comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habuiss S meo quod uias uite te¬
nuit: exoptatores suȩ mortis in¬
uenit. Foris patentes aduersarioᷤ
ꝑtulit: intus latentes. M inor aut̃
est uirtus certaminis foris quem¬
piam uidẽ mala que suꝑet: et intꝰ
quod toleret non hab̃e. ꝑ fecte aut̃
magnitudinis laus est aduersa ꝑ¬
peti. et ext̾ius fortiter. et interius
clementer. Nam sunt nonnulla.
quȩ inpsa quoq familiarum cõ¬
uersatione corrigi nequeunt: smne
culpa corrigentis. Atq ideo cum
uel corrigentem inquinãt: uel ñ
omnino hec agentes grauant:
magna magisterii arte dissimu¬
landa st̃ ipsaq hac dissimulatione
toleranda. Quȩ contra nos illata
citius a corde laxamus: si nr̃a cir¬
ca ꝓximos errata cognoscimus. Un¬
de bene quoq ꝑsalomonem dr̃.
Cunctis sermonib qui dicuntur
ne acomodes cor tuum: ne forte
audias seruum tuum maledicen¬
tem tibi. Scit enim conscientia¬
tua: quia et tu crebro male¬
dixisti aliis. Dum enim pensa¬

Expanded text:
habuisset. Sed in eo quod vias vitae tehabuisset. Sed in eo quod vias vitae tenuit, exoptatores suae mortis invenit. Foris patentes adversarios pertulit, intus latentes. Minor est autem virtus certaminis foris quempiam videre mala quae superet, et intus quod toleret non habere. Perfectae autem magnitudinis laus est adversa perpeti ei exterius fortiter, et interius clementer. Nam sunt nonnulla quae in ipsa quoque familiarium conversatione corrigi nequeunt sine culpa corrigentis; atque ideo cum vel corrigentem inquinant, vel non omnino haec agentem gravant, magna magisterii arte dissimulanda sunt, ipsaque hac dissimulatione toleranda. Quae contra nos illata citius a corde laxamus, si nostra circa proximos errata cognoscimus. Unde bene quoque per Salomonem dicitur: Cunctis sermonibus qui dicuntur ne accommodes cor tuum, ne forte audias servum tuum maledicentem tibi. Scit enim tua conscientia, quia et tu crebro maledixisti aliis . Dum enim pensa
Abbreviated transcription (Latin):
dentes malum ꝓ malo neq
maledictum ꝓmaledicto. Sed
exterius non audita suꝑne gr̃e
Eui tamen minus eẽt. quod po¬
sitos extra diligeret: nisi et uite¬
rius uiuentes. secumq cotidie
conurr santes etiam. etiara fami¬
uares aduersarios tolerarae. unde
uiri tabernaculi met. quus det
de carnib eius ut saturemur.
Quȩ nimirum sententia potest
quoq ꝑmisterium exuoce redẽp¬
toris intelligi. Uiri quippe eius
tabnaculi. de carnibꝰ eius o sali¬
turati cupierunt᷑: uel uidei seili¬
cet ꝑsequentes. uł gentiles cre¬
dentes uia et illi moliti funt
corpus illius quasi consumendo
extinguere: et isti esu rientẽ
mentem suam desidãt. ꝑcotidi¬
anum im molationis sacri
S nunc solius historie uirtutem
sequentes: pensemus quanta forti¬
tudine scĩ uiri animus extra intraq
sollicitus. ad oĩa partitur. Qui si
iniuste agentib aut uinquam ꝑsi
ientium cederet: aut ꝑ rectitudinẽ
contra iret: ꝓfecto aduersarios ñ

Expanded text:
dentes malum pro malo, nec dentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Sed exterius non audita supernae grCui tamen minus esset quod positos extra diligeret, nisi et interius viventes secumque quotidie conversantes etiam familiares adversarios toleraret. Unde viri tabernaculi mei: Quis det de carnibus ejus ut saturemur? - Quae nimirum sententia potest quoque per mysterium ex voce Redemptoris intelligi. Viri quippe ejus tabernaculi, de carnibus illius saturari cupierunt, vel Judaei scilicet persequentes, vel gentiles credentes. Quia et illi moliti sucorpus illius, quasi consumendo, exstinguere, et isti esurientem mentem suam desiderant per quotidianum immolationis sacrif. XII. Sed nunc solius historiae virtutem sequentes, pensemus quanta fortitudine sancti viri animus extra intraque sollicitus ad omnia partitur. Qui si injuste agentibus aut unquam per silentium cederet, aut per rectitudinem non contrairet, profecto adversarios non
Abbreviated transcription (Latin):
ques sibi aduersarios estiman ieale¬
dictione feruint. qm iurtute nequi¬
quam possunt: inquib patentet
apparet que mala si possentie fiee¬
rent: quia ea quȩ facere nequeuanti:
imp̃cari minime desistunto bededs
iobpostendens se aculpa etiam maledis¬
um: ut expeterem maledicenis anet
adco fieri. quod ipse facere. u om̃ne¬
no uon posset: uel si posset minume
deceret: Nam qui maledictionib
mimicum impetunt: quid aliud
in illo facere dm̃ uolunt. nisi quoad
ipsi aut ficere nequeunt aut eru¬
bescunt: Alortem namq aduersa¬
rio exoptant:. quam et si possunt
inferre. metuunt. ne aut ꝑpetrati
homicidũ rei teneantur: aut mi¬
qui appareant. etiam cum fende
Quid est ergo deo dicere. occide
quem odi nisi aꝑtis ei uocib ela¬
mare hoc fac meo aduersarie.
quodme millo facere nec peced¬
torem decet: In quib ꝓfecto ub¬
nob pensandum est ubi iste dur
lgrrae diligite mimicos suos.
u legeiat. benedicite et nolite
maledicere: et rurfum non red¬

Expanded text:
ersarios aestimant maledictione feriunt, quoniam virtute nequaquam possunt; in quibus patenter apparet quae mala si possent facerent, qui ea quae facere nequeunt imprecari minime desistunt; beatus Job ostendens se a culpa etiam maledicum, ut expeterem maledicens animama Deo fieri, quod ipse facere, vel omnino non posset, vel, si posset, minime deceret. Nam qui maledictionibus 710 inimicum impetunt, quid aliud in illo facere Deum volunt, nisi quod ipsi facere aut nequeunt, aut erubescunt? Mortem namque adversario exoptant, quam et si possunt inferre metuunt, ne aut perpetrati homicidii rei teneantur, aut iniqui appareant etiam cum sint. Quid est ergo Deo dicere: Occide quem odi, nisi apertis ei vocibus clamare: Hoc fac meo adversario, quod me in illum facere nec peccatorem decet? In quibus profecto verbis pensandum nobis est, ubi iste vir legerat: Diligite inimicos vestros ; ubi legerat: Benedicite, et nolite maledicere ; et rursum: Non red
Abbreviated transcription (Latin):
factor m̃s. Recta consideratio. quod dm
homini iccirco non ȩquat: quia quã¬
diu hic subsistat. uel quando ad dei iu¬
dicium tollatur. ignorat. Et bene ait.
post modicũ tollat me factor meus: qͥa
quã libet longũ fuerit tempꝰ uitȩ p̃sen¬
tis: eo ipso breue. ẽ. quo ꝑmanens ñ est.
Heq enĩ dignum ẽ. ut diutinũ iudice¬
tur. quicquid fine circumscribitur. Sed
inter has sententias. quas ex ueritate solidas
ꝓfert: ad uerba rursũ elationis erumpit

Expanded text:
t.---Recta consideratio, quod Deum homini idcirco non aequat, quia quandiu hic subsistat, vel quando ad Dei judicium tollatur, ignorat. Et bene ait: 742 Post modicum tollat me factor meus, quia quamlibet longum fuerit tempus vitae praesentis, eo ipso breve est, quo permanens non est. Neque enim dignum est ut diutinum judicetur, quidquid fine circumscribitur. Sed inter has sententias quas ex veritate solidas profert, ad verba rursum elationis erumpit,
Abbreviated transcription (Latin):
sant. Et cũ sentire omĩa ualenter
possunt: prius intelligere semetip¬
sos cupiunt. Quatinus lumen in¬
genii more solis prius illustret lo¬
cum in quo oritur: et post modũ cęt̾a
adquȩ ꝓcedendo dilatatur. Ne si
intendendo cognoscendis aliis
semetipsos nesciant. ibi solis radiꝰ
ubi oritur tenebrescat. Ingenii
itaq uurtutem ad cognoscendam ꝓpͥã
infirmitatem dirigunt: atq ex infir¬
mitatis suȩ melius cognttione con¬
ualescunt. Aurum gͦ robur nonere¬
ditur: si maccepto ingenio fidutia
non habetur. Quod bene salomon
admonens ait. Habe fidutiam in
dño ex toto corde tuo: et ne innitariᷤ
prudentiȩ tuȩ. Dicat gͦ.Si putaui
aurum robur meum: et obriro di¬
xi. fiducia mea. Acsi aꝑde fateatur
dicens. Nec que uerxciter intelle¬
xi. meo ingenio tribur nec menti
ꝓpͥȩ siqua egisse me bona contigit:
hec pͥncipaliter deputaui. Qui ad¬
huc subtilius nobis humilitatem
sui cordis insinuans ad iungit dicenᷤ¬

Expanded text:
sant. Et cum sentire omnia valenter sant. Et cum sentire omnia valenter possunt, prius intelligere semetipsos cupiunt, quatenus lumen ingenii more solis prius illustret locum in quo oritur, et postmodum caetera, ad quae procedendo dilatatur, ne si intendendo cognoscendis aliis semetipsos nesciant, ibi solis radius ubi oritur obtenebrescat. Ingenii itaque virtutem ad cognoscendam propriam infirmitatem dirigunt, atque ex infirmitatis suae melius cognitione convalescunt. Aurum ergo robur non creditur, si in accepto ingenio fiducia non habetur. Quod bene Salomon admonens, ait: Habe fiduciam in Domino in toto corde tuo, et ne innitaris prudentiae tuae . Dicat ergo: Si putavi aurum robur meum, et obryzo dixi, fiducia mea. Ac si aperte fateatur, dicens: Nec quae veraciter intellexi, meo ingenio tribui, nec menti propriae, si qua egisse me bona contigit, haec principaliter deputavi. Qui adhuc subtilius humilitatem nobis sui cordis insinuans, adjungit dicen
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis: cotidiana in nouatione fer¬
uoris. Hescit enim mens ꝑ torporẽ
ueterascere: que studet. ꝑ desidium
semꝑ inchoare. Hinc namq ꝑ paulũ
psalmista qui ad ꝑfectionis iam
culmen ꝑuenerat: quasi in choans
dicebat. Dixi. nunc cępi. Quia ui¬
delicet si la̾sescere ab inchoatis bonis
nolumus: ualde necesse est ut in¬
choare nos cotidie credamus. Nec
aboret arationis ordine: quodlau¬
rum diciinus ingenium designa¬
ri÷ quiasicut mornamento aurũ
supponitur. ut geminarum de¬
suꝑ ordo disponatur: ita clara sc̃õꝵ
incgeniꝰ diunis munerib ininu¬
liter sub sternuntur: et distincta
fuꝑ se gr̃arum dona ꝑcipiunt. Et
nisi quid simile aurum cum sapi¬
entia hab̾et : quidam sapiens mi¬
nime dixissec. Sapientia abscon¬
dita et thesaurꝰ inuisus: quȩ utili¬
tas inutrisq: Sc̃ĩ autem iuiri ro¬
bur suum aurum non deputant:
quia quantolibet ingenio fulge¬
ant: nichil se ẽẽ ex siuis iurib pen¬

Expanded text:
tudinis, quotidiana innovatione fertudinis, quotidiana innovatione fervoris. Nescit enim mens per torporem veterascere, quae studet per desiderium semper inchoare. Hinc namque per Paulum Psalmista, qui ad perfectionis jam culmen pervenerat, quasi inchoans dicebat: Dixi, nunc coepi , quia videlicet si lassescere ab inchoatis bonis nolumus, valde necesse est ut inchoare nos quotidie credamus. Nec abhorret a rationis ordine quod auro dicimus ingenium designari, quia sicut in ornamento aurum supponitur, ut gemmarum desuper ordo disponatur, ita clara sanctorum ingenia divinis muneribus humiliter substernuntur, et distincta super se gratiarum dona percipiunt. Et nisi quid simile aurum cum sapientia haberet, quidam sapiens minime dixisset: Sapientia absconsa, et thesaurus invisus, quae utilitas in utriusque ? Sancti autem viri robur suum aurum non deputant, quia quantolibet ingenio fulgeant, nihil se esse ex suis viribus pen
Abbreviated transcription (Latin):
mhians animus funditur: tanto
amplius ininternis obtutib reuer¬
baitur. Unde sollertes qͥq ne corporeiˢ
sensib nimis ad exteriora dilabantur:
continuo studio intra mentem suã.
occulta custodię disp̾lina se colligunt.
Ut tanto magis inueniantur inte¬
rius integri: quanto minus suric
exterius fusi. Hoc et eim iugore
discipline intra mentis sue archina¬
se constrinxerit: qui exterioris ui¬
te appetitum fugiens dicebat. Di
so beatꝰ iob. u̾b aliis asserit. quia ful¬
gentẽ solem et lunã incedentem
clare. non uidit. atq ex his in cordĩ
abditis. lȩtatus non sit. Quia nimi¬
rum gaude non poterat: de his
qͤ ꝑ delectationis desiđium nonui¬
historiam tractando transcurrimꝰ
ꝑ allegorie quoq iisterta ꝑ scrute¬
mur: quid hoc in loco aurum ac
cipimus nisi p̾clari intellectus in¬
genium: Quid obrirum nisi m̃tẽ
quȩ dum igne amoris ex quoquitur:
semꝑ inse seruat claritatem pulcri¬

Expanded text:
inhians animus funditur, tanto inhians animus funditur, tanto amplius in internis obtutibus reverberatur. Unde solertes quique ne corporeis sensibus nimis ad exteriora dilabantur, continuo studio intra mentem suam occulta custodiae disciplina se colligunt, ut tanto magis inveniantur interius integri, quanto minus sunt exterius fusi. Hoc enim vigore disciplinae intra mentis suae se arcana constrinxerat, qui exterioris vitae appetitum fugiens, dicebat: Dieso beatus Job verbis aliis asserit, quia fulgentem solem et lunam incedentem clare non viderit, atque ex his in cordis abditis laetatus non sit, quia nimirum gaudere non poterat de his quae per delectationis desiderium non vihistoriam tractando 700 discurrimus per allegoriae quoque mysteria perscrutemur, cipimus, nisi praeclari intellectus ingenium? Quid obrizum nisi mentem? quae dum igne amoris excoquitur, semper in se servat claritatem pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
desidant intueri: Unde et ꝑfalinsta
ait. Iniquitatem si aspexi incorde mõ:
non exaudiet dñs. Quȩ nimirum
iniquitas in ore expͥmi non posset:
si non conspiceretur incorde. Sed
aliud ÷ uide ꝑuidicium aliud ꝑ
appetitum. Beatꝰ gͦ iob fulgentẽ
solem. et clare ince dentẽ lunam
ne quaquam uidisse se ꝑhibet: ut
se demonstret. p̃sentis lucis speciem
non appetisse. Ac si pꝰ despectum
terpene abundantiȩ sue patent̃ insi¬
nuet. Quid dicam quia ne quaꝗͣ
in auro lȩtatus sum. qui inipsa
quoq luce corporea delectatus non sũ:
Sc̃ĩ et enĩ uiri pꝰquam omniapresen¬
tis uitȩ delectamenta despiciunt: p̃ il¬
lis lucis internȩ dulcedine. ab hac ex¬
teriori luce anmum quasi atenebriᷤ
auertunt. Os ultumq secum intrin¬
secus contendunt: ne huius lucis
quȩ fulget excrinsecus delectatio¬
ne ripiantur. Lux quippe usibił
si incaute diligitur: aluce iuisibi¬
li cor cęcatur. Quia quanto extra se

Expanded text:
desideranter intueri? Unde Psalmista desideranter intueri? Unde Psalmista ait: Iniquitatem si conspexi in corde meo, non exaudiat Deus . Quae nimirum iniquitas in ore exprimi non posset, si non conspiceretur in corde. Sed aliud est videre per judicium, aliud per appetitum. Beatus ergo Job fulgentem solem, et clare incedentem lunam nequaquam vidisse se perhibet, ut se demonstret praesentis lucis speciem non appetisse. Ac si post despectum terrenae suae abundantiae patenter insinuet: Quid dicam, quia nequaquam in auro laetatus sum, qui in ipsa quoque luce corporea delectatus non sum? Sancti etenim viri postquam omnia praesentis vitae oblectamenta despiciunt, prae illius lucis internae dulcedine, ab hac exteriori animum luce quasi a tenebris avertunt: multumque secum intrinsecus contendunt, ne hujus lucis, quae fulget extrinsecus, delectatione rapiantur. Lux quippe visibilis si incaute diligitur, a luce invisibili cor caecatur, quia quanto extra se
Abbreviated transcription (Latin):
luminaria humanis ministeriis depu¬
tata. celi militiȩ uocant᷑: in quor cultum
multos nouimꝰ scriptura teste cecidisse sic̃
scriptũ ẽ. Ad orauer̃ omnem miliciã cęli.
& quia sol et lima alit̃ uident᷑ adusũ. alit̃
ad uencrationem: co more quo a
cultorib suis uenerari solent. solem et
hibet. nec le tatũ finsse corsuũ. nec oscu¬
latã manũ ore suo. In qua uiddicet os¬
culatione: quid aliud quã grã ueneratio¬
nis ex pͥmit᷑ : Qđ sifeciss ũquã: hoc mni¬
quitatem maximã et dĩ negationẽ uocat.
S postquã tanta dese locis suꝑioribus
uirtutũ culmina narrauit: quid nunc
mirũ memorat. sisolem. et limã ñ se ad¬
orasse manifestat. Unde pensandũ est
qđ postquã mauro ñ habuisse fidutiã.
nec inmultis diuitiis lȩtatum se fuisse
testat᷑: adhuc ad sublimiora ducit᷑. ut
tanto nos magis erudiat: quanto dese
aliqua subtilius narrat. Ait eñi. Diui¬
di solem cum fulgeret. et lunã inceden¬

Expanded text:
luminaria humanis ministeriis deputata, coeli militiae vocantur. In quorum cultum multos novimus, scriptura teste, cecidisse, sicut scriptum est: Adoraverunt universam militiam coeli . Et quia sol et luna aliter videntur ad usum, aliter ad venerationem, eo more quo a cultoribus suis venerari solent, solem et erhibet, nec laetatum fuisse cor suum, nec osculatum manum ore suo. In qua videlicet osculatione, quid aliud quam gratia venerationis exprimitur? Quod si fecisset unquam, hoc iniquitatem maximam eSed postquam tanta de se locis superioribus virtutum culmina narravit, quid nunc mirum memorat, si solem ac lunam non se adorasse manifestat? Unde pensandum est, quod postquam in auro non habuisse fiduciam, nec in multis divitiis laetatum se fuisse testatur, adhuc ad sublimiora ducitur, ut tanto nos magis erudiat quanto de se aliqua subtilius narrat. Ait enim: Si vidi solem cum fulgeret, et lunam inceden
Abbreviated transcription (Latin):
gaudendum iusticie uidicis. Ut
nobis et in luctu sit pena. morien¬
tis ꝓximi: et rursum ingaudtũ
ueniat. exibita ȩquitas iudicantil dlͤ
quatinus nec ꝑeiunti homina e iis¬
cam adiusari: nec uidicanti deo u¬
ueniamur ingrati. Beatus gͥ iob iea
umcta maduersitate odia ꝓfecte
calcauit: dicat. Si gauisussũ adl ru¬
inam cius quui me oderat n&enulda¬
aduersario ruenti condolut. in mal
aliis. ipse adbonum ercueicere i¬

Expanded text:
gaudendum justitiae judicis, ut gaudendum justitiae judicis, ut nobis et in luctu sit poena morientis proximi, et rursus in gaudium veniat exhibita aequitas judicantis Dei; quatenus nec pereunti homini existamus adversarii, nec judicanti Deo inveniamur ingrati. Beatus igitur Job, quia cuncta in adversitate odia perfecte calcavit, dicat: Si gavisus sum ad ruinam ejus quigens, dum adversario ruenti condolui in malis ejus, ipse ad bonum crescere
Abbreviated transcription (Latin):
uero inimicum ꝑpeti. Nam funt ple¬
riq mimici qui non sunt impir. et
sunt nonnulli impii qui nobis spe¬
cialiter non uidentur mimici. Hu¬
mana autem mens omnem que in
inimicum tolerat. etiam imptum
et iniquum putat: quia eius cub¬
pas apud cogitationes suas liuor
accusator exaggerat. Quibus libet
uero flagitiis prematur. minus ini¬
quus creditur: si aduersarius mi¬
nime sentitur. Qua in re discernen¬
dum est aliud ẽẽ. quod nobis: alud
uero quod sibi et cȩteris nͣr̃ mimicus
nocet. Nam si aliis. bonus est: sine nr̃a
dendum est: cuius nos solum certum
est aduersa tolerasse. Cum uͦ nr̃ ac mu¬
ltorum hostiᷤ ꝑmiitur: de ereptio¬
ne ꝓximorũ pocius quam de mi¬
mici interitu. necesse est. ut animus lȩccͦ
Oportet nãq ut ꝑeunte adilsario. sub¬
tiliter pensare debeamuis: et quid de¬
bemus rumȩ peccatoris. et quid iusti¬
cie ferientis.
omnipoten&per cutit: & c̃¬
dolendum ÷ miferię ꝑeuntis. et con¬

Expanded text:
vero inimicum perpeti. Nam sunt plevero inimicum perpeti. Nam sunt plerique inimici qui non sunt impii, et sunt nonnulli impii qui nobis specialiter non videntur inimici. Humana autem mens omnem quem inimicum tolerat etiam impium et iniquum putat, quia ejus culpas apud cogitationem livor accusator exaggerat. Quibuslibet vero flagitiis prematur, minus iniquus creditur si adversarius minime sentitur. Qua in re discernendum est, aliud esse quod nobis, aliud vero quod sibi et caeteris noster inimicus nocet. Nam si aliis bonus est, sine nostra dendum est cujus nos solos certum est adversa tolerasse. Cum vero noster ac multorum hostis punitur, de ereptione proximorum potius quam de inimici interitu necesse est ut animus laetetur. Oportet namque ut pereunte adversario, subtiliter pensare debeamus, et quid debemus ruinae peccatoris, et quid justitiae ferientis. omnipotens percutit, et condolendum est miseriae pereuntis, et con
Abbreviated transcription (Latin):
te addicitur et de calamitate se
odientis lȩcatur: constat quia non
amat quem non uult ẽẽ. meliorẽ:
eumq etiam stantem uoto ꝑseqͥtꝰ
quem cecidisse gratulatur. S int̃
hȩc sciendum est quia euenire ple¬
rumq solet ut non amissa carita¬
te: et inimici nos ruina lȩtificet᷑. et
rursum eius gła sine inuidiȩ cuspa
contristet: cum et ruente co quos¬
ente eo. plerosq in iuste oppͥmi formi¬
damnus. Qua nire mentem nr̃am
nec eiusiã defectꝰ erigit: nec eius ꝓ¬
uectus addicit᷑. si recta nr̃a cogita¬
tio. non quid mipso. sed quid de
ipso: circa alios agatur attendit:
Sed ad hȩc seruanda. ualde est ne¬
cessarium subtilissimȩ discretio¬
nis examen᷑. ne cum nr̃a odia exe¬
quimur: fallamur sub specie utili¬
tatis aliene. Si autem de inimici mor¬
te gaudendum omĩno non. eẽt:
psalmista non diceret. Letabitur ius¬
tus: cum uiderit uindictam impio¬
rum. Sed aliud est impium aliud

Expanded text:
te addicitur et de calamitate se te addicitur et de calamitate se odientis laetatur, constat quia non amat quem non vult esse meliorem se, eumque etiam stantem voto persequitur quem recidisse gratulatur. Sed inter haec sciendum est quia evenire plerumque solet ut non amissa charitate, et inimici nos ruina laetificet, et rursum ejus gloria sine invidiae culpa contristet, cum et ruente eo quosente illo plerosque injuste opprimi formidamus. Qua in re mentem nostram, nec ejus jam defectus erigit, nec ejus profectus addicit, si recta nostra cogitatio non quid in ipso, sed quid de ipso circa alios agatur attendit. Sed ad haec servanda valde est necessarium subtilissimae discretionis examen, ne cum nostra odia exsequimur, fallamur sub specie utilitatis alienae. Si autem de inimici morte gaudendum omnino non esset, Psalmista non diceret: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum . Sed aliud est impium, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
Si gauisus sum ad riunam eius
qui me ođat: et exultaui quod
inuenisset eum malum. Ommpo¬
tentis dei ẽẽ nos discipłos: sola cus¬
todia caritatis ꝓbat. Hinc est enĩ
qđ ꝑ semecipsam ueritas dicit. In
hoc cognoscent omnes quia mei
estis discipuli si dilectionem ha¬
bueritis ad muicem. Iue nimi¬
rum dilectio. si cor nr̃m ueracit᷑
replet: duob modis ostendi solet:
scilicet si & amicos indeo et nimicoᷤ
diligimus ꝓpter dm̃. S sciendum
est quia mimici dilectio tunc ue¬
raciter custodit᷑ cũ nec de ꝓuectu
addicimur. nec de riuna illius le¬
tamur. Nam sepe indilectionis ima¬
gine erga mimicum mens fallit᷑:
seq hunc diligere estimat: si eiꝰ
uite contraria non existat. Sed
dilectionis iim occulte & uera¬
citer aut ꝓuectus tnimici: aut
casus interrogat. Hac et enim de
re. ad plenum semecipsam mens
hominis nescit̾. nisi cum quem sibi
aduersarium credit: indefectu uł
prouectu. mutasse modum sui fta¬
tus inuenerit. Si enim de ꝓsꝑita¬

Expanded text:
Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat, et exsultavi quod invenisset eum malum. - Omnipotentis Dei nos esse discipulos sola custodia charitatis probat. Hinc est enim quod per semetipsum Veritas dicit: « In hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . » Quae nimirum dilectio si cor nostrum veraciter replet, duobus modiscilicet si et amicos in Deo, et inimicos diligimus propter Deum. Sed sciendum est quia inimici dilectio tunc veraciter custoditur, cum nec de profectu addicimur, nec de ruina illius laetamur. Nam saepe in dilectionis imagine erga inimicum animus fallitur, seque hunc diligere aestimat, si ejus vitae contrarius non existat; sed dilectionis vim occultae veraciter, aut profectus inimici, aut casus interrogat. Hac etenim de re ad plenum semetipsam mens hominis nescit, nisi eum quem sibi adversarium credit in defectu vel profectu ejus mutasse se modum sui status invenerit. Si enim de prosperita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑans. ⁊ uista ñ ẽ nec uera iustitu qͦ prudens for
unam sine alia. sed coniunctas in
se uirtutes habuerit: enumerando
singulas innotescit. Nam bona pu¬
dicicie insinuans dicit. Si deceptũ
ẽ. cormeum suꝑ mulierem. Atq ut
eidem pudiciciȩ demonstraret humilita¬
tis grãm nullatenus de fiusse: post cȩcera
subiungit. Si contempsi iudicium subire
cum seruo meo. Sui ut humilitati sue
ostenderet miscdiam fiusse coniunctã:
paulo post dicit. Si negaui quod uo¬
sebant pauꝑib Atq ut miscdiam suã
ostndet de iusticie radice descendere:
iaui inuanitate: et festinauit indolo
pes meus. atq ut monstretur quam fu¬
erit adcuncta pauidus. ad omĩa circũ¬
spectus: inferus asserit dicens. Semp
enim quasi tumentes suꝑme fluctus:
timui đm. Nui scilicet inꝓsꝑis positꝰ.
atq ab undantia rerũ fultꝰ. sispẽ aut ĩsiuis
actibꝰ aut incircũ fiuentibꝰ rebꝰ ponet ꝓfecto ist̾ ñ

Expanded text:
perans et justa non est, nec vera justitia quae prudens, forperans et justa non est, nec vera justitia quae prudens, forunam sine alia, sed conjunctas in se virtutes habuerit, enumerando singulas innotescit. Nam bona pudicitiae insinuans, dicit: Si deceptum est cor meum super mulierem . Atque ut eidem pudicitiae demonstraret humilitatis gratiam nullatenus defuisse, post caetera subjungit: Si contempsi subire judicium cum servo meo . Qui ut humilitati suae ostenderet misericordiam fuisse conjunctam, paulo post dicit: Si negavi quod volebant pauperibus . Atque ut misericordiam suam ostenderet de justitiae radice descendere, lavi in vanitate, et festinavit in dolo pes meus . Atque ut monstraretur quam fuerit ad cuncta pavidus, et ad omnia circumspectus inferius asserit, dicens: Semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Dominum . Qui scilicet in prosperis positus, atque abundaactibus aut in circumfluentibus rebus poneret, profecto justus non
Abbreviated transcription (Latin):
dici. quȩ ad compassionem fraternȩ
miserię nescit melinari. Nec miscdia
uera est quę arectitudine iusticiȩ exis¬
tit aliena: quia quȩ potest ꝑ iniusti¬
ciam pollui nescit ꝓcul dubio sibrmn&¬
ipsi misereri: nec iusticia uera est
quȩ fiduciam suam non incondi¬
tore omnium⁊ s inse fortasse aut in
rebus conditis ponit. Quia dum a
creatore spem subtrait. ipse sibi pͥnci¬
palis iutticie ordinem ꝑuertũ. Una
itaq uurtus sine aliis: aut omnino
nulla est aut inꝑfecta. Ut enun sic̃
quibusdam uisum est de primis
.III. uirtutib loquar: prudentia.
temꝑantia. fortitudo atq iusticia tan¬
to ꝑfecte sunt singłe. quanto iucissim
sibimet coniuncte. Disiunctȩ autẽ:
ꝑfectȩ. eẽ nequaquam posfunt. Qua
nec prudentia uera est. quȩ iusta.
temꝑans. et fortis non est. nec ꝑfecta
temꝑantia. quȩ̨ fortis. iusta ⁊ prudenᷤ
ñ ẽ. nec fortitudo integra quȩ prudenstẽ¬

Expanded text:
dici, quae ad compassionem fraternae dici, quae ad compassionem fraternae miseriae nescit inclinari. Nec misericordia vera est quae a rectitudine justitiae existit aliena, quia quae potest per injustitiam pollui, nescit procul dubio sibimetipsi misereri. Nec justitia vera est quae fiduciam suam non in conditore omnium, sed in se fortasse, aut in rebus conditis ponit, quia dum a creatore spem subtrahit, ipse sibi principalis justitiae ordinem pervertit. Una itaque virtus sine aliis, aut omnino nulla est, aut imperfecta. Ut enim, sicut quibusdam visum est, de primis quatuor virtutibus loquar, prudentia, temperantia, fortitudine, atque justitia; tanto perfectae sunt singulae, quanto vicissim sibimet conjunctae. Disjunctae autem perfectae esse nequaquam possunt, quia nec prudentia vera est quae justa, temperans et fortis non est, nec perfecta temperantia quae fortis, justa et prudens non est, nec fortitudo integra quae prudens, tem
Abbreviated transcription (Latin):
pariter et flagellis p̃ssa mens indes¬
suarum memoriam ad spem refor¬
mat. Ut nequaquam se d̃ebeat in
calamitate deicere: quȩ tranquilli¬
tatis sue tempore. se meminerat tã
sublimia egisse. Quia gͥ intentioni
eius causam diximus: restat ut
auditas uirtutes eius subtiliter
te aliqua pollere dicitur: tunc
ueraciter pollet. cum uitiis exalia
parte non subiacet. Nam si exalio
uitiis subditur: nec hoc est solidũ
ubi stare putabatur. Una quęq
enim uirtus. tanto minor est: quã¬
to desunt cęterȩ. Nam sepe quos¬
dã pudicos qͥdẽ uidisse nos contigit.
sed non humiles. Quosdam uero qͣsi
humiles: sed non misericordes. Qs¬
dam quasi misericordes. s nequa¬
quam iustos. Quosdam uero quafi
iustos: s inse potius quam in dño
confidentes. Et certum est quia nec
castitas incorde eius uera est cui hu¬
militas de est: quippe quia suꝑbia
se intrinsecus corrumpente semecipsũ
cta non est: quia nec debet humilitas

Expanded text:
pariter et flagellis pressa in despariter et flagellis pressa in desvirtutum memoriam ad spem reformat, ut nequaquam se debeat in calamitate dejicere, quae tranquillitatis suae tempore se meminerat tam sublimia egisse. Quia igitur intentionis ejus 697 causam diximus, restat ut auditas virtutes illius subtiliter te aliqua pollere creditur, tunc veraciter pollet, cum vitiis ex alia parte non subjacet. Nam si ex alio vitiis subditur, nec hoc est solidum, ubi stare putabatur. Unaquaeque enim virtus tanto minor est, quanto desunt caeterae: Nam saepe quosdam pudicos quidem vidisse nos contigit, sed non humiles; quosdam vero quasi humiles, sed non misericordes; quosdam quasi misericordes, sed nequaquam justos; quosdam vero quasi justos, sed in se potius quam in Domino confidentes. Et certum est quia nec castitas in ejus corde vera est, cui humilitas deest, quippe quia superbia se intrinsecus corrumpente fornicatur,cta non est, quia nec debet humilitas
Abbreviated transcription (Latin):
rit ferre qui despicit. si hoc et ille
inuerb̾e ꝑtulit. qui ꝑtimorem p̃¬
uidit: Unde summope formidan¬
dum est. nobis: illud tante distrie¬
tionis examen. Constat autem quia
in hac uita cum ꝑcutit. si ꝑcussionẽ
correctio sequitur: disciplina pa¬
tris est non ira uidicis amor corri¬
pientis est: non districtio punientis.
Ex ipso gͦ p̃senti u̾be: uidicia et̾na
pensanda sunt. Hincenim hinc suin-
moꝑe ꝑpendere debemus: quomodo
feratur illa quȩ repbat. si ferri modo
iux ualet eius ira que purgat.
UOU ame sepe iam dictũ
est. hoc me crebro repe¬
tere onerosum non est:
quia et ꝓredicator egre¬
gius dicit. Eadem̃ uobis scribere in
quidem non pigrum: uobis autem
necessarium. Beatus iob iccirco
gestas uirtutes natrat: quia inter
increpationis uerba. et ꝑcussionis
uerbu dep̃hensus: aspei fiduciai m̃¬
tem suam labefactari considat. Mhul¬
ta quippe egisse se mala: ab merepin¬
tib amicis audierat. Et ne uerb̃

Expanded text:
rit ferre, qui despicit, si hoc et ille rit ferre, qui despicit, si hoc et ille in verbere pertulit, qui per timorem praevidit? Unde summopere formidandum nobis est illud tantae districtionis examen? Constat autem quia in hac vita, cum percutit, si percussionem correctio sequitur, disciplina patris est, non ira judicis; amor corrigentis est, non districtio punientis. Ex ipso ergo praesenti verbere judicia aeterna pensanda sunt. Hinc enim perpendere summopere debemus, quomodo feratur illa quae reprobat, si ferri modo vix valet ejus ira quae purgat. uod a me saepe jam dictum est, hoc me crebro repetere onerosum non est, quia et praedicator egregius dicit: Eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum, vobis autem necessarium . Beatus Job idcirco gestas virtutes narrat, quia inter increpationis verba et percussionis verbera deprehensus, a spei fiducia mentem suam labefactari considerat. Multa quippe et egisse se mala ab increpantibus amicis audierat, et ne verbis
Abbreviated transcription (Latin):
dus eius: ferre non potiu. Qm̃ qui
ex tremi iudicii aduentum intenta
mente considerant ꝓfecto uident
quia tantus pauor imminet: quan¬
tum non solum tunc uide. sed se etiã
nunc pͣuide ꝑtimescant. Considãti¬
one namq tanti terroris. metu ani
mus palpitat: et intentionis suȩ
oculos declinans. intueri quod p̃ui
det recusat. Bene gͦ dr̃. & pondus eiꝰ
ferre non potui. Quia cum suꝑnȩ
maiestatis uim aduiditium ueni¬
entis. terroremq tanti ex aminis cõ¬
siderando animuis conatur exqui¬
rere: ad semetipsum refugiens. sese
ex pauescit inuenisse. S inter hec
pensandum est: quia beatus iob
ista de se loquitur. laudatus et
flagellatus. Si gͥ saltem admeri¬
torum ꝓuectum ita ꝑcussus est qͥ
sic timuit: quo mͦ feriendus ẽ. qui
contempnit: Quo modo dep̃ssura
sunt dei uidicia eos qui se subleuant:¬
si et illos ad tempus deprimunt.
qui hȩc semꝑ inhumilitate formi¬
dant. Quo modo pondus dei pote¬

Expanded text:
dus ejus ferre non potui, » quoniam qui dus ejus ferre non potui, » quoniam qui extremi judicii adventum intenta mente considerat, profecto videtur, quia tantus pavor imminet, quantum non solum tunc videre, sed se etiam nunc praevidere pertimescat. Consideratione namque tanti terroris mus palpitat, et intentionis suae oculos decdet recusat. Bene ergo dicitur: Et pondus ejus ferre non potui, quia cum supernae majestatis vim ad judicium venientis terroremque tanti examinis considerando animus conatur exquirere, mox ad semetipsum refugiens, sese expavescit invenisse. Sed inter haec pensandum est quia beatus Job ista de se loquitur laudatus et flagellatus. Si igitur saltem ad meritorum profectum ita percussus est qui sic timuit, quomodo feriendus est qui contemnit? Quomodo depressura sunt Dei judicia eos qui se elesi et illos ad tempus deprimunt qui haec semper in humilitate formidant? Quomodo pondus Dei pote
Abbreviated transcription (Latin):
lerter intueri. Tempestas quippe cũ
oritur: prius lenes undȩ. et postino¬
dum uolumina maiora concitantur:
ad extremum fluctus se in alta eriguñ
et nauicgantes quosq ipsa sua al¬
titudine subuertunt. Sic sic nimirũ
extrema illa ꝓꝑat: quȩ uniuersum
mundum subruat tempestas anima¬
rum. Nunc enim bellis et cladibus.
quasi quibusdã undis sua nobis ex¬
ordia oftenditꝰ et quanto ad finem co¬
tidie ꝓpinquiores efficimur: tanto
grauiora irruere tribulationum uo¬
lumina uidemꝰ. Ad extremum uero
cõmotis omnib elementis. suꝑnus ui¬
dex ueniens. finem omnium appor¬
ait: quia uidelicet tune tempestas
fluctus incȩ̨lum leuat. Unde et dr̃.
Adhuc modicũ: et ego mouebo non
solum derram. sed etiam cęlum. Quã
scilicet dtempestatem. quia sc̃ĩ uiri ui¬
gilanter aspiciunt: quasi tumentes
suꝑ se cotidie fluctus expauescunt:
atq ex his tribulationib quȩ mun¬
dum ferunt preuident quȩ sequan¬

Expanded text:
lerter intueri. Tempestas quippe cum lerter intueri. Tempestas quippe cum oritur, prius lenes undae, et postmodum volumina majora concitantur; ad extremum fluctus se in alta erigunt, et navigantes quosque ipsa sua altitudine subvertunt. Sic sic nimirum extrema illa properat, quae universum mundum 696 subruat tempestas animarum. Nunc enim bellis et cladibus quasi quibusdam undis sua nobis exordia ostendit, et quanto ad finem quotidie propinquiores efficimur, tanto graviora irruere tribulationum volumina videmus. Ad extremum vero commotis omnibus elementis, supernus judex veniens finem omnium apportat, quia videlicet tunc tempestas fluctus in coelum levat. Unde et dicitur: Adhuc modicum, et ego movebo non solum terram, sed etiam coelum . Quam scilicet tempestatem quia sancti viri vigilanter aspiciunt quasi tumentes super se quotidie fluctus expavescunt, atque ex his tribulationibus quae mundum feriunt praevident quae sequan
Abbreviated transcription (Latin):
militudinis pensemus si possumus:
quanta in scõ uiro fuerit uis timotis.
s luctus eñi tumentes de suꝑ immi¬
nent: cumq eam quam deferunt. motã
minantur: nulla tunc nauigantib
cura rerum temporaluimꝰ: nulla.
carnus delectatio ad mentem redu¬
citur. Ea ipsa quoque ex naui ꝓia¬
unt : ꝓ quib longa nauigia sumpsert̃.
Cunctȩ res indespectum mentis ue¬
niunt: amore uiuendi. Quasi gͦ tum̃¬
tes suꝑ se fluctus dm̃ metuit: qui dũ
ueram uitam desiderat omĩa despic̃.
quȩhic possidens portat. Nam uelut
tempestate dep̃hensi. pondus nauis abi¬
cimus: quando ab opp̃ssa mente. desidia
terrena remouemus. Fitq ut releuata
nauis enatet. quȩ mertgebatur onerata:
quia nimirum cure quȩ in hac uita de¬
pͥmunt mentem in ꝓfundum trahunt.
Quȩ uidelicet mens tanto altius
inter temptationum fluctus accollit᷑:
quanto sollicitiꝰ ab huuis seculi cogi¬
tatione uacuatur. Est uero et aliud:
quod de maris concussione. debeat sol¬

Expanded text:
militudinis pensemus, si possumus, quanta in sancto viro fuerit vis timoris. Fluctus etenim cum tumentes desuper imminent, cumque eam quam deferunt mortem minantur, nulla tunc navigantibus rerum cura temporalium, nulla carnis delectatio ad mentem reducitur; ea ipsa quoque ex navi projiciunt, pro quibus longa navigia sumpserunt; cunctae res in despectum mentis veniunt, amore vivendi. Quasi ergo tumentes super se fluctus Deum metuit, qui dum veram vitam desiderat, omnia despicit quae hic possidens portat. Nam velut tempestate deprehensi pondus navis abjicimus, quando ab oppressa mente desideria terrena removemus. Fitque ut sublevata navis enatet, quae mergebatur onerata, quia nimirum curae quae in hac vita deprimunt mentem in profundum trahunt. Quae videlicet mens tanto altius inter tentationum fluctus attollitur, quanto sollicitius ab hujus saeculi cogitatione vacuatur. Est vero et aliud quod de maris concussione debeat so
Abbreviated transcription (Latin):
ut homo delinqueret᷑: delictum suũ
hominib nollet innotesci. et leue c̃e
credet siquid imminimis peccaret:
culpamq suam mallet silentio tege¬
re quam uoce confessionis aꝑire: Se¬
pe namq contingit. ut elatus uir¬
tutib animus dum multa bona i
estimatione ꝓximorum de se spar¬
gi cognouerit. agnosci non uelit si
quid est quod rep̃hensibiliter facit.
Quas uidelicet erroris tenebras iccir¬
co mens tolerat: quia cordis oculũ
tumor grauat. Unde beatus iob in¬
ter tot eximia facta uirtutum. qͥ
tam sũnus extitit. moꝑatione. ut
demonstret quam humilis fuerit
inmente: ꝓtinus adiungit. Si ab¬

Expanded text:
ut homo delinqueret, delictum suum ut homo delinqueret, delictum suum hominibus nollet innotesci; et leve esse crederet, si quid in minimis 712 peccaret; culpamque suam mallet silentio tegere quam voce confessionis aperire? Saepe namque contingit ut elatus virtutibus animus, dum multa bona in aestimatione proximorum de se spargi cognoverit, agnosci non velit si quid est quod reprehensibiliter facit. Quas videlicet erroris tenebras idcirco mens tolerat, quia cordis oculum tumor gravat. Unde beatus Job inter tot eximia facta virtutum, qui tam summus exstitit in operatione, ut demonstraret quam humilis fuerit in mente, protinus adjunxit: CA
Abbreviated transcription (Latin):
ac deinde subdidit nec ad munera eiꝰ.
Ex dantis quippe corde id quod da¬
tur.accipitur. Iecireo non abel exmu¬
nerib sed ex abel munera oblata pla¬
cuerunt. Prus namq ad eum legit᷑
dñs respexisse qui dabat: quam ad
illa que dabat. Unde bene beatus
iol dicturus nobis inospitalitatus
gr̃a larggitatem suamͬ prius circa ad¬
uersarios ꝓtulit pacientiam et benig¬
ntatem suam. quod ruinȩ non ex¬
ultauit mimici quod uerbis male¬
dicis ꝑsecutores suos non impetiit:
quod se uientes intrinsecus equa¬
nimiter tolerauit: et tunc demum
hospitalitatiᷤᷤ sue munificentiam ꝓtu¬
lit: Ut audito scilicet narrationis suȩ
odine discamus quia exteriora mu¬
nera ex interna cordis munditia cõ¬
diuntur. et uirtutum eius contexio
lectorem doceat qualis apud se ẽẽ
debeat: cum exteriora bona aliis
ta iurtutum culmina. scm ẽẽ. non
credet: Quis non ut cumq ipsis tot
merttis temptaretur ut si quando

Expanded text:
ac deinde subdidit, Nec ad munera ejus. ac deinde subdidit, Nec ad munera ejus. Ex dantis quippe corde id quod datur accipitur. Idcirco non Abel ex muneribus, sed ex Abel munera oblata placuerunt. Prius namque ad eum legitur Dominus respexisse qui dabat, quam ad illa quae dabat. Unde bene beatus Job dicturus nobis in hospitalitatis gratia largitatem suam, prius circa adversarios protulit patientiam et benignitatem suam: quod de ruina non exsultavit inimici, quod verbis maledicis persecutores suos non impetiit, quod saevientes intrinsecus aequanimiter toleravit, et tunc demum hospitalitatis suae munificentiam protulit; ut audito scilicet narrationis ejus ordine, discamus quia exteriora munera ex interna cordis munditia condiuntur, ut virtutum ejus contextio lectorem doceat qualis apud se esse debeat, cum exteriora bona aliis ta virtutum culmina sanctum esse non crederet? Quis non utcunque ipsis tot meritis tentaretur, ut si quando
Abbreviated transcription (Latin):
quib nos ad monet dicens. Dimitti¬
te. et dimtcctur uobis: date et dabi¬
tur uob̃. Dare namq nr̃m ad res ꝑ¬
tinet quas exterius habemus: dimit¬
tere aut̾e: adrelaxandum dolor ein quẽ
interius exaliena culpa contraximus.
S sciendum est: quia qui dimittit¬
& non dat et si non plene oꝑatus est.
meliorem tamen partem miscdie
tenuit. Iui autem dat et non dimit¬
tit. om̃mo miscđiam nullam facit.
Qiua ab omĩpotente. deo munus
ex manu non accipitur: quod corde
dari et enim pͥus debet animus. qͥ
clem̃osinã p̃bet: quia omne qđ datur
deo exdantis mente pensatur. Cuncta
itaq maliciȩ macła. ab interiori nr̃o
homine cogitationis immutatione t̾genda
ẽ: qͥa irã iudicis placare nescit oblatio. nͥ
exmundicia placeat offerentis. Vnde
xit. Neq et enim sacrum eloquiũ
dicit. respexit ad munera abel ad
cam mimera non respexit: sed pͥus
ait. quia respexit ad abel ac deide
subtinxit. & ad muera eius et rur¬
sum dicit quia non respexit adcam:

Expanded text:
os admonet, dicens: Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis . Dare namque nostrum ad res pertinet quas exterius habemus, dimittere autem ad relaxandum dolorem quem interius ex aliena culpa contraximus. Sed sciendum est quia qui dimittit, et non dat, etsi non plene operatus est, meliorem tamen partem misericordiae tenuit. Qui autem dat, et minime dimittit, omnino misericordiam nullam facit, quia ab omnipotente Deo munus ex manu non accipitur, quod corde dari etenim debet prius animus qui eleemosynam praebet, quia omne quod datur Deo ex dantis mente pensatur. Cuncta itaque malitiae macula ab interiori nostro homine cogitationis immutatione tergenda est, quia iram judicis placare nescit oblatio, nisi ex munditia placeat offerentis. Unde xit . Neque etenim sacrum eloquium dicit: Respexit ad munera Abel, et ad Cain munera non respexit; sed prius ait quia respexit ad Abel, ac deinde subjunxit, Et ad munera ejus. Et rursum dicit quia non respexit ad Cain,
Abbreviated transcription (Latin):
paulo caritas paciens et benigna
describitur. ꝑpacientiam aliena ma¬
la ęquanimiter tolerat: ꝑ benigni¬
tatem quoq bona misericor diter
impendit sua. Unde beatus iob &
pacienter domesticos maledicentes
ꝑtulit: & uiatores atq ꝑegrinos apđ̃
se benigne suscepit. Illis moꝵ exem¬
pla tribuens: istis exteriorum ope
concurrens. Illis ꝑ mansuetudinem
non concitus ad irascendum: istis ꝑ
iniscđiam ad subueniendum paratus.
Uir et enim sc̃s redemptorem gene¬

Expanded text:
Paulo, charitas patiens et benigna 711 describitur , per patientiam aliena mala aequanimiter tolerat, per benignitatem quoque bona misericorditer impendit sua. Unde beatus Job et patienter domesticos maledicentes pertulit, et viatores atque peregrinos apud se benigne suscepit: illis morum exempla tribuens, istis exteriorum ope concurrens; illis per mansuetudinem non concitus ad irascendum, istis per misericordiam ad subveniendum paratus. Vir enim sanctus Redemptorem gene
Abbreviated transcription (Latin):
re. Quia opinionis suȩ gr̃a anmũ
de iunci nec tacita cogitatione ꝑmi
transitorio fauori non renititur:
ad hoc usq ꝑtrahitur. ut laudet
ipsa quod facit: conditioni quȩ p̃¬
missa. ẽ. qua dr̃ sic c̃grue sub infertur.¬

Expanded text:
re. Quia autem opinionis suae gratia animum re. Quia autem opinionis suae gratia animum devinci, nec tacita cogitatione permtransitorio favori non renititur, ad hoc usque pertrahitur, ut laudet ipsa quod facit, conditioni quae praemissa est quasi congrue subinfertur
Abbreviated transcription (Latin):
enim de bonis suis quasi ixtribu¬
tionem sibi factam ȩstimat: nisi
eis et alia quȩ ab hominib nesciu¬
tur adiungat. Unde bene ꝑsalo¬
rum: sic ꝓbatur homo lau̾dantis
ore. Argentum quippe uel aurũ
si repbion est igne consumitur.
claratur. Sic nimirum est et
n eo quod laudatur ostendit᷑.
Si enim se auditis suis laudib
ex tollit: quid iste aliud quam
aurum uel argentum reꝓbum fu¬
it: quem uidelicet fornax lingue
consumpsit: Si autem fauores suos
audiens. ad suꝑm iudicii considã¬
tionem redeat: ac ne de his apud oc¬
cultum arbitrum grauetur metu¬
it: quasi ex purationis igne. adina¬
gnitudinem claritatis excrescit:¬
& unde incendium trepidationis
sustinet: inde clarius fulget. Beat̾
igitur iob quia ne quaquam de oꝑ¬
atione se p̾tulit: fidenter dicit:
Si uidi solem cum fulgeret. Qiua
uero hunc audicii interioris intu¬
itu. fama laudabilis non diuertit:
adiungit. Et lunam incedentem cda¬

Expanded text:
enim de bonis suis quasi retribuenim de bonis suis quasi retributionem sibi factam aestimat, nisi eis et alia quae ab hominibus nesciuntur adjungat. Unde bene per Salorum, ita probatur homo ore laudantis . Argentum quippe vel aurum, si reprobum est, igne consumitur; claratur. Sic nimirum est senin eo quod laudatur ostenditur. Si enim se auditis suis laudibus extollit, quid iste aliud quam aurum vel argentum reprobum fuit, quem videlicet fornax linguae consumpsit? Si autem favores suos audiens, ad superni judicii considerationem redit, ac ne de his apud occultum arbitrum gravetur metuit, quasi expurgationis igne ad magnitudinem claritatis excrescit, et unde incendium trepidationis sustinet, inde clarius fulget. Beatus igitur Job, quia nequaquam de operatione se praetulit, fidenter dicit: Si vidi solem cum fulgeret. Quia vero hunc a judicii interioris intuitu fama laudabilis non divertit, adjungit: Et lunam incedentem cla
Abbreviated transcription (Latin):
rũ fauoris. Qua ex re agitur ut
electorum antinus magno laudũ
suarum igne crucietur: atq ab
omni torporis sui rubigme mero¬
re cogitationis ex coquatur. Cauta¬
et enim considatione trepidat :
ne aut de his inquib laudatur&
non sunt. maius dei udicium in¬
ueniat: aut de his inquib lauda¬
tur et sunt. competens premium
ꝑclat. Unde plerumq fit. ut sicut
in uistus ex laude sua polluitur:
ita iur iustus audita sua laude
purgetur. Nam dum bona que
egit᷑. ab hominib p̃ferri cognos¬
cit: subtile contra se ut dictum ẽ
extremi uidicii examen metuit:
ac trepidus ad conscientiam recur¬
rit: et quicqͥd illic in est reprehen¬
sibile corrigit. Dum enim bona
sua innotuisse formidatꝰ subtili¬
tatem secuturi examinis ꝑtimes¬
cens:si qua in se mala occulta sunt
amputat. Pauet namq si saltẽ tał
deo non ostenditur: qualis ab ho¬
minib putatur. Et neq conten¬
cus est ut inquo poiuit inuotes¬
cere: in hoc debeat temanere. Iam

Expanded text:
ruciantur.---Qua ex re agitur ut electorum animus magno laudum suarum igne crucietur, atque ab omni torporis sui rubigine moerore cogitationis excoquatur. Cauta enim consideratione trepidat, ne aut de his in quibus laudatur et non sunt majus Dei judicium inveniat, aut de his in quibus laudatur et sunt competens praemium perdat. Unde plerumque fit ut sicut injustus ex laude sua polluitur, ita vir justus audita sua laude purgetur. Nam dum bona quae egit ab hominibus proferri cognoscit, subtile contra se, ut dictum est, extremi judicii examen metuit, ac trepidus ad conscientiam recurrit, et quidquid illic inest reprehensibile corrigit. Dum enim bona sua innotuisse formidat, subtilitatem secuturi examinis pertimescens, si qua in se mala occulta sunt amputat. Pavet namque si saltem talis Deo non ostenditur qualis ab hominibus putatur, et neque contentus est ut in quo potuit innotescere, in hoc debeat remanere. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
ex magna parte. iuxta soliꝰ historiȩ textum
tenemus: ne si hȩc ad indaganda mysteria
trahimꝰ: ueritatẽ fortasse oꝑis uacuare uideam᷑¬
Intellectus sacri eloquii inter textũ & myste¬
riũ tanta.ẽ. libratione pensandus: ut utri¬
usq partis lance moderata. hunc neq
nimiȩ discussionis pondus depͥmat: neq
rursus torpor incuriȩ uacuũ relinquat.
Multȩ quippe eiꝰ sententiȩ. tanta allegoria¬
rum conceptione sunt grauidȩ: ut quisqͥs
eas ad solam tenere historiã nititur. earũ
noticia ꝑsuã incuriã priuet᷑. Non nullȩ
uero ita exteriorib p̃ceptis inseruiunt:
ut siquis eas subtiliꝰ penetrare desiderat.
intus quidem nil inueniat: s hoc sibi etiã
quod foris locuntur. abscondat. Unde be¬
ne quoq narratione historica. ꝑsignificatio¬
nem dr̃. Tollens iacob uirgas populeas uiri¬

Expanded text:
ex magna parte juxta solius historiae textum ex magna parte juxta solius historiae textum tenemus, ne si haec ad indaganda mysteria trahimus, veritatem fortasse operis vacuare videamIntellectus sacri eloquii inter textum et mysterium tanta est libratione pensandus, ut utriusque partis lance moderata, hunc neque nimiae discussionis pondus deprimat, neque rursum torpor incuriae vacuum relinquat. Multae quippe ejus sententiae tanta allegoriarum conceptione sunt gravidae, ut quisquis eas ad solam tenere historiam nititur, earum notitia per suam incuriam privetur. Nonnulla vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, ut si quis eas subtilius penetrare desideret, intus quidem nihil inveniat, sed hoc sibi etiam quod foris loquuntur abscondat. Unde bene quoque narratione historica per significationem dicitur: Tollens Jacob virgas populeas viri