comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus ita uce¬
contrario ma¬
gis donecis
⁊ ꝯsolemini
clantiori tͥsti¬
cla absorbea¬
tur qui eius¬
modi est.
ropter ꝙ obsocͤ¬
uos uos ut cõfir¬
mans in illum carita¬
tem. Io ⁊ em̃i scripsi ut

Expanded text:
bus, ita ut econtra magis donetis et consolemini, maiori tristitia absorbeatur qui eiusmodi est. propter quod obsecro uos, ut confirmetis in illum caritatem. ideo enim scripsi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nis ur̃e hẽo uł habeam karitatem
dico ostenssam inuobis habidã¬
tius qmͣ putaueritis qr om̃s ut se ip¬
sum diligebat apłc ⁊̃ quos coriple¬
bat ad hoc eni coripiebat. ut ostẽ¬
deret quo amore eos diliget quoꝵ
poccatis pliis illis dolebãt. Qlu ay
ñ hoc affectu coripit frem ꝯtrista
insultat. emi qui si ꝯdolet fr̃i. uł
habundantuis ꝙͣ in aliis ostensã
Trem illum que sachane trade¬
dũ iudicauerat recipi qr corcectus

Expanded text:
strae habeo, vel, habeam. Charitatem dico ostensam in vobis abundantius, quam putaveritis, quia omnes ut seipsum diligebat Apostolus, et quos corripiebat. Ad hoc enim corripiebat ut ostenderet quo amore eos diligeret, quorum peccatis plus illis dolebat. Qui autem non hoc affectu corripit fratrem, contristat; insultat enim qui non condolet fratri. Vel, habeam, quam in aliis ostensam, rem illum quem Satanae tradendum judicaverat, recipi, quia correctus
Abbreviated transcription (Latin):
uecca est ista discretõ. lex inquid
sp̃c uite. ecoe una lex.a loge pec¬
cati ⁊ mortis: ecce aliam lex. ⁊ scqͣ
quod non possibile erat legrec¬
i tercia lex. hoc ẽ lex ꝑ moysẽ
daca in monte syna. due ergo
peccatum ostendit ⁊ ꝓhibet. lex
liero peccati mala qr reos fac̃. ui

Expanded text:
tis necessaria est ista discretio. Lex, inquit, spiritus vitae; ecce una lex; a lege peccati et mortis, ecce altera lex; et quod impossibile erat legi, ecce tertia lex. Haec est lex per Mosen data in monte Sina. Duae ergo peccatum ostendit et prohibet, lex vero peccati mala, quia reos faci
Abbreviated transcription (Latin):
num qr si illi qui susticiam non obserua¬
nt ñ descendũt c̃c abriam ⁊ autiqui pa¬
tres multo minꝰ descenderũt. si ã illi non
descenderunt tunc nec xpistus qui ñ nͥ
pio iliis uberndis descendit. ⁊ st̃ nie

Expanded text:
num, quia si illi qui justitiam non observant, non descendent, tunc Abraham et antiqui patres multo minus descenderunt. Si autem illi non descenderunt, tunc nec Christus qui non nisi pro illis liberandis descend
Abbreviated transcription (Latin):
de lege uł de logalib obseruanciis
qui dr ppłs pecularis di quã gencili
qui d̾r canis inmundus. aut que ẽ
el utilitas cirrumcistonis .i. qui aun¬
secutus ẽ decircũcisionead hoc respon¬
det ualuit quid̃ olim s ñ iõ digmo¬
res sũt infide ⁊ hoc ẽ ꝙ ait multũ
plus ẽ iudeo . ẜ.pͥorem statum qmͣ gñ¬
tili ⁊ hoc ꝑoem mod̾. Omĩs modꝰ est
ratõne spcialiuim. Inquo utroqinus¬

Expanded text:
de lege, vel de legalibus observantiis, qui dicitur populus peculiaris Dei, quam gentili qui dicitur canis immundus. Aut quae est ei utilitas circumcisionis, id est quid consecutus est de circumcisione? Ad hoc respondet: Valuit quidem olim, sed non ideo digniores sunt in fide. Et hoc est quod ait, multum, amplius est Judaeo tili, et hoc per omnem modum. Omnis modus est ratione spiritualium in quo utroque mul
Abbreviated transcription (Latin):
atitudoine. Oritõ eiggo neceo¬
saria estorans eñi inuocat
s hoc uere ñ potest nułi prius credat. qm erod

Expanded text:
atitudine. Oratio ergo necessaria est. Orans enim invocat, sed hoc vere non potest nisi prius credat. Qui ergo
Abbreviated transcription (Latin):
lob tẽtãd̾ ⁊ ñ exauditur apłc pecens stimulum remouendũ exaudtu
eũ quẽ dis posuetat dampilare ⁊ ñ exaudunt cũ quẽ uoluerat: sa¬
nare fanatenã ⁊ egit petit multa ad medicũ que medicus non dat ñ
exaudi ad uoluntatem ut cxaudiat ad sanititem. Ita ⁊ dñs ñ exiui¬
dunt paulum aduoluuntatẽ. Non ẽ magnum adeo exaudiri aduolõ¬
tatem s. a dcilitatem. aliqñ deus tratus dat qd petitis cum uero ea que
deus laudat ⁊̃ ꝑmittit ab illo petitis. securi petite. Ila .N. picito doo ꝯcedũt
Qñ antẽ petifłs tẽꝑalia c̃ modo pecite ⁊ c̃ timors illi ꝯm̃itite. ut si ꝓsĩt¬

Expanded text:
Job tentandum, et non exauditur Apostolus, petens stimulum removendum. Exaudivit eum quem disposuerat damnare, et non audivit eum quem volebat sanare. Nam et aeger petit multa a medico quae medicus non dat; non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad sanitatem. Ita et Dominus non exaudivit Paulum ad voluntatem. Non est magnum a Deo exaudiri ad voluntatem, sed ad utilitatem. Aliquando Deus iratus dat quod petitis. Cum vero ea quae Deus laudat et promittit ab illo petitis, securi petite. Illa enim propitio Deo conceduntur, quando autem petitis temporalia, cum modo petite, et cum timore illi committite, ut
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ salutaris ñ ueneñ mortiferũ ꝙ edis s inde si
dimitis delictorib. siam sinon dimittis menti¬
tis ⁊ ei mentiris q̃ ñ fallis mẽtiti deo potes s
ip̃m falle non poces. Intus em̃i te inspic̃ ⁊ era

Expanded text:
 salutaris, non venenum mortiferum quod edis. Sed vide si dimittis debitoribus; nam si non dimittis mentit ei mentiris quem non fallis. Mentiri Deo potes, sed ipsum fallere non potes. Intus enim te inspicit et
Abbreviated transcription (Latin):
eñi fagiet agnus ubi aries tremit
nos g. terret suo exemplo dicens
setiuere qd̾ cito ꝯtingere posset
cunc a liis magis caitend̾ ẽ ne offẽ¬
dendo sunt reprobi sequitur¬
tib abstinere allicitis itiaue¬
gencia sua offenderunt nos solu¬

Expanded text:
enim facit agnus ubi tremit aries? Nos ergo terret suo exemplo, dicens se timere quod cito contingere posset, tunc aliis magis cavendum est ne offendendo sint reprobi. CAPUTtibus abstinere a licitis induc qui negligentia sua offenderunt, nos sol
Abbreviated transcription (Latin):
est hic .l. qr uui quidẽ abstinent
ut accipiant corrutibilem coro¬
nam nos a. abstinere debenius
ut accipiamꝰ coronam incorruptam nobis .u.
alt̃ coroua seruatur ⁊ quia talis coeona scruat᷑
igitu. ego sic .i. tã legitime operando curiꝑñ
tum curnt qui tali fac̃ ut ex quib dã separare
ex aliis possit despcrare hoc aũt se nõ fecisse dict
apłe. in quo pott sealiis in exemplum sequit᷑
Sic pugno contra hostes uon quasi cacrem u¬
acer pugno ut qui pro hoste ferit aerei sec
seruituti emi subicitur dũ non suã s sp̃e ꝑficit

Expanded text:
est quia, illi quidem abstineant, ut accipiant corruptibilem coronam, nos autem abstinere debemus ut accipiamus coronam incorruptam. Ambrosiuitualis corona servatur. Et quia talis corona servatur, igitur ego sic, id est tam legitime operando, curro, tum currit, qui talia facit, ut ex quibusdam sperare, ex aliis possit desperare. Hoc autem se non fecisse dicit Apostolus, in quo ponit se aliis in exemplum. Sic pugno, contra hostes, non quasi aerem vaniter pugno, ut qui pro hoste ferit aerem, sedServituti enim subjicitur, dum non suam, sed spirit
Abbreviated transcription (Latin):
.qͥ. uoleritiꝯphẽdere sic est agendũ
sufficiunt ut quidã putant siẽ
nec uideis benmolenda dei ualu¬
erunt cũ post ea peccarent nolo
enũ uos ignorare offrs qm̃ ꝓres.¬

Expanded text:
 comprehendere sic est agendum,sufficiunt, ut quidam putant, sicut nec Judaeis beneficia Dei valuerunt, cum post peccarent. Nolo enim vos ignorare, o fratres
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ qr hic grã fid̃i ẽ ꝑquã impletur lex que
sine fide infirma eẽt. ftrmatur em̃ status legi
qr mistica ⁊ cerimonialia spualiter inplentur
geuo add̾r.⁊ ꝙ promitebit uenturum: fides
aducnisse testatur. Mistica ergo ⁊ promiten¬
cia ĩ cungłio impleta st̃: scd̾m sp̃italem ĩtelli¬
genciam. lutera uero occidens tolłr. Moralia ã¬

Expanded text:
legem, quia hoc gratia fidei est per quam impletur lex, quae sine fide infirma esset. Firmatur enim status legis, quia mystica et caeremonialia spiritualiter implenturquod promittebat eis venturum, fides advenisse testatur. Mystica ergo et promittentia in Evangelio impleta sunt, secundum spiritualem intelligentiam. Littera vero occidens, tollitur, moralia a
Abbreviated transcription (Latin):
notoitota donauel mala tunc elunt ⁊ pperta ⁊ q cuns eiunt ofnia
nota onubus poterunt de se uidicare ⁊ de Alii ⁊ cc unicua ꝵ bene agin
pact stantient promodo suolauas .i. remuneratio ados
Hec autem

Expanded text:
ogitata bona, vel mala tunc erunt aperta. Et quia tunc erunt omnia nota omnibus, poterunt de se judicare, et de aliis. Et tunc unicuique bene agenti, vel cogitanti erit pro modo suo laus, id est remuneratio a Deo. Hic autem
Abbreviated transcription (Latin):
surrectione ⁊ tam clara apptaq sentencia.ũ
uon expositore s lectore uidigeat.⁊ notatꝰ
hic quartus actus hominis. In has namqs
apostoli serie quatuor hominis actiones
de signantur. prima fuit ante legem. scd̾a sub
lege. tertia sub gr̃a. Quarta inuita ecerna. In p̾¬
ma actione ante legẽ nulla pugua est ꝯuoletp¬
ratibus huius scli. In sed̾a sub lege pugnam
s uicimur. Intercła pugnamus ⁊ uicimus
quod ided non subdebatur quia superio¬
tem nobis dm̃ deserueramus. attende ⁊̃¬

Expanded text:
surrectione, et tam praeclara et aperta sententia, ut non expositore, sed lectore indigeat. Et notatur hic quartus actus hominis. In hac namque Apostoli serie quatuor hominis actiones designantur. Prima fuit ante legem, secunda sub lege, tertia sub gratia, quarta in vita aeterna. In prima actione ante legem, nulla pugna est cum voluptatibus hujus saeculi; in secunda sub lege, pugnamus, sed vincimur; in tertia, pugnamus et vincimus; quod ideo non subdebatur, quia superiorem nobis Deum deserueramus. Attende
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ⁊ supra dixisset corpus mortuum s ait
mortalla. Quale fuit corpus hominis ⁊̃ añ
pecc̃m t̾c eñi mortale erat s non nomortu¬
um quia poterat mori si peccaret hõ. s nõ
habebat inse neccessitatem moriendi. sicut
mortale. s p̃p peccatum. fcm ẽ mortuum .i.
necessario moriturimante peccatum gͦ
corpus erat animale .s. qd̃ non neccesse ess
ergo ait mortalia ⁊ non ait mortua: qr ĩ re¬
surrectione cum mortale hoc induet inmor

Expanded text:
 dixisset corpus mortuum; sed ait mortalia, quale fuit corpus hominis etiam ante peccatum. Tunc enim mortale erat, sed non mortuum, quia poterat mori si peccaret homo, sed non habebat in se necessitatem moriendi, sicut mortale, sed propter peccatum factum est mortuum, id est necessario moriturum. Ante peccatum ergo corpus erat animale, scilicet quod non necesse esset ergo ait, mortalia, et non ait mortua, quia in resurrectione, cum mortale hoc induet immor
Abbreviated transcription (Latin):
int̾csugere apostolus omues esse discorde
⁊ ad corigendilm insipientes: remonet hoc
Qͥ ideo incipit ut amonent ꝑfectiores de
correctõnentinoꝵ ⁊ inde proponit se exemꝑ¬
plum qui laborant de aligs. ⁊ opus est ut is¬
li poc faciant cum ⁊ ipse aliis impetitus a
uos suscipere inuicem non om̃s tñ indis¬
tis pac ãmonitõne certus sum .n. ⁊ẽ. siel
si est ibi autemsi uinge. moneo nos susci
pere innucem s tñ ⁊ ego tp̃e qui ita ioquor
⁊nos ip̃i non solum ego. pleni estis dilec¬
tõne q̃ uelitis bonum.⁊ repleti sciencien
ciaqua possitis cognoscere omne scientiam
uetgris ⁊ noue legis. ita replet estis hiis duo¬
bus ut possitis nisi culpa remaneat nr̃a: mo¬
tiere̾ uos ut non dicã doc̃e alterunum .i. iu¬
cisini alterum alter. nota qr ꝑhanc laudem
prouocat eos admeliora more exortantis.
Qͥ em̃i uidet se salualaudari laborabat ut
uera sint que dñt᷑. uñ nec dicit eos se docere

Expanded text:
intelligere Apostolus omnes esse discordes, intelligere Apostolus omnes esse discordes, et ad corrigendum insipientes, removet hoc quod ideo incipit, ut admoneat perfectiores de correctione minorum. Et inde proponit se exemplum qui laborat de aliis, et opus est ut isti haec faciant cum ipse aliis impeditus advos suscipere invicem, non tamen omnes indigetis hac admonitione. Certus sum enim, etc. Vel, si est in pe, sed tamen, et ego ipse, qui ita loquor, oniam, et vos ipsi, non solum ego, pleni estis dilectione, qua velitis bonum, et repleti scientia, qua possitis cognoscere, omni, scilicet veteris et novae legis, ita repleti estis his duobus, ut possitis, nisi culpa vestra remaneat monere vos, ut non dicam docere, alterutrum, cissim alter alterum. Nota, quia per hanc laudem provocat eos ad meliora more exhortantis. Qui enim videt se laudari, laborat ut vera sint quae dicuntur. Unde nec dicit eos se docere,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cm̃ pecc̃oꝵ ẽ s ⁊ laudis dei ⁊ nõi tuo canta
bo .i. faciã cantantes tibi canticum nouum:
⁊ cum leticia te laudantes.
Et iterum ysaias dic̃ letamini gẽtes qͥ as¬
sue gentib adiectis. ⁊ rursum ait quidam
ad id pertinens ait iesse qui fuit pacer dd̾ qͥ
⁊ ysar dictus est erit radix dauid arbor fuit
que ꝑ ramum .i ꝑ mariam fecit fructum.xͫ.
quiã maria geniit xp̃m. dico qd̾ iesse erit
radix ⁊ ex hac radice erit ile qm eruiget
amorte. regentes ꝑ fidem ⁊ oꝑa bona ⁊
pleat uos om̃i gaudio sp̃izali ut nec urius
ur̃m doleat sic̃ solebatis dolere in litte ⁊
ut possitis gaudere repleat uos. pace hita
inuicem. ⁊ hoc utiq erit si sit sana fides ut
habrindetis. quasi hec predicta det nobis de
ut per ista habita habundetis in spe .i. cer
ciores fitis de eterna beatitudine.⁊ habunde¬
oꝑatonis datͫ que ꝑ ipiritum sanctum
ertus sum autem uel em̃ ne iuderet᷑

Expanded text:
ntum peccatorum est, sed et laudis Dei. Et nomini tuo cantabo, id est faciam cantantes tibi canticum novum, et cum laetitia te laudantes. Et iterum Isaias dicit: Laetamini, o gentes, quia assuae gentibus adjectis. Et rursus Isaias, quiddam ad idem pertinens, ait: Jesse, qui fuit pater David, qui et Esai dictus est, erit radix. David arbor fuit, quae per ramum, id est Mariam fecit fructum Christum, quia Maria genuit Christum, dico quod Jesse erit radix, et ex hac radice erit ille qui exsurget a morte regere gentes, per fidem et opera bona. Et pleat vos omni gaudio, spirituali, ut nec unus vestrum doleat, sicut solebatis dolere in lite. Et, ut possitis gaudere, repleat vos, pace, habita, invicem, et hoc utique erit si sit sana fides, ut abundetis. Quasi dicat: Haec praedicta det vobis Deus, ut per ista habita abundetis, in spe, id est certiores sitis de aeterna beatitudine. Et abundeoperationis quae datur per Spiritum sanctum. Certus sum autem, vel, enim, ne videretur
Abbreviated transcription (Latin):
regni celotum est magłi nos me adsuistẽ¬
tationem carnalia ur̃a .i. hec temporalia que
uite ⁊ indigencie carius adulta sunt. .i ali
item aminori probat. sibi licere sumptus ab
uestre potestatis .i. tam potenter utuntut nr̃
ut nos ipi qr non potuis nos apłi qui causa
non sumus usi hac potestate ⁊ quia forsam
eum non egere dicerent qͣta hoc suboit apos¬
tolus s omsua sustinemus. nequod. offendicu¬
lum demus eunglio xp̃i
libere acciperent ⁊ sic
ip̃dicatõne durarent
⁊ ita inꝑꝑpedimentum fi
licita .q. illicita fecit ur
ideo hoc dicit qr forsan
⁊ hii auari erant ⁊ iõ¬
apłm otlirent si qͥcqͣ
abeis acciperet .ł. hoc
iõ dic̃ quia si acciper
ab eis putarent sẽ eͥ¬
misse ucentiam peccã¬
di ⁊ ita libertatem ar¬

Expanded text:
ad sustentationem vestra carnalia, id est haec temporalia quae vitae et indigentiae carnis indulta sunt. Si alii. Item a minori probat sibi licere sumptus ab vestrae potestatis, id est tam potenter utuntur vestris, ut vos ipsi, quare non potius nos apostoli qui causa non sumus usi hac potestate. Et quia forsan eum non egere dicerent, contra hoc subdit Apostolus: Sed omnia sustinemus ne quod offendiculum demus Evangelio Chrilibere acciperent, et sic in praedicatione durarent, et ita impedimentum fielicita quasi illicita fecit. Vel ideo hoc dicit, quia forsan et hi avari erant, m odirent, si quidquam ab eis acciperet. Vel hoc ideo dicit, quia si acciperet ab eis, putarent se emisse licentiam peccandi, et ita libertatem ar
Abbreviated transcription (Latin):
it adfidẽ debet arare insꝑpe stipendioꝵ tempora¬
liũ ñ pp̃hanc spem iĩ emi hec debet eẽ ĩtentio
sua ⁊ finis inministeno suo. Et qui triturat
in bonos amatis qͣi gͣna apaleis ducerut moꝵ
qͣutate debet similr hoc facere ĩ spe ꝑcipiendi fr¬
uctirs. istipendioꝵ. Si nos uob̃ postqm uob̾

Expanded text:
it ad fidem, debet arare in spe stipendiorum temporalium, non propter hanc spem; non enim haec debet esse intentio sua, et finis in ministerio suo. Et qui triturat, id est bonos a malis, quasi grana a paleis discernit, morum qualitate, debet hoc similiter facere, in spe percipiendi fructus stipendiorum. Si nos vobis. Po
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid aplebe pͥpositis datur his uerbis
satis indicat apostolus non sibi aliquid usur¬
passe utra debitum coapostolos suos sic̃ si dñs
manducabant ab eis sũptitm quib gratuita
gm predicabant᷑ hec quidem ẜ humane ꝯsue

Expanded text:
quidquid a plebe praepositis datur. His verbis satis Apostolus indicat non sibi aliquid usurpasse ultra debitum coapostolos suos; sed sicut Domanducabant, ab eis sumptum quibus gratuitam gratiam praedicabant. Haec quidem secundum
Abbreviated transcription (Latin):
men hõ agnouit. ut qui ĩ sor¬
dib erat preuaricando mag̃
mediocris pedagogũ hrẽt. ⁊ ꝑfec¬
tꝰ sigñ ⁊ durꝰ sentiret flagellum.
⁊ quia hic de lenge magnus ser¬
mo occurrit uidendũ ẽ quib mo¬
dis lex accipiatur ⁊ cui ppło sit da¬
sit sũmatim dicẽtũ ẽ. lex ergo a¬
aliq̃n dicitur tota scͥptura ueceris
rum moysi. aliqũ decalogus scrip¬
hec ÷ lex lepre hoc est lex holo¬
taustoꝵ. ⁊ huuismodi.Inde est
quod satiti de lege uarie loquen¬
tes dissentire atq cõtraria dicere
uidentur. ait enim dñs ꝑ erechi¬
elem dedieis p̃cepta non bona
iustificationes non bonas iuq̾¬
bus non uiuant. cui concordat
apostolus dicens lex neminem
ad perfectum perducit. ⁊ icem
lex inm operatur. ⁊ hic lex ba

Expanded text:
imen homo agnovit, ut qui in sordibus erat praevaricando, magis mediocris paedagogum haberet, et perfectus signum, et durus sentiret flagellum. Et quia hic de lege magnus sermo occurrit, videndum est quibus modis lex accipiatur, et cui populo dasit, summatim dicendum est. Lex ergo aliquando dicitur tota scriptura Veteris rum Mosi, aliquando Decalogus scriphaec est lex leprae, haec est holocaustorum lex, et hujusmodi. Inde est quod sancti de lege varia loquentes dissentire atque contraria dicere videntur. Ait enim Dominus per Ezechielem: Dedi eis praecepta non bona, et justificationes non bonas, in quibus non vivent . Cui concordat Apostolus dicens: Lex neminem ad perfectum duxit . Et item: Lex iram operatur. Beda
Abbreviated transcription (Latin):
tiẽcdũ ẽ natiuitas ĩterit nͥ
nutrimenta habeat quibus
fota adholescat. ita ⁊ natura¬
le iusticie ingenum nisi ha¬
ñ facile ꝓficit s egrotat. ⁊ suꝑ¬
uenentib cedit peccatis ꝯ sue¬
tudine enam delinquendi ꝑre¬
mitur ne crescat ĩfructũ ⁊ ꝑ
ħ extinguitur ꝓuidenter gͥ
⁊ adbonum data ẽ lex s popu¬
lus ueterem usum sequensi
mistiplicatut pecc̃a. ip̃o.itu
su plus cepit peccare qm ante
pecrauerat. ⁊ sic factiem ẽ ut
data lege nõ minieremturi
habumdarent pecẽa diabolo ĩ¬
uertente logems lonam ĩmaliũ¬

Expanded text:
sicut enim nativitas interit nisi nutrimenta habeat, quibus fota adolescat, ita et naturale justitiae ingenium, nisi han facile proficit, sed aegrotat, et supervenientibus cedit peccatis. Consuetudine enim delinquendi premitur ne crescat in fructum, et per hoc exstinguitur. Providenter ergo, et ad bonum data est lex, sed populus veterem usum sequens multiplicavit peccata. Ipso enim usu plus coepit peccare quam ante peccaverat; et sic factum est ut data lege non minuerentur, sed abundarent peccata diabolo invertente legem bonam in malu
Abbreviated transcription (Latin):
lia que in enanglio ñ colluntur ũ¬
tolluntur s adiplentur sic̃ ĩmathe¬
deum colens dignus erat cui eloqina
dei credẽntur ceceris ẜdola colentibus.
Iõq ⁊ quia de hoc populo nasciturus
erst dei filius ⁊ ideo data fint ei lex
ꝑquam illud intelligeret ⁊ dei filiũ
uenturum expectaturet. c̃ lex data sit
illi soli ppłoͬ datu ẽ ppło ⁊̃ om̃ibus gẽ¬
tibus hoiũ que erant᷑ in allo ppło s ũ
pro om̃ib. erant em̃ ĩ illo ppło t̾a gna¬

Expanded text:
lia, quae in Evangelio non tolluntur, sed adimplentur, sicut in Matthaeulus solus unum Deum colens dignus erat, cui eloquia Dei crederentur, caeteris idola colentibus. Ideo etiam quia de hoc populo nasciturus erat Dei Filius, et ideo data fuit ei lex, per quam illud intelligeret, et Dei Filium venturum exspectaret. Cum lex data sit illi soli populo, data est etiam omnibus generibus hominum qui erant in illo populo, sed non pro omnibus. Erant e
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi expropria uirtute fcm̃ ẽ grande uciũ.
sic̃ ergo habundauit peccatitu quia cal¬
piscaicia er phibitione ardeincior factaẽ
⁊ pecdantib doncra legem p̃uaricationis c¬
ien accessit. cõsilium ã dei quo legem ded̾.
ñquid fecerit lex data cͣm̃ erat lex ĩadiuto¬
rum higmane nature ut ꝙr ip̃i nature
iex cuł auctoritate ⁊ magestio ingenium
staturale: ꝓficeret ad fructum iuiticie fa

Expanded text:
 ex propria quasi virtute factum est grande vitium. Sic ergo abundavit peccatum, quia et concupiscentia ex prohibitione ardentior facta est, et peccantibus contra legem praevaricationis crimen accessit. Consilium autem Dei quo legem dedit,nunquid fecerit lex? Data erat lex in adjutorium naturae, ut quia ipsi naturae lex, cujus auctoritate et magisterio ingenium naturale proficeret ad fructum justitiae fa
Abbreviated transcription (Latin):
de est qui uibeat set de est qui impleat.
que sanaret. Hac ergo dispensatõne lex
data ẽ ut crescente peccato humiliarentur
fuꝑbi ⁊ humiliati confiterentur ⁊ cõfessi
samarentur. ñ crudeliter hoc fec̾ deus sꝰ
ñ quent. augetur morbus. crescit molesta
queritur medicꝰ ⁊ tocũ sanatur corpus.
magñ ergo dei ꝯsilium fuit ꝑlegẽ habu̾¬
dret delictũ ut ĩ auersitate legis suam
intelligens infirmitatem inarmiꝰ adme¬
dicum ꝯsuget ⁊ auxiltum gr̃e quereret.
ꝑͣ legem ã dicitur habundare delctum

Expanded text:
deesse qui jubeat; sed deest qui impleat, t gratia quae sanaret. Hac ergo dispensatione lex data est ut crescente peccato humiliarentur superbi, et humiliati confiterentur, et confessi sanarentur. Non crudeliter hoc fecit Deus, sed t. Augetur morbus, crescit molestia, quaeritur medicus, et totum sanatur corpus. Magnum ergo Dei consilium fuit, ut per legem abundaret delictum, ut in austeritate legis suam intelligentes infirmitatem, infirmi ad medicum confugerent, et auxilium gratiae quaererent. Per legem autem dicitur abund
Abbreviated transcription (Latin):
per eam nichil ĩpisticie accreuit legẽ
a hic accepiinus sco legalia. legalia
uero dicimus que inlege iustituta st̃
tipientem. adostensionan delicti et
hlmanie infirmitatis ad maniresta¬
ronem ⁊ cestimonium gr̃e ⁊ futitro¬
rum signifcatonem. Requitur.¬
iurtute gradie et

Expanded text:
revit. Legem autem hic accipimus secundum legalia. Legalia vero dicimus, quae in lege instituta sunt, sipientem, ad ostensionem delicti et humanae infirmitatis, ad manifestationem et testimonium gratiae, et futurorum significationem. Uirtute g
Abbreviated transcription (Latin):
inepenitencia eñi qͣi dico quod scd̾m electionem
⁊ p̃p patres st̃ sauãdi quia non sũt uocati ea
uocatione qua multi ñ prescrti uocantur qui
tñ pereunt. de qua dictum est. Multi uocati ⁊ c̃
s ila qua uocancur electi ad quẽ que ꝑtinent oe¬

Expanded text:
ia enim. Quasi dicat: Dico quod secundum electionem, et propter patres sunt salvandi, quia non sunt vocati ea vocatione qua multi non praesciti vocantur, qui tamen pereunt, de qua dictum est: Multi vocati, etc. , sed illa qua vocantur electi, ad quam qui pertinent o
Abbreviated transcription (Latin):
tandem infine pleni
.i. nolo ꝙ uos ignore¬
occultum dei iudeiciũ
genio posse discutere.⁊
qd̃ sit illd̾ misterium
quod non uult eos ig

Expanded text:
t in fine plenit nolo quod vos ignoreoccultum Dei judicium, vestro ingenio posse discutere. Et quod sit illud mysterium quod non vult eos ig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uos eẽt querendum s quid quid ali facãt
fchi pro minimo ẽ. ut auobis uidicer qua¬
potest falli uł abhumano diẽ. ab .i. ab hõĩb
dum sũt insuo die ⁊ non est dies dĩ. hii di¬
cit ͥse ẽ ⁊ dies domini quo iudicabit. & nͥ¬
unꝰ quisq pse rõnem tc̃ recdet es scereta cor
melius me noui quam uos iudico mẽ ip̃m
⁊ ita ꝑiculũ ẽ uobis de ignotis cordis mes .l.
atioꝵ uidicare. Cauta enim ꝓfimditas credũ¬
da est essȩ in homine que lateat ip̃m honinẽ
inquo est ut in peccato ꝓfunditas infumita¬
tis latebat cum se ꝯdũo moriturum temere
pnitebat. Cum ergo quisq de se aut noi om¬
lino apt uix possit ueraln ferre sendenctam
quo iodo post de auo uidicare ꝯ nemo scrat
quid ꝯgattir in homine isi sp̃e hominis ĩdeo
aptꝰ ũ presumens de se diffinitam dare sẽtem¬
cam ait neq me ip̃.iii. qui melius me notu
qͣ illi s melius me nouit deus qm ego ⁊

Expanded text:
 esset quaerendum, 76 sed quidquid alii faciant. Mihi pro minimo est ut a vobis judicer, quapotest falli. Vel, ab humano die, id est ab hominibus, dum sunt in suo die, et non est dies Domini. Humano dicit, quia est dies Domini quo judicabit. unusquisque pro se rationem reddet, tunc secreta cordmelius me novi quam vos, judico meipsum, et ita periculum est vobis de ignotis cordis mei, vel aliorum judicare. Tanta enim profunditas credenda est esse in homine, quae lateat ipsum hominem, in quo est, ut in Petro, profunditas infirmitatis latebat, cum se cum Domino moriturum temere promittebat. Cum ergo quisque de se, aut non omnino, aut vix possit veram ferre sententiam, quomodo potest de alio judicare cum nemo scit quid agatur in homine nisi spiritus hominis. Ideo Apostolus non praesumens de se definitam dare sententiam, ait: Neque meipsum judico qui melius me novi quam illi, sed melius me novit Deus quam ego,
Abbreviated transcription (Latin):
bem s ⁊̃ mali dispensatores sunc.Si eñi ꝑbõs
non dispensarȩcur non recte apł diceret. Ima¬
tatores mei estote.Rursuis si ꝑ malos ñ dispẽ¬
saretur nec disceret deus dequibdã q̃ dicũt
facite q̃ aũt faciunt uolite facere dupensato

Expanded text:
ed etiam mali dispensatores sunt. Si enim per bonos nos dispensaretur, non recte Apostolus diceret: Imitatores mei estote . Rursus si per malos non dispensaretur, non diceret Dominus de quibusdam: Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, nolit
Abbreviated transcription (Latin):
mortui legi .i. figy¬
ramnus. ita cñi hic
appellatur lex. mor¬
cati legi. ut uos siti
non pudeat uos oẽ
bamlis morti sub
loge.⁊ utere modo
fructificauius deo ⁊
non olim. Cum .N.
que carnis sunt o¬
perantes ꝙ erat sb̃
lege ꝑassiones pecca¬
cie que st̃canssa peccõ¬
rum mortalium᷑.i.

Expanded text:
mortui legi, id est figurativis. Ita enim hic appellatur lex. Morcati legi, ut vos sitisnon pudeat vos essebamus morti sub lege, et vere modo fructificamus Deo, et non olim. Cum enim quae carnis sunt operantes quod erat sub lege, passiones peccatiae quae sunt causa peccatorum mortalium
Abbreviated transcription (Latin):
incarne ꝑ
passiones
peccatorũ
que per le¬
gem erant
oꝑabantur
in membrᷤ
nostris: ut
fructifica¬
rent mor¬

Expanded text:
IN CARNE, PASSIONES PECCATORUM, QUAE PER LEGEM ERANT, OPERABANTUR IN MEMBRIS NOSTRIS, UT FRUCTIFICARENT MOR
Abbreviated transcription (Latin):
seducat ab isto ꝑadiso ecclie sufficłat quod illic lap¬
corrũpantur .s uti s ñ debetis cos pati qr ñ ali¬
um p̃drcant qm ego ⁊ idem deciuis qm ego. Siir
gͣ citimatis: uos inferiores ui ⁊ hoc est quod
per illos accepistis sp̃m aut si predicat nob̾ alł¬

Expanded text:
seducat ab isto paradiso Ecclesiae. Sufficiat quod illic lap aliud praedicant quam ego, et deterius quam ego. Cur ergo existimatis nos 134 inferiores illis? Et hoc est quod per illos accepistis Spiritum; aut si praedicat vobis ali
Abbreviated transcription (Latin):
ũ edificant ĩ hõib ab eis pellũt u̾itatẽ ⁊ ĩ
erat paciencia sic nob̃ aduersus dłiconẽ uigil¬
eutia. Tunc eñi cogebat ñc docet tc̃ ingerebat in¬
olencias nc̃ iusidias. uidebatur t̾c fremens ñe
lubricus ⁊ oberrans difficile uidetur ideo tum apłt

Expanded text:
um aedificant in hominibus, ab eis pellunt veritatem, et erat patientia, sic nobis adversus draconem vigilantia. Tunc enim cogebat, nunc docet. Tunc ingerebat violentias, nunc insidias. Videbatur tunc fremens, nunc lubricus et oberrans difficile videtur. Ideo timet Apo
Abbreviated transcription (Latin):
uit. itcende ꝙ inprecedenti similitudine cria
uer nuibat cui uelit. hic aut non poccatum s
lp̃a moritur peccato. inprodictis nauuss passio¬
tubus ip̃a auima moritur quȩ iam fuerlt m̃te
legi dc̃i: qmans ip̃e passiones nudum mortue
utrum ip̃a lex sit
mala qł uidebat᷑¬

Expanded text:
us Attende quod in praecedenti similitudine tria ier nubat cui velit; hic autem non peccatum, sed ipsa anima moritur peccato. Praedictis namque passionibus ipsa anima moritur quae jam servit mente legi Dei, quamvis ipsae passiones nondum mortuae utrum ipsa lex sit mala, quia videbat
Abbreviated transcription (Latin):
bus nom hominis xp̃i que non nostris uros
uel lege atingimis. s gracia sancti spuitrã
inquib sic est in morandum ut nichil agatur
de legis operib que uetusta sunt. uel scriua¬
nouato que ⁊̃ hominẽ facit spiritualeni ⁊
ideo recte dicitur lex spiritis ⁊ ñ uiuettate ꝓ¬

Expanded text:
bus novi hominis, quae non nostris viribus vel lege attingimus, sed gratia, scilicet spiritus in quibus sic est immorandum, ut nihil addatur de legis operibus, quae novato, quae etiam hominem facit spiritualem, et ideo recte dicitur lex spiritus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e sanctruus pa¬
tris ⁊ alter filii. set
pocus unus patris
⁊ filii. sic̃ ergo fuliꝰ
ipso e s ab illo de
quo procedit .i. pa
tte ⁊ filio. disting¬
ucre ã inter illam
generationem ⁊ hãc
processio nem nes¬
tio. non ualeo. nõ

Expanded text:
s sancti: unus Patris et alter Filii, sed potius unus Patris et Filii. Sicut ergo Filius ipso est, sed ab illo de quo procedit, id est a Patre et Filio. Distinguere autem inter illam generationem, et hanc processionem nescio, n
Abbreviated transcription (Latin):
cui mors ipsa ⁊ not diligere dm̃i. quod nich¬
est aliud quam ei quicquam in diligendo ꝑ¬
ponẽ. caritas ergo dehic dicta ẽ uirtus que ai
nostri retissua affectio est que ꝯuingło nos
deo. que caritas ẽ nobis ñ quidem anobis s ĩ
adeo diuiditur. que caritas nõbis ẽ osterisa

Expanded text:
cui mors ipsa est non diligere Deum, quod nihcui mors ipsa est non diligere Deum, quod nihil aliud est quam ei quidquam in diligendo praeponere. Charitas igitur Dei hic dicta est virtus quae animi nostri rectissima affectio est, quae conjungit nos Deo; quae charitas est nobis, non quidem a nobis, sed a Deo dividitur; quae charitas nobis ostensa
Abbreviated transcription (Latin):
sathane .s. si diabolus ĩ aititudine se nob̾ os¬
tendat subornatus falciis patris sui ad sedu
diunicias ⁊ paupertaces ne ded̃is michi ne replet᷑.
mñdax fiam uel pauper rapiam ⁊ per iurem n
dei. Multi enĩ peccant altitudine. multi necͣcitate
ꝯͣ hoc ꝓponitur achaz inysata qui nolebat pe¬
tere adño signũ neq in alto neq in profundo:
ixmedium de xͦ. qui neq elatiũ fuit potestate
qͣ eqͣl erat pat̾ri nec turbatus de iectione mortiꝰ.
quod ẽ signũ in alto ⁊ inprofundo ne ille uel
regia potestate excolletur. uł crũpna curbare¬
tur. sicut tunc erat probello asfirioꝵ neq cre¬
atura quelibet alia .i. apredictis.ut alia nossa. s¬
nich̾ inquã istoꝵ pocerit nos seꝑare icaritate di
qua eum diligimiis quia om̃ib melior ds
si ergo nulla res ab eius caritate nos sepatat
quid ẽẽ non solum melius s ⁊̃ cercuis Hoc bõ
potest. id ipm enim qua diligimus deum. mi¬
ri non poest. nisi quis dũ non diligit dm̃

Expanded text:
scilicet si diabolus in altitudinem se nobis ostendat subornatus fallaciis patris sui, ad seduDivitias et paupertates ne dederis mihi, ne repletus mendax fiam, vel pauper rapiam, et perjurem nomen Dei . Multi enim peccant altitudine, multi necessitate. Contra hoc proponitur Achas in Isaia, qui nolebat petere a Domino signum, neque in alto, neque in profundo , remedium de Christo qui neque elatus fuit de potestate qua aequalis erat Patri, nec turbatus dejectione mortis: quod est signum in alto, et in profundo, ne ille, vel regia potestate extolleretur, vel aerumna turbaretur, sicut tunc erat pro bello Assyriorum. Neque creatura quaelibet, alia a praedictis, vel alia, Nil inquam istorum, poterit nos separare a charitate Dei, qua eum diligimus, quia omnibus melior est. Si ergo nulla res ab ejus charitate nos separat, quid esse non solum melius, sed etiam certius hoc bono potest? Id ipsum enim quod diligimus Deum mori non potest, nisi dum quis non diligit Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
ppe qui pmissuss est filius habrae significa¬
A sunt᷑. non qui se ip̃os uistos s quos deus
facit. uñi ꝑ ppham dicit eocłie. Ego sum dñs
qui facio. ssti sunt filii libere que sursum
ut nasciturus ꝑmicteretur. sic ⁊ istis sola ⁊¬
grã promissa.⁊ eis data filioꝵ ad optio. tõꝙ
ogiuenter ait uocabitur q ex di uosacione̾
natus est. lacob uero. ⁊ esau typum hñt duoꝵ po
s qui filu st̾ pmis .i. qui sola dei pmissione ge¬
ncrancur. ut ysiac. extimantur insemine. qr
exdi uooatione st. qd̾ ã ysaac ex di ꝓmissione
sit ostendit exipste ucrbis pomissionis sub

Expanded text:
ppe qui promissus est filius Abrahae figurati sunt, non qui se ipsos justos, sed quos Deus facit. Unde per prophetam dicit Ecclesiae: Ego sum Dominus qui facio. Isti sunt filii liberae quae sursuut nasciturus promitteretur, sic et isti: sed sola gratia promissa est eis, et data filiorum adoptio. Ideoque congruenter, ait, vocabitur, quia ex Dei vocatione, natus est; Jacob vero et Esau typum habent duorumpromissionis, id est qui sola Dei promissione generantur, ut Isaac, aestimantur in semine, quia ex Dei vocatione sunt. Quod autem Isaac ex Dei promissione sit, ostendit ex ipsis verbis promissionis sub
Abbreviated transcription (Latin):
qui iũ filii abrahe. Quasi errauerunt iudei
s ñ iõ excidit uebum di .i. non iõ inexpleta fur¬
it pmissio. słam abũ d̾i excid̾e ẽ piissa non
implere. uere non excidit ⁊ si qu̾idã non sal¬
te. neq qui st̃ se abra om̃s fi abrahe st̃. ħ non¬

Expanded text:
veri filii Abrahae. Quasi dicat: Erraverunt Judaei, sed non ideo excidit verbum Dei, id est non ideo inexpleta fuit promissio. Nam verbum Dei excidere est promissa non implere. Vere non excidit, etsi quidam non saltae, neq
Abbreviated transcription (Latin):
ut forma cormptibił᷑ ho¬
minis d̾s hab eis uocetur
uiuos ħ noĩe donare nõ
audeant mortuoꝵ ymagi¬
nes ĩgloriam d̾i reciperẽt
qnͣta ebitudo qnͣca est
stulticta eoꝵ apud quos
plus põt ymago ꝙͣ ue¬
ritas ⁊ peccores st̃ mortui

Expanded text:
t forma corruptibilis, Deus ab eis vocetur, vivos hoc nomine donare non audeant, mortuorum imagines in gloriam Dei reciperent. Quanta hebetudo! quanta est stultitia eorum, apud quos plus potest imago quam veritas! et potiores sunt mortui
Abbreviated transcription (Latin):
dixit uos mortuos eẽ¬
peccato ⁊ ñ debere uiuere ineo. c̃ nemo sine peccato sit determinat a
ur̃o .s. ꝙ est nr̃i iuris ꝑ grãm. corpore dico nunc mortali ꝑ peccatum
s fiet in mortale ĩ futuro sinõ regnet modo peccatũ. uł non regml
q regenauĩt peccatum. lex carus ẽ quã hͥ peccatũ apellat apostolus.
inembris eoꝵ qui exaqua ⁊ spiritu sunt regenera tanquam non
caruĩ panquam superatus⁊ peremptus uiu illicito ꝯsensu qd̾a mͦ¬

Expanded text:
dixit nos mortuos peccato esse, et non debere vivere in eo, cum nemo sine peccato sit, determinat a uod est vestri juris per gratiam. Corpore dico nunc mortali per peccatum; sed fiet immortale in futuro, si non regnet modo peccatum. Vel non regnetquod regnaverit peccatum. Lex carnis est quam hic Apostolus appellat peccatum, membris eorum, qui ex aqua et spiritu renati sunt, tamquam non carnis tamquam superatum et peremptum, si non inlicitis
Abbreviated transcription (Latin):
infernũ ⁊ c̃ aĩab celum
iscemdisse exquib iustus
efficitur. Se hac ergo dicit
moyses uł ipsa incorde ho¬
minis hoc dicit oh̃o ne dixe¬
ris incorde tuo .i. nec saltẽ
cogites. quis ascendet ince¬
lum .i mullus homo ascen¬
det incelum. Ideo ne hoc
cogrites quia qui hec cogitat
hoc est quod subdit quia
id cogitare ẽ delucere xp̃i

Expanded text:
infernum, et cum animabus coelum ascendisse, ex quibus efficitur justus. De hac ergo dicit Moses, vel ipsa in corde hominis hoc dicit, O homo, ne dixeris in corde tuo, id est ne saltem cogites: Quis ascendet in coelum, id est nullus homo ascendet in coelum. Ideo ne hoc cogites, quia qui hoc cogitat hoc est quod subdit, quia id cogitare est deducere Chri
Abbreviated transcription (Latin):
nieu uel dicere uł credere
quia non ionge est anatu¬
ra aĩoꝵ loquendi ratione
quod nobis dicitur ut cre¬
darus. ⁊ hoc uerbũ debet
cẽ inore tuo adconfitend̾
⁊ incorde tuo adcdendum
moysi exponit dicets ꝑes
ẽ hoc u̾bum fidi quod ꝑdi¬
camꝰ qͦ ⁊ baptisia ꝯsectur.
deh uerbo dñs ait. Iam uos
mundi escis pp̃ sierbim

Expanded text:
niens vel dicere vel credere, quia non longe a natura animorum et loquendi ratione quod nobis dicitur ut credamus. Et hoc verbum debet esse in ore tuo ad confitendum, et in corde ad credendum. Mosi exponit, dicens: Hoc est verbum fidei quod praedicamus, quo et baptisma consecratur. De hoc verbo Dominus ait: Jam vos mundi
Abbreviated transcription (Latin):
est orare pro eis. s non scd̾m scientiam
diligendi. stulcum est eum legem ue¬
ucrari ⁊ deum legis persequi stulcum
est ⁊̃ patrem ꝯfiperi ⁊ qlium negare
⁊ ẽ scnssus. Ddilectione ciei putant se
facere.s ueram dilectionem dei non
habent. ⁊ ideo neccesse est pro eis orare

Expanded text:
est orare pro eis, sed non secundum scientiam, diligendi. Haimo Stultum est enim legem venerari, et Deum legis persequi, stultum est etiam Patrem confiteri et Filium negare. Et est sensus: Pro dilectione Dei putant se facere, sed veram Dei dilectionem non habent, et ideo necesse est pro eis orare.
Abbreviated transcription (Latin):
eĩi nos de uno pane
⁊ uno calige ꝑcipi¬
entes sumꝰ ꝯformos
corporis xp̃i sic edũt
qui hostias ydolis
oblatas sunt para¬
apes altaris etroris
utiq ita est.

Expanded text:
enim nos de uno pane et uno calice percipientes sumus conformes corporis Christi, sic qui edunt hostias, idolis oblatas, sunt participes altaris erroris, utique ita est.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ macedoniã. Quuia .N emẽdata quoꝵdã uita crat
ũ fuit occiosum. Intelłigi .ni. uolebat aliquos
elus fsb s illoꝵꝙ non iuit ⁊ quia inpriore
epła pmiserat seuenturum ⁊ non utenerat
mendax ⁊ leus uidebatur ꝙ modo excusat. Nõ
ut qui ꝑ primam epłam habueratis grãm
recte fider haberetis ꝑ meã p̃sentiam. sam grã¬

Expanded text:
m Macedoniam, quia enim emendata quorumdam vita erat, non fuit otiosum. Intelligi enim volebat aliquos ejus est, sed illorum quod non ivit, et quia in priore Epistola promiserat se venturum, et non venerat, mendax et levis videbatur, quod modo excusat. Non ut qui per primam Epistolam habueratis gratiam rectae fidei, haberetis per meam praesentiam secunda
Abbreviated transcription (Latin):
mn hũa susciperet mẽbra eiꝰ ñ eent nͥsi aĩe nr̃e
quia ñ ⁊ corpus suscepit ꝑ quod ⁊̃ cap̃ ẽ nob̃
qui exaĩa ⁊ corpore constamus ꝑfecto illius
menbra s̃ corpora nr̃a quia eñ corpus accepit
⁊ corporũ caput ẽ st gͣ. aliquis cupiens forn-
nichil sum qulia corplis eiꝰ menbrum. xp̃i ÷¬

Expanded text:
bra ejus non essent nisi animae nostrae, quia vero corpus suscepit, per quod etiam caput est nobis, qui ex anima et corpore constamus, profecto illius membra sunt corpora nostra, quia enim corpus accepit et corporum caput est. Si ergo aliquis cupiens fornicnihil sum, quia corpus ejus membrum Chris
Abbreviated transcription (Latin):
sam bonitatem eius. Copioia ÷ bonitas que multa peccantib .i. multie
peccantib multa bona ministrat blandiens ut ad penitenciam attra¬
hat. ⁊ ꝯtempnus diuicias pacientie .i. copiosam pacientiam di qui tot
⁊ tanta peccantes sustinet nec cito eos punit. subdit ⁊ cõcẽpnis diciã
S longa ꝑ multa expectans temꝑa ħ minc exib d̾s qꝑ modo ⁊ tempꝰ¬
miscdie. ł an hoc fais: quasi misum ẽ. uidetur aũ longanimitas. que
alibi sustentatõ d̾yapaciencia differre. qr qui infirintatẽ magis qtu ꝑ

Expanded text:
sam bonitatem ejus. Copiosa est bonitas Dei quae multis peccantibus multa bona ministrat, blandiens ut ad poenitentiam attrahat. Et contemnis divitias patientiae, id est copiosam patientiam Dei, quae tot et tanta peccantes sustinet, nec cito eos punit. Subdit, et contemnis divitised longa, et per multa exspectans tempora. Hanc exhibet Deus, quia modo tempiae. Et, an hoc facis? Quasi dicat: Mirum! Videtur autem longanimitas, quae alibi sustentatio dicitur, a patientia differre, quia qui infirmitate magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
examen falit ĩtuentium ut cum
puniendus sithonore dignus
appareat. Simiłr ⁊ de iudeo quisi
cas quasi alioꝵ doctor ñ te accas.s
altos iupunitatẽ sꝑans qr ħpotes¬

Expanded text:
examen fallit intuentium; ut cum puniendus sit, honore dignus appareat. Similiter et de Judaeo, qui scas quasi aliorum doctor; non te accusas, sed alios, impunitatem sperans, quia hae
Abbreviated transcription (Latin):
citur sibi placere quĩ
ita facit quod sibi boñ
uidetur ut non curet
siie placeat siue non
placeat ꝑxno quod
non ꝯuelut sec pocius.
nusquisq i¬

Expanded text:
citur sibi placere qui ita facit quod sibi bonum videtur, ut non curet, sive placeat, sive non placeat proximo, quod non convenit. Sed potius unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
NTOPR¬
IUSO
ounc .N. demum facilius poterit cãe rõ de
declarari si eiꝰ origo discatur. si gͦ epłaꝵ
⁊ rõnem ostendimus pot̾i̾t iudi uerum

Expanded text:
nt prius, Tunc enim demum facilius poterit causae ratio declarari, si ejus origo discatur. Si ergo episet rationem ostenderimus, poterit videri verum
Abbreviated transcription (Latin):
ciam uocari ostendit qr ñ quasi debi¬
cum iusticie rectlica ẽ sec gracuito
data. Quid gni est gratia gratis data
donata ñ rectlita. Si .ii. cibi de hebat᷑
añ quam graciam hr̃es mertes cibi
rectlita ẽ non gr̃a donata. Merito

Expanded text:
iam vocari ostendit, quia non quasi debitum justitiae reddita est, sed gratuito data. Quid enim est gratia? Gratis data, donata, non reddita. Si enim tibi debebatur, antequam gratiam haberes, merces tibi reddita est, non gratia donata. Merito
Abbreviated transcription (Latin):
au̾c apłos añtea hũissemus ỹdola ñ
coluissemꝰ. Qd̾ aust degeneris nobili¬
cate uos iactatis siqua taliũ gła est
cc hismael ⁊ esat possũt pariter gła
r ꝯde eisdẽ parentib suit nati. hii
Icaq altercantib apł se mediũ ĩcer
posut om̃s illoꝵ ꝯtẽcõnes hinc iñ
dĩmẽs ⁊ qͣi bonus ꝯcionator uoce so¬
nora illos alloquẽs adunã onĩs cõcor¬
diam adduxit ostendens nullos iloꝵ
suis m̃itis eẽ saluatos qr õs ⁊ iudei
⁊ gentiles sub peccato tenebantur¬
itsq p̃dicta sccibit pomianis confu

Expanded text:
apostolos ante habuissemus, idola non coluissemus. Quod autem de generis nobilitate vos jactatis, si qua talium gloria est, tunc Ismael et Esau possunt pariter gloriari, cum de eisdem parentibus sint nati. His itaque altercaposuit, omnes illorum contentiones hinc inde dirimens, et quasi bonus concionator voce sonora illos alloquens, ad unam omnes concordiam adduxit, ostendens nullos eorum suis meritis esse salvatos quia omnes et Judaei et gentiles sub peccato tenebanturitaque praedicta scribit Romanis, confu
Abbreviated transcription (Latin):
.s. suꝑ oĩũ maloꝵ radicẽ sic̾ scͥptũ ẽ. Ini¬
ccũ om̃is peccati suꝑbia ẽ que nacõne
celestis sulimiũ m̃tes ĩ hĩcat subcinere
⁊ cilicio latitãs q̃ romanios ad eo occupa¬
uerat ut interse altercantes ⁊ se sibi in¬
uicem p̃ferentes discensiones ⁊ scismata
facerent. srant .n. romani de uideis ⁊

Expanded text:
adicem, sicut scriptum est: Initium omnis peccati superbia est . Quae natione coelestis sublimium mentes inhabitat, sub cinere et cilicio latitans. Quae Romanos adeo occupaverat, ut inter se altercantes, et se sibi invicem praeferentes dissensiones et schismata facerent. Erant enim Romani de Judaeis et
Abbreviated transcription (Latin):
ũ iħu xp̃i atq ħis inflati gentibus
se preferebant dicemtes. Nos degenere
sio. nos ppłs peculiaris dĩ sumus. nos de
egypto forti manti ⁊ mirabilib signi̾
deus addiycit. nos sico uestigio maro
rubrum cransire fecit indeserto man¬
na pauit. aquam depetra ꝓdipxit. acq
alis subsilencio relictis nos soli dig¬
ni fuimus iegem di acciꝑe ⁊ eius uolunt

Expanded text:
u Christi. Atque his inflati, gentibus se praeferebant dicentes: Nos de lege Abrahae sio, nos populus peculiaris Dei sumus; nos de Aegypto forti manu et mirabilibus signis Dominus eduxit; nos sicco vestigio mare Rubrum transire fecit, in deserto manna pavit, aquam de petra produxit, et aliis sub silentio relictis, nos soli sumus digni legem Dei accipe
Abbreviated transcription (Latin):
sius ad intelligẽlũ difficiliꝰ ẽ Infid̾i as¬
sercione: qr paulꝰ in lege ⁊ ĩ pphis ꝑitus
ad fidei catholice assercõnem congrira
auctoritate legis ⁊ ꝓpħice induxit
testimonia ut cẽt basis sub colũp¬
na. In gr̃e ꝯmendacione sai spci
sb̾leuatõne: quia ꝯͣ superbos arrogã¬
tes ⁊ de suis oꝑib p̃sumentes ꝑ ꝯ¬

Expanded text:
et ad intelligendum difficilius; in fidei assertione, quia Paulus in lege et prophetis peritus ad fidei catholicae assertionem congrua auctoritatum legis et prophetiae induxit testimonia, ut esset basis sub columna; in gratiae commendatione, seu spei sublevatione, quia contra superbos et arrogantes, et de suis o
Abbreviated transcription (Latin):
cepta uenientes romanrubi pͥnceps ꝙi¬
bis residebat. eui erant ip̃i subiectique
apud ierosolimã didicerant. romanti e¬
ungelirauerũt.. Nt cende diligenter
ꝙ anno dicit ap̃/ postolum abathe
Itẽ insꝑise ꝙ id̾ anno aic petrum io¬
manis pͥmum ñ p̾dicasseꝰ occlesiastica
historia sic contrueat. Caudi cemporib
dementia diuine ꝓuidentie petrum ad
uibem romã deduxit iste aduemens pͥ¬
mꝰ inurbe ronia ccinglii sui dauibus
ianram regni celestis aꝑ̾it. scipnimus¬

Expanded text:
cepta, venientes Romam, ubi princeps orbis residebat, cui erant ipsi subjecti, quae apud Jerosolymam didicerant, Romanis evangelizaverunt. » Attende diligenter, quod Haimo dicit Apostolum ab AtheItem inspice quod idem Haimo ait Petrum Romanis primum praedicasse, cum ecclesiastica historia sic contineat: « Claudii temporibus clementia divinae providentiae Petrum ad urbem Romam misit. Ille adveniens primus in urbe Roma Evangelii sui clavibus januam regni coelestis a
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ nec bernabe nec luge nec alicum᷑
predictoꝵ cum nualuis eoꝵ noĩe prat¬
tulata sic. nec ob id quoq pauli nõ
eẽ ꝑutanda ẽ qr diuigentus ẽ serpta¬
qm cecere. ꝯnacurale sit unicuiq plũ
ualere in sua lingua quã peregrira
ctorem arbitrantib. Quo cura de so¬
gis asq cerimoniarũ abolicione trac¬
taturus recte nom̃ suũ subticuit ne
p̾scripti noĩs ĩuidia ucilitatẽ sequen¬
uis eceluderet leccõnis. ⁊ itaq uia e

Expanded text:
go nec Barnabae, nec alicujus praedictorum, cum nullius eorum nomine scripta sit. Nec ob id quoque Pauli non esse putanda est, quia diligentius est scripta, cum naturale sit unicuique plus valere in sua lingua quam in peregrictorem arbitrantibus. Quocirca de legis atque caeremoniarum abolitione tractaturus, recte nomen suum tacuit, ne praescripti nominis invidia, utilitatem sequentis excluderet lectionis. Est itaque et
Abbreviated transcription (Latin):
rius uero noui .t. nota ẽ. Iõ itaq¬
decem ⁊ .iiiiͬ. scripsit ut uttiq legise
cõsentite insinuaret ato emuloꝵ
calumpniam dilueret ipsum legis
di ꝑmoysen date destructoꝵem fine
calłimpuiantiũ eumq modiũ iu¬
deoꝵ trahentiũ quos placatos hr̃e
uolem deceyi adeccłias scapsit.t
apharcionis ⁊ egypcioꝵ serultute E
cestate ⁊̃ ab ydolatiie serutute pede¬
inptas .x. xplaꝵ dectrina informeret

Expanded text:
itaque XIV scripsit, ut utrique legi se consentire insinuaret, atque aemulorum calumniam dirueret, ut ipsum legis Dei per Moysen datae destructorem esse calumniantium, eumque in odium Judaeorum trahentium; quos placatos habere volens, X ad Ecclesias scripsit. Ut a Pharaonis et Aegyptiorum servitute edtestate, et idololatriae servitute redemptas, X epistolarum doctrina informaret