comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
speculũ. uel archanũ dnĩ interp̃tat᷑. Itruq ad
ꝓpħam conuenit. Ipsi enĩ sciunt misteria dei.
famulus dii. et apłis seruus xp̃i. ita iste legat᷑
ad gentes missus. uidet et p̃dicat. que ꝓpħali
digna sunt ministerio et seruitute. unde et
seruus dnĩ. Ionas interp̃tat᷑ columba siue do¬
lens. Columba: pro gemitu. quando inuentre
habuit de saluce niniuitarũ. uel ꝓpt̃ hedam
subito arescentẽ. cuiꝰ umbraculo tegebatur
contra solis ardorẽ. Ipse ẽ et amathi. sarapte¬
ne uiduȩ filiꝰ. ut udei affirmant. quem resu¬
scitauit helias. matre postea ad eum dicente.
Nunc cognoui quia uir dei estu. &uerbim
di in oretuo est ueritas. Obhanccausam ipsiĩ
puerũ amathi uocatũ. Amathi ex hebreo u
latinã linguã ueritas dđr. et ex eo quod uerũ
helias loquutus ẽ. ille qui suscitatꝰ est filius
nuncupatꝰ est ueritatis. Tacharias. memoria
dnĩ. Septuagesimo anno desolationis tẽpli
cõpleto zacharia p̃dicante. memoratus ẽ popłi

Expanded text:
speculum, vel arcanum Domini interpretatur. Utrumque ad prophetam convenit; ipsi enim sciunt mysteria Dei. famulus Domini et apostolus servus Christi, ita iste legatus ad gentes missus venit et praedicat, quae prophetali digna sunt minservus Domini. 18. Jonas interpretatur columba, sive dolens. Columba pro gemitu, quando in ventre iam, quam habuit de salute Ninivitarum, vel propter hederam subito arescentem, cujus umbraculo tegebatur contra solis ardorem. 19. Ipse est, et Amathi Sareptanae viduae filius, ut Judaei affirmant, quem resuscitavit Elias, matre postea ad eum dicente: Nunc cognovi quoniam vir Dei es tu, et verbum Dei in ore tuo verum est . Ob hanc causam ipsum puerum Amathi vocitatum. Amathi enim ex Hebraeo in Latinam linguam veritas dicitur, et ex eo quod verum Elinuncupatus est veritatis. Zacharias memoria Domini. Septuagesimo enim anno desolationis templi conpleto, Zacharia praedicante, memoratus est Domi
Abbreviated transcription (Latin):
incitata grauit̃: inflexa moderate:
Hoc est enĩ illud̃ trimodũ genꝰ dicendi:
humile. medium. grandi locum: Cum
enĩ magna dicimꝰ. grandit̾ ꝓferendasũt:
Cum parua dicimꝰ. subtilit̃: Cum medio¬
cria. temperate Nam in paruis carisis.
nchil gͣnde. nichil sublune dicendumẽ.
sed leni ac pedestri more loquendum:
In causis aut̃ maioribus. ubi de dõ uł ho¬
minũ salute referimꝰ. plus magnificenti ȩ
⁊ fulguoris est exibendum In temꝑatis
uͦ causis. ubi nchil agit᷑. ut agat. sed tan¬
tummͦ ut delectet᷑ auditor. int̃ utrumq
moderate. dicendum est fed & quamuis
de magnis rebus quisq dicat. non tam̃
semꝑ grandit̾ dõcere debet. sed sum misse.
cum docet. Temperate: cum aliqͥd laudat.
uł uituꝑat grandit̃. cum ad conuersionẽ
ad uersos antmos ꝓuocat. Utenda tam̃
uerba insum misso gene̾. sufficientia
intemꝑato. splendentia ingrandi. uehe¬

Expanded text:
incitata graviter, inflexa moderate. incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi: humile, medium, grandiloquum. Cum enim magna dicimus, granditer proferenda sunt; cum parva dicimus, subtiliter; cum mediocria, temperate. Nam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis autem maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificentiae et fulgoris est exhibendum. In temperatis vero causis, ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur auditor, inter utrumque moderate dicendum est: sed et quamvis de magnis rebus quisque dicat, non tamen semper granditer docere debet, sed summisse, cum docet; temperate, cum aliquid laudat vel vituperat; granditer, cum ad conversionem aversos animos provocat. Utenda tamen verba in summisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehe
Abbreviated transcription (Latin):
enera
quȩstionum duosunt. quarum unũ
est finitũ. alterũ infinitum finitũ. ypo¬
thesis grece. latinȩ causa dicitur. ubi cum
certa ꝑsona controuersia est In finitum.¬
qđ grecȩ esis. latine ꝓpositũ nominat᷑. hoc
ꝑsonã ñ habet certã. nec in est aliqͣ certa
circumstãtia. idẽ nec locus. nec tempꝰ. In
causa uͦ certa omnia sunt. unde quasi
pars caus& est ꝓpositum: De loquutione:
AMuͦ inelocutionibus illud uti oporte¬
bit. ut. res. locus. tempus. ꝑsona audientis
efflagitat. ne ꝓfana religiosis. nec inuerecũ¬
da castis. ne leuia grauibus. nec lasciua se¬
riis. ne ridicula cristibus misceantur. La¬
tine aut̃ & ꝑspicue loquendũ: Latine aũt
loquitur. quit̾iba rerum uera. ⁊ naturalia
ꝑsequit᷑. nec afermone atq cultu p̃sentis
temporis discrepat Huic ñsit satis uidẽ
qͥtiꝰ dicat. nisi id quoq aꝑte:isua uit̃ dice.
De trimodo dicendi gene.
icenda sunt quoq summissa lenit̃:

Expanded text:
enera questionum duo sunt: quorum unum est finitum, alterum infinitum. Finitum hypothesis Graece, Latine causa dicitur, ubi cum certa quod Graece θέσις, Latine propositum nominatur. Hoc personam non habet certam, nec inest in aliqua certa circumstantia, id est, nec locus, nec tempus. In causa vero certa omnia sunt, unde quasi pars causae est propositum. De elocutione . Iam vero in elocutionibus illud uti oportebit, ut res, locus, tempus, persona audientis efflagitat, ne profana religiosis, ne inverecunda castis, ne levia gravibus, ne lasciva seriis, ne ridicula tristibus misceantur. Latine autem et perspicue loquendum. Latine autem loquitur, qui verba rerum vera et naturalia persequitur, nec a sermone atque cultu praesentis temporis discrepat. Huic non sit satis videre quid dicat, nisi id quoque aperte et suaviter dicere; De trimodo dicendi genere . Dicenda sunt quoque summissa leniter,
Abbreviated transcription (Latin):
sorim. Fratrueles autẽ matertere filii sunt. So¬
brin consobrmorũ filii. ẽius grecum ẽ. Patru¬
us frater patris est quasi pater alius. Unde et
moriente patre pupillũ prior patruris susci
pit et quasi filiũ lege tuetꝰ. Auunculus ẽ ma¬
cris frater cuius nomen formã diminutiui ha¬
bere uidetur qr ab auo uenire monstrat᷑. Ami¬
ta ẽ soror patris quasi alia mat̃. Mat̃tera ẽ soror
matris quasi mater alt̾a. Socer ẽ qͥ filiũ dedit.
gner ẽ qui filiã duxit. Gener autẽ dictus qđ
adsciscatur ad augendum genꝰ. Socer autem
a socrus qđ generũ uel nurũ sibi associauit.
eitricus qui uxorẽ ex alio uiro filiũ aut filiã
habentẽ duxit. Et dictus utricꝰ quasi noui¬
ticus quod amatre suꝑducat᷑ nouus. Priuig¬
nus est qui ex alio patre natus ẽ. et pͥuignus
go antea natus. Nocabula hec agente uiden¬
tur declinata. genitor genitrix. agnati agna¬

Expanded text:
sororini. Fratrueles autem materterae filii sunt. Sosororini. Fratrueles autem materterae filii sunt. Sobrini consobrinorum filii. Tius Graecum est. Patruus frater patris est, quasi pater alius. Unde et moriente patre pupillum pit, et quasi filium lege tuetur. Avunculus est frater matris, cujus nomen formam diminutivi habere videtur, quia ab avo venire monstratur. Amita est soror patris, quasi alia mater. Matertera, soror matris quasi altera mater. Socer, quia filiam dedit. Gener, quia filiam duxit. Gener autem dictus, quod asciscatur ad augendum genus. Socer autem et socrus, quod generum vel nurum sibi associat. Vitricus est, qui uxorem ex alio viro filium aut filiam habentem duxit: et dictus vitricus, quasi novitricus, quod a matre superducatur novus. Privignus est, qui ex alio patre natus est: et privignus go ante natus dicitur. Vocabula haec a gente videntur declinata: genitor genitrix, agnati agna
Abbreviated transcription (Latin):
isrlite. Porro cognatione fratres uocattur
qui sunt de una familia idẽ patria qualle¬
ni paternitates interp̃tant᷑ cum ex una rale
multa generis turba diffundit᷑. Et ingnai
dixit abrahã ad loth. Non sit rira inter ne
et te. et inter pastores meos et pastores tuos q
omnes fratres sumus. Et certe loch nonerã
frater abrahe. s filius frĩs eius aran. Quei
modo affectu fratres dici qui in duo scail¬
tur spiritale et cõmune. Sꝑitale quo oml
xp̃iani fratres uocani. ut ecce quã bom̃
quam iocundũ. habitare fratres mnunam
In cõmune cum et omnes homines exuns
patre nati pari inter nos germantate col
nans. Soror autẽ ut frat̃. Nam soror est ex eodẽ
semne dicta quod sola cũ fr̃ib in sorte agnĩti¬
onis habeat᷑. Fr̃atrũ filii patrueles dicti eo qđ
natres corũ geriani fratres inter se fuerunt.
Consobrim uero uocati quia aut exsorore et
futre aut ex duab sororib sunt nati. quasi con¬

Expanded text:
. 9. Porro cognatione fratres vocantur qui sunt de una familia, id est, patria, quas Latini paternitates interpretantur, cum ex una radice multa 445 generis turba diffunditur, ut in Genesi dixit Abraham ad Loth: Non sit rixa inter me, et te, et inter pastores tuos, et pastores meos, quia omnes fratres nos sumus . Et certe Loth non erat frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. 10. Quarto modo affectu fratres dicti, qui in duo scinduntur; spiritale et commune. Spiritale, quo omnes Christiani fratres vocantur, ut: Ecce quam bonum, et quam iucundum habitare fratres in unum.' In commune, cum et omnes homines ex uno patre nati pari inter nos germanitate connans. Soror autem, ut frater. Nam soror est ex eodem semine dicta, quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. Fratres patrueles dicti, eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. Consobrini vero vocati, qui aut ex sorore et fratre, aut ex duabus sororibus sunt nati, quasi con
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Fr̾atres dicti eo quod sint ex eo dem frus
id est ex eodem semine nati. Germam uͦdes
dem genitrice manantes ñ ut multi dicart
de codem germine qͥ tantũ fr̃s uocant᷑ frg
fr̃s ex eodem fructu germani ex eadẽ gente
manantes. Uterini uocati quod sint ex aui¬
sis patrib et uno utero editi. Nam uterꝰ tat
mulieris est. Quatuor autẽ modis in seript̃s
diuinis fratres dici. natura gente cognatire
affectui. Natura ut esau et iacob andreas ct
petrus iacob et io hannes. Gente ut om̃su
dei fratres inter se uocant᷑. Indeut̾õnonis¬

Expanded text:
dit. Fratres dicti, eo quod sint ex eodem fructu, dit. Fratres dicti, eo quod sint ex eodem fructu, id est ex eodem semine nati. Germani vero de eadem genetrice manantes; non, ut multi dicunt, de eodem germine, qui tantum fratres vocantur. Ergo fratres ex eodem fructu, germani ex eadem genetrice manantes. Uterini vocati, quod sint ex diversis patribus, et uno utero editi. Nam uterus tantum mulieris est. Quattuor autem modis in Scripturis divinis fratres dici: natura, gente, cognatione, affectu. Natura, ut Esau et Iacob, Andreas et Petrus, Iacobus et Iohannes. Gente, ut omnes Iudaei fratres inter se vocantur in Deuteronomi
Abbreviated transcription (Latin):
quartus in ordine ẽ. quasi tetnepos. Minores
autẽ non dicimꝰ. nisi quotiens graduũ deficit
nomen ut puta. filius. nepos. pronepos. ab ne¬
pos adnepos trinepos. Ubi isti gradus defe¬
cer int merito iam dicimꝰ minores. sicut et
eoquod accedant pronatis dum desunt
filii. Qui idõ prius in gente agnoscunt᷑ quia
ueniunt ꝑuirilis sexus ꝑsonas. ueluti frater.
eodem patre natus. uel fr̃ĩs filiꝰ nepos uel exeo
item patruus. Cognati dicti q sunt et ipsi pro¬
pinquitate cognationis coniuncti. qui inde
post agnatos habent᷑ qi ꝑfeminini sexus ꝑ so¬
nas ueniunt. Nec sunt agnati s alias naturali
iure cognati. Prorimus propter proximidẽ
sanguinis appellatus. Consanguinei uoeti a
quod exuno sanguine id est exuno pans
semine nati sunt. N am sem̃ uiri spuma s
sanguinis ad instar aquȩ in scopulos anb
quȩ spumã candidam facit. Nel sicut nigi¬
uinum qđ ealice agitatũ spum̃a albentẽ es¬

Expanded text:
quartus in ordine est, quasi tetranepos. Minores quartus in ordine est, quasi tetranepos. Minores autem non dicimus, nisi quotiens graduum deficit nomen, ut puta filius, nepos, pronepos, abnepos, adnepos, trinepos. Ubi isti gradus defecerint, merito iam dicimus minores, sicut et eo, quod accedant pro natis, dum desunt filii. Qui ideo prius in gente agnoscuntur, quia veniunt per virilis sexus personas, veluti frater eodem patre natus, vel fratris filius neposve ex eo; item patruus. Cognati dicti, quia sunt et ipsi propinquitate cognationis coniuncti. Qui inde post agnatos habentur, quia per feminini sexus personas veniunt, nec sunt agnati, sed alias naturali iure cognati. Proximus, propter proximitatem sanguinis appellatus. Consanguinei vocati, eo quod ex uno sanguine, id est ex uno patris semine sati sunt. Nam semen viri spuma est sanguinis ad instar aquae in scopulos conlisae, quae spumam candidam facit, vel sicut viin calice agitatum spumam albentem red
Abbreviated transcription (Latin):
pos est qͥ ex filionatus ẽ. Dictus autẽ nepos qͣsi
natus post. Primũ enĩ filius nascit᷑. deinde
uepos. Eradus enĩ sułftitutionis ẽ. Hinc et po¬
steritas. quasi postera etas. Nepos autẽ utriꝰq
sexus ẽ. Nam ut neptis dicamus. iniure est
ꝓpt̾ discretionĩs susceptionis admissũ. Prone¬
pos ẽ qui ex nepote conceptꝰ natꝰq est. Et dictꝰ
ꝓnepos quasi natus porro pꝰ. E x hoc quoq gra-¬
du incipit uocari et progenies quasi porro pꝰ
geniti. Nam filii et nepotes ñ sunt ꝓgenies
qr ñ est ineis longua postitas. Sicut autẽ inꝯ¬
ferius longe editi ꝓgenies dñr ita suꝑiꝰ pro¬
aui attaui qͥ et ꝓgenitores appellant᷑ quasi por¬
ro generantes. Pronepos dictus quasi ꝓpe ne¬
potẽ: abnepos. q seiungit᷑ a nepote. Est enĩ int̾
illũ et nepotẽ pronepos. Adnepos abnepotis fi¬
lius. Trinepos ad nepotis filius. qi post nepotẽ

Expanded text:
pos est, qui ex filio natus est. Dictus autem nepos quasi pos est, qui ex filio natus est. Dictus autem nepos quasi natus post. Primum enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autem utriusque sexus est. Nam ut neptis dicamus in iure est propter discretionem successionis admissum. Pronepos est, qui ex nepote conceptus natusque est. Et dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes non sunt progenies, quia non est in eis longa posteritas. Sicut autem inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius proavi, atavi qui et progenitores appellantro generantes. Pronepos dictus, quia prope nepotem. Abnepos, quia seiungitur a nepote. Est enim inter illum et nepotem pronepos. Adnepos abnepotis filius. Trinepos adnepotis filius, quia post nepotem
Abbreviated transcription (Latin):
etiam plures. De geminis autẽ uno ab ortuio.
alter qͥ legitime natus fuerit uopiscus noĩatꝰ
Postumꝰ uocat᷑ eo qđ post humationẽ patris
nascit᷑. id est pꝰ obitũ. lste et defuncti nom̃ acce̾¬
pit. Sic enĩ lex uoluit ut qͥde defuncto nascit᷑.
defuncti noĩe appellet᷑. Notus dr̃ qͥ de patre
nobili et matre ignobili gignit᷑. sicut ex con¬
cubina. Est autẽ ħ nom̃ grecũ et in latinitate
deficit. Huic contrariꝰ est spuriꝰ. qui de ma¬
tre nobili et patre ignobili nascit᷑. Item spu¬
rius patre incerto matre uidua genitꝰ uelut
tantum spurii filius. quia muliebrem nat᷑am uetẽ
seimiris non patris nomine. Eosdem et fauo¬
nios appellabant. quia quedam animalia fauo.¬
nio spũ hausto. conciꝑe existumant᷑. Unde et
hii qui ñ sunt de legitimo matrimonio matrẽ
pocius quã patrẽ sequunt᷑. Latine autẽ spirui
quasi extra puritatẽ id est quasi ĩmundi. Ne¬

Expanded text:
sed etiam plures. De geminis autem uno aborto, sed etiam plures. De geminis autem uno aborto, alter, qui legitime natus fuerit, Vopiscus nominatur. Posthumus vocatur eo quod post humationem patris nascitur, id est post obitum. Iste et defuncti nomen accepit. Sic enim lex voluit, ut qui de defuncto nascitur, defuncti nomine appelletur. Nothus dicitur, qui de patre nobili et de matre ignobili gignitur, sicut ex concubina. Est autem hoc nomen Graecum et in Latinitate deficit. Huic contrarius spurius, qui de matre nobili et patre ignobili nascitur. Item spurius patre incerto, matre vidua genitus, velut tantum spurii filius; quia muliebrem naturam veter hoc est seminis; non patris nomine. Eosdem et Favonios appellabant, quia quaedam animalia Favonio spiritu hausto concipere existimantur. Unde et hi, qui non sunt de legitimo matrimonio, matrem potius quam patrem sequuntur. Latine autem spurii quasi extra puritatem, id est quasi inmundi. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a s adoptione dicimꝰ. Pater nr qui es in ceł.
Doctrina sic̃ apłs filios suos appellat eos qͥb ȩugłos
p̃dicauit. filii autẽ ideo in legib liberi appellant᷑
ut isto uocabulo secernant᷑ aseruis. qr sic̃ seruus
in potestate dñi sic filius in pocestate ẽ patris.
Inde etiam filio fit em ancipatio ut sit liber a
patre sic̃ fit seruo manumissio ut sit lib̾atus
a dño Item liberi dicti qr ex libero sunt matri¬
monio orti. Nam filii ex libero et ancilla serui¬
lis conditionis st̃. Semꝑ enĩ qͥnascit᷑ det̾iorem
parentis statũ sumnit. ⁊ laturales autẽ dicunt᷑
ingenuarũ concubinarũ filii. quos sola nata
genuit. ñ honestas coniugii. Idem et pueri
a pube. Adoptiuus filius ẽ. qͥ aut patre iusto
aut auo aut ꝓauo. cuiꝰ potestate ꝑmancipati¬
onẽ est traditꝰ. in alienã transit potestatẽ qui
utriꝰq fert nom̃ ut flauiꝰ emiliꝰ. uel scipio pau¬

Expanded text:
natura, sed adoptione dicimus: Pater noster, qui es in coelis . natura, sed adoptione dicimus: Pater noster, qui es in coelis . Doctrina, sicut Apostolus filios suos appellat eos, quibusdicavit. Filii autem ideo in legibus liberi appellantur, ut isto vocabulo secernantur a servis; quia sicut servus in potestate est domini, sic filius in potestate est patris. Inde etiam filio fit emancipatio, ut sit liber a patre, sicut fit servo manumissio, ut sit liberatus a domino. Item liberi dicti, quia ex libero sunt matrimonio orti. Nam filii ex libero et ancilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit. Naturales autem dicuntur ingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas coniugii. Idem et pueri a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre iusto, aut avo, aut proavo, cuius potestate per mancipationem est traditus in alienam potestatem, qui utriusque fert nomen, ut Fabius Aemilius, vel Scipio Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ga gen̾is significatione uocat᷑. Enatus dictꝰ
ꝗ gen̾atus. unde ꝑ gscribit᷑. Sohales eoquod
substicutio sit genis. Quadriꝑtitꝰ Tutẽ ordo
filiorũ ita. Unigenitus pͥmogenitꝰ mediꝰ nouis¬
simꝰ. Primogenitꝰ ante quẽ nullꝰ unigenitꝰ pꝰ
quẽ nullꝰ. mediꝰ int̾ onĩs nouissimꝰ post om̃s.¬
ldem et minimꝰ a monade. Nouissimꝰ autẽ ꝓpt̃
qđ nouus. qr cet̾i p̃cedendo antiqͥores existunt.
Quatuor etiã modis filii appellant᷑. slatura.
imitatione. adoptione doctrina. Natura. ue¬
liti cũ dnĩr filii abrahȩ uidei. lmitatione ut
ipsius abrabe fidem imitantes exgentib dicente
euuangłio. Potens ẽ deus de lapidib istis sus¬
citare filios abrahe. uel sicut cosdẽ udeos dñs
filios esse dicit diaboli a quo ñ nati s quẽ fuert̃
imitati. Adoptione quoq quod humana con¬
suetudine nulli licet nescire uel sic̃ tios deo ñ

Expanded text:
ga generis significatione vocatur. Gnatus dictus ga generis significatione vocatur. Gnatus dictus quia generatus. Unde et per G scribitur. Suboles eo quod substitutio sit generis. Quadripertitus est autem ordo filiorum, ita: unigenitus, primogenitus, medius, novissimus. Primogenitus, ante quem nullus. Unigenitus, post quem nullidem et minimus a monade. Novissimus autem, propter quod novus, quia caeteri praecedendo antiquiores existunt. Quatuor etiam modis filii appellantur: natura, imitatione, adoptione, doctrina. Natura veluti cum dicuntur filii Abrahae Judaei. Imitatione, ut ipsius Abrahae fidem imitantes ex gentibus dicente Evangelio: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae ; vel sicut eosdem Judaeos Dominus filios esse dicit diaboli , a quo non nati, sed quem fuerant imitati. Adoptione quoque, quod humana consuetudine nulli licet nescire: vel sicut nos Deo, non
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ autẽ iniq dñant᷑ in seruis. hoc se noĩe neq̃ꝙ̃
reputent appellari. Matrẽfamilias inde uocari
q ꝑ quãdã uiris sollẽpnitatẽ in familiã tñsit
mariti. Tabule enĩ matrimoniales instrum̃ta
emptionis suȩ sunt. Alias sicut matrona ẽ ma¬
ter pͥmi pueri idest quasimat᷑ nati: ita mat̾fa¬
milias illa ẽ quȩ plures enixa ẽ. Nã familia ex
duob ẽẽ incipit. Auus patris pater ẽ ab alio
dictus. id est ab antiquitate. Pro auus aui pat̾
est. quasi ꝓpe auũ. Ab auus ꝓ aui pat̾ est. iã lon¬
ge ab auo. Aitauus ab aui pater. Tritauus atta
ui pat̃ quasi tretauus. idest quartꝰ supͣ auũ. s
tritauus ultimũ cognationis nom̃ ẽ. Familia
enĩ oritur a patre. t̾minat᷑ intritauo. Filius
et filia a familia dicti st̃. Ipsi enĩ pͥmi mordine
nascentiũ existunt. Uñ et cornelia familia: strps
ipsa om̃is a cornelio orta. Familia autẽ afemo

Expanded text:
Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam reputent appellari. Matremfamilias inde vocari, quia per quandam iuris sollemnitatem in familiam transit mariti. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt. Alias sicut matrona est mater primi pueri, id est quasi mater nati, ita materfamilias illa est quae plures enixa est. Nam familia ex duobus esse incipit. Avus patris pater est, ab aevo dictus, id est ab antiquitate. Proavus avi pater est, quasi prope avum. Abavus proavi pater est, iam longe ab avo. Atavus abavi patervi pater, quasi tetravus, id est quartus super avum. Sed tritavus ultimum cognationis nomen est. Familia enim oritur a patre, terminatur in tritavo. Filius et filia a familia dicti sunt; ipsi enim primi in ordine nascentium existunt. Unde et Cornelia familia stirps ipsa omnis a Cornelio orta. Familia autem a femo
Abbreviated transcription (Latin):
imposuit census eris. Soluit enĩ crla¬
tu auctoris. In hoc enĩ uocabulo pͥma snati¬
sio ẽ hereditatis et generis ut sunt filii et us¬
potes. Proheres ẽ qͥ loco heredis fuingit. qul
pro herede. Est enim aut institutꝰ aut sibͥll¬
tutus. Pater est a qͦ iniciũ nascitꝰ gen̾is. os
is pat̾familias uocat᷑. Pater autẽ dietꝰ eoqual
pat̾cione ꝑacta filiũ procreet. Patratio culs
est rei uenerie cõsũmatio. Lucretuis. Eidi
ne patra patrũ. Q enitores autẽ agignendo
et parentes quasi parientes. idem et cieos¬
res. Crementũ enĩ est sem̃ masculi. undes
maliũ et hominũ corpora concipiunt᷑. Hine ere
at᷑ aliquid. Alater enĩ quasi mat̾ia: nã causa pa¬
ter ẽ. Pat̾familias autẽ dictꝰ qđ om̃ib in fami¬
lia sua positis seruis tamꝙͣ. pat̾ filuis pat̾na dile¬
tione consulit seruorũq conditionẽ afiliorũ
affectu ñ discernit. s quasi unũ menbrũ ample¬
ctur. Hinc enĩ exortũ est nom̃ pałisfamilias.

Expanded text:
posuit census aeris. Solvet enim tributum auctoris. In hoc enimvero vocabulo prima successio est hereditatis et generis, ut sunt filii et nepotes. Proheres est, qui loco heredis fungitur, quasi pro herede. Est enim aut institutus, aut substitutus. Pater est, a quo initium nascitur generis. Itaque is paterfamilias vocitatur. Pater autem dictus eo quod patratione peracta filium procreet. Patratio enim est rei veneriae consummatio. Lucretius 4, 1129: Et bene patra patrum. Genitores autem a gignendo; et parentes quasi parientes. Idem et creatores. Crementum enim est semen masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc creaatur aliquid. Mater enim quasi materia; nam causa pater est. Pater familias autem dictus, quod omnibus in familia sua positis servis tamquam pater filiis patria dilectione consulit, servorumque condicionem a filiorum affectu non discernit, sed quasi unum membrum amplectit. Hinc enim exortum est nomen patri familias.
Abbreviated transcription (Latin):
aut filia
nepos
aut neptis
pronepos
aut proneptis
abnepos
aut abneptis
adnepos
aut adneptis
trinepos aut trineptis¬
neptis filius aut filia¬

Expanded text:
t filia, nepos et neptis, pronepos et proneptis, abnepos et abneptis, adnepos et adneptis, trinepos et trineptisneptis filia
Abbreviated transcription (Latin):
tiarum. quas oꝑe p̃cium sit cognosẽẽ.
ꝓsequim᷑ Sententia est dictum in ꝑso
nale. ut obsequiũ amicos. ueritas odiũ
parit: Huic siꝑsona fuerit ad iecta. cri¬
an erit: Ita: sic offendit achilles agam̃¬
nonẽ uera dicendo Metͦ faues ꝓmeru¬
it grãm mitridatis. obsequendo. Nam
int̾ crian isententiam hoc int̾ ẽ. qđ
adiciat᷑. fit erian: Sidethat᷑. fit sententia
species multȩ sunt. Aliȩ enusunt
ꝗͣ tuta fides Aliȩ imꝑatiue. ut uade age¬
ibi me uinc̾e̾ p̃stat:  Aliȩ suꝑlatiue. quȩ
uenes q̃ causa subegit. ignotas temptare
uias: quid genꝰ : unde domum: pacem¬
ne huc fertis. an arma: Aliȩ responsi¬
regna Pundas: Quȩ tam̃ ne ñ intellecto
sit ꝑsuasio: ꝑ mixta sunt aliqua. ut ue¬

Expanded text:
tiarum, quas operae pretium sit cognoscere, tiarum, quas operae pretium sit cognoscere, persequamur. Sentenale, ut obsequium amicos, veritas odium parit. Huic sian erit, ita: ‘offendit Achilles Agamennonem vera dicendo’, ‘Metrofanes promeruit gratiam Metridatis obsequendo’. Sic ergo inter crian et sententiam hoc interest, quadiciatur, fit crian, si detrahatur, fit sententia. species multe sunt, alie enim sunt quam tuta fides; alie imperative, ibi me vincere prestat? Alie superlative, que enes, quae causa subegit ignotas temptare vias? Quid genus, unde domum? Pacemne huc fertis, an arma? Aliae responsiregna per undas. Quae tamen ne non intellecta sit persuasio, permixta sunt aliqua qu
Abbreviated transcription (Latin):
ris. nichil cogitas Eitẽ ñ feram. ñ pa¬
ciar. non sinam E panados. quam regres¬
sionẽ nr̃i uocant. Principum dignitas
erat. pene par. ñ par fortasse eoꝵ. quȩ
sequebant᷑ Antapodosis quociens mediȩ
pͥmis. ⁊ ultimis conueniunt. Ut ur̃m li
iam factum rephendo patres conserip¬
ti ñ meũ ac puleherrimum quidem
factum. Uerum ut dixi. ñ nieum sea
ur̃m Paradiastole ẽ quociens ia qđ di¬
ximus. int̃p̃tacione discernimꝰ.cum¬
te. ꝓ astute sapientẽ appellas. ꝓ inco¬
sicerato fertem. ꝓ inliberali diligentem.
An tadasis. est. qđ eodem uerbo contrariũ
ex pͥmit sensum: Querebat᷑ quidã de fi¬
lio. cum mortem expectaret. responden¬
te ñ expecto. Immo peto inquit ut ex¬
pectes: Antimethabole ẽ. conu̾sio u̾boꝵ.
que ordine mutato. contrarium efficit
sensum. ñ ut edã uiuo: sed ut uiuã edo
quis ꝓduix̃. appiꝰ Nunc figuras sentẽ¬

Expanded text:
ris, nihil cogitas. Item, non feram, non paris, nihil cogitas. Item, non feram, non patiar, non sinam. 9. Epanodos, quam regressionem nostri vocant: Principum dignitas erat pene par, non par fortasse eorum qui sequebantur. 10. Antapodosis, quoties media primis et ultimis conveniunt, ut: Vestrum  factum reprehendo, patres conscripti, non meum, ac pulcherrimum quidem factum: verum, ut dixi, non meum, sed vestrum'. Paradiastole est, quotiens id, quod dicimus, interpretatione discernimute pro astuto sapientem appellas, pro inconsiderato fortem, pro inliberali diligentem'. Antanaclasis est, quae eodem verbo contrarium exprimit sensum. Querebatur quidam de filio, cum mortem suam expectaret, respondente: 'non expecto, immo peto, inquit, ut expectes'. Antimetabole est conversio verborum, quae ordine mutato contrarium efficit sensum: 'non ut edam vivo, sed ut vivam edo'.Quis produxit? Appius'. Nunc figuras senten
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ faciunt. & mornatu loquutionis de¬
centissime existunt. ut cicero: Ex hac parte
pudor pugnat. illinc petulantia. Hinc
pudicitia. illinc striprum. hinc fides. illinc
fraudatio Hinc pietas. illinc scelus Hine
constancia. illine furor. hiic honestas.
illinc turpitudo Hinc continentia. illine
libido: Hinc deniq equitas. temperantia.
fortitudo. prudentia. uirtutes om̃s certant.
cum iniquitate. luxuria. ignauia. ceme¬
ritate. cum uiciis om̃ibꝰ Postremo copia.
cũ egestate bona ratio cum ꝑdita. Mens
sana.cum am̃tia. bona deniꝙ spes. cum
omuiũ rerum desꝑatione confligit.
nhuiꝰ modi cercamine ac p̃lio. huius¬
mod loqͥuutionis ornam̃to. lib eclesias¬
Ee contͣ mortẽ. uita Sic cõntra piũ.
peccator. ⁊ sic intuere in om̃ia oꝑa altis¬
simi Hina & bina. unũ cõtͣ unum
tione. pluribus u̾bis unã rem fignifica¬
mꝰ. ut ait eiocro Nichil agis. nichil moli¬

Expanded text:
dinem faciunt, et in ornamento locutionis dedinem faciunt, et in ornamento locutionis decentissima existunt, ut Cicero Catil. 2, 25: 'ex hac parte pudor pugnat, illinc petulantia; hinc pudicitia, illinc stuprum; hinc fides, illinc fraudatio; hinc pietas, illinc scelus; hinc constantia, illinc furor; hinc honestas, illinc turpitudo; hinc continentia, illinc libido; hinc denique aequitas, temperantia, fortitudo, prudentia, virtutes omnes certant cum iniquitate, luxuria, ignavia, temeritate, cum vitiis omnibus; postremo copia cum egestate; bona ratio cum perdita; mens sana cum amentia; bona denique spes cum omnium rerum desperatione confligit'. In huiusmodi certamine ac praelio, huiusmodi locutionis ornamento liber Ecclesiaset contra mortem uita; sic contra pium peccator. Et sic intuere in omnia opera Altissimi, bina bina, unum contra unum. tione pluribus verbis unam rem significamus, ut ait Cicero: Nihil agis, nihil moli
Abbreviated transcription (Latin):
Clemax est gradatio. cum abeo uerbo. quo
sensus suꝑior t̾minatur. inferior incipit
ac dehinc quasi ꝑ gradus dicendi ordo
seruat᷑. ut est illuã affricam Ex in no¬
centia nacit᷑ dignitas. ex dignitate honor.
exhonore imperium. ex imꝑio libertas
Hanc figuram non nulli catenã appellãt.
ꝓpt̃ qd aliuã inalio quasi nectit᷑ nomine.
atq ita res plures. ingeminatione u̾bos
trihunt᷑ fit aũt hoc scema. ñsolum insin¬
gulis t̾bis. sed etiam incontextione t̾boꝵ.
ut apud graccum: Pueritia tua ad oles¬
centiȩ tuȩ inhoneftamentum fuit. Ad o-¬
lescentia senectuti de decoram̃tum. senec¬
tus rei publice flagicium. Sic ⁊apuã
scipionẽ: ui atq gratis coactus. eñ illo spo¬
sionẽ feci. facta sponsione. ad iudieẽ ad dipx¬
.xi. ad ductum. pͥmo extu dampnaui. dmp¬
natum. ex uoluntate dimisi: Anticeta.
quȩ latinȩ contͣ posita appellant᷑. quedũ
ex ad u̾so ponuntur. sentencie pulchritu¬

Expanded text:
enatum venit. 3. Climax est gradatio, cum ab eo verbo quo enatum venit. 3. Climax est gradatio, cum ab eo verbo quo sensus superior terminatur inferior incipit, ac dehinc quasi per gradus dicendi ordo servatur, ut est illud Africani: Ex innocentia nascitur dignitas, ex dignitate honor, ex honore imperium, ex imperio libertas. 4. Hanc figuram nonnulli catenam appellant, propterea quod aliud in alio quasi nectitur nomine, atque ita res plures in geminatione verborum trahuntur. Fit autem hoc schema non solum in singulis verbis, sed etiam in contextione verborum, ut apud Gracchum: Pueritia tua adolescentiae tuae inhonestamentum fuit, adolescentia senectuti dedecoramentum, senectus reipublicae flagitium'. Sic et apud Scipionem: 'vi atque ingratis coactus cum illo sponsionem feci, facta sponsione ad iudicem adduxi, adductum primo coetu damnavi, damnatum ex voluntate dimisi'. Antitheta, quae Latine contraposita appellantur: quae, dum ex adverso ponuntur, sententiae pulchritu
Abbreviated transcription (Latin):
uicia: quȩ inter pͥma grãmaticorum
studia cognoscunt᷑:. Sunt aut̃ eacenfac¬
tra orationem excollit et exornat. ier¬
gia tam fa sis. qua plus quidam quã
dixerit intelligi facit Ut sidicas ad
lapsi. altitudmẽ imaginis suggerit:
hiuc contraria uirtꝰ est uerbis minuere.
quȩ natura sua magnasunt: Defiguriᷤ
uerborum &. sententiarum:¬
tͥ iornatur oratio. etiã figuris u̾boꝵ ac
sententiarum: Nam quia directa & ꝑ
petua oratio. fatigationẽ. atq fastidiũ.
tam dicendi. quã audiendi creat. flec¬
tenda est ⁊ inalias uersanda formaᷤ. ut
⁊dicentẽ reficiat. ⁊ornatior fiat. ⁊ iuidicẽ
diu̾so uultu. audituq de flectat. equi¬
bus plurimȩ suꝑius adonato. insche¬
matibus artis grammantice ad nota¬
te sunt. Unde tantum illa hic int̾ po¬
ni oportuit: que inpoemate. aut ñquã
aut diff̃cult̃ fiunt. moratione aut̃ lib̾e:¬
Item anadiplosis. est congeminatio t̾boꝵ.

Expanded text:
vitia, quae inter prima Grammaticorum vitia, quae inter prima Grammaticorum studia cognoscuntur. Sunt autem Cacemphatra orationem extollit et exornat †energia tum† Emphasis, quae plus quiddam quam dixerit intellegi facit; ut si dicas: 'Ad lapsi, altitudinis imaginem suggerit. Huic contraria virtus est, verbis minuere quae natura sua magna sunt. De figuris verborum et sententiarumet ornatur oratio, etiam figuris verborum ac sententiarum. 92 Nam quia directa, et perpetua oratio fatigationem atque fastidium tam dicendi quam audiendi creat, flectenda est, et in alias versanda formas, ut et dicentem reficiat et ornatior fiat, et judicem diverso vultu audituque deflectat. E quibus plurimae superius a Donato in schematibus Artis Grammaticae annotatae sunt. 2. Unde tantum illa hic interponi oportuit, quae in poemate, aut nunquam, aut difficulter fiunt, in oratione autem libere. Anadiplosis est congeminatio verboru
Abbreviated transcription (Latin):
oi fit. si consonantes uocalibꝰ ad plicant᷑.
trium qͦq consonantiũ. quȩ inse inci¬
dentesstridere & quasi rixare uident᷑
uitanda iunctura est: id est.R.s.x. ut
ars studioꝵ. Rex xerxes.errorromul.
Amanda est ergo ꝓprietas. sic tamen.
ut aliquando ꝓpt̾̃ humilitatem
sordid aut spurci uocabul. tranfiatis
nominibus sit utendum: non tamen
longe accitis. sed ut ueris ꝓxuna. o
cognata uideantur: fugienda etiam
yꝑbata longiora. quie fieri sine aliors
sensuum confusione ñpossunt Ambi¬
guitas qͦq. ⁊ uitiũ illud cauendũ. cum
quidam iactatione eloquentiȩ ducti.
qd uno. aut duobus uerbis significare
poterant. int̾ positis manibus uocibus
longa et circumflexa ambage conelu¬
dunt Quod uicium perissologian
uocat᷑. Cui contrarium crimunis uiti¬
um est. breuitatis studio etiã necessara
uerba furari fugienda sunt qͦq sicut
inlicteris ⁊ in uerbis. ita ⁊ insententiis

Expanded text:
or fit, si consonantes vocalibus adplicantur. or fit, si consonantes vocalibus adplicantur. Trium quoque consonantium, quae in se incidentes stridere et quasi rixare videntur, vitanda iunctura est, id est, R, S, X, ut: 'ars studiorum,, 'rex Xerxes, 'error Romuli'. Amanda est ergo proprietas, sic tamen ut aliquando propter humilitatem sordidi aut spurci vocabuli translatis nominibus sit utendum, non tamen longe accitis, sed ut veris proxima et cognata videantur. Fugienda etiam Hyperbata longiora, quae fieri sine aliorum sensuum confusione non possunt. Ambiguitas quoque et vitium illud cavendum, cum quidam iactatione eloquentiae ducti, quod uno aut duobus verbis significare poterant, interpositis inanibus vocibus longa et circumflexa ambage concludunt: quod vitium Perissologian vocatur. Cui contrarium criminis vitium est et brevitatis studio etiam necessaria verba furari. Fugienda sunt quoque, sicut in litteris et verbis, ita et in sententiis
Abbreviated transcription (Latin):
instruit᷑q omis oratio uerbis. Com¬
ma.ꝙ. colon. ꝙ periodon: Comma. par¬
ticula est sententiȩ. Colon. m̃brum Peri¬
odos ambitus. uł circuit᷑. fit aũt excon¬
iunchõe uerbor. comina. Ex cominate:
colon Excolon ꝑ iodus. Com ma est uine¬
ecce unum comina Sequit᷑ ⁊aliud com¬
ma. ne turpe sit ꝓfortissimo uiro dicere
et factum est colon. iẽ m̃brum. qđ incel¬
lectum sensui p̃stet. sed ad huc penet
oratio: Sicq de inde expluribus m̃bris
fit ꝑ iodus. id ẽ extrema sententiȩ clausu¬
la. ita ueterẽ iudicioꝵ morem requi¬
runt Periodꝰ aut̃. longior ẽẽ ñdebet.
& honestum oratoris eloquium.
carere debet om̃ibꝰ uiciis: tam inlitteris
ꝗͣ in u̾b̾. ꝗͣ ̃ in sent̾nciis. In litt̃i ut iuncta apta
⁊ ꝯuenienᷤ sit: ⁊ sit obseruandũ. ne p̃ced̾ntis
u̾b excrema uocalis. ineandem uoca¬
lem pͥmã incidat uerbi sequentis. ut
feminȩ egiptiȩ quȩ instructura meli¬

Expanded text:
instruiturque omnis oratio verbis, comma et colo et periodo. Comma particula est sententiae. Colon membrum. Periodos ambitus vel circuitus. Fit autem ex coniunctione verborum comma, ex commate colon, ex colo periodos. Comma est iuncecce unum comma; sequitur et aliud comma: 'ne turpe sit pro fortissimo viro dicere,' et factum est colon, id est membrum, quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, sicque deinde ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: 'ita veterem iudiciorum morem requirunt.' Periodos autem longior esse non debet t honestum oratoris eloquium carere debet omnibus vitiis tam in litterissententiis. In litteris, ut iunctura apta et conveniens sit; et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis in eandem vocalem primam incidat verbi sequentis, ut 'feminae Aegyptiae'. Quae structura meli
Abbreviated transcription (Latin):
custodiuit : cui bono immicꝰ ñfuit: ꝗͣndo¬
ñ aut accusauit aliquẽ. aut u̾berauit. aut
ꝓdidit: Epangelia ẽ. ꝓmmissio. qua iudicẽ
adtentum facimꝰ. pollicentes nos aliqua
magna aut minima dicturos. ꝓsopope
de ponimus aliquid inꝑfectum. apud
iemoriam uidicũ. repetituros nos dicẽ¬
tes. cum oportunum fuerit. Peusis ÷ soli¬
loquiũ. cum ad int̾rogata ipsi nobis res¬
pondemꝰ Sinerosis : C̃differimus aliqͥd.
petentes ut aliud interĩ nos ꝑmittant
IDe dialetica.

Expanded text:
custodivit? cui bono inimicus non fuit? quando nocustodivit? cui bono inimicus non fuit? quando non aut accusavit aliquem, aut verberavit, aut prodidit? Epangelia est promissio, qua iudicem adtentum facimus, pollicentes nos aliqua magna aut minima dicturos. Prosopopdeponimus aliquid inperfectum apud memoriam iudicum, repetituros nos dicentes, cum oportunum fuerit. Peusis, id est soliloquium, cum ad interrogata ipsi nobis respondemus. Synaeresis est, cum differimus aliquid, petentes ut aliud interim nos permittant . Dialectica
Abbreviated transcription (Latin):
sed redeo ad causã: Anaminisis .ẽ. comine¬
moratio eiꝰ rei. ꝗͣd oblitos fuisse nos fin¬
guñ Aparisis ẽ. cũ id qđ manimos iu¬
dicũ quas deposueramꝰ. oportune reposci¬
mͦ E thiologia ẽ. cum ꝓponimꝰ aliqͥd. eiusq
rio similis. uocemq colorẽq. ⁊ crines flauos.
res sensus breuit̃ expeditos. inunũ locũ
coaceruat: ⁊ cũ quadã festinatione decur¬
rit. ut cicerorẽ publicam. quirites. uitãq
omniũ usu moꝵ bona fortuna coniuges
tudinẽ diu̾sum ꝗͣ dicit intelligi cupit. fit
aũt. aut cũ laudamꝰ eũquẽ uituꝑare uolu¬
mͦ. aut uituꝑamꝰ quẽ laudare uolumꝰ:. Utͥ.¬
usq exemplum erit. fidicas amatorem rei¬
publicȩ catelinã. hostem rei publicȩ scipi¬
onẽ Diasismos eaque magna sunt. uerbis
minuit. aut mimma extollit Efin est
quociens in eodem sensu diutiꝰ emoram᷑.
cui tandem peꝑcit : cuiꝰ amiciciȩ fidem

Expanded text:
sed redeo ad causam'. Anamnesis est commesed redeo ad causam'. Anamnesis est commemoratio eius rei, quod oblitos fuisse nos fingimus. †Aparisis† est, cum id, quod in animos iudicum quasi deposueramus, opportune reposcimus. Aetiologia est, cum proponimus aliquid, eiusque rio similis, uocemque coloremque / et crines flauos res sensus breviter expeditos in unum locum coacervat, et cum quadam festinatione decurrit, ut Cicero: Rempublicam, Quirites, vitamque omnium vestrum, bona, fortunas, conjuges, . Fit autem aut cum laudamus eum quem vituperare volumus, aut vituperamus quem laudare volumus. Utriusque exemplum erit, si dicas amatorem reipublicae Catilinam, hostem reipublicae Scipionem. Diasyrmos ea, quae magna sunt, verbis minuit, aut minima extollit. †Efon† est, quotiens in eodem sensu diutius immoramur: 'Cui tandem pepercit? cuius amicitiae fidem
Abbreviated transcription (Latin):
icet̾a. ꝗͣ figura capte ut tenduinẽ. ut ei¬
cero Premisit enĩ factionẽ: Echoppopia.
est cum sermonẽ exaliena ꝑsona induci¬
mꝰ. ut ꝓcelio. culliꝰ facit appium cecũ cũ
claudio loquentem: E nergia ẽ. rerum
gestarum aut quasi gestarũ sub occds
inductio. de qua loqͦuuti iam sumus:
Methotesis ẽ. qui mutit animos iudicũ.
inres p̃teritas aut futuras. hoc modo. Re¬
uocate m̃tes adspectaculum. expugnate
misere ciuitatis. ⁊ uidere uos credite incẽ¬
dia.cedes. rapinas. direptiones liberorũ.
corpoꝵ in iurias. captiuitates matrona¬
rum. truciãationes senum: Infuturum
aut̃. anticipatio eors q̃ dicturꝰ ẽ ad u̾sariꝰ.
ut tulliũ ꝓmilone. con mittit. amicos
iudiciun. ieum rei publiee statum. fu
turus ẽ etiã siocciso milone. clodius ui¬
ueret: Aposiopesis ẽ. cum id qđ dicturi
lensis e. digressio. tulit calor me dicendi
dignitas rerum paulo longiꝰ ꝗͣ uolebã.

Expanded text:
et cetera. Qua figura caute utendum est, ut Ciet cetera. Qua figura caute utendum est, ut Cicero: praemisit enim factionem. Ethopoeia est, cum sermonem ex aliena persona inducimus, ut pro Caelio Tullius facit Appium Caecum cum Clodia loquentem. Energia est rerum gestarum aut quasi gestarum sub oculis inductio, de qua locuti iam sumus. Metathesis est, quae mittit animos iudicum in res praeteritas aut futuras, hoc modo: 'Revocate mentis ad spectaculum expugnatae miserae civitatis, et videre vos credite incendia, caedes, rapinas, direptiones, liberorum corporum iniurias, captivitates matronarum, trucidationes senum'. In futurum autem anticipatio eorum, quae dicturus est adversarius, ut Tullio pro Milone, cum mittit animos iudicum in eum reipublicae statum, qui futurus est, etiamsi occiso Milone Clodius viveret. Aposiopesis est, cum id, quod dicturi lempsis est digressio: 'Tulit calor me dicendi et dignitas rerum paulo longius quam volebam,
Abbreviated transcription (Latin):
suupit̃ annos: Alie de rogatiuȩ. ut ne¬
quaquam. Aliȩ que cum exclamatiom
cũ acontͣrio uicio. peccatoq. reducimꝰ.
frigore messes Uetatiuȩ. ut ne ue int̃
nullis amor ẽ sanabilis herbis. Fentis. sum
gem̃tis. Exortatiuȩ. consolatiue. conmm¬
serantis. quoꝵ quot sunt figurȩ. tot &¬
in pronuntiando uoces. Sunt ⁊anfid̃ar.
quarum pars honesta ẽ. pars in honesta
obiei nobis poterat. ante p̃sumimꝰ addi
ad sũt forte mirantes Sunt &apoerię.
dubitatio simulantis. nescire se. quȩ scit.
aut quomodo dicatur: Qui nonosis aut̃
dicit᷑. conmunicatio consilii. cũ iudicibꝰ
aut aduersarus. Ut sidicas. uos confulo
iudices aut uos aduersarii. quid me fa¬
cere conuenerit. aut quid uos facturi
fiustis: Paradoxon ẽ. cum dicimꝰ inopina¬
p̃catorem eẽ factum Epitrope idẽ ꝓ
missio. cum aliqua ipsis iudicibus aut
aduersariis ꝑmittimꝰ existimanda. ut
caluus inuaticinio. ꝑfrica frontem.⁊ dic
ce digniorem qui emptor fieres. quam

Expanded text:
si Iuppiter annos. Aliae derogativae, ut: 'nequaquam'. Aliae, quae cum exclamationecum a contrario vitio peccatoque reducimus. frigore messes. Vetativae, ut Virg. nullus amor est sanabilis herbis. Flentis ut. Gementis ut. Exhortativae ut. Consolativae ut. Conmiserantis ut. Quorum quot sunt figurae, tot et in pronuntiando voces. Sunt et Amphidoxae, quarum pars honesta est, pars inhonesta, nobis obici puterat, ante praesumimus ad diladsunt, forte mirantur'. Sunt et aporiae, dubitatio simulantis nescire se quae scit, aut quomodo dicatur. Koenonosis autem dicitur conmunicatio consilii cum iudicibus aut adversariis, ut si dicas: 'Vos consulo, iudices, aut vos adversarii, quid me facere convenerit, aut quid vos facturi fuissetis'. Paradoxon est, cum dicimus inopinaprecatorem esse factum'. Epitrope, id est permissio, cum aliqua ipsis iudicibus aut adversariis permittimus aestimanda, ut Calvus in Vaticinio: 'Perfrica frontem, et dic te digniorem qui praetor fieres quam
Abbreviated transcription (Latin):
supat. eadem suꝑat᷑ S hec racio quẽ ad mo¬
dum inimũdo ẽ ex uoluntate cireulorũ.
ia nnierocosmos intantũ p̃t̃ uocem
ualet ut sine ipsius ꝑfectione. eciã homo
simphoniis carens. ñ constat eiusdẽ musi
ꝙ ꝑfectione Etiã metra consistunt in
arsis: ⁊ thesis. idẽ eleuacione ⁊ posicione:

Expanded text:
superat, eadem superatur. Sed haec ratio quemadmosuperat, eadem superatur. Sed haec ratio quemadmodum in mundo est, ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non consistat. Ejusdem musicae perfectione etiam metra consistunt, in arsi, et thesi, id est, elevatione et positione.
Abbreviated transcription (Latin):
quia inuentrix huiꝰ generis. mulier extitu
Unde ⁊ apud amatonas. sistro ad bellum.
feminarum exercit᷑ uotabat᷑ Tintinnabulu
de sono uocis nom̃ habet. sic̃ q plausus mani¬
um. ⁊ stridor ualuarũ Symphonia uulgo
appellat᷑. lignũ cauũ. ex utraq parte pelle
extenta. quã uirguł hinc ⁊ inde inusici
feriunt. fitq inea excõcordia grauis ⁊ acuti
suauissimꝰ cantus De numeris mu
musicã. ita queris. positis extremis.
ut puta. sex ⁊ decꝰ dipondiꝰ. Uides qđ amona¬
ducis ꝑ qͣdratũ Sexies seni. faciunt xxxui
Coniũgis extrema illa pͥma. sex. ad duodeci.
simul efficiunt decẽ ⁊ octo Partiris trecies.
sexies. ꝑ decus octus. efficit dipondiꝰ. hos un¬
gis cũ sũma minore. idẽ sexies. erunt octo.
⁊ erit mediũ int̾ sex ꝙ duodecĩ. Qua ꝓpter
octo suꝑant sex duabus monadibus. idẽ ttis
monadibus. tcia pocione: Qua parte ergo

Expanded text:
quia inventrix huius generis mulier. quia inventrix huius generis mulier. Unde et apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exercitus vocabatur. Tintinabulum de sono vocis nomen habet, sicut et plausus manuum, stridor valvarum. Symphonia vulgo appellatur lignum cavum ex utraque parte pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt, fitque in ea ex concordia gravis et acuti suavissimus cantus. De numeris musicis musicam ita quaeris. Putputa VI et decas dipondius, vides quot monaducis per quadratum, sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema illa prima, VI ad XII, simul efficiunt XVIII. Partiris tricies sexies per decas octo, efficit dipondius. Hos iungis cum summa minore, id est sexies, erunt VIII et erit medium inter VI et XII. Quapropter VIII superant VI duabus monadibus, id est termonadibus, tertia portione. Qua parte ergo
Abbreviated transcription (Latin):
corium. ꝑcussa amercurio. sonitũ reddidit.
ad cuiꝰ speciẽ. mercuriꝰ lirã fecit. ⁊ cipheo tra¬
didit. qͥ eiꝰ rei maxine erat stiudiosus Unde
texistimat᷑. eadem arte ñferas cantũ . s esor
atq siluas. cantus modulatione ad plicuiss.
Hunc musici ꝓpt̃ studii amorem. ⁊ carm̃¬
nis laudem. etiã int sydera suar̃ fabularũ
conm̃tis. collocatum eẽ finxerunt. Ñmpa¬
nũ ẽ petł. uelcorium. ligno ex una part
excentũ. ẽ eñ pars inedia syphonȩ. insin¬
litudine eribͥi ympanũ aũt dictũ. qd̃ m¬
diũ ẽ. Unde & margaritum mediũ cimpa¬
num dicit᷑. ⁊ipsũ ut simphonia ad uirgili
ꝑcutitur Cymbala. acetabula quȩdã sur.
quȩ ꝑcussa. inuicem se tangunt. ⁊i faciunt
sonum: Dicta aũt cimbala. qi eũballemau
simul ꝑcuciunt᷑ cũ enĩ greci dicunt exm:.
bala. ballematia. sistrũ ab inuentrice uocatu.
mina sistro: Inde ⁊ hoc mulieres ꝑcutiunt.

Expanded text:
corium, percussa a Mercurio sonitum dedit; corium, percussa a Mercurio sonitum dedit; ad cuius speciem Mercurius lyram fecit et Orpheo tradidit, qui eius rei maxime erat studiosus. Unde existimatur eadem arte non feras tantum, sed et saxa atque silvas cantus modulatione adplicuisse. Hanc musici propter studii amorem et carminis laudem etiam inter sidera suarum fabularum conmentis conlocatam esse finxerunt. Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extentum. Est enim pars media symphoniae in similitudinem cribri. Tympanum autem dictum quod medium est, unde et margaritum medium tympanum dicitur; et ipsud, ut symphonia, ad virgulam percutitur. Cymbala acitabula quaedam sunt, quae percussa invicem se tangunt et faciunt sonum. Dicta autem cymbala, quia cum ballematia simul percutiuntur; cum enim Graeci dicunt σύν, βαλά ballematia. Sistrum ab inventrice vocatum. mina sistro. Inde et hoc mulieres percutiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
reddat S idõ septem corde. uł qͥa totam
uocẽ implent. ł ꝙ seꝑtem motibꝰ sonat clũ.
Condas aut̃ dictas acorde .q sic̃ pulsus est
cordis inpectore. ita pulsus corde. incythara
Has pͥmꝰ mercurius excogitauit. idemq pͥor.
inneruos sonum strinix̃. Psalterium qđ uul¬
go cantitũ dicit᷑. apsallendo nominatũ. qđ ad
eiꝰ uocẽ chorus consonando respondeat. Est
aut̃ similitudo cithare barbariee. inmodũ
deltȩ litẽ. S psalterii &citharȩ hec differẽ¬
cia ẽ. qđ psalterium illud lignum cõcauũi.
unde sonꝰ reddit᷑. suꝑiꝰ habet.⁊ deor sũ feriunt᷑
cordȩ. ⁊ de suꝑ sonant. Ex thara uͦ cõcauitatẽ
ligni inferiꝰ habet. Psalterium aut̃ hebrei
decacordon usi sunt. ꝓpt̃ numerum decalo
primum amercurio inuentam fuisse di¬
cunt. hoc modo Cũ regrediens nilus in suos
meatus. uaria incampis reliquisset animalia.
relicta eciam testudo est. Que cũ putrefacta
tẽt. ⁊ nerui eius remansissent extenti int᷑

Expanded text:
reddat. Sed ideo septem chordae, vel quia totam vocem implent, vel quia septem motibus sonat caelum. Chordas autem dictas a corde, quia sicut pulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara. Has primus Mercurius excogitavit, idemque prior in nervos sonum strinxit. Psalterium, quod vulgo canticum dicitur, a psallendo nominatum, quod ad eius vocem chorus consonando respondeat. Est aute similitudo cithare barbarice in modum delte litere. Sed psalterii et cithare hec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum unde sonus reditur superius habet, et deorsum feriunchordae, et desuper sonant. Cithara vero concavitatem ligni inferius habet. Psalterium autem Hebraei decachordon usi sunt propter numerum Decalogprimum a Mercurio inventam fuisse dicunt, hoc modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus varia in campis reliquisset animalia, relicta etiam testudo est. Quae cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra