comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ginis: qui ꝓprie lucis yͥuarer absentia. Eece
⁊ pollicito̾ fide claudicat. ⁊ spe irritatus ardes¬
co. Egit ueniens de remedu p̃sũptione fidu¬
tia. ut difficiliꝰ dura tołentur. Si nuncmi
onẽ honorẽ salutationis accipiens. Dostqͣ
apud uos qͦd male ẽ anmo declaraui cura
tio ppata succurrat. Ut qui salutiᷤ ur̃e statꝰ
ẽ: uel gr̃a pͥncipał expectatis reseretur allo
sui dolor exigit & gaudioꝵ minist᷑s ĩ uocẽ re¬
seruande traxit in iurie. Nec ꝯtenta fuco dissi¬
mulõis urbane sec̾ta corꝑis aũ tacit᷑nitate ue¬
stiuit. au in partẽ aliã tnͣstulit blanduñto. Nlo¬
ui quid̃ fabͥcata s fugio. ⁊ simplicitate ꝯtentꝰ
c̃ amantib serena aĩ frõte ꝯg̾dior. Uͥ gñtiũ
fuit sub ostñtat̃oe dei int̾ nos ꝓmissa deuinctio
ut ꝓficiscentes insalutatũ me uelut in cog¬
nitũ lĩqueretis : Nec potestatẽ remaneni
sortirer neccessaria suggerendi: Credo pui¬

Expanded text:
ginis, qui propriae lucis priuarer absentia. ecce ginis, qui propriae lucis priuarer absentia. ecce et pollicitatio fide claudicat et spe inritatus ardesco. egit ueniens de remedii praesumptione fiducia, ut difficilius dura tolerentur. sed nunc, mi domine, honorem salutationis accipiens, postquam apud uos qtio properata succurrat: ut qui salutis vestrae status est vel gratia principalis, exspectatis reseretur alloqsui dolor exigit, et gaudiorum ministras in vocem reserandae traxit injuriae; nec contenta fuco dissimulationis urbanae secreta pectoris aut taciturnitate vestivit, aut in partem aliam transtulit blandimento. Novi quidem fabricata, sed fugio: et simplicitate contentus, cum amantibus sereni animi fronte congredior.fuit sub obtestatione dei inter nos promissa deuinctio, ut proficiscentes insalutatum me uelut incognitum linqueretis nec potestatem remanens sortirer necessaria suggerendi? credo proui
Abbreviated transcription (Latin):
deriis icinꝰ emerui. Ergd asuetudinis mee
flictione mea credidi nił potiꝰ indicandũs
inlustris uir dñi panfronii relatione ꝯtentꝰ
Nunc mi dñe obsequia famuli ur̃i dignãt̃
accipite. ⁊ aĩe in angustiis ꝯstitute remedia
consteca prestate. ennodius auieno.
uib magnitudinẽ tuã discedentem
p̃cibꝰ imploraui: merito retexerem.
nisi nemorie ur̃e in rogare ꝯtumelias deui¬
tarem. Nam qui amantẽ de his que recens
sunt acta ꝯueni̾t: fugiendã boms obliuio¬
nem importunꝰ opponit. Cum hoc sit pecu¬
liare ꝯuinctis. ut subquadã p̃scĩa mutuo
sibi cupita sufficiant.⁊ ad substantiam
caritatis efficae dispensatioẽ ꝙ uotispos¬
cendũ ẽ effectu seniore ꝯcilient. celestis dis¬
pensatio facienda sugg̾it. si quid amor op¬
tat inquiras. his iungitur qd̾ estuanti
aĩe dum it̾ arripis. multis inꝑmissionibꝰ
subuenisti dicendo sustentandũ me eẽpa¬

Expanded text:
deriis jejunus emerui. Ego consuetudinis meae deriis jejunus emerui. Ego consuetudinis meae flictione mea credidi nil potius indicandum, inlustris uiri domni Pamfroni relatione contentus. nunc, mi domine, obsequia famuli uestri dignanter accipite et animae in angustiis constitutae remedia consueta praestate. III. ENNODIVS AVIENO. Quibus magnitudinem tuam discedentem precibus inploraui, merito retexerem, nisi memoriae uestrae inrogare contumelias euitarem. nam qui amantem de his, quae recens sunt acta, conuenerit, fugiendam bonis obliuionem inportunus opponit, cum hoc sit peculiare coniunctis, ut sub quadam praescientia mutuo sibi cupita sufficiant et ad substantiam caritatis efficaci dispensatione quod uotis poscendum est effectu seniore concilient. caelestis dispensatio facienda suggerit, si quid amor optat inquiras. his iungitur quod aestuanti animae, dum iter adriperes, multus in promissionibus subuenisti dicendo sustentandum me esse pa
Abbreviated transcription (Latin):
tum. uel ꝑbati testisfidem laudibꝰ incessant̃
atdolłet.statiumꝰ ut sub iure uirando mͥ no¬
minatus suꝑiꝰ uir nobił picctus: ⁊ sꝑati gen
declara ret beneficu. ⁊ effectũ si ita eẽt asse¬
reret ñ secutũ. Q uod cũ fuisset impletum.
epiphamiꝰ acceptã pecume refundet quan¬
titatem. Nunc in potestate ẽ culminis ur̃i:
meroris adiungit int̾rupta tͥbulatio.
qn ut acrus urat adu̾sitas ꝓsꝑoꝵ mutatioẽ
blandicur. Ad cuiꝰ nunqͣ bonus accessit.¬
q ꝯtimuate sarcinã calamitatis abiecit
Quã bñ ad pat̾am absentie ur̃e longus
tomꝑm usus aptauerat. dum ħ quod feli¬
citas ñ habebat didicerant nec uota p̃sumẽ¬
Ecee itm̃ de inuetãtis doloribꝰ passio nouella
me lacerat. ⁊ obductã cicatͥcem reseindit ie¬
tus accutior. Implorauerã a discedente mĩã.
ut qͦd de p̃senti ꝯfabulatione ꝑdebam. litt̾is
pensaretur. Nec hanc frugem omĩbꝰ desi¬

Expanded text:
tum uel prolati testis fidem laudibus incessanter tum uel prolati testis fidem laudibus incessanter adtolleret: statuimus ut sub iureiurando mihi nominatus superius uir nobilis Proiectus et sperati genus declararet beneficii et effectum, si ita esset, adsereret non secutum: quod cum fuisset inpletum, Epiphanius acceptem pecuniae refunderet quanti. tatem. nunc in potestate est culminis uestri scem maeroris adiungit interrupta tribulatio, quando ut acrius urat aduersitas, prosperorum mutatione blanditur! ad acrius quod continuatae sarcinam calamitatis abiecit? quam bene me ad patientiam absentiae vestrae longus temporum usus aptaverat, dum hoc, quod felicitas nEcce iterum de inveteratis doloribus passio novella me lacerat, et obductam cicatricem rescindit ictus acutior. Imploraveram a discedente misericordiam, ut quod de praesenti confabulatione perdebam, litteris pensaretur; nec hanc frugem omnibus desi
Abbreviated transcription (Latin):
debitionis ex solumꝰ. quia sit equitati
primꝰ: qui iust uiri monitis obsecundat.
slegotioꝵ qualitas que abamico iu̾tatis agnoᷤ¬
cenda ꝯmitit᷑. cautione instruit animũ cog¬
nitoris integri. affectionẽ infudisset nob̾ mag¬
nitudinis ure ꝯsid̾atio. si studia ñ dedissent.
Innegotio gͥ qͦd int̾ bautonẽ regie domꝰ con¬
ductorẽ. ⁊ epiphaniũ caitariũ uertitur. dũ
anceps indisceptatione nrã euentꝰ mitaret.
nalt̾na se partes intentione collident. assẽnte
bautone se seraginta.⁊ quatuor solidos publi¬
cos quos de reliqua indictionis illiꝰ emisso
cirographo fuerat deb̾e ꝯfessus. idcirco ñ p̾se
restituere. quia ꝑmanus sublimis uiri piec¬
t quadraginta solidos epiphaniq suffragii
nomine ꝯtulisset. ꝓ quibꝰ nullũ bñficium
sccutũ fuisse doceretur:. ⁊ replicaret ip̃e epi¬
phanius se siqͥd accepisset labore meriusse:
nec frustra sibi a bautone quieꝙͣ fuisse ꝯla¬

Expanded text:
debitionis exsoluimus, quia fit aequitati debitionis exsoluimus, quia fit aequitati proximus qui iusti uiri monitis obsecundat. negotiorum qualitas, quae ab amico ueritatis agnoscenda committitur, cautione instruit animum cognitoris integri. adfectionem infudisset nobis magnitudinis uestrae consideratio, si studia non dedissent. in negotio igitur, quod inter Bautonem regiae domus conductorem et Epiphanium cartarium uertitur, dum anceps in disceptatione nostra euentus nutaret et alterna se partes intentione conliderent, adserente Bautone se sexaginta et quatuor solidos publicos, quos de reliqua indictionis illius emisso chirographo fuerat debere confessus. idcirco non posse restituere, quia per manus sublimis uiri Proiecti quadraginta solidos Epiphanio suffragii nomine contulisset, pro quibus nullum beneficium secutum fuisse doceretur, et replicaret ipse Epiphanius, se si quid accepisset, labore meruisse nec frustra sibi a Bautone quicquam fuisse conla
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enĩ affectum desidii repente suscipis
ñ auidiꝰ impetrata ueneretur. Sic litta̾s mag¬
nitudinis ur̃e siciens. temp̃r ꝓfectionis accepi
uolebã fateor ⁊ uehem̃ter angebar. dũ nec ob¬
sequiorũ meoꝵ ꝑlacor existẽt: nec sospitatis
uĩe disgressurꝰ bona cognoscẽm. Eece ut̾qͣ
frons bona ꝯcessit. Accepi pariter inditia
optata que refero. ⁊ uno eodemq cemꝑr
regressũ me de alpibꝰ cotiis ⁊ rauennate si g̾co
it arrepturũ. Orate ut uariis laboꝵ iactato
omĩ ꝯmodis pacientiã suꝑne bñdictionis
munꝰ infundat. Me aũt quod ad c̾todiam
grẽ culminis ur̃i splendor hortatur. facituis
credo cursus fluminũ inddii̾sa reuoeari. et
relictis fluentoꝵ alimoniis ether uacuum
pisces expetẽ: quã tantoꝵ me immemorem
uelicta restituant. Quod suꝑ ẽ ualete mi dña
⁊ redẽptori nr̃o ꝑ ꝑsona suscept incessabilit̾
ieceptis magnitudinis ur̃e ministium

Expanded text:
quis enim affectum desiderii repente suscipiens quis enim affectum desiderii repente suscipiens non auidius impetrata ueneretur P sic litteras magnitudinis uestrae sitiens tempore profectionis accepi. dolebam fateor et uehementer angebar, dum nec obsequiorum meorum perlator existeret nec sospitatis uestrae digressurus bona cognoscerem. ecce utrumque frons bona concessit : accepi pariter indicia optata quae refero et uno eodemque tempore regressum me de Alpibus Cottiis et Rauennate significo iter adrepturum. orate ut uariis laborum iactato incommodis patientiam supernae benedictionis munus infundat. me autem quod ad custodiam gratiae culminis uestri splendor hortatur, facilius credo cursus fluminum in diuersa reuocari et relictis fluentorum alimoniis aether uacuum pisces expetere, quam tantorum me inmemorem delicta restituant. quod superest, ualete, mi domina, et redemptori nostro pro persona suscepti incessabiliter Praeceptis magnitudinis uestrae ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
rgo falso creditur amorẽ iohanni¬
reddi diligentie. itacitis animas se int̃¬
iogare colloquiis. fidem m̃tuĩ sensus adseix̾
ut ꝙ impendimꝰ ucana. nobielatione debct᷑.
Uocem montiũ seereta restituunt. ⁊ in obseqͥo
huinanitatis muta famulant᷑. S magnitu¬
uinẽ tuã in contemptu mei ꝯtigit sileutiũ
ꝓscͥptione redib̾e. ⁊ iadstipilatiõe artificis
genu temꝑando a paginis ꝑtinatiã garruli¬
tatis opprine̾.nature lege calcata. facessat
amorib meis sequi qͦd admissũ doleo. ⁊ suble¬
uare culpasimitando. Eece itm̃ appello linque
ferias fouentẽ. ⁊ in longioribꝰ ꝑsequor: habens
ꝓmisse caritatis memonã. Dnẽ ut supsalutati¬
onẽ largissimã offerens queso ut debitum gr̃.
uel nunc exigat importunitas. dum puidetur
Quatinꝰ ardorẽ desidii plixis satietis alloqͥis.
res repente ꝯtig̾it. p̃ciũ de ip̃ã tempons
breuitate sortitur. Celestis enĩ ut creseat bñ¬
ficii genius. subitũ facit eẽ qͦd tͥbuit. ne deue

Expanded text:
rgo falso creditur amorem reddi diligentiae et tacitis animas se interrogare colloquiis, fidem mentium sensus adserere, ut quod inpendimus uicaria nobis relatione debeatur? uocem montium secreta restituunt et in obsequio humanitatis muta fabulantur: sed magnitudinem tuam in contemptu mei contigit silentium pro scriptione redhibere et in astipulatione artificis genii temperando a paginis pertinaciam garrulitatis obprimere naturae lege calcata. facessat a moribus meis sequi quod admissum doleo et subleuare culpas imitando. ecce iterum appello linguae ferias fouentem et in longioribus persequor, habens promissae caritatis memoriam. domine, ut supra salutationem largissimam offerens quaeso, ut debitum gratiae uel nunc exigat inportunitas, dum prouidetur, quatenus ardorem desiderii prolixis satietis alloquiis.repente contigerit, pretium de ipsa temporis breuitate sortitur. caelestis enim ut crescat beneficii genius, subitum facit esse quod tribuit, ne deuen
Abbreviated transcription (Latin):
ars. quȩ testimoniũ eius ñ accepit.
sic ẽ in excusabilis. ut ille idem pͥn¬
ceps ce pat̾ mendacii: qui contͣ ꝓpͥam ꝯ¬
scientiã mẽtitus ÷. dicendo se eẽ qd̾ ñ erat:
negando se ẽẽ quod eint. Nichilomunꝰ
nãq &e ipsi om̃s scire potuerunt u̾um
ẽẽ u̾bi dei testimoniũ. s rebelles lumĩs
seu ꝓpt̾ inuidiã. cuiꝰ uideł suꝑbiȩ siue in¬
uidiȩ nunc usq ꝓpriũ & usitatũ ẽ. ob de¬
rogationẽ melioris semꝑ fauere peiori.
sine dubio fecer̃t. Inuidentes nãq me¬
liori ĩmo soli bono creatorĩ. malũ &e m̃¬
dacem sathanã ide adu̾sariũ eius. suis
fauorib extulerunt.: testemq eiꝰ. u̾bũ
eius oderunt &e repuler̃t: ut puta quo¬
rũ scd̾m exemplũ maligni quoꝙ ho¬
mines eidẽ dũo dõ dicere soliti sunt:
Recede a nobis. scĩam cuarũ tuarum
nolums. Talium sp̃uum maximȩ iud̾i
imitatores fuerunt. de quib ñ recipien¬
tib testimoniũ suũ. ait idem ip̃m d̾i u̾bũ.

Expanded text:
ars, quę testimonium eius non accepit, sic est inexcusabilis ut idem ille princeps et pater mendacii, qui contra propriam conscientiam mentitus est dicendo se esse quod non erat, negando se esse quod erat. Nihilominus namque et ipsi omnes scire potuerunt verum esse verbi dei testimonium; sed rseu propter invidiam, cuius videlicet superbię sive invidię nunc usque proprium et usitatum est ob derogationem melioris semper favere peiori. sine dubio fecerunt. Invidentes namque meliori, immo soli bono creatori, malum et mendacem sathanam, id est adversarium, eius suis favoribus extulerunt testemque eius, verbum eius, oderunt et repulerunt, utputa quorum secundum exemplum maligni quoque homines eidem domino deo dicere soliti sunt: Recede a nobis, scientiam viarum tuarum nolumus. Talium spirituum maxime Iudęi imitatores fuerunt, de quibus non recipientibus testimonium suum ait idipsum dei verbum:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea perierunt. Et qũi ñ habue¬
runt sap̃iam. interier̃t. ꝓpt̾ suã in sip̃iã.
ꝓfecto suꝑbiã illorũ. nomine gigantũ
congrue significauit: insipientiã autẽ.
ꝓpͥo uocabulo expressit. Magnitudinẽ
ꝙͦ & in manitatẽ rebellionis eoꝵ qua otͣ
ueritatẽ rebellauer̃t. miro modo tam ꝓpͥȩ
quã breuit̾ exposuit. dicendo. scientes bel¬

Expanded text:
perierunt, et quoniam non habuerunt sapientiam, interierunt propter suam insipientiam. Profecto superbiam illorum nomine gigantum congrue significavit. Insipientiam autem proprio vocabulo expressit. Magnitudinem quoque et immanitatem rebellionis eorum, qua contra veritatem rebellaverunt, miro modo tam proprie quam breviter exposuit dicendo: Scientes bel
Abbreviated transcription (Latin):
bile ẽ. impiis & sp̃itib malignis: ut ẽ. in frr¬
mis corporib ignis uisibitis. hinc. in ꝑa¬
bolis scriptum ẽ. O mĩs sermo dei ignitus:
clipeus ẽ. sperantib in se. E psalmista di¬
cit. Ignitũ eloqͥum tusĩ uehem̃t̾. Idem.
Sicut fluit cera a facie ignis: sic ꝑeant
peccatores a facie dei. Igitur ñ qualib cũ¬
q armis. diabolũ & angłos eiꝰ debellaue¬
runt scĩ angłi. s igni ardente in ipsis. qui
est u̾bum dei. E tenĩ ignis iste intolerabi¬
lis quidẽ ẽ impiis. & odientib se. s b lan¬
dus ce suauis ẽ piis &e diligentib se. Iccͥco
apud ꝓꝓ ħam sipͣ memoratũ: angłi sci.
lapides dicuntur igniti. Sic enĩ scͥ¬
tũ ẽ. Et posui te in monte sc̃o di: in
medio lapidũ ignitoꝵ ãbulasti. lsub¬
inde. Et peccastiait: et eieci ce de
es. et quis resistet tibi excunc. ira
x eosatis XuI

Expanded text:
bile est impiis et spiritibus malignis, ut est infirbile est impiis et spiritibus malignis, ut est infirmis corporibus ignis visibilis. Hinc in parabolis scriptum est: Omnis sermo dei ignitus clipeus est sperantibus in se. Et psalmista dicit: Ignitum eloquium tuum vehementer. Item: Sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie dei. Igitur non qualibuscumque armis diabolum et angelos eius debellaverunt sancti angeli, sed igni ardente in ipsis, qui est verbum dei. Etenim ignis iste intolerabilis quidem est impiis et odientibus se, sed blandus et suavis est piis et diligentibus se. Idcirco apud prophetam supra memoratum angeli sancti lapides dicuntur igniti. Sic enim scriptum est: Et posui te in monte sancto dei, in medio lapidum ignitorum ambulasti. Et subinde: Et peccasti, ait, et eieci te de es et quis resistet tibi? Ex tunc ira tua Ex eo satis li
Abbreviated transcription (Latin):
licet illic ꝑ gladiũ intelligi:. cũ dicit᷑ in a¬
pocalipsi. de bestia que de mari ascendit.
quia h̃t̃ plagam gładii ce uixit. Plagã
nãq gladii habet bestia & uiuit: qͥa sen¬
tentiam dãpnationis diabolus in celo ac¬
cepit: & adhuc suꝑbit: ac semet ip̃m defen¬
dit. I taq gladio ꝑcussus ẽ. cũ lignis uo¬
luptatis. id ẽ. sententia u̾bi d̾i dãpnatus ẽ.
cum angłis sequacib suis. Dãpnatuᷤ aũ
ꝑ uistissimũ u̾bi dei iudiciũ. statim de ce
bi dei militantiũ. S quȩ uł qualia fue¬
runt uł sunt armaͬ quib illi sp̃c. in illo
p̃mio usi sunt: Non utiq arma mat̾ia¬
lia fuerunt: s omĩs armatura eoꝵ fuit
ce ẽ. ip̃m dei u̾bum. Ipsũ in qͣm dei u̾bũ
rebellib illis sp̃itib ium suã ꝑ scõs ange¬
los intentans. ꝑ semetip̃m ꝑfecit uictoriã.
Ignis quippe ẽ. dei u̾bum: idẽ. sic into lera¬

Expanded text:
licet illic per gladium intelligi, cum dicitur in alicet illic per gladium intelligi, cum dicitur in apocalipsi de bestia, quę de mari ascendit, quia habet plagam gladii et vixit. Plagam namque gladii habet bestia et vivit, quia sententiam damnationis diabolus in cęlo accepit et adhuc superbit ac semetipsum defendit. Itaque gladio percussus est cum lignis voluptatis, id est sententia verbi dei damnatus est cum angelis sequacibus suis. Damnatus autem per iustissimum verbi dei iudicium statim de celictorię verbi dei militantium. Sed quę vel qualia fuerunt vel sunt arma, quibus illi spiritus in illo prelio usi sunt? Non utique arma materialia fuerunt, sed omnis armatura eorum fuit et est ipsum dei verbum. Ipsum, inquam, dei verbam rebellibus illis spiritibus vim suam per sanctos angelos intentans per semetipsum perfecit victoriam. Ignis quippe est dei verbum, id est sic intolera
Abbreviated transcription (Latin):
derunt lumen incustodiis suis. ce letatȩ
sunt. U ocate st̃: & dixerunt assumꝰ: a lux¬
erunt ei cum iocunditate. Deinde contͣ
illum pͥncipem malignoꝵ qui dixit. d̃s
ego sum u̾acit intulit dicens. Qui fecit
illũ. Q uod pars illa quȩ testimoniũ
eius ñ accepit. sit ĩ excusabilis: quia in¬
uidendo creatori fauert diabolo. rebelles
gigantes erant: quia scientes bellũ erant:
idẽ. quia suꝑbi erant. & tota intentione
creatori d̃o rebellabant᷑. decebat eum
qͥ fec̾at eos. ut tã contͣ ipsos. quã contra
pͥncipem ipsoꝵ equã ꝓfarret sententiã:
ce ostendet in illis fortitudinẽ suã. Sen¬
tentiam ip̃am. nomine gladii. loco suꝑius
memorato. ꝑ ꝓpħam contͣ assur designat:
cũ dicit. Cui assimilatꝰ es.o inclite atꝙ
sublimis. int̾ ligna uoluptatis: E ece de¬
ductus es ad t̾ram ultimã. in medio in¬
cͥcumcisoꝵ dormies: cũ his qui int̾fecti st̃
gladio. E andẽ sententiã dampnationis.

Expanded text:
unt lumen in custodiis suis et lętatę sunt, vocatę sunt et dixerunt: Adsumus, et luxerunt ei cum iocunditate. Deinde contra illum principem malignorum, qui dixit: Deus ego sum, veraciter intulit dicens: Qui fecit i. 14. Quod pars illa, quę testimonium eius non accepit, sit inexcusabilis, quia invidendo creatori faverunt diabolo rebellesgigantes erant, quia scientes bellum erant, id est quia superbi erant et tota intentione creatori deo rebellabant, decebat eum, qui fecerat eos, ut tam contra ipsos quam contra principem eorum ęquam proferret sententiam et ostenderet in illis fortitudinem suam. Sententiam ipsam nomine gladii loco superius memorato per prophetam contra Assur designat cum dicit: Cui assimilatus es, o inclite atque sublimis inter ligna voluptatis? Ecce deductus es ad terram ultimam in medio incircumcisorum dormies, cum his, qui interfecti sunt gladio. Eandem sententiam damnationis
Abbreviated transcription (Latin):
libri iustoꝵ. libri belloꝵ dñi. quo sic ds̃ ediẽ:
inimicitias ponã int̾ te emulierẽ. & sem̃
tuũ &e sem̃ illius. ipsa conteret caput tuũ
ce tu insidiaberis calcaneo eiꝰ: ab hoc ingͣm
initio. tanqͣm de monte excelso uͥtutem
otemplem᷑ u̾bi dei. descendentẽ uelut in
campi planiciẽ. adu̾sus malieitiã siue m̃¬
daciũ diaboli serpentis antiqui. qͣlit̾ pug¬
nau̾it. qualit̾ uicerit. atq tͥumphau̾it: u
cat tandẽ. uenite benedicti patͥs mei. pos¬
sidete paratũ uobis regnũ. ã ꝯstitutione
mundi.¬

Expanded text:
libri iustorum, libri bellorum domini, quo sic deus edixit: libri iustorum, libri bellorum domini, quo sic deus edixit: Inimicitias ponam inter te et mulierem et semen tuum et semen iet tu insidiaberis calcaneo ejus . » Ab hoc, inquam, initio tanquam de monte excelso virtutem contemplemur Verbi Dei, descendentem velut in campi planitiem adversus malitiam sive mendacium diaboli, serpentis antiqui, qualiter pugnaverit, qualiter vicerit atque triumphaverit, ut cat tandem: « Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ surrexit in isrł. sicut de illo scͥptum ẽ.
quẽ nosset dñs facie ad faciem in omĩb
signis atq portentis. & quis dubitet librũ
eiusiͦi sciłe scãm scͥpturam librsi eẽ uel
recte dici belloꝵ dñi: e uid enĩ aliud con¬
tinet᷑ uł agit᷑ in scĩs scͥpturis. nͥ bellũ ce cer¬
tamen u̾bi dei. ad destructionẽ peccati ce
mortis. Dicit᷑ autẽ eadem scͥptura sacra:
liber iustoꝵ. s cͥptum ẽ. enĩ. P lanxit aut̃
dauid planetũ suꝑ saul. & suꝑ ionathan
filiũ exus. de p̃cepit ut docerent filios iuda
arcũ. sic̃ scͥptum ẽ in libro ustoꝵ. Idem ii.
e̾. ac si dicat᷑. Qm̃ male pugnatũ fuerat.
ꝓpt̾ saul quia u̾bum dñi ñ custodierat:
precep̃ ut docerent filios iuda in qͦ sꝑare
debent. belli fortitudinẽ. quȩ intelligit᷑
ꝑ arcũ :.i. ut sic pugnare ce uictoriã sꝑare
scirent: sicut docet omĩs lib̾ iustoꝵ: omĩs
textus scͥpturarũ scãrum. Igit᷑ ab hoc initio

Expanded text:
 sicut de illo scriptum est: Quem nosset dominus facie ad faciem in omnibus signis atque portentis. Et quis dubitet librum eiusmodi, scilicet sacram scripturam, librum esse vel recte dici bellorum domini? Quid enim aliud continetur vel agitur in sanctis scripturis nisi bellum et certamen verbi dei ad destructionem peccati et mortis? Dicitur autem eadem scriptura sacra liber iustorum. Scriptum est enim: Planxit autem David planctum super Saul et super Ionathan filium eius, et precepit, ut docerent filios Iuda arcum, sicut scriptum est in libro iustorum. Idem enim est ac si dicatur: Quoniam male pugnatum fuerat propter Saul, quia verbum domini non custodierat, precepit, ut docerent filios Iuda, in quo sperare deberent belli fortitudinem, quę intelligitur per arcum, id est ut sic pugnare et victoriam sperare scirent, sicut docet omnis liber iustorum, omnis textus scripturarum sanctarum. Igitur ab hoc initio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. libri belloꝵ dñi: cuiꝰ moyses hoc
mͦ memiit. Siquidẽ arnon ait t̾minus
ẽ. moab. diuidens moabitas & amorreos.
unde dicit᷑ in libro belloꝵ dñi. Sic̃ fecim
mari rubro:. sic faciet intorrrentib arnon.
Quis enĩ ẽ ille liber bellorũ dñi. iuł quȩ
sunt ip̃a bella dñi: Constat nimirũ: añ
ip̃am inꝗͣ hoc scͥptum ẽ. legem moysi. nł¬
los fuisse mat̾iales uł manu scͥptos libros
bellorum dñi. Set nec ulla noumꝰ alia bel¬
la dñr̾nisi ila quib ex tunc. positis inimi¬
citiis int̾ mulierẽ &e serpentẽ. int̾ semen
mulieris. & sem̃ serpentis hactenꝰ certatũ
est: &e certabit᷑ usq infinem scłi. e contͥtũ¬

Expanded text:
est libri bellorum domini, cuius Moyses hoc modo meminit: Siquidem Arnon ait terminus est Moab dividens Moabitas et Ammorreos, unde dicitur in libro bellorum domini: Sicut fecit in mari rubro, sic faciet in torrentibus Arnon. Quis enim est ille liber bellorum domini vel quę sunt ipsa bella domini? Constat nimirum ante ipsam, in qua hoc scriptum est, legem Moysi nullos fuisse materiales vel manuscriptos libros bellorum domini. Sed nec ulla novimus alia bella domini nisi illa, quibus ex tunc positis inimicitiis inter mulierem et serpentem, inter semen mulieris et semen serpentis hactenus certatum est et certabit
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt. neqͣqͣm dñs diccret iudeis: ce uos quȩ
intelligi. Sequit᷑ enĩ ꝓtinus in eodẽ sermõe.
Uos ex patre diabolo estis: & desid̾ia patͥs
ur̃i uultis facere. E oꝵ qui tam constant̃
dicunt᷑ sem̃ serpentis .i. filii diaboli. causa
ut nascerent᷑. peccatũ extitit. dicente d̾o ad
mulierẽ. pꝰ qͣm peccauit ꝯsentiens diabo¬
lo. Multiplicabo erũpnas tuas & conceptꝰ
tuos. Porro. illoꝵ qui intelligunt᷑ ꝑ semen
mulieris causa ut nascerent᷑. extitit bene¬
dictio deĩ qͣ ante preuaricationẽ pͥmis ho¬
minib benedixit: sic̃ scͥptum ẽ. Mascłm
&e feminã creauit eos. benedixitq illis &¬

Expanded text:
essent, nequaquam dominus diceret Iudeis: Et vos, quę essent, nequaquam dominus diceret Iudeis: Et vos, quę intelligi. Sequitur enim protinus in eodem sermone: Vos ex patre diabolo estis et desideria patris vestri vultis facere. Eorum, qui tam constanter dicuntur semen serpentis, id est filii diaboli, causa ut nascerentur peccatum exstitit dicente deo ad mulierem, postquam peccavit consentiens diabolo: Multiplicabo ęrumnas tuas et conceptus tuos. Porro illorum, qui intelliguntur per semen mulieris, causa ut nascerentur exstitit benedictio dei, qua ante prevaricationem primis hominibus benedixit, sicut scriptum est: Masculum et feminam creavit eos
Abbreviated transcription (Latin):
beata u̾ͥgo Maria. mulier illa ẽ. int̾
quã ce serpentẽ. inimicitias positurũ se
u̾sale femi nei sexus nom̃ ẽ. om̃s nichilomi¬
nus ꝑmulierem intelligimꝰ ꝑsonas electaᷤ.
feminei sexus:. & ꝑ semen mulieris om̃s ꝑ¬
sonas electas uirilis sexus. qͣrum omĩum.
&e capd̃. Qd̃ si ratio querit᷑. cur ꝑ sem̃ mu¬
lieris. ꝑsonȩ intelligi debeant sexus uirilis:
aiunt qͥ de naturis scͥpserunt. ex pat̾no se¬
minȩ puellas. & ex mat̾no pueros nasci:
qͥa duplici semine constat omĩs partus ⁊
cuiꝰ maior pars cũ inualu̾it. occupat simi¬
litudinẽ sexus. Igit᷑ cũ diẽ. in unicitias
ponã int̾ te ce mulierẽ. & sem̃tuũ ce sem̃
illiꝰ: omĩũ electoꝵ. tam feminei qͣm uirił
sexus. ꝑ mulierẽ ce sem̃ illiꝰ intelligit᷑. ce e¬
contͣ. sic̃ ꝑ serpentẽ. diabolus: ita ce ꝑ sem̃
serpentis om̃s iniqui &e maligni homines.
nuerit aut creau̾it ille. Nam si iniqui uł
impii hoĩes serpentis idẽ. diaboli sem̃ ñ

Expanded text:
beata Virgo Maria, mulier illa est inter quam et serpentem inimicitias positurum se versale feminei sexus nomen est, omnes nihilominus per mulierem intelligimus personas electas feminei sexus, et per semen mulieris omnes personas electas virilis sexus, quarum omnium et caput. Quod si ratio queritur, cur per semen mulieris persone intelligi debeant sexus virilis, aiunt qui de naturis scripserunt ex paterno semine puellas et ex materno pueros nasci, quia duplice semine constat omnis partus, cuius maior pars, cum invaluit occupat similitudinem sexus. Igitur cum dicit: Inimicitias ponam inter te et mulierem et semen tuum et semen illius, osexus, per mulierem et semen illius intelligimus; et econtra, sicut per serpentem diabolus, ita et per semen serpentis omnes iniqui et maligni homines inuerit aut creaverit ille. Nam si iniqui et impii homines, serpentis, id est diaboli semen non
Abbreviated transcription (Latin):
rI cesari:i dicentẽ se xpm̃ regem eẽ.
Et si hunc dimittis: ñ es amicus ce¬
saris. Omĩs qui se regem facit: ꝯtradicit
cesari. At ille sapiens.⁊ yuidus. uers qͥdẽ
rex. s ñ sicut cesares: a ccusationes illoꝵ.
in ip̃a turbarũ acclamatione ualde
infirmabat: cesariq et cunctis regib
scł satisfaciebat. quod nilliꝰ eoꝵ regnũ
cuꝑet uł ambiret. nullosq omĩno scłi
honores. quales erant romanoꝵ fasces mag¬
nxpendet: nec arma ferrea uł signa bel¬
lica unquã attrectare intend̾et. Sede¬
bat enĩ ñ suꝑ faleratũ. ⁊ spumantẽ eqͣm:
s suꝑ exiguum. ignobilẽq asellum. Cir¬
ca illum. n̾ gladii. ñ secures: s rami pal¬
marũ:⁊ oliuarũ frondes. Ramũ oluȩ.
constabat gentilib quoq signũ pacis eẽ.
Quid gͦ in turbis siue pueris sp̃c xp̃i re¬
gis agebat: nͥ regem quasi de inuasione
regni uł imꝑu romani m̃dacit̃ accusa¬
tum uł accusandũ. factis melius quam

Expanded text:
ri cesari et dicentem se Christum regem esse. ri cesari et dicentem se Christum regem esse. Et: Si hunc dimittis, non es amicus cesaris. Omnis qui se regem facit, contradicit cesari. At ille sapiens et providus, vere quidem rex sed non sicut cesares, accusationes illorum in ipsa turbarum acclamatione valde infirmabat cesarique et cunctis regibus seculi satisfaciebat, quod nullius eorum regnum cuperet vel ambiret nulliusque omnino seculi honores, quales erant Romanorum fasces, magni penderet nec arma ferrea vel signa bellica umquam attrectare impenderet. Sedebat enim non super faleratum et spumantem equum, sed super exiguum ignorabilemque asellum. Circa illum non gladii, non secures, sed rami palmarum et olivarum frondes. Ramum olivę constabat gentilibus quoque signum pacis esse. Quid ergo in turbis sive pueris spiritus Christi regis agebat, nisi regem quasi de invasione regni vel imperii Romani mendaciter accusatum vel accusandum factis melius quam
Abbreviated transcription (Latin):
cisti laudẽ: Idem enĩ ẽ: ac si dicẽt. Uos
mͥ hactenus importuni fustis. ut si ego
pore ⁊ re de laude mea nom̃ istud distu¬
li. E cce nunc. isti qͥ ur̃e scientiȩ ꝯpara¬
tione infantes sunt. lactentes sunt. re¬
giũ mͥ nom̃ acclamando. laudẽ ꝑfecert᷑:
ꝓphetiã impleuert̃: quia qͦd ꝓpt̾ uos im¬
micos meos ego tacebã. ip̃i p̾dicauerũt.
Dicentib autẽ quib dam ex illis. ma¬
gist᷑ increpa discipłos tuofi dico uob̾ ait.
qr si hii tacui̾nt. lapideᷤ clamabt᷑. subaudit᷑
uicitis. nolumꝰ hunc regnare suꝑ nos.
ñ remanebit lapis suꝑ lapidem. qui ñ
uestruatur .uiii.
It quidẽ illi. audito turbis acclamã¬
tib regis nomine. ip̃o ñ ꝓhibente.
gaudebant. sibi occasionem᷑ quã opta¬
uerant. oblatam eẽ. ut romanȩ potesta¬
ti possent istud sediciosis uocib inpin¬
gere. Hunc inuenimus subuertentẽ
gentẽ nrãm. ⁊ ꝓhibentẽ tributa da¬

Expanded text:
cisti laudem? Idem enim est acsi dicecisti laudem? Idem enim est acsi dicemihi hactenus importuni fuistis, ut si ego pore et re de laude mea nomen istud distuli. Ecce nunc isti, qui vestrae scientiae comparatione infantes sunt, lactantes sunt, regium mihi nomen acclamando laudem perfecerunt, prophetiam impleverunt. Quia, quod propter vos amicos meos ego tacebam, ipsi praedicaverunt. Dicentibus autem quibusdam ex illis: « Magister, increpa discipulos tuos!, Dico vobis, ait, quia si hi tacuerint, lapides clamabunt, subauditur: o eo, quod dicitis: Nolumus hunc regnare super nos, non remanebit lapis super lapidem, qui non destruatur. 8.t quidem illi, audito a turbis acclamantibus Regis nomine, ipso non prohibente, gaudebant sibi occasionem quam optaverant oblatam esse, ut Romanae potestati possent istud seditiosis vocibus impingere: « Hunc invenimus subvertentem gentem nostram et prohibentem tributa da
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sunt insignia uictoris: claman¬
tib q. ac dicentib O sanna benedic¬
tus qui uenit rex in nomine dñi
benedictũ quod uenit regnũ patris
nr̃i dauid: osanna in excelsis: siue se¬
cundũ lucã: pax in celo. ⁊ gła in excel¬
sis. Quo nimirũ dicto pueri ꝯsona¬
bant angłis. qͥ qua nocte natum illũ
secreta reuelatione pastorib annun¬
repente laudauert̃ dm̃ ⁊ dixert̃. Gła
m altissimis deo: ⁊ in t̾ra pax hominib
bone uoluntatis. Hoc eatenus publicȩ
publico ñ p̃dicabat aut p̃dicari ꝑmit¬
tebat: s pueri suppleuert᷑. pueri laudẽ
ꝑ fecer̃t: i quidẽ inuissi. s diumitus in¬
spirati: rationabilit̾ ꝑmissi: ꝯportunȩ
admissi. Unde. cũ indignarentur pͥi¬
cipes sacerdotũ ⁊ scͥbȩ. dicerentq ad eũ:
audis qͥd isti dicunt: ip̃e ualde subtilit̾
respondit dicens. Utiq: Nunꝙͣ legistis.
quia ex ore infantiũ .i lactentium ꝑ fe¬

Expanded text:
quę sunt insignia victoris, clamanquę sunt insignia victoris, clamantibusque ac dicentibus: Hosanna, benedictus qui venit in nomine domini, benedictum quod venit regnum patris nostri David, hosanna in excelsis, sive secundum Lucam: Pax in cęlo et gloria in excelsis; quo nimirum dicto pueri consonabant angelis, qui qua nocte natum illum secreta revelatione pastoribus annunrepente laudaverunt deum et dixerunt: Gloria in altissimis deo et in terra pax hominibus bonę voluntatis. Hoc eatenus publice publico non predicabat aut predicari permittebat, sed pueri suppleverunt, pueri laudem perfecerunt equidem iniussi, sed divinitus inspirati, rationabiliter permissi, opportune admissi. Unde cum indignarentur principes sacerdotum et scribę dicerentque ad eum: Audis, quid isti dicunt?, ipse valde subtiliter respondit dicens: Utique, Numquam legistis: quia ex ore infantium et lactantium perfe
Abbreviated transcription (Latin):
quor inquit uob̾.⁊ ñ creditis: quia ñ estis
ex ouib meis. Oues mee: uoec̃ meã audi¬
unc. Ecce quanta in uerb̾ humilitas. de
quib romana tunc temporis altitudo ũ¬
nisi rideat. S uide. intanta humilitate
uerborũ. quanta sit maiestas rerum. Et
ego cognosco eas inqͥt. ⁊ sequuntur me: ⁊
ego uitã et̃nã do eis: quam ꝓfecto dare nẽ.
nͥ di. Sic incipiens. ⁊ nom̃ qͦd maliciosȩ
querebat᷑. subtegens: sic tandem ẽ. locutꝰ.
Ego ⁊ pater: unum sumꝰ. hoc nimirum
plus ẽ. quam illud unde apud romanos
accusari potuisset:. si manifesto nomine
xpm̃ se eẽ respondisset .Uii.
Si tempꝰ affuit quod poposcerat ouꝰ
uł ordo nr̃e salutist̾une p̃cunte cuba
magni miracłi. uideł resuscitatione laza¬
ri. mortui iam quatriduan.iamq sitartĩ.
nom̃ istud admisit: nom̃ regiũ. cum
laudib publicȩ suscepit. iudeł. oceur¬
rentib turbis cũ ramis palmarũ.

Expanded text:
quor, inquit, vobis et non creditis, quia non estis quor, inquit, vobis et non creditis, quia non estis ex ovibus meis. Oves meę vocem meam audiunt. Ecce quanta in verbis humilitas, de quibus romana tunc temporis altitudo nonnisi rideat. Sed vide in tanta humilitate verborum quanta sit maiestas rerum! Et ego cognosco eas, inquit, et sequuntur me, et ego vitam ęternam do eis, quam profecto dare non est nisi dei. Sic incipiens et nomen, quod malitiose querebatur, subtegens, sic tandem est elocutus: Ego et pater unum sumus. Hoc nimirum plus est quam illud, unde apud Romanos accusari potuisset, si manifesto nomine Christum se esse respondisset. 7.i tempus adfuit, quod poposcerat opus vel ordo nostre salutis, tunc preeunte tuba magni miraculi – videlicet resuscitatione Lazari mortui iam quattriduani iamque fętentis – nomen istud admisit, nomen regium cum laudibus publice suscepit, videlicet occurrentibus turbis cum ramis palmarum,
Abbreviated transcription (Latin):
seriemͥ nusquã reptris qͦd se in pub¬
licolxpm̃ nominau̾it: nusquã inuenis qͦd
ante statutũ passionis suȩ tempꝰ. regem se
et̃ dixerit. aut dici ꝑmiserit. Neruntĩ.
quia ueritati testimoniũ ꝑhibere debe¬
bat̾ nam ad hoc natus erat᷑ .⁊ adhoc m
mundũ uenerat: ita de hoc nomine tacebat
de nomine illo adu̾saru eius. E pempli grã.
Aliqñ circundedert̃ eum uidei.: ⁊ dicebant
ei. Quousqaiãm nrãm tollis: Si tu es xp̃c:
dic nob̾ palam. Non dixit ecce palam dico
bant: ut aut xpm̃ se eẽ negaret. quod fieri
rent magnȩ accusationis capitulũ. qͦd se
regem dicẽt. adu̾sus romanũ imꝑium.
Nam si xpm̃: utiq ⁊ regem se eẽ fateretur:
Q uid contra hoc egit ipã sapĩa:. Nimirũ.
⁊ illorũ cauillationẽ prudent̾ elusit: ⁊ plus
quã requisitus eẽt. desemet ip̃o fid elit̾ p̃di¬
cauit. Ceꝑit pastor loqui de ouib suis: qus
indeł. nomina. romanȩ legiones ñ multũ
timerent aut curarent i armis suis. Lo¬

Expanded text:
seriem, nusquam reperies quod se in publico Christum nominaverit, nusquam invenies quod ante statutum passionis suae tempus regem se esse dixerit, aut dici permiserit. Verumtamen quia veritati testimonium perhibere debebat nam ad hoc natus erat, et ad hoc in mundum venerat, ita de hoc nomine tacebat,de nomine illo adversarii ejus. Exempli gratia: Aliquando circumdederunt eum Iudei et dicebant ei: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, die nobis palam. Non dixit: Ecce palam dico bant, ut aut Christum se esse negaret – quod fieri rent magnę accusationis capitulum, quod se regem diceret adversus Romanum imperium. Nam si Christum, utique et regem se esse fateretur. Quid contra hoc egit ipsa sapientia? Nimirum et illorum cavillationem prudenter illusit et plus, quam interrogatus esset, de semetipso fideliter predicavit. Cępit pastor loqui de ovibus suis, quę videlicet nomina romanę legiones non multum timerent aut curarent in armis suis. Lo
Abbreviated transcription (Latin):
masci. & spolia sam ariȩ: quȩ uideł. da¬
mascus ce samaria.tẽ iunctis uirib.
iudã unde nascit᷑us erat idem puer de¬
bellabant & ext̾minare uolebant. Plane
¶ndis accelerat̾o magna festinatio: quẽ¬
piã priꝰ spolia dechere. qͣm dematre natũ
ẽẽ. pͥus in bello p̃dari. qͣm in ut̾o concipi.
Nunquid autẽ ulud solũ pͥus fecit: Nun¬
quid solius samarie spolia. soliꝰ damasci
fortitudinẽ pͥus abstidit. Immo ce ante¬
rius. ip̃e in uidice samson &e p̃datus ẽ ce
spolia decͣxit: ut ille. in mandibuia asini.
in maxilla pulli asinarũ mille iuiros dełet:
tandẽꝙ. plures moriens int̾ficeret. ꝙͣ. ante
uiuus occid̾at. S imilit̾ & incet̾is. ip̃e spolia
detraxit: ip̃e p̃datus ẽ. & isił defendit. ñdũ
puer aut hõ factꝰ. s ab et̾no dẽ. u̾bum dei.

Expanded text:
masci et spolia Samariae, quae videlicet Damascus et Samaria tunc junctis viribus Judam, unde nasciturus erat idem puer, debellabant et exterminare volebant. Plane grandis acceleratio, magna festinatio quempiam prius spolia detrahere, quam de matre natum esse, prius in bello praedari quam in utero concipi. Nunquid autem ipsum solum prius fecit? nunquid solius Samariae spolia, solius Damasci fortitudinem prius abstulit. Imo et anterius ipse in judice Samsone et praedatus est, et spolia detraxit, ut ille in mandibula asini, in maxilla pulli asinarum mille viros deleret, tandemque plures moriens interficeret quam antea vivus occiderat. Similiter et in caeteris ipse spolia detraxit, ipse praedatus est, et Israel defendit, nondum puer aut homo factus, sed ab aeterno Deus Verbum Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
o At e dicte qͥs. heli sac̾dos a¬
est. S enex enĩ erat ure ce gͣndeuus ce ip̃s
iudicauit isrł qͣdiaginta annis. Cur gͦ cũ
cet̾is iudicib ille ñ annumerat᷑. An iccͥco
de num̾o tollit᷑. ut pulchrã tͥ collationem

Expanded text:
orte dicit quis: Heli sacerdos est: « Senex enim vir et grandaevus et ipse judicavit Israel quadraginta annis . » Cur ergo cum caeteris judicibus ille non adnumeratur? an idcirco de numero tollitur, ut pulchram collatione
Abbreviated transcription (Latin):
cordiã sac̾dotis & iudicis eiꝰmͦi. hec dicendo.
accusat: Idem nãq ẽ. acsi dicat. Qui in
dieb illis iudicabat isrł. & si scd̾m nom̃ ꝑ¬
sonãꝙ aliqͥs erat. scd̾m rem meritũq nelꝰ
erat. T andẽ missum ẽ. contͣ illũ. tibũ dñi:
cũ qͦ uł ꝑ qͦd. iudices uł seniores om̃s tam

Expanded text:
cordiam sacerdotis et iudicis eiusmodi hęc dicendo cordiam sacerdotis et iudicis eiusmodi hęc dicendo accusat? Idem namque est acsi dicat: Qui in diebus illis iudicabat Israel, etsi secundum nomen personamque aliquis erat, secundum rem meritumque nullus erat. Tandem missus est contra illum verbum domini, cum quo vel per quod iudices vel seniores om
Abbreviated transcription (Latin):
apłos. regnante iã xp̃o filio dd̾: Ad hec.
inqͣm. son iccͥco. ut tantũ duodecĩ iudi¬
ces numiemꝰ. iam dictũ eli de num̃o tolli¬
mus.: s iccͥco. qͥa ille de num̃̾o tollit᷑. iccͥco
tm̃ duodecĩ iudices habemꝰ: quoꝵ gestis
liber ip̃e contextus c̃. qͥ iudicũ nuncupa¬
tur. quoꝵ e nomina suꝑius digessimꝰ. e¬
mͦ ille uł ꝙͣ obcausã de num̾o tolit᷑. Nun¬
rũ ꝓpt̾ contẽptũ u̾bi dñi qͥa in dieb eius.
calce abicere legem dñi nunia fere omĩ¬
b licentia fuit. N otandũ qͥ ppe. qd̾ mor¬
tuosamson. qͥ iudicauit isił uginti anniᷤ.
dignũ ñ existimauit scͥpture sacre aue¬
toritas. ut dic̾et. pꝰ hc̃ fuit ł huic succes¬
sit heli. licet iudicau̾ie isrł ut iã dictũ ẽ.
qͣdraginta annis: s int̾ infelices dierũ
illoꝵ hystorias. ista querela frequens ẽ.
Indieb illis non erat rex in isrł .s unꝰqͥsq¬
qd̾ rectũ sͥ uidebat᷑. ħ faciebat. Ed. nͥ so¬

Expanded text:
o filio David? Ad haec, inquam, non idcirco, ut tantum duodecim judices numeremus, jam dictum Heli de numero tollimus, sed idcirco, quia ille de numero tollitur, idcirco tantum duodecim judices habemus. Quorum de gestis liber ipse contextus est qui Judicum nuncupatur, quorum et nomina superius digessimus.  ille vel quam ob causam de numero tollitur? Nimirum propter contemptum verbi domini, quia in diebus eius calce abicere legem domini nimia fere omnibus licentia fuit. Notandum quippe, quod mortuo Samsone, qui iudicavit Israel viginti annis, dignum non existimavit scripturę sacrę auctoritas, ut diceret: Post hunc fuit vel successit Heli, licet iudicaverit Israel, ut iam dictum est, quadraginta annis. Sed inter infelices dierum illorum hystorias ista querela frequens est: In diebus illis non erat rex in Israel, sed unusqd rectum sibi videbatur, hoc jaciebat. Quid nisi so
Abbreviated transcription (Latin):
doniũ eiꝰ inet̾nũ ꝓpt̾ iniqͥtatem.: eo quod
nou̾at indigne agere filios suos. & ñ cor¬
ripuit eos. I ecͥco uiraui domui heli: qd̾
ñ expiet᷑ iniquitas domꝰ eiꝰ uictuis & mu¬
nerib. usq inet̾num. P ost ħ dicta. finis
eiꝰ ꝓbat: qͣntũ a cunctis uidicib siue seni¬
orib coronatis. ut iã dictũ ẽ. & suꝑ sedilia
sedentibꝰ. meritũ eiꝰ differat. Uir ille.
qͥ ex acie fugerat: nunciabat ei dicens
fugit isrł corã philistiim. ⁊ruina magna
facta ẽ. in pͦpłoᷤ. insuꝑ ⁊ duo filii tui mortui
sunt ophni ⁊ finees.:⁊arca dĩ capta ẽ.
Cũq ille nominasset archã di: ceci
dit hely de sella retrorsũ iuxta ostrũ:
⁊fractis ceruicibꝰ. mortuus ẽ. Nimirũ.
cadendo de sella ret orsũ. ⁊ fractiᷤᷤẽuicibꝰ
moriendo. palã fecit. qd̃ neꝙ sedile neq
coronã aureã mereret᷑ habere. int̾ iudices
alios. Nuide confestim ꝯdolendo scͥptura

Expanded text:
num propter iniquitatem, eo quod noverat indigne agere filios suos et non corripuit eos. Idcirco iuravi domui Heli, quod non expietur iniquitas domus eius victimis et muneribus usque in ęternum. Post hęc dicta finis eius probat, quantum a cunctis iudicibus sive senioribus coronatis ut iam dictum est et super sedilia sedentibus meritum eius differat. Vir ille, qui ex acie fugerat, nuntiabat ei dicens: Fugit Israel coram Phylistiim et ruina magna facta est in populo. Insuper et duo filii tui mosunt, Ophni et Phinees: et arca Dei capta est. Cumque ille nominasset arcam Ddit Heli de sella retrorsum juxta ostium, et fractis cervicibus mortuus est . » Nimirum cadendo de sella retrorsum et fractis cervicibus moriendo palam fecit quod neque sedile, neque coronam 554 auream mereretur habere inter judices alios. Proinde confestim
Abbreviated transcription (Latin):
sunt omĩa que possidet. Si aut̃ fortior
illo suꝑ ueniens uicerit eũ: uniu̾sa arma
eiꝰ auffert inquib confidebat: ⁊ spolia eiꝰ
distribuit. Sic futurum erat᷑. ⁊ sic factũ
est: quia diabolus tanꝗͣ fortis armatꝰ. in
genere humano potestatem habens per
inũ suam. siue atrium suum: s uerbum
in carnatum. fortiore manu suꝑueniens.
uirit illum: & atrium fecit suum. Pulchrȩ
gͥ. cũ hester mardocheus euadens patibu¬
lum. uiuus suspensi aman donũ possed̾:
quia sic futurũ erat. ut xpm uerbũ dei.
cuius ougo carnis ꝑ hester ⁊ mardocheũ
defensa ẽ. iucruce dampnato pͥncipe morti.
ip̃e cũ eccłã sua pͥncipatum teneret p̾sentis.
quoq scłi: publica religione sociata scłaris
imperii. ⁊ eccłastici sacerdotii festiuitat e.¬

Expanded text:
sunt omnia, quę possidet; si autem fortior sunt omnia, quę possidet; si autem fortior illo superveniens viceriejus auferet, in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet . » Sic futurum erat, et sic factum est, quia diabolus tanquam fortis armatus in genere humano potestatem habens per mum suam, sive atrium suum, sed Verbum incarnatum fortiore manu superveniens vicit illum, et atrium illius fecit suum. Pulchre igitur cum Hester Mardochaeus evadens patibulum, vivus suspensi Aman domum possedit, quia sic futurum erat ut Christus, Verbum Dei, cujus origo carnis per Hester et Mardochaeum defensa est in cruce, damnato principe mortis, ipse cum Ecclesia sua principatum teneret, praesentis quoque saeculi publica religione socialis saecularis imperii et ecclesiastici sacerdotii festivitate.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut iam supͣ dictum ẽ. in ligno crucis.
uerbumdei. u̾bũ ds̃ interiit᷑. s diabolus cꝰ
similitudnẽ gessit aman. iudicium dam-¬
puanonis accepit.⁊ hoc extra portã ciuita¬
tis: ne uł amysterio uacet. qd̾ ante portas
huiꝰ urbis id ẽ susiꝰ ut ait idẽ rex aman. ⁊ oĩs
cognatio eiꝰ pendet in patibulis. Hoc ex inde
gentilem ds̃ rem tantieffecit sacramenti:
tam ꝓfundi plenã mysterii.xxu¬
e d ꝙ illud ad similitudinẽ mysticã
Ii nichil attinet. q̃ suspenso aman
inpatibulo: dic illo ait scipptura. dedit
rex assuerus hester reginȩ domũ aman.
aduersarii iudeoꝵ. Utiq dando hester.
dedit mard ocheo:. nã subinde sic dictumẽ:
hester autẽ constituit mardocheũ suꝑ do¬
nũ suam. Quantũ gͦ pulchritudinis in
hoc factum ẽ. si recol as illud qd̾ in eugłio
ueritas ait. significans diabolum dedo¬
mo sua fore eiciendum: Cum inquit for¬
tis armatꝰ custodit atͥum suum: inpace

Expanded text:
sicut iam supra dictum est in ligno crucis non sicut iam supra dictum est in ligno crucis non verbum dei, verbum deus, interiit, sed diabolus, cuius similitudinem gessit Aman, iudicium damnationis accepit et hoc extra portam civitatis, ne vel a misterio vacet, quod ante portas huius urbis, id est Susis, ait idem rex, et Aman et omnis cognatio eius pendet in patibulis. Hoc exinde pgentilem deus rem tanti effecit sacramenti, tam profundi plenam misterii.ed et illud ad similitudinem misticam nonnihil attinet, quod suspenso Aman in patibulo: Die illo, ait scriptura, dedit rex Assuerus Hester regine, domum Aman adversarii Iudeorum. Utique dando Hester dedit Mardocheo, nam subinde sic dictum est: Hester autem constituit Mardocheum super domum suam. Quantum ergo pulchritudinis in hoc facto est, si recolas illud, quod in evangelio veritas ait: significans diabolum de domo sua fore eiciendum: Cum, inquit, fortis armatus custodiat atrium suum, in pace
Abbreviated transcription (Latin):
NG Ens spectaculum. ⁊ tunc erat ocłis
intuentium.⁊ nunc ẽ mentib memora¬
tum: qd̾ homo potens ⁊ suꝑb eatenꝰ ad¬
orari solitꝰ. aute portas urbis. inpatibu¬
lo qd̾ mardo cheo p̃̾parauerat. suspensus
ẽ. ⁊ om̃is cognatio eius: ñ nob̾ ait rex s
deo ei reddente qd̾ meruit. Hoc ip̃m ualde
mirat᷑ ⁊ iososephus: qͥ tñ totũ mix ari nes¬
ciuit: quia sacramentũ xͥ. cuiꝰ intypũ illud
gestum ẽ. ignorauit. Unde inquit mͥ con¬
tigit inirari nom̃ dei ⁊ sapĩam. iusticiamq
elꝰ agnoscere :ñ solum qd̃ maliuolentiam
aman punruit. s ꝙ qd̃ excogitata contra
alium tormenta. ineum conuertit: ⁊cet̾os¬
hoc sentire ꝑinisit. quõ qͥ cõtra aliũ molestꝰ
fuerat. ħ inse pͥmũ parata cognoscat. Totũ
ut iã dictum ẽ. mirari nesciuit: nos aut̾ sciem.
rinirem᷑ in laude u̾bi der: quia futuri tri¬
umphi su q̃ redimẽdus erat mund̾ omius.
pulcherrimã similitudnẽ p̃misit illic. Nã

Expanded text:
ngens spectaculum et tunc erat oculis intuentium et nunc est mentibus memorantium, quod homo potens et superbus eatenus adorari solitus ante portas urbis in patibulo, quod Mardocheo preparaverat, suspensus est et omnis cognatio eius; non nobis, ait rex, sed deo ei reddente quod meruit. Hoc ipsum valde miratur et Iosephus, qui tamen totum mirari nescivit, quia sacramentum Christi, cuius gestum est, ignoravit. « Unde, inquit, mihi contigit mirari nomen Dei, et sapientiam justitiamque ejus agnoscere, non solum quod malevolentiam Aman punivit, sed et quod excogitata in alium tormenta in eum convertit, ethoc sentire permisit, quoniam qui contra alium molestus fuerat, hęc in se primum parata cognoscat. Totum ut iam dictum est mirari nescivit, nos autem sciamus et miremur in laudem verbi dei, quia futuri triumphi sui, quo redimendus erat mundus omnis, pulcherrimam similitudinem premisit illic. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
urorem. ⁊ uoluit ẽẽ regm̃aꝰ S forte dicis.
Qd̾ oĩs ciuitas exultauit atq letata ẽ. qd̾ iude¬
is noua lux ouiti uisa ẽ. gaudiũ. honoi. ⁊ tri¬
pudium: qd̾ apud̾ õs ppłos. urbes atq ꝓuĩ¬
tias quocũq regis uissa ueniebant. mira
erultatio. epuls atq conuiuia. ⁊ festus dies:
qd̾ inquã post tristiciȩ noctẽ. tantã habue¬
rut̃ leticis lucem: parum e̾. ut iã completũ
illic arbitrem᷑. qd̾ paruus fons creseens in
fluuium. conu̾̃ti uissus ẽ. insolem. sonee¬
dendũ ẽ. quia nullum gaudiũ trmsitoriũ.
ꝓquantacũq sui magnitudine meretur
nuncupari solaut comparari soli. cuius
uidelcet solis lux siue forma ñ murat᷑ ut
luna : s plena ꝑseuerat. Igit᷑ neq iacob
in somno ioseph. neq hester insomuo
inardochei. ꝓpt̾ suam ꝑsonã soli assimila
lum.tam ille ꝗͣ hec. ꝑsolem significatus ẽ.
Ille quia iam xpm̃ habebat inꝓmissione:
hec iccirco quia xͥ genus. unde nasceret᷑.

Expanded text:
s, quod omnis civitas exsultavit et lętata est, quod Iudeis nova lex oriri visa est, gaudium, honor et tripudium, quod apud omnes populos, urbes atque provincias, quocumque regis iussa veniebant, mira exsultatio, epulę atque convivia et festus dies, quod inquam post tristitię noctem tantam habuerunt letitię lucem, parum est, ut iam completum illic arbitremur, quod parvus fons crescens in fluvium converti visus est in solem. Concedendum est, quia nullum gaudium transitorium pro quantacumque sui magnitudine meretur nuncupari sol aut comparari soli, cuius videlicet solis lux sive forma non mutatur ut luna, sed plena perseverat. Igitur neque Iacob in somnio Ioseph neque Hester in somnio Mardochei propter suam personam soli assimilatlum tam ille quam hęc per solem significatus est. Ille, quia iam Christum habebat in promissione; hęc idcirco quia Christi genus, unde nasceretur,