comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣuagnea trium piscium: & eis qui
hec credunt. sꝑant. diligunt. parti¬
cipatio tante beatitudinis ꝑhoc pͣn¬
dium de monstratur. Hoc iam tercio
inquid manifestatus. ẽ. iħc discipłis
suis. cum resurrȩrisset amortuis.
Qͦ d non adipsas demonstrationes. sed
addies referre debemus. Id ẽ pͥmo
die cum resurrexit &̃ post dies oc¬
to quando discipłs thomas iudit &
credidit. & hodie quando hoc depis¬
cib fecit. Post quot aut̃ dies id fere¬
rit: dictum non ẽ. Nam ipso primo
die non semel iusus .ẽ. sicut euange¬
listaxum omnium testimonia col¬
lata demonstrant: s sicut dictũ. ẽ.
scđm dies numerande sunt mani¬
festationes eius: ut ista sit tercia.
rima quippe habenda sit eademq
una ꝓpt᷑ unum diem. quotiens cunq
se. &̾ quib cunq die illo quo resur¬
rexit ostendit. Sed̾a post dies octo.
& hec tercia. Et deinde quotiens
uoluit usq addiem quadra gesi¬
mum quo ascendit incęlum. quã¬

Expanded text:
quaginta trium piscium; et eis qui quaginta trium piscium; et eis qui haec credunt, sperant, diligunt, participatio tantae beatitudinis per hoc prandium demonstratur. 3. Hoc jam tertio, inquit, manifestatus est Jesus discipulis suis, cum resurrexisset a mortuis. Quod non ad ipsas demonstrationes, sed ad dies referre debemus id est primo die, cum surrexit; et post dies octo, quando discipulus Thomas vidit et credidit, et hodie quando hoc de piscibus fecit; post quot autem dies id fecerit, dictum non est: nam ipso primo die non semel visus est, sicut Evangelistarum omnium testimonia collata demonstrant: sed, sicut dictum est, secundum dies numerandae sunt manifestationes ejus, ut ista sit tertia; prima quippe habenda sit, eademque una propter unum diem, quotiescumque se et quibuscumque, die illo quo resurrexit, ostendit; secunda post dies octo, et haec tertia, et deinde quoties voluit usque ad diem quadragesimum, quo ascendit in coelum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
quis credat: hinc gͦ fecit pran¬
dium dñs illis .uͭiͬ. discipłis suis.
de pisce scilicet quem prunis suꝑ po¬
situm uidant. huic adiungens ex
illis quos ceꝑant. & de pane quem
nichil ominus uidisse narratum ẽ.
Piscis assus: xp̃c.ẽ. passus. Ipse .ẽ. &
panis quidecȩlo descendit. Huic
concorporatur ȩcda ad participan¬
dam beatitudinem ęternam. Propt̃
quod dictum ẽ. Afferte depiscibus
quos prendidistis nunc. ut om̃s qui
hanc spem gerimus. ꝑ illum septe¬
narium numerum discipłoꝵ. ꝑquẽ
potest hoc loco nr̃a uniuersitas in¬
telligi figurata: tanto sacramento
nos cõmunicare nossemus. & eidem
beatitudini sociari. Hoc dñi prandi¬
um. ẽ. cum discipłis suis. ad quod io¬
hannes euangłm suum cumhab̾etꝰ
de xp̃o alia multa quȩ diceret. mag¬
na ut existimo. & rerum magnarum
contemplatione condudit. Hic enim
ȩccła qualis insolis bonis futura ẽ.
significatur ꝑ capturam centum qͥn¬

Expanded text:
quis credat? Hinc ergo fecit pranquis credat? Hinc ergo fecit prandium Dominus illis septem discipulis suis, de pisce scilicet quem prunis superpositum viderant, huic adjungens ex illis quos ceperant, et de pane quem nihilominus eos vidisse narratum est. Piscis assus, Christus est passus. Ipse est et panis qui de coelo descendit . Huic incorporatur Ecclesia ad participandam beatitudinem sempiternam. Propter quod dictum est, Afferte de piscibus quos apprehendistis nunc; ut omnes qui hanc spem gerimus, per illum septenarium numerum discipulorum, per quem potest hoc loco nostra universitas intelligi figurata, tanto Sacramento nos communicare nossemus, et eidem beatitudini sociari. Hoc Domini prandium est cum discipulis suis, ad quod Joannes Evangelium suum, cum haberet de Christo alia multa quae diceret, magna, ut existimo, et rerum magnarum contemplatione concludit. Hic enim Ecclesia qualis in solis bonis futura est, significatur per capturam centum quin
Abbreviated transcription (Latin):
mo audebat interrogare tuquis es.
ac si diceretur. nemo audebat dubi¬
tare quod ipse esset. Et uenit iħs
& accepit panem & dat eis: & piscem
similiter. E cce dictum ẽ. & iam quid
prandint. de quo prandio aliquid
suaue ac salubre dicemus & nos. si pas¬
cat & nos. Suꝑius narratum ẽ. quod
isti discipłi quando descendunt in
terram. uidunt primas positas: &
piscem suꝑ positum. Et panem. Ubi
non ẽ. intelligendum &iam panem
fuisse suꝑ positum prunis: s tantu
subaudiendum uid̾unt. Quod uerꝰ¬
bum si repetamus eo loco ubi subau¬
diendum ẽ: ita totum dici potest.
Uid̾unt prunas positas: & piscem suꝑ¬
porius. Uid̾unt prunas positas. &
piscem suꝑ positum: uid̾unt & pa¬
nem. lubente & iam dño at tulerunt
& depiscib. quos ipsi ceꝑant. Ed eos
fecisse quamuis a narrante non e̾et.
expressum: tamen dñm iuississe non
taeitum ẽ. Ait enim. Afferte de
piscib quos prendidistis nunc. Et
utiq uibente illo. eos non fecisse

Expanded text:
mo audebat interrogare. Tu quis es? mo audebat interrogare. Tu quis es? ac si diceretur: Nemo audebat dubitare quin ipse esset. Et venit Jesus, et accepit panem, et dedit eis, et piscem similiter. Ecce dictum est etiam quid pranderint; de quo prandio aliquid suave ac salubre dicemus et nos, si pascat et nos. Superius narratum est quod isti discipuli quando descenderunt in terram, viderunt prunas positas, et piscem superpositunon est intelligendum etiam panem fuisse superpositum prunis, sed tantum subaudiendum, viderunt. Quod verbum si repetamus eo loco ubi subaudiendum est, ita totum dici potest: Viderunt prunas positas, et piscem suppotius: Viderunt prunas positas, et piscem superpositum, viderunt et panem. Jubente etiam Domino attulerunt et de piscibus quos ipsi ceperant; quod eos fecisse quamvis a narrante non esset expressum, tamen Dominum jussisse non tacitum est. Ait enim: Afferte de piscibus quos apprehendistis nunc . Et utique jubente illo eos non fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
post resurrectionem manifestauit
se discipłis suis. beati iohannis apłi
euangłm terminatur. In quo ꝑtrac¬
tauimus ut ualumus partem priorẽ.
usq ad eum locum ubi narratum ẽ.
captos fuisse pisces centum quinqua¬
ginta tres a discipłis quib se demon¬
strauit : & cum magni essent recia
non sunt dirupta. Deinde quȩ se¬
cuntur considanda sunt : & quantũ
adiuuat dñs. sicut res postulare
uidebitur disserenda. Per acta qͥppe
illa piscatione: dicit eis iħs. Uente
prandete. Et nemo audebat discun¬
bentium in terrogare tu quis es. eum
scientes quia dñs ẽ. Si gͦ sciebant:
quid opus erat ut interrogarent :
Si aut̃ non opus erat. quare dictum
ẽ. non audebant. quasi opus esset .s
timore aliquo non auderent: Sensus
qͦ hic ẽ. Tanta erat euidentia ueri¬
t̾atis qua iħs illis discipłis apparebat.
ut eorum nonsolum negare s nedu¬
hitare quidem ullus auderet. Q m̃
si quisquã dubitaret. utiq in terro¬
gare deberet. Sic gͦ dictum .ẽ. ne¬

Expanded text:
manifestavit se discipulis suis, beati Joannis apostoli Evangelium terminatur: in quo jam pertractavimus, ut valuimus, partem priorem, usque ad eum locum ubi narratum est captos fuisse pisces centum quinquaginta tres a discipulis quibus se demonstravit, et cum magni essent, retia non esse disrupta. Deinde quae sequuntur consideranda sunt, et quantum adjuvat Dominus, sicut res postulare videbitur, disserenda. Peracta quippe illa piscatione, Dicit eis Jesus: Venite, prandete. Et nemo audebat discumbentium interrogarescientes quia Dominus est. Si ergo sciebant, quid opus erat, ut interrogarent? Si autem non opus erat, quare dictum est Non audebant, quasi opus esset, sed timore aliquo non auderent? Sensus ergo hic est: Tanta erat evidentia veritatis qua Jesus illis discipulis apparebat, ut eorum non solum negare, sed ne dubitare quidem nullus auderet, quoniam si quisquam dubitaret, utique interrogare deberet. Sic ergo dictum est: Ne
Abbreviated transcription (Latin):
ego te uidi morto cum illo: lterum
ꝯͦ negauit petrus: & statim gallus
cantauit. Ecce medici.ẽ. completa
predictio. egroti comuicta presump¬
cio. Non enim factum ẽ quod iste dire¬
rat. animã meam ꝓte ponã : sed fac¬
tum ẽ. quod ille predirerat. ter
me negabis. Sed trina petri nega¬
tione. completa: iam & iste sermo cõ¬
pleatur. ut de inceps que de dño a¬
pud pontium pilatum presidem ges¬
ta sut. ab alio conside̾mus exordio.¬

Expanded text:
ego te vidi in horto cum illo? Iterum ego te vidi in horto cum illo? Iterum ergo negavit Petrus, et statim gallus cantavit. Ecce medici completa est praedictio, aegroti convicta praesumptio. Non enim factum est quod iste dixerat, Animam meam pro te ponam; sed factum est quod ille praedixerat, Ter me negabis . Sed trina Petri negatione completa, jam et iste sermo compleatur, ut deinceps quae de Domino apud Pontium Pilatum praesidem gesta sunt, ab alio consideremus exordio.
Abbreviated transcription (Latin):
uicissim suos annos agebant. & erat
annus caiphe quandõ passus est ap̃e
sus esset. adillum ductus ẽ: sed prius
ad annam scđm iohannem uenerunt
cum illo. non quia collega sed quia so¬
cer eius erat. Et credendum est: seđm
uoluntatem caiphe id esse factum.
uel &iam domos eorum ita fuisse ꝑo¬
sitas: ut non deberet annas atranse¬
untib preteri. Sedeum dixisset e¬
uiiangelista quod eum ligatum mise¬
rit añnas ad caiphan: reuersus ẽ. ad
locum narrationis ubi reliquerat
petrum. ut explicaret quod indomo
anne detrina euis negatione contige¬
rat. E rat aut̃ inquid ÷ imon petrus.
stans & calefaciens se. Hoc recapitulat
quod ante iam dixerat. de inde quȩ
secuta sunt uingit. Pixerunt g e ĩ :
Nunquid & tu ex discipłis eiꝰ ess Nega¬
uit ille : & dixit. Nonsum. lamsemel
negauerat. ecce iterum. Deinde ut
tercia negatio compleatur: dieit unꝰ
ex seruis pontificis. cognatꝰ eius cuiꝰ
abscilit petrus auriculam. Nonne

Expanded text:
vicissim suos annos agebant, et erat vicissim suos annos agebant, et erat annus Caiphae quando passus est Chrissus esset, ad illum ductus est, sed prius ad Annam secundum Joannem venerunt cum illo, non quia collega, sed quia socer ejus erat. Et credendum est secundum voluntatem Caiphae id esse factum, vel etiam domos eorum ita fuisse positas, ut non deberet Annas a transeuntibus praeteriri. Sed cum dixisset evangelista, quod eum ligatum miserit Annas ad Caipham, reversus est ad locum narrationis ubi reliquerat Petrum, ut explicaret quod in domo Annae de trina ejus negatione contigerat. Erat autem, inquit, Simon Petrus stans, et calefaciens se. Hoc recapitulat quod ante jam dixerat; deinde quae secuta sunt, jungit. Dixerunt ergo ei: Nunquid et tu ex discipulis ejus es? Negavit ille, et dixit: Non sum. Jam semel negaverat, ecce iterum. Deinde ut tertia negatio compleretur: Dicit ei unus ex servis pontificis, cognatus ejus cujus abscidit Petrus auriculam: Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
&e respondet uera placatus & ad ꝑfe¬
rendda graiora tranguillo animosit
paratusͤ Beatus ẽ enĩ: qui in om̃ĩb
que iniusta ꝓustitia patitur. potest
ueraciter dicere. Paratum cor me.¬
um ds paratum cor meum. huo fit
quippe: quod sequitur. Cantabo &
psallam. Uiod paulus & barnabas: & iam
mumculis durissimis facere potuerunt.
Sed narraͬonis euuangelice sequentia re¬
deamus. Et misit eum annas ligatũ.
ad caiphan pontificem. Ad illum sicut
matheus dicit abinicio ducebatur. qm̃
ipse erat anni illius princeps sacer do¬
tum. Alter nos quippe intelligendi
sunt agere solere annos ambõ ponti¬
fices. id est principes sacerdotum qui
erant illo tempore annas & caiphas.
quos & lucas euuangelista cominemo¬
rat. narrat quo tempore ceꝑit dr̃i
precursor ioħs predicare regnumcȩ¬
lorum: & congregare discipłos. Sic enĩ
dicit. Sub principib sacer dotum anna
& caipha: factum ẽ uerbum dñi suꝑ
iohannem tacharie filium indeserto &

Expanded text:
et respondet vera placatus, et ad perfeet respondet vera placatus, et ad perferenda graviora tranquillo animo fit paratus? Beatus est enim qui in omnibus quae injuste pro justitia patitur, potest veraciter dicere, Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum: hinc fit quippe quod sequitur, Cantabo et psallam ; quod Paulus et Barnabas etiam in vinculis durissimis facere potuerunt. 5. Sed ad narrationis evangelicae sequentia redeamus. Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem. Ad illum, sicut Matthaeus dicit, ab initio ducebatur, quoniam ipse erat illius anni princeps sacerdotum. Alternos quippe intelligendi sunt agere solere annos ambo pontifices, id est principes sacerdotum, qui erant illo tempore Annas et Caiphas, quos Lucas evangelista commemorat, narrans quo tempore coeperit Domini praecursor Joannes praedicare regnum coelorum, et congregare discipulos. Sic enim dicit: Sub principibus sacerdotum Anna et Caipha, factum est verbum Domini super Joannem Zachariae filium in deserto ,
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝓpt̾ ueritatem &̾ mansuetudi¬
nem & iustitiam. Si cogitemꝰ quis
acceꝑit alapam. nonne uellemus
eum qui ꝑ cusserit. aut celestigne
consui. aut terra de hiscente sor¬
beri. aut correptum de monio uolir.¬
tari. aut aliqua hinusmodi qualibõ
pena uel &iam grauiore piiriͤ
Quid enim horum ꝑpotentiam uibe¬
re non pocuisset ꝑquem factus. ẽ.
mundis. nisi patientiam nos docere
maliusset. qua umortur mundusᷤ
Hie dicet aliquis. Cur non fecit. quod
ipse precepits Percutienti enim
non sic respondere. sed maxillam
debuit alteram preꝑare. Quid. qđ
& ueraciter. mansuete. usteq res¬
pondit. & nonsolum alteram maxil¬
lam iterum ꝑ cussuro. sed totum cor¬
pais figendum preꝑauit in liguo:
Et hinc pocius demonstrauit. quod
demonstrandum fuit. sua scilicet
magna illa precepta patientie. non
ostentatione corporis: sed cordisp̃¬
ꝑatione facenda. Fier enim pocest.
ut alteram maxillam uisibiliter ho¬
mo prebeat a iratus Quanto gͦ meliꝰ

Expanded text:
na; propter veritatem, et mansuetudinem, et justitiam . Si cogitemus quis acceperit alapam, nonne vellemus eum qui percussit, aut coelesti igne consumi, aut terra dehiscente sorberi, aut correptum daemonio volutari, aut aliqua hujusmodi qualibet poena, venetiam graviore puniri? Quid enim horum per potentiam jubere non potuisset per quem factus est mundus, nisi patientiam nos docere maluisset qua vincitur mundus? Hic dicet aliquis: Cur non fecit quod ipse praecepit ? percutienti enim non sic respondere, sed maxillam debuit alteram praebere. Quid quod et veraciter, mansuete, justeque respondit, et non solum alteram maxillam iterum percussuro, sed totum corpus figendum praeparavit in ligno? Et hinc potius demonstravit, quod demonstrandum fuit, sua scilicet magna illa praecepta patientiae non ostentatione corporis, sed cordis praeparatione facienda. Fieri enim potest ut alteram maxillam visibiliter praebeat homo et iratus. Quanto ergo melius
Abbreviated transcription (Latin):
quia frigus erat: & calefiebant. Non
hiemps erat. sed tamen friguserat.
quod solet &iam ȩqui noctio uerno ali¬
quando contingere. Erat aut̃ cumeis
petrus. stans & calefaciens se. Pontifer gͦ
interrogauit iħm de discipłis enis: & de
doctrina enis. Respondit ei iħs. Ego pa

Expanded text:
quia frigus erat, et calefaciebant se. Non quia frigus erat, et calefaciebant se. Non hiems erat, sed tamen frigus erat, quale solet etiam aequinoctio verno aliquando contingere. Erat autem cum eis et Petrus stans, et calefaciens se. Pontifex ergo interrogavit Jesum de discipulis ejus, et de do
Abbreviated transcription (Latin):
quippe eus in antiochia primum cepe¬
runt appellari discipłi xp̃iani: iam tamen
erat res ipsa. illo postea uocabulo nuncu¬
panda. lam erant discipłi qui post ea
sunt appellati. xp̃iani. & hoc cominune
nomen sicut communem fidem. & iam
multi postea non dicosenes & anus. inqͥb
huius inte sacietas facilius potuit mor¬
tem ꝑ xp̃i confessione contempnere.
nec solum iuuentus utriusq serus. de qͣ
ȩtate conuenienter uidetur erigifor¬
titudo: sed & iam pueri puelleq potue¬
runt. & innumerabilis societas sc̃orũ
martirum in regnum cȩlorum fortiter
& iolenter intrare. quod tunc iste ñ
potinit qui daues regni eius accepit.
Ecce unde dictum. ẽ. sinite hos abire.
quando se ꝓ nob̾ tradidit. qui suo san¬
guie nos redemit: ut mipleretur
sermo quem dirit. quia quos dedisti
michi non ꝑdidi exeis quenquam.
Utiq enim petrus sinegato xp̃o hinc
iret. quid aliud quam ꝑiretͦ Sta¬
bant aut̃ serui & in inistri adprunas.

Expanded text:
quippe ejus in Antiochia primum coepequippe ejus in Antiochia primum coeperunt appellari discipuli Christiani, jam tamen erat, res ipsa illo postea vocabulo nuncupanda. Jam erant discipuli, qui postea sunt appellati Christiani, et hoc commune nomen, sicut communem fidem, etiam multi postea, non dico senes et anus in quibus hujus vitae satietas facilius potuit mortem pro Christi confessione contemnere, nec solum juventus utriusque sexus de qua aetate convenienter videtur exigi fortitudo, sed etiam pueri puellaeque potuerunt. Et innumerabilis societas sanctorum martyrum in regnum coelorum fortiter et violenter intravit, quod tunc iste non potuit, qui claves regni ejus accepit? Ecce unde dictum est: Sinite hos abire, quando se pro nobis tradidit, qui suo sanguine nos redemit, ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi, non perdidi ex eis quemquam. Utique enim Petrus, si negato Christo hinc iret, quid aliud quam periret? Stabant autem servi et ministri ad prunas,
Abbreviated transcription (Latin):
dixit hostiariȩ & introdurit petrum.
Dicit gͦ petro ancilla hostiaria. Nunqͥd
& tuex discipłis es hominis istius: Di¬
cit ille. Non sum. Ecce ẽ. illa ꝓmitten¬
tis audacia. & de se plurimum prefiden¬
tis. Ubisunt uerba illa quando ait. qͥre
non possum te sequi modo animã meã
ꝓte ponam: Hoc cine ẽ. seguimagis¬
trum. se negare discipłm: Sic cine ꝓ
dño anima ponitur. ut hoc nefut. uox
ancillȩ formidetur: Sed quid mirum
si dĩ uera pre dirit. homo autẽ falsa p̃¬
sumpsit: Sane inista quȩ iamcepta¬
ẽ negatione apłipetri. debemꝰ aduertere.
non solum ab eo negari xp̃m. qui dicit eum
non esse xp̃m: sed abillo & iam quicum sit.
negat se esse xp̃ianum. Dñs enu non
ait petro. disc ipłm ieum te negab̾. sed
me negab̾. Ilegauit gͦ ipsum. cum se nega¬
uit eius esse discipłm. Quid aut̃ aliud isto
modo. quã se negauit esse xp̃ianum :
Quamuis enim discipłi xp̃i nondum appel¬
laremtur hoc nomine. post ascensionẽ

Expanded text:
oduxit Petrum. Dixit ergo Petro ancilla ostiaria: Nunquid et tu ex discipulis es hominis istius? Dixit ille: Non sum. Ecce est illa promittentis audacia, et de se plurimum praefidentis. Ubi sunt verba illa quando ait: Quare non possum sequi te modo? Animam meam pro te ponam . Hoccine est sequi magistrum, se negare discipulum? Siccine pro Domino anima ponitur, ut hoc ne fiat, vox ancillae formidetur? Sed quid mirum si Deus vera praedixit, homo autem falsa praesumpsit? Sane in ista quae jam coepta negatione apostoli Petri debemus advertere non solum ab eo negari Christum, qui dicit eum non esse Christum, sed ab illo etiam qui cum sit negat se esse Christianum. Dominus enim non ait Petro: Discipulum meum te negabis, sed me negabis. Negavit ergo ipsum, cum se negavit ejus esse discipulum. Quid autem aliud isto modo, quam se negavit esse Christianum? Quamvis enim discipuli Christi nondum appellarentur hoc nomine post ascensionem
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ non palam. uel mocculto simul &
non inocculto. quomodo dictum est
ut uidentes uideant & non uideant:
Quomodo enim indeant. nisi quia pa¬
lam non inocculto Et quomodo rur¬
sus idem ipsi nonuideant. nisi quia
palam sed in occulto : Ea tamen ipsa
quȩ audierant & non intellexerant:
talia erant: ut nonpossent iuste ac
ueraciter criminari. Et quocienseũq
interrogando temptarunt. ut inueni¬
rent unde accussarent eum. sic eis
respondit. ut om̃s eorum retundentur
doli. & calumpnie frustrarentur. Idõ
dicebat. Quid me in terragas: In terro

Expanded text:
et non palam, vel in occulto simul et et non palam, vel in occulto simul et non in occulto, quomodo dictum est ut videntes videant, et non videant ? Quomodo enim videant, nisi quia palam, non in occulto? et quomodo rursus iidem ipsi non videant, nisi quia non palam, sed in occulto? Ea tamen ipsa quae audierant, sed non intellexerant, talia erant, ut non possent juste ac veraciter criminari; et quotiescunque interrogando tentaverunt, ut invenirent unde accusarent eum, sic eis respondit, ut omnes eorum retunderentur doli, et calumniae fustrarentur. Ideo dicebat: Quid me interrogas? interro
Abbreviated transcription (Latin):
in telligendumẽ. ita euindirisse palã
locutus sum mundo: ac si dixisset mul¬
time audierunt. Ipsum aut̃ palam :
modo quodam erat palam. modo aut̃
quodami non erat palam. Palam quippe
erat quia multi audiebant. & rursus
nonerat palam: quia non intellige¬
bant. Et quod seorsum discipłis loque¬
batur. non inocculto utiq loqueba¬
tur. Quis namq in occulto loquitur.
qui coram tot hominib loquitur. cum
scriptum sit. in ore duorum uel trium
testium stabit om̃ẽ uerbũ p̾sertim si
hoc loquitur paucis qđ ꝑ eos uelit
innotescere multis. sicut ipse dñs
ait illis quos adhue paucos habebat.
quod dico uob̾ intenebris dicite inlu¬
mine. & quod inaure auditis predi¬
cate intecta: Ergo & hoc ipsum qd̾
ab eo dici uidebatur occulte. quodam¬
modo non dicebatur in occulto: quia
non ita dicebatur ut ab eis quibus
dictum fuerat taceretur. sed ita po¬
cius: ut usq quaq p̾dicaretur. Sic
gͦ diei potest aliquid & palam simul

Expanded text:
intelligendum est ita eum dixisse: Palam intelligendum est ita eum dixisse: Palam locutus sum mundo, ac si dixisset: Multi me audierunt. Ipsum autem palam, modo quodam erat palam, modo autem quodam non erat palam. Palam quippe erat, quia multi audiebant; et rursum non erat palam, quia non intelligebant. Et quod seorsum discipulis loquebatur, non in occulto utique loquebatur. Quis namque in occulto loquitur, qui coram tot hominibus loquitur? cum scriptum sit: In ore duorum vel trium testium, stabit omne verbum , praesertim si hoc loquitur paucis, quod per eos velit innotescere multis, sicut ipse Dominus ait illis quod adhuc paucos habebat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in ore auditis, praedicate super tecta . Ergo et hoc ipsum ab eo videbatur occulte, quodammodo non dicebatur in occulto, quia non ita dicebatur, ut ab eis quidictum fuerat, ut taceretur, sed ita potius, ut usquequaque praedicaretur. Si ergo dici potest aliquid et palam simul
Abbreviated transcription (Latin):
uid me in terrogas: In terroga eos qui
audierunt. quid locutꝰ sum ipsis. Ecce hii
sciunt. quȩ dixerim ego. Non pretere.¬
unda nascitur questio. quomodo dixe¬
rit dñs iħc. ego palam locutus sum mun¬
do. & maxime illud quod ait: in occulto
locutus sum nichil. Nonne in hoc ipsore.¬
cenciore sermone quem post cenam dis¬
cipłis .ẽ. locutus ait illis. hȩc inꝓuerbiis
locutussum uobis. uenit horaꝰ eum iam
non in puerbi is loquar uob̾. sed palam
de patre meo annuntiabo uob̾: Sigͦ
ipsis conumctiorib discipłis suis non
loquebatur palam. sed horam ꝓmitte¬
bat quando palam fuerat locuturꝰ
quomodo palam locutus ẽ. mundo :
Deinde illis ipsis sius. sicut aliorum quoq¬
eituangelistarum testatur auctoritas.
meorum conparatione qui discipłi enis
non erant. multo utiq manistuis loque¬
batur. quando cum solis erat remotiis
aturb. Tunc enim eis & parabolas aꝑie¬
bat. quas dausas ꝓferebat ad alios. Qd
ẽ gͦ. inocculto locutus sum nichilꝰ Sed

Expanded text:
uid me interrogas? Interroga eos qui audierunt, quid locutus sum ipsis. Ecce hi sciunt quae dixerim ego. Non praetereunda nascitur quaestio, quomodo dixerit Dominus Jesus: Ego palam locutus sum mundo, et maxime illud quod ait: In occulto locutus sum nihil. Nonne in hoc ipso recentiore sermone quem post coenam discipulis est locutus, ait illis: Haec in proverbiis locutus sum vobis; venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis ? Si ergo ipsis conjunctioribus discipulis non loquebatur palam , sed horam bat quando palam esset locuturus, quomodo palam locutus est mundo? Deinde illis ipsis suis, sicut aliorum quoque evangelistarum testatur auctoritas , in eorum comparatione qui discipuli ejus non erant, multo utique manifestius loquebatur quando cum eis remotus erat a turbis. Tunc enim eis et parabolas aperiebat, quas clausas proferebat ad alios. Quid est ergo: In occulto locutus sum nihil? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
osłsaQuam Persecu¬
tores tradente iuda com¬
prehensum dñm ligaue¬
runt. quinos dilexit &
tradidit semet ipsum ꝓnobis. & cuipa¬
ter nonpeꝑcit sed ꝓnob̾ omĩb tradi¬
dit eum. ut incelligatur iuidas non
laudabilis utilitate traditionis huius.
sed sceleris uoluntate damnabilis: addu¬
xerunt eum sicut ioħs euuangelista nar¬
rat adannam primum. Nec tacet cau¬
sam: cur ita factum sit. Erat enim
inquid socer caiphe. qui erat pontifex
anni illius. Erat aut̃ inquid caiphas:
qui consilium dedit uideis quia expedit
unum hommeni mori ꝓpło. Merito &
matheus cum idbreuius narrare uolu¬
isset: eum ad caipham ductum fuisse
commemorat. quia & ad annam prius
idõ ductus est: quod socer eius fuerit.
Ubi intelligendum ẽ: hoc eundem cai¬
phan fieri uoluisse. Sequebatur autẽ
inquid iħm simon petrus. & alius adisei¬
pulus. Quis nani sit iste asscipłs. non
t̾emere affirmandum ẽ. quia tacetur
Solet aut̃e seidem ioħs ita significare.

Expanded text:
osteaquam persecutores tradente Juda comprehensum Dominum ligaverunt, qui dilexit nos et tradidit semetipsum pro nobis , et cui Pater non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum ; ut intelligatur Judas, non laudabilis utilitate traditionis hujus, sed sceleris voluntate damnabilis: Adduxerunt eum, sicut Joannes evangelista narrat, ad Annam primum. Nec tacet causam cur ita factum sit: Erat enim, inquit, socer Caiphae, qui erat pontifex anni illius. Erat autem, inquit, Caiphas qui consilium dedit Judunum hominem mori pro populo. Merito et Matthaeus cum id brevius narrare voluisset, eum ad Caipham ducturum fuisse commemorat, quia et ad Annam prius ideo ductus est, quod socer ejus fuerit. Ubi intelligendum est hoc eumdem Caipham fieri voluisse. Sequebatur autem, inquit, Jesum Simon Petrus, et alius discipulus. Quisnam sit iste discipulus, non temere affirmandum est, quia tacetur. Solet autem idem Joannes se ita significare,
Abbreviated transcription (Latin):
continuo consuetudinem iudeorum.
qua solebat eis dimitti unus in pas¬
cha. & idõ non expectͥauit ut respon¬
deret ei iħc qͥd .ẽ. ueritas ne mora
fieret cum recoluisset morem quo
posset eis ꝑ pascha dimitti. quod eum
ualde uoluisse manifestum est. Auelli
tamen ex eius corde non potuit. iħm
regem esse udeorum. tanquã hoc ibi
sicut intitulo ipsa ueritas fixerat. de
qua quid esset in terrogauit. Sed audi.¬
to hoc: camauerunt rursum dicentes
N om̃s. Non hunc: sed barraban. Erat
aut̃ barabbas latro. Non reprehendimꝰ
o iudei. qͦd ꝑpascha liberatis nocentem:
sed qͦd occidistis in nocentem. Qd tamen
nisi fieret : uerum pascha non fieret.
Sed umbra ueritatis a uideis errantib
tenebatur. & mirabili dispensatione di¬
umȩ sapientiȩ : ꝑ homines fallaces. eiꝰdem
umbre ueritas implebatur. Quia ut ue¬
rum pas chafieret. xp̃c uelut ouis immo¬
labatur. hinc ea sequuntur: quein iuri¬
osa xpõ pilatus & cohors eius ingessit.

Expanded text:
continuo consuetudinem Judaeorum, continuo consuetudinem Judaeorum, qua solet eis dimitti unus in Pascha; et ideo non exspectavit ut responderet ei Jesus quid est veritas, ne mora fieret, cum recoluisset morem quo posset eis per Pascha dimitti, quod eum valde cupivisse manifestum est. Avelli tamen ex ejus corde non potuit Jesum esse regem Judaeorum, tanquam hoc sibi, sicut in titulo, ipsa Veritas fixerit, de qua quid esset interrogavit. Sed hoc audito, Clamaverunt rursum omnes dicentes: Non hunc, sed Barabbam. Erat autem Barabbas latro. Non reprehendimus, o Judaei, quod per Pascha liberatis nocentem, sed quod occiditis innocentem: quod tamen nisi fieret, verum Pascha non fieret. Sed umbra veritatis a Judaeis errantibus tenebatur, et mirabili dispensatione divinae sapientiae per homines fallaces ejusdem umbrae veritas implebatur; quia ut verum Pascha fieret, Christus velut ovis immolabatur. Hinc ea sequuntur quae injuriosa Christo Pilatus et cohors ejus ingessit;
Abbreviated transcription (Latin):
uos nos facientis. & uocantis uoca¬
tione sua sc̃a : non scđ̾m oꝑa nr̃a.
sed scd̾m suum ꝓpositum & grãm.
Nam si naturam cogitemꝰ in qua cre¬
ati sumꝰ: cum om̃s ueritas creauerit.
quis non. ẽ. exueritate ͦ Sed non om̃s
sunt. qͥb ut audiant ueritatem. hoc
ẽ. obaudiant ueritati & credant in
ueritate : ex ipsa ueritate prestatur.
millis ꝓculdubio precedentib meritis.
ne gr̃a non sit grã. Si enim dixisset.
omĩs qͥ audit meam uocem exueri¬
tate ẽ: idõ dictus exueritate puta¬
retur. quia obtemꝑat ueritati. Non
aũt hoc ait. Sed ait. om̃is qͥ. ẽ. erue¬
ritate : audit meã uoc̃e. Ac ꝑhoc non
idõ ẽ ex ueritate. quia eius audit uocẽ:
sed idõ audit quia exueritate ẽ. id ẽ.
exiit ad uideos & dixit eis. Nullam
inee dausam. Est aut̃ consuetudo uo¬
bis: ut unũ dimittam uobis in pas¬
cha. Uultis gͦ. dimittam uob̾ regẽ
iudeorum : Credo cum dixisset pila¬
tus qͥd. ẽ. ueritas. inmentẽ illi uenisse

Expanded text:
os nos facientis et vocantis vocatione sua sancta; non secundum opera nostra, sed secundum suum propositum et gratiam . Nam si naturam cogitemus in qua creati sumus, cum omnes veritas creaverit, quis non est ex veritate? Sed non omnes sunt quibus ut audiant veritatem, hoc est ut obaudiant veritati, et credant in veritatem, ex ipsa veritate praestatur; nullis procul dubio praecedentibus meritis, ne gratia non sit gratia. Si enim dixisset, Omnis qui audit meam vocem, ex veritate est; ideo dictus ex veritate putaretur, quia obtemperat veritati: non autem hoc ait; sed ait, Omnis qui est ex veritate, audit meam vocem. Ac per hoc non ideo est ex veritate, quia ejus audit vosed ideo audit, quia ex Veritate est, id est, exiit ad Judaeos, et dixit eis: Nullam invenio in eo causam. Est autem consuetudo ut unum dimittam vobis in Pascha. Vultis ergo dimittam vobis regem Judaeorum? Credo, cum dixisset Pilatus Quid est veritas? in mentem illi venisse
Abbreviated transcription (Latin):
ipso hoc dicis. an alii tibi dixerunt
de meꝰ Sciebat utiq dñs & quod ipse
interrogauit. & quod ille responsurus
fuit. Sed tamen dici uoluit. non ut ipse
sciret. sed ut scrib̾etur. qđ nos uoluit.
ut sciremus. Respondit pilatus. Nun¬
quid ego iudeus sum: Gens tua & pon¬
tifices. tradidunt te michi. Und fecis¬
ti÷ Respondit iħc. Regnũ meum non

Expanded text:
tipso hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? » Sciebat utique Dominus et quod ipse interrogavit, et quod ille responsurus fuit; sed tamen dici voluit, non ut ipse sciret, sed ut scriberetur quod nos voluit ut sciremus. « Respondit Pilatus: Numquid ego Judaeus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt te mihi: quid fecisti? R
Abbreviated transcription (Latin):
dit mundinii. In hoc gͦ se dixitꝰ
natum idest ꝓpt̾ hoc natum
& adhoc uenisse inmundum. u¬
tiq nascendo de uirgne: ut tes¬
timonium ꝑhibeat ueritati.
Sed quia non omnium ẽ fides:
adiunxit atq ait. Omnis qui
ẽ ex ueritate. audit meã uocẽ.
Audit utiq in teriorib uocih :
idẽ. obaudit meȩ uoci. Quod
tantum dem ualeret : si diceret.
credit michi. Cum itaq xp̃e
testimonium ꝑhibet ueritati. pro¬
fecto testimonium ꝑ hibet sibi.
Euis quippe uox ẽ. Ego sum ueri¬
tas. Et dixit alio quoq loco. ł go
testimonium ꝑ hibeo deme. Quod
uͦ ait. omĩs qͥ. ẽ. exueritate audit
qua scđm ꝓpositum uocat. de quo

Expanded text:
dit mundum. In hoc ergo se dixit dit mundum. In hoc ergo se dixit natum, id est propter hoc natum, et ad hoc venisse in mundum, utique nascendo de Virgine, ut testimonium perhibeat veritati. Sed quia non omnium est fides , adjunxit, atque ait: Omnis qui est ex veritate, audit meam vocem. Audit utique interioribus auribus, id est, obaudit meae voci: quod tantumdem valeret si diceret, Credit mihi. Cum itaque Christus testimonium perhibet veritati, profecto testimonium perhibet sibi: ejus quippe vox est, Ego sum veritas : et dixit alio quoque loco, Ego testimonium perhibeo de me . Quod vero ait, Omnis qui est ex veritate, audit qua secundum propositum vocat. De
Abbreviated transcription (Latin):
fiteri. sed tu dicĩ. italibratum ẽ:
ut neq se regem neget.rex.ẽ.
enim cuius regnum non ẽ de hoc
mundo: neq regem talem se esse
fateatur. cuiusꝰ regnum putetur
esse dehoc mundoꝰ. Talem quip
pe sentiebat qui dixerat. Ergo
rex es tu ͦ. Cui responsum ẽ. Tu
dicis. quia rex sum ego. Dictum
ẽ. enim tu dicis: ac sĩ dictum e̾e̾t.
Carnalis carnaliter dicis. Demde
subiungit. Ego in hoc natus sum
& adhocꝰ ueni. in mundum: ut tes¬
timonium ꝑ hibeam ueritati. Non
ẽ pducenda hunis ꝓ nominis silla¬
p̃a quod ait in hoc natus sum. tan¬
quam dixerit inhac re natus
sum: sed corripienda tanquam
dixerit: ad hanc rem natus sum.
Uel adhoc natus sum: sicut ait ad
hoc ueni in mundum. Ingreco
nanq euuangelio: nichilꝰ ẽ. huiꝰ
locutionis ambiguum. U nole
manifestum ẽ. eum temporalem
natiuitatem suam hic cominemo¬
rasse. qua in carnatus uenit in
mundum : non illam sine initio
qua ds̃ erat. ꝑ quem pater condi¬

Expanded text:
fiteri; sed Tu dicis ita libratum est, fiteri; sed Tu dicis ita libratum est, ut neque se regem neget rex est enim cujus regnum non est de hoc mundo, neque regem talem se esse fateatur, cujus regnum putetur esse de hoc mundo. Talem quippe ille sentiebat qui dixerat, Ergo rex es tu? cui responsum est, Tu dicis quia rex sum ego. Dictum est enim, Tu dicis, ac si dictum esset, carnalis carnaliter dicis. 4. Deinde subjungit: Ego in hoc natus sum, et ad hoc veni in mundum, ut testimonium perhibeam veritati. Non est producenda hujus pronominis syllaba, quod ait, In hoc natus sum, tanquam dixerit, In hac re natus sum: sed corripienda, tanquam dixerit, Ad hanc rem natus sum, vel ad hoc natus sum; sicut ait, Ad hoc veni in mundum. In graeco namque Evangelio nihil est hujus locutionis ambiguum. Unde manifestum est eum temporalem nativitatem suam hic commemorasse, qua incarnatus venit in mundum; non illam sine initio qua Deus erat, per quem Pater condi
Abbreviated transcription (Latin):
intersẽ commixta atama usq
ad messem. Messis enim ẽ. finis
scłi quando messores uenient
id .ẽ. angłi. & colligent de regno
enis omnia soandala. Quod utiq
non fieret: si regnum eius non
esset hic . Sed tamen non ẽ. hinc:
quia ꝑegriatur inmundo. Reg¬
no suo q̃uippe dicit. De mundo non
estis. sed ego uos demundo elegi.
Erant gͦ demundo quando regnum
eius non erant: sed amundi prin¬
cipem ꝑti. nebant. Demundo est
gͦ: quiequid hominum auero qui¬
dem dõ ereatum: sed ex adam uiti¬
ata atq damnata. stirpe generatum
ẽ. factum ẽ aut̃ regnumꝰ non iam
demundo: quicquid in de uxp̃o re¬
generatum ẽ. Sic enim nos ds̃ ełu¬
it depotestate tenebrarum. & tran¬
stulit in regnum filii caritatis suȩ.
D e quo regno dioit. Regnum meum
non ẽ demundo hoc. uel regnum
meum non ẽ hinic. Dixit itaq ei
pilatus. Ergo rex es tuͦ. Respon¬
dit iħe. Tu dicis: quia rex sum
ego. Non quia regem tuuit con¬

Expanded text:
inter se commixta zizania usque inter se commixta zizania usque ad messem; messis enim finis est saeculi, quando messores venient, id est Angeli, et colligent de regno ejus omnia scandala ; quod utique non fieret, si regnum ejus non esset hic. Sed tamen non est hinc; quia peregrinatur in mundo: regno suo quippe dicit, De mundo non estis, sed ego vos elegi de mundo . Erant ergo de mundo, quando regnum ejus non erant, sed ad mundi principem pertinebant. De mundo est ergo quidquid hominum a vero quidem Deo creatum, sed ex Adam vitiata atque damnata stirpe generatum est: factum est autem regnum non jam de mundo, quidquid inde in Christo regeneratum est. Sic enim nos Deus eruit de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : de quo regno dicit, Regnum meum non est de hoc mundo; vel, Regnum meum non est hinc. 3. Dixit itaque ei Pilatus: Ergo rex es tu? Respondit Jesus: Tu dicis quia rex sum ego. Non quia regem se timuit con
Abbreviated transcription (Latin):
ueniret occidit: timendo quam
irascendo crudelior. Regnum in¬
quid meum non ẽ. de hoc mundo.
Quid uultis amplius: Uenite ad
regnum: qđ non .ẽ. de hoc mun.¬
do. Uenite credendo. & nolite se.¬
uire metuendo. dicit quidam
in ꝓphetia de dõ patre. Ego aut̃
constitutus sum rex abeo: suꝑ sion
montẽ sc̃m eiꝰ. Sed sion illa & mons
ille: non ẽ de hoc mundo. Quod.ẽ.
enim eius regnum. nisi creden¬
tes in eum quib dicit. de hoc mun¬
do non estis sieut non sumi de hoc¬
mundo. quamuis eos esse uellet
inmundo: Propt̃ qđ de illis dixit
ad patrem. Non rogo ut tollas
eos demundo. sed ut serues eos
ex malo. Unde & hic non ait regi¬
num meum non. ẽ. in hoc mundo.
sed non . ẽ. de hoc mundo. Et erim
hoc ꝓbaret dicens. si ex hoc mundo
esset regnum meum. ministri
mei decertarent ut non tra¬
derer uideis: non ait. nnc aut
regnum meum non .ẽ hic: sed
noñ ẽ hinc. Hic. ẽ enim regnumꝰ
eus usq infinem sł̃i. habens

Expanded text:
erveniret, occidit, timendo quam erveniret, occidit, timendo quam irascendo crudelior . Regnum, inquit, meum non est de hoc mundo. Quid vultis amplius? Venite ad regnum quod non est de hoc mundo; venite credendo, et nolite saevire metuendo. Dicit quidem in prophetia de Deo Patre, Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus ; sed Sion illa et mons ille non est de hoc mundo. Quod est enim ejus regnum nisi credentes in eum, quibus dicit, De mundo non estis, sicut et ego non sum de mundo? Quamvis eos esse vellet in mundo: propter quod de illis dixit ad Patrem, Non rogo ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos ex malo . Unde et hic non ait, Regnum meum non est in hoc mundo; sed, non est de hoc mundo. Et cum hoc probaret dicens, Si ex hoc mundo esset regnum meum, ministri mei utique decertarent, ut non traderer Judaeis: non ait, Nunc autem regnum meum non est hic; sed, non est hinc. Hic est enim regnum ejus usque in finem saeculi, habens
Abbreviated transcription (Latin):
disset. non & iam uideis sed solis
gentib hoc de se oppinantib res¬
pondisse uideretur. Hunc uͦ qm̃
respondit pilatus. nunquid ego
iudeus sum. gens tua & pontifi
ase suspitionem qua posset putari
a semecipso dixisse. quod iħm regẽ
dixerat esse uideorum: id se ã
ideis audisse de monstrans. Deinde
dicendo quid fecisti. satis ostendit
illud ei pcrimine obiectum. Tan.¬
quam diceret. Si regem te negas.
quid feristi ut tradedẽris michi :
Quasitmirum non esset si pumien¬
dus udici traderetur. qui se dice¬
ret regem. Si aut̃ hoc non diee¬
ret: querendum ab illo esset quid
aliud forte fecisset. unde tradi iu¬
dici dignus esset. Audite gͦ iui¬
dei & gentes. audi circuncisio. audi
preputium. audite omnia regna
terrena. Non impedio dñationem
urãm in hoc mudo. Regnum
meum non ẽ. de hoc mundo.
Nolite metuere metu uanissimo.
quo herodes ille maior. cum xp̃c
natus nuntiaretur expauit. &
cot infantes ut ad eum mors ꝑ¬

Expanded text:
disset, non etiam Judaeis, sed solis disset, non etiam Judaeis, sed solis gentibus hoc de se opinantibus respondisse videretur. Nunc vero quoniam respondit Pilatus: Nunquid ego Judaeua se suspicionem qua posset putari a semetipso dixisse quod Jesum regem dixerat esse Judaeorum, id se a Judaeis audisse demonstrans. Deinde dicendo: Quid fecisti? satis ostendit illud ei pro crimine objectum, tanquam diceret: Si regem te negas, quid fecisti ut tradereris mihi? quasi mirum non esset si puniendus judici traderetur, qui se diceret regem. Si autem hoc non diceret, quaerendum ab illo esset quid aliud fore fecisset, unde tradi judici dignus esset. Audite ergo, Judaei et gentes, Audi, circumcisio, audi, praeputium. Audite, omnia regna terrae. Non impedio dominationem vestram in hoc mundo. Regnum meum non est de hoc mundo. Nolite metuere metu vanissimo, quo Herodes ille major cum Christus natus nuntiaretur expavit, et tot infantes, ut ad eum mors p
Abbreviated transcription (Latin):
regnum ineum. ministri mei decerta¬
rent. ut non traderer uideis. Nunc aut̃
regnum meum non ẽ. hinc.Hoc ẽ. quod
bonus magister scire nos uoluit. Sed
prius nobis demonstrand fuerat dana
hominum de regno eius op̃inio. siue
gentium siue iudeorum. a quib id
pilatus audierat. quasi ꝓpt̾ea fiusset
morte plectendus. quod illicitum astec
tauerit regnum. Uel qm̃ solent regua¬
turis inuidere regnantes. ei uideseꝯ
cauendum erat: ne huius regnum siue
romanis. siue uideis esset aduersum.
Poterat aut̃ dñs quod ait regnum meum
primam interrogationẽ p̾sidis respon¬
dere. ubi ei dixit. Tu es rex iudeoruᷤ
Sed eum uicissim interrogans. utrum
hoc a semetipso diceret an andisset
ab aliis: illo respondente ostendere
uoluit. hoc sibi apud eum fuisse aui¬
deis uelud crim̃ obiectum. patefaci-¬
ens nobis cogitationes hominum
quas ipse nouerat qm̃ uane sunt.
eisq post responsionem pilati iam
iudeis & gentib opportunius ap¬
rogante pilato continuo respon¬

Expanded text:
eum, ministri mei utique decertarent, ut non traderer Judaeis. Nunc autem meum regnum non est hinc. Hoc est quod bonus magister scire nos voluit; sed prius nobis demonstranda fuerat vana hominum de regno ejus opinio, sive Gentium, sive Judaeorum, a quibus id Pilatus audierat: quasi propterea fuisset morte pletaverit regnum, vel quoniam solent regnaturis invidere regnantes. Et videlicet cavendum erat, ne hujus regnum sive Romanis, sive Judaeis, esset adversum. Poterat autem Dominus quod ait: Regnum meum primam interrogationem praesidis respondere, ubi ei dixit: Tu es Rex Judaeorum? Sed cum vicissim interrogans utrum hoc a semetipso diceret, an audisset ab aliis, illo respondente ostendere voluit hoc sibi apud illum fuisse a Judaeis velut crimen objectum, patefaciens nobis cogitationes hominum, quas ipse noverat quoniam vanae sunt . Eisque post responsionem Pilati jam Judaeis et gentibus opportunius aprogante Pilato continuo respon
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑeis scĩfico me ipsũ. nͥ eos in me ipso
scifico. cũ & ipsi sint ego: Om̃ de qͥb
hocait ut dixi: m̃bra st̃ eiꝰ & unus
est xp̃c. caput & corpus. docente
apło atq dicente deseminine abrahȩ.

Expanded text:
 sanctifico meipsum, nisi, eos in meipso sanctifico, cum et ipsi sint ego? Quoniam de quibus hoc ait, ut dixi, membra sunt ejus, et unus est Christus caput et corpus: docente Apostolo atque dicente de semine Abrahae,
Abbreviated transcription (Latin):
ut fieret. Queri autẽ põtest.
qͦmͦ demundo iã ñ erant. siscĩ¬
ficati inueritate ñdũ erant.
ut siia nerant: cur poscat ut
sint. Anqͥa & scĩficati in eadẽ
ꝓfitiunt sc ĩtate : fiuntq sanc¬
tiores: Heq: hoc sine adu¬
torio grẽ dĩ. s illo eoꝵ scĩfican¬

Expanded text:
ret. Quaeri autem potest quomodo de mundo jam non erant, si sanctificati in veritate nondum erant; aut si jam erant, cur poscat ut sint. An quia et sanctificati in eadem proficiunt sanctitate, fiuntque sanctiores; neque hoc sine adjutorio gratiae Dei, sed illo eorum sanctifican
Abbreviated transcription (Latin):
inqͦ & ipse filiꝰ hominis scĩficatꝰ. ẽ.
ab initio creationis suȩ. quando
uerbũ factũ ÷ caro: quia una ꝑso¬
na factũ .ẽ. uerbũ & homo: ⁊ c̃
gͦ scĩficauit se inse: hoc est homi¬

Expanded text:
In quo et ipse filius hominis sanctificatus est ab initio creationis suae, quando Verbum factum est caro; quia una persona facta est Verbum et homo. Tunc ergo sanctificavit se in se, hoc est, homi
Abbreviated transcription (Latin):
alio loco idẽ ipse: apłs ait. Nunc
gaudeo inpassionib ꝓuob̾. & ad in¬
pleo ea quȩ desunt᷑ pressurarũ
xp̃i in carne mea. Non di xit
quales xp̃m in totõ suo corpore
pati oportebat: etiã ipse pressu¬
ras eiꝰ ꝓsua portione ad inplebał.
Qd̾ ut hoc etiã loco certũ sit: atten¬
de sequentia. Cũ enĩ dixiss. & ꝓ
eis ego scĩfico me ipsũ. ut intel¬
ligeremꝰ hoc eũ dixisse qđ eos scĩ¬

Expanded text:
alio loco idem ipse apostolus ait: Nunc gaudeo in passionibus pro vobis, et adimpleo ea quae desunt pressurarum Christi, in carne mea . Non dixit, quales Christum in suo toto corpore pati oportebat, etiam ipse pressuras ejus pro sua portione adimplebat. Quod ut etiam hoc loco certum sit, attende sequentia. Cum enim dixisset, Et pro eis ego sanctifico meipsum, ut intelligeremus hoc eum dixisse, quod eos s
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitũ dĩfiliũ: qđ carofacꝰ¬
tũ ÷ & habitauit in nob̾. Unde
& hic poni potuit. & in qͥbdã co¬
dicib positũ est: uerbũ tuũ ueritas
est: sicut inqͥb dã codicib etiã ibi
scriptũ. ẽ. in pͥncipio erat sermo.
Ingreco autẽ: sine ulla uarietate.
& ibi & hic logos. ẽ. Scĩficat itaq
pater inueritate. id: in uerbo suo
inunigenito suo: suos heredes. eiꝰq
coeredes. S nc ad huc de apłis logͥt᷑
Na secutꝰ adiungit. Sic̃ tume misisti
inmundũ: & egomisi eos in mundũ
Mi sit gͦ dĩ filiũ suũ ñ incarne pec¬
cati s insimilitudine carnis pec¬
cati: & misit filiꝰ eiꝰ eos qͦs natos

Expanded text:
unigenitum Dei Filium, quod caro factum est, et habitavit in nobis . Unde et hic poni potuit, et in quibusdam codicibus positum est, Verbum tuum veritas est; sicut in quibusdam codicibus etiam ibi scriptum est In principio erat sermo. In graeco autem sine ulla varietate, et ibi et hic λόγος est. Sanctificat itaque Pater in veritate, id est, in Verbo suo, in Unigenito suo, suos haeredes ejusque cohaeredes. 4. Sed nunc adhuc de Apostolis loquitur; nam secutus adjungit, Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum. Misit ergo Deus Filium suum non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati ; et misit Filius ejus eos
Abbreviated transcription (Latin):
OQUEIS AD HUC
Dñs ad patr̃e. & orans ꝓdisci¬
płis suis: dicit. Ego dedi eis
sermonẽ tuũ. & mundꝰodio
eos habuit. Nondũ id exꝑti
fuerant passionib suis. quȩ illl
postea sunt secutȩ. sed more sua
dicit ista: uerbis prȩteriti tẽpo
ficura. p̃nontians. Deinde ca¬
sam subitiens. cur eos oderid
mundꝰ: quia ñ sunt inqͥt demun-¬
do. sic̃ & ego ñsũ demundo. Hoc
eis regeneratione collatũ est. Nã
generatione demundo erant.
Propter qd̃ iã eis dixerat. egouos
demundo elegi. Donatũ est gͦ eis
ut sic̃ ipse nec ipsi essent demun¬
do. eos ipso liberante demundo.
pse autẽ demundo nunquã fuit:
quia etiã scđm formã serui. de
spũ scõ ipse natꝰ est: dequo illi
renati. Nã sippterea illi iã non
demundo. qͥa renati sunt de spũ
do. quia natꝰ est de spũ sc̃õ. Non
rogo in qͥt ut tollas eos demun¬
do: s ut serues eos ex malo. Ad¬
huc eñi necessariũ habebant:
quã uis iã non. eẽ̾nt. demundo :

Expanded text:
oquens adhuc Dominus ad Patrem, et orans pro discipulis suis, dicit: Ego dedi eis sermonem tuum, et mundus eos odio habuit. Nondum id experti fuerant passionibus suis, quae illos postea sunt secutae; sed more suo dicit ista, verbis praeteriti temporis futura praenuntians. Deinde causam subjiciens cur eos oderit mundus: Quia non sunt, inquit, de mundo, sicut et ego non sum de mundo. Hoc eis regeneratione collatum est: nam generatione de mundo erant, propter quod jam eis dixerat, Ego vos de mundo elegi . Donatum est ergo eis ut sicut ipse, nec ipsi essent de mundo, eos ipso liberante de mundo. Ipse autem de mundo nunquam fuit: quia etiam secundum formam servi de Spiritu sancto ipse natus est, de quo illi renati. Nam si propterea illi jam non de mundo, quia renati sunt de Spirido, quia natus est de Spiritu sancto. 2. Non rogo, inquit, ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos ex malo. Adhuc enim necessarium habebant, quamvis jam non essent de mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥueracit̾ dixit. egosũ uia. & ueri¬
tas. & uita. Item quando ait. ueri¬
tas liberabit uos: paulo post expo¬
nens. qͥd dixxerit. siuos in qͥt filiꝰ
lib̾auerit. te uere liberi eritis: ut
ostenderit hoc se prius dixisse ue¬
ritatẽ. qđ post modũ filiũ. Quid
gͦ aliud & hoc locodixit. scĩfica eos
inueritate. nͥ scĩfica eos in me:&
Deniq seqͥt᷑. & hoc aꝑtiꝰ insinuare
non desinit: Sermo tuus inquit:
ueritas est. Qd aliud dix̃. quã ego
ueritas sũ: Grecũ quippe euangłiũ:

Expanded text:
veraciter dixit: Ego sum via, veritas, et vita . Item quando ait: Veritas liberabit vos , paulo post exponens quid dixerit: Si vos, inquit, Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Ut ostenderet hoc prius dixisse Veritatem, quod postmodum Filium. Quid ergo aliud et hoc loco dixit: Sanctifica eos in veritate, nisi: Sanctifica eos in me? Denique sequitur, et hoc apertius insinuare non desinit. Sermo tuus, inquit, veritas est. Quid aliud dixit quam: Ego veritas sum? Graecum quippe Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̃ sua uͦ m̃bra: & ꝓeis in qͥt ego.
id .ẽ. qđ ꝓsit etiã ipsis qͥa & ipsi st̃
ego. sicꝰ mͥ ꝓfuit in me qͥa homo
sũ sine ip̃sis. & ego scifico me ipsũ.
hoc est ipsos in mẽ tanquã me ip¬
sũ scĩfico e go qm̃ in me etiã ipsi
sunt ego. ut̃ sint & ipsi scĩficati
inueritate. Ouid. ẽ. & ipsi. nͥquẽ¬
ad modũ ego inueritate qđ sũẽgo:¬
De inde iã non solũ de apłis. s etiã

Expanded text:
 eis, inquit, ego, id est, quod prosit etiam ipsis, quia et ipsi sunt ego; sicut mihi profuit in me, quia homo sum sine ipsis: Et ego sanctifico meipsum, hoc est, ipsos in me tanquam meipsum sanctifico ego, quoniam in me etiam ipsi sunt ego. Ut sint et ipsi sanctificati in veritate. Quid est et ipsi, nisi, quemadmodum ego; in veritate, quod