comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus sorte exiebat. qui incen¬
sum poneret. Quid est ergo.
quod prophetauit caiphas.
quia iħs moriturus erat ꝓ
gente: Eon tantum progen¬
te: sed ut filios dei qui erat᷑¬
dispersi. congregaret inu¬
num. Hoc euangelista ad¬
dioit. Nam caiphas de sola
iudeorum gente prophe¬
tauit. in quã erant oues de
quibus ait ipse dñs. Non sum
missus. nisi ad oues que perie¬
runt domus israhęl. Sed no¬
uerat euangelista ͤ alias oues.
que non erant de hoc ouili:
sent unum ouile. & unus pas¬
tor. Hec autem scđm predes¬
tinationem dicta sunt: quia
neq oues eius. nec filii dĩ ad¬
huc erant: quiꝰ nondum credi¬
derant. Ib illo gͦ die: cogita¬
uerunt. ut interficerent eñ.
Ih̾s ergo iam non palam am¬
bulabat apud uideos: sed a¬
buit in regionem uixta deser¬
tum inciuitatem que dicit᷑
effrem. et ibi morabatur cum
discipulis siuis. Non quia po¬
tentia eius defecerat: in qua
utiq si uellet. & palam cum
iudeis conuersaretur. et nichil

Expanded text:
bus sorte exiebat qui incenbus sorte exiebat qui incensum poneret. Quid est ergo quod prophetavit Caiphas? Quia Jesus moriturus erat pro gente; non tantum pro gente, sed ut filios Dei qui eradispersi, congregaret in unum. Hoc evangelista addidit; nam Caiphas de sola Judaeorum gente prophetavit, in qua erant oves, de quibus ait ipse Dominus: Non sum missus nisi ad oves, quae perierunt domus Israel . Sed noverat evangelista alias oves quae non erant de hoc ovili, sent unum ovile et unus pastor. Haec autem secundum praedestinationem dicta sunt; quia neque oves ejus, nec filii Dei adhuc erant, qui nondum crediderant. Ab illo ergo die cogitaverunt, ut interficerent eum. Jesus ergo jam non palam ambulabat apud Judaeos, sed abiit in regionem juxta desertum in civitatem, quae dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum discipulis suis. Non quia potentia ejus defecerat, in qua utique, si vellet, et palam cum Judaeis conversaretur, et nihil
Abbreviated transcription (Latin):
reat. Hoc autem a semet ip¬
so non dixit: sed cum esset
pontife& anni illius prophe¬
tauit. Hic docinit etiam per
homines malos. prophetie.
spiritum futura predicere.
Quod tamen euangelista di¬
uino tribuit sacramento. qr
pontifex fuit id est sũmus
sacerdos. Potest autem mo¬
uere quomodo dicatur pon¬
tifex anni illius: cum dñs
statuerit unum sũmum sa¬
cer dotem. cui mortuo unus
succederet. Sed intellegen¬
dum ꝑ ambitiones & contenti¬
ones. inter uideos postea con¬
stitutum ut plures essent. & ꝑ
annos singulos. uicibus mins¬
trarent. Nam᷑ de zacharia hoc
dicitur. Pactum est autem ut¬
cum sacerdotio fungeretur
in ordine uicis sue ante dmñ.
secundum constitutionem
sacerdotii: sorte eaiit ut in¬
censum poneret in gressus
in templum dñi. Hinc appa¬
ret plures eos fuisse: & uices
suas habuisse. Nam incensu
non licebat ponere: nisi sum¬
mo sacerdoti. Et forte etiam
unum annum plures admi¬
nistrabant. quibus alio an¬
no alii succedebant. a qui¬

Expanded text:
reat. Hoc autem a semetipso non dixit, sed cum esset pontifex anni illius, prophetavit. Hic docuit etiam per homines malos prophetiae Spiritum futura praedicere: quod tamen Evangelista divino tribuit Sacramento quia pontifex fuit, id est, summus sacerdos. Potest autem movere quomodo dicatur pontifex anni illius, cum Dominus statuerit unum summum sacerdotem, cui mortuo unus succederet. Sed intelligendum per ambitiones et contentiones inter Judaeos postea constitutum ut plures essent, et per annos singulos vicibus ministrarent; nam de Zacharia hoc dicitur: Factum est autem cum sacerdotio fungeretur in ordine vicis suae ante Deum, secundum constitutionem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini . Hinc apparet plures eos fuisse, et vices suas habuisse. Nam incensum non licebat ponere nisi summo sacerdoti; et sorte etiam unum annum plures administrabant, quibus alio anno alii succedebant, ex qui
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uirgini priuilegium rec¬
te seruabatur: ut adscrutanda
uerbi incorruptibilis sacram̃ta.
in corrupto ipse non solum cor¬
de. s et corpore procederet. De
cuius dictorum ueritate. quã
sit nemini ambigendum: ipse
quoq curauit ostendere. Qui
cum dixisset hic est discipu.
lus qui testimonium ꝑhibet
de his et scripsit hȩc continuo
subiecit et ait. Et scimus quia
uerum est cestimonium eius.
Quia ergo et nos cum ceteris fide¬
libus scimus quia uerumẽ testi¬
monium eius:curemus ꝑ om̃a
ut recta fide intellegendo. recta
oꝑatione exercendo quȩ docuit.
addona ꝑueniamus sempiter¬
na quȩ promisit: a meN¬

Expanded text:
hoc virgini privilegium rechoc virgini privilegium recte reservabatur, et ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta, incorrupto ipse non solum corde, sed et corpore procederet. De cujus dictorum veritate, quam sit nemini ambigendum, ipse quoque curavit ostendere: qui cum dixisset: Hic est discipulus ille, qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec, continuo subjecit et ait: Et scimus, quia verum est testimonium ejus. Quia ergo et nos cum caeteris fidelibus scimus quia verum est testimonium ejus, curemus per omnia ut recta fide intelligendo, recta operatione exercendo quae docuit, ad dona perveniamus sempiterna quae promisit. »
Abbreviated transcription (Latin):
et multarum eclesiarum lega¬
tionibus decoeterno patre &¬
diuinitate. xp̃i altius facere ser¬
monem: Eoqđ intrium euan¬
gelistarum scriptis mathei ui.¬
delicet marci et luce: de huma¬
nitate eius ac de his quȩ ꝑho¬
minem gessit sufficiens sibi
uiderentur habere testimo¬
nium. Quod ille se non aliter
facturum esse respondit: nisi
indicto ieuinio. om̃s in com¬
mune dñm precarentur. ut
illo donante digna scribere
posset. Et hoc ita patrato in¬
structus reuelatione. ac scĩ sp̃s gra¬
tia debriatus: om̃s hereticorum
tenebras. patefacta subito uerita¬
tis luce dispulit. In principio
inquiens erat uerbum. et uer¬
bum erat apud dm̃ et ds̃ erat
uerbum. Similemꝙ. initiis to¬
tum sui sermonis cursum faci
mine temporaliter factum. ita
etiam uerum dm̃. uere ex dõ
tentem darissima asertione
ꝑdocuit Immo om̃a diuine
ueritatis et uere diuinitatis.
quantũ alteri mortalium nul¬
li licuit archana reserauit. Et

Expanded text:
et multarum Ecclesiarum legaet multarum Ecclesiarum legationibus de coaeterna Patri divinitate Christi altius facere sermonem, eo quod in trium evangelistarum scriptis, Matthaei videlicet, Marci et Lucae, de humanitate ejus ac de his quae per hominem gessit, sufficiens sibi viderentur habere testimonium. Quod ille se non alitfacturum respondit, nisi indicto jejunio omnes in commune Dominum precarentur, ut, illo donante, digna scriberposset. Et hoc ita patrato, instructus revelatione, a sancti Spiritus gratia inebriatus, omnes haereticorum tenebras patefecit, et subita veritatis luce dispulit: In principio, inquiens, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Similemque initiis totum sui sermonis cursum faciemine temporaliter factum, ita etiam verum Deum, vere ex Deo larissima assertione perdocuit: imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit, arcana reseravit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
re uitat ex uocabulo. Non aut̃
pretereunter intuendum qđ
dicitur. qui testimonium ꝑhi¬
bet de his: et scripsit hec. Per¬
hibuit quippe testimonium
uerbo dĩ predicando. ꝑhibuit
scribendo: ꝑhibuit denuo eadẽ
que scripserat docendo:. Per¬
bibet etiam nunc euangelium
qđ descripsit eclesus legendũ
pandendo. Si quidem a tempo
ad ultima domiciani princi.¬
pis tempora ꝑ annos circit᷑
sexaginta et quinque. absq
ullo scribendi adminiculo
uerbum predeabat. At ubi
a domiciano qui secundus post
neronem .xp̃ianorum ꝑsecutor
extitit in exilium missus est:
In rumpentes in eclesiam hereti¬
ci quasi indestituta pastoris o¬
uilia lupi. marcion. cherintus.
et ebion. ceteriq antichristi: qui
ixp̃m fuisse ante mariam nega¬
bant. simplicitatem fidei euan¬
gelice ꝑuersa macula uere doc¬
trina. Sed dum ipse post occi¬
sionem domiciani ꝑmittente
pio principe nerua rediret e¬
phesum. compulsus est ab om¬
nibus pene tunc asie episcopis

Expanded text:
re vitat ex vocabulo. Non autem re vitat ex vocabulo. Non autem praetereunter intuendum quod dicitur, Qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Perhibuit quippe testimonium verbo Dei praedicando, perhibuit scribendo, perhibuit denuo eadem quae scripserat docendo: perhibet etiam nunc Evangelium, quod descripsit Ecclesiis legendum, pandendo. Siquidem a temporlum usque ad ultima Domitiani principis tempora, per annos circiter sexaginta quinque, absque ullo scribendi adminiculo verbum Dei praedicabat. At ubi a Domitiano, qui secundus post Neronem Christianorum persecutor exstitit, in exsilium missus est, irrumpentes in Ecclesiam haeretici, quasi in destituta pastore ovilia lupi, Marcion, et Cerinthus, et Hebion, caeterique Antichristi, qui Christum fuisse ante Mariam negabant, simplicitatem fidei evangelicae perversa maculavere doctrina. Sed dum ipse, post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva, rediret Ephesum, compulsus est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis,
Abbreviated transcription (Latin):
cit aꝑtius. Beati qui ꝑsecutionẽ
patiuntur propter iusticiam.
Cui recte subiungit dicens. Se¬
quere me: Quia nimirum uix¬
ta eiusoem petri uocem xp̃s
passus ẽ pro nobis. relinquens nob
exemplum ut sequamur uesti
gia eius. Qđ autem dicit de
iohanne sic eum uolo manere
donec uenio. statum comtem¬
platiue uirtutis insinuat: que
non ꝑ mortem finienda ut
actiua. s post mortem ẽ ꝑ fec¬
tius dño ueniente cõtemplan¬
da. Actius namq labor cum
morte deficit. mercedem post
mortem accepturus ȩternam.
Speculatiua autem felicitas que hic
inchoatur. illic sine fine perficitur:
quando et suꝑnorum cuuum et
ipsius dñi presentia non ꝑspeculũ
et inenimate sicut nunc. s facie
ad faciem uidebitur. Sequitur.¬
Hic est discipulus qui testimoniũ
ꝑhibet de his: et scripsit hec. Et
scimus: quia uerum est testimo¬
nium eius. Iam manifeste be¬
atus iohannes suam ꝑsonam de¬
signat ex officio: quam designa¬

Expanded text:
cit apertius: Beati qui persecutionem cit apertius: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam. Cui recte subjungit, dicens: Sequere me, quia nimirum juxta ejusdem Petri vocem Christus passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vegia ejus . Quod autem dicit de Joanne, Sic eum volo manere, donec venio, statum contemplativae virtutis insinuat, quae non per mortem finienda ut activa; sed post mortem est perfectius Domino veniente complenda. Activus namque labor cum morte deficit, mercedem post mortem accepturus aeternam: speculativa autem felicitas, quae hic inchoatur, illic sine fine perficitur, quando et supernorum civium, et ipsius Domini praesentia, non per speculum et in aenigmate sicut nunc, sed facie ad faciem videbitur . Sequiturui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Et scimus quia verum est testimonium ejus. Jam manifeste beatus Joannes suam per sonam designat ex officio, quam designa
Abbreviated transcription (Latin):
tus senio sciret imminere diem
recessus sui. conuocatis discipuł
ac missarum celebrationem ul¬
timum eis uale fecit. Deinoe
descendens indefossum sepul¬
turȩ sue locum. facta oratione
positus ẽ ad patres suos: Tam li¬
ber adolore mortis. quam acor¬
ruptione carnis inueniturali¬
enus. Itq ita completa est ue¬
ridica illa saluatoris sententia:
qua sic eum uoluerit manere
donec ipse ueniret. Possumus
autem mystice in his que petro
& iohanni adño predicta atq
in eis sunt gesta. duas ȩccl̃ȩ
uitas quibus in presenti exer¬
cetur: actiuam scilicet & contem pla¬
tiuam designanter accipere.
Quarum actiua: communis popło
dĩ uia uiuendi est. Ad contempla
miores quiq post ꝑfectionem piȩ
actionis ascendunt. In eo et enĩ
qđ ait petro dñs. extendes ma¬
nus tuas et alius te cinget et
ducet quo non uis: ꝑfectionem
exprimit actiue conuersatio¬
nis. quȩ temptationum solet ig¬
ne probari. Unde alibi de ea di-¬

Expanded text:
tus senio, sciret imminere diem tus senio, sciret imminere diem recessus sui, convocatis discipuliac missarum celebrationem, ultimum eis vale fecit: deinde descendens in defossum sepulturae suae locum, facta oratione, appositus est ad patres suos tam liber a dolore mortis, quam a corruptione carnis invenitur alienus. Atque ita completa est veridica illa Salvatoris sententia, quia sic eum voluerit manere, donec ipse veniret. Possumus autem mystice in his quae Petro et Joanni a Domino praedicta atque in eis sunt gesta, duas Ecclesiae vitas, quibus in praesenti exercetur, activam scilicet et contemplativam, designatas accipere, quarum activa communis populo Dei via vivendi est: ad contemplatmiores quique post perfectionem piae actionis ascendunt. In eo etenim quod ait Petro Dominus, Extendes manus tuas, et alius te cinget et ducet quo non vis, perfectionem exprimit activae conversationis, quae tentationum solet igne probari. Unde alibi de ea di
Abbreviated transcription (Latin):
longe lateq fundatis. Nam
et in actibus apostolorum cũ
ceteris apostolis flagellatus
inuenitur. quando ibant
gaudentes a conspectu con¬
cilii. qm̃ digni habiti sunt
pro nomine iħ̃u contumeliã
pati. Et adomiciano cesare in
feruentis olei dolsum missus
in edesiastica narratur histo¬
ria. Ex quo tamen diuina
se protegente gratia tam in.¬
tactus exierit. qua fuerat a
corruptione concupiscentie
carnalis extraneus. Nec multo
post ab eodem principe prop¬
ter insuperabilem euangeli¬
randi constantiam. inpatmos
insulam exrilio religatur. Ibi
humano licet destitutus so¬
latio. diuinȩ tamen uisionis
& allocutionis meruit crebra conso¬
latione releuari. Deniq ibidem
apocalipsin quam ei dñs de statu
eclesiȩ presenti uł futuro reuela¬
uit. manu sua conscripsit. Unde
constat promissionem sic manen
s illo potius qđ sine dolore pas¬
sionis transiturus esset emun¬
do. Sicꝰ enim in patrum litteris
inuenumus. Cum longo confec¬

Expanded text:
longe lateque fundatis. Nam longe lateque fundatis. Nam et in Actibus apostolorum, cum caeteris apostolis flagellatus invenitur, qui  Ms., quando ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati ; et a Domitiano Caesare in ferventis olei dolium missus in ecclesiastica narratur historia; ex quo tamen divina se protegente gratia, tam intactus exierit, quam fuerat a corruptione concupiscentiae carnalis extraneus. Nec multo post ab eodem principe, propter insuperabilem evangelizandi constantiam, in Pathmos insulam exsilio relegatur, ubi humano licet destitutus solatio, divinae tamen visionis et allocutionis meruit crebra consolatione relevari. Denique ibidem Apocalypsin, quam ei Dominus de statu Ecclesiae praesenti, vel futuro revelavit, manu sua conscripsit. Unde constat promissionem sic manendsed illo potius, quod sine dolore passionis transiturus esset de mundo. Sicut enim in Patrum litteris invenimus, cum longo confec
Abbreviated transcription (Latin):
tractabant.: quasi iohannes nũ¬
quam ẽẽt moriturus. Quodnõ
ita esse intellegendum: ipse io¬
hannes ammonere curauit.
Qui cum premisisset exisse ser¬
monem istum inter fratres.
quia discipulus ille non morit᷑.
sollerter adiecit atq ait. Et nõ
dixit ei ih̃s non moritur. sed
sic eum uolo manere donec
uenio. quid ad te. Non gͦ puian.¬
dũ quia discipulus ille non sit
mortuus in carne. quia nec do¬
minus hoc de illo futurum p̾.¬
dixit. It psalmista ait. Quis
est homo qui uiuit & non uide¬
bit mortem: Sed ita potius
intellegendum. qđ ceteris. xp̃i
discipulis ꝑ passionem consum¬
matis. ipse inpace ȩclesiȩ aduen¬
tum supernȩ uocationis expec¬
tauerit. It hoc esse qđ ait iħs.
sic eum uolo manere donecue¬
nio. Non quia non et ipse mul¬
tos antea labores pro dño pres¬
suras qͣue malorum toleraue¬
rit: s quia ultimum in pace
seniũ finierit: ut pote eclesiis
xp̃i ꝑasiam quam regẽbat iam

Expanded text:
tractabant, quasi Joannes nuntractabant, quasi Joannes nunquam esset moriturus; quod non ita esse intelligendum, ipse Joannes admonere curavit, qui cum praemisisset exiisse sermonem istum inter fratres quia discipulus ille non moritur, solerter adjecit atque ait: Et non dixit ei Jesus, non moritur, sed sic eum volo manere, donec venio, quid ad te? Non ergo putandum, quia discipulus ille non sit mortuus in carne, quia nec Dominus 647 hoc de illo futurum praedixit. Et Psalmista ait: Quis est homo, qui vivit, et non videbit mortem ? Sed ita potius intelligendum quod caeteris Christi discipulis per passionem consummatis, ipse in pace Ecclesiae adventum supernae vocationis exspectaverit, et hoc esse quod ait Jesus: Sic eum volo manere, donec venio, non quia non et ipse multos antea labores pro Domino pressurasque malorum toleraverit, sed quia ultimum in pace senium finierit; ut pote ecclesiis Christi per Asiam quam regebat, jam
Abbreviated transcription (Latin):
teros quippe euangelistas noui¬
mus plura de miraculis nr̃i sal¬
uatoris. pauciora de diuinitate
locutos. Iohannes autem ꝑ pau.¬
ca de humanis scribens. actibus
potius se eponendis diuinȩ
nature indidit archanis: Pa¬
tenter insinuans quanta de
pectore iħ̃u fluenta doctrine
cȩlestis quȩ nobis ructaret hau¬
serit. Sequitur. Hunc gͦ cum
uidisset petrus dici iħu. Dñe
hic autẽ quid: quia se beatus
petrus audierat ꝑ passionem
crucis darificaturum esse dm̃.
uoluit etiam de fratre & com¬
discipulo cognoscere. qua eẽt
ipse morte ꝑpetuam transitu
nio: quid ad te : tu me sequere.
Ton inquit eum ꝑ passionem
martyrii uolo consummari. s absq
iuolentia ꝑsecutoris diem expec¬
tare nouissimum: quando ipse
ueniens. eum in eterna beatitu¬
dinis mansionem recipiam.
Et quid hoc ad te: tu tantum cru¬
cis patibulum subeundo. mea
te uestigia sequi memento.
Et quidam hanc dñi responsio¬
nem fratres. tunc temporis ita

Expanded text:
teros quippe evangelistas noviteros quippe evangelistas novimus plura de miraculis nostri Salvatoris, pauciora de divinitate locutos: Joannes autem perpauca de humanis scribens actibus, potius se exponendis divinae naturae indidit arcanis, patenter insinuans quanta de pectore Jesu fluenta doctrinae coelestis, quae nobis ructaret hauserit. Sequitur: Hunc ergo cum vidisset Petrus, dicit Jesu, Domine, hic autem quid? Quia se beatus Pecrucis clarificaturum esse Deum, voluit etiam de fratre et condiscipulo cognoscere, qua esset ipse morte perpetuam transiturre donec venio, quid ad te? Tu me sequere. Non, inquit, eum per passionem martyrii volo consummari, sed absque violentia persecutoris diem exspectare novissimum, quando ipse veniens eum in aeterna beatitudinis mansione recipiam: et quid hoc ad te? Tu tantum crucis patibulum subeundo mea te vestigia sequi debere memento. Et quidem hanc Domini responsionem fratres tunc temporis ita
Abbreviated transcription (Latin):
gestum sit. suꝑiora huius euan¬
gelii loca plenius ostendunt:
Quia uidelicet in cena quam
ultimam ante passionem cum
discipulis saluator habuit. in
qua eorum pedes lauit. eisq
corporis ac sanguinis sui tra¬
didit mysteria celebranda: dis¬
cipulus ille quem diligebat
supra pectus eius recubuerit:
Et cum dixrisset eis. amen am̃
dico uobis quia unus ex uo¬
bis tradet me: responderit
Iue est inquit. cui ego intinc¬
tum panem porreaero. Qđ
autem discipulus ille super
pectus magistri recubuit: nõ
presentis solum modo dilec¬
tionis. s et futuri erat signũ
mysterii. ꝑ igurabatur et enĩ
iam tunc euangelium qđ idem
discipulus erat scripturus:
uberius atq altius ceteris
sacre scripture paginis archana
diuinȩ maiestatis ẽẽ comprehen-¬
surum. Quia enim in pectore ih̃u
sunt om̃s thesauri sapientie &
scientie absconditi: merito supͣ
pectus eius recubat. quem ma¬
iore ceteris sapientie & scientie
singularis munere donat. Ce¬

Expanded text:
gestum sit, superiora hujus Evangestum sit, superiora hujus Evangelii loca plenius ostendunt: quia videlicet in coena, quam ultimam ante passionem cum discipulis Salvator habuit, in qua eorum pedes lavit, eisque corporis et sanguinis sui tradidit mysteria celebranda; discipulus ille, quem diligebat, super pectus ejus recubuerit; et cum dixisset eis: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me, responderit Ille est, inquit, cui ego intinctum panem porrexero. Quod autem discipulus ille super pectus magpraesentis solummodo dilectionis, sed et futuri erat signum mysterii. Figurabatur etenim jam tunc Evangelium quod idem discipulus erat scripturus, uberius atque altius caeteris sacrae Scripturae paginis arcana divinae majestatis esse comprehensurum. Quia enim in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, merito supra pectus ejus recubat quem majore caeteris sapientiae et scientiae singularis munere donat. Cae
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris singulariter solumr sed
preceteris quos diligebat fa¬
miliarius unum: quem specia¬
lis prerogatiua castitatis am¬
pliori dilectione fecerat dig¬
num. Om̃s quippe se diligere
probat: quibus ante passionẽ
loquitur. Sicut dilexit me pa¬
ter. & ego dilexi uos: manete
in dilectione mea. Sed hunc
pre omnibus diligit: qui uir¬
go electus ab ipso uirgo in
euum ꝑmansit. Tradunt nã¬
q historie quod eum de nup.¬
tiis uolentem nubere uoca¬
uerit. It propterea quem a
carnali uoluptate retraxerat:
potiore sui amoris dulcedine
donauit. Deniq huic mori¬
turus in cruce matrem com¬
mendauit suam. ut uirginẽ
uirgo seruaret: Et ipso pꝰ
mortem ac resurrectionem ce¬
los ascendente. non deesset
eiuis genetrici filius: cuius
casta eus uita. castis tueret᷑
obsequiis. Point et aliud sue ꝑsone
beatus rohannes indicium subiũ¬
gens: Qui et recubuit incena
suꝑ pectus eius et dixit. dñe qͥs
est qui tradet te. Hoc quomodo

Expanded text:
caeteris singulariter solum, sed caeteris singulariter solum, sed prae caeteris quos diligebat familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe se diligere probat, quibus ante passionem loquitur: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, manete in dilectione mea . Sed hunc prae omnibus diligit, qui virgo electus ab ipso, virgo in aevum permansit. Tradunt namque historiae quod eum de nuptiis volentem nubere vocaverit; et propterea quem a carnali voluptate retraxerat, potiore sui amoris dulcedine donavit. Denique huic moriturus in cruce matrem commendavit suam, ut virginem virgo servaret: et ipso post mortem et resurrectionem coelos ascendente, non deesset ejus genitrici filius, cujus casta vita ejus castis tueretur obsequiis. Ponit et aliud suae personae beatus Joannes indicium subjungens: Qui et recubuit in coena super pectus ejus, et dixit: Domine, quis est qui tradet te? Hoc quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
git. Cenuersus petrus: uidit
illum discipulum. quem dilige¬
bat iħs sequentem. Patet nam¬
q. quia cum dixxisset petro. se¬
quere me. id est crucem patien¬
do me imitare: surrexit de loco
conuiuir. et abire iam cepit. Se¬
cutus est autem petrus etiam
in cessu pedum. cupiens imple¬
re qđ audiuit sequere me. Se¬
cutus: et ille discipulus quem
diligebat iħs. Neq enim arcen¬
dum se a consectatu xp̃i puta¬
bat: qui nonminore se gratia
dilectionis. axp̃o complexum
nouerat. Neq incredibile est
ideo utrumq discipulum cor¬
porali gressu uestigia dñi se¬
cutum: quia nec dum intelle¬
xerint. quid significauerit in
eo quod petrum se sequi pre¬
cepit. Notum autem noui ur̃e
fraternitati. quis sit ille disci¬
pulus quem diligebat iħs.
Iohannes uidelicet ipse. qui
hoc scripsit euangelium. Atq
idõ suam ꝑsonam maluit indiciis
rerum accedentium. quam pro¬
prio designare uocabulo. Dilige¬
bat autem eum iħs non exceptis

Expanded text:
git: Conversus Petrus, vidit git: Conversus Petrus, vidit illum discipulum, quem diligebat Jesus, sequentem. Patet namque quia cum dixisset Petro: Sequere me, id est, 646 crucem patiendo me imitare, surrexit de loco convivii et abire jam coepit. Secutus est autem Petrus etiam incessu pedum, cupiens implere quod audivit: Sequere me; secutus et ille discipulus, quem diligebat Jesus: neque enim arcendum se a consectatu Christi putabat, qui non minore se gratia dilectionis a Christo complexum noverat. Neque incredibile est ideo utrumque discipulum corporali gressu vestigia Domini secutum, quia necdum intellexerunt quid significaverit in eo quod Petrum se sequi praecepit. Notum autem novi vestrae fraternitati quis sit ille discipulus quem diligebat Jesus; Joannes videlicet ipse, qui hoc scripsit Evangelium, atque ideo suam personam maluit indiciis rerum accidentium, quam proprio designare vocabulo. Diligebat autem eum Jesus, non exceptis
Abbreviated transcription (Latin):
Conuersus autem petrus
uidit illum discipulum quem
diligebat iħs sequentem: qui &
recubuit in cena suꝑ pectus eius
Comendat enim nobis beatissimꝰ
euangelista et apostolus iohan¬
nes priuilegium amoris preci¬
pu quo ceteris amplius meru¬
it honorari adño. Commendat
testimonium euangelice discrip.¬
tionis. qđ ueritate diuina sub¬
ni&xum. nullos fidelium dubi¬
tare ꝑmitit: Commendat pla¬
cidam suȩ carnis absolutionem.
quam dño specialiter se uisitante
percipit. Post quam enim dñs
ihs significauit petro qua mor¬
te clarificaturus ẽẽt dm̃: proti¬
nus adiungit. Sequere me.
Ic si aperte dicat. Quia ipse pri¬
us pro tua redemptione crucis
supplicium subire non timui.:
quid tu pro mei confessione
nominis crucem pati formi.¬
das: qui eo gloriosiore marty¬
rii palma glorificaberis. quo
in hac promerenda magistri
iter sequeris. Iam uero ab euangelis¬
ta non subditur. quid post hȩc dic¬
ta dñs et discipuli fecerint. Sed
ex eo tamen innuitur. qđ subiun¬

Expanded text:
etrus, vidit illum discipulum, quem diligebat Jesus, sequentem, qui et recubuit in coena super pectus ejus. « Commendat enim nobis beatissimus evangelista et apostolus Joannes privilegium amoris praecipui, quo caeteris amplius meruit honorari a Domino; commendat testimonium evangelicae descriptionis, quod veritate divina subnixum nullus fidelium dubitare permittitur; commendat placidam suae carnis absolutionem, quam Domino specialiter se visitante percepit. Postquam enim Dominus Jesus significavit Petro qua morte clarificaturus esset Deum, protinus adjungit: Sequere me. Ac si aperte dicat: Quia ipse prius pro tua redemptione crucis supplicium subire non timui, quid tu pro mei confessione nominis crucem pati formides, qui eo gloriosiore martyrii palma glorificaberis, quo in hac promerenda magistri iter sequeris? Jam vero ab evangelista non subditur quid post haec dicta Dominus et discipuli fecerint; sed ex eo tamen innuitur, quod subjun
Abbreviated transcription (Latin):
baptizans primum: et mansit
ibi: Et multi uener unt ad eũͤ
& dicebant. Quia iohannes
quidem signum fecit nullum.
Meministis uobis dictum de io¬
hanne: quia lucerna erat. & di¬
ei testimonium ꝑhibebat. Od
ergo isti dixxerunt apud se:
nullum inquiunt miraculũ
ostendit iohannes. Non demonia
fugauit: non expulit febrem.:
non cecos inluminauit: non
mort uos suscitauit: non tot
milia hominum de quinq
uel septem panibus saciauit::
non suꝑ mare ambulauit.
non uentis et fluctibus un¬
perauit: nichil hoꝵ fecit io¬
hannes. Et totum quicqͥd
dicebat: huic testimonium
ꝑhibebat. Per lucernam ue¬
niamus ad diem. Iohannes
nullum signum fecit. Om̃a
enim quecumq diocit iohan¬
nes de hoc: uera erant. Foce
quid ad prehenderunt. Non
quomodo uidei uolebant ad¬
prehendere discẽntem: ad p̃hen¬
derunt isti permanentem.
Deniq quid sequitur: et mul¬
ti crediderunt in eum.

Expanded text:
baptizans primum; et mansit ibi, et multi venerunt ad eum, et dicebant: Quia Joannes quidem signum fecit nullum. « Meministis vobis dictum de Joanne, quia lucerna erat , et diei testimonium perhibebat. Quid ergo isti dixerunt apud se? Nullum, inquiunt, miraculum ostendit Joannes: non daemonia fugavit, non expulit febrem, non caecos illuminavit, non mortuos suscitavit, non tot millia hominum de quinque vel septem panibus satiavit, non super mare ambulavit, non ventis et fluctibus imperavit; nihil horum fecit Joannes; et totum quidquid dicebat, huic testimonium perhibebat. Per lucernam veniamus ad diem. Joannes nullum signum fecit. Omnia enim quaecunque dixit Joannes de hoc, vera erant. Ecce quid apprehenderunt, non quomodo Judaei volebant apmprehendere discedentem, apprehenderunt isti permanentem. Denique quid sequitur? Et multi crediderunt in eum.
Abbreviated transcription (Latin):
mendatur: creator tibi commen
inuisibilis in commutabilis tibi
commnendatur. Cum uero tibi
quia pater est commendatur:
Nichil tibi aliud quam et filius
com mendatur. quia pater diei
non potest: si filium non habet:
Sicut nec filius: si patrem non
habet S ne forte patrem quidẽ
honorifices tamquam maiorem:
filium uero tanquam minorem
ut dicas michi honorifico patrẽ.⁊
scio enim qđ habeat filium &
nonerro in patris nomine. nõ
enim patrem intellego sine
filio. honorifico tamen & filiũ
tamquam minorem: Corri¬
gite ipse filius & reuocat di
censDt om̃s honorificent fi¬
lium. Non inferus. s sicut
honorificant patrem. Qui
gͦ non honorificat filiũ: nec
patrem honorificat qui mi¬
sit illũ. Ego inquis maiorẽ
bonorẽ uolo dare patri: mi¬
norem filio. Ibi tollis hono¬
rem patri: ubi minorẽ das
filio. Quid enĩ tibi aliud ui
patrem̃ equalem sibi filium
generare aut noluit aut
non potuit: Si noluit. inuii
dit. Si non potuit. defecit.

Expanded text:
mendatur, creator tibi commendmendatur, creator tibi commendinvisibilis, incommutabilis tibi commendatur: cum vero tibi Pater quia pater est commendatur, nihil tibi aliud quam et Filius commendatur, quia Pater non dici potest, si Filium non habet; sicut nec Filius, si Patrem non habet. Sed ne forte Patrem quidem honorifices tanquam majorem, Filium vero tanquam minorem, ut dicas mihi: Honorifico Patrem; scio enim quod habeat Filium, et non erro in Patris nomine, non enim Patrem intelligo sine Filio, honorifico tamen et Filium tanquam minorem: corrigit te ipse Filius, et revocat te dicens: Ut omnes honorificent Filium, non inferius, sed sicut honorificant Patrem. Qui ergo non honorificat Filium, nec Patrem honorificat, qui misit illum. Ego, inquis, majorem honorem volo dare Patri, minorem Filio. Ibi tollis honorem Patri, ubi minorem das Filio. Quid enim tibi aliud vidPater aequalem sibi Filium generare aut noluit aut non potuit? Si noluit, invidit; 513 si non potuit, defecit.
Abbreviated transcription (Latin):
cium dedit filio: ac si diceretur:
Patrem nemo uidfbit in uidi-¬
cio uiuorum & mortuorum: s
hominem filium. quia et filus
hominis ẽ ut possit & ab impiis
uideri: cum et illi uidebunt in
quem pupugerunt: Quod ne
conicere potius quam aꝑte de¬
monstrare uideamur: ꝓferimus
eiusdem domini certã manifes-¬
tamq sententiam qua ostendi¬
mus ipsã fuisse causam ut dice¬
ret: Pater non iudicat quenquã:
sed omne uidicrum dedit filio
Quia uidex forma filii hominis
apparebit: quȩ forma non ẽ pa¬
tris s filii Nec ea filii in qua
equalis est patri: s in qua mi¬
nor ẽ patre. ut sit inuidicio con¬
spicuus bonis ce malis. ut om¬
nes honorificent filium sicut
honorificant patrem: Qui
non honorifieat filium: non
honorificat patrem. Quid. ẽ
enim honorificare patrem:
nisi quod habeat filium: Aliud
est enim cum tibi commenda¬
tur ds̃ quia ds̃ est: & aliud
cum tibi commendatur ds̃ quia
pater. Cum tibi quia ds̃ est com¬

Expanded text:
cium dedit Filio; ac si diceretur: cium dedit Filio; ac si diceretur: Patrem nemo videbit in judicio vivorum et mortuorum, sed omnes Filium; quia et filius hominis est, ut possit et ab impiis videri, cum et illi videbunt in quem pupugerunt. Quod ne conjicere potius quam aperte demonstrare videamur, proferimus ejusdem Domini certam manifestamque sententiam, qua ostendimus ipsam fuisse causam ut diceret: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, quia judex forma filii hominis apparebit. Quae forma non est Patris, sed Filii, nec ea Filii in qua aequalis est Patri, sed in qua minor est Patre: ut sit in judicio conspicuus bonis et malis. Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Qui non honorificat Patrem, non honorificat Filium. « Quid est enim honorificare Patrem, nisi quod habeat Filium? Aliud est enim cum tibi commendatur Deus quia Deus est, et aliud, cum tibi commendatur Deus quia Pater est. Cum tibi Deus quia Deus est com
Abbreviated transcription (Latin):
& pater Ac ꝑhoc eadem patris
&e filii: & potestas est & uoluntas.
Eadem quoq uita: & uiuifi¬
catio mortuoꝵ. & ideo dicit.
Sicut pater suscitat mortuos
& uiuificat quos uult: sic
et filius quos uult uiuificat.
Non enim alios pater. alios
filius uiuificat: s una potes¬
t᷑as unam significationem facit.
Que etiam potestas: uno hono¬
re honoranda est. & ideo con
sequenter subuinxit: Pater
enim non uidicat quem quã:
sed omne uuidicium dedit fi-¬
lio: ut om̃s honorificent filiũ:
non horificat filium: non ho¬
norificat patrem. Pater non
iudicat quemquam: quia
patris ꝑsona hominem non
suscepit: nec in iudicio uide¬
bitur. s sola filii ꝑsona in ea
forma quȩ uidicata ẽ iniuste:¬
& iuste uidicat uiuos ae mor¬
tuos: Hec enim filius uidebit᷑
in uidicio in ea natura qua
consubstantialis ẽ deo patri:
est matri & homo factus ẽ Ita
intelligendum est pater non ui-¬
dicat quenquam s omne uidi¬

Expanded text:
et Pater: ac per hoc eadem Patris et Pater: ac per hoc eadem Patris et Filii et potestas est et voluntas, » eadem quoque vita et vivificatio mortuorum. Et ideo dicit: Sicut Pater suscitat mortuos, et vivificat quos vult, sic et Filius quos vult vivificat. Non enim alios Pater, alios Filius vivificat; sed una potestas unam vivificationem facit; quae etiam potestas uno honore hsequenter subjunxit: « Pater enim non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: ut omnes honorificent Filium, honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Pater non judicat quemquam, quia Patris persona hominem non suscepit, nec in judicio videbitur, sed sola Filii persona in ea forma qua judicata est injuste, juste judicabit vivos ac mortuos. Nec enim Filius videbitur in judicio in ea natura qua consubstantialis est Deo Patri, est matri, et homo factus est. Ita intelligendum est: Pater non judicat quemquam, sed omne judi
Abbreviated transcription (Latin):
mortuoꝵ quȩ erit in nouissimo
die: quam istius languentis sa¬
nitas qui xp̃i uerbo sanatus est:
exqua nata est uta occasio huiꝰ¬
tota sermonis Dicit enm:
ut uos miremini: & hoc dif¬
ficile est uidere: quomodo
tamquam temporaliter filio
co ȩterno aliqua demonstraret
eternus pater omnia scienti
quȩ sunt apud patrem: que
sunt tamen illa maiora: Hoc
enẽ facile est intelligere: Sieut
enim pater inquit suscitat mor¬
luos & uuificat: sic et filius
quos uult uuificat. Maiora
gͦ sunt oꝑa mortuos suscitare:
quam languidos sanare Sed
sicut suscitat pater mortuos
& uiuificat sie & filius quos
uult uiuificat: Alios gͦ pater
alios filius: Non. S omnia ꝑ
ipsum. Ipsos itaq filius quos
& pater: quia non alia nec ali¬
ter. s hec filius similiter facit.
Ita plane intelligendum est: &
ita tenendum S mementote
quia filius quos uult uiuifi¬
cat: Cenete hic ergo non solũ
potestatem filii: uerum etiã

Expanded text:
mortuorum, quae erit in novissimo mortuorum, quae erit in novissimo die, quam istius languentis sanitas, qui Christi verbo sanatus est, ex quo nata est hujus occasio tota sermonis. Dicit enim: « ut vos miremini; » et hoc difficile est videre, quomodo tanquam temporaliter Filio coaeterno aliqua demonstraret aeternus Pater, omnia scienti quae sunt apud Patrem. Quae sunt tamen illa majora? Hoc enim facile est intelligere. Sicut enim Pater, inquit, suscitat mortuos, et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Majora ergo sunt opera mortuos suscitare quam languidos sanare. Sed sicut suscitat Pater mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Alios ergo Pater, alios Filius? Non, sed omnia per ipsum. Ipsos itaque Filius quos et Pater; quia non alia, nec aliter, sed haec et Filius similiter facit. Ita plane intelligendum esita tenendum: sed mementote, quia Filius quos vult vivificat. Tenete hic ergo non solum potestatem Filii, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat ei quȩ ipse facit. Ut
ostenderae omnem hanc patris
demonstrationem fidei nr̃e esse
doctrinam. ut scilicet & pater nob̾
in confessione esset & filius. &
nequaquam hic ignoratio in filio
possit intelligi. cui pater opera
omnia quȩ ipse faceret demons¬
traret: continuo ait. Et maiora
hoꝵ oꝑa demonstrabit ei: ut
uos ad miremini: Sicut enĩ pa¬
ter suscitat mortuos & uiuificat:
sic et filius quos uult uiuifieat:
Ea enim patrem demonstraturũ
filio dicit quȩ mirentur: & que
eadem essent illa mox doeuit:
Sicut enim pater suscitat mortu¬
os: sic et filius quos uult uiuifi¬
cat Exȩquata uirtus est ꝑ na¬
ture indissimilis unitatẽ: & de¬
monstratio oꝑum non ignora¬
tionis instructio ẽ sed nr̃e fidei
que non filio scientiam igno
ratorum. s nobis confessionem
natiuitatis inuexit: Demonstra¬
re enim patrem est: ꝑ filium fa¬
cere quȩ ipse facturus est. Nam
maiora opera sunt resurrectio

Expanded text:
demonstrat ei quae ipse facit. Ut demonstrat ei quae ipse facit. Ut ostenderet omnem hanc Patris demonstrationem, fidei nostrae esse doctrinam, ne scilicet Pater nobis in confusione esset, et Filius; et ne qua hic ignoratio in Filio possit intelligi aut Patre opera enim omnia, quae ipse faceret, monstraret continuo ait: Et major horum opera demonstrabit ei, ut vos admiremini. Sicut enim Pater suscitat mortuos, et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Ea enim Patrem demonstraturum Filio dicit quae mirentur. Et quae eadem essent illa, mox docuit: Sicut enim Pater suscitat mortuos, sic et Filius quos vult vivificat. Exaequata virtus est per naturae indissimilis unitatem; demonstratio operum, non ignorationis habet instructionem, sed nostrae fidei, quae non Filio scientiratorum, sed nobis confessionem nativitatis invexit. Demonstrare enim Patrem, est per Filium facere quae facturus est. Nam majora opera sunt resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
bemus carnalit̾ intellege¬
re hanc sententiam. quãsi
duoꝵ hominũ. patris & filii:
unius ostendentis. alteruis ui¬
dentis Anuis loquentis. alte¬
rius audientis. Quȩ om̃a fan¬
tasmata cordis sunt. Talis co¬
gitatio ꝓcul a pectoribus xp̃i¬
anis: exxpellenda ẽ. Ergo de
filio & patre. p̾sentis docet lec.¬
tionis exemplum. quia nec
tatis sit: s una maiestas. Ođ
enĩ ait filium nichil facere.
nisi qđ uiderit patrẽ facientẽ.
non corporalit̾ intellegendũ
est: quia non corporalibus mo¬
dis ds̃ uidet: s uisus ei omĩs
in uirtute naturȩ ẽ. Neq enĩ
particio ẽẽ poterit in simpli¬
ci natura diuinitatis: s idem
cit. Om̃a enĩ quecũq facit pat̃.
eadem & filius facit. Similit̾
significationem unius natu.¬
re ostendit. & unius oꝑationis:
quia comniunis ẽ oꝑatio pa.¬
tris & filii. Quoꝵ est una na¬
tura: una etiam & oꝑatio.
Ideo consequenter subuinacit.
Pater diligit filium: & omnia

Expanded text:
bemus carnaliter intelligebemus carnaliter intelligere hanc sententiam, « quasi rum hominum Patris et Filii, unius ostendentis, alterius videntis; unius loquentis, alterius audientis; quae omnia phantasmata cordis sunt. » Talis cogitatio procul a pectoribus Christianis expellenda est. Ergo de Filio et Patre praesentis docet lectionis exemplum, quia nec tatis sit, sed una majestas. Quod enim ait Filium nihil facere, nisi quod viderit Patrem facientem, non corporaliter intelligendum est, quia non corporalibus modis Deus videt: sed visus ei omnis in virtute naturae est; neque enim partitio esse poterit in simplici natura divinitatis; sed idem cit: Omnia enim quaecunque facit Pater, eadem et Filius facit similiter. Significationem unius naturae ostendens, et unius operationis, quia communis est operatio Patris et Filii, quorum est una natura, una etiam operatio. Ideo consequenter subjunxit: Pater diligit Filium, et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
& alia filius. cum uiclerit pa¬
trem facientem: seo eadem
oꝑa ipsa pat̾ et filius. Seqͥ¬
alia filus similit̾ facit: s que¬
cumq. ille fecerit. hec & filus
similit̾ facit. Si hec facit filius
quȩ fecerit pater: ꝑ filiũ facit
pater. Si ꝑ filium fecerit quȩ
facit pat̾: non alia pater alia
filius facit: sed eadem oꝑa st̃
patris et filii. Et quomodo
similiter: ne forte eadem: s¬
dicis similit᷑. Eadem inquit:
& similit᷑. Et quo modo pos¬
sit eadem non similit᷑: dum
om̃a que pat̾ facit. ꝑ filium
facit: sicut dictũ est. Om̃a
ꝑ ipsum facta sunt: et sine
ipso factum ẽ nichil. I deo
similit̾ dixit. quia eadem
facit filius quȩ facit & pater:
una: uita. et essentia: et equa¬
lia om̃a sunt in patre & filio.
nisi quod pat̾ pat̾ est. & filuiꝰ
filius. Separatio ÷ in ꝑsonis:
s unitas in natura. None¬
nim potest filius a se facere
quicquam: nisi qđ uiderit
patrem facientem. Non de¬

Expanded text:
et alia Filius cum viderit Paet alia Filius cum viderit Patrem facientem, sed eadem opera ipse Pater et Filius. Seqalia Filius similiter facit: sed quaecunque ille fecerit, haec et Filius similiter facit. Si haec facit Filius quae fecerit Pater, per Filium facit Pater; si per Filium facit Pater quae facit, non alia Pater, alia Filius facit, sed eadem opera sunt Patris et Filii. Et quomodo similiter. Ne forte eadem, sed dissimiliter: Eadem, inquit, et similiter. Et quomodo possit eadem non similiter, » dum omnia, quae Pater facit, per Filium facit? Sicut dictum est: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Ideo similiter dixit, quia eadem facit Filius, quae facit et Pater: una vita et essentia, et aequalia omnia sunt in Patre et Filio, nisi quod Pater pater est, et Filius filius est. Separatio est in personis, sed unitas in natura. Non enim potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Non de
Abbreviated transcription (Latin):
ignorabant. Caro enĩ illa
templũ erat: ds̃ inhabitabat
untus. Non gͦ iħs carnẽ equa¬
bat patri: nõn formam serui
dño comparabat. Non quod
factũ ÷ ꝓpt̃̾ nos. s quod erat
quando fecit nos. Quisnãq
sit xp̃s. catholicis loquor nos¬
tis. quia bene credidistis.
Hon uerbũ tantũ. s u̾bũ caro
Recense de u̾bo quod nosti. In
principio erat uerbũ. et uer¬
bum erat apud dm̃. et ds̃ erat
uerbum. Hic equalitas cum
patre. Sed uerbum caro factũ
ẽ. & habitauit in nobis. Hac
carne. maior ẽ pater. Ita pat̾.
et equalis. et maior. Aequalis
uerbo: maior carne. Aequalis
ei ꝑ quẽ fecit nos: maior eo qͥ
factus ẽ ꝓpt̾ nos. Com motis
uero et turbatis uideis. quia
se ȩqualem xp̃s patri fecit. qͥ
hominem tantum modo in¬
tellexerunt non dm̃: carnẽ
uider unt. diuinitatẽ non
crediderunt. Dixit enim.
quam: nisi quod uiderit pa¬
trem facientem. Non aliao.¬
ꝑa facit pat̾ que uideat filiuss.

Expanded text:
ignorabant. Caro enim illa ignorabant. Caro enim illa templum erat, Deus inhabitabat intus. Non ergo Jesus carnem aequabat Patri, non formam servi Domino comparabat: non quod factum est propter nos, sed quod erat quando fecit nos. Quis namque sit Christus, catholicis loquor, nostis, quia bene credidistis: non Verbum tantum, non caro Recensete de Verbo, quod nostis. In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, 511 et Deus erat Verbum. Hic aequalitas cum Patre. Sed Verbum caro factum est, et habitavit in nobis: hac carne major est Pater. Ita Pater et aequalis et major: aequalis Verbo, major carne; aequalis ei per quem fecit nos, major eo qui factus est propter nos. » Commotis vero et turbatis Judaeis, quia se aequalem Christus Patri fecit, qui hominem tantummodo intellexerunt, non Deum; carnem viderunt, divinitatem non crediderunt; dixit enim: dquam, nisi quod viderit Patrem facientem. « Non alia opa facit Pater quae videat Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilia & inuisibilia quie¬
tus semꝑ oꝑor: s ipsi talis ac
tanti mysterii minus capaces.
ꝓpterea magis querebant eũ
int̾ficere. quia non solũ sol¬
uebat sabbatũ. s & patrem
suũ dicebat dm̃. equalem se
faciens dõ. In eo maccime
dolebant. quia is quẽ uerũ
ex infirmitate carnis homi¬
nem cognouerant. uerũ se dei
filiũ credi uoluisset. Idẽ non
gratia adoptatũ. ut ceteros scõs.
quibus loquit᷑ ꝓpheta. Ego di¬
xi dii estis. et filii excelsi om̃s:
s natura patri ꝑ omĩa equalẽ.
Notandũ sane quod dictũ est
equalem se faciens dõ. a uide.¬
oꝵ ꝑsona dictũ: qui putabãt
dñm iħ̃m p̾dicando se facere
quod non eẽt: & non ueraci¬
ter intimare quod ẽẽt. Com¬
nati sunt. Nerito quidem:
qͦd audebat homo ȩqualem
se facere dõ. s idõ inmerito.
quia in homine non intelle¬
gebant dm̃. Carnem uide¬
bant. dm̃ nesciebant. Habi¬
taculũ cernebant: habitatorẽ

Expanded text:
visibilia et invisibilia, quievisibilia et invisibilia, quietus semper operor? Sed ipsi talis ac tanti mysterii minus capaces, propterea magis quaerebant eum interficere, quia non solum solvebat Sabbatum, sed et Patrem suum dfaciens Deo. In eo maxime dolebant, quia is quem verum ex infirmitate carnis hominem cognoverant, verum se Dei Filium credi voluisset, id est, non gratia adoptatum, ut caeteros sanctos, quibus loquitur Propheta: Ego dixi, dii estis, et filii Excelsi omnes ; sed natura Patri per omnia aequalem. » Notandum sane quod dictum est, aequalem se faciens Deo, a Judaeorum persona dictum, qui putabant Dominum Jesum praedicando se facere quod non esset, et non veraciter intimare quod esset. « Comnati sunt. Merito quidem, quod audebat homo aequalem se facere Deo; sed ideo immerito, quia in homine non intelligebant Deum. Carnem videbant, Deum nesciebant; habitaculum cernebant, habitatorem
Abbreviated transcription (Latin):
mat. Oua ꝓpt̾ psalmista cũ
non solũ primoroialem mũ¬
di creationem. s & cotidianã
creature gubernationem ad
laudem creatoris referret: ait
int̾cetera. Om̃a in sapientia
fecisti. Si autẽ xp̃m dĩ uirtu¬
tem & dĩ sapientiam recte
confitemur & om̃a in sapien¬
tia fecit ac regit ds̃. constat ni¬
mirũ quia pat̾ usq modo oꝑa¬
tur. oꝑatur & filius. Ergo pat̾
m̃s inqͥt. non se& solum ut pu¬
tatis diebus pͥmis oꝑatus ẽ. ue¬
rũ usq mͦ oꝑatur. Non nouũ
creaturae genus instituendo.
s que in principio creauerat
ne deficiant ꝓpagando. Et ego
oꝑor sub auditur usq modo.
cũ eo cuncta disponens. regẽs.
accumulans. Ac si aꝑte dicat.
Quid mͥ inuidetis: cur me ui¬
tuꝑatis ceci legis lectores. qͦd
in forma hominis sabbato sa¬
lutem unus hominis oꝑatꝰ
sim. qui in natura diuinita¬
tis una cũ dõ patre totũ ge¬
nus humanũ. inmo totam
mundi machinam. & cuncta

Expanded text:
mat. « Quapropter Psalmista cum mat. « Quapropter Psalmista cum non solum primordialem mundi creationem, sed et quotidianam creaturae gubernationem ad laudem Creatoris referret, ait inter caetera: Omnia in sapientia fecisti . Si autem Christum Dei virtutem, et Dei sapientiam recte confitemur, et omnia in sapientia fecit ac regit Deus, constat nimirum quia Pater usque modo operatur, et Filius. Ergo Pater meus, inquit, non sex solum, ut putatis, diebus primis operatus est, verum usque modo operatur, non novum creaturae genus instituendo, sed quae in principio creaverat, ne deficiant, propagando. Et ego operor, subauditur, usque modo, cum eo cuncta disponens, regens, accumulans. Ac si aperte dicat: Quid mihi invidetis? cur me vituperatis, coeli legis doctores, quod in forma hominis Sabbato salutem unius hominis operatus sim, qui in natura divinitatis una cum Deo Patre totum genus humanum, imo totam mundi machinam, et cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
omĩbus oꝑibus suis. Et popu¬
lum ser diebus operari. sep¬
timo uacari preceperit. Non
intellegentes quia carnalia
legis decreta paulatim erant
spiritali int̾pretatione mutan¬
da: apparente illo qui non
tantum legis lator. sed & finis
legis ẽ xp̃s ao iusticiam om̃ĩ
credenti.Neq anima ouerten¬
tes quia conoitor in die septi¬
ma. non ab oꝑe mundane gub̃¬
nationis et annue immo cotidi¬
ane. rerũ creatarũ substitutio¬
ne. sed noua creaturarũ insti¬
tutione cessauit. Qđ uero di¬
citur requieuit ds̃ die septimo
ab omĩbus oꝑibus suis: ita in¬
tellegendũ est. cessase dm̃ a no¬
uarum conditione creatura.¬
rum. Ođd uero hic ipsa ueri-
& filius. ut naturarũ diuer¬
sitas ꝑmaneat. que in pͥma
conditione mundi condite
sunt. Ideo dictũ est in psal¬
mis. Qui finocit singillatĩ
coroa eoꝵ. Non incognita a¬
nimarũ genera: s eiusdem
substantie animas quȩ inpͥ¬
mo homine condita est. refor¬

Expanded text:
omnibus operibus suis ; et popuomnibus operibus suis ; et populum sex diebus operari, septimo vacare praecepit . Non intelligentes quia carnalia legis decreta paulatim erant spirituali interpretatione mutanda, apparente illo qui non tantum legislator, sed et finis legis est Christus, ad justitiam omni credenti . Neque animadvertentes quia Conditor in die septimo non ab opere mundanae gubernationis, et annuae, imo quotidianae rerum creatarum substitutionis, sed a nova creaturarum institutione cessavit. Qucitur, Requievit Deus in die septimo ab omnibus operibus suis, ita intelligendum est, cessasse Deum a novarum conditione creaturarum. Quid vero hic ipsa Verita Filius, ut naturarum diversitas permaneat, quae in prima conditione mundi conditae sunt. Ideo dictum est in Psalmo: Qui finxit singillatim corda eorum , non incognita animarum genera, sed ejusdem substantiae animas, quae in primo homine condita est, refor