comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de exorta ẽ ista questio quã discuti¬
mus. cũ filius eiceret demonia:. ipse
tam̃ ait. Si ego inspũ sco eicio de¬
monia: gͥ ꝑuenit in uos regnũ dei.
ri potius apatre uł filio. quã sua uo¬
luntate aliquid oꝑari: et ad hoc ꝑ¬
tinere quod dictum ẽ. in sp̃u scõ ei¬
cio demonia. quod non ipse sp̃s sed
xp̃c id faceret sp̃u. ut sic intelligat᷑
quod dictum ẽ in sp̃u scõ eicio: tan¬
quam diceret᷑ sp̃u sc̃o eicio. Solent
quippe ita loqui scripture: Int̾fecer̃t
ingladio. id ẽ gladio. Succenderunt
in igni: id ẽ igni.&. accepit iħe cul¬
tros petrinos in quib circumcideret
filios isrł: id ẽ quibus circumcideret
filios isrł. Sed qui ꝓpt̃ea demunt
tendant quod dictum adño legit᷑:
sp̃s ubi uult spirat. Illud uͦ quod
apłs ait. om̃ia aũt hȩc oꝑatur unꝰ
atq idem sp̃s. uerendũ ẽ. ne quis¬
quam arbitretur quod ea non oꝑe¬

Expanded text:
de exorta est ista quaestio quam discutide exorta est ista quaestio quam discutimus, cum Filius ejiceret daemonia, ipse tamen ait, Si ego in Spiritu sancto ejicio daemonia, igitur pervenit in vos regnum Dei. ri potius a Patre et Filio, quam sua voluntate aliquid operari; et ad hoc pertinere quod dictum est, In Spiritu sancto ejicio daemonia, quod non ipse Spiritus, sed Christus id faceret Spiritu: ut sic intelligatur quod dictum est, In Spiritu sancto ejicio, tanquam diceretur, Spiritu sancto ejicio. Solent quippe ita loqui Scripturae, Interfecerunt in gladio: id est, gladio. Succenderunt in igni : id est, igni. Et accepit Jesus cultros petrinos, in quibus circumcideret filios Israel : id est, quibus circumcideret filios Israel. Sed qui propterea demunt llud attendant quod dictum a Domino legitur: Spiritus ubi vult spirat . Illud vero quod Apostolus ait, Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus; verendum est ne quisquam arbitretur, quod ea non ope
Abbreviated transcription (Latin):
tione dñica. pat̾ nr̃ qui es incelis:
atq inter cetera et hoc petimus di¬
centes. Dimitte nobis debita nr̃a.
De se aũt ipse ait. Ut sciatis quod
habeat filius hominis potestatem
int̾ra: dimittendi peccata. Sigͦ in¬
femiam dicitur ꝑtinere. tanquã ille qͥ
hoc inpenitentiȩ peccato fuerit obli¬
gatus. dono scĩ sp̃s resistere uideatur:
quod eo dono fiat remissio peccatoꝵ:
Ubi et ego quero. utrii xp̃s eiecerit
quam filius non faciat: sed pat̾ ma¬
nens infilio. Cur gͦ alio loco dicit.
pat̾ m̃s usq nunc oꝑatur. et ego ope¬
ror: & paulopost. Quecumq eñi ille
fecerit: hȩc et filius similit̃ facit. Qd̃
aũt alio loco dicit. si oꝑa non fecis¬
sem ineis quȩ nemo alius fecit: ita
dicit quasi solus faciat. Si aũt hȩc
ita dicuntur. ut tam̃ inseparabilia
sint oꝑa patris et filii: quid creden¬
dum ẽ de sp̃u sc̃o. nisi quia et ipse pa¬
riter oꝑatur: Nam in eo ipso loco un¬

Expanded text:
tione dominica, Pater noster qui es in coelis: tione dominica, Pater noster qui es in coelis: atque inter caetera et hoc petimus, dicentes, Dimitte nobis debita nostra . De se autem ipse ait: Ut sciatis quod habeat Filius hominis potestatem in terra dimittendi peccata . Si ergo, inphemiam dicitur pertinere; tanquam ille qui hoc impoenitentiae peccato fuerit obligatus, dono Spiritus sancti resistere videatur, quod eo dono fiat remissio peccatorum? Ubi et ego quaero, utrum Christus ejecerit quam Filius non faciat, sed Pater manens in Filio. Cur ergo alio loco dicit, Pater meus usquemodo operatur, et ego operor? et paulo post, Quaecumque enim ille fecerit, haec et Filius similiter facit . Quod autem alio loco dicit, Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit , ita dicit quasi solus faciat. Si autem haec ita dicuntur, ut tamen inseparabilia sint opera Patris et Filii; quid credendum est de Spiritu sancto, nisi quia et ipse pariter operatur? Nam in eo ipso loco, un
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersalem cominemorationẽ om̃ium
peccatoꝵ om̃isq blasfemiȩ. eminentius
uoluit exprimere blasfemiam quȩ di¬
citur contra filiũ hominis: quia etiã
si m illo peccato fuerint om̃s obligati.
quod cominemorauit ubi ait. si non
uenissem et locutus eis fuissem pecca
tum non haberent. quod etiã in euan
dit ẽẽ peccatũ. ubi ait de ipso sp̃u sc̃o
cum eũ se missurũ cẽ ꝓmuteret. ille
arguet mundũ de peccato et de iusti¬
cia et de udicio. De peccato quidẽ
quod non crediderunt inme: tam̃
si non dixerit illa cordis inpeniten¬
tis duricia uerba contra sp̃m sc̃m:
etiã hoc quod dictũ ẽ contra filiũ
hominis remittetur. Hic fortassis ali¬
quis querat. utrũ tantũmodo sp̃s
sc̃s peccata dimittat. an et pat̃ et
filius. Respondemꝰ. quod et pater
et filus. Ipse enĩ filius de patre di¬
cit. Si dimiseritis peccata hominib
dimittet uobis et pat̾ ur peccata
ur̃a. Cui nos quoq dicimus inora

Expanded text:
uniuersalem commemorationem omnium uniuersalem commemorationem omnium peccatorum omnisque blasphemiae eminentius uoluit exprimere blasphemiam, quae dicitur contra filium hominis, quia etiam si illo peccato fuerint homines obligati — quod commemorauit ubi ait: si non uenissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent; quod etiam in euangdit esse peccatum, ubi ait de ipso spiritu sancto, cum eum se missurum esse promitteret: ille arguet mundum de peccato, de iustitia et de iudicio; de peccato quidem, quod non crediderunt in me —: tamen si non dixerit illa cordis imptis duritia verbum contra Spiritum sanctum, etiam hoc quod dictum est contra Filium hominis remittetur. Hic fortassis aliquis quaerat utrum tantummodo Spiritus sanctus peccata remittat, an et Pater et Filius? respondemus quod et Pater et Filius: ipse enim Filius de Patre dicit, Si dimiseritis peccata hominibus, dimittet vobis et Pater vester peccata vestra; cui nos quoque d
Abbreviated transcription (Latin):
dam putant: ideo remitti uerbũ quod
dicitur contra filiũ hominis. non re¬
mitti aũt quod dicitur contra sp̃m¬
scm. quia ꝓpt̾ susceptã carnẽ factus
ẽ filius hominis xp̃c: qua carne
nito filio scđm eius diuinitatẽ: se¬
cundũ quã et ipse unigenitus filiꝰ.
ȩqualis ẽ patri et sp̃ui scõ. Nam si
hoc ꝓpt̾ea dictum eẽt: ꝓfecto de
inremissibilis uideretur. quȩ contra
filiũ hominis dicitur: quasi cũ ho¬
mo solus putatur. Cũ uero p̃missũ
sit om̃e peccatũ et blasfemia remit¬
tetur hominib. quod etiã apud
aliũ euangłistam ita positum est.
om̃ia dimittentur filiis hominũ pec¬
cata. et blasfemiȩ quibus blasfema¬
uerint: ꝓcul dubio et illa blasfemia
quȩ contra patrẽ dicitur. ista gene¬
ralitate concluditur: et tam̃ hec so¬
la inremissibilis diffinitur. quȩ dici¬
tur contra sp̃m sc̃m. Nunquidnam
et pat̃ formã serui accepit: qua sit
maior sp̃s sc̃s: Non utiq sed ideo post

Expanded text:
idam putant, ideo remitti uerbum, quod idam putant, ideo remitti uerbum, quod dicitur contra filium hominis, non remitti autem quod dicitur contra spm, quia propter susceptam carnem factus est filius hominis Christus: qua carne nito filio secundum eius diuinitatem, secundum quam et ipse unigenitus filius aequalis est patri et spiritui sancto. nam si hoc propterea dictum esset, profecto de remissibilis videretur quae contra Filium hominis dicitur, quasi cum homo solus putatur. Cum vero praemissum sit: omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus - quod etiam apud alium euangelistam ita positum est: omnia dimittentur filiis hominum peccata et blasphemiae, quibus blasphemauerint — procul dubio et illa blasphemia, quae contra patrem dicitur, ista generalitate concluditur; et tamen haec sola inremissibilis definitur, quae dicitur contra spiritum sanctum. numquidnam et pater formam serui accepit, qua sit maior spiritus sanctus ? non utique; sed ideo post
Abbreviated transcription (Latin):
ei. qui aũt dixerit contra sp̃m sc̃m
non remutetur. quia intrinitate ma¬
ior ẽ filio sp̃s sc̃s. quod nullus un¬
quã uł hereticus dixit᷑. sed qm̃ qͥs
quis restiterit ueritati. et blasfema¬
uerit ueritatẽ qͥuod ẽ xp̃c. etiã post
tantã sui p̃dicationẽ apud homi
nes. ut uerbũ caro fieret et habitaret
innobis. quod ẽ filius hominis. id ẽ
ipse.xp̃c. si non dixerit uerbũ il¬
lud cordis inpenitentis contra sp̃m
sc̃m. de quo dictum ẽ. qui non rena¬
tus fuerit ex aqua et sp̃u. et de qͦ
item dictum ẽ. Accipite sp̃m sc̃m.
si cui dimiseritis peccata dimittent᷑
ei. id ẽ si penituerit eũ. accipiet¬
ꝑ hoc donũ remissionẽ om̃iũ pec¬
catorũ. simul et huiꝰ quod uer¬
bũ dyeit contra siliũ hominis:
quia peccato ignorantiȩ siue contu¬
maciȩ uł cuiꝰcumq blasfemiȩ. non
addidit peccatũ inpenitentie contra
ꝓ inde nec illud sentiendũ ẽ quod qͥ¬

Expanded text:
ei, qui autem dixerit contra spiritum sanctum, ei, qui autem dixerit contra spiritum sanctum, non remittetur, quia in trinitate maior est filio spiritus sanctus, quod nullus umquam uel haereticus dixit; sed quoniam quisque restiterit ueritati et blasphemauerit ueritatem, quod est Christus, etiam post tantam sui praedicationem, at uerbum apud homines caro fieret et habitaret in nobis, quod est filius hominis ipse idem Christus, si non dixerit uerbum illud cordis impaenitentis contra spiritum sanctum — de quo dictum est: qui non renatus fuerit ex aqua et spiritu, et de quo item dictum est: accipite spiritum sanctum; si cui dimiseritis peccata, dimittentur illi — id est si paenituerit eum, accipiet per donum remis- 1 sionem omnium peccatorum, simul et huius, quo uerbum dixit contra filium hominis, quia peccato ignorantiae siue contumaciae uel cuiusque blasphemiae non addidit peccatum impaenitentiae contra u sancto. Proinde nec illud sentiendum est quod qu
Abbreviated transcription (Latin):
nem diligent̃ atq instanter audi¬
erit. non uerboꝵ sed uerbi audiendi
studiosissimus nuncupatur: ita eo
more quo scripturȩ locuntur. et quẽ
nouit eccłastica consuetudo. quisqͥs
uniuersa sua uita qua istam gerit
carnẽ. quantalibet longitudine pro¬
tendatur. quȩcumq uerba uł ore
uł sola cogitatione locutus fuerit
corde inpenitenti. contra remissionẽ
peccatorũ quȩ fit in eccła: uerbũ di¬
cit contra sp̃m sc̃m. Ideo aũt non
solum uerbũ quod dictum fuerit
contra filiũ hominis. sed om̃e pror¬
sus peccatũ et blasfemia remittet᷑
hominibus: quia ubi hoc peccatũ nõ
fuerit cordis inpenitentis contra sp̃m
sc̃m. quo in eccła peccata soluuntur:
cuncta alia dimiituntur. Quomodo
dimituntur eis. inquibus non est
quod nunquã dimittetur. Inquibus
nec alia dimittuntur: quia om̃ium
remissio iunculo istius impeditur.
Non gͦ ꝓptea quicumq dixerit uer¬
bũ contra filiũ hominis remitetur

Expanded text:
nem diligenter atque instanter audinem diligenter atque instanter audierit, non uerborum, sed uerbi audiendi studiosissimus nuncupatur: ita eo more, quo scriptura loquitur et quem nouit ecclesiastica consuetudo, quisquis uniuersa sua uita, quam in ista gerat carne, quantalibet longitudine protendatur, quaecumque uerba uel ore uel sola cogitatione locutus fuerit corde impaenitenti contra remissionem peccatorum, quae fit in ecclesia, uerbum dicit contra spiritum sanctum. ideo autem non solum uerbum, quodcontra Filium hominis, sed omne prorsus peccatum et blasphemia remittetur hominibus: quia ubi hoc peccatum non fuerit cordis impoenitentis contra Spiritum sanctum, quo in Ecclesia peccata solvuntur, cuncta alia dimittuntur. Quomodo dimittuntur eis, in quibus hoc non est quod nunquam dimittetur; in quibusnec alia dimittuntur, quia omnium remissio vinculo istius impeditur. Non ergo propterea quicunque dixerit verbum contra filium hominis, remittetur
Abbreviated transcription (Latin):
cumq dixerit uerbũ contra filiũ ho¬
minis. remutetur ei. Qui aũt dixerit
contra sp̃m sc̃m. non remutetur ei neq
in hoc scło neq infuturo. Hȩc enim
quamuis ꝓlixa sit. et plurimis uer¬
bis contexta et conducta blasfemia:
solet tam̃ scriptura etiã mnulta uerba
uerbũ appellare. Neq eñi unũ uer¬
bũ locutus ẽ quicumq ꝓpħa: et tam̃
biteri inquit duplici honore honoren¬
tur. maxime qui laborant in uerbo
et doctrina. Non ait inuerbis: sed in
uerbo. Ꝙ sc̃s iacobus. Estote inquit fa¬
ctores uerbi: et non auditores tantũ.
Non ait et ipse uerborũ sed uerbi:
quamuis tam multa uerba de scrip¬
turis scĩs in eccła cęlebriter et sollem¬
niter legantur. dicantur. audiantur.
Sicut ergo quantocunq tempore
quisq nr̃m inp̃dicando ȩuangło la¬
borauerit. non uerboꝵ sed uerbi di¬
citur p̃dicator. & quantocũq tem¬
pore quisquis ur̃m nr̃am p̃dicatio¬

Expanded text:
cumque dixerit uerbum contra filium hocumque dixerit uerbum contra filium hominis, remittetur ei; qui autem dixerit contra spiritum sanctum, non remittetur ei neque in hoc saeculo neque in futuro. haec enim quamuis prolixa sit et plurimis uerbis contexta et producta blasphemia, solet tamen scriptura etiam multa uerba uerbum appellare. neque enim unum uerbum locutus est quicumque propheta; et tamen apostolus: presbyteri, inquit, duplici honore honorentur, maxime qui laborant in uerbo et doctrina; non ait "in uerbis", sed: in uerbo. et sanctus Iacobus: estote, inquit, factores uerbi, et non auditores tantum; non ait et ipse: "uerborum" sed: uerbi, quamuis tam multa uerba de scripturis sanctis in ecclesia celebriter et sollemniter legantur, dicantur, audiantur. sicut ergo quantocumque tempore quisque nostrum in praedicando euangelio laborauerit, non uerborum, sed uerbi dicitur praedicator; et quantocumque tempore quisque uestrum nostram praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
quid si cras credat in xp̃o: Hereti
catholicam ueritatẽ: Scismaticuis ẽ ho¬
die: quid si cras amplectatur catholicã
pacẽ : Quidsisti quos in quocumq gene¬
re erroris notas. et tanquã desꝑatissimos
dampnas. antequã finiant istam uitã
agunt penitentiã: et inueniunt ueram
uitam in futuro. Ainde fr̃s etiã ad hoc
uos ammoneat quod ait apłs: nolite
ante tempus quicquã uidicare. Hec
enĩ blasfemia sp̃s cui nunquã ẽ ulla
remissio. quam non om̃em sed quan¬
dam intelleximus. eamq ꝑseuerantẽ
duriciam cordis inpenitentis uł dixi¬
muis uł inuenimus. uł etiã quantũ
existimamus ostendinus: non potest
in quoquã ut diximus dum adhuc
in hac uita ẽ. dep̃hendi. Quod non idõ
uideatur absurdum: quia cum homo
usq infinẽ huiꝰ uite indura ĩpeniten¬
tia ꝑseuerans. dui multũq loquatur
cordis inpenitentis. quasi breue ali¬
quod uerbũ appellauit dicens. Qui¬

Expanded text:
quid si cras credat in Christum? Haequid si cras credat in Christum? Haecatholicam veritatem? Schismaticus est hodie, quid si cras amplectitur amplectatur catholicam pacem? Quid si isti quos in quocunque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos modo damnas, antequam agant poenitentiam, et inveniant veram vitam in futuro? Proinde, fratres, etiam ad hoc vos admoneat, quod ait Apostolus: Nolite ante tempus quidquam judicare . Haec enim blasphemia Spiritus, cui nunquam est ulla remissio quam non omnem, sed quamdam intelleximus, eamque perseverantem duritiam cordis impoenitentis vel diximus vel invenimus, vel etiam quantum existimamus, ostendimus, non poin quoquam, sicut diximus, dum adhuc in hac uita est, deprehendi. quod non ideo uideatur absurdum, quia cum homo usque in finem huius uitae in dura impaenitentia perseuerans diu multumque loquatur cordis impaenitentis quasi breue aliquod uerbum appellauit dicens: qui
Abbreviated transcription (Latin):
quabit eñĩ regnũ celorũ. contra quã
dñs os euangłicȩ p̃dicationis aꝑuit.
et contra quam ipsum ęuangłm in
toto orbe predicandũ eẽ p̃dixit. ubi
postea quam resurrexit amortuis ait
discipulis. oportebat xp̃m pati et re¬
surgere amortuis tercia die. et p̃dica¬
ri in nomine eius penitentiã et remis¬
sionem peccatoꝵ ꝑ om̃s gentes. incipi
entib ab ierłm. Hec om̃ino inpeniten¬
tia non habet remissionẽ neq in hoc
scło neq infuturo: quia penitentia
impetrat remissionẽ in hoc scło. quȩ
ualeat infuturo. Sed ista inpeniten¬
tia uł cor inpenitens: quamdiu qͥsq
inhac carne uiuit. non potest udi¬
cari. De nullo enĩ desꝑandũ ẽ. quam¬
diu pacientia dĩ ad penitenciã addu¬
cit: nec de hac uita rapit impiũ. qui
non uult mortẽ impii. quantũ ut
reuertatur et uiuat. Laganus ẽ hodie:⁊
unde scis utrum sit futurus crastino
xp̃ianus : Iudeus infidelis ẽ hodie:

Expanded text:
quavit enim regnum coelorum; contra quam quavit enim regnum coelorum; contra quam Dominus os evangelicae praedicationis aperuit, et contra quam ipsum Evangelium in toto orbe praedicandum esse praedixit; ubi posteaquam resurrexit a mortuis, ait discipulis, Oportebat pati Christum, et resurgere a mortuis tertio die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissentibus ab Hierusalem. Haec omnino impoenitentia non habet remissionem neque in hoc saeculo neque in futuro, quia poenitentia imperat impetrat remissionem in hoc saeculo quae valeat in futuro. Sed ista impoenitentia vel cor impoenitens quandiu quisque in hac carne vivit non potest judicari. De nullo enim desperandum est, quandiu patientia Dei ad poenitentiam adducit, nec de hac vita rapit impium qui non vult mortem impii quantum ut revertatur et vivat. Paganus est hodie, unde scis utrum sit futurus crastino Christianus? Judaeus est infidelis hodie,
Abbreviated transcription (Latin):
congregatur. eicitur sp̃s inmundus:
hoc donũ gratuitũ. contra dĩ istam
grãm: loquitur cor inpenitens. Ipsa
ergo inpenitentia ẽ sp̃s blasfemia:
quȩ non remittetur neq in hoc scło
neq in futuro. Contra sp̃m eñi scm.
quo baptizant᷑ quorũ peccata om̃ia
dimittuntur. et quem accepit eccła.
ut cui dimiserit peccata dimiitant᷑
ei. uerbũ ualde malũ et nimis impiũ
siue cogitatione suie etiã lingua sua
dicit: quem pacientia dĩ cum ad
penitentiã ad ducat: ipse scđm di¬
riciam cordis sui et cor inpenitens.
thesauritat sibi iram indie irȩ. et
reuelationis iusti iudicii dĩ: qui red¬
det unicuiq scdm oꝑa eius. Hec
ergo inpenitentia. Sic enĩ uno aliquo
nomine possumus ut cumq appella¬
re et blasfemiam. et uerbũ contrasp̃m
sc̃m. quod remissionẽ non habet ui
etnum᷑: Hȩc inquam inpenitentia. con¬
tra quã clamabãt et preco et uidex
dicentes. penitentiã agite. apꝓpin¬

Expanded text:
congregatur, ejicitur spiritus immundus, congregatur, ejicitur spiritus immundus, hoc donum gratuitum, contra istam Dei gratiam loquitur cor impoenitens. Ipsa ergo impoenitentia est Spiritus blasphemia, quae non remittetur neque in hoc soeculo, neque in futuro. Contra Spiritum enim sanctum, quo baptizantur quorum peccata omnia dimittuntur, et quem accepit Ecclesia, ut cui dimiserit peccata, dimittantur ei, verbum valde malum et nimis impium, sive cogitatione, sive etiam lingua sua dicit, quem patientia Dei cum ad poenitentiam adducat, ipse secundum duritiam cordis sui et cor impoenitens thesaurizat sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet uergo impoenitentia sic enim uno aliquo nomine possumus utcunque appellare et blasphemiam et verbum contra Spiritum sanctum, quod remissionem non habet in aeternum, haec, inquam, impoenitentia, contra quam clamabat et praeco et Judex dicentes: Poenitentiam agite, appropin
Abbreviated transcription (Latin):
post me uenturus ẽ. forcior me est.
cuiꝰ non sum dignus calciam̃ta porta¬
re: ipse uos baptirabit in sp̃u scõ et
post multos dies. usq ad pente costen.
Quod aũt dixit iohes et igni. quam¬
uis possit intelligi et tribulatio quã
ꝓnomine. xp̃i credentes fuerant ꝑpes¬
suri: tam̃ non abre ẽ. eundẽ sp̃m sc̃m
etiã nomine ignis significatum uide¬
ri: ꝓpter quod et inaduentu eius dic¬
tum ẽ. Lusȩ sunt illis linguȩ diuise
uelud ignis: qui et insedit suꝑ unũ¬
quemq eorũ. Hinc et ipse dñs ait.
mundũ. Hinc et apłs dicit. Sp̃u fer¬
uentes: qm̃ hinc feruet caritas. Diffun¬
contrariũ ẽ: quod dñs ait. Refriges¬
cet caritas multoꝵ. Sed ꝑfecta cari¬
catorũ: ꝑ quod beneficiũ eruimur de
potestate tenebrarũ: et princeps huiꝰ
mundi mittitur foras fide nr̃a. qui oꝑ¬
atur infiliis iufidelitatis: nulla alia re.
nisi societate et obligatione peccati.
Insp̃u eñi scõ quo in unũ dĩ populꝰ

Expanded text:
est post me, fortior me est, cujus non sum dignus calceamenta portare; ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et post multos hos dies, usque ad Pentecosten . Quod autem dixit Joannes, Et igni, quamvis possit intelligi et tribulatio, quam pro nomine Christi credentes fuerant perpessuri; tamen non ab re est, eumdem Spiritum sanctum etiam nomine ignis significatum videri. Propter quod et in adventu ejus dictum est: Visae sunt illis linguae divisae, velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum . Hinc et ipse Dominus ait: mundum . Hinc et Apostolus ait: Spiritu ferventes : quoniam hinc fervet charitas. Diffuncontrarium est, quod Dominus ait, Refrigescet charitas multorum . Sed perfecta charicatorum: per quod beneficium eruimur de potestate tenebrarum , et princeps hujus mundi mittitur foras fide nostra , qui operatur in filiis infidelitatis , nulla vi alia nisi societate et obligatione peccati. In Spiritu enim sancto, quo in unum Dei populus
Abbreviated transcription (Latin):
bulatis: Atq id ipsum planius ap¬
periens: cũ enĩ quis dicat. ego qui¬
dem inquit sum pauli. alius aũt
ego apollo: nonne homines estis:
Quid gͦ ẽ apollo: quid aũt pau¬
lus: Ministri. ꝑ quos credidistis.
hi gͦ id ẽ paulus et apollo. con

Expanded text:
bulatis? Atque idipsum planius abulatis? Atque idipsum planius aperiens: Cum enim quis dicat, Ego quidem, inquit, sum Pauli; alius autem, ego Apollo; nonne homines estis? Quid ergo Apollo? quid autem Paulus? Ministri, per quos credidistis . Hi ergo, id est, Paulus et Apollo, con
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc sp̃m quod illi non habeant
qui sunt ab eccła segregati: udas
apłs aꝑtissime declarauit dicens.
Qui seipsos segregant: animales spm̃
non habentes. Unde in ipsa ȩccła. etiã
ipsos qui ꝑ nomina hominũ quãuis
in euis unitate constitutorũ. quȩdam
scismata moliebantur. paulus apłs ar¬
guens: inter cȩtera ait. Animalis aũt
homo: non ꝑcipit que sunt sp̃s dĩ.
Stulticia ẽ enĩ illi: et non potest sci
te.qm̃ sp̃italiter duidicatur. Often¬
dit quid dixerit non ꝑcipit: id est
scientie non capit uerbũ. Hos in ec¬
cła constitutos paruulos dicit. nondũ
spĩtales sed adhuc carnales.: et lacte
alendos non esca. Quasi paruulis in¬
quit in xp̃o. lac uobis potum dedi
non escam: nondũ eni poteratis. sed
nec adhuc quidẽ potestis. U bi dici¬
tur nondum uł non adhuc. ꝓfecto
non desꝑatur. si eo tenditur. ut sit
aliquando quod nondũ ẽ. Adhuc
eñi estis inquit carnales. Et osten¬
dens unde sint carnales: cũ eñi sit

Expanded text:
Hunc Spiritum quod illi non habeant, qui sunt ab Ecclesia segregati, Judas apostolus apertissime declaravit, dicens: Qui se ipsos segregant, animales, Spiritum non habentes . Unde in ipsa Ecclesia etiam illos qui per nomina hominum, quamvis in unitate ejus constitutorum, quaedam schismata moliebantur, Paulus Apostolus arguens, inter caetera ait: Animalis autem homo non percipit quae sunt Spiritus Dei; stultitia enim est illi, et non potest scire, quoniam spiritualiter dijudicatur . Ostendit quid dixerit, non percipit, id est, scientiae non capit verbum. Hos in Ecclesia constitutos parvulos, dicit nondum spirituales, sed adhuc carnales, et lacte alendos, non esca. Quasi parvulis, inquit, in Christo lac vobis potum dedi, non escam: nondum enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis. Ubi dicitur, nondum, vel, non adhuc, profecto non desperatur; si eo tenditur, ut sit aliquando quod nondum est. Adhuc enim estis, inquit, carnales. Et ostendens unde sint carnales: Cum enim sit,
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. de bonitate dĩ munus uenit.: ab
initio fidĩ remissio peccatorũ. Illis eñi
manentib manent quodã modo ini¬
miciciȩ aduersus dm̃. et ab illo alie¬
natio que anr̃o malo ẽ: qm̃ non mñtit᷑
scriptura dicens: peccata ur̃a. separant
inter uos et dm̃. Non itaq ds̃ nob̃
infert bona sua: nisi mala auferat
nr̃a. Et intantũ illa crescunt. inqͣn¬
tum ista minuuntur. Nec illa ꝑfici¬
entur. nisi ista finantur. Iam uero
quod dñs xp̃c sic in sp̃u sc̃o peccata
dimittit. quẽ admodũ in sp̃ũ sc̃o de¬
mones eicit. hĩc intelligi potest. qͦd

Expanded text:
bitur, de bonitate Dei munus venit ab bitur, de bonitate Dei munus venit ab initio fidei, remissio peccatorum. Illis enim manentibus, manent quodam modo inimicitiae adversus Deum, et ab illo alienatio, quae a nostro malo est: quoniam non mentitur Scriptura, dicens, Peccata vestra separant inter vos et Deum . Non itaque nobis infert bona sua, nisi auferat mala nostra. Et in tantum illa crescunt, in quantum ista minuuntur: nec illa perficientur, nisi ista finiantur. Jam vero quod Dominus Jesus sic in Spiritu sancto peccata dimittit, quemadmodum in Spiritu sancto daemo
Abbreviated transcription (Latin):
ista ꝑ speculũ et in enigmate: p̃sertĩ
talib quales ad huc sumus uidere cõ¬
ceditur̾. insinuatur nobis in patre au¬
ctoritas. infilio natiuitas. in sp̃u sco
patris et filii communitas: intribus
equalitas. Quod ergo commune ẽ
patri et filio. ꝑhoc uoluerunt nos¬
habere commnunionẽ et inter nos et
secĩt. Et ꝑillud donũ nos colligere in
unũ. quod ambo habent unũ. hoc
lectamur. Nã quid nobis prodesso
quicquid bom nossemus: nisi etiã di¬
ligeremus : Sicuit aũt ueritate disci¬
mus. ita caritate diligimus: et ut ple-¬
nius cognoscamus: et beati cognito
ꝑfruamur. Caritas porro diffusa ẽ
a possessione uerorũ bonorũ: caritas
cooꝑ̾it multitudinẽ peccatorũ. Est
gͦ pat̃ filio ueritati origo uerax. et
filius de ueraci patre orta ueritas:
et sp̃s sc̃s apatre bono et filio bono
effusa bonitas. Om̃ium ẽ aũt non
impar diuinitas. nec separabilis uni¬
tas. Primũ gͦ innos ad accipiendam
uitã ȩtnam quȩ in nouissimo da

Expanded text:
ista per speculum et in aenigmate, praesertim talibus quales adhuc sumus uidere conceditur, insinuatur nobis in patre auctoritas, in filio natiuitas, in spiritu sancto patris filiique communitas, in tribus aequalitas. quod ergo commune est patri et filio, per hoc nos uoluerunt habere communionem et inter nos et secum, per illud donum nos colligere in unum, lectamur. Nam quid nobis prodesset quidquid boni nossemus, nisi etiam diligeremus? Sicut autem veritate discimus, ita charitate diligimus; ut et plenius cognoscamus, et beati cognito perfruamur. Charitas porro diffusa esta possessione uerorum bonorum, caritas cooperit multitudinem peccatorum. est ergo pater filio ueritati origo uerax et filius de ueraci patre orta ueritas et spiritus sanctus a patre bono et filio bono effusa bonitas. omnium est autem non impar diuinitas nec separabilis unitas. primo ergo in nos ad accipiendam uitam aeternam, quae in nou
Abbreviated transcription (Latin):
et de quo populo etiã corpus assup¬
serat. Non ibi inueni tantã fidem:
ipse dicit. Possumꝰ nos metiri fidẽ
hominũ: sicut homines. Ille qui in¬
teriora cernebat.: ille quem nemo
fallebat. ꝑhibuit testimoniũ cordi
hominis: audiens uerba humilita¬
tis: ꝓnuntians sententiã sanitatis.

Expanded text:
et de quo populo etiam corpus assumpet de quo populo etiam corpus assumpserat: Non ibi inveni tantam fidem, ipse dicit. Possumus nos metiri fidem hominum, sicut homines: ille qui interiora cernebat, ille quem nemo fallebat, perhibuit testimonium cordi hominis, audiens verba humilitatis, pronuntians sententiam sanitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos suos. Infideles cadauer qͣn¬
do sepeliunt: mortui mortuũ sepeli¬
unt. Iilius corpus. animã ꝑdidit: illoꝵ
anima. dm̃. Sicut eñi uita corporis
anima ẽ: sic uita animȩ ds̃. Sicut
exspirat corpus cũ animã emittit:
ita exspirat anima cũ dm̃ amutit.
Ds amissus. mors animȩ: ania amis¬
sa. mors corporis. Mors corporis neces¬
saria: mors animȩ uoluntaria. Dis¬
cumbebat gͦ dñs indomo pharisȩi
cuiusdam suꝑbi. In domo eius erat ut
dixi: et inpectore eius non erat. Inbuiꝰ
uero centurionis domũ non intrauit:
et pectus possedit. Tacheus uͦ: dñm
et domo suscepit et animo. Huiꝰ tam̃
fides:. in humilitate laudatur. Dixit
eni: nonsum dignus ut sub tectum
meũ intres. & dñs. Amen dico uob̾:
non inueni tantã fidem in isrł. scdin
carnẽ. Nam et iste. iam isrłitis erat
scdm sp̃m. Uenerat dñs ad isrł car¬
nalem. id ẽ ad uideos. ibi primum
querere oues ꝑditas: in quo popło

Expanded text:
mortuos suos . Infideles cadaver quanmortuos suos . Infideles cadaver quando sepeliunt, mortui mortuum sepeliunt. Illius corpus animam perdidit: illorum anima Deum. Sicut enim vita corporis anima est: sic vita animae Deus. Sicut exspirat corpus, cum animam emittit: ita exspirat anima, cum Deum amittit. Deus amissus, mors animae: anima emissa, mors corporis. Mors corporis necessaria: mors animae voluntaria. cumbebat ergo Dominus in domo pharisaei cujusdam superbi. In domo ejus erat, ut dixi; et in pectore ejus non erat. In hujus vero Centurionis domum non intravit, et pectus possedit. Zacchaeus vero Dominum et domo suscepit, et animo . Hujus tamen fides in humilitate laudatur. Dixit enim, Non sum dignus ut sub tectum meum intres. Et Dominus, Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel: secundum carnem. Nam et iste jam Israelites erat secundum spiritum. Venerat Dominus ad Israelem carnalem, id est, ad Judaeos, ibi primum quaerere oves perditas, in quo populo,
Abbreviated transcription (Latin):
cius inuisibilia uidens. uulpes in¬
quit foueas habent. et uolatilia
cȩli nidos. Filius aũt homuiis. non
habet ubi caput suũ reclinet. Hoc ẽ.
habitant inte insidiȩ sicut uulpes:
habitat suꝑbia sicut uolatilia cęli.
filius aũt hominis simplex contra in¬
sidias: humilis contra suꝑbiã. non ba¬
bet ubi caput suũ reclinet. & ipsa
reclinatio capitis: non erectionis. s¬
humilitatis magistra ẽ. Reuocat gͦ
istum ire cupientẽ: trabit aliũ recu¬
santem. Eodẽ quippe loco: ait cuidã.
Sequere me. & ille. Sequor te dñe:
sed sine me primo ire. et sepelire pa¬
trem meũ. Pie quidem excusauit.
et ideo dignior. cuiꝰ excusatio remo¬
ueretur. uocatio firmaretur. Pium
erat quod uolebat facere: sed docu¬
it magister. quid deberet p̃ponere.
Uolebat eñi eũ eẽ uiuii uerbi p̃di¬
eatorem ad faciendos uicturos. erãt
aũt alii: ꝑ quos illa necessitas imple¬
retur. Sine inquit mortuos sepelire

Expanded text:
corde invisibilia videns: Vulpes, incorde invisibilia videns: Vulpes, inquit, foveas habent, et volatilia coeli nidos: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet. Hoc est, Habitant in te insidiae sicut vulpes, habitat superbia sicut coeli volatilia: Filius autem hominis simplex contra insidias, humilis contra superbiam, non habet ubi caput suum reclinet. Et ipsa reclinatio capitis, non erectio, humilitatis magistra est. Revocat ergo istum ire cupientem, trahit alium recusantem. Eodem quippe loco ait cuidam: Sequere me. Et ille: Sequar te, Domine: sed sine me primo ire et sepelire patrem meum. Pie quidem excusavit: et ideo dignior cujus excusatio removeretur, vocatio firmaretur. Pium erat quod volebat facere: sed docuit magister quid deberet praeponere. Volebat enim eum esse vivi verbi praedicatorem, ad faciendos victuros. Erant autem alii, per quos illa necessitas impleretur. Sine, inquit, mortuos sepelire
Abbreviated transcription (Latin):
ydiuimus cum euangłm lege¬
retur: fidem nr̃am in humilita¬
te laudari. Ad domũ quip¬
pe centurionis cum se ꝓmitteret
dñs ib̾c iturum ut puerũ eius sana¬
ret: ille respondit. Non sum dignus
ut intres sub tectũ meũ: sed tantũ
dic uerbo et sanabitur. Dicendo se
indignũ. prestitit dignum: non in
cuiuis parietes. sed incuiꝰ cor xp̃s in¬
traret. Neq hoc diceret cum tanta
fide et humilitate: nisi illũ quem
timebat iitrare domũ suã. corde
gestaret. Nam non erat magna fe¬
licitas. si dñs iħc intraret inparietes
euis: et non eẽt in pectore euis. Ma¬
gister quippe humilitatis et uer¬
bo et exemplo. discubuit et indo¬
mo ciuusdã pharisei suꝑbi. nomine
symonis. Et cum ui domo eus re¬
cumberet: non erat in corde eus
ubi caput filius hominis reclinaret.
Ita eñi quendam suꝑbũ quantum
intelligitur ex uerbo ipsius dñi
ultro secũ ire cupientẽ: a suo disci¬
pulatu reuocauit. Sequar te dũe
ait. quocunq ieris. Et dñs incorde

Expanded text:
divimus, cum Evangelium legeretur, fidem nostram in humilitate laudari. Ad domum quippe Centurionis cum se promitteret Dominus Jesus iturum, ut puerum ejus sanaret, ille respondit: Non sum dignus ut sub tectum meum intres: sed tantum dic verbum, et sanabitur. Dicendo se indignum, praestitit dignum; non in cujus parietes, sed in cujus cor Christus intraret. Neque hoc diceret cum tanta fide et humilitate, nisi illum, quem timebat intrare in domum suam, corde gestaret. Nam non erat magna felicitas, si Dominus Jesus intraret in parietes ejus, et non esset in pectore ejus. Magister quippe humilitatis et verbo et exemplo, discubuit et in domo cujusdam pharisaei superbi, nomine Simonis . Et cum in domo ejus recumberet, non erat in corde ejus ubi caput Filius hominis reclinaret.Ita enim quemdam superbum, quantum intelligitur ex verbis ipsius Domini, ultro secum ire cupientem, a suo discipulatu revocavit. Sequar te, Domine, ait, quocumque ieris. Et Dominus in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ro non prementẽ. Sic etiã nunc est
corpus eius. id ẽ eccła eius. Iangit
eam fides paucorũ: premit turba
multoꝵ. Corpus enĩ xp̃i ẽẽ eccłam.
tanquã filii eius audistis: et siuul¬
tis ipsi estis. Apłs multis locis hoc
dicit. ꝓcorpore inquit eus. que est
eccła. Ꝙ iterũ. Uos aũt estis corpus
xp̃i et menbra. Si gͦ corpus xp̃i su¬
mus: quod tunc corpus ipsius intur¬
ba paciebat᷑. hoc patitur eccła ipsiꝰ
Aturba premitur. a paucis tangit᷑.
Caro enĩ premit: fides tangit. Eri¬
gite igitur oculos. obsecro uos: qui
habetis unde uideatis. Habetis eñi
quod uideatis Erigite oculos fidei:
Tangite extremam fimbriã uesti¬
Quod audistis ex euangło tunc fu¬
turum: nunc presens ẽ. Ideo inquit
dico uobis. ꝓpter laudatam centuri¬
ouis fidem. tanquã alienigene carne.
domestici corde Npt̾ea inquit mul¬
ti ab oriente et occidente uenient.
Non om̃s. sed multi. Tam̃ ipsi ab ori

Expanded text:
ro, non prementem. Sic etiam nunc est ro, non prementem. Sic etiam nunc est corpus ejus, id est, Ecclesia ejus. Tangit eam fides paucorum, premit turba multorum. Corpus enim Christi esse Ecclesiam, tanquam filii ejus, audistis: et si vultis, ipsi estis. Apostolus multis locis hoc dicit: Pro corpore, inquit, ejus quae est Ecclesia . Et iterum: Vos autem estis corpus Christi et membra . Si ergo corpus ejus sumus, quod tunc corpus ipsius in turba patiebatur, hoc patitur Ecclesia ipsius. A turbis premitur: a paucis tangitur. Caro eam premit, fides tangit. Erigite igitur oculos, obsecro vos, qui habetis unde videatis. Habetis enim quod videatis. Erigite oculos fidei, tangite extremam fimbriam vestiquod audistis ex Evangelio tunc futurum, tunc praesens est. Ideo, inquit, dico vobis: propter laudatam Centurionis fidem, tanquam alienigenae carne, domestici corde Propterea, inquit, multi ab oriente et occidente venient. Non omnes, sed multi: tamen ipsi ab ori
Abbreviated transcription (Latin):
uideo populo corpore fuit. Apud ali¬
as gentes nec de uirgine natus est.
nec passus ẽ: nec pedib ambulauit:
nec humana ꝑtulit: nec diuina mi¬
rabilia fecit. Nichil horum incę¬
teris gentibꝰ: et tam̃ de illo imple¬
tum est quod dictum erat. popłs
quem non cognoui seruiuit michi.
Quomͦ. si non cognouit: In auditu
auris obediuit michi. Iudea gens
cognouit et crucifixit: orbis terra¬
rum audiuit et credidit. Hanc qͦ¬
dammͦ absentiam corporis sui. et
presentiã iurtutis suȩ in om̃ibus gen¬
tibus. et in illa muliere significauit
quȩ fimbriã uestim̃ti eius tecige¬
rat: cum requirit dicens: quis me
tetigit : Tanquã absens requirit:
tanquã presens sanat. Turbe te inqͥ¬
unt discipuli. comprimunt: et dicis.
quis me tetigit: Quasi eñi sic ambu¬
laret. ut anullo prorsus corpore tan¬
geretur: ita dixit quis me tetigit.
& illi. lurbe te comprimunt. Et
tanquam diceret dñs. tangentẽ que¬

Expanded text:
Judaeo populo corpore fuit; apud aliJudaeo populo corpore fuit; apud alias gentes nec de virgine natus est, nec passus est, nec pedibus ambulavit, nec humana pertulit, nec divina mirabilia fecit. Nihil horum in caeteris gentibus: et tamen de illo impletum est, quod dictum erat, Populus quem non cognovi, servivit mihi. Quomodo, si non cognovit? In auditu auris obedivit mihi . Judaea gens cognovit, et crucifixit: orbis terrarum audivit, et credidit. Codam modo absentiam corporis sui et praesentiam virtutis suae in omnibus Gentibus, et in illa muliere significavit, quae fimbriam vestimenti ejus tetigerat, cum requirit dicens: Quis me tetigit? Tanquam absens, requirit: tanquam praesens, sanat. Turbae te, inquiunt discipuli, comprimunt, et dicis: Quis me tetigit ? Quasi enim sic ambularet, ut a nullo prorsus corpore tangeretur, ita dixit, Quis me tetigit? Et illi, Turbae te comprimunt. Et tanquam diceret Dominus, Tangentem quae
Abbreviated transcription (Latin):
titutus. habens subine milites. Et
dico huic uade. et uadit: et alio ue¬
ni et uenit: et seruo meo fac hoc et
facit. Potestas sum quibusdã subme
positis: sub potestate quadam suꝑme.
Sigͦ ego inqͥt homo sub potestate iuben¬
di habeo potestatẽ: quid tu possis.
cui om̃s seruiunt potestates: Erat
aũt̃ iste de gentib: erat quippe
centurio. Iam iudea gens. habebat mi¬
litem romani imꝑii. lbi iste militem
agebat. quantũ agere centurio po¬
terat: et sub potestate. et habens po¬
testatẽ. Subditus. obediens: subdi¬
tos regens. Dñs aũt quid: Intendat
p̃cipue necessario caritas ur̃a. Quã¬
us in populo iudaico eẽt. iam ꝓ¬
nuntiabat eccłam toto orbe tra¬
rum futuram. inquã erat missurꝰ
apłos: ipse agentibus non uisus
et creditus. auideis uisus et occisus.
Quomͦ eñi dñs huiꝰ domũ corpore nõ
intrauit. et eius tam̃ fidem. atq ipsã
domũ. ab sens corpore. presens maies¬
tate. sanauit: Sic̃ idem dñs in solo

Expanded text:
utus, habens sub me milites; et dico huic, Vade, et vadit; et alii, Veni, et venit; et servo meo, Fac hoc, et facit. Potestas sum quibusdam sub me positis, positus sub potestate quadam super me. Si ergo ego, inquit, homo sub potestate, jubendi habeo potestatem; quid tu possis, cui omnes serviunt potestates? Erat autem iste de Gentibus: erat quippe centurio. Jam Judaea gens habebat militem Romani imperii. Ibi iste militem agebat, quantum agere centurio poterat; et sub potestate, et habens potestatem; subditus obediens, subditos regens. Dominus autem quod intendat praecipue necessario Charitas vestra, quamvis in populo Judaico esset, jam pronuntiabat Ecclesiam toto orbe terrarum futuram, in quam erat missurus Apostolos: ipse a Gentibus non visus et creditus, a Judaeis visus et occisus. Quomodo enim domum hujus Dominus corpore non intravit, et ejus tamen fidem atque ipsam domum absens corpore, praesens majestate sanavit: sic et idem Dominus in solo
Abbreviated transcription (Latin):
cas intemptationẽ: sed quasi athleta
talem uult temptationẽ. quã ferre pos¬
sit humana condicio. Et unus quisq¬
ut amalo. hoc ẽ ab inimico. apeccato
peccatũ ur̃m. et delicta ur̃a donauit.
tueri et custodire uos aduersum diabo¬
li aduersantis insidias. ut non uobis ob¬
repat inimicus. qui culpam generare
consueuit. S qui deo se committit: dia¬
bolum non tunet. Si enĩ ds̃ ꝓnob̃. qͥs
contra nos: Ipsi gͦ laus. et gła. aseculis.
et nunc et semꝑ et in om̃ia scła scłoꝵ¬

Expanded text:
cas in tentationem, sed quasi athleta cas in tentationem, sed quasi athleta talem vult tentationem, quam ferre possit humana conditio; et unusquisque a malo, hoc est, ab inimico, a peccato peccatum vestrum, et delicta vestra donavit, tueri et custodire vos adversum diaboli adversantis insidias; ut non vobis obrepat inimicus, qui culpam generare consuevit. Sbolum non timet: si enim Deus pro nobis, quis contra nos ? Ipsi ergo laus et gloria a saeculis, et nunc et semper, et in omnia saec
Abbreviated transcription (Latin):
res: Et ideo peccatũ tibi imputatur.
Habiusti pecuniã: cum qua diues nas¬
cereris. diues eras: ad imaginẽ dĩ et si¬
militudinẽ factus. Edidisti. quod habe¬
bas. hoc ẽ. humilitatẽ: dum arrogantiã
desideras uendicare. ꝑ didisti pecuniã:
sicut adam nudus es factus. Accepisti
adiabolo debitũ: quod non erat neces¬
sarium. & ideo qui eras liber in xp̃o. debi¬
tor factus es diabolo. Cautionẽ tuã te¬
nebat inimicus. s eam dñs crucifixit.
et suo cruore deleuit. Abstulit debitũ
tuũ: reddidit libertatem. Bene gͦ ait. di¬
mitte nobis debita nr̃a: sicut et nos di¬
mittimus debitorib nr̃is. Uide quid di¬
cas. Quomͦ ego dimitto:. sic et tu dimitte
michi. Si dimiseris: bene conuenis. ut di¬
intitatur tibi. Si non dimittis: quomͦ eũ
conuenis: Et ne paciaris nos induci in
temptationẽ. quam ferre non possumꝰ.
s libera nos amalo. Uide quid dicat: quã
ferre non possumꝰ. Non dicit. non indu

Expanded text:
res: et ideo peccatum tibi imputatur. res: et ideo peccatum tibi imputatur. Habuisti pecuniam, cum qua dives nascereris. Dives eras, ad imaginem Dei et similitudinem factus; perdidisti quod habebas, hoc est, humilitatem: dum arrogantiam desideras vindicare, perdidisti pecuniam. Sicut Adam nudus es factus, accepisti a diabolo debitum, quod non erat necessarium: et ideo qui eras liber in Christo, debitor factus es diabolo. Cautionem tuam tenebat inimicus: sed eam Dominus crucifixit, et suo cruore delevit; abstulit debitum tuum, reddidit libertatem. Bene ergo ait, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Vide quid dicas. Quomodo ego dimitto, sic et tu dimitte mihi. Si dimiseris, bene convenit, ut dimittatur tibi: si non dimittis, quomodo eum convenis? Et ne patiaris nos induci in tentationem quam ferre non possumus: sed libera nos a malo. Vide quid dicat, quam ferre non possumus. Non dicit, Non inducas
Abbreviated transcription (Latin):
filiis offerebat cotidie sacͥficũ ne for¬
te aliqͥd uł incorde uł insermone
peccassẽ
Gt u audiꝰ qd qͦtiens¬
offeit᷑ sacͥficiũ. mors dm̃.
resur¬
reclio dõmini elcuatio
dĩ significetur. et remissiqͣ p̃eccatoꝵ. et
panẽ istum uite nr̃e cotidianũ assumis.
Qui uulnus habet: medicinã requirit.
Uulnus ẽ: quia sub peccato sumꝰ. Medi¬
cina ẽ: celeste et menarrabile sacram̃tũ.
Panẽ nr̃m cotidianũ da nob̾ hodie. Co¬
tidie si accipis: cotidie. tibi hodie ẽ. Li
bi hodie ẽ xp̃c: tibi cotidie resurgit¬
xp̃c. Quomͦ : Filius m̃s es tu: ego hodie
git: heri et hodie ipse ẽ: Apłs paulus
ait.S et alibi ait. Nox p̃cessit. dies aũt
apꝓpinquauit. Nox hesterna p̃cessit:
dies hodiernus apꝓpinquauit. Seqͥt᷑.¬
Et dimitte nobis debita nr̃a. sicut et
nos dimittimus debitorib nr̃is. Debi¬
tum qͥd ẽ. nisi peccatũ: Ergo sinon ac
cepisses alieni fenoris pecuniã. non ege¬

Expanded text:
liis offerebat sacrificium, ne forliis offerebat sacrificium, ne forte aliquid vel in corde vel in sermone peccassent. Ergo tu audis, quod quotiesoffertur sacrificium, mors Domini, resurrectio Domini, elevatio Domini significetur, et remissio peccatorum, et panem istum vitae nostrae quotidianum non assumis? Qui vulnus habet, medicinam requirit. Vulnus est, quia sub peccato sumus: medicina est coeleste et venerabile sacramentum. 26. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Quotidie si accipis, quotidie tibi hodie est. Si tibi hodie est Christus, tibi quotidie resurgit. Quomodo? Filius meus es tu, ego hodie git. Heri et hodie ipse est, apostolus Paulus ait . Sed et alibi ait: Nox praecessit, dies autem appropinquavit : nox hesterna praecessit, dies hodiernus appropinquavit. 27. Sequitur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debitucepisses alieni fenoris pecuniam, non ege
Abbreviated transcription (Latin):
ne. xp̃i pacificata st̃ om̃ia. uł incęlo
uł in t̾ra. Sc̃isicatũ celũ deiectus est
diabolus: ibi uersatur ubi et homo quẽ
ille. decepit. Fiat uoluntas tua. hoc
ẽ. sit pax int̾ra quẽ admodũ incȩlo.
Panẽ nr̃m cotidianũ da nob̃ hodie. Me¬
mini sermonis mei. cũ de sacram̃tis
tractarẽ. dixi uob̃ quod aute uerba
.xp̃i. quod offertur panis dicat᷑. Ubi uͦ¬
xp̃i uerba deꝓnta fuerint. iam non
panis dicitur. s corpus appellat᷑. Qua¬
re gͦ inoratione dñi quȩ postea sequi¬
tur. ait panẽ nr̃m : Panẽ quidẽ dixit.
alem: non iste panis qui uadit incor¬
pus.s ille panis uite et̃nȩ. qui anime
nire substantiã fulcit: ideo gͦ grece. exi¬
usion dicitur. Latinus aũt hunc panẽ.
cotidianum dixit. quẽ greci dicunt
et grecus: utrumq utile uidet᷑. Gre¬
cus utrumq uno sermone significa¬
uit. latinus cotidianũ dixit. Si cotidi¬
anus ẽ panis. cur post annũ illũ su¬
mas: quẽ admodũ greci in oriente fa¬

Expanded text:
i pacificata sunt omnia, vel in coelo, vel in terra: sanctificatum est coelum, dejectus est diabolus. Ubi versatur? Ubi et homo, quem ille decepit. Fiat voluntas tua, hoc est, sit pax in terra, quemadmodum in coelo. 24. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Memini sermonis mei cum de sacramentis tractarem . Dixi vobis quod ante verba Christi quod offertur, panis dicatur: ubi Christi verba deprompta fuerint, jam non panis dicitur, sed corpus appellatur . Quare ergo in oratione Dominica quae postea sequitur, ait: Panem nostrum ? Panem quidem dixit, alem. Non iste panis est, qui vadit in corpus: sed ille panis vitae aeternae, qui animae nostrae substantiam fulcit . Ideo Graece ἐπιούσιος dicitur: Latinus autem hunc panem quotidianum dixit quem Graeci dicunt et quod Graecus, utrumque utile videtur: Graecus utrumque uno sermone significavit, Latinus anus est panis, cur post annum illum sumis; quemadmodum Graeci in Oriente fa
Abbreviated transcription (Latin):
rebus. quid iam consecuti fuerimꝰ qͥd
adhuc adipiscendũ expectemꝰ. Pre¬
cdestinati eñi iam sumus. et antequã
ẽẽmus. Uocati sumꝰ quando. xp̃ĩant
facti sumꝰ. Iam gͦ et hoc habemꝰ. Iusti¬
ficati quid: Quid ẽ. iustificati: Au¬
demus dicere. et hoc t̃tiũ habere nos:
Et erit quisquã nr̃m. qui audeat dice¬
re. iustussum: Puto eñi hoc ẽẽ iustus
sum: quod ẽ. peccator ñ sũ. Si audes
hoc dicere: occurrit tibi ioħs. Si dixe¬
rimus quia peccatũ ñ habemus. nos
ipsos seducimus. et ueritas in nob̾ ñe.

Expanded text:
rebus quid jam consecuti fuerimus, quid rebus quid jam consecuti fuerimus, quid adhuc adipiscendum exspectemus. Praedestinati enim jam sumus et antequam essemus. Vocati sumus, quando christiani facti sumus. Jam ergo et hoc habemus. Justificati, quid? Quid est, justificati? Audemus dicere, jam hoc tertium habere nos? Et erit quisquam nostrum qui audeat dicere, Justus sum? Puto enim hoc esse, Justus sum, quod est, peccator non sum. Si audes hoc dicere, occurrit tibi Joannes: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non
Abbreviated transcription (Latin):
uit ds quia coluisti dm̃: gͦ prior de¬
disti. et recribitur tibi. Nonne istam
tibi uocẽ apłs collit. cũ dicit: aut
quis prior dedit illi. et retribuetur ei:
S ecce quando uocatus es. uł iam eras.
Ut p̃destinareris quando ñ eras: quid
dõ dedisti. quando qui aliquid dares.
non eras: Quid gͦ fecit ds. quando p̃¬
destinauit qui ñ erat: Quod ait apłs.
Qui uocat ea que ñ st̃: tanquã eaquȩ
st̃.Si iam esses ñ p̃destinareris: nisi a¬
uersus eẽs ñ uocareris: nisi impius eẽs
ñ iustificareris: nisi t̾renus et abiectus
eẽs. ñ glificareris. Quis gͦ prior dedit
illĩ. et retribuetur ei: Qm̃ exipso et
ꝑipsũ. et in ipso st̃ omĩa. Quid gͦ red¬
dimus: Ipsi gła. Quiañ eramus. qͣn¬
do sumꝰ p̃destinati÷ quia auersi eramꝰ
quando sumꝰ uocati: quia peccatores
eramus quaudo sumꝰ ustificati: agam
gratias dõ. ne remaneamꝰ ingrati. Ero¬
posueramꝰ aũt considerare debis iiͦi.

Expanded text:
vit Deus, quia coluisti Deum: ergo prior devit Deus, quia coluisti Deum: ergo prior dedisti, et retribuit tibi. Nonne istam tibi vocem Apostolus tollit, cum dicit, Aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei? Sed ecce quando vocatus es, vel jam eras. Quomodo praedestinareris, nisi quando non eras? Quid Deo dedisti, quando qui aliquid dares, non eras? Quid ergo fecit Deus, quando praedestinavit qui non erat? Quod ait Apostolus: Qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt . Si jam esses, non praeversus esses, non vocareris; nisi impius esn justificareris, nisi terrenus et abjectus esses, non glorificareris. Quis ergo prior dedit illi, et retribuetur ei? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Quid ergo reddimus? Ipsi gloria . Quia non eramus, quando sumus praedestinati; quia aversi eramus, quando sumus vocati; quia peccatores eramus, quando sumus justificati: agamus Deo gratias, ne remaneamus ingrati. posueramus autem considerare de his quatuor