comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tat: Seduos iniuriam
facitis. et fraudatis: et hoc
fr̃ib. Munc hos corripit.
quorum in iustitia iirg¬
um generatur: Quia non
solum ꝑfraudem admillã
rei sunt: s et parce habent
delicti illorum. qui coacti
iniuria. aut fraude eorũ.
infideles rogant adiudi¬
candum: Et cum fraudem
aut iniurias illatas ꝑseqͥ
non deberent: non solum¬
non uindicant. s et ipsi
fraudem et inurias faci¬
unt: ut punienda exempla
fr̃ib tribuant: Et quid
aliis facere credatur.quii
parcit suis: Annescitis. qͥa
iniqui regnum dei non
possidebunt: Hoc dicens.
ostendit illos. nonnescios
peccare: Ac ꝑhoc. gratuus
uindicandum: Si em̃ in¬
misericordes reisunt apd̾
dm̃: quantomagis iniqui:
Nolite errare. neq fornica¬
rii. neq idolis seruientes.
nsqadulteri. neq molles.
masculorũ concubito¬
toneq fures. neq auari.
npebriosi neq maledici.
ni rapaces regnum dei
posidebunt: Non hec ic¬
arco commemorauit. quasi
nescirent aptid quos annũ
dei. s commonuit. ut resus¬

Expanded text:
 Sed vos injuriam facitis, et fraudatis: et hoc fratribus. Nunc hos corripit, quorum injustitia jurgium generatur; quia non solum per fraudem admissam rei sunt, sed et partem habent delicti illorum, qui coacti injuria aut fraude eorum, infideles rogant ad judicandum: et cum fraudem aut injurias illatas persequi non deberent, non solum vindicant, sed et ipsi fraudem et injurias faciunt; ut punienda exempla fratribus tribuant. Et quid aliis facere credatur, qui non parcit suis? An nescitis, quia iniqui regnum Dei non possidebunt? Hoc dicto ostendit illos non nescios peccare, ac per hoc gravius vindicandum. Si enim immisericordes rei sunt apud Deum, quanto magis iniqui? Nolite errare; nam neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt. Non haec idcirco memoravit quasi nescirent, apud quos annum Dei: sed commonuit, ut resta
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare: hic non ꝓhibet. sed
suꝑius incognita ꝑsuspicionẽ.
marime de rectore ꝓhibuit
iudicare.: quia dei soliuis est
occulta iudicare: Hoc autem
loco ut frater fratrẽ ȩxam¬
net. et iã iubet. sicut alio m
loco dicit:. Uos ipsos tẽptat
siestis infide. ipsiuos ꝓbate.
Qui autem foris sunt. in dhie
iudicis dampnabuntur: qui
dirit dominus. Qui nonere¬
dit. iam iudicatus est. Inqͦ
enim spes non est: ꝓmorcuo
habendus est. Fuferte ma¬
lum exuobis ipsis. Adhue
commonet: ut discernantur
a malis operib et hominib¬
hic quidam quod dic̃tũ est.
sis. ita intelligunt: ut ei se
ipso tinusquisq auferat ma¬
lum: hoc est ut ipse sit bonus
S utro libet modo incelliga¬
tur: siue ut se ueritate eccłe
mali excõmunicationib cor¬
ripiantur. siue inter se quisq
corripiendo et corrigendo.
a se ipso auferat malum: Iud̃
tamen quod supra dictumẽ.
non habet ambiguitatem:
ubi p̃cepit non cõmisceri eis

Expanded text:
judicare ; hic non prohibet. Sed judicare ; hic non prohibet. Sed superius incognita per suspicionem maxime de rectore prohibuit judicare; quia Dei solius est occulta judicare; hoc autem loco, ut frater fratrem examinet , etiam jubet, sicut alio 129 loco dicit: Vos ipsos tentate, si estis in fide: ipsi vos probate . Qui autem foris sunt, in die judicii damnabuntur; quia dixit Dominus: Qui non crediderit, jam judicatus est . In quo enim spes non est, pro mortuo habendus est. Auferte malum ex vobis ipsis. Adhuc commonet, ut discernantur a malis et operibus et hominibi id, quod dictum est sis>, ita intellegunt, ut ex se ipso unusquisque auferat malum, hoc est, ut ipse sit bonus. sed utrolibet modo intellegatur, siue ut seueritate ecclesiae mali excommunicationibus corripiantur, siue ut se quisque corripiendo et corrigendo a se ipso auferat malum, illud tamen, quod supra dictum est, non habet ambiguitatem, ubi praecipit non commisceri eis
Abbreviated transcription (Latin):
ter se ẽẽ.Ñ egre ferebant. si
igitur his commiscemini in¬
quit: melius erat moriuos:
Conpendium est enĩ male
agentib .sicitius moriant᷑:
quam diutius inpeccatis
uersentur. Nunc autẽ scrip¬
si uobis: non commisceri. si
nicator. aut auarus. aut ido¬
lis seruiens. aut maledicus
atit ebriosus. aut rapax. eũ
eius modi nec cibum sumere
Ctm infidele non ꝓhibuit¬
dicat. Siquis uos uocat ex
infidelib adcenã et uultis
ire: omne quod uod̃ apponic̃¬
manducate: Ideo ait: Quid
enim michi de his qui foris st̃
iudicare: Uerum est:quia ꝑ¬
fidos. ep̃s non potest iudicare
Cum fratre autem. inquo uitia
hec repperiuntur. non solũ
sacramenta non edenda: s
nec communem escam docet.
ut erubescat cum uitatur. et
corrigat. Nonne dehis qui
intus sunt uos iudicatis. Iu¬
dicat quis: dum discernit cui
fratri adhereat: quẽ arguat:
quem de uitet. N am eos qui
foris sunt: deus iudicabit:
Suꝑius. nolite ait ante tempꝰ

Expanded text:
ter se esse non aegre ferebant. Si ter se esse non aegre ferebant. Si igitur his commisceamini, inquit, melius erat mori vos; compendium est enim male agentibus, si citius moriantur, quam si diutius in peccatis versentur. Nunc autem scripsi vonicarius, aut avarus, aut idolis serviens aut maledicus, aut ebriosus, aut rapax. Non e prohibet cibum sumere, cum infideli autem non prohibuitdicat: Si quis vos vocat ex fidelibus ad coenam, et vultis ire, omne quod apposiIdeo ait: Quo enim mihi de his, qui foris sunt judicare? Verum est quia perfidos episcopus non potest judicare: cum fratre autem in quo vitia haec reperiuntur, non solum sacramenta non edenda, sed sed nec communem escam docet; ut erubescat, cum vitatur et se corrigat. Nonne de iis qui intus sunt, vos judicatis? Judicat quis, dum discernit cui fratri adhaereat, quem arguat, quem devitet, Nam eos qui foris sunt, Deus dijudicabit. Superius: Nolite, ait, ante tempus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est letitiam habentes
renouationis. facta uetera
ftigiamus: inmunditiam
omnem abidientes anobis.
qtie est corruptio: Quia sic̃
fermentum totam massã
corrumpit: ita et mala ui¬
ta. totum bominem:Ergo
ne uitȩ nos obseruemus:
Hoc est ut sinceritas mun¬
dam uitam faciat: ueritas
autem omnem fraudem ex¬
cludat. Seripsi uobis me
pła. necommisceamini forni¬
cariis. Scripsisse se signifi¬
cat prius: ubi commonet illos
ne conungerent se male uitȩ
hominibr: Et quia non intel¬
lexisse forte ea que scripserat
uidebantur: nunc in hac
epła quid scripserit. inter¬
ytatur: dicens. Non utiq
fornicariis huiꝰ mundi. Sed
afr̃ib talib scripsi receden¬
dum. Aut auaris. aut rapa¬
cib: autidolis seruientibus
alioquindebueratis de hoc
mundo exisse. Igitur intel¬
lectum illorũ arguit: qui pu¬
tabant forte quia ab incre¬
dulis. formcariis. aut aua¬
ris aut rapacib. aut idolis
sertuentib ꝓhibuiss. non
afr̃ib. Et ideo illum qui
uxorem patris habebat: in¬

Expanded text:
Hoc est laetitiam habentes renovationis, facta vetera fugiamus, immunditiam omnem abjicientes a nobis, quae est corruptio; quia sicut fermentum totam massam corrumpit, ita et mala vita totum hominem. Ergo ne vitae nos observemus, Hoc est, ut sinceritas mundam vitam faciat, veritas autem omnem fraudem excludat. . Scripsi vobis in epistola, ne commisceamini fornicariis. Scripsisse se significat prius, ubi commonet illos, ne jungerent se malae vitae hominibus. Et quia non intellexisse forte ea quae scripserat, videbantur; nunc in hac epistola quid scripserit, interpretatur dicens: Non utique fornicariis hujus mundi: sed a fratribus talibus scripsi recedendum. Aut avaris, aut rapacibus, aut idolis servientibus; alioquin debueratis de hoc mundo exisse. Igitur intellectum eorum arguit, qui putabant forte quia ab incredulis, fornicariis, aut avaris, aut rapacibus, aut idolis servientibus prohibuisset, non a fratribus; et ideo illum qui uxorem patris habebat, in
Abbreviated transcription (Latin):
quod non accepisti:Quis qͥs¬
autem audet dicere.habeo ex
me ipsofidem non eam acce¬
pi ꝓfecto contra dicit huic
aꝑtissime ueritati. Non quia
credere.uł non credere. non
est in arbitrio uoluntatis hu¬
mane: sed inelectis p̃parat᷑a dño:¬
pisti. Multi audiunt
u̾bum ueritatis. s alii credu¬
nt. alii contra dicunt. Uo¬
lunt ergo isti credere: nolunt
Scum aliis p̃paret᷑ alis ñ
p̃paretur uoluntas adnõs
Discernendum est utiq qͥo
ueniat de miscđia eiꝰ quis̃
de iudicio. hoc totum ia

Expanded text:
quod non accepisti? quisqquod non accepisti? quisquis audet dicere, Habeo ex me ipso fidem, non ergo accepi; profecto contradicit huic apertissimae veritati: non quia credere vel non credere non est in arbitrio voluntatis humanae, sed in electis praeparatur volupisti ? Multi audiunt verbum veritatis: sed alii credunt, alii contradicunt. Volunt ergo isti credeSed cum aliis praeparetur, aliis non praeparetur voluntas a Domino; discernendum est utique quid veniat de misericordia ejus, quid de judicio. Quod qua
Abbreviated transcription (Latin):
ens inflabatur: quando au¬
dire meruit: Quis enim te
discernit: quid autem habes.
quod non accepisti: Posset
quippe dicere homo: inflatus
aduersus alterum. Discernit
me fides mea. iustitia mea:
S et si quid aliud. qualib
occurrens cogitationib bo¬
nus doctor:ait. Quid autem
habes. quod non accepisti: ut
enim sit nature. fidem posse
habere: numquid et exse ha¬
bere: non em̃ om̃ium est fides:
cum fidem posse habere sit
om̃ium. Non autẽ ait apłs.
quid autem potes habere qđ
non accepisti. ut posses habe¬
re.szait. Quid autem habes
quod non accepisti: ꝓinde po¬
sse habere fidem. sicut posse.
habere caritatem: Nature ẽ.
hominum. Habere autem fi¬
dem. quemadmodum habere
caritatem: gratia est fidelium.
Illa itaq natura. inqua nob̃
data est possibilitas habencdi
fidem: non discernit abhomi¬
ne hominem. Ipsa uero fides.
discernit ab infideli fidelem
de ꝑ hoc ubi dicit. Quis enĩ
de discernit. quid autẽ habes

Expanded text:
ens inflabatur, quando auens inflabatur, quando audire meruit, Quis enim te didit, Quid autem habes quod non accepisti? Posset quippe dicere homo inflatus adversus alterum, Discernit me fides mea, justitia mea, vel si quid aliud. Talibus occurrens cogitationibus bonus doctor, Quid autem habes, inquit, quod non accenim sit naturae, fidem posse habere; numquid et habere? Non enim omnium est fides ; cum fidem posse habere sit omnium. Non autem ait Apostolus, Quid autem potes habere, quod non acccepisti ut posses habere; sed ait, Quid autem habes quod non accepisti? Proinde posse habere fidem, sicut posse habere charitatem, naturae est hominum: habere autem fidem quemadmodum habere charitatem, gratiae est fidelium. Illa itaque natura, in qua nobis data est possibilitas habendi fidem, non discernit ab homine hominem: ipsa vero fides discernit ab infideli fidelem. Ac per hoc, ubi dicitur, Quis enim te discernit? Quid autem habes
Abbreviated transcription (Latin):
hiic sententie tam contra¬
rium est: quam de suis me¬
ritis.sic quemquã gloriari.
tanquam ipse sibi ea fecerit.
non grã der:s gr̃ã. que bonos
discernt amalis: nonque
communis est bonis et ma¬
lis. Donat ei naturalia sus¬
picari:siue ipsam totamꝑ
fectamq naturam. Qualis
mnprima conditione dona¬
ta est. siue uitiate nature
quales cumq reliquias: n¬
mis quantum existimo ab¬
urdum est. Numquid em̃
phec dona quȩ om̃ib com¬
munia sunt hominib dis¬
ernuntur homines abho¬
minib:hic autem primum
dixit. quis enim te discernit:
et de inde addidit: Quid aut̃
habes quod non accepisti: sit¬
gͦ gratia nature ad tributa.
qua in ipsis hominib adefor¬
mib pulchri.uł ingeniosi di¬
scernuntur atardis: ac siquid
eius modi est. S non se ille
quem coercebat apłs. adu̾sus
pecus inflabat: nec ad uersus
hominem alterum. de aliquo
naturali munere.quod in ẽe
posset et pessimo:s: aliquod
bonum quod ꝑtineret ad ui¬
tam bonã sibi non deo tribu¬

Expanded text:
huic sensui tam contrarium est, quam de suis meritis sic quemquam gloriari, tanquam ipse sibi ea fecerit, non gratia Dei: sed gratia quae bonos discernit a malis, non quae communis est bonis et maur, dona Dei naturalia suspicari, sive ipsam totam perfectamque naturam, qualis in prima conditione donata est, sive vitiatae naturae qualescumque reliquias, nimis, quantum existimo, absurdum est. Numquid enim per haec dona quae omnibus communia sunt hominibus, discernuntur homines ab hominibus? Hic autem prius dixit, Quis enim te discernit? et deinde addidit, Quid autem habes quod non accepisti?  gratia naturae attributa, qua in ipsis hominibus a deformibus pulchri, vel ingeniosi discernuntur a tardis, ac si quid ejusmodi est: sed non se ille, quem coercebat Apostolus, adversus pecus inflabat, nec adversus hominem alterum de aliquo naturali munere quod inesse posset et pessimo; sed aliquod bonum quod pertineret ad vitam bonam, sibi non Deo tribu
Abbreviated transcription (Latin):
tanta discordia erat in po¬
pulo: ut multa essent stu¬
dia dit̾sarum partium:
Et sic omĩa dicta sua apta¬
uit apłs. sine manifestati¬
one nominũ om̃ib partib
ut cum legeretur epła. una¬
queq pars ad se dicta susci¬
peret. audiens quod cauise
suȩ intendi cognosceret:
ad unum autem uidetur
loqui: qui ad parte plebis
loquidur. Si autẽ accepisti
quid gloriaris. quasi non
acceꝑis: Idẽ quid glorians
quasi ate ipso habeas: qđ
si non accepisses: ate ipso
habere non posses: hoc
audem dictum est: Ut qui
gloriatur non inse ipsosz
in dñoglorietur: ut quiñ¬
dum habet unde gloriet.¬
Non ase ipso speret: s dñm
p̃cetur: satius est enĩ minꝰ
quẽq habere. quod a dño
petat.: quã plus habere.
qod sibi tribuat. Qm̃
pedit abimo surgere:
sus enim ut scriptum ẽ.
sobis resistit: humilib
istem dat grãm. Lam
facti estis. sine nobis reg¬
nacis. Ironia ẽ sic̃ dicunt
hrascentis enim u̾ba sunt.
non confirmantis: Inqͥb
ẽi tantauitia arguit:

Expanded text:
nim discordia erat in populo, ut multa essent studia diversarum partium: et sic omnia dicta sua aptavit Apostolus sine manifestatione nominum omnibus partibus; ut cum legeretur epistola, unaquaeque pars ad se dicta susciperet, audiens quod causae suae intendi cognoscereAd unum autem videtur loqui, quia ad partem plebis loquitur. Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? id est quid gloriaris, quasi a te ipso habeas, quod si non accepisses, a te ipso habere non posses? hoc autem dictum est, ut, qui gloriatur, non in se ipso sed in domino glorietur et, qui nondum habet, unde glorietnon a se ipso speret, sed dominum precetur. satius est enim minus quemque habere, quod a deo petat, quam plus habere, quod sibi tribuat, quoniam expedit ab imo surgere deus enim, scriptum est, superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. ad facti estis, sine nobis regnatis. Ironia est, ut dicunt; irascentis enim verba 125 sunt, non confirmantis. In quibus enim tanta vitia arguit,
Abbreviated transcription (Latin):
et dñi exemplum: pacienter
sustinere debeatis. Uose con¬
trario. non solum non suffer¬
tis: s etiam non facientib
irrogatis: et boc frĩb. Quod
nec inimicis reddere debu¬
istis. fr̃ib facere non time¬
mensigraue fuerit. et quod
contẽpni non possit:causã
ad eccłam deferat: ne et dap¬
num ad p̃sens: et offensionẽ
ita hoc excusaret. ut diceret.
iustum se habere nogotium:
s iniquitatem sepati. quam
uellet ase. iudicium senten¬
tia remoueri:contintio ca¬
lib cognationib uł excusa¬
tionib occurrit atq ait
Quare non magis in iuriã
accipitis: quare non magis
illud redeatur:. quoddñs ait
siquis uoluerit tuncã tuã
tollere. et iniudicio tecum
contendere: dimicte illi et
pallium: Et alio loco. Qui
abstulerit inquit tua.noli
repetere: ꝓhibuit itaq suos
de secularib reb ctim aliis
habere iudicium: ex qua do¬
ctrina apłs dicit eẽ delictũ
Tamen cum sint inȩccłat
lia iudicia. finiri inter fi¬

Expanded text:
et Domini exemplum patienter sustinere deberetis: vos econtrario non solum non suffertis, sed etiam non facientibus irrogatis. Et hoc fratribus. Quod nec inimicis reddere deberetis, fratribus facere non timemen si grave fuerit et quod contemni non possit, causam ad Ecclesiam deferat, ne et damnum ad praesens et offensionem ita hoc excusaret, ut diceret justum se habere negotium, sed iniquitatem se pati, quam velit a se judicum sententia removeri, continuo talibus cogitationibus vel excusationibus occurrit atque ait: Quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius illud redeatur quod Dominus ait: Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium . Et alio loco: Qui abstulerit, inquit, tua, noli repetere . Prohibuit itaque suos de saecularibus rebus cum aliis habere judicium; ex qua doctrina Apostolus dicit esse delictum . Tamen cum sinit in Ecclesia talia judicia finiri inter f
Abbreviated transcription (Latin):
apud iniquos: et non apud
dices gentiles ftiisse. qui iniqͥ
ulatione aut sꝑnebant. aut
falsa interp̃tatione auictori¬
tatẽ illarum idolis deputa¬
dicti sunt. et quia in eccla ma¬
ut dñs legis timeatur. potius
suadet apud dei ministros
agere causam: facilius enim¬
illi de dei timore. sententiam
legis ueram ꝓnuntiant. An
sẽ hunc mundum: quia ex¬
emplo fidei illorum. ꝑfidia
mundi damnabitur. Et si
in uobis iudicabitur mundus:¬
hic mundus a nobis. si opus
ꝑfidorum hominũ ñ inueni¬
atur in nobis. Indigni ergo st̃
huuiꝰmodi: qui etiam de mini¬
mis iudicent: hoc est: non st̃
utiq in digni hi qui ipsum
mundum iudicaturi sunt: ea
iudicare que mundi sunt.
alio loco tradit in celestib de¬
gere. Codem enim genere iudi¬
candos angłos anobis dicit.
quo et mundus iudicabitur
Secularia igitur iudicia si ha¬
buieritis. contẽptibiles qui sc̃

Expanded text:
apud iniquos, et non apud dices gentiles fuisse, quod iniqui ulatione, aut spernebant aut falsa interpretatione auctoritatem harum idolis deputai sunt; et quia in Ecclesia maDominus legis timetur, melius dicit apud Dei ministros agere causam: facilius enim de Dei timore sententiam legis veram promunt. Aut cti hunc mundum: quia exemplo fidei illorum perfidia mundi damnabitur. Et si in nobis judicabitur munduhic mundus in nobis, si opus perfidorum hominum non inveniatur in nobis. Indigni ergo sunt hujusmodi, qui etiam de minimis judicent? Hoc est, non sunt utique indigni ii, qui ipsum mundum judicaturi sunt, ea judicare quae mundi sunt. alio loco tradit in coelestibus degere, eodem genere judicandos angelos a nobis, quo et mundus judicabitur. Saecularia igitur judicia si habueritis, contemptibil
Abbreviated transcription (Latin):
rigant. nec ipsum plantato¬
rem et rigatorem dicit ẽẽ ali¬
quid. s qui incrementũ dat
am̃ Quãuis et hoc ipsum qđ
ille plantat. hic rigat. non ip¬
sis s dño tribuat. dicens. Uni¬
cuiq sicut dñs dedit. Ego
plantaur apollorigauit᷑. hinc
gͣ meadem intentione ꝑsiste¬
ne: adhoc uenit. ut diceret:
Itaq nemo glorietur in homi¬
ne iam eñ dixerat: qui gła¬
tur: indño glorietur Omĩa¬

Expanded text:
rigantur, nec ipsum plantatorigantur, nec ipsum plantatorem et rigatorem dicit esse aliquid, sed qui incrementum dat, Deum: quamvis et hoc ipsum quod ille plantat, hic rigat, non ipsis, sed Domino tribuat, dicens: Unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Hinc ergo in eadem intentione persistens, ad hoc venit ut diceret, Itaque nemo glorietur in homine . Jam enim dixerat, Qui gloriatur, in Domino glorietur
Abbreviated transcription (Latin):
acẽta hic certe contra huma¬
nam suꝑbiam satis clara ẽ
apłi intentio: ne inhomine
quisq glorietur. Ac ꝑhoc.
nc in se ipso: Deniq cũ dix¬
sset. ut nonglorietur corã
deo omĩs caro: ut ostenderet
inquo debeat homo gloria¬
r: moxaddidit: ex ipso au¬
factus est nob̃sapientia a
deo. et iustitia. et sc̃ificatio.
et redemptio: ut quemad¬
modum seriptum est:. Qui
gloriatur. in dño glorietur
Inde ꝑuenit ista eius inden¬
uo: ut postea increpans di¬
cat: adhuc enim estis carna
les: Cum enim sint interuos
zelus et contentio: nonne
carnales estis. et sodm homi¬
nem ambulatis:cum enim
quis dicat. Ego quidem sũ
ministri eius: cui credidistis.
et unicuiq sicut dominus
dedit: Ego plantaui. apollo
rigauit: s deus incrementũ
dedit:. Itaq neq qui plantat
est aliquid neq quirigat. s
qui increm̃tum dat ds uide¬
tis ne nichil agere apłm. nisi
ut humilietur homo. et exal¬
tetur ds solus: Quando qui¬
dem ineis qui plantãt et qui

Expanded text:
aro. Hic certe contra humanam superbiam satis clara est Apostoli intentio, ne in homine quisquam glorietur, ac per hoc nec in se ipso. Denique cum dixisset, ut non glorietur coram Deo omnis caro; ut ostenderet in quo debeat homo gloriari, mox addidit, Ex ipso aufactus est nobis sapientia a Deo et justitia, et sanctificatio, et redemptio: ut, quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur : inde pervenit ista ejus intentio, ut postea increpans dicat, Adhuc enim carnales estis: cum enim sint inter vos aemulatio et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis? Cum enim quis dicat, EgoMinistri per quos credidistis, et unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit. Itaque neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus. Videtisne nihil agere Apostolum, nisi ut humilietur homo, et exaltetur Deus solus? Quandoquidem in eis qui plantantur et
Abbreviated transcription (Latin):
acaptiuitate uł inter emp¬
tione egyptia liberamti
et agimus saluberrimu
nentem transimus: necũ
mundo transeunte transe¬
amus.De hac nobis col¬
apss. alio loco dicit: Qui
eruit nos de potestate tene¬
hrarum: et transtulit in
regnum filii caritatis sue¬

Expanded text:
a captivitate vel interemptione Aegyptia liberamur ; et agimus saluberrimum nentem transimus, ne cum mundo transeunte transeamus. De hac nobis colApostolus dicit: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis su
Abbreviated transcription (Latin):
quid speremus: Sic nos
ficat: quia minus de illo
sentiebant aliqui corinthi¬
orum: s tit hoc de illoho¬
mo sentiret qđ et ds̃ qui
illũ elegerat. ideo ministios
xp̃i ait. et dispensatores
mysteriorũ dei: quando
enim non u̾borum strepi¬
tu neq humana sapienta
nicebatur: intelligi debuut
sacram̃tum xp̃i dispensa¬
re. Inquo. non u̾ba. s urtꝰ
fulgebat: non ꝑqđ homo.
s ds̃ gloriosus uideretur
Collega eñi piscatorum:
non aliter quam illi xp̃m
ditione apostolica. H ic
iam queritur inter dispen¬
satores:ut fidelis quis inue¬
niatur: Hoc quod dicit.
non solum ad pseudo apło
smone. auit uerecundia.
us timore aut certe com¬
nendationis sue causa.
pnstanter arguere trepi¬
libant. aut malos sensus
aut mores: Hic eñi tam
onstans erat. ut nec uite
scȩ parceret. dum modo
sideliter omĩa celebraret:¬

Expanded text:
quid speremus? CAPUT IVquid speremus? CAPUT IVificavit, quia minus de illo sentiebant aliqui Corinthiorum: sed ut homo hoc de illo sentiret, quod et Deus, qui illum elegerat; ideo ministros Christi ait, et dispensatores mysteriorum Dei. Quando enim non verborum strepitu, neque humana sapientia nitebatur intelligi; debuit sacramentum Christi dispensare, in quo non verba, sed virtus fulgebat: non per quod homo, sed Deus gloriosus videretur; collega enim piscatorum, non aliter quam illi, Chriditione apostolica. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur. Hoc quod dicit, non solum ad pseudoapostosatione, aut verecundia, aut timore, aut certe commendationis suae causa constanter arguere trepidabant aut malos sensus aut mores. Hic enim tam constans erat, ut nec vitae suae parceret, dummodo fideliter omnia celebraret
Abbreviated transcription (Latin):
Alio loco:dicit de eodem sen
posuit: ut non singulos sibi
de fenderent. cum om̃ib ut¬
erentur. sicut et dñs dicit. Ego
stim in medio trm̃. non ut
minister: s ut ministrem. Nã
mundus utiq nr̃ est: s ut de
illo scđ̾m dei uoluntatem sen¬
tiamus: et de cretos cursus eiꝰ
in dei uoluntate ponamus.
Et uita p̃sens concessa nobis
est:. s ut modeste illam et
eum dei gloria transigamus
siue mors: ut ꝓxp̃o mori li¬
benter habeamus.spe ꝓmis¬
sionis future. Siue p̃sentia:
ut sic p̃sentib utamur. ne
offendamus: Siue futura:
ut futtra credentes. ipsis
nos magis. quia meliora st̃
commendemus: Uos autẽ
xp̃i: ut quomodo hȩc iudi¬
cio nr̃o concessa sunt et sub¬
iecta: ita nos xp̃o subiciam᷑.
Quippe. cum ꝑipsum eẽ cepe¬
rimus. et inprima origine.
et in regenerationez ꝓp̃s aut̃
dei. xp̃c dei est patris sui. ꝓ¬
prius filiꝰ. faciens uolunta¬
tem eiꝰ. ut et nos ipsius faci¬
stimus: ꝗtud est ut ad ens
in iuriam de hominib abi¬

Expanded text:
Alio loco dicit de eodem sensposuit; ut non singulos sibi defenderent, cum omnibus uterentur, sicut et Dominus dicit: Ego sum in medio vestrum non ut ministrer, sed ut ministrem . Nam mundus utique noster est, sed ut de illo secundum Dei voluntatem sentiamus, et decretos cursus ejus in Dei voluntate ponamus. Et vita praesens concessa nobis est, sed ut modeste illam et cum Dei gloria transigamus. Sive mors, ut pro Christo mori libenter habeamus spe promissionis futurae. Sive praesentia, ut sic praesentibus utamur, ne offendamus. Sive futura, ut futura credentes, ipsis nos magis, quia meliora sunt, commendemus. Vos autem Christi: ut quomodo haec judicio nostro concessa sunt et subjecta, ita et nos Christo subjiciamur; quippe cum per ipsum esse coeperimus, et in prima origine, et regeneratione. Christus autem Dei. Christus Dei est Patris sui proprius Filius, faciens voluntatem ejus; ut et nos ipsius facis famuli, quid est ut ad ejus injuriam de hominibus ali
Abbreviated transcription (Latin):
non sicut quidam exiftini¬
nt. grectm nomenest. ses
hebreum. Oportunissine
tamen occurrit in hocno¬
mine. quȩdam congruentu
Ideo pascha. passio putatar
uł hoc nomine apassione
sicappellatum: Insuatien
lingua. hoc est inhebreap
scha. transitus dicitur. ꝓnt¬
rea tunc primum pascha
cȩlebrauit populus dei gn¬
do exegypto fugientes. ru¬
brum mare transierunt:
Nunc ergo figura illa ꝓphe¬
tica. inueritate completaẽ¬

Expanded text:
non sicut quidam existimant Graecum nomen est, sed Hebraeum. Opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentiaideo pascha pavelut hoc nomen a passione sit appellatum: in sua vero lingua, hoc est in hebraea, Pascha transitus dicitur: propterea tunc primum Pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes, Rubrum mare transierunt . Nunc ergo figura illa prophetica in veritate completa es
Abbreviated transcription (Latin):
na gloriatio ur̃a. hoc est non
bona. leti enim erant:cum
magis contristari debuerint
infratre.tam acerbe peccante:
sicut tristis fuit samtihel in saul
peccantem:quodcrimen. ma¬
l doctores. aut dissimulabant:
aut neglegenter arguebant:¬
Mescitis quia modicum ferm̃¬
tum. totam massam corrũpit:
Ita et peccatum unius quod
cognitum non arguituꝵ:
multos contaminat. Im¬
mo om̃s qͥ nort et non deui¬
tant: aut cum possint argu¬
ere dissimulant. Non enm
sibi tudettir peocare: quando
anullo corripitur. acit uitat᷑
Exptrgate tiectis ferm̃tum:
ut sitis noua conspersio. Hoc
duplici genere accipiendum
est: quia ẽ. et fermentũ hu¬
manȩ doctrinȩ. Dicente sal¬
uatore. cauete afermento pha¬
riseorum: idẽ adoetrina ma¬
la. Ergo doctrina mala cauien¬
da ẽ: et obhanc causam dic¬
tum est. quia eiecto fornca¬
tore. uetus fermentum eicit̃
Ideo autem uetus: qua antiqͥ
erroris peccatum est. Noua
na est: Sicut estis arimm.
flrima excausa non ferm̃tate

Expanded text:
est gloriatio vestra? Hoc est, non bona est; laeti enim erant, cum magis contristari debuerint in fratre tam acerbe peccante, sicut tristis fuit Samuel in Saul peccante. A quo crimine mali doctores aut dissimulabant, aut negligentius arguebantescitis quia modicum fermentum totam massam corrumpit? Ita et peccatum unius, quod cognitum non arguitur, multos contaminat; immo omnes qui norunt, et non devitant, aut cum possint arguere, dissimulant. Non enim sibi videtur peccare, quando a nullo corripitur aut vitatur. 128 Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio. Hoc duplici genere accipiendum est, quia est et fermentum humana doctrina, dicente Salvatore: Cavete a fermento Pharislam ergo doctrinam cavendam, et ad hanc causam dictum est, quia ejecto fornicatore, vetus fermentum ejicitur. Ideo autem vetus quia antiqui erroris peccatum est. Nova na est. Sicut estis azymi. Azyma ex causa non fermentatae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓter uos melius corrigimus
cum ea quȩ bene egisse se cit¬
dunt. male acta monstramꝰ
gła: inde utilis confusio su¬
sequatur. Non nũquam uͦ
cum seuitium ꝓteruiȩ mi¬
nime ꝑpetrare cognoscunt.
conpediosius ad correptio¬
nem ueniunt. si alterius eul¬
pe manifestioris et exlatere
requisite ⁊̃ꝓperio confun¬
duntur : ut ex eo quod de fe¬
dere nequeunt: cognoscant
se denere ĩꝓbe quod defe¬
lus corrinthios aduersum
se inuicem uideret inflatos:
ut alius apollo. alius pacili.
alius cephȩ. alius xp̃i eẽ se
diceret. incestus culpã in me¬
dium deduxit: quȩ apudeos
et ꝑ petrata fuerat. et in cor¬
recta remanebat: dicens. do¬
ditur incer uos. fornicatis¬
talis fornicatio. qualis nec
sregentes: Ita ut urorem

Expanded text:
protervos melius corrigimus, protervos melius corrigimus, cum ea quae bene egisse se cdunt male acta monstramuscreditur, inde utilis confusio subsequatur. Nonnunquam subditi, cum se vitium proterviae minime perpetrare cognoscunt, compendiosius ad correctionem veniunt, si alterius culpae manifestioris, et ex latere requisitae in proprio confunduntur; ut ex eo quod defendere nequeunt, cognoscant se tenere improbe quod defelus Corinthios adversum se invicem videret inflatos, ut alius Apollo, alius Pauli, alius Cephae, alius Christi esse se diceret , incestus culpam in medium deduxit, quae apud eos et perpetrata fuerat, et incorrecta remanebat, dicens: Auditur inter vos fornicatiotalis fornicatio, qualis nec inter gentes, ita ut uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
demonstraret: Inquo enim
difficile peccat᷑. plus facit re¬
um. Et uos in flati estis: et
non magis luctum habuistis:
Suꝑbiam illorum intantũ
bumiliat: ut non quexulos
iam. s magis supplices faciat
Erant enim et ipsi participes.
dum paterentur reũ tam
ingentis facinoras secum
incorreptum conuenire: ut
om̃s uno consilio abicerent
eum: sinegaret em̃dare se'
Si autem quis potestatẽ non
habet quẽ sic reu abicere. aut
ꝓbare non ualet: inmunis
est: et iudicis ne. sine accu¬
satore damnare:quia et dñs
iudam cum fur eẽt.sciebat.
s quia non ẽ. accusatꝰ. mini¬
mȩ abiecit. It tolleretur
de medio ur̃m: qui hoc opus
fecit. Cognido opere isto.
pellendum illum fuisse de
arguebant. Publice enim
nouercam suã. loco uroris
habebat: in qua re. neq cestib
opus erat: neq tergi uersi¬
crimen. Subtiliter itaq at
arguente disctitienda sunt
opera proteruorum: ut inqͦ
sibi placent. ostendat᷑ qua
deo displicent: Tunc enim

Expanded text:
demonstraret, in quo enim demonstraret, in quo enim difficile peccatur, plus facit reum. Et vos inflati estis, et non magis luctum habuistis. Superbiam illorum in tantum humiliat, ut non querulos jam, sed magis supplices faciat. Erant enim et ipsi participes, dum paterentur reum tam ingentis facinoris secum incorreptum convenire; ut omnes uno consilio abjicerent eum, si negaret emendare se. Si autem quis potestatem non habet, quem scit reum, abicere, aut probare non valet, immunis est; et iudicis non est sine accusatore dampnare, quia et dominus Iudam, cum fur esed quia non est accusatus, minime abjecit.  Ut tolleretur de medio vestrum qui hoc opus fecit. Cognito opere isto pellendum illum fuisse darguebant. Publice enim novercam suam loco uxoris habebat, in qua re neque testibus opus erat, neque tergiversauntur. Subtiliter itaque ab arguente discutienda sunt opera protervorum, ut in quo sibi placent, ostendantur quia Deo displicent. Tunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
eꝓdigiorum: Nec enim in
lrmone est regnum dei:s
nurtute. Ut sicut regnũ
dei non splendore uerbi.
cõmendatur. s uirtute sig¬
norum: ita et hii non uerbis
nudis. s uirtute oꝑum
spitalium dignosse osten¬
derent abapło uisitari:
Quid uultis: in uirga ueni¬
am aduos autincaritate
sp̃s. et mansuetudinis: Ger¬
roris t̾iba infert: ut pudorẽ
passi qui inflati erant. humi¬
liarentur: Vt siuere apłi p̃¬
sentiam desiderarent: pre¬
pararent se adexcipiendũ
eum: Idẽ abluerentur ab
om̃i plaga criminis: et ue¬
niens ad illos leticiam ha¬
beret. quasi cum filiis caris
catum ostenderet: nec ab his
hocdixit ad micti qui dm̃
nesciunt: ut ꝑ inde qua pe¬
na hic multandus eẽt. o¬
stenderet qui sub terribili
et diuina iustitia constitutꝰ.
tanti sceleris cͥmen ad mise¬
rat. Ita ut uxorem patris¬
quis habeat. Pre misit cri¬
men ꝓdidit genus: ut non
solum illum aꝑte reum mor¬
tis faceret: s et adherentes
illi non ĩmunes acrimine

Expanded text:
itari. Nec enim in sermone est regnum Dei, sed in virtute. Ut sicut regnum Dei non splendore verborum commendatur, sed virtute signorum, ita et hi non verbis nudis, sed virtute operum spiritualium dignos se ostenderent ab Apostolo visitari. Quid vultis? In virga veniam ad vos, an in charitate et spiritu mansuetudinis? Terroris verba infert, ut pudorem passi, qui inflati erant, humiliarentur; ut si vere Apostoli praesentiam desiderarent, praepararent se ad excipiendum eum, id est, abluerent se y ab omni macula criminis; ut veniens ad illos, laetitiam haberet quasi cum filiis chariscatum ostenderet, nec ab iis hoc dixit admitti, qui Deum nesciunt; ut proinde qua poena hic mulctandus esset ostenderet, qui sub aeterna et divina justitia constitutus, tanti sceleris crimen admiserat. Ita ut quis uxorem patris habeat. Praemissi criminis prodidit genus; ut non solum illum aperte reum mortis faceret, sed et adhaerentes illi non immunes a crimine
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ut filios meos carissi¬
mos moneo. Adhuc se sup¬
plicem facit. ne correpti et
ad iram ꝓuocati. ad moni¬
tiones eius sꝑnerent: Id agit
ut medicus saluataris: qui
putramina abscidens. dolo¬
rem illatum spe et blandi¬
tiis mitigat: ut eger se cura
riꝑmittat. Namsi decem¬
milia pedagorum habeatis
in xp̃o: s non multos patres.
Om̃s qui abalio iam geniti
ministrant: patres dici non
rem uł nutritorem pueroꝵs
tem refrenat etatem. Nam¬

Expanded text:
Sed quasi filios meos charissiSed quasi filios meos charissimos moneo. Adhuc se supplicem facit, ne correpti, et ad iram provocati, admonitiones ejus spernerent. Id agit ut medicus salutaris, qui putamina abscindens, dolorem illatum spe et blanditiis mitigat, ut aeger se curari permittat. millia paedagogorum habeatis in Christo, sed non multos patres. Omnes qui ab alio jam genitis ministrant, patres dici non rem, vel nutritorem puerorumtem refrenat aetatem,
Abbreviated transcription (Latin):
nignum erat. qui errori
uguendi amittit et peccat.
auabeo accipit. qui ideo
dut. ne corripiatur. Maledi¬
cmur: et benedicimus Ma¬
le tractantes enimse: hor¬
tabantur adbonum. Per¬
uationem patimur: et susti¬
nemus. Quia ꝑsequentib
se. non resistebant.Blas¬
phemamur: et obsecramus.
Blas phemantes enim roga¬
bant: tt ꝑmicterent reddi
sibi rationem.Tanquam¬
purgamenta huius mun
sistendo ulli. neq uicem in
malis reddendo.s semꝑ se
subiciendo. ut ꝑpacientiã
yuocaret adbonum. Con¬
temptibilis et despec̾tus fie¬
p̃sens etiã apud corinthios:
ꝓquib hec quȩ supra memo¬
sat̾ mala passus est. Et qm̃
humilitatem suam nichil
rit᷑ dolore commotus tantã
suibiectionem et iniurias. nul¬
lum fructum habere potuisse:
s et quod de terius est. inpeius
aut limatura cuius cumq
rei. siue purgamenta pomorũ¬
dicuntur: Honut confundã
uos: hec seribo: Hoc est.non
ut ruborem uobis faciam
hec scribo: s ut corrigamini

Expanded text:
indignum erat, qui errori indignum erat, qui errori arguendi amittit, et peccat, qui ab eo accipit, qui ideo dat, ne corripiatur. Maledicimur et benedicimus: male tractantes enim se hortabantur ad bonum. Persecutionem patimur et sustinemus; quia persequentibus se non resistebant. Blasphemamur et obsecramus: blasphemantes enim rogabant, ut permitterent sibi reddi rationem.purgamenta hujus mundsistendo ulli, neque vicem in malis reddendo, sed semper se subjiciendo; ut per patientiam revocaret ad bonum, contemptibilis et despectus fienunc etiam apud Corinthios, pro quibus haec, quae supra memorat, mala passus est. Et quoniam humilitatem suam nihil ritur dolore commotus tantam subjectionem et injurias nullum fructum habere potuisse; sed et quod deterius est, in pejus aut limatura cujuscunque rei, sive purgamenta pomoruisse. Non ut confundam vos, haec scribo: hoc est, non ut ruborem vobis faciam, haec scribo, sed ut corrigatis.
Abbreviated transcription (Latin):
qui enim xp̃m nonfatetur
quia abrahȩ ꝓmissus est.
et abimtio p̃dicatus est.
hic nobilis contra xp̃m ess
quia antiquitatẽ ꝓmisi
xp̃i aliis deprutat. Hos
autem ignobiles Ignodi¬
lis mundo est. qui xp̃m
quod mundus denegat
abinitio ꝓficetur. hec g
omĩa sup̾ra dicta que ne¬
gare uidetur. confirmat.
et quȩ quasi confirmare
uidetur. negat. Irascenti
enim u̾ba sunt: qui negus¬
do conficetur: et confiten¬
do negat. Usq ad hanc
horam: et esurimꝰ et sitimꝰ
et nudi sumus. et colaphis¬
cedim᷑: et instabiles sumꝰ:
et laboramus.oꝑances ma¬
nib nr̃is. Libere enim et
iuxta tieram fidem sine ali¬
qua adulatione xp̃m pri¬
dicantes. et gesta prauȩ ui¬
dȩ arguentes: gratiã apud
homines non habebant
Et colaphizabantur: idẽ
imurus agebantur: et in¬
stabiles erant: quia fuga¬
bantur: ne inloco uno diu
manentes.plures docerent
Ideo et manib oꝑabantui
quia non solũ gratiã apis
homnes non habebant:
lsum etiam abhis acciꝑe

Expanded text:
Qui enim Christum non fatetur, quia Abrahae promissus est, et ab initio praedicatus, hic nobilis contra Christum est; quia antiquitatem promissi Christi aliis deputat. Nos vero ignobiles. Ignobilis mundo est, qui Christum, quod mundus denegat, ab initio profitetur. Haec igitur omnia supradicta, quae negare videtur, confirmat, et quae quasi confirmare videtur, negat. Irascentis enim verba sunt, qui negando confitetur, et confitendo negat. Usque ad hanc horam et esurimus, et sitimus, et nudi sumus, et colaphizamur, et instabiles sumus, et laboramus operantes manibus nostris. Libere enim et juxta veram fidem sine aliqua adulatione Christum praedicantes, et gesta pravae vitae arguentes, gratiam apud homines non habebant, et colaphizabantur, id est injuriis agebantur, et instabiles erant; quia fugabantur, ne in loco diu manentes, plures docerent. Ideo et manibus operabantur, quia non solum gratiam apud homines non habebant; verum etiam ab his accipere
Abbreviated transcription (Latin):
lm absens corpore. p̃sens
dẽ absens facie. p̃sens autem
auctoritate sp̃s: qui replet
orbe terrarum. uirtute non
mole. et nusquam ab est. ꝑ¬

Expanded text:
sens corpore, praesens dem facie, praesens autem auctoritate spiritus, qui replet orbem terrarum virtute , non mole, et nusquam abest,
Abbreviated transcription (Latin):
illos arguit. Qtuiuos com¬
mone faciat uias meas.
quȩ sunt inxp̃o iħu sicut
ubiq in om̃i eccłia doceo:
Per istum quem fidelem
filium in dño confirmat.
reu̾ti illos utilt ad regulã
ase tradidȩ ueritatis: ut cõ¬
moniti uerbis et exemplis
oꝑum eius. resipiscerent:
cognoscentes non ꝑperam
se fuisse ab apło doctos. qͣn¬
do eadem tenere om̃s eccle¬
sias dicerent: Tamquã
non uenturus sim aduos.
rinfilati scint quidam:
gnabantur quidam
psithiorum. quia non ibat
iulos: non desiderio. s suꝑ¬
iquod quasi in dignos
ios haberet: cum magis
apso hoc studium fuerit:
it de indignis faceret dig¬
nos habebat ergo uotum
cundi: s maiora erant qtiȩ
agebat. Ueniam autẽ cito
Nost commonitionem. pro¬
nntat seire ad illos: s si dñs
omitteret: ut quia plus scit
as quam homo:sisciret oꝑe
ẏtium ẽẽ. ꝑmitteret: Et si
non iret: dñm ñ siuisse os¬
tnderet:catisa utiq in di¬
mitatis illorum. Et ut¬
agnoscam non sermonem

Expanded text:
illos arguit. Qui vos comillos arguit. Qui vos commonefaciat vias meas, quae sunt in Christo Jesu, sicut ubique in omni Ecclesia doceo. Per istum quem fidelem filium in Domino confirmat, reverti illos vult ad regulam a se traditae veritatis; ut commoniti verbis et exemplis operum ejus resipiscerent, cognoscentes non perperam se fuisse ab Apostolo doctos, quando eadem tenere omnes Ecclesias discerent. Tamquam non venturus essem ad vos, sic inflati sunt quidam. Indignabantur quidam Corinthiorum, quia non ibat ad illos, non desiderio, sed superbia, quod quasi indignos illos haberet; cum magis Apostolo hoc studium fuerit, ut de indignis faceret dignos. Habebat ergo votum eundi, sed majora erant, quae agebat. Veniam autem cito Post commonitionem promittit se ire ad illos, sed si Dominus permitteret; ut quia plus scit Deus quam homo, ideo si sciret operae pretium esse, permitteret: et si non iret, Dominum non sivisse ostenderet, causa utique indignitatis illorum. Et recognoscam non sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
dit. nullum posse eo affectu
diligere illos:quo ipse eos
diligebat. Quis enim alie¬
nos filios. suis p̃ponat in
amorem: ac ꝑhoc monita
eius. qui et ꝓhis tanta ma¬
la passus est: non debere eos
sꝑnere. Rogo ergo uos:imi¬
tatores mei estote Obeni¬
uolentia scĩ apt̾i: qui obse¬
crat filios. ut imitent᷑ patr̃e :
hoc est sponte rogat egros:
ut recipiant medicinam:
multa exitia ꝓsaluce illoꝵ
ab incredulis passus est. et
non cessit: Dum modo per
dies et noctes euangelita¬
ret illis donũ gratiȩ dei:
ita et illi manentes infia
eius et doctrina. non recs¬
perent falsorum apłorũ
praua cõmenta.s resiste¬
rent: contẽpnentes obpr¬
bria et de tractiones: ut
patri suo sp̃itali inuiola¬
tum reseruarent affectũ
deo misi aduos timotheu
qui ẽ filius m̃s carissimus
et fidelis indomino. Hor¬
tatur illos in hoc ꝑ timo¬
theũ. quem ideo carissimu
et fidelem filium obtestat᷑
in dño: ut in hoc discerent
quid peccarent. Cum eni
huic testimonium ꝑhibet.

Expanded text:
dit nullum posse eo affectu diligere illos, quo ipse eos diligebat. Quis enim alienos filios suis praeponat in amore? Ac per hoc monita ejus, qui et pro his tanta mala passus est, non debere eos spernere. . Obsecro ergo vos, imitatores mei estote. O benevolentiam sancti Apostoli, qui obsecrat filios, ut imitentur patrem, hoc est, sponte rogat aegros, ut recipiant medicinam! multa exitia pro salute eorum ab incredulis passus est, et non cessit, dummodo per dies et noctes evangelizaret illis donum gratiae Dei; ita et illi manentes in fide ejus et doctrina, non reciperent falsorum apostolorum prava commenta, sed resisterent contemnentes opprobria, aut detractiones, ut patri suo spiritali inviolatum reservarent affectum. Ideo misi ad vos Timotheum, qui est filius meus charissimus et fidelis in Domino. Hortatur illos in hoc eodem Timotheo, quem ideo charissimum et fidelem filium obtestatur in Domino, ut in hoc discerent, quid pecarent; cum enim huic testimonium perhibet,
Abbreviated transcription (Latin):
inconspectu totius popłi
debantur: positi ad in u¬
riam. et mortẽ. quam pas¬
si sunt: Mundum autem.
angłos. et bomines dixit:
mali increduli. his apłors
iniuriȩ oblect᷑am̃to st̃. Mun¬
dus autẽ. ic circo infidelitas
dr̃: quia uisibilia sequitur
Dicta autẽ spectacula: eo
quod hominib publica

Expanded text:
in conspectu totius populidebantur, positi ad injuriam et mortem quam passi sunt. Mundum autem, angelos et homines dixit; mali et increduli; his apostolorum injuriae oblectamento sunt. Mundus autem idcirco infidelitas dicitur, quia visibilia sequitDicta autem spectacula eo quod hominibus publica
Abbreviated transcription (Latin):
Itnam non essetis falsa
gloriatione decepti. forsi¬
tan simul regnaremus:
Et utinam regnetis: ut
et nos uob̃cum regnemꝰ
It pius pater: etiam in¬
gratis filiis bene optat:
ut sine apłis regnarent:
luic quid enim non ab a¬
huis traditum est: scȩleri¬
b plenũ est: Sic tamen
bscum regnetis. S quia
p̃miserat. et utinam regne¬
tis: aliter dicere non potuit.
nisi ut et nos uobiscum re¬
gnemus: Regnare autem
est: de spe et ꝓmissis xp̃i
securum ẽẽ: et gaudere
in his quȩ adu̾sa ꝓpter
nomen xp̃i accidunt:
lucrum enim a fferunt:
non de trimentum. Vnde
alio loco dicit. Cum infir¬
mor:tunc potens sum:
uto enim. deus nos apłos
nouissimos oftendit: tan¬
quam morti destinatos:
quia spectaculũ factisumꝰ
mundo: et anglis. et homi¬

Expanded text:
inam non essetis falsa gloriatione decepti! forsitan simul regnaremus. Et utinam regnetis, ut et nos vobiscum regnemus. Ut pius pater etiam ingratis filiis bene optat. ut sine apostolis regnarent? Quidquid enim non ab apostolis traditum est, sceleribus plenum est. Sic tamen biscum regnetis; sed quia praemiserat: Et utinam regnetis, aliter dicere non potuit nisi: Ut et nos vobiscum regnemus. Regnare autem est de spe et promissis Christi securum esse, et gaudere in iis, quae adversa propter nomen Christi accidunt; lucrum enim afferunt, non detrimentum. Unde alio loco dicit: Cum infirmor, tunc potens sum uto enim Deus nos apostolos novissimos ostendit tamquam morti destinatos quia spectaculum facti sumus mundo et angelis et homi
Abbreviated transcription (Latin):
non coguntur inferiora
bona disponere: ex ꝑtiuia¬
liant bonis sciꝑiorib de¬
seruire:s curandũ magno¬
pere est: ut hi qui donis sp̃i¬
talib emicant. nequaquã
ꝓrimorum infirmantiũ
Inde moyses quoq: ad po¬
pulũ uiros ꝓse septuagin¬
ta constituit᷑: ut quanto se
abexteriorib cauisis abscon¬
deret: Tanto ardentits
interna penetraret. sicq fit:
utet summi uiri magis ad
sp̃italia dona ꝓficiant: dũ
eorum mentem res infime
non conculcant: Et rursum
turi inȩccła ultimi sine bono
opere non uiuant: dum in
cumfratre. iudicio contendit
litigant: et quod aptid infide¬

Expanded text:
non coguntur infenon coguntur infebona disponere, valeant bonis superioribus deservire. Sed curandum magnopere est ut hi qui donis spiritualibus emicant nequaquam imorum infirmantium Unde Moyses quoque viros ad populum pro se septuaginta constituit , ut quanto se ab exterioribus causis absconderet, tanto ardentius interna penetraret. Sicque fit ut et summi viri magis ad spiritualia dona proficiant, dum eorum mentem res infimae non conculcant; et rursum in ecclesia ultimi sine bono opere non vivant, dum in cum fratre judicio contendit,litigant, et quod apud infide
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dicit: contẽptibiles qui
sunt ineccła. illos constitui¬
te ad iudicandum: dudito¬
res et enim suos. adiurtute
sapientie. ad linguarumge¬
nera. ad ꝓphetiȩ quoq inda¬
ganda mysteria succende¬
bat: dicens. Aemulamini
spĩtalia: magis autẽ ut pro¬
ph̾etis: s quia sp̃italia do¬
na non caperent. si terrena
eos negotia de pressissent:
longe ante p̃misit. dicens:
Contẽptibiles qui sunt iec¬
clesia: illos constituite ad
iudicandum. Ae si aꝑte dicat
Qui minoris meritisunt in
eccła. et nullis magnorum
donum tuirtutib pollent.
pnae terrenis negotuis iudi¬
. Quati nus ꝑquos mag¬
n nequeunt bona. minora
spcantur: Quos et contep¬
ailes nominat: et tamensa¬
mentes uocat: cumdicit. Sic
nonest sapiens quisquam
re inter frẽm stium: Qua ex
r̃e quid colligitur: nisi ut ter¬
renas causas examinent. qͥ
exteriorum rerum sapien¬
tiam ꝑceperunt: Qui autẽ
sp̃talib donis ditati sunt.
ꝓfecto terrenis non debent
negotiis implicari: Ut dũ

Expanded text:
s dicit: Contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum . Auditores etenim suos ad virtutem sapientiae, ad linguarum genera, ad prophetiae quoque indaganda mysteria succendebat, dicens: Aemulamini spiritalia, magis autem ut prophetetis . Sed quia spiritalia dona non caperent, si terrena eos negotia depressissent, longe ante praemisit, dicens: Contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum . Ac si aperte dicat, qui minoris meriti sunt in Ecclesia, et nullis magnorum donorum virtutibus pollent, ipsi de terrenis negotiis judicent, quatenus per quos magna nequeunt, bona minora suppleantur. Quos et contemptibiles nominat, et tamen sapientes vocat, cum dicit: Sic non est sapiens inter vos 627 inter fratrem suum ? Qua ex re quid colligitur, nisi ut hi terrenas causas examinent, qui exteriorum rerum sapientiam perceperunt? Qui autem spiritalibus donis ditati sunt, profecto terrenis non debent negotiis implicari, ut dum