comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Cor contritum ꝙ humi¬
liatum ds̃ non sꝑnis. Quoꝵ gͥ
conscientia scelerum & delictorũ
sauciatur uulnerib: iure dicunt
dissolutum ẽ gauctium cordis
nr̃i. Quod sane gaudium rursus
dauid sͥ dari deposcit. Auditui
inquit meo dabis gaudtum et
leciciam: reddesq leciciam saluca¬
ris tui. Qui spiritali contritioẽ
corde coangustato sp̃c quiescit:
quotiens anima miseriarũ suarũ
compuncta uulnerat᷑ cruciatib.
Cuiꝰ itaq medelam contritionis
ysaias suo uaticinio reꝑmittit
dicens. In die qua auigauerit
dominus uulnus populi sui.
et ꝑcussuram plagȩ eius sanaue¬
rit: eo quod eẽt in eis uulnus
& liuor ac plaga tumens. Mo¬
raliter quotiens anma liuore pec¬
cati uulneratur: tumet plaga¬
ta suoꝵ scelerum spicuilis. Cuius
gaudium mox dissoliutur: cũ
mens ad conscientiam reducit᷑.
& chorus iurtutum in luctum
commutat᷑. Quod bñ contigisse¬
asahel legitur. qui cursor erat
uelocissimus tanquam una ex

Expanded text:
dicens: Cor contritum et humidicens: Cor contritum et humiliatum Deus non spernit. Quorum igitur conscientia, scelerum et delictorum sauciatur vulneribus, jure dicunt: Dissolutum est gaudium cordis nostri. Quod sane gaudium rursus David sibi dari deposcit: Auditui meo, inquit, dabis gaudium et laetitiam: reddesque laetitiam salutaris tui. Qui spiritali contritione et corde coangustato spiritus quiescit, quoties 1544 anima miseriarum suarum compuncta vulneratur cruciatibus. Cujus utique medelam contritionis Isaias suo vaticinio repromittit dicens: In die qua alligaverit Dominus vulnus populi sui, et percussuram plagae ejus sanaverit, eo quod est et in eis vulnus et livor ac plaga tumens . Moraliter autem, quoties anima livore peccati vulneratur, tum et plagata suorum scelerum spiculis. Cujus gaudium mox dissolvitur, cum mens ad conscientiam reducitur, et chorus virtutum in luctum commutatur. Quod bene Asael contigisse legitur, qui cursor erat velocissimus, tanquam unus ex
Abbreviated transcription (Latin):
unt: qñ decantatio sp̃alis conqui¬
escit. S moralit incontinens am¬
mus dĩ memoriam dum asemet
repellit: dicere non potest. psallã
sp̃ui.psallam ꝙ mente. Unde de¬
bet sine cessatione pia mens incon¬
scientia ꝓclamare: nequando deo
cantare desistat: immo choro scõꝵ
semꝑ laudans dm̃ assistat. Defe¬
cit inquit gaudium cordis nr̃i:
uersus ẽ in luctum chorus nr̃.
Patet sensus de iudeis quia dm̃
ad iracundiam ꝓuocauerunt:
qd̃ ceciderit gaudium omne cor¬
dis. & dissoluca sunt omnia eoꝵ
leciciȩ uiscera in merorem & dristi¬
ciam. atq in diuersas miseriarũ
erumpnas: sicuti a principio lu¬
ctus ꝓpħalis connumerauit.
Necnon & chori qͥs in diuersiᷤ
solebant sollempnitatib ducere.
recte in luctum uersi erant: qñ
inter hostes dot cruciamentoꝵ ge¬
nerib dorquebant᷑. Aliter autem
in ȩccłia penitentium ẽ ista uox.
qui contritionem cordis sui deo
offerunt in sacrificio uti daiud

Expanded text:
unt, quando decantatio spritaliter conquiunt, quando decantatio spritaliter conquiescit. Sed moraliter incontinens animus Dei memor jam dum a semet repellit, dicere non potest: Psallam spiritu, psallam et mente. Unde debet sine cessatione pia mens in conscientia proclamare, ne quandoque Deo cantare desistat: imo choro sanctorum semper laudans Deum, assistat. Defecit, inquit, gaudium cordis nostri: versus est in luctum chorus noster. Patet sensus de Judaeis, quia Deum ad iracundiam provocaverunt, quod deciderit omne gaudium cordis, et dissoluta sint omnia eorum laetitiae viscere in moerorem et tristitiam, atque in diversas miseriarum aerumnas, sicut a principio lactus prophetalis connumerat: necnon et chori quos in diversis solebant solemnitatibus ducere, recte in luctum versi erant, quando inter hostes cruciamentorum generibus torquebantur. Aliter autem in Ecclesia poenitentiam est ista vox, qui contritionem cordis sui Deo offerunt in sacrificio, uti David
Abbreviated transcription (Latin):
senio ita ineis fame consumpti ft̃.
ut cum ꝑ portas ingredi uellent.
ad herbas uel ad alia quelibet ui¬
ctus conquirenda: in ipsis eisdem
portis idem sunt semineces inuen¬
di quasi mortui. Et hoc sit dicere
de portis defecerunt. Uel certe cum
ab nostib huc illucq distenti ꝑi¬
muntur: merito quasi consilia¬
riĩ ciuitatis & legis latores de portis
defecisse. uti & iuuenes de plateis
a suis ꝑterriti officus uel captide¬
plorantur. Typicȩ autem senes st̃
qui caniciem sensuum remissioĩs
grã consequuntur: ac in mansu¬
etudine quietudinis opus ꝑfici¬
unt. Qui si dm offenderint in
portis deficuunt: quȩ dicunt᷑ eẽ
mͥ portas iusticiȩ: ꝙ ingressus in
eas conficebor dño. In his gͦ defi¬
ciunt senes dum crescentib scan¬
dalis fatigantur. et a recto itineris
cursu destitiuint᷑: ut interciso pe¬
intendi aclugendi tramite quadã
negligentia consternant᷑. Iuueneᷤ
coꝵ. de choro psallentium defici¬

Expanded text:
senio ita in eis fame consumpti sunt, senio ita in eis fame consumpti sunt, ut cum per portas egredi vellent ad herbas vel ad quaelibet alia victus conquirenda, in ipsis eisdem portis ita sint semineces inventi quasi mortui: et hoc sit dicere, de portis defecerunt: vel certe cum ab hostibus huc illucque distenti perimuntur, merito quasi consiliarii civitatis et legis doctores, de portis defecisse, uti et juvenes de plateis a suis perterriti officiis, deplorantur. Typice autem senes sunt, qui canitiem sensuum per remissionis gratiam consequuntur, ac in mansuetudinem quietudinis opus perficiunt. Qui si Deum offenderint, in portis deficiunt, quae dicuntur esse  portas justitiae: ingressus in eas, confitebor Domino . In his ergo deficiunt senes, dum crescentibus scandalis fatigantur: ita recto itineris cursu destituuntur, ut interciso poenitendi ac lugendi tramite, quadam negligentia consternantur. Juvenes eorum de choro psallentium defici
Abbreviated transcription (Latin):
ut iudei recollocaret errorib. Poe¬
ro misticȩ infra ȩccłiam potentiũ
genera duo sũt. Unum eoꝵ qui
corporaliter. potentes diuitiarũ
facuitatib. & potentiam obtinẽt
temporalium uanitatum: aliud uͦ
eorum qui spãlib pollent honori¬
b. In his quippe cupiditatum con-¬
cupiscentiarumq malicia ꝑtina¬
tiaq uoluuntur. Qui autẽ sp̃ales
fiunt potentes legis moła uertũt:
dum eandem relegunt. derunt. re¬
pecunt. et frequentant. Sicq fit
ut quedam sit sp̃alis mola qua
molentes similaginem triticcigra¬
ni. polentamq intellectuum tinde
deo possit sacrificium offerri. con-¬
ficiant. Qui ꝓfecto iuenes ligno
confixi : eciam martires efficuint᷑.
De quo nimirũ ligno paulus
quem mͥ mundus crucifixus est.
et ego mundo. Quia pueritrans¬
posia in domino mundo mortui
sunt & affixi ligno dominicȩ cru-¬
cis: sequitur:
enes de portis defecerunt:
iuuenes de choro psallentiũ.
Quia ueteram & longo confecti

Expanded text:
ut Judaei recollocaret erroribus. Porut Judaei recollocaret erroribus. Porro mystice infra Ecclesiam potentium genera duo sunt: unum eorum, qui corporalibus sunt potentes divitiarum facultatibus, et potentiam obtinent temporalium vanitatum: aliud vero eorum, qui spiritualibus pollent honoribus. In his quippe cupiditatum concupiscentiarumque malitia, pertinaciaque volvuntur: qui autem spirituales fiunt potentes, legis molam vertunt, dum eamdem relegunt, terunt, repetunt et frequentant: sicque fit ut quaedam sit spiritalis mola, qua molent similaginem triticei grani, polentamque intellectuum, unde Deo possit sacrificium offerri, conficiant. Qui profecto juvenes ligno confixi, etiam martyres efficiuntur. De quo nimirum ligno Paulus quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Quia pueri transpositi in Domino, mundo mortui sunt, et affixi ligno 1543 Dominicae crucis. Sequitur: Senes de portu defecerunt; juvenes de choro psallentium: quia veterani et longo confecti
Abbreviated transcription (Latin):
cosdem quos ceꝑant ex iudeis u¬
uenib talia ꝓpessos fuisse planctꝰ
ꝓdit propħe: cum dicit ad olescen¬
tib impudice abusi sunt. Quod
autem crucifixerint eos in ligno:
etiam manifestum ẽ. ob imma¬
nitatem crudelitatis suȩ. S qͦmͦ
uixca nram interp̾tationem pu¬
eri in ligno ceciderint: non alius
patet sensus nisi quia in xp̃m
pendentem in ligno credere nolu¬
erunt. Unde quidẽ apis. Crux
inquit gentib stulticia ẽ: ꝙ iu¬
deis scandalum. Ergo ideo in li¬
gno corruerunt: quia pendentẽ
uitam in eo ut mortem destrue¬
ret. susciꝑe nolucrunt. Qui ꝓfe¬
cto potentes quia scandalirati
sunt in ligno quasi pueri: dimi¬
sit cos inanes. Unde molis mole¬
bant: dum legem ad litteram e¬
isdem suis uestiguis uercentes. ce¬
citatem ꝑpetuam impegerunt.
Ad quam cum samsõ ille fortissi¬
mus deuenisset. eum allophili
molere fecerunt: quatinus ꝑ hoc
nullis se explicaret gressib. s ean¬
dem uertendo in suis se ꝑ uestigia

Expanded text:
sdem quos ceperant ex Judaeis juvenibus, talia perpetrasse plangunt, prodit propheta cum dicit: Adolescentibus impudice abusi sunt. Quod autem crucifixerunt eos in ligno, etiam manifestum est, ob immanitatem crudelitatis suae. Sed quomodo juxta nostram interpretationem, pueri in ligno ceciderunt, non alius patet sensus, nisi quia in Christum pendentem in ligno, credere noluerunt. Unde quidam Apostolus: Crux, inquit, gentibus stultitia est, et Judaeis scandalum . Ergo ideo in ligno corruerunt, quia pendentem vitam in eo ut mortem destrueret, suscipere noluerunt. Qui profecto potentes, quia scandalizati sunt in ligno, quasi pueros dimisit eos inanes. Unde molis molebant, dum legem ad litteram eisdem suis vestigiis utentes, caecitatem perpetuam impegerunt. Ad quam cum Samson ille fortissimus advenisset, eum Allophyli molere fecerunt, quatenus per hoc nullis se explicaret gressibus: sed eamdem vertendo in suis se per vestigia
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ ut pater: aliquando ut
dominus: aliqñ indignatur
ut uidex. Ut pater quidem
irascitur quando uerbis aut
correptionib increpat delinqͤn¬
tem. & tamen penitentiȩ non
subtrahit medicinam: uti lon¬
ge supra idem ꝓph̃a. Saltem
amodo inquit uoca me pater
iñs: dux uirginitatis mes estu.
Numquid irasceris inꝑpeniũ:
aut ꝑseucrabis in finem: Ex
quo liquet patrem irasci men¬
do non in finem: s ad dempus
conuersionis. Ergo qñ paulo
durius ꝑcutimur ut dominꝰ
uascitur : & statim de peccato
fiunit uindictam. Quod bñ
moyses cum sensisset: domi¬
ne inquit ne trascatur furor
tuus contra populum tuum.
Porro ut iudex tunc iratus o¬
stenditur:. quando dicturusẽ
impiis et peccatorib: ite male¬
dicti in ignem ȩternum. Cuius
post sententiam: iam uemȩ lo¬
cus non datur. S hic inter¬
tus cẽ ostenditur: quando nec
finis malis imponitur: neq ꝑ
penitentiam excrescentib culpis
flagella cessant

Expanded text:
aliquando ut pater, aliquando ut aliquando ut pater, aliquando ut Dominus, aliquando vero indignatur ut judex. Ut pater quidem irascitur, quando verbis aut correctionibus increpat delinquentem, et tamen poenitenti non subtrahit medicinam: uti longe supra idem Propheta: Saltem amodo, inquit, voca me, pater meus, dux virginitatis meae es tu. Nunquid irasceris in perpetuum, aut perseverabis in finem? Ex quo liquet patrem irasci merito non in finem. sed usque ad tempus conversionis. Ergo quando paulo durius percutimur, Dominus irascitur: et statim de peccato sumit vindictam. Quod bene Moyses cum sensisset: Domine, inquit, ne irascatur furor tuus contra populum tuum. Porro ut judex tunc iratus ostenditur, quando dicturus est impiis, peccatoribus; Ite, maledicti, in ignem aeternum . Cujus post praesentiam, jam veniae locus non datur. Sed hic intertus esse ostenditur, quando nec finis malis imponitur, neque per poenitentiam excrescentibus culpis, flagella cessant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ auersionem cecidimus in uetu¬
statem & ꝑdidimus dies eterni¬
tatis: nouit ꝓpħa ꝑ conuersionẽ
eos posse restaurari. Iocuro etiam
alibi orat. conuerte medomine
& conuertar ad te: seu cetera
quȩ sequuntur. E ꝓiciens in qt
reppulisti nos: iratus es contra
nos uehementer. Ob immani¬
tatem scelerum iram deplorat
pii iudicis: qñ tempore furoris
uratus etiam expulisse plangit᷑
Ase: qui ubiq cotus ẽẽ cieditur.
Nam repulsionis differrntias:
duas eẽ intelligimus. Primam
qua tradimur demptatori pecca¬
tores: scd̾am qua succumbimus
tempcamentis. Unde cum ad
temptandum exponimur: utiq
sine ira dĩ repellimur: cum uͦ
uincimur neq penicet. iepul¬
sione repellimur. Qua sanere¬
pulsione sicut daiud ait: qmͣ
prescuuit ꝙ p̃destinauit ñqm̃
repellit ds̃ plebem suam. Incerdũ
autem donec peniteat qnͣdo sic
expellimur ut uincamur: ue¬
hementer contra nos iratus ẽẽ
cłs̃ ostenditur. Ex quo dauid.

Expanded text:
1550 per aversionem cecidimus in vetu1550 per aversionem cecidimus in vetustatem, et perdidimus dies aeternitatis, novit Propheta per conversionem eos posse restaurari, idcirco etiam alibi orat: Converet me, Domine, et convertar ad te; seu caetera quae sequuntur. Sed projiciens, inquit, repulisti nos: iratus est contra nos vehementer. Ob immanitatem scelerum iram deplorat pii judicis, quando tempore furoris iratus etiam expulisse plangitur a se, qui ubique totus esse creditur. Nam repulsionis differentias duas esse intelligimus. Prima qua tradimur tentatori peccatores: secunda quia succumbimus tentamentis. Unde cum ad tentandum exponimur, utique sine Dei ira repellimur. Cum vero vincimur, neque poenitet repulsionis, repellimur. Quam sane repulsione sicut David ait: Quam praescivit et praedestinavit, nunquam repellit Deus plebem suam: interdum autem donec poeniteat. Quando sic repellimur ut vincamur, vehementer contra nos iratus esse Deus ostenditur. Ex quo David:
Abbreviated transcription (Latin):
tadus ꝑ grãm ut sol iusticiȩ oriat᷑
in nobis: qui nullus obtinetur uo¬
lunitatib ꝑ lib̃tatis arbitrium. s
ex infusione scĩ spiritus caritas
tadiatur. Unde ꝓpħa conuersus.
& nunc inquit sequimur te in
toto corde. & timemus te et que¬
rimtis faciem tuam: ne confun¬
das nos. Quigͦ ex coto coide se¬
quitur: conuersus post cergum
cłi sui ire non retardat. Ac ꝓpt̃ea
sequitur. In noua dies nr̃os sicut
a principio: ut ad brauium su
ꝑtingat. quia conuersio iitium
ẽ reparationis antiquȩ uitȩ. Por¬
ro innouatio dierum: ꝑceptio est
ȩt̃nitatis. De qua sane dierum ȩ
principio dierum ȩternitatis. ad
quod sane principium innoua¬
tionis reuocamur cum conuer¬
timur: cum aucem ꝑuentum
fucrit ad id innouabimur. Re¬
nouatur autem qd inueteratũ
ẽ & corruptum: quia dies nr̃i
in paradiso quos habuit pͥmus
homo immortales erant in man¬
datis dĩ si ꝑmansisset. pͥusquã
auerteremur ab eo. Unde quia

Expanded text:
radiis per gratiam, ut sol justitiae oriatur radiis per gratiam, ut sol justitiae oriatur in nobis, qui nullis obtinetur voluptatibus, per libertatis arbitrium, sed ex infusione sancti Spiritus charitas radiatur. Unde Propheta a conversis: Et nunc, inquit, sequimur in toto corde, timemus te, et quaerimus faciem tuam, Domine, ne confundas nos. Qui ergo ex toto corde sequitur, conversus, post tergum Dei sui ire non retardat: ac propterea sequitur: Innova dies nostros sicut a principio. Ut ad bravium quaonis pertingat: quia conversio initium est reparationis antiquae vitae. Porro innovatio dierum, perceptio est aeternitatis. De qua sane dierum aetprincipio dierum aeternitatis. Ad quod sane principium innovationis revocamur, cum convertimur: cum autem perventum, fuerit ad id innovabimur. Renovatur autem quod inveteratum est et corrumpitur, quia dies nostri in paradiso, quos habuit primus homo, immortales erant, in mandatis Dei si permansisset, priusquam averteremur ab eo. Unde quia
Abbreviated transcription (Latin):
tas esse: iccirco rogat pꝰ multa
naufragia & tempestates confia¬
tis uirib. conuerte nos domine¬
ad te & conuertemur. Quib
ꝓfecto uerbis pietatis primum
tis. Auoquin nisi ꝑ grãm nul¬
lus ẽ qui conuertatur auersus:
quia nr̃m est quod cecidimus.
quit. ut intelligas quicquid
ẽ qd̃ alibi intendimus. quia
auersio ẽ. Neq enim sufficit
ut conuertat nos ds: nisi nos
ad eum ꝑ grãm nr̃a conuertam᷑
uoluntate. Est camen qddam
uelamen infirmitatis setisib
illuminatione. xp̃i sub motum.
conuerti ad dm̃ nuua ratione ua¬
lemus.Unde fit ut et libertas rod¬
datur ꝑ grãm: & gr̃a libertatis
cooperetur arbitrio uoluntatis.
Et ideo exorandus est ds̃: ut nos
ad se post apostasiam nr̃ȩ atiersio¬
nis conuertere dignettir. Quis enĩ
septus tenebris: pot̾ solis contueri
claritatem: Aut quo in loco requi¬
ritur: quem scimus in terris inue¬
niri non posse: Restat gͥ qmuis
denebris obsessi simus. fuigentib

Expanded text:
tas esse; idcirco rogat post multa tas esse; idcirco rogat post multa naufragia et tempestates confractis viribus. Converte nos, Domine, et convertemur. Quibus perfecto verbis pietatis, primum tis. Alioquin nisi per gratiam, nullus est qui convertatur aversus, quia nostrum est quod cecidimus: quit, intelligas, quidquid est quod alibi intendimus, quia aversio est. Neque enim sufficit ut convertat nos Deus, nisi et nos ad eum per gratiam nostra convertamur voluntate. Est autem quodammodo velamen infirmitatis nostrae, illuminatione Christi submotum, converti ad Deum nulla ratione valemus. Unde fit ut et libertas reddatur per gratiam, et gratia libertatis cooperentur arbitrio bonae voluntatis. Et ideo exorandus est Deus, ut nos ad se post apostasiam nostrae aversionis convertere dignetur. Quis enim septus tenebris, potest solis contueri claritatem? Aut quo in loco requiritur, quem scimus, in terris invenire non possumus? Restat igitur quamvis tenebris obsessi simus, fulgentibus
Abbreviated transcription (Latin):
memoriȩ nr̃e qui sunt abyssus
multa: & occulta quãdam
dispensatione sua quȩ illic¬
sunt recondita quodammͦ dem¬
ꝑat. medetur &e disponit. Uñ
dictum ẽ. Reminiscentur et
conuertentur ad dominum:
uniuersi fines derre. Reminis¬
si mandatoꝵ dĩ obliuscant᷑.
deinde rursus conuertent᷑ ad
dominum. ut quȩ memoriȩ
inspirata sunt ꝑ occultȩ inspi¬
rationis grãm uotis omnibus
compleatitur. Quid etum re¬
miniscitur: nisi eius qđ me¬
moriȩ cominissum fuit: Aut
quid obliuiscitur: nisi quod
sine dubio insitum fuit animo.
Unde dominus. Popnlus in¬
quit m̃s oblitus ẽ mei dieb
innumeris. Ac ꝓpt̾ea totum ro¬
non dico ad modicum ne dempte¬
mur. s inꝑpetuum ne absorbe¬
amur. Ac deinde rogat reminis¬
centes ne derelinquat nos passi¬
onib subiacere: s confirmet
ut conuertamur ad eum quem
toto corde diligere iubemur.
Hinc est qd̃ sequitur:
onuerte nos domine ad te
& conuertemur: innoua

Expanded text:
memoriae nostrae, qui sunt abyssus memoriae nostrae, qui sunt abyssus multa: et occulta quadam dispensatione sua, quae illic recondita, quodammodo temperat, medetur et disponit. Unde dictum est: Reminiscentur et convertentur ad Dominum, universi fines terrae . Reminissi mandatorum Dei obliviscantur: deinde rursus convertentur ad Dominum: ut quae memoriae inspirata sunt, per occultae inspirationis gratiam vobis omnibus compleantur. Quid enim reminiscitur, nisi ejus, quod memoriae commissum fuit? Aut quid obliviscitur, nisi quod sine dubio insitum fuit animo? Unde Dominus: Populus, inquit, meus oblitus est mei diebus innumeris. Ac propterea totum ronon dico ad modicum ne tentemur, sed in perpetuum ne absorbeamur; ac deinde reminiscentes regat, ne derelinquat nos passionibus subjacere, sed confirmet ut convertamur ad eum, quem toto corde diligere jubemur. Hinc est quod sequitur: Converte nos, Domine, ad te, et convertemur, innova
Abbreviated transcription (Latin):
gilitate mens quibꝰq pressa mo¬
lestiis d̃m existimat obliuisci.
Nam dum obluuo fontem coo¬
perit caritatis. miserendi cito sub¬
trahit facultatem: obtundit a¬
ciem prestandȩ gr̃ȩ. nec sint au¬
xilium prestare mox in miseria
confiitutis. Quod bene ꝓpheta
cognoscens deflet. quare inquit
inꝑpetuum obluusceris nr̃i. qͥ
si admodicum quasi oblitus gra-¬
diam p̃stare distuleris. multis
depressi riunȩ casib uiciis sub¬
iacebimus. Iccirco semꝑ exoran¬
dum ẽ. ne derelinquas nos in¬
longitudinem dietum. Unde ne¬
cesse est semꝑ eius memores si¬
mus: ut et ipse nr̃i memor mi¬
sereatur. Nec enim obliuiscen¬
tes se recordabitur.nisi ad hoc
tantum ut eis ꝑ grãm insinu¬
et requirendum: qd̃ prius
mens male nescia inquirere
nesciebat. Ergo dũ ea q̃ memo¬
moriȩ inseruerit dilabuntur
nisi rursus ꝑ occultam grãm
itidem inspirauerit: passione
obliuionis in animo oblitceran¬
tur. Presidet enim d̾s̃ thesauris

Expanded text:
gilitate mens quibusque pressa mogilitate mens quibusque pressa molestiis Deum existimat oblivisci. Nam oblivio fontem cooperit charitatis, miserendi cito subtrahit facultatem: obtundit aciem praestandae gratiae, nec sinit auxilium praestare mox in miseria constitutis. Quod bene Propheta cognoscens deflet: Quare, inquit, in perpetuum oblivisceris nostri? qui si ad modicum quasi oblitus, gratiam praestare distuleris, multis, depressi ruinae casibus, vitiis subjacebimus. Idcirco semper exorandum est, ne derelinquas nos inlongitudinem dierum. Unde necesse est semper ejus memores simus: ut et ipse nostri memor misereatur. Nec enim obliviscentes se recordabitur, nisi ad hoc tantum, ut ejus per gratiam insinuet requirendum, quod prius mens male nescia inquirere nesciebat. Ergo dum ea quae memoriae inseruerit dilabuntur, nisi rursus per occultam gratiam itidem inspiraverit, passione oblivionis in animo obliterantur. Praesidet enim Deus thesauris
Abbreviated transcription (Latin):
sumptam cognoscitur. iccirco ine¬
ternum utraq natura ꝑmanere
dicitur. E solium tuum inqͥt
in generatione & generationem:
ut dum solium regnantis inten¬
dis iudicem summ̾ȩ potestaus ex¬
pauescas. Et si humana mortali¬
tas muitis atcrita corruptionib
ut uestimentum ueterascit: eus¬
tamen essentia & maiestas inde¬
ficiens & incommutabilis creda¬
t Conuertit aucem se ꝓpheta
totum ad eum cuncta despici¬
ens labentia qui semꝑ idem est:
ut ex hoc inter uaria uitȩ dis¬
crimina consolationem accipi¬
at. unde querelosis precib au¬
xilium implorat. Quarẽ inqͥt
inꝑpetuum obluusceris nr̃i. de¬
relinques nos in longitudinem
dicrum:Non qđ ds thesauros
memorie amiserit aut scientiȩ:
s quia differt occulto quodam
iudicio auxilium prestare stat.
dum quasi despicit obseciantes.
& corda non consolatur in angu¬
stia depressorum. Immo ad modi¬
cum cũ deserit ut ꝑ batientiam
ꝓbet ꝙ ꝑ uiccoriam remuncret
quos ꝓbauerit: ex humana fra¬

Expanded text:
scepta cognoscitur. Idcirco in aeternum utraque natura permanere dicitur. Et solium tuum, inquit, in generatione et generationem, ut dum solium regnantis intendis, judicem summae potestatis expavescas: et si humana mortalitas multis attrita corruptionibus, ut vestimentum veterascit, ejus essentia et majestas, indeficiens et incommutabilis credatur. Convertat autem se Propheta totum ad Deum, cuncta despiciens labentia, qui semper idem est: ut ex hoc inter varia discrimina vitae consolationem accipiat. Unde querelosis precibus auxilium implorat: Quare, inquit, in perpetuum oblivisceris nostri, derelinquis nos in longitudine dierum? Non quod Deus thesauros memoriae amiserit aut scientiae, sed quia differt occulto quodam judicio auxilium praestare statim, dum quasi 1548 despicit obsecrantes, et corda non consolatur in angustia depressorum: imo ad modicum cum deserit, ut per patientiam probet, et per victoriam remuneret quos probaverit, ex humana fra
Abbreviated transcription (Latin):
dernum ꝑmanere dicit᷑. Eterna
quippe mansio ẽ illi. idipsum eẽ
filiumq in patre: ut sit ei una
ȩternitas. unaq substantialis sem¬
piternitas. non habitatio localis.
neq mansio demporalis. s in seip¬
sum una & indiuidua ꝑmanen¬
di essentia. Quamius enim filius
semet ipsum exinaniuit formam
serui accipiens: tamen meternum
unus idemq recte in commuta¬
biliter ꝑmanere creditur. licet ñ
inconuement̃ sedes ei scdm hu¬
manitatem in scłm seculi predi¬

Expanded text:
ternum permanere dicitur. Aeterna ternum permanere dicitur. Aeterna quippe mansio est illi: idipsum veroFiliumque in Patre. ut sit in eis una aeternitas, unaque substantialis sempiternitas, non habitatio localis, neque mansio temporalis: sed in seipsum una et individua permanendi essentia. Quamvis enim filius semetipsum exinanierit formam servi accipiens, tamen in aeternum unus idemque recte incommutabiliter permanere creditur, licet non inconvenienter sedes ei secundum humilitatem, in saeculum saeculi pr
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiam catholicam de ea.
fraude &e dolo corruꝑunt. Iccuro
et ipsi pastores partes nulpium
erunt. fu̾it namq herodes ꝑse¬
pes: de quo dominus. Dicite in¬
quit uulpi illi. S et om̃s here¬
tici uulpes insidiantes: de quib
sponsa in canticis. Capite nobis
uulpes: quȩ demoliunt᷑ uineas.
Demoliunt᷑ gͦ heretici uineam do¬
mini sabaoth quam plantanit
ipse: iuneam sorech. Iccuto plan¬
gendum ẽ cunctis catholicis: quia¬
ꝓpt̃ insidias eorum & fraudes.
contenebrati sunt hi etiam qui
uidebant᷑ oculi eẽ in eccłia xp̃i:
ut lumen scientiȩ reliquis p̾sta¬
rent menbris in corpore dedicatiᷤᷤ
Unde dicamus singuli dicamꝰ om̃s.
illumina domine cordis nr̃i obtutuᷤ
et digna fidĩ claritate nos illustra:
ut quȩ digna sunt uideamus. gͦ
autem indigna uitemus. Sequitur:
uautem domine
mneternum ꝑmanebis: soliũ
tuum in generatione & genciationẽ.
Ubi alius inderpres ait. ineternum
habitas: quia recte inhabitans ine¬

Expanded text:
intelligentiam, de ea fraude et dolo corruperunt: idcirco et ipsi partes vulpium erunt. Fuit namque Herodes persepes, de quo Dominus: Dicite, inquit, vulpi illi. Sunt et omnes haeretici vulpes insidiantes: de quibus sponsa in Canticis: Capite nobis vulpes, quae demoliuntur vineas . Demoliuntur ergo haeretici vineam Domini Sabaoth, quam plantavit ipse, vineam Sorech. Idcirco plangendum est cunctis catholicis, propter insidias eorum et fraudes, contenebrati sunt hi etiam, qui videbantur oculi in Ecclesia , et lumen scientiae reliquis praestare membris in corpore dedicatis. Unde dicamus singuli, dicamus omnes: Illumina, Domine, cordis nostri obtutus, et digna fidei claritate nos illustra : ut quae digna sunt, videamus; quae autem indigna, vitemus. Sequitur: Tu autem, Domine, in aeternum permanebis, et solium tuum in generatione et generationem. Ubi alius interpres ait: In aeternum habitas: quia recte inhabitans, in ae
Abbreviated transcription (Latin):
dolescentib impudice ab¬
usi sunt: & pueri mn lig¬
no corruerunt. Alia uͦ interpre¬
datio longe aliter habet. Poten¬
tes inquit molis molebant: et
iuenes ligno confixi sunt. Ubi
sedechiam scdm historiam regem
potentem plangit: cuiꝰ oculos
rer babilonis in reblatha euulsit.
etumq ad molam molere fecit.
s & alios principes uel iuuenes
qͣs ligno crucifixit. Ceterum qd̃
nr̃a editio aic. ad olescentib im¬
pudice abusi sunt romanorum
tangit flagicium: qui masculis
coitu femineo coutebant᷑ ad las¬
ciuiam. Ad quos et de quib pau-¬
lus apls̃ ait. Qui cum cognouis¬
sent d̃m. non sicut dm̃ glificaue¬
runt aut grãs egerunt: s eua¬
nuerunt in cogitationib siuis
putantes se sapientes ẽẽ stuiti fa¬
cti sunt. Q paulopost. ꝓpt̃ qd̾
inquit tradidit eos ds̃ in reꝓbũ
sensum: ut faciant ea quȩ non
conueniunt. Nam feminȩ eoꝵ
mutauerunt naturałe usum

Expanded text:
dolescentibus impudice abusi, et pueri in ligno corruerunt. Alia vero interpretatio longe aliter habet: Potentes, inquit, molis molebant, et juvenes ligno confixi sunt. Ubi Sedechiam secundum historiam regem potentem plangit, cujus oculos rex Babylonis in Reblatha evulsit, eumque ad molam molere fecit: sed et alios principes vel juvenes, quos ligno crucifixit. Caeterum quod nostra editio ait: Adolescentibus impune abusi sunt. Romanorum tangit flagitium, qui masculis coitu femineo 1542 contebantur ad lasciviam: et de quibus Paulus apostolus ait: Qui cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt aut gratias egerunt, sed evanuerunt in cogitationibus suis; putantes se esse sapientes, stulti facti sunt; paulo post: Propter quod, inquit, tradidit eos Dominus in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt. Nam feminae eorum mutaverunt nat
Abbreviated transcription (Latin):
ignis ille de iecore interra effuso ad
oculos usq attollitur. quid aluid
quam defectum recte uitentionis in¬
ferre creditur: Q hinc ẽ qd plangit.
Defecerunt oculi mei p̃lacrimis: qr
ex dolore quo lacrimȩ nascuntur.
defectus diuinȩ contemplationis
generatur. Et notandum qd effu¬
sio iecoris ad terram. non nisi de con¬
tritione animȩ quȩ filia scõrũ eẽ
debuit: eo quod conculcata ẽ ab
hostib cuenit. Unde tam exteri¬
or sensus uidre gr̃ȩ paritulus. qͣ
& mens introisus lactens defecta
iurtutib ꝑ plateas huius seculi
male dilapsa. non ẽ quo se uertat.
nisi ad lacrimas. ex qtib licet
oculi grauentur. saltem fietib conso¬
latur. Unde sequitur: Lamech.

Expanded text:
ignis ille de jecore in terra effuso ad ignis ille de jecore in terra effuso ad oculos usque attollitur, quid aliud quam defectum rectae intentionis inferre creditur? Et hinc est quod plangit: Defecerunt oculi mei prae lacrymis, quia ex dolore quo lacrymae nascuntur defectus divinae contemplationis generatur. Et notandum quod effusio jecoris ad terram, non nisi de contritione animae, quae filia sanctorum esse debuit, eo quod conculcata est ab hostibus evenit: unde tam exterior sensus, virore gratiae, parvulus, quam et mens introrsus lactens, defecta virtutibus, per plateas hujus saeculi male dilapsa, non est quo sei vertat, nisi ad lacrymas, ex quibus, licet ocull graventur, saltem fletibus consolatur. Unde sequitur: LAME
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicit ad uitam. exeunt in pla¬
teis & effundunt se ut ꝑeant. Porro
tropologicȩ bñ anima plorans. dete¬
cerunt inquit p̾lacrimis oculi mei:
qñ amore languida uidet uscera
sua interius conturbari. nec ualet
conceptiones m̃tis suȩ ad ea quȩ
oculus intendit dirigere. Uiscera
quippȩ eius sunt: conceptiones
cogitationum. Quas utiq concep¬
tiones uidet interius conturbari.
oculus recte intentionis et deficit
p̃lacrimis: nec ualet lib̃e contueri ea
que cupit. dolore pressus amaritudi¬
nis. Quia effusum ẽ inquit in terra
iecur meum. idẽ. omnis eius uolun¬
tas et concupiscentiarum luxus: qͣrũ
colluinone etiam in me diuinus igniᷤ
extinguit᷑. Et quia ignis humani cor¬
poris in iccore ut auint philosophi
sedem habere creditur: inde usq ad
cerebrum subuolat. deinde usq ad
oculos. ceterosq sensus. & sic ꝑm̃bra
diffunditur. Unde cum ꝓna ẽ menᷤ
& conctipiscentia etus in malũ. et

Expanded text:
quae ducit ad vitam , exeunt in plaquae ducit ad vitam , exeunt in plateis, et effundunt se ut pereant. Porro tropologice bene anima plorans: Defecerunt, inquit, prae lacrymis oculi mei, quando amore languida videt viscera sua interius conturbari, nec valet conceptiones mentis suae ad ea quae oculus intendit dirigere. Viscera quippe ejus sunt conceptiones cogitationum. Quas itaque conceptiones videt interius conturbari oculus rectae intentionis, et deficit prae lacrymis, nec valet libere contueri ea quae cupit, dolore pressus amaritudinis. Quia effusum est, inquit, in terra jecur meum, id est omnis ejus voluntas et concupiscentiarum luxus, quarum colluvione etiam in ea divinus ignis exstinguitur. Et quia ignis humani corporis in jecore, ut aiunt philosophi, sedem habere creditur, inde usque ad cerebrum 1591 subvolvat: deinde usque ad oculos, caeterosque sensus et sic per membra diffunditur. Unde cum prona est mens et concupiscentia ejus in malum, et
Abbreviated transcription (Latin):
tum p̃beant. Hinc qͦ sequituꝵ.
uꝑ contritionem filiȩ popli
mei: cum deficeret paruulus et lactenᷤ
in plateis oppidi. Ac si diceret. Effusũ
ẽ iecur incũ interra suꝑ contritionem
filiȩ populi mei: quia ȩcclĩa xp̃i quȩ
filia scõrum iure uocatur. tunc conte¬
ritur & afficitur tẽptationib. qͣndo
iecur ipsius. diuites uidelicet et poten¬
des in terrenis se effundunt desideriis.
& solis quȩ p̾sentis utȩ sunt inhiant.
Tunc itaq paruulus &e lactens in
plateis oppidi deficiunt: qͣndo tales
omni felicitate seculi abundare uidẽt.
Sinalias nisi paruuili et lactentes eeñt
in plateis deficerent. Hinc & dauid.
Mei autem inquit pene moti sunt
pedes. penȩ effusi sunt gressus mer:
quia zelaui suꝑ iniquos pacem pec¬
catoꝵ. uidens. Quandoqͥd̃e mouent᷑
pedes cum fide parulili & in doctri¬
na necdum idonei: relant eoꝵ. felici¬
tatem qui terrenis incumbunt lu¬
cris. relinquentes uiam angustam

Expanded text:
tum praebeant. Hinc quoque sequitur: tum praebeant. Hinc quoque sequitur: Super contritionem filiae populi mei, cum deficeret parvulus et lactens in plateis oppidi. Ac si diceret: Effusum est jecur meum in terra, super contritionem filiae populi mei: quia Ecclesia Christi, quae filia sanctorum jure vocatur, tunc conteritur et afficitur tentationibus, quando jecur ipsius, divites videlicet et potentes, in terrenis se effundunt desideriis, et sola quae praesentis vitae sunt inhiant. Tunc itaque parvulus et lactens in plateis oppidi deficiunt, quando tales omni felicitate saeculi abundare videntur. Sin alias, nisi parvuli et lactentes essent nunquam in plateis deficerent. Hinc et David, Mei autem, inquit, pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei . Quia zelavi super iniquos, pacem peccatorum videns. Quandoquidem moventur pedes cum fide parvuli, et in doctrina necdum idonei, zelant eorum felicitatem qui terrenis incumbunt lucris, relinquentes viam angustam,
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur hoc mundo tanqm ñ uten
tentes sint. et qui possident tanquã
ñ possidentes. Alioquin cum sehi
effundunt ꝑ uaria mundi desidĩa
et relaxant fuena concupiscentiarum:
quid aliud quam iecur ecclsȩ interra
effunditur: Nam qui sicut docet
apłs habent ut ita dicam concupis¬
centias huius uite & uoluptates. eas
iudelicet in quib concupiscentia nu¬
tritur. uix sine sua relaxatione int̾ra
ualent ea amplecti. quantomagis cũ
omnia concupiscentiarum habenȩ
relaxant᷑: Unde gemens ȩccłia ꝓta
lib: effusum ẽ ait iecur meũ in t̾ra.
Et notandum quod non epar sine
felle habetur: ita et diuitiȩ nescio
si umquam sine amaritudine pos¬
sideantur. Dicitur autem & quod
a se calore suo succum ciboꝵ trahat.
uertatq in sanguinem: quẽ sane
ad usum pascendi mitriendiq sin
quasi ñ habentes: ut in sanguine
redemptionis suȩ ea uertant. & sin¬
gulis eccł̃iȩ menbris quasi ex habũ¬
dantia sanguinis pastum & alunen¬

Expanded text:
tuntur hoc mundo, tanquam non tuntur hoc mundo, tanquam non utentes sint; et qui possident, tanquam non possidentes . Alioquin cum hi se effundunt per varia mundi desideria, et relaxant frena concupiscentiarum, quid aliud quam jecur Ecclesiae in terra effunditur? Nam qui, sicut docet Apostolus, habent, ut ita dicam, concupiscentias hujus vitae et voluptates, eas videlicet res in quibus concupiscentia nutritur 1390 vix sine sua relaxatione in terra ea valent amplecti, quanto magis cum omnes concupiscentiarum habenae laxantur? Unde gemens Ecclesia, pro talibus effusum est, ait, jecur meum in terra. Et notandum quod non hepar sine felle habetur: ita et divitiae, nescio si unquam sine amaritudine possideantur. Dicitur autem quod ad se calore suo succum ciborum trahat, vertatque in sanguinem, quem sane ad usum pascendi nutriendique sinquasi non habentes, ut in sanguine redemptionis suae ea vertant, et singulis Ecclesiae membris, quasi ex abundantia sanguinis, pastum et alimen
Abbreviated transcription (Latin):
supra planxerat. qñ uentĩe suum
turbatum dolebat: quippe qͥa hoc
sunt uuiscera quod et uent̾. eo quod
int᷑ ipsum sunt quasi receptacula
colluuionis. ꝑquȩ ut iamdictum
ẽ multitudo fidelium quȩ diuimiꝰ
cotidiȩ infra uterum ecclłiȩ replet᷑
alim̃tis recipitur. S commota pres¬
sitra temptationis. aut ꝓcrudelita¬
de doctrinȩ. aut moꝵ prauitate.
mox conturbantur: & uelut ma¬
re feruent. ꝓ quibz excelsioies aĩȩ
indesinent̃ curam & sollicitudinẽ
gerunt. Unde et ȩcclia quasi par¬
turiens. contur bata sunt inquit
uiscera mea: & effusum ẽ interia
iecur meum. Nam ꝑ iecur existimo
illi intelliguntur: qui locupletes
in eccl̃ia curis & uoluptatib deser¬
uuint: sicuti & phici phiiosophant᷑
qd̃ in iecore uoluptas ce concupiscen¬
tia sedem habeant. Unde tales monet
apłs reuocare. ne sꝑent in incerto di¬
uiciarum. s qui habent inquit sic
sint quasi non habentes. & qui u¬

Expanded text:
supra planxerat, quando ventrem suum supra planxerat, quando ventrem suum turbatum dolebat: quippe, quia hoc sunt viscera, quod venter, eo quod intra ipsum sunt quasi receptacula colluvionis. Per quae, ut jam dictum est, multitudo fidelium, quae divinis quotidie infra uterum Ecclesiae repletur alimentis, accipitur. Sed commota pressura tentationis, aut pro cruditate doctrinae, aut morum pravitate mox conturbantur, et velut mare fervent, pro quibus excelsiores animae indesinenter curam et sollicitudinem gerunt. Unde et Ecclesia, quasi parturiens: Conturbata sunt, inquit, viscera mea, et effusum est in terra jecur meum. Nam per jecur, existimo, illi recte intelliguntur qui locupletes in Ecclesia curis et voluptatibus deserviunt: sicut et physici philosophantur, quod in jecore voluptas et concupiscentia sedem habeant; unde tales monet Apostolus revocari, ne sperent in incerto divitiarum, sed, qui habent, inquit, sic sint quasi non habentes; et qui u
Abbreviated transcription (Latin):
ia cẽ & dua ꝓ quib dolent. Alio¬
quin scĩs semꝑdulces sunt lacͥmȩ.
e ad omnia inp̃sentiarum congru¬
entes. ꝓpt̾ qd̃ dauid. fuerunt michi¬
inquit lacrimȩ meȩ panes die ac
nocte: in ꝓsꝑis uidelicet & in aduer¬
sis. Quia sicut panis ad omnia quȩ
in usib uitȩ ueniunt iudet᷑ congru¬
ere: ita lacrimȩ indolorib & angu¬
stus. in p̾ssuris ce tͥbulationib. in desi¬
derio & feruore amoris. etiam in gau¬
dio et compunctione diuinȩ recorda¬
tionis. fateor quod nullus humor cor¬
pous tanto sale conditur: neq coma¬
gis anima qualibet afflctione mo¬
ta consolatur. Et hinc ẽ quod eccłia
una cum iherenia ad lacrimas qͤsi
ad consueta dolous sui medicam̃ta
recurrit: seq totam ꝓsius male ꝑ¬
pessis menbris in lacrimas transsun¬
dit: ita ut uire cum ꝓpħa dicat.
Defecerunt oculi mei p̃lacrimis: et
omnia uiscera mea conturbata ft̃.
De quib nmirum uiscerib iam

Expanded text:
ra esse et dura pro quibus dolent. Aliora esse et dura pro quibus dolent. Alioquin sanctis semper dulces sunt lacrymae, et ad omnia impraesentiarum congruentes. Propter quod David, Fuerunt, inquit, mihi lacrymae meae panes die ac nocte , in prosperis videlicet et in adversis, quia sicut panis ad omnia, quae in usibus vitae veniunt, videtur congruere: ita lacrymae in doloribus et angustiis, in pressuris et tribulationibus, in desiderio et fervore amoris, etiam in gaudio et compunctione divinae recordationis. Fateor quod nullus humor corporis tanto sale conditur, neque eo magis anima, qualibet afflictione mota consolatur. Et hinc est quod Ecclesia una cum Jeremia ad lacrymas quasi ad consueta doloris sui medicamenta, recurrit, seque totam pro suis male perpessis membris in lacrymis transfudit, ita ut vere cum propheta dicat: Defecerunt oculi mei prae lacrymis, et omnia viscera mea conturbata sunt. De quibus nimirum visceribus jam
Abbreviated transcription (Latin):
alii sunt isti oculi carnei. alii qui aꝑti ft̃
pomũ: alii qui laudantur in sponsa
de quib dicitur in canticis. Oculitui
columbarum. S cum isti qui colum¬
barum laudantur diuinttus illustra¬
ti purius atq ardentus celestia condẽ¬
plantur misteria: om̃s reliqui defici¬
unt. Quia tantominus concupiscibi¬
lia exterius intendunt: qnͣto isti arlen¬
tius diuina introisus penetrant ce
intelligunt. Unde & uidentes ꝓpħȩ
sunt uocati: eo qd̾ illa que manent.
in sp̃u ꝑspicatius conspicerent. Neqͣ
quam gͥ ociose defecisse ingemuit s¬
p̃lacrimis: sicut & dauid in eloqui¬
um tuum addidit. felix quidẽ defe¬
ctio quȩ non decrimentum s augm̃¬
tum capit: dum ad ea crescit oculus¬
in quȩ tendit. Ergo ꝓpħe oculi dũ
deficiunt p̾lacrimis: non minus ea
cernunt quȩ diligunt. quam quȩ
dolent &e plangunt.Unde &e arden¬
tius tanto ad ea se dirigunt quȩ ma¬
nent. quanto uident clarius maio¬

Expanded text:
alii sunt isti oculi carnei, alii qui aperti sunt, alii sunt isti oculi carnei, alii qui aperti sunt, pomum: alii, qui laudantur in sponsa, de quibus dicitur in Canticis, Oculi tui columbarum . Sed cum isti qui columbarum laudantur divinitus illustrati, purius atque ardentius coelestia contemplantur mysteria, omnes reliqui deficiunt: quia tanto minus concupiscibilia exterius intendunt, quanto isti ardentius divina introrsus penetrant et intelligunt. Unde et videntes prophetae sunt vocati , eo quod illa quae manent in Spiritu perspicacius conspicerent. Nequaquam igitur eos otiose defecisse ingemuit prae lacrymis, sicut et David in eloquium tuum addidit. Felix quidem defectio, quae non detrimentum, sed augmentum capit, dum ad ea crescit oculus quae intendit. Ergo prophetae oculi, cum deficiunt prae lacrymis, 1389 non minus ea cernunt quae diligunt, quam quae dolent et plangunt. Unde et ardentius tanto adeo se dirigunt, quae manent, quanto vident clarius amario
Abbreviated transcription (Latin):
conturbata sunt uiscera mea:
effusum ẽ interra iecur meum. Nec
dubium quin uidens ꝓpħ̃a contritio¬
nem populi. nulliq sexui uel ȩcati
hostes in nece pantre: ingenti dolore
turbatus. fletu maximȩ deplorat
ita ut oculi p̾lacrimis deficerent. et
ominis iocunditas delectamenti uer¬
tatur in anxietatem cordis. Quid eñ
magis dolendum. quam qd̃ natio an¬
tiqua. semen patriarcharum atq a¬
micoꝵ di diuinis legib erudita. &
ꝓpħarum oraculis sepius confortata
intantam apostasiam uenerit. ut
dĩ sui oblita. ꝓpt̾ immanitatem sce¬
lerum traderetur in manus hostiu̾.
Ergo spiritaliter quomͦ defecerunt
oculi ꝓpħe p̾ lacriis: nequaqm
reor simpliciter accipiendum: S siẽ
dauid canit defecerunt oculi mei in
eloquium tuum: dicentes qn̾ consola¬
beris me. Laudabilis quidẽ & feltx
defectus. ñ ueniens ex infirmitate car¬
nis s ex fortitudine desidcrii: quia om
quȩ p̾sentis uitȩ & uana sunt. Siquidẽ

Expanded text:
conturbata sunt viscera mea, effusum est in terra jecur meum. Nec dubium, quin videns propheta contritionem populi, nullique sexui vel aetati hostes in nece parcere, ingenti dolore turbatus, fletu maximo deplorat, ita ut oculi prae lacrymis deficerent, et omnis jucunditas delectamenti vertatur in anxietatem cordis. Quid enim magis dolendum, quam quod natio antiqua semen patriarcharum atque amicorum Dei, divinis legibus erudita, et prophetarum oraculis saepius confortata, in tantam apostasiam venerit, ut Dei sui oblita, propter immanitatem scelerum, traderetur in manus hostium? Ergo spiritualiter, Quomodo defecerunt oculi prophetae prae lacrymis, nequaquam reor simpliciter accipiendum, sed sicut David canit: Defecerunt oculi mei in eloquium tuum, dicentes: Quando consolaberis me? Laudabilis quidem et felix defectus, non veniens ex infirmitate carnis, sed ex fortitudine desiderii: quia omnquae praesentis vitae et vana sunt. Siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
Auoquin qñ ꝓximos nr̃os corri¬
gimus aut reprehendimus. aut
exꝓbiamus foris. nͥ pͥus intus a
nob̃ om̃is tollat᷑ malicia : clamo¬
rem facimus. Unde qͣm sepe lices
int̃̾ ꝓximos & uirgia fiunt: qͥa
ñnuliȩ inciepationes eoꝵ et corie¬
ptiones ex malicia pͣue inuectio¬
nis & non examore caste dilecti
oms cũ discretione ueniunt. Uñ
et signant̾ ait: iurgati fẽ et com¬
moti. Siquidẽ commoti qͥa iur¬
gati: et uirgati qͥa cominoti.
in inuicem iurgarent᷑. nͥ prius
commoti eeñt. Commoti quippe
st̃: quia in eo ñ stecerunt qͥ semꝑ
idem ẽ. Ꝙ uirgati. qͥa pacem
pͥus intus amiserunt. ac dilecti¬
onis amorem. ꝓpt̾ea & de talib
recte int gĩs dicit᷑. ñ addet uatra ut
habitet in cis db̃: qm̃ uͥ pax et con

Expanded text:
quando proximos nostros corrigimus, aut reprehendimus, aut exprobramus foris, nisi prius intus a nobis tollatur malitia, clamorem facimus. Unde quam saepe lites inter proximos et jurgia fiunt, quia nonnullae increpationes eorum et correptiones, ex malitia pravae invectionis, et non ex amore castae dilectionis 1511 cum discretione veniunt. Ideo et signanter ait: Jurgati sunt et commoti, siquidem commoti, quia jurgati, et jurgati quia commoti. ue invicem jurgarentur, nisi et prius commoti essent. Commoti quippe sunt, quia in eo non steterunt, qui semper idem est et jurgatur. Pacem prius intus amiserunt ac delectionis amorem. Propterea et de talibus recte inter gentes dicitur. Non addet ultra, ut habitet in
Abbreviated transcription (Latin):
ne. et ponit carnem brachium
suũ: ut a dño recedat cor eius.
Qd̃ satis etiam et de nerticis con¬
grue accipit᷑. & de his qui eoꝵ
uanum auxilium requirunt:
qm̃ oculi coꝵ uana scrutantes.
& falsa scͥpturarum eloquia.
magis magisq tabescunt ac
deficiunt. Et cum eis audito¬
res eoꝵ. diligentius intendunt:
ad gentem quȩ saluare ñ potest
oculos in uanum leuant. Qua¬
ꝓpt̾ ad huc uox dolentium ac
gementium: eoꝵ ex ꝑsona recte

Expanded text:
ne, et ponit carnem brachium ne, et ponit carnem brachium suum, ut a Domino recedat cor ejus. Quod satis etiam et de haereticis congrue accipitur, et de his qui eorum vanum auxilium requirunt; quoniam oculi eorum vana scrutantes, et falsa Scripturarum eloquia, magis magisque tabescunt ac deficiunt: et cum eos eorum auditores diligentius intendunt ad gentem quae salvare non potest, oculos in vanum levant. Quapropter adhuc vos dolentium ac gentium eorum ex persona recte
Abbreviated transcription (Latin):
fidem qͣmuis sine oꝑib iectam
denet. E cum uana sectatur se¬
culi. aliqua tactus molestia.
inuenit oculos defecisse suos.
qͣs ad caduca & labentia scłi.
defixciat. uanumq auxiliu
quesisse: quia qnͣto intentionẽ
cordis ad ea posuerat obtinen¬
da. tando ab interno lumine
intus & grã marcuerant. Uñ
bñ ad se reuersus gemens. ꝓbat
uanum fuisse ad qd̃ querendũ
oculos deficerat. Et quia sepe
ob concupiscentiam rerum ac¬
quisitarum dotam sꝑem suam
in diuitib seculi et potentiorib¬
se commictunt ut ꝑ eos obtine¬
ant arclentiusq ambiunt:apte
sequit᷑. Cum respiceiemus atten¬
di ad gentem quȩ saluare ñ po¬
derat. De qua ꝓfecto gente. idẽ.
miseri & plorate: suꝑ miseriis
que aduenient uobis. Ad qͦs
cum atcendit᷑ et sꝑatur ineis
auxilium salutis. qͥd nisimise¬
riarum luctus eueniet. cũ nec
se nec alios saluare possunt:
Maledictus inquit ppħa. om̃ĩs
qui spem suam ponit in homi¬

Expanded text:
fidem, quamvis sine operibus rectam fidem, quamvis sine operibus rectam tenet. Sed cum vana sectatur saeculi, aliqua tactus molestia, invenit oculos defecisse suos, quod ad caduca et labentia saeculi defixerat, vanumque auxilium quaesisse; quia quanto intentionem cordis ad ea posuerat obtinenda, tanto ab interno lumine intus et gratia emarcuerat. Unde bene ad se reversus gemens, probat vanum fuisse, ad quod quaerendum oculos defixerat. Et quia saepe ob concupiscentiam rerum acquisitarum, totam spem suam in divitibus saeculi et potentioribus committunt, ut per eos obtineant ardentius quae ambiunt, apte sequitur: Cum respiceremus attenti ad gentem, quae salvare non poterat. De qua profecto gente, id est miseri, et plorate super miseriis quae advenient vobis. Ad quos cum attenditur et speratur in eis auxilium salutis, quid nisi miseriarum luctus eveniet, cum nec se nec alios salvare potest? Maledictus, inquit propheta, omnis qui spem suam ponit in homi
Abbreviated transcription (Latin):
um ad huc subsisteremus
defeccrunt oculi nr̃i ad au¬
xilium nr̃m uanum: cũ respicere¬
mus attenti ad gentem quȩ salua¬
re non poterat. Hoc quippe loco
scdm historiam miserȩ gentis de¬
plorat ꝓpb̃a errorem: qd̾ magis
auxilium egipti et pharaonis ꝗͤ.
clĩ expetierint. Qui cum adhuc
subsistere uiderent᷑ iam penȩ con¬
sumpti erant: & oculi eoꝵ ad cos
respicientes tabefacti. respicien¬
des ad gentem quȩ nec se nec eos
saluare poterat. Quod satis ide
iheremias longe supra latuis ex¬
planat: &e. si non hoc in loco illud
acrius atq immanius deplorat.
Sic itaq & eorum uoxẽ infraȩc¬
cłiam plangentium qͥ se longe
diu uanis demuicent spetieb.¬
& seculi occupant᷑ actib. Qui
cum uicti fuerint mortis infir¬
micate. aut temptatione aliqͥ
inueniunt se ñsolum nud os
uerũ etiam cecos: ita gementes.
Cum adhuc subsisteremꝰ: defece¬
runt oculi nr̃i ad autiliũ nrm̃
uanum. Ad huc gͦ subsistit quo¬
dammͦ quisqͥs in carne positus

Expanded text:
um adhuc subsisteremus, defecerunt oculi nostri ad auxilium nostrum vanum, cum respiceremus attenti ad gentem, quae salvare non psecundum historiam miserae gentis deplorat propheta errorem, quod magis auxilium Aegypti et Pharaonis quam Dei expetierint. Qui cum adhuc subsistere viderentur, jam pene consumpti erant, et oculi eorum ad eos respicientes tabefacti, respicientes ad gentem quae nec se, nec eos salvare poterat. Quod satis idem Jeremias longe supra latius exponit, et si nunc hoc in loco illud acrius atque immamus deplorat. Sic itaque et eorum vox est infra Ecclesiam plangentium, qui se longe diu vanis demulcent spebus, et saeculi occupantur actibus. Qui cum tacti fuerint mortis infirmitate, aut tentatione aliqua, inveniunt se non solum nudos, verum etiam caecos ita gementes: Cum adhuc subsisteremus, defecerunt oculi nostri ad auxilium nostrum vanum. Adhuc ergo subsistit quodammodo, quisquis in carne positus