comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
satisfatiant. Pexortimoᷤᷤ ac cet̾a eccłastice disci¬
pline intinimina: minist᷑ eccłe tales.
sanare ꝓcurent. Ꝙ si ñ potu̾int: seꝑa¬
riualebunt.. S pꝰqͣm alias nuptias ex
reddita fũit. recõciliari neqͥbunt. ꝙ ĩ fine hꝰ
capituli ꝯtinet᷑. ex rigore mag̃ dictũ ĩtellige¬
dñ ẽ: qͣ excanonica eqͥtate. ł ĩtelligend̾ ẽ ñ p̾se
redciliari pͥorib n iuditio eccłe qͦ diuisio fcã¬

Expanded text:
satisfaciant, et per exorcismos ac caetera ecclesiasticae disciplinae munimina ministri Ecclesiae tales sanare procurent. Quod si non potuerint, separari valebunt. Sed postquam alias nuptias expreddita fuerit, reconciliari nequibunt . Quod in fine hujus capituli continetur, ex rigore magis dictum intelligendum est, quam ex canonica aequitate. Vel intelligendum est non posse reconciliari prioribus,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩaificationis: no cũ m̃encur omĩo repelli et
grãm sibi subcrahi. Ioq dix̃ inquibdam pec¬
catorib p̃całs ꝙͦ digni sint ĩtificatione. et in
aliis quo digni sint obtusione⁊ si hocfriuolũ :
inscrũcabilem altitudinẽ uidicioꝵ dĩ cogita¬
re conantes:in fabulas uanietis abierunt.
dicentes. qr aĩe sursũ iͥnc eło pecrant. et ẜ poc¬
cata sua add corꝑa ꝓmm̃itis dirigiuitur: idig¬
mĩ sib quasi caraerib includuntur Ieit̃t hi
tales Exgitaciones suas iuolentes disputare
cdẽ dłi ꝓfundo. uersi sunt inꝓfund̾ dioenteᷤᷤ
in ali egisse. et ꝓm̃itis ad corꝑa t̾rena de tru¬
sas eẽ. ħ autem respuit catholica fides ꝓꝑ
enidentẽ apłi sententiã: qua ait. cũ nond̾u
uati eẽnt. aũ aliꝙͥ boni ẜ mali egissent ⁊ c̃.¬

Expanded text:
o repelli, et gratiam sibi subtrahi. Ideoque dixit in quibusdam peccatoribus praecedere quo digni sint justificatione, et in aliis quo digni sint obtusione; sed hoc frivolum inscrutabilem altitudinem judiciorum Dei cogitare conantes, in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quod animae sursum in coelo peccant, et secundum peccata sua ad corpora pro meritis diriguntur, et dignis sibi quasi carceribus includuntur. Ierunt hi tales post cogitationes suas, et volentes disputare de Dei profundo, versi sunt in profundum; dicentes l mali egisse, et pro meritis ad corpora terrena detrusas esse. Hoc autem respuit catholica fides propter evidentem Apostoli sententiam qua ait, Rom. 9: Cum nondum nati essent, aut aliquid boni vel mali egis
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ d̾o recipiuint dissimilitudinẽ. at ip̃a si
lius sit: ex nulla parte possit patͥ ẽẽ dis¬
simił. cꝰ participatione similia ft̃: q̃ cũq
do sunilia st̃. et illa postt̾ ieciꝑe dissimi¬
litudinẽ. Nlicħ ÷ autẽ ꝙ hoĩe adeo. d̾o dis¬

Expanded text:
em. At ipsa simlius sit, ex nulla parte patri possit esse dissimilis; cujus participatione similia sunt, quaecumque Deo similia sunt, et illa possunt recipere dissimilitudinem. Nihil est autem quod hominem adeo Deo dis
Abbreviated transcription (Latin):
i ẽ. ip. qui ꝯcupiscendo ꝙͣ qͥmiserando furat᷑.
S si furtũ om̃e peccatũ ÷. ab oĩ fuito absti¬
nendũ ÷. Qͥs .ii. dicat ẽẽ peocand̾. ⁊̃ si aliud
sit grauius aliud leuiꝰ peccatũ. Nẽ ã q̃ri¬
sit ł leuiꝰ. Intende lector ꝓpor̾tis u̾bis. tota
m̃tis ꝯsid̾atione. q̃ ñ inutilem hñ ex̾citi¬
onẽ. ⁊ dinosces. quis actus sit peccat᷑. qͥ .s.
tus qͥ ⁊ si bonam ha̾nt ca̾m: tñ pecc̃a st̾. u
rit ꝓ aliqua boã ca bonũ uidr᷑ hre finem.
uec ex fine uoluntas mala ÷. nͦ ex uoltĩtate ac¬
tio fit mala. s exactione uoluntas fit pͣua.
Inquib aliqui ponũt actũ iudeoꝵ. qui cͣ¬
cifigendo xp̃m. arhitbiantur se obseqͥũ pͤs¬
tare do. qr botum finẽ dũt. eos sibi pofu¬
oueni. ꝑuersã fore asserunt. Deboĩs aũ
nulla fit exceptio. inp̃missis u̾b̾ aug̃i. qͥn
omĩs uoltuitas bona: ex fine sit boã. et
uͦ oi̾s mala actio: ex fine ⁊ uoluntate uala:¬

Expanded text:
uratur. Sed si furtum omne peccatum est ab omni furto abstinendum est. Quis enim dicat esse peccandum, etiamsi aliud sit gravius, aliud levius peccatum? Nunc autem quaerisit vel levius. Intende, lector, propositis verbis tota mentis consideratione, quae non inutilem habent exercitationem; et dignosces quis actus sit peccatum, qui, stus qui etsi bonam habeant causam, tamen peccata sunt, ut rit pro aliqua bona causa, bonum videtur habere finem; nec ex fine voluntas est mala, nec ex voluntate actio fit mala, sed ex actione voluntas fit prava. In quibus aliqui ponunt actum Judaeorum, qui crucifigendo Christum arbitrabantur se obsequium praestare Deo, quia bonum finem dicunt eos sibi posuonem perversam fore asserunt. De bonis autem nulla fit exceptio in praemissis verbis August. quin omnis voluntas bona ex fine sit bona; et nec omnis mala actio ex fine et voluntate mala
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑflua liuiti ũ p̃beret pauꝑi. ⁊ falsariũ
qͥ alienũ corrũp̃ destam̃tũ sũ is eẽt hes qͥ
face̾t elemosinas largas. ñ ille qͥuullas. ⁊
eum qui se fecisse ad ult̾iũ ostendit. ũ ꝑ
illam cum qua fec̃. hoĩem de morte lib̾ et.
s licet aliquis. gͦ eqnͣdus est fur qͥlib.

Expanded text:
iviti, ut praeberet pauperi; et falsarium qui alienum corrumpit testamentum, ut is esset haeres qui faceret eleemosynas largas, non ille qui nullas; et eum qui se fecisse adulterium ostendit, ut per illam cum qua fecit, hominem de morte liberaret. Sed dicet aliquis: Ergo aequandus est fur cuilibet
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ hoĩes sunt c̾ati. qua oet̾is aĩalib p̾sunt.
quȩ creatura iureb catis excellentissimna. c̃
ado iustificatur: a deformi forma informo¬
sam mutatur formã. Erat. N. ⁊̃ uit̾ uicia
uatã bona. ħ autem imago. rõ c̃. ł intellec¬
tus. Cũ gͦ uolũtas denat᷑alib sit. qr ip̃a ũ
semꝑ bonũ÷. et si aliqñ uiciis sub iaceat ꝓ¬

Expanded text:
s sunt creati, qua caeteris animalibus praesunt; quae creatura in rebus creatis excellentissima, cum a Deo justificatur, a deformi forma in formosam mutatur formam. Erat enim etiam inter vitia natura bona. Haec autem imago, ratio est vel intellectus. Cum ergo voluntas de naturalibus sit, quare ipsa non semper bonum est, etsi aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
uolumꝰ. Incencio uͦ inic̾clum ꝓ uoluntate. int̾¬
chũ ꝓfine uolutatis accipr. q̃ diligens ac piꝰ
lector inscͥpturaubi ħ occurrorit disc̾n̾estu¬
deat. finis aũ uolũtatis ⁊. delectõ bona ł ma¬
la. ad ꝙͣ. nititur quisq ꝑuenire. Uñ ang̾. st̃
illum locũ p̾alim. scrutans corda ⁊ renes ds̃ sic

Expanded text:
volumus. Intentio vero interdum pro voluntate, interdum pro fine voluntatis accipitur; quae diligens ac pius lector in Scriptura ubi haec occurrunt, discernere studeat. Finis vero voluntatis est delectatio bona vel mala, ad quam nititur quisque pervenire. Unde August. super illum locu
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ. Ita e ꝯu̾so forte ẽ et in malis.
eruntũ huic sententiȩ quadictum :.
fĩdelium quasdam rectas uoluntateᷤᷤ
diũsos fines sortiri. ⁊ tñ adunũ referrr
uidr̾ obuiare ꝙ alibi aug̃ a̾mon. ne .s. no¬

Expanded text:
forte est et in malis. 4. Verumtamen huic sententiae, qua dictum est fidelium quasdam rectas voluntates diversos fines sortiri, et tamen ad unum referri, videtur obviare quod alibi August. admonet, n
Abbreviated transcription (Latin):
quosda ñtmñ ee̾̃ntia. s etiam gũe bonos ẽẽ.
nt resic̃e esurientẽ. qui actus ẽ degen̾e
oꝑũ miscdie. quosd̾a uͦ actus absolute ac
ꝑfecte bonos dñt eẽ. quosũ solũ ẽentia. ł
genus s eciã cã ⁊ finis ꝯm̃da t. Ut sunt
illi qui ex boua uoluntate ꝓueniu̾t. et b¬
ofinem menunt᷑.¬

Expanded text:
bonos esse, ut reficere esurientem, qui actus est de genere operum misericordiae; quosdam vero actus absolute ac perfecte bonos dicunt, quos non solum essentia vel genus, sed etiam causa et finis, commendat: ut sunt illi qui ex bona voluntate proveniunt, et bonum finem metiunt
Abbreviated transcription (Latin):
cã gn̾andi. si ea fide fiat uͥgiguant᷑: reg̃nã¬
di ħ rursus mala st̃. si malas hnt᷑ cas. Ueld̾
uitib: u habeamꝰ ꝙͥ demus pauꝑily. Aũ fal¬
s pocius saluent᷑: Duo .N. bona h sunt. ut ĩ¬
obs alat᷑. ⁊ inocens pͥuniat᷑. Au quis dicat
ad ult̾uĩ ẽẽ faciendum. ũ ꝑ illam. cũ qua fit
ħo de morte lib̾etur: Testam̃ta etiã u̾a cͦ ñ
supiͥnimꝰ. et falsa subponimꝰ. ue h̾editates
hau̾t. qui nichħ boĩ agunt :. S hii pocius qͥ ĩ¬
digentes adiuuant: Eͣ non fiant illa ma
la: Cur ñ ab in mundis m̾etͥcib q̃dicãt
strupͣtores rapiat diuicias uir bonꝰ ii indigñ¬
conatur. et leges sub u̾tẽ: Qd̾ .ip. facinꝰ ñ di¬

Expanded text:
a generandi, si ea fide fiat, ut gignantur regenerandi. Haec rursus mala sunt, si malas habeant causas: velut vitibus, ut habeamus quid demus pauperibus; aut: Falsed potius salventur? Duo enim bona hic sunt: ut inops alatur, et innocens non puniatur. Aut quis dicat adulterium esse faciendum, ut per illam cum qua fit, homo de morte liberetur? Testamenta etiam vera cur non supprimimus, et falsa supponimus, ne haereditates habeant qui nihil boni agunt, sed hi potius quilindigentes adjuvant? Cur non fiant illa malla? Cur non ab immundis meretricibus quas ditant stupratores, rapiat divitias vir bonus, ut indigenconatur et leges subvertere? Quod enim facinus non di
Abbreviated transcription (Latin):
it᷑. suo pondẽ mox ad aliũ trahit. Uñfit
ut non solu peccatũ sit: s et cã pecc̃i
Ex illo pecc̃ĩ qͥppe culpa subseqn̾s orit᷑. Pec¬
catũ uͦ ꝙ ex pecc̃o oritur. non solũ peccatũ.
s et pena pecc̾i ⁊ qr iusto uidicio. ds̃ cor.
peccautis obnubilat. ũ p̃cedentis pecc̃ĩ me

Expanded text:
suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati. Ex illo quippe culpa subsequens oritur. Peccatum vero quod ex peccato oritur, non solum peccatum, sed et poena peccati est, quia justo judicio Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis p
Abbreviated transcription (Latin):
similia. inqnͣtum sũt. bona sunt. et na¬
t᷑e sunt. et do uolente siunt. Q siẽ it̃
illi qui faciunt illa bona agunt: ꝗ pe¬
nitꝰ ab surd̃ ÷ his uͦ sic illi respondẽt.
Dñt equid ad ult̾ium. horcidiũ. ⁊ ħ¬

Expanded text:
similia, in quantum sunt, bona sunt, et naturae sunt, et Deo volente fiunt. Quod si est, tunc illi qui faciunt illa, bona agunt; quod penitus absurdum est. His vero sic illi respondent: dicunt equidem adulterium, homicidium,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdñt ouis actus eẽ indiffe̾ntes. ũ si boni uͦ
mali. ꝑ se sint. Sex intencione boua bonus:
et ex mala malus: sit onũs actus. Sed̾m qͦs.
qni libet actus pͣ et̃ bonus: si bona in tenci¬
ꝓone geratur. Aliis autem tutr qd̃ quida¬
t actus inse mali sint: ita uͥũ posfĩt eẽ nͥ pecc̃a.
aifi ñ si bonam han̾t cãm. et qͥdã ĩse boni. ita u¬
a met simalam han̾t cãm: nõ tñ boĩ eẽ desimãt.
nã. ꝙ testimonio augĩ ꝯfirmãt. qͥdic̃ bonũ ali¬
qn̾: non bñ fieri. Q .ii. quis ĩuitꝰ ł necessita

Expanded text:
nt omnes actus esse indifferentes, ut nec boni nec mali per se sint, sed ex intentione bona bonus, et ex mala malus sit omnis actus. Secundum quos quilibet actus potest esse bonus, si bona intentione geratur. Aliis autem videtur quod quidam actus in se mali sint, ita ut non possint esse nisi peccata, etiam si bonam habeant causam; et quidam in se boni, ita ut etsi malam habeant causam, non tamen boni esse desinant. Quod testimonio Augustini confirmant, qui dicit bonum aliquando non b
Abbreviated transcription (Latin):
nec quilux ẽ exobituris coaptatur. nec qui
mano mͦ ex ꝯpositis as̃ e utineo aliud sit ꝙ
ab eo habetur: et aliud sit ip̃e qͥ habeat. s
exdisparib ꝯstituta: s uiuens ip̃a ꝑtotũ.
Dehoc eodem boetius inpͥmo libro detͥui.
uoi ẽ aliquid: qd̾ noi sit suba. quasi aliud
possunt faciler icredi. uderi aũ nisipuro
corde oĩuo ũpossunt. Idem in libro .xu. de

Expanded text:
e qui mano modo ex compositis Deus est, ut in eo aliud sit quod ab eo habetur, et aliud sit ipse qui habeat; seex disparibus constituta, sed vivens per totum ipsa. De hoc eodem Boetius in primo lib. de Trin. non est aliquid quod non sit substantia; quasi aliud possunt facile et credi; videri autem nisi puro corde omnino non poss
Abbreviated transcription (Latin):
caritas ceꝑit habitare. pellit᷑ timor qͥ eip̃ꝑauit
loc̃. Qnͣtũ it illa c̾scit. ille dec̾scit. ⁊ qͣnt̃ illa fit
interior. timor pellit᷑ foras. maior caritas.
minor timor. minor caritas: maior timo.
Sic̃ uidemꝰ ꝑse tã intͦduci liũ. qñ aliqͥd suit᷑.

Expanded text:
aritas habitare, pellitur timor qui ei praeparavit locum. Quantum enim illa crescit, ille decrescit; et quantum illa fit interior, timor pellitur foras. Major charitas, minor timor; minor charitas, major timor. Sicut videmus per setam introduci
Abbreviated transcription (Latin):
ut quisq illustratione ꝑie caritatis affectuf
ĩaliqͦ actu. mag̃ ĩalio minꝰ. ĩ aliqͦ nicħ Sicdi¬
ci pot̾ hr̃e aliam ⁊ aliã ñ hr̃e. ⁊ aliã magis
caritas ꝗͣ ĩ illo recte possumꝰ dr̃e: aliqͣ ĩ isto
inulla ĩ illo: qͣtũ ꝑtinetad car fatem qͥpi¬

Expanded text:
 inlustratione piae caritatis affectus est in alio actu magis, in alio minus, in alio nihil, sic dici potest habere aliam, aliam non habere, aliam magis caritas quam in illo\' recte possumus dicere et \'aliqua in isto, nulla in illo\', quantum pertinet ad caritatem, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ qͣ fuit ueniale pecc̃. S neputet qͥsq ĩce¬
t̾is pecc̃is s pp̃ lib̾atiõm hõĩs fiant. itaꝑos¬
se ꝯcedi ueniam. Multa enĩ mala detes¬
tanda talem secunt᷑ errorẽ. pꝰsumꝰ it ⁊ fu¬
rando alicui ꝓdẽe si pauꝑ cui dat᷑ sentit
ꝯmodũ. ⁊ diues cͥ tollit᷑ ñ sentit ĩ ꝯmodũ.
ꝯsentiat᷑ appareat amando mortt᷑a ⁊ si
uixit: penitendo purganda. nͨ iõ pecẽ¬

Expanded text:
 veniale peccatum. Sed ne putet quisque in caeteris peccatis, si propter liberationem hominum fiant, ita posse concedi veniam, multa enim mala detestanda talem sequuntur errorem. Possumus enim et furando alicui prodesse, si pauper cui datur sentit commodum, et dives cui tollitur non sentit incommodum. entiatur, appareat amando moritura, et si vixerit, poenitendo purganda: nec ideo pecc
Abbreviated transcription (Latin):
ores ⁊iħ ĩeo arguit᷑ qr ꝓexpletione camalis
ĩcultu dĩ ꝑmanentib ꝯsultũ ẽ adõ. płes in
matͥmoniũ copłare gͥ. ne uł paucis defiti¬
entib cult᷑. notitia dĩ defic̾et. Uñ ab ham
uuiente uyore ad ancillã ĩtͣuit. ⁊⁊ exeage¬
nuit. Iacob ⁊̃ lib̾is ⁊ ancilł se copłauit. ⁊
filie loth patre ebͥo use st̃. Cũ eñĩ cet̾is ĩ
idolatͥa relictis. abͣham ⁊ filios eiꝰ ĩpetuli¬
ditate mulier̃ ppłi dĩ multiplicõ q̃rebat᷑.
qr ĩ successione sangͥnis. erat successio re¬
ligionis. Uñ ⁊ ĩ lege maledicta erat stilis.
q̃ ñ relinq̃bat sem̃ sr̃ t̾ram. hinc ⁊̃ sac̾do¬
tib ꝯuigia dec̾ta s̃. qr ĩ suiccessione fami

Expanded text:
oc in eo arguitur, quia pro expletione carnalis in cultu Dei permanentibus, consultum est a Deo plures in matrimonio copulare sibi, ne illis paucis deficientibus, cultus et notitia Dei deficeret. Unde Abraham vivente uxore ad ancillam intravit, et ex ea genuit. Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit; et filiae Loth patre ebrio usae sunt. Cum enim caeteris in idololatria relictis, Abraham et filios ejus in peculinditate mulierum populi Dei multiplicatio quaerebatur, quia in successione sanguinis erat successio religionis. Unde etiam in lege maledicta erat sterilis, quae non relinquebat semen super terram. Hinc etiam sacerdotibus conjugia decreta sunt, quia in successione fa
Abbreviated transcription (Latin):
tis ĩstante articło. sub fidĩ pollicitatione firmas
ti. ħ eqͥtate dictante de̾uimꝰ. ut si illa uir̃ illami
oĩo ut dr̃ rennuit. ⁊ ĩead̾ uoluntatis auctorita¬
te ꝑsistit. ut uiro illi se ꝓrsus deneget nupt᷑am.
ueqͣqͣm eã ĩuitã ac renitentẽ eiꝰd̃ turi cogas ꝯu¬
ponsau̾it. qm̃ legũ ⁊ canoñ auctoritas talia
sponsalia ñ aꝓpbat. ne ignorantib leges ⁊ cano¬
nes nimis dur̃ tudeat᷑. ita sententiã tẽꝑamiꝰ ut
si pͥnceps ẽ assensu filie. id ꝙ ceptũ ẽ. ꝑfic̾e uolu¬
erit: concedamꝰ: sina̾ legatꝰ nr̃ utͣsq ꝑtes audi

Expanded text:
tis instante articulo sub fidei pollicitatione firmassi illa virum illum omnino ut dicitur renuit, et in eadem voluntate persistit ut viro illi se prorsus deneget nupturam, nequaquam eam invitam ac renitentem ejusdem viri cogas conjuponsaverit; quoniam legum et canonum auctoritas talia sponsalia non approbat, ne ignorantibus leges et canones nimis durum videatur, ita sententiam temperamus, ut si princeps cum assensu filiae id quod coeptum est perficere volueri
Abbreviated transcription (Latin):
ta s̃. inoi canoñ aclegũ scͥpta seq̃ntes. deinceps
ñ ꝓhibemꝰ. qͥn alii uiro si uolu̾it p̃dicta eiꝰ filia.
tm̃ ĩ dño nubat. ¶ Ex his apparet ꝯiugiũ fi̾ int̾
ꝯsentientes: spontaneos. ñ int̾ renitentes ⁊ ĩui¬
tꝑis spatio sũ cͣdictione ⁊ q̃rimonia cohabita¬
u̾iit faculta te discedend ł reclamandi habita.
ꝯsentire uidñr: i ꝯsenscis ille ꝯsequens sup¬
plet.ꝙ p̃cedens coactio tułat. Consentire¬
sponsalib eor ꝯsensꝰ exigendꝰ ẽ quor̃ ĩnuptiis

Expanded text:
 legum scripta sequentes, deinceps non prohibemus quin alii viro, si voluerit, praedicta ejus filia tantum in Domino nubat. Ex his apparet conjugium fieri inter consentientes et spontaneos, non inter renitentes et invi sine contradictione et querimonia cohabitaverint facultate discedendi vel reclamandi habita, consentire videntur; et consensus ille consequens supplet quod praecedens coactio tulerat. 2. Insponsalibus eorum consensus exigendus est, quorum in nuptiis
Abbreviated transcription (Latin):
fame ꝗͣ y dolotitis uesci: ita sanctiꝰ ẽ defungi sił
lib̾is qͣ ex illicito cottu stirpem qr̾e. Uñ c̃ꝙ uꝰ nas
cant᷑ hoĩes. si parentũ uinia ñ sectent᷑. ⁊ dm̃ recte
colant. honesti ⁊ salui er̃t. Sem̃ enĩ exqͣlic̃q hoĩe:
dĩ c̃ata ẽ neo maleitenti male erit. ñ ipm̃ aliqñ

Expanded text:
fame quam idolothytis vesci; ita sanctius est defungi sine liberis, quam ex illicito coitu stirpem quaerere. Undecumque vero nascantur homines, si parentum vitia non sectantur, et Deum recte colant, honesti et salvi erunt. Semen enim ex qualicumque homine, Dei creatura est, et eo male utenti, male erit; non ipsum aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
eo usq ꝑuenit ħ libidmosa crudeli¬
tasł libido crudeł. ut ⁊̃ st̾ilitatis uenena ꝓ¬
cure t⁊ si nicħ ualu̾int. ꝯceptos fetus intra
uebat occidi añqm nasci Prsꝰ si ambotales
sinti ꝯiuges ñ s̃ ⁊ si ab mitio t̃ ales suer ñ s̾¬

Expanded text:
libidinosa crudelitas vel libido crudelis, ut etiam sterilitatis venena procuret et, si nihil valuerit, conceptus fetus intra n utero vivebat, occidi antequam nasci, prorsus si ambo tales sint, coniuges non sunt et si ab initio tales fuerun
Abbreviated transcription (Latin):
ta aĩã uelud oe ꝯiugio xͥ recedens. ⁊ fide ꝑdita.
sacͣmtũ fidĩ ñ amittit ꝙ. lauacro regnatiois
accep. A edd̾ t᷑ eñ redeunti si amisiss absce¬
dens. ht̃ ã hoc qui recessĩt ad cumulũ su ꝑ¬
plicis. ñ ad m̾itũ p̃mii. Item qͥb placuit ex
ꝯ senstrabusu carnał ꝯcupiscentie. ĩ ꝑpettiũ
q̃ cariꝰ ꝯcordiꝰq sełianda s̃. ñ uoluptariis
corꝑm nexib. s uolũtariis aĩoꝵ affectib¬

Expanded text:
 recedens, etiam fide perdita, sacramentum fidei non amittit, quod lavacro regenerationis accepit. Redderetur enim redeunti, si amisisset abscedens. Habet autem hoc qui recesserit ad cumulum supplicii, non ad meritum praemii . Item: Quibus placuit ex consensu ab usu carnalis concupiscentiae in perpetuum quae carius concordiusque seruanda sunt, non uoluptariis corporum nexibus sed uoluntariis affectib
Abbreviated transcription (Latin):
apsi suis andite rib amirantib doctri¬
na sciã ꝯde lectabant᷑. ñ auiditate ꝯseqñde
landis s caritate seminade u̾itatis Idem
mist̾iũ elaret᷑ iti offitio ꝓpagandi nuꝑ¬
tias ꝯchebant. ñ uicti libidines ducti pie¬
tate. qͥ milt̾o facisi ꝯtiũe pꝰsent uellẽt .u¬

Expanded text:
 admirantibus doctrinam suam condelectabantur, non aviditate consequendae laudis, sed charitate seminandae veritatis. Idemmysterium velaretur, justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate; qui multo facilius continere possent et
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ qͥd ꝑꝯtinentiã tuã illa debet fiꝰ fornicari¬
a: oi ali nupsit te uino adusta errt Ñ¬
uult taliltitro d̾s tale dapnũ ꝯpensari. Redde¬
debitũ. ⁊ siñ exigis redde. ꝓ sc̃isicatoe ꝑfecła d̾̃s tͥ
ꝯputabit. si ñ ꝙ tͥ debet᷑ erigis. s reddisꝙ debes
uxoris reddi ñ exigit debit᷑. aut si pp̃ ꝓͥam ĩ firmi

Expanded text:
Numquid per continentiam tuam illa debet fieri fornicaria? Si alii nupserit te vivo, adultera ervult tali lucro Deus tale damnum compensari. Reddeet si non exigis, redde. Pro sanctificatione perfecta Deus tibi computabit, si non quod tibi debetur exigis, sed reddis quod debes uxoris reddit, non exigit debitum, aut si propter propri
Abbreviated transcription (Latin):
s de lat̾e uiri: ob ꝯiugalem societatẽ si desũmo
fieret. ut decapite. iuidet᷑ ad dñatio nẽ c̾ata suͦ
iit᷑. Cũ gͥꝯueniunt ut dicat un accipiote ĩmeã
ꝯiugem. ⁊ dicat mulieraccipio te ĩ meũ uir̃ his
carnał. ł cohabitationis corꝑał s ꝯiugał societa¬

Expanded text:
sed de latere viri, ob conjugalem societatem. Si de summa fieret, ut de capite, videretur ad dominationem creata; si vero ic conveniunt ut dicat vir: Accipio te in meam conjugem; et dicat mulier: Accipio te in meum virum, his carnalis vel cohabitatio
Abbreviated transcription (Latin):
gii maneat: ⁊ si ip̃aeid̃ cͥmini ꝯsentiens ñ fu̾it:
licentia nubendi alii ñ neget᷑. apparet hanc fu¬
isse desponsata. sñ pactione ꝯiugali de p̃senti:
⁊ iõ ñ fuisse ꝯrugem. cui uiuente sponso. alt̾i
nubendi licentia ñ negat᷑. St̃ enĩ q̃dam nup¬
tialia pacta de futo. ex qͥly sponsi ⁊ sponse uocã¬
ĩstitutũ ẽ ut iam pacte sponse ñ statim
tradant᷑ t uilem hãt marit᷑ oata qͣ spirauit
sponsus dilatam q̃ spõsa sit uidua mortuo
ĩ fu᷑to ẽ pacta. mortuo sponso. ñ re¬
maneat uidua.qi ñ fuerat urir eiꝰ. Uñ si
qͥs eã dux̾it. ad sacros ordines ꝯscendẽ ñ ꝓ

Expanded text:
jugii maneat. Et si ipsa eidem crimini consentiens non fuerit, licentia nubendi alteri non negetur. Apparet hanc fuisse desponsatam sine pactione conjugali de praesenti, et ideo non fuisse conjugem, cui vivente sponso alteri nubendi licentia non negatur. Sunt enim quaedam nuptialia pacta de futuro, ex quibus sponsi et sponsae vocanInstitutum est ut jam pactae sponsae non statim tradantur, ne vilem habeat maritus datam, quam suspiravit sponsus dilatam. 13. Quae sponsa sit vidua mortuo in futuro est pacta, mortuo sponso non remanet vidua, quia non fuerat vir ejus. Unde si quis eam duxerit, ad sacros ordines conscendere non
Abbreviated transcription (Latin):
articłm attinet. ꝙ ei obtuet detanonicis
ĩstitutis. qͥn ad sacros ordines ꝓmoui uale¬
at. Si uͦ tał sponsa fuiss int̾ ꝗͣ ⁊ spõsũ eiꝰꝯ
sensꝰ dep̃senti int̾cessiss eo mortuo uidua
remansiss. cͥ copulatꝰ ĩ ꝯiugio. ułtiꝰ ad sa¬
eͦs ordines ñ acced̾et. c̃ uiduã dux̃it. N ẽ gͥ
ambigend̃. qͥn salꝰ dep̃senti ꝯsensꝰ ꝯiugiũ

Expanded text:
articulum attinet, quod ei obviet de canonicis institutis, quin ad sacros ordines promoveri valeat. Si vero talis sponsa fuisset inter quam et sponsum ejus consensus de praesenti intercessisset. eo mortuo vidua remansisset; cui copulatus in conjugio, ulterius ad sacros ordines non accederet, cum viduam duxerit. Non est ergo ambigend
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝯtͣcturos uram̃to ꝓmittunt. Itẽ siex
ui iuram̃ti ad fut᷑m ꝑtinentis mox effici
ĩp̃senti efficiunt. Item. si ex qͦ iurant mox
efficiuit᷑ ꝯiuges. tc̃ rem hanc effitiũt. qͣn
uirant se facturos. Io̾ dico qi ꝯuigiũ tc̃ ñ futt.
marito nupsit. ꝯiugtũ uttmq fuit. iñ pͣ dis¬

Expanded text:
se contracturos jurando promittunt? Item, si ex vi juramenti ad futurum pertinentis mox efficiuros, quod in praesenti efficiunt? Item, si ex quo jurant, mox efficiuntur conjuges, tunc rem hanc efficiunt, quando jurant se facturos. Ideo dico quod conjugium tunc non fuit, marito n
Abbreviated transcription (Latin):
ũt pꝰ testimonia uet̾is test̾. de fide
sc̃e tͥnitatis et unitatis. ad noui
test᷑ auccoritates accedamꝰ. ut iimedio
diuum animaliũ cognosceit᷑ u̾itas. et
forcipe de altari sumatur calculus: quo
tangant᷑ ora fideliũ. Dñs itaꝙ xp̃c um¬
tatem aꝑte insimiat: diceus apłis. Ite.¬

Expanded text:
t testimonia Veteris Testamenti, de fide Trinitatis et unitatis, ad Novi Testamenti auctoritates accedamus, ut in medio duorum animalium cognoscatur veritas, et forcipe de altari sumatur calculus, quo tangantur ora fidelium. Dominus itaque unnitatem aperte insinuat, dice
Abbreviated transcription (Latin):
losins alicubi erratur nec laboriosius
aliqͥd queritur: nec fruetuosus ali¬
qͥd inuenit᷑. ꝓ iñ omĩs qui audit et
legit ea quȩ de inesfabili ⁊ ĩaccẽsibii d̾itat
dũr. studeat unitari.atq seruare ꝙ
uenerabił doctor aug̃. iii. l. de tͥnra¬
te. de se ip̃o ait. Non pigebit me inqͥt
sicubi hesito. querere᷑nec pudebit.
sicubi erro : disçere. Quis quis gͣ hȩc
audit. uel legit. ubi parit᷑ certus ẽ. ꝑ¬
gat mecũ  ubi parit̾ hesitat. querat
inecum: ubi errorẽ suum cognoscit. re¬
deat adme. uͥmeũ: rouoorme. Ita ĩgͥ¬
di am simul caritatis uiam: cendentes
ad eũ. de quo dictum est. querite faci

Expanded text:
losius alicubi erratur, nec laboriosius aliquid quaeritur, nec fructuosius aliquid invenitur. Proinde omnis, qui audit et legit ea, quae de ineffabili et inaccessibili Deitattur, studeat imitari atque servare quod venerabilis doctor August. in 2 lib. de Trin. de seipso ait: Non pigebit me, inquit, sicubi haesito quaerere; nec pudebit, sicubi erro, discere. Quisquis ergo aec legit, ubi pariter certus est, pergat mecum; ubi pariter haesitat, quaerat mecum: ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est, Quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
eruntã ñ nulli ħetici nuptias de¬
testantes. qui taciani appellati s̃. hii nupti¬
as oĩo dampna nt ac pares fornicõnib
alusq corruptionib factũt. nͨ recipiũt ĩ suor̾
nt̾io ꝯiugio utentẽ. marẽ ł feminã Ꝙã res¬

Expanded text:
autem nonnulli haeretici nuptias detestantes, qui Tatiani appellati sunt. Hi nuptias omnino damnant, ac pares fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt, nec recipiunt in suorum numero conjugio utentem marem vel feminam.
Abbreviated transcription (Latin):
publicolã ait. Te pͥꝰ ꝯsid̾are uolo ittr̃ si qͥspiã
ꝑ dõs falsos iurau̾it  fidẽ ñ seruau̾it: ñ tibi
uidr̃bis peccasse. bis utiq peccauit qr n ui¬
rauit ꝑ qͦs ñ debuit. iccͣ pollicitam fec̃ fidẽ.
ꝙ ñ debuit. Iõq qͥ utit᷑ fide illiꝰ q̃ ꝯstat uras¬
se ꝑ dõs falsos ⁊ utitur ñ ad malũ s adbonũ¬

Expanded text:
 ait: Te prius considerare volo utrum si quispiam per deos falsos juraverit, et fidem non servaverit, non tibi videtur bis peccasse. Bis utique peccavit, quia juravit per quos non debuit, et contra pollicitam fecit fidem quod non debuit. Ideoque qui utitur fide illius quem constat jurasse per deos falsos, et utitur fide il
Abbreviated transcription (Latin):
ut a u̾bo patͥ coet̾no anunitatẽ ꝑͤ. assũptus filiꝰ
d̾i. unigenitꝰ eẽt. uñ hoc meruit ꝙ bonũ eiꝰ p̃¬
cessit. ut ad hãc ineffabilẽ excellentiã ꝑueniret:
fãciente ac suscipiente đo u̾bo ip̃e hõ. ex qͦ ẽẽ ce¬
pitifiliꝰ dei une̾ et cepit. Itẽ. homo qͥc̃ts. ste ogca

Expanded text:
bo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus, Filius Dei unigenitus esset, unde hoc meruit? Quod bonum ejus praecessit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Faciente ac suscipiente Deo Verbo, ipse homo ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit. Item homo quicumque ita gra
Abbreviated transcription (Latin):
qr q̃dam eoꝵ q̃ accidũt ł accedũt ut habitũ fa¬
ciant ñ mutant᷑. s ip̃a mutãt inse integͣ᷑. ⁊ in¬
ꝯcussa manentra. sic̃ sap̃ia accedens hõi. ñ ip̃a
pꝰ u̾titur. ⁊ nos cibo refecti ab exilitate. ⁊ langu¬
ore ĩ robur atq ualentiã mutamꝰ. Terciũ genꝰ¬
÷ c̃ ea q̃ accidũt ł accedũt. nec mutẽt ea qͥb

Expanded text:
quaedam eorum quae accidunt vel accedunt, ut habitum faciant non mutantur, sed ipsa mutant in se integra et inconcussa manentia; sicut sapientia accedens homini, non ippus vertitur, et nos cibo refecti, ab exilitate atque languore in robur atque valentiam mutamur. Tertium genucum ea quae accidunt vel acc
Abbreviated transcription (Latin):
s aliã sp̃em ⁊ formã accipiũt. ut ÷ uestis. q̃
deiecta atq deposita: ñ ht eam formã. qũã¬
a6
sumit induta. Induta .N. m̃b̾s: accipit formã.
ꝙͣ ñ habebat exuta ꝙ genꝰ ogruit hunc cõ¬
ꝑatiõi. Ds .ii. faiꝰ semet ip̃m exinamũ. ñ for

Expanded text:
 aliam speciem et formam accipiunt; ut et vestis, quae dejecta atque deposita non habet eam formam quam sumit induta. Induta enim membris accipit formam quam non habebat exuta; quod genus congruit huic comparationi. Deus enim Filius semetipsum exinanivit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iõ qͥb ip̃i dimittunt: ⁊ d̃s dimittit. si tñ defu¬
erit sac̾dos ꝓximo ł socio ẽ facienda ꝯfessis. S
curet quisq sac̾d otem qrere. qͥ sciat ligare
⁊ solũe. Talem em̃ oportetẽẽ qͥ alior̃ cͥmina
iudicat. Uñãs. Q uult ꝯsit̾i pec̾ca ut ĩueni¬

Expanded text:
o quibus ipsi dimittunt, et Deus dimittit. Si tamen defuerit sacerdos, proximo vel socio est facienda confessio. Sed curet quisque sacerdotem quaerere, qui sciat ligare et solvere. Talem enim esse oportet, qui aliorum crimina dijudicat. Un
Abbreviated transcription (Latin):
s spũales .s. disc̾nendi scĩa ⁊ poten¬
tia iudicandi .i. ligandi ⁊ soltiẽdi.
qͥ dignos reciꝑe. indignos debet a regno ex
ꝯoitione ꝑ misit. Gͦ qui soluendi ius ñ
ht̃ nͦ ligandi ht̃. n infra. Certũ ẽ ꝙutr̃q ec¬

Expanded text:
s, scilicet discernendi scientia, et potentia judicandi, id est, ligandi et solvendi; qua dignos recipere, et indignos debet excludere aconditione permisit. Ergo qui solvendi jus non habet, nec ligandi habet. Et infra: Certum est
Abbreviated transcription (Latin):
N enĩ soł sac̾dotib itis ligandi ⁊ soluẽdi
datũ ẽ. si cuiq suo arbitͥo se pena ł exꝯmu¬
incationis sententia ligare .⁊ absq sac̾do¬
tali iuditio se ip̃m dõ ł altari reꝯciliare li¬
cet ꝙ eccłastice ĩ ftitutioni ⁊ ꝯfuetusini pe¬
nitꝰ repugnat. potꝰ gͥ si publice peccasti.
publice ꝯfit̾e tereũ. ⁊ em̃da. Si uͦ occulte.
deliqͥsti. ⁊̃ si ñ taceas. nͥ tñ dico: ut publices.
Tact᷑tntas eñĩ pecc̃i ex suꝑia nascit᷑ cordis.
Ĩo enĩ pecc̃m suũ qͥ scelat ne repute̾t᷑ foris
qͣlem se diumo ꝯspectui ĩã exibuit qͥ exsr̃

Expanded text:
 sacerdotibus jus ligandi atque solvendi datum est, si cuique suo arbitrio se poena vel excommunicationis sententia ligare, et absque sacerdotali judicio seipsum Deo vel altari reconciliare licet, quod ecclesiasticae institutioni et consuetudini penitus repugnat. Potius ergo si publice peccasti, publice confitere te reum, et emenda. Si vero occulte deliquisti, etiam sic non taceas, nec tamen dico ut publices. Taciturnitas enim peccati ex superbia nascitur cordis. Ideo enim peccatum suum quis celat, ne reputetur foris qualem se jam divino conspectui exhibuit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
luntate mala:ꝙ. d̾s uult bona. Uelit si ma¬
Iꝰ filiꝰ uelit mori prẽm. uelit etiam ħ ds̃.
nempe ille ᷤ uult ꝙ non uult d̾s. iste uͦ id
nult. q uult ⁊ds. et tñ bone di uoluntaq
pietas illius potius ꝯsouat. quamuis aliũ
uolentis ꝙͣ huiꝰ ide uolentis pͥietas. Młtũ in

Expanded text:
luntate mala quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem, velit etiam hoc Deus. Nempe ille vult quod non vult Deus; iste vero id vult quod vult et Deus: et tamen bonae Dei voluntati pietas illius potius consonat, quamvis aliud volentis, quam hujus idem volentis impietas. Multum enim
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ q̃ ipẽ ũ ẽ. Appellatur. ip ip̃a dĩ uolun¬
tas. qr ds uolens sinit mala fieri. fiunt
⁊ꝯtra eiꝰ p̾ceptionẽ. ł ꝓhibitionẽ. s non
ꝯtra eius uoluntatẽ q̃ ip̃e ẽ. nisi dicant᷑. ꝯͣ
eani fieri. qr. p̃tẽam fuĩt. Contͣ eam qͥp¬
pe nicħ ita fic: ut uelit fĩ ⁊ ñ fiat. uel no

Expanded text:
onem, quae ipse non est. Appellatur tamen ipsa Dei voluntas, quia Deus volens sinit mala fieri. Fiunt et contra ejus praeceptionem vel prohibitionem, sed non contra ejus voluntatem, quae ipse est; nisi dicantur contra eam fieri quae praeter eam fiunt. Contra eam quippe nihil ita fit, ut velit fieri quod non fiat, vel no
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ fuit ⁊ cã utẽ salutis. Cũ aũ dr uole¬
bat eũ pati. ł occidi aiudeis. hic distingͣn.¬
dñ ẽ. Si. ipĩtelligitur sic uolebat eñ sus¬
tine passionẽ. sine crucifixionẽ ainde¬
is illatam: uertis ⁊ seusus. Si uͦ in telligr᷑

Expanded text:
bonum fuit, et causa nostrae salutis. Cum autem dicitur: Volebat eum pati vel occidi a Judaeis, hic distinguendum est: Si enim intelligitur sic: Volebat eum sustinere passionem sive crucifixionem a Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
te. dõ auctore aũ non fit homo dot̃rior: gͣ
nũ. aꝑte astruit aminoriata dicens. Nullo
sapiente hõe auctore: fitħo de tior. lã¬
ta .ꝙ. est ista culpa que insapientẽ hoĩem ca¬
dẽ naquit. E st aũ łs omĩ hoĩe sapiente p̃s¬
stantior. Osultominꝰ gͥ dło auctore fic ho de¬

Expanded text:
tem auctore homo non fit deterior, ergo  q. 3, aperte astruit a minori, dicens ita: Nullo sapiente homine auctore fit homo deterior; tanta enim est ista culpa quae in sapientem hominem cadere nequit: est autem Deus omni homine sapiente praestantior; multo minus
Abbreviated transcription (Latin):
luit ut iq ut̃ pateret᷑ aind eis: ł nonisi uo¬
luit uͥ ñ pat̾etur aiudei. ẽ passus sit fact¬
M
ẽ itaꝙ ꝙ. uoluit d̾s ñ sĩ. Si aũ uoluit eũ
paci auideis: gͦ uoluit eñ occidi aideiꝰ.
oluit itaq ũ uidei occid̾etut eũ. ad ꝙ

Expanded text:
luit utique ut pateretur a Judaeis, vel non. Si voluit ut non pateretur a Judaeis, cum passus sit, factum est itaque quod voluit Deus non fieri. Si autem voluit eum pati a Judaeis, ergo voluit eum occidi a Judaeis: volu
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ. s ꝑ omĩa impletur. ꝯsiliũ uͦ eiꝰ atꝙ p̃cep¬
tio. siue ꝓhibicio. non ab omĩly inplent᷑. qui¬
b ꝓpoĩa et data sunt. Neq iõ p̃cep̃ om̃ĩb
bona. ł ꝓhibuit mala uel ꝯsuluit optuna:
sierent. qr inuullo pͭ ab hoĩe suꝑari. ł impe¬
ostend̾et. ⁊ mali ẽt̃ in excusabiles. deniq
ũ boni. ex obedientia głam. mali ex inobedi¬
entia penã sortirentur: sicut utsq ab et̾uo
a quibd̾a uoluit fieri. ł uitari. s non aboĩ¬

Expanded text:
ia impletur. Consilium vero ejus et praeceptio, sive prohibitio, non ab omnibus implentur quibus proposita et data sunt. Neque ideo praecepit omnibus bona, vel prohibuit mala, vel consuluit optima, b homine superari vel impeostenderet, et mali essent inexcusabiles; denique ut boni ex obedientia gloriam, mali ex inobedientia poenam sortirentur, sicut utrisque ab aeta quibusdam voluit fieri vel vitari, sed non ab
Abbreviated transcription (Latin):
pꝑ d̃m. ⁊ aliqͥ bonũ inse. ⁊ facienti. s ñ ei
cui fit. ut c̃ ueritaᷤ ꝑꝑ d̾m alicui ñ obed̃ie¬
ti p̃dicatur. ⁊ aliꝙͥ inse et facienti. ⁊ cui fit. bonũ
tis. Est aut̃ aliũ ꝙ. nec in se bonũ ẽ. et facien¬
let̃. tũ: a d aliquid. ut .ii. ait aug̃ mencħ asũ

Expanded text:
 Deum. Et aliquid bonum in se et facienti, sed non ei cui fit, ut cum veritas propter Deum alicui non obedienti praedicatur. Et aliquid in se et facienti et ei cui fit bonum, tis. Est autem aliud quod nec in se bonum est, et facienlet tamen ad aliquid. Ut enim a
Abbreviated transcription (Latin):
fiuit aliꝙ ꝑtient. bonum: dum
boua mag̃ placent. et laudabiliora existt̃.
Ip̃is etiam facientib. ex mał que facud ĩ¬
tdum bona ꝓueniiuit. si qui scd̃m ꝓposi¬
tũ uocati funt scĩ. talilx.N. ut aic ang̃ r̃b

Expanded text:
fiunt aliquod provenit bonum, dum bona magis placent et laudabiliora existunt. Ipsis etiam facientibus, ex malis quae faciunt interdum bona proveniunt, si secundum propositum vocati
Abbreviated transcription (Latin):
lo. Itẽ in eode. Melius iudicauit ds de ma¬
ł bona facẽ ꝙͣ mala nulla ꝑmitt̃e. Exh
itaq sensu dictũ ÷. ac uerũ ẽ bonũ eẽma¬
la fieri q ex mał q̃ fiunt. bonis qui sed̾m
ꝓpositũ uocati sunt scĩ: acced̾ bonitas .i.
irtilitas. talib. n. ut ait apłs. in bonũ
aliis facientib obsunt. Uñ etiam aliqñ¬

Expanded text:
dicavit Deus de malis bona facere, quam mala nulla permittere. Ex hoc itaque sensu dictum est ac verum est: Bonum est mala fieri, quia ex malis quae fiunt, bonis qui secundum propositum vocati sunt sancti accidit bonitas, id est, utilitas. Talibus enim, ut ait Apostolus, in bonum aliis facientibus obsunt. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ui .i. d̾nt d̾m mala uelle tele ma¬
eẽ. uł fieri. suã his moi̾s in uniũt
ĩtentionẽ. Si .i. inquiunt mala ñ eẽ. ł ñi fĩ
nellet. nullo mͦ eẽnt. uł fierent. qr si uult
ea non ẽẽ uel fieri. et non pͭ id efficere .s.¬

Expanded text:
ui enim dicunt Deum mala velle esse vel fieri, suam his modis muniunt intentionem: Si enim, inquiunt, mala non esse vel non fieri vellet, nullo modo essent vel fierent, quia si vult ea non esse vel non fieri, et non potest id efficere; s
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ ostũdit dm eẽ auctorẽ omĩũ bonoꝵ di¬
cens. Omĩa ꝑ ip̃m facta funt. ꝯseqnter ma¬
loꝵ auctorem cẽ negat. dicens. et sine ipo
factum ẽ uichil .i. peccatum. non dix̃ ꝑeum
peccatum. non gͦ dõ uolente. ł nolente.ħ
non uolente fiunt. mala. qi non fub est
dĩ uoluntati. ut malũ si it. łũ fiat. s ũ ns̃
fieri sinat. qr bonũ ⁊ sinẽ mala fieri ⁊ uti¬
q uolens sinit. non uolens mala: s uolẽs
sinẽ ut ip̃a fiant: qi nec mala sinit boã:
mala ficri bonũ ẽ. nec sm̃ent ma¬
la ab omĩpotenti bono fĩ: uisi hoc cẽt bo¬
nũ ũ ea eẽnt. ea ratione dictũ eẽ asser̃ qr
ex mał quȩ fiunt: as bona elic̃. nec ip̃e
ꝑmitt̾et ea fĩ ũ de eis. b̾n aliquid facẽt.¬

Expanded text:
 ostendit Deum auctorem esse omnium bonorum dicens: Omnia per ipsum facta sunt, consequenter malorum auctorum esse negat dicens: Et sine ipso factum est nihil, id est, peccatum. Non dixit per peccatum. Non ergo Deo volente vel nolente, sed non volente, fiunt mala; quia non subest Dei voluntati ut malum fiat vel non fiat, sed ut fieri sinat, quia bonum est sinere mala fieri: et utique volens sinit non volens mala, sed volens sinere sinti ut ipsa fiant, quia nec mala sunt bona, Mala fieri bonum est, nec sinerentur mala ab Omnipotenti bono fieri, nisi hoc esset bonum, ut ea essent, ea ratione dictum esse asserunt, quia ex malis quae fiunt Deus bona elicit; nec ipse permitteret ea fieri nisi de eis b
Abbreviated transcription (Latin):
lli uͦ qui dnt. dĩ uoluntate non fieri mala
dicentes. d̾m nͦ uelle mala fieri: nec uelle ñ
uell fieri uel eẽ facẽt utiq ea fieri. ł et̃. ⁊ ita ẽẽt
auctor maloꝵ non ÷ autẽ auctor maloꝵ. u
scõr ꝓtestantur auctoritates. non gͦ eiusuo¬
luntate fiunt. mala. Item si uollet mala
fieri: uł uellet uon ficri: et cñ fierent: omĩ¬
pocens non eẽt. cum eius uoluntas huma¬
nȩ uoluntatis effectu: impediretur. Iõq ñ
ꝯcedunt d̾m uelle mala fieri. ne maloꝵ auc¬
tor incelligatur. uͭ ꝯcedunit eũ uelle non fĩ

Expanded text:
dicunt Dei voluntate non fieri mala dicentes Deum nec velle mala fieri, nec velle non vellet ea fieri vel esse, faceret utique ea fieri vel esse; et ita esset auctor mprotestantur auctoritates; non ergo ejus voluntate fiunt mala. Item, si nollet mala fieri, vel vellet non fieri, et tamen fierent, omnipotens non esset, cum ejus voluntas humanae voluntatis effectu impediretur. Ideoque non concedunt Deum velle mala fieri, ne malorum auctor intelligatur; nec concedunt eum velle mala
Abbreviated transcription (Latin):
dmnitꝰ instituta. quis quis uiuacit᷑ ꝑspi¬
cit: et quam magnu sit inea. uñ potest
etiam sempit̾ua in ꝯmutabilis ꝙ uat᷑a reco¬
lr ꝯspici. tõcũpisci t eminiscit᷑ euĩ ꝑmemoriã.:
intuet᷑ ꝑ intelligentiam: amplectitur ꝑ
eruntñ caneat. ne hanc imagi¬
nem abead̾ t̾uitate factã. ita ei
ꝯparet: ut omĩno estimet similem᷑ s

Expanded text:
divinitus instituta quisquis vivaciter perspicit, et quam magnum fit in ea, unde potest etiam sempiterna immutabilisque natura recoli, conspici, concupisci, reminiscitur enim per memoriam, intuetur per intetamen caveat ne hanc imaginem ab eadem Trinitate factam ita ei comparet, ut omnino existimet similem, s
Abbreviated transcription (Latin):
Iđoꝙ: bi non fuer. et ꝙ angłi quiꝑstiteĩt:
b̾itudinẽ sͥ adfuturã p̃scierr̃. atq de ea
c̃ti inspe extiteru̾r. Uñ quodãm iãb̾i e¬
rant. et reuera si ita fuiss. poss illos dici ali¬
aug̃. quã asserendo. Uñ et huic opi¬
moni opponens ꝯseq̃nt᷑ subd̾ S qrͣ disc̾¬
nebantur illi acet̾is. u d̾s istis q̃ adipõs ꝑti¬
uerent. non reuelaret: aliiꝰ uͦ renelaret. c̃
ñ pͥus sit ip̃. ulco ꝙͣ aliqͥs peratorͤ Iloz
.i. dapuat ip̃e ĩ nocentes. ħ iud̾r innuere
futurũ bouũ reuelauelau̾it. Idõq nec illi
qui cecułunt ũꝙͣ uec illi quiꝑstitere usq¬

Expanded text:
i non fuerunt. Et quod angeli qui perstiterunt beatitudinem sibi affuturam praesciverunt, atque de ea certi in spe extiterunt, unde quodammodo jam beati erant. Et revera si ita fuisset, posset illos dici Augustinus quam asserendo. Unde et huic opinioni opponens consequenter subdit: Sed quare discernebantur illi a caeteris, ut Deus istis quae ad ipsos pertinerent non revelaret, aliis vero revelaret, cum non prius sit ipse ultor quam aliquis peccator? non enim damnat ipse innocentes. Hifuturum bonum revelavit Deus. Ideoque nec illi qui ceciderunt, unquam; nec illi qui perstiteru
Abbreviated transcription (Latin):
Gontinuo ã ut fachis ẽ cecidit. ñ ab eo ꝙ
accepit s abeo ꝙ acciꝑet sidõ subdiuolu¬
iss Ecce hic aꝑte cdeclarat. angłos bonoseẽ
ꝯͣrius ũitati. non tũ apͥncipio. neq statim
sr̃pectꝰ ⁊ uentͤm suũ amibulanit: sic̃ ad̾a
et eua: nonstatim peccauert̃. Ita et serpẽs

Expanded text:
ut factus est cecidit; non ab eo quod accepit, sed ab eo quod acciperet si Deo subdi voluisset. Ecce hic aperte declarat angelos bonos crecontrarius veritati, non tamen a principio, nec statim supra pectus et ventrem suum ambulavit: sicut Adam et Eva
Abbreviated transcription (Latin):
do factos et̃. uec aliquã fuisse moram. ĩt̃
c̃ationẽ et lapsũ. s abinitio apostatasse. ali¬
os uͦ c̾atos fuisse. plene bos. qui opinonẽ
fuam munũt auctoritate augĩsr̃ gene¬
tio tp̃is diabolũ ceͣdisse uec cum scĩs an¬
głis pacatum aliqñ iurisse et beatũ. s mor

Expanded text:
Deo factos esse; nec aliquam fuisse moram inter creationem et lapsum, sed ab initio apostatasse; alios vero creatos fuisse plene beatos. Qui opinionem suam muniunt auctoritate Aug., tio temporis diabolum cecidisse, nec cum sanctis angelis pacatum aliquando vixisse et beatum, sed mox
Abbreviated transcription (Latin):
Insubtilitate uͦ eẽntie et intelligentia sapi¬
entiae. ⁊ lib̾tate uoluntatis: diffẽntes erant.
Has disctiones incelligibiles nuisibiliũ na¬
trrum. ille solus ꝯp̃heudẽ potinit. et poncłã¬
re: qui cuncta fecit inponde mio. m̃sura.¬

Expanded text:
subtilitate vero essentiae, et intelligentia sapientiae, et libertate voluntatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fecit in pondere, nu
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ ũba: det̾miat. euident̾ docens angłos
morula: eccidisse. ita inquieus ꝙ. putatur
tam uitã dirisse. s abincio cecidisse: ũ sic
accipiend̃ ⁊ ut malus abouo dõ c̾atus:
putecur: qr abiuicio non cecidisse: dr̃etur.

Expanded text:
 determinat, evidenter dicens angelos morula, cecidisse, ita inquiens, lib. 11, ctam vitam duxisse, sed ab initio cecidisse: non sic accipiendum est, ut malus a bono Deo creatus esse putetur, quasi ab initio non cecidisse diceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
et digintate excellentiores: aliis ꝯstituti. qui
uͦ tiat᷑a nunꝰ subtiles. et sapĩa innꝰ ꝑspicaces.
ꝯditi sunt: imnora gix̾ dona habueriuit. ĩ¬
fioresq ꝯstituti funt. sapĩa d̃ĩ oquo mod̾a¬
mine: cuncta ordiuantis. In ip̾ã facultate
tatẽ uon adduc̃. mniuorq cgintio sapie ig
norantiã. ñ ingerit: sic lib̾tas infłor nulłã
arbit̾a necessitatis uoluntatẽ. imponit.
Que ꝯmunia et equalia habuer̃t augłi
t sicut inp̃dictis angłi diffe̾bant:
ita ⁊ qda ꝯmunia et equalia habe

Expanded text:
res aliis constituti. Qui vero natura minus subtiles et sapientia minus perspicaces conditi sunt, minora gratiae dona habuerunt, inferioresque constituti sunt sapientia Dei, aequo moderamine cuncta ordinantis. In ipsa facultate tatem non adducit, minorque cognitio sapientiae ignorantiam non ingerit, sic libertas inferior nullam arbitrio necessitatis voluntatem imponit. 3. Quae communia et aequalia habuerunt angeli. Et sicut in praedictis angeli differebant, ita et quaedam communia et aequalia habe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspicaticas. ⁊ adpotestatẽ. ronał uoliuta¬
tis habilitas. Ille gͥ eẽntie rationales. q̃ ꝑso¬
ne erant. et sp̃c erant. naturaq simplices.
acuita. ĩmortales. diffẽntẽ eẽntie tenuitate.
⁊ dliffẽntem sapi̾e ꝑspica citatẽ. atq diffe̾ntẽ
arbitrĩ habilitatẽ ⁊ ec̾ce habuisse intelligũ

Expanded text:
perspicacitas, et ad potestatem rationalis voluntatis habilitas. Illae ergo essentiae rationales quae personae erant, et spiritus erant, naturaque simplices, et vita immortales, differentem essentiae tenuitatem, et differentem sapientiae perspicacitatem, atque differentem arbitrii libertate
Abbreviated transcription (Latin):
ar acforinã. et pond̾us: quȩ dã it aliis meli¬
orẽ. acdigniorẽ eẽntiã ⁊ formã ħ̾nt. ⁊ alia
aliĩs. leitiora: atq agiliora sunt. Ad h̾e gͥ
⁊ informa. n ĩfacultare. diffãs accepisseri
exordio sue ꝯdicionis. quilꝰ alii sr̾iores.
alii infiaes. di sapi̾a ꝯstituerent᷑. aliis ma¬
iora. aliis minora: dona p̃stantes. uͥ quitẽ
ꝑuatalia bona aliis excellebant ip̃i ⁊̃ pꝰ.¬

Expanded text:
am ac formam et pondus. Quaedam enim aliis meliorem ac digniorem essentiam et formam habent, et alia aliis leviora atque agiliora sunt. Ad hunc eret in forma, et in facultate differentias accepisse in exordio suae conditionis; quibus alii inferiores, alii superiores Dei sapientia constituerentur, aliis majora, aliis minora dona praestantis, ut qui tunc per naturalia bona aliis excellebant, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
dei falli non posse: solet aquibusdam sic
opponi. deus presciuit hunc lecturum.
uel aliquid huiusmodi. s potest eẽ uͥ iste
non legat. gͦ potest aliter ẽẽ: quam deus
p̃sciuit. gͦ potest falli dei pͣcientia. quod
omnino falsum ẽ. potest equidem non
fieri aliquid.⁊ illud tamen p̃scitum ẽ ft̃. ñ
iõ tamen potest falli. dei precientia. quia
si illud non fieret: nec a deo p̃citum eẽt fi̾.
siñ alit̃: gͦ necessario cuncta eueniunt.
quam fit. ita autem fit. ut p̃scitum est.
ałr gͦ potest fĩquam p̃scitũ ẽ. Ad ꝙ dnis ilła
locutionẽ multiplicẽ fac̃e intelligentiã. sqł.

Expanded text:
Dei falli non posse, solet a quibusdam ita opponi: Deus praescivit hunc lecturum vel aliquid hujusmodi: sed potest esse ut iste non legat; ergo potest aliter esse quam Deus praescivit: ergo potest falli Dei praescientia, quod omnino falsum est. Potest equidem non fieri aliquid, et illud tamen praescitum est fieri, non ideo tamen potest falli Dei praescientia; quia si illud non fieret, nec a Deo praescitum esset fieri. si non aliter; ergo necessario cuncta eveniunt; quam fiat, ita autem fit ut praescitum est; aliter ergo potest fieri quam praescitum est. Ad quod dicimus illam locutionem multiplicem facere inte
Abbreviated transcription (Latin):
ħ mͦ. filius inquinint ẽ sapĩa patͥs gen̾ita. qͣ
pr̃ sapiens ũ ẽ. Est gͥ aliqua sapieutia pat̾s
qua sapiens ñ ẽ. Est antem᷑ sapientia pai̾s
ingenita. et ea pat sapiens:. Est gͦ queła sa¬
pientia patͥs qua sapiens :: et ip̃a no ⁊ illa
sapĩa patͥs. qua pr̃ sapiens ũ ÷. No : gͦ una¬
tm̃ sapĩa patͥs. Item sapientia ingeuita ẽ. sa¬
pientia patͥs. et sapientia genita ÷ sap̃a
patͥs. No ẽ autem sapientia iugenita sapi¬
et aueritate longuiq̃ cunctisq uithoolo¬
gia pitis patentia abiͣmns. responso ĩ dig

Expanded text:
hoc modo: Filius, inquiunt, est Sapientia Patris genita, qua Pater sapiens non est. Est igitur aliqua Sapientia Patris, qua sapiens non est. Est autem et Sapientia Patris ingenita, et ea Pater sapiens est. Est ergo quaedam Sapientia Patris, qua sapiens est; et ipsa non est illa Sapientia Patris qua Pta est Sapientia Patris, et Sapientia genita est Sapientia Patris; non est autem Sapientia ingenita Sapiet a veritate longinqua, cunctisque in theologia peritis patentia abjicimus, responso indigna
Abbreviated transcription (Latin):
lata s̃ ad creatorẽ. Inqͥb p̃r ẽ pͥer filio. filius
ẽ p̾terior pat᷑. et exantiquitate inpr̃s de fectꝰ.
exposteritate: infilio inꝑfect̾o sonĩns solet
uotari. Io occurrit scͥptura dicens pat̾m
potentem. ne nideat᷑ pͥor filio: et ĩõ minꝰ po¬
tens. et siliũ sapiencẽ: ne uidcatur postior
pr̃e. et io minꝰ sapiens Diccus ẽ et. sp̃e. l.¬

Expanded text:
ad Creatorem, in quibus pater est prior filio, filius est posterior patre, et ex antiquitate in patre defectus, ex posteritate in filio imperfectio sensus solet notari. Ideo occurrit Scriptura dicens Patrem potentem, ne videatur prior Filio, et ideo minus potens; et Filium sapientem, ne videatur posterior Patre, et ideo minus sapiens. 8. Quare