comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduersuste testa¬
mentum dispo¬
suerunt. taber¬
naculaidumeo¬
rum echismae¬
lite. Moab et
agarenigebal
et amon. et a¬
malech. alieui¬
gene cumhabi¬
santib tyrum.

Expanded text:
adversus te testamentum disposuerunt  tabernacula Idumaeorum, et Smaelitarum, Moab, et Agoreni. Gebal, et Ammon, et Amalec  et alienigenae cum habitantibus Tyrum.
Abbreviated transcription (Latin):
ducentur. Hic laudat sponsam abamicab ut supra sponsum auidicio.q.d. regina
domum pats oblita uenitadregem. ⁊ posteã pͥmam que ẽgñalis mater filelium. uͥ¬
ferentur importuna p̃dicatione ꝯusi. Uł ita ut ꝑuirgines robustiaccipiantur. et ꝑꝓ
rimasinfirmi. & ẽ. p̾ eam reginã: aaducentur regiuir. ut robusti et fortes ⁊ ꝓximẽ ceͥi
afferenturtibi. Et nota ꝙ priunitas eccłie dicitur. dũ dicit eã pͦ. enumn̾atio paru¬
um est distincta. cũ dr̃ uirgines ꝑtime. Aadit. Offetentur etiã ministeriis an
głoꝵ in leticia ⁊ exultatione quia sȩxus ulle fragius uiracit graues passiones corꝑis q̃
adducettur tanquam nini lapides intemplumregis. Nonsolum ad conspectũm.

Expanded text:
d. Hic laudat sponsam ab amicabus ut supra sponsum a judicio. Quasi dicat: Regina domum patris oblita venit ad regem. Et post eam primam quae est generalis mater fidelium, viferentur, importuna praedicatione conversi. Vel ita ut per virgines robusti accipiantur, et per proximas infirmi. Et est: Post eam, reginam, adducantur regi virgines, ut robusti et fortes; et proximae eafferentur tibi. Et nota quod prius unitas Ecclesiae dicitur, cum dicit, eam; post enumeratio partium est distincta, cum dicitur, virginesgelorum, in laetitia et exsultatione, quia sexus ille fragilis vicit graves passiones corporis, quo adducentur tanquam vivi lapides, in templum regis, non solum ad conspectum, s
Abbreviated transcription (Latin):
tuus non modo sponsus. et adorabunt om̃s ppłidequib facta es eum s. regem̃tuũ.
S ⁊ enã filietiri .i gentium a partetotum ꝑtirum enim uicinam uidee. gentes desi
gͣnat credituras. Ynde mulier chananea definib illis egg̾ssa eccłiȩ figura est. Hee in¬
elemosinas faciant quib m̾centur regnum celoꝵ. Soait inmim̃ib. qui auultut in
tes ⁊ huiꝰmoi hee sunt filie tyxi. Uł scdm intei p̃tationem nominis. T̃yrusemmint̾pre¬

Expanded text:
tuus, non modo sponsus; et adorabunt omnes populi, de quibus facta es, eum, scilicet regem tuum.Aug. id est gentium: a 98 parte totum. Per Tyrum enim vicinam Judaeae, gentes designat Christo credituras. Unde mulier Chananaea a finibus illis egressa , Ecclesiae figura est. Hae, ineleemosynas faciant, quibus mercentur regnum coelorum. Ideo ait, in muneribus, quia vult ut in tes, et hujusmodi. Hae sunt filiae Tyri. Vel secundum interpretationem nominis: Tyrus enim interpre
Abbreviated transcription (Latin):
ctrina saluatoris. Uñ absorti sut uidices eoꝵ. hec ẽ uirga moysi que deuorauit uͥgas
magoꝵ pharaonis. Stultam enim fecit ds̃ sapĩam huiꝰ mundi. Ubi sapiens: Ubiscriba :

Expanded text:
ti sunt, juncti petrae judices eorum . Haec est virga Moysi, quae devoravit virgas ti sunt, juncti petrae judices eorum . Haec est virga Moysi, quae devoravit virgas magorum Pharaonis. Stultam enim fecit Deus sapientiam hujus mundi. Ubi sapiens, ubi scriba? ubi
Abbreviated transcription (Latin):
submole penarũ. tanto potentior ÷ ille quiliberat. P ropt̾ea. quia talis securctas: ñtime¬
bimus nos qui montib .i. aplis ꝯsentimus. timeant contrarii. dum conturbabitur de nouitatẽ
data. tanquã mari terra. et tranfferentur montes .i. aplĩ. scdm illud. quia repulistis uerbũ dei.
ecce conũtimur ad gentes. in cor maris .i. infidegentium. quia gentes cdent eis. It mare est ħ
scłm. cor maris immanitas gentiũ. Ad gentes enim immanes ⁊ barbaras transierunt. inqͣ
maris s. turbati sunt ppłi scłi. contur bati sunt etiam montes .i. potestates scłi. infortitudĩe
eiꝰ .i. dĩ. qui ẽ refugium et uirtus. Uł ita abillo loco. Sonuerunt .q. tranferent᷑ montes. inqua tn¬
slatione sonuerunt montes .i. aplĩ ip̃ip̃dicando. ⁊ turbate sunt . a. e. ad sensum fit relatioñ ad
uocem .i. aque maris .s. ppli gentium. ut doctrine earum. que infatuate sunt chor̾cante do

Expanded text:
sub mole poenarum. Tanto potentior est ille qui liberat. VERS. 2.-- « Propterea nsub mole poenarum. Tanto potentior est ille qui liberat. VERS. 2.-- « Propterea nbimus nos qui montibus, id est apostolis, consentimus: timeant contrarii, dum conturbabitur de novitate mdata tanquam mari terra, et transferentur montes, id est apostoli, secundum illud: Quia repulistis verbum Dei, ecce convertimus ad gentes . In cor maris, id est in fidem gentium, quia gentes credunt eis. Vel, mare est hoc saeculum; cor maris, immanitas gentium. Ad gentes enim immanes et barbaras transierunt, in qua t etiam montes, id est potestates saeculi, in fortitudine ejus, id est Dei qui est refugium et virtus. Vel ita ab illo loco, sonuerunt, quasi transferrentur montes, in qua translatione, sonuerunt montes, ipsi apostoli praedicando, et turbatae sunt aquae eorum; ad sensum fit relatio, non ad vocem, id est aquae maris
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum in aliis iuncendis ẽ adutor. s etiamin bnis que sunt nimis .i. in consciã. Queq. int̾ ano
pecc̃a dimittit. et heẽ cribulationes inuen̾unt nos. ñ noseas. ut ꝑnospenitem̃. ubi tñ et ille ro¬
gandus ẽ. s ip̃ẽ tribulationes inuenerunt nos alus monentib penctentiã. Aliqñ ergo homo inus¬
nit tribulationem pecc̃oꝵ. qñ sine ammonitione alicuĩ considerat sua etrata. ⁊ sic penitet dic̃es.
tͣbulationem ⁊ dolorẽ inueniego. Aliqñ tribulatiomuenit hominẽ qñ alteriꝰ ꝑsuasione penitet
cognoscenspecc̃m. Utrobiq autẽ rogandus est ds̃. Uł ita ut ꝑtbulationes accipiamus penas.
legitur littera seriatĩ. sic. aduitor: intribulationib que tͥbulationes inuenerunt nosnosem̃fu¬
giebamus eas. uł inuenerunt .n. expositos eisꝑadam. inuenerunt dico nimis. quia hic ꝑunus

Expanded text:
non solum in allis vincendis es adjutonon solum in allis vincendis es adjutoimittit. Et hae tribulationes invenerunt nos, non nos eas, ut per nos poeniteremus, ubi tamen et ille rogandus est, sed ipsae tribulationes invenerunt nos aliis monentibus poenitere. Aliquando ergo homo invenit tribulationem peccatorum, quando sine admonitione alTribulationem et dolorem inveni . Aliquando tribulatio invenit hominem, quando alterius persuasione poenitet, cognoscens peccatum: utrobique autem rogandus est Deus. Vel ita, ut per tribulationes accipiamus poenas, et legitur littera seriatim sic: Adjutor est in tribulationibus; quae tribulationes invenerunt nos. Nos enim fugiebamus eas. Vel, invenerunt nos, expositos eis per Adam. Invenerunt dico nimis, quia hic perimus
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃. infinẽ ꝑs̃ filus chore ꝓ archanis. filii chore sunt filii crucis. quide archanis .i. de aduentu xp̃i. ⁊ a
lus preclictis hic loquntur. & ẽ psalmus hic tendens infinem atcributtur filus chore. qui hic loqũ¬
tͣ p̃s dico habitꝰ parchauis. intentione monet ad fidem. Modus. Triꝑtitꝰ: p̃s. Primo: in aduentũ
dñi om̃is spes habenda oftendit᷑ et intnͣsitu aplõꝵ adgentes. Scdõ: dicit quod eccłia in xp̃o fundat᷑.
ftã. ibi. Nenite ⁊ uidete. Ppħ̃a ergo in xꝑi aduentu uidens multas exurgẽ tͥbulationes. contͣeas p̃¬
mittens ꝯsolationem in ꝑsona filioꝵ chore. ul alicuĩ fidel de iudea: ait. Ds̃ nr̃ refugiũ .q. Auidũ
ñ sunt refugium. s ds̃ nr̃ .i. nobis cõmunis carneassumpta ẽ refugium dum deꝑiculo liberat. et uͥt
ũo ꝯfirmatur. Iõ adte fugiendum: quia adutor es in tribulationib quia iuuat uince̾ eas. &

Expanded text:
Core sunt filii crucis, qui de arcanis, id est de adventu Christi et aliis praedictis loquitur. Et est, psalmus hic tendens in finem attribuitur filiis Core, qui hic loquuntur. Psalmus dico, habitus, pro arcanis. Intentione monet ad fidem. Modus. Tripartitus est psalmus. Primo, in adventu Domini omnis spes habenda ostenditur, et in transitu apostolorum ad gentes. Secundo dicit quod Ecclesia fundatur in Chrcta, ibi, venite et videte. Propheta ergo in Christi adventu, videns multas exsurgere tribulationes contra eas praemittens consolationem in persona filiorum Core, vel alicujus fidelis de Judnoster, id est nobis communis carne assumpta est refugium, dum de periculo liberat, et virtvero confirmatur, ideo ad te fugiendum, quia es adjutor in tribulationibus, quia juvas vincere eas. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ mille annan
oculos tuos. tanꝙͣ
diesesternaquep̃¬
t̾iit. Et custodia
innocte que ꝓni
chilo hñtur. eorũ
annierunt. Ma¬
nesicut herbatnͣ¬
seat manefloreat
itranseat uespere
decidat. induret:
arescat. Quiade¬
fecimus iniratua
et infurore tuo tur¬
batisumus. Po¬
siustuni quitats
nr̃as inconspechi
illuminatione

Expanded text:
le anni ante oculos tuos tamquam dies hesterna quae praeteriit et custodia in nocte quae pro nihilo habentur eorum anni erunt mane sicut herba transeat mane floreat et transeat vespere decidat induret et arescat quia defecimus in ira tua et in furore tuo turbati sumus posuisti iniquitates nostras in conspectu inluminatione
Abbreviated transcription (Latin):
non actusans te. ꝙ fcõximmutabilium hec dixi. immodiiune iusticie consentiensdico.
prius mant homo transeat i homo dumuuuit transeat mane. maneemm ẽtempusus¬
nificantur ext̾ma. s. tempus quo homo occidit. decidat in mortem. induret incadauer.
tat etates. prinummane: pũiciaẽ quecito transit scd̾minane: iuuentus est. que floret
ttransit. Uesꝑe. significatur senectus. qñrefrigescit uigor hominis. ⁊ẽ primummaneho
floremsiuum. ⁊ uesꝑe frigide senectutis. decidat. indurit. iarescat ħ nonmutãtur. hecã
defecimus in infirmitate mortales. ⁊ passibilesfc̃i iniratua .i. iundicta nobis inflicta. qͣm
tñmiseriam morte finre timemus. uñsequitur. tinfurore tuoturbati sumus. turbati
sumustimoremortis. infirmuinfir mitatemfinire t̃pilamus. Uñ dñspetro. ducet te quo
uimus. et tuposiustun conspectutuo inĩquitates nr̃as. non abeis dissimulasti exponit

Expanded text:
non accusans te, quasi factorem mutabilium haec dixi, imo divinae justitiae consentiens. Dico prius, mane homo transeat, id est homo dum vivit transeat. Mane enim est tempus vspere enim significantur extrema, scilicet tempus quo homo occidit; decidat in mortem, induret in cadavere, tat aetates, primum mane, pueritia est, quae cito transit. Secundum mane juventus est, quae floret et transit. Vespere significatur senectus, quando refrigescit vigor hominis. Et est primum mane hflorem suum, et vespere frigidae senectutis, decidat, induret et arescat, haec non mutantur. Haec autem defecimus, infirmitate mortales et passibiles facti; in ira tua, id est vindicta nobis inflicta, quam tamen miseriam morte finire timemus. Et in furore tuo turbati sumus. Turbati sumus timore mortis: infirmi, infirmitatem finire trepidamus. Unde Dominus Petro: Ducet te, quou
Abbreviated transcription (Latin):
ne orationis pretitulantur. Diitur autem orõ moisi. qui fuit ministeruet̾is .t.
⁊ ꝓpħa noui. scđm quam dispensationem: istepsalmus inspiciendus est. ñ quod moiseseũ ꝯ¬
s̾cripserit. s quia m ħpsalmo fctantur. que inueti .t. ꝑmoisendato continentur. lõ dicit᷑
guatitur. congrue nomine in oisittulatur psalmus. ut eis qui tectes crutantur scͥpturas
intimetur legeni queꝑ moisendata ẽ . ubiterrena p̃mia ꝓmitti uidentut. aliquid talestib¬
uelam̃to hr̃e quale iste psalmus ostendit. Cum autemquisq transit ad tp̃m.tollitur ue¬

Expanded text:
ne orationis praetitulantur. Dicitur autem oratio Mosi, qui fuit minister Veteris Testamenti, et propheta Novi, secundum quam dispensationem iste psalmus inspiciendus est, non quod Moses eum conscripserit, sed quia, in hoc psalmo tractantur quae in Veteri Testamentoli, hic aperte distinguantur, congrue nomine Mosi titulatur psalmus, ut eis qui recte scrutantur Scripturas intimetur legem quae per Mosen data est, ubi terrena praemia videntur promittivelamento, quale psalmus iste ostendit. Cum autem quisque transit ad Christum, tollitur ve
Abbreviated transcription (Latin):
dies esterna que ptet̾ut nondicit saltem sicut crastina que ueniet s sicut hest̾na quepre¬
terit.i. similis est dicihesterne scdm hoc quodpiet̾iit omnia enimquefineclauduntur
unius diei comꝑantur milleanni. sipotiussunt Et custodiamnocte .i. sicut uigiliano¬

Expanded text:
dies hesterna quae praeteriit, non dicit saltem, sicut crastina quae veniet, sed sicut hesterna quae praedies hesterna quae praeteriit, non dicit saltem, sicut crastina quae veniet, sed sicut hesterna quae praeteriit, id est similis est diei hesternae, secundum hoc quod praeteriit. Omnia enim quae fine clauduntur unius diei, comparantur mille anni, sed potius sunt VERS. 5.-- « Et custodia in no
Abbreviated transcription (Latin):
tĩdiceretur ab etñoietnium. ilonenimasetulo deus est qui est ante secula auonon est usq in
tues .s. inmitabilis. nondicit eris uł fuisti. cum immutabił eẽtia non nou̾it prẽt̾itumuł
futurumul futurm. Uñdictum est. egosum quisum. ⁊ quiẽ musit meaduos. Et mutab̃.¬
e.⁊m. tuaũ.i .i. es . ⁊. a .t. non .d. iuerees. quia esds. ecce que et̾nitas nobisrefugium facta est.
ut in eamansuri. De hac temꝑis mnutabilitatesugiamus adeam.S quia hic sumus intemp¬
tationib neabea et̾nitate aũtamur: orat homo dĩdiccns. ⁊He aũtas .ii. p. Scd̃o exponit
tius et̾nis. inhumilitatem temꝑalium .i in t̾renam c̃cupiscentiam. un contemptum ut tẽꝑ¬
alia concupiscat. sapiat q terrena. utł neaũtas hominem. positum inhumilitate .i. in de
filuhominum.q.d. hoc ate peto quodiussisti. ⁊ quod potes facere ip̃e enim potestamũ¬

Expanded text:
tius diceretur, ab aeterno in aeternum. Non enim a saeculo Deus est, qui est ante saecula; aut non est usque in tius diceretur, ab aeterno in aeternum. Non enim a saeculo Deus est, qui est ante saecula; aut non est usque in Tu es, scilicet immutabilis, non dicit eris vel fuisti, cum immutabilis essentia Dei non noverit praeteritum vel futurum. Unde dictum est: Ego sum qui sum, et qui est misit menni tui, etc. Et vere es, quia es Deus. Ecce quae aeternitas nobis, refugium facta est, ut nos in ea mansuri. De hac temporis mutabilitate fugiamus ad eam; sed quia hic sumus in tentationibus, ne ab ea aeternitate avertamur, orat homo Dei, dicens: PARS II. VERS. 3.-- « Ne tuis aeternis, in humilitatem temporalium, id est in terrenam concupiscentiam et in contemptum, ut temporalia concupiscat sapiatque terrena. Vel, ne avertas hominem positum in humilitate, id est i filii hominum, quasi dicat: hoc a te peto, quod jussisti, et quod potes facere. Ipse enim potest a mun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtitus est psalmus prmo et̾̃num refugiumpponit temꝑali homini. Scdo cponit infir¬
mitatem hominis pectus subueniri ibi. se auertas. Cercio orat et affirmat libationemibi.
nob̃ cepit tẽ quodnonerat itaplene .s. refugim. nulli tñ actidcuti subiectus. esitfugium. a
is es fuit minister. et in noua cuiusilleidem fuit ꝓpħa. Neautem uideretur. non ec̃antequan
terre. quia terta et celo iomnib corꝑalib priorẽ ds̃ e et priusquam formaretur terra .i. hõieᷤ
Eccc ominisrõnalis cãtura hac differentia diftincta est ut montium nomine significarent᷑
celsitudines angłoꝵ. ⁊ t̾re nomune: humilitasliominum. iõq nonincongrueuerba sic ddi.¬
stuxxit. ut diceret montes .i. angłos fieri. ⁊ terram .i. homines formari. formari emmił fingi.
soletdici scłin corꝑa. uñ fornauit dc̃ uel finxit hominem delimo terre. Et ut bieuiter

Expanded text:
ugium proponit temporali homini. Secundo exponit infirmitatem hominis, ei petens subveniri, ibi, ne avertas. Tertio orat et affirmat liberationem, ibi, nobis coepit esse, quod non erat ita plene, scilicet refugium. Nulli tamen accidenti subjectus es refugium. A cilicet in veteri cujus ille Moses fuit minister, et in nova cujus ille idem fuit propheta. Ne autem videretur non esse antequam terrae? quia terra et coelo, et omnibus corporalibus prior est Deus, et priusquam formaretur terra, id est homines. Ecce omnis rationalis creatura hac differentia distincta est, ut montium nomine significaretur celsitudo angelorum, et terrae nomine humilitas hominum. Ideoque non incongrue verba sic distinxit, ut diceret montes, id est angelos fieri, et terra, id est homines formari. Formari enim vel fingi solet dici secundum corpora. Unde: Formavit Deus vel finxit hominem de limo terrae : fier
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i credenti. quidat sp̃m quo caritas diffunditur intordib nr̃is. que consummata foras
pellit timorem. huius autem noui testam̃titestimonium: dicitur uetuslex quia nouũ .t.
ht̃ cestimonium alege et ꝓpħis. Uñ et tab̾naculum testimonũ dicebatur illud quod tot mi¬
sticasignifi cabat. Testimonium gͦ dicitur uetus testamĩtum: in quantum ꝓbat. lex: ĩqͣn¬
tumiubet. Idem gͦ significatur ꝑ testimonium et ꝑ legem. s alia ctalia rõne. Itaidem in¬
testimonium .i. legem. Suscitauit dicit. quiaꝑillud testimonium: pecc̃m quod latebat
inderepetit. et legem hocest testimonium. posuit msrł. hocẽ in iacob. posuit dicit qua¬
sinigum neuagauoluntate errarent. Inter est ergo aliquid int̃ suscitauit et posuit. Ali¬
ud enimnotat suscitauit aliud posuit sicut diximus. Lexergo et bñeutentib testimoni¬
umẽ quo fugiant pecc̃a. ⁊maleutentib quo conuincantur puniendi. et pecc̃ores. sicut xꝑc ẽ

Expanded text:
denti , qui dat spiritum quo charitas diffunditur in cordibus nostris , quae consummata foras mittit timorem . Hujus autem Novi Testamenti testimonium dicitur vetus lex, quia Novum Testamentum habet testimonium a lege et prophetis. Unde tabernaculum Domini testimonii dicebatur illud quod tot mystica figurabat . Testimonium ergo dicitur Vetus Testamentum inquantum probat, lex inquantum jubet. Idem ergo significatur testimonium, id est legem. Suscitavit dico, quia per illud testimonium peccatum quod latebat rtem . Deinde repetit, Et legem, hoc est testimonium posuit in Israel, hoc est in Jacob. Posuit dicit, quasi jugum, ne vaga voluntate errarent. Interest ergo aliquid inter suscitavit, et posuit. Aliud enim notat suscitavit, aliud posuit, sicut diximus. Lex ergo, et bene utentibus, testimonium est, quo fugiant peccata; et male utentibus, quo convincantur puniendi et peccatores, sicut Christu
Abbreviated transcription (Latin):
tñseuitt uł ierunt usq addcor. Non enim in aurib remanserunt s corda tranfixerunt. sota
quodũbum p̃dicationis et pluiuadicitur. et sagitta. pluua: quiarigat sagita: quia
est hoc: quomodo intellecturi sumꝰ: adlitteram. Tonitrunuox reuoluitur. ut rotatus et
sinuosus sonus sentiatur. lint enim tonitrua quandam concussionem. fimilemuehicłis
S nunquidadista puerilia redituri sumus: nonutiq. potius allegori ce intelligendumẽ.
rota totiusmundi. Rotaenim ẽ orbis terre. undeet breuis rotella orbiculusdicitur. quod
postea exponit cum ait orbiterte s. quem ctierunt nubes. tonando preceptis. coruscandͦ
miraculis. I lluxerunt .q .d. p̃dicatores transierunt ⁊ ꝑ illo silluterunt orbiterre corusc

Expanded text:
, transeunt, vel transierunt usque ad cor. Non enim in auribus remanserunt, sed corda transfixerunt. Nota quod verbum praedicationis et pluvia dicitur et sagitta, vel pluvia, quia rigat; sagitta, quitonitrui tui in rota. Quid est hoc? Quomodo intellecturi sumus, ad litteram, tonitrui vox revolvitur, ut rotatus, et sinuosus sonus sentiatur. Habent enim tonitrua quamdam concussionem, similem vehiculis. Sed nunquid ad ista puerilia redituri sumus? non utique. Potius allegorice intelligendum est.st aperta. Et fuit in rota totius mundi. Rota enim est orbis terrae. Unde et brevis rotella, orbiculus dicitur: quod postea exponit cum ait: Orbi terrae, scilicet quem circuierunt nubes tonando praeceptis, coruscando miraculis.
Abbreviated transcription (Latin):
dens. In mariẽtuatua ip̃at̾radiciturmare ꝑsimilitudinem. quia amara ẽ iuta ha¬
mana tempestatib subdita uͥmaior piscis minorem deuorat. Inmariergo ẽ uratua .i.
in cordib hominum. quossibi subdiuit hoc mare: amarumerat et mortuum. sueñ
fonsille uite ut indulcorarer et sanaret lõq iurta ezechieleggͥditur detemplodñi fots
aqueuiue et uaditadmaremortiium. quod nichil habebat uiuens. slulli enumpisci¬
culi porerant ẽe inmatimortuo. nichilineo uiuebat. s detemplodñi.i. desmupats eggs

Expanded text:
d., Hier. Ipsa terra dicitur mare, per similitudinem, quia amara est vita humana tempestatibus subdita, ubi major piscis minorem devorat. In mari ergo est via tua, id est in cordibus hominum, quos homines sibi subdidit. Hoc mare amarum erat et mortuum, sed fons ille vitae, ut indulcoraret et sanaret. Ideoque juxta Ezechielem: Egredietur de templo Domini fons aquae vivae, et vadit ad mare mortuum, quod nihil habebat vivens . Nulli enim pisciculi esse poterant in mari Mortuo, nihil in eo viveb
Abbreviated transcription (Latin):
nitauitutib ꝑ humilitatem sit ccaua. adrecepta culum diuini u̾bi inclinate dico inu̾ba oris
similitudines. cumꝑrerum adductam similitudinem quod deillisdicitur dealiisintelligͥ¬

Expanded text:
nita virtutibus, per humilitatem sit concava ad receptaculum divini verbi. Inclinate dico in verba oris nita virtutibus, per humilitatem sit concava ad receptaculum divini verbi. Inclinate dico in verba oris similitudines, cum per rerum adductam similitudinem, quod de illis dicitur, de aliis intellig
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ iudĩs fecit. tñ ingratissibi. ibi. Quanta ⁊c̃ Tertio dicit queabexttu decgiptofeciteis nec tũre¬
si puerunt ibi. soram patrib eoꝵ. Alias partitiones. suislocis exequemur. Et loquitur in hoᷤ
pdalmo fidelissinagoga. quemalis ex probrat. Ut autem maiorreuerentia et auctoritas uerb̃
srusadddatur: primo inducit ip̃m dñm loquentem sic Oppłe m̃s. quimichi. s. obedis. ut o¬
uos quiestisppłc nĩs. Noss. sumus ppłcillequi et cong̾̃gatio xꝑisumus. attendite cordelegem
meam .i. ũitatem rei. quemfiguris tegitur. hocdicit os̃ qui legem dedit et qualit̃ subdit in¬
cdinate ꝑhumilitatem aurem ur̃am cordis ⁊ sicbñ attendetis. Tumorenim infusa repellit uñ
preceptum fuit inuetilege. altare dm̃i concauum fieri et qua drangulũ ut mensnrã.iiii. mu¬

Expanded text:
Deus Judaeis fecit, tamen ingratis sibi, quanta audivimus. Tertio dicit quae ab exitu de Aegypto fecit eis, nec tamen reDeus Judaeis fecit, tamen ingratis sibi, quanta audivimus. Tertio dicit quae ab exitu de Aegypto fecit eis, nec tamen resipuerunt, ibi, coram patribus eorum, etc. Alias partitiones suis locis exsequemur. Etiam loquitur in hoc psalmo fidelis Synagoga, quae malis exprobrat. Ut autem major reverentia et auctoritas verbis suis addatur, primo inducit, ipsum Dominum loquentem sic: O VERS. 1.-- « Atscilicet sumus populus ille qui et congregatio Christi sumus, attendite corde legem meam, id est veritatem rei, quae in figuris tegitur; hoc dicit Deus, qui legem dedit. Et qualiter subdit, inclinate per humilitatem aurem vestram, cordis, et sic bene attendetis. Timor enim infusa repellit, unde praeceptum fuit in veteri lege altare Domini concavum fieri, et quadrangulum, ut mens nostra quatuor mu
Abbreviated transcription (Latin):
mariuiam fecit ehecis. significans ꝑbap̃m liberati pplłm fidelium. Aatoneeameit¬
ti fortitudine murmurantib restetit in quo eccłie tenebat imaginem. quemonti
nosasserit intromissos ut utriusq legisintentionem munum faceret pendere a clmuri¬
litatmi monentis. Et quia omĩa infigura nr̃i contingebant illis sicutattapłe. ⁊o̾que de
intellatus. ft ẽ sensus. hicẽ intellectus asaph ⁊ fidelis cong̾gationis. quia hicnartatam
gerunt. eadem modo in re nobisfiunt. Et sicut tunc non iom̃ib illis bñplacuit dõ. sic nec
inistis. ⁊ iomonendi sunt. Uł itapotest legititulu sut intellectus sit gentniuicasus. quod ing̾co
ipsi asaph. Sicex g̾to det̾minatur. litentio talis est. ꝑ acta inuet̾i ppło: intenditmonere pplni
nouum nesint in gratibñeficus dĩ ⁊ enuisiraminse ꝓuocent. Moddus. Nouem sunt prtitiones

Expanded text:
mari viam fecit Hebraeis, significans per baptismum liberari populum fidelium: Aaron eminenti fortitudine murmurantibus restitit, in quo Ecclesiae tenebat imaginem quae montinos asserit intromissos, ut utriusque legis intentionem in unum faceret pendere ad humilitatem monentis. Et quia omnia in figura nostri contingebant illis, sicut ait Apostolus , Aug., Cassiod. hic est intellectus Asaph, id est fidelis congregationis, quia hic narrata figuraliter illis contigerunt, eadem modo in re nobis fiunt. Et sicut tunc non in omnibus illis non bene placuit Deo, sic nec istis, et ideo monendi sunt. Vel ita potest legi titulus, ut intellectus sit genitivi casus, quod in Graeco iae, quae data est ipsi Asaph: sic ex Graeco determinatur. Intentio talis est: Per acta in veteri populo, intendit monere novum populum, ne sint ingrati beneficiis Dei, et ejus iram in se provocent. Modus. Novem sunt partitiones:
Abbreviated transcription (Latin):
lualidioremcibum. att ram non lacte alar paruulus sadmensam patris acredam gndiuis¬
culus. ⁊ ꝑhoc. confirmatussum aduer sus eus qui tribulant me. yla m

Expanded text:
eo mensam, id est validiorem cibum, ut jam non lacte alar parvulus, sed ad mensam Patris accedam grandiuseo mensam, id est validiorem cibum, ut jam non lacte alar parvulus, sed ad mensam Patris accedam grandiusper hoc confirmatus sum, adversus e
Abbreviated transcription (Latin):
siontimebo malla. icit  uere. namiurgatua ibatulus tiis .i. aAsciplina que tua que
est iurgaadones .i. simplices uinfirmos ⁊ baculus ad grandiores filios qui abammalruitta
crescuitt adpualem ipsa me non afflirerunt. s potius consolata sunt eruiendͥome qr
sumentib officit. quia udicium sibi manducant et bibunt. quia ethona indigne sumpta
obsunt malis. Tres autem mensas legimus prima fuit in lege. scdã in euangelio. tcia nnicelo
De prima. ait moy ses mexodo ubi legitur posita ntaber naculo iutta introrte. suꝑquã
erant auocdecim panes ꝓpositionis de similagine et suꝑsingulos: patena aurea cum pugilc
ait dñs. ut eclatis ⁊ bibatis suꝑ mensa meam in regnodĩ. Prima itaq menisa. monstrabat. nõ
prestabat refectionem scdã saciat. tertia glorificat. Primaerat inlittera. scc̾a in spũ. tercia m
spẽ. Srimaenim docebat. sccã adiiuat. cercia consummat Uł mensam hicaccpit doctrmã

Expanded text:
nam virga tua et baculus tuus, id est disciplina, quae est virga ad oves, id est simplices, et infirmos et baculus tuus ad grandiores filios, qui ab animali vita crescunt ad spiritualem, ipsa me non afflixerunt, sed potius consolata sunt erudiendo me, quia s indigne sumentibus officit, quia judicium sibi manducant, et bibunt, quia et bona indigne sumpta obsunt malis. Tres autem mensas legimus: prima fuit in lege, secunda in Evangelio, tertia in coelo. De prima ait Moyes in Exodo, ubi legitur mensa posita in tabernaculo juxta introitum, superque eam erant XII panes propositionis de similagine, et super singulos patena aurea cum pugillo ait Dominus: Ut edatis et bibatis super mensam meam in regno meo Prima itaque mensa monstrabat, non praestabat refectionem, secunda satiat, tertia glorificat. Prima erat in littera, secunda in spiritu, tertia in specie. Prima enim docebat, secunda adjuvat, tertia consummat. Vel, mensam hic accipit doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
factussum. ułita continia. in p̃sentiet infutõ laudabo. s hic temꝑespei
temꝑegemitus. tanquã p. sc̃s sum multis. qui michi insultant. quia c̾do ꝙ
ñuideo. et uias eoꝵ respuo. s tññtimebo. et .i. quia tu adiutor fortis ut unicã
meum laude .i. fac me achꝓximum indesinent̃ te laudare. ułita ꝯtinua. in
te ẽ cantatiomea. u õut cantarepossim: repleat osmeu laude. uͥ cantẽ gl.t.¬
consolaris. et inadũsis quia corrigis. cantem magnitudiẽtuã. quia aii¬
quã tẽm: me fecisti. cum ẽẽm: salutẽ dedisti. cum peccassem: ignouistiꝰ¬

Expanded text:
 ita continua, et in praesenti et in futuro laudabo, sed hic tempore spei, tempore gemitus, tanquam prodigium factus sum multis, qui mihi insultant, quia credo quod non video, et vias eorum respuo; sed tamen non timebo; et id est quia tu es adjutor fortis, ut vincamRepleatur os meum laude, id est fac me ad proximum indesinenter te laudare. Vel ita continua: In te est cantatio mea. Et ideo, ut cantare possim, repleatur os meum laude ut cantem gloconsolaris; et in adversis, quia corrigis. Cantem magnitudinem tuam, quia antequam essem, fecisti, cum essem, salutem dedisti; cum peccassem, ignovisti
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ¶ Hephicias. ii. ꝑrs uͥagit degr̃a. temꝑe senectutis et senii danda.
qñfessa uirtus plus indiget iuuari. que est senectus: ecce. cũ defecit uir¬
tus mea .i. cumpatientia tribulationib pulsata mollescet: ds̃ neddelin¬
erit uutis intaite. cumtua defec̃it. ut dicas cum apło. cum infirmortunc
me. et qui custodie. studio decipiendi. aniã meã .i. qui mihunsidiabant.
consiliũ fec̃unt inunĩ̃ Grauiorẽ enĩ fascis quiñ diuiditur .i. dix̾unt ex cõi con¬

Expanded text:
da pars, ubi agit de gratia senectutis et senii danda. quando fessa virtus indiget plus juvari. Et quae est senectus? ecce, cum defecerit virtus mea, id est cum patientia pulsata mollescet, Deus, ne derelinerit virtus mea in te, cum tua defecerit, ut dicas cum Apostolo: Cum infirmor, tunc me, et qui custodiebant studio decipiendi animam meam, id est qui mihi insidiabantur consilium fecerunt in unum. Gravior est enim fascis qui non dividitur, id est dixerunt communi con
Abbreviated transcription (Latin):
uenim quidã codices hũt negotiationes: alii hñt litteraturã. que int̃pretũ diũsitaᷤᷤ
foritunum sensum ostñdit. ñ errorẽ inducit. Queramiͦ gͥ litt̃atutã. quã ũ cognoũ
iste incuiꝰore semꝑ ẽ laus. Est quedã litt̾atura udõꝵ. iudei enĩlegem acceꝑant qd̃ ñ
gentes. qui głabaritur ñ degr̃a s delitr̾a. que cũiuncit ña diuuat. morbum deteg̃

Expanded text:
Ubi enim quidam codices habent negotiationes, alii habent litteraturam, quae interpretum diversitas Ubi enim quidam codices habent negotiationes, alii habent litteraturam, quae interpretum diversitas forte unum sensum ostendit, non errorem inducit. Quaeramus ergo litteraturam, quam non cognovit iste in cujus ore semper est laus. Est quaedam litteratura Judaeorum. Judaei enim legem acceperant, quod non gentes qui gloriabantur, non de gratia, sed de littera, quae convincit, non adjuvat; morbum detegit,
Abbreviated transcription (Latin):
mutatur: predicabo salutare tuũ tota die. Qm̃ ñ cognoui uegociationes alialitt̃a .i. ñ¬
feci. net appbaui ea que faciunt auidi negociatores. slam aiudus acquirendi: ꝓdãpno blas¬
phemat. ꝓ pretiis rerũ m̃titur. et peierat. ⁊ ita totadie non ẽ inore eius lausdti. s hec uicia
hominissunt ñ artis. que sine husuiciis agipot̃. sicut et in om̃ub artib maleagitur
ñextiss ex hominib. arsenĩnescit uiciũ. dealia gͦ negotiatõne hic dicit. Negotiatõ g̾ce
ab actudicitur. latine a negono. Nlegotiatores gͦ actuosisunt. iudĩ.s. ⁊ alii qui ab eo ꝙ
qui eict ementeset uendentes de templo. Econtra: requies est in dño. qui iustificat
illinegotiatores potꝰ sunt inquieti quã bom oꝑatores. uñ et dicunt᷑ uegotiatores
.i. cdeactib p̃sum̃tes. et exoꝑib suisiusticiã querentes. uł ita scdm literamnram

Expanded text:
mutatur, praedicabo salutare tuum, tota die. VERS. 17.-- « Quoniam non mutatur, praedicabo salutare tuum, tota die. VERS. 17.-- « Quoniam non feci nec approbavi ea quae faciunt avidi negotiatores. Nam avidus acquirendi, pro damno blasphemat, pro pretiis rerum mentitur, et pejerat: et ita, tota die non est in ore ejus laus Dei, sed haec vitia sunt hominis, non artis quae sine his vitiis agi potest, sicut et in omnibus artibus male agitur, non ex eis, sed ex hominibus. Ars enim nescit vitium, de alia ergo negotiatione hic dicit. Negotiatio Graece ab actu dicitur: Latine, a negotio. Negotiatores ergo actuosi sunt, scilicet Judaei et alii qui ab eo ququi ejecit vendentes et ementes de templo . Econtra requies est in Deo, qui justificat. Illi negotiatores potius sunt inquieti quam boni operatores. Unde et dicuntur negotiatores, es, et ex operibus suis justitiam quaerentes. Vel ita secundum litteram nostram.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑom̃em laudẽ alior.i. aͦbaliis tibi exhibitã. quia et silaudat᷑ ds̃ inom̃ib aliis ñdũ
nosut dõ resistamus ꝙꝓ ẽ cõmitterebellum contra dm̃. ut faciunt illiquib ñ placet
am. qui querunt. m .ii. ꝙ fecit etiãuxor ip̃i iob. ut dicaliquidindm̃ et morere. etux¬
et in adũsis. quia nec ꝓsꝑanet adũsa meret̾hent a laude. uł ita. tota diesdicitur diescum
sua nocte. quia nox diei seruit. ñ dies nocti. Nox ũo caro nr̃aẽ. dies iusticia ẽ. Quicquid gͦ
fit incarne ueludin nocte. iusticie: tanquã diei seruiat. et quicquid fit ex preceptodĩ nõ
ꝑꝑ emolum̃ta carnisfiat. ne dies nocti seruiat. s pp̃iusticiã ut dieinox seruiat. gͨ annũ¬
ciabit salu. tu. tota die .i. itaut quicquid incarnegero. iusticie seruiat. ulita. Iñ addi¬
et annunciabit salutare ẽẽ tuum. ñ ineum. quia dñi ẽ salus non hominus. ⁊ ħ totadie. ħ rĩ

Expanded text:
st de aliis rebus tibi exhibitam, quia et si laudatur Deus in omnibus aliis, nondum nos ut Deo resistamus; quod est committere bellum contra Deum, ut faciunt illi quibus non placet am, qui quaerunt mala mihi: quod fecit uxor etiam ipsi Job: Dic aliquid in Deum et morere . Et uxprosperis et in adversis, quia nec prospera nec adversa me retrahent a laude. Vel ita, Tota dies dicitur dies cum sua nocte, quia nox diei servit, non dies nocti. Nox vero, caro nostra est, dies justitia est. Quidquid ergo fit in carne, velut in nocte justitiae, tanquam diei serviat, et quidquid fit ex praecepto Dei, non propter emolumenta carnis fiat, ne dies nocti serviat, sed propter justitiam, ut diei nox serviat. Ergo annuntiabit salutare tuum tota die, id est ita ut quidquid in carne gero justitiae serviat. Vel ita, inde addiEt annuntiem salutare esse tuum, non meum, quia Domini est salus, non hominis. Et hoc tota die hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
as non ꝑꝑconsilii s oꝑis mutationem. Nonenim penitentiam patiturd̃s. aut in aliquo fallitur
ut uelit corrige in quo errauit. S quomodo homo quẽ penitet mutare uult ꝗ fecit: sic ubi au¬
dis quia penitet dm̃: mutationem ipam intellige: Alit facit illam ds̃ alit̃ tu. Tueñĩ facis quia
erraũas. Ille facit qura uindicat ut lib̾at. urauit dico dicens deftuctuuenttis tuponã suꝑ
sedẽ tuã. potãt dice de fructu femoris tui. s significantus ait. de fructu uentristui. quia de

Expanded text:
 consilii, sed operis mutationem. Non enim poenitentiam patitur Deus, aut in aliquo fallitur, ut velit corrigere in quo erravit. Sed quomodo homo qui poenitet mutare vult quod fecit, sic ubi audis, quia poenitet Deum, mutationem ipsam intellige. Aliter facit illam Deus, aliter tu. Tu enim facis, quia erraveras; ille facit, quia vindicat vel liberat. Juravit dico, dicens: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam. Poterat dicere, de fructu femoris tui, sed significantius ait, de fructu ventris tui, quia de
Abbreviated transcription (Latin):
dendo dix̾at ecce: oftendit quã botiũ ⁊ ioc̃dum sit subdens S icut unguettũm capite
q.d. ita bonum ⁊ ioc̾dũ habitare frsinunũ: sic̃ unguen . in. cã. ꝗ descendit inbarbã barbã
aaron. Dicunt quidã hic fieri comꝑationem inter cohabitationem ft̃m ⁊ auctualẽunctionẽ
aaron. ⁊ rorẽ hermon. S nichz. cum hoc magnum nonsit. ⁊ illi morites magno int̾uallo di¬
iusi sunt. S ꝑualit̃ gͦ om̃ia intelligenda sunt. Aaron sacdos: qui se ip̃m obtiuut. qui cũ eccł̃ia¬

Expanded text:
ta est bonum et jucundum habitare fratres in unum. Sicut unguentum in capite quod descendit in barbam, barbam Aaron. Dicunt quidam hic fieri comparationem inter cohabitationem fratrum et actualem unctionem Aaron, et rorem Hermon; sed nihil est, cum hoc magnum non sit, et illi montes magno intervallo divisi sint. Spiritualiter ergo intelligenda sunt. Aaron sacerdos est, qui seipsum obtulit, id est Chri
Abbreviated transcription (Latin):
spemsiam dicunt filios gn̾are et relinquere. filu spes eoꝵ sunt. Iõ nomine filioꝵ spem poũit.
ꝗ filios autẽ filioꝵ fructus spei accipit. ⁊ est sensus si filii tui .i. spesfilioꝵ tuoꝵ cistodiet ut ce¬
I talesfructus habebunt ut spes coꝵ nonfallat. s ueniat quosꝑat. Uł ita. ꝑ filios accipeho¬
minest̃ ꝑ filios eornuitatores. & e. sicustodierint filiitui .i. homines extẽ nati .t. m.⁊ .t. in.
.i. spũales reges sui ⁊ alioꝵ erurtt. ut tu temꝑał. Si custadierint: sedebunt. Quid gͦ sinon custo¬
ges sui. nontũ om̃s. s custodientes testam̃tum. Si tñ custodiet int. ẜ. t. t .ii. ⁊ .t. iii .h.ꝙ .d. eos:

Expanded text:
spem suam dicunt filios generare et relinquere, filii spes eorum sunt. Ideo filiorum nomine spem posuit; per filios autem filiorum fructus spei accipitur. Et est sensus: Si filii tui, id est spes filiorum uam, id est tales fructus habebunt, ut spes eorum non fallat; sed veniat quo sperat. Vel ita: Per filios accipe homines, per filios eorum imitatores: et est: Si custodierint filii tui, id est homines ex te nati, testamentum et dem tuam, id est spirituales reges sui et aliorum erunt ut tu temporalis; si custodierint, sedebunt. Aug. Quid ergo si non custoges, sed non tamen omnes, sed custodientes testamentum: Si tamen, custodierint
Abbreviated transcription (Latin):
mii qr ĩpuisa ueniet et subito rapiet. ualida. quia seꝑabit bonos ⁊ malos. erit itcouit
l ut celumcũ illo discernat ppłm suũ a ñsuo Celũ enĩcum illo t̾rã discñit. Iniudicio. it
alii tm̃ iudicabunt quos hic dicit celum. alii iudicabuntur quos hicdicit terrã. S d̃
hiis alii saluabuntur quoste dicit ppłinsirum. De dãpnandis tacet. Uł ita ut ꝑcelũ
om̃s iustos saluandos accipiamꝰ ꝑ terrã om̃s peccõres cdãpnandos. ⁊ legitur desursum. sic

Expanded text:
mili, quia improvisa veniet, et subito rapiet, valida, quia separabit bonos, et a malis erit; in circuitu , ut coelum cum illo discernat, populum suum, ante suo. Coelum enim cum illo terram discernit. In judicio enim alii tantum judicabunt, quos hic dicit coelum; alii judicabuntur, quos hic dicit terram. Sed de his aliis salvabuntur, quos hic dicit populum suum: de damnandis tacet. Vel ita ut per coelum omnes justos salvandos accipiamus. Per terram, omnes peccatores damnandos; et legitur, d
Abbreviated transcription (Latin):
nomine oiõnis intitulantur: et sequnturalii quanior qui bñ ab crone p̃¬
titulantur. quia cum maliis intseratur oro: in istis pene continuatuꝵ
quodest ecclĩa. et facit iste psaimus ueram humanitatis naturã inxp̃o attendere qͥ
cutores fugit ut inconsulte nobis temitatis auferret audaciã: ita mauit ut formamo¬
p̃s̃. primo: petit scđm iusticiam retribiusibi. Scdo. petit auidõꝵ insidus libari ibi. E¬
go clamaui. Tertio: otat sibi etadusariis retribui. ibi. Exurge dñe. xp̃c ergoscđm hõ¬

Expanded text:
nomine orationis intitulantur, et sequuntur alii quatuor, qui bene ab oratione prnomine orationis intitulantur, et sequuntur alii quatuor, qui bene ab oratione praetitulantur, quia cum in aliis interseratur oratio, in istis pene continuatur.quod est Ecclesia; et facit iste psalmus veram humanitatis naturam in Christo attenderecutores fugit, ut inconsulte terminatis nobis auferret audaciam: Ita oravit, ut formam olmus. Primo petit secundum justitiam retribui sibi. Secundo petit a Judaeorum insidiis liberari. ibi, ego clamavi. Tertio orat sibi et adversariis retribui, ibi: exsurge, Domine. Christus
Abbreviated transcription (Latin):
ntia. que et corde balari pcipitur et alatri sertione psertua. insuꝑet caromea. ñdeficiee¬
quiete sicut ẽt supra agens depassionib diaet. in suꝑet usq ad nocdtem increpuunt me te¬
nes eei iut ꝓmodomolestiarũ gaudia sint humanitatis cdestia. Sequit᷑. Q m̃ nõ¬
net corpus sc̃mnꝑquod et alii scificandisunt: patieris corrũpi. et hoc: qmñ derelitques com
Ecorpus meumate scisicatum uidere corruptionem .i. putrefactionem. Alibidicit. se
pati corruptionem .i. uuli̾atiõnem ibi. que utilitas in sanguine meo dum descendo ĩ
corruptionẽ. Dicoñdabis imino Notas fecisti. ꝑme mchi .i. meis inquib ego sun¬
dico notas fecisti michiuias uite .i. uas humilitatis. ut acduitam redeant homines uñ
desudent. cumfaciead faciem te ucłint in quib quia egosum: dico adimplebisme⁊
nis obtutib subtracto. et hoc usq infinem i ꝑfecte et et̾nalit̃
Psalmus i ste pͥmus ẽ eoꝵqͥ

Expanded text:
titia, quae et corde hilari percipitur, et alacri sermone profertur. Isuper et caro mea non deficiequiete, sicut et supra agens de passionibus dixerat: Insuper usque ad noctem increpuerunt me renes mei, ut pro modo molestiarum gaudia sint humanitatis coelestia. Sequitur: nec corpus sanctum, per quod et alii sanctificandi sunt, patieris corrumpi. Et hoc est, quoniam non dereltuum, scilicet corpus meum a te sanctificatum, videre corruptionem, id est, putrefactionem. Alibi dicit se pati corruptionem, id est vulnerationem. Ibi: Quae utilitas in sanguine meo, dum descendero in corruptionem . Dicodico vias vitae, id est, vias humilitatis, ut ad vitam redeant homines. Unde t ut nihil ultra desiderent cum facie ad faciem te viderint, in quibus quia ego sum, dico, adimplebis me, et nis obtutibus subtracto. Et hoc usque in finem, id est perfecte et Psalmus iste primus est eorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
sit et̾num ÷. fundata u̾o dñr. quia in xp̃o uera monstrantur. qui ẽ fundam̃tũ quod nemomu¬
tare potest. Inicio autem nouit quod hicdicit ecclia que abiniciogñis humani non defuit t̃¬
ris. Ciuiꝰ primicie fuit sc̃s abel qui intestimoniũ xꝑiimmolatus ÷. & ab inicio dictũ fuit. E¬
dũr fundata inet̾num. quia ꝓeis neglectis ut seruatis: mertes et̾na ul penaet̾na reddit̃
glectis punitus÷. uł ꝑ antiquos patres qui eatenendo uenerunt adecernitatẽ. Res.¬
mandata dei summo studio quesiuit. ꝙ longe ẽ amalis. quia similit̃ ñ egerũt
& quia nemo uiuificat᷑ isiꝑ humilitatẽ que ẽ caput om̃iũuͥtutũ: iõ huico¬
Ctonario p̃mutitur lict̃a. Rẽs. que int̾p̃tatur caput .i. humilitas que ẽ caput
uirturum. quã ꝯclususseruat. ut serpenscaput corꝑe exposito. Attende quoq quod

Expanded text:
quia in Christo vera monstrantur, qui est fundamentum, quod nemo potest mutare. Initio autem novit, quia hoc dicit Ecclesia, quae ab initio generis humani non defuit terris, cujus primitiae fuit sanctus Abel, qui in testimonium Christi immolatus est, et ab initio dictum est: Euae dicuntur fundata in aeternum, quia pro eis neglectis vel servatis merces aeterna, vel poena aeterna redditur. glectis punitus est, vel per antiquos patres, qui ea tenendo venerunt ad aeternitatem. vivificari, quia mandata Dei summo studio quaesivit, quod longe est a malis, quia similiter non egerunt. Et quia nemo vivificatur nisi per humilitatem, quae est caput omnium virtutum. Ideo huic octvirtutum, quam conclusus servat, ut serpens caput corpore exposito. Attende ergo quod h
Abbreviated transcription (Latin):
tñ aliter nonuenitur adface nisi exquirantur. Boni autem siquerunt ut meuangelio ꝓmitedar. A¬
ueniunt scclmilludd. Queriteet inuenienis. S et mali qͥrentes inueniunt. qui tt̃ionoderuert saprã
Sapĩa. Querent me mali⁊ non inuenient. oderunt enĩ sapĩam. S siodunt quomodo querunt m&es¬
non ꝙp̃ipam s ip̃ulua qti amant. Q uerunt dictasapie: ut hant indoctrina nonmutta ñuet ꝑmores
Adipdam pueniant s ꝓsermonescius. aduanãgłam uerbis eius inflamati sunt. ⁊ tta abeamagis alie¬
ni. Ite enim adhoc requirens ut hãt inuitaatt. iustificatio.t.r. utiq faciendas. Dein̾. repeti e fa

Expanded text:
quaerunt, ut in Evangelio promittitur, inveniunt, secundum illud: Quaerite et invenietis . Sed et mali quaerentes, inveniunt; qui tamen non oderunt sapiSapientia: Quaerent me mali, et non invenient, oderunt enim sapientiam . Sed si oderunt, quonon ut per mores ad ipsam perveniant; sed per sermones ejus ad vanam gloriam verbis ejus inflati sunt, et ita ab ea magis alieni. Iste autem ad hoc requirens ut habeat in vita, ait: Justificationes tuas requiram, utique fa
Abbreviated transcription (Latin):
s quo supplicib parcit. ⁊ sed ampnantes absoluit. unuficame mortuũ in lege pecci. ⁊ necẽe
quentes inquitati. uł mniuste alia litcera. Sic distingue. ꝑsequentes dico iniquitati. in hos
hociõ addit: quia ⁊ aliqui ꝓ criminib puniuntur. Michi aꝓꝓinquauetunt. alege autẽ. t
lon fis. Quo magis huic appiant: tanto magis auisticia longe facti sunt. hocautem di¬
quauerunt. s non nocuerunt. quia tuo dñe ꝑpe es. intus adiuuans. ꝓpe adremedium. nec
te latet qd̃ agimus. ⁊ om̃s ine tue sunt ueritas. etiam quod patimur nonẽ ĩm̾ito. Hoc ñ pot̃
ñ imseretur .s. adsalutem. uindicte ũitas datur. quia nullũ imm̃ttũdampnat. s multosim¬
adũbialit ponitur. sicut solemus aduerbialiter dicere. Alias hoc faciam. & ẽ. et om̃siue tu¬

Expanded text:
sed quo supplicibus parcis, et se damnantes absolvis. Vivifica me mortuum lege peccati. Et necesse quentes iniquitati, vel injuste, alia littera; sic distingue: Persequentes dico, iniquitati, in hoc Hoc ideo addit, quia et aliqui pro criminibus puniuntur, mihi appropinquaverunt, a lege autem tua longe facti sunt. Qua magis huic appropiant, tanto magis a justitia longe facti sunt. Hoc ideo diquaverunt, sed non nocuerunt, quia tu, o Domine, prope es, intus adjuvans, prope ad remedium, nec te latet quod agimus, et omnes viae tuae sunt veritas etiam quod patimur non est immerito. Hoc non potest non miseretur, scilicet ad salutem vindictae veritas datur, quia nullum immeritum damnat, sed multos imadverbialiter ponitur, sicut solemus adverbialiter dicere: Alias hoc faciam. Et est, omnes viae tu
Abbreviated transcription (Latin):
que custodit manddata un subdit ⁊ custodiã mandata tua. uͥ enim ẽ sauis aĩe: efficit ut fant facienda
et usq admortem siop̃ ẽ cercetur. Ubinon est salusista.: succumbit infirmitas. I n eo qd art clamapo. bota
ꝓmaptũ affectũ. neo uero qd̾ ait. custodiãmandata tua: nota sedulitatsobsequiũ. Sequatur ro reuemi¬
turitate. s immaturitate. Immatitas est nox intẽpesta .i. in oportuna actionib. sempestiuiũ dicebant
antiqui oportunum atemꝑe. Dic̃ aũ scđm litterã: qđ noctis temꝑe iugilet in eo amordimagno orandli
ditarereloquia t̾ua. Uł ita. Preueni intẽpesta nocte. Norẽ totum seculum. inquo clamamꝰ p̃uemertescdi¬
em quo mertes dabitur. Unde. p̃ueniamus faciemeius inconfessione. iẽ p̃uenu in tẽpestanocte. i clamia

Expanded text:
quae custodiet mandata: Et custodiam mandata tua. Ubi enim est salus animae, efficit ut facienda fiant, et usque ad mortem, si opus est, certetur; ubi non est salus ista, succumbit infirmitas. In eo quod ait, clamavi, nota promptum affectum. In eo vero quod ait, custodiam mandata tua, nota sedulitatis obsequium. VERS. 3 in immaturitate. Immaturitas est nox intempesta, id est inopportuna actionibus. Tempestivum enim hoc dixerunt antiqui, opportunum a tempore, dicit autem secundum litteram, quod noctis tempore vigilet in eo amor Dei magno orandditarer eloquia tua. Vel ita: Praeveni intempesta nocte. Nox est totum saeculum in quo clamamus praevenientes diem, in quo merces dabitur. Unde: Praeveniamus faciem ejus in confessione . Et
Abbreviated transcription (Latin):
surgebam. ic. hic dicit mane significans anud temp orandi. ut sit iludptius. hocautẽ uxtuisuo
tune noxutitut tibi inlucem non temꝑis s gr̃e. Unde sponsa ait ꝑ noctẽ quesueiuiũ que diligit
ẽ magnum si defecticorꝑe. ⁊ gelu senectutis frigicdi a uoluptate quiescunt. ilonẽriũ cnona: mei¬
fiut aifficiliorsctaminis lucta. slagnuẽũo ⁊ laucdabie. s iinfecuore etatissumt cẽpatiut relu¬
aantem utnem rõnis oer teant impio partaq ftugalitate castigent ⁊ serutitiredigant ne
hominissicut dictum ẽ exponitur. Dem̃: non mutatis ius. clamaui un .ii. t .s.s: subdit de
xp̃c resurterit. quia resurrectio xp̃imanefacta. ideo mens diluculo surretit. Ad quid: ut

Expanded text:
surgebam, etc. Hic dicit, mane, significans aliud tempus orandi, ut sit illud prius. Hoc autem juxta tunc et nox vertitur tenim magnum est si defecto corpore et gelu senectutis frigido, a voluptate quiescunt. Non enim elaudabile, si in fervore aetatis sunt temperati, ut reluctantem carnem rationis coerceant imperio, parcaque frugalitate castigent, et in servitutem redigant, nehominis sicut dictum est exponitur; Christus resurrexit, quia resurrectio Christi mane facta est: Ideo mens diluculo surrexit. Ad quid? Ut
Abbreviated transcription (Latin):
calumpni¬
antib me.
Suscrpe
seruumtu
num.: non
calumpni¬
entur me
superbi.
Oculime
iefecerũt
insaluta¬
retuum:
et ineloqͥ

Expanded text:
calumniantibus me. Suscipe servum tuum num, non calumnientur me superbi. Oculi mei defecerunt in salutare tuum, et in eloq