comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rũ clamar& audiuit: ad seipsũ rediens. ait.
Ue mͥ quia tacui: quia uir pollut᷑ labiis ego
sum: & in medio popłi polluta labia ha¬
bentis ego habito. Moxq ipsã pollutionẽ
unde cognouerit. subdens ait: & regem
erechiel loquens de qͣttuor animalib. dicit.
Cum fier& uox supra firmam̃tũ quod erat
suꝑ caput cor: stabant & sũmittebant alas
suas. Qd enĩ ꝑ uolatũ animaliũ nisi ęuan¬
głistarũ atq doctor sublimitas designat᷑:
Uel quid sunt alȩ animaliũ: nisi scõꝵ contẽ¬
plationes. eos ad celestia subleuantes: S cum
fit uox supra firmam̃tũ. qͦd suꝑ caput eoꝵ. ẽ.
stantes sũmittunt alas suas: qͥa cũ internã
uocẽ suꝑnȩ sapientiȩ audiunt: qͣsi uolatꝰ sui
alas deponunt: qͥa uidelic& ipsã ueritatis
altitudinem. minus se contemplari posse
cognoscunt. Ad uocẽ gͦ desuꝑ uenientẽ. alas
deponere. ẽ: cognita suꝑna potentia. uirtu¬
tes ꝓprias humiliare. & consideratione cre¬

Expanded text:
s, ait: Vae mihi quia tacui, quoniam vir pollutus labiis ego sum, et in medio populi polluta labia habentis ego habito . Moxque ipsam pollutionem unde cognoverat subdens, ait: Et regem Vet. II. Hinc Ezechiel loquens de quatuor animalibus, dicit: Cum fieret vox supra firmamentum, quod erat supra caput eorum, stabant et submittebant alas suas . Quid enim per volatum animalium, nisi evangelistarum atque doctorum sublimitas designatur? Vel quid sunt alae animalium, nisi sanctorum contemplationes eos ad coelestia sublevantes? Sed cum fit vox supra firmamentum, quod super caput eorum est, stantes submittunt alas suas, quia cum internam vocem supernae sapientiae audiunt, quasi volatus sui alas deponunt, quia videlicet ipsam veritatis altitudinem minus se contemplari posse cognoscunt. Ad vocem ergo desuper venientem alas deponere est cognita superna potentia, virtutes proprias humiliare et consideratione cre
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc in euuangło ueritas dicit. Helyas ue¬
nit: & ille restitu& om̃ia. Nc̃ enĩ amisit
israhelitas eccła qͦs conuertere p̃dicando
non ualuit: s tc̃ helya p̃dicante dũ qͦtqͦt
inuenerit colligit: uelut pleniꝰ recipit qͦd
re. Hinc. ẽ enĩ qͦd ꝑ ꝓpħam de electis dr̃.
in t̾ra sua dupplicia possidebt̃. Hinc. ẽ. qͦd

Expanded text:
 In Evangelio Veritas dicit: Elias venit, et ille restituet omnia . Nunc enim amisit Israelitas Ecclesia, quos convertere praedicando non valuit; sed tunc Elia praedicante, dum quot invenerit colligit, velut plenius recipit quod re. Hinc est enim quod per prophetam de electis dicitur: In terra sua duplicia possidebunt . Hinc est quod
Abbreviated transcription (Latin):
uersionis humilitate mactare: ut edo¬
mita ceruice suꝑbiȩ. discant obȩdiendo se¬
qui. qui dudũ docendo p̃ire conabantur.
tes. ꝑ humilitatis hostiã dona sp̃c gr̃ȩ sep¬
tiformis accipiunt: ut qui elationis suae
uetustate tabuerant. nouitate gr̃ȩ reforme¬
ntur. Septenariꝰ aut̃ numerꝰ apud sapien¬
fectus: quia ex primo pari. & ex primo im¬
pari consũmat᷑. Primus enĩ impar terna¬
rius: primꝰq par quat̾narius. Ex qͥb duo¬
b septenarius constat: qui eisdẽ partib su¬
is multiplicat᷑. in duodenariũ surgit. Nã
siue tres ꝑ qͥituor. seu qͣttuor ꝑtres ducimꝰ.
ad duodenariũ ꝑuenimꝰ. S nos quia suꝑ¬
no munere ueritatis p̃dicam̃ta ꝑcepimꝰ.
hȩc fixa scientiȩ altitudine despiciendo
calcamꝰ: hoc ꝓculdubio inconcussa fide

Expanded text:
versionis humilitate mactare, ut edoversionis humilitate mactare, ut edomita cervice superbiae discant obediendo sequi, qui dudum docendo praeire conabantur. tes per humilitatis hostiam dona Spiritus gratiae septiformis accipiunt, ut qui elationis suae vetustate tabuerant, novitate gratiae reformentur. 15. Septenarius numerus pererfectus, quia ex primo pari et ex primo impari consummatur: primus enim impar, ternarius est, primusque par, quaternarius; ex quibus duobus septenarius constat, qui eisdem partibus suis multiplicatus in duodenarium surgit. Nam sive tres per quatuor seu quatuor per tres ducimus, ad duodenarium pervenimus. Nos quia superno munere veritatis praedicamenta percepimus, haec fixa scientiae altitudine despicienda calcamus: hoc procul dubio inconcussa fide
Abbreviated transcription (Latin):
tici autẽ ꝓ eo qͦd in petra stare contẽpnt̃.
transeuntis dñi posteriora ñ aspiciunt:
qͥa extra ȩccl̃am positi. incarnationis eiꝰ si¬
cut sunt mysteria ñ agnosct. Sicut autẽ
s suꝑius diximꝰ ꝑ tauros ceruix suꝑbiȩ. ꝑ
arietes uͦ ducatus exprimit᷑: qͥa ab here¬
ticis ꝑsuasis plebib quasi seductis gregib
agit᷑. De hereticis nãq suꝑbientib dr̃. qui
infirmor m̃ites male suadendo corrump̃t.
conciliũ tauroꝵ int̾ uaccas popłor. Et qͥa
seqͣntes se popłos uelut greges trahunt: a¬
rietes aliqͣndo nominant᷑ Greges scilic&
arietes ducunt: sicut ꝑ increpationẽ ihe¬
remyas ait principes tui uelut arietes.
Quia gͥ heretici cũ ad scãm ȩcclam redeuñ.
suꝑbiȩ elationẽ desert̃.& neqͦqͣm iã quasi
sequentes greges popłor cuneos ad interi¬
tũ ducunt: amici beati iob offerre tauroᷤᷤ
& arietes iubent᷑. Tauros enĩ & arietes in
sacrificio offerre. ẽ suꝑbũ ducatũ con¬

Expanded text:
tici autem pro eo quod in petra stare contemnunt, transeuntis Domini posteriora non aspiciunt, quia extra Ecclesiam positi, incarnationis ejus, sicut sunt, mysteria non agnoscunt. Sicut autem et superius diximus, per tauros cervix superbiae, per arietes vero ducatus exprimitur, qui ab haereticis, persuasis plebibus, quasi seductis gregibus, agitur. De haereticis namque superbientibus dicitur, qui infirmorum mentes male suadendo corrumpunt: Concilium taurorum inter vaccas populorum . Et quia sequentes se populos velut greges trahunt, arietes aliquando nominantur. Gregem scilicet arietes ducunt. Unde per increpationem Jeremias ait: Principes tui velut arietes . Quia igitur haeretici cum ad sanctam Ecclesiam redeunt, superbiae elationem deserunt, et nequaquam jam quasi sequentes greges populorum cuneos ad interitum ducunt, amici beati Job offerre tauros et arietes jubentur. Tauros enim et arietes offerre in sacrificio est superbum ducatum con
Abbreviated transcription (Latin):
nis. nisi caritas: Qd in cõmotione capitis.
nisi ãmiratio designat᷑. Bene aut̃ subdit᷑.¬
& consolati sunt eũ suꝑ om̃e malũ qͦd intu¬
lerat dñs suꝑ eũ. Percussi enĩ merorẽ con¬
solari. ẽ: & post ꝑcussionẽ de uenia congau¬
dere. Nam qͣnto qͥsq cernit᷑ de restituta
ꝓxui salute hilarescere: tanto se indicat

Expanded text:
nis nisi charitas, quid vero motione capitis, nisi admiratio designatur? Bene autem subdit consolati sunt eum super omni malo quod intulerat Dominus super eum. - Percussi enim moerorem consolari est, ei post percussionem de venia congaudere. Nam quantum quisque cernitur de restituta proximi salute hilarescere, tanto se indicat
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatio. Contra immanes qͥppe uires eiꝰ in¬
tulit. scio quia om̃ia potes: contra occultas
uͦ machinationes illiꝰ subiunxit. & nulla te
celat consiliũ: quia qͣmius contra infirmi¬
tatẽ nr̃am multis fraudib occultet᷑. ꝓtecto¬
ris tam̃ nr̃i scã nobis inspiratione detegit᷑
Absq scientia celat consiliũ: qͥa lic& tẽptatos
lat&. latere tam̃ ꝓtestorẽ ñ potest tẽpta¬
torũ. Igit᷑ audita fortitudine & calliditate
diaboli. audita etiã creatoris nr̃i potentia¬
quȩ & illũ ualent̃ reprimit. & nos miscd̃it̃
tegit: quȩsumꝰ beate iob. ut quȩ de tems. ip¬

Expanded text:
onitur.---Contra immanes quippe vires ejus intulit: Scio quia omnia potes; contra occultas vero machinationes illius subjunxit: Et nulla te celat consilium; quia quamvis contra infirmitatem nostram multis fraudibus occultetur, protectoris tamen nostri sancta nobis inspiratione detegitur. Absque scientia celat consilium, quia licet tentatos lateat, latere tamen protectorem non potest tentatorum. Igitur audita fortitudine et calliditate diaboli, audita etiam creatoris nostri potentiaet illum valenter reprimit, et nos misericorditer tegit, quaesum
Abbreviated transcription (Latin):
locuti corã me rectũ sicut iob. s sicut ser¬
uus m̃s iob: ut uidelic& int̃positione ser¬
uitutis. dũ eũ quasi sub quadã peculiari¬
tate commemorat. cuncta quȩ in defensi¬
one sua dixerat. quia ñ contumaci suꝑbia
s humili ueritate dixit. ostendat. S qͥa¬

Expanded text:
 sicut servus meus Job, ut videlicet interpositione servitutis, dum eum quasi sub quadam peculiaritate commemorat, cuncta quae in defensione sua dixerat, quia non contumaci superbia, sed humili veritate dixerit ostendat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtractatis. minus obscura sunt. quȩ suꝑst̃.
lib& hẽ indulgentiꝰ remissiꝰq transcurrere.
Uelut em̃so enĩ magno mari iã littus cernimꝰ:
& intentionis nr̃ȩ uela deponentes. ñ eodẽ qͦ
prius impetu ducimur: s tam̃ adhuc impul¬
sione pristini flatus imus. Quasi anxieta¬
tis nr̃e uentus cecidit: s tam̃ eiꝰ uis etiam
seipsa tranquillior. usq ad stationẽ nos litto¬
ris impellit. Igit᷑ postqͣm fideli famulo dñs
leuiathan hostis eiꝰ qͣm sit & fortis & calliduᷤᷤ
ostendit: dũ uires illius subtilit̾ fraudesq
patefecit: beatꝰ iob ad utraq respondit di

Expanded text:
ra sunt quae supersunt, libet hunc indulgentius remissiusque transcurrere. Velut emenso enim magno mari, jam littus cernimus, et intentionis nostrae vela deponentes, non eodem quo prius impetu ducimur, sed tamen adhuc ex impulsione pristini flatus imus. Quasi anxietatis nostrae ventus cecidit, sed tamen ejus vis jam seipsa tranquillior usque ad stationem nos littoris impellit. Igitur postquam fideli famulo Dominus Leviathan hostis ejus quam sit et fortis et callidus ostendit, dum vires illius subtiliter fraudesque patefecit, beatus Job ad utraque respondit, di
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm nc̃. Spinis enĩ elector uiȩ sepiunt᷑
dũ dolor punctiones inueniunt in hoc qͦd
temporalit concupiscunt. Quasi int̾posita
maceria uiis eoꝵ obiuat: quoꝵ nimirũ
desideria ꝑfectionis difficultas ĩpugnat.
Horũ ꝓfecto animȩ amatores suos quȩrt̃.
& ñ inueniunt: dũ sequendo malignos
sp̃c. neqͦͣqͣm eas qͦs appetunt huiꝰ scłi uo¬
luptates app̃hendunt. Bene aut̃ subdit᷑.
qͦd ex ipsa difficultate mox dicat. uadã . &.
reuertar ad uirũ meũ priorẽ: qͥa meliꝰ
quia castam sibi animã. scĩ sp̃c int̃posito
amore. coniunxit. Quẽ tc̃ mens uniꝰcuiꝰq
desiderat: cũ multiplices amaritudines.
uelut qͣsdam spinas inuenit in eis delec¬
tationib quas temporalit̃ concupiscit.
Nam dũ aduersitatib mundi quẽ dilig̃.
morderi anima cȩꝑit. tẽ plenius intelli¬
git. qͣnto illi cũ priore uiro melius fuit.

Expanded text:
I, 6. Spinis enim electorum viae sepiuntur, dum dolorem punctionis inveniunt in hoc quod temporaliter concupiscunt. Quasi interposita maceria viis eorum obviat, quorum nimirum desideria perfectionis difficultas impugnat. Horum profecto animae amatores suos quaerunt, et non inveniunt, dum sequendo malignos spiritus, nequaquam eas quas appetunt hujus saeculi voluptates apprehendunt. Bene autem subditur quod ex ipsa difficultate mox dicat: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia bene quia castam sibi animam sancti spiritus interposito amore conjunxit. Quem tunc mens uniuscujusque desiderat, cum multiplices amaritudines velut quasdam spinas invenit in eis delectationibus quas temporaliter concupiscit. Nam cum adversitatibus mundi quem diligit morderi anima coepit, tunc plenius intelligit quanto illi cum priore viro melius fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia.ẽ at econtra humilitas elector. Cũ
gͦ qͣm qͥsq habeat agnoscit᷑. sub quo rege mi¬
lit& inuenit᷑: unꝰqͥsq enĩ quasi quendã titu¬
lũ portat oꝑis. quo facile ostendat. sub cuius
seruiat potestate rectoris: unde & ꝑ eugłm¬
dr̃. ex fructib eor cognoscetis eos: ne nos le¬
iuathan istiꝰ m̃bra uel mira faciendo falle¬
rent. aꝑtũ signũ dñs quo dep̃hendi ualeant
demonstrauit dicens. ipse. ẽ rex suꝑ unuer¬
sos filios suꝑbiȩ. Qui & si qͣndo fictã speciẽ
humilitatis assumunt: sem& ipsos tam̃ ce¬
lare hominib neqͣ qͣm possunt: qͥa eor suꝑ¬
bia diu latere ñ sustinens. s cũ ex alia tegit᷑
ex alia actione denudat᷑. Qui uͦ sub rege
humilitatis militant. semꝑ pauidi atq ex
om̃i latere circũspecti. aduersũ iacula elati¬
onis pugnant: & quasi contra uenientes ictꝰ
solũ magis in suo corpore ocłm eustodiunt. dũ
in sems ipsis principalit̃ humilitatẽ tuen.¬

Expanded text:
superbia est, at contra humilitas electorum. Cum igitur quam quisque habeat cognoscitur, sub quo rege militet invenitur. Unusquisque enim quasi quemdam titulum portat operis, quo facile ostendat sub cujus serviat potestate rectoris. Unde er: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Ne igitur nos Leviathan istius membra vel mira faciendo fallerent, apertum signum Dominus quo deprehendi valeant demonstravit, dicens: Ipse est rex super universos filios superbiae. Qui etsi quando fictam speciem humilitatis assumunt, semetipsos tamen celare in omnibus nequaquam possunt, quia eorum superbia diu latere non sustinens, cum ex alia tegitur, ex alia actione denudatur. Qui vero sub rege humilitatis militant, semper pavidi, atque ex omni latere circumspecti, adversum jacula elationis pugnant, et quasi contra venientes ictus solum magis in suo corpore oculum custodiunt, dum in semetipsis principaliter humilitatem tuen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ animab ur̃is reddituri. Audiant illi.
cũ de accepta potestate głant᷑. hoc qͦd abra¬
contra rectores suos in quȩrelã ꝓsiliunt. hoc
qͦd murmuranti popło. moysi & aaron uo¬
cib respondet᷑. nec contra nos. ẽ murmur
ur̃m. s contra dñm. nos enĩ quid sumus:
audiant illi. turbabunt᷑ in conspectu eiꝰ pa¬
Audiant simul om̃s. ds̃ suꝑbis resistit humi¬
lib aut̃ dat grãm: audiant om̃s immundꝰ
est apud dm̃ om̃is qui exaltat cor: audi
ueritas docet dicens. Discite a me. qͥa mitis
sũ & humilis corde. Ad hoc nãq unigenitꝰ
dĩ filius formã humilitatis nr̃ȩ suscepit:
ad hoc inuisibilis ñ solũ uisibilis. s etiã des¬
pectus apparuit: ad hoc contumeliarũ lu¬
dibria: irrisionũ ꝓbra: passionũ tormenta
tolerauit: ut suꝑbũ ñ ee hominẽ doceret
humilis ds̃. Quanta gͦ humilitatis uirtꝰ.ẽ.
ꝓpt̃ qͣm solã ueracit̾ edocendã is qui sine
ȩstimatione magnꝰ. ẽ usq ad passionem

Expanded text:
 animabus vestris . » Audiant illi, cum de accepta potestate gloriatur, hoc quod Abracontra rectores suos in querela prosiliunt, hoc quod murmuranti populo Moysi et Aaron vocibus respondetur: « Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum: nos enim quid sumus ? » Audiant illi: « Turbabuntur in conspectu ejus pa» Audiant simul omnes: « Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . » Audiant omnes: « Immundus est apud Deum omnis qui exaltat cor . » Au quod magistra Veritas docet, dicens: « Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . » Ad hoc namque unigenitus Dei Filius formam infirmitatis nostrae suscepit; ad hoc invisibilis non solum visibilis, sed etiam despectus apparuit; ad hoc contumeliarum ludibria, irrisionum opprobria, passionum tormenta toleravit, ut superbum non esse hominem doceret humilis Deus; quanta ergo humilitatis virtus est, propter quam solam veraciter edocendam is, qui sine aestimatione
Abbreviated transcription (Latin):
gra: ad lacessendos uͦ alios importuna: adea
quȩ facere & deb& & p̃ual& ignaua: ad ea
autẽ quȩ facere nec deb& nec p̃uals. parata.
Hec in eo qͦd sponte ñ appetit. nulliᷤ exhortati¬
onib flectit᷑. ad hoc aut̃ qͦd latent̃ desiderat.
querit ut cogat᷑: quia dũ metuit ex deside¬
rio suo uilescere. optat uĩ in ipsa uoluntate
tolerare. Igit᷑ qͥa humanos animos alit̃ temp¬
tari ex reb carnalib. atq alit̃ ex spualib
diximus: audiant illi. om̃is carofenũ & gła
eius sicut flos fęni: audiant isti. qͦd qͥb dã
post miracła dr̃ nescio uos unde sitis. disce¬
dite a me oꝑarii iniquitatis: audiant illi.
diuitiȩ si affluant. nolite cor apponere: au-¬
diant isti. quia fatuȩ uirgines quȩ uacuis
uasculis ueniunt. ab int̾nis nuptiis excludu¬
nt᷑. Rursũ quia alit̃ tẽptari p̃latos. atq ali¬
ter subditos p̃fati sumꝰ: audiant illi qͦd ꝑ

Expanded text:
gra, ad lacessendos vero alios importuna, ad ea gra, ad lacessendos vero alios importuna, ad ea quae facere et debet et praevalet ignava, ad ea autem quae facere nec debet nec praevalet parata. Haec in eo quod sponte non appetit nullis exhortationibus flectitur; ad hoc autem quod latenter desiderat, quaerit ut cogatur: quia dum metuit ex desiderio suo vilescere, optat vim in ipsa sua voluntate tolerare. Igitur quia humanos animos aliter tentari ex rebus carnalibus, atque aliter ex spiritalibus diximus, audiant illi: « Omnis caro fenum, et gloria ejus sicut flos feni . » Audiant isti quod quibusdam post miracula dicitur: Nescio vos unde sitis, discedite a me, omnes operarii iniquitatis . Audiant illi: Divitiae si affluant, nolite cor apponere . Audiant isti quia fatuae virgines, quae cum vacuis vasculis veniunt, ab internis nuptiis excluduntur . Rursum, quia aliter tentari praelatos, atque aliter subditos praefati sumus, audiant illi quod per
Abbreviated transcription (Latin):
sunt grauiꝰ indignant᷑: & tanto eoꝵ mens ua¬
stius accendit᷑: qͣnto consideratiꝰ infirma iu¬
dicatur. Hii nimirũ qͥa humilitatẽ quȩ
uirtutũ mat̾. ẽ. nesciunt: usũ sui laboris
ꝑdunt. etiam si qua bona sint quȩ oꝑari ui¬
deant᷑: quia surgentis fabricȩ robusta cel
situdo ñ figit᷑. quȩ neqͦqͣm ꝑfunda menti
fortitudinẽ in petra solidat᷑ Soli gͦ ruinȩ
crescit. qͦd edificant: qui ante molẽ fabri¬
q humilitatis furamina ñ ꝓcurant. Qͦs
bene ab intimis ꝓdimꝰ si paucis in ext̃iori¬
b ostendamꝰ. Cunctis nãq suꝑba apud se
cogitatione tum̃tib. in est clamor in locu¬
tione: amaritudo in silentio: dissolutio in
hilaritate: furor in tristicia: in honestas in
actione honestas in imagine: erectio in
incessu: raneor in responsione. Horũ menᷤ
semꝑ. ẽ. ad irrogandas contumelias ualida.
ad tolerandas infirma: ad obȩdiendum pi¬

Expanded text:
sunt gravius indignantur, et tanto eorum mens vasunt gravius indignantur, et tanto eorum mens vastius accenditur, quanto consideratius infirma judicatur. Hi nimirum, quia humilitatem, quae virtutum mater est, nesciunt, usum sui laboris perdunt, etiamsi qua bona sunt quae operari videantur; quia surgentis fabricsitudo non figitur, quae nequaquam per fundamenti fortitudinem in petra solidatur; soli ergo ruinae crescit, quod aedificant, qui ante molem fabricae, humilitatis fundamenta non procurant. Quos bene ab intimis prodimus, si paucis in exterioribus ostendamus. Cunctis namque superbia apud se cogitatione tumentibus, inest clamor in locutione, amaritudo in silentio, dissolutio in hilaritate, furor in tristitia, improbitas in actione, inhonestas in imagine, erectio in incessu, rancor in responsione; horum mens semper est ad irrogandas contumelias valida, ad tolerandas infirma, ad obediendum pi
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ uocis suꝑbiã libertatẽ uocant. Sic qͥp¬
pe elatio se quasi ꝓ rectitudine libertatis
obicit: sicut sepe timor ꝓ humilitate sup¬
ponit. Nam sicut pleriq reticent ex timo¬
re. & tam̃ tacere se ęstimant ex humilita¬
te: ita ñnulli locunt᷑ ꝑ ĩpatientiã elationiᷤᷤ.
& tam̃ loqui se credunt ꝑ libertatẽ rectitu¬
dinis. Aliquando aut̃ subditi ꝓterua quȩ
sentiunt neqͥ qͣm ꝓdunt: & hii quor loqͣci¬
tas uix cõpescit᷑ ñnũqͣm ex sola a maritudi¬
ne intimi rancoris obticescunt: qui ꝑ do¬
lorẽ m̃tis ꝓcacitatis sue uerba subtrahen¬
tes. cũ male loqui soleant. peiꝰ tacent: quia
cum peccantes aliquid de correctione au¬
diunt. indignantes etiã responsionis uer¬
ba suspendunt. Cum his qͣndo aspe agit᷑.
sepe ad querelȩ uoces de hac ipsa aspitate
ꝓsiliunt. Cum uͦ eos magistri sui blande
p̃ueniunt: de ipsa humilitate qua p̃uenti

Expanded text:
dem vocis superbiam libertatem vocant. Sic quipdem vocis superbiam libertatem vocant. Sic quippe elatio se quasi pro rectitudine libertatis objicit, sicut saepe se et timor pro humilitate supponit. Nam sicut plerique reticent ex timore, et tamen tacere se aestimant ex humilitate, ita nonnulli loquuntur per impatientiam elationis, et tamen loqui se credunt per libertatem rectitudinis. Aliquando autem subditi proterva quae sentiunt nequaquam produnt, et hi quorum loquacitas vix compescitur, nonnunquam ex sola amaritudine intimi rancoris obticescunt. Qui per dolorem mentis procacitatis suae verba subtrahentes, cum male loqui soleant pejus tacent, quia cum peccando aliquid de correptione audiunt, indignantes etiam responsionis verba suspendunt. Cum his quando aspere agitur, saepe ad querelae voces de hac ipsa asperitate prosiliunt. Cum vero eos magistri sui blande praeveniunt, de hac ipsa humilitate qua praeventi
Abbreviated transcription (Latin):
nititur. ut sua acta considerare funditus
negligant: s semꝑ tacitis cogitationib re¬
ctoris sui iudices fiant. Qui dum in illo
qͦd rep̃hendere debeant. importune respi¬
ciunt: in sems ipsis qͦd corrigant. nũqͣm
uident. Unde & tanto atrociꝰ ꝑeunt. qͦn¬
to a se ocłos auertunt: quia in huiꝰ uitȩ
itinere offendentes corruunt. dũ alibi
intendunt. Et quidẽ peccatores se asse¬
rt̃: nec tam̃ tantũ ut tã noxie in regi¬
mine ꝑsonȩ traderent᷑. Et dũ eiꝰ facta
despiciunt: dũ p̃cepta contẽpnunt: ad tan¬
tã usq insaniã deuoluunt᷑. ut dm̃ res hu-¬
manas curare ñ estiment: quia ei qui qͥsi
iure rep̃hendit᷑. ee se cõmissos dolent. Sie¬
q dũ contra rectorẽ suꝑbiunt: etiã contͣ
iudicia conditoris intumesc̃t. Et dũ pa-¬
storis uitã diudicant: ipsã qͦq sapientiã
om̃ia disponentẽ impugnant. Sepe autẽ
rectoris sui dictis ꝓterue obuiant: & ean¬

Expanded text:
nititur, ut sua acta considerare funditus nititur, ut sua acta considerare funditus negligant, et semper tacitis cogitationibus rectoris sui judices fiant. Qui dum in illo quod reprehendere debeant importune respiciunt, in semetipsis quod corrigant nunquam vident. Unde et tanto atrocius pereunt, quanto a se oculos avertunt. Quia in hujus vitae itinere offendentes corruunt, dum alibi intendunt, et quidem peccatores se asserunt, nec tamen tantum, ut tam noxiae in regimine personae traderentur, et dum ejus facta despiciunt, dum praecepta contemnunt, ad tantam usque insaniam devolvuntur, ut Deum res humanas curare non aestiment, quia ei qui quasi jure reprehenditur, esse se commissos dolent; sicque dum contra rectorem superbiunt, etiam contra judicia conditoris intumescunt. Et dum pastoris sui vitam dijudicant, ipsam quoque sapientiam omnia disponentem impugnant, se autem rectoris sui dictis proterve objiciunt, et eam
Abbreviated transcription (Latin):
mutauit. Sciendũ qͦq ẽ qͦd alit̃ hȩc p̃positoᷤ.
atq alit̾ subditos tẽptat. Prelato nãq in co¬
gitationib suggerit. qͥa uitȩ solo merito suꝑ
cȩt̾os excreuit. Et si qua ab eo bene aliqͣndo
gesta sunt: hȩc importune eiꝰ animo obicit.
Et cũ hẽ dõ singularit̾ placuisse insinuat: qͦ
facile suggesta ꝑsuadeat. ipsã ad testimo¬
niũ pocestatis traditȩ retributionẽ uocat
dicens. Quia nisi om̃ps ds̃ te his om̃ib me¬
liorẽ cerners: hos sub tuo regimine ñ de¬
diss&. Eiusq mox m̃tẽ erigit: uiles atq in
ter loquat᷑. Unde & mox m̃tis tranqͥllitas
in irã uertit᷑: quia dũ cunctos despicit. dũ
sensũ uitãq om̃iũ sine moderatione dep̃¬
hendit: tanto irrefrenatius in iracundiã
dilatat: qͣnto eos qui sibi cõmissi st̃ e̾e̾ sibi¬
ms indignos putat. At contra eũ subicto¬
rũ cor suꝑbia instigat: hoc sũmoꝑe agere

Expanded text:
mutavit. Sciendum quoque est, quod aliter haec propositos, mutavit. Sciendum quoque est, quod aliter haec propositos, atque aliter subditos tentat; praelato namque in cogitationibus suggerit, quia solo vitae merito super caeteros excrevit; et si qua ab eo bene aliquando gesta sunt, haec importune ejus animo objicit, et eo hunc Deo singulariter placuisse insinuat: quo facilius suggesta persuadeat, ipsam ad testimonium potestatis traditae retributionem vocat, dicens: Quia nisi omnipotens Deus te his omnibus meliorem cerneret, omnes hos sub tuo regimine non dedisset, ejusque mox mentem erigit. Viles atque inuter loquatur, unde et mox mentis tranquillitas in iram vertitur. Quia dum cunctos despicit, dum sensum vitamque omnium sine moderatione reprehendit, tanto irrefrenatius se in iracundiam dilatat, quanto eos qui sibi commissi sunt esse sibimet indignos putat. At contra, cum subjectorum cor superbia instigat, hoc summopere agere
Abbreviated transcription (Latin):
bitatio tua. Fȩnũ quasi bos comedes: & sep¬
tẽ tẽpora mutabunt᷑ suꝑ te. Ecce qͥa tu¬
mor m̃tis usq ad aꝑta uerba se ꝓtulit. pa¬
tientia iudicis ꝓtinꝰ usq ad sententiã eru¬
pit: tantoq hc̃ districtius ꝑculit. qͣnto eiꝰ
se suꝑbia immoderatiꝰ erexit. Et qͥa enu¬
merando bona dixit. in qͥb sibi placuit: enu¬
merata mala in qͥb feriret᷑ audiuit. Scien¬
dũ uͦ.ẽ. qͦd ipsa hȩc de qua tractamꝰ elatio.
alios ex reb secularib. alios uͦ ex sp̃ualib
possid&. Alt̃ nãq intumescit auro: alter
eloquio: alt̃ infimis & t̾renis rebus. alter
sũmis cęlestibq uirtutib: una tam̃ eadẽq
ante dĩ oculos agit᷑. qͣmuiᷤ ad humana cor¬
da ueniens. in eoꝵ obtutib diuerso amictu
palliet᷑. Nam cũ is qui de t̾rena priꝰ gła
suꝑbiebat. postmodũ de scĩtate extollitur:
neqͣqͣm cor eius elatio deseruit: s ad eũ con¬
sueta ueniens. ut cognosci nequeat. uestẽ

Expanded text:
uasi bos comedes, et septem tempora mutabuntur super te. » Ecce quia tumor mentis usque ad aperta verba se protulit, patientia judicis protinus usque ad sententiam erupit; tantoque hunc districtius perculit, quanto ejus se superbia immoderatius erexit; et quia enumerando bona dixit in quibus sibi placuit, enumerata mala, in quibus feriretur, audivit. Sciendum vero est quod ipsa haec, de qua tractamus, elatio, alios ex rebus saecularibus, alios vero ex spiritualibus possidet. Alter namque intumescit auro; alter eloquio; alter infimis et terrenis rebus; alter summis coelestibusque virtutibus: una tamen eademque ante Dei oculos agitur, quamvis ad humana corda veniens, in eorum obtutibus diverso amictu pallietur. Nam cum is, qui terrena prius gloria superbiebat, postmodum de sanctitate extollitur, nequaquam cor ejus elatio deseruit; sed ad eum consueta veniens ut cognosci nequeat, vestem
Abbreviated transcription (Latin):
& fuert̃ ei septẽ filii. & filiȩ tres. Et uoca¬
uit nom̃ unius diẽ. & nom̃ scdȩ casyã. & no¬
Deditq eis pat̾ suus hereditatẽ inter fr̃s earũ.
Uixit aut̃ iob post hȩc centum quadraginta
annis: & uidit filios suos. & filios filioꝵ suoꝵ.
usq ad quartam generationem: & mortu¬
us est senex. & plenus dierum.

Expanded text:
em filii et filiae tres et vocavit nomen unius Diem et nomen secundae Cassia et nodeditque eis pater suus hereditatem inter fratres earum vixit autem Iob post haec centum quadraginta annis et vidit filios suos et filios filiorum suorum usque ad quartam generationem et mortuu
Abbreviated transcription (Latin):
Iustũq hoc ẽ diuino iudicio: ut qui pieta¬
tis uĩ ꝑpendere & custodire negligt̃. suspi¬
cionis suȩ odore fallant᷑ Unde ad illusio¬
nis augm̃tũ eos crudelia ꝑpetrantes. sig¬
na quoq ac ꝓdigia subsequunt᷑: sicut & re¬

Expanded text:
Justumque hoc est divino judicio, ut qui pietaJustumque hoc est divino judicio, ut qui pietatatis vim perpendere et custodire negligunt, suspicionis suae odore fallantur. Unde et, ad illusionis augmentum, eos crudelia perpetrantes signa quoque ac prodigia subsequuntur, sicut et re
Abbreviated transcription (Latin):
ritas dicit: ut om̃is qui int̾ficit uos. arbi¬
tret᷑ se obsequiũ p̃stare dõ. Igit᷑ sicut olla
feruent: dũ crudelit̃ ꝑsequunt᷑. S apud
eos ipsa ꝑsecutio ungentor fraglantiam
redol&: dũ mens eoꝵ uanis suspicionib
decepta. ȩstimat. quia dõ obsequiũ ꝑsol¬
uat. In scriptura enĩ sacra. ungentorum
ait. xp̃i bonus odor sumꝰ dõ. Itaq qͥa leui¬
athan iste ministros illius ꝑditi uasis sui
in crudelitatis oꝑa. sub opinionis laude
& p̃cextu uirtutis int̾cipit: postqͣm dictũ¬
ẽ feruescere faci& quasi ollã ꝓfundũ ma¬
re: recte mox subdit᷑. pon& quasi cũ ungen¬
ta bulliunt. Od enĩ ꝑ crudelitatis in-¬
cendiũ mare feru& hoc in eordẽ iudicio
qui excitant᷑ falso nomine uirtutis. acsi un¬
genta bulliant. ostendit: ut tanto atrocio¬
res ad crudelitatẽ fiant. qͣnto se etiã mereri
p̃mia. quasi ꝓ relo religionis existimant.

Expanded text:
ritas dicit: Ut omnis qui interficit vos, arbiritas dicit: Ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo . Igitur sicut olla fervent, dum crudeliter persequuntur; sed apud eos ipsa persecutio unguentorum fragrantiam redolet, dum mens eorum, vanis suspicionibus decepta, aestimat quia Deo obsequium persolvat. In Scriptura enim sacra unguentorum ait: Christi bonus odor sumus Deo . Itaque quia Leviathan iste ministros illius perditi vasis sui in crudelitatis opera sub opinione laudis et praetextu vitututis intercipit, postquam dixit: Fervescere faciet quasi ollam profundum mare, recte mox subdidit: Ponet quasi cum unguenta bulliunt. Quod enim per crudelitatis incendium mare fervet, hoc in eorumdem judicio qui excitantur falso nomine virtutis, ac si unguenta bulliant, ostendit, ut tanto atrociores ad crudelitatem fiant, quanto se etiam mereri praemia quasi pro zelo religionis existimant.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ꝓfundũ mare leuiathan iste qͦsi ollã
facit feruescere: qͥa nimirũ constat quod
ꝑsecutionis extremȩ tempore contra elec¬
quasi olla feruescit: cũ corda dilector scł̃i
ualido ardore suecendit. Et quȩ hoc pacis
tempore intra suã maliciã clausa latuert̃:
tẽ in ęstũ immanissimȩ ꝑsecutionis ebul¬
liunt: ac ꝑ abruptã crudelitatis aꝑtȩ li¬
centiã ea quȩ diũ p̃sserant. odio antiqui
liuoris exhalant. Qui aut̃ pestifero erro¬
re ꝑsuasi. sic in istis famulant᷑ antixp̃o. ut
tc̃ uerius p̃bere se estiment obsequiũ xp̃o:
postqͣm dixit. feruescere facis qͦsi ollam
ꝓfundũ mare: apte subiunxit. Pon& qͦsi
bulliunt. fraglantiã suauitatis reddunt.:
Quia gͦ leuiathan iste ita seducit corda reꝑ¬
bor. ut quicquid agunt ex iniqͥtate ꝑfidiȩ
ꝓ ueritate rectȩ fidei se agere suspicent᷑.
quasi bene eis ol&. id qͦd zelo religionis
exercent. Unde in ęuuangło discipłis ue¬

Expanded text:
ollam facit fervescere, quia nimirum constat, quod persecutionis extremae tempore contra elecquasi olla fervescit, cum corda dilectorum saeculi valido ardore succendit, et quae hoc pacis tempore intra suam malitiam clausa latuerunt, tunc in aestum immanissimae persecutionis ebulliunt, ac per abruptam crudelitatis apertae licentiam ea quae diu presserant odia antiqui livoris exhalant. Quia autem pestifero errore persuasi, sic in istis famulantur Antichristo, ut tunc verius praebere se aestiment obsequium Christo, postquam dixit: Fervescere faciet quasi ollam profundum mare, apte subjunxit: CAPUT XXVIbulliunt, fragrantiam suavitatis reddunt. Quia ergo Leviathan iste ita seducet corda reproborum, ut quidquid agunt ex iniquitate perfidiae pro veritate rectae fidei se agere suspicentur, quasi bene eis olet id quod zelo religionis exercent. Unde in Evangelio discipulis Ve
Abbreviated transcription (Latin):
iob. Hor interp̃tationẽ nominũ iecirco re-¬
ticemus: qͥa in huiꝰ oꝑis exordio de ea nos la¬
tius disseruisse meminimꝰ. Intuendũ uͦ est
qͦd ita caute sicut p̃dictus fuerat ordo ac¬
ceptȩ ueniȩ custodit᷑: ut in sacrificiis dñs ñ
illor. s beati iob faciẽ suscepisse referat᷑. Sed

Expanded text:
orum interpretationem nominum idcirco reticemus, quia in hujus operis exordio de ea nos latius disseruisse meminimus. Intuendum vero est quia ita caute, sicut praedictum fuerat, ordo acceptae veniae custoditur, ut in sacrificiis Dominus non illorum, sed beati Job faciem suscepisse referatur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
isrł ñ dimitto: iste ꝑ sem& ipsũ dicit. si dixe¬
ro qͥa ñ noui eũ: ero similis uobis m̃dax. s
noui eũ. & sermonẽ eiꝰ seruo. Ille dicit. mea
sunt flumina. & ego feci ea: iste dic̃. ñ possũ
ego a meipso facere qͥeqͣm: & rursũ. pãt m̃s
in me manens. ipse facit oꝑa. Ille regna om¬
nia ostendens dicit. tͥ dabo potestatẽ hanc
uniuersã. & głam illor. qͥa mͥ tradita sunt.
& cui uolo do illa: iste dicit. calicẽ qͥdẽ meũ
bibetis.: sedere aut̃ ad dext̾am uel ad sinis¬
trã meã. ñr ẽ. meũ dare uobis. s qͥb paratũ¬

Expanded text:
psum dicit: « Si dixero quia non novi eum, ero similis vobis, mendax: sed novi eum, et sermonem ejus servo . » Ille dicit: « Mea sunt flumina, et ego feci ea . » Iste dicit: « Non possum ego a meipso facere quidquam . » Et rursum: « Pater meus in me manens ipse facit opera . » Ille regna omnia ostendens dicit: « Tibi dabo potestatem hanc universam, et gloriam illorum, quia mihi tradita sunt, et cui volo do illa . » Iste dicit: « Calicem quidem meum bibetis; sedere autem ad dexteram vel ad sinistram meam non est meum dare vobis, s
Abbreviated transcription (Latin):
bona ad quȩ ꝓuecti st̃ ñ amittant. Iusti ita¬
& mala adiuuent. illos & bona grauent: dũ
& isti ad ꝓuectũ boni utunt᷑ leuib malis:
& illi ad augm̃tũ mali utunt᷑ minimis bo¬
nis. Isti quippe inde ꝑfectius in bono ꝓfici¬
unt. unde malo tẽptant᷑: illi autẽ inde ad
maiꝰ malũ deficiunt. unde de bono głant᷑.
Sic itaq male bono utit᷑ reꝓbus. & bene malo
utit᷑ ꝓbus: sicut sepe contingit. ut alius ex
cibo salutifero inordinate sũpto pestẽ lan-¬
goris incurrat: alius ueneno serpentis me¬
dicamine ordinatȩ confectionis adhibito.
langoris molestiã uincat Ille gͦ qͥa cibosa¬
lutifero uti recte noluit inde ꝑnitiose mo¬
ritur. unde alii salubrit̃ uiuunt: iste aut̃
quia ueneno serpentis caute uti studuit.
inde salubrit̃ uiuit. unde alii ꝑnitiose
nequitiã. s suggestionẽ nequitiȩ diciniꝰ.
quia nolentes sepe renitentesq tẽptam᷑.

Expanded text:
bona ad quae provecti sunt, non amittant. 45. Elebona ad quae provecti sunt, non amittant. 45. Eles mala adjuvent, et illos bona gravent, dum et isti ad provectum boni utuntur levibus malis, et illi ad augmentum mali utuntur minimis bonis. Isti quippe inde perfectius in bono proficiunt, unde de malo tentantur; illi autem inde ad majus malum deficiunt, unde de bono gloriantur. Sic itaque male bono utitur reprobus, et bene malo utitur probus; sicut saepe contingit ut alius ex cibo salutifero inordinate sumpto pestem languoris incurrat; alius, veneno serpentis in medicamine ordinatae confectionis adhibito, languoris molestiam vincat. Ille ergo qui cibo salutifero uti recte noluit, inde perniciose moritur, unde alii salubriter vivunt; iste autem qui veneno serpentis caute uti studuit, inde salubriter vivit, unde alii perniciose nequitiam, sed suggestionem nequitiae dicimus, qua nolentes saepe renitentesque tentamur.
Abbreviated transcription (Latin):
uel minimũ faciant.a malis sius om̃ib
respectũ m̃tis ꝓtinꝰ auertant: atq hoc
qͦd uel extremũ bonũ fecerint tota inten¬
tione sẽꝑ inspiciant: & ex eo iam se quasi
scõs aspiciunt. obliti malor om̃iũ quae
cõmisert̃. Uniꝰ sui tantũmͦ boni fiunt
memores: qͦd fortasse facere nec ꝑfecte
potuert̃: sicut euenire econtra electis
solet ut cũ multarũ uirtutũ gr̃a polle¬
ant. unum eos uel tenuissimũ uiciũ ualde
defatigans pulset: quatinus dũ ex qͣdã par¬
te sese infirmari considerant. de his uirtu¬
tib in quib p̃ualent. se minime extollant.
dũq de infirmitate trepidant. hoc qͦq ubi
fortes sunt. humilius seruant. Sepe gͦ reꝓbi
ꝑ hoc qͦd unũ uel minimũ bonũ suũ incau¬
te conspiciunt: mala multa & gratua in qͥb
dimersi st̃ ñ agnoset. Et sepe electi ꝑhoc qͦd
ad tenuissimũ malũ suũ infirmati trepi¬
dant: mira dispensatione agit᷑. ut magna

Expanded text:
vel minimum faciant, a malis suis omnibus vel minimum faciant, a malis suis omnibus respectum mentis protinus avertant, atque hoc quod vel extremum bonum fecerint, tota intentione semper inspiciant, et ex eo sese jam quasi sanctos aspiciant, obliti malorum omnium quae commiserunt, unius sui tantummodo boni memores, quod fortasse facere nec perfecte potuerunt, sicut evenire contra electis solet, ut cum multarum virtutum gratia polleant, unum eos vel tenuissimum vitium valde defatigans pulset, quatenus dum ex quadam parte sese infirmari considerant, de his virtutibus in quibus praevalent se minime extollant; dumque de infirmitate trepidant, hoc quoque ubi fortes sunt humilius servant. Saepe ergo reprobi per hoc quod unum vel minimum bonum suum incaute conspiciunt, mala multa et gravia in quibus demersi sunt non agnoscunt. Et saepe electi per hoc quod ad tenuissimum malum suum infirmari trepidant, mira dispensatione agitur, ut magna
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc rursum psalmysta ait. Custodiens par¬
uulos dñs. Hinc magist᷑ gentiũ dicit Lacti
sumus paruuli in medio ur̃m. Hinc disci¬
pulos ammonens. ait: suꝑiores sibi inuicẽ
arbitrantes.Nam qͥa iniquus qͥsq inferi¬
orẽ se omnẽ quẽ cogitat putat: ediuerso
iustus studeat. ut suꝑiorẽ quẽlib& ꝓximũ
attendat: ac ne dũ se alii alt̃ humiliat.
ir& alt̃ in elationẽ. bene utrãq partẽ am¬
monuit dicens. suꝑiores sibi inuicẽ arbi¬
trantes: ut in cogitationib cordis & ego
illũ mͥ p̃ferã. & uicissim ille me sibi: ut
cũ ab utraq parte cor inferius p̃mitur.
nullus ex impenso honore subleuetur.
S hanc humilitatis formã. reꝓbi qͥa leuia¬
than huiꝰ mbra st̃ uel cognoscere uel te¬
nere contẽpnunt: quia & si qͣndo se humi¬
les specietenus ostendunt. humilitatis
uim seruare intrinsecus negligt̃. Quib
sepe accidit. ut si qͦndo unũ qͦdlib& bonũ

Expanded text:
Hinc rursum Psalmista ait: Custodiens parHinc rursum Psalmista ait: Custodiens parvulos Dominus . Hinc Magister gentium dicit: Facti sumus parvuli in medio vestrum . Hinc discipulos admonens ait: Superiores sibi invicem arbitrantes . Nam quia iniquus quisque inferiorem se omnem quem cognovit putat, e diverso justus studet, ut superiorem quemlibet proximum attendat; ac ne, dum se alii alter humiliat, iret alter in elationem, bene utramque partem admonet, dicens: Superiores sibi invicem arbitrantes, ut in cogitationibus cordis, et ego illum mihi praeferam, et vicissim ille me sibi, ut cum ab utraque parte cor inferius premitur, nullus ex impenso honore sublevetur. hanc humilitatis formam reprobi, quia Leviathan hujus membra sunt, vel cognoscere, vel tenere contemnunt, quia etsi quando se humiles specie tenus ostendunt, humilitatis vim servare intrinsecus negligunt. Quibus saepe accidit ut si quando unum quodlibet bonum
Abbreviated transcription (Latin):
diuina gr̃a. saule reꝓbato. ad regni guber¬
nacula possidenda seruabat: & tam̃ ꝑseqͣn¬
ti aduersario m̃te se humili substernebat.
cui diuino iudicio p̃latũ e̾e nouerat. Illi
itaq se humilit̃ postponebat: quo ꝑ electi¬
onis grãm incõparabilit̃ nouerat se e̾e me¬
beant: qui adhuc quo loco apud dm̃ habe¬
ant᷑ nesciunt: si sic se electi etiã illis hu
tos dep̃hendunt. Hoc aut̃ ꝓpriũ e̾e spe¬
cimen electoꝵ solet: qͦd de se sẽꝑ sentiit̃
infra qͣm sunt. Hoc nãq ab eodẽ dauid dr̃
Si non humilit̾ sentiebã: si exaltaui animã
meã. Hinc salomon ad sapientiã paruulos
uocat. dicens. Si quis.ẽ. paruulus. ueniat
ad eam. Qui enĩ necdũ sems ipsũ despi¬
cit: humilẽ dĩ sapientiã ñ app̃hendit.
Hinc in ȩuugło dñs dicit. Confiteor tͥ pat̃¬
dñe celi & t̾rȩ: qui abscondisti hȩc a sapien¬
tib & prudentib. & reuelasti ea paruulis.

Expanded text:
divina gratia, Saul reprobato, ad regni guberdivina gratia, Saul reprobato, ad regni gubernacula possidenda servabat, et tamen persequenti adversario mente se humili substernebat, cui divino judicio praelatum esse se noverat. Illi itaque se humiliter postponebat, quo per electionis gratiam incomparabiliter noverat se esse mebeant, qui adhuc quo loco apud Deum habeantur nesciunt, si sic se electi etiam illis humtos deprehendunt. Hoc autem esse proprium specimen electorum solet, quod de se semper sentiunt infra quam sunt. Hinc namque ab eodem David dicitur: Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam . Hinc Salomon ad sapientiam parvulos vocat, dicens: Si quis est parvulus, veniat ad eam . Qui enim nec dum semetipsum despicit, humilem Dei sapientiam non apprehendit. Hinc in Evangelio Dominus dicit: Confiteor ter coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis .
Abbreviated transcription (Latin):
dis. in cuiusdã se altitudinis arce posuert̃.
prudentes. Hinc etiã paulus ait. Nolite
prudentes eẽ apud uosm& ipsos. Hinc ad
saulem diuina increpatione dr̃. Nonne cũ
paruulus e̾es in ocłis tuis. caput te consti¬
suis. ẽ: qui in eo qͦd sem& ipsũ considerat.
imparẽ se alienis meritis pensat. Nã qͥsi
grandẽ se conspicit: quisqͥs se suꝑ aliena
merita elatione cogitationis extendit.
Saul aut̃ reꝓbus in bono quo ceꝑat ñ ꝑman-¬
sit: quia fastu susceptȩ potestatis intumu¬
it. At contra daiid de se semꝑ humilia
sentiens. eiusdẽq saul se cõparatione post¬
ponens. postqͣm feriendi locũ repꝑit & pe¬
ꝑcit: eidẽ seuienti aduersario. humili se
ꝓfessione ꝓstrauit dicens. Quẽ seqͤris rex
isrł. quẽ ꝑsequeris: Canẽ mortuũ & puli¬
cẽ unũ ꝑsequeris. Et certe iã unctus in¬
regem fuerat: iã exorante samuele. & cor¬
nu suꝑ se oleo fundente didicerat. qͦd eum

Expanded text:
dis in cujusdam se altitudinis arce posuerunt.dis in cujusdam se altitudinis arce posuerunt. vobismetipsis prudentes . Hinc etiam Paulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Hinc ad Saul divina increpatione dicitur: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constisuis est, qui in eo quod semetipsum considerat, imparem se alienis meritis pensat. Nam quasi grandem se conspicit, quisquis se super aliena merita elatione cogitationis extendit. Saul autem reprobus in bono quod coeperat non permansit, quia fastu susceptae potestatis intumuit. At contra David semper de sese humilia sentiens, ejusdemque Saul se comparatione postponens, postquam feriendi locum reperit, pepercit; et eidem saevienti adversario humili se professione substravit dicens: Quem persequeris, rex Israel, quem persequeris? canem mortuum et pulicem unuregem fuerat, jam exorante Samuele, et cornu super se olei fundente didicerat, quod eum
Abbreviated transcription (Latin):
lum timer&: nullũ uidelie&. quia nec dm̃.
S neq hoc qͦd passurus ẽ metuit. Cui felieiꝰ
nimirũ fuerat. tim̃do uitare supplicia:
qͣm ñtũdo tolerare. Appetitũ itaq celsi¬
quȩrebat. Nam quia ius quȩsitȩ potesta¬
tis ñ obtinuit: quasi qͦddam suꝑbiȩ suae
remediũ insaniã insensibilitatis inuenit.
Et quia ꝓuectu transgredi cuncta ñ potu¬
it: despectu se contra cuncta p̃parauit.
id ẽ cunctos uelut infra se positos qͣsi de
sublimi respicit: quia dũ ꝑ intentionem
contra auctorẽ nitit᷑. estimare sibi quẽlibs
similẽ dedignatur. Qd apte etiã eiꝰ m̃briᷤᷤ
congruit: quia om̃s iniqui ꝑ tumorẽ cor¬
dis elati. cunctos qͦs cernunt. suꝑbiȩ fastu
despiciunt. Et si qͣndo ext̃ĩus uenerant᷑:
intꝰ tam̃ in secreto cordis ubi apud se sua
sua estimatione magni sunt. cunctoꝵ sibi
uitã meritũq postponunt. Eosq infra se
e̾e̾ respiciunt: quia ꝑ elatã cogitationẽ cor-¬

Expanded text:
lum timeret. Nullum videlicet, quia nec Deum, sed neque hoc quod passurus est metuit. Cui felicius nimirum fuerat timendo vitare supplicia, quam non timendo tolerare; appetitum itaque celsi gloriam quaerebat. Nam, quia jus quaesitae potestatis non obtinuit, quasi quoddam superbiae suae remedium insaniam insensibilitatis invenit, et quia pro fectu transgredi cuncta nit, despectu se contra cuncta praeparavitId est, cunctos velut infra se positos quasi de sublimi respicit, quia dum per intentionem contra auctorem nititur, aestimare sibi quemlibet similem dedignatur. Quod apte etiam ejus membris congruit, quia omnes iniqui per tumorem cordis elati cunctos quos cernunt superbiae fastu despiciunt; et si quando exterius venerantur, intus tamen in secreto cordis, ubi apud se sua aestimatione magni sunt, cunctorum sibi vitam meritumque postponunt, eosque infra se esse respiciunt, quia per elatam cogitationem cor
Abbreviated transcription (Latin):
eus in se tẏrannidẽ captiua m̃te suseeꝑit.
hoc primũ dãpnũ patit᷑. qͦd clauso cordis
ocło. iudicii ȩqͥtatẽ ꝑdit. Nam cuncta quȩ
ab aliis uel bene gerunt᷑ displicent: & sola
ei quȩ uel praue ipse egerit placent. Sẽꝑ
aliena oꝑa despicit: sẽꝑ mirat᷑ qͦd facit.: qa
& qͥcqͥd egerit. egisse se singłariter credit.
atq in eo qͦd exhib& ꝑ głȩ cupiditatẽ. sibi¬
ipsi fau& ꝑ cogitationẽ: & cũ se in cunctis
transcendere cȩtõs ȩstimat. ꝑ lata cogitatio¬
nũ spacia secũ deambulans. laudes suas
tacitus clamat. Nonñqͣm uͦ ad tantã ela¬
tionẽ mens ducit᷑. ut in eo qͦd tum&. etiã ꝑ
ostentationẽ locutionis effrenet᷑. s tantũ
facilis runa sequit᷑. qͣnto apud se qͥsq ĩpu¬
dentius exaltat᷑. Hinc enĩ scriptũ.ẽ. Ante
ruinã exaltat᷑ cor. Hinc ꝑ danihele dr̃. In
aula babylonis deambulabat rex. Respondit¬

Expanded text:
eius in se tyrannidem captiva mente susceperit, eius in se tyrannidem captiva mente susceperit, hoc primum damnum patitur, quod clauso cordis oculo iudicii aequitatem perdit. Nam cuncta, quę ab aliis vel bene geruntur, displicent, et sola ei, quae ipse vel prave egerit, placent. Semper aliena opera despicit, / semper miratur, quod facit, quia et quicquid egerit, egisse se singulariter credit atque in eo, quod exhibet per gloriae cupiditatem, sibimetipsi favet per cogitationem. Et cum se in cunctis transcendere ceteros ęstimat, per lata cogitationum spatia secum deambulans, laudes suas tacitus clamat. Nonnumquam vero ad tantam elationem mens ducitur, ut in eo, quod tumet, etiam per ostentationem locutionis effrenetur. Sed tanto facilis ruina sequitur, quanto apud se quisque inpudentius exaltatur. Hinc enim scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor. Hinc per Danihelem dicitur: In aula Babylonis deambulabat rex respondit
Abbreviated transcription (Latin):
in elatione: qͦd foras postmodũ spumat in
oꝑe. S quia occasio de suꝑbie disputatio¬
ne se p̃buit: debemꝰ hanc subtiliꝰ sollicitiuᷤ¬
q discutere: atq ad humanas m̃tes qͣnta uł
qualis ueniat. & quib qualit̃ subripiat de¬
monstrare. Alia quippe uicia eas solummͦ
uirtutes impetunt qͥb ipsa destruunt᷑: ut
uidelies ira patientiã: castrimargia absti¬
nentiã: libido continentiã expugn&: suꝑbia
aut̃ qͦm uicioꝵ radicẽ diximꝰ neqͣqͣm uniuᷤ
uirtutis extincta. contra cuncta animȩ a
nimȩ m̃bra se erigit: & quasi generalis ac
pestifer morbus. corpꝰ om̃e corrũpit: ut qͥcqͥd
illa inuadente agit᷑. etiã si e̾e̾ uirtꝰ ostendit᷑.
tyrannꝰ quidã obsessam ciuitatẽ int̾cipit:
cũ m̃tẽ suꝑbia irrũpit. Et quo ditiorem
quẽq ceꝑit: eo in dominio durior exurgit:
qͥa quo amplius res uirtutis sine humili¬
tate agit᷑. eo latius ista dominat᷑. Ꝙsqͥs uͦ

Expanded text:
in elatione, quod foras postmodum spumat in in elatione, quod foras postmodum spumat in opere. Sed quia occasio de superbiae disputatione se praebuit, debemus hanc subtilius sollicitiusque discutere, atque ad humanas mentes quanta vel qualis veniat, et quibus qualiterve surripiat, demonstrare. Alia quippe vitia eas solummodo virtutes impetunt quibus ipsa destruuntur, ut videlicet ira patientiam, gastrimargia abstinentiam, libido continentiam expugnet. Superbia autem, quam vitiorum radicem diximus, nequaquam unius virtutis exstinctmembra se erigit, quasi generalis ac pestifer morbus corpus omne corrumpit, ut quidquid illa invadente agitur, etiam si esse virtus ostenditur, tyrannus quidam obsessam civitatem intercipit, cum mentem superbia inrumpit; et quo ditiorem quemque ceperit, eo in dominio durior exurgit, quia quo amplius res virtutis sine humilitate agitur, eo latius ista dominatur. Quisquis vero
Abbreviated transcription (Latin):
scers: nisi ꝑ hanc priꝰ in radice putruiss&.
Per hanc enĩ ipse succubuit: ꝑ hanc se seqͣn¬
tẽ hominẽ strauit. Eo senĩ telo salutem
nr̃ȩ immortalitatis impetiit: quo uitã suȩ
beatitudinis extinxit. S iccirco dñs hanc
fine suȩ locutionis inseruit: ut cũ post ma¬
la om̃ia leuiathan istiꝰ suꝑbiã dicers. quid
cet malis om̃ib deterius indicars. qͣmus
etiam ꝑhoc qͦd in imo ponit᷑. uicior radix e̾ẽ
monstrat᷑. Sicut enim inferiꝰ radix tegitur.
s ab illa rami extrinsecus expandunt᷑: ita
se suꝑbia intrinsecus celat. s ab illa ꝓtinꝰ aꝑ¬
ta uicia pullulant. Nulla qͥppe mala ad
publicũ ꝓdirent: nisi hȩc m̃tẽ in occulto
constringer&. Hȩc. ẽ. quȩ leuiathan istius
sensũ feruescere sicut ollã facit: unde et
humanas m̃tes in qͦdã feruore insaniȩ con¬
cutit: s ꝑ aꝑta oꝑa qualit̃ concussi animũ
euertat. ostendit. Intus nãq prius ebullit¬

Expanded text:
sceret, nisi per hanc prius in radice putruisset.sceret, nisi per hanc prius in radice putruisset.Per hanc enim ipse succubuit, per hanc se sequentem hominem stravit. Eo etenim telo salutem nostrae immortalitatis impetiit, quo vitam suae beatitudinis exstinxit. Sed idcirco hanc Dominus fini suae locutionis inseruit, ut cum post mala omnia Leviathan istius superbiam diceret, quid esset malis omnibus deterius indicaret. Quamvis etiam per hoc quod in imo ponitur vitiorum radix esse monstretur. Sicut enim inferius radix tegitur, sed ab illa rami extrinsecus expanduntur, ita se superbia intrinsecus celat, sed ab illa protinus aperta vitia pullulant. Nulla quippe mala ad publicum prodirent, nisi haec mentem in occulto constringeret. Haec est quae Leviathan istius sensum fervescere sicut ollam facit. Unde et humanas mentes in quodam fervore insaniae concutit, sed per aperta opera qualiter concussi animam evertat ostendit. Intus namq