comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at regnũ tuũ. desideriũ nr̃m ad futurũ reg¬
nũ excitamꝰ. ut nobis ueniat. et uieo regnare me¬
ream̃. Nlam uelimꝰ nolimꝰ. utiq aduenier. Ftiat
uolũtas tua. sicut uicelo et int̃ra. Fiat inqũa. ut
quomͦ unculpate tibi angłi seruiunt incelo. ita
et nos it̃ta tibi seruiamꝰ.SUł ita. Sic̃ iusti a
qͥ ꝑcelũ intelligunt᷑ faciunt uolũtatẽ tuã. ita

Expanded text:
at regnum tuum, desiderium nostrum ad futurum regnum excitamus, ut nobis veniat, et in eo regnare mereamur. Nam velimus, nolimus, utique adveniet. Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra. Fiat, inquam, ut quomodo inculpate tibi angeli serviunt in coelo, ita et nos in terra tibi serviamus. Vel ita: Sicut justi qui per coelum intelliguntur, fa
Abbreviated transcription (Latin):
cat. T inea que uestes rodit latent̃ unudi¬
am. que studiũ bonũ dilacerat. et conpacti¬
onẽ unitatis dissipat. Fures sũt herctici
et demones. qui ad hoc intenti sũt ut sp̃ua¬
oculus. Si fuerit oculus tuus sumplex. to
tũ corpꝰ tuũ lucidũ erit. Si autẽ oculus tu
ces solent uidere numerosas lucernas. sum¬
plex oculus simplicia intuctur. Ed totũ tr̃af
fuerit simplex ẽ inteͦnebtis. ita si anima fu¬
ũ fulgorẽ ꝑdat. totus sensus in caligine cõ¬
moratut. Sñ alibi p̾cipit᷑. Om̃i custodia
serua tuũ cor. qm̃ ex ipso uita ꝓcedit. P¬

Expanded text:
cat; tinea quae vestes rodit latenter, invidicat; tinea quae vestes rodit latenter, invidiam, quae studium bonum dilacerat, et compactionem unitatis dissipat. Fures sunt haeretici et daemones, qui ad hoc intenti sunt, ut in spirituas est oculus. Si fuerit oculus tuus simplex, totum corpus tuum lucidum erit. Si autem oculus tuutes solent videre numerosas lucernas, simplex oculus simplicia intuetur. Quod totum tranfuerit simplex, est in tenebris; ita si anima suum fulgorem perdat, totus sensus in caligine commoratur. Unde alibi praecipitur: Omni custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ de pecunia sed eciã de cũctis possessio¬
nibꝰ senciendũ est. qr om̃e tͣrenũ uł erugine
cõstuit᷑ ut aurũ et argentũ. uł uermibus
et putredine soluitur ut uestes. uł qd̾ ab his
ĩmune est afuribꝰ tollitur ut lapides p̾ciosi.
nhis om̃e genꝰ auaricit rephenditur. Celũ dicit¬
ñ istud aeriũ sed firmam̃tũ sp̃uale. qd nũ¬
tũ. Gulosus cor habet inuentre. lasciuus
inludicris. amator inlibidine. auarus in
q oꝑat᷑ ut tͣrenũ cõmodũ adipiscatur. quo¬
mͥ erit mũdũ qd̾ itͣra uolutatur: Sordes¬
cit aliqͥd cũ inferiori miscetur nature. qr ꝙ̃
de puro argento sordidat᷑ aurũ si misce¬
atur. Ita etꝰ animꝰ nr̃ terrenoꝵ cupiditate
sordescit. quanis ipsa terra insuo genere
mũda sit. Si gͦ thesaurus est int̾ra cor est
thesaurus. illuc et cogitationis sequat᷑ affectꝰ.
ata gͥ ex xp̃i dilectione et̾nũ fructũ ince¬
ficat suꝑbiam. que dedorem uirtutũ obfus¬

Expanded text:
ionibus sentiendum est, quia omne terrenum vel aerugine consumitur, ut aurum, argentum, vel vermibus et putredine solvitur, ut vestes; vel quod ab his immune est, a furibus tollitur, ut lapides pretiosi. In his ergo omne genus avaritiae reprehenditur. Coelum diciton istud aerium, sed firmamentum spirituale quod nuntum. Gulosus cor habet in ventre, lascivus in ludicris, amator in libidine, avarus in que operatur, ut terrenum commodum adipiscatur, quomodo erit mundum quod in terra volutatur? Sordescit aliquid, dum inferiori miscetur naturae; quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si misceatur. Ita et animus noster terrenorum cupiditate sordescit, quamvis ipsa terra in suo genere munda sit. Si ergo thesaurus est in terra, cor est thesaurus, illuc et cogitationis sequatur affectus. Data igitur ex Christi dilectione, aeternum frucficat superbiam, quae decorem virtutum obfus
Abbreviated transcription (Latin):
harũ .U.ii. petitiouũ. tres pͥme manebunt in
et̃nũ. relique ad tenporalẽ uitã ꝑtiuent.
que tũ. ꝓpt̃ etͣna consequenda sũt necessaria
n illa utiq uita trͣna ubi nos semꝑ sꝑamꝰ fu¬
turos. et noĩs dĩ sc̃ĩficatio. et regnũ eiꝰ et uo¬
luntas eiꝰ in nr̃o sp̃ũ et corpore pfecte atq
in mortalit̃ ꝑmanebũt. Et hic in choantur.
cotdianꝰ idõ dictus est. qr hic est necessariꝰ.
Et fortasse iõ dictus est panis ñ potus. qr
pauis frangendo et mandendo in alim̃to
uerut᷑. sicut scripture aꝑiendo et difserendo
animã. pascunt. Potus aut̃ paraitus ficut est
ttansit incorpꝰ. ut hic panis sit ueritas. cũ ali¬
quanto labore. tcͣ autem potus cũ nullo la¬
bore. disputandi. hic est eciã quã poscimꝰ temis¬
sio. uͥ est cõmissio peccatoꝵ. hic tẽptationes
q̃ nos adpeccandũ uł allicuit uł inpellũt. Hic¬

Expanded text:
unt in aeternum, reliquae ad temporalem vitam pertinent, quae tamen propter aeternam consequendam sunt necessariae. In illa utique vita aeterna ubi nos semper speramus futuros, et nomiminis Dei sanctificatio et regnum ejus et voluntas ejus , in nostro spiritu et corpore perfecte atque immortaliter permanebunt. Et hic inchoantur, quotidianus ideo dictus est, quia hic est necessarius. Et fortasse ideo dictus est panis, non potus; quia panis frangendo et mandendo in alimentum vertitur, sicut Scripturae aperiendo et disserendo animam pascunt. Potus autem paratus sicut est, transit in corpus, ut hic panis sit veritas cum aliquanto labore, tunc autem potus cum nullo labore disputandi. Hic est etiam quam poscimus remissio, ubi est commissio peccatorum. Hic tentationes, quae nos ad peccandu
Abbreviated transcription (Latin):
oc acllitterã intelligendum est. Quia dñs
manifeste om̃em cuͣ rerũ p̾seticiũ amo¬
uet. et attonitos tantũ eẽ insp̃e fictuti
docet. Rationale animal cui et̃uitas ꝓmit a¬
titur. plus est quã it rationabile. Magis
pluris: hoc est multo pluris p̾cũ estis uos.
quã uolatilia celi aerii. Quis autẽ ur̃ma
cogitans potest adicere ad staturã suam

Expanded text:
m est, quia Dominus manifeste omnem curam rerum praesentium admonet, et attentos tantum esse in spe futuri docet. Rationale animal cui aeternitas promittitur plus est quam irrationale. « Magis pluris, » hoc est multo pluris pretii estis vos quam volatilia coeli aerii. « Quis autem vestrum cogitans potest adjicere ad staturam suam
Abbreviated transcription (Latin):
et date elemosinã. Qui ꝓ R.c .iii.¬
celo mũdana oĩa sꝑuit. uendatque habet et
distribuat. qui ñ est tante uirtutis de his que
uetur. cũ et ipse dñs cui ministrabant an¬
głi ad informandã eccłam loculos habuisse
legatur.
ñ ueterescunt. thesaurũ ñ deficientẽ in
celis. Sensus est. E lemosinas ab̾condite uobis

Expanded text:
et date eleemosynam. Qui pro coelo mundana omnia spernit, vendat quae habet et distribuat, qui non est tantae virtutis, de his quavetur, cum et ipse Dominus cui ministrabant angeli, ad informandam Ecclesiam, loculos habuisse legatur non veterascunt, thesaurum non deficientem in coelis. Sensus est: Eleemosynas abscondite vobis
Abbreviated transcription (Latin):
Ed semꝑ sc̃m ẽ ut om̃ibꝰ in notescat. et in nob̃¬
scĩficetur. oramꝰ. Nom̃ dĩ noticia de eo ẽ mani¬
festa uisione in angłis:. Catholica uͦ fide inp̃¬
senti ecła dũ peregrinatur. Cũ gͦ in noticia  scĩ¬
ficam᷑ ut ipse sit pat̃ nos filii. nos di simles illi.
et ipse d̾s deoꝵ: tc̃ nom̃ dĩ cdatificatur. et sc̃ĩs¬
sunũ. eẽ manifestatur. Adueniat regnũ tuum:
ħ est manifestet᷑. Quẽ ad modũ enĩ lux psens
adest cecis et oculos dandentibꝰ. ita dĩ regnũ quã¬
uis nũquã discedat de tͣtis. tũ iguorantibꝰ absenᷤ

Expanded text:
er sanctum est, ut omnibus innotescat et in nobisanctificetur, oramus. Nomen Dei, notitia de eo est manifesta visione in angelis; catholica vero fide in praesenti Ecclesia, dum peregrinatur. Cum ergo in notitia Dei sanctificamur, ut ipse sit pater, nos filii, nos dii similes illi, et ipse Deus deorum, tunc nomen Dei clarificatur, et sanctissimum esse manifestatur. Adveniat regnum tuum. Hoc est, manifestetur. Quemadmodum enim lux praesens adest caecis et oculos claudentibus, ita Dei regnum quamvis nunquam discedat a terris, tamen ignorantibus abse
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. et faciem tuam laua. ne uidearis ho¬
iinibꝰ ieuinaus. sed patri tuo qui est mabs¬
condito. & pat̃ tuus qui udet mabscon¬
mant. et quasi extra ꝓpͥos tͣminos abducũt.
ut pallidi uideant᷑ et tristes .i. qͣsi lugentes de
peccatis suis et alioꝵ ¶ ynge capud ͭ tuũ.
uxta ritũ ꝓuncie palestine̾ loquitur. nͥ
iactanciã innitore corpoꝵ. sed eciam in
ipsis sordibꝰ. Et quia curpissimũ est ungere
capud. ad utt̾iora ħ p̃ceptũ ꝑtinet. Caput gͦ
ungit qui mte letatur atq ratione. quẽ
recte capud̃ amne accipitur. fãciem lairat
sordibꝰ uitentos uise homines facit sola uo¬
luntate ñ uecessitate: ceteris eiꝰ oꝑibꝰ pot̃
conici qualis fuerit. Sñ dñs p̾cepit. luꝑos
cauendos subouina pelle. Ex frucribꝰ inquit
eoꝵ cognoscetis eos. Recte caput anime
m̃tẽ accipimꝰ. qua cogitationes regunt
olite timere pusillus¬
grex. quia conplacuit patri ur̃o dare uo¬
bis regnũ. Ne diffidatis inelemosina. in ora¬

Expanded text:
idearis hominibus jejunans, sed Patri tuo qui est in abscondito. Et Pater tuus qui videt in absconmant et quasi extra proprios terminos abducunt, ut pallidi videantur et tristes, id est, quasi lugentes de peccatis suis et aliorum. Unge caput tuum.uxta ritum provinciae Palaestinae loquitur, ubi jactantiam in nitore corporum, sed etiam in ipsis sordibus. Et quia turpissimum est ungere caput, ad interiora hoc praeceptum pertinet. Caput ergo ungit, qui mente laetatur atque ratione, quae recte caput animae accipitur. Faciem lavat, sordibus intentos in se homines facit sola voluntate, non necessitate, caeteris ejus operibus potest conjici, qualis fuerit. Unde Dominus praecepit lupos cavendos sub ovina pelle. Ex fructibus eorum, inquit cognoscetis eos . Recte caput animae mentem accipimus, qua cogitationes reguntolite timere, pusillusgrex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum. BEDA. Ne diffidatis in eleemosyna, in ora
Abbreviated transcription (Latin):
tis est uͥtus fortituduus. qd claudendũ ẽ
contra tumultꝰ scłi. et cõtra fauorẽ huma¬
nũ. ne oratio secreta inpediat᷑ sed i contẽpla¬
tione diuina fundatur. Oratio aut̃ est sua¬
ius. animi cũ cũꝑnͣctione cordis dep̃catio.
ł ita. Oratio est oris ratio. qua humilit̃ uota
nr̃a pandimꝰ. et ab imo pectoris archano
ꝓfertur.

Expanded text:
ntis, est virtus fortitudinis, quod claudendum est contra saeculi tumultus, et contra favorem humanum, ne oratio secreta impediatur, sed in contemplatione divina fundetur. Oratio autem est suavis animi cum compunctione cordis deprecatio. Vel ita: Oratio est oris ratio, qua humiliter vota nostra pandimus, et ab imo pectoris arcano profertur.
Abbreviated transcription (Latin):
mũdo corde eẽ orandũ. si cut et ele¬
mosinandũ. hipocͥta ẽ qui simulat qd
ñ est. rep̾sentator alt̾ius ꝑsone dũ sub spe¬
cie boni laudẽ querit. Tui aut̃ cũ oraue¬
ris utra incubiculũ tuũ. et dauso hostio
ora patrẽ tuũ inabscondito. Et pat̾er tu¬
us qu uidet in abscondito reddet ti
p̃ceptũ. ut indusa cogitatione labus q cõ¬
pͣssis oremꝰ. ut de anna legitur̃ libro re
un .i. carnali sensu est resistendũ. Cubicu¬
lũ est secretũ cordis. ad qd̾ tc̃ utramꝰ uo¬

Expanded text:
mundo corde esse orandum, sicut et eleemosynandum. Hypocrita est, qui simulat quod non est, repraesentator alterius personae, dum sub specie boni laudem quaerit. Tu autem cum oraveris, intra in cubiculum tuum; et clauso ostio, ora patrem tuum in abscondito, et Pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibpraeceptum, ut inclusa cogitatione labiisque compressis oremus, ut de Anna legitur in libro Rid est, carnali sensui resistendum. Cubiculum, est secretum cordis, ad quod t
Abbreviated transcription (Latin):
.i. peccantibꝰ inos Hõ inscripturis mͦ natu¬
ram significat ut ibi. animna rationalis
et caro sũt unꝰ homo. modo fragilitatẽ si¬
ue culpam. Fragilitatẽ ut ibi. Rtõ ui quis
es qui respondeas dõ: Culꝑa notatut ibi.
os aut̃ sicut homines moriemini. Sñ

Expanded text:
 peccantibus in nos. Homo in Scripturis modo naturam significat, ut ibi: Anima rationalis et caro, sunt unus homo; modo fragilitatem, sive culpam; fragilitatem, ut ibi: Homo, tu quis es qui respondeas Deo? Culpa notatur, ut ibi: Vos autem sicut homines moriemi
Abbreviated transcription (Latin):
de unqui. et grauibꝰ peccatoꝵ sarcuns hone¬
rati. Magna enĩ distancia est int̃ pecrantes
et peccatores. sicut int̃ ridentes et itrisores.
int̾ scribentes et scriptores: nã eciã iusti pec¬
cant. feuerantur hoc est cõmocdant: sailuta¬
ueritis .i. salutẽ oꝑtaueritis. Echinci  ͭ ͤ dicũt᷑

Expanded text:
de iniqui, et gravibus peccatorum sarcinis onede iniqui, et gravibus peccatorum sarcinis onerati. Magna enim distantia est inter peccantes et peccatores, sicut inter ridentes et irrisores, inter scribentes et scriptores: nam etiam justi peccant. Fenerantur, hoc est, commodant. Salutaveritis, id est salutem optaveritis.
Abbreviated transcription (Latin):
q hic neq infuturo renuitetur. Qui solem
suñ oriri facit suꝑ bonos et malos. et pluit
suꝑ uistos⁊ inuistos. ꝓbabiliꝰ accipiendũ est
hoc de solo cõmuni. et de plumia aque: quã
de sole iusticie et de pluiuia doctrine uerita¬
tis. Sol enĩ spualis ñ oritur nͥ bonis. qd plan¬
guut uuqui in libro saꝑiencie salimonis di¬
diligũt. qͦuã mercedẽ habebitis: Non¬
ne et publicani hoc faciunt.
Et sibene feceritis his qui bene uobis faciũt.
que uob est gr̃as Siquidem et peccatotis hoc
facuit. Et si mintuũ dederitis his aquibꝰ sꝑatis
reciꝑe: que grã est uobisellam et peccatores pec¬
catoribꝰ fencrant᷑ ut recipiãt equalia. Et si sa¬
lutaueritis fr̃es ur̃os tantũ. ñne  et huici hoc
facuuit. Si tales int̃ se natura duce notũt
ec̃ benefici. quantũ uobis gͣ dus ꝓfessi¬
ouis exiuuor. necesse est ut cura uirtutis
sit uberiot: quatinꝰ eciam uͣ amantes canta¬
tis sum amplectamini. feccatores sũt ual¬

Expanded text:
Qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Probabilius accipiendum est hoc de sole communi et de pluvia aquae, quam de sole justitiae et de pluvia doctrinae veritatis. Sol enim spiritualis non oritur nisi bonis: quod plangunt iniqui, in libro Sapientiae Salomonis didiligunt, quam mercedem habebitis? Nonne et publicani hoc faciunt? L. Et si bene feceritis his qui bene vobis faciunt, quae vobis est gratia? Siquidem et peccatores hoc faciunt. Et si mutuum dederitis his a quibus speratis recipere, quae gratia est vobis? Nam et peccatores peccatoribus fenerantur, ut recipiant aequalia. Et si salutaveritis fratres vestros tantum, nonne et ethnici hoc faciunt? BEDA. Si tales inter se natura duce norunt esse benefici, quantum nobis gradus professionis eximior, necesse est ut cura virtutis sit uberior, quatenus etiam non amantes charitatis sinu amplectamini? Peccatores sunt val
Abbreviated transcription (Latin):
nichil inde sꝑantes. Sciendũ est quia multi
ũ cansa nequicie ñ fenerati sunt. sed frau¬
dari tuuerunt. huic infirmitati diuina
medetur auctoritas dicens. Et mutuũ cdate
nichil inde sperantes. Id ẽ ñ in homine sp̃e
mercedis figatis. sed indõ qui uobis redda
qd illo iubente facietis. hinc illud est. Mn¬
tuabitur peccator et ñ soluet. iustris aut̃
miseretur et retribuet Et erit merces urͣa
mucħa. et eritis filii altissimi. quia ipse
benignꝰ est suꝑingratos et malos. U u fi¬
liꝰ dĩ est naturalit̃. iusti uero sũt eiꝰ filri¬
ꝑadoptionẽ. heredes quidẽ dĩ. coheredes
nꝰ est altissimꝰ ds suꝑ in gratos et malos. ut
bona tpralia largiendo. uł eos ad celestia
inspirando. Estote gͦ miscricordes. sicẽ
et pat̃ ur̃ misericors est. Natura dĩ in¬
pasfibił est. sicut aut̃ celat sine aliquo
liuore: irascitur sine aliqua ꝑturbatione.
penitet eum sine alicuiꝰ sue pͥuitatis cor¬
reptione: ita est paciens sine ulla passione.

Expanded text:
ntes. BEDA. Sciendum est, quia multi non causa nequitiae non fenerati sunt, sed fraudari timuerunt. Huic infirmitati divina medetur auctoritas, dicens, Et mutuum date, nihil inde sperantes, id est, non in homine spem mercedis figatis, sed in Deo, qui vobis reddet quod illo jubente facietis. Hinc illud est: Mutuabitur peccator, et non solvet; justus autem miseretur, et retribuet Et erit merces vestra multa, et eritis filii Altissimi, quia ipse benignus est super ingratos et malos. Unus filiper adoptionem, haeredes quidem Dei, cohaeredes nus est altissimus Deus super ingratos et malos, vel bona temporalia largiendo, vel eos ad coelestia inspirando. Estote ergo misericordes, sicut et Pater vester misericors est . » Natura Dei impassibilis est. Sicut autem zelat sine aliquo livore, irascitur sine aliqua perturbatione, poenitet eum sine alicujus suae pravitatis correptione, ita est patiens sine ulla passione,
Abbreviated transcription (Latin):
laus hommũ. Simłtra significat dilectio¬
nẽ landis. Dextera uͦ intentionẽ inplen¬
di p̃cepta dĩ. Cũ gͦ imples diuinũ p̃ceptũ
faciendo elemosina ut ꝗd libet bonũ. noli
huuranã laudem admiscete. In abscondito.
id est incõsciencia. Si int̾iora ꝑtinent ad dex¬
teram. exteriora ꝑtinent ad sinistram.

Expanded text:
laus hominum. Sinistra significat dilectionem laudis, dextera vero intentionem implendi praecepta Dei. Cum ergo imples divinum praeceptum faciendo eleemosynam vel quodlibet bonum, noli humanam laudem admiscere. In abscondito, id est, in conscientia. Si interiora pertinent ad dexteram, exteriora pertinent ad sinistram.
Abbreviated transcription (Latin):
de ueste. fundo. nimento. et gnͣalit̾ om̃i pec¬
cuma dixit. Docet enĩ humam iudicii ui¬
tanda ẽẽ arbitria cũ daͣpm uoluntate: ut
ꝑspem futuroꝵ bonoꝵ scłarem suppellecti¬
lem cõtẽpnentes. in anẽ genciũ cupiditatem
arguamus.L.I
facite illis similit̾. Ea caritas paciens esti
benigna est. ñ trͣam urias inunici fortit᷑
sustinet. sed amici quoq gr̃am benigne p̃u¬
uit. ut beneficiis ad amorem alii trahantur.
U ñ nec ait ꝓut faciunt facite. sed ꝓut uultis
ut faciant uobis facite illis. &x x u

Expanded text:
De veste, fundo, jumento et generaliter omni pecunia, dixit. Docet enim humani judicii vitanda esse arbitria cum damni voluntate, ut per spem futurorum bonorum, saecularem supellectilem contemnentes, inanem gentium cupiditatem arguamus. L. facite illis similiter. Quia charitas patiens est, benigna est , non tantum inimici injurias fortiter sustinet, sed amici quoque gratiam benigne praevenit, ut beneficiis ad amorem alii trahantur. Unde nec ait, prout faciunt facite; sed prout vultus ut faciant vobis, facite illis. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
unucos ur̃os. Om̃is homo ꝓximꝰ eẽ censendus
est. Multi ꝑutãt sufficere urtutibꝰ ñ odist
inimicos: sed eos diligere humanã naturã
ñ pati. Nõ uident qr moyses. samueł ꝯste¬
ꝑhanꝰ ꝓ inimicis orabant: et mortuos dauid
planxit inimicos. Non uident qr dñs inpos¬
sibilia non uissit. ħ patilus cestat᷑ dicens. Ma¬
ledicimitr et benedicimꝰ: blasphemam̃ obse

Expanded text:
os. BEDA. Omnis homo proximus esse censendus est. Multi putant sufficere virtutibus non odisse inimicos; sed eos diligere, humanam naturam non pati. Non vident quia Moyses, Samuel et Stephanus pro inimicis orabant , et mortuos David planxit inimicos . Non vident quia Dominus impossibilia non jussit. Hoc Paulus testatur, dicens: Maledicimur, et benedic
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis quetatis. Alioqͥn. hoc est si alit̾ facia¬
tis usticiam. nͥ ita ut ds̃ sin głarit̃ sit in
caufa: ñ m̃ habebitis mercedem ap̃ ip̃ũ. Lans
hominũ ñ debet appeti sed subscqui. ut exc̃¬
plo inuitet alios. Iusticiã uttellige ieiumũ
contͣ cõcupiscenciam carns. clemosirã cõita¬

Expanded text:
atis. Alioquin, id est, si aliter faciatis justitiam, nisi ita ut Deus singulariter sit in causa, non inde habebitis mercedem apud ipsum. Laus hominum non debet appeti, sed subsequi, ut exemplo invitet alios. Justitiam, intellige jejunium contra concupiscentiam carnis; eleemos
Abbreviated transcription (Latin):
sericordes fumuis. purgatio est anime: Ia itto
gradui debet exerteri dilectio ꝓximi usq
ad inimici dilectionẽ. ex dusa om̃i anaricia.
etunꝰ gͦ nobis dimitti ado. sicut dimittiiꝰ
ꝓxiiuo. De auaricia oruntur ꝓditio. fraus
fallacia. ꝑuiria. inquietudo. iolencie: et
contra mĩam obclurationes cordis. Intel¬
lectus mũdo corde contẽplatur diuina qͥn¬
tũ potest uicłe mũdo mortuus. magis enĩ

Expanded text:
sericordes sumus, purgatio est animae. In isto sericordes sumus, purgatio est animae. In isto gradu debet exerceri dilectio proximi usque ad inimici dilectionem, exclusa omni avaritia. Petimus ergo nobis dimitti a Deo, sicut dimittimus proximo. De avaritia oriuntur proditio, fraus, fallacia, perjuria, inquietudo, violentiae et contra misericordiam obdurationes cordis. Intellectus mundo corde contemplatur divina, quantum potest videre mundo
Abbreviated transcription (Latin):
com̃ dĩ in nobis tunore castoꝑmanente: in
fcła. ut extuore dĩ panꝑcres spu simꝰ. et in¬
anis gła ꝓcul pellatur. De inani gła hec orum¬
tur. In obediencia. Iactancia. hy poctisis. Con¬
tentiones. Ptinacie. Discordie: et nouitatũ p̃¬
sũꝑtioneis Pctumꝰ dm̃ regnare in nobis: ut ꝑ
pictatt̃ mitescamꝰ. in uidia remota: de inui¬
dia nascit᷑. odiũ. susurratio. detractio. exul¬
tatio ii adu̾sis ꝓximi. afflictio ant̃ i ꝓsperis.
ramiꝰ fidĩ ficri uoluntatẽ dĩ in nobis. ut ꝑ
scienciã nos ipsos lugeamꝰ. et om̃is ita int̃¬
dicta exdudat᷑ a nobisi De ira ꝓfetunt᷑ rixx.
tumor m̃tis. cõtumelie. clamor. blasphemie:
iudignatio. Oramꝰ panc cotidi. ano resici. ut
ut sp̃u fortitudinis esuriamꝰ et siciamꝰ iusti¬
ciam: ab sorta tristicia. q̃ peccatores absorbere
solet¶ De tͥsticia nascit᷑ malicia. tancor. pu¬
sillanimitas. desperatio. torꝑor cõtra p̃cepta.
uagatio mͣtis erga illicita. Incõsilio quo mi¬

Expanded text:
omen Dei in nobis timore casto permanente in saecula, ut ex timore Dei pauperes spiritu simus, et inanis gloria procul pellatur. De inani gloria haec oriuntur, inobedientia, jactantia, hypocrisis, contentiones, pertinaciae, discordiae et novitatum praesumptiones. Petimus Deum regnare in nobis, ut per pietatem mitescamus, invidia remota. De invidia nascitur odium, susurratio, detractio, exsultatio in adversis proximi, afflictio autem in prosperis. Oramus fieri voluntatem Dei in nobis, ut per scientiam nos ipsos lugeamus, et omnis ira interdicta excludatur a nobis. De ira proferuntur rixae, tumor mentis, contumeliae, clamor blasphemiae, indignatio. Oramus pane quotidiano refici, ut spiritu fortitudinis esuriamus et sitiamus justitiam, absorpta tristitia quae peccatores absorbere solet. De tristitia nascitur malitia, rancor, pusillanimitas, desperatio, torpor contra praecepta, vagatio mentis erga illicita. In consilio quo mi
Abbreviated transcription (Latin):
taris. Duo genera bnͣficii conplectitur.
uł cũ beniuole damꝰ. ist cũ reddituro cõmo¬
damꝰ. Sĩ aut̃ petenti te t̾bue inqͥt lucas
Non dicit omĩa petenti. sed illud ꝙ uiste
ei iusticia. ne eũ inanẽ dimuitas. Itaq s̃
solũ de elemosinis ħ intelligendũ est. ꝙ¬
eciam diuites ñ semꝑ dare possent. sed de
peciuua que nũqua deficit .i. de sapien¬
cia: quã tanto magis retines quãto płus eã
ꝓd̾o petentibꝰ distribuendis. oͦ uolenti mu¬
tirari ate sapienciam ut alios doceat ne au̾¬
taris. qr qd̃ alios docebit ꝑte tͥ reddetur᷑ dõ¬

Expanded text:
DA. Duo genera beneficii complectitur, vel cum benevole damus, vel cum reddituro commodamus. Omni autem petenti te tribue, inquit Lucas . Non dicit omnia petenti, sed illud quod jusei justitia, ne eum inanem dimittas. taque non solum de eleemosynis hoc intelligendum est, qetiam divites non semper dare possent; sed de pecunia quae nunquam deficit, id est, de sapientia, quam tanto magis retines, quanto plus eam pro Deo petentibus distribuis. Ergo volenti mutuari a te sapientiam ut alios doceat, ne avertaris, quia quod alios docebit per te, tibi reddetur
Abbreviated transcription (Latin):
uñ redd̾̃e pꝰsit: nͥ ei hoc pecatũ dimisetis ñ pote
tis. his qui ueniam ate petunt dimittere debes
t ne nos inducas intẽptationẽ. aliud est in¬
duci intẽptationẽ. et aliud tẽptari: nã sine tẽp¬
tatione nullus ꝓbatur. Uñ scriptũ est. Tẽp̾tat
bat fornax. et homines ustos tẽptatio tͥbula¬
tionis. Inducit᷑ aut̃ inteptationẽ. cui accidunt
que ferre ñ potest. Petimꝰ gͦ ne uł decepti con¬
senciamꝰ alicui reptationi. uł ceclamꝰ afflcti.
S ed libera nos amalo. Hon solum orandũ
est ut ñ inlłcamur in malũ quo caremus
sed ut ab illo eciam liberemur in qd̾ iam in
salon: qd̾ exprimit᷑ pacẽ. W.ñ et salomon dici
nos semp. Amen int̃ptatur uere. ut si deliter.

Expanded text:
unde reddere possit, nisi ei hoc peccatum dimiseris, non poteriunde reddere possit, nisi ei hoc peccatum dimiseris, non poteritis, his qui veniam a te petunt, dimittere debes. Et ne nos inducas in tentationem. Aliud est induci in tentationem, et aliud tentari: nam sine tentatione nullus probatur. Unde scriptum est: Tentat robat fornax, et homines justos tentatio tribulationis Inducitur autem in tentationem, cui accidunt quae ferre non potest. Petimus ergo, ne vel decepti consentiamus alicui tentationi, vel cedamus afflicti Sed libera nos a malo. Non solum orandum est ut non inducamur in malum quo caremus, sed ut ab illo etiam liberemur, in quod jam indsalon, quod exprimitur pacem. Unde et Salomon dicitnos semper. Amen interpretatur vere vel fideliter.
Abbreviated transcription (Latin):
opoitae ut cͣiuucte omĩa tria accipiant᷑ : ut .s.
cotidianũ panẽ sumul petamꝰ. et necessariũ
corpori: et sacram̃tũ uisibilẽ et in uisbilem
u̾bi dĩ. Et dimute nobis debita nr̃a. sic̃ et
nos dimittimꝰ debitoribꝰ nr̃is. Debita ãicit pec¬
cata. Honhic gͦ urgetur quis pecuuiã duntitere
debitoribꝰ. nͥ his qui uitantũ teddere nolunt. ut
iñ uelint litigare. ut suꝑiꝰ dictũ est. Si quis tibi
tunicã tollere uoluerit. et uditio cecũ cõcendete
dimitte illi et palliũ. Seruũ enĩ dñi ñ oportet
litigare. Qui gͦ modeste agit ut sibi peccunia
restituat᷑. ñ tãn cuiaus de pecunia quã de cor¬
rectione debitoris reddere nolentis qd̾ pot̃ red¬
deresñ solũ ñ peccat. sed plurimũ ꝓdest debitori.
quẽ corrigit ne dãpuũ fidĩ paciatur. Et cũ hic
de om̃i peccato debitũ accipiat᷑. peccet aut̃ inte
debens tibi pecuniã si redde recuset cũ habeat

Expanded text:
oportet ut conjuncte omnia tria accipiantur, ut scilicet oportet ut conjuncte omnia tria accipiantur, ut scilicet quotidianum panem simul petamus et necessarium corpori et sacratum, visibilem et idimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debita dicit peccata. Non ergo hic urgetur quis pecuniam dimittere debitoribus, nisi his qui in tantum reddere nolunt, ut inde velint litigare, ut superius dictum est: Si quis tibi tunicam tollere voluerit et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium . Servum enim Domini non oportet litigare. Qui ergo modeste agit ut sibi pecunia restituatur, non tam curans de pecunia quam de correctione debitoris, reddere nolentis quod potest reddere, non solum non peccat, sed plurimum prodest debitori, quem corrigit, ne damnum fidei patiatur. Et cum hic de omni peccato debitum accipiatur, peccet autem in te, debens tibi pecuniam si reddere recuset, cum habeat
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝓptͣa dãꝑnant eos eccłarũ rectores. Sine
scaudalo enĩ possũt hoc facere et ñ facẽ. sci¬
licet uł cotidie sumere. uł ñ cotidie sumere:
Nõ gͦͣ hic panis in illis partibꝰ intelligitur coti¬
dianꝰ. nã magni peccati crimineꝰ argue¬
tentur qui exeo condie ñ accipiũt. Cũ g hec
ita suit. quis est qui audeãt dicere. hanco¬
rationẽ dĩ tautũmꝰ. dicondam. usq ad eam
hosam. qua corpori. dñi cõminicamus: Nou
enĩ iam clicere poterimꝰ. da nobis hodie qd
iam accrpimꝰ. aut iterũ ultima patte diei.
fficram̃tũ illud celebrandũ est. Restat igit᷑
ut panẽ conclianũ intelligamꝰ spualẽ. pcep¬
ta scilieet diuna que cotitie oportet nos¬
meditari et oꝑari. ut illud. Oꝑamim escã
que ñ tortũpit᷑. Cotidianꝰ dicitur ifte cibꝰ.
quã dui hec uita dutat. Nam post hanc uicã
ñ ent cotidianꝰ. quia in illa uita ñ succedit di
tis. Si qͥs aut̃ eciam duo suꝑiora uelit accipe.

Expanded text:
rectores. Sine scandalo enim possunt hoc facere, vel non facere, scilicet vel quotidie sumere, vel non quotidie sumere. Non ergo hic panis in illis partibus intelligitur quotidianus: nam magni peccati crimine arguerentur, qui ex eo quotidie non accipiunt. Cum vero haec ita sint, quis est qui audeat dicere, hanc orationem Domini tantummodo dicendam usque ad eam horam, qua corpori Domini communicamus? Non enim jam dicere poterimus, da nobis hodie, quod jam accipimus, aut iterum ultimstat igitur ut panem quotidianum intelligamus spiritualem, praecepta scilicet divina, quae quotidie nos oportet meditari et operari, ut illud: Operamini escam quae non corrumpitur . Quotidianus dicitur iste cibus, quandiu haec vita durat. Nam post hanc vitam non erit quotidianus, quia in illa vita non succedit dietis . Si quis etiam duo superiora velit accipere,
Abbreviated transcription (Latin):
negat. quãnis sit blasphemꝰ et inꝑiꝰ. Sine
discretione om̃ibꝰ indigentibꝰ simplicit tribu¬
amꝰ. ñ querentes cui setł quare demꝰ. Ꝙ sqͥs
enĩ inquacũq necesfitate morituro succurre¬
re potest. si non fecerit occidit. Et orate ꝓ
tem. postrilabit et dabit ei ds uitam. aꝑ¬
cata frũm eẽ graniora ꝑsecutione inunicoꝵ.
eccatũ ad mortẽ est. cũ xpͣianꝰ opugnat xa¬
nũ aduerfus gr̃am dĩ. et nũ qũa peuitet.
lia ꝓptͣ dñs incruce ait. Pat ignosce. illis
Q nesciunt quid faciuuit: et ueatus ste phanꝰ
orat ꝓeis qui eũ lapidabant. qr. ñdũ in .xͦ.¬
palexandro. qi iam frat erat: ubi dicit. Ale¬
xander eratiꝰ multa mala mͥ ostendit. reddat
ali d̃s sccłm oꝑa illiꝰ. hec diffr̃a iudam ape¬
tro distinguit. ñ qr ꝑenitenti ñ sit ignoscendũ.
ne contra dm̃i sentenciam qua semꝑ ĩgnoscen¬
dũ pecenti fratri pͣcepit ueniamꝰ: sedq mag¬
nitudo peccati misit eũ indesꝑationem cũ

Expanded text:
negat, quamvis sit blasphemus et impius. Sine discretione omnibus indigentibus simpliciter tribuamus, non quaerentes cui, sed quare demus. Quisquis enim in quacunque necessitate morituro succurrere potest, si non fecerit, occidit. Et orate prtem, postulabit, et dabit ei Deus vitam , apcata fratrum esse graviora persecutione inimicorum. Peccatum ad mortem est, cum Christianus oppugnat num adversus gratiam Dei, et nunquam poenitet. Quapropter Dominus in cruce ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt , et beatus Stephanus orat pro eis qui eum lapidabant, quia nundum in C ubi dicit: Alexander aerarius multa mala mihi ostendit: reddet illi Deus secundum opera illius . Haec differentia Judam a Petro distinguit, non quia poenitenti non sit ignoscendum, ne contra Domini sententiam, qua semper ignoscendum petenti fratri praecepit, veniamus; sed quia magnitudo peccati misit eum in desperationem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
de et alia duo. Non solũ tua ut deuites al¬
t̃cationẽ. sed te ipsũ p̃be angariãti ñ tam
pedibꝰ quã animo conpassiõis affectu para¬
turus multo plus seriuite quã p̃ceperit.
maille passus qm̃ it sabbati sunt in quo
seruilia oꝑa ꝓhibentur. licitũ opꝰ intelli¬
gimꝰ. qd̾ et millenatꝰ designat. qͥ ꝑfecti¬
onẽ significat. Id circo dicit mille et duo
milia. ut nͣ solũ corpore sed sp̃u et am¬
ma ꝑfecte dõ seruiamꝰ. manstiete tolle¬
rando q̃ ꝓximꝰ ex infirmitate uitulerit.
icea uindicta n ꝓhibetur que adcorrec

Expanded text:
tua, ut devites altercationem, sed et te ipsum praebe angarianti, non tam pedibus, quam animo compassionis affectu paratus multo plus servire quam praeceperit. Per mille passus, quoniam iter Sabbati sunt, in quo servilia opera prohibentur, licitum opus intelligimus: quod et millenarius designat, qui perfectionem significat. Idcirco dicit mille et duo millia, ut non solum corpore, sed spiritu et anima perfecte Deo serviamus, mansuete tolerando quae proximus ex infirmitate intulerit. Hic ea vin
Abbreviated transcription (Latin):
Lugentibꝰ non tꝑ̃alia dapna set pecc̃a
sua et uirtutũ sp̃ualiũ dectim̃ta. fleatibus
.s. de p̃senti misetia acde dilatione bonoꝵ
consolatio p̃paratut et̃na. Non autem nr̃a so¬
lum. sed et ꝓxim iubeniur cõmissa deflere.
Sic enĩ dñs suꝑ peccatrioem ciuitatẽ fleuit
tuituram. & suꝑ lararum quẽ suscitauit mestis
sorotibꝰ eiꝰ cõpassus. D eati qui csurunt et

Expanded text:
ibus non temporalia damna, sed peccata sua et virtutum spiritualium detrimenta, flentibus scilicet de praesenti miseria ac de dilatione bonorum consolatio praeparatur aeterna. Non autem nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Sic enim Dominus super peccatricem civitatem flevit ruituram , super Lazarum quem suscitavit, moestis sororibus e
Abbreviated transcription (Latin):
Mausuet dñt quasi manu consueti.
hoc est tolerautes inuitias. ñ reddentes ma¬
lũ ꝓualo. Mites nͦ sunt qui nulia furoris
accensione turbantur. set inlenitate anum
in nobis. nos quoq clarificati gła corꝑoris eiꝰ¬

Expanded text:
Mansueti dicuntur, quasi manu consueti, hoc est, tolerantes injurias, non reddentes malum pro malo. Mites vero sunt, qui nulla furoris accensione turbantur, sed in lenitate animierit Christus in nobis, nos quoque clarificati gloria corporis e
Abbreviated transcription (Latin):
manserunt petrus et filii ⁊ ebedĩ pis¬
catores. pꝰ conu̾sionẽ. Math̃s uͦ ad the¬
lonei negociũ. ñ rediit. Sunt em̃i ne.
querere apłatus sui integntute seruata.
cũ uñ uiuerent ñ hab̃ent. Et sic eis labo¬
rantibꝰ. adiecit ds necessaria que ꝓmise¬
rat. pͥmũ querentibꝰ regnũ dĩ et iusti¬
ciam eiꝰ. Nam quis aliꝰ pisces qui capent̃
apposuit: Qui ñ iob aliud c̃clendus ẽ eis
ingessisse penuriam qua cõpellerentur
ire piscatũ. nͥ dispositũ uolens ex hibe
iniraculũ. ut simul ce p̃dicatores engłũ
sui pascerce. et ipsũ eugłiũ tanto sacia¬
m̃to qd̾ erat de ñuo pisciũ cõm̃daturus
auger&r. Septem discipuli qui in ista:
pi̾catione fuerunt. finem tp̃is qd̃. uii.
cdiebꝰ uoluitur significant. Quen q̃ so

Expanded text:
manserunt Petrus et filii Zebedaei piscatores post conversionem. Matthaeus vero ad telonii negotium non rediit. Sunt enim negoerere a populis, sui integritate servata, cum unde viverent non haberent. Et sic eis laborantibus adjecit Deus necessaria quae promiserat, primum quaerentibus regnum Dei et justiimplevit. Nam quis alius pisces qui caperentur apposuit, qui non ob aliud credendus est eis ingessisse penuriam, qua compellerentur ire piscatum, nisi dispositum volens exhibere miraculum, ut simul et praedicatores Evangelii sui pasceret, et ipsum Evangelium tanto sacramento quod eraugeret. Septem discipuli qui in ista piscatione fuerunt, finem temporis quod septem diebus volvitur, significant. GREGO
Abbreviated transcription (Latin):
Uꝰ pꝰ resurrectionẽ suã in lutore stetit:
qui an̾ resurrectionẽ com̃ eis suꝑ maream¬
bulauit. S mare significat p̾sens scłm
in quo ad huc discipuli laborint. soliditai
autem litoris ꝑpetuitatẽ quietis inqua
iam dñs erat. Btsĩ engłio legit ddñm
uississe recia mtti ad piscandũ: ante
passionẽ. & pꝰ. S añ: utrũ in cdext̃a uł
sinistra ñ nibae. In illa piscatione p̃maul¬
titudine pisciũ recia rupta sunt. in ifta ñ.
gͦ illa pascatio p̃sentem eccłãm signauit
bonos et malos colligentem: hec autem pis¬
catio significat solam eccłãm electoꝵ
que nullis heresibꝰ scinditur. in cõtinua
pace: sui auctoris requiescens.Si dẽ aũ
qr illi qui ꝑtinent ad resurrectioñẽ q po¬
nendi sunt ad dext̾am ñ apparebunt
nͥ cũ resurgent: Nos eñi ht̃ eccłã pꝰ fi¬
nẽ uite latentes in sõno pacis uelud̾
inꝓfundo. donec appareant i littore

Expanded text:
in littore stetit, qui ante resurrectionem coram eis super mare ambulavit; sed mare significat praesens saeculum, in quo adhuc discipuli laborabant; soliditas autem littoris, perpetuitatem quietis in qua jam Dominus erat. Bis in Evangelio legitur Dominum jussisse retia mitti ad piscandum, ante passionem et post. Sed ante, utrum in dextra vel sinistra, non jubet. In illa piscatione prae multitudine piscium retia multa sunt, in ista non. Ergo illa piscatio praesentem Ecclesiam significavit, bonos et malos colligentem. Haec autem piscatio significat solam Ecclesiam electorum, quae nullis haeresibus scinditur, in continua pace sui auctoris requiescens. AUGUST. quia illi qui pertinent ad resurrectionem, et ponendi sunt ad dexteram, non apparebunt nisi cum resurgent? Hos enim habet Ecclesia post finem vitae latentes in somno pacis velut in profundo, donec appareant in littore,
Abbreviated transcription (Latin):
Uidebat homin̾e et tangebat. et confite¬
batur dm̃ qũe ñ uidebat neq tangebat.
cit ei iħc. Quia uidifti me : c̃clidisti
Aliud uidit. & aliud t̃lidit. Homiñe in¬
dit: dm̃ cõfessũ ẽ. Non ait tetigisti s
cimꝰ audi & uide qũa bene sonet.
olfac et uide qũa bene oleat. gusta
ce uide qũa bene sapiat. tange & u¬
ne õe tangendo: dici eñi pot̃ ñ ausũ
tc̃ fuisse cliscipłm tang̃e chñm. Non
futurũ insua nouerat p̃destinatione
iam factum. Sciendũ ẽ illũ u̾e c̃ẽ.¬
qͥfidem cõplet oꝑe. de his autem qui
fidem nõe tenꝰ retinent. paulus dicit.
onfitentur se nosse dm̃. factis autẽ
negant. Et ia cobus. fides sine oꝑibꝰ
mortua ẽ. Multa qͥdẽ ce alia signa
fecit iħc inconspectu discipłoꝵ suo
ut c̃clentes uitã habeatis in noĩe eiꝰ.
Quasi fuĩt libri ponit eugłista. ad mag¬
ña cõm̃dationẽ sacͥñti secuture narra¬
tionis: faciens ei quodã mͦ eminenenci¬

Expanded text:
Videbat hominem et tangebat et confitebatur Deum, quem non videbat neque tangebat. Dicit ei Jesus: « Quia vidisti me credidisti. » Aliud vidit et aliud credidit: hominem vidit, et Deum confessus est. Non ait tetigisti, sed « cimus: Audi et vide quam bene sonet, Olfac et vide quam bene oleat, Gusta et vide quam bene sapiat, Tange ve etiam tangendo. Dici enim potest non ausum tunc fuisse discipulum tangere Dominum. Non futurum in sua noverat praedestinatione jam factum. Sciendum est illum vere credequi fidem complet opere. De his autem qui fidem nomine tenus retinent, Paulus dicit: « Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . » Et Jacobus: « Fides sine operibus mortua est . » « Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suout credentes, vitam habeatis in nomine ejus. Quasi finem libri ponit evangelista, ad magnum commendationem sacramenti secutae narrationis, faciens ei quodammodo eminenti
Abbreviated transcription (Latin):
ħ sunt quibꝰ et sciencia om̃is et ꝓphia. mili.¬
tat. fides. spes. caritas. S ficlĩ fuccedit spes qͣ
uidebimnꝰ. et spei succedit beatitudo ipsa ad
qũã ꝑuenturi suuiꝰ. caritas aut̃ eciam istis de¬
cedentibꝰ augebitur pociꝰ.Si enĩ crecdñdo
diligimꝰ qd noncdũ uidemꝰ. quanto magis
cũ uidere ceꝑimꝰ : Et si sꝑando diligimꝰ quo

Expanded text:
 sunt quibus et scientia omnis et prophetia mili sunt quibus et scientia omnis et prophetia militat: fides, spes, charitas. Sed fidei succedit species quam videbimus, et spei succedit beatitudo ipsa ad quam perventuri sumus: charitas autem etiam istis decedentibus augebitur potius. Si enim credendo diligimus quod nondum videmus, quanto magis cum videre coeperimus? Et si sperando dil
Abbreviated transcription (Latin):
consciencia. Spes enĩ sine nientis ñ est sꝑes.
diciuir spes .s. desꝑatio ħ est diffidũcia abo¬
no. ħ g distat int̃ spem et illã etiam partem
fidĩ que est de bonis futuris in nobis. qr fide
intelligimꝰ futura nobis bona. et spe confidũt
expectamꝰ ea. Postquã gͦ tenebitur res. iam
ñ erit expectatio spei. Ex fide aut̃ tanqũa sim¬
clam̃to om̃iũ bonorũ. spes et caritas oruint᷑.
Qd enĩ sꝑari uł sꝑatũ amari pot̃. nͥ credat᷑ ꝯ
reli aut̃ potest. si ñ sꝑetur ut ametur. Inde
mꝰ et diligimꝰ. Cũ etũ sit spes expectatio
ficda fcituri cõmodi. ex fide nascitur ex pecta¬
re. et excaritate sicducia inpetrandi. hinc au
ñ amat. inanit̃ credit et sꝑat: quauis ad ne¬
rã felicitatẽ ꝑtineant. Licet enĩ sꝑare ñ pꝰ¬
sit fieri sine amore. tñ pot̃ fieri ut id nõ
ut siquis speret uitã eternã. et ñ amet iusti¬
ciam. Idẽ in primo de docitina xp̃iana. Tria

Expanded text:
conscientia. Spes enim sine meritis non est spes, conscientia. Spes enim sine meritis non est spes, dicitur spes, sed desperatio, hoc est, diffidentia a bono. Hoc igitur distat inter spem et illam etiam partem fidei quae est de bonis futuris in nobis, quia fide intelligimus futura nobis bona, et spe confidenter exspectamus ea. Postquam ergo tenebitur res, jam non erit exspectatio spei. Ex fide autem tanquam fundamento omnium bonorum, spes et charitas oriuntur. Quid enim sperari vel speratum amari po ametur. Inde mus et diligimus. Cum enim sit spes exspectatio fida futuri commodi, ex fide nascitur exspectare, et ex charitate fiducia impetrandi. Hinc Augnon amat, inaniter credit et sperat, quamvis ad veram felicitatem pertineant. Licet enim sperare non possit fieri sine amore, tamen potest fieri ut id non ut si quis speret vitam aeternam, et non amet justitiam. » Idem in prima de doctrina Christiana: « Tria
Abbreviated transcription (Latin):
Er uides cretiere. ꝑtidem eñĩ ambulataꝰ
uidebis qd c̃clidisti. Et qm̃ minus est cre¬
dere qua uidere: cessabit fides qr iude¬
bitur species. Cessabit credñdi existimatio.
qm̃ manifesta erit ueritatis cognitio.
antiqui oftñdere. Ita corporei sensus in¬
alicant nobis apparencia. fides uͦ extñdit᷑
adñ apparencia fuo mͦ ostũdeus ea. quo¬
usq uere intelligencie upsio fuccedat.
ea q̃ ñ uidemꝰ credimꝰ. aut suisse. aut
ẽẽ. ant futura ẽẽ. ipsa sides facit ea sub¬
sistere in nob̃ credũdo. Serbi gr̃a. Re¬
surrectio gũalis cũ ũdũ sit. ꝑtidem tũ
iam fubsistit in aima nr̃a. quasi p̃oculis
eam habeamꝰ. Ẽ gͦ fides tãn dep̃sentibꝰ uł ꝑ̃¬
t̃itis. quã de futuris. tãn de bonis qũa de
malis. ut aug̃ inpͥncipio enchiridion disse¬
rit. Spes autꝰ de bonis est tantũ. et defuiu¬
ris. Est enĩ spes fitturoꝵ bonors. expectatio
cũ ficlucia adipiscentd. ex gĩa dĩ  ex boua

Expanded text:
er fidem enim ambulamus, videbis quod credidisti. Et quoniam minus est credere quam videre cessabit fides, quia videbitur species. Cessabit credendi existimatio, quando manifesta erit veritatis cognitio. antiqui ostendere. Itaque corporei sensus indicant nobis apparentia. Fides vero extenditur ad non apparentia, suo modo ostendens ea, quousque vera intelligentiae visioea quae non videmus credimus aut fuisse, aut esse, aut futura esse, ipsa fides facit ea subsistere in nobis credendo. Verbi gratia: Resurrectio generalis cum nondum sit, per fidem tamen jam subsistit in anima nostra, quasi prae oculis eam habeamus. Est ergo fides tam de praesentibus vel praeteritis quam de futuris, tam de bonis quam de malis, et Augustinus in principio Enchiridion disserit. Spes autem de bonis est tantum et de futuris. Est enim spes futurorum bonorum exspectatio cum fiducia adipiscendi ex gratia Dei et ex bona
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximũ ꝓpt᷑ dm̃. Illud quoq sciendũ est. qd
int̃clũ fidĩ nom̃ tranffertur ad designandã
certitudinẽ manifeste uisionis: qũa habitu¬
ti sumꝰ ħ aut̃ fit uł ex illa regula qua nom̃
causae ponitur ꝓeffectu. uł ex alia scdm qũã
significata res ꝑsirilitudinẽ suscipit rei sig¬
uficantis nom̃. Est enĩ ipsa fides qud uũc
ꝑspeculũ in eniginate dm̃ c̃nimꝰ. sacram̃¬
tũ. illiꝰ future uisionis qua dm̃ facie ad
faciem sicuti est uidebiuiꝰ: et ꝑsidem du¬
qũ ñ uerbis. s rebꝰ ipsis p̃seutibꝰ cteditur.
Qod futurũ est cũ iam ꝑ spẽm manisestã se con¬
templandã p̾bebit scĩs ipsa c̃ sapieneia
De qua fide rerũ. lucisq ipsius p̃sencie.
forsitam paulus dicit. Iusticia eni chĩ in eo
reuelatur. ex ficie infidẽ.dicit eñ alio loco. Nos
euĩ reuelata facie glĩm cũ speculantes. in eam¬
dem imaginẽ informabim᷑ agłã ungłam.¬

Expanded text:
proximum propter Deum. Illud quoque sciendum est, quod interdum fidei nomen transfertur ad designandam certitudinem manifestae visionis, quam habituri sumus. Hoc autem fit vel ex illa regula, qua nomen causae ponitur pro effectu, vel ex alia secundum quam significata res per similitudinem suscipit rei significantis nomen. Est enim ipsa fides qua nunc per speculum in aenigmate Deum cernimus, sacramentum illius futurae visionis, qua Deum facie ad faciem, sicuti est, videbimus, et per fidem duquando non verbis, sed rebus ipsis praesentibus creditur. Quod futurum est, cum jam per speciem manifestam se contDe qua fide rerum lucisque ipsius praesentiae forsitan Paulus dicit: Iustitia enim dei in eo reuelatur ex fide in fidem. Dicit enim alio loco: Nos enim reuelata facie gloriam dei spectantes, in eandem imaginem transformabimur a glo
Abbreviated transcription (Latin):
ait inplerisq codicibꝰ ñ habetur. hic quo
multociens eñi dictis. fufficit. inhoc oꝑe
ñ nulla semel haberi. Ed eciã de ceco illu¬
minato solus marcus nartat. cap̃.lxxxi.
ñ ĩ cõgrue reticetur inħ libto. plurima de
cecoꝵtꝰ illuminatione referente. Sic de
similibꝰ. Suũ enĩ est scribñtis eugłiũ ñ tuil¬
la ex inchustria omittere. ad insinu̾andũ ui¬
criberentur omĩa. nec ipse mundiis sufti¬
ceret capere ea. M.cl xiii. R.lxx .uiii.
Et cũ uenissent cdiscipul eiꝰ tranffretũ
obliti funt panes acciꝑe. et nͥ unũ panẽ
ñ habebant in naui. Indicatur qũa mo¬
dicam curam carnis habetent in reliquis.¬
qui nec uiaticũ sũpserunt intentione
dñici comitatus. Enꝰ panis: panẽ iute
agnificat: Tranffretũ abut dñs. qñ
secutus est eũ genciũ ppłs. Rlxx ix.¬

Expanded text:
ait, in plerisque codicibus non habetur. Hic quoqmultoties enim dictis sufficit in hoc opere nonnulla semel haberi. Quo etiam de caeco illuminato solus Marcus narrat capitulo 81, non incongrue reticetur in hoc libro, plurima de caecorum illuminatione referente. Sic de similibus. Suum enim est, scribentis evangelium, nonnulla ex industria omittere, ad insinuandum visus; et si scriberentur omnia, nec ipse mundus sufficeret capere ea . M. 163VI R. 78 Et cum venissent discipuli ejus trans fretum, obliti sunt panes accipere, et nisi unum panem non habebant in navi. BEDA. Indicatur quam modicam carnis curam haberent in reliquis,qui nec viaticum sumpserunt intentione Dominici comitatus. Unus panis, panem vitae significat. Trans fretum abiit Dominus, quando secutus est eum gentium populus. M.
Abbreviated transcription (Latin):
atq constantẽ laudat dñs : uͥ dicit. õ mu¬
lier magna est fides tua. Et de fide centu¬
sam inc̃pat.dicens. Qd cogitatis int̃ uos mo¬
dice fidĩ. qr panes ñ habetis: Stiq si int
ceteta. firmit̃ ẽderent. qr ñ qd intrat in os

Expanded text:
atque constantem laudat Dominus ubi dicit: O muatque constantem laudat Dominus ubi dicit: O mulier, magna est fides tua . Et de fide centusam increpat, dicens: Quid cogitatis inter vos modicae fidei, quia panes non habetis? Utique si inter caetera firmit
Abbreviated transcription (Latin):
suisse uł ñ. uł inhac seu illa ciuitate p̃di¬
casse uł ñ: nillũ incurrimꝰ ꝑiculũ. Ea uͦ
cdũ taxat. que ad fidem catholicã. spectant
si ñ c̾dant dãpnationẽ pariunt. Est autẽ
fides catholica .i. uniu̾salis que ita om̃ibꝰ ne¬
cessaria est. ut nemo discretus absq ea sal¬
uari possit. Sñ athanasus cũ p̃misisset
hec est. fides catholica. statĩ illud aꝑiens
uñ sit dicta catholica adidit. quã nͥ quisq
crediderit saliuuis ẽẽ ñ potenit. Uł dicitur
catholica .i. cõmunis. ad differenciã fidĩ he¬
reticeꝵ ñ nͥcũq cũ eccłã dilatate. s quasi
inangulo latitantis. fides aut̃ catholica
parti circa diuinitatis naturã. partĩ circa
diuina beneficia et quascũq fidĩ rectissimas
dispñsationes uł orclinationes cõsistit. q̃
Ẽ t sciendũ qr ficdes ñ dr̃ magna uł parua.
eo qd̃ ad multas uł paucas res ꝑtineat: s qm̃
firmit uł cepide c̃ditur ea. Intñsom uͦ fidẽ

Expanded text:
la civitate praedicasse, vel non, nullum incurrimus periculum. Ea vero duntaxat quae ad fidem catholicam spectant, si non credantur, damnationem pariunt. Est autem fides catholica, id universalis, quae ita omnibus necessaria est, ut nemo discretus absque ea salvari possit. Unde Athanasius cum praemisisset, « Haec est fides catholica, » statim illud aperiens, unde sit dicta catholica, addidit: « Quam nisi quisque crediderit, salvus esse non poterit. » Vel dicitur catholica, id est, communis, ad differentiam fidei haereticorum, non ubique cum Ecclesia dilatatae, sed quasi in angulo latitantis. Fides autem catholica partim circa ipsam Divinitatis naturam, partim circa divina beneficia et quascunque Dei rectissimas dispensationes vel ordinationes consistit, quae fides non dicitur magna vel parva, eo quod ad multas vel paucas res pertineat, sed quoniam firmiter vel tepide creditur ea. Intensam quippe fidem