comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stupeum uincłm dirupit. Oꝑcłm ⁊̃
tumbȩ: pede depulit. App̃hensam¬
ꝙ manu: palam omnib. ab eccłia
extͣxit. Ubi ꝓforib equus niger. ⁊
suꝑbum hinniens uidebatur: uncis
ferreis ꝑ totũ t̾gum ꝓtubantib.
Suꝑ qͦs misera imposita: mox ab o¬
culis intuentiũ. cũ toto sodalicio dis¬
paruit. Audiebantur tam̃ clamores.
ꝑ quatuor fere miliaria misãbiles:
sub spẽ orantis. Ista incredibilia ñ
iudicabit. qui leg̾it beati gregorii di¬
alogum: qui refert in qͣito libroho¬
monib foras eiectum. Apud franciᷤ
quoq. ñ semel auditũ ẽ. quod dicã:
karolum martellum. insignis fortitr¬
dinis uirũ. qui saracenos. gallias ingͥs¬
sos. his paniam redire compulitlex¬
accis dieb suis. ineccłia scĩ dionisii se¬
pultum. S qr patͥmonia omniũ pe¬
ne monast̾ioꝵ galliȩ. ꝓ m̃cede cõmi¬
litonũ mutilau̾at: uisibilit̾ a mali¬
gnis sp̃itib e sepulcro abreptũ. ad

Expanded text:
stuppeum vinculum dirupit. Operculum etiam stuppeum vinculum dirupit. Operculum etiam tumbae pede depulit; apprehensamque manu, palam omnibus, ab ecclesia extraxit: ubi prae foribus equus, niger et superbus, hinniens videbatur, uncis ferreis per totum tergum protuberantibus; super quos misera imposita, mox ab oculis intuentium, cum toto sodalitio disparuit. Audiebantur tamen clamores per quatuor fere milliaria miserabiles suppetias orantis. Ista incredibilia non judicabit qui legerit beati Gregorii Dialogum, qui refert in quarto libro nmonibus foras ejectum. Apud Francos quoque non semel auditum est quod dicam: Karolum Martellum insignis fortitudinis virum, qui Saracenos, Gallias ingressos, Hispaniam redire compulit, exactis diebus suis in ecclesia sancti Dionysii sepultum; sed, quia patrimonia omnium pene monasteriorum Galliae pro mercede commilitonum mutilaverat, visibiliter a malignis spiritibus e sepulchro abreptum, ad
Abbreviated transcription (Latin):
actũ ẽ ut p̃ceꝑat. illis magno
studio incũbentib. S proh ne¬
fas nil lacͥmȩ ualuere piȩ: nil uota.
nil p̃ces. Tanta erat muliercłe malicia:
tanta diaboli uiolentia. Primis enim
duab noctib. cum chori cłicoꝵ. psal¬
mos circa corpꝰ concreparent: singłi
demones. ostium eccłie. immani obi¬
ce clausum. leui negocio defringen¬
tes: extremas cathenas diruꝑunt.
Media. quȩ oꝑosiꝰ elaborata erat.
illibata durauit. Cercia nocte circa
galliciniũ: strepitu aduenientiũ ho¬
stium. omne monast̾ium a funda¬
m̃tis moueri uisum ẽ. Unꝰ. cet̾is et
uultu tribilior. ⁊ statura eminenti¬
oianuas. maiori ui concussas. in fra¬
gm̃ta deiecit. Diriguere clerici me¬
tua stetert᷑ ꝙ comȩ: ⁊ uox faucib
hesit. Ille arroganti. ut uidebatur.
gestu: ad sarcofagum accessit. Incla¬
mato ꝙ nomine: ut surg̾et imꝑauit.
Qua respondente. quod nequiret
ꝓ uincłis: solueris inqͥt :⁊ malo tuo.
ciam eluserat: nullo conamine. ut

Expanded text:
actum est ut praeceperat, illis magno studio incumbentibus. Sed, proh nefas! nil lachrymae valuere piae, nil vota, nil preces; tanta erat mulierculae malitia, tanta diaboli violentia. Primis enim duabus noctibus, cum chori clericorum psalmos circa corpus concreparent, singuli daemones ostium ecclesiae, immani obice clausum, levi negotio defringentes, extremas catenas diruperunt; media, quae operosius elaborata erat, illibata duravit. Tertia nocte, circa gallicinium, strepitu advenientium hostium omne monasterium a fundamentis moveri visum: unus, caeteris et vultu terribilior et statura eminentior, januas majori vi concussas in fragmenta dejecit. Diriguere clerici metu, « steteruntque comae et vox faucibus haesit. » Ille arroganti, ut videbatur, gestu ad sarcophagum accessit, inclamatoque nomine, ut surgeret imperavit: qua respondente quod nequiret pro vinculis, « Solveris, inquit, et malo tuo; ciam eluserat, nullo conamine ut
Abbreviated transcription (Latin):
pulsabant. Quib ut credi fas ẽ. remi¬
diis conualescens: accitum ep̃m quẽ
inuste fec̾at.⁊ sent̾ia concilii deposu¬
it: ꝓ fessꝰ se toto triduo demones infe¬
stos uidisse. Faammã in se ꝑfistulam
laculantes: Flamiã ad eo ꝑtinacem:
ut nr̃ ignis. in comꝑatione illiꝰ. iocus
putet᷑. ⁊ nichil calere. Iuuenem int̾
hec semiustulatũ aduentasse: feren¬
tem imm̃sȩ magnitudinis calicem
aureum aqua plenum. Cuĩ uisione.
⁊ laticis asꝑgine delinitũ: extincts
ardorib. in sanitatem euasisse. Ephe¬
bum illum. beatũ fuisse laurentiũ:
cuiꝰ eccłiȩ rectum. longa carie dis

Expanded text:
pulsabant; quibus, ut credi fas est, remepulsabant; quibus, ut credi fas est, remediis convalescens, accitum episcopum quem injuste fecerat, sententia concilii deposuit: professus se toto triduo daemones infestos vidisse flammam in se per fistulam jaculantes, flammam adeo pertinacem ut noster ignis, in comparatione illius, jocus putetur et nihil calere. Juvenem inter haec semiustulatum adventasse, ferentem immensae magnitudinis calicem aureum aqua plenum; cujus visione et laticis aspergine delinitum, extinctis ardoribus, in sanitatem evasisse. Ephoebum illum beatum fuisse Laurentium, cujus ecclesiae tectum longa carie dis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dei gr̃am. qui illum głosum fec̃.
pauꝑib gͣuosum reddemꝰ. Et mox.
reincepta seqñtia: sollemni plora
ra tondentib. Finta missa. egenis
ꝑ p̃c̃ones conclamatis: om̃s dapes.
quȩ sibi ⁊ curialib parabantur
in usus eoꝵ ex hausit. Ip̃e obsonia¬
apponens:ip̃e iuxta disciplinam
ministroꝵ delonge consistens: ip̃e.
suꝑflua ciboꝵ abstergens.
empore conradi patͥs. a qͦdam
cłico fistulam tułat argenteã.
qua pueri aquã iaculant᷑: pactus
epãtum. cum foret imꝑator. Adultꝰ:
repetenti pollicitum impigre dede¬
rat. Nec multo pꝰ asꝑa ualitudine
correptꝰ. decubuit. Morbo crescente.
tͥduo exsensis ⁊ mutꝰ iacuit: cũ in
solo peccore. uitalis halitꝰ palpita¬
ret. Nec aliud uitȩ indiciũ erat: ꝗͣ
qd̃ manu ad nares apposita. qͣntu¬
luscũq sentiebatur anhelitus. Ep̃i
p̾sentes. tͥduano indicto ieiunio: la¬
crimis ⁊ uotis ꝓ uita regis. fuperos

Expanded text:
per Dei gratiam, qui illum gloriosum fecit, per Dei gratiam, qui illum gloriosum fecit, pauperibus gratiosum reddemus. reincepta sequentia solemni ploratra tundentibus. Finita missa, egenis per praecones clamatis, omnes dapes quae sibi et curialibus dabantur, in usus eorum exhausit, ipapponens, ipse juxta disciplinam ministrorum de longe consistens, ipse superflua ciborum abstergens. § 193. Tempore Conradi patris a quodam clerico fistulam tulerat argenteam qua pueri ludo aquam jaculantur, pactus episcopatum cum foret imperator. Adultus repetenti pollicitum impigre dederat; nec multo post, aspera valetudine correptus, decubuit. Morbo crescente, triduo exsensus et mutus jacuit, cum in solo pectore vitalis halitus palpitaret; nec aliud vitae indicium erat quam quod, manu ad nares apposita, quantuluscunque sentiebatur anhelitus. Episcopi praesentes, triduano indicto jejunio, lachrymis et votis pro vita regis superos
Abbreviated transcription (Latin):
rũ dñs iuxta cesarem sederet: illis
p̃rogatiuam antistitisꝰ. istis pͥscum
morem refẽntib. Ubi u̾bis parũ ad
concordiam ꝓceditur: ut hñt germa¬
ni idemꝙ teutones. indomitũ ar̃m:
ad pugnam uentum. Itaq pars. sudes
arriꝑe pars. saxa iacere: parsenses
euaginare. P ostremo. qͥcqͥd pͥmũ iram
ueniss: eo ꝓ armis uti. Ita furore ꝑ ec¬
clesiam gͣssante: pauim̃tum sangͥne
mundauit. S statim ep̃is conuolanti¬
b . pace int̾ reliquias dissidentium
statuta: templum pur gatũ. missa fes¬
tiuis clamorib acta. Cũ uͦ. mira stibiti¬
am.seq̃ntia cantata. ⁊ u̾su. hunc diẽ
głosum fecisti. chori conticussent:
uox ab aere lapsa. late insonuit. hc̃
diem bellicosum ego feci. Rigentib
cet̾is. imꝑator diligentiꝰ intendens
mum̾. letitiamq intelligens inimi¬
cil tu inqͥt omnis malicie inuentor
simul ⁊ incentor. diem bellicosum.
⁊ arrogantib luctuosũ fecisti: s noᷤ

Expanded text:
rum dominus juxta Caesarem sederet; illis rum dominus juxta Caesarem sederet; illis praerogativam antistitis, istis priscum morem referentibus. Ubi verbis parum ad concordiam proceditur, ut habent Germani, idemque Teutones, indomitum animum, ad pugnam ventum: itaque pars sudes arripere, pars sax a jacere, pars enses evaginare, postremo quicquid primum ira invenisset, eo pro armis uti: ita furore per ecclesiam grassante, pavimentum sanguine inundavit. Sed statim episcopis convolantibus pace inter reliquias dissidentium statuta, templum purgatum, missa festivis clamoribus acta. Cum vero, mira subjiciam, sequentia cantitata, et versu, « Hunc diem gloriosum fecisti, » chori conticuissent, vox ab aere lapsa late insonuit, « Hunc diem bellicosum ego feci. » Rigentibus caeteris, imperator diligentius intendens muneri, laetitiamque intelligens inimici, « Tu, inquit, omnis malitiae inventor simul et incentor, diem bellicosum et arrogantibus luctuosum fecisti; sed nos
Abbreviated transcription (Latin):
u̾andũ putaret.iam urbem egͥssum
reuocarent. Ita incunctant̃ compila¬
tis omnib suis. ⁊ in sarcinulas cõpo¬
sitis: iam ꝓfectum magnaꝙ iuolen¬
tia retͣctum. henrici p̃sentię sistunt.
Qͥ lecum subridens ꝓbe ait fecistił
gͣtulor ꝓbitati tue. qd pluripend̾is
dei timorem: qͣm patͥam: respeccum
celestis ire qͣm meas minas. Quaꝑꝑ
constans est in humanis gau¬
dus: qͦddã tͥste portentũ tempore eiꝰ
accidit. qd̾ ñ tacebo. fuldense ceno¬
bium ẽ. in saxomia. scĩ galli corpore
insigne: ⁊ p̃diis ditatum ꝑ magnifi¬
cis. Eius loci abbas. sexaginta milia
bellatoꝵ imꝑatori p̃bet in hostem:
habetq ex antiquo pͥuilegium: ut
in p̃cellentib festiuitatib. ad dext̾am
eius consideat. Hic gͦ henricus: pente¬
costen. apud mogonciũ celebrabat.
Paulo ante missam. cum sedilia para¬
rentur in eccłiaͬ. int̾ cubicłarios archi¬
ep̃i. ⁊ abbatis. iurgium agitatũ. utro¬

Expanded text:
verandum putaret, jam urbem egressum verandum putaret, jam urbem egressum revocarent. Ita incunctanter compilatis omnibus suis et in sarcinulas compositis, jam profectum, magnaque violentia retractum, Henrici praesentiae sistunt; qui laetum subridens, « Probe, ait, fecisti, et gratulor probitati tuae, quod pluripenderis Dei timorem quam patriam, respectum coelestis irae quam meas minas; quapro constans est in humanis gaudiis, quoddam triste portentum tempore ejus accidit, quod non tacebo. Fuldense coenobium est in Saxonia, sancti Galli corpore insigne, et 326 praediis ditatum permagnificis. Ejus loci abbas sexaginta millia bellatorum imperatori praebet in hostem, habetque ex antiquo privilegium ut in praecellentibus festivitatibus ad dextram ejus consideat. Hic ergo Henricus Pentecosten apud Mogontiam celebrabat. Paulo ante missam, cum sedilia pararentur in ecclesia, inter cubicularios archiepiscopi et abbatis jurgium agitatum utro
Abbreviated transcription (Latin):
sio. ut ep̃atum uacantem daret cłico:
hec u̾ba aurib insusurrans. Accipe
nialium germanȩ: esto ait abbissaͭ nͨ
ultra patiaris cłicum equitem. Con¬
fusi illi. qui tam gͣui dicto se senti¬
rent lapidatos. desciuert̃ a flagicio:
quod diuinitꝰ putabant inspiratum
⁊ uocis elegantiam. uicio corporis de¬
formabat: quod metricłam uille de¬
m̃ter ardebat. Cum qua. nocte qͣdã
sollemni uolutatus: mane ad missã
imꝑatoris. aꝑta fronte astabat. Dissi¬
mulata scientia. mandat ei cesar.
ut se paret ad eugłiũ: qd̃ eius melo¬
dia delectaretur. Erat enim diaconꝰ.
Ille ꝓpeccĩ conscĩa. multis p̃stigiis
subt᷑ fugere imꝑator contra. nunci¬
is urgere. ut ꝓbaret constantiam.
Ad extremũ. ꝓrsus abnuenti. qr in
sequio: ego te extorrem totiꝰ t̾rȩ me¬
e ẽẽ p̃cipio. Ciicus amplexꝰ sententi¬
am: abscessit continuo. Missi pedi.¬
sequi. qui eũ ꝑsequerentur. ut si ꝑse¬

Expanded text:
sio ut episcopatum vacantem daret clerico, sio ut episcopatum vacantem daret clerico, haec verba auribus insusurrans: « Accipnialium germanae, « Esto, ait, abbatissa, nec ultra patiaris clericum equitem. » Confusi illi, qui tam gravi dicto se sentirent lapidatos, desiverunt a flagitio quod divinitus inspiratum et vocis elegantiam vitio corporis deformabat, quod meretriculam villae dementer ardebat; cum qua nocte quadam solenni volutatus, mane ad missam imperatoris aperta fronte astabat. Dissimulata scientia, mandat ei Caesar ut se paret ad evangelium, quod ejus melodia delectaretur; erat enim diaconus. Ille, pro peccati conscientia, multis praestigiis subterfugere; imperator contra nunciis urgere, ut probaret constantiam: ad extremum prorsus abnuenti, « Quiasequio, ego te extorrem totius terrae meae esse praecipio. » Clericus amplexus sententiam abscessit continuo; missi pedissequi qui cum persequerentur, ut, si perse
Abbreviated transcription (Latin):
cłicus qͥdam curialis familiarior
iusto puelle effectus. crebro noct᷑nas
in cubiculo eius ꝓtelabat uigilias:
qͣmlibet multis modis t̾giu̾sationib
neqͥciam palliaret: adu̾tit illud ali¬
qͥs: qd̾ difficile sit. crim̃ ñ ꝓdere uultu
ł gestu. Et iam uulgo rem uentilante.
solus nesciebat imꝑator.: ⁊ sororem suã
pudicã credẽ audebat. S cũ qͣdam no¬
cte cupitis fruerent᷑ amplexib: et di¬
utius se uoluptas ꝓtend̾et: illuxit
dorso eius impositus. angustias illas
euaderet. Illa ñ refutans impuden¬
tiam. dũ mͦ uitaret ti̾econdiam: le¬
uat t̾go amasium: ⁊extra curiam
effert. Et forte tum imꝑator minc¬
tum surrex̾at: ⁊ ꝑ fenestram celacłi
despiciens: uidit cłicũ equitantem:
pͥmo quidem uisu hebetatus: s re di¬
ligentiꝰ explorata. pudore ⁊ indigna¬
tione obmutuit. Int̾ea hesitanti. utrũ
pecẽm impunitum dimitt̾et. ł peccan¬
tes honestȩ redargueret: obuenit occa¬

Expanded text:
clericus quidam curialis, familiarior clericus quidam curialis, familiarior justo puellae effectus, crebro nocturnas in cubiculo ejus protelabat vigilias; et quamlibet multimodis tergiversationibus 324 nequitiam palliaret, advertit illud aliquis quod difficile sit crimen non prodere vultu vel gestu; et jam vulgo rem ventilante, solus nesciebat imperator, et sororem suam pudicam credere audebat. Sed, cum quadam nocte cupitis fruerentur amplexibus, et diutius se voluptas protenderet, illuxit dorso ejus impositus angustias illas evaderet. Illa, non refutans impudentiam dummodo vitaret verecundiam, levat tergo amasium et extra curiam effert. Et forte tum imperator minctum surrexerat, et per fenestram coenaculi despiciens videt clericum equitantem: primo quidem visu hebetatus, sed, re diligentius explorata, pudore et indignatione obmutuit. Interea haesitanti utrum peccatum impunitum dimitteret, vel peccantes honeste redargueret, obvenit occa
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ idolum. loco noiatissimo ponen¬
tes: cornu dext̾e ills componunt: ple¬
nũ potu illo. quod g̾co uocabulo. ex
aqua ⁊ melle idromellũ uocamus.
circuitu sedentes: in cõmune p̃gus¬
tant. Et si cornu plenũ inuen̾int:
magno strepitu applaudunt. qd̾ eis
futuro anno. pleno copia cornures¬
ponsura sit in omnil. Si contrage¬
munt. Hoᷤ gͦ henricus ita tͥbutarios
effecerat: ut omnib sollemnitatite
quib coronabat᷑. reges eoꝵ qͣtuor le¬
betem qͦ carnes condiebant᷑. in hum̾i
suis ꝑ anulos quatuor. uectib ad co¬
ꝗuinam uectitarent
ret̾ca crebro cumultib regni
expeditus: cum se cõmunionii
hilaritati dedisset. ioci plenꝰ: ut sat
erit. duob ꝓbare exemplis. Sororem
scĩmonialem unicȩ diligebat: ut suo
eam lat̾i deeẽ ñ pat̾et᷑. s semꝑ tͥclim¬
um eius. suo conung̾et. Dum gͦ qͣdẽ
hieme. q̃ niuibs ⁊ pruinis asꝑsa m¬
horruerat. uno dix loco detineret᷑:

Expanded text:
cujus idolum loco nominatissimo ponencujus idolum loco nominatissimo ponentes, cornu dextrae illius componunt plenum potu illo quem Graeco vocabulo, ex aqua et melle, Hydromellum vocamus. circuitu sedentes, in commune praegustant; et si cornu plenum invenerint, magno strepitu applaudunt, quod eis futuro anno pleno copia cornu responsura sit in omnibus; si contra, gemunt. Hos ergo ita Henricus tributarios effecerat, ut, omnibus solemnitatibus quibus coronabatur, reges eorum quatuor, lebetem quo carnes condiebantur, in humeris suis, per annulos quatuor vectibus ad coquinam vectitarentrea crebro tumultibus regni expeditus, cum se communioni et hilaritati dedisset, joci plenus, ut sat erit duobus probare exemplis. Sororem sanctimonialem unice diligebat, ut suo eam lateri deesse non pateretur, sed semper triclinium ejus suo conjungeret. Dum igitur quadam hyeme, quae nivibus et pruinis aspera inhorruerat, uno diu loco detineretur,
Abbreviated transcription (Latin):
abscondãt uł marsupium publicũ:
uł erarium regium. Ita ad sponsũ ꝑue¬
niens: multo tpr̃e. fedus coniugale
fouit. Postremo. adult̾ii accusatapu¬
erulũ q̃ndam. sturm sui alũnũ. quẽ
secũ ex anglia dux̾at. delatori. gigan¬
tee molis homini. ad monomachiã
opposuit: cet̾is clientib mnerti timore
refugientib. Itaq conserto duello.:
ꝑ miracłm dei. insimulator succiso
poplite eneruatꝰ. Gunildis. in sꝑato
tͥumpho tͥpudians. uiro repudiũ
dedit: nec ultra. minis aut delimim̃¬
tis ad duci potuit. ut thalamo illius
consentiret. s uelum sc̃imonialium su¬
scipiens. in dei seruicio. placido conse
uirtutib p̃ditus. ̃ omniũ pene
ante se bellicosissimu: quippe. qͥ ⁊̃ um
delicos ⁊ leuticios subegerit: cet̾osq
ppłos. sueuis cont̾minos: qui usq ad
hanc diem. soli omniũ mortaliũ. pa¬
ganes suꝑsticiones anhelant.Nam sa¬
raceni ⁊ turchi. dm creatorem colt̃:

Expanded text:
absconderat vel marsupium publicum absconderat vel marsupium publicum vel aerarium regium. Ita ad sponsum perveniens, multo tempore foedus conjugale fovit: postremo, adulterii accusata, pucrulum quendam sturni sui alumnum, quem secum ex Anglia duxerat, delatori, giganteae molis homini, ad monomachiam apposuit, caeteris clientibus inerti timore refugientibus. Itaque, conserto duello, per miraculum Dei insimulator succiso poplite enervatur. Gunnildis, insperato triumpho tripudians, viro repudium dedit; nec ultra minis aut delinimentis adduci potuit ut thalamo illius consentiret, sed, velum sanctimonialium suscipiens, in Dei servitio placido consenvirtutibus praeditus, et omnium pene ante se bellicosissimus, quippe qui etiam Vindelicos et Leuticios subegerit, caeterosque populos Suevis conterminos, qui usque ad hanc diem soli omnium mortalium paganas superstitiones anhelant; nam Saraceni et Turchi Deum Creatorem colunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Goduinũ quoq obliquis ocłis intui¬
tus: ad sacram̃tũ pͣgationis compu¬
lit. Apposuit ille fidei iuratȩ xeniũ
ut grãm plenam rediñet: Locuple¬
tissimũ sane ⁊⁊ pulcherrimũ. Ratẽ.
auro rostratã. habentem.lxxͣx. mi¬
utes. qui haberent singul in brachi
unciaꝵ auri: in capitib cassides de¬
auratas: securim danicam in hu¬
mero sinistro: hastile ferreum dex¬
tera manu gestantes:i ne singula e¬
numerem. armis omnib instruc¬
tos. i qͥb fulgor cũ t̾rore certansi sub
auro ferrum occuleret. Cet̾m. ut di¬
cere ceꝑam hardecnutꝰ gunhildem
sororem. filiam cnutonis ex emma.
speccatissimȩ speciei puellã. amultis
pcis tp̃re patͥs suspirata nec impet᷑tã:
Henrico imꝑatori alamannoꝵ. nuptũ
misit. Celebris illa pompa nuptiał
tata: dũ tanti nominis uirgo ad nauẽ
duceret᷑. stipantib omnib anglie ꝓ¬
cerib: ⁊ in expensas confẽntib quicqͥd

Expanded text:
Godwinum quoque obliquis oculis intuiGodwinum quoque obliquis oculis intuitus, ad sacramentum purgationis compulit. Apposuit ille fidei juratae xenium, ut gratiam plenam redimeret, locupletissimum sane et pulcherrimum, ratem auro rostratam, habentem octoginta milites qui haberent in brachiis ecim unciarum auri, in capitibus cassides deauratas, securim Danicam in humero sinistro, hastile ferreum dextra manu gestantes; et, ne singula enumerem, armis omnibus instructos, in quibus fulgor cum terrore certans sub auro ferrum occuleret. Caeterum, ut dicere coeperam, Hardecnutus Gunhildam sororem suam, Cnutonis ex Emma filiam, spectatissimae speciei puellam, 322 a multis procis tempore patris suspiratam, nec impetratam, Henrico imperatori Alemannorum nuptum misit. Celebris illa pompa nuptialitata, dum tanti nominis virgo ad navem duceretur, stipantibus omnibus Angliae proceribus, et in expensas conferentibus quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
decem dies regnans: sp̃m int̾ pocula.
qͥ eg̾giam pietatem animi. in frẽm
isororem ostendit. Germanũ edue
ardum. annosȩ ꝑegͥnationis tedio.
ispe frat̾ne necessitudinis. natale
solum reuisentem. obuiis ut aut̃t
manib excipiens: indulgentissi¬
mȩ retinuit. Sane. ne silentio p̃
rumigeruli sparguntꝰ ille int̾
mortem haroldi. et expectationẽ hardac¬
nutum. fluctiuagans. regnum ing̾ssꝯe
compatͥotaꝵ ꝑfidia. ⁊ maximȩ ood
xini. luminib orbatus ẽ. apud gilin¬
geham. Inde. ad heliense cenobium
directus: misãm uitam pauco tp̃re¬
pane cibario sustentauit: omnib
comitib. p̃t̾ decimos. decapitatis. Nã
sors. Aecimũ quẽꝙ morti exem̃at. hec.
qͥa fama serit. ñ omisi: s quia cro¬
nica tacẽt ꝓsolido ñ asserui. hac de
causa hardeenutꝰ luingo. cridi tum̃¬
si epo. quẽ fama facti auctorem asse¬
rebat. infensus: illum ep̃atu expulit:
s pꝰ annũ pecunia serenatꝰ. restituit.

Expanded text:
decem dies regnans, spiritum inter pocula adecem dies regnans, spiritum inter pocula aqui egregiam pietatem animi in fratrem et sororem ostenderit; germanum enim Edwardum, annosae peregrinationis taedio, et spe fraternae necessitudinis, natale solum revisentem, obviis ut aiunt manibus excipiens indulgentissime retinurumigeruli spargunt. Ille inter mortem Haroldi et expectationem Hardecnuti fluctuans, regnum ingressus, compatriotarum perfidia, et maxime Godwini, luminibus orbatus est apud Giblingheham. Inde ad Eliense coenobium directus, miseram vitam pauco tpane cibario sustentavit; omnibus comitibus praeter decimos decapitatis, nam sors decimum quemque morti exemerat. Haec, quia fama serit, non omisi; sed, quia chronica tacet, pro solido non asserui. Hac de causa Hardecnutus, Livingo Cridietunensi episcopo, quem fama facti auctorem asserebat, infensus, illum episcopatu expulit, sed post annum pecunia serenatus restituit.
Abbreviated transcription (Latin):
nuimo impar: cessit uiolentie. harol¬
dus sceptro confirmato. nou̾cam exi¬
uauit Illa. in normannia nichil sibi
titũ arbitrataꝰ ubi defunctis. fr̃e ⁊
nepotib. recens deserti orphani ferue¬
bat inuidia: in flandriam tͣnsiit: ad
balduinũ comitem. exꝑtum ꝓbitate
uirum. Qui. postea. defuncto rege
henrico. qui philippũ paruũ reliq̃¬
rat filiũ. regnum francoꝵ nobilit̾ a¬
liqͣntis annis rexit. fidelit̾q adulto.
nam eius amitan habebat ixorem.¬
restituit. Huiꝰ sub umbra: emma se¬
curum tͥennium egit. Quo ꝑacto:
haroldus. apud oxenefordam. m̃se
apͥli defunctus. & est monast̾io tu¬
mulum habet. Tc̃ anglis ⁊ danisin
unã sententiam conuenientib. ꝓpt̾
hardaenutũ missũ. Ille. ꝑ normanni¬
amin angliam. m̃ se augꝰto uenit.
Nam filii edelredi. iam fere omnib
despectui erant: magis ꝓpt̾ pat̾nȩ
socordie memoriam⁊ qͣm ꝓpt̾ danoꝵ
potñtiam. Hardecnutꝰ. biennuo. p̃t̾

Expanded text:
numero impar, cessit violentiae. Harolnumero impar, cessit violentiae. Haroldus sceptro confirmato novercam exiliavit. Illa in Normannia nihil sibi tutum arbitrata, ubi, defunctis fratre et nepotibus, recens deserti orphani fervebat invidia, in Flandriam transiit ad Baldewinum comitem, expertum probitate virum; qui postea, defuncto rege Henrico qui Philippum parvum reliquerat filium, regnum Francorum nobiliter aliquantis annis rexit, fideliterque adulto nam ejus amitam uxorem habebat restituit. Hujus sub umbra Emma securum triennium egit; quo peracto, Haroldus, apud Oxenefordam mense Aprili defunctus, Westmonasterio tumulum habet. Tunc Anglis et Danis in unam sententiam convenientibus, propter Hardecnut missum, ille per Normanniam in Angliam mense Augusto 320 venit; nam filii Ethelredi jam fere omnibus despectui erant, magis propter paternae socordiae memoriam, quam propter Danorum potentiam. Hardecnutus, biennio praeter
Abbreviated transcription (Latin):
nitente rotberto normanno coro¬
natus est. pͥusqͣm pat̾ plane expira¬
ret. Cuius beneficii obnoxius. cũ
ille ut suꝑius dixi ierłimam irec
Willelmũ filiũ eius. puertilũ. contͣ
desertores enixissime inuit. At
cnuto. tͣnscursa uite meta. scepto¬
ne defunctꝰ: ⁊ erintonie sepultꝰ ẽ¬
.Mͦ. xxx.ui. haroldus. quẽ fa¬
ma filium cnutonis. ex filia elfel¬
mi comitis loquebatur: regnauit
annis quatuor ⁊ m̃sib totidem.
Elegerunt eum dani. et londonie
ciues:qui iam pene. i barbaroꝵ
mores. ꝓpt̾ freq̃ntem conuictũ tͣnsi¬
erant. Angli diu obsciterunt: mags
unũ ex filis egelredi. qui in norma¬
nia morabantur uel hardacmitũ.
filiũ cnutonis ex emma. qui tunc
in danemarchia erat: regem habe¬
re uolentes. Maxime tunc iusticiȩ
ꝓpugnator fuit. Goxinꝰ comes. qͥ ĩ
pupilloꝵ se tutoꝵem ꝓfessus. regi¬
nam emiam. et regias gazas custo¬
diens: resistentes. umbone nomis
sur aliqͣndiu dispulit. S tandem ui et

Expanded text:
nitente Roberto Normanno, coronitente Roberto Normanno, coronatus est priusquam plane pater expirasset. Cujus beneficii obnoxius, cum ille, ut superius dixi, Jerosolymam iret, Willelmum filium ejus puerulum contra desertores enixissime juvit. At Cnuto, transcursa vitae meta, Scepthoniae defunctus, et Wintoniae sepultus emo sexto Haroldus, quem fama filium Cnutonis ex filia Elfelmi comitis loquebatur, regnavit annis quatuor et mensibus totidem. Elegerunt eum Dani et Londoniae cives, qui jam pene in barbarorum mores propter frequentem convictum transierant. Angli diu obstiterunt; magis unum ex filiis Ethelredi, qui in Normannia 319 morabantur, vel Hardecnutum filium Cnutonis ex Emma, qui tunc in Danemarchia erat, regem habere volentes. Maximus tum justitiae propugnator fuit Godwinus comes, qui etiam pupillorum se tutorem professus, reginam Emmam et regias gazas custodiens, resistentes umbone nominis sui aliquandiu dispulit; sed tandem, vi et
Abbreviated transcription (Latin):
agit. cnutoni magnisicentissimo
regi. quod largitatis sue uiscera.
in expensas eccłiȩ carnotensis ef¬
quinto decimo. Notbertus rex
francoꝵ de quo supͣ p̃libauimꝰ. ui¬
tam clausit: uir elemosinis dedi¬
tus ⁊ ad eo. ut festis dieb cũ amici¬
recur et exueret᷑ regiis in signib.
si ñ aliud haberet ad manum ap¬
sa uestim̃ta pauꝑib distͥbueret:
nͥ ex industria. uestiarii egen̾os
importune petentes arcerent. ha¬
bebat duos filios: odonem et hen¬
ricum. Odo maior natu. hebes:
alt̾. astutus ⁊ uehemens. Diuiserat
in amorem ꝓlem utranꝙ:: parens u¬
terꝙ. Nat̾.pmogenitũ amplectebat᷑.
dictitans successurum. Mat̾. minoũ
fouebat: cui. et si ñ ꝑ etatem: ꝑ pru¬
dentiam certe regnum deberetur
Ita. ut sunt feminȩ in incepto ꝑtina¬
ces. ñ pͥus abstitit: qm om̃s duces.
qui regno francoꝵ famulant᷑ p̃mi¬
is ⁊ pollicitis in gentib in sua uota
tͣns duc̾et. henricus gͦ. maxime an¬

Expanded text:
agit Cnutoni magnificentissimo agit Cnutoni magnificentissimo regi, quod largitatis suae viscera in expensas ecclesiae Carnotensis efquinto Robertus rex Francorum, de quo supra praelibavimus, vitam clausit; vir eleemosynis deditus, adeo ut festis diebus cum amiciretur, et exueretur regiis insignibus, si non aliud haberet ad manum, ipsa vestimenta pauperibus distribueret, nisi ex industria vestiarii egenos importune petentes arcerent. Habebat duos filios, Odonem et Henricum; Odo major natu hebes, alter astutus et vehemens. Diviserat in amorem prolem utramque 318 parens uterque: pater primogenitum amplectebatur, dictitans successurum; mater minorem fovebat, cui, et si non per aetatem, per prudentiam certe regnum deberetur. Ita, ut sunt foeminae in incepto pertinaces, non prius abstitit quam omnes duces, qui regno Francorum famulantur, praemiis et pollicitis ingentibus in sua vota transduceret. Henricus ergo, maxime an
Abbreviated transcription (Latin):
rant tunc in anglia summi ⁊
sapientissimi uiri: quoꝵ p̾cipu¬
us. egelnodus archiepẽ post lum¬
gum. hic ex decano summꝰ sacerdoᷤ:
multa oꝑa p̃dicabili memoria di¬
gna fecit: Regem ipsũ. auctoritate
scĩtudinis in bonis actib mulcens:
in excessit t̾rens. Sede m archiep̃ãtꝰ
et pͥus p̃sentia corporis scĩ elfegi sulli¬
mauit: ⁊ postea rome p̃sens. in pͥstinã
dignitatem reparauit. Domũ redi¬
ens: apud papiam. brachiũ scĩ augu¬
stim doctoris.centũ talentis argenti.
et talento auri comꝑatũ. apud con¬
ĩ ad tͣnsmarinas eccłias. pecunias
mittensinaxime carnotũ ditauit.
Ubi tunc florebat fulbertus ep̃c: in
scĩtate et philosophia noĩatissimus.
posse honorificare studens: musigs
modulationib crebro exculit. Qnͣ¬
to enim amore in honorem uirgi¬
nis anhelau̾it: pot̾it conicere. qͦ
cantus audierit celestia uota sonã¬
tes. Extat int̾ cet̾a opuscła eius.
epłaꝵ uolum̃: in quarum una gr̃aˢ

Expanded text:
rant tunc in Anglia summi et sapientissimi viri, quorum praecipuus Ethelnothus, archiepiscopus post Livingum: hic, ex decano summus sacerdos, multa opera praedicabili memoria digna fecit, regem ipsum auctoritate sanctitudinis in bonis actibus mulcens, in excessibus terrens; sedem archiepiscopatus et prius praesentia corporis sancti Elfegi sublimavit, et postea Romae praesens in pristinam dignitatem reparavit. Domum rediens, apud Papiam brachium sancti Augustini doctoris centum talentis argenti et talento auri comparatum, apud Cov ad transmarinas ecclesias pecunias mittens, maxime Carnotum ditavit, ubi tunc florebat Fulbertus episcopus in sanctitate et philosophia nominatissimus:posse honorificare studens, musicis modulationibus crebro 317 extulit. Quanto enim amore in honorem Virginis anhelaverit, poterit conjicere qui cantus audierit coelestia vota sonantes. Extat inter caetera opuscula ejus epistolarum volumen, in quarum una gratias
Abbreviated transcription (Latin):
ilios huit. Rob̃tũ. Richardum.
Dulmũ. henricũ. Posteriores duo:
pꝰ eum. successione continua in anglia
regnauere. Rob̾tus. patre adhuc uiuen¬
te. normannã sͥ negari egrȩ ferens.
in ttaliam obstinatꝰ abiit: ut filia bo¬
infacii marchionis sumpta. patͥ. patͥb
illis aduitꝰ adu̾saret᷑. S pecitionis huiꝰce
casus: philipum francoꝵ regem. contͣ¬
patͥam excitauit. Quare. et genitoris be¬
nedictione ⁊ heditate frustratus: angli
a.pꝰ mortem eiꝰ. caruit. comitatu nor¬
mannie uix retento. Ea quoq pꝰ.ixͤ.
annos. frĩ wuillmo. ꝓ pecunia. inuad̾a¬
ta: asiaticam expeditionem. cũ cet̾is
xp̃ianis agg̾ssus ẽ. Iñ tͣnsactis qͣtu or
annis. clarus militię gestis. reg̃ssꝰ. nor¬
manniȩ. sine difficultate immersit:
qd̾ g̾mano uilłmo nuꝑ defuncto.
henricꝰ rex nouitate tener. angliam
in fide tenere. satis hũit. S qr de hoc
alias dicendum: nẽ ceptam de filiis
wilłmi magni. narrõem t̾minabo.

Expanded text:
ilios habuit, Robertum, Ricardum, Willelmum, Henricum. Posteriores duo post eum successione continua in Anglia regnavere. Robertus, patre adhuc vivente, Normanniam sibi negari aegre ferens, in Italiam obstinatus abiit, ut, filia Bonifacii marchionis sumpta, patri partibus illis adjutus adversaretur: sed, petitionis hujusce cassus, Philippum Francorum regem contpatrem excitavit; quare et genitoris benedictione et haereditate frustratus, Anglia post mortem ejus caruit, comitatu Normanniae vix retento. Ea quoque post novem annos fratri Willelmo pro pecunia invadata, Asiaticam expeditionem cum caeteris Christianis aggressus est; inde, transactis quatuor annis, clarus militiae gestis regressus, Normanniae sine difficultate immersit, quod, germano Willelmo nuper defuncto, Henricus rex, novitate tener, Angliam in fide tenere satis habuit: sed quia de hoc alias dicendum, nunc coeptam de filiis Willelmi magni narrationem terminabo.
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ noui scełis conscius eẽt: Uñ in uetu¬
sto uolumine. qd̾ in manꝰ meas incidit
publicas scolas ꝓfessꝰ arcem magistii
attigit. habebat conphilosophos. et
studioꝵ socios: constantinũ. albem
monast̾ii scĩ maximini. qd̃ est iurta
aurelianis: ad quẽ. edidit regłas de
abaco: adelboldũ. ep̃m ut dicunt uĩ¬
riburgensem: qui et ipse ingenii mo¬
nim̃ta dedit. In epła. quam facit ad
gerbertum. de q̃stione diametͥ. suꝑ
macrobium: ⁊ i ñ nullis aliis. habu¬
it discipulos p̃dicande indolis. et ꝓ¬
sapie nobilis: Robertum. filiũ hugo¬
nis. cognom̃to capet: otonem. filiũ im¬
ꝑatoris otonis. Rothertꝰ postea rex
francie. magistro uicem reddidit:⁊
pud illam eccłiam. doctͥne ipsiꝰ docu¬
m̃ta: horologiũ. arte mechanica cõ
barbiti:⁊ ꝑ multi foratiles tͣctꝰ. eree
fistule. modulatos clamores emit¬
tunt. Et erat ipẽ rex in ecołiasticis
cantib ñ mediocrit̾ doctus: itum

Expanded text:
nisi novi sceleris conscius esset? Unde in vetunisi novi sceleris conscius esset? Unde in vetusto volumine quod in manus meas incidit, publicasque scholas professus, artem magisterii attigit. Habebat conphilosophos, et studiorum socios, Constantinum abbatem monasterii sancti Maximini, quod est juxta Aurelianis, ad quem edidit regulas de abaco: Adelboldum episcopum, ut dicunt, Winteburgensem, qui et ipse ingenii monimenta dedit in epistola quam facit ad Gerbertum de quaestione diametri super Macrobium, et in nonnullis aliis. Habuit discipulos praedicandae indolis et prosapiae nobilis, Robertum filium Hugonis cognomento Capet, Otonem filium imperatoris Otonis. Robertus, postea rex Franciae, magistro vicem reddidit, epud illam ecclesiam doctrinae ipsius documenta: horologium arte mechanica compbarbiti, et per multiforatiles tractus aereae fistulae modulatos clamores emittunt. Et erat ipse rex in ecclesiasticis cantibus non mediocriter doctus; et tum
Abbreviated transcription (Latin):
sito ꝑpetuũ paciscit᷑ hominũ. si se ab
illo qui denuo insequebatur. defen¬
satum. ultra pelagꝰ eueheret. Et fẽm
est. S hec uulgarit̾ ficta credid̾it ali¬
quis: qd̾ soleat ppłs. litt̾atoꝵ famã
ledere: dicens. illum loqui cũ demo¬
ne: quẽ. in aliquo uid̾int excellentẽ
oꝑe. Uñ boetius in libro de consola¬
tione philosophie. querit᷑ seꝓpt̾ studiũ
sapientiȩ. de talib nota tũ: quasi consci¬
entiam suã sacͥlegio polluisset. ob am¬
bitum dignitatis. Non conueniebat
inquit uilissimoꝵ me sp̃uum p̃sidia
captare: quẽ tu in hanc excellentiam
componebas. ut ꝯsimilem do faceres.
At qui. hoc ipso uidemur affines male¬
ficio. quod tius imbiti disciplinis. tuis
instituti morib sumꝰ. hec boeciꝰ. Michi
uͦ sidem facit. de istius sacrilegio. in au¬
dita mortis ex cogitatio. Cur enim se
moriens ut postea dicemꝰ. ex carnifica¬
ret. ipse sui corporis horrendꝰ lanista:

Expanded text:
sito, perpetuum paciscitur hominium si se, ab sito, perpetuum paciscitur hominium si se, ab illo qui denuo insequebatur defensatum, ultra pelagus eveheret. Et factum est. Sed haec vulgariter ficta crediderit aliquis, quod soleat populus literatorum famam laedere, dicens illum loqui cum daemone quem in aliquo viderint excellentem opere. Unde Booetius, in libro de Consolatione Philosophiae, queritur se propter studium sapientiae de talibus notatum, quasi conscientiam suam sacrilegio polluisset ob ambitum dignitatis. « Non conveniebat, inquit, vilissimorum me spirituum praesidia captare, quem tu in hanc excellentiam componebas, ut consimilem Deo faceres. Atqui hoc ipso videmur affines maleficio, quod tuis imbuti disciplinis, tuis instituti moribus sumus. » Haec Booetius. Mihi vero fidem facit de istius sacrilegio 275 inaudita mortis excogitatio. Cur enim se moriens, ut postea dicemus, excarnificaret ipse sui corporis horrendus lanista,
Abbreviated transcription (Latin):
scĩam uenditaret: assidere freqͦnt̾:
nunc deseriis. nc̃ de nugis colloqͥ:
libros ad scribendum p̾bere. Unus
erat codex totius artis conscius. quẽ
nullo mͦ elicere pot̾at. Ardebat con
Semꝑ enim inuetitũ nitimur: et
quicqͥd negatur. p̃ciosius putatur.
miciciam multa offerre: plura pol¬
liceri. Ubi id parum ꝓcedit: noc¬
turnas insidias temptat. Ita hoĩem co¬
niuente ⁊̃ fili a c̃ qua. assiduitas famili¬
aritatem parauerat. uno inuadens. uo¬
lumen. sub ceruicali positum abripu
it. ⁊ fugit. Ille sonno excussꝰ. in dicio
stellarum. qua ꝑituserat arte. inseqͥ¬
tur fugitantem. ꝓfugus quoq respi¬
ciens. eademq scientia ꝑicłm comꝑieis.
sub ponte ligneo. qui ꝓximꝰ. se occulit:
pendulus ⁊ pontem amplectens. ut nͦ
aquã. nec t̾ram tanget. Ita querentis
aiuditas frustrata. domũ reu̾tit᷑. Tc̃
girbertꝰ uiam cełans: deuenit ad ma¬
re.Ibi. ꝑ incantationes diabolo accer¬

Expanded text:
scientiam venditaret; assidere frequenter, scientiam venditaret; assidere frequenter, nunc de seriis, nunc de nugis colloqui, libros ad scribendum praebere. Unus erat codex, totius artis conscius, quem nullo modo elicere poterat. Ardebat contSemper enim in vetitum nitimur, et quicquid negatur pretiosius putatur. eum, per amicitiam, multa offerre, plura polliceri. Ubi id parum procedit, nocturnas insidias tentat. Ita hominem connivente etiam filia, cum qua assiduitas familiaritatem paraverat, vino invadens, volumen sub cervicali positum arripuit, et fugit. Ille somno excussus, indicio stellarum, qua peritus erat arte, insequitur fugitantem. Profugus quoque respiciens, eademque scientia periculum comperiens, sub ponte ligneo, qui proximus, se occulit; pendulus et pontem amplectens, ut nec aquam nec terram tangeret. Ita quaerentis aviditas frustrata, domum revertit. Tum Gerbertus, viam celerans, devenit ad mare. Ibi per incantationes diabolo accer
Abbreviated transcription (Latin):
subiugarant: ipsi quoꝙ a karolo
magno uicti galliciã ⁊ lusitaniam.
maximas hispanie ꝓuncias ami
studentes. Ad hos gͥ ut dixi. gir bertꝰ
ꝑ ueniens: desiderio satisfecit. Ibi ui¬
cit scientia pͥholomeũ. in astrolabio. hal¬
handreũ. in astroꝵ int̾sticio: Iulium
firmicũ. in fato. Ibi. quid cantus ⁊ uola¬
tus auium portendat. didicit: ibi excire
tenues ex inferno figuras. ibi postre¬
mo. quicqͥd uel noxium. uel salubre.
curiositas humana dep̃hendit. Nam
de licitis artib. arithmetica. musica.
⁊ astronomia. ⁊ geometͥa. nicbil att¬
net dicere: quas ista ebibit. ut infi̾ores
ingenio suo ostendet: ⁊ magna indus¬
tria reuocaret in galliam. ommino
ibi iam pͥdem obloletas. Abacũ certe
pͥmus a sarraceuis rapiens. regulas
dedit: quȩ a sudantib abacistis uix
intelligunt᷑. hospitabatur apud
qͦndam sectȩ philosophum: quẽ mul¬
tis pͥmo expensis. pꝰ ⁊̃ ꝓmissis deme¬
rebatur. Nec deerat sarracenus qͥn

Expanded text:
subjugarant, ipsi quoque a Karolo subjugarant, ipsi quoque a Karolo magno victi, Galliciam et Lusitaniam, maximas Hispaniae provincias, amistudentes. Ad hos igitur ut dixi Gerbertus perveniens, desiderio satisfecit. Ibi vicit scientia Ptholomaeum 273 in astrolabio, Alandraeum in astrorum interstitio, Julium Firmicum in fato. Ibi quid cantus et volatus avium portendat, didicit; ibi excire tenues ex inferno figuras; ibi postremo quicquid vel noxium vel salubre curiositas humana deprehendit: nam de licitis artibus, arithmetica, musica, et astronomia, et geometria, nihil attinet dicere; quas ita ebibit ut inferiores ingenio suo ostenderet, et magna industria revocaret in Galliam omnino ibi jam pridem obsoletas. Abacum certe primus a Saracenis rapiens, regulas dedit quae a sudantibus abacistis vix intelliguntur. Hospitabatur apud quendam sectae illius philosophum, quem multis primo expensis, post etiam promissis, demerebatur. Nec deerat Saracenus quin
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ dictꝰ ẽ. ñ absurdũ erit. ut opi¬
nor. si litt̾is mandemꝰ. que ꝑ omniũ
ora uolitant. Ex gallia natus. mona¬
chꝰ. a puero apud floriacũ ad oleuit
Mox cũ prthagoricũ biuiũ attigis¬
ss: seu tedio monachatꝰ. seugłȩ cu¬
piditate captus. nocte ꝓfugit his¬
paniam: animo p̃cipue intendenᷤ.
ut astrologiam:⁊ cet̾as id genꝰ arteᷤ.
a saracenis edisceret. hispania olĩ
multis annis a romanis possessa:
tempore honorii imꝑatoris. in ius
gothoꝵ concessãt. Gothi. usq ad tẽ¬
pora beati gregorii. arriani: tc̃. ꝑ
leandrũ epm̃ hispalensẽ : et ꝑ ricar¬
dumregem frẽm hermigildi. ꝗͤ
pat̾. nocte paschali. ꝓfide confessi¬
one. int̾fec̾at: catholicoꝵ choro uniti
st̃. Successit leandro ysidorꝰ. doctͥ¬
na et scĩtate nobiliscuiꝰ corpꝰ. nr̃a¬
etate. aldefonsus rex galicie. tole¬
tum tͣnstulit: ad pondus auro cõ¬
paratũ. Saraceni enĩ. qui gothos

Expanded text:
tus, de quo non absurdum erit ut opitus, de quo non absurdum erit ut opinor si literis mandemus quae per omnium ora volitant. Ex Gallia natus, monachus a puero apud Floriacum adolevit: mox cum Pythagoricum bivium attigisset, seu taedio monachatus, seu gloriae cupiditate captus, nocte profugit Hispaniam, animo praecipue intendens ut astrologiam et caeteras id genus artes a Saracenis edisceret. Hispania, 272 olim multis annis a Romanis possessa, tempore Honorii imperatoris in jus Gothorum concesserat: Gothi, usque ad tempora beati Gregorii Arriani, tunc per Leandrum episcopum Hispalis, et per Ricaredum regem fratrem Herminigildi, quem pater nocte Paschali pro fidei confessione interfecerat, catholico choro uniti sunt. Successit Leandro Isidorus, doctrina et sanctitate nobilis; cujus corpus nostra aetate Aldefonsus rex Galliciae Toletum transtulit, ad pondus auro comparatum. Saraceni enim, qui Gothos
Abbreviated transcription (Latin):
edelnodũ: qui tͣnsierunt marinos
fines:⁊ ꝑuenerunt usq ad ricardũ
p̃fatũ marchionem. Qͥ ⁊ monita
nr̃a pacifice suscipiens. simulq au¬
diens decretum supra fattregis:
libenti animo eandem pacem fir¬
mauit. cũ filiis et filiab suis p̃sen¬
tib ⁊ fut᷑is. ⁊ cũ omnib fidelib sui.
eo rationis tenore ut si aliqͥs coꝵ ł
ipsi. iniuste aliquid contra alterũ
ꝑpetrau̾ant digna em̃datione pͥ¬
getur: paxq maneat stabilis ꝑpe¬
tualit̾ ⁊ in conuulsã sacm̃toꝵ utͥꝙ¬
pacis stimate stiꝑ tilata: ex parte
scł edelredi regis. edelfinꝰ p̾sul sc̃e sci¬
reburnensis eccłiȩ. ⁊ leofstani. alffu ol¬
d filiꝰ ⁊ iedeluodꝰ. Wistani filius. Ex
parte ricardi rogerus ep̃c. Rodulfꝰ
hugonis filius: torstene. filius torgis.
actum rotomago. kł marcui: Anno
dictione qͣrta:⁊ de hominib regis.
ł inimicis suis. nullum ricardꝰ reci¬
ꝑiat: nec rex de suis sñ sigillo eoꝵ¬

Expanded text:
Edelnodum, qui transierunt marinos Edelnodum, qui transierunt marinos fines, et pervenerunt usque ad Ricardum praefatum marchionem. Qui et monita nostra pacifice suscipiens, simulque audiens decretum suprafati regis, libenti animo eandem pacem firmavit, cum filiis et filiabus suis praesentibus et futuris, et cum omnibus fidelibus suis, eo rationis tenore, ut, si aliquis eorum vel ipsi injuste aliquid contra alterum perpetraverint, digna emendatione purgetur. Paxque maneat stabilis perpetualiter et inconvulsa, sacpartis stigmate stipulata. Ex parte scilicet Edelredi regis, Edelsinus praesul sanctae Scireburnensis ecclesiae, et Leofstan Alfwoldi filius et Edelnodus Wistani filius: ex parte Ricardi, Rogerus episcopus, Rodulfus Hugonis filius, Turstenc filius Turgis. Actum Rotomago Kalend. Martii, anno dictione quarta. 271 Et de hominibus regis vel inimicis suis nullum Ricardus recipiat, nec rex de suis, sine sigillo eo
Abbreviated transcription (Latin):
fideles. ⁊ nr̃i utͥusq ordinis ꝑ clima¬
ta scłi dilatati: qualit nobis rela¬
tum ẽ. a complurib. de inimicicia
edelredi saxonum occidentaliũ
regis. necñ ⁊ richar di marchionis:
Unde minium tͥstis effectꝰ. ut pote de
filiis nr̃is spũalib: tandem inito salu¬
bri consilio. accersiui quendam apocͥ
litt̃is nr̃ĩs exhortariis. ut resipisc̾ent
ab hac suꝑstitione. Qͥ tͣnsiens uastas
int̾carpedines t̾rarũ: tandem ma¬
rinos tͣns meauit fines: et in die na¬
talis dñi ꝑuenit añ conspectũ re¬
gis p̃fati: moxq ex parte nr̃a salu¬
tato: obtulit litt̾as. quas ei misamꝰ.
Qui. accersitis cunctis sui regni utꝰ¬
concessit pacem: cũ omnib filiis
suis et filiab. p̃ sentib et fut᷑is. et cũ
omnib fidelib suis. sine dolo. Qua
de re. misit edelfinum. scẽ scirebur¬
nensis eccłiȩ p̃sulem. nec ñ ⁊ leosta¬
nũ. filiũ asfuoldi. atq wistani filiũ

Expanded text:
fideles, et nostri utriusque ordinis per clymafideles, et nostri utriusque ordinis per clymata seculi dilatati, qualiter nobis relatum est a compluribus de inimicitia Edelredi Saxonum Occidentalium regis necnon et Ricardi marchionis; unde nimium tristis effectus, utpote de filiis nostris spiritualibus, tandem, inito salubri consilio, accersivi quendam apocriliteris nostris exhortatoriis, ut 270 resipiscerent ab hac superstitione. Qui, transiens vastas intercapedines terrarum, tandem marinos transmeavit fines, et in die Natalis Domini pervenit ante conspectum regis praefati, moxque ex parte nostra salutato obtulit literas quas illi miseramus; qui accersitis cunctis sui regni utrconcessit pacem, cum omnibus filiis suis et filiabus praesentibus et futuris, et cum omnibus fidelibus suis, sine dolo. Qua de re misit Edelsinum sanctae Scireburnensis ecclesiae praesulem, necnon et Leofstanum filium Alfwoldi, atque Wistani filium
Abbreviated transcription (Latin):
dum qͥsq carissimos hospites. quos
etiam arctissima necessitudo dulcio¬
res effec̾at. cog̾etur ꝓdere. ce amplexꝰ.
gladio deturbare. Pret̾ hec gͦ. etiam
n uxorem adeo ꝓt̾uus erat. Sut uix
conscĩam alti sanguinis spirans.
in maritum tumebat: qd̾ se. nec
pudor ingenuus. nec fecunditas
comm̃daret.Nam duob libere el¬
fredo et edwrardo: penates uiri cõ¬
pleu̾at. Ea fuerat filia ricardi co
mitis normannie. filii willelmilqͥ
pꝰ patrem. qͥn qͣguita duob annis
illi ducatui p̃fuit: ⁊ octauo decimo
anno hꝰ regis. uitã t̾minauit. Iacet
apd̾ fiscannũ cenobium: qd̃ ipse. ali¬
qͣntis reditib ampliatũ. regulamo¬
nastica. ꝑ willelmũ q̃ndam abba¬
tem diuionensem insigniuerat.
Uir eximnius: qͥ ⁊̃ edelrẽdũ sepe i¬
iuriis pulsau̾it. Qd̃ cum auditũ
rome eẽt: ñ passa sedes apłica. du¬
os xp̃ianos digladiariᷤ misit in an¬
gliam. leonem treu̾ensem ep̃m:
ut pacem compon̾et. Cuius lega¬

Expanded text:
dum quisque charissimos hospites, quos dum quisque charissimos hospites, quos etiam arctissima necessitudo dulciores effecerat, cogeretur prodere, et amplexus gladio deturbare; praeter haec ergo etiam in uxorem adeo protervus erat ut vix conscientiam alti sanguinis spirans in maritum tumebat, quod se nec pudor ingenuus, nec foecunditas commendaret; nam duobus liberis, Elfredo et Edwardo, penates viri compleverat. Ea fuerat filia Ricardi 269 comitis Normanniae, filii Willelmi, qui post patrem quinquaginta duobus annis illi ducatui praefuit, et octavo decimo anno hujus regis vitam terminavit. Jacet apud Fiscannum coenobium, quod ipse, aliquantis redditibus ampliatum, regula monastica per Willelmum quemdam abbatem Divionensem insigniverat. Vir eximius, qui etiam Edelredum saepe injuriis pulsaverit: quod cum auditum Romae esset, non passa sedes apostolica duos Christianos digladiari, misit in Angliam Leonem Treverensem episcopum ut pacem componeret; cujus lega
Abbreviated transcription (Latin):
as formidantes. His malis undin
circũstrepentib. rursus consilium
uolutabatur: ut pecunia bellum
leuaretur. Et factum: ⁊. Nam pͥus.
ingiiti .iiͣu. milia librȩ: mox. trigin¬
ta milia datȩ. Quod. qͣntum ꝓfec̾it:
seq̃ns tempꝰ ostendit. Uerũtam̃ mł¬
ta mͥ cogitanti. mirũ uidet᷑. cur hõ.
ut a maiorib accepimꝰ. neq multũ
fatuus. neq nimis ignauus. in tam
tͥsti pallore tot calamitatum. uitam
consumpserit. Cuiꝰ rei causam. si
qͥs me int̾roget: ñ facile responde¬
am. nͥ ducũ defectionem. ex suꝑbia
regis ꝓdeuntem. Illoꝵ ꝑfidiam. ser¬
mo p̃occupauit: de ipsius in solen¬
tia nunc dicam: qua. adeo intolera¬
bilis erat: ut nec ꝓpriis affectib par¬
ceret. Nam p̃ter anglos. quos nullis
causis extantib exheredabat. uł
affictio cͥmine. opib emungebat:
p̃t̾ danos. quos leuib suspicionib.
om̃s uno die in tota anglia trucida¬
ri iusseratꝰ. uͥ fuit uidere miseriam.

Expanded text:
as formidantes. His malis undique as formidantes. His malis undique circum strepentibus, rursus consilium volutabatur ut pecunia bellum levaretur; et factum est: nam prius 268 viginti millia librae, mox triginta millia datae; quod quantum profecerit, sequens tempus ostendit. Veruntamen multa mihi cogitanti mirum videtur cur homo, ut a majoribus accepimus, neque multum fatuus, neque nimis ignavus, in tam tristi pallore tot calamitatum vitam consumpserit. Cujus rei causam si quis me interroget, non facile respondeam; nisi ducum defectionem, ex superbia regis prodeuntem. Illorum perfidiam sermo praeoccupavit: de ipsius insolentia nunc dicam, qua adeo intolerabilis erat ut nec propriis affectibus parceret. Nam praeter Anglos, quos nullis causis extantibus exhaeredabat, vel afficto crimine opibus emungebat; praeter Danos, quos levibus suspicionibus omnes uno die in tota Anglia trucidari jusserat,--ubi fuit videre miseriam,