comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
correptam ht̃ pͥsciano in deno¬
mminatiuis sic dicente. Scd̃e decli¬
nationis nomina in us desinen¬
tia .c. añcedente quotcũq silla¬
barum. nͥsint regionum noĩa
que diriuant᷑ ex his. ⁊ alia tm̃
dissillaba quacũq consonante
ante usposita:i ea que in is de¬
sinentia t̾cie declinationis si¬
milem hñt nominatiuo ge¬
nituũ: si scd̃e quidemin geni¬
tiuo siuͦ t̾cie in datiuo assum̃t
.cla. ut amicus amici. cicia: ⁊ in

Expanded text:
correptam habet, Prisciano in denominativis sic dicente: Secunde declinationis nomina in us desinentia, c antecedente, quotcumque sint sillabarum, nisi sint regionum nomina que dirivantur ex hiis et alia tantum dissillaba quacumque consonante ante us posita, et ea que in is desinentia tertie declinationis, similem habent nominativo genitivum; si secunde quidem sunt in genitivo, si tertie in dativo assumunt tia, ut amic
Abbreviated transcription (Latin):
sulcis iusticie: ⁊ ñ metes ea in sep¬
tuplũ. Noli querẽ ab homine du¬
catũ. neq a rege cathedrã hono¬
ris. Non te iustifices ante dñm.
qm̃ agnitor cordis ipse ẽ:⁊ penes
regem noli uelle uiderisapieis.
Noli q̃rere fieri uidex nͥ ualeas
uirtute irrũꝑe iniqͥtates. ne for¬
te extimescas faciẽ potentis: ⁊po

Expanded text:
ulcis iniustitiae, et non metes ea in septuplum. noli quaerere ab homine ducatum, neque arege cathedram honoris. non te iustifices ante deum: quoniam agnitor cordis ipse est: et penes regem noli uelle uideri sapiens. noli quaerere fieri iudex, nisi si uales uirtute inrumpere iniquitates, ne forte extimesca
Abbreviated transcription (Latin):
dies publicet. Paucis natus ẽ: qui
ppłm etatis sue cogitat. Multa
annoꝵ milia: multa ppłoꝵ suꝑ¬
uenient. Ad illa respice. etiã si
omnib tecũ uiuentib silentiũ
liuor indixerte: uenient qͥ sine
offensa. sine grã iudicent. Si qͦd ẽ
p̃ciũ uirtutis ex fama: nec hoc inqt.¬

Expanded text:
dies publicet. Paucis natus est, qui dies publicet. Paucis natus est, qui populum aetatis suae cogitat. Multa annorum milia, multa populorum supervenient; ad illa respice. Etiam si omnibus tecum viventibus silentium livor indixerit, venient qui sine offensa, sine gratia iudicent. Si quod est pretium virtutis ex fama, nec hoc int
Abbreviated transcription (Latin):
faccura sit. Qͥcqͥd expectatũ ẽ
diui: leuius accedit. Nut ego
mꝰ nr̃ habebit qͦd gͣtulet᷑ sibi:
cũ emissus his tenebͥs in qͥb uo¬
lutat᷑. ñ tenui uisu clara ꝑspexe¬
rit. s totũ diẽ admiserit. et red¬
ditꝰ celo suo fuerit: cũ receꝑit
locũ quẽ occupauit sorte nascũ¬
di.Sursũ illũ uocant inicia sua.
Erit autẽ illic etiã ante qͣm hac
custodia exsoluat᷑ cũ uicia disie¬
ricerit: purusq acleuis in cogi¬
tationes diuinas emicuerit.
hoc nos agere lucili km̃e. in
hocire impetutoto. licet pau¬
ci sciant. licet nemo: iuuat. Gła
umbra uirtutis est: etiã in uita
comitabit᷑. S quẽ admodũ um¬
bra aliqͣndo antecedit. aliqͣndo
seqͥtur. uel a t̾go est: ita gła aliqͣn¬
do ante nos est. uisendamq sep̃¬
bet: aliqͣndo madu̾so est. maior¬
q qͦ serior: ubi inuidia secessit.
sius est dãnũ. ueniet qͥ conditam
et scłi sui malignitate cõp̃ssam

Expanded text:
factura sit. Quicquid expectatum est factura sit. Quicquid expectatum est diu, lenius accedit. Vale. mus noster habebit, quod gratuletur sibi, cum emissus his tenebris, in quibus volutatur, non tenui visu clara prospexerit, sed totum diem admiserit et redditus caelo suo fuerit, cum receperit locum, quem occupavit sorte nascendi. Sursum illum vocant initia sua. Erit autem illic etiam antequam hac custodia exsolvatur, cum vitia disiecerit purusque ac levis in cogitationes divinas emicuerit. Hoc nos agere, Lucili carissime, in hoc ire impetu toto, licet pauci sciant, licet nemo, iuvat. Gloria umbra virtutis est; etiam invitam comitabitur. Sed quemadmodum umbra aliquando antecedit, aliquando sequitur vel a tergo est, ita gloria aliquando ante nos est visendamque se praebet, aliquando in averso est maiorque quo serior, ubi invidia secessit. sius est damnum. Veniet qui conditam et saeculi sui malignitate conpressam
Abbreviated transcription (Latin):
candas p̃beret. legere librũ
ꝑseu̾auit: ille qͥ ñ desiit ridere:
cũ hoc ipso iratitortores omĩa
instrum̃ta cruditatis sue exꝑi¬
rent᷑. Non uincet᷑ dolorrõne:
qui uictꝰ est risu: Si animꝰ tibi¬
ẽẽ in usu solet: suadebis. docebi ᷤͤ
audies. dices. queres. recordab̃is
Qͥd porro. nicħ agere te credis:
sitemꝑans eger sis: Ostendesmor¬
bũ posse suꝑari: uel posse susti¬
neri. Est mͥ crede. uirt̾uti etiã
in lectulo locus. Non tantũ ar¬
ma etacies dant argum̃ta ala¬
cris animi. indomitiq t̾rorib
Et in uestim̃tis uir fortis apparet.
habes qd̾ agas. bene luctare cũ
morbo. Si nichil te coeg̾it: si ni¬
chil exorau̾it: insigne ꝓdis ex¬
emplũ. O qͣm magna erat głe
mat̾ia. si spectarem᷑ egri. Ipse te
expecta: ipse te lauda. Int̾im¬
hoctene. hoc morde: adu̾sis ñ
succũb̾e̾ : letis ñ credere: om¬
nẽ fortune licentiã in ocłis ha¬
bere: tanꝗͣ. qͥ cqͥd potest facere

Expanded text:
candas praeberet, legere librum candas praeberet, legere librum perseveravit; ille, qui non desiit ridere, cum hoc ipsum irati tortores omnia instrumenta crudelitatis suae experirentur. Non vincetur dolor ratione, qui victus est risu ? Quicquiesse in usu solet, suadebis docebis, audies disces, quaeres recordaberis. Quid porro ? Nihil agere te credis, si temperans aeger sis ? Ostendes morbum posse superari vel certe sustineri. Est, mihi crede, virtuti etiam in lectulo locus. Non tantum arma et acies dant argumenta alacris animi indomitique terroribus; et in vestimentis vir fortis apparet. Habes, quod agas: bene luctare cum morbo. Si nihil te coegerit, si nihil exoraverit, insigne prodis exemplum. O quam magna erat gloriae materia, si spectaremur aegri! Ipse te specta, ipse te lauda. hoc tene, hoc morde: adversis non succumbere, laetis non credere, omnem fortunae licentiam in oculis habere, tamquam quicquid potest facere,
Abbreviated transcription (Latin):
querula ac fragili. qͣntũ necesse
ẽ. S molestũ ẽ inquis carere assu¬
etis uoluptatib: abstin̾e cibo.
sitire. esurire. hec pͥma absti¬
I nentia gͣuia sunt: demnde
cupi ditas relanguescit: ip¬
sis ꝑse que cupimꝰ fatigatis
ac deficientib. In de morosꝰ ẽ
stomachꝰ: inde quib fuit auidi¬
tas cibi: odiũ ẽ. Desideria ipsa
moriunt᷑. Non ẽ autẽ acerbum:
carere eo qͦd cuꝑe desieris. Do¬
lorem gͣuem sentio. Qͥd gͦ ñ sen¬
tis si illum muliebrit̾ tuleris :
Quẽ admodũ ꝑnitiosior est hostiᷤ
fugientiby: sic omne fortuitũ¬
incõmodũ magis in stat cedenti
⁊ au̾so. Sed gͣue est. Qͥd nos adhoc
forte sumꝰ. ut leuia portemꝰ. Iud̾
au̾tere animũ: et a dolore dis¬
cedẽ. Cogita qͥd honeste qͥd for¬
titer feceris. Bonas partestecũ
ipse tͣcta: memoriã in ea que
maxime miratꝰ es sparge. Tunc
tͥ fortissimꝰ qͥsq ⁊ uictor doloris
occͣrat: ille qͥ dũ uarices exce¬

Expanded text:
querula et fragili quantum necesse querula et fragili quantum necesse est. "Sed molestum est," inquit, "carere adsuetis voluptatibus, abstinere cibo, sitire, esurire." Haec prima abstinentia gravia sunt. Deinde cupiditas relanguescit ipsis per quae cupimus fatigatis ac deficientibus; inde morosus est stomachus, inde cuius fuit aviditas cibi, odium est. Desideria ipsa moriuntur. Non est autem acerbum carere eo, quod cupere desieris. lorem gravem sentio." Quid ergo ? Non sentis, si illum muliebriter tuleris? Quemadmodum perniciosior est hostis fugientibus, sic omne fortuituincommodum magis instat cedenti et averso. " Sed grave est." Quid ? Nos ad hoc fortes sumus, ut levia portemus avertere animum et a dolore discedere. Cogita quid honeste, quid fortiter feceris; bonas partes tecum ipse tracta. Memoriam in ea, quae maxime miratus es, sparge. Tunc tibi fortissimus quisque et victor doloris occurrat: ille, qui cum varices exse
Abbreviated transcription (Latin):
ceuciatꝰ ht̃ morb: s hos tolerabi¬
les int̾ualla faciunt. Nã sũmi do¬
loris intentio: inuenit finẽ. Ne:¬
mo potest ualde dolere et
diu. Sic nos amantissima nr̃i
nat᷑a disposuit: ut dolorẽ
aut tołabilẽ aut breuẽ faceret.
Maximi dolores consistunt in ma¬
cerrimis corporis partib. Nerui
articłiq. et qͥcqͥd aliud exile est.
acerrime seuit: cũ in arto uicia¬
guit᷑: et sinis dolendi ẽ obtorpu¬
isse. Dentiũ. ocłoꝵ. auriũ dolor
ob hoc ipsũ acutissimꝰ est: qͦd int̾
angusta corporis nascit᷑. non minꝰ
in alienationẽ soporẽq conu̾tit᷑
hoc itaq solatiũ uasti doloris est.
quod necesse ẽ desinas illũ sentire.
si nimis senseris. Illud aut̃ ẽ qd̾ im¬
ꝑitos in uexatione corporis male
ht̃: ñ assueuert̃ animo eẽ conten¬
ti⁊ multũ illis cũ corpore fuit. Ido
uir magnꝰ ac prudens animũ di¬
ducit a corpore: et multũ cũ me¬
liore ac diuina parte u̾satͣ: cũ hac

Expanded text:
cruciatus habet morbus. Sed hos tolerabiles intervalla faciunt. Nam summi doloris intentio invenit finem. Nemo potest valde dolere et diu; sic nos amantissima nostri natura disposuit, ut dolorem aut tolerabilem aut brevem faceret. Maximi dolores consistunt in macerrimis corporis partibus; nervi articulique et quicquid aliud exile est, acerrime saevit, eum in arto vitiaguitur et finis dolendi est optorpuisse. Dentium, oculorum, aurium dolor ob hoc ipsum acutissimus est, quod inter angusta corporis nascitur, non minuin alienationem soporemque convertitur. Hoc itaque solacium vasti doloris est, quod necesse est desinas illum sentire, si nimis senseris. Illud autem est, quod imperitos in vexatione corporis male habet: non adsueverunt animo esse contenti. Multum illis cum corpore fuit. Ideo vir magnus ac prudens animum diducit a corpore et multum cum meliore ac divina parte versatur, cum hac
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑e desidio: tardiorẽ ad morien¬
dũ fieri. Inuitꝰ relinqͥs macellum:
quẽ głari senectute longa. Qs
illã ferre potuisset: si contigisset
centesimũ implere: Quomͦ fabu¬
la: sic uita. Non qͣmdu: s qͣ be¬
ne acca sit refert. Nicħ ad remꝑ
tinet: qͦ loco desinas. Quoc̃q uo¬
les desine: tm̃ bonam clausulã
In remedium cedt̃ s̃impone.
honesta solatia: et qͥcqͥd animũ
erexit: etiã corpori ꝓdest. Studia
mͥ nr̃a ⁊̃ saluti fuert̃. Philosophie
acceptũ fero qͦd surrexi: qd̾ con¬
ualui. Illi uitã debeo: et nichil
illi minꝰ debeo. Multũ mͥ contulert̃
adbonã ualitudinẽ amici: qͦꝵ
adhortationib uigiliis. sermoni¬
b alleuabar. Hicħ eque lucili ui¬
roꝵ optime. egrũ reficit atq ad¬
uuat: qͣm amicoꝵ affectꝰ: nich
eque expectationẽ mortis ac metũ
subripit. Non tudicabã metũ illos
suꝑstites relinquere mori. Contẽ¬

Expanded text:
naturae desiderio tardiorem ad moriennaturae desiderio tardiorem ad moriendum fieri; iquem gloriari senectute longa. Quis illam ferre potuisset, si contigisset centesimum implere ? Quomodo fabula, sic vita non quam diu, sed quam bene acta sit, refert. Nihil ad rem pertinet, quo loco desinas. Quocumque voles desine; tantum bonam clausulam ihonesta solacia, et quicquid animum erexit, etiam corpori prodest. Studia mihi nostra saluti fuerunt. Philosophiae acceptum fero, quod surrexi, quod convalui. Illi vitam debeo et nihil illi minus debeo. Multum mihi contulerunt ad bonam valetudinem amici, quorum adhortationibus, vigiliis, sermonibus adlevabar. Nihil aeque, Lucili, virorum optime, aegrum reficit atque adiuvat quam amicorum adfectus; nihil aeque expectationem mortis ac metum subripit. Non iudicabam me, cum illos superstites relinquerent mori. Put
Abbreviated transcription (Latin):
sertim cũ eã uiã sumꝰ ing̾ssi. quã
ꝑag̾ẽ ñ ẽ necesse. It̾ imꝑfectũ e¬
rit: si in media parte. aut cit᷑
petitũ locũ stet̾is. Uita ñ ẽ imꝑ¬
fecta: si honesta ẽ. Ubic̃q desi¬
nes: si bene desines. tota ẽ. Ne¬
mo tã imꝑitꝰ ẽ ut nesciat qñq
tͥ uidet᷑ stultissimꝰ omniũ qͥ fle¬
rat: Equestultꝰ ẽ qͥflet qd post
uis hõib. seruis reb: seruis uite.
Nã uita simoriendi uirtꝰ ab est:
seruitꝰ est. Et qͥd habes. ꝓpt̾ qͥd ex¬
pectes: Uoluptates ipsas q̃ temo¬
rant̃ ac retinent: consũpsisti. ul¬
la tibi noua ẽ: nulla ñ iã odiosa
ipsasatietate. Qͥs sit uini. qͥsmul¬
si sapor: scis. Hichil int̾ est: centũ
ꝑ uesicam tuã an mille amphore
tͣnseant. Saccꝰ ẽ. Qd sapiat ostreũ.
qͥd mulꝰ optime nosti. Nichil tͥ
luxuria tua in fut᷑os annos intac
solemq si posses extingueres. Qd
enĩ unqͣm fecisti luce dignũ: Con¬
ficere ñ curie te. ñ fori. ñ ipsiꝰ rerũ

Expanded text:
aesertim cum eam viam simus ingressi, quam peragere non est necesse. Iter inperfectum erit, si in media parte aut citra petitum locum steteris; vita non est inperfecta, si honesta est. Ubicumque desines, si bene desines, tota est. mo tam imperitus est, ut nesciat quandoque tibi videtur stultissimus qui flerit? Eque stultus est qui flet, quod post vis hominibus, servis rebus, servis vitae. Nam vita, si moriendi virtus abest, servitus est. Ecquid habes, propter quod expectes ? Voluptates ipsas, quae te morantur ac retinent, consumpsisti. Nulla tibi nova est, nulla non iam odiosa ipsa satietate. Quis sit vini, quis mulsi sapor, scis. Nihil interest, centum per vesicam tuam an mille amphorae transeant; saccus es. Quid sapiat ostreum, quid mullus, optime nosti; nihil tibi luxuria tua in futuros annos intactSolem ? Quem, si posses, extingueres. Quid enim umquam fecisti luce dignum ? Confitere non curiae te, non fori, non ipsius rerum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Int̾iori muro munita anima.
omnia que carnis st̃. si possibile
nalium illecebraꝵ descendit. S
int̾ murum ⁊ murũ posita est.
qͣndo carnem nec in necessitate
respuit. nec in uoluptate diligit.
rum ⁊ murũ ad colligendas aqͣs
confouere. sed culpa ẽ necessita¬
tis loco cupiditatẽ ad mitt̾e. Ne

Expanded text:
t. Interiori muro munita, anima omnia quae carnis sunt, si possibile nalium illecebrarum descendit. Sed tunc inter murum et murum est, quando carnem nec in necessitate respuit, nec in voluptate diligit. rum ad colligendas aquasconfovere; sed culpa est necessitatis loco cupiditates admittere
Abbreviated transcription (Latin):
hic bonũ ẽ:⁊ hic malũ est tuum¬
cor humanum. qr nec aliunde
bonũ es sibonũ es. nec aliunde
malum es si malum es. nͥ qd uel
bene uelmale amas qđ bonũ est.
Nam omire qͦd est bonũ ẽ. sed cũ
id qd̃ bonum ẽ male amat᷑ illud
bonũ ñ est. ⁊ hoc malũ ẽ. Igit᷑ nec
qui amat malum ẽ. nec quod a¬
mat malũ ẽ. nec amor qͥ amat ma-¬
lũ ẽ. sed qͦd male amat malũ est.¬
⁊ hoc omne malũ ẽ. Ordinate gͦ
caritatem.: ⁊ iã malũ nullũ est.

Expanded text:
Hinc bonum est, et hinc malum est cor humanum; quia nec aliunde bonum es, si bonum es, nec aliunde malum es, si malum es, nisi quod vel bene vel male amas quod bonum est. Nam omne quod est, bonum est: sed cum id quod bonum est male amatur, illud bonum non est, et hoc malum est. Igitur nec qui amat, malum est; nec quod amat, malum est; nec amor quo amat, malum est: sed quod male amat, malum est, et hoc omne malum est. Ordinate ergo charitatem, et jam malum nullum est.
Abbreviated transcription (Latin):
onis emanant. Alt̾ ẽ amor mun¬
di cupiditas. alt̾ ẽ amor dei cari¬
tas. Mediũ quippe ẽ cor hominis
uñ fons dilectionis erumpit. Et
cũ ꝑ appetitum ad ext̾iora decͣrit
cupiditas dr̃. cum uͦ desidium su¬
ritas. Lomniũ maloꝵ radix est.¬
cupiditas: ⁊omniũ bonoꝵ ra-¬
dix ẽ caritas. Ex eogͥ totũ est
qͦd bonum. ⁊ totũ qͦd malũ est
ex eo ẽ. Qͥcqͥd gͦ illud ẽ mag¬
num ẽ quod in nobis est:⁊ ex eo¬

Expanded text:
os effundit: alter est amor mundi, cupiditas; alter est amor Dei, charitas. Medium quippe est cor hominis, unde fons amoris erumpit: et cum per appetitum ad exteriora decurrit, cupiditas dicitur; cum vero desiderium suritas: et omnium malorum radix cupiditas, et omnium bonorum radix charitas. Ex eo igitur totum est, quod bonum est; et totum quod malum est, ex eo est. Quidquid ergo illud est, magnum est quod in no
Abbreviated transcription (Latin):
leuat᷑. Elatio excelsos deiecit:
arrogantia sublimes humilia¬
uit. Qd̃ manifestando potes
amitt̾e: tacendo custodi. De ua

Expanded text:
eris. Elatio excelsum dejecit, et arrogantia sublimes humiliavit. Quod manifestando potes amittere, tacendo custodi. CA
Abbreviated transcription (Latin):
aqua statiua cito u̾ne ᷤᷤ facit. ñꝰ¬
stet chesaurꝰ cuus. nec stẽt igniᷤ¬
ignis tuus. Auoys. In largita¬
quirͣt᷑. Quale illud munus est.
qd̵ alt̾ cum gaudio accipit alt̾
cum lacͥmis amitcit:. Quãuis
largiaris tuũ. meliorem elemo.
facis si reddis alienũ. Non sis¬

Expanded text:
 statiua cito uermis facit. nstet thesaurus tuus nec stet ignis tuus. quiruntur. Quale illud munus est quod alter cum gaudio accipit, alter cum lacrymis amittit. Super largiaris tuum, meliorem eleemosynam facis, si reddis alienum. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe hoĩ. ⁊ rectitudo uiciis debe¬
tur. ut in uno eodẽꝙ homine.
⁊ diligamꝰ bonũ qd̵ factꝰ est. et
ꝑ sequamͣ mala que fecit. Ne dũ
culpas in caute remittimꝰ. ñ iam
ꝑ caritatem compati s ꝑ negli¬
gentiam cũ eo cecidisse uidea¬
mur. ħ gͦ nos debemꝰ exhibere
ꝓximis. qd̃ indignis nobis a cre¬
atore nr̃o cupimꝰ exhiberi. Mi¬
partit᷑. In tͥbulatione alt̾ius et
tu estotristis. Talis esto aliis.
clemens esto in alienis delictis:

Expanded text:
quippe homini, et rectitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factum est et persequamur mala que fecit, ne, dum culpas incaute remittimus, non iam per caritatem compati, sed per negligentiam veniam concessisse videamur. Hoc ergo nos debemus exhibere proximis quod indignis nobis a Creatore nostro conspicimus exhiberi. Miribus. In tribulatione alterius et tu esto tristis: talis esto aliis, clemens esto in alienis delictis
Abbreviated transcription (Latin):
pit in aliena necessitate cru¬
cem portat in m̃te. Neꝙ enĩ a¬
lit̾ redemptoris nr̃i m̃bra effi¬
cim᷑ nͥ inherendo deo: ⁊ ꝯpati.¬
endo ꝓximo. Crux quippe a c̃¬
ciatu dicitur. ⁊ duob modis
crux dm̃ collitur. Cum aut ꝑ
abstinentiã crucem dñi baiula¬
mus. aut ꝑ ꝯpassionem ꝓximi

Expanded text:
pit in aliena necessitate, crucem portat in mente. Neque enim aliter Redemptoris nostri membra efficimur, nisi inhaerendo Deo, et compatiendo proximo. Crux quippe a cruciatu dicitur: et duobus modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam crucem Domini bajulamus,
Abbreviated transcription (Latin):
dictio tua. Ante mortẽ benefac
amico tuo. ⁊ scđ uires tuas por¬
rigens pauꝑi da. da pauꝑi et
accipe. Iustifica animã tuã añ
mo suo.fen̾a ꝓximo tuo in tẽ¬
pore necessitatis illiꝰ. Daniel.

Expanded text:
dictio tua . Ante mortem benefac amico tuo, et secundum vires tuas exporrigens da pauperi . Da pauperi et accipies: justifica animam tuam: antmo suo . Fenera proximo tuo in tempore necessitatis illius .
Abbreviated transcription (Latin):
tia.iam suꝑatus ẽ ab aliis uiciis.
Uentꝰ ualidissimꝰ ñ mouet tͣrem:
⁊ animã sine ira ñ mouet indi¬
gnatio. Aque mouent᷑ ꝑ iuolen¬
a cogitationib iracundis. Qͥ lĩ¬
guã suam ñ tenuerit in tp̃re
ire. nec passionem carnis pot̾t¬
ñ habeatis aut qͣm celerrime
finiatis. ne ira crescat in odiũ
et tra bem faciat de festuca.

Expanded text:
tia, jam superatus est ab aliis vitiis. Ventus validissimus non movet turrem, et animam sine ira non movet indignatio. Aqua movetur per violena cogitationibus iracundis. Qui linguam suam non tenuerit in tempore irae, nec passionem carnis sulas habeatis aut quam celerime finiatis ne ira crescat in odium et trabem faciat de festuca
Abbreviated transcription (Latin):
le agit᷑ qd̾ libent̾ audit᷑. Sermo¬
uanꝰ uane conscientie index ẽ.
Quał sermo ostendit᷑. talis et
animꝰ ꝯꝓbat᷑. Retice u̾bum qd
ñ edificat aures. Qͥ u̾ba ociosa
ñ repͥmit ad noxia cito tͣnsit.

Expanded text:
le agitur quod libenter auditurvanus vanae conscientiae index est. Qualis sermo ostenditur, talis et animus comprobatur. Retice verbum quod non aedificat. Auris quae otiosa verba non reprimit, ad noxia cito transit.
Abbreviated transcription (Latin):
uo q̃dam posuerat
ds̃ in homine a pͥncipio. qͥb n
illiꝰ tota reg̾etur: ⁊ ꝯduce̾tur
ad ꝯsũmationẽ finis sui. duo ħ
erant appetitꝰ iusti.:⁊appetitꝰ ⁊mo¬
di. Unũ idẽ. appetitũ iusti dedãt
ut inẽẽt ad uoluntatẽ. alt̾m .i.
appetitum ꝯmodi ded̃at ut in¬
eẽt scd̃m necessitatem. Unũ uo¬
luntariũ. alt̾m necessariũ. Appe¬
titũ iusti ꝓpt̾ea uolũtariũ ẽẽ uo¬
luit. ut in eo ꝓm̾eret᷑ homo siue
bonũ. siuidełe eũ retine̾t cũ pos¬
set desere. siue malũ si eũ dese¬
reret. cum posset retinere. Appe-¬
titũ aut̃ cõmodi ꝓpt̾ea necessariũ
uoluit eẽ ds. qͣtinꝰ in eo remun̾a¬
retur hõ. siue adpenam. si alte¬
rũ id est appetitum iusti desere¬
ret. siue ad głam. si eunc appe¬
titũ scłi iusti retin̾et. In appeci¬
tu gͥ iusti ds̃ m̾itũ hoĩs ꝯstituit.
in appetitu uͦ ⁊ modi p̃miũ. ẜp¬
te̾a appetitũ iusti solũ uolũta¬
ti hominis subiecit. qr nͥ in uo¬

Expanded text:
uo quaedam posuerat Deus in homine a principio, quibus natura illius tota regeretur et conduceretur ad consummationem finis sui. Duo hic erant, appetitus justi et appetitus commodi. Unum, id est appetitum justi dederat, ut inesset ad voluntatem. Alterum, id est appetitum commodi dederat ut inesset secundum necessitatem. Unum voluntarium, alterum necessarium. Appetitum justi propterea voluntarium esse voluit, ut in eo promereretur homo sive bonum, si videlicet eum retineret cum posset deserere, sive malum, si eum desereret cum posset retinere. Appetitum autem commodi propterea necessarium voluit esse Deus, quatenus in eo remuneraretur homo sive ad poenam, si alterum, id est appetitum justi desereret, sive ad gloriam, si eumdem appetitum, scilicet justi, retineret. In appetitu justi Deus meritum hominis constituit; in appetitu vero commodi praemium. Propterea appetitum justi solum voluntati hominis subjecit, quia nisi in vo
Abbreviated transcription (Latin):
Opꝰ ⁊ditionis ẽ. quo factũ ẽ ut
eẽnt que ñ erant. O pꝰ restau.¬
rationis est. quo factũ ẽ ut
melius eẽnt q̃ ꝑierant. Ergo opus
ꝯditõis ẽ. creatio mundi cũ omĩb
elem̃tis suis. Opus restaurationis
ẽ. incarnatio u̾bi cũ oĩb sacͣm̃tis
suis. siue his q̃ p̃cessert̃ ab inicio scħ.¬

Expanded text:
uo factum est, ut essent quae non erant. Opus restaurationis est quo factum est ut melius essent quae perierant. Ergo opus conditionis est creatio mundi cum omnibus elementis suis. Opus restaurationis est incarnatio Verbi cum omnibus sacramentis suis; sive iis quae praecesserunt ab initio s
Abbreviated transcription (Latin):
tum nat᷑e ⁊ p̃ceptũ disciplire. Pre¬
ceptũ nat᷑e fuit. qͦd intꝰ aspiratũ
est ꝑ nat᷑am. p̃ceptũ uͦ discipline.
qͦd foris appositũ ẽ ad disciplinã.
Intꝰ ꝑ sensum: foris ꝑ u̾bum. In

Expanded text:
tum disciplinae. Praeceptum naturae fuit quod intus aspiratum est per naturam; praeceptum vero disciplinae quod foris appositum est ad disciplinam: intus per sensum, foris per verbum. In
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ possint ꝓdesse conscribo. Salu¬
tares amonitiones uelut medica¬
m̃toꝵ utiliũ ꝯpositiones litteris
mando. ẽẽ illas efficaces in meis
ulcib exꝑtus: que ⁊̃ si ꝑ sanata
ñ st̃. serꝑe desiert̃. Rectũ iter qd̾
serocognoui.:⁊ lassus errando:
aliis monstro. Clamo. Uitate q̃¬
cũq uulgo placent: q̃ casus attri¬
buit. Ad omne fortuitũ bonũ su¬
spiciosi pauidiq subsistice. Et fe¬
ra:i piscis. spe aliqͣ oblectante:
decipit᷑. Mun̾a ista fortune puta¬
tis: insidie st̃. Quisqͥs ur̃m tutã
agere uitã uolet: qͣntũ plur unũ
potest. ista iuscata beneficia de
Tuitet. Hanc gͦ sanã ac salubrẽ for¬
mã uite tenete : ut corpori tantũ
indulgeatis: qͣntum bone uali¬
tudini satis est. Durius tͣctan¬
dum ẽ: ne auimo male pͣeat. Ci¬
b famẽ sedet: potio sitim extin¬
guat: uestis arceat frigus : domꝰ
munim̃tũ sit: adu̾sꝰ infesta cor¬
poris. Hanc utrũ cespes erexerit.

Expanded text:
quae possint prodesse, conscribo. Saluquae possint prodesse, conscribo. Salutares admonitiones, velut medicamentorum utilium compositiones, litteris mando, esse illas efficaces in meis ulceribus expertus, quae etiam si persanata non sunt, serpere desierunt. Rectum iter, quod sero cognovi et lassus errando, aliis monstro. Clamo: "Vitate, quaecumque vulgo placent, quae casus adtribuit. Ad omne fortuitum bonum suspiciosi pavidique subsistite; et fera et piscis spe aliqua oblectante decipitur. Munera ista fortunae putatis? Insidiae sunt. Quisquis vestrum tutam agere vitam volet, quantum plurimum potest, ista viscit. Hanc ergo sanam ac salubrem formam vitae tenete, ut corpori tantum indulgeatis, quantum bonae valitudini satis est. Durius tractandum est, ne animo male pareat. Cibus famem sedet, potio sitim extinguat, vestis arceat frigus, domus munimentum sit adversus infesta corporis. Hanc utrum caespes erexerit
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑimꝰ excerꝑe: Intꝰ omnia dissi¬
miliasint: frons ppło nr̃a con¬
at: qui inspex̾it ꝓpius. Qui do¬
mũ intͣu̾it: nos potius miret᷑ ꝙͣ.
suꝑellectilem nr̃am. Magnꝰ est
ille: qͥ fictilib sic utit᷑ quẽadmo¬
dũ argento. Nec ille minor ẽ: qͥ
sic argento utit᷑. quẽ admodũ fic¬
tilib. Infirmi animi ẽ: pati ñ pos
plum luxurie aut auaricie:mul¬
cinus diues: cupiditatẽ irritat.
Malignꝰ comes. ꝗͣuis candido ⁊
simplici: rubiginem suã affri¬
cuit. Recede inte ipse qͣntũ po
tes. Cũ his u̾sare: qͥ te meliorẽ
fact᷑ist̃. Illos ad mitte: qͦs tu potes
fac̾e̾ meliores. In hoc me recondi.
& fores clausi: ut ꝓdesse plurib
possem. Nullus mͥ ꝑ ociũ dies ex̃:
partẽ noctiũ studus uendico. Non
uaco somno: s succũbo: et ocłos
iugilia fatigatos cadentesq in oꝑe
detineo. Secessi ñ tantũ ab homi¬
is. Post̾oꝵ negociũ ago: illis aliqͣ

Expanded text:
coeperimus excerpere ? Intus omnia dissicoeperimus excerpere ? Intus omnia dissimilia sint, frons populo nostra conat, qui inspexerit propius. Qui domum intraverit, nos potius miretur quam supellectilem nostram. Magnus ille est, qui fictilibus sic utitur quemadmodum argento. Nec ille minor est, qui sic argento utitur quemadmodum fictilibus. plum luxuriae, sive avaritiae, mulcinus dives cupiditatem irritat, malignus comes, quamvis candido et simplici animo rubiginem suam affricuites; cum his conversare, qui te meliorem facturi sunt. Illos admitte, quos tu meliores adere, in hoc me recondidi et fores clusi, ut prodesse pluribus possem. Nullus mihi per otium dies exit. Partem noctium studiis vindico. Non vaco somno sed succumbo, et oculos vigilia fatigatos cadentesque in opere detineo. Secessi non tantum ab homibus; posterorum negotium ago; illis aliqua,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ nos utͣq. Neminem eo fortuna
ꝓuexit: ut ñ tantũ illiminaret᷑.
qͣntũ ꝑmiserat. Noli huic tͣnqͥl¬
litati confidere ⁊ mom̃to mare
eu̾titur: eodem die uͥ lusert̃ na¬
sunt. lege nat᷑e composita pau¬
ꝑtas. Lex autẽ illa nat᷑e. scis qͦs
nobis t̾minos statuat. Ñesurire
ñ sitire: ñ algere. Ut famem si¬
timmq depellas. ñ est necesse su¬
ꝑbis assidere luminib ÷ nec su¬
ꝑcilium graue: et contumeli¬
osam etiam humanitatẽ pati.¬
¶ues est. Quod ꝑtinacit̾ studeᷤ
⁊ omnib omissis. hoc unũ agis
ut te meliorem cotidie facias:
et ꝓbo ⁊ gaudeo. Nec cm̃hortor
ut ꝑseueres: s etiã hortor. Asꝑũ¬
cultũ: ⁊ intonsũ caput. ⁊ negli¬
gentiorem barbam. ⁊ indictum
argento odiũ. ⁊ cubile humi
positũ. ⁊ qͥcqͥd aliud ambitio
nem ꝑu̾sa uia sequit᷑: euita.
Satis ipsum nom̃ philosophie:⁊̃
si modeste tͣccecur: inuidiosũ ẽ.
Qͥd si nos hominũ consuetudini

Expanded text:
 nos utraque.  nos utraque. provexit, ut non tantum illi minaretur, quantum permiserat. Noli huic tranquillitati confidere; momento mare evertitur. Eodem die ubi luserunt nasunt lege naturae composita paupertas." Lex autem illa naturae scis quos nobis terminos statuat ? Non esurire, non sitire, non algere. Ut famem sitimque depellas, non est necesse superbis adsidere liminibus nec supercilium grave et contumeliosam etiam humanitatem pati,utem Quod pertinaciter studes et omnibus omissis hoc unum agis, ut te meliorem cotidie facias, et probo et gaudeo, nec tantum hortor, ut perseveres, sed etiam rogo. Illucultum et intonsum caput et neglegentiorem barbam et indictum argento odium et cubile humi positum, et quicquid aliud ambitio nempe perversa via sequitur, evita. Satis ipsum nomen philosophiae, etiam si modeste tractetur, invidiosum est; quid si nos hominum consuetudini
Abbreviated transcription (Latin):
cũ existimas. cui ñ tantũdem cre¬
et ille qͥ amicũ in atͥo q̃rit: in
occupatꝰ hõ. et bonis suis obses¬
so: qͣm qͦd amicos sͥ putat. qͥb ip¬
se ñ ẽ. Tu uͦ oia cũ amico deliba:
s de ipso pͥus. Post amiciciã cre¬
dendum ẽ: añ amiciciã iudi¬
ciciã aliqͥs recipiendꝰ sit. Cũ pla¬
cuerit fieri. toto illũ pectore ad¬
mitte: tã audacter cũ illo loqͦͤ¬
re: ꝗͣ tecũ. Tu qͥdem ita uiue. ut
nichil t cõmittas: nisi qͦd cõmit¬
texe ⁊̃ inimico tuo possis. S qͥa
inueniunt quedã q̃ consuetudo
fecit archana. cũ amico om̃s cu¬
ras. om̃s cogitoẽs tuas misce fide¬
lem si putaius facies: Maiꝰ expe¬
cta: cũ puerilẽ animũ deposue¬
ris⁊ et ce in uirũ philosophie tͥn¬
scͥpseris. Adhuc enĩ ñ puericia:
s qͦd ẽ grauiꝰ ꝓuerilitas remanet.
Et hoc qͥdem peiusẽ. qd̾ auctorita¬
tem habemꝰ senũ ⁊ uicia pueroꝵ
nec pueroꝵ tantũ: s infantum
Illi leuia÷ hi falsa formidant:¬

Expanded text:
cum existimas, cui non tantundem creet ille, qui amicam atrio querit, in occupatus homo et bonis suis obsessus, quam quod amicos sibi putat, quibus ipse non est. Tu vero omnia cum amico delibera, sed de ipso prius. Post amicitiam credendum est, ante amicitiam iudicitiam aliquis recipiendus sit. Cum placuerit fieri, toto illum pectore admitte; tam audaciter cum illo loquere quam tecum. Tu quidem ita vive, ut nihil tibi committas, nisi quod committere etiam inimico tuo possis; sed quia interveniunt quaedam, quae consuetudo fecit arcana, cum amico omnes curas, omnes cogitationes tuas misce. Fidelem si putaveris, facies. Nam cta, cum puerilem animum deposueris et te in viros philosophia transscripserit. Adhuc enim non pueritia sed, quod est gravius, puerilitas remanet. Et hoc quidem peior est, quod auctoritatem habemus senum, vitia puerorum, nec puerorum tantum sed infantum. Illi levia, hi falsa formidant,
Abbreviated transcription (Latin):
Aliqͥd cotidie adu̾sus pauꝑtatẽ.
aliqͥd adu̾sꝰ mortẽ auxilii cõpara:
nec minꝰ adu̾sꝰ cet̾as pestes. Et cũ
multa ꝑcurreris unũ excerpe qd̃¬
g illo die concoquas. honesta inqͥt¬

Expanded text:
Aliquid cotidie adversus paupertatem, aliquid adversus mortem auxilii compara, nec minus adversus ceteras pestes; et cum multa percurrens, unum excerpe, quod illo die concoquas. Hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
Certis ingenus ĩmorari ei innu¬
triri oportet: siue lis aliqͥd tͣhẽ
qd̾ in animo fideli ter sedeat.
Nusꝗͣ. ẽ qui uͥcũq est. Uitã in ꝑe¬
gͥnatione exigentib hoc euenit:
ut multa hospicia hãnt: nullas a¬
inicicias. Idem accidat neceẽ est.
his qui nulliꝰ se ingenio familiari¬
t̃ applicant: s oĩa cursim i pꝑant̾
tͣnsmittunt. Ñ ꝓdest cib nec corpo¬
ri accedit: qͥ statĩ sũptꝰ emittit᷑. Nich
eque santatẽ impedit: qͣm remedi¬
oꝵ crebramutatio. N uenit uulnꝰ¬

Expanded text:
Certis ingeniis inmorari et innuCertis ingeniis inmorari et innutriri oportet, si velis aliquid trahere, quod in animo fideliter sedeat. Nusquam est, qui ubique est. Vitam in peregrinatione exigentibus hoc evenit, ut multa hospitia habeant, nullas amicitias. Idem accidat necesse est iis, qui nullius se ingenio familiariter applicant, sed omnia cursim et properantes transmittunt. Non prodest cibus nec corpori accedit, qui statim sumptus emittitur; nihil aeque sanitatem impedit quam remediorum crebra mutatio; non venit vuln
Abbreviated transcription (Latin):
uedã tẽpora eripiunt᷑ Seneca
Nobis: quedã subducunt᷑:
quedã effluunt. Turpissima tam̃
ẽ iactura q̃ ꝑ negligñtiã fit: etsi
uolueris attende. maxima pars
uite elabit᷑ male agentib: mag¬
na nichil agentib: tota uita ali¬
ud agentib. Quẽ mͥ dabis. qͥ ali¬
qͦd p̃ciũ tempori ponat: qͥ diem
estimet ÷ qͥ intelligat se cotidie
mori : In hoc enĩ fallim᷑: qͦd mor¬
puto ꝑauꝑem: cui qͣntulũcũq
suꝑ est. sat est. Tu tam̃ malo ser¬
ues tua: et bono tpr̃e incipies.
Nam ut uisũ ẽ maiorib nr̃is: se¬
ra parsimonia in fundo ẽ. Nenĩ
tantũ iuinimũ in imo: s pessi¬
bis. ⁊ ex his q̃ audio: bonã spem
de te concipio. Non discris: ñ lo¬
coꝵ mutationib inqͥetaris. Egͥ
animi ista iactatio ẽ. Primũ ar¬
gum̃tũ ꝯposite m̃tis existimo:
posse consist̾e: et secũ morari. Il¬
lud autẽ uide. ne ista lectio aucto¬
rũ multoꝵ: ⁊ omnis gn̾is uolumi¬
nũ: hãt aliqͥd uagũ ⁊ instabile.

Expanded text:
edam tempora eripiuntur nobis, quaedam subducuntur, quaedam effluunt. Turpissima tamen est iactura, quae per neglegentiam fit. Et si volueris attendere, maxima pars vitae elabitur male agentibus, magna nihil agentibus, tota vita aliud agentibus. Quem mihi dabis, qui aliquod pretium tempori ponat, qui diem aestimet, qui intellegat se cotidie mori ? In hoc enim fallimur, quod morputo pauperem, cui quantulumcumque superest, sat est. Tu tamen malo serves tua, et bono tempore incipies. Nam ut visum est maioribus nostris, sera parsimonia in fundo est. Non enim tantum minimum in imo, sed pessiibis, et ex iis quae audio, bonam spem de te concipio; non discurris nec locorum mutationibus inquietaris. Aegri animi ista iactatio est. Primum argumentum conpositae mentis existimo posse consistere et secum morari. Illud autem vide, ne ista lectio auctorum multorum et omnis generis voluminum habeat aliquid vagum et instabile.
Abbreviated transcription (Latin):
ne glorieris unqͣm. nec in die
honoris tui extollaris. Ante
mortem ne laudes hominẽ q̃¬
qͣm. qm̃ infiliis suis agnoscitur
uir. In uanitate app̃hendit᷑ pec¬
uideri sapiens. Curam habede
bono nomine. hoc enĩ magistͥ

Expanded text:
ne glorieris unquam, nec in die honoris tui extollaris . Ante mortem non laudes nominem qquoniam in filiis suis agnoscitur vir . In vanitate apprehenditur pecoli velle videri sapiens . Curam habe de bono nomine, hoc enim magis
Abbreviated transcription (Latin):
castigatus. ex hibet reu̾entiã ca¬
stiganti. Asꝑitate autẽ nimie in¬
re ñ pot̾is castigatos. Blanda
miles in malũ descendunt.
Qui ꝑ blanda u̾ba castigatꝰ ñ
corrigit᷑ acrius necesse e argu¬
atur. Cum dolore enim absci¬
denda st̃ que alit̾ sanari ñ pos¬

Expanded text:
castigatus exhibet reverentiam castiganti: aspera autem inre non potueris, castigatos. Blanda miles sibi in malo, defendunt. Qui per blanda verba castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt quae leniter sanari non pos
Abbreviated transcription (Latin):
breuem sermonem scĩam facit. lo¬
qui multũ stulticia est. In pͥncipio
audi et tace. Nouissimꝰ finis plus
habet honoris. Melior ẽ nouissi¬
tatio passionũ. Cum silentio ⁊ ora

Expanded text:
Brevis sermo scientiam facit, loqui multum stultitia est. In principio audi, loquere novissimus, finis plus habet honoris; melior novissitatio passionum, si exteriora
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. Qui custodit os suũ: custodit
animã suã. qui aut̃e inconsidãtꝰ
ẽ ad loqͤndũ sentiet mala. In oĩ
oꝑe erit abundantia. ubi autem
u̾ba sunt pluruma. freq̃ns erit e¬
gestas. Lingua placabilis lignũ

Expanded text:
. Qui custodit os suum, custodit animam suam . Qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala, in omni opere bono erit abundantia . Ubi autem verba sunt plurima, ibi frequens egestas . Lingua placabilis, lignum
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ os illoꝵ. Confusio patͥs: filiꝰ
Qui docet fatuũ: qiͣ qͥ ꝯglitinat
testam. Cũ stulto ñ multũ loqͣ¬
ris. ⁊ c̃ insensato. ne abieris. a¬
renã isalem ⁊ massã ferri. fa¬
ciliꝰ ẽ portare ꝙͣ. hoĩem ĩ prudñ¬
tẽ. ⁊ fatuũ ⁊ ĩpiũ. p̃cordia fatui.

Expanded text:
os illorum . Confusio patris est de filio Qui docet fatuum, quasi qui conglutinat testam. Cum stulto non multum loquaris, et cum insensato ne abieris . Arenam, et sal et massam ferri, facilius est portare, quam hominem imprudentem, et fatuum, et impium. Praecordi
Abbreviated transcription (Latin):
ciens sensu intimore. qͣm qui
aibundat sensu. ⁊ tͣnsgreditur
legem altissimi. Sapiens in u̾bͥ:
seipsum amicabilẽ facit. Grã
tͥna. et quasi brachiale in bra¬
chio dextro. Circulus aureus¬

Expanded text:
ciens sensu in timore Dei, quam qui abundat sensu et transgreditur legem Altissimi . Sapiens in verbis seipsum amabilem facit . Gratia trina, et quasi brachiale in brachio dextro . Verba aute
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ s sicuti ẽ unũ uidebimꝰ. Cur
autẽ sinistro clauso illa sp̃es uide
ri desinit que ad dextrum erat
uicissimq dextͦ clauso. illa int̾¬
inorit᷑ q̃ ad sinistrũ erat. longũ
ẽ et rei p̃senti ñ necariũ mͦ que¬
rere atꝙ disserẽ. Qd̾ enĩ ad p̾sen

Expanded text:
ignem, sed sicuti est unum videbimus. Cur ignem, sed sicuti est unum videbimus. Cur autem sinistro clauso illa species desinit videri quae ad dextrum erat, vicissimque dextro clauso illa intermoritur quae ad sinistrum erat, et longum est et rei praesenti non necessarium modo quaerere atque disserere. Q
Abbreviated transcription (Latin):
cũ diuscłe attendimꝰ q̃ꝙ lumina¬
colores. uarie sese ⁊mutantes:⁊
minꝰ minꝰq fulgentes donecom¬
nino desistant. Qs intelligend̃
ẽ reliqͥas eẽ forme illiꝰ que fac¬
ta erat in sensu. cũ corpꝰ lucid̃
uideret᷑ paulatimq et qͦdamͦ
gͣdatim deficiendo uariari.
Nam et insertaꝵ fenestrarum
cancelli si eos forte intuebam᷑.
sepe in illis apparuere colorib.
ut manifestũ sit hanc affectio¬
nr̃o sensui ex ea re que uideba¬
tur imp̃ssam. Erat gͦ ⁊̃ cũ ui¬
deremꝰ. et illa erat clarior et
exp̃ssior. ẜ multũ ⁊iuncta cũ
specie rei eiꝰ q̃ c̾nebat᷑. ut disc̾ni
omnino ñ posset ⁊ ipsa erat
uisio. Qͥn. ⁊̃ cũ luc̃ne flãmula mͦ
qͦdam diuaricatis radiis ocłoꝵ qͣi
geminat᷑. due uisiones fiunt cũ sit
resuna q̃ uidet᷑. Singillatĩ qͥppe
afficiunt᷑ idem radii de suo ocło qͥsq
emicantes. dũ ñ sinunt᷑ in illud cor
si uñ ocłm clauserimꝰ ñ geminũ

Expanded text:
cum diuscule attenderimus quaeque luminacum diuscule attenderimus quaeque luminacolores varie sese communicantes, et minus minusque fulgentes, donec omnino desistant, quasi intelligendum est reliquas esse formae illius, quae facta erat in sensu cum corpus lucidum videretur, paulatimque et quodammodo gradatim deficiendo variari. Nam et insertarum fenestrarum cancelli, si eos forte intuebamur, saepe in illis apparuere coloribus, ut manifestum sit hanc affectionem sensui nostro ex ea re quae videbatur impressa. Erat ergo etiam cum videremus, et illa erat clarior et expressior, si multum conjuncta cum specie rei ejus quae cernebatur, ut discerni omnino non posset, et ipsa erat visio. Quin etiam cum lucernae flammula modo quodam divaricatis radiis oculorum, quasi geminatur, duae visiones fiunt, cum sit res una quae videtur. Sigillatim quippe efficiuntur idem radii de suo quisque oculo emicantes, dum non finiuntur, in illud corpsi unum oculum clauserimus, non geminum
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ ⁊ formã que ab illa in
sensu uidentis fit: ꝑ eundem
sensum ñ disc̾nimꝰ. qm̃ tanta
ꝯiunctio ẽ ut ñ pateat disc̾nen¬
di locꝰ. s rõne colligimꝰ neqͣqͣm
nos potuisse sentire. nͥ fieret in
sensu nr̃o aliqͣ similitudo ꝯspe¬
cti corporis. Neꝙ enĩ cũ anulus
ce ͥ impͥmit᷑. ideo nulla imago
manet quod factum ẽ ut uide¬
ri possit. ꝓpt̾ea facile ꝑsuadet᷑. qd̃
inerat iam ce forma imp̃ssa ex
anulo. et anceꝗͣ ab illa separa¬
retur. Si autẽ liquido humori
adiungeret᷑ anulus. eo decͣcto
imaginis appareret. Nec ideotũ
in illo humore anteqͣm detra-¬
heretur. anuli formã factã ex
anulo q̃ distinguenda ẽ ab ea
forma q̃ in anulo ẽ. unde ista
facta ẽ que detͣcto anuloñ erit
ꝗͣuis illa in anulo maneat. uñ
ista facta ẽ. Sic sensus ocłoꝵ ñ
acꝑ hoc tardiorib ingeniis diffi¬
cillime ꝑsuaderi potest. formari
in sensu nr̃o imaginem rei uisi¬
bilis cum eam uidemꝰ. et eandem

Expanded text:
videmus, et formam quae ab illa in sensu videntis fit, per eumdem sensum non discernimus; quoniam tanta conjunctio est, ut non pateat discernendi locus. Sed ratione colligimus nequaquam nos potuisse sentire, nisi fieret in sensu nostro aliqua similitudo conspecti corporis. Neque enim cum annulus cerae imprimitur, ideo nulla imago manet quod factum est ut videri possit, propterea facile persuadetur, quod inerat jam cerae forma impressa ex annulo et anretur. Si autem a liquido humori adjungeretur annulus, eo detracto, nihil magis appareret. Nec ideo tamin illo humore, antequam detraheretur, annuli formam factam ex annulo, quae distinguenda est ab ea forma quae in annulo est, unde ista facta est, quae detracto annulo non erit, quamvis illa in annulo maneat, unde ista facta est. Sic sensus oculorum ac per hoc tardioribus ingeniis difficillime persuaderi potest formari in nostro sensu imaginem rei visibilis, cum eam videmus et eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
b appellari possunt ⁊tumacia
⁊ uanitas. qͣꝵ pͥor intelligentie.
post̾ior uoluntatis uicium ẽ.
Ex illa namq rõnis fallit᷑ ocłs.
⁊ ex ista uoluntatis appetitꝰ ma-¬
se existimans aliqͥs uł eẽ bonũ
quod ñ est. uel a se eẽ qd̾ ẽ. in se
ñ in dnõ głatur. Uana suꝑbia
seu uanitas est uiciũ qͦ quis tã

Expanded text:
i possunt, contumacia et vanitas: quarum prior intelligentiae, posterior voluntatis vitium est. Nam ex illa rationis fallitur oculus, et ex ista voluntatis appetitus mase existimans aliquis vel esse bonum quod non est, vel a se esse quod est, in se, non in Domino gloriatur. Vana superbia seu vanitas
Abbreviated transcription (Latin):
rioris aqͣs bibere ñ est uitium.
sed ꝯg̾gare: quia licet nobis bo¬
nis transitoriis uti ad necessitatẽ.
sed ñ dilig̾e ad suꝑfluitatẽ. Aqͣs
enim piscine inferioris ⁊g̾gant.
qui temporalia bona ñ ad usũ
necessitatis. sed ad expletionẽ
cupiditatis accumulant. qͦs in

Expanded text:
rioris piscinae bibere, sed vitium est congregare, quia licet nobis bonis transitoriis uti ad necessitatem, sed non diligere ad superfluitatem; aquas enim piscinae inferioris congregat qui temporalia bona non ad usum necessitatis, sed ad expletionem cupiditatis accumulat. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
quasi flores qͥdam ad decolo¬
randos pannos: et cardi quoꝙ
correctionũ ad depectenda fu¬
ꝑflua. In agro currimꝰ qñ di¬
uinã scͥpturam legimꝰ. Flores
coramꝰ. Patientia ẽ in rosa. ca¬
stitas in lilio. caritas in croco.
humilitas in uiola. puritas
in saphino. Bene autem ꝑ a
grũ fullonis tͣnsit aque duc¬
tus piscine suꝑioris. Piscina

Expanded text:
quasi flores quidam ad decorandas animas, et cardui quoque corruptionum ad depectenda superflua. In hoc agro currimus, quando divinam Scripturam legimus; flores coramus. Patientia est in rosa, castitas in lilio, charitas in croco, humilitas in viola, puritas in saphiro. Bene autem per agrum fullonis transit aquaeductus piscinae superioris; piscina
Abbreviated transcription (Latin):
influut̃. ad replendũ appe¬
titũ nr̃e carnalitatis. Mund̃
enĩ fons est. Aque oblectam̃¬
ta mundi. Aque ductꝰ sensꝰ
nr̃i. piscina sensualitas nr̃a

Expanded text:
edam ad replendum appetitum nostrae carnalitatis. Mundus enim fons est, aquae oblectamenta mundi, aquaeductus sensus nostri, piscina sensualitas nostra.
Abbreviated transcription (Latin):
dinem scłi amittit: ⁊ in fut᷑o et̾¬
num castitatis p̃miũ recip̃. Qͥ
casti ꝑseu̾ant ⁊ uͥgines angłis
dei efficiunt᷑ eqͣles. Castitas enĩ¬
fructꝰ suauitatis ẽ. Castitas sec̃¬
tas m̃tis. sanitas corporis. Uginitas¬
aut̃ silabitur nullatenꝰ reparat᷑.
Nam qͣmius penit̃ntie fructũ re¬

Expanded text:
dinem saeculi amittit, et in futuro aeternum castitatis praemium recipit. Qui casti perseverant et virgines, angelis Dei efficiuntur aequales. Castitas fructus suavitatis est Castitas securitas mentis, sanitas corporis. Virginitas si labitur, nullatenus reparatur. Quamvis poenitudo veniae fructus re
Abbreviated transcription (Latin):
Ecimꝰ quidẽ spũali milicie cui
nos mancipaiuimꝰ. magnã ẽẽ in
futurũ repositã remun̾ationẽ.
S si bene respiciamꝰ. in hoc ipso o
magnꝰ uite fructꝰ ẽ. scłm potuisse
despicere. et deo seruire cepisse.
euasisse uicioꝵ infelicissimũ do¬
minatũ. effugisse gule atq luxu¬
rie fedissimã seruitutẽ. Qdgͦ:¬
mune cũ mundo: uanaꝵ rerũ
cupiditatib ñ excruciari. scełi¬
b ñ admisceri ⁊ innocentia di¬
em tͣnsig̾e. beate castitati oꝑam
dare. głose pauꝑtatis sufficien¬
tiam cũ timore dñi possidere:
de qͣ in libro sapientis. Melior
ẽ exigua portio cũ timore dñi.
qͣ thesaurimagnisine timore¬
dñi. Intelligamꝰ itaq qntũ nob̃
mꝰ si possumꝰ. ex eo tp̃re qͦ hic ꝯ
u̾sari cepimꝰ. de qͣntis fraudi
qͣntũ ⁊̃ de p̃sentib beneficiis dño
aliud ag̾emꝰ ꝙͣ uoluerem᷑ in ma

Expanded text:
Scimus quidem spiritali militiae cui nos mancipavimus, magnam esse in futurum repositam remunerationem. Sed si bene respiciamus in hoc ipso opmagnus vitae fructus est, saeculum potuisse despicere, et Deo servire coepisse; evasisse vitiorum infelicissimum dominatum, et fugisse gulae atque luxuriae foedissimam servitutem. Qcommune cum mundo, vanarum rerum cupiditatibus non excruciari, sceleribus non admisceri, et in innocentia diem transigere, beatae castitati operam dare, gloriosae paupertatis sufficientiam cum timore Domini possidere? de qua loquitur Sapientia: Melior est exigua portio cum timore Domini, quam thesauri magni sine timore. Intelligamus itaque quantum nobis mus, si possumus, ex illo tempore ex ucrifecerimus: de quantis fraudibquantum etiam de praesentibus beneficiis Domino a
Abbreviated transcription (Latin):
ta iuridantia in ħbis spem mes¬
sis osfendant:⁊ me sub ipso falciᷤ
tempore. subita ł aeris intẽꝑie.
ł pluiiaꝵ mundatione decipi¬
ant. Quid mͥ ꝓdest. si umea spẽ
omnẽ in flore ꝓmittat. ⁊ ł feraꝵ
inc̃sio. ł uastitas gͣndinis spem
omnẽ in ⁊sũmatione subdicat.

Expanded text:
ta viridantia in herbis spem messis ostendant, et me sub ipso falsis tempore subita vel aeris intemperie, vel pluviarum inundatione decipiant? Quid mihi proderit, si vinea spem omnem in flore promittat, et vel ferarum incursio, vel vastitas grandinis spem omnem in consummationem subducat?
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑ abstrahe̾. Alt̾m abstiñ¬
tie crucis genꝰ ẽ sp̃ciosiꝰ atq subli¬
miꝰ. motꝰ animi regẽ ⁊ ꝑturba¬
tiones illius modesta tͣnqͥllitate
pacare. suꝑbie impetꝰ qͣi feram
bestiam refrenare. litigare
cotidie contͣ uicia sua. incre¬
pare quadam censura atꝙau¬
lent̾ ad celoꝵ regna ꝯtendit.¬

Expanded text:
enter abstrahere. Alterum abstinentiae et crucis genus est pretiosum atque sublime, motus animi regere, et perturbationes illius modestiae tranquillitate peccare, ac superbiae impetus quasi feram bestiam refrenare, litigare, quotidie contra vitia sua, increpare se quadam censoria aulenter ad coelorum regna con
Abbreviated transcription (Latin):
tiam omnẽ lassitudinẽ m̃tis. ⁊
p̃ciosam militiã p̃cioso agamꝰ af¬
fectu. N expectemꝰ ad obsequia
dnĩ nr̃i mercennarioꝵ ac seruoꝵ
more ⁊pelli Neꝙ ꝯtenti simꝰ ut
alius a nob̃ exigat qͥcqͥd ad sa¬
lutem ⁊ głam nrãm ꝑtin̾e cog¬
noscimꝰ. Añ omnia caueamꝰ ut

Expanded text:
tiam, omnem lassitudinem mentis, et pretiosam militiam pretioso agamus affectu. Non exspectemus ad obsequia Domini nostri mercenariorum ac servorum more compelli, neque contenti simus ut alius a nobis exigat quidquid ad salutem et gloriam nostram pertinere cognoscimus. Ante omnia caveamus ut
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Exire de huiꝰ corporis ha¬
bitaculo ita sibiuidebit᷑. qiͣ pꝰ
longas carceris tenebs ꝓducat᷑
ad lucem. qͣi de aliqͦ obscurissi¬
mo specu. in aulam regiam in¬
troducat᷑. tanqͣ. de lacu misie
⁊ de luto fecis abstracta. speciosis
acsplendidis uestib induatur.
atq int̾floꝵ ⁊ aromatũ suauita¬
temmiris re ficienda odori¬
b collocet᷑. Recordemur ꝗͣ. ioꝯ¬
dasit quies. ꝙͣ. delectabilis re¬
pausatio. pꝰ depositũ alicuiꝰ oñs
gͣuissimi fascem. qͣm dulce sit pꝰ
longe captiuitatis cathenas ad ca¬
ram patͥam recuꝑata libertate
ꝑuenisse: atq ex his colligamꝰ ⁊
cognoscamꝰ. qͣm iocondũ erit co¬
mite bona ꝯscientia. ad uera et
solida gaudia. atq ad angłoꝵ tͣnͣ¬
sire consortia. et ad illam uitam
conscendere. ubi nulli labores.
nulli dolores exunt. nulla dam¬
centia. iniuiolata iusticia. incon¬
cussasecuritas. ac semptt̾na feli¬

Expanded text:
tatem; exire de hujus corporis habitaculo ita sibi videbitur, quasi post longas carceris tenebras producatur ad lucem, quasi de aliquo obscurissimo specu in aulam regiam introducatur, quasi de lacu miseriae et de luto faecis abstracta, speciosis ac splendidis vestibus induatur, atque inter florum et aromatum suavitatem miris reficienda odoribus collocetur. Recordemur quam jucunda sit quies, quam delectabilis repausatio, post se depositum alicujus gravissimi oneris fascem. Quam dulce sit post longae captivitatis catenas ad charam patriam recuperata libertate pervenisse. Atque ex his colligamus et cognoscamus quam jucundum erit comite bona conscientia ad vera et solida gaudia, atque ad angelorum transire consortia, et ad illam vitam conscendere ubi nulli erunt labores, nulli dolores, nulla damcentia, inviolata justitia, inconcussa securitas ac sempiterna feli