comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de supplicio. Ingehenna certa ẽ danna¬
tio. Exprimunt᷑ itaq ꝓmͦ peccati diuer¬
se mansiones in ȩt̾ña damnatione. MMa¬
ota. quãuis irasci fr̃i minꝰ Ioist ea¬
sit quam conuiciari. sepissime tam̃
adeo accendit᷑ ira ait & nom̃ & reatũ ho¬
micidii suscipiat. Unde ioħes ait. Qui
odit frem suũ homicida ẽ. Racha
ut quidã auint int̾ĩec̾tio ẽ. indignantis
animi motũ significans. s qđ int̾iecti¬
ones in aliam linguã ñ facile transfe¬
riintur: eoegit tam grecũ quã latinum
int̃pretem ipsã ponere uocẽ hebraicam.
inuet̾ib libris ñ inuenitur. sed a
saluatore pͥmũ ponitur. ut infernicru¬
loci excede hominũ ibi int̾fectoꝵ horri¬
bilis ac fȩcidissimi. qͥ đr gehennon. id est
uallis filioꝵ ennon. & significat futura
supplicia. In hac ualle lucuserat consecrat᷑
idolo baal cui dem̃tia isrł immolabat. &
filios suos demoniis incendebat. Estaũt

Expanded text:
de supplicio. In gehenna, certa est damnade supplicio. In gehenna, certa est damnatio. Exprimuntur itaque pro modo peccati diversae mansiones in aeterna damnatione. Nota, quamvis irasci fratri minus sit quam conviciari, saepissime tamen adeo accenditur ira, ut et nomen et reatum homicidii suscipiat, unde Joannes ait: Qui odit fratrem suum, homicida est . Raca, ut quidam aiunt, interjectio est, indignantis animi motum significans, sed quod interjectiones in aliam linguam non facile transferuntur, coegit tam Graecum quam Latinum interpretem, ipsam ponere vocem Hebraicam. veteribus libris non invenitur, sed a Salvatore primum ponitur, ut inferni cruloci ex caede hominum ibi interfectorum horribilis ac fetidissimi, qui dicitur gehennon, id est, vallis filiorum Ennon, et significat futura supplicia. In hac valle lucus erat consecratus idolo Baal, cui dementia Israel immolabat, et filios suos daemoniis incendebat. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
us. quẽ nos uulgata inuria. absq cere¬
bro dicere possumue. hylarit eo
ugͦ uacuitatis opprobriũ dicit fr̃
sc̃o sp̃u pleno. nimirũ reus fit con¬
¶cilio ⁊ iudicio scõꝵ contumeliã sc̃i sp̃s lu¬
u̾ credenti in dm̃ dicit fatue: impius ẽ
cupat conuicio infatuati sensꝰ la cesce¬
rit. ꝓ huni smodi maledicto ȩt̾ni ignis
pabulum erit. nͥ inde satisfecerit. As¬
us ticia pharisȩoꝵ ẽ. ut ñ occidat᷑. iusti¬
cia intraturoꝵ in regnũ dĩ. ut sine cau¬
sa ñ irascant᷑. Qui ñ occidit. ñ continuo
ẽ magnus et idoneus regno głoꝵ s tam̃
ascendit aliquẽ gradũ. ꝑficietur autẽ
si sine causa ñ irascatur. Leuuis c̃ irase
sine causa fri quam dicere nacha: & le¬
uius dicere racha quã fatue. Primo enĩ
ẽira sola. postea duo. ira et uox indigna¬
tionis. postea tria. ira & uox. & certaer¬
pressio. Iudiciũ ẽ urx. in quo adhuc tut
locus defensioni. In concilio ñ iam cum
ipso reo agitur. suidices int̾ se confert̃

Expanded text:
us: quem nos vulgata injuria absque cerebro dicere possumus. HILARIUS. ergo vacuitatis opprobrium dicit fratri sancto Spiritu pleno, nimirum reus sit concilio ac judicio sanctorum, contumeliam sancti Spiritus luvero credenti in Deum dicit, Fatue, impius estcupat, convicio infatuati sensus lacesserit, pro hujusmodi maledicto aeterni ignis pabulum erit, nisi inde satisfecerit. Justitia Pharisaeorum est, ut non occidatur; justitia intraturorum in regnum Dei, ut sine causa non irascantur. Qui non occidit, non continuo est magnus et idoneus regno coelorum, sed tamen ascendit aliquem gradum. Perficietur autem, si sine causa non irascatur. Levius est irasci sine causa fratri, quam dicere raca; et levius est dicere raca, quam fatue. Primo enim est ira sola; postea duo, ira et vox indignationis; postea tria, ira et vox et certa expressio. Judicium est irae, in qua adhuc datur locus defensioni. In concilio non jam cum ipso reo agitur, sed judices inter se conferunt
Abbreviated transcription (Latin):
minimis. & docuerit sic homines:
min̾imꝰ uocabit᷑ in regno cȩloꝵ. Qui au¬
tem fecerit ⁊ docuerit: hic magnus uo¬
cabitur in regno celoꝵ. Quia de lege
nichil pret̾ibit suꝑuacaneũ. gͦ qͥ sol¬
uerit unũ de mandatis etiã minimis
istis. id÷ legis. et docuerit sic: id÷ scd̾m
id qđ soluit. ñ scdm id qđ ego doceo &
ipse legit. minimꝰ uocabit᷑ in regno cȩ¬
lorũ. ubi nͥ magni e̾ẽ ñ possunt. id ci¬
ues cȩlestes despectissimũ reputabt̃
otat pharisȩos. qui contẽptis man¬
datis cdĩ ꝓprias traditiones statue
erit sicut ego dicturꝰ sum: hic magnus
erit in celis. licet hic abiectꝰ sit. Masis t̃.
agni quoq erunt & si ñ adeo magni.¬

Expanded text:
minimis, et docuerit sic homines, minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelorum. Qui autem fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno coelorum. Quia de lege nihil praeteribit supervacaneum, ergo qui solverit unum de mandatis etiam minimis istis, id est legis, et docuerit sic, id est secundum id quod solvit, non secundum id quod ego doceo et ipse legit: minimus vocabitur in regno coelorum, ubi nisi magni esse non possunt, id est cives coelestes despectissimum reputabunt BROS. Notat Pharisaeos qui contemptis mandatis Dei, proprias traditiones statuebant. erit, sicut ego dicturus sum, hic magnus erit in coelis, licet hic sit abjectus. Magni quoque erunt, etsi non adeo magni
Abbreviated transcription (Latin):
Neren nec grecum ẽ nec latinũ. s hebreũ.
& int̃pretatur uerũ. s ideo nec grecus
nec latinus ausus ẽ int̾precari. ut ꝓ am̃
dico uob̃. diceret uerũ dico uobis: Ne
uilesceret nudatum. Masis ter¬
oth uel iota dr minima litt̾a hebreȩ
linguȩ et etiam grecȩ. sicut ⁊ apud nos
ant. subaudis q̃ de me scripta sunt. ñ su-¬
ꝑfluet aliqua litteratũ figura. nec pars
figurȩ in lege anteꝗͣ transeat celũ et terra.
Ostenditur itaq qd̾ etiã q̃ lenonioros.¬
mimma putant᷑ in lege sacram̃tis sp̃ua¬
lib plena st̃. ⁊ om̃ia in eũgłio recapitulant᷑.¬
rotestat᷑ etiã dñs faciliꝰ maxi Beda.¬
ma mundi elcm̃ñta transire. quã minima
lagis dicta. De figura huiꝰ mundi ẽ dic¬
tum quia transibit. ñ de mat̾ia. Unde ali¬
bi. Cȩlos nouos &terrã nouam. & ꝓ¬
missa ipsius expectamꝰ. in quib iusticia
mimma significantur ꝑ unum iota
& unum apicem. M. xxu.
uigͦ soluerit unũ de mandatis istis

Expanded text:
en nec Graecum est, nec Latinum, sed Hebraeum, et interpretatur verum; sed ideo nec Graecus, nec Latinus ausus est interpretari, ut pro, amen dico vobis: diceret, verum dico vobis, ne vilesceret nudatum. Ioth vel iotha, dicitur minima littera linguae Hebraeae et etiam Graecae, sicut apud nos ant, subaudis quae de me scripta sunt, non superfixet aliqua litterarum figura, nec pars figurae in lege antequam transeat coelum et terra. Ostenditur itaque quod etiam quae minima putantur in lege, sacramentis spiritualibus plena sunt, et omnia in Evangelio recapitulantrotestatur etiam Dominus facilius maxima mundi elementa transire, quam minima legis dicta. De figura hujus mundi est dictum, quia transibit, non de materia. Unde alibi: Coelos novos et terram novam et promissa ipsius exspectamus, in quibus justitia nima significantur per unum iota et unum apicem. M. 35X Qui ergo solverit unum de mandatis istis
Abbreviated transcription (Latin):
occiđit. reus erit iudicio. Ego
aut̃ dico uob. quia om̃is qui
irascitur fr̾i suo. reuserit iudicio. lariꝰ
Iulchro ingressu opus legis cepit ȩrcedẽ.
non dissoLCeRe. Magisten¬
Iꝑit nanq motũ animi ad nocendũ
frĩ in homicidio cõputari. cũ priusᷤ
ñ attendent homicidium eẽ. nͥ ꝑempti¬
onem corporis humani. Sensus ẽ. Ludi¬
cio legis moysi reusẽ qui occidit actu.s
ego dico uob̾ quia iudicio celestis legis
quam doceo. reus ẽ om̃is qͥ irascit᷑ fr̃i suo.
ii quibusdã codicib additur leuonimꝰ¬
sine causa. s radendũ ẽ. quia ira penit̾
sta ait. Trascimini. uidelicet peccato. un¬
de et sequit᷑. nolite peccare. Qui aũt di¬
xerit frĩ suo racba: reuserit concilio.
Qui aũt dixerit fatue: reuserit gehen

Expanded text:
 reus erit judicio. Ego autem dico vobis, quia omnis qui irascitur fratri suo reus erit judicio. » Pulchro ingressu opus legis coepit excedere, non dissolvere. Aperit namque motum animi ad nocendum fratri in homicidio computari, cum prius non attenderent homicidium esse, nisi peremptionem corporis humani. Sensus est: judicio legis Moysi reus est qui occidit actu; sed ego dico vobis, quia judicio coelestis legis, quam doceo, reus est omnis qui irascitur fratri suo. In quibusdam codicibus additur sine causa; sed radendum est, quia ira penitussta ait: Irascimini, videlicet peccato: unde et sequitur: Nolite peccare . Qui autem dixerit fratri suo, Raca, reus erit concilio. Qui autem dixerit Fat
Abbreviated transcription (Latin):
quia ⁊ si tẽpore postĩor. ꝓmissione tam̃ ẽ
maior. Abrahȩ nanq qui adhuc in pre¬
putio positus ꝓpria dereliquit. dm̃ cog¬
nouit. fidei testimoniũ meruit. fides
gentiũ ⁊ sacer eccłȩ cetus specialit᷑ ẽ ꝓmissꝰ
dicente ad eum dño. in te benedicentur
uniu̾sȩ cognationes t̾re. Dauid aũt oracło
nasceret᷑ audiuit. Clm impleueris inqͥt
dies tuos suscitabo sem̃ tuũ. ⁊ firmabo
solium eiususq in ȩt̾nũ. ego ero ei m pa¬
trem. ⁊ ipse erit mͥ in filiũ. Accepit itaq

Expanded text:
quia et si tempore posterior, promissione tamen est quia et si tempore posterior, promissione tamen est major. Abrahae namque, qui adhuc in praeputio positus, propria dereliquit, Deum cognovit, fidei testimonium metuit, fides gentium, et sacer Ecclesiae coetus, specialiter est promissus, dicente ad eum Domino: In te benedicentur universae cognationes terrae . David autem oraculo nasceretur, audivit: Cum impleveris, inquit, dies tuos, suscitabo semen tuum, et firmabo solium ejus usque in aeteruum: ego ero ei in patrem, et ipse erit mihi in fi
Abbreviated transcription (Latin):
liberati seruiamus illi. .M.¬
rexit salutẽ in domo dauid ad faciendã
misccłiã nob̃ cũ patrib nr̃is. qui in te¬
nebris aduentũ redemptoris expectant.
Et ita erexit salutẽ memorari. id÷ ut me¬
mor cognosceret᷑ testam̃ti sui. ad explen¬
dui scilicet iusuirandũ qͦd iurauit ad abra¬
ham sȩdaturũ nob. hoc ẽ completurũ in
nob̃. Sic dico completurũ. ut sine timore
mortis ȩt̃nȩ seruiamꝰ illi. Dei quippe testa¬
m̃tum. id ÷ testatio m̃tis ⁊ usiurandum.
he. In semine tuo qui ẽ xp̃c. benedicent᷑ õs
gentes. Dei siquidẽ ꝓmittere iurare est.
ixerat dñm iuxta eloqͥa ꝓpħarũ in
domo dauid nasciturũ. dicit nunc
nos esse lib̾aturũ. quia his duob p̃cipuȩ
patriarchis de suo semine. ⁊ benedictio
gentiũ ⁊ xp̃i ẽ incarnatio ꝓmissa. Quod
matheus quoq breuit᷑ intimauit dicens.
Liber generationis u̾iu xp̃i filii dauid:
filii abraham. Ubi notandũ qͦd apud
utrunq euangłistã dauid p̃fert᷑ abrahe.

Expanded text:
liberati, serviamus illi. Erexit salutem in domo David, ad faciendam misericordiam nobis cum patribus nostris, qui in tenebris adventum Redemptoris exspectant. Et ita erexit salutem memorari, id est, ut memor cognosceretur testamenti sui, ad explendum scilicet jusjurandum quod juravit ad Abraham, se daturum nobis, hoc est, completurum in nobis. Sic dico completurum, ut sine timore mortis aeternae serviamus illi. Dei quippe testamentum, id est testatio mentis, et jusjurandum, hae: In re est ixerat Dominum, juxta eloquia prophetarum in domo David nasciturum, dicit nunc nos esse liberaturum; quia his duobus praecipue patriarchis de suo semine et benedictio gentium et Christi est incarnatio promissa. Quod Matthaeus quoque breviter intimavit, dicens: Liber generationis Jesu Christi, filii David filii Abraham . Ubi notandum quod apud utrumque evangelistam David praefertur Abrahae,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlis editȩ loquitur. quia ꝑdm̃ resurrecti¬
onem octaua die factã. sacerdotii legalis
archana patuert̃. Et suꝑ om̃ia monta¬
na iudeȩ diuulgabantur om̃ia u̾ba hec.
Et posuert̃ om̃s qui audierant in corde
suo dicentes. Quisputas puer iste erit:
Etenĩ manus dñi erat cũ illo. Precurren¬
tis. Unde qui audierant excitati miracu¬
lo. ⁊ timore stupefacti. tacite euentũ rei
p̃stolantes dicunt. Quisputas puer iste
Om̃ia hȩc manꝰ mea fec̃. Alit̃ uero
manꝰ dñi flagellũ eius accipitur. ut in so¬
phonia. Extendã manũ meã suꝑ uidã.
Inde ⁊ iob. Manus dñi tetigit me. Hic
aũt manus dñi potestas eiꝰ intelligit᷑. de
qua in meremia. Sic̃lutũ in manu figu¬
li: ita uos in manu mea domꝰ isrł. Et

Expanded text:
prolis editae loquitur, quia per Domini resurrectiprolis editae loquitur, quia per Domini resurrectionem octava die factam, sacerdotii legalis arcana patuerunt. Et super omnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba haec, et posuerunt omnes qui audierant in corde suo, dicentes: Quis putas puer iste erit? Etenim manus Domini erat cum illo. Praecurrent iter. Unde qui audierant, excitati miraculo et timore stupefacti tacite eventum rei praestolantes dicunt: Quis putas puer iste Omnia haec manus mea fecit . Aliter vero manus Domini flagellum ejus accipitur: ut in Sophonia: Extendam manum meam super Judam . Inde et Job: Manus Domini tetigit me . Hic autem manus Domini, potestas ejus intelligitur, de qua in Jeremia: Sicut lutum in manu figuli, ita vos in manu mea, domus Israel . Et
Abbreviated transcription (Latin):
Non nos hoc ei nom̃ imponimꝰ. s a dõ iã
ẽ impositũ. Hoc enim nom̃ ñ generis ẽ sed
uatis. Et mirat st̃ de conuenientia int̃
ui puerũ nomine patͥs magis quã
ioħem uocandũ decernebant: eos figu¬
rant qͥ dño nouȩ gr̃ę munera declarante.
cupiert̃ eum potius consueta uet̾is sac̾do¬
tii edicta predicare. Unde bene ⁊acharias
memoria dñi iñpretatur. quia memoriã
antiquȩ obseruationis a dño date figurat.
Iugillaris appellat᷑ uł graftus ut.M.
tabella que pugno potest meludi.
Aꝑtum ẽ aũt ilico os euis ⁊ lingna eius.
et loq̃batur benedicens cłm. Et factꝰ est
timor suꝑ om̃s uicinos corum. Beda.
oluit fides linguã quã incredulitaᷤ
ligauerat. Allegorice ioħis celebrata
natiuitas. grx̃ ẽ noui testam̃ti inchoata
sublimitas. Uocabulũ ioħis hoc ẽ gr̃ȩ di.
mat᷑uerbis. pat̾ litteris intimant. quia
lex ⁊ ppħia cum psalmis gr̃am xp̃i pre¬
dicant. Pulchrȩ zacharias octaua die

Expanded text:
Non nos hoc ei nomen imponimus, sed a Deo jam est impositum. Hoc enim nomen non generis est, sed vatis. Et mirati sunt de convenientia inter ui puerum nomine patris magis quam Joannem vocandum decernebant, eos figurant, qui, Domino novae gratiae munera declarante, cupierunt eum potius consueta veteris sacerdotii edicta praedicare. Unde bene Zacharias memoria Domini interpretatur, quia memoriam antiquae observationis a Domino datae figurat. Pugillaris appellatur vel graphius vel tabella, quae pugno potest includi. Apertum est autem illico os ejus et lingua ejus, et loquebatur, benedicens Deum. Et factus est timor super omnes vicinos eorum. BEDA. Solvit fides linguam, quam incredulitas ligaverat. Allegorice Joannis celebrata nativitas, gratiae est Novi Testamenti inchoata sublimitas. Vocabulum Joannis hoc est, gratiae Dei mater verbis, pater litteris intimant; quia lex et propheta cum psalmis gratiam Christi praedicant. Pulchre Zacharias octava die
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i scđm carnẽ. In scĩtate ⁊ iusticia co¬
ram ipso. om̃ib dieb nr̃is. .Wl.
Tanctitas ꝑtinet ad cultũ religionis. iu¬
sticia ad moderationẽ iudicũ uł uin¬
dicte. Ista coram dño sunt. qñ ñ querit᷑
alia quam dĩ retributio. Et tu puer
ꝓpħa altissim uocabis. preibis enĩ ante
faciẽ dñi parare uias eiꝰ. Ambrosiꝰ ⁊ Beda.
Depente cum dedño loqueret᷑ ad ꝓphe¬
tiam uerba conu̾tit. ut hoc benefici¬
umꝰ qͣd ꝓpħa futurꝰ erat dñi ẽẽ designa¬
ret. Nonmirũ si alloquitur infantem
octo dierũ. quia bene potiit audire uocẽ
patris iam natus. qui salutationẽ marie
audiuit adhnic in utero clausus. Beda

Expanded text:
tate et justitia coram ipso omnibus diebus nostris. Sanctitas pertinet ad cultum religionis, justitia ad moderationem judicii vel vindictae. Ista coram Domino sunt, quando non quaeritur alia quam Dei retributio. Et tu, puer, propheta Altissimi vacaberis, praeibis enim ante faciem Domini parare vias ejus. BEDA. Repente cum de Domino loqueretur, ad prophetam verba convertit, ut hoc beneficium quod propheta futurus erat, Domini esse designaret. Non mirum si alloquitur infantem octo dierum, quia bene potuit audire vocem patris jam natus, qui salutationem Mariae audivit adhuc in utero clausus. Puta
Abbreviated transcription (Latin):
uicini ⁊ cognati eius quia magnificauit
dñs mnscdiã suã cũ illa: & congratulaban¬
tur ei. In ortu iusti gr̃a secuturȩ uirtutis
exultatione uicinoꝵ p̃figurante signatur.
Et factũ ẽ in die octauo uener̃ circũcidẽ
puerũ. ⁊ uocabant eũ nomine patͥs sui ⁊ a¬
chariam. Et respondens mat᷑ eius dix̃. Ne¬
quaquã. s uocabit᷑ ioħes. Non ignorabat
mater filii uocabulũ. q̃ iam ꝓpħauerat
de nomine imponendo qͦd ñ didicerat a
marito ut pote muto. cui abangło p̃nun¬
ciatum fuerat. Et dixer̃adillam. Quia
nemo ẽ in cognatione tua qͥ uocetur boc
nomine. Innuebant aũt patri eiꝰ quẽ uel¬

Expanded text:
vicini et cognati ejus, quia magnificavit vicini et cognati ejus, quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa, et congratulabantur ei. In ortu justi gratia secuturae virtutis, exsultatione vicinorum praefigurante, signatur. Et factum est in die octavo venerunt circumcidere puerum, et vocabant eum nomine patris suis Zachariam. Et respondens mater ejus, dixit: Nequaquam, sed vocabitur Joannes. Non ignorabat mater filii vocabulum, quae jam prophetaverat de nomine imponendo, quod non didicerat a marito, utpote muto, cui ab angelo praenuntiatum fuerat. Et dixerunt ad illum: Quia nemo est in cognatione tua qui vocetur hoc nomine. Innuebant autem patri e
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o collata ẽ. Sem̃ abrahe spũales signi¬
ficat. siue incircũcisione siue in p̃putio
fidẽ abrahȩ secutos. Hinc apłs ait. Si
tam degentib quã de udȩis post abra¬
ham de fide incarnationis dignatus est
reuelare: semini abrahȩ locutus ẽ. Man¬
sit aũt maria cũ illa quasi m̃sib trib ⁊
reuersa ẽ in domũ suã. Ambrosius ⁊¬
amdiu mansit donec uide Ibeda.¬
ret p̃cursoris natiuitatẽ ꝓpt̾ quã ma¬
xime uenerat. et ut tanto tempore elisa¬
beth & ioħis cresceret ꝓfectus. Nam si in
primo aduentu mariȩ spũ sc̃o sunt re¬
pleti: multũ est illis suꝑadditũ tanta
mora mansionie.
bum impletionis tan¬
tum solet accipim bonis.
ut. impleti sunt dies mariȩ ut pareret.
impleuit salomon ȩdificare domum.
defunctus ẽ abraham plenus dierum.
cũ uenit plenitudo tẽporis misit ds̃ fili¬
um suũ. At contra dies impioꝵ manes
sunt: sicutlegit᷑. Pirisanguinũ & dolosi
ñ dimidiabunt dies suos. Et audiert

Expanded text:
o collata est. Semen Abrahae spirituale, significat sive in circumcisione sive in praeputio fidem Abrahae secutos. Hinc Apostolus ait: Si tam de gentibus quam de Judaeis, post Abraham de fide incarnationis dignatus est revelare, semini Abrahae locutus est. Mansit autem Maria cum illa quasi mensibus tribus, et reversa est in domum suam. BEDA. Tandiu mansit, donec videret praecursoris nativitatem propter quam maxime venerat, et ut tanto tempore Elisabeth et Joannis cresceret profectus. Nam si in primo adventu Mariae Spiritu sancto sunt repleti, multum est illis superadditum tanta mora mansionis. bum impletionis tantum solet accipi in bonis: ut impleti sunt dies Mariae ut pareret implevit Salomon aedificare domum , defunctus est Abraham plenus dierum , cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . At contra dies impiorum inanes sunt, sicut legitur: Viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos . Et audierunt
Abbreviated transcription (Latin):
tores receꝑunt. Impleuit ⁊ dimisit ꝓphe¬
tico sp̃u dixit pret̾itum uidłicet ꝓ fut᷑o.
Suscepit isrł puerũ suũ memorari mi¬
sericordiȩ suȩ. Beda
ulchre puerũ appellat isrł. obedi¬
entem uidelicet ⁊ humilẽ. ut osee dicit.
Puer isr ł et dilexi eum. Qui enĩ con¬
tempuit humiliari. ñ potest saluari:
nec dicere cũ ꝓpħ̃a. Ecce ds adiuuat me.
⁊ dñs susceptor est animȩ meȩ. M.
Iuscipiet dñs ifrael in aduentu hehͥs me¬
morari. id ut memor appareat mise¬
ricordiȩ suȩ. ñ qͦd memoria miscdiȩ recedat.
a dõ. s quasi memorari dr̃. qñ post tempꝰ
longũ uelut prius oblit̾ miseretur alicuiꝰ
Sicut locutus ẽ ad patres nr̃os. abraham⁊
semmini eiꝰ inscła. Locutꝰ ẽ dñs ad abrahã.

Expanded text:
tores receperunt. Implevit et dimisit, prophetores receperunt. Implevit et dimisit, prophetico spiritu dixit, praeteritum videlicet pro futuro. Suscepit Israel puerum suum memorari misericordiae suae. BEDA. Pulchre puerum appellat Israel, obedientem videlicet et humilem, ut Osee dicit: Puer Israel et dilexi eum . Qui enim contemnit humiliari, non potest salvari; nec dicere cum Propheta: Ecce Deus adjuvat me, et Dominus susceptor est animae meae . Suscipiet Dominus Israel in adventu Eliae, memorari, id est, ut memor appareat misericordiae suae, non quod memoria misericordiae recedat a Deo, sed quasi memorari dicitur, quando post tempus longum velut prius oblitus miseretur alicujus. Sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini ejus in saecula. Locutus est Dominus ad Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ bonũ est: abicit ⁊ damnat suꝑbi¬
am. q̃ iniciũ om̃ium malors ẽ. Leroni¬
mus de essentia dei.
oR dei patris archanũ sapientiȩ. A¬
eius mystice innuit. ex qͦ uerbum eiꝰ id
filiũ suũ impassibilit̾ sine inttio genu¬
it ipso dicente ꝑ ꝓpħã. Eruct̾aũ cor .in.
ũbũ bonũ. Uel ita. In brachio disꝑsit su¬
ꝑbos. tam latentes quã manifestos. qͥa
cordis sui m̃te id intellectu qͦ dm̃ uide
debent contra eũ elat st̃. Deposuit po¬
tentes desede. ⁊ exaltaũ humiles. Esuri
uod p̃misit in ꝓgenies ⁊ ꝓ Beda.¬
genies. annectit. quia ꝑ õs scłi gene¬
rationes deponit potentes suꝑbos de se¬
de suꝑbiȩ. et exaltat humiles pia dispen¬
satione. Qui enĩ se exaltat humiliabitur.
et qui se humiliat exaltabit᷑.
surientes dicit gentiles. qui nec le¬
misit manes dñs. quando ext̾minati
st̃. illos añt impleuit bonis qñ predica¬

Expanded text:
Verbum bonum est, abjicit et damnat superbiVerbum bonum est, abjicit et damnat superbiam, quae initium omnium malorum est , Hieronymus de essentia Dei: « Cor Dei Patris, arcanum sapientiae ejus mystice innuit, ex quo Verbum ejus id est, Filium suum impassibiliter sine initio genuit, ipso dicente per Prophetam: Eructavit cor meum verbum bonum. Vel ita: In brachio dispersit superbos tam latentes quam manifestos, quia cordis sui mente, id est intellectu quo Deum videre deberent, contra eum elati sunt. Deposuit potentes de seuod praemisit in progenies et progenies, annectit, quia per omnes saeculi generationes deponit potentes superbos de sede superbiae, et exaltat humiles pia dispensatione. Qui enim se exaltat, humiliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur . Esurientes dicit gentiles, qui nec lemisit inanes Dominus, quando exterminati sunt; illos autem implevit bonis, quando praedica
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. qui ex se ñ ab alio potens ẽ. id ẽ as
notuit. Ergo magnificate dñm mecũ.
quia singulari potentia ⁊ sc̃itate tran¬
scendit om̃em creaturã. Et miscdia etꝰ
in ꝓgenies ⁊ ꝓgenies tim̃tib eũ. Aspe¬
ciali dono se conuertit ad generalia. sta¬
tum humani generis describens. quid
suꝑbi. quid humiles mereantur. quid
filii ade ꝑ lib̾tatem arbitrii. quid filii
dei sint ꝑ gr̃am. Non mͥ soli fecte mag¬
na. sed in om̃i ꝓgenie qui timet dm̃ ⁊
tiam in brachio suo. disꝑsit suꝑbos
mente cordis sui. In brachio significa¬
tun filius. ñ qͦd tanquã membrũ corpori
uꝑbus ẽ. qui uult efferri. M.s pat̾.¬
suꝑ id quod ẽ. ut diabolus. Pat̃ ergo
qui dicit in psalmo. eructauit cor meum
uerbum bonum. in brachio suo id inm¬
te cordis fui. in qua et oꝑatur. & omnia
cum tranquillitate nidicat: potent̃ di¬
sꝑsit suꝑbos. Quia enĩ diuinȩ mentis

Expanded text:
tus est, qui ex se, non ab alio potens est, id est, tus est, qui ex se, non ab alio potens est, id est, notuit. Ergo: Magnificate Dominum mecum, quia singulari potentia et sanctitate transcendit omnem creaturam. Et misericordia ejus in progenies et progenies timentibus eum. A speciali dono se vertit ad generalia, statum humani generis describens. Quid superbi, quid humiles mereantur? Quid filii Adae per libertatem arbitrii, quid filii Dei sint per gratiam? Non mihi soli fecit magna, sed in omni progenie qui timet Deum etiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui In brachio significatur Filius, non quod tanquam, membrum corpori bus est, qui vult efferri super id quod est, ut diabolus. Pater ergo qui dicit in psalmo: Eructavit cor meum verbum bonum : in brachio suo, id est in mente cordis sui, in qua et operatur, et omnia cum tranquillitate judicat, potenter dispersit superbos. Quia enim divinae mentis
Abbreviated transcription (Latin):
dib impendit. hoc autem ẽ. in cytha¬
ra & psalterio iuxta psalmistã psalle¬
re deo. Marie anima magͥnificat. ich
magnũ cogitat ⁊ laudat dñm. uideli¬
cet deum patrẽ ex qͦ om̃ia. Et exulta¬
uit sp̃s m̃s in deo salutari. id in filio
ꝑ quem om̃ia. ꝑ quẽ salus mea mundo
reparatur. Dicit ergo cũ psalmista. Am¬
ma mea exultabit in dño. ⁊ delectabitur
suꝑ salutari suo. Quia respexit humi¬
litatem ancillȩ suȩ. ecce enĩ ex hoc bea-¬
tam medicent om̃s generationes. H es¬
pexit dñs intuitu sc̃i sp̃s humilẽ maui¬
am. cum ipse sp̃s obumbrauit in ea. Dei
enim respicere: grãm tribuere est. B.¬
ecte igitur beata ab oĩb cognominan¬
da gratulat᷑. Decebat ut sicut ꝑ su¬
ꝑbiam euȩ mors intrauit: ita ꝑ humi¬
litatem maniȩ panderetur introitꝰ uitȩ
Quia fecit mͥ magna qui potens est &
sc̃m̃ nom̃ eius. Ideo magnificat anima
mea dñm. quia mͥ magna facere digna¬

Expanded text:
dibus, impendit. Hoc autem est in cithadibus, impendit. Hoc autem est in cithara et psalterio , juxta Psalmistam psallere Deo. Mariae anima Magnificat, id est, magnum cogitat et laudat Dominum, videlicet Deum Patrem ex quo omnia. Et exsultavit spiritus ejus in Deo salutari, id est, in Filio per quem omnia, per quem salus in ea mundo reparatur. Dicit ergo cum Psalmista: Anima mea exsultabit in Domino, et delectabitur super salutari suo . Quia respexit humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. BEpexit Dominus intuitu sancti Spiritus humilem Mariam, cum ipse Spiritus obumbravit in ea. Dei enim respicere, gratiam tribuere est. Recte igitur beata ab omnibus cognominanda gratulatur. Dicebat ut, sicut per superbiam Evae mors intravit , ita per humilitatem Mariae panderetur introitus vitae. Quia fecit mihi magna qui potens est, et sanctum nomen ejus. Ideo magnificat anima mea Dominum, quia mihi magna facere digna
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ꝑficientur ea quȩ dicta st̃ ei a dño.
Aꝑte indicat. quia uerba angłi ad ma-¬
riam ꝑ sp̃m agnouit. Credidit uirgo.
et inde fructum consecuta est.. M.¬
Nudita responsione elisabeth quã be¬
atam p̃dicauit. matrẽ dm̃ appella¬
uit. fide fortẽ laudauit: iam congruo
tẽpore patefecit dona ꝑcepta quȩ uir¬
ginalis pudor silentio tegebat. Et ait
maria. Magnificat anima mea dñm.
Et exultauit sp̃s m̃s in dõ salutari
meo. Sp̃s ipse ẽ anima. unde in pas¬
sione dicttur. et inclinato capite emisit
spm̃. Int̾dum tam̃ accipit᷑ ꝓ rationa¬
litate ⁊ excellentia animȩ. ut ibi. Bene¬
dicite sp̃s ⁊ animȩ iustoꝵ dño. Anima
nanq uiuimus. sp̃u discernimus &
intelligimꝰ. Maria gͦ anima ⁊ sp̃u de¬
uota deo totum q̃d iuuit ⁊ sentit. totũ
quod intelligit ⁊ discernit. in dĩ magni¬
tudine contemplanda. in eius p̃ceptis
obseruandis. in agendis gr̃arum lau¬

Expanded text:
quoniam perficientur ea quae dicta sunt ei a Domino. quoniam perficientur ea quae dicta sunt ei a Domino. Aperte indicat, quia verba angeli ad Mariam per Spiritum agnovit. Credidit virgo, et inde fructum consecuta est. Audita responsione Elisabeth, qua beatam praedicavit, matrem Domini appellavit, fidem fortem laudavit, jam congruo tempore perfecit dona percepta, quae virginalis pudor silentio tegebat. Et ait Maria: Magnificat anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. Spiritus ipse est anima; unde in Passione dicitur: Et, inclinato capite, emisit spiritum . Interdum tamen accipitur pro rationalitate et excellentia animae, ut ibi: Benedicite spiritus et animae justorum Domino . Anima namque vivimus, spiritu discernimus et intelligimus. Maria ergo anima et spiritu devota Deo, totum quod vivit et sentit, totum quod intelligit et discernit, in Dei magnitudine contemplanda, in ejus praeceptis observandis, in agendis gratiarum lau
Abbreviated transcription (Latin):
eius. ⁊ repleta ẽ spũ scõ elisabeth. Ma¬
uia salutat elisabeth. ut humilitatem
grãm sensit. Iua nature ordine audi¬
uit. iste in utero exultauit. Illa mariȩ
sensit aduentũ. iohannes dñi conceptũ.
Mat̾ repleta ẽ sp̃u scõ. s filius prius
fuit repletus. Et exclamauit uoce
magna ⁊ dix̃. Benedicta tu int̾ mulie¬
res. & benedictus fructus uentris tui.
Quia magna dĩ dona cognouit. ñ tam
clamosa quã deuota exclamauit. quȩ
sp̃u scõ plena flagrabat. Intuendũ
quod mania eadẽ uoce benedicit᷑ ab
elisabeth. qua a Gabriele. ut angłis
⁊ hominib ueneranda & cunctis feminis
unde hoc mͥ ut ueniat mater dñi mei ad
me: E lisabeth ñ ꝑquirit hȩc quasi ne
exultatio infantis significet illius ue¬
nisse matrẽ cuius p̃cursor erat futurꝰ.
et idõ quȩ ante erubescebat ⁊ se occul¬
tabat quia conceꝑat filiũ: iactat seqͥa
genuit ꝓpħam. Et beata quȩ credidit:

Expanded text:
ejus; et repleta est Spiritu sancto Elisabeth. Maejus; et repleta est Spiritu sancto Elisabeth. Maria salutat Elisabeth, ut humilitatem gratiam sensit. Illa naturae ordine audivit, iste in utero exsultavit. Illa Mariae sensit adventum, Joannes Domini conceptum. Mater repleta est Spiritu sancto, sed filius prius fuit repletus. Et exclamavit voce magna, et dixit: Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus ventris tui. Quia magna Dei dona cognovit, non tam clamosa quam devota exclamavit, quae Spiritu sancto plena flagrabat. Intuendum quod Maria eadem voce benedicitur ab Elisabeth, qua a Gabriele, ut angelis et hominibus veneranda, et cunctis feminis unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? Elisabeth non perquirit haec quasi nesexsultatio infantis significet illius venisse matrem, cujus praecursor erat futurus: et ideo quae ante erubescebat et se occultabat, quia conceperat filium, jactat se quia genuit prophetam, Et beata quae credidit,
Abbreviated transcription (Latin):
dono uidelicet sp̃s sci. Nam hoc ipsũ
de spũ sco ⁊ carne uirginis concipi: a
ut pars in alio ⁊ pars sit in alio. s in oĩb
integrũ ⁊ plenũ habetur. ut in unoqͦq
totum sit. quantomagis uerbũ dĩ uni¬
geuitũ ubiq totum ẽ. in celo ⁊ in terra.
⁊ apud patrem ⁊ in uirgine: Exurgeis
autẽ mania in dieb illis. abiit in monta¬
na cũ festinatione in ciuitatem uida.
grauidã elisabeth. de exemplo lȩta.
Qd̾ ab iit in montana in ciuitatẽ iuda.
trib mensib ibidẽ mansura: docet. qͥa
om̃is anima quȩ uerbũ dĩ concipit. uir¬
tutũ statim acumina conscendẽ debet
& ciuitatẽ iuda. id ẽ confessionis ⁊ lau¬
dis arcem penetrare: ut ualeat usq ad
ꝑfectionẽ fidei spei ⁊ caritatis quasi tͥb
mensib in ea cõmorari. Et intrauit
in domũ zachariȩ.⁊ salutauit clisabeth.
Et factũ ẽ ut audiuit salutationẽ ma¬
Riȩ elisabeth. exultauit infans in ut̾o

Expanded text:
dono videlicet Spiritus sancti. Nam hoc ipsum dono videlicet Spiritus sancti. Nam hoc ipsum de Spiritu sancto et carne Virginis concipi, a r singulos, ut pars in alio, et pars sit in alio, sed in omnibus integrum et plenum habetur, ut in unoquoque plenum totum sit; quanto magis Verbum Dei unigenitum ubique totum est, in coelo et in terra, et apud Patrem et in Virgine? Exsurabiit in montana cum festinatione in civitatem Juda. BEDA. gravidam Elisabeth de exemplo laeta. Quod abiit in montana in civitatem Juda, tribus mensibus ibidem mansura: docet, quia omnis anima quae Verbum Dei concipit, virtutum statim cacumina conscendere debet, et civitatem Juda, id est confessionis et laudis arcem penetrare, ut valeat usque ad perfectionem fidei, spei et charitatis, quasi tribus mensibus in ea commorari. Et intravit in domum Zachariae, et salutavit Elisabeth. Et factum est ut audivit salutationem Mariae Elisabeth, exsultavit infans in utero
Abbreviated transcription (Latin):
missũ angłi optat impleri. Au̾s in ser¬
mone qͥ sic incip̃. Legimꝰ ⁊ fidelit᷑ retinemꝰ.
ccepto uirginis consensu. mex celestis
regionis accolas repetiuit angłs. et
ecee subito secretũ uirginis ineffa¬
bilis potentia penetrauit. quia ȩt̃nus
tis descendens. uuluiȩ uirginalis aditũ
rescrauit. et totiꝰ mundi caliginẽ fulgi¬
da choruscatione rep̃ssit. Intrat artifex¬
mundi angustias uentͥs humani. effici¬
tur grauida mat᷑ intacta. Circũdat apa¬
ria uirũ angło fidẽ dando. quia eua ꝑ¬
didit uirũ serpenti consentiendo. G re¬
goriꝰ in epła illa. Quia karitati nil lon
on prius in ut̾o uirginis Ige est.¬
caro concepta ẽ. et postmodũ diui¬
nitas uenit in carnẽ. s mox uerbũ uenit
in utero. mox uerbũ seruata uirtute ꝓ¬
priȩ naturȩ factũ est caro. ⁊ ꝑfectus ho¬
mo. id ẽ in ueritate carnis ⁊ animȩ ra¬
tionalis. Unde unctus p̃ participib dr.

Expanded text:
romissum angeli optat impleri, Augustinus in serromissum angeli optat impleri, Augustinus in sermone qui sic incipit: Legimus et fideliter retinemus. « Accepto virginis consensu, mox coelestis regionis accolas repetivit angelus; et ecce subito secretum virginis ineffabilis potentia penetravit, quia aeternus nae descendens, vulvae virginalis aditum reseravit, et totius mundi caliginem fulgida coruscatione repressit. Intrat mundi artifex angustias ventris humani, efficitur gravida mater intacta. Circumdat Maria virum, angelo fidem dando; quia Eva perdidit virum, serpenti consentiendo. » Gregorius in epistola illa, Quia charitati nil longe est: « Non prius in utero virginis caro concepta est, et postmodum divinitas venit in carnem, sed mox Verbum venit in utero, mox Verbum servata virtute propriae naturae, factum est caro et perfectus homo, id est, in veritate carnis et animae rationalis. Unde unctus prae participibus dicitur ,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum. Ordo ẽ. Et ecce. et ꝓ etiã ip¬
sa elysabeth cognata tua. concepit filiũ.
Ne uirgo se pariturã diffidat. accipit ex¬
emplum sterił anus parnurȩ. ut discat
om̃ia do possibilia. etiam in his quȩ
naturȩ ordini uidentur contraria. M.¬
el aliter. Non quasi incredulã exẽplis
hortatur angłs ad fidẽ. s credenti quȩ
audierat ampliora replicat miracula.
ut quȩ dm uirgo erat parttura. p̃cur¬
sorem qͦq de anustili nasciturũ cognosce̾t.
ciendũ qͦd aaron qͥde leui uxorẽ Bedi¬
accepit de tribu uida. chysabeth so¬
rorem naason. et ioiada pontifex uxo¬
rem habuit de tribu regali iosabeth fi¬
liam ioram. ꝑhos itaq necñ ꝑ alios. utrȩ¬
q tribus regalis ⁊ sac̾dotalis comunctȩ
fuer̃. Hinc maria et elisabeth cognatȩ
erant. et congruit ut de utraq tribu me¬
diator nascatur. qui regnat in ȩt̾num. ⁊
pat. suȩ conditionis ⁊ diuinȩ dignationis
ꝑ om̃ia memor. et cũ magna deuotione ꝓ¬

Expanded text:
EDA. Ordo est: Et ecce et  pro etiam ipsa Elisabeth cognata tua concepit filium. Ne virgo se parituram diffidat, accipit exemplum anus sterilis pariturae, ut discat omnia Deo possibilia, etiam in eis quae naturae ordini videntur contraria. Vel aliter: Non quasi incredulam exemplis hortatur angelus ad fidem, sed credenti quae audierat ampliora replicat miracula, ut quae Deum virgo erat paritura, praecursorem quoque de anu sterili nasciturum cognosceret. Sciendum quod Aaron qui de Levi, uxorem accepit de tribu Juda Elisabeth sororem Naasson: et Joiada pontifex uxorem habuit de tribu regali Josabeth filiam Joram. Per hos itaque nec non per alios, utraeque tribus, regalis et sacerdotalis, conjunctae fuerunt. Hinc Maria et Elisabeth cognatae erant; et congruit ut de utraque tribu mediator nascatur, qui regnat in aeternum, epat, suae conditionis et divinae dignationis per omnia memor et cum magna devotione p
Abbreviated transcription (Latin):
gis uissa ꝑficiant. gr̃a se tamen ꝑ xp̃m
saluandos intelligant. Iustus enim ex
fide uiuit. Hinc petrus ait. Egrãm dni
credimus saluari. quẽ admodũ & patres
buti. et ꝑ helyam imbuendi sunt iudȩi.
utpote diutius mcreduli. fere eadẽ u̾ba
quȩ angłs de iohanne: malachias pre¬
utteram sic iunge. Precedet. para¬

Expanded text:
gis jussa perficiant, gratia se tamen per Christum gis jussa perficiant, gratia se tamen per Christum salvandos intelligant. Justus enim ex fide vivit . Hinc Petrus ait: Per gratiam Domini credimus salvari: quemadmodum et patres buti, et per Eliam imbuendi sunt Judaei, utpote diutius increduli: fere eadem verba quae Angelus de Joanne, Malachias praeteram sic junge: Praecedet, para
Abbreviated transcription (Latin):
nerent. semꝑ his abstinebant: Decet
enĩ eum qui musto sp̃s scĩ desiderat
impleri. nullo poculo debriari. Ma¬
iceram ñ bibet.⁊ adhuc I oisteꝵ.¬
id ẽ pret̃ illam uirtutẽ sp̃u sc̃o
replebitur ex utero. Et multos filioꝵ
isfrael conu̾tet ad dñm dm̃ ipsoꝵ. ⁊ ipse
p̃cedet ante illum in sp̃u ⁊ uirtute he¬
incredulos ad prudentiã iustoꝵ. para¬
llos conĩtit ad dñm. quib Beda.
in fide uenturi dedit baptismũ. In sp̃u
ẽ redemptoris. Uirtus quoq simillima
fuit ambob. quia ambo in deserto. am¬
bouictu parci. uestitu inculti. ambo
regũ insaniam tolerant. Iue iordanẽ
glum petiturꝰ diuisit. hic ad lauacrũ
quo celũ petitur multos conu̾tit. Corda
patrum in filios conu̾tere ẽ: sp̃ualẽ sc̃oꝵ
antiquoꝵ scientiã popłis p̃dicando in¬
fundere. Prudentia uͦ iustoꝵ ẽ. ñ de le¬
gis oꝑib iusticiã p̃sumere. s ex fide salu¬
tem querere. ut quãuis in lege positi le¬

Expanded text:
nerent, semper his abstinebant. Decet nerent, semper his abstinebant. Decet enim eum qui musto sancti Spiritus desiderat impleri, nullo poculo debriari. Siceram non bibet, et adhuc idem praeter illam virtutem Spiritu sancto replebitur ex utero. Et multos filiorum Israel convertet ad Dominum Deum ipsorum, et ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eentiam justorum, parallos convertit ad Dominum, quibus in fide venturi dedit baptismum. In spiriest Redemptoris. Virtus quoque simillima fuit ambobus; quia ambo in deserto, ambo victu parci, vestitu inculti, ambo regum insaniam tolerant. Ille Jordanem, coelum petiturus divisit; hic ad lavacrum, quo coelum petitur, multos convertit. Corda patrum in filios convertere, est spiritualem sanctorum antiquorum scientiam populis praedicando infundere; prudentia vero justorum est, non de legis operibus justitiam praesumere, sed ex fide salutem quaerere, ut, quamvis in lege positi le
Abbreviated transcription (Latin):
poris hilaritatẽ spectat. Bed.a.¬
ato p̃cursore multi gaudent. nato
dño magnũ gaudiũ nunciat᷑. qͦd
erit om̃i ppłõ. quia hic salutẽ multis
predicat. ille om̃ib dat. Ambro Sius
Iotandũ qđ iacob ingeneratione
duodecĩ filioꝵ gaudet. abrahe &¬
munus ẽ. fecunditas parentis. Agant gͥ
patres grãs quia gemier̃. filii quia geni¬
tisunt. matres. quia honorantur p̃miis
conuigii. Erit enim magnus corã dño.
i uinum ⁊ sicerã ñ bibet. ⁊ sp̃u sc̃o reple¬
bitur adhuc ex utero matris suȩ. Beda.
aguȩ corã dno uirtutis ẽ. p̃dicare
i deserto celestia gaudia. terrenas
delicias sꝑnere. ꝓ ueritate capite trun¬
cari. Siceram uocant hebrȩi om̃e po¬
culum qͦd mebriare potest. siue de po¬
mis. siue de frugib. seu de qualibet alia
materia confectum. In lege nazareoꝵ
erat inno ⁊ sicera tempore consecratio¬
nis abstinere. Iohannes uͦ ⁊ samson ⁊
ieremias. ut semꝑ nazarei. id ẽ scĩ ma¬

Expanded text:
poris hilaritatem spectat. Nporis hilaritatem spectat. Nato praecursore, multi gaudent; nato Domino, magnum gaudium nuntiatur quod erit omni populo ; quia hic salutem multis praedicat, ille omnibus dat. AMBR. Notandum quod Jacob in generatione duodecim filiorum gaudet, Abrahae pmunus est fecunditas parentis. Agant igitur patres gratias, quia genuerunt; filii, quia geniti sunt; matres, quia honorantur praemiis conjugii. Erit enim magnus coram Domino, et vinum et siceram non bibet, et Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae. BEDA. Magnae coram Domino virtutis est, praedicare in deserto coelestia gaudia, terrenas delicias spernere, pro veritate capite truncari. Siceram vocant Hebraei omne poculum quod inebriare potest, sive de pomis sive de frugibus, seu de qualibet alia materia confectum. In lege Nazareorum erat, vino et sicera tempore consecrationis abstinere. Joannes vero et Samson et Jeremias ut semper Nazarei, id est, sancti ma
Abbreviated transcription (Latin):
rias turbatus ẽ uidens. & timor irruit
suꝑ eũ. Ait autẽ ad illum angłs. Ne
timeas ⁊ acharia. qm̃ exaudita ẽ depre¬
catio tua. Sicut humani defectus est
tem de suo aspectu blandiendo consola¬
ri. Contra demones siquos sua p̃sentia
territos senserint: ampliori horrore
concutiunt. Exaudita ẽ dep̃catio fact̾a
ꝓ popłi redemptione. ñ ꝓ sobole quam
desꝑabat se posse habere. Sed qm̃ ppłi
chariȩ nasciturus filius. qui p̃dicando
penitentiã ⁊ fidem. p̃pararet saluatori
plebem. Et uxor tua elisabeth pariet
Singularis merit indiciũ dat᷑. quoti¬
ens hominib a do nom̃ uel p̃ponitur
uel mutatur. Sic abram quia pat̾ mul¬
tarum gentiũ erat futurus. abraham
ẽ uocatus. sic iacob quia dm̃ uidit asrł
tur. ⁊ parentib eius grãm eẽ donatã. et
ipsi iobanni. qui ex utero matris spũ
scõ erat replendus. Et erit gaudiũ tͥ
⁊ exultatio. ⁊ multi in natiuiuitate eius
audiũ ad mentẽ exultatio ad cor¬

Expanded text:
videns, et timor irruit saper per eum. Ait autem ad illum angelus: Ne timeas, Zacharia, quoniam exaudita est deprecatio tua. Sicut humani defectus est tem de suo aspectu, blandiendo solari. Contra, daemones si quos sua praesentia territos senserint, ampliori horrore concutiunt. Exaudita est deprecatio facta pro populi redemptione, non pro sobole, quam desperabat se posse habere. Sed quoniam pchariae filius nasciturus, qui praedicando poenitentiam et fidem, praepararet Salvatori plebem. Et uxor tua Elisabeth pariet Singularis autem meriti indicium datur, quotiens hominibus a Deo vel imponitur nomen vel mutatur. Sic Abram, quia pater multarum gentium erat futurus, Abraham est vocatus; sic Iacob, quia Deum vidit, Israhel tur et parentibus ejus gratiam esse donatam, et ipsi Joanni, qui ex utero matris sancto Spiritu erat replendus. Et erit gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus audium ad mentem, exsultatio ad cor
Abbreviated transcription (Latin):
itaq sapientia dei etiam in hac uita. sed
lux euis tenebris ignorantiȩ nr̃ȩ ñ appa¬
ret. quia tam sapientera deo om̃ia con¬
dita sunt seu disposita. ut in seipsis iam
onem queant. quȩ futurȩ beatitudim
minarentur a luce. missus est iohannes
ũ solum a parentib. sed etiam a ꝓgeni¬
torib monstratur. non solum seculari
potestate sublimis. sed religione. ut qͥsi
hereditario ure infusam sibi fidem ad¬
Duit in dieb herodis regis iudeȩ
sacerdos quidam nomine ⁊ a¬
charias de uice abia. & uxor illi
de filiab aaron. & nomen eius
elysabeth. Bed A.
ota. ẽ dignitas aaron primi
pontificis in lege. de abia uero
paucis dicamꝰ. Abia familiam de qua
⁊acharias ortꝰ ẽ. sors octaua contigit. cũ
dauid cultũ domus dĩ ampliaret. mini¬
steria sacerdotũ in uiginti qͣtuor sortib
diuidens. Apte itaq preco noui testam̃¬
ti m uice sortis octauȩ nascit᷑. qͥa pocto¬

Expanded text:
itaque sapientia Dei etiam in hac vita, sed itaque sapientia Dei etiam in hac vita, sed lux ejus tenebris ignorantiae nostrae non apparet; quia tam sapienter a Deo omnia condita sunt seu disposita, ut in seipsis jam bere queant, quae futurae beatitudiniminarentur a luce, missus est Joannes n solum a parentibus, sed etiam a progenitoribus monstratur; non saeculari potestate sublimis, sed religione, ut quasi haereditario jure infusam sibi fidem adFuit in diebus Herodis regis Judae sacerdos quidam nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. BEDA. Nota est dignitas Aaron primi pontificis in lege; de Abia vero paucis dicamus. Abia familiam de qua Zacharias ortus est, sors octava contigit, cum David cultum domus Dei ampliaret, ministeria sacerdotum in viginti quatuor sortibus dividens . Apte itaque praeco Novi Testamenti in vice sortis octavae nascitur, quia per octo
Abbreviated transcription (Latin):
tio sapientiȩ dei & rationum eius ꝑ qͥs
optime cuncta sunt condita & dispo¬
sita: tanto beatiorem quenq efficiet.
quanto amplius cuiq innotuerit. &
participatione sui magis illuminaue¬
rit eum. Nam sapore quodã spũalis
gustus id tunc exꝑiendo cognoscetur.
in ipsa rei specie: quod nunc tenetur in
fide. De qua cognitione ipsa ueritas
ad patrem. Hȩc est autem uita ȩterna
ut cognoscant te uerum dm̃. & quem
misisti it̾m xp̃m. Quod etiam donũ.
nebris lucet. Hoc est ubi etiam ipsa
non uidetur. nec aduertitur ab his
qui quasi ceci sub sole manent. Quis
enim nouit sensum dm̃: Hoc est ex se
ꝑcipere sufficit rationes. quas ds habet
in om̃ib condendis seu disponendis.
Unde & subditur. Et tenebrȩ eam ñ
comprehenderunt. Illi uidelicet qui ñ¬
dum ꝑ eam sunt illuminati. eam nul
tam totam presentem extra futurã dei
uisionem. comparatione illius futurȩ
claritatis intelligere possumus. Lucet

Expanded text:
tio sapientiae Dei et rationum ejus, per quas tio sapientiae Dei et rationum ejus, per quas optime cuncta sunt condita et disposita, tanto beatiorem quemque efficiet, quanto amplius cuique et innotuerit, et participatione sui magis illuminaverit eum. Nam sapore quodam spiritualis gustus id tunc experiendo cognoscetur in ipsa rei specie, quod nunc tenetur in fide. De qua cognitione ipsa veritas ad Patrem: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te verum Deum, et quem misisti Jesum Christum . Quod etiam donum Stenebris lucet. Hoc est, ubi etiam ipsa non videtur nec advertitur ab his, qui quasi caeci sub sole manent. Quis enim novit sensum Domini? hoc est, ex se percipere sufficit rationes, quas Deus habet in omnibus condendis seu disponendis? Unde et subditur: Et tenebrae eam non comprehenderunt. AMBR. Illi videlicet, qui nondum per eam sunt illuminati, eam perctam totam praesentem extra futuram Dei visionem comparatione, illius futurae claritatis, intelligere possumus. Lucet
Abbreviated transcription (Latin):
tione condita sunt. & ñ eadẽ ratione
homo qua equus. Hoc enim absurdum
est existimare. Singula igitur ꝓpriis cre¬
ata sunt rationib. Has autem rationes
arbitrandum est esse in ipsa mente cre¬
atoris. Non enim extra se quicquã po¬
situm intuebatur. ut scd̾m id constitu¬
eret qͦd constituebat. Quod si hȩ rerũ
om̃ium creandarum uariȩ rationes
diuina mente continentur. neq in diui¬
na mente quicquã nisi ȩtͣnum atq in¬
cominutabile potest esse. hȩ rationes re-¬
rum principales. ȩt̾nȩ atq in cominu¬
tabiles manent. quarum participatio¬
ne fit. ut sit quicquid ẽ quomͦ est. Has
quidem rationes. siue ydeas. siue for-¬
mas. siue species. siue rationes licet
uocare. & multis conceditur appellare
sed paucissimis uidere quod uerum ẽ.
Et uita erat lux hominum. Id ẽ unde
rationales creaturȩ ut beatȩ fierent
illuminandȩ erant. In futura etenim
uita quȩ uere uita dicenda est. cogni¬

Expanded text:
tione condita sunt, et non eadem ratione tione condita sunt, et non eadem ratione homo qua equus. Hoc enim absurdum est existimare. Singula igitur propriis sunt creata rationibus. Has autem rationes arbitrandum est esse in ipsa mente Creatoris. Non enim extra se quidquam positum intuebatur, ut secundum id constitueret quod constituebat. Quod si hae rerum omnium creandarum variae rationes divina mente continentur, neque in divina mente quidquam non aeternum atque incommutabile potest esse, hae rationes rerum principales, aeternae atque incommutabiles manent, quantum participatione fit, ut sit quidquid est, quoquo modo est. Has quidem rationes sive ideas, sive formas, sive species, sive rationes, licet vocare, et multis conceditur appellare, sed paucissimis videre quod verum est. Et vita erat lux hominum. Id est, unde rationales creaturae, ut beatae fierent, illuminandae erant. In futura etenim vita, quae vere vita dicenda est, cogni