comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
torum. Perhanc enim stat ȩccłia quȩ int̃¬
ris est:ꝑhanc non perit quod perierat
et inuentum ẽ. Excepto quippe baptisma¬
le donatum ẽ. ut quod generatione attra¬
ctatum ẽ regeneratione soluat᷑: et camen
actiua quoq peccata quecunq corde. ore.
opere commissa inuenerit tollit: Hac gͦ
ex cepta magna indulgentia unde incipit
hominis renouatio. inqua soluitur omĩs
reatus. et ingeneratus et additus. ipsa et¬
am uita cȩtera iam ratione utentis ȩtatis.
quantalibet p̃polleat fecunditate iusticiȩ.
sine peccatorum remissione non agitur:
qm̃ filii dĩ quandiumortalit̃ uiuunt. cũ morte
confligunt. Et quamuis de illis sit ue¬
raciter dictum. quotquot spũ dei agun¬
tur. hi filii sunt dei. si tamen spũ dei exci¬
tantur. et tanquam filii dei ꝑficiunt
ad dm̃. ut etiam spũ suo maxime aggra¬
uante corruptibili corpore. tanquam fi¬
lii hominis in quibusdam humanismo.¬

Expanded text:
torum. Per hanc enim stat Ecclesia quae in tetorum. Per hanc enim stat Ecclesia quae in terris est: per hanc non perit quod perierat et inventum est . Excepto quippe Baptismaum donatum est, ut quod generatione attractum est, regeneratione detrahatur; et tamen activa quoque peccata, quaecumque corde, ore, opere commissa invenerit, tollit: hac ergo excepta magna indulgentia, unde incipit hominis renovatio, in qua solvitur omnis reatus et ingeneratus et additus; ipsa etiam vita caetera jam ratione utentis aetatis, quantalibet praepolleat fecunditate justitiae, sine peccatorum remissione non agitur. Quoniam filii Dei quamdiu mortaliter vivunt, cum morte confligunt. Et quamvis de illis sit veraciter dictum, Quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei ; sic tamen Spiritu Dei excitantur, et tanad Deum, ut etiam spiritu suo, maxime aggravante corruptibili corpore, tanquam filii hominis, in quibusdam humanis mo
Abbreviated transcription (Latin):
tellectus humanus: exparte scimus. et ui¬
demus nunc ꝑspeculum in enigmate. Cũ
uero ȩquales angłis dei fuerimus: tunc
quemadmodũ et ipsi uidebimus facie
ad faciem: tantamq pacem habebimus er¬
ga eos.quantam et ipsi erganos q̃uia tantũ
eos dilecturi sumus. quantum ab eis dilige¬
mur. Itaq pax corum nota nobis erit: qͥa
et nr̃a talis ac tanta erit: nec p̃cellet tunc
intellectum nr̃m. Dei uero pax quȩ illic ẽ
erga eos: et nr̃m et illoꝵ intellectum sine
dubitatione precellit. De ipso quippe be¬
ata ẽ rationalis creatura quȩcunq beata
est: ñ ipse de illa. Unde scdmhoc melius
accipitur quod scriptum ẽ pax dei quȩ
precellit omnẽ intellectum: ut in eo quod
dixit omnẽ. nec ipse intellectus scõꝵ an
enim et ipsius intellectum: pax eiꝰ excellit:
etiam nunc cũ remittunt᷑ nr̃a peccata.
Idõ post commemorationẽ scẽ eccłiȩ. in or¬
dine confessionis ponitur remissio pecca¬

Expanded text:
tellectus humanus, ex parte scimus, et vitellectus humanus, ex parte scimus, et videmus nunc per speculum in aenigmate: cum vero aequales Angelis Dei fuerimus ; tunc quemadmodum et ipsi, videbimus facie ad faciem ; tantamque pacem habebimus erga eos, quantam et ipsi erga nos; quia tantum eos dilecturi sumus, quantum ab eis diligimur. Itaque pax eorum nota nobis erit, quia et nostra talis ac tanta erit, nec praecellet tunc intellectum nostrum: Dei vero pax quae illic est erga eos, et nostrum et illorum intellectum sine dubitatione praecellet. De ipso quippe beata est rationalis creatura, quaecumque beata est, non ipse de illa. Unde secundum hoc melius accipitur quod scriptum est, Pax Dei quae praecellit omnem intellectum: ut in eo quod dixit omnem, nec ipse intellectus sanctorumenim et ipsius intellectum pax ejus excellit. etiam nunc, cum remittuntur nostra peccata. Ideo post commemorationem sanctae Ecclesiae in ordine Confessionis ponitur remissio pecca
Abbreviated transcription (Latin):
rantur autem quȩ in terrissunt: cũ ipsi
homines qui p̃destinati sunt in ȩt̃namui¬
tam a corruptionis uetustate renouant᷑.
Ac sic ꝑ illud singulare sacrificium in quo
mediator est immolatus. qđ unũ multę
in lege uictimȩ figurabant. pacificantur
stibus: qm̃ sicut idem apłs dicit. in ip̃so
complacuit omnẽ plenitudinem in habi¬
tare: & ꝑ eum reconciliari omnia in ipsum:
pacificans ꝑsanguinem crucis eius siue
quȩ interris sunt siue quȩ incȩlis.Lxiii.¬
c ista p̾cellit sicut scriptum ẽ omnẽ in¬
tellectum: neq sciri a nobis nisi cũ ad eã
uenerimus potest. Quomodo enim pacifi¬
cantur cȩlestia:nisi nobis.id est concordan
do nobiscum: Nam ibi semꝑ est pax: et in¬
ter se uniuersis intellectualib creaturis.
et cum suo creatore. Que pax precellit ut
dictum ẽ omnẽ intellectũ: s utiq nr̃m.
non eoꝵ qui semꝑ uident faciem patris.
Nos autem quantuscunq sit innobis in¬

Expanded text:
rantur autem quae in trantur autem quae in thomines qui praedestinati sunt ad aeternam vitam, a corruptionis vetustate renovantur. Ac sic per illud singulare sacrificium in quo Mediator est immolatus, quod unum multae in Lege victimae figurabant, pacificantur stibus. Quoniam, sicut idem Apostolus dicit, in ipso complacuit, omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliare omnia in ipsum, pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quae in terris sunt, sive quae in coelis. Pax ista praecellit, sicut scriptum est , omnem intellectum, neque sciri a nobis, nisi cum ad eam venerimus, potest. Quomodo enim pacificantur coelestia, nisi nobis id est, codo nobiscum? Nam ibi semper est pax, et inter se universis intellectualibus creaturis, et cum suo Creatore. Quae pax praecellit, ut dictum est, omnem intellectum; sed utique nostrum, non eorum qui semper vident faciem Patris. Nos autem, quantuscumque sit in nobis in
Abbreviated transcription (Latin):
Ista uero quȩ ab illa peregrinat᷑ in terris.
eo nobis notior est quod inilla sumꝰ: et
quia hominum ẽ quod et nos sumꝰ. Hec
sanguine mediatoris nullum habentis
peccatũ ab omni ẽ redempta peccato: ciꝰ¬
q uox ẽ. Si ds̃ ꝓ nobis. quis contra nos:
angłis fit quicqͥd hominũ ꝑ eius mortẽ
redimitur et liberat᷑ a malo: qm̃ cũ eis
quodammꝰ redit in grãm post inimicici¬
as. quas inter homines et scõs angłos pec¬
cata fecerunt: et ex ipsa hominũ redemp¬
tione ruinȩ illius angłicȩ detrimenta re
parantur:
t utiq nouerunt angeli scĩ doc̃ti de dõ
cuiꝰ ueritatis ȩterna contemplatione
beati sunt: quanti numeri supplementũ
de genere humano integritas illiꝰ quita¬
tis expectet. pter hoc ait apłs: instau¬
rari omnia inxp̃o quȩ in cȩlis sunt. et que
interris in ipso. Instaurantur quippe quȩ
in cęlis sunt: cum id qđ inde in angłis
lapsum ẽ. ex hominibus redditur. Instau¬

Expanded text:
Ista vero quae ab illa peregrinatur in terris, Ista vero quae ab illa peregrinatur in terris, eo nobis notior est, quod in illa sumus, et quia hominum est, quod et nos sumus. Haec sanguine Mediatoris nullum habentis peccatum, ab omni redempta est peccato, ejusque vox est, Si Deus pro nobis, quis contra nos? Angelis fit, quidquid hominum per ejus mortem redimitur et liberatur a malo, quoniam cum eis quodammodo redit in gratiam, post inimicitias quas inter homines et sanctos Angelos peccata fecerunt, et ex ipsa hominum redemptione ruinparantur. Et utique noverunt angeli sancti docti de Deo, cujus veritatis aeternae contemplatione beati sunt, quanti numeri supplementum de genere humano integritas illius civitatis exspectet. Propter hoc ait Apostolus: Instaurari omnia in Christo quae in coelis sunt et quae in terris . In ipso instaurantur quippe quae in coelis sunt, cum id quod in angelis lapsum est, ex hominibus redditur. Instau
Abbreviated transcription (Latin):
igis opus ẽ diuidicare atq dinoscere cũ
se sathanas transfigurat uelut in angłm
lu̾cis: ne fallendo ad aliqua ꝑniciosa sedu¬
cat. Nam quando sensus corporis fallit.
mentẽ uero nonmouet auera rectaq senten¬
tia qua quisq uitam fidelem gerit. nullũ
ẽ in religione ꝑiculum: uł cum se bonũ
fingens. ea facit siue dicit quȩ bonis angłis
congruunt. etiam si credatur bonus:error
losus aut morbidus.Cum uero ꝑ hec aliena
ad sua incipit ducere: tunc eum dinoscere.
nec ire post eum.magna et necessaria uigi¬
lantia ẽ. S qđ unusquisq hominũ idone¬
usnon ẽ om̃s mortiferos dolos eius euadere
nisi regat. atq tueatur ds̃: et ipsa huiꝰ res
difficultas adhoc est utilis. ne sit spessibi
quisq aut homo alter alteri: sed ds̃ suis
omnib: id enim nobis potius expedire
prorsus piorum ambigit nemo. .Lxi.
est eccłia. tunc nobis sicutiẽ innotescet:
cum ei conuncti fuerimus infinem. ad si¬
mul habendam beatitudinẽ sempiternã.

Expanded text:
gis opus est dijudicare atque dignoscere, cum se satanas transfigurat velut angelum lucis , no fallendo ad aliqua perniciosa seducat. Nam quando sensus corporis fallit, mentem vero non movet a vera rectaque sententia, qua quisque vitam fidelem gerit, nullum est in religione periculum: vel cum se bonum fingens, ea facit sive dicit, quae bonis angelis congruunt, etiam si credatur bonus, losus aut morbidus. Cum vero per haec aliena ad sua incipit ducere, tunc eum dignoscere, nec ire post eum, magna et necessaria vigilantia est. Sed quotusquisque hominum idoneus est omnes mortiferos ejus dolos evadere, nisi regat atque tueatur Deus? Et ipsa hujus rei difficultas ad hoc est utilis, ne sit spes sibi quisque, aut homo alter alteri, sed Deus suis omnibus. Id enim nobis potius expedire prorsus piorum ambigit nemo. CAPUT LXI. est Ecclesia, tunc nobis sicuti est innotescet, cum ei conjuncti fuerimus in finem, ad simul habendam beatitudinem sempiternam.
Abbreviated transcription (Latin):
baret᷑ mortuos nos eẽ peccato. Cui autẽ
peccato paruuli renascendo moriuntur:
nisi quod nascendo traxerunt: Ae ꝑhoc etiã
adipsosꝑtinet: quod sequitur dicens. Con¬
sepulti enim sumus illi ꝑbaptisinũ inmor¬
tem: ut queadmodum surrexit xp̃c amor¬

Expanded text:
robaretur mortuos nos esse peccato. Cui autem robaretur mortuos nos esse peccato. Cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? Ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur dicens: Consepulti sumus ergo illi per Baptismum in mortem, ut quemadmodum surrexit Chris
Abbreviated transcription (Latin):
sic in nobis uera remissio peccatoꝵ: et quẽ
ad modum in illo uera resurrectio: ita et¬
in nobis uera iustificatio. fit enim. Quid
gͦ dicemus : ꝑmanebimus in peccato ut
grã abundet: Dixerat enim suꝑius: ubi
abundauit peccatum. suꝑabundauit
grã. Et ideo questionem sibi ipsi ꝓposu¬
it: utrum ꝓpter abundantiam grẽ con¬
sequendam inpeccato sit ꝑmanendũ.
S respondit. Absit. Atq subiecit. Si
mortui sumus peccato: quom̃ uiuemꝰ
in eo: Deinde ut ostenderet nos mortuos
esse peccato: an ignoratis inquit qm̃ qui¬
cunq baptirati sumus in xp̃o iħu. in mor¬
te ipsius baptirati sumus: Si gͦ hinc os¬
tendimur mortui ẽẽ peccato. quia in mor¬
te xp̃i baptirati sumꝰ: ꝓfecto et parui.
qui baptizant᷑ in xp̃o peccato moriuntur.
quia in morte ipsius baptizant᷑. Nullo e¬
nim excepto dictum est: quicunq bap¬
tirati sumus in xp̃o iħu. in morte ipsius
baptizati sumus. Et ideo dictum ẽ: ut ꝓ¬

Expanded text:
sic in nobis vera remissic in nobis vera remisurrectio, ita in nobis vera justificatio. Ait enim, Quid ergo dicemus? Permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Dixerat enim superius, Ubi, enim abundavit peccatum, superabundavit gratia . Et ideo quaestionem sibi ipse proposuit, utrum propter abundantiam gratiae consequendam in peccato sit permanendum. Sed respondit, Absit: atque subjecit, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Deinde ut ostenderet nos mortuos esse peccato: An ignoratis, inquit, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Si ergo hinc ostendimur mortui esse peccato, quia in morte Christi baptizati sumus; profecto et parvuli qui baptizantur in Christo, peccato moriuntur, quia in morte ipsius baptizantur. Nullo enim excepto dictum est, Quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Et ideo dictum est, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si solum sit obnoxios damnationi fa¬
cit: grã uero ex multis delictis iustificat
hominẽ. qui preter illudunum qͦd cõmu¬
nider cum omnib originaliter traxit. sua
quoq propria multa cominisit.
eruntamen quod paulopost dicit. sic̃
ꝑ unius delictum in om̃s homines tu
condemnationẽ. ita et pumus iusticiam
in om̃s homines adiustificationẽ uite: sa¬
tis indicat ex adam neminẽ natum nisi
damnatione detineri.⁊neminem nisi in
xp̃o renatum adamnatione liberari. L.¬
e qua ꝑ unũ hominẽ pena et ꝑ unũ ho¬
minẽ grã cum locutus fuisset. quantũ
illi epistolȩ sue loco sufficere iudicauit: de¬
inde sacribaptismatis in cruce xp̃i gran¬
de misterium commendauit. co modo ut
intelligamus nichil aliud esse in xp̃o bap¬
tismum. nisi mortis xp̃i similitudinẽ: ni¬
chil autem aliud mortem xp̃i crucifixi.
nisi remissionis peccati similitudinẽ: ut
quemad modũ in illo uera mors facta ẽ.

Expanded text:
etiam si solum sit, obnoxios damnationi faetiam si solum sit, obnoxios damnationi facit: gratia vero ex multis delictis justificat hominem, qui praeter illud unum, quod communiter cum omnibus originaliter traxit, sua quoque propria multa commisit. Verumtamen quod paulo post dicit , « Sicut per unius delictum in omnes homines ad condemnationem, ita et per unius justitiam in omnes homines ad justificationem vitae ; satis indicat, ex Adam neminem natum nisi damnatione detineri, et neminem nisi in Christo renatum a damnatione liberari. De qua per unum hominem poena et per unum hominem gratia cum locutus fuisset, quantum illi Epistolae suae loco sufficere judicavit, deinde sacri baptismatis in cruce Christi grande mysterium commendavit eo modo, ut intelligamus nihil aliud esse in Christo baptismum, nisi mortis Christi similitudinem; nihil autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta est,
Abbreviated transcription (Latin):
pe nichil in eo baptismus quod ablucrat.
sicut mors nichil quod puniret inuenit:
ut diabolus ueritate iusticiȩ. non uiolen¬
tia potestatis oppressus et uictus. qm̃ ip¬
sum sine ullo peccati merito iniquissime
occiderat. ꝑ ipsum iustissime amitteret
quos peccati merito detinebat. Utrunq
igitur ab illo. idest et baptimus et mors
certe dispensationis causa non miseran¬
da necessitate.s miserante potius uo¬
luntate susceptum ẽ: ut unus peccatũ
tolleret mundi. sicut unus peccatum
misit inmundũ: idest in uniuersum
genus humanum:
isi quod ille unus unum peccatũ misit
inmundum⁊ iste uero tinus non solũ il¬
lud unũ. s cunctasimul abstulit: quȩ adds¬
ta inuenit. Unde dicit apłs. non sicut per
unum peccantẽ: ita ẽ et donum. Nam iudi¬
cuĩ quidem ex uno in concemnationẽ: gr̃ã
autẽ ex multis delictis in iustificationẽ. Qa
utiq illud unum quod originaliter trahit᷑.

Expanded text:
pe nihil in eo baptismus quod ablueret, pe nihil in eo baptismus quod ablueret, sicut mors nihil quod puniret, invenit; ut diabolus veritate justitiae, non violentia potestatis oppressus et victus, quoniam ipsum sine ullo peccati merito iniquissime occiderat, per ipsum justissime amitteret quos peccati merito detinebat. Utrumque igitur ab illo, id est, et baptismus et mors, certae dispensationis causa, non miseranda necessitate, sed miserante potius voluntate susceptum est; ut unus peccatum tolleret mundi, sicut unus peccatum misit in mundum, hoc est, in universum genus humanum. isi quod ille unus unum peccatum misit in mundum, iste vero unus non solum illud unum, sed cuncta simul abstulit quae addita invenit. Unde dicit Apostolus: Non sicut per unum peccantem, ita est et donum: nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis dutique illud unum quod originaliter trahitur,
Abbreviated transcription (Latin):
damnaret᷑. non soluit᷑ ac diluitur. nisi per
unum mediatorem dei et hominũ homi
ut ei nonopus esset renasci. xluiiii.
titatus ẽ: sed quodam p̃cursorio illiꝰ mi¬
nisterio qui dicebat parate uiam dno. Hu¬
ic uni in quo solo renasci poterant para¬
bantur. Huiꝰ enim baptismum ẽ non in
aqua tantum sicut fuit iohannis. uerũ
etiam in spũ scõ: ut de illo spũ regeneret᷑
quisqͥs in xp̃m credit. de quo xp̃c generatꝰ
regeneratione non eguit. Unde uox illa pa¬
tris quȩ suꝑbaptiratum facta ẽ ego hodie
genuite. non unum illum temporis diẽ¬
in quo baptiratus est. sed immutabilis et̃¬
nitatis ostendit: ut illum hominẽ ad uni¬
geniti ꝑsonam ꝑtinere monstraret. Ubi
enim dies nec hesterni fine inchoatur. nec
initio crastini terminat᷑: semꝑ hodiernꝰ ẽ.
In aquagͦ baptirari uoluit a iohanne: non
ut eius iniquitas ulla dilueretur: s ut ma¬
gna eius commendaret᷑ humilitas. Ita qͥp¬

Expanded text:
damnaretur, non solvitur ac diluitur nisi per damnaretur, non solvitur ac diluitur nisi per unum mediatorem Dei et hominum hominut ei non opus esset renasci. CAPUT XLItizatus est: sed quodam praecursorio illius ministerio qui dicebat, Parate viam Domino , huic uni in quo solo renasci poterant parabantur. Hujus enim baptismus est non in aqua tantum, sicut fuit Joannis, verum etiam in Spiritu sancto ; ut de illo Spiritu regeneretur quisquis in Christum credit, de quo Christus generatus regeneratione non eguit. Unde vox illa Patris quae super baptizatum facta est, Ego hodie genui te ; non unum illum temporis diem quo baptizatus est, sed immutabilis aeternitatis ostendit, ut illum hominem ad Unigeniti personam pertinere monstraret. Ubi enim dies nec hesterni fine inchoatur, nec initio crastini terminatur, semper hodiernus est. In aqua ergo baptizari voluit a Joanne, non ut ejus iniquitas ulla dilueretur, sed ut magna commendaretur humilitas. Ita quip
Abbreviated transcription (Latin):
cedit. non immerito disceptari potest:
utrum omniũ malisactib et multiplica¬
tis delictis originalib qui nascit᷑ implicet᷑:
ut tanto peius quanto posterius quisq
nascat᷑: an ꝓpterea ds̃ interciam et quartã
generationẽ de peccatis parentum eoꝵ po¬
steris cõminet᷑. quia iram suam quantũ
ad progeneratorum culpas ꝑtinet ñ exten¬
dit ulterius moderatione miserationis et¬
tionis grã nonconfert᷑ nimia sarcina in
ipsa sua ȩterna damnatione p̃merentur.
si cogerentur ab initio generis humani om¬
nium p̾cedentium parentũ suoꝵ origina¬
liter peccata contrahere. & pęnas ꝓ eis de¬
bitas pendere: an aliud aliquid de re tan¬
ta scripturis sanctis diligentius ꝑscrutatis
atq tractatis ualeat uł non ualeat reperiri:
temere affirmare non audeo.. xLuiii.
in loco et habitu tante felicitatis admissum
est. ut in homine uno originaliter atq ut ita
dixerim radicabiliter totum genꝰ humanũ

Expanded text:
cedit, non immerito disceptari potest, cedit, non immerito disceptari potest, utrum omnium malis actibus, et multiplicatis delictis originalibus quis cum nascitur implicetur, ut tanto pejus quanto posterius quisque nascatur. An propterea Deus in tertiam et quartam generationem de peccatis parentum eorum posteris comminetur, quia iram suam quantum ad progeneratorum culpas non extendit ulterius moderatione miserationis tionis gratia non confertur, nimia sarcina in ipsa sua aeterna damnatione premerentur, si cogerentur ab initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere: an aliud aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis atque tractatis, valeat vel non valeat reperiri, temere affirmare non audeo. CAPUT XLVin loco et habitu tantae felicitatis admissum est, ut in uno homine originaliter, atque, ut ita dixerim, radicaliter totum genus humanum
Abbreviated transcription (Latin):
bam. et dentes filioꝵ obstupuerunt. Idõ enĩ
quisq renascitur. ut soluat᷑ in eo quicqͥd
peccati est cum quo nascit᷑. Nam peccata
quȩ male agendo postea committunt᷑. pos¬
sunt et penitendo sanari: sicut etiam post
baptismũ fieri uidemus. Ac ꝑhoc non ẽ in¬
stituta regeneratio.nisi quia uiciosa ẽ gene¬
ratio: usq adeo. ut etiam de legittimo ma¬
trimonio procreatus dicat. Ininiquitatib
conceptꝰ sum: et in peccatis mater mea me
mutero aluit. Neq hic dixit in iniquitate
uł inpeccato. cum et hoc recte dici posset:
s iniquitates et peccata dicere maluit: quia
et in illo uno quod in omnes homines ꝑtͣnsi¬
it. atq tam magnum ẽ ut eo mutaret᷑ et ꝯ¬
uerteret᷑ in necessitatem mortis humana na¬
tura: reperiuntur sicut supra disserui plura
mutare naturam: reatu tamen obligant fi¬
parentum quib ab ipso adam usq ad
patrem suum ꝓ generatorib suis quisq suc¬

Expanded text:
bam, et dentes filiorum obstupuerunt . Ideo enim bam, et dentes filiorum obstupuerunt . Ideo enim quisque renascitur, ut solvatur in eo quidquid peccati est cum quo nascitur. Nam peccata quae male agendo postea committuntur, possunt et poenitendo sanari, sicut etiam post Baptismum fieri videmus. Ac per hoc non est instituta regeneratio, nisi quia vitiosa est generatio; usque adeo ut etiam de legitimo matrimonio procreatus dicat, In iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater mea me in utero aluit . Neque hic dixit, In iniquitate, vel peccato, cum et hoc recte dici posset: sed iniquitates et peccata dicere maetiam in illo uno quod in omnes homines pertransiit, atque tam magnum est, ut in eo mutaretur et converteretur in necessitatem mortis humana natura, reperiuntur, sicut supra disserui, plura ta possunt mutare naturam, reatu tamen obligant fiparentum, quibus ab ipso Adam usque ad patrem suum, progenitoribus suis quisque suc
Abbreviated transcription (Latin):
tius eẽ quam in dei potestate dilexit: et sa¬
crilegium. quia dõ non credidit: et homi¬
cidium. quia semet ipsum p̃cipitauit in
mortem: et fornicatio spiritalis. quia integri¬
tas mentis humanȩ serpentina suasione cor¬
rupta ẽ: et furtum. quia cibus ꝓhibitus usur¬
patus ẽ: et auaricia. quia plusquam illi¬
sufficere debuit appetiuit: et siquid aliud
in hoc uno admisso. diligenti consideratione¬
arentum quoq peccatis paruulos obli
gari non solum primoꝵ hominũ. s etiã
suorum de quib ipsinati sunt. non imꝓbabi¬
liter dicitur. Illa quippe diuina sententia
reddam peccata patrum infilios:tenet eos
utiq antequam ꝑ regenerationẽ ad testam̃¬
tum nouũ incipiant ꝑtinere. Qđ testam̃tũ ꝓpħa¬
bat᷑. cũ diceret᷑ ꝑierechielem ñ accepturos filios
peccata parentũ suoꝵ. nec ulteriꝰ fut᷑am in isrł
parabolam illã. patresmanducauer̃ uuam acer¬

Expanded text:
tius esse quam in Dei potestate dilexit; et satius esse quam in Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidium, quia semetipsum praecipitavit in mortem; et fornicatio spiritalis, quia integritas mentis humanae serpentina suasione corrupta est; et furtum, quia cibus patus est cibus; et avaritia, quia plus quam sufficere illi debuit appetivit, et si quod aliud in hoc uno admisso diligenti consideratioarentum quoque pegari, non solum primorum hominum sed etiam suorum de quibus ipsi nati sunt, non improbabiiiter dicitur. Illa quippe diuina sententia "Reddam peccata patrum in filios" tenet eos utique antequam per regenerationem ad Testamentum Novum incipiant pertinere. Quod Testamentum prophetabatur, cum diceretur per Ezechielem non accepturos filios peccata patrum suorum, nec ulterius futuram in Israel parabolam illam: Patres manducaverunt uvam acer
Abbreviated transcription (Latin):
moriantur. quȩcunq iam ꝓpria cõmise¬
runt uł cogitatione uł locutione uł oꝑe:
quia etiam ꝑ singularem numerum. plu¬
ralis numerus significari solet sicut ait ille:
uterumq armato milite complent: quã¬
uis hoc multis militib fecerint. Et in nr̃is
litteris legitur. Ora gͦ ad dominũ: ut au¬
ferat a nobis serpentem. Non ait serpentes
quos patiebatur popłs ut hoc diceret. Et¬
sunt innumerabilia talia. Cum uero et illud
paruulos. nec dicimꝰ in remissionẽ peccati:
ficatur numerus singularis: sicut in ȩuan¬
glio de herode mortuo dictum ẽ. mortui t̃
enĩ qui querebant animam pueri:non di¬
ctum ẽ mortuus ẽ. Et in exodo fecerunt in¬
quit sibi deos aureos. cum unũ uitulũ fece¬
rint tantum. de quo dixerunt. hi sunt dii
tui isrł qui edurerunt de terra egypti: ethic
zant᷑ possint intelligi plura peccata: si unũ
ipsum in sua quasi membra singula diuidat᷑
Nam et suꝑbia est illic. quia homo in sua po¬

Expanded text:
riantur, quaecumque jam propria commiserunt, vel cogitatione, vel locutione, vel opere; quia etiam per singularem numerum pluralis numerus significari solet: sicut ait ille, « Uterumque armato milite complent » ; quamvis hoc multis militibus fecerint. Et in nostris Litteris legitur, Ora ergo ad Dominum, ut auferat a nobis serpentem ; non ait serpentes, quos patiebatur populus, ut hoc diceret: et innumerabizari parvulos, nec dicimus in remissionem peccati, tionem significatur numerus singularis, sicut in Evangelio de Herode mortuo dictum est: Mortui sunt enim qui quaerebant animam pueri . Non dictum est, mortuus est. Et in Exodo: Fecerunt, inquit, sibi deos aureos , cum unum vitulum fecerint tantum, de quo dixerunt: Hi sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti . Et hic zantur, possint intelligi plura peccata, si unum ipsum in sua quasi membra singula dividatur. Nam et superbia est illie, quia homo in sua po
Abbreviated transcription (Latin):
Et idõ nomine appellata est peccati. Bap¬
tizatis itaq inmorte xp̃i. in qua ñ solum
maiores uerum etiam paruuli baptirant᷑:
ait. Sic et uos idest quemadmodũ xp̃c.
sic et uos existimate uos mortuos ẽẽ pecca¬
insepultura. in resurrectione tereia die
inascensione incȩlum. in sede ad dexterã
patris. ita gestum ẽ: ut hisrebus non misti¬
ce tantum dictis. s etiam gestis configura
retur uita xp̃iana quȩ hic geritur. Nam ꝑ¬
pter eius crucem dictum est. Qui autẽ iħu
xp̃i sunt: carnẽ suam crucifixerunt cum
passionibus et concupiscentiis. Ppter sepul
ut quẽ admodũ xp̃c resurrexit a mortuis
ꝑ gloriam patris: ita et nos in nouitate
uitȩ ambulemus. Propter ascensionẽ in
cȩlum sedemq: ad dexteram patris: si au¬
tem resurrexistis cum xp̃o. quȩ sursum
sunt querite. ubi xp̃e est in dextera dei se¬
dens. Quȩ sursum sunt sapite: non quȩ su

Expanded text:
et ideo nomine appellata est peccati? Bapet ideo nomine appellata est peccati? Baptizatis itaque in morte Christi, in qua non solum majores, verum etiam parvuli baptizantur, ait, Sic et vos, id est quemadmodum Christus, sic et vos existimate vos mortuos esse peccain sepultura, in resurrectione tertia die, in ascensione in coelum, et sede ad dexteram Dei Patris, ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, seretur vita Christiana quae hic geritur. Nam propter ejus crucem dictum est . Qui autem Jesu Christi sunt, carnem suam crucifixerunt cum passionibus et concupiscentiis; propter sepultUt quemadmodum Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus; propter ascensionem in coelum, sedemque ad dexteram Patris: Si autem resurrexistis in Christo, quae sursum sunt quaerite ubi Christus est in dextera Dei sedens, quae surs
Abbreviated transcription (Latin):
cuetur corpus peccati. ut ultra non seruia¬
mus peccato. Qui enim mortuus ẽ: iusti¬
ficatus ẽ a peccato. Si autem mortui sumꝰ
cũ xp̃o: credimus quia simul uiuemꝰ cũ
illo: scientes quia xp̃c resurgens amortu¬
is iam non moritur. et mors illi ultra non
dominabitur. Quod enim mortuus ẽ pec
cato: mortuus ẽ semel. Quod autem uiuit.
uiuit dõ. Ita et uos existimate mortuos qͥdẽ
uos esse peccato: uiuere autẽ dõ in xp̃otħu.
Hine enim ꝓbare cȩperat non esse nobis
ꝑmanendum inpeccato. ut gr̃a abunda
ret: & dixerat. Si mortui sumus peccato:
quomodo uiuemus in eo: Atq ut ostende¬
ret mortuos nos esse peccato: subiecerat.
Anignoratis qm̃ quicunq baptirati sumꝰ
in xp̃o iħu. in morte ipsius baptirati su¬
mus: Sic itaq totum locum istum clau¬
sit: ut cȩpit. Mortem quippe xp̃i sic insi¬
nuauit: ut etiam ipsum mortuũ diceret
esse peccato. Cui peccato. nisi carni inqua
erat non peccatum s similitudo peccati:

Expanded text:
uetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. qui enim mortuus est, iustificatus est a peccato. si autem mortui sumus cum Christo, credimus, quia simul uiuemus cum illo, scientes, quiaChristus surgens ex mortuis iam non moritur et mors ei ultra non dominacato, mortuus est semel: quod autem vivit, vivit Deo. Ita et vos existimate mortuos quidem vos esse peccato, vivere autem Deo in Christo Jesu . Hinc enim probare coeperat non esse nobis permanendum in peccato, ut gratia abundet; et dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet mortuos nos esse peccato, subjecerat, An ignoratis, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Sic itaque totum locum istum clausit, ut coepit. Mortem quippe Christi sic insinuavit, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat, non peccatum, sed similitudo peccati,
Abbreviated transcription (Latin):
minem docet aliquis homo: et simꝰ om̃s do
docibiles dõ: Quamuis hoc simus. cũ ea qͦ
ad ueram pietatem ꝑtinent discimus. eti¬
am quando docere uidet᷑ homo: quia ne¬
q quiplantat ẽ aliquid neq qui rigat.
s qui incrementum dat ds̃. Cum itaq si
ds̃ incrementum non daret. nichil essent
apłi plantatores et rigatores: quantoma¬
gis ego ul tu. uł quilibet huiꝰ temporis ho¬
mines.quando nobis uidemur esse
doctiores:¬
uarta questio ẽ. quare dixerit dauid.
potens in terra erit semen eiꝰ. genera¬
tio rectorum benedicetur: cũ sciamꝰ iusto¬
rum filios et fuisse et ẽẽ maledictos. et in¬
iustorum et fuisse et ẽẽ benedictos. Huic
questioni de psalini ipsius expositione
respondeo: quem cum in popło tractarem
dixi. Beatus enim uir quitimet dñm in man¬
datiseius uolet nimis. Uiderit ds̃ qui solus
et ueraciter et misericorditer iudicat. qͣn.¬
tum iste ꝓficiat in mandatis eiꝰ. qm̃ tempta¬

Expanded text:
minem docet aliquid homo, ut simus omnes minem docet aliquid homo, ut simus omnes dociles deo. quamuis hoc simus. cum ea, quae ad ueram pietatem pertinent, discimus. etiam quando illa docere uidetur homo. quia neque qui plantat. est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. cum itaque, si deus incrementum non daret, nihil essent apostoli plantatores et rigatores, quanto magis ego uel tu uel quilibet huius temporis homines. quando nobis uidemur esse doctoresua quaestio est, « Quare dixerit David, Potens in terra erit semen ejus, generatio rectorum benedicetur ; cum sciamus justorum filios et fuisse et esse maledictos, et injustorum et fuisse et esse benedictos. » 2. Huic quaestioni de Psalmi ipsius expositione respondeo, quem cum in populo tractarem dixi: « Beatus enim vir qui timet Dominum, in mandatis ejus volet nimis. Viderit Deus, qui solus et veraciter et misericorditer judicat, quantum iste proficiat in mandatis ejus. Quoniam tenta
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute iustos amorte ad ȩtñam beatitudinẽ
reuiuiscere. quam in mortis exꝑientiam ñ
uenire: Hȩc propter illos de quib mͥ scͥp¬
sisti satis dicta sint: quamuis eos iam non
existimem dicere. etiam si non peccasset a¬
dam . fuisse uł incorpore moriturũ. Ceterũ
qđ attinet ad questionem resurrectionis
ꝓpter illos qui creduntur non eẽ moritu¬
ri. sed exhac mortalitate ad immortalitatẽ
sine morte media transituri: inquisitio di¬
ligentior adhibenda ẽ. Et siquid hinc aut¬
solutum. aut definitum disputadione ra¬
ex cogitare potueris: peto michi mittere
non graueris. Ego enim quod confitendũ
ẽ caritati tuȩ: plus amo discere quã doce¬
apło iacobo. Sit autemomnis homo ue¬
lox ad audiendum: tardus autẽ ad loqͦn¬
dum. Ut ergo discamus: inuitare nos de¬
bet suauitas ueritatis. Ut autem doceamꝰ.
cogere necessitas caritatis. ubi potius oran¬
dum ẽ ut transeat ista necessitas. qua ho¬

Expanded text:
uirtute iustos a morte ad aeternam beatitudinem uirtute iustos a morte ad aeternam beatitudinem reuiuiscere, quam in mortis experientiam non uenire? haec propter illos. de quibus mihi scripsisti, satis dicta sint, quamuis eos iam non existimem dicere, etiamsi non peccasset Adam, fuisse uel corpore moriturum. Ceterum quod adtinet ad quaestionem resurrectionis, propter illos. qui creduntur non esse morituri sed ex hac mortalitate ad inmortalitatem sine media morte transituri, inquisitio diligentior adhibenda est et, si quid hinc absolutum ac definitum disputatione raexcogitare potueris. peto mihi mittere non graueris. ego enim, quod confitendum est caritati tuae, plus amo discere quam doceapostolo Iacobo: Sit autem omnis homo uelox ad audiendum, tardus ad loquendum. ut ergo discamus, inuitare nos debet suauitas ueritatis: ut autem doceamus, cogere necessitas caritatis. ubi potius optandum est, ut transeat ista necessitas. qua ho
Abbreviated transcription (Latin):
regula fidei conficemur uenturũ dñm iu¬
dicaturum uiuos et mortuos: ut non hic
intelligamus uiuos iustos. mortuos autẽ
iniustos:⁊ quamuis iudicandi sint iusti
et in iusti: s uiuos quos nondum exisse.
mortuos autem quosiam exisse de corpori¬
bus aduentus eiꝰ inueniet. Quȩ si ita esse
constiterit: illa uerba excutienda erunt qͦ
modo sic accipiamus tu quod seminas ñ
uiuificatur nisi prius moriatur. et om̃s
resurgemus siue oms dormiemꝰ: ut ñ ad¬
uersentur huic sententiȩ. qua quidam cre¬
dunt. etiam cum suis corporib in ȩternũ
non gustata morte uicturi. Sed uterlibet
horum ueracior et ꝑspicatior intellectus
inueniatur: quid ad causam ꝑtinebit isto¬
rum siue oms̃ debita morte plectant᷑. siue
aliquib abhac conditione parcat᷑: cũ ta¬
men constet non solum mortẽ animȩ uerũ
etiam corporis secuturam non fuisse si pec¬
catum non p̾cessisset. et grẽ mirabiliore

Expanded text:
regula fidei confitemur uenturum dominum iuregula fidei confitemur uenturum dominum iudicaturum uiuos et mortuos. ut non hic intellegamus uiuos iustos, mortuos autem iniustos, quamuis iudicandi sint iusti et iniusti, sed uiuos. quos nondum exisse. mortuos autem, quos iam exisse de corporibus aduentus eius inueniet. quae si ita esse constiterit, illa uerba excutienda erunt, quo modo sic accipiemus \'tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur\\ et \'omnes resurgemus siue \'omnes dormiemus,\' ut non aduersentur huic sententiae, qua quidam creduntur etiam cum suis corporibus in aeternum non degustata morte uicturi. Sed utrumlibet horum ueracior ac perspicacior intellectus inueniatur, quid ad causam pertinet istorum. siue omnes debita morte plectantur siue aliquibus ab hac condicione parcatur, cum tamen constet mortem non solum animae uerum etiam corporis secuturam non fuisse, si peccatum non praecessisset, et gratiae mirabiliore
Abbreviated transcription (Latin):
uiqui sumꝰ simul cum illis rapiem᷑ innu¬
bibus obuiam xp̃o in aera. et ita semꝑ cũ do¬
xi audire doctiores: et si mͥ potuerint hȩc
ita exponi. ut in eis possit intelligi om̃s homi¬
nes qui uiuunt uł post nos uicturi sunt
eẽ morituros. corrigere qđ hinc aliquan¬
do aliter sensi. Neq enim debemꝰ indoci¬
biles esse doctores. Et certe melius homo
corrigit᷑ prauus quam frangit᷑ durꝰ: cũ
his quȩ scribimus ita nr̃a uł alioꝵ exerce¬
atur uł erudiatur infirmitas: ut tamen
in eis nulla uelut canonica constituat᷑ au¬
ctoritas. Si autem in hisuerbis apłi nullꝰ
alius sensus poterit reperiri. et hoc eũ in¬
telligi uoluisse claruerit. quod uident᷑ uer¬
ba ipsa clamare. id est quod futuri sint
in fine seculi et in aduentu dñi. qui
non expolientur corpore s suꝑ induant᷑
immortalitate. ut absorbeatur mortale a ui¬
ta: huic sententiȩ ꝓculdubio conueni& qđ

Expanded text:
liqui sumus, simul cum illis rapimur in nuliqui sumus, simul cum illis rapimur in nubibus obuiam Christo in aera et ita semper cum doaudire doctiores: et si mihi potuerint haec ita exponi, ut in eis possit intelligi omnes homines qui vivunt, vel post nos victuri sunt, esse morituros, corrigerem quod hinc aliquando aliter sensi. Neque enim debemus esse indociles doctores: et certe melius homo corrigitur pravus, quam frangitur durus; cum iis quae scribimus, ita nostra vel aliorum exerceatur et erudiatur infirmitas, ut tamen in eis nulla velut canonica constituatur auctoritas. 4. « Si autem in his verbis Apostoli nullus alius sensus poterit reperiri, et hoc eum intelligi voluisse claruerit, quod videntba ipsa clamare, id est quod futuri sint in fine saeculi et in aduentu domini, qui non expolientur corpore, sed superinduantur inmortalitate, ut absorbeatur mortale a uita. huic sententiae procul dubio conueniet, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
potius audire doctiores: ne illis etiam qͥ
putant aliquos morte non p̾cedente uiui¬
ficatos ad uitam ꝑpetuam transituros.
dicere inueniat᷑ apłs: stulte tu qͦd semi¬
nas non uiuificat᷑: nisi prius moriat᷑.
Nam et illud quod inplerisq codicib
legit᷑ om̃s resurgemus: unde fieri poterit
nisi om̃s moriam᷑ : Resurrectio quippe.
nisi mors p̃cesserit nulla ẽ. Et quod non¬
nulli codices habent om̃s dormiemus:
multo facilius et aꝑtius id cogit intelligi.
Et siquid aliud tale inscĩs libris inueni¬
tur. ad id uidet᷑ impellere: ut nullus ho¬
minum existimet᷑ immortalitatẽ nisi mors
p̃cesserit adepturus. Proinde ubi dixit
apłs. et nos uiuentes qui reliqui sumus
in aduentu domini non p̃ueniemꝰ eos qͥ
ante dormierunt:⁊ ipse enim dñs in ius¬
su et inuoce archangłi et in tuba dei des¬
cendet decȩlo. et mortui inxp̃o resur¬
gent pͥmi. deinde nos uiuentes qui re¬

Expanded text:
potius audire doctiores; ne illis etiam qui potius audire doctiores; ne illis etiam qui putant aliquos morte non praecedente vivificatos, ad vitam perpetuam transituros, dicere inveniatur Apostolus: Stulte, tu quod seminas, non vivificatur, nisi moriatur. Nam et illud quod in plerisque codicibus legitur, Omnes resurgemus , unde fieri poterit, nisi omnes moriamur? Resurrectio quippe, nisi mors praecesserit, nulla est. Et quod nonnulli codices habent, Omnes dormiemus, multo facilius et apertius id cogit intelligi; et si quid aliud tale in sanctis Litteris invenitur, ad id videtur impellere, ut nullus hominum existimetur immortalitatem, nisi mors praecesserit, adepturus. Proinde ubi dixit Apostolus, Et nos viventes qui reliqui sumus in adventum Domini, non praeveniemus eos qui ante dormierunt. Ipse enim Dominus in jussu et in voce archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo; et mortui in Christo resurgent primo; deinde nos uiuentes, qui re
Abbreviated transcription (Latin):
tenus disputauerim in subditis lege. Illi aũt
inquam de quib dixit apłs cũ loqueretur
de resurrectione mortuoꝵ. et nos uiuentes
qui reliqui sumus simul cum illis rapiem᷑
innubibus obuiam xp̃o in aera. ⁊ ita semꝑ
cum domino erimus: afferunt quidẽ ali¬
quid questionis: s ꝑ᷑ ipsos non ꝓpt̾ istos.
Nam et si non sunt etiam ipsimorituri. qͥd
istos adiuuent omnino ñ uideo: cũ talia
dehis dici possint. qualia de illis dicta ft̃
duob. enoch scilicet et helia. S reuera
quantum ad uerba beati apłi ꝑtinet. uide¬
tur asserere quosdam infine seculi adue¬
niente dnõ cum futura ẽ resurrectio mor¬
tuoꝵ non esse morituros: s uiuos reꝑtos. in
illam immortalitatẽ quȩ scĩs etiam cȩte¬
ris datur repente mutandos. et simul cũ
illis rapiendos sicut dicit innubibus. Nec
aliquid aliud michiuisum ẽ: quotiens de
his uerbis uolui cogitare. S uellem hinc

Expanded text:
tenus disputaverim, in subditis lege: « Illi autem, tenus disputaverim, in subditis lege: « Illi autem, inquam, de quibus dixit Apostolus, cum loqueretur de resurrectione mortuorum, Et nos viventes qui reliqui sumus, simul cum illis rapiemur in nubibus obviam Christo in aera; et ita semper cum Domino erimus; afferunt quidem aliquid quaestionis, sed per se ipsos, non propter istos: nam et si non sunt etiam ipsi morituri, quid istos adjuvent omnino non video, cum talia de his dici possint, qualia de illis dicta sunt duobus, Enoch scilicet et Elia. Sed revera, quantum ad verba beati Apostoli pertinet, videtur asserere quosdam in fine saeculi adveniente Domino, cum futura est resurrectio mortuorum, non esse morituros, sed vivos repertos, in illam immortalitatem, quae sanctis etiam caeteris datur, repente mutandos, et simul cum illis rapiendos, sicut dicit, in nubibus: nec aliquid aliud mihi visum est, quoties de his verbis volui cogitare. 3. « Sed vellem hinc
Abbreviated transcription (Latin):
to temporis. Incuius dieb aduentus. qm̃
legimꝰ inquis qͦd qui suꝑerunt rapientur
in nubibus obuiam xp̃o inatra. et sic semꝑ
cum domino futuri sunt: nosse desidero.
utrum mox iudiciũ comitetur aduentum.
et hi qui rapient᷑ innubes soluant᷑ in mortẽ:
nisi forte aduicem mortis ipsam immutati¬
onẽ debeamꝰ accipere. Huic interrogatioĩ
tuȩ qua queris utrum in aduentu dñi mox
credendum sit futurum eẽ iudiciũ. puto
quod sufficiat fides symboli: qua confite¬
mur xp̃m apatris dextera eẽ uenturũ ad
uiuos et mortuos iudicandos. Cum gͦ ipsa
sit ei causa ueniendi: quid aliud acturus
est mox ut uenerit. nisi ꝓpter quod uene¬
rit: De illis autem qui rapientur innubi¬
bus in quadam epła quam scripsi ad fili¬
um meũ nomine mercatorem ꝓculdubio
notissimũ uobis. cũ me consuluisset de qͥ¬
busdam questionib pelagianorum. qui
negant eẽ mortem peccato retributam: qͣ¬

Expanded text:
to temporis. In cujus diebus adventus, quoniam to temporis. In cujus diebus adventus, quoniam legimus, inquis, quod qui superabunt, rapientur in nubibus obviam Christo in aera, et sic semper cum Domino futuri sunt; nosse desidero, utrum mox judicium comitetur adventum; et ii qui rapientur in nubes, an solvantur in mortem: nisi forte ad vicem mortis ipsam immutationem debeamus accipere. » 2. Huic interrogationi tuae, qua quaeris utrum in adventu Domini mox credendum sit futurum esse judicium, puto quod sufficiat fides Symboli, qua confitemur Christum a Patris dextera esse venturum ad vivos et mortuos judicandos. Cum ergo ipsa sit ei causa veniendi, quid aliud acturus est mox ut venerit, nisi propter quod veniet? De illis autem qui rapientur in nubibus, in quadam epistola quam scripsi ad filium meum nomine Mercatorem, procul dubio notissimum vobis, cum me consuluisset de quibusdam quaestionibus Pelagianorum, qui negant mortem peccato esse retributam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cum obierit a domino ꝓmereri. Non gͥ ista
quȩ pro defunctis cõmendandis frequen¬
tat ȩccłia. illi apłicȩ sunt aduersa senten¬
tiȩ qua dictum ẽ. om̃s enim ante tribu¬
scđm ea quȩ ꝑcorpus gessit. siue bonũ siue
malum: Quia etiam hoc meritũ sibi quis¬
Non enĩ omnib ꝓsunt. Et quare non om¬
nib prosunt: nisiꝓpter differentiã uitȩ
quã quisq gessit incorpore: Cum gͦ sacri¬
ficia siue altaris siue quarumcunq elemo¬
sinarũ ꝓbaptiratis et defunctis omnib
offeruntur. ꝓ ualde bonis gr̃ãrum actio¬
nes.ꝓ non ualde malis ꝓpiciationes sunt.
pro ualde malis etiam si nulla sunt adiu¬
menta mortuoꝵ. qualescunq uiuoꝵ con¬
solationes sunt.Quib autẽ ꝓsunt: aut
adhoc prosunt ut sit plena remissio. aut
certe ut tolerabilior fiat ipsa damnatio.
utrũ statim in aduentu dñĩ credendũ
sit futurum eẽ iudiciũ. anspacio interposi¬

Expanded text:
cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est: Omnes stabimus ante tribum ea quae per corpus gessit, sive bonum sive malum . Quia etiam hoc meritum sibi quisNon enim omnibus prosint. Et quare non omnibus prosunt? nisi propter differentiam vitae quam quisque gessit in corpore. Cum ergo sacrificia sive altaris, sive quarumcunque eleemosynarum pro baptizatis defunctis omnibus offeruntur, pro valde bonis, gratiarum actiones sunt, pro non valde malis propitiationes sunt, pro valde malis, etiamsi nulla sunt adjumenta mortuorum, qualescunque vivorum consolationes sunt. Quibus autem prosunt, aut ad hoc prosunt, ut sit plena remissio, aut certe ut tolerabilior fiat ipsa damnatio.Utrum statim in adventu Domini credendum sit futurum esse judicium, an spatio interposi
Abbreviated transcription (Latin):
ligionis impendat: et ferat unusquisq se¬
cundũ ea quȩ gessit ꝑcorpus. siue bonũ si¬
ue malum. Ut enim hoc quod impenditur
possit e ꝓdesse post corpus: in ea uita ẽ ac¬
quisitum quam gessit incorpore. Dixi etiã
tale aliquid ad laurentium: quod ita
se habet. Tempus autem in quã qͦd
inter hominis mortẽ et ultimã resurrecti¬
onem positum ẽ. animas abditis recepta¬
culis continet. sicut unaquęq digna est
uł requie uł erumna: ꝓ eo qͦd sortita ẽ dũ
mas pietate suorum uiuentium releuari. cũ
ꝓ illis sacrificium mediatoris offertur uł ele
ꝓdesse meruerunt. Est enim quidam ui¬
uendi modus: nec tam bonus ut ñ reqͥrat
ista post mortem: nec tam malus ut ci ñ ꝓ¬
sint ista post mortem. Est uero talis inbono.
ut his adiuuarinon requirat: est et rursus
talis in malo. ut nec his ualeat cum hȩc uita
transierit adiuuari. Quocirea hic omne
mo autem se speret quod hic neglexit.

Expanded text:
ligionis inpendat et tamen ferat unusquisque seligionis inpendat et tamen ferat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, siue bonum siue malum possit ei prodesse post corpus, in ea vita est acquisitum, quam gessit in corpore » . 4. Dixi etiam tale aliquid ad Laurentium, quod ita se habet: « Tempus autem, inquam, quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet, sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est imas pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium mediatoris offertur, vel elprodesse meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem, nec tam malus, ut ei non prosint ista post mortem. Est vero talis in bono, ut ista non requirat, et est rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne mo autem speret quod hic neglexit,
Abbreviated transcription (Latin):
ri. quod possit ꝓdesse post mortẽ: non tune
quando iam recipiendum ẽ qđ quisq gesse¬
rit ante mortem. Ucrum hȩc ita soluitur
questio. Qm̃ quodam uite genere aquirit᷑
dum inhoc corpore uiuitur. ut aliquid ad¬
iuuent ista defunctos: ac ꝑ hoc sed̾m ea que
ꝑ corpus gesserunt. eis quȩ post corpus re¬
ligiose ꝓ illis facta fuerint adiuuant᷑ Sunt
enim qͥuos nichil omnino adiuuant ista:
siue prohis fiant quorum tam sunt mala me¬
rita ut nec talib dignisint adiuuari: siue ꝓ
eis quoꝵ tam bona: ut talibus non indigeant
adiumentis. Genere gͥ uitȩ quod gessit quisq
ꝑ corpus efficit᷑: ut ꝓsint uł non prosint quȩ¬
cunq pro illo pie fiunt cum reliquerit corpꝰ
Nam meritum ꝑ qđ ista ꝓsint sinullũ compa¬
ratum ẽ in hac uita: frustra post hanc que¬
ritur uitam. Ita fit ut neq inaniter eccłia.
uł suoꝵ cura. ꝓ defunctis quod potuerit re¬

Expanded text:
ri quod possit prodesse post mortem. non tunc, ri quod possit prodesse post mortem. non tunc, quando iam recipiendum est quod quisque gesserit ante mortem. uerum haec ita soluitur quaestio, quoniam quodam uitae genere adquiritur, dum in hoc corpore uiuitur, ut aliquid adiuuent ista defunctos, ac per hoc secundum ea quae per corpus gesserunt eis quae post corpus religiose pro illis facta fuerint adiuuantur. sunt enim, quos nihil omnino adiuuant ista, siue pro eis fiant, quorum tam mala sunt merita, ut nec talibus digni sint adiuuari, siue pro eis, quorum tam bona, ut talibus non indigeant adiumentis. genere igitur uitae, quod gessit quisque per corpus. efficitur, ut prosint uel non prosint, quaecumque pro illo pie fiunt, cum reliquerit corpus. nam meritum per quod ista prosint, si nullum conparatum est in hac uita, frustra post hanc quaeritur uitam. ita fit, ut neque inaniter ecclesia uel suorum cura pro defunctis quod potuerit re