comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quęrentes inueniunt: hẽ inueni¬
entes tenent: scientes peccatoꝵ remis¬
sio uel ubi. uel qͣndo. uel qualib det᷑.
Ubi quippe: nisi in catholicȩ matris
sinu: Quando: nisi ante uenturi
exitus diem: Quia ecce nẽ tempꝰ
acceptabile. ecce nc̃ dies salutis: & qͦ¬
rite dñm dũ inueniri potest: inuo¬
cate eum dũ ꝓpe. ẽ. Qualib. nisi
conuersis: qui ad paruuloꝵ imita¬
tionẽ magistra humilitate forman¬
tur: Quib dr̃. Sinite paruulos
uenire ad me: taliũ. ẽ. enĩ regnum
celoꝵ. Et nisi conuersi fueritis. &
efficiamini sicut paruuli: ñ intra
in catholica ȩccła ueri martyres fi¬
unt: dicat᷑ recte auro locus. ẽ. in quo
conflat᷑: qm̃ ñ clarescit anima in ful¬
gore ȩt̃nȩ pulchritudinis. nisi ut ita
dicã. prius hic arserit in officina ca¬
to consilio omp̃s ds̃ qͦs dã ab ipsis ex¬
ordus suis innocentes custodiens. usꝙ
crescenti simul in eis ꝓficiat. & anno¬

Expanded text:
quaerentes inveniunt, hunc inveniquaerentes inveniunt, hunc invenientes tenent, scientes peccatorum remissio, vel ubi, vel quando, vel qualibus detur. Ubi quippe, nisi in catholicae matris sinu? Quando, nisi ante venturi exitus diem? quia ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Et: Quaerite Dominum dum inveniri potest, invocate eum dum prope est . Qualibus, nisi conversis, qui ad parvulorum imitationem, magistra humilitate formantur? Quibus dicitur: Sinite parvulos venire ad me; talium enim est regnum coelorum . Et: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicuin catholica Ecclesia veri martyres fiunt, dicitur recte: Auro locus est in quo conflatur, quia non clarescet anima in fulgore aeternae pulchritudinis, nisi, ut ita dicam, prius hic arserit in officina chato consilio omnipotens Deus quosdam ab ipsis exordiis suis innocentes custodiens, usque crescente, simul in eis proficiat et anno
Abbreviated transcription (Latin):
parte decalogi utraraĩq partiũ cul¬
pȩ reprimunt᷑: cũ diuina uoce dr̃.
Diliges dñm dm̃ tuũ ex toto corde
tuo. & ex tota anima tua: atq mox sub
ditur. diliges ꝓximũ tuũ sicut te ipsũ
Qui enĩ de dõ ꝑuersa sentit: liqus ꝓfe¬
cto quia dñm ñ diligit. Qui uͦ de
dõ recta sentiens a sc̃e ęccłȩ unitate
diuisus. ẽ constat qͥa ꝓximũ ñ amat.
quẽ habere sociũ recusat. Quisqͥs gͦ
ab hac unitate matris ȩccłȩ. siue ꝑhe
resim de dõ ꝑuersa sentiendo. seu er¬
rore scismatis ꝓximũ ñ diligendo di-¬
uidit᷑: caritatis huiꝰ gr̃a priuatur.
De qua hoc qͦd p̃misimꝰ paulus dicit.
Si tradidero corpus meũ ut ardeat. ca-¬
ritatẽ aut̃ ñ habeã. nichil mͥ ꝓdest:
acsi aꝑta uoce dicer&. Extra locũ
suũ conflationis mͥ ignis adhibitus
torm̃to me cruciat: mundatione
ñ purgat. Hunc om̃s scĩ pacis ama¬
tores sũmo studio locũ quęrt̃: hc̃

Expanded text:
parte Decalogi utrarumque partium culparte Decalogi utrarumque partium culpae reprimuntur, cum divina voce dicitur: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, ditur, Diliges proximum tuum sicut teipsum. Qui enim de Deo perversa sentit, liquet profecto quia Deum non diligit. Qui vero de Deo recta sentiens a sanctae Ecclesiae unitate divisus est, constat quia proximum non amat, quem habere socium recusat. Quisquis ergo ab hac unitate matris Ecclesiae, sive per haeresim de Deo perversa sentiendo, seu errore schismatis proximum non diligendo, dividitur, charitatis hujus gratia privatur, de qua hoc quod praemisimus Paulus dicit: Si tradidero corpus meum ut ardeat, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest ; ac si aperta voce diceret, extra locum suum conflationis mihi ignis adhibitus tormento me cruciat, mundatione non purgat. Hunc omnes sanctae pacis amatores summo studio locum quaerunt, hunc
Abbreviated transcription (Latin):
quis conflari uoluerit. ab om̃i etiã
pot̾it peccatoꝵ sorde purgari. Si qͥd
ꝓ dõ amaritudinis: siqͥd tribulatio¬
nis. extra hanc positi sustinetis: in¬
cendi potestis tantũmͦ. non purgari.
Dicat iheremias. dicat. qͦmͦ conflatio¬
nis ur̃ȩ ignis om̃i uirtute sit uaciuᷤˢ.
Frustra conflauit conflator: maliciȩ
enĩ eoꝵ ñ sunt consumptȩ. Sece ig¬
nis exterius conflans. & durȩ passio¬
nis ammon& pȩnã: & tam̃ erroris ñ
excoquit culpã. Et torm̃ta crudeli
crem̃ta meritoꝵ. Huiꝰ etiã conflati¬
onis ignis. qui extra catholicã tole¬
rat᷑ eccłam. qͣm nulliꝰ om̃ino uirtu¬
tis sit. paulus apłs insinuat dicens.
Si tradidero corpꝰ meũ ita ut ardeat.
caritatẽ aut̃ ñ habeam: nichil mͥꝓ
dest. Alii quippe praua de dõ sen¬
tiunt: alii recta de auctore tenent:
s unitatẽ cũ fr̃ib ñ tenent. Illi erro¬
re fidei: isti uͦ scismatis ꝑpetratione
diuisi sunt. Unde & in ipsa prima

Expanded text:
quis conflari voluerit, ab omni etiam quis conflari voluerit, ab omni etiam poterit peccatorum labe purgari. Si quid pro Deo amaritudinis, si quid tribulationis, extra hanc positi sustinetis, incendi potestis tantummodo, non purgari. Dicat Jeremias, dicat quomodo conflationis vestrae ignis omni virtute sit vacuus. « Frustra conflavit conflator, malitiae enim eorum non sunt consumptae. » Ecce ignis exterius conflans et durae passionis admovet poenam, et tamen erroris non excoquit culpam; et tormenta crudeliucrementa meritorum. Hujus etiam conflationis ignis, qui extra catholicam toleratur Ecclesiam, quam nullius omnino virtutis sit, Paulus apostolus insinuat dicens: « Si tradidero corpus meum ut ardeat, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . » Alii quippe prava de Deo sentiunt, alii recta de auctore tenent, sed unitatem cum fratribus non tenent: illi errore fidei, isti vero schismatis perpetratione divisi sunt. Unde et in ipsa prima
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionis ur̃ȩ igne purgat᷑. Vnde
scriptũ.ẽ. In igne ꝓbat᷑ aurũ & ar-¬
gentũ: homines uͦ receptabiles in ca¬
mino humiliationis. Quo in loco po¬
test hoc quoq conuenient̃ intelligi.
ut de sua heretici stulta passione
uideant᷑ increpari. Nam sepe ꝓ iħu
xp̃i dñi ac redemptoris nr̃i nomine
multa patiunt᷑: seseq eisdẽ passio¬
nib eius fieri martyres sperant.
in quo conflat᷑. Nam iuxta hoc qͦd
iã & ante nos dictũ .ẽ. quisquis extra
eccłȩ unitatẽ patit᷑. pęnas pati potest.
martyr fieri ñ potest: qͥa auro locꝰ ẽ.
in quo conflat᷑. Quid itaq ad hȩc
heretici dicitis: Conflari ꝑ afflicti¬
onẽ carnis. uel etiam ꝑ martyriũ
uultis: s locũ qͦ de beatis conflari ne¬
scitis. Auditis qͦd scĩ p̃dicatoris uo¬
ce dr̃: auro locus. ẽ in quo conflat᷑.
Hunc gͦ conflationis locũ quęrite: hãc
fornacẽ qua aurũ apte purgari ua-¬
leat inuenite. Una . ẽ ȩccł̃a. in qͣ qͥs¬

Expanded text:
. Unde scriptum est: « In igne probatur aurum et argentum; homines vero receptabiles in camino humiliationis . » Quo in loco potest hoc quoque convenienter intelligi, ut de sua haeretici stulta passione videantur increpari. Nam saepe pro Jesu Christi Domini ac Redemptoris nostri nomine multa patiuntur, seseque ejusdem passionis ejus fieri martyres sperant, in quo conflatur. » Nam juxta hoc quod jam et ante nos dictum est: Quisquis extra Ecclesiae unitatem patitur, poenas pati potest, martyr fieri non potest, quia auro locus est in quo conflatur. Quid itaque ad haec, haeretici, dicitis? Conflari per afflictionem carnis ut etiam per martyrium vultis, sed locum quo debeatis conflari nescitis. Audite quod sancti praedicatoris voce dicitur. « Auro locus est in quo conflatur. » Nunc ergo conflationis locum quaerite, hanc fornacem qua aurum apte purgari valeat invenite. Una est Ecclesia, in qua quis
Abbreviated transcription (Latin):
nũ quod ex malo mutent᷑ ad bonũ:
intuetur etiã reꝓboꝵ finẽ. qͦd de ma¬
lo oꝑe dignũ se trahant ad suppliciũ.
Uidit finẽ ꝑsequentis sauli: qͦd ꝓstrat᷑ꝰ
dicer&. Dñe. quid me uis facere:
Uidit finẽ quasi obsequentis discipłi.
qͦd ꝓ cõmisso scelere guttur laqueo
stringeret: seq & peccantẽ puniret.
& deterus puniendo deciꝑ&. Uidit
niniuitas delinquentes: s conside¬
rauit finẽ delinquentiũ. & pęniten¬
tiam correctoꝵ. Uidit qͦq sodomam
delinquentẽ: s considerauit finẽ ar-¬
doris luxuriȩ in ignẽ gebennȩ. Uidit
gentilitatis finem: quod possessa iniqͥ¬
tatum tenebris. qͦndoq fidei luce clare-¬
scer&. Uidit etiam iudeȩ t̃minũ: quod
ab ea luce fidei quã tenebat obduratȩ
ꝑfidiȩ se tenebris cȩcar&. Unde adhuc

Expanded text:
num, quod ex malo mutentur ad bonum. num, quod ex malo mutentur ad bonum. Intuetur etiam reproborum finem, quod do malo opere dignum se trahantur ad supplicium. Vidit finem persequentis Sauli, quo prostratus diceret: Domine, quid me vis facere ? Vidit finem quasi obsequentis discipuli, quod pro commisso scelere guttur laqueo stringeret, seque et peccantem puniret, et deterius puniendo deciperet. Vidit Ninivitas delinquentes, sed consideravit finem delinquentium poenitentiam correctorum. Vidit quoque Sodomam delinquentem, sed consideravit finem ardoris luxuriae, ignem gehennae. Vidit gentilitatis finem, quod possessa iniquitatum tenebris, quandoque fidei luce claresceret. Vidit etiam Judaeae terminum, quod ab ea luce fidei quam tenebat obduratae perfidiae se tenebris caecaret. Unde adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
bris: iniquis uidelic& modũ qͦ iniqui
eẽ desistant. Unde eis ꝑ apłm dicit᷑.
Eratis aliqͣndo tenebrȩ: nẽ aut̃ lux in
dño. Sicut aliis qͦq discipłs isdẽ do¬
ctor egregius dicit. N ox p̃cessit. dies
autẽ apꝓpinquauit: abiciamꝰ gͦ oꝑa
tenebrarũ. & induamꝰ arma lucis.: sic¬
ut in die honeste ambulemꝰ. Vnde s
in canticis canticoꝵ: eccła ueniente
dr̃. Quȩ. ẽ. ista quȩ ꝓgredit᷑ quasi au¬
rora consurgens: Apte enĩ ȩccłã au¬
rorȩ comparata describit᷑: quȩ ꝑ cog¬
nitionẽ fidei a peccatoꝵ suoꝵ tenebris
in clara luce iusticiȩ cõmutat᷑. Tempꝰ
gͦ posuit tenebris: & uniuiersoꝵ finẽ
ipse considerat. Uniuersoꝵ nomine.
s electos uoluit & reꝓbos cõp̃hendi.
Nam bona faciens & ordinans ds̃. mala
uͦ ñ faciens. s ab iniqͥs facta ne mor¬
dinate eueniant ipse disponens. con¬
siderat uniuersoꝵ finẽ. & patient̃ to¬
lerat omĩa: atq intuet᷑ electoꝵ t̃mi¬

Expanded text:
bris , iniquis videlicet modum quo iniqui esse desistant. Unde eis per Apostolum dicitur: Eratis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sicut aliis quoque discipulis isdem doctor egregius dicit: Nox praecessit, dies autem appropinquavit, abjiciamus ergo opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis, sicut in in Canticis canticorum Ecclesia veniente dicitur: Quae est ista quae progreditur quasi aurora consurgens ? Apte enim Ecclesia aurorae comparata describitur, quae per cognitionem fidei a peccatorum suorum tenebris in clara luce justitiae commutatur. Tempus ergo posuit tenebris, et universorum finem ipse considerat. Universorum nomine, et electos voluit et reprobos comprehendi. Nam bona faciens et ordinans Deus, mala vero non faciens, sed ab iniquis facta ne inordinate eveniant ipse disponens, considerat universorum finem, et patienter tolerat omnia, atque intuetur electorum termi
Abbreviated transcription (Latin):
loqui uerbũ dĩ: s qm̃ reppulistis illud.
& in dignos uos iudicastis ȩt̃nȩ uitȩ: ec¬
ce conuertimur ad gentes. De quib &
ꝑ psalmystam dr̃. Transferent᷑ mon¬
tes in cor maris: quia repulsi a iudea
apłi. in hoc gentilitatis scło sunt trans¬
lati. Qui sunt gͦ qui imm̃sa duricia

Expanded text:
verbum Dei; sed quoniam repellitis illud, et indignos vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . De quibus et per Psalmistam dicitur: Transferentur montes in cor maris , quia repulsi a Judaea apostoli in hoc gentilitatis saeculum translati sunt. Qui sunt ergo qui immensa duritia
Abbreviated transcription (Latin):
tinxit. S quod sepe iam diximꝰ: repul¬
sa ab infidelitate iudeoꝵ. deflexit ad¬
uocationẽ gentiũ. Vnde adhuc de ea
Manũ quippe ad silicem extendit: qͥa
ad duriciã gentiũ. suę brachiũ p̃dica¬
tionis misit. Unde & is dẽ beat᷑ iob pas¬
sionis suȩ hẏstoriã p̃sciens. gentib
innotescendã dicit. Scribant᷑ hȩc
lice. Quid uͦ hoc loco montes. nisi
huiꝰ scłi potentes accipimꝰ: qͥ ꝓ t̾rena
substantia altũ tument: De quib¬
psal mysta ait. Tange montes & fumi¬
gabunt. S montes a radicib st̃ euer
tis dĩ ab intima cogitatione cecidert̃.
intimȩ suꝑboꝵ. Et a radicib monteᷤᷤ
cadunt: qͥa ad colendũ dm̃ potestates
scłi ab imis cogitationib ꝓsternunt᷑.
Recte & enim ꝑ radicẽ cogitatio occulta
signatur: quia ꝑ hoc qͦd intͦ ñ cernit᷑.
erumpit qͦd ñ uideat᷑ foras. Vnde &
in bonã partẽ ꝑ ꝓpħam dr̃. Et mut&¬

Expanded text:
stinxit. Sed, quod saepe jam diximus, repulstinxit. Sed, quod saepe jam diximus, repulsa ab infidelitate Judaeovocationem gentium. Unde adhuc de eadManum ad duritiam gentium suae brachium praedicationis misit. Unde et idem beatus Job passionis suae historiam praesciens gentibus innotescendam, dicit: Scribantur haeclice . Qui vero hoc in loco montes, nisi hujus saeculi potentes accipimus, qui pro terrena substantia altum tument? De quibPsalmista ait: Tange montes, et fumigabunt . Sed montes a radicibus sunt evetis Dei ab intima cogitatione ceciderunt. intimae superborum. Et a radicibus montes cadunt, quia ad colendum Deum potestates saeculi ab imis cogitationibus prosternuntur. Recte etenim per radicem cogitatio occulta signatur, quia per hoc quod intus non cernitur, erumpit quod videatur foris. Unde et in bonam partem per pr
Abbreviated transcription (Latin):
dedita. neqͥqͣm se ad illũ iudeȩ popłm
diutius occupauit. Recte autẽ sc̃a¬
ȩccła leena nuncupat᷑: qͥa male ui¬
uentes in uiciis ore sẽȩ p̃dicationis in¬
t̃ficit. Unde & ipsi primo pastori. qͣsi
huiꝰ leenȩ ore dr̃ macta & manduca.
Quod mactat᷑ qͥppe. a uita occidit᷑: id uͦ
qͦd comedit᷑. in comedentis corpore s mu¬
tat᷑. Macta gͦ & manduca dr̃: id est
a peccato eos in quod uiuunt int̃fice:
& a seipsis in tua illos m̃bra conuer¬
te. Et quia hȩc ȩccła corpꝰ. ẽ. dñi. ipse
etiam dñs iacob in uoce. leo uocat᷑ ex
se. leena uocat᷑ ex corpore: dũ ei sub iu¬
dȩ specie dr̃. Ad predam fili mi ascen-¬
disti: requiescens accubiusti ut leo &¬
prius ex illa tria milia. postmodũ qͥnq
milia credidert̃. Aeccła itaq ꝑ syna¬
gogam transiit. s ñ ꝑtransiit: qͥa ex
illa ad fidẽ paucos rapuit. s tam̃ illũ
infidelẽ popłm a ꝑfidia fundit᷑ ñ ex¬

Expanded text:
dedita, nequaquam se ad illum Judeae populum dedita, nequaquam se ad illum Judeae populum diutius occupavit. Recte autem Ecclesia leaena nuncupatur; quia male viventes in vitiis ore sanctae praedicationis interfecit. Unde et ipsi primo praedicatori, quasi hujus leaenae ori dicitur: Macta et manduca . Quod mactatur quippe, a vita occiditur. Id vero quod comeditur, in comedentis corpore commutatur. Macta ergo et manduca dicitur, id est a peccato eos in quo vivunt, interfice, et a se ipsis in tua illos membra converte. Et quia haec Ecclesia corpus est Domini, ipse etiam Dominus Jacob voce leo vocatur ex se, et leaena vocatur ex corpore, dum ei sub Judae specie dicitur: Ad praedam, fili mi, ascendisti : requiescens ut leo ntibus prius ex illa tria millia, postmodum quinque millia crediderunt. Ecclesia itaque per Synagogam transiit, sed non pertransiit, quia ex illa ad fidem paucos rapuit, sed tamen illum infidelem populum a perfidia funditus non ex
Abbreviated transcription (Latin):
institores. nisi ꝓpħȩ scĩ uocati suns:
Qui sẏnagoge mores ad fidẽ institue¬
re ꝓphetando curauert̃: qͦrũ nimi
rum filii scĩ apłi nuncupant᷑: qͥ ut
dm̃ hominẽ crederent. ad eãdẽ fidẽ
ex eoꝵ sunt p̃dicatione generati. De
tius nati sunt tͥ filii: constitues eos
principes suꝑ omnẽ t̃ram.S qͥa repul¬
si apłi a sẏnagogȩ finib sunt egressi
recꝰte nẽ dr̃. ñ calcauert̃ eam filii in-¬
stitoꝵ. Calcarent quippe eã institoꝵ
filii: si p̃dicatores scĩ eiꝰdẽ synagogȩ
uicia calce uirtutis p̃mereñ. Si aut̃
institores eosdẽ scẽ ȩccłȩ p̃dicatores
ctores. qui apłoꝵ uitã secuti sunt ni¬
chil obstat intelligi. Qui synagogã
minime calcauert̃: qͥa dũ eoꝵ patres
id ẽ. apłi ab illa repulsi sunt. ipsi qͦq
ab eius uocatione cessauer̃t. Per qͣm
uidelic& synagogam leena ñ ꝑtran¬
siit: qͥa scã eccła collectioni gentium

Expanded text:
institores, nisi prophetae sancti vocati sunt, institores, nisi prophetae sancti vocati sunt, qui Synagogae mores ad fidem instruere prophetando curaverunt? Quorum rum filii sancti apostoli nuncupantur, qui ut Deum hominem crederent, ad eamdem fidem ex eorum sunt praedicatione generati. De tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem terram . Sed quia repulsi apostoli a synagogae finibus sunt egressi, recte nunc dicitur: Non calcaverunt eam filii institorum. Calcarent quippe eam institorum filii, si praedicatores sancti ejusdem synagogae vitia calce virtutis premerent. Si autem inctores, qui apostolorum viam secuti sunt; nihil obstat intelligi, qui Synagogam minime calcaverunt, quia dum eorum patres, id est apostoli, ab illa repulsi sunt, ipsi quoque et ab ejus revocatione cessaverunt. Per quam videlicet Synagogam leaena non pertransivit, quia sancta Ecclesia collectioni gentium
Abbreviated transcription (Latin):
seqͤret᷑ e Vnde ad crudelitatẽ qͦq
ꝑsecutionis exarsit: uerba uitȩ ꝑciꝑe
renuit: p̃dicatores regni celoꝵ ꝓhibe¬
ndo. seuiendo. feriendo reppulit.¬
collectione disꝑsi sunt. Unde adhuc¬
subdit᷑. Non calcauert̃ eã filii insti¬
torũ: nec ꝑtransiuit ꝑ eam leena.
In cunctis latinis codicib institores
positos repperimus: in grecis uͦ ne¬
gociatores inuenimus.. ut Ex qͣ re
colligi ual&. qͦd hoc in loco ꝓ instito¬
rib negociatores scriptores qͥq igno¬
rando posuert̃. Institores enĩ negoci¬
atores dicimus: ꝓ eo qͦd exercendo oꝑi
insistant. S ut̃q sermo lics in uoce
disson&. in intellectu ñ discrepat: qͥa
om̃s qui fideliũ mores instituunt. spi¬
ritale negociũ gert̃: ut cũ p̃dicationẽ
suis auditorib p̃bent. ab eis fidem &
scriptũ. ẽ. Sindonẽ fecit. & uendidit.
De qua paulopost illic dr̃ Uidit qͦd
bona. ẽ. negociatio eiꝰ. Quid hoc loeo¬

Expanded text:
sequeretur. Unde ad crudelitatem quoque sequeretur. Unde ad crudelitatem quoque persecutionis exarsit, verba vitae percipere renuit, praedicatores regni coelorum prohibendo, scollectionem dispersi sunt; sedS. 8. Non calcaverunt eam filii institorum nec pertransivit per eam leaena. - In cunctis Latinis codicibus institores positos reperimus, in Graecis vero negotiatores invenimus. Qui colligi valet quod in hoc loco pro institoribus institutores scriptores quique ignorando posuerunt. Institores enim negotiatores dicimus, pro eo quod exercendo operi insistunt. Sed uterque sermo licet in voce dissonet, in intellectu non discrepat, quia omnes qui fidelium mores instituunt, spiritale negotium gerunt, ut cum praedicationem suis auditoribus praebent, ab eis fidem et scriptum est; Sindonem fecit et vendidit ; de qua et paulo post illic dicitur: Vidit quod bona est negotiatio ejus . Qui hoc lo
Abbreviated transcription (Latin):
talitatis nr̃ȩ conspexit in infimis: &
sese de cȩlestib ad ima sũmisit. Fieri
quippe ꝓpt̃ nos homo dignatꝰ. ẽ. & dũ
mortuũ animal petiit. mortẽ apud
nos quia apud se ĩmortalis erat inue-¬
nit S huiꝰ uulturis ocłs fuit ipsa in¬
tentio nr̃ȩ resurrectionis: quia ipse
ad triduũ mortuus. ab ȩt̃na nos mor¬
te liberauit. Ille gͦ ꝑfidus iudee popłs
mortalẽ uidit: s qͦd morte sua nr̃am
mortẽ destrueret. minime attendit.
Conspexit quidẽ uulturẽ: s ocłs uultu¬
ris ñ aspexit. Qui dũ humilitatis eiꝰ
uias quib nos ad alta subleuauit con¬
siderare noluit: semitã auis ignora¬
uit. Neq enĩ pensare studuit qͦd eiꝰ
nos humilitas leuar& ad cȩlestia: et
mortis eius intentio reformar& ad ui¬
tam. Semitã igit᷑ ignorauit auis. nec
intuitꝰ. ẽ. ocłs uulturis: quia &si uidit
eum quẽ in morte tenuit. uidere no¬
luit qͣnta uitȩ nr̃e gła de eiꝰ morte

Expanded text:
talitatis nostrae conspexit in infimis, et talitatis nostrae conspexit in infimis, et sese de coelestibus ad ima submisit. Fieri quippe propter nos homo dignatus est, et dum mortuum animal petiit, mortem apud nos, qui apud se erat immortalis, invenit. Sed hujus vulturis oculus fuit ipsa intentio nostrae resurrectionis, quia ipse ad triduum mortuus ab aeterna nos morte liberavit. Ille ego perfidus Judaeorum populus mortalem vidit, sed quod morte sua nostram mortem destrueret minime attendit. Conspexit quidem vulturem, sed oculos vulturis non aspexit, qui dum humilitatis ejus vias, quibus se nos ad alta sublevavit, considerare noluit, semitam avis ignoravit: neque enim pensare studuit, quod ejus nos humilitas sublevaret ad coelestia, et mortis ejus intentio reformaret ad vitam. Semitam igitur ignoravit avis, nec intuitus est oculos vulturis, quia etsi vidit eum, quem in morte tenuit, videre noluit quanta vitae nostrae gloria de ejus morte
Abbreviated transcription (Latin):
Aurũ nãq obscuratũ ẽ: qͥa in eis antiqꝰ
ille fidei atq innocentiȩ splendor. ir¬
ruente ꝑfidia maliciȩ se nocte fusca¬
uit. Quia igit᷑ quid fuit audiuimꝰ
locꝰ scilics saphyri lapides eiꝰ & glehȩ
illius aurũ: nc̃ iã dilectꝰ ille dõ popłs
cur tanta hȩc bona ꝑdiderit audiamꝰ
Sequit᷑. Semitã ignorauit auis: nec in¬
tuitus. ẽ ocłs uulturis. Quis hoc loco
auis nomine. nisi ille signat᷑: qͥ corpꝰ
carneũ qͦd assũpsit ascendendo ad et¬
hera librauit: Qui apte qͦq etiam
uulturis appellatione exprimit᷑: uul¬
tur quippe dũ uolat. si iacens cadauer
conspicit. ad esũ se cadaueris deponit.
Et plerũq sic in morte capit᷑. dũ ad mor¬
tuũanimal de sũmis uenit. Recte gͦ
mediator dĩ& hominũ redemptor nr̃
uulturis appellatione signat᷑. qui ma-¬
nens in altitudine diuinitatis suȩ. qͦsi
quodam uolatu sublimi. cadauer mor¬

Expanded text:
Aurum namque obscuratum est, quia in eis antiquus Aurum namque obscuratum est, quia in eis antiquus ille fidei atque innocentiae splendor, irruente perfidia, malitiae se nocte fuscavit. Quia igitur quid fuit audivimus: Locus scilicet sapphiri lapides ejus, et glebae illius aurum, nunc jam dilectus ille Deo populus cur taest : « Semitam ignoravit avis, nec intuitus est oculos vulturis. » Quis hoc in loco avis nomine nisi ille signatur, qui corpus carneum quod assumpsit ascendendo ad aethera libravit? qui apte quoque etiam vulturis appellatione exprimitur. Vultur quippe dum volat, si jacens cadaver conspicit, se ad esum cadaveris deponit, et plerumque se in morte capitur, dum ad mortem animal de summis venit. Recte ergo mediator hominum redemptor noster vulturis appellatione signatur, qui manens in altitudine divinitatis suae, quasi a quodam volatu sublime cadaver mor
Abbreviated transcription (Latin):
stẽ uitã ducerent defuert̃. dr̃. locꝰ sa-¬
phyri lapides eiꝰ. & quia magna uitae
ac sapientiȩ claricate ꝑ fidẽ fulsit. ad¬
iungit᷑. & glebȩ illius aurũ. Quid ꝑ
glebas. nisi collectiones singuloꝵ ordi¬
num ac multitudines designantur:
Glebȩ autẽ ex humore & puluere constri¬
ngunt᷑. Om̃s gͦ qui rore gr̃ȩ infusi
ex mortis debito se puluerẽ ẽẽ ueraci
cognitione confessi sunt: cũ uitȩ uircu¬
te clarescerent. quasi aureȩ in illa gle¬
bȩ iacuert̃. Glebas hȩc tra habuit in
ꝓpħis: glebas in doctorib: glebas in
patrib antiquis: qui magna se infusi
aurũ: quia in ea multitudo spirita¬
liũ tanto maiori uirtute claruit: qͦn¬
to se in dm̃ ac ꝓximũ maiori unanimi¬
tate constrinxit. S hoc aurũ ꝑfidiȩ
est postmodũ tenebris obscuratũ: cuiꝰ
tuens deplorat dicens. Quomͦ obscu-¬
ratũ . ẽ. aurũ: mutatus . ẽ. color optimꝰ:

Expanded text:
stem vitam ducerent defuerunt, dicitur: Locus sapstem vitam ducerent defuerunt, dicitur: Locus sapphiri lapides ejus. Et quia magna vitae ac sapientiae claritate per fidem fulsit, adjungitur: Et glebae illius aurum. Quid per glebas, nisi collectiones singulorum ordinum ac multitudines designantur? Glebae autem ex humore et pulvere constringuntur. Omnes ergo qui, rore gratiae infusi, ex mortis debito se pulverem esse veraci cognitione confessi sunt, dum vitae virtute clarescerent, quasi aureae in illa glebae jacuerunt. Glebas haec terra habuit in prophetis, glebas in doctoribus, glebas in Patribus antiquis, qui magna se infusioe illius aurum, quia in ea multitudo spiritalium tanto majori virtute claruit, quanto se in Deum ac proximum majori unanimitate coest post 1482 modum tenebris obscuratum, cujus tuens, deplorat, dicens; Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus ?
Abbreviated transcription (Latin):
iaspidẽ ꝓpugnacła tua. & portas tuas
in lapides sculptos: & om̃s terminos
tuos in lapides desiderabiles: uniuer
ea scãs animas meritoꝵ diuersitate
distinxit. Fundauit eã in saphyris:
qui scilicet lapides coloris aerii in se
similitudinẽ tenent: quia robur ȩc¬
cłȩ in animab cȩlestia appetentib so¬
lidat᷑. Et qm̃ iaspis uiridis. ẽ. coloris.
iaspidem ꝓpugnacula eiꝰ posuit: quia
illi contra aduersarios ꝓ sc̃ẽ ȩccłȩ de
fensione obiecti sunt: qͥ in trenis desi¬
in lapides sculptos. Hii quippe portȩ
ostendunt. ñ puri. s sculpti lapides ẽẽ
memorant᷑. In quoꝵ enĩ uita recta
oꝑatio cernit᷑: quasi in eisdẽ ipsis ex¬
primit᷑ qͦd egert̃. Ubi omnẽ qͦq scõꝵ
numerũ generali collectione conclu-¬
dens subdit. Om̃s t̃minos tuos in la¬
pides desiderabiles. Et tamqͣm si au-¬
dientes ista. peteremus ut hos lapi¬
des quos diceret indicar&: adiunxit.
Un iuersos filios tuos doctos a dño. Qͥa

Expanded text:
jaspidem propugnacula tua, et portas tuas in lapides sculptos, et omnes terminos tuos in lapas animas meritorum diversitate distinxit. Fundavit eam in saphyris, qui scilicet lapides coloris aerii in se similitudinem tenent, quia robur Ecclesiae in animabus coelestia appetentibus solidatur. Et quoniam jaspis viridis est coloris, jaspidem propugnacula ejus posuit: quia illi contra adversarios pro sanctae Ecclesiae defensione objecti sunt, qui internis desiin lapides sculptos; hi quippe portae ostendunt, non puri, sed sculpti lapides esse memorantur. In quorum enim vita recta operatio cernitur, quasi in eisdem ipsis exprimitur quod egerunt. Ubi omnem quoque sanctorum numerum generali collectione concludens, subdidit: Omnes terminos tuos in lapides 580 desiderabiles . Et, tanquam si audientes ista peteremus ut hos lapides quos diceret indicaret, adjunxit: Universos filios tuos doctos a Domino. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
hoc desideriũ nesciunt: qui cor in t̾re¬
nis uoluptatib diffigc̃. Dũ enĩ sola
quȩ sunt uisibilia diligt̃. ꝓfecto inui-¬
sibilia uel si credunt ẽẽ ñ diligt̃: qͥa
dum nimis se exteriꝰ sequunt᷑. etiam
m̃te carnales fiunt. Simul enĩ in hac
uita ut̃q popłs currit: s ñ simul ad
ꝑpetua ꝑuenit: quia lapidẽ caligi¬
nis &umbram mortis diuidit torreis
a popło ꝑegrinante. Acsi aꝑte dicat.
Fos quos modo uel infidelitas excecat.
uel crudelitas obdurat. flãmarũ flu¬
uius a conspectu et̃ni iudicis exiens.
ab electoꝵ tc̃ popło separat: ut tc̃ a
bonis ignis districti examinis diui¬
dat. quos nẽ in suis concupiscentiis
tenebrȩ uicioꝵ excecant. Potest for

Expanded text:
in terrenis voluptatibus defigunt. Dum enim sola quae sunt visibilia diligunt, profecto invisibilia, vel si credunt esse, non diligunt, quia dum nimis se exterius sequuntur, etiam mente carnales fiunt. Simul enim in hac vita uterque populus currit, sed non simul ad perpetuam pervenit, quia Lapidem caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante. Ac si aperte dicat: Eos quos modo vel infidelitas excaecat, vel crudelitas obdurat, flammarum fluvius a conspectu aeterni judicis exiens, ab electorum tunc populo separat, ut tunc a bonis ignis districti examinis dividat quos nunc in suis concupiscentiis tenebrae vitiorum excaecant. 49. Ir
Abbreviated transcription (Latin):
luce suꝑbiunt. s ꝑ humilitatis gr̃am
peccator in se nigredinẽ confitent᷑.
Unde etiam ab electoꝵ ȩccła dr̃. Nigra
sum. s formosa. Et ioħes ait. Si dixe¬
rimus quia peccatũ ñ habemꝰ: nosipsoᷤ
seducimꝰ. Qui uidelics corui subsan¬
natis ocłm effodiunt: qͥa prauoꝵ ac ꝑ¬
uicaciũ hominũ intentionẽ uincunt.
Ex hoc itaq testimonio. si hic qͦq tor¬
rens p̃dicatio deb& intelligi. lapidẽ
caliginis & umbrã mortis diuidit
torrens a popło ꝑegrinante: qͥa scõꝵ
p̃dicatio obduratas m̃tes reꝓboꝵ de¬
serit. & ad pia humiliũ se corda con¬
uertit. Unde adhuc subdit᷑ Eos qͦs¬
oblitus. ẽ pes hominis s inuios egentis.
Quis hoc loco alius accipit᷑ egens homo.
nos egenus factus. ẽ. cũ diues e̾et:
Cuius uidelic& egentis hominis pedes.

Expanded text:
luce superbiunt; sed per humilitatis gratiam, peccatorum in se nigredinem confitentur. Unde etiam ab electorum Ecclesia dicitur, Nigra sum, sed formosa. Et Joannes ait, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus . Qui videlicet corvi subsannantis oculum effodiunt, quia pravorum ac pervicacium hominum intentionem vincunt. Ex hoc itaque testimonio, si hic quoque torrens praedicatio debet intelligi, Lapidem caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante, qui sanctorum praedicatio obduratas mentes reproborum deserit, et ad pia humilium se corda convertit. Unde adhuc subditur: oblitus est pes egentis hominis, et invios. - Quis hoc loco alius accipitur egens homo, nos egenus factus est dum esset dives? » Cujus videlicet egentis hominis pedes
Abbreviated transcription (Latin):
piis mortuus.ẽ. Qui gͦ ueniente sapi¬
entia impii inuenti sumꝰ. qͥd boni oꝑi
dedimꝰ. quo acciꝑe eamdẽ sapientiã
mereremur: Huius itaq sapientiȩ
p̃ciũ homo nescit: quia qͥsqͥs a brutis
animalib rationis intellectu discre
fidem ueniret agnoscit. Quasi enĩ
ad ꝑcipiendã sapientiã p̃ciũ dare. ẽ
cognoscendũ dm̃ actionis suȩ merce¬
de preuenire. Non e̾ẽ huiꝰ sapientiȩ

Expanded text:
piis mortuus est . Qui ergo, veniente Sapientia, impii inventi sumus, quid boni operis dedimus quo accipere eamdem Sapientiam mereremur? Hujus itaque Sapientiae homo pretium nescit, quia quisquis a brutis animalibus rationis intellectu discretfinem veniret, agnoscit. Quasi enim ad percipiendam sapientiam pretium dare est, ad cognoscendum Deum actionis suae mercede pe
Abbreviated transcription (Latin):
pulo ꝑegrinante. Quid durus ille ꝑfi¬
dia iudeoꝵ popłs qui auctorẽ uitȩ ui-
nisi lapis caliginis fuit: Qui & cru¬
delitate durus extitit: & infidelitate
nebulosus. Qui alio qͦq uocabulo um¬
bra mortis dr̃: umbra quippe talis
exprimit᷑. qualla eiꝰ rei de qua trahit᷑
fuerint limam̃ta. Quis aut̃ mortis
nomine nisi diabolus uocat᷑: De quo
ꝑ qͣndam ministri sui significationẽ
dr̃. & nom̃ illi mors: cuiꝰ ille populus
umbra extitit: quia iniqͥtatẽ sequeis¬
illiꝰ. eius in se imaginẽ exp̃ssit. Qduͦ
torrentis nomine. nisi ille a conspe¬
ctu trem̃di iudicis ꝑ ultimũ exarĩ
egrediens. atq electos & reꝓbos diui-¬
dens. ignis uocat᷑: Unde ꝑ ꝓpħam dr̃.¬

Expanded text:
durus ille perfidia Judaeorum populus, qui auctorem vitae per nisi lapis caliginis fuit? quia et crudelitate durus exstitit, et infidelitate nebulosus. Qui alio quoque vocabulo umbra mortis dicitur. Umbra quippe talis exprimitur, qualia ejus rei, de qua trahitur, fuerint lineamenta. Quis autem mortis noper quamdam ministri sui significationem dicitur: « Nomen illi mors . » Cujus ille populus umbra exstitit, quia iniquitatem illius sequens, ejus in se imaginem expressit. Quid vero torrentis nomine, nisi ille a conspectu tremendi judicis per ultimum examen egrediens, atque electos et reprobos dividens, ignis vocatur? Unde per pr
Abbreviated transcription (Latin):
uitates: quia dũ laudari heretici tã¬
quã de excellenti ingenio cupiunt.
quasi noua quȩdã ꝓfert̃. quȩ in anti¬
quoꝵ patrũ libris ueterib ñ tenen¬
tur. Sicq fit: ut dũ uideri sapientes
desiderant. miseris suis auditorib
stulticiȩ semina spargant. Bene aut̃
flatur: acsi aꝑte dicat. Uera fideli¬
ũ sapientia. cui uniuersalis ȩccła lo¬
cus. ẽ. tribulationẽ uobis ꝑsequentib

Expanded text:
vitates ; quia dum laudari haeretici tanvitates ; quia dum laudari haeretici tanquam de excellenti ingenio cupiunt, quasi nova quaedam proferunt, quae in antiquorum Patrum libris veteribus non tenentur; sicque fit ut dum videri sapientes desiderant, miseris suis auditoribus stultitiae semina spargant. 40. Sola Eflatur. Ac si aperte dicat: Vera fidelium sapientia, cui universalis Ecclesia locus est, tribulationem vobis persequ
Abbreviated transcription (Latin):
in auro uitȩ uel sapientię claritas de¬
signari sol&s. Et quia heretici si de elo¬
quii sui nitore suꝑbiunt. ut nulla sa¬
corũ libroꝵ auctoritate solident᷑: qui
libri ad loquendũ nobis quasi quȩdã
argenti uenȩ st̃. qͥa de ipsis locutionis
nr̃ȩ originẽ trahimꝰ. eosq ad sacrae
auctoritatis paginas reuocamꝰ. ut si
uere loqui desiderant. inde sumere
debeant quid loqͣnt᷑. ait. Habet arge¬
ntũ uenarũ suarũ principia. Acsĩ
aꝑte dicat. Qui ad uerȩ p̃dicationiᷤ
se p̃parat: necesse. ẽ. ut causarũ ori¬
gines a saeris paginis sumat: ut om̃e
quod loquit᷑ ad diuinȩ auctoritatis
fundam̃tũ reuoc&. atq in eo ȩdificiũ¬
suȩ locutionis firm&. Ut enĩ p̃dixi¬
mus sepe heretici dum sua studeÑ
ꝑuersa astruere: ea ꝓfert̃ quȩ ꝓfecto
in sacroꝵ libroꝵ paginis ñ tenentur.
Unde & discipłm suũ p̃dicator egregius
ammon& dicens. O tymothee deposi¬
tũ custodi: deuitans ꝓfanas uocũ no¬

Expanded text:
in auro vitae vel sapientiae claritas designari solet. Et quia haeretici sic de eloquii sui nitore superbiunt, ut nulla sacrorum librorum auctoritate solidentur qui libri ad loquendum nobis quasi quaedam argenti venae sunt, quia de ipsis locutionis nostrae originem trahimus, eos ad sacrae auctoritatis paginas revocat, ut si vere loqui desiderant, inde sumere debeant quid loquantur. Et ait: Habet argentum, venarum suarum principia. Ac si aperte dicat: Qui ad verae praedicationis verba se praeparat, necesse est ut causarum origines a sacris paginis sumat, ut omne quod loquitur ad divinae auctoritatis fundamentum revocet, atque in eo aedificium locutionis suae firmet. Ut enim praediximus, saepe haeretici dum sua student perversa astruere, ea proferunt quae profecto in sacrorum librorum paginis non tenentur. Unde et discipulum suum praedicator egregius admonet, dicens: O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum no
Abbreviated transcription (Latin):
terat. postinodũ & ꝑ auctoritatẽ for¬
tis. & ꝑ p̃dicationẽ sono clarus fiat.
Quod bene ꝑ ysaiam dr̃. Qui confidt̃
in dño: mutabt̃ fortitudinẽ. Forti-¬
tudinẽ mutamꝰ: cũ conuersi tanta
uirtute p̾sens scłm fugimꝰ. qͣnta hoc
ante quȩ rebamus. Quia aut̃ mala
ab aduersariis catholicoꝵ morib an¬
teacta uita reputat᷑: recte subdit᷑¬

Expanded text:
terat, postmodum et per auctoritatem forterat, postmodum et per auctoritatem fortis et per praedicationem sonorus fiat. Quod bene per Isaiam dicitur: Qui confidunt in Domino, mutabunt fortitudinem . Fortitudinem mutamus, cum conversi tanta virtute praesens saeculum fugimus quanta hoc ante quaerebamus. Quia autem male ab adversariis catholicorum moribus ante acta vita reputatur, recte subdit
Abbreviated transcription (Latin):
nistratione dñs infideliũ corda trans¬
fixit. Et qui infirmꝰ priꝰ despectusq
fuerat. ꝑ terrena negocia: fortis post¬
modũ factus. ẽ ad cęlestia p̃dicam̃ta.
Unde adhuc subiungit᷑ Et lapis so¬
lutꝰ calore in es uertit᷑. Tunc lapis ca¬
lore soluit᷑: cũ cor durũ atq a diui¬
ni amoris igne frigidũ eodẽ diuini
amoris igne tangit᷑. & in feruore sp̃c
liquat᷑: ut ad sequendã uitã deside¬
rioꝵ estu ardeat. qͣm prius audiens
insensibilis manebat. Ex quo ardo
re scilic& & emollit᷑ ad amorẽ. & ro¬
boratur ad oꝑationẽ: ut sicut priꝰ
durus fuerat in amorẽ scłi. ita se
post modũ fortẽ exerat in amorẽ dĩ:
& qͦd antea audire renuebat. iã &
credere. & p̃dicare incipiat. Lapis
gͦ solutus calore in es uertit᷑. quia
dura mens suꝑni amoris igne lique¬
facta. ad uerã fortitudinẽ cõmutat᷑.
ut peccator qui priꝰ insensibilis exti¬

Expanded text:
nistratione Dominus infidelium corda transnistratione Dominus infidelium corda transfixit; et qui infirmus prius despectusque fuerat per terrena negotia, fortis postmodum factus est ad coelestia praedicamenta. Unde adhuc subjungitlutus calore in aes vertitur. - Tunc lapis calore solutus, cum cor durum atque a divini amoris igne frigidum, eodem divini amoris igne tangitur, et in fervore spiritus liquatur, ut ad sequentem vitam desideriorum aestu ardeat, quam prius audiens insensire scilicet, et emollitur ad amorem, et roboratur ad operationem, ut sicut prius durus fuerat in amore saeculi, ita se postmodum fortem exerat in amorem Dei; et quod ante audire renuebat, jam et credere et praedicare incipiat. Lapis ergo solutus calore, 576 in aes vertitur, quia dura mens superni amoris igne liquefacta ad veram fortitudinem commutatur, ut peccator, qui prius insensibilis exsti
Abbreviated transcription (Latin):
Solent heretici de iusticiȩ suȩ contra
nos elatione gloriari: atq oꝑa suȩ
ostentationis inflatione iactare: nos¬
q iniquos ut diximꝰ. aut e̾ẽ. aut fu¬
isse criminant᷑. Per humillimã gͦ
confessionẽ. & ueracẽ defensionem
contra eos uir sc̃s loquit᷑ dicens. fer¬
rũ de t̾ra tollitur: acsi aꝑte dicat
Fortes uiri qui acutissimis linguaꝵ
gladuis in hac acie defendendȩ fidei
ferrũ fiunt: aliqͥndo t̾ra in infimis
actionib fuert̃. Peccanti qͥppe homi¬
ni dictũ. ẽ. terraes. & in t̾ram ibis.
S de terra ferrũ tollit᷑: cũ fortis pro¬
pugnator ȩcclȩ. a t̃rena qͣm priꝰ tenu¬
it actione separat᷑. Non gͦ in eo de¬
bet despici quicqͥd fuit: qui iã cȩp̃
ẽẽ qͦd ñ fuit. An non matłis in t̃ra
inuentꝰ . ẽ. qui t̃renis negocuis impli¬
catus. telonei usib seruiebat: Sed
de terra tultus in fortitudine ferri
conualuit: cuius uidelic& lingua qͣsi
acutissimo gladio euuangłii ammi-¬

Expanded text:
Solent haeretici de justitiae suae contra nos elatione gloriari, atque opera sua ostentationis inflatione jactare, nosque iniquos, ut diximus, aut esse, aut fuisse criminantur. Per humillimam ergo confessionem, et veracem defensionem contra eos vir sanctus loquitur, dicens: Ferrum de terra tollitur. Ac si aperte dicat: Fortes viri, qui acutissimis linguarum gladiis in hac acie defendendae fidei ferrum fiunt, aliquando terra in infimis actionibus fuerunt. Peccanti quippe homini dictum est: Terra es, et in terram ibis . Sed de terra ferrum tollitur , cum fortis propugnator Ecclesiae a terrena quam prius tenuit actione separatur. Non ergo in eo debet despici quidquid fuit, qui jam coepit esse quod non fuit. An non Matthaeus in terra inventus est, qui terrenis negotiis implicatus telonii usibus serviebat ? Sed de terra sublatus, in fortitudinem ferri convaluit, cujus videlicet lingua quasi acutissimo gladio Evangelii admi
Abbreviated transcription (Latin):
gatio scȩ̃ p̃dicationis intelligi: iuxta
id qͦd ꝑ salomonẽ dr̃. Ocłm qui sub¬
sannat patrẽ. & qui despicit partum
matris suȩ effodiant illũ corui de
tor rentib. Peruersi quippe dũ diui
na rep̃hendunt iudicia: subsannat
patrem. Et quilibs heretici dũ p̃di¬
cationẽ sce ȩccłȩ fecunditatẽq illiꝰ de¬
ridendo contempnunt: qͥd aliud qͣm
partũ matris despiciunt: Quã non
immerito eoꝵ qͦq matrẽ dicimꝰ. quia
de ipsa exeunt qui contra ipsã loqͦn¬
tur: iohanne attestante qui ait. Anob̾
exiert̃: s ñ erant ex nobis. Nam si fu¬
issent ex nobis: mansissent utiq no-¬
bis cũ. Corui uͦ de torrentib ueni

Expanded text:
elligi, juxta id quod per Salomonem dicitur: Oculum qui subsannat patrem, et qui despicit partum matris suae, effodiant illum corvi de torrentibus . Perversi quippe dum divina judicia reprehendunt, subsannant patrem. Et quilibet haeretici dum praedicationem sanctae Ecclesiae fecunditatemque illius deridendo contemnunt, quid aliud quam partum matris despiciunt? Quam non immerito eorum quoque matrem dicimus, quia de ipsa exeunt, qui contra ipsam loquuntur; Joanne attestante, qui ait: A nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . Corvi
Abbreviated transcription (Latin):
facie eiꝰ. Quis aut̃ in hoc mundo ꝑe¬
grinatur popłs: nisi qui ad sortẽ ele¬
ctoꝵ currens. habere se patriã nouit
in cȩlestib: Et tantomagis se illic
sperat inuenire ꝓpria: quanto hic
cuncta quȩ p̃tereunt ẽẽ a se deputat
aliena. Peregrinꝰ itaq. ẽ. popłs om̃iũ
numerus electoꝵ: qui hanc uitã qͦd¬
dam sibi exiliũ deputantes. ad suꝑnã
patriam tota cordis intentione sus¬
pirant. De quib paulus dicit. Confi.¬
tent᷑ quia ꝑegrini & hospites st̃ suꝑ trã.
Qui enĩ hec dicunt: significant se patriã

Expanded text:
am . . Quis autem in hoc mundo perigrinatur populus, nisi qui ad sortem electorum currens, habere se patriam novit in coelestibus, et tanto magis illic sperat invenire se propria, quanto hic cuncta quae praetereunt esse a se deputat aliena? Peregrinus itaque est populus, omnium numerus electorum, qui hanc vitam quoddam sibi exsilium deputantes, ad supernam patriam tota cordis intentione suspirant; de quibus Paulus dicit: Confitentes quia peregrini et hospites sunt super terram . Qui enim haec dicunt, signific
Abbreviated transcription (Latin):
nisi intentio ãmirationis exprimitur:
Si uͦ in sibilo fortasse alla significatio
quęrit᷑: moriente peccatore hii qͥ inte¬
ritũ eiꝰ aspiciunt os in sibilo restringt̃.
dũ ad ea quȩ contempserãt uerba spi¬
ritalia conuertunt᷑: ut iam credere &
p̃dicare incipiant. quȩ prius dũ iniquũ
florere cernerent ñ credebant. Nã fit
plerũq ut infirmoꝵ animꝰ eo magis de
auditu ueritatis trepid& quo florere
contẽptores ueritatis uid&. S cũ iu-¬
sta ultio iniustos subtrahit: alios a pra¬
uitate cõpescit. Vnde & ꝑ salomonẽ dr̃.
Mutato pestilente: sapientior erit par¬
uulus. Uir igit᷑ sc̃s postqͣm potentũ pę
nas qui extollunt᷑ in scło sufficient̃
expleuit: rursus ad hereticoꝵ suꝑbiam
qui extollunt᷑ in eloquio uerba conuer¬

Expanded text:
nisi intentio admirationis exprimitur? Si vero in sibilo fortasse alia significatio quaeritur, moriente peccatore hi qui interitum ejus aspiciunt, os in sibilo stringunt, dum ad ea quae contempserant verba spritalia convertuntur, ut jam credere et praedicare incipiant quae prius dum iniquum florere cernerent non credebant. Nam fit plerumque ut infirmorum animus eo magis de auditu veritatis trepidet, quo florere contemptores veritatis videt. Sed dum justa ultio injustos subtrahit, alios a pravitate compescit. Unde per Salomonem dicitur: Multato pestilente, sapientior erit parvulus . Vir iginas qui extolluntur in saeculo sufficienter explevit, rursum ad haereticorum superbiam, qui extolluntur in eloquio verba conver
Abbreviated transcription (Latin):
Auret reatũ culpȩ sequentis: p̃coniũ
głȩ p̃cedentis. Nam uniꝰ cuiꝰq casus
tanto maioris. ẽ criminis: qͣnto priꝰ¬
qͣm cader&. maioris potuit ẽẽ uirtu¬
tis. Dicatur gͦ iudea dicat᷑ qͥd fuerit:
& p̃cedentiũ magnitudo uirtutũ cre¬
scat ad cumulũ. sequentiũ delictoꝵ.
Locus saphyri lapides eiꝰ. & glebȩ illiꝰ
aurũ. Quid enĩ hoc loco ꝑ lapides:
nisi scõꝵ ac fortiũ m̃tes accipimus:
In scriptura & enĩ sacra aliqͣndo lapi¬
des in malo: aliqͣndo uͦ in bono acci¬
pi solent. Nam cũ lapides ꝓ insensi¬
bilitate ponunt᷑: dura ꝑ lapides cor¬
da signant᷑. Vnde & ꝑ ioħem dicit᷑
Potens. ẽ. ds̃. de lapidib istis suscitare
filios abrahȩ. Qui uidelicet nomi¬
ne lapidũ corda gentiliũ designat.
dura tunc atq insensibilia ꝑ infide¬

Expanded text:
Auget reatum culpae sequentis praeconium gloriae praecedentis. Nam uniuscujusque casus tanto majoris est criminis, quanto priusquam caderet majoris potuit esse virtutis. Dicatur ergo Judaea, dicatur quid fuerit, et praecedentium magnitudo virtutum crescat ad cumulum sequentium delictorum. Locus sapphiri lapides ejus, et glebae illius aurum. Quid enim hoc loco per lapides, nisi sanctorum ac fortium mentes accipimus? . In Scriptura etenim sacra aliquando lapides in malo, aliquando vero in bono accipi solent. Nam cum lapis pro insensibilitate ponitur, dura per lapides corda signantur. Unde et per Joannem dicitur: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Qui videlicet nomine lapidum corda gentilium designat, dura tunc atque insensibilia per infide
Abbreviated transcription (Latin):
ndo cognoscere. & p̃uidendo nunciare.
S int̾ hȩc sciendũ. ẽ quia cũ eiꝰdẽ sacri
eloquii p̃cepta cogitamꝰ cũq m̃tem a
uitȩ corruptibilis amore diuertimus:
quasi quibdã cordis passib ad inte¬
riora ꝓperamꝰ. Nemo autẽ infima de-¬
serens. repente fit summꝰ: quia ad op¬
tinendũ ꝑfectionis meritũ. dũ cotidie
mens in altum ducit᷑. ad hoc ꝓculdu¬
bio uelut ascensionis cuiꝰdã gradib ꝑ-¬
uenitur. Unde hic quoq apte subiun

Expanded text:
ndo cognoscere et praevidendo nuntiare. Sed inter haec sciendum est quia cum ejusdem sacri eloquii praecepta cogitamus, cumque mentem a vitae corruptibilis amore divertimus, quasi quibusdam cordis passibus ad interiora properamus. Nemo autem infima deserens, repente fit summus, quia ad obtinendum perfectionis meritum, dum quotidie mens in altum ducitur, ad hoc procul dubio velut ascensionis quibusdam gradibus pervenitur. Unde hic quoque apte subjun
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝓbatioris uitȩ subiecti deflent &
tacent. Conclamante gͦ terra sulco
plangere. ẽ: ꝑ hoc unde multitudo fi¬
deliũ iuste contra rectorẽ quęxit᷑ ube¬
rioris uitȩ homines ad lam̃ta ꝑueni¬
re. Sulci itaq & ex terra sunt. & tam̃
a terrȩ uocabulo distingunt᷑ qͥa hii qͥ
in scã eccła mentẽ suã labore sacrȩ me¬
ditationis excolunt. cȩt̃is fidelib tanto
meliores sunt. qͣnto ꝑ accepta semina
fecundiores operũ fruges reddunt.
Et sunt ñnulli qui scĩs plebib p̃lati. ui¬
tȩ quidẽ stipendia. ex ȩccłastica largi¬
tate consequunt᷑ s exhortationis mi¬
nisteria debita ñ impendunt. Contra
quos exemplũ scĩ uiri recte subiungi¬
tur: cũ ab eo ꝓtinus subinfert᷑. Si fru

Expanded text:
hoc probatioris vitae subjecti deflent et hoc probatioris vitae subjecti deflent et tacent. Cum clamante ergo terra sulcos plangere est per hoc unde multitudo fidelium juste contra rectorem queritur uberioris vitae homines ad lamenta pervenire. Sulci itaque et ex terra sunt, et tamen a terrae vocabulo distinguuntur, quia hi qui in sancta Ecclesia mentem suam labore sanctae meditationis excolunt, caeteris fidelibus tanto meliores sunt, quanto per accepta semina fecundiores operum fruges reddunt. Et sunt nonnulli qui, sanctis plebibus praelati, vitae quidem stipendia ex ecclesiastica largitate consequuntur, sed exhortationis ministeria debita non impendunt. Contra quos adhuc exemplum sancti viri recte subjungitur, cum ab eo protinus subinfertu
Abbreviated transcription (Latin):
iusta aliqua faciant: fitq ut ipsi sub¬
iectis noceant. qui ꝓdesse debuerunt.
Quȩ dũ rudes quiq conspiciunt: com¬
moti contra rectorẽ murmurant: nec
tam̃ ualde ꝓximis ꝑ cõpassionem do¬
lent. Cum uͦ hii qui iam aratro lecti¬
onis attriti sunt. atq ad frugẽ boni
oꝑis exculti. grauari uel in minimis
innocentes aspiciunt: ꝑ cõpassionẽ ꝓti¬
nus ad lam̃ta uertunt᷑: quia uelut
sua plangunt. ea quȩ ꝓximi iniuste
patiunt᷑. Perfecti nãq cũ semꝑ de sp̃u¬
alib mouent᷑. tanto sciunt de aliis cor¬
poralib dampnis ingemiscere: qͦnto
iam edocti sunt ñ dolere de suis. Om¬
nis gͦ qui p̃est. si ꝑuersa in subditis
exere&. contra hc̃ terra clamat. & sulci
deflent: quia contra eius iniusticiã ru¬
des quidem popłi in murmurationis
uocib erumpunt: s ꝑfecti quiq pro
prauo eius oꝑe sese in fletib affligt̃.
Quodq imperiti clamant & ñ dolent:

Expanded text:
justa aliqua faciant, fitque ut ipsi subjusta aliqua faciant, fitque ut ipsi subjectis noceant qui prodesse debuerant. 725 Quae dum rudes quique conspiciunt, commoti contra rectorem murmurant, nec tamen valde proximis per compassionem dolent. Cum vero hi qui jam aratro lectionis attriti sunt, atque ad frugem boni operis exculti, gravari vel in minimis innocentes aspiciunt, per compassionem protinus ad lamenta convertuntur, quia velut sua plangunt ea quae proximi injuste patiuntur. Perfecti namque cum semper de spiritalibus moveantur, tanto sciunt de alienis corporalibus damnis ingemiscere, quanto jam edocti sunt non dolere de suis. Omnis ergo qui praeest, si perversa in subditis exercet, contra hunc terra clamat, et sulci deflent, quia contra ejus injustitiam rudes quidem populi in murmurationis vocibus erumpunt, sed perfecti quique pro pravo ejus opere sese in fletibus affligunt, quodque imperiti clamant et non dolent,