comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gressus ẽ gͥ ppłs ꝑ aliquas mansi¬
ones. ꝑuenit usq in bamoth. Nõ
est hoc nomen mansionis. s ẽ uallis
in regione moab. scił in uertice phas¬
ga.i. iuxta montem illum. Uel forte
habet colles et ualles. Inde misit isrł
nuncios suos ad seon regem amorre¬
oꝵ. ut ei transitum ꝑ terram suam
concedet. Qͥ noluit. immo cũ exerci¬
tu est egressus ei obuiam in desertũ.¬
et pugnauit cum isrł. Et ꝑcussus ẽ.
in ore gladii .i. in instancia. Iosephus
dicit plurimos ex eis siti ꝑisse. Auos
ruentes ad fluuium iaculis terre cõ¬
fixos. fugientes ad meniaafundibula
rat esebon. Et habitauit in eis. Sicit
iosephus hanc derram int̾ tria flumi¬
na positam. quasi naturam insule ha¬
bentem. et opulentissimã. Arnonflu¬
it in meridie. Iaboch a septentrione
qui in iordanem descendit. Cui et no¬
men traddit iordanis ab occidente. sĩ¬
q transisset isrł flirurum iacoch:et
ascenderet ꝑuiam basan. occurreic
eiꝰ rex basan in edray. Quem percus¬

Expanded text:
gressus populus inde per aliquas mansiones pervenit, usque in Bamoth . Nec est nomen hoc mansionis; sed est vallis in regione Moab, in vertice Phasga, id est juxta montem illum. Vel forte habet colles et valles. Inde misit Israel nuntios suos ad Seon regem Amorrhaeorum, ut transitum ei per terram suam concederet. Qui noluit; imo cum exercitu egressus ei obviam in desertum, pugnavit cum Israel, et percussus est in ore gladii, id est in instantia. Josephus dicit, plurimos ex eis siti periisse, alios ruentes ad fluvium jaculis terrae confixos, fugientes ad moenia fundibularrat Hesebon, et habitavit in eis. Dicit Josephus hanc terram, inter tria flumina sitam, quasi naturam insulae habentem, et opulentissimam. Arnon fluit a meridie, Jabock a septentrione, qui in Jordanem descendit, cui et nomen tradidit Jordanis ab occidente. Cumque transisset Israel fluvium Jabock, et ascenderet per viam Basan, occurrit ei Og rex Basan in Edrai, quem percus
Abbreviated transcription (Latin):
Inde postea samuhel posuit unum
de filiis suis udicem in bethleem: tã¬
quam int̾ contribules. Et nota. qd̾
quidam tria nomina distingunt sie.
iffratheus ab effraim: scribunt per
duo. ff. ẽphratheus ab ephrata. ꝑ
ih. cuphateus. ab euphraten. qd̾. ẽ.
fngifer. ꝑ eu.℥.ẽ. ut dicunt ter

Expanded text:
Unde postea Samuel posuit unum Unde postea Samuel posuit unum de filiis suis judicem in Bethlehem tanquam inter contribules. Et nota quod quidam tria nomina distinguunt sic: Effrataeus ad Effraim scribunt per duo ff; Euphrathaeus ad Ephrata, per ph; Ephrathaeus ad Euphraten, quod est frugifer, per eu, et est, ut dicunt, ter
Abbreviated transcription (Latin):
uit uir unus de
Ramathaym so¬
phim. de monte
effraim. et nom̃
eius helcana. effra¬
theus. Hir enim
ponitur hie non
pro sexu. s proui¬
uigore uigore uirtutum. Neci
nus ꝓnumero. s ꝑ singularita¬
de religionis p̃ aliis. Dicitur al
nuitas eius ramathaim. quȩ in euũ¬
auo dicctur arimathia. a iosepho dt̃
simdis. quia in excelso sita erat. Sophĩ
contrii casis. Ac si dic̃etur. de rama¬
guim spceulationis. quia ex ea circũ¬
iam regio. longe uideri poterat. Sic
u d ieronimus. Alii distingunt sic.
de camatha in sophim. Non ẽ autem
nons esfraim. nom̃ montis: s regio¬
n. lde in sequentib uͥ legitur. de
huodecim p̃fectis regionum. quimi¬
naabant sallomoni. ꝑ singulos m̃ses:
nintur de char p̾fectus montis effra¬
snfuit autem helcana leuita nonꝰ
decimus: a leui descendens ab eo. per
mhaat. et ẏsuar. et chore. Unde patet.
quod samuhel non fuit aarointa. et
duitur effratheus .i. bethleemita. fuit
enm sedm matrem. de tribu nida.

Expanded text:
uit vir unus de Ramathaimsophim, de monte Ephraim, et nomen ejus Elcana Ephrathaeus . Vir enim ponitur hic non pro sexu, sed pro vigore virtutum, nec unus pro numero, sed pro singularitate religionis prae aliis. Dicitur autem civitas ejus Ramathaim, quae in Evangelio dicitur Arimathaea , a Josepho dicitur Ramath, quia in excelso sita erat, Sophim tivus casus, ac si diceretur de Ramathaim speculationis, quia ex ea circumjacens regio longe videri poterat, sic tradit Hieronymus. Alii distinguunt sic de Ramathaimsophim. Non est autem mons Ephraim nomen montis, sed regionis. Unde in sequentibus ubi legitur de duodecim praefectis regionum, qui ministrabant Salomoni per singulos menses; ponitur Dechar praefectus montis Ephraim. Fuit autem Elcana Levita nonus decimus a Levi, descendens ab eo per Caath, et Isaar et Core. Unde patet quod Samuel non fuit Aaronita, et dicitur Ephrathaeus, id est Betlehemita. Fuit enim secundum matrem de tribu Juda.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs est in loco isto. et ego nesciebam.
Terribis est locus iste: et est domus
deihic: et porta celi  Propħauit dele¬
ge. et de templo. et passione xp̃i. que
int̾ra illa futura erant: Terribilis est¬
enim lex. domus dei templum. passio
xp̃i : aꝑtio porte celi. Et lapidem quẽ
supposuerat capiti suo. erexit ibi inti¬
tulum .i. incommendabilem memo¬
riam. hurus uisionis. et libauit super
illum oleum año. Uouens dño qui ap¬
paruerat ei. semꝑ sibi esse in dm̃. et
lapidem.i. locum lapidis semꝑ ibi hone¬
rabilem: et in reditu decimas et hosti¬
as se ei oblaturum. et urbem proxi¬
mam etiam honorandam decreuit.
Uocauit eam bethel .i. domum dei. uł
scđm iosephũ. hostiam dei. Priusenĩ
a iebuseis qui eam condiderant uoca

Expanded text:
Dominus est in loco isto, et ego nesciebam. Dominus est in loco isto, et ego nesciebam. Terribilis est locus iste, et est domus Dei hic, et porta coeli. Et prophetavit de lege, et de templo, et passione Christi, quae in terra illa futura erant. Terribilis enim lex; domus Dei, templum et passio Christi, apertio portae coeli. Et lapidem, quem supposuerat capiti suo, crexit ibi in titulum, id est in commendabilem memoriam hujus visionis, et libavit super illum oleum Domino, vovens Dominum, qui apparuerat ei, semper sibi esse in Deum, et lapidem id est locum lapidis, semper sibi honorabilem, et in reditu decimas, et hostias se sibi oblaturum. Et urbem proximam etiam honorandam decrevit, vocans eam Bethel, id est domum Dei, vel secundum Josephum, hostiam Dei. Prius enim Jebus a Jebusaeis, qui eam condiderant voca
Abbreviated transcription (Latin):
ait iosephus chananei erant indeuoti
ysaac. Priorib bellis eius ualde grauati.
maxime. cum cariathiͣm cepisset. cuxa
quam precipue laborauerat: Timuit
ergo iacob apud aliquẽ prouincialium
intrare. et subdiuo iacebat. Cũ autem
uenisset iuxta luzam uespere. supposu¬
it capiti suo lapidem. et obdormiuit.
Nidit q in sonnis scalam erectam. a t̾ris
cȩlos attingentem. et angelos ascendẽ¬
des et descendentes. ꝑ eam. Iosephusdi¬
cit quod uidit descendentes ꝑ eam fi¬
guras honestiorem naturam habenteᷤᷤ
quam homines. et dñm in nixum scale
dicentem sib. Ego sum ds abraham
etͣ ysaac. Terram hanc dabo tib et se¬
cuus in hoc itinere. et redrcam de int̾¬
ram hanc. Ordine prepostero usus est
dñs. Prius enĩ in propria ꝑsona iacob
custodiuit. Post sub iosue: dedit semi¬
ni erus derram illam. In fine tẽporum.
.i. in xp̃o qui de iacob: benediẽte sunt
trib cerre. Euigilans iacob: ait. uerr

Expanded text:
ait Josephus, Chananaei erant indevoti ait Josephus, Chananaei erant indevoti Isaac, prioribus bellis ejus valde gravati, maxime cum Cariathiarim cepisset, circa quam praecipue laboraverat. Timuit ergo Jacob, apud aliquem provincialium introire, et sub divo jacebat. Cum autem venisset juxta Luzam vespere, supposuit capiti suo lapidem, et obdormivit. Et vidit in somnis scalam erectam a terris, coelos attingentem, et angelos descendentes et ascendentes per eam. Josephus dicit: Vidit descendentes per eam figuras, honestiorem naturam habentes, quam homines; et Dominum innixum scalae dicentem sibi: Ego sum Deus Abraham et Isaac. Terram hanc dabo tibi et setuus in hoc itinere, et reducam te in terram hanc. Ordine praepostero usus est Dominus. Prius enim in propria persona, Jacob custodivit, post, sub Josue dedit semini ejus terram illam , in fine temporum in Christo, quia de Jacob, benedictae sunt tribus terrae. Evigilans Jacob ait: Vere
Abbreviated transcription (Latin):
derat
gͦ esau iacob: et dixit in corde suo.
uenient dies luctus .i. mortis patrism̃i
ut occidam ia cob. Nunciata sunt hec:
rebecce. E odemspiritu sciuit rebecca co¬
gitationes esau: quo intimauerat ia¬
cob fraudare fr̃em. Excusatur gͦ ia¬
cobde mendatio inpatrem. et dolo in
fratrem: ꝑ iussionem matris. Mater
uͦ: ꝑ familiare consilium sp̃s sc̃i. Que ait
ad iacob. fuge ad laban frẽm meum.
et esto ibi donec quiescat indignatio
fratris tui. Qđ̾ ne absq licencia patͥs
faceret: aic rebecca uiro suo. Si accepe¬
rit iacob de filiab echuxorem: nolo
uiuere. Et aduocans ysaac iacob bene¬
dixit ei. Qp̃cepit eiut iret in mesopo¬
tamiam accipere sibi uxorem: de filia¬
b laban. Uidens autem esau quod of¬
fendisset patrem suum pro nuptiis
alienigenarum: iuit ad patruum
suum ysmahelem. acciꝑe sibi uxorẽ
filiam eiꝰ. malech sororem nabaioth.
uterinam. absq his. quas prius habe¬
bat. Igitur egressus iacob de bersa¬
faciens. timuit incolas terrȩ. quia ut

Expanded text:
derat ergo Esau Jacob, et dixit in corde suo: Venient dies luctus, id est mortis patris mei, et occidam Jacob. Nuntiata sunt haec Rebeccae . Eodem spiritu sciebat Rebecca cogitationes Esau, quo intimaverat Jacob fraudare fratrem. Excusatur ergo Jacob de mendacio in patrem, et dolo in fratrem, per jussionem matris; mater vero, per familiare consilium Spiritus sancti. Quae ait ad Jacob: Fuge ab Laban fratrem meum, et esto ibi donec quiescat indignatio fratris tui. Quod ne absque licentia patris fieret, ait Rebecca viro suo: Si acceperit Jacob uxorem de filiabus, Heth nolo vivere. Et advocans Isaac Jacob, benedixit ei, et praecepit ei ut iret in Mesopotamiam sibi accipere uxorem de filiabus Laban. Fidens autem Esau quod offendisset suum patrem, pro nuptiis alienigenarum, iit ad Ismaelem patruum suum, accipiens sibi uxorem filiam ejus Meleth, sororem Nabajoth uterinam, absque his quas prius habebat. Igitur egressus est Jacob de Bersafaciens, timuit incolas terrae, quia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
lacob. Sic et sic audiui patrem tuum
loquentem cũ esau fratre tuo. Affer
gͦ michi cito duos edos optimos. ut fa¬
ciam patri tuo escas. quib libent̃ uescr¬
tur. ut benedicat tibitpro esau. Ab iit
ille et adtulit dedicq matri. Que cũ
parassas et cibos. induit iacob tiesta
esau ualde bonis. quib utebantur
primogeniti ut diximus. Limebat u̾
iacob. ne deprehensus a patre. susciꝑet
maledictionem pro benedictione. Por¬
ro mader pelliculas hedoꝵ manibus
et collo circundedit. ut similitudinẽ
pilosi fratris exprimeret. In aliis enĩ
quam simillimi erant. tanquã gemel¬
li.Acceptosq cybos. iacob intulit patͥ.
dicens. Ego sum esau. comede de ue¬
natione mea: ut benedicat mͥ aĩa
tua. Cui ysaac. accede ad me ut tã¬
gam te. et probem utrum sis esau¬

Expanded text:
Jacob: Sic, et sic audivi patrem tuum Jacob: Sic, et sic audivi patrem tuum loquentem cum Esau fratre tuo. Affer ergo mihi cito duos hoedos optimos, ut faciam patri tuo escas quibus libenter vescitur, ut benedicat tibi pro Esau. Abiit ille et attulit, deditque matri. Quae cum parasset cibos, induit Jacob vestibus Esau valde bonis, quibus utebantur primogeniti, ut diximus. Timebat vero Jacob ne deprehensus a patre, susciperet maledictionem pro benedictione. Porro mater pelliculas hoedorum manibus, et collo ejus circumdedit, ut similitudinem pilosi fratris exprimerent. In aliis enim quam simillimi erant, tanquam gemelli. Acceptosque cibos Jacob intulit patri, dicens: Ego sum Esau, comede de venatione mea, ut benedicat mihi anima tua. Cui Isaac: Accede ad me, ut tangam te, et probem, utrum tu s
Abbreviated transcription (Latin):
puer nunciantes de puteo quẽ fode¬
rant. quod inuenissent aquam. Et
appellauit cumbersabee .i. puteũ sacie¬
tatis. uel habundantie. et impositũ ÷
hoc nomen urbi : usq in hodiernũ diẽ.
et nota quod in modico uocis stridulo.
et inscriptura. hoc nomen disfert a no¬
mine quod abraham olim ĩposuerat ei.
Sabee enim ꝑ syn. hebreum scriptum
septimum uel iuramentum sonat. et
asperius stridet. Scriptum uͦ ꝑ syma.
grecum: sacietatem significat: et mol¬
lius sonat.
sau uͦ quadragen arius.
duxit uxores. iudich. et bersamech
filias potentum uiroꝵ. Int̾ chananeos
semet ipsum dñm faciens. in potestate
uxorum. Que cum ambe offendissent
animum ysaac et rebecce. et licet nol¬
let ysaac prouinciales sue misceri ge¬
nerationi: tamen melius silere decre
dixit ad esau. Fac michi cybos de uena¬
tione ut comedam. et benedicat tibi
anima mea andeꝙͣ moriar. Egresso aũ¬
esau ad uenandum dixit rebecca ad

Expanded text:
pueri, nuntiantes de puteo, quem fodepueri, nuntiantes de puteo, quem foderant, quod invenissent aquam, et appellavit eum Bersabee, id est puteum satietatis, vel abundantiae. Et impositum est hoc nomen urbi, usque in hodiernum diem. Et nota quod in modico vocis stridulo, et in scriptura, differt hoc nomen a nomine, quod Abraham ei olim imposuerat. Sabee enim per sin Hebraeum scriptum, septimum, vel juramentum sonat, et asperius stridet, scriptum vero per sigma Graecum, satietatem significat, et mollius sonat.sau vero quadragenarius duxit uxores Judith, et Bethsameth , filias potentium virorum inter Chananaeos, semetipsum dominum faciens in potestate uxorum. Quae cum ambae offendissent animum Isaac et Rebeccae, et licet nollet Isaac provinciales suae misceri cognationi; tamen melius silere decrevdixit ad Esau: Fac mihi cibos de venatione tua, ut comedam, et benedicat tibi anima mea antequam moriar . Egresso Esau ad venandum dixit Rebecca ad
Abbreviated transcription (Latin):
pater enis. s eo morcuo: obstruxert̃ eo
phyli stel. Et cum inuenissent aquam
uiuam: iugati sunt pastores gerare ad¬
u̾sus eum dicentes. Nr̃a est aqua: et
obhoc uocauit puteum escon .i. calum¬
niam. uel irgium. Et recedens inde:
fodit et alium puteum. et pro illoqͦ
uirgati sunt. et obhoc uocauit eum
sathanam .i. contrarium. uel inimi¬
cicias. Utriusq pute dicit iosephus.
nolens contendere cum indigenis. ex
onem et licenciam. P rofec̃tusq est
ind̾e: et fodit tercium puteum: pro
quo ñ contenderunt. ob hoc uocaui.
eum robooth .i. iatitudinem: quiad¬
latatus creuerat super terram. Et ex
illo loco ascendit in bersabee. et apparu¬
it ei dñs in ipsa nocte. Promitcens ei qͦ
ꝓmiserat patri eius. Et edificans altare.
inuocauit ibi nomen dñ. Et precepit
seruis. ut ibi foderent ꝑuteum. Ueri si¬
mile est: quod eruderauert pudeum
militum. et iurantes. int̾ se fedus fir¬
mauerunt. Eodie redier̃t ad ysaac:

Expanded text:
pater ejus, sed eo mortuo obstruxerunt eos pater ejus, sed eo mortuo obstruxerunt eos Philisthaei. Et cum invenisset aquam vivam, jurgati sunt pastores Gerarae adversus eum dicentes: Nostra est aqua. Et ob hoc vocavit puteum Eschom, id est calumniam, vel jurgium. Et recedens inde fodit alium puteum, et pro illo quoque jurgati sunt. Et ob hoc vocavit eum Satanam, id est contrarium, vel inimicitias. Utriusque putei, ut dicit Josephus, nolens contendere cum indigenis, exseorum rationem et licentiam. Profectusque inde fodit puteum tertium, pro quo non contenderunt. Ob hoc vocavit eum Robooth, id est latitudinem, quia dilatatus creverat super terram, et ex illo loco ascendit in Bersabee. Et apparuit ei Dominus in ipsa nocte, promittens ei quae promiserat patri ejus. Et aedificavit altare, et invocavit ibi nomen Domini, et praecepit servis ut ibi foderent puteum. Verosimile est quod eruderaverunt puteumilitiae, et jurantes inter se foedus firmaverunt. Eodem die redierunt ad Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
predictam. Forte post plurimosdies
uidit abimelech. per fenestram ysaac
lo cantem cum uxore sua: et accersito
ait. Quare imposuisti nob̾: Et est hic
imponere uerbum absolutum .i. iur
posturam .i. dolum facere. et. ẽ. Quare
nos decepisti : Cur mentitus es sororem
rem tuam liberam a uiro reputans.
Et̃ ait ad populum suũ. Qͥ tetigerit
hominis huius uxorem: morte moria¬
tur. Seminauit ysaac in terra illa. et
de iacto seᷤ centuplum recepisse. Nec de
una specie hoc esse potuit. S forte in
omnigenere opum.centuplatus est.
Unde alia trans latio habet. inuenitĩ
illo anno centuplum. Ob hoc inuidente
ei palestini: puteos quos foderat pat̾
eius. obstruxerunt: replentes humo.
Ab imelech timens eum: dixit ei. Rece¬
de a nob̾: quia pocencior nob̾ factus
es. & recedens ysaac. uenit in agrũ
qui dicitur phara .i. conuallis. E ha¬
bitauit iuxta alueum. ꝑ quem torrẽs
quandoq influebat.  eruderauit
ibi puteos. quos olim ibidem fo derat

Expanded text:
est. Forte post plurimos dies, vidit Abimelech per fenestram, Isaac jocantem cum uxore sua, et accersito ait: Quare imposuisti nobis? Et est hoc imponere verbum absolutum, id est imposturam, id est dolum facere, et est sensus: Quare nos decepisti? Cur mentitus es sororem rem tuam, liberam a viro reputans. Et ait ad populum suum: Qui tetigerit hominis hujus uxorem, morte moriatur. Seminavit Isaac in terra illa, et de jacto olim semine centuplum recepisse. Nec de una specie hoc esse potuit, sed forte in omni genere opum est centuplicatus. Unde alia translatio habet, Invenit in illo anno centuplum. Ob hoc invidentes ei Palaestini, puteos, quos foderat pater ejus, obstruxerunt, replentes humo, Abimelech etiam timens eum dixit ei: Recede a nobis; quia potentior nostri factus es. Et recedens Isaac venit in agrum, qui dicitur Phata, id est convallis, et habitavit juxta alveum per quem torrens quandoque influebat, et eruderavit ibi puteos, quos olim ibidem foderat
Abbreviated transcription (Latin):
ueheementer. et in hac extasi. uidit
ficationem pie fraudis intellexit.
et id eo non itascens. s confirmans qđ
fecerat: ait. Frater cuus uenit fraudu¬
lenter: et accepit benedictionẽ tuam.
et erit benedictus. Cui esau. Iuste uo¬
catũi estͦ iacob: en altera uice me sup¬
plautauit .i. bis decepit. Prius pͥmoge¬
nita.scdo benedictionem surripuit. Cũ¬
q et ipse a patre benedici postularet:
et patri hesitanti in quo ei benedic̾et
uehementer instaret: motus ysaac.
arc. In piiguedine derre. et inrore ceh
desuper: erit benedictio tua. et ita fu¬
it. Idumea enĩ. pascualis est. Et addi¬
dit de posteris eius propħans. Uiues
gladio .i. bellicosus eris. et fratri tuoser¬
uies. cum scilicet ẏdumea facta ẽ. tri¬
butaria. domui isrł. S ueniet tempus
cum excuties uigum eius. de ceruicib
tius. Hoc impletum est. cum rebellauer̃
ydumei. ne essent sub iuda.

Expanded text:
vehementer; et in hac extasi vidit vehementer; et in hac extasi vidit ficationem piae fraudis intellexit. Et ideo non irascens, sed confirmans quod fecerat ait: Frater tuus venit fraudulenter, et accepit benedictionem tuam, et erit benedictus. Cui Esau: Juste vocatus est Jacob. En altera vice me supplantavit, id est bis decepit, prius primogenita, secundo benedictionem subripiens. Cumque et ipse a patre benedictionem postulasset, et patri haesitanti in quo ei benediceret, vehementer instaret, motus Isaac, ait: In pinguedine terrae, et rore coeli desuper, erit benedictio tua; et ita fuit. Idumaea enim pascualis est. Et addidit de posteris ejus prophetans: Vives gladio, id est bellicosus eris, et fratri tuo servies, cum scilicet Idumaea facta est tributaria domui Israel, sed veniet tempus cum excutias jugum ejus de cervicibus tuis. Hoc impletum est cum rebellaverunt Idumaei, ne essent sub Juda.
Abbreviated transcription (Latin):
iacob est. s manus sunt esau. Cũ autẽ
comedisset. et hausisset uinum oscula¬
tus est filium. et benedixit eidicens.
Det tibi ds̃ de rore celi. et de pinguedi¬
ne t̾re habundantiam. frumenti uini
et olei. his trib solec omnis derre ferti¬
licas intelligi. ꝑ frumentum cyb. ꝑ
umum potus. ꝑ oleum pulmenta.
ẜ addidit. Seruiant tͥ populi et tͥb.
Esto dñs fratrum tuoꝵ. Qui maledi¬
xerit tͥ. sit ille maledictus. Et qui be
nedixerit tibi benedictionib repleat᷑.
Nota tria que in benedictione pre¬
missa sunt. habundantia. potetcia.
primogenituta. presentis ft̃ tempo¬
ris. Quartum uͦ. scilicet benedictio.
futuri.ẽ. Et ideo inbenedictionib sa¬
certiotum nr̃oꝵ: solet dici. Benedictꝰ
autem ia cob. scđ̃m uerba. non sedm̃
intentionem patris. Sicut ep̃c ordi¬
nat alienum quem putat esse stũ.
et est ordinatui. Uix sermonẽ pat̾¬
impleuerat: et egresso iacos. uenit
esau. cybos inferens patͥ. et petens
ab eo benedictionem. Expauit ysaac

Expanded text:
Jacob est, sed manus, manus sunt Esau. Cum autem comedisset, et hausisset vinum, osculatus est filium, et benedixit ei dicens: Det tibi Deus de rore coeli, et de pinguedine terrae abundantiam frumenti, vini, et olei. His tribus solet omnis terrae fertilitas intelligi: per frumentum cibus, per vinum potus, per oleum pulmenta. Et addidit: Serviant tibi populi, et tribus; esto dominus fratrum tuorum; qui maledixerit tibi, sit ille malenedixerit tibi, benedictionibus repleatur. Nota quia tria quae in benedictione promissa sunt, scilicet abundantia, potentia, primogenitura, praesentis sunt temporis. Quartum vero, scilicet benedictio, futuri est, et ideo in benedictionibus sacerdotum nostrum solet dici. Benedictus autem est Jacob secundum verba, non secundum intentionem patris, sicut episcopus ordinat alienum, quem putat esse suum, et est ordinatus. Vix sermonem impleverat pater, et egresso Jacob, venit Esau, cibos inferens patri, petens ab eo benedictionem. Expavit Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
dum uellet ire ysaac inegyptum:
ex precepto dei remansit ingeraris.
Et obamicitiam abrahe. receptus est
ab abymelech. et ad exemplum patͥs:
dixit de uxore sua soror mea est.

Expanded text:
dum vellet ire Isaac in Aegyptum, ex praecepto Dei remansit in Geraris, et ob amicitiam Abrahae receptus est ab Abimelech, et ad exemplum patris dixit de uxore sua, et soror mea est.
Abbreviated transcription (Latin):
tite. ⁊ comedite. Et cunc de hierlm egre¬
dientur reliquie. & quod saluatũ ẽ. de
monte syon. & quod reliquũ. ẽ. de do¬
mo iuda. mittet radicẽ seorsum. et fa¬
ciet fructũ sursum. ꝑ simile arboris lo¬
quit᷑ que quanto ꝓfundiꝰ figit radicẽ:
tanto copiosius et altius facit fructum.
Q est sensus. Multitudo populi qͤ fugit
hostiũ ⁊ recepit se in hierłm ut saluare¬
tur. fugato hoste redibie in t̾ram suam
⁊ populabit eã. Hoc audico gauisus ẽ
bem et exitꝰ aquarũ in iudea. ne rede¬
untes assirii inuenirent aquarũ habu¬
emam intiorem. fecit autẽ ante fon¬
tem syloe quasi stagnum in quo colli¬
gerentur aque. et reseruarent᷑ ciuibꝰ
in usum obsidionis. Et scdm̃ epẏphaniũ
ad ꝑces ysaie copiosius solito egresse st̃
aque. de fonte syloe. Hoc autẽ stagnũ
uocat᷑ in euuangło natatoria syloe.

Expanded text:
tite et comedite. Et tunc de Jerusalem egretite et comedite. Et tunc de Jerusalem egredientur reliquiae, et quod salvatum est de monte Sion, et quod reliquum est de domo Juda mittet radicem deorsum, faciet fructum sursum. » Per simile arboris loquitur, quae quanto profundius fudit radicem tanto copiosius et altius facit fructum. Et est sensus: Multitudo populi, quae fugit hostium et recepit se in Jerusalem, ut servaretur, fugato hoste, redibit in terram suam, et populabit eam. Hoc audito Ezechias gabem, et exitus aquarum in Judaea, ne redeuntes Assyrii invenirent aquarum abucinam inferiorem. Fecit etiam ante fontem Siloe, quasi stagnum in quo colligerentur aquae, et reservarentur civibus in usum obsidionis. Et secundum Epiphanium ad preces Isaiae copiosius solito egressae sunt aquae de fonte Siloe. Hoc autem stagnum vocatur in Evangelio Natatoria Siloe
Abbreviated transcription (Latin):
ysaias u̾ba sua ad ezechiã dicens.
Tibi autẽ ezechia erit hoc fignum.
liderationis tue. Tercio anno recedet
a de sennacherib. ñ rediturꝰ. Ego au¬
tẽ predico tͥ quid facies hoc anno.
⁊ quid scdõ. ut cũ uideris impleta:
scias uerum e̾ẽ. qͦd p̃dixi de t̃cio. Co¬
mede hoc anno quod repperis. uł se
ras. Imminente enĩ messione irrue¬
rant assyrii. et uastauerant segetes.
uineas. ⁊ oliueta. s quedã int un
germinaũnt. de qͥb dicit ysaias.
sent aduentũ sennacherib congregaue¬
rant sͥ undecumq uictualia et reposu¬
erant in hierusalẽ. de quib dic̃ liber
regum: comede quod reppereris. porro
scd̃o anno comede que sponte nascunt᷑.
Nel scd̃m ysaiam pomis uescẽ. quod idẽ ÷
Scd̃o enĩ anno dũ moraret᷑ sennacherid
in egipto. qͥa defuerant eiꝰ p̃dicta uictu¬
alia. multiplicauit eis dñs habundant̃
que sponte guinit humus. Porro int̾cio
anno fugato hoste. securi seminate. ne¬

Expanded text:
Isaias verba sua ad Ezechiam, dicens: Isaias verba sua ad Ezechiam, dicens: « Tibi autem, Ezechia, hoc erit signum liberationis tuae. Tertio anno recedet a te Sennacherib, non rediturus. Ego autem praedico tibi quid facies hoc anno, et quid secundo, ut, cum videris impleta, scias verum esse quod praedixi de tertio. Comede hoc anno quod repereris, » velras. » Imminente messione irruerant Assyrii et vastaverant segetes, vineas, et oliveta, sed quaedam inter unggerminaverunt. De quibus dixit Isaias: sent adventum Sennacherib, congregaverant sibi undecunque victualia, et reposuerant in Jerusalem, de quibus dicit hic liber Regum: « Comede quod repereris. Porro secundo anno comede quae sponte nascuntur, vel, secundum Isaiam « pomis vescere , » quod idem est. Secundo enim anno dum moraretur Sennacherib in Aegypto, quia defuerant eis praedicta victualia, multiplicavit eis Dominus abundanter, quae sponte gignit humus. « Porro in tertio anno, » fugato hoste, « securi seminate, me
Abbreviated transcription (Latin):
ũ egredetur sennacherib
iudeam ut transiret in egiptũ.
misit ezechie lict̃as t̾ribiles. et cõmina¬
tionis plenas dicens: quod d̃s isrł non
posset eũ liberare de manu sua. Tunc
ascendit ezechias in domũ dñi. et ex¬
pandens litt̃as corã dño. orauit dicenᷤ.
Dñe d̾s isrł audi ũba sennacherib:
quib exprobrauit de nob̾. Salua nos
obsetro de manu ipsius. Tunc misit y¬
saias ad ezechiam. significans ei u̾ba
dñi ad sennacherib in hunc modũ.
Sꝑnet te sennacherib uirgo filia
syon. mouebit caput post t̃gũ tuũ
cũ fugeris. Exprobrasti scõ isrł. uiri¬
b tuis ascripsisti qͦd uastasti iudeam.
S ex dieb antiquis ego plasmau il¬
lud. et nunc adduxi .i. ego qͥ ab et̃no
d̃isposueram qđd̃ sic flagellarẽ peccã¬
tes: nunc impleui.Ego auctor fui:
tu minist̾. Ponã itaq circulũ in na¬
rib tuis. sic̃ fit bubalo. et chamum
in labiis tuis. sicut fit equo: et re¬
ducã de in t̾ram tuã. Tunc addidit

Expanded text:
um egrederetur Sennacherib Judaeam, ut transiret in Aegyptum, misit Ezechiae litteras terribiles, et comminationis plenas, dicens quod Deus Israel non posset eum liberare de manu sua. Tunc ascendit Ezechias in domum Domini, et expandens litteras coram Domino, oravit, dicens: « Domine Deus Israel, audi verba Sennacherib, quibus exprobravit te nobis, salva nos, obsecro, de manu ipsius. Tunc misit Isaias ad Ezechiam, significans ei verba haec Domini ad Sennacherib in hunc modum: « Spernet te, Sennacherib, virgo filia Sion, movebit caput post tergum tuum cum fugeris; exprobrasti sancto Israel, viribus tuis ascripsisti quod vastasti Judaeam. Sed ex diebus antiquis ego plasmavi illud, et nunc adduxi, » id est ego qui ab aeterno disposueram, « quod sic flagellarem peccantes, nunc implevi, ego auctor fui, tu minister, ponam itaque circulum in naribus tuis sicut fit bubalo, et camum in labiis tuis sicut fit equo, et reducam te in terram tuam. » Tunc addidit
Abbreviated transcription (Latin):
Puer autem erat minister in cons¬
pectu dñi. Cumq obtulisset puerũ
hely. ait anna. Hiuit anima tua
dñe. Ego sum mulier infelix: pro
qua orasti: et ecce filius quẽ dedit
mͥ dñs. Eenus erat iuris urandi ꝑ
confirmationẽ. quasi dic̾et ꝑ ant¬
mã cuam dñe. Quidam tamen qͣn¬
doꝙ ꝑ execrationẽ dicit putant.¬
ut ibi. Uiuit anima tua o rex: si
noui eum. quasi dic̾et. Destruat
me uita tua : si noui eũ. Ꝙ oraute
anna dñm: et dixit. Exxultauit
cor meum. ⁊ cet̾a. Canticũ tamen
propͥe. ñ oratio: et continet triaħ
canticum. Primum ẽ. gr̃arum ae¬
inuectio insuꝑbos. occasione fenen
ne ibi. Nolite multiplicare loqͥ. Ter¬
plurimos: et que multos habebat
filios infirmata est. hebreus pro pla¬
rimos: septem. et pro infirmata ẽ.
secta est. Et tradit quod singulis
anne filiis nascentib: singuii fe¬
nienne filii moriebantur. Et qͥnqu
fuiis enne duos filios samuelisuo¬

Expanded text:
Puer autem erat minister in consPuer autem erat minister in conspectu Domini » Cumque obtulisset puerum Heli, ait Anna: « Vivit anima tua, domine. Ego sum mulier infelix pro qua orasti, et ecce filius, quem dedit mihi Dominus. » Genus erat jurisjurandi per confirmationem, quasi diceret, per animam tuam, domine. Quidam tamen quandoque per exsecrationem dici putant ibi, ut, vivit anima tua, rex, si novi eum, quasi diceret: Destruet me vita tua, rex, si novi eum, et oravit Anna Dominum, et dixit: « Exsultavit cor meum, etc. . Canticum tamen est proprie, non oratio, et continet tria hoc canticum, primum est gratiarum acinvectio in superbos occasione Phenennae, ut ibi: « Nolite multiplicare loqui; » terplurimos, et quae multos habebat filios, infirmata est, » Hebraeus habet pro plurimos, septem, et pro infirmata est, secta est, et tradit quod singulis Annae filiis nascentibus, singuli Pnennae filii moriebantur; et quinque filiis Annae duos filios Samuelis con
Abbreviated transcription (Latin):
amphora uini. quę ẽ. mensura tum
modior. Nec attulit similam et ui¬
num ad ħybandum tantum. eum in
sy baminib uituloꝵ pauciora suffi¬
cerent. p̃sertim cum ñ nisi unum
uitulum obtulisset.S intelligendũ
est. quod residuum dedit domuisa¬
cerdotum. Porro mirum uidetur e̾e̾
ꝓuerum bimum. quasi nouit̾ ablac¬
tatum. adductum e̾e̾ ad ministran¬
dum in tabernaculo. Propt̾ea qui¬
dam dicunt tres e̾e̾ ablatationes.
Prima ẽ. a lacte mamille. que ste
tercio anno. Sed̾a : a lacte infantiȩ.
que fit septimo. Tercia : a lacte pu¬
ericiȩ: que fit duodecimo. et sica¬
mouetur puer a nutrice. a pedago¬
go. a timore. Dicunt gͦ quidã eum.
ad ductum post scd̾am ablactationẽ.
ad imibuendum litt̾is. Unde ui se¬
quentib legitur: quod ꝑ singulos
annos mittebat oi mat̾ tunicã par¬
uam. Alii dicunt quod post terciã
ablactationẽ. quasi iam ydoneum.
ad ministrandum. Unde statĩ seqͥt᷑

Expanded text:
 mensura trium  mensura trium modiorum. Nec attulit similam et vinum ad libandum tantum, cum in libaminibus vitulorum pauciora sufficerent, praesertim cum non nisi unum vitulum obtulisset, sed intelligendum est quod residuum dedit domui sacerdotum. Porro mirum videtur esse puerum bimum, quasi noviter ablactatum, adductum esse ad ministrandum in tabernaculo. Propterea quidam dicunt tres esse ablactationes: prima est a lacte mamillae, quae fit tertio anno; secunda a lacte infantiae, quae fit septimo; tertia a lacte pueritiae, quae fit duodecimo, et sic amovetur puer a nutrice, a paedagogo, a tutore. Dicunt ergo quidam eum adductum post secundam ablactationem ad imbuendum litteris. Unde in sequentibus legitur quod per singulos annos mittebat ei mater tunicam parvam . Alii dicunt quod post tertiam ablactationem quasi jam idoneum ad ministrandum. Unde statim sequitur: «
Abbreviated transcription (Latin):
te: et non sumebat cybum. & eg̾ssa
est ad fores tab̾nacul. ut oraret. he¬
Nͦ sedente ante postes. ut querentes
consilium paratum eũ inuenirẽt:
fiens anna uotum uouit dño. Dñe
exercituum si dedłis nuchi sexum ui¬
rilem: dabo eum tͥ nazareum omĩ¬
u dieb uitȩ suę. Et accendens hely
motum ladioꝵ : uocemq ñ audiens.
estimans demulentã ait. Digere pau¬
lisper uinum quo mades. Que res¬
pondit. Nequaquam dñe .S. mulier
infelix ego sum. usq adhuc. Ora ꝓ
anciia tua. E intelligens eam hely
sterilem: ait. Dec tͥ d̃s isrł peticionẽ
tiam. hebreus tamen habet: dabit
tͥ łinde mulier ex promissione sacer¬
dotal secura abiit. Nultusq illius
non sunt amplius in diu̾sa mutati.
.l. animmis eius non est deinceps dis¬
tractus in uarietates dubitationis.
quia a deo postulatum susceperat.
Nec ascendit mulier in sylo eũ iui
ro : donec ablactaret filium. et eum
abiactatum duxit in sylo. cũ uituł

Expanded text:
te, et non sumebat cibum, et egressa te, et non sumebat cibum, et egressa est ad fores tabernaculi, ut oraret, Heli sedente ante postes, ut, quaerentes consilium, paratum eum invenirent, et flens Anna votum vovit Domino. « Domine exercituum, si dederis mihi sexum virilem, dabo eum tibi Nazaraeum omnibus diebus vitae suae. » Et attendens Heli motum labiorum vocemque non audiens, aestimans temulentam ait: « Digere paulisper vinum quo mades. Quae respondit: Nequaquam, Domine. Sed mulier infelix ego sum, usque adhuc. Ora pro ancilla tua. » Intelligens autem eam Heli sterilem, ait: « Det tibi Deus Israel petitionem tuam. » Hebraeus tamen habet, « dabit. » Unde mulier ex promissione sacerdotali secura abiit, « vultusque illius non sunt amplius in diversa mutati, » id est animus ejus non est deinceps distractus in varietates dubitationis. quia a Deo postulatum susceperat, nec ascendit mulier in Silo cum viro suo, donec ablactaret filium . Et cum ablactatum duxit in Silo cum vitulis
Abbreviated transcription (Latin):
abuit autem helcana duas uxo¬
res. nomen uni ama. et nom̃
secunde phenenna. Et eũ debuit di¬
cere alt̾. de duab: dicit scdȩ. Innũ¬
ens quia licet pares essent in nomine
uxorio. tamen hec scda erat in amo¬
re uiri. Erat autẽ anna pulchra: s
sterilis. Fenenna uͦ: fecunda. R as¬
cendebat uir uie trib statutis dieb
seq̃m legem in sylo. ad orandum. E¬
tant autẽ in sylo duo filii hely: oph¬
ni et phynees. sacerdotes. Cumq ĩ¬
molasset helcana: dedit fenenne.⁊
filiis et filiab enis partes. Annȩ au¬
tem dedit ꝑardem imam tristis. &
dam putant dictum ħ eẽ: de ues¬
tib nouis. quas distribuebat uxori¬
b et lib̃is in die festo. S magis pu¬
tandum ẽ. dictum e̾e̾. de partib
sacrificioꝵ. quȩ contingebant of¬
ferentes. quas tamquã scãs leuite
cetis distribuebant. hebreus sermo
magis uidetur sonare. dabat anne
missionem unam duplicem. qͣħ u
nam partem equipolientem duab.
porro anna tristis erat. pro sterilita¬

Expanded text:
abuit autem Elcana duas uxores, nomen uni Anna, et nomen secundae Phenenna . » Et cum debuit dicere alteri de duabus, dixit secundae, innuens quia, licet pares essent in nomine uxorio, tamen haec secunda erat in amore viri. Erat autem Anna pulchra, sed sterilis, Phenenna vero fecunda. Et ascendebat vir ille tribus statutis diebus, secundum legem, in Silo ad adorandum. Erant autem in Silo filii Heli Ophni et Phinees sacerdotes. Cumque immolasset Elcana, dedit « Phenennae, et filiis et filiabus ejus partes, Annae autem dedit partem unam tristis. » Quidam putant hoc dictum esse de vestibus novis, quas distribuebat uxoribus et liberis in die festo. Sed magis putandum est esse dictum de partibus sacrificiorum, quae contingebant offerentes, quas tanquam sanctas Levitae caeteris distribuebant. Hebraeus sermo magis videtur sonare, « dedit ante missionem unam duplicem, » quasi unam partem aequipollentem duabus. Porro Anna tristis erat pro sterilita
Abbreviated transcription (Latin):
aliquem obseruet sine meritis.
in dando salutem ei. Et cum indig¬
narentur decem de duob fratb
docuit dñs. et hos et illos non uen¬
turos ad regnum nisi ꝑhumilitatẽ
⁊ dedit se eis in exemplum dicens.
filius hoĩs non uenit ministrari s
ministrare. Quia enim homo ceci¬
dit ꝑ suꝑbiam. ꝑ aliam uiam redi¬
re oportet eum in regionẽ suam.
Ad quod significandum dñs papa in
ꝓcessionib redit ꝑ aliam uiam ab
ea ꝑ quam egressus ⁊÷¬

Expanded text:
aliquem observet sine meritis in dando salutem aeternam. Et cum indignarentur decem de duobus fratribus, docuit Dominus hos et illos, non venturos ad regnum, nisi per humilitatem et dedit se in exemplum eis dicens: « Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare. » Quia enim homo cecidit per superbiam, per aliam viam redire oportet eum in regionem suam. Ad quod significandum dominus papa in processionibus redit per aliam viam, ab ea per quam egressus
Abbreviated transcription (Latin):
se et exiuit de demplo. Et nota quia
iudei dixerunt. qͥnquaginta annos
nundum habes. qͥdam opinati sunt ab
incarnatione dñi usq ad passionem
plures annos fluxisse ꝗͣ ex hystoriis
colligamus.
de saliua cũ linisset oculos eius misit
eum ad natatoriã syloe et lauit et ui¬
dit. Syloa est fons ad radicem montiᷤᷤ
syon. qui non iugib aqͥs s incertis ho

Expanded text:
se, et exivit de templo. Et nota quod Judaei dixerunt: « Quinquaginta annos nondum habes, » quidam opinati sunt ab incarnatione Domini usque ad passionem plures annos fluxisse, quam ex historiis colligamus. de saliva, cum linivisset oculos ejus, misit eum ad natatoriam Siloe, et lavit, et vidit . » Siloe fons est ad radicem montis Sion, qui non jugibus aquis, sed incer
Abbreviated transcription (Latin):
ri moro tͥns plãtare in mare: et obe¬
diet uob̾.¬
tcũ uenissent capharnaumr ac¬
cesserunt qͦstores census capttis.
Et missus a dno petrꝰ ad mare tulit
piscem. in cuiꝰ ore. inuenit staterem
.i. duo draginata. et soluit pro se
⁊ pro dño. Et̃ si enĩ dñi loculos hab̾et
t̃n ea que data eietant in usum pau

Expanded text:
ri moro transplantare in mare, et oberi moro transplantare in mare, et obediet vobcum venisset Capharnaum accesserunt quaestores census capitis, et missus a Domino Petrus ad mare, tulit piscem in cujus ore invenit staterem, id est duo didrachmata, et solvit pro se et pro Domino . Etsi enim Dominus loculos haberet, tamen ea, quae data era
Abbreviated transcription (Latin):
ii sequenti die ad p̃ces patris
sanauit filium lunaticum. qͥm obla¬
tum ei discrpuli sanare non potuert̃.
Non ex uicio lune patiunt᷑ lunatiei:
s demones eos uexant his temporib
ut ꝑ lunam infament lune creatorẽ.
Erubescat iulianꝰ qui dicit nullum
peccatum ẽẽ in puero. Legitur enĩ
de isto quod a puericia lunaticus fu¬
erat in quo si nil haberet suũ demon
ñ illum possidet. Cumq quesissent
discipul. quare ips ñ eicerant ait.
Propt̾ incredulitatem u̾ram. quia s¬
fidem habuericis sic̃ granum synapiᷤᷤ
dicetis monti huic transi hinc. et tͣnsi¬
bit. Quod translatiue de dyabolo pre¬
senti quẽ riecerat podest intelligi qͥa
a nullo ad lictãm legitur factum nͥ
quod p̃ors gregorii neo cesariensis
legitur quidam mons retractus. et
dedisse locũ basilice fabricande. et
ad p̃ces cuiꝰdã patrũ lapis transiatꝰ
de orto. uł gr̃a exempli positũ ÷ ꝓ¬
quolibet impossibili. Uñ et in luca
aliud.ẽ. exemplũ. Dicetis huic arbo¬

Expanded text:
In sequenti die ad preces patris sanavit filium lunaticum quem oblatum sibi discipuli sanare non poterant . » Non ex vitio lunae patiuntur lunatici, sed daemones eos vexant his temporibus, ut per lunam infament lunae Creatorem. Erubescat Julianus, qui dicit nullum peccatum esse in puero. Legitur enim de isto, quia a pueritia lunaticus fuerat, in quo, si nihil haberet suum daemon, non illum possideret. Cumque quaesissent discipuli quare ipsi non ejecerint, ait: « Propter incredulitatem vestram, quia si habueritis fidem, sicut granum sinapis, dicetis monti huic: Transi hinc, et transibit. » Quod translative de diabolo praesenti, quem ejecerat, potest intelligi, quia a nullo ad litteram legitur factum, nisi quod ad preces Gregorii Neocaesariensis, legitur quidam mons retractus, et dedisse locum basilicae fabricandae. Et ad preces cujusdam Patris, lapis translatus de horto. Vel gratia exempli pro quolibet impossibili dictum est. Unde in Luca aliud est exemplum: « Dicetis huic arbo
Abbreviated transcription (Latin):
lex obseruatorib suis bona t̃re ꝓmit¬
debat. Iue autẽ contra eoꝵ auariciã
eremplum proposuit eis de diuite pur¬
purato et epulone qui mn inferno cru¬
fuit hec parabola. s in re ipsa qđ per¬
penditur. quia mendici nom̃ ib pomi¬
tur lazarꝰ. scił qui positꝰ ÷ in sinu abra

Expanded text:
atoribus suis bona terrae promittebat. Ipse autem, contra eorum avaritiam, exemplum eis proposuit de divite purpurato, et epulone, qui in inferno crufuit hoc parabola, sed in re ipsa, quod perpenditur, quia nomen mendici ibi ponitur Lazarus scilicet, qui posi
Abbreviated transcription (Latin):
asfligi ego baptizor bapti¬
rari : Dicunt ei. Po ᷤ¬
sumus.Calix passio:
baptisma mors. & dr̃
ad similicudinẽ la¬
ne mtincte. Sicut¬
expͥmimus ꝯditio spirituales. Calix¬
cio spem. potionem. Macrobius
theodosius dicit &yphum ẽẽ. quẽ inue¬
nerunt cilices. et dixerunt cilicem
qui nunc mutata lit̃t̾a .i. dicitur
calix. Cassiodorus suꝑ psalmos dicit.
calix dicitur passio: quia cũ mensura
bibitur. Fideł enim d̾s qui non sinit
nos temptari supra id quod possumus.
Est enĩ calix cyphus in quo mensura¬
de distribuitur potus bibentib. Et
scdm hanc disfinctionem calicis et bap¬
tism recte subdidit dñs. Calicem qͥdẽ
meum bibetis. et tacuit de baptismo.
Iohannes autem non martiriũ sed
passiones multas ante mortẽ sustinu¬
it. Alii damen calicem et baptismum
ꝓcodem accipiunt. scilicet ꝓ martirio.
Et tamen dicunt ioħem animo fuis¬
se martirem. quia non defuit mar¬
dirio. et inferuentis olei doliũ missꝰ
est. In hunc modum. Ieronimꝰ diege

Expanded text:
 ego baptizor, baptizari? Dicunt ei: Possumus. Calix, passio baptisma, mors. Et ad similitudinem lntinctae. Sicemus spirituales. Calixus potionem. Macrobius Theodosius dicit, scyphum esse, quem invenerunt Cilices, et dixerunt cilicem, qui nunc mutata littera i in a dicitur calix. Cassiodorus super psalmos dicit, calix dicitur passio, quia cum mensura bibitur: « Fidelis enim Deus, qui non sinit nos tentari supra id quod possumus . » Est enim calix scyphus, cum quo mensurate distribuitur potus bibentibus. Et secundum hanc distinctionem calicis, et baptismi recte subdidit Dominus: « Calicem quidem meum bibetis, » et tacuit de baptismo. Joannes enim non martyrium, sed passiones multas circa mortem sustinuit. Alii tamen, et calicem, et baptismum pro eodem accipiunt, scilicet pro martyrio. Et dicunt Joannem animo fuisse martyrem, quia animo non defuit martyrium, et in ferventis olei dolium missus est. In hunc modum Hieronymus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
in templo in porticu salomonis.
Nomine templi sepe uocat᷑ porticꝰ
templi ut hic. In templum enĩ ñ
ascendebant n ministri templi. Por¬
ticus autẽ illa dicebatur templum
salomonis. in quo solebat salomon¬
stare ad orandu. in qua die dedica¬
tionis erexit colupnam eream. suꝑ
quam ⁊ orauit flexis genib. cum eñ
iudei soleant stare cum orant. Et
dixerunt uidei. Quousq animas nr̃a
tollis : Si tu es xp̃s: dic nob̾ palam.
Ideo querunt quia si se xp̃m dicẽt.
denerent eum quasi ꝯtra augustũ.
se erigentem. Ideo xp̃s temperauit

Expanded text:
in templo in porticu Salomonis. in templo in porticu Salomonis. » Nomine templi saepe vocatur porticus templi, ut hic: In templum enim non ascendebant nisi ministri templi. Porticus ante illa dicebatur templum Salomonis, in quo solebat stare ad orandum, in qua in die dedicationis erexit columnam aeream, supra huam oravit, flexis genibus, cum tamen Judaei soleant stare cum orant. « Et dixerunt Judaei: Quousque animas nostras tollis? si tu es Christus, dic nobis palam? » Ideo quaerebant quia si se Christum diceret, tenerent eum, tanquam contra Augustum se erigentem. Ideo Christus
Abbreviated transcription (Latin):
inhabteamus nouam domũ. aut indus¬
mus nouam uestem. hic autẽ encenia
uocantur festum dedicationis dempli qͦd
annuatun fiebat. Hoc audem festum
non ad pͥmam uel secd̾am dedicationẽ
templi spectabat: s ad terciam. pͥma
enim fuit in autumpno. quia salo¬
mon dedicauit templum decima die
septembris. et usq ad dempl illius cũ¬
sionem fiebant quot annis festa eadẽ
die dedicatio. scił et expiatio. Cum uͦ
reedificatum fuit templum a rede¬
untib de babilone dedicatũ est in
decima luna. Cũautẽ autiochꝰ epi¬
phanes polluisset templum sordib
ydoloꝵ.⁊ ꝓphanasset utenfilia eiu.
iudas machabeus. filius asamonei de
genere sac̾dotali. mundauit templũ¬
⁊ resticuit utensiha in locis sius. et
quasi dedicauit illud. quinta die de¬
cembris. Et hec dedicatio in dieb
iħu obseruabatur in hieme. Forte
iudeos. quia ÷ iosephus destatur ea¬
am sub machabeis. uocant hunc dĩẽ
diem luminũ.  ambulabat ihc

Expanded text:
inhabitamus novam domum, aut induiinhabitamus novam domum, aut induimus novam vestem. Hic autem Encaenia vocantur, festum dedicationis templi, quod annuatim fiebat. Hoc autem festum, non ad primam, vel secundam dedicationem templi spectabat, sed ad tertiam. Prima enim fuit in autumno, quia Salomon dedicavit templum decima die Septembris, et usque ad templi illius eversionem fiebant quotannis duo festa eadem die, dedicatio scilicet, et expiatio. Cum vero reaedificatum fuit templum a redeuntibus de Babylone, dedicatum est in est 12 luna. Cum autem Antiochus Epiphanes polluisset templum sordibus idolorum, et profanasset utensilia ejus, Judas Machabaeus, filius Asamonaei, de genere sacerdotali, mundavit templum, restituit utensilia in locis suis, et quasi dedicavit illud 25 die Decembris. Et haec dedicatio, in diebus Jesus, observabatur in hieme. Forte Judaeos, quia et Josephus testatur, etiam sub Machabaeis vocatum hunc diem, diem Luminum. « Et ambulabat Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
unius oꝑis exemplum. humilit̾ facien¬
di. Quod quia ideo proponit᷑. ut ad
similicudinem huiꝰ cẽta fiant. Pabo¬
la uocatur quasi similtcudo in exemplo.
Inum aucẽ qui eum inuitau̾at᷑ mo¬
nebat ad misericordiam. dicens. Cum
facis prandiũ aut cenam noli inuita¬
re cognatos ⁊ diuites ed pauꝑes. Non
dampnat amicoꝵ inuitationem sed
uoluntatem luxuriose uiuend. uel
edendi et remunerandi. uł reinuitan¬
di. Ex eo quod dñs ait hic. retribuet᷑
enim in resurrectione iustoꝵ. et qdã
de discumbentib intuhit. Beatus qui
manducabit panẽ in regno dei. Erra¬
uic cheruitꝰ dicens. etiam corporalem
ib futuram resur rectionẽ. Sicut hõ
creatꝰ ÷ immortalis non tamen sine ci¬
boꝵ alimonia.
in hierosolimis. et hyems erat.
encenia dicuntur enĩ guas encenea
a neos. quod est nouum. ⁊ sonat inno¬
uationes. et est ib in. intentiuum
quia subuectionem notat. qñ seił do
mum usu ad celebrem et diuinũ usũ
subuchitur: qͦd latinus dicit dedicati

Expanded text:
unius operis humiliter faciendi. Quod quia ideo proponitur, ut ad similitudinem ejus caetera fiant, parabola vocatur, quasi similitudo in exemplo. Illum autem, qui eum invitaverat, monebat ad misericordiam, dicens: « Cum facis prandium, noli invitare cognatos et divites, sed pauperes. » Non damnat amicorum invitationem, sed voluntatem luxuriose vivendi, vel edendi, et se invicem reinvitandi ex eo quod Dominus ait hic: « Retribuetur enim tibi in resurrectione justorum. » Et quidam de discumbentibus intulit: « Beatus, qui manducabit panem in regno Dei. » Erravit Cerinthus dicens, etiam corporalem ibi futuram refectionem, sicut homo creatus est immortalis, non tamen sine ciborum alimonia. in Hierosolymis, et hiems erat . » Encaenia dicuntur, quasi enchaenea, a neos, quod est novum, et sonat innovationes, et est ibi intentivum; quia subvectionem notat, quando scilimuni usu ad celebrem et divinum usum subvehitur, quod Latinus dicit dedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ autem dum
complerentur dies assumptioniᷤᷤ
eius. firmauit faciẽ suam ut iret in
hierłm. Assumptionẽ iħu dixit lucas
non solum tempus qͦ assumi debebat de
mundo ad patrẽ. s etiam scdm̃ precep¬
tum de agno paschali. qui decima die
primi mensis assumebatur de grege.
et seruabatur usq ad quartã decimã.
In hunc modum ihc decima die .i. in
ramis palmarũ uenit ad locũ passionis

Expanded text:
Factum est autem dum complerentur dies Assumptionis ejus, firmavit faciem suam, ut iret in Jerusalem. Assumptionem Jesu dixit Lucas, non solum tempus, quo assumi debebat de hoc mundo ad Patrem, sed etiam secundum praeceptum de agno paschali, qui decima die mensis primi assumebatur de grege, et servabatur usque ad quartum decimum diem. In hunc modum Jesus decima die, id est in Ramis Palmarum venit