comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ. destruas. &. edifices. &. plantes: Qui
gͦ tulit te de domo patͥs tui. & unxit
te unctione miscđie sue. attende q̃so
ex tunc & deinceps qͣnta fecit anime
tue. qͣnta ꝑte eccłie sue. qͣnta in agro
dñico celo & terra testib tam pocent̃
qͣm salubrit̾ euulsa sunt & destructa.
qͣnta rursum bene edificata. planta¬
ta ꝓpagata. Suscitauit ds furorẽ
scismaticoꝵ in tuo tempore: ut tuo
oꝑe contererentur. S idi stultum
firma radice. q statim maledictũ
ẽ pulchritudini eius. Uidi inqͣma

Expanded text:
et destruas, et aedifices et plantes? Qui et destruas, et aedifices et plantes? Qui ergo tulit te cordiae suae, attende, quaeso, ex tunc et deinceps, quanta fecit animae tuae; quanta per te Ecclesiae suae, quanta in agro dominico, coelo et terra testibus, tam potenter quam salubriter evulsa sunt et destructa; quanta rursum bene aedificata, plantata, propagata. Suscitavit Deus furorem schismaticorum in tuo tempore, ut tuo opere contererentur. Vidi stultum firma radice, et statim maledictum est pulchritudini ejus. Vidi, in
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ p̃t̾ ep̃os & abbes. plurimi uiri re¬
ligiosi. & de ciuitatib magistͥ scolarũ.
.&. cłici litt̾ati multi. &. rex p̃sens erat.
Itaq in p̃sentia om̃iũ aduersario stan¬
te ex aduerso. ꝓducta sunt quedam capi¬
tula de libris eus excerpta. Que cum
cepissent legi. nolens audire exiuit. ap¬
pellans ab electis iudicib. qđ non puta¬
mus licere. Porro capicula iudicio õiũ
examinata. inuenta sunt ficłi aduer¬
santia: contͣria ueritati. Hec ꝓ me. ne
leuitate. aut certe temeritate usus. in
canto negocio putarer. Serum tu
o successor petͥ. uidic ab̃ an debeat hr̃e
refugium ad sedem petͥ. qui petͥ fidem
impugnat. Tu inqͣm amice sponsi ꝓui¬
debis. quomͦ lib̾es sponsara a labiis in¬
iquis. &. a lingua dolosa. S ut pau¬
lo audatiꝰ loquar cum dño meo. at¬
tende etiã tͥ ipsi amantissime pater.
& gr̃e cłi que uite ẽ. Nonne cum eẽs
paruus in ocłis tuis. ipse te constituit
suꝑ gentes & regna: Ad qͥd nͥ euellas.

Expanded text:
 plurimi viri religiosi, et de civitatibus magistri scholarum, et clerici litterati multi, et Rex praesens erat. Itaque in praesentia omnium, adversario stante ex adverso, producta sunt quaedam capitula de libris ejus excerpta. Quae cum coepissent legi, nolens audire exivit, appellans ab electis judicibus, quod non putamus licere. Porro capitula judicio omnium examinata, inventa sunt fidei adversantia, contraria veritati. Haec pro me, ne levitate, aut certe temeritate usus in tanto negotio putarer. 5. Verum tu, o successor Petri, judicabis, an debeat habere refugium sedem Petri, qui Petri fidem impugnat. Tu, inquam, amice sponsi, providebis, quomodo liberes sponsam a labiis iniquis, et a lingua dolosa. Sed ut paulo audacius loquar cum domino meo, attende etiam tibi ipsi, amantissime Pater, et gratiae Dei quae in te est. Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, ipse te constituit super gentes et regna? Ad quid, nisi ut evellas,
Abbreviated transcription (Latin):
laborau̾m. multi norunt. & an ꝓfe¬
cerim ipsi sentitis. Si quominus
recognoscitis uos. extant epłe nr̃e
ad beate memorie papam. In noc.
huiꝰ rei ueri indices & quasi urui
testes. Illis de septem fontib locum ꝗͤ
pͥmo inhabitauerunt framchesuals
nomen ei. nos contulimus. ꝓpter quod
horum uultis recedẽ ab amicis: Nunqͥd
redditur reꝓbono malum. qr mina¬
mint uiolare pactum. ualedic̾e paci.
societatem deserere. scindere unitatem:
S esto. De bono oꝑe ñ lapidanus
s id de mitiria quod frẽm Rob̾tũ
cum m esset de ur̃a ꝓfessione receꝑim.
habitum ei monachicum tradens.
suꝑ hoc satisfecisse uobis. cum recep¬
tionis eius rationem. ordinẽ u̾itatẽ.¬

Expanded text:
laboraverim, multi norunt: et quantum profelaboraverim, multi norunt: et quantum profecerim, ipsi sentitis. Si quominus recognoscitis vos, exstant epistolae nostrae ad beatae memoriae papam Innocentium, hujus rei veri judices, et quasi vivi testes. Illis de Septem-Fontibus locum quem primum inhabitaverunt  Francevals nomen ei nos contulimus. 2. Propter quod horum vultis recedere ab amicis? Numquid redditur pro bono malum, quia minamini violare pactum, valedicere paci, societatem deserere, 251 scindere unitatem? Sed esto. De bono opere non me lapidatis, sed de injuria, quod fratrem Robertum, cum esset de vestra professione, susceperim, habitum ei monachicum tradens. super hoc satisfecisse vobis, cum susceptionis illius rationem, ordinem, ne
Abbreviated transcription (Latin):
udiui auditionẽ ur̃am & timui.
Scribitis enim contra me ama¬
ritudines. absit autẽ ut tam rõna¬
biliter qͣm terribiliter.Quid pec¬
caui: An quod ur̃am ꝑsonam sẽꝑ
ui semꝑ quod in me fuit: Fidemꝰs
uobis debui commendari. S qr
contraria magis loqui & scribere li¬
bet. dabo ego uoci mee uocem uir¬
tutis. ex factorũ destimonio. Id quid̃
graue. Uidear imꝓꝑare bñficia.
quod utiq ñ decuerat. Ut minus
sapiens faciam. uos me cogitis.
locus ipse p̃monstrati in quo nunc¬
degitis nr̃ fuit. &. nr̃o mun̾e habu¬
istis. Nam nobis fr̃. Guido hoc no¬
men primi incole loci. ꝑ manum
ep̃i ante donauerat deinde quod
hi de belloloco uobis se associaue¬
runt. nr̃i potissimũ studu fuit.
Apud iherosolimam rex baldumus
dum adhuc intueret locum sc̃i samtie¬
lis nobis donauit. & mille aureossi¬
mul. de quib edificaret᷑. uos dono
nr̃o & locum habetis. &ꝙ aureos ha¬
buistis. Apud uirdunũ ꝓ eccłia scĩ
pauli ut eam uos haberetis qͣntũ

Expanded text:
udivi auditionem vestram, et timui. Scribitis enim contra me amaritudines: absit autem ut tam rationabiliter quam terribiliter. Quid peccavi? an quod vestram personam semper vi semper, quod in me fuit? Fidem, svobis debui commendari. Sed quia contraria potius loqui et scribere libet, dabo ego voci meae vocem virtutis ex factorum testimonio. Id quidem grave. Videar improperare beneficia, quod utique non decuerat. Ut minus sapiens faciam, vos me cogitis. locus ipse Praemonstrati, in quo degitis, noster fuit, et nostro munere habuistis. Nam nobis frater Wido hoc nomen primi incolae loci per manum episcopi ante donaverat. Deinde quod hi de Bello Loco vobis se associaverunt, nostri potissimum studii fuit. Apud Jerosolymam rex Balduinus, dum adhuc viveret, locum Sancti-Samuelis donavit nobis, et mille aureos simul, de quibus aedificaretur: vos dono nostro et locum habetis, et aureos habuistis. Apud Virdunum pro ecclesia beati Pauli, ut eam vos haberetis, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
et intellige̾s ac notussima ꝓtu¬
des. Saꝑes quȩ dĩ sunt. intelligeres
que mundi sunt. ꝓuides que infer¬
ni sunt. ꝓfecto inferna horreres su¬
animus immo sp̃e loqui tibi de sa¬
lute animȩ tuȩ. s donec rescripto
nouerim tuo qualiter ista acce¬
ꝑis non adiciam ultra. ne fiam
oñosus cui de cet̾o uolo ẽẽ amicuˢ
et adiutor si uolu̾is ad salutem

Expanded text:
et intelligeres, ac novissima et intelligeres, ac novissima . Saperes quae Dei sunt, intelligeres quae mundi sunt, provideres quae inferni sunt! Profecto inferna horreres, suanimus, imo spiritus, loqui tibi de salute animae tuae: sed donec rescripto noverim tuo qualiter ista acceperis, non adjiciam ultra, ne fiam onerosus, cui de caetero volo esse amicus, et adjutor, si volueris, ad salutem
Abbreviated transcription (Latin):
scdm duriciam tuam et cor impe¬
nitens thesaurias tibi iram in die
ire: Quasi ñ satis eum ꝑ se temp¬
tet diabolus. nͥ tu iuueris illum
Tu quidem illi serpentẽ alcerũ
s ñ tibi alterã euam exhibuit.
Tuis impulsus est manib s ñ eu̾suᷤ.
fundatus ẽ enim supͣ firmã petͣm
Uerumtam̃ ñ reddimtis tibi uicẽ.
s uincimus in bono malũ. oran¬
tes ꝓ te. optantes tibi meliora
et meliora scribentes. Primo qͥd̃
quia sapiens diceris. ut quod di¬
ceris uerussis. mitto de ad uitrũ
sapientem qui ait. Noli ꝓhibere
eum qui potest bñfac̾e. si uales
et ipse bñfac. Habes tempꝰ faci¬
endi. S qͣmdiu habitutrꝰ. Qͣntu¬
lum fuꝑest uitȩ tibi. p̾sertim
iam senescñti: llapor est. ad
modicum parens. et deinceps
exterminabit᷑. Si sapis. ñ ueni¬
et suꝑ te illa maledictiõ. Uidi
stultum firma radice &. statim
maledixi pulcritudii etus. Pul¬
chre pseudo sapientem stultam¬
uerꝰ sapiens appellauit: sciens
sapientiam huiꝰ mundi stulti¬

Expanded text:
or impoenitens thesaurizares tibi iram in die irae? Quasi non satis eum per se tentet diabolus, nisi tu juveris illum, Tu quidem illi serpentem alterum, sed non tibi ille alteram Evam exhibuit. Tuis impulsus est manibus, sed non eversus: fundatus est enim supra firmam petram. 2. Verumtamen non reddimus tibi vicem, sed vincimus in bono malum, orantes pro te, optantes tibi meliora, et meliora scribentes. Primo quidem quia sapiens diceris, ut quod diceris, verius sis, mitto te ad virum sapientem, qui ait: Noli prohibere eum qui potest bene facere; si vales et ipse, bene fac . Habes tempus faciendi. Sed quamdiu habiturus? Quantulum superest vitae tibi, praesertim jam senescenti? Vapor est ad modicum parens, et deinceps exterminabitur. Si sapis, non veniet super te illa maledictio: Vidi stultum firma radice, et statim maledixi pulchritudini ejus . Pulchre stultum pseudosapientem verus Sapiens appellavit, sciens sapientiam hujus mundi stulti
Abbreviated transcription (Latin):
Fdine amicoꝵ quibꝰ officium negare ũ
possim. ñ solũ absq scandalo. s etiam
absq pecc̃o. Et nunc ẽ etiã alia exeu¬
ttͥato stilus dirigit᷑. ea sciłx necessita¬
te. qͦd sepe num̾o. hoc telo impetitum
a nob̾. necdũ ꝯfossum ẽ. Cur hoc: qͥ
nil forte a nob̾ tale directum ẽ. qualis
fuit gladiꝰ ionathe qͥ nũꝙͣ. rediit recͥ¬
sum. Nec sane fuit culpa iaculi:. s. din¬
gentis iaculum. Patet enĩ qͦd ñ in ea
qua oportuit fortitudine missũ ẽ. hec
mirũ. Q s em̃ in manu forti sagittas
mittere potest. nͥ filiꝰ excussorũ: Q lo¬
cũ petͥ tenet. pot̾ uno ictu extingue¬
re anamiã. uno. sẏmonẽ magũ. ẜ it
plamiꝰ qͦd loquim᷑ fiat. ꝑemptoriã dat
sentñtiã ad depositionẽ ep̃oꝵrs. soliꝰ ro¬
qđ & si alii multi uocati sunt in partẽ
sollicitudinis. solꝰ ipse plenitudinẽ ha
aũ impetu ñ dico ferienda. s fulmi¬
nanda fuerit p̾dicti eboracensis culpi
ur̃e ꝯscientie delinquo. Cet̾m qd̃ fic¬

Expanded text:
dine amicorum, quibus officium negare non possum, non solum absque scandalo, sed etiam absque peccato. Et nunc est etiam alia excuiterato stilus dirigitur: ea scilicet necessitate, quod saepenumero hoc telo impetitum a nobis, necdum confossum est. Cur hoc? Quia nil forte a nobis tale directum est, qualis fuit gladius Jonathae, qui nunquam rediit retrorsum. Nec sane fuit culpa jaculi, sed dirigentis jaculum. Patet enim quod non in ea, qua oportuit, fortitudine missum est. Nec mirum. Quis enim in manu forti sagittas mittere potest, nisi filius excussorum? Qui locum Petri tenet, potest uno ictu extinguere Ananiam, uno Simonem Magum: et, ut planius quod loquimur fiat, peremptoriam dare sententiam ad depositionem episcoporum, solius Roo nimirum, quod etsi alii multi vocati sunt in partem sollicitudinis, solus ipse plenitudinem habautem impetu, non dico ferienda, sed fulminanda fuerit praedicti Eboracensis culpa, vestrae conscientiae derelinquo. Caeterum quod fac
Abbreviated transcription (Latin):
Nter crebra mala que his dieb in eccłii
uidentur accidẽ occasioẽ electionũ
dñs de celo ꝓsperit suꝑ matrem nr̃am
lugdunensem eccłiam. qui decidenti
pie memorie Petro archiep̃o uirũ
optimũ falconem decanum. in om̃i pa¬
ce substituit. Peto dñe. ut qui a suis
concorditer. ẽ. electus. utiliter ꝓmotuᷤ.
rite consecratus. a uob̾ honoris sui offi¬
ciiq plenitudinem consequatur. Quod
utiq audere me facit. non meriti con¬
scientia. s debiti. Debiti dico nonso¬
lum quo id ame illa eccłia uire metro¬
polico exigit. s qͥa in hoc positus sum.
ut testimonium ꝑhibeam ueritati

Expanded text:
nter crebra mala quae his diebus in Ecclesiis videntur accidere occasione electionum, Dominus de coelo prospexit super matrem nostram Lugdunensem Ecclesiam, qui decedenti piae memoriae Petro archiepiscopo, virum optimum, Falconem decanum, in omni pace substituit. Peto, domine, ut qui a suis concorditer est electus, utiliter promotus, rite consecratus, a vobis honoris sui officiique plenitudinem consequatur. Quod utique audere me facit non meriti conscientia, sed debiti. Debiti dico non solum quo id a me illa Ecclesia jure metropolitico exigit, sed quia in hoc positus sum, ut testimonium perhibeam veritati
Abbreviated transcription (Latin):
a uob̃ aliqnͣ uł corpore separant. Est
cõmune exiliũ. ipsũq molestũ satis.
qd qͣ dui sumus in hoc corpore. ꝑegͥ¬
namur a dño. Huic accessit & speci¬
ale. qđ pene impatientem me reddit.
ut cogar uiuere sine uobis. Longa
molestia. &. tediosa exspectatio. uani¬
tati huic occupanti om̃ia. tã dui ma¬
nere subiectũ. feculenti corporis hor¬
rido cͥciundari carcere. ꝙ mortis uin¬
culis. funibꝰq pecͣcorũ necdũ absolui.
& tanto tempore ñ. eẽ. cũ xp̃o. Cet᷑m
aduersus hec om̃ia unuͣ mͥ remediũ

Expanded text:
a vobis aliquando vel corpore separant. Est a vobis aliquando vel corpore separant. Est commune exsilium ipsumque molestum satis, quod quandiu sumus in hoc corpore, peregrinamur a Domino. Huic accessit et speciale, quod pene impatientem me reddit, ut cogar vivere sine vobis. Longa molestia, et taediosa exspectatio, vanitati huic occupanti omnia tamdiu manere subjectum, faeculenti corporis horrido circumdari carcere, et mortis vinculis, funibusque peccatorum necdum absolvi, et tanto tempore non esse cum Christo. Caeterum adversus haec omnia unum
Abbreviated transcription (Latin):
tuas minitanti : S seruio uolunta¬
rie: qi caritas lib̾tatem donat. Nuc
ꝓuoco uiscera mea. Sertute in cari¬
tate. illa que timorem pellit. labo¬
res non sentit. meritũ ñ intuetur. p̃¬
miũ non requirit. Et tñ plus om̃ibꝰ
urget. Hullus terror sic sollicitat. nul¬
la p̾mia sic inuitant. nulla iusticia
sic exigit. Ipsa uos mͥ inseparabilit᷑
iungat. ipsa me uob̃ iugit᷑ rep̾sentet.
horis maxĩe quibꝰ oratis. Nmͣi & desi¬
ristis.ẽ. anuma mea usq dum
redeam: &. ñ uult consolari ani¬
mia mea usq ad uos. Que enĩ . ẽ. mͥ ꝯ
solatio in tempore malo. &. in loco ꝑe¬
gͥnationis inee: Nonne uos indño:
Minime quidẽ deserit me quocũq iero
dulcis memoria ur̃i. s quanto memo¬
ria dulcior. tanto absentia molesti¬
or. Heu mͥ qr incolatus m̃s non so¬
lum ꝓlongatus. ẽ: s & cumulatus.
Et re uera uixta ꝓpħam suꝑ dolorem
uulnerũ meorũ addiderunt. qui me

Expanded text:
tuas minitanti? Sed servio voluntatuas minitanti? Sed servio voluntarie, quia charitas libertatem donat. Huc provoco viscera mea. Servite in charitate illa quae timorem expellit, labores non sentit, meritum non intuetur, praemium non requirit; et tamen plus omnibus urget. Nullus terror sic sollicitat, nulla praemia sic invitant, nulla justitia sic exigit. Ipsa vos mihi inseparabiliter jungat, ipsa me vobis jugiter repraesentet, horis maxime quibus oratis, ristis est anima mea usque dum redeam, et non vult consolari usque ad vos. Quae enim est mihi consolatio in tempore malo, et in loco peregrinationis meae? Nonne vos in Domino? Minime quidem deserit me, quocunque iero, dulcis memoria vestri: sed quanto memoria dulcior, tanto absentia molestior. Heu mihi, quia incolatus meus non solum prolongatus est, sed et cumulatus! et revera, juxta Prophetam, super dolorem vulnerum meorum addiderunt , qui me
Abbreviated transcription (Latin):
tem sͥ. Nam qͦmͦ ei p̃sens sp̃u nonsũ.
cũ qͦ ẽ mͥ cor unum & anuna una: Si
qͥs aut̃ susurro qđ absit existit inter
uos. aut bilinguis. aut murmuraus.
aut contumax .& impatiens discipline.
aut inquietus . &. uagus . &. qui panẽ
ociosus comoͣde non erubescat. huic
ñ si corpore p̾sens ẽẽm. longe eẽt ab
eo anuna mea. eo qđ ipse longe fe¬
cerit a se dm: morũ non locorũ dis¬
tantia. Interĩ fr̃s dũ uenio seruite
dño in timore. ut sine timore qñq
de manu inmicorũ ur̃orũ lib̾ati. ser¬
uiatis illi. Seruite in spe: qm fide¬
lis ẽ. in ꝓmissis. Seruite ex debito:
qͥa multus in meritis. ẽ. Nam & si
cet᷑a taceam. hoc solo certe non ĩme¬
ea pͣbuit suam. Nemo gͥ sͥ uiuat: s
ei qui ꝓ se mortuus. ẽ. Cui enĩ uis¬
tiꝰ uuiam. qͣm ei. qui si ñ moreretur
ego non iuuerem: Cui cõmodiꝰ .ꝙͣ. ꝓ
mittenti uitam eternam : Cui ma¬
gͣ ex necessitate. qͣm flaminas ꝑpe¬

Expanded text:
tem sibi. Nam quomodo ei praesens spiritu non sum, tem sibi. Nam quomodo ei praesens spiritu non sum, cum quo est mihi cor unum, et anima una? Si quis autem susurro quod absit! existit inter vos, aut bilinguis, aut murmurans, aut contumax, aut impatiens disciplinae, aut inquietus et vagus, et qui panem otiosus comedere non erubescat, 149 huic etiam si corpore praesens essem, longe esset ab eo anima mea, eo quod ipse longe fecerit a se Deum, morum, non locorum distantia. 3. Interim, fratres, dum venio, servite Domino in timore, ut sine timore quandoque de manu inimicorum vestrorum liberati serviatis illi. Servite in spe, quoniam fidelis est in promissis: servite ex merito, quia multus in meritis est. Nam etsi caetera taceam, hoc solo certe non immeea praebuit suam. Nemo igitur sibi vivat, sed ei qui pro se mortuus est . Cui enim justius vivam, quam ei, qui si non moreretur, ego non viverem? cui commodius, quam promittenti vitam aeternam? cui magis ex necessitate, quam flammas perpe
Abbreviated transcription (Latin):
di ratio. ut pote ꝓ om̃ib uob̾. Nec so¬
lum cruciat qđ absq uob̃ uł ad tem¬
pus uiuere cogor. sine quibꝰ & regna¬
re. miserã mͥ reputo seruitutẽ. s ⁊̃
qd uersari compellor in his. que ami¬
cam quietem omĩo ꝑturbant. & meo
ꝓposito minꝰ fortasse conueniunt. Hec
scientes. more mee. que mee nͣ ẽ uo¬
luntatis. s eccłastice necessitatis: ñ
oportet uos indignari. s compati.
Sꝑo aũ qđ nͣ erit longa. uos orate
ut ñ sit iunfructuosa. Detͥmenta que
interĩ forte contingent. e molum̃ta
reputentur: qm̃ ds in causa.ẽ. Qͥ
cũ sit benignꝰ & om̃ia possit. facile
dãpna resarciet. ñ solũ utegre. s ⁊
cumulare. ꝓ pt̾ea bono aĩo simis.
tes sumus. quantis libet terrarũ spa¬
ciis diuisi a nob̾ uideamur. ⁊ cũq
in uob̃ bñ officiosum se ipsum exhibet.
humilem. timoratum. studiosum lec¬
tionis. oronib iugilem. fr̃ne carita¬
tis sollicitum. non me putet absen¬

Expanded text:
di ratio, utpote pro omnibus vobis. Nec sodi ratio, utpote pro omnibus vobis. Nec solum cruciat, quod absque vobis vel ad tempus vivere cogor, sine quibus et regnare miseram mihi reputo servitutem: sed etiam quod versari compellor in his quae amicam quietem omnino perturbant, et meo proposito minus fortasse conveniunt. 2. Haec scientes, morae meae, quae meae non est voluntatis, sed ecclesiasticae necessitatis, non oportet vos indignari, sed compati. Spero autem quod non erit longa: vos orate ut non sit infructuosa. Detrimenta quae interim forte contingent, emolumenta reputentur, quoniam Deus in causa est: qui, cum sit benignus, et omnia possit, facile damna resarciet, non solum integre, sed etiam cumulate. Propterea bono animo simus, tes sumus, quantislibet terrarum spatiis divisi a vobis videamur. Quicumque in vobis bene officiosum se ipsum exhibet, humilem, timoratum, studiosum lectionis, orationibus vigilem, fraternae charitatis sollicitum, non me putet absen
Abbreviated transcription (Latin):
fusio mirabilit᷑ oꝑatur. Suꝑ ẽ. fr̃s.
ut inuocato sp̃u sc̃o. maturetis uob̾ eli¬
gere patrem. Nam si me exspectaretis.
uereor ne aduentꝰ nr̃ differatur in longũ:
& illa dilatio ẽẽt ꝑicłosa. S uocate ad
impleat uicem nr̃am. ut consilio eius.
uł forte illorũ quos ipse ꝓse miserit. si
uenire non pot̾it. necñ ꝙ. patͥs ur̃i Gua¬
rini talem ꝑsonam eligatis. de qua
&. ds honorem habeat. & uos salutem.
Si uob̾ molesta. ẽ. absentia mea: ne¬
mo dubitet mͥ molestiorem. Non .q.
paris iacture. nec eiꝰdẽ grauaminis
ẽ. me uno carere uos. meq ur̃a uni¬
uersitate destitui. Tot me necẽe ẽ
affici curis. qͦt uos estis. &. ad singłs
quosq ur̃m. dolere absentiam. time¬
re ꝑicła. Duplex contͥcio ista non me
deseret: quousq meis uiscerib ego
reddar. Qd quidẽ &. uos sentire ꝓme
non ambigo: s ego unus sum. Uobis
gͦ una. mͥ multiplex incumbit tͥstan¬

Expanded text:
fusio mirabiliter operatur. Superest, fratres, fusio mirabiliter operatur. Superest, fratres, ut, invocato Spiritu Sancto, maturetis vobis eligere patrem. Nam si me exspectaretis, vereor ne adventus noster differatur in longum, et illa dilatio esset periculosa. Sed vocate ad impleat vicem nostram: ut consilio ejus, vel forte illorum, quos ipse pro se miserit, si venire non poterit, necnon et Patris vestri Guarini, talem personam eligatis, de qua et Deus honorem habeat, et vos salutem. Si vobis molesta est absentia mea, nemo dubitet mihi esse molestiorem. Non enim paris jacturae, nec ejusdem gravaminis est, me uno carere vos, meque vestra universitate destitui. Tot me necesse est affici curis, quot vos estis; et ad singulos quosque vestrum dolere absentiam, timere pericula. Duplex contritio ista non me deseret, quousque meis visceribus ego reddar: quod quidem et vos sentire pro me non ambigo; sed ego unus sum. Vobis ergo una, mihi multiplex incumbit tristan
Abbreviated transcription (Latin):
odore suauitatis. Nec uirtus me iudi¬
ce pͣfertur etiã ꝓtractis ieuiniis .&. an
om̃ia ualet. Quã leto uultu simi col¬
legit uos multitudo cisterciensis. quã
alacͥ uultu spectauit hoc angłica mul¬
titudo. Nouerunt siquidẽ illi sp̃c
om̃ipotenti do placere suꝑ omia frat᷑¬
nam societatem . & confedationem.
cum dicat ꝑ ꝓpħam. glutino bonũ. ẽ.
& ꝑ alium. Ecce qͣm bonũ & qͣm iocũ¬
dum. habitare fr̃s in unum. Itẽ. fr᷑
Aduertitur etiã hoc factum humilita¬
tem redolere. que qͣm accepta sit di¬
uinȩ maiestati. docet ille qui dicit.
suꝑbis d̾s resistit. humilib aũ dat
gr᷑am. Ostñdit & ipse humilitatis ma¬
gist᷑. ꝑ semet ipsum dicens. Discite a
me. qr mitis sum ꝙ humilis corde.
Quid dicã de nr̃o pusillo grege clare¬
uallis. cui specialiꝰ adhesistis. qnͣto
uos & quã speciali complectatur affec¬
tu: Non potest dici uerbo. qđ de mu¬
tua caritate int᷑ nos &. uos spͣualis in¬

Expanded text:
odore suavitatis. Hæc virtus, me judiodore suavitatis. Hæc virtus, me judice, præfertur etiam protractis jejuniis et antomnia valet. Quam læto sinu collegit vos multitudo Cisterciensis, quam alacri vultu spectavit hoc angelica celsitudo ! Noverunt siquidem illi spiritus omnipotenti Deo placere super omnia fraternam societatem et confœderationem, cum dicat per Prophetam : GLUTINO BONUM EST, et per alium : ECCE QUAM BONUM ET QUAM JUCUNDUM HABITARE FRATRES IN UNUM, item : FRAAdvertitur etiam hoc factum humilitatem redolore, quæ quam accepta sit divinæ majestati, docet ille qui dicit : SUPERBIS DEUS RESISTIT, HUMILIBUS AUTEM DAT GRATIAM. Ostendit et ipse humilitatis Magister per semetipsum dicens : DISCITE A ME, QUIA MITIS SUM ET HUMILIS CORDE. Quid dicam de nostro pusillo grege Clarævallis, cui specialus adhæsistis, quanto vos et quam speciali complectatur affectu ? Non potest dici verbo quod de mutua caritate inter nos et vos spiritualis in
Abbreviated transcription (Latin):
tro. sub abbate. sub regula. sub disci¬
plina. Ordo nr̃ ẽ. studẽ silentio. ex¬
erceri ieiuniis. uigiliis. or̃onib. oꝑe
manuũ. & suꝑ om̃ia excellentiorẽ uiã
tenere: quȩ ẽ caritas. Porro in his om̃ib
ꝓficere de die indiẽ. &. in ipsis ꝑseuera¬
re usq ad ultimũ diẽ. Et ħ quidẽ uoᷤ¬
assidue confidimus actitare. Cet̾m u¬
nũ opꝰ fecistis. & om̃s mirantur. qđ cũ
sc̃i eẽtis non reputantes ur̃am sc̃itatẽ.
alienã participare curastis. ut eẽtis scĩ¬
ores. Implecũ ẽ. qđ legit᷑ in eũgłio. cũ
feceritis om̃ia que mandata fuerint
uob̃: dicite. serui inutiles sumus. In¬
utiles uos reputatis: & humiles in¬
uenti estis. Necta facere . ꝙ. inutilẽ se
reputare. apud paucos inueuitur: q.
ido multi admirantur. Noc inqͣm.
hoc ꝓrsus uos de illustrib reddit illus¬
tores: sanctiores de scĩs. Et ubicũq
diuulgatus ẽ. sermo iste: repleuit oĩa

Expanded text:
tro, sub abbate, sub regula, sub discitro, sub abbate, sub regula, sub disciplina. Ordo noster est studere silentio, exerceri jejuniis, vigiliis, orationibus, opere manuum, et, super omnia, excellentiorem viam tenere, quæ caritas ; porro in his omnibus proficere de die in diem et in ipsi perseverare usque ad ultimum diem. Et hæc quidem assidue vos confidimus actitare. Ceterum unum opus fecistis, et omnes mirantur, quod cum sancti essetis, non reputantes vestram sanctitatem, alienam participare curastis, ut essetis sanctiores. Impletum est quod legitur in Evangelio : CUM FECERITIS OMNIA QUÆ MANDATA FUERINT VOBIS, DICITE : SERVI INUTILES SUMUS. Inutiles vos reputatis, et humiles inventi estis. Recta facere, et inutilem se reputare, apud paucos invenitur, et ideo multi admirantur. Hoc, inquam, hoc prorsus vos de illustribus reddit illustriores, sanctories de sanctis. Et ubicumque divulgatus est sermo iste, replevit omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Dept̃i si ita necessariũ erat. non potuit
aliud tempus consicdari. nͥ cum neces¬
sitatib unuiersalis eccłiȩ detineor. ut
illi misere quã exponis non liceat subue¬
nire: Obsecro te ꝑeum qui ꝓ te cruci¬
fixus. ẽ. ut satis afflictos ampliꝰ cruci¬
are parcas. ꝙ tͥsticiam suꝑ tͥsticiam ad¬
dere desistas. qͥa ut uerũ fatear. sic ꝓ
hac ȩccłiȩ gn̾ali grauiq scissura affec¬
tus sum. ut tedeat animã meã uite
meȩ. ⁊̃ te ⁊ tuis in pace degentib¬
ad inouachos alpenses. exlu.
Dad altiorem gradum assũptus. ẽ
ille ꝑ quẽ alpensis congregatio illusts
ubiq redditur: tanqm luna ꝑ solem
E leuato itaq illo. stemus nos inorcline
nr̃o. quicũq elegimus abiecti ẽẽ in
domo dĩ nr̃i. mag̃ quã habitare in
tab̾nacłis pecc̾orũ. Ordo nrͣ abiec¬
tio. ẽ. humilitas.ẽ. uoluntaria pau¬
ꝑtas. ẽ. obedientia. pax. gaudium
in sp̃u sco. Ordo nr̃ ẽ. eẽ. sub magis¬

Expanded text:
Deinde, si ita necessarium erat, non potuit Deinde, si ita necessarium erat, non potuit aliud tempus considerari, nisi cum necessitatibus universalis Ecclesiae detineor, ut illi miserae, quam exponis, non liceat subvenire? Obsecro te, per eum qui pro te crucifixus est, ut satis afflictos amplius cruciare parcas, et tristitiam super tristitiam addere desistas: quia, ut verum fatear, sic pro hac Ecclesiae generali gravique scissura affectus sum, ut taedeat animam meam vitae meae, etiam te et tuis in pace degentibAD MONACHOS ALPENSES BONUS Po, ad altiorem gradum assumptus est.ille, per quem Alpensis congregatio illustris ubique redditur, tamquam luna per solem. Elevato atque illo, stemus nos in ordine nostro, quicumque elegimus abjecti esse in domo Dei nostri magis quam habitare in tabernaculis peccatorum. Ordo noster abjecto est, humilitas est, voluntaria paupertas est, obœdientia, pax, gaudium in Spiritu Sancto. Ordo noster est esse sub magis
Abbreviated transcription (Latin):
aut certe modica &. ñ sufficiens substan¬
tia mundi. quatinꝰ relinq̃re cogereris.
quos uł regere uł pascere non suffic̾es:
Uide ne &. te tangat uox illa cłi: qͥa o¬
dio habuerunt me gratis. Qͥd enĩ de¬
buit tͥ facere &. non fecit: Hineam
tͥ plantauit electꝰam & speciosissimã
Sepem ei cͥcũdedit uotiue contiuentiȩ.
torcular distͥctissimȩ disciplinȩ fodit in
ea. & edificauit sc̃ȩ pauꝑtatis turrim
ad celos usq ꝑtingentem. te cultorem
atq custodem constituit. Honestauit
te in laborib tus: ꝙ complebit illos si
ꝑmittis. S tu ꝓh nefas destruis ma¬
ceriam eius. & racemis optimis plenã.
exponis om̃ib qui p̃terg̃diuntur uiã.
Neu quis ꝓhibebit aprum de silua ut ñ
exterminet. & singłarẽ ferũ ne dipͥas¬
cat eam: Mirũ uͦ si in hoc mortite
bene p̃parare putas qđ quid̃ ad me
scͥpsisti. ut in tanto scandalo & in anathe¬
mate dñi pape mori uelle non tuneas.

Expanded text:
aut certe modica et non sufficiens substanaut certe modica et non sufficiens substantia mundi, quatenus relinquere cogereris, quos vel regere, vel pascere non sufficeres? 2. Vide ne et te tangat vox illa Dei: Quia odio habuerunt me gratis . Quid enim debuit tibi faceelectam et speciosissimam. Sepem ei circumdedit votivae continentiae, torcular 147 districtissimae disciplinae fodit in ea, et aedificavit sanctae paupertatis turrim, ad coelos usque pertingentem. Te cultorem atque custodem constituit: honestavit te in laboribus tuis, et complebit illos, si permittis. Sed tu, proh nefas! destruis maceriam ejus, et racemis optimis plenam exponis omnibus qui praetergrediuntur viam. Heu! quis prohibebit aprum de silva, ut non exterminet; et singularem ferum, ne depascat eam? Mirum vero si in hoc morti te bene praeparare putas, quod quidem ad me scripsisti, ut in tanto scandalo, et in anathemate domini papae mori velle non timeas.
Abbreviated transcription (Latin):
arcat tͥ om̃ips ds. quid uolustifa¬
cere: Quis te credet ad tantũ ꝓ¬
rũꝑe malũ. hoĩem tantis p̾ditũ bonis:
Quomͦ potuit arbor bona. pessimũ hunc
ex se ꝓcducere fructu : O qͣm terribilis
łs. in uiliciis suꝑ filios hominũ. Non
miror qđ diabłs istud potuit. s qđ ds ꝑ
misit. qͥppe cui iam tot annns pure sic̃
credimus & deuote seruisti. Quid facis
de me utiq pigro &. negligenti seruo.
qu fidelem famulum sic uł ad tempus
tradidit in animã inimicorũ eius. Qa
queso rõnis. ĩmo qͥd ñ impietatis ht ħ
fuga tua. de qua filii lugent. aduersa¬
rii rident: Mirũ qđ te non tͣruit ar¬
naldi abb̃is exemplum. cuiꝰ simił p̾sup¬
tio. digno s pauendo fine ut bene me¬
ministi. in breui. ẽ. uindicata. Et qͥd̾
ille qualemc̃q ut bene noui ego. ha¬
buit causam. tu nullam. Nunqͥd enĩ
aut monachi tiuis erant inobedientes
imꝑiis. aut conuersi segnes inoꝑib.
aut uicini forte tͥ tius ue reb infesti.

Expanded text:
arcat tibi omnipotens Deus: quid voluisti facere? Quis te crederet ad tantum prorumpere malum, hominem tantis praeditum bonis? Quomodo potuit arbor bona pessimum hunc ex se producere fructum? O quam terribilis Deus in judiciis super filios hominum! Non miror quod diabolus istud potuit, sed quod Deus permisit, quippe cui jam tot annis pure, sicut credimus, et devote serviisti. Quid faciet de me, utique pigro et negligenti servo, qui fidelem famulum suum sic vel ad tempus tradidit in animam inimicorum ejus? Quid, quaeso, rationis, imo quid non impietatis habet haec fuga tua, de qua filii lugent, adversarii rident? Miror quod te non terruit Arnoldi abbatis exemplum: cujus similis praesumptio digno, sed pavendo fine, ut bene meministi, in brevi est vindicata. Et quidem ille qualemcunque, ut bene novi ego, habuit causam, tu nullam. Numquid enim aut monachi tuis erant inobedientes imperiis, aut conversi segnes in operibus, aut vicini forte tibi tuisve rebus infesti,
Abbreviated transcription (Latin):
celos. & audiet łs. &. placabitur mͥ. ꝙ
dicet reddidi te fr̃ib tuis. non morieris
int᷑ extraneos. s int̾ tuos. Tantis siqͥd
laborib & dolorib affectus sum:. ut se¬
pe tedeat me etiã iuuere. Humanũ
aũ dico: ꝓpt̾ infirmitatt̃ nram. Desid̾o:
differri usq dum reuertar ad uos: ut
non moriar nͥ int᷑ uos. De cetero fr̃s bo¬
nas facite uias ur̃as. &. studia ur̃a. q̃
recta. q̃ honesta. q̃ salubria sunt con

Expanded text:
coelos, et audiet Deus, et placabitur mihi, et coelos, et audiet Deus, et placabitur mihi, et dicet: Reddidi te fratribus tuis, non morieris inter extraneos, sed inter tuos. Tantis siquidem laboribus et doloribus affectus sum, ut saepe taedeat me etiam vivere. Humanum autem dico propter infirmitatem nostram: desidero differri usquedum revertar ad vos ut non moriar nisi inter vos. De caetero, fratres, bonas facite vias vestras et studia vestra, quae recta, quae honesta, quae salub
Abbreviated transcription (Latin):
niuersitatẽ ur̃am pat̾no fouet affectu.
O rate & ꝓdũo cancellario. qui mͥ ꝓ ma¬
tre. ẽ. & ꝓ ipsis qui cum eo sunt dño luca
quise nob̃ erhibent fr̃s uterinos. Qui me
salutant uos. supplicantes & ipsi ꝓse o¬
multa infirmitate corporis &. cordis
anxietate ds scit. dictaui ista aduos.
hõ miser. hõ natꝰ ad laborem. fr̃ tñ ur̃.
gati estis merear hab̾e int̾pellatorẽ
ad ur̃am timaminitatem. qui inpͥmat
pectorib nr̃is calamitatẽ quã patior.
qui imaginẽ mei tͥstẽ ac supplicẽ sic̃. ẽ.
fr̃nis affectib rep̃sentet. Non hoc oro
ut creet inuob̃ nouam misccłiam. qua
noui ego qͣm familiaris uniuersitati
urẽ sit illa uirtus. s hoc oro ut in inti¬
mo sentiatis. quo & quanto affectu opor¬
teat misereri. Certus enĩ qr si id datũ
fuerit. continuo lacͥme de thesauro
pietatis erumpent. singultus . & ge¬
mitus. &. suspiria. hinc inde pulsabt̃

Expanded text:
niversitatem vestram paterno fovet affectu. niversitatem vestram paterno fovet affectu. Orate et pro domino cancellario, qui mihi pro matre est; et pro ipsis qui cum eo sunt domino Lucqui se nobis exhibent fratres uterinos. Qui mecsalutant vos, supplicantes et ipsi pro se omulta infirmitate corporis et cordis anxietate, Deus scit, dictavi ista ad vos, homo miser, homo natus ad laborem, frater tamen gati estis, merear habere interpellatorem ad vestram unanimitatem, qui imprimat pectoribus vestris calamitatem quam patior; qui imaginem mei tristem ac supplicem, sicut est, fraternis affectibus repraesentet. Non hoc oro, ut creet in vobis novam misericordiam, quia novi ego quam 151 familiaris universitati vestrae sit illa virtus: sed hoc oro, ut in intimo sentiatis quo et quanto affectu oporteat misereri. Certus sum enim quia, si id datum fuerit, continuo lacrymae de thesauro pietatis erumpent, singultus et gemitus et suspiria hinc inde pulsabunt
Abbreviated transcription (Latin):
meritis suꝑna gr̃a honestauit me in
laboribꝰ meis. & gr̃a illa in me uacua ñ
fuit ᷤ in multis exꝑtꝰ sum. & uos ex par¬
te nͣ latuit. S & hac uice qͣm neccessa
ria eccłie dĩ sit. uł fuerit p̾sentia par¬
uitatis nr̃e. dicerẽ ad consolationẽ u̾ri:
si non głam redoleret. Nunc aũ meli
ẽ. ut hoc ꝑ alios cognoscatis. Instantis¬
sima postulatione imꝑatoris. apłicoq
mandato. necñ eccłe. ac pͥncipũ p̃cibꝰ
flexi dolentes & nolentes.debiles atq
infirmi. & ut uerũ fatear. pauide mor¬
tis pallidam cͥcumferentes imaginem.
trahimur in apuliam. Rogate que ad
pacem sunt eccłie. rogate que ad salutẽ
sunt nob̾. ut iterũ uos uideamtis uo¬
b̾cũ & uiuamus. & moriamur. & sic ui¬
uite ut optineatis. Infirmus in arcto
ad aliud officiũ. & ad aliã lignitarẽ
Orace & ꝓ ipso tanqͣm unico solatio meo:
& in quo sp̃c m̃s plurimũ requiescit.
Orate ꝓ dño papa: qui me parit᷑ atq u¬

Expanded text:
meritis superna gratia honestavit me in meritis superna gratia honestavit me in laboribus meis, et gratia illa in me vacua non fuit, sicut in multis expertus sum, et vos ex parte non latuit. Sed et haria Ecclesiae Dei sit vel fuerit praesentia parvitatis nostrae, dicerem ad consolationem vestram, si non gloriam redoleret. Nunc autem melius est ut hoc per alios cognoscatis. 4. Instantissima postulatione imperatoris, apostolicoque mandato, necnon Ecclesiae ac principum precibus flexi, dolentes et nolentes, debiles atque infirmi, et, ut verum fatear, pavidae mortis pallidam circumferentes imaginem, trahimur in Apuliam. Rogate quae ad pacem sunt Ecclesiae, rogate quae ad salutem sunt nobis, ut iterum vos videamus, vobiscum et vivamus, et moriamur: et sic vivite, ut obtineatis. Infirmus in arcto ad aliud officium et ad aliam dignitatem. Orate et pro ipso tanquam unico solatio meo, et in quo spiritus meus plurimum requiescit. Orate pro domino papa, qui me pariter atque u
Abbreviated transcription (Latin):
ma uicleant. exitũ consolent᷑. sp̃m suis
desidiis leuent ad consortiũ si dignum
uidicas beatorum. cũ pauꝑũ corporibꝰ
pauꝑis corpꝰ sepeliant. Hoc ꝓrsus si m¬
ueni gr̃am in ocłis tuis. p̃cibꝰ & meri¬
tis eorundẽ fr̃m meorũ optin̾e toto
affectu desido. Uerũptñ non mea uo¬
luntas. s tua fiat. Nec mͥ uiuere uo¬
lo: nec mori. S dignũ. ẽ. ut quidolo¬
rem meum audistis. etiã consolatio¬
nem non ignoretis. si qua. ẽ. Primũ qͥcd̃¬
in om̃i labore & calamitate quã patior
solum arbitror ẽẽ. incausa eum cui õu
uiuunt. Selim. nolim. necẽe. ẽ. me u
quisiuit. qui & potens. ẽ. si qͥd patuur
ꝓ ipso. recompensare nob̾ in illa die. mi¬
sericors & iustus uidex. Qd̾si inuitus
militauero ei. dispensatio mͥ tantũ cre¬
dita. ẽ. & ero seruus nequã. Si aũ uo¬
lens: gła . ẽ. mͥ. In hac gͦ aliqͤntulũ con¬
sidatione respiro. Dem̃ qđ sepe ñ meis

Expanded text:
ma videant, exitum consolentur, spiritum suis ma videant, exitum consolentur, spiritum suis desideriis levent ad consortium, si dignum judicas, beatorum, cum pauperum corporibus pauperis corpus sepeliant: hoc prorsus, si inveni gratiam in oculis tuis, precibus et meritis eorumdem fratrum meorum obtinere toto affectu desidero. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Nec mihi vivere volo, nec mori. 3. Sed dignum est ut qui dolorem meum audistis, etiam consolationem non ignoretis, si qua est. Primum quidem omni labore et calamitate, quam patior. solum arbitror esse in causa eum cui omnia vivunt. Velim, nolim, necesse est me viquisivit; qui et potens est, si quid patimur pro ipso, recompensare nobis in illa die misericors et justus judex. Quod si invitus militavero ei, dispensatio mihi tantum credita est, et ero servus nequam: si autem volens, gloria est mihi. In hac ergo aliquantulum consideratione respiro. Deinde quod saepe non meis
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc. uidẽ interĩ templũ di sc̃m qđ¬
estis uos. Ex hoc templo facilis mͥ uide¬
batur transitus ad illud głosum. ad qd̃
ꝓpħa suspirat dicens. unã petii adño.
hanc requiram. ut inhabitem in domo
dñi om̃ibꝰ diebꝰ uite meę. ut uideam uo¬
luntatem dñ . &. uisitem templum eiꝰ
Quid dicam quotiens id solatium int᷑po¬
latum. ẽ. mͥ: Ecce hoc tercio nͥ fallor. a¬
uulsa sunt ame uiscera mea. Paruuli
ablactati sunt ante tempꝰ: ipsos qͦs ꝑ
eũgłm genui. ñ lic& educare. Propͥa de¬
niq deserere. &. aliena curare cogor. &.
dubito pene quid mag̃ egre feram. an
subtrahi illis. an intͥcari istis. Itane
bone iħu tota deficiet in dolore uita
mea & anni mei in gemitibꝰ: Bonũ
mͥ dñe mag̾ mori quã uiuere. ẽ. non
mͥ ut refrigerer. pͥꝰ ꝙͣ. abeam &. ampliꝰ
non ero. si placet dño meo ut ocłi pa¬
tͥs qualiscũq quiñ sum dignꝰ uocari
pat᷑. claudant᷑ manibꝰ filiorũ. ut extre¬

Expanded text:
adhuc, videre interim templum Dei sanctum, qestis vos. Ex hoc templo facilis mihi videbatur transitus ad illud gloriosum, ad quod Propheta suspirat, dicens: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae: ut videam voluptatem Domini, et visitem templum ejus . 2. Quid dicam? quoties id solatium interpolatum est mihi? Ecce hoc tertio, nisi fallor, avulsa sunt a me viscera mea. Parvuli ablactati sunt ante tempus: ipsos quos per Evangelium genui, non licet educare. Propria denique deserere, et aliena curare cogor: et dubito pene quid magis aegre feram, an subtrahi illis, aut intricari istis. Itane, bone Jesu, tota deficiet in dolore vita mea, et anni mei in gemitibus! Bonum mihi, Domine, magis mori quam vivere est, non mihi, ut refrigerer priusquam abeam, et amplius non ero. Si placet Domino meo, ut oculi Patris qualiscumque, qui non sum dignus vocari Pater, claudantur manibus filiorum, ut extre
Abbreviated transcription (Latin):
lium t̾ra interĩ saltĩ dũ ħ acttarent.
ab om̃i hoste secura consisteret. tũ ꝓ pͣ¬
sentia sũmi pontificis. quẽ iãdudũ
exulem pisami ap̃ se cũ sũmo honore
seruabant ꝙ seruant. tũ ꝓ seruitio un¬
ꝑatoris. ꝓ quo & ipsi tunc tp̃ris exula¬
labant. factum. ẽ. aũ ꝑ contrarium.
ut grͣam qui offenderunt: & qui serui¬
erunt. iram mererentur. S uos for¬
tassis adhuc ista nesciebatis. Oportet
gͦ nunc qñ res.ẽ. nota uob̃. ĩmo & de¬
cet & expedit mutare uos. & uerbum.
& animum. ut uiri regiis mag̃ fauo¬
rib & munerib honorandi. a ur̃a par¬
te de cet̾̃o audiant. q recipiant ꝓ ut
meriti sunt. O quantũ meruere pisam.
quantũ adhuc mereri possunt. Sat. ẽ.

Expanded text:
lium terra, interim saltem dum haec actitarent, lium terra, interim saltem dum haec actitarent, ab omni hoste secura consisteret: tum pro praesentia summi pontificis, quem jamdudum exsulem Pisani apud se cum summo honore servabant et servant; tum pro servitio imperatoris, pro quo et ipsi tunc temporis exsulabant? Factum est autem per contrarium, ut gratiam, qui offenderunt; et qui servierunt, iram mererentur. Sed vos fortassis adhuc ista nesciebatis. Oportet ergo nunc quando res est nota vobis, imo et decet et expedit, mutare vos et verbum et animum: ut viri regiis magis favoribus et muneribus honorandi, a vestra parte de caetero audiant et recipiant prout meriti sunt. O quantum meruere Pisani, quantum adhuc mereri possunt! Sat est
Abbreviated transcription (Latin):
gilantie ur̃e subripi potuerit.
Cterĩ erexere uexillum aduersus in¬
uasorem imꝑii. Quã iustiꝰ in eos re¬
gia incanduisset iudignatio. qui po¬
płm stremium & deuotum qͣcũq
occasione ofencde ausi sunt. eo p̃cipue
tpͣr quo accincꝰti in multis milib suis.
exierant oppugnare trrannum. ulcisci
iniuriam dũi sui. & imꝑialẽ defensare
coronã. Ut enĩ congruentissime assig¬
nem huic genti qł olim de sc̃o dd̃ dice¬
bat᷑. quenã queso in om̃ib ciuitatib sic̃
pisa fidelis. egrediens & regrediens
& ꝑgens ad imꝑium regis: Nonne hi
sunt. qui nuꝑ regni illum unicum ac
potentissimum hostem. ab obsidione ne¬
apolis fugauerunt: Nonne hi sunt qͥ ⁊̃
qd pene incredibile dictu. ẽ. in uno i¬
petu suo expugnauerunt amalfiam.ꝙ.
uitates utiq opulentissimas. &. muni¬
tissimas. om̃ibq qͥ ãnhac tẽptauerunł.
usq ad hoc tempus ut aiunt mexpug¬
nabiles: Quam dignũ. quã equũ. qͣm
plenũ rõne & iusticia fuerat. ut fide¬

Expanded text:
gilantiae vestrae subripi potuerit, adhuc erexere vexillum 146 adversus invasorem imperii. Quam justius in eos regia incanduisset indignatio, qui populum strenuum et devotum quacunque occasione offendere ausi sunt, eo praecipue mpore, quo accincti in multis millibus suis exierant oppugnare tyrannum, ulcisci injuriam domini sui, et imperialem defensare coronam? Ut enim congruentissime assignem huic genti quod olim de sancto David dicebatur; quaenam, quaeso, in omnibus civitatibus, sicut Pisa, fidelis, egrediens, et regrediens, et pergens ad imperium regis? Nonne hi sunt, qui nuper regni illum unicum ac potentissimum hostem ab obsidione Neapolis fugaverunt? Nonne hi sunt qui etiam, quod pene incredibile dictu est, in uno impetu suo expugnaverunt Amalfiam, etvitates utique opulentissimas et munitissimas, omnibusque qui antehac tentaverunt, usque ad hoc tempus, ut aiunt, inexpugnabiles? Quam dignum, quam aequum, quam plenum ratione et justitia fuerat, ut fide
Abbreviated transcription (Latin):
cõmumcato et incestuoso. ne qđ
deus au̾tat. q̃nq & uos audiatis
si indebas furem currebas ẽ eo
et cum adulteris portionẽ tuã
ponebas Nec tam̃ u̾bũ p̃cipi¬
tanter et qͥsi ex abrupto rum¬
ꝑͣe consuluerim. Figendũ añi
ꝑ fidelem et prudntẽ nunci¬
um. qͣtinus si fieri potest in¬
ducietur. ꝙ tempꝰ redimatur
Dd̃si hoc ille rentierit. et ma¬
lignari maluerit. fidñdũ in
rege. Nescio autem an ep̃c ad hoc
conueniens satisq idoneus ñ qr
fidelis ñ sit etquidem fidelissimꝰ.
s quia odit illum. nec suum ut
uereor consilrum credet ei. Ipse
adomne quod cum di uolũtate
poterit. facere. Siquid ẽ quod
quasi ex parte mea uobis sec̾ti
suggerat. a me hoc illud acce¬
pisse sciatis. et tanqͣm ex ore
meo id accipiatis. Homo ẽ enĩ
quem multũ diligo & satis

Expanded text:
communicato et incestuoso: ne quod communicato et incestuoso: ne quod Deus avertat quandoque et vos audiatis, Si videbas furem, currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas . Nec tamen verbum praecipitanter, et quasi ex abrupto rumpere consuluerim. Agendum autem per fidelem et prudentem nuntium, quatenus, si fieri potest, inducietur, et tempus redimatur. Quod si et hoc ille renuerit,, et malignari maluerit; fidendum in rege. Nescio autem an episcopus ad hoc conveniens, satisque idoneus sit: non quia fidelis non sit, et quidem fidelissimus; sed quia odit illum, nec suum, ut vereor, consilium credet ei. Ipse ad omne, quod cum Dei voluntate facere poterit. Si quid est quod quasi ex parte mea vobis secreti suggerat, a me hoc illud accepisse sciatis, et tanquam ex ore meo id accipiatis. Homo est enim quem multum diligo, et satis
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur tam grandis redditꝰ
quide terra illa buxie a fr̃ib nr̃is
exigitur. qr tale aliquid ñ consue¬
uimus. Nam multas fecimꝰ abb̃ias.
ꝙ nulla illart̃ tali subiacet exactioni
S quia uos ita uultis.ꝙ deus plus ac¬
sustinemꝰ iuxta conuentionẽ quam
fr̃s nr̃i uobiscũ fecerunt donec ds̃
meliorem uobis inspiret uoluntatem.
quod ñ diffidimus. De cet̾o diligite
eos. Fouete defendite. manutenete:
qr tunc securiꝰ stabitis ante tͥbunal
xp̃i. si pauꝑes eius habueritis ur̃i
dilectores. et ꝓ uobis mnt̾cessores. ludo¬
i homo ille de brittannia dimittẽ
uellet adulterã ut posset solui a¬
nathematis uincło quo tenet᷑. ut
illa paternam hereditatem fuã
scdm diuisionẽ quam fecit c̃ fr̃e
fuo a uobis regutret. & si hoc ipso
indigna. ñ esset forsitan recusan¬
dum. ut ꝑinde potentis utri
seruiciũ & auxilrũ haberetis.
Aliogͥn. ñ ẽ consiliũ humił fide¬
lis ur̃i concedi ullatenꝰ aut t̾rã
extͣneo. aut ur̃i fauorẽ dominii ex¬

Expanded text:
idetur tam grandis reditus, qui de terra illa Buxiae a fratribus nostris exigitur, quia tale aliquid non consuevimus. 283 Nam multas fecimus abbatias, et nulla illarum tali subjacet exactioni. Sed quia vos ita vultis, et Deus plus acsustinemus juxta conventionem, quam fratres nostri vobiscum fecerunt, donec Deus meliorem vobis inspiret voluntatem, quod non diffidimus. De caetero diligite eos, fovete, defendite, manutenete: quia tunc securius stabitis ante tribunal Christi, si pauperes ejus habueritis vestri dilectores, et pro vobis intercessores. i homo ille de Britannia dimittere vellet adulteram, ut posset solvi anathematis vinculo quo tenetur, et illa paternam haereditatem suam secundum divisionem suam, quam fecit cum fratre suo, a vobis requireret, etsi hoc ipso indigna, non esset forsitan recusandum, 285 ut proinde potentis viri servitium et auxilium haberetis. Alioquin non est consilium humilis fidelis vestri concedi ullatenus aut terram extraneo, aut vestri favorem dominii ex
Abbreviated transcription (Latin):
testibꝰ quot incuria tc̃ temporis erant.
hõ in suo ordine & honore receptus ẽ: Qs¬
nã gͦ constantie ur̃e suo consilio. uł mag̃
suo dolo subripuit. indulta repet̾e. &. q̃
ꝓcessere de labiis ur̃is fac̾e irrita: Et ħ
ego dixͥim. ñ ut apłicũ rep̾hũdam rigo¬
rẽ. & zelum dĩ igne succensum contͣ scis¬
maticos. qui inspũ uehem̃ti cont̾at na¬
ues tharsis. & instar finees confodiat
fornicantes. uixta illd. ñne qui oderuił
te dñe odam. & suꝑ inimicos tuos tabes¬
cebamꝰ s uͥ non ẽ par culpa. par plane
ñ debet ꝓcedẽ pena. nec conuenit eadẽ
inuolui sent̾ñtia. eum qui pecc̃m: cũ
his quos mag̃ pecc̃m deseruit. Proyt̾
eum qui ut pecc̾orib patc̾et. S ipsi non
peꝑcit. auferte obpbͥum meum: & resti¬
tuendo quẽ statiustis. ur̃e etiã tamsa¬
ne & incegre opinioni consulite. Suꝑ
hoc iam alia uice scͥpseram uob̃. s qͥa ñ

Expanded text:
testibus, quot in curia tunc temporis fuerunt. testibus, quot in curia tunc temporis fuerunt. homo in suo ordine et honore receptus est? Quisnam ergo constantiae vestrae suo consilio, vel magis suo dolo subripuit indulta repetere, et quae processere de labiis vestris, facere irrita? Et hoc ego dixerim, non ut apostolicum reprehendam rigorem, et zelum igne Dei succensum contra schismaticos, qui in spiritu vehementi conterat naves Tharsis, et instar Phinees confodiat fornicantes, juxta illud: Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et super inimicos tuos tabescebam? Sed ubi non est par culpa, par plane non debet procedere 199 poena: nec convenit eadem involvi sententia eum qui peccatum, cum his quos magis peccatum deseruit. Propter eum qui, ut peccatoribus parceret, sibi ipsi non pepercit, auferte opprobrium meum, et restituendo quem statuistis, vestrae etiam tam sanae et integrae opinioni consulite. Super hoc jam alia vice scripseram vobis: sed quia non