comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
płin compͥmentem cohercere ñ posset:
deposita clamide iurum sc̃m in ꝓpͥas ul¬
nas suscipiens de basilica absportartt. Int̾
plurimos sane qui ibidem adeptisunt sani¬
tatem: senex quidam paraliticus de uici¬
nia illa homo notꝰ et honoratꝰ multis suc
tus ẽ ad hominem dei. Aquo post bre¬
uissimam ut solebat orationem erectꝰ ꝑti¬
nus et sanatus: non modo incolumis sed
⁊ fortis apparuit: ut posses credere si uide¬
res. non tam alt̾atum hominem eẽ quã al¬
terum. Iamq eo uirilit̾ ꝓcedente. parabas
alii tollere lectum eius in quo aduectꝰ erat:
cum reuocans eum unꝰ ex circunstantib.
hugo tullensis eccłie archidiaconꝰ eũgłici
illius paralitici memor. ñ sic ait non sicua¬
cuus reu̾teris: tolle grabatum tuũ ⁊ am¬
bula. Et imponens in bumeros eius dimi¬
sit eum libere ꝓcedencem: s omnis plebs
ut uidit dedit laudem deo. Ibidem etiam
puer surdus et mutus ex itero matͥs sue.

Expanded text:
pulum comprimentem coercere non posset, pulum comprimentem coercere non posset, deposita chlamyde Virum sanctum in proprias ulnas suscipiens, de basilica exportarit. Inter plurimos sane qui ibi dem adepti sunt sanitatem, senex quidam paralyticus de vicinia illa, homo notus et honoratus, multis suorum tus est ad Hominem Dei: a quo post brevissimam, ut solebat, orationem erectus protinus et sanatus, non modo incolumis, sed et fortis apparuit, ut posses credere, si videres, non tam alteratum hominem esse, quam alterum. Jamque eo viriliter procedente parabant alii tollere lectum ejus in quo advectus erat, cum revocans eum unus ex circumstantibus Hugo Tullensis Ecclesiae archidiaconus, evangelici illius paralytici memor: « Non sic, » ait, « non sic vacuus reverteris, tolle grabatum tuum, et ambula . » Et imponens in humeros ejus, dimisit eum libere procedentem: et omnis plebs, ut vidit, dedit laudem Deo. Ibidem etiam puer surdus et mutus ex utero matris suae,
Abbreviated transcription (Latin):
spirensium ciuitatem p̃sente romanoꝵ
rege conrado. qui dei hominem ab ecctia
ad hospitium deuotissim e deducebat: of¬
ferebant puerum claudum. rogantes ut
eimanum imponere dignaretur. Quem
signatum ꝓtinus erigens. suꝑ pedes statuit.
et libere gradiebatur: in dei laudem ac¬
clamanitib uniu̾sis. Item in capella ep̃ici
uitatis ipsius. rege ipso uidente. uisum red¬
didit cece cuidam mulieri: et claudonato
gressum donauit. Multaqͥdem ⁊ alia in
manu cius ibidem xp̃c effecit: sed ad exem¬
plum pauca sufficiant. Nonnullos enim
pauꝑculos etiam pueros. rex ipse deuotus
suis illi manib offerens: de multoꝵ cura¬
tione meruit gratulari. Nec modo apud
p̃dictam spirensium urbem: sed apud fran¬
couadũ moguntine diocesis locum. ubi¬
innumeris uͥtutib idem dei seruus effulsit
De tota siquidem regione quotqͦt patiebã¬
tur afferebant ad eum: ⁊ tantus erat con¬
cursus ut p̃dictus rex cum aliqͣndo po¬

Expanded text:
Spirensium civitatem, praesente Romanorum Spirensium civitatem, praesente Romanorum rege Conrado, qui Dei Hominem ab ecclesia ad hospitium devotissime deducebat, offerebant puerum claudum, rogantes ut ei manum imponere dignaretur. Quem signatum protinus erigens, super pedes statuit, et libere gradiebatur, in Dei laudem acclamantibus universis. In capella episcopi civitatis ipsius, rege ipso vidente, visum reddidit caecae cuidam mulieri, et claudo nato gressum donavit. Multa quidem et alia in manu ejus ibidem Christus effecit, sed ad exemplum pauca sufficiant. Nonnullos etiam pauperculos pueros rex ipse devotus suis illi manibus offerens, de multorum curatione meruit gratulari. Nec modo apud praedictam Spirensium urbem, sed apud Francovadum Moguntinae dioecesis locum, innumeris virtutibus idem Dei servus effulsit. De tota siquidem regione quotquot patiebantur, afferebant ad eum, et tantus erat concursus, 1142 ut praedictus rex cum aliquando po
Abbreviated transcription (Latin):
tutum eius fama diffunderet. abbas au¬
gensis quod intra lacum leinannũ. anti¬
quũ extat ⁊ nobile monasti̾um. hominẽ
quem suis helemosinis sustentabat cecum
misit ad eum: et confestim uidentem illũ
recepit. hectereseim dicit᷑ locꝰ ad eiusdem
diocesim ꝑtinens ciuitatis: s plurimũ a ci¬
uitate remotus. Ibi quoq sicut et in cet̾is iliꝰ
ꝓuincie. ꝑ que transiit locis: mulcis in ser¬
uo suo miraculis glorificatus est ds. Ubi e¬
tiam cecus natus sub manu eius uisum rece¬
pit. Item alteri a natiuitate surdo et muto.
auditus redditus ẽ ⁊ loquela In ciuitate
etiam basilea cum exmore sermonem ha¬
buisset ad ppłm. ut impleretur i eo quod
de scĩs apłis legit᷑. qui udelicet ꝓfecci p̃di¬
cauerunt ubiq domino cooꝑante et ser¬
monem confirmante sequentib signis.
oblata est ei femina muta. ⁊ confestim oran¬
te eo locuta est. Oblatus est claudus ⁊ am¬
bulauit: oblatus est cecus et uidit. Npd̃

Expanded text:
tutum ejus fama diffunderet, abbas Aututum ejus fama diffunderet, abbas Augiensis quod intra lacum Lemanum antiquum exstat et nobile monasterium hominem, quem suis eleemosynis sustentabat, caecum misit ad eum, et confestim videntem illum recepit. Heytereseim dicitur locus ad ejusdem dioecesim pertinens civitatis, sed plurimum a civitate remotus. Ibi quoque, sicut et in caeteris illius provinciae per quae transiit locis, multis in Servo suo miraculis glorificatus est Deus: ubi etiam caecus natus sub manu ejus visum recepit. Item alteri a nativitate surdo et muto auditus redditus est et loquela. In civitate etiam Basilea cum ex more sermonem habuisset ad populum, ut impleretur in eo quod de sanctis Apostolis legitur, qui videlicet profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante, sequentibus signis , oblata est ei femina muta, et confestim orante eo locuta est: oblatus est claudus, et ambulavit: oblatus est caecus, et vidit. 31. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
rabant: et uirtus erat dnĩ ad sanandum
eos. Ubi int̾ cetõs puer ferme decennis: cec̾
ex ut̃o matͥs sue coram omni popło oblatus
est uiro dei. Qui indigitos expuens ⁊ liuiens
oculos eius. breuem fecit orõnem: ⁊ in nomiẽ
xp̃i aꝑuit ocłos cecinati. Regnum quoq ger
manie cum intͦisset aliqndo iur beatus. tam
excellenti enituit ingrã sanitatũ: ut uec
u̾bis expͥmi nec credi ualeat sidicat᷑. Nam ⁊
testati sunt qui affuere int̾ritorio constanti¬
ensi circa uicum quem doinguen nominas:
ex his que diligentius uestigarunt ⁊ uide¬
runt. oculis suis una die illuminatos ad
euis impositionẽ manꝰ cecos undeci sana¬
tos etiam mancos. decem: ⁊ claudos erectos.
decem ⁊ octo. Ceterum ne fecisse nos mopes
copia uideatur: ex in num̾a multitudine
saltem pauca memorie comendamꝰ. quem
locis celebriorib facta noscuntur. Cũ uenis¬
set constantiam homo dei. ⁊ undiq se uir¬

Expanded text:
rabant, et virtus erat Domini ad sanandum rabant, et virtus erat Domini ad sanandum eos. Ubi inter caeteros puer ferme decennis, caecus ex utero matris suae, coram omni populo oblatus est Viro Dei. Qui in digitos suos exspuens, et liniens oculos ejus, brevem fecit orationem, et in nomine Christi aperuit oculos caeci nati. maniae cum introisset aliquando Vir beatus, tam excellenter enituit in gratia sanitatum, ut nec verbis exprimi, nec credi valeat si dicatur. Nam et testati sunt qui adfuere in territorio Constantiensi, circa vicum quem Doniguem nominant, ex iis qui diligentius vestigarunt et viderunt oculis suis, una die illuminatos ad ejus impositionem manus caecos undecim; sanatos etiam mancos decem, et claudos erectos decem et octo. Caeterum ne fecisse nos inopes copia videatur, ex innumera multitudine saltem pauca memoriae commendamus, quae in locis celebrioribus facta noscuntur. Cum venisset Constantiam Homo Dei, et undique se vir
Abbreviated transcription (Latin):
Caturcium dicitur ciuitas aquitanie:
ꝑ quam uiro deupso tempore tͣnsitus
fuit. Ibi p̃ter alia beneficia que p̃stitit
infirmantib multis: unus de puerise¬
piscopi ciuitatis ipsius. qui ex uulnereg̾¬
ui alt̾ius oculi lum̃ amiserat. sub manu
eius uisum recepit. In pago quoꝙ: engo¬
lismensi loco cui nomen est castellare:
post oblationem hostie salutaris. astanti¬
bus uen̾abilibus ep̃is. lamberto engolis¬
mensi. et gerardo lemouicensi. pueru ex
matͥs utero claudum et mancum. cuius in
modum pile cubiti cum genib umbilico.
pedes autem narib adhesissent: dei famu¬
lo offerebant. At ille singula m̃bra edito pͥ¬
us signo crucis attrectans: mira facilitate
extendit ꝓtinꝰ et sanauit. App̃hendens deni¬
ꝙ manum eius erexit illum: et dimisit li¬
bere gͣdientem. Popłs autem ꝓtantis nimi¬
rum iurtutib magnis uocib dñm collau¬
dabat. Nam ⁊ die scquenti in pagolemoui
nim confluebant qui in cõmodis uarus labo¬

Expanded text:
Caturcium dicitur civitas Aquitaniae, Caturcium dicitur civitas Aquitaniae, per quam Viro Dei ipso tempore transitus fuit. Ibi, praeter 1141 alia beneficia quae praestitit infirmantibus multis, unus de pueris episcopi civitatis ipsius, qui ex vulnere gravi alterius oculi lumen amiserat, sub manu ejus visum recepit. In pago quoque Engolismensi, loco cui nomen est Castellare, post oblationem hostiae salutaris, astantibus venerabilibus episcopis, Lamberto Engolismensi, et Gerardo Lemovicensi, puerum ex matris utero claudum et mancum, cujus in modum pilae cubiti cum genibus umbilico, pedes autem natibus adhaesissent, Dei Famulo offerebant. At ille singula membra, edito prius signo crucis, attrectans, mira facilitate extendit protinus et sanavit. Apprehendens denique manum ejus erexit illum, et dimisit libere gradientem. Populus autem pro tantis nimirum virtutibus, magnis vocibus Dominum collaudabat. Nam et die sequenti in pago Lemovinim confluebant qui incommodis variis labo
Abbreviated transcription (Latin):
nem claudum. oratione et benedictione
sanauit: ita ut post dies paucissimosꝑ e
undem locum redeunti incolumis et de¬
uotus astaret. In eisdem partil uico cui
nomen algorrium: mulierem freneticã
popłs obtulit transcunti. Cuimanꝰ impo¬
nens et orans: sanam dimisit et abirt.
Hanc in eodem uico postea uidimus ui¬
ro dei cum gr̃arum actionib occurrentẽ.
Inremotis etiam regionib quocũq eũ
eccłie scẽ necessitas traxit: uirtꝰ est ꝑsecu¬
ta signoꝵ. Apud iuride folium sic enim
dicitur castrum t̾ricorii tolosani: quod
ut suꝑiore libro meminimꝰ. aliqͣndo pat̾
sc̃s introiens. multis ibidem uirtutib cla¬
ruit. Puer mancus et claudus ex utero
matris sue:ad cuuisdam memoriam mar¬
tyris. utriusq pedis et alterius manus
receꝑat sospitatem. Huiꝰ alt̾am manum
adhuc inualidam tanqͣm diuinitꝰ serua¬
tam sibi.pat̾ sanctꝰ benedicendo sanauit:
ut scõꝵ innotesceret particeps ẽt̃ uirtutis

Expanded text:
nem claudum oratione et benedictione nem claudum oratione et benedictione sanavit, ita ut post dies paucissimos per eumdem locum redeunti incolumis et devotus astaret. In eisdem partibus, vico cui nomen Algorrium, mulierem phreneticam populus obtulit transeunti: cui manus imponens et orans, sanam dimisit, et abiit. Hanc in eodem vico postea vidimus, Viro Dei cum gratiarum actionibus occurrentem. 29. In remotis etiam regionibus, quocunque eum Ecclesiae sanctae necessitas traxit, virtus est prosecuta signorum. Apud Viride-Folium sic enim dicitur castrum territorii Tolosani, quod, ut superiore libro meminimus , aliquando Pater sanctus introiens, multis ibidem virtutibus claruit puer mancus et claudus ex utero matris suae, ad cujusdam memoriam martyris, utriusque pedis et alterius manus receperat sospitatem. Hujus alteram manum adhuc invalidam, tanquam divinitus servatam sibi, Pater sanctus benedicendo sanavit, ut sanctorum innotesceret particeps esse virtutis.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogans.Ex ea gͥ hora pͥstinam sanita¬
tem mentis et corporis ꝑ beatipatͥs me¬
rita scã recepit: nilpenitꝰ quod in illotã
graui casu fecerit aut locutus fuerit
recordatus. Hec quidem a nobis de tes¬
timonio uiri reũentissimi esRili dano¬
rum archiep̃i. ex occasione panis a dei
homine benedicti: ñ sine quadam an¬
ticipatione sunt dicta.
nediccio ꝓfuit: ut monasterii sui cellara¬
rium dure aliquando increparit. qͦd
fibi non indicans mori animalia ꝑmisisset.
unde fuerant pauꝑes sustentandi. De hĩc
ut solitus erat benedixit sal et animalib
iussit appomi: ac ꝓtinus lues orta cessauit
Quod in aliis quoq monasteriis uidimꝰ
et cognouimꝰ. ut audiens fr̃m animalia
mori int̾dum etiam non rogatus: sed ipse
prior admonens illos. eodem remedio sub¬
ueniret. Gaudum dicitur locus quidam
caziacensium monachoꝵ Ubi uir sc̃s cũ
aliqͣndo ꝑnoccaret. exhibitum sibi iuue¬

Expanded text:
interrogans. Ex ea igitur hora pristinam sanitainterrogans. Ex ea igitur hora pristinam sanitatem mentis et corporis per beati Patris merita sancta recepit, nil penitus quod in illo tam gravi casu fecerit aut locutus fuerit, recordatus. Haec quidem a nobis de testimonio viri reverendissimi Eskili Danorum archiepiscopi ex occasione panis a Dei Homine benedicti, non sine quadam anticipatione sunt dicta. nedictio profuit, ut monasterii sui cellerarium dure aliquando increparit, quod sibi non indicans, mori animalia permisisset, unde fuerant pauperes sustentandi. Dehinc ut solitus erat, benedixit sal, et animalibus jussit apponi, et protinus lues orta cessavit. Quod in aliis quoque monasteriis vidimus et cognovimus, ut audiens fratrum animalia mori, interdum etiam non rogatus, sed ipse prior admonens eos eodem remedio subveniret. Gaudum dicitur locus quidam Caziacensium monachorum, ubi Vir sanctus cum aliquando pernoctaret, exhibitum sibi juve
Abbreviated transcription (Latin):
queretur. Post aliqͣntas gͥ horas. cum ue¬
hem̃ter confusi fr̃s. quid agere possent
anxie cogitarent et studiose conqui rerent:
unus ex eis salubre consilium dño inspi¬
rante concipiens. sacra pignora ab ipsoar¬
chiep̃o eodem annoistic deposita. uideli¬
cet de capillis et barba et dentem unum
beati patris nr̃i bernardi afferri monet.
et eius peccori suꝑponi. Quod ut factũ
est. germarica lingua ꝑos eius cepit hor¬
rendis uocib neqͣm spc exclamare. tollite
tollite: amouete bernardum. Et dicebat.
heu qͣm ponderosus factus es bernarde:
qͣm gͣuis qͣm intolerabilis factus es mͥ. Cũq
hec et similia aliqͣndi clamitans loquere¬
tur. factum est breue silentium: et subito
frat̾ idem dño miserante purgatus: ape¬
ruit oculos ac uelut de graui somno eui¬
gilans. circunstantes fẽs et sua plurimũ
uincula mirabatur: uerecunde satis qͥd¬
nam sibi uellent hec. uel quid accidisset

Expanded text:
queretur. Post aliquantas igitur horas, cum vequeretur. Post aliquantas igitur horas, cum vehementer confusi fratres quid agere possent anxie cogitarent, et studiose conquirerent; unus ex eis salubre consilium Domino inspirante concipiens, sacra pignora ab ipso archiepiscopo eodem anno istic deposita, videlicet de capillis et barba, et dentem unum beati patris nostri Bernardi afferri monet, et ejus pectori superponi. Quod ut factum est, Germanica lingua per os ejus coepit horrendis vocibus nequam spiritus exclamare: « Tollite, tollite, amovete Bernardum. » Et dicebat: « Heu, quam ponderosus factus es, Bernarde! quam gravis, quam intolerabilis factus es mihi! » Cumque haec et similia aliquandiu clamitans loqueretur, factum est breve silentium, et subito frater idem Domino miserante purgatus, aperuit oculos, ac velut de gravi somno evigilans, circumstantes fratres et sua plurimum vincula mirabatur, verecunde satis quidnam sibi vellent haec, vel quid accidisset,
Abbreviated transcription (Latin):
am expirasset: offerebant frẽs ꝓ cõmen¬
datione anime eius quam deuotissime
potant dñici corporis hostiam salutarem.
Cum subito inimicꝰ humane salutis. ex eius¬
dem sicut indubitabile eẽ uidetur lib̾atio¬
ne anime. qͣm ex multis dieb irreparabi¬
liter sese occupasse credebat. iram magnam
concipiens ⁊ eandem ꝑmittente deo crude¬
lit̾ sacis exercens: unum e fr̃ib repentino
furore ꝑuasit. Clamabat gͥ horrendis uoci-¬
b miserabilis homo: et uix mulcoꝵ mani¬
bus tenebat᷑. Demum cum maximo qͥdem
labore asportatus.⁊ in lectulo religatus:¬
tam sua qͣm astantium m̃bra dentib appe¬
tens dirissime uexabat᷑. Nec ulla qͣm pͥusnos¬
set lingua. sed noua quadam quã nec astan¬
tium quisq nouerat. loquebatur. Et cum
nichil quod diceret intellig̾ent. tam libere
tam̃ et sine offendiculo non inconcinnas
eum audiebant edere uoces: ut indubi¬
tanter crederent quod lingua aliqualo¬

Expanded text:
am exspirasset, offerebant fratres pro commenam exspirasset, offerebant fratres pro commendatione animae ejus, quam devotissime poterant, Dominici corporis hostiam salutarem. 27. Tum subito inimicus humanae salutis, ex ejusdem, 1140 sicut indubitabile esse videtur, liberatione animae, quam ex multis diebus irreparabiliter sese occupasse credebat, iram magnam concipiens, et eamdem, permittente Deo, crudeliter satis exercens, unum e fratribus repentino furore pervasit. Clamabat igitur horrendis vocibus miserabilis homo, et vix multorum manibus tenebatur. Demum cum maximo quidem labore asportatus, et in lectulo religatus,tam sua quam astantium membra dentibus appetens, dirissime vexabatur. Nec illa quam prius nosset lingua, sed nova quadam, quam nec astantium quisquam noverat, loquebatur. Et cum nihil quod diceret intelligerent, tam libere tamen et sine offendiculo non inconcinnas eum audiebant edere voces, ut indubitanter crederent quod lingua aliqua lo
Abbreviated transcription (Latin):
multa sua flagitia minꝰ cartis. Correptus
autem gͣuissima ualitudine uisitationem
eius uix impetͣuit: et ꝑ manum enuis admo¬
nast̾ium quod fundau̾at ille se contulit. U¬
bi ⁊ cum maxima cordis compunctione re¬
nuncians scło: ꝑ dies aliquot inhumiti. et
fidelissima confessione ꝑsistens. magis ac
magis eadem egͥtudine laborabat. Qua de¬
mum inualescente. exitum sibi imminere
cognoscens abbis et frm p̃sentiam miro am¬
plectebatur affectu. mira eos deuotione
monebat: ut sp̃italia arma corriꝑent e¬
gressuram ꝓtinus animam sibi comm̃da¬
tam esticactter ꝓtecturi: ⁊ exibituri fideli¬
t̃ necessariũ ꝓrsus int̾ imminentiũ hostiũ
crudelissima tela conductum. Cumꝙ in hu¬
iusmodi supplicatione. diuinis iam sacram̃¬
tis munitus. ⁊ de eoꝵdem seruoꝵ deipat᷑¬
cinio ⁊ dñi miseratione piissima deuotio¬
ne p̃sumens. ac ꝑinde circũstantib omni¬
bus multam sue salutis relinquens fiduci¬

Expanded text:
multa sua flagitia minus charus. Correptus multa sua flagitia minus charus. Correptus autem gravissima valetudine, visitationem ejus vix impetravit, et per manum ejus ad monasterium quod fundaverat, ille se contulit. Ubi et cum maxima cordis compunctione renuntians saeculo, per dies aliquot in humili et fidelissima confessione persistens, magis ac magis eadem aegritudine laborabat. Qua demum invalescente exitum sibi imminere cognoscens, abbatis et fratrum praesentiam miro amplectebatur affectu, mira eos devotione monebat, ut spiritualia arma corriperent, egressuram protinus animam sibi commendatam efficaciter protecturi, et exhibituri fideliter necessarium prorsus inter imminentium hostium crudelissima tela conductum. Cumque in hujusmodi supplicatione divinis jam Sacramentis munitus, et de eorumdem servorum Dei patrocinio, et Domini miseratione piissima devotione praesumens, ac proinde circumstantibus omnibus multam suae salutis relinquens fiduci
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m recoctio conseruare: Et ñ acquieuit be¬
nedicere illum: sed cõmunem sibi panem
p̃cipiens exhiberi. benedixit et dirit. Eoce
hunc tolle tecum: nichil deinceps de corru¬
ptione sollicitꝰ. Tulit: et ad suos rediens usq
hodie głatur. fidei sue defectum euidentis¬
sima rei ueritate conuinci. Nec enim pass
ẽ patris scĩ non uisitare sepuscrum. nec mi¬
nꝰ nunc erga eum affictt̃. nec minus qͣm o¬
lim in uiuente confidit: nimirum quem
uerius uiuere omnino ñ ambigit. Confes¬
sus est etiam nobis de pane quem retulit:
quod nunc usꝙ cum iam t̾uis annꝰ cransie¬
rit. illesum eum beati uiri fides ⁊ benedi¬
etio custo diuit. Marrauert̃ etiam nobis uiri
religiosi. quicum eodem archiep̃o uen̾ant
miraculum dignum memoria nuꝑ faccũ
in cenobio. quod ut sup̃ meminimꝰ in t̾ra
sua ipse fundauit. Fratenim inqͥt in regi¬
one eadem adolescens nobilis ipsius quoq
archiep̃i scd̾m carnem ꝓpinquis: sed ob

Expanded text:
quam recoctio conservare? » Et non acquievit bequam recoctio conservare? » Et non acquievit benedicere illum, sed communem sibi panem praecipiens exhiberi, benedixit, et dixit: « Ecce hunc tolle tecum, nihil deinceps de corruptione sollicitus. » Tulit, et ad suos rediens usque hodie gloriatur fidei suae defectum evidentissima rei veritate convinci. Nec enim passus est Patris sancti non visitare sepulcrum, nec minus erga eum nunc afficitur, nec minus quam olim in vivente confidit, nimirum quem verius vivere omnino non ambigit. Confessus est etiam nobis de pane quem retulit, quod nunc usque, cum jam tertius annus transierit, illaesum eum Beati viri fides et benedictio custodivit. 26. Narraverunt etiam nobis viri religiosi, qui cum eodem archiepiscopo venerant, miraculum dignum memoria nuper factum in coenobio, quod, ut supra meminimus, in terra sua ipse fundavit . Erat enim, inquit, in regione eadem adolescens nobilis, ipsius quoque archiepiscopi secundum carnem propinquus, sed ob
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum ꝑicłis multis craderet et labori. Nam
de expensis dicere ñ est magnum: qͣmuis
eundem audierimꝰ ꝓtestantem. quod expen¬
dertr in itinere ipso argenti marcas ampliꝰ
qͣm sexcentas. Uenit gͦ claramuallem qͣm
humilis et sublimis: qͣm afinib t̾re ñ curi¬
ositas audiende sapientie sed fidei ⁊elus⁊
plenitudo deuotionis attraxerat. Ubi qͣntũ
fleuerit.qualem sese ñ mͦ erga eum quẽ tam
unice suspiciebat: etiam erga minimos quos¬
libet fẽm exhibuerit non est facile dictu.
Demum rediturus ad ꝓpͥa ut benedictum a
dei famulo panem referre possit. et duttiꝰ
conseruare. humano sensu p̃cipit ut in cli¬
bano recoquatur: sicut solent qui maria
transeunt. panem ferre bis coctum. Audiens
autem sc̃s ñ est passus errare hominem tam
deuotum. s amicabilit̾ arguens in hac parte
fidem eius modicam inueniri: ita ne inquit
non pot̾it panem ipsum. benedictio magis

Expanded text:
ipsum periculis multis traderet et labori. Nam ipsum periculis multis traderet et labori. Nam de expensis dicere non est magnum, quamvis eumdem audierimus protestantem, quod expenderit in itinere ipso argenti marcas amplius quam sexcentas. Venit ergo Claram-Vallem tam humilis et sublimis, quem a finibus terrae non curiositas audiendae sapientiae, sed fidei zelus et plenitudo devotionis attraxerat. Ubi quantum fleverit, qualem sese non modo erga eum, quem tam unice suspiciebat, sed etiam erga minimos quoslibet fratrum exhibuerit, non est facile dictu. Demum rediturus ad propria, ut benedictum a Dei Famulo panem referre possit, et diutius conservare, humano sensu praecipit ut in clibano recoquatur, sicut solent qui maria transeunt panem ferre biscoctum. Audiens autem Sanctus non est passus errare hominem tam devotum, sed amicabiliter arguens in hac parte fidem ejus modicam inveniri: « Itane, inquit, non poterit panem ipsum benedictio magis
Abbreviated transcription (Latin):
eosdem seruauerat panes nec colore. nec sa¬
pore mutato. Ante hos paucos dies uene¬
rabiles abbates gerardus ⁊ henricus de sue¬
cie partib uenientes. dum suꝑ his confer¬
remus: testatisunt nobis panem aute annoᷤᷤ
undecim. eius benedictione signatum. ma¬
nere adhuc apud se penitus incorruptum.
Nec dissimilem apud aliqͦs urm usq hodie
nouimus: et apud alios multos credimꝰ¬
tnunc ¶ ẽẽ repositum.
ydoneum satis et euidens huius res
testimonium ꝓferamus. Uir magnus et
magnifice honorandus danoꝵ archiep̃s
es Rilus patrem scm̃ unico uenerabatur
affectu: unica deuotione colebat. Nec con¬
tentus est infiliis eum uidere: cum nouum
cenobium extruxisset: ⁊ impetrasset ab eo de¬
sideratum sacre congregationis examen
Preualuit apud eum desiderium uehem̃s.
ut homo tante auctoritatis ⁊ in insulis illiᷤ cã
eccłiastica qͣm scłari auctoritate singularit᷑
potens: expositis suis omnib etiam semet¬

Expanded text:
eosdem servaverint panes, nec colore, nec saeosdem servaverint panes, nec colore, nec sapore mutato. 1139 Ante hos paucos dies, venerabiles abbates, Girardus et Henricus, de Sueciae partibus venientes, dum super his conferremus, testati sunt nobis, panem ante annos undecim ejus benedictione signatum manere adhuc apud se penitus incorruptum. Nec dissimilem apud aliquos nostrum usque hodie novimus, et apud alios multos credimus esse repositum. Et nunc idoneum satis et evidens hujus rei testimonium proferamus. 25. Vir magnus et magnifice honorandus Danorum archiepiscopus Eskilus Patrem sanctum unico venerabatur affectu, unica devotione colebat. Nec contentus est in filiis eum videre, cum novum coenobium exstruxisset, et impetrasset ab eo desideratum sacrae congregationis examen. Praevaluit apud eum desiderium vehemens, ut homo tantae auctoritatis, et in insulis illis tam ecclesiastica quam saeculari auctoritate singulariter potens, expositis suis omnibus, etiam semet
Abbreviated transcription (Latin):
am multis uͦ gustata eiusmodi benedi¬
ctio reddidit sanitatem: ut solius cdi
cuiꝰ hec uirtute fiebant. possent notitia cõ¬
p̃hendi. Uidimꝰ in meldensi t̾ritorio militẽ
deuotissimas referentem gr̃as uiro dei: qͦd
ad pͥmum gustum panis ab eo benedicti.
plenam reccꝑit sospitatem. afebre qͣrtana
qua sic gͣuiter laborau̾at. m̃sib ferme de¬
cem ⁊ octo. ut in hora accessionis quasi
freneticus nec matrem agnoceret suam.
Uirum quoq uen̾abilem geraudũ lemoui¬
censem ep̃m testantem auduumꝰ. uuenem
quendam de familia sua letaliter in capite
saucium. cum iaceret spumans et impos m̃¬
tis: immissa sibi in os bucellula panis quẽ
benedirerat homo dei. tam celerem sensis¬
se uirtutem ut incolumis surgeret ipsa
hora. Neq illud tacendum quod ipsam ꝙͦ
substantiã panis ab omni corruptionis inu¬
ria eadem benedictio uendicabat a deo ut
plures uiderimꝰ qui ꝑseptennium et ultra

Expanded text:
Tam multis vero gustata ejusmodi benediTam multis vero gustata ejusmodi benedictio reddidit sanitatem, ut solius Dei, cujus haec virtute fiebant, posset notitia comprehendi. 24. Vidimus in Meldensi territorio militem devotissimas referentem gratias Viro Dei, quod ad primum gustum panis ab eo benedicti, plenam receperit sospitatem a febre quartana, qua sic graviter laboraverat mensibus ferme decem et octo, ut in hora accessionis, quasi phreneticus, nec matrem agnosceret suam. Virum quoque venerabilem Gerardum, Lemovicensem episcopum, testantem audivimus, juvenem quemdam de familia sua lethaliter in capite saucium, cum jaceret spumans et impos mentis, immissa sibi in os buccellula panis, quem benedixerat Homo Dei, tam celerem sensisse virtutem, ut incolumis surgeret ipsa hora. Neque illud tacendum, quod ipsam quoque substantiam panis ab omni corruptionis injuria eadem benedictio vindicabat; adeo ut plures viderimus, qui per septennium et ultra
Abbreviated transcription (Latin):
modum quod ñciauerat ñ inuenit. Alio
tempore int̾ritorio antisiodorensi apud
opidum quod cona uocatur: mulier que¬
dam ꝑiclitabatur multis dieb quod uenis¬
set filius usq ad partum. ⁊ iures ñ haberet
parturiens. Cumq suꝑuenisset interim ser¬
uus xp̃i: postulanti benedictionem. aquã
benedictam misit. Gustauit mulier: et con¬
festim natus est puer. Quem uen̾abilisep̃c̃
carnotensis gaufridus baptirauit: ber¬
nardi ei nomen imponens. In eodem iti¬
nere et in t̾ricorio eodem. dum febrientiũ
multitudo sicut ubiq solebant. a dei ho¬
mine panem pet̾ent benedictum: gerard¬
quidam clericus ex castro cui nom̃ est
clamiceium. male sciolus. et subsannans fi¬
dem ppłi blasphemabat. In ipsis autem uer.¬
bis blasphemie gͣuissimã febre correptus:
usꝙ autisiodoꝵ ab euntem sequi coactus
est uirum dei: et penitentiam agens apud
eum. ipsam cui detraxerat multis obtinu¬
it p̃cib benedictionem:

Expanded text:
modum quod nuntiaverat, non invenit. 23. Alio modum quod nuntiaverat, non invenit. 23. Alio tempore in territorio Autissiodorensi, apud oppidum quod Cona vocatur, mulier quaedam periclitabatur multis diebus, quod venisset filius usque ad partum, et vires non haberet parturiens. Cumque supervenisset interim Servus Christi, postulanti benedictionem, aquam benedictam misit. Gustavit mulier, et confestim natus est puer: quem venerabilis episcopus Carnotensis Gaufridus baptizavit, Bernardi ei nomen imponens. In eodem itinere et in territorio eodem, dum febricitantium multitudo, sicut ubique solebant, a Dei Homine panem peterent benedictum, Girardquidam clericus ex castro, cui nomen est Clamiceium, male sciolus et subsannans fidem populi blasphemabat. In ipsis autem verbis blasphemiae gravissima febre correptus, usque Autissiodorum abeuntem sequi coactus est Virum Dei: et poenitentiam agens apud eum, ipsam, cui detraxerat, multis obtinuit precibus benedictionem.
Abbreviated transcription (Latin):
pli gr̃ã ꝓfãmꝰ. Castrũ uillanũ accole uocant:
qd aclaraualle uͭ aiũt sex miliaruᷤ distat u mu¬
lier p̃gnans tempꝰ omne transierat parien¬
di: et aliqͣntis mensib iam decursis. cum
nec dum pareret amplius mirabat᷑. Cuiꝰ
eo usꝙ dilatus est partus: ut morb potiꝰ
uideretur. nec iam crederetur p̃gnans¬
ẽẽ sed tumens. Quis enim credere posset
infantulum anno integro intra uiscera
posse mat̾na teneri: Desꝑata gͥ mulier
ad monast̾ium uiri dei ducitur: sic se ha¬
bens. Sistitur ad portam misera: et porta¬
rio fr̃i causa tam miserabilis intimatur.
Rogatus ille et maudito compassus incom¬
modo. supplex adiit patrem scm̃. fideliter
ei necessitatem indicans mulieris. fidelit̾
explens negocium suscepte legationis.
Et o mira diuine uirtutis oꝑatio: mira¬
bilius accelerantis quod mirabilit̾ tarda¬
batur. Tanqͣm enim hoc solum tanto
ra eadem femina peꝑit: et p̃currente re¬
medio ad portam rediens frater ille. incom¬

Expanded text:
Castrum-Villanum accolae vocant, quod a Clara-Valle, ut aiunt, sex milliariis distat: ubi mulier praegnans tempus omne transierat pariendi, et aliquantis mensibus jam decursis, cum necdum pareret, amplius mirabatur. Cujus eo usque dilatus est partus, ut morbus potius videretur, nec jam crederetur esse praegnans, sed tumens. Quis enim credere posset infantulum anno integro intra viscera posse materna teneri? Desperata igitur mulier ad monasterium Viri Dei ducitur sic se habens. Sistitur ad portam misera, et portario fratri causa tam miserabilis intimatur. Rogatus ille, et inaudito compassus incommodo, supplex adiit Patrem sanctum, fideliter ei necessitatem indicans mulieris, fideliter explens negotium susceptae legationis. Et, o mira divinae virtutis operatio, mirabilius accelerantis quod mirabiliter tardabatur! Tanquam enim hoc solum tanto ra eadem femina peperit, et praecurrente remedio, ad portam rediens frater ille incom
Abbreviated transcription (Latin):
consticutus ꝑ uisum deflexit. Nec illud dis¬
simile ẽ quod annectimus.
bbas gerardus de moris. quod ẽ mo¬
nast̾ium ꝓximum clareualli. testatꝰ
est nobis uidisse se eum aliqͣndo psallenti¬
um frm circuire choros: et sicut frequen¬
ter agebat excitare corpentes. ita ut affec¬
tuosus ⁊ uirilius psalleret᷑ quod reliquũ
fuit uigiliaꝵ. Cumq die sequenti apud e¬
umfamiliarit̾ causaretur. tardius illum
qͣm oportuerat ea nocte uisitasse psallenteᷤ.
ego ait nocturnis horis corporeo occupabar
incommodo: sed quo ñ potuit corpꝰ. sp̃t ue
uit. Expauit ille audiens ũ affiusse in corpo¬
re. quemtam du ipse corporeo spectasset ob¬
tutu circum euntem utrunq choꝵ: et ut

Expanded text:
constitutus per visum deflexit. 3. Nec illud disconstitutus per visum deflexit. 3. Nec illud dissimile est quod annectimus. Abbas Gerardus de Moris, quod est monasterium proximum Clarae-Valli, testatus est nobis vidisse se eum aliquando psallentium fratrum circuire choros, et sicut frequenter agebat, excitare torpentes, ita ut affectiosius et virilius psalleretur quod reliquum fuit vigiliarum. Cumque die sequenti apud eum familiariter causaretur tardius illum quam oportuerat ea nocte visitasse psallentes: « Ego, ait, nocturnis horis corporeo occupabar incommodo: sed quo non potuit corpus, spiritus venit. » Expavit ille audiens non adfuisse in corpore, quem tamdiu ipse corporeo spectasset obtuitu, circumeuntem utrumque chorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
iam carne solutus uidere uisus est sibi cor¬
pus suum eodem quo iacebat in lecto exa¬
mine: iam circundatum multitudine sa¬
cerdotum. aꝑtos tenentium libros. et cele¬
brantium exequias ex more sollemnes. Hec
mora inuultu habituq p̃dicti patͥs scĩ re¬
uenda quedam ꝑsona ꝓdiens ex altari.
manu illis innuit ut tacerent: uoce parit̾
phibens ne mortuum reputarent cuiꝰ uitã
clareuallensi abb̃i donauerat deus. Con¬
festim deniq ad se rediens sanum se reppe¬
rit: et quod uiderat frĩb indicauit. Qui qͥ¬
dem ut a fidelib uiris nuꝑ accepimꝰ. hodieꝙ
suꝑstes. et in partib aquitane degens: bene¬
ficium quod accepit sedule conficetur. ipsus
p̃conio cuius m̾ito uiuens. Si quis hoc minꝰ
miratur animadu̾tat de beato nicholao
ex innumeris quib est decoratus miracłis.
in natalis eius annua cõmemoratione tanꝗͣ
eximium commendari: quod imꝑatorem
constantinum ab interitu quoꝵdam longe

Expanded text:
jam carne solutus, videre sibi visus est corjam carne solutus, videre sibi visus est corpus suum eodem quo jacebat in loco exanime, jam circumdatum multitudine sacerdotum, apertos tenentium libros, et celebrantium exsequias ex more solemnes. 1131 Nec mora, in vultu habituque praedicti Patris sancti reverenda quaedam persona prodiens ex altari, manu illis innuit ut tacerent, voce pariter prohibens ne mortuum reputarent, cujus vitam Clarae-Vallensi Abbati donaverat Deus. Confestim denique ad se rediens, sanum se reperit, et quod viderat fratribus indicavit. Qui quidem, ut a fidelibus viris nuper accepimus, hodieque superstes et in partibus Aquitaniae degens, beneficium quod accepit sedulo confitetur, ipsius praeconio, cujus merito vivens. Si quis hoc minus miratur, animadvertat de beato Nicolao ex innumeris quibus est decoratus miraculis, in natalis ejus annua commemoratione tanquam eximium commendari, quod imperatorem Constantinum ab interitu quorumdam longe
Abbreviated transcription (Latin):
tus ñ ualebant. Fractis enim cultellis duob
aut trib quos applicuerant: nichillominꝰ
adhuc dens immobilis ꝑmanebat. Tum ille.
orandum nobis ait. Nec enim habere possu¬
mus: tisi martur ipse concedat. Facta de¬
niꝙ orone reuerenter accedens incredibili
facilitate duob tulit digitis: quod ferreis
ante moueri ñ pot̾at instrumentis.
¶q ratres autem ierosolimitanitem¬
pli fidelis militie ꝓfessores. cũ nouam
habere eo tempore domum in urbe cepis¬
sent: redeunte p̃dicto patre specialiq pat̾no
suotunicam eius ꝓ eximia benedictione ser¬
uabant. Apud quos eodem annosacerdos
quidam gͣuissima febre correptus: desꝑabi¬
lit̾ egrotabat. Ut autem omnino deficiens
deuenisse uisus est ad extrema: portari
se se in oratorium. et p̃dictam beati uiri sup¬
pomi sibi tunicam fecit. in sola positus ex¬
pectatione exitus mortis. Cum subito rap¬
tus in quendam m̃tis excessũ. ac ueliti

Expanded text:
tus non valebant. Fractis enim cultellis duobus tus non valebant. Fractis enim cultellis duobus aut tribus quos applicuerant, nihilominus adhuc dens immobilis permanebat. Tum ille: « Orandum nobis, » ait. « Nec enim habere possumus, nisi Martyr ipse concedat. » Facta denique oratione reverenter accedens, incredibili facilitate duobus tulit digitis, quod ferreis ante moveri non poterat instrumentis. 2. Fratres autem Jerosolymitani Templi, fidelis militiae professores, cum novam habere eo tempore domum in Urbe coepissent, redeunte praedicto Patre specialique patrono suo, tunicam ejus pro eximia benedictione servabant; apud quos eodem anno sacerdos quidam gravissima febre correptus desperabiliter aegrotabat. Ut autem omnino deficiens devenisse visus est ad extrema, portari sese in oratorium, et praedictam beati Viri tunicam supponi sibi fecit, in sola positus exspectatione exitus mortis: cum subito raptus in quemdam mentis excessum, ac veluti
Abbreviated transcription (Latin):
agit illi. tercio quidem reditum ab urbe
suum clementior e celo respexit ocłs. et sere¬
nortandem uultus arrisit quod qͥeuissec
rabies leonina: accepisset finem malicia:
recepisset eccłia pacem. Tanta uͦ exultatione
eccłia ilum gallicana recepit: ut ñ minorem
uideretur de suo reditu exhibere qͣm de pa¬
ce reddita nunciare letitiam. Unde eciam
mirari ipse sepiusꝙ causari. quod dumsibi
p̃tam graues freq̃ñtias hominum et tumul¬
tus uelut ab exordio uale faciendum scło uu¬
dicaret: et tanqͣm de nouo ad oriendum
sacre ꝓpositum conu̾sationis tunc potissi¬
mum ub̃iorib exciꝑetur gaudus. obseqͥis
coleretur. Rediens autem pat̾ sc̃s ab urbe.
reputans fructum eẽ laboris. Int̾ que beati
cesarii dentem. quo nam modo receꝑit me¬
morandum. Cum enim integrum ei p̃dicti
mr̃is caput exhiberetur. ut tolłet in de
quod uellet: dari sibi petut dentem unũ.
frustra uͦ aliqͥndui frẽs qui cum eo uene¬
rant laborantes: concessum sͥ crahere peni¬

Expanded text:
agit illi; tertio quidem reditum ab Urbe suum clementior e coelo respexit oculus, et serenior tandem vultus arrisit, quod quievisset rabies Leonina, accepisset finem malitia, recepisset Ecclesia pacem. Tanta vero exsultatione Ecclesia illum Gallicana recepit, ut non minorem videretur de suo reditu exhibere, quam de pace reddita nuntiare laetitiam. Unde etiam mirari ipse saepiusque causari, quod dum sibi post tam graves frequentias hominum et tumultus, velut ab exordio valefaciendum saeculo judicaret, et tanquam de novo adoriendum sacrae propositum conversationis; tunc potissimum uberioribus exciperetur gaudiis, obsequiis coleretur. Rediens autem Pater sanctus ab Urbe, reputans fructum esse laboris. Inter quae beati Caesarii dentem quonam modo receperit, memorandum. Cum enim integrum ei praedicti martyris caput exhiberetur, ut tolleret inde quod vellet, dari petiit dentem unum. Frustra vero aliquandiu fratres qui cum eo venerant laborantes, concessum sibi trahere peni
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑem sp̃u. in cella hospitum mori.
Cuiꝰ animam cũ uocib canoris in celum
deferri. pater sc̃s audiuit: et int̾rogatis
mane fratrib qui affuerant illam fuisse
horam obitus eius comꝑit. qua p̃dictas
audierat in sublime tendentium uoces.
um beatus ep̃c malachias.
cuius uitam uirtutib plenam uir
sc̃s studiose descripsit: iuxta desideriũ
cordis sui in claraualle beatam celo ani¬
mam reddidisset: offerens ꝑ eius transitu
uenabilis abbas hostiam salutarem. głam
eius dño reuelante cognouit. et eodem in¬
spirante. sacrificio iam expleto formã mu¬
tauit orationis: et collectam intulit que
ad scõꝵ pontificum celebritates. ñ ad com¬
iñ dationes defunctoꝵ ꝑtinet. ita dicens.
Deus qui beatum malachiam pontificem.
imitemur exempla. Deinde reuerent̾ ac¬
cedens: sacra eius uestigia deuotissime os¬
culabatur. Modum tam̃ aut seriem uisi¬
onis. nec cuiqͣm aꝑire nec in euisdẽ ep̃i ui

Expanded text:
pauperem spiritu, in cella hospitum mori, pauperem spiritu, in cella hospitum mori, cujus animam cum vocibus canoris in coelum deferri Pater sanctus audivit: et interrogatis mane fratribus, qui adfuerant, illam fuisse horam obitus ejus comperit, qua praedictas audierat in sublime tendentium voces. um beatus episcopus Malachias, cujus vitam virtutibus plenam Vir sanctus studiose descripsit, juxta desiderium cordis sui in Clara-Valle beatam coelo animam reddidisset; offerens pro ejus transitu venerabilis Abbas hostiam salutarem, gloriam ejus Domino revelante cognovit, et eodem inspirante, sacrificio jam expleto, formam mutavit orationis, et collectam intulit, quae ad sanctorum pontificum celebritates, non ad commendationes defunctorum pertinet, ita dicens: « Deus, qui beatum Malachiam pontificem imitemur exempla. » 1138 Deinde reverenter accedens, sacra ejus vestigia devotissime osculabatur. Modum tamen et seriem visionis nec cuiquam aperire, nec in ejusdem episcopi
Abbreviated transcription (Latin):
factus est: et apatre scõ sicut ipse p̃dixerat.
inclaraualle sepultus. Tanqm enimmori
ulo absente ñ posset. qͥnꝙ m̃sib infirmat᷑
et creberrimum immo continuum in se
Donec pat̾ sc̃s rediret: qui ut olim ꝓmi¬
serat eum traderet sepulture. Domnus¬
abbas rainardus cistc̾iensis quem excla¬
raualle assumptum pater sc̃s ⁊ amplec
ob quoꝵdã monastioꝵ ordinationẽ pumcie
partes intrauerat. De quo iuir dei in clara¬
ualle consistens. dum frĩ cuidam loquere¬
tur subita inspiratione ꝑmotus: domnꝰ
ait cisterciensis aut mortuus est. aut in ꝑ¬
ximo moriturus. Nec parũ frat̾ ille mira¬
tus est audiens u̾bum: magis tam̃ obstu¬
puit cum eiusdem abbatis obitum post
dies paucos audiret nunciari. ꝑnoctabat¬
aliqͣndo dei famulus in oratione in suo
clareuallensi cenobio constitutꝰ: et solita
intentio ẽ dñm p̃cabatur: Contigit autẽ
eadein hora pauꝑem quendam et uere

Expanded text:
factus est; et a Patre sancto, sicut ipse praedixerat, factus est; et a Patre sancto, sicut ipse praedixerat, in Clara-Valle sepultus. Tanquam enim mori illo ahsente non posset, quinque mensibus infirmatus, et creberrimum, imo continuum respondonec Pater sanctus rediret, qui, ut olim promiserat, eum traderet sepulturae. abbas Rainardus Cisterciensis, quem ex Clara-Valle assumptum Pater sanctus et ut ob quorumdam monasteriorum ordinationem Provinciae partes intravit. De quo Vir Dei in Clara-Valle consistens, dum fratri cuidam loqueretur, subita inspiratione permotus: « Dominus, ait, Cisterciensis, aut mortuus est, aut in proximo moriturus. » Nec parum ille frater miratus est audiens verbum: magis tamen obstupuit, cum ejusdem abbatis post dies paucos audiret obitum aliquando Dei Famulus in oratione, in suo Clarae-Vallensi coenobio constitutus, et solita intentione Dominum deprecabatur. Contigit autem eadem hora pauperem quemdam, et vere
Abbreviated transcription (Latin):
nubilo gͣuit̾ obuoluta uidetur: Cuigau¬
fridus: scio inquit scio. quod nunꝗͣ. ampliꝰ
letus ero. Quod u̾bum cum ad dei famu¬
lum idem frat̾ satis annus retulisset: ui¬
dens ille basilicam ꝓpe uiam ꝑ quam gͣclie¬
bantur diu̾tit: et ingressus orabat. Cet̾is au¬
tem deforis p̃stolantib: gaufridus ille gͣ¬
uatus tedio suꝑ lapidem obdormiuit. De¬
mum cum ambo parit̃ surrexissent ille
de oratione. ille de somno: apparuit idem
gaufridus tantum iocundior ⁊ hylarior
cet̾is. qͣntum tristior pͥus. Cumq ei p̃dictꝰ
frat̾ u̾bum mestitie quod locutus fuerat
nunqͣ amplius letus ero: sed nunc dico.
cinii sui ꝓ patre suo uiro nobili et potenti
quem inscło reliquerat filiali pietate solici¬
tus: patrem scm̃ ꝓ eius conu̾sione rogare
dñm affectuosius exorabat. Cui uir dei ne
timeas inquit: ego illum ꝓbatum monachũ
manib meis in hac claraualle sepeliam.
Utrumq secutum est. et ꝑfectus monachꝰ

Expanded text:
nubilo graviter obvoluta videtur? » Cui Gaunubilo graviter obvoluta videtur? » Cui Gaufridus: « Scio, inquit, quod nunquam amplius laetus ero. » Quod verbum cum ad Dei Famulum idem frater satis anxius retulisset, videns ille sacram basilicam prope viam per quam gradiebantur, item deforis praestolantibus, Gaufridus ille gravatus taedio super lapidem obdormivit. Demum cum ambo pariter surrexissent, ille de oratione, iste de somno, apparuit idem Gaufridus tantum jucundior et hilarior caeteris, quantum tristior prius. Cumque ei praedictus frater verbum moestitiae quod locutus fuerat,Nunquam amplius laetus ero; sed nunc dico, cinii sui pro patre suo viro nobili et potenti, quem in saeculo reliquerat, filiali pietate sollicitus, Patrem sanctum pro ejus conversione rogare Dominum, affectuosius exorabat. Cui Vir Dei: « Ne timeas, inquit, ego illum probatum monachum manibus meis in hac Clara-Valle sepeliam. » Utrumque secutum est, et perfectus monachus
Abbreviated transcription (Latin):
multi sapientes. et litt̾ati uiri. sub ipsius
magist̾io sacram ꝓfessi sunt seruitutem.
Quoꝵ pͥmꝰ uidebatur gaufridus ille depe¬
rona: qui postmodum inclaraualle pͥoris
officio functus est. et defunctus in eo. In qͥb
euidenter satis euangłicum illud impletũ
est: multi dicent uobis. ecce hic ẽ xp̃c. ecce
illic. Plurimis enim ꝑsuasionib accumẽ
cum eis. ut aliam magis eligere ꝓfessionẽ
et loca alia debussent. donec occurrit de
famulus iam ꝓpe disꝑsis: et in u̾bis gre que
ꝓcedebant de ore eius. pͥstina omnis hesita¬
tio facta de medio. ⁊ omnium partter in ip¬
sius consilio irrefragabilit̾ est firmata uo¬
luntas. Quod quidem ñ sine subita et pe¬
nitus insꝑata quoꝵdam ex ipsiꝰ mutatio¬
ne factum ẽ animoꝵ. Deniꝙ cum iam dei
gͣuissima cepit cemptatione pulsari. Intuitꝰ
autem illum unꝰ e fratrib. quid ẽ inquit.
quod facies tua ext̾minata. ⁊ tͥstitie quodã

Expanded text:
multi sapientes et litterati viri sub ipsius multi sapientes et litterati viri sub ipsius magisterio sacram professi sunt servitutem: quorum primus videbatur Gaufridus ille de Perona, qui postmodum in Clara-Valle Prioris officio functus est, et defunctus in eo. In quibus evidenter satis evangelicum illud impletum est: Multi dicent vobis, Ecce hic est Christus, ecce illic . Plurimis enim persuasionibus actum est cum eis, ut aliam magis eligere professionem, et loca alia debuissent, donec occurrit Dei Famulus jam prope dispersis: et in verbis gratiae, quae procedebant de ore ejus, pristina omnis haesitatio facta de medio, et omnium pariter in ipsius consilio irrefragabiliter est firmata voluntas. Quod quidem non sine subita et penitus insperata quorumdam ex ipsis mutatione factum est animorum. Denique cum jam Dei gravissima coepit tentatione pulsari. Intuitus autem illum unus e fratribus: « Quid est, inquit, quod facies tua exterminata, et tristitiae quodam
Abbreviated transcription (Latin):
tibiego coram rege et pͥncipib incelebri qͦ¬
cũq conuentu imꝓꝑare ñ parcam: ut tua
omnib falsitas innotescat. Ceterum qͣm mi¬
rabilis ds in consilis su filio ᷤͤ hoĩmi: rideis
eoꝵ uana conamina. ut ꝓpositum suũ qͣndo
et quomͦ ipse uoluerit impleatur. Siquidẽ
dic altera ibat andreas mala omnia imp̃¬
cans monasterio. ubi dñm dimictebat:
ipsam quoq desidans uallem funditꝰ sub¬
rui cum habitatorib siuis. Nec parum mo¬
tisunt. et mirati. qui p̃dictum uiri scĩ
de ipso audierant uerbum: cum taliter
uideretur abire. Sed ñ diui pusillanimi¬
tatem eoꝵ et fidem modicam. temptari
passus est ds. Illa tantum dic ꝓcedens. et
repellens quodammͦ grãm dei: nocte ꝓxi¬
ma uictus et quasi uinctus trahente sc. et
im faciente sp̃ũ dei. diem expectare ñ po¬
tuit: sed exurgens ante diluculum uelocit̾᷑ꝙ
lum uel magis de saulo alt̾o. paulum alte¬

Expanded text:
tibi ego coram Rege et principibus, in celebri qutibi ego coram Rege et principibus, in celebri quocunque conventu improperare non parcam, ut tua omnibus falsitas innotescat. » Caeterum quam mirabilis Deus in consiliis super filios hominum, ridens eorum vana conamina, ut propositum suum quando, et quomodo ipse voluerit impleatur! Siquidem die altera ibat Andreas mala omnia imprecans monasterio, ubi dominum dimittebat, ipsam quoque desiderans vallem funditus subrui cum habitatoribus suis. Nec parum moti sunt et mirati, qui praedictum Viri sancti de ipso audierunt verbum, cum taliter videretur abire. Sed non diu pusillanimitatem eorum et fidem modicam tentari passus est Deus. Illa tantum die procedens et repellens quodammodo gratiam Dei, nocte proxima victus et quasi vinctus trahente se et vim faciente Spiritu Dei, diem exspectare non potuit; sed exsurgens ante diluculum, velociterqulum, vel magis de Saulo altero Paulum alte
Abbreviated transcription (Latin):
ciis. ⁊ familia tota acsi mortuũ illum cerne¬
rent eiulante: p̃ ceteris andreas quidam
parisiensis. henricum ebrium. henricum
uociferabatur insanum: nec conuiciis nec
blasphemiis parcens. E contrasane idem hen¬
ricus. ꝓ illius potissimum conu̾sione: dei
hominem dare oꝑam p̃cabatur: Cui uir sc̃õ
audientib multis. dimitte ait hominem.
mͦ anuna eius in amaritudine ẽ: nec
ꝓ eo multum sollicitus sis. quia tuus ẽ ille.
Cumq amplius spe concepta. henricꝰ insta¬
ret. utt loqueretur andree: seueriuis intuitꝰ
eum uir dei: quid hoc est ait: Hunqͥd non
iam dni tibi: tuus est ille: Audiens hec
andreas astabat enim et ipse. sicut plurimũ
imꝓbus erat. et a sacra conu̾satione uehe¬
ment̾ abhorrenᷤ talia secum ut hodie ꝙ fa.¬
tetur tacita cogitatione uoluebat. In hoc
nunc scio falsum te eẽ ꝓpħam. Hoc enim cer¬
tus sum. qr locutus es. uerbum: et ñ fiet. hoc

Expanded text:
ciis, et familia tota, ac si mortuum illum cerneciis, et familia tota, ac si mortuum illum cernerent, ejulante, prae caeteris Andreas quidam Parisiensis Henricum ebrium, Henricum vociferabatur insanum, nec conviciis, nec blasphemiis parcens. Econtra sane, idem Henricus pro illius potissimum conversione Dei Hominem dare operam precabatur. Cui Vir sanctus audientibus multis: « Dimitte, ait, hominem; modo anima ejus in amaritudine est, nec pro eo multum sollicitus sis, quia tuus est ille. » Cumque amplius spe concepta Henricus instaret ut loqueretur Andreae, severius intuitus eum Vir Dei. « Quid hoc est, ait? nunquid non jam dixi tibi, Tuus est ille? » Audiens haec Andreas, astabat enim et ipse, sicut plurimum improbus erat, et a sacra conversatione vehementer abhorrens, talia secum, ut hodieque fatetur, tacita cogitatione volvebat: « In hoc nunc scio falsum te esse prophetam. Hoc enim certus sum quia locutus es verbum, et non fiet. Hoc