comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diendo custodit. cũ quasi ꝑcutiens dese¬
rit: dicatur recte. Appropinquauit cor¬
ruptioni anima eiꝰ: & uita illꝰ mortife¬
ris. Ut quo se suis uirib. uicinũ morti ꝑ
aduersa considerat: eo in cunctis quȩ
fortit̃ eg̾it. ad diuinȩ spei munim̃ fugiers.

Expanded text:
diendo custodit, cum quasi percutiens desediendo custodit, cum quasi percutiens deserit, dicatur recte: Appropinquabit corruptioni anima ejus, et vita illius mortiferis, ut quo se suis viribus vicinum morti per adversa considerat, eo in cunctis quae fortiter egerit, ad divinae spei munimen fugiens
Abbreviated transcription (Latin):
demq regis extensũ brachiũ in rigorẽ
mirabiliter. astrinxit. quod tam̃ mox
tus comedere noluit: quia ne inuia
comederet ꝓhibitionis dnĩcȩ p̃cepta
seruauit: qui tam̃ in eadẽ uia & se ductus
comedit. & pastus interiit. Qua in re qͥa
subtili consideratione colligimꝰ: quid ut
ita dixerĩ formidando suspicam᷑: nͥ quod
forsitan apud sem& ipsũ tacitꝰ ꝓ p̃ceptis
dnĩcis regẽ se contẽpsisse głabatur:: Inde¬
mox ab uit̾na soliditate quassatꝰ ẽ: & inde
ei in oꝑe culpa surrepsit. unde gła in cor¬
de surrex̃. Ut ꝓpħȩ falsi uerbis deceptꝰ
discerte quia nequaqͣm ꝓpͥȩ fortitudinis
fuerit: quod ad regis uerba restit̾it. Bene
autẽ ex eiꝰ ore mortis sententiã accepit:
cuiꝰ se ductioẽ a uitȩ p̃cepto deuiauit.
Ut inde penã ueracit̾ sumeret: unde
culpa negligent̃ admisisset. Quia gͥ uns̃¬
quẽq suũ electũ diuina gr̃a tc̃ magis eru¬

Expanded text:
sdemque regis extensum brachium in rigorem sdemque regis extensum brachium in rigorem mirabiliter astrinxit, quod tamen moxtus comedere noluit, quia ne in via comederet, prohibitionis dominicae praecepta servavit? Qui tamen in eadem via et seductus comedit, et pastus interiit. Qua in re quid subtili consideratione colligimus, quid, ut ita dixerim, formidando suspicamur, nisi quod forsitan apud semetipsum tacitus pro praeceptis dominicis regem se contempsisse gloriabatur? Unde ab interna mox soliditate quassatus est; et inde ei in opere culpa subrepsit, unde gloria in corde surrexit, ut prophetae falsi verbis deceptus disceret, quia nequaquam propriae fortitudinis fuerit, quod ad regis verba restitisset. Bene autem ex ejus ore mortis sententiam accepit, cujus seductione a vitae praecepto deviavit, ut inde poenam veraciter sumeret, unde culpam negligenter admisisset. Quia igitur unumquemque electum suum divina gratia tunc magis eru
Abbreviated transcription (Latin):
is. Infelix ego homo: quis me libera¬
bit de corpore mortis huiꝰ: Corrupti¬
oni gͦ uł mortiferis appro pinquare
ẽ: considerata infirmitate humani¬
tatis suȩ. peccatorẽ se ex siuis meritis
cern̾e: atq apud se arrogantiã ex ꝓͥpis
uirib non habere. Quid enĩ sumus si
conditoris nr̃i ꝓtectione deseramur.:
Quȩ nimirũ ꝓtectio. minꝰ necessaria
credit᷑: si semꝑ habeatur. Sed utilit̃
plerũq subtrahit᷑: ut sibi met ipsi hõ.
quã sine illa nichil sit ostendat᷑. Manꝰ
igitur di. aliqͥndo nos nobis ꝑ adu̾sa
insinuat: quȩ etiã nescientes nos in
ꝓsꝑis portat. Qua destituti. dũ cadere
incipimꝰ. & tam̃ adiuti retinem᷑: & do¬
ctrina fit quod in lapsũ trepidauimꝰ:¬
qͥd fortit̾ potest: Quia si diuina ꝓtectio
deserat. ibi repente eneruit obruit᷑: u¬
bi se ualent̾ stare głabatur. Quid ẽ. enĩ
quod uir dei contra altare samariȩ.
ad propħandum directus. presente re¬
ge auctoritatẽ liberȩ uocis exercuit. eiꝰ¬

Expanded text:
mo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Corruptioni ergo et mortiferis appropinquare est, considerata infirmitate humanitatis suae, peccatorem se ex suis meritis cernere, atque apud se arrogantiam ex propriis viribus non habere. Quid enim sumus, si a conditoris nostri protectione deseramur? Quae nimirum protectio minus necessaria creditur, si semper habeatur. Sed utiliter plerumque subtrahitur, ut sibimetipsi homo quam sine illa nihil sit ostendatur. Manus igitur Dei aliquando nos nobis per adversa insinuat, quae etiam nescientes nos in prosperis portat. Qua destituti dum cadere incipimus, et tamen adjuti retinemur, et doctrina fit quod in lapsu trepidamus, equid fortiter potest, quia si divina protectio deserat, ibi repente enerviter obruitur, ubi se valenter stare gloriabatur. Quid est enim quod vir Dei contra altare Samariae ad prophetandum directus praesente rege auctoritatem liberae vocis exercuit, eju
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis omnẽ scien¬
tiam atq doctrinã
scriptura sacra si¬
ne aliqua compa¬
ratione transcen¬
dat: ut taceã quod
uera pre¬
dicat. quod ad cęleste pat̾riã uocat. quod
aterrenis desideriis ad suꝑna amplecten¬
da corlegentis immutat. quod dictis ob¬
scuriorib exercet fortes. & pariuilis hu

Expanded text:
uamvis omnem scientiam atque doctrinam Scriptura sacra sine aliqua comparatione transcendat, ut taceam quod vera praedicat, quod ad coelestem patriam vocat; quod a terrenis desideriis ad superna amplectenda cor legentis immutat; quod dictis obscurioribus exercet fortes, et parvulis hu
Abbreviated transcription (Latin):
amoris puluere tangit᷑. ab int̾nȩ lucis
mox intuitu lesus reuerberat᷑. Quia autẽ
paruulus ẽ qui t̾rena diligit: magnꝰ qͥ
ȩt̃na concupiscit: potest ce iã sic ñ incon¬
uenient̃ intelligi. paruulũ occidit inui¬
dia: qm̃ huiꝰ pestis languore ñ moritur:
nisi qͥ adhuc indesidęriis infirmatur.

Expanded text:
ris pulvere tangitur, ab internae lucis mox intuitu laesus reverberatur? Quia autem parvulus est qui terrena diligit, magnus qui aeterna concupiscit, potest etiam sic non inconvenienter intelligi: Parvulum occidit invidia, quoniam hujus pestis languore non moritur, nisi qui adhuc in desideriis infirmatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ surgente feruose anmi suacuiq adm̃tẽ
culpa reuocat᷑: qr erubescit peccato ñ par¬
cere: quiuel dõ uł primo sepe se recolit
parcenda peccasse.Sed int̾ hec sollert̃ intu¬
endũ est. quod alia ẽ. ira quã impatientia
excitat: alia qͣm relꝰ iusticiȩ format Iua exuitio:
hȩc ex iurtute generat᷑. Si enĩ nulla ira ex
uirtute surgeret: diuinȩ animaduersioĩs
impetũ finees ꝑ gladiũ ñ placass&e. Hanc irã
qr heli ñ habuit motũ contra se implacabili¬
t᷑ suꝑnȩ ultionis excitauit. Nã quo contra¬
sub ditorũ uitia tepuit: eo contra illũ distai¬
ctio et̃ni rectoris exarsit. De hac ꝑpsalmi¬
stã dr̃. lrascimini: & nolite peccare. Qđm
mirũ ñ recte intelligunt: qui irasci nosno¬
bis tantũmꝰ: ñ & iã ꝓximis delinquentib
uolunt. di enĩ sic ꝓximos. ut nos amare p¬
cipimͣ: restat ut sic eorũ erratib sic̃ nris
uicus irascam᷑. De hac ꝑsalomonẽ dr̃. Me¬

Expanded text:
cum surgente furore animi sua cuique ad mentem cum surgente furore animi sua cuique ad mentem culpa revocatur, quia erubescit peccata non parcere, qui vel deo vel proximo sępe recolit parcenda peccasse. Sed inter haec sollerter sciendum est, quod alia est ira, quam inpatientia excitat, alia, quam zelus format: Illa ex vitio, haec ex virtute generatur. Si enim nulla ira ex virtute surgeret, divinae animadversionis impetum Finees per gladium non placasset. Hanc iram quia Heli non habuit, motum contra se inplacabiliter supernę ultionis excitavit. Nam quo contrasubditorum vitia tepuit, eo contra illum districtio aeterni rectoris exarsit. De hac per psalmistam dicitur: Irascimini, / et nolite peccare! Quod nimirum non recte intellegunt, qui irasci nos nobis tantummodo, non etiam proximis delinquentibus volunt. Si enim sic proximos ut nos amare praecipimur, restat, ut sic eorum erratibus sicut nostris vitiis irascamur. De hac per Salomonem dicitur: Me
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Qui enĩ inpuidꝰ ab aduersitate deprehen¬
ditur: quasi ab hoste dormiens inuenit᷑: eũq
citius inimicus necat: qr ñ repugnantẽ ꝑfo¬
rat. Nã qui mala imminentia ꝑsollicitudinẽ
p̃notat: hostiles incursus qͦsi in insidiis uigi¬
lans expectat. & inde aduictoriã ualent̃ ac¬
cingit᷑: unde nesciens dep̃hendi putabat᷑. Sol¬
lert̃. gͦ. animꝰ ante actionis suȩ primordia.
cuncta deb& aduersa meditari: ut semꝑhȩc
cogitans. semꝑ contrahȩc torace patientiȩ mu¬
ñ accesserit lucrũ puto. Scd̃s autẽ seruande
mansuetudinis modꝰ est: ut cũ alienos exces¬
sus aspicimꝰ: nr̃a quib inalus excessimꝰ deli-¬
cta cogitemꝰ. Considerata qͥ ppe infirmitas ꝓ¬
pria : mala nobis excusat aliena. Patienter
nãq illatã in uriã tolerat: qui pie meminit
qͦd fortasse ad hu c habeat. in quo debeat ip¬
se colerari. Ꝙ quasi aqua ignis extinguitur.

Expanded text:
vit. Qui enim inprovidus ab adversitate deprehenvit. Qui enim inprovidus ab adversitate deprehenditur, quasi ab hoste dormiens invenitur, eumque citius inimicus necat, quia non repugnantem perforat. Nam qui mala imminentia per sollicitudinem pręnotat, hostiles incursus, quasi in insidiis vigilans, expectat, et inde ad victoriam valenter accingitur, unde nesciens deprehendi putabatur. Sollerter ergo animus ante actionis suae primordia cuncta debet adversa meditari, ut semper haec cogitans, semper contra haec torace patientiae munon accesserit, lucrum putet. Secundus autem servandę mansuetudinis modus est, ut, cum alienos excessus aspicimus, nostra, quibus in aliis excessimus, delicta cogitemus. Considerata quippe infirmitas/ propria mala nobis excusat aliena. Patienter namque inlatam iniuriam tolerat, qui pie meminit, quod fortasse adhuc habeat, in quo debeat ipse tolerari. Et quasi aqua ignis extinguitur,
Abbreviated transcription (Latin):
extingunt᷑. & quia setardiꝰ inasꝑitatẽ conci¬
tant: furoris suiduriꝰ ignẽ seruant. Alii aut̃
quod est nequiꝰ : & citiꝰ iracundiȩ flãmas acci¬
piunt: & tardiꝰ de ponunt. Non nulli uͦ has
& tarde suscipiunt: & citiꝰ amittunt. In quib
nimirũ quattuor modis liqͥdo lector agnoscit.⁊
qr & ad tranqͥllitutis bonũ ultimꝰ plusquã pͥ¬
mꝰ appropinquat: & inmalo scđm t̾ciꝰ suꝑat.
Sed quid ꝓdest. qd iracundia qͦm mentẽ teneat
dicimꝰ: si ñ etiã qualit̾ cõpesci debeat ex pͥma¬
musc Duob & enĩ modis fracta: possidere am¬
mũira desuescit. Primꝰ quippe. ẽ. ut mens sol¬
licita antequã agere qd lib& incipiat: om̃s si¬
bi quas pati potest contumelias p̃ponat: qua¬
tinus redẽptoris sui ꝓbra cogitans: ad aduer¬
sa se p̾paret. Quȩ nimirũ uenientia tanto for¬
tior excipit: quanto se cautiꝰ ex p̃scientia arma¬

Expanded text:
extinguntur, et quia se tardius in asperitate conciextinguntur, et quia se tardius in asperitate concitant, furoris sui durius ignem servant. Alii autem – quod est nequius – et citius iracundiae flammas accipiunt et tardius deponunt. Nonnulli vero has et tarde suscipiunt et citius amittunt. In quibus nimirum quattuor modis liquido lector agnoscit, quia et ad tranquillitatis bonum ultimus plus quam primus appropinquat et in malo secundum tSed quid prodest, quod iracundia, quomodo mentem teneat, dicimus, si non etiam, qualiter compesci debeat, exprimamus? Duobus etenim modis fracta possidere animum ira desuescit. Primus quippe est, ut mens sollicita, antequam agere quodlibet incipiat, omnes sibi, quas pati potest, contumelias proponat, quatenus redemptoris sui probra cogitans, / ad adversa se praeparet. Quae nimirum venientia tanto fortius excipit, quanto se cautius ex praescientia arma
Abbreviated transcription (Latin):
mat. Uerba sibi quib ex asꝑat᷑ obicit: & quasi
in causȩ examine posita duriꝰ ex asꝑata respon¬
det. Qđ salomonbreuit̃ insinuat: dicens
Prestolatio impiorũ: furor. Dicq fit. ut ꝑtͣ¬
batꝰ auimꝰ maiorẽ strepitũ sui silentũ sentiat:
eũq grauiꝰ clausa ire flãma consumat. Un¬
de bene ante nos quidã sapiens dic̃. Cogitati¬
ones iracundi uiꝑer st̃ generationes: m̃tẽ co¬
medt̃ matrẽ suã. Sciendũ uͦ ẽ. quod ñ nullos
ira citius accendit: faciliꝰ deserit: ñ nullos
uero.tarde quidẽ cõmouet: sed duriꝰ tenet.
Alunãq accensis calamis similes dũuocib ꝑ¬
strepunt: quasi qͦsdã accensionis sue sonitus
reddunt. Citiꝰ quidẽ flãmã faciunt: sed ꝓtinꝰ
infauillã frigescunt. Alii autẽ lignis grauio¬
rib durioribq ñ dispares: accensionẽ tar¬
de suscipiunt: sed tam̃ accensi semel difficiliꝰ

Expanded text:
mat. Verba sibi, quibus exasperatur, obicit, et quasi mat. Verba sibi, quibus exasperatur, obicit, et quasi in causae examine posita, durius exasperata respondet. Quod Salomon breviter insinuat, dicens: prętolatio impiorum furor. Sicque fit, ut perturbatus animus maiorem strepitum sui silentii sentiat eumque gravius clausae irę flamma consumat. Unde bene ante nos quidam sapiens dixit: Cogitationes iracundi vipereae sunt generationis, mentem comedunt matrem suam. Sciendum vero est, quod nonnullos ira citius accendit, facilius deserit. Nonnullos vero tarde quidem commovet, sed durius tenet. Alii namque accensi calamis similes, dum vocibus perstrepunt, quasi quosdam / accensionis suae sonitus reddunt; citius quidem flammam faciunt, sed protinus in favillam frigescunt. Alii autem, lignis gravioribus durioribusque non dispares, accensionem tarde suscipiunt, sed tamen accensi semel difficilius
Abbreviated transcription (Latin):
guã uertit. Frĩs nãq interitũ p̃cib exposcit:
& hoc dm̃ ꝑpetrare expetit: quod ipse ꝑuer¬
sus homofacere. uł metuit uel erubescit. Fit̃¬
q ut uoto & uoce homicidiũ ꝑ agat: & iãcũ
alesione primi manib cessat. Aliquando
ira ꝑturbato animo quasi ex iudiciosilen¬
tiũ indicit: & qͦse foras ꝑ linguã ñ expͥmit: eo¬
intꝰ deterior ignescit: ut iratꝰ quisq collo¬
cutionẽ suã ꝑximo subtrahat: & nichil di¬
cendo quã sit auersus dicat. & ñnũquã hȩc¬
silentii seueritas ꝑdisciplinȩ dispensationẽ
gerit᷑: sitam̃ sollicite in intimis discretionis
forma teneat᷑. Non nũ qͣm uͦ dũ accensus animꝰ
a consueta locutione restringit᷑. ꝑ accessum
temporis penitꝰ a pximi dilectione se ꝑat᷑:
festuca intrabẽ uertit᷑: dũ ira inodiũ ꝑmu¬
tatur. Pierũq ira ꝑsilentiũ clausa intram̃tẽ
uehem̃tiꝰ estuat: & clamosas tacita uocesfor¬

Expanded text:
guam vertit. Fratris namque interitum precibus exposcit guam vertit. Fratris namque interitum precibus exposcit et hoc deum perpetrare expetit, quod ipse perversus homo facere vel metuit vel erubescit. Fitque, ut voto et voce homicidium peragat, etiam cum a lęsione proximi manibus cessat. Aliquando ira perturbato animo quasi ex iudicio silentium indicit, et quo se foras per linguam non exprimit, intus deterior ignescit, ut iratus quisque conlocutionem suam proximo subtrahat et nihil dicendo, quam sit aversus, dicat. Et nonnumquam silentii sęveritas per disciplinae dispensationem geritur, si tamen sollicite in intimis discretionis forma teneatur. Nonnumquam vero, dum accensus animus a consueta locutione restringitur, per accessum temporis penitus a proximi dilectione separatur, festuca in trabem vertitur, dum ira in odium permutatur. Plerumque ira per silentium clausa intra mentem vehementius aestuat et clamosas tacita voces for
Abbreviated transcription (Latin):
tũ te trem̃tẽ sermones meos: Cum enĩ
humilẽ diceret: quietũ ꝑtinꝰ adiunxit.
digͦ ira quietẽ m̃ti subtrahit: suã scõ
spũ habitationẽ claudit. Cuiꝰ secessi¬
one animꝰuacuus ad aꝑtã mox insaniã
ducit᷑: & usq ad suꝑficiem ab intimo cogi¬
tationũ fundam̃to dissipat᷑. Nã ire suȩ sti¬
mulis accensũ cor palpitat: corpus tremit.
lingua se p̃pedit: facies ignescit: ex asꝑ¬
antur oculi: & nequaqͣm
recognos¬
cuntur noti. Ore qui¬
dem clamo¬
rẽ format: sed sensꝰ
qͥd loquit᷑ ig¬
norat. In quo itaq¬
longe ẽ. qui actionis suȩ consciꝰ ñẽ: Unde
sit plerũq ut usq ad manꝰ ira ꝓsiliat: &
qͦ ratio longiꝰ recedit: audatior exurgat:
seq ipsũ retinere animꝰ ñualet. ꝙ factus ẽ.
potestatis aliene. & eofuror m̃bra foras in ic¬
tib ex erit: quo intꝰ ipsã m̃broꝵ domũ domi¬
nã m̃tẽ captiuã tenet. Aliquando autem
manꝰ ñ exerit: sed in maledictionis iaculolin¬

Expanded text:
tum et trementem sermones meos? Cum enim humilem diceret, quietum protinus adiunxit. Si ergo / ira quietem menti subtrahit, suam sancto spiritui habitationem claudit. Cuius recessione animus vacuus ad apertam mox insaniam ducitur et usque ad superficiem ab intimo cogitationum fundamento dissipatur. Nam irae suae stimulis accensum cor palpitat, corpus tremit, lingua se praepedit, facies ignescit, exasperantur oculi, et nequaquam recognoscuntur noti. Ore quidem clamorem format, sed sensus, quid loquitur, ignorat. In quo itaqlonge est, qui actionis suae conscius non est? Unde fit plerumque, ut usque ad manus ira prosiliat, et quo ratio longius recedit, audacior exurgat; seque ipsum retinere animus non valet, quia factus est potestatis alienę, et eo furor membra foras in ictibus exerit, quo intus ipsam membrorum dominam mentem captivam tenet. Aliquando autem manus non exerit, sed in maledictionis / iaculo lin
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ accipientiũ numeropartitur: tanto ma¬
gis ꝓximũ diligit: quantominꝰ expuectu
illiꝰ sua dãpna ꝑtimescit. Quȩ si ꝑfecte in
amorẽ cȩlestis patriȩ rapit᷑: plene & iã ĩ

Expanded text:
quae accipientium numero partitur, tanto maquae accipientium numero partitur, tanto magis proximum diligit; quanto minus ex provectu illius sua damna pertimescit. Quae si perfecte in amore coelestis patriae rapitur, plene etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
ossi ũ inuidia: qr ꝑliuoris uiciũ ante dei
oculos ꝑeunt. & iã fortia acta uirtutũ. Ossa
qͥppe ꝑ inuidiã putrescere est: quȩdã & iã
robusta de pire. Ded cur hȩc de inuidia di¬
cimꝰ: siñ &iã qualit̾ eruatur intimemꝰ
Difficile nãq est ut hoc alteri ñ inuideat:
quod adipisci alt̃ ex optat: quia qͥcqͥd tẽpo¬
rale ꝑcipit᷑ tanto fit minꝰ singulis: quan¬
to diuidit᷑ in multis. Ꝙ id circo desideran¬
tis m̃tẽ liuor ex cruciat: qr hoc quod appe¬
tit aut funditꝰ alt̃ accipiens adimit: aut
a quantitate restringit. Quigͦ liuoris pe¬
ste plene carere desiderat: illã hereditatẽ
diligat. quã coheredũ numerꝰ ñ angustat:
quȩ & omĩb una ẽ & singulis tota. quȩ
tanto largior ostendit᷑: quanto ad hanc ꝑ¬
cipientiũ multitudo dilatat᷑. Imminutio
gͦ. liuoris ẽ. affectꝰ surgens int̾nȩ dulcedi¬
nis: & plena mor̾ eiꝰ ẽ. ꝑfectꝰ amor et̃nita¬
cis. Nãcũ mens ab huiꝰ rei appetitu retrahit᷑.

Expanded text:
ia per livoris vitium ante Dei oculos pereunt etiam fortia acta virtutum. Ossa quippe per invidiam putrescere est, quaedam etiam robusta deperire. Sed cur haec de invidia dicimus, si non etiam qualiter eruatur intimemus? Difficile namque est ut hoc alteri non invideat, quod adipisci alter exoptat: quia quidquid temporale percipitur, tanto fit minus singulis, quanto dividitur in multis: et idcirco desiderantis mentem livor excruciat, quia hoc quod appetit, aut funditus alter accipiens adimit, aut a quantitate restringit. Qui ergo livoris peste plene carere desiderat, illam haereditatem diligat, quam cohaeredum numerus non angustat: quae et omnibus una est, et singulis tota: quae tanto largior ostenditur, quanto ad hanc percipientium multitudo dilatatur. Imminutio ergo livoris est affectus surgens internae dulcedinis et plena mors est ejus, perfectus amor aeternitatis. Nam cum mens ab ejus rei appetitu retrahitur,
Abbreviated transcription (Latin):
do ossuũ inuidia. Quid enĩ ꝑcarnes: nisi
infirma quȩdã ac denera: & quid possat
nisi fortia acta signant᷑: & plerũq contin¬
git: ut qͥdã cũ uera cordis innocentia in ñnul¬
lis suis actib infirmi uideant᷑: quidã uͦ iã
quȩdã ante humanos oculos robusta exer¬
ceant: sed tam̃ erga aliorũ bona intꝰ inuidiȩ
pestilentia tabescant. Bene gͦ dr̃: uita car¬
niũ sanitas cordis: qr sim̃tis innocentia cu¬
stodit᷑: & iã siqua sunt foris infirma. quan

Expanded text:
do ossuum invidia. Quid enim per carnem nido ossuum invidia. Quid enim per carnem niinfirma quaedam ac tenera, et quid per ossa, nisi fortia acta signantur? Plerumque contingit ut quidam cum vera cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur, quidam vero jam quaedam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen erga aliorum bona intus invidiae pestilentia latenter tabescant. Bene ergo dicitur: Vita carnium sanitas cordis, quia si mentis innocentia custoditur, etiam si qua foris i
Abbreviated transcription (Latin):
putredo corrruꝑit: ipsaqͦ exteriora indi¬
cant: quã grauit̾ animũ uesania instigat.
Color qͥppe pallore afficit᷑: oculi depͥmun¬
tͣ: mens accendit᷑: & m̃bra frigescunt. Fit
incogitatione rabies: indentib stridor.Cũq¬
hȩc in latebris cordis crescunt: absconditur
odiũ dolore cȩco tenebrat conscientiã uulnꝰ
inclusũ Nillȩtũ de ꝓpriis libet: q tabes¬
centẽ m̃tẽ sua pęna sãtiat: quã felicitas cor¬
quet aliena: quantoq extranei oꝑis in altũ
fabrica ducit᷑: tanto fundam̃tũ m̃tis liuidȩ
ꝓsundiꝰ suffodit᷑. ut quo alii ad meliora ꝓ¬
pant: eo ipsa deteriꝰ ruat. Qua ruina uide¬
licce & iã illud destruit᷑: quod in aliis actib ꝑ
fecto ope surrexisse putabat᷑. Na iniudia cũ
m̃tẽ tabefecerit: cuncta quȩ inuenerit be¬
ne gesta consumit. Unde bene ꝑsalomo¬
nẽ dr̃. Uita carniũ sanitas cordis: putre¬

Expanded text:
putredo corruperit, ipsa quoque exteriora indiputredo corruperit, ipsa quoque exteriora indicant, quam graviter animum vesania instigat. Color quippe pallore afficitur, oculi deprimuntur, mens accenditur, et membra frigescunt. Fit in cogitatione rabies, in dentibus stridor. Cumque in latebris cordis crescens absconditur odium, dolore cęco terebrat conscientiam vulnus inclusum. Nil lętum de propriis libet, quia tabescentem mentem sua poena sauciat, quam felicitas torquet aliena. Quantoque extranei operis in altum fabrica ducitur, tanto fundamentum mentis lividę profundius suffoditur, ut, quo alii ad meliora properant, eo ipsa deterius ruat. Qua ruina videlicet etiam illud destruitur, quod in aliis actibus / perfecto opere surrexisse putabatur. Nam invidia, cum mentem tabefecerit, cuncta, quae invenerit bene gesta, consumit. Unde bene per Salomonem dicitur: vita carnium sanitas cordis, putre
Abbreviated transcription (Latin):
sibi infremuit: cuius ds̃ hostiã accȩpit. &
quẽ meliorẽ se eẽ ex horruit: ne ut cũq ẽẽt
amputauit. Hinc esau ad ꝑsecutionẽ frĩs
exarsit: qr pͥmo genitorũ benedictione ꝑ¬
dita. quã tam̃ esulenticule ipse uendiderat:
minorẽ se eiͦ quẽ nascendo p̃ibat ingemuit.
Hinc ioseph fr̃s sui ismahelitis transeunti¬
b uendidert̃: ꝙ cognito reuelationis my¬
sterio: ne se melior fier&. eiꝰ ꝓuectibus obui¬
are conati sunt. Hinc saul dauid subditũ
lanceam intorquendo ꝑsequit᷑: quia quem
magnis cotidie augeri uirtutũ successibus
sensit: ultra se excrescere expauit. Paruu¬
lus itaq est qui inuidia occidit᷑: ꝙ nͥ ipse
hostis uirus infundit᷑. inhac tam̃ neqͥtia.
tota sua uiscera serpens concutit: & imp¬
m̃dȩ malitiȩ pestẽ uomit. De qͦ nimirũ
scriptũ est. Inuidia diaboli: mors intrauit.
in orbẽ t̾rarũ. Nã cũ de uictũ cor. liuoris

Expanded text:
sibi infremuit, cujus Deus hostiam accepit: et sibi infremuit, cujus Deus hostiam accepit: et quem meliorem se esse exhorruit, ne utcunque esset, amputavit. Hinc Esau ad persecutionem fratris exarsit , quia primogenitorum benedictione perdita, quam tamen esu lenticulae ipse vendiderat, minorem se ei, 179 quem nascendo praeibat, ingemuit. Hinc Joseph fratres sui Ismaelitis transeuntibus vendiderunt , quia cognito revelationis mysterio, ne se melior fieret, ejus provectibus obviare conati sunt. Hinc Saul David subditum, lanceam intorquendo, persequitur , quia quem magnis quotidie augeri virtutum succsensit, ultra se excrescere expavit . Parvulus est qui invidia occiditur, quia nisi ipse hostis virus infunditur, in hac tamen nequitia, tota sua viscera serpens concutit, et imprimendae malitiae pestem vomit . De quo nimirum scriptum est: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum. Nam cum devictum cor livoris
Abbreviated transcription (Latin):
delinquentiũ corrigat: ut ante ipse qui
corrigit. ꝑ patientiã crescat: ut feruorẽ su¬
ũ transcendendo diiudicet: ne intemꝑant̃
excitatꝰ. ipso relo rectitudinis longe a re¬
ctitudine aberret. Quia uͦ sic̃ diximꝰ & iã lau
danda boni emulatio m̃tis oculũ turbat:
recte nunc dr̃. Uirũ stultũ int̾ficit iracundia.
Ac siaꝑte diceret᷑. lra ꝑ delũ sapientes tur¬
bat: ira . uͦ. pui ciũ stultos trucidat: qr illa
sub ratione restringit᷑: hec uͦ irrationabi¬
lit̃ de uictȩ m̃ti dominat᷑. Bene autẽ sub¬
enĩ ñ possumꝰ: nisi eis quos nobis in aliqͦ
meliores putamꝰ. Paruulus gͦ est quiliuo¬
re occidit᷑ ⁊ qr ipse sibi cestimoniũ ꝑhib&
quod ei minor sit:cuiꝰ inuidia torquetur.
Hinc est quod hostis callidus pͥmo homini
inuidendo subripuit.⁊ ꝙ amissa beaticudi¬
ne. minorẽ se immortalitate illiꝰ agnouit.
ũ corruit: quia despecto suo sacrificio platũ

Expanded text:
delinquentium corrigat, ut ante ipse qui delinquentium corrigat, ut ante ipse qui corrigit, per patientiam crescat, ut fervorem suum transcendendo dijudicet, ne intemperanter excitatus, ipso zelo rectitudinis longe a rectidanda boni aemulatio mentis oculum turbat, recte nunc dicitur: Virum stultum interficit iracundia. Ac si aperte diceretur: Ira per zelum sapientes turbat, ira vero per vitium stultos trucidat, quia illa sub ratione restringitur, haec vero irrationabiliter devictae menti dominatur. Bene autem subnon possumus nisi eis quos nobis in aliquo meliores putamus. Parvulus ergo est, qui livore occiditur, quia ipse sibi testimonium perhibet, quod eo minor sit, cujus invidia torquetur. Hinc est quod hostis callidus primo homini invidendo subripuit, quia amissa beatitudine, minorem se immortalitatis illius agnovit. um corruit, quia d
Abbreviated transcription (Latin):
palpitat: inse speciẽ similitudinis obscu¬
rat. Sed cũxelo animꝰ mouet᷑. curandũ sũ¬
mope ẽ. ne hȩc ȩadẽ quȩ instrum̃to uirtutis
assumitur. m̃tiira dñẽtur: ne quasi dña pre¬
cat: seduelut ancilla adobseqͥũ parata. ara-¬
cionis tͥgo nũquã recedat. Iunc enĩ robustiꝰ
contrauicia erigit᷑. cũ subdita rationi famu¬
latur. Nã quantũlib& ira ex zelo rectitu¬
dinis surgat: si immoderata m̃tẽ uicerit.
rationi ꝓtinꝰ seriuire contẽpnit. & tanto
se impudentiꝰ dilatat: quanto impatien¬
tiȩ uitiũ uirtutẽ putat. Unde necesse est
ut hoc ante omĩa qui delo rectitudinis mo¬
uet᷑ attendat: ne ira extram̃tisdiũũ tran¬
seat: sed inultione peccati tẽpus modũq con¬
siderans. surgentẽ animi ꝑturbationẽ subti¬
lius retractando restringat: animositatẽ
reprimat: & motus feruidos sub ȩqͥtate di¬
sponat: ut eofiat iustior ultor alienus: quo

Expanded text:
palpitat, eo in se speciem similitudinis obscupalpitat, eo in se speciem similitudinis obscurat. Sed cum per zelum animus movetur, curandum summopere est, ne haec eadem, quae instrumento virtutis assumitur, menti ira dominetur: nec quasi domina praeeat, sed velut ancilla ad obsequium parata, a rationis tergo nunquam recedat. Tunc enim robustius contra vitia erigitur, cum subdita rationi famulatur. Nam quantumlibet ira ex zelo rectitudinis surgat, si immoderata mentem vicerit, rationi protinus servire contemnit. Et tanto se impudentius dilatat, quanto impatientiae vitium virtutem putat. Unde necesse est ut hoc ante omnia, qui zelo rectitudinis movetur, attendat, ne ira extra mentis dominium transeat, sed in ultione peccati tempus modumque considerans, surgentem animi perturbationem subtilius retractando restringat, animositatem reprimat, et motus fervidos sub aequitate disponat: ut eo fiat justior ultor alienus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
turbat: q quo saltẽ recti emulatione con¬
cutit᷑: ea quȩ nͥ tranqͥllo corde ꝑcipi ñpo¬
test contẽplatio. dissipat᷑. Ipse nãq relus
rectitudi nis qr inqͥetudine mentẽ
agitat: eiꝰ
mox aciẽ obscurat:
ut altiora in
iltiora in  cõmetione nui¬
deat: quȩ bene
priꝰ tranqͥlla cerne¬
bat. Sed inde subtiliꝰ ad alta reducit᷑: unde
litate largiꝰ aꝑit: quȩ hȩc interĩ ꝑcõmoti¬
onẽ claudit. & unde mens turbat᷑ ne uide¬
at: inde ꝓficit ut ad uidendũ ueriꝰ clarescat.
Dicut cũ infirmantioculo colliriũ mittit᷑.
lux penitꝰ negat᷑. sed inde eã post paulu¬
lũ ueracit᷑ recipit: unde hanc ad tẽpꝰ salu¬
brit amittit. Numquã uͦ cõmotioni con-¬
tẽplatio iungitur: nec p̃ual& mens ꝑtur¬
bata conspicere. ad qd̃ uix cranqͥlla ual&
inhiare: qr nec solis radiꝰ cernitur: cũ cõ¬
motȩ nubes cȩli faciẽ obducunt: nec tur¬
batuᷤᷤ fons respicientis imaginẽ reddit: qͣm

Expanded text:
turbat: quia quo saltem recti aemulatione concutitur, ea quae nisi tranquillo corde percipi non potest contemplatio dissipatur. Ipse namque zelus rectitudinis, quia inquietudine mentem agitat, ejus mox aciem obscurat, ut altiora in altiora in commotione ndeat, quae bene prius tranquilla cernebat. Sed inde subtilius ad alta reducitur, undelitate largius aperit, hic interim per commotionem claudit: et unde mens turbatur ne videat, inde proficit, ut ad videndum verius clarescat. Sicut infirmanti oculo cum collyrium immittitur, lux penitus negatur: sed inde eam post paululum veraciter recipit, unde hanc ad tempus salubriter amittit. Nunquam vero commotioni contemplatio jungitur; nec praevalet mens perturbata conspicere, ad quod vix tranquilla valet inhiare: quia nec solis radius cernitur, cum commotae nubes coeli faciem obducunt, nec turbatus fons respicientis imaginem reddit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
etiã si qͥd intelligere prudent̃ ualet. Pirã iu¬
sticia relinqͥt᷑. sic̃ scͥptũ ẽ Irauiri. iusticiã dĩ ñ
oꝑat᷑: qͥa dũ ꝑturbata mens iudiciũ suę ratio¬
niꝰ exasꝑat: om̃e qđ furoe suggerit rectũ putat.
Pirã gr̃a uitȩ socialis amittit᷑: sic̃ scͥptũ ẽ Noli
eẽ assiduus cũ homine iracundor nediscas
semitas eiꝰ. & sumas scandalũ animȩ cuȩ:
qͥaqͥ se exhumana rati one ñ tẽꝑat. necesse ẽ ut
bestialit̃ soł uiuat ꝑirã c̃cordia rũpit᷑. sic̃ scͥp¬
tũ ẽ. Uir animosũ parit ritã. &uir iracundꝰ
effundit peccata. Iracundꝰ qͥipe peccata ef¬
funͣdit: qͥaetiã malo qͦs incaute addiscor¬
diã ꝓuocat peioreᷤᷤ fac̃ ꝑirã liix ueritati a¬
mitit᷑: sic̃ scͥptũ ẽ. Solñ occidat suꝑ iracun

Expanded text:
denter valet. Per iram iustitia relinquitur, sicut scriptum est: Ira viri iustitiam dei non operatur, quia dum perturbata / mens iudicium suę rationis exasperat, omne, quod furor suggerit, rectum putat. Per iram gratia vitae socialis amittitur, sicut scriptum est: Noli esse assiduus cum homine iracundo, ne discas semitas eius et sumas scandalum animae tuae, quia qui se ex humana ratione non temperat, necesse est, ut bestialiter solus vivat. Per iram concordia rumpitur, sicut scriptum est: Vir animosus parit rixas, et vir iracundus effundit peccata. Iracundus quippe peccata effundit, quia etiam malos, quos incaute ad discordiam provocat, peiores facit. Per iram lux veritatis amittitur, sicut scriptum est: Sol non occidat super iracun
Abbreviated transcription (Latin):
est: effectũ p̃cib prebere. Ait gͦ. Uoca
siest qui tibi respondeat. Ac si aꝑte dicat.
Quantũlib& affuctꝰ clames: dm̃ respon¬
dentem ñ habes: quia uox intribulatione
ñ inuenit: quẽ mens intranqͥllitate con¬
tempsit. Ubi adhuc deridendo subiungit.
piciens dicat. Scõs quoq inuenire in af¬
flictionẽ adiutores ñuales: quos habere
socios in hilaritate noluisti. Qui post ir¬
risionẽ ꝓtinꝰ sententiã subdit: dicens. Ui¬

Expanded text:
est effectum precibus praebere. Ait ergo: Voca, est effectum precibus praebere. Ait ergo: Voca, si est qui tibi respondeat. Ac si aperte dicat: Quantumlibet afflictus clames, Deum respondentem non habes, quia vox in tribulatione non invenit, quem mens in tranquillitate contempsit. Ubi adhuc deridendo subjungit: piciens dicat: Sanctos quoque invenire in afflictione adjutores non vales, quos habere socios in hilaritate noluisti. Qui post irrisionem protinus sententiam subdit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ quȩ ꝓculdubio uentura ẽ metuunt:
& uitã simul & sapientiã ꝑdunt. At contra
iusti insapientia moriunt᷑: qr mortẽ quã
deuitare funditꝰ nequeunt: cũ ꝓueritate
immin&e differre contempnunt. Cãq dũ
ȩquanimit̃ ferunt pęnã ꝓpaginis uertur
ĩnstrum̃tũ uirtutis: ut inde debeat uita re¬
cipi: unde ꝑpͥmȩ culpȩ meritũ cogitur fi¬
niri. Sed quia hȩc eliphar contra iniquos
ueracit᷑ ꝓtulit: beatũ iob rep̃hensibilẽ esti¬
mans: de fastu se sapientiȩ inflauit. Unde
& post p̃dicamenta tantȩ rectitudinis: ir¬
risionis uerba subiungit dicens. Ulocagͦ: siẽ.¬
qui tibi respondeat. Omip̃s enĩ dĩ. sepe eiꝰ
p̃cẽ inꝑturbatione deserit: qui p̃cepta illiꝰ
intranqͥllitate contẽpnit. Unde scriptũ e.
Qui auertit aurẽ suã ne audiat legẽ: oratio¬
eius erit execrabilis. Uocare autẽ nr̃m ẽ:
humili dm̃p̃ceꝰ poscere. Respondere .uͭ. dei

Expanded text:
mortem quae procul dubio ventura est metuunt, mortem quae procul dubio ventura est metuunt, et vitam simul et sapientiam perdunt. At contra justi in sapientia moriuntur, quia mortem quam devitare funditus nequeunt, cum pro veritate imminet, differre contemnunt; eamque dum aequanimiter ferunt, poenam propaginis vertunt in instrumentum virtutis, ut inde debeat vita recipi, unde per primae culpae meritum cogitur finiri. Sed quia haec Eliphaz contra iniquos veraciter protulit, beatum Job reprehensibilem aestimans, de fastu se sapientiae inflavit. Unde et post praedicamenta tantae rectitudinis, irrisionis verba subjungit, dicens: qui tibi respondeat. - Omnipotens Deus saepe ejus precem in perturbatione deserit, qui praecepta ejus in tranquillitate contemnit. Unde scriptum est: « Qui avertit aurem suam ne audiat legeejus erit exsecrabilis . Vocare autem nostrum, est humili Deum prece deposcere; respondere vero Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Quorũdã hominũ peccata manifesta st̃
p̃cedentia ad iudiciũ: qͦrũdã autẽ & subse¬
quunt᷑. Sicut gͦ ꝑhanc sententiã paulus ñ
eisdẽ uerbis congruit. quib eã loquens de ti¬
mothei infirmitate subiunxit: sed ad illud
rediit quod suꝑiꝰ int̃mittendo narrauit: ita
hoc loco eliphar cũ de electis diceret. qͥ reliqͥ
fuerint auferent᷑ ex eis: ilico adiungens mo¬
rient᷑ & ñ insapientia: ad illud ꝓtinus recur¬
rit qđ suꝑiꝰ de reꝓbis ꝓtulit dicens: & quia
nullus intelligit inȩternũ ꝑibunt. Idcirco¬
autẽ reꝓbi electos despiciunt: quod ad uitã
inuisibilẽ ꝑuisibilẽ mortẽ tendunt. De qͥb
bene nunc dr̃: morientur & ninsapientia.
Ac si aꝑte diceret᷑. Mortẽ quidẽ & sapientiã
parit̃ fugiunt: sed sapientiã penitꝰ desert̃:
mortis autẽ laqueos ñ euadunt. & qui qͣndo¬
q morituri uiuere moriendo potuert̃: dũ

Expanded text:
cens: Quorumdam hominum peccata manifesta sunt cens: Quorumdam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium, quorumdam autem et subsequuntur. Sicut ergo per hanc sententiam Paulus non eisdem verbis congruit, quibus eam loquens de Timothei infirmitate subjunxit; sed ad illud rediit, quod superius intermittendo narravit; ita hoc loco Eliphaz cum de electis diceret: Qui reliqui fuerint, auferentur ex eis, illico adjungens: Morientur, et non in sapientia, ad illud protinus recurrit, quod superius de reprobis protulit, dicens: Et quia nullus intelligit, in aeternum peribunt. autem reprobi electos despiciunt, quod ad vitam invisibilem per visibilem mortem tendunt. De quibus bene nunc dicitur: Morientur, et non in sapientia. Ac si aperte diceretur: Mortem quidem et sapientiam pariter fugiunt; sed sapientiam penitus deserunt, mortis autem laqueos non evadunt. Et quia quandoque morituri vivere moriendo potuerant, dum
Abbreviated transcription (Latin):
municaueris peccatis alienis. Te ipsũ castũ
custodi Qui ad infirmitatẽ eiꝰ corporis ꝓtinꝰ
uerba conuertens: ait. Noli adhue aquãbi¬
bere: sed modico uino utere ꝓpt̃ stomachũ
tuũ: & frequentes tuas infirmitates. Statĩq
subiungit dicens. Quorũdã hominũ pecca¬
ta manifesta sunt. p̃cedentia ad iudicium:
qͦrũ dã autẽ & subsequunt᷑. Quid gͦ ad illud
ꝑtinet. qͦd ab infirmo bibi aquã ꝓhibuit.
hoc quod de peccatis absconditis quorũdã
hominũ manifestisq subiunxit: nisi quod
int̾posita de infirmitate sententia.adhoc
in extremo rediit. quod suꝑiꝰ dixit: manus
cito nemini imposueris. neq cõmunicaue¬
ris peccatis alienis: Ut enĩ hȩc eadẽ peccata
quanta sollicitudine ꝑquirenda essent osten¬
deret: interposita contra infirmitatis mole¬
stiã discretionis admonitione: ꝓtinꝰ intulit
quod in aliispatescerent: in aliis laterent di¬

Expanded text:
municaveris peccatis alienis, te ipsum castum municaveris peccatis alienis, te ipsum castum custodi . Qui ad infirmitatem ejus corporis protinus verba convertens ait: Noli adhuc aquam bibere, sed modico vino utere propter stomachum tuum, et frequentes tuas infirmitates . Statimque subjungit, dicens: Quorumdam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium, quorumdam autem et subsequuntur . Quid ergo ad illud pertinet, quod ab infirmo bibi aquam prohibuit, hoc quod de peccatis absconditis quorumdam hominum manifestisque subjunxit, nisi quod interposita de ejus infirmitate sententia, ad hoc in extremo rediit, quod superius dixit: Manus cito nemini imposueris, neque communicaveris peccatis alienis? Ut enim haec eadem peccata quanta sollicitudine perquirenda essent ostenderet, interposita contra infirmitatis molestiam discretionis admonitione, protinus intulit quod in aliis patescerent, in aliis laterent, di
Abbreviated transcription (Latin):
auferent᷑ exeis: & hoc ꝓtuniꝰ quod eisdẽ ele¬
ctis ñ conueniat subdit dicens. morientur.
& ñ insapientia: Sienĩ areprobis diuinitꝰ
auferunt᷑: quo pacto mori ñ insapientia
dicunt᷑ : Sednimirũ sacre scripturȩ con¬
suetudo ẽ. ut cũ aliquid narrat: int̾ posita al¬
teriꝰ causȩ sententia. ad suꝑiora ꝓtinꝰ redeat.
Napostquã dixit: & qr nullus ẽ. qui intel¬
ligat inȩt̾nũ ꝑibunt: electorũ mox sortẽ
subintulit dicens: qui autẽ reliqͥfuerint.
auferent᷑ ex eis: & rursũ sententiȩ suȩ ocu¬
lũ ineũ quẽ p̃dixerat interitũ reproborũ
mittens: subito adiunxit: morient᷑ & ñ
si ex eo aliquã huiꝰ reisimilitudinẽ ꝓferamus.
Palus nãq apłs. cũ dilectũ discipulũ de in¬
stituendis ȩccłe officiis ad moneret: ne qͦs
forte adsacrosordines in ordinate ꝓueher&e.
dixit. Manꝰ cito nemini imposueris: neq cõ¬

Expanded text:
auferentur ex eis; et hoc protinus, quod eisdem eleauferentur ex eis; et hoc protinus, quod eisdem electis non conveniat, subdit dicens: Morientur, et non in sapientia? Si enim a reprobis divinitus auferuntur, quo pacto mori non in sapientia dicuntur? Sed nimirum sacrae Scripturae consuetudo est, ut cum aliquid narrat, interposita alterius causae sententia, ad superiora protinus redeat. Nam postquam dixit: Et quia nullus est qui intelligat, in aeternum peribunt, electorum mox sortem subintulit, dicens: Qui autem reliqui fuerint, auferentur ex eis. Et rursum sententiae suae oculum in eum, quem praedixerat, interitum reproborum mittens, subito adjunxit: Morientur, 174melius ostendemus, si ex eo aliquam hujus rei similitudinem proferamus. Paulus namque apostolus cum dilectum discipulum de instituendis Ecclesiae officiis admoneret, ne quos forte ad sacros ordines inordinate proveheret, dixit: Manus cito nemini imposueris, neque com
Abbreviated transcription (Latin):
scat: Seohunc dauid inuenit: quia redẽp
cornr ueracit᷑ manufortis ñ nũquã qͦs de¬
spectos a mundi gła repperit: in suo amo¬
re conuertit. Cibo pascit: quia uerbi sci¬
entia reficit. Ducẽ itineris eligit: qr suũ
a iã p̃dicatorẽ facit. & qͥ amalechitã se¬
qui ñualuit: dux dauid efficit᷑: qr isquẽ
indignũ mundus deseruit: ñsolũ conuer.¬
sus insua m̃te dñm recipit: sedp̃dicando
hunc & iã usq ad aliena corda ꝑducit. Quoui¬
delicet duce dauid amalechitã conuiuantẽ
inuenit & extinguit: quia ipsis xp̃c p̃di¬
cantib mundi lȩtitiã destruit: quos mun¬
dus comites habere despexit. Quia igitur
plerũq quos mundus relinquit. dñseligit:
recte nunc dr̃. Qui reliqͥ fuerint: auferent᷑
est quod suꝑiꝰ reꝓborũ interitũ ꝓtulit diceis.
qi nullus intelligit inȩt̾nũ ꝑibunt: & de
electis dei ilico adiunxit. qui reliqͥ fuerint

Expanded text:
scat? Sed hunc David invenit, quia Redemptor scat? Sed hunc David invenit, quia Redemptor noster veraciter manu fortis nonnunquam quos despectos a mundi gloria reperit, in suum amorem convertit. Cibo pascit, quia verbi scientia reficit. Ducem itineris eligit, quia suum etiam praedicatorem facit. Et qui Amalecitam sequi non valuit, dux David efficitur, quia is, quem indignum mundus deseruit, non solum conversus in suas mentes Dominum recipit, sed praedicando hunc etiam usque ad aliena corda perducit. Quo videlicet duce David Amalecitam convivantem invenit et exstinguit, quia ipsis Christus praedicantibus mundi laetitiam destruit, quos mundus comites habere despexit. Quia igitur plerumque quos mundus relinquit, Dominus eligit, recte nunc dicitur: Qui reliqui fuerint, auferentur est quod superius reproborum interitum protulit, dicens: Quia nullus intelligit, in aeternum peribunt; et de electis Dei illico adjunxit: Qui reliqui fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
aliosreliqͦs: nisi huiꝰ mundi despectos acci¬
pimꝰ: Quos dũ presens scłm ad nullius
głȩ usũ eligit: quasi minimos indignosq
derelinquit. Sed mundireliqͦs auferre dñs
dr̃ ⁊ quia despectos huiꝰ scłi eligere dignat᷑.
paulo at testante. qui ait. Nonmulti sapien¬
tes scd̾m carnẽ: ñ multi potentes: ñ mulci
nobiles: sed quȩ stulta mundi st̃. elegit õs
ut confundat sapientes: & infirma mun¬
di elegit ds̃ ut confundat fortia. Qđ bene
in libris regũ egiptio puero inuia lasescente
signat᷑: quẽ a malechita egrotũ initinere
deserit: dauid uͦinuenit: cibo reficit: ducẽ
sui itineris facit: a malechitã ꝑsequit᷑: epu¬
lantẽ repperit: & funditꝰ extingiut. Quid ẽ.
enĩ quod egiptiꝰ amalechitȩ puer initinere
lassat᷑: nͥ quod amator p̃sentis scłi peccati
sui nigredine oꝑtꝰ sepe ab eodẽ scło infirmꝰ
despectꝰq relinquit᷑: ut cũ eo nequaquã
currere ualeat. sed fractꝰ aduersitate torpe¬

Expanded text:
alios reliquos, nisi hujus mundi despectos accipimus? Quos dum praesens saeculum ad nullius gloriae usum eligit, quasi minimos indignosque derelinquit. Sed mundi reliquos auferre Dominus dicitur, quia despectos hujus saeculi eligere dignatur, Paulo attestante qui ait: Non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nut confundat sapientes; et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia . Quod bene in libris Regum Aegyptio puero in via lassescente signatur, quem Amalecita aegrotum in itinere deserit, David vero invenit, cibo reficit, ducem sui itineris facit; Amalecitam persequitur, epulantem reperit, et funditus exstinguit . Quid est enim quod Aegyptius Amalecitae puer in itinere lassatur, nisi quod amator praesentis saeculi peccati sui nigredine opertus, saepe ab eodem saeculo infirmus despectusque relinquitur, ut cum eo currere nequaquam valeat, sed fractus adversitate torpe
Abbreviated transcription (Latin):
tã. Sed hȩc se indesinent̃ amitt̾e nequaqͣm
conspiciunt: dũ toto desiderio curis tẽpora¬
lib occupant᷑. Quasi gͦ tinea consumuntur.
quia sine sonitu culpe morsũ tolerant: dũ¬
quanta detrim̃ta uita & innocentiȩ patiant᷑
ignorant. Unde & bene subdit᷑. De mane usq̃¬
aduesꝑam succident᷑. Amane usq ad uesꝑã
peccator succidit᷑: dũ auitȩ suȩ exordio usq ad
t̃minũ iniquitatis ꝑpetratione uulnerat᷑. Omĩ
nãq tempore. reꝓbi ꝑaugm̃tũ malitiȩ contra
se ictus ingeminant: qͥb succisi in ꝓfundum
ruant. Dequib bene ꝑpsalmistã dr̃. Uiri san-¬
guinũ & dolosi: ñdimidiabunt dies suos Di¬
es quippe dimidiare ẽ: tẽpꝰ uitȩ malȩ in uolup¬
tatib ductũ ad pęnitentiȩ lam̃ta diuidere: atq
hoc adbonũ usũ parciendo reparare. Sed iniqͥ
dies suos nequaquã dimidiant: ꝙ ꝑuersam
m̃tẽ nec in extremo tẽpore immũtant. Quo

Expanded text:
vitam. Sed haec se indesinenter amittere nequaquam vitam. Sed haec se indesinenter amittere nequaquam conspiciunt, dum toto desiderio curis temporalibus occupantur. Quasi ergo a tinea consumuntur, quia sine sonitu, culpae morsum tolerant, quanta detrimenta vitae et innocentiae patiantur, dum ignorant. Unde et bene subditur: CAPUsam mutant. --A mane usque ad vesperam peccator succiditur, dum a vitae suae exordio usque ad terminum, iniquitatis perpetratione vulneratur. Omni namque tempore reprobi per augmentum malitiae contra se ictus ingeminant, quibus succisi in profundum ruant. De quibus bene per Psalmistam dicitur: Viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos . Dies quippe dimidiare, est tempus vitae male in voluptatibus ductum ad poenitentiae lamenta dividere, atque hoc ad bonum usum dies suos nequaquam dimidiant, quia perversam mentem nec in extremo tempore immutant. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
ad alta nititur: carnis suȩ cogitatione dissi¬
patur: ita ut sepe animꝰ dũ intimis inhiat: dũ
sola cȩlestia aͣspectat: subita carnali delec¬
tatione ꝑcussus. a seme ipso scissus iaceat:
& qͥ se infirmitatis suȩ molestias suꝑasse gau¬
debat: repentino uulnere ꝓstratꝰ gemat. Pra¬
uitas gͦ & in angłis reppitur: dũ ipsos qͦq qͥ
ueritatẽ nuntiant: ñnũquã sub reptio uitȩ¬
fallacis grauat. Sigͦ hice iã mundi huiꝰ iniqͥta¬
te ferunt᷑. quos contra eũ sca intentio erigit:
quib ictib illi penitranͣt. qͦs ante eiꝰ iacula. ip¬
sa infirmitatis sue delectatio st̃nit.: Quibene
uelut atinea consumi describuntur. Tinea
qͥppe dãpnũ facit: & sonitũ ñreddit. Ita iniqͣ
mentes quia dãpna sua considerare negligt̃.
integritatẽ quasi nescientes ꝑdunt. Amittuns
nãq acorde innocentiã: ab ore ueritatẽ: a car¬
ne continentiã: & ꝑaccessũ tẽporis ab ȩtate ui

Expanded text:
ad alta nititur, carnis suae cogitatione dissiad alta nititur, carnis suae cogitatione dissipatur; ita ut saepe animus dum intimis inhiat, dum sola coelestia aspectat, subita carnali delectatione perculsus, a semetipso scissus jaceat, et qui se infirmitatis suae molestias superasse gaudebat, repentino vulnere prostratus gemat. Pravitas ergo et in angelis reperitur, dum ipsos quoque qui veritatem nuntiantfallacis gravat. Si ergo hi etiam mundi hujus iniquitate feriuntur, quos contra eum sancta intentio erigit quibus ictibus illi penetrantur, quos ante ejus jacula, ipsa infirmitatis suae delectatio sternit? Qui bene velut tinea consumi describuntur. Tinea quippe damnum facit, et sonitum non facit; ita iniquorum mentes, quia damna sua considerare negligunt, integritatem quasi nescientes perdunt. Amittunt namque a corde innocentiam, ab ore veritatem, a carne continentiam, et per accessum temporis ab aetate 172
Abbreviated transcription (Latin):
ligi sic̃ ꝑpropħam ar̃. Labia sacerdotiscu¬
stodiunt scientiã. & legẽ r. quir ex ore eiꝰ:
quia angłs dñi exercituũ est: qi quantali¬
bet uirtute fulgeant. ẽẽ omĩno sine culpa
nequeunt: cũ it̃ p̃sentis uit ȩ gradiunt᷑: qr
eorũ nimirũ gressus cangit᷑. aut luto illici¬
ti oꝑis: aut puluere cogitationis. Domos
autẽ luteas habitant: qui de illecebrosa hac:
uita carnis exultant. Hanc domũ luteã paulꝰ
habitare contẽpserat: cũ dicebat. Nrã conuer¬
satio inceł ẽ. Dicat gͦ. Ecce qui seruiunt ei ñ
st̃ stabiles: & in angłis suis reppit prauitatẽ.
Quantomagis hi qui habitant domos luteas
qͥt̾renũ habent fundam̃tũ: consum̃t᷑ uelut
atinea: Ac si apte dicat. Si presentis uitȩ ui¬
am illi sine contagio transire nequeunt. qͥ
ȩt̃na nuntiantes. sese contra cẽporalia ac¬
cingunt: quȩ detrim̃ta illi sustinent. qͥ ẽẽ se
incarnalis habitationis uoluptatib gaudent:
Qenĩ seriuunt eiñsc̃ stabiles: quia cũ mens

Expanded text:
custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Qui quantalibet virtute fulgeant, esse omnino sine culpa nequeunt, cum iter praesentis vitae gradiuntur, quia eorum nimirum gressus tangitur aut luto illiciti operis, aut pulvere cogitationis. Domos autem luteas habitant, qui de illecebrosa hac vita carnis exsultant. Hanc domum luteam Paulus habitare contempserat, cum dicebat: Nostra autem conversatio in coelis est . Dicat ergo: Ecce quipravitatem; quanto magis hi qui habitant domos luteas qui terrenum habent fundamentum, consumentur velut tinea? Ac si aperte dicat: Si praesentis vitae viam illi sine contagio transire nequeunt, qui aeterna nuntiantes, sese contra temporalia accingunt, quae detrimenta illi sustinent qui esse se in carnalis habitationis voluptatibus gaudent? Qui enim serviunt ei, non sunt stabiles, quia cum mens