comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lio loco quantum ꝑ nos ficri poterit apparebit. Nunc
satis sit cominemorare platonem determinasse finẽ
boni esse scđm iuitutem tuuere: & ei soli euenire
posse qui noticiam dei habeat. et imitationem. nec
cẽ aliam ob causam beatum. Idõq non dubitat hoc
eẽ philosophari amare dm̃: cuiꝰ natura sit in corpo
ralis Unde utiq colligitur tunc fore beatum studio¬
sum sapientie. Id enim ẽ philosophus: cum frui deo
ceꝑit. Quamuis enim non continuo beatus sit. qͥ
co fruitur quod amat. multi enim amando ea que
amanda non sunt miseri sunt. ⁊ miseri or es cum¬
fruunt᷑: nemo tam̃beatꝰ ẽ. qui eo qd̾ amat ñ fruit᷑.
Nam ⁊ ipsi qui res ñ amandas amant: ñ se beatos
putant amando. s fruendo. Quisqͥs gͦ fruit᷑ eo
qd̾ amat. uerumq ⁊ summũ bonũ amat. quis eũ
beatum nͥ miserrimꝰ negat: Ipsum autem uerũ
ac sũmũ bonum: plato dic̃ dm̃. Unde uult ẽẽ phi¬

Expanded text:
lio loco, quantum per nos fieri poterit, apparebit. Nunc lio loco, quantum per nos fieri poterit, apparebit. Nunc satis sit commemorare Platonem determinasse finem boni esse secundum uirtutem uiuere et ei soli euenire posse, qui notitiam Dei habeat et imitationem nec esse aliam ob causam beatum; ideoque non dubitat hoc esse philosophari, amare Deum, cuius natura sit incorralis; unde utique colligitur tunc fore beatum studiosum sapientie, id enim est philosophum, cum frui Deo ceperit. 13 Quamvis enim non continuo beatus sit qui eo fruitur quod amat — multi enim amando ea que amanda non sunt, miseri sunt et miseriores cumfruuntur — nemo tamen beatus est qui eo quod amat non fruitur. 14 Nam et ipsi qui res non amandas amant, non se beatos putant amando sed fruendo; quisquis ergo fruitur eo quod amat verumque et summum bonum amat, quis eum beatum nisi miserrimus negat? Ipsum autem verum et summum bonum Plato dicit Deum, unde vult esse phi
Abbreviated transcription (Latin):
bonis. malũ autẽ malis. Ita summũ bonũ hoĩs.
qui uel ab animo ł a corpore ł abutroq expetiuert̃:
nichil aliud quam abhomine expetendum ẽẽ pu¬
tauerunt. S qui id appetuierunt acorpore a parte
hominis deteriore. qui uͦ ab animo. a parte melio¬
re: qui autem ab utroq a toto homine ñ n abho¬
mine. Siue gͦ a parte qualibet. siue a toto homine:
ñ nͥ ab homine. Nec iste differentiȩ qm̃ tressunt. ideo
tres. s multas dissensiones philosophorum sectasq
feccrunt: quia et de bono corporis. et de bono am¬
mi. et de bono utriꝰq diuersi diuersa opinati sunt
Cedant gͥ hi om̃s ilł philosophis. qui non dixerunt
beatum eẽ hominem fruentem corpore. uel fruen¬
tem animo. s fruentem deo. non sicut corpore uel
se ipso animus. aut sicut amico amicus. s sic̃ luce
oculus: si aliquid abhis ad illa similitudinis affe¬
rendum ẽ. Quod quale sit: si ds̃ ipse adiuuerit. a¬

Expanded text:
bonis, malum autem malis. Ita bonum hominis bonis, malum autem malis. Ita bonum hominis qui uel ab animo uel a corpore uel ab utroque expetiuerunt, nihil aliud quam ab homine expetendum esse putauerunt; sed qui id adpetiuerunt a corpore, a parte hominis deteriore; qui uero ab animo, a parte meliore; qui autem ab utroque, a toto homine. Siue ergo a parte qualibet siue a toto, non nisi ab homine. Nec istae differentiae, quoniam tres sunt, ideo tres, sed multas dissensiones philosophorum sectasque fecerunt, quia et de bono corporis et de bono animi et de bono utriusque diuersi diuersa opinati sunt. Cedant igitur omnes illis philosophis, qui non dixerunt beatum esse hominem fruentem corpore uel fruentem animo, sed fruentem Deo: non sicut corpore uel se ipso animus aut sicut amico amicus, sed sicut luce oculus, si aliquid ab his ad illa similitudinis adferendum est, quod quale sit, si Deus ipse adiuuerit, a
Abbreviated transcription (Latin):
bono: quo referentes omnia quȩ agimꝰ.⁊ qd ñ ꝓpter
aliud s ꝓpter se ipsum appetentes. idq adipiscentes.
nicħ quo beatisimus ulterius requiramꝰ. Ideo qͥppe
it finis ẽ dictus. quia ꝓpter hunc cetera uolumus:
ipsũ autem ñ nͥ ꝓpter ipsum. Hoc gͦ beatificum bo¬
num. alii corpore. alii ab animo. alii abutroq ho¬
mini eẽ dixerunt. Uidebant quippe ipsum hominẽ
constare ex animo et corpore. et ideo ab alterutro
istorum duum aut ab utroq bene sibi ec̃ posse cre¬
debant: finali quodambono. qui beati eẽnt. quo
cuncta quȩ agebant referrent. atq id quo referendũ
eẽt. ultra non quererent. Uñ illi qui dicunt᷑ addidis¬
se tercium genus bonorum quod appellat᷑ extrinsecꝰ.
sicuti ẽ honor. gła. pecunia. ⁊ siquid huiꝰ modi: ñ sic
addiderunt ut finale cẽt. id est ꝓpter se ipsum appeten¬
dum. s ꝓpter aliud bonum. quo eẽt hoc genꝰ bonũ

Expanded text:
bono, quo referentes omnia quae agimus, quod non propter bono, quo referentes omnia quae agimus, quod non propter aliud, sed propter seipsum appetentes, idque adipnihil, quo beati simus, ulterius requiramus. Ideo quippe et finis est dictus, quia propter hunc cetera uolumus, ipsum autem non nisi propter ipsum. Hoc ergo beatificum bonum alii a corpore, alii ab animo, alii ab utroque homini esse dixerunt. Videbant quippe ipsum hominem constare ex animo et corpore et ideo ab alterutro istorum duorum aut ab utroque bene sibi esse posse credebant, finali quodam bono, \\10 beati essent, quo cuncta quae agebant referrent adque id quo referendum esset non ultra quaererent. Unde illi, qui dicuntur addidisse tertium genus bonorum, quod appellatur extrinsecus, sicuti est honor gloria pecunia et si quid huius modi, non sic addiderunt, ut finale esset, id est propter se ipsum adpetendum, sed propter aliud; bonumque esse hoc genus
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ censuerunt: ut epicurei et quicũq aliitales. ut
etiam ipsi stoici. Oͥ cumuehem̃ter amauerint soller¬
tiam disputandi quam dialecticam nominant. a
corporis sensib eam ducendam putarunt: hinc
asscuerantes animum conciꝑe notiones. quas ap¬
pellant ennocas. carũ rerum scilicet. quas disfi¬
endo explicant. hinc ꝓpagari atq conecti cotam
discendi docendiq rationem. Ubi ego multũ inira
nsoleo. cumpulchros eẽ non dicant nͥ sapientes.
quib sensib corporis istam pulchi ttudinem u¬
derint: qualib oculis carnis formam sapientiȩ de¬
cusq conspererint. Hi uero quos merito ceteris
antẽ ponimꝰ. discreuerunt ea quȩ mente conspici¬
unt᷑ abhis quȩ sensib attinguntur: nec sensib
adiinentes quod possunt. nec eis dantes ultra qͣm
bossunt. Lumen autẽ mentium cẽ direrunt. ad
opialo tic eliqua ẽ pars moralis. quã greco uo UIi¬
cabulo dicum echicam uibi quent de summo

Expanded text:
esse censuerunt, ut Epicurei et quicumque alii tales, ut esse censuerunt, ut Epicurei et quicumque alii tales, ut etiam ipsi Stoici, qui cum uehementer amauerint sollertiam disputandi, quam dialecticam nominant, a corporis sensibus eam ducendam putarunt, hinc adseuerantes animum concipere notiones, quas appellant Ivvoiac, earum rerum scilicet quas definiendo explicant; hinc propagari adque conecti totam discendi docendique rationem. Ubi ego multum mirari soleo, cum pulchros dicant non esse nisi sapientes, quibus sensibus corporis istam pulchritudinem uiderint, qualibus oculis carnis formam sapientiae decusque conspexerint. Hi uanteponimus, discreverunt ea quae mente conspiciuntur, ab his quae sensibus attinguntur, nec sensibus adimentes quod possunt, nec eis dantes ultra quam possunt. Lumen autem mentium esse dixerunt, ad omnia. Reliqua est pars moralis, quam Graeco vocabulo dicunt ethicam, ubi quaeritur de summo
Abbreviated transcription (Latin):
reb pͥmam speciem. uͥ mutabilis ẽẽ conuincit᷑.
Cumgͥ in eoꝵ conspectu et corpus ⁊ animus. magis
minusq speciosa ee̾nt. si autem om̃ispecie carere pos¬
sent. omino nulla e̾e̾nt: uiderunt eẽ aliquid uͥ pͥma
eẽt ⁊ incõmutabił species. et ideo nec comparabi¬
lis. atq ibi eẽ rerum pͥncipiũ rectissime credidert̃.
qd̾ factum non eẽt: et ex quo facta cunct̾a eẽnt. Ita
qd̾ notum ẽ dei. manifestauit eis ipse. cum ab eis
inuisibilia eiꝰ ꝑea quȩ facta sunt intellecta conspeta st̃.
sempiterna quoq uintus crꝰ ⁊ diuinitas aquo etiã ui¬
sibilia ⁊ inuisibilia euncta creata sunt. Dȩc de illa
parte quam phisicam. idẽ natinalem nuncupant:
pars altera quȩ ab eis logica. id c̃ rationał uocatur.
absit ut his comparandi uideant᷑. qui posucrunt
iudicium ueritatis in sensib corporis. coꝵq infidis
⁊ fallacib regulis. omnia quȩ discuntur mctienda

Expanded text:
rebus primam speciem, ubi mutabilis esse conuincitur. rebus primam speciem, ubi mutabilis esse conuincitur. Cum igitur in eorum conspectu et corpus et animus magis minusque speciosa essent, si autem omni specie carere possent, omnino nulla essent: uiderunt esse aliquid ubi prima esset incommutabilis et ideo nec conparabilis; adque ibi esse rerum principium rectissime crediderunt, quod factum non esset et ex quo facta cuncta essent. Ita quod notum est Dei, manifestauit eis ipse, cum ab eis inuisibilia eius per ea, quae facta sunt, intellecta conspecta sunt: sempiterna quoque uirtus eius et diuinitas; a quo etiam uisibilia et temporalia cuncta creata sunt. Haec de illa parte, quam physicam, id est naturalem, nuncupant, pars altera, quae ab eis logica, id est rationalis, uocatur: absit ut his conparandi uideantur qui posuerunt iudicium ueritatis in sensibus corporis eorumque infidis et fallacibus regulis omnia, quae discuntur, metienda
Abbreviated transcription (Latin):
corporis ec̃ sensibilem. intelligibilem uite. dindi
intelligibilem speciem. sensibil p̃culerunt. Scnli¬
bilia dicimus: quȩ uisu tactuq corporis sentiri
queunt intelligibilia. quȩ conspectu mentis intelli¬
gi nulla ẽ enimpulchritudo corporalis. siue i
statu corporis sicut est figura. siue inmotu sicili
ẽ cantilena: de qua non animꝰ iudicet. Quot ꝓ¬
fecto non posset: nͥ melior in illo cẽt hec specdes
sine cumore molis sine strepitu uocis. sine pat̃
ł loci uel temporis. S ibi quoq nͥ mutabił ec̃t. si
aliꝰ alio meliꝰ de specie sensibili iudicaret. meliꝰ
ingeniosior quam tardior. meliꝰ ꝑitior qm imꝑiti¬
or. meliꝰ exercitatior. qͣm minꝰ exercitatꝰ. et idẽ ipse
unꝰ cum ꝓficit: meliꝰ utiq postea qͣm pͥus.
Q uod aũt ne i recipit maiꝰ iminꝰ: sine dubitatio¬
ne mutabile ẽ. Unde ingeniosi ⁊ docti. et in his
exercitati homines. facile collegerunt ñ ẽẽ in eis

Expanded text:
corporis esse sensibilem, intellegibilem uitae. Proinde corporis esse sensibilem, intellegibilem uitae. Proinde intellegibilem speciem sensibili praetulerunt. Sensibilia dicimus, quae uisu tactuque corpoqueunt. Intelligibilia, que conspectu mentis intelligi. Nulla est enim pulchritudo corporis, sive in statu corporis, sicut est figura; sive in motu, sicut est in cantilena, de qua non animus iudicet quod profecto non posset, nisi melior in illo esset hec species, sine tumore molis, sine streuel loci uel temporis. Sed ibi quoque nisi mutabilis esset, non alius alio melius de specie sensibili iudicaret; melius ingeniosior quam tardior, melius peritior quam inperitior, melius exercitatior quam minus exercitatus, et idem ipse unus, cum proficit, melius utique postea quam prius. Quod autem recipit magis et minus, sine dubitatione mutabile est. Unde ingeniosi et docti et in his exercitati homines facile collegerunt non esse in eis
Abbreviated transcription (Latin):
net. qualis ẽ in arborib uel quȩ ⁊ hȩc ht̃. et sentit
qualis ẽ inpecorib. uel quȩ ⁊ hȩc ht̃ ⁊ intelligit
qualis ẽ in hominib. uel quȩ nutritorio subsido
non indiget. s tͣam̃ continet. sentit intelligit. q̃l
ẽ in angłis. nisi ab illo eẽ non posse. qui simplicit̃ ẽ.
quia non aliud illi ẽ ẽẽ aliud uiuere. quasi possit
ẽẽ non uiuens. nec aliud illi ẽ uiuere aliud intelli¬
gere quasi possit uiuere non intelligens: nec aliud
illi ẽ. intelligere. et aliud beatum cẽ. quasi possit
intelligere non beatꝰ s qđ ẽ illi uiuere. intelligeri.
beatum eẽ: hoc ẽ illi cc̃. ꝓpter hanc in commutabil¬
tatem ⁊ simplicitatem ñ intellex erunt eũ. ⁊ omsa
ista fecisse: ⁊ ipsum anulo fieri potiusse. Conside¬
rauerunt enim quicqͥd ẽ. uel corpus ẽẽ uel uitam
meliꝰq aliquid uitam eẽ quam corpꝰ: speciemq

Expanded text:
net, qualis est in arboribus, uel quae et hoc habet et sentit, net, qualis est in arboribus, uel quae et hoc habet et sentit, qualis est in pecoribus, uel quae et haec habet et intellegit, qualis est in hominibus, uel quae nutritorio subsidio non indiget, sed tantum continet sentit intellegit, qualis est in angelis, nisi ab illo esse non posse, qui simpliciter est; quia non aliud illi est esse, aliud uiuere, quasi possit esse non uiuens; nec aliud illi est uiuere, aliud intellegere, quasi possit uiuere non intellegens; nec aliud illi est intellegere, aliud beatum esse, quasi possit intellegere non beatus; sed quod illi est uiuere, intellegere, beatum esse, hoc est illi esse. Propter hanc incommutabilitatem et simplicitatem intellexerunt eum et omnia ista fecisse, et ipsum a nullo fieri potuisse. Considerauerunt enim, quidquid est, uel corpus esse uel uitam, meliusque aliquid uitam esse quam corpus, speciemque
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerat᷑ caro: namꝑse ipsam inuulnerabilis ẽ. fis
qd̾ mutari ñ potest: nulla re potest. Ac ꝑhoe qd̾ eorꝑe
mutari potest aliqua re potest: et ideo in cõmutabi¬
ceteris ñ ĩmerito fama atq gła p̃latos uidemꝰ. nullũ
corpus ẽẽ dm̃: et ideo cuncta corpora transcenderunt
querentes dm̃. Uiderunt quicqͥd mutabile ẽ ñ esse
summũ dm̃: et ideo animam omnẽ mutabilesq
om̃s sp̃c transcenderunt. querentes summũ dm̃.
Deinde uiderunt omnẽ speciẽ in re quacũq muta¬
bili qua ẽ. quicqͥd illud ẽ. qͦ qͦmͦ et quali̾cũq nat᷑a ẽ.
non eẽ posse nisi ab illo quiuere ẽ. quia in cõmuta¬
bilit̃ c̃. Ac ꝑhoc siue uniuersi mundi corpꝰ. figu¬
ras. qualitates. ordinatumq motum.⁊ elem̃ta di¬
sposita acelo usq ad t̾ram.⁊ quecunq corpora in
eis sunt. siue omnẽ uitam. uel quȩ nutrit et conti¬

Expanded text:
uulneratur caro, nam per se ipsa inuulnerabilis est. Prorsus uulneratur caro, nam per se ipsa inuulnerabilis est. Prorsus quod mutari non potest, nulla re potest, ac per hoc quod corpore mutari potest, aliqua re potest et ideo incommutabiceteris non inmerito fama adque gloria praelatos uidemus, nullum corpus esse Deum, et ideo cuncta corpora transcenderunt quaerentes Deum. Viderunt, quidquid mutabile eat. non esse summum Deum, et ideo animam omnem mutabilesque omnes spiritus transcenderunt quaerentes summum Deum. Deinde uiderunt omnem speciem in re quacumque mutabili, qua est, quidquid illud est, quoquo modo et qualiscumque natura est, non esse posse nisi ab illo, qui uere est, quia incommutabiliter est. Ac per hoc siue uniuersi mundi corpus figuras qualitates ordinatumque motum et elementa disposita a caelo usque ad terram et quaecumque corpora in eis sunt, siue omnem uitam, uel quae nutrit et conti
Abbreviated transcription (Latin):
inconspectu talis cogitationis. iam non ẽ corpꝰ: s simi¬
litudo corporis. Illud autem uñ uidet᷑ in animo hȩc
similitudo corporis: nec corpus ẽ nec similitudo cor¬
poris. Et uñ uidet᷑. atq utrum pulchra andefor
iudicat᷑. nec ipsa corpus ẽ. Honẽgͦ nectra. nec aqua.
nec aer. nec ignis: quib quatuor corporib que
dicunt᷑ quatuor elementa. mundum corporeũ ui¬
demus eẽ compactum. Porro si nr̃ animꝰ corpꝰ ñ est.
quomͦ ds̃ creator animi corpꝰ ẽ: Cedant gͦ ⁊isti ut di¬
ctum c̃ platonicis: cedant ⁊ illi quos qͥdẽ puduit
dicere dĩ corpꝰ ẽ ueruntam̃ eiusdẽ nature cuiꝰ ille
c̃. animos nrõs ẽc̃ putauerunt. Ita ñ eos mouit tanta
mutabilitas animȩ. qm dei naturȩ tͥbuere nefas est.
s. dicunt. Corpore mutat᷑ animȩ natura: nam ꝑse
ipsam incõmutabił ẽ. Poterant isti dicẽ. Corꝑe aliquo

Expanded text:
in conspectu talis cogitationis jam non est corpus, sed simiin conspectu talis cogitationis jam non est corpus, sed similitudo corporis. Illud autem unde videtur in animo haec similitudo corporis, nec corpus est, nec similitudo corporis; et unde videtur, atque utrum pulchra an deforjudicatur, nec ipsa corpus est. Non est ergo nec terra, nec aqua, nec aer, nec ignis: quibus quatuor corporibus, quae dicuntur quatuor elementa, mundum corporeum videmus esse compactum. Porro si noster animus corpus non est, quomodo Deus creator animi corpus est? Cedant ergo et isti, ut dictum est Platonicis: cedant et illi, quos quidem puduit dicere Deum corpus esse, uerum tamen eiusdem naturae, cuius ille est, animos nostros esse putauerunt; ita non eos mouit tanta mutabilitas animae, quam Dei naturae tribuere nefas est. Sed dicunt: Corpore mutatur animae natura, nam per se ipsa incommutabilis est. Poterant isti dicere: corpore aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quicunq alii quoꝵ enumeratione ĩmorari ñ ẽ
necesse. siue simplicia. siue coniuncta corpora. suie
uita carentia suic iuuentia s tam̃ corpora. causam
pͥncipiumq rerum ẽẽ dixerunt. Nam quidam eor
areb non inuis res uiuas ficriposse crediderunt. sic̃
epicurti: qͥdam uͦ auiuente quidem ⁊ uiuentia et
ñ uiuentia. s tam̃ a corpore corpora. Nam stoiei
ngnem id ẽ corpus unum exhis quatuor elem̃tis
quib uisibilis mundꝰ hic constat. ⁊ uiuentẽ ⁊ sapi¬
entem. ⁊ ipsiꝰ mundi fabricatorem atq omĩũq̃ in
co sunt. eumq omĩno ignem dm̃ eẽ putauerunt.
hi et ceteri similes eoꝵ. id solum cogitare potuerẽ:
Quod cum cis corda corum obstricta carnis sensib fa¬
bulata sunt. Inse quippe habebant. qd ñ uidebant:¬
⁊ apud se imaginabant᷑ quod foris uiderant: etiam
quando ñuidebant. s tantũmͦ cogitabant. Hoc autẽ

Expanded text:
et quicumque alii, quorum enumeratione inmorari non est et quicumque alii, quorum enumeratione inmorari non est necesse, siue simplicia siue coniuncta corpora, siue uita carentia siue uiuentia, sed tamen corpora, causam principiumque rerum esse dixerunt. Nam quidam eorum a rebus non uiuis res uiuas fieri posse crediderunt, sicut Epicurei; quidam uero a uiuente quidem et uiuentia et non uiuentia, sed tamen a corpore corpora. Nam Stoici ignem, id est corpus unum ex his quattuor elementis, quibus uisibilis mundus hic constat, et uiuentem et sapientem et ipsius mundi fabreo sunt, eumque omnino ignem deum esse putaverunt. Hi et caeteri similes eorum id solum cogitare potuerunt, quod cum eis corda eorum obstricta carnis sensibus fabulata sunt. In se quippe habebant quod non videbant, et apud se imaginabantur quod foris viderant, etiam quando non videbant, sed tantummodo cogitabant. Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
etiam maiores gentium dii quos cicero intuscu¬
lanis tacitis nominib uidet᷑ attingero iupiter
uino. saturnꝰ. uulcanꝰ. uesta et alii plurimi qͦs uarro co¬
nat᷑ ad mundi partes siue elem̃ta tranfferre homines
fuisse ꝓdunt᷑. cimens enim ⁊ ille quasi reuelata misti̾a.
petens ammonet alexandrum. ut cum ea matri conscͥp¬
ta insinuauerit. flãmis iubeat coneremari. ñ solũ gͦ ista
quȩ duȩ theologie fabulosa continent ⁊ciuilis. pla¬
tonicis philosophis cedant. qui uerum dm̃ ⁊ rerum
auctorem ⁊ ueritatis illustratorem ⁊ beatitudinis lar¬
gitorem ẽẽ dixerunt. s alii quoq philosophi qui
corporalia nature pͥncipia corpori deditis m̃tib opi¬
nati sunt. cedant his tantis ⁊ tanti dei cognitorib
uiris. ut thales inhumore. anaximenes in aere. stoi¬
ci in igne. epicurꝰ in athomis. hoc ẽ inmutissimis
corpusculis. quȩ nec diuidi nec sentiri queunt.

Expanded text:
etiam maiorum gentium di, quos Cicero in Tuscuetiam maiorum gentium di, quos Cicero in Tusculanis tacitis nominibus uidetur adtingere, Iuppiter, Iuno, Saturnus, Vulcanus, Vesta et alii plurimi, quos Varro conatur ad mundi partes siue elementa transferre, homines fuisse produntur. Timens enim et ille quasi reuelata mysteria petens admonet Alexandrum, ut, cum ea matri conscripta insinuauerit, flammis iubeat concremari. Non solum ergo ista, quae duae theologiae, fabulosa continet et ciuilis, Platonicis philosophis cedant, qui uerum Deum et rerum auctorem et ueritatis inlustratorem et beatitudinis largitorem esse dixerunt; sed alii quoque philosophi, qui corporalia naturae principia corpori deditis mentibus opinati sunt, cedant his tantis et tanti Dei cognitoribus uiris, ut Thales in umore, Anaximenes in aere, Stoici in igne, Epicurus in atomis, hoc est minutissimis corpusculis, quae nec diuidi nec sentiri queunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sacris quasi ad celum et t̾ram. rerumq mortaliũ
semina et actus interp̃tatus ẽ. quia nec ipsa illis
ritib significantur. quȩ ipse insinuare conatur.
et ideo ueritas conanitm ñ sequit᷑ et si psa ee̾nt.
tam̃ animę rationali ea quȩ infra illam nature or¬
dine constituta sunt. ꝓ deo suo colenda ñ eẽnt
nec sibi debuit p̃ferre tanquam deos eas res quib
ipsam p̃tulit uerus ds̃. et ea quę numa pompili
rtuera ad sacra eiꝰmodi ꝑtinentia secum sepeliendo
curauit abscondi. & aratro eruta senatus iussit in¬
cendi. in eo genere sunt etiam illa. tit aliquid de
numa mitius suspicemͣ. quȩ alexander macedo
seripsit ad matrem. sibi amagno antistite sacroꝵ
egyptiorum quodam leone patefacta. ubi ñ picꝰ.
et faunꝰ et aeneas. ⁊ romulꝰ. uel etiam hercules. et
esculaptꝰ. et liber semele natus. et tindaridȩ fr̃s.
et si quos alios ex mortalib ꝓdiis habent. s ipsi

Expanded text:
sacris quasi ad caelum et terram rerumque mortalium sacris quasi ad caelum et terram rerumque mortalium semina et actus interpretatus est quia nec ipsa illis ritibus significantur, quae ipse insinuare conatur, et ideo ueritas conantem non sequitur; et si ipsa essent, tamen animae rationali ea, quae infra illam naturali ordine constituta sunt, pro deo suo colenda non essent, nec sibi debuit praeferre tamquam deos eas res, quibus ipsam praetulit uerus Deus, et ea, quae Numa Pompilius re uera ad sacra eius modi pertinentia secum sepeliendo curauit abscondi et aratro eruta senatus iussit incendi. In eo genere sunt etiam illa, ut aliquid de Numa mitius suspicemur, quae Alexander Macedo scribit ad matrem sibi a magno antistite sacrorum Aegyptiorum quodam Leone patefacta, ubi non Picus et Faunus et Aeneas et Romulus uel etiam Hercules et Aesculapius et Liber Semela natus et Tyndaridae fratres et si quos alios ex mortalibus pro dis habent, sed ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa. ipse cernatur ubi nob̾ certa sunt omnia.
ipse diligatur ubi nobis recta sunt omnia.
Si gͦ plato dei huiꝰ imitatorem. cognitorem. amatorẽ.
dirit eẽ sapientem. cuiꝰ participatione sit beatus.
quid opus ẽ excutere ceteros: Nulli nobis qͣm isti
ꝓpius accesserunt. Cedat eis gͥ non solum theologia
illa fabulosa deoꝵ criminib oblectans animosim¬
pioꝵ. nec solum etiam illa ciuilis uͥ impuri demo¬
nes trestrib gaudiis deditos ppłos deoꝵ nomine
seducentes. humanos errores tanquam suos dicinos
honores habere uoluerunt. ad spectando suorum
criminum ludos. cultores suos tanquam ad suũ
cultum studiis immundissimis exctantes. ⁊ sibi
delectabiliores ludos de ipsis spectatorib exhibentes.
ui si qua uelut honesta geruntur intemplis. coniun¬
cta sibi theatrorum obscenitate turpant᷑. ⁊ quęcunq
turpia geruntur intheachris. comparata sibi tem¬
plorum feditate laudantur. et ea quȩ uarro ex his

Expanded text:
omnia, ipse cernatur ubi nobis certa sunt omnia, omnia, ipse cernatur ubi nobis certa sunt omnia, ipse diligatur ubi nobis recta sunt omnia. Si ergo Plato Dei huius idixit esse sapientem, cuius participatione sit beatus, quid opus est excutere ceteros? Nulli nobis quam isti propius accesserunt. Cedat eis igitur non solum theologia illa fabulosa deorum criminibus oblectans animos inpiorum, nec solum etiam illa ciuilis, ubi inpuri daemones terrestribus gaudiis deditos populos deorum nomine seducentes humanos errores tamquam suos diuinos honores habere uoluerunt, ad spectandos suorum criminum ludos cultores suos tamquam ad suum cultum studiis inmundissimis excitantes et sibi delectabiliores ludos de ipsis spectatoribus exhibentes ubi si qua uelut honesta geruntur in templis, coniuncta sibi theatrorum obscenitate turpantur, et quaecumque turpia geruntur in theatris, comparata sibi templorum foeditate laudantur, et ea, quae Varro ex his
Abbreviated transcription (Latin):
et huie opi inseri oportet a nobis. uel uͥ susfragat᷑ re¬
ligioni uere quam fides nr̃a suscipit ac defendit. uel
I ei uidetur ec̃ contrarius. quantum adistam de
uno deo ⁊ plurib ꝑtinet questionem: ꝓpt̾ uitam
que post mortem futura ẽ. ueraciter beatam. For¬
tassis enim qui platonem ceteris philosophis gen¬
tium longe recteq p̃latum acuteꝰ atq uerati in¬
allexisse. ac secuti ec fama celebriore laudant᷑:
aliquid tale de deo sentiunt. ut in illo inueniat᷑
iausa subsistendi. et ratio intelligendi. ⁊ ordo
uuendi. Quorum trium unum ad naturalem.
alterum ad rationalem. terciũ ad moralem partẽ¬
intelligit᷑ ꝑuenire. Si enim homo ita creatꝰ ẽ ut ꝑ
id quod in eo p̃cellit attingat ad illud qd cuncta
p̃cellit. idẽ unum uerum optimũ dm̃. sine qͦ nul¬
la natura subsistit. nulla doctrina instruit. nul¬
lus usus expedit: ipsc querat᷑ ubi nob̾ secura sunt

Expanded text:
et operi huic inseri oportet a nobis, uel ubi suffragatur reet operi huic inseri oportet a nobis, uel ubi suffragatur religioni uerae, quam fides nostra suscipit ac defendit, uel ubi ei uidetur esse contrarius, quantuno Deo et pluribus pertinet quaestionem, propter vitam, quae post mortem futura est, veraciter beatam. Fortassis enim qui Platonem ceteris philosophis gentium longe recteque praelatum acutius adque ueracius intellexisse ac secuti esse fama celebriore laudantur, aliquid tale de Deo seet causa subsistendi et ratio intelligendi et ordo uiuendi; quorum trium unum ad naturalem, alterum ad rationalem, tertium ad moralem intellexit pertinere. Si enim homo ita est creatus, ut per id quod in eo praecellit, attingat ad illud quod cuncta praecellit, id est unum, uerum, optimum Deum, sine quo nulla natura subsistit, nulla doctrina instruit, nullus usus expedit -- ipse quaeratur ubi nobis secura sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Ideco hȩc triꝑticio non ẽ contraria illi distinctio¬
i. qua intelligitur omne studium sapientię in actioẽ
⁊ contemplatione consistere. Quid autem inhis uel
de his singulis partib plato senserit. id est uͥ finẽ
omĩum actionum. uͥ causam omium naturarũ. uͥ
lum̃ omium iationum eẽ cognouerit. uł crediderit.
disserendo explicare et longum eẽ arbitror. ⁊ temẽ
affirmandum eẽ non arbitror. Cum enĩ magistri
sui socratis. quem facit insius uoluminib dispu¬
tantem. notissimum morem dissimulandȩ scien¬
tiȩ uel opinionis suȩ seruare affectat. qr ⁊ illi ip¬
se mos placuit: factum ẽ. ut etiam ipsius platonis
de reb magnis sententiȩ ñ facile ꝑspicipossint. Ex
his tam̃ quȩ apud cum leguntur. siue quȩ dirit.
siue quȩ abalus dicta ẽẽ narrauit. atq conscripsit.
quȩ sibi placita uiderentur: quedam cõmemorari

Expanded text:
tatis. Ideo haec tripertitio non est contraria illi distinctiotatis. Ideo haec tripertitio non est contraria illi distinctioni, qua intellegitur omne studium sapientiae in actione et contemplatione consistere. Quid autem in his uel de his singulis partibus Plato senserit, id est, ubi finem omnium actionum, ubi causam omnium naturarum, ubi lumen omnium rationum esse cognouerit uel crediderit, disserendo explicare et longum esse arbitror et temere adfirmandum esse non arbitror. Cum enim magistri sui Socratis, quem facit in suis uoluminibus disputantem, notissimum morem dissimulandae scientiae uel opinionis suae seruare adfectat, quia et illi iste mos placuit, factum est ut etiam ipsius Platonis de rebus magnis sententiae non facile perspici possint. Ex his tamen, quae aput eum leguntur, siue quae dixit, siue quae ab aliis dicta esse narrauit adque conscripsit, quae sibi placita uiderentur, quaedam commemorari
Abbreviated transcription (Latin):
derat: cum illiꝰ lepore ⁊ moralib disputationib tẽ¬
ꝑauit. Itaq cumstudium sapientiȩ maccione et con¬
templatione u̾set᷑. uñ una pars eiꝰ actiua. altera con¬
templatiua dici potest. quarum actiua ad agendam
uitam. id est ad mores instituendos ꝑtinet. contem¬
platiua autem ad conspiciendas nature causas. et
sincerissimã ueritatem: socrates in aduia excelluisse
memorat᷑. pithagoras uͦ magis contemplatiue quib
potuit magnis intelligentiȩ uiribꝰ instituisse. Proinde pla¬
coutraq iungendo philosophiam ꝑfecisse laudat᷑: ꝗͣ
intres partes distribuit. unammoralem. quȩ maxi¬
me inactione uersatur. alteram naturalem quȩ con¬
templationi deputata ẽ: terciam rationalẽ. qua ue¬
rum disterminat᷑ a falso. Quȩ licet utriq id est̃ a¬
ctioni ⁊ contemplationi sit necessaria: maxime
tam̃ contemplatio ꝑspectionem sibi uendicat ueri¬

Expanded text:
derat, cum illius lepore et moralibus disputationibus temderat, cum illius lepore et moralibus disputationibus temperauit. Itaque cum studium sapientiae in actione et contemplatione uersetur, unde una pars eius actiua, altera contemplatiua dici potest quarum actiua ad agendam uitam, id est ad mores instituendos pertinet, contemplatiua autem ad conspiciendas naturae causas et sincerissimam ueritatem: Socrates in actiua excelluisse memoratur; Pythagoras uero magis contemplatiuae, quibus potuit intellegentiae uiribus, institisse. Proinde Plato utrumque iungendo philosophiam perfecisse laudatur, quam in tres partes distribuit: unam moralem, quae maxime in actione uersatur; alteram naturalem, quae contemplationi deputata est; tertiam rationalem, qua uerum disterminatur a falso. Quae licet utrique, id est actioni et contemplationi, sit necessaria, maxime tamen contemplatio perspectionem sibi uindicat ueri
Abbreviated transcription (Latin):
socratis. ñ quidem ĩmerito excellentissima gła ela¬
ruit. qui omĩno ceteros obscuraret. plato. Qͥ cũ
ẽẽt atheniensis honesto apud suos loco natꝰ. et in¬
genio mirabili longe suos condiscipłos antentt.
tam̃ parum putans ꝑficiendę philosophie suffia
se ipsum ac socraticam disciplinam. quam lone
lateq potuit ꝑegrinatus ẽ. quaqua uersum cun
alicuiꝰq nobilitate scientiȩ ꝑcipiende fama rapis¬
bat. Itaq & in egypto didicit quȩcunq magna
illic habebantur atq docebantur: & inde inas
italiȩ partes ueniens ubi pythagoreoꝵ fama cll¬
brabatur. quicqͥd italice philosophiȩ tune flore¬
bat. auditis eminentiorib in ca doctorib facilli¬
me comp̃hendit. Et quia magistrum socratem lll¬
gulariter diligebat cum lo quentem faciens fr̃i
inom̃ib sermonib suis: etiam illa quȩ uel ab aliis
didicerat. uel ipse quanta potuerat intelligentia ui¬

Expanded text:
Socratis, non quidem immerito, excellentissima gloria claSocratis, non quidem immerito, excellentissima gloria claruit, qui omnino caeteros obscuraret, Plato. Qui cum esset Atheniensis, honesto apud suos loco natus, et ingenio mirabili longe  ingenio anteiret, parum putans perficiende philosophie sufficere seipsum, ac socraticam disciplinam, quam longe lateque potuit peregrinatus est quaque versum eum alicuius nobilitate scientie percipiende fama rapiebat. Itaque et in Aegypto didicit quaecumque magna illic habebantur adque docebantur, et inde in eas Italiae partes ueniens, ubi Pythagoreorum fama celebrabatur, quidquid Italicae philosophiae tunc florebat, auditis eminentioribus in ea doctoribus facillime conprehendit. Et quia magistrum Socratem singulariter diligebat, eum loquentem faciens fere in omnibus sermonibus suis etiam illa, quae uel ab aliis didicerat, uel ipse quanta potuerat intellegentia ui
Abbreviated transcription (Latin):
exilio autem uoluntario atq ꝑpetuo penam si¬
milem alter euaderet. Tam p̃clara gͥ uitȩ mortis¬
q fama socrates reliquit plurimos sue philoso¬
phic sectatores : quorum certatim studiũ fuit.
inquestionum moraliũ disceptatione u̾sari. uͥ
agit᷑ de summo bono. quo fieri homo beatꝰ pot̃.
Quod insocratis disputationib dum omĩa mo¬
uet. asserit. destruit. qm̃ non euident̃ appani¬
it: quod cuiq placuit inde sumpserunt. et uͥ
cuiq uisum ẽ. constituerunt finem boni. Fini
autem boni appellat᷑. quo quisq cumꝑuenent
bcatꝰ. ẽ. Sic autem diuersas inter se socratiq de ist
fine sententias habuerunt: ut quod ux credibile
ẽ unius magistri potuisse facere sectatores. qui¬
dam summũ bonum ẽẽ dicerent uoluptatẽ lic̃
aristipus. quidam urtutem sicut anthisthenes
Sic alii atq alii. aliud atq aliud opinati sunt:
Iquos commemorare longum ẽ. S int̾ discipłas¬

Expanded text:
exilio autem uoluntario adque perpetuo poenam siexilio autem uoluntario adque perpetuo poenam similem alter euaderet. Tam praeclara igitur uitae mortisque fama Socrates reliquit plurimos suae philosophiae sectatores, quorum certatim studium fuit in quaestionum moralium disceptatione uersari, ubi agitur de summo bono, quo fieri homo beatus potest. Quod in Socratis disputationibus, dum omnia mouet adserit destruit, quoniam non euidenter apparuit, quod cuique placuit inde sumserunt et ubi cuique uisum est constituerunt finem boni. Finis autem boni appellatur, quo quisque cum peruenerit beatus est. Sic autem diuersas inter se Socratici de isto fine sententias habuerunt, ut quod uix credibile est unius magistri potuisse facere sectatores quidam summum bonum esse dicerent uoluptatem, sicut Aristippus; quidam uirtutem, sicut Antisthenes. Sic alii adque alii aliud adque aliud opinati sunt, quos commemorare longum est. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
tabat nisi mundata m̃te posse comp̃hendi: et
ideo purgandȩ bonis morib uitȩ censebat instan¬
dum. ut depͥmentib libidinib exoneratꝰ animus.
naturali uigore in ȩterna se atcolleret. naturamq
incorporei et incommutabilis luminis uͥ causȩ
omniũ fadarum naturarum stabilit̃ uiuunt.
intelligentiȩ puritate conspiceret. Constat eũ
tamen imꝑitorum stulticiam scire se aliqͥd opins¬
tium etiam in ipsis moralib questionib qͦ totũ
animũ intendisse uidebat᷑. uel confessa ignoran¬
tia sua. uel dissimulata scientia. lepore mirabis
disserendi.⁊ acutissima urbanitate agitasse atq
uersasse. Uñ et concitatis inimiciciis calumpnio¬
sa criminatione dampnatꝰ. morte multatꝰ ẽ. S
eum postea illa ipsa quȩ publicȩ dampnauerãt.
atheniensium ciuitas. publice luxit: induos ac¬
cusatores eiꝰ usq ad eo ppłi indignatione conu̾la
ut unꝰ eorum opp̃ssus ui multitudinis interirit:

Expanded text:
tabat nisi mundata mente posse conprehendi; et tabat nisi mundata mente posse conprehendi; et ideo purgandae bonis moribus uitae censebat instandum, ut deprimentibus libidinibus exoneratus animus naturali uigore in aeterna se adtolleret naturamque incorporei et incommutabilis luminis, ubi causae omnium factarum naturarum stabiliter uiuunt, intellegentiae puritate conspiceret. Constat eum tamen inperitorum stultitiam scire se aliquid opinantium etiam in ipsis moralibus quaestionibus, quo totum animum intendisse uidebatur, uel confessa ignorantia sua uel dissimulata scientia lepore mirabili disserendi et acutissima urbanitate agitasse adque uersasse. Unde et concitatis inimicitiis calumniosa criminatione damnatus morte multatus est. Sed eum postea illa ipsa, quae publice damnauerat, Atheniensium ciuitas publice luxit, in duos accusatores eius usque adeo populi indignatione conuersa, ut unus eorum obpressus ni multitudinis interiret,
Abbreviated transcription (Latin):
do ageret omnia. Socrates huius discipulꝰ fuisse ꝑ¬
hibetur: magister platonis: ꝓpt̃ quẽ breuiter cun¬
philosophiam ad corrigendos componendosq
mores flexisse memorat᷑ cum ante illum om̃s ma¬
gis phisicis id ẽ naturalib reb ꝑscrutandis. ope¬
ram maximã impenderint. Nonmͥ autem uidetur
posse ad liquidum colligi. utrum socrates ut hoc fa¬
ceret tedio rerum obscurarum et incertarum ad ali¬
quid aꝑtum & certum reꝑiendum animũ inten¬
dit. qd ẽc̃t beate uite necessarium. ꝓpt̃ qͣm unam
omĩum philosophorum iuigilasse ac laborasse
uidet᷑ industria: anuero sicut de illo quidam be¬
niuolentius suspicantur. nolebat immundos ter¬
renis cupiditatib animos se extendẽ in diuina co¬
nari. qñqͥdem ab eis causas rerum uidebat inqͥ¬
ri. quas pͥmas atq summas ñ nisi inuniꝰ ueri ac
summi dei uoluntate ẽẽ credebat. Uñ ñ eas pu¬

Expanded text:
do ageret omnia. Socrates huius discipulus fuisse perdo ageret omnia. Socrates huius discipulus fuisse perhibetur, magister Platonis, propter quem breuiter cunphilosophiam ad corrigendos componendosque mores flexisse memoratur, cum ante illum omnes magis physicis, id est naturalibus, rebus perscrutandis operam maximam inpenderent. Non mihi autem uidetur posse ad liquidum colligi, utrum Socrates, ut hoc faceret, taedio rerum obscurarum et incertarum ad aliquid apertum et certum reperiendum animum intenderit, quod esset beatae uitae necessarium, propter quam unam omnium philosophorum inuigilasse ac laborasse uidetur industria, an uero, sicut de illo quidam beneuolentius suspicantur, nolebat inmundos terrenis cupiditatibus animos se extendere in diuina conari. Quando quidem ab eis causas rerum uidebat inquiri, quas primas adque summas non nisi in unius ac summi Dei uoluntate esse credebat; unde non eas pu
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit. nec ipse aliquid diuinȩ ment inhis rerũ
oꝑib tribuens. Ite anaximenen discipulum ⁊ suc¬
cessorem reliquit. Ouiom̃s rerum causas aeri in¬
finito dedit. nec deos negauit aut tacuit: ñ tam̃ ab
ipsis aerem factum. s ipsos ex aere oͣrtos credidit.
Anaxagoras uͦ eius auditor. harum rerum omĩum
quas uidemus effectorem diuinum animũ sensit.¬
⁊ dixit ex infinita materia quȩ constaret similib
singula fierent: s animo faciente diuino. Dioge¬
nes quoq anaximenis alter auditor. aerem qͥdem
dixit rerum eẽ materiam. de qua omĩa fierent:
s eum ec̃ compotem diuine rationis. sine qua ni¬
chil exeo fieri posset. Anatagore successit auditor
eiꝰ archelaus. etiam ipse de partieulis inter se simili
b quib singula queq fierent ita putauit constare
omĩa: ut ineẽ etiam mentẽ diceret. quȩ corpora et̃¬
na idest illas particulas comungendo ⁊ dissipan¬

Expanded text:
potuerit; nec ipse aliquid diuinae menti in his rerum potuerit; nec ipse aliquid diuinae menti in his rerum operibus tribuens. Iste Anaximenen discipulum et successorem reliquit, qui omnes rerum causas aeri infinito dedit, nec deos negauit aut tacuit; non tamen ab ipsis aerem factum, sed ipsos ex aere ortos credidit. Anaxagoras uero êius auditor harum rerum omnium, quas uidemus, effectorem diuinum animum sensit et dixit ex infinita materia, quae constaret dissimilibus singula fieri, sed animo faciente diuino. Diogenes quoque Anaximenis alter auditor, aerem quidem dixit rerum esse materiam, de qua omnia fierent; sed eum esse compotem diuinae rationis, sine qua nihil ex eo fieri posset. Anaxagorae successit auditor eius Archelaus. Etiam ipse de particulis inter se similibus, \' quibus singula quaeque fierent, ita putauit constare omnia, ut inesse etiam mentem diceret, quae corpora aeterna, id est illas particulas, coniungendo et dissipan
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. et quibꝰdam p̃ceptis adbenc tiiuendum ac¬
cõmodatis. Iste auten thales ut successores etiam ꝓ¬
pagaret. rerum naturam scrutatus. suasq disputa¬
tiones litteris mandans eminuit. marimeq ad¬
mirabilis extitit: quod astrologiȩ numcris com¬
Aquã tam̃ putauit rerum ec̃ principtum: ⁊ hinc
omnia elem̃ta mundi. ipsumq mundũ et quȩ
in cogignunt᷑ existere. Nichil autem huic oꝑi qd̃
mundo considerato tam mirabile aspicimꝰ: ex di¬
uina m̃te p̃posuit. Huic successit a naximader
eiꝰ auditor: mutauitq de rerum natura opinio¬
nem. Non enim ex una re sicut thales ex humore:
s ex suis ꝓpͥis pͥncipus quasq res nasci putauit
Quȩ rerum pͥncipia singularum eẽ credidit infi¬
nita. ⁊ innumerabiles mundos gignere:⁊ quec̃q
ineis oriunt᷑ osq mundos mͦ dissolui. mꝰ ittrum
gigni existimauit: quanta quisq ętate sua manere

Expanded text:
bantur et quibusdam praeceptis ad bene uiuendum adbantur et quibusdam praeceptis ad bene uiuendum adcommodatis; iste autem Thales, ut successores etiam propagaret, rerum naturam scrutatus suasque disputationes litteris mandans eminuit maximeque admirabilis extitit, quod astrologiae numeris conAquam tamen putauit rerum esse principium et hinc omnia elementa mundi ipsumque mundum et quae in eo gignuntur existere. Nihil autem huic operi, quod mundo considerato tam mirabile aspicimus, ex diuina mente praeposuit. Huic successit Anaximander, eius auditor, mutauitque de rerum natura opinionem. Non enim ex una re, sicut Thales ex umore, sed ex suis propriis principiis quasque res nasci putauit. Quae rerum principia singularum esse credidit infinita, et innumerabiles mundos gignere et quaecumque in eis oriuntur; eosque mundos modo dissolui, modo iterum gigni existimauit, quanta quisque aetate sua manere
Abbreviated transcription (Latin):
p̃senti questioni existimo. breuit actingam: pͥus
illos commemoransqui eum meodẽ gene̾ littera&
tempore p̃cesserunt. Quantum cnĩ attinet ad lit¬
teras grecas. quȩ linguas inter ceteras gentiũ clari¬
or habet᷑: duo philosophorum genera tͣduntur
Unum italicum ex ea parte italiȩ quȩ qͦndã magna
grecia nuncupata ẽ: alterum ionicũ. i eis t̃ris uͥ
⁊ nunc gretia nominat᷑. Italicum genus auctorẽ
habuit pytagoram samium: a quo etiã ferunt
ipsum philosophiȩ nom̃ exortum. Nam cum antea
sapientes appellerent᷑: qui mͦ quondam laudabił
uitȩ aliis p̃stare uidebantur: iste interrogatꝰ qͥd
ꝓfitert᷑. philosophum se c̾e̾ respondit. idest studi¬
osum uel amatorem sapientiȩ. qm̃ sapientẽ ꝓfice¬
ri arrogatissimum uidebat᷑. Ionici uͦ generis. pͥn¬
ceps fuit tales milesius: unus illoꝵ septem qͥ sunt
appellati sapientes. S ilł ex uitȩ genere distingue¬

Expanded text:
praesenti quaestioni existimo, breuiter adtingam, prius praesenti quaestioni existimo, breuiter adtingam, prius illos commemorans, qui eum in eodem genere litterarum tempore praecesserunt. CAPUT II. teras Graecas, quae lingua inter ceteras gentium clarior habetur, duo philosophorum genera traduntur: unum Italicum ex ea parte Italiae, quae quondam magna Graecia nuncupata est; alterum Ionicum in eis terris, ubi et nunc Graecia nominatur. Italicum genus auctorem habuit Pythagoram Samium, a quo\' etiam ferunt ipsum philosophiae nomen exortum. Nam cum antea sapientes appellarentur, qui modo quodam laudabilis uitae aliis praestare uidebantur, iste interrogatus, quid profiteretur, philosophum se esse respondit, id est studiosum uel amatorem sapientiae; quoniam sapientem profiteri adrogantissimum uidebatur. Ionici uero generis princeps fuit Thales Milesius, unus illorum septem, qui sunt appellati sapientes. Sed illi sex uitae genere distingue
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ct̃ diuimnitatem ⁊ humana curare consentiant: ñ
tam̃ sufficere uniꝰ in commutabił dei cultum adui¬
tam adipiscendam etiam post mortem beatam . s.
multos ab illo sane uno conditos atq institutos
obeam causam colendos putant. Hinc iam etiã
uarionis opinionem ueritatis ꝓpinquitate tran¬
scendunt Si quidem ille totam theologam na¬
turalc̃ usq ad mundum istum uł anima eiꝰ extende
potuit: istiuͦ supͣ omnẽ animȩ nat᷑am consitentur
dm̃ quiñ solum mundum istum uisibilẽ. qui sepe
celi ⁊ terrȩ nomine nuncupat᷑. s etiã omnẽ omĩno
animam fecerit. ⁊ qui rationalem ⁊ intellectualem.
cuiꝰ generis anima humana ẽ. participatione suilu¬
minis incõmutabilis ⁊ in corporei beatam facit.
Hos philosophos platonicos appellatos aplatone do¬
ctore uocabulo diriuato: nullus qui hec uel tenuit̃
audiuit ignorat. Oc hoc gͥ platone. quȩ necessaria

Expanded text:
et esse diuinitatem et humana curare consentiant, non et esse diuinitatem et humana curare consentiant, non tamen sufficere unius incommutabilis Dei cultum ad uitam adipiscendam etiam post mortem beatam, sed multos ab illo sane uno conditos adque institutos ob eam causam colendos putant. Hi iam etiam Varronis opinionem ueritatis propinquitate transcendunt; si quidem ille totam theologian naturalem usque ad mundum istum uel animam eius extendere potuit, isti uero supra omnem animae naturam confitentur Deum, qui non solum mundum istum uisibilem. qui saepe caeli et terrae nomine nuncupatur, sed etiam omnem omnino animam fecerit, et qui rationalem et intellectualem. cuius generis anima humana est, participatione sui luminis incommutabilis et incorporei beatam facit. Hos philosophos Platonicos appellatos a Platone doctore uocabulo deriuato nullus, qui haec uel tenuiter audiuit, ignorat. De hoc igitur Platone, quae necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
mina. altera indicat dõrum desideria criminosio¬
ra. ac ꝑ hoc malignorum potrꝰ demonũ qͣm deor.
s cum philosophis ẽ habenda collatio. Quorum
ipsum nom̃ si latine interp̃ten᷑ amorem sapientie
ꝓfitet᷑ Porro si sapientia ds̃ ẽ. ꝑ quem facta sunt oĩa.
sicut diuma auctoritas ueritasq monstrauit ue¬
rus quoq philosophus ẽ amator dei. S quia
res ipsa cuiꝰ hoc nom̃ ẽ. non c̃ in om̃ib qͥ hoc noĩe
głantur. neq enim continuo uere sapientiȩ st̃
amatores. quicunq appellant᷑ philosophi: ꝓfecto
ex omnib quorum sententias litteris nosse potui¬
mus eligendisunt. cum quib ñ indigne questio
ista tractetur. Neq enim hoc oꝑe om̃s omĩum phi¬
losophorum uanas opiniones refutare suscepi. s
eas tantum quȩ ad theologiam ꝑtinent qd̾ ũbo gre¬
eo significari intelligimus. de diuinitate rationẽ
siue sermonẽ. Nec eas omĩum s eoꝵ tantum. qͥ cũ

Expanded text:
mina, altera indicat deorum desideria criminosiomina, altera indicat deorum desideria criminosiora ac per hoc malignorum potius daemonum quam deorum, sed cum philosophis est habenda conlatio; quorum ipsum nomen si Latine interpretemur, amorem sapientiae profitetur. Porro si sapientia Deus est, per quem facta sunt omnia, sicut diuina auctoritas ueritasque monstrauit, uerus philosophus est amator Dei. Sed quia res ipsa, cuius hoc nomen est, non est in omnibus, qui hoc nomine gloriantur neque enim continuo uerae sapientiae sunt amatores quicumque appellantur philosophi: profecto ex omnibus, quorum sententias ex litteris nosse potuimus, eligendi sunt cum quibus non indigne quaestio ista tractetur. Neque enim hoc opere omnes omnium philosophorum uanas opiniones refutare suscepi, sed eas tantum, quae ad theologian pertinent, quo uerbo Graeco significari intellegimus de diuinitate rationem siue sermonem; nec eas omnium, sed eorum tantum, qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
alto dei summi iustoq iudicio. ꝓmeritis eoꝵ quos ab
eis uel affligi tantum. uel etiam subici. ac decipiiu¬
stum ẽ. Quam uͦ ꝑmciose uel acultu uerȩ diuinita¬
tis alienȩ ille litterȩ iudicate sint. hinc intelligi po¬
test. qđ eas maluit senatus incendẽ. quas pompi¬
liꝰ occultauit: qͣm timere qđ cimuit. qui hoc audẽ
non potuit. Qui gͦ uitam nec mͦ hab̾e uult piam:
talib sacris querat ȩcernam. Qui autẽ cũ mali¬
gnis demonib ñ uult habere societatẽ: ñ suꝑsticio¬
nem qua colunt᷑ noxiam ꝑtimescat. s ueram reli¬
gionem qua ꝓduntur et uincunt᷑ agnoscat.¬
UNic intentiore nobis opus est
animo multo quam erat insuꝑi¬
oꝵ solucione questionum. et
explicatione libroꝵ. De theolo¬
gia quippe quam naturalem
uocant. ñ cum quibꝰ libet homi¬
nib non enim fabulosa ẽ uel ciuilis. hoc ẽ uel thea¬
trica uel urbana. quarum altera iactitat dor cri¬

Expanded text:
alto Dei summi iustoque iudicio pro meritis eorum, quos ab alto Dei summi iustoque iudicio pro meritis eorum, quos ab eis uel adfligi tantum, uel etiam subici ac decipi iustum est. Quam uero perniciosae uel a cultu uerae diuinitatis alienae illae litterae iudicatae sint, hinc intellegi potest, quod eas maluit senatus incendere, quas Pompilius occultauit, quam timere quod timuit, qui hoc audere non potuit. Qui ergo uitam nec modo habere uult piam, talibus sacris quaerat aeternam; qui autem cum malignis daemonibus non uult habere societatem, non superstitionem, qua coluntur, noxiam pertimescat, sed ueram religionem, qua produntur et uincuntur, agnoscat.unc intentiore nobis opus est animo multo quam erat in superiorum solutione quaestionum et explicatione librorum. De theologia quippe, quam naturalem uocant, non cum quibuslibet hominibus non enim fabulosa est uel ciuilis, hoc est uel theatrica uel urbana; quarum altera iactitat deorum cri