comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpture sc̃e propt̾ea timeo. quia detam multis dispu¬
tationib meis sine dubio multa colligi possunt. q̃
si ñ falsa. aut certe udeantur. siue etiam conuinean¬
t᷑ non necessaria: Quem uͦ xp̃c fidelium suorum ñ
t̾ruit uͥ ait: omne u̾bum ociosum qͦdcumq dix̃it
homo. reddet pro illo rationem indie iudicii: llñ
& eius apłs iacobus: Sit inquit om̃is homo uelox
ad audiendum: tardus autem ad loquendum: Et
alio loco: Nolite inquit plures magistri fieri fr̃s
mei: scientes qm̃ maius iudicium sumitis In mul¬
tis enim offendimus om̃s: Siquis in u̾bo non of¬
fendit: hic ꝑfectus ẽ uir : Ego mͥnhanc ꝑfectionem
nec nune arrogo cum iam sim senex. q̃nto minus
cum iuuenis cepi scribe uel apud popłos dic̃e. tĩnq
mͥ tributum ẽ. ut uͥcumq me presente loqui opus
ẽẽt ad ppłm rarissime tacere atq audire alios ꝑmit¬
terer. & essem uelox ad audiendum. tardus autẽ

Expanded text:
scripturae sanctae propterea timeo, quia et de tam multis dispuscripturae sanctae propterea timeo, quia et de tam multis disputationibus meis sine dubio multa colligi possunt, quae si non falsa, at certe uideantur siue etiam conuincantur non necessaria. quem uero Christus fidelium suorum non terruit, ubi ait: omne uerbum otiosum, quodcumque dixerit homo, reddet pro illo rationem in die iudicii? unde et eius apostolus Iacobus: sit omnis homo, inquit, uelox ad audiendum, tardus autem ad loquendum; et alio loco: nolite, inquit, plures magistri fieri, fratres mei, scientes, quoniam maius iudicium sumitis. in multis enim offendimus omnes. si quis in uerbo non offendit, hic perfectus est uir. ego mihi hanc perfectionem nec nunc arrogo, cum sim senex, quanto minus, cum iuuenis coepissem scribere uel apud populos dicere tantumque mihi tributum est, ut, ubicumque me praesente loqui opus esset ad populum, rarissime tacere atque alios audire permitterer et esse uelox ad audiendum, tardus autem
Abbreviated transcription (Latin):
aoo dni est ut facere cogito. atq dispono qđ
nunc adiuuante domino aggredior. quia
differendum ẽẽ non arbitror ut opuscula
nꝰea siue in libris. siue in epłis. siue in tracta¬
tib. cum qͣdam iudiciaria seueritate recenseã.
& quod me offendit uelut censorio stilo de no¬
tem: Neq enim qͥsquam nͥ imprudens. ido
quia mea errata reprehendo. me rep̃hendẽ au¬
debit: S si dic̃ ñ ea debuisse a me dici que po¬
stea michi etiam displic̾ent. uerum diẽ. ⁊ mecũ
facit E orum quippe rep̃hensor ẽ: quorũ et ego
sum: Neq enim ea reprehendere deberem. si di¬
cere debuissem: S ut uolet quisq accipiat
hoc quod facio. me tam̃ apłicam illam senten¬
tiam & in hac re oportuit intueri. ubi ait: Si
nosmet ipsos iudicaremus: a domino ñ iudica¬
remur: Illud etiam quod scͥptum ẽ. ex multilo¬
quio ñ effugies peccatum. t̾ret me plurimum. ñ
necessaria dicuntur. qͣntalibet sermonum multitu¬
dine. ac proliritate dicantur: S istam sententiam

Expanded text:
Iam diu est, ut facere cogito atque dispono quod nunc adiuuante domino adgredior, quia differendum esse non arbitror, ut opuscula mea siue in libris siue in epistulis siue in tractatibus cum quadam iudiciaria seueritate recenseam et, quod me offendit, uelut censorio stilo denotem. neque enim quisquam nisi inprudens ideo, quia mea errata reprehendo, me reprehendere audebit. sed si dicit non ea debuisse a me dici, quae postea mihi etiam displicerent, uerum dicit et mecum facit. eorum quippe reprehensor est, quorum et ego sum. neque enim ea reprehendere deberem, si dicere debuissem. Sed, ut uolet, quisque accipiat hoc quod facio; me tamen apostolicam illam sententiam et in hac re oportuit intueri, ubi ait: si nos ipsos iudicaremus, a domino non iudicaremur. illud etiam, quod scriptum est: ex multiloquio non effugies peccatum, terret me plurimum, nonnecessaria dicuntur, quantalibet sermonum multitudine ac prolixitate dicantur — sed istam sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
cum de ipsum iam mecum sic uiuere. non
audiendo solum. uerum etiam legendo ista
cognouerit: Tibi aut̃ si ut sentio achademici
placent: iuires ad eos defendendos ualidioreᷤ
para: Nam illos ego reoseitare decreu: Que
cum ẽẽnt dicta: prandium ꝑatum eẽ nuntia¬
tum est. atq surreximus:¬

Expanded text:
cum te ipsum iam mecum sic uiuere non cum te ipsum iam mecum sic uiuere non audiendo solum, verum etiam legendo ista cognoverit. Tibi autem si, ut sentio, Academici placent, vires ad eos defendendos validiores para; nam illos ego reos citare decrevi. Quae cum essent dicta, prandium paratum esse annuntiatum est, atque surreximus
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am postulabit: S ne longum faciamus.
iam si placet sermo iste claudat᷑: in quo immo¬
rari etiam suꝑfluum puto Tractata enim
res ẽ pro suscepto negotio satis quȩ post pau¬
ca om̃ino posset uerba finiri. nisi exercere uoᷤ
uellem. neruosq ur̃os ⁊ studia ur̃a q̃m magna
cura ẽ explorare: Nam cum insticuissem uos
ad querendam ueritatem magnopere hortari:
ceperam ex uobis querere. quantũ in ea mo¬
menti poneretis: Om̃s aut̃ posiustis tantum
ut plus ñ desiderem: Nam cum beati ẽẽ cupi¬
amus. siue id fieri non pocest nisi inuenta. siue
non nͥ diligent̃ quesita ueritate. postpositis
cetĩs om̃ib rebus nobis si beati ẽẽ uolumus
ꝑquirenda est: Quam obrẽ iam istam ut
dixi disputationẽ t̃minemus irelatam in
litt̃is mittamus licenti potissimum patri
tuo. cuiͦ erga philosophiam iam prorsꝰ animũ
teneo: s adhuc que admittat quero fortuna
Incendi aut in hec studia uehem̃tius pot̾it̃.

Expanded text:
gratiam postulabit. Sed, ne longum faciamus, gratiam postulabit. Sed, ne longum faciamus, iam, si placet, sermo iste claudatur, in quo immorari etiam superfluum puto. tractata enim res est pro suscepto negotio satis; quae post pauca omnino posset uerba finiri. nisi exercere uos uellem neruosque uestros et studia, quae mihi magna cura est, explorare. nam cum instituissem uos ad quaerendam ueritatem magno opere hortari, coeperam ex uobis quaerere, quantum in ea momenti poneretis; omnes autem posuistis tantum, ut plus non desiderem. nam cum beati esse cupiamus, siue id fieri non potest nisi inuenta siue non nisi diligenter quaesita ueritate, postpositis ceteris omnibus rebus nobis, si beati esse uolumus, perquirenda est. quam ob rem iam istam, ut dixi, disputationem terminemus et relatam in litteras mittamus, Licenti, potissimum patri tuo. cuius erga philosophiam iam prorsus animum teneo. sed adhuc quae admittat quaero fortunam. incendi autem in haec studia uehementius poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
nasses: ille tͥ plane reposuit: Nam occupauit
p̃sidium tuum: unde pulsus om̃ino summã
rerum amiseras: nisi te indutiȩ reꝑassent:U
enim arcem locauerunt achademici. quorum
tueris sententiamꝰ. nisi in erroris diffimitiõe:
Quȩ tͥ nisi noctu fortasse ꝑsomnium rediret ĩ
mentem.iam quid responderes ñ habebas: cũ
in exponenda ciceronis sententia id ipsum
tu ipse ante cõmemoraueris: Deinde uentũ
ẽ ad diffinitionẽ sapientie: Quam cum tanta
calliditate labefactare conareris. ut tua furta
nec ipse auxiliator tuus albicerius fortasse cõ¬
prehenderet: quanta tͥ uigilantia. quantis ui¬
ribus restitit. qͣm de pene inuoluit atq dep̃s¬
sit: nisi de postremo tua diffinitione noua
tutareris.diceresq humanam ẽẽ sapientiã
inquisitionis ueritatis. exqua propt̃ animi
tnquillitatẽ beata uita contingeret: Huic
iste sententiȩ non respondebit: p̃sertim si in
proroganda die uel parde quȩ restat. reddis

Expanded text:
nasses, ille tibi plane reposuit; nam occupauit nasses, ille tibi plane reposuit; nam occupauit praesidium tuum, unde pulsus omnino summam rerum amiseras, ni te indutiae reparassent. ubi enim arcem locauerunt Academici, quorum tueris sententiam, nisi in erroris definitione? quae tibi nisi noctu fortasse per somnium rediret in mentem, iam quid responderes non habebas, cum in exponenda Ciceronis sententia id ipsum tu ipse ante commemoraueris. deinde uentum est ad definitionem sapientiae, quam cum tanta calliditate labefactare conareris, ut tua furta nec ipse auxiliator tuus Albicerius fortasse comprehenderet, quanta tibi uigilantia, quantis uiribus restitit, quam te paene inuoluit atque depressit, nisi te postremo tua definitione noua tutareris diceresque humanam esse sapientiam inquisitionem ueritatis, ex qua propter animi tranquillitatem beata uita contingeret! huic iste sententiae non respondebit, praesertim si in proroganda diei uel parte, quae restat, reddi sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectum eẽ. qui adhuc uerum quid sit. inqͥric.
Unde: ne beatum quidem: Cui loco tu cum
molem auetoritatis obiceres: mod estẽ aliqͣntũ
ciceronis nomine ꝑturbatus. tam̃ se statim e¬
rexit: ⁊ generosa quadam contumatia inuer¬
ticem lib̾tatis exiliuit: Rursumq arripuit̃
quod erat de manib inolent excussum. quesi¬
uitq abste. utrum tͥ ꝑfectus qui adhuc quere¬
ret uideret᷑. ut si fat̾eris ñ ẽẽ ꝑfectum. ad cap̃
recurreret:demonstraretq si posset ꝑ illam dif¬
finitionem. ꝑfectum ẽẽ hominẽ qui scđm legẽ
mentis uitam gubnaret. ac ꝑ hoc beatum nͥ
ꝑfectum ẽẽ non posse: Aquo de laqueo cum
expedisses cautius quã putabam. ꝑfectumq
hominem diceres inquisitorẽ diligentissimũ
ueritatis. ipsaq illa diffinitione qua beatã
uitam illam demum ẽẽ dix̃amus. quȩ scđin
rationem ageret᷑. tu p̃fidentius aꝑtiusq pug¬

Expanded text:
perfectum esse qui adhuc uerum quid sit inquirit, perfectum esse qui adhuc uerum quid sit inquirit, unde ne beatum quidem. cui loco tu cum molem auctoritatis obiceres, modeste aliquantum Ciceronis nomine perturbatus tamen se statim erexit et generosa quadam contumacia in uerticem libertatis exsiluit rursumque arripuit quod erat de manibus uiolenter excussum quaesiuitque abs te, utrum tibi perfectus qui adhuc quaereret uideretur, ut, si fatereris non esse perfectum, ad caput recurreret demonstraretque, si posset, per illam definitionem perfectum esse hominem, qui secundum legem mentis uitam gubernaret, ac per hoc beatum nisi perfectum esse non posse. quo te laqueo cum expedisses cautius, quam putabam, et perfectum hominem esse diceres inquisitorem diligentissimum ueritatis ipsaque illa definitione, qua beatam uitam illam demum esse dixeramus, quae secundum rationem ageretur, tu praefidentius apertiusque pug
Abbreviated transcription (Latin):
cede conquirat: Nam hoc ipso quo querit
sapiens ẽ: ⁊ quo sapiens eo beatus. cum ab om¬
nibus inuolucris corporis mentem qͣntum
podest euoluit. ⁊ seipsum insemetipsum col¬
ligit. cum se non ꝑmittit cupiditatib lani¬
andum. s in se atq indm semꝑ tͣnquillus in¬
dendit᷑. ut ⁊ hic tͣnquillius quod beatum ẽẽ
supra inter nos conuenit ratione ꝑfruatur.
& extremo die uite ad id quod concupinc
adipiscendum reꝑiat᷑ ꝑatus: fruat᷑q m̃ĩdo
diuina beatitudine. qui humana sit ande ꝑ¬
fruitus: Tum ego cum trigetius quid sibi¬
cẽt respondendum diu quereret. ñ pudo in¬
qͣm licenti. hinc etiam argum̃ta defutura:
si eum ociose querere ꝑmittamꝰ: Qo enim ei
quouis loco definit ad respondendĩr: Nam
primo ipse intulit. qm̃ de beata uita questio
nata ẽ. ⁊ beatum solum necesse ẽ ẽẽ sapientẽ.
siqͥdem stulticia etiam stuldoꝵ iudicio mi¬
sera ẽ. ꝑfectum sapientem ẽẽ debere: Non aĩi

Expanded text:
ere, cum tanta mercede conquirat? nam hoc ipso, quo quaerit, ere, cum tanta mercede conquirat? nam hoc ipso, quo quaerit, sapiens est, et quo sapiens, eo beatus, cum ab omnibus inuolucris corporis mentem quantum potest euoluit et se ipsum in semet ipsum colligit, cum se non permittit cupiditatibus laniandum, sed in se atque in deum semper tranquillus intenditur, ut et hic, quod beatum esse supra inter nos conuenit, ratione perfruatur et extremo die uitae ad id quod concupiuit adipiscendum reperiatur paratus fruaturque merito diuina beatitudine, qui humana sit ante perfruitus. Tum ego, cum Trygetius quid sit respondendum diu quaereret: Non puto, inquam, Licenti, etiam huic argumenta defutura, si eum otiose quaerere permittamus. quid enim ei quouis loco defuit ad respondendum ? nam primo ipse intulit, quoniam de beata uita quaestio nata est et beatum solum necesse est esse sapientem, si quidem stultitia etiam stultorum iudicio misera est, perfectum sapientem esse debere, non autem
Abbreviated transcription (Latin):
tus diffinitio illa subueniat: quȩ si propt̾ea ł
uitiosa uisa ẽ. quia complexa ÷ eum quem
ñ possumus uocare sapientem: quero utrũ
cam probes. si sapientiam rerum humanarũ
diuinarumq scientiam di camus. s carum
quȩ ad beatam uitam ꝑtineant: Est inquit
ille ⁊ ista sapientia: s ñ sola: Unde suꝑior dif¬
finitio inuasit alienum: hec aut̃ ꝓpͥum dese¬
runt. Quare illa auaritie. ista stulticie coar¬
gui potest: Et enim ut iam ipse explicem
diffinitione qd sentio. sapientiam uidet᷑ ẽẽ re¬
rum humanarum ⁊ diuinarum. que ad be¬
atam uitam ꝑtineant. ñ scientia solum. sed
etiam diligens in quisitio: Quam descͥptionẽ
si partiri uelis. prima pars quȩ scientiam te¬
net. di ẽ. Hec aut̃ que inquisitione conten¬
ta ẽ. hominis: Illa gͥ ds: hac aut̃ homo be¬
atus ẽ: Tum ille. miror inquit sapientem
tuum quomͦ asseris frustra oꝑam consum̾e.

Expanded text:
stiis definitio illa subueniat. quae si propterea tibi stiis definitio illa subueniat. quae si propterea tibi uitiosa uisa est, quia complexa est eum, quem non possumus uocare sapientem, quaero, utrum eam probes, si sapientiam rerum humanarum diuinarumque scientiam dicamus, sed earum, quae ad beatam uitam pertineant. — Est, inquit ille, et ista sapientia et non sola. unde superior definitio inuasit alienum, haec autem proprium deseruit; quare illa auaritiae, ista stultitiae coargui potest. etenim ut iam ipse explicem definitione quod sentio, sapientia mihi uidetur esse rerum humanarum et diuinarum, quae ad beatam uitam pertineant, non scientia solum sed etiam diligens inquisitio. quam descriptionem si partiri uelis, prima pars, quae scientiam tenet, dei est, haec autem, quae inquisitione contenta est, hominis. illa igitur deus, hac autem homo beatus est. — Tum ille: Miror, inquit, sapientem tuum quomodo asseris frustra operam consumere.
Abbreviated transcription (Latin):
diuina ẽ: Has gͥ albicerius iam sciebat. qͣs
tuus sapiens semꝑ inquirit: Tum licentiꝰ:
oiumas ait ⁊ ille nouerat. s ñ eas quȩ asa¬
piente querende sunt Qͥs enim ñ eũtat
omnem loquendi consuetudinẽ: si ei diui¬
nationẽ concedat. adimat res diuinas. e qͥb
diuinatio nominata ẽ: Quare illa ur̃a dif¬
finitio nͥ fallor nescio quid aliud qđ ad sapi¬
entiam ñ ꝑtineret. inclusit: Tum trigetius:
ille qui ꝓtulit: Nunc mͥ tu uolo respondea ᷤ.¬
ut tandem ad id qđ agitur ueniamus: Istie
sum inquit ille: Das ne ait albicerium scisse
uerum: do inqͥt: Melior gͥ tuo sapiente:
Hullom ait ille: Nam quod genus ueri sapi¬
ens requirit. ñ solum ille delrus ariolus.s
ne ipse qͥdem sapiens dum in hoc corpore ui¬
uit. assequit᷑: Q uod tam̃ tm̃ est. ut muldo sit
p̃stabilius hoc semꝑ querere. q̃m illud aliq̃n
inuenire: Necesse ait trigetius. ut mͥ in angͦ¬

Expanded text:
diuina est. — Has igitur Albicerius iam sciebat, quas diuina est. — Has igitur Albicerius iam sciebat, quas tuus sapiens semper inquiret ? — Tum Licentius: Diuinas, ait, et ille nouerat, sed non eas, quae a sapiente quaerendae sunt. quis enim non euertat omnem loquendi consuetudinem, si ei diuinationem concedat, adimat res diuinas, e quibus diuinatio nominata est? quare illa uestra definitio, nisi fallor, nescio quid aliud, quod ad sapientiam non pertineret, inclusit. Tum Trygetius: ille qui protulit. nunc mihi tu responde, ut tandem ad id quod agitur ueniamus. — Istic sum, inquit ille. — Dasne, ait, Albicerium scisse uerum? — Do, inquit. — Melior igitur tuo sapiente. — Nullo modo, ait ille; nam quod genus ueri sapiens requirit, non solum ille delirus ariolus sed ne ipse quidem sapiens, dum in hoc corpore uiuit, adsequitur. quod tamen tantum est, ut multo sit praestabilius hoc semper quaerere quam illud aliquando inuenire. — Necesse est, ait Trygetius, ut mihi in angu
Abbreviated transcription (Latin):
q multo qͣm humane sint. quo pacto eas ille
assequi poterat: qui quid eẽt ipse nesciebat:
Nisi forte existimas sidera que cotidie contẽpla¬
mur magnum quiddam ẽẽ in comꝑatione ue¬
rissimi ⁊ secretissimi di: quã raro fortasse intel¬
lectus. sensus aũt nullus atcingit: hec aut̃
presto sunt oculis nr̃is: Nec ista igit᷑ sunt il¬
la diuma. qualia se sola scire sapientia ꝓfitet᷑:
Cetera aut̃ quib isti nescio qui diuinantes. uel
ad uanam iact̾antiam. uel ad questum ab u¬
tunt᷑. p̃siderib ꝑfecto uiliora sunt: Non igit᷑
albicerius rerum humanarũ ac diumnarũ
scientiȩ particeps funt: frustraq abste isto
mͦ diffinitio nr̃a temptata est: Postremo. cũ
qͥcqͥd preter res humanas atq diuinas est.
nos uilissimum ducere ⁊ omino contẽpnere
oporteat: queroĩquib reb querat ille tuuᷤ
sapiens ueritatem: In diuinis ait ille: Nam
uirtus etiam in homine. sine dubitatione

Expanded text:
que multo quam humanae sint, quo pacto eas ille que multo quam humanae sint, quo pacto eas ille adsequi poterat, qui quid esset ipse nesciebat, nisi forte existimans sidera, quae cotidie contemplamur, magnum quiddam esse in conparatione uerissimi et secretissimi dei, quem raro fortasse intellectus, sensus autem nullus attingit? haec autem praesto sunt oculis nostris. nec ista igitur sunt illa diuina, qualia se sola scire sapientia profitetur; cetera autem, quibus isti nescio qui diuinantes uel ad uanam iactantiam uel ad quaestum abutuntur, prae sideribus profecto uiliora sunt. non igitur Albicerius rerum humanarum ac diuinarum scientiae particeps fuit frustraque abs te isto modo definitio nostra temptata est. postremo cum quidquid praeter res humanas atque diuinas est, nos uilissimum ducere et omnino contemnere oporteat, quaero, in quibus rebus quaerat tuus ille sapiens ueritatem. — In diuinis, ait ille; nam uirtus etiam in homine sine dubitatione
Abbreviated transcription (Latin):
tim proposita uersus ꝓprios cecinisset: Qõ
eundem flactianum sepe dixisse soles cõme¬
morare. cum illud diuinationis genus mag¬
na mentis altitudine derideret atq despicẽt
idq nescio cui abiectissime animule. sic enim
dicebat tribueret. quo ille quasi sp̃u admonit᷑
uel inflatus: hȩc respondere solitus eẽt: Que¬
rebat enim uir ille doctissimus. ab his qͥ talia
mirarent᷑.: num gͣminaticã. uel musicam. uel
gcomet̾cam posset albicerius docere: Qs aũt¬
qͣillum nosset: ⁊ ñ istoꝵ om̃ium imꝑitissimum
fateret᷑ : Quamobrẽ ad extremum hortabatur.
ut animos suos hi qui talia didicissent. illi diui¬
natiom sine dubitatione p̃ferrent. darentq
oꝑam his disciplinis instruere. atq admini¬
culari suam mentem. quibus aeriam istam ĩ¬
iusibilium animantium nat᷑am transilire aut
etiam suꝑeuolare contingeret: lam res diuine
cum om̃ib concedentib meliores augustioreᷤ¬

Expanded text:
tim proposita uersus proprios cecinisset. quod tim proposita uersus proprios cecinisset. quod eundem Flaccianum saepe dixisse soles commemorare, cum illud diuinationis genus magna mentis altitudine derideret atque despiceret idque nescio cui abiectissimae animulae—sic enim dice bat — tribueret, quo ille quasi spiritu admonitus uel inflatus haec respondere.solitus esset. quaerebat enim uir ille doctissimus ab his, qui talia mirarentur, num grammaticam uel musicam uel geometricam posset Albicerius docere. quis autem illum nosset et non istorum omnium imperitissimum fateretur ? quam ob rem ad extremum hortabatur, ut animos suos hi, qui talia didicissent, illi diuinationi sine dubitatione praeferrent darentque operam his disciplinis instruere atque adminiculare suam mentem, quibus aeriam istam inuisibilium animantium naturam transilire et eam supereuolare contingeret. Iam res diuinae cum omnibus concedentibus meliores augustiores
Abbreviated transcription (Latin):
cisset. nunqͣm mͥ crede tam luxuriose defor¬
miterq uixisset Qõ aũt dixit. quẽ u̾sum
uolueret animo ille a quo consulebat᷑. neq
hoc puto int̾ res nr̃as ẽẽ numerandũ: Non
quo negem honestissimas disciplinas ad poᷤ¬
sessionem quandam nr̃i animi ꝑtinere: s qr
are concessum ẽ: Id̃oqz talia cum in memo¬
riam nr̃am incurrerint: ñ mirum ẽ si sentiri
possunt ab huiꝰ aeris animalib quibusdam
uilissimis quos demonas uocant. a quibꝰ nos
suꝑari acumine ac subtilitate sensuum posse
concedo. ratione aut̃ nego. atq id fieri nescio
quo m secretissimo. atq a nr̃is sensibus remo¬
tissimo: Non enim si miram apiculam mel¬
ie posito nescio qua sagatitate qua hominẽ
uincit. unde unde aduolare: ido nobis eam¬
preponere aut saitem comꝑare debemus:
taq uellem magis iste albiceriꝰ ab eo qͥ dĩcere
cupet int̾rogatus ipsa metra docuisset. uł
coactus aquopiam consultoꝵ de re sibi sta¬

Expanded text:
cisset, nunquam, mihi crede, tam luxuriose deforcisset, nunquam, mihi crede, tam luxuriose deformiterque vixisset. Quod autem dixit, quem versum volveret animo ille a quo consulebatur; neque hoc puto inter res nostras esse numerandum: non quo negem honestissimas disciplinas ad possessionem quamdam nostri animi pertinere, sed quia are concessum est. Ideoque talia cum in memoriam nostram incurrerint, non mirum est, si sentiri possunt ab huius aeris animalibus quibusdam uilissimis, quos daemonas uocant, a quibus nos superari acumine ac subtilitate sensuum posse concedo, ratione autem nego, atque id fieri nescio quo modo secretissimo atque a nostris sensibus remotissimo. non enim, si miramur apiculam melle posito nescio qua sagacitate, qua hominem uincit, undeunde aduolare, ideo eam nobis praeponere aut saltem comparare debemus. Itaque uellem magis iste Albicerius ab eo, qui discere cuperet, interrogatus ipsa metra docuisset uel coactus a quopiam consultorum de re sibi sta
Abbreviated transcription (Latin):
si cunctant̃ uera dixisset: H oc me ⁊ de arus¬
picib ⁊ de augurib ⁊ de his om̃ib qui sidera
consulunt: ⁊ de comectorib sommoꝵ dixisse
putato de: aut aliquẽ ex hoc genere hominũ
ꝑferde si podestis. qui consultus nunqͣm oe
responsis suis dubitau̾it. nunqͣm postremo
falsa responderit: Nam de uatib nichil mͥ
puto ẽẽ laborandum: qui mende loquuntui
aliena: Deinde res humanas ẽẽ ut concedã
res hominum: qͥcq̃m tu existimas nr̃m ẽẽ.
qd̾ nobis uel dare uel eriꝑe casus potest:
Aut cum rerum humanarũ scientia dicitur.
ea dicit᷑. qua quisq nouit. qͦt uel quales fun¬
dos habeamus:quid auri. qͥd argenti. quid
deniq: alienoꝵ carminum cogitemus: Iula
ẽ humanarũ rerum scientia quȩ nouit lum
prudentiȩ. temꝑantie decus. fortitudinis ro¬
bur: iusticiȩ scĩtatem: hec enim sunt quȩ
nullam fortunam metuentes.uere nr̃a di¬
cere audemus: Que si albicerius ille didi¬

Expanded text:
si cunctanter vera dixisset? Hoc me de arussi cunctanter vera dixisset? Hoc me de aruspicibus et de auguribus, et de his omnibus qui sidera consulunt, et de conjectoribus somniorum dixisse putatote. Aut aliquem ex hoc genere hominum proferte, si potestis, qui consultus, nunquam de responsis suis dubitaverit, nunquam postremo falsa responderit. Nam de vatibus nihil mihi puto esse laborandum, qui mente loquuntur aliena. 20. Deinde res humanas esse ut concedam res hominum, quidquam tu existimas nostrum esse, quod nobis vel dare vel eripere casus potest? Aut cum rerum humanarum scientia dicitur, ea dicitur, qua quisquam novit vel quot, vel quales fundos habeamus; quid auri, quid argenti, quidque denique alienorum carminum cogitemus? Illa est humanarum rerum scientia, quae novit lumen prudentiae, temperantiae decus, fortitudinis robur, justitiae sanctitatem. Haec enim sunt, quae nullam fortunam metuentes vere nostra dicere audemus: quae si Albicerius ille didi
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. aut utrumq absurdum ẽ: Nam
⁊ humane res nichil sunt aliud qͣm res homi¬
num.ut argentum. nũmi. fundi : postremo
ipsa etiam cogitatio Et res diuinas quis
ñ recte arbitret᷑ eẽ ꝑquas homini diuinatio
ipsa contingit: Sapiens gͦ fuit albicerius¬
si sapientiã rerum humanarũ diuinarũq scien¬
tiam. illa diffinitione concedimꝰ: Hic ego. pͥmo
inqͣm ego scientiam ñ appello: in qua ille qui
eam ꝓfitet᷑ aliq̃n fallit᷑: Scientia e ñ solum ꝯ¬
prehensis. s ita comp̃hensis rebus constat. ut
neq in ea quis umquam errare: nec quibus¬
libet adu̾santib impulsus nutare debeat:
Unde uerissime aqͥbusdam philosophis dicitur
in nullo eam posse nͥ in sapiente inueniri: Q
non mͦ ꝑceptũ hr̃e deba. id qd tuet᷑ ac seqͥt᷑. uerum
etiam inconcussũ tenere: Scimus aut̃ illum
quem cõmemorasti. multa sepe falsa dixisse.
uocem.cum sepe falsa dix̾it: quem ñ uocarem.

Expanded text:
respondit? at utrumque absurdum est. nam respondit? at utrumque absurdum est. nam et humanae res nihil sunt aliud quam reshominum, ut argentum nummi fundus postremo ipsa etiam cogitatio, et res diuinas quis non recte arbitretur esse, per quas homini diuinatio ipsa contingit? sapiens ergo fuit Albiceriussi sapientiam rerum humanarum diuinarumque scientiam illa definitione concedimus. Hic ille: Primo, inquit, ego scientiam non appello, in qua ille, qui eam profitetur, aliquando fallitur. scientia enim non solum conprehensis sed ita conprehensis rebus neque in ea quis unquam errare, nec quibuslibet adversantibus impulsus nutare debeat. Unde verissime a quibusdam philosophis dicitur, in nullo eam posse nisi in sapiente inveniri; qui non modo perceptum habere debet id quod tuetur ac sequitur, verum etiam inconcussum tenere. Scimus autem illum quem commemorasti, multa saepe falsa dixisse: vocem, cum saepe falsa dixerit; quem non vocarem,
Abbreviated transcription (Latin):
mirari solitum eẽ abste accepimus : Qui cum
de fundo emendo ẽet locutus ad illum diui¬
num rem ita detulit. ut quid egisset si potises¬
set. ediceret: Atq ille statim ñ mͦ negotu genꝰ.
s etiam in quo ille uehem̃tius clamabat ad¬
mirans ipsum fundi nom̃ ꝓnuntiauit: cũ ita
eẽt absurdum. ut uix eius flactianus ipse me¬
minisset: Iam illud sine stupore animi non
queo dicere. qđ amico nr̃o discipło tuo se se
uolenti exagitare. flagitantiq insolent̃. ut
diceret quid secum ipse tacitꝰ uolueret: uir¬
gilii uersum eum cogitare respondit: Cũ
ille obstupefactus negare ñ posset: ꝑrexit q̃¬
rere qͥnam u̾sus eẽt: Nec albicerius qui gͣm¬
matici scolam uix tͣnsiens uidisset aliq̃ndo.
u̾sum ipsum securus ⁊ garrulus canere oub¬
tauit: Num gͥ aut res humane ñerant. de
quib ille consulebat᷑: aut sine rerum diuina¬
rum scientia tam certa consulentib ⁊ uera

Expanded text:
mirari solitum esse abs te accepimus, qui cum mirari solitum esse abs te accepimus, qui cum de fundo emendo esset locutus, ad illum diuinum rem ita detulit, ut quid egisset, si potis esset, ediceret ? atque ille statim non modo negotii genus sed etiam, in quo ille uehementer clamabat admirans, ipsum fundi nomen pronuntiauit, cum ita esset absurdum, ut uix eius Flaccianus ipse meminisset. iam illud sine stupore animi non queo dicere, quod amico nostro, discipulo tuo, sese uolenti exagitare flagitantique insolenter, ut diceret, quid secum ipse tacitus uolueret, Uergilii uersum eum cogitare respondit. cum ille obstupefactus negare non posset, perrexit quaerere, quisnam uersus esset; nec Albicerius, qui grammatici scholam uix transiens uidisset aliquando, uersum ipsum securus et garrulus canere dubitauit. num igitur aut res humanae non erant, de quibus ille consulebatur, aut sine rerum diuinarum scientia tam certa consulentibus et uera
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi bene nouimus ꝑ innumera scorta solere
dissolui: albicerium dico. illum qui ap̃ carca¬
ginem multos annos consulentib mira q̃¬
dam ⁊ certa respondit: Innumerabilia cõ¬
memorare possem.nisi ⁊ apud eos loquerer
qui exꝑti sunt:⁊ paucis nune satis sit uti
ad id qđd uolo: Nne cloclearium. mͥ aut̃ dicebat
cum domi ñ inueniret᷑. tuo iussu ꝑcoͣntatus.
ñ solum qͥd quereret᷑. uerum etiam nomina¬
tim cuiꝰ res ẽẽt. ⁊ uͥ lateret. citissime uerissime¬
q respondic: Idem me p̃sente. omitto illud
qđ in eo qđ rogabat᷑. nicħ omnino falsus ẽ: sed
cum puer qui nũmos ferebat. certam eoꝵ par¬
tem cum ad eum ꝑgẽmus furatꝰ ẽẽt. om̃s sibi
numerari iussit. coegitq illum ante oculos
nr̃os qͦs abstulerat reddere. pͥusqͣm om̃ino ipse
aut eosdem nũmos uidisset: aut̃ quantum s̾
ablatum fuerit audisset e nobis: Quid quod
doc̾tissimum ⁊ clarissimum uirum flactianũ:

Expanded text:
ipsi bene novimus per innumera scorta solere ipsi bene novimus per innumera scorta solere dissolvi; Albicerium dico illum, qui apud Carthaginem multos annos consulentibus mira quaedam et certa respondit? Innumerabilia commemorare possem, nisi et apud eos loquerer qui experti sunad id quod uolo. nonne cochlearium — mihi autem dicebat — cum domi non inueniretur, tuo iussu percontatus non solum quid quaereretur uerum etiam nominatim, cuius res esset et ubi lateret, citissime uerissimeque respondit? item me praesente - omitto illud, quod in eo quod rogabatur nihil omnino falsus est, sed cum puer, qui nummos ferebat, certam eorum partem, cum ad eum pergeremus, furatus esset, omnes sibi numerari iussit coegitque illum ante oculos nostros quos abstulerat reddere, priusquam omnino ipse aut eosdem nummos uidisset aut quantum sibi allatum fuerit audisset e nobis. Quid, quod doctissimum et clarissimum uirum Flaccianum
Abbreviated transcription (Latin):
inqͣm trigeti. ut aiudicis munere. ad sapientiȩ
patrocinium descenderem: Quasi uͦ quẽqͣm
in sermone ur̃o adũsarium sapientia pateret᷑.
aut te cam defendente ita laboraret. ut maiꝰ
implorare deberet auxilium: Nam neq inder
uos aliud querendum natum ẽ quam quid sic
sapientia. in quo eam ur̃m neut̃ oppugnat: qr
uterq: desiderat : Neq situ in diffinienda sapi¬
entia defecisse te putas: proptẽa reliqua defen
sio sententię tue tͥ deserenda ẽ: Itaq ame ni¬
chil aliud habebis. qͣm diffinitionẽ sapientiȩ.
que nec mea nec noua ẽ. s ⁊ pͥscorum homi¬
num. & quam uos miror ñ recordari. Non
enim nunc pͥmo auditis: sapientiam ẽẽ. re¬
rum humanarũ diuinarumq scientiam:
Hic licentius. quẽ post istam diffinitionem
diu putabam quesiturum ẽẽ quid diceret:
subiecit statim: Cur ergo ñ queso sapientẽ
uocamus flagitiosissimũ illum hominẽ quẽ

Expanded text:
inquam, Trygeti, ut a iudicis munere ad sapientiae inquam, Trygeti, ut a iudicis munere ad sapientiae patrocinium descenderem, quasi uero quemquam in sermone uestro aduersarium sapientia pateretur aut ullo defendente ita laboraret, ut maius implorare deberet auxilium. nam neque inter uos aliud quaerendum natum est quam quid sit sapientia — in quo eam uestrum neuter oppugnat, quia uterque desiderat — neque si tu in definienda sapiesio sententiae tuae tibi deserenda est. Itaque a me nihil aliud habebis quam definitionem sapientiae, quae nec mea nec nova est, sed et priscorum hominum, et quam vos mirer non recordari. Non enim nunc primum auditis, Sapientiam esse rerum humanarum divinarumque scientiam. 17. Hic Licentius, quem post istam definitionem diu putabam quaesiturum esse quod diceret, subjecit statim: Cur ergo non, quaeso, sapientem vocamus flagitiosissimum illum hominem, quem
Abbreviated transcription (Latin):
mum ñ meo iure diffiniri cogam. si iure a
me sapientie diffinitio postulat᷑: Cuiꝰ enim
uerbi in animis nr̃is aptiorem notionem na¬
tura ẽẽ uoluit. qͣm sapientiȩ: S nescio quomͦ
cum mentis nr̃e ueluti portum notio ipsa re¬
liq̃rit. ⁊ u̾borum sibi quasi uela detenderint:
occurrerint statim calum niarũ mille naufra¬
gia: Q mobrem aut diffinitio sapientiȩ ne re¬
quirat᷑: aut iudex nr̃ in eius patrocinium digne¬
tur descendere: Tum ego cum iam stilum nox
impediret: ⁊ quasi de integro magnum qͥddam
disserendum uiderem oboriri: in alium diem
distuli: Nam disputare ceꝑamus sole in occa¬
sum declinante. diesq pene totus cum in reb
rusticis ordinandis: tum in recensione primi
libri uirgilii ꝑactus fuit: Deinde mox ut il¬
luxit. ita enim res erant pridie constitute ut
laigum ẽẽt ocium: statim ꝑagendum negoci¬
um susceptum ẽ: Tum ego: Heri postulasti

Expanded text:
mum non meo iure definiri cogam. si iure a mum non meo iure definiri cogam. si iure a me sapientiae definitio postulatur? cuius enim uerbi in animis nostris apertiorem notionem natura esse uoluit quam sapientiae ? sed nescio quo modo, cum mentis nostrae ueluti portum notio ipsa reliquerit et uerborum sibi quasi uela tetenderit, occurrent statim calumniarum mille naufragia. quam ob rem aut definitio sapientiae ne requiratur aut iudex noster in eius patrocinium dignetur descendere. — Tum ego, cum iam stilum nox impediret et quasi de integro magnum quiddam disserendum uiderem oboriri, in alium diem distuli. nam disputare coeperamus sole iam in occasum declinante diesque paene totus cum in rebus rusticis ordinandis tum in recensione primi libri Uergilii peractus fuit. Deinde mox ut inluxit — ita enim res erant pridie constitutae, ut largum esset otium — statim peragendum negotium susceptum est. tum ego: Heri postulastis,
Abbreviated transcription (Latin):
utitur uia: sapientia ꝓfecto utit᷑: & qui sapi¬
entia utitur: sapiens sit necesse ẽ: Sapiens
gͥ erit ille. qui ꝑfecte quesierit ueritatem: ⁊̃¬
si ad eam ñdum ꝑuenerit: Nam uia que du¬
cat ad ueritatem nulla ut opinor intelligit᷑
melius: quam diligens inquisitio ueritatis:
Hac sola uia utens iam iste sapienserit: At ne¬
mo sapiens miser: Om̃is aut̃ homo: aut mi¬
ser aut beatus Beatum gͥ faciet. non tantũ
inuentio. s ipsa ꝑse inuestigatio ueritatis:
Tum ille arridens. merito m̃ inquit ista con¬
tingunt: dum adu̾sario in re ñ necessaria fi¬
dent̃ assentior: Quasi uͦ ego sim magnus dif¬
finitor: aut quicqͣm in disputando magis suꝑ¬
uacaneum puto: Qͥs enim modꝰ erit si ego
rursꝰ uelim diffiniri abste aliquid. ⁊ rursus
eiusdem diffinitionis uerba ⁊ consequentium
item singłatim om̃ia fingens qđ nichil intel¬
ligam diffiniri flagitem: Nam qͥd planissi¬

Expanded text:
utitur uia, sapientia profecto utitur, et qui sapiutitur uia, sapientia profecto utitur, et qui sapientia utitur, sapiens sit necesse est; sapiens igitur erit ille, qui perfecte quaesierit ueritatem, etiamsi ad eam nondum peruenerit. nam uia, quae ducit ad ueritatem, nulla, uti opinor, intellegitur melius quam diligens inquisitio ueritatis. hac igitur sola uia utens iam iste sapiens erit. et nemo sapiens miser; omnis autem homo aut miser aut beatus: beatum igitur faciet non tantum inuentio, sed ipsa per se inuestigatio ueritatis. Tum ille arridens: Merito mihi, inquit, ista contingunt, dum aduersario in re non necessaria fidenter assentior; quasi uero ego sum magnus definitor aut quidquam in disputando magis superuacaneum puto. quis enim modus erit, si ego rursus uelim definiri abs te aliquid et rursus eiusdem definitionis uerba et consequentium item singillatim omnia fingens, quod nihil intellegam, definiri flagitem? nam quid planissi
Abbreviated transcription (Latin):
uiam uite. & rect̃am secutus ẽ. ⁊ eam sapientiã
nominat nemo: Q uomͦ igit̾ om̃is recta uitę
uia sapientia ẽ: Concessi enim ẽẽ. s ñ solam
Diffinitio aut̃ nichil complecti debuit: quod
eẽt alienum: Itaq diffini si placet. quid tibi
uideat᷑ eẽ sapientia: Oni ille tacuit: Deinde
en inquit iterum definio: si hoc tu numqͣm
finire statiusti: Sapientia ẽ uia recta: que ad
ueritatem ducat: Similit̃ & hoc inquit ille
refellit᷑: Nam cum apud uirgilium. encȩ di¬
ctum ẽ amatre. ꝑge mͦ.&. qua te ducit uia
dirige gressum: sequens hãc uiam. ad id qđ
dictum erat. id÷ ad uerum peruenit. Con¬
tende si placet ubi pedem ille incedens posu¬
it. sapientiam posse dici. quamq̃m stulte ꝓrs
istam descͥptionem tuam conor effringere:
Nam causam meam nulla plus adiuuat: &e¬
nim sapientiam ñ ipsam ueritatem: s uiam
que ad eam ducat ẽẽ dixisti: Quisquis gͦ hac

Expanded text:
uiam uitae et rectam secutus est? et eam sapientiam uiam uitae et rectam secutus est? et eam sapientiam nominat nemo? quomodo igitur omnis recta uitae uia sapientia est ? — Concessi enim esse, sed non solam. — Definitio autem nihil conplecti debuit, quod esset alienum. itaque rursus defini, siplacet: quid tibi uidetur esse sapientia? Diu ille tacuit; deinde: En, inquit, iterum definio, si hoc tu numquam finire statuisti. sapientia est uia recta, quae ad ueritatem ducat. — Similiter et hoc, inquit ille, refellitur; nam cum apud Uergilium Aeneae dictum est a matre: perge modo et, qua te ducit uia, dirige gressum, sequens hancuiam ad id, quod dictumerat, id est ad uerum, peruenit. contende, si placet, ubi pedem ille incedens posuit. sapientiam posse dici; quamquam stulte prorsus istam descriptionem tuam conor effringere; nam causam meam nulla plus adiuuat. etenim sapientiam non ipsam ueritatem, sed uiam, quae ad eam ducat, esse dixisti. quisquis ergo hac
Abbreviated transcription (Latin):
quit sapientiam. rect̾am uiam ẽẽ uitȩ : Do in¬
quit sine dubio: S tam̃ uolo mͥ sapientiam
definias: ut sciam utrum quȩ mͥ. eadem tͥ
ẽẽ uideatur: & ille: Parum tibi ait uidet̃
definita: hoc ipso quod nunc int̾rogatꝰ
es. etiam quod uolui concessisti: Nisi e¬
nim fallor ñ falso rect̾a uia uitȩ sapientia
nominat᷑: Tum licentius: Nichil mͥ tam ri¬
diculũ qͣ ista diffinitio uidet᷑ inqͥt P idetur for¬
tasse an ille: Pecietentim tam̃ queso. ut ra¬
tio p̃ueniat risum tuum: Nicħ enim ẽ fe¬
dius risu. irrisione dignissimo Qͥdeñ ait
ille: Nonne fateris uidȩ mortem ẽẽ contra¬
riam: Fateor ait: Michi gͥ inqͥt ille. uia ui¬
te nulla magis uidet᷑. q̃m ea qua qͥsq ꝑgit
ne in mortem incidat: Assentiebat᷑ trige¬
tius: Ergo si uiator quispiam diũticulum
uitans. quod alatronibus obsideri audierit. re¬
cta uia ire ꝑgat. atq ita euadat int̾itum. ñne ⁊

Expanded text:
quit, sapientiam rectam uiam esse uitae? — Do, inquit, sapientiam rectam uiam esse uitae? — Do, inquit, sine dubio; sedtamenuolo mihi sapientiam definias, ut sciam, utrum quae mihi eadem tibi esse uideatur. — Et ille: Parum tibi, ait. uidetur definita hoc ipso, quod nunc interrogatus es? etiam quod uolui concessisti. si enim non fallor, recta uia uitae sapientia nominatur. — Tum Licentius: Nihil mihi tam ridiculum quam ista definitio uidetur, inquit. — Fortasse, ait ille; pedetemtim tamen quaeso, ut ratio praeueniat risum tuum; nihil enim est foedius risu inrisione dignissimo. — Quid enim, ait ille, nonne fateris uitae mortem esse contrariam ? — Fateor, ait. — Mihi igitur. inquit ille, uia uitaenullamagis uidetur quam ea, qua quisque pergit. ne in mortem incidat. — Adsentiebatur Trygetius. — Ergo si uiator quispiam deuerticulum uitans, quod a latronibus obsideri audierit, recta ire pergat atque ita euadat interitum, nonne et
Abbreviated transcription (Latin):
pediente uerum querere: Aut si semꝑ id
putas dicendum. si nicħ temporis quo iam
querere potest ꝑire patiat᷑: rursus tͥ alexan¬
driam redeundum ẽ: fac enim iam qͥnqͣm
ex quo tempore iter agere uel etate uel ne¬
gotio simit᷑ ꝑgere. acciꝑe illam uiam. atq
ut supͣ dixi cum deuiet nusqͣm. ante quam
ꝑueniat tam̃: uita ercedere: oultum pro¬
fect̾o errabis. si tͥ errasse iste uidebit᷑. qͣmiuis
om̃i quo potuit tempore nec querere desi¬
erit. nec inuenire potuerit quo pergebat:
Quãobrem sic ⁊ mea descriptio uera ẽ. et scđ
eam ñerrat ille qui ꝑfecte querit: quamuis
non inueniat ueritatem:. beatusq ẽ ob eam
rem qđ scđm rationem uiuit: Tua uͦ defini¬
tio & frustrata ẽ. ⁊ si non ẽẽt. nicħ eam cura¬
re deberem.si ex eo solo qđ ego definiui. sa¬
tis causa firmata ẽ: Cur queso ñdum ẽ istaĩt no
questio dissoluta : Hic trigetius: Das ne in¬

Expanded text:
pediente uerum quaerere. aut si semper id pediente uerum quaerere. aut si semper id putas dicendum, si nihil temporis, quo iam quaerere potest, perire patitur, rursus tibi Alexandriam redeundum est. fac enim quemquam, ex quo tempore iter agere uel aetate uel negotio sinitur, pergere occipere illam uiam atque, ut supra dixi, cum deuiet nusquam, antequam perueniat, tamen uita excedere, multum profecto errabis, si tibi errasse iste uidebitur, quamuis omni quo potuit tempore nec quaerere desierit nec inuenire potuerit quo pergebat. quam ob rem si et mea descriptio uera et secundum eam non errat ille, qui perfecte quaerit, quamuis non inueniat ueritatem, beatusque est ob eam rem, quod secundum rationem uiuit, tua uero definitio et frustrata est et, si non esset, nihil eam curare deberem, si ex eo solum, quod ego definiui. satis causa firmata est, cur quaeso nondum est ista inter nos quaestio dissoluta? Hic Trygetius: Dasne, in
Abbreviated transcription (Latin):
uenire: Qd siqͥsquam nicħ querat. & int̾ro¬
gatus uerbi gr̃a. utrum nam mͦ dies sit. te¬
mere statimq noct̾em ẽẽ opinet᷑. atq respon¬
deat. nonne tͥ uidetur errare: Hoc gͥ erro¬
ris genus uel ĩmanissimũ: non complexa ẽ
definitio tua: Qd si etiam ñ errantes com¬
plexa ẽ. potest definitio ulla eẽ utiosior:
Nam siquis alexandriam querat. & ad eam rec¬
to ꝑgat itinere: ñ opinor potes eum erran¬
tem uocare: Qd si eandem uiam uarus im¬
peditus causis longo agat temꝑe.:⁊ in ea mor¬
de p̃ueniat᷑: nonne ⁊ semꝑ quesiuit:⁊ nunꝗͣ
inuenit. nec errauit tam̃: Non in qͥt ille
semꝑ quesiuit: Recte dicis ait licentius. &
bene admones: Inde enim prorsus nichil
ad rem ꝑtinet definitio tua: Non enim ego
beatum ẽẽ dixi: qui semꝑ querat ueritatẽ:
Qõ ne fieri quidem potest. Primo. quia non
semꝑ homo ẽ: Demde quia ñ ex quo temꝑe
incipit eẽ homo: ex eo iam potest etate im¬

Expanded text:
uenire. quid, si quisquam nihil quaerat et interrouenire. quid, si quisquam nihil quaerat et interrogatus uerbi gratia, utrumnam modo dies sit, temere statimque noctem esse opinetur atque respondeat, nonne tibi uidetur errare? hoc igitur erroris genus uelimmanissimum non conplexa est definitio tua. quid, si etiam non errantes conplexa est, potest definitio ulla: esse uitiosior? nam quis Alexandriam quaerat et ad eam recto pergat itinere, non opinor potes eum errantem uocare. quid, si eandem uiam uariis impedimentis causis longo agat tempore et in ea morte praeueniatur, nonne et semper quaesiuit et numquam inuenit nec errauit tamen? — Non, inquit ille, semper quaesiuit. Recte dicis, ait Licentius, et bene admones. inde enim prorsus nihil ad rem pertinet definitio tua; non enim ego beatum esse dixi, qui semper quaerat ueritatem. quod ne fieri quidem potest, primo quia non semper homo est, deinde quia non ex quo tempore incipit esse homo, eo iam potest aetate im
Abbreviated transcription (Latin):
nullo pacto incidit: qui ueritatem queren¬
dam semꝑ existimat: falsum enim ꝓbare
ñ potest: qui ꝓbat nichil: Ngͥ potest errare.
Beatus aut̃ ẽẽ facillime podest: Nam ne lon¬
gius abeam. si nobis ipsis ut herilicuit cot¬
die uiuere liceret: nichil mͥ occurrit cur
nos beatos appellare dubitaremꝰ: Uiximus
enun magna mentis tranquillitate ab om̃i
corꝑis labe animum uindicantes. & acupi¬
ditatum facibus longissime remoti:dante ᷤ
qͣntum homini licet oꝑam rationi. hoc ÷
scđm diuinam illam partem animi uiuenteᷤ.
qͣm beatam ẽẽ uitam. hesterna mt̃nos defini¬
tione conuenit: At qui ut opinor. nicħ in¬
uenimꝰ: s tantũmͦ quesiuimꝰ ueritatem: Po¬
test gͥ sola inqͥsitione ueritatis: etiam si eã
inuenire minime possit. homini beata ui¬
ta conting̾e. Nam definitio tua. uide qͣnta
facilitate exeludat᷑ notione cõmuni. & em̃
errare ẽẽ. uixisti semꝑ querere:⁊ nunqͣm in¬

Expanded text:
nullo pacto incidit, qui ueritatem quaerennullo pacto incidit, qui ueritatem quaerendam semper existimat; falsum enim probare non potest, qui probat nihil; non igitur potest errare. beatus autem esse facillime potest; nam ne longius abeam, si nobis ipsis, ut heri licuit, cotidie uiuere liceret, nihil mihi occurrit, cur nos beatos appellare dubitaremus. uiximus enim magna mentis tranquillitate ab omni corporis labe animum uindicantes et a cupiditatium facibus longissime remoti, dantes, quantum homini licet, operam rationi, hoc est secundum diuinam illam partem animi uiuentes, quam beatam esse uitam hesterna inter nos definitione conuenit; atqui, ut opinor, nihil inuenimus, sed tantummodo quaesiuimus ueritatem. potest igitur sola inquisitione ueritatis, etiamsi eam inuenire minime possit, homini beata uita contingere. nam definitio tua uide quanta facilitate excludatur notione communi. etenim errare esse dixisti semper quaerere et numquam in
Abbreviated transcription (Latin):
stio differat᷑ si nichil hodie qđ respondeam re¬
perire potuero: cum id sedulo mecum ipse
uoluam: Qd̃ cum concedendũ putarem. ñ
renuentib cet̾is. deambulatũ ire surreximꝰ:
nob̃q inter nos multa uariaq sermocinan¬
tib: ille in cogitatione defixus fuit: Eõ cum
frustra ẽẽ sensisset. relaxare animũ maluit:
⁊ nr̃o se miscere sermoni: Postea cum iam ad¬
uesꝑasceret: in eundem conflictum redieran:
Sed modum imposui: ꝑsuasiq ut in alium
diem differri paterent᷑: Inde ad balneas:
Postera die aut cum consedissem᷑: ꝓferte in¬
qͣm qđ heri cȩꝑatis: Tum licentius Bistu¬
leramus disputationẽ nisi fallor rogatu meo:
cum erroris definitio difficillima michi eẽt
Hic plane inqͣm ñ erras: Qd̃ ut tibi omen sit
ad reliqua.: libent̃ optauerim: Audigͦ inquit
qđ heri etiam nͥ intercessisses ꝓtulissem. Er¬
ror mͥ uidet᷑ eẽ. falsi ꝓ uero aꝑꝑbatio: In quẽ

Expanded text:
stio differatur, si nihil hodie quod respondeam restio differatur, si nihil hodie quod respondeam reperire potuero, cum id sedulo mecum ipse uoluam. — Quod cum concedendum putarem non rennuentibus ceteris, deambulatum ire surreximus nobisque inter nos multa uariaque sermocinantibus ille in cogitatione defixus fuit. quod cum frustra esse sensisset, relaxare animum maluit et nostro se miscere sermoni. postea cum aduesperasceret, in eundem conflictum redierant; sed modum inposui persuasique, ut in alium diem differri paterentur. inde ad balneas. Postridie autem cum consedissemus: Proferte, inquam. quod heri coeperatis. — Tum Licentiu : Distuleramus, inquit, disputationem, nisi fallor, rogatu meo, cum erroris definitio difficillima mihi esset. — Hic plane, inquam, non erras, quod ut tibi omen sit ad reliqua, libenter optauerim. — Audi ergo, inquit, quod heri etiam, nisi intercessisses, protulissem. error mihi uidetur esse falsi pro uero approbatio. in quem
Abbreviated transcription (Latin):
errat inqͥt cum querit: quia ut ñ erret. ꝑ¬
fecte querit ꝙ trigetius Ut ñ erret qui¬
dem querit inqͥt: sed errat cum minime
inuenit Ita aut̃ tibi profut᷑um putasti.
quod errare ille ñ uult. quasi nemo erret
inuitus. aut quisqͣm om̃ino erret insi in¬
uitus: Tum ego cum ille diu cunctaret᷑
quid responderet: defimiendum uobis ẽ
inqͣm. quid sit error facilius enim fines
eius potestis uidere: in quem iam penitꝰ
ingressi estis: Ego inquit licentius defini¬
re auqͥd idoneus ñ sum: qͣmuis errorem de¬
finire sit facilius quam finire: Ego ait ille
definiam qđ michi facillimum ẽ. ñ ingemo
s: causa optima: Nam errare utiq ẽ semꝑ
querere: nunqm inuenire: Ego inqͥt licentiꝰ
si uel istam definitionẽ facile possem refelle¬
re: iam dudum cause meȩ ñ defuissem: Sed
qm aut res ipsa ꝑse ardua ẽ. aut ita mͥ apparet.
peto auobis ut usq in crastinam lucem que¬

Expanded text:
errat, inquit. cum quaerit, quia ut non erret querrat, inquit. cum quaerit, quia ut non erret quaerit. — Et Trygetius: Ut non erret quidem, inquit, quaerit, sed errat, cum minime inuenit. ita autem tibi profuturum putasti, quod errare non uult, quasi nemo erret inuitus aut quisquam omnino erret nisi inuitus. — Tum ego, cum ille diu cunctaretur quid responderet: Definiendum uobis est, inquam, quid sit error; facilius enim eius fines potestis uidere, in quem iam penitus ingressi estis. — Ego, inquit Licentius, definire aliquid idoneus non sum, quamuis errorem definire sit facilius quam finire. — Ego, ait ille, definiam, quod mihi facillimum est non ingenio, sed causa optima. nam errare est utique semper quaerere, numquam inuenire. — Ego, inquit Licentius, si uel istam definitionem facile possem refellere, iam dudum causae meae non defuissem. sed quoniam aut res ipsa per se ardua est aut ita mihi apparet, peto a uobis, ut usque in crastinam lucem quae