comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tulerunt ei homine mutũ demoniũ naben¬
tem. Et cietio demoneo: loquittus ẽ mutꝰ.
& mirate sunt turbȩ dicentes. Nũquã
sic apparuit in israel: M.xxx. a.lxxxii.
Iumqͥd iste ẽ filius daud: Ac si dicant
iurdũ quã mutũ: s scͥptura aiterũ accipit
indifferent̃ ꝑ altero. E gressis autẽ illis
subaudis de hoc scło. obtulerunt dño
nicħ adhuc erat loquutus de gla di qͥa
ñ habuerat p̃dicatores. Hic ppłs intelligi¬
t᷑ fuisse de gentibe: unde & sequit᷑ am¬
miratio curbarũ de ipsis dicentib ñꝗͣ

Expanded text:
habentem. Et ejecto daemone, locutus est mutus. Et miratae sunt turbae, dicentes: Nunquam sic apparuit in Israel. M. 120 L. 82 Nunquid iste est filius David? Ac si dicant surdum quam mutum; sed Scriptura alterum accipit indifferenter pro altero. Egressis autem illis, subaudis de hoc saeculo, obtulerunt, Domino m qui nihil adhuc erat locutus de gloria Dei, quia non habuerat praedicatores. Hic populus intelligitur fuisse de gentibus, unde et sequitur admiratio turbarum de ipsis dicentibus, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
cia legis instituta. ut ceñt significatio et
aͤcessus ad ucrũ sacrificium crucis in quo
salus mundi: & ut ipłm dĩ reuocarent
ab yddolatria. Demoniis namq si non dõ:
uictimas immolarent. Uel ita pot̾ intel¬
ligi. Miscdiam uolo peccã condonando:

Expanded text:
cia legis instituta, ut essent significatio et cia legis instituta, ut essent significatio et accessus ad verum sacrificium crucis, in quo salus mundi; et ut populum Dei revocarent ab idololatria, daemoniis namque, si non Deo, victimas immolarent. Vel ita potest intelligi: Misericordiam volo, peccata condonando,
Abbreviated transcription (Latin):
uolo. & ñ sacrificiũ. Non enĩ ueni uoca¬
re iustos: s peccatores in penuentiã. Ala¬
gister ꝓ discipulis respondit seip̃m medi¬
cũ dicens: quia cius luiore sanati sumus.
Sanos & iustos appellat ignorantes d̃i ui¬
sticiam. et suam constituentes: male uͦ
habentes & peccatoies uocat cos qui sue
fraguitatis conscii. & uidentes ñ ꝑ legem
se posse ustificari: gr̃e. xp̃i se penitendo
summitunt. Taie ẽ gͦ qd dicit: in sug¬
gillationẽ scͥbarum & phariseoꝵ. Idcõ
uos suꝑbos occlino: quia ñ putatis egere
medico. hos autẽ humiles uiuo: quia
penitendo dant locũ gr̃e. S si uos sana¬
ri uultis. euntes a temeritate uituꝑati¬
tis ꝑ sacrficia legis placare dm̃. Unde
illut. Holocaustũ etiam ꝓ peccõ aclends
ñ postulasti: tunc dixi ecee uenio. ad facien¬
cdam scilicet miscdiam. Et alibi. Utiq ho¬
locaustis ñ delectabis. Ꝙ illud. Numquid
manducabo carnes tauroꝵ: aut sangui¬
nem hyrcoꝵ. potabo: Prant autẽ sacrifi¬

Expanded text:
volo et non sacrificium . Non enim veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam. Magister pro discipulis respondit, seipsum medicum dicens, quia ejus livore sanati sumus . Sanos et justos appellat, ignorantes Dei justitiam et suam constituentes; male vero habentes et peccatores, vocat eos qui suae fragilitatis conscii, et videntes non per legem se posse justificari, gratiae Christi se poenitendo submittunt. Tale est ergo quod dicit in sugillationem Scribarum et Pharisaeorum. Ideo non super vos declino, quia non putatis egere medico, hos autem humiles juvo, quia poenitendo dant locum gratiae. Sed et si vos sanari vultis, euntes a temeritate vituperatitis per sacrificia legis placare Deum. Unde illud: Holocaustum etiam pro peccato delendo non postulasti; tunc dixi: Ecce venio , ad faciendam scilicet misericordiam. Et alibi: Utique holocaustis non delectaberis . Et illud: Nunquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo ? Erant autem sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
clamabant duo ceci: qui ñ curaut᷑ tran¬
m̃. Quid ẽ autẽ clamare ad dñm: nisi
gr̃a eius congruere bonis oꝑib: Clamat
carnẽ sumpsisse de semine dauro. ue¬
re credit. Transit dñs. cura dispensat
nob̃ temporalia sacram̃ta: quib ad¬
motieam᷑ ad et̃na. Transit de domo
pruicipis quȩ ẽ synagogã in domũ
suam .i. celestem iherusalẽ: in qua
pꝰquam collocauit carnẽ suam. ac¬
cesserunt ad eum ꝑ fidem quidam
ceci ex utroq ppłõ. E dicit eis ꝑ p̃di¬
catores creditis: et cetera. Tangere o¬
culos eoꝵ ẽ: ꝑ p̃dicatores imbuiere
m̃tes eoꝵ diuinis uerbis Interrogat.
quide ds an credamꝰ: ut fides orando im¬
petret qđ ipse dare ꝑatus ẽ. Et commina¬
tus ẽ illis ihc dicens. Uidete ne qͥs sciat.
Illi autẽ exeuntes: diffamauerunt eum

Expanded text:
clamabant duo caeci: qui non curantur tranmen. Quid est autem clamare ad Dominum, nisi gratiae ejus congruere bonis operibus? AUGcarnem sumpsisse de semine David vere credit. Transit Dominus, cum dispensat nobis temporalia sacramenta, quibus admoneamur ad aeterna. Transit de domo principis, quae est Synagoga, in domum suam, id est, coelestem Jerusalem, in qua postquam collocavit carnem suam, accesserunt ad eum per fidem quidam caeci ex utroque populo. Et dicit eis per praedicatores, creditis, etc. Tangere oculos eorum, est per praedicatores imbuere mentes eorum divinis verbis. Interrogat quidem Dominus, an credamus, ut fides orando impetret, quod ipse dare paratus est. Et comminatus est illis Jesus, dicens: Videte ne quis sciat. Illi autem exeunte
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis mortuũ suꝑna miseratio resus¬
citat: ñsolum a sordib scelerum debet
exsurgere. s: etiam mox in bonis oꝑib
ꝓficere. iuxta psalmistam. Qui ingre¬
dit᷑ sine macula: & oꝑat᷑ iusticiam.
Q iussit illi dari manducare. ad testi¬
moniũ uitȩ: ut ñ phantasma. s ueri¬
tas crederct᷑. Siquis etiam a spũali mor¬
de resuscitat᷑. celesti necesse ẽ mox pane
satiet᷑: particeps effectus. & diuim uerbi
& altaris sacro sc̃i. Nuxta morałẽ intel¬
lertum. tres illi mortui quos saluator
in corporib suscitauit: tria genera resur¬
rectionis animarũ significant. Quellã
suscitauit adhuc in domo clausam: idẽ
corem. qui consensum iam ꝑduxit ad
accũ. Suscitat iam lazarum fecentem:
idẽ longa consuetudine peccandi ani¬
mã male olentem. & alios fama corrũ
pentẽ. Puellam paucis alloquit᷑ : quid
strat. Iuuenẽ plurib corroborat. cũ dic̃
tͥ dico surge: qͥa tales animȩ aliqnͣto

Expanded text:
peccatis mortuum superna miseratio resuspeccatis mortuum superna miseratio resuscitat, non solum a sordibus scelerum debet exsurgere, sed etiam mox in bonis operibus proficere, juxta Psalmistam: Qui ingreditur sine macula, et operatur justitiam . Et jussit illi dare manducare ad testimonium vitae, ut non phantasma, sed veritas crederetur. Si quis etiam a spirituali morte resuscitatur, coelesti necesse est mox pane satietur, particeps effectus et divini verbi et altaris sacrosancti. Juxta moralem intellectum, tres illi mortui quos Salvator in corporibus suscitavit, tria genera resurrectionis animarum significant. Puellam suscitavit adhuc in domo clausam, id estorem qui consensum jam perduxit ad actum. Suscitat Lazarum jam fetentem, id est, longa consuetudine peccandi animat, puellam paucis alloquitur, qui estrat. Juvenem pluribus corroborat, dicens: « Tibi dico: Surge ; » quia tales animae aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hominib qui suscitare non possũt.
dormit deo: in cuiꝰ dispositione &e ani¬
ma recepta uiuit: & caro suscitanda qͥesẽ:
Mos utiq xꝑianꝰ obtinuit u mortui dormi
cȩ etiam cũ anima que peccauerit mo¬
riat᷑. dici pot̾ deo dormire: si dignatꝰ
fuerit eam resuscitare. Turba ẽ reiecta:
qui eum deridebant. Turba eicitur:
ut puella suscitet᷑ qr anima mortua
ũ resurgit: nͥ prius expclat᷑ importu¬
na multitudo seculariũ curarum.
Perrus iacob & ioħes. intelliguntur
nisi mundent᷑ manus iudeoꝵ sangui¬
nolentȩ. synagoga mortua ñ resurget.
In hoc syro sermone talithacumi. ñ plu
ẽ quã puella surge: s ȩuangłista expo¬
nens int̃posuit ex parte sua tͥ dico: for¬
sitan ad uim dominice iussionis expri¬
mendam. familiare enĩ ẽ assumentib
de ueteri cestam̃to testimonia: magis
sensũ curare qũa uerba. Bene surrexit
puella & ambulabat: quia quecũq

Expanded text:
est hominibus qui suscitare non possunt, est hominibus qui suscitare non possunt, dormit Deo, in cujus dispositione et anima recepta vivit, et caro suscitanda quiescit. Mos utique Christianus obtinuit, ut mortui dormiece etiam cum anima quae peccaverit, moriatur: dici potest Deo dormire, si dignatus fuerit resuscitare eam. Turba est ejecta; qui eum deridebant. Turba ejicitur, ut puella suscitetur; quia anima mortua non resurgit, nisi prius expellatur importuna multitudo saecularium curarum. Petrus, Jacobus, Joannes, intelliguntur nisi mundentur manus Judaeorum sanguinolentae, Synagoga mortua non resurget. In hoc Syro sermone, Talitha cumi, non plus est quam puella surge; sed Evangelista exponens, interposuit ex parte sua, tibi dico, forsitan ad vim Dominicae jussionis exprimendam. Familiare enim est assumentibus de Veteri Testamento testimonia, magis sensum curare quam verba. Bene surrexit puella et ambulabat, quia quemcunque
Abbreviated transcription (Latin):
bilia sunt apio dm̃. Unde sequit᷑: quod
iħc respondit pat̾ puelle. Noli tunere.
Pat̃ puelle ẽ cetus doctoꝵ legis: de quo
dñs ait. Suꝑ cathedram moysi: sedert
scͥbȩ & pharisei. Qui si credidissent: sy¬
nagoga eis subiecta salua fuiss. Non admit¬
tuntur cum dño nͥ fideles: ut eis myste¬
ria reuelent᷑ qui honorant. Unde alibi.
Iustificata ẽ sapientia a filiis sius. Quia
synagoga leticiam dominice inhabi¬
tationis merito infidelitatis amisit:
quasi mortua usq hodie iacet inter
flentes & eulantes. hoc ẽ doleutes. Nec
tam̃ suꝑna pietas eam funditus interi¬
re patit᷑: s circa finẽ scłi reliquias eiꝰ sal¬
uabit. Unde sequit᷑. Et ingressus: dice¬
bat recedite. Qii uident᷑ magistri sunt
tibicines .i. carm̃ lugubre canentes: dũ
subditos in errore demulcent. Turba
uideoꝵ. ẽ turba tumultuantiũ: qui
aduersus doctrinã xp̃i murmurant
& recalcitrant. Puella non ẽ mortua d̾o:
cui omnia uiuunt. Quȩ gͥ mortua

Expanded text:
t apud Deum. Unde sequitur quod Jesus respondit patri puellae: Noli timere. Pater puellae, est coetus doctorum legis, de quo Dominus ait: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei . Qui si credidissent, Synagoga eis subjecta salva fuisset. Non admittuntur cum Domino nisi fideles, ut eis mysteria revelentur qui honorant. Unde alibi: Justificata est sapientia a filiis suis . Quia Synagoga laetitiam Dominicae inhabitationis merito infidelitatis amisit, quasi mortua usque hodie jacet inter flentes et ejulantes, hoc est, dolentes. Nec tamen superna pietas eam funditus interire patietur, sed circa finem saeculi reliquias ejus salvabit. Unde sequitur: Et ingressus dicebat: Recedite. Qui videntur magistri, sunt tibicines, id est, carmen lugubre canentes, dum subditos in errore demulcent. Turba Judaeorum, est turba tumultuantium, qui adversus doctrinam Christi murmurant et recalcitrant. Puella non est mortua Deo, cui omnia vivunt. Quae igitur mortua
Abbreviated transcription (Latin):
labore suscitat᷑. ¶Notandum qͦ qđ pub¬
lica noxa publico eget remedio: leuia aũ
peccata leuiori & secreta delent᷑ penitentia.
Ouella in domo iacens paucis arbitͥs sur¬
git: eisdemq ne miraculũ uulgent in¬
dicit᷑. Iuuenis extra portam turba comi¬
tante suscitat᷑: lazarus uͦ intantũ ppłis
innotiut: ut ꝓpt̾ illum multi ex iudeiᷤ

Expanded text:
labore suscitatur. Notandum quoque, quod publica noxa publico eget remedio. Levia autem peccata, leviori et secreta delentur poenitentia. Puella in domo jacens, paucis arbitris surgit; eisdemque, ne miraculum vulgent, indicitur. Juvenis extra portam turba comitante suscitatur; Lazarus vero in tantum populis innotuit, ut propter illum multi ex Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
qd fuliꝰ hominis potestatem habet in
t̾ra dimittere pecc̃a: ait parautico. Tibi
dico surge: tolle lectũ tuũ. & uade in do¬
mũ tuam. Utrum sint ꝑalitico peccata
dimissa: solus nouerat. qui dimitcebat.
Surgere autẽ & ambulare: manifestũ
crat omnib qui uidebant. Eit igit᷑ u¬
sibile signũ: ut ꝓbct᷑ inuisibue. lectũ
dolle: ut qd̃ fuit testimoniũ infirmi¬
tatis. sit ꝓbatio sanitatis. Ut autẽ sci¬
atis & ecta. usq illuc ait paralitico:
uerba sunt euangłistȩ. Quasi dicat
lectorib euangelui. Illi mur murabãt
de hoc qđ dixciat. dimittunt᷑ tͥ peccã
s: ego dico uob̃ eũ dixisse paralitico surge
ut ꝑ sanationẽ ciꝰ. sciatis qͥa filiꝰ homi¬
nis & tunc habuit et ht̃ potestatẽ dunit¬
tendi peccã. Ut uerba xp̃i possunt c̃ẽ
ita. Uos cogitatis qđ ñ possim dimicte
pecca: s ut sciatis quia filiꝰ hominis
.i. ego hoc pot̾: ait: hoc ẽ dicit ipse fuius
hominis paralitico surge. Ꝙ confestĩ

Expanded text:
habet in terra dimittendi peccata, ait paralytico: Tibi dico, surge; tolle lectum tuum, et vade in domum tuam. Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surgere autem et ambulare, manifestum erat omnibus qui videbant. Fit igitur visibile signum ut probetur invisibile. Lectum tolle ut quod fuit testimonium infirmitatis sit probatio sanitatis. « Ut autem sciatis, » etc. usque illuc: « ait paralytico; » verba sunt evangelistae, quasi dicat lectoribus Evangelii: Illi murmurabant de hoc quod dixerat: « Dimittuntur tibi peccata; » sed ego dico vobis eum dixisse paralytico: « Surge, » ut per sanationem ejus sciatis quia Filius hominis, et tunc habuit, et habet potestatem dimittendi peccata. Vel verba Christi possunt esse ita: Vos cogitatis quod non possim dimittere peccata, sed ut sciatis quia Filius hominis, id est ego, hoc potest, ait, hoc est dicit ipse Filius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Iconfestim sanata sit. At ipse dixit. fides tua:
te saluam fecit. Uade in pace: & esto sana
a plaga tua. Adhuc co loquente. quidam¬
uenit ad archisynagogum. dicens ei quia
mortua ẽ filia tua: quid ultra uexas ma¬
gistrũ : Ihc autẽ audito noc uerbo: ait
archisynagogo. Noli timere: crede tantũ
& salua erit. Et non aił misit quẽquam
sequi se: nisi petrum & iacobũ & ioh̃em
frem iacobi. Et cum uenisset in domum
archisynagogi. uidit tibicines & turbam
Itumultuantẽ. & fientes & eiulantes mul¬
tũ: & ingressus dicebat. recedite. Non ẽ
cnĩ moitua puella: s dormit. & deride¬
bant cũ: scientes qđ mortua eẽt. Ipse uͦ
Icicctis omnib. assumpto patre & matre
puelle & qui secũ erant. & ingredit᷑ uͥ
puella erat iacens: et tenens manũ eius
ait illi. Tabitha cumi: qđ ẽ interp̃tatum
puella tͥ dico surge. E reuersus ẽ sp̃c
eius: & surrexit continuo puella & am
bulabat. Erat autẽ annoꝵ duodecim.
Et obstupuerunt om̃s tuore maximo.

Expanded text:
tua te salvam fecit. Vade in pace, et esto sana a plaga tua. Adhuc eo loquente, venit quidam ad archisynagogum, dicens ei: Quia mortua est filia tua, quid ultra vexas magistrum? Jesus autem, audito hoc verbo, ait archisynagogo: Noli timere. Crede tantum, et salva erit; et non admisit quemquam sequi se, nisi Petrum, et Jacobum, et Joannem fratrem Jacobi. Et cum venisset in domum archisynagogi, vidit tibicines et turbam tumultuantem et flentes et ejulantes multum; et ingressus, dicebat: Recedite. Non est nim mortua puella, sed dormit. Et deridebant eum, scientes quod mortua esset. Ipse vero ejectis omnibus, assumpto patre et matre puellae, et qui secum erant, ingreditur ubi erat puella jacens. Et tenens manum ejus, ait illi: Talitha, cumi: quod est interpretatum: Puella tibi dico, surge. Et reversus est spiritus ejus. Et surrexit cbulabat. Erat autem annorum duodecim; et obstupuerunt omnes timore maximo.
Abbreviated transcription (Latin):
tes uolunt dñm uidere: s sp̃uałe in lege
sensũ non quetentes. scse ad custodiam
litt̾e foris figunt: & quasi cogunt exire¬
cũ potiꝰ ad carnalia docenda. qua se con¬
scutiant intrare ad discenda sp̃ualia:
ad cos: ecce pͥnceps synago Lxxxu.¬
ge unus cui nom̃ iairus. accessit & ado¬
rabat cum dicens. filia inca mͦ defuncta
ẽ: s ueni impone manũ suꝑ eam. et
uiuet. Hec uidelicet p̃dicta quȩ p̃scͥpta
sunt hic ꝓpe. ñ omnia s aliqua oño lo¬
quente: ecce archisynagogus nuntiat fi¬
liam suã morti ẽẽ ꝓximam: ut marebꝰ
& lucas referunt. Quia gͥ desꝑabat fitiã
posse inueniri uiuã. de ea ut iam defuncta
loquit᷑ scdm math̾m: petens a dño uł mori¬
entẽ sanari. uł mortuam suscitari. Et
surgens ih̾c scquebat᷑ eum: & discipuli eius.
Pt ecce mulier quȩ sanguinis fluxũ patreba¬
t᷑ duodecim annis. & fuerat multa ꝑpessa

Expanded text:
tes, volunt Dominum videre; sed spiritualem in lege sensum non quaerentes, sese ad custodiam litterae foris figunt; et quasi cogunt eum exire potius ad carnalia docenda, quam se conChristum; et quanto fide vicinior, tanto mente Psalmistam: Accedite ad eum, et illumis Synagogae unus, cui nomen Jairus, accessit et adorabat eum, dicens: Filia mea modo defuncta est; sed veni, impone manum super eam, et vivet. Haec, videlicet praedicta quae prescripta sunt hic prope non omnia, sed aliqua Domino loquente, ecce archisynagogus nuntiat filiam suam morti esse proximam, ut Marcus et Lucas referunt. Quia igitur desperabat filiam posse invenire vivam, de ea, ut jam defuncta loquitur, secundum Matthaeum, petens a Domino vel morientem sanari, vel mortuam suscitari. Et surgens Jesus, sequabatur eum et discipuli ejus. Et ecce mulier quae sanguinis fluxum patiebatur duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
uacantes a xp̃o: & suꝑfluis obseruationi¬
b iegis mundatos. ꝓut putabant atq: or¬
natos. Ut autẽ firmiꝰ deincepᷤ possideat:
assumit uniuersitatẽ demonum. Peiuis
gͦ faciunt mͦ uidei maiori numero demo¬
num possessi qũa pͥus: quia minus erat

Expanded text:
vacantes a Christo, et superfluis observationivacantes a Christo, et superfluis observationibus legis mundatos, prout putabant, atque ornatos. Ut autem firmius deinceps possideat, assumit universitatem daemonum. Pejus ergo faciunt modo Judaei, majori numero daemonum possessi, quam prius; quia minus erat
Abbreviated transcription (Latin):
secũ nequiores se: & intrantes nabitant ibi.
ꝑ sept̃e sp̃c uniuersa uitia designat: quę
merito dicunt᷑ nequiora diabolo. compara
bolus malus sit. & malos faciat ante bap¬
tismũ: quẽcũq post baptisma siue pͣuita¬
te herctica. seu mundana cupiditate arri¬
puerit: mox eũ in omniũ uicioꝵ ima
ꝓsternit. Et ñsolum habebit scptẽ uicia.
chrisin ipsas se uirtutes habere simuiabit.
Et fiunt nouissima hominis illiꝰ: pcio¬
ra priorib. Melius quippe erat ci uiã uen¬
tatis ñ agnoscit: qũa pꝰ agnitioñẽ ret sũ
conuerti. Hoc in uida traditore & symo¬
ne mago. specialit̃ legimus impletum.
Quo nec ꝑabola tendat: finis ciꝰ insinu¬
at. Sic erit & generationi nuc pessime. Idẽ
qd̃ de uno speciaut̃ narraui: hoc eueniet
in gente nuiꝰ ppłi. Inmundus sp̃e a uides
exiuit. qñ legem acceꝑunt: & transiuit
ad gentes. S cum pꝰea in credentib genti¬
b locũ ñ inucniret. reuersus ẽ ad iudeos

Expanded text:
nequiores se: et intrantes, habitant ibi. Per septem spiritus universa vitia designat, quae merito dicuntur nequiora diabolo, comparatum enim diabolus malus sit, et malos faciat ante baptismum, quemcunque post baptisma sine pravitate haeretica seu mundana cupiditate arripuerit, mox eum in omnium vitiorum imo prosternit. Et non solum habebit septem vitia, crisin ipsas se virtutes habere simulabat. Et fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. Melius quippe erat ei, viam veritatis non cognoscere, quam post agnitionem retrorsum converti . Hoc in Juda traditore et Simone mago specialiter legimus impletum. Quo haec parabola tendat, finis ejus insinuat Sic erit et generationi huic pessimae. Id est, quod de uno specialiter narravi, hoc eveniet in gente hujus populi. Immundus spiritus a Judaeis exivit, quando legem acceperunt, et transivit ad gentes. Sed cum postea in credentibus gentibus locum non inveniret, reversus est ad Judaeos
Abbreviated transcription (Latin):
qui celũ terramq tenet ꝑ sccula. Ciuius nom̃
&e et̃no complectens om̃ia giro: imꝑiũ sine
fine manet. Quȩ uentre ueato gaudia ma¬
ds habens cũ uirginitatis honore: nec pri¬
mam similem uisa ẽ nec habere sequen¬
tem. At ille dixit. Quinimmo: beati qͥ
audiunt uerbũ dĩ. & custodiunt illud.
Dulchie saluator atcestationi mulieris
annuit᷑. ñ matr̃e suam tantũmͦ asseue¬
rans ẽẽ beatam: s ctiam om̃s. qui se uer¬
bum di auditu fidi concipiunt: & bo¬
ni opis custodia eum in corde ꝑximoꝵ.
parunt & nutriunt. Qu&e sententia
nidcos clam ꝑcutit: qui filiũ dĩ xp̃m
cẽ negant. Tota ꝓfecto uite celestis ꝑfec¬
tio. duob his comp̃hendit᷑: ut uerbũ
di audiamus. &. faciamus: Luiiii.

Expanded text:
qui coelum terramque tenet per saecula. » Cujusqui coelum terramque tenet per saecula. » Cujuset aeterno complectens omnia gyro, Imperium sine fine manet; quae ventre beato Gaudia matris habens cum virginitatis honore, Nec primam similem visa est nec habere sequentem. At ille dixit: Quinimo, beati qui audiunt verbum Dei et custodiunt illud. Pulchre Salvator attestationi mulieris annuit, non matrem suam tantummodo asseverans esse beatam, sed etiam omnes qui se Verbum Dei, auditu fidei concipiunt, et boni operi custodia eum in corde proximorum pariunt et nutriunt. Qua sententia Judaeos clam percutit, qui Filium Dei Christum esse negant. Tota profecto vitae coelestis perfectio duobus his comprehenditur, ut verbum Dei audiamus et faciamus.
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ queda mulier de turba. dixit illi.
Beatus uent̃ qui te portauit: & ubera¬
quȩ suͤtisti. Magnę deuotionis et fidei
ostendit᷑ hec muuier. quȩ phariscis blas¬
phemantib dñm. tanta sinceritate eius
incarnationẽ conficet᷑: ut & p̃sentium et
futuror confundat ꝑtidiam. Si enum
cato uerbi di a carne uirginis matris
ect̃ extranea. ut muiti heretici dixerunt᷑. si¬
ne causa uent̃ qui eum portauit. & ub̾a que
eũ lactauerunt. ueatificarent᷑. Unde dicit
apls contra hereticos: quia misit ds filium
suũ factũ ex muliere factum sub lege. Ncc
audicndi sunt qui legendum putant: na¬
tũ ex inuliere ñ factum. Auoquin uerus
filius hominis ñ eẽt: nisi ex mat᷑ carnẽ
traxissit. Scdm phisicos quoq: ex eodem
tonte & lac nittendis. et sem̃ ꝓcteancus.
pueris emanat. E igo de semine iurginᷤ
potuit concipi: qui enis lacte potuit mi¬
triri. Hec mulier typum gessit eccłie:
xp̃iꝰ. quȩ sic̃ quicłã ait. ẽ enixa puerꝑa reg̃ẽ:

Expanded text:
dam mulier de turba dixit illi: Beatus venter qui te portavit et ubera, etc. » Magnae devotionis et fidei ostenditur haec mulier, quae, Pharisaeis blasphemantibus Dominum, tanta sinceritate ejus incarnationem confitetur, ut et poenitentium et futurorum confundat perfidiam. Si enim caro Verbi Dei a carne virginis matris esset extranea, ut multi haeretici dixerunt, sine causa venit qui eum portavit, et ubera quae cum lactaverunt beatificarentur. Unde dicit Apostolus contra haereticos, « Quia misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege . » Nec audiendi sunt qui legendum putant natum ex muliere, non factum. Alioquin verus Filius hominis non esset nisi ex matre carnem traxisset. Secundum physicos quoque ex eodem fonte et lac nutriendis, et semen procreandis pueris emanat. Ergo de semine Virginis potuit concipi qui ejus lacte potuit nutriri. Haec mulier typum gessit EcclesiaChristi, quae sicut, quidam ait: « Enixa puerpera Regem,
Abbreviated transcription (Latin):
um inmundus sp̃e exierit ab homine:
ambulat ꝑ loca arida querens requiem. &
ñ inucnit. Possunt ħ ñ inconuenient̃ acci¬
pi de qͦlibet heretico uł scismatico: uł etiam
malo catholico. De quo cum temꝑe baptis¬
matis sp̃c inmundus exierit. ꝑambulat
ꝑ loca maquosa:i. circint corda fidelium.
expurgata a molliciȩ fluxe cogitationis.
Requiem querit & ñ inuenit: q̃a castas
m̃tes nabitare ñ pot̃: nec quieseere nisi in
pͣuo corde. Unae añs de illo inquit. Sub
umbra dormit in secreco calami: & locis hu¬
mentib. In umbra insinuat tenebrosa con¬
scientias: in calamo qui foris ẽ nitilus &e
uitus uacuus. m̃tes simulatͥces: in locis mi¬
mentib lascuias & moues. Tunc dicit.
Reuertar in domũ meã: um̃ exiui. Reuer¬
tar ad illius conscientiam. uñ in baptismo
eiectus fueram: & pͥstinam possessionem
consueto mͦ mͥ subiciam. Et ueniens ĩue¬
nit uacantẽ: scopis mundatã. & ornatam
Uacantẽ scilicet a bonis actib ꝑ negligen¬

Expanded text:
um immundus spiritus exierit ab homine, ambulat per loca arida quaerens requiem, et non invenit. » Possunt haec non inconvenienter accipi de quolibet haeretico vel schismatico, vel etiam malo Catholico. De quo cum tempore baptismatis spiritus immundus exierit ambulat per loca inaquosa, id est circuit corda fidelium expurgata a mollitie fluxae cogitationis. Requiem quaerit et non invenit, quia castas mentes inhabitare non potest, nec pravo corde. Unde Dominus de illo inquit: Sub umbra dormit, in secreto calami, in locis humentibus . In umbra, insinuat tenebrosas conscientias; in calamo; qui foris est nitidus et intus vacuus, mentes simulatrices; in locis humentibus, lascivas et molles. Tunc dicit: Revertar in domum meam unde exivi. Revertar ad illius conscientiam, unde in baptismo ejectus fueram, et pristinam possessionem consueto modo mihi subjiciam. Et veniens, invenit vacantem, scopis mundatam et ornatam. Vacantem, scilicet a bonis actibus per negligen
Abbreviated transcription (Latin):
& tabulȩ lapideȩ scͥptȩ sunt in monte
sẏna. Ipse enim scͥpsit: qui scͥbenda uicta¬
uit. Manus & brachium di filius cuisẽ:
& digitus eius sp̃c sc̃s. Qui digitus dicit᷑
ꝓpt̃ particionẽ donoꝵ : quȩ in eo daut᷑
unicuiq ꝓpͥa. siue hominũ siue angłoꝵ
In nullis enĩ menbris magis apparet par¬
ticio: quã in digitis. Sicut aut̾e digitus
cũ manu uł brachio. manus uͦ uł brachi¬
um cũ corꝑe unũ sunt in natura: ita

Expanded text:
et tabulae lapideae scriptae sunt in monte et tabulae lapideae scriptae sunt in monte Sina. Ipse enim scripsit qui scribenda dictavit. Manus et brachium Dei Filius ejus est, et digitus ejus Spiritus sanctus. Qui digitus dicitur propter partitionem donorum qui in eo dantur, unicuique propria, sive hominum, sive angelorum. In nullis enim membris apparet magis partitio quam in digitis. Sicut autem digitus cum manu vel brachio; manus vero vel brachium cum corpore unum sunt in natura, ita
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitas apparet: testes mei erunt qd
in sp̃ũ scõ eicio demonia. Et erunt ur̃i
erunt ñ potestate ut mei discipuli s com¬
paratione: dum illi expulsionẽ demonũ
deo assignant: uos beck ebub pͥncipi demo¬
nioꝵ. Porro si in digito di eicio demonia.
ꝓfecto ꝑuẽnit in uos regnum dĩ. Si ego
in sp̃u di cicio demones. nec alit̃ possũt
filii ur̃i eicere: ꝓculdubio ꝑuenit in uos
regnũ di. quo subuertit᷑ regnũ diaboli:
cum quo & uos subuertimini. Regnũ di
ẽ potestas qua damnant᷑ impu: & a fi¬
delib secernunt᷑. Uel ita. Regnũ dĩ uł se¬
ip̃m significat. de quo alibi dicit. regnũ
di intra uos ẽ. & medius stat int uos.
que uos nescitis ͤ uł regnũ seͥpture ablatũ
dicat. Si in spũ di eitio demonia: sine du¬
bio sciatis aditum regni celestis patefactum
credentib. Digitus dĩ ẽ: quẽ confessi sunt
magi. qui contͣ moysen & aaron signa
faciebant dicentes. Digitus dĩ ẽ iste: quo

Expanded text:
simplicitas apparet, testes mei erunt, quod simplicitas apparet, testes mei erunt, quod in Spiritu sancto ejicio daemonia. Et erunt vestri erunt, non potestate ut mei discipuli, sed comparatione, dum illi expulsionem daemonum Deo assignant, vos Beelzebub principe daemoniorum. « Porro, si in digito Dei ejicio daemonia, profecto pervenit in vos regnnes, nec aliter possunt filii vestri ejicere, procul dubio pervenit in vos regnum Dei, quo subvertitur regnum diaboli, cum quo et vos subvertimini. Regnum Dei est potestas qua dominantur impii et a fidelibus secernuntur. Vel ita: Regnum Dei vel seipsum significat, de quo alibi dicit: « Regnum Dei intra vos est ; » et « Medius stat inter vos quem vos nescitis . » Vel regnum Scripturae ablatum dicat: Si in spiritu Dei ejicio daemonia, sine dubio sciatis aditum regni coelestis patefactum credentibus. Digitus Dei est quem confessi sunt Magi, qui contra Moysen et Aaron signa faciebant dicentes. « Digitus Dei est iste , » quo
Abbreviated transcription (Latin):
ab abitatorib. Eadem qͦ ratio ẽ domus
siue ciuitatis: qđ maths ponit. Concordia
namq paruȩ tes crescunt: discordia maxi¬
me dilabunt᷑. Quo autẽ hec sp̃ualit ten¬
dant: exponit. Si autẽ &e sathanas in se¬
ipsum duusus ẽ. quomͦ stabit regnũ enis:
Non pot̾ stare. s finem ht̃: quia dicitis in
beclebub cicere me demonia. Elgant
qd̃ uelint. Si sathanas sathanam non
pot̾ eiccre: nicħ contͣ dnm dicunt. Si aũ
pot̃: recedant a regno eius qd diuifũ stare
ñ pot̃. ne in riuna eius parit̾ inuoluan¬
t᷑. Si autẽ ego in beclebub eicio demonia
filii ur̃i in quo eiciunt: Ideo ipsi iudi¬
ces ur̃i erunt. filios iudeoꝵ uł exorcistaᷤ
gentis illiꝰ significat: uł apłos ex eorum
styrpe generatos. Quasi dicat. Su filii
ur̃is expulsionẽ demonũ deo attͥbuitis:
quare in me ñ idẽ facitis: Apłi qui sunt
ignobilia & contemptibilia nuiꝰ mundi.
in quib ñ malignitas. s meȩ uircutis

Expanded text:
 in Jug.  Eadem quoque ratio est domus sive civitatis, quod Matthaeus ponit. Concordia namque parvae res crescunt, discordia maximae dilabuntur. Quo autem haec spiritualiter tendant, exponit: Si autem et Satanas in seipsum divisus est, quomodo stabit regnum ipsius? » Non potest stare, sed finem habet, quia dicitis in Beelzebub ejicere me daemonia. Eligant quod velint. Si Satanas Satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum dicunt. Si autem potest, recedant a regno ejus, quod divisum stare non potest ne in ruina ejus pariter involvantur. « Si autem ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt. » Filios Judaeorum vel exorcistas gentis illius significant, vel apostolos ex eorum stirpe generatos. Quasi dicat: Si in filiis vestris expulsionem daemonum Deo attribuitis, quare in me non idem facitis? Apostoli, qui sunt ignobilia et contemptibilia hujus mundi, in quibus non malignitas, sed meae virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
color uestis. Unde apls. Exiute uetẽm
hominẽ cum actib suis : & inluite
nouum cũ actib suis. Et nemomit¬
tit unũ nouũ. in utres uet̾es. Auoqͥn
Irumpet uinũ nouũ utres: & ip̃m ef¬
Ifundet᷑ͤ & utres ꝑibunt. S iunum
Inouũ in utres nouos mittendũ ẽ. et
utraq conseruant᷑ Hic cliscipulos
ueterib comparat utrib. & dic̃ eos
cito posse dirumpi. si spũalib p̃cep¬
tis implerent᷑: qͥa rudes m̃tes noue
uite mysteria pati ñ possunt: & ita

Expanded text:
color vestis. Unde Apostolus: Exuite veterem color vestis. Unde Apostolus: Exuite veterem hominem eum actibus suis, et induite novum cum actibus suis . Et nemo mittit vinum novum in utres veteres. Alioquin rumpet vinum novum utres, et ipsum effundetur, et utres novum in utres novos mittendum est, et utraque conservantur. Hic discipulos veteribus comparat utribus, et dicit eos cito posse disrumpi, si spiritualibus praeceptis implerentur; quia rudes mentes novae vitae mysteria pati non possunt: et ita
Abbreviated transcription (Latin):
Discipulos itaq dñs dicit eo eẽ tanꝙͣ. ue¬
tera uestimenta .i. carnales. necdũ fide
passionis & resurrectionis solidatosͬ
& ideo ñ posse seuera ieiunia & con¬
tinentiȩ p̃cepta sustinere: ne ꝑ auste¬
ritatẽ nimiam. etiã credulitatẽ quã
habebant amitterent. Donec enĩ qͥs
ueterẽ hominẽ deponat. & nouum
induat ꝑ passionem.xp̃i. ñ poterit no¬
uam doctͥnam sustinere: quȩ ñ ꝑ par¬
tes. s integia seruanda ẽ. E st autem
noua doctrina. ñsolum ieiunare acon¬
cupiscentia ciboꝵ: s etiam ab omni
leticia temporaliũ temptationum.
Ergo pannũ huiꝰ doctrinȩ .i. partem
quȩ ad cibos ꝑtinet dicit non oport̾e
imꝑtiri hominib ad huc uet̾i consu¬
etudini deditis: quia & illine uidet᷑
quasi scissio fieri: et ipsi uetustati
ut lucas ait ñ conuenit. Nam mis¬
ceri ñ debent. actus uet̾is & noui
hominis. Non enĩ placet sponso: ois¬

Expanded text:
Discipulos itaque Dominus dicit adhuc esse tanquam veDiscipulos itaque Dominus dicit adhuc esse tanquam vetera vestimenta, id est carnales necdum fide passionis et resurrectionis solidatos; et ideo non posse severa jejunia et continentiae praecepta sustinere, ne per austeritatem nimiam, etiam credulitatem quam habebant amitterent. Donec enim quis veterem hominem deponat, et novum induat per passionem Christi, non poterit novam doctrinam sustinere, quae non per partes, sed integra servanda est. Est autem nova doctrina non solum jejunare a concupiscentia ciborum, sed etiam ab omni laetitia temporalium tentationum. Ergo pannum hujus doctrinae, id est, partem quae ad cibos pertinet, dicit non oportere impartiri hominibus adhuc veteri consuetudini deditis: quia et illic videtur quasi scissio fieri, et ipsi vetustati, ut Lucas ait, non convenit. Nam misceri non debent actus veteris et novi hominis. Non enim placet sponso dis
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾cum ẽ in leticia sumus: nec iciuna¬
re possumꝰ nec lugere. Cum aut̃ẽ ꝓpt̃ pcc¬
cata a nob̃ recessẽrit: tunc icuinandũ ẽ
& lugendum. Dicebat autẽ & simili¬
tudinem ad illos: quia nemo assum̃tũ
panni rudis assuit uestimento ucceri.
Aloquin aufert supplementũ nouũ a
ucteri: & maior scissura fit. Alioquin
uideł si pannũ rudẽ.i. nouũ assuat
uet̾i: aufert᷑ nouus de ueteri .&. fit scissu¬
ra maior .i. dampnabilior: qͥa et panni
particula rudis damnose a reliq̃ massa
scindit᷑: & in uet̾i panno fit maiꝰ foram̃
quã pͥus eẽt. ex dissimilitudine noui
& uet̾is. Assumentũ dicit illud qd assu¬
it᷑: sic̃ indumentũ qđ indiit᷑. Matħ̃s
uͦ et lucas talem particulam uocant
commissurã: quȩ si fuerit de nouo pan-¬
no. & iungat᷑ uet̾i uestimento. scđm
mathm touit plenitudinẽ eiꝰ .i. late di¬
rumpit illud: & ita peior scissura fit.

Expanded text:
nobiscum est, in laetitia sumus, nec jejunanobiscum est, in laetitia sumus, nec jejunare possumus nec lugere; cum autem propter peccata a nobis recesserit, tunc jejunandum est et lugendum. Dicebat autem et similitudinem ad illos, quia nemo assumentum panni rudis assuit vestimento veteri Alioquin aufert supplementum novum a veteri, et major scissura fit. Alioquin, videlicet si pannum rudem id est, novum assuat veteri, aufertur novus de veteri; et fit scissura major, id est, damnabilior; quia et particula panni rudis damnose a reliqua massa scinditur, et in veteri panno fit majus foramen quam prius esset, ex dissimilitudine novi et veteris. Assumentum, dicit illud quod assuitur, sicut indumentum, quod induitur. Matthaeus vero et Lucas talem particulam vocant commissuram, quae si fuerit de novo panno, et jungatur veteri vestimento, secundum Matthaeum tollit plenitudinem ejus, id est, lato disrumpit illud, et ita pejor scissura fit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui lugere ñ possunt quãdui sponsum
in thalamo uident. Cuiꝰ p̃sentia longe plꝰ
ꝓficit: quã corporał abstinentia. Quando
uͦ transierint nuptieꝰ. & passionis ac re¬
surrectionis tempuis aduencrit: tunc spon¬
si filii ieiuunabunt in humilitate dribu¬
lationis. Unde ñnulli putant quadrage¬
simã celebrandam pꝰ dics quadraginta ã
passione. licet instet dies penthecostes: alii
pꝰ penthecosten. ut maximilla. Eccl̃ie autẽ
consuetudo ꝑ humilitatẽ carnis ad resur¬
rectionem uenit. Qd̃ aut̃ẽ lucas ait. ñqͥd
potestis filios sponsi dũ cum illis ẽ sponsis
facere ieiunare: elegant̃ intimauit ipso ᷤ
qui loquebant᷑ fuisse facturos ut iugenteᷤ
ieciunaient: quia ipsi ecñt sponsũ occisu¬
ri. Postea uͦ dato spũ scõ iciuuauerunt in
gaudio mentis ad sp̃ualia suspense. atq
ob hoc alienate quodammͦ a corporalib
cibis: ad qđ sequentes similitudines sp̃c¬
ctant. Iuxta tropologiam qmͣdui sponsꝰ

Expanded text:
qui lugere non possunt, quandiu sponsum qui lugere non possunt, quandiu sponsum in thalamo vident, cujus praesentia longe plus proficit, quam corporalis abstinentia. Quando vero transierint nuptiae, et passionis ac resurrectionis tempus advenerit, tunc sponsi filii jejunabunt in humilitate tribulationis. Unde nonnulli putant Quadragesimam celebrandam post dies quadraginta a passione, licet instet dies Pentecostes; alii post Pentecosten, ut Maximilla. Ecclesiae autem consuetudo per humilitatem carnis ad resurrectionem venit. Quod autem Lucas ait: Nunquid potestis filios sponsi, dum cum illis sponsus est, facere jejunare? eleganter intimavit, ipsos qui loquebantur, fuisse futuros ut lugentes jejunarent, quia ipsi essent sponsum occisuri. Postea vero, dato Spiritu sancto, jejunaverunt in gaudio mentis ad spiritualia suspensae, atque ob hoc alienatae quodammodo a corporalibus cibis: ad quod sequentes similitudines spectant. Juxta tropologiam, quandiu sponsus
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. & obsecrationes faciunt. similit̃ & pha¬
riscoꝵ: tui aut̃e edunt & uibunt. & non
ieiunant: Maths refert discipulo ᷤᷤ ioħis
dixisse. S discipuli ioħis in hoc maxime
rep̃hendendi sunt: quia de iciunio se
iactant: qͥa illi mouent calumpniam
qu̾e sciunt amagist᷑ p̃dicatũ: & iungunt̃
phariseis. qͦs ab eo nouerant condemnatoᷤᷤ
Sp̃ualit̃ discipuli iohis & phariscoꝵ. ie¬
uinant. xp̃i autẽ edunt et bibunt: qͥa
respuentes xꝑi p̃conia cibis sp̃ualib non
ieuinat: s carne ipsius & sanguine re¬
ficit᷑. Alit̃. Iohes uinũ et siccrã ñ bibit.
quia meritũ auget: nec pot condona¬
re delicta: dñs autẽ cum publicanis
& peccatorib manducat & bibit: qr
pot̃ eos purificare. Ieiunauit tam̃ xp̃c.
ducauit cum peccatorib: ut potestatẽ pu¬
rificandi cognosceres. Quib ipse ait.
Numqͥd possunt filii ntiptiarũ qmͣdiu
sponsa eccłia. De noc sp̃uali conubio apłi
sunt creati ꝑ lauachrum regencrationis:

Expanded text:
ter et obsecrationes faciunt, similiter et pharisaeorum, tui autem edunt et bibunt, et non jejunant. Matthaeus refert discipulos Joannis dixisse. Sed discipuli Joannis in hoc maxime reprehendendi sunt, quia de jejunio se jactant: qui illi movent calumniam, quem sciunt a magistro praedicatum; et junguntur Pharisaeis, quos ab eo noverant condemnatos. Spiritualiter, discipuli Joannis et Pharisaeorum jejunant, Christi autem edunt et bibunt; quia respuentes Christi praeconia, cibis spiritualibus non jejunat, sed carne ipsius et sanguine reficitur. Aliter Joannes vinum et siceram non bibit , quia meritum auget, nec potest condonare delicta; Dominus autem cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit . Quia potest eos purificare. Jejunavit tamen Chrisducavit cum peccatoribus, ut potestatem purificandi cognosceres. Quibus ipse ait: Nunquid possunt filii nuptiarum, sponsa Ecclesia. De hoc spirituali connubio apostoli sunt creati per lavacrum regenerationis,
Abbreviated transcription (Latin):
quia ionas tͥduo p̾dicauit. xp̃c muito
temꝑe. Uiri niniuitȩ qui sunt assirii
ideo condempnabunt ñ sententiȩ po-¬
testate. s comparationis exemplo illam
generationẽ qu edicit᷑ ppłs dĩ: quia pe¬
nitentiam egerunt ad p̃dicationem
ꝓbatus fuit nationi suȩ. In ueterib libͥs
inuenit᷑ nineuite ñ niniuitȩ: ut quida
legunt. Regͥna austri surget in iudicio

Expanded text:
quia Jonas triduo praedicavit, Christus multo tempore. Viri Ninivitae qui sunt Assyrii, ideo condemnabunt non sententiae potestate, sed comparationis exemplo illam generationem, quae dicitur populus Dei, quia poenitentiam egerunt ad praedicationem probatus fuit nationi suae. In veteribus libris invenitur Ninivitae, non Ninivitae, ut quidam legunt. Regina austri surget
Abbreviated transcription (Latin):
ei quidã de scͥbis & pha Lcxxuiii.¬
riseis: dicentes. Magister: uolumꝰ a de si¬
derunt ei : hoc ẽ subunxerunt pꝰ uer¬
ba eiꝰ. Temptantes de celo ut lucas scͥbit:
signũ querunt: quasi que uidant. sig¬
na ñ fuerint. Hel ignem de suplumni ue¬
nire cupiebant. sicut temꝑe helye. duo
quinquagenarii in igne de celo sunt
ꝑempti: uł cont᷑ consuetudinẽ t̃re illiꝰ
estiuo temꝑe mugire tonttrua. cho¬
ruscare fulgura. ymbres ruere. sic̃ sub samu¬
ele actum ẽ: quasi non possent & illa ca¬
lumpniari et dicere. ex occuttis et uariis
acris passionib accidisse. At tu qui calũp¬
niaris ea quȩ oculis uides. manu tenes.
sentis utilitate: quid facies de his que de
celo uenerut: Htiq respondebis: & magoᷤᷤ
in egipto multa signa fecisse de celo:
ait iliis. Generatio mala & adultera sig¬

Expanded text:
ei quidam de Scribis et Pharisaeis, dicentes: Magister, volumus a te siderunt ei, hoc est, subjunxerunt post verba ejus. Tentantes, de coelo, ut Lucas scribit, signum quaerunt, quasi quae viderant, signa non fuerint. Vel ignem de sublimi venire cupiebant sicut tempore Eliae duo quinquagenarii in igne de coelo sunt perempti , vel contra consuetudinem terrae illius, aestivo tempore mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, sicut sub Samuele actum est , quasi non possent et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui caluniaris ea quae oculis vides, in manu tenes, utilitate sentis, quid facies de his quae de coelo venerunt? Utique respondebis et magos in Aegypto multa signa fecisse de coelo. illis: Generatio mala et adultera sig
Abbreviated transcription (Latin):
Nesꝑe facto curant᷑ infirmi: qñ scił
granũ tritici in terra morit᷑. Solis
occubitus qđ lucas ponit: mortẽ si¬
gnificat illiꝰ qui dixit. Qũadui in
mundo sum: lux sũ mundi. Qiuires
egroti sanant᷑ pꝰ mortẽ xp̃i quã antea:
quia calcato regno mortis. ꝑ totum
orbem dona fidi transmisit ꝑmini.¬
stroᷤ suos. Unde psalmista canit. Iter
facite ei: qui ascendit suꝑ occasum.
Suꝑ occasum dñs ascendit: qͥa uñ
in passione occubure. inde maior̃e

Expanded text:
em facto, curantur infirmi quando scilicet granum tritici in terra moritur. Solis occubitus, quod Lucas ponit, mortem significat illius qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sunt mundi . Plures aegroti sanantur post mortem Christi quam antea; quia calcato regno mortis, per totum orbem dona fidei transmisit per ministros suos. Unde Psalmista canit: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde m
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ẽ in hoc loco: & suꝑius aduerbium.
Regina austͥ surget in iudicio cũ reꝓbis:
in quo quia ipsa electa ẽẽ ñ dubitat᷑: resur¬
rectio bonoꝵ. &. maloꝵ. ostendit᷑. Refert
scͥptura ꝑ quantas difficuitates regina sa¬
ba uenit audire sapicutiam salomonis:
&. ei multa munera deferens. ab eo plura
recepit. Que ideo udcos in comꝑatione
sui condemnabit. qm̃ ab ultimis terte
finib in sapientia famosũ ẽẽ cognouit et
quesiuit: illi uͦ int̾ se nabentes dei sapienti¬
am & uirtutẽ. ñ mͦ non audicoant ẜ blas¬
phemabant. & insidias ei tenoebant.
Multi siquidẽ uenerunt a finib t̾rȩ au¬
dire sapientiam salomonis. ut lib̃ terciꝰ
regũ refert: & deferebant ci muncra. In
ninguitis ꝑ penitentiam quȩ peccm̃ abolet.
in regina saba ꝑ studium sapientie ꝑcipi¬
ende. quȩ peccatũ cauet: prefcit᷑ ȩccłia sy¬
nagoge. Ex duob eium constat eccłia: ut
aut peccare desistas. aut peccare nescias.

Expanded text:
est in hoc loco et superius adverbium. Regina austri surgit in judicio cum reprobis: in quo, quia ipsa electa esse non dubitatur, resurrectio bonorum et malorum ostenditur. Refert Scriptura, per quantas difficultates regina Saba venit audire sapientiam Salomonis , et ei multa munera deferens, ab eo plura recipit. Quae ideo Judaeos in comparatione sui condemnabit, quoniam ab ultimis terrae finibus in sapientia famosum esse cognovit et quaesivit; illi vero inter se habentes Dei sapientiam et virtutem, non modo non audiebant, sed blasphemabant, et insidias ei tendebant. Multi siquidem venerunt a finibus terrae audire sapientiam Salomonis , ut liber Regum tertius refert: et deferebant ei munera. In Ninivitis, per poenitentiam quae peccatum abolet; in regina Saba, per studium percipiendae sapientiae, quae peccatum cavet, praefertur Ecclesia Syat. Ex duobus enim constat Ecclesia, ut aut peccare desistas, aut peccare nescias.
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑: solo uissu sanat. In hoc gͦ qđ ser¬
uo centurionis ñ dedignat᷑ occurrere
cũ ad filiũ reguli dedignaret᷑ ire. nr̃a
retundit᷑ suꝑbia: qͥa in hominib ñ
naturã qua ad imaginẽ di facte̾ sunt
s honores & diuicias ueneram̃. Uide¬
de distinctionẽ. Regulus iste dñm ad
domũ suam descendere cupiebat. cen¬
turio indignum se ẽẽ dicebat. Hic cessũ
c̃ clationi. illic concessũ ẽ humuitati.
tanqũa huic diceret᷑. Noli mͥ tediũ
facere: p̃sentiam meã ius in domo tua:
uerbo possum filiũ tuũ sanare. Centurio
alienigena credidit me uerbo hoc possẽ fa¬
cere: uos nͥ signa et ꝓdigia uideritis. ñ credi¬
tis. Credidit homo sermoni quẽ dicit ihe

Expanded text:
tatur, solo jussu sanat. In hoc ergo quod sertatur, solo jussu sanat. In hoc ergo quod servo centurionis non dedignatur occurrere cum ad filium reguli dedignaretur ire , nostra retunditur superbia, quia in hominibus non naturam qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur. Videte distinctionem. Regulus iste Dominum ad domum suam descendere cupiebat, centurio indignum se esse dicebat. Hic cessum est elationi, illic concessum est humilitati, tanquam huic diceretur: Noli mihi taedium facere: potentiam meam vis in domo tua: verbo possum filium tuum sanare. Centurio alienigena credidit me verbo hoc posse facere; vos nisi signa et prodigia videritis: non creditis. « Credidit homo sermoni quem dixit e
Abbreviated transcription (Latin):
Igabat cum ut descenderet & sanaret
fulium eiꝰ. Incipiebat enĩ mori. Dixit gͦ
iħc ad cum. Nisi signa & ꝓdigia ui¬
deritis: ñ creditis. Credebat regulus ulũ
ẽẽ saluatorem: a quo salut̃ẽ querebat:
s in fide dubitauit. in hoc qd p̃sentiã
eiꝰ quesiuit. Agnoscens itaq dñs cordif¬
Et dicit᷑ ꝓdigium quasi ꝓdiciũ qd̃ por¬
to dicat: i. significet aliquid futurum.
Iua gͥ quȩ tunc fiebant: ea quȩ nunc
agunt᷑ portendebant. Omne ꝓdigiũ
ẽ signum. s ñ conuertit᷑ ͥ qͥa sign̾ũ ẽ
tam de p̃terito & p̃senti. quã de fut᷑o:
ꝓdigium autẽ ẽ tantũ de fut᷑o. Signũ
fuit de p̾senti qd dñs aquã uercit in
uinum.designans glam suam: sic̃
cirtulus significat in p̃sentiarũ uinũ
uenale. Signũ de p̃icrito ẽ: uestigiũ
pedũ in niue apparens. Dicit ad cum
regulus. Domine: descende pͥusquam
moriat᷑ filiꝰ m̃s. Dicit ei iħ̃e. Uade. filiꝰ
tuus uiuit. Indicans se ñ decẽ uͥ inui¬

Expanded text:
naret filium ejus. Incipiebat enim mori. Dixit ergo Jesus ad eum: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Credebat regulus illum esse Salvatorem, a quo salutem quaerebat; sed in fide dubitavit in hoc, quod praesentiam ejus petivit. Agnoscens itaque Dominus cor difEt dicitur prodigium quasi porrodicium, quod porro dicat id est, significet aliquid futurum. Illa igitur quae tunc fiebant, ea quae nunc aguntur, portendebant. Omne prodigium est signum, sed non convertitur, quia signum est tam de praeterito et praesenti quam de futuro; prodigium autem est tantum de futuro. Signum fuit de praesenti quod Dominus aquam vertit in vinum, designans gloriam suam sicut circulus significat in praesentiarum vinum venale. Signum de praeterito, est vestigium pedum in nive apparens. « Dicit ad eum regulus: Domine, descende priusquam moriatur filius meus. Dicit ei Jesus: Vade, filius tuus vivit. » Indicans se non deesse ubi invi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑire. Post ascensum dñi facti sunt utͦs
noui: & tunc acceꝑunt sp̃m scm̃. quasi
uinũ nouũ. Unde a uideis dicebat᷑: qr
musto pleni erant. Cum gͥ doctͥna me¬
moriȩ tradit᷑. & mens ñ est sine fructu:
tunc utraq conseruant᷑. Alit̃. Cauendũ
ẽ doccori: ne animȩ adhuc in uetustate
malitiȩ ꝑouranti nouoꝵ. mysterioꝵ
risciͤ. nouũ uestimentũ &. nouũ unũ.
ȩuangelii p̃cepta: quȩ uidei sustin̾e
ñ possunt. ne maior scissura fiat. Bi
stat autẽ int̃ nouũ uinũ. & nouum
pannũ: qr uino reficim᷑: uestimento
indium᷑. Spũalit̃ gͦ uestimentũ insi¬
nuat oꝑa bona. quib corã hominib
lucemꝰ: uino autẽ expͥmit᷑ ardoi fidi.

Expanded text:
ni facti sunt utres novi, et tunc acceperunt Spiritum sanctum quasi vinum novum. Unde Judaeis dicebatur, quia musto pleni erant . Cum igitur doctrina memoriae traditur, et mens non est sine fructu, tunc utraque conservantur. Aliter. Cavendum est doctori, ne animae adhuc in vetustate malitiae perduranti, novorum mysteriorum risaei; novum vestimentum et novum vinum, Evangelii praecepta, quae Judaei sustinere non possunt, ne major scissura fiat. BEDA. Distat autem inter novum vinum et novum pannum, quia vino reficimur, vestimento induimur. Spiritualiter ergo vestimentum insinuat opera bona, quibus coram hominibus lucemus; in