comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ⁊ in subsequentibus u̾sibus. di¬
ligens lectoe agnosces Et considera
u̾bum. cęlestis patientię. Non dic cũ
me ꝑseguerent᷑: s cum michi mole¬
sti essent Quod solemus dicere. in
leiubus causis: ubi aliquid impor¬
tune suggestum. tediosa uoluntate
domini fuit: quando nefanda ob¬
stinatione duratos. non inueni ebat
quoᷤ in ępulas spiritales assum eret.
Hec enim fuit sterilitas animę ip¬
sius: quod ⁊ ieuinium Ieiuntum
enim dictum ẽ. quasi in edium:
quod abstinentes duitius ad in ediã
quia se ei incredula turba subtra¬
xerat.: Potest ȩtiam ⁊ ieiuntum
corporale domino ꝯuenire:⁊ quoniã
quadraginta diebus ⁊ noctibus ie¬
iunauit in monte:s illo ꝑfecto ie¬
unio. de quo esayas dicit Solue
omne unculum iniquitatis: dis¬
solue obligationes uehementium
commutationum Dimitte afflic̾¬
tos. in remissionem: ⁊ omnem re¬
tribitionem iniquam disrumpe.
Frange esurienti panem tuum:

Expanded text:
hoc, et in subsequentibus versibus dihoc, et in subsequentibus versibus diligens lector agnosces. Et considera verbum coelestis patientiae; non dicit, cum me persequerentur, sed cum mihi molesti essent; quod solemus dicere in levibus causis, ubi aliquid importune suggestum taediosa voluntate . Jejunium Domini fuit, quando nefanda obstinatione duratos non inveniebat, quos in epulas spirituales assumeret. Haec enim fuit sterilitas animae ipsius, quod et jejunium. Jejunium enim dictum est quasi inedium, quod abstinentes diutius ad inediam quia se ei incredula turba subtraxerat. Potest etiam et jejunium corporale Domino convenire, quoniam quadraginta diebus et noctibus jejunavit in monte ; sed illo perfecto jejunio de quo Isaias dicit: Solve omne vinculum iniquitatis, dissolve obligationes vehementium commutationum, dimitte afflictos in remissione, et omnem retributionem iniquam disrumpe; frange esurienti panem tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
gister bonus in ipsis fructum fidȩi
repperire ñ potuit: nec pectora eorũ
arudelitatiᷤ germina reddiderunt.
quȩ saxeo stupore durata sunt. S ed
ne uideis se leuiter ȩstiment addic̃¬
tos: huic sterilitati in ficubnea illa
tuangelio teste maledixit. in qua
fructus omnino non repperit. Ego
ebam me cilicio Cilicium fit ex he¬
dis asperum. se tigerumq tegumen¬
tum: qui ad delicta uire referunt᷑.
qͥm. uin iuidicio domini. in peccatoꝵ
parte sunt positi: E rgo dominus. qͥa
carnem peccati assumpsit: cilicium
se induisse com memorat: Nam si hy¬
storice accipias: nusqͣm eum legis
usum fuisse cilicio Ergo dum uidȩi
ꝑ contumelia ᷤ. ⁊ insidias eẽnt molesti.
ille diuinitatem suã carniᷤᷤ uelamine
tenebrosiᷤᷤ mentibus occulebat: quia
non merebant᷑ agnoscere. quem ta¬
li impiȩtate tractabant: Hoc schema
metriasmos. id ÷ mediocritas dicit᷑:
quotiens rem magnã humili uoto
deicimus quam figuram. Et in

Expanded text:
gister bonus in ipsis fructum fidei gister bonus in ipsis fructum fidei reperire non potuit; nec pectora eorum credulitatis germina reddiderunt, quae saxeo stupore durata sunt. Sed ne Judaei se leviter aestiment addictos huic sterilitati, et in ficulnea illa Evangelio teste maledixit, in qua fructus omnino non reperit . Versessent, induebam me cilicio. Cilicium fit ex haedis asperum 116 setigerumque tegumentum: qui ad delicta jure referuntur, quoniam et in judicio Domini in peccatorum parte sunt positi. Ergo Dominus, quia carnem peccati assumpsit, cilicium se induisse commemorat. Nam si historice accipias, nunquam eum legis usum fuisse cilicio. Ergo dum Judaei per contumelias et insidias essent molesti, ille divinitatem suam carnis velamine tenebrosis mentibus occulebat, quia non merebantur agnoscere quem tali impietate tractabant. Hoc schema metriasmos, id est mediocritas dicitur, quoties rem magnam humili voto dejicimus. Quam figuram et in
Abbreviated transcription (Latin):
nescit mentiri. nescit rapere. nescit
oppͥmere Ignorabat enim dominuᷤ
blasphemare: quod ei princeps sa¬
cerdotum scissis uestibus imputauit.
quando dixit. Uidebitis filium ho¬
minis sedentem ad dexteram patͥs:
Et subsecutus ÷ princeps iudȩorũ:
Blasphemauit. Quid adhuc egemꝰ
testibus: S quale testimonium
fuerit. subsequenti u̾bo declarauit:
ut eos non diceret conuicisse. s inter¬
rogasse: quasi ñ de sua integritate
confisos. s de aliena uoce sollicitos.
De quo loco: matheus ȩuangelista
sic ait: Nouissime autem uenerunt
duofalhitestes: ⁊ dixerunt. Audiuimus
hunc dixisse. possum destruere tem
uius nec elegantius diciz beneficia
domini. actusq udȩorum. singuliᷤ
sunt sermonibus explicata: id÷ ma¬
la probonis: Scilicet. quia dum ille
uitam credentibus contulisset: isti
mortem reddere maluerunt. Quod
retributionis genus: malorum om¬
nium probatur extremum Steri¬
litas quoq animȩ fuit. quando ma¬

Expanded text:
nescit mentiri, nescit rapere, nescit nescit mentiri, nescit rapere, nescit opprimere. Ignorabat enim Dominus blasphemare, quod ei princeps sacerdotum scissis vestibus imputavit, quando dixit: Videbitis Filium hominis sedentem ad dexteram Patris ; et subsecutus est princeps Judaeorum: Blasphemavit; quid adhuc egemus testibus? Sed quale testimonium fuerit, subsequenti verbo declaravit; ut eos non diceret convicisse, sed interrogasse, quasi non de sua integritate confisus, sed de aliena voce sollicitus. De quo loco Matthaeus evangelista sic ait: Novissime autem venerunt duo falsi testes, et dixerunt: Audivimus hunc dixisse: Possum destruere tempvius nec elegantius dici. Beneficia Domini actusque Judaeorum singulis sunt sermonibus explicata, id est mala pro bonis; scilicet quia dum ille vitam credentibus contulisset, isti mortem reddere maluerunt; quod retributionis genus malorum omnium probatur extremum. Sterilitas quoque animae fuit, quando Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ incarnationem suã liberasse. qͣm
mirabile. qͣm est omnimodiᷤ sin¬
gulare⁊ ut merito dicat᷑. domine
quis simili  tibi: Et memento quod
supra de manu fortioris. diabolum
significat: qui utiq fortior hominitꝰ
erat: Inferuis. a rapientibus eum. sp̾e
immundo ᷤ intellegi uult: qui potesta
Postquam dixit multiplices calami¬
tates quibꝰ prȩmebatur humanitaᷤ.
ut se ab ea non redderet alienum. qͣm
ꝓ nobis assumere sua piȩtate dignatꝰ
est: nunc ꝓpriam cõ memorat passio¬
nem: Testes igitur qui subito impętu
uł ui consurgunt. nec moderate ad¬
ducuntur ad medium: sunt sine
dubitatione falsissimi. quos uno uer¬
bo potenter designat dicens. ini qui:
Reuera iniqui: qui erant contra ȩqͥ¬
tatem. iusticiamq locuturi Iungit.
quȩ ignorabam: Id est. quȩ me di¬
xisse omnimodis nesciebam Sic enĩ
de illi ᷤᷤ dicimus. qui se domini bene¬
ficio recta ꝯuersatione custodiunt:

Expanded text:
per incarnationem suam liberasse, quam per incarnationem suam liberasse, quam mirabile, quam est omnimodis singulare, ut merito dicatur: Domine, quis similis tibi? Et memento quod supra, de manu fortioris, diabolum significat, qui utique fortior hominibus erat. Inferius a rapientibus eum, spiritus immundos intelligi vult, qui potestatPostquam dixit multiplices calamitates quibus premebatur humanitas, ut se ab ea non redderet alienum, quam pro nobis assumere sua pietate dignatus est, nunc propriam commemorat passionem. Testes igitur, qui subito impetu belluino consurgunt, nec moderate adducuntur in medium, sunt sine dubitatione falsissimi, quos uno verbo potenter designat dicens: Iniqui. Revera iniqui, qui erant contra veritatem justitiamque locuturi. Jungit: Quae ignorabam, id est quae me dixisse omnimodis nesciebam. Sic enim de illis dicimus qui se Domini beneficio recta conversatione custodiunt:
Abbreviated transcription (Latin):
talem hẏmnum non potest. nisi so¬
la mentis dicere fortitudo Quis. ne¬
gatiuum ẽ: quia nemo potest esse
similis. cum sit sc̃a trinitas singula¬
ris: Multum quippe ẽ creatura
a creatore dissimiliᷤ:. Illa deniq ser¬
uit: ista dominatur Eripiens
egenum ⁊ pauperem a rapientibus
eum. In isto uersu exposuit quod
superius dixit: quis similiᷤ tibi
Nam cum diabolus manu sua te¬
neret pene totum genus humanũ:
de illa potestate qua tenebat᷑ obnoxi¬
um. constat incarnatione u̾bi fuis¬
se liberatum: Addidit quoq. egenũ
⁊ pauperem: Ut hȩc tria in unum
collecta. conditionem generis hu¬
mani. pressam calamitatibus indi¬
carent In ops gͦ dicitur: quia mor¬
talis effectus est Egenus: quia
in laboribus ⁊ sudoribus panem qͦ
&epuritate deiectus. solam tenuem
i umbratilem ratiunculam posside¬
bat: Nam quis dicat eos uere sapuis¬
se. qui auctoris sui probabantur sci¬
entiam non habere: S hunc talem

Expanded text:
talem hymnum non potest nisi sotalem hymnum non potest nisi sola mentis dicere fortitudo. Quis negativum est: quia nemo potest esse similis, cum sit sancta Trinitas singularis. Multum quippe est creatura a Creatore dissimilis: illa denique servit, iste dominatur. Versegenum et pauperem a rapientibus eum. In isto versu exposuit quod superius dixit: Quis similis tibi? Nam cum diabolus manu sua teneret pene totum genus humanum, de illa potestate qua tenebatur obnoxium, constat incarnatione Verbi fuisse liberatum. Addidit quoque egenum et pauperem, ut haec tria in unum collecta conditionem generis humani pressam calamitatibus indicarent. Inops ergo dicitur, quia mortalis effectus est; egenus, quia in laboribus et sudoribus panem quaet puritate dejectus, solam tenuem et umbratilem ratiunculam possidebat. Nam quis dicat eos vere sapuisse, qui auctoris sui probabantur scientiam non habere? Sed hunc talem
Abbreviated transcription (Latin):
membrum. ubi ⁊ lȩticiam ꝓpriȩ
mentis exponit.: ⁊ passionis ordin̾e
lucidissima ueritate narrauit:
Prima quippe sc̃ȩ animȩ beatitu¬
do ẽ. exultare in domino: qui a
totum illic conquirit᷑. cum mens
ibi purissima destinatur Nam
qui lȩtat᷑ in domino: nec gaudiũ
eius aliquando deficit. nec suautꝰ
quicqͣm quod amare possit in ue-¬
niet: Quid ergo sequitur istam
exultationem: Scilicet qm̃ dele¬
ctabitur suꝑ salutare eius: Salu¬
tare est autem domini maiestas
u̾bi: unde salus egredit᷑. ⁊ uita
pręstatut. Fons misericordiȩ: sup¬
plicantium remedium: remissio
Ossa nec sensum nec uocem habere
manifestum ẽ. S sicut frequent̃
diximus. fortitudo animi ⁊ con-¬
stantiam mentis debent intellegi.
quȩ merito ossibus comparantur:
quia sicut illa corpus continent.
ita ⁊ hȩc scãs corroborat uoluntates:
Dicant gͦ hoc sacramentum ossa non
caro. id÷ firmitas non remissior. ¶ a

Expanded text:
membrum, ubi et laetitiam propriae membrum, ubi et laetitiam propriae mentis exponit, et passionis ordinem lucidissima veritate narravit. Prima quippe sanctae animae beatitudo est, exsultare in Domino: quia totum illic conquiritur, cum mens ibi purissima destinatur. Nam qui laetatur in Domino, nec gaudium ejus aliquando deficit, nec suavius quidquam quod amare possit inveniet. Quid ergo sequitur istam exsultationem? scilicet quoniam delectabitur super salutare ejus. Salutare autem est Domini majestas Verbi, unde salus egreditur, et vita praestatur, fons misericordiae, supplicantium remedium, remissio Ossa nec sensum nec vocem habere manifestum est, sed sicut frequenter diximus fortitudo animi et constantia mentis debent intelligi. Quae merito ossibus comparantur, quia sicut illa corpus continent, ita et haec sanctas corroborat voluntates. Dicant ergo hoc sacramentum ossa, non caro, id est firmitas, non remissio: quia
Abbreviated transcription (Latin):
et captio quam occultauerunt ap¬
prehendat eos⁊ in laqueum inci¬
dant inidipsum: Pia retributio. uin¬
dicta salutaris Ut quia illi laqueũ
parauerant qui credebatur posse
nescire. in illa tendictla incidãt.
quam sensus peccatoris ignorat:
Scilicet. ut nexu ueritatis astricti.
reddantur potius absoluti:. Sequi¬
tur Et captio quam occulta uer̃t:
apprȩhendat eos Que ẽ. illa captio.
nisi mors domini saluatoris : quȩ
occultis machinata probatur in¬
sidiis: A pprȩhendat co: quasi fugi¬
entes protinus consequat᷑. Et illud
totum efficiat: ne derelicti fuis sce¬
leribus obruant᷑. Et nota quod hic
in bonam partem ponit laqueũ:
ut mandatis domini capti in id ip̃¬
sum cęlesti gratia ꝑseuerent: Sic
orat. eui gratis laqueus occ ultaba¬
tur exitii: qui malum pro malo
quam de spiritibus immundis quȩ
illis erant emersura compȩtenter
edixit: Et ꝓ peccatoribus more suȩ
pietatis orauit: uenit ad secundũ

Expanded text:
et captio quam occultaverunt apet captio quam occultaverunt apprehendat eos; et in laqueum incidant in idipsum. Pia retributio, vindicta salutaris; ut quia illi laqueum paraverant, qui credebatur posse nesciri, in illam tendiculam incidant quam sensus peccatoris ignorat; scilicet nexu veritatis astricti reddantur potius absoluti. Sequitur, et captio quam occultaverunt apprehendat eos. Quae est illa captio, nisi mors Domini Salvatoris, quae occultis machinata probatur insidiis? Apprehendat eos, quasi fugientes protinus consequatur, et illud totum efficiat, ne derelicti suis sceleribus obruantur. Et nota quod hic in bonam partem ponit laqueum; ut mandatis Domini capti, in idipsum coelesti gratia perseverent. Sic orat cui gratis laqueus occultabatur exitii, qui malum pro malo quam de spiritibus immundis, quae illis erant emersura, competenter edixit, et pro peccatoribus more suae pietatis oravit, venit ad secundum
Abbreviated transcription (Latin):
rei compensatione tribuitur: Abs¬
conderunt michi:ut illi putabant.
qui diuinitatis eius potentiam non
credebant: Nam quid potest abscon¬
dr: cui nichil occultum est: Ille
enim ⁊ proditorem suum incęna
designauit: ⁊ passionem suam an¬
tequam ꝓueniret. edocuit: Nec
quiequam fuit. quod ei absconde¬
retur: qui omnia suȩ uoluntatiᷤ
dispensatione patiebatur: Bene
autem dictum est. interitum la¬
quei sui: quia ille laqueus non
morientis erat. sed peccantis mag
interitus. Nam quod sequitur.
uane ex probrauerunt animam
meam: significat false accusaue¬
runt. quando uidaicus populꝰ
domino saluatori dicta ueracia
quasi crimen aliquod imputabat:
Clamabant enim uesani mendacit᷑:
hic est qui dicebat: Destruam templũ
plum hoc. ⁊ in triduum ȩdificabo
illud Quid enim plus uanum.
quam illud ad culpam prauitatis
studio uelle conuertere: quod prȩ¬
dicabatur omnibus ad salutem:
Ueniat illis laqueus quem ignorãt.

Expanded text:
rei compensatione tribuitur. Absrei compensatione tribuitur. Absconderunt mihi, ut illi putabant, qui divinitatis ejus potentiam non credebant. Nam quid potest abscondi, cui nihil occultum est? Ille enim et proditorem suum in coena designavit, et passionem, antequam proveniret, edocuit; nec quidquam fuit quod ei absconderetur, quia omnia suae voluntatis dispensatione patiebatur. Bene autem dictum est, interitum laquei sui, quia ille laqueus non morientis erat, sed peccantis magis interitus. Nam quod sequitur, vane exprobraverunt animam meam, significat false accusaverunt, quando Judaicus populus Domino Salvatori dicta veracia quasi crimen aliquod imputabant. Clamabant enim vesani mendaciter: Hic est qui dicebat, destruam templum plum hoc, et in triduum aedificabo illud . Quid enim plus vanum quam illud ad culpam pravitatis studio velle convertere, quod praedicabatur omnibus ad salutem? Vers. 9. Veniat illis laqueus quem ignorant,
Abbreviated transcription (Latin):
In contrarium u̾ti peccatoribus
omnia postulauit. ut uia ꝓpria
quȩ illiᷤᷤ uidet᷑ lucida uł fixa. cũ
in eadem delectabilit cõmorant᷑.
fiat iulis tenebrosa qͣm horreant¬
⁊ lubrica: ut in eadem dutius
stare non possint. sicut ⁊ iheremi¬
as ꝓpheta dicit Et ꝓpter hoc facta
est uia eorum lapidosa in tenebri ᷤ:
i supp lantabuntur. ⁊ cadent in ea:
Quod si adhuc in malis sui ᷤ decre¬
uerint immorari. uirtus domini
ꝑsequatur: quatenus eos in sceleribis
suis herere non faciat. qui ad interitꝰ
sui uota festinant. O multarum con¬
trarietatum. magna fȩlicitas. Quan¬
tis uotis hic pętitur. ut aduersitas
prosꝑrima prȩbeatur.: Quoniã
gratis absconderunt michi interitũ
laquei sui: uane exprobrauerunt
animam nitã: Gratis reuera quibꝰ
sincrisis: cum comparatione qͣdam.
iustiorem causam nr̃am qͣm aduer¬
sarii demonstramus Illud en im gra¬
tuttũ dicimus: quod non alicuius

Expanded text:
In contrarium verti peccatoribus In contrarium verti peccatoribus omnia postulavit, ut via propria quae illis videtur lucida vel fixa, cum in eadem delectabiliter commorantur, fiat illis tenebrosa, quam horreant, et lubrica, ut in eadem diutius stare non possint; sicut et Jeremias propheta dicit: Et propter hoc facta est via eorum lapsinosa in tenebris, et supplantabuntur, et cadent in ea . Quod si adhuc in malis suis decreverint immorari, virtus Domini persequatur; quatenus eos in sceleribus suis haerere non faciat, qui ad interitus sui vota festinant. O multarum contrarietatum magna felicitas! Quantis votis hic petitur, ut adversitas prosperrima praebeatur! Vers. 8. Quoniam gratis absconderunt mihi interitum laquei sui, vane exprobraverunt animam meam. Gratis revera, quibus syncrisis, cum comparatione quadam justiorem causam nostram, quam adversarii demonstramus. Illud enim gratuitum 115 dicimus, quod non alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
batur errari: Qui cogitant michi
mala: Sue de uidȩis. siue de here¬
ticis. siue potest accipi. de paganiꝰ:
Omnes enim mala cogitant: qui
prȩter religionem catholicam asse¬
rere aliqua praua intentione festi
affligens eos Pulius terrena quidem.
s nimis arida tenusq substantia ẽ:
quȩ uento flante. in sua sede man̾e
non sinitur. s in auras liquidas
eleuat᷑. Ita uoluntates peccatorum
cum ueritatis fueriit inspiratione
cõmonite. a terrenis uiciis suble¬
uantur. et ad uirtutes ȩthereas p̃¬
stante domino ꝑducuntur: Sic
gͦ malis optatur : ut ad uitam cę¬
lestem fȩlici emendatione ꝑueni¬
ant: Angelum dicimus suꝑnȩ uir¬
tutis nuntium: ꝑ quem duuina
iussa complentur: Iste gͦ angelus
conu̾sos affligit: ut in illam pa¬
triam fęlicem humilitatis in un̾e
ꝑducantur. S afflictio ista bene¬
ficium ẽ: quando in locum mag¬
ni muneris ut emergat optatur:
⁊ angelus domini ꝑsequens eos

Expanded text:
robantur errare. Qui cogitant mihi robantur errare. Qui cogitant mihi mala, sive de Judaeis, sive de haereticis, sive potest accipi de paganis. Omnes enim mala cogitant qui praeter religionem catholicam asserere aliqua prava intentione festinaffligens eos. Pulvis terrena quidem, sed nimis arida tenuisque substantia est, quae vento flante in sua sede manere non sinitur, sed in auras liquidas elevatur. Ita voluntates peccatorum, cum veritatis fuerint inspiratione commonitae, a terrenis vitiis sublevantur, et ad virtutes aethereas, praestante Domino, perducuntur. Sic ergo malis optatur ut ad vitam coelestem felici emendatione perveniant. Angelum dicimus supernae virtutis nuntium, per quem divina jussa complentur. Iste ergo angelus conversos affligit, ut in illam patriam felicem humilitatis munere perducantur. Sed afflictio ista beneficium est, quando in locum magni muneris, ut emergat, optatur.et angelus Domini persequens eos.
Abbreviated transcription (Latin):
Confundi est: facta sua erubescere.
uii meliorem sententiam cõmutari:
Nam et illi confusi dicunt᷑ qui con¬
uincuntur ad pęnam: S ut hoc ma-
gis ad conu̾sionem intelligere debu¬
isses: addidit. reuereantur: Id est
emendati colant. quem ꝑsequendũ
ẽẽ putauerant. Inquirentes a iãm
mean: In malam partem dicit᷑. qui
sic querunt. ut eam non uenerari
uelint. s a corpore segregare festinãt:
Nam quȩri animam xp̃i: ⁊ in bonã
partem positum ẽ. ubi att Periit
fuga a me: ⁊ non ÷ qui requirat a¬
niniam meã Au̾ti autem retrorsũ
non dicitur: nisi illis qui corrigen¬
di uidicant᷑ Nam ⁊ petro apostolo
qui salutem xp̃i humanitus uin¬
dicabat. dixit. Redi retro me satha¬
na : Non ut periret. sed ut domini
uoluntatem fȩlici emendatione
sequęretur Ergo quos retrorsum
redire uult. non illos optat inten¬
tionem pessimã suȩ uoluntatis ef¬
ficere: s potius se sequi. ubi non ꝓ¬

Expanded text:
Confundi est facta sua erubescere, Confundi est facta sua erubescere, et in meliorem sententiam commutare; nam et illi confusi dicuntur, qui convincuntur ad poenam. Sed ut magis hoc ad conversionem intelligere debuisses, addidit: Revereantur, id est, emendati colant, quem persequendum esse putaverant. Inquirentes animam meam, in malam partem dicitur; qui sic quaerunt, ut eam non venerari velint, sed a corpore segregare festinent. Nam quaeri animam Christi et in bonam partem positum est, ubi ait: Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam . Averti autem retrorsum non dicitur, nisi illis qui corrigendi judicantur. Nam et Petro apostolo, qui salutem Christi humanitus vindicabat, dixit: Redi retro me, Satanas , non ut periret, sed ut Domini voluntatem felici emendatione sequeretur. Ergo quos retrorsum redire vult, non illos optat intentionem pessimam suae voluntatis efficere: sed potius se sequi, ubi non p
Abbreviated transcription (Latin):
dic animȩ meȩ. salus tua ego suum:
Inscripturis diuiniᷤ. fram ea multas
ꝯtinet significationes Intelligit᷑ en im
igladius. intelligit᷑ hasta regalis: in¬
telligit᷑ ⁊ dolus. intelligit᷑ ⁊ uindicta:
hic tam̃ uult accipi animam suã:
quȩ reuera adu̾sariis framea fuit: Per
ipsam quippe gestum est. ut idoloꝵ
cultus sacrilegus interiret. ut diabo¬
li uinceret᷑ iniquitas. ut mortiᷤᷤ ipsiꝰ
potestas ꝑcussa succum beret: cum añ.
toto orbe libera potestate regnaret:
Na ⁊i in alio psalmo iam lectum est:
cripe animam meã: ab impio framea
tuã: E ffunde gͦ frameam. id ÷ animã
mea dilata: munere tuȩ piȩtatis in¬
dulto: Condude: noc ÷ passione mea
ilege tua completa. quam p̾dixeras
her.ꝓphetas: Petit ȩtiam animȩ suȩ
a dom ino dici salus tua ego sum: q
uerba eius nouit sine aliqua diffi¬
cultate compleri Confundantur
⁊ reuereantur inquirentes animã
maledietio fundit᷑ s correctio postulat᷑

Expanded text:
lus tua ego sum. In Scripturis divinis, framea multas continet significationes; intelligitur enim et gladius, intelligitur hasta regalis, intelligitur et dolus, intelligitur et vindicta; hic tamen vult accipi animam suam, quae revera adversariis framea fuit. Per ipsam quippe gestum est ut idolorum cultus sacrilegus interiret, ut diaboli vinceretur iniquitas, ut mortis ipsius potestas percussa succumberet, cum ante toto orbe libera potestate regnaret. Nam et in alio psalmo jam lectum est: Eripe animam meam ab impio, frameam tuam . Effunde ergo frameam, id est animam meam dilata munere tuae pietatis indulto. Conclude, hoc est passione mea, et lege tua completa, quam praedixeras per prophetas. Petit etiam animae suae a Domino dici: Salus tua ego sum, quia verba ejus novit sine aliqua difficultate compleri. Vers. 4. Confundantur et revereantur inquirentes animam maledictio funditur, sed correctio postulatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rales sunt. quas tamen dominus
a fidelibus suiᷤ ex toto non amouet.
quȩ mordent potius quam deuorẽ.
comƿungunt quã ꝑcutiunt. afflg̃
quam inminuunt. Illa enim tri¬
bulatio quȩ in die iudicii impiis
uenit: mala. quia ȩterna. Tristis.
quia cruciat. U ehemens. quia di¬
stricta est. In hoc gͦ tempore tribu¬
lationis ꝓtector est dominus: quia
ex ipsa eripit iustoᷤ. Et ad iuuabi
os a peccatoribus: ⁊ saluo ᷤ faciet eoᷤ. qm̃
sperauerunt in eum: De fidelibus fa¬
muliᷤ dicit. quos in hoc mundo effica¬
eiter adiuuat. Adiuuat. qͣndo colluc̃¬
tatione contraria fatigantur. Liberat
enim. dum fidem ipsorum non suntt
praua suasione ꝑuerti. Eripiet a pec¬
catoribus: utiq a mundi istius contra¬
rietate seruat illeso̾. Aadit quoq cau¬
sam liberationiᷤ: qm̃ sperauerunt in
cum. Non qr non peccauerunt: sed
qm̃ spem suã in domini pietate posu

Expanded text:
rales sunt, quas tamen Dominus rales sunt, quas tamen Dominus a fidelibus suis ex toto non amovet; quae mordent potius quam devorant, compungunt quam percutiunt, affligunt quam imminuunt. Illa vero tribulatio quae in die judicii impiis venit, mala, quia aeterna; tristis, quia cruciat; vehemens, quia districta est. In hoc ergo tempore tribulationis protector est Dominus: quia ex ipsa eripit justos. Vers. 42. eos a peccatoribus, et salvos faciet eos, quoniam speraverunt in eum. De fidelibus famulis dicit, quos in hoc mundo efficaciter adjuvat, quando colluctatione contraria fatigantur. Liberat enim, dum fidem ipsorum non sinit prava suasione perverti. Eripiet a peccatoribus, utique a mundi istius contrarietate servat illaesos. Addidit quoque causam liberationis: quoniam speraverunt in eum, non quia non peccaverunt, sed quoniam spem suam in Domini pietate posu
Abbreviated transcription (Latin):
iusti post hanc uitam spe maxima
gratulant᷑: ita in iusti finita luce
disꝑeunt: Siue ut quidam uolt̃.
reliquiȩ significant memoriã bo¬
norum: quam iustus uit in hoc
mundo post obitum derelinauit.
dum de actuum suoꝵ ꝓbitate lau¬
datur Quod utiq martyribus
cõntigit: qui ꝓ ueritatiᷤ testimonio
fȩlices animas reddiderunt: Hoc mere¬
ri impii nullatenus possunt: qui mul¬
lum uestigium aignum memorię
suȩ derelinquunt. Qm̃ suꝑueniente
ad solitas consolationes: ne putaretur
austera. si i bonȩ ꝓmissioniᷤ gaudia
non haberet pollicitatio firma. eusto¬
dia fortiͤ. Iustorum salutem a domi¬
no non ab alia potestate uenire com¬
menorat: quo loco alterius psalmi
sensus ille dicendus ẽ si ambulem
in medio umbrȩ mortis: non timebo
mala qm̃ tu mecum es Sequitur:
Et ꝓtector eorum est. in tempore tri¬
bulationis. Tempus quidem tribu¬
lationis duplex est: s longe dissimi¬
le: Nam ⁊ hic tribulationes tempo¬

Expanded text:
justi post hanc vitam spe maxima justi post hanc vitam spe maxima gratulantur, ita injusti finita luce dispereunt. Sive ut quidam volunt reliquiae significant memoriam bonorum, quam justus vir in hoc mundo post obitum derelinquit, dum de actuum suorum probitate laudatur. Quod utique martyribus contigit, qui pro veritatis testimonio felices animas reddiderunt. Hoc mereri impii nullatenus possunt, qui nullum vestigium dignum memoriae suae derelinquunt: quoniam superveniente ad solitas consolationes, ne putaretur austera, si et bonae promissionis gaudia non haberet. Pollicitatio firma, custodia fortis, justorum salutem a Domino, non ab alia potestate venire commemorat. Quo loco alterius psalmi sensus dicendus est: Si ambulem in medio umbrae mortis, non timebo mala, quoniam tu mecum es. Sequitur, et protector eorum est in tempore tribulationis . Tempus quidem tribulationis duplex est, sed longe dissimile. Nam et hic tribulationes tempo
Abbreviated transcription (Latin):
Egosum uerita. E rgo si deum c̾todiaᷤ:
ille te sine dubitatione custodit. Dic̃
ȩtiam & uide ȩquitatem: dei uideli¬
cet Nam quȩ sit ȩquitas. consequen¬
ter exponit: Ait enim. Qm̃ sunt re¬
liquiȩ homini pacifico Intendamꝰ.
quemad modum hunc sermonem
intelligere debeamꝰ: Reliquiȩ sunt
homini pacifico: quando spes eius
domini remuneratione ꝑagitur:
Reliquum ẽ enim. ut post hanc
uitam ȩternȩ beatitudiniᷤᷤ prȩmia
ꝯsequatur Sunt gͦ reliquie pacifi¬
corum: qͣndo spem. certissimam t̾c
habere incipiunt. cum ad ꝑcipienaa
domini dona ꝑueniunt. Lacificuᷤ
autem dicit᷑: qui in hoc mundo int̃
discordantes pacem facit. studiõq
mansuetudiniᷤ nec ipse in decoriᷤᷤ cer¬
taminibus implicat᷑. Et nota. quia
in beatorum loco ponit᷑: eui hȩc uir¬
tus domini pietate prȩstatur. In
reliquiȩ impiorum ꝑibunt. Senten¬
tiȩ dant᷑. aptȩ disparibus Nam sic̃

Expanded text:
Ego sum veritas . Ergo si Deum custodias, Ego sum veritas . Ergo si Deum custodias, ille te sine dubitatione custodit. Dicit etiam, et vide aequitatem, Dei videlicet. Nam quae sit aequitas consequenter exponit; ait enim, quoniam sunt reliquiae homini pacifico. Intendamus quemadmodum hunc sermonem intelligere debeamus: reliquiae sunt homini pacifico, quando spes ejus Domini remuneratione peragitur. Reliquum est enim, ut post hanc vitam aeternae beatitudinis praemia consequatur. Sunt ergo reliquiae pacificorum, quando spem certissimam tunc habere incipiunt, cum ad percipienda Domini dona perveniunt. Pacificus autem dicitur, qui in hoc mundo inter discordantes pacem facit, studioque mansuetudinis nec ipse indecoris certaminibus implicatur. Et nota quia in beatorum loco ponitur, cui haec virtus Domini pietate praestatur. Verreliquiae impiorum peribunt. Sententiae dantur aptae disparibus. Nam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
meliori conuersatione: siue cum
mortis fine relinquit᷑. Ergo qui tr̃asi
quibus gloriatur humanitaᷤ. Quę¬
suu enum dicit: hoc ÷ in memoriã
reduxi: Quia tunc uisti recordant᷑
maxime peccatorum. quando
miseratione domini in melius im¬
mutantur: dolentes quia miseri
ab eis mali ᷤᷤ actibus segregantur: Lo¬
cus enim peccatorum. mundus iste
dinoscit᷑: in quo ⁊ scelera ꝑficiunt.
⁊ fugitiua fęlicitate cumulantur:
S utiq locus iste cum eorum pros¬
peritate dissoluitur: quando totiꝰ
orbis corriptibiliᷤᷤ gloria t̃minatur.
Custodi ueritatem ⁊ uide ęquitatẽ:
qm̃ sunt reliquię homini pacifico:
Dum noᷤᷤ precipit custodire uerita¬
tem: ammonet ne inmundanis re¬
bus curam habere debeamus: Custo¬
dire enim solet. non nisi qui semꝑ
assiduus est. Qui hoc cogitat. hoc lo¬
quit᷑. hoc retractat: nulloq mom̃to
ab ea sollicitudine segregat᷑. S quȩ
est ista ueritaᷤᷤ: utiq deus qui dix̃.

Expanded text:
meliori conversatione, sive cum meliori conversatione, sive cum a mortuis in fine relinquitur. Ergo qui transiequibus gloriatur humanitas. Quaesivi enim dicit, hoc est in memoriam reduxi: quia tunc justi recordantur maxime peccatorum, quando miseratione Domini in melius immutantur: dolentes quia miseri ab eis malis actibus segregantur. Locus enim peccatorum mundus iste dignoscitur, in quo et scelera perficiunt, et fugitiva felicitate cumulantur. Sed utique locus iste cum eorum prosperitate dissolvitur, quando totius orbis corruptibilis gloria terminatur.Custodi veritatem et vide aequitatem, quoniam sunt reliquiae homini pacifico. Dum nos praecipit custodire veritatem, admonet ne in mundanis rebus curam habere debeamus. Custodire enim solet, nonnisi qui semper assiduus est, qui hoc cogitat, hoc loquitur, hoc retractat, nulloque momento ab ea sollicitudine segregatur. Sed quae est ista veritas? utique Deus, qui dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
porea imaginatione rep̃sentat: uidis¬
se se dicit impium creuisse. non ad
honores. s potius ad ruinam. Eleuan¬
tur enim tales hie supra iustoᷤ: quia
ili sunt humiles. isti suꝑbi: S dicit
inuidicio cadent: illi feliciter erigent᷑
Et quia dixerat super exaltatum. ne
putares eum tantum supra humiles
euectum. addidit. et eleuatum super
etdros libani. Ut ipsis quoq proceris
cacuminibus celsior appareret: cuius
ꝓsrtus ideo tantum extollitur: ut eiꝰ
inrem ediabiliᷤᷤ riuna monstret᷑. Hoc
mam de diabolo intellegi fas est: de qͦ
iahel ꝓpheta testatur dicens: Et eum
qui abaquilone est effugabo a uobiᷤ:
iticiam in terra sttienti ⁊ deserta: et
eternunabo faciem eius in mare il¬
lud pͥmum. ⁊ posteriora eius in mare
nobilissimũ. G ratia agim us domine
aspositionibuᷤ tuis: Nam quid iste
ller faceret. qui mundũ religatꝰ affli¬
cus euis Duobus modis. mundus¬
iste transitur: Siue cum deseritur

Expanded text:
poreae imaginatione repraesentat, vidisporeae imaginatione repraesentat, vidisse se dicit impium crevisse non ad honorem, sed potius ad ruinam. Elevantur enim hic tales supra justos, quia illi sunt humiles, isti superbi; sed isti in judicio cadent, illi feliciter erigentur. Et quia dixerat, superexaltatum, ne putares eum tantum supra humiles evectum, addidit, et elevatum super cedros Libani, ut ipsis quoque proceris cacuminibus celsior appareret. Cujus profectus ideo tantum extollitur, ut ejus irremediabilis ruina monstretur. Hoc etiam de diabolo intelligi fas est, de quo Joel propheta testatur dicens: Et eum qui ab Aquilone est, effugabo a vobis, et ejiciam in terra sitienti et deserta; et exterminabo faciem ejus in mare illud primum, et posteriora ejus in mare novissimum . Gratias agimus, Domine, dispositionibus tuis. Nam quid iste liber faceret, qui mundum religatus affliiste duobus modis transitur, sive cum deseritur
Abbreviated transcription (Latin):
sacratissima precepta custodit: Apte
quoq sua reddidit suis: terram illã.
nisi ex altatus non potest possidere:
quia sic magna. sic sc̃a. sic cęlestis est.
quam nemo pręualet. nisi bene meri¬
tus adipisci. Sequit᷑ Cum ꝑibunt
peccatores. uidebi Duplici ratione.
iustorum gaudia cumulantur: Pri¬
mum cum senserint in quantiᷤᷤ suit
iocunditatibus collocandi: deinde cũ
uiderint pęnaᷤᷤ peccatorum. ex ultab̾t
amplius ab ȩterno se supplicio libera¬
tos: Tunc enim gratior fit qualitas
muneriᷤᷤ attributi: quando conspec¬
ta fuerit penaliᷤ aduersitaᷤ. Ergo hoc
deit uidebis. hoc est quod nunc crediᷤ.
ninc ab solute cognosces:i lȩtaberis illeᷤ
digne ꝑeuntibus te insumma beatitudi¬
ne ꝑ gratiam domini collocatum. Ui
na prȩstatur: Dicunt enim quidam
Sideo talia displicerent: peccatoribus
tanta felicita ᷤᷤ minime ꝓueniret Idõ
ẜꝑ energiam quȩ actum rei in cor¬

Expanded text:
sacratissima praecepta custodit. Apte sacratissima praecepta custodit. Apte quoque sua reddidit suis. Terram illam nisi exaltatus non potest possidere: quia sic magna, sic sancta, sic coelesti; est, quam nemo praevalet, nisi bene meritus, adipi sci. Sequitur, cum perierint peccatores videbis. Duplici ratione justorum gaudia cumulantur. Primum cum senserint in quantis sint jucunditatibus collocandi; deinde cum viderint poenas peccatorum, exsultabunt amplius ab aeterno se supplicio liberatos. Tunc enim gratior fit qualitas muneris attributi, quando conspecta fuerit poenalis adversitas. Ergo hoc dicit, videbis, hoc est quod nunc credis, tunc absolute cognosces, et laetaberis, illis digne pereuntibus, te in summa beatitudine per gratiam Domini collocatum. Verma praestatur. Dicunt enim quidam: Si Deo talia displicerent, peccatoribus tanta felicitas minime proveniret. Ideoque per energiam, quae actum rei incor
Abbreviated transcription (Latin):
dinem istum futuro seculo deputa¬
uit. ut dicat in potestate in imici.
uistum ulteruis non ẽẽ. tradendum:
quod in isto seculo frequenter euenit.
ut martyres relinqueret. ꝑsecutoꝵ
manibus carnaliter occidendos
Tunc enim famuloᷤᷤ suo ᷤᷤ iam non de¬
relinquet arbitriis impiorum: sed
in ȩterna pace positos. possidebit ab om¬
ni ꝑiculo liberatoᷤ. Nec dampnabit cũ
cum iudicabit᷑ illi Non dampnat
iustum. cum uidicat impium: sec dĩ¬
cretionem meritorum. istum beatitu¬
do suscipiet. illum debita pęna torque
terram: cum ꝑibunt peccatores uide¬
bis Suꝑioribus rebus diligenter expo¬
sitis. quȩ ad ȩternam poterant beatitu¬
dinem ꝑtinere: redit ad iustum. con¬
solans eum ⁊ dicens: Tu qui iam credi¬
disti ad quȩ bona euehi possis. confi¬
denter expecta dominum: id ÷ patien¬
ter age. Et qualis sit ipsa patientia. ñ
tacetur: Non enim otioso d̾r expecta.
s laboranti: qui uias domini hoc est

Expanded text:
dinem istum futuro saeculo deputadinem istum futuro saeculo deputavit, ut dicat in potestate inimici justum ulterius non esse tradendum; quod in isto saeculo frequenter evenit, ut martyres relinqueret persecutorum manibus carnaliter occidendos. Tunc enim famulos suos jam non derelinquet arbitriis impiorum, sed in aeterna pace positos possidebit ab omni periculo liberatos. Nec damnabit eum, cum judicabitur illi. Non damnat justum, cum judicat impium; sed discretione meritorum justum beatitudo suscipiet, illum debita poena torquebterram; cum perierint peccatores videbis. Superioribus rebus diligenter expositis, quae ad aeternam poterant beatitudinem pertinere, redit ad justum, consolans eum, et dicens: Tu qui jam credidisti ad quae bona evehi possis, confidenter exspecta Dominum, id est patienter age: et qualis sit ipsa patientia non tacetur. Non enim otioso dicitur exspecta, sed laboranti, qui vias Domini, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
cipiendi licentiam non habebit:
Supplantare enim dicimus. plan-¬
tis foueas pretendere: ne possit in¬
cedens. firmum repperire uestigi¬
um: Hoc ibi nullatenus constat
ẽẽ faciendum. ubi secura i eterna
sunt omnia: sicut in quinquagesimo
quinto psalmo dicturus est qm̃ eripu¬
isti animam meã de morte. oc ulos
onsiderat peccator iustum: ⁊ quęr
ꝑdere eum: Adhuc ista dicuntur
de futuro uidicio Considerare est
entm aliquid alta deliberatione
conspicere: ⁊ usq ad rerum uiscera
ꝑuenire. Nam in die resurrectioni
peccator ꝑpendet iustum: ⁊ dicet
incorde suo: Nonne iste est qui ege¬
bat. quem in contemptu habiim uͤ
i derisu. ⁊ modo eum cernimus su¬
pra nos electum ⁊ insumma gła
constitutum: Hoc ÷ peccatorem
iuistum ꝯsiderare Quęrit autem
ꝑdere eum. a consuetudine dicit᷑
delinquentiume Qm̃ ⁊ in illo se¬
culo festinant iustum ꝑdere. ubi
iam cognoscunt᷑ nocendi licentĩa
illi:. Considera quemadmodum or¬

Expanded text:
cipiendi licentiam non habebit. cipiendi licentiam non habebit. Supplantare enim dicimus plantis foveas praetendere, ne possit incedens firmum reperire vestigium. Hoc ibi nullatenus constat esse faciendum, ubi secura et aeterna sunt omnia; sicut in quinquagesimo quinto psalmo dicturus est: Quoniam eripuisti animam meam de morte, oculoConsiderat peccator justum, et quaerit perdere eum. Adhuc ista dicuntur de futuro judicio. Considerare est enim aliquid alta deliberatione conspicere, et usque ad rerum viscera pervenire. Nam in die resurrectionis peccator perpendet justum, et dicet in corde suo: Nonne iste est qui egebat, quem in contemptu habuimus et derisu; et modo cernimus supra nos electum, et in summa gloria constitutum? Hoc est peccatorem justum considerare. Quaerit autem perdere eum, a consuetudine dicitur delinquentium, quoniam et in illo saeculo festinant justum perdere, ubi jam cognoscuntur nocendi licentiam dicabitur illi. Considera quemadmodum or
Abbreviated transcription (Latin):
completus: Iudicium enim dictũ
est. quasi ruriᷤᷤ dicium: quod in
eo uis dicatur: Non enim sancti sem¬
ꝑ uidicabunt. dum constet unum
domini ẽẽ uidicium: s inȩternũ
iuste loquuturi sunt. quod reuera
diuina uirtus amplectitur:. ¶ex¬
dei eius in corde ipsius: ⁊ non supplan-¬
tabuntur gressus euis Uides quem¬
admodum nobis ꝑfectio futurȩ ue¬
atitudinis indicatur: ut nichil aliud
homo in corde recipiat nisi uolunta-¬
tem dei qua beatus efficitur. per qͣm
ad tantum eulmen ascendit. cui
gratias indesinenter acturus est dĩ
eius significat. qui eum de mundo
istius clade liberabit. hoc enim pro¬
nomen. gratiam indicat domini
saluatoris Nam cum sit omnrum
deus: ipsius ꝓpriȩ dicitur quem li¬
berare dignatur: Cum dicit in cor¬
de ipsius: sensum beati uniuersũ
tali bono significat ẽẽ completum:
Huius itaq gressus supplantare ne¬
mo preualebit: qͣndo iam ⁊ origina¬
le peccatum aesinet. ⁊ diabolus de¬

Expanded text:
completus. Judicium enim dictum completus. Judicium enim dictum est, quasi juris dicium, quod in eo jus dicatur. Non enim sancti semper judicabunt, dum constet unum Domini esse judicium. Sed in aeternum juste locuturi sunt, quos revera divina virtus amplectitur. VeDei ejus in corde ipsius, et non supplantabuntur gressus ejus. Vides quemadmodum nobis perfectio futurae beatitudinis indicatur; ut nihil aliud homo in corde recipiat nisi voluntatem Dei, qua beatus efficitur, per quam ad tantum culmen ascendit, cui gratias indesinenter acturus est. Dei ejus significat qui eum de mundi istius clade liberavit. Hoc enim pronomen ejus gratiam indicat Domini Salvatoris. Nam cum sit omnium Deus, ipsius proprie dicitur quem liberare dignatur. Cum dicit, in corde ipsius, sensum beati universum tali bono significat esse completum. Hujus itaque gressus supplantare nemo praevalebit, quando jam et originale peccatum desinet, et diabolus de
Abbreviated transcription (Latin):
tiali corpore non erit necesse. terram
graui calcare uestigio. sicut apostolus
dicit: Deinde nos qui uiuimus. qui
reliqui sumus: simul rapiemur cum
ꝑsiguram characterismon. quȩ latine
informatio. uł descriptio dicitur: tem¬
pus beatȩ resurrectioniᷤᷤ ostendit: Nõ
cnum dicit meditat᷑: s meditabitur
de futuro: Os hic cogitationem debe¬
mus accipere: quia de lingua seqͥt᷑
quid loquat᷑ Meditabitur gͦ sapien¬
tiam: non scripturarum lectione.
s coediᷤᷤ purissima uisione Iui enim
non litteris sapientia colligit᷑: sed
elesti largitate in elaborata prestat᷑.
Et lingua eius loquet᷑ iudicium.
quia sermo ibi nequaquã a cogitati¬
one dissentiet: s sicut cor meditabit᷑
sapientiam. ita lingua loquet᷑ per
cuneta iusticiam: Hic est ille cȩle¬
sts ⁊ beatorum modus: ut merito
in ꝯsortium angelorum recipiant᷑.
qui se nullo errore ꝯfundunt. Loqͦͤ¬
ueri luminiᷤᷤ fuerit manifestatione

Expanded text:
tuali corpori non erit necesse terram tuali corpori non erit necesse terram gravi calcare vestigio, sicut Apostolus dicit: Deinde nos qui vivimus, qui reliqui sumus, simul rapiemur cum figuram characterismon, quae Latine informatio vel descriptio dicitur, tempus beatae resurrectionis ostendit. Non enim dicit, meditatur, sed meditabitur de futuro. Os hic cogitationem debemus accipere, quia de lingua sequitur quid loquatur. Meditabitur ergo sapientiam, non Scripturarum lectione, sed cordis purissima visione. Ibi enim non litteris sapientia colligitur, sed coelesti largitate inelaborata praestatur. Et lingua ejus loquetur judicium, quia sermo ibi nequaquam a cogitatione dissentiet: sed sicut cor meditabitur sapientiam, ita lingua loquetur per cuncta justitiam. Hic est ille coelestis et beatorum modus, ut merito in consortium angelorum recipiantur qui se nullo errore confundunt. Loqveri luminis fuerit manifestatione
Abbreviated transcription (Latin):
manere:Iusti hereditate possideb̃t
tertam: ⁊inbabitabunt in seculum
seculi suꝑ eam. Siciit assidue in cre¬
pat ut corrigat: ita frequent mun̾a
pollicetur ut erigat Utraq enim sic̃
diximus efficacis sima sunt instru¬
menta doctrinȩ: ut maloᷤ uin¬
dicta. bonos ꝓmissa p̃mia subsequan¬
tur: Terra autẽ ista appellata ẽ: eo
quod cõm eantium pedibus atterat᷑:
Ad cuius similitudinẽ ⁊ illa futura
terra uocitatur: non quia atteratur
quȩ iuigiter manebit illesa: s uoca¬
bulum non ꝑdit: Qm̃ ipsa ꝑmane¬
bit qualitatibus immutatis: sicut⁊
cęlum. ⁊ corpora nr̃a credimus in no¬
uanda: Quȩ lic& noua er̃t: hisdem
tamen nominibus appellantur: Ad¬
iectum est: Et inhabitabunt: in se¬
culum seculi suꝑ eam: Ne istam
erderes quȩ aliquando deserenda est
nt uacat quod non dixit in ea. s suꝑ
cam Secretum enim uidetur ut pu¬
tamus ipsius habitationis exponere:
Et ideo dictum ẽ. suꝑ eam: quia spiri-¬

Expanded text:
usti haereditate possidebunt terram, et inhabitabunt in saeculum saeculi super eam. Sicut assidue increpat ut corrigat, ita frequenter munera pollicetur ut erigat. Utraque enim, sicut diximus, efficacissima sunt instrumenta doctrinae, ut malos vindicta, bonos promissa praemia subsequantur. Terra ergo ista appellata est, eo quod commeantium pedibus atteratur. Ad cujus similitudinem et illa futura terra vocitatur, non quia teratur quae jugiter manebit illaesa, sed vocabulum non perdit, quoniam ipsa permanebit qualitatibus immutatis, sicut et coelum et corpora nostra credimus innovanda, quae licet nova erunt, iisdem tamen nominibus appellabuntur. Adjectum est, et inhabitabunt in saeculum saeculi super eam: ne istam crederes quae aliquando 126 deserenda est. Nec vacat quia non dixit, in ea, sed super eam. Secretum enim videtur, ut putamus, ipsius habitationis exponere, et ideo dictum est, super eam, quia spiri
Abbreviated transcription (Latin):
ue erederes uistum. intdum uelle mu¬
tuari: posuit totadie. O diitiȩ in esti¬
mabiles. quȩ in tota uita. copiam suã
affiuentissime largiuntur: Merito
accipere: Sequit᷑: ⁊ semen eius. in
benedictione erit: Similis ÷ ⁊ iste locꝰ
superioribus Nam si semen uelis fi¬
lios intelligere: multi sc̃i filioᷤ genu¬
erunt luxuriosoᷤᷤ. ⁊ impio. S semen
dicit operã. quȩ ab homine dono su-¬
ꝑno. uelut frum entale semen asꝑgit᷑.
Hȩc recipitur in benedictione: quia
seminata ÷ in bona uoluntate:
tellegi. docet ⁊ apłs cum dicit. Qui
seminat in carne: de carne mȩtet cor

Expanded text:
ne crederes justum interdum velle mune crederes justum interdum velle mutuari, posuit tota die. O divitiae inaestimabiles, quae in tota vita copiam suam affluentissime largiuntur! Merito accipere. Sequitur, et semen ejus in benedictione erit. Similis est et iste locus superioribus. Nam si semen velis filios intelligere, multi sancti filios genuerunt luxuriosos et impios. Sed semen dicit operam, quae ab homine dono superno velut frumentale semen aspergitur. Haec recipitur in benedictione, quia seminata est in bona voluntate. tellexit Apostolus cum dicit: Qui seminat in carne, de carne metet cor
Abbreviated transcription (Latin):
opera iusti panẽ non indiget: hoc ÷ uer¬
ho dei quo satiatur. quo reficitur. quo
intus reuera uiuit ⁊ pascit᷑: Sic fiet. itt
ocordantia reddantur. quȩ sibi uide
erit: Tota die dicit. toto temp̃r uitȩ suȩ.
Dies enim singulari numero frequent
ponitur. ut totius uitȩ tempora decla¬
rentur: quale ÷ illud primi psalmi.
iin lege eius meditabitur die ac nocte
Ita sit. ut cum pauca dicimus. pluri-¬
ma sentiamus Miseretur. ⁊ commno¬
dat. siue elemosinaᷤᷤ dicit Ubi autem
miscdł̾ia tangit ⁊an imũ ⁊ sic aperit ma¬
ium: Ipsa ÷ enĩ ꝑfecta elemosina. quȩ
prius a se inchoat:i sic ad alteruis ui¬
uamina uenire festinat. Siue magis
omodare illum dicamus spiritalia bo¬
ii. quȩ affluenter dei possidet pauꝑ.
õmodat plane iustus Unde omnino
diies est: de doctrina. de piȩtate. de iu¬
seia. de patientia. cȩterisq bonis. qui¬
bus fruitur mens illa sc̃issima: Sed

Expanded text:
opera justi pane non indiget, hoc est veropera justi pane non indiget, hoc est verbo Dei quo satiatur, quo reficitur, quo intus revera vivit et pascitur. Sic fiet ut concordantia reddantur, quae sibi videberit. Tota die dicit, toto tempore vitae suae. Dies enim singulari numero frequenter apponitur, ut totius vitae tempora declarentur: quale est illud primi psalmi, et in lege ejus meditabitur die ac nocte . Ita fit ut, cum pauca dicimus, plurima sentiamus. Miseretur et commodat: sive eleemosynas dicit, ubi ante misericordia tangit animum, et sic aperit manum. Ipsa est enim perfecta eleemosyna, quae prius a se inchoat, et sic ad alterius juvamina venire festinat. Sive magis illum commodare dicamus spiritualia bona, quae affluenter Dei possidet pauper. Commodat plane justus, unde omnino dives est, de doctrina, de pietate, de justitia, de patientia, caeterisque bonis, quibus perfruitur mens illa sanctissima. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
iusto uistoꝵ qui clamauit in cruce.
deus ds̃ meus quare me acreliquisti:
S ut omnem nodum contrarietatis
eradamus. iustus derelictus non est:
s spiritalibus bonis non tem poralibꝰ
ut putatur auxiliis Quibus tunc
pͥmia reuera collata sunt. quando toe¬
menta seculi superare potuerunt: ip̃so
testante. Beati qui ꝑsequutionem pa-¬
tiuntur ꝓpter iusticiam: qm̃ ipsor un
est regnum cęloꝵ Simili modo dicit¬
non se uidisse semen iusti. egens pañe:
Quod si ad litteram accipias: nec hoc
poterit constare. quod dicit᷑ Legimnꝰ
enim famiᷤᷤ causa: Abrabam. ysadc et
iacob mutasse ꝓuintias. Unde dubiũ
non est eguisse panem: quos ꝓpter pe¬
nuriam loci. exteras constat appetisse
regiones S ed redeamus ad interiore
hominem: ⁊ uera nobis sententia. saluta¬
eiter apparebit: semen unius cuiusq ho¬
minis. operam ẽẽ diximus. quã seminat
imeit: siuie bonam. siue malam: Ergo

Expanded text:
justo justorum qui clamavit in cruce: justo justorum qui clamavit in cruce: Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti ? Sed ut omnem nodum contrarietatis evadamus, justus derelictus non est, sed spiritualibus bonis, non temporalibus, ut putatur, auxiliis: quibus tunc praemia revera collata sunt, quando tormenta saeculi superare potuerunt, ipso testante: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorumnon se vidisse semen justi egens pane. Quod si ad litteram accipias, nec hoc poterit constare quod dicitur: legimus enim famis causa Abraham, Isaac, et Jacob mutasse provincias; unde dubium non est eguisse pane, quos propter penuriam loci constat exteras expetiisse regiones. Sed redeamus ad interiorem hominem, et vera nobis sententia salutariter apparebit. Semen uniuscujusque hominis operam esse diximus, quam seminat et metit, sive bonam, sive malam. Ergo