comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tufollium excitetur. Fornax uero abigne uocata Fosenimignis est. Raminus for¬
nax grecum est diriuatum a cauma Fauilla est deserta igne scintilla. pruna est qũã¬
diuardet cum autem extincta fuerit carbo nominatur. Pruna autemaper urendo
dicta est. Carbo uero quod flamma caret. Quidum interisse creditur maioris fit
tutis nam iterum incensus fortiori luce calescit cuius tanta est etiã et sine igne firmitus uto
nullo humore corrumpatur Nulla uetustate uincatur extinctus eñim tantũ incorruptibili
durat ut hiiquilimites figunt eosin fossos terra substerparime. lapaden dim teme
figiord onlin tanidum litiga torcri post quanta libet sełan ꝑrcumꝙ lapidem limittm es se
acedendo dictus. Coquodillic aliquidcudamus idest feriendo producamus inCuderie
inun iclallum tunditur hoc est tendatur. Vnde et tudis maleusa tunde nido id e setenden

Expanded text:
u follium excitetur. Fornax vero ab igne vocata; φῶς enim ignis est. Kaminus foru follium excitetur. Fornax vero ab igne vocata; φῶς enim ignis est. Kaminus fornax Graecum est, dirivatum a καῦμα. Favilla est deserta igni scintilla. Pruna est quamdiu ardet; quum autem extincta fuerit, carbo nominatur. Pruna autem a perurendo dicta est; carbo vero, quod flamma caret. Qui dum interisse creditur, maioris fit virtutis; nam iterum accensus fortiori luce calescit. Cuius tanta est etiam et sine igne firmitas ut nullo humore codurat, 428 ut ii qui limites figunt, eos infossos terra substernant, et lapides desuper figant, ad convincendum litigatorem, ut post quantalibet saecula fixumque lapidem limitem esse ca cudendo dictus, eo quod illic aliquid cudamus, id est, feriendo producamus. Cudere enin ea metallum tunditur, hoc est tendatur; unde et tudis malleus, a tundendo, id est tendendo,
Abbreviated transcription (Latin):
parietes ligantur Lapides nigros ignis coquendo candificat. Ligna candida urendo
offuscat carbones ex pruna fulgida nigros facit. Delignis duris fragiles deputribi¬
libus in putribiles reddit stricta soluet solutare stringit. Dura mollit mollia dura
reddit: habet et medicaminis usum Namsepe uri prode est. Pestilentia e quo que
quae obscuratione solis contrahitur auxiliari certum est. In opere quoque aliud gig¬
nit primis ignibus aliud secundis aliud tertiis. habet quoque et aliam in sediuersita¬
temignis. Namalius est quibus uihumano alius qui iudicio apparet diuino. Siue quidecae¬
lo fulmen ad stringit siue quide terra peruertices montium eructuat.
potest exeo. Est eniminuio labile elementum. ad sumens cuncta quaerapit. Fabrica dua
rebus constat. Ventis et flamma. Flamina uero propriae fornacis est. Dicta quod fla¬

Expanded text:
parietes ligantur. Lapides nigros ignis coquendo candificat, ligna candida urendo parietes ligantur. Lapides nigros ignis coquendo candificat, ligna candida urendo obfuscat, carbones ex pruna fulgida nigros facit, de lignis duris fragiles, de putribilibus inputribiles reddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit. Habet et medicaminis usum. Nam saepe uri prode est. Pestilentiae quoque, quae obscuratione solis contrahitur, auxiliari certum est. In opere quoque aliud gignit primis ignibus, aliud secundis, aliud tertiis. Habet quoque et aliam in se diversitatem ignis. Nam alius est qui usui humano, alius qui iudicio apparet divino, sive qui de caelo fulmen adstringit, sive qui de terra per vertices montium eructuat. Ignis autem dictus quod nihil gigni potest ex eo; est enim inviolabile elementum, adsumens cuncta qua rapit. Fabrica duabus rebus constat: ventis et flamma. Flamma vero proprie fornacis est dicta, quod fl
Abbreviated transcription (Latin):
sinccausã quasi sinecassibus sine quibus uenatio inanis est. Conopium retiaquaculices ex¬
cluduntur Inmodum temtorii quomagis alexan driniutuntur. Quia ibi exnilo culices
copiosi nascuntur : Vnde et conopium dicitur. Namca nopea aegiptus est¬
Faber a faciendo ferro in positum nomen habet. Hinc diriua¬
tum nomenest ad alias artium materias fabros uel fabricas dicere. Sed cum a diec¬
tione ut faber lignarius etreliqua pnopter operis scilicaet firmitatem. In fabrorum
autem fornacegentiles uulcanum a uctorem dicunt. Figuraliter peruulcanum ignem
significantes. Sinc quonullum metalligenus. fundi extendiq potest. Nihil est enim pene
quodigne non efficiatur . Alibienimuitrum alibi argentum a libi plumbum a libimine¬
um a libi pigmenta alibimedicamenta efficit. Igne lapides inere soluuntur. Igne fer¬
rumgignitur acdomatur Igne aurum perficitur Igne cremato lapide cementa et

Expanded text:
sine causa; quasi sine cassibus, sine quibus venatio inanis est. Conopium retia qua culices exsine causa; quasi sine cassibus, sine quibus venatio inanis est. Conopium retia qua culices excluduntur in modum tentorii; quo magis Alexandrini utuntur, quia ibi ex Nilo culices copiosi nascuntur. Unde et conopeum dicitur; nam Canopea Aegyptus estFaber a faciendo ferro inpositum nomen habet. Hinc derivatum nomen est ad alias artium materias fabros vel fabricas dicere; sed cum adiectione, ut faber lignarius et reliqua, propter operis scilicet firmitatem. In fabrorum autem fornace gentiles Vulcanum auctorem dicunt, figuraliter per Vulcanum ignem significantes, sine quo nullum metalli genus fundi extendique potest. Nihil est enim pene quod igne non efficiatur. Alibi enim vitrum, alibi argentum, alibi plumbum, alibi mineum, alibi pigmenta, alibi medicamenta efficit. Igne lapides in aere solvuntur, igne ferrum gignitur ac domatur, igne aurum perficitur, igne cremato lapide caementa et
Abbreviated transcription (Latin):
Struppi uincula loro uel lino facta . quibus remia discalmos alligantur. De quib
libius tunc que remos ius sit deligare struppis. Cata porates linea cum mas saplũ¬
bea quamaris altitudotemtatur : lucilius hanc cata poratem puerodende foret
unctum. plumbi paucillũ rudus lineaeq mataxa. DERITIB
Retes uocatȩ siue a retinendis piscibus siuea restibus quibus tenduntur. Minus
aut̃ rete simpla gium dicitur a plagis. Nam propriae plagas dici funes illos
quibus retiatenduntur. Circa imam et summam partem. Funda genus est pis¬
catoriae retis. Dicta ab eo quod infundum mictatur: Idem etiam a ictando iaculum
dicitur plautus probus quid antea iaculator eras. Tragum genus retis. ab eo quod
traitur nuncupatum. Ipsa est et uerriculũ uerre enim trahere est. Nassa.
Cassis genus uenatoriae retis quod capiat. Hinc est quod et in cas sum dicimus id est

Expanded text:
Struppi vincula loro vel lino facta quibus remi ad scalmos alligantur. De quibus Struppi vincula loro vel lino facta quibus remi ad scalmos alligantur. De quibus Livius 10: Tumque remos iussit religare struppis. Catapirates linea cum massa plumbea, qua maris altitudo temtatur. Lucilius 1191: Hunc catapiratem puer eodem devoret unctum plumbi paucillum rudus lineique mataxam. De retibus . Retes vocatae sive a retinendis piscibus, sive a restibus quibus tenduntur. Minus autem rete synplagium dicitur a plagis; nam proprie plagas dici funes illos quibus retia tenduntur circa imam et summam partem. Funda genus est piscatoriae retis, dicta ab eo quod in fundum mittatur. Idem etiam a iactando iaculum dicitur. Plautus frag. 175: Probus quidem antea iaculator eras. Tragum genus retis ab eo, quod trahitur, nuncupatum. Ipsa est et verriculum; verrere enim trahere est. Nassa. Cassis genus venatoriae retis, quod capiat. Hinc est quod incassum dicimus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
utuntur. Quas nauticisuomore curcubas uocant. Spire aute mabsparto uocate
Propes funis quopes ueli alligatur. Qua si prope pedes. De quotor pilius quasicum uen¬
tus fert nauem in marisecundus. Siquis prope donmisit siue lisinistrũ. Tormentum
funis in nauibus longus qua prora ad puppim extenditur quomagis constringatur.
Tormenta autem a tortudicta. Restes funesque Sa fon funis in prora positus
De quocicilius. uenerio cursu ueni prolato pede usquae ad sa fonem. Opis fora funes
quae cornibus antemne dextra sinixtraq tenduntur recrouerso. pros nesium funis
quonauis inlitore religatur adpalum. Mitra funis qua nauis media uincitur
An quina quo ad malum an temna constringitur dequa cinna atq anquina regat.
stabilem fortissima cursũ. Remulcum funis qua deligata nauistrahitur uice remidec
ualgius. hic meam elongo succedens prora remulco laetantẽ gratis sistit in hospitiis

Expanded text:
untur, quas nautici suo more curcubas vocant; spire autem a Sparto vocate. untur, quas nautici suo more curcubas vocant; spire autem a Sparto vocate. Propes funis quo pes tus fert navim in mare secundus, si quis propedem misit, si veli sinistrum. funis in navibus longus, qui a prora ad puppim extenditur quo magis constringantur. Tormenta autem a tortu dicta, restes funesque. Scaphon funis in prora positus. De quo Caecilius 256: Venerio cursu veni, prolato pede usque ad scaphonem. Opisphora funes quae cornibus antemnae dextra sinistraque tenduntur retroverso. Prosnesium funis quo navis in litore ligatur ad palum. Mitra funis qua navis media vincitur. Anquina quo ad malum antemna constringitur. De qua Cinna 5: Atque anquina regat stabilem fortissima cursum. Remulcum funis quo deligata navis trahitur vice remi. De quo Valgius 4: Hic mea me longo succedens prora remulco laetantem gratis sistit in hospitiis.
Abbreviated transcription (Latin):
a cateon epidromos dalum artemosi parũ mendicum. Ex quibus a cateon uelũ maximũ
et in media naue constitutum. Epid romos secundae amplitudinis sed adpuppem. Dalũ
minimũ uelũ etad proram defixum. Artemodirigendȩ potius nauis causa commendatum
quam celeritatis. Si parum genus ueli unum pedem habens. Quo ubarinauigia solent in nauigatio¬
ne quotiens uisuenti languescit. De quolucanus summaq tendens. Siparaudorum perituras colligi
auras. Quod ex separatione existimant nominatum. Pesex tremus anꝰgulus ueli quem sicnautae
loquntur DEΓVΝΙBΥS Funes dicti quod antea in uscmluminis fuerint circumdaticer
unde et funalia. Restes siuequo drates contineant seu quod his recestendantur. Ruden¬
tes sunt funes nauium exnimiostridore ita dicti. Spire funes quae intempesta tibus

Expanded text:
Acation, Epidromos, Dolon, Artemon, Siparum, Mendicum. Ex quibus Acation velum maximum, Acation, Epidromos, Dolon, Artemon, Siparum, Mendicum. Ex quibus Acation velum maximum, et in media navi constitutum. 3. Epidromos secundae amplitudinis, sed ad puppim. Dolon minimum velum, et ad proram defixum. Artemon dirigendae potius navis causa commentatum, quam celeritatis. 423 4. Siparum genus veli, unum pedem habens, quo juvari navigia solent in navigatione, quoties vis venti languescit. De quo Lucanus: Summaque tendens Sipara, velorum perituras colligit auras, quod ex separatione existimant nominatum. Pes extremus angulus veli, quem sic nautae loquuntur. CAPUT IV. De funibus. 1. Funes dicti, quod antea in usum luminis fuerint circumdati cera, unde et funalia. Restes, sive quod rates contineant, seu quod in iis retes tendantur. Rudentes sunt funes navium ex nimio stridore ita dicti. 2. Spirae funes, quibus in tempestatibus
Abbreviated transcription (Latin):
naculum De quoennius ut clauũ rectũ teneã nauemq gubernem. Porticulus mal¬
leus in manu portatus. Quomodus signumq datur remigantib: De quo plautus ad loquen¬
dũ atq tacendũ Tute habes porticulũ aportando igitur porticulus. Tonsilla uncinus fe¬
reus uelligneus ad quem in litore defixũ funes nauiũ inligantur. De quo ennius tonsil¬
las sapiunt configunt litusa duncas. Ancoradens ferreus ex greca aethimologia
nomenducit. quod qua si hominismanus conpraehendat uel scopulos uel arenas
Nã manus grecae. Ryradicitur. Apud grecos aut̃ a spirationẽ non habet: naman¬
ciradicitur. unde et apud maiores sinea spiratione proferebatur. Puluini sunt
macine quib naues deducuntur et subducuntur in portũ. Ponsscalanauium
nos autemuela a uolatudicta. Vnde est illud uelorũ pandimus alas. Cenera uelorũ

Expanded text:
naculum. De quo Ennius: Ut clavum rectum teneam, navimque gubernem. 13. Porticulus malnaculum. De quo Ennius: Ut clavum rectum teneam, navimque gubernem. 13. Porticulus malleus in manu portatus, quo modus signumque datur remigantibus. De quo Plautus: Ad loquendum, atque ad tacendum tute habeas porticulum. A portando igitur porticulus. 422 14. Tonsilla uncinus ferreus, vel ligneus, ad quem in littore defixum funes navium illigantur. De quo Ennius Tonsillas rapiunt, configunt littus aduncas. 15. Anchora, dens ferreus, ex Graeca etymologia nomen ducit, quod quasi hominis manus comprehendat, vel scopulos, vel arenas. Nam manus Graece χεὶρ dicitur. Apud Graecos autem aspirationem non habet. Nam ὄγκυρα dicitur, unde et apud majores sine aspiratione proferebatur. 16. Pulvini sunt machinae quibus naves deducuntur et subducuntur in portum. Pons scala naviunos autem vela a volatu dicta. Unde est illud: Velorum pandimus alas. 2. Genera velorum
Abbreviated transcription (Latin):
fluctibus dicti. Sicut tonsore sa tondendi set decutiendiscapillis. Palmula est
extrema latitudo remi a palma dicta quamare inpellitur. An temne aut̃ dict
quod ante amnẽ sint posite p̃ter fluit enĩ eas amnis. cornua extremȩ partes antem¬
narũ sunt. dicta e pertropumabanimaleadinanimale. Malus est arbornauis
qua uela sustinentur malus aut̃ dictus quia habet instarmalae in summitate
uel quia quasi quib: dammalleolis ligneiscingitur quorum uolubilitate uela fa¬
cilius eleuantur Modiuscst cui arbor insistit. obsimilitudinẽ mensuralis uasis dictus.
Carceria sunt ina cumine arboristrocliae quasif littera. perqua funes trahuntur
cinna lucida confulgent alticarceria mali. trocliae aut̃ uocatae quod rotulas habeant
trocos enimgrecae rotadicitur. Parastatȩ stipites sunt pares stantes quib arbor¬
sustinetur ceto malum deligatũ parastatae uinctae. Clauus est quoregitur guber¬

Expanded text:
fluctibus dicti, sicut tonsores a tondendis et decutiendis capillis. Palmula est fluctibus dicti, sicut tonsores a tondendis et decutiendis capillis. Palmula est extrema latitudo remi, a palma dicta, qua mare inpellitur. Antemnae autem dictae quod ante amnem sint positae; praeterfluit enim eas amnis. Cornua extremae partes antemnarum sunt, dictae per tropum. Malus est arbor navis qua vela sustinentur. Malus autem dictus quia habet instar mali in summitate, vel quia quasi quibusdam malleolis ligneis cingitur, quorum volubilitate vela facilius elevantur. Modius est cui arbor insistit, ob similitudinem mensuralis vasis dictus. Carchesia sunt in cacumine arboris trochleae, quasi F littera, per qua funes trahuntur. Cinna 4: Lucida confulgent alti carchesia mali. Trochleae autem vocatae quod rotulas habent; τροχὸς enim Graece rota dicitur. Parastatae stipites sunt pares stantes quibsustinetur. Cato: Malum deligatum, parastatae vinctae. 12. Clavus est quo regitur guber
Abbreviated transcription (Latin):
riae anicae naues. Quae ex singulis trauib: cauantur. Quaealio nomine litorariae dicuntir
haec et caudicȩ ex unoligno cauato factae. Et inde caudice quia a quattuor usq ad
uppis posterior pars nauis est . quasi post. Prora anterior quasi priora. Cumba locus
imus nauis: quod a quis incumbat. Carina a currendodicta. Qua sicurrina Fori
nauium latera concaua a ferendo honeredicta. Siue tabulata nauiũ quaesternun¬
tur. Dicta ab eo quod incessus ferant uel foris emineant . De quibus uergilius laxat¬
que foros. Columbaria in sũmis laterib: nauium loca concaua perqua eminentremi.¬
Dicta credo quod sint similia latibolis columbarum in quib: nidificant. Ageauia sunt
loca innaui perqua ad remiges ortator accedit. Dequa ennius multa foro ponet
et agea longarepletur. Transtra sunt tabula e ubi sedentremiges. quod intrans¬

Expanded text:
riae, amnicae naves, quae ex singulis trabibus cavantur, quae alio nomine littorariae dicuntur. riae, amnicae naves, quae ex singulis trabibus cavantur, quae alio nomine littorariae dicuntur. Hae et caudicae ex uno ligno cavato factae, et inde caudicae, quia a quatuor usque ad1. Puppis posterior pars navis est, quasi post. Prora anterior, quasi priora. Cumba locus imus navis, quod aquis incumbat. Carina a currendo dicta, quasi currina. 420 2. Fori navium latera concava a ferendo onere dicta, sive tabulata navium, quae sternuntur. Dicta, ab eo quod incessus ferant, vel foris emineant. De quibus Virgilius: Laxatque foros. 3. Columbaria, in sudicta, credo, quod sint similia latibulis columbarum in quibus nidificant. Agea viae sunt, loca in navi per qua ad remiges hortator accedit. De qua Ennius Ann. 492: Multa foro ponet, et agea longa repletur. Transtra sunt tabulae ubi sedent remiges, quod in trans
Abbreviated transcription (Latin):
aequora canacelocis. Bire mes aut̃ naues sunt habentes remorum ordinem geminum
Triremes et quatrires trium etquattuor ordinum. Sic et penteres et exeres qlu¬
nos uel senos ordines habentes. Actuariae naues sunt quae uelis simul et remis agunt
Ippogauus inquo aequos trans uebere solitumẽ. Pontonium nauigium fluminale
tardum et graue. Quod nonnisi remigio progredi potest. Hinc et traiectus id est
extentus. Est enimlatus. Vndecttrans ethnadicitur extentus funis. Limbus naui¬
cula breuis quialia appellatione dicitur et cunba et caupilus. Sicut et lintrisidest carabus.
quemin pado paludibus que utuntur. Carabus
paro ascaua ex uimine facta. Quae contectaecrudo coreo genus nauigi praebet.. Portemia nauicu¬
la siriaticigeneris. Lata et sine carina. A portando uocata. Vtuntur his in pannonia Traba¬

Expanded text:
aequora cana celocis. 23. Biremes autem naves sunt habentes remorum ordinem geminum. aequora cana celocis. 23. Biremes autem naves sunt habentes remorum ordinem geminum. Triremes, et quatriremes, trium et quatuor ordinum; sic et penteres et hexeres, quinos vel senos ordines habentes. 24. Actuariae naves sunt, quae velis simul et remis aguntur. Hippagogus, in quo equos transvehere solitum est. Pontonium, navigium fluminale, tardum et grave, quod non nisi remigio progredi potest. Hinc et trajectus, id est, extentus. Est enim latus, unde et transenna dicitur extentus funis. 25. Lembus navicula brevis, quae alia appellatione dicitur et cymba, 419 et Caupilus, sicut et linter, id est, carabus, quo in Pado, paludibusque utuntur. 26. Carabus, parva scapha ex vimine facta, quae contecta crudo corio genus navigii praebet. Portemia, navicula Syriaci generis, lata, et sine carina, a portando vocata. Utuntur iis in Pannonia. 27. Traba
Abbreviated transcription (Latin):
aptus Fasclus est nauigium quemnos corruptae baselum dicimus. De quouergilius
Scopos enim latinae intendere dicitur. B arca ẽ quaecuncta nauis conmercia adlituspor¬
tat. Hancnauis in pelago propternimias undas suo suscepit gremio. Vbi aut̃ ad pro¬
pinquauerit portum reddet uicem barca naui quam accepit inpelago. Paro nauigium
piratarum aptum. Et ex hisitauocatum. Cicero tunc se flucti gerotradit mandat q
paroni. Et alibi parun culis adlitus ludit celerib: Mioparo qua siminimꝰ paro
Et enimscaua ex uimine facta. Quae contecta crudo coreogenus nauigii praebet.
Quales utuntur germanorum piratae. In oceanilitorib: uel paludib: obagilitatem
De qualibus historia. Censinquid saxonum mio paronibus non uirib nituntur. Fuge
potius quambello parati. Celones quos grecicelecrasuocant. Idẽ ueloces biremes
uel triremes. Agiles et administerium classis aptae . Ennius labitur uncta carina per

Expanded text:
aptus. 17. Phaselus est navigium quod nos corrupte baselum dicimus. De quo Virgiliusaptus. 17. Phaselus est navigium quod nos corrupte baselum dicimus. De quo Virgiliusσκοπὸς enim Latine intendere dicitur. Barca est quae cuncta navis conmercia ad litus portat. Haec navis in pelago propter nimias undas suo suscipit gremio: ubi autem adpropinquaverit portum, reddit vicem barca navi quam accepit in pelago. Paro navigium piratarum aptum, et ex his ita vocatum. Cicero Mar. 3: Tunc se fluctigero tradit mandatque paroni. Et alibi Com. pall. inc. 21: Parunculis ad litus ludit celeribus. Miest enim scapha ex vimine facta, quae contecta crudo corio genus navigii praebet: qualibus utuntur Germanorum piratae in oceani littoribus vel paludibus ob agilitatem, de quibus historia: « Gens, inquit, Saxonum myoparonibus, non viribus nituntur, fugae potius quam bello parati. Celoces, quas Graeci celetas vocant, id est veloces biremes, vel triremes agiles, et ad min
Abbreviated transcription (Latin):
maritima pericula et casus. Vnde est illud salomonis. Intellegens gbernacula possi
usib: humanis fecerunt . Rates primũẽ antiquis simum nauigigenus. Erudib: tignis
as seribq consertum. Ad cuius similitudinem fabricatae naues ratariae dictae do. t¬
N unciamrates abusiue naues. Nampropriae rates sunt conexe inuicem trabes
trieris magna Carpasia nauis a carpados insula nominata. Sicut arodo rodia:
Sicut abalex andria alexan drina. Libur naedictae alibus. Naues enim sunt negotia¬
ab eo quod infronte rostraerea habeant propter scopulos neferiantur et conlidant
Longenaues sunt quas dromones uocamus. Dicta e eo quod longiores sint caeteris:¬
cuius contrarius musculus. curtũ nauigium dromoaut̃ adecurrendo dictus. cursum enĩ
grecidromum uocant. Siue adromedis. Classis dicta est agrecouocabulo. ATTOTONR AON
dictus proeo quod celeritate sui ancoris et instrumentis Reliquis nauium ueheendis sit

Expanded text:
maritima pericula et casus. Unde est illud Salomonis Prov. 1,5: 'Intelligens gubemaritima pericula et casus. Unde est illud Salomonis Prov. 1,5: 'Intelligens gubeusibus humanis fecerunt. Rates primum et antiquissimum navigii genus e rudibus tignis asseribusque consertum; ad cuius similitudinem fabricatae naves ratariae dictae. Nunc iam rates abusive naves; nam proprie rates sunt conexae invicem trabes. ibit per eam trieris magna.' Carpasia navis a Carpatho insula nominata, sicut a Rodo Rodia, sicut ab Alexandria Alexandrina. Liburnae dictae a Libyis; naves enim sunt negotiaab eo quod in fronte rostra aerea habeant propter scopulos, ne feriantur et conlidantur. Longae naves sunt quas dromones vocamus, dictae eo quod longiores sint ceteris:cuius contrarius musculus, curtum navigium. Dromo autem a decurrendo dictus; cursum enim Greci dromum vocant sive a dromedis. Classis dicta est a greco vocabulo apo tu calon, dictus, pro eo quod celeritate sui, anchoris et inst
Abbreviated transcription (Latin):
rtium quarundam uocabula quibus aliquid fabricatur uel instrumenta artifi
uelquae minis terium exibent. At que aliquid huius cemodi. Deinceps ex parte notand
studui. Artifex genera len om̃ uocatus quod artem faciat. Sicut taurifex quiaurum
faxoenim profacio anti quidicebant. N auclerus dominus nauis est. Appellatus ita quod
nauis in sorte eius sit. Cleros enim grecae sorsdicitur. Cȩteriautem innaui in contribut¬
one sunt. Cubernio quiet gubernator quasi cobernator quod coibeat prudentia sua
ibernia. Idest tempestates maris. N auita anauedictus per diriuationem
N auita autem pronauta poeticae dicitur. Sicut mafors promars namrectumẽ nauta
Remex uocatus quod remum gerit. Sic aut̃ remex quomodo tubex dicitur nominatiuo casi
transiredisponit N auem quidamperibent dictam eo quod nauum rectorem quaerat
Idest peritum. Sapientenstrenuum. Qui continerei et gubernare nout. Propter

Expanded text:
rtium quarundam vocabula quibus aliquid fabricatur, vel instrumenta artificum, vel quae ministerium exhibent, atque aliquid huiuscemodi deinceps ex parte notanda studui. Artifex generale nomen vocatur quod artem faciat, sicut aurifex qui aurum facit. Faxo enim pro facio antiqui dicebant. Nauclerus domnus navis est, appellatus ita quod navis in sorte eius sit; κλῆρος enim Graece sors dicitur. Ceteri autem in navi in contributione sunt. Gubernio, qui et gubernator, quasi coibernator, quod coibeat prudentia sua iberna, id est tempestates maris. Nauta a nave dictus per derivationem. Navita autem pro nauta poetice dicitur, sicut Mavors pro Mars; nam rectum est nauta. Remex vocatus quod remum gerit; sic autem remex quomodo tubex dicitur nominativo casu. transire disponit. Navem quidam perhibent dictam eo quod navum rectorem quaerat, id est peritum, sapientem, strenuum, qui continere et gubernare novit propter
Abbreviated transcription (Latin):
irris item sẽcuris quasi semicuris ex una enim parte acuta est ex altera fossoria. haec apuduei¬
respenna uocabatur utrimque autem habens a ciembipennis nambi pennis dicitur quod exutraq:
partehabeatacutamaciem . quasidua spinnas pennum autem antiquiacutum dicebant. unde et
auium penne quia acutae. et eccenomen quod reseruauit antiquitatem quia uete res pennas dice¬
bant non pinnas haec et do labra quodhabeat duo labra namsecuris simplex est Dextrali
dexterae habilis
Ascia ab astulis dicta quasaligno eximit. Cuiusdi¬
inutiuumesta sciola est autem ma nubriobreui. ex aduersapartere ferens uel simplicem mab¬
leum aut cauatum uelbi cornerastrum Scalprus dictus quod scalpturis et foraminibus sit aptus
qua si scalforus cuius diminutiuus scalpellus. terebra uocata a uerme ligniquinuncupa
terebra quemgrecite redonamuocant. Hinc dicta terebra quodutuer misterendoforat.

Expanded text:
curis. Item securis quasi semicuris; ex una enim parte acuta est, ex altera fossoria. Haec apud vetcuris. Item securis quasi semicuris; ex una enim parte acuta est, ex altera fossoria. Haec apud veteres penna vocabatur; utrimque autem habens aciem, bipennis. Nam bipennis dicitur quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pinnas. Pennum autem antiqui acutum dicebant; unde et avium pinnae, quia acutae. Et ecce nomen quod reservavit antiquitatem; quia veteres pennas dicebant, non pinnas. Haec et dolabra, quod habeat duo labra; nam securis simplex est. Dextralis dexterae habilis. Ascia ab astulis dicta quas a ligno eximit; cuius diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi ex adversa parte referens vel simplicem malleum, aut cavatum, vel bicorne rastrum. Scalprus dictus quod scalpturis et foraminibus sit aptus, quasi scalforus. Cuius diminutivum scalpellus. Terebra vocata a verme ligni, qui nuncupatur terebra, quem Graeci τερηδόνα vocant. Hinc dicta terebra quod u
Abbreviated transcription (Latin):
qui e st Serre autem nomen de sono factum est idestabstridore. Serrae circimique usum
rdicequidama dhulescens inuenit. quem puerum dedalus frater matris suae studiis pei¬
docendum acceperat. Cuius pueritantũ ingenium fertur ut dummateriae diuidenda e
compendium que reret spinam piscis imitatũs eferro lamminas exasperans dentium
mordacitate armauit quã serrã artifices nuncupant. procuius artis inuentione dedalus magis¬
ter eius inuidia e libor epermotus praecipitem puerum exarcedeiecit. De hinc ex solatus cretã
abiit ibique aliquandiufuit. et ut fabula e ferunt excreta pinnis uolauit et inciliciamuenit.
Circinus dictus quoduergendo efficiat circulum. Huius modus duplicata lineafit. quae simplex
erlatitudinemextensa fuerat punctus autem in medio circinicentruma grecis dicitur: in ci¬
iusmedium cuncta conuergunt. Securis uocatur eo quodde ea arbores succidantur quasi suc¬

Expanded text:
qui est. Serrae autem nomen de sono factum est, id est ab stridore. Serrae circinique usum qui est. Serrae autem nomen de sono factum est, id est ab stridore. Serrae circinique usum Perdice quidam adolescens invenit, quem puerum Daedalus frater matris suae studiis perdocendum acceperat. Cuius pueri tantum ingenium fertur ut, dum materiae dividendae conpendium quaereret, spinam piscis imitatus e ferro lamminam exasperans dentium mordacitate armavit, quam serram artifices nuncupant. Pro cuius artis inventione Daedalus magister eius invidiae livore permotus praecipitem puerum ex arce deiecit, dehinc exulatum Cretam abiit ibique aliquamdiu fuit, ut fabulae ferunt. Ex Creta pinnis volavit et in Ciliciam venit. Circinus dictus quod vergendo efficiat circulum. Huius modus duplicata linea fit, quae simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini centrum a Graecis dicitur; in cuius medium cuncta convergunt. Securis vocatur eo quod ea arbores succidantur, quasi suc
Abbreviated transcription (Latin):
autem sunt tigna aliud traues tigna enim iuncta trabemfaciunt trabes autem sunt cum sunt
latae tolus propriae est uelut scutum breue. quod in mediotecto est in quotrabescoeunt:
Cupleuocate quod copulent in seluctantes Luctantes quoderecti inuicem seteneant more
Cupleuocate quod copulent inseluctantes
Luctantes quoderecti inuicem seteneant more
luctantium. Agrantes
Assere sabassedicti. quia soliponuntur neque
coniuncti. Scindulae eo quod scindantur idest diuidantur. epigriet clauisunt quibus lignum
noaderet . clauia ut̃ dictiqua sicalibi quia excalibae fiunt idest ferro. Cabips enim ferrũ est
Iabulae aueteribus tagula e uocabantur a tegendo scilicet unde et tegulae. Cummissura dicitur
bularũ coniunctio Sectio autem dicta a sequendo ea quaeceperit. Nam seca resectare et so¬

Expanded text:
autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim 443 juncta trabem faciunt. Trabes autem sunt, cum sunt autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim 443 juncta trabem faciunt. Trabes autem sunt, cum sunt dolatae. 6. Tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt. Cuplae vocatae, quod copulent in se luctantes. Luctantes dicuntur, quod ereCoplae vocatae quod copulent in se luctantes. Luctantes, quod erecti invicem se teneant more luctantium. Agrantes. Asseres ab asse dicti, quia soli ponuntur neque coniuncti. Scindulae, eo quod scindantur, id est dividantur. Epigri et clavi sunt, quibus lignum ligno adhaeret. Clavi autem dicti, quasi calibi, quia e calibe fiunt, id est ferro; chalyps enim ferrum est. Tabulae a veteribus tagulae vocabantur, a tegendo scilicet; unde et tegulae. Commissura dicitur tabularum coniunctio. Sectio autem dicta a sequendo ea quae coeperit; nam secare sectare et se
Abbreviated transcription (Latin):
aut unae sint aut plures quia numeri tantum pluralis est nomen ut litteraequae epistolam
gnificant DELIGNΑRΙΙS Lignarius generaliter ligniopifex appellatur Cas¬
pentarius specia lenomen est carpentũ enim solum facit. Sicut nauicularius quia tantum nauiũ
fabricator et artifex, Sarci tector dictus quod ex multis hinc inde coniunctis tabulis. unum
tecti s arciat corpus. idẽ et tignarius quia tectoriatignis inducit. Lignumuocatum greca
thimo logia quia in censum in lumen conuertitur et inflammam. unde et licinium dicitur qu
lumendet̃. Materia in dedicitur omne lignum quod exea aliquid efficiatur uelsi a dianuã
feras uel ad statuam materia erit. ad aliquid enĩ sempermateria accipienda est. Sicut elo¬
menta materiã rerum essedicimus quia inde eaquae sunt facta uidemus. et materia quasi
aterdicta. traues uocatae quod intrans uerso positae utrosquae parietescontineant. aliud

Expanded text:
aut unae sint aut plures, quia numeri tantum pluralis est nomen, ut littrae quae epistolam aut unae sint aut plures, quia numeri tantum pluralis est nomen, ut littrae quae epistolam significant. De lignariis . Lignarius generaliter ligni opifex appellatur. Carpentarius speciale nomen est; carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. Sarcitector dictus quod ex multis hinc et inde coniunctis tabulis unum tecti sarciat corpus. Idem et tignarius, quia tectoria lignis inducit. Lignum vocatum Graeca etymologia, quia incensum in lumen conm ad normam lumen det. 4. Materia inde dicitur omne lignum, quod ex ea aliquid efficiatur; vel si ad januam referas, vel ad statuam, materia erit. Ad aliquid enim semper materia accipienda est, sicut elementa materiam rerum esse dicimus, quia inde ea quae sunt facta videmus, et materia, quasi mater, dicta. 5. Trabes vocatae, quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud
Abbreviated transcription (Latin):
DEIN STRUMENTIS AEDIE UORUM
Instructuram autem parietum ad normam
ficrictadperpendiculum respondere oportet. Normadicta grecouocabulo extraquamnihilrec¬
tũ fieri potest: componitur autem ex tribus regulis. itaut dua e s int binum pedum tertia habeat
pedes duos uncias decem quasae qualicras situdine politas extremisa cuminibus sibi iungit.
ut schemam trigonifaciant iderit norma. regula dicta quod sit recta quasi rectula. et in¬
pedimentũ non habeat perpendiculũ ẽ quod sem̃ꝑappenditur. Deniq: infabrica nisi omnia
d perpendiculũ et certã regulã fiant nec esse est cunctamendosa instruantur. ut aliqua pr
sint aliqua cubantia. prona non nulla alia supina. et propter hoc uniuersa sun constructa. Lin ea
eneres uoappellata quia ex linofit. trulla enomen factum eo quod trudit et detrudit idest
induditcalce uelluto lapides. Martellus
Macina.
alae abscandendo idest ascendendo uocatae. Erent enim parietibus scalae autem dicunti

Expanded text:
De instrumentis aedificiorum . Instructura autem parietum ad normam fieri et ad perpendiculum respondere oportet. Norma dicta Graeco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Conponitur autem ex tribus regulis, ita ut duae sint binum pedum, tertia habet pedes duos, uncias decem, quas aequali crassitudine politas extremis cacuminibus sibi iungit ut schemam trigoni faciant. Id erit norma. Regula dicta quod sit recta, quasi rectula, et inpedimentum non habeat. Perpendiculum est quod semper adpenditur. Denique in fabrica nisi omnia ad perpendiculum et certam regulam fiant, necesse est cuncta mendosa instruantur; ut aliqua prava sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina; et propter hoc universa sunt constructa. Linea genere suo appellata, quia ex lino fit. Trullae nomen factum eo quod trudit et detrudit, id est includit calce vel luto lapides. Martellus. Machina. Scalae ab scandendo, id est ascendendo, vocatae; haerent enim parietibus. Scalae autem dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
rorum exhibent uicem : Colles sunt praeminentiora iuga montiũ quasi colla : iuga aut̃ montiũ ex eo
appellata sunt : quod propinquitate sui iungantur ⁊ Tumulus ẽ mons breuis quasi tumens tellus:
ltem tumulus terra congesta ubi nulla memoria ẽ : Valles sunt humilia locaquasi uulsa: hinc et
onualles depressalocaterrarũ intermontes : Campus ẽ terrarũ planities : Nictus aut̃ campus
quod sit brebis pedib: nec erectus ut mons. sed patens et spatiosuo porrectus et iacens VINdeet
grecae pedion dicitur : sumpsit aut̃ nomen ex greca aethimologia : Cami enim grecae. breue dicunt¬
Solum ẽ omne quod sustinet : a soliditate dictum scilicet : Vnde et demari uirgilius ait subtrahiturq
solum : saltus sunt uasta et siluestria loca ubi arbores exiliunt in altum: fauces sunt aditus a¬

Expanded text:
rorum exhibent vicem. Colles sunt praeminentiora iuga montium, quasi colla. Iuga autem montium ex eo rorum exhibent vicem. Colles sunt praeminentiora iuga montium, quasi colla. Iuga autem montium ex eo appellata sunt quod propinquitate sui iungantur. Tumulus est mons brevis, quasi tumens tellus. Item tumulus terra congesta, ubi nulla memoria est. Valles sunt humilia loca, quasi vulsa. Hinc et convalles depressa loca terrarum inter montes. Campus est terrarum planities. Dictus autem campus quod brevis sit pedibus, nec erectus, ut montes, sed patens et spatio suo porrectus et iacens; unde et Graece πεδίον dicitur. Sumpsit autem nomen ex Graeca etSolum est omne quod sustinet, a soliditaubtrahiturque solum. Saltus sunt vasta et silvestria loca, ubi arbores exiliunt in altum. Fauces sunt aditus a
Abbreviated transcription (Latin):
abiinea comauium temauarum emolumenta redduntur : Ibienim uetaigalis exactor sed a p̃cium
milia chabitatio sicuturbs uniuspopuli sicut orbis domicilium totius generis humani Omne a ed
ficium antiquiae dema ppella uerunt : Alua edem ab aedendo sum psis se nomenexiscuraritecuruus
fxamplum depledito siuo cas semuosina edem ad prandium: Hinc etae dificium eo quod fi cenculius
adaulndum saccum: A ula domus ẽ regia si uespitio sum habita culum porticib quat tuoreoidusuni¬
Atrium duingnturses c̃siucamplior et sptitiosa domus Etdictum ẽ atrium eo quod ad dantur enres
porticus exerinsccus : Aliiatrium quasi abignsẽ cligno a trumdixerunt atrumenum Fit en efurco pal¬
tum a psllanteprincipeartadundictum ĩ ncuius honorea rea despallanteum oppidun conist uxencn
rapttce fuis sent at omanis abinae Ex quibi cumuna antealias spccienobilis cum magna ominum sd mita¬

Expanded text:
ubi merces navium et nautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet pretium ubi merces navium et nautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet pretium miliae habitatio, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Omne aedficium antiqui aedem appellaverunt. Alii aedem ab edendo quidem sumpsisse nomen existimant, dantes exemplum de Plauto: Si vocassem vos in aedem ad prandium. Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum facAtrium magna aedes est, sive amplior et spatiosa domus; et dictum atrium eo quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium quasi ab igne et lychno atrum dixerunt; atrum enim fit ex fumo. Palatium a Pallante principe Arcadum dictum, in cuius honore Arcades Pallanteum oppidum construxerunt,raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna omnium admira
Abbreviated transcription (Latin):
auum numitorẽ in regnũ restituis set : in eum locũ ubi nunc roma ẽ deuenit ibiq sedes posuit moe¬
nia construxit urbemq ex nomine suoromam uocauit : hanc aut̃ antea euander dicitur con
pilii natus hic urbem in exitu tiberis condidit quae et peregrinas merces exciperet. et ostem mora¬
retur quam abipsositu ostia appellauit: Galliquidam intestina discordia et adsiduis dissensionib:
suorum permoti : sedes nouas quaerentes. Italiam profecti sunt sedib que propriis tuscis expulsis
mediolanum atq alias urbes condiderunt : uocatum aut̃ mediolanum ab eo quod ibi sus medi&lanea
perhibetur inuenta mhistoriis placet amessapo greco mes sapiaedatamoriginẽ uersa post modum
in nomen calabriae quam in exordio oenotrii frater peucetius peucetiã nominauerat imanto

Expanded text:
avum Numitorem in regnum restituisset, in eum locum ubi nunc Roma est devenit, ibique sedes posuit, moeavum Numitorem in regnum restituisset, in eum locum ubi nunc Roma est devenit, ibique sedes posuit, moenia construxit, urbemque ex nomine suo Romam vocavit. Hanc autem antea Evander dicitur condpilii natus: hic urbem in exitu Tiberis condidit quae et peregrinas merces exciperet et hostem moraretur, quam ab ipso situ Ostiam appellavit. Galli quidam intestina discordia et assiduis dissensionibus suorum permoti, sedes novas quaerentes Italiam profecti sunt, sedibusque propriis Tuscis expulsis, Mediolanum atque alias urbes condiderunt. Vocatum autem Mediolanum ab eo quod ibi sus medio lanea perhibetur inventa. Historiis placet a Messapo Graeco Messapiae datam originem, versam postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominaverat. Manto
Abbreviated transcription (Latin):
comominatũ : Aberculaẽ in campania pompeiam quiuictor exspania pompam boum duxerat.
Aeneas aut̃ post excidium troiae in eadem italia ueniens. abuxoris nomine labinitm condidit
Ascaniu suero relicto lauiniae nouercaesuaeregno albam longam aedificauit : alba autem
uocata : proptertolorem suis : longa quia longum oppidum ẽ. iuxta prolixitatẽ collis. inquo
sita ẽ : ex hac etiã urbe reges albanorũ appellari ceperunt : Capuam capissiluius rex al¬
banorum construxit. appellata nomine conditoris. licet sint quidicant acapacitate eã
capuam dictam quod eius terra omnem uitae fructũ capiat : alii a locis campestrib: in quib:
sita ẽ : Est aut̃ capud urbium campaniae : Inter tresmaximas romam cartaginemq: nume¬
rata exqua et prouincia italiae campania dicta ẽ : Romulus cum interfecto apud albama mullio

Expanded text:
cognominatum. Ab Hercule in Campania Pompeia, qui victor ex Hispania pompam boum duxerat. cognominatum. Ab Hercule in Campania Pompeia, qui victor ex Hispania pompam boum duxerat. Aeneas autem post excidium Troiae in eadem Italia veniens, ab uxoris nomine Lavinium condidit. Ascanius vero relicto Laviniae novercae suae regno, Albam Longam aedificavit. Alba autem vocata propter colorem suis; Longa, quia longum oppidum est, iuxta prolixitatem collis in quo sita est. Ex hac etiam urbe reges Albanorum appellari coeperunt. Capuam Capys Silvius rex Albanorum construxit, appellatam a nomine conditoris; licet sint qui dicant a capacitate eam Capuam dictam, quod eius terra omnem vitae fructum capiat: alii a locis campestribus in quibus sita est. Est autem caput urbium Campaniae, inter tres maximas Romam Carthaginemque numerata; ex qua et provincia Italiae Campania dicta est. Romulus cum interfecto apud Albam Amulio
Abbreviated transcription (Latin):
alacedemone semole filio sparta absparto filio foroneis uocata qui fuit filius in aci Ipsam aut̃
eẽ spartam quam ec lacedemoniã ciuitatẽ atq inde lacedemonios spartanos dici ⁊ Acaia ab
aceo constructa : Pelops qui apud argos regnauit : pelo ponnensem urbem condidit : Cecrops in insula
rodorodum aedificauit : Carpactus coum: eositifonis filius pafum angeus ligurgi filius samum :
Dardanus aut̃ condidit dardaniã : tes salonicam : tessalus grecifilius aedificauit inqua ẽtreg¬
nauit : Grundisium construxerunt greci: brundisium aut̃ dictũ g̃recae : quod brunda capud cerui
dicatur : sic ẽ enim ut et cornua uideantur. et capud et lingua in positione ipsius ciuitatis : In
italia aut̃ aiano ianiculũ : a saturno : saturnia atq latium conditũ et quo dibi fugiens latuis set

Expanded text:
a Lacedaemone Semelae filio. Sparta ab Sparto filio Phoronei vocata, qui fuit filius Inachi. Ipsam autem a Lacedaemone Semelae filio. Sparta ab Sparto filio Phoronei vocata, qui fuit filius Inachi. Ipsam autem esse Spartam quam et Lacedaemoniam civitatem, atque inde Lacedaemonios Spartanos dici. Achaia ab Achaeo constructa: Pelops, qui apud Argos regnavit, Peloponnensem urbem condidit: Cecrops in insula Rhodo Rhodum aedificavit: Carpathus Coum: Aeos Typhonis filius Paphum: Angeus Lycurgi filius Samum: Dardanus autem condidit Dardaniam: Thessalonicam Thessalus Graeci filius aedificavit, in qua etiam et regnavit. Brundisium construxerunt Graeci: Brundisium autem dictum est Graece quod brunda caput cervi dicatur: sic est enim ut et cornua videantur et caput et lingua in positione ipsius civitatis. In Italia autem a Iano Ianiculum, a Saturno Saturnia atque Latium conditum, eo quod ibi fugiens latuisset
Abbreviated transcription (Latin):
ciuium capta atq destructa ẽ: propt̃ quã tertia aedificata ẽ urbs q̃uae hodieq perman& : :¬
Sicem samariae urbem quae latine et grecae sicima uocatur aedificauit emor. appella¬
uitq eã nomine sicem filii sui: ipsa ẽ nunc ne a polis ciuitas samaritanorũ : Betel urbẽ
samariae condiderunt ieliusei : quae prius uocabatur luza : sed postquã dormiens ibi iacab
uidit scalam innitentẽ caelo et dixit uerehic domus dĩ ẽ et porta caeli hac excausa nomen
locus accepit betel. id .ẽ domusdĩ : quando aut̃ ibi aieroboam uitul aurei fabricati suNt
uocata ẽ betgisn id ẽ domus idol: quae ante a uocabatur domusdĩ: Beclem᷑ iuda ciuitas¬
dauid quaemundi genuit saluatorẽ aiebuseis condita fertur. et uocata primũ eu frata :
quando aut̃ ibi ia cobpecora sua pauit : eidemlo co bethlem nomen quodamuaticinio futuri

Expanded text:
civium capta atque destructa est; propter quam tertia aedificata est urbs, quae hodieque permanet. civium capta atque destructa est; propter quam tertia aedificata est urbs, quae hodieque permanet. Sichem Samariae urbem, quae Latine et Graece Sichima vocatur, aedificavitque eam nomine Sichem filii sui. Ipsa est nunSamariae condiderunt Jebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postquam dormiens ibi Jacob vidit scalam innitentem coelo, et dixit: Vere hic domus Dei est, et porta coeli; hac ex causa nomen locus accepit Bethel, id est, domus Dei. Quando autem ibi ab Jeroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est, domus idoli, quae antea vocabatur domus Dei. 23. BetDavid, quae mundi genuit salvatorem, a Iebusaeis condita fertur et vocata primum Euphrata. Quando autem ibi Iacob pecora sua pavit, eidem loco Bethleem nomen quodam vaticinio futuri
Abbreviated transcription (Latin):
etge su policis lo ess. iuferus a opellatiu meo quod infrasit sicut aut le qundũ eotsunt omondetrss
sui ordinem teneant Infesaorasunt omnia ꝗtauiora. Ita secundũ spm̃ inferiora sunt omniatris¬
tuc ordundo te nogratansguo asugo nominis quo a pollatur inforus exeo quo d nihalis uoter
habeat Resonare perhibetur ⁊ sicut aut coranimalis inmedio e Ita et in fernus in medio terrae
es se perhibetur : unide et ineu atgolio legimus in corde torre: ꝓhilo sophi aut̃ dicuñ qđ in fir
pro codicuntur quod animaehinc ibi ferantur¬

Expanded text:
egimus. 10. Inferus appellatur, eo quod infra sit. Sicut autem, secundum corpus, si ponderis sui ordinem teneant, inferiora sunt omnia graviora, ita, secundum spiritum, inferiora sunt omnia tristiora. Unde et in Graeca lingua origo nominis, quo appellatur inferus, ex eo quod nihil suave habeat, resonare perhibetur. 11. Sicut autem cor animalis in medio est, ita et infernus in medio terrae esse perhibetur. Unde et in Evangelio legimus: In corde terrae. Philosophi autem dicunt quod inferi pro eo dicantur, quod animae hinc ibi ferantur
Abbreviated transcription (Latin):
generib fecunda geminarum metallorumq copiis ditissima interfluunt eã flumina mag¬
ia betis mineus iberus et tagus aurũ traens ut pactolus: habet prouincias sex tarra conen¬
sem lusitaniam galliciam beticam : et trans freta in regione a fricae tingitaniã : Duaesunt

Expanded text:
generibus fecunda, gemmarum metallorumque copiis ditissima. Interfluunt eam flumina maggeneribus fecunda, gemmarum metallorumque copiis ditissima. Interfluunt eam flumina magna: Baetis, Mineus, Iberus et Tagus aurum trahens, ut Pactolus. Habet provincias sex: Tarraconensem, Cartaginensem, Lusitaniam, Galliciam, Baeticam, et trans freta in regione Africae Tingitaniam. Duae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tium belgica finis aquitania ẽ regio glebauberi acpabulosa et adusum animantiũ apta. fluminib
quoq: et fontib: rigua perfusa duob magnis reno etrodano fluuii s belgis aut̃ ciuitas ẽ galliae a quo
belgica prouincia dicta ẽ ci salpina quia cirta alpes trans alpina id ẽ trans alpes contrasepten¬
trionem Retiauero quod sit iuxtarenum : aqui tanicaaut̃ ab obliquis aquis ligeri fluminis ap¬
pellata : qui explurima parte terminus eius ẽ eamq pene in orbẽ cingit: hispania prius abibero
amne iberia nuncupata . postea ab hispalo his pania cognominata ẽ Ipsa ẽ et uere esperia aui
pero stella occidentalidicta sita ẽ aut̃ inter a fricã etgalliã aseptentrione pirineis montib
clausa areliquis partib: undiq mari conclusa salu britate caeli aequalis omnium frugun

Expanded text:
tium Belgica, finis Aquitania est; regio gleba uberi ac pabulosa et ad usum animantium apta, fluminibus tium Belgica, finis Aquitania est; regio gleba uberi ac pabulosa et ad usum animantium apta, fluminibus quoque et fontibus rigua, perfusa duobus magnis Rheno et Rhodano fluviis. Belgis autem civitas est Galliae, a quo Belgica provincia dicta est. Cisalpina, quia citra Alpes. Transalpina, id est trans Alpes, contra septentrionem. Raetia vero, quod sit iuxta Rhenum. Aquitania autem ab obliquis aquis Ligeris fluminis appellata, qui ex plurima parte terminus eius est, eamque pene in orbem cingit. Hispania prius ab Ibero amne Iberia nuncupata, postea ab Hispalo Hispania cognominata est. Ipsa est et vera Hesperia, ab Hespero stella occidentali dicta. Sita est autem inter Africam et Galliam, a septentrione Pyrenaeis montibus clausa, a reliquis partibus undique mare conclusa, salubritate caeli aequalis, omnium frugum