comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacram̃ti cęlebrationẽ ꝑceꝑint.
tam̃ uitã ȩternã nͥ ꝑunitatis cari¬
tatẽ ñ consecunt᷑: sicut nec illi mali¬
uoli et inuidi quibꝰ ñ dimitterent᷑
peccata. nec si adulsus eos odiũ te¬
nerent a quibꝰ paterent᷑ inuriam:
quia ueritas dixit. Siñ dimiseritiᷤ.
nec ꝑat̾ ur dimittet uobis. Quan¬
tomagis cũ eos oderant: quibus
retribuebant mala ꝓ bonis: Nec tam̃
si postea corrigerent᷑ rursus baptita¬
rent᷑: s uno uitali baptismate scĩfica¬
rent᷑. Qd̃ quidem incatholica ẽ: s
ñ insola: sicut nec in scĩs solis qui ȩdi¬
sicati st̃ suꝑ petram: et ex quibꝰ unica
illa colũba ꝑficitur. Castus asic
ca dixit. Qui contẽpta ueritate p̃su¬
mit consuetudinẽ sequi: aut circa
fr̃s inuidus ẽ et malignꝰ quibꝰ ueritaᷤ
reuelat᷑: aut circa dm̃ ingratꝰ ẽ. cuiꝰ
inspiratione eccła eiꝰ instruit᷑. Iste
si conuinceret eos qui diu̾sa sentie¬
matꝰ obtinuit. ita consuetudinẽ se¬

Expanded text:
ad sacramenti celebrationem perceperunt, tamen uitam aeternam nisi per unitatis caritatem non consequuntur, sicut nec illi maliuoli et inuidi, quibus non dimitterentur peccata nec si aduersus eos . odium tenerent a quibus paterentur iniuriam, quia ueritas dixit: si non dimiseritis, nec pater uester dimittet uobis; quanto magis cum eos oderant quibus retribuebant mala pro bonis!\' nec tamsi postea corrigerentur, rursus baptizarentur, sed uno uitali baptismate sanctificarentur. quod quidem in catholica est, sed non in sola, sicut nec in sanctis solis qui aedificati sunt super petram et ex. quibus unica illa columba perficitur. ca dixit: Qui contempta ueritate praesumit consuetudinem sequi aut circa fratres inuidus est et malignus quibus ueritas reuelatur aut circa deum. ingratus est cuius inspiratione ecclesia eius instruitur. Iste si conuinceret eos qui diuersa sentiematus optinuit, ita consuetudinem se
Abbreviated transcription (Latin):
mortui ñ erant qui dicebant. man¬
ducemꝰ et bibamꝰ. eras enĩ mouem᷑
qͥ ñ credebant resurrectionẽ mor¬
tuoꝵ: Qui gͦ istoꝵ colloquiis ma¬
lis corrũpebant᷑. et eos sequebant᷑ ⁊
nonne parit̃ cũ eis infoueã cadebart:
Et meis tam̃ erant isti quibꝰ scribe¬
bat apłs iam baptitatis: nec tam̃
ideo ᷤ corrigerent᷑ denuo baptita¬
rent᷑. Nonne idẽ apłs ait: saꝑe
res. raptores: int̾ quos gemebat
ipse cyprianus. Quid gͦ illi inunita¬
te iuuenti. olierant mortui : Aut qͥs
dicat baptismũ xp̃i qđ tales babe¬
rent uł darent. eoꝵ iniquitatibꝰ
dixit. Iustũ ẽ hereticũ baptirari:
in ȩccła sc̃ã. Niehil quidẽ breuius
dici potuit. S puto et hoc breue ẽ.
xp̃i. Theogenes abippone regio
dirit. Scdm saeram̃tũ dei gr̃e cȩle¬
lestis qđ accepimꝰ: unũ baptismũ
qd ẽ in ęccła scã credimꝰ. Potest et
mea ee̾ sententia. Sic enĩ librata ẽ:
ut nicbil habeat contra ueritatẽ.

Expanded text:
mortui erant qui dicebant: manmortui erant qui dicebant: manducemus et bibamus, cras enim morimur? — non credebant resurrectionem mortuorum —: qui ergo istorum conloquiis malis corrumpebantur et eos sequebantur, nonne pariter cum eis in foueam cadebant? et in eis tamen erant isti quibus scribebat apostolus iam baptizatis, nec tamen . ideo si corrigerentur denuo baptizarentur. nonne idem apostolus ait: saperes, raptores, inter quos gemebat ipse Cyprianus. Quid ergo illi in unitate viventi oberant mortui? Aut quis dicat baptismum Christi quod tales haberent vel darent, eorum iniquitatibus dixit: Iustum est haereticum baptizari in ecclesia sancta. Nihil quidem breuius dici potuit, sed puto et hoc breue est:Christi. Theogenes ab Hippone Regio dixit: Secundum sacramentum dei gratiae caelestis quod accepimus unum baptismum quod est in ecclesia sancta credimus. Potest et mea esse sententia; sic enim librata est, ut nihil habeat contra ueritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
antixp̃i nominati st̃. grãm baptis¬
mi saluatoris ministrare ñ posst̃.
Et ideo cẽseo eos qui de insidiis be¬
reticoꝵ confugiunt ad ȩccłãm. bap¬
tzandos ẽẽ a nobis: qui amici ap¬
pellati sumꝰ de eiꝰ dignatione.
Cui respondetur xp̃i adulsarios eẽ
om̃s quibꝰ dicentibꝰ dñe intuo nomi
ne uirtutes multas fecimꝰ. et alia
quȩ ibi dicunt᷑: infine dieturꝰ ẽ. Non
noui uos: recedite ame om̃s qͥ oꝑa¬
mini iniquitatẽ. Quȩ tota palea si
usq adultimũ inmalicia ꝑseuera¬
bit:. siue aliquid eiꝰ ante uentilatio¬
nẽ foras uolet. siue intꝰ ee̾ uideatur:
igni destinata ẽ. Sigͦ ꝓptẽa baptitan¬
di st̃. ad ȩccłam uenientes heretici.
ut ab amicis dei baptiaent᷑: nũqͥd
illi auari. raptores. homicide. ami¬
ci dei st̃. aut quos baptitauerint
denuo baptirandi sunt: Felix ab¬
aga dixit. Sicut cecus ceen ducens
simul infoueã cadunt: ita heretic̃
hereticũ baptitans simul inmortẽ
uiui mortuis cõmunicemꝰ. nonne

Expanded text:
antichristi nominati sunt gratiam baptismi salutaris ministrare non possunt. et ideo censeo eos qui de insidiis haereticorum confugiunt ad ecclesiam baptizandos esse n nobis qui amici appellati sumus dei de eius dignatione. Cui respondetur Christi aduersarios omnes esse quibus dicentibus: domine, in nomine tuo uirtutes multas fecimus et alia quae ibi dicuntur in fine dicturus est: non noui uos; recedite a me omnes qui operamini iniquitatem. quae tota palea si usque ad ultimum in malitia perseuerabit, siue aliquid eius ante uentilationem foras uolet siue intus esse uideatur, igni destinata est. si ergo propterea baptizandi sunt ad ecclesiam uenientes haeretici, ut ab amicis dei baptizentur, numquid illi auari, raptores, homicidae amici dei sunt aut quos baptizauerint denuo baptizandi sunt? Felix a Bagai dixit: Sicut caecus caecum ducens simul in foueam cadunt, ita haereticus haereticum. baptizans simul in mortemuiui mortuis communicemus. nonne
Abbreviated transcription (Latin):
ad ȩccłam uenientes ñ baptizentur.
i enĩ nulla ẽ apud peccatores remis¬
sio peccatoꝵͥ nec intꝰ peccatores pec¬
cata dimittunt: et tam̃ ab eis bapti¬
tati ñ rebaptitant᷑. Monnullus
a girba dixit. Ecclẽ catholicȩ matͥs
nr̃ȩ ueritas semꝑ apud nos fr̃s man¬
sit et manet: uł maxime inbaptis¬
mi trinitate: dnõ nr̃o dicentẽ. Ite
baptitate gentes: innomine patris
quit sciamꝰ bereticos ñ habere. nec
patrẽ nec filiũ nec sp̃m sc̃m: debent
uenientes ad ȩccłam matrẽ nr̃am
uere renasci et baptizari: ut cancer
qd habebant. et dampnationis irȩ
et erroris offectura. ꝑ sc̃m et cȩlestȩ
lauachrũ scĩficet᷑. Huic responde¬
mꝰ: patrẽ et filiũ et sp̃m scm in sacra¬
tizant᷑: in corde aut̃ et ininita nec
illos habere: qui intꝰ ꝑdite et execra¬
bilit̾ uiuunt. Secundinꝰ adbetas

Expanded text:
n baptizentur. si enim nulla est aput peccatores remissie peccatorum, nec intus peccatores peccata dimittunt et tamen ab eis baptizati non rebaptizantur. Monnulus a Girba dixit: Ecclesiae catholicae matris nostrae ueritas semper aput nos, fratres; mansit et manet uel maxime in baptismi trinitate domino nostro dicente: ite, baptizate gentes in nomine patris quit, sciamus haereticos non habere nec patrem nec filium nec spiritum sanctum, debent uenientes ad ecclesiam matrem nostram uere renasci et baptizari, ut cancer quod habebant et damnationis ira et erroris offectura per sanctum et caeleste lauacrum sanctificetur. Huic respondemus patrem et filium et spiritum sanctum in sacratizantur, in corde autem et in uita nec illos habere qui intus perdite et execrabiliter uiuunt. Secundinus a Cexas
Abbreviated transcription (Latin):
bitur carnalis cogitatio. a ppło
quidem nebulam uisã: intra ne¬
bulam uͦ moysen oculis carneis
uidisse filium dĩ: quẽ deliranteᷤ
herecici in sua substantia uisi¬
bilem uolunt: Sane uicłit eum
moyses oclis carneis: si ocłis car¬
neis uidi pot̃. non modo sapi¬
entia dĩ qd est xp̃cͣ sed uł ipsa
cuiuslib& hominis. & qualẽq
sapientia: Aut quia scͥptum ẽ
de seniorib isrł. quia uiderunt
locum ubi steterat ds̃ isrł. & qr
sub pedibus eius tanquam opꝰ
lapidis saphyri: & tanquam as¬
pectus firmamenti celi ꝓpterea
credendum est. uerbum & sapi¬
entiam dĩ ꝑsuam substantiam
in spario loci terreni stetisse: q̃
ꝑtendit a fine usq ad finem for¬
titer.& disponit om̃ia suauiter:
et ita ẽe mutabile uerbum dez
ꝑ quod facta s̃ omnia. ut modo
se contrahat. modo distendat:
Mundet dñs atalib cogitatioĩb
corda fidelium suoꝵ: S ꝑ subiec¬
tam ut sepediximus creaturam.
exhibentur hec om̃ia uisibilia ⁊

Expanded text:
bitur carnalis cogitatio, a populo bitur carnalis cogitatio, a populo quidem nebulam visam, intra nebulam vero Moysen oculis carneis vidisse Filium Dei, quem delirantes haeretici in sua substantia visum volunt. Sane viderit eum Moyses oculis carneis, si oculis carneis potest videri, non modo Sapientia Dei quod est Christus, sed vel ipsa cujuslibet hominis et qualiscumque sapientis: aut quia scriptum est de senioribus Israel, quia viderunt locum ubi steterat Deus Israel, et quia sub pedibus ejus tanquam opus lapidis sapphiri, et tanquam aspectus firmamenti coeli , propterea credendum est Verbum et Sapientiam Dei per suam substantiam in spatio loci terreni stetisse, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ; et ita esse mutabile Verbum Dei, per quod facta sunt omnia , ut modo se contrahat, modo distendat mundet Dominus a talibus cogitationibus corda fidelium suorum: sed per subjectam, ut saepe diximus, creaturam exhibentur haec omnia visibilia et
Abbreviated transcription (Latin):
gesta s̃ coram moyse. in monte
am uero de nubib.syna xu.¬
& uocibus. &e fulgorib & tuba. et
fumo. in monte syna. cum dice¬
retur. syna aũt mons fumabat
totus ꝓpterca qd descendisset dñs
in cum in igne. & ascendebat fu
mus. tanꝗͣ fumus fornacis: et¬
be. ꝓdeuntes fortiter ualde. Moy¬
ses loquebatur.& ds̃ respondebat
ci uoce. & paulopꝰ data lege in
decem preceptis. consequent᷑ dr̃.
Et om̃is ppls uidebat uoces et
lampadas et uoces tubȩ ce montẽ
fumantem. Et paulopꝰ. & stabat
inquit omnis ppls alonge. Mo¬
yses audem intrauit in nebulã
uͥ erat ds̃. Et dix̃ dominus ad
moysen et cetera. Quid hinc dicã
nisi quod nemo tam uecors ẽ. qui
credat fumum. ignẽ. nubes. et
dõ: nec arriani hoc umꝗͣ ausi s̃
dicere: Ergo creatura seruiente
creatori. facta s̃ illa omnia. & hu¬
manis sensib ꝓ dispensatione cõ¬
grua presentata: Nisi forte quia
dictum ẽ. moyses autem intͣuit
innebulam uͥerat ds̃: hoc arbitͣ¬

Expanded text:
illos, die quidem in columna am vero de nubibus, et vocibus, et fulguribus, et tuba, et fumo in monte Sina, cum diceretur: Sina autem mons fumabat totus, propterea quod descendisset Deus Quis et hic dubitet per subjectam mus tanquam fumus fornacis; bae prodeuntes fortiter valde: Moyses loquebatur, et Deus respondebat ei voce . Et paulo post data Lege in decem praeceptis, consequenter dicitur: Et omnis populus videbat voces, et lampadas, et voces tubae, et montem fumantem. Et paulo post: Et stabat, inquit, omnis populus a longe; Moyses autem intravit in nebulam ubi erat Deus, et dixit Dominus ad Moysen , etc. Quid hinc dicam; nisi quod nemo tam vecors est, qui credat fumum, ignem, nubes, et Deo, nec Ariani hoc unquam ausi sunt dicere. Ergo creatura serviente Creatori facta sunt illa omnia, et humanis sensibus pro dispensatione congrua praesentata: nisi forte, quia dictum est, Moyses autem intravit in nebulam ubi erat Deus, hoc arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. a creatura mundi. ꝑ ea q̃ facta
s̃ intellecta conspiciuntur: sem¬
piderna qͦ uirtus eius ac duuini¬
tas: Sed quod attinet adid quod
nunc suscepimus. nec in monte
syna uideo quemadmodũ ap¬
pareat ꝑ illa omnia q̃ mortaliũ
sensib terribiliter ostendebant᷑.
utrum ds̃ trinitas an pater. an
filius. an sp̃c sc̃s. proprie loque¬
batur: Ueruntamen siquid hinc
sine affirmandi demeritate. mo¬
deste atq incunctanter coniec¬
tare conceditur: si una ex trini¬
tate ꝑsona potest intelligi: cur
non sp̃m scm̃ potius intelligimꝰ.
quando & intabulis lapideis lex
ipsa quȩ ibi data ẽ. digito dĩ scͥpta
dicitur: Quo nomine. sp̃m scm̃ in
euangłio significari nouimus:
Et quinquaginta dies numerant᷑
ab occisione agni et celebratiõe
paschȩ usq ad diem quo
hec fieri cepta s̃ in monte syna:
sic̃ post domini passionẽ. ab eius
resurrectione quinqͣginta dies
numerantur.& ut uenit ꝓmissꝰ
a filio dĩ sp̃e sc̃s. et in ipso eius

Expanded text:
eatura mundi, per ea quae facta sunt intellecta conspiciantur, sempiterna quoque virtus ejus ac divinitas . 26. Sed quod attinet ad id quod nunc suscepimus, nec in monte Sina video quemadmodum appareat per illa omnia quae mortalium sensibus terribiliter ostendebantur, utrum Deus Trinitas, an Pater, an Filius, an Spiritus sanctus proprie loquebatur. Verumtamen si quid hinc sine affirmandi temeritate modeste atque cunctanter conjectare conceditur, si una ex Trinitate persona potest intelligi, cur non Spiritum sanctum potius intelligimus, quando et tabulis lapideis Lex ipsa quae ibi data est, digito Dei scripta dicitur , quo nomine Spiritum sanctum in Evangelio, significari novimus . Et quinquaginta dies numerantur ab occisione agni et celebratione Paschae, usque ad diem quo haec fieri coepta sunt in monte Sina; sicut post Domini passionem ab ejus resurrectione quinquaginta dies numerantur, et venit promissus a Filio Dei Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
substantia summa. summeq di
una. & incommutabili. ubi & pat̃.
ds̃ ꝑ sanam fidẽ intelligitur:
Uisiones autem illȩ. ꝑereaturam
cõmutabilẽ. dõ incommutabili
subditã factȩ s̃: proprie sicut est.
s significatiue. sic̃ ꝓ rerum causis
& temporib oportuit ostendente

Expanded text:
subssubsvina et incommutabili ubi Pater Deus est, per sanam fidem intelligitur. Visiones autem illae per creaturam commutabilem Deo incommutabili subditam factae sunt, non proprie sicuti est, sed significative sicut pro rerum causis et temporibus oportuit, ostendente
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilem. dorsum uͦ uisibile: qͣn¬
doquidem informa serui. utrũq
uisibilit̃ apparuit: In forma aũt
dr̃absit ut tale aliquid cogitet᷑:
Absit ut uerbum dĩ & sapientia
dĩ ex una parte habeat faciemo
exalia dorsum. sic̃ corpus huma¬
num: aut omnino ulla specie. ł
motione. siue loco. siue tempore.
consideratione ꝑsuadet᷑. alias
sp̃c sc̃s sicut ea quȩ supradiximꝰ
ammonent: ñ hoc efficitur: ut
dẽ pater. numꝗͣ tali aliqͣ specie
patribus uisus sit: Multa enun
talia uisa facta sunt illis tempr̃ib
ñ euident̃ nominato ce designa¬
scõ: s tamen ꝑquasdam ualde ꝓ¬
babiles significationes. ñ nullis
indiciis existentib ut nimis te¬
merartium sit dicere: dm̃ patrem.
se Hanc enim opinionẽ illi peꝑer̃.
qui ñ potuerunt inunitate tͥnita¬
tis intelligere qd dictum ẽ: Regi
aũt scłoꝵ immortali inuisibili
soli deo: Et quem nemo hominũ
uidit nec uidere pot̃. Qd de ipsa

Expanded text:
visibilem, dorsum vero visibile: quanvisibilem, dorsum vero visibile: quandoquidem in forma servi utrumque visibiliter apparuit; in forma autem Dei absit ut tale aliquid cogitetur: absit ut Verbum Dei et Sapientia Dei ex una parte habeat faciem, et ex alia dorsum, sicut corpus humanum, aut omnino ulla specie vel motione sive loco sive tempore cconsideratio persuadet; alias Spiritus sanctus, sicut ea quae supra diximus admonent: non hoc efficitur, ut Deus Pater nunquam tali aliqua specie Patribus visus sit. Multa enim talia visa facta sunt illis temporibus, non evidenter nominato et designasancto; sed tamen per quasdam valde probabiles significationes nonnullis indiciis existentibus, ut nimis temerarium sit dicere, Deum Patrem se. Hanc enim opinionem illi pepererunt, qui non potuerunt in unitate Trinitatis intelligere quod dictum est, Regi autem saeculorum immortali, invisibili soli Deo ; et, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest . Quod de ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ex eorum ꝑsona dici: Qm̃ die ac
nocte grauata ẽ suꝑ me manus
tua: Die fortasse cum manifesta
miracula faceret nec ab eis ag¬
nosceretur.Nocte autem cum
in passione moreretur.quando
certius putauerunt. sic̃ quem¬
libet hominem ꝑemptum et
extinctum: S qm̃ cum tͣnsisset
ut eius posteriora uidentur. p̃¬
dicante sͥ apło petro. qr oporte¬
bat xp̃m pati ce resurgere. com¬
puncti s̃ dolore penitentiȩ: ut
fieret in baptizatis quod inca
dictum eẽt grauata ẽ suꝑ me
manus tua. tanquam domino
transeunte ut iam remoueres
manum: et uiderentur poste¬
riora eius: sequitur uox dolentis
&e confitentis: o ex fide resurrectio¬
nis domini. peccatoꝵ remissionẽ
accipientis: Conuersus sum inqͥt
ciam meã ñ oꝑui: Dixi ꝓnuncia¬
bo aduersum me iniusticiã meã
dño: & tu dimisisti impietatem
cordis mei: Neq enun tanto cor¬
dis nubilo debemus inuolui. ut
putemus faciem quidẽ ẽẽ dñi in¬

Expanded text:
ex eorum persona dici, Quoniam die ac ex eorum persona dici, Quoniam die ac nocte gravata est super me manus tua. Die fortasse, cum manifesta miracula faceret, nec ab eis agnosceretur; nocte autem, cum in passione moreretur, quando certius putaverunt, sicut quemlibet hominem, peremptum et exstinctum. Sed quoniam cum transisset ut ejus posteriora viderentur, praedicante sibi apostolo Petro, quia oportebat Christum pati et resurgere, compuncti sunt dolore poenitentiae , ut fieret in baptizatis quod in cadictum esset, Gravata est super me manus tua, tanquam Domino transeunte, ut jam removeret manum, et viderentur posteriora ejus, sequitur vox dolentis et confitentis, et ex fide resurrectionis Domini peccatorum remissionem accipientis: Conversus sum, inquit, tiam meam non operui. Dixi, Pronuntiabo adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem cordis mei . Neque enim tanto carnis nubilo debemus involvi, ut putemus faciem quidem Domini esse in
Abbreviated transcription (Latin):
statim ut tͣnsiit maiestas dñi ĩ
clarificatione dñi.qua resurgeis
ascendit ad patrem: solidati sumꝰ
suꝑ petram: & ipse petrus tunc
solidatus ẽ. ut cum fiducia pre¬
dicaret quẽ prius quã eẽt soli¬
datus ter timore negauerat. Iã
quidem p̃destinatione positus
ui specula petre:s: adhuc manu
domini sͥ suꝑposita. neuideret:
Posteriora enim eius uisurus
erat Et nondum ille tͣnsierat
utiq: a morte aduitam:quia nõ¬
dum resurrectione clarificatus
erat: Nam & quod sequitur ini
exodo &e dicit.tegam manum me¬
am suꝑte donec transeam. et
auferam manum meã & tunc
uidebis posteriora mea: multi
isrlite quorum tunc erat figu
ra moyses.pꝰ resurrectionẽ dñi
crediderunt in eum. tanꝗͣ iam
uidentes posteriora eius remo¬
ta manu eius ab ocłis suis. Uñ
ce ysaie talem ꝓphetiam eugłist
commemorat: Incrassa cor ppli
huius & aures eorum oppila. et
ocłos eorum graua. Deniq u
psalmo. non absurde intelligit᷑

Expanded text:
statim ut transiit majestas Domini in statim ut transiit majestas Domini in clarificatione Domini qua resurgens ascendit ad Patrem, solidati sumus super petram. Et ipse Petrus tunc solidatus est, ut cum fiducia praedicaret, quem, priusquam esset solidatus, ter timore negaverat , jam quidem praedestinatione positus in specula petrae, sed adhuc manu Domini sibi superposita ne videret. Posteriora enim ejus visurus erat, et nondum ille transierat, utique a morte ad vitam, nondum resurrectione clarificatus erat. 31. Nam et quod sequitur in Exodo, et dicit, Tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum meam, et tunc videbis posteriora mea: multi Israelitae quorum tunc figura erat Moyses, post resurrectionem Domini crediderunt in eum, tanquam jam videntes posteriora ejus, remota manu ejus ab oculis suis. Unde et Isaiae talem prophetiam evangelista commemorat: Incrassa cor populi hujus, et aures eorum oppila, et oculos eorum grava . Denique in Psalmo non absurde intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mundo ad patrem: Hoc autem
qui credunt. nec tam̃ incatholica.
s in scismate aliquo aut heresi
credunt: ñ de loco qui est penes
eum. uident posteriora domini:
Quid enim sͥ uult qđ ait dñs: ec¬
ce locus est penes me. & stabis suꝑ
petram: Quis locus terrenus est
penes dominum:S hoc ẽpenes
eum qd̃ eum sp̃alit̃ attingit: Nam
quis locus est penes dm̃. qui attin¬
git a fine usq ad finem fortitere
&e disponit omnia suauit̃ & cuiꝰ
dictum ẽ cęlum sedes. & terra sca-¬
bellum pedum eius:& qui dixit.
quam domum edificabitis mͥ.
aut quis locus quietis meȩ. ñne
manus meȩ fecerunt omnia hec:
Sed iudelicet et intelligitur locꝰ
penes eum. inquo statur supra
petram. ipsa eccła catholica A bi
salubriter uidet pascha domini.
id est transitum dñi: & posteriora
eius. id est corpus eius: qui credit
in resurrectionẽ erus E stabis
inquit suꝑ petram: statim ut tͣn¬
siet mea maiestas. Reuera enim

Expanded text:
hoc mundo ad Patrem . 30. Hoc autem hoc mundo ad Patrem . 30. Hoc autem qui credunt, nec tamen in Catholica, sed in schismate aliquo aut in haeresi credunt, non de loco qui est penes eum vident posteriora Domini. Quid enim sibi vult quod ait Dominus, Ecce locus est penes me, et stabis super petram? Quis locus terrenus est penes Dominum, nisi hoc est penes eum quod eum spiritualiter attingit? Nam quis locus non est penes Dominum, qui attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ; et cujus dictum est coelum sedes, et terra scabellum pedum ejus; et qui dixit, Quam domum aedificabitis mihi? aut quis locus quietis meae? Nonne manus mea fecit haec omnia ? Sed videlicet intelligitur locus penes eum in quo statur super petram, ipsa Ecclesia catholica, ubi salubriter videt Pascha Domini, id est transitum Domini, et posteriora ejus, id est, corpus ejus, qui credit in resurrectionem ejus. Et stabis, inquit, super petram, statim ut transiet mea majestas. Revera enim
Abbreviated transcription (Latin):
uos facit atq iustificat: Si enim
credidis inquit incorde duo. qr
ds̃ illum suscitauit amortius:
saluus eris: & iterum: Qui tra¬
ditus est inquit ꝓpt̃ delicta nr̃a:
&e resurrexit ꝓpter iustificationẽ
nram: Idõq meritum fidei nr̃e.
resurrectio corpr̃is domini ẽ: Hã
mortuam ẽẽ illam carnẽ incruce
passionis. etiam inimici eiꝰ credt̃:
sed resurrexisse ñcredunt: quod
firmissime nos credentes. tanꝗͣ
de petrȩ soliditate contuemur:¬
Unde certa spe adoptionem exspec¬
tamus. redemptionem corpr̃is nr̃i:
quia hoc inmembris xp̃i sꝑamus
que nos ipsi sumus. qđ ꝑfectũ eẽ
in ipso. tanquam in capite nr̃o. fidĩ
sanitate cognoscimus: Inde ñuult
nisi cum transierit uidi posteriora
sua: ut in eius resurrectione credat᷑:
Pascha enim hebreum uerbum dr̃.
qd transitus interpretatur Uñ¬
ioħs euangłista dic̃: Ante diem¬
autem festum pascͥe. sciens ihe qr
uenit eius hora. ut transcat de

Expanded text:
vos facit, atque justificat, Si enim vos facit, atque justificat, Si enim credideris, inquit, in corde tuo, quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris : et iterum, Qui traditus est, inquit, propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Ideoque meritum fidei nostrae resurrectio corporis Domini est. Nam mortuam esse illam carnem in cruce passionis, etiam inimici ejus credunt, sed resurrexisse non credunt. Quod firmissime nos credentes, tanquam de petrae soliditate contuemur:unde certa spe adoptionem exspectamus redemptionem corporis nostri ; quia hoc in membris Christi speramus, quae nos ipsi sumus, quod perfectum esse in ipso tanquam in capite nostro fidei sanitate cognoscimus. Inde non vult, nisi cum transierit, videri posteriora sua, ut in ejus resurrectionem credatur. Pascha enim hebraeum verbum dicitur, quod Transitus interpretatur. UnAnte diem festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat de
Abbreviated transcription (Latin):
ueni grãm inconspectu tuo osten¬
de michi temet ipsum manifeste.¬
& ut sim inueniens gr̃ãm ante te
continuo cẽ ꝓpter dilectionẽ ꝓri
mi subiecit. atq ait: Et ut sciã
quia ppls tuus est gens hec. Illa
est gͦ species. que rapit omuem
animam rationalem desidĩo sui
tanto ardentiorem quanto mun¬
diorem. & tanto mundiorem
qͣnto ad sp̃alia resurgentem: tan¬
to autem ad spiritalia resurgen¬
tem. quanto acarnalib morien¬
tem: Sed dum ꝑegrinamur ado¬
dño. & ꝑfidem ambulamus ñ per
speciem. posteriora xp̃i. hoc est
carnem eus ꝑ ipsam fidem uidẽ
debemus: id est in solido fidei fun¬
damento stantes qd̃ significat
petra. & eam de tãli tutissima
specula intuendes. incatholica
scilicet eccła. de qua dictum est:
& super hanc petram ȩdificabo
eccłam meam: Tanto enim certius
diligimus ꝗͣ uidere desidamus
faciem xp̃i : quanto inposteriori¬
bus eius agnoscimus: quantum
carne. fides resurrectioiis eiꝰ. sal¬

Expanded text:
veni gratiam in conspectu tuo, ostenveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temetipsum manifeste, ut sim inveniens gratiam ante te; continuo propter dilectionem etiam proximi subjecit atque ait, Et ut sciam quia populus tuus est gens haec. Illa est ergo species quae rapit omnem animam rationalem desiderio sui, tanto ardentiorem quanto mundiorem, et tanto mundiorem quanto ad spiritualia resurgentem: tanto autem ad spiritualia resurgentem, quanto a carnalibus morientem. Sed dum peregrinamur a Domino, et per fidem ambulamus, non per speciem , posteriora Christi, hoc est carnem, per ipsam fidem videre debemus, id est in solido fidei fundamento stantes, quod significat petra; et eam de tali tutissima specula intuentes, in catholica scilicet Ecclesia, de qua dictum est, Et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Tanto enim certius diligimus, quam videre desideramus faciem Christi, quanto in posterioribus ejus agnoscimus quantum carne fides resurrectionis ejus sal
Abbreviated transcription (Latin):
mortis debitum soluerimus. et
resurrectionis ꝓmissum receꝑimꝰ.
suie &ẽ quod nunc in qͣntum dei
sapientiam ꝑquem facta s̃ omnia
spiritaliter intelligimus. in tan¬
tum carnalib affectib morimur.
ut mortuum nob̾ hunc mundũ
deputantes.nos quoq ipsi huic
mundo moriamur: & dicamus
qd ait apłs. mundus mͥ crucifixꝰ
est &e ego mundo: De hac enu
morte item dicit: Si autem mor¬
tui estis cum xp̃o. quid ad huc ue¬
lut uiuentes. de hoc mundo de¬
cernitis: Non ergo inmeritone¬
mo potest faciem. id ẽ ipsam ma¬
nifestationem sapientie dĩ uide.
et uiuere. Ipsa est enim species.
eui contemplande suspirat om̃is
qui affectat diligere dm̃: ex toto
corde & extota anima. & ex tota
mente: Ad quam contemplandã
etiam ꝓximum quantũ potest
edificat: qui diligit ꝓximum sic̃
se ipsum: In quib duob p̃ceptis.
tota lex pendet & propħe: Quod
significatur cẽ in ipso moyse: Nã
cum dixisset. ꝓpter dilectionem
dĩ qua precipue flagrabat. si ii¬

Expanded text:
mortis debitum solverimus, et resurrectionis promissum receperimus; sive quod etiam nunc in quantum Dei Sapientiam per quam facta sunt omnia, spiritualiter intelligimus, in tantum carnalibus affectibus morimur, ut mortuum nobis hunc mundum deputantes, nos quoque ipsi huic mundo moriamur, et dicamus quod ait Apostolus, Mundus mihi crucifixus est, et ego mundo . De hac enim morte item dixit, Si autem mortui estis cum Christo, quid adhuc velut viventes de hoc mundo decernitis ? Non ergo imo potest faciem, id est, ipsam manifestationem sapientiae Dei videre et vivere. Ipsa est enim species cui contemplandae suspirat omnis qui affectat diligere Deum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente, ad quam contemplandam, etiam proximum quantum potest aedificat, qui diligit et proximum sicut se ipsum: in quibus duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Quod significatur etiam in ipso Moyse. Nam cum dixisset, propter dilectionem Dei qua praecipue flagrabat, Si in
Abbreviated transcription (Latin):
is oculis uidet : Et in principio
erat uerbum. & uerbum erat
apud dm̃. & ds̃ erat uerbum. ꝑ
quod facta s̃ omnia. quis corpore¬
is ocłis iudet : Q sp̃m sapientie.
quis corporeis oculis udet: Qd
est autem ostende mͥ temet ipsũ
manifeste. ut uideam te. nisi
ostende mͥ substantiam tuã: Hoc
autem siñ dixisset moyses.ut c̃q
ferendi eet stulti qui putant ꝑ
ea quȩ supragesta uł dicta sunt.
substantiamdi. oculis eius fuis¬
se conspicuam: Cum uͦ hic aꝑ¬
tissime demonstratur. nec desi¬
deranti hoc fuisse concessum:¬
quis audeat dicere. ꝑsimiles for¬
mas quȩ huic qͦ uisibiliter appa¬
ruerant. ñ creaturam dõ seruien¬
tem. sed hoc ipsum quod ds̃ ẽ. cuiꝰꝗͣ
oclis apparuisse mortalium:
Et id quidẽm qđ postea dominus
dic̃ ad moysẽ ñ pot̾is uidere facĩe
meam et uiuere. ñ enim uidebit
homo faciem meã & uiuet: o ait
dominus. ecee locus penes me &¬
stabis supra petram. statum ut

Expanded text:
is oculis videt? Et quod in principio is oculis videt? Et quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, per quod facta sunt omnia , quis corporeis oculis videt? Et Spiritum sapientiae quis corporeis oculis videt? Quid est autem, Ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te; nisi, ostende mihi substantiam tuam? Hoc autem si non dixisset Moyses, utcumque ferendi essent stulti, qui putant per ea quae supra dicta vel gesta sunt, substantiam Dei oculis ejus fuisse conspicuam: cum vero hic apertissime demonstretur, nec desideranti hoc fuisse concessumquis audeat dicere per similes formas, quae huic quoque visibiliter apparuerant, non creaturam Deo servientem, sed hoc ipsum quod Deus est cujusquam oculis apparuisse mortalium? 28. Et id quidem quod postea Dominus dicit ad Moysen, non poteris videre faciem meam, et vivere: non enim videbit homo faciem meam et vivet. Et ait Dominus: Ecce locus penes me stabis supra petram; statim ut
Abbreviated transcription (Latin):
temet ipsum manifeste. ut uidea
te. ut sim inueniens gr̃am antete
ut sciam qr ppłs tuus est gens
hȩc. & paulopost iterum. Dix̃
moyses ad dominum. Ostende
michi maiestatem tuã. Quidẽ
hoc qd in om̃ib que suprafiebãt.
ds̃ uidi ꝑ suam substantiã pu¬
tabatur:Unde amiseris creditꝰ
est. non per creaturã. sed ꝑ se ip¬
sum uisibilis filius dĩ: & quod
intrauerat innebulam moyses.
ad hoc intrasse uidebatur. uł
oculis quidem ppłi ostenderetur
caligo nubilosa. ille autẽ intirs
uerba dei. tanquam cius faciem
contemplatus audiret: & quomͦ
dictum est. Locutus est dñs ad
moysen facie ad faciem. sic̃ quis
loquitur ad amicum suum: et
ecce idem dic̃. si inueni gr̃am in
conspectu tuo ostende michi te¬
met ipsum manifeste: Nouerat
utiq qd corpr̃alit̃ uidebat: et ue¬
ram uisionẽ dĩ. sp̃aliter require¬
bat: Locutio quippe illa que fi¬
ebat in uocib sic modificabatur:
tanꝗͣ eẽt amici loquentis adami¬
cum: S dm̃ patrem. quis corpore¬

Expanded text:
psum manifeste, ut videam te; ut sim inveniens gratiam ante te, et ut sciam quia populus tuus est gens haec: et paulo post iterum dixit Moyses ad Dominum, Ostende mihi majestatem tuam. Quid est hoc, quod in omnibus quae supra fiebant, Deus videri per suam substantiam putabatur, unde a miseris creditus est, non per creaturam, sed per seipsum visibilis Filius Dei; et quod intraverat in nebulam Moyses, ad hoc intrasse videbatur, ut oculis quidem populi ostenderetur caligo nebulosa, ille autem intus verba Dei tanquam ejus faciem contemplatus audiret et quomodo dictum est, Locutus est Dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum: et ecce idem dicit, Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum manifeste? Noverat utique quod corporaliter videbat, et veram visionem Dei spiritualiter requirebat. Locutio quippe illa quae fiebat in vocibus, sic modificabatur, tanquam esset amici loquentis ad amicum. Sed Deum Patrem quis corpore
Abbreviated transcription (Latin):
on incongruenter xuii.¬
ex persona domini nr̃i iħu
xp̃i prefiguratum solet intelligi.
ut posteriora eius accipiantur
caro eius. inqua de uirgine natꝰ
est. & mortuus & resurrexit: si¬
ire ꝓpter extremitatẽ mortali¬
tatis posteriora dicta ẽ. siue qd
eam ꝓpe in fine scłi. hoc est po¬
sterius susciꝑe dignatus ẽ: faci¬
es autem eius. illa dĩ forma in qͣ
non rapinam arbitratus ẽ ẽẽ eqͣl
deo patri. quam nemo utiq pot̃
uidere & uiuere: siue qđ post
hanc uitam. in qua ꝑegrinamur
a domino. & uͥ corpus qd corrum

Expanded text:
on incongruenter ex persona Domini nostri Jesu Christi praefiguratum solet intelligi, ut posteriora ejus accipiantur caro ejus, in qua de Virgine natus est, et mortuus, et resurrexit; sive propter posterioritatem mortalitatis posteriora dicta sint, sive quod eam prope in fine saeculi, hoc est, posterius suscipere dignatus est: facies autem ejus illa Dei forma, in qua non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo Patri , quam nemo utique potest videre et vivere; sive quia post hanc vitam, in qua peregrinamur a Domino , et ubi corpus quod corrum
Abbreviated transcription (Latin):
exodo congruit uͥ scriptum est:
Syna autem mons fumabat do¬
tus: ꝓpterea quod descendisset
ds̃ in eum. in ignem. Ꝙ aliqͣnto
pꝰaspectus inquit maiestatis
domini. tanꝗͣ ignis ardens suꝑ
uerticem montis: coram filiis isrł:
Aut si hec ideo facta s̃. quia nec
pater. nec filius.illic eo modo p̃¬
sentari poterant sine sp̃u scõ qͦ
ipsam legem scribi oportebat:
dm̃ quidem non ꝑ substantiã
suam quȩ inuisibil &e in cõmu¬
tabilis manet. sed ꝑ illam speciẽ
creature illic apparuisse cognos¬
cimus: sed aliquam ex trinitate
ꝑsonam. signo quodam proprio.
quantum ad mei sensus capacita¬
tem ꝑtinet. non uidemus: Utrũ¬

Expanded text:
est, Sina autem mons fumabat totus, propterea quod descendit in eum Deus in igne; et aliquanto post, Aspectus, inquit, majestatis Domini tanquam ignis ardens super verticem montis coram filiis Israel. Aut si haec ideo facta sunt, quia nec Pater, nec Filius illic eo modo praesentari poterant sine Spiritu sancto, quo ipsam Legem scribi oportebat: Deum quidem, non per substantiam suam quae invisibilis et incommutabilis manet, sed per illam speciem creaturae illic apparuisse cognoscimus; sed aliquam ex Trinitate personam signo quodam proprio, quantum ad mei sensus capacitatem pertinet, non videmus. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
& dm̃ iacob: Ille enim non est
illoꝵ patrum ds̃. qui non ẽ ds̃
Porro si non solum pater ds̃ est.
sicut om̃s &̃ heretici conceduas.
s &ẽ filius. qd uelint nolunt co-¬
guntur fateri. dicente apło.qͥ ÷
rificate gͦ dm̃ incorpore ur̃o. cũ
supradiceret. nescitis qr corpora
sicut catholica sanitas credit:
ñ satis elicet quam intrinitate
ꝑsonam. & utrum aliquam: an
ipsius trinitatis gerebat ille
angłs: si unus ex ceteris angłis
erat: Si autem inusum rei p̃sen¬
tis assumpta creatura est quȩ
humanis & oculis appareret. &
auribus insonaret. & appellaret᷑.¬
& angłs domini. & dominus. &
ds̃: non pot̾ hic ds̃ pater intelligi.
non recolam.s: ex oꝑe possit intel¬
ligi: Dictum enim de illo ẽ: Que
uentura s̃ annunciabit uob Et.
utiq angłs grece: latine nuncius
ꝓpħam. qd magni consilii angłs

Expanded text:
et Deum Jacob. Ille enim non est et Deum Jacob. Ille enim non est illorum patrum Deus, qui non est Deus. Porro si non solum Pater Deus est, sicut omnes etiam haeretici concedunt; sed etiam Filius, quod, velint nolint, coguntur fateri, dicente Apostolo, rificate ergo Deum in corpore vestro; cum supra diceret, Nescitis quia corporsicut catholica sanitas credit: non satis elucet quam in Trinitate personam, et utrum aliquam, an ipsius Trinitatis gerebat ille angelus, si unus ex caeteris Angelis erat. Si autem in usum rei praesentis assumpta creatura est, quae et humanis oculis appareret, et auribus insonaret, et apellaretur angelus Domini, et Dominus, et Deus; non potest hic Deus intelligi Pater, non recolam, sed ex opere possit intelligi: dictum enim de illo est, Quae ventura sunt annuntiabit vobis ; et utique Angelus graece, latine Nuntius prophetam, quod magni consilii Angelus
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid gͦ angłs est. ds̃ abrahã.
recte intelligi ipse saluator. de qͦ
dicit apls: Quorum patres. et ex
ipse intelligitur. ds̃ abraham.&
d̃s ysaac.& ds̃ iacob sedeur priꝰ
angłs domini dictus ẽ. cum de
rubo in flamina ignis apparuit:
Utrũ qi unꝰ ex multis angelis erat.
s ꝑ dispensationem. ꝑsonã dñi
sui gerebat. An assumptũ erat
aliquid creaturȩ. qd̾ ad presens
negocium uisibiliter appareret.
& un uoces sensibilit ederentur.⁊
quib presentia dñi ꝑsubiectam
creaturam. corporeis &̃ sensibus
hominis. sic̃ oportebat exhiberet᷑
Sienĩ unꝰ ex angłis erat: quis faci¬
le affirmare possit. utrum filii
ꝑsona nuncianda imposita fu¬
erit. an spc scĩ an dĩ patris. an ip¬
suis om̃ino tͥnitatiᷤᷤ qͥ÷ unꝰ ⁊ solus
uerus ds̃. ut diceret. ego sum
cob: Neq enim possumus dicẽ.
dem. quam credimꝰ et intelligi¬
mus unum dm̃. audebit aliqͥs
negare. dm̃ abraham. & dm̃ ysaac.

Expanded text:
Numquid ergo angelus est Deus Abraham, Numquid ergo angelus est Deus Abraham, recte intelligi ipse Salvator, de quo dicit Apostolus: Quorum patres, et ex ipse intelligitur Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Sed cur prius angelus Domini dictus est, cum de rubo in flamma ignis apparuit? utrum quia unus ex multis Angelis erat, sed per dispensationem personam Domini sui gerebat; an assumptum erat aliquid creaturae, quod ad praesens negotium visibiliter appareret, et unde voces sensibiliter ederentur, quibus praesentia Domini per subjectam creaturam corporeis etiam sensibus hominis, sicut oportebat, exhiberetur? Si enim unus ex Angelis erat, quis facile affirmare possit utrum ei Filii persona nuntianda imposita fuerit, an Spiritus sancti, an Dei Patris, an ipsius omnino Trinitatis, qui est unus et solus Deus, ut diceret, Ego sum cob? Neque enim possumus dicere tem, quam credimus et intelligimus unum Deum, audebit aliquis negare Deum Abraham, et Deum Isaac,
Abbreviated transcription (Latin):
unũ dñm dmꝰ S quas duas per¬
sonas hic intelligimus: patris cr
filii. an patris et sp̃c scĩ: an filii
& sp̃e sancti: Hoc forte congru¬
entius: quod ultimum dixi. Mis¬
sos enim se dixerunt: quod de fi¬
lio & de sp̃u sco dicimus: Nam pi¬
trem missum. nusquam scͥptu¬
rarum nobis oceurrit: De uisi¬
oyses autem quando ad
popłm isrł exegypto edu¬
cendum missus est: sie
ei dominum apparuisse scrip¬
tum est: Pascebat inquit oues
ietro soceri sui. sacerdotis madi¬
an: Et egit oues in desertum &e
uenit inmontẽ dei coreb: Ap¬
paruit autem illi angelus do¬
mini. in flamma ignis de ru¬
bo: Et uidit quia in rubo ar¬
deret ignis. rubus uero non cõ¬
burebatur: & ait moyses: Ibo
et uidebo uisum istud quod
tam magnum uidi. quoniamñ
comburitur rubus: Cum gͦ uidit
dñs quia uenit uidere: clamauit.
cum dñs de rubo dicens: Ego sum
ds̃ patris tui. ds̃ abraham. & ds̃
ysaac:& ds̃ iacob Ꝙ hic. primo
angłs domini dr̃ eẽ: deinde ds̃:

Expanded text:
num Deum? Sed quas duas personas hic intelligimus? Patris et Filii, an Patris et Spiritus sancti, an Filii et Spiritus sancti? Hoc forte congruentius quod ultimum dixi. Missos enim se dixerunt, quod de Filio et de Spiritu sancto dicimus. Nam Patrem missum nusquam Scripturarum nobis occurrit. CAPUoyses autem quando ad populum Israel ex Aegypto educendum missus est, sic ei Dominum apparuisse scriptum est: Pascebat, inquit, oves Jethro soceri sui sacerdotis Madian, et egit oves in desertum, et venit in montem Dei Horeb. Apparuit autem illi angelus Domini in flamma ignis de rubo. Et vidit quia in rubo arderet ignis, rubus vero non comburebatur. Et ait Moyses: Ibo, et videbo visum istud, quod tam magnum vidi, quoniam non comburitur rubus. Cum ergo vidit Dominus quia venit videre, clamavit eum Dominus de rubo dicens: Ego sum Deus patris tui, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. . Et hic primo angelus Domini dictus est, deinde Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
etate. uł potestate. maior cesis
dictus est: cur non hic accipia¬
mus uisibiliter insinuatam ꝑ
creaturam uisibilem trinita¬
tis cqualitatem: atq in tribus ꝑ¬
sonis. unam eandemq substanti
am: Nam nequisquam putaret
sic intimatum. unum in tribus
fuisse maiorem. & eum dominum
dei filium intelligendum: duos
aũ illos angłos eiꝰ: qr cum tres uis
sint. uni domino illic loquitur
abraham: scã scriptura futuris
talibus cogitationibus atq: opi¬
nionibus contradicendo. non p̃¬
termisit occurere: quando pau¬
lopost duos angłos dicit uenis¬
se ad loch. inquibus & ille uir ui¬
stus quidesodomorum incendio
meruit liberari: ad unum dñm

Expanded text:
aetate, vel potestate major caeteris aetate, vel potestate major caeteris dictus est; cur non hic accipiamus visibiliter insinuatam per creaturam visibilem Trinitatis aequalitatem, atque in tribus personis unam eamdemque substantiam? 21. Nam ne quisquam putaret sic intimatum unum in tribus fuisse majorem, et eum Dominum Dei Filium intelligendum, duos autem alios angelos ejus, quia cum tres visi sint, uni Domino illic loquitur Abraham; sancta Scriptura futuris talibus cogitationibus atque opinionibus contradicendo non praetermisit occurrere, quando paulo post duos angelos dicit venisse ad Loth, in quibus et ille vir justus qui de Sodomorum incendio meruit liberari, ad unum Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
neq transitoriam con¬
siderationem postulat.
iste scripturȩ locus: Si enim uir
unus uisus fuisset. iam illi qui
dicunt et priusquam de uirgi¬
ne nasceretur. ꝑ suam substanti¬
am uisibilem filium: quidali¬
ud quam ipsum eẽ clamarent:
Quoniam de patre inquiunt
diccum est. inuisibili. soli deo
Et tamen possem adhuc querere
quomodo ante susceptam carnẽ
habitu inuentus est ut homo.
quandoquidem pedes ei loti s̃.
& humanis epulis epulatus ẽ.
quomodo istud fieri poterat. cũ
adhuc informa dei eẽt. non rapi¬
na arbitratus se ẽẽ equalem dõ
Numquid enim iam semetipsũ
exinanierat. formam serui acci¬
piens. insimilitudinem hominũ
faccus & habitu inuentus ut hõ
cum hoc quando fecerit ꝑpartũ
uirginis nouerimus: Quomodo
igitur antequam hoc fecisset.
ut uir unus apparuit abrahe:
an illa forma uera ñ erat: Pos¬
sem ista querere.si unus uir appa¬
riusset abrahe: idemq dĩ filius
crederetur: Cum uero tres uisi suss
necquisquam in eis. uł forma ul

Expanded text:
e transitoriam considerationem postulat iste Scripturae locus. Si enim vir unus visus fuisset, jam illi qui dicunt et priusquam de Virgine nasceretur per suam substantiam visibilem Filium, quid aliud quam ipsum esse clamarent? Quoniam de Patre, inquiunt, dictum est, Invisibili soli Deo . Et tamen possem adhuc quaerere, quomodo ante susceptam carnem, habitu est inventus ut homo: quandoquidem ei pedes loti sunt, et humanis epulis epulatus est? Quomodo istud fieri poterat, cum adhuc in forma Dei esset, non rapinam arbitratus esse aequalis Deo? Numquid enim jam semetipsum exinanierat, formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo ? cum hoc quando fecerit per partum Virginis noverimus. Quomodo igitur antequam hoc fecisset, ut vir unus apparuit Abrahae? An illa forma vera non erat? Possem ista quaerere, si vir unus apparuisset Abrahae, idemque Dei Filius crederetur. Cum vero tres viri visi sunt, nec quisquam in eis vel forma, vel
Abbreviated transcription (Latin):
inuitantur: Tanquam cum du¬
obus pluraliter agitur. donec
exeatur a sodomis: Deinde seqͥ¬
tur scriptura &e dicit Et factum
est postquam eduxerunt eũ fo¬
ras et dixerunt: Saluans salua
animam tuam: ne respexeris re¬
tro. neq stes in hac uniuersa re¬
gione:in montem uade et ibi
saluaberis:neforte comprehen¬
daris: Dixit autem loth adeos:
Rogo domine quoniam inuenit
puer tuus ante te miscdiam. et
cetera: Quid est hoc quod dixit
ad eos rogo domine. siam ille
discesserat qui dominus erat &
angłos miserat: Cur dr̃ rogo
domine: & non rogo domini:
Aut siunum ex eis ita uoluit
appellare. curait scriptura. dix̃
aut̃ loth ad eos. rogo dñe qm̃ inueñ¬

Expanded text:
invitantur, tanquam cum duinvitantur, tanquam cum duobus pluraliter loquitur, donec exeatur a Sodomis. Deinde sequitur Scriptura et dicit: Et factum est postquam eduxerunt eos foras, dixerunt: Salvans salva animam tuam; ne respexeris retro, neque stes in hac universa regione: in montem vade, et ibi salvaberis, ne forte comprehendaris. Dixit autem Loth ad eos; Rogo, domine, quoniam invenit puer tuus ante te misericordiam , etc. Quid est hoc quod dixit ad eos, Rogo, domine, si jam ille discesserat qui Dominus erat, et angelos miserat? cur dicitur, Rogo, domine; et non, Rogo, domini? Aut si unum ex eis voluit appellare, cur ait Scriptura, Dixit autem Loth ad eos: Rogo, domine
Abbreviated transcription (Latin):
quam cessauit loquens ad abra¬
ham. & abraham reuersus est ad
locum suum:⁊uenerunt autem
duo angłi insodomis uespere:
Anforte ille unus abscesserat qͥ
dominus cognoscebatur in trib:
et duos angłos qui cum illo e¬
rant. ad consumendam miserat
sodomam: Ergo sequentia uide¬
amus Uenerunt inquit duo
angłi in sodomis uespere: Loth
autem sedebat ad portam sodo¬
morum: & cum uidisset eos loth.
surrexit in obuiam illis: & ado¬
rauit in faciem super terram
et dixit: Ecce domini diuertite
in domum pueriuri: Hic mani¬
festum est & duos angłos fuisse.
& in hospicium pluraliter inui-¬
tatos. & honorifice appellatos
dominos: cum fortasse homines
putarentur:. Sed rursus mouet.
quia nisi angłi dei cognoscerent᷑.
non adoraret loth in faciem su¬
per terram: Cur ergo tanquam
tali humanitade indigentib.
et hospicium preberetur et uie¬
tus: Sed quodlibet hic lateat:
illud nunc quod suscepimus
exequamur: Duo apparent: an¬
głi ambo dicuntur: pluraliter

Expanded text:
avit loquens ad Abraham, et Abraham reversus est ad locum suum: venerunt autem duo angeli in Sodomis vespere? An forte ille unus abscesserat, qui Dominus agnoscebatur in tribus, et duos angelos qui cum illo erant ad consumenda miserat Sodoma? Ergo sequentia videamus. Venerunt, inquit, duo angeli in Sodomis vespere. Loth autem sedebat ad portam Sodomorum. Et cum vidisset eos Loth, surrexit in obviam illis, et adoravit in faciem super terram, et dixit: Ecce, domini, divertite in domum pueri vestri. Hic manifestum est, et duos angelos fuisse, et in hospitium pluraliter invitatos, et honorifice appellatos dominos, cum fortasse homines putarentur. 22. Sed rursum movet, quia nisi angeli Dei cognoscerentur, non adoraret Loth in faciem super terram. Cur ergo tanquam tali humanitate indigentibus, et hospitium praebetur et victus? Sed quodlibet hic lateat, illud nunc quod suscepimus exsequamur. Duo apparent, angeli ambo dicuntur, pluraliter
Abbreviated transcription (Latin):
autem duo angłi sodomis ues¬
pere: Hic attentius consideran¬
dum est. quod ostendere institui:
Cum tribus certe loquebatur
abraham. et eum dominum sin¬
gulariter appellauit: forte in¬
quit aliquis extribus unum ag¬
noscebat dominum: alios audem
duos angłos eius: Quid sibi gͦ
uult quod consequenter dicit

Expanded text:
autem duo angeli in Sodomis vespere. Hic attentius considerandum est, quod ostendere institui. Cum tribus certe loquebatur Abraham, et eum Dominum singulariter appellavit. Forte inquit aliquis: Unum ex tribus agnoscebat Dominum; alios autem duos, angelos ejus. Quid sibi ergo vult, quod con
Abbreviated transcription (Latin):
uigͦ uident suam m̃tẽ. quo¬
modo uid̃i potest. et in ea tri¬
nitatem istam de qua multis modis
ut potui disputaui. nec tam̃ eam
credunt uł intelligunt ẽẽ imagi¬
nem dĩ. speculum quidẽ uidents
usq adeo ñ uident ꝑspeculum qui
ẽ ꝑspeculum nunc uidendus. ut
nec ipsum speculum ꝙ uident. sci¬
ant ẽẽ speculum. id ẽ imaginem.
Qd̃ si scirent. fortassis & eum cuius
dante: ut facie ad faciem possit ui¬
deri qui ꝑ speculum nunc uidetur.
Qua fide cordium mundatrice con¬
tenta. quid agunt intelligendoq̃
de natura mentis humanȩ subu¬
lissime disputantur. nisit ipsa qͦ
intelligentia sua teste dampnent᷑:
Inqua utiq non laborarent. & urc
adcertum aliquid ꝑuenirent: nill
penalib tenebris inuoluti & onera¬
ti corpore corruptibili ꝙ ad grauat
animam. Quotandem merito in¬
flicto malo isto nisi peccati: Uñ
tanti mali magnitudine ãmonit
sequi debent agnum qui tollit
peccatum mundi.XU¬

Expanded text:
go vident suam mentem, quomodo videri potest, et in ea trinitatem istam de qua multis modis ut potui disputavi, nec tamen eam credunt vel intelligunt esse imaginem Dei; speculum quidem vident, sed usque adeo non vident per speculum qui est per speculum nunc videndus, ut nec ipsum speculum quod vident sciant esse speculum, id est, imaginem. Quod si scirent, fortassis et eum cujusdante , ut facie ad faciem possit videri, qui per speculum nunc videtur. Qua fide cordium mundatrice contempta, quid agunt intelligendo quae de natura mentis humanae subtilissime disputantur, nisi ut ipsa quoque intelligentia sua teste damnentur? In qua utique non laborarent, et vix ad certum aliquid pervenirent, nisi poenalibus tenebris involuti et onerati corpore corruptibili quod aggravat animam . Quo tandem merito inflicto malo isto, nisi peccati? Unde tanti mali magnitudine admoniti, sequi deberent Agnum qui tollit peccatum mundi