comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iniqua suadet. Duo
ũla posuit dari. ⁊ appo¬
ni. q sagate dantur marma. ⁊ carbones apponun
tentis acute¬
ũbis di sagitatur cor ad
amorẽ dei ut siat ĩ eo uulnꝰ¬
dñr carbones qui adlit̃ demortuus reuiuisctint. qñ
accenditutur.⁊ ad hibiti mortius eos acceriditur.
Ita qui se ꝯũtunt ad dnm̃ demortius remuiscunt
igne catitatis calefacti ⁊ suo exemplo alios accẽ¬
dunt. ut uiuant. hii bũ post sagntas apponuntu
q post ex hortationẽ ũboꝵ exemplis agendum ẽ ati
ꝗ uerbi saccipit quis. credat se posse. cum multi ⁊̃¬
delicati. ⁊̃ femine. ut agnes. agathes iam illud ĩ ple¬
uerunt. ⁊i multũ peteanerunt ut paulus. unaria
eo ampliꝰ amauerunt. hec exempla dñr carbones de¬
solatorii.ł uastatorii. qr uastando ad desolationẽ duc¬
ũt carales cogitationes. ⁊ sclares amores. qui male
fronduerant. ut siolocus punis edifitio dei. ⁊ ẽ sagit

Expanded text:
iniqua suadet? Duo verba posuit, dari et apponi, quia sagittae dantur in arma, et carbones apponunttentis acutrbis Dei sagittatur cor ad amorem Dei, ut fiat in eo vulndicuntur carbones, qui de mortuis reviviscunt, quando accenduntur et adhibiti mortuis eos accendunt. Ita qui se convertunt ad Dominum de mortuis, reviviscunt igne charitatis calefacti et suo exemplo alios accendunt ut vivant. Hi bene post sagittas exponuntur, quia post exhortationem verborum exemplis agendum est, ut quod verbis accepit quis, credat se posse, cum multi delicati, etiam feminae, ut Agnes, Agathes, jam illud impleverunt; et si multum peccaverunt, ut Paulus et Maria, eo amplius amaverunt. Haec exempla dicuntur carbones desolatorii vel vastatorii, quia vastando ad desolationem ducunt carnales cogitationes, et saeculares amores, qui male fronduerant, ut ita sit locus purus aedificio Dei. Et est, sagit
Abbreviated transcription (Latin):
Tytͣułiste sũptꝰ est dehis¬
corialibriregũ uͥ legit
dd der fuisseinunctas.
ele indomo partͥs siui ai¬
ñ utiq in tegẽ s insig¬
in hebron in tegẽ mor¬
tuo snule et regrauit
suꝑ tͥbũ iudaocciso autẽ

Expanded text:
tulus iste sumptus est de historia libri Regum, ubi legitur David ter fuisse inunctus. ele in domo patris sui Enon utique in regem, sed in sigin Hebron in regem mortuo Saüle, et regnavit bum Juda . Occiso autem
Abbreviated transcription (Latin):
deꝰ meꝰ una spesmea. exandi me. ne fati¬
gatꝰ nolĩ tequer̾e. S querã faciẽ tuam
sꝑ ardent̾. Tuda querẽdi uires. qui ĩueĩ¬
de disti. coram te est firmitas mea: illã ẜ¬
u̾ mͥ apꝑiusti. susciꝑe ĩtrãtẽ. u̾ elausisti. aꝑi
pulsanti memiu̾ ĩ tui. ĩtelligãte. diligã
te. auge ĩme ista. don ͨ me reformes adn¬

Expanded text:
 mea unica spes mea, exaudi me ne fatigatus nolim te quaerere: sed quaeram faciem tuam semper ardenter. Tu da quaerenti vias, qui inveni spem dedisti. Coram te est firmitas et infirmitas mea: illam subi mihi aperuisti, suscipe intrantem; ubi clausisti, aperi pulsanti. Meminerim tui, intelligam te, diligam te. Auge in me ista, donec me reformes ad in
Abbreviated transcription (Latin):
nepos boamundi. p̃stantis animi mi¬
les. sumptis armis:i quidam ali bec¬
leem ꝑtendunt: loca uicina explo
lacrimantes ꝓdebant: saluti eoꝵ ꝓ pau¬
citate nimirum metuentes. Nam ñ
multo plusqͣm centum milites uen̾ant
At illi supplicib uotis sacram edem ue¬
nerati: ꝯfestim ierosolimam intentis
animis inuadunt. Curci quoq ꝓ fidu¬
cia uirium m̃tib efferati. foras exili¬
unt: in nr̃os aliqͣntisꝑ arietantes.
Totus enim exercitus aduentarat.
Sed mox francis annitentib. sũmoti
hostes: claustroꝵ muralium obiee.¬
tu. salutem suam tutabantur.

Expanded text:
nepos Boamundi, praestans animi minepos Boamundi, praestans animi miles, sumptis armis, et quidam alii, Bethleem pertendunt, 561 loca vicina explorlachrymante prodebant, saluti eorum pro paucitate nimirum metuentes; nam non multo plus quam centum milites venerant. At illi, supplicibus votis sacram aedem venerati, confestim Ierosolymam intentis animis invadunt. Turci quoque, pro fiducia virium mentibus efferati, foras exiliunt, in nostros aliquantisper arietantes; totus enim jam exercitus adventarat: sed mox, Francis annitentibus, summoti hostes claustrorum muralium objectu salutem suam tutabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ditate ratio ꝑsuadibilis: qua diceret.
antiochiam ñ sine pͥncipe. turcis ex¬
ponendam: continuo inuolaturis.
Resedit gͦ in urbe: ⁊ rarmundi homi¬
nes. qui uicum unum tenebant. im¬
ꝓb exactor. menib depulit. At uͦ cet̾
ꝑ tripolim. ⁊ beritum. ⁊ tyrum isydo¬
nem. ⁊ acharonem. ⁊ caypham:⁊ cesa¬
ream palestine tͣnseuntes: ibi adextͣ
dimittentes maritima. ꝑuener̃t ra¬
mulam: a quibdam ciuitatib gra¬
tanter excepti: quarũdam subiecti¬
one uirtutem suam insignientes ̃
enim dutius moram ꝓtelare consi¬
lium erat: quod apͥlis m̃sis erat: ⁊
campestres fruges. in maturas mes¬
ses coaluerant. Ramula ẽ ciuitatula
muro indiga: beati georgii si famȩ
credimꝰ. martyrii conscia. Cuius ibi
ab antiquo fundatam eccłiam. turci
ñ nichil deformau̾ant: tunc metu
francoꝵ subreptis omnib suis in mon¬
tana dilapsi. Sequentimane dubio
adhuc diei ⁊ noctis ꝯfinio: tancredꝰ

Expanded text:
ditate ratio persuasibilis, qua diceret ditate ratio persuasibilis, qua diceret Antiochiam non sine principe Turcis exponendam continuo involaturis. Residit ergo in urbe; et Raimundi homines, qui vicum unum tenebant, improbus exactor moenibus depulit. At vero caeteri per Tripolim, et Beritum, et Tyrum, et Sydonem, et Acaronem, et Caipham, et Caesaream Palestinae transeuntes, ibi a dextra dimittentes maritima, pervenerunt Ramulam; a quibusdam civitatibus gratanter excepti quarundam subjectione virtutem suam insignientes. Non enim diutius moram protelari consilium erat, quod Aprilis mensis erat, et campestres fruges in maturas messes coaluerant. Ramula est civitatula, muro indiga, beati Georgii, si famae credimus, martyrii conscia; cujus ibi ab antiquo fundatam ecclesiam Turci nonnihil deformaverant, tunc metu Francorum, subreptis omnibus suis, in montana dilapsi. Sequenti mane, dubio adhuc diei et noctis confinio, Tancredus
Abbreviated transcription (Latin):
leuatis.a partib montanis accurre¬
re: iacula in hostes: in se auxilium
iubrantes. Nec diffitendum ẽ. affuis¬
se mrẽs ap̃ianis: sicut qͦndam an¬
gelos machabeis. similidum taxat
pugnantib causa. Reu̾si uͦ in p̃dam.
tanta in castris illoꝵ reꝑerunt: quȩ
cuiꝰ libet auarissimi ex̾citus auidita¬
tempossent ł temꝑare. uel extingue
tor p̃cipuus. ꝯmuni mortalium ꝯditi¬
oni felicit̾ manꝰ dedit: ⁊ hugo mag¬
nꝰ. ꝯcessu ut aiunt heroum. franciam
Sex mensib antiochie morati. p̃t̾itos
labores tam diut᷑na qͥetȩ abstersissẽt:
it̾ iam dudum inceptum resumere
meditabantur. Primꝰ ꝙ raim undꝰ
nullius unqͣm ignauie conscius.
⁊ eui semꝑ cura pͥmum in ꝓcinetu
militari eẽt: et post eum rob̾ti. et go¬
defridus. uiam moliti. Solum boamũ¬
dum. florentissimȩ ciuitatis aspectus.
⁊ pecumaꝵ fames continuit: ut m¬
terim differret. S latebat subcupi¬

Expanded text:
levatis a partibus montanis accurrelevatis a partibus montanis accurrere, jacula in hostes, in se auxilium vibrantes. Nec diffitendum est affuisse martyres Christianis, sicut quondam angelos Machabaeis simili duntaxat causa pugnantibus. Reversi vero in praedam, tanta in castris illorum reperiunt quae cujuslibet avidissimi exercitus satietatem possent vel temperare vel extinguertor praecipuus, communi mortalium conditioni feliciter manus dedit; et Hugo magnus, concessu ut aiunt heroum, Franciam sex mensibus Anthiochiae morati, praeteritos labores tam diuturna quiete abstersissent, iter jamdudum inceptum resumere meditabantur. Primusque Raimundus, nullius unquam ignaviae conscius, t cui semper cura primum in procinctu militari esse, et post eum Roberti et Godefridus, iter adorti; solum Boamundum florentissimae civitatis aspectus et pecuniarum fames continuit, ut interim differret. Sed latebat sub cupi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s se alterutrũ animantefr ĩ ꝑ p̃co¬
nem clamari fecere. ut quisq illa
rigeret: ne seq̃nti die multi formib
giris fatigatus deficẽt. Iamq mane
inclaruerat: cum ꝑ acies dispositi. ue¬
xillis in hostem infestis ꝓdeunt. Pri¬
mam turmam duxere rob̃ti duo. nor¬
mannꝰ ⁊ flandrensis:⁊ hugo magnꝰ:
mund̃ in urbe remanserat: qui nris
receptu ꝓuideret. si necẽẽ foret: hoc
turci eminꝰ conspicati: pͥmo quid eẽt
hesere. M ox cognito uexillo ep̃i. qd̾
eum maximȩ metuerent: qr eumpa
dictitarent: anteqͣm ferirent᷑: uiden¬
tes quod nr̃i tam ammose ⁊ incunctan¬
t̾ ꝓcedent: t̾ga dedere. Alt̾ quoꝙ
insꝑato exilientes tͥpudio. cedentes
cecidere: qͣntum ł peditum ilia. uel
equitum calcaria sufficere potuert᷑.
ꝑsuad ebantꝙ sibi uidere seantiqͦs
martyres. qui olim milites fuisser:
quiq mortis p̾̃cio ꝑassent p̾mia uitȩ:
georgium dico. ⁊ demetͥum: uexilliᷤ

Expanded text:
omnes se alterutrum animantes, etiam per praecoomnes se alterutrum animantes, etiam per praeconem clamare fecere, ut quisque noctrigeret, ne sequenti die multiformibus gyris fatigatus deficeret. Jamque mane inclaruerat, cum, per acies dispositi, vexillis in hostem infestis prodeunt. Primam turmam duxere duo Roberti, Normannus et Flandrensis, et Hugo magnus; mundus in urbe remanserat, qui nostris receptui provideret, si necesse foret. Hoc Turci eminus conspicati, primo quid esset haesere. Mox cognito vexillo episcopi, quod eum maxime metuerent, quia illudictitarent, antequam ferirentur, videntes quod nostri tam animose et incunctanter procederent, terga dedere: alteri quoque, insperato exilientes tripudio, cedentes cecidere, quantum vel peditum ilia vel equitum calcaria sufficere potuerunt. Persuadebantque sibi videre se antiquos martyres, qui olim milites fuissent, quique mortis pretio parassent praemia vitae, Georgium dico et Demetrium, vexillis
Abbreviated transcription (Latin):
stero die turcoꝵ obsidionem extͣ mu¬
ros ingemuere. Uen̾ant illi a sansado¬
le inuitati. duce corbaguath. satrapa
orientali: qui ab imꝑatore ꝑsidis ac¬
miratis. Hoꝵ .lxͣ. milia. in arcem urb
ꝑ scopulos ascendere: aduocantibus
eosturcis. qui adhuc ibidem remanse
sib potissimum fatigabant: necerat
ulla spesnisi in dei auxilio: cũ bello
iunio: legatus petrus he̾mita ad tur
cos mittitur. Is familiari sͥ eloquio:
ras. quas olim ꝑuasant indebite:
nunc euacuent uoluntarie. Iustũ
inde. aut libenti discessu natiuum
solum repetant: aut mane futuro
bellum expectent. Sortem ꝑ duos uel
.iiͦiͬ. uel octo exꝑiantur: ne ꝑicłm ad
totum u̾gat exercitum. ¶ Non erat¬
corbaguath eius facultatis. ut legatũ
dignaretur responso: s scachis lu¬
dens: identib infrendens. inanem
dimist: hoc tandem dicto. iam con¬
clamatam ẽẽ francoꝵ suꝑbiam. Ille qͦ
concitȩ rediens: exercitum. de inso¬
lentia turci. certiorem reddidit. Tẽ

Expanded text:
stero die Turcorum obsidionem extra muros ingemuere. Venerant illi a Sansadole invitati, duce Corbaguath satrapa orientali, qui ab imperatore Persidis acmiratis. Horum sexaginta in arcem urbis per scopulos ascendere, advocantibus eos Turcis qui adhuc ibidem remanserstianos potissimum fatigabant, nec erat ulla spes nisi in Dei auxilio; 558 cum bello junio, legatus Petrus heremita mittitur ad Turcos. Is familiari sibi eloquio ras, quas olim pervaserant indebite, nunc evacuent voluntarie. Justum . Proinde aut libenti discessu nativum solum repetant, aut mane futuro bellum expectent; sortem per duos vel quatuor vel octo experiantur, ne periculum ad totum vergat exercitum. Corbaguath ejus facilitatis ut legatum dignaretur responso, sed scacchis ludens, et dentibus infrendens, inanem dimisit: hoc tantum dicto, Jam conclamatam esse Francorum superbiam. Ille quoque concite rediens exercitum de insolentia Turci certiorem reddidit. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
infixus. sudore mirum dictu ꝓdebat
manubrii. si quid tecto illatum eẽt ue¬
neficii. Post eum tancredus principa
auunculo nepos. Qui cum et ipse
ꝓpero triuisset: successit rogerius fi¬
lius ricardi. Is głe antecessoꝵ in beluis
ñ impar: ignominiam tam̃ auaricie
incurrit. Quappt̾ cum eum milites
cauerent: stipendiario milite pene
nullo. et indigena raro. turcis con¬
gressus occubuit: mortem suam non
ignaue ultus. Nam cum a turcis captꝰ.
et diloricatus. iuberetur ensem redde¬
re:⁊ negauit se ulli. nisi ducidaturũ:
quod omnes infra dignitatis suȩ dedi¬
tionem aspiceret. Credidit infelix
ad miratus sumulatis uocibus : et ã
galea caput nudatus. porrexit manũ.
ut reciꝑet rogerii gladium. Tunc u
ille infrendens:⁊ totis fortitudinis re¬
liquiis in ictum se cogens. turco ca¬
put decussit: moxq ꝑfossus. ex cogi¬
tato genere uirtutis. dedecus serui¬
tutis effugit. Eius mortem ballunꝰ
scd̾s rex ierosolunoꝵ ultus in segniter:

Expanded text:
infixus, sudore, mirum dictu, prodebat manubrii si quid tecto illatum esset veneficii. Post eum Tancredus Antiochiaavunculo nepos; qui cum et ipse aepropero trivisset , successit Rogerius filius Ricardi. Is, gloriae antecessorum in bellis non impar, ignominiam tamen avaritiae incurrit; quapropter, cum eum milites caverent, stipendiario mil te pene nullo et indigena raro Turcis congressus occubuit , mortem suam non ignave ultus. Nam cum ab eis captus et diloricatus juberetur ensem reddere, negavit se ulli nisi duci daturum, quod omnes infra dignitatis suae deditionem aspiceret. Credidit infelix admiratus simulatis vocibus; et jam, galea caput nudatus, porrexit manum ut reciperet Rogerii gladium. Tunc vero ille infrendens, et totis fortitudinis reliquiis in ictum se cogens, Turco caput decussit; moxque perfossus, excogitato genere virtutis dedecus servitutis 602 effugit. Ejus mortem Balde winus secundus rex Ierosolymorum ultus insigniter,
Abbreviated transcription (Latin):
tam non excederet: nam septem su
oꝵ pedum. ꝓceritatem eius constat
habuisse mensuram: apice capitis ro¬
tundo. ocłis p̃gͣndib ac uegetis. naso
paululum mediocritatem excedente:
canicie pulchra. facie leta ⁊ hilari: uñ
forme auctoritas ac dignitas tam stanti
quã sedenti plurima acqͥrebatur: qͣm
qͣm ceruix obesa ⁊ breuior uent̾q ꝓ¬

Expanded text:
tam non exctam non excorum pedum proceritatem ejus constat habuisse mensuram--apice capitis rotundo, oculis pregrandibus ac vegetis, naso paululum in mediocritatem excedenti, canicie pulchra, facie laeta et hylari, unde formae auctoritas ac dignitas tam stanti quam sedenti plurima acquirebatur. Quanquam enim cervix obesa et brevior vent
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa aliter coerceri ñ pot̾ant: int̾emp¬
ti sunt. Harum tam̃ coniurationum
uastrade regine crudelitas. causa ⁊ ori¬
go extitisse creditur: et iccirco in am¬
bab contra regem conspiratum ẽ. qͥ a
uxoriᷤ crudelitati consentiens. a sue na¬
ture benignitate. a solita mansuetudine.
immanter exorbitasse uidebatur. Ce¬
terum ꝑ omne uite sue tempus ita cũ
sumino omniũ amore atq fauore. ⁊ do¬
mi ⁊ foris conuersatus est: ut nunꝗͣ
ei uel minima iniuste crudelitatis
nota. a quo quã fuisset obiecta. Ama¬
bat ꝑegͥnos: im eis suscipiendis magnã
habebat curam: adeo ut eoꝵ multitu
do ñ solum palatio. uerum etiam reg¬
no non immerito uideretur onerosa.
Ipse tñ p̃ magnitudine animi huiusce¬
modi pondere minime gͣuabatur. cũ
etiam ingentia in cõmoda laude libe¬
ralitatis. ac bone fame mercede com¬
pensaret. Corpore fuit amplo atꝙ ro¬
busto. statura eminenti. que tam̃ uis¬

Expanded text:
quia aliter coerceri non poterant, interempquia aliter coerceri non poterant, interempti sunt. Harum tamen coniurationum Fastradae reginae crudelitas causa et origo extitisse creditur, et idcirco in ambabus contra regem conspiratum est, quia uxoris crudelitati consentiens, a suae naturae benignitate ac solita mansuetudine immaniter exorbitasse videbatur. Ceterum per omne vitae suae tempus ita cum summo omnium amore atque favore et domi et foris conversatus est, ut nunquam ei vel minima iniustae crudelitatis nota a quoquam fuisset obiecta. 21. Amabat peregrinos, et in eis suscipiendis magnam habebat curam, adeo ut plerumque eorum multitudo non solum palatio, verum etiam regno non inmerito videretur onerosa. Ipse tamen prae magnitudine animi huiuscemodi pondere minime gravabatur, cum etiam ingentia incommoda laude liberalitatis ac bonae famae mercede compensaret. 22 Corpore fuit amplo atque robusto, statura eminenti, quae tamen ius
Abbreviated transcription (Latin):
contubernio carere non posse. ac ꝓpt̾
hoc licet alias felix. aduerse fortune
malignitatem ex ꝑtus est. Quod tñ
ita dissimu lauit acsi de eis nulla un¬
quam alicuiꝰ ꝓbri suspicio exorta uel
fama disꝑsa fuisset. Erat ei filius noiẽ
pipinus ex concubina editus. cuiꝰ int̾
cet̾os m̃tionem facere distuli: facie qͥ¬
dem pulcher: s gibbo deformis. Is cum
pat̾ bello contra hunos suscepto in ba¬
xaria hiemaret. egritudine simulata
cum quib dam e pͥmorib francoꝵ qͥ
eum uana regni ꝓmissione illexerant.
ad u̾sus patrem comurauit. Quem pꝰ
fraudem detectam. ⁊ coniuratoꝵ dam¬
nationem: detonsum in cenobio pru
facta est ⁊ alia prius contra eum in
ctores partim luminib orbati. partim
m̃bris incolumes. omnes tam̃ exilio
deportati sunt: neq ullus ex eis inter¬
fectꝰ ẽ. nisi tres tantum: qui cum se ne
comp̃henderentur strictis gladiis de¬
fenderent. aliquos etiam occidissent.

Expanded text:
contubernio carere non posse. Ac propter contubernio carere non posse. Ac propter hoc, licet alias felix, adversae fortunae malignitatem expertus est; quod tamen ita dissimulavit, acsi de eis nulla umquam alicuius probri suspicio exorta vel fama dispersa fuisset. Erat ei filius nomine Pippinus, ex concubina editus, cuius inter ceteros mentionem facere distuli, facie qdem pulcher, sed gibbo deformis. Is cum pater bello contra Hunos suscepto in Bavaria hyemaret, aegritudine simulata cum quibusdam ex primoribus Francorum, qui eum vana regni promissione illexerant, adversus patrem conjuravit. Quem post fraudem detectam, et conjuratorum damnationem, detentum in coenobio PrumFacta est et alia prius contra eum valctores partim luminibus orbati, partim membris incolumes, omnes tamen exilio deportati sunt; neque ullus ex eis est interfectus, nisi tres tantum qui, cum se, ne comprehenderentur, strictis gladiis defenderent, aliquos etiam occidissent,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ magnanimitate qua excellebat minꝰ
patient̾ tulit: pietate uidelicet qua ñ
minꝰ insignis erat compulsus ad lacri¬
mas. Nunciato etiam sibi adriani roma¬
n pontificis obitu quẽ in amiciis preci¬
puum habebat. sic fleuit. ac si frẽm aut
carissimum filium amisisset. Erat enĩ
in amiciciis optime temꝑatus. ut eas et
facile admitteret. ⁊ constantissime ret¬
neret: colebat ꝙ scĩssime quoscunq hac
affinitate sibi coniunxerat. filioꝵ acfi¬
liarum tantam in educando curam
habuit. ut nunꝗͣ. domi positꝰ. sine ipsis
cenaret. nunquã iter sine illis faceret.
Ad equitabant ei filii. filie uͦ penesseq̃¬
bantur. Quarum agm̃ extremum ex
satellitum numero ad hoc ordinati tue¬
bantur. Que cũ pulcherrue ẽẽnt. ⁊
ab eo płimum diligerent᷑ : mirum dic¬
tu quod nullam earum cuiquam aut
suoꝵ aut ext̾oꝵ nuptum dare uolu.¬
it. s om̃s secum usq ad obitum suum
in domo sua retinuit: dicens se earũ

Expanded text:
pro magnanimitate qua excellebat minus pro magnanimitate qua excellebat minus patienter tulit, pietate videlicet qua non minus insignis erat conpulsus ad lacrimas. Nuntiato etiam sibi Hadriani Romani pontificis obitu, quem in amicis praecipuum habebat, sic flevit acsi fratrem aut carissimum filium amisisset. Erat enim in amicitiis optime temperatus, ut eas et facile admitteret et constantissime retineret, colebatque sanctissime quoscumque hac adfinitate sibi coniunxerat. Filiorum ac filiarum tantam in educando curam habuit, ut numquam domi positus sine ipsis caenaret, numquam iter sine illis faceret. Adequitabant ei filii, filiae vero pone sequebantur, quarum agmen extremum ex satellitum numero ad hoc ordinati tuebantur. Quae cum pulcherrimae essent et ab eo plurimum diligerentur, mirum dictu quod nullam earum cuiquam aut suorum aut exterorum nuptum dare voluit, sed omnes secum usque ad obitum suum in domo sua retinuit, dicens se earum
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ anins. in eo quo conu̾sata ẽ mona¬
st̾io decessit. liberos suos censuit instru
tur. tam̃ filios cũ pͥmum etas patiebat᷑
more francoꝵ eqͥtare. armis ac uena¬
tib ex̾ceri fecit. filias uͦ lanificio assu¬
escere coloq ac fuso ne ꝑ ocium tor¬
ꝑent oꝑam impendere. atq ad om¬
nem honestatem erudiri iussit. Ex
his omnib duos tantum filios ⁊ unã
filiam pͥus qͣm moreretur amisit. Ka¬
rolum qui natumaior erat. ⁊ pipinũ
quẽ regemitalie p̃fec̾at. ⁊ routrudẽ
q̃ filiarum pͥmogenita ⁊ a constant:¬
no g̾coꝵ imꝑatore desponsata erat.
Quoꝵ pipinꝰ unũ filium suũ ber¬
nardum. filias autẽ qͥnq ad alhei¬
dam. attalam. guntradam. bercham.¬
⁊ theodradam suꝑstites reliquit. In qͥ¬
b rex pietatis sue p̃cipuum docum̃tũ¬
ostendit: cum filio defuncto nepotem
patri succedere. ⁊ neptes int̾ filias suas
educari fecisset. Mortes filioꝵ acfilie

Expanded text:
illius annis in eo quo conversata est monaillius annis in eo quo conversata est monasterio decessit. Liberos suos tur. Tum filios, cum primum aetas patiebatur, more Francorum equitare et armis ac venationibus exerceri fecit. Filias vero lanificio assuescere coloque ac fuso, ne per otium torperent, operam impendere atque ad omnem honestatem erudiri jussit. Ex his omnibus duos tantum filios ac filiam, priusquam moreretur, amisit, Karolum, qui natu major erat, et Pipinum, quem regem Italiae fecerat, et Rothrudem, quae filiarum ejus primogenita a Constantino Graecorum imperatore desponsata erat. Quorum Pipinus unum filium Bernardum, filias autem quinque, Adalaydem, Atulam, Gundradam, Berthac Theoderatam superstites reliquit. In quibus rex pietatis suae postendit, cum filio defuncto nepotem patri succedere et neptes inter filias suas educari fecisset. Mortes filiorum ac filiae
Abbreviated transcription (Latin):
bina quadam cuiꝰ nom̃ modo memo¬
rie ñ occurrit. Defuncta uastrada
luitgardam alamannam duxit. De
qua nichil liberoꝵ tulit. Post cuiꝰ
mortem tres habuit concubinas ger
lia nomine ad altrut nataẽ. ⁊ regmã
que ei droygonem ⁊ hugum genuit.⁊
ad allindem ex qua theoderitum ꝓcre¬
auit. Mat̾ quoq eius berthrada. in
magno apud eum honore consenuit.
Colebat enim eam cũ summa reu̾en¬
tia. ita ut nunꝗͣ. Inuicem sit exorta dis¬
cordia. p̃t̾ in diuortio filie desiderii re¬
gis: quam illa suadente uxorem acce¬
ꝑat. Decessit tandem post mortem hil¬
digarde. cum iam tres nepotes suos.to¬
tidemq neptes in filii domo uidisset:
quam ille in eadem basilica qua pat̾
situs est apud sc̃m dionisium: mag-¬
no cum honore fecit humari. Erat es
unica soror nomine giselia. a puellari¬
b annis religiose cou̾sationi mancipata:
quamsimilit̾ ut matrem sũma coluit
pietate. que etiam paucis ante obitũ

Expanded text:
bina quadam, cuius nomen modo memobina quadam, cuius nomen modo memoriae non occurrit. Defuncta Fastrada Liutgardam Alamannam duxit, de qua nihil liberorum tulit. Post cuius mortem tres habuit concubinas, Gerlia nomine Adaltrud nata est, et Reginam, quae ei Drogonem et Hugum genuit, et Adallindem, ex qua Theodericum procreavit. Mater quoque eius Berhtrada in magno apud eum honore consenuit. Colebat enim eam cum summa reverentia, ita ut nulla umquam invicem sit exorta discordia, praeter in divortio filiae Desiderii regis, quam illa suadente acceperat. Decessit tandem post mortem Hildigardae, cum iam tres nepotes suos totidemque neptes in filii domo vidisset; quam ille in eadem basilica qua pater situs est, apud Sanctum Dionisium, magno cum honore fecit humari. Erat ei unica soror nomine Gisla, a puellaribus annis religiosae conversationi mancipata, quam similiter ut matrem magna coluit pietate. Quae etiam paucis ante obitum
Abbreviated transcription (Latin):
manico littori contigue. a nortinan¬
nis de p̃date sunt. Talem enim intu¬
endo. ⁊ ampliando. simulq ornando¬
regno. fuisse constat. Cuiꝰ animi do¬
ad int̾iorem. ⁊ domesticam uitani ꝑ¬
tinentia: iam abhinc dicere exordi¬
ar. Post mortem patris cũ frẽ regnũ
partitus. tanta patientia simultates
u nuidiam eius tulit. ut omnib mi¬
rum uideretur qd̾ ne ad iracundiã
quidẽ ab eo ꝓuocari potuisset. De ĩn
cũ matris hortatu. filiam desiderii
regis longobardoꝵ duxisset uxorem:
incertum quade causa post annum
eam repudiauit: ⁊ hildegardemi
de gente sueuoꝵ p̃cipue nobilitatis
feminam. in matrimonio accepit.
De quatres filios. karolum uidelicet.
pipinum:⁊ ludexicum. totidemq
filias roytrudem.⁊ bertham ⁊ gisse¬
lam genuit. Habuit ⁊ alias tres fili¬
as. theodoram:⁊hiltrudem. ⁊ ruotha¬
idem. duas de wastrada uxore que
de orientalium francoꝵ germanoꝵ
uidelicet gente erat: t̾ciam de concu¬

Expanded text:
manico littori contiguae a Nortmanmanico littori contiguae a Nortmannis depraedatae sunt. 18. Talem eum in tuendo et ampliando simulqregno fuisse constat. Cuius animi doad interiorem atque domesticam vitam pertinentia iam abhinc dicere exordiar. Post mortem patris cum fratre regnum partitus tanta patientia simultates et invidiam eius tulit, ut omnibus mirum videretur quod ne ad iracundiam quidem ab eo provocari potuisset. Deinde cum matris hortatu filiam Desiderii regis Langobardorum duxisset uxorem, incertum qua de causa post annum eam repudiavit et Hildigardam de gente Suaborum praecipuae nobilitatis feminam in matrimonium accepit; de qua tres filios, Karolum videlicet, et Pippinum et Hludowicum, totidemque filias, Hruodtrudem et Berhtam et Gislam, genuit. Habuit et alias tres filias, Theoderadam et Hiltrudem et Hruodhaidem, duas de Fastrada uxore, quae de Orientalium Francorum, Germanorum videlicet, gente erat, tertiam de concu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinebant. ut restaurarent᷑ imꝑauit.
adhibens curam ꝑ legatos. ut imꝑata
ꝑficerent. Molitus ẽ ⁊ classem contͣ
bellum nortmnannicũ. edificatis ad hoc
nauib iuxta flumina q̃ ⁊ de gallia ⁊
de germania septentͥonalem influũt̃
occeanũ.⁊ quia nortinãni gallicũ litiꝰ
atq germanicũ assidua infestatione
uastabant. ꝑ omnes portꝰ ⁊ hostia flu¬
minũ qua naues recipi posse uide¬
bantur. stationib ⁊ excubiis disposi¬
tis. ne qua hostis exire potuisset. tal
munitione ꝓhibuit. Fecit idem apar¬
te m̾idiana in littore ꝓiuncie narbo¬
nensis ac septimanie. toto etiam lit¬
tore italie usq romam contra mau¬
ros nuꝑ piraticam ex̾cere agg̾ssos:
ac ꝑ hoc nullo gͣui damno ł italia a
mauris. uł gallia atq germania a
nortmannis dieb suis affecta ẽ: p̃ter
quod centum celle ciuitas etrurie ꝑ
ꝓditionem a mauris capta atq uasta¬
ta est: ⁊ in fresia quadam insule. ger¬

Expanded text:
pertinebant, ut restaurarentur, imperavit, pertinebant, ut restaurarentur, imperavit, adhibens curam per legatos, ut imperata perficerent. Molitus est et classem contra bellum Nortmannicum, aedificatis ad hoc navibus iuxta flumina, quae et de Gallia et de Germania septentrionalem influunt oceanum; et quia Nortmanni Gallicum litus atque Germanicum assidua infestatione vastabant, per omnes portus et hostia fluminum, qui naves recipi posse videbantur, stationibus et excubiis dispositis, ne qua hostis exire potuisset, tali munitione prohibuit. Fecit idem a parte meridiana in littore provinciae Narbonensis ac Septimaniae, toto etiam Italiae littore usque Romam, contra Mauros nuper pyraticam exercere adgressos; ac per hoc nullo gravi dampno vel Italia a Mauris vel Gallia atque Germania a Nortmannis diebus suis affecta est, praeter quod Centumcellae, civitas Etruriae, per proditionem a Mauris capta atque vastata est, et in Frisia quaedam insulae Ger
Abbreviated transcription (Latin):
modi occupationib assidue uersare¬
cur. oꝑatñ plurima ad regni decorẽ
⁊ cõmoditatem ꝑtinentia. diu̾sis in lo¬
cis inchoauit. quedam etiam consum¬
mauit. Int̾ que p̃cipua fere ñ imñto
uideri possunt. basilica scẽ dei genitcis
aquasgͣni oꝑe mirabili constructa:⁊
pons apud mogunciam in reno quin¬
gentoꝵ passuum longitudinis: tanta
enuim ẽ ibi fluminis latitudo. Qui tñ
uno antequã decederet anno incen¬
dio conflagrauit. nec refici potuit ꝓpt̾
festinatum illius decessum. qͣmquã
ea meditatione ẽẽt. ut ꝓ ligneo lapi¬
deum restitueret. In choauit ⁊ pala¬
tia oꝑis egregii. unum haut longe
a mogontia ciuitate iuxta uillam
cui uocabulũ est gebrheim. alt̾m no¬
ui omagi suꝑ wahalem fluuiũ qui
batauoꝵ insulam a parte m̾idiana p̃
t̾fuiit. Precipue tñ edes sacs ubicũꝙ
in toto regno suo uetustate collapsas rep¬
perit. pontificib ⁊ patͥb ad quoꝵ curã

Expanded text:
modi occupationibus assidue versaremodi occupationibus assidue versaretur, opera tamen plurima ad regni decorem et commoditatem pertinentia diversis in locis inchoavit, quaedam etiam consummavit. Inter quae praecipua fere non inmerito videri possunt basilica sanctae Dei genitricis Aquisgrani opere mirabili constructa et pons apud Mogontiacum in Rheno quingentorum passuum longitudinis – nam tanta est ibi fluminis latitudo –; qui tamen uno, antequam decederet, anno incendio conflagravit, nec refici potuit propter festinatum illius decessum, quamquam in ea meditatione esset, ut pro ligneo lapideum restitueret. Inchoavit et palatia operis egregii, unum haud longe a Mogontiaco civitate, iuxta villam eui vocabulum est Ingilenheim, alterum Noviomagi super Vahalem fluvium, qui Baaeterfluit. Praecipue tamen aedes sacras, ubicunque in toto regno suo vetustate conlapsas comperit, pontificibus et patribus ad quorum curam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ei dni sui uoluntatem indicassent. ñ so¬
lum q̃ petebant᷑ fieri ꝑmisit. s etiã sacrũ
illum ⁊ salutarẽ locum ut illiꝰ potestati
ascriberet᷑ concessit: ⁊ reu̾tentib lega¬
tis. suos adiungens. int̾ uestes ⁊ aroma¬
ta. ⁊ cet̾as orientalium t̾rarũ opes in¬
gentia illidona direxit. cum ei ante
paucos annos eum quẽ tunc solum ha¬
bebat roganti mitteret elefantũ. Im¬
ꝑatores etiam constantino politani. ni¬
choforus. michael ⁊ leo ultro amiciciã
⁊ societatem eius expetentes. complu¬
res ad eum misere legatos. Cum qͥbus
tñ ꝓpt̾ susceptum a se imꝑatoris nom̃.
⁊ ob hoc eis quasi qui imꝑium eis eri¬
ꝑe uellet. ualde suspectum fedus fir¬
missimũ statuit. ut nulla int̾ parces
cuiꝰ libet scandali remaneret occasio.
Erat enim semꝑ romanis ⁊ g̾cis fran¬
tantus in ampliando regno ⁊ subigen¬
dis ext̾is nationib existeret. ⁊ in eius¬

Expanded text:
et ei domini sui voluntatem indicassent, non soet ei domini sui voluntatem indicassent, non solum quae petebantur fieri permisit, sed etiam sacrum illum et salutarem locum, ut illius potestati adscriberetur, concessit; et revertentibus legatis suos adiungens inter vestes et aromata et ceteras orientalium terrarum opes ingentia illi dona direxit, cum ei ante paucos annos eum, quem tunc solum habebat, roganti mitteret elefantum. Imperatores etiam Constantinopolitani, Niciforus, Michahel et Leo, ultro amicitiam et societatem eius expetentes conplures ad eum misere legatos. Cum quibus tamen propter susceptum a se imperatoris nomen et ob hoc eis, quasi qui Imperium eis eripere vellet, valde suspectum foedus firmissimum statuit, ut nulla inter partes cuiuslibet scandali remaneret occasio. Erat enim semper Romanis et Grecis Frantantus in ampliando regno et subigendis exteris nationibus existeret et in eius
Abbreviated transcription (Latin):
głam regnisui quibdam regib ac genti¬
b ꝑ amiciciam sib conciliatus. Adeo
namq hadefonsum galicie. atq astu¬
rice regem sͥ societate deuinxit. utis
ñ alit̾ se apud illum quã suũ ꝓpͥum ap¬
pellari iuberet. scotoꝵ quoq reges sic
habuit ad suam uoluntatem ꝑ munifi¬
centiam inclinatos. ut eum nunꝙͣ. alit̾
nisi dñm. seq subditos ⁊ seruos eius ꝓnun¬
ciarent. Extant epłe ab eis ad illum misse.
quib huiꝰce modi affectꝰ eoꝵ erga illum
indicatur. Cum aaron rege ꝑsarum qͥ
excepta india totum pene tenebat ori¬
entem. talem habuit in amicicia con¬
cordiam. ut is grãm eius omniũ quiin
toto orbe terrarum erant regum ac
pͥncipum amicicie p̃poneret. solumꝙ
illum honore ac magnificentia sibi co¬
lendum iudicaret. ac ꝓinde cũ legati
eius quos cum donariis ad sacͣtissimũ
onĩ ac saluatoris nr̃i sepulchrũ. locũq
resurrectionis miserat ad eum uenisseg.

Expanded text:
gloriam regni sui quibusdam regibus ac gentigloriam regni sui quibusdam regibus ac gentibus per amicitiam sibi conciliatis. Adeo namque Hadefonsum Galleciae atque Asturicae regem sibi societate devinxit, ut is, non aliter se apud illum quam proprium suum appellari iuberet. Scottorum quoque reges sic habuit ad suam voluntatem per munificentiam inclinatos, ut eum numquam aliter nisi dominum seque subditos et servos eius pronuntiarent. Extant epistolae ab eis ad illum missae, quibus huiusmodi affectus eorum erga illum indicatur. Cum Aaron rege Persarum, qui excepta India totum poene tenebat orientem, talem habuit in amicitia concordiam, ut is gratiam eius omnium, qui toto orbe terrarum erant, regum ac principum amicitiae praeponeret solumque illum honore ac munificentia sibi colendum iudicaret. Ac proinde, cum legati eius, quos cum donariis ad sacratissimum Domini ac salvatoris nostri sepulchrum locumque resurrectionis miserat, ad eum venissent
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ confinia. decies centũ et eo amplius
passuũ milib longitudine porrigitur.
tum saxoniam q̃ qͥdem germanie parsñ
modica est. ⁊ eius que a francis incolitur
duplum in lato habere putatur. cũ ei lon¬
gitudine possit eẽ consimilis. post ꝙͣ utͣnꝙ
pannoniã ⁊ appositam in alt̾a danubii
ripa daciam. hystriam quoꝙ ⁊ liburniã
atꝙ dalmaciam. exceptis maritimis ei¬
uitatib. quas ob amiciciam ⁊ iunctum
cum eo fedtis constantinopolitanũ un¬
ꝑatorem habere ꝑmisit. deinde omnes
barbaras ac feras nationes que int̾ renũ
ac wisuram fluuios occeanũq ac danu¬
bium posite. lingua quidem pene simi¬
les. morib uero atq habitu ualde dissi¬
miles. germaniã incolunt. ita ꝑdomuit
eos ut tͥbutarios effice̾t. Int̾ quas fere
p̃cipue sunt weltabi. sorabe. abodriti.
boemani. Cumhis namq bello conflix̃:
cet̾as quaꝵ multo maior est numerus.
in deditionem suscepit. Auxit eqam

Expanded text:
esse confinia, decies centum et eo amplius esse confinia, decies centum et eo amplius passuum milibus longitudine porrigitur; tum Saxoniam, quae quidem Germaniae pars non modica est et eius quae a Francis incolitur duplum in lato habere putatur, cum ei longitudine possit esse consimilis; post quam utramque Pannoniam et adpositam in altera Danubii ripa Daciam, Histriam quoque et Liburniam atque Dalmaciam, exceptis maritimis civitatibus, quas ob amicitiam et iunctum cum eo foedus Constantinopolitanum imperatorem habere permisit; deinde omnes barbaras ac feras nationes, quae inter Rhenum ac Visulam fluvios oceanumque ac Danubium positae, lingua quidem poene similes, moribus vero atque habitu valde dissimiles, Germaniam incolunt, ita perdomuit, ut eas tributarias efficeret; inter quas fere praecipuae sunt Welatabi, Sorabi, Abodriti, Boemani – cum his namque bello conflixit –; ceteras, quarum multo maior est numerus, in deditionem suscepit. 16. Auxit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ felicitate gessit. quib regnũ francoꝵ
quod post patrem pipinũ magnũ quidẽ
⁊ forte susceꝑat. ita nobilit̾ ampliauit. ut
pene duplum illi adiecerit. Nam cũ pͥus
ñ amplius quã ea pars gallie que int̾ re-¬
num iligerem occeanũq as mare bale¬
aricum iacet: ⁊ pars germanie que int̾
saxoniam ⁊ danubium. renũq ac salam
fluuium. qui turingos ⁊ sarabas diuidit
posita. a francis qui orientales dicunt᷑
incolitur. ⁊ p̃ter hec alamanm atꝙ ba¬
warii ad regni francoꝵ potestatem ꝑti¬
nerent: ipse ꝑ bella memorata pͥmo
aqͥtaniam ⁊ uasconiam totũq pirenez
montis iugum. ⁊ usq ad hyberum am¬
nem qui apud nauarros ortus:⁊ ferti¬
lissimos hyspanie agros secans. sub terto¬
se ciuitatis menia balearico mari mis¬
cetur. Dem̃ italiam totamq ab augu¬
sta p̃coria usq in calabriam infi̾orem.
in qua g̾coꝵ acbeneuentanoꝵ constat

Expanded text:
atque felicitate gessit. Quibus regnum Francorum, atque felicitate gessit. Quibus regnum Francorum, quod post patrem Pippinum magnum quidem et forte susceperat, ita nobiliter ampliavit, ut poene duplum illi adiecerit. Nam cum prius non amplius quam ea pars Galliae, quae inter Rhenum et Ligerem oceanumque ac mare Balearicum iacet, et pars Germaniae, quae inter Saxoniam et Danubium Rhenumque ac Salam fluvium, qui Thuringos et Sorabos dividit, posita a Francis qui Orientales dicuntur incolitur, et praeter haec Alamanni atque Baioarii ad regni Francorum potestatem pertinerent: ipse per bella memorata primo Aquitaniam et Wasconiam totumque Pyrinei montis iugum et usque ad Hiberum amnem, qui apud Navarros ortus et fertilissimos Hispaniae agros secans sub Dertosae civitatis moenia Balearico mari miscetur; deinde Italiam totam, quae ab Augusta Praetoria usque in Calabriam inferiorem, in qua Graecorum ac Beneventanorum constat
Abbreviated transcription (Latin):
cepit: boemanicũ quoꝙ ⁊ linonicũ
que postea exorta sunt diu durare ñ
potuerunt. Quoꝵ utrũq ductu ka¬
se littora gallie atq germa na me
uastantes bellũ susceptũ ẽ. Quoꝵrex
godefridus ad eo uana spe inflatus e-¬
rat ut sib totius germanie ꝓmitt̾ẽt
potestatem. fresiam quoq atꝙ saxoniam
haut alit̾ atq suas ꝓuincias extimabat.
Iam abodritos uicinos suos in suam dig¬
onem redeg̾at. iam eos uectigales sibi fe¬
cerat. iactabat etiam se breui aquasgͣm
ubi regis comitatus erat cum maximis
copus aduenturũ: nec dictis enis ꝗͣuis
uanissimis omnino fides abnuebatur:
qͥn potius putaret᷑ tale aliquid inchoa¬
turus nisi festinata fuisset morte p̃uentꝰ.
Nam a ꝓpͥo satellite int̾fectus. ⁊ sue uite.
⁊ belli a se inchoati finem accelauit. Hec
sunt bella que rex potentissimꝰ ꝑ annos
xl.iii. tot enim annis regnau̾at in diu̾¬
sis t̾rarum partibus. sumina prudentia

Expanded text:
cepit. Boemanicum quoque et Linonicum, cepit. Boemanicum quoque et Linonicum, quae postea exorta sunt, diti durare non potuerunt. Quorum utrumque ductu Kase litora Galliae atque Germaniae vastantes, bellum susceptum est. Quorum rex Godofridus adeo vana spe inflatus erat, ut sibi totius Germaniae promitteret potestatem. Frisiam quoque atque Saxoniam haud aliter atque suas provincias aestimabat. Iam Abodritos, vicinos suos, in suam ditionem redegerat, iam eos sibi vectigales fecerat. Iactabat etiam se brevi Aquasgrani, ubi regis comitatus erat, cum maximis copiis adventurum. Nec dictis eius, quamvis vanissimis, omnino fides abnuebatur, quin potius putaretur tale aliquid inchoaturus, nisi festinata fuisset morte praeventus. Nam a proprio satellite interfectus et suae vitae et belli a se inchoati finem acceleravit. 15. Haec sunt bella, quae rex potentissimus per annos XLVII – tot enim annis regnaverat– in diversis terrarum partibus summa prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
tum humana potest memoria recordar.
quo illi magis ditatri opib aucti sint.
qͥppe cũ usq in id temꝑis pene pauꝑes
uiderent᷑. Tantũ auri ⁊ argenti in regia
reꝑtum. tot spolia p̃ciosa in p̃lus subla¬
ta. ut m̾ito credi possit hoc francos hu¬
nis iuste eripuisse quod huni pͥus aliis¬
gentib iniuste eripuert̃. Duo tam̃ ex
ꝓc̾ib francoꝵ eo bello ꝑier̃t. ericꝰ dux.
foro iulianꝰ in liburnia iuxta tharsati¬
cam maritimã ciuitatem. in sidiis oppi¬
danoꝵ int̾ceptus. ⁊ giroldꝰ bax aiie p̃¬
fectꝰ. in pannonia cum contͣ hunos p̃lia¬
turus aciem strueret. inc̾tum a quo cũ
duob tantum qui eum ob eqͥtantem
ao singłos hortantem comitabant᷑ int̾¬
fectus ẽ. Cet̾m in cruentũ pene fran¬
cis hoc bellum fuit. ⁊ ꝓsꝑrimũ exitũ
habuit. tam ⁊ si dutius su magnitu¬
oine traheretur. Post quod ⁊ saxonicũ
sue ꝓlixitati conuenientem finem ac

Expanded text:
tum humana potest memoria recordari, tum humana potest memoria recordari, quo illi magis ditati et opibus aucti sint, quippe cum usque in id temporis poene pauperes viderentur, tantum auri et argenti in regia repertum, tot spolia pretiosa in proeliis sublata, ut merito credi possit hoc Francos Hunis iuste eripuisse, quod Huni pgentibus injuste eripuerunt. Duo tantum ex proceribus Francorum eo bello perierunt, Erigus dux Forjuliensis in Liburnia juxta Tarsaticam maritimam civitatem insidiis oppidanorum interceptus, et Geroldus Bajoariae praefectus in Pannonia, cum contra Hunos praeliaturus aciem strueret, incertum a quo, cum duobus tantum, qui eum obequitantem ac singulos hortantem comitabantur, interfectus est. Caeterum incruentum pene Francis hoc bellum fuit, et prosperum exitum habuit, tametsi diutius sui magnitudine traheretur. Post quod et Saxonicum suae prolixitati conve
Abbreviated transcription (Latin):
It. ut ult̾ius imꝑata facere minime re¬
nuendum iudicarẽt. Maximũ omniũ
que ab illo gesta sunt belloꝵ p̃ter saxo¬
nicum huic bellum successit. illud ui¬
delicet quod contͣ abaros siue hunos
susceptum ẽ. Quod ille ⁊ animosius ꝙͣ
cet̾a ⁊ longe maiori apparatu adminis¬
trauit. unam᷑ ꝑ se in pannoniã. nã hanc
ꝓuinciã ea gens tum incolebat. expedi¬
tionem fecit. cet̾a filio suopipino ac p̃fe¬
ctis ꝓuinciaꝵ. comitib ĩ atꝙ legatis
ꝑficienda cõmilit. Quõd cũ ab his stre¬
nuissime fuisset administratũ. octa¬
uo tandem anno cõpletũ ẽ. Quot p̾lia
in eo gesta. qͣntũ sanguinis effusũ sit.
testatur omni uacua habitatione pan¬
nonia. ⁊ locꝰ in quo regia kagani erat
ita desertus. ut ne uestigium qͥdem in
eo humane habitationis appareat. Tota
gła decidit. omnis pecunia ⁊ congesti
ex longo tempore thesauri direpti st̃.
neq ullum bellũ contra francos ex or¬

Expanded text:
it ut ulterius imperata facere minime renit ut ulterius imperata facere minime rennuendum iudicarent. Maximum omnium quae ab illo gesta sunt bellorum praeter Saxonicum huic bello successit, illud videlicet quod contra Avares sive Hunos susceptum est; quod ille et animosius quam cetera et longe maiori apparatu administravit. Unam tamen per se in Pannoniam – nam hanc provinciam ea gens tum incolebat – expeditionem fecit, cetera filio suo Pippino ac praefectis provinciarum, comitibus etiam atque legatis perficienda commisit. Quod cum ab his strenuissime fuisset administratum, octavo tandem anno conpletum est. Quot proelia in eo gesta, quantum sanguinis effusum sit, testatur vacua omni habitatore Pannonia et locus in quo regia kagani erat, ita desertus ut ne vestigium quidem in eo humanae habitationis appareat. Tota gloria decidit, omnis pecunia et congesti ex longo tempore thesauri direpti sunt. Neque ullum bellum contra Francos exor
Abbreviated transcription (Latin):
bat ult̾us duci. s comitil ad regendũ¬
ẽ cõmissa. his motib ita compositis. scla
tur. bellum illatũ est. In quo ⁊ saxones
ueluit auxiliares int̾ cet̾as nationes que
regis signa iusse sequebant᷑. qͣnqͣm ficta
⁊ minus deuota obedientia. militabant.
Causa belli erat quod abodritos qui cũ
francis olim federati erant. assidua in¬
cursione lacessebant. nec iussionib co¬
erceri pot̾ant. Sinꝰ qͥdam ab occidenta¬
li occeano orientem u̾sus porrigit᷑ lon¬
gitudinis qͥdem in cõꝑte. latitudinis
uͦ que nusꝗͣ. centum in lia passuum ex¬
cedat: cũ in multis locis contͣctior in¬
ueniatur. Hunc multe circũsedent
nationes. dani siqͥdem ac suenone qͦs
nortmannos uocamꝰ. ⁊ septentͥonale li¬
tus ⁊ om̃s in eo insulas tenent. ad litꝰ
quib tunc a rege bellum inferebat᷑
weltabi: quos ille una tm̃.:⁊ quã ꝑ seges¬
serat ex peditione ita contudit ac domu¬

Expanded text:
bat ulterius duci, sed comitibus ad regendubat ulterius duci, sed comitibus ad regendum commissa est. His motibus ita conpositis, Sclavtur, bellum inlatum est. In quo et Saxones velut auxiliares, inter ceteras nationes quae regis signa iussae sequebantur, quamquam ficta et minus devota oboedientia militabant. Causa belli erat quod Abodritos, qui cum Francis olim foederati erant, adsidua incursione lacessebant nec iussionibus coerceri poterant. Sinus quidam ab occidentali Oceano orientem versus porrigitur, longitudinis quidem inconpertae, latitudinis vero quae nusquam centum milia passuum excedat, cum in multis locis contractior inveniatur. Hunc multae circumsedent nationes: Dani siquidem ac Sueones, quos Nordmannos vocamus, et septentrionale litus et omnes in eo insulas tenent; at litus i sunt quibus tunc a rege bellum inferebatur Welatabi. Quos ille una tantum et quam per se gesserat expeditione ita contudit ac domu
Abbreviated transcription (Latin):
ariis sunt ab oriente cont̾mini. ñ solum
imꝑata ñ face̾. s bello regem ꝓuocare
temptabat. Cuiꝰ contumaciã quia miia
uidebatur. animositas regis ferre neqͥ¬
uerat: ac ꝓinde copiis undiq contrac¬
tis. ban ariam petiturus ipse ad legu¬
chu annem cũ maximo uenit exer¬
citu. Is fluuiꝰ bawarios ab alamannis
diuidit. Cinꝰ in ripa castris collocatis:
pͥusꝗͣ. ꝓuinciam intͣret. animũ ducis
ꝑ legatos statuit ex ꝑiri. S nec ille ꝑti¬
nacit̾ agere. uel sibi uelgenti utile ratꝰ.
supplex se regi ꝑmisit: obsides qͥ imꝑa¬
bantur dedit: int̾ quos ⁊ filiũ suum
theodonem. data insuꝑ fide. cũ iuram̃¬
to qd̾ ab Ilhus potestate ad defectionẽ
nullo suadenti assentire deberet. sicꝙ
bello qd quasi maximũ futurũ uide¬
batur. celerrimꝰ ẽ finis impositꝰ. Tassilo
tam̃ postmodum ad regem uocatꝰ. neꝙ
redire ꝑmissꝰ: neq ꝓuincia quã tene¬

Expanded text:
ariis sunt ab oriente contermini, non solum ariis sunt ab oriente contermini, non solum imperata non facere, sed bello regem provocare temptabat. Cuius contumaciam, quia nimia videbatur, animositas regis ferre nequiverat, ac proinde copiis undique contractis Baioariam petiturus ipse ad Lechum amnem cum magno venit exercitu. Is fluvius Baioarios ab Alamannis dividit. Cuius in ripa castris conlocatis, priusquam provinciam intraret, animum ducis per legatos statuit experiri. Sed nec ille pertinaciter agere vel sibi vel genti utile ratus, supplex se regi permisit, obsides qui imperabantur dedit, inter quos et filium suum Theodonem, data insuper fide cum iuramento quod ab illius potestate ad defectionem nemini suadenti adsentire deberet. Sicque bello, quod quasi maximum futurum videbatur, celerrimus est finis inpositus. Tassilo tamen postmodum ad regem evocatus neque redire permissus, neque provincia quam tene
Abbreviated transcription (Latin):
mittens. rogat ut filios obsides susci¬
piat: seq cũ gente imꝑata facturũ pol¬
licet᷑. p̃t̾ hoc solum si ipse ad conspectũ
uenire ñ cogeretur. Rex utilitate
gentis magis qͣm animi eiꝰ obstinatio¬
ne consid̾ata. ⁊ oblatos sibi obsides sus¬
cepit.. N eiq ad conspectũ suũ uenire
ñ cogeret᷑ ꝓ magno mun̾e concessit.
unoq ex filiis qͦ minor erat obsidiatꝰ
gr̃a retento. maiorem pat remisit. le¬
gatisq obsacram̃ta fidelitatis a beneuen¬
tanis exigenda. atq suscipienda cũ ara¬
giso dimissis. romam rediit. consũptisꝙ
ibi in scõꝵ uen̾atione locoꝵ aliqͦt dieb
in galliam reu̾titur. Baioaricũ deinde
bellum ⁊ repente ortum ⁊ celeri fine
completum ẽ. qd suꝑbia simul ac socor¬
dia tassilonis ducis excitauit: qui horta¬
tu uxoris q̃ filia regis desiderii erat. ac
patͥs exilium ꝑ maritũ ulcisci posse pu-¬
tabat. iuncto federe cum hunis. qͥ baio¬

Expanded text:
mittens, rogat, ut obsides filios suscimittens, rogat, ut obsides filios suscipiat, seque cum gente imperata facturum pollicetur, praeter hoc solum, si ipse ad conspectum venire cogeretur. Rex, utilitate gentis magis quam animi eius obstinatione considerata, et oblatos sibi obsides suscepit, eique ut ad conspectum venire non cogeretur pro magno munere concessit; unoque ex filiis, qui minor erat, obsidatus gratia retento, maiorem patri remisit; legatisque ob sacramenta fidelitatis a Beneventanis exigenda atque suscipienda cum Aragiso dimissis Romam redit, consumptisque ibi in sanctorum veneratione locorum aliquot diebus in Galliam revertitur. Baioaricum deinde bellum et repente ortum et celeri fine conpletum est. Quod superbia simul ac socordia Tassilonis ducis excitavit; qui hortatu uxoris, quae filia Desiderii regis erat ac patris exilium per maritum ulcisci posse putabat, iuncto foedere cum Hunis, qui Baio