comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cum auter ꝑtrisissent mysiã
desceriderunt troadem: et uisio
ꝑ noctem pauilo ostensa est. uir
macedo quidam erat stans et de¬
precans eium ac dicens.  si¬
eris in macedoniam adiua nos.
Quod cum iudisset: statim q̃¬
siuimus proficiset in macedo¬
niam: ecrci fc̃i quod uocasset
nos deus cungelirare cts. xi
iud sit quod scribit
in tpła ad thessalora¬
censes prima: ipse ati¬
tem deus pen sanctificet uos

Expanded text:
cum autem pertransissent Mysiam, cum autem pertransissent Mysiam, descenderunt Troadem et uisio per noctem Paulo ostensa est. uir Macedo quidam erat stans et deprecans eum ac dicens: transiens in Macedoniam adiuua nos. quod cum uidisset, statim quaesiuimus proficisci in Macedoniam certi facti, quod uocasset nos deus euangelizare e i s. Quid sit, quod scribit in epistula ad Thessalonicenses prima: ipse autem
Abbreviated transcription (Latin):
apparebtas cum ipso ingła. Nec
uobis inquit o corynthii parĩt
esse uideatur si nob predicantib
uerttetem ali credant alii non
creduit: alii uera morte mort¬
aritur: alii uiuant ea iuta qͣ
dicit. ego sum uita. Nlisi enim
nos loquutifuissemis. nec in¬
credulos mors. nec credentes ui¬
ta scqueretur: quia difficile dig
qui in annuntiandis illis non
suam sod eius querat głam quẽ
preditat. In eo autem quod ne¬
gat se esse sicut multos qui uẽ¬
aetent uerbiun det̃ ostendit esle
qͣm płimos. qui questum pittãt
esse precatem. et turpis luchri
gr̃a omnia factunt. qui deuorãt
domos itsduaꝵ se auttem ex sinice¬
rtotit quasi missum a dño. et p̃¬
sente co qui se miscrit. omnia ĩ
xp̃o. et pro xp̃o loqui. ut cauisa p̃¬
dicationis dei triumphus xp̃i
eiusq sit gloria. Et notandũ
qd̾ mysterium trinitatis. in Iui
capituli fine monstretur. Ex do
eram u spĩt sc̃o. coram deo patre
in xp̃o loquimiur. Ad comꝑbari¬
dum auter quod de troade ꝑre

Expanded text:
apparebimus in gloria. nec uobis. inquit, 0 Corinthii, parum esse uideatur, si nobis praedicantibus ueritatem alii credant, alii non credant, alii uera morte moriantur, alii uiuant ea uita, quae dicit: ego sum uita. nisi enim nos locuti essemus, nec incredulos mors nec credentes uita sequeretur, quia difficile dignqui in adnuntiandis illis non suam, sed eius quaerat gloriam, quem praedicat. in eo autem, quod negat non se esse sicut multos, qui uenditent uerbum dei, ostendit esse quam plurimos, qui quaestum putant esse pietatem et turpis lucri gratia omnia faciunt, qui deuorant domos uiduarum, se autem ex sinceritate quasi missum a deo et praesente eo, qui se miserit, omnia in Christo et pro Christo loqui, ut causa praedicationis dei triumphus Christi eiusque sit gloria. et notandum, quod mysterium trinitatis in huius capituli fine monstretur: ex deo enim — in spiritu sancto - coram deo — patre — in Christo loquimur. ad conprobandum autem, quod de Troade perr
Abbreviated transcription (Latin):
Quinta editio hoc modo. Qm̃
transiuimus celeriter: et dis¬
soluimur. Et est sensus. Post
tut. cum aninia fuerit a corpo¬
re segregata: uento similes auo¬
lamus. Sute quia supra. her¬
be uirenti et florum pulcbri¬
tudimi. et ad uesꝑam siccita¬
t hominem comparat: nũc
ꝓ ariditate nesꝑe succisionẽ¬
floꝵ ponit. Et cum ꝑtranste¬
rit inquit omne quod mui¬
mus: subita morte dissolin¬
mur. Quod autem dixere.¬

Expanded text:
quinta editio hoc modo: quoniam quinta editio hoc modo: quoniam transiuimus celeriter et dissoluimur. et est sensus: post tur, cum anima fuerit a corpore separata, uento similes auolamus siue, quia supra herbae uirenti et florum pulchritudini et ad uesperam siccitati hominem comparat, nunc pro ariditate uesperae succisioneflorum ponit. et cum pertransierit, inquit, omne, quod uiuimus, subita morte dissoluimur. quod autem dixere
Abbreviated transcription (Latin):
ad sabbati circumcisionisq my¬
sterium referunt: quod primĩt
requiescamus in lege.et postea
uere circumtisionis in euan¬
głio satramerita nos teneant.
admonentes et illud da partem
septem. et da partem octo. et sep¬
tuaginta milia. atq octogra¬
ta milia hominum multitu¬
dines. a quib templum sub
salomone constructum est.S
quid hoc ad presentem locũ.
cui sufficit simplex et pura ex¬
planato: que non doctrine
gloriam in multiplicatione
sermonum. sed legentis debet
intelligentiam querere: Mm̃t
transiurmus cito: et auolam¬
mus. Seꝑtuaginta. Quont¬
am suꝑuenit mansuetudo su¬
ꝑ nos: et corripiemur. ꝓ quo
ingreco seriptum est peraetches¬
omeba. Quod uerbum ambi¬
quum est: et tam correptionẽ
qͣm eruditionem doctrinam¬
q signifitat. Quem enim di¬
ligit dñs corripit. siue erudit:
eo flagellat omnem filiũ quẽ
recipit. Quem locum ita sẏm¬
machus tͣnstulit. Succidimur
enum repente: et auolamus.

Expanded text:
ad sabbati circumcisionisque myad sabbati circumcisionisque mysterium referunt, quod primum requiescamus in lege et postea uerae circumcisionis in euangelio sacramenta nos teneant, admonentes et illud: d a partem septem et da partem octo et septuaginta milia atque octoginta milia hominum multitudines, a quibus templum sub Salomone constructum est. sed quid hoc ad praesentem locum, cui sufficit simplex et pura explanatio, quae non doctrinae gloriam in multiplicatione sermonum sed legentis debet intellegentiam quaerere? Quoniam transiuimus cito et auolauimus . Septuaginta: quoniam superuenit mansuetudo super nos et corripiemur. pro quo in Graeco scriptum est πaιδευθησόμθaquod uerbum ambiguum est et tam correptionem quam eruditionem doctrinamque significat. quem enim diligit dominus, corripit — siue erudit — et flagellat omnem filium, quem recipit. quem locum ita Symmachus transtulit: succidimur enim repente et auolamus,
Abbreviated transcription (Latin):
mouebtintur custoces domus.
et subuertuntur iiri uirattis.
cessentq molentes quia pauce
facte sunt: et obscurant᷑ que ui¬
dent in foraminibus: et claudũ¬
tur ianue inforo. in infirmitate
uocis molentis: et exlurget aduo¬
cem aius: et humiliant᷑ omnes
filie cantici. Et quidem ab alto
aspicient. et pauores inuia: et
florebit amigdalum. et incras¬
sabitur locusta. et scindetur cap¬
paris. qm̃ abiit homo in domo
eternatatis sue: et girabunt in
foro qui plangunt. quoadusq
non pulsecur furculus argẽ¬
ti. et conteratur ornamentum
auri. et confringatur hẏdria
ad fontem. ec irapediatur rota
in lacu: et conuertatur puluis
in terra sicut fuic. et spirnus
reuertatur ad deum qui dedit
eum. Uanitas uanitatum di¬
xit eccliastes:et urauers auant¬
tas. Que omra humane
uite et maxime lenestittis mi¬
serias comprehendurit: et quẽ
sensum habeant. in suo loco dis¬
seruraus. Dunt qui istum lo¬
cum allegorice interpretantes.

Expanded text:
mouebuntur custodes domus mouebuntur custodes domus et subuertuntur uiri uirtutis cessantque molentes, quia paucae factae sunt, et obscurantur, quae uident in foraminibus, et clauduntur ianuae in foro in infirmitate uocis molentis et exurget ad uocem auis et humiliantur omnes filiae cantici et quidem ab alto aspicient et pauor in uia et florebit amygdalum et incrassabitur locusta et scindetur capparis. quoniam abiit homo in domo aeternitatis suae et gyrabunt in foro, qui plangunt, quoad usque non pulsetur funiculus argenti et conteratur ornamentum auri et confringatur hydria ad fontem et impediatur rota in lacu et conuertatur puluis in terra, sicut fuit, et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum. uanitas uanitatum, dixit Ecclesiastes, uniuersa uanitas. quae omnia humanae uitae et maxime senectutis miserias comprehendunt et, quem sensum habeant, in suo loco disseruimus. sunt, qui istum locum allegorice interpretantes
Abbreviated transcription (Latin):
et dolor. Septuaginta. Dies an¬
norum nr̃oꝵ in ipsis septuagin¬
ta anni: si autem in porentatib
octoginta anni: et amplius coꝵ
labor et dolor. ꝓ eo quod non po¬
siumus in ipsis. et in hebraico
habctur bahem. syminachus
significartius transtulit arsa¬
oka hros: qd̵ magis ad sensum
qͣm ad uerbum transferre pos¬
dimus uniuersi. Quicqiid
igitur uiuimus. et in quo de¬
lectabilis est uita mortalium:
septuagirita annoꝵ spatio
com prebenditur. Sinautem
multum. et ut interprecatꝰ
est symiachus contra opini¬
onem: octogirita sunt anni.
Quicquiti supra fuerit. mor¬
bis et infirmitate tͣnsigitur.
que est sotia senectutis: caligan¬
tibus oculis. doleritib uel cadẽ¬
tib durissimis prius dentibus.
Quod plemus diuinus sermo
in eccliaste describit. Quando
ueniunt dies malicie. et in qui¬
b dicimus. nori est nobis uolũ¬
tas: quando obscuratur sol et lu
na et stelle. et conuertuntur nu¬
bes post pluuiam. in die qua

Expanded text:
e t dolor. Septuaginta: dies ane t dolor. Septuaginta: dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta anni, si autem in potentatibus octoginta anni; et amplius eorum labor et dolor. pro co, quod nos posuimus: in ipsis et in Hebraico habetur \'bahem\', Symmachus significantius transtulit ὁλόκληοο̢οι, quod magis ad sensum quam ad uerbum transferre possumus \'uniuersi\'. quicquid igitur uiuimus et in quo delectabilis est uita mortalium, septuaginta annorum spatio comprehenditur. sin autem multum et, ut interpretatus est Symmachus, c o ntra opinionem, octoginta anni sunt; quicquid supra fuerit, morbis et infirmitate transigitur, quae est socia senectutis, caligantibus oculis, dolentibus uel cadentibus durissimis prius dentibus, quod I plenius diuinus sermo in Ecclesiaste describit: quando ueniunt dies malitiae et in quibus dicimus: non est nobis uoluntas; quando obscuratur sol et lux et luna et stellae et conuertuntur nubes post pluuiam; in die, qua
Abbreviated transcription (Latin):
nostra ꝑtͣnscat atq delistat :
et hoc in ira et in fitrore det crui
merito subiacemus. inuente
in nobis ut supͣdiximus sen¬
dentia dei. Que sit autem tra
et furor dei crebrius diximus.
non quod ulciscatur iratus. sed
quod patientib penas. iratus
este uideatur. Quod trum in
nos ex ꝑturbatione descendit:
in illo est ex iudicii ueritate.
ꝓsermone loquentis: septuagĩ¬
ta meditationem aranee trans¬
tulerunt. Quomodo enim lo¬
quentis sermo preteruolat. tta
et opus aranet in calsum texit᷑
De quo suꝑꝑlona hereticoꝵ in
ysaia scriptum est. telam ara¬
nec texunt: que parua et leuia
potest caꝑe animalia. ut mus¬
cas. culices. ec cecera huis mo¬
di. a fortiorib autem rumpit᷑:
instar leiium in eccłia simpli¬
ciumq qui corum decipiunt᷑
errorib: cum uiros in fidei
uerttate robustos non ua¬
leant obtinere. Dies annorum
nostrorum in ipsis sepiuaginta
anni: si autem multo octoginta
anni:et quod amplius est labor

Expanded text:
nostra pertranseat atque desistat: nostra pertranseat atque desistat: et hoc in ira et in furore Dei, cui merito subjacemus, vivente in nobis, ut supra diximus, sententia Dei. Quae sit autem ira et furor Dei, crebrius diximus, non quod Deus ulciscatur iratus, sed quod patientibus pesse uideatur. quod enim in nos ex perturbatione descendit, in illo est ex iudicii ueritate. pro \'sermone loquentis\' Septuaginta \'meditationem araneae\' transtulerunt. quomodo enim loquentis sermo praeteruolat, ita et opus araneae incassum texitur. de quo super persona hereticorum in Isaia scriptum est: telam araneae texunt, quae parua et leuia potest capere animalia, ut muscas, culices et cetera istius modi, a fortioribus autem rumpitur, instar leuium in ecclesia simplicumque, qui eorum decipiuntur erroribus, cum uiros in fidei ueritate robustos non ualeant obtinere. Dies anno rum nostrorum in ipsis septu ag int a anni, si autem multum, octoginta anni; et, quod amplius est, labor
Abbreviated transcription (Latin):
uicia: que sepe uoluntate. in¬
terdum ignoranti a et errore
comimictumus: et tamen cum
non sit uoluntas incͥmine. error
in culpa est. Miror autem cur
septuaginta uoluerint pro ad¬
olescentia neggligentiis et erro¬
rib siue ignorationib sclin
dicere: nisi forte eo quod in sdo
⁊ in uite huiuis tempore uicia
comitartur. Quodq intulit
in illuminatione siuc in luce
uultus tui: hunc habet sensũ.
Nichil te nostrorum latuit pec¬
catorum: secreta quoq nostra
tuus oculus inspexit: iuxta il
tans corcla et renes deus. Et ite¬
& in furore tuo consumimꝰ
annos nr̃os quasi sermonem lo¬
quens. Septuagiita. Qm̃ at
nea meditati sunt. Bre¬
utatem humane uite. que
sententie dez huc usq subiec¬
ta est. et qͣm in priori uersicu¬
lo sompmo comparauit dicers.
ꝑcuciente ce cos sompnium
crunt. nunc settnoni loquẽ¬
tium comparat: ut quomodo
sermo qui in orc uetsatur.
dum ꝓfertur intercipioir. et
esse desistit. sic et ommis iuita

Expanded text:
uitia, quae saepe uoluntate, inuitia, quae saepe uoluntate, interdum ignoratione et errore committimus, et tamen, cum non sit uoluntas in crimine, error in culpa est. miror autem, cur Septuaginta uoluerint pro adulescentia, neglegentiis et erroribus siue ignorationibus \'saeculum\' dicere, nisi forte eo, quod in saeculo et in uitae huius tempore uitia committantur. quodque iin illuminatione, sive in luce vultus tui, hunc habet sensum. Nihil te nostrorum latuit peccatorum: secreta quoque nostra tuus oculus inspexit: juxta illtans corda et renes Deus . Et iteet in furore tuo consumpsimus annos nostros, quasi sermonem loquens. Septuaginta: Quoniamcut aranea meditati sunt. Brevitatem humanae vitae, quae sententiae Dei hucusque subjecta est; et quam in priori versiculo somnio 1059 comparavit, dicens: Percutiente te eos, somnium erunt, nunc sermoni loquentium comparat: ut quomodo sermo qui in ore versatur dum profertur, intercipitur, et esse desistit; sic et omnis vita
Abbreviated transcription (Latin):
rauimus dicit᷑: ut quamus
etas hominum longa uideat᷑:
tamen comparatione ecernita¬
tis breuis sit. Quod et illustriᷤᷤ
poeta testat᷑ dicens. Sed fugit
itterea fugit irreparabile rem¬
pus. Et tterum. Rebe dui res
siqua diu mortalib ulla est i¬
ximus. Posiusti iniquitates nos¬
tras coram te: neggligentias
nr̃as in luce uultus tui. Sepui¬
aginta. Posiusti iniquitates
nostras in conspettu tuo: scłm.
nostrum in illuminatione
utiltus tui. Ubi nos iuxta he¬
braicum et syminachum posu¬
iraus neggligentias nostras
pro quo septuagirita. scłm tͣns¬
tulerunt. in hebraico scrip¬
tum est alomenu: quod quiu¬
ta editio inter pretatur adoles¬
et nos in lingua nostra uerẽ
possumus crrores siue ignorã¬
rias. Unde dicit et in alio loco.
Selicta inuerititus met et igno¬
rantias mcas ne memineris.
Et itcrum. Delicta quis in telli¬
git : Ab occultis mois munda me
domine: et ab alieuis parce ser¬
uo duo. Aliena cnim nobis st̃

Expanded text:
rauimus dicitur, ut, quamuis rauimus dicitur, ut, quamuis aetas hominum longa uideatur, tamen comparatione aeternitatis breuis sit. quod et inlustris poeta testatur dicens: sed fugit interea, fugit inreparabile tempus et iterum: Rhaebe, diu, res si qua diu mortalibus ulla est, uiximus. Posuisti iniquitates nostras coram te, negleg entias no stras in luce uultus tui. Septuaginta: posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo, saeculum nostrum in inluminatione uultus tui. ubi nos iuxta Hebraicum et Symmachum posuimus: neglegentias nostras, pro quo Septuaginta saeculum transtulerunt, in Hebraico scriptum est: a lom en u, quod quinta editio interpretatur: aduleset nos in linguam nostram uertere possumus \'errores\' siue \'ignorantias\'. unde dicit et in alio loco: delicta iuuentutis meae et ignorantias meas ne memineris et iterum: delicta quis intellegit? et ab occultis meis munda me, domine, et ab alienis parce seruo tuo. aliena enim a nobis sunt
Abbreviated transcription (Latin):
fera: fenuma aruit: Nos deci¬
dit. Iuxta septuaginta quoq:
similiter explanandum est.
Omne quod in scło longum
uidetur: apuad te deus breue
est. Dies erum et arii quib
humana utta coritracta est.
si comparentur eterintrui: re¬
putaburtur ꝓ nichilo. Sicu¬
ti enum herba mane creuit:
florit: et siccatur ad uesꝑã.
indurescit et deꝑit: ita erit om¬
nis hominum pulchritudo.
Consumpti erara sumus in
furore tuo: et m indignatio¬
ne tua conturbati sumus.
Septuagitita. Quia defeci¬
mus in ira tua: eo in furore
tuo turbati si sumus. Pro eo¬
quod nos diximus turbati su¬
mus: syminachus et aquila
dranstulerunt. accelerauimꝰ.
Sreuitatem autem uite sig¬
iuficat humane. Quodq in¬
tulit in ira tua. et in furore
tuo: sertentie dei ostendit ꝑ¬
seuerantiam. eui oraues horra¬
nes subiatemus: illi uidelicet.
terra es et u terram ibis. Oul¬
chre autem non ut in septua¬
guita contine turbati sumꝰ.
sed iuxta hebrarcum accele¬

Expanded text:
faeni, faenum aruit, flos decifaeni, faenum aruit, flos decidit. iuxta Septuaginta quoque similiter explanandum est: omne, quod in saeculo longum uidetur, apud te, deus, breue est. dies enim et anni, quibus humana uita contracta est, si comparentur aeternitati, reputabuntur pro nihilo. sicuti enim herba mane creuit, floruit et siccatur, ad uesperam indurescit et deperit, ita erit omnis hominum pulchritudo. Consumpti enim sumus in f uror e tuo et in indignatione tua conturbati sumus. Septuaginta: quia defecimus in ira tua et in furore tuo turbati sumus. pro eoquod nos diximus: turbati sumus; Symmachus et Aquila transtulerunt: accelerauimus; breuitatem autem uitae significat humanae. quodque intulit: in ira tua et in furore tuo, sententiae dei ostendit perseuerantiam, cui omnes homines subiacemus, illi uidelicet: terra es et in terram ibis. pulchre autem non, ut in Septuaginta continetur, turbati sumus, sed iuxta Hebraicum 30 accele
Abbreviated transcription (Latin):
omnis humana conditio sõp¬
nio comparabit᷑. Sicut enu
mane iurens herbaet sius flo¬
rib uernans. delectat oculos
contemplantium. paulatimq
marcescens amitcit pulchritu¬
dinem. et in fenum quod con¬
terendum est uercitur: ita om¬
ius species hominum uernat
inparuulis ÷ floret in iuue¬
nibus: iuget in ꝑfecte etatis
uiris: et repente dum nescit
incanescit caprt. rugatur faci¬
es: cutis prius excenta contra¬
hitur. et excremo fine quod
hie dicit᷑ uiesꝑa. ⁊d est senectu¬
te. uux moueri potest. ita ut
non cognoscatur quis prior
fuerit. sed pene in aliura cor¬
mittetur. Quid loquiniur
de infartie temporib usq
ad excrerara et decrepitam
seriesturer ĩ cum hoc et larigor
faciat. et medie meror. ut uł¬
tus prius pulchecrimus femi¬
narum ad tantama tͦuseat fe¬
ditatem. ut amorui odia com¬
mutecur: Suꝑ hac conditio¬
ne mortalium: et ysaias lo¬
quitur. Omnis caro fenum̃
eo omnis glã euis quasi flos

Expanded text:
omnis humana condicio somomnis humana condicio somnio comparabitur. sicut enim mane uirens herba et suis floribus uernans delectat oculos contemplantium paulatimque marcescens amittit pulchritudinem et in faenum, quod conterendum. est, uertitur, ita omnis species hominum uernat in paruulis, floret in iuuenibus, uiget in perfectae aetatis uiris et repente, dum nescit, incanescit caput, rugatur facies, cutis prius extenta contrahitur et extremo fine, quod hic dicitur uespera, id est senectute, uix moueri potest, ita ut non cognoscatur, quis prior fuerit, sed paene in alium commutetur. quid loquimur de infantiae temporibus usque ad extremam et decrepitam senectutem, cum hoc et languor faciat et inediae et maeror, ut uultus prius pulcherrimus feminarum ad tantam transeat foeditatem, ut amor in odia commutetur? super hac condicione mortalium et Isaias loquitur: omnis caro faenum et omnis gloria eius quasi flos
Abbreviated transcription (Latin):
et octo beatitudirab. bonoꝵ ope¬
rum premia ꝑmitcuntur. Scri¬
bit autera petrus hoc modo. u¬
num hoc uos non precereat di¬
lectissimt : quia una dies apd
dñm quasi mille aum. et mil¬
le anni quasi unius dies. Nor
moratur dñs in ꝓmisso: ut qui¬
dam morari existimant. Ptu¬
tiente te eos. sompnium erunt
mane quasi herba tnsiens: ma
ne floruit et abitt: ad uesꝑam
conteretur atq siccabitur. Sep¬
tuaginta. Que pro nichilo ha¬
beritur eorum anni erunt: ma¬
ne sicut herba tͣnseat: mane flo¬
reat et tͣnseat: uesꝑe decidat in¬
duret et arescat. Iuxta hebrai¬
cum hic sensus est. Multum
conuersioni nostre contulit et
salitu. quod omnis uita mor¬
talium quasi sompnium.ita
ueloci morte contracta est: que
in similttudine floꝵ atq feni.
in codem pene tempore sictat᷑
et deꝑit. Pcunente inquit te eos
idest homines. et illo sermone
completo. stulte hac nocte repe¬
tent animam tuam ate.que
autem preparasti tuius erũt.

Expanded text:
et octo beatitudinibus bonorum opeet octo beatitudinibus bonorum operum praemia promittuntur. Scribit autem Petrus hoc modo: Unum hoc vos ne praetereat, dilectissimi, quia una dies apud Deum quasi mille anni, et mille anni quasi unus dies. Non moratur Dominus in promisso, ut qdam morari existimant . 9. Percutiente te eos, somnium erunt, mane quasi herba tne floruit et abiit, ad ues p er am c onter etur atque siccabitur. Septuaginta: quae pro nihilo habentur, eorum anni erunt. mane sicut herba transeat, mane floreat et transeat, uespere decidat, induret et arescat. iuxta Hebraicum hic sensus est: multum conuersioni nostrae contulit et saluti, quod omnis uita mortalium quasi somnium ita ueloci morte contracta est, quae in similitudine florum atque faeni in eodem paene tempore siccatur et deperit. percutiente, inquit, te eos, id est homines; et illo sermone completo: stulte, hac nocte repetent animam tuam a te; quae autem praeparasti, cuius erunt?
Abbreviated transcription (Latin):
magis debrierim ditere unius
iugilie spatiura. instar habe
mille annoꝵ ꝓlixitatem. Nox
in quatuor uigilias duuditur:
que singulc trium horarum
spatio supputant᷑. Unde et do¬
minais quarta iuigilia ad naui¬
gantes uenit apłos Sicut igit᷑
una noctis iugilia cito ꝑtransit.
maxime uigiliarum labore de¬
fessis: sic et mille annoꝵ spa¬
tia apud dequi semꝑ es ec futu¬
rus es. et fuisti. ꝓbreuissimo
tempore computantur. Quod¬
q infert. sicut clies hesterna q̃
preitriit: iuxta illud apłi senti¬
amus. quod scribit ad hebre
et in sempiternum. Ego arbi¬
tror ex hoc loco et ex cpła que no¬
mine pecri apłi scribitur. mille
annos ꝓuna die solitos appella¬
ri: ut scilicet quia mundus
in sex dieb fabricatus est sex
milib annorura tantum cre¬
datur subsistere: et postea ue¬
nire septenarium numerum
et octonarium: in quo uerus
exercetur sabbatismus. et circũ¬
cisionis puritas reddlitur. unde

Expanded text:
magis debuerim dicere, unius magis debuerim dicere, unius vigiliae spatium, instar habere mille annorum prolixitatem. Nox in quatuor vigilias dividitur, quae singulae trium horarum spatio supputantur. Unde et Dominus quarta vigilia ad navigantes venit Apostolos . Sicut igitur una noctis vigilia cito pertransiit, maxime vigiliarum labore defessis: sic et mille annorum spatia apud te, qui semper es, et futurus es, et fuisti, pro brevissimo tempore computantur. Quodque infert: Sicut dies hesterna, quae praeteriit, juxta illud Apostoli sentiamus quod scribit ad Hebraeet in sempiternum . Ergo arbitror ex hoc loco, et ex Epistola quae nomine Petri Apostoli inscribitur, mille annos pro una die solitos appellari: ut scilicet quia mundus in sex diebus fabricatus est, sex millibus annorum tantum credatur subsistere: et postea venire septenarium numerum, et octonarium, in quo verus exercetur sabbatismus, et circumcisionis puritas redditur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
es et in terram ibis. Tu enim no¬
ceris. Nolo mortem peccatoris:
tantum ut conuertatur et
uiuat. Tu erum dixisti omrii¬
um scõꝵ tuoꝵ eloquio: conu̾¬
timimi. siue reuertimini fi
lis hominum ad clementis¬
simura patren: qui octurrit
uenientibus. et signum quod
suo ossiuo ꝑdiderunt offert. et
stolam incorruptionis largit᷑
artiquam. Quia mille anni
u oculis nus ut dies hester¬
na que preteriit: transit et ui¬
gilia nocturna suie in nocte.
tentiam ꝓuocas diceris. reuer¬
timini fili hominũ. pecim us
ut ante tam dixi. Ne facias ho¬
minem un humilitate sempit̃¬
na retineri. Nec pritamus lon¬
gum esse quod ꝑmittis: et sa¬
littem nobis post tempora mł¬
ta tribuendam. Eternitati cõ
parata: breuis est omnium
temporum longitudo In con¬
spectu erum tuo: mille anni
quasi una des reputatur. Sta¬
timq seipse reprehendit. Ma¬
le dixi unam diem et unius
diei spacio malle annoꝵ apudte
longitudinem computari: cũ

Expanded text:
es et in terram ibis. tu enim noes et in terram ibis. tu enim nocens: nolo mortem peccatoris, tantum ut reuertatur et uiuat; tu dixisti omnium sanctorum tuorum eloquio: conuertimini — siue reuertimini —, filii hominum, ad clementissimum patrem, qui occurrit uenientibus et signum, quod suo uitio perdiderunt, offert et stolam incorruptionis largitur antiquam. Quia mille anni in oculis tuis ut dies h esterna, quae pr aeteriit transiit, et uigilia no cturna siue i n no c t e. tentiam provocas, dicens: Revertimini filii hominum, petimus ut ante jam dixi ne facias hominem in humilitate sempiterna retineri. Nec enim putamus longum esse quod promittis, salutem nobis 1056 post tempora multa tribuendam. Aeternitati enim comparata, brevis est omnium temporum longitudo. In conspectu enim tuo mille anni quasi una dies reputantur. Statimque se ipse reprehendit. Male dixi, unam diem, et unius diei spatio mille annorum apud te longitudinem computari, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad cortricionem. fecisti eum
atq plasmasti ut corteretur ĩ
morte: et uas nuum extremo
uite sue tempore frargeret᷑.
Qui cum irmineat ista condi¬
tio ito ortus intereat: et qͣm¬
uis longo uixerit terpore.
tamen fine dissoluatur excre¬
mo: chotidie eiloqueris per ꝑ¬
pħas Reuertimini fili adam:
qui uestra culpa offendistis
deum. ec de imortalib facti
estis mortales. Precipientis erũ
audire noliustis imꝑiũ: de
orni ligro quod est in para¬
dyso comedes: deligno autem
lcientie bora ec mali ne come¬
das: in quacumq erum die
gustaueris de eo. morte morie¬
ris. Porro uixta id quod septu¬
aguta tͣnstulerunt. ne auer¬
tas homunem in humilicatẽ.
et dixisti conueruimin filis
hominum: Huric habet sen¬
sum. Obsetro ut hominem
quem ad tuam ymaginem
et similitudinem condidisti.
et tanto eum honorare digna¬
tuses ut de seruo filium nũ¬
cupares. ne eum humilies
pectato perpetuo: ne suꝑ illũ ui¬
geat antiqua sententia. terra

Expanded text:
ad contritionem; fecisti eum ad contritionem; fecisti eum atque plasmasti, ut contereretur in morte et uas tuum extremo uitae suae tempore frangeretur; cui cum immineat ista condicio, ut ortus intereat et, quamuis longo uixerit tempore, tamen fine dissoluatur extremo, cotidie ei loqueris per prophetas: reuertimini, filii Adam, qui uestra culpa offendistis deum et de inmortalibus facti estis mortales. praecipientis enim audire noluistis imperium: de omni ligno, quod est in paradiso, comedes; de ligno autem sciendi boni et mali non comedes. in quacumque enim die gustaueris de eo, morte morieris. porro iuxta id, quod Septuaginta transtulerunt: ne auertas hominem in humilitatem, et dixisti: conuertimini, filii hominum, hunc habet sensum: obsecro, ut hominem, quem ad tuam imaginem et similitudinem condidisti et tanto eum honore dignatus es, ut de seruo filium nuncupares, ne eum humilies peccato perpetuo, ne super illum uigeat antiqua sententia: terra
Abbreviated transcription (Latin):
ris nr̃i fingercur siue stabi¬
liretur a deo. et orbis terrarũ.
qui hebraice dictair thebel.
grece significantius dictair
tam transferre possuraus. fix¬
maretur siue stabiliretur. ds
nob semꝑ refugium fucrit.
Habitata est autem anima
non deserta.que hospiter
meretur habere deum: diten¬
te saluatore. Ego et pater ue
uicmus: et mansionem apd̃¬
cum faciemus. Illud autem
quod et hebraicum habet et om¬
nes alii interpreces. anteqͣra
montes nascerent᷑ et parturi¬
retur terta:manifeste ad tro¬
pologiam nos thit. Neq crã
montes et cetera natiuitatem
parcuritonemq recipiunt:
sed condicionem. Ex quo liqͥ¬
do demoristratut: scõs quoq
honunem uiq ad contritio¬
nem: et dicis reuertimini fi¬
lii adam. Septuagiita. Ne
aucrtas hominem in humtli¬
tatem. et deristi. conuertimira
filii hominum. Iuxta hebra¬
icum quod dicit hoc est. Ods̃
qui hominem condidisti. et
ab initio eus es resugium et
habitatio: conuerces eum usq

Expanded text:
ris nostri fingeretur siue stabiris nostri fingeretur siue stabiliretur a deo et orbis terrarum — qui Hebraice dicitur\'thebel\', Graece significantius dicitur tam\' transferre possumus — firmaretur siue stabiliretur, deus nobis semper refugium fuerit. habitata est autem anima, non deserta, quae hospitem meretur deum dicente saluatore: ego et pater meus ueniemus et mansionem faciemus apud eum. illud autem, quod et Hebraicum habet et omnes alii interpretes: antequam montes n nascerentur et parturiretur terra, manifeste ad tropologiam nos trahit. neque enim montes et cetera natiuitatem parturitionemque recipiunt, sed conditionem. ex quo liquido demonstratur sanctos quoque hominem us que ad contritionem et dicis: reuertimini, filii Ad am. Septuaginta: ne auertas hominem in humilitatem, et dixisti: conuertimini, filii hominum. iuxta Hebraicum quod diciturhoc est:s o deus, qui hominem condidisti et ab initio eius es refugium et habitatio, conuertes eum usque
Abbreviated transcription (Latin):
precabimur a sem piterno us
Iad serapiternum. Siale
quid. et inꝑuerbiis ex ꝑso¬
na sapientie que rp̃e est le¬
gitur. Dñs creauit me in¬
iitio iuarum suarum ioꝑa
sua: ante scłm frudauit me
in principto. anteqͣm terram
faceret et abẏllos: prusqͣm
ꝓcederent aquarum. prius¬
qͣui montes firmarentur.
aute ommnes colles generauit
me. Nullum autema debet uer¬
bum ereationis mouere: cum
in hebrco non sit creatio. que
dicitur bara. sod possessio. Ita
cram scriptum est. Adonay.
cay nan. bresit. derco: quod in
lingua nostra exprimitur. do¬
mirus possedit me in taum
iuarum suarum. Inter posses¬
sionera artem et creationem:
multa diuersitas est. Possesfio
lignificat. quod scmꝑ filius ĩ
patre. et pacet in filio fuerit:
creatio autem. ciuis qui prius
non erat conditionis exordi¬
um. Porest unta legis tropo¬
logiam. Hoc quod dicitur.
anteqͣm montes firraarentur:
et fingeretur tra et orbis ttrra
ta firmarentut. et terta corpo¬

Expanded text:
pretabimur: \'a sempiterno usque pretabimur: \'a sempiterno usque in sempiternum\'. simile quid et in Prouerbiis ex persona sapientiae, qui Christus est, legitur: dominus creauit me initium uiarum suarum in opera sua, ante saeculum fundauit me, in principio, antequam terram faceret et abyssos, priusquam procederent fontes aquarum, priusquam montes firmarentur, ante omnes colles generat me. nullum autem debet ucrbum creationis mouere, cum in Hebraeo non sit \'creatio\', quae dicitur \'bara\', sed \'possessio\'. ita enim scriptum est: adonay canani bresith dercho, quod in lingua nostra exprimitur: \'dominus possedit me initium uiarum suarum\'. inter possessionem autem et creationem multa diuersitas est: possessio significat, quod semper filius in patre et pater in filio fuerit, creatio autem eius, qui prius non erat, conditionis exordium. potest iuxta leges tropologiae hoc, quod dicitur: antequam montes firmaet fingeretur terra et orbis terrarta firmarentur, et terra corpo
Abbreviated transcription (Latin):
it orbis: a scło et ułq in sd̃m tu
es deus. Hunc locum quidam
praua distinctione subuertĩti:
maxime hi. qui ante uolũt
fuisse animas qͣm homo in
sexti dici numero conderetur.
Ita cnim legunt atq distirgũt
Dñe refugium factus es noblo
a gencratione in generitionẽ.
priusqͣm montes formarent᷑
et fingeretur terr. et orbil
itt scilices postea torscquat᷑.
a scło usq ad scl̃m uies detis.
tta cruam disserunt. Si dr̃s
arteqͣm montes firmarent᷑
et fingerctur cerra orbisq t̾¬
ratum. refugium fuit Homi¬
num: ergo fucrurt arame
ra celestib. anteqͣm hominũ
corpor. formarentur. Nos au¬
tem ut ipoliumus lectionẽ.
ita debetns distinguere an¬
teqͣm montes firmaientur
et singeretur terra et orbis
nr̃m fucrit ante conditionẽ
mundi qui nec duit eramꝰ ⁊
sed qd deis ab eccrno usq in
quod latinus interpres posit¬
it a scło usq inscłm. et hebta¬
ice dicitur olam: recͣtuis inter¬

Expanded text:
et orbis, a saeculo et usque in saeculum tu et orbis, a saeculo et usque in saeculum tu es, deus. hunc locum quidam praua distinctione subuertunt, maxime hi, qui ante uolunt fuisse animas, quam homo in sexti diei numero conderetur. ita enim legunt atque distingunt: domine, refu g ium factus es nobis in generatione et generatione, priusquam montes firmarenfingeretur terra et orbis, ut scilicet postea consequatur: a saeculo usque in saeculum tu es, deus. ita enim disserunt: si dominus, antequam montes firmarentur et fingeretur terra orbisque terrarum, refugium fuit hominum, ergo fuerunt animae in caelestibus, antequam hominum corpora formarentur. nos autem, ut proposuimus, lectionem ita debemus distinguere: antequam montes firmarentur et fingeretur terra et orbis nostrum fuerit ante conditionem mundi, qui necdum eramus, sed quod deus ab aeterno usque in quod Latinus interpres posuit: a saeculo usque in saeculum et Hebraice dicitur \'olam\', rectius inter
Abbreviated transcription (Latin):
ditionis sue deo ittitur adu¬
tore: et cum illuis sit gratie
quod creatus est. illuisq mi¬
scricordit quod subsistit et
iuuit. nichil bora oꝑis ag̃e
potest absq eo. qui ita libe¬
rum oncessit arbitrtum. ut
sriam ꝑ singlã oꝑa grãm nõ
negaret. ne libertas arbttriz
redundet ad iniurim condi¬
toris: et ad tius contumaciã.
qui sors liber condtai est
ut absqz deo ichil se esse no¬
uerit. Qo autem dicit inge¬
neratione et gerierationem:
omnia sigrãficat tempora.
et arte legem et in lege. et
in erurgłis gr̃a. Unde et apłs
dicit Gratia salui facti estis
ꝑ fidem: et hos non ex cobis:
sed ex det dono. Et omnes epłe et
in salutationis princu io nõ
priuis pacem habent. et si gra¬
tiam: sed ante gr̃am et sic pacẽ:
ut donatis nobis peccatis nris
pacera dñi consequamur. An¬
teqͣm montes nascerentur. et
parcuriretur terra et orbis:
a sdo et usq in scłm tueo Sep¬
tuaginta. Ante qͣm morites
firm ireritur. et fingeretur tra

Expanded text:
ditionis suae deo utitur adiuditionis suae deo utitur adiutore et, cum illius sit gratiae, quod creatus est, illius misericordiae, quod subsistit et uiuit, nihil boni operis agere potest absque eo, qui ita liberum concessit arbitrium, ut suam per singula opera gratiam non negaret, ne libertas arbitrii redundet ad iniuriam conditoris et ad eius contumaciam, qui ideo liber conditus est, ut absque deo nihil esse se nouerit. quod autem dicit: i n generatione et generatione, omnia significat tempora et ante legem et in lege et in euangelii gratia. unde et apostolus dicit: gratia salui facti estis per fidem et hoc non ex uobis, sed ex dei dono, et omnes epistulae eius in salutationis principio non prius pacem habent et sic gratiam, sed ante gratiam et sic pacem, ut donatis nobis peccatis nostris pacem domini consequamur. Antequam montes nascerentur et p arturiretur terra et orbis, a saeculo et usque in saeculum tu e s. Septuaginta: antequam montes firmarentur et fingeretur terra
Abbreviated transcription (Latin):
ne moysi a dauid esse compo¬
sicum: quod scilicet legis da¬
tor cõmunem humani genis
offensam et chalamitatem. et
dein exspectationem salittis sa¬
cro ore describat. Dñs habita¬
culum factus est nobis: in gene¬
ratione et generationem. Sep¬
tuaginta. Dne refugium ft̃s
es nobis. in omra generatione
et generationem. ꝓhabitatio¬
ne et refugio in hebraico ma¬
on ponit᷑. quod magis habita¬
tionem qͣm refugium sonat
Darraturus autẽ cristiciam.
et genedeploraturus huma¬
num. a lauidib dei incipit:
ut quicquid postea homira
accidit aduersorum. non cre¬
atoris duricia. sed ens qui
creatus est culpa accidisse iu¬
deatur. Qui sustinet tempes¬
tatem: uel petre uel tecti que¬
rit refugium. Quem hostis
ꝑsequitur: ad muros urbiũ
confugit. fessus iuator. tam
sole qͣm puluere: umbre que¬
rto solatium. Si scuissima bes¬
tia hominis sanguinem siti¬
at: cupit ut cumq potuerit
presens uitare discrien
tca et homo a principio con¬

Expanded text:
ne Moysi a Dauid esse compone Moysi a Dauid esse compositum, quod scilicet legis dator communem humani generis offensam et calamitatem et dein expectationem salutis sacro ore describat. Domine, habitaculum f a ctus es nobis in generatione et generatione. Septuaginta: domine, refugium factus es nobis in omni generatione et generatione. pro habitatione et refugio in Hebraico \'maon\' ponitur, quod magis habitationem quam refugium sonat. narraturus autem tristia et genus deploraturus humanum a laudibus dei incipit, ut, quidquid postea homini accidit aduersorum, non creatoris duritia sed eius, qui creatus est, culpa accidisse uideatur. qui sustinet tempestatem, uel petrae uel tecti quaerit refugium; quem hostis persequitur, ad muros urbium confugit; fessus uiator tam sole quam puluere umbrae quaerit solacium; si saeuissima bestia hominis sanguinem sitiat, cupit, utcumque potuerit, praesens uitare discrimen: ita et homo a principio con
Abbreviated transcription (Latin):
star duodecim ꝓpħarum. qͥ
et ipsi cum ꝓprios libellos edi¬
derint: unus nomines uolu¬
minis continent᷑. Illud autẽ
quod pene precerii asserens in¬
ter undecim moysi psalmos.
etiam nonagesimum octatiũ
esse in quo positum est. exalta¬
te dũm deum uestrum. et ad¬
orate scabellum pedum eius.
moyses ⁊ aaron in sacerdotib
inuocant nomen illuis. uide¬
tur nr̃e sententie contraire: qͦ¬
modo moysi sit. qui samuelẽ
nominet: quem multa post tẽ¬
pora fuisse cognoscimus. Quiꝰ
questionis fatilis solutio est:
ꝓphatum esse nomen samu¬
elis. qui tanti mertu fuit. ut
cum moyse poneretur in the¬
remia.si steterint moyses et
samuel. uxta illud exemplũ
quando homo dei loquitur ĩ
samaria. altare altare. hec di¬
cit dñs. Ecce filius nascetur do¬
nuni dauid: iosyas nomen eiꝰ.
Sctanius quoq errare eos qui
omnes psalmos dauid arbitran¬
tur. et non eoꝵ quoꝵ nomĩ¬
b inscripti sunt. Unde et hc
psalmum uolunt sub nomi¬

Expanded text:
star duodecim prophetarum, qui star duodecim prophetarum, qui et ipsi, cum proprios libellos ediderint, unius uoluminis nomine continentur. illud autem, quod paene praeterii asserens inter undecim Moysi psalmos etiam nonagesimum octauum esse, in quo positum est: exaltate dominum deum nostrum et adorate scabellum pedum illius. Moyses et Aaron in sacerdotibus inuocant nomen illius, uidetur nostrae sententiae contraire, quomodo Moysi sit, qui Samuhelem nominet, quem multo post tempore fuisse cognoscimus. cuius quaestionis facilis solutio est: prophetatum esse nomen Samuhelis, qui tanti meriti fuit, ut cum Moyse poneretur in Hieremia: si steterint Moyses et Samuhel iuxta illud exemplum, quando homo dei loquitur in Samaria: altare, altare, haec dicit dominus: ecce filius nascetur domui Dauid, Iosias nomen eius. sciamus quoque errare eos, qui omnes psalmos Dauid arbitrantur et non eorum, quorum nominibus inscripti sunt. unde et hunc psalmum uolunt sub nomi
Abbreviated transcription (Latin):
israeliticum ppłm referant. qͦ¬
modo in solttudine offenderit
deum atq conciderit. et non
meruerit derram reꝓmissio¬
nis intrare. ꝓq patrib ingres¬
si sunt filii: et rursum placa¬
tum exspeftent deum. quod in
xp̃i compleatur aduentu. Qra¬
tio: iuxta gramaticos omnis
sermo loquentium est.Cuius
ethimologiam sic explicant.
Oratio: est oris ratio. In scriptu¬
ris autemscĩs. difsicile oratio¬
nem uixca hunc sensum legi¬
mus: sed eam que ad preces et
obsecrationes ꝑtinet. Aiunt
Hebrer uno psalmoꝵ uolumt¬
ne quinq libros contineri: a
primo usq ad qdragesims̃:
et a quadragesimo orimo usq
ad seprua gesimum primura:
et a septuagesimo sedõ usq
ad octogesimum octauum: et
ab octogesimo nono. qui quar¬
ti libri inicium est. et quem
nunc disserimus: usq ad cen¬
tesimum quiritum. In quoꝵ
omnium fine duplex amen
positum est. quod septuagra¬
ta tͣnsferunt fiat fiat: et acen¬
tesimo sexto usq ad finem. ini¬

Expanded text:
Israheliticum populum referant: quIsraheliticum populum referant: quomodo in solitudine offenderit deum atque conciderit et non meruerit terram repromissionis intrare — proque patribus ingressi sunt filii — et rursum placatum expectent deum, quod in Christi conpleatur aduentu. \'Oratio\' iuxta grammaticos omnis sermo loquentium est, cuius etymologian sic exprimunt: \'oratio est oris ratio\'. in scripturis autem sanctis difficile orationem iuxta hunc sensum legimus, sed eam, quae ad preces et obsecrationes pertinet. aiunt Hebraei uno psalmorum uolumine quinque libros contineri : a primo usque ad quadragesimum et a quadragesimo primo usque ad septuagesimum primum et a septuagesimo secundo usque ad octogesimum octauum et ab octogesimo nono, qui quarti libri initium est et quem nunc disserimus, usque ad centesimum quintum — in quorum omnium fine duplex \'amen\' positum est, quod Septuaginta transferunt \'fiat, fiat\' — et a centesimo sexto usque ad finem in
Abbreviated transcription (Latin):
meam: et octogesimus quin¬
tio dauid: et octoges imus no¬
nus qui rainc in manibꝰest.
dñe refugium fẽs es nob̾: et
centesimus primus: qui ha¬
bec tytulum. oratio pauꝑis cũ
anxius fuerit. et in conspestu
dñi effuderit precem suam. Da
refercur ad xꝑm: qui sedee su¬
ꝑ pullum asine uixta zachary¬
am pauꝑatq mansuetus. Mo¬
yses autem ꝑquem dñs legem
dedit. cuius ore auduumus
loquentem deum. faciamus ho¬
minem ad ymaginem et sura¬
ltridinem nostram. statunq
infertur. et fecio qͥs hominem.
ad ymaginem dei fecit illum.
masculum et feminam crea¬
uit illos: ab initio conditionis
hominis usq ad mortem et re¬
surrectionem omnia explicat:
qualis creatus sit: qͣnto uiuat
tempore: quid agat in scl̃o: quẽ
fructum uite habeat: ꝓpter qͥd
laboret: quo ire contendat. Et
qr̃a ipse qui hec scribit homo
est: sub ꝑsona sua de orani ge¬
neris humani conditione tes¬
tatur. Sunt autem qui hunc
psalmum suie orationem. ad

Expanded text:
meam. Et octogesimus quinmeam. Et octogesimus quintio Dauid et octogesimus nonus, qui nunc in manibus est: domine, refugium factus es nobis, et centesimus primus, qui habet titulum: oratio pauperis, cum anxius fuerit et in conspectu domini effuderit precem suam. Daurefertur ad Christum, qui sedit super pullum asinae iuxta Zachariam pauper atque mansuetus. Moyses autem, per quem dominus legem dedit, cuius ore audiuimus loquentem deum: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, statimque infertur: et fecit deus hominem, ad imaginem dei fecit eum; masculum et feminam fecit illos, ab initio conditionis hominis usque ad mortem et resurrectionem omnia explicat, qualis creatus sit, quanto uiuat tempore, quid agat in saeculo, quem fructum uitae habeat, propter quid laboret, quo ire contendat. et quoniam ipse, qui haec scribit, homo est, sub persona sua de omni generis humani condicione testatur. sunt autem, qui hunc psalmum siue orationem ad
Abbreviated transcription (Latin):
appllatio. sancto uiro competit.
et et qui iudit deum facie ad fa¬
ciem.et salua facta est anima
cius. cuius ore creaturarum mũ¬
di eoꝵ dum taxat que iusibilia
sunt conditionem. hominis
et omnis retro hẏstorie didicirꝰ
ueritatem: qui non solum no¬
bis quinq reliquit libros. gene¬
sym. exodum. leuiticum. num̃¬
os.et deuteronorium:sed unde¬
cu quoq psalmos. ab octoge¬
siro nono. ciuius principiura
est. dñe refugium factus es no¬
bis. usq ad nonagesimum no¬
num. qui inscribitur psalmies
in confessione. Quod autera
in plerisq codicib nonagesimꝰ
octauus habet tytulum. psal¬
mus dauid in hebraico nonte¬
netur: hanc habente scriptura
consuetudinem. ut omnes psal¬
mi qui cuius sint tytulos non
habent. his deputentur. quoꝵ
in priorib psalmis nomina
continerit᷑. Quatuor autem
psalmi sunt.qui habent orati¬
onis tytulum. Sextus decimus
qui inscribit᷑ oratio dauid et
incipit. exaudi qũe iusticiã

Expanded text:
appellatio sancto uiro competit appellatio sancto uiro competit et ei, qui uidit deum facie ad faciem et salua facta est anima eius, cuius ore creaturam mundi — eorum dumtaxat, quae uisibilia sunt —, conditionem hominis et omnis retro historiae didicimus ueritatem, qui non solum nobis quinque reliquit libros, Genesim, Exodum, Leuiticum, Numeros et Deuteronomium, sed undecim quoque psalmos ab octogesimo nono, cuius principium est: d omine, refugium factus es nobis, usque ad nonagesimum nonum, qui inscribitur: psalmus in confessione. quod autem in plerisque codicibus nonagesimus octauus habet titulum: psalmus Dauid, in Hebraico non tenetur hanc habente scriptura sancta consuetudinem, ut omnes psalmi, qui, cuius sint, titulos non habent, his deputentur, quorum in prioribus psalmis nomina continentur. Quattuor autem psalmi sunt, qui habent \'orationis\' titulum: sextus dqui inscribitur, Oratio David, et incipit: Exaudi, Domine, justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
tite multa. Ac primura sci¬
endum. qd̾ psalmt istius iu¬
xta hebrarcum tyculus sit.
oratio moysi iuri dei: urxta
sepruagutta oratio moysi ho¬
minis dei. Inter hominera au¬
tera et uirum quid sit : sane¬
rascriptura nos doceat. Loqui¬
tur quin quagenariis aohe¬
lyara. Homo dei: rex uocat
te. Cui ille respondit. Si ho¬
mo dei ego sum: descendat ig¬
nis de celo. et comedat te et qͥn¬
quaginta tuos. Ad thymothe¬
Tu autera homo dei: hec fuge.
Porro de iuro idem apłs instru¬
it. Uolo aritem uos serre quod
omnis urri capitt xp̃e sit: ca¬
put autera mulicris uit. ca¬
put uero xꝑi ceus. Iste uir est
qui caput uelare non debet.
cum sit ymago et gla dei: et
chotidie orans loquitur. Nos
aucem omnes reuelata facie
głam dr̃a contemplantes. in
camdem ymaginom tnsforma¬
mur a gła in głam. sicrit ado¬
mini sꝑii. Et ir alio loco.
Donec ꝑueniamus oranes in
uirum ꝑfestura: in mensu¬
ram etatis plentadinis xp̃i.
suic igitur uiri siuc hominis

Expanded text:
rtute multa. Ac primo scirtute multa. Ac primo sciendum, quod psalmi istius iuxta Hebraicum titulus sit: or atio Moysi, uiri dei, iuxta Septuaginta: oratio Moysi, hominis dei. inter hominem autem et uirum quid sit, sancta scriptura nos doceat.loquitur quinquagenarius ad Heliam: homo dei, rex uocat te. cui ille respondit: s i homo dei ego sum, descendat ignis de caelo et comedat te et quinquaginta uiros tuos. ad Timothetu autem, o homo dei, haec fuge. porro de uiro idem apostolus instruit: us o 10 autem uos scire, quod omnis uiri caput Christus sit, caput autem mulieris uir, caput uero Christi deus. iste uir est, qui caput uelare non debet, cum sit imago et gloria dei, et cotidie orans loquitur: nos autem omnes reuelata facie gloriam domini contemplantes in eandem imaginem transformamur a gloria in gloriam sicut a domini spiritu. et in alio loco: donec perueniamus omnes in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. siue igitur uiri siue hominis
Abbreviated transcription (Latin):
dignos else. tantum eplis no¬
ueram: et beati uiri uocabulũ
consequittum. qui legem det
die ac nocte meditatur. hunc
autem quia excerioris qiioq
hominis nobis iniicem est fc̃a
cognitio. et post salucationem
dulcesq complexiis. quib sibt
amicicia copulatur. ut ꝓbes
ucrum esse quod audieras. sta¬
tim a me postulas. itc difficilli¬
raum plalmum qui apud gre¬
cos et latiuos. octogesimus it
nonus psalmus inscribitur.
tibi cdisseram: non composita
oratione uerboꝵ plauisuq po¬
prilari. qui solet imꝑtcoꝵ au¬
res deciꝑe atq palpare. sod ora¬
tiont simplici et eccliaster clo¬
quii ucritart. ut scilicet inter¬
pretatio nr̃a non alio inter¬
prete indigcat. qd plerisq n¬
iium diserris accidere solet.
ut maior sit intelligentie dif¬
ficultas in coꝵ explanationib.
qͣm in his que explanare conã¬
tur. Aggrediar opus difficil¬
limum: et scãꝵ precum tua¬
rum fultus auxilio. illius uer¬
sicrli recordabor: dñs dabit
uerbura euangesitantib uͥ¬

Expanded text:
os, tantum epistulis noueram et beati uiri uocabulum consecutum, qui in lege dei die ac nocte meditatur. nunc autem, quia exterioris quoque hominis nobis inuicem est facta cognitio et post salutationem dulcesque complexus, quibus sibi amicitia copulatur, ut probes uerum esse, quod audieram, statim a me postulas, ut difficillimum psalmum, qui apud Graecos et Latinos octogesimus et nonus inscribitur, tibi edisseram, non conposita oratione uerborum plausuque populari, qui solet inperitorum aures decipere atque palpare, sed oratione simplici et ecclesiastici eloquii ueritate, ut scilicet 15 interpretatio nostra non alio interprete indigeat, quod plerisque nimium disertis accidere solet, ut maior sit intellegentiae difficultas in eorum explanationibus quam in his, quae explanare conantur. aggrediar opus difficillimum et sanctarum precum tuarum fultus auxilio illius uersiculi recordabor: dominus dabit uerbum euangelizantibus ui