰ. tantũ di¬
upradictis ẽ addendũ de cognitione
fidei quã antiqui patres habuert̃:.
⁊ quomͦ aucta sit ꝑlegem moysi: ⁊ ꝑle
gem euangelii. Est fides aliqñ parua
cognitione. ⁊mnagna constantia. uł deuo¬
tione. ut in muliere eui dictũ ẽ. omulier
magna. ẽ. fides tua. aliqn magna cogni¬
tione ⁊parua constantia. ut in petro qñ
nitione licet ñ ꝑfecta. deus sic abinitiono¬
ticiam suã temꝑauit. ut sic̃ nunqͣm totꝰ
potuit comprehendi: sic nunꝗͣ. totꝰ ꝓrsꝰ
potuit ignorar Ideo ñ totus uoluit ma¬
nifestari. ut fides haberet m̾itũ: nec totꝰ
occultari. ut infidelitas de ignorantia ñ
excusaretur. Est quedã cognitio fidei sine
qua nullo temꝑe potuit salus. ẽẽ: scilicet
cognoscere dm̃ eẽ. ⁊remun̾atorẽ sꝑantiũ
in se. uñ illud apłi. Oportet accedentem

Expanded text:
unde illud: Adauge in nobis fidem , ut enim dicit unde illud: Adauge in nobis fidem , ut enim dicit Hieronymus: Quantum credimus, tantum diognitione fidei quam antiqui habuerunt, et quomodo aucta sit per legem Moysi, et per legem Evangelii; et est fides aliquando parva cognitione, et magna constantia et devotione; ut in muliere, cui dictum est: « O mulier! magna est fides tua ; » aliquando magna cognitione, et parva constantia, ut in Petro, quinitione licet non perfecta, Deus ab initio notitiam suam sic temperavit, ut sicut nunquam totus potuit comprehendi, sic nunquam totus potuit ignorari. Ideo non totus voluit comprehendi, ut fides haberet meritum; nec totus occultari, ut infidelitas de ignorantia non excusaretur. Et est quaedam cognitio fidei, sine qua nullo tempore potuit salus esse, scilicet, cognoscere Deum esse, et remuneratorem sperantium in se, juxta illud Apostoli: « Oportet accedente
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uidebimus. Potest queri si petrus
habuit fidem passionis xp̃i quã oculis¬
suis uidit: cũ fides non sit apparentium.
Ad qͦd potest dici. ñ fidem s agnitionem
in habuit: nisi ut solet abusiue dici. cre¬
do oculis meis. S in hoc quod uidit. nullũ
mitum. si credidit: s in hoc qͦd illũ crede¬
bat deũ eẽ quẽ uidebat in ligno pendẽ.
fides itaq quȩ ẽ adedificationẽ: de non
apparentib. ẽ. Solet queri de fide: utrũ
sit uirtus. Prosꝑ ex dictis augustini.
Tres inquit sunt summe uirtutes:
fides. spes. caritas. Apłs ętiã. Credidit
abraham deo: ⁊ reputatũ ẽ ei adiusti¬
ciam. Item. fides ht̃ meritũ. S nicħ̾
habet m̾itum: nͥ uirtus. Quidã tñ di¬
cunt qͦd ñ sit uirtus: ꝓpter illud apłi.
Si habuero omnẽ fidem. caritatem ñ
habeã: nichil sũ. ubi innuit qͦd fides
sine caritate haberi possit. S nulla uir¬
tẽ sunt due fides: ñ tñ due. s eadẽ aucta.

Expanded text:
em sicuti est. Potest quaeri an Petrus em sicuti est. Potest quaeri an Petrus habuit fidem passionis Christi quam oculis vidit, cum fides non sit apparentium. Ad quod dici potest quod non fidem, sed agnitionem inde habuit, nisi ut solet abusive dici: credo oculis meis. Sed in hoc quod vidit, nullum meritum fuit si credidit; sed in hoc quod illum credebat Deum esse, quem videbat in ligno pendere. Fides itaque quae est ad aedificationem, de non apparentibus est. Solet quaeri de fide utrum sit virtus. Prosper ex dictis Augustini: Tres sunt, inquit, summae virtutes, fides, spes, charitas. Et Apostolus: Credidit Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam . Item fides habet meritum; sed nihil habet meritum nisi virtus. Quidam tamen dicunt quod non sit virtus, propter illud Apostoli: Si habuero omnem fidem, charitatem autem non habeam, nihil sum , ubi innuit quod fides sine charitate tunc sunt duae fides: non sunt duae, sed eadem aucta,
Abbreviated transcription (Latin):
udent᷑ sit: ut in ioħe. Nune aut̃ dico
uob̾ pͥusquã fiat: ut cũ factũ fuerit ere¬
datis. Inde augustinus. Quid sibi uult¬
ut cũ factum ut eũ factũ fuerit creda¬
tis: Nam nille eui dictum ẽ qr uidifti
credidisti: ñ hoc credidit quod uidit.
Cernebat carnẽ: credebat deũ in carne
latentem. S: si dicimus credi quȩ uiden¬
tur. sic̃ dicit unusquisq se oculis suis
credidisse. ñ tñ ipsa ẽ que in nob̃ ȩdificat᷑
fides: s ex reb quȩ uidemus agitur in
nob̾ ut ea credantur quȩ ñ uidentur.
Idem augustinus in libro questionũ
euangeliorũ. Est ętiã fides rerũ qñ ñ
uerb̾ s reb ipsis p̃sentib credit᷑: cũ iã
ꝑ spetiem manifestã se contemplandã
p̃bebit scĩs ipsa dĩ sapientia. De qua
fide rerũ lucisq ipsius p̃sentiȩ: forsi¬
tan paulus dicit. Iusticia enĩ dei reue¬
latur in eo exfide in fidem. S potest
dici qͦd augustinus hoc dicat ñ de sacra¬
mento fidei. s dere fidei ẽ enĩ ipsa fi

Expanded text:
dentur, sit, ut in Joanne: « Nunc autem dico vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit credatis . » Unde Augustinus: Quid sibi vult: ut cum factum fuerit, credatis? Nam et ille cui dictum est: « Quod vidisti, credidisti , » non hoc credidit, quod vidit; cernebat carnem, Deum credebat in carne latentem. Sed dicimus credi quae videntur, sicut dicit unusquisque se oculis suis credidisse. Non tamen ipsa est quae in nobis aedificatur fides, sed ex rebus quas videmus, agitur in nobis, ut ea credantur quae non videntur. Idem Augustinus in lib. Quaestionum evangelicarum: Est etiam fides, quando non verbis, sed rebus ipsis praesentiper speciem manifestam se contemplandam praebebit sanctis ipsa Dei sapientia. De qua fide rerum lucisque ipsius praesentia forsitan Paulus dicit: Justitia enim Dei revelatur in eo ex fide in fidem . Sed potest dici quod Augustinus hoc dicat, non de sacramento fidei, sed de re fidei. Est enim ipsa fid
Abbreviated transcription (Latin):
illud considerandũ est quod illa no
determinatione accipiunt᷑ inꝑsonarũ
distinctione. ut sapientia. bonitas. ad
sapĩa patris ad filiũ tm̃. bonita ᷤᷤ patris et
filii. ad sp̃m scm. similiter sp̃e caritas.

Expanded text:
Modo considerandum est quod illa nomdeterminatione accipiuntur in personarum distinctione, ut sapientia bonitas, ad sapientia Patris, ad Filium tantum; bonitas Patris et Filii, ad Spiritum sanctum. Similiter spiritus, charitas;
Abbreviated transcription (Latin):
ues arabant nasinȩ pascebantur uixta
eos. Isti erant asinȩ pascentes iuxta boues.
sic̃ in eccłia hodie multi simplices ⁊ si
ita distincte nesciant trinitatẽ assigna¬
re. credunt tñ: quia in fide ⁊ humilitate
inse : per humilitatẽ adherendo bo¬
bus arantib qui illud nsciebant uere¬
debant. erat habere fidem xp̃i uelatã
ininisterio. quales putamus fuisse qͦs¬
dam gentiles. ut uidua sareptina. Iob
etiam gentilis fuit. Et ita dicimus
simplices illius temꝑis credidissx oĩa
quȩ nos credimus: quia credebant sei¬
entibus ⁊⁊credentib omnia. S ĩn tẽꝑe¬

Expanded text:
ves arabant et asinae pascebantur juxta ves arabant et asinae pascebantur juxta eos . Isti erant asinae pascentes juxta boves. Sicut hodie in Ecclesia multi simplices, etsi ita distinctae nesciant Trinitatem assignare, credunt tin se per humilitatem adhaerendo bobus arantibus, qui illud et sciebant et credebant, erat habere fidem Christi velatam in mysterio; quales putamus fuisse quosdam gentiles, ut vidua Sareptana, Job etiam gentilis fuit, et ita dicimus simplices illius temporis credidisse omnia quae nos credimus, quia credebant scientibus et credentibus omnia. Sed in te
Abbreviated transcription (Latin):
osanna filio dauid. nȩet̃a. qr om̃s electi qͥ
inuidea eẽ potuerunt. siue qui ñe in
eccła sunt. in mediatorem dĩ ⁊ hominũ
credidert̃ ncredunt. Augustinus. de nup¬
tiis ⁊ concupiscentia. Eadem fides medi¬
atoris saluos iustos faciebat antiqͦs. pu
sillos cũ magnis q sic̃ eredimꝰ nos xp̃m
in carne uenisse. ita illi uenturũ. sic̃ uos
mortuũ. ita illi moriturũ. siẽ nos resur¬
rexisse. ita illi resurrecturũ. ⁊nos ⁊ illi ad
iudicium uiuorũ ⁊ mortuorũ uenturũ.
ideo dixere isti qͦd nullus de antiquis
potuit saluari. nͥ ista quatuor adminꝰ
crederet. scilicet incarne uenturũ.n
moriturũ. resurrecturũ. adiudicium ui¬
erat reuelatio facta: hoc penitus ignora¬
bant. Quomͦ gͦ credebant: Alii quibꝰ ma¬
gis assentimus dicunt eos fidem xp̃i ue
latam inmistio habuisse. ⁊ qͦd alii quib
reuelatio facta erat sciebant neredebant.
hoc isti nsi nescirent credebant. Cõmise¬
rant enĩ illis fidem suã. Uñ in iob. bo¬

Expanded text:
lecti, qui in Judaea esse potuerunt, sive qui nunc in Ecclesia sunt, in mediatorem Dei et hominum crediderunt et credunt. Augustinus De nuptiis et concupiscentia. Eadem, inquit, fides mediatoris salvos faciebat antiquos justos, pusillos cum magnis; quia, sicut credimus nos Christum in carne venisse, ita illi venturum; sicut nos mortuum, ita illi moriturum; sicut nos resurrexisse, ita illi resurrecturum; et nos et illi ad judicium vivorum et mortuorum venturum. Et ideo dicunt isti quod nullus de antiquis potuit salvari, nisi ista quatuor ad minimum crederet; scilicet venturum, moriturum, resurrecturum et ad judiciumerat revelatio facta hoc penitus ignorabant. Quomodo ergo hoc credebant? Alii, quibus magis assentimus, dicunt eos fidem Christi velatam in mysterio habuisse; et quod alii quibus revelatio facta erat sciebant et credebant, hoc isti etsi nescirent credebant: commiserant enim illis fidem suam. Unde in Job: Bo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eas discernuitur ꝑsone. quomͦ sunt ip¬
se ꝑsone: Quos tam auctoritas quã ratio
confutat. Dicit enĩ augustinus. Quieqͥt
in deo ẽ: deus ẽ. Ergo ꝓpͥetas patris deus ẽ.
ita simpliciter. ꝓprietas ẽ deus. uł ẽ pater.
s ꝓpͥetas patris. sicut ñ dr̃ uoluntas est ds̃.
ita absolute: s uoluntas dei ẽ ds. Quid est¬

Expanded text:
per eas distinguuntur personae, quomodo sunt ipsae personae? Quos auctoritas et ratio confutat. Dicit enim Augustinus: Quidquid in Deo est, Deus est, ergo proprietas Patris Deus est; ita simpliciter: Proprietas est Deus, vel est Pater, sed proprietas Patris. Sicut non dicitur: Voluntas est Deus ita absolute, sed voluntas Dei est Deus. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
incarnationis. Ac pͥmum de parte illa fidĩ
quȩ ꝑtinet adunitatẽ diuinȩ substantie
uideam᷑. sicut ratio approbauit dm̃ ẽẽ
unũ eẽt ⁊finis. Si enĩ duo ẽẽnt. uł utrã¬
q insufficiens eẽt. uł alterũ suꝑfluũ. qͥa
si aliquid deeẽt uni qͦd haberet aliud.¬

Expanded text:
ncarnationis. Ac primum de illa parte fidei quae pertinet ad unitatem divinae substantiae videamus. Sicut enim ratio approbavit Deum esse, unum sit et finis. Si enim duo essent, vel utrumque insufficiens esset, vel alterum superfluum; quia, si aliquid deesset uni q
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑantiũ in se. sic̃ tc̃. qr manifestatio
ueritatis iam facta ẽ. Scdm tẽꝑa enĩ
ꝑfectus ⁊ mensura fidei habet᷑. Corneliꝰ
enĩ habebat fidem: s non quȩ suffic̾et
ad salutem. Unde augustinus. Dictum ẽ
ne. exauditȩ orationes tuȩ: anteqͣm in
xp̃m crederet. Nec tñ sine aliqua fide
donabat norabat. Nam quomͦ inuocabat
inquẽ non crediderat: S si posset sine
fide xp̃i eẽ saluus: ñ adeum mitteret᷑
architectus eccłiȩ petrus. Exqua aucto¬
ritate apparet. quod cornelius licet credet
lioc idem qͦd illi simplices antiqui: tam̃
ꝓpter demꝑis qualitatẽ iam ñ sufficiebat.¬

Expanded text:
nifestatio veritatis jam facta est. Secundum tempora enim profectus et mensura fidei contigit. Cornelius enim habebat fidem, sed non quae sufficit ad salutem. Unde Augustinus: Dictum est nae et orationes tuae, antequam in Christum crederet, nec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat, in quem non crediderat? Sed, si posset sine fide Christi esse salvus, non ad eum mitteretur architectus Ecclesiae Petrus. Ex qua auctoritate apparet, quod Cornelius licet crederet hoc quod illi simplices antiqui, tamen propter temporis qualitatem jam non sufficiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
cat bona illa ȩterna quȩ desideramus.
ut immortalitas ⁊ cet̾a. quȩ in nob̾ ꝑ fi
dem subsistunt: infutoͣ ꝑ exꝑientiam.
Argumentũ ñ apparentũ. id ẽ ꝓbatio:
qr siquis dubitat inde. ñ possit aliqͣndo
ꝓbari humana ratione: ut siqͥs qͤreret.
un scis uirginis partũ. futurũ ȩtiã sta¬
tum electorum: ñ habeo aliud argum̃¬
quos deus nullomͦ falleret cũ in eis lo
argumentũ non apparentũ quantũ ad
alios. S hac diffinitione magis ostendit᷑
effectus fidei. ꝗͣ. qͥd ipsa sit: nec om̃s par¬
tes fidei comprehendit. cũ sꝑandarum.¬
ñ prec̾ita s futura tm̃ contineat. Qr̃a re
sic diffiniri potest. fides ẽ uoluntaria
certitudo absentium supra opinionẽ
ninfra scientiã constituta. uoluntaria
qr ñ cogitur. absentium. idẽ. sensibus
corꝑeis ñ subiacentiũ. supra opinionem.
q plus ẽ credere quã opinari: infra sei¬
entiã qr minus ẽ credere quã scire. ideo
oritur spes: quȩ sic diffinri potest. Qͥdsit spes

Expanded text:
cat bona illa aeterna quae desideramus, ut sunt immortalitas, et caetera quae in nobis per fidem jam subsistunt, in futuro per experientiam. Argumentum non apparentium, id est probatio; quia si quis dubitat inde, non possunt aliquando probari humana ratione. Ut si quis quaereret unde scis partum virginis, futurum etiam statum electorum: non habeo aliud argumequos Deus nullo modo falleret, cum in eis loqargumentum non apparentium, quantum ad alios. Sed hac diffinitione magis ostenditur effectus fidei quam quid ipsa sit; nec etiam omnes partes fidei comprehendit, cum speranda non praeterita, sed futura tantum contineat: Quare sic diffiniri potest. Fides est voluntaria certitudo absentium supra opinionem et infra scientiam constituta. Voluntaria; quia non cogitur, absentium, id est sensibus corporis non subjacentium; supra opinionem, quia plus est credere quam opinari; infra scientiam, quia minus est credere quam scire. Ideo oritur spes, quae sic diffiniri potest: Spes es
Abbreviated transcription (Latin):
nis ⁊malis. spes de bonis tm̃ adipiscen¬
dis. Spes quippe alicuius in commodi:
magis debet: desꝑatio a bono. quã spes
appellari. Illud quoq sciendũ: qͦd fides
est de his que non uidentur solummͦ.
Gregorius. in omelia quadã. Apparentia
ñ habent fidem s agnitionem. Idem
indialogo. Cum paulus dicat. fides ẽ
substantia rerũ sꝑandarũ argumentũ
ñ apparentũ: hoc ueraciter dicit᷑ credi.
qͦd non ualet uideri. Nam eredi iam ñ
potest: quod uideri potest. Chomas aliud
uidit: aliud credidit. hominem uidit:
noscamus: non cognoscimꝰ ut credamꝰ.
Quid ẽ enĩ fides: nisi crede qͦd ñ uides:

Expanded text:
nis et malis; spes de bonis tantum adipiscennis et malis; spes de bonis tantum adipiscendis. Spes quippe alicujus incommodi magis debet desperatio a bonis, quam spes appellari. Illud quoque sciendum est quod fides de iis quae non videntur. Gregorius Homilia tertia: Apparentia non habent fidem, sed agnitionem. Item in Dialogo: Cum Paulus dicat: Fides est substantia rerum sperandarum, argumentum non apparentium ; hoc veraciter dicitur credit, quod non valet videri; nam credi jam non potest, quod videri potest. Thomas 1012 aliud vidit, aliud credidit; hominem vidit, noscamus, non cognoscimus ut credamus. Quid est enim fides, nisi credere quod non vides?
Abbreviated transcription (Latin):
deũ. De fide tanquã fundam̃to ominũ
honorũ spes ⁊ caritas oritur. q nich pot̃
sperari. uel speratũ amari. nisi prius
credatur. Credi aut̃ pot̃: qͦd non sꝑat᷑
nñ prius fides quȩ meritũ ht̃ quã spes
& caritas. tñ in causa fides p̃cedit spe
credimus. Similiter ex spe caritas:
quia ideo diligimꝰ futura bona qr
speramus: qͦd enĩ sꝑamus nos adep¬
turos. illud diligimus. S quia ut au¬
ctoritas dicit. spes. ẽ. certitudo ueniens
ex p̃cedentib m̾itis. item sine mitis ali¬
quid sꝑare. ñ spes s p̃sumptio debet di¬
ci. ⁊sine caritate nullũ m̾itũ: uidetur
quibdã quod ex fide ꝯcaritate sit spes.
Ut enĩ dicit augustinus. in libro de fide
ipsi credunt n contremiscunt:⁊ si spes
ponunt frequent̃. fides. spes. caritas:
hoc ideo fit. ut dicunt quia caritas
maior.ẽ. Illa tñ opinio ut mͥ udetur
sic potest solui. spes ẽ certitudo exp̃ce
p̃cedentib ipsam spem. quia nullum
Spes aut̃ de futuris tm. Item fides de bo¬

Expanded text:
ens. De fide tanquam fundamento omnium bonorum spes et charitas oriuntur; quia nihil potest sperari vel speratum amari nisi prius credatur; credi autem potest quod non speratur non prius fides quae meritum habet quam spes et charitas, tamen in causa fides praecedit spem credimus; similiter ex spe charitas, quia ideo diligimus fsperamus. Quod autem speramus nos adepturos, illud diligimus: sed quia, sicut auctoritas dicit, spes est certitudo veniens ex praecedentibus meritis, item sine meritis aliquid sperare, non spes, sed praesumptio debet dici, et sine charitate nullum est meritum, videtur quibusdam quod ex fide et charitate spes oritur. Ut enim dicipsi credunt et contremiscunt. Et si spes ponunt: fides, spes, charitas; hoc ideo fit, ut dicunt, quia charitas major est. Illa tamen opinio ut mihi videtur sic potest solvi. Spes est cpraecedentibus ipsam spem, quia nullum Spes autem de futuris tantum. Item fides de bo
Abbreviated transcription (Latin):
añ legem ⁊in tempore legis fuert̃ aliqͥ
quib fides incarnationis reuelata fu
ritur de illis simplicib quib ñ erat fa¬
cta reuelatio. credebant tñ deũ. eẽ. ⁊ re¬
muneratorem sꝑantium in se: utrum
saluati sint. Quidam dicunt illos non
saluatos eẽ: ꝓpter istas auctoritates. Au¬
gustinus. adoptatũ. Illa tm̃ fides saluat
qua credimus nullum hominẽ lib̃ari
a contagione mortis qͣm de pͥma natiui¬
tate contraxit. nͥ ꝑ unũ mediatorem.
Cuius homines eiusdemq dĩ salub̃rima
fide ȩtiã illi salui facti sunt. qui pͥusqͣm
ueniret in carne.credidert̃ in carne uen
turũ. Eadem nãq fides ẽ ꝯnr̃a ⁊illorũ:
qm qͦd illi credidert̃ futurũ: nos factũ¬

Expanded text:
ante legem, et in tempore legis fuerunt aliqui, ante legem, et in tempore legis fuerunt aliqui, quibus fides Incarnationis revelata fuiritur de illis simplicibus, quibus non erat facta revelatio, credebant tamen Deum esse, et remuneratorem sperantium in se, utrum salvati sint. Quidam dicunt eos non esse salvatos propter istas auctoritates. Augustinus ad Optatum: Illa tantum fides salvat, qua credimus nullum hominem liberari a contagione mortis, quam de prima nativitate contraxit, nisi per unum mediatorem, cujus hominis ejusdemque Dei saluberrima fide etiam illi salvi facti sunt, qui priusquam veniret in carne, crediderunt venturum in carne. Eadem namque fides est nostra et illorum, quoniam illi crediderunt futurum quod
Abbreviated transcription (Latin):
manifestũ ẽ illis: plane ostendit qͦd in illis
erat uñ noscere dm̃ poterant: cũ uͦ subumn¬
git. deus illis reuelauit. ostendit qͦd ratio
humana ꝑse insufficiens ẽẽt. nͥ reuelatio¬
disciplinȩ eruditione. quȩ foris fit ꝑfacta
uel dicta. humana ratione poterat scire
dm̃ eẽ. Cũ enĩ humana mens se ñ possit
ignorare. scit se aliqñ cepisse. nec hoc ig¬
norare potest qm̃ cũ ñ semꝑ fuit sibi ut
eẽt substantiã dare ñ potuit. Ut gͦ eẽt: ab
alio facta ẽ. Quẽ iccireo ñ cepisse constat:
qͥa si ab alio cepisset. pͥmus om̃ib existen¬
di auctor eẽ ñ posset. In ammninistratione
etiã insibiliũ ⁊ gubnatione. diuinã sapi¬
entiã & bonitarẽ poterat comprebende.
Apparet itaꝰ qd ȩtiã ante legem ꝑ ea quȩ
facta sunt. inuisibilia dei acreatura mun¬
di conspici potuert: ꝑ legem scriptam
çepit crescere cognitio fidei. Tunc enĩ
cet messias: nundũ tñ modus redemp¬
tionis plene cognoscebat᷑. Semꝑ aut̃ et

Expanded text:
illis, » plane ostendit quod in illis erat, unde noscere Deum poterant; Cum vero subjungit: « Deus illis manifestavit , » ostendit quod ratio humana per se insufficiens esset, ndisciplinae eruditione, quae foris fit per facta vel per dicta. Humana etiam ratione poterant Deum scire; quia, cum humana mens se non possit ignorare, scit se aliquando coepisse. Nec hoc ignorare potest, quoniam cum non fuit, sibi ut esset, substantiam dare non potuit. Ut ergo esset, ab alio facta est, quem idcirco non coepisse constat; quia, si ab alio coepisset, primus omnibus existendi auctor esse non posset. Administratione etiam visibilium et gubernatione, divinam sapientiam et bonitateApparet itaque quod etiam ante legem per ea quae facta sunt, invisibilia Dei a creatura mundi conspici potuerunt. Per legem scriptam coepit crescere cognitio fidei. Tunc enim cet, Messias, non tamen modus redemptionis plene cognoscebatur. Semper tamen et
Abbreviated transcription (Latin):
stellas singulos fideles. ꝑ solem xp̃m:¬
xp̃c. quia immensus ẽ. nec potest auge¬
onem. Per stellas ideo designant fide¬
les: qr sic̃ ⁊ ipsi luminaria celi affixi. celo¬
sic paulus de se sibiq similib lumina¬
rib dix̃. Nr̃a aut̃ conu̾satio in cęlis ẽ.

Expanded text:
stellas singulos fideles. Per solem Christus, quia immensus est, non potest augeonem. Per stellas ideo designantur fideles, quia sunt et ipsi luminaria coelo, coeli affixi. Sicut Paulus de se sibique similibus luminaribus dixit: Nostra autem conversatio in coelis est .
Abbreviated transcription (Latin):
sabƀo ꝓmagno populoꝵ ineursi
nescientes filios suos sumpsisse
de lauacro scõ. S beate memorie
scĩ patres innocentius. celestinus.
coepiscopoꝵ plurimoꝵ consensu
in apłoꝵ principis ȩccła ꝓhiben¬
tes talia scripserunt ⁊ confirma¬
uerunt quod nullomodo se in
conuigio reciꝑent mulieres ⁊
ceperint natos. s separent se.
ne dale uicium suadente diabolo

Expanded text:
Sabbato pro magno populorum incursu Sabbato pro magno populorum incursu nescientes filios suos sumpsisse de lavacro sancto; sed beatae memoriae sancti Patres Innocentius et Coelestinus coepiscoporum plurimorum consensu in apostolorum principis Ecclesia prohibentes talia scripserunt et confirmaverunt ut nullomodo se in conjugio reciperent mulieres et ceperint natos; sed separarent se, ne suadente diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
presens homo nomine stepha¬
nus ueniens nr̃o p̾latui in notuit.
qͦd filiũ suũ in extremo uitȩ posi¬
tum. necdũ baptismi unda lotũ.
necessitate cogente. baptitasset.
eumq ꝓpriis manib suscepisset.
atq buius rei negocio noticiȩ
tuȩ patefacto. reuerentia tua re¬
lo dei flagrans. p̃fatum hominẽ
dum ẽẽ. Quod fieri nullatenus de¬
bet scriptura dicente. Quod deus
contunxit. homo ñ separet. De qͥb dã¬
ctum ẽ quasdam feminas cro.¬
ep̃is filios tenuisse ad confirman¬
dum. Unde nos dignũ duximus.
tenuerit ad confirmandũ quãdiu
uiuit penitentiã agat. a uiro tñ
suo ñ separetur. His auctoritati¬
bus confirmatur quod coniuges
separari ñ debeant. si pꝰquã legiti¬
me coniuncti sunt. alter leuat
filium alterus de saero fonte. ut
tenet adconfirmandũ. S ds deat
pp̃ uidetur contrariũ affirmare
sic dicens. ꝑuenit ad nos diaeonis
sc̃itatis ur̃ȩ epłam deferens. quo
quidam iuri ⁊ mulieres precerto

Expanded text:
Petri homo nomine Stephanus veniens, nostro praesulatui innotuit, quod filium suum in extremo vitae positum, necdum Bnecessitate cogente baptizasset, eumque propriis manibus suscepisset; atque hujus rei negotio notitiae tuae patefacto reverentia tua zelo Dei flagrans praefatum hominem separandum. Quod fieri nullatenus debet Scriptura dicente: Quod Deus conjunxit homo non separet, . De eodctum est quasdam feminas frcoram episcopis filios tenuisse ad confirmandum. Unde nos dignum duximus ut tenuerit ad confirmandum quandiu vivat poenitentiam agat: a viro tamen suo non separetur. His auctoritatibus confirmatur quod conjuges separari non debeant si, postquam legitime conjuncti sunt, alter levat filium alterius de sacro fonte vel tenet ad confirmandum. Sed Deusdedit papa videtur contrarium affirmare sic dicens: Pervenit ad nos diaconus sanctitatis vestrae epistolam deferens quod quidam viri et mulieres praeterito
Abbreviated transcription (Latin):
multociens iterare. Potest tam̃ ali¬
quib uideri qͦd peccatũ sit bigamia
gnum dicat eum ẽẽ uirũ unius
uxoris. ab illo honore digamos ex¬
cludens. quasi transgressores. S sci¬
endum est illud fieri ñ culpa diga¬
tate. honestate. honestius enim ui¬
cem xp̃i gerit ep̃c qui solus fuit
iunctus soli mulieri. sicut tm ex¬
qͦd bigamia sit pecẽm illud ne¬
ocesariensis decretũ concilii. Pres¬
biterũ in nuptiis bigamii prande
ñ conuenit. quia cũ penitentia bi¬
gamus egeat. quis erit prbr qͥtalibꝰ
nuptiis possit p̃bere consensum:
S nos non dicimus bigamũ egere
penitentia. ideo quod sit pecẽm se¬
tan cũ sit nimis incontineris contin¬
gere solet ut ultra modũ in uxore¬
ꝓpria exerceat libidinem. Nec p̃sb̃r¬
dalibus nuptiis debet consentire. eo

Expanded text:
multoties celebrare. Potest tamen alimultoties celebrare. Potest tamen aliquibus videri quod peccatum sit bigamia,gnum dicat eum esse virum unius uxoris , ab honore bigamos excludens quasi transgressores. Sed sciendum est illud fieri non culpa bigaestate. Honestius enim vicem Christi gerit episcopus qui junctus est soli mulieri, sicut uni Ecbigamia sit peccatum illud Caesariensis decretum concilii. Presbyterum nuptiis bigami prandere non convenit; quia cum poenitentia bigamus egeat, quis erit presbyter qui talibus nuptiis possit praebere consensum? Sed non dicimus bigamum ideo egere poenitentia quod sit peccatum seitan cum sit nimis incontinens ut cogere solet ultra modum in uxoreopriam exerceat libidinem. Nec presbytalibus nuptiis debet consentire, eo
Abbreviated transcription (Latin):
oribus fiat ꝓbationis iuramentũ.
uꝑiorib adiungendũ est qͦd
de uiro ⁊ muliere copulatis
legittime. si alter moritur ⁊ alt̾
suꝑuiuit licet suꝑstiti sine offen¬
sione sełas inire nuptias uixta
apłm dicentem. Mulier alligata ẽ
iiro. quanto temꝑe uiuit uir eiꝰ.
Quod si dormierit uir eius: libe¬
rata ẽ a lege uiri. cui uult nu¬
bat tm̃ in dño. Necͦ solũ primȩ
uł seđȩ nuptiȩ sunt licitȩ. s etiã
qui dic̃. De terciis ⁊ quartis ⁊ de ul¬
tra plurimis nuptiis solent homines
mouere questionem. Unde breuiter
respondeo. nec me ullas nuptias au¬
dere dampnare. nec uerecundiã nu¬
merositatis auferre. Ideo testatur ie¬
ronimus dicens. Ego nẽ lib̾a uoce
exclamo ñ dampnari in eccła diga¬
miam. immo nec trigamiã. ⁊ ita li¬
cere quinto ⁊ sexto. quomͦ ⁊ scđo
marito nubere. Itaq apparet ex su¬
pradictis auctoritatib quod liceat
post mortem coniuigum. nuptias

Expanded text:
oribus fiat probationis juramentum.oribus fiat probationis juramentum.ioribus adjungendum est quod de viro et de muliere copulatis legitime, si alter moritur et alter supervivit, licet superstiti sine offensione secundas inire nuptias, juxta Apostolum dicentem: Mulier alligata est viro quanto tempore vivit vir ejus; quod si dormierit vir ejus liberata est a lege viri, cui vult nubat tantum in Dcitae; sed etiam qui dicit: De tertiis et quartis et ulde plurimis nuptiis solent homines movere quaestionem. Unde breviter respondeo, nec me ullas nuptias audere damnare nec verecundiam numerositatis auferre. Idem testatur Hieronymus dicens: Ego nunc libera voce exclamo non damnari in Ecclesia bigamiam, imo nec trigamiam; et ita licere quinto et sexto, quoniam et secundo marito nubere. Itaque apparet ex supradictis auctoritatibus quod liceat post mortem conjugum nuptias
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ causa fornicationis. ⁊ȩtiã inno¬
centius nalii auctores quos ipse
inducit ad suã sententiã corrobo¬
randã. de illis tantũ agere uident᷑
qui ñ compatres ncõmatres fuer̾¬
antequã coniuges eẽnt. quos iure
ꝓhibuerunt. ne se conuigio reciꝑẽt.¬
tionemꝰ siue corꝑalem siue
sp̃ualem sufficere adseꝑationem
coniugii. ita uerum ẽ om̃s cau¬
sas quas suꝑius diximus impe¬
dire ꝑsonas aliquas. ne possint
facere conuigium ꝓculdubio suf¬
ficere ad earumdem ꝑsonarum¬
seꝑationem si forte tales ꝑsone
coniuncte sunt. Cum enim uotũ
continentiȩ ante coniunctionem
contractũ. impediat monachum
⁊monacham. ne possint facere
matrimoniũ. ꝓpter idem separi
debent si forte post illud conun¬
cti sunt. Similiter de cognatione
gradib remociorib potest eis in¬
dulgentia fieri. Quod nͥ fiat. de¬
bent separari. Separatio aut̃ cog¬
natorum sic fieri debet. ut duo
uł tres de parentela iurent cog¬
nationem. aut si eor parentela

Expanded text:
 causa fornicationis . Et etiam Innocentius et alii auctores quos ipse induxit ad suam sententiam corroborandam de illis tantum agere videntur qui ante compatres et commatres fuerunt quam conjuges essent, quos jure prohibuerunt ne se conjugio recipetionem sive corporalem sive spiritualem sufficere ad separationem conjugii, ita verum est omnes causas quas superius diximus impedire personas aliquas ne possint facere conjugium, procul dubio sufficere ad earumdem personarumseparationem si forte tales personae conjunctae sint. Cum enim votum continentiae ante conjunctionem contractum impediat monachum et monacham ne possint facere matrimonium, propter idem separari debent si forte post illud conjuncti sunt. Similiter de cognatione gradibus remotioribus, potest eis indulgentia fieri; quod si non fiat debent separari. Separatio autem cognatorum sic fieri debet, ut duo vel tres de parentela jurent cognationem; aut si eorum parentela
Abbreviated transcription (Latin):
quo uiuo deũ potamꝰ. dũ nos in ip¬
ca. gr̃a: Esau. iudaicus popłs. lacob
gentilis popłs: uenatio esau form¬
seca. carnalium obseruantiarum
custodia ⁊ carnalis in scripturis
intelligentia: pelles hedorum. con¬
fessio pecc̃oꝵ. cibus. uirtutũ exer¬
citatio: uinũ. gaudiũ in sp̃u sc̃o:
uestimenta. bona oꝑa: ager cui be¬
nedixit dñs. scã ⁊ eccłia: in qua re¬
dolet testante beato gregorio flos
uue ꝑ predicationẽ. flos uilii ꝑ casti
tatem. flos uiole ꝑhumilitatẽ. flos
spice ꝑbonorũ operum maturitatẽ.
flos oliue ꝑmisericordiã. flos rose

Expanded text:
Quo vino Dominum potamus, dum nos in SpQuo vino Dominum potamus, dum nos in Spca, gratia; Esau, Judaicus populus; Jacob, gentilis; venatio Esau forinseca, carnalium observationum custodia, et carnalis inscriptionis intelligentia. Pelles haedorum, confessio peccatorum; cibus, virtutum exercitatio; vinum, gaudium in Spiritu sancto; vestimenta, bona opera; ager, cui benedixit Dominus, sancta Ecclesia, in qua redolet, testante beato Gregorio, flos uvae per praedicationem, flos lilii per catatem, flos violae per humilitatem, flos spicae per bonorum operum maturitatem, flos olivae per misericordiam, flos rosae
Abbreviated transcription (Latin):
ot̾a ẽ hystoria. quomodo iacobesau¬
de benedictione patris supplan¬
tauit. ysaac significat deũ: a quo des¬
cendit benedictio suꝑ caput iusti.
Rebecca designat matrem gratiã:
quã iacob de petenda benedictione
consulit. Iacob posterior natus. domi
remanens. benedictionẽ consequens
gentilem designat popłm: qui post
urliticũ populum adcognitionem
diuinã uenit. ⁊uitra se cũ mat᷑ gr̃a.
uota nutrit quȩ reddat laudatiões
deo. ⁊ benedicitur ab eo in mundo ꝑ
tus. foris uenationi deseriuens bo¬
nedictionem anuttens. popłm isrł
uenit. s foris in littera iusticiã quent
nbeuedictionem celestis hereditatis
amittit. Pelles quib rebecca filium
oꝑuit. confessionem exprimit pec¬
catorũ. Cibus st̃ uirtutes quib ds̃
pascit᷑. dũ ꝑgentilem populũ coope¬
rante gr̃a exercentur. uestes sunt
bona oꝑa legis. quib mater grã
stit: popło isrłitico foris uagante.¬
Hinũ designat gaudiũ in sp̃u sc̃õ:

Expanded text:
ota est historia, quando Jacob Esau benedictione patris supplantavit . Isaac significat Deum, a quo descendit benedictio super caput justi. Rebecca significat matrem gratiam, quae Jacob de paterna benedictione consuluit. Jacob posterior natu, domi remanens, benedictionemque consequens, gentilem designat populum, qui post Israeliticum populum ad cognitionem divinam venit, et intra se cum matre gratia vota nutrit, quae reddunt laudationes Deo: benedicitur ab eo in mundo petu, foris venationi deserviens, benedictionem amittens, populum Israel venit, qui foris in littera justitiam quaerit, et benedictionem coelestis haereditatis dimittit. Pelles, quibus Rebecca filium cooperuit, confessionem exprimunt peccatorum. Cibus, sunt virtutes quibus Deus pascitur, dum per gentilem populum cooperante gratia exercetur. Vestes, sunt bona opera legis quibus misericorditer stit, populo Israelitico foris stante designat gaudium in Spiritu sancto.
Abbreviated transcription (Latin):
al laban auunculum suũ. ⁊ ob¬
dormiuit quodã in loco lapide capi
ti suo subposito: ⁊ uidit scalam in
puteum iuxta aram: ubi greges
pascebant᷑. ⁊ ad aquabantur. Dem̃
conuersatus cũ labam. accepit liã
nrachel filias eius in uxores. ⁊ex
eis ⁊ancillis earũ. duodecim patri¬
archas genuit: ⁊apud labam est
locupletatus. Iacob scđm sensum
tropologicũ. significat sp̃m.: esau¬
uero corpus humanũ. Iacob signi
dente ratione. querit tm̃ necessaria:
nesau significat corpꝰ. qr corpꝰ pilo¬
sum ẽ. dum instigante concupiscen¬
tia. querit suꝑflua. De istoꝵ fratrũ
discordia. scriptũ ẽ. Corpus qđ cor¬
rumpitur aggrauat animam. ⁊de

Expanded text:
ad Laban avunculum suum: et obdormivit in quodam loco capiti suo lapide supposito: et vidit scalam in puteum juxta Aran, ubi greges pascebantur, et adaquabantur. Deinde conversatus cum Laban, accepit Liam, et Rachel filias ejus in uxores: et ex eis, et ancillis earum duodecim patriarchas genuit et apud Laban est locupletatus . Jacob, secundum sensum tropologicum, significat spiritum; Esau, corpusdente ratione, quaerit tantum necessaria. Esau significat corpus, quia corpus pilosum est, dum, instigante concupiscentia, quaerit superflua. De discordia istorum scriptum est: Corpus, quod corrumpitur, aggrava
Abbreviated transcription (Latin):
et deus consequit᷑ iustũ ꝑinanes co¬
gitationes a se discedent̾e in elatione.
Affirmabat laban qđ quȩcũq habe¬
bat iacob. erant de suis bonis: ⁊deus
ostendit homini qđ quȩcũq ht̃ bona.
sunt ex suis donis. Iacob a labam re¬
uertens. a fr̃e timuit occidi: ⁊ sp̃c hu¬
manus ꝓpter infirmitatẽ mortalita¬
tis adinferiora descendens. a corꝑis
uicio timet temptari. Iacob noluit
habere esau nec sociũ in uia. nec
uicinũ in patria: ⁊ sp̃c humanus
sp̾italib bonis ditatus contempnit
feruorem carnis habere. uł consor¬
tem in oꝑe. uł affinem in delectatio
deus. ager. scriptura: puteus. sapien¬
tia: lia bona actio: rachel. contẽpla¬
tio: ditatio iacob in ꝓle npeccorib.
multiplicatio iusti in uirtute ⁊ bo¬

Expanded text:
et Deus consequitur justum per inanes coet Deus consequitur justum per inanes cogitationes a se discedentem in elationem. Affirmabat Laban, quod quaecunque habebat Jacob erant de suis bonis, et Deus ostendit homini quod quaecunque habet bona, sunt ex suis donis; Jacob a Laban revertens, a fratre timuit occidi; et sensus humanus propter infirmitatem mortalitatis ad inferiora descendens, a corporis vitio timet tentari. Jacob noluit habere Esau socium in vita, nec vicinum in patria; et spiritus humanus spiritualibus donis ditatus, contemnit fervorem carnis habere, vel consortem in opere, vel affinem in delectationDeus; ager, Scriptura; puteus, sapientia; Lia, bona actio; Rachel, contemplatio; ditatio Jacob in prole et pecoribus, multiplicatio justi in virtute et bo
Abbreviated transcription (Latin):
pis quo os putei oꝑiebat᷑. intelligen¬
tie difficultatẽ exprimit. Et omnes
doctores. ad hoc in scriptura laborãt.
ut remoto lapide. idẽ difficultate
intelligentie. potũ fidelib admini¬
strent. uere ⁊ latentis sapientie. In
hoc agro ds̃ iusto occurritꝰ in obse¬
quium suũ illũ assumit. ⁊ duas fi¬
lias suas ei tribuit: liam que inter¬
uiat. firmã scilicet rationem. n lie
quoq dat famulam. incorruptam
iudelicet sensualitatẽ. Ratio namq
subseruit contemplationi. ⁊ sensuali¬
tas actioni. Osultiplicatus ẽ iacob in
filiis ⁊ peccacorib cũ laban auincło
suo. ⁊ iustus ditatur sensibus spiri¬
talibus. affectionib. cogitationib. ser¬
monibus. oꝑib. habitans cũ dõ. A la¬
ban cũ rebus suis furtiuȩ iacob dis¬
cessit: ⁊ uistus uon nunquã minus
caute se discutiens. urtutes ã deo
collatas. sibi latenter asscribit. Laban
consecutus ẽ iacob fugientẽ in monte:

Expanded text:
pis, quo os putei operiebatur, intelligenpis, quo os putei operiebatur, intelligentiae difficultatem exprimit. Et omnes doctores ad hoc in Scriptura laborant ut, remoto lapide, id est difficultate intelligentiae, fidelibus administrent potum verae et latentis sapientiae. In hoc agro Deus occurrit justo, in obsequium suum illum assumens, et duas filias suas attribuit. Liam, quae interviat, firmam scilicet rationem. Et Liae quoque famulam, incorruptam scilicet sensualitatem. Ratio namque subservit contemplationi, et sensualitas actioni. Multiplicatus est Jacob in filiis et pecoribus cum Laban, et justus ditatur sensibus spiritualibus, affectionibus, cogitationibus, sermonibus, operibus, habitans eum Deo. A Laban cum rebus suis furtive Jacob discedit; et justus nonnunquam minus caute se discutiens, virtutes a Deo collatas sibi latenter attribuit. Laban consecutus est Jacob fugientem in montem,
Abbreviated transcription (Latin):
carnem. S sp̃c accepta benedicti¬
one gr̃e. fugit mucronẽ corꝑalis
cens. fugite fornicationem. Labã
qui interpretatur dealbatio. dm̃¬
designat. qui sũma mundicia ẽ:
cui sp̃c iusti dũ carnales illecebras
fugit: appropinquare ⁊ inherere
concupiseit. Qui scilicet sp̃c bene
inicinere dormit. quando in sp̃ua¬
li ꝓfectione. a strepitu seculi p̃sentis
conquiescit. ndormiens contẽplat᷑
meretur de inuisibilib mira uidere.
Qui nequaquã suꝑ terrã s suꝑlapi¬
dem caput ponit. qr firmã fidem
tum facit. Ager adquẽ iacobuenit.
sacra scriptura ẽ in qua diu̾si pasto¬
res idest diu̾si doctores. diu̾sos pas¬
cunt greges. diu̾sos scilicet fideles.
In hoc agro pascunt᷑ conuigati pas
gines. Alii pascunt᷑ ꝑ historiã: alii
ꝑ allegoriam. alii ꝑtropologiam.
Om̃s inde carpunt pastũ nutrim̃ti.
qui inde sumunt doctrinã recte
uiuendi. Puteus de quo ad aqͦbant᷑
sapientiã: dequa potant᷑ fideles. La¬

Expanded text:
carnem . Sed spiritus, accepta benedictione gratiae, fugit mucronem corporaliaecipit, dicens: Fugite fornicationem . Laban, qui interpretatur dealbatio, Dominum significat, qui summa munditia est, cui spiritus justi, dum carnales illecebras fugit, appropinquare et inhaerere concupiscit. Qui spiritus scilicet bene in itinere dormit, quando in spirituali profectione, a strepitu praesentis saeculi quiescit. Et dormiens coelestia meretur de invisibilibus mira videre. Qui nequaquam super terram, sed super lapidem caput ponit; quia firmam fidem tum facit. Ager, ad quem Jacob venit, sacra Scriptura est, in qua diversi pastores, id est diversi doctores, diversos pascunt greges, diversos, scilicet fideles. In hoc ergo pascuntur conjugati, gines. Alii pascuntur per historiam, alii per allegoriam, alii per tropologiam. Omnes inde capiunt pastum nutrimenti, qui inde sumunt doctrinam recte vivendi. Puteus, de quo adaquabantur sapientiam, de qua potantur fideles. La
Abbreviated transcription (Latin):
nille uirga uariatate Sĩ conceptu
untuentes: uarios fetͦo pariebant.
Iacob. sc̃os significat predicatores.
yaqua seripturã. ⁊ cauales. libros.
Sieut namq iacob ex aqua ncana¬
libus. adaquabat commissos sibig.
ges. sic p̃dicatores ⁊doctores ⁊ exu¬
niuersitate scripturȩ ndiuersis eiꝰ¬
dem scripture libris. sibi creditos
reficiunt fideles. Hirge uarietate.
uarias figurant sententias. Que sen¬
tentie ideo uirgis comꝑantur. quia
multis ngrauib cõminationib
de transgressione manclatoꝵ dei
nos castigant. Oues. sunt fideles ꝓpt̃
suã innocentiã. Oues ex intuitu
uariarũ uirgarũ. uarios fetus
pariunt. quando fideles quiq ex
lectione uariarũ sententiarũ. uari¬

Expanded text:
tu intuentes, varios fetus parturiebant . Jacob significat sanctos praedicatores, et aqua Scripturam, et canales libros. Sicut namque Jacob ex aqua, et canalibus adaquabat commissos greges sibi, sic praedicatores et doctores ex universitate Scripturae, et diversis ejusdem Scripturae libris, sibi creditos reficiunt fideles. Virgae variatae, varias significant sententias. Quae sententiae ideo virgis comparantur, quia multis et gravibus comminationibus, de transgressionibus mandatorum Dei nos castigant. Oves sunt fideles, propter suam innocentiam. Oves ex intuitu variarum virgarum varios fetus pariunt, quando fideles quique ex locutione variarum sententiarum, vari
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ. xp̃c fons. Lignum. qr fructu
uitȩ nos saciat: fons.qr aqua sapi¬
entiȩ salutaris nos potat. Lignum
scientiȩ boni ⁊mali. mandatũ dei
exprimit. Quod recte lignũ scien¬
tie boni ꝯmali clicit᷑. qr in eo si illud
custodimus experim᷑ bonum: n si
transgredim᷑. malum. Paradisus ita¬
q. eccłia: uoluptas. gr̃a: fons xp̃c iii.¬

Expanded text:
istus fons. Lignum, quia fructu vitae nos satiat; fons, quia aqua sapientiae salutaris nos potat. Lignum vero scientiae boni et mali, mandatum Dei exprimit. Quod recte lignum scientiae boni et mali dicitur, quia in eo, si illud custodimus, experimur bonum; et si transgredimur, malum. Paradisus itaque Ecclesia, voluptas gratia, fons Chri
Abbreviated transcription (Latin):
isces significant malos. uolueres¬
significant bonos. Pisces signi¬
ficant malos. qr in loco in quo creati
sunt ꝑmanserunt. uolueres signifi¬
cant bonos qr ad altiorem mansionẽ
conscender̃t. Sic mali in culpa rema
boni pennas uircutũ. Boni laudes
diuiuas modulatis uocib canunt.
mali in quoꝵ ore laus ñ est speciosa.
aradists uoluptatis eccłiã figni¬
ficant ĩ qua diuersȩ sunt uoluy¬
aliş ꝑuirtutem redolentiã. alie ꝑmul¬
tiplicem bonorũ oꝑum differentiã.
Aliȩ incontemplatione patriȩ çele¬
stis. alie in melodia diuinȩ laudis.
tionis. Fons qui ẽ in paradiso. xp̃m sig¬
nificat. fo̾ns namq sapientiȩ uerbũ
dei. idẽ filius dĩ. Qui hc̃ fontẽ ꝑadi¬

Expanded text:
isces significant malos, volucres bonos. Pisces significant malos, quia in loco, in quo creati sunt permanent; volucres significant bonos, quia ad superiorem ascendunt mansionem. Mali in culpa remanboni pennas virtutum. Boni laudes divinas modulatis vocibus cantant; mali, in quorum ore non est speciosa laus, aradisus voluptatum Ecclesiam significat, in qua diversae sunt volupaliae per virtutum redolentiam, aliae per multiplicem bonorum operum differentiam, aliae in contemplatione patriae coelestis, aliae in melodia divinae laudis, aationis. Fons qui est in paradiso, Christum significat. Fons namque sapientiae Verbum Dei est, id est Filius Dei. Qui ergo ad
Abbreviated transcription (Latin):
ona ẽ peccati confessio: peccato.¬
si ncuratio consequat᷑. Nam qͥd
prodest detegere plagam ⁊ non ad¬
hibere medicinam: De ꝓfectione
N hac uita quȩ tota temptatio est.
ȩtiã ab sublimissimis sanctis non
apprehenditur illa ꝑfectio: eui non
renouatur: necesse est tñ ut dum
conditioni subiacet mortis. labores
dĩ est homo. Et qui ꝑ iusticiȩ ambu¬
lat uias: ad similitudinem sui ten¬
dit auctoris. Et tñ dum in hac ui¬
ta degit: conturbationes uanitatis
incurrit. De eruditione dei.
rima diuini muneris gr̃a est.
ut erudiat nos ad nr̃ȩ humili¬
tatis confessionem: nagnoscere fa¬
ciat. quod siquid boni agimus. ꝑ
illũ possumꝰ. sine quo nicħ possumtꝰ.
Quod tota infidelium uita peccatũ sit.
ubi enĩ deest agnitio ȩternȩ ⁊ incom¬
mutabilis ueritatis: falsa uirtus est
etiã in optimis moribus. De celesti uł
corꝑeȩ fabrice inimo ẽ: ita fun¬
damentum fabrice sp̃alis in sũmo
ẽ. Cerrena edificatio e terra incip̃:

Expanded text:
ona est peccati confessio, si et curatio consequatur. Nam quid prodest detegere plagam, et non adhibere medicinam CII. De perfectione. In hac vita, quae tota tentatio est, etiam in sublimissimis sanctis non apprehenditur illa perfectio, cui non renovatur; necesse est tamen, ut dum conditioni subjacet mortis, labores i est homo, et qui per justitiae ambulat vias, ad similitudinem sui tendit auctoris: et tamen dum in hac vita degit, conturbationes vanitatis incurrit. CV. De eruditione divina. Prima divini muneris gratia est, ut erudiat nos ad nostrae humilitatis confessionem, et agnoscere faciat, quod si quid boni agimus, per illum possumus, sine quo nihil possumus. Quod tota infidelium vita peccatum sit. Ubi enim deest agnitio aeternae et incommutabilis veritatis, falsa virtus est, etiam in optimis moribus. CVII. De e fabricae in 558 imo est, ita fundamentum fabricae spiritalis in summo est. Terrena aedificatio a terra incipit,
Abbreviated transcription (Latin):
tatio. De pacientia dei.
acientia dĩ quia parcit contẽptus.
est penitudinis. ⁊ oblatio correctioĩs.
Hec ulla ipsiꝰ oꝑa a miscłia uacant.
quando homini ⁊ indulgentia consu¬
lit. ⁊ flagello. de ultionibus dei.
iuina bonitaᷤᷤ. ido maxime iras
nam iuste inferat ultionem. De
oris n cordis. Bene aut̃ loqui ⁊ male
uiuere: nichil ẽ aliud ꝗͣ se sua uoce
dampnare. De uirtute caritatis
urtus ẽ piorũ atq sc̃oꝵ: cũ cet̾e
uirtutes nbonis ⁊ malis possint esse
cõmunes: de doctrina apłica.
octrina apłica tam salubris tãq
uitalis ẽ: ut ꝓcapacitate utenti¬
um. neminem sui dimittat exsortẽ.
Quia siue paruuli. siue magni. sue
infirmi. siue fortes: habent in ea un

Expanded text:
IV. De patientia Dei. Patientia Dei, qua parcit contemptus, est poenitudinis et oblatio correctionis: nec ulla ipsius opera misericordia vacant; quando homini et indulgentia consulit et flagello. V. De ultione Dei. Divina bonitas ideo maxime irascrnam juste inferat ultionem . VIoris et cordis. Bene autem loqui, et male vivere, nihil aliud est, quam sua se voce damnare. VII. De virtute charitatisvirtus est piorum atque sanctorum, cum caeterae virtutes et bonis et malis possint esse communes . VIII. De doctrina apostolica. Doctrina apostolica tam salubris tamque vitalis est, ut pro capacitate utentium neminem sui relinquat exsortem: quia sive parvuli, sive magni, sive infirmi, sive fortes, habent in ea un
Abbreviated transcription (Latin):
quia bona conscientia non inquietũ
Nam siquid boni tristis facis: fit
homines qui meliorum exempło
corrigi queunt: s hominũ est fugi¬
non metu pene fit in nocens. s
amore iusticiȩ. Nam qui timore
ñ peccat. quãuis ñ noceat. eui uult
nocere. sibi tam̃ plurimũ nocet: &
abstinens abiniquo oꝑe. sola tam̃ re¬
factis humilis confessio: quã in
bonus. n de seruo emendat᷑ filius.
De fidelium perseuerantia.
icut stellas cęli ñ extinguit nox
sic mentes fidelium adherentes
firmam̃to sc̃ȩ scripturȩ ñ obseurat
dum autẽ bonum ñ sibi sufficit.
nͥ abillo iustificetur qui solus est
ierare contrarios. Quib qui ñ
offenditur: parũ ꝓficit. Tantũ enĩ
torquet iustum iniquitas aliena:
ab eo. S similitudo facit ꝓximũ:
dissimilitudo longinquum. Et ni¬
mia miseria ẽ: abeo bono longe eẽ.
eui non necessitas seruit s caritaᷤ.

Expanded text:
quia bona conscientia non inquietum,Nam si quid boni tristis feceris, fit homines, qui meliorum exemplo corrigi queunt, sed hominum est fuginon metu poenae fit innocens, sed amore justitiae. Nam qui timore non peccat, quamvis non noceat cui vult nocere, sibi tamen plurimum nocet; et abstinens ab iniquo opere, sola tamen refactis confessio, quam in bonus; et de servo emendatur filius . CXX. De fidelium perseverantia. Sicut stellas coeli non exstinguit nox, sic mentes fidelium, adhaerentes firmamento sanctae Scripturae, non obscurat dum autem bonum non sibi sufficit, nisi ab illo justificetur qui solus justare contrarios: quibus qui non offenditur, parum proficit. Tantum enim torquet justum iniquitas aliena, ab eo; sed similitudo facit proximum, dissimilitudo longinquum. Et nimia miseria est ab eo bono longe esse,cui non necessitas servit, sed charita
Abbreviated transcription (Latin):
inquirenda sunt. quȩ causa sit pecc̃i. qͥd
dicatur peccatũ ẽẽ ⁊ in qua re. ⁊ quibꝰ moct
dicat᷑ fieri. Causa omus pecẽi ẽ uoluntas
a deo deficiens. Augustinus. dñi bonaꝵrer̃
causa ẽ clĩ bonitas. maldrũ uͦ ẽ causa a dõ
deficiens mutabilis uoluntas pͥus angłi

Expanded text:
inquirenda sunt: Quae sit causa peccati; quid inquirenda sunt: Quae sit causa peccati; quid dicatur peccatum esse, et in qua re, et quibus modis dicatur fieri. Causa omnis peccati est voluntas a Deo deficiens. Augustinus: Omnium bonarum rerum causa est Dei bonitas; malorum vero causa est a Deo deficiens mutabilis voluntas, prius angeli,