comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nifestis peceatis clamorem ponit scͥptura: ut
u̾bum sit qͥcquid corde concipitur: clamor
cum ꝓcedit in factum. Qui sub stirpibus
t̾rȩ manebant. Non saltem in stirpib. s etiã
inferiꝰ. Instirpib manere pos sunt intelli¬
gi: qui uel carnalit p̃cepta custodiunt. Stir¬
pes enim ft̃: non iam ipsi fructꝰ: stinde fur¬
gunt partes fructifere. uel arboꝵ uł herba¬
rum.Si tam̃ fructiferum genꝰ est: quia &
non fructifer: generis stirpes dicunt᷑. fubti
stultoꝵs & ignobilium. Iudeoꝵ. Nam hos
dixit suꝑius parentes eoꝵ ꝓpt̃ imitationem⁊
quia & isti sub nomine dei ambulant: quẽ
non colunt. Stultos atitem & ignobiles dic̃
iudeos: qui econtrario non solum se confide¬
bant ẽẽ duces cecoꝵ: s etiam filios ẽẽ abrahȩ:
qͦ patre se ẽẽ iactabant nobiles. S cum audi¬
unt. cȩci sunt duces cȩcoꝵ: stulti demonstran¬
tur. Et cum audiunt si filii abrahe estis. facta

Expanded text:
nifestis peccatis clamorem ponit Scriptura: ut nifestis peccatis clamorem ponit Scriptura: ut verbum sit quidquid corde cocum procedit in factum. qui sub stirpibus terrae manebant: non saltem in stirpibus, sed etiam inferius stirpibus manere possunt intellegi, qui uel carnaliter praecepta custodiunt. stirpes enim sunt non iam ipsi fructus, sed unde surgunt partes fructiferae uel arborum uel herbarum; si tamen fructiferum genus est, quia et non fructiferi generis stirpes dicuntur. filii stultorum et ignobilium: Iudaeorum; nam hos dixit superius parentes eorum propter imitationem, quia et isti sub nomine dei ambulant, quem non colunt. stultos autem et ignobiles dicit Iudaeos, qui e contrario non solum se confidebant esse duces caecorum, sed etiam filios esse Abrahae, quo patre se esse iactabant nobiles. sed cum audiunt: caeci sunt duces caecorum, stulti demonstrantur; et cum audiunt: si filii Abrahae estis, facta
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ pot̾ant. Inhonorati & abiecti: & egentes
omni bono. Amisso pͥmatus honore abspe
ꝓmissionis: quia & ipstm t̾renum donum.
ꝓmeritis suis amis erant e regnum cȩlor
ñ tenent. Qui radices lignoꝵ manduca¬
bant ꝓpt̃ magnam famem. Qͦ dde radici¬
bus herbarum dictum ꝓpt̃ fructum frum̃¬
ti. hoc de radicib lignoꝵ intelligendum
est ꝓpt̃ fructum uini & olei. Nam om̃s
istos sp̃uales fructꝰ accepit eccłia. quorum
radices t̾re implicatȩ & sacramenta erant.
quȩ corporalit᷑ iudei obseruare cogebantur:
sabbatum. circumcisiones. & uictimas & cȩt̃a
huiꝰmodi sp̃ualium ciboꝵ. Insurrexerunt¬
suꝑme fures.Qͥ ad honores indebitos. qͥ
runt. Quors domꝰ erant caũnȩ petrarum.
Qui concupiscentias suas defendebant.
nifesta erant peccata eoꝵ. quamuis ea scͥp¬
turarum obscuritate. qͣsi umbͥs arborum
tegere conarent᷑.Hinc est.clamor sodomo¬
rum ascendit ad me & plerisq locis ꝓ ma¬

Expanded text:
re non poterant. inhonorati et abiecti et egentes re non poterant. inhonorati et abiecti et egentes omni bono: amisso primatus honore, ab spe promissionis; quia et ipsum terrenum donum pro meritis suis amiserant et regnum caelorum non tenent. qui radices lignorum manducabant propter magnam famem: quod de radicibus herbarum dictum propter fructum frumenti, hoc de radicibus lignorum intellegendum est propter fructum uini et olei. nam omnes istos spiritales fructus accepit ecclesia, quorum radices terrae implicatae sacramenta erant, ae corporaliter Iudaei obseruare cogebantur: sabbatum, circumcisionem et uictimas et cetera huius modi spsuper me fures: qui ad honores indebitos, quirunt. Quorum domus erant cavernae petrarum: qui concupiscentias suas defendebant, et t. Manifesta erant peccata eorum, quamvis ea Scripturarum obscuritate, quasi umbris arborum, tegere conarentur. Hinc est, Clamor Sodomorum ascendit ad me . Et plerisque locis pro ma
Abbreviated transcription (Latin):
potestates: qui tẽ usq adeo plurimum pote.¬
rant: ut crucifigerent dñ. In eis ꝑibat oĩs
uita. Quia non se uel in fine çorrexerunt.
Egestate & fame instabiles. Auariis deside¬
rus insatiabiles. Qui fugiebant in deser¬
tum heri. Conferendo se ad excusationem le¬
gis: quam ñ simplicit᷑ intelligebant. Et quia
in des erto acceꝑant: fugientes in deserto heri.
Sicut enim hodie ꝑtinet ad nouum testam᷑¬
tum: sic ad uetꝰ herĩ. De nouo enim dictũ
est. Hodie si uocem eiꝰ audieritis: nolite ob¬
durare corda ur̃a. Et filius m̃s es tu ẽgo ho¬
die genui te. Qͥ rodebant cortices arborum.
Qͥa figuras legis qͥb utilia degebant᷑ ꝓcibo
habebant. Qtioꝵ erat cibus radix herbaꝵ.
Sacram̃ta quȩ corporalit̃ iussi erant celebra¬
re:tanquam t̾rȩ inherentia. Ex quib tamen
simplicis intelligentie fructꝰ surgeret: & su¬
pra t̾ram in lib̾tatem ferret᷑: quo illi ꝑueni.¬

Expanded text:
potestas, qui tunc usque adeo plurimum potepotestas, qui tunc usque adeo plurimum poterant, ut crucifigerent dominum. in eis peribat omnis uita: quia non se uel in fine correxerunt. egestate et fame instabiles: a uariis desideriis insatiabiles. qui fugiebant in desertum heri: conferendo se ad excusationem legis, quam non simpliciter intellegebant; et quia in deserto acceperant fugientes in desertum heri. sicut enim hodie pertinet ad nouum testamentum sic ad uetus heri; de nouo enim dictum est: hodie si uocem eius audieritis, nolite obdurare corda uestra, et: filius meus es tu, ego hodie genui te. qui rodebant cortices arborum: quia figuras legis, quibus utilia tegebantur, pro cibo habebant. quorum erat cibus radix herbarum: sacramenta quae corporaliter iussi erant celebrare tamquam terrae inhaerentia; ex quibus tamen simplicis intellegentiae fructus surgeret et supra terram in libertatem ferretur, quo illi perueni
Abbreviated transcription (Latin):
talitatem iauit cum ptiblicanis & peccatorib
conuiuando.s ita ut pͥnceps eis eẽm ad salu¬
tem. Et habitabam si c̃ rex cinctꝰ fortib. Qui
suis dimissis eum secuti st̃. Quasi tͥstes con¬
solans.Fos dicit qui spe gaudebant: cum
de p̃senti uita erant iͥstes. Beati lugentes ut
dictum est: & quasi tͥstes semꝑautem gau¬
dentes: qui ñ possunt tenere illam magni¬
tudinem. de q̃ dictum ẽ. qui autem fecceit
& sic docuerit: magnus uocabit᷑ in regno cȩloꝵ.
sunc autem derident me infimi. Nunc mo¬
nent me minores tempore:quia & postea
nati sunt in eccłia tales: & ñ ꝓficient plurq¬
mum. Monent me autem dixit: quia ꝑ
honores eccłiasticos accipiunt potestatem p̃di¬
eandi popło. quȩ ipsi non faciunt. Quor
sꝑnebam parentes. Parentes eoꝵ dixit. quoꝵ
imitatione filii sunt: quib tc̃ dicebat᷑. Ue
uob̃ scͥbe & pharisei hypocrite. Et uirtꝰ ma¬
nuum eoꝵ quasi nichilum mͥ erat. Parentũ

Expanded text:
talitatem aut cum publicanis et peccatoribus talitatem aut cum publicanis et peccatoribus conuiuando, sed ita. ut princeps eis essem ad salutem. et habitabam sicut rex cinctus fortibus: qui suis dimissis eum secuti sunt. quasi tristes consolans: eos dicit qui spe gaudebant, cum de praesenti uita erant tristes; beati lugentes, ut dictum est, et: quasi tristes, semper autem gaudentes: qui non possunt tenere illam magnitudinem, de qua dictum est: qui autem fecerit et sic docuerit, magnus uocabitur in regno caelorum. Nunc autem derident me infimi, nunc monent me minores tempore: quia et postea nati sunt in ecclesia tales et non proficiunt plurimum. monent me autem dixit, quia per honores ecclesiasticos accipiunt potestatem praedicandi populo, quae ipsi non faciunt quorum spernebam parentes: parentes eorum dixit, quorum imitatione filii sunt, quibus tunc dicebatur: uae uobis, scribae et pharisaei hypocritae. et uirtus manuum eorum quasi nihilum mihi erat: parentum
Abbreviated transcription (Latin):
las iniquoꝵ. Ut iam non deuorarent plebẽ
de cibopanis. Etas mea senescet:sitait arbor
palmȩ. multo uiuam tempore ⁊longabit᷑.
& erosic̃ arbor palme inhonore sempiterno:
&e celsitudine & rectitudine. Et ros morabit᷑
in messe mea.Ex quo seminat᷑ & germinat
ager: messis dr. Ota mea noua mecum. Id ẽ
noui testam̃t. Et arcꝰ meus in manumea gͣdi¬
etur. faciam quod p̃cipio. Et insermone meo¬
ñ adiecerunt. ꝑfectionem euangłii signifi¬
catꝰnam sermo synagoge datꝰ indiguit ad¬
iectione. S gauisi st̃ cum loquerer eis. Q
pͥor locutio timorem habebat.sequens cari¬
tatem. Qͦ d si &e riderem ad cos.ñ credebant.
De his quȩ inparabolis ita loquebat᷑ ut ñ
intellgerct᷑. non tamen sic̃ uerba sonare ui¬
debant᷑: uana dicere putaret᷑. Hic ẽ risꝰ sanȩ:
qui significabat omnia eos in ꝓpħ̃ia fecisse.
Unde qui figurate aliquid dr̃. Elegiuiam
corum: & sedi pͥnceps. Aut suscipiendo mor¬

Expanded text:
las iniquorum: ut iam non deuorarent plebem las iniquorum: ut iam non deuorarent plebem de cibo panis. aetas mea senescet <et sicut arbor palmae multo uiuam tempore: prolongabitur, et ero sicut arbor palmae in honore sempiterno et celsitudine et rectitudine. et ros morabitur in messe mea: ex quo seminatur et germinat ager, messis dicitur. gloria mea noua mecum, id est: noui testamenti. et arcus meus in manu mea gradietur: faciam quod praecipio. et in sermone meo non adiecerunt: perfectionem euangelii significat; nam sermo synagogae datus indiguit adiectione. sed gauisi sunt cum loquerer eis: quia prior locutio timorem habebat, sequens caritatem. quodsi et riderem ad eos, non credebant: de his quae in parabolis ita loquebatur, ut non intellegeretur, non tamen sicut uerba sonare uidebantur, uana dicere putaretur. hic est risus Sarae, qui significabat omnia eos in prophetia fecisse: unde qui figurate aliquid dicunt. elegi uiam eorum et sedi princeps: aut suscipiendo mor
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ docendi auctoritas. Uidentes me adoles¬
centes abscondebant᷑. Dediti concupiscen¬
tus.Senes autem assurgebant. Pruden¬
tes.Et potentes cessauerunt loqͥ. suꝑbien¬
tes de doct̾nis siis. Qͥa auris audiuit.⁊
beatificauit me. Popls quem non cogno¬
uit seruiuit mͥ: obauditu autris obaudi¬
uit mͥ. Et ocłs uidens me declinatut. Iude¬
orum ñ credentium. Et os uidue benedix̃
me. Tuis animȩ quȩ diaboli conugio remin¬
erat uidua. Et uestiebar iudicio sic̃ clamide.
In p̃ferendis sp̃ualib. carnalib. nesciat sin¬
stra quid faciat dext̾a tua: id est qua intentio¬
ne oꝑet᷑. Oꝑta enim sinistra. dextͣ exerta est.
in uestitu clamidis: quod facit qui recte iu¬
dicat qͦ sit referendum qͦd oꝑat᷑. Iudicium
quod non noueram exquis iui. Ecce nos di¬
misimꝰ oĩa & secuti sumꝰ te. Quid nob̃ erit:
Dicit felicitatis suȩ fuisse: quod habuerit a
quo quereret de fitt᷑o iudicio. Confregit mo¬

Expanded text:
mihi docendi auctoritas. uidentes me adulesmihi docendi auctoritas. uidentes me adulescentes abscondebantur: dediti concupiscentiis. senes autem adsurgebant: prudentes. et potentes cessauerunt loqui: superbientes de doctrinis suis. quia auris audiuit et beatificauit me: populus quem non cognoui seruiuit mihi, in obauditu auris oboediuit mihi. et oculus uidens me declinauit: Iudaeorum non credentium. et os uiduae benedixit me: eius animae quae diaboli coniugio renunis suae, quae erat uidua. et uestiebar iudicio sicut chlamyde: in praeferendis spiritalibus carnalibus nesciat sinistra quid faciat dextera tua, id est, qua intentione operetur; operta enim sinistra dextra exerta est in uestitu chlamydis: quod facit. qui recte iudicat quo sit referendum quod operatur. iudicium quod non noueram exquisiui: ecce nos dimisimus omnia et secuti sumus te; quid nobis erit? dicit felicitatis suae fuisse, quod habuerit a quo quaereret de futuro iudicio. confregi mo
Abbreviated transcription (Latin):
minis hoc est popłi ad nouum testamen¬
tum ꝑtinentis. desiderantis illos dies sic̃
p̃dixerat dñs: & fortasse ideo menses ap¬
pellauit ñ annos:qͥa ex quo elegit dñs
discipłos usq ad passionem. non anni. S
m̃s es fuerunt. Cum lucebat lucerna eiꝰ
suꝑ caput meum. Uel carnem dñi uisibi¬
liter p̃sentem: uel u̾bum ex ore p̃sentis
corporalit̾. Cum u̾bum dñi inspiceret do¬
mum meam. Ad diligentiam custodien¬
di conũs ationem. Et circum me puerimei.
Qui obsequebant᷑. humilit̃ neces saria
ministrantes.Cum plueret ꝑuias meas
butirum. ꝑ mores meos ecultationẽ fides
& bonoꝵs oꝑm. Cum moutes mei abuncda¬
rent lacte. Apħe bene paruulis exponerent.
Cum exirem matutinis in ciuitate. Aut cũ
iam claritas lucesceret tns actis denebris ti¬
moris. aut in exordio eccłie: ut ñ satis oc¬
cultus non satis manifestꝰ. Et in plateis po¬
nebat᷑ michi sella. A turbis deferebatur

Expanded text:
minis, hoc est, populi ad Novum Testamenminis, hoc est, populi ad Novum Testamentum pertinentis, desipraedixerat dominus. et fortasse ideo menses appellauit, non annos. quia ex quo elegit dominus discipulos usque ad passionem non anni, sed menses fuerunt. cum lucebat lucerna eius super caput meum: uel carnem domini uisibiliter praesentem uel uerbum ex ore praesentis corporaliter. cum uerbum domini inspiceret domum meam: ad diligentiam custodiendi conuersationem. et circum me pueri mei: qui obsequebantur humiliter necessaria ministrantes. cum plueret per uias meas butyrum: per mores meos exultationem fidei et bonorum operum. cum montes mei abundarent lacte: prophetae bene paruulis exponerentur. cum exirem matutinus in ciuitate: aut cum iam claritas lucesceret transactis tenebris timoris aut in exordio ecclesiae ut non satis occultus, non satis manifestus. et in plateis ponebatur mihi sella: a turbis deferebatur
Abbreviated transcription (Latin):
tati. Parauit &e inuestigauit. In p̃destinatione
ñ in actione. Qͥsnam me restituet in m̃ses
pͥoꝵ dierum : Hec ex ꝑsona diquidentur
eccłie. simul cum capite xp̃o. tanquam totꝰ
ipse homo loquat᷑ tempore abundantie tͥbu¬
lationum & temptationum ⁊ tanquam his
dieb de quib dominus dic̃. uenient dies qͣn¬
do optabitis uidere unum de dieb istis: & ñ
uidebitis. Eo enim tempore qͦ dñs erat in t̾ra
nulla erat sollieitudo quamtus adhuc par¬
uo popło xp̃iano qui constabat ex his qui¬
in eum crediderant: ex quib erant płqm
quingenti fr̃s quib etiam post resurrecti¬
onem apparere dignatꝰ est: sic̃ apłs dicit.
Nulla gͦ erat tc̃ sollicitudo: ne aut a ma¬
lis male gubnaret᷑ eccłia: aut heresum.
uł scis matum laniaret᷑ insidiis. Nã nec
ipsas corporales ꝑsecutiones passa ẽ: ñ
aliquas ꝑtulit uel intͥnsecꝰ uel extͥnsecus
ad ꝑu̾sitates. Loquit᷑ itaq iob ex ꝑsona ho¬

Expanded text:
tati. parauit et inuestigauit: in praedestinatione, tati. parauit et inuestigauit: in praedestinatione, non in actione. Quisnam me restituet in menses priorum dierum? haec ex persona dici uidentur ecclesiae simul cum capite Christo, tamquam totus ipse homo loquatur tempore abundantiae tribulationum et tentationum, tamquam his diebus, de quibus dominus dicit: uenient dies, quando optabitis uidere unum de diebus istis, et non uidebitis. eo enim tempore, quo dominus erat in terra, nulla erat sollicitudo, quamuis adhuc paruo populo in eum crediderant, ex quibus erant plus quam quingenti fratres, quibus etiam post resurrectionem apparere dignatus est, sicut Apostolus dicit . Nulla ergo tunc erat sollicitudo, ne aut a malis male gubernaretur Ecclesia, aut haeresum vel schismatum laniaretur insidiis. Nam nec ipsas corporales persecutiones passa est; non aliquas pertulit vel intrinsecus vel extrinsecus adversitates. Loquitur itaque Job ex persona ho
Abbreviated transcription (Latin):
in sensibilib. Editio & mors dixerunt. Editi
& mortui cum in deliciis uiuunt. Dñs cõmen¬
dauit uiam eiꝰ. humilitatem que abscondita
est uolucrib cęli. Et ipse nouit locum eius.
Locꝰ sapientiȩ. quis nisi pat̾ est: Cum enĩ dr̃.
ego in illo & ille in me: inuicem sibi quasi lo¬
ca sunt. Ipse enim omne quod est sub cȩlo per¬
spicit. hoc mͦ ea nouit qͦ fecit. & non sensibilit̾.
Uentoꝵ libramenta atq mensuras. Cota creat᷑a
ꝑ partem significat᷑ Et bene pondere m̃sura
& numero. omnia dixit facta:. in quib intel¬
ligitur creator. Quando fecit sicut uidit e¬
numeratut. Nextra uidit ut faceret: s in se¬
met ipso sic̃ artifex. Et tum tempestatis uocib.
Tempestatum ꝓ temptatione positum est. Tẽp¬
tationem autem ꝓ his quȩ temptantur. qͦmͦ
dicerẽt᷑ uoces naufragii ꝓ uocibꝰ naufragorũ.
Tunc uidit eam & exposuit eam. In p̃destina¬
tione dñs uidit uiam quo se conu̾terent demp¬

Expanded text:
insensibilibus. perditio et mors dixerunt: perditi insensibilibus. perditio et mors dixerunt: perditi et mortui, cum in deliciis uiuunt. dominus commendauit uiam eius: humilitatem, quae abscondita est uolucribus caeli. et ipse nouit locum eius: locus sapientiae quis nisi pater est? cum enim dicitur: ego in illo et ille in me, inuicem sibi quasi loca sunt. ipse enim omne quod est sub caelo perspicit: hoc modo ea nouit, quo fecit, et non sensibiliter. uentorum libramenta atque mensuras: tota creatura per partem significatur. et bene pondere, mensura et numero omnia dixit facta, in quibus intellegitur creator. quando fecit, sicut uidit, enumerauit: non extra uidit ut faceret, sed in semet ipso sicut artifex. et uiam tempestatum uocibus: tempestatum pro tentationum positum est; tentationum autem pro his qui tentantur, quomodo dicerentur uoces naufragii pro uocibus naufragorum. tunc uidit eam et exposuit eam: , in praedestinatione dominus uidit uiam, quo se conuerterent ten
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmartyrio. occultȩ ⁊ alte st̃ ĩ hoĩe: donec tẽptatiõe
ꝑsecutioĩs reuelent᷑. Ostenditꝙ u̾tutẽ fuã ĩ lu
ñ potuert̃: qͥa in eoñẽ. Ndabit᷑ aurũ inclusũ ꝓ
ea. Id est thesaurus. Nerit det̾ior auro: ophis.
Tanquamei diceret. uł sic eam querite diqͥ
dem det̾ior non fit auro ophir. Non ȩquabit᷑
ei aurum & uitrum. Aut intelligendum ali¬
quod iutrum speciosum: aut qͥa st̃ homines qͥ
uitrum plus diligant quam sapientiam. Et
cõmutatio eiꝰ uasa aurea. Nsunt: subaudis.
Et excelsa & grauis ñ erunt in memoria. Obli¬
uione erunt in comparatione eiꝰ: aut excelsa
ce grauis tanquam suꝑba queq non sint in
memoria: aut ꝑhumilitatem trahas de ab-¬
sconditis sapientiam. Sapientia unde inuen¬
ta est: Dicit quia non potuit eam inuenine
homo nisi ꝑ grãm ideo ad dm̃ conũtendum ẽẽ
cor. Latet ab ocłis omnis hominis. Qͥa non ẽ

Expanded text:
in martyrio occultae et altae sunt in homine, donec tentatione in martyrio occultae et altae sunt in homine, donec tentatione persecutionis reuelentur. ostenditque uirtutem suam in lumnon potuerunt, quia in eo non est. non dabitur aurum inclusum pro ea: id est thesaurus. non erit deterior auro Ophir: tamquam si diceret: uel sic eam. quaerite, dem deterior non sit auro Ophir. non aequabitur ei aurum et uitrum: aut intellegendum aliquod uitrum speciosum aut quia sunt homines qui uitrum plus diligant quam sapientiam. et commutatio eius uasa aurea: "non sunt. subaudis. et excelsa et gabis non erunt in memoria: obliuioni erunt in comparatione eius: aut excelsa et gabis" tamquam superba quaeque non sint in memoria, ut per humilitatem trahas de absconditis sapientiam. sapientia unde inuenta est? dicit, quia non potuit eam inuenire homo nisi per gratiam, ideo ad deum conuertendum esse cor. latet ab oculis omnis hominis: quia non est
Abbreviated transcription (Latin):
ra de qua eg̾ssus est panis.Subatidiendũ
ipsos dico commotos: de quib tanquam de
t̾ra panis domini exiit: & eam incẽssurꝰ est infi¬
delem cȩlesti iudicio dñi. Locus saphyri lapi¬
des eiꝰ. Ordo. Locus saphyri id est p̃ciosi & ne¬
cessarii edifitio ciuitatis cȩlestis. &e aggeres
aurum ei. Aurum ei ñ modicum ẽ. s aggeres.
Semitam quam ñ cognouit auis: humilita¬
tem domini. Nec uidit eam ocłs uulturis.
diaboli. Non transiit suꝑ eam leo. ꝑfortitudi¬
nem suꝑbiens. In durissimo lapide extendit
manum suam. Potens est enim d̾s de lapidib
excitare filios abrahe. Et ripas fluminum di¬
rupit. ut totum irrigaret. flumina enĩ dixit.
p̃dicatores u̾bi. Uoluerunt quippe ripis suis
contineri. ut totum circumcisioni p̃dicarent.
Omne uͦ p̃ciosum uidit ocłs m̃s: humanus.
ꝑ u̾bum carnem factum. Aititudinem flumi¬
num reuelauit. Uirtutes tolerandi ꝑsecutiones

Expanded text:
rra de qua egressus est panis, subaudiendum: rra de qua egressus est panis, subaudiendum: ipsos dico commotos de quibus tamquam de terra panis domini exiit. et eam incensurus est: infidelem caelesti iudicio domini. locus sapphiri lapides eius. ordo: locus sapphiri, id est pretiosi et necessarii aedificio ciuitatis caelestis. et aggeres aurum ei: aurum ei non modicum est, sed aggeres. semitam quam non cognouit auis: humilitatem domini. nec uidit eam oculus uulturis: diaboli. non transiit super eam leo: per fortitudinem superbiens. in durissimo lapide extendit manum suam: potens est enim deus de lapidibus excitare filios Abrahae. et ripas fluminum disrupit: ut totum inrigaret. flumina enim dixit praedicatores uerbi. uoluerunt quippe ripis suis contineri, ut totum circumcisioni praedicarent. omne uero pretiosum uidit oculus meus: humanus per uerbum carnem factum. altitudines fluminum reuelauit: uirtutes tolerandi persecutiones
Abbreviated transcription (Latin):
Saria cum ipsa t̾ra opꝰ habeant eliquari atq
formari. Unde & separancdi ft̃: ut post hanc
separationem habeat t̾ra locum. atq ordinẽ
suum : sic̃ impii ꝑ damnationem ꝓmeritis
siuis. Et omnem finem ipse inuienit. Quid
quo ꝑduceret. Inuenit aut̃ dixit instituit.
Lapis tenebre. & umbramortis. Lapis. id est
uetꝰ testamentum tenebͥs & umbre mortis
datum est. id est carnalia sectantib: quam¬
uis abuno deo hoc expectarent: ubi suꝑbien¬
tes non discindebant torrentem. id est non
transibant ꝑ lapsum temporalium ad ali¬
quam soliditatem. s ipso lapso ferebantur:
&e facta est discissio torrentis a cinere. hoc ẽ
a confitente peccata sua. & ñ suꝑbiente de
meritis oꝑum: quod factum est ꝑ gr̃am no¬
ui testamentĩ. Dis cissio torrentis a cinere.
Ab hominib. Et cõmoti sunt. ab hominibꝰ
adulantib non increpante deo: ab ipsa q̃
eis ꝓmissa erant ꝑdendo pͥmatum suum. T̃¬

Expanded text:
saria, cum ipsa terra opus habeant eliquari atque saria, cum ipsa terra opus habeant eliquari atque formari, unde et separandi sunt, ut post hanc separationem habeat terra locum atque ordinem suum, sicut inpii per damnationem pro meritis suis. et omnem finem ipse inuenit: quid quo perduceret. inuenit autem dixit "instituit". lapis tenebrae et umbra mortis: lapis, id est uetus testamentum tenebris et umbrae mortis datum est, id est carnalia sectantibus, quamuis ab uno deo haec expectarent: ubi superbientes non discindebant torrentem, id est non transibant per lapsum temporalium ad aliquam soliditatem, sed ipso lapsu ferebantur. et facta est discissio torrentis a cinere, hoc est: a confitente peccata sua et non superbiente de meritis operum, quod factum est per gratiam noui testamenti. discissio torrentis a cinere: ab hominibus. et commoti sunt ab hominibus: adulantibus non increpante deo ad ipsa quae eis promissa erant perdendo primatum suum. te
Abbreviated transcription (Latin):
habent. Et uentilabit eum de loco suo. dut
de spe sua:aut ds eum uentilabit de loco
suo. ut non sit in loco dei: hoc est in popło¬
quem inhabitauit ds. Et ꝓiciet suꝑ eum &
ñ parcet. Tanqm aggerem penarum.Llau¬
det suꝑmanib suis. Sicut dictum est &
bit ꝑditionem impioꝵ. Est enim argenti
locꝰ unde fit. Prudentes qui magis in actio¬
ne sunt. Locus aut̃ aus oubi purgatur.
Sapientes qui in contemplatone sunt.
ferrum enim de t̾ra fit. Hȩc mȩtalla indif¬
ferent̃ accipienda in bono st̃. Nam ideo fer¬
rum dixit. quia nichil int̾est. quasi suꝑius
de ferro diceret:quamuis ferrum possint
fortes intelligi. Reuera enim nulla distinc¬
tio ẽ in sapientia hominum. Quam mea
sunt. Es aut̃ similit̃ ut lapides excludit᷑.
Qͥa totum de t̾ra separat᷑ ut ostendat ꝓp¬
derea eẽ bonos malis mixtos ad tempꝰ. qͥa
de ipsis malis seducunt᷑ boni & ꝑ illos pur¬
gantur. tanqͣm metalla oꝑi uł edificio neces¬

Expanded text:
habent. et uentilabit eum de loco suo: aut habent. et uentilabit eum de loco suo: aut de spe sua aut deus eum uentilabit de loco suo. ut non sit in loco dei, hoc est in popquem inhabitavit Deus. Et projiciet super eum, et non parcet: tanquam aggerem poenarum. Plaudet super manibus suis: sicut dictum est, Et bit perditionem inpiorum. Est enim argenti locus unde fit: prudentes, qui magis in actione sunt. locus autem auro, ubi purgatur: sapientes, qui in contemplatione sunt. ferrum enim de terra fit: haec metalla indifferenter accipienda in bono sunt; nam ideo ferrum dixit, quia nihil interest, quasi superius de ferro diceret: quamuis ferrum possint fortes intellegi. re uera enim nulla distinctio est in sapientia hominum quam in ea sunt. aes autem similiter ut lapides excluditur: quia totum de terra separatur; ut ostendat propterea esse bonos malis mixtos ad tempus, quia de ipsis malis secluduntur boni et per illos purgantur- tamquam metalla operi uel aedificio neces
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. id est cum adhuc stulta &e carnalia senti¬
unt eis consenserint ppostea correcti & cognos.¬
centes ad iustos conũtent᷑. Frunt enim eoꝵ
domꝰ sicut tinea & araneȩ. Quȩ seruabit cor.
uel conscientiam. Aut domꝰ dixit munim̃¬
ta qͥb se ꝓtegc̃ uertim astuta & latebrosa s
inualiduio sima. sic̃ tineȩ follicło quo se abscõ¬
dit: & araneȩ cauerna in quam se recipien¬
do cooꝑit & claudit cam. Quam seruauit
aut̃ intelligit᷑ se ipsam in illa cau̾na. quia
non om̃s araneȩ hoc faciunt: ꝓpt̾ spontaneã
& int̾iorem corruptionem iniquȩ cogitatio¬
nis: & ꝓpt̾ inutilia oꝑa quȩ quasi diligent̃
indomo seruauit sibi. impiꝰ. Diues dormiet.
& ñ adiciet. Qͥa post mortem ñ adiciet ad
est. In resurrectione enim ñ inueniet se ip¬
sum diuitem: qͦd putauerat. Tollet eum estꝰ
& abibit. Aut estꝰ maris tͥbulatio scłi: aut
estꝰ quo arescunt herbȩ. quȩ radicem non

Expanded text:
sunt, id est, cum adhuc stulta et carnalia sentisunt, id est, cum adhuc stulta et carnalia sentiunt, eis consenserint, postea correcti et cognoscentes ad iustos conuertentur. erunt enim eorum domus sicut tinea et aranea, quam seruauit: cor uel conscientiam. aut domus dixit munimenta quibus se protegunt, uerum astuta et latebrosa, sed inualidissima, sicut tineae folliculus quo se abscondit et araneae cauerna, in quam se recipiendo cooperit et claudit eam. quam seruauit autem intellegitur se ipsam in illa cauerna, quia non omnes araneae hoc faciunt: propter spontaneam et interiorem corruptionem iniquae cogitationis et propter inutilia opera, quae quasi diligenter in domo seruauit sibi inpius. diues dormiet et non adiciet: quia post mortem non adiciet ad est: in resurrectione enim non inueniet se ipsum diuitem, quod putauerat. tollet eum aestus, et abibit: aut aestus maris tribulatio saeculi aut aestus quo arescunt herbae, quae radicem non
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet ab omnipotente suꝑ eos. Ut possideãt
eos potentes id est diabolus & angli eius: po¬
tentes aut̃ ideo dicit. qͥa isti infirmabuntur
sequentes uanitatemut in cos illi p̃ualeant du¬
ces & pͥncipes uanitatis:. qͦmͦ & dñs fortem eum
appellat ñ ob aliud msi qͥa tenet inualidos. Qs¬
si mult fuerint filii eiꝰ: i occisionem erunt.
filios eiꝰ dicit qui eum ad seducendum imitan¬
tur falsoꝵ dogmatum ꝑsuasorem: indamna-¬
tionem. Si aut̃ iuuenes facti fuerint indige¬
bunt: id est si confirmati fuerant in errore in¬
digebunt. Non enim eos satiauit uanitas. Et
qui circa eum sunt morte morient᷑. Qͥ simil.¬
limi ei st̃ ad seducendum. Et uidius eorum
non mis erebit᷑. Plebib qͣs seduxit: cum eis ui¬
ri morte desertis.qͣsi fidem illis coniugalem
in erroris ꝓmissione seruauerit. Quod si &
collegerit ut t̾ram argentum. Id est si pru¬
dentes & sapientes cum adhuc t̾ra & lutum

Expanded text:
ueniet ab omnipotente super eos: ut possideant ueniet ab omnipotente super eos: ut possideant eos potentes, id est diabolus et angeli eius. potentes autem ideo dicit, quia isti infirmabuntur sequentes uanitatem, ut in eos illi praeualeant duces et principes uanitatis, quomodo et dominus fortem eum appellat non ob aliud nisi quia tenet inualidos. quodsi multi fuerint filii eius, in occisionem erunt: filios eius dicit, qui eum ad seducendum inuitant, falsorum dogmatum persuasorem in damnationem. si autem iuuenes facti fuerint, indigebunt, id est: si confirmati fuerint in errore, indigebunt; non enim eos satiauit uanitas. et qui circa eum sunt, morte morientur: qui simillimi ei sunt ad seducendum. et uiduis eorum non miserebitur: plebibus, quas seduxit cum eis, uiri morte desertis, quasi fidem illis coniugalem in erroris promissione seruauerit. quodsi et collegerit ut terram argentum, id est: si prudentes et sapientes, cum adhuc terra et lutum
Abbreviated transcription (Latin):
& confidit in dño si forte soluat᷑: aut p̃ces eiꝰ
exaudiat dñs. Potest quidem & alius sensꝰ
occurrere in his u̾bis. S ñ ita contexit᷑ & l¬
bro &e fides ut quas totum ex desꝑationẽ
sit. quod spem ꝓrisus ñ habeat impius cum
adũsus scriptum sit: credenti autem in eum
qui iustificat impium. deputat᷑ fides eiꝰ ad u¬
sticiam: & ideo quod sequit᷑ gr̃a dñi dicere in¬
telligit᷑. Aut si euenerit ei necessitas. Ideo debe¬
mus expectare grãm soluentis. Nunqͥd enim
in necessitate id est in temptatione habuit fi¬
dutiam meritoꝵ in conspectu dei : Aut si in¬
uocauerit exaudiet eum: Si tanquam fidu¬
cia oꝑum suoꝵ inuocat: quȩ nulla sunt. Ot¬
ꝓpt̾ annunciabouob̃. quid sit in manu dñi.
Qͥd disponat ds̃. Ecce om̃s nostis: quia uane
uana loquimini. Ob hoc gr̃a iam expectanda
est. Quomͦ enim allegauit merita oꝑm suoꝵ
uana uane loquens: Possessio uͦ potentium

Expanded text:
et confidit in domino, si forte soluatur aut preces eius et confidit in domino, si forte soluatur aut preces eius ex au d i at dominus. potest quidem et alius sensus occurrere in his uerbis, sed non ita contexitur et libro et fidei, ut quasi totum ex desperatione sit, quod spem prorsus non habeat inpius, cum aduersus hoc scriptum sit: credenti autem in eum qui iustificat inpium, deputatur fides eius ad iustitiam. et ideo quod sequitur gratia domini dicere intellegitur. aut si euenerit ei necessitas: ideo debemus expectare gratiam soluentis. numquid enim in necessitate, id est in tentatione habuit fiduciam meritorum in conspectu dei? aut si inuocauerit exaudiet eum? si tamquam fiducia operum suorum inuocat, quae nulla sunt. quapropter adnuntiabo uobis quid sit in manu domini: quid disponat deus. ecce omnes nostis quia uane uana loquimini: ob hoc gratia iam expectanda est. quomodo enim allegauit merita operum suorum uana uane loquens? possessio uero potentium
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit ordo. quando faciet: qͥs sciet uirtutem
tonitrꝰ eius: Et sp̃s diuinꝰ in naribꝰ meis.
Hic ostendit᷑ ꝓphetice eum dicere. quȩ dic̃:
& ꝓphetice cognoscere: quia isti consolatores
eius dolopleni ft̃. Absit a me iustos uos di¬
cere donec moriar. Etiamsiusꝙ ad mortẽ
ꝑsequamini me:qͥa uos lib̃e. rep̃hendo. Nec
enim separabo innocentem. Ne uos autem.
Nec enim consciꝰ sum mͥ iniquum qͥd cõmi¬
sisse. Iili enim solent plerunq aliis parcere:
qͥ metuunt sibi aliqͥduen obici. Quȩ enim
spes est impio: Qͥ a expectat. Ne qͥs putaret
male eum optasse inimicis suis. Hic aꝑuit qͦ
animo dixerit. Impietatem qͥpye illoꝵ uult
eu̾ti & ꝑire suꝑbiam. Qd fit. cum soluit᷑ ab
impietate anima: que tenebat᷑ rea. Soluitur
autem ꝑ confessionem penitentis hominis. u
gr̃am ignoscentis dei. Qͦ quȩ enim spes est
impio: int̾rogatio: & responsio qͥa expectat.

Expanded text:
ut sit ordo: quando faciet, utrum quis sciet uirtutem ut sit ordo: quando faciet, utrum quis sciet uirtutem tonitrus eius? Et spiritus diuinus in naribus meis: hic ostenditur prophetice eum dicere quae dicit et prophetice cognoscere quia isti consolatores eius dolo pleni sunt. absit a me iustos uos dicere, donec moriar: etiamsi usque ad mortem persequamini me, quia uos libere reprehendo. nec enim separabo innocentem: ne uos autem. nec enim conscius sum mihi iniquum quid commisisse: illi enim solent plerumque aliis parcere, qui metuunt sibi aliquid ueri obici. quae enim spes est inpio? quia expectat. ne quis putaret male eum optasse inimicis suis, hic aperuit quo animo dixerit. inpietatem quippe illorum uult euerti et perire superbiam: quod fit cum soluitur ab inpietate anima quae tenebatur rea: soluitur autem per confessionem paenitentis hominis et gratiam ignoscentis dei. ergo: quae enim spes est inpio? interrogatio et responsio: quia expectat
Abbreviated transcription (Latin):
de abmerepatione ei. potest hoe mͦ intelligi¬
ut robustissimi ȩccłiȩ contremuerint ꝓ infirmis.
ab increpatione dñi ꝑmittentis temptationes
ꝑsecutionis. Columna enim clamat. Qͥs in¬
firmat᷑ &e egonon infirmorꝰ. Qͥs scandalirat᷑¬
& ego non uror: Ut prudentia eiꝰ uulneratꝰ
est cętꝰ. Uulneratum dicit diabolum: dolo¬
re quo ei iusti ñ cedebant. Et claustra cęli me¬
tuunt eum. Uel angłi. uel qui acceperunt
claues regni cȩloꝵ. Precepto aut̃ ꝑemit dra¬
chonem desertorem. Cundem dixit & cȩtũ:
S nc̃ ostendit qͦmͦ sit uulneratꝰ: cum accepe¬
runt p̃ceptum qui ei renunciauerunt. Ec.¬
ce hȩ partes uiȩ huiꝰ qua ad dm̃ uenit᷑. Clir¬
tutem autem tonitrus eiꝰ. quis sciet quando
faciet: Tonitrum dicit eiudentissimam uo¬
cem manifestationis eiꝰ: aut illam forte uocẽ
qͣm dedit ꝑfilium tonitrꝰ. In pͥncipio u̾bum
erat. & ũbum erat apud dm̃. & d̾s erat u̾bum:

Expanded text:
se ab increpatione ejus, potest hoc modo intelligse ab increpatione ejus, potest hoc modo intelligut robustissimi Ecclesiae contremuerint pro infirmis, ab increpatione Domini permittentis tentationes persecutionis. Columna enim clamat: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatuet ego non uror? et prudentia eius uulneratus est cetus: uulneratum dieit diabolum dolore, quo ei iusti non cedebant. et claustra caeli metuunt eum: uel angeli uel qui acceperunt claues regni caelorum. praecepto autem peremit draconem desertorem: eundem dixit et cetum. sed nunc ostendit quomodo sit uulneratus, cum praeceptum acceperunt qui ei renuntiauerunt. ecce hae partes uiae eius: qua ad deum uenitur. uirtutem autem tonitrus eius quis sciet, quando faciet? tonitrum dicit euidentissimam uocem manifestationis eius, aut illam forte uocem, quam dedit per filium tonitrus: in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum,
Abbreviated transcription (Latin):
& illis. inanis est spes.Suspendens t̾ram suꝑ
nichilum: in aerem. Ligans aqm in nubibus
suis. Ppt̃ obscuritatem ꝓpħiȩ. Et non ẽ scissa
nubes sub eo. Sub ueritate quam habuit nui¬
bes quȩ ñ scindit᷑ scͥpturas intelligentibus. ñ
enim adũsaria dicunt᷑ sicuti putant non m¬
telligentes. qui tenet faciem solis. Ne agnos¬
ceretur ab impiis sol iusticie. Et extendit suꝑ
eum nubem suam. Carnem qm dominꝰ susce¬
pit. Preceptum circundedit suꝑ faciem aquȩ
Popłos.Usq ad consummationem lucis. Huiꝰ
uite finem. hoc ẽ finem scłi: aut quousq con¬
sũment᷑ id est ꝑficiant᷑ homines quib dictũ
est. ftustis enim aliquando tenebrȩ: nc̃ aut̃
lux in dño. Columnȩ cel contremuerunt: &
obstupuerunt ab increpatione eiꝰ. Quod cõ¬
tigit petͦ ꝑ paulum̃. Uirtute sua secdauit ma¬
re. Nacauit scłm a qͦ ꝑsecutionem patiebat᷑
ȩccłia: unde etiam columnas cȩli contremiuis¬

Expanded text:
et illi inanis est spes. suspendens terram super et illi inanis est spes. suspendens terram super nihilum: in aerem. ligans aquam in nubibus suis: propter obscuritatem prophetiae. et non est scissa nubes sub eo: sub ueritate quam habuit nubes, quae non scinditur scripturas intellegentibus; non enim aduersaria dicuntur, sicuti putant non intellegentes. qui tenet faciem solis: ne agnosceretur ab inpiis sol iustitiae. et extendit super eum nubem suam: carnem quam dominus suscepit. praeceptum circumdedit super faciem aquae: populos. usque ad consummationem lucis: huius uitae finem, hoc est finem saeculi, aut quousque consummentur, id est perficiantur homines, quibus \'dictum est: fuistis enim aliquando tenebrae: nunc aulux in Domino . Columnae coeli contremuerunt, et obstupuerunt ab increpatione ejus: quod contigit Petro per Paulum . Virtute sua sedavit mare: placavit saeculum, a quo persecutionem patiebatur Ecclesia. Unde etiam columnas coeli contremuis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ & uiuere patiat᷑. cum suꝑet omnem ani¬
mam querentem uirtute incomp̃hensibili. aut
quasi annunciare illi aliquid de illis. cum ab
ipso habeat homo & spiramen.cum aliquid
enunciat. Nunquid gygantes redigent᷑ in ni¬
chilo: Non gͦ mirandum. si gͦ istis d̾s parcit:
qnͣdo gygantem ñ redigit innichilum. Et ne
diceret᷑. s ad inferos detrusi sunt. subiecit qͥa
infernum uidet ds. & tam̃ eos ibi ordinauit
ub ẽẽ mertierunt: sic̃ iustos siue nẽ sic̃ sunt.
siue postea sicut erunt:quamuis nunquam
eos remoueat a facie sua. qͥa omnia nudast̾
coram eoͬita ut e ꝓximo gygantes. etiam istos
consolatores suꝑbos accipias. Subt̃ aquam &
ꝓxum eoꝵ. An subt̃ aquam subaudiendum
tenent᷑: uel aliquid tale. Et non est uelamen ꝑ¬
ditioni. Etiam ꝑditio non eum latet. Extendẽs
aquilonem suꝑnichilum. Potest aquilo dia¬
bolum significare. & t̾ra peccatorem: qm ce illi

Expanded text:
esse et uiuere patiatur, cum superet omnem aniesse et uiuere patiatur, cum superet omnem animam quaerentem uirtute incomprehensibili; aut quasi adnuntiare illi aliquid de illis, cum ab ipso habeat homo etiam spiramen, cum aliquid enuntiat. numquid gigantes redigentur in nihilo? non ergo mirandum, si istis deus parcit, quando gigantes non redigit in nihilo. et ne diceretur: sed ad inferos detrusi sunt. subiecit quia infernum uidet deus. et tamen eos ibi ordinauit ubi esse meruerunt, sicut iustos siue nunc, sicut sunt, siue postea, sicut erunt, quamuis numquam eos remoueat a facie sua, quia omnia nuda sunt coram eo, ita ut proximos gigantes etiam istos consolatores superbos accipias. subter aquam et proximi eorum: an "subter aquam" subaudiendum " tenentur " uel aliquid tale? et non est uelamen perditioni: etiam perditio eum non latet. extendens aquilonem super nihilum: potest aquilo diabolum significare et terra peccatorem, quoniam et illi
Abbreviated transcription (Latin):
uerum quod illuminat omnem hominem:
Et qm̃ tantomagis luna lucet t̾renis aspecti.¬
bus. quantomagis recedit a sole: cum autem
ꝓpinquat soli int̾imit᷑ t̾ris antelligamꝰ animȩ
diuinitꝰ p̃cipi.ut suꝑata natiuitate terrena
atq mortal qua splendor eiꝰ apparet. terreno
sensu uidentib appareat. & ꝓpinquet subiu¬
geturq sapientiȩ: quo eiꝰ luce secretissime exul¬
tans. ut caueat facere iusticiam suam coram
creatoris apparet. Dec stellȩ sunt mundȩ an¬
te cum. In comparatione eius. Uerba iob
uiades uel quem adiuturꝰ es: Cum indig¬
nans tanqͣm iniusticiȩ eoꝵ putaret eos a deo
pumendos: tierum sib ipse loquens. se ipsum
reuocat.ut deo potidimittat iudicium eoꝵ s:
ne aut adeẽ deo uideat᷑ ad adiuuare eum uel¬
le quasi inualidum ad cohercendos uel corri¬
gendos homines: aut consilium dare quid
cum illis agat. aut sequi eum tanquam asse¬
cuturus caus am quare dolosos homines

Expanded text:
verum, quod illuminat omnem hominem ? verum, quod illuminat omnem hominem ? Et quoniam tanto magis luna lucet terrenis aspectibus, quanto magis recedit a sole; cum autem propinquat soli, interimitur terris: intelligamus animae divinitus praecipi, ut superata nativitate terrena atque mortali, qua splendor ejus apparet terreno sensu videntibus, appareat et propinquet, subjugeturque sapientiae, quo ejus luce secretissime exsultans, caveat facere justitiam suam coram creatoris adparet. nec stellae sunt mundae ante eum: in comparatione eius. Verba Iob. cui ades uel quem adiuturus es? cum indignans tamquam iniustitiae eorum putaret eos a deo puniendos. uerum sibi ipse loquens se ipsum reuocat, ut deo potius dimittat iudicium eorum, ne aut adesse deo uideatur aut adiuuare eum uelle quasi inualidum ad cohercendos uel corrigendos homines aut consilium dare, quid cum illis agat; aut sequi eum. tamquam adsecuturus causam quare dolosos homines
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse enim sibi elegit tales consolationes. qͥb
peiꝰ infirmet᷑. Alioquin qͥs est qui loquatur
quam timor ab eo. ista subiunctio idetur
illis u̾b̃ consentire. qͥb dicit iob: iccirco a facie ei
turbabor: considerabo & timebo ab eo.Nemo
putet ẽẽ moram pyratis.Sine mora scđm ꝑ-
missum eiꝰ temptant. In quem enim ñ ueniens
insidiȩ ab eo: hoc est cum ipse ꝑmitat. Insidi¬
as aut̃ dicit temptationes. Aut qͦmͦ erit ho¬
mo iustꝰ coram dño: Q iuste eum temptari
ꝑmittit. Uel qͦmͦ se muncdauit. natꝰ ex muliere:
Nisi enim a dcomundatꝰ fuerit. immundꝰ ẽ.
Si lunȩ p̾cipit & ñ lucet. Qm̃ si exigant ra¬
tiones & ordo ꝓuidendȩ ipsius ut luna non
luceat: p̃cipiet ut non luceat & non lucebit.
S quare: Altrum inde uult uidera ñ mun
dam lunam coram eo: qͥa p̃cipit ei & ñ lucet.
Anforte rationalis animȩ nat᷑a figurate hic
insinuat᷑. cui sol intelligibilis est lum̃ illud

Expanded text:
ipse enim sibi elegit tales consolationes quibus ipse enim sibi elegit tales consolationes quibus peius infirmetur. alioquin quis est qui loquatur quam timor ab eo? ista subiunctio uidetur illis uerbis consentire, quibus dicit Iob: idcirco a facie eius turbabor, considerabo et timebo ab eo. nemo putet esse moram piratis: sine mora secundum permissum eius tentant. in quem enim non uenient insidiae ab eo? hoc est, cum ipse permittit. insidias autem dicit tentationes. aut quomodo erit homo iustus coram domino? ergo iuste eum tentari permittit. uel quomodo se mundabit natus ex muliere? nisi enim a deo mundatus fuerit, inmundus est. si lunae praecipit, et non lucet: quoniam si exigant rationes et ordo prouidentiae ipsius, ut luna non luceat, praecipiet, ut non luceat, et non lucebit. sed quare? utrum inde uult uideri dam lunam coram eo, quia praecipit ei, et non lucet? an forte rationalis animae natura figurate hic insinuatur, cui sol intelligibilis est lumen illud
Abbreviated transcription (Latin):
xit: suꝑ eos qͥ in baptismo confitent᷑. Maledi¬
catur pars eoꝵ suꝑ t̾ram. Sterile sit quod
delegerunt.De sinu enim pupilloꝵ rapue¬
runt. De corde infirmoꝵ ũbtim. ꝑ malam
suasionem.Deinde rememoratum ẽpecea¬
tum eiꝰ. Qͦ dputabat in obluuonem uenine.
Conterat᷑ sic̃ lignum insanabile omnis ini¬
quus. Qͦ dnon sanat. Steril enim ñ fecitbe¬
ne. Que sine consolatione filioꝵ est. Con¬
surgens gͦ non credit contͣ uitam suam. N
credit adũsus uitam suant. Debuit enim
credere malam se hab̃e uitam: & eo ipso con¬
surgere.Cum infirmari cȩꝑit:ñ sꝑet sanita¬
tem. Tribulari. S cadit in languorem. Tales
enim impiꝰ consolationes querit in rebus
adu̾sis: quibꝰ infirmior fiat. Emancuit sic̃
malua in estu altitudo eiꝰ. Qͥa non tulit estũ
tͥbulationis: maluam autem ꝓpt̃ infirmita¬
tem. Aut sic̃ de stipula spica sponte eius¬
decidens. Qa inane erat culmen ipsius.

Expanded text:
xit super eos qui in baptismo confitentur. maledixit super eos qui in baptismo confitentur. maledicatur pars eorum super terram: sterile sit quod delegerunt. de sinu enim pupillorum rapuerunt: de corde infirmorum uerbum per malam suasionem. deinde rememoratum est peccatum eius: quod putabat in obliuionem uenire. conteratur sicut lignum insanabile omnis iniquus: quod non sanat. sterili enim non fecit bene: quae sine consolatione filiorum est. consurgens ergo non credit contra uitam suam: non credit aduersus uitam suam; debuit enim credere malam se habere uitam et eo ipso consurgere. cum infirmari coeperit, non speret sanitatem: tribulari. sed cadit in languorem. tales enim inpius consolationes quaerit in rebus aduersis, quibus infirmior fiat. emarcuit sicut malua in aestu: altitudo eius, quia non tulit aestum tribulationis; malua autem propter infirmitatem. aut sicut de stipula spica eius sponte decidens: quia inane erat culmen ipsius;
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵs non habendofecit eos desꝑare de iudicio
dei:quia impune mala faciebant. & ideo in
tenebras traditi sunt ignorantiȩ iudicii dei⁊
& repente ut fur eos occupabit dies ille. Ocl̃s
adult̃i obseruat tenebsͣ. Ostendere uult in
qͣs tenebͣs tradant᷑ impii ꝑ impunitatem. N
enim eas qͣs captant adult̾. & cȩt̃i qui male
faciunt ꝑnoctem ne agnoscant᷑ ꝑ diem: s illaᷤ
quȩ etiam male suꝑ eos sunt. Suffodit in te¬
nebͥs domos. Alia mala facta commemorat.
ꝑdiem obsignauerunt semet ipsos. Occulta¬
uerunt. Ecognouerunt lucem:qͥa simul eis
manet umbra mortis. Non quia nox recessit:
ꝓpt̃ea eos deseruit umbra mortis. Leuis est
suꝑ faciem aque. Ad comparationem terrȩ
splendidiores accipiendi st̃. qͦs lux penetrat¬
& imago leuitatis: & ideoleuis ẽ suꝑ eos um¬
bra mortis. Nam &e ipsi portant eam ꝑcondit¬
onem carnis. Uel letus est suꝑ faciem aque. di¬

Expanded text:
eorum non habendo fecit eos desperare de iudicio eorum non habendo fecit eos desperare de iudicio dei, quia inpune mala faciebant. et ideo in tenebras traditi sunt: ignorantiae iudicii dei. et repente ut fur: eos occupabit dies ille. oculus adulteri obseruat tenebras: ostendere uult in quas tenebras tradantur inpii per inpunitatem; non enim eas quas captant adulteri et ceteri qui male faciunt per noctem, ne agnoscantur per diem; sed illas quae etiam mane super eos sunt. suffodit in tenebris domos: alia mala facta commemorat. per diem obsignauerunt semet ipsos: occultauerunt. non cognouerunt lucem, quia simul eis manet umbra mortis: non quia nox recessit, propterea eos deseruit umbra mortis. leuis est super faciem aquae: ad comparationem terrae splendidiores accipiendi sunt, quos lux penetrat et imago leuitatis; et ideo leuis est super eos umbra mortis. nam et ipsi portant eam per condicionem carnis. uel: leuis est super faciem aquae di
Abbreviated transcription (Latin):
citatem tͣnsierint. s ñdum ꝑuenerint ad ro¬
bur illud uirile quo etiam ꝑsecutor contem¬
nitur. Agrum ante tempꝰ non suum demes¬
suerunt. Aut genera dicit ꝑsecutiontim ut
aliquem agra damno t̾rerent: aut agro eccl̃a
intelligenda. qͣm ante maturitatem. ꝑsecu¬
tionib metere uoluerunt: id est antequam
simul Nrania crescerent.ut tempore messis
separarent᷑. De stillicidiis montium mades¬
cent.Confugientes nudi adspeluncas ubi saxa
distillant. Rapuerunt abub̃e pupillum. lu¬
pilli & uiduȩ plerunq ex ꝑsona eccłiȩ acci¬
piendi. est popłs sub torm̃to. Et eum qͥ cecide¬
rat humiliauerunt. Des ertum uł auxilio
dei uł alicuiꝰ: quod ẽ magne seuitie. non ta¬
libus parcere. In angustiis insidiat ft̃ iniq
In necesfitatib. De ciuitate & de domib eicie¬
bant᷑. Ab eis eiciebant᷑ alis. anima ti paruai¬
lorum in gemitu ualde fuit. Ipse autem ds
eoꝵ curam ñ habuit. Impioꝵs. quia mͦ curam

Expanded text:
citatem transierint, sed nondum pervenerint ad rocitatem transierint, sed nondum pervenerint ad robur illud virile, quo etiam persecutor contemnitur. Agrum ante tempus non suum demessuerunt. Aut genera dicit persecutionum, ut aliquem agri damno terrerent: aut pro agro Ecclesia intelligenda, quam ante maturitatem persecutionibus metere voluerunt, id est, antequam simul zizania crescerent, ut tempsepararentur. de stillicidiis montium madescent: confugientes nudi ad speluncas, ubi saxa distillant. rapuerunt ab ubere pupillum: pupilli et uiduae plerumque ex persona ecclesiae accipiendi est populus sub tormento. et eum qui ceciderat, humiliauerunt: desertum uel auxilio dei uel alicuius; quod est magnae saeuitiae, non talibus parcere. in angustiis insidiati sunt inique: in necessitatibus. de ciuitate et de domibus eiciebantur: ab eis eiciebantur alii. anima uero paruulorum in gemitu ualde: fuit. ipse autem deus eorum curam non habuit: inpiorum, quia modo curam
Abbreviated transcription (Latin):
a uia iusta. Ut uł imitarent᷑ eos. uł inde ar¬
bitrarent᷑ non ẽẽ diuinum iudictum: qͥa im¬
dit sunt mites t̾rȩ. Ctm his qui declinaueruñ
a uia iusta abscondid sunt mites: ne michi fer¬
rent auxilium. Nam tͥa sunt genera bõium
in eccłia cum fit ꝑsecutio. Alii enim consenti¬
unt ⁊ alii frigiunt: alii pagunt᷑ quoꝵ ꝑsonã
sustinet iob. Et irruerunt asini fen in agro
suꝑ me. Stulti & indomit. & obhoc suꝑbi:
iaruunt suꝑ me confitentem. id ẽ eccłiam.
Et exeuntes ad opꝰ suum. Hoc enim opꝰ ẽ eoꝵ
ut in me irruant: id est ad hoc deputati ft̃
a deo. Suauis factꝰ est ei panis in adolescentes¬
Impio & ꝑsecutori suauem panem dicit idẽ
ꝑsccutionem. qͣ libent̃ fruebat᷑ ctim eam face¬
ret adolescentib. ut adoles centes aut ꝓ ama¬
torib uoluptatum accipiamꝰ: quia ipsi faci¬
le talib consentiunt: aut ꝓeis qui tantum
in ȩccłia ꝓfecerint ut puericie quidem simpl¬

Expanded text:
a uia iusta: ut uel imitarentur eos uel inde ara uia iusta: ut uel imitarentur eos uel inde arbitrarentur non esse diuinum iudicium, quia inditi sunt mites terrae: cum his, qui declinauerunt a uia iusta, absconditi sunt mites, ne mihi ferrent auxilium. nam tria sunt genera hominum in ecclesia, cum fit persecutio: alii enim consentiunt, alii fugiunt, alii patiuntur, quorum personam sustinet Iob. et inruerunt asini feri in agro super me: stulti et indomiti et ob hoc superbi inruunt super me confitentem, id est ecclesiam. et exeuntes ad opus suum: hoc enim est opus eorum, ut in me inruant, id est ad hoc deputati sunt a deo. suauis factImpio et persecutori suavem panem dicit, id est persecutionem, qua libenter fruebatur, cum eam faceret adolescentibus: ut adolescentes aut pro amatoribus voluptatum accipiamus, quia ipsi facile talibus consentiunt; aut pro eis qui tantum in Ecclesia profecerunt, ut pueritiae quidem simpli