comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cl facile ꝑibant. Aliꝰ enĩ suꝑ aliũ moriebat᷑. & latent̃ ĩminens malũ uelocit᷑ fee
bat intitũ. Alii si qͥd̾e ꝑiere cũ uehem̃tib dolorib & aniaro genutu animã re¬
liq̾bant. Alii uͦ ipsis passionib marcescebant. ita ut neq curã exibere corporib
p̾ualerent. s ꝓlabore desicerenit. Alii aut̃ repentinis tenebris eoꝵ conatꝰ arripi¬
entib suffocati ꝓtmꝰ expirabant. Alii suꝑ mortuos qͦs sepeliebant ipsiqͦq mor¬
elunt᷑: imꝑfecłas relmqͦntes parit̾ sepułtas. Incipiente itaq pestifero lanquor
eos abhora matutina ꝑniere usq ad horã pͣndii. cõsisũmata st̃ septuagnita¬
milia. Erat aut̃ angłs dñi iuxta areã areima iebusei. & ceta. In paralipome

Expanded text:
ci facileci facile perire cum vehementibus doloribus et amaro gemitu animam relinquebant. Alii vero ipsis passionibus marcescebant, ita ut neque curam exhibere corporibus praevalerent, sed pro labore deficerent. Alii autem repentinis tenebris eorum conatus arripientibus suffocati, protinus exspirabant. Alii super mortuos, quos sepeliebant, ipsi quoque moriebantur, imperfectas relinquentes sepulturas. Incipiente itaque pestifero languore eos ab hora matutina perimere, usque ad horam prandii consummata sunt millia septuaginta. Erat autem angelus Domini juxta Ar
Abbreviated transcription (Latin):
ter animo uidebat᷑ e̾ẽ consusus. Cũq ꝓpħa dicẽt hoc om̃imodis ĩmme̾. &. repr¬
sũ uehen̾iter exigẽt ut electã abeo conditione renuntiarae do. cogitans rex qͥ
si fam̃ eligẽt cont᷑ alios hoc facere u̾deret᷑. quando ipse qͥd̾e habens multa frun¬
ta ñ pateret᷑ inopiã. reliqͥs uͦ e̾et angustia. Itẽ si elige̾t triũ m̃siũ uictoriã hosti
ipse qͥdẽ habens circa se uiros fortissimos & custodes. nichil om̃mo metue̾t. nr¬
ci uͦ eiꝰ exercitꝰ subiacẽt. Int̾ hȩc aut̃ cõmunẽ passione potiꝰ. & regũ &e subiectr
elegit. in qͦ timor omũb ẽ eqͣlis. dicens qͥa multo meliꝰ ẽ indĩ qua in hostium
manꝰ incide̾. Hȩc audiens ꝓpħa renuntiabat dño. qͥ morbũ & inti̾tũ misit n
exercitũ hebreoꝵ. Moriebant᷑ eñi ñ uno mͦ ut facile languor potuissee aquos¬
ci. s mors qͥde inom̃ib Multis uͦ languoꝵ occasionib & q ñ possent coqus¬

Expanded text:
er animo videbatur esse confusus. Cumque propheta diceret, hoc omnimodo imminere, et responsum velociter exigeret, ut electam ab eo conditionem renuntiaret Deo, cogitans rex quia, si famem eligeret, contra alios hoc facere videretur, quando ipse quidem habens multa frumenta non pateretur inopiam, reliquis vero esset angustia; item si eligeret trium mensium victoriam hostium, ipse quidem habens circa se viros fortissimos, et custodest regum et subjectorum eligit, in qua timor omnibus est aequalis, dicens: Quia multo melius in Dei magis quam in hostium manus incidere. Haec audiens propheta renuntiabat Domino. Qui morbum et interitum misit in exercitum Hebraeorum. Moriebantur enim non uno modo, et facile languor potuisset agnosci; sed mors quidem in omnibus, multis vero languorum occasionibus, et quae non possent cognos
Abbreviated transcription (Latin):
tumore repentino elatiõis inslatꝰ. ꝓpłm numãndo peccauit. & tam̃ iundicta ppłs
do peccante suscepit. Cur hoc : Quia udelic & sedm mĩtũ plebiũ disponunt᷑ corda
rectoꝵ. Iustꝰ uͦ iud ex. ex ipsoꝵ aninadu̾sione corripit peccati iuitiũ. ex qͦꝵ causa
peccaut. S qr ipse sua scilic& uoluntate suꝑbiens a culpa alienꝰ n̾ fuct. umdictã¬
culpȩ ipse etiã suscepit. Nã ira seuiens qͦ corporalit ppłm ꝑculit. rectorẽ qͦq ppłi
mito plebiũ mutet᷑ uita pastoꝵ. S q rectores habent iudice suũ. magna cau¬
tela subditoꝵ ẽ. ne temere iudicent uitã regentiũ. Neq eñi frustra ꝑsemae ipsũ¬
significans. qͥa ꝑ magistros qͥd̃e uitã iudicat plebiũ. ꝑsem& ipsũ facta examinat

Expanded text:
tumore repentino elationis inflatus, populum numerando peccavit, et tamen vindictam populus, David peccante, suscepit. Cur hoc? Quia videlicet secundum meritum plebium disponuntur corda rectorum. Justus vero judex ex ipsorum animadversione corripuit peccantes, rex quorum causa peccavit. Sed quia ipse, sua scilicet voluntate suculpae etiam suscepit. Nam ira saeviens quae corporaliter perculit, rectorem quoque populi merito plebium mutetur vita rectorum. Sed quia rectores habent iudicem Deum, magna cautela subditorum est non temere iudicare vitam regentium. Haec Gregorii verba aguDeum, qui per magistros quidem vitam iudicat plebium, sed per semetipsum facta examinat
Abbreviated transcription (Latin):
ingabaonitas abimelech sacerdos exticit. Hystoria hȩc qͦ fame factã in
isrł ꝓpt̃ gabaonitas occisos narrat. siguralit̾ significat sterilitatẽ bonoꝵ
operũ in plebib ꝓptͣ negligentiã doctoꝵ qͥ ñ ꝓcurant pastũ u̾bi dĩ impendẽ
subditis: dũ inseriuunt cupiditatib tͣrenis. Unde & scdmn ꝓpłam ñ samem¬
patiis nec siti aqͦ patiunt᷑. s fam̃ & sitĩ audiendi u̾bũ d̃i. Neccant᷑ gͦ gabaontȩ
cũ studiũ recte conu̾sationis & restalatio penitentiȩ. pt lapsũ ab incautis
ꝑhereticos seu ꝑ malignos sp̃c subtͣhit᷑. Gabaon enĩ collis meroris int̾pre¬
tat᷑. Q bene gabaonite int̾fecti dñr. cũ desidiosi qͥq pt ꝑpecͣta scelera ua¬
na spe securitatis adiabobo deludunt᷑. qͥ dic̾t faciamꝰ mala ut ueniant bo

Expanded text:
in Gabaonitas Achimelech sacerdos exstitit. Historia haec, quae famem factam in in Gabaonitas Achimelech sacerdos exstitit. Historia haec, quae famem factam in Israel propter Gabaonitas occisos figuraliter narrat, significat sterilitatem bonorum operum in plebibus propter negligentiam doctorum, qui non procurant pastum verbi Domini impendere subditis, dum inserviunt cupiditatibus terrenis. Unde et, secundum Prophego Gabaonitae, cum studium rectae conversationis, et restauratio poenitentiae, post lapsum ab incautis per haereticos seu per malignos spiritus subtrahitur. Gabaon enim collis moeroris interpretatur. Et bene Gabaonitae interfecti dicuntur, cum desidiosi quique post perpetrata scelera, vana spe securitatis a diabolo deluduntur, qui dicunt: « Faciamus mala, ut veniant no
Abbreviated transcription (Latin):
fudit. nͥ hoc qͦd patent dat̾ intelligi. dȩxta nãq m̃tũ tenere est quasi
ex benignitati blandiri. Sed sinstr̃ã ad gladiuĩ mittũ. qͥ latent᷑ ex malicia peuiit¬
sacerdotes &. fabaonitas in nobe occider̃ hist̃ Armon. & miphiboseth. qͦs ei¬
pepit respha filia aia &. Sͦ filii michol filiȩ saul qͦs geniierat adriheli filio ber¬
pellai qͥfuit de molathi. Querit᷑ cur filii michol dicant᷑. cũ ñ muichol. sed eiꝰ
soror merob itxor suerit adriheli filio berzellai. Quod ita soluit᷑. Merob qͥp¬
uit & sibi insilios adoptauit. idcireo eiꝰ filii dicunt᷑. Filii qͥppe isił iurauerant
eis & uoluit saul ꝑcutere eos zelo qͦsi ꝓfilus isrł &. iuda dicens iosue gratis
eosde gabaonitas iuuere ꝑmisisse. & filiis isrł & iuda p̾dã eoꝵ in iuste ab¬
stulusse. ideirco eos ꝑimere iubet qͣsi ꝓ delo isrł & iuda. Huiꝰ ultionis causa¬

Expanded text:
fudit, nisi hoc quod patenter datur intelligi? Dextera namque mentum tenere est, quasi fudit, nisi hoc quod patenter datur intelligi? Dextera namque mentum tenere est, quasi ex benignitatibus blandiri. Sed sinistram ad gladium mittit qui latenter ex malitia percutsacerdotes et Gabaonitas in Nobe occiderunt, hi sunt: Armoni et Miphiboseth, quos peperit ei Respha, filia Aia, et quinque filii Michol filiae Saul, quos genuerat Adrieli filio Berzellai, qui fuit de Molathi. Quaeritur, cur filii Michol dicantur, cum non Michol, sed ejus soror Merab uxor fuerit Adrieli filio Berzellai? Quod ita solvitur: Merab quipvit: et sibi in filios adoptavit; idcirco ejus filii dicuntur. « Filii quippe Israel juraverant eis, et voluit Saul percutere eos zelo quasi pro filiis Israel et Juda, » dicens, Josue gratis eosdem Gabaonitas vivere permisisse, et filiis Israel et Juda praedam eorum injuste abstulisse ; idcirco eos
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ absalon: ñ nͥ reditũ pͥoris ppłi ad xpͣm p̾t int̾itũ pͣuoꝵ magistroꝵ sig¬
nificat. Syba gͦ filiꝰ bochri. qͥ ppłm seducendo add au̾tebat. que meliꝰ quan
errore̾ signficat. qͥ in snagoga iudeoꝵ diutiꝰ dñabat᷑. & aueritatis auditu
ppłm subu̾tebat ⁊ Int̾pretat aut̃ sẏba secta a secando. ñ a sectando. Hochi
aut̃ int̾pretat᷑ pͥmogenitꝰ m̃s. Isrł gͦ de qͦ scriptũ ẽ filiꝰ m̃s pͥmogenitꝰ isii
qu̾e edixi de egypto sybã idẽ errore secutꝰ. se seqͤstrabat a domo dd. idẽ
caput syba absciderat. hoc ẽ diabolũ a corde suo abiecerat: mox ad dd reu̾ti¬
t. cũ dd xp̃m filiũ di corde credulo uenerat᷑.X¬
uit itaq ioab ad amasã. Salue mii fr̃. & tenuit manu dextera
mentu eiꝰ. qͣsi osculans eũ. Pro amasa ñ obseruauit gladiũ quem
habebat ioab. Qui ꝑcussit eũ in latere. & effudit intestina eius
dext̾a manu tenuit. s siistrã ad gładiũ latent᷑ mittit. & eiꝰ uscera ef¬

Expanded text:
tum prioris populi ad Christum post interitum pravorum magistrorum significabat. Seba ergo filius Bochri, qui populum seducendo ad David, avertebat, errorem significat qui in Synagoga Judaeorum diutius dominabatur, et a veritatis auditu populum subvertebat. Interpretatur autem Seba secta, a secando, non a sectando. Bochri autem interpretatur primogenitus meus. Israel ergo de quo scriptum est: « Filius primogenquem eduxi de Aegypto , » Sibam, id est, errorem secutus, se sequestrabat a domo David, hocaput Siba absciderat, hoc est, diabolum a corde suo abjecerat, mox ad David revertitur, cum Christum Filium Dei corde credulo veneratit itaque Ioab ad Amasa salve mi frater et tenuit manu dextra mentum Amasae quasi osculans eum porro Amasa non observavit gladium quem habebat Ioab qui percussit eum in latere et effudit intestina eius dextera manu tenuit, sed sinistram ad gladium latenter mittens, ejus viscera ef
Abbreviated transcription (Latin):
aiiu qn legant᷑ . Trignaita eñi & .dii. st hoc mͦ. Septẽ udelica fortiores hu st
auad i bͥa ppellat᷑ adodatꝰ abisai sobbochai. ionathan. eleatar semnafili agci
de arari. & banaias. Ecce ͭͣII. Triginta aut̃ hii st̃. asahel. eleanam. sẽmaso
arahi elicha. heres irah: abiexer. mobunnay selmon. maarai. elebh. ithal
banaiau eufronates: eb̃das. abialbon: a⁊ maueth. eliaba: sẽma dearari. aiam
etipheleth: eliam. esrai farai: giga alban: selech. naarai. ⁊ rab. iareb: urias
eus. Ido gͦ urias etheus ultimꝰ ponit᷑ ꝓpt̾ id qͦd seqtͣaitab. iareb. ur
pena facta suerat. idcirco hic ultimꝰ ponit᷑: ut ultio mortis ei in ppso¬

Expanded text:
 sunt hoc modo. Septem videlicet fortiores hi sunt: David, qui appellatur Adeodatus, Abisai, Sibachai, Jonathan, Eleazar, Semma filius Age de Arari, et Banaias. Ecce septem. Triginta autem hi sunt: Asael Eleanam, Semma, Sarath, Elichaeles, Ira, Abiezer, Mobonnai, Selmon, Maarai, Eled, Itai, Banaian, Eufronites, Abdas, Abialbon, Azmavet, Eliaba, Semma de Arari, Aiam, Elipheleth, Eliam, Esrai, Farai, Giga, Albani, Seleth, Naarai, Ira, Iareb, Uria Ethaeus. Ideo ergo Uria Ethaeus ultimus ponitur propter id quod sequitivina facta fuerat. Idcirco hic ultimus ponitur, ut ultio mortis ejus in p
Abbreviated transcription (Latin):
rũ filiũ achoi. quẽ dicit siliũ e̾e̾ dodi: atq sẽmaa filiũ age. qu̾e nuncupat
semegeͥͫ. filiũ heli. S hebreus ille cuiꝰ in plurimis locis libri istiꝰ sensũe ipo¬
than filiũ sẽmaa frĩs dd̃ qͥ supͣ comemorati st̃ in p̾liis phylistmoꝵ: cũ sensui si¬
uere mͥ uidet᷑ scͥptura qͦ ita concludit narrationẽ de p̾dictis trib uiris aqũ

Expanded text:
arum filium Achai, quem dicit esse filium Dodi, atque Semmaa filium Age, quem nuncupat arum filium Achai, quem dicit esse filium Dodi, atque Semmaa filium Age, quem nuncupat Semegem filium Heli. Sed Hebraeus ille, cujus in plurimis locis istius libri sensum expothan filium Semma fratris David, qui supra commemorati sunt in praeliis Philistinorum, cujus sensui favere mihi videtur Scriptura, quae ita concludit narrationem de praedictis tribus viris aquam
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc dd in arcẽ ciuitatis ascendit sic̃ p̾dixiã. ut de bellando consule̾t dm̃
Cast̃ aut̃ innnicoꝵ erant inualle fixausq ad ciuitatẽ behtleẽ. in iherosoli¬
mis ꝓcul ẽ stadiis xͥa. Dauid itaq sociis ait. Bona aqũa habemꝰ in regime
mea. E p̃cipue laudabat eã qͦ erat iuxta piteũ inporta. Mirabat᷑ si eet qͥ
ex eo ei poculũ p̾bẽt. qͦd magis optaret. quã siqͥs ei magnã pecumã ad tẽpis
afferret. E hec cũ audissent isti .iiͦi. uiri. mox occurrentes & ꝑmediũ hostũ
it̾ facientes. uener̃ adbehtleẽ. E haurientes aquã denuo ad regẽ ꝑ eoꝵ cast̾
reu̾si st̃ ita ut palestim eoꝵ fiduciã & magnaminitate̾ obstupescentes. q
sic pauci eos contẽpnerent. & anigͣtione cessarent. Tres istos scilicet qͥ aqũ
de bethlee̾ afferebant. illos .iii. uoluit intelligi qͥ supͣ nominati st̃. Hoc ẽ iel¬
baam filiũ acchamoni:. quẽ ille nuncupat eisebiũ filiũ achimee. & eleas¬

Expanded text:
n arcem civitatis ascendit, sicut praediximus, ut de bello consuleret Dominum. Castra vero inimicorum erant in valle fixa, usque ad civitatem Bethlehem, quae ab Jerosolymis procul est stadiis viginti. David itaque sociis ait: Bonam aquam habemus in regione mea, et praecipue laudabat eam quae erat juxta puteum in porta. Mirabatur si esset qui ex eo poculum ei praeberet, quod magis optaret quam si quis ei magnam pecuniam ad tempus afferret. Et haec cum audissent isti tres viri, mox occurrentes, et per medium hostium iter facientes venerunt ad Bethlehem, et haurientes aquam, denuo ad regem per eorum castra reversi sunt, ita ut Palaestini eorum fiduciam et magnanimitatem obstupescentes, quia sic pauci eos contemnerent, a migratione cessarent. » Tres istos scilicet, qui aquam de Bethlehem afferebant, illos tres voluit intelligi, qui supra nominati sunt, hoc est Jesbaam filium Achamoni, quem ille nuncupat Eusebium filium Achimae, et Eleaz
Abbreviated transcription (Latin):
qͣqua pugnando cessauit. donec exeis nongentos occideret. Post hunc erat
elearar filiꝰ dodi. qͥ cũ rege suerat in sarpha. Hic aliqͥndo isrłitis formidantb
palestmoꝵ exercitũ & obhoc fugientib sol restitit. irruensq suꝑ hostes occi¬
dit eoꝵ multos: ita ut sangiune occisoꝵ gladiꝰ eiꝰ hereret indextera. E cũ
isrłite tͣc palestinos uiderent in sugã eẽ conu̾sos. descendentes de montibui
ꝑsecuti st̃ eos & mirabilis ac famosissima uictoria tẽ ꝓuenit. cũ eleazar tan¬
aut̃ fuit siliꝰ heli nomine semeias. Q hic eñi in palestmoꝵ certaminib dũ inlocũ
qͥ dr maxilla aciem posuissent. & rursũ hebrei eoꝵ metuentes exercitũ refugr¬
rent. solus eoꝵ aciẽ exercitũq portauit. Quoꝵ alios qd̾e ꝓstrauit. alios aut ñ fer¬
tes eiꝰ ium & fortitudinẽ ꝑsecutus ẽ conusos in sugã. Necnon & ante descende

Expanded text:
quaquam pugnando cessavit, donec ex eis nongentos occideret. Post hunc erat quaquam pugnando cessavit, donec ex eis nongentos occideret. Post hunc erat Eleazar filius Dodi, qui cum rege fuerat in Sarpha. Hic aliquando Israelitis formidantibus Palaestinorum exercitum, et ob hoc fugientibus, solus restitit irruens super hostes, occidit eorum multos, ita ut sanguine occisorum gladius ejus haereret in dextera. Et cum Israelitae Palaestinos viderent in fugam esse conversos, descendentes de montibus persecuti sunt eos; et mirabilis ac famosissima victoria tunc pervenit, cum Eleazar tanautem fuit filius Heli, nomine Semeias. Et hic enim in Palaestinorum certaminibus, dum in locum qui dicitur Maxilla aciem posuissent, et rursus Hebraei eorum metuentes exercitum refugerent, solus eorum aciem exercitumque portavit. Quorum alios quidem prostravit: alios autem non ferentes ejus vim et fortitudin
Abbreviated transcription (Latin):
int̾fecit impetu uno. Dixit eñi inhis u̾b̾ exp̃ssam e̾e̾ sapientiã dauid: humilita¬
tẽ & fortitudine. Hoc ẽ sapientiã insapientissimo. in exẽplo uͥmicłi humilitatẽ.
in nĩtfectione octogͥntoꝵ fortitudin̾e eiꝰ maximã. Post hũc eleazar filiꝰ patru eiꝰ
achoi int̾ tres fortes qͥ erant cũ dauid: quando exꝓbrauer̃ phylistimi & conqͦ¬
gatist̃ illuic in p̾liũ. Cũq ascendissent uiri isit. ipse stetit & ꝑcussit phylisteos
donec deficeret manꝰ ei & obrigescẽt cũ gladio. E post hunc semma fillꝰ age. de
arari. Et congregati st̃ phylistum instatiõe. E rat qͥppe ager plenꝰ lente. Cũq
sugisset ppłs a facie phylistum. stetit ille in medio agri & ꝑcussit phi listeos.ẜ
citq dñs salutẽ magnã. De istis gͦ fortib. iosephus hoc loco ita narrat. Pn¬
mnꝰ itaq om̃iũ erat eusebiꝰ filiꝰ achiinee qͥ aciẽ hostiũ sreqͦnter irrũpens ne¬

Expanded text:
 in his verbis expressam esse sapientiam David; humilitatem et fortitudinem; hoc est, sapientiam in sapientissimo, in exemplo vermiculi humilitatem, in interfectione octingentorum fortitudinem ejus maximam. « Post hunc Eleazar filius patrui ejus Ahothites inter tres fortes qui erant cum David, quando exprobraverunt Philisthiim, et congregati sunt illuc in praelium. Cumque ascendissent viri Israel, ipse stetit et percussit Philistaeos, donec deficeret manus ejus, et obrigesceret cum gladio, etc. Et post hunc Semma, filius Age de Arari, et congregati sunt Philisthiim in statione. Erat quippe ager plenus lente. Cumque fugisset populus a facie Philisthiim, stetit ille in medio agri, percussitque Philisthaeos, cit Dominus salutem magnam, etc. » De istis ergo fortibus Josephus hoc loco ita narrat: « Primus itaque omnium erat Eusebius filius Achineae, qui aciem hostium frequenter irrumpens, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in qua iubet᷑ adño ꝑ moysen ut qͣndo ingressitri essent t̾rã chanaan aeg̃ti¬
tes deleturi. pͥmũ pacẽ offerent. E si pax ab eis reciꝑet᷑. pacẽ recipientes tti¬
butarii eoꝵ efficerent᷑. Qsipac̾e ñ reciꝑent. tẽ asiliis isrł delerent᷑. Iocirco
exclamasse mulier sapiens de ciuitate fert᷑. Nonne ego sũ qͦ respondeo ue¬
ritatẽ in isrł & tu queris subutere ciuitatẽ.⁊ Quarẽ p̾cipitas hereditatẽ

Expanded text:
 in qua jubetur a Domino per Moysen ut quando ingressuri essent terram Chanaan, et gentes deleturi, primum pacem offerant. Et si pax ab eis reciperetur, pacem recipientes tributarii eorum efficerentur. Et si pacem non reciperent, tunc a filiis Israel delerentur. Idcirco exclamasse mulier sapiens de civitate fertur: « Nonne ego sum, quae respondeo veritatem in Israel, et tu quaeris subvertere civitat
Abbreviated transcription (Latin):
incidisset. ibideq conclusus gͣndi rugitu clamaret. accurrebant hões uidere
qd eeͥt. E dũ cũ aliis ad tale spectacłm ueniret. banaias difiliuit statĩ incis¬
tnã. ad gressũq meduis in niuib ꝑcussit &e int̾fecit leonẽ. Nix itaq ne ui-
nocentiȩ nitor & g̾re. ñc hiemis & frigꝰ caritatis intelligi potest. Quod
aut̃ legimꝰ in regnor libris bana: iam quendã de fortib isit descendisse
in cisternã & ꝑcussisse leonẽ in tempore niuis. in different̃ puto in locis
infelet hões nomine niius potuit scͥptura sacra significari. Banaiã uͦ siguralit
intelligimꝰ aluatore qͥ unta uĩ nõis sui ipse ȩdificator dñs int̾pretatur. dedͥ¬

Expanded text:
incidisset, ibidemque conclusus grandi rugitu clamaret, accurrebant homines videre incidisset, ibidemque conclusus grandi rugitu clamaret, accurrebant homines videre quid esset; et dum cum aliis ad tale spectaculum adveniret Banaias, desilivit statim in cisternam, et aggressum mediis in nivibus percussit et interfecit leonem. Dehinc nocentiae nitor et gratiae, nunc hiemis et frigus charitatis intelligi potest. Quod autem legimus in Regnorum libris, Banaiam quemdam de fortibus Israel descendisse in cisternam, et percussisse leonem in tempore nivis, indifferenter puto in locis infrixerunt homines, nivis nomine potuit Scriptura sacra significari: Banaiam vero figuraliter intelligimus Salvatorem, qui, juxta vim nominis sui, ipse aedificator Dominus interpretatur, de
Abbreviated transcription (Latin):
alienã comugẽ neqͥ qũa timuit pt etiã qͥa aqu̾a concupissae expauit. Quia
eñi se illicita ꝑpetͣsse meminãt contͣ sema ipsũ ia tigidus etia alietas abs¬
tmebat. Sbanaias filiꝰ ioiade uiri fortissimi magnoꝵ oꝑũm de capse hel
Notandũ aut̃ qͥd iuta hebreũ p̾dictũ in hebreo n̾ habet᷑ magnoꝵ oꝑũm. s
magister oꝑ̾u. Capsehel int̾pretat᷑ congregatio di. Alagist̃ enĩ erat de conqͥ
gatione dĩ. id ẽ cerethi & felethi: qͥ int̾pretant᷑ occidentes & iuuisicantes: Ipse
ꝑcussit duos leones moab & cet̾a. qͦs in paralipomenon duos arihel moab nomi¬
nat: Niri gͦ fortissimi isti fuer̃ in regno moab unde & arihel uł leones nan
terniȩ dieb nuus. qͦmͦ sit factũ iosephus narrat aꝑtuis. Quia iudelicet cist̾na
fuerit nimiũ ꝓsunda qͤ tẽpore hiemis cũ e̾ent om̃a niuib plena. ipsa qͦq
nimio nuiũ aggestu suerat coeqͣta. Quã cũ leo suꝑ ueniens ꝑicłi nescius

Expanded text:
t etiam, quia aquam concupisset, expavit. Quia enim se illicita perpetrasse meminerat, contra semetipsum jam rigidus etiam a licitis abstinebat. « Et Banaias filius Joadae viri fortissimi magnorum operum de Capsahel. » Notandum autem quod, juxta Hebraeum praedictum, in Hebraeo non habetur magnorum operum, sed magister operum. Capsahel interegatione Dei, id est, Cerethi et Phelethi, qui interpretantur occidentes et vivificantes. « Ipse percussit duos leones Moab. » Quos Paralipomenon duos Ariel Moab nominat . Viri ergo fortissimi isti fuerunt in regno Moab: unde Ariel vel leones nuncupterna diebus nivis. Quomodo sit factum, Josephus narrat apertius: quia videlicet cisterna fuerit nimium profunda, quae tempore hiemis cum essent omnia nivibus plena, ipsa quoque nimio nivium aggestu fuerit coaequata; quam cum leo superveniens periculi nescius
Abbreviated transcription (Latin):
agens qͦd eũ de gͣuib pericłis diuma pietas liberare dignata ẽ. Enr cũdeder̃ mi¬
mitates. Posteaq misertꝰ ei. medicina incarnatiõĩs sc̃ȩ indulsit. & baptisiat
beneficio xp̃ianu ppłm de orbis unu̾sitate collegit. Ds qͥ acemxit me iltute¬
catholice dicta ꝓferunt᷑. &. cũ magna exultatiõe diumitatis concessa nund̃
laudant᷑. Fec aute uba no uissima qͣ dixit d̃ d fili isai. Cur aut̃ uba nouisis
nͥ qͥa ultim̃a confessionis laud̃e signisxant. quã suꝑato hoste & ꝑacta uictoria mortis
laudẽ sc̃ĩ mȩterñ dõ cantabunt: Bixit iur cuĩ constitutũ ẽ dexp̃o di iacob. egre¬
qiͣ psaltes isrł. nobilis iudelicet ꝓsalmista. qͥ & ꝓpħa luculentissime dex̃po filio dĩ
de de incarnatiõe eiꝰ ac regẽptiõe genĩs humani ꝓpħauit. Sp̃s dñi locutꝰ ẽ ꝑme. &

Expanded text:
agens quod eum de gravibus periculis divina pietas liberare dignata est. Secundo Eccmitates, posteaque misertus ei, medicinam sanctae incarnationis indulsit, et baptismatis beneficio Christianum pcatholicae dicta proferuntur, et cum magna exsultatione divinitatis concessa munera laudantur. CAnisi quia ultimam confessionem laudis significant, quam superato hoste, et peracta victoria mortis, laudem sancti in aeternum Deo cantabunt? « Dixit vir, cui constitutum est de Christo Dei Jacob egregius psaltes Israel. » Nobilis videlicet Psalmista, qui propheta luculentissime de Christo Filio Dei, et de incarnatione ejus ac
Abbreviated transcription (Latin):
de genẽ arapha: cuiꝰ hasta trecentas uncias appendebat.& acenictꝰ erat
ense nouo. nisus ẽ ꝑcutere. dd̾. Prefidioq ei siit abisai filiꝰ saliue. & ꝑcussũ
phylisteũ int̾fec̾. Tunc iurauer̃ uiri dđ̃ dicentes. Non egredieris nobiscũ
ad bellũ. ne extinguas lucernã isrł. Scd̃m qͦq suit bellũ in gob contͣ phy¬
listeos Tunc ꝑcussit sobbochai de usathi zaph: de genẽ arapha. Teciũ quoq
fuit bellũ in gob contͣ phylisteos. in qͦ ꝑcussit ado datꝰ filiꝰ saltꝰ. pol tuitari¬

Expanded text:
 ferrum hastae trecentas uncias adpendebat et accinctus erat ense novo nisus est percutere David praesidioque ei fuit Abisai filius Sarviae et percussum Philistheum interfecit tunc iuraverunt viri David dicentes non egredieris nobiscum in bellum ne extinguas lucernam Israhel secundum quoque fuit bellum in Gob contra Philistheos tunc percussit Sobbochai de Usathi Seph de stirpe Arafa tertium quoque fuit bellum in Gob contra Philistheos in quo percussit Adeodat
Abbreviated transcription (Latin):
de ẽ. toto suo corpore & fragilis. nec ñ & ꝑmodicꝰ apparet. nichilominꝰ tam̃ for¬
tissimũ ligni robur exedens consumit. & cariosũ reddit. unde & aterendo ligna
terodonis nomͣ haboe: sic ille affabilis om̃ib donu & qͥetꝰ atq humilis iudebat᷑
atq incertamine publico robustũ se & intolexabiłe hostib exhibebat. S hunc¬

Expanded text:
dem et fragilis toto suo corpore, nec non et permodicus apparet, nihilominus tamen fordem et fragilis toto suo corpore, nec non et permodicus apparet, nihilominus tamen fortissimum ligni robur exedens consumit, et cariosum reddit. Unde et a terendo ligna teredinis nomen habet. Sic ille affabilis omnibus domi, et quietus atque humilis videbatur; at in certamine publico robustum se atque intolerabilem hostibus exhibebat leon
Abbreviated transcription (Latin):
mittet angłos suos. & colligent de regno eiꝰ oa scandala. & eos qͥfaciunt iniqͥta¬
tẽ. & mittent eos incaminũ ignis. ibi erit fletꝰ & stridor dentiũ. Ille scilicae qͥ
tangens spinas armabit᷑ ferro & ligno lanceato. qͥ cõmunicans peccatis alienis ꝓptͣ
cordis sui duritiã iniqͥtatũ pondẽ p̾mitͣ. & iaculis peccatoꝵ suis confodiet᷑. cuiꝰq
oꝑa et̾nes gehẽne ignib digna ad nichilũ redigentur.UUUCal
ehinc texit᷑ catalogus uiroꝵ fortiũ insigura scõꝵ qͥ qu̾auis uͥtutũ subli¬
mitate ꝓficiant. tam̃ usq ad excellentiã diuine tͥnitatis neqͦqu̾a attin¬
gunt. Inde est qͦd scͥptũ ibi. usq ad tres pͥmos ñ ꝑuenit. Quis eñi eqͣbit᷑
d̾e nom̃ in regũ libro tacet᷑. at uͦ inlibro paralipomenon nominat᷑ iesbaani. &
fuisse siliꝰ achamoni cõmemorat᷑. ipse ẽ qͦsi tenerrimꝰ ligni u̾micuł: uirtꝰ simul
bellica & modesta uiri designat᷑ ciuilitas. qͥa uidelicae sic̃ u̾micłs ligni tener qͥ

Expanded text:
iunt iniquitatem, et mittent eos in caminum ignis, ibi erit fletus et stridor dentium . » Ille scilicet quasi tangens spinas, « armabitur ferro et ligneo lanceato, » qui communicans peccatis alienis propter cordis sui duritiam iniquitatum pondere premitur, et jaculis peccatorum suorum confoditur, ejusque opera aeternis gehennae igniehinc texitur catalogus virorum fortium, in figura sanctorum: qui quamvis virtutum sublimitate proficiant, tamen usque ad excellentiam divinae Trinitatis nequaquam attingunt. Inde est quod ibi scriptum est, Usque ad tres non pervenit. Quis enim aequabitur idem nomen in Regum libro tacetur, at vero in libro Paralipomenon Jesbaam nominatur, et fuisse filius Hachamoni commemoratur . Ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus . Virtus simul bellica et modesta viri designatur civilitas, quod videlicet sicut vermiculus ligni tener qui
Abbreviated transcription (Latin):
dñe mirex. Chamaam int̾pretat᷑ suspirans. Quãdu cũ patre ꝑmansit
suspirans uocatꝰ ẽ. posqͣ uͦ in doctrinã regis. dd tͣnsiit ñ chamaã s chani¬
an. qͦd int̾pretat᷑ fidelis appellatꝰ ẽ. Sermo dr̃ inuetĩ ꝓu̾bio. Qui int̾rogant

Expanded text:
domine mi rex. » Chamaam interpretatur suspirans. Quandiu cum patre permansit, domine mi rex. » Chamaam interpretatur suspirans. Quandiu cum patre permansit, suspirans vocatus est. Postquam vero in doctrinam David regis transiit, non Chamaam, sed Chanaon quod interpretatur fidel
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uͦ ait isrł fugit in tab̾nacła sua. hi st̃ intelligigendi. qͥcũ absa¬
lon ꝑ duellionẽ rebelles extiterant. Myphyboseth quoq filłꝰ ionathan.
descendit inoccursũ regis illotis pedib E notatidũ qͦd in hebreo ñ illotis
s infectis legit᷑ pedib fȩcerat naq sibi id̾e mnyphyboseth ut hebrei tͣdunt¬
erat. Ait aut̃ rex ad miphiboseth. Qͣd ultra loq̾ris &. ficũ ẽ qͦd locutꝰ sũ. Tu ae si¬
in hoc loco daud imeniemor fuit amiticie & federis. mimo iuram̃ti qͦd habuit cum
ionathan: & tã crudele dedit uidiciũ dicens. tu & fyba diuidite agrũ: iderto roliũ
litigans cũ altissimo. Litigatus enĩ cũ altissimo id ẽ do fuisse dr̃. eo qͦd dd̃ redi¬
& qͦsi contͣ dm̃ murmuranti eo qͦd dd̾ dñs in ꝑace reduxiss E ait bex dellai
ad regẽ. Quot st̃ dies annoꝵ uitȩ meȩ ut asscendã cũ rege hierłm ⁊ Est aut̃
seruus tuus chamaam. In hebreo. ecce seruus tuus chamaã: ipse uadãt tecũ

Expanded text:
Quod vero ait: « Israel fugit in tabernacula sua, » hi intelligendi sunt qui cum Absalom perduellione rebelles exstiterant. « Miphiboseth quoque filius Jonathan descendit in occursum regis illotis pedibus. » Et notandum quod in Hebraeo non illotis, sed, inflexis legitur pedibus Fecerat namque sibi idem Miphiboseth ut Hebraei terat. « Ait autem rex ad Miphiboseth: Quid ultra loqueris? Fixum est quod locutus sum. Tu et Si David immemor amicitiae fuit et foederis, imo juramenti quod habuit cum Jonathan, et tam crudele dedit judicium, dicens: « Tu et Siba dividite agrum. » Idcirco Roboam litigans cum Altissimo. Litigans enim cum Altissimo, id est Deo, fuisse dicitur, eo quod David reduxet quasi contra Deum murmuranti, eo quod David Dominus in pace reduxisset. « Et ait Berzellai ad regem: Quot sunt dies annorum vitae meae, ut ascendservus tuus Chamaan, etc. » In Hebraeo: « Ecce servus tuus Chamaam, ipse vadat tecum,
Abbreviated transcription (Latin):
thyopia inqͥt festinet manꝰ eiꝰ dare do. Quia gentilis ppłs postꝗͣ se ingredine
ꝑeccatoꝵ exuit. nũꝗͣ. at̾go dñi recessit. Quod aut̾ absalon concubinas dd qͥs
ipse ad custodiendã domũ dimisit stupͣndo corrupit. significat qͦd apostata
angłs qͦscdã qͥuident᷑ regere. & custodire ppłm di heretica pͣuitate seducendo
decipit. Ad qͦs tam̃ dd ultra ñ ingredit᷑. s in custodia positis alm̃ta p̾bet.
ipseq in uduitate uuentes. clausȩq st̃ usq ad diẽ mortis suȩ. qͥa cũ here¬
aiua uerntat .s. oberantes denuo ad eã redire dissimulant. ñ st̃ digni cohabitatios:
libus in hoc mundo p̾bere. ut ꝑ collata benesicia occasione tͥbuat conutendi. Qu¬
Sis fideliũ diumȩ gñe illustratione cõponit᷑: sc̃o desiderio de imis ad sũnia uen
supne cont̾eplationis penna festinet. scoꝵ p̾cedentiũ patrũ gesta ante nitis ous¬
chsponat. atq in eoꝵ se imitatione exercendo ꝓsiciat. & qͦd inp̾senti trtillat ꝙ

Expanded text:
ia gentilis populus postquam se nigredine peccatorum exuit, nunquam a tergo Domini recessit. Quod autem concubinas David, quas ipse ad custodiendam domum dimisit, stuprando corrupit, significat quod apostata angelus quosdam, qui videntur regere et custodire populum Dei, haeretica pravitate seducendo decipit. Ad quas tamen David ultra non ingreditur, sed in custodia positis alimenta praebet. Ipsae quoque in viduitate viventes clausae sunt usque ad diem mortis suae. Quia cum haerevia veritatis oberrantes, denuo ad eam redire dissimulant, non sunt digni cohabitatione talibus in hoc mundo praebere, ut per collata beneficia occasionem tribuat convertendi. Quisquis fidelium divinae gratiae illustratione compunctus sancto desiderio de imis ad summa vehi supernae contemplationis penna festinet, sanctorum praecedentium patrum gesta ante mentis oculos ponat, atque in eis se imitatione exercendo proficiat, et quod praesenti titillat ex
Abbreviated transcription (Latin):
metit. S ipsius nominis abisag sacramtũ. sapientiã senũ indicat ampliorẽ. Int̾ pͥ¬
tatur enĩ pat̾ m̃s suꝑfluus. uł patͥs mei rugit᷑. Serbũ suꝑfluũ ambiquũ est.¬

Expanded text:
metet. Sed ipsius nominis Abisag sacramentum sapientiam senum indicat ampliorem; interprmetet. Sed ipsius nominis Abisag sacramentum sapientiam senum indicat ampliorem; interpretatur enim pater meus superfluus, vel patris mei rugit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓteget te: Om̃s pene aͥtutes corporis mutant᷑ insenib & crescente sola sapientia decres¬
cunt cȩtera: iiruinia. caumeniȩ. huc illucq discurresis. peregrmoꝵ susceptio. defensio pau¬
nuũ. unde p̾beantur elemosine. Q ne sermonẽ longiꝰ traham. cuncta que corpꝰ eiercent
fracto corpore minora siunt. Nec hocdico qͦd iniuuenib & adhuc solidioris etatis hia
dũ taxat qͥlabore & ardentissimo studio uitȩ qͦq sc̃ĩmonia & orationis ad dnm freqͣn¬
tia scientiã consecuti st̃. frigeat sapientia quȩ in plerisq senib etate marcescit. ẜ qͦd ado¬
qͦsi ignis inlignis uiridib susfocet᷑. ut suũ ñ ꝑosit explere fulgore. Senectꝰ uͦ eoꝵ qͥ
adolescentiã suã honestis actib instruxer̃ & in lege dm̃ meditati st̃ die ac nocte ȩtate
sit doctior usu tritior. ꝓcessu tẽporis sapientior: & ueterũ studioꝵ dulcissimos fructas

Expanded text:
otegat te. omnes paene uirtutes corporis mutantur in senibus et increscente sola sapientia decresotegat te. omnes paene uirtutes corporis mutantur in senibus et increscente sola sapientia decrescunt ceterae: ieiunia, chameuniae, huc illucque discursus, peregrinorum susceptio, defensio paunuum, unde praebeantur elemosynae, et, ne sermonem longius traham, cuncta, quae per corpus exercentur, fracto corpore minora fiunt. nec hoc dico, quod in iuuenibus et adhuc solidioris aetatis, his dumtaxat, qui labore et ardentissimo studio, uitae quoque sanctimonia et orationis ad deum frequentia scientiam consecuti sunt, frigeat sapientia, quae in plerisque senibus aetate marcescit, sed quod aduquasi ignis in lignis viridibus, suffocetur ut suum non possit explere fulgorem. Senectus vero eorum, qui adolescentiam suam honestis actibus instruxerunt et in lege Domini meditati sunt die ac nocte , aetate fit doctior, usu tritior, processu temporis sapientior, et veterum studiorum dulcissimos fructus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ pꝰ annos nongentos ñ dico semilib spene ĩã cariosis artub neqͥquã puellares qͦ¬
siuere cõplȩxus. Certe moyses dux isrłitici ppłi centũ xx annos habeb̾at. & seffo¬
rã ñ mrutauit. Que ẽ gͥ hec simanamitis uxor & uͥgo. tã feruens ut srgidũ calefa¬
fareret. tã scã ut calent̾e ad libidinẽ ñ ꝓuocaret ⁊ Ep̃onat sapientissimꝰ salomon¬
pats sui delicias . & pacisicꝰ bellatoris uiri narret ãplexus. Posside sapientiã. posside
intelligentia: ne obliuiscaris & ne de clinaueris auerbis oris mei. ne dereliqueris
ea & adp̃hendet te: ama ilłi & seruabit te. Pricipiũ sapientie poside sapientiam
& mormi possessiõe tua posside intelligentiã. Circunda illã & exałtabit te hono¬
ra ilła & amplexabit᷑ te ut det capiti tuo coronã gr̾aꝵ. corona qͦq delitiarum

Expanded text:
qui post annos quingentos, non dico senilibus, sed pene jam cariosis artubus, nequaquam puellares ququi post annos quingentos, non dico senilibus, sed pene jam cariosis artubus, nequaquam puellares quaesivere complexus. Certe Moyses dux Israelitici populi centum viginti annos habebat, et Sephoram non mutavit. Quae est igitur ista Sunamitis uxor et virgo, tam fervens ut frigidum calefaceret, et tam sancta ut calentem ad libidinem non provocaret, patris sui delicias et pacificus bellatoris uiri narret amplexus: posside sapientiam, posside int.ellegentiam. ne obliuiscaris et ne declinaueris a uerbis oris mei et ne dereliqueris eam et adprehendet te; ama illam et seruabit te. principium sapientiae: posside sapientiam et in omni possessione tua posside intellegentiam; circumda illam et exaltabit te; honora illam et amplexabitur te, ut det capiti tuo coronam gratiarum, corona quoque deliciarum
Abbreviated transcription (Latin):
Erat aut̃ ꝓulci̾a nimis dormuiebatq cũ rege & ministiabat ei. Rex uͦ
ncognouit eã &cetã. Dauid annos natꝰ septuaginta bellicosus qͦndã uir: senectu¬
te frigescente ñ poterat calesieri. Querit᷑ itaq puella ex om̃ib filiis isrł: abisag su¬
nanutis qͥ cũ rege dormira. & senile corpꝰ calesieret. Nore tͥ uidet᷑ si occide̾ntẽ
seqͣris literã uł figñitũ eẽ de mimo uł attellarũ ludicra : Frigidus senex obuol¬
uit᷑ uestm̃itis. & nͥ cõplȩxu adolescentule ñ tepescit. Uiuebat adhuc bersabee. siꝑ¬
erat abigail & relique uxores & concubinȩ qͦs scͥptura cõmemorat. Om̃s qͣsi frigi¬
de repudiant᷑ & in itniꝰ tantũ grandeuus calescit amꝑlexib Abrahã multo dauio
senior suit & tam̃ uiuente sara aliã ñ qͤsiuit uxorẽ. Isaac duplices dd̾ annos ha
buit. & cũ rebecca ĩa uetula nũqu̾a refriguit. Taceo de pͥorib ante dilictuũ uiris

Expanded text:
ella pulchra nimis, dormiebatque cum rege, et ministrabat ei. Rex vero non cognovit eam, etc. » David, annos natus septuaginta, bellicosus quondam vir, senectute frigescente, non poterat calefieri. Quaeritur itaque puella de universis filiis Israel Abisag Sunamitis, quae cum rege dormiret, et senile corpus calefaceret. Nonne tibi videtur, si occidentem signaris litteram, vel figmentum esse de mimo, vel arte lanarum ludicra? Frigidus senex obvolvitur vestimentis, et nisi complexu adolescentulae, non tepescit. Vivebat adhuc Bersabee, supererat Abigail et reliquae uxores et concubinae, quas Scriptura commemorat, omnes quasi frigidae repudiantur, in unius tantum grandaeuus calescit amplexibus. Abraham multo Dauid senior fuit et tamen uiuente Sarra aliam non quaesiuit uxorem; Isaac duplices Dbuit, et cum Rebecca vetula nunquam refrixit. Taceo de prioribus ante diluvium viris,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qͦd iudei stulticiȩ carnalis sensus incũbentes ꝓpt̾ suꝑsticiositatẽ uitȩ pharisa¬
icã legẽ corrũpentes ꝑ ipsam quã ad corruptione̾ uctȩ ꝑceꝑant mortis occasi¬
one habuerant ⁊ nde & saluator in eu̾gło dixit adeos. Nolite arbitͣri qͦd ego
accusaturꝰ si uos ap̃ patrẽ meũ. Moyses enĩ inqu̾e uos confiditis. ille uos accusat
uidiam seu ꝑfidiã. in cor iudaici ppłi immisit. que illis maxime causa ꝑditiois
erant. Suꝑbi fuer̃ qͥ in contẽptu cłĩ idola fabricauer̃. Cupidi fuer̃ qͥres transito¬
rias uͥtutũ deliciis p̃ponebant. ꝑfidi uͦ & iuidi fuer̃. qͥ ñ solũ dictis legis & ꝓpħ
repugnabant: s etĩa ipsiꝰ saluatoris p̾sentiã sꝑnebant. & beneficiis eiꝰ ingͣci exti¬
terant. Hinc inpassione sua blasphema uoce ad pilatũ dicebant. Non habemꝰ
In foueã gͣnd̾e missus ẽ. cũ iniquus qͥsq pꝰ obitũ carnis inlacũ inferni meggit᷑

Expanded text:
pter superstitiositatem Pharisaicam legem corrumpentes, per ipsam, quam ad correctionem vitae acceperant, mortis occasionem habuerunt? Unde et Salvator in Evangelio dixit ad eos: « Nolite arbitrari quod ego accusaturus sim vos apud Patrem meum. Moyses enim, in quem vos confiditis, ille vos accusat vidiam seu perfidiam in cor Judaici populi immisit, quae illis maxime perditionis causa erant. Superbi fuerunt, qui in contemptu Dei idola fabricaverunt. Cupidi fuerunt, qui res transitorias virtutum deliciis praeponebant: perfidi vero et invidi, qui non solum dictis legis et prophetarum repugnabant, sed etiam ipsius Salvatoris praesentiam spernebant, et beneficiis ejus ingrati exstiterant. Hinc et in passione sua blasphema voce ad Pilatum dicebant: « Non habemin foveam grandem missus est cum iniquus quisque post obitum carnis in lacum inferni mergitur.
Abbreviated transcription (Latin):
se humilit̃ subiciunt. que ciunctis necessaria ẽ in hoc tẽpore ante sine scilcet psentis
uite. E expandit mulier uelam̃ suꝑ os putei. cũ ȩccła precũ assiduitate delicta uuen¬
tutis & ie norantiȩ suoꝵ filioꝵ abscondere certat. Quasi siccans t psanias. eũ e arnis
lascuuiã peontientie rigorẽ frangit. Qsic res latet tͥnsgressionis iulidelicet humane¬
uee. q passi dutat̾e p̃cum in cõpimctione lacrimaꝵ. & ꝑ castigationẽ corporis om̃ia
delicta abscondint᷑: & homines a ꝑsecutione antiqͥ hostis ꝓtecti liberant. Tuq ne¬
nisset dd incatia madian: soby. fllꝰ naas de rabbati si ĩoꝵ anmmon: &e machit hli¬
aminiel de locdabar. & berzellai galadites de rogelĩ: obtuler̃ ei sbratoria. & capetia

Expanded text:
se humiliter subjiciunt, quae cunctis necessaria est in hoc tempore, ante finem scilicet praesentis vitae. « Et expandit « mulier velamen super os putei, » cum Ecclesia precum assiduitate delicta juventutis et ignorantiae suorum filiorum abscondere certat. « Quasi siccans ptisanas, » cum carnis lasciviam per continentiae rigorem stringit. « Et sic res latet, » transgressionis videlicet humanper assiduitatem precum in compunctione lacrymarum, et per castigationem corporis omnia delicta absconduntur, ac homines a persecutione antiqui hostis protecti liberantur. « Cumque venisset David in castra Madian, Sobi filius Naas de Rabbath filiorum Ammon, et Machir fiAmiel de Lodabar, et Berzelai
Abbreviated transcription (Latin):
Rodii. Qd hebraice dr rodĩ int̾p̃tant᷑. des¬
cendentes. aut patruus udicans. ł uisio uidi¬
Raama. Tonitrũ. ł excelsa.
Rooboth. Inclinatio. ł platee.
Ragan. E gͥptans. uel pascens.
Rafaim. Gigantes. sue pacientia.
Racbel. Ouis. ł uidens pͥnciptũ. ł uisio cełis.
sine uidens am̃. hoc aut̃ scd̾m accentoꝵ. & litta¬
rũ euenit diu̾sitatem. ut tam inꝯtrarias fig¬
nficationes nomina cõmutent᷑.¬
Ruben. Uidens filius. ł uidens in medio.
Raguhel. Pastor di. ł pabulũ eius ds̃.
Ros. Caput.
Qd̾ in pͥncipio dix̾amꝰ in uocalib litteris obseruan¬
dum. eo qd̾ apd̾ nos int̾dũ una sit litt̾a. ⁊ apud
hebreos uariis uocib ꝓferat᷑. hoc nc̃ qͦ in s. litt̾a
sciendum est. pi am Siqͥdẽ ap̃eos. tres .s. st̃ litt̾e̾.¬
uen̾it. ut eadem nomina alit̾ atq alit̾ in t̾pre¬
tent᷑. illud in causa est. qͦd diu̾sis scͥpta st̃ litt̾is.
hoc aut̃ qd it genesi ddiximꝰ. in om̃ib libris simi¬
lit̃ obscruandum.

Expanded text:
 interpretantur descendentes, aut patruus judicans, vel visio judicii. , tonitruum, vel excelsa. ooboth, inclinatio, vel plateae. Ragau, aegrotans, vel pascens. Raphaim, gigantes. , multa patientia,  videns principium, aut visio sceleris, sive videns Deum. Hoc autem secundum accentuum et litterarum evenit diversitatem, ut tam in contrarias significationes nomina commutentur. , videns filius, vel videns in medio. Raguel, pastor Dei, vel pabulum ejus Deus. Ros, caput. Quod in principio dixeramus in vocalibus litteris observandum: eo quod apud nos interdum una sit littera, et apud Hebraeos variis vocibus proferatur: hoc nunc quoque in S littera sciendum est. Siquidem apvenerit, ut eadem nomina aliter atque aliter interpretentur, illud in causa est, quod diversis scripta sunt litteris. Hoc autem quod in Genesi diximus, in omnibus libris similiter observandum.
Abbreviated transcription (Latin):
n̾is larccei do. Nuti unta inqͥt ciꝰ ignis & ligna inulta. flatꝰ ani suc courens sulsa¬
ris succendens cã. C ontam inauit aut iosias thophet uł ossa mottuor. ibi lat
cipareret. Q d̾ sequit oe codẽ tege iosia abstulit qͦq equos qͥs dederant uist
uida soi. mintroitu templi dui & paulopost. curr. aut̃ solis combussit igi
ostendit. om̃ gentiũ idolatrarũ suꝑsticioni uideos eos tempore fuisie mani¬
patos. ita ut mͦn ueneratione solis que more gentiliũ dm̃ ee credebant. symila¬
chro di qd fecetant currus equosꝙ subdiderint. & hos inatriis tẽpli añisd e
enĩ solent gentues pingere uł facere symulachrũ solis ut pucrui inberbẽ m as
Ni ꝑ onentes. equos cidẽ quasi cursi cęlũ petentes subuingant᷑. Cui iini
pueri aptant imaginẽ. qr sol uelut cotidie niouo ortu nt: nullui ꝑ scła senuta
incidit. Dt aut̃ eid ẽ currus et equos tribuant. de miraculo sumptũ heligipis¬

Expanded text:
inquit, ejus ignis et ligna multa, status Domini sicut torrens sulphuris, succendens eam. » Contaminavit autem Josias Thophet, vel ossa mortuorum ibi sicut appareret. Quod sequitur de eodem rege Josia: Abstulit quoque equos quos dederant reges Juda soli in introitu templi Domini; et paulo post: Currus autem solis combussit igni, ostendit omnium gentium idololatrarum superstitioni Judaeos eo tempore fuisse mancipatos, ita ut in venerationem solis, quem more gentilium Deum esse credebant, simulacro ejus quod fecerant currus equosque subdiderint, et hoc in atriis templi Domini: sic enim solent gentiles pingere vel facere simulacrum solis, ut puerum imberbem in curru ponentes, equos eidem quasi curru coelum petentes subjugent. Cui propterea pueri aptant imaginem, quia sol velut quotidie novo ortu natus nullum per saecula senium incidit. Ut autem eidem currus et equos tribuant, de miraculo sumptum Eli
Abbreviated transcription (Latin):
lesul. Est dolere.
lesar.
figñtum. siue tribulatio.
amech. humiliatũ. aut ꝑcucientẽ. siue pem̃.
l tidiim. Nati. siue ꝓsunt fortit̾.
labiim. Deusti. stue flammantes.
Lasa. In salutem.
Lud. Utilis.
Latusim. Malleatotes.
Loomini. Trib. siue matres.
lia. Laboriosa.
Leui. Additus. siue assũptus.
Lotan. Uincłm eoꝵ. fite ipse conclusus.
Mathusale. Mortis emissio. ł mortuus ẽ. ⁊ mt̾to¬

Expanded text:
est dolere. Jesar, figmentum, sive tribulatio. ech, humiliatum, aut percutientem, sive percussum. Ludiim, nati, sive prosunt fortiter. Laabim, deusti sive flammantes. Lasa, in salutem. Lud, utilis. Latusim, malleatores. Loommin, tribus, sive matres. Lia, laboriosa. Levi, additus, sive assumptus.Lotan, vinculum eorum, sive ipse conclusus. Mathusale, mortis emissio, vel mortuus est, et
Abbreviated transcription (Latin):
seilechias habebat cũ regnare cepisset. et undecĩ annis regnauit in hiẽ¬
iusals. fecti ꝙ ialũ corã año uixta om̃ia quȩ̨ fȩceiat ioachim. Qui in
sedibia aliud intelligere possumꝰ nͥ qđ in ioachim ante p̃dixunꝰ. hoc est
malos retores in ȩccła. qui munere & dono auuno abutunt᷑ & falio si¬
ba piom̃ uissicie usurꝑant. Mathania eni inꝙͣtatur mun siue donũ.
sedechi urstius diũ. Qui undecĩ anms regnasse ar̃: qd signiticat tians¬
greesorẽ legi eũ fiusse. Sndenari enĩ numcrus qͥ denariũ suꝑgrecit:
tressionem decalogi significat. Nec rite rex aici pot qui siadmn manoa¬
ta nloñ es seme ipsũ e sibi subiectos regere noluerit. factu  alt aano¬

Expanded text:
s regnavit in Jerusalem, fecitque malum coram Domino juxta omnia quae fecerat Joachim, » etc. Quid in Sedecia aliud intelligere possumus, nisi quod in Joachim ante praediximus, hoc est malos rectores in Ecclesia, qui munere et dono divino abutuntur, et falso sibi nomen justitiae usurpant. Mathania enim interpretatur munus sive donum, Sedecias justus Domini. Qui undecim annis regnasse dicitur, quod significat eum transgressorem legis fuisse; undenarius enim numerus, qui denarium supergreditur, excessionem Decalogi significat. Nec rite rex dici potest, qui secundum mandata Domini semetipsum et sibi subditos regere noluerit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
lescha.
Tab̾nacłm. uel unctio eits.
auditio dei.
Isaac.
Risus. uel gaudiũ.
Manũ tollens. ł manũ ados.
Durus. siue duricies.
lesboch
est citus. siue tactus.
Ietur.
Uersus. aut ordinatꝰ. Idea.
Iacob. Supplantator.¬
Isachar. Est merces.
Ioseph. Augmentum.
lordanen. Descensio eoꝵ.
Ieus. Parcens. aut faciens. ł ꝯmotꝰ.

Expanded text:
escha, tabernaculum, vel unctio ejus. auditio Dei. Isaac, risus, vel gaudium. manum tollens, vel manum ad os. durus, sive durities. Jesboc, est cinis, sive tactus. Jetur, versus, aut ordinatus. L. JoJacob, supplantatorIssachar, est merces. Joseph, augmentum. Jordanis, descensio eorumJeus  , parcens, aut faciens, aut commotus.
Abbreviated transcription (Latin):
Speculator.
Salama
Nestim̃tũ. uel pacifica.
Saul.
Eapetitus.
e loquentia. uel clamor.
Ut ei. ł dimissio eiꝰ. aut peticio.
cimus. qd̾ in lingua eoꝵ rosonet saluator mundi.
Semron. Nomen uidens. aut custos.
Sarad. Ut descenderet.
Sesion. Egressum est os tristicie.
Soni. Pupilla mea. ł scł̃s m̃s.
Sate. Malitiosus. ł sibilans.
Siria. Sublimis. uel humecta.
Satulam. Radicatus.
Lachos. Silens.
Talam. Ros.
Nunc aspiratione aadita legendum est.
Thobel. siue tubal. Ductus aduictum.
siue conuersus. aut uniuersa.
Inis. Timens. sute redicns. ati
Tharis. Eax ploratores leticie. siue ge tñ.
Thamar. Palma. siue amaritudo. ł ontas
Theman. Auster. uel affricus.
Thamina. Netans. uel deficiens.
Thamath. ꝑ fecta pars. siue consũmatio ag
Dolens. siue parturiens.
Usam. Festinus eoꝵ. Sens os.
Tenram. Cantio eoꝵ. ł tempus ostendens.
Telfan. Ambulans .os. ab ore ñ ab osse. st.¬

Expanded text:
speculator. Salama, vestimentum, vel pacifica. Saul, expetitus. , eloquentia, vel clamor. ut ei, vel dimissio ejus, aut petitio. cimus, quod in lingua eorum resonet, salvator mundi. Semron, nomen videns, aut custos. Sarad, ut descenderet. phion, egressum est os tristitiae. Soni, pupilla mea, vel secundus meus. Sare  , malitiosus, vel sibilans. Syria  , sublimis, sive humecta. Staulam, radicatus. Tachos  , silens. Talam, ros. s, nunc aspiratione addita, legendum est. Thobel, sive Thubal, ductus ad luctum, vel conversus, aut universa. Thiras, timens, sive rediens, aut Tharsis, exploratores laetitiae, sive gaudium. ThTheman, auster, vel Africus. Thamna, vetans, vel deficiens. Thamath  , perfecta pars, sive consummatio data. dolens, sive parturiens. Usam  , festinus eorum. Zemram, cantio eorum, vel tempus ostendens. Zelphan  , ambulans os: ab ore, non ab osse,