comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nubant. ñ adhibenda ẽ exortatio s consolatio.
Quib aut̃ dictum ẽ qui potest caꝑe capiat.
exhortandi st̃ ne t̾reant᷑: & t̾rendi. ne extol¬
lant᷑. Non solumgͦ p̃dicanda ẽ uirginitas
ut amet᷑: uerum etiammonendane inflet᷑.
Hoc isto sermone suscepimꝰ. adiuuet xp̃stur
ginis filiꝰ. & uirginum sponsꝰ: turginali ut̃o
corporalit̃ natꝰ. uirginali conubio sp̃italiter
coniuigatꝰ. Cum gͥ ipsa uniũs a ecclłia uirgosit.
etiam in ipsa carne. quod tota custodit infide:
quȩ imitant᷑ matrem uiri sui & domini suri:
Nam ecclia qͦq et mat̾ & uirgo ẽ. Cuiꝰ enĩ in¬
tegritati consulimꝰ. si uirgo ñ ẽ: Aut ctuus
ꝓlem alloquim᷑:. si mat̾ non ẽ : Maria corpo¬
ralit̃ caput huiꝰ corporis peꝑit: eccłia sp̃ialit̃
m̃bra illius capitis parit. Inutraq uirgraitas
fecunditatem ñ impedit: inutraq fecundi¬
tas uirginitatem ñ adimit. Pinde cũ eccłia

Expanded text:
nubant, non adhibenda est exhortatio, sed consolatio, nubant, non adhibenda est exhortatio, sed consolatio, quibus autem dictum est: qui potest capere capiat, exhortandi sunt, ne terreantur, et terrendi, ne extollantur. non solum ergo praedicanda est uirginitas, ut ametur, uerum etiam monenda, ne infletur. Hoc isto sermone suscepimus; adiuuet Christus, uirginis filius et uirginum sponsus, uirginali utero corporaliter natus, uirginali conubio spiritaliter coniugatus. cum igitur ipsa uniuersa ecclesia uirgo sit etiam in ipsa carne, quod tota custodit in fide, quae imitatur matrem uiri sui et domini sui! nam ecclesia quoque et mater et uirgo est; cuius enim integritati consulimus, si uirgo non est? cuius prolem adloquimur, si mater non est? Maria corporaliter caput huius corporis peperit, ecclesia spiritaliter membra illius capitis parit. in utraque uirginitas fecunditatem non inpedit, in utraque fecunditas uirginitatem non adimit. proinde cum ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpsi de bono coniugali. expectabatur
ut scribem de sc̃a uirginitate nec distuli:
atq id dei munꝰ. & quam magnum. & quã¬
magna humilitate custodiendum ẽẽt. uno
sic̃ potui uolumine ostendi. Hic liber sic in¬
cipit. Librum de bono coniugali nuꝑ edi¬
imus: ne ꝓpt̃ excellentiam muneris ampli¬
oris qͦd diuinitꝰ acceꝑunt. contemnant in sui
comparatione patͦs& matres popłidi. hoĩesq
illos qͦs tanqͣm oliuiam cõm̃dat apłs ne suꝑbi¬
bitrent᷑: qͥa iure diuino continentia conubio.
&e nuptiis pia uirginitas anteponit᷑. In illis
qͥppe parabant᷑ &e parturiebant᷑ futura. quȩ
ñc impleri mirabilit̾ & efficacit᷑ cernimus:
quoꝵ etiam uita coniugalis ꝓpħica fuit. Un¬
de ũ in consuetudine humanoꝵ uotorũ atq
gaudioꝵs. s ualde ꝓfundo consiliodi in qͥbus¬
dam eorum fecunditas honorari: inqͥb dam
etiam fȩcundari sterilitas meruit. Hoc uͦ
tempore quib dictum ẽ si se non continent

Expanded text:
psi de Bono Conjugali, exspectabatur ut scriberem de Sancta Virginitate, nec distuli: atque id Dei munus, et quam magnum, et quanta humilitate custodiendum esset, uno, sicut potui, volumine ostendi. Hic liber sic incipit: Librum de Bono Conjugali nuper ediemus, ne propter excellentiam muneris amplioris quod divinitus acceperunt, contemnant in sui comparatione patres et matres populi Dei; hominesque illos, quos tamquam oliuam commendat apostolus, ne superbibitrentur, quia iure diuino continentia conubio et nuptiis pia uirginitas anteponitur. in illis quippe parabantur et parturiebantur futura, quae nunc impleri mirabiliter et efficaciter cernimus, quorum etiam uita coniugalis prophetica fuit: unde non consuetudine humanorum uotorum atque gaudiorum, sed ualde profundo consilio dei in quibusdam eorum fecunditas honorari, in quibusdam etiam fecundari sterilitas meruit. hoc uero tempore quibus dictum est: si se non continent,
Abbreviated transcription (Latin):
tamini eum qͥ ꝓpt̃ uos pauꝑ factꝰ est. cũ di¬
ues ẽet. Beatimites: imitamini eum qͥ dix̃:
discite a me qͥa mitis sum & humilis corde.
Beati lugentes: unitamini eum qui fletut¬
suꝑ irłm. Beati qͥ esuriunt & sitiunt iusti¬
ciam: imitamini eum qui dix̃ meus eibꝰ ẽ
ut faciamuoluntatem eiꝰ qui misit me. Bea¬
ti misericordes: untamini eum: qͥ uuluerato
a latͦnib & in tua iacenti semiuiuo despera¬
toq subuenit. Beati inundo corde. imitami¬
ni eum qui peccatum ñ fecit: nec inuentꝰ est¬

Expanded text:
tamini eum, qui propter uos pauper factus est, cum ditamini eum, qui propter uos pauper factus est, cum diues esset. beati mites, imitamini eum, qui dixit: discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde. beati lugentes, imitamini eum, qui fleuati qui esuriunt et sitiunt iustitiam, imitamini eum, qui dixit: meus cibus est ut faciam uoluntatem eius qui misit me. beati misericordes, imitamini eum, qui uulnerato a latronibus et in uia iacenti semiuiuo despertoque subuenit. beati mundicordes, imitamini eum, qui peccatum non fecit nec inuentus
Abbreviated transcription (Latin):
non st̾ eadem ñ uirginum: quamuis xp̃i.
Nã ft̃ aliis alia: s nullis talia. Ite in hec. seqͥ¬
mini agnum: qͥa & agni caro utiq uirgo.
hoc enim in se retinuit auctꝰ: quod mat̾ non
abstulit conceptꝰ & natꝰ. Merito eum sequimi¬
ni uirginitate cordis & carnis. qͦcunq ierit.
Qͥd est enim sequi: nisi imitari: Quia xp̃s ꝓ
nobis passꝰ est. relinquens uob̃ exemplum. sic̃
ait apłs petrꝰ. ut sequamini uestigia eius. Hc̃
in eo qͥs ꝙ sequit᷑: in quo initat᷑. Non in qͣntũ
ille filiꝰ dei est unus ꝑ quem facta sunt omĩa:
s in quantum filiis hominum q̃ oportebat
in se p̃buit imitanda. Et multa in illo ad
imitandum omnib ꝓponunt᷑. uirginitas
aut̃ carnis ñ omnib Non enim habent qͥd
faciant ut uirgines sint: in quib iam factũ
est ut uirgines ñ sint. Sequant᷑ itaq agnũ
cȩt̾i fideles. qͥ uirginitatem corporis amise¬
rint. Possunt aut̃ ubiꝙ: p̃t̾ eum in decore
uirginitatis incedit. Beati pauꝑes sp̃u: imi¬

Expanded text:
non sunt eadem non uirginum, quamuis Christi; nam sunt aliis alia, sed nullis talia. ite in haec, sequimini agnum, quia et agni caro utique uirgo. hoc enim in se retinuit auctus, quod matri non abstulit conceptus et natus. merito eum sequimini uirginitate cordis et carnis, quocumque ierit. quid est enim sequi nisi imitari? quia Christus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, sicut ait apostolus Petrus, ut sequamur uestigia eius. hunc in eo quisque sequitur, in quo imitatur: non in quantum ille filius dei est unus, per quem facta sunt omnia, sed in quantum filius hominis, quia oportebat, in se praebuit imitanda. et multa in illo ad imitandum omnibus proponuntur, uirginitas autem carnis non omnibus; non enim habent quid faciant, ut uirgines sint, in quibus iam factum est, ut uirgines non sint. Sequantur itaque agnum ceteri fideles, qui uirginitatem corporis amiserint. possunt autem ubique, praeter cum in decore uirginitatis incedit. beati pauperes spiritu, imi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerant̃ frenandum & uincendum ẽ quod
libet: qͥa iã ñ licet. De t̾ens & de qͣrtis. & de
ultͣ plurib nuptiis. solent homines mouere
questionem. Unde & breuit̾ respondeam:
nec ullas nuptias audeo damnare: nec eis
uerecundiã numerositatis auferre. S ne
cuiqͣm breuitas huiꝰ responsionis meȩ forte
displiceat: ub̃ius disptitantem rep̾hensorem
ineum audire paratꝰ sum. fortassis enĩ affe¬
rat aliquam rationem. qͣre scdȩ nuptiȩ ñ
cdamnent᷑. t̃ciȩ cdamnent᷑. Nã ego sic̃ in exor¬
diosermonis huiꝰ ammonui:. ñ audeo plus

Expanded text:
perseueranter frenandum et uincendum est quod perseueranter frenandum et uincendum est quod libet, quia iam non licet. De tertiis et de quartis et de ultra pluribus nuptiis solent homines mouere quaestionem. unde ut breuiter respondeam, nec ullas nuptias audeo damnare nec eis uerecundiam numerositatis auferre. sed ne cuiquam breuitas huius responsionis meae forte displiceat, uberius disputantem reprehensorem meum audire paratus sum. fortassis enim adferat aliquam rationem, quare secundae nuptiae non damnentur, tertiae damnentur. nam ego, sicut in exordio sermonis huius a
Abbreviated transcription (Latin):
s plane ñ dubitauerim dicere. lapsꝰ & rui¬
nas a castitate sanctiore q̃ uouet᷑ dño. adul¬
teriis ẽẽ peiores. Si enĩ qͦd nullo mͦ dubitan¬
dum est ad offensionem xp̃i ꝑtinet. cũ mem¬
brum eiꝰ fidem ñ seruat marito: quanto gra¬
uius offendit᷑ cum ill ipsiñ seruat᷑ fides in
eo quod exigit oblatum. qͥ ñ exegerat offeren¬
dum: Cum enim qͥsq ũ reddit qͦd non imꝑ¬
io compulsꝰ. s consilio commonitꝰ uouit.:
tantom ag̃ fraudatio uoti auget iniqͥtatẽ:
qͣntominus habuit uouendi necessitatem.
Hec ideo disputorne arbitreris uł scd̃as nup¬
tias crimen ẽẽ: uł qͦs c̃q nuptias cum sint
nuptiȩ. mnalum ẽẽ. itaq illas abs te dam¬
uatas uelis eẽ. s spretas. Bonum gͦ continen¬
tie uidu ilis luculentꝰ decet.: cumꝓ illo
uouendo & ꝓfitendo posst̾ contemnere femi¬
nȩ. qͦd & libet & licet. S post uoti ꝓfessionem

Expanded text:
sed plane non dubitauerim dicere lapsus et ruised plane non dubitauerim dicere lapsus et ruinas a castitate sanctiore, quae uouetur domino, adulteriis esse peiores. si enim, quod nullo modo dubitandum est, ad offensionem Christi pertinet, cum membrum eius fidem non seruat marito, quanto grauius offenditur, cum illi ipsi non seruatur fides in eo quod exigit oblatum, qui non exegerat offerendum ! cum enim quisque non reddit, quod non imperio conpulsus, sed consilio commonitus uouit, tanto magis fraudati uoti auget iniquitatem, quanto minus habuit uouendi necessitatem. haec ideo disputo, ne arbitreris uel secundas nuptias crimen esse uel quascumque nuptias, cum sint nuptiae, malum esse. non itaque illas abs te damnatas uelis esse, sed spretas. bonum ergo continentiae uidualis luculentius decet, cum pro illo uouendo et profitendo possunt contemnere feminae quod et libet et licet; sed post uoti professionem
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi sed̾s maritꝰ. Ipsum enim habebant ce
antea. qͣndo uinis suis fidelit̾ subditȩ ser¬
uiebant. ñ carnalit̾ s sp̃italit̾ uirum: cui
eccłia ipsa cuiꝰ membra st̃ coniũx ẽ. que
fidei. spei. karitatis integͥtate. ñ in solis
illa omma m̃bra stͥ: apłs dicit. Aptaui uos
untuiro. uirginem castam exhibere xp̃o.
Nouit aut̃ ille coniugem uirginem sine
corruptione fetare: quem in ipsa etiam car¬
ne potuit mat̾ sine corruptione ꝓcreare.
fit autem ꝑhanc minꝰ considatam opinio¬
nem qͣ putant lapsarũ a sc̃o ꝓposito femina¬
rum si nupserint ñ ẽẽ coniugia. ñ paruum
malum:ut a maritis separent᷑ uxores:qͣs:
adult̾e sint ñ uxores. Ꝙ cum uolunt eas se¬
paratas redde continentiȩ. faciunt maritoᷤ
earum adult̾os uiros: cum suis uxoribus
uiuis alt̾as duxerint. Qua ꝓpt̾ non possũ
qͥdem dicere a ꝓposito meliore lapsȩ sinup¬
serint femine. adult̾ia ẽẽ non coniugia:

Expanded text:
quasi secundus maritus; ipsum enim habebant et quasi secundus maritus; ipsum enim habebant et antea, quando uiris suis fideliter subditae seruiebant, non carnaliter, sed spiritaliter uirum: cui ecclesia ipsa, cuius membra sunt, coniux est, quae fidei, spei, caritatis integritate non in solis illa omnia membra sunt, apostolus dicit: aptaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. nouit autem ille coniugem uirginem sine corruptione fetare, quem in ipsa etiam carne potuit mater sine corruptione procreare. fit autem per hanc minus consideratam opinionem, qua putant lapsarum a sancto proposito feminarum, si nupserint, non esse coniugia, non paruum malum, ut a maritis separentur uxores, quasi adulterae sint, non uxores; et cum uolunt eas separatas reddere continentiae, faciunt maritos earum adulteros ueros, cum suis uxoribus uiuis alteras duxerint. Quapropter non possum quidem dicere a proposito meliore lapsas, si nupserint, feminas adulteria esse, non coniugia,
Abbreviated transcription (Latin):
as non eẽ nuptias s potiꝰ adult̾ia: non mͥ ui¬
dent᷑ satis acute ac diligent̾ considãre qͥd
dicant. fallit qͥppe eos similitudo ueritatis.
Qͥa enim conugium xp̃i dicunt᷑ eligere.
q̃ xp̃iana sc̃ĩtate ñ nubt̃: hinc argum̃tant᷑
qͥdam dicentes. Si uiro fuo uiuo quȩ alt̾i
nubit adult̾a est. sic̃ ipse dñs in euangłio
definiuit: uitio gͦ xp̃o cui mors ultͣ non
dñat᷑. quȩ conuigium eiꝰ elegerat. si homi¬
ni nubit. adult̾a ẽ. Qui hec dicunt: acute
quidem mouent᷑. s parum attendunt. hãc
argum̃tationem qͣnta rerum sequat᷑ ab sun¬
ditas. Cum enim laudabilit̾ etiam uiuente
uiro ex eiꝰ consensu continentiam femina
la hoc facere debet: ne ipsum xp̃m qͦd senti¬
re nefas est adult̾ um faciat. etii uiuente¬
maritonubit. Deinde eum pͥmȩ nuptiȩ me¬
lioris sint meriti qͣm scdȩ: absit ut sc̃artim
uiduarum iste sit sensꝰ: ut xp̃s eis uideatur

Expanded text:
as non esse nuptias. sed potius adulteria, non mihi uias non esse nuptias. sed potius adulteria, non mihi uidentur satis acute ac diligenter considerare quid dicant; fallit eos quippe similitudo ueritatis. quia enim coniugium Christi dicuntur eligere quae christiana sanctitate non nubunt, hinc argumentantur quidam dicentes: si uiro suo uiuo quae alteri nubit, adultera est, sicut ipse dominus in euangelio definiuit, uiuo ergo Christo, cui mors ultra non dominatur, quae coniugium eius elegerat. si homini nubit, adultera est. qui haec dicunt, acute quidem mouentur, sed parum adtendunt hanc argumentationem quanta rerum sequatur absurditas. cum enim laudabiliter etiam uiuente uiro ex eius consensu continentiam femina la hoc facere debet, ne ipsum Christum, quod sentire nefas est, adulterum faciat, cui uiuentemarito nubit. deinde cum primae nuptiae melioris sint meriti quam secundae, absit, ut sanctarum uiduarum iste sit sensus, ut Christus eis uideatur
Abbreviated transcription (Latin):
tias. s etiam sinon nubat᷑. nub̃e uelle. damna¬
bile est. Nam ut hoc demonstraret apł̃s. non
ait cum in deliciis egerint. in xp̃o nubunt:
s nub̃e uolunt. Habentes inqͥt damnationẽ:
qͣm pͥmam fidem irritam fecert̃. Ee si non nu¬
bendo: tantũ uolendo. Ñ qͥa ipse nuptiȩ uł
talium damnande iudicant᷑. s damnat᷑
ꝓposit fraus: damnat᷑ fracta uoti fides:dam¬
nat᷑ non susceptio abonomferiore:sruina
ex bono suꝑiore. Postremo damnant᷑ tales:ñ
quia coniugalem fidem post̾ius inierunt:
s qͥa continentiȩ pͥmam fidem irritam fece¬
runt. Qͦd ut breuit̾ insinuaret apłs. noluit
eas dicere hab̾e cdamnationem quȩ post
amplioris scĩtatis ꝓpositum nubunt. ñ quia
non cdamnant᷑. s ne in eis ipse nuptiȩ dã¬
nariptitarent᷑. s cum dixisset nub̃e uolt̃.
continuo addidit. habentes damnationẽ.
siue desint. Rinde qͥ dicunt talium nupti¬

Expanded text:
tias, sed etiamsi non nubatur, nubere uelle damnatias, sed etiamsi non nubatur, nubere uelle damnabile est. nam ut hoc demonstraret apostolus. non ait: cum in deliciis egerint in Christo, nubunt, sed, nubere uolunt habentes. inquit, damnationem, quoniam primam fidem inritam fecerunt etsi non nubendo, tantum uolendo: non quia ipsae nuptiae uel talium damnandae indicantur, sed damnatur propositi fraus, damnatur fracta uoti fides, damnatur non susceptio a bono inferiore, sed ruina ex bono superiore; postremo damnantur tales, non quia coniugalem fidem posterius inierunt, sed quia continentiae primam fidem inritam fecerunt. quod ut breuiter insinuaret apostolus. noluit eas dicere habere damnationem, quae post amplioris sanctitatis propositum nubunt — non quia non damnantur. sed ne in eis ipsae nuptiae damnari putarentur — sed, cum dixisset: nubere uolunt, continuo addidit: habentes damnationem, siue desint. Proinde qui dicunt talium nupti
Abbreviated transcription (Latin):
fidem: qͥa priꝰ uouerant. quod ꝑseuerantia
implere noluerunt. Nuptiarum gͥ bonum
semꝑ ẽ quidem bonum. s in popło difuit ali¬
quando legis obsequium: nẽ ẽ infirmitatis
remedtum: in qͥb dam uͦ humanitatis sola¬
tium. filioꝵ qͥppe ꝓcreationi oꝑam dare. ñ ca¬
nino more ꝑtisum ꝑmiscuum feminarum.
s honesto ordine coniugali. ñ est in homine
improbandus affectꝰ: etiam ipsum tam̃ lau¬
dabilius tnscendit & uincit. cȩlestia cogitãs
capiunt u̾bũ ħ. quȩ potest gͦ caꝑe capiat. &
q̃se ñ continet: nubat. Que non cȩpit. deli¬
beret. quȩ aggressa ẽ ꝑsetieret. Nulla adu̾sa¬
riodet᷑ occasio: nulla xp̃i subtrahat᷑ oblatio.
In comugali qͥppe uincło si pudiciera conser¬
uat᷑. damnatio ñ timet᷑. s in tuduali & uiR¬
ginali continentia. excellentia muneris
amplioris exp̃etit᷑. Qua expet̾ta & electa. &
uoti debito oblata:iam ñ solum capessere nup¬

Expanded text:
fidem, qua prius uouefidem, qua prius uoueimplere noluerunt . Nuptiarum igitur bonum semper est quidem bonum: sed in populo Dei fuit aliquando legis obsequium; nunc est infirmitatis remedium, in quibusdam vero humanitatis solatium. Filiorum quippe procreationi operam dare, non canino more per usum promiscuum feminarum, sed honesto ordine conjugali, non est in homine improbandus affectus: etiam ipsum tamen laudabilius transcendit et vincit coelestia cogitans capiunt uerbum hoc, quae potest ergo capere, capiat et quae se non continet, nubat; quae non coepit, deliberet; quae adgressa est, perseueret: nulla aduersario detur occasio, nulla Christo subtrahatur oblatio. in coniugali quippe uinculo si pudicitia conseruatur, damnatio non timetur; sed in uiduali et uirginali continentia excellentia muneris amplioris expetitur: qua expetita et electa et uoti debito oblata iam non solum capessere nup
Abbreviated transcription (Latin):
brietate comm̃dat: ñ ꝓcreandi officium etiã
cis quȩ continentiȩ bonum capiunt. tanquã
ad obsequelam legis imponit. Deniq eurhoe
dixerit. pandit cũ adiungit & dic̃. nullam
occasionem dare adũs ario maledicti gr̃a.
Iam enim q̃dam conũs e st̃ retͦ post sathanã.
Ut his ũb̃ eius intelligamꝰ. eas qͦs nub̃e uolu¬
it melius potuisse continere quam nubere:
s melitis nub̃e qm retͦ ire post sathanan:. id
ẽ ab excellenti illo uirginalis uł uidualis
castitatis ꝓposito. inpostĩora respiciendo cade
& int̾ire. Pinde quȩ se non continent nubãt.
anteqͣm contiuentiam ꝓfiteant᷑: antequam
do uouieant: qͦd nis ireddant. iure damnant᷑
Alio qͥppe loco de talib dicit. Cum enim in
deliciis egerint. in xp̃o nub̃e uolunt: haben¬
tes cdamnationem.qm̃ pͥmam fidem irritã
fecer̃t: id est uoluntate ad nuptias. a ꝓposito
continentiȩ defluxer̃t. Irritam qͥppe fecer t̃

Expanded text:
ctoritate commendat, non procreandi officium etiam ctoritate commendat, non procreandi officium etiam eis, quae continentiae bonum capiunt, tamquam ad obsequellam legis inponit. denique cur hoc dixerit, pandit, cum adiungit et dicit: nullam occasionem dare aduersario maledicti gratia; iam enim quaedam conuersae sunt retro post satanan, ut his uerbis eius intellegamus eas, quas nubere uoluit, melius potuisse continere quam nubere, sed melius nubere quam retro ire post satanan, id est ab excellenti illo uirginalis uel uidualis castitatis proposito in posteriora respiciendo cadere et interire. proinde quae se non continent, nubant, antequam continentiam profiteantur, antequam deo uoueant: quod nisi reddant, iure damnantur. alio quippe loco de talibus dicit: cum enim in deliciis egerint in Christo, nubere uolunt, habentes damnationem, quoniam primam fidem inritam fecerunt, id est uoluntatem ad nuptias a proposito continentiae deflexerunt. irritam quippe fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
continent. nubant. Malo enim nub̃e eas qͣm
uri. Hoc enim dixit. ut effrenatȩ libidinis ma¬
lum ñ p̃cipitaret᷑ in tͦpitudinem flagiciorũ:
cũ exciꝑet᷑ honestate nuptiarum. bñas autem
dño qm̃ peꝑisti qͦd ẽẽ noluisti. & uirginitas
ꝓlis tuȩ. compensauit dispendium uirginita¬
tis tue. Nam diligent̾ int̾rogata doctrina xp̃i.¬
ana. & pͥmas nuptias iam isto tempore. nisi
incontinentia sit impedimento: contemnen¬
das ẽẽ respondet. Qui enim dix̃ si se non con¬
tinent nubant: potuit dicere. si filios non ha¬
bent ntibant. si post resurrectionem p̃dicatio¬
nemq xp̃i. qndo iam ex omnib gentib filioꝵ
spĩtalit̾ gignendoꝵs tanti supectt copia.tale
officium eẽt ex carne filios ꝓpagare. qͥle pͥmis
temporib fuit. E quod alibi dicit. uologͥ iti
niores nub̃e. filios ꝓcreare. matres familias eẽ:
nuptiarum bonum apl̃ica auctoritate & so¬

Expanded text:
continent, nubant: malo enim eas nubere quam continent, nubant: malo enim eas nubere quam uri . Hoc enim dixit, ut effrenatae libidinis malum non praecipitaretur in turpitudinem flagitiorum, cum exciperetur honestate nuptiarum. Gratias autem  peperisti quod esse noluisti et uirginitas prolis tuae conpensauit dispendium uirginitatis tuae; nam diligenter interrogata doctrina christiana et primas nuptias iam isto tempore, nisi incontinentia sit inpedimento, contemnendas esse respondet. qui enim dixit: si se non continent, nubant, potuit dicere: si filios non habent, nubant, si post resurrectionem praedicationemque Christi, quando iam ex omnibus gentibus filiorum spiritaliter gignendorum tanta suppetit copia, tale officium esset ex carne filios propagare, quale primis temporibus fuit. et quod alibi dicit: uolo igitur iuniores nubere, filios procreare. matres familias esse, nuptiarum bonum apostolica sobrietate et au
Abbreviated transcription (Latin):
nendi. nec conugalib fȩcandis uiscerib. s
castificandis uidualib morib. melius seruire¬
tur. Si uͦ etiam sciebat ruth ꝑ suam carnem
ꝓpagari semen. tude xp̃s carnem fuerat habttu¬
rus. & huic scientiȩ nubendo exhibuit ministĩ¬
um: ñ audeo iam chcere beatiorem fuisse anne
uiduitatem. qͣm illius fecunditatem. Tu autẽ
que & filios habes. et eo scłifine uiuis. quo iam
tempꝰ est non mittendi lapides s colligendi. ñ
amplectendi s continendi ab amplexu. cum
clamet apłs. hoc aut̃ dicofr̃s. tempus breue
ẽ: reliquum ẽ ut & qͥhabent uxores tanquam
ñ habentes sint ꝓfectosi scd̾as nuptias appetisseᷤ:
nullum ꝓpħie tił legis obsequium: nullum
ꝓlis saltem carnale desiium: s soliꝰ inconti¬
nentie fuisset inchcium. fecisses enim qͦd ait apłs:
cum dixisset bonum ẽẽ illis si sic ꝑmanserint
sic̃ et ego. Continuo qͥ ppe addidit: Qͦd si se non

Expanded text:
nendi nec coniugalibus fetandis uisceribus, sed nendi nec coniugalibus fetandis uisceribus, sed castificandis uidualibus moribus melius seruiretur. si uero etiam sciebat Ruth per suam carnem propagari semen, unde Christus carnem fuerat habiturus, et huic scientiae nubendo exhibuit ministerium, non audeo iam dicere beatiorem fuisse Annae uiduitatem quam illius fecunditatem. Tu autem, quae et filios habes et eo saeculi fine uiuis, quo iam tempus est non mittendi lapides, sed colligendi, non amplectendi, sed continendi ab amplexu — cum clamet apostolus: hoc autem dico, fratres: tempus breue est; reliquum est, ut et qui habent uxores, tamquam non habentes sint nullum prophetiae vel legis obsequium, nullum prolis saltem carnale desiderium, sed solius incontinentiae fuisset indicium. Fecisses enim quod ait Apostolus, cum dixisset, bonum esse illis si sic permanserint sicut et ego: continuo quippe addidit, Quod si se non
Abbreviated transcription (Latin):
ut rectissime credant᷑ coitum ñ fuisse quesi¬
ture. si ꝓles posset alit̾̃ ꝓuenire. E turistisus
plurimarum uiuarum concedebat᷑ uxoꝵ:
cuiꝰ rei ñ concupiscentiam carnis. s ꝓuiden¬
tiam generationis fuisse catis am. illud os¬
tendit: qͦd sic̃ scĩs uiris hab̃e plures uxores
uiuas. non ita ctiam scĩs feminis licebat mis¬
ceri maritis plurib uiuis: qm̃ tanto essent
turpiores: quantomagis appet̾ent unde ñ
eẽnt fecundiores. Pinde sc̃ã ruth. cum sem̃
qͣle illo tempore necessarium fuit in is rł
n hab̾et. mortuo uiro. quesiuit alt̾um de qͦ
hab̾et. Hac itaq bis coniugata. id̃o anna
uniuira uiduata beatior fuit. qͥa & ꝓpħissa
si filios nullos habuit. qͦd quidem scͥptura
reticendo reliquit incertum. eo sp̃u p̃ui dis
rito etiam sine filiis si eos tam̃ non habuit.
scdas nuptias recusauit: qͥa nouerat iam tp̃s
ẽẽ. qͦ xp̃onon officio pariend. s studio cont¬

Expanded text:
ut rectissime credantur coitum non fuisse quaesiut rectissime credantur coitum non fuisse quaesiturae, si proles posset aliter prouenire, et uiris usus plurium uiuarum concedebatur uxorum. cuius rei non concupiscentiam carnis, sed prouidentiam generationis fuisse causam illud ostendit, quod sicut sanctis uiris habere plures uxores uiuas, non ita etiam sanctis feminis licebat misceri maritis pluribus uiuis, quoniam tanto essent turpiores, quanto magis adpeterent, unde non essent fecundiores. proinde sancta Ruth, cum semen, quale illo tempore necessarium fuit, in Israhel non haberet, mortuo uiro quaesiuit alterum, de quo haberet. hac itaque bis coniugata ideo Anna uniuira uidua beatior fuit, quia et prophesi filios nullos habuit — quod quidem scriptura reticendo reliquit incertum — eo spiritu praeurito etiam sine filiis, si tamen eos non habuit, secundas nuptias recusauit, quia nouerat iam tempus esse, quo Christo non officio pariendi, sed studio conti
Abbreviated transcription (Latin):
ecce bona tialde. Meliora enim quedam sin¬
gula. qͣm alia singła: s meliora simul omĩa.
qͣm quelibet singła. Ap̃i itaq doctͥna sana.
in eiꝰ corpore sanam te faciat ꝑ eiꝰ grãm: cit id
quod aliis meliꝰ habes in corpore & in sp̃u. idẽ
ipse sp̃s tuus qͥ corpori dñat᷑. nec extollat in¬
solenter: nec discernat inscient̃. Nec quia
dixi ruth beatam. annambeatiorem. cũ illa
bis nupserit. hec uniuira citouiduata diu
uixerit: continuo de etiam meliorem putes
cẽ qͣm ruth. Alia qͥppe ꝓpħicis temporibus
sc̃arum feminarum dis pens atio fuit: quas
ntib̾e obedientia ñ concupiscentia compel¬
lebat: ut ꝓpagaret᷑ popłs dei. in quo p̾̃mitte
scirent. siue in his qͥ illa nescirent. nicħ ali¬
caro xp̃i. Ut gͦ ille popłs ꝓpagaret᷑. maledictꝰ
habebat᷑ ꝑ legis sententiam qͥ non suscitaret sem̃
inisrł. Unde & sc̃ẽ mulieres accendebant᷑. non
cupiditate concumbendi. s pietate pariendi:

Expanded text:
ecce bona ualde. meliora enim quaedam sinecce bona ualde. meliora enim quaedam singula quam alia singula; sed meliora simul omnia quam quaelibet singula. Christi itaque doctrina sana in eius corpore sanam te faciat per eius gratiam, ut id. quod aliis melius habes in corpore et spiritu, idem ipse spiritus, qui corpori dominatur, nec extollat insolenter nec discernat inscienter. Nec quia dixi Ruth beatam, Annam beatiorem, cum illa bis nupserit, haec uniuira cito uiduata diu uixerit, continuo etiam te meliorem putes esse quam Ruth. Alia quippe propheticis temporibus sanctarum feminarum dispensatio fuit, quas nubere oboedientia, non concupiscentia conpellebat, ut propagaretur populus dei, in quo praemittescirent siue in his qui illa nescirent, nihil alicaro Christi. ut ergo ille populus propagaretur, maledictus habebatur per legis sententiam, qui non suscitaret semen in Israhel. unde et sanctae mulieres accendebantur non cupiditate concumbendi, sed pietate pariendi,
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦdgͥ de innupta loquens ait. ut sit sc̃a & cor¬
pore & sp̃u. ampliorem innuptarum & in cor¬
pore & in sp̃ti sc̃ificationem intelligi uoluit:
ñ corpus nuptarum omni sc̃ificatione priua¬
uit. Disce itaq bonum tuum. immo memito
qͦd didicisti bonum tuum plus laudari. qͥa
ẽ aliud bonum qͦ sit hoc meliꝰ: quasi aliter
hoc bonũ ẽẽ non posset. nͥ illud malum ẽẽt.
aut omninoñ cẽt. Habent ocłi in corpore
magnum honorem: s minorem haberent
si soli ẽẽnt: & alia minoris honoris membra
ñ eẽnt. In celo ipso sua luce sol lunam suꝑat.
ñ urctiꝑat. & stella ab stella differt in gła:¬
non dissidet insuꝑbia. Ideofecit ds omnia:
&e ecce bona ualde. Nontantum bona. setiã
ualde: non obaltudinsi quia omnia. Nam
& ꝑsingła oꝑa dicebat᷑. uidit ds qͥa bonum ẽ:
ubi atit̃ omnia nominata st̃. additum ẽ ual¬
de & dictum ẽ. uidit d̾s omnia quȩ fecit. &

Expanded text:
quod igitur de innupta loquens ait: ut sit sancta et corquod igitur de innupta loquens ait: ut sit sancta et corpore et spiritu, ampliorem innuptarum et in corpore et in spiritu sanctificationem intellegi uoluit, non corpus nuptarum omni sanctificatione priuauit. Disce itaque bonum tuum. immo memento quod didicisti. bonum tuum plus laudari, quia est aliud bonum, quo sit hoc melius, quam si aliter hoc bonum esse non posset, nisi illud malum esset aut omnino non esset. habent oculi in corpore magnum honorem; sed minorem haberent, si soli essent et alia minoris honoris membra non essent. in caelo ipso sua luce sol lunam superat, non uituperat, et stella ab stella differt in gnon dissidet in superbia. ideo fecit deus omnia, et ecce bona ualde: non tantum bona, sed etiam ualde, non ob aliud, nisi quia omnia. nam et per singula opera dicebatur: uidit deus quia bonum est. ubi autem omnia nominata sunt, additum est ualde et dictum est: uidit deus omnia quae fecit, et
Abbreviated transcription (Latin):
& casta. & scd̃i scͥpturas subiecta uiro. ñ sit
sca corpore. s tmmodo sp̃u. fieri enim non po¬
qͦ scĩficatꝰ utit᷑ sp̃s. S ne cuiquam nos potius
argum̃tari. qͣm hoc diuino eloqͥo ꝓbare ui¬
deamur. qm̃ petrus saram cominemoraturꝰ.
scẽ inqͥt mulieres tantummͦꝰ. non ait & cor¬
pore: illud eius dem pauli considẽmus. ubi ꝓ¬
hibens fornicationes ait. Nescitis qͥa corpora
ur̃a membra sunt xp̃i: Tollens gͦ membra xͥ
faciam m̃bra meretͥtis: dbsit. Qudeat gͦ ali¬
quis dicere. m̃bra xp̃i scãnon eẽ c dut uͦ aude¬
at. a m̃bͥs xp̃i fidelium coniugatarum corpora
separare: Unde etiam paulopost ait. Corpus
no.Corpus fidelium & membra xp̃i ẽẽ dixit.
& templum sp̃s scĩ. ubi ꝓfecto utͥusq sexus fide¬
les intelligunt᷑. Ibi gͦ sunt nupte. ibi & innup¬
te.s distincte meritis: & tanqm membͥs m̃bͣ
p̃lata: quoꝵ tam̃ neut᷑ sint a corpore separata.

Expanded text:
et casta, et secundum Scripturas subdita viro, non sit et casta, et secundum Scripturas subdita viro, non sit sancta corpore, sed tantummodo spiritu. Fieri enim non poquo sanctificatus utitur spiritus. sed ne cuiquam nos potius argumentari quam hoc diuino eloquio probare uideamur, quoniam Petrus Sarram commemoraturus, sanctae, inquit, mulieres tantummodo, non ait et corpore\', illud eiusdem Pauli consideremus, ubi prohibens fornicationes ait: nescitis quia corpora uestra membra sunt Christi? tollens ergo membra Christi faciam membra meretricis? absit. audeat ergo aliquis dicere membra Christi sancta non esse; aut uero audeat a membris Christi fidelium coniugatarum corpora separare. unde etiam paulo post ait: corpus no . Corpus fidelium et membra Christi esse dixit, et templum Spiritus sancti, ubi profecto utriusque sexus fideles intelliguntur. Ibi ergo sunt nuptae, ibi et innuptae; sed distinctae meritis et tamquam membris membra praelata, quorum tamen neutra sint a corpore separata.
Abbreviated transcription (Latin):
multo mitiꝰ quam abitinenses nulla in¬
periali lege. nulla iudiciaria iussione. in
membresitanum saluium uindicarunt:
Quib reb consid̾atis. prius quid faciant.
postea quid patiant᷑ adu̾tant: ne cum ad¬
patiant᷑: & in ultimo iudicio dei etiam ꝓhoc
ipso quod frustra eos talib molestus ut em̃¬
daret admonuit. et̾no supplicio puniant᷑.
Nec uet̾a replico. ubi faulunt quos possunt:
breuit dico. p̾̃sentia ingero. digito ostendo.
Damnati maximianiste recipiunt᷑: ignotȩ
gentes arguunt᷑. Maximianistarum bap¬
tismus acceptat᷑: orbis t̾rarum baptismus
exsufflat᷑. Ecce assurritani: ecce mustita¬
niͥecce non longe mortuus p̃testatꝰ: ecce ad¬
huc uiuus felicianus: ecce nomina eorum
int̾ damnatos bagaiensi concilio gestis ꝓ¬
consularib allegata. Talib recentib & pre¬
sentib factis: quales ab initio fuerint satis
indicant. Siquid ꝓ huiꝰmodi ꝑũsitatib

Expanded text:
multo mitius, quam Abitinenses nulla immulto mitius, quam Abitinenses nulla imperiali lege, nulla iudiciaria iussione in Membressitanum Saluium uindicarunt? quibus rebus consideratis prius quid faciant et postea quid patiantur aduertant, ne, cum adpatiantur et in ultimo iudicio dei etiam pro hoc ipso, quod frustra eos talibus molestiis ut emendaret ammonuit, aeterno supplicio puniantur. non uetera replico, ubi fallunt quos possunt; breuiter dico, praesentia ingero, digito ostendo: damnati Maximianistae recipiuntur, ignotae gentes arguuntur; Maximianistarum baptismus acceptatur, orbis terrarum baptismus exufflatur. ecce Assuritani, ecce Mustitani, ecce non longe mortuus Praetextatus, ecce adhuc uiuus Felicianus, ecce nomina eorum inter damnatos Bagaiensi concilio gestis proconsularibus allegata; talibus recentibus et praesentibus factis quales ab initio fuerint satis indicant. si quid pro huiusmodi peruersitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
utrum si aliquem donatistarum ep̃orũ.
saltare cogeret imꝑator. & nolenti facere
bestias ignesq minaret᷑. non mallet illa
ꝑpeti quam illud admittere. & cum pass
eẽt. utrum non eum isti int̃ scõs martyre
recitarent. Grauiora gͦ passus est salinꝰ.
cum quo saltatum est: quam si uiuus aR¬
sisset. Nam si cuiquam eoꝵs. hȩc duo ꝓ¬
ponerent᷑. utrum mallet non ipse salta¬
re.s saltari secum quam uiuus incendi:
quid eum electurum ẽẽ respondeant :
Si aut̃ dicit nichil aliuid impetrass e a
ꝓconsule pͥmianistas. nͥ ut ꝑ abitinenses
saluius de basiliea pelleret᷑. illos autem
sua sponte fecisse. quiequid ei postea eru¬
deltt̃ turpit̃q fecerunt: eur non sibi diẽ.
sic etiam posse catholieos nicħ auud ab
imꝑatorib petere. nisi ut isti de bas ilicis
qͣs nomine sacͥlego retinent. excludant᷑:
illos aut̃ sua sponte. regia potestate & ho¬
nestate seruata. in sacͥlegos uindieare.

Expanded text:
utrum, si aliquem Donatistarum episcoporum utrum, si aliquem Donatistarum episcoporum saltare cogeret imperator et nolenti facere bestias ignesque minaretur, non mallet illa perpeti quam illud admittere, et cum passus esset, utrum non eum isti inter sanctos martyres recitarent. grauiora ergo passus est Saluius, cum quo saltatum est, quam si uiuus arsisset. nam si cuiquam eorum haec duo proponerentur, utrum mallet non ipse saltare sed saltari secum quam uiuus incendi, non dubitatur quid eum electurum esse respondeant. si autem dicit nihil aliud impetrasse a proconsule Primianistas. nisi ut per Abitinenses Saluius de basilica pelleretur, illos autem sua sponte fecisse quidquid ei postea crudeliter turpiterque fecerunt, cur non sibi dicit sic etiam posse catholicos nihil aliud ab imperatoribus petere, nisi ut isti de basilicis quas nomine sacrilego retinent excludantur, illos autem sua sponte regia potestate et honestate seruata in sacrilegos uindicare
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ibi eoꝵ ũba recitant᷑. tunc ẽẽt ep̃se
Anforte iam non admitteret᷑. quia sacrile¬
gium scismatis quem comnquinauerait
potest mundari. sic̃ potuit felieianus: qu̾e
uͦ canes mortui collo suspensi immundũ
fecerit. non potest expiari: Uellem sci¬
re quid ad hec dicunt. tam manifesta tã
publica.tam recentia. qui nob̃ antiquas
calumnias suas quasi crimina nr̃a obi¬
ciunt. Quis quis eoꝵ arbitrat᷑ me faldã
iactare: quid magnum ẽ. quid difficile.
ut anime sue curam gerens. ꝑgat mem¬
bresam.querat an fact̾a sint ista: & defen¬
dat si potest. Si enim dicit ista recte scis¬
mateis fieri quos trecenti &e decem do¬
natiste ep̃i damnauertint: ñ murmurẽt
quando aliqua patunt᷑ : quamuis nun¬
quam talia passi sint. quos ab unitate xͥ
scisma fecisse. non trecentoꝵ & decem. s
totiꝰ orbis auctoritate conuincimꝰ. Si aut̃
dicit leuia ẽẽ quȩ passꝰ est saluius: quero

Expanded text:
sicut ibi eorum uerba recitantur, tunc esset episcopus, sicut ibi eorum uerba recitantur, tunc esset episcopus, an forte non admitteretur, quia sacrilegium schismatis quem coinquinauerit potest mundari, sicut potuit Felicianus, quem uero canes mortui collo suspensi immundum fecerint non potest expiari? uellem scire quid ad haec dicunt tam manifesta tam publica tam recentia, qui nobis antiquas calumnias suas quasi nostra crimina obiciunt. quisquis eorum arbitratur me falsa iactare, quid magnum est, quid difficile, ut animae suae curam gerens pergat Membressam, quaerat an facta sint ista et defendat, si potest? si enim dicit recte ista schismaticis fieri quos trecenti et decem Donatistae episcopi damnauerunt, non murmurent quando aliqua patiuntur, quamuis numquam talia passi sint, quos ab unitate Christi schisma fecisse non trecentorum et decem, sed totius orbis auctoritate conuincimus. si autem dicit leuia esse quae passus est Saluius, quaero
Abbreviated transcription (Latin):
sermonem postea quam tanta ꝑpessꝰ est
eum putamꝰ habuiss e cum suis quosmi¬
seros decepit. ut alt̾am sib basilicam fa¬
bricarent. Quanta dixit de iusticia ꝓ
qua talia ꝑpeti meruit: ideose scm̃ ꝑsua¬
dens quia passꝰ est:ideo illos iniquissi¬
mos quia fecerunt. Tus corum tyrannoꝵ
cõmemorat᷑ antiqua crudelitas: qͥ mor¬
tua uitus. si humana humanis. corpora eõ¬
iungebant. Canina uͦ humanis. & hec ep̃a¬
libus membris nescio utrum quisquam
se uł audisse umquam uel legis se cõme¬
moret. Notum ẽ omnib nugaces os tͣpes
saltationes ab ep̃is solere compesci. Quis
unquam meminit ab hominib quos in
auxcilium ep̃i petierunt. cum ep̃is ẽe sal¬
tatum: An forte saluius tunc non erat
ep̃s quando damnatio eiꝰ in bagiensis
concilii sententia recitata est: Quodsi
&& ipse postea reconciliaret᷑ primiano. sic̃
ei reconeiliatus est felicianus eiusdem
plenarii concilii ueridico ore damnatꝰ

Expanded text:
sermonem, posteaquam tanta perpessus est, sermonem, posteaquam tanta perpessus est, eum putamus habuisse cum suis quos miseros decepit, ut alteram sibi basilicam fabricarent? quanta dixit de iustitia sua pro qua talia perpeti meruit, ideo se sanctum persuadens quia passus est, ideo illos iniquissimos quia fecerunt? Tuscorum tyrannorum commemoratur antiqua crudelitas, quotua uiuis sed humana humanis corpora coniungebant; canina uero humanis et hoc episcopalibus membris nescio utrum quisquam se uel audisse umquam uel legisse commemoret. notum est omnibus nugaces et turpes saltationes ab episcopis solere compesci; quis umquam meminit ab hominibus, quos in auxilium episcopi petiuerunt, cum episcopis esse saltatum? an forte Saluius tunc non erat episcopus, quia damnatio eius in Bagaiensis concilii sententia recitatur? quid? si et ipse postea reconciliaretur Primiano, sicut ei reconciliatus est Felicianus eiusdem plenarii concilii ueridico ore damnatus,
Abbreviated transcription (Latin):
qui nomina pͥncipum furoris sui recitent
ad altaria: uel que ab unitate. xp̃i diuis er̃:
uł que sub nomine xp̃i contra eccłiam erex¬
erunt. Hec enim ft̃ p̃cia que isti ut accipiãt
dum uolunt hab̃e quoduendant. excitãt
adũsum se potestatum seueritatem per
animosam ꝑũsitatem: ne ill qui ab eis
seducunt᷑. & eos ꝓptẽa iustos putant. qͥa
penas iniquitatis exoluunt. redeant ad
riant᷑. Quantum em̃ erat ut paululũ
adũt̾ent talia dicere parmenianũ
tichonio. de ꝑferendis ꝑsecutionib & gła
tolerantie. qualia dicunt om̃s heretici.
de quib cohercendis uel puniendis si¬
milia regum iuesa ꝓferunt᷑. qͣlia certe
membrestanis suis dicit etiam saluiꝰ.
cui tantas abitinenses plagas. & contu¬
melias intulerunt ꝑ quos isti merue¬
rant ut de eccłia pelleret᷑: ut etus cer¬
uici etiam mortuorum canum cada¬
uera colligarent: ut postremo cum illo ad
turpes uoces cantionesq saltarent. Quẽ

Expanded text:
qui nomina principum furoris sui recitent qui nomina principum furoris sui recitent ad altaria, vel quae ab unitate Christi diviserunt, vel quae sub nomine Christi contra erexerunt. Haec enim sunt pretia, quae isti ut accipiant, dum volunt habere quod vendant, excitant adversum se potestatum severitatem per animosam perversitatem, ne illi qui ab eis seducuntur, et eos propterea justos putant, quia poenas iniquitatis exsolvunt, redeant ad riantur. Quantum eaduerterent talia dicere Parmenianum Tychonio de perferendis persecutionibus et gloria tolerantiae, qualia dicunt omnes haeretici, de quibus cohercendis uel puniendis similia regum iussa proferuntur, qualia certe iam Membressitanis suis dicit etiam Saluius, cui tantas Abitinenses plagas et contumelias intulerunt, per quos isti meruerant ut de ecclesia pelleretur, ut eius ceruici etiam mortuorum canum cadauera colligarent, ut postremo cum illo ad turpes uoces cantionesque saltarent. quem
Abbreviated transcription (Latin):
concremari. nec erit nec uocabit᷑ fortitudo.
Non enim erunt qui caput unguant oleo
adulationis in die illa. aut uaria decepti
fallacia. coronatos somnient damnatos.
dicentes euge. euge: & iurantes ꝑ canos eoꝵ.
qui caput sanum non habuerunt: & ꝑ
compages eorum qui uiam pacis ñ agno¬
uerunt. Quales turbas isti aũtentes a
xp̃i unitate. & ad suum nom̃ conuertere
cupientes. int̃im temporalia supplicia scis¬
matiss ui conferre audent passionibus
martyrum. ut eis penarum suarum natali¬
cia celebrent᷑ magno conuentu homurum
furiosor: quorum e numero illi st̃. qui etiã
nullo ꝑsequente se ipsos ultͦ ꝑ montium ab¬
rupta p̃cipitant: ut malam uitam peior e
morte consumment. Nerunt in die illa
stulte plebes quib dicant. nos sumus iusti
qͥ patimur ꝑsecutionem & quib cȩcis uen¬
datur reꝓbus lapis ꝓ gemma p̃cios a: id est
carnalis duricia ꝓ sp̃uali patientia. Nert̃

Expanded text:
concremari, nec erit, nec vocabitur fortitudo. concremari, nec erit, nec vocabitur fortitudo. Non enim erunt in die illa qui caput ungant oleo adulationis, aut varia decepti fallacia coronatos somnient damnatos, dicentes, Euge, euge; et jurantes per canos eorum, qui caput sanum non habuerunt, et per compages eorum qui viam pacis non agnoverunt. Quales turbas isti avertentes a Christi unitate, et ad suum nomen convertere cupientes, interim temporalia supplicia schismatis sui conferre audent passionibus martyrum, ut eis poenarum suarum natalitia celebrentur magno conventu hominum furiosorum: quorum e numero illi sunt, qui etiam nullo persequente, se ipsos ultro per montium abrupta praecipitant, ut malam vitam pejore morte consumment. Non erunt in die illa stultae plebes quibus dicant, Nos sumus justi qui patimur persecutionem: et quibus caecis vendatur reprobus lapis pro gemma pretiosa, id est, carnalis duritia pro spirituali patientia. Non erunt
Abbreviated transcription (Latin):
falsam atq fallacem. tam̃ non nullam ima-¬
ginem fortitudinis. iubentinon cedere im¬
ꝑatori: cuius uel humanȩ laudis illecebra
ẽ aꝑtissime contradicere ueritati: Cur clay¬
sis ocłis tam multa de diuinis scͥpturis te¬
stimonia ꝓferunt. que utellecta atq contͣ
se ꝓlata repudiant: quȩ si scđm illoꝵ intel¬
lectum recipiant᷑. nichilominus eos de sua
ꝑũsitate contuncunt. NNonne scͥptum est.
non contracdicas ullomͦ ueritati᷑ Cui aut̃
nisi ueritati contradicit᷑: cum etiam regi ex
ueritate aliquid iubenti resistit᷑: S rex
homo quiminat᷑ uł qui uindicat. ad tp̃s
molestꝰ est. Nonsie ille rex qui etiã
ueritas dr. quinunc quoq illis ꝓ ꝓpħam
potestates nẽ miscdit᷑ admonet. ne infine
Sic uincheet: ut ñ se possint suꝑbi de sua
cdamnatione iactare. Sub uiudicta enim
regum potest hominum ꝑtinatia falsono¬
mine uircutis laudari: et̃nis aut̃ ignibus

Expanded text:
falsam atque fallacem, tamen nonnullam imafalsam atque fallacem, tamen nonnullam imaginem fortitudinis, jubenti non cedere imperatori: cujus vel humanae laudis illecebra est, apertissimae contradicere veritati? Cur clausis oculis tam multa de Scripturis testimonia proferunt, quae intellecta atque contra se prolata repudiant; quae si secundum eorum intellectum recipiuntur, nihilominus eos de sua perversitate convincunt? Nonne scriptum est, Non contradicas ullo modo veritati ? Cui autem nisi veritati contradicitur, cum etiam regi ex veritate aliquid jubenti resistitur? Sed rex homo qui minatur vel qui vindicat, ad tempus molestus est: non sic ille Rex qui etiam Veritas dicitur, qui nunc quoque illis per prophetam potestates nunc misericorditer admonet, ne in fine sic vindicet, ut non se possint superbi de sua damnatione jactare. Sub vindicta enim regum potest hominum pertinacia falso nomine virtutis velle laudari; aeternis autem ignibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdiderunt sustinentiam. & diũterunt in
uias pͣuas. & quid facient cum inspicere
cȩꝑit eos dñs: more suo cuncta de diuinis
libris adũsus seipsos ꝓponens. Qͥ enim
sustinentiam ꝑdiderunt. nisi qui eos de
criminib que obiciebant conuincere ne¬
quiuerunt. qͦs ꝓpace xp̃i tolerare nolu¬
erunt : ut sero postea cogitantes ipsam par¬
tem suam non ẽẽ ꝑ multas particulas
diuidendam. etiam sib manifestissimos
sacͥlegos qͦs ipsi damnauerunt rursus re¬
ceptos ꝓfalsa donati parte tolerarunt:
Et nunc iam tandem aliquando cognos¬
cant &e corrigant se: qui se impie fecisse ex
eo saltem quod a maximiano passi sunt di¬
dicerunt. S licet erubescant manifestissi
mis rationib corrigi. quia imꝑatorum ius¬
Sionib restiterunt. ne illa quȩ se conque¬
runt᷑ fuisse ꝑpessos correcti ꝑdidisse uideãt᷑.
quasi non melius ꝑdunt illa. quam ꝑeunt.
Si enim habet aliquam umbram qͥmuis

Expanded text:
perdiderunt sustinentiam et deuerterunt in perdiderunt sustinentiam et deuerterunt in uias prauas! et quid facient, cum inspicere coeperit dominus? more suo cuncta de diuinis libris aduersus se ipsos proponens. qui enim sustinentiam perdiderunt, nisi qui eos, quos de criminibus quae obiciebant conuincere nequiuerunt, pro pace Christi tolerare noluerunt, ut sero postea cogitantes ipsam partem suam non esse per multas particulas diuidendam, etiam sibi manifestissimos sacrilegos quos ipsi damnarunt rursus receptos pro falsa Donati pace tolerarent? et nunc iam tandem aliquando cognoscant et corrigant, quod se impie fecisse ex eo saltem quod a Maximiano passi sunt didicerunt. sed scilicet erubescant manifemis rationibus corrigi, quia imperatorum jussionibus restiterunt, ne illa quae se conqueruntur fuisse perpessos, correcti perdidisse videantur: quasi non melius perdunt illa, quam pereunt. Si enim habent aliquam umbram, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
aut suꝑbiȩ tumore furiosos. aut inuiden¬
tie liuore ues anos. aut sclari commodita¬
te corruptos. aut carnali timore ꝑũs os:
quib omnib causis efficit᷑. ut uł boni fal¬
sis criminib infamentur. uel temere de
bonis falsa credant᷑. uel etiam mali qui ꝓ
unitatis uinculo tolerati. Nil obst̃ bonis.
dirupta bonoꝵ pace ꝑu̾sissime fugiant᷑:
cum uexationi frumentoꝵ non parcit᷑. usur¬
pautib sibi hominib ante messem: quod
angłi in messe fact᷑i sunt. Quȩ cum ita sĩt:
audent etiam sacͥlega scismata & heres es
impiȩ.si quando flagello ut se corrigant
admonent᷑. penas furoris sui etiam inter
martyria deputare. Oͦd etiam existimãs
parmenianꝰ. in fine epłẽ. suȩ exhortatur
dchonium. ut in parte donati ꝑmaneat.
& ꝑsecutiones ꝑferat dicens. non se debe
uoluntate coniungi eis quib ꝑsecutione
cogente ñ iuncti sunt: adhibens etiam
testimonium scͥpturȩ dicentis. ue his qui

Expanded text:
aut superbiae tumore furiosos aut inuidenaut superbiae tumore furiosos aut inuidentiae liuore uaesanos aut saeculari commoditate corruptos aut carnali timore peruersos. quibus omnibus causis efficitur, ut uel boni falsis criminibus infamentur uel temere de bonis falsa credantur uel etiam mali, qui pro unitatis uinculo tolerati nihil obsunt bonis, disrupta bonorum pace peruersissime fugiantur, cum uexationi frumentorum non parcitur, usurpantibus sibi hominibus ante messem quod angeli in messe facturi sunt. Quae cum ita sint, audent etiam sacrilega schismata uel haereses impiae, si quo in flagello ut se corrigant ammonentur, poenas furoris sui etiam inter martyria deputare. quod existimans etiam Parmenianus in fine epistulae suae exhortatur Tychonium, ut in parte Donati permaneat et persecutiones perferat, dicens non se debere uoluntate coniungi eis quibus persecutione cogente non iuncti sunt, adhibens etiam testimonium scripturae dicentis: uae his qui
Abbreviated transcription (Latin):
donec pisces mali ãpiscib bonis.cum
quib intͣ eadem retia congregati ft̾ in
littore eligant᷑: donec hedi ab ourib cum
quib sub uno pastore in eisdem pascus
segregentur. Nulla ẽ gͥ securitas unitatis.
nisi ex ꝓmissis dei ȩccłiȩ declaratȩ. q̃ supͣ
montem ut dictum ẽ constituta abscon¬
dinon potest:ideo neces se est ut omĩb
t̾̃rarum partib nota sit. Inconcussum¬
gͥ firmumq teneamus. nullos bonos ab
ea se posse diuide: id est nullos bonos cẽ¬
si sibi cognitos malos patiant᷑. ubicũq
uersant᷑. ꝓpt̾ eos se alonge positis. & in¬
cognitis bonis. temerario scismatis sal¬
legio posse separare: ut in quacunꝙ par¬
te t̾rarum uel facta st̃ ista. uel fiunt. uel
futura sunt. cȩtis t̾rarum partib longe
positis. & utrum facta sint. uł cur facta sĩt
ignorantib. & tam̃ cum orbe t̾rarum in
unitatis uincło ꝑmanentib: ea ipsa fit fir¬
ma securitas. non hoc potuisse facere. nisi

Expanded text:
donec pisces boni a piscibus malis, cum donec pisces boni a piscibus malis, cum quibus intra eadem retia congregati sunt, in litore seligantur, donec haedi ab ouibus, cum quibus sub uno pastore in eisdem pascuis segregentur. Nulla est igitur securitas unitatis nisi ex promissis dei ecclesia declarata, quae super montem ut dictum est constituta abscondi non potest et ideo necesse est omnium terrarum partibus nota sit. inconcussum firmumque teneamus nullos bonos ab ea se posse diuidere, id est nullos bonos, etiamsi cognitos sibi malos patiantur, ubicumque uersantur, propter eos se a longe positis et incognitis bonis temerario schismatis sacrilegio separare, ut, in quacumque parte terrarum uel facta sunt ista uel fiunt uel futura sunt, ceteris terrarum partibus longe positis et utrum facta sint uel cur facta sint ignorantibus et tamen cum orbe terrarum in unitatis uinculo permanentibus ea ipsa sit firma securitas, non hoc potuisse facere nisi