comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mine inquit corrupta. s uiro nup¬
ta. uirgo adhue existens: concipiet
& pariet filiũ. Animo libenti accipi¬
nobis cũ ds̃. hoc ẽ tante dignitatis⁊
tiens ad ur̃arũ sollemnia missarũdici
ctus consistat: Ppħa gͥ rem sacram
commemorans & nascituri xp̃i emi¬
nentiã prenuntians: nichil de eo
absurdum. nicħ de eo contra nat᷑am
dixit futurũ: nil prauę suspitionis
piet. Qu. agͦ temeritatis presũptioe
quisquã hominũ audet scͥbere qd̃
quod de deo femina conciꝑet: & con¬
ceptũ de deo filiũ pareret: P ropłta

Expanded text:
mine nunquam corrupta, sed viro nupmine nunquam corrupta, sed viro nupta, virgo adhuc existens concipiet et pariet filium? Animo libenti accipinobiscum Deus, » hoc est, tantae dignitatis et oties ad vestrarum solemnia missarum dicictus consistat? Propheta igitur rem sacram commemorans, et nascituri Christi eminentiam praenuntians, nihil de eo absurdum, nihil de eo contra naturam dixit esse futurum, nihil pravae suspicationis piet. » Qua ergo temeritatis praesumptione quisquam hominum audet scribere quod quod de Deo femina conciperet, et conceptum de eo filium pareret. Propheta
Abbreviated transcription (Latin):
incͥcũ scͥptus: quo argum̃tatiois gñe
dicetur. quod dimensione corporea
eͥcuscͥptus. totꝰ sub angusto uno ma¬
tris utero potuit comp̃hensus te¬
maius siue sufficientiꝰ cogitari pot̾
qua necessitate coactus humanȩ
calamitatis particeps. & tantor fac¬
tus consors & patiens maloꝵ: Deni¬
q si ds̃ hõ factus ẽ. quomͦ stabit
quod ipse locut᷑ ẽ ad moy sen. n eni
uidebit me homo ⁊ uiuet: Multũ
repugnare uidetur. ut ds̃ homo
factus sit: ⁊ abhomine uel ipsama¬
tre sua uideri non potuerit. Absit
enĩ. ut cirea dm̃ aliquid fantasticũ
fuisse dixeris. Unde fatemͣ. qr nul¬
lo mͦ fasẽ talia de deo ex cogitare.
ne dũ dicere aut predicare: qm̃ nec
ratio id posse fieri sinit. nec ulla
scͥpture auctoritas oceurrit. que
hiue ertoriuro assentanea seu inci¬
na sit. Nam illud ysaiş uaticimũ
quod ad ur̃m accipiendo sensũ male
omnino deprauatis ecce uirgo conci¬
piet & pariet filiũ. & uocabit᷑ nom̃

Expanded text:
incircumscriptus, quo argumentationis genere incircumscriptus, quo argumentationis genere dicetur quod dimensione corporea circumscriptus totus sub angusto matris utero potuit comprehensus temajus sive sufficientius cogitari potest, qua necessitate coactus humanae calamitatis particeps, et tantorum factus est consors et patiens malorum? Denique si Deus homo factus est, quomodo stabit quod ipse locutus ad Moysen dividebit me homo, et vivet? » Multum repugnare videtur ut Deus homo factus sit et ab homine vel ab ipsa matre sua videri non potuerit. Absit enim ut circa Deum aliquid phantasticum fuisse dixeris! Unde fatemur quia nullo modo fas est de Deo talia excogitare, nedum dicere aut praedicare, quoniam nec ratio id posse fieri sinit, nec ulla Scripturae auctoritas occurrit, quae huic errori vestro assentanea seu vicina sit. Nam illud Isaiae vaticinium, quod ad vestrum accipiendo sensum male omnino depravatis: « Ecce virgo concipiet et pariet filium; et vocabitur nomen
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ triplicitatẽ:s unũ & trinũ
dicimꝰ: quia in dertatis unitate ꝑso¬
narum credimꝰ trinitatẽ. Quare
autẽ diciñ debet triplicitas. & qͣre
dici potest trinitas. suo loco dicemꝰ:
& quod dicens. ratione ⁊ auctori¬
tate astruemꝰ. Iudeus
Ut meratio. que me scͥpturarũ
cogit auctoritas. ut credã qd̾
ds̃ homo fieri queat. ł hõ factus
iã existat: Sinulla ẽ apud dm̃ tnͣs
inutatio. nec ulla uicissitudinis
obũbratio quomͦ penes eũ tanta
rerũ fieri potest alteratio. ut ds̃ hõ
fiat: creator ereatura: & ineorrup¬
tibilis. eredatur factus eẽ corrupte¬
las Quomͦ queso accipitur. in pͥn
cipio dñe terram fundasti. & oꝑa manuũ
tuarum sunt cęli. ipsiꝑibunt tu autẽ
ꝑmaneb̾. mutab̾ eos & mutabuntur:
tu autẽ semꝑ idem ipse es: Quomͦ ds̃
semꝑ idem ipse ẽ. si alterat᷑ homo fieri
potest: Si ds̃ ẽ imm̃sus: quomͦ uilri
parua humanoꝵ dim̃sione m̃broꝵ
potuit dimensus circ̃ scͥbi: Sids ẽ

Expanded text:
dicimus triplicitatem, sed unum trinum dicimus, quia in deitatis unitate personarum credimus trinitatem. Quare autem dici non debet triplicitas, et quare dici potest trinitas, suo loco dicemus, et quod dicemus, ratione et auctoritate astruemus. JUDAEUS. Quae me ratio, quae me Scripturarum cogit auctoritas ut credam quod Deus homo fieri queat, vel homo factus jam existat? Si nulla apud Deum est transmutatio, nec ulla vicissitudinis obumbratio , quomodo penes eum tanta rerum fieri potest alteratio, ut Deus homo fiat, Creator creatura, et incorruptibilis credatur factus esse corruptela? Quomodo, quaeso, accipitur: « In cipio, Domine, terram fundasti, et opera manum tuarum sunt coeli. Ipsi peribunt; tu autem permanebis. Mutabis eos, et mutabuntur; tu autem semper idem ipse es? » Quomodo Deus « semper idem ipse est, » si alteratus homo fieri potest? si Deus est immensus, quomodo vili et parva humanorum dimensione membrorum potuit dimensus circumscribi? si Deus est
Abbreviated transcription (Latin):
opus tue transmitto examinan¬
dum censure. Si res approbanda ẽ.
tuo placebit approbata udicio:
si uͦ respuenda ẽ. seu tota seu pars
esꝰ aliqͣ. quieqͥd respuendũ erit. ac¬
cipe amico dictũ in aure. & qr soli
amico in notuit. silentio suppͥmat᷑:
nec alicui hec ad legendũ pagina
cõmunicetur. Saluo quidẽ amo¬
re mutuo. ⁊ integra ꝓrsus pace mu¬
tua deleat᷑. qui cquid delendũ eẽ
tibi placuerit: aut corrigat᷑ si qͥd
.ẽ qd̾ corrigi posse tͥ uisũ fuit fa¬
teor. qualibet ꝓtuleris sententiã
aĩo libenti excipiam: ⁊ aure op¬
temperanti audiã. Cam̃ quidã
ex uideis qui tẽ loudoniȩ erant.
pit: & baptiratus deo se inibi
seruiturũ deuouit: ⁊ monachꝰ
factus nob̾cũ remansit. Sic gͦ iu¬
deus ille disputator aliis plurib
interpositis me ꝓuocando ador

Expanded text:
opus vestrae transmitto examinanopus vestrae transmitto examinandum censurae. Si res approbanda est, vestro placebit approbata judicio; si vero respuenda est, seu tota, seu pars ejus aliqua, quidquid respuendum erit, accipite amico dictum in aure; et quia soli amico innotuit, silentio supprimatur, nec alicui haec ad legendum pagina communicetur, salvo quidem amore mutuo et integra prorsus pace mutua, deleatur quidquid delendum esse vobis placuerit, aut corrigatur, si quid est quod corrigi posse tibi visum fuerit. Fateor quamlibet protuleritis sententiam, animo libenti excipiam, et aure obtemperanti audiam. Tamen quidam ex Judaeis, qui tunc Londoniae erant, pit, et baptizatus Deo se inibi serviturum devovit, et monachus factus nobiscum remansit. Sic ergo Judaeus ille disputator, aliis pluribus interpositis, me provocando ador
Abbreviated transcription (Latin):
iecta illiꝰ profide nr̃a respondebã.
Hescio unde ortus.s apud maguntiã
litteris educatus. legis & scͥpturaꝵ
etiã nr̃aꝵ bene sciens erat: & exerci¬
tatũ in se̾pturis atq disputatiõĩb
contra nos ingeniũ habebat. Pu¬
rimũ mͥ familiaris sepe adme ue¬
niebat. tũ negotii sui causa. tũ
fide nr̃a sermonẽ amico animo ha¬
beamꝰ. Quadãgͦ die solito maius
in ⁊ illi ds̃ ociũ concessit. ⁊ mox un¬
de solebamus internos q̃stionari
cepimus. & qm̃ que opponebat
conuenient satis ⁊ conseq̃nt̃ op¬
ponebat. ⁊ea que oposyerat ñ
minꝰ conuenient̃ ꝓsequendo ex¬
plicabat: nr̃a uͦ responsio uicino
satis pede ad proposita illiꝰ respon¬
debat. & scpturarũ ȩque testimo¬
nio nitens. eidẽ ipsi concessu fa¬
cilis eẽ uidebat᷑ .⁊ approbanda:
rogauerunt qui ad erant ut me¬
tacito mei & ipsiꝰ nõie. seͥpsi subꝑso¬
na udei cũ xp̃iano de fide nr̃a dis¬
ceptantis: scͥptũq ⁊exaratũ hoc

Expanded text:
jecta illius pro fide nostra respondebam. Nescio unde ortus, sed apud Moguntiam litteris educatus, legis et litterarum etiam nostrarum bene sciens erat, et exercitatum in Scripturis atque disputationibus contra nos ingenium habebat. Plurimum mihi familiaris saepe ad me veniebat, tum negotii sui causa, tum fide nostra sermonem amico animo habebamus. Quadam ergo die solito majus mihi et illi Deus otium concessit; et mox unde solebamus inter nos quaestionem coepimus. Et quoniam quae opponebat, convenienter satis et consequenter opponebat; et ea quae opposuerat, non minus convenienter prosequendo explicabat; nostra vero responsio vicino satis pede ad opposita illius respondebat, et Scripturarum aeque testimonio nitens eadem ipsi concessu facilis esse videbatur, et approbanda, rogaverunt quidam, qui aderant, ut metacito mei et ipsius nomine scripsi sub persona Judaei cum Christiano de fide nostra disceptantis, scriptumque et exaratum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dis uera compunctio. magna age¬
re ⁊ humilia loqui: iuste oꝑari: &
suꝑ peccatores timere ac trenere.
Quis seire quantus in eo tremor
sit diuini iudicii: Audi quid dic̃.
Iniquitates si obserues dñe: dñe
quis sustinebit: Houerat enĩ iual¬
de nouerat. qm̃ in multis crimini¬
b obnorii sumus deo: ⁊ quia etiã
parua peccata ⁊ ea dequib nec¬

Expanded text:
ato vera compunctio cordis, magna agere et humilia loqui, juste agere et super peccatores timere ac tremere.is scire quantus in eo timor sit divini judicii? Audi quod dicit: Iniquitates si observabis, Domine, quis sustinebit? Noverat enim et valde noverat quia in multis criminibus obnoxii sumus Deo. Et quia etiam parva peccata, et ea de quibus e
Abbreviated transcription (Latin):
dño nr̃o. Quod autẽ dicit tale ẽ.
Hon solum homines abstrahere me
ñ possunt ab amore xp̃i: s nec an¬
geli quidem neq om̃s simul celoꝵ
untutes si conueniant munũ.¬
Nec si aregno decidere me necessesit.
aut etiã in gehennã trudipro xͦ:¬
Quod enĩ ait altitudo ⁊ profundũ¬

Expanded text:
. Quod autem dicit, tale est: Non solum homines abstrahere me non possunt ab amore Christi, sed ne angeli quidem neque omnes simul coelorum virtutes, si conveniant nec si a regno decedere me necesse sit, aut etiam in gehennam trudi pro Chait, altitudo et profundu
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ latebimꝰ eũ qui nouit corda
nr̃a niudicaturus ẽ ea: Quid gͦ
dicam de illo mandato quo iube¬
mur ñ thesaurreare suꝑ terras:¬
Cȩt̃ uͦ quasi econtrario audierint
preceptũ. & quasi dictũ sit adeos
thesaurirate om̃im suꝑ terras:
ita relinquentes celũ adheseriit
terte: & insaniunt gͥ pecuniã con¬
gregandam: totoq affectu dm̃ qͥdẽ
oderunt diligunt autẽ mammonã.
Quod autẽ dictum ẽ nolite cogitare
de crastino. nec audire ego scio aliꝗͣ
nec omnino seruare: & propterea de
oportebat nos quoẽq pacto. loquen
ti xp̃o ⁊ pronuntianti ñ dubitare.
s credere. Nunc uͦ etiã cĩ causas ce
rationes adhibeat mandataꝵ suoꝵ.
atq exẽplis ualidissimis muniat:
ne sic quide erubescimꝰ. Propt̃ hoc
enĩ ⁊ auiũ que ñ arant neq seminãt
& lilior que ñ nent similitudines po¬
suit: ut nemo dubitaret. E tam̃ nos
sicut gentes. aut forte etiã aliqͥd des¬
ꝑabilius gentib dehis singulis co¬

Expanded text:
autem latebimus, cum qui novit corda nostra, judicaturus est ea? Quid ergo dicam de illo mandato quo jubemur non thesaurizare supervero quasi e contrario audierint praeceptum, et quasi dictum sit ad eos: Thesaurizate omni modo super terram; ita relinquentes coelum adhaeserunt terrae, et insaniunt erga pecunias congregandas, totoque affectu odiunt Deum, diligunt autem mammonam. Quod autem dictum est. Nolite cogitare de crastino, nec audire scio aliquem, nec omnino servare. Et propterea de oportebat nos quocunque pacto loquente Christo et pronuntiante non dubitare, sed credere. Nunc vero etiam cum et causas et rationes adhibeat mandatorum suorum, atque exemplis ea validissimis muniat, nec sic quidem erubescimus. Propter hoc enim et avium quae non arant, neque seminant, et liliorum, quae non nent, similitudines posuit, ut nemo dubitaret, et tamen nos sicut gentes, aut forte etiam aliquid desperabilius gentibus de his co
Abbreviated transcription (Latin):
nem dñs ds exercituũ faciet in
medio terre. De hoc etiam uerbo
ide propha ysaias p̃dixerat.Uenite
inquit ascendamꝰ ad montẽ dñi. &
ad domũ dei iacob: & docebit nos
uias suas dnĩs: & ambulabimꝰ in
semitis eiꝰ: quia de syon exibit lex.

Expanded text:
nem Dominus Deus exercituum faciet in nem Dominus Deus exercituum faciet in medio terrae. De hoc etiam Verbo idem propheta Isaias praedixerat: « Venite, inquit, ascendamus ad montem Domini, et ad domum Dei Jacob; et docebit nos vias suas Dominus, et ambulabimus in semiti
Abbreviated transcription (Latin):
pugnaces. rapiendis alior reb inhi¬
antes. ꝓpt̾ dmn ab negatis om̃ib põ¬
pis scłarib pauꝑrimi sponte ꝑ diũ¬
sa ꝑegͥnantes loca scõꝵ suffragiart¬
quirunt: aut quolibet mnclusi specu
prelato. In huiꝰmodi uͦ seruor dei co¬
habitatioẽ adimpletur illud etiã
denuntiatũ ꝑ ysaiam ꝓpħam mita¬
culii. Uitulus. leo. & ouis sinulmo¬
rabuntur: & puer paruulus mi¬
nabit eos. Puer paruulus leonẽ
iursũ cũ agna minat: cũ in domo
dei pastor eque nobili quondã ceig¬
nobili. potenti. ⁊impotenti. forti
& infirmo imꝑat. Puer ñ sensus.
malitia. paruulꝰ ñ iusto regiminis
uigore: s ab omni fastu scłari aut
generis indignitate. Ut gͥ breuit᷑
dicam. hec ẽ institutio uite xp̃ia¬
noꝵ: ut quisq diligat ꝓrimum
sicut seipsũ: & quod sibi fieri non
uult. alii ne faciat. Hoc ẽ ũbumde
tio abbreuiata mundabit iusticiã:
consummationẽ enĩ ⁊ abbreuiatio¬

Expanded text:
pugnaces, rapiendis aliorum rebus inhipugnaces, rapiendis aliorum rebus inhiantes, propter Deum abnegatis omnibus pompis saecularibus, pauperrimi sponte per diversa peregrinantes loca, sanctorum suffragia requirunt, aut quolibet inclusi specu praelato. In hujusmodi vero servorum Dei cohabitatione adimpletur etiam illud denuntiatum per Isaiam prophetam miraculum: « Vitulus, leo et ovis simul morabuntur; et puer parvulus minabit eos . » Puer parvulus leonem et ursum cum agno minat, cum in domo Dei pastor aeque nobili quondam et ignobili, potenti et impotenti, forti et infirmo imperat. Puer non sensu, sed malitia; parvulus non justo regiminis vigore, sed ab omni fastu saeculari aut generis indignitate. Ut igitur breviter dicam, haec est institutio vitae Christianorum, ut quisque diligat proximum, sicut seipsum, et quod sibi fieri non vult, aliis non faciat. Hoc est verbum, dtio abbreviata inundabit justitiam ; » consummationem enim et abbreviatio
Abbreviated transcription (Latin):
hie aliud nͥ domus dei. & porta celi. Do¬
mus gͦ dei nr̃i ẽ domꝰ der iacob: quia
&e iacob. In hac domo dei cotidie diui¬
nus sermo recitatur: populus fideł
quȩ bona appetat. & quȩ mala fugi¬
at edocetur. Ae sumul que arpetendor
sunt preria. & quȩ mala quȩ agt̃ pe¬
na comitetur. Inde &e forenses cause
a xp̃ianis agunturꝰ: a ꝑrimis ꝓtimor
calimȩ audiuntur. ac debita euiq
reatui pena infertur. Non occides inqͥt
dio ⁊ lancea ñ ꝑmittitur. Qui abrentiat
irȩ nodio: facillimũ ẽ ut abrenuntiet
lanceȩ & gladio. Multo quippeẽ faci
liꝰ conflare gladiũ suũ in uomerẽ.
& laneea suã in falcẽ. quã tumore
cordis sũmisso humilẽ fieri ex suꝑbo.
seruũ ex libero: ab negare uxorem.
filios. domũ agros. arma. equos.⁊
om̃ia quę possidet. ad huc autẽ ut
semeipsũ abneget. Qd tam̃ sepe nu¬
mero fieri uidemꝰ: uidetis nuos. quia
multi olun in reb seli agentes. suꝑbi
&e potentes. ad bella instruetissum e

Expanded text:
orta coeli . » Domus ergo Dei nostri est domus Dei Jacob, quia et Jacob. In hac domo Dei quotidie divinus sermo recitatur, populus fidelis, quae bona appetat, et quae mala fugiat, edocetur, ac simul quae appetendorum sint praemia, et quae mala quae agunt poena comitetur. Inde et forenses causae a Christianis aguntur, a proximis proximorum calumniae audiuntur, ac debita cuique reatui poena infertur. « Non occides, » inquit dio et lancea non per mittitur. Qui abrenuntiat irae et odio, facillimum est ut abrenuntiet lanceae et gladio. Multo quippe facilius est conflare gladium suum in vomerem, et lanceam suam in falcem, quam tumore cordis submisso, humilem fieri ex superbo, servum ex libero; abnegare uxorem, filios, domum, arma, agros, equos, et omnia quae possidet, adhuc autem ut se ipsum abneget. Quod tamen saepenumero fieri videmus, videtis et vos, quia multi olim in rebus saeculi agentes, superbi et potentes, ad bella instructissimi et
Abbreviated transcription (Latin):
hereticis occasiones dare: si dica
sed ex gr̃a dei sola. Dicent enĩ. &
quid prohibet om̃s fieri tales:
Gr̃a enĩ dei sinichil requirit a nob̾.
s ipsa ẽ que facit unũquẽq ꝑfe¬
ctũ: cur ñ omnib ex equo infun¬
dit᷑. ⁊ fiunt om̃s repente ꝑfecti
quit᷑ enĩ ut inos quod in propo¬
sito & uirib nr̃is ẽ expleamus:
Iccirco uenit quidẽ ad unũquẽq
giã dei. s apud eos qui digne
explent ea que in ipsis sunt. ꝑ ma¬
net. Ab his uͦ qui minꝰ digne agc̃:
eito discedit. Ad eos autẽ qͥ nec
iniciũ faciunt conũtendi ad dm̃:
omnino non uenit. Rectas enĩ
mentes diligit: & sine fueo pro¬
positum: Quod etiã in paulo ꝓs¬
piciens licet alio adhuc itinere
uidet᷑ in cedere: tam̃ quia ꝓposito
recto ⁊zelo dei hec agebat dicit
de co dñs: quia uas electionis ẽ
mͥ ut portet nom̃ meũ corã gen¬
tib ce regib & om̃i populo isrł.

Expanded text:
haereticis occasiones dare, si dicamsed ex Dei gratia sola. Dicent enim, Et quid prohibet omnes fieri tales? Gratia enim Dei si nihil requirit a nobis, sed ipsa est quae facit unumquemque perfectum, cur non et omnibus ex aequo infunditur, et fiunt omnes repente perfecti?quitur enim ut et nos quod in proposito et viribus nostris est expleamus, idcirco venit quidem in unumquemque gratia Dei; sed apud eos qui digne explent ea quae in ipsis sunt permanet, ab his vero qui minus digne agent cito discedit, ad eos autem qui necdum initium faciunt converti ad Deum, omnino nec venit. Rectas enim mentes diligit, et sine fuco propositum. Quod etiam in Paulo perspiciens, licet alio adhuc itinere videretur incedere, tamen, quia proposito recto et zelo Dei haec agebat, dicit de eo Dominus, quia vas electionis mihi est, ut portet nomen meum coram gentib
Abbreviated transcription (Latin):
la. abstergit uniu̾sa. & penitꝰ delet
Concupiscentiarũ flammas si iue¬
nerit: ut fluuiꝰ inundans extin¬
guit ⁊ enecat. Curarũ multitudi¬
nes ac ꝑturbationũ si uideat: ue¬
lut flagello quodã exturbat ⁊ effu¬
gat: & procul eẽ adomicilus aĩe
iuber. Ae siẽ puluis stare non pot̃¬

Expanded text:
la, absterret universa et penitus delet. Concupiscentiarum flammas si invenerit, ut fluvius mundans exstinguit et enecat. Curarum multitudines et perturbationes si videat, ut flagello quodam exturbat et effugat, et procul esse a domiciliis animae jubet, ac sicut pulvis non pot
Abbreviated transcription (Latin):
punctus ac iudicii futuri intͣsemet¬
ipsũ memoriã retexens. diẽq illũ
semꝑ in oculis habens: nũquã atͥ
satis raro ad memoriã reuocamus.
illiꝰ mens ⁊ cogitatio habebat semꝑ
intra se: & deiiudicia totis sensib

Expanded text:
punctus, judicii futuri intra semetipsum memoriam retexens, diemque illum semper in oculis habens, nunquam a triquando et satis raro ad memoriam revocamus, illius mens et cogitatio habebat semper intra se, et Dei judicia totis mentibus
Abbreviated transcription (Latin):
febriũ niiio ardore suecendit᷑.
que angustię qui cruciatus cor¬
pori atq aĩe insid ant: & ex hac
temporali pena metire quanta
sint illa supplitia. que eternus
ignis inflãmat: que fluuiꝰ ignis
ꝑ currens. ante illud tribunal
horrificũ undis penalib irro¬
gabit. Ibi quid agemus: quid res¬
pondebimus: Nich erit nͥ stri¬
dor dentiũ: nͥ ululatus ⁊ fletus.
⁊ sera pęnitentia: cessantib undi¬
q auxilus. & undiq in ualescen¬
tib penis. S ne solatium quidẽ
usquam ullũ. Hullus enĩ oceur¬
rit ocurrit oculis nr̃is: nͥ soli pe¬
narum ministri. & facies uͥq dita
tortoꝵ. & quod ẽ omniũ tetrius:
ne aeris quidẽ ipsiꝰ erit ullũ so¬
lam̃ aut lucis. Circundabunt enĩ
penarũ loca tenebre exteriores.
Rignis ille sic̃ naturã ñ habet
consum̃di. ita nec illuminandi:
s ẽ ignis obscurus & flãma tene¬
brosa. In his autẽ positis qͥ tre¬
mor. immo que resolutio uiscerũ¬

Expanded text:
febrium nimio ardore succenditur, febrium nimio ardore succenditur, quae angustiae, qui cruciatus corporis atque animae insideant, et ex hac temporali poena metire quanta sint illa supplicia, quae aeternus ignis inflammat, quae fluvius igneus percurrens ante illud tribunal horrificum, undis poenalibus irrogabit. Ibi quid agemus? quid respondebimus? nihil enim nisi stridor dentium, nisi ululatus et fletus, et sera poenitentia, cessantibus undique auxiliis et undique invalescentibus poenis, sed nec solatium quidem usquam ullum. Nulli enim occurrent oculis nostris, nisi soli poenarum ministri, et facies ubique dira tortorum, et, quod est omnium tetrius, nec aeris quidem ipsius erit ullum solamen aut lucis. Circumdabunt enim nos poenarum loca, tenebrae exteriores. Sed ignis ille, sicut naturam non habet consumendi, ita nec illuminandi, sed ignis obscurus et flamma tenebrosa. In his autem positis quis tremor, imo quae resolutio visceru
Abbreviated transcription (Latin):
uita siue bona siue mala terminũ
suũ norunt. eũq udocit̾ sortiunt᷑.
infuturo autẽ scło utraq in mor¬
talib spatiis ꝓtenduntur. Ad de ⁊
illud. quod etiam pene ipsiꝰ lon¬
ge alia &e diu̾sa conditio ẽ. Ignis
enĩ hie qui in p̃senti uita ẽ. absu¬
mit cuncta que recipit. Ille uero¬
quos susceꝑit semꝑ cruciat: &
pene sue semꝑ integros seruat.
Propterea enĩ & in extinguibilis
dr. ñ solum quia ipse ñ extin¬
guitur: s quia nec eos quos sus¬
ceꝑit extinguit aut ꝑunit. Scͥ p¬
tura ⁊ enĩ dicit. quia & peccato¬
res induant incorruptionem:
sclicet ñ ad honorẽ uite: s ad diu¬
turnitatẽ supplitii ꝓfuturam.
Huiꝰ autẽ pene uim. & ignis illiꝰ
potentiã. nulla uox exponere:
nullus sermo poterit explana¬
re. Nicħ ẽ enĩ in reb corruptibi¬
lib quod conferri possit in cor¬
ruptibilib siue bonis siuema¬
imaginẽ saltĩ ignis illiꝰ & pene
capiamꝰ: recordare siquando qͥs

Expanded text:
terminum suum norunt, eumque velociter sortiuntur, in futuro autem saeculo utraque immortalibus spatiis protenduntur. Adde et illud quod etiam poenae ipsius longe alia et diversa conditio est, ignis enim hic qui in praesenti vita est, absumit cuncta quae recipit, ille quos susceperit semper cruciat, et poenae suae semper integros servat. Propterea enim et inexstinguibilis dicitur; non solum quia ipse non exstinguitur, sed quia nec eos quos susceperit exstinguet aut perimet. Scriptura etenim dicit, quia et peccatores induent incorruptionem, scilicet non ad honorem vitae, sed ad diuturnitatem supplicii profuturam. Hujus autem poenae et ignis illius potentiam nulla vox exponere, nullus poterit sermo explanare. Nihil est enim in rebus corruptibilibus quod conferri possit incorruptibilibus, sive bonis, sive maimaginem ignis illius et poenae capiamus; recordare quando quis
Abbreviated transcription (Latin):
ui cũ asino quare ñ licet: Ad pas¬
eua ducere boue eũ asino licebit.
in pascius casimul eẽ. ⁊ compasei
lex ꝑmittit: iarare ea simul ꝓhibet
& interdicit. Si autẽ propterea ue¬
dicit. quare eirea illud cȩtera que
dictasunt ꝑmittit. solũ arare exei¬
m̃ arare bouẽ cũ equo. uł alio ani¬
hane ñ solũ inhis quȩ dieta sũt
mandatis .s. inquam plurib aluis le¬
galib cerimoniis contrarietatẽ uide¬
mus: nͥ ea competenti sensu intellexe
iscreto itaq & diuino Srimꝰ.¬
genda sunt: quia fieri ñ pot̾ ut ad
litt̾am sũpta ea om̃ia impleantur.
Siuero legẽ debito sensu accipimus.
omia legis mandata debita obserua¬
tione obseruare poterimus: quȩda
ad litteram ⁊ sine ullo figurarũ ue¬

Expanded text:
vi cum asino quare non licet? Ad pasvi cum asino quare non licet? Ad pascua ducere bovem cum asino licebit, et in pascuis ea simul esse et compasci lex permittit, et arare ea simul prohibet et interdicit. Si autem propterea vedicit, quare circa illud caetera quae dicta sunt permittit, solum arare excimen arare bovem cum equo vel alio aniHanc non solum in his quae dicta sunt mandatis, sed etiam in quampluribus aliis legalibus caeremoniis contrarietatem videmus; nisi ea competenti sensu intellexerimus. Discreto itaque et divino enda sunt, quia fieri non potest ut ad litteram sumpta ea omnia impleantur. Si vero legem debito sensu accipimus, omnia legis mandata debita observatione observare poterimus, quaedam ad litteram, et sine ullo figurarum
Abbreviated transcription (Latin):
culi: i altare eneũ cũ eraticula sua.
Itẽ infine. Candelabrũ stabit cũ lu¬
cernuis suis: ⁊ altare aureũ in quo
adoletur incensũ corã archa testimo¬
de terra faciatis. & suꝑillud holo¬
causta ura offeratis. eeontra moy ses¬
fecit altare thimiamatis ligneũ. fe¬
cit ⁊ altare holoc austi ligneũ. fecit
altare eneũ. fecit ⁊ aureũ. fecit ali
quando etiã & lapideũ: Multũ itaq
aduersũ uidetur: ut aliud:⁊ aliter
quã dñs ꝑmoysem iubet. ab ipso
moyse agatur. Altius gͦ quã litt̃a
sonat. & hȩc accipi oportet. Rursũ
eũ ea om̃ia humanis usib dm̃ ere¬
asse moyses dicat. eaq om̃ia homun
subdidisse commemorat. ut p̃sic in¬
quit piscib maris. uolatilib cęli.
animantib terrȩ. & omni reptili
quod mouetur interra. eur pꝰ ea ue¬
tat ne homo aret in boue ⁊ asmo:
Onꝰ aliud quodẽq tibi placet asino
imponere licetꝰ & ponere ragũ bo¬

Expanded text:
culi, et altare aeneum cum craticula sua » culi, et altare aeneum cum craticula sua » Item in fine: « Candelabrum stabit cum lucernis suis, et altare aureum, in quo adoletur incensum coram arca testimode terra faciatis, et super illud holocausta vestra offeratis, econtra Moyses altare thymiamatis fecit ligneum, fecit et altare holocausti ligneum, fecit altare aeneum, fecit et aureum, fecit etiam aliquando lapideum? Multum itaque adversum videtur ut aliud et aliter quam Dominus per Moysem jubet: ab ipso Moyse agatur aliter ergo quam littera sonat, et hoc accipi oportet. Rursum cum ea omnia humanis usibus Deum creasse Moyses dicat, eaque omnia homini subdidisse commemoret, « ut praesit, inquit, piscibus maris, volatilibus coeli, animantibus terrae, et omni reptili quod movetur in terra , » cur postea vetat ne homo aret in bove et asino? onus aliquod, quodcunque tibi placet, asino imponere licet, et ponere jugum bo
Abbreviated transcription (Latin):
generis sui. ut sint uobis in escã.
niũsa ligna in escam. & statĩpꝰ ea
ꝓhibuit. ne deligno seientiȩ boni
liter umũsa ligna concessa hõi
commendat. nullii exceptũ fuisse insi
nuat. Don gͥ absq mysterio id accipi¬
endum ẽ. In exodo int̾ alia precepta.
de faciendo altari dñs moi si ita p̃ce¬
pit dicens. Altare de terra facietis
mͥ: & offeretis suꝑ illud holocausta.
&e pacifica ur̃a. & dequa materie alia
fieri liceret. ⁊ quomͦ. ita subdidit. Qd
si delapidib illud edificare uolueris.
fexit moy ses altare thimiamatis
de lignis sethim: habens ꝑ quadrũ
sin.gulos eubitos. & inaltitudine
duos. & pꝰ pauca fecit ⁊ altare ho¬
locausti de lignis sethum: quinq
Icubitoꝵ ꝑ quadrũ: ⁊ triũ in altitu¬
dine. Non temerario quidem ausu
seu presumptione fiebat: quod tam
discreta dim̃sione altitudinis & qua¬
draturȩ fiebat. Item pꝰ aliquanta.
fudit bases ȩneas mnintroitu tab̾na¬

Expanded text:
generis sui, ut sint vobis in escam . generis sui, ut sint vobis in escam . universa ligna in escam, et statim postea prohibuit ne sumat de ligno scientiae boni liter ligna concessa homini commendat, nullum exceptum fuisse lignum insinuat. Non igitur absque mysterio id accipiendum est. In Exodo inter alia praecepta de faciendo altari Dominus Moysi ita praecepit: « Altare de terra facietis mihi, et offeretis super illud holocausta et pacifica vestra . » Et de qua materia altare fieri liceret, et quomodo ita subdidit: « Quod si de lapidibus illud aedificare volueritis, Fecit Moyses altare thymiamatis de lignis setim, habens per quadrum singulos cubitos, et i Fecit et altare holocausti de lignis setim, quinque cubitorum per quadrum, et in altitudine trium . » Non temerario quidem ausu seu praesumptione fiebat, quod tam discreta dimensione altitudinis et quadraturae fiebat. Item post aliquanta: « Fudit bases aeneas in introitu taberna
Abbreviated transcription (Latin):
ereatione mundi moyses dicat. uidit
ds̃ cuncta que fecerat & erãt ualde
bona: quom̃ in discretiõe animaliũ
post ea sebit. Hec munda. & illa aĩalia
ẽẽ immunda. his uti ꝑmittit. illa ñ
solũ tangere. s eũ qui tetigerit morte
multari & puniri mandat: Quod enĩ
ẽ immundũ: quomodo ẽ ualde bonũ:
Uͥ enĩ cuncta nominauit. & ualde bo¬
na ẽẽ cuncta dix̃. neq hoc neq illud
tat comedi hȩc uł illa animalia. &
causã reddit dicens ea eẽ immunda
animalia: Hec solũ eaphibuit que
suinatura homini ad uescendum
noxia sunt: uerũ & multa que gustu
iocunda & usu eque salubria ad co¬
medendũ existunt. Aliqͥd gͦ sacm̃¬
ti hȩc inse continent: quȩ licet
adeo dicta sint. tam̃ a se muicẽ
ad litt̾am om̃ino dissident. Sacͣ m̃¬
tũ rei sacrȩ latens signũ ẽẽ dicimꝰ.
tem dicimꝰ qr dix̃ ds̃ ad adam.iiii.
Eece dedi uob omnẽ herbã afferen¬
quȩ habent insemecipsis sementẽ

Expanded text:
creatione mundi Moyses dicat: « Vidit creatione mundi Moyses dicat: « Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona . » Quomodo in discretione animalium postea scribit haec munda, et illa animalia esse immunda, his uti permittit, illa non solum non tangere, sed eum qui tetigerit morte multari et puniri mandat? Quomodo enim est immundum quod est valde bonum? Ubi enim cuncta nominavit, et valde bona esse dixit, neque hoc, neque illud tat comedi haec vel illa animalia, et causam reddit, dicens ea esse immunda animalia?  Nec solum ea prohibuit quae sui natura homini ad vescendum noxia sunt; verum et multa quae gustu jucunda, et usu aeque salubria ad comedendum existunt. Aliquid ergo sacramenti haec in se continent, quae, licet a Deo dicta sint, tamen a se invicem ad litteram omnino dissident. Sacramentum sacrae rei latens signum esse dicimus. Item scimus quia dixit Deus ad Adam: « Ecce dedi vobis omnem herbam afferenin semetipsis sementem
Abbreviated transcription (Latin):
S ate uice pari requiro: ut mecũ aĩo pa¬
tienti agas. Nam si modꝰ altercationis
nr̃e is habeatur. ut concedas quicqͥd
tuȩ legis pagina testatur. ł rationetã
euidenti astruitur. ut a te nulla eiu¬
dentiori refutetur: presto sũ ut de his
tecũ agam ⁊ undecũq uolueris. Idq
potiꝰ fidei causa ⁊ tui amoris facio: ꝗͣ
studio disputandi. Hec hõiũ acclama¬
tiones curo: suincat cuiratio attestabit᷑.
& scͥpture auctoritas contestabit᷑ .iii.¬
rimũ itaq legẽ bonã ⁊ adeodatã
dicimus. tenemꝰ. astruimꝰ ae ꝓ¬
inde qͥcqͥd in ea scͥptũ ẽ. diuino sensu
intellectũ. suis temporib obserua¬
tũ ⁊ obseruandũ ẽẽ sancimꝰ. Diuino
quidẽ sensu legis mandata intelli¬
genda ẽẽ dicimꝰ: quia si humano ea¬
om̃ĩa sensu. ⁊ ad litterã accipimꝰ. mul¬
ta sͥ inuicẽ aduersantia ⁊ multũ re¬
pugnantia uidemꝰ. Cũ enĩ ꝑ acta

Expanded text:
sed a te vice pari requiro ut mecum animo pased a te vice pari requiro ut mecum animo patienti agas. Nam si modus altercationis nostrae is habeatur, ut concedas quidquid tuae legis pagina testatur, vel ratione tam evidenti astruitur, ut a te nulla evidentiori refutetur, praesto sum ut de his tecum agam, et undecunque volueris, idque potius veri causa et tui amore facio, quam studio disputandi, nec hominum acclamationes curo; sed vincat cui ratio attestabitur, et Scripturae auctoritas contestabitur. Primum itaque legem bonam et a Deo datam esse dicimus, tenemus, astruimus; ac proinde quidquid in ea scriptum est, divino sensu intellectum, suis temporibus observatum et observandum esse sancimus. Divino quidem sensu legis mandata intelligenda esse dicimus, quia, si humano sensu ea omnia et ad litteram accipimus, multa sibi invicem adversantia et multum repugnantia videmus. Cum enim peracta
Abbreviated transcription (Latin):
ut toleranti aio mecũ agas. qua
oꝑationis .i quo auctoritatis tes¬
timonio uideos culpatis. qr lege
adeo datã obserliamꝰ: & moysi
legis latori obsecundamꝰ. Si enĩ
lex bona ⁊ a deo data.ẽ: obseruan¬
da ẽ. Cuiꝰ enĩ decretũ obseruan¬
dũ erit: si dei mandatũ ñ ẽ obser¬
uandũ: Si aut lex obseruanda ẽ
eur eius obseruatores canib as¬
similas: fustib extrusi usq qͣq
insectamur: Si uͦ eã minime obser¬
uandã dicitis: culpandꝰ ẽ moyses
qui nob̾ eã adeo in ani uanitate tra¬
didit obseruandã. Quod si partẽ
excipiendo. id obseruandũ ẽẽ dici¬
tis. illud uͦ minime obseruandũ
abolendũ ẽẽ censetis: date consiliũ.
quomͦ illud effugiemꝰ in dictũ ma¬
niuersaliter ea om̃ia mandat ob¬
ũ legis ⁊ mandator obseruantiã
determinatis. &ut selas quia huis in re¬
b rationi potius uacare uolo qͣ conten¬
tioni: ab aliis secedamꝰ: ⁊ cui nr̃m fa¬
uor audientiũ applaudat. om̃ino recusemꝰ

Expanded text:
qua rationis et quo auctoritatis testimonio Judaeos culparis, quia legem a Deo datam observamus, et Moysi legislatori obsecundamus. Si enim lex bona, et a Deo data est, observanda est; cujus enim decretum observandum erit, si Dei mandatum non est observandum? Si vero lex observanda est, cur ejus observatores canibus assimulatis fustibus extrusos usquequaque insectatis? Si vero eam minime observandam dicitis, culpandus est Moyses, qui nobis eam adeo inani vanitate tradidit observandam. Quod si partem excipiendo, id observandum esse dicitis, illud vero minime observandum vel abolendum esse censetis, date consilium quomniversaliter omnia mandata obum, legis et mandatorum observantiam determinatis. Et, ut scias quia his in rebus rationi potius vacare volo quam contentioni, ab aliis secedamus, et cui nostrum favor audientium applaudat omnino recusemus.
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ fieri dm̃ ut ñ te quidẽ ledat:
au̾tat se tam̃ abste. & peccatoꝵ
tuoꝵ memoriã teneat. & uidere
te nolit: Igit᷑ qualẽ uis erga te eẽ¬
dm̃. cũ delictor ueniã poscis: talẽ
te exibe debes his qui deli qnert̃
inte.Sic̃ ⁊ sapientiũ quidã scͥpsit
hominẽ similẽ sibi ñ habet mise¬
ricordiã: ⁊ quomͦ ꝓ peccatis suis
peccatis eiꝰ: Uellẽ silere iã: ⁊ huc
usq progressus finẽ imponere
⁊ confundor ultͣ procedere. Bellũ¬

Expanded text:
tibi fieri Deum, ut non quidem te laedat, avertat se tamen abs te, et peccatorum tuorum memoriam teneat et videre te nolit? Igitur qualem vis esse erga te Deum, cum peccatorum veriam poscis, talem te exhibere debes his qui deliquerunt in te, sicut et sapientium quidam dixithominem sibi similem non habet misericordiam et de peccatis suis delictis ejus? Vellem silere jam et huc usque progressus finem sermonibuet confundor ultra procedere. Se
Abbreviated transcription (Latin):
stantia:. Queso gͦ te ne contemna¬
mus tantã beatitudinẽ. neq ne¬
gligamꝰ preciosũ hc̃ thesaurũ qui
intra nos ẽ. maxime. cũ facilis nob̾
reditꝰ eẽ possit. & paruo labore re¬
patari omne anime decus. U enĩ
spem futuroꝵ conceꝑis ⁊ amaueris:
statim redit aĩa ad pulchritudinẽ

Expanded text:
turum. Quaeso ergo te, ne contemnamus tantam beatitudinem, neque negligamus pretiosum hunc thesaurum, qui intra nos est, maxime cum facilis nobis reditus esse possit et parvo labore reparari animae decus; ubi enim spem futurorum conceperis, statim redit anima ad pulchritudinem
Abbreviated transcription (Latin):
siquis ait te ꝑcusserit in dexterã maxil¬
angariauerit te mille passus: uade
cũ illo duo milia. Petenti te da: & uo
lenti mutuari abste. ne te auertas.
Ad hec quid dicimus: ꝓsingulis enĩ¬

Expanded text:
Si quis te percusserit in dextram maxilangariaverit te mille passus, vade cum illo alia duo. Petenti te, da ei. Et volenti mutuari a te, ne avertaris . Ad haec
Abbreviated transcription (Latin):
tingit nob̾: quod illiᷤᷤ solet. qͥ uel
frenesim patiunt᷑. uł m̃te capti st̃.
A quib cũ multa turpia patiunt᷑
⁊ ꝑiculosa. uł dicantur uel etiam
gerant᷑: nec pudoris tam̃ aliqͥd
nec penitudimis capiunt: quin¬
immo & magnifiei sibi ac sapien
contraria sunt geramꝰ: ne hoc ip¬
sũ quidem quod deẽ nob̃ sanitas.
nouimꝰ. At enĩ si forte in corpore pa¬
rũ aliquid morbi pulsaiuĩt: statĩ¬
⁊ medicos adhibemꝰ. ⁊ peccunam ꝓ¬
fundimꝰ: ⁊ om̃i obseruantia que
Anima uͦ cum eotidie uulneretureũ¬
ꝑ singła lanietur. urat᷑. precipitet᷑
& modis omnib ꝑeat: ne parua qͥdẽ
pro ea nos cura sollicitat. S hor cau¬
tinuit. & tanquã si accidat multis
sub uno languentib presto nemi
nem eẽ sanũ: certũ ẽ quod om̃s pa¬
riter corrumpat ⁊ assumat incuria:
dũ nemo ẽ qui uel oportuna p̾beat.
ae nr̃e conu̾sationis confusionẽ¬
alios magis ullos quam nos ini¬
micos ẽẽ & contrarios preceptoꝵ

Expanded text:
el phrenesin patiuntur, vel mente capti sunt; a quibus cum multa turpia et periculosa vel dicantur, vel etiam gerantur, nec pudoris aliquid, nec etiam poenitudinis capiunt, quinimo, et magnifici sibi ac sapientcontraria sunt gerimus, nec hoc ipsum quidem quod est sanitas novimus. Si forte enim in corpore parum aliquid morbi nos pulsaverit, statim medicos adhibemus, et pecunias eis damus, et omni observantia, quod Anima vero cum quotidie vulneretur, lanietur, uratur, praecipitetur, et modis omnibus pereat, nec parva quidem pro ipsa nos cura sollicitat. Certum etinuit, et tanquam si eveniat, multis sub uno languentibus praesto esse neminem sanum. Certum est quod omnis pariter corrumpat et absumat incuria, dum nemo est qui vel opportuna praebeat, ae conversationis confusionealios aliquos magis quam nos inimicos esse et contrarios praeceptorum
Abbreviated transcription (Latin):
Siquid autẽ mali: hoc solũ ereditur
⁊ confirmatur. Iubet gͦ dñs relinqͥ
donum ante altare ⁊ pͥus reconei¬
liarifr̃i: ut ex hoc discamꝰ. qui a sinec
illo intempore quo ad minitteriũ
dei uidemͣ accedere. recontiliationẽ
dissimulari ac differri patit᷑ ds̃: qn¬
tomagis curari hoc in alus tẽporib¬

Expanded text:
Si quid autem mali, hoc solum creditur et confirmatur. Jubet ergo Dominus relinqui donum ante altare et prius reconciliari fratri, ut ex hoc discamus quia si nec illo in tempore quo ad ministerium Dei jubemur accedere, reconciliationem dissimulari ac differri patitur Deus, quanto magis curanda sit haec in aliis temporib
Abbreviated transcription (Latin):
At nos pugnas habentes ad inuicẽ.
⁊ dolos in corde ũsantes: accedimꝰ
tiatur munera sua relinqui ante
altare. & inꝑfecta remanere. atq int̾¬
rumpi ministeria sua donec tu eas.
⁊ resoluas iracundiam. discindas ini¬
miettiã cũ fr̃e tuo: nec nos hoc ipsũ
erubescimꝰ. s dies multos patimur
manere inimicitias: ⁊ traimꝰ sieut
funẽ longũ discordias. Non enĩira
cunt᷑. Qui uero fecerunt: nec dolo¬
ris aliquid nec iracundie gerunt:
Ob hoc gͦ hunc qui abiracundia
liber ẽ adducit ad illũ qui in dolo¬
re ẽ & liber non ẽ: ostendens qͥa
cͥminis huiꝰ noxa penes hunc
magis ẽ. qui ⁊ causas peccati
dedit. S nec sic quidẽ emendamͣ.
ꝑsistimus enĩ etiã proreb nulł
li fecerimꝰ. desatisfactione negli¬
gimꝰ: ⁊ obliuioni tradimꝰ eulpã.
gũ protrai patim̃. ignorantes qd
tanto longior nob̾ erit pena. qnͣto

Expanded text:
a pugnas habentes ad invicem, et dolos in corde versantes, accedimustiatur munera sua relinqui, et ante altare imperfecta manere, atque intrumpi ministeria sua, donec eas et resolvas iracundiam et disjungas inimicitias cum fratre tuo, nec nos ipsum erubescimus, sed dies multos patimur manere inimicitias, et trahimus sicut funem longam discordiam. Non iraccuntur; qui vero fecerunt, nec doloris aliquid nec iracundiae gerunt. Ob hoc ergo hunc qui ab iracundia liber est adducit ad illum qui in dolore est, et liber non est, ostendens quia criminis hujus noxa penes hunc magis est qui causam peccati dedit. Sed nec sic quidem emendamur. Persistimus enim pro rebus nullis li fecerimus de satisfactione negligimus, et oblivioni tradimus culpam protrahi patimur, ignorantes quod tanto largior nobis erit
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla erit tune usquã discordia:
si cuncta consona. cuncta conue¬
nientia. Omniũ enĩ scõꝵ erit una
concordia. Hullus ibi diaboli me¬
gehenne procul. Mors neq corpo¬
ris neq anime:s immortalitatis

Expanded text:
Nulla erit tunc usquam discordia, sed cuncta consona, cuncta convenientia quia omnium sanctorum erit una concordia.  gehennae procul; mors neque corporis neque animae, sed immortalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
qui nich̾ fallant:s lieet contra semet¬
ipsos tam̃ uera pronuntient. Qsi uͦtta
graue apud homines appareat pec¬
catum cum abeo profertur qui ad¬
misit: ut cũ ab alio arguitur. S ista
faciunt hi qui multa desꝑatione
etiã sensu doloris carent: nec ho¬
minũ iam uerentur notam. s cũ fi¬
dutia quadã quasi aliena ita ꝓpͥa
enuntiant mala. Ce autẽ nichil hoꝵ
facere uolo: neq ex desꝑatione ad con¬
fitendũ uenire: s eũ spe bona & pre¬
suntione indulgentiȩ. desꝑationis ra¬
dice penitus excisa. Radie autẽ ẽ
desꝑationis ignauia: e n solũ radix.
s ce nutrir ⁊ mater eiꝰ. Nam sicut
uestimentũ ex se generat tineas
& nutrit: ita iignauia ñ solũ gignit
exse desꝑationẽ: s & alit ⁊ fouet. Ex
semetipsis gͥ animantur hec pari¬
ter &e augescunt: & si alterã quis
harum abscidat: altera sine dubio inte¬
rituꝑimetur alterius. Istam in gͦ male¬

Expanded text:
qui nihil fallant; sed licet contra semetqui nihil fallant; sed licet contra semetipsos, tamen vera pronuntient, quasi ita grave apud homines appareat peccatum, cum ab eo perfertur qui admisit, ut cum ab alio arguitur; sed istud faciunt hi, qui multa desperatione etiam sensu doloris carent, nec hominum jam verentur notam, sed cum fiducia quadam qu si aliena ita propria pronuntiant mala. Te autem nihil horum facere volo, neque desperatione ad confitendum venire, sed cum spe bona et praesumptione indulgentiae, desperationis radice penitus excisa: radix est enim desperationis ignavia, non solum radix sed nutrix ejus et mater. Nam sicut vestis generat tineas et nutrit, ita et ignavia non solum gignit desperationem, sed et alit et fovet, ex semetipsis igitur animantur haec pariter et augescunt, et si alteram quis harum abscidat, altera sine dubio interitu perimetur alterius, etc. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
uomitii suii odibilis fit: ita ⁊ stultꝰ
cũ reũtitur ad peecatũ suũ. Non
gͦ hoc solu sufficit si icusans te¬
metipsũ qͣsi peecata tua uidearis
exponere: s eo affectu hec age: ut
spetes tibi in eo iustificationis ali¬
quid conferri ꝑpęnitentiã. Sic enĩ
poteris & ipsi aĩe tue confitenti
incutere uerecundiam: ne ultra
in hec pro quib confitet᷑ in currat.
Nam condemnare semetipsũ & pec¬
catorem dicere: cõmune hoc ẽ om̃iũ
res impudicş. peecatores semetip¬
sos & peccatores sceleratos appel¬
lant: s non eo prospectu hec di¬
cunt. quo cupiant emendari. E¬
ideo non ẽ ista dicenda confessio.
Nonenĩ excorde compuncto. nec in
amaritudine lacrimarũ talla pro¬
feruntur: nec eo affectu quasi qͥ ode¬
rint ea quȩ accusant. nec ultͣ ñ dicã
ag̾ẽ hec.s ne audire quidẽ uelint:
s tm̃ res in sermone ẽ. & sermone
summis elabiis. ñ ex intimo cordis
dolore producto: ita ut interdũ etiã
pro hoc ipso laudari expectent. qͥsi

Expanded text:
omitum suum, odibilis efficitur, ita et stultus cum revertitur ad peccatum suum. Non ergo hoc solum sufficit si incusans temetipsum peccata tua videaris exponere, sed eo affectu haec age, ut speres tibi in eo justificationis aliquid conferri per poenitentiam. Sic enim poteris animae tuae confitenti incutere verecundiam, ne ultra in haec pro quibus confitetur incurrat. Nam condemnare semetipsum et peccatorem dicere, commune hoc est omniumres impudicae peccatores semetipsos et sceleratos appellant, non eo prospectu haec dicunt quo cupiant emendari, ideo non est dicenda ista confessio, non enim ex corde compuncto nec in amaritudine lacrymarum talia proferuntur, nec eo affectu quasi qui oderint ea quae accusant, nec ultra non dicam agere haec, sed ne audire quidem velint, sed tantum res in sermone est, et sermone summis e labiis non ex intimo dolore cordis producto, ita ut interdum etiam pro hoc ipso laudari exspectent, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ramus. Cantũ ẽ ut quãuis mi¬
nimũ. celi tam̃ ornatũ mereamͣ
erplere. Si aursi. si lapides preci¬
osi eẽ non possumꝰ: argenti saltĩ
eipleamꝰ locũ. Tantũ ẽ ne in illã
materiã conuertamur. quã facile
igius absumit. Ne lignũ. ne fe¬
nũ inueniamur aut stipula Si¬
mus in borioꝵ parte uel ultimi:
tantũ ne in malis primi. & enĩ¬

Expanded text:
ramus, tantum est ut quamvis miramus, tantum est ut quamvis minimum coeli tamen ornatum mereamur explere, si aurum, si lapis pretiosus esse non possumus, argenti saltem expleamus locum; tantum ne in illam materiam convertamur quam facile ignis absumit, ne lignum, ne fenum inveniamur, aut stipula simus; in bonorum parte vel ultimi tantum, ne in malis primi.
Abbreviated transcription (Latin):
piam defeit: quid eũ maneat nec
opus ẽ dicere. Erit enĩ ibi sinedu¬
bio compensatio bonoꝵ oꝑũ. ma
utraq pars.quȩ demerserit. illa
undicabit. Si gͦ maloꝵ multitu
ad gehennã. Siuero maiora fue¬
rint oꝑa bonoꝵ. sumina ui obsis¬
tent ⁊ repugnabunt malis: atq
oꝑatorẽ suũ ad regionẽ uiuoꝵ
ex ipso etiã gehenuȩ confimo
reuocabunt. Uerũ hec ñ tam ex
nr̃o sensu quã ex diuinis scͥptura
& in regno celesti multe differen¬
tie erunt. Mansiones enĩ inqͥt
multe sunt apud patrẽ meũ. &
nimis ratio ⁊ mensura pensabit᷑
qui in regno erunt futura sit dif¬
ferentia hȩc gͥ om̃ia scientes non
nos subtrahamꝰ ab oꝑib bonis:
neq desꝑationis obtentu desidie¬
nos atq ignauie concedamꝰ. Neq
si ad splendorẽ solis ac lune ꝑue¬
nire ñ possumꝰ: etiã stelle nobis
quanius inferior claritas contẽ¬
nenda ẽ. Cantum ẽ ut aliquan¬
tulũ lucis. uirtutũ merito que¬

Expanded text:
piam defert, quid eum maneat nec piam defert, quid eum maneat nec opus est dicere; erit enim ibi sine dubio compensatio bonorum operum utraque pars quae emerserit, illa vindicabit; si ergo malorum operuad gehennam; si enim major fuerit operum bonorum summa vi absistent et repugnabunt malis, atque operatorem suum ad regionem vivorum ex ipso etiam gehennae confinio revocabunt. Verum haec non tam ex nostro sensu quam ex divinis Scripturard in regno coelesti multae erunt differentiae, « Mansiones enim, inquit, multae sunt apud Patrem meum ; » et nimis ratio et mensura pensabitur los eorum qui in regno erunt futura sit differentia. Haec igitur omnia scientes non nos subtrahamus ab operibus bonis, neque desperationis obtentu nos desidiae atque ignaviae concedamus; neque si ad splendorem solis ac lunae pervenire non possimus, etiam stellae nobis, quamvis inferior, claritas contemnenda est. Tantum est ut aliquantulum lucis virtutum merito quae
Abbreviated transcription (Latin):
quid dicam ausculta. sepe accidit.
ut ꝑpenitentiã quis multa ⁊ magna
tentiam correxit. etiã peccata com¬
miserit: & hoc ẽ quod maxime des¬
detur sͥ destruxisse quod edifica¬
uerat: & illos omnes labores inani¬
ter effudisse. &hec ẽ cogitatio q̃
precipue anime pondus desꝑatio¬
nis imponit. S. illud rursus opor¬
tet cogitari. ꝑ quod pessima & ini¬
mica uite nr̃e cogitatio ista pellat᷑:
quia illa bona que egimꝰ. & emen¬
datio illa que ꝑpenitentiã quesi¬
ta ẽ. n fuisset. & uelut contͣrium
pondus ponderi huic quod expec¬
cato nob̾ introductum ẽ obstitisset:
nich fuerat quod in profundũ nos¬
maloꝵ decidere prohiberet. Dunc
autẽ sic̃ fortis quedam loriea la¬
culũ graue ce amarum ñ ꝑmisit
usq aduitalia uiscerũ penetrare:
s uim letał teli inauima fregit ex
parte. Certu ẽ enĩ qui a qui fert secũ
impsis pęnis habebit aliquid re¬
frigerii. Qui autẽ bonoꝵ oꝑum
nicħ. maloꝵ autẽ secũ multã co¬

Expanded text:
quid dicamus, ausculta. Saepe accidit, ut per poenitentiam quis multa et magna e per poenitentiam correxit et peccata commiserit: et hoc est quod maxime desdetur hic destruxisse quod aedificaverat, et omnes illos labores inaniter effudisse. Et haec est cogitatio, quae praecipue animae pondus desperationis imponit. Sed illud rursus oportet cogitari, per quod pessima et inimica vitae nostrae cogitatio ista repellatur: quia illa bona quae egimus, et emendatio illa quae per poenitentiam quaesita est, nisi fuisset, et velut contrarium pondus ponderi huic quod ex peccato nobis introductum est, obstitisset; nihil fuerat quod in profundum malorum nos decidere prohiberet. Nunc autem sicut fortis quaedam lorica jaculum grave et amarum non permisit usque ad vitalia vised vim lethalis teli maxima fregit ex parte: certum est enim quod qui fert secum ipsis poenis habebit aliquid refrigerii; qui autem bonorum operum nihil, malorum secum multam co