comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In om̃i loco: oculi domini
contemplantur bonos et
malos. Lingua placabilis
lignum uite: que autẽ im¬
moderata est conteret spi¬
ritum. Domus iusti. plu¬
rima fortitudo: et in frucci¬
bus impii conturbatio. La¬
bia sapientium dissemi¬
nabunt scientiam: corstul¬
toꝵ dissimile erit. uic̾time
impioꝵ abhominabiles¬

Expanded text:
In omni loco oculi Domini contemplantur bonos et malos. Lingua placabilis, lignum vitae: quae autem immoderata est, conteret spiritum. Domus justi plurima fortitudo: et in fructibus impii conturbatio. Labia sapientium disseminabunt scientiam: cor stultorum dissimile erit. Victimae impio
Abbreviated transcription (Latin):
cipiam eum: electus m̃s¬
complacuit sibi in illo a¬
nima mea. Dedi spiritũ
meum suꝑ eum: iudiciũ
gentib ꝓferret. Non clama¬
bit. neq accipiet ꝑsonam:
nee audietur foris uox eiꝰ.
Calamum quassatum ñ
conteret: et linum fumi¬
gans non extinguet. In
ueritate educet uidiciũ.
Non erit tristis neq tur¬
bulentus donec ponat ĩ

Expanded text:
cipiam eum, electus mcomplacuit sibi in illo anima mea, dedi spiritum meum super eum, iudicium gentibus proferet. Non clamabit neque accipiet personam, neque audietur foris vox eius. Calamum quassatum non conteret et linum fumigans non extinguet, in veritate educet iudicium. Non erit tristis neque turbulentus, donec po
Abbreviated transcription (Latin):
me. Iacobi. Phylippi
Bartholomei. Mathi.
Symonis. Et G hade¬
i. Lim. Cleti. Clem̃¬
tis. Sixci. Cornelii.
Cypriani. Laurentii
Grisogoni. Iohãnis.
Ex Pauli. Cosme. it
Damiani. et omnium
sanc̾toꝵ tuoꝵ quoꝵ me¬
ritis precibq concelas.
ut inom̃ib procec̾tionis
tue muniamur auxilio.

Expanded text:
e, Jacobi, Philippi, Bartholomaei, Matthaei, Simonis, et Thaddaei, Lini, Cleti, Clementis, Sixti, Cornelii, Cypriani, Laurentii, Grisogoni, Joannis et Pauli, Cosmae et Damiani, et omnium sanctorum tuorum, quorum meritis precibusque concedas ut in omnibus protectionis tuae muniamur auxili
Abbreviated transcription (Latin):
emento domine fa¬
muloꝵ famulaꝵq
tuarum et omnium cir¬
cumastantium. quoꝵ tͥfi
des cognita est: et nota de¬
uotio. qui tibi offerunt
hoc saerificium laudis ꝓ
tione anmarum suarũ.
ꝓspe salutis. et incolumi

Expanded text:
emento, Domine, famulorum famularumque tuarum et omnium circumstantium, quorum tibi fides cognita est et nota devotio, qui tibi offerunt hoc sacrificium laudis pro tione animarum suarum, pro spe salutis et
Abbreviated transcription (Latin):
indumentum eius: et ri¬
dlebit in die nouissimo.
Os suum aꝑuit sapientie.
et lex clementie in sĩgua ei.
Considerauit semitam do-¬
mus sue: et panem ocio¬
sa non comedit. Surrexe¬
runt filii eius et beatissi¬
mam p̃dicauerunt: et¬
uir eius laudauit eam.
Multe filie congregaue
runt diuitias : tu suꝑgres¬
sa es uniuersas. Fallax gr¬
tia et uana est pulchritu¬
do: mulier timens cleum
ipsa laudabitur. Date
ei de fructu manuum su¬
arum: et laudent eamĩ
portis oꝑa eius.R Spe¬

Expanded text:
indumentum ejus: et ridebit in die novissimo. Os suum aperuit sapientie: et lex clementie in lingua ejus. Consideravit semitas domus sue: et panem ociosa non comedit. Surrexerunt filii ejus: et beatissimam predicaverunt: vir ejus et laudavit eam. Multe frunt divitias: tu autem supergressa es universas. Fallax gratia: et vana est pulcritudo: mulier timens Deum ipsa laudabitur. Date ei de fructu manuum suarum: et laudent eam in portis opera ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
et angłi eius cum illomis¬
si sunt. Et audiui uocẽ
magnam in celo dicentẽ.
Nunc facta est salus. et
uirtus. et regnum dĩ no¬
stri et potestas xp̃i euis:
quia ꝓiectus est accusa¬

Expanded text:
et Angeli ejus cum illo missi sunt. Et audivi vocem magnam in celo dicentem: nunc facta est salus et virtus: et regnum Dei nostri et potestas Christi ejus: quia projectus est accusa
Abbreviated transcription (Latin):
kĩni et desiderantissimi:
gaudium meum et coro
sum saꝑe. in domino. Etiã
rogo et te germane. com¬
par: aduiua illas que
mecum laborauerunt in
euͣnglio cum. clemente et
ceteris adiutorib meis.
Quoꝵ nomina sunt in

Expanded text:
imi et desideratissimi, gaudium meum et coronsum sapere in Domino. Etiam rogo et te, germane compar, adjuva illas, quae mecum laboraverunt in Evangelio cum Clemente, et caeteris adjutoribus meis, quorum nomina sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
puer egosum. Et dixit
dominus adme. Noli
dicere quia puer sum:
qm̃ ad omĩa que mittã
te ibis. et uniuiersa que¬
cumq mandauero tͥ lo¬
queris. Ne timeas a faci
ut eruam te dicit domi¬
nus. Et misit dominus
manum suam: et tetig̃
os meum. Et clixit clomi¬
nus ad me. Ecce decdi u̾¬
ba mea in ore tuo: ecce cõ¬
stitui te hodie suꝑ genteᷤ.
et suꝑ regna. ut euellas.
et destruas. et lisperdas.

Expanded text:
ego sum. Et dixit Dominus ad me. Noli dicere: quia puer ego sum. Quoniam ad omnia que mittam te ibis: et universa quecumque mandavero tibi: loqueris. Ne timeas a facie et eruam te dicit Dominus. Et misit Dominus manum suam ad me: et tetigit os meum. Et dixit Dominus ad me. Ecce dedi verba mea in ore tuo: et constitui te hodie super gentes et super regna: ut evellas: et
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m exaudita ẽ dep̃catio
tua. Et uxor tua helisabech
pariet tibi filium: et uo¬
cabis nom̃ eius ioħem.
Et erit gaudium tibi et
exultatio:et multi in na¬
ciuitate eius gaudebũt.
Ecit enim magnus corã
domino: et uinum et si¬
ceram non bibet. et spiri¬
tu sancto replebitur al¬
huc ex utero matris sue.
Et multos filioꝵ israhel:
conuertet. ad dñm dm̃ip¬
soꝵ. Et ipse p̃cedet ante
illum in sp̃u et uirtute be¬
lie: ut conuertat corcla
patrum in filios. et ĩcre

Expanded text:
deprecatio tua et uxor tua Elisabeth pariet tibi filium et uocabis nomen eiuslohannem: et erit. gaudium tibi et exultatio et multi in natiuitate eius gaudebunt; erit enim magnus coram domino et uinum et siceram non bibet et spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae et multos filiorum Israhel conuertet ad dominum deum ipsorum et ipse praecedet ante illum in spiritu et uirtute Heliae, ut conuertat corda p
Abbreviated transcription (Latin):
cul. et de ultimis finibus
precium eus. Confidit
in ea cor uiri sui: et despo¬
liis non indigebit. Reddet.
ei bonum et non malũ:
om̃ib dieb uite sue. Qͤ¬
siuit lanam. et linum:
et oꝑata est consilio ma¬
nuum suarum. Facta ẽ
quasi nauis institoris:
clelonge portans panem
suum. Et de nocte surre¬
xit: deditq predam do¬
mesticis suis. et cibaria
ancillis suis. Considera¬
uit agrum et emit eũ:
de fructu manuum sua¬
rum plantauit uineam.
Accinxit fortitu dinelum¬
bos suos: et noborauit

Expanded text:
l, et de ultimis finibus pretium ejus. Confidit in ea cor viri sui, et spoliis ejus non indigebit. Reddet ei bonum, et non malum omnibus diebus vitae suae. Quaesivit lanam et linum, et operata est consilio manuum suarum: Facta est quasi navis institoris, de longe portans panem suum. Et de nocte consurgens, deditque praedam domesticis suis, et cibaria ancillis suis. Consideravit agrum, et emit eum: de fructu manuum suarum plantavit vineam. Accinxit fortitudine lumbos suos, et roboravit
Abbreviated transcription (Latin):
respondit petrus. Num¬
quid aqm quis ꝓhibere
potest. ut ñ baptizentur
hi qui sp̃m̃ scm̃ acceper̃t

Expanded text:
respondit Petrus: numquid aquam quis prohibere potest, ut non baptizentur hi, qui spiritum sanctum acceper
Abbreviated transcription (Latin):
cabitur. Si enim. dominꝰ
magnus uoluerit: spiri¬
tu intelligentie replebit il¬
lum. Et ip̃e tanquam. im¬
bres mittet eloqiua sapiẽ¬
tie sue: et in oratione con¬
fitebitur domino. Et ipse

Expanded text:
at. « Si enim Dominus magnus voluerit, Spiritu intelligentiae replebit illum. Et ipse tanquam imbres mittet eloquia sapientiae suae: et in oratione confitebitur Domino. Et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
nicantes et diem
satratissimum celebran¬
tes quo dominus noster
unigenitus filius tuus
unitam sibi fragilitatis
nr̃e sub̾stantiam. inglori¬
am tue dlextere collocauit.

Expanded text:
nicantes, et diem sacratissimum celebrantes, quo Dominus noster Unigenitus Filius tuus unitam sibi fragilitatis nostrae substantiam in gloriae tuae dextera collocavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Siie cerra. et puluis in sacro loco reponencdꝰ
CDorro li in ip̃m sanguinem mulca uel.
nõ potest igne crenancium est. et Sangus
cl̃mi sumatur. C Illucd tam̃ quod ituiꝰ cec¬
derat pͥul debt m Calice sepius pfundi ui¬
lam ablutionem̃. sacerlos lumat. Quocd

Expanded text:
ive terra, et pulvis in sacrario reponendus. 24. Porro si in ipsum sanguinem musca, vel umi potest, igne cremandum est, et tunc sanguis Domini sumatur; illud tamen quod intus ceciderit prius debet in calice vino perfundiburi, et illam ablutionem sacerdos sumat. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ negligentiam eue eaccces
et ꝑacta conlecratõne nec uinum Sedco¬
nec aqua repiaturin Calite: clebet oes¬
statim infundi utrumq et sacerdos eo¬
tam̃. quod illas cluas cruces om̃ittat. que
lingulater lunt suꝑ panem. Quoci lide
Simplici uino. Uel dde aqul line uinõ tia
consecratio: uinum reputatur ꝓ Sacram̃¬
to. lel aqua. non reputatur. Et ideo ista
uegligentia de aqua. maior est et maio¬

Expanded text:
 negligentia evenerit peracta consecratione, nec vinum nec aqua reperiatur in calice, debet statim infundi utrumque, et sacerdos tamen ut illas duas cruces omittat quas singulariter fecit super panem. Quod si de simplice vino vel de aqua sine vino fiat consecratio, vinum reputatur pro sacramento, sed aqua non reputatur; et ideo ista negligentia de aqua posita sine vi
Abbreviated transcription (Latin):
nans quia sabbato cu¬
rasset ihc: dicebat turbe.
Sex dies sunt: in quibro
portet oꝑari. In his ergo
uenite et curamini: et
non in die sabbati. Res¬
pondit aũt ad illum do¬
minus: et dixit. Hypoc¬
te: unus quisq ur̃m sab¬
bato non soluit bouem
suum aut asinum ap̃¬
sepio. et ducit adaqͣre:
Hanc aũt filiam abra

Expanded text:
to curasset Iesus dicebat turbae sex dies sunt in quibus oportet operari in his ergo venite et curamini et non in die sabbati respondit autem ad illum Dominus et dixit hypocritae unusquisque vestrum sabbato non solvit bovem suum aut asinum a praesepio et ducit adaquare han
Abbreviated transcription (Latin):
num est cribue q̃s ꝑ hec sc̃a
que sumpsimus. ut sicut a¬
nimab famulorum. famu¬
larũq tuarum penitentiã
uelle cdonasti. sic indulgen¬
tiam tribuas miseratus op

Expanded text:
num est, tribue, per haec sancta quae sumpsimus, ut, sicut animabus famulorum famularumque tuarum poenitentiae fructum velle donasti, sic indulgentiam tribuas miseratus op
Abbreviated transcription (Latin):
naculum fc̃m est
primum in quo erant
tum enim scd̃m taberna¬
culum qd̃ dicitur sẽa sc̃õꝵ
aureum habens churibu¬
lum. et archam cestam̃ti
circum teccam ex omni
parte auro. In qua ur¬
na aurea habens man¬
na et uirga aaron qͦ
fronduerat. et tabule te

Expanded text:
naculum enim factum est primum, in quo erant ntum autem secundum tabernaculum, quod dicitur Sancta sanctorum: aureum habens thuribulum, et arcam testamenti circumtectam ex omni parte auro, in qua urna aurea habens manna, et virga Aaron, quae fronduerat, et tabulae t
Abbreviated transcription (Latin):
domine. semper
bona creas. sanc̾tificas:
uinificas. benedicis. et
prestas nobis per ip̃sum.
et cum ip̃so. et in ip̃so.
est tibi deo patri omnipo¬
tenti il unitate spiritus
sancti. omnis honor et
glorr A¬
er omnia secula
remus. Preceptis

Expanded text:
Domine, semper bona creas, sanctificas, vivificas, benedicis, et praestas nobis. Per ipsum, et cum ipso, et in ipso est tibi, Deo Patri omnipotenti, in unitate Spiritus sancti, omnis honor et gloriar omnia saecula remus. Praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
us obsequium seruitut
mee. et presta ut hoc sa¬
crificium. quod oculis
tue maiestatis indignuᷤ
obtuli tibi sit acceptabi¬
le michiq et omnibus
pro quibus illud obtuli
sit te miserante. propici

Expanded text:
 obsequium servitutis meae, et praesta ut sacrificium, quod oculis tuae majestatis indignus obtuli, tibi sit acceptabile, mihique, et omnibus, pro quibus illud obtuli, sit, te miserante, propiti
Abbreviated transcription (Latin):
Honora dñm de tua substã¬
tia et de primitiis frugum
tuarum. ut impleant᷑ horre¬
a tua saturitate. et uinotor¬
cularia redundabunt. postc̃o¬

Expanded text:
Honora Dominum de tua substantia, et de primitiis frugum tuarum, ut impleantur horrea tua saturitate, et vino torcularia redundabunt. Ps
Abbreviated transcription (Latin):
ritu dei loquensdicit a¬
nathema ihu. Et nemo
potest dicere dominus
ihe: nisi in sp̃u sanc̾to.
Diuisiones uero gr̃arum
sunt: idem aũt sp̃e. Et
diuisiones ministratio¬
num sunt: idem autem
dominus. Et diuisiones

Expanded text:
ritu dei loquens dicit anathema Iesu, et nemo potest dicere dominus' Iesus' nisi in spiritu sancto. diuisiones autem donationum sunt, idem autem spiritus; et diuisiones ministrationum sunt idem ipse dominus; et diuisiones
Abbreviated transcription (Latin):
qdcumq dixerit fiat. fiet
ei. Propterea dico uobis:
om̃ia quecumq orantes
pecitis. credite. quia acci¬
pietis et uenient uob̃. Et
cum stabitis ad orandũ:
dimittite siquid habetiꝰ ad¬
uersus aliquem. ut et pa¬
ter ur qui in celis est di¬
mittat uobis petcata ur̃a.
Qd̃ si uos non dimiseritᷤ:
neq pater ur̃ qui in celsͤ¬

Expanded text:
 dixerit: fiat! fiet ei. propterea dico uobis: omnia quaecumque orantes petitis credite quia accipietis, et uenient uobis. et cum stabitis ad orandum, dimittite, si quid habetis aduersus aliquem, ut et pater uester, qui in caelis est, dimittat uobis peccata uestra. quod si uos non dimiseritis, nec pater u
Abbreviated transcription (Latin):
cipiebat enim mori. Dr̃e
ergo iħe ad eum. Nisi sig¬
na et ꝓdigia uideritis: ñ
creditis. Dicit ad eum re¬
gulus. Domine: descen¬
de pͥus quam moriatur
filius meus. Dicit ei ih̾e.
uade: filius tuus uiuit.
Credidit ergo homo ser¬
et ibat. Iam aũt eo desc̃n¬
dente: serui occurrerunt.

Expanded text:
cipiebat enim mori. Dixit ergo Jesus ad eum. Nisi signa et prodigia videritis: non creditis. Dicit ad eum Regulus. Domine descende priusquam moriatur filius meus. Dicit ei Jesus. Vade filius tuus vivit. Credidit ergo homo seret ibat. Jam autem eo descendente servi occurrerunt
Abbreviated transcription (Latin):
isrumpe domine iũ¬
cula peccatoꝵ nr̃oꝵ¬
ut sacrificare tͥ hostiam lau¬
dis absoluta libertate possi¬
mus. retribue que ante tri

Expanded text:
isrumpe, Domine, vincula peccatorum nostrorut sacrificare tibi hostiam laudis absoluta libertate possimus; retribue quae ante tri
Abbreviated transcription (Latin):
ongregatus ẽ omnis
ppls quasi uir unus ad
plateam que ẽ ante por¬
tam aquarum: et dixe¬
runt esdre scribe ut af¬
ferret librum legis moysi.
quem p̾cepit dominus
israheli. Attulit ergo es¬
dras sacerdos legem. cora
multitudine. uiroꝵ. ac
mulierum. cunctisq qͥ
poterant intelligere in
die pͥma mensis septini:¬

Expanded text:
ongregatus est omnis populus, quasi vir unus, ad plateam, quae est ante portam Aquarum, et dixerunt Esdrae Scribae, ut afferret librum legis Moysi, quam praecepit Dominus Israeli. Attulit ergo Esdras sacerdos legem coram omni multitudine virorum et mulierum, cunctisque qui poterant intelligere, in die p
Abbreviated transcription (Latin):
sti pecuniam meam adm̃¬
sam. Et ego uenienscum
usuris utiq exegissem illã:
Et astantibus dixit. Fu¬
ferte ab illomnam: et da¬
te illi qui clecem innas ha¬
bet. Et dixerunt ei. Domi¬
ne. habet decem innas. Di¬
co autem uobis quia om̃i
habenti dabitur: ab eo au¬
tem qui non habet. et qd̃
habet auferetur ab eo. ue¬
runtamen inimicos meos
illos qui noluerunt me

Expanded text:
uniam meam ad mensam et ego veniens cum usuris utique exegissem illud et adstantibus dixit auferte ab illo mnam et date illi qui decem mnas habet et dixerunt ei domine habet decem mnas dico autem vobis quia omni habenti dabitur ab eo autem qui non habet et quod habet auferetur ab eo verumtamen inimicos meos illos qui noluerunt me
Abbreviated transcription (Latin):
ua domine mune¬
ribus altaria cumr¬
lamus illius natiuitatẽ
honore debito celebrante.
qui saluatorem mundi
et cetinit affuturum. et
ad ẽẽ monstrauit dñm

Expanded text:
ua, Domine, muneribus altaria cumulamus, illius nativitatem honore debito celebrantes, qui Salvatorem mundi et cecinit adfuturum, et adesse monstravit Dom
Abbreviated transcription (Latin):
istam: q̃m oportet semper
orare. et non deficere dicẽs.
Iudex quidam erat in qua¬
dam ciuitate: qui deum ñ
timebat et hominẽ non re¬
uerebat᷑. uidua aũt quedã
niebat ad illum dicens. Ui¬
dica me de aduersariom̃o.

Expanded text:
iam oportet semper orare, et non deficere, dicens: Judex quidam erat in quadam civitate, qui Deum non timebat, et hominem non reverebatur. Vidua autem quaedam niebat ad illum, dicens: Vindica me de adversario meo.
Abbreviated transcription (Latin):
ancrificauit moyses altare
timas fecit sacrificium. ma¬
tutinum. in odorem suauita¬
tis domino dõ in conspec̾tu
filioꝵ isrł.

Expanded text:
anctificavit Moyses altare timas fecit sacrificium matutinum, in odorem suavitatis Domino Deo, in conspectu filiorum Isr
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus sanctis da pro¬
pitius pacem in cliebus
nostris. ue ope misccłie
tue adiuti et a peccato
simus semper liberi. et
ab om̃i ꝑturbatione se¬
minum nostrum ihesũ

Expanded text:
omnibus sanctis, da propitius pacem in diebus nostris, ut ope misericordiae tuae adjuti, et a peccato simus semper liberi, et ab omni perturbatione seminum nostrum Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
et salute: sue exhortamur
te que oꝑatur tolerantiam
earundem passionum. qͣs
et nos patimur. Et spes
nr̃a firma pro uobis: sci¬
entes quoniam sicut socii
passionum estis. sic eritis
et consolationis. In xp̃o ih̾o

Expanded text:
e exhortamur ae operatur in tolerantia earundem passionum quas et nos patimur et spes nostra firma pro vobis scientes quoniam sicut socii passionum estis sic eritis et consolationis non enim vo
Abbreviated transcription (Latin):
turbe his que a philippo
dicebant᷑: unanimiter
audientes & uidentes sig¬
na que faciebat. Multi
enu eoꝵ qui habebant
sp̃s inmundos: claman¬
tes uoce magna exiebãt.
Multi autem paralitici
& claudi: curati sunt.
tc̃m̃ est gͦ magnum gau¬
dium: in illa cuutate.¬

Expanded text:
ppo dicebantur unianimiter audientes et videntes signa quae faciebat multi enim eorum qui habebant spiritus inmundos clamantes voce magna exiebant multi autem paralytici et claudi curati sunt factum est ergo magnum gaudium in illa civitate
Abbreviated transcription (Latin):
roficiat q̃s domine
hec oblatio quam tue sup¬
plices offerimus maiesta¬
ti ad salutem famuli tui.
ut tua ꝓuidentia eius i¬
ta inter aduersa et ꝓsꝑa
ubiq dirigatur. ꝑd̾ Pco

Expanded text:
roficiat, quaesumus, Domine, haec oblatio quam tuae supplices offerimus Majestati, ad salutem famuli tui Ill., ut tua providentia ejus vita inter adversa et prospera ubique dirigatur. P
Abbreviated transcription (Latin):
urifica domine q̃s
mentes nr̃as benig¬
nus et renoua celestib
sacram̃tis: ut conseq̃n¬
ter et corpoꝵ p̃sens pari¬
ter et futurum. capiamꝰ

Expanded text:
urifica, Domine, quaesumus, mentes nostras benignus, et renova coelestibus sacramentis, ut consequenter et corporum praesens pariter et futurum capiamus
Abbreviated transcription (Latin):
altabitur. oft Oraui de¬
um meum ego daniel dicens.
exaudi domine p̃ces serui tui
illumina faciem tuam super
sanctuarium tuum et ꝓpicuis
iitende ppłm istum. suꝑ quem
inuocatum ẽ nomen tuum d̾s.

Expanded text:
aetitia. Offert. Oravi Deum meum ego Daniel, dicens: Exaudi, Domine, preces servi tui, illumina faciem tuam super sanctuarium tuum, et propitius intende populum istum, super quem invocatum est nomen tuum, Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
chi acluitor: et liberasti
me scd̃m multitudinem
miscdie nominis tui. A
rugientib p̃paratis acl
escam: de manib que¬
rentium animam meã
et de portis tribulatioñ
que circuideder̃t me.
Ap̃ssura flãme que cir¬
cumdedit me: et in me¬
dio ignis non sum estu¬
ata. De altitudine uen¬
cris inferi: et lingua co¬
inquinata. et uerbo mẽ

Expanded text:
asti me secundum multitudinem misericordiae nominis tui a rugientibus paratis ad escam de manibus quaerentium animam meam et de portis tribulationis quae circumdederunt me a pressura flammae quae circumdedit me et in medio ignis non sum aestuatus de altitudine ventris inferi et a lingua coinquinata et verb
Abbreviated transcription (Latin):
aquarum. a mane usq:
ad mediam diem in con¬
spectu uiroꝵ. ac muliere.
et sapientium. Et aures
om̃is ppłi: erant erecte
ad librum. Stecit autem¬

Expanded text:
Aquarum, a mane usque ad medium diem, in conspectu virorum ac mulierum et sapientium; et aures omnis populi erant intentae ad librum . Et ve
Abbreviated transcription (Latin):
salutarem et corporibus
mederis et mentibus ÷
maiestatem tuam sup¬
plices exoramus:ut pia
ieuinantium dep̃catio¬
ne placatus: et p̃sentia
nobis subsidia p̃beas et
dominus ad moysendi¬
cens. Decimo die m̃sis
huius septimi.dies ex¬
piationum erit celeber¬
rimus: et uocabitur sẽs.
Affligetisq ammas ue¬
stras in eo: et offeretis ho¬
locaustum domino. Om¬
ne opus non facietisin
tempore diei huiꝰ: quia
dies ꝓpiciationis est. ut
ꝓpicietur uobis dominꝰ

Expanded text:
salutarem, et corporibus mederis et mentibus, Majestatem tuam supplices exoramus, ut pia jejunantium deprecatione placatus, et praesentia nobis subsidia praebeas et Dominus ad Moysen, dicens: decima die mensis hujus septimi, dies expiationum erit celeberrimus, et vocabitur sanctus: affligetisque animas vestras in eo, et offeretis holocaustum Domino. Omne opus servile non faciatis in tempore diei hujus: quia dies propitiationis est, ut propitietur vobis Domin
Abbreviated transcription (Latin):
patiantur. Neq enim qͥ
circumciduntur legẽ eu¬
stodiunt: seduolunt uo
cireumcidi ut in carne ue¬
stra glorientur. Michi
aũt absit głiari nisi in

Expanded text:
patiantur. Neque enim qui circumciduntur, legem custodiunt, sed volunt vos circumcidi, ut in carne vestra glorientur. Mihi autem absit gloriari nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
cipiam eum: electus m̃s¬
complacuit sibi in illo a¬
nima mea. Dedi spiritũ
meum suꝑ eum: iudiciũ
gentib ꝓferret. Non clama¬
bit. neq accipiet ꝑsonam:
nee audietur foris uox eiꝰ.
Calamum quassatum ñ
conteret: et linum fumi¬
gans non extinguet. In

Expanded text:
cipiam illum; electus mcomplacuit sibi in illo anima mea: dedi spiritum meum super eum, judicium gentibus proferet. Non clamabit neque accipiet personam, neque audietur foris vox ejus: calamum quassatum non conteret, et linum fumigans non exstinguit . »
Abbreviated transcription (Latin):
iustificas impium
et non uis mortẽ peceato¬
rum. maiestatem tuã sup¬
pliciter dep̃camur: ut fa¬
mulum turm de tua mi¬
sericordia conficlentẽ cele¬
sti ꝓtegas benignus auxi¬
lio. et assidua ꝓtet̾tione gy

Expanded text:
justificas impium, et non vis mortem peccatorum, Majestatem tuam suppliciter deprecamur, ut famulum tuum Ill. de tua misericordia confidentem coelesti protegas benignus auxilio, et assidua protectio
Abbreviated transcription (Latin):
popli mei isrł: et edificab̃t
ciuitates desertas: et ha¬
bitabunt meis. Et plan¬
tabunt uineas: et bibẽt
uinum earum. Et faciẽt
ortos: et comedent fructꝰ
eoꝵ. Et plantabo eos suꝑ
humum suam: et none¬
uellam eos ultra de terra
sua qͣm dedi eis. Dicit do¬

Expanded text:
mei Israhel et aedificabunt civitates desertas et habitabunt et plantabunt vineas et bibent vinum earum et facient hortos et comedent fructus eorum et plantabo eos super humum suam et non evellam eos ultra de terra sua quam dedi eis dicit Do
Abbreviated transcription (Latin):
naculum fc̃m est
primum in quo erant
candelaibra et mensaet
ꝓpositio panum: qd̃ cli¬
citur sancta. Post uelam̃¬
tum enim scd̃m taberna¬
culum qd̃ dicitur sẽa sc̃õꝵ
aureum habens churibu¬
lum. et archam cestam̃ti
circum teccam ex omni
parte auro. In qua ur¬
na aurea habens man¬
na et uirga aaron qͦ
fronduerat. et tabule te

Expanded text:
naculum enim factum est primum, in quo erant candelabra et mensa et propositio panum, quae dicitur Sancta. Post velamentum autem secundum, tabernaculum quod dicitur Sancta sanctorum, aureum habens thuribulum, et arcam Testamenti circumtectam ex omni parte auro; in qua urna aurea habens manna, et virga Aaron quae fronduerat, et tabulae t
Abbreviated transcription (Latin):
cretur mundum totũ. et cle
sua: Qui enim me cõfes¬
sus fuerit. etͣ mea in gene¬
ratione. ista adultera et pec
catrice: et filius hominis
confitebitur eum cum ue¬
nerit in głia patris sui cũ

Expanded text:
cretur mundum totum, et detra sua? Qui enim me confusus fuerit, et verba mea in generatione ista adultera et peccatrice, et filius hominis confundetur eum, cum uenerit in gloria sua cum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i deus omnium
et respice nos: et ostende
nobis lucem miserationũ
tuarũ. Et immitte timo¬
rem tuum suꝑ gentes que
non exquisierunt te: et cog¬
noscant quia non est d̃s
nisi tu. ut enarrent mag¬

Expanded text:
ri, Deus omnium, et respice nos, et ostende nobis lucem miserationum tuarum; et immitte timorem tuum super gentes quae non exquisierunt te, et cognoscant quia non est Deus nisi tu, ut enarrent mag
Abbreviated transcription (Latin):
atis faciat tibi domi¬
ne q̃s ꝓ animabus
famuloꝵ famularumq tu¬
arumq tuarum sacrificii
p̃sentis oblatio. et peccato¬
rum ueniam quam quesi¬
erunt inueniant. ut qd of¬
ficio lingue implere nõ po¬
tuerunt desiderate penitñ¬
tie compensatione ꝑcipiãt ꝑ

Expanded text:
atisfaciat tibi, Domine, pro animabus famulorum famularumque tuarum sacrificii praesentis oblatio, ut peccatorum veniam, quam quaesiverunt, inveniant, et quod officio linguae implere non potuerunt, desideratae poenitentiae compensatione percipiant
Abbreviated transcription (Latin):
taui ut affligerem uos
cum me adiracundiam
ꝓuocassent patres ur̃i.
et non sum misertus:
sic conuersus cogitai ĩ
diebus istis. ut bene fa¬
da. Nolite timere. Hec
sunt ergo uerba que fa¬
cietis. Loquimini uerita

Expanded text:
tavi ut affligerem vos cum ad iracundiam provocassent me patres vestri, et non sum misertus, sic conversus cogitavi in diebus istis ut benefada. Nolite timere, haec sunt verba quae facietis. Loquimini ve
Abbreviated transcription (Latin):
cit dicit dominus. Et fcm
ẽ uerbum domini ex̃citu¬
um ad me dicens. Hec di¬
cit dominus ds ex̃cituũ.
Ieuinium quarti. et ieni¬
nium quinti. et ieuinũ
septimi. et ieuinium de¬
cuni. erit clomui uide in
gaudium et leticiam: et
in sollempnitates precla¬
ras. ueritatem tantum
et pacem diligite: licit

Expanded text:
cit Dominus et factum est verbum Domini exercituum ad me dicens haec dicit Dominus exercituum ieiunium quarti et ieiunium quinti et ieiunium septimi et ieiunium decimi erit domui Iuda in gaudium et in laetitiam et in sollemnitates praeclaras veritatem tantum et pacem diligite haec dicit
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum reliquiaꝵ here¬
ditatis tue: Non inimit¬
tet ultra furorem. suum¬
ricordiam ẽ. reuertetur
et miserebitur nr̃i. De¬
ponet iniquitates nr̃as:
et ꝓiciet in ꝓfundum
maris omĩa peccata no¬
stra. Dabis ueritatẽ ia¬

Expanded text:
iquiarum haereditatis tuae? Non immittet ultra furorem suumricordiam est. Revertetur, et miserebitur nostri: deponet iniquitates nostras et projiciet in profundum maris omnia peccata nostra. Dabis veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
eus qui diligen¬
tibus te bona in¬
uisibilia preparasti:
infunde cordibus nr̃is
tui amoris affectum:
ut te in omnib et su¬
per omnia diligentes:
piissiones tuas que
om̃e clesiderium supe¬
rant consequamur. ꝑ

Expanded text:
eus, qui diligentibus te bona invisibilia praeparasti, infunde cordibus nostris tui amoris affectum, ut te in omnibus et super omnia diligentes, promissiones tuas, quae omne desiderium superant, consequamur.
Abbreviated transcription (Latin):
eus qui te p̃cipis a
peccatorib exoraritͥ¬
q sacrificium contriti cor¬
dis offerri. hoc sacrificiũ
qd̾ indignis manib offe¬
ro acceptare dignare. et it
ip̃e tibi hostia et saerificiũ
optata ꝓpiciatio: ut ꝑ hec
te opitulante efficiar sa¬
cris mysteriis dignus q̃
de tua pietate confisus fre¬
quentare. p̃sumo indignꝰ.¬

Expanded text:
eus, qui te praecipis a peccatoribus exorari, tibique sacrificium contriti cordis offerri, hoc sacrificium, quod indignis manibus meis offero, acceptare dignare, ut et ipse tibi hostia, et sacrificium optata propitiatio, ut per haec, te opitulante, efficiar sacris mysteriis dignus, quae de tua pietate confisus frequentare praesumo indign
Abbreviated transcription (Latin):
req̃es. Sumetisq uob̃die
pͥmo fructus arboris pul¬
cherrime spatulasq: pal¬
marum et ramos ligni
cdensarum frondium et
salices de torrente: et lesa¬
bimini coram domino
do ur̃o: celebrabitisq: sol¬
lempnitatem eius septẽ
dieb ꝑannum. Legiti¬
mum sempiternũ erit
ingenerationib nris.
ense septimo festa ce¬
lebrabitis: et habitabitis

Expanded text:
ebus: sumetisque vobis die primo fructus arboris pulcherrimae, spatulasque palmarum, et ramos ligni densarum frondium, et salices de torrente, et laetabimini coram Domino Deo vestro: celebrabitisque solemnitatem ejus septem diebus per annum: legitimum sempiternum erit in generationibus vestris. Mense septimo festa celebrabitis in umbraculis
Abbreviated transcription (Latin):
b querentium animã
meam. et de portis tͥbu¬
lationum que circumde¬
derunt me. Ap̃ssura flã¬
me que circumdedit me:
et in medio ignis nõsũ
estuatus. De altitudine
uentras inferi: et a lingͦ
coinquinata et a uerbo

Expanded text:
 quaerentium animam meam et de portis tribulationis quae circumdederunt me a pressura flammae quae circumdedit me et in medio ignis non sum aestuatus de altitudine ventris inferi et a lingua coinquinata et verbo
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. q̃ obtulit melchisedech figurans sa¬
cerdotiũ xͥ. de quo d̾s pater iurauit di¬
rat autem melchisedech sacerdos dei al¬
tissuni. ⁊ rex salem. qui obuiauit ha¬
brahe regresso a cede regum. ⁊ ꝓfe̾ns pa¬
nem ⁊ uinum bñdixit ei ⁊ ait. Bene¬
dicrus habraham deo altissimo qui cre¬
auit celum ⁊ tr̃am. Ꝙ ded̾ eis decima ᷤᷤ
ex omib. In lectõne autem genesis
subito inlucitur melchisedech quasi
sñ patre ⁊ sñ matre. nec untium di¬
erũ nec finem uite hñs. Qui int̃pr
rex iusticie. ⁊ dictꝰ ẽ rex salem. qd̃ est
rex pacis. Ex epła ad hebreos apostolo
int̃pretante manifeste apparer bec
om̃ia xp̃o conuenire. qui ẽ tex iꝰticie.
⁊ rex pacis. sicut de eo scriptum est.
Orietur in dieb eius iusticia ⁊ ha .p.¬
matre natus natus ẽ sñ patre. qui ẽ

Expanded text:
sunt, quae obtulit Melchisedech, figurans sasunt, quae obtulit Melchisedech, figurans sacerdotium Christi; de quo Deus Pater juravit, dirat autem Melchisedech sacerdos Dei Altissimi, et rex Salem, qui obviavit Abrahae regresso a caede regum et « proferens panem et vinum, benedixit ei et ait: Benedictus Abraham Deo Altissimo, qui creavit coelum et terram, et dedit ei decimas ex omnibus . » In lectione autem Genesis subito inducitur Melchisedech quasi sine patre et sine matre, nec initium dierum, nec finem vitae habens, qui interpretatur rex justitiae. et dictus est rex Salem, quod est rex pacis. Ex Epistola ad Hebraeos, Apostolo interpretante, manifeste apparet, haec omnia Christo convenire; qui est rex justitiae et rex pacis, sicut de eo scriptum est: « Orietur in diebus ejus justitia et apatre natus est sine mat
Abbreviated transcription (Latin):
pateret᷑ uetꝰ ⁊ nusticum pascha c̃ disci¬
płis suis rite ꝯsummauit legalib in¬
stitutis t̃minum ponens. ⁊ q̃ tẽ erant
finienda.⁊ exrunc ꝑicienda: ad finem
suũ cum bonore deducens. Cessare sane
oportuit q̃ ad plenam emoatõem ꝑ se
sufficere ñ ualebant. ut radiante gr̃a
⁊ etñia redempt̃õe inuenta. uiioq uero
sacrificio ꝓ multis ⁊ his figuralib in¬
troducto: ced̾et num̾ositas unitati. fi¬
gura u̾itati. umibra luci. uetustasq
nouitati. Nouis enĩ suꝑueͣntib: ue¬
tera erant ꝑicienda. ⁊ uetustissi ma
uet̾m comedenda. ut panem angłoꝵ
manducaret homo. sicut a dieb an¬
tiquis in dulceline sua ꝑauit pau¬
peri deus. Que st̃ uetustissima uet̾.
etera sunt uet̾is testam̃n sacri¬
ficia. q̃ lex moysi uib offerri. qͣ¬
lia obtulit aaron ⁊ filii eius. qui pro
peccatis hominum ꝯs ueu̾ant iugu¬
lare filios arietum. ⁊ fund̾e̾ sanguinẽ
hẏrcoꝵ ⁊ utuloꝵ. uetustissima uet̾m

Expanded text:
pateretur, vetus et mysticum pascha cum discipulis suis rite consummavit, legalibus institutis terminum ponens, et quae tunc erant finienda, et extunc projicienda, ad finem suum cum honore deducens. Cessare sane oportuit, quae ad plenam emendationem per se sufficere non valebant ut radiante gratia et aeterna redemptione inventa, unoque vero sacrificio pro multis his figuralibus introducto, cederet numerositas unitati, figura veritati, umbra luci, vetustasque novitati. Novis enim supervenientibus, vetera erant projicienda, et vetustissima veterum comedenda, ut panem angelorum manducaret homo, sicut a diebus antiquis in dulcedine sua paravit pauperi Deus Quae sunt vetustissima veterum. Vetera sunt Veteris Testamenti sacrificia, quae lex Moysi jubet offerri, qualia obtulit Aaron et filii ejus; qui pro peccatis hominum consueverunt jugulare filios arietum, et fundere sanguinem hircorum et vitulorum. Vetustissima veterum
Abbreviated transcription (Latin):
subdid̃ d̾ hominem magist̾io brutorum
animaliũ ad ueret̃diam eiꝰ. ut qͣi in sco¬
la nescientium ordinẽ uite. ꝯdiseat ho
uitam compon̾e ⁊ mores ordinare. Hĩc
ad scolam formice mutitur. homo ad dis¬
cendam sapĩam ap̃ salomonẽ dicẽtem.
Uade pig̃ ad formicam ⁊ consid̾ã uias eiꝰ¬
⁊ cet̾a. Sic sic hominem humiliauit d̾s
qui ẽ ante scła. Ab initio quid̃ gła ⁊ hono¬
re coronauit eiun ⁊ ꝯstiruit eum suꝑ
oꝑa manuum suaꝵ. Oĩa subiec̃ sub pe.¬
eum ꝯfusione. Ꝙ qui paulominꝰ mino¬
ratꝰ est ab angłis: nc̃ pecorib campi infi̾¬
or inuenitur. Iubetur homo ꝑ se agnum
a culpa ⁊ morte lib̾aret. Hominis enim
insipientia .i. culpa. causa mortis ẽ. Mors

Expanded text:
subdidit Deus hominem magisterio brutorum subdidit Deus hominem magisterio brutorum animalium ad verecundiam ejus, ut quasi in schola nescientium ordinem vitae addiscat homo vitam componere, et mores ordinare. Hinc ad scholam formicae mittitur homo ad discendam sapientiam, apud Salomonem dicentem: « Vade, piger, ad formicam, et considera vias e etc. Sic sic hominem humiliavit Deus, qui est ante saecula. Ab initio quidem gloria et honore coronavit eum, et constituit eum super opera manuum suarum. Omnia subjecit sub peeum confusione, et qui paulominus minoratus est ab angelis, nunc pecoribus campi inferior invenitur. Jubetur homo pro se agnum a culpa et morte liberaret. Hominis enim insipientia, id est culpa, causa mortis es
Abbreviated transcription (Latin):
te ł spũał morns ei intimata ÷. Mortis qͥd̾
ut in se mactaret ueterem uitam. ne
deuiceps eẽt lasciuus ⁊ petulans. ut hyrtꝰ.
ñ detrectans uigum obedientie ut taurꝰ
ceruicosus. ñ cornib elatõnis armatꝰ utaries
quia d̾̃ cornua pecc̃oꝵ. confringet. nõ de¬
niq carnał eẽt aut animalis. s spũalis
spũalit̾ omĩa examinans. ⁊ nichil pecu¬
ale in se bñs. s omnem irrationabilem
sensũ. ⁊ bestialẽ affectum in semz ip̃o mor¬
tificando mactans. Exemplum qͦ spũal
uite de natura animaliũ homini ꝓpone¬
batur. ut ꝑ discretõem ungłam find̾et.
sriens qͥd sit int̾ dext̾am ⁊ sinstͣm. quid
liceat. qͥd deceat. quid expediat. ⁊ ꝑ deuo¬
tionem ⁊ custodiã mandatoꝵ dei semꝑ
ruminaret qͣsi cybum suum legem dei
sui. ⁊ in morib sius ꝯponenlis de sim¬
plicitate ⁊ mansuetudine. labore ⁊ pa¬
cientia. animalium: formaret᷑ ad simili¬
um in se stͥadia uirtutũ. Sic sic pꝰ pcc̃m

Expanded text:
s mortis ei intimata est. Mortis quidem, ut in se mactaret veterem vitam, ne deinceps esset lascivus et petulans ut hircus, non detrectans jugum obedientiae ut taurus cervicosus, non cornibus elationis armatus ut aries; quia Deus cornua peccatorum confringit: non denique carnalis esset, aut animalis, sed spiritualis spiritualiter omnia examinans, et nihil pecuale in se habens, sed omnem irrationabilem sensum et bestialem affectum in semetipso mortificando mactans. Exemplum quoque spiritualis vitae de natura animalium homini proponebatur, ut per discretionem ungulam finderet, sciens quid sit inter dextram et sinistram, quid liceat, quid deceat, quid expediat, et per devotionem et custodiam mandatorum Dei semper ruminaret quasi cibum suum legem Dei sui, et in moribus suis componendis, de simplicitate et mansuetudine, calore et patientia animalium, formaretur ad similium in se studia virtutum. Sic sic post peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
tanda. q̃ caruali homini sit ꝯtemꝑata.
ẽ ⁊ ꝯformata. ut infirmitati eiꝰ ꝯdescen¬
deret. ⁊ qͣi cum infirmo infirmaretur.
carnẽ ambłans. qi tm̃ caro erat carna¬
sensũ ⁊ spũalem affectum. ut qui
ẽ in mutatione legis de litt̾a in sp̃m
In litt᷑a aũ hoc ẽ in carnalib obsu̾an¬
tiis ad litt̾am ꝑtinentib ꝯtemꝑata ẽ
lex infirma homini infirmo. S cum
de infirinitate sua ꝯualesce̾t homo:
mutata ẽ lex in meliꝰ ẽ ꝓficiente ꝓfi¬
ciens. ⁊ de uno ad altiora ꝯscendẽs
sicut scriptum ẽ. Cum eleuarentur

Expanded text:
tanda, quae carnali homini sic contemperata est tanda, quae carnali homini sic contemperata est et conformata, ut infirmitati ejus condescenderet, et quasi cum infirmo infirmaretur. lans, quasi tantum caro erat, carnasensum et spiritualem affectum, ut qui est, in mutatione legis de littera in spiritum. In littera autem, hoc est in carnalibus observantiis ad litteram pertinentibus, contemperata est lex infirma homini infirmo. Sed cum de infirmitate sua convalesceret homo, mutata est lex in melius, cum proficiente proficiens, et de imo ad altiora conscendens, sicut scriptum est. « Cum eleva
Abbreviated transcription (Latin):
stitio ꝑsuasum haberet sacrificus dĩn po¬
se placari. fixumq teneret hostiarium
morte ⁊ effusione sanguins p̃ces exau¬
diri. ⁊ scełã posse facilius expiari. Exrãt
innunerabiles ip̃orum ⁊̃ gentiliũ libri.
qui p̃cipuam spem sue liberatõis ⁊ uo¬
tiue exauditionis in sacrificãdi religi¬
one apud gentes constitutam fuisse ma¬
nifestissime declarant. uñ uͦ hec opinio
incesserit. ł quom undeõq incipiens uꝰs
ad teligionem om̃ium ⁊ uid̾oꝵ ⁊ genti¬
um ꝑcessi̾t. nõ est ꝓmptum edic̾e. u̾m
res diligentius consid̾ata uehem̃tem ad¬
ducit adiniratt̃em ⁊ stuporẽ. dõ mira¬
biliter lispensante ut ꝯmunis opi¬
nio om̃ium hõĩum sp̃e sue salutis u
sacrificandi religione ꝯstituentium.
future dispensationi seruiret. ualita
pꝰmodum ad fidem om̃ium. morte uniꝰ
hostie de morte lib̾andoꝵ. bomuni ĩmeliꝰ
mutãdo data ẽ lex: ⁊ ip̃a in melius mu¬

Expanded text:
erstitio persuasum haberet sacrificiis Deum poserstitio persuasum haberet sacrificiis Deum posse placari, fixumque teneret hostiarum morte et effusione sanguinis preces exaudiri, et scelera posse facilius expiari. Exstant innumerabiles ipsorum etiam gentilium libri, qui praecipuam spem suae liberationis, et votivae exauditionis in sacrificandi religione apud gentes constitutam fuisse manifestissime declarant. Unde vero haec opinio incesserit, vel quomodo undecunque incipiens, usque ad religionem omnium et Judaeorum et gentium processerit, non est promptum edicere. Verum res diligentius considerata vehementem adducit admirationem et stuporem, Deo mirabiliter dispensante, ut communis opinio omnium hominum spem suae salutis in sacrificandi religione constituentium futurae dispensationi serviret, valitura postmodum ad fidem omnium morte unius hostiae de morte liberandorum, homini in melius mutando. Data est lex, et ipsa in melius mu
Abbreviated transcription (Latin):
ieut homo constar ex carne ⁊ aĩa
ita lex ꝯsistit in litt̾a ⁊ sp̃u. Hõ
aũ adbrc sine lege caruał erat uenũ¬
datus sub pecc̃o. suꝑstitioni deduus. ⁊
uere teligionis ignarus. Lege accepta
q uidicio rectissime sese dampnaret. dũ
repbaret qd̃ antea ꝓbarat. errorẽ suum
ip̃a mutatione confessus. Ar qui aure
legẽ acceptam fidẽ unius dei habebant.
⁊ ydolis ñ unmolabant. hu si pꝰ legem
superant auctoritare legis confirmari
poterãt. in eo qd̾ ceꝑant ꝑseuerare. Pro¬
curabat nempe lex ñ ydoł. s uero dõ car¬
nales hostias offerri. donec unum sacri¬
ficium uerũ homĩnib sacrificus non
solum uidõrum s etiam gentium finẽ
imponet. apud om̃s nempe gentes con¬
suetudinis erar deo suo hostias offr̾e. Mos
aũ sacrificandi longe ante legẽ mitium
sumens siue nature instinctu. siue diui¬
ua inspiratione. siue parentũ tralitõe.
siue exalioꝵ. exemplo ⁊ alioꝵ imitõne
ita inualuit. ut om̃is religio om̃isq suꝑ¬

Expanded text:
icut homo constat ex carne et anima, ita lex consistit in littera et spiritu. Homo autem adhuc sine lege carnalis erat, venundatus sub peccato, superstitioni deditus, et verae religionis ignarus. Lege accepta que judicio rectissime se damnaret, dum reprobaret, quod antea probarat, errorem suum ipsa mutatione confessus. At qui ante legem acceptam fidem unius Dei habebant, et idolis non immolabant, hi si post legem supererant, auctoritate legis confirmari poterant, in eo quod coeperant perseverare. Procurabat nempe lex, non idolis, sed vero Deo carnales hostias offerri, donec unum sacrificium verum omnibus sacrificiis non solum Judaeorum, sed etiam gentium, finem imponeret. Apud omnes nempe gentes consuetudinis erat Deo suo hostias offerre. Mos autem sacrificandi longe ante legem initium sumens, sive naturae instinctu, sive divina inspiratione, sive parentum traditione, sive ex aliorum exemplo et aliorum imitatione, ita invaluit, ut omnis religio, omnisque sup
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cium ⁊ in cybum. Quomͦ se in cybum
euugłiste. qui de institutõe noui sacrifi¬
cii ita scribit. Ex euugłio Mathei. Ce¬
nantib aũ eis accepit ihc panem. ⁊ bene¬
dixit ⁊ freg̃. ded̾q discipłis suis. ⁊ ait. ac

Expanded text:
um evangelistae, qui de institutione novi sacrificii ita scribit: Ex Evangelio Matthaei: « Coenantibus autem eis, accepit Jesus panem, et benedixit, ac fregit, deditque discipulis sui
Abbreviated transcription (Latin):
onem ꝑtinet. qd̃ anunal ꝓ te oblatũ
dicitur mundum. cum sis ip̃e ĩmũ¬
dus : Nam ꝑ sacrificium iõ purgari in¬
diges: quia ĩmundus es. Qd̃ si ad pͥsti¬
nam dignitatem pͥme conditõis iue
respicias. ñ iam erit p̃cium tuum hyr¬
cus ł aries. quib ꝑ insipientian assi¬
milatus es. ex qͦ pͥmum deformatꝰ es. sed
unigenitꝰ filius d̾i ꝑ quem d̾i ymago
inte formata ẽ. ipse ⁊ nõ alius erit pre¬
cium tuum cꝰ sanguine reduñdus es.
ut reformet᷑ inte ymago d̾i ꝑ eũdem
filium qui ẽ ymago dei inuisibilis In
pecudib gͦ insipientib hominis uice
oblatis. ⁊ qͣi morte uicaria pro bomine
mactatis demonstratus est homo sͥ qͣlis
esset ꝑ culpam. ⁊ quia morte dignꝰ pp̃
culpam. Ibi enim poterat homo si tam̃
honio eẽt. ⁊ omnino pecus ñ eẽt ãmon̾i
deiectõis ⁊ mortał conditoĩs sue ut corde
inflammato ⁊ renib ꝯmutatis ꝑ pe¬

Expanded text:
onem pertinet, quod animal pro te oblatum onem pertinet, quod animal pro te oblatum dicitur mundum, cum sis ipse immundus? Nam per sacrificium ideo purgari indiges, quia immundus es. Quod si ad pristinam dignitatem primae conditionis tuae respicias, non jam erit pretium tuum hircus vel aries, quibus per insipientiam assimilatus es, ex quo primum deformatus es; sed unigenitus Filius Dei, per quem Dei imago in te formata est; ipse enim erit pretium tuum, cujus sanguine redimendus es, ut reformetur in te imago Dei per eumdem Filium, qui est imago Dei invisibilis. In pecudibus ergo insipientibus hominis vice oblatis, et quasi morte vicaria pro homine mactatis, demonstratus est homo sibi, qualis esset per culpam, et quia morte dignus propter culpam. Ibi enim poterat homo, si tamen homo esset, et omnino pecus non esset, admoneri dejectionis et mortalis conditionis suae, ut corde inflammato et renibus commutatis per poe
Abbreviated transcription (Latin):
catio in carnalib sacrificiis tͥa
principaliter figurabat hominis cul¬
pam. ⁊ ꝓ culpa penã. ⁊ lib̾atõis grãm.
In carnalib enim sacrificus demon¬
stratus ẽ homo sibiqͣleẽt ꝑ peccm. ⁊ qͣli
pena dignus: p̃p̃ pec̃m. Nam ẽ ꝑ ino¬
bedienne culpam eẽt reus mortis. ⁊
ꝑ dei sententiam mori addit᷑. ⁊ i deo
debitor mortis: ꝑ legem tam̃ ñ est ad¬
monitus se ip̃m occidere. ñ pensioẽm
proprie mortis qͣmuis debitã ex sol¬
uere. s iussus ẽ homo qͣi p̃cium redẽp¬
tionis sue pecꝰ offerre. Digne estimatus
est sicur oiuis occisionis. quia ꝑ insipien¬
tiam pecudi sunił erat. ⁊ morte dignus
mag̃ qͣm petus: qd ꝓ ip̃o occidebatur. Ui¬
des ne homo qui ad ymaginem ⁊ simi¬
litudinem dei factus es: qͣntum dep̃ci¬
atus es. qͣm uilis factus es: Si ad ĩclig
animal. dummͦ mundum sit. In ħ
enim modicũ qͥd honoris. tͥ forte dela¬
tum est qd̾ mundum animal iub̾is
offerre. an magis ⁊ hoc ad tuam cõfusi¬

Expanded text:
catio in carnalibus sacrificiis tria principaliter figurabat, hominis culpam, et pro culpa poenam, et liberationis gratiam. In carnalibus enim sacrificiis demonstratus est homo ena dignus propter peccatum. Nam cum per inobedientiae culpam esset reus mortis, et per Dei sententiam morti addictus, et ideo debitor mortis, per legem tamen non est admonitus seipsum occidere, non pensionem propriae mortis quamvis debitam exsolvere, sed jussus est homo quasi pretium redemptionis suae offerre. Digne aestimatus est sicut oves occisionis, quia per insipientiam pecudi similis erat, et morte dignus magis quam pecus, quod pro ipso occidebatur. Videsne homo, qui ad imaginem et similitudinem Dei factus es, quantum depretiatus es, quam vilis factus es? Si ad indignianimal, dummodo mundum sit. In hoc enim modicum quid honoris tibi forte delatum est, quod mundum animal juberis offerre; an magis et hoc ad tuam confusi
Abbreviated transcription (Latin):
Nuum de hoc uetustate amarũ.
⁊n amaritudine uetustũ. s mox
nouo mutandum. ¶ Item. uine
⁊ caritatis. Cuius uinee iunum
ẽ obedientia legis ł euuͣgłii. Sed
obedientia legis figura erat obedi¬
entie euuanglice ꝑfectionis. Obedi¬
entia legis uniolare agnũ. obe¬
dientia uoua unmolare se ip̃m.

Expanded text:
num hoc de vetustate amarum, et in amaritudine vetustum, sed mox novo mutandum. Item vineet charitatis, cujus vineae vinum est obedientia legis, vel Evangelii, sed obedientia legis figura erat obedientiae Evangelicae perfectionis. Obedientia legis immolare agnum, obedientia nova immolare se ipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
ocorum gͥ uenerabiliũ. alia st̃ or̃oni
dicata. alla humane necessitati sunt
deputata. Loca humane necc̃itati statu¬
ta: st̃ hec. xenodochium. nasochoniiũ.
tropium. bethphotͦpium. Sancti enim
patres & religiosi imꝑatores quedam in¬
sti uerunt loca. uͥ ꝑegrini. orphani. se¬

Expanded text:
Locorum itaque venerabilium alia sunt orationi dicata, alia vero necessitati humanae deputata. Loca humanae necessitati deputata sunt haec: Xetrophium, betrytrophium; sancti enim Patres et religiosi imperatores quaedam instituere loca, ubi peregrini, orphani, se
Abbreviated transcription (Latin):
pulcͦ. ł altari: imꝑtit diacono uel
subdiacono ut ꝑ eos descendat ad alios.
S cauendũ ne ab ip̃is uiris tradatur
illud scilicet qd̾ in celo ẽ głificatũ.¬
et mysticum: qd̾ ad huc in terrã¬
ambulat. et quod in sepulchris usq
ad extremum iudicii examen quiescit.
bis r. cũ miserere nob̾: tercio: cum

Expanded text:
pulcro et altari, impartit illud diacono aut subdiacono, ut per eos descendat ad alios. Sed cavendum est ne ab ipsis viris tradatur illud videlicet quod in coelo est glorificatum; mysticum, quod etiamnum in terraambulat, et quod in sepulcris usque ad extremum judicii examen quiescit. Bis dicitur cum Miserere nobis, tertio cum
Abbreviated transcription (Latin):
exp̾ssit. Nubem autem et mare ꝓp¬
ter quamcumq rationem exp̾ssit.
Et forte nubem nominauit. quia cle¬
mentie signum est. Nam aqua in
sanguinem uersa. et rana.et mus¬
ca. ceteraq plagarum genera ma¬
gis iram indicant. Nubes autem
ꝓtegens et obumbrans nunc p̾ce¬
dens. nunc subsequens. filios isrł diuina
clementia ꝓtectos et circundatos indi
autem nominat apls: quia sicut ante
prelibauimus signum baptismi est.

Expanded text:
expressit. Nubem autem et mare propexpressit. Nubem autem et mare propter quamcunque rationem expressit. Et forte nubem nominavit, quia clementiae signum est. Nam aqua in sanguinem versa, et rana, et musca, caeteraque plagarum genera magis iram indicant. Nubes autem protegens et obumbrans, nunc praecedens, nunc subsequens filios Israel, divina clementia protectos et circumdatos indicautem nominat Apostolus; quia sicut ante praelibavimus, signum baptismi est.