comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ innocens erat: et illa bestia. q̃
humano sanguine. et infeliciũ mor¬
tibus alebatur. micem se atq tran¬
quillum. beato uiro presente pres¬
tabat: memini quodam die ad eum
uenisse martinum. Qui ubi secre¬
tarium ens ingressus est:uidet post
tergum eius demonem mire magni¬
tudinis assidentem. Quem eminus
ut uerbo. quia ita necesse est parum
latino loquanur. ex sufflans auitia¬
nus se exsusflari existimans: quid me
inquit scẽ sic aspicis: Tum marti¬
nus. non te inquit: sed eum qui cer¬
uici tue tetex incumbit. Ita reces¬
sit diabolus. et reliquit familiare sb̾¬
sellium. Satisq constat. ab illo die
auitianum mitiorem fuisse: seu qd̾ ĩ¬
tellexerit egisse se semper assidentis
sibi diaboli uoliuitatem: sen quod in¬
mundus sp̃s. ab illiꝰ consessu per mar¬
tinum fugatus. pͥuatus est potesta¬
te grassandi: cum erubesceret minis¬
ter auctore. nec ministrũ auctoꝵ ut¬
geret

Expanded text:
tantum innocens erat: et illa bestia, quae tantum innocens erat: et illa bestia, quae humano sanguine et infelicium mortibus alebatur, mitem se adque tranquillum beato uiro praesente praestabat —: memini quodam die ad eum uenisse Martinum : qui ubi secretarium eius ingressus est, uidit post tergum ipsius daemonem mirae magnitudinis adsidentem. quem eminus, ut uerbo, quia ita necesse est, parum Latino loquamur, exsufflans, Auitianus se exsufflari existimans, quid me, inquit, sancte, sic accipis? tum Martinus, non te, inquit, sed eum, qui ceruici tuae taeter incumbit. cessit diabolus et reliquit familiare subsellium: satisque constat post ilium diem Auitianum mitiorem fuisse, seu quod intellexerit egisse se semper adsidentis sibi diaboli uoluntatem, seu quod inmundus spiritus ab illius consessu per Martinum fugatus priuatus est potestate grassandi, cum erubesceret minister auctore nec ministrum auctor urgueret.
Abbreviated transcription (Latin):
esse. et non pocius martino prestitũ¬
ꝓutaretuꝵ. eo anno quo ille defunctꝰ
est rursum incubuit rediuiua tem¬
pestas. Adeo sensit et mundus uiri
fidelis excessum: ut cunis uita iure
gaudebat: eiustem mortem lugeret
Ceterum si ad hec probanda q̃ dixi¬
mus. testes. etiam infirmior audi¬
tor exigeret: non unum ego homi¬
neni. sed multa milia producã: et
totam in testimonium nirtutis ex¬
ꝑte. senonũ aduotabo regionẽ. Et
tamen turefrigeri pb̃r. credo memi¬
rasti. nuper nobis fuper hoc cum &o¬
mulo auspicii illius filio honorato.
et religioso uiro. fuisse sermonẽ: qui
hec nobis tamqͣm incõꝑta referebat.
s̾ cum futuris prouentib perassi¬
dua dampna trepidaret: ut ip̃e uidis¬
ti magno secum merore lugebat:
martinum non in hec tempora reser¬
uatum.
⁊ ed ut ad auitianum recurrã.
qui cum in om̃ibus locis. cun¬
ctisq urbibus ederet. crudelitatis
sue infanda monimenta. turonis

Expanded text:
esse et non poesse et non poputaretur, eo anno quo ille defunctus est rursus incubuit rediviva tempestas: adeo sensit et mundus viri fidelis excessum, ut cujus vita jure gaudebat, etiam ejusdem mortem lugeret. Caeterum si ad haec probanda quae diximus testes etiam infirmior auditor exegerit, non unum ego hominem, sed multa millia producam, et totam in testimonium virtutis expertae Senonum advocabo regionem. Et tamen tu, Refrigeri presbyter, credo, meministi, nuper nobis super hoc cum Romulo Auspicii illius filio, honorato et relihaec nobis tamquam inconperta referebat, et cum futuris prouentibus per adsidua damna trepidaret, ut ipse uidisti, magno secum maerore lugebat, Martinum non in haec tempora reseruatum. Sed ut ad Auitianum recurram - qui cum in omnibus locis cunctisque in urbibus ederet crudelitatis suae infanda monumenta, Turonis
Abbreviated transcription (Latin):
in sublime pedibus. quasi de nuibe pẽ¬
dere. nec tamen uestes defluere super
faciem: ne faceret uerecuridiam mui¬
data pars corporum. at in parte ui¬
deres. sine int̾rogatione ueratos. et
sua cͥmina confitentes. Nomina etĩa
nullo interrogante prodebant. Ille
se iouem: iste mercurium fatebat᷑.
Postremo cunctos diaboli ministͦs
cum ip̃o cerneres auctore cruciari:
ut iam in martino illud fateam᷑ im¬
pletum quod scriptum est: qm̃ sanc¬
ti de angelis iudicabunt.
agum quendam in senonico
amus singulis grando uastaba
Compulsi extrenus malis incole a mar¬
tino auxilium poposcerunt: missa per
auspicium prefectorium uirum. satis
fidalegarione. cuins agros specialiter
grauior quam ceteroꝵ assueuerat pro¬
cella populari. Sed facta ibi oratione
martinus ita uniuersam penitus libe¬
rauit ab ingruenti peste regionẽ: ut
per uiginti amios. quibus postea mã¬
sit in corpore: grandinem in illis locis
nemo ꝑtulerit. Quod ne fortuitum

Expanded text:
in sublime pedibus quasi de nube penin sublime pedibus quasi de nube pendere, nec tamen uestes defluere in faciem, ne faceret uerecundiam nudata pars corporum: at in parte alia uideres sine interrogatione uexatos et sua crimina confitentes. nomina etiam nullo interrogante prodebant: ille se Iouem, iste Mercurium fatebantur. postremo cunctos diaboli ministros cum ipso cerneres auctore cruciari, ut iam in Martino illud fateamur inpletum quod scriptum est: quoniam sancti de angelis iudicabunt. Pagum quendam in Senonico annis singulis grando uexabat. conpulsi extremis malis incolae a Martino auxilium poposcerunt: missa per Auspicium praefectorium uirum satis fida legatio, cuius agros specialiter grauior quam ceterorum adsuerat procella populari. sed facta ibi oratione Martinus ita uniuersam penitus liberauit ab ingruenti peste regionem, ut per\' uiginti annos, quibus postea mansit in corpore, grandinem in illis locis nemo pertulerit. quod ne fortuitum
Abbreviated transcription (Latin):
et pre dolore totus insamo.
Non cyedunt martini nirtucibus
xp̃iani᷑: quas demones fatebantur.
Monastirium beati uiri duobus
a cuuitate erat milibus disparatũ
Sed si quociens uenturus ad ecelesi¬
am. pedem extra cellule sue limeu
exculerat. uideres per totã eccle¬
siam. energuuinos uugientes. et
quasi adueniente iudice. agiina
dampnanda trepidare: ut aduẽtũ
ep̃r clericis. qui uenturum esse nes¬
cirent. demonioꝵ genuitus indica¬
ret. Uidi quemdam aꝑpinquante
martino. in aera rapt᷑um. manib
extensis in sublime suspendr.ut ne¬
quaquam solum. pedibus attinge¬
ret. Si quando autem exorchando¬
rum demonum martuius oꝑam
recepisset. neminem manibus at¬
trectabat. neminem sermonibus
increpabat. sicut plerumq per cłi¬
cos rotatur turbo uerborum. sed
Admotis energuminis ceteros
iuibebat abscedere: ac foribus obse¬
ratis in medio ecclesie clicio circũ¬
tectus. cinere resꝑsus. solo stratus
orabat. Tum uero cerneres misero
diu̾so exitu perurger: hos sublatis

Expanded text:
et prae dolore totus insanio: non credunt Martini uirtutibus Christiani, quas daemones fatebantur? Monasterium beati uiri duobus a ciuitate erat milibus disparatum: sed si quotiens uenturus ad ecclesiam pedem extra cellulae suae limen extulerat, uideres per totam ecclesiam energumenos rugientes, et quasi adueniente iudice agmina damnanda trepidare, ut aduentum episcopi clericis, qui uenturum esse nescirent, daemoniorum gemitus indicaret. uidi quendam adpropiante Martino in aera raptum manibus extensis in sublime suspendi, ut nequaquam solum pedibus adtingeret. si quando autem exorcizandorum daemonum Martinus operam recepisset, neminem manibus adtrectabat, neminem sermonibus increpabat, sicut plerumque per clericos rotatur turba uerborum, sed admotis energumenis ceteros iubebat abscedere, ac foribus obseratis in medio ecclesiae cilicio circumtectus, cinere respersus, solo stratus orabat. tum uero cerneres miseros diuerso exitu perurgueri: hos sublatis
Abbreviated transcription (Latin):
beati Martiui contine¬
batur. in qua etiam de¬
tulerant ab authisio¬
doro. fusilis erat ex au¬
ro et argento. qd̾ dici¬
tur electrum. spissitudine duoꝵ digi¬
torum. auctorem oꝑis beatũ ꝑꝑetuum.

Expanded text:
beati Martini continebatur, quam etiam detulerant ab Antissiodoro, fusilis erat ex auro et argento quod dicitur electrum, spissitudine duorum digitorum, auctoremque operis beatum Perpetuum
Abbreviated transcription (Latin):
tur et pars fuge subsidio elapsa est:
⁊ usq ad sextum lapidem ab urbe ꝑc¬
secuti sunt dauos. tͥumphatoris sui
corpꝰ cũ hymuis deferentes ⁊ gła ꝑ
quem sibi triumphꝰ cessit ⁊ uictoria
Unde et ĩ eiꝰ dem belli tͥumphali me¬
moria. in ip̃o loco quo sancti substitit
corpus in honore ip̃ius fabricata est

Expanded text:
tur, et pars fugae subsidio elapsa est, tur, et pars fugae subsidio elapsa est, et usque ad sextum lapidem ab urbe persecuti sunt Danos, triumphatoris sui corpus cum hymnis deferentes et gloria, per quem sibi triumphus cessit et victoria. Unde et in ejusdem belli triumphali memoria, in ipso loco, quo sancti subsistit corpus, in honore ipsius fabricata est
Abbreviated transcription (Latin):
uero sagittarum grandine p̾mis¬
sa: uarios aforis subiungunt assul¬
tus. Iam muri crebro quatiutꝰ᷑
ariece. et mathinarum ictibus ca¬
dentes. ruiuam fui minant᷑. Ob¬
sessi uiribus diffidentes: spei peni¬
tus solatio. destituuntur. Tandẽ
uero diuina inspirante gr̃a. in se
reuersi. beati patroni sui Martini
corpus pie rapiunt: et ad locũ quo
belli uiolentior impetus erat defe¬
rentes mortuum pro uiuis ꝓpugna¬
torem opponunt. O ad mirabilem
per om̃ia uirum: qui dum aduiue¬
rec. signipotens appellatꝰ. fulgorem
uirtutũ astris intulit᷑ defunctus etiã
bellipoteus triumphatos hostium
cuueos. sola sui p̃sentia confecit. He¬
re mirabilis deus in sauctis suis. Sc̃
siquidem patrocinante suffragio. ⁊
obsessis securitas et confidentia reddi¬
tur: et obsessorib fornudo et pauor
non modicus inmittitũs.
ugiunt igitur dani. fugiente̾
turonici ꝑ sequũtur. fugientiũ
pars gladio cadit. pars capta reduci¬

Expanded text:
et sagittarum grandine praemiset sagittarum grandine praemissa varios subjungunt assultus. Jam muri crebro quatiuntur ariete, et machinarum ictibus cedentes, ruinam sui minantur. Obsessi viribus dissidentes, spei penitus solatio destituuntur. Tandem vero, divina inspirante gratia, in se reversi, beati patroni sui Martini corpus pie rapiunt, et ad locum, quo belli violentior impetus erat, deferentes, mortuum pro vivis propugnatorem opponunt. O admirabilem per omnia virum! qui dum adviveret signipotens appellatus fulgorem virtutum astris intulit, defunctus etiam bellipotens triumphator hostium cuneos sola sui praesentia confecit. Vere mirabilis Deus in sanctis suis. Sancti siquidem patrocinante suffragio et obsessis securitas et confidentia redditur, et obsessoribus formido et pavor non modicus immittitur. II. Fugiunt igitur ergo Dani, fugientes Turonici persequuntur: fugientium pars gladio cadit, pars capta reduci
Abbreviated transcription (Latin):
gitur qm̃ danoꝵ tellus sibi insuf¬
ficiens est: moris est apud illos ue
per singula lustra. multitudo nõ
minima dictante sortis euentu:
a terra sua exulet: et in alienis
terris mansionẽ sibi quoquo modo
ad ppria non reuersura uendicet.
Urgente igitur dure sortis ĩcle¬
mentia hastingꝰ cum innumera
armatorum manu. a finibus sinis
exulans. gallias ingreditur: ciuita¬
tes obsidet. menia subuertit. tur¬
res terre coequat: opida. rura.
uicos. ferro. flammna. fame dopo¬
pulatur.. Contigit autẽ ut gal¬
lie suꝑioris ꝓartibus incensis: tu
itaq et uniu̾sis que inter lige¬
rim et karum continebant᷑. in
fauillam redactis : turonĩ obsidet
Portis igitur custodias admouet:
Et ue quis tuto exeat magno stu¬
dioso q conamine preuidet. Ag¬
geres eciam struit. asꝑã cõplanat:
et quicquid urbi capiende cõmo¬
dum esset ordiuat. Auieni infor¬
tunii. rumor delatus. obsessis cõ¬
fomitem subministrat. Muros
tamen reparant: et turrium dein

Expanded text:
gitur quoniam Danorum tellus sibi insufficiens est, moris est apud illos, ut per singula lustra multitudo non minima, dictante sortis eventu a terra sua exsulet, et in alienis terris mansionem sibi quoquomodo ad propria non reversura, vindicet. Urgente igitur durae sortis inclementia, Hastingus cum innumera armatorum manu a finibus suis exsulans, Gallias ingreditur, civitates obsidet, moenia subvertit, turres terrae coaequat, oppida, rura, vicos, ferro, flamma, fame depopulatur. Contigit autem ut Galliae superioris partibus incensis, Turitaque, et universis, quae inter Ligerim et Karum continebantur, in favillam redactis, Turonum obsidet. Portis igitur custodias admovet, et ne quis tuto exeat, magno studiosoque conamine providet. Aggeres etiam struit, aspera complanat, et quidquid urbi capiendae commodum esset, ordinat. Alieni infortunii rumor delatus obsessis confomitem subministrat. Muros tamen reparant, et turrium propu
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Perductus aũt usq adre¬
gen: ibi iteꝵ in cõpedib et cate¬
ns ꝯstrictus retinebatur. S⁊ muo¬
cato nõie sepedicti patrom. ita õc
ferrũ sup eum cõminutũ est. utpu¬
tares eum fuisse ceu fignli lutũ.
Hoc tũi erat inspaciis ut nõ sol¬
u̾etur a unculo: quoadusqz no¬
men illud sacratissimũ muccass
Inuccato aũt: omnia soluelunt᷑.

Expanded text:
runt. Perductus autem usque ad regem, ibi iterum in compedibus et catenis constrictus retinebatur. Sed invocato nomine saepe dicti patroni, ita omne ferrum super eum comminutum est, ut putaris eum fuisse ceu figulum. Hoc tantum erat in spatiis, ut non solveretur a vinculo, quoadusque nomen illud sacratissimum invocasset; invocato autem, omnia solvebant
Abbreviated transcription (Latin):
S ilico a dominis ẜuicio manci¬
pata: eadem incurrit. Reu̾tit᷑ gͥ
et sauatur. Tunc uenientes drũ
eius. et eam abdur̾e intentes ac¬
cepto de reb scĩ p̾cio quieuerũt:
et ita hoc lb̾tati donatux xluiii.

Expanded text:
 illico a dominis in servitio mancipata, eadem incurrit. Revertitur iterum, et sanatur. Tunc venientes domini ejus, et eam abducere nitentes, accepto de rebus Sancti pretio, quieverunt, et ita haec libertati donatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ret: statim examen apium sr̃unã
arbusculã que iuro erat ꝓrima
descendit ⁊ insedit. Collectũq et

Expanded text:
ret, statim examen apium super unam arbusculam, quae viro erat proxima, decidit et insedit, collectumque et
Abbreviated transcription (Latin):
statin solute sunt manus et peder
eius. Et sic ꝑbiduũ pendente eo:
reuelatum est cuidam religiose

Expanded text:
statim solutae sunt manus et pedes ejus. Et sic per biduum pendente eo, revelatum est cuidam religios
Abbreviated transcription (Latin):
Ed et alia mulier de andega¬
no t̾ritorio. digitis ĩ palina¬
S defiris. ut ad locũ scm̃ p̾ces effudit:
digitis directis sanata mau discessit.
eptus a febre: grauit̾ ureba¬
fut. Ardebant eñ extrinsetus m̃bra:
intrisecus u̾o sitis ualida erat. Et
si potũ aliqd̃ accipiebat. mox reici¬
ebat abstomaco: nichil tñ capiẽs
cibi. Cumq in hoc labore quarto
aut quinto die fatigaretur: petiit
umoq de luto ut hanifit fideliter.
recepta sanitate ꝯualuit. xiii.
Hxoda u̾o muliacari qͦndã

Expanded text:
ed et alia mulier de Andecavo territurio, digitis in palma difixis, ut ad locum sanctum preces effudit, digitis directis, sanata manu discessit. 12. eptus a febre, graviter urebatur. Ardebant enim extrinsecus membra, intrinsecus vero sitis valida erat; et si potum aliquod accipiebat, mox reiciebat ab stomacho, nihil tamen capiens cibi. Cumque in hoc labore quarto aut quinto die fatigaretur, petiit,vinoque deluto, ut hausit fideliter, recepta sanitate, convaluit. 13. Theoda vero, Wiliachari quonda
Abbreviated transcription (Latin):
sepulcro meruero p̾sentari. Tunc
una pit̾ flentes: it̾ qd̃ ceperamus
aogredimur. Precedente ũo p̾si¬
dio głiosi dompni: ad basilicam
eius aduenuus.

Expanded text:
sepulchro meruero praesentari'. Tunc una pariter flentes, iter quod coeperamus adgredimur. Praecedente vero praesidio gloriosi domni, ad basilicam eius advenimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Beatum uirum in cuiꝰ
trnusitu sanctoꝵ cait mi¬
merus. angelorum exultat¬
chorus.omnium q celestium
uututum oocurrit psallenti

Expanded text:
beatum virum, in cuius transitu sanctorum canit numerus, angelorum exultatchorus, omniumque caelestium virtutum occurrit exerci
Abbreviated transcription (Latin):
amisso oculoꝵ lumine grauit̾ la¬
borabat. Et cum die noctuq in¬
cessabilib dolorib urg̾etur: di¬
cit sius. Si ad lusilicam dompin
marti ducta fuissem: ꝯtinuo
recepissem salutẽ. Confido ⁊ eĩ ꝙ
possit oculis meis lumen infũde.

Expanded text:
amisso oculorum lumine, graviter laborabat. Et cum die noctuque incessabilibus doloribus urgueretur, dicit suis: 'Si ad basilicam domni Martini ducta fuissem, continuo recepissem salutem. Confido etenim, quod possit oculis meis lumen infunde
Abbreviated transcription (Latin):
Ic et cecus meadem festuu¬
tate supplex implorans re¬
ceptionem usionis. dũ pallulaum
attigit que a foris ad pedes sancti
de pariete dependet: mox erũpente
a palpebris sangiũe. teste populo
tericus cum ocultis pustulis
inuitas att̾eret ciuitates. ⁊ int̾ ie¬
liqua loca urbs tutronica gruus
laboraret: multi abrasum abrato
tumulo pulu̾em haustũ sanalũt᷑.
Pleriqz de oleo qui mibi habet᷑ deli¬
buti: lił̾nbantur. Fuit q nõnullis
remedio aqua illa: unde sepulcrũ
ablutũ est ante pascha. Igitur cũ
multis multa tribuerentur bene
aliis ugilias celebrantib nocte̾ n

Expanded text:
ic et caecus in eadem festivitate supplex implorans receptionem visionis, ut pallulam attigit, quae a foris ad pedes Sancti de pariete dependet, mox erumpente a palpebris sanguine, testo populo,tericus cum occultis pustulis multas attereret civitates, ac inter reliqua loca urbs Turonica gravius laboraret, multi abraso a beato tumulo pulvere et hausto, sanabantur. Plerique, de oleo quod inibi habetur delibuti, liberabantur; fuitque nonnullis remedium aqua illa unde sepulcrum ablutum est ante Pascha. Igitur, cum multis multa tribuerentur benefaliis vigilias celebrantibus, noctem
Abbreviated transcription (Latin):
si u̾o fĩunt parcitatas fidesq con¬
iuncte. mox adminiculante pr̃o
Sic multi ex fugoriticis. dũ in
febris pessime quatisitur: totadie
merguminus qui legionem de¬
monũ dicebatur babe. insistente
munieo machinam que sce cam̾e
erat ꝓpniqua ꝯscendens: drxisse
fertur. Pereat uasculũ: qd̃ exustꝰ
ihito. Et pcipitans se deorsũ ita
beati uͥtute leuit̾ in pnumentũ
depositus est. ut nillũ membroꝵ
corpusculi dampnati collid̾et.

Expanded text:
si vere fuerint parcitas et fides conjunctae, mox adminiculante patroSic multi ex frigoriticis, dum vi febris pessime quatiuntur, tota dieenergumenus, qui legionem daemoniorum dicebatur habere, insistente inimico, machinam, quae sanctae camerae erat propinqua, conscendens, dixisse fertur: Pereat vasculum, quod exustus inhabito'. Et praecipitans se deorsum, ita beati virtute leviter in pavimentum depositus est, ut nallum membrorum corpusculi damnati conlideret.
Abbreviated transcription (Latin):
quodam glutino ꝯũctis palpebris
fuant obserati. Et qd̾ superat urro.
magius dolorib tenebat᷑. Qind
plura: Festutatem sc̃i cũ reliqͥs
deuotus erpetut. attente erorans
ut a u̾tute bĩ antistitis iusitan me¬
reret᷑ in die sollẽpnitatis. Se sacra
sollempnia p̾ueuit. potencia ꝯfes¬
soris: ostendens se adẽe populis
cum tenebras pepulit. lum̃q refu¬
dit. Igitur ante diem t̾cium festi¬
uitatis. lix matrio qd̃ absidã cor¬
poris ambit. orante: subito apti
sunt oculi eius. Et aspiciens: lu¬
cem uid̾e meruut. Qd̾ cunhus qͣ
a demnt. cum gĩre actͥone n cu¬
ret. dictum est ei. ut silens potius
oronem fund̾et. ut inceptam iur¬
tutem b̃s antistes celenus adim¬
pleret. Tunc ꝓstratus t̾re cumin
lacriis prupisset: firmatis au¬
lis. incolimus a solo sintexit.lx.

Expanded text:
quodam glutino conjunctis palpebris fuerant obserati, et quod supererat viro, magnis doloribus tenebatur. Quid plura? Festivitatem Sancti cum reliquis devotus expetiit, attente exorans ut a virtute beati Antistitis visitari mereretur in die solemnitatis. Sed sacra solemnia praevenit potentia confessoris, ostendens se adesse populis, cum tenebras pepulit lumenque refudit. Igitur ante diem tertium festivitatis hoc in atrio, quod absidam corporis ambit, orante, subito aperti sunt oculi eius, et aspiciens lucem videre meruit. Quod cum his qui aderant cum gratiarum actione narraret, dictum est ei, ut silens potius orationem funderet, ut coeptam virtutem beatus antistis celerius adimpleret. Tunc prostratus terrae, cum in lacrimis prorupisset, firmatis oculis, incolomis a solo surrexit.
Abbreviated transcription (Latin):
equoꝵ egrotare cepunt. Et unus
quidem eor nalitudine: alt̾ dissm¬
teria laborabat. Dtrũq tñ febris
ualda retmelat. lassatiq taliter
ut nec suꝑ calulloꝵ dorsa possint
impositi sustinen: extrnctũ pulue¬
rem ꝙ̃ de sepulcro sc̃i abstuleram
capsella. delibutum aqua ipsis

Expanded text:
eperunt, et unus quidem eorum valitudine, alter disenteria laborabat. Utrumque tamen febris valida retenebat, lassatique taliter, ut nec super caballorum dorsa possint inpositi susteneri. Extractum pulverem, quod de sepulchro sancti abstuleram capsella, delutum aqua, ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
Erum qr insuꝑiorib libet¬
lis sepius diximus. ⁊ in
lcco illo de quo uugrauit.  crlos
plerũq miracula celebrari: qͥd
nuper gestum sit pandam. In¬
digena urbis turonice. uiisus  ia¬
ritate multata. cellulam conda¬
tensem in qua lectulus b̃i amciti¬
tis ha betur expetiit. putans sibi
p̾sidio fore. si cancellos ip̃ius lec¬
tuli contigisset. Iectulus autera

Expanded text:
erum quia in superioribus libellis saepius diximus et in loco illo de quo migravit ad coelos plerumque miracula celebrari, quid nuper gestum sit pandam. Mulier indigena urbis Turonicae visus claritate multata, 1093 cellulam Condatensem, in qua lectulus beati Antistitis habetur, expetiit, putans sibi praesidium fore, si cancellos ipsius lectuli tetigisset. Lectulus aute
Abbreviated transcription (Latin):
amluꝵ maniũ digitis. incolu¬
muitati donatus est: udit q eum
oĩs ppss sospitem redeuntẽ. Cui
causa debilitatis ex hoc contigit.
ꝙ sepem segetis die dis̃co compo¬
nere uoluisset.

Expanded text:
arum manuum digitis, incolumitati donatus est; viditque eum omnis populus sospitem redeuntem. Cui causa debilitatis ex hoc contigit, quod sepem segetis die Dominico componere voluisset.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui lecculis quiescentes: usq ad
horam ꝓpe scd̾̃am dormuumꝰ. Erp¬
gefactus ego: amotã ommẽ lan¬
goris et cordis amaritudinẽ. sen¬
tio me pͥstinam recepisse salutem.
Et gaudens: pueꝵ familiarem
qui mͥ ẜiuret eucco. Exingens au¬
tem armentarius. nelocit̾ coram
me stetit: et ait. Dñe: ego parebo
qd̃ iusseris. At ego estimans eũ
adluc esse ersensum: aio. Si potes.
uoca puer. Et ait. Ego quecũq
p̾ceperis adimplebo. Obstupefcũs
int̾rego quid hoc ess. Qui ait. Intel¬
ligo me ualde sam̃. Sz inius ertor
est amin: q nescio de qua hic ꝑte
aduenerim. Et incipiens ita mͥ ĩ¬
pendit ẜuiciũ: sicut erat solitꝰ ante
tediũ. Tunc ego exultans ⁊ flens
p̾gaudio. gr̃as ommpotenti deo
tam ꝓ me ꝙͣ pro ip̃o refero: ꝙ int̾¬
cedente patrono incolumem me
corpe. illum mente reddidit. ⁊ uniꝰ
cccursus ex fide. ⁊̃ altĩ amenti qui
nec pet̾e nou̾at p̾stitisset. S nec
loc p̾teribo qd̃ post dies .xl. eodem¬

Expanded text:
Qui lectulis quiescentes, usque ad horam prope secundam dormivimus. Expergefactus ego, amota omnem languoris et cordis amaritudinem, sentio me praestinam recepisse salutem, et gaudens puerum familiarem, qui mihi serviret, evoco. Exsurgens autem Armentarius velociter, coram me stetit et ait: 'Domine, ego parebo quod iusseris'. At ego aestimans eum adhuc esse exsensim, aio: 'Si potes, voca puerum'. Et ait: 'Ego quaecumque praeceperis adimplebo'. Obstupefactus interrogo, quid hoc esset. Qui ait: 'Intellego me valde sanum; sed unus error est animi, quod nescio, de qua hic parte advenerim'. Et incipiens, ita mihi inpendit servitium, sicut erat solitus ante taedium. Tunc ego exultans et flens prae gaudio, gratias omnipotenti Deo tam pro me quam pro ipso refero, quod, intercedente patrono, incolomem me corpore, illum mente reddiderit, et unus occursus ex fide etiam alteri amenti, qui nec petere noverat, praestetisset. Sed nec hoc praeteribo, quod post dies quad
Abbreviated transcription (Latin):
Occurrunt hoc loco illuis
iiri magna muncula que
facilius adiurari possumus ꝙͣ
referre. Agnoscitis ꝓfecto qd̃ dico:
slulta sunt illius que non que¬
ant explicari ueluti istud est. qd̾
nescio an ita ut gestum est. a no¬
bis possit exponi. Quidam e fũb
nom̃ non ignoratis: sed celanda
psona est. ne sc̃o uiro u̾ecundiam
fet̾imus. Quidam ergo cũ ad for¬
naculam illius carbonũ copiã
reperisset. et adinota sibi sellula
diuancatis pedib sup ignem il¬
lum midato ingume resideret.
ꝯtinuo martinus fr̃am sacroteg¬
nuini sensit inuiriam magna uo¬
ce ꝓclamans. Quis inquit mi¬
dato igume nr̃m incestat hĩta¬
culu: Hoc ubi frat̾ audunt ⁊ er
cousciencia qd increpabatur agno¬
uit. cõtinuo ad nos cucurrit era¬
muns pudorem suũ non sine
martim uirtute confessus. .xx.

Expanded text:
ccurrunt hoc loco illius uiri magna miracula, quae facilius admirari possumus quam referre. agnoscitis profecto quod dico: multa sunt illius, quae non queant explicari. uelut istud est, quod nescio an ita, ut gestum est, a nobis possit exponi. quidam e fratribus - nomen non ignoratis, sed celanda persona est, ne sancto uiro uerecundiam fecerimus - quidam ergo cum ad fornaculam illius carbonum copiam repperisset, et admota sibi sellula diuaricatis pedibus super ignem illum nudato inguine resideret, continuo Martinus factam sacro tegmini sensit iniuriam, magna uoce proclamans, quis, inquit, nudato inguine nostrum incestat habitaculum? hoc ubi frater audiuit et ea conscientia quod increpabatur agnouit, conimis, pudorem suum non sine Martini virtute confessus. XV.
Abbreviated transcription (Latin):
singula queq uł q̃ agun¬
tur. uł que acta sunt ꝑsequa¬
mur: magnũ cumulũ ꝯgerimus.
de minibilib ꝯfessoris. Paula n̾̃o
exlescensi iam adulta: luñ ami¬
sit oculoꝵ. Sancti queq limma de¬
uote adiens: ꝑomme tempus festi¬
uitatis hunio ꝓstrata orabat. Ter¬
cia autem die post sc̃am festiuita¬
tem cum sui redire urg̾ent: iagat
se ad bĩ sepulcrũ deduci. Ibiq iteꝵ
atq iteꝵ prostrata: de palla q̃ scĩn
tegit tumulũ oculos abstergens
et uale dicens. discessit. Cũqr iã
in nauim ascend̾et: ait. Gr̃as tibi
ago bẽ ꝯfessor: qd̾ et si uid̾e nõ me¬
rii tua sc̃a limma. uel tactu ꝑsen¬
si. Cumi gͥ hec cum lacriuns edidis¬
set: duin det̾git cculos. lumen re¬
cepit. Et conu̾sa ait. Forsitan hec
est bĩ basilica. Cui qui ꝓpiiqͥ emĩt
ita ẽẽ aiunt. Tunc illa. Non reu̾tar
inquit: insi gr̃as pro accepta refe¬
ram sanitate patrono. Redeuntẽ
aũt et in laudem antistitis decla¬
mante. multi uiderũt. Que com¬

Expanded text:
singula quaque, vel quae aguntur vel quae acta sunt, persequamur, magnum comulum congerimus de mirabilibus confessoris. Paula vero ex Lexoensi iam adulta, lumen amisit oculorum; sancti quoque limina devote adiens, per omne tempus festivitatis humo prostrata orabat. Tertia autem die post sanctam festivitatem, cum sui redire urguerent, rogat, se ad beati sepulchrum deduci. Ibique iterum atque iterum prostrata, de palla, quae sanctum tegit tumulum, oculos abstergens et vale dicens, discessit. Cumque iam in navi ascenderet, ait: 'Gratias tibi ago, beate confessor, quod, etsi videre non merui, tua sancta limina vel tactu praesensi'. Cum igitur haec cum lacrimis edidisset, dum detergit oculos, lumen recepit, et conversa ait: 'Forsitan haec est beati basilica?' Cui qui propinqui erant ita esse aiunt. Tunc illa: 'Non revertar', inquit, 'nisi gratias pro accepta referam sanitate patrono'. Redeuntem autem et in laudem antistitis declamantem multi viderunt. Quae, com
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur turonico oppido orato¬
riũ erat ꝓpinquũ situm ĩ uuilla
martimacensi in quo celebre fere¬
batur sepius orasse martinũ. Dem-¬
qz guntharus albus dũ gregi mo¬
nasteriali p̾esset si uiam que baud
ꝓcul ab oratorio inicedit᷑ casu ꝯtin¬
gente frenet: or̃one fta tinusilrit.
Post assũptum u̾o ep̃atum agẽn
ip̃m p̾ceriens: uenit ante oratori¬
um. s distulit ad or̃onem in loco
descend̾e. Ilico equus ꝯũsũ caput
ad oratoriũ: in media restrat ua.
Debinc u̾beratur calcibr. loris agi

Expanded text:
gitur Turonico oppido oratorium erat propinquum, situm in villa Martiniacensi, in quo celebre ferebatur saepius orasse Martinum. Denique Guntharius abbas dum gregi monasteriali praeesset, si viam quae haud procul ab oratorio inceditur casu conferente tereret, oratione facta, transibat. Post adsumptum vero episcopatum agerem ipsum praeteriens, venit ante oratorium, sed distulit ad orationem in loco discendere; ilico equus, conversum caput ad oratorium, in media restat via. Dehinc verberatur calcibus, loris ag
Abbreviated transcription (Latin):
ninib ultro transfodiũt. Tam̃
stabularii num dei intelligentes
paucos extra t̾minũ loci qͣs asseqͥ

Expanded text:
inibus ultro transfodiuntur. Tandem stabularii iram Dei intelligentes, paucos extra terminum loci, quos asseq
Abbreviated transcription (Latin):
N ꝓrimo aũt. id est. post t̾ciam
de festiuitate diem: erãt qͣtuor
uincti incart̾e. Cũq eos seuicia
iudicis ita ꝯstringet. ut nec uictus
necessaria ulli pbe lic̾et: autistitis
bĩ p̾sidia corde puro p̾cant᷑. Dum
hec gͥ deuote ag̾ent: media die
subito scinditur trabes quẽ pedes

Expanded text:
n proximo autem, id est post tertium de festivitate diem, erant quatuor vincti in carcere. Cumque eos saevitia judicis ita constringeret, ut nec victus necessaria ulli praebere liceret, Antistitis beati praesidia corde puro precantur. Dum haec igitur devote agerent, medio die subito scinditur trabs, qua pedes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑem nou comparere causatur.
Michi inquit uestis que p̾parata
est deferatur: pauꝑ non de ent ue¬
stiendus. Aitatus demũ cłicus.
necessitate compulsus. iamq fel¬
bigerrimam uestem breuem qz¬
atq hispidam quinq cõparatam
argenteis rapit: atqz ante marti¬
ni pedes iratus exponit. En in qͥt
uestem: s pauper hic non ẽ. Ille
nichil motus iubet eũ paululum
stare proforib: secrẽto utiq ꝓcu¬
uins. dum sibi uestem mudus im¬
ponet totis uirib elaborans. ut
possit cccultũ ẽẽ qd̾ fec̾at. S qñ ĩ
sc̃ĩs uiis latent ista: querentib
uelint noluit cũcta ꝓdunt᷑ .ii.

Expanded text:
em non comparere causatur. Mihi, inquit, vestis quae praeparata est, deferatur: pauper non deerit vestiendus. Arcta tum demum clericus necessitate compulsus, jamque felbigerricam vestem, brevem atque hispidam quinque comparatam argenteis rapit, atque ante Martini pedes iratus exponit. En, inquit, vestem: sed pauper hic non est. Ille nihil motus, jubet eum paululum stare pro foribus, secretum utique procurans dum sibi vestem nudus imponeret; totis viribus elaborans, ut posset occultum esse quod fecerat. Sed quando in sanctis viris latent ista? quaerentibus velint nolint cuncta produntur. II.
Abbreviated transcription (Latin):
diuinam adẽe. Et spectante ple¬
be se ꝑt̾ram trabens. contra pa¬
ritem erexit: in quo fenestra reti¬
netur. que fuit quondam bĩ corpo¬
ns porta. Et orans atqz p̾gaudio
lacrimans. integre saintati resti¬
tuitur: nec ult̾ius ullam ꝑtulit
de malis infirmitatib grauitatẽ.

Expanded text:
divinam adesse. Et spectante pledivinam adesse. Et spectante plebe super terram trahens, contra parietem erexit, in quo fenestra retenetur, quae fuit quondam beati corporis porta. Et orans atque prae gaudio lacrimans, integrae sanitati restituitur, nec ulterius ullam pertulit de malis infirmitatibus gravitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Pud uultaconisi quoꝵ
uicum pictauensim. dum
duõ pueruli nocte dominica in
ino stratu quiesc̾ent: insum est
eis quasi signum qd̾ matutinis
comouen solet sonans audissẽt.
Et surgentes de cubili suo: dire¬
rerunt ad eccłiam. Cumq in
atrium eccl̾ie ꝑuenissent: mue¬
munt ibidem choros mulierum
canentium. Ext̾ritiq ualde co¬
gnoscentes cat̾uam esse demomi¬
oꝵ dum ad t̾ram corrusit. nec se
ut esset etatis infirmitas signo
salutari p̾muniũt: unus lumi¬
ne. alius et lumine et g̾ssu mul¬
tatur. Cumq ꝑ multoꝵ anoꝵ
curricula in hiis infermitatib
grauarentur. inius qui tm̃ lũie
caruerat ad bĩ martim basilicã
deuote ueniens: ut orom exple¬
uit statim uisum recepit. Alius
in eodem sc̃o loco lumine recepto
ad ꝓpria rediens: adhuc debilis
claudicabat. Deniensq ad cel¬
lulam condatensẽ in qua lectu¬
lum uiri sc̃i habetur: dum ibidẽ
nocte dñca uigilie celebrarent᷑
subito orante ppło sensit u̾tutẽ

Expanded text:
pud Vultaconnum quoque vicum Pictavensem, dum duo pueruli 1068 nocte Dominica in uno stratu quiescerent, visum est eis quasi signum quod matutinis commoveri solet sonantem audissent; et surgentes de cubili suo, direxerunt ad ecclesiam. Cumque in atrium ecclesiae pervenissent, invenerunt ibidem choros mulierum canentium. Exterritique valde, cognoscentes catervam esse daemoniorum, dum ad terram corruunt, nec se, ut est aetatis infirmitas, signo salutari praemuniunt, unus lumine, alius et lumine et gressu mulctatur. Cumque per multorum annorum curricula in his infirmitatibus gravarentur; unus, qui tantum lumine caruerat, ad beati Martini basilicam devote veniens, ut orationem explevit, statim visum recepit. Alius, in eodem sancto loco lumine recepto, ad propria rediens, adhuc debilis claudicabat. Veniensque ad cellulam Condatensim, in qua lectum viri beati habetur, dum ibidem nocte dominica vigiliae celebrarentur, subito, orante populo, sensit virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
uemente aũt głiosissĩo sigeb̾to
rege in eius regnũ: ad suggestio¬
nem bĩ eufroii ep̃i. hoc in domi¬
mo sc̃ĩ martimn restituit. Qd̾ usq
hodie ab eius basilica possidetur.
Audite hoc õs potestatẽ habentes.
Sic uestite alios: ut alios non
spolietis. Hoc adiũgite mñis dimi¬
tiis: unde dampnũ non infera¬
tis eccł̃iis. Undex est eñĩ deus
uelocit̾ ẜuoꝵ suoꝵ. Et ideo mo¬
nemus: ut qͥ hec de potestatibus
leg̾it. non irascatur. Nam si irasci¬
tur: de se ꝯfitebit᷑ dictũ. .xxx.

Expanded text:
ente autem gloriosissimo Sigiberto rege in eius regnum, ad suggestionem beati Eufroni episcopi hoc in dominio sancti Martini restituit, quod usque hodie ab eius basilica possedetur. Audite haec omnes potestatem habentes! Sic vestite alios, ut alios non spolietis; hoc adiungite vestris divitiis, unde damnum non inferatis eclesiis! Vindex est enim Deus velociter servorum suorum. Et ideo monemus, ut, qui haec de potestatibus legerit, non irascatur. Nam si irascitur, de se confitebitur dictum. 30.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝑscrutari netuisset dreit. O hõ
tu quis es qui sendeas deo: Homo
namq uocatur abhumo qd̾ nom̃
ai hoc int̾posuit ut imp̃osuo nõie co¬
gnoscat hõ ꝙ ad dei iudicia ꝑscru¬
tanda nequaꝙͣ ydonens sit. Si gͦ
at augustins nõ ius errare: cut
ita uł non ita sit. noli discut̾e. Et itẽ.
Gregorius ille dulcilcquus. Ntichil

Expanded text:
cum perscrutari vetuisset, dixit, O homo tu quis es qui respondes Deo? Homo namque vocatur ab humo, quod nomen ad hoc interposuit, vt in ipso suo nomine cognoscat homo quod ad Dei iudicia perscrutanda nequaquam idoneus sit. Si ergo, ait Augustinus, non vis errare, cur ita, vel non ita sit, noli discutere. Et item Gregorius ille dulciloquus. Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
defixis in ip̃is ut dicam ossib. to¬
ta iam manu putrefacta. uenit ad
sc̃i sestiuitatem denota: obtabilẽ
cepetens medicinam. Igitur exple¬
tis ex more sollempnibr: dicit siuis.
Integro quidem corde ad deposcen¬
dum bĩ p̾sidiũ uenimꝰ. s obsistenti¬
acciꝑe. Consũmata mĩc or̃one reu̾¬
tamur ad patriam: fidentes de bo¬
uitate p̾sulis. qd̾ corꝑe in becillo ꝓ¬
amnis caris ripani. accepit mansi¬
onem. Medio fere noctis exꝑgeft̃a
lũ attigisset. Que cum maxĩo fle¬
tu ꝓferret: iteꝵ obdormiuit. Et
ecre uir crine cigneo. indumento

Expanded text:
defixis in ipsis, ut dicam, ossibus, tota iam manu putrefacta, venit ad sancti festivitatem devota, optabilem expetens medicinam. Igitur expectatis ex more solemnibus, dicit suis: 'Integro quidem corde ad deposcendum beati praesidium venimus, sed, obsistentiaccipere. Consummata nunc oratione, revertamur ad patriam, fidentes de bonitate praesolis, quod corpore inbicillo pamnis Caris ripam accepit mansionem. Medium fere noctis expergefaclum attigisset; quae cum maximo cum fletu proferret, iterum obdormivit. Et ecce vir crine cigneo, indumento
Abbreviated transcription (Latin):
Didam de cuubz turomcis
dum ad regis eccinsũ ꝓpem¬
ret: nas cum uino. unũq panẽ.
ad sepulciũ uma mansurũ nocte
deposuit. ut scilicet mitiñe positus:
ba habet salutis p̾sidiũ. Que erm¬
de assumpta: it carpe cepit. Fuctũ
est aũt ut metatum requireus. lo
muis cuiusdã ingiedet᷑ hospiciũ.
Depositis qr sartirus: młr que ha¬
uentũ uocib iimensis annũcia¬
re cepit. ac dic̾e. Quid nos ꝑseque¬
us sce: Quid nos crucias sue deis
Euc hospes ille qui uen̾at. accepto¬
calice paululũ mi de uase illo au¬
ferens: fiustũ bñdicti panis effuic¬
tũ posint meo. Qd ubi mulier illa
q̃ debachabat᷑ accepit. morcum sã¬
guine eiecto demono saluata est.

Expanded text:
idam de civibus Turonicis, dum ad regis occursum properaret, vas cum vino unumque panem ad sepulchrum una mansurum nocte deposuit, ut scilicet in itinere positus hoc haberet salutis praesidium. Quae exinde adsumpta, iter carpere coepit. Factum est etur hospitium, depositisque sarcinis, mulier quae haventum vocibus immensis annuntiare coepit, et dicere: Quid nos persequeris, Sancte? quid nos crucias, serve Dei? Tunc hospes ille qui vencalice, paululum vini de vase illo auferens, frustram benedicti panis effractam posuit in eo. Quod ubi mulier illa quae debacchabat accepit, mox cum sanguine eiecto daemonio salvata est.
Abbreviated transcription (Latin):
N hyspaniis aũt inꝑ factũ¬
cognoui cũ lemueldus rexꝯtͣ
fihs̃ suũ ambularet: atq eẽcit᷑
euis ut ad solet grauit̾ loca sc̃acõ¬
cut̾et. monasteriũ erat scĩ martim
int̾ sagonthum atqz cartaginẽ
sparthanam. Audientes aũt mo¬
nachi ꝙ hic ex̾citus ad locũ illud
defet accet̾e: fugam meut. Et de
relicto alle sene: in insula maris¬
se abscondunt. Adue̾ientib aũt
gothis sc dimpientibr res mona¬
steriz aue sine custode remanfant
altrm semo incinuatũ. s sc̃ĩtate
nctũ offendũt. Ex trautoq unus
⁊ laois sr armputa turus c̾uicem

Expanded text:
n Hispaniis autem nuper factucognovi. Cum Leuvieldus rex contra filium suum ambularet, atque exercitus eius, ut adsolet, graviter loca sancta concuteret, monasterium erat Sancti Martini inter Sagonthum atque Cartaginem Spartariam. Audientes autem monachi, quod hic exercitus ad locum illum deberet accedere, fugam ineunt et se, relicto abbate sene, in insulam maris abscondunt. Advenientibus autem Gothis ac diripientibus res monasterii, quae sine custode remanserant, abbatem senio incurvatum, sed sanctitate erectum offendunt. Extractoque unus gladio, quasi amputaturus
Abbreviated transcription (Latin):
N hac ⁊ festiuitate. ⁊ leudardꝰ
ẜnus eumem nammnetici ur¬
b̃is diacomi cũ ꝑserannos cecita¬
tis fuiss crtena ꝯstrictus: ad lasili¬
cam accedens. uͥtute bĩ ꝯfessoris il¬
luminata est. Per uisionẽ eĩ somp¬
iadmoiitus fuat. ut hiꝰ sci aurxi¬
lia flagitaret antistitis.

Expanded text:
n hac etiam festivitate et Leudardus, servus Emnerii Namneticae urbis diaconi, cum per sex annos caecitatis fuisset catena constrictus, ad basilicam accedens, virtute beati Confessoris illuminatus est. Per visionem enim somnii admonitus fuerat ut hujus sancti auxilia flagitaret Antistitis.
Abbreviated transcription (Latin):
tesqz manus: non ualebant peni¬
tus mou̾e sepulcrũ. Pauore aũt
õs ext̾riti: iam in hoc stantes. ut t̾ra
uasculũ qd̃ detex̾ant opirent: app¬
ruit eis uen̾anda canicie senex ad
instur muis candorem efferens:

Expanded text:
tesque manus, non valebant penitus movere sepulchrum. Pavore autem omnes exterriti, iam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canities senis, ad instar nivis candorem efferens
Abbreviated transcription (Latin):
loci huiꝰ. palisi humore pcus¬
sa: officia m̃broꝵ oĩm usq quaq p¬
didat. Que cartuce imposita. bub
tinhentib ferebatur: cirrũieus do¬
mos dutum. ut mopie sue cexpset
necessitatem. Eigo dum delata

Expanded text:
lysi humore perculsa, officio membrorum omnium usquequaque perdiderat. Quae carrucae inposita, bubus trahentibus, ferebatur, circumiens domos divitum, ut inopiae suae expleret necessitatem. Ergo dum delata
Abbreviated transcription (Latin):
ad uos custodibz edis. que sit
acta cognoscimus. Nomina tam̃.
non semꝑ ab hiis discirus. Illos
u̾o plerũq nõiatim scribim᷑. quos
uid̾e potuerimꝰ aut ip̃i discutimiꝰ
Ueuit adfestiuitatem uit qͥdã
ex biturigo: manib debilis. Cuiꝰ
digiti mpalma erant defrer: ĩ tm̃

Expanded text:
ad nos custodibus aedis, quae sunt acta cognoscimus: nomina tamen non semper ab his discimus. Illos vero plerumque nominatim scribimus, quos videre potuerimus, aut quos ipsi discutimus. Venit ad festivitatem vir quidam ex Biturigo manibus debilis, cujus digiti in palma erant defixi in t
Abbreviated transcription (Latin):
erat pb̃r g̾ssu debilis. Cum qr ꝑ
mam ꝑgeret que ad dei eccłian
ducit: obuiũ habuit senem cum
senex ad pb̃rm. Dis sanus fieris
Cui ille. Et quid huma uĩ gen
amplius ꝯcupiscit hẽre: insi ut sos¬
pes iuuat in corpe: Et senex facte
bẽ crucis signaculo suꝑ pollicem:
dixit pb̃ro. In nõie dĩ m̃ułiu xͥ.¬
ertende pedẽ tuũ. Quem pb̃r sũ
mora extendens: samĩ adse re¬
durit. Et gr̃as agens: it̾ quo ꝑ¬
gebat ag̾e cepit. Uoxatoq eo pu¬
er qui cũ seue erat: ait. Et scis ne¬
pbr qui est iste qui te reddidit sa¬
intati. Ignoro ait. Cu ille. Scũs
martinus turonice urbis ancistes:
ip̃e te u̾tute sua samtati restitut.
Tu u̾o in leco in quo sc̃m stare uidi

Expanded text:
er gressu debilis: cumque per viam pergeret, quae ad Dei ecclesiam ducit, obvium habuit senem cum senex ad presbyterum: Vis sanus fieri? Cui ille: Et quid humanum genus amplius concupiscit habere, nisi ut sospes vivat in corpore? Et senex, facto beatae crucis signaculo super poplitem, dixit presbytero: In nomine Domini extende pedem tuum. Quem presbyter sine mora extendens, sanum ad se reduxit: et gratias agens, iter quo pergebat agere coepit. Vocatoque eo, puer qui cum sene erat, ait Et scis presbyter quis est qui te reddidit sanitati? Ignoro, ait. Cui ille: Sanctus Martinus Turonicae urbis antistes, ipse te virtute sua sanitati restituit. Tu vero, in loco in quo Sanctum stare vidi
Abbreviated transcription (Latin):
stis Citer quibcumq ex causis
loc actid̃it: non abaid opmnandum
iudetur ꝙ̃ qd̃ isdem pissimus pat̃
Nageilũ lx in suam domũ potus
qm̃ insubiectos malu̾it iaculairer¬
emplũ uidelicet piissum ꝯditoris
imitatus: qui peccanite pͥms hõie
non ip̃m maledrcit s t̾ram quẽ
aꝑaturus erat. Nonne ex ip̃o reꝵ
acridentium euentu apparet cum
sola domus illa combusta est de
non erit ille solus au subluc occa¬
si one decractores iasultent. S e
plenq alii sc̃ĩ quorum domus q̃q̃¬
sisum idiffe̾nt̾ urdent. ĩmo ꝙ dic¬
ir: nesas est contra ip̃m dñm inu
si ux possunt qr templũ illd̃ salo

Expanded text:
ibuscumque ex causis hoc acciderit, non aliud opinandum videtur, quam quod isdem piissimus Pater flagellum hoc in suam domum potius, quam in subditos maluerit iaculari: exemplum videlicet piissimi Conditoris imitatus, qui peccante primo homine, non ipsum maledixit, sed terram quam operaturus erat. Nonne ex ipso rerum accidentium euentu apparet, quod sola domus illa combusta est, doidetur, iam non erit ille solus cui sub hac occasione detractores insultent. Sed etiam plerique alij sancti, quorum domus quaquaversum indifferenter ardent, imo, quod dictu nephas est, contra ipsum Dominum musitare possunt, quia templu
Abbreviated transcription (Latin):
is dieb puella quedã ex li¬
b̃tis pentib ꝓcreata: a filiis
tis addicitur. Unde fc̃m est: ut il
br uicretur. In qua custodia dũ
aliis l̃m festiuitatẽ expetentib
resid̾et. flens et euilans cur non
int̾esset bẽ festuntati. subito tubes
in qua pedes eius artati erãt scm¬
ditur. et hec quasi iam lifu. nera
quideni catenis elapsa. bõm basi¬
licam expetunt. Nerũ ubi pͥmũ

Expanded text:
is diebus puella quaedam iam ex libertis parentibus procreata, a filiis tis addicitur; unde factum est, ut, ilbus vinceretur. In qua custodia dum, aliis beatam festivitatem expetentibus, resederet, flens et heiulans, cur non intereseet beatae festivitati, subito trabis, in qua pedes eius artati erant, scinditur, et haec quasi iam libera, nexa quidem catenis, elapsa beatam basilicam expetivit. Verum ubi primu
Abbreviated transcription (Latin):
sordentia mundant. illic delictoꝵ
maculas mũdari suo int̾uentu ob¬
tincant: ac sit̾ hic mortuoꝵ cada¬
uera ad iuutam suscitant. illic pec¬
cato sepultos ex acheronticis sta

Expanded text:
sordentia mundant, illic delictorum maculas mederi suo interventu obteneant, ac, sicut hic mortuorum cadavera ad vitam resuscitant, illic peccato sepultos, ex Acharonticis sta
Abbreviated transcription (Latin):
de ip̃is. Domus eoꝵ secure sunt et
pactate. et nõ est u̾ga dei sup eos: s
quid eis restat. subiũgens dicit.
Deus ẜuabit illis dolorem: ⁊ de fu¬
rore oĩpotentis bibent. Quappter
simus nx̃ psalmistã ad flagella pa¬
rati. et sint nobis iudicia esꝰ iccũda:
qm̃ ut scriptum est. Qui nõ amat
iudicũt nõ potest sanari. Et idcuto
iubet apłs in tribulacc̃e głiari: et in
oãb gr̃as ag̾e. An nõ laudes refẽnde
sunt deo qũ nos affligens signũ fi¬
liacõis ostendit: Flagellat inquit
rellent᷑. Nlam ut ꝓpensiorẽ affectum
enga afflictos ostend̾et: hos diuina
uox filios appellat. Porrro ãt q̃cũq
sint illa oꝑa q̃ nubi sub pr̃ocino bĩ
martini gerũt᷑ credendũ ẽ ꝙ ip̃ius
obtentu ꝓtegant᷑: ne uidelicet aut
m̃tes opantiũ iugi ꝓspitate st̃bien¬
tes manestant: aut sine lima flagel¬
li dimissa niusꝰ i supp̾mo eramine
ue qd̃ quidã mirant᷑. qr illic ubi plꝰ
hñdant mala oꝑa ⁊ nimꝰ fuĩt bona:

Expanded text:
de ipsis: Domus eorum securae sunt et pacatae, et non virga Dei super eos . Sed quid eis restat subjungens, dicit: Deus servabit illis dolorem, et de furore omnipotentis bibent . Quapropter simus juxta Psalmistam ad flagella parati, et sint nobis judicia ejus jocunda, quoniam, ut scriptum est: Qui non amat judicium, non potest sanari . Et idcirco iubet Apostolus in tribulatione gloriari, & in omnibus gratias agere. An non laudes referendæ sunt de eo, quando nos affligens, signum filiationis ostendit? Flagellat, inquitpellentur. Nam vt propensiorem affectum erga afflictos ostenderet, hos diuina vox filios appellat. Porro autem quæcumque sint illa opera, quæ inibi sub patrocinio beati Martini geruntur, credendum est, quod ipsius obtentu protegantur: ne videlicet aut mentes operantium iugi prosperitate superbientes inanescant, aut si non, lima flagelli dimissa, minus in supremo examine ne, quod quidam mirantur, quia illic vbi plus abundant mala opera, & minus fiunt bona,
Abbreviated transcription (Latin):
mociati summiꝰ. Si quidẽ dolentib
mos est. non id qd̃ r̃õ poscit: s qd̾
dolor extorquet identitaire. Tan¬
dẽ ad hoc uentũ est. ut ad doloris
martino detrabent: qĩ qui ñ poss
incendiũ iepͥmere quo doniũsuã
tociens pmisisset igne depascisiõ

Expanded text:
mocinati sumus. Siquidem dolentibus mos est, non id quod ratio poscit, sed quod dolor extorquet, identitare. Tandem ad hoc ventum est, vt ad doloris Martino detraherent, quasi qui non posset incendium reprimere, quo domum suam totiens permisisset igne depasci
Abbreviated transcription (Latin):
ceca atq ꝯtracta. longo tẽ
utitur. quo ad beati basilicã itur:
tandem ab eius pietate recspecta
iacens ad sc̃m hostiũ. lum̃ parit̾
gressũ qz recepit. O si totũ ꝓd̾etur
in publicũ. ꝙ singuli quiq dum
fidelit̾ poscunt latent̾ accipiũt.
sanitas est adepta. Qd̾ si hec ut
diximus cuncta publicarentur.
non solũ libros. s nec ip̃m mũdũ

Expanded text:
aeca atque contracta, longo temputitur, quo ad Beati basilicam itur, tandem ab ejus pietate respecta, jacens ad sanctum ostium, lumen pariter gressumque recepit. O si totum proderetur in publicum, quod singuli quique, dum fideliter poscunt, latenter accipiunt, sanitas est adepta! Quod si haec, ut diximus, cuncta publicarentur, non solum 1034 libros, sed nec ipsum mundu