comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apłor sicut sepe ⁊ paulo ante cõme¬
moraui aꝑtissime legit᷑ missus die pen¬
tecostes sp̃s sc̃s qui etiã oꝑe manife¬
quis ẽẽt. Lingins em̃ omnib locuti sunt
omnib gentib futurã ȩccłam: que illũ
sicut patrẽ & filiũ uerissime p̃dicaret.
Uos gͦ iam dicite quare ñ accipiatis oĩa
altera paganoꝵ ẽ: qui dicunt apłos
citis. unde ostenditis scripturas illas
non ab apłis ministratas: Respondets
qr multa sunt in eis & int̾ se & sibi cõ¬
traria. Omnino falsissimũ ÷. Uos non
incelligitis. Num qͥd tale ꝓtulit fau¬
stus. qdꝰ ita uob̾ uideret᷑ ita ñ esse mi¬
nistratũ est. & quicqͥd tale a uob̾ ꝓlatũ
fuerit hoc docebimꝰ. Quis aut̃ ferat
lectorẽ uł auditorẽ scripturaꝵ tance
auctoritatis facilius qͣm uiciũ sucȩ tar¬
ditatis audere culpare:An hoc diciᷤ
uos paraclitũ docuisse scripturas istaᷤᷤ
apłorꝵ ñ esse. s sub eoꝵ nominib ab a¬
liis ẽẽ conscriptas: Hoc saltem docete

Expanded text:
 sicut et saepe et paulo ante commemoravi, apertissime legitur missus die Pentecostes Spiritus sanctus, qui etiam opere manifequis esset. Linguis enim omnibus locuti sunt, omnibus gentibus futuram ecclesiam, quae illum sicut patrem et filium uerissime praedicaret. Uos ergo iam dicite, quare non accipiatis omnia altera paganorum est, qui dicunt apostocitis? unde ostenditis scripturas illas non ab apostolis ministratas ? respondetis: quia multa sunt in eis et inter se et sibi contraria. omnino falsissimum est; uos non intellegitis. nam quicquid tale protulit Faustus, quod ita uobis uideretur, ita non esse monstratum est; et quicquid tale a uobis prolatum fuerit, hoc docebimus. quis autem ferat lectorem uel auditorem scripturam tantae auctoritatis facilius quam uitium suae tarditatis audere culpare? an hoc dicitis uos paracletum docuisse scripturas istas apostolorum non esse, sed sub eorum nominibus ab aliis esse conscriptas ? hoc saltem docete
Abbreviated transcription (Latin):
ret si concubuisset & ñ concepisset.
quomͦ displicet qr non concubuit. ⁊
tam̃ peperit. Uidetis gͦ multũ int̃¬
ẽẽ in t̃ hortantes ad u̾gmitatẽ. bono
minori bonũ amplius p̃ponendo:
& ꝓhibentes nubere. concubitũ pro¬
pagationis qui solus ꝓpriȩ nuptialis
ẽ uehomentiꝰ accusando : multũ inter¬
esse int̾ abstinentes a cibis quos crea¬
uit. dicendo quod eos ñ creauit. Pro¬
inde illa doctrina ẽ ꝓpħarum oe apłoꝵ.¬

Expanded text:
ret, si concubuisset, et non concepisset, ret, si concubuisset, et non concepisset, quomodo displicet, quia non concubuit, et tamen peperit. Videtis ergo multum interesse inter hortantes ad virginitatem, bono minori bonum amplius praeponendo; et prohibentes nubere, concubitum propagationis, qui solus proprie nuptialis est, vehementius accusando: multum interem et abstinentes a cibis, quos deus creauit, dicendo, quod eos deus non creauit. proinde illa doctrina est prophetarum et apo
Abbreviated transcription (Latin):
ror ꝑcreandors causa Unde uere non
tam c̃cumbere. quã nubere ꝓhibetis.
Concũbitur enĩ etiã casa libidinũ nu¬
bitur aut̃ ñ nisi filioꝵ. Nec ideo uos
dicatis ñ ꝓhibere.qr multos ur̃os
auditores in hoc obȩdire nolentes uł
non ualentes. salua amiticia toleratis.
Illud enĩ habetis in doctrina ur̃ erro¬
ris. hoc in necessitate societatis. Hinc
ẽ qd paulo ante distulerã dicere. Cur
uob̾ mor̾ xp̃i uisa sit uł fallax ⁊ simu¬
lata p̃dicanda. et ñ etiã natiuitas.
Mortẽ quippe tamꝗͣ separationẽ animȩ
id est naturȩ di ur̃i a corpore inimicor
eius hoc est a figm̃to diaboli p̃dicatis
atq laudatis. ac ꝑ hoc rem dignam
fuisse credidistis quã xp̃c & si ñ mori¬
ens : tam̃ mortẽ simulãs cõmendaret.
In natiuitate aut̃ qr non solui s ligari
potius dm̃ nr̃m creditis. hãc nec saltem
fallacit̃ imaginatũ xp̃m credere uolu¬
istis. ita ut ñ sic uobis maria displice¬

Expanded text:
rorum procreandorum causa: unde vere non rorum procreandorum causa: unde vere non tam concumbere, quam nubere prohibetis. Concumbitur enim etiam causa libidinum, nubitur autem nonnisi filiorum. Nec ideo vos dicatis non prohibere, quia multos vestros Auditores in hoc obedire nolentes vel non valentes salva amicitia toleratis. Illud enim habetis in doctrina vestri erroris, hoc in necessitate societatis. Hinc est quod paulo ante distuleram dicere, cur vobis mors Christi visa sit vel fallax et simulata praedicanda, et non etiam nativitas. Mortem quippe tanquam separationem animae, id est, naturae dei vestri a corpore inimicorum ejus, hoc est a figmento diaboli, praedicatis atque laudatis: ac per hoc rem dignam fuisse credidistis, quam Christus etsi non moriens, tamen mortem simulans commendaret. In nativitate autem quia non solvi, sed ligari potius deum vestrum creditis, hanc nec saltem fallaciter imaginatum Christum credere voluistis: ita ut non sic vobis Maria displice
Abbreviated transcription (Latin):
ciendũ. quod cũ gratiarũ actione ꝑcipit᷑.
Sanctificatur enĩ ꝑ uerbũ di et orationẽ.
lec sunt que negatis. hoc animo. hac uo¬
luntate. hac opinione. ab escis huiꝰ modi
temꝑatis. quod ñ significatione s matu¬
ra mala & in munda sint. Qua in re
creatorẽ earũ sine dubio blasphematis.
oc est: quod ꝑtinet ad doctrinã dȩmoni¬
oꝵ. Nolite gͦ hoc mirari de uob̾. tanto
ad uͥginitatẽ sic hortaremini quẽad mo¬
dũ hortatur apłica doctrina. qui dat
nuptũ benefacit & qui non dat nuptũ
melius facit. ut bonum ẽẽ nuptias
diceretis. s meliorẽ uirginitatẽ sicut
facit eccła que uere xp̃i est eccła. non
uos sp̃s sc̃s ita p̃nuntiaret dicens. ꝓ¬
hibentes nubere. Ille enĩ ꝓhibet. qui
hoc malum e̾e̾ dicit. ñ qui huic bono
aliud melius ante ponit. Deniq uos eũ
p̃cipuȩ concubitũ detestamini qui solus
honestus ⁊ coniugalis ẽ: et quẽ matrimo¬
nialłs quoq tabulȩ pre se gerunt. libe¬

Expanded text:
iendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per verbum Dei et orationem . Haec sunt quae negatis; hoc animo, hac voluntate, hac opinione ab escis hujusmodi temperatis, quod non significatione, sed natura malae et immundae sint. Qua in re creatorem earum sine dubio blasphematis: hoc est quod pertinet ad doctrinam daemoniorum. Nolite ergo mirari hoc de vobis tanto ad virginitatem sic adhortaremini, quemadmodum hortatur apostolica doctrina, Qui dat nuptum, bene facit; et qui non dat nuptum, melius facit : ut bonum esse nuptias diceretis, sed meliorem virginitatem, sicut facit Ecclesia, quae vere Christi est Ecclesia: non vos Spiritus sanctus ita praenuntiaret, dicens, prohibentes nubere . Ille enim prohibet, qui hoc malum esse dicit, non qui huic bono aliud melius anteponit. Denique vos eum praecipue concubitum detestamini, qui solus honestus et conjugalis est, et quem matrimoniales quoque tabulae prae se gerunt, Libe
Abbreviated transcription (Latin):
cum minime potueritio: fine dubio
quã diu cales estis nullomͦ poteritis:
illud saltim qđ omni humanȩ mentiᷤᷤ
ẽ naturalit̾ in sicũ. si mͦ aꝑuerse opini¬
onis prauitate ñ turbet di natura atq
sub stantiã. in cõmutabilem omune om¬
nino. in corruptibilẽ cogitate uł credi¬
te.⁊ manichei c̃tinuo non eritis ut al¬
quandꝰ & catholic ẽẽ positis ameii.

Expanded text:
cum minime potueritis — sine dubio cum minime potueritis — sine dubio enim quamdiu tales estis, nullo modo poteritis — illud saltem, quod omni humanae menti est naturaliter insitum, si modo id peruersae opinionis prauitate non turbetur, dei naturam atque substantiam incommutabilem omnino, omnino incorruptibilem cogitate uel credite, et Manichaei continuo non eritis, ut aliquando et catholici esse possitis amen.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nullũ ex crinsecus salutis flatũ admit¬
tant.ua ꝓpt̾ post om̃s fausti calup¬
snias
refutatas dũ caxat hoꝵ eiꝰ capitulors.
quib hoc oꝑe quantũ dn  Qadiuuare
Breuit uos ãmoneo qui illo cam nefando
& execrabili errore tenemini. ut si auc¬
tortatẽ scriptura Drũ omnib p̃feren¬
dã sequi uultis: eam sequamini que ab
ipsius p̃sentiȩ xp̃i temporib ꝑ dispen¬
sationes apłoꝵ. & cȩteras ab eoꝵ sedibꝰ
successionss ep̃or usq ad hȩc temꝑa
toto orbe trarũ: custodita cõmendata.
clarificata ꝑ uenit. Ibi enĩ uidebitis &̃
ueteris testam̃ti obscura reuelari. & p̃¬
dicata cõpleri. Si aut̃ quasi ratione
mouemini. primũ cogitetis qui nam
sitis quã minus ydonei ad cõprehen¬
dendã naturã ñ dicam di. s animȩ ur̃ȩ.
cõprehendendã sane quẽadmodũ uel¬
le aut uoluisse uos dicitis certissima
ratione. ñ uanissima credulitate. Qd̃

Expanded text:
et nullum extrinsecus salutis admitet nullum extrinsecus salutis admittant. Quapropter post omnes Fausti calumnias refutatas dumtaxat horum eius capitulorum, quibus hoc opere, quantum dominus adiuuare breuiter uos admoneo, qui illo tam nefando et execrabili errore tenemini, ut si auctoritatem scripturarum omnibus praeferendam sequi uultis. eam sequamini, quae ab ipsius praesentiae Christi temporibus per dispensationes apostolorum et certas ab eorum sedibus successiones episcoporum usque ad haec tempora toto orbe terrarum custodita, commendata, clarificata peruenit. ibi enim uidebitis etiam ueteris testamenti et obscura reuelari et praedicta conpleri. si autem quasi ratione mouemini, primum cogitetis, quinam sitis, quam minus idonei ad conprehendendam naturam, non dicam dei. sed animae uestrae, conprehendendam sane, quemadmodum uelle aut uoluisse uos dicitis, certissima ratione, non uanissima credulitate: quod
Abbreviated transcription (Latin):
quasi magnas calũ niose obiciunt eugłio
narraret aliqͥd idem ipse uis mimero ñ
falsũ nec fallacit᷑: s omĩno ed uolens in¬
cimare ⁊ ex ponere. ut stilo exciꝑent᷑ ũba
eiꝰ eiq recitarent᷑. utrũ ñ aliquid plus
minꝰ ue diceret: aut p̃postero ordine ñ
uerboꝵ tantũ s &̃ rerũ aut utrũ nõ
aliqͥd ex sua sententia diceret camꝗͣ ali
dixerit qđ eum dixisse ñ audierit s
uoluisse atꝙ sensisse plane cognouerit.
aut utrũ ñ alicuiꝰ breuit conplectere¬
tͣ sententiȩ ueritatẽ. cuiꝰ rei antea qͣsi
exp̃ssus articulos explicasset: Et si quid
ẽ. aliud qđ fortasse possit certis reguł
conp̃hendi quomͦ fiat ut uł induoꝵ
singłis eiusdẽ rei narrationib uł duab̾
umiꝰ ex una eademq re multa diuersa
in ueniant᷑. nulla tam̃ ad uersa: & mul¬
ta uaria. nulla contͣria. Sic soluuntur
omnia de quib sibi isti me̾seri collum
ligant. ut spm̃ sui erroris intus teneans

Expanded text:
quasi magnas calumniose obiciunt euangelio, quasi magnas calumniose obiciunt euangelio, narraret aliquid idem ipse bis numero, non falsum nec fallaciter, sed omnino id uolens intimare et exponere, et stilo exciperentur uerba eius eique recitarentur, utrum non aliquid plus minusue diceret aut praepostero ordine non uerborum tantum, sed etiam rerum, aut utrum non aliquid ex sua sententia adiceret. tamquam alius dixerit, quod eum dixisse non audierit, sed uoluisse atque sensisse plane cognouerit; aut utrum non alicuius breuiter conplecteretur sententiae ueritatem, cuius rei antea quasi expressius articulos explicasset, et si quid est aliud, quod fortasse possit certis regulis conprehendi, quomodo fiat, ut uel in duorum singulis eiusdem rei narrationibus uel in duabus unius ex una eademque re multa diuersa inueniantur, nulla tamen aduersa, et multa uaria, nulla contraria. sic «oluuntur omnia, de quibus sibi isti miseri collum ligant, ut spiritus sui erroris intus teneant
Abbreviated transcription (Latin):
s fidei potentia: sic̃ ille centurio. Iunc
meliꝰ qͥd matheus dixerit sentient.
Talib. ti đr in psalmo. ccedite ad eã
⁊ illumi  namini: ⁊ uultꝰ ur̃i ñ eru¬
bescent. UUnde centurio ille ad
xp̃m magisaccesserat. cuiꝰ fidem
ita laudauit ꝗͣ D illi ipsi ꝑ quos
ũba sua misit. Huic rei simile s c̃
illud qđ dñs ait. tetigit me aliqͥs qñ
mulier quȩ fluxum sangunis patie¬
¶batur.
tangens fimbriã uestim̃ti eiꝰ salua facos
Hoc it mirabilit̃ discipłis suis dios
uidebat᷑. quis me tetigit. ⁊ tetigit me
aliqͥs. cũ eum turba c̃primeret. Denp
hoc ei respondet᷑. Curbȩ ce conpͥmunt
ee dicis. quis me tetigit : Quem admas
S ili p̾mebant. s illa tetigit: sic illi ns¬
si erant ad xp̃m s centurio magis ac¬
quẽadmodũ gestũ ẽẽt ostendit. ut hir
: ad modũ dixerit. Uellem sane ut aliquo
istoꝵ uanoꝵ qui huiꝰ modi q̃stiuncula

Expanded text:
sed fidei potentia, sicut ille centurio: tunc sed fidei potentia, sicut ille centurio: tunc melius quid Matthaeus dixerit sentient. Talibus enim dicitur in Psalmo: Accedite ad eum, et illuminamini; et vultus vestri non erubescent . Unde centurio ille ad Christum magis accesserat, cujus fidem ita laudavit, quam illi ipsi per quos verba sua misit. Huic rei simile est etiam illud quod Dominus ait, Tetigit me aliquis; quando mulier quae fluxum sanguinis patiebatur, tangens fimbriam vestimenti ejus, salva facta est. Hoc enim mirabiliter discipulis suis dicere uidebatur: quis me tetigit? et: tetigit me aliquis, cum eum turba conprimeret. denique hoc ei responderunt: turbae te conprimunt, et dicis: quis me tetigit? quemadmodum ergo illi premebant, sed illa tetigit, sic illi missi erant ad Christum, sed centurio magis acquemadmodum gestum esset. ostendit, ut hinc uemadmodum dixerit. uellem sane, ut aliquis istorum uanorum, qui huiusmodi quaestiunculas
Abbreviated transcription (Latin):
etudo cũ dicimꝰ aliquẽ aliquid multy
accessisse. & quem ñdum dicimꝰ ꝑueni¬
se: Honne ⁊ ipsam ꝑuentionẽ cui qͣsi
uideretur non eẽ qđ addi iam possit.
&ẽ ꝑ alios fieri usitatissime loquim᷑
sepe dicendo. Egit ille causã suã. ꝑ¬
uenit ad iudicẽ atq ꝑuenit ad illum
uł illũ potentẽ. cum plerũq id faciat
ꝑ amicos. ñ uiso eo ꝓrsus ad quẽ quis¬
q dr̃ ꝑuenisse : Unde etiã tales ho¬
mines quic̃q ad potentiũ quodã mͦ in¬
accessibiles animos siue ꝑ seipsos siue
ꝑ alios ambitionis arte ꝑtingunt. iã
&̃ ulgo ꝑuentores uocant᷑. Quid gͦ
cũ legimꝰ obliuiscim᷑ quẽ ad modũ loq
soleamꝰ: An scriptura di alit̃ nob̾cũ
fuerat quã nr̃o more locutura : Et̃
hoc quidẽ de cõmuni loquendi c̃sue¬
tudine ꝑ uicacib tͦbulentisq respon
placide ac fidelit̾ quer̃: accedant ad
xp̃m. ñ carne s corde: ñ corporis p̃sentia:

Expanded text:
etudo, cum dicimus aliquem ad aliquid multum etudo, cum dicimus aliquem ad aliquid multum accessisse, etiam quem nondum dicimus peruenisse ? nonne et ipsam peruentionem, cui quasi uidetur non esse quod addi iam possit, etiam per alios fieri usitatissime loquimur saepe dicendo: egit. ille causam suam, peruenit ad iudicem, aut: peruenit ad illum uel illud potentem, cum plerumque id faciat per amicos non uiso eo prorsus, ad quem quisque dicitur peruenisse? unde etiam tales homines, quicumque ad potentium quodam modo inaccessibiles animos siue per se ipsos siue per alios ambitionis arte pertingunt, iam etiam uulgo "peruentores" uocantur. quid ergo? cum legimus, obliuiscimur, quemadmodum loqui soleamus ? an scriptura dei aliter nobiscum fuerathoc quidem de communi loquendi consuetudine pervicacibus turbulentisque respondplacide ac fideliter quaerunt, accedant ad Jesum, non carne, sed corde; non corporis praesentia,
Abbreviated transcription (Latin):
lentib pocest. Illud sane ⁊ inquiri int̾¬
infideles ⁊ obici ab in fidelib solet. s
&̃ ipsis uł parũ eruditis uł nimis
contentiosis nͥ ãmoniti resipuerunt.
qd̾ matheus dixit accessit ad eũ centu¬
rio roganᷤ eũ & dicens. Lucas aut̃ qđ
miserit ad eũ seniores iudȩoꝵ hoc ipse
rogantes de puero eius qr egrotabat
ut sanaret eũ. Et cũ apppinqͣret domui:
misit alios ꝑ quos dicer&e  ñ se ẽẽ
dignũ in cuiꝰ domũ intͦr& uic: neq
seipsũ dignũ ut uenir& ad ĩm.
ad eũ rogans ⁊ dicens puer m̃s
racet indom o paraliticꝰ ⁊ male
tor quetur: Hoc gͦ in telligit᷑ matheũ
breuit̾ sententiã ipsam uerã integrãq
complexũ dicentẽ. qđ centurio accesserit
ad iũo. & ñ dicentẽ. utrũ ꝑseipsum ac¬
cesserit. an ꝑ alios. Et quod ei depuero suo
illud dixerit ñ expressum utrũ ꝑ seipso
direrit. an ꝑalios. Quid eñĩ : Nonne

Expanded text:
lentibus potest. illud sane et requiri intelentibus potest. illud sane et requiri inter fideles et obici ab infidelibus solet. sed etiam ipsis uel parum eruditis uel nimis contentiosis, nisi admoniti resipuerint, quod Matthaeus dixit: accessit ad eum centurio rogans eum et dicens, Lucas autem, quod miserit ad eum seniores Iudaeorum hoc ipsum rogantes de puero eius, qui aegrotabat, ut eum sanaret. et cum adpropinquaret domui, misit alios, per quos diceret non se esse dignum, in cuius domum intraret Iesus, nec se ipsum dignum, ut ueniret ad Iad eum rogans, et dicens, Puer meus jacet in domo paralyticus, et male torquetur ? Hoc ergo intelligitur, Matthaeum breviter sententiam ipsam veram integramque complexum, dicentem quod centurio accesserit ad Jesum, et non dicentem utrum per se ipsum accesserit, an per alios: et quod ei de puero suo illud dixerit, non exprimentem utrum per se ipsum dixerit, an per alios. Quid enim? nonne
Abbreviated transcription (Latin):
rat ista diligent᷑ inspicere: ⁊ eor dẽ
scriptoꝵ magnã & salubrem in uenire
congruentiã si uos contentio ñ ꝑ uerte¬
ret. & si pietas ad uiuaret: Quis enĩ
umꝗͣ duos historicos legens de una re
scribentes. utrũq uł utrũlibet eoꝵ aut
fallere aut falli arbitratꝰ s si unus eoꝵ
dixit qđ alius p̃termisit. aut si alter
breitius conplexus ÷. eandẽ cantũ sen¬
tentiã saluam in tegrãq custodiens:
alter aut̃ tamꝗͣ menbratum cuncta
digessit. ut ñ solum qͥd factum sit.
uerũ &̃ quẽad modũ factũ sit in tinia¬
ret. sicut faustus hic in exgłioꝵ ueri¬
tate uoluit calũmari: qr matheus ali¬
quid dixit qđ lucas cum idem narra¬
ret dicere p̃termisit. quasi negauerit
Ieas dixisse xp̃m. qđ eum scripsit
dixisse matheus: Hinc omĩno nulli
unꝗͣ questio fuit: neq hoc obici nͥ
ab omnino in prudentib ⁊ nichil haꝵ
rerum considerare ñ ualentib sey ua¬

Expanded text:
rat ista diligenter inspicere et eorundem rat ista diligenter inspicere et eorundem scriptorum magnam et salubrem inuenire congruentiam. si uos contentio non peruerteret et si pietas adiuuaret? quis enim umquam duos historicos legens de una re scribentes utrumque uel utrumlibet eorum aut fallere aut falli arbitratus est, si unus eorum dixit. quod alius praetermisit; aut si alter aliquid breuius conplexus est eandem tantum sententiam saluam integramque custediens, alter autem tamquam membratim cuncta digessit, ut non solum, quid factum sit, uerum etiam. quemadmodum factum sit, intimaret? sicut Faustus hinc euangeliorum ueritati uoluit calumniari, quia Matthaeus aliquid dixit, quod Lucas, cum idem narraret, di. cere praetermisit, quasi negauerit Lucas dixisse Christum, quod eum scripsit dixisse Matthaeus. hinc omnino nulla umquam quaestio fuit neque hoc obici nisi ab omnino inprudentibus et nihil harum rerum considerare uolentibus seu ua
Abbreviated transcription (Latin):
gam in longe p̃terita: Ecce istas lit¬
ceras quas habemꝰ in manib si post
aliquantũ tempꝰ uitȩ huiꝰ nr̃e uł illaᷤᷤ
quis ꝗͣ fausti eẽ uł has neget meas:
unde conuincit᷑. nisi qr illi qui nunc
ista nouerunt. noticiã suã ad longe
&̃ post futuros c̃ciauatis posteroꝵ
successionib traiciunt : Que cũ ita
sint: quis candẽ tanto furore cȩcatur
nͥ demonioꝵ mendaciloquoꝵ mali¬
cia atq fallatia consentiendo subũ¬
sus sit qui dicat hoc mereri ñ potuis
sam fr̃m̃ concordiã. ut eoꝵ scripta fi¬
delit̃ ad posteros craicerent. cũ eor
cathedras usq ad p̃sentes ep̃os certis¬
sima successione seruarent: cũ hoc
qualiumẽq hominõ scriptis siue extͣ
eccłam. siue in ipsa eccła tanta felici¬
tate ꝓueniat: S contͣria inquit int̾
se scripta eoꝵ repperiunt᷑. Maligni
malo studio legitis. stulti ñ intelligi¬
tis ceti ñ uidetis. Quid .n. magnũ e¬

Expanded text:
gam in longe praeterita? ecce istas litgam in longe praeterita? ecce istas litteras, quas habemus in manibus, si post aliquantum tempus uitae huius nostrae uel illas quisquam Fausti esse uel has neget meas, unde conuincitur, nisi quia illi, qui nunc ista nouerunt, notitiam suam ad longe etiam post futuros continuatis posterorum successionibus traiciunt? quae cum ita sint, quis tandem tanto furore caecatur, nisi daemoniorum mendaciloquorum malitiae atque fallaciae consentiendo subuersus sit, qui dicat hoc mereri non potuissam fratrum concordiam, ut eorum scripta fideliter ad posteros traicerent, cum eorum cathedras usque ad praesentes episcopos certissima successione seruarent, cum hoc qualiumcumque hominum scriptis siue extra ecclesiam siue in ipsa ecclesia tanta facilitate proueniat? Sed contraria, inquit, inter se scripta eorum reperiuntur. maligni malo studio legitis. stulti non intellegitis, caeci non uidetis. quid enim magnum e
Abbreviated transcription (Latin):
runt᷑ comparati respuunt᷑. uinde constat
ẽẽ ypocratis inde siquis hoc neget nec
saltem refellitur. s ridetur. nͥ qr sic
eos ab ipso ypocratis cemꝑe usq ad hȩc
tẽpora & deinceps successionis series
cõmendauit. ut hinc dubitare dem̃tis
sit: Platonis. aristotelis. uarrones. &i¬
ceronis. alioreq eiusmodi auctoꝵ lib¬
Pros
unde nouert᷑ homines qdđ ipsoꝵ sint:
nisi eadẽ tempoꝵ sibimet succedentiũ
contestatione contiaua : Multi multa
deliteris eccłasticis conscripsert̃. ñ qui¬
dem auctoritate canonica s aliquo ad¬
uuandi studio. siue discendi. Unde
constat quid cuꝰ sit. nisi qr his tem¬
porib quib ea quisq scripserit quib
potuit in sinuauit. atq edidit & inde
in alios atq alios continiata noticia
latiusq formata. ad posteros etiã usq
ad nr̃a tempora ꝑuener̃. ita ut int̾ro¬
gati cuiꝰ quisq liber sit: ñ hesitemus
quid respondere debeamꝰ : S quid ꝑ¬

Expanded text:
runtur, conparati respuuntur, unde constat runtur, conparati respuuntur, unde constat esse Hippocratis? unde si quis hoc neget, nec saltem refellitur, sed ridetur — nisi quia sic eos ab ipso Hippocratis tempore usque ad hoc tempus et deinceps successionis series commendauit, ut hinc dubitare dementis sit? Platonis, Aristotelis, Varronis, Ciceronis aliorumque eiusmodi auctorum libros unde nouerunt homines. quod ipsorum sint, nisi eadem temporum sibimet succedentium contestatione continua? multi multa de litteris ecclesiasticis conscripserunt, non quidem auctoritate canonica, sed aliquo adiuuandi studio siue discendi. unde constat, quid cuius sit, nisi quia his temporibus, quibus ea quisque scripsit. quibus potuit insinuauit atque edidit et inde in alios atque alios continuata notitia latiusque firmata ad posteros etiam usque ad nostra tempora peruenerunt. ita ut interrogati, cuius quisque liber sit, non haesitemus, quid respondere debeamus ? sed quid per
Abbreviated transcription (Latin):
certũ est: & hoc erit certũ scripsisse apb¬
qđ hiuc ȩcclȩ contrarii heretici ꝓferuit
auctore suore nominib appellati: long
post apłos existentiũ: Quasi u a mit
teris secularib ñ fuerint certissimi ausꝰ¬
tores: sub quodã quoꝵ nominib postta
multa ꝓlata sunt: & ideo repudiati. ꝙ¬
uł in his quȩ ipsore eẽ constaret minine
congruerunt : uł eo tempore quo illi
scripserint ne quaꝗͣ in notescere. & ꝑip
sos uł familiarissimos eoꝵ inposteros ꝓdi
cõmendariq meruert. Nonne ut alio
omittã sub ypocratis medici nobilissimi
nomine quidã libri ꝓlati in auctoritatẽ
a medicis ñ recepti sunt: nec eos adiuiut
ñ nulla similitudo rerum atq uerboꝵ.
qñ conparati eis quos uere ypocratis
eẽ const aret in pares iudicati sunt : &
qđ ab eo tempore quo ⁊ cetera scripta
eiꝰ ñ innotuer̃ qđ uere eiꝰ essent: Hor
aut̃ libros quibꝰ illi qui de tͣnsuerso ꝓte¬

Expanded text:
certum est? et hoc erit certum scripsisse apcertum est? et hoc erit certum scripsisse ap huic ecclesiae contrarii haeretici proferunt auctorum suorum nominibus appellati longe post apostolos existentium ? quasi uero et in litteris saecularibus non fuerunt certissimi auctores, sub quorum nominibus postea multa prolata sunt et ideo repudiata, quia uel his, quae ipsorum esse constaret, minime congruerunt uel eo tempore. quo illi scripserint, nequaquam innotescere et per ipsos uel familiarissimos eorum in posteros prodi commendarique meruerunt. nonne, ut alios omittam, sub Hippocratis medici nobilissimi nomine quidam libri prolati in auctoritatem a medicis non recepti sunt ? nec eos adiuuit nonnulla similitudo rerum atque uerborum, quando conparati eis, quos uere Hippocratis esse constaret, inpares iudicati sunt, et quod ab eo tempore quo et cetera scripta eius non innotuerunt, quod uere eius essent. hos autem libros, quibus illi. qui de trauerso profe
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiente contẽptum. Qͥd dicã de apło
Paulo : An force ⁊ ipse pꝰ mortẽ iustisi¬
catũ laudat abraham qđ priusqͣ cir¬
cũ cideret᷑ credidit do ⁊ deputatũ est
illi ad iusticiã. qđ canti pendit ut nos
ñ cͦb aliud dicat filos eiꝰ eẽ effectos qͥ
eiis carne ꝓpagati ñ sumꝰ nisi qd̃ eus
fidei uestigia sequam᷑. S quid uobis
faciã quos cont᷑ testimonia scripturaꝵ
ita ob surde fecit iniqͥtas. ut quicquid
ad uersũ uos inde ꝓlatum fuerit ñ eẽ
dictũ ab apło.s anescio quo falsario
sub eius nomine scriptũ eẽ dicere au¬
deatis: Usq adeo xp̃iana doctrina
aꝑte alienata ⁊ quã p̃dicatis doctrinã
demonioꝵ: ut aeam sub xpĩanȩ docᷤ¬
trinȩ nomine defendere nulla ex parte p¬
litterȩ ullum habebunt pondus aueo¬
tatis: si eugłicȩ. si apłicȩ non habebut
De quo libro certũ erit cuiꝰ sit. silittere q
nentia de clarata: utrũ apłoꝵ sint in¬

Expanded text:
superbiente contemptum. quid dicam de apostolo superbiente contemptum. quid dicam de apostolo Paulo? an forte et ipse post mortem iustificatum laudat Abraham, quod, priusquam circumcideretur, credidit deo, et deputatum est illi ad iustitiam ? quod tanti pendit, ut nos non ob aliud dicat filios eius esse effectos, qui eius carne propagati non sumus, nisi quod eius fidei uestigia sequamur. Sed quid uobis faciam, quos contra testimonia scripturarum ita obsurdefecit iniquitas, ut quicquid aduersum uos inde prolatum fuerit, non esse dictum ab apostolo, sed a nescio quo falsario sub eius nomine scriptum esse dicere audeatis ? usque adeo a christiana doctrina aperte aliena est quam praedicatis doctrina daemoniorum, ut eam sub christianae' doctrinae nomine defendere nulla ex parte plitterae ullum habebunt pondus auctoritatis, si euangelicae, si apostolicae non habebunt? de quo libro certum erit, cuius sit, si litterae,nentia declarata, utrum apostolorum sint in
Abbreviated transcription (Latin):
rantiũ. Frustra sibi sane ꝑhanc obliqui¬
tatẽ pollicet᷑ faustus aliquid post hãc
utã cuiquã posse p̃stari. qđ sibi p̃stan¬
dũ in hac uita ñ comparau̾it. Bonũ
ẽ uob̾ ut dũ hic uiuitis istũ relinqͣtis
errorẽ & ueritatẽ catholicȩ fidei cognos¬
catis. atq teneatis. AAlioquin longe ab¬
erit qd sibi pollicet᷑ in iustꝰ cum fieri
ceꝑit. qđ in iusto minatus ẽ d
e uita aut̃ patrearchaꝵ iam quan¬
cum satis arbitratꝰ sum homini maledi¬
co ñ pauca respondi. quibꝰ ñ utiq in
morte corretis uł pꝰ passionẽ suã iusti¬
ficatis cestimoniũ dñs phibebat cum
iudeos ãmoneret. ut si ab rahȩ filii eẽq.
facta abrahȩ facerent. & qdđ idem abra¬
ham eiꝰ dem diem uidere c̃cupiuerit
gauisusq fuerit cũ uidisset: ⁊ qđ in
eius sinũ .i. nescio cuiꝰ quete felicitatiᷤ
magnũ abditũq secretũ abstulerint
angłi pauperẽ illũ erũ nosũ. adiuite

Expanded text:
rantium. frustra sibi sane per hanc obliquirantium. frustra sibi sane per hanc obliquitatem pollicetur Faustus aliquid post hanc uitam cuiquam posse praestari, quod sibi praestandum in hac uita non conparauerit. bonum est uobis, ut, dum hic uiuitis, istum relinquatis errorem et ueritatem catholicae fidei cognoscatis atque teneatis. alioquin longe aberit, quod sibi pollicetur iniustus, cum fieri coeperit, . quod iniusto minatus est deus.' De uita autem patriarcharum iam, quantum satis arbitratus sum, homini maledico non pauca respondi: quibus non utique in morte correctis uel post passionem suam iustificatis testimonium dominus perhibebat, cum Iudaeos admoneret, ut si Abrahae filii essent, facta Abrahae facerent, et quod idem Abraham eiusdem diem uidere concupiuerit gauisusque fuerit, cum uidisset, et quod in eius sinum, id est nescio cuius quietae felicitatis magnum abditumque secretum abstulerint angeli pauperem illum aerumnosum a diuite
Abbreviated transcription (Latin):
triarchas odisse dicis in puros
& dm̃ ad huc plangis in purũ:
Certe illis patriarchis pꝰ ad uentum
saluatoris. p̃stitã purgationẽ ⁊ datã
beatã requiẽ concessisti. Ds̃ aut̃ ur̃
⁊ post aduentũ saluatoris ad huc ia¬
cet in tenebris. ad huc flagitiis om̃ib
mergit᷑. ad huc inpuris omnib uolu¬
tat᷑. ita ut ñ solum uita illoꝵs hominỹ
melior erat dõ ur̃o. uerũ otiã mors ip¬
sa felicior. In quib aut̃ sedib erant
iusti qͥ exirant ex hac uita priusꝗͣ xp̃c
aliquid meliꝰ passio xp̃i transtulerit:
qui in eũ uenturũ. passurũ. resurrec¬
turũ. non tantũ crediderant: uerum
etiã hoc ipsũ situt oportebat ꝓpheti¬
co sp̃u ꝓnuntiauerant inscripturiᷤᷤ scĩs
in dagandũ est.: si quomͦ ad liquidũ
indagari potest. ñ hinc temeritates õ¬
pinantiũ consectande quoꝵ libet ho¬
minũ. ne dũ tam execrabilis heresis
ꝑuersitate mimis longe a ueritate aber¬

Expanded text:
triarchas odisse dicis inpuros triarchas odisse dicis inpuros et deum adhuc plangis inpurum? certe illis patriarchis post aduentum saluatoris praestitam purgationem et datam beatam requiem concessisti; deus autem uester et post aduentum saluatoris adhuc iacet in tenebris, adhuc flagitiis omnibus mergitur, adhuc in inpuris omnibus uolutatur . ita non solum uita illorum hominum melior erat deo uestro, uerum etiam mors ipsa felicior. in quibus autem sedibus erant iusti, qui exierant ex hac uita, priusquam Chad aliquid melius passio Christi transtulerit, qui in eum uenturum, passurum, resurrecturum non tantum crediderant, uerum etiam hoc ipsum, sicut oportebat, prophetico spiritu praenuntiauerant, in scripturis sanctis indagandum est, si quo modo ad liquidum indagari potest, non hinc temeritates opinantium consectandae quorumlibet hominum, nedum tam execrabilis haeresis peruersitates nimis longe a ueritate aber
Abbreviated transcription (Latin):
s mulco post eoꝵ assumptionẽ nescio
quib & ipsis int̾ se c̃cordantibꝰ sane ui¬
deis ꝑ famas opinionesq conꝑta sunt:
ferentes nomina. uł eor qui secuti apło ᷤ
uidentꝰ errores ac mendatia sua scđm
eos se scripsisse mentiti sunt. S uide¬
ris de hoc interim ut in quã capitulo
tecum nominũ ego contenderĩ cum mͥ
illud satis ad p̃sidium sit qđ ante po¬
sui ⁊ qđ nec ipsis uob̾ negare licet
ante dñi nr̃i ad uentũ patriarchas
iacuisse ꝓmeritis suis. Unde si umꝗͣ
liberati a xp̃o ad lum̃ reducti sunt. qͥd
hoc ad odium attinet uitȩ ipsoꝵ: Odi¬
mus enĩ nos: ⁊ respuimꝰ non qđ fuert̃
id est homines: s quales fuerunt id est
ꝑ hoc nob̾ interim ut cũq uos id esse
uultis nichil obstat capitulũ hoc cũ
siue ⁊ uerũ: xp̃i hic miseratio cõmen¬
detur & bonitas. siue falsum. scriptoribꝰ
eius crimen in hereat. nos utro uis in
miser. quomͦ in tuto: qui te pa¬

Expanded text:
sed multo post eorum adsumptionem a nescio sed multo post eorum adsumptionem a nescio quibus et ipsis inter se non concordantibus Semiiudaeis per famas opinionesque conperta sunt: mini conferentes nomina uel eorum, qui secuti apostolos uiderentur, errores ac mendacia sua secundum eos se scripsisse mentiti sunt. sed uideris; de hoc interim ut inquam, capitulo tecum non nimium ego contenderim, cum mihi illud satis ad praesidium sit, quod ante posui et quod nec ipsis uobis negare licet, ante domini nostri aduentum patriarchas iacuisse pro meritis suis: unde si umquam liberati a Christo . ad lumen reducti sunt, qui hoc ad odium adtinet uitae ipsorum? odimus enim nos et respuimus, non quod fuerunt, id est homines, sed quales fuerunt. id est per hoc nobis interim, utcumque uos id esse uultis, nihil obstat capitulum hoc, cum, siue est uerum, Christi hic miseratio commendetur et bonitas, siue falsum, scriptoribus eius crimen inhaereat; nos utrouis modo in miser? quomodo in tuto, qui te pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ aqͥlone. ⁊ recũbent cũ abraham in reg¬
no đi. Hoc uͦ ipsũ quidẽ qr multi exdu¬
dent᷑ a regno đi. qr scilicet nom̃ tantũmͦ
xp̃i portauerint. s ñ fecerint oꝑa eius
nec matheus scribere p̾termisit: s de
abraham illic ⁊ isaac & iacob nullam
fecit omnino mentionẽ. Item de centu
s eque ipse de abraham ⁊ isaac ⁊ iacob
nichil omnino testat᷑. ut qr ubi nam dic¬
cũ sit certo constare ñ possit. nichil pro¬
hibeat &̃ ñ credere qr sit dictũ. nec in¬
merito nos ad huiꝰ modi scripturas cã
in consolantes. ⁊ uarias. numꝗͣ sane iu¬
dicio a creatione aures afferimꝰ. s con¬
templantes omĩa ⁊ cum aliis alia confe¬
rentes ꝑ pendimꝰ utrũ eoꝵ quid: que
axp̃o dici potuerit necne. Multa enĩ
a maiorib ur̃is eloquiis dñi nr̃i in ser¬
ta uerba sunt: & quȩ nomine signata
ipsius cũ eius fide ñ congruant. p̃sertĩ
qr ut iam sepe ꝓbatum nob̾ ẽ. nec ab
ipso hȩc sunt. nec ab eiꝰ apłis scripta.

Expanded text:
in regno dei. hoc uero ipsum quidem, quia multi excludentur a regno dei, qui scilicet nomen tantummodo Christi portauerint, sed non fecerint opera eius, nec Matthaeus scribere praetermisit, sed de Abraham illic et Isaac et Iacob nullam facit omnino mentionem. item de centurt; sed aeque ipse de Abraham illic et Isaac et Iacob nihil omnino testatur, ut, quia ubinam dictum sit certo constare non possit, nihil prohibeat etiam non credere, quia sit-'dictum. Nec inmerito nos ad huiusmodi scripturas, tam inconsonantes et uarias, numquam sane sine iudicio ac ratione aures adferimus; sed contemplantes omnia et cum aliis alia conferentes perpendimus, utrum eorum quidque a Christo dici potuerit necne. multa enim a maioribus uestris eloquiis domini nostri inserta uerba sunt, quae nomine signata ipsius cum eius fide non congruant, praesertim quia, ut iam saepe probatum a nobis est, nec ab ipso haec sunt nec ab eius apostolis scripta,
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ esse cui id p̾staret qm̃ quidẽ
diligeret gentẽ suã. & synagogã ipse
ȩdificasset sͥ. tamꝗ̃ ⁊ hoc ad di filium
ꝑtineret. Si ȩdificationẽ sẏnagoge su
iudȩi de centurione pagano meruert̃
nec tam̃ omnifariã ⁊ lucas hoc uerbũ
reticuit. puto recogitanᷤᷤ ne forte fus¬
set uerũ. s locum tam̃ mutat. appłi¬
catq id altere cuidã causȩ longe dissi¬
mili. idest: ubi dicit iĩc ad discipłos suc
Contendite in t̾re ꝑ angustũ hostium.
¶ulti .ii. uenient querenteᷤᷤ intrare: ⁊ ñ
potuert̾. Cum aut̃ intrauerit in quic
pat̃ familias: ⁊ clauserit ianuã: incipi¬
etis foris stare: & pulsare decentes.
Dñe: aperi nob̾. Et respondeñ dicet Nes¬
cio uos. Tunc in cipietis dicere. Man¬
ducauimꝰ ⁊ bibimꝰ corã te: & in plateis
nr̃is & sy nagogis docuisti. et dicet uo¬
bis. Nescio uos unde estis. Discedite a
me: om̃s oꝑarii iniquitatis. Ibi erit

Expanded text:
dignum esse cui id praestaret, quoniam quidem dignum esse cui id praestaret, quoniam quidem diligeret gentem suam, et synagogam ipse aedificasset sibi : tanquam et hoc ad Dei Filium pertineret, si aedificationem synagogae suae Judaei de Centurione pagano meruerint. nec tamen omnifariam et Lucas hoc uerbum reticuit, puto recogitans, ne forte fuisset uerum; sed locum tamen mutat ad.. plicatque id alteri cuidam causae longe dissimili, id est ubi dicit Iesus ad discipulos suos: contendite intrare per angustum ostium; multi enim uenient quaerentes intrare et non poterunt. cum autem intrauerit, inquit, pater familias et clauserit ianuam, incipietis foris tare et pulsare dicentes: domine, aperi nobis. et respondens dicet: nescio uos. tunc incipietis dicere: manducauimus et bibimus coram te et in plateis nostris et synagogis docuisti. et dicet uobis: nescio unde estis; discedite a me omnes, operarii iniquitatis. ibi erit
Abbreviated transcription (Latin):
ultos quidẽ qui uenturi forent pa¬
ganos significans ꝓpt̾ centurionẽ
qr eẽt & ipse gentilis. in quo tam̃
tanta fuisset fides inuenta. filioᷤ
aut regni appellans iudȩos in qͥ¬
bus nulla eẽt in uenta fides. At
uͦ lucas quãquã & ipse ut necessa¬
riũ hoc & memorabile inter xp̃i
mirabilia gesta in serendũ puca¬
uerit eugło suo: de abraham cñ
illic de isaac & iacob nullam factig
mentionẽ. Qͦd siquis dicit icciroo
t̃misisse eum. qr enĩ dictũ id iams¬
tis fuisset a matheo. Cur gͦ gestun
ipsũ cõmemorat erga centurionẽ &
puerũ eius: qd̃ ȩque longe satis in¬
sinuatũ iam fuisse nob̃ mathei sol¬
lertia s falsum est. Namq & de ob¬
seruatione ipsa ad ueniendi iũm ma¬
theus quidẽ dicit: qđ enĩ idem ꝑse
metipsił centurio uenerit ad eũ noga¬
turꝰ medelã Lucas aut̃ ñ: s qr maiit
natu ad eũ miserit iudeoꝵ. Qne fori
ũ ꝑsuadere ad gressi sunt: ei dicentes

Expanded text:
multos quidem. qui uenturi forent, pamultos quidem. qui uenturi forent, paganos significans propter centurionem. quia esset et ipse gentilis, in quo tamen tanta fuisset fides inuenta, filios autem regni appellans Iudaeos, in quibus nulla esset inuenta fides. at uero Lucas quamquam et ipse ut necessarium hoc et memorabile inter Christi mirabilia gesta inserendum putauerit euangelio suo, de Abraham tamen illic. de Isaac et Iacob nullam facit mentionem. quodsi quis dicat idcirco praetermisisse eum, quia enim dictum id iam satis fuisset a Matthaeo, cur ergo gestum ipsum commemorat erga centurionem et puerum eius, quod aeque longe satis insinuatum iam fuisset nobis Matthaei sollertia? sed falsum est. namque et de obsecratione ipsa adueniendi legum Matthaeus quidem dicit, quod enim idem per semet ipsum centurio uenerit ad eum rogaturus medelam, Lucas autem non, sed quia maiores natu ad eum miserit Iudaeorum, qui ne forte um, persuadere ingressi sunt ei dicentes,
Abbreviated transcription (Latin):
in tarcara recrudit & filii ȩget auxi¬
lio. qui coluit patrẽ. S uideris con¬
scientiã ut in quã hactenus incęlũ
reductos eos non qr mererent᷑. s qr
uincat diuina clem̃tia uim peccatoꝵ
Uerũtam̃ utrum & hoc a xͦ dictum
sit. dubios &̃ nos & certoᷤᷤ scribenti¬
ũ ipsa uarietas facit. Nãq cum
duo eugłista matheus & lucas de
centurione quodã parit̾ narrent
cuiꝰ puer tẽ in firmaret᷑. & ꝓpter
quẽ uisus fuerit hoc ipsum dixisse
ũc: qr scilicet tantã fidem ñ in ue¬
nisset in isrł. quantã in illo homine
gentili quãuis & pagauo: eo qđ dixe¬
rit idem ñ se fuisse tam dignũ ut
sub tectũ suũ in traret iũc: s id ro¬
gare tantũ. ut iuberet uerbo & sa¬
naret᷑ puer suus. Dolus tam̃ ma¬
theus hoc adicit ũm ꝓ secutũ ẽẽ:
ut diceret. Qm̃ dico uob̾ qr mul¬
ti uenient ab oriente & occidente:
& recũbent cũ abraham & isaac &
iacob in regno celoꝵ. filios aut̃ reg¬
ni: mittent in tenebras exteriores.

Expanded text:
in tartara retrudit et filii eget auxilio, qui coluit patrem? sed uideris; consentiamus, inquam, hactenus in caelum reductos eos, non quia mererentur, sed quia uincat diuina clementia uim peccatorum. Uerumtamen utrum et hoc a Christo dictum sit, dubios etiam nos et incertos scribentium ipsa uarietas facit. namque cum duo euangelistae Matthaeus et Lucas de centurione quodam pariter narrent, cuius puer tunc infirmaretur et propter quem uisus fuerit hoc ipsum dixisse Iesus, quia scilicet tantam fidem non inuenisset in Israhel, quantam in illo homine gentili quamuis et pagano, eo quod dixerit idem non se fuisse tam dignum, ut sub tectum suum intraret Iesus. sed id rogare tantum, ut iuberet uerbo, et sanaretur puer suus, solus tamen Matthaeus hoc adicit Iesum prosecutum esse, ut diceret: amen dico uobis, quia multi uenient ab oriente et occidente et recumbent cum Abraham et Isaac et Iacob in regno caelorum; filios autem regni mittent in tenebras exteriores,
Abbreviated transcription (Latin):
sentiatis. ac ñ decȩteris quoq patͥ¬
archis gentiũ qđ & ipsi senserint
aliqñ nr̃i liberatoris hanc gr̃am:
p̃sertim cum de ipsoꝵ filiis magis
xpĩana constet ȩccła quã de semine
abraham ysaac & iacob.S agis
utiq illos quidem idola coluisse. ho

Expanded text:
sentiatis, ac non de caeteris quoque patrisentiatis, ac non de caeteris quoque patriarchis Gentium, quod et ipsi senserint aliquando nostri Liberatoris hanc gratiam: praesertim cum de ipsorum filiis magis christiana constet Ecclesia, quam de semine Abrahae, Isaac et Jacob. Sed ais utique, illos quidem idola coluisse, ho
Abbreviated transcription (Latin):
se uite merita cohercebant a xp̃o dño
se si ꝑue ner̃c. qđ scriptũ de eis est.
Neq .n. qr & latroꝵͣs quendũ de cruce
liberauit idem nr̃ dñs. ⁊ ipso eodẽ
die futurũ scm̃ dixit eũ inparadiso
patris sui. Quisꝗͣ in uiderit aut in¬
humanꝰ adeo eẽ potest ut hoc ei displicea
ni indulgentiã dederit. aut quia
publicanis ⁊ meretricib ignouerit
errata. dixeritq qđ etiã p̃cederent
ipsi ad regnũ celoꝵ eos qui se suꝑ¬
be gesserint. Iniusticia nãq & in ad¬
ulterio dep̃hensam mulierẽ quan¬
dã: iudȩis accusantib absoluit ipse:
p̃cipiens ei ut etiã peccare desine¬
ret. Qua ꝓpt̾ si hors tale quid &
circa abraham ȩgit & isaac uiacob
ipsi gr̃as. decet eũ talia oꝑari circa
animas qui solem suũ oriri facit
suꝑ bonos & malos. ⁊ pluit suꝑ
iustos & in iustos. S hoc tam̃ mͥ
unũ in opinione hac ur̃a molestũ
ẽ: cur id de udȩors tantũ patrib

Expanded text:
se uitae merita cohercebant, a Christo nse uitae merita cohercebant, a Christo nse, si peruenerunt, quod scriptum de eis est. neque enim quia et. latronem quendam de cruce liberauit idem noster dominus et ipso eodem die secum futurum dixit eum in paradiso patris sui, quisquam inuiderit aut inhumanus adeo esse potest, ut hoc ei displiceani indulgentiam dederit aut quia publicanis et meretricibus ignorit errata dixeritque, quod etiam praecederent ipsi ad regnum caelorum eos, qui se superbe gesserint. in iniustitia namque et in adulterio deprehensam mulierem quandam Iudaeis accusantibus absoluit ipse praecipiens ei, ut iam peccare desineret. quapropter si horum tale quid et circa Abraham egit et Isaac et Iacob, ipsi gratias; docet eum talia operari circa animas, qui solem suum oriri facit super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. sed hoc tamen mihi unum in oest, cur id de Judaeorum tantum patribus
Abbreviated transcription (Latin):
in eugło. qr multi uenient ab
oriente & occidente. & recũbent
cũ abraham ⁊ ysaãc & iacob in regno
celor. Uos gͦ qr̃ ñ accipitis patri¬
archas: Ab sit. nos quidẽ cuiquã in¬
uidere mortaliũ. quẽ ds forte mise¬
ratione respiciens sua de ꝑdicione
ui quã reduxerit ad salutem. S hoc
sane nos eius ẽẽ iam dementiȩ poni¬
mꝰ qui misertus sit: ñ illius meriti
cuiꝰ fuisse negare ũ possis imꝓbabilẽ
uitã. Ac & ꝑhoc & iudeoꝵ patres ab
to dehisoem xp̃i testimoniũ qđ affer¬
tis: quamꝗͣ fuerint ipsi quidẽ gra¬
tiosissimi ut fere moyses indicat
eoꝵ ꝓnepos. siue quis alius historie
huius conditor ẽ que dt̃ geneseos:
quȩ eoꝵe uitas nobis odio omni fa¬
stidioq dignissimas scripsit. Sint
tam̃ iam & ipsi in regno cȩloꝵ. sint
in loco quẽ nec crediderant umꝗͣ nec
bris apparet. Dum mͦ tam̃ constet uob̾
etiã confidentib longo in t̾uallo de
tetra ac penali inferoꝵ custodia ubi

Expanded text:
ent ab oriente et occidente et recumbent cum Abraham et Isaac et Iacob in regno caelorum. uos ergo quare non accipitis patriarchas ? absit nos quidem cuiquam inuidere mortalium, quem deus forte miseratione respiciens sua de perditione umquam reduxerit ad salutem, sed hoc sane nos eius esse iam clementiae ponimus, qui misertus sit, non illius meriti, cuius fuisse negare non possis inprobabilem uitam: ac per hoc et Iudaeorum patres, Abto de eisdem Christi testimonium, quod adfertis — quamquam fuerunt ipsi quidem flagitiosissimi — ut fere Moyses indicat eorum pronepos siue quis alius historiae huius conditor est, quae dicitur geneseos, qui eorum uitas 'nobis odio omni fastidioque dignissimas scripsit — sint tamen et ipsi iam in regno caelorum, sint in loco, quem nec crediderant umquam nec bris adparet, dummodo tamen constet uobis etiam confitentibus longo interuallo de tetra ac poenali inferorum custodia, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
lem ad hoc suꝑ eos erat ut p̃uaritatiõi
abundaret de lictũ. ut postea reuelato
nouo cestam̃to ꝑ indulgentiã suꝑ abim¬
daret gr̃a. ¶łinc sumlit̾ alibi dicit.
Qaut̃ in carne st̃. dõ placere ñ possunt.
Et ne putaret quis ꝗͣ eos dictos qui ño¬
dum mortui st̃. statim subiecit. Uos
aut̃ non estis in carne. s in sp̃u. idest
qui inspe carnaliũ bonoꝵ s̃. dõ placẽ¬
re ñ possunt. uos aut̃ ñ estis inspo car¬
naliũ. s in spe sp̃alium id ÷ regni celoꝵ
ubi ⁊ ipsũ corpus ꝑ illam mutationẽ in
suo quodã genere sp̃ale erit quod m̃
ammalȩ ẽ. Seminat᷑ it corpus am¬

Expanded text:
lem, ad hoc super eos erat, ut per praeuaricationem lem, ad hoc super eos erat, ut per praeuaricationem abundaret delictum, ut postea reuelato nouo testamento per indulgentiam superabundaret gratia. hinc similiter alibi dicit: qui autem in carne sunt, deo placere non possunt. et ne putaret quisquam eos dictos, qui nondum mortui sunt, statim subiecit: uos autem non estis in carne, sed in spiritu; id est: qui in spe carnalium bonorum sunt, deo placere non possunt; uos autem non estis in spe carnalium, sed in spe spiritalium, id est regni caelorum, ubi et ipsum corpus per illam mutationem in suo quodam genere spiritale erit, quod modo animale est. seminatur enim corpus a
Abbreviated transcription (Latin):
mortui c̃uiuificauit nos xꝑo. cuiꝰ gr̃a
sumꝰ salui facti. Quod it hic dix̃ ꝯiui¬
ficauit nos xp̃o: hoc dixit ad corinthios.
loqͥtur qđ inspe tenet. Nam qd paulo
ante cõmemoraui: aꝑtissime alibi dicit.
Spe it salui facti sumꝰ. Ideoq et hic seqͥt᷑.
et camꝗͣ ꝑfectũ sit enumerat qđ futu¬
iam tenemꝰ: simul sedere nos dixit in qȩ¬
lestib ñdum in nob̾. s iam in illo. Nam¬
q neputares iam nc̃ ẽẽ ꝑfectũ quod in
gas ad huc futurũ: sequit᷑ et dicit. Ue
ostenderet insuꝑ uementib scł̃is suꝑ ab¬
undantes diuitias gr̃ȩ suȩ in benignita¬
te suꝑ nos. in xꝑo i p̃u. Hinc est et
illud. Cum it eẽmꝰ in carne: passioneᷤ
peccatoꝵ quȩ ꝑ legẽ sunt oꝑabant᷑ in
menbris nr̃is. ut fructũ ferrent morti.
ta it dixit cũ eẽmꝰ in carne: quasi iam
non eẽnt incarne. Quod ita in telligit᷑
Cum ẽẽmꝰ inspe rerũ carnaliũ. qͣndo lex
quȩ im pleri ñ potest. nͥ ꝑcaritatẽ sp̃a¬

Expanded text:
onuiuificauit nos Christo, cuius gratia sumus salui facti. quod enim hic dixit: conuiuificauit nos Christo, hoc dixit ad Corinthios: loquitur, quod in spe tenet; nam quod paulo ante commemoraui, apertissime alibi dicit: spe enim salui facti sumus. ideoque et hic sequitur et tamquam perfectum enumerat, quod futuiam tenemus, simul sedere nos dixit in caelestibus, nondum in nobis, sed iam in illo. namque ne putares iam nunc esse perfectum, quod in  ut intellegas adhuc futurum, sequitur et dicit: ut ostenderet in superuenientibus saeculis superabundantes diuitias gratiae suae in benignitate super nos in Christo Iesu. hinc est et illud: cum enim essemus in carne, passiones peccatorum, quae per legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti. ita enim dixit: cum essemus in carne, quasi iam non essent in carne. quod ita intellegitur: cum essemus in spe rerum carnalium, quando lex, quae inpleri non potest nisi per caritatem spirita
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ expectet᷑ adõ. Et facta sunt no¬
ua om̃ia. scdm eandẽ spem ut regnũ
cȩloꝵ ubi nulla erit mors atq corrup¬
tio ꝓmissũ teneamꝰ. In resurrectione
aut̃ mortuors ñ iam scđd̃m spẽ s scđ̃m
rem et uetera transibunt cũ immica nouis

Expanded text:
regnum expectetur a deo; et facta sunt omregnum expectetur a deo; et facta sunt omnia noua secundum eandem spem, ut regnum caelorum, ubi nulla erit mors atque corruptio, promissum teneamus. in resurrectione autem mortuorum non iam secundum spem, sed secundum rem et ue
Abbreviated transcription (Latin):
uiuant s ei qui ꝓ ipsis mortuns est et re¬
surrexit. Quid ẽ it aliud ñ sibi s ei uiuaĩs¬
quȩ iam exipsis in xp̃ o facta ẽ ⁊ Icaq¬
eoꝵ ꝓquib & p̃ c mortuus est. et resur¬
rexit. & qui iam ñ sibi s illi uiuunt:
neminẽ scdm carnẽ apłs nouerat ꝓpter
spem futurȩ ĩ mortalitatis. in cuiꝰ expecta¬
s res erat. Quẽ et si nouerat scđ̾m carnẽ
cum ad huo moriturꝰ eẽt. iam cñ non
nouerat. qr eũ resurrexisse nouerat. &¬
ultra ei mortẽ ñ dñaturam. Et quia
omnes in illo et si nondũ re iam cam̃ spe
hoc sumꝰ: sequit᷑ et dicit. Si qua gͥ in
x p̃o noua creatura. uetera tͣnsier et
ecce facta s̃ noua. Omnia aut̃ exd̃o.
qui reconciliauit nos sibi ꝑ xp̃ m.
Om̃is gͦ noua creatura id ÷ popułs in no¬
uatus ꝑfidem. ut habeat interĩ in spe
qđ inre postea ꝑficiat᷑: in xp̃o habet
iam quod inse sꝑat. Itaq uetera nc̃ tͣn
testam̃ti tempꝰ. quo tẽporale atq carnale

Expanded text:
uiuant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. quid est enim aliud: non sibi, sed illi uiuaquae iam ex ipsis in Christo facta est? itaqo quibus Christus mortuus est et resurrexit et qui iam non sibi, sed illi uiuunt, neminem secundum carnem apostolus nouerat propter spem futurae immortalitatis, in cuius expectased res erat. quem etsi nouerat secundum carnem, cum adhuc moriturus esset, iam tamen non nouerat, quia eum resurrexisse nouerat et ultra ei mortem non dominaturam. et quia omnes in illo, etsi nondum re, iam tamen spe hoc sumus, sequitur et dicit: si qua igitur in Christo, nona creatura; netera transierunt, ecce facta sunt omnia noua; omnia autem ex deo, qui reconciliauit nos sibi per Christum. omnis ergo noua creatura — id est populus innouatus per fidem, ut habeat interim in, spe, quod in re postea perficiatur — in Christo habet iam quod in se sperat. itaque nuntestamenti quo temporale atque carnale