comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
forte scismatici sine baptismo recepti non contaminant. ⁊ tra¬
ditores sc̃orum librorum contaminant: Ur̃os quidem fuisse
traditores manifestissima rerum gesta testantur: Et̃ si tc̃
in illos quos arguebatis uera diceretis: causam ur̃am unita¬
ti orbis cerrarum ꝑsuasisetis ut uob̃ tecentis illi exludent᷑.
Quod si conati estis facere. ⁊ non obtinuistis. innocens ẽ. orbis
terraꝵ. qui iudicibus ȩccłasticis potius quam uietis litigato¬
ribus credidit Si autẽ noluistis agere causam ur̃am. in nocẽs
c̃ orb̃ terraꝵ. qui dampnare non potuit. in auditos. Quaregͦ
uos ab innocentibꝰ seꝑastis. Sacrilegum scismatis ur̃i defend̾e
non ualetis. S hȩc omitto. hoc dico. Si uos possent contami¬
nare ttaditores qui nonst̃ a uob̃ conuicti & a quibus uos
estis uicti: multo magis possent saceguai scismaticoꝵ ⁊ hetico¬
rum sine baptismo seđm sententiam urã recepta contamina¬

Expanded text:
forte schismatici sine baptismo recepti non contaminant et traforte schismatici sine baptismo recepti non contaminant et traditores sanctorum librorum contaminant? uestros quidem fuisse traditores manifestissima rerum gesta testantur. et si tunc in illos quos arguebatis uera diceretis, causam uestram unitati orbis terrarum persuasissetis, ut uobis retentis illi excluderentur. quod si conati estis facere et non optinuistis, innocens est orbis terrarum, qui iudicibus ecclesiasticis potius quam uictis litigatoribus credidit. si autem noluistis agere causam uestram, innocens est orbis terrarum, qui damnare non potuit inauditos. quare ergo uos ab innocentibus separastis? sacrilegium schismatis uestri defendere non ualetis. sed haec omitto, hoc dico: si uos possent contaminare traditores, qui non sunt a uobis conuicti et a quibus uos estis uicti, multo magis possent sacrilegia schismaticorum et haereticorum sine baptismo secundum sententiam uestram recepta contamina
Abbreviated transcription (Latin):
bonis in ȩccłȩ communione potuerunt: Quare uos seꝑastis. Eece
in unitate uideo &ypanum.⁊ alios collegas eiꝰ. qui facto concilio
censuert̃ omnes qui extra ȩccłȩ communionẽ fuerint baptira¬
ti baptismum ñ hab̃e. & idõ eis dandum eẽ conueniunt. S ecce
rursus in eadem unitate uideo quosdam de hac re diu̾sa senti¬
re & eos qui ab heticis uel scismaticis uenerint agnito in eis
baptismo xp̃i non audere iterum baptirare. Hos omnes catho
lica unitas materno sinu complectit᷑: inuicem onera sua por¬
tantes. ⁊ studentes seruare unitatẽ sp̃c in uinculo pacis: do¬
nec alteris eorum si quid aliter sapiebant dñs reuelaretur:
minabant᷑: Quod uolueritis cligite. Si contaminabantur. iã
tẽ ñ erat ȩccła. Respondete unde huc existis.: Si autẽ ꝑma¬
nebat ȩccła: nullomodo boni a malis tali cominumone con-¬
caminantur. Respondete quare uinculum disrupistis: An

Expanded text:
bonis in una communione potuerunt. quare uos separastis? ecce bonis in una communione potuerunt. quare uos separastis? ecce in unitate uideo Cyprianum et alios collegas eius, qui facto concilio censuerunt omnes, qui extra ecclesiae communionem fuerint baptizati non habere et ideo eis dandum esse cum ueniunt. sed ecce rursus in eadem unitate uideo quosdam de hac re diuersa sentire et eos, qui ab haereticis uel schismaticis uenerint, agnito in eis baptismo Christi non audere iterum baptizare. hos omnes catholica unitas materno sinu complectitur, invicem onera sua portantes, et studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis, donec alteris eorum, si quid aliter sapiebant, Dominus revelaret. minabantur? quod uolueritis eligite. si contaminabantur, iam tunc non erat ecclesia. respondete: unde huc existis? si autem permanebat ecclesia, nullo modo boni a malis tali communione contaminantur. respondete: quare uinculum dirrupistis? An
Abbreviated transcription (Latin):
uos seꝑastis. quare contra orbem cerraꝵ altare erexistis. quare
non communicastis ȩccłiis quibꝰ eplł̃as apl̃icas missas tenetis a
legitais. ⁊ scam ipsas nos uiuere dicitis. Respondete quare uos
seꝑastis. Propterea certe ne malorum communionẽ ꝑiretis. Qͦ¬
modo gͦ non ꝑierunt eypanus. & tot college ipsius. qui eumcre¬
derent. ħeticos & scismaticos. baptismum ñ hab̾e. sine baptismo
tñ receptis. cum peccata eoꝵ tam immania tamq saclega sr̃
eos eẽ crederent eis tñ communicare quã separare ab unita¬
te. maluerunt dicente cypano neminẽ iudicantes. aut a iuire
communionis aliquem si diu̾sum senserit amouentes: Si gͦ
tali communione malorum ꝑeunt iusti: i am ȩccła temporibꝰ
ẏpriani ꝑierat. Unde gͥ extitit origo donati: Ubi catetitatus
ẽ ubi bapticatus. ubi ordinatus. quando iam ȩccłam contagio
communionis extuxerat: Si autẽ erat ȩccła. nichil obẽt̃ mali

Expanded text:
uos separastis? quare contra orbem terrarum altare erexistis, quare uos separastis? quare contra orbem terrarum altare erexistis, quare non communicatis ecclesiis quibus epistulas apostolicas missas tenetis et legitis et secundum ipsas uos uiuere dicitis? respondete: quare uos separastis? propterea certe, ne malorum communione periretis. quomodo ergo non perierunt Cyprianus et tot collegae ipsius? qui cum crederent haereticos et schismaticos baptismum non habere, sine baptismo tamen receptis, cum peccata eorum tam inmania tamque sacrilega super eos esse crederent, eis tamen communicare quam separari ab unitate -maluerunt dicente Cypriano: neminem neminem aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. Si ergo tali communione malorum pereunt iusti, iam ecclesia temporibus Cypriani perierat. unde igitur extitit origo Donati? ubi catechizatus est, ubi baptizatus, ubi ordinatus, quando iam ecclesiam contagio communionis extinxerat? si autem erat ecclesia, nihil obesse mali
Abbreviated transcription (Latin):
in quod ꝑuenimus. in eo ambulemus. In quo ambulans
ꝙ̇panus ꝑseuerantissima ꝑseuerantia. nam fuso sanguine
s in unitate fuso: quia si traderet corpus suum ut ardẽt.
& non haberet caritatem. nichil ei ꝓdeẽt. ꝑ martyrii confes¬
sionem ꝑuenit ad angłicam lucem ut si non antea. ibi certe
reuelatum agnosceret: quod cum aliter saꝑet sententiam
diu̾sȩ opinionis. uinculo non p̃posuit unitatis. Uos itaq do¬
natistȩ quid ad hȩc dicitis: Si nr̃a sententia de baptismo uã
ẽ: omnes qui aliter sapiebant ꝙypͥani temporib non sunt ab
unitate eccłȩ separati. donec illud quod aliter saꝑent d̃s illi
reuelarit. Uos gͦ quare seꝑatione sacrilega pacis uinculum
disrupistis.: Si autem ur̃a sententia de baptismo uera ẽ. cypa¬
anus & cet̾i cum quibus eum tale concilium celebrasse ꝑbi¬
betis. cum eis qui aliter sapiebant in unitate manserant. qu

Expanded text:
in quod peruenimus in eo ambulemus. in quo ambulans in quod peruenimus in eo ambulemus. in quo ambulans Cyprianus perseuerantissima tolerantia non fuso sanguine sed in unitate fuso, quia si traderet corpus suum ut arderet et non haberet caritatem nihil ei prodesset, per martyrii confessionem peruenit ad angelicam lucem, ut si non antea, ibi certe reuelatum agnosceret, quod cum aliter saperet sententiam diuersae opinionis uinculo non praeposuit unitatis. Uos itaque, Donatistae, quid ad haec dicitis? si nostra sententia de baptismo uera est, omnes qui aliter sapiebant Cypriani temporibus non sunt ab unitate ecclesiae separati, donec illud quod aliter saperent deus illis reuelaret. uos ergo quare separatione sacrilega pacis uinculum dirrupistis? si autem uestra sententia de baptismo uera est, Cyprianus et ceteri, <;um quibus eum tale concilium celebrasse perhibetis, cum eis qui aliter sapiebant in unitate manserunt. quare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfect̾io ẽ. Quia utraq homines sumus. s spe angł̃i dei sumꝰ.
quibus equales in resurrectione futuri sumus: quam diu
ñ habemus ꝑfectionẽ angłi. non habeamus p̾sumptionem
diaboli. Idõ dicit apłs. Temptatio uos non apprehendat nͥ
humana. Humanum ẽ gͦ aliquid aliter sapere. Fropterea
dicit alio loco. Quotquot gͦ ꝑfecti hoc sapiamus. & si quid
aliter sapitis hoc quoq d̃s uob̃ reuelauit. Quibus autem
reuelat. cum uoluerit siue in hac uita. siue post hanc uitã.
nisi ambulantib in uiam pacis. & in nullam p̃cisionis
deui antibus. non quales isti sunt. qui uiam pacis non agno¬
uerunt. nec ꝓpt̾ aliud unitatis iuinculum disruꝑunt: Idõ¬
q cum dycsset apłs. & si quid aliter sapitis. hoc quoq uob̃
d̾s reuelauit. ne putarent pret̾ uiam pacis quod aliter sa¬
piebant sibi posse reuelari. continuo addidit. Uerumpcũ

Expanded text:
perfectio est. quia itaque homines sumus, sed spe angeli dei sumus, perfectio est. quia itaque homines sumus, sed spe angeli dei sumus, quibus aequales in resurrectione futuri sumus, quamdiu non habemus perfectionem angeli, non habeamus praesumptionem diaboli. ideo dicit apostolus: temptatio uos non adprehendat nisi humana. humanum est ergo aliquid aliter sapere. propterea dicit alio loco: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus. et si quid aliter sapitis, hoc quoque uobis deus reuelabit. quibus autem reuelat cum uoluerit siue in hac uita siue post hanc uitam nisi ambulantibus in uia pacis et in nullam praecisionem deuiantibus, non quales isti sunt, qui uiam pacis non agnouerunt nec propter aliud unitatis uinculum dirruperunt?id cum dixisset: et si quid aliter sapitis, hoc quoque uobis deus reuelabit, ne putarent praeter uiam pacis quod aliter sapiebant sibi posse reuelari, continuo addidit: uerumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
tenemus unum in beato epͥano. idem quomodo tenuerte
unitatem cum eis a quibus diuersum sentiebat: ait eni ne¬
minem udicantes. aut a iure communionis aliquem si di¬
uersum senserit amouentes. alterum aut̃ idẽ quomodo acci¬
ꝑe potuerit ueritatem contra id quod sentiebat inuentam.
⁊ si littere tacent: merita clamant. Si epła non inuenit᷑. c̃oro¬
na testatur. Si consilium non indicat. episcopoꝵ consortiũ
indicat angłoꝵ. Non enĩ paruum documentũ ẽ pacatissi¬
mȩ animȩ in ea unitate martyrium meruisse unde se diu̾¬
sum sentiens noluit separare. Homines enĩ sumus. Unde ali¬
quid aliter sapere. quam se res habet. humana temptatio
est. Nimis autem amando sententiam suam uel inuidendo
ineliorib usq ad p̃cipiende communionis & condendi sci¬
matis uel heresis sacrilegium ꝑuenire: diabolica p̃sump¬
tio ẽ. In nullo autem alit̾ sapere quam se res habet: angl̃ica

Expanded text:
tenemus unum in beato Cypriano, id est quomodo tenuerit tenemus unum in beato Cypriano, id est quomodo tenuerit unitatem cum eis a quibus diuersum sentiebat; ait enim: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. alterum autem, id est quomodo accipere potuerit ueritatem contra id quod sentiebat inuentam, etsi litterae tacent, merita clamant. si epistula non inuenitur, corona testatur; si concilium non indicat episcoporum, consortium indicat angelorum. non enim paruum documentum est pacatissimae animae in ea unitate martyrium meruisse, unde se diuersum sentiens noluit separare. homines enim sumus, unde aliquid aliter sapere quam se res habet humana temptatio est. nimis autem amando sententiam suam uel inuidendo melioribus usque ad praecidendae communionis et condendi schismatis uel haeresis sacrilegium peruenire diabolica praesumptio est. in nullo autem aliter sapere quam se res habet angelica
Abbreviated transcription (Latin):
mandata sunt nouimus. Quomodo enim potuit ista res tãã
alt̾rationum nebulis inuoluta ad plenarii concilii luculentã
illustrationem confirmatiomq ꝑduci nisi pͥmo diuitius ꝑ er
bis cerraꝵ regiones multis hinc atq hinc disputationibus.
e collationib episcopoꝵ ꝑtractata constaret. Hoc autẽ fact
sanitas pacis. ut cũ diutius aliqua obscuriora queruntur
& ꝓpter inueniendi dificultatem diu̾sas pariunt in frat̾na
disceptatione sententias. donec ad uerum liquidum pueniat.
uinculum ꝑmancat unitatis. ne in parte precisa remaneat
insanabile uulnus erroris. Et idõ plerumq doctiorioribus
minus aliquid reuelatur. ut eoꝵ paciens ⁊ humilis caritaᷤᷤ
in qua fructus maior est comprobetur. uel quomodo tene¬
ant unitatẽ cum in rebus obscuriorib diu̾sa sentiunt. uł
quomodo accipiant ueritatẽ cum contra id quod sentie¬
bant declarata ẽẽ cognoscunt. Quorum duũ manifestitũ

Expanded text:
mandata sunt nouimus. quomodo enim potuit ista res tantis mandata sunt nouimus. quomodo enim potuit ista res tantis altercationum nebulis inuoluta ad plenarii concilii luculentam inlustrationem confirmationemque perduci, nisi primo diutius per orbis terrarum regiones multis hinc adque hinc disputationibus et conlationibus episcoporum pertractata constaret? hoc autem facit sanitas pacis, ut, cum diutius aliqua obscuriora quaeruntur et propter inueniendi difficultatem diuersas pariunt in fraterna disceptatione sententias, donec ad uerum liquidum perueniatur, uinculum permaneat unitatis, ne in parte praecisa remaneat insanabile uulnus erroris. Et ideo plerumque doctioribus minus aliquid reuelatur, ut eorum patiens et humilis caritas in qua fructus maior est comprobetur, uel quomodo teneant unitatem, cum in rebus obscurioribus diuersa sentiunt, uel quomodo accipiant ueritatem, cum contra id quod sentiebant declaratam esse cognoscunt. quorum duorum manifestatum
Abbreviated transcription (Latin):
se corresturum fuisse sententiam suã satis ostendit. si quis ei de¬
monstraret baptismum. xp̃i sic dari posse ab eis qui foras exie¬
runt. quemadmodu amiti ñ potuit. cum foras exirent: unde¬
iam multa diximus. Nec nos ipsi tale aliquid aud eremus asse
rere: nisi uniu̾sȩ ȩccłȩ concor dissima auctoritate firmati. cui
e ipse sine dubio cederes si iam illo tempore questionis huius
ueritas eliquata. & declarata ꝑ plenarium concilium solio aret̃
Si enĩ pettum laudat e p̃dicat ab uno posteriore collegi. pacien¬
ter. concorditerq correctum. quanto ipse cuiꝰ cum concilio ꝓuĩ¬
tiş suȩ uniu̾̃si orbis auctoritati patefacta ueritate cessisset̃. qͥ ꝑ
fecto. ⁊ uni uerum dicenti & demonstranti. posset facille con¬
sentire. cam sc̃a anina. tam peccata: Et fortasse factum alb. si
nescimus. Neq enĩ omnia quȩ illo cempore. int̾ ep̃os gesta suit
memoriȩ litterisq mandati potuerunt: aut non omnia que

Expanded text:
se correcturum fuisse sententiam suam, si quis ei demonstraret Baptismum Christi sic dari posse ab eis qui foras exierunt, quemadmodum amitti non potuit cum foras exirent: unde multa jam diximus. Nec nos ipsi tale aliqrere nisi uniuersae ecclesiae concordissima auctoritate firmati, cui et, ipse sine dubio cederet, si iam illo tempore quaestionis huius ueritas eliquata et declarata per plenarium concilium solidaretur. si enim Petrum laudat et praedicat ab uno posteriore collega patienter concorditerque correctum, quanto ipse citius cum concilio prouinciae suae uniuersi orbis auctoritati patefacta ueritate cessisset! quin profecto et uni uerum dicenti et demonstranti posset facillime consentire tam sancta anima, tam pacata. et fortasse factum est, sed nescimus. neque enim omnia, quae illo tempore inter episcopos gesta sunt, memoriae litterisque mandari potuerunt aut omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ fugerẽ peccatũ. s m̾itũ bonũ adqͥrerẽ. qͣlibet
multũ sic loq̃rer. Heq enĩ ħo dete beatꝰ peccatũ p̾ciꝑet
g̾mano infide filio suo cui scͥꝑsit dicñs. p̾dica u̾bũ. ĩsta
oportune ĩportune. Nũqͥd dicendũ ẽ. istũ ñ multũ lo¬
cutũ. qͥ ñ solũ oportune. uer̃ ẽ ĩportune u̾bũ tuũ dñe
ñ tacebatꝰ S id̾o multũ: qr tantũ erat necessariũ. Libamc
d̾s m̃s amultiloqͥo qͦd patior int̾ in aĩa mea misera ĩcspec¬
tu tuo:. ⁊ cͥfugientẽ admiscdiã tuã. Nũ enĩ cogitatiõib
taceo. ⁊̃ tacens auocibꝰ. Et si qͥde ñ cogitarẽ nͥ qͦd plac̾et tͥ.

Expanded text:
non solum fugerem peccatum, sed meritum bonum acquirerem, quamlibet non solum fugerem peccatum, sed meritum bonum acquirerem, quamlibet multum sic loquerer. Neque enim homo de te beatus, peccatum praeciperet germano in fide filio suo, cui scripsit dicens: Praedica verbum, insta opportune, importune . Numquid dicendum est istum non multum locutun erat multum, quia tantum erat necessarium. Libera me, Deus, a multiloquio quod patior intus in anima mea, misera in conspectu tuo, et confugiente ad misericordiam tuam. Non enim cogitationibus taceo, etiam tacens vocibus. Et si quidem non cogitarem nisi quod place
Abbreviated transcription (Latin):
legeremꝰ in litceris u̾itatis. misit d̃s filium suũ. nec
tu unigenite diceres de sp̃u scͥo. quẽ mittit pat̾ in no¬
mine meo. & quẽ ego mittam uob̃ apatre. Ad hanc
regulã fidei dirigens intentionẽ meã: quantũ potui.
quantũ me posse fecisti. quesiui te & desid̾aui inteller¬
tu uidente. qm̃ credidi. & multũ disputaui. & labo¬
raui. Dñe d̾s m̃s unica spes mea exaudi me: ne fati
gatus nolim te q̃rere. s q̃rã faciẽ tuã semꝑ ardent̾.
Tu daq̃rendi uires. qͥ in ueniri te fecisti. ⁊ mag̾ mag̾q
inueniendi te spẽ dedisti. Corã te ẽ firmitas & infir¬
mitas mea. Illã serua: istã sana. Corã te ẽ ignorantia
clausisti: aꝑi pulsanti. Meminerĩ tui: intelligã te. dili¬
gã te. Auge in me ista: donec me reformes ad integrũ.
Scio scͥptũ eẽ: in multiloqͥo ñ effugies peccatũ. S utinã
p̾dicando u̾bũ tuũ & laudando te tantũmͦ loquerer:

Expanded text:
legeremus in litteris veritatis: Misit Deus Filium suum : nec tu Unigenite diceres de Spiritu sancto: Qui mittet Pater in nomine meo, et quem ego mittam vobis a Patre . Ad hanc regulam fidei dirigens intentionem meam, quantum potui, quantum me posse fecisti; quaesivi te, et desideravi intellectu videre quod credidi, et multum disputavi et laboravi. Domine Dgatus nolim te quaerere: sed quaeram faciem tuam semper ardenter. Tu da quaerenti vias, qui inveniri te fecisti, et magis magisque inveniendi te spem dedisti. Coram te est firmitas et infirmitas mea: illam serva, illam sana. Coram te scientia et igclausisti, agam te. Auge in me ista, donec me reformes ad integrum. Scio scriptum esse, In multiloquio non effugies peccatum . Sed utinam praedicando verbum tuum, et laudando te tantummodo loquerer!
Abbreviated transcription (Latin):
mea doctrina non ẽ mea: s eius qui misit me. Si
gͥ hic intelligitur eius doctrina quam tam̃ dix̃ ñ
suam s patris. quantomag̾ illic intelligendꝰ ẽ &e de
de me non procedit: Aquo autem ht̃ filiꝰ ut sit d̾s:
Est enim de dõ d̾s. ab illo ht̃ utiq ut &̾ de illo ꝓcedat

Expanded text:
Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit. Si Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit. Si igitur hic intelligitur ejus doctrina, quam tamen dixit non sde me non procedit. A quo autem habet Filius ut sit Deus est enim de Deo Deus ab illo habet utique, ut etiam de illo procedat
Abbreviated transcription (Latin):
sermonem qualẽ ualuerint ꝓferentium. filius autẽ
ipso sine ullo int̾ uallo temporis dante. cõmuniter
de utroq procedit. Diceretur aut̃ filius patris & fi¬
lii: si quod abhorrae ab omnium sanorum sensib
eum ambo genuissent. Hon gͥ ab utroq ẽ genitus.
s ꝓcedit ab utroq amborum spiritus. XX UII.¬
Qͥd quodam sermone ad populum disputatum sit.
porali. & ineffabilit̾ immutabili atq uise¬
parabili trinitate. difficillimũ est genera¬
tionem aprocessione distinguere: sufficiat interĩ eis
qui extendi non ualent amplius. quod de hac re in
sermone quẽ proferendo ad aures popłi xp̃iani dixi¬
mus. dictumq conscripsimus. Int̾ cetera enim cũ ꝑ
scripturarum sc̃arum testimonia docuissem de utͦq¬
cedit sp̃c sc̾s. cur filius dixit. de patre procedit: Cur
putas nisi quẽadmodum sol& ad eum referre. quod
ipsius ẽ. de quo & ipse ẽ: Unde illud ẽ quod ait.

Expanded text:
sermonem qualem valuerint proferentium. Filius autem sermonem qualem valuerint proferentium. Filius autem ipso sine ullo intervallo temporis dante, communiter de utroque procedit. Diceretur autem Filius Patris et Filii, si, quod abhorret ab omnium sanorum sensibus, eum ambo genuissent. Non igitur ab utroque est genitus, sed procedit ab utroque amborum Spiritus. » d quodam sermone ad populum disputatum sit dporali, et ineffabiliter immutabili atque inseparabili trinitate difficillimum est generationem a processione distinguere, sufficiat interim eis qui extendi non ualent amplius id quod de hac re in sermone quodam proferendo ad aures populi christiani diximus dictumque conscripsimus. inter cetera enim, cum per scripturarum sanctarum testimonia docuissem de utcedit Spiritus sanctus, cur Filius dixit: De Patre procedit? Cur, putas, nisi quemadmodum solet ad eum referre, et quod ipsius est de quo et ipse est? Unde et illud est quod ait:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s. sic dedisse filio. ut & de illo ꝓcedat idem sp̃c ses.
dere: ut intelligat᷑ quod &̃ cum procedit defilio. depa¬
tre eẽ filio. Si enim quicqͥd hab&. depatre hab&: ht̃¬
gitantur. quȩ habent prius & posteriꝰ: quia omnino
ibi nulla sunt. Quomodo gͦ non absurdissime filius
diceretur amborum. cum sicut filio prestat essentiã
sine initio temporis. sine ulla mutabilitate natuex
de patre generatio. ita sp̃ui sc̃o p̾stet essentiam. sine illo
initio temporis. sine ulla mutabilitate naturȩ de utͦq
ꝓcessio: Ideo enim cũ sp̃m sc̃m genitum ñ dicam: dice¬
re tamen ñ audemus ingenitum. ne in hoc uocabulo
uł duos patres. in illa tͥnitate uł duos qui non sunt
de alio quispiã suspicetur. Pater enim solus non ẽ de
alio: idõ solus appellatur ingenitꝰ. Non qͥdem in scͥp¬
turis. s in consuetudine disputantiũ. & de re tanta

Expanded text:
Spiritus sanctus, sic dedisse Filio ut de illo procedat idem Spiritus sSpiritus sanctus, sic dedisse Filio ut de illo procedat idem Spiritus sdere, ut intelligatur, quod etiam procedit de Filio, de Patre esse Filio. Si enim quidquid habet, de Patre habetgitantur, quae habent prius aut posterius, quia omnino ibi nulla sunt. Quomodo ergo non absurdissime Filius diceretur amborum, cum sicut Filio praestat essentiam sine initio temporis, sine ulla mutabilitate naturae de Patre generatio, ita Spiritui sancto praestet essentiam sine ullo initio temporis, sine ulla mutabilitate naturae de utroque processio. Ideo enim cum Spiritum sanctum genitum non dicamus, dicere tamen non audemus ingenitum, ne in hoc vocabulo vel duos patres in illa Trinitate, vel duos qui non sunt de alio quispiam suspicetur. Pater ealio, ideo solus appellatur ingenitus, non quidem in Scripturis, sed in consuetudine disputantium, et de re tanta
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ inuenimꝰ tempora uoluntatẽ priꝰ de humana m̃te
ꝓcedere. ut q̃rat᷑ qͦd inuentũ proles uocet᷑. qua iã par¬
ta seugenita uoluntas illa ꝓficiscit᷑ eo fine reqͥescens.
ut qui fuerat appetitꝰ querentis. sit amor fruenris. qi
iã de utroq id est degignente m̃te. & degenita notione
tamꝗ̃ de parente ac ꝓle procedat: non possunt prorsus
ista ibi queri. uͥ nichil ex tempore inchoat᷑. ut conse¬
quenti ꝑficiat᷑ in tempore. Quapropt̾ qui pot̾ intelligͥ
sine tempore gen̾ationẽ filii de patre: intelligat sine
tempore ꝓcessionẽ sp̃c scĩ de utroq. Et qui pot̾ incelli¬
gere in eo quod ait filiꝰ. sicut ħt pater uitam in sema¬
ipso. sic dedit & filio uitam hie in sem&e ipso. non sine
uita existenti iam filio uitam patrem dedisse. s ita
eum sine tempore genuisse. ut uita quã pater filio
gignendo dedit. coȩt̾na sit uitȩ patris qui dedit. intel¬
ligat sicut ht pater in semae ipso. ut de illo ꝓcedat

Expanded text:
enimus tempora, voluntatem prius de humana mente procedere, ut quaeratur quod inventum proles vocetur; qua jam parta seu genita, voluntas illa perficitur, eo fine requiescens, ut qui fuerat appetitus quaerentis, sit amor fruentis, qui jam de utroque, id est, de gignente mente et de genita notione tanquam de parente ac prole procedat? Non possunt prorsus ista ibi quaeri, ubi nihil ex tempore inchoatur, ut consequenti perficiatur in tempore. Quapropter, qui potest intelligere sine tempore generationem Filii de Patre, intelligat sine tempore processionem Spiritus sancti de utroque. Et qui potest intelligere in eo quod ait Filius, Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio vitam habere in semetipso ; non sine vita existenti jam Filio vitam Patrem dedisse, sed ita eum sine tempore genuisse, ut vita quam Pater Filio gignendo dedit, coaeterna sit vitae Patris qui dedit: intelligat sicut habet Pater in semetipso ut de illo procedat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uirtꝰ q̃ de illo exibat sic̃ legit᷑ in euangłio. & sanabat
om̃s. Qd uͦ fuerit causȩ ut pꝰ resurrectionẽ suã & in t̾ra
priꝰ darae. & de celo postea mitter&e sp̃m sc̾m: Hoc g ex¬
istimo: qr ꝑ ipsũ donũ diffundit᷑ caritas in cordib nr̃is.
qua diligimꝰ dm & ꝓximũ. scđ̾m duo illa p̾cepta ĩ qͥb
tota lex penda & ꝓpħȩ. Hoc significans dñs iħe: bis de¬
dit spm̃ scm. Semel int̾a ꝓpt̾ dilectionẽ ꝓximi: uter̃
de cȩlo ꝓpt̾ dilectionẽ dĩ. Ec si forte alia rõ reddat᷑ de bis

Expanded text:
Evangelio, et sanabat omnes. Quid vero fuerit causae ut post resurrectionem suam, et in terra prius daret et de coelo postea mitteret Spiritum sanctum; hoc ego existimo, quia per ipsum donum diffunditur charitas in cordibus nostris, qua diligimus Deum et proximum, secundum duo illa praecepta, in quibus tota Lex pendet et Prophetae. Hoc significans Domi sanctum, semel in terra propter dilectionem proximi et iterum de caelo propter dilectionem dei. et si forte alia ratio reddatur de bis
Abbreviated transcription (Latin):
cuta ñ fuerit. quãuis & in ipso intellectu conatũ me
senserim mag̾ habuisse ꝗͣ effectum. & in una qͥdem
ꝑsona qͦd ẽ hõ inuenisse imaginem summe illiꝰ tͥnita¬
tis. ⁊ in re mutabili tria illa ut faciliꝰ intelligi possent.
ẽ ꝑ temporalia int̾ualla. maxima in libro nono mon¬
strare uoluisse.S tͥa uniꝰ ꝑsonȩ ñ sic̃ humana poscit
intentio: tͥb illis ꝑsonis c̃uenire potuert̃. sic̃ ĩ hoc libͦ
qͥnto decimo demonstrauimꝰ. turam. xxui.
tempoꝵ nulla st̃: ꝑ qͣ possit ostendi. aut saltẽ reqͥri.
utrũ priꝰ de patre natus sit filiꝰ ⁊ postea de ambob ꝓces¬

Expanded text:
secuta non fuerit: quamvis et in ipso intellectu conatum me secuta non fuerit: quamvis et in ipso intellectu conatum me senserim magis habuisse quam effectum. Et in una quidem persona quod est homo invenisse imaginem summae illius Trinitatis, et in re mutabili tria illa ut facilius intelligi possint, etiam per temporalia intervalla maxime in libro nono monstrare voluisse. Sed tria unius personae, non sicut humana poscit intentio, tribus illis personis convenire potuerunt, sicut in hoc libro quinto decimo domonstravimus. CAPUT XXtemporum nulla sunt per quae posset ostendi aut saltem requiri utrum prius de Patre natus sit Filius, et postea de ambobus proces
Abbreviated transcription (Latin):
purgati. ab omĩ cogitatione corruptionis in placidis
sedib. donec recipiant corpora sua. s iã incorruptibilia
quȩ ornent. non onerent. Hoc enim placuit optimo
creatori: ut sp̃c hominis dõ pie subditꝰ. habeat felicit̃
subditum corpꝰ. & sine fine ꝑmaneat ista felicitas. Ibi
u̾itatem sine ulla difficultate uidebimus: eaq daris¬
sima & certissima ꝑfruemur. nec aliqͥd q̃rem̾ m̃te ratio¬
cinante: s c̃templante cernemus. quare ñ sit filiꝰ spc
sc̃s cum de patre ꝓcedat. In illa luce: nulla erit q̃stio.
Hic uͦ ipsa exꝑientia cã mͥ apparuit eẽ difficilis: qͦd &
illis qui hec diligent̾ atq uitelligent̾ legent. ꝓculdu¬
bio similit̾ apparebit: ut cũ me in scd̾o huiꝰ oꝑis libro.
alio loco inde dicturum me ẽẽ ꝓmiscrim. qͦtiescũq in
ea creatura que nos sumꝰ aliqͥd illi rei simile ostendere
uolui. qualẽcũq intellectui meũ. sufficiens elocutio se

Expanded text:
purgati ab omni contagione corruptionis in placidis sedibus, donec recipiant corpora sua, sed jam incorruptibilia, quae ornent, non onerent. Hoc enim placuit optimo et sapientissimo Creatori, ut spiritus hominis Deo pie subditus, habeat feliciter subditum corpus, et sine fine permaneat ista felicitas. 45. Ibi veritatem sine ulla difficultate videbimus, eaque clarissima et certissima perfruemur. Nec aliquid quaeremus mente ratiocinante, sed contemplante cernemus quare non sit Filius Spiritus sanctus, cum de Patre procedat. In illa luce nulla erit quaestio: hic vero ipsa experientia tam mihi apparuit esse difficilis, quod et illis qui haec diligenter atque intelligenter legent, procul dubio similiter apparebit, ut cum me in secundo hujus operis libro alio loco inde dicturum esse promiserim , quotiescumque in ea creatura quae nos sumus, aliquid illi rei simile ostendere volui, qualemcumque intellectum meum sufficiens elocutio mea
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ etiã meũ in quo respondi: eundem citulum hab̃e
uolui. Hoc ẽ de unico baptismo. In quo libro illud quodͥ
dixi constantinũ imꝑatorem donatistis criminantib or¬
Idinatorẽ ceciliani felice aptugnensem non negasse accusa¬
tionis locũ. quamuis eos in ceciliani fictis cminibus calũp¬
aliter inuentũ ẽ: Nam pͥus memoratꝰ imꝑator causam fe¬
licis fecit audiri a ꝓ consule ubi legitur absolutus. e p̾ca
ipsum cecilianũ cum accusatorib eius auditũ. comꝑit
innocentẽ: ubi eos exꝑtus ẽ in eius criminibus calumpni¬
osus. Qui ordo temporum ꝑ consules declaratu: multo
uehementiꝰ in ea causa calumpnias donatistaꝵ conuincit.
penitusq subutit: quod alibi ostendimus. Hic liber sic in¬

Expanded text:
autem etiam meum, in quo respondi, eumdem titulum habere autem etiam meum, in quo respondi, eumdem titulum habere volui, hoc est, de Unico Baptismo. In quo libro illud quod dixi, Constantinum imperatorem Donatistis criminantibus ordinatorem Caeciliani Felicem Aptungensem, non negasse accusationis locum, quamvis eos in Caeciliani fictis criminibus calumnaliter inuentum est. nam prius memoratus imperator causam Felicis fecit audiri a proconsule, ubi legitur absolutus, et postea ipse Caecilianum cum accusatoribus eius auditum comperit innocentem, ubi eos expertus est in eius criminibus calumniosos. qui ordo temporum per consules declaratus multo uehementius in ea causa calumnias Donatistarum conuincit penitusque subuertit, quod alibi ostendimus. Hic liber sic in
Abbreviated transcription (Latin):
quod in eo integrum ẽ. eiꝰ est. accipienda ꝑu̾sitas. nec ꝓpt
id quod in eo ꝑuersum ẽ negari debet eius integritas. Qͥ a
& in uideoꝵ iniquitate detinetur ueritas resurrectionis
mortuoꝵ e in gentiliũ iniquitate detinet᷑ u̾itas unius
dei qui condidit mundũ & in eoꝵ iniquitate qui cum xͦ
quia non colligunt spargunt. detinetur uitas quia noĩe
ciꝰ pellunt sp̃m immundũ. & in temploꝵ saclegoꝵ iniqͥtate
inuenta ẽ ueritas. qua colebant. ignotum dm̃. ⁊ in demonũ
iniquitate inuenta ẽ ueritas. qua confessi sunt ap̃m. Sic
& in heticoꝵ iniquitate inuenta uitas. non neganda est:
qua detinetur baptismi sacramentũ. Explicit¬
o tempore librum de unico baptismo amicꝰ
quidam m̃s nescio a quo donatista prb̃ro acce¬
pit indicantem quod petilianus ep̃c eorum
constantinensis eũ scͥpserit. Hc̃ ad me ille attulit. ac uehe¬
menter ut ei responderem rogauit. & factum est. Librũ

Expanded text:
quod in eo integrum est, eius est accipienda peruersitas nec propter quod in eo integrum est, eius est accipienda peruersitas nec propter id, quod in eo peruersum est, negari eius debet integritas, quia et in Iudaeorum iniquitate detinetur ueritas resurrectionis mortuorum et in gentilium iniquitate detinetur ueritas unius dei, qui condidit mundum, et in eorum iniquitate, qui cum Christo quia non colligunt spargunt, detinetur ueritas, qua in eius nomine pellunt spiritum inmundum, et in templorum sacrilegorum iniquitate inuenta est ueriniquitate inventa est veritas, qua confessi sunt Christum. Sic et in haereticorum iniquitate inventa veritas non neganda est, qua detinetur Baptismi sacramentum. Non exsto tempore librum de Unico Baptismo amicus quidam meus, a nescio quo donatista presbytero accepit, indicante quod Petilianus episcopus eorum Constantinensis eum scripserit. Hunc ad me ille attulit, ac vehementer, ut ei responderem, rogavit; et factum est. Librum
Abbreviated transcription (Latin):
re non pot̾ segregentur. Et ex omni genere piscͥum recia
complentur unitatis. donec ad iudicium littoris ꝑducã¬
tur: nisi quod isti sua ꝑuersa falsaq sententia sibi p̃iudi¬
cant. qui ꝓpt̃ aliena peccata iuste se dicunt ab orb̃ xp̃iani
communione seꝑatos. ꝑ hanc enĩ absurdã insanamq opini¬
onem ipsi faciunt: ut eis quoꝵdam suorum peccata om̃ibꝰ
imputent᷑. Quod si iustũ arbitͣntur: rei sunt om̃s cuiꝰsib
apud se in uno homine inuenti manifestissimi criminis.
Si autẽ hoc sicut iniustum est. in iustũ eẽ cognoscunt. rei
sunt om̃s iniquissime separationis. Iam uero qm in hoc ser¬
mone de unico magis baptismo questio ẽ ut unde certa
ẽ nr̃a disputatio concludatur. sicut in ipsa unitate aree
dñice nec ꝓpter bonos laudandi sunt mali. nec ꝓpt̾ maloᷤ
deserendi sunt boni ita ut in uno homine. nec ꝓpt̃ illua.

Expanded text:
re non potest segregentur, et ex omni genere piscium retia re non potest segregentur, et ex omni genere piscium retia complentur unitatis, donec ad iudicium litoris perducantur, nisi quod isti sua peruersa falsaque sententia sibi praeiudicant, qui propter aliena peccata iuste se dicunt ab orbis christiani communione separatos. per hanc enim absurdam insanamque opinionem ipsi faciunt, ut eis quorundam suorum peccata omnibus inputentur. quod si iustum arbitrantur, rei sunt omnes cuiuslibet apud se in uno homine inuenti manifestissimi criminis. si autem hoc, sicut iniustum est, iniustum esse cognoscunt, rei sunt omnes iniquissimae separationis. Iam uero quoniam in hoc sermone de unico magis baptismo quaestio est, ut unde coepta est nostra disputatio concludatur: sicut in ipsa unitate areae dominicae nec propter bonos laudandi sunt mali nec propter malos deserendi sunt boni, sicut in uno homine nec propter illud,
Abbreviated transcription (Latin):
diensem. donatũ calamensem. donatũ masculitanũ. mari¬
num ab aquis tibilaͥtanis. Siluanum certensem. fuisse tͣdi¬
tores. eosdemq quasi traditoꝵ seutrissimos traditores. Hoc
ꝓbamus eccłasticis & municipalib. & iudicialibus gestis:
S nec iđ̾o tͣditores sunt om̃s in parte donati. quia in ea
isti fuerunt. nec ideo est in nocens pars donati. si isti in nocẽ¬
tes a traditionis iniquitate monstrent᷑: Melius enĩ audimꝰ
scãm scͥpturã. quam uł cuiquã calumpniam̃ de peccatis
alienis: uel cuiusquã similem calumpniã formidamus
Anima enĩ quȩ peccat. ipsa moriet᷑. & unusquisq ꝓpͥum
cnus portabit. Et qui manducat & bibit indigne: non alte¬
ri s sibi tudicium manducat. & bibit Et sinuntur ut᷑q
crescere usq ad messem: ne cum ante tempus colliguntur
rirania. eradicatur simul & triticum. Et cominixti optimiᷤ
pascuis. hedi agniq pascuntur: donec a pastore qui erra¬

Expanded text:
diensem, Donatum Calamensem, Donatum Masculitanum, Maridiensem, Donatum Calamensem, Donatum Masculitanum, Marinum ab Aquis Tibilitanis, Siluanum Cirtensem fuisse traditores eosdemque quasi traditorum seuerissimos damnatores. hoc probamus et ecclesiasticis et municipalibus et iudicialibus gestis. sed nec ideo traditores sunt omnes in parte Donati, quia in ea isti fuerunt, nec ideo est innocens pars Donati, si isti innocentes a traditionis iniquitate monstrentur. melius enim audimus sanctam scripturam, quam uel cuiquam calumniamur de peccatis alienis uel cuiusquam similem calumniam formidamus. anima enim quae peccat ipsa morie tur et unus quis que proprium onus portabit et qui manducat et bibit it indigne, non alteri, sed sibi iudicium manducat et bibit, et sinuntur utraque crescere usque ad messem, ne, cum ante tempus colliguntur zizania, eradicetur simul et triticum, et commixti optimis pascuis haedi agnique pascuntur, donec a pastore qui erra
Abbreviated transcription (Latin):
appetunt: Prorsus qualescumq fuerint marcellinꝰ. mar¬
cellus. siluester. melciades mensurius. cecilianus. atq aliĩ
quibus obiciunt. ꝓ sua defensione. quod uolunt: nichil p̃¬
iudicant ȩccls catholice toto terraꝵ orbe diffusȩ. Nullo
modo eorum innocentia coronamur: nullo modo eorum
tritura. tamquam stipulȩ comminuti sunt. Intra istam
aream boni & mali ẽẽ possunt: extra eam boni ẽẽ ñ posst̃.
Quisquis ab hac unitate uento suꝑbiȩ tamquam palea se¬
parantuR. areã dͥominicam ꝓpter commixtã paleã. quid
calumpniatur: Nos quoq dicimus. nec tantũ dicimꝰ uerũ
etiã litt̾aꝵ monimentis ecclesiasticis & publicis comꝑbamꝰ.
siđ̃m tigisitanum. euius congregatio concilio cecilianum
dicunt c̃ẽ dampnatũ. confessis craditoribꝰ. ne scisma fiecet
pacem dedisse: cum & idem ipsi. apurpuria linatensi cri¬
men traditionis fuisset obiectũ. Dicimus uic̾torẽ rusicta¬

Expanded text:
appetunt. prorsus, qualescumque fuerint Marcellinus Marappetunt. prorsus, qualescumque fuerint Marcellinus Marcellus Siluester Miltiades Mensurius Caecilianus atque alii, quibus obiciunt pro sua dissensione quod uolunt, nihil praeiudicant ecclesiae catholicae toto terrarum orbe diffusae; nullo modo eorum innocentia coronamur, nullo modo eorum tritura tamquam stipulae comminuti sunt. intra istam aream et boni et mali esse possunt, extra eam boni esse non possunt. quisquis ab hac unitate uento superbiae tamquam sola palea separatur, areae dominicae propter commixtam paleam quid calumniatur? Nos quoque dicimus nec tantum dicimus, uerum etiam litterarum monumentis ecclesiasticis et publicis comprobamus Secundum Tigisitanum, cuius congregato concilio Caecilianum dicunt esse damnatum, confessis traditoribus, ne schisma fieret, pacem dedisse, cum et eidem ipsi a Purpurio Liniatensi crimen traditionis fuisset obiectum, dicimus Uictorem Rusicca
Abbreviated transcription (Latin):
societate mansisse. Iam uero quod etiã de cirtensi ȩccła dic̾e̾
uoluit. & ep̃os ibi catholicos maledictis insectatus ẽ. quibꝰ
uoluit. quid aliud egit. nisi ut uituꝑando scõs etiam nr̃oꝵ
tempoꝵ uiros nob̃q optime cognitos. satis ostendet quid
etiam de ignotis quibus similiter maledicit sentire debe¬
amus. cẜ inde sicut. ꝓfuturus. ante paucissimos annos de¬
functus. & fortunatus. qui in corpore adhuc ẽ atq illi suc
cessit ep̃o manichei fuerunt: sic fuert̃ & illi traditores qͦs
longe ã nr̃is temporib ignotissimos accusare non cessant.
& iam illoꝵ nob̃ pura ab istorum obprobriis uita nouissi¬
ma est. Non sane parua ẽ parumq gloriosa consolatio
cuiuscumq nr̃m. si ab inimicis ȩccłȩ cum ipsa ȩccl̃a eri¬
minamur. Cius tñ defensio ñ meoꝵ hominũ defensio¬
ne consistit. quos isti nominatim falsis criminationib

Expanded text:
societate mansisse? iam uero quod etiam de Cirtensi ecclesia dicere societate mansisse? iam uero quod etiam de Cirtensi ecclesia dicere uoluit et episcopos ibi catholicos maledictis . insectatus est quibus uoluit, quid aliud egit, nisi ut uituperando sanctos etiam nostrorum temporum uiros nobisque optime cognitos satis ostenderet, quid etiam de ignotis, quibus similiter maledicit, sentire debeamus? proinde si Profuturus ante paucissimos annos defunctus et Fortunatus, qui in corpore adhuc est atque illi successit episcopo, quomodo Manichei fuerunt, sic fuerunt et illi traditores, quos longe a nostris temporibus ignotissimos accusare non cessant et iam illorum nobis pura ab istorum probris uita notissima est. Non sane parua est parumque gloriosa consolatio cuiuscumque nostrum, si ab inimicis ecclesiae cum ipsa ecclesia criminamur; eius tamen defensio non in eorum hominum defensione consistit, quos isti nominatim falsis criminationibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. ipsiusq felicis euidentissimam purgationẽ atq
illoꝵ calumpnias declarandas. qui eum fontẽ omnium
maloꝵ in concilio suo dixerant. uerũ etiã ad cogitandã
melciatis ab eorum cͥminationib purissimã uitã. Nisi forte
quisquã tam sit insipiens ut credat. cum felici non peꝑce¬
rint a quo cecilianus fuerat ordinatus. melciadi parcere
poruisse a quo fuerat absolutus. si illiꝰ ep̃i uitã quã nullũ
uulnus conscientiȩ ꝑemisset: saltem qualiscumq fama cul¬
passet. An uero quod de foro ad tungnensium fictũ fuerat
ab istis accusaretur. & quod in capitolio romanoꝵ factũ
fuerat taceret᷑: De mensurio autẽ quid respondeã. cum ab¬
eiꝰ cempore usq ad obitum plebs unitatis nulla conscissa
est: ipseq littere scdi tigisitam quibus reprehensus asserit᷑
eos ad se inuicẽ pacifice scͥpsisse confiriant. atq in collegii

Expanded text:
pertinet, ipsiusque Felicis evidentissimam purgationem, atque pertinet, ipsiusque Felicis evidentissimam purgationem, atque illorum calumnias declarandas, qui eum fontem omnium malorum in concilio suo dixerant; verum etiam ad cogitandam Melchiadis ab eorum criminationibus purissimam vitam. Nisi forte quisquam tam sit insipiens, ut credat eos, cum Felici non pepercerint, a quo Caecilianus fuerat ordinatus, Melchiadi parcere potuisse, a quo fuerat abuulnus conscientiae peremisset, saltem qualiscumque fama culpasset. an uero quod de foro Aptucensium fictum fuerat ab istis accusaretur, et quod in Capitolio Romanorum factum fuerat taceretur? De Mensurio autem quid respondeam, cum eius tempore usque ad obitus diem plebs unitatis nulla conscissa est ipsaeque litterae Secundi Tigisitani, quibus reprehensus asseritur, eos ad se inuicem pacifice scripsisse confirmant atque in collegii
Abbreviated transcription (Latin):
suo qualicũq iudicio potuert᷑ nec aliquẽ suoꝵ uelut in
locum subrogare dampnati: contra paucissimis a fr̃is. par¬
tis suȩ pͥmo int̾uentores aduenticos furcĩ longeq mitte¬
bant. quos istum nominatĩ commemorare non puduit:
dͥonec decepte plebicule quasi ꝓpͥos ep̃os ordinarent. Nẽ¬
pe ep̃m aptunegsem felicem. post ceciliani purgationẽ
apud imꝑatorem accusauerunt. quod ipse eẽt manifestiͤᷤ¬
simus traditor: & idõ cecilianus ep̃e ẽe ñ posset. quod ab
illo tͣditore fuerit ordinatus. Tunc constantinꝰ nec huie
eoꝵ ordinationi negauit locum. quamuis eos in ceciliam
fictis criminib calumpniosos fuisset exꝑtus & idõ p̾cepit.
ut causa felicis discuteret᷑ in affrica. Discusa ẽ a proconsu¬
le eliano: felre quoq in nocens declaritus est.Extant ge¬
sta ꝓconsularia. qui uoluerit sumat & legat. Hoc autẽ ñ
solum ad inocentiã ceciliani demonstrandam cumulũ

Expanded text:
suo qualicumque iudicio potuerunt nec aliquem suorum uelut in suo qualicumque iudicio potuerunt nec aliquem suorum uelut in locum subrogare damnati, contra quam paucissimis Afris partis suae primo interuentores aduenticios furtim longeque mittebant, quos istum nominatim commemorare non puduit, donec deceptae plebiculae quasi proprios episcopos ordinarent? nempe episcopum Aptucensem Felicem post Caeciliani purgationem apud imperatorem accusauerunt, quod ipse esset manifestissimus traditor et ideo Caecilianus episcopus esse non posset, quod ab illo traditore fuerit oeorum acccusationi negavit locum, quamvis eos in Caeciliani fictis criminibus calumniosos fuisset expertus; et ideo praecepit ut causa Felicis discuteretur. In Africa discussa est a proconsule Aeliano. Felix quoque innocens declaratus est. Exstant gesta proconsularia: qui voluerit, sumat et legat. Hoc autem non solum ad innocentiae Caeciliani demonstrandae cumulum
Abbreviated transcription (Latin):
totam illam causam accusatores ep̃i. carthaginensis ȩccl̃ȩ
ceciliani ꝑannolinum ꝓ consule detulert̃: idẽ recilianus
in nocens ꝓnuntiatus est. De quo iuditio maiores istorũ im¬
portunissima ꝑuicatia memorato imperatori quererent᷑.
quod non plene neq recte fuerit exuminatum atq depr̃õ¬
ptum: nichil de melciadis traditione uel trurificatione
dixerunt. ad cuius audientiã nec uenire utiq debuerunt:
Hoc potius ante suggerentes imꝑatori. aut ut suggeret᷑
instantes. quod apud traditorem codicum diuinorum
& idoloꝵ sacͥficiis inquinatũ. causam suã agere ñ debent.
Cum gͦ hoc nec ante suggesserint. nec postea quam contͣ
eos ꝓ ceciliano iudicatum est. saltem uicti & irati obicien¬
dum putarint. quid nc̃ inani sermone nectunt calumpni¬
as. quasi innocentia ceciliani melciadis iudicis decoloratiõe
fuscetur: Et ipse romane ȩcclȩ ubi nec dampnare quẽꝙͣ

Expanded text:
totam illam causam accusatores episcopi Carthaginiensis ecclesiae totam illam causam accusatores episcopi Carthaginiensis ecclesiae Caeciliani per Anullinum proconsulem detulerunt, idem Caecilianus innocens pronuntiatus est. de quo iudicio cum maiores istorum inportunissima peruicacia memorato imperatori quererentur, quod non plene neque recte fuerit examinatum atque depromptum, nihil de Miltiadis traditione uel turificatione dixerunt, ad cuius audientiam nec uenire utique debuerunt, hoc potius ante suggerentes imperatori aut ut suggereretur instantes, quod apud traditorem codicum diuinorum et idolorum sacrificiis inquinatum causam suam agere non deberent. cum hoc ergo nec ante suggesserint nec, posteaquam contra eos pro Caeciliano iudicatum est, saltem uicti et irati obiciendum putarint, quid nunc inanes tam sero conectunt calumnias, quasi ut innocentiae Caeciliani Miltiadis iudicis decoloratione fuscetur et ipsa Romana ecclesia,. ubi nec damnare quemquam
Abbreviated transcription (Latin):
& curifieationis ab eo erimine arguunt᷑. S nunquid
iło etiam conuincunt᷑. aut conuieti aliqua documen¬
torum firmitate monstrant᷑ Ipse sceleratos & sacrile¬
gos fuisse dicit: ego in nocentes fuisse respondeo. Quidͥ
laborẽ ꝓbare defensionem meam. nec tenuiter ꝓbare
conatus sit accusationẽ suã. Si est ulla humanitas in rebꝰ
humanis puto nos iustuis posse reprehendi si ignotos
homines quos criminantur inimici. nec eoꝵ cͥmen. ulla
testificatione demonstrant nocentes potius. quã in nocen¬
tes credidimꝰ: quia si forte ase aliter ueritas ht̃. ipsi certe
humanitati debitum reddit᷑: cum homo de homine nicħ
mali timere suspicatur. nec cuiquam criminanti facile
eredit. quando sine teste ac sine ullo documento crimen
obiciens. maledicus potius conuitiatur. quam ueredicus
accusator extit̾it. Huc accedit. quia melciade tc̃ ep̃o roma¬
ne ȩccl̃ȩ p̃sidente ex p̃cepto constantini imꝑatoris ad quẽ

Expanded text:
et turificationis ab eo crimine arguuntur. sed numquid et turificationis ab eo crimine arguuntur. sed numquid ideo etiam conuincuntur aut conuicti aliqua documentorum firmitate monstrantur? ipse sceleratos et sacrilegos fuisse dicit, ego innocentes fuisse respondeo. quid laborem probare defensionem meam, cum ille nec tenuiter probare conatus sit accusationem suam? si est ulla humanitas in rebus humanis, puto nos iustius posse reprehendi, si ignotos homines, quos criminantur inimici nec eorum crimen ulla testificatione demonstrant, nocentes potius quam innocentes crediderimus, quia, si forte se aliter ueritas habet, ipsi certe humanitati debitum redditur, cum homo de homine nihil mali temere suspicatur nec cuiquam criminanti facile credit, quando sine teste ac sine ullo documento crimen obiciens maledicus potius conuiciator quam ueridicus accusator extiterit. Huc accedit, quia Miltiade tunc episcopo Romanae ecclesiae praesidente ex praecepto Constantini imperatoris, ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
sine ulla remissione. retinebant faciebant. Tales admitte¬
bat stephanus in ȩccłam talib erat in unitate catholica
in eius unitate maculant aliena peccata. frustra filiuᷤ
malus a familia patͥs exire ꝓperauit: frustra se iustum
dic̃. exitum autem suum non abluit. An forte dicturi st̃.
eos quos stephanꝰ admittebat ipsius unitatis participati¬
one mundatos. q̃m caritas oooperit multitudinẽ pecca¬
torum: Utinam dicant. Hoc enĩ &e nos dicimus quando
eos ad untatẽ. uel urgemus ut redeant: uel monemus.
Hoc autẽ pacto iam etiam nulla inter nos baptismi
ꝓfecto sine causa rebaptirantur. Uides itaq in hoc ser¬
mone cui me respondere uoluisti: quanta dixerit ille
ꝓ nob. Quid gͦ iam opus ẽ ut episcopoꝵ romane ȩccle
quos in credibilib calumpniis insectatus est obiecta ab
eo crimina diluamꝰ. Marcellinus & prb̃ri eius. melcia¬
des. marcellus. siluester traditionis codicũ diuinorum

Expanded text:
sine ulla remissione retinebant. tales admittesine ulla remissione retinebant. tales admittebat Stephanus, cum talibus erat in unitate catholica ur quemquam in eius unitate maculant aliena peccata; frustra filius malus a familia patris exire properauit, frustra se iustum dicit, exitum autem suum non abluit. an forte dicturi sunt eos, quos ita Stephanus admittebat, ipsius unitatis participatione mundatos, quoniam caritas cooperit multitudinem peccatorum? utinam dicant! hoc enim et nos dicimus, quando eos ad unitatem uel urgemus ut redeant uel monemus. hoc autem pacto iam etiam nulla inter nos baptismi profecto sine causa rebaptizantur. Uides itaque in hoc sermone, cui me respondere uoluisti, quam multa dixerit ille pro nobis. quid ergo iam opus est ut episcoporum Romanae ecclesiae, quos incredibilibus calumniis insectatus est, obiecta ab eo crimina diluamus? Marcellinus et presbyteri eius Miltiades, Marcellus et Siluester traditionis codicum diuinorum