comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deuastat: Luicrum gͦ fr̃s maximũ¬
credite. si uob̾cum aliqͥd de illo
capiatis: siquid fugiendo tolli¬
tis: si hoc qđ perire remanendo
pocerat. ad retributionem uob
ꝑpetuam largiendo seruatis: Ter¬
rena quippe omĩa. seruando amit¬
timus: s bene largiendo seruamꝰ
Cum uelocitate cempora fugiunt:
Aduidendum gͦcitius iudicẽ nr̃m.
quia cũ magna importunitate
impellimur: ei bonis actibuscũ
festinatione preparemur:¬

Expanded text:
devastat. Lucrum ergo, fradevastat. Lucrum ergo, fracredite 1451 si vobiscum aliquid de illo apiatis, si quid fugientes tollitis, si hoc quod perire manendo poterat ad retributionem vobis perpetuam largiendo servatis. Terrena quippe omnia servando amittimus, sed bene largiendo servamus. Cum velocitate tempora fugiunt. Ad videndum ergo citius judicem nostrum quia cum magna importunitate impellimur, ei bonis actibus cum festinatione praeparemur
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s Rim̃i. quos secularis habitus
tenet: cumquȩ sint nr̃a. cogno¬
scitis: mentis ocłos ad ur̃a reuo¬
cate Cuncta erga uos uicissim
gratis agite:. Nolite operis ur̃imn
hoc mundo retributionẽ querere:
quem cum tanta iam cernicis ue-¬
locitate defecisse: Cauete ne ma¬
la quoquo modo: ne bona pro
temporali retributione faciatis:
Ipsum testem ur̃i oꝑis querite: quẽ
iudicem sustinetis Occulta nc̃
tionis sue cempore. in publico o¬
stendat:. Sicut carm ur̃e ne defi¬
ciat cibos cotidie prebetis: sic
mencis ur̃e cotidiana alimenta.
bona sint opera Cibo corpus
pascitur: pio opere sp̃c nutriat᷑
uicture in ꝑpetuum animȩ ñ ne¬
getis. Siquando enĩ repentinus
ignis habitaculum absumit: qͥs¬
quis eius possessor exticerit. rap̃
qđ ualuerit. et fugit Lucrum.
deputat: si quid secum ex igni¬
bus tollat Ecce tͥbulationum
flamma mundũ concremat: et
cuncta quȩ in eo speciosa uidebã¬
tur. finis iam ꝓximus uelut igniˢ

Expanded text:
rissimi, quos saecularis habitus tenet, cum quae sint nostra cognoscitis, mentis oculos ad vestra revocate. Cuncta erga vos vicissim gratis agite. Nolite operis vestri in hoc mundo retributionem quaerere, quem cum tanta jam cernitis velocitate defecisse. Sicut la quoque modo, nec bona pro temporali retributione faciatis. Ipsum vestri operis testem quaerite quem judicem sustinctis. Occulta nunc tionis suae tempore in publico ostendat. Sicut carni vestrae, ne deficiat, cibos quotidie praebetis, sic mentis vestrae quotidiana alimenta bona sint opera. Cibo corpus pascitur, pio opere 1450 spiritus victurae in perpetuum animae non negetis. Si quando enim repentinus ignis habitaculum absumit, quisquis ejus possessor exstiterit, rapit quod valuerit, et fugit, lucrum deputat si quid secum ex ignibus tollat. Ecce tribulationum flamma mundum concremat, et cuncta quae in eo speciosa videbantur finis jam proximus velut ignis
Abbreviated transcription (Latin):
in quib dam suis sententuis. secd̃
etiam inflexibilem uidit: terribi¬
lem in consiliis eẽ memorauit.
Missis autẽ predicatorib quid p̃ci¬
piatur. audiamꝰ. Euntes. p̃dicate
dicentes: quia appropinquabit
regnum cȩloꝵ Hoc iam fr̃s dile
ctissimi. etiam si eugłium tace¬
at: mundꝰ clamat Ruinȩ namq
illius: uoces eius sunt: Q uienim
tot attricus ꝑcussionib a głasua
cecidit: quasi iam nob̾ e primo

Expanded text:
in quibusdam suis sententiis, sed in quibusdam suis sententiis, sed etiam inflexibilem lem in consiliis esse memoravit. 2. Missis autem praedicatoribus, quid praecipiatur audiamus. Euntes praedicate, dicentes, quia appropinquavit regnum coelorum. Hoc jam, fratres charissimi, etiam si Evangelium taceat, mundus clamat. Ruinae namque illius voces ejus sunt. Qui enim tot attritus percussionibus a gloria sua cecidit, quasi jam nobis e pro
Abbreviated transcription (Latin):
Etcam̃ ipse sp̃c qui prius p̃dicati¬
onem phibuit: hanc asianorũ
cordib postinodum infũdit. Nã
du ẽ quod asia cuncta iã credi¬
dit Ic circo gͦ. prius ꝓhibuit qd̾
postmodum fecit: quia tunc in
illa erant qui saluandi ñ erant:
tunc in illa erant qui necdum
ad uitam reparari merebant᷑:¬
tili ergo occultoq iudicio. a quo¬
rundam auribus predicatio sancta
subtrahitur: qͥa suscitari ꝑ gratiam
non merentur: Unde necesse ẽ.
silia occulta timeamus: nedũ
mens nr̃a exterius fusa a sua se
uoluptate ñ reuocat: intus dt
eam uidex cerribiliter aduersa
disponat: Quod bene psalmista
intuens: ait Uenite. & uidete
opera dm̃i: quam terribilis in
consiliis. suꝑ filios hominum:
Uidit namq qđ alius misericordi¬
ter uocatur: alius iusticia exigen¬
te. repellit᷑. Et quia alia parcendo
dñs. alia irascendo disponit: ex¬
pait. qđ penecrare ñ pocuit.
Et quem ñ solum inuestigabilem

Expanded text:
et tamen ipse Spiritus qui prius praedicatiet tamen ipse Spiritus qui prius praedicationem prohibuit, hanc Asianorum cordibus postmodum infudit. Nam diu est quod Asia cuncta jam credidit. Idcirco ergo prius prohibuit quod postmodum fecit, quia tunc in illa erant qui salvandi non erant. Tunc in illa erant qui necdum ad vitam reparari merebanttili, ait, occultoque judicio a quorumdam auribus praedicatio 259 sancta subtrahitur, quia suscitari per gratiam non merentur. Unde necesse est,silia occulta timeamus; ne, dum mens nostra exterius fusa a sua se voluntate non revocat, intus contra eam judex terribiliter adversa disponat. Quod bene Psalmista intuens ait: Venite et videte opera Domini, quam terribilis in consiliis super filios hominum . Vidit namque quod alius misericorditer vocatur, alius justitia exigente repellitur. Et quia alia parcendo Dominus, alia irascendo disponit, expavit quod penetrare non potuit, et quem non solum investigabilem
Abbreviated transcription (Latin):
quia redemptor
redemptione gentium uenit:
cum samaritanos cotidie ad fi-¬
dem uocari conspicimus: qͥd ẽ.
quod in p̃dicatione discipulos
mictens dicit. in uiam gentiũ
ne abieritis. & in ciuitates sama
ritanorum ne intrauericis. sed
potius ite ad oues que periert̃
domus isrł. nisi hoc qđ ex facti
fine colligimꝰ. quia prius soli
uideȩ uoluit. et põstmodum
cunctis gentib predicari: ut
dum illa conuerti uocata renu¬
eret. p̃dicatores sc̃i ad uocatio¬
nem gentium ꝑ ordinem ueni¬
rent: quatinus redemptoris
nr̃i p̃dicatio a propriis repulsa.
gentiles ppłos quasi extraneos que¬
reret: & qdđ urleȩ fiebat in testimo¬
mum. hoc gentib gr̃e esset incre¬
mentũ: Erant etiam cunc qui
de iudea uocandi ẽent: & de gen¬
tib uocandi ñ ẽẽnt Nam & in
apłorum actib. predicante petͦ
legimus. & prius hebreoꝵ cria
milia: & postea quinq milia
credidisse Et cum p̃dicare apłi
gentib in asia uoluissent: per
sp̃m ꝓhibici esse memorantur

Expanded text:
quia Redemptor redemptione gentium venit, cum Samaritanos quotidie ad fidem vocari conspicimus, quid est quod in praedicationem discipulos mittens, dicit: In viam gentium ne abieritis, et in ciritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel? Nisi hoc quod ex facti fine colligimus, quia prius soli Judaeae voluit, et postmodum cunctis gentibus praedicari, ut dum illa converti vocata renueret, praedicatores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent, quatenus Redemptoris nostri praedicatio a propriis repulsa, gentiles populos quasi extraneos quaereret; et quod Judaeis fiebat in testimonium, hoc gentibus gratiae esset incrementum. Erant enim tunc qui de Judaea vocandi essent, et de gentibus vocandi non essent. Nam et in apostolorum Actibus, praedicante Petro, legimus et prius Hebraeorum tria millia, et postea quinque millia credidisse . Et cum praedicare apostoli gentibus in Asia voluissent, per Spiritum prohibiti esse memorantur ;
Abbreviated transcription (Latin):
stercoris: ut tunc. in retributi¬
onis fructu pinguescat. quod
nob̾ hic ꝑ penitentiã fȩcebat.
Et si uirtutum summa oꝑari ñ
possumus: ipso ds̃ nr̃o gau¬
det lamento Ex ipsa ei iusti¬
ciȩ inchoatione placebimus:
qui. iniusta quȩ fecimus. pu¬
nimus Nec mora erit in fleti¬
bus: quia tergent citius tran¬
seuntes lacrimas. gaudia man¬

Expanded text:
stercoris, ut tunc in retributistercoris, ut tunc in retributionis fructu pinguescat quod nobis hic per poenitentiam fetebat. Et si virtutum summa operari non possumus, ipse Deus nostro gaudet lamento. Ex ipsa enim justitiae inhoatione ei placebimus, qui injusta quae fecimus punimus. Nec mora erit in fletibus, quia tergent citius transeuntes lacrymas man
Abbreviated transcription (Latin):
uehatur. Et quotquot xp̃i
sanguine redempti sumus: m̃¬
bra eiusdem summi sacerdotis
efficimur: Unde. nob̾ & ꝑ pe¬
trum dicitur: Uos autẽ genus
electum: regale sacerdotium:
Sed qui gibbum tolerat: ima
semꝑ intuetur A sacerdotio
gͦ repellitur: quia quisquisso¬
lis terrenis intentus ẽ: ipse sibi
testis ẽ. quod menbrum sum¬
mi sacerdotis non est. Hinc.
rursus pisces qui pennulas ñ
habent: ab esu fidelis popłi
ꝓhibentur: Pisces quippequi
pennulas squamarum hãbers:
lent Quid gͦ pennatis piscili:
nisi electe animȩ figurantur:
Qͥa ꝓfecto solȩ. in celestis ȩccłiȩ
corpus transeunt: que mͦ uir¬
tiitum pennudis fulte. saltus
dare. ꝑ cȩleste desiderium sci¬
unt: ut suꝑna. ꝑ contemplati¬
onem appetant: quamuis in se¬
ipsis. iterum ex mortali carne
sumus: Ponatur ante oculos
mulier curua: & arbor infru-¬
ctuosa. Reminiscamur malo¬
rum quȩ fecimus: mittamus
ad radicem cordis. cõphinum

Expanded text:
vehatur . Et quotquot Christi vehatur . Et quotquot Christi sanguine redempti sumus, membra ejusdem summi sacerdotis 1586 efficimur. Unde et nobis per Petrum dicitur: Vos autem genus electum, regale sacerdotium . Sed qui gibbum tolerat, ima semper intuetur. A sacerdotio ergo repellitur, quia quisquis solis terrenis intentus est, ipse sibi testis est quod membrum summi sacerdotis non est. Hinc rursus pisces qui pennulas non habent, ab esu fidelis populi prohibentur . Pisces quippe qui pennulas squamarum habent, lent. Quid ergo pennatis piscibus nisi electae animae figurantur? Quae profecto solae in coelestis Ecclesiae corpus transeunt, quae, modo virtutum pennulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium sciunt, ut superna per contemplationem appetant, quamvis in seipsis iterum ex mortali carne sumus. Ponatur ante oculos mulier curva, et arbor infructuosa. Reminiscamur malorum quae fecimus, mittamus ad radicem cordis cophinum
Abbreviated transcription (Latin):
ptas illicita sternit: ñsolum
incuruatus: s usq quãq in¬
curuatus ẽ Hinc alius ꝓpħa:
de immundis sp̃itibus dicit:
Qui dixerunt animȩ tuȩ: incur.¬
uare. ut transeamus Recta qͥp¬
pe stat anima. cum suꝑna desi-¬
derat: & nequaqͣm flectitur
ad ima: Sed maligni sp̃s. cum
hanc in sua rectitudine stare
conspiciunt: ꝑ eam transire ñ
possunt: Transire namq eoꝵ
ẽ: immunda illi desideria spar¬
gere: Dicunt gͦ: incuruare ut
trans eamus: quia si ipsa se ad
ima appetenda ñ deicit: contͣ¬
hanc. illorum ꝑuersitas nullate¬
nus conualescit: & transire ꝑeam
nequeunt: quam. contra se rigi
cum terrena concupiscimꝰ: cũ
ad temporalia appetenda curua¬
mur: Pudeat gͦ. terrena concu¬
piscere: & dorsa mentiũ. ascen¬
Terram semꝑ intuetur. qui cur
uus ẽ: & quo premio sit re-¬
demptus ñ meminit. qui ima
querit: Hinc etiam ꝑ moysen
dicitur: ut qui gibbo premit᷑.
nequaqͣm ad sacerdotium pro¬

Expanded text:
ptas illicita sternit, non solum ptas illicita sternit, non solum incurvatus, sed usquequaque incurvatus est. Hinc alius propheta de immundis spiritibus dicit: Qui dixerunt animae tuae, Incurvare ut transeamus . Recta quippe stat anima cum superna desiderat, et nequaquam flectitur ad ima. Sed maligni spiritus cum hanc in sua rectitudine stare conspiciunt, per eam transire non possunt. Transire namque eorum est immunda illi desideria spargere. Dicunt ergo Incurvare ut transeamus, quia si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, contrhanc illorum perversitas nullatenus convalescit; et transire per eam nequeunt, quam contra se rigidcum terrena concupiscimus, cum ad temporalia appetenda curmur. Pudeat ergo terrena concupiscere, et dorsa mentium adveTerram semper invus est, et quo praemio sit redemptus non meminit qui ima quaerit. Hinc etiam per Moysen dicitur, ut qui gibbo premitur, nequaquam ad sacerdotium pro
Abbreviated transcription (Latin):
meritum repelli Usitata etenĩ
culpa obligat mentẽ: ut neqͣꝗͣ
surgere possit ad rectitudinẽ:
Conatur. & labitur: quia ubispon¬
te diu ꝑsticit: ibi & cum nolue¬
rit. coacta cadit Bene de hac
nr̃a incuruatione: ex typo hu¬
mani generis. ꝑ psalmistã dicit᷑.
Incuruatus sum&e humiliatus
sum: usq quaq. Contemplatꝰ
quippe. quod ad suꝑnam lucem
intuendam. homo conditus fu-¬
erat: sed peccatis exigentibus
foras missus. mentis suȩ tenebͣs
poitat: suꝑna non appetit: in¬
infimis intendit: celestia neqͣ¬
qͣm desiderat: terrena semper
in animo uersat: & hoc quod
de suo genere doluit. inseipso
exclamauit. dicens: Incuruatꝰ
sum: & humiliatus sũ usq qͣq:
Contemplationẽ namq cȩlestiũ
ꝑdens. si sola carnis necessaria
homo cogitaret: incuruatus
& humiliatus esset: sed tamen
usq quaq non esset Quem gͦ
a suꝑnis cogitationib ñ solum
necessitas deicit: s etiam uolu¬

Expanded text:
meritum repelli. Usitata etenim meritum repelli. Usitata etenim culpa obligat mentem, ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem. Conatur, et labitur, quia ubi sponte diu perstitit, ibi et cum noluerit coacta cadit. Bene de hac nostra incurvatione ex typo humani generis per Psalmistam dicitur: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Contemplatus namque quod ad supernam lucem intuendam homo, conditus fuerat, sed peccatis exigentibus foras missus, mentis suae tenebras portat, superna non appetit, infimis intendit, coelestia nequaquam desiderat, terrena semper in animo versat, et hoc quod de suo genere doluit, in seipso exclamavit, dicens: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque. Contemplationem namque coelestium perdens, si sola carnis necessaria homo cogitaret, incurvatus et humiliatus esset, sed tamen usquequaque non esset. Quem ergo a supernis cogitationibus non solum necessitas dejicit, sed etiam volu
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑuidet. qđ sine cessatione cõ-¬
Alius de honoribus: alius de
pecuniis: alius de p̃diorum
ambitu cogitat Cuncta hec.
inimo sunt: & quando mens
talibus implicatur: ab status
sui rectitudine flectitur: & qͥa
ad cȩleste desiderium ñ assurgͣ:
quasi mulier inclinata. sursum
respicere nequaqͣm pocest: Se
quitur: Hanc cum uidisset iħc:
uocauit ad se. & ait illi Aluli¬
er: dimissa es ab infirmitate dia
Et imposuit illi manum: & con¬
festim erecta est Uocauit. & ere¬
xit: quia illuminauit & achuuit:
Uocat. s ñ erigit: quandoquidẽ
ꝑ eius grãm illuminamur: sed
exigentib nr̃is meritis adiuua¬
ti non possumus: Mlerumq enĩ
uidemus quȩ agenda sunt: sed
hȩc opere non implemus: Nicim:
& infirmamur: Mentis iudiciũ.
rectitudinem conspicit: sed ad
hanc. oꝑis fortitudo succumbit:
quia nimirum iam de pęna pec¬
cati ẽ. ut ex dono quidẽ possit
bonum conspici: sedtam̃ ab co
quod aspicitur. contingat per

Expanded text:
semper videt, quod sine cessatione cosemper videt, quod sine cessatione coAlius de honoribus, alius de pecuniis, alius de praediorum ambitu cogitat. Haec cuncta in imo sunt, et quando mens talibus implicatur, a status sui rectitudine flectitur. Et quia ad coeleste desiderium non assurgit, quasi mulier inclinata sursum respicere nequaquam potest. 7. Sequitur: Hanc cum vidisset Jesus, vocavit ad se, et ait illi: Mulier, dimissa es ab infirmitate tua. Et imposuit illi manum, et confestim erecta est. Vocavit et erexit, quia illuminavit et adjuvit. Vocat, sed non erigit, quando quidem per ejus gratiam illuminamur, sed, exigentibus nostris meritis, adjuvari non possumus. Plerumque enim videmus quae agenda sunt, sed hoc opere non implemus. Nitimur, et infirmamur. Mentis judicium rectitudinem conspicit, sed ad hanc operis fortitudo succumbit, quia nimirum jam de poena peccati est ut ex dono quidem possit bonum conspici, sed tamen ab eo quod aspicitur contingat per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ penitentiam non ualet: & in
futuro succidedur: qͣmuis hic
sine fructu uiridis stare uide¬
atur: Erat audem docens in
sẏnagoga sabbatis Et ecce
mulier quȩ habebat sp̃m in-¬
firmitatis : annis decem et
octo: Paulo ante iam diximꝰ.
quia hoc trinus aduentꝰ dñi.
ad infructuosam ficulneam:
qd̾ decem & octo annorum nu¬
merus. ad curuam mulierem
signat Sexto enim die homo
factus ẽ: atq eodem sexto die:
oꝑa dñi cuncta ꝑfecta sunt:
Senarius autẽ numerus intri¬
gonum ductus: decem & octo
facit Quia gͦ homo. qͥ sexto
die factus ẽ. ꝑfecta oꝑa habe¬
re noluit: sed ante legem. sub
lege. atq in exordio inchoan¬
tis gr̃ẽ. infirmus extitit: decem
it Et erat inclinata: nec om̃i¬
no poterat sursum respicere.
Omnis peccator terrena cogitans:
cȩlestia non requirens: sursum
respicere non ualet: quia dum
desideria inferiora sequit᷑ am̃tis
suȩ rectitudine curuatur: & hoc

Expanded text:
per poenitentiam non valet; et in per poenitentiam non valet; et in futuro succidetur, quamvis hic sine fructu viridis stare videatur. 6. Erat autem docens in synagoga eorum sabbatis. Et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo. Paulo ante jam diximus, quia hoc erat trinus adventus domini ad infructuosam ficulneam, quod decem et octo annorum numerus ad curvam mulierem signat. Sexto enim die homo factus est , atque eodem sexto die opera Domini cuncta perfecta sunt. Senarius autem numerus in trigonum ductus decem et octo facit. Quia ergo homo, qui sexta die factus est, perfecta opera habere noluit, sed ante legem, sub lege, atque in exordio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem it. Et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Omnis peccator terrena cogitans, coelestia non requirens, 1585 sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine curvatur, et haec
Abbreviated transcription (Latin):
pinguescat Miccitur gͦ cophi¬
nus stercoris ad radicem arboriͤ
quando prauitatis suȩ consci¬
entia. tangitur memoria cogi¬
tationis Cumq se ꝑ peniten-¬
tiam. ad lamenta mens excitat:
cumq ad bonȩ oꝑationis gra-¬
tiam reformat: quasi ꝑtactum
stercoris. redit ad fecunditatẽ
oꝑis. radix cordis: Plangit qd̃
fecisse se meminit: displicet si¬
bi. qualem fuisse se recolit In¬
tentionem contra se dirigit: atq
ad meliora animũ accendit
Ex fetore gͥ ad fructum reuiui¬
scit arbor: quia de considerati¬
one peccati. ad bona se opera
resuscitat animus Et sunt ple-¬
riq. qui increpationes audiuir:
eitamen ad penitentiã redire
contempnunt: & infructuosi
in scło uirides stant: Sed au¬
diamus: quid ficulneȩ cultor
adiungat Siquidem fecerit
fructum: sinautem. in futuro
succides eam: quia ꝓfecto. qui
hic non uult ad fecunditatem
pinguescere. ꝑ increpationem:
illic cadet. unde iam surgere

Expanded text:
pinguescat. Mittitur ergo cophipinguescat. Mittitur ergo cophinus stercoris ad radicem arboris quando pravitatis suae conscientia tangitur memoria cogitationis. Cumque se per poenitentiam ad lamenta mens excitat, et ad bonae operationis gratiam reformat, quasi per tactum stereodris redit ad fecunditatem operis radix cordis: plangit quod fecisse se meminit, displicet sibi qualem fuisse se recolit: intentionem contra se dirigit, atque ad meliora animum accendit. Ex fetore ergo ad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione peccati ad bona se opera resuscitat animus. Et sunt plerique qui increpationes audiunt, et tamen ad poenitentiam redire centemnunt, et, infructuosio virides stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia profecto qui hic non vult ad fecunditatem pinguescere per increpationem, illic cadet unde jam resurgere
Abbreviated transcription (Latin):
audiamus Dñe. dimitte illã &
hoc anno: usq dum fodiam
circa illam Quid ẽ circa ficul¬
neam fodere: nisi infructuo¬
sas mentes increpare: Omnis
quippe fossa: in imo ẽ. Et ni-¬
mirum. increpacio dummen-¬
tem sibi demonstrat: humili
aliquem corripimus: quasi ex
culture debito. circa infructu¬
osam arborem fodimus: Post
fossionem uͦ quid dicat. audi¬
amus Et mictam cõphinum
stercoris: Quid ẽ cophinus
stercoris: nisi memoria pecca¬
torum: Peccata etenim carnis:
stercora uocantur Unde et ꝑ
ꝓpħam dicitur:. Computruer
iumenta instercore suo Ium̃¬
ta quippe in stercore suo com¬
putrescere ẽ: carnales quosq
in fecore luxuriȩ uitam finire:
Nos ĩtaq. quodiens carnalem m̃¬
tem de suis peccatis increpamꝰ:
quotiens ad eius memoriã uiti¬
a ante acta redicimus: quasi
infructuose arbori cõphinum
stercoris uersamꝰ: ut maloꝵ q̃ egit
memoriã recolat: & ad cõpun¬
chonis grãm. quasi de fetore

Expanded text:
audiamus: Domine, dimitte illam et audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliaato suo corripimus, quasi ex culturae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris, nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocantur. Unde et per prophetam dicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo computrescere est carnales quosque in fetore luxuriae vitam finire. Nos itaque quoties carnalem mentem de suis peccatis increpamus, quoties ad ejus memoriam vitia anteacta reducimus, quasi infructuosae arbori cophinum stercoris versamus, ut malorum quae egit memoriam recolat, et ad compunctionis gratiam quasi de fetore
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. exemplo prauitatis illiꝰ.
quasi umbra ꝑuersitatis eius
p̃muntur: Stat desuꝑ arbor
infructuosa: & subder. derra
sterilis iacet Infructuosȩ arbo¬
ris desuꝑ umbra densatur: &¬
solis radius. ad terram descen¬
dere nequaqͣm ꝑmictitur: qͥa
dum subiecti quilibet. patro¬
ni ꝑuersi ꝑuersa exempla con¬
spiciunt: ipsi quoq infructu¬
osi remanentes. ueritatis lumi¬
ne priuantur: & pressi umbra.
calorem solis non accipiunt:
quia inde remanent a deo frigi¬
di: unde. in hoc scło male ꝓte¬
guntur: Sed de hoc ꝑuerso qͦli¬
bet & potente: pene iam requi¬
sitio deo non ẽ Postqͣm enĩ
se ꝑdidit: querendum solũmͦ
ẽ cur et alios premit Unde.
bene eiusdem uinee dñs dicit:
Ut qͥd etiam t̾ram occupat: Ter¬
ram quippe occupat: qui m̃tes
alienas grauat Terram occu¬
pat: qui locum quem denet.
in bonis oꝑibus ñ exercet: Sed
tam̃ nr̃m ẽ: ꝓtalibus dep̃cari
Nam cultor uineȩ quid dicat:

Expanded text:
sunt, exemplo pravitatis illius, sunt, exemplo pravitatis illius, quasi umbra perversitatis ejus premuntur. Stat desuper arbor infructuosa, et subtus terra sterilis jacet. Infructuosae arboris desuper umbra densatur, solis radius ad terram descendere nequaquam permittitur, quia dum subjecti quilibet patroni perversi perversa exempla conspiciunt, ipsi quoque, infructuosi remanentes, veritatis lumine privantur. Et, pressi umbra, calorem solis non accipiunt, quia 1584 inde remanent a Deo frigidi, unde in hoc saeculo male proteguntur. Sed de hoc perverso quolibet et potente pene jam requisitio Deo non est. Postquam enim se perdidit, quaerendum solummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid etiam terram occupat? Terram quippe occupat qui mentes alienas gravat, terram occupat qui locum quem tenet in bonis operibus non exercet. 5. Sed tamen nostrum est pro talibus deprecari. Nam cultor vineae quid dicat
Abbreviated transcription (Latin):
mentes. nec inspirata lex natu-¬
ralis corrigit: nec precepta
erudiunt: nec incarnationis
eius miracula conuertunt. Qͥ
uͦ ꝑ cultorem ficulneȩ: nisi pre¬
positorum ordo exprimitur:
Qui. dum presunt eccłiȩ: nimĩ¬
rum dñicȩ uineȩ curã gerunt:¬
huius enim uineȩ. primꝰ cultor
petrus apłs extitit: hunc. nos
indigni sequimur: in qͣntum
ꝓ eruditione ur̃a. docendo. de-¬
precando. increpando. labora¬
mus: Sed cum magno iamti¬
more audiendum ẽ: qđ cultori
uineȩ. de infructuosa arbore di¬
citurz Succide eam Utquideti¬
am t̾ram occupat: Unusqͥsq
iuxta modum suum. in qͣntum
locum uitȩ presentis tenet. si
fructum bonȩ oꝑationis ñ exhi¬
bet: uelut infructuosa arbor
t̃ram occupat: quia in eoloco
in quo ipse ẽ. & aliis operandi
occasionem negatz Sed in hoc
scło potens quilibet. si fructũ
non habet bone operationis:
etiam impedim̃tum prestat ce¬
teris: quia quicũq sub ipso

Expanded text:
mentes nec inspirata lex natumentes nec inspirata lex naturalis corrigit, nec praecepta erudiunt, nec incarnationis ejus miracula convertunt. Quid vero per cultorem vineae, nisi praepositorum ordo exprimitur? Qui dum praesunt Ecclesiae, nimirum dominicae vineae curam geruntHujus enim vineae primus cultor Petrus apostolus exstitit. Hunc nos indigni sequimur, in quantum pro eruditione vestra, docendo, deprecando, increpando, laboramus. 4. Sed cum magno jam timore audiendum est quod cultori vineae de infructuosa arbore dicitur: Succide illam; ut quid etiam terram occupat? Unusquisque juxta modum suum, in quantum locum vitae praesentis tenet, si fructum bonae operationis non exhibet, velut infructuosa arbor terram occupat, quia in eo loco in quo ipse est, et aliis operandi occasionem negat. Sed in hoc saeculo potens quilibet, si fructum non habet operationis bonae, etiam impedimentum praestat caeteris, quia quicunque sub ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. sicut ficus : ꝙ bene creata.
sicut mulier: sed in culpam
ꝓpriam sponte lapsa÷ neq fru¬
ctum seruat operationis: neq
statum recticudinis Ad pecca¬
tum quippe. ex uoluntate cor¬
ruens: quia fructum obedien¬
diȩ ferre noluit: statum recti¬
tudinis amisit Suȩ. ad deisi¬
milicudinem condita. dum
in sua dignitate non ꝑstitit:
qd̃ plantata uel creata fuerat.
seruare contempsit: Terciodo¬
minus uineȩ. ad ficulneã uenit:
quia naturam generis humani.
ante legem. sub lege.sub gr̃a.
expectando. ammonendo. uisi
in ficulnea hac: & non inuenio:
Uenit ante legem: qͥa ꝑ natura-¬
lem intellectum. quid unusqͥsq
exemplo sui qualiter erga ꝓxi¬
mũ agere debuisset. innotuit.
Tenit in lege: quia precipiendo
docuit: Uenit post legem ꝑ
grãm: quia pietatis suȩ p̃sen-¬
tiam exhibendo monstrauit:
Sed tamen in tribus annis. fru¬
ctum se ñ inuenisse conquert᷑:
quia quorundam prauorum

Expanded text:
est sicut ficus, et bene ta est sicut ficus, et bene ta sicut mulier; sed in culpam propria sponte lapsa, neque fructum servat operationis, neque statum rectitudinis. Ad peccatum quippe ex voluntate corruens, quia fructum obedientiae ferre noluit, statum rectitudinis amisit. Quae ad Dei similitudinem condita, dum in sua dignitate non perstitit, quod plantata vel creata fuerat, servare contempsit. Tertio dominus vineae ad ficulneam venit, quia naturam generis humani ante legem, sub lege, sub gratia, exspectando, admonendo, visitin ficulnea hac, 1583 et non invenio. Venit ante legem, quia per naturalem intellectum quid unusquisque exemplo sui qualiter erga proximum agere debuisset innotuit. Venit in lege, quia praecipiendo docuit. Venit post legem per gratiam, quia pietatis suae praesentiam exhibendo monstravit. Sed tamen in tribus annis fructum se non invenisse conqueritur, quia quorumdam pravorum
Abbreviated transcription (Latin):
um. aliquando
aliquando rebus: aliquando.
aliud uerbis: atq aliud reb:
aliquando autẽ. hoc uerbis qd̾
rebus: Duas etenim res. ex euã¬
glio fr̃s audistis: ficulneam
infructuosam. & mulierem
curuam: et utriq rei est pie¬
tas impensa Illud autẽ dix̃
ꝑ similitudinẽ: istud egit ꝑ
exhibitionem: Sed hoc signi¬
ficat ficulnea infructuosa. qd̃
mulier inclinata: & hoc ficul¬
nea reseruata. qd mulier erata
Dñs uinee. tercio uenit ad ficul¬
neam: & fructum minimȩ in¬
uenit: & mulier que erecta ẽ.
decem & octo annis fuerat cur¬
ua. Hoc autẽ decem & octo an-¬
noruro niumnero signatur: qͦd
Quia gͥ premittendo summatim
tota ꝑstrinximus: iam ꝑ lectio¬
nis ordinem. singula disseramꝰ.
Irborem fici habebat quidã plan¬
tatam in uinea sua: & uenit.
querens fructum in illa: & non
inuenit Quid arbor fici᷑nisi
humanam naturam signat:
Quid mulier inclinata: nisi ean¬
dem naturam significando de¬
nuntiat: Qͤ. & bene plantata

Expanded text:
um aliquando aliquando rebus loquitur; aliquando aliud verbis, atque aliud rebus; aliquando autem hoc verbis quod rebus. Duas etenim res ex Evangelio, fratres, audistis, ficulneam infructuosam, et mulierem curvam, et utrique rei est pietas impensa. Illud autem dixit per similitudinem, istud egit per exhibitionem. Sed hoc significat ficulnea infructuosa quod mulier inclinata, et hoc ficulnea reservata quod mulier erecta. Dominus vineae tertio venit ad ficulneam, et fructum minime invenit, et mulier quae erecta est decem et octo annis fuerat curva. Hoc autem decem et octo annorum numero signatur, quod Quia ergo praemittendo summatim tota perstrinximus, jam per lectionis ordinem singula disseramus. 2. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua; et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Quid arbor fici, nisi humanam naturam designat? Quid mulier inclinata nisi eamdem naturam significando denuntiat? Quae et bene plantata
Abbreviated transcription (Latin):
Increpata ẽ. gͦ superbia nr̃a: quȩ
nescit pensare homines ꝓꝓter
homines: Sola ut diximꝰ quȩ
circun stant hominib pensat:
naturam ñ aspicit: honorem
dei in hominib non agnoscit:
Ecce.ire ñ uult filius dei. ad fi¬
lium reguli: & tamen uenire
paratus ẽ ad salitem serui:
Certe. si nos cuiuspiam seruus ro¬
garet. ut ad cum ire deberemꝰ:
ꝓtinus nob̾ nr̃a suꝑbia in co¬
gitatione tacita responderet.
dicens: Non eas: quia demet¬
ipsum degeneras: honor cu¬
us despicitur: locus uilescit:
Ecce de celo uenit qͥ i seruo oc¬
currere in terra ñ despicit: et
tam̃ humiliari in cerra concem¬
despectius pocest. quã seruare
honorem apud homines: et
interni testis oculos ñcimere:
Unde et in sacro euuangłio: ad
qui iustificatis uos coram ho¬
minib : ds̃ autẽ nouit corda

Expanded text:
Increpata est ergo superbia nostra, quae Increpata est ergo superbia nostra, quae nescit pensare homines propter homines. Sola, ut diximus, quae circumstant hominibus, pensat, naturam non aspicit, hoDei in hominibus non agnoscit. Ecce ire non vult Filius Dei ad filium reguli, et tamen venire paratus est ad salutem servi. Certe si nos cujuspiam servus rogaret ut ad eum ire deberemus, protinus nobis nostra superbia in cogitatione tacita responderet dicens: Non eas, quia temetipsum degeneras, honor tuus despicitur, locus vilescit. Ecce de coelo venit, qui servo occurrere in terra non despicit; et tamen humiliari in terra contemdespectius potest, quam servare honorem apud hointerni testis oculos non timere? Unde et in sacro Evangelio ad qui justificatis vos coram hominibus, Deus autem novit corda
Abbreviated transcription (Latin):
dum: qđ sicut euuangłista alio
testante didicimus. centurio
ad dñm uenit. dicens: Domine:
iħii respondetur Ego ueniã:
et curabo eum Quid ẽ. quod
regulus rogat ut ad eius fili¬
um ueniat. & tamen ire corpo¬
raliter recusat: ad seruum uͦ
centurionis ñ inuitat᷑. ettam̃
se corporaliter ire pollicetur:
Reguli filio. ꝑ corporalem pre¬
sentiam ñ dignatur adesse:
cencurionis seruo ñ dedignat᷑
occurrere. Iuid ẽ hoc. nisi qd
suꝑbia nr̃a recunditur:
qui in hominib ñ naturã qua
ad imaginẽ dĩ facti sunt. sed
honores & diuitias ueneram᷑:
Cumq pensamus quȩ circa eo ᷤ
sunt: ꝓfecto interiora minimȩ
ꝑuidemus: Dum ea conside¬
ramus. quȩ in corporib despe¬
cta sunt: negligimus pensare
quod sunt. Redemptor uͦ nr̃. uc
ostenderet quia quȩ alta sunt
hominib scĩs despicienda sunt.
et que despecta sunt hominib.
um reguli ire noluit: ad seruũ
centurionis.ire paratus fuit:

Expanded text:
dum, quod, sicut evangelista alio dum, quod, sicut evangelista alio testante didicimus, centurio ad Dominum venit dicens: Domine, inus respondetur: Ego veniam, et curabo eum . Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen corporaliter ire recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc, nisi quod superbia nostra retunditur, qui in hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt, negligimus pensare quod sunt. Redemptor vero noster, ut ostenderet quia quae alta sunt hominum, sanctis despicienda sunt; et quae despecta sunt hominum, dum reguli ire noluit, et ad servum centurionis ire paratus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorem: Quare gͦ dicitur. nͥ
signa et ꝓdigia uideritis. non
creditis: qui ande credidic qͣm
signum uideret: Sed memen¬
cote quid petiit: et apertȩ cog¬
noscetis. quia in fide dubitaũ.Po¬
poscit namq: ut descenderet &
sanaret filium eiꝰ. Corporalem
gͦ presentiam dñi querebat:
qui ꝑ sp̃m nusquam deerat:
Minus itaq in illum credidit:
quẽ ñ putauit posse salutem
dare. nisi presens esset & cor¬
pore. Si enim ꝑfectȩ credidis¬
sec: ꝓculdubio sciret. quia ñ
esset locus. ubi ñ esset ds̃. Ex
magna gͦ parte diffisus ẽ: quia
honorem ñ dedit maiestati: s
presenciȩ corporali: Saliicem
icaq filio petiit: ectam̃ in fide
dubitauit: quia eum ad quem
uenerat. & potentem ad curan¬
dum credidit: ectam̃ morien¬
ti filio eẽ absentem putauit:
Sed dñs. qui rogatur ut uadat.
quia ñ desit ubi inuitat᷑ indi¬
cat Solo ussu saliitem reddidit:
qui uoluntate. omia creauit. Qua
inre hoc ẽ. nob sollerder intuen¬

Expanded text:
atorem. Quare ergo dicitur: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis, qui ante credidit quam signum videret? Sed mementote quid petiit, et aperte cognoscetis quia in fide dubitavit. Poposcit namque ut descenderet, et sanaret filium ejus. Corporalem ergo praesentiam Domini quaerebat, qui per spiritum nusquam deerat. Minus itaque in illum credidit, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locus ubi non esset Deus. Ex magna ergo parte diffisus est, quia honorem non dedit majestati, sed praesentiae corporali. Salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat, et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit. Sed Dominus, qui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur indicat, solo jussu salutem reddidit qui voluntate omnia creavit. 2. Qua in re hoc est nobis solerter intuen
Abbreviated transcription (Latin):
sed quid estis Ecce munduᷤ
qui diligitur: fugit Sc̃i isti:
ad quoꝵ cumbam consistim᷑:
florentẽ mundũ. mentis de-¬
spectu calcauerunt Erat ui¬
ta longa: salus continua:
opulentia in rebus: fecunditaᷤᷤ
in ꝓpagine: tranquillitas indi¬
ucurna pace Ettamen cũ in se-¬
ipso floreret: iam in eorum cor¬
dib mundꝰ aruerat Eece iam
huc in nr̃is cordibus floret:
Ubiq mors: ubiq luctus: ubiq
desolatio: Undiq ꝑcutimur:
undiq amaritudinib replem᷑:
ectamen ceca mende carnalis
concupiscentie. ipsas eius ama¬
ricudines amamus fugientẽ
sequimur: labenti inheremꝰ.
Et quia labentem retinere non
possumus: cũ ipso labimur.
quẽ cadentem tenemꝰ. Aliqͣn¬
do nos mundus delectatio¬
ne sibi tenuit Nunc tantis pla¬
gis plenus ẽ: ut ipse nos iam
mundus mittat ad dm̃ Pen¬
sate gͦ. quã nulla sunt: quȩ
cemporaliter currunt fĩnis
cemporalium ostendat: qͣm

Expanded text:
sed quid estis. Ecce mundus sed quid estis. Ecce mundus qui diligitur fugit. Sancti isti, ad quorum tumbam consistimus, florentem mundum mentis despectu calcaverunt. Erat vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. Ecce jam huc in cordibus nostris floret. Ubique mors, 1569 ubique luctus, ubique desolatio, undique percutimur, undique amaritudinibus replemur; et tamen caeca mente carnalis concupiscentiae ipsas ejus amaritudines amamus, fugientem sequimur, labenti inhaeremus. Et quia labentem retinere non possumus, cum ipso labimur, quem cadentem tenemus. Aliquando nos mundus delectatione sibi tenuit; nunc tantis plagis plenus est, ut ipse nos jam mundus mittat ad Deum. Pensate ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt. Finis temporalium ostendit quam
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ in imo ẽ. quanto homini¬
bus in alto: et humilitas cor¬
dis nr̃i tanto apud dm̃ in al-¬
to ẽ. quanco hominib inimo:
Despiciamus gͦ. si quid boni ge¬
rimꝰ Pulla nos nr̃a inflec ope¬
ratio: non rerum abundan-¬
tia: ñ gła extollat: Si quibꝰ¬
libet ex bonis affluentib intꝰ
intume. Uscimus: deo despe¬
cti sumꝰ. Quocontra: psalmi
sta de humilib dic̃: Custodi¬
ens paruulos dñs: Quiquia
paruulos humiles appellat:¬
postquã sententiam ꝓtulit: cõ¬
siliũ illius subiungit: Nam
quasi quereremus. quid ipse ad
hec faceret: adiunxit Humi
tione pensate: Nolite in proxi¬
mis ur̃is. mundi huius bona
uenerari Hoc ꝓpter dm̃ hono¬
rate in hominib. quib tamen
commissi non estis: qđ facti
sunt ad imaginẽ dei Qd cunc
ꝓrimis uerę seruatis: si apud
uosmetipsos prius in corde ñ
cumescicis: Nam qui se adhuc
ꝓ rebus transicoriis extollit:
nescit in ꝓximo uenerari qd̃
maneat Nolite gͦ in uos¬
metipsos pensare qd̃ habeti

Expanded text:
Deum in imo est, quanto hominibus in alto, et humilitas cordis nostri tanto apud Deum in alto est, quanto hominibus in imo. 3. Despiciamus ergo si quid boni gerimus, nulla nos nostra inflet operatio, non rerum abundantia, non gloria extollat. Si quibuslibet ex bonis affluentibus intus intumescimus, Deo despecti sumus. Qsta de humilibus dicit: Custodiens parvulos Dominus . Qui quia parpostquam sententiam protulit, consilium subjungit; nam quasi quaereremus quid ipse ad haec faceret, adjunxit: Humiltione pensate. Nolite in proximis vestris mundi hujus bona venerari. Hoc propter Deum honorate in hominibus, quibus tamen commissi non estis, quod facti sunt ad imaginem Dei. Quod tunc proximis vere servatis, si apud vosmetipsos prius in corde non intumescitis. Nam qui se adhuc pro rebus transitoriis extollit, nescit in proximo venerari quod maneat. Nolite ergo in vobismetipsis pensare quod habetis,
Abbreviated transcription (Latin):
euanglłii quã
mͦ fr̃s audistis: expositione ñ
indiget: Sed ne hanc tacitȩ
precerisse uideamur: exhor¬
tando potius quã exponen¬
do. in ea aliquid loquamur.
Hoc autẽ nobis solummꝰ de ex¬
positione uideo esse requiren¬
dum: cur is qui ad salutem
petendam uenerat. audiuit:
Nisi signa et ꝓdigia uideritis:
non credicis Qui enĩ salutẽ

Expanded text:
Evangelii, quam modo, fratres, audistis, expositione non indiget. Sed ne hanc taciti praeterisse videamur, exhortando potius quam exponendo in ea aliquid loquamur. Hoc autem nobis solummodo de expositione video esse requirendum, cur is qui ad salutem filio petendam venerat audivit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis? Qui enim sal
Abbreviated transcription (Latin):
rem iusti.sine fructu peccator
operat᷑ Unde et isdem symon
crucem portat: sed ñ moritur:
quia abstinentes & arrogantes.
ꝑ abstinentiam quidem corpus
afficiunt: s ꝑ desiderium głe.
mundo iniuunt Compassionẽ
uͦ animi. plerunq latenter obsi¬
det pietas falsã. ut hanc. non¬
nunqͣm usq: ad condescenden¬
dum uiciis ꝑtrahat: dum ad
culpas quisq ñ debeat cõpassi¬
onem exercere. sed zelum. Com¬
passio quippe homini. & recti
tudo uiciis debetur: ut in uno
eodemq homine. & diligamꝰ
bonum qd factus ẽ. & ꝑsequa¬
mur mala quȩ fecit: ne dum
culpas in cautȩ remitimus: ñ
iam ꝑ karitatem compati: sed
ꝑ negligentiam condescendis¬

Expanded text:
rem justi sine fructu peccator rem justi sine fructu peccator operatur. Unde idem Simon crucem portat, sed non moritur, quia abstinentes et arrogantes per abstinentiam quidem corpus afficiunt, sed per desiderium gloriae mundo vivunt. Compassionem vero animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum ad culpas quisque non debeat compassionem exercere, sed zelum. Compastudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factum est et persequamur mala que fecit, ne, dum culpas incaute remittimus, non iam per caritatem compati, sed per negligentiam condescendis
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipsis uirtutib. quȩdam
uicia iuxta sunt: dicendum no¬
bis ẽ. qd̾ uicium. abstinentiam
carnis: & quod. obsideat com¬
passionem mentis E uicino
namq abstinentiam carnis.
nonnunqͣm uana gła obsidet:
quia dum teninitas in corpor.
dum pallor in uultu respicit᷑:
uirtus patefacta laudatur: &
tanto se celerius foras fundit:
quanto ad humanos oculos ꝑ
ostensum pallorem exit. Et ple¬
runq fit: ut qđ causa dei agi
creditur: ꝓ solis humanis fa¬
uoribus agatur. Quod bene
sẏmon ille significat: qui in¬
uentus in itinere. crucem domi¬
nicam in angaria portat:
Aliena quippe onera. in angã¬
ria portantur: quando ꝑ ua¬
nitatis studium. aliqͥd gent᷑.
Qui gͦ ꝑ symonem designant᷑.
nisi abstinentes & arrogantes:
qui ꝑ abstinentiam quidẽ car¬
nem afficiunt. sed fructum absti¬
nentiȩ interius ñ requir̃: Crucẽ
gͦ dñi. in angariam sẏmon por¬
tat: quia cum ad opus bonum.
ex bona uoluntate ñ dicitur:

Expanded text:
quia ipsis virtutibus quaedam quia ipsis virtutibus quaedam vitia juxta sunt, dicendum nobis est quod vitium abstinentiam carnis et quod obsideat compassionem mentis. E vicino namque abstinentiam carnis nonnunquam vana gloria obsidet, quia dum tenuitas in corpore, dum pallor in vultu respicitur, virtus patefacta laudatur; et tanto se celerius foras fundit, quanto ad humanos oculos per ostensum pallorem exit. Et plerumque fit ut hoc quod causa Dei agi creditur pro solis humanis favoribus agatur. Quod bene Simon ille significat, qui, inventus in itinere , crucem dominicam in angaria 1589 portat. Aliena quippe onera in angaria portantur, quando per vanitatis studium aliquid geritur. Qui ergo per Simonem designantur, nisi abstinentes et arrogantes? Qui per abstinentiam quidem carnem afficiunt, sed fructum abstinentiae interius non requirunt. Crucem ergo Domini in angaria Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur,
Abbreviated transcription (Latin):
dione deficiunt: & in rapara¬
tione sui generis uberius assur¬
gunt Unde enim uidentur
ꝑdidisse quod erant: inde in-¬
cipiunt hoc apparere. quod nͣ
erant: Sed iam qui se a uiciis
ab negat: exquirendȩ ei uircu¬
des sunt. in quib crescat: Nam
cum dictum ẽ. qui uult post
me uenire. abneget semetipsũ:
tiam afficitur corpꝰ: aut per
compassionem ꝓximi. affligi¬
tur animus Pensemus quali¬
ter utroq modo paulus cru-¬
cem suam tulerat: qui dicebat:
Castigo corpus meũ. & in serui¬
tutem redigo: ne forte aliisp̃¬
dicans. ipse repbus efficiar.
Ecce in afflictione corporis au¬
diuimus crucem carnis: audi¬
amus nunc in compassione
ꝓrimi. crucẽ mentis Ait nãq
Quis infirmat᷑: & ego ñ infir¬
mor: Quis scandaliratur: &
ego non urore ꝑfectus qͥppe
predicator. ut exemplum daret
abstinentiȩ: crucem portabat in
corpore: & quia in se trahebat
dampna infirmitatis alienȩ:
crucem portabat in corde: Sed

Expanded text:
tione deficiunt, ut in reparatione deficiunt, ut in reparatione sui generis uberius assurgant. Unde enim videntur perdidisse quod erant, inde accipiunt hoc apparere quod non erant. 3. Sed qui jam se a vitiis abnegat, exquirendae ei virtutes sunt in quibus crescat. Nam cum dictum est: Qui vult post me venire, abneget semetipsum, tiam afficitur corpus, aut per compassionem proximi affligitur animus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, audiamus nunc in compassione proximi crucem mentis. Ait enim: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Perfectus quippe praedicator, ut exemplum daret abstinentiae, crucem portabat in corpore. Et quia in se trahebat damna infirmitatis alienae, crucem portabat in corde. 3. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
relinquimꝰ : tunc nosmet ipso ᷤ
ab negamus: cum uitamus qd̃
ꝑ uetustatem fuimus: & ad hoc
nitimur quo ꝑ nouitatẽ uoca¬
mur: Pensemus. quomͦ se pau¬
lus ab negauerat: qui dicebat:
Uiuo audem iam ñ ego Extmctꝰ
quippe fuerat seuus ille ꝑsequii¬
tor: & uiuere ceperat predicator¬
pius Si enim ipse esset: pius ꝓ¬
fecto non esset Sed qui se uiue
re denegat: dicat. unde ẽ qđ
sc̃a uerba ꝑ doctrinam uerita¬
cat Ego quidem a memecipso
extinctus sum: quia carnaliter
ñ uiuo: sedtam̃ essentialiter
mortuus ñ sum: quia in xp̃o
spiritaliter uiuo: Dicat gͦ ue¬
ritas: dicat Si quis uult post
quia nisi quis a semetipso defi-¬
ciat: ad eum qui suꝑ ipsum ẽ
ñ appropinquat: nec ualet ap¬
prehendere qđ ultra ipsum est.
si nescierit mactare qd̾ ẽ. Sic
olerum plantȩ transponunt᷑.
ut ꝓficiant: atq ut ita dixerĩ.
eradicantur ut crescantz Sic
rerum semina. in terrȩ ammix¬

Expanded text:
relinquimus, tunc nos ipsos relinquimus, tunc nos ipsos abnegamus, cum vitamus quod per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur quod per novitatem vocamur. Pensemus quomodo se Paulus abnegaverat, qui dicebat: Vivo autem jam non ego . Exstinctus quippe fuerat saevus ille persecutor, et vivere coeperat pius praedicator. Si enim ipse esset, pius profecto non esset. Sed qui se vivere denegat, dicat unde est, quod sancta verba per doctrinam veritacat: Eexstinctus sum, quia carnaliter non vivo; sed tamen essentialiter mortuus non sum, qui in Christo spiritaliter vivo. Dicat ergo Veritas, dicat: Si quis vult post i quis a semetipso deficiat, ad eum qui super ipsum est non appropinquat; nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Sic olerum plantae transponuntur ut proficiant, atque, ut ita dixerim, eradicantur ut crescant. Sic rerum semina in terrae admis
Abbreviated transcription (Latin):
nisi relinquamus & nos Quid
ẽ. quod dicimus: relinquamꝰ
& nos: Si enim nos ipsos re-¬
linquimus: quo ibimus extͣ
nos: Uel quis ẽ qui uadit᷑si
se deserint: Sed aliud sumꝰ.
ꝑ peccatum lapsi: aliud. per
naturam conditi Aliud. qd̃
fecimꝰ: aliud. qd̃ facti sumus
Relinquamꝰ nosmetipsos. quales
peccando nos fecimus: & ma-¬
neamus nosmnet ipsi. quales ꝑ
grãm facti sumus Ecce etenĩ
qui suꝑbus fuit: si conuersus¬
ad xp̃m. humilis factus ẽ: se¬
metipsum reliquit Si luxu¬
riosus quisq ad continentiã
uitam mutauit: ab negauit
utiq quod fuit Si auarus
quisq ambire iam desiit: et
largiri didicit ꝓpria. qui pͥus
aliena rapiebat: ꝓculdubio
semet ipsum reliquit Ipse qui¬
dem ẽ. ꝑ naturam: s ñ ẽ ipse.
ꝑ maliciam Hinc enim. scͥptũ¬
ẽ. Uerte impios: & non erunt:
Conuersi namq impii. ñ erunt:
sentia: s scilicet ñ erunt inim¬
pietatis culpa.: Ic̃ gͦ nosmet ipsoᷤ

Expanded text:
nisi relinquamus et nos. Quid nisi relinquamus et nos. Quid est quod dicimus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per peccatum lapsi, aliud per naturam conditi; aliud quod fecimus, aliud quod facti sumus. Relinquamus nosmetipsos quales peccando nos fecimus, et maneamus nosmetipsi quales per gratiam facti sumus. Ecce etenim qui suad Christum humilis factus est, semetipsum reliquit. Si luxuriosus quisque ad continentiam vitam mutavit, abnegavit utique quod fuit. Si avarus quisque ambire jam desiit, et largiri didicit propria qui prius aliena rapiebat, procul dubio semetipsum reliquit. Ipse quidem est per naturam, sed non est ipse per malitiam. Hinc enim scriptum: Verte impios, et non erunt . Conversi namque impii non erunt, sentia, sed scilicet non erunt in impietatis culpa. Tunc ergo nosmetipsos