comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illustrationem significare sc̃i
funditur in cordibus nostris.
hẏram regi salomom in
domo dñi. de auricalco erant.
Inregione iordanis fudit earex.
in argillos a t̾ra. apte in regiõe
iordanis fusa sunt uasa domꝰ
domini: in qͦ uuidelicet flumi
elementum. in ablutionẽ pec¬
catoꝵ conu̾itit: qͥa omne fideli¬
um baptisma. quo domino cõ¬
secrant᷑. in exemplum celebrat᷑
baptismatis illius. qͦ ipse aqͣs
sanctificauit. Rect̾e in regiõe
iordanis uasa sunt domꝰ dm̃i
facta. Neq enim alit̾ uasa ele¬
ctionis ⁊ miscđie fieripossumꝰ.
nisi ad baptisma eiꝰ. quo ille in
flumine subiit respicientes.⁊
ipsi uitali flumine satagamꝰ
ablui. Notandũ aut̃ qr ñ solũ m
regiõe iordaniᷤᷤ. s incãpest᷑ regione
illiꝰ facta dic̃ ead̃ tiasa sig̾cans mul

Expanded text:
illustrationem significare sanctillustrationem significare sanctfunditur in cordibus electorum. Hiram regi Salomoni in domo Domini, de aurichalco erant, in regione Jordanis fudit ea rex in argillosa terra. Apte in regione Jordanis fusa sunt vasa domus Domini, in quo videlicet fluminelementum in ablutionem peccatorum convertit: quia omne fidelium baptisma quo Domino consecrantur, in exemplum celebratur baptismatis illius quo ipse aquas sanctificavit. Recte in Jordanis regione vasa sunt domus Domini facta: neque enim aliter vasa electionis et misericordiae fieri possumus, nisi ad baptisma illius quod illo in flumine subiit respicientes, et ipsi vitali flumine satagamus ablui. Notandum autem quia non tantum in regione Jordanis, sed et in campestri regione illius facta dicit eadem vasa, significans
Abbreviated transcription (Latin):
bat altare holocausti contͣ me
dium adrii: deinde porticꝰ tem¬
pli. siue uestibulum. in qͦ erant
columne ereȩ circa ostium tem¬
pli. Quod gͦ mare posuit ad de¬
xteram partem templi: signifi¬
cat nos ꝑlauacrum baptismi
ad regnum cȩleste quod iure
uocabulo dext̾e figuratur de¬
bere ꝑuenire. Qui enim credi¬
derit. ⁊ baptriatꝰ fuenit saluus
erit. Namq ubi dextera. sumul
de sinistra in bono accipunt᷑.
uł tudeam ⁊ gentilitatem ut
in expositione basitm supͣdix¬
uł aliquid huiꝰmodi: ubi uͦ ab¬
solute dext̾a m bono ponit᷑. et̾na
gaudia sepiꝰ demonstrat. Quod
uͦ contͣ orientem pofuit mare
adeandem ꝓpe significationẽ
respicit: quod uidelicet ꝑla
uacrum sci fontis splendor no¬
bisint̾nȩ claritatis aꝑit᷑. Qͦd ad
meridiantm latꝰ adͥ: significat
fideles ꝑ acceptionem sc̃i sp̃s
ad flagrantiam solere uere ca¬
ritatis accendi. feruor etemm
meridiami solis. consueuit in
scͥpt̾is ardorem dilectionis. &

Expanded text:
bat altare holbat altare holdium atrii: deinde porticus templi, sive vestibulum, in quo erant columnae aereae circa ostium templi. Quod ergo mare posuit ad dexteram partem templi, significat nos per lavacrum baptismi ad regnum coeleste quod jure vocabulo dextrae figuratur debere pervenire. « Qui enim crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit . » Namque ubi dextra simul et sinistra in bono accipiuntur, vel Judaeam et gentilitatem ut in expositione basium supra dix aliquid hujusmodi: ubi vero absolute dextera in bono ponitur, aeterna gaudia saepius demonstrat. Quod vero contra orientem posuit mare, ad eamdem proprie significationem respicit, quod videlicet per lavacrum sancti fontis, splendor nobis internae claritatis aperitur. Quod ad meridianum latus atrii, significat fideles perceptione sancti Spiritus ad flagrantiam solere verae charitatis accendi: fervor et enim meridiani solis consuevit in Scripturis ardorem dilectionis et
Abbreviated transcription (Latin):
doctͥna legis antiquit᷑ uti so¬
lebant: ce .x. ad sinistram ꝓpt̃
nos. qͥ cȩco diutꝰ corde seruitu¬
te adherebamus ei qui ait. Po¬
nam sedem meam ad aqͥlonẽ.
Quod est aꝑte dicere. Iulis in
cordib reqͥescere desidero: qͤ
a luce ueritatis. & flamina di¬
uinȩ caritatis aliena ẽẽ consi¬
dero. Mare autem posuit ad
dext̾mã partem templi contra¬
eius orientem. ad menidiem.
Et hoc in eodem atͥo positũ ẽ
ad orientem. Qd autem ait.¬
ad dext̾am partem templi. hoc
est quod repetit dicens ad me¬
ridiem. Ing̾dientib enim atui¬
um ab oriente. pͥmodiu̾tendũ
erat ad meridiem.ubi mare
in ipso angulo stabat. ad la¬
uandum sacerdotib paratũ.
deinde ꝓg̾dientib intro. oceur¬
rebant luteres adlauandas
hostias abutraq parte positr.
intͣ quos basis erat enea.E. cubi¬
toꝵs longitudinis. ⁊ x ͣ. cubitors
latitudinis.⁊ trium eubitorũ
attitudinis: in qua stans salo¬
mon dedicabat templum. De¬
inde ultͣ ꝓ gredientib occurre¬

Expanded text:
iquitus uti solebant; et quinque ad sinistram propter nos, qui caeco diutius corde servituti adhaerebamus ejus, qui ait: Ponam sedem meam ad Aquilonem . Quod est aperte dicere: Illis in cordibus requiscere desidero, quos a via veritatis et flamma divinae charitatis alienos esse considero. Mare autem posuit ad dexteram partem templi contra Orientem ad Meridiem; et hoc in eodem atrio positum est ad Orientem. Quod autem ad dexteram partem templi, hoc est, quod repetit dicens ad Meridiem. Ingredientibus enim atrium ab Oriente primo divertendum erat ad meridiem, ubi mare in ipso angulo stabat ad lavandum sacerdotibus paratum. Deinde progredientibus intro occurrebant luteres ad lavandas hostias, ab utraque parte positi. Intra hos basis erat aenea, quinque cubitorum longitudinis, et trium cubitorum latitudinis, et trium cubitorum altitudinis, in qua stans Salomon dedicabat templum. Deinde ultra progredientibus occurre
Abbreviated transcription (Latin):
ior qͣm cõputat᷑ pareat
otandum sane qͦd
huius ratio saltꝰ lunaris
longa sui facit exundantia cͤ¬
menti. lunam aliquotiens
maiorem qͣm putat᷑ uiderq:
adeo ut etiam die .xxx. uespa¬
scente illam ñ gracilem in ce¬
lo apparere contingat. ⁊ qͣñto
circuli decennouenalis termi

Expanded text:
or quam computatur, appareat. Notandum sane quod hujus ratio saltus lunaris, longa sui facit exundantia crementi lunam aliquoties majorem quam putatur adeo ut etiam die tricesscente illam non gracilem in coelo apparere contingat, et quanto circuli decennovenalis termi
Abbreviated transcription (Latin):
scdm epactas ac regłares iulii¬
xxxͫ. ꝓnunciet᷑. Porro iulii lu¬
na .uͭi. noñ. eius inchoat: & finit᷑
kl̃. aug̃: ce finita ẽ. illiꝰ anni con¬
trouersia. spactarum autem
lectio. hoc anno. in kl̃. mai. ac
iunii dissonat. Porro .xiͦ. cicli

Expanded text:
secundum epactas ac regulares XXXma computetur. Porro Julii luna VI Non. ejus inchoatur, et finitur Kal. Aug. et finita est illius controversia. Epactarum autem lectio hoc anno III Kal. Maii ac Julii dissonat. Porro undecimo
Abbreviated transcription (Latin):
embolismi.hoc solum modo
annectendum censur: qͦd nun¬
quam cursũ regat᷑ epactarum:
exceptis trib annis cicli decem¬
nouenalis. Octauo scilicet anno.
quo ogdoas appellatͣ grece: ce
sit .xͣi. In quib annis. quia cõtͣ
confuetudinem epactarum.
in quib dam.kl. occurrit: osten¬
dendum est.ubi ordinemtur¬
bet. Oct̾auo gͥ anno. epaetis ex¬
istentib .xͣunͣ: embolis malis
luna. iͭi. noñ. mart̾. incipit finttͣq¬
.iiͣ. noñ. apͥlis: xxͣx. licet in apͥ¬
li finiat᷑:qui nunquam habet
xxͣx. lunam. Ista enim nec apͥ¬
lis est. nec alicuius mensis. s ẽ
que est & paschalis: ce anñ a¬
prił incipit: & finit᷑.u̾. noñ. mass
que nequaquam .xxx. com¬
putat᷑. licet in maio finat᷑ ÷
cum semꝑ maiꝰ .xxͫx. habeat
lunam: quia ista ut dictum
est non ẽ mai. s est apͥlis. Est
autem in k ͥ. mari .xxuiiͦ. qͣm¬
uis scđm rationem epactarum
ac regłarium. ẽe debuerit.xxuiii.
Incipit uͦ luna mai mensis.iiii.

Expanded text:
embolismi hoc solummodo adnectendum censui, quod nunquam cursui refragatur epactarum, exceptis tribus annis cycli XIXalis, octavo scilicet anno, qui ogdoas appellatur Graece, esit undecimus. In quibus annis contra consuetudinem epactarum in quibusdam Kalendis occurrit. Ostendendum ubi ordinem tribuat. Octavo igitur anno epactis existentibus XVII embolismalis luna II Non. Martii incipit, finiturque I Non. April. XXXa, licet in Aprili finiatur, qui nunquam habet XXX. Ista enim nec Aprilis est, nec alicujus mensis, sed emquae est et Paschalis, a Non. Aprilis incipiens, finiturque V Non. Maii, quae nequaquam XXXma computatur, licet in Maio finiatur, cum semper Maius XXX habeat lunam; quia ista, ut dictum est, non Maii, sed Aprilis est. Est autem in Kalendis Maii XXVIIma, quamvis secundum rationem epactarum ac regularium esse debuerit . . . Incipit vero luna Maii IV
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ ꝓdunt litere: itiner illuo
solis ꝑcuiꝰ discursum. annuũ
exꝓlet circłm in .xii. partibus
Quod qua industa fecerint. qͥ
plentus nosse desid̾at: eiꝰ macro¬
bii studio commentum de som
autem partes fubsecuta posteri¬
tas pͥmo generalit̾ signa appel¬
lauit. Unde eidem spere grece
zodiacos. latine autem signife¬
ri nomen impositum est. De¬
inde signis singłis certa inoi¬
dit uocabula: que poete qͥdem
ridicłe finxerunt: s qͥ dñr phy¬
losophi. qͥbdam physicis ad¬
umbrationib colorare nisift̃.
S nos poeticis. in quib nulla
uerisoliditas ẽ. post habitis
figmentis: nat̾alium rerum
pauca que de ueterum potui¬
museruere commentariis.in¬
serere ñuideat᷑ onerosum. Gͥ
zodiaco ipsi eoloco tͥbuentes
inicium. qͦsolem mox factum
constat ẽẽ locatum: id est ab

Expanded text:
terae, iter illud solis, per cujus discursum annuum explet circulum, in duodecim partibus Quod, qua industria fecerint, qui plenius nosse desiderat, ejusdem Macrobii commentum de Somnautem partes subsecuta posteritas primo generaliter signo appellavit. Unde eidem sphaerae Graece zodiacos, Latine autem signiferi nomen impositum est. Deinde singulis signis certa indidit vocabula, quae poetae quidem ridicule finxerunt; sed qui dicuntur philosophi, quibusdam physicis adumbrationibus colorare nisi sunt. Sed nos , poeticis, in quibus nulla inest veri soliditas, posthabitis figmentis, naturalium rerum pauca quae de veterum potuimus eruere commentariis, inserere non videatur onerosum. Igitur zodiaco ipsi eo loco tribuentes initium, quo solem mox factum constat esse locatum, id est, ab
Abbreviated transcription (Latin):
unus. Primꝰ annꝰ ẽ ciclilu¬
naras. Quoties aut̃ nichil
cum lunari uiam. quãus
ocior currit. siuisscine ⁊ eiꝰ
qͦtꝰ sit annꝰ. sume annos dñi

Expanded text:
unum, primus annus est cycli lunaris. Quoties autem nihil cum lunari viam quamvis ocyor currit, si vis scire et ejus quotus sit annus, sume annos Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
cem dñi secum loqͤntiᷤᷤ audit̃
in spetuncȩ suȩ ostio stat. ⁊ faciẽ
uelat: nͥ quia dum ꝑ contem¬
plationis grãm uox suꝑne in¬
delligentiȩ fit inmente. totus
homo iam int᷑ speluncam ñ ẽ.
qͥa animum. carnis eura non
possidet. s stat in ostio. quia
mortalitatis angustias exire
meditat᷑. S iam qui ostiospe¬
lunce consistit. ⁊ u̾ba dei i
aure cordis ꝑcipie. necesse ẽ.
ut faciem uelet: qͥa dum per
suꝑnam grãm ad altiora intel¬
ligenda ducim̃: quanto stibti¬
lius leuam᷑. tanto semꝑ ꝑhumi¬
litatem nosmet ipsos intellecꝰtu
nr̃o p̃mere debemus. Non co¬
nemur plus sape qͣm oportet
saꝑe. s saꝑe ad sobrietatem: ne
dum nimis inuis ibilia discu-¬
timus aberrem: ne in illa Na¬
tura incorporea.corporei lu¬
minis aliquid queramꝰ. Aurẽ
enim intendere. & faciem oꝑi
cie corporea ocłos cordis au̾tere:
ne qͥd sibi in illa corporale ani¬
mus fuͣgat: que ubiq tota. oe
ubiq incircumscripta est.¬

Expanded text:
cem Domini secum loquentis audiret, in speluncae suae ostio stat, et faciem velat? nisi quia dum per contemplationis gratiam vox supernae intelligentiae fit in mente, totus homo jam intra speluncam non est, quia animum carnis cura non possidet, sed stat in ostio, quia mortalitatis angustias exire meditatur. Sed jam qui in ostio speluncae consistit, et verba Dei in aure cordis percipit, necesse est ut faciem velet, quia dum per supernam gratiam ad altiora intelligenda ducimur, quanto subtilius levamur, tanto semper per humilitatem nosmetipsos in intellectu nostro premere debemus, ne conemur plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Ne dum nimis invisibilia discutimus aberremus, ne in illa natura incorporea, corporei luminis aliquid quaeramus. Aurem enim intendere et faciem opercie corporea oculos cordis avertere, ne quid sibi in illa corporale animus fingat, quae ubique tota, et ubique incircumscripta est.
Abbreviated transcription (Latin):
rimo decennouenal nis.
circłi usu. tempoꝵ ordop¬
figit᷑. quem gͣei caleulatores a
diocletiani pͥncipis annis ob¬
seruauere.s dyonisiꝰ uenera¬
bilis abbas romanȩ urb̃. ⁊ utriꝰ¬
q lingue g̃ce iudelicet ⁊ latine
non ignobili pͣditꝰ scientia pa¬
schales scͥbens circłos. noluit
eis sic̃ ipse testat᷑ memoriam
impii ⁊ ꝑsecutoris innectere. s
mag̃ elegre ab incarnatione

Expanded text:
rimo decennovennalis circuli versu temporum ordo praefigitur, quem Graeci calculatores a Diocletiani principis annis observavere. Sed Dionysius venerabilis abbas Romanae urbis, utriusque linguae, Graecae videlicet ac Latinae, non ignobili praeditus scientia, paschales scribens circulos, noluit eis, sicut ipse testatur, memoriam impii et persecutoris innectere; sed magis elegit ab incarnatione
Abbreviated transcription (Latin):
litate uocari coegisset. nec ut
reor inneutͣ harum linguaꝵs
g̾ca ac latina. ex tͥb scilicet hiᷤ
nominib.equitate.die.ac no¬
cte. unum uocabulum exfoni¬
cos comminiscipotuisset. facꝰ¬
tum ẽ. ut in alt̾a ameliore par¬
te id ẽ. die. in alt̾a a det̾iore
id est nocte appellaret᷑. in
ut᷑q lingua aodita qualita¬
tis adiectione. Latine gͥ equi¬
noctium ab equalitate.⁊ noc¬
te: g̾ee autem ysemeria dr.
Quod si absurditas sineret:
equi dies dici potuisset. Duo
ce pisces: obimbriferos menses
sunt appellata. Sane de sol¬
sticiis ⁊ equinoctiis: manife¬
stius quro. sidominꝰ annũit
sumus exposituri.iii. Qͦ mͦ sol

Expanded text:
litate vocari coegisset, nec, ut litate vocari coegisset, nec, ut reor, in neutra hac linguarum Graeca ac Latina ex tribus generibus his omnibus: aequitate, die, nocte, unum vocabulum eufonicos comminisci potuisset, factum est, ut in altera a meliore parte, id est die, in altera a deteriore, id est, nocte appellaretur in utraque lingua aequitatis adjectione. Latine igitur aequinoctium ab aequitate, et nocte, Graece autem isemeria dicitur. Quod si absurditas sineret, aequidies dici potuisset. Duo et Pisces, ob imbriferos menses sunt appellata. Sane de solstitiis vel aequinoctiis manifestius quid, si Dominus annuerit, sumus exposituri . CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾m alt̾o sublimius est uel
humiliꝰ. s quasi in qͦdam me-¬
ditullio locata. ce contra se al¬
trinsecus posita. ueluti qͦdam
⁊ utrolibet eorum oriente. alt̾¬
um occidit. ⁊ cum unum suꝑ¬
ius alt̾um inferiꝰ obtinet cen¬
trum:tantundem de zodiaco
ab utraq: parte habent. Quan¬
tum enim ascensionis ẽ. a ca¬
pͥcorno omnium signorum
infimousq ad arietem. equi¬
noctiale signum.tantundẽ
abipso aricte usq ad cancrũ.
Idemquantum descensionis¬
est. ab eodem cancͦ usq ad li¬
bram aliud eqͥnoctiale signũ:
capͥcornum. Cum gͦ cancer
omnibꝰ sciblimior. ⁊ capͥcornꝰ
sit humilior. liqͥdo constat. il¬
la inmedio posita eiꝰdem esse
altituoinis. Hinc fit̾ ut cum
soladutrumq hoꝵs signoꝵ
accesserit qr ꝑ mediam spã
agit᷑: diem ac noctem eqͥs spa¬
ciis omm mundo.siue supra
siue infra dimetiat᷑. Quem
diem cum ratio ab utͣq parte
ce diurnascilicet ⁊ nocturna
nichilominus.⁊ abipsa ȩqua¬

Expanded text:
alterum altero sublimius est vel alterum altero sublimius est vel humilius, sed quasi in quodam meditullio locata, et econtra altrinsecus posita, veluti quodam  utrolibetque eorum oriente alterum occidit, et cum unum superius, alterum inferius obtinet centrum tantumdemque de zodiaco ab utraque parte habet. Quantum enim ascensionis est a Capricorno, omnium signorum infimo, usque ad Arietem, aequinoctialo signum, tantumdem ab ipso Ariete usque ad Cancrum, Item quantum est descensionis ab eodem Cancro usque ad Libram, aliud aequinoctiale signum, Capricornum. Cum ergo Cancer omnibus sublimior, et Capricornus sit humilior, liquido constat illo in medio posita ejusdem esse altitudinis. Hinc fit ut cum sol ad utrum horum signorum accesserit, quia per mediam sphaeram agitur, diem ac noctem aequis spatiis omni mundo sive supra, sive infra dimetiatur. Quem diem, cum ratio ab utraque parte et diurna videlicet et nocturna, nihilominus ab ipsa aequa
Abbreviated transcription (Latin):
stum ẽ: quia quantum in isto
suꝑ t̃ram exaltat᷑. tantum in il¬
lo suͣꝑ t̾raͣm dimergit᷑. Et rur¬
sus quantum in hoc sub terra:
itineris conficit. Unde dies
estiui. cum brumalib noctib
cum estiuis dieb. longitudine
siue breuitate concoroant.
Singła enm signa. non obli¬
quum habent cursumriut
ea que sunt in septemtrione.
aliqͣndo u̾gant ad austrum.
ut quidam putant: asseren¬
tes solem cum est in cancro.ĩ
die boreales:in nocte uͦ au¬
strales: ⁊ econtͣ in capricorno
positum. in die australesno.¬
cte boreales mundi lustrare
partes: s singła in directum
tram ambiunt.⁊ partem ꝙͣ¬
sol indie suꝑ t̾ram: eandem
nocte semꝑ lustrat sub terra.
Equinoctia sane non ita ut
solsticia noctemdiemq ua¬
riant.s inutͦq dies ce nox eqͥs
horarum dimersionib dist᷑.¬
minatur. Cuiꝰ rei rationem ꝑfa¬
cile inspicit: qui p̃fatam solsti¬
ciorum congrue p̃uide cura¬
uerit. Equinoctialia enimsig¬
na nequaquam ut solsticialia.

Expanded text:
stum est, quia quantum in isto super terram exaltatur, tantum in illo sub terra dimergitur; et rursus quantum in hoc sub terra, am itineris conficit. Unde dies aestivi cum brumalibus noctibus, cum aestivis diebus longitudine sive brevitudine concordant. Singula enim signa non obliquum habent cursum, ut ea quae in septentrione aliquando vergant ad austrum, ut quidam putant, asserentes solem, cum est in Cancro, in die boreales, nocte vero australes, et econtra in Capricorno positum die australes, nocte boreales mundi lustrare partes, sed singula in directum terram ambiunt, et quam partem sol die super terram, eamdem nocte semper lustrat sub terra. Aequinoctia sane non ita, ut solstitia noctem diemque variant, sed in utroque dies et nox aequis morarum dimensionibus disterminantur. Cujus rei rationem perfacile inspicit, qui praefatam solstitiorum congrue providere curaverit. Aequinoctialia enim signa nequaquam ut solstitia,
Abbreviated transcription (Latin):
egulares autem cuiusq:
regłares illi tͥbuito. Exempli cau¬
sa. Pone k. apͥlis in pͥma feria:
&e occurrit noñ. aprilis inͣ.¬
fiꝵ: dic gͦ: none apͥł norunt qͥ¬
nos. Sic de cȩt̾is faciens. singło¬
rum regłares absq errore re¬
peries. Hic autem illud atcen¬
de: ut si t̾minus ante k ͥ. apͥł
feria: mox .ii. kł. in unͣfrꝵ¬
sic deinceps retͦ semꝑ usq ad
t̃minum. Si uͦ post kł ᷤ apͥlis
fũit: mante omnia compu¬
tabis. Inuentis regłaribus.
iunge ut dictum est concur¬
rentes ipsiꝰ anns. ⁊ quota fr.

Expanded text:
egulares autem cujus cregulares illi tribuito. Exempli causa: Pone Kal. April. in prima feria, et occurrunt Nonae Aprilis inferia. Dic ergo: Nonae Aprilis norunt quinos. Sic de caeteris facies; et singulorum regulares absque errore reperies. Hic autem illud attende, ut si terminus ante Kalendas eferia, mox pridie Kal. in sic deinceps retro semper usque ad terminum. Si vero post Kalendas Aprilis fuerit, in ante omnia computabis. Inventis regularibus junge, ut dictum est, concurrentes ipsius anni, et in quota feria
Abbreviated transcription (Latin):
a kᷤ. absit. siue retͦ siue in an
de: & computa totidem dies
a .uͦ. kl̃. feb̃r. similit̾ in ante
sime absq scrupulo reꝑies.

Expanded text:
. absit, sive retro, sive ante, et computa totidem dies a V Kal. Februarii. Similiter vel in ante m absque scrupulo reperies.
Abbreviated transcription (Latin):
iccirco aseptembri inicium su¬
munt: quod egyptꝰ cȩt̾arum
gentium in hac arte magistra.
ab hoc mense annum incho¬
at. Unde sic̃ romanȩ antiqui¬
tatis auctoritate p̾cedentes re¬
gulares cum concurrentibus
a martio: ita obreuerentiam
huiꝰce magisterii. hanc lectio¬
nem a septembri uidẽt᷑ indica¬
ctarum nulla ꝓnunciet᷑. Pri¬
moq sciendum est:ordinem
istum epactarum. insimilitudi¬
nem circłi. in semet reu̾ti. Cũq
singłis annis undenariũ singłȩ
x ii epactis existentib. nonut
ĩcet̾is annis .xi. s xiiͦ. addimus:
ꝓpt̾ unum diem qͥ tunc lunari
annoͬminuit᷑. quem saltũ lu¬
ne uocant. Qui p̾cedenti ȩtati
subtractꝰ.: totam sequentem lu¬
nȩ ȩcatemuno die maiorem sẽꝑ
computari cogit. Quod liqͥdiꝰ
aꝑiemꝰ cum saltꝰ ipsiꝰ rationem
ediderimꝰ: xii. gͦ additis ad xͣuiii.
fiunt .xxx. Istȩ sunt epacte

Expanded text:
idcirco a Septembri initium sumunt, quod Aegyptus, caeterarum gentium in hac arte magistra, ab hoc mense annum inchoavit. Unde, sicut Romanae antiquitatis auctoritate praecedentes regulares cum concurrentibus a Martio, ita ob reverentiam hujusce magisterii hanc lectionem a Septembri videntur inchoactarum nulla pronuntietur. Primo, quia sciendum ordinem istum epactarum in similitudinem circuli in semet reverti. Cumque singulis annis undenarium singulaemus, XVIII epactis existentibus, non ut in caeteris XI, sed XII addimus, propter unum diem qui tunc lunari anno diminuitur, quem saltum lunae vocant. Qui praecedenti aetati detractus, totam sequentem lunae aetatem uno die majorem semper computare cogit. Quod liquidius aperiemus cum saltus ipsius rationem ediderimus. XII ergo additis ad XVIII, fiunt XXX. Istae sunt epactae
Abbreviated transcription (Latin):
postĩora umu̾sa intͥns ecꝰ latita¬
bant. Intͥns ecꝰ nanq latieant
uniũsa boum post̾iora: qͥa qua
mercede scĩ p̃dicatores in ꝑpe¬
tuum donent᷑. in int̾ni arbitͥs
examine iam dispositum est:
s nob̃ qͥ adhuc foris positi sumꝰ.
manet omnimodis occultum.
Q uod tẽ hoc ẽẽ occultum nul¬
latenꝰ potest: qͥa omnis qͥlaua¬
lutem ⁊ uitam: fidem &e spem
& caritatem debet hab̾e. Nec
sine his tͥb uirtutib quisq ali¬

Expanded text:
posteriora universa intrinsecus latitabant. » Intrinsecus namque latitant universa boum posteriora, quia qua mercede sancti praedicatores in perpetuum donentur, in interni arbitris examine jam dispositum est, sed nobis, qui adhuc foris sumus, manet omnimodis occultum. Quibus tamen hoc esse occultum nullatenus potest, quod omnis qui lavait et vitam, fidem, spem et charitatem debet habere, nec sine his tribus virtutibus quisque ali
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte testant᷑. Sacerdotes autẽ
constat om̃s electos typice in
scͥpturis uocari: eo quod sint
membra summi sacerdotis
dñi iħu xp̃i. Et recte huic tiasi
scͥptura maris nomen indidit.
inmemoriam udelicet ma¬
ris rubri: in quo priꝰ ꝑ extin¬
ctionem egyptioꝵ. &e popłi di
lib̾ationem baptisini forma
p̃cessit. exponente apło ac di¬
cente:qm patres nr̃i omnes
sub nube fuerunt: ⁊ om̃s ma¬
re transierunt: & om̃s in moy.¬
se baptizati sunt. in nube oe

Expanded text:
aperte testantur. Sacerdotes autem aperte testantur. Sacerdotes autem constat omnes electos typice in Scripturis vocari, eo quod sint membra summi sacerdotis Domini Jesu Christi. Et recte huic vasi Scriptura maris nomen indidit, in memoriam videlicet maris Rubri, in quo prius per exstinctionem Aegyptiorum, et populi Dei liberationem, baptismi forma praecessit; exponente Apostolo ac dicente, Quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes mare transierunt, et omnes in Moyse b
Abbreviated transcription (Latin):
bus destinati sunt. Uel certe de¬
xtera columna eos significat.
qͥuenturum in carne dñm ꝓ¬
phetando p̃dixerant: scda. il¬
los qui hẽ iamuenisse. & mun¬
dum suo sanguine redemisse
testant᷑. E apte uocabulosimi¬
li ambe cens ebant᷑ columnȩ.
cumuna firmitas. alt̾a in ro¬
bore dicta ẽ: ut una fidei ce
oꝑis fortitudo. cunctis ines se
doctorib monstraret᷑ : nr̃iq
temporis mnertia tacite nota
dei uideri. atq appellari uo¬
lunt: cum nichil in se ꝓrsus
firmȩ fich ad contemnendas
scłi pompas. ac desideranda
bona inuisibilia: nichil habe¬
ant roboris ad corrigendos.
nil industͥȩ saltim ad intelli¬
gendos eorum quib prelati
sunt mores. De mariereo.
ecit quoq mare fusile.xͤ.
cubitoꝵs: a labio usq ad la-¬
bium rotundum in circuitu.
Mare hoc fusile infiguram
lauacͥ salutaris. qͦ inremissio¬
ne peccatoꝵ emundamur.
factum est: namq &e sacerdotes
in eo lauabant᷑. ut u̾ba dierũ

Expanded text:
bus destinati sunt. Vel certe debus destinati sunt. Vel certe dextera columna eos significat qui venturum in carne Dominum prophetando praedixerant; secunda illos qui hunc jam venisse et mundum sanguine suo redemisse testantur. Et apte vocabulo simili ambae censebantur columnae, cum una Firmitas, altera In robore dicta est: ut una fidei et operis fortitudo cunctis inesse doctoribus monstraretur, nostrisque temporibus inertia taciturnitatDei videri atque appellari volunt, cum nihil in se prorsus firmae Dei ad contemnendas saeculi pompas ac desideranda bona invisibilia, nil habeant roboris ad corrigendum, nil industriae saltem ad intelligendos eorum quibus praelati sunt errores. XXI. De mari aereo.ecit quoque mare fusile decem cubitorum a labio usque ad labium, rotundum in circuitu. Mare hoc fusile in figuram lavacri salutaris, quo in remissionem peccatorum emundamur, factum est. Namque sacerdotes in eo lavabantur, ut Verba dierum
Abbreviated transcription (Latin):
cum ipsum inluttore stantem
uident. N enim longe erant
a terra: s qͣsi cubitis ducentis.
trahentes rete piscium. ꝑ du¬
centos etenim cubitos. rete ple¬
num magnis piscib discipłi
ad dñm trahunt. effectum suȩ
resurrectionis iam inlittore
monstrantem: cum sc̃i p̃dica¬
tores &e iudeis ⁊ gentib u̾bum
fidi comimittunt: atq utriꝰq
popłi electos a fluctib scłi p̾sen¬
tis extrac̃tos. ad fut᷑e głam pa¬
eis ⁊ immortalitatis ꝑducunt.
Circuitꝰ gͦ capitelli sccd. ducen¬
tos habet ordines malograna¬
toꝵ: cum sublimitas regnicȩ¬
lestis utriq popħ electos in
una beatitudinis arce collig̃.
Et statuit duas columnas in
porticu templi. Cumq statuis¬
set columnam dext̾am. uoca.¬
uit eam nomine iachin: id ẽ¬
firmitas. Similiter erexit
nomen ei boor: in robore. De¬
xtera columna ut supͣdiximꝰ
expͥmit figuram doctorum:
qͥ pͥmittuam in iheros olimis
instituerunt eccłiam. Sed̾a :
eorum qͥ ad p̃dicandum genti-¬

Expanded text:
re stantem viderent: Non enim longe erant a terra, sed quasi cubitis ducentis, trahentes rete piscium ; per ducentos etenim cubitos rete plenum magnis piscibus discipuli ad Dominum trahunt, effectum suae resurrectionis in littore jam monstrantem: cum sancti praedicatores et Judaeis et gentibus verbum fidei committunt, atque utriusque populi electos a fluctibus saeculi praesentis extractos, ad futurae gloriam pacis et immortalitatis perducunt. Circuitus ergo capitelli secundi ducentos habet ordines malogranatorum, cum sublimitas regni coelestis utriusque populi electos in una beatitudinis arce colligit. Et statuit duas columnas in porticum templi. Cumque statuisset columnam dexteram, vocavit eam nomine Jachim, Firmitas; similiter erexit nomen ejus Booz, In robore. Dextera columna, ut supra diximus, exprimit figuram doctorum qui primitivam in Hierosolymis instituerunt Ecclesiam; secunda eorum qui ad praedicandum genti
Abbreviated transcription (Latin):
ro: ut qͦscunq in eisdem hystori¬
is. deditos iussis cȩlestib. ac to¬
ta intentione ad suꝑna p̾mia
suspensos ẽẽ ꝑspexerint: hos
imitani contendant. Beneaut̃
sequit᷑. Q stabat suꝑ duodecim
boues: e quib tres respiciebãt
at aquilonem.tres ad occiden¬
tem⁊ ⁊ tres ad meridiem. ⁊ tͤs
ad oRentem. ł boues qͥppe a¬
postolos ⁊ euangłistas. immo
om̃s u̾bi minists deb̾e intelligi
apło dicente cognos cimus: qͥ
exponens mandatum legis. qͦ
dictum est. ñ alligab̃ os boui
tͥturanti: nunqͥd de bob inqͥt
cura ẽ deo: Anꝓpt̾ nos utiq łr:¬

Expanded text:
ro, ut quoscumque in eisdem historiro, ut quoscumque in eisdem historiis deditos jussis coelestibus, ac tota intentione ad superna praemia suspensos esse perspexerint, hos imitari contendant. Bene autem sequitur, Et stabat super duodecim boves, quorum tres respiciebant ad aquilonem, et tres ad occidentem, et tres ad meridiem, et tres ad orientem. Per boves quippe apostolos et evangelistas, immo omnes verbi ministros debere intelligi, Apostolo docente, cognoscimus, qui exponens mandatum legis, quo dictum est, Non alligabis os bovi trituranti ; Numquid de bobus, inquit, cura est Deo? an propter nos utiq
Abbreviated transcription (Latin):
reprobi: qͦmͦ in exordio nascen¬
tis scłi. cam̃ obmaliciam inui¬
diȩ damnat᷑: abel sit obiusticiȩ
meritum coronatꝰ: lamech ob
adultium ⁊ homicidium male¬
dicꝰtus : enoch ob grãm pietatis
ad paradysum reductꝰ: quomͦ
post diliiium cham ob impie¬
tatem a patre detestat᷑ : sem &
laphet ꝓpiȩ obs equio reueren¬
diȩ ꝑpetua fint benedictione
donati: abraham ob merita fidi
heres sit diuinȩ ꝓmissionis ef¬
fectus: cȩt̾a gentium multitirdo
inaudita fit infidelitate relicta.
qualit̾ adueniente in carne do¬
mino. iudea ob ꝑfidiȩ noxam
repulsa: ⁊ gentilitas sit ꝑ grãm
fidi. ad fidei salutem reducta.⁊
cȩt̾a huiꝰ modi: quȩ in utͦq testa¬
mento sollert̾ ac piȩ considata
multum studiosis quibqi st.
Et ideo fors itan duo ordines sunt¬
scułturarum hystrt᷑taꝵ in ma-¬
ri ȩneo facti: ut hi qͥ in fonte bap¬
tismatis imbuti st̃ utsq testamen¬
tidiligent̃ auscultent hystoriaᷤ.
Ideo decem cubitoꝵ erant in gy¬

Expanded text:
reprobi; quomodo in exordio nascentis saeculi Cain ob malitiam invidiae damnatus, Abel sit ob justitiae meritum coronatus, Lamech ob adulterium et homicidium maledictus, Enoch ob gratiam pietatis ad paradisum deductus; quomodo post diluvium Cham ob impietatem a patre detestatus, Sem et Japhet ob obsequium reverentiae perpetua sint benedictione donati, Abraham ob meritum fidei haeres sit divinae promissionis effectus, et caetera gentium multitudo inaudita sit infidelitate relicta; qualiter adveniente in carne Domino, Judaea ob perfidiae noxam repulsa, et gentilitas sit ob gratiam fidei ad salutem reducta; et caetera hujusmodi, quae in utroque Testamento solerter ac pie considerata multum studiosis quibusque prosunt. Et ideo forsitan duo sunt ordines sculpturarum striatarum in mari aeneo facti, ut hi qui in fonte baptismatis imbuti sunt, utriusque Testamenti diligenter auscultent historias. Ideo decem cubitorum erant in gy
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ arat arare in spe:⁊ qͥ tͥcurat.
spe sua fructum ꝑcipe. Duode¬
cim gͦ boues. duodecim sunt
suꝑimpositum portant: cum
ta implere deuotione satagt.
Tresq ad aquilonem. & tres ad
occidentem. & tres ad meridiẽ.
⁊ tres ad orientem respiciunt:
cum inuniu̾sis quadrati orbis
partib fidem p̃dicant sancꝰte
tͥnitatis. Nam ⁊ apłi eo misterio
duodecim hoc ẽ quat̾ t̾m ft̃
elecꝰti: ut fidem ⁊ confessionẽ
gas euangłizantes baptizarẽt

Expanded text:
 arat, arare, et qui triturat, spei suae fructum percipere . Duodecim ergo boves, duodecim sunt superimpositum portant, cum ta implere devotione satagunt. Tresque ad aquilonem, tresque ad occidentem, tres ad meridiem, et tres ad orientem respiciunt, cum in universi quadrati orbis partibus fidem praedicant sanctae Trinitatis; nam et apostoli eo mysterio duodecim, hoc est quaterni sunt electi, ut fidem et confessionem tes evangeliz
Abbreviated transcription (Latin):
de patre annunciabit eis: quod
quȩ diximus. ipse statꝰ ⁊ conũsa¬
tio patͥe illius celestis. quomodo
sese habeat solis eis qui hanc in¬
trare meruerint eiꝰ ciuibus pa¬
tet. Unde bñ factura siue altitu¬
do horum capitelloꝵ. que supra
lilium erant non đr: ut incom¬
prehensibilis ẽẽ t̾restrab qua¬
litas cȩlestis habitationis insi¬
nuetͣ: de qua tamen hoc mini¬
me latet. quia om̃s ibi cõmu¬
ni felicitate diuinȩ uisionis
fruunt᷑. tanto quisq fublimiꝰ.
quanto mundiores aduidendũ
eum ocłos cordis habuerit. Qi
enim dixit. bñdixit om̃s tim̃tes
dñm. pusillos eum maioribus:
date. multe sunt mansiones be¬
adorum. muna eademq domo
patris ȩt̾na in cȩlis. Qͦo in hars
quoq factura columnarum.
mystice reor ẽẽ designatum:
cum dr̃. Et rurs tim alia capi¬
tella in summitate columnaꝵs
desuꝑ iuxta mens uram colum¬

Expanded text:
de Patre annuntiavit eis ; quodde Patre annuntiavit eis ; quodquae diximus, ipse status et conversatio illius patriae coelestis, quo modo sese habeat, solis eis qui hanc intrare meruerint, ejus civibus patet. Unde bene factura sive altitudo horum capitellorum supra lilium erant, ut incomprehensibilis esse terrestribus qualitas coelestis habitationis insinuetur. De qua tamen hoc minime latet, quod omnes ibi communi felicitate divinae visionis fruuntur, tanto quisque sublimius, quanto mundiores ad videndum eum oculos cordis habuerit; qui enim dixit, Omnes timentes Dominum, pusilli cum majoribus ,operum multae sunt mansiones beatorum in una eademque domo Patris aeterna in coelis. Quod in harum quoque factura columnarum mystice reor esse designatum, cum dicitur, Et rursum alia capitella in summitate columnarum desuper. Juxta mensuram qu
Abbreviated transcription (Latin):
cubitoꝵ. siue lacitudinem. seu
designet altitudinem nichil¬
ominus figura ꝑspicua ẽ: qͥa ñ
nisi per euangłm. exoptatissi¬
ma illa mundo uox insonuit:
desuꝑ iuxta m̃suram columnȩ¬
suram dicit tante altitudinis
quante erat etcolumna:cuius
tam̃ altitudo qͣnta fuerit mini¬
me narrat᷑. Hec autem capitel¬
mensuram eoꝵ aꝑte scͥptura de¬
signat. in ore lilior uidentur
ẽẽ apposita: de quoꝵ factura
lectat. illã regni ꝑhennis su¬
blimitatem podest ñ incongrue
designare: qm nec ocłs tudit.⁊
çȩt̾a usq diligentib se. Post li¬
lia etenim .iiͦiͬ. cubitoꝵ aliast̃
apposita capitella: qtioꝵ alti¬
tudo quanta fuerit non dicit᷑:
qͥa multa quidem de cȩlestibea¬
ditudine in euangłio legimus:
qͦd uidelicet ibi mundicordes
dm̃ uidebunt: qͦd erunt eqͣles
angłis d̃ qͦd non nubent. neq
nubent᷑. quia nec mori ultra
ibi ce ministra eiꝰerunt: qͦd mani¬
festabit se ipsum eis: quod palã

Expanded text:
cubitorum, sive latitudinem, seu cubitorum, sive latitudinem, seu designet altitudinem, nihilominus ratio figurae perspicua est, quia non nisi per Evangelium exoptatissima illa mundo vox insonuit: desuper juxta mensuram consuram columnae tantae amplitudinis quanta erat et columna, cujus tamen altitudo quanta fuerit minime narratur. Haec autem capitelmensuram eorum aperte Scriptura designat more liliorum videntur esse apposita. De quorum factura lectat, illam regni perennis sublimitatem potest non incongrue designare, quam nec oculus vidit, et caetera, usque diligentibus se. Post lilia etenim quatuor cubitorum, alia sunt apposita capitella, quorum altitudo quanta fuerit, non dicitur: quia multa quidem de coelesti beatitudine in Evangelio legimus: quod videlicet ibi mundicordes Deum videbunt ; quod erunt aequales angelis Dei; quod non nubent, neque nubentur , quia nec mori ultra us, et ministri ejus erunt ; quod manifestabit seipsum illis quod palam
Abbreviated transcription (Latin):
immortatitatis florib redolens
paradysi designat᷑ amenitas:
sermo. qͥ intitum nob̃ et̾nȩ bea¬
titudinis illiꝰ ꝓmitit. ⁊ it̾ qͦ
adhanc ꝑueniat᷑ ostendit: Cũ
gͦ scĩ doctores ꝓmissa nob̾ limi¬
na regni cȩlestis in .iiii. scĩ eunͣ¬
gelii libris ostendunt: quasi
capita columnarum opꝰ in se
lilii .iiii. cubitoꝵ exhibent. Uͥ
notandum iuxta litt̾am. quia
cum opͥliliis in capitellis .iiiͦi.
cubitoꝵ eẽ. memorat᷑. neq ad¬
ditur latitudinis aut altitudi¬
nis: lectoris iudicio utiq utrũ¬
q in altitudine an latitudine
intelligi debeat relictum est.
Constat gͦ absq ulla prorsus
dubietate. quia columna qͣm
.xͣiͥi. cubitoꝵ restis ambiebat.
quatuor cubitos habebat gͦssi¬
tudinis. Omns etenm circłs
qͣntum habet spacii in medio.
tantum habet it̾ ingyro. Deni¬
q mare eneum qͥa in dimidio
habebat. xͨ. cubitos. ut in se¬
quentib legit᷑. consequenter
habebat .xxͣx. cribitos ingyro.

Expanded text:
immortalitatis floribus redolens, immortalitatis floribus redolens, paradisi designatur amoenitas? sermo, qui introitum nobis aeternae beatitudinis illius promittit, et iter quo ad hanc perveniatur, ostendit? Cum ergo sancti doctores promissa nobis limina regni coelestis in quatuor sancti Evangelii libris ostendunt, quasi capita columnarum opus in se lilii quatuor cubitos exhibent. Ubi notandum, juxta litteram, quia cum opus lilii in capitellis quatuor cubitorum esse memoratur, neque additur latitudinis aut altitudinis, lectoris utique judicio, utrum in altitudine an in latitudine intelligi debeat, relictum est. Constat autem, absque ulla prorsus dubietate, quia columna quam duodecim cubitorum restis ambiebat, quatuor cubitos habebat crassitudinis: omnis etenim circulus quantum habet spatii in diametro, tantum habet ter in gyro. Denique mare aeneum, quod in diametro erat decem cubitorum, ut in sequentibus legitur, consequenter habebat
Abbreviated transcription (Latin):
tutib nasqi: ⁊ sc̃os ambulare¬
de uirtute in uirtutem. donee
tute nulla potest maior adiRi.
Unde ⁊ apls. Scientes inquit qͥa
tribulatio patientiam oꝑatur:
patientia autem ꝓbationem: ꝓ¬
batio uͦ spem. S in ipsounu̾sa¬
li electorum collegio. uarie si¬
bimet inuicem succedunt ꝑso¬
nȩ iustoꝵs: minores ꝙ maiorũ
ac p̾deces soꝵ suoꝵs gaudent
fidelit̾ adherere uestigiis: eoꝵ¬
ꝙ dictis siue scͥptis ne forte in
errorem labi possint inniti. Re¬
tiacula gͦ suꝑ summitatem ft̃¬
malogranatorum apposita:
cum concordia caritatis ꝑfec¬
tis fuerit suꝑadiecta oꝑib: ce
cum utͦq uirtutum munere.
logranatoꝵ in capitellis colum¬
ne cathenatio retiacłoꝵ suꝑad¬
dita comitat᷑. Et q̃m omnia uir¬
strata respiciunt: apte subiun¬
gitur. Capitella dutem q̃ erant
suꝑcapita columnarum quasi
oꝑe liliĩ fabricata erant in por¬
nisi suꝑnȩ claritas patͥȩ: atq

Expanded text:
tutibus nasci, tutibus nasci, « de virtute in virtutem, donec tute nulla potest major adiri. Unde et Apostolus: « Scientes, inquit, quia tribulatio patientiam operatur, patientia vero probationem, probatio vero spem . Sed in ipso universali electorum collegio varie sibimet invicem succedunt personae justorum, minoresque majorum ac praedecessorum suorum gaudent fideliter adhaerere vestigiis, eorumque dictis sive scriptis, ne forte in errorem labi possint, inniti. Retiacula ergo super summitatem malogranatorum sunt posita, cum concordia charitatis perfectis fuerit superadjecta operibus; et cum utroque virtutis munere et lorum granatorum in capitellis columnae concatenatio retiaculorum superaddita comitatur. Et quoniam omnia virstrata, respiciunt, apte subjungitur: Capitella autem quae erant super capita columnarum, quasi opere lilii fabricata erant in pornisi supernae claritas patriae, atque
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta modum dilectionis. qͣ ͥ
ad inuicem in hac uita fr̾nitaᷤᷤ
scã copulata ẽ. suꝑnoꝵ quoq
ciuium societate. in p̃sentia sui
creatoris coniunget᷑ in cęlis. Ue¬
rum quod eadem suꝑnorum so¬
cietas ciuium utriꝰq popłi fide¬
libus tͥbuit᷑: recte subiungit᷑.
Malogranatoꝵ autem ducenti
ordines erant in circuitu capi¬
delli scch̃. Diximꝰ autem malogͣ¬
nata totiꝰ sc̃ȩ eccłiȩ typum te¬
nere. Centenarius aut̃ numerꝰ.
qͥ ad dext̾am manum pͥmus ꝑ¬
uenit non nunqͣm in eterne
beatitudinis figͣa poniconsue¬
uit. Duplicat᷑ autem hic nume¬
rus malogranators incircuitu
capitelli scđi: ut insinuet᷑ my-¬
stice. quodutͥusq destamenti
ne uite sit int̾ducendꝰ coronã.
Cui figurȩ conuenit hoc quod

Expanded text:
ta modum dilectionis, qua sibi ad invicem in hac vita fraternitas sancta copulata est, supernorum quoque civium societate in praesentia sui Creatoris conjungetur in coelis. Verum quod eadem supernorum societas civium utriusque populi fidelibus tribuitur, recte subjungitur: Malorum granatorum autem ducenti ordines erant in circuitu capitelli secundi. Diximus mala granata totius sanctae Ecclesiae typum tenere; centenarius vero numerus, qui ad dexteram manum primus pervenit, nonnunquam vitam aeternae beatitudinis figurare consuevit. Duplicatur autem hic numerus malorum granatorum in circuitu capitelli secundi, ut insinuetur mystice quod utriusque testamenti rnae vitae sit introducendus coronam. Cui figurae convenit hoc, quod
Abbreviated transcription (Latin):
astitit regina a dextras tuis
inuestitu deaurato. uisq uarie¬
tate: hoc est inuestitu fulgidȩ
dilectionis. circumamicta uari¬
etate diu̾soꝵ carismatum. Uł
certe multiplex contexio cathe¬
narum ⁊ retis expansa. multi¬
farias electoꝵs ꝑsonas insinuat:
liter aus cultando atq obȩdien¬
do adherent: qͣs i columnaꝵ
capitib suꝑpositȩ retes ⁊ cathe.¬
nulȩ. miracłm suȩ c̃õnexionis
cunctis as pectantib p̃bent.
Hinc etenim cathenȩ miro fibi
inuicem st̃ oꝑe cõnecxe: quia
est. ut uita fidelium. ⁊ locis.⁊
temporib ⁊ gͣdu ⁊ conditione.¬
ab alt̾utrum: nichilominus
una eademq fide ac dilectiõe
sit ad inuicem conuncta. Nãq
hec coniunctio fr̾na iustorum.
locis ⁊ temporib disiunctorũ.¬
qͦd adunatione fiat dom sp̃aliᷤᷤ.¬

Expanded text:
Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate : hoc est, in vestitu fulgidae dilectionis, circumamicta varietate diversorum charismatum; vel certe multiplex contexio catenarum et retis expansio multifarias electorum personas insinuat; liter auscultando atque obediendo adhaerent, quasi columnarum capitibus superpositae retis e catenulae, miraculum suae connexionis cunctis aspectantibus praebent. Eae etenim catenae miro sibi in vicem sunt opere contexest, ut vita fidelium locis, temporibus, gradu, conditione,ad alterutrum, nihilominus una eademque fide ac dilectione sit ad invicem cunjuncta. Nam quod haec conjunctio fraterna justorum locis et temporibus disjunctorum adunatione fiat donorum spi
Abbreviated transcription (Latin):
ioħe atcestante in apocalipsi.
Qͥ cum uidisse se diceret ag.¬
num habentem corma septem
& ocłos septem: mox exponendo
nascit᷑o in earne dño loquens.
&e requiescet iiquit suꝑeum sp̾s
domini: sp̃s sapientie ⁊ intelle.¬
ctus: sp̃s consilii ⁊ fortitudinis:
sp̃s scientiȩ ⁊ pietatis: & replebit
eum sp̃s timoris domini. Septe
Et ꝑfecit columnas. ⁊ duos or¬
dines ꝑcircuitum retiacłorũ
singłoꝵ: ut tegerent capitella.
Duo quidemordines erant re
tiaculorum in gyrocapitelli:
s ut̾q ordo septemplici u̾suũ
numero currebat. donee ea¬
in se ipsum qͣsi circło facto redi¬
ret.Nec figͣa testamenti in ab¬
dito est. quare duosint ordineᷤ
retiacłoꝵ: cum constet geminȩ
toto corde. tota anima. tota uir

Expanded text:
Joanne attestante in Apocalypsi , qui cum vidisse se diceret agnum habentem cornua septem et oculos septem, mox exponendo nascituro in carne Domino loquens: « Et requiescet inquit super eum spiritus Domini, spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini . SepteEt perfecit columnas et duos ordines per circuitum retiaculorum singulorum, ut tegerent capitella. Duo quidem ordtiaculorum in gyro capitelli, sed uterque ordo septemplici versuum numero currebat, donec ciin se ipsum quasi circulo facto rediret. Haec figura testamenti in abdito est quare duo sint ordines retiaculorum, cum constet geminae toto corde, et tota anima, tota
Abbreviated transcription (Latin):
annos etatis.uenit ad iordanẽ
baptis mate quod tͥcenarius
accepit. undam nob̃ lauaerq sa¬
lutaris consecrauit. recte mare
cubitoꝵ restis circuibat: ut sig¬
nificaret᷑ a dono illiꝰ qͥ baptis¬
ma sine peccato subit. baptis
in remissionem peccatoꝵ de¬
dicari. Et scult᷑a subt̾ labrum
circuibat illito: decem cubitiᷤᷤ
sculpturarum hẏstriatarum
erant fusiles. Cum p̃dictum
sit supͣ quod resticła .xxͣx. cubi¬
torum circuierit mare. ⁊ nẽ
addat᷑. qͥa scult᷑a hoc subt̾ la¬
bitim posita .xͨ. cuibitis ambi¬
erit: patet ex utͣq relatione.
qͥa uas erat inmodum fialȩ
repandum. ac diffusum. qͦda
xxx. cubitis circuitꝰ qͦs habebat
in labiousq ad decem ẽ cubi¬
tos coaptata. Seuftura aritem
hystriata est: qm̃ rerum hystorraᷤᷤ
aliqͣs imitat᷑. Unde ⁊ recte scul¬
pturas hẏstraatas. quib mare
circundabat᷑. exempla sunt pͥo¬
rum tempoꝵ designata: quȩ
neces se ẽ nob̃sollert̃ intueri.

Expanded text:
annos aetatis, cum venit ad Jordanem annos aetatis, cum venit ad Jordanem baptismate, quod tricenarius accepit, undam nobis lavacri salutaris consecravit, recte mare, cubitorum restis circuibat: ut significaretur dono illius qui baptisma sine peccato subiit, baptismin remissionem peccatorum dedicari. Et sculptura subter labium circuibat illud decem cubitis sculpturarum striatarum erant fusiles. Cum praedictum sit supra quod resticula triginta cubitorum additur quod sculptura hoc subter labium posita, decem cubitis ambierit, patet ex utraque relatione, quia vas erat in modum phialae, repandum ac diffusum, quo triginta cubitis circuitus, quos habebat in labio, usque ad decem cubitos coarctatus sit. Sculptura autem histriata est, quae historias rerum aliquas imitatur. Unde recte per sculpturas histriatas, quibus mare circumdabatur, exempla sunt priorum temporum designata, quae necesse est nos
Abbreviated transcription (Latin):
fide spe ⁊ dilect̾ione suꝑne retͥ¬
butionis firmata est. nullo tẽ¬
poralium rerum potentiȩ ob¬
statulo dissoluit᷑. Q resticultĩ
mare ambit: cum sacram̃tum
baptis mi quod accepimꝰ. piis
cominunire oꝑib studemus.
Que nimirum resticła. apte x̃poe
numero in quo dñs hominẽ¬
& fecit cum ñ ẽẽt. & cum ꝑis¬
set refecit: rect̾e bona oꝑatio
nias: cum om̃s nr̃i corporis
sensus. diuinis humilit̾ sub¬
iugamus imꝑiis. Possumus
autem & alit̾ hẽ tͥcenaraum
mystice maris numerum ñ
inconuenient̾ acciꝑe. ler enim
manum pꝰ diluuuum ex ꝓge¬
me trium filioꝵ noe latitu¬
dinem totiꝰ orb̾ impleuit. Sem
qͥppe ꝓsapia. asiam: cham po¬
steri. affricam: iaphet soboles.
europam.⁊ insulas maris ob¬
tinuit. Et qͥa mistiũ baptismi cũ ex¬
ecutione bonoꝵ oꝑm. & spe
cȩlestium p̃mioꝵ. cunctis erat
nationib ministrandum: ap¬
te resticła. xxͣx. cubitoꝵ mare
illud in quo baptis matis unda
figͣabat᷑. cingebat. S hoc dicen¬

Expanded text:
fide, spe, et dilectione supernae retributionis firmata est, nullo temporalium rerum potest obstaculo dissolvi. Et resticula mare ambit, cum sacramentum baptismi quod accepimus, piis communire operibus studemus, quae nimirum resticula apte triginnumero, in quo Deus hominem fecit cum non esset, et cum perisset, refecit, recte bona operatio nias, cum omnes nostri corporis sensus divinis humiliter subjugamus imperiis. Possumus autem et aliter hunc tricenarium mystice maris numerum non inconvenienter accipere: ter enim manum post diluvium ex progenie trium filiorum Noe latitudinem totius orbis implevit. Seni quippe prosapia Asiam, Cham posteri Africam, Japhet soboles Europam et insulas maris obtinuit: quia et mysterium baptismi cum exsecutione bonorum operum et spe coelestium praemiorum cunctis erat nationibus ministrandum, apte resticula triginta cubitorum mare illud in quo baptismatis unda figurabatur, cingebat. Sed hoc dicen
Abbreviated transcription (Latin):
lectio epactarum ostendit. Se¬
quit᷑ autem luna feb̃r : iiii. noñ¬
noñ. martii. Quȩ quia febro.¬
arii est. heet in martio finiat᷑:¬
bissextꝰ hoc eueniat anno: qui
semꝑlunam febroarii.xxxx.
hoc annoan kl. martii scdm
epactarum seriem . xx .ix. ẽẽ
uiii. excepto bissextili anno.
Si enim hoc anno bissextus
fu̾it: tc̃ in kl̃. martii .x.x ixͣ

Expanded text:
lectio epactarum ostendit. Sequitur autem luna Februarii IV NonNon. Martii. Quae, quia Febr. est, licet in Martio finiatbissextus hoc eveniat anno, qui semper lunam Februarii XXXam hoc anno in Kal. Martii secundum epactarum seriem XXIXna esse  excepto bissextili anno. Si enim, hoc anno bissextus fuerit, tunc in Kalendis Martii XXIXna
Abbreviated transcription (Latin):
calculationem .xxͫx. oceur¬
rens. Porro.iiii. noñ. aprilis
&e paschalis: finit᷑ pridie kl
finita est rurꝰ istius anni con

Expanded text:
calculationem XXXma occurrens. Porro IV Non. April. et Paschalis, finitur in Kal. finita est rursus et illius anni con
Abbreviated transcription (Latin):
apͥli ẽẽ noũis. Si autem kłarũ
uł .xͫ. k. aut deinceps euen̾it:
tc̃ retͦ. hoc est inmartio ẽẽ scias:
ce kᷤ. ipsas apͥlis pronunciabis.
Sin retͦ. hoc est .xiͦii. aut .xiiii.
uel .xiͣ.k. uel deinceps acciderit:
qͥa hi dies in martio ante equi¬
noctium sunt: in apͥli compu¬
tabis t̾minum: ipsãq kͣ. in ma¬
io pronunciabis. Quod tͥbus
tantum annis accidit in cielo
t̾mino existente . xiiii.kͫ. maii
& .xiiͦ. eiusdem cicli anno. cum
t̾minum habens xxͣ. k. maii.
S fortas se dicturꝰ es: nec pre¬
terit anni te nosse t̾minumqͥ
fuit. S in de consulimus imꝑ¬
itie. Nempe & simultum hebes es:
cieli t̃minum. postquam semel
audieris. retinere potes: id ẽ
none apͥł. ¶d sireliquos obli¬
tus es computa primum qͦtus
pargumentum quod supra

Expanded text:
Aprili esse noveris. Si autem KalendaAprili esse noveris. Si autem KalendaXI vel X, aut deinceps evenerit, tum retro, hoc est in Martio, esse scias, et Kalendas ipsas Aprilis pronuntiabis. Sin retro, hoc est XIV aut XIII, vel XV Kal. deinceps acciderit, quia hi dies in Martio ante aequinoctium sunt, in Aprili computabis terminum, ipsas Kalendas Maii pronuntiabis, quod tribus tantum annis accidit in cyclo termino existente XIV Kal. Maii, et undecimo ejusdem cycli anno, cum terminum habens XV Kal. Maii. Sed fortasse dicturus es nec praeteriti anni te nosse terminum qui fuit. Sed et inde consulimus imperitiae. Nempe et si multum hebes es, cycli terminum, postquam semel audieris, retinere potes, id est Nonae April. Quod si reliquos oblitus es, computa primum quotus argumentum quod supra