comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sumus a lege: dum remissionem
peccatorum accepimus. Non enim
habet iam in nos potestatem. In¬
fidis enim et peccatorib dñatur:
lex aucem mortis ideo dicta est quia
punit reos:. mortificat enim pecca¬
tores. Non ergo mala est sed iusta.
Quamuis enim malum sit pacien¬
tibus quod infertur a lege: sed illa
nonest mala quia iuste infert iram.
Itaq non mala est peccatorib sec̃
iusta. Bonis uero sp̃ualis est. Quis
euim dubitet sp̃uale esse ꝓ hibere
peccare e Sed quia hoc non potuit
ut saluaret hominem remittendo
peccata: lex ficdi data est quȩ cre¬
dentes liberaret a dominb legisuit
possint reparare se ad uitam quos
lex tenebat reos mortis. Ipsis enim
lex mortis est quib irã operatur
causa peccatizita ut seruiamus in
nouitate sp̃c et non inuetustate
literȩ. hic legem tangere putatur
quam quidem ad comparationẽ
legis fidei inferiorem facit. non
tamen inimica iudicat. Nam idõ
dicit nos eruditos a lege mortis

Expanded text:
sumus a Lege, dum remissionem sumus a Lege, dum remissionem peccatorum accepimus; non enim jam habet in nos potestatem, infidis enim et peccatoribus dominatur. Lex autem mortis ideo dicta est, quia punit reos; mortificat autem peccatores: non ergo mala est, sed justa. Quamvis enim malum sit patientibus, quod infertur a Lege; sed illa non est mala, quia juste infert iram. Itaque non mala est peccatoribus, sed justa, bonis vero spiritalis est. Quis enim dubitet spiritale esse prohibere peccare? Sed quia hoc non potuit, ut salvaret hominem remittendo peccata, lex fidei data est, quae credentes liberaret a dominio Legis; ut possent reparare se ad vitam, quos Lex tenebat reos ad mortem. Ipsis enim Lex mortis est, quibus iram operatur causa peccati. Ita ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae. Hic legem tangere putatur, quam quidem ad comparationem legis fidei inferiorem facit; non tamen inimicam judicat. Nam ideo dicit nos erutos a lege mortis,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is ut fructificarent morti. Ma¬
nifestum est quiaI non credit sub
peccato agit: et captiuus trahitur
aduitia admittenda: ut fructum
faciat morti scđȩ. Lucrum enim
tunc facit mors: cũ peccatur. In m̃¬
bris tamen dicit uitia operari non
in corꝑore. ne occasio esset male tra¬
ctantib corpus: quia in mali. lo¬
quio lingua arguitur. et in fur¬
to manus corripitur. et indissimui¬
lante aures increpantur. et ita in
oȩteris quanuis de corde exeant
domino in guangłio atcestante.
menbrorum tamen minsterio
explentur operibus. Nisputatio hec
tangit iudeos et cos qui xbiam d.
Scuntur.
et sub lege uolunt uiuere. ut discen¬
tes carnales se esse discedant a lege.
Uicia tamen peccatorum quȩ dña¬
ri in carne agentibus dicit: per lege̾
ostendi. non per legem fieri demon¬
strat. Index enim peccati lex est.
non genitrix: reos faciens peccatores.
Nunc autem soluti sumus a lege
mortis in qua detinebamur soluti

Expanded text:
nostris, ut fructificarent morti. Manostris, ut fructificarent morti. Manifestum est quia qui non credit sub peccato agit, et captivus trahitur ad vitia admittenda; ut fructum faciat morti secundae: lucrum enim tunc facit mors, cum peccatur. In membris tamen dicit vitia operari, non in corpore, ne occasio esset male tractantibus corpus; quia in maliloquio lingua arguitur, et in furto manus corripitur, et in dissimulante aures increpantur, et ita in caeteris, quae quamvis de corde exeant, Domino in Evangelio attestante ; membrorum tamen ministerio explentur operibus. Disputatio haec tangit Judaeos, et eos qui Christiani dicuntur, et sub Lege volunt vivere; ut discentes carnales se esse, recedant a Lege. Vitia tamen peccatorum quae dominari in carne agentibus dicit, per Legem ostendi, non per Legem fieri demonstrat; index enim peccati Lex est, non genitrix, reos faciens peccatores. Nunc autem soluti sumus a Lege mortis, in qua detinebamur. Soluti
Abbreviated transcription (Latin):
manet: dignus resurrectione pro¬
missa. Cum enim essemus inçar¬
hic dicitur ẽe. in carne. qui aliquid
sequitur: quod lege prohibetua.
igitur in carne ẽe. multifariȩ intel¬
ligitur. Nam omĩs incredulus in
carne est. Id est carnalis. Et
xp̃ianus sub lege uiuens: in carne
est. Et qui de hominib aliquid
sperat: in carne est. Et qui male
intelligit xp̃m: in carne est. Et si
quis xp̃ianus luxuriosam habet
uitam in carne est. Hoc loco tamen
in carne esse sic intelligamus quia
ante fidem in carne cramus. sub
peccato enim uiuebamus. hoc es ⁊
carnales sensus sequentes. uitiis. et
peccatis subiacebamus. Sensus enĩ
carnis est non credere spiritalia.
idest sinc commixtione uiri urgi¬
nem peperisse. et ex aqua et sp̃u
sco hominem denuo nasci. et solu¬
tam animam a copula carnis: rur¬
sus in carne resurgere. De his diffi¬
ddens: incarne est. hyac uitia ait
peccatorum quȩ per legem ostendun¬
tur. opcrabantur inquit in menbris

Expanded text:
manet, dignus resurrectione promanet, dignus resurrectione promissa. Cum enim essemus in carhic dicitur esse in carne, qui aliquid sequitur, quod lege prohibetur. Igitur in carne esse multifarie intelligitur: nam omnis incredulus in carne est, id est, carnalis; et Christianus sub lege vivens in carne est; et qui de hominibus aliquid sperat, in carne est; et qui male intelligit Christum, in carne est; et si quis Christianus luxuriosam habet vitam, in carne est. 64 Hoc tamen loco in carne esse sic intelligemus, quia ante fidem in carne eramus; sub peccato enim vivebamus, hoc est, carnales sensus sequentes, vitiis et peccatis subjacebamus. Sensus autem carnis est, non credere spiritalia, id est, sine commixtione viri virginem peperisse, et ex aqua et Spiritu sancto hominem denuo nasci, et solutam animam a copula carnis rursus in carne resurgere. De his diffidens, in carne est, hinc: Vitia, ait, peccatorum, quae per Legem ostenduntur, operabantur in membris
Abbreviated transcription (Latin):
uentus est in eo reus in quo accu¬
sabat. Hinc factum est ut om̃s
credentes in xp̃m cruantur a lege.¬
dannato sublato peccato: quia ui¬
ctum peccatum quodest diabolus
per corpus xp̃i. non habet auctori¬
tatem i eos qui ad illum ꝑtinent
a quo iuctus est. Dumꝰ non peccat
et occiditur quasi reus: uicit pec¬
catum dde peccato: Hoc est diabolũ
proprio peccato qd ĩ eũ admisit dãp¬
nauit. Et eg rographum quod pec¬
cato adȩ dec̾retum erat deleuit.
quando ab inferis resurrerit: da¬
ta huius cemodi forma credentib
sibi. ut A morte scda teneri non
possent. ac per hoc mortui sumus
legi per corpus xp̃i. Quienim legimor¬
turis non fuerit. reus est. ẽt qui reus
est sccłam mordem cuadere non po¬
test. t sitis alterus qui ex mor¬
tuis resurrexit ut fructificemus dõ.
Hec dicit quia idõ mortui sumus
legr:. ut de egtero xp̃i simus soluis
serui. et hoc erit fructificare dõ.
Ndquiritur enim deo qui in gr̃a eius

Expanded text:
ventus est in eo reus, in quo accuventus est in eo reus, in quo accusabat. Hinc factum est ut omnes credentes in Christum, eruantur a lege, sublato peccato; quia victum peccatum, quod est diabolus, per corpus Christi, non habet auctoritatem in eos, qui ad illum pertinent, a quo victus est. Dum enim non peccat et occiditur quasi reus; vicit peccatum de peccato, hoc est, diabolum proprio peccato, quod in eo admisit, damnavit: et chirographum quod peccato Adae decretum erat, delevit ; quando ab inferis resurrexit, data hujusmodi forma credentibus sibi, ut a morte secunda teneri non possent. Ac per hoc mortui sumus Legi per corpus Christi; qui enim Legi mortuus non fuerit, reus est: et qui reus est, secundam mortem evadere non potest. Ut sitis alterius qui ex mortuis resurrexit, ut fructificemus Deo. Hoc dicit, quia ideo mortui sumus Legi, ut de caetero Christi simus servi solius: et hoc erit fructificare Deo. Acquiritur enim Deo, qui in gratia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
rit uir liberata est.a lege uiri:
ut non sit adultera. iuncta si fue¬
rit alteri uiro. Sublati a lege ac¬
cepta remissione peccatorum et
iuncti eu angłio non sunt adulte¬
ri legis: quia mortua apud illos
est. Si autem seruantes legem ac¬
cedere se putant aa guangłm. rei
erunt et adulteri: quia uiua lege
uinuerunt se fidei. et erunt in utro¬
q adulceri. Itaq fũs mei et
uos mortificati estis legi per corpꝰ
bolo crucifigere ꝑmisit. sciens c̃e.¬
pro nobis contra illum. Iccirco per
corpus xp̃i saluos nos dicit factos.
Mori enim lege uiuere ẽ. dõ: quia
lex dñatur peccatorib. Cui ergo
dimictuntur peccata moritur legi:
hoc est liberari a lege. Itaq per
corpus xp̃i hoc consequimur bene¬
ficium. Tradens enim corpus su¬
um saluator mordem uicit et pec¬
catum damnauit. In ipso pecca¬
uit diabolus cum illum innocen¬
tem occidit: et qui peccatum omĩ¬
no nesciret. Cum enim hominẽ
sibi peccati causa defenderet: in¬

Expanded text:
rit vir ejus, liberata est a lege viri; rit vir ejus, liberata est a lege viri; ut non sit adultera, si juncta fuerit alteri viro. Sublati a Lege, accepta remissione peccatorum, et juncti Evangelio, non sunt adulteri Legis; quia mortua apud illos est. Si autem servantes Legem, accedere se putant ad Evangelium, rei erunt et adulteri; quia viva lege junxerunt se fidei, et erunt in utraque adulteri. Itaque, fratres mei, et vos mortificati estis Legi per corpusbolo crucifigere permisit, sciens pro nobis esse et contra illum; idcirco per corpus Christi salvos nos dicit factos. Mori enim legi Deo vivere est; quia Lex dominatur peccatoribus. Cui ergo dimittuntur peccata, moritur Legi, hoc est, liberari a Lege. Itaque per corpus Christi hoc consequimur beneficium; tradens enim corpus suum Salvator, mortem vicit, et peccatum damnavit. In ipso enim peccavit diabolus, cum illum innocentem occidit, qui peccatum omnino nesciret; cum enim hominem sibi peccati causa defenderet, in
Abbreviated transcription (Latin):
ri uiro. Hec lex de guangłio non ex
moyse neq ex iusticia terrena. Ali¬
quid ergo duce natura aliquidex
lege moysi addiscentes: ꝑfecti sunt
per euangłm xpisti. Sequenti ergo
eremplo aꝑtius suadet xp̃anis¬
mum ęxutum esse a lege factorum
non ab om̃i lege. nec ultra iamexpe¬
dire esse sub lege. ne gr̃am deiuacu¬
et reuersus sub legẽ. quia dei gr̃a
idest mente seruiat deo. Sicut
enim mulier mortuo uiro libera¬
ta est a lege uiri. non a lege natu¬
reita et hiꝰgr̃a dei liberati a lege
sunt aqͥua tenebantur rei ut mor¬
suia illis sit. et xp̃amnis mo uinctiñ
sunt adulttri. Si apud illos uiuit¬
ias adulteri sunt. Et nichil hus
ꝓderit dici xp̃anos. quia obngrii
eriuit ultioni. Nec enim erit legis
adulter. sed euangłii. qui mortua
lege uinctus euangłio: post re¬
dit ad legem. Mortua enim lex
dicitur quando quẽ tenebat re¬
um ignotum est ei. auctoritate le¬
gis cessante. Quod si mortuus fue¬

Expanded text:
gi viri. Haec lex de Evangelio est, non ex gi viri. Haec lex de Evangelio est, non ex Moyse, neque ex justitia terrena. Aliquid ergo, duce natura, aliquid ex lege Moysi addiscentes, perfecti facti sunt per Evangelium Christi. Sequenti ergo exemplo apertius suadet Christianismum exutum esse a lege factorum, non ab omni lege; nec ultra jam expedire esse sub lege, ne gratiam Dei evacuet reversus sub legem; quia Dei gratia id est mente, serviat Deo. Sicut enim mulier, mortuo viro, liberata est a lege viri, non a lege naturae: ita et hi qui gratia Dei liberati a lege sunt, a qua tenebantur rei; ut mortua illis sit, ut Christianismo juncti non sint adulteri. Si enim lex apud illos vivit, adulteri sunt, et nihil illis proderit dici Christianos, quia obnoxii erunt ultioni. Nec enim legis erit adulter, sed Evangelii, qui mortua lege junctus Evangelio, post redit ad legem; mortua enim lex dicitur, quando quem tenebat reum, ignotum est ei, auctoritate legis cessante. Quod si mortuus fue
Abbreviated transcription (Latin):
ne legis utitur: ut per cerrena sua¬
cdeatꝰ celestia. sicut et a mundi crea¬
tura: deus agnoscitur. Quia enim
unius est tocum. licet diuersȩ sint
res: ex aliqua tamen parte sibi in¬
uicem suniles sunt. S̾ciunt ergo le
gem romani quia non sunt barba¬
ri. sed comp̾henderunt naturalem
sen non latuerit lex: sed ordo non
erat neq auctoritas. Nam legis or¬
do romanis exathenis perlatus est.
Non ignorantib ergo legem dicit:
quia sex dñatur homini. quanto
tempore iiuit. Non est occul¬
tum omẽm uitam hominis esse
sub lege naturȩ quȩ data est mun¬
do. Hec lex generalis est. Nunc ue¬
ro aliam proponit specialem quan¬
uis et ipsa generalis est: sed dum
non recipitur ab omĩbus fit specia¬
lis per quam uult probare asser-¬
tionem suam. Gradatim enim uult
tradere ueritatem. Dicit ergo. Nãqͣ
sub iuro est mulier: iuuende uiro
alligata est legi quod si morcuus
fuerit uir eius: solit ta est a lege

Expanded text:
manae legis utitur; ut iterum per terrena suamanae legis utitur; ut iterum per terrena suadeat coelestia, sicut et a mundi creatura Deus cognoscitur; quia enim unius est totum, licet diversae sint res, ex aliqua tamen parte sibi invicem similes sunt. Sciunt ergo lgem Romani, quia non sunt barbari, sed comprehenderunt naturalem m ante Moysen non latuerit lex, sed ordo non erat neque auctoritas. Nam leges Romanis ex Athenis perlatae sunt. Non ignorantibus ergo legem dicit: Quia lex dominatur homini, quanto tempore vivit. Non est occultum omnem vitam hominis esse sub lege naturae, quae data est mundo: haec lex generalis est. Nunc vero aliam proponit specialem quamvis et ipsa generalis est, sed dum non recipitur ab hominibus, fit specialis, per quam vult probare assertionem suam, gradatim enim vult tradere veritatem; dicit ergo: Nam quae sub viro est mulier, vivente viro, alligata est legi viri; quod si mortuus fuerit vir ejus, soluta est a lege
Abbreviated transcription (Latin):
catorum bonorum actuum emu¬
li fucrimus. adquimus scĩtatem:
finem uero habebimus idest exi¬
tum: uitam ꝑpetuam: a morte
enim hac quam dixit finem tran¬
sibimus ad uitam: quȩ sine fi¬
ne est. N am merces peccati
mors est. Quȩstum peccati mor¬
tem dicit. quia ł peccatum mors.
ac per hoc qui de cȩtero absti¬
nent se a peccatis. stipendium
accipiunt uitam exernamꝰ. quia
qui non peccant: alieni sunt
Sicut enim sequentes peccatum ad¬
quirunt mortem. ita et sequentes
donat peccata: habebunt uitam
ȩternam. ut gaudeant se ad dempᷤ
dissolui. scientes hanc se uitam con¬
secuturos quȩ et omĩ tedio carcat.
ec successionem non habet. Quam
sc̃s symcon exoptans petit se hinc
dissolui ut iret in pace. Idest uita
quş nullam patitur in quietudinẽ
deo patrigrãs per nullum alcerũ
nisi per filuca eis agamus. An
ignoratis fr̃s: scientib enum legem
locor. It animos illorum firmet
in doctrina diuina. exemplo hu¬

Expanded text:
catorum, bonorum actuum aemucatorum, bonorum actuum aemuli fuerimus, acquiremus sanctitatem, finem vero habebimus, id est, exitum, vitam perpetuam; a morte enim hac, quam finem dixit, transibimus ad vitam, quae sine fine est. Nam merces peccati mors est. Quaestum peccati mortem dicit, quia per peccatum mors: ac per hoc qui de caetero abstinent se a peccatis, stipendium accipiunt vitam aeternam; quia qui non peccant, alieni sunt ino nostro. Sicut enim sequentes peccatum, acquirunt mortem; ita et sequentes donat peccata, habebunt vitam aeternam ut gaudeant se ad tempus dissolvi, scientes hanc se secuturos, quae et omni taedio careat, et successionem non habeat. Quam sanctus Simeon exoptans, petiit se hinc dissolvi ; ut iret in pace, id est vita, quae nullam patitur inquietudinem. Deo Patri gratias per nullum alterum nisi per Filium ejus agamignoratis, fratres, scientibus enim legem loquor. Ut animos illin doctrina divina, exemplo hu
Abbreviated transcription (Latin):
est liberi fuistis iusticis. Quem
enim fructum habiustis in illis
in quib nunc crubescitis e nam
finis illoriun mors est. Manifestũ
est quia qui liber est non adeo.
est serinis ꝓeccati. Dum peccat enĩ:
recedit ado et fit sub peccato. Qua¬
les ergo sunt fructus peccati. in
quib conuersati. ad discentes bo¬
Inam
uitam confundimur. eo quod
dudum turpiter uixerimul:
Et non solum hoc: quiꝰ et senten¬
tia paganorum turpis et feda ẽ.
maximȩ quȩ infrigia. ẽ. inuenta.
in qua nisispurcus inter sit sa¬
cramentum mutum est. et tor¬
pescit religio. Eece maculis ple¬
na libertas et squaliorib obliga¬
ta: cuius opus turpẽ mercedem
habet. ciuus finis mors est. Emẽ
dixit exitum uite et actuum:
cui aut mors aut uita succedit:
se hoc loco mors duplex est:a
morte enim ad mordem transitur.
N unc autem liberati a peccato
serui autem facti deo habetis fru¬
ctum ur̃m in sanctificationeni:
finem uero uitam ęternam.
Hoc est si accepta remissione pec¬

Expanded text:
 liberi fuistis justitiae. Quem enim fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis? Nam finis illorum mors est. Manifestum est, quia qui liber est a Deo, est servus peccati; dum peccat enim, recedit a Deo, et fit sub peccato. Quales ergo sunt fructus peccati, in quibus conversati addiscentes bonam vitam, confundimur, eo quod dudum turpiter vixerimus: et non solum hoc, quia et sententia paganorum turpis et foeda est, maxime quae in Phrygia inventa est, in qua nisi spurcus intersit, sacramentum mutum est, et torpescit religio! Ecce maculis plena libertas, et squaloribus obligata, cujus opus turpem mercedem habet: Cujus finis mors est: finem dixit exitum vitae et actuum, cui aut mors, aut vita succedit. Sed hoc loco mors duplex, a morte enim ad mortem transitur. Nunc vero liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam. Hoc est, si accepta remissione pec
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtate & longanimitate dĩ ꝙ̃. c̃. pa¬
cientia: p̃ꝑantur in fideles ad penã.
Diu enĩ expectati conu̾ti noluerunt.
Idõ ergo expectati st̃ ut in excusabiles de¬
ꝑirent. Sciuit enĩ ds̃ hos ñ credituros:
ut ostenderet dnutias głȩ suȩ in uasis mi

Expanded text:
voluntate et longanimitate Dei, quae est patientia, praeparantur infideles ad poenam; diu enim exspectati converti noluerunt. Ideo ergo exspectati sunt, ut inexcusabiles deperirent. Scivit enim Deus hos non credituros. Et ut ostenderet divitias gloriae suae in vasis mi
Abbreviated transcription (Latin):
dñm eẽ. iħm. & ñ erubescere ꝓfiteri qͥa
ds illũ ex mortuis reducens deduxit in
ne incurrat sententiã cungłicã dicentẽ.
Multi inqͥt ex principibꝰ crediderunt in
iłm s palam non ꝓficebant᷑ ꝓpt̾ iudgos.

Expanded text:
num esse Jesum, et non erubescere profiteri quia Deus illum ex mortuis reducens, deduxit ilne incurrat sententiam Evangelicam dicentem: Multi, inquit, ex principibus crediderunt in Jesum, sed palam non profitebantur
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝰ aufferre credentes. qͥa uelam̃. c̃. iudȩis
ne hoc odio iudaismi facere iuuderet᷑. Osten¬
dit affectũ suũ circa illos. & legidat multũ:
s docet tempꝰ ĩa seruande legis ñ ẽẽ : ac ꝑ
hoc ꝓuidere se illis uelle testat᷑. si mͦ audi¬
ant illũ. ac ꝓbent ñ ẽẽ. suũ inimicũ. qͣndo
& testimoniũ ꝑhibet illis nobilitatis & tra¬
ditionis pat̾nę. Ignorantes em̃ dĩ iꝰticiã &
luã q̃rentes conssicuere: iꝰticis dĩnst̃ sub

Expanded text:
eos auferre, credentes quia velamen est Judaeis; eos auferre, credentes quia velamen est Judaeis; ne hoc odio Judaismi facere videretur, ostendit affectum suum circa illos, et Legi dat multum: sed docet tempus jam servandae Legis non esse; ac per hoc providere se illis velle testatur, si modo audiant illum, ac probent suum non esse inimicum; quando et testimonium perhibet illis nobilitatis et traditionis paternae. Ignorantes enim Dei justitiam, et suam quaerentes constituere, justitiae D
Abbreviated transcription (Latin):
a uobis edificantibꝰ. Offensio ergo posita
in syon xp̃c. ẽ.. Syon uero alcitudo. ẽ.
siue ciuitas ipsꝰ herłm q̃ propt̃ notitiã di
ũ in merito excelsa dicta. ẽ: in qua saluator
a do patre suo positꝰ p̃dicator. offensio factꝰ
.ẽ. iudeis. dũ se filiũ dĩ p̃dicat. natꝰ de sp̃n
scõ ex muliere. ꝑ corpꝰ aut eiꝰ scandalũ passi
st̃ &s dicebant. Nonne mat̃ & fãs eiꝰ apud
nos st̃: Quomͦ ergo hic dicit qͥa de cęlo des¬
cendi  Nolebant enĩ u̾ba gestis cõꝑare.
ut ꝑinde agnoscerent ñ ab surdũ ẽe. qđ
dicebat se de cęlo descendisse. quasi corpꝰ
incorꝑe. Petra ergo hec scandalũ. ẽ. ndeis
& offensio: q̃ petra sine dubio caro intelli¬
git᷑ saluatoris. Hec excisa sine manibꝰ ꝓp¬
terea qͥa sine uiro de sp̃u sc̃o facta de uir¬
& obsecratio fit ad dm̃ ꝓ illis in saluts̃ cesti¬
momũ enĩ ꝑhibco illis qd emulationẽ dei
habent. s ñ scdm agnitionẽ. Qm a lege uult

Expanded text:
ta in Sion Christus est; Sion vero altitudo est, sive civitas ipsa Jerusalem, quae propter notitiam Dei non immerito excelsa dicta est, in qua Salvator a Deo Patre suo positus praedicator, offensio factus est Judaeis, dum se Filium Dei praedicat, natus de Spiritu sancto ex muliere. Per corpus autem ejus scandalum passi sunt, et dicebant: Nonne mater et fratres ejus apud nos sunt? Quomodo ergo hic dicit, Quia de coelo descendi? Nolebant enim verba gestis comparare, ut perinde agnoscerent non absurdum esse, quod dicebat de coelo se descendisse, quasi corpus in corpore. Petra ergo haec scandalum est Judaeis et offensio; quae petra sine dubio corpus intelligitur Salvatoris, haec excisa sine manibus propterea, quia sine viro de Spiritu sancto facta de virtimonium enim perhibeo illis, quod aemulationem Dei habent, sed non secundum agnitionem. Quoniam a Lege vult
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ neqͣm dño: creaturã. creatori. Nun¬
qͥt dicit figm̃tum ei qͥ se fuxit qͥd me fe¬
torem opꝰ eiꝰ q̃ri ñ posse. In pocestate enĩ
auctoris. ẽ: qualẽ uelit condere creaturã.
An ñ habet potestatẽ figułꝰ luti ex eadẽ
massa facere aliud quidẽ uas in honorẽ.
aliud uero ad contumeliã e Manifestũ

Expanded text:
servum nequam domino, creaturam conditori. Numquid dicit figmentum ei, qui se finxit: Quid me fetorem opus ejus queri non posse; in potestate enim auctoris est qualem velit condere creaturam. An non habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ agebant qͣnͣdo se defendere testaban¬
tur. De his dicit qͥ ñ maliuolentia & in¬
uidia s errore. xp̃m ñ receꝑunt. qͥbus q
petrꝰ apłs dicit. Scio fr̃s quia ꝑ ignoran¬
tiã gessistis hoc malũ sicut & pricipes
serat łs alterũ expectandũ dicebant:
huic iꝰticias suas quas ex lege habebant
ante ponentes qͥ. ẽ dĩ iꝰticia in fide. Iusti¬
cia enĩ ipse. c̃. quia qđ ꝓmiserat ds in ipso
impleuit. Einis enĩ legis xp̃c ad iꝰaiciã
omĩ credenti. Hoc dicit quia ꝑfectionẽ
legis habet qͥ credit ii xp̃m. Cũ enĩ nullꝰ
itficaret᷑ ex lege qͥa nemo ĩplebat nisi qui

Expanded text:
bantur. De his dicit, qui non malevolentia et invidia, sed errore Christum non receperunt. Quibus et Petrus apostolus dicit : Scio, fratres, quia per ignorantiam gessistis hoc malum, sicut et principes serat Deus, alterum exspectandum dicebant, huic justitias suas quas ex lege habebant, anteponentes, qui est Dei justitia in fide. Justitia enim ipse est, quia quod promiserat Deus, in ipso implevit, Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti. Hoc dicit, quia perfectionem legis habet, qui credit in Christum. Cum enim nullus justificaretur ex lege, quia nemo implebat legem, nisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
in carne.ẽ. Uos em̃ ñ estis incar¬
ne s in sp̃u. In carne positi dicuntur
ñ ẽẽ. in carne: si assentientes iħoi apło
mundana ñ diligant sententia cuim
hoĩ suã quasi fuigit natura ut hoc
appelletur quod sentit. Si tamen
sp̾c dĩ habitat in uob̾. Hec idõ am¬
bigue dicit quia in lege inducti non
adhuc ꝑfecte erant ficdi. s spem ineisui¬
debat ꝑfectionis. Unde aliquando
quasi ꝑfectis loquit᷑: aliquando qͣsi
ꝑfecturis. Hoc est aliquando laudat:
aliquando cominonet. Ut si scd̾m su¬
pra meinorata u̾sentur uixta legem
nature in sp̃u cẽ. dicant᷑: quia sp̃c dĩ

Expanded text:
in carne est. Vos autem non estis in carin carne est. Vos autem non estis in carne, sed in spiritu. In carne positi, dicuntur non esse in carne, si assentientes Joanni apostolo, mundana non diligant; sententia enim hominis suam quasi fingit naturam; ut hoc appelletur, quod sentit. Si tamen Spiritus Dei habitat in vobis. Hoc ideo ambigue dicit, quia in Legem inducti, non adhuc perfectae erant fidei: sed spem in eis videbat perfectionis. Unde aliquando quasi perfectis loquitur, aliquando quasi perfecturis, hoc est, aliquando laudat, aliquando commonet; ut si secundum supra memorata versentur juxta legem naturae, in spiritu esse dicantur; quia
Abbreviated transcription (Latin):
clem̃torum dñm & opifict mundi.
his coequant quȩ fecit. astruentes
nichil posse fieri p̾ter qͣm mundi
continet ratio. Quãobr̃e negant dm̃
fecisse ut uirgo pareret aut̃ mortuo¬
rum corꝑaresurgant. qr stultũ. ẽ.
inquiunt ut ds̃ fecerit ultra quã sa¬
pit hõ. Oprudentes mundi qui pu¬
tant dm̃ ñ debere alit̾ facere qmͣ
ab eo facit condita creatura: ut ipse
similis creaturis putetur. sic ceca¬
ti sunt ne uideant qͣlem contume¬
liam dõ facrunt. Opus eñ quod
mlaudem suã p̃dicandam facere
dignatꝰ. ẽ. isti uituperates: in credu¬
lum & stultum asserunt. ac ꝑ hoc
legi dĩ hoc studiũ subiectum ẽẽ. ñ
repugnet. Qui eñĩ in carne sunt
dõ placere ñ possunt. S̾apientes
mudi in carne st̃ quia respicientes
mundũ sp̃iali sapientię resistunt
quia totus mundꝰ caro. ẽ. Omne
enĩ uisibile carni depuitatur. Cogna¬
ta enĩ sunt carnis. ĩmo elem̾ta car¬
nis. Idoq quia mundanis rebꝰ obt̾ꝑat.

Expanded text:
lementorum Dominum, et opificem mundi lementorum Dominum, et opificem mundi his coaequant, quae fecit, astruentes nihil posse fieri praeterquam mundi continet ratio; quamobrem negant Deum fecisse, ut Virgo pareret. aut mortuorum corpora resurgerent, quia stultum est, inquiunt, ut Deus fecerit ultra quam sapit homo. O prudentes mundi, qui putant Deum non debere aliter facere, quam facit ab eo condita creatura; ut ipse similis creaturis putetur! Sic caecati sunt ne videant qualem contumeliam Deo faciunt; opus enim quod in laudem suam praedicandam facere dignatus est, isti vituperantes, incredulum esse et stultum asserunt, ac per hoc legi Dei hoc studium subjectum esse non repugnent. Qui enim in carne sunt, Deo placere non possunt. Sapientes mundi in carne sunt, quia mundimundum spiritali sapientiae resistunt, quia totus mundus caro est: omne enim visibile carni deputatur; cognata enim sunt carnis, imo elemnis. Ideoque qui mundanis rebus obtemperat,
Abbreviated transcription (Latin):
industria & astutia illorũ in co. ẽ. ut
peccent. S aꝑe enĩ sibi uidentur si
istud diligentius curent: cũ nichil
stultius sit qmͣ peccare. Est &. alia
prudentia carnis quę mundanis ora¬
tiombꝰ inflata negat aliquid fieri ut
mundi careat ratione. Unde deridet
uirginis partũ: carnis resurrectionẽ.
Prudentia aut̃ sp̃c: uita & pax.
Uere hȩc est sapientia quȩ uitam
ad quirit & pacẽ sequens enĩ sp̃ialia
contẽptis illecebris uite p̃sentis et̾nã ha¬
hebit cũ ꝑace id est sine inquietudine :
ubi ꝑ curbatio et pęna ñ est. Qm̃ sa
pientia carnis inimica. ẽ. dõ. Legi
enĩ dĩ ñ.ẽ. subiecta: nec enĩ potest.
Non carne̾ dixit immic̃a. s sapien¬
actus aut cogitationem siue ad se¬
uerationẽ quȩ nascit᷑ de errore. Sa¬
pientia ergo carnis ꝓ̃rimo in loco a
strorum ab hoĩb inuenta disputa¬
tio. Demde uisibiliũ oblectatio.
Hec munica sunt dõ. quia ehxit¬

Expanded text:
industria et astutia illorum in eo est, ut industria et astutia illorum in eo est, ut peccent. Sapere enim sibi videntur, si istud diligentius curent; cum nihil stultius sit, quam peccare. Est et alia prudentia carnis, quae mundanis rationibus inflata, negat aliquid fieri, ut mundi careat ratione. Unde deridet Virginis partum, carnis resurrectionem. Prudentia autem spiritus vita et pax. Vere haec est sapientia, quae vitam acquirit et pacem; sequens enim spiritalia, contemptis illecebris vitae praesentis, aeternam habebit vitam cum pace, id est, sine inquietudine; ubi perturbatio et poena non est. Quoniam sapientia carnis inimica est Deo; legi enim Dei non est subjecta, nec enim potest. Non carnem dixit inimicam, sed sapiened aut malos actus, aut cogitationem, sive asseverationem, quae nascitur de errore. Sapistrorum ab hominibus inventa disputatio, deinde visibilium oblectatio, haec inimica sunt Deo, quia e
Abbreviated transcription (Latin):
detiuere non audeat. Tertio dania¬
uit peccatũ. dum irrita fecit delicta
remissione peccatorũ concessa. Cum
eñ peccator causa admissi peccati
dannandus ẽẽt: ignoscens aũt cidan¬
nauit in eo peccatum. Itaq si & nos
saluatoris erẽplo ñ peccemꝰ. danniamꝰ
peccatũ. Qui enĩ scđi carnem sunt:
quȩ carnis sunt sapiunt. Hęc dicit
enĩ illi suaue indetur quod sequitur:
contͣ fas appetens usum & sencentiã
erroris carnis. In carne enim error¬
sentiunt. Manifestũ ẽ. quia qui se
A desideriis carmis continet: iuxta
legem ñitis uiuit. Hoc enĩ illi ucile
uidetur saꝑe: quod conueniat legi.
Nam prudentia carnis mors ẽ. Pru¬
dentia carnis peccatum. ẽ: quod gene¬
rat mort̾ẽ. Prudencia enĩ idõ dicitur
cũ res stulta sit. q̃uia scłarib hoĩbus
errores ex uisibilibꝰ concepti siue insen¬
su siue in actu contra legẽ dĩ pruden¬
tia uidentur: maximȩ quod omĩs

Expanded text:
detinere non audeat. Tertio damnadetinere non audeat. Tertio damnavit peccatum, dum irrita fecit delicta, remissione peccatorum concessa. Cum enim peccator causa admissi peccati damnandus esset, ignoscens autem ei damnavit in eo peccatum. Itaque si et nos Salvatoris exemplo non peccemus, damnamus peccatum. Qui enim secundum carnem sunt, quae carnis sunt sapiunt. Hoc dicit, enim illi suave videtur, quod sequitur, contra fas appetens usum et sententiam erroris carnis; in carne enim munda sunt spiritus, sentiunt. Manifestum est, quia qui se a carnis desideriis continet, juxta legem mentis vivit; hoc enim illi utile videtur sapere, quod conveniat Legi. Nam prudentia carnis mors est. Pruentia carnis peccatum est, quod generat mortem. Prudentia enim ideo dicitur, cum res stulta sit; quia saecularibus hominibus errores ex visibilibus concepti sive in sensu sive in actu contra legem Dei, prudentia videntur: maxime quia omnis
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m. Idõ dannatum dicit peccatũ:
ut impleretur in nobis iustificatiole¬
gis clata a moyse. Sublati enĩ dde con¬
ditinc legis : facti sumꝰ amici eiusdem.
Iustificati enĩ amici legis sunt. Quomͦ
Aũt impletur in nobis iustificatio nsi
cũ datur remissio omĩum peccatorũ.
Ut̃ sublatis peccatis iustificatꝰ apare¬
at m̃te seruiens legi dĩs hocest non
scđm carnem ambulare. sed scđm
sp̃m: Ut deuotio animi qui ẽ. sp̃c. ñ
consentiat desiderio peccati. quia ꝑ
carnem seminat concupiscentias aii¬
natũ est peccatũ a saluatore quomͦ
mest: Dannatũ. ẽ. a saluacore ẽt
triplici genere dannatũ. Primoemĩ
in loco dannauit peccatũ dum ñ pec¬
caiut dissentiens a peccato. Pemde
in cruce peccatũ quia peccauit dan¬
natũ dicit᷑. Unde sublata. ẽ. illa aueꝰ¬
coritas quasi peccati qua decinebat
hoĩes in inferno ꝓpter delictũ adę
ut de cętero in quibꝰ signũ crucis. c̃.

Expanded text:
m. Ideo damnatum dicit peccatum, m. Ideo damnatum dicit peccatum, ut impleretur in nobis justificatio legis 71 datae a Moyse; sublati enim de conditione Legis, facti sumus amici ejusdem, justificati enim amici Legis sunt. Quomodo autem impletur in nobis justificatio, nisi cum datur remissio omnium peccatorum; ut sublatis peccatis, justificatus appareat, mente serviens legi Dei? Hoc est non secundum earnem ambulare, sed secundum spiritum; ut devotio animi, qui est spiritus, non consentiat desiderio peccati; quia per carnem seminat concupiscentias aninatum est peccatum a Salvatore, quomodo inest? Damnatum est a Salvatore, et triplici genere damnatum. Primo enim in loco damnavit peccatum, dum non peccavit, dissentiens a peccato. Deinde in cruce peccatum, quia peccavit, damnatum dicitur. Unde sublata est illi auctoritas quasi peccati, qua detinebat homines in inferno propter delictum Adae; ut de caetero in quibus signum crucis est,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eãdẽ habuit natuntatẽ: quia pec¬
cato subiestũ ñ fuit corpus dm̃. Expia¬
ta ẽ. aut̃ a sp̃u scõ caro dñi ut in ga¬
tali corpore nasceret᷑ quale fuit adȩ
ante peccatũ: sola tam̃ sententia data
it adã. Misso ergo ds̃ xp̃o: de pecca¬
to dannauit peccatũ:. hoc. ẽ. peccatũ
peccato ꝓprio dannauit. Pp̃c enim
cĩr a peccato crucifigit᷑ qui. ẽ. sathanas.
peccauit peccatũ in carne corpis salua¬
toris: quo facto daunauit ds̃ pecca¬
tum in carne ibi utiq ubi peccauit.
Sicut & in alia epła ait. triumphãs
illos in ipso idest in xp̃o. Nam solec
dici de quocuq dannato in qua caula
dignatus. ẽ: respondetur. Ut puca
factus sathanas: amisit dñium re¬
tentarum animarũ. Ut iam signatos
signo crucis in qua uictꝰ est: in scda
morte tenere ñ audeat. Qͣm obrem
ad securitatẽ nr̃am hȩc tractat apłs.
It iustificatio legis impleretur in nob̃.
qui ñ scdm carne̾ ambulamꝰ s scđmn¬

Expanded text:
non eamdem habuit nativitatem; quia pecnon eamdem habuit nativitatem; quia peccato subjectum non fuit corpus Domini. Expiata est enim a Spiritu sancto caro Domini, ut in tali corpore nasceretur, quale fuit Adae ante peccatum; sola tamen sententia data in Adam. Misso ergo Deus Christo, De peccato damnavit peccatum, hoc est, peccatum peccato proprio damnavit. Christus enim cum a peccato crucifigitur, qui est Satanas, peccavit peccatum in carne corporis Salvatoris: quo facto damnavit Deus peccatum in carne, ibi utique ubi peccavit, sicut et in alia epistola ait: Detriumphans illos in ipso ; id est, in Christo. Nam solet dici de quocumque damnato: In qua causa damnatus est? Respondetur, ut puta, factus Satanas, amisit dominium retentarum animarum, ut jam signatos signo crucis, in qua victus est, in secunda morte tenere non audeat. Quamobrem ad securitatem nostram haec tractat Apostolus. Ut justificatio Legis impleretur in nobis, qui non secundum carnem ambulamus, s
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e ꝓpecrea uocatur. quia ds cunuis
fides. ẽ: sp̃e.ẽ.. Illic ergo u̾ba sunt:
hic res. Illic quȩ dĩ sunt: hic ds̃ ipse.
Quia quod imposibile erat legis in qͦ
infirmabat᷑ ꝑ carnẽ ds̃ filium suum
mictens in similitudinẽ carnis peccati:
de peccato dannauit peccatũ incarne.¬
Hȩc dicit ut baptizatos securos red¬
dat quia liberati a peccato sunt. Qm̃
quod imposibile erat inquit legis
cui imposibile est:. nobis scilicet impo¬
sibile erat mandatũ legis implere qͥa
sub iecti eramꝰ peccato. Ob hoc ds̃ filiũ
suũ in similitudinẽ carius peccati de¬
.c̃. et nata. sicut et caro nr̃a. Est enĩ
scĩficata in utero et nata sine pecca¬
to: et neq ipse in illa peccauit. Idõ
enĩ uirginalis uterus electus est ad
partum dñcum: ut in scĩ tate differ¬
ret caro dñi a carne nr̃a. In causa
cñ similis est: ñ in qualitate pecca¬
ti substantię. Propt̾ea ergo similem
dixit. quia de eadẽ substantia carnis

Expanded text:
pterea vocatur, quia Deus, cujus fides est, spiritus est. Illic ergo verba sunt, hic res: illic quae Dei sunt, hic Deus ipse. Quoniam quod impossibile erat Legis, in quo infirmabatur per carnem, Deus Filium suum mittens in similitudinem carnis peccati, de peccato damnaHaec dicit ut baptizatos securos reddat qui liberati a peccato sunt, quoniam quod impossibile erat, inquit, legis, Cui impossibile est? Nobis scilicet impossibile erat mandatum Legis implere; quia subjecti eramus peccato. Ob hoc Deus Filium suum misit in similitudinem carnis peccatest et nata, sicut et caro nostra. Est enim sanctificata in utero, et nata sine peccato, et neque ipse in illa peccavit. Ideo enim virginalis uterus electus est ad partum Dominicum, ut in sanctitate differret caro Domini a carne nostra; in causa enim similis est, non in qualitate peccati substantiae. Propterea ergo similem dixit, quia de eadem substantia carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
ui: unꝰ. ẽ. senfꝰ. Hoc enĩ dicit qͥa cũ pha¬
rao qđ nom̃ regũ erat apud egiptios. sic̃
& apud romanos ioges augusti apellant᷑:
hic eigo pharao cũ tantis malis ẽẽt reus
ut uita indignꝰ ẽet. ita in malis suis ꝑ¬
durauit. nec se em̃dare uoluit. estimais¬
se aut merito uiuere auc dm̃ quem sepc
fallendũ cẽssebat ad uindictã dandã m

Expanded text:
 est sensus; hoc enim dicit, quia cum Pharao, quod nomen regum erat apud Aegyptios, sicut et apud Romanos reges Augusti appellantur: hic ergo Pharao cum tantis malis esset reus, ut vita indignus esset; ita in malis suis perduravit, nec se emendare voluit; aestimans aut merito vivere, aut Deum, quem saepe fallendum ce
Abbreviated transcription (Latin):
oblicerari: quippe cũ natura ñ possit
ĩmutari s uoluntas. Non in omibꝰ ta¬
men causis. quia remanet in natura.
qđ testimonio sit creatori. Quid ergo
dicemꝰ. ñ quid iniquitas apud dm̃: Ab¬
sit. Quia enĩ unũ diligit & alterũ odit.
Nunquid ait iniquus. ẽ: Nõ plane s
iustus. Scit eñ quid faciat: & ñ retra¬
ctandum. ẽ. eiꝰ iudicium: hoc in mala¬
chia ꝓpħa habet᷑. lacob dilȩxi. esau
uero odio habui. Hoc iã de iudicio dicit.
Na priꝰ de p̾scientia ait. quia maior
seruiet minori: sicut & de p̾scientia
pharaonẽ dainauit. sciens eũ se ñ cor¬
recturũ apłm uero paulũ ꝑsequentẽ
elegit: presciꝰ itaq quod futurꝰ eẽt bonꝰ.
Hunc ergo p̾uenit aute cempꝰ quia¬

Expanded text:
oblitterari; quippe cum natura non possit oblitterari; quippe cum natura non possit immutari, sed voluntas: non in omnibus tamen causis; quia remanet in natura, quod testimonio sit Creatori. Quid ergo dicemus? Numquid iniquitas apud Deum? Absit. Quia enim unum diligit, et alterum nunquid ait iniquus est? non plane, sed justus. Scit enim quid faciat et nec retractandum est ejus judicium. Hoc in Malachia propheta habetur: Jacob dilexi, Esau vero odio habui ; hoc jam de Judicio dicit, nam prius de praescientia ait, quia major serviet minori. Sicut et de praescientia Pharaonem damnavit, sciens se non correcturum. Apostolum vero Paulum persequentem elegit, praescius utique quod futurus esset bonus. Hunc ergo praevenit a
Abbreviated transcription (Latin):
nobis exierunt s ñ fuerunt ex nobis.
Si enĩ fuissent ex nobis ꝑmansisser᷑ utiq
nobiscũ. Non.ẽ. ꝑsonarum acceptio in
nitũ habet qualis uniꝰ cmꝰq futura uo¬
luntas erit. in qua mansurꝰ est ꝑ qͣm aut
dannetur. aut coronetur. Peniq qͦs scit
in bono mansuros frequent̾ ante st̃ ma¬
li& qͦs malos scit ꝑmansuros aliquo tiens¬
priꝰ st̃ boniunde cessat querela:qͥa ds
ꝑsonarum acceptor ñ.ẽ. Nã & saul &
udas scarioth ante fuerunt boni dicen¬
te scriptura de saul. Erat uir bonꝰ & ñ
erat illo melior infiliuis isrł: & de ni
da scarioth dicit petrus apłs. qui sor
in signis ac ꝓdigiis faciendis. Quomͦ
igitur mnsteriũ salutare sortiretur
nisi cet bonꝰ : In sorte enĩ dĩ uididũ fu¬
it dignũ illum fuisse temꝑe quo electꝰ
.ẽ. Sicut illi septuaginta duo quos su
pra memorani. Hinc. c̃. unde & iudas
post mali totius amissũ sccł᷑. Peniten¬
tia motꝰ uit̾a laqueo finunt. Nonenĩ
potest in aliquo omẽ bonum penitus

Expanded text:
ierunt, sed non fuerunt ex nobis: si enim fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum . Non est personarum acceptio in nitum habet qualis uniuscujusque futura voluntas erit, in qua mansurus est, per quam aut damnetur aut coronetur. Denique quos scit in bono mansuros, frequenter ante sunt mali, et quos malos scit prius sunt boni: unde cessat querela, quia Deus personarum acceptor non est. Nam et Saul et Judas Iscarioth ante fuerant boni, dicente Scriptura de Saul: Erat vir bonus, et non erat illo melior in filiis Israel , et de Juda Iscarioth dicit Petrus apostolus: Quinis et prodigiis faciendis . Quomodo igitur ministerium salutare sortiretur, nisi esset bonus? In sorte enim Dei judicium fuit, dignum illum tempore quo electus est. Sicut illi septupra memoravi . Hinc est unde et Judas, post mali totius admissum scelus, poenitentia motus laqueo vitam finivit . Non enim potest in aliquo om
Abbreviated transcription (Latin):
esau aut̃ odio habuit hoc in malachia
habet᷑ p̃scientiã di Nagitat inhis cau¬
sis: qͥa ñ aliud potest euenire qͣm nouit
ds futurũ. S̾ciendo em̃ quyd imꝰ quisq
illorũ futurꝰ eẽt. dxit hic erit dignꝰ
qͥ erit minor: & qͥ maior erit indigiꝰunũ
elegit p̾scientia: & alterũ sp̃uit: & in
illo qͣndo elegit. ꝓpositũ dĩ manet. qͥ a
aliud ñ pocest euenire: qͣm scit & ꝓpo¬
quod ron ꝓposut de illo qͥa indignus
erit hȩc quasi presciꝰ ñ ꝑsonarũ acceptor.
Nã nemitĩẽ dannat ante qͣm peccet. ꝙ
nullũ coronat ante qͣm uincat. Hoc ꝑ¬
in credulitatis illorũ quorũ adoptio erat
filiorũ. & legis consticutio & ex quib¬

Expanded text:
Esau autem odio habui. Hoc in Malachia Esau autem odio habui. Hoc in Malachia habetur. Praescientiam Dei flagitat in his causis, quia non aliud potest evenire, quam novit Deus futurum. Sciendo enim quid unusquisque illorum futurus esset, dixit: Hic erit dignus, qui erit minor; et qui major, erit indignus. Unum elegit praescientia, et alterum sprevit: et in illo quem aliud non potest venire quam scit et propoquod proposuit de illo, quia indignus erit. Hoc quasi praescius non personarum acceptor , nam neminem damnat antequam peccet, et nullum coronat antequam vincat . Hoc perincredulitatis illorum quorum adoptio erat filiorum, et legis constitutio , et ex quib
Abbreviated transcription (Latin):
in causa fidei unũ st̃: uł ꝑfidiȩ. U̾nꝰ enĩ
significat᷑ in mulcis. Non ꝑtraducẽ car¬
nis. s ꝑ cõmunem causã: quia & exesaui
iacob filii dicendi st̃. & ex iacob esauĩpu¬
tandi st̃ filii. Nec enĩ qͥa iacob laudatur.
om̃s ex eo nati filii eiꝰ imcrito dicendi st̃.
aut qͥa es au displicet. om̃s ex eiꝰ origine
reꝓbi st̃. cũ uideamꝰ. ꝙ de iacob traduce
natos factos ꝑfidos: & de esau fideles &
dõ caros. Nã qͥa de iacob nati st̃ ꝑfidi:
dubiũ ñ. ẽ. Om̃s enĩ uidei ñ credentes.
aut credentes ex eo habent originẽ: &
qͥa de esau sc̃ bom & fideles: iob ꝓbat
qͥ ẽ.ex filiis esaũ quintꝰ ab abraham hoc
.x̃. nepos esau. Nã cũ naci nundũ fuisserł̃
aut aliquid egissent bonũ uł malũ ut
scãm clectionẽ ꝓpositũ dĩ manereat ñ ex
oꝑibꝰ s exuocantȩ dictũ ẽ. ei qͥa maiorser¬
uet minori sicut scriptũ. ẽ: Iacob dilȩxi

Expanded text:
in causa fidei unum sunt, vel perfidiae. Unus enim in causa fidei unum sunt, vel perfidiae. Unus enim significatur in multis, non per traducem carnis, sed per communem causam; quia et ex Esau Jacob filii dicendi sunt, et ex Jacob Esau imputandi sunt filii. Nec enim quia Jacob laudatur, omnes ex eo nati, filii ejus merito dicendi sunt: aut quia Esau displicet, omnes ex ejus origine reprobi sunt; cum videamus et de Jacob traduce natos factos perfidos, et de Esau fideles et Deo charos. Nam quod de Jacob multi sint perfidi, dubium non est; omnes enim Judaei non 81 credentes, aut credentes ex eo habent originem: et quia de Esau sunt boni et fideles, probat Job, qui est ex filiis Esau, quintus, ab Abraham, hoc est, nepos Esau. Nam cum nondum nati fuissent, aut aliquid egissent bonum vel malum; ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est quia major serviet minori, sicut scriptum est: Jacob dilexi,
Abbreviated transcription (Latin):
Hienĩ ex concupiscentia carnis nati st̃:
isti uͦ ex fide sp̃ialiter scdm qđ ꝓmissũ¬
crederent. ꝓmissionis enĩ u̾bum hoc ẽ: ad
hoc tempꝰ ueniã: Et habebit sarra filiũ.
Hoc ingenesi habet᷑. tt quod p̃figuratũ
abrahȩ. in quo ꝓmissionis u̾bum implere¬
tur ut in xp̃o bñdicerentur om̃s gentes
t̾is. Qnͣdo enĩ ꝓmissio facta.c̃. Abrahȩ
& audiuit qͥa in semĩne tuo benedicent᷑
.ẽ. ex traduce ysaac in quo hõc impletũ
uidemꝰ. Non solũ aut̃ hec idest sarra
s & rebecca ex uno concubitu habens
ysaac patri nr̃o. Non tantũ ergo sar¬
rã intipo dicit generasse ysaac s & re¬
beccã uxorẽ ysaac. S & alia causa .ẽ.
in ysaac alia in iacob & esairqͥa ysaac
in figura saluatoris natꝰ. ẽ. lacob uero
& esau duorũ popłorũ habent typũid
ẽ. credentiũ & ñ credentiũ. ut cũ ex uno
sint. diu̾si sc̃ cam̃. In singłis enĩ & genꝰ
significat᷑: ut hi uniꝰ generis dicant᷑. qͥ

Expanded text:
hi enim ex concupiscentia carnis nati sunt; isti vero ex fide spiritualiter, secundum qucrederent. Promissionis enim verbum hoc est: Ad hoc tempus veniam, et habebit Sara filium. Hoc in Genesi habetur, quod praefiguratum Abrahae, in quo promissionis verbum impleretur, ut in Christo benedicerentur omnes gentes terrae. Quando enim promissio facta est Abrahae, et audivit: Quia in semiest ex traduce Isaac, in quo hoc impletum videmus. Non solum autem haec, id est, Sarra, sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri. Non tantum ergo Sarram in typo dicit generasse Isaac, sed et Rebeccam uxorem Isaac. Sed alia causa est in Isaac, alia in Jacob et Esau; quia Isaac in figura Salvatoris natus est, Jacob vero et Esau duorum populorum habent typum, id est, credentium, et non credentium; ut cum ex uno sint, diversi sint tamen. In singulis enim et genus significatur, ut hi unius generis dicantur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uero in numero erat malorũ. De iꝰticia
cnĩ ds̃ iudicat ñ de p̃scientia. Unde ꝙ
moysi dicit: si qͥs peccauerit ante me de¬
leam cũ de libro meo. Ut scłm iꝰticiam
iudicis tc̃ uideat᷑ deleri cũ peccat: Iuxta
p̾scientiã uero ñ qͣm in libro uitȩ fuisse.¬

Expanded text:
vero in numero erant malorum. De justitia vero in numero erant malorum. De justitia enim Deus judicat, non de praescientia, unde et Mosi dicit: Si quis peccaverit ante me, deleam eum de libro meo . Ut secundum justitiam judicis tunc videatur deleri cum peccat, juxta praescientiam vero, nunquam in libro vit
Abbreviated transcription (Latin):
ex iudeis. ẽ. tractata lege inuenit. quia
ñ om̃s qui ex isrł st̃ crodituri st̃. neq
qͥa dicunt᷑ filii abraliş. Om̃s abrahş
filios dicendos. sicut supͣ memoraui.
hi solidoleant qͥ per inuidiã in incre¬
dulitatẽ laborant: posst̃ tam̃ credere
quod ex subicctis aꝑit incredulis tam̃
gat cũ qͥ olim mortuus habet᷑ͦ s sub¬
in trancibꝰ gentibꝰ q̃ sine dõ priꝰ erant. &
salutẽ qͣm̃ illi ꝑdiderunt accipientibꝰ:
exsuscitat᷑ doloꝵ s it̾um qͥa ipsi sibi ꝑ¬
dicionis causa st̃ sopit᷑ presciꝰ itaq as
male illos uoluntatis futuros. ñ illos ha
buit inmumero bonorũ: ꝗͣuis dicat sal¬
uator illis septuaginta duob discipłis
stea recessert nomina ur̃a scripta st̃ in
glo. S hoc ꝓpter iꝰticiam: quia hoc.ẽ.
iꝰtum ut unicuiq ꝓ merito respondeat᷑.
Quia enĩ bom erant clecti st̃ ad ministe¬
riũ & erant scripta nomina illorũ in glo
ꝓpter iͦtiam sicut dixi: scđm p̾scientiam

Expanded text:
invenit quia non omnes qui ex Israel sunt, credituri sunt: neque quia dicuntur filii Abrahae, omnes Abrahae filios dicendos, sicut supra memoravi. his solis doleat, qui per invidiam in incredulitate laborant. Possunt tamen credere, quod ex subjectis aperit. Incredulis tamen gat eum, qui olim mortuus habetur? Sed subintrantibus gentibus, quae sine Deo prius erant, et salutem quam illi perdiderunt, accipientibus, exsuscitatur dolor: sed iterum quia ipsi sibi perditionis causa sunt, sopitur. Praescius itaque Deus mabuit in numero bonorum; quamvis dicat Salvator illis septuaginta duobus discipulistea recesserunt: Nomina vestra scripta sunt in coelo . Sed hoc propter justitiam, quia hoc est justum ut unicuique pro merito respondeatur; quia enim boni erant, electi sunt ad ministerium, et erant scripta nomina illorum in coelo propter justitiam, sicut dixi: secundum praescientiam
Abbreviated transcription (Latin):
ysaac. ẽ. ac ꝑ hȩc reliqͥ filii ñ dicendi st̃¬
abrahȩ: abrahã enĩ credens. Ysaac acce¬
pit ꝓpter fidẽ: qͥa credidit dõ. In quo
misteriũ future fidei designatũ. ẽ: ut il¬
lieent fr̃s ysaac qͥ eandem fidẽ habereNi
in qua ysaac natꝰ. ẽ. Quia ẏsaac intipo¬
filiꝰ abrahȩ & fã uero ẏsaac. Dictũ
.ẽ. ergo abrahe qͥa insemine tuo benedi¬
cent᷑ om̃s gentes. Quod utiq in ysaac
factũ ñ. ẽ. s in eo qui in ysaac ꝓmissus est
abraliȩ qui. ẽ. xp̃c in quo om̃s gentes be

Expanded text:
a est. Ac per hoc reliqui filii non sunt dicendi Abrahae: Abraham enim credens Isaac accepit propter fidem, quia credidit Deo, in quo mysterium futurae fidei designatum est, ut illi essent fratres Isaac qui eamdem fidem haberent in qua Isaac natus est, quia Isaac filius Abrahae, frater vero Isaac. Dictum est ergo Abrahae, quia in semine tuo benedicentur omnes gentes. Quod utique in Isaac factum non est, sed in eo, qui in Isaac promissus est Abrahae, qui est Christus, in quo omnes g
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ filii eiꝰ ee̾nt. scd̾m carnẽ: s isti qͥ fidem
acciꝑent ꝑ quã natꝰ. ẽ. ysaac reformatã
cẽpore xpi. Non iam specialẽ s genera¬
lem. ut quod abrahã credidit de ysaac
isti crederent de dõ & xp̃o: qͥa natꝰ. ẽ. dĩ
filiꝰ ad salutẽ humani generis redim̃dã.

Expanded text:
qui filii ejus essent, secundum carnem, sed isti qui fidem acceperint, per quam natus est Isaac, reformatam tempore Christi, non jam specialem sed generalem. Ut quod Abraham credidit de Isaac, isti crederent de Deo et Christo, quia natus est Dei Filius ad salutem humani generis redimendam.