comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uel quid una: ⁊ de his que diuerse. et de
his que sunt unius substancie dici po¬
test. Diuerse sunt enim substancie sp̃s
hominis. ⁊ sp̃s domini. et tamen dictũ
ẽ. qui adheret dño unus spiritus ẽ nͥ
Uniꝰ autẽ sribstantie sunt anime hominum.
et corda hominum. de quib dictum ẽ.¬
erat illis anima una et prunum. Ubi aut̃
dicitur de duob aut plurib unum sũt
nec ad ditur quod unum sint. non diu̾se
intelliguntur seduniꝰ eẽ substantie. sic̃
dictum ẽ qui plantat ⁊ qui rigat unũ
sunt. et ego ⁊ pater unum sumus. Tu au¬
tem qui patrem ⁊ filiumdiũsas uis ẽẽ sub¬
stancias. inuenire non potiusti. ubr de di¬
uersis substanciis dictum fuerit unũ sunt:
& qui non uis dicere cum filius ad heret pa¬
tri unus d̾s est. adhibiusti ⁊ tu apłicũ testi¬
monium. quod ego ad hibueram. sed adhi¬
biisti contra te ipsum ubait qui ad heret
domao. unus sp̃s ẽ. Si eni de his que di¬

Expanded text:
vel quid una; et de his quae diversae, et de vel quid una; et de his quae diversae, et de his quae sunt unius substantiae dici potest. Diversae sunt enim substantiae spiritus hominis et Spiritus Domini: et tamen dictum est, Qui adhaeret Domino unus spiritus est. Unius autem substantiae sunt animae hominum et corda hominum; de quibus dictum eErat illis anima una et cor unum . Ubi autem dicitur de duobus aut pluribus, Unum sunt, nec additur quid unum sint; non diversae intelliguntur, sed unius esse substantiae: sicut dictum est, Qui plantat et qui rigat, unum sunt ; et, Ego et Pater unum sumus. Tu autem qui Patrem et Filium diversas vis esse substantias, invenire non potuisti, ubi de diversis substantiis dictum fuerit, Unum sunt. Et qui non vis dicere, Cum Filius adhaeret Patri, unus Deus est; adhibuisti et tu apostolicum testimonium quod ego adhibueram; sed adhibuisti contra te ipsum, ubi ait, Qui adhaeret Domino, unus spiritus est. Si enim de his qui di
Abbreviated transcription (Latin):
quando non consentis: xxi
ter unum sumus. nichil te respondere po¬
tuisse monstram.S ut hic quoq osten¬
dam. si exemplis. ut dicis quib ego usus
sum. ius probare quomodo dictum sit ego
et pater unum sumus. et obhoc cõmemo¬
ras aplieum testimonium quod a me po¬
situm ẽ. ubi ait. qui adheret domino unꝰ
spiritus ẽ. dic et tu cum ad heret patri fi¬
lius. unus deus ẽ. Non enim ait apłs
qui adheret domino unum sunt. sicut
dictum ẽ. ego ⁊ patet unum sumus. sed
ait unus spiritꝰ est. Cum autẽ tu non
clicas. cum adheret patri silius. unꝰ deus
ẽ. ut quid ⁊ tu ad hibes hoc apłi testimomi¬
um ubi ait. qui ad heret dño unus spintꝰ
ẽ. uisi ut te etiam a teproducto teste cõ¬
uincam: Nunc saltim distingue dduo
ista que non potiusti cum simul essemꝰ
in ncã disputatione distinguere:. dili¬
genter itaq attende quod dico. Quan¬
do de reb duab aut plurib dicitur. u¬
nus ẽ. uel una ẽ.⁊ ad ditur quid unus.

Expanded text:
quando non consentis? CAPUter unum sumus ; nihil te respondere potuisse monstravi. Sed ut hic quoque ostendam, si exemplis, ut dicis, quibus ego usus sum, vis probare quomodo dictum sit, Ego et Pater unum sumus; et ob hoc commemoras apostolicum testimonium, quod a me positum est, ubi ait, Qui adhaeret Domino, unus spiritus est : dic et tu, Cum adhaeret Patri Filius, unus Deus est. Non enim ait Apostolus, Qui adhaeret Domino, unum sunt; sicut dictum est, Ego et Pater unum sumus: sed ait, unus spiritus est. Cum autem tu non dicas, Cum adhaeret Patri Filius, unus Deus est; utquid et tu adhibes hoc Apostoli testimonium, ubi ait, Qui adhaeret Domino, unus spiritus est; nisi ut te etiam a te producto teste convincam? Nunc saltem distingue duo ista, quae non potuisti, cum simul essemus, in nostra disputatione distinguere. Diligenter itaque attende quod dico. Quando de rebus duabus aut pluribus dicitur, Unus est, vel, una est, et additur quid unus
Abbreviated transcription (Latin):
turam xp̃c humane mentis assumpsit.q̃
nullo peccato potuit deprauari. solus ma¬
ior est deus. Deniꝙ ꝓptir quid dictum sit.
minorasti eum modico minus quam an¬
gelos aperuit scriptura ubi legitur. eũ au¬
tem modico minus quam angłos mino¬
ratum uidemus iħ̃m: ꝓpter passionem
mortis. Non gͦ ꝓpter naturam hominis.
sed ꝓpter passionem mortis. Natura ue¬
ro hominis que mente rationali et in¬
tellectuali creaturas ceteras antecedit:
qͥs̃ solus ẽ maior. Cui utiq iniuria facta
est. non: ubi scriptum ẽ maior ẽ deus corde
nr̃o. filius gͦ dei susceptum hominem le¬
uaturtis ad patrem. quando dicebat. si di¬
ligeretis me gauderetis utiq. quia uado
ad patrem. quia pater maior me est:
non carni sue solum. sed etiam menti
quam gerebat humane deum patrem u

Expanded text:
turam Christus humanae mentis assumpsit, quae turam Christus humanae mentis assumpsit, quae nullo peccato potuit depravari, solus major est Deus. Denique propter quid dictum sit, Minorasti eum modico minus quam angelos ; aperuit Scriptura, ubi legitur, Eum autem modico minus quam angelos minoratum vidimus Jesum propter passionem mortis . Non ergo propter naturam hominis; sed, propter passionem mortis. Natura vero hominis, quae mente rationali et intellectuali creaturas caeteras antecedit, Deus solus est major: cui utique injuria facta non est, ubi scriptum est, Major est Deus corde nostro . Filius ergo Dei susceptum hominem levaturus ad Patrem quando dicebat, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quia Pater major me est ; non carni suae solum, sed etiam menti, quam gerebat, humanae Deum Patrem u
Abbreviated transcription (Latin):
ud conaris. nisi ad uniꝰ patris gloriã
ꝑ unici filii contumeliam ꝑuenire. ut
scilicet non augeatur pater ingloua:
nisi minuatur filius in natura. Cobi¬
be te.Nescis ⁊ patri ⁊ filio te ingerere cõtu¬
meliam. sinec ille potuit aut noluit gig¬
nere qualem sibi. nec iste nasci equalio
patti. Nlon uult se d̾s ita laudari patrẽ
ut dicatur filium de seipso generasse de¬
generem. Non uult bonus filii dilector.
ita predicari formam suam ut eam non po¬
tuerit unicus eius. uł nascendo sumere. uel
crescendo comprehendere. Quod autem tibi
uidetur nichil magnum de deo patre dici
si forma serui maior est qua maiores uidentur et
angłi: non recte cogitas quem locum in tebus
habeat humana natura. que condita est ad
imaginem dei. Maiores angłi dici possunt
homine. quia maiores sunt hominis cor¬
pore. maiores sunt ⁊ animo. sed in forma quã
peccati originalis merito corruptibile aggra¬
uat corpus. Natura uͦ humana qualem na¬

Expanded text:
ud conaris, nisi ad unius Patris gloriam, ud conaris, nisi ad unius Patris gloriam, per unici Filii contumeliam pervenire, ut scilicet non augeatur Pater in gloria, nisi minuatur Filius in natura. Cohibe te: nescis et Patri et Filio te ingerere contumeliam, si nec ille potuit aut noluit gignere aequalem sibi, nec iste nasci aequalis Patri? Non se vult Deus ita laudari Patrem, ut Filium dicatur de se ipso generasse degenerem. Non vult bonus Filii dilector ita praedicari formam suam, ut eam non potuerit unicus ejus vel nascendo sumere, vel crescendo comprehendere. Quod autem tibi videtur nihil magnum de Deo Patre dici, si forma servi major est; qua majores videntur et Angeli: non recte cogitas quem locum in rebus habeat humana natura, quae condita est ad imaginem Dei. Majores Angeli dici possunt homine, quia majores sunt hominis corpore: majores sunt et animo, sed in forma quam peccati originalis merito corruptibile aggravat corpus. Natura vero humana, qualem na
Abbreviated transcription (Latin):
datum eius uita et̃na ẽ. Quod autem ip̃e
dei filius sit uita et̃na. scriptura diuina
testatur. Ubi autem ait. qui me uidet. iui¬
det ⁊ patrem: quis nescit ideo dictum. qm̃
quisquis ꝑ intelligentiam uidet filium pa¬
tri utiq uidet equalem: Quod uos ⁊deo
non uultis. quia ꝑ oculos cordis quantũ
in hac uita iuden potest. filium non ui
detis. Putas non recte ame dictum esse.
quod ꝓpter formam serui quam suscepit
filius. maior sit pater. Tu enim scđm here¬
sim ur̃am in ipsa dei forma patrem filio
uis eẽ maiorem. cui paternam sic inui¬
des formam. ut ideo ꝑfectum uelis na¬
tum eẽ filium et̃na ꝑfectione. neo ad pa¬
ternam formam saltim crescendo uale¬
at peruenire. S inaniter inuidet ho¬
mo paternam fidem dei filio: cui pater
eam non inuidit. quia equalem sibi uni¬
cum genuit. S dicis non ẽẽ głam mag¬
nam patris si ea forma serui maior ẽ. qua
forma sunt maiores ⁊ angłi. Uide si ali¬

Expanded text:
datum ejus vita aeterna est . Quod autem ipse datum ejus vita aeterna est . Quod autem ipse Dei Filius sit vita aeterna, Scriptura divina testatur. Ubi autem ait, Qui me vidit, vidit et Patrem ; quis nesciat ideo dictum, quoniam quisquis per intelligentiam videt Filium, Patri utique videt aequalem? Quod vos ideo non vultis, quia per oculos cordis, quantum in hac vita videri potest, Filium non videtis. CAPUT XXV. Putas non recte a me dictum esse, quod propter formam servi quam suscepit Filius , major sit Pater. Tu enim secundum haeresim vestram, in ipsa Dei forma Patrem Filio vis esse majorem: cui paternam sic invides formam, ut ideo perfectum velis natum esse Filium aeterna perfectione, ne ad paternam formam saltem crescendo valeat pervenire. Sed inaniter invidet homo paternam formam Dei Filio, cui Pater eam non invidit, quia aequalem sibi unicum genuit. Sed dicis non esse Patris magnam gloriam, si ea forma servi major est, qua forma sunt majores et Angeli. Vide si ali
Abbreviated transcription (Latin):
de natura filii dei in quaut nos dicimꝰ
uias negatis equalis ẽ patei. Quia filius
uerus. filius unicus filius de uero deo ue¬
rus dõ. in nullo degener auita patre.
Prornde in comparabilem patrem filio
nec inscriptunis sc̃ĩs. alicubi legere po¬
tiusti. nec saua fide ipse clixisti. Immen¬
sumetiam patcem qr̃ ꝓpterea dicis utt
lium non pariter immensum. secd men¬
sura ecistimo terminatum. tecum ha¬
berd mensuram tuam qua tuum falscim̃ dnm
metiaris. ⁊ de uero domino mentiaris. xxini
ene confiteris quod ⁊ pater cdiligat filiũ.
⁊ filius diligat patrem. sed si et hoc con¬
fitearis quia non ẽ maior dilectio: in patre
quam in filio. Quia enim natura deitatis
equales sunt: equaliter se inuicem dili¬
gunt. fãcit autem sicut homo mandatũ
patris. Nam sicut ds ipse filius ẽ. man¬
datum patris. quia ipse ẽ uerbum pa¬
tris. Unde alio loco de mandato patris
hoc ẽ de se ipso dicit. Scio. quia man¬

Expanded text:
de natura Filii Dei, in qua, ut nos dicimus, de natura Filii Dei, in qua, ut nos dicimus, vos negatis, aequalis est Patri: quia Filius verus, Filius unicus, Filius de vero Deo verus Deus, in nullo degeneravit a Patre. Proinde incomparabilem Patrem Filio, nec in Scripturis sanctis alicubi legere potuisti. Nec sana fide ipse dixisti immensum etiam Patrem; quoniam propterea dicis, ut Filium non pariter immensum, sed mensura existimes terminatum. Tecum habeto mensuram tuam, qua tuum falsum dominum metiaris, et de vero Domino mentiaris. CAPUT XXIV. Bene confiteris quod et Pater diligat Filium, et Filius diligat Patrem: sed si et hoc confitearis, quia non est major dilectio in Patre quam in Filio. Quia enim natura divinitatis aequales sunt, aequaliter se invicem diligunt. Facit autem Filius sicut homo mandatum Patris. Nam sicut Deus, ipse Filius est mandatum Patris, quia ipse est Verbum Patris. Unde alio loco de mandato Patris, hoc est, de se ipso dicit: Scio quia man
Abbreviated transcription (Latin):
iam prodis nefarium secretum heresis
utẽ. quia unigenitum uerbum dei filiũ
uerum deum non natura filium. sed grã
profitemini. Si enim ⁊ ipse sicut u̾ba tua
clamant. sccłm mensuram fidei sue ut bonꝰ
eẽt assumpsit. grã ẽ gͦ filius non natura. Et fuit
aliquando non bonus ⁊ credendo factus ẽ
bonus. quia ut eẽt bonus quẽadmodum
dicis. scđm mensuram fidei sue de illo qͥ
pater ẽ fonte bonitatis assumpsit. Le¬
gimus quidem quodiħc prosiciebat etare
⁊ sapientia. ⁊ gratia dei erat in illo. s se¬
cundum formam hominis quam ꝓnob̾
accepit ex nob̃. non sodm formam dei ⁊n
qua non alienum arbitratus ẽ ec̃ equalis
deo. Ueruntamen etiam in ipsa forma ho¬
minis legimus eum etate ⁊ sapientia ꝓ¬
fecisse. non tamen ut ex non bono bonus
fieret. credendo meriusse. Neꝙ nunc int̃
nos questio ueraitur de natura filii homi¬
nis. in qua dei filius minor ẽ patre seci

Expanded text:
jam prodis nefarium secretum haeresis jam prodis nefarium secretum haeresis vestrae, quia unigenitum verum Dei Filium, verum Deum, non natura Filium, sed gratia profitemini. Si enim et ipse, sicut verba tua clamant, secundum mensuram fidei suae, ut bonus esset, assumpsit; gratia est ergo Filius, non natura: et fuit aliquando non bonus, et credendo factus est bonus; quia ut esset bonus, quemadmodum dicis, secundum mensuram fidei suae de illo qui Pater est, fonte bonitatis assumpsit. Legimus quidem quod Jesus proficiebat aetate et sapientia, et gratia Dei erat in illo : sed secundum formam hominis quam pro nobis accepit ex nobis, non secundum formam Dei, in qua non alienum arbitratus est esse aequalis Deo . Verumtamen etiam in ipsa forma hominis legimus eum aetate et sapientia profecisse, non tamen ut ex non bono bonus fieret credendo meruisse. Neque nunc inter nos quaestio vertitur de natura filii hominis, in qua Dei Filius minor est Patre: sed
Abbreviated transcription (Latin):
natorem in collationis nr̃e prima parte profes¬
sus ẽ. fons gͦ de fonte. filius de patre. ⁊ simul am¬
bo fons umis. Lux de luce. filius de patre.
⁊ simul ambo lux una. sicut deus de deo. ⁊ simul
ambo utiq deus unus. & hoc totum. non sine
spũ amborum. Ex hoc fonte bonitats. ex hoc
fonte uite. ex hoo immutabili lumine ex hac
in deficiente plenitudine. idest patre ⁊ filioet
spũ scõ. uno domino deo solo sccłm mensu¬
ram fidei sue quicunꝙ ueraciter creclunt
sumentes. boni fuint. uiuficantur. illumi¬
nantur. implentur. quib tu unigenitum
filium pace tua dixerim. nescio qua incredi¬
bili temeritate uinxisti. Tua quippe ista sũt
uerba. Siue inquis filius. siue qui ꝑfilium
sunt facti. de illo uno fonte bonitatis unus¬
quisq scđm mensuram fidei sue assumpseit̃
ut ẽẽnt boni. Ubi est gͦ quod fueras ante con¬
fessus illum natura filium eẽ nos gratia:
Ecce contra tuam sentenciam uenis. ere

Expanded text:
natorem in Collationis nostrae prima parte profesnatorem in Collationis nostrae prima parte professus es. Fons ergo de fonte, Filius de Patre, et simul ambo fons unus: lux de luce, Filius de Patre, et simul ambo lux una: sicut Deus de Deo, et simul ambo utique Deus unus: et hoc totum non sine Spiritu amborum. Ex hoc fonte bonitatis, ex hoc fonte vitae, ex hoc immutabili lumine, ex hac indeficiente plenitudine, id est, Patre, et Filio, et Spiritu sancto, uno Domino Deo solo, secundum mensuram fidei suae quicumque veraciter credunt, sumentes boni fiunt, vivificantur, illuminantur, implentur. Quibus tu unigenitum Filium, pace tua dixerim, nescio qua incredibili temeritate junxisti. Tua quippe ista sunt verba: Sive, inquis, Filius, sive qui per Filium sunt facti, de illo uno fonte bonitatis unusquisque secundum mensuram fidei suae assumpserunt ut essent boni. Ubi est ergo quod fueras ante confessus, illum natura Filium esse, non gratia? Ecce contra sententiam tuam venis: ecce
Abbreviated transcription (Latin):
fontem genuit boniratis. Ac per hoc nec au¬
xit in se hic quod accepit. nec minuit in se
ille qui dedit. quia non habet unmutabi¬
litas unde cdeficiat. nec habet plenitudo qͦ
crescat. Quid ẽ autẽ ipsa bonitas insi uita
uiuificans: Dr̃omde quia fons fontem genuit.
sicut pater suscirat mortuos ⁊ uiuificat.
sie ⁊ filius quos uult uiuificat. Hoc ipse fi¬
lius dixit non ego. Unde deo patri merico¬
dicitur. qm̃ apud te ẽ fons uite. Quis ẽ
audem iste fons uite apud patrem. nisi
de quo dicitur inprincipio erat uerbũ. et
uerbum erat apud deum. ⁊ deus erat uer¬
bum. hoc erat in principio apud deũ: De
quo etiam paulo post cdictum ẽ. ⁊ uita erat
lux hominum. Hec uita fons uite ẽ. et lux
ista lux lucis ẽ. Unde cum dictum eẽt ap̃
te ẽ sons uite. continuo subiuctumẽ. In
lumine tuo uidebimus lumen. hoc est in
filio tuo spm scm̃: quem tu quoꝙ ẽẽ illumi¬

Expanded text:
fons bonitatis fontem genuit bonitatis. Ac per hoc nec aufons bonitatis fontem genuit bonitatis. Ac per hoc nec auxit in se hic quod accepit, nec minuit in se ille qui dedit: quia non habet immutabilitas unde deficiat, non habet plenitudo quo crescat. Quid est autem ipsa bonitas, nisi vita vivificans? Proinde quia fons fontem genuit, sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat . Hoc ipse Filius dixit, non ego. Unde merito Deo Patri dicitur, Quoniam apud te est fons vitae. Quis est autem iste fons vitae apud Patrem, nisi de quo dicitur, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum: de quo etiam paulo post dictum est, Et vita erat lux hominum ? Haec vita fons vitae est, et lux ista lux lucis est. Unde cum dictum esset, Apud te est fons vitae; continuo subjunctum est, In lumine tuo videbimus lumen , hoc est, in Filio tuo Spiritum sanctum; quem tu quoque esse illumi
Abbreviated transcription (Latin):
est ipse. nec talem qualis ẽ ipse. ⁊ filium qr
talis tantus q uasci non meruit. qualis qͣn¬
tusq est ille qui genuit. Deniq ista ipsa
duo de quib agimus hoc est deicas ⁊ bo.¬
nitas qm̃ cdictum ẽ. nemo bonus nisi unꝰ
deus. iil hac tua opinione deficiunt. Tan¬
tum enim quantus ẽ ipse ⁊ talem qualis
ẽ ipse. si non potuit gignere quomodo d̃s
ẽ Si noluit quomodo bonus ẽ: Pater
inquis fons bonitatis ẽ. qui quod ẽ bonus
Anemine accepit. Nunquid ideo minus
bonus ẽ filius. qm̃ quod bonus ẽ ab eo
patre accepit. qui nascenti filio tantã
bonitatem quantacunq illiẽ quia deus
ẽ. dare potuit ⁊ dedit. quia bonus inuidere
non potuit. Nam si minus bonitatis quã
quam quod ipse habet unico dedit: minus bo¬
nus ẽ ⁊ipse quam debuit. Quod sentire de¬
mentie ẽ. Ergo quantum ipse habet boni¬
tatis tantum filio dedit. & quia natura ẽ
non gratia filius: nascenti non indigenti

Expanded text:
est ipse, nec talem qualis est ipse; et Filium, quia est ipse, nec talem qualis est ipse; et Filium, quia talis tantusque nasci non meruit, qualis quantusque est ille qui genuit. Denique ista ipsa duo de quibus agimus, hoc est, deitas et bonitas, quoniam dictum est, Nemo bonus, nisi unus Deus, in hac tua opinione deficiunt. Tantum enim quantus est ipse, et talem qualis est ipse, si non potuit gignere, quomodo Deus est? si noluit, quomodo bonus est? 7. Pater, inquis, fons bonitatis est, qui quod est bonus a nemine accepit. Numquid ideo minus bonus est Filius, quoniam quod bonus est, ab eo Patre accepit, qui nascenti Filio tantam bonitatem quantacumque illi est, quia Deus est, dare potuit; et dedit, quia bonus invidere non potuit? Nam si minus bonitatis, quam quod ipse habet unico dedit, minus bonus est et ipse quam debuit: quod sentire dementiae est. Ergo quantum ipse habet bonitatis, tantum Filio dedit. Et quia natura est, non gratia Filius, nascenti, non indigenti
Abbreviated transcription (Latin):
nires Proinde cum ego asseram nemo
bonus nisi unus ⁊ solus ds de ipsa
trinitate dictum eẽ. qui deus unus et
solus ẽ. tuautem asseras de solo deo patre
dictũ eẽ. quiaipse de nullo alio ds̃. de nullo abiobonus ẽ.
filiꝰ autẽ de patce ds de patre magnus ⁊ bonꝰ. diligenter
adtende. quis uerum bene sentiat cde deo patre ⁊ doo
filio. utrum ego qui dico. ds̃ qͥdem pater non de alio
deo cdeus est. deus antem filins de patre deo deus est
sed tantus iste de illo. quantꝰ ille de nullo. ⁊ bonus pat̃
non de alio bono bonus ẽ. filius d de patre bono. do¬
inis ẽ. sed tam bonꝰ hic de illo quã bonꝰ ale de nullo.
antu qͥ ꝓptea dicis solũ eẽ patrẽ dm̃ boriũ qr nec łs ẽ de
alio do nec bonꝰ dealio dono filiũ uͦ dco patͥ ron c̃õ creqͣn¬
dum. quia de illo deus ẽ de illo bonus ẽ. In qͣ
sententia utrunq blasphemas. ⁊ patrem
scilicet quia non tantum genuit quantꝰ

Expanded text:
nire? 6. Proinde cum ego asseram, Nemo nire? 6. Proinde cum ego asseram, Nemo bonus, nisi unus et solus Deus, de ipsa Trinitate dictum esse, qui Deus unus et solus est; tu autem asseras de solo Deo Patre dictum esse, quia ipse de nullo alio Deus, de nullo alio bonus est; Filius autem de Patre Deus, de Patre magnus et bonus est: diligenter attende quis nostrum bene sentiat de Deo Patre et de Deo Filio; utrum ego qui dico, Deus quidem Pater, non de alio Deo Deus est, Deus autem Filius de Patre Deo Deus est, sed tantus iste de illo, quantus ille de nullo; et bonus Pater non de alio bono bonus est, Filius vero de Patre bono bonus est, sed tam bonus hic de illo, quam bonus ille de nullo: an tu qui propterea dicis solum esse Patrem Deum bonum, quia nec Deus est de alio Deo, nec bonus de alio bono; Filium vero ideo Patri non esse coaeqdum, quia de illo Deus est, de illo bonus est? In qua sententia utrumque blasphemas: et Patrem scilicet, quia non tantum genuit quantus
Abbreviated transcription (Latin):
non bonum qualecunq sed bonum quo
fieret beatus inmo ipsam beatitudinẽ
ueram. id est uitam desiderabat et̃nam
et interpellauerat tanquam hominem
xp̃m. nesciens eum eẽ etiam deum. Dixe¬
rat enim. Magister bone quid faciam ut
uitam eterliam consequar: Tunc ait illi.
Quid me dicis bonum: Nemo bonus. iisi
unus deus. uel sicut legitur apud alium
euangłistam. quod tantundem ualet. ne¬
mobonus. nisi solus deus. Tanquam di¬
cerit. Recte me appellabis bonum. si me
noueris deum. Nam quando me nichil
aliud quam hominem putes quid me
dicis bonum: Non te facit bonum nõ
beatum nisi bonum ummutabile quod
solus ẽ deus. Nam bonus angłs. bonꝰ
homo. bona cetera creatura. Hec non ita
bona sunt. ut ea quisquis adeptus fu¬
eris sit beatus. Nec ulla ẽ beata uita:
si non sit eterna. Quomodo autẽ non
est tale bonum dei filius uerus. cum
sit uerus deus ⁊ uita et̃na ad quam
cupiebat ille qui int̾rogauerat ꝑue¬

Expanded text:
non bonum qualecumque, sed bonum quo non bonum qualecumque, sed bonum quo fieret beatus; imo ipsam beatitudinem veram, id est, vitam desiderabat aeternam: et interpellaverat tanquam hominem Christum, nesciens eum esse etiam Deum. Dixerat enim: Magister bone, quid faciam, ut vitam aeternam consequar? Tunc ait ille: Quid me dicis bonum? Nemo bonus, nisi unus Deus . Vel, sicut legitur apud alium evangelistam, quod tantumdem valet, Nemo bonus, nisi solus Deus . Tanquam diceret: Recte me appellabis bonum, si me noveris Deum. Nam quando me nihil aliud quam hominem putas, quid me dicis bonum? Non te facit bonum nec beatum, nisi bonum immutabile quod solus est Deus. Nam bonus angelus, bonus homo, bona caetera creatura: haec non ita bona sunt, ut ea quisquis adeptus fuerit, sit beatus; nec ulla est beata vita, si non sit aeterna. Quomodo autem non est tale bonum Dei Filius verus, cum sit verus Deus et vita aeterna, ad quam cupiebat ille qui interrogaverat perve
Abbreviated transcription (Latin):
mendicitur quod ex ip̃o ⁊ ꝑ ipsum. et in
ipso sunt omnia. sine dubio patris ⁊ si¬
lii demonstratur equalitas. Si autem
qm̃ non nominauit patrem ⁊ filium.¬
⁊ sp̃m scm̃ sed deum ⁊ dnm. quod ⁊ ip̃a
trinitas olici potest singła horum tn¬
um referri. ad singłos uoluit exipso di¬
cens ꝓꝓter: patrem per ipsum. ꝓpter fili¬
non ait exipsis et ꝑ ipsos. et in ipsis.
dictum. nemo bonus nisi unus deus. Si
enim dixisset nemo borius tusi solus pat̃¬
nec sic exclusum filium et spm scm̃ ab ista u¬
nitate bonitatis uoluisset intelligi: quia
⁊ illud quod simili locutione dictum ẽ quã
supra cominemoraui ea que sant dei nemo
scit nisi spiritus del. non excludit ab hac sci¬
entia filium dei. Tanto gͦ nob̾ latitudo in¬
telligentie magis patet quia non dixit nomo
bonus nisi unus pater. sed nemo bonus
nisi unus deus quod est ipsa trinitas Qxe¬
rebat quippe ille cui hoc respondit iħc.

Expanded text:
men dicitur, quod ex ipso et per ipsum, et in men dicitur, quod ex ipso et per ipsum, et in ipso sunt omnia; sine dubio Patris et Filii demonstratur aequalitas. Si autem quoniam non nominavit Patrem et Filium sanctum, sed Deum et Dominum, quod et ipsa Trinitas dici potest, singula horum trium referri ad singulos voluit: ex ipso dicens, propter Patrem; et per ipsum, prnon ait, Ex ipsis, et per ipsos, et in ipsis; dictum, Nemo bonus, nisi unus Deus. Si enim dixisset, Nemo bonus, nisi unus Patenec sic exclusum Filium et Spiritum sanctum ab ista unitate bonitatis voluisset intelligi: quia et illud quod simili locutione dictum est, quam supra commemoravi, Ea quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei : non excludit ab hac scientia Filium Dei. Quanto ergo nobis latitudo intelligentiae magis patet, quia non dixit, Nemo bonus, nisi unus Pater; sed, Nemo bonus, nisi unus Deus; quod est ipsa Trinitas. Quaerebat quippe ille cui hoc respondit Jesus,
Abbreviated transcription (Latin):
et in ip̃o sunt omnia ipsi gloria in scła
scłorum amen. Utrum pater est in¬
telligendus an filius. Deum namq pͥ¬
us nominauit clicens. Oaltitudo diui¬
tiarum sapientie ⁊ scientie dei. Postea
uͦ eum dñm appellauit ubi ait. Quis e¬
nun cognouit sensum domini: S hoc
non habet controu̾siam. Utrumq enm
nomen etiam uos ⁊ patri assignatis et
filio. Neq enim sic dicitis deum patrem
ut negetis ẽẽ deum filium. aut siodicitis
dominũ filium. ut negetis eẽ dnm patrẽ
quamiuis in hoc apłico testimonio quod
adhibiusti ds̃ dicatur paterꝰ dñs filius:
id est unus deus pater ex quo omnia
do diuitiarum sapientie ⁊ scientie dei.
Nam siue pater sit iste siue filius.
ex ip̃o ⁊ ꝑ ipsum et imipso sunt om̃ia.
Quo modo gͦ ex patre omiua. an exfilio
et ꝑ filius omnia non ꝑ patrem. quan¬
do quidem quemlibet eorum. apłs uolu.¬
erit hoc loco intelligi. ex ipso inquit et
ꝑipsum et in ipso sunt omia: Si ergo
siue de patre. siue defilio. uerissime ta¬

Expanded text:
et in ipso sunt omnia: ipsi gloria in saecula saeculorum. Amen . Utrum Pater est intelligendus, an Filius? Deum namque prius nominavit, dicens: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Postea vero eum Dominum appellavit, ubi ait: Quis enim cognovit sensum Domini? Sed hoc non habet controversiam: utrumque enim nomen etiam vos et Patri assignatis et Filio. Neque enim sic dicitis Deum Patrem, ut negetis esse Deum Filium; aut sic dicitis Deum Filium, ut negetis esse Deum Patrem. Quamvis in hoc apostolico testimonio quod adhibuisti, Deus dicatur Pater, Dominus Filius, id est, Unus Deus Pater, ex quo omnia;do divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Nam sive Pater sit iste, sive Filius, ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Quomodo ergo ex Patre omnia, non ex Filio; et per Filium omnia, non per Patrem: quandoquidem quemlibet eorum Apostolus voluerit hoc loco intelligi, Ex ipso, inquit, et per ipsum, et in ipso sunt omnia? Si ergo sive de Patre sive de Filio, verissime ta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quemominia ⁊ non ipso. sicut tulocu¬
tus es. Apłs autẽ et nos per ip̃m ait non
iuipso. S hoc quid ad causam: Solent
ista contingere ex memoria proferentib
testimona. non ex codice illa legentib.
Quod ad rem ꝑtinet pocius. intuere. ec¬
ce dixit apłs unus ds̃ pater. ex quo õĩa
et nos im pso et unus dñs iħc xp̃c per¬
quem omnia.⁊ nos ꝑipsum. Nunqͥd
non ⁊ex filio sunt omnia. quandoqui¬
dem ipse dic it. quecinꝙ pater facit.
hec ⁊ filius similiter facit. Siautẽ ita
distinguit. ut non sint per patrẽ om¬
nua. sedex patre nec omma sunt ex fili¬
o.s. ꝑfilium. quis eorum tibi iudetur
ẽẽ ale. de quo idem apłs dicit. o altitu¬
do chuitiarum sapientie ⁊scientie dei.
quam inscrutabilia sunt iudicia eius. et
inuestigabiles iue eius. quis enim cog

Expanded text:
 quem omnia, et nos in ipso, sicut tu locu quem omnia, et nos in ipso, sicut tu locutus es: Apostolus autem, et nos per ipsum ait; non ait, in ipso. Sed hoc quid ad causam? Solent ista contingere ex memoria proferentibus testimonia, non ex codice illa legentibus: quod ad rem pertinet potius intuere. Ecce, dixit Apostolus, Unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus Jequem omnia, et nos per ipsum. Numquid non et ex Filio sunt omnia: quandoquidem ipse dicit, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ? Si autem ita distinguis, ut non sint per Patrem omnia, sed ex Patre; nec omnia sint ex Filio, sed per Filium: quis eorum tibi videtur esse ille de quo idem apostolus dicit, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabil
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. uingenitum filium. Et quis ut̃m auderet eũ dim̃n
confiten. contͣlicente patre. atꝙ dicente egosũ dñs. et
nonẽ aliꝰ preter me: Ac ꝑhoc scađm rectam fidem ñ patͥs
Obticescant gͥ lingue ignorantim u̾itatem. hoctͥnitas ds̃
unts est. de hoc nino deo dicitur. Audi isꝰ¬
rahel. dominꝰ ds tuus. ddñs unus ẽ. hic
deus unus dicit. ego sum dominus et
non est alius preter me. Subiectus est
quidem patri filius scdđm formam homi¬
nis non tam sunt duo diĩ. ⁊ duo domini
scđm formam dei. sedambo cum spu suo
unus ẽ dominꝰ. Cestimonia que de paulo
apło protulisti. contra te locuntur et
nescis. Dicit enim ille. Gratia uob̾ et
pax. a deo patre nostro ⁊ domino iħu xp̃o.
Quomodo est autem dominꝰ iħu xp̃c. si pater¬
trinitatis hec uoxẽ. Adhibes alterum
testimonium. et ipsum cotra te ipsum
ubiait apłs. unus deus pater ex quo
omnia ⁊ nos in ip̃o. ⁊unus dũs ibc xp̃c¬

Expanded text:
esse unigenitum Filium. Et quis nostrum auderet eum Dominum esse unigenitum Filium. Et quis nostrum auderet eum Dominum confiteri, contradicente Patre atque dicente, Ego sum Dominus, et non est alius praeter me? Ac per hoc secundum rectam fidem, non Patritus sancti. Obticescant igitur linguae ignorantium veritatem: haec Trinitas Deus unus est. De hoc uno Deo dicitur, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Dominus unus est. Hic Deus unus dicit, Ego sum Dominus, et non est alius praeter me. Subjectus est quidem Patri filius secundum formam hominis: non tamen sunt duo dii et duo domini secundum formam Dei; sed ambo cum Spiritu suo unus est Dominus. 3. Testimonia quae de Paulo apostolo protulisti, contra te loquuntur, et nescis. Dicit enim ille: Gratia vobis et pax a Deo Patre nostro et Domino Jesu Christo . Quomodo est autem Dominus JeTrinitatis haec vox est. Adhibes alterum testimonium, et ipsum contra te ipsum, ubi ait Apostolus, Unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus D
Abbreviated transcription (Latin):
dualitatem s trinitatem diceretis u¬
num dũm deum. Huno uͦ cum sic as¬
seritis patrem dnm deum ⁊ filiũ clnm
deum. ut simul ambos non dicatis
unum dominũ dm̃ s duos. maiorem
unum. minorem alterum. prorsus con¬
fodimim gladio ueritatis dicentis.
ter me. sleq onun ds̃ pater sic uellet
isrłitas a cultu deoꝵ reuocare multo¬
rum. atq falsorum. ut eis de uno dõ
ac domino mentiretur. ⁊ diceret non ẽẽ
preter̾ sealium dñm. cum sciret dm̃
⁊ dnm esse suum filium. Absit ut ue¬
ritas. ⁊ ueritatis pater mendacio deci¬
peret ppłm suum. Heretiooꝵ sit hec nõ
catholicorum tam horrenda ⁊ detestanda
blaphemia. ptorsus ds nerum dicit
s unus dñs est. Prorsus uerum dicit e¬
gosum dñs et uon ẽ alius preter me. quia non boc pa¬
ter tantum. sed ipsa trinitas dicit. Hĩc est̾ unus deus et
non est alius preter ipsum. Nam si pater diceret ego
sum domniꝰ et non ẽ alius pret me. negaret utiq dnm

Expanded text:
dualitatem, sed Trinitatem diceretis udualitatem, sed Trinitatem diceretis unum Dominum Deum. Nunc vero cum sic asseritis Patrem Dominum Deum, et Filium Dominum Deum, ut simul ambos non dicatis unum Dominum Deum, sed duos, majorem unum, minorem alterum; prorsus confodimini gladio veritatis dicentis, ter me. Neque enim Deus Pater sic vellet Israelitas a cultu deorum revocare multorum atque falsorum, ut eis de uno Deo ac Domino mentiretur, et diceret non esse praeter se alium Dominum, cum sciret Deum et Dominum esse suum Filium. Absit ut veritas et veritatis Pater mendacio deciperet populum suum: haereticorum sit haec, non catholicorum tam horrenda et detestanda blasphemia. Prorsus Deus verum dicit,sed unus Dominus est. Prorsus verum dicit, Ego sum Dominus, et non est alius praeter me; quia non hoc Pater tantum, sed ipsa Trinitas dicit: hic est Dominus unus, et non alius praeter ipsum. Nam si Pater diceret, Ego sum Dominus, et non est alius praeter me; negaret utique Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
filius ⁊ spiritꝰ sc̃s incuiꝰ nomine bapti¬
tamur et unus dominꝰ ds̃ nr̃ est. ⁊ preter
ipsum alius non est. Ipse est enim ds̃. de qͦ
si hoc de patre acceperis dictum. non tibi
erit ds̃ xp̃c quia non potest solui scrip¬
tura dicens. nullus deus nisi unus.
ut hic uobis taceam de spũ scõ quem su¬
perius dñm deum ostendimus negan¬
tib uob̃. Quappter si macedoniani he¬
retici eẽtis. qui de solo sp̃u scõ catholice
fidei consentire detrectant. patrem uͦ ⁊
filium duos quidem ẽẽ. idest illum pa¬
tremillum filium. ⁊ equalis eẽ. atq uniꝰ
eius demq substancie. nec tamen luos
dominos deos. s ambos simul. unũ dõ¬
minum dm̃ ẽẽ consentuunt. sigͦ ⁊ uos
saltim hactenus erraretis. non utiq his
diuinis uocib urgeremim. Patrem
quippe ⁊ filium assereretis unũ dñm
deum dixisse. non ẽ alius preter me
ut iam non restaret agere uob̾cum
nisi ut adiungeretis spm sc̃m et non

Expanded text:
Filius et Spiritus sanctus, in cujus nomine baptiFilius et Spiritus sanctus, in cujus nomine baptizamur, et unus Dominus Deus noster est, et praeter ipsum alius non est. Ipse est enim Deus de quosi hoc de Patre acceperis dictum, non tibi erit Deus Christus, quia non potest solvi Scriptura, dicens, Nullus Deus, nisi unus: ut hic vobis taceam de Spiritu sancto, quem superius Dominum Deum ostendimus, vobis negantibus. Quapropter si Macedoniani haeretici essetis, qui de solo Spiritu sancto catholicae fidei consentire detrectant, Patrem vero et Filium duos quidem esse, id est, illum Patrem, illum Filium, et aequales esse, atque unius ejusdemque substantiae, nec tamen duos dominos deos, sed ambos simul unum Dominum Deum esse consentiunt: si ergo et vos saltem hactenus erraretis, non utique his divinis vocibus urgeremini. Patrem quippe et Filium assereretis unum Dominum Deum dixisse, Non est alius praeter me. Utinam non restaret agere vobiscum, nisi ut adjungeretis Spiritum sanctum, et non
Abbreviated transcription (Latin):
ter profiteri unum deum. an de sub¬
iectione filii pocius scdm quod habet
cuius filius nr̃ est ds. Ita hoc dicis qͣsi
uideorum sit uox. audi isrł dñs deus in¬
us dñs unus ẽ. aut egosum dñs. et ñ
est alius ds̃ preter me. Ipse ds hoc di¬
xit. Agnosce ⁊ tace uel pocius edissere
quomodo uerũ dixerit. quem nullus
nrm audet affirmare mentitum. E¬
dissere inquam quomodo uerum
sit dñs deus tuus dñs unus ẽ. si do¬
mini dei nr̃i ut dicitis duo sunt unꝰ
maior alius minor. Edissere quomͦ
ter me. Quis enim hoc clixerit que¬
ro. utrum pater an filius. Si pat̃
dixit egosum dñs. ⁊ non ẽ aliꝰ preter
me. non uerum dixit. quia ẽ alius dñs
filius. Si filius hoc dixit. nec ipse uerum
dixit. quia ẽ alius dominꝰ pater. Si au¬
tem hoc dicit trinitas. profecto ⁊ ueriun di¬
cit. ⁊ uos falsum di cere ostendit. Trinitas
quippe scđłm rectam fidem id est pater et

Expanded text:
ter profiteri unum Deum; an de subter profiteri unum Deum; an de subjectione Filii potius secundum quod fides cujus Filius noster est Deus. Ita hoc dicis, quasi Judaeorum sit vox, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Dominus unus est; aut, Ego sum Dominus, et non est alius praeter me. Ipse Deus hoc dixit: agnosce, et tace; vel potius edissere quomodo verum dixerit, quem nullus nostrum audet affirmare mentitum. Edissere, inquam, quomodo verum sit, Dominus Deus tuus, Dominus unus est; si domini dii nostri, ut dicitis, duo sunt, unus major, alius minor: edissere quomodo ter me. Quis enim hoc dixerit quaero, utrum Pater, an Filius. Si Pater dixit, Ego sum Dominus, et non est alius praeter me; non verum dixit, quia est alius Dominus Filius. Si Filius hoc dixit; nec ipse verum dixit, quia est alius Dominus Pater. Si autem hoc dixit Trinitas; profecto et verum dixit, et vos falsum dicere ostendit. Trinitas quippe secundum rectam fidem, id est, Pater et
Abbreviated transcription (Latin):
tius laudes patrem. ⁊ infra eum depͥmas
filium. idagis ut equales non sint. non
ut duo non sint. Clama quantum ius. pa¬
ter ẽ maior. filius minor respondetur tͥ.
duo sunt tamen maior ⁊ minor. Nec dic¬
tum ẽ dominꝰ ds̃ tuus maior dñs unꝰ
est. sed dictum ẽ dñs deus tuus dñs unꝰ
est. Neq dictum ẽ non ẽ alius equa¬
lis michi : s dictum est. non ẽ alius dñs
preter me. Aut gͦ confitere patrem ⁊ fili¬
um unum eẽ dñm deum. aut aperte ne
istis quidem te liuinis uocib ñ ur¬
gebo. sed alia testimonia duina profe¬
ram. quib te ⁊ in isto errore detestabi
dei uocib conteraris. satis est quod
non ẽ cum patre unus dñs deus. duo
domini dei nr̃i erunt. et false dei ille
uoces erunt. dñs deus tuus dñs unus
est. ⁊ non ẽ alius preter me. S quã¬
to melius erunt ur̃ã uerba emenda¬
ta. quam dei uerba mendacia. Que¬
ris ame utrum uidaico more te hor¬

Expanded text:
tius laudes Patrem, et infra eum deprimas tius laudes Patrem, et infra eum deprimas Filium, id agis, ut aequales non sint, non ut duo non sint. Clama, quantum vis, Pater est major, Filius minor: respondetur tibi, Duo sunt tamen major et minor. Nec dictum est, Dominus Deus tuus major, Dominus unus est: sed dictum est, Dominus Deus tuus, Dominus unus est. Neque dictum est, Non est alius aequalis mihi: sed dictum est, Non est alius Dominus praeter me. Aut ergo confitere Patrem et Filium unum esse Dominum Deum, aut aperte negistis quidem te divinis vocibus non urgebo; sed alia testimonia divina proferam, quibus te et in isto errore detestabilDei vocibus conteraris, satis est quod non est cum Patre unus Dominus Deus, duo domini dii nostri erunt, et falsae illae Dei voces erunt, Dominus Deus tuus, Dominus unus est; et, Non est alius praeter me. Sed quanto melius erunt vestra verba emendata, quam Dei verba mendacia? 2. Quaeris a me utrum, Judaico modo te hor
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatis. et uenire uel redire adcatho¬
licam fidem que patrem ⁊ filium et
spm sc̃m non tres dños deos sed unum
dium deum credit et dicit clamantẽ
popłosuo. audi isrł dñs deus cuus dñs
unus ẽ et uidete quia egosum dñs . et
non ẽ alius preter me: Si te licam
surcdum ⁊ cecum qui nec audis ista nec
uides: contumeliosum sine dubio me
ꝓutabis. Ecce non dico. Expone gͦ nob
quomodo accipias audi iscł. dominꝰ
ds̃ tuus dñs unus ẽ. Utrum ibisit
dixeris ibi ẽ conficeberis mecum patrẽ
⁊ filium unum eẽ dnm deum. Si aut̃
responderis xp̃mibi non eẽ intelligen¬
dum: duos contra uocem diuinam
introducturus es dños deos. qm̃ non
liter abste quero quomodo accipiaᷤ
uidete qm̃ ego sum ds̃. et non ẽ alius¬
mentitur qui dicit. non ẽ alius deis preter me.
Est enim alius dominꝰ filius: si nonanꝰ ẽ dñs pa¬
ter tfilius. Quantumlibet enim excellen¬

Expanded text:
dubitatis, et venire vel redire ad cathodubitatis, et venire vel redire ad catholicam fidem, quae Patrem et Filium et Spiritum sanctum non tres dominos deos, sed unum Dominum Deum credit, et auditpopulo suo, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Dominus unus est; et, Videte quoniam ego sum Dominus, et non est alius praeter me? Si te dicam surdum et caecum, qui nec audis ista, nec vides, contumeliosum sine dubio me putabis. Ecce non dico: expone nobis quomodo accipias, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Dominus unus est: utrum ibi sitdixeris, Ibi est; confiteberis mecum Patrem et Filium unum esse Dominum Deum. Si autem responderis, Christum non esse ibi intelligendum, duos contra vocem divinam introducturus es dominos deos, quoniam non liter abs te quaero quomodo accipias, Videte quoniam ego sum Dominus, et non est alinus est; mentitur qui dicit, Non est alius praeter me. Est enim alius Dominus Filius, si non unus est Dominus Pater et Filius. Quantumlibet enim excellen
Abbreviated transcription (Latin):
unus ẽ do cum hoc astuat uoce clarisi¬
ma scriptura diuina dicens. Auid isrł dñs ds
sed sp̃italiter ut xp̃iam. Qui enim ñ uult
fideliter audire quod dictum ẽ. audi iscł
dñs deus tuus dñs unus ẽ : suꝑ est ut qui
hoc dixit credat ẽẽ mendaeem. Si autem
mendax ille non ẽ. uox ista uera ẽ. Si uox
ista uera ẽ. questio ista finitaẽ. Procul
dubio quippe uos ueritas cogit. patrẽ
num dm̃. S si spm scm̃ cuius templũ
non manufactum s corpus ẽ nr̃m. cuiꝰ
templum non ligna ⁊ lapides. sed mem¬
bra sunt xp̃i negatis deum. de ip̃o xp̃o
quid dicturi estis quem clm̃ ⁊ dñm con¬
fitemim: Resp̃odete itaq nob̾ utrũ pat̃
et filius unus sit dñs deus. Si enim nõ
est unus: duo sunt. Si duo sunt menti¬
tur qui dicit. audi isrł dominꝰ ds tuns
dñs unus ẽ. mentitur qui dicit. uide¬
te qm̃ ego sum łs. et non ẽ alius pret
me. S quia illum mentientem dice¬
re non audetis: quare uos corrigere

Expanded text:
unus est Deus: cum hoc astruat voce clarissima Scriptura divina dicens, Audi, Israel; Domised spiritualiter ut Christiani. Qui enim non vult fideliter audire quod dictum est, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Dominus unus est; superest ut eum qui hoc dixit, credat esse mendacem. Si autem mendax ille non est, vox ista vera est: si vox ista vera est, quaestio ista finita est. Procul dubio quippe vos veritas cogit Patrem enum Deum. Sed Spiritum sanctum, cujus templum non manufactum, sed corpus est nostrum, cujus templum non ligna et lapides, sed membra sunt Christi, negatis Deum: de ipso Christo quid dicturi estis, quem Deum et Dominum confitemini? Respondete itaque nobis, utrum Pater et Filius unus sit Dominus Deus. Si enim non est unus, duo sunt: si duo sunt, mentitur qui dicit, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Dominus unus est; mentitur qui dicit, Videte quoniam ego sum Deus, et non est alius praeter me . Sed quia illum mentientem dicere non audetis, quare vos corrigere
Abbreviated transcription (Latin):
nec psalmus ait. ad finiendam iram
suam uel post iram suam sedinira sira.
Que si sola ẽẽt quanta ibi minima cogi¬
tari potest. perire a regno dei. exulare
a ciuitate dei. alienari a uita dei. care¬
re tam magna multitudine dulcedimᷤ
dei. quam abscondit timentib se. ꝑficit
autem sꝑantib in se. iam grandis est pe¬
na. ut ei nulla possint tormenta que uo¬
uimus comparari. si ulla sit et̃na ista au

Expanded text:
nec Psalmus ait, Ad finiendam iram nec Psalmus ait, Ad finiendam iram suam, vel, post iram suam; sed, in ira sua. Quae si sola esset quanta ibi minima cogitari potest; perire a regno Dei, exsulare a civitate Dei, alienari a vita Dei, carere tam magna multitudine dulcedinis Dei quam abscondit timentibus se, perfecit autem sperantibus in se , tam grandis est poena, ut ei nulla possint tormenta quae novimus comparari, si illa sit aeterna, ista au
Abbreviated transcription (Latin):
miserationes suas. hoc quidem in psal¬
mo legitur sc̃o. Sed de his sine ullo scrup¬
pulo intelligitur. qui uasa misccłie nũ¬
cupantur. quia ⁊ ipsi non pro meritis
suus. sed deo miserante de misena libe¬
rantur. Aut si hoc ad omnes existimãt
ꝑtinere non ideonecesse ẽ. ut dampna¬
tionem opiuentur posse fiam eorum.
de quib dictum ẽ ibunt iusti in ꝑpe¬
tuũ eternum. ne isto modo putentur ha¬
bitura finem quandoq felicitas etiam
illorum de quib econtratio dictum ẽ
iusti autem in uitam et̃nam. sed peiias dã¬
natorum certis temporum interuallis exis¬
timent si hoc eis placet. aliquatenus mi¬
tigari. Etiam sic quippe intelligi potest
manere in illis ira dei. hoc est ipsa damua¬
tio. Hec enim uocatur ira dei nondun¬
ni animi ꝑturbatio. ut in ira sua hoc ẽ
manente ira sua. non tamen contine¬
at miserationes suas. non eterno sup¬
plicio finem dando sed leuamen adhiben¬
do uel interponendo cruciatib quia

Expanded text:
miserationes suas . Hoc quidem in psalmiserationes suas . Hoc quidem in psalmo legitur sancto; sed de his sine ullo scrupulo intelligitur, qui vasa misericordiae nuncupantur, quia et ipsi non pro meritis suis, sed Deo miserante de miseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant pertinere, non ideo necesse est ut damnationem opinentur posse finiri eorum de quibus dictum est, Et ibunt isti in supplicium aeternum: ne isto modo putetur habitura finem quandoque felicitas etiam illorum, de quibus e contrario dictum est, Justi autem in vitam aeternam . Sed poenas damnatorum certis temporum intervallis existiment, si hoc eis placet, aliquatenus mitigari. Etiam sic quippe intelligi potest manere in illis ira Dei , hoc est ipsa damnatio haec enim vocatur ira Dei, non divini animi perturbatio, ut in ira sua, hoc est manente ira sua, non tamen contineat miserationes suas; non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ost resurrechonesu i facto uintlso
impletoꝙ iudicio. suos fines habebũt
cuutates due. Una scilicet xp̃i. altera dia¬
boli. una bonorum altera malorum utraq
tamen ⁊ angłorum ⁊ hominum. Istis uo¬
luntas illis facultas non poterit ẽẽ ulla
peccandi. uelulla condino moriendi istiᷤ
in et̃na uita uere feliciterꝙ uiuentib. il¬
lis infeliciter in eterna morte. sine mori¬
endi potestate durantib. qm̃ utriq sine
fine. sed inbeatitudine isti alius alio preᷤᷤ¬
tabilius ꝑmanebunt. in miseria uͦ illi
aluis alio tolerabilius. cxu
pluruni eternam damnatorum pe¬
nam. et cruciatus sine int̾missione ꝑpe¬
tuos humano miserantur affectu. atq
ita futuros ẽẽ non credunt. Non qͥdem
scripturis diuinis adu̾sando. sed pro
suo motu clura queq molliendo. et in
leuiorem flectendo sentenciam. que du¬
ra putant. magis terribiliꝰ ẽẽ dicta qͣm
uerius. Nonenim obluuscetur inquiũt
misereri deus. aut continebit in ira sua

Expanded text:
ost resurrectionem vero facto universo completoque judicio, suos fines habebunt civitates duae, una scilicet Christi, altera diaboli; una bonorum, altera malorum; utraque tamen et angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit ulla esse peccandi, vel ulla conditio moriendi; istis in aeterna vita vere feliciterque viventibus, illis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti alius alio praestabilius, in miseria vero illi alius alio tolerabilius permaplurimi, aeternam damnatorum poenam et cruciatus sine intermissione perpetuos humano miserantur affectu, atque ita futurum esse non credunt; non quidem Scripturis divinis adversando, sed pro suo motu dura quaeque molliendo, et in leniorem flectendo sententiam, quae putant in eis terribilius esse dicta, quam verius. Non enim obliviscetur, inquiunt, misereri Deus, aut continebit in ira sua
Abbreviated transcription (Latin):
iii. quos maiores illo ẽẽ non potes ddicere.
Dixeras enim quod pater filio ꝑhibuerit
testimonium. quod sic accepi tanquam
hinc probare uolueris illo cui testimomi¬
um ꝑhibuit eum ẽe maiorem. S qm̃i
posteriore prosecutione huic omnino
taciusti. taciturnitadem tuam in locũ
consensionis accepi. Q fieri potest. ut
ideo cõmemoraueris patrem filio ꝑhi¬
buisse testimonium. ut huic illum eẽ ali¬
um. istum autẽ alium. non ut illum
isto probares ẽẽ maiorem. Alium uͦ esse
ipse qui filius. et nob̾ ⁊ uob̾ꝯt ͣ sabellianos ẽ
dognia commune. Illi enim dicunt non aliũ
sed eundem filium ẽẽ qui est pater. Nos
autẽ alium quidem ẽe patrem. ⁊ alium
filium. sed tamen quod pater ẽ. hoc ẽẽ di¬
cunus filium.

Expanded text:
vi, quos majores illo esse non potes dicere. vi, quos majores illo esse non potes dicere. Dixeras enim quod Pater Filio perhibuerit testimonium; quod sic accepi, tanquam hinc ipse probare volueris, illo cui testimonium perhibuit, eum esse majorem: sed quoniam posteriore prosecutione hinc omnino tacuisti, taciturnitatem tuam in locum consensionis accepi; etsi fieri potest ut ideo commemoraveris Patrem Filio perhibuisse testimonium, ut hinc illum esse alium, istum autem alium, non ut illum isto probares esse majorem. Alium vero essipse qui Filius, et vobis et nobis contra Sabellianos est dogma commune. Illi enim dicunt, non alium, sed eumdem Filium esse qui est Pater: nos autem alium quidem esse Patrem, et alium Filium; sed tamen quod Pater est, hoc esse dicimus Filium.