comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa alienus ẽẽ non potest. Nec duob popu¬
lis salutarem aquam tͥbuere potest ille: qͥ
uniꝰ gregis pastor est. Et ideo manifestum
est. nec hereticos nec scismaticos aliquid
çȩleste susciꝑe: qui ã peccantib hominibus
o ab eccłia extraneis audent acciꝑe. Quan¬
do dantilocꝰ non est: utiq nec accipienti ꝓ¬
dest. Huic respondet᷑. scͥpturas diuinas
nusquam p̃cepisse. ut heretiei apud here¬
ticos baptirati denuobaptirent᷑: S multiᷤ
locis ostendisse. alienos eẽ ab eccłia. om̃s
qui non sunt in petra. nec ad columbȩ illiꝰ
membra ꝑtinent: & tam̃ baptirare & bap¬
triari: & hab̾e sine salute sacramentum sa¬
lutis. fons aut̃ nr̃ qui similis est fonti pa¬
radysi. quod etiam siẽ ille extͣ paradysũ
ꝓfluat: iam satis dictum ẽ. Et qͦd duob po¬
pulis id ẽ suo & extraneo. salutarem aquã
tͥbuere non potest ille qui umꝰ gregis pa¬

Expanded text:
quia alienus esse non potest. nec duobus popuquia alienus esse non potest. nec duobus populis salutarem aquam tribuere potest ille qui unius gregis pastor est. et ideo manifestum est nec haereticos nec schismaticos aliquid caeleste suscipere, qui a peccantibus hominibus et ab ecclesia extraneis audent accipere. quando danti locus non est, utique nec accipienti prodest. Huic respondetur scripturas diuinas nusquam praecepisse, ut haeretici aput haereticos baptizati denuo baptizentur, sed multis locis ostendisse alienos esse ab ecclesia omnes qui non sunt in petra nec ad columbae illius membra pertinent, et tamen baptizare et baptizari et habere sine salute sacramentum salutis. fons autem noster, qui similis est fdnti paradisi, quod etiam sicut ille extra paradisum profluat iam satis dictum est, et quod duobus populis, id est suo et extraneo, salutarem aquam tribuere non potest ille qui unius gregis pa
Abbreviated transcription (Latin):
curent᷑ a plaga concisionis. Neutius a
teueste dixit. Hereticos blasphemos. atq
iniqͦs. ũb̃ uariis discerpentes sc̃ã & ado¬
rabilia scͥpturarum u̾ba. execrandos
cens eo: ce ideo exorcizandos & baptitandoᷤ.
Et ego execrandoscens eo: s non ideo exor¬
cirandos & baptizandos. Ipsorum ẽ enim
figmentum. qͦd execror: xp̃i autem sacra.¬
mentum qͦd ueneror. ¶ Eugenius ab a¬
medera dix̃. Et ego hoc idem cens eo: here¬
ticos baptitandos eẽ. Huic respondet᷑.
S non hoc cens et eccłia. cui ds iam hoc
plenario concilio reuelauit: quodtunc ad¬
huc alit̾ quidam sapiebatis: & quia in uob̃
caritas salua erat. inunitate ꝑmanebatis.
¶Item aliꝰ felix a macura dixit. Et ipse secu¬
tus diuinarum seͥpt᷑arum auctoritatem :¬
baptiiandos hereticos ẽẽ cens eo:S & eos qͥ
apud scis maticos baptiratos eẽ contendt̃.
Si enim scđm cautum xp̃i pͥuatus fons nr̃
est: intelligant cunct̾i eccłie nr̃e adu̾sanĩ:

Expanded text:
curentur a plaga concisionis. Leucius a curentur a plaga concisionis. Leucius a Theueste dixit: Haereticos blasphemos adque iniquos uerbis uariis decerpentes sancta et adorabilia scripturarum uerba execrandos censeo et ideo exorcizandos et baptizandos. Et ego execrandos censeo, sed non ideo exorcizandos et baptizandos. ipsorum est enim figmentum quod execror, Christi autem sacramentum quod ueneror. Eugenius ab Ammedera dixit: Et ego hoc idem censeo haereticos baptizandos esse. Huic respondetur: Sed non hoc censet ecclesia cui deus iam etiam plenario concilio reuelauit, quod tunc adhuc aliter quidam sapiebatis et, quia in uobis caritas salua erat, in unitate permanebatis. Item alius Felix a Bamaccura dixit: Et ipse secutus diuinarum scripturarum auctoritatem baptizandos haereticos esse censeo, sed et eos qui aput schismaticos baptixatos esse contendunt. si enim secundum cautum Christi priuatus fons noster est, intellegant cuncti ecclesiae nostrae aduersarii
Abbreviated transcription (Latin):
piat. Hic nichil ostendere conatꝰ est. qͦmͦ
sit ueritas manifestata. cui deb̾e dic̃ ꝯsuetudinẽ
cedere. Rus tamen nos adiuuat adũsus
illos qui se ab unitate diuiserunt. qͦd
illam fuisse consuetudinem conficet᷑. qm
qͦd eam ueritati quam ñ ostendit cedere
oportere arbitrat᷑. Illa est enim consuetu¬
do: que si sacͥlegos adaltare xp̃i sine bap¬
tisim purgatione admitcebat. & nullum
bonoꝵ in unitate polluebat: quicunq se
ab eadem unitate in qua nulloꝵ maloꝵ
contagione pollui pot̾ant frustra separa¬
uerunt: manifestum sacͥlegium scis ma¬
tis admiserunt. Si autem ꝑ illam con¬
suetudinem om̃s polluti ꝑierunt: de qͣ
caũna isti sine originali ueritate. & cum
calum nȩ calliditate ꝓcedunt: Si uero
recta fuerat consuctudo. qͣ sic suscipiebant᷑
heretici: relinquant furorem:. fateant᷑ er.¬
rorem. Ueniant ad catholicam: non utre¬
tinguant᷑ sacram̃to baptismaꝗtis: s ut

Expanded text:
piat. Hic nihil ostendere conatus est quomodo piat. Hic nihil ostendere conatus est quomodo sit ueritas, cui debere dicit consuetudinem cedere. plus tamen nos adiuuat aduersus istos qui se ab unitate diuiserunt, quod illam fuisse consuetudinem confitetur, quam quod eam ueritati quam non ostendit cedere oportere arbitratur. illa est enim consuetudo, quae si sacrilegos ad altare Christi sine baptismi purgatione admittebat et nullum bonorum in unitate polluebat, quicumque se ab eadem unitate, in qua nullorum malorum contagione pollui poterant, frustra separauerunt, manifestum sacrilegium schismatis admiserunt. si autem per illam consuetudinem omnes polluti perierunt, de qua cauerna isti sine originali ueritate et cum calumniae calliditate procedunt? si uero recta fuerat consuetudo qua sic suscipiebantur haeretici, relinquant furorem, fateantur errorem, ueniant ad catholicam, non ut retinguantur sacramento baptismatis, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
falsum gͦ hereticoꝵ baptisma. & iniquũ
a nob̃pellendum est: & omni contestatio¬
ne refutandum. De quoꝵ ore uirꝰ. non
uita: nec gr̃a cęlestis. s blas phemia tͥnita-¬
tis expͥmit᷑. Et ideo uenientes ad ȩccłiam
hereticos. integro & catholico baptismate
baptiiari deb̾e manifestum est. ut a blas¬
phemia suȩ p̃sumptionis purificati. pos¬
sint sp̃s sci gratia reformari. Pane si ñ est
baptismͦ. patͥs. & filii. & sp̃s sc̃i nomine con¬
secratus: hereticoꝵ deputet᷑: & iniquum
a nob̃ omni contestatione refutet᷑. Si au¬
tem hoc in eonomen agnoscimꝰ: melius
u̾ba euangelica ab hereticoꝵ errore distin¬
guimꝰ: & quodin eis ꝓbum est apꝓbamus:
quod m̃dosum est emendamus. Nibosꝰ
a uagis dixit. In euangłio dñs. ego sum in.¬
quit ueritas: ñ dixit egosum consuetudo.
Itaq ueritate manifestata. cedat consue¬
tudoueritati᷑. ut & si inp̃t̾itum qͥs in eccłia
hereticos ñ baptitabat: nc̃ baptizare inci

Expanded text:
falsum ergo haereticorum baptisma et iniquum a nobis pellendum est et omni contestatione J\'efufrnzdum, de quorum ore uirus, non uita, nec gratia caelestis, sed blasphemia trinitatis exprimitur. et ideo uenientes ad ecclesiam haereticos integro et catholico Baptismate baptizari debere manifestum est, ut a blasphemia suae praesumptionis purificati, possint Spiritus sancti gratia reformari. 70. Plane si non est baptismus Patris et Filii et Spiritus sancti nomine consecratus, haereticorum deputetur et iniquum a nobis omni contestatione refutetur; si autem hoc in eo nomen agnoscimus, melius uerba euangelica ab haereticorum errore distinguimus et quod in eis probum est adprobamus, quod mendosum est emendamus. Libosus a Uaga dixit: In euangelio dominus ego sum, inquit, ueritas. non diitaque ueritate manifestata cedat consuetudo ueritati, ut etsi in praeteritum quis in ecclesia haereticos non baptizabat, nunc baptizare
Abbreviated transcription (Latin):
imitant᷑: & quoꝵ exemplo considerato
iure damnant᷑. Si consuetudo erat. sic̃
hȩc sententia testis est. ut heretici uenien¬
tes ad eccłiam cum baptismate qͦd habe¬
bant susciꝑent᷑: aut hoc recte fiebat: aut
mali bonos in unitate non macłant.Si
recte fiebat: cur orbem t̾rarum qͥa sic re¬
cipiunt᷑ accusant: Si aut̃ malibonos
inunitate non maculant: qͦmͦ se a crimi¬
ne sacͥlege separationis excusant:¶Eu¬
cratius athenis dixit. tidem nr̃ãm & bap¬
tis matis gr̃am. & legis eccłiasticȩ regłam:

Expanded text:
imitantur et quorum exemplo considerato imitantur et quorum exemplo considerato iure damnantur. si consuetudo erat, sicut haec sententia testis est, ut haeretici uenientes ad ecclesiam cum baptismate quod habebant susciperentur, aut hoc recte fiebat aut mali bonos in unitate non maculant. si recte fiebat, cur orbem terrarum, quia sic recipiuntur, accusant? si autem mali bonos in unitate non maculant, quomodo se a crimine sacrilegae separationis excusant? Eucratius a Thenis dixit: Fidem nostram et bapti
Abbreviated transcription (Latin):
sunt suꝑ petram: & ex quib illa columba
una ꝑficit᷑. ¶Castꝰ a gicca dicit. Qui con¬
tempta ueritate p̃sumit consuetudinem
sequi: aut circa fr̃s inuidꝰ est & malignus.
qͥb ueritas reuelat᷑: aut circa dm̃ ingratꝰ
est. cuiꝰ inspiratione eccłia eiꝰ instruitur.
Iste si conuinceret eos qui diũs a sentiebãt.
&e hoc tenebant quod etiam postea totꝰ
orbis xp̃iano concilio confirmat᷑ obtinuit.
ita consuetudinem seqͥ ut contemnerent
ueritatem: hec u̾ba formidare deb̾emꝰ.
Cum uͦ illa consuetudo & a ueritate ꝓpa¬
gata. & ueritate roborata reꝑiat᷑: nichil
in hac sententia ꝑtimescimus. Et tamen
si illi circa fr̃s inuidi erant & maligni aut
circa dm̃ ingrati: ecce qualib communi¬
cabant.Ecce quales diu̾sa sentientes sicut
eypͥanus p̃dixit: a iure cominunionis
non amouebant. Ecce a qurib ñ pollue¬
bant᷑ in conseruatione unitatis: ecce qͣn¬
tum amandum sit uincłm pacis. Ecce

Expanded text:
sunt super petram et ex. quibus unica ilsunt super petram et ex. quibus unica ilnifestum. Castus a Sicca dixit: Qui contempta ueritate praesumit consuetudinem sequi aut circa fratres inuidus est et malignus quibus ueritas reuelatur aut circa deum. ingratus est cuius inspiratione ecclesia eius instruitur. Iste si conuinceret eos qui diuersa sentiebant et hoc tenebant, quod etiam postea totus orbis christiano concilio confirmatus optinuit, ita consuetudinem sequi ut contemnerent ueritatem, haec uerba formidare deberemus; cum uero illa consuetudo et a ueritate propagata et ueritate roborata repperiatur, nihil in hac sententia pertimescimus. et tamen si illi circa fratres inuidi erant et maligni aut circa deum ingrati, ecce qualibus communicabant, ecce quales diuersa sentientes, sicut Cyprianus praedixit, a iure communionis non amouebant, ecce a quibus non polluebantur in conseruatione unitatis, ecce quantum amandum sit uinculum pacis, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
se est qui baptirat. quolibet corporaliter
oꝑante baptiret᷑. Quod aut̃ ait de hereticis.
si enim qͥ apud illos baptirant᷑. ꝑ remissio¬
nem peceatoꝵ uitam ȩt̾nam consequunt᷑:
cur adeccłiam ueniunt: Respondetur
Ideo ueniunt: qͥa etiam si xp̃i baptis mum
usq ad sacramenti celebrationem ꝑceꝑunt:
tamen uitam et̃nam nisi punitatis carita¬
tem ñ consequunt᷑. Sic̃ nec illi maluoli. &
inuidi. qͥb non dunitterent᷑ peccata. nec
si acdũsus eos odium tenerent.a quibus
pat̾ent᷑ iniuriam: Qͥa ueritas dixit. Si
non dimiseritis: nec pat̾ ũr dimitcet uob̃.
Quantomagis cum eos oderant. quibus
retribuebant mala ꝓbonis: Nee tamen
isti scłõ uerbis solis &e ñ factis renuncian¬
tes. si postea corrigerent᷑ rursus baptira¬
rent᷑: s in uno uitali baptismate sanctifi¬
carent᷑. quod quidem in catholica est: s
nonin sola. Dic̃ nec in scĩs solis qͥ edificati

Expanded text:
se est qui baptizat, quolibet corporaliter se est qui baptizat, quolibet corporaliter operante bapaput illos baptizantur per remissionem peccautorum uitam aeternam consequuntur. cur ad ecclesiam aen;lfnt?, respondetur: \'ideo ueniunt, quia, etiamsi Christi baptismum usque ad sacramenti celebrationem perceperunt, tamen uitam aeternam nisi per unitatis caritatem non consequuntur, sicut nec illi maliuoli et inuidi, quibus non dimitterentur peccata nec si aduersus eos . odium tenerent a quibus paterentur iniuriam, quia ueritas dixit: si non dimiseritis, nec pater uester dimittet uobis; quanto magis cum eos oderant quibus retribuebant mala pro bonis!\' nec tamen isti saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes, si postea corrigerentur, rursus baptizarentur, sed uno uitali baptismate sanctificarentur. quod quidem in catholica est, sed non in sola, sicut nec in sanctis solis qui aedificati
Abbreviated transcription (Latin):
nichil accipit᷑: ac ꝓpt̾ea cognitoerrore pͥsti¬
no ad ueritatem cum pęnitentia reu̾tunt᷑:
unouitali baptismate qͦd in eccłia catholi¬
ea est scĩficari debebunt. Quid sit a mortuo
baptirari.sine p̃iudicio diligentioris eiꝰdem
scripture considerationis alibi iam diximꝰ.
Quero aut̃ cur hereticos solos uelint intelli¬
gi mortuos: cum apłs paulus generaliter
de peccato dixerit. Stipendia enimpeccati.
mors.Et it̾m. Saꝑe aut̃ sedm carnem. mois
est. Et cum mortuam dicit uiduam quȩ
in delicũs uiuit: qͦm non ft̃ mortui qͥ scło
ũbis solis & ñ factis renunciant: Q uid gͦ
ꝓficit lauatio eiꝰ qui ab istis baptizat᷑. niss
quia & ipse si talis est. lauaerum quidem
habet. s ñ ei ꝑficit ad salutem: Si autem
ille a quo baptirat᷑ talis est. iste uͦ non fal¬
so ad dm̃ corde conũtit᷑. non ab illo mortuo
baptirat᷑. s ab illo unuo de qͦ dictum est. ip¬

Expanded text:
ihil accipitur ac propterea cognito errore pristiihil accipitur ac propterea cognito errore pristino ad ueritatem cum paenitentia reuertuntur, uno uitali baptismate quod in ecclesia catholica est sanctificari debebunt. Quid sit a mortuo baptizari sine praeiudicio diligentioris eiusdem scripturae considerationis alibi iam diximus. quaero autem cur haereticos solos uelint intellegi mortuos, cum Paulus apostolus generaliter de peccato dixerit: stipendium peccati mors, et iterum: sapere autem secundum carnem mors est. et cum mortuam dicat uiduam quae in deliciis uiuit, quomodo non sunt mortui qui saeculo uerbis et non factis renuntiant? quid ergo proficit lauatio eius qui ab istis baptizatur, nisi quia et ipse, si talis est, lauacrum quidem habet, sed non ei proficit ad salutem? si autem ille a quo baptizatur talis est, iste uero non falso ad deum corde conuertitur, non ab illo mortuo baptizatur, sed ab illo uiuo de quo dictum est: ip
Abbreviated transcription (Latin):
issent: & cito correcti ad catholicam inde
migrassent.Deinde & ipse parum adu̾tit
ita dici posse. ut iniqui om̃s qui ad illam
petram in qua eccłia significat᷑ accurrunt
baptirent᷑. ut mens iniqͣ quȩ extͣ petram in
arena edificabat. auchendo u̾ba xp̃i & non
faciendo. scĩficatione lauacri purgata. in
meliꝰ reformet᷑. & tamenñ fit siiam bapti¬
ratist̃. etiam si ꝓbent᷑ tales fuisse cum bap¬
tirarent᷑: ⁊d est ut scłõ uerb̾ & non factis re¬
nunciarent. Quietꝰ ab urue dixit. Qui fi¬
de uiuimꝰ: obsequi his quȩ instruendis no¬
bis ante p̃dicta sunt. credula obseruatio
ne debemus.Nam scͥptum ẽ apud salomo¬
nem. Qui baptitat᷑ a mortuo: qͥd ꝓficit la¬
uatio eiꝰ: Q uodutiq dehis qͥ ab hereticis
tingunt᷑. & de tingentib loquit᷑. Si enĩ qͥ
apud illos baptirant᷑. ꝑ remissionem pecca¬
torum uitam et̾nam consequunt᷑: cur ad
eccłiam ueniunt: Si uͦ a mortuo salutis¬

Expanded text:
issent, et cito correcti ad Catholicam inde issent, et cito correcti ad Catholicam inde migrassent. Deinde et ipse parum advertit, ita dici posse, ut iniqui omnes qui ad illam petram in qua Ecclesia significatur, accurrunt, baptizentur; ut mens iniqua quae extra petram in arena aedificabat audiendo verba Christi et non faciendo, sanctificatione lauacri purgata in melius reformetur; et tamen non fit, si iam baptizati sunt, etiam si probentur tales fuisse cum baptizarentur, id est ut saeculo uerbis et non factis renuntiarent. Quietus a Buruc fi.rit: Qui: fide uiuimus obsequi his quae instruendis nobis ante praedicta sunt credula obseruatione debemus. Nam scriptum est apud Salomonem : Qui baptizatur a mortuo, quid proficit lavatio ejus? Quod utique de his qui ab haereticis tinguntur et de tingentibus loquitur. Si enim qui apud illos baptizantur per remissionem peccatorum uitam aeternam consequuntur, cur ad ecclesiam ueniunt? si uero a mortuo salu
Abbreviated transcription (Latin):
quis baptirare. & remissã peccatorum
dare: qͥd illos infamamus. ut iniqͦs appel¬
lemus: Oeͦd huic respondẽt de iniguis
hoc & illi respondeat᷑ de hercticis:. id est.¬
neq eorum ẽẽ baptismum quobaptirant.
& non eẽ consequens ut qͥsqͥs habet baptis¬
mum xp̃i. etiam de peccatorum remissio¬
ne securus sit: si hoc in sacram̃to tantum
habet. nec ueraci cordis confessione conũ¬
sus est. ut dimittenti dimitteret᷑. ¶Alius
scĩssim: consacerdotes.non in tantum pos¬
maiestatem. Memores gͦ ꝑieuli. hoc qͦq
non tantum obseruare debemꝰ. uerum etrã
ab omnib nobis confirmare. uit om̃s hereti¬
ci qui ad sinum matͥs eccłiȩ accurrunt. bap¬
trientAlt mens heretica que diuturna tabe
polluta est: seĩficatione lauaeri purgata. in
melius reformet᷑. fortassis iste qui in diut᷑na
tabe purgancda causam posuit. cur debent
heretici baptirari:. parceret eis qͥ in aliquã
heresemirruentes. exiguo illic tempore fui¬

Expanded text:
quis baptizare et remissam peccatorum quis baptizare et remissam peccatorum dare, quid illos infamamus, ut iniquos illos appellemus?\' quod huic responderetur de iniquis, hoc et illi respondeatur de haerneque eorum esse Baptismum quo baptizant, et non esse consequens ut quisquis habet Baptismum Christi, etiam de peccatorum remissione securus sit; si hoc in Sacramento tantum habet, nec veraci cordis conversione conversus est, ut dimittenti dimitteretur. CAPUT sanctissimi consacerdotes, non in tantum posmajestatem. Memores ergo periculi, hoc quoque non tantum observare debemus, verum etiam ab omnibus nobis confirmare, ut omnes haeretici qui ad sinum matris Ecclesiae accurrunt, baptizentur; ut mens haeretica, quae diuturna tabe polluta est, sanctificatione lavacri purgata in melius reformetur. 64. Fortassis iste qui in diuturna tabe purganda causam posuit, cur deberent haeretici baptizari, parceret eis qui in aliquam haeresim irruentes exiguo illic tempore fu
Abbreviated transcription (Latin):
ds ipsius. Digͦ isti sunt filiĩ aliem. quim
reb temporalib. & abundantia t̃renȩ fe.¬
licitatis beatitudinem ponunt. & diuina
p̃cepta contemnunt.: uideamus si ñ idem
ipsi sunt de qͥb cypͥanus ita dicte. in se qͦ.¬
q tͣnsfigurans eos. ut de his se dicere osten¬
dat: cum quib sacramenta communi ca¬
bat. Dumuiam dñi inquit ñ tenemꝰ. nec
cdata nob̃ ad salutem celestia manddata
seruamꝰ: fecit dñs m̃ uoluntatem patris
&e nos non facimꝰ dñi uoluntatem: patri.¬
monio & lucͦ studentes: suꝑbiam sectan¬
tes. & cȩt̾a. At susti baptismum & habere
& tradere pot̾ant: cur negat᷑ ẽẽ posse in
filiis ahenis: Oͦs tamen hortat᷑. ut cele¬
stia mandata seruancdomissa sibi puini¬
cum filium. fr̃s eiꝰ & filii ẽẽ mereant᷑. ¶Uie¬
toricus a tabraca dixit. Si licet hereticis
baptirare. ce remissã peccatoꝵ dare: quid
illos infamamus.ut hereticos illos appel¬
lemus: Quid si alius diceret. si heet ini¬

Expanded text:
psius. si ergo isti sunt filii alieni qui in rebus temporalibus et abundantia terrenae felicitatis beatitudinem ponunt et diuina praecepta contemnunt, uideamus si non idem ipsi sunt de quibus Cyprianus ita dicit, in se quoque transfigurans eos, ut de his se dicere ostendat cum quibus sacramenta communicabat: dum uiam domini, inquit, non tenemus nec data nobis ad salutem caelestia mandata seruamus. fecit dominus noster uoluntatem patris, et nos non facimus domini uoluntatem patrimonio et lucro studentes, superb i a m sectantes et cetera. at si isti baptismum et habere et tradere poterant, cur negatur esse posse in filiis alienis? quos tamen hortatur, ut caelestia mandata seruando missa sibi per unicum filium fratres eius et filii dei esse mereantur. Uictoricus a Tabraca dixit: Si licet haereticis baptizare et remissam peccatorum dare, quid illos infamamus, ut haereticos illos appellemus? Quid si alius diceret: \'si licet ini
Abbreviated transcription (Latin):
Baptirent᷑ gͦ quicunqa talib baptizati
sunt. Qͦd si non fit. sic̃ in istis ita in here.¬
ticis. baptis mꝰ xp̃i. eoꝵ iniquitate & pũsi¬
tate damnata siue correcta. agnoscendꝰ
a carpis dixit. Heretici xp̃iani ft̾ an nont
Si xp̃ian sumt: cur in eccłia dei non st̃:
Si xp̃iani non st̃.fiant. Aut qͦ ꝑtinebit¬
sermo dm̃ dicentis: qͥ non est mecum ad¬
uersum me est. &e qui mecum non colli¬
git spargit: Ulnde constat suꝑ filios alie¬
nos & soboles antixp̃i sp̃m sanctum per
manus impositionem tantummͦ ñ posse
descendere: cum manifestum sit hereticos
baptisma ñ hab̾e. Huic respondet᷑. Iniqui
xp̃iani sunt. an non: Si xp̃ian sunt: cur
in illa petra non sunt in qͣ edificat᷑ eccłia:
Audiunt enim ũba xp̃i.a non faciunt. dĩ
xp̃iani non st̃.fiant. Aut qͦ ꝑtinebit ser¬

Expanded text:
Baptizentur ergo quicumque a talibus baptizati Baptizentur ergo quicumque a talibus baptizati sunt. Quod si non fit, sicut in istis, ita in haereticis Baptismus Christi, eorum iniquitate et perversitate damnata sive correcta, agnoscendusa Carpis dixit: « Haeretici christiani sunt, an non? Si christiani sunt, cur in Ecclesia Dei non sunt? Si christiani non ssermo Domini dicentis: qui non est mecum aduersum me est, et qui non mecum colligit spargi t? unde constat super filios alienos et suboles antichristi Spiritum sanctum per manus inpositionem non tantummodo non posse descendere, cum manibaptisma non habere. Huic respondetur: Iniqui christiani sunt an non? si christiani sunt, cur in illa petra non sunt in qua aedificatur ecclesia? — audiunt enim uerba Christi et non faciunt-; si christiani non sunt, fiant. aut q
Abbreviated transcription (Latin):
siam recipi: id est in illam petram. in illam
columbam. in illum hortum conclusum.
de fontem signatum. qͥ ñ nisi in tͥtico. non
aut᷑ in paleis agnos cit᷑: siue longe a uen¬
to separent᷑. siue usq ad ultimam uenti.¬
lationem frum̃to cõmixq uideant᷑. fRu¬
stra gͦ cassiꝰ addidit: absꝙ his qu uͫi eccłia
ficdeles scipplantati ad heresis tenebras
transierant. Si enim & ipsi ab eccłia rece.¬
dendo baptis mum amis erant: etiam ip¬
sis reddat᷑. Si aut̃ non amiserant: qͦd ꝑ eos
datum est agnoscat᷑. IAuus ianuanius
ã uico cesaris dixit. Si non obtemꝑat error
ueritati. multomagis ueritas non consen
tit error. Et ideo nos eccłiȩ assistimꝰ. in qͣ
p̾sidemus. ut baptismum eiꝰ ipsi soliuin¬
dicantes. eos qͦs eccħa non baptizauit bap¬
tiremus. Respondet᷑. Quos eccłia bapti¬
⁊at: utiq petra illa baptirat: extͣ quam suñ
om̃s qui audiunt uerba xp̃i. & ñ faciunt.

Expanded text:
siam recipi, id est in illam petram. in illam siam recipi, id est in illam petram. in illam columbam, in illum hortum conclusum et fontem signatum qui non nisi in tritico, non autem in paleis agnoscitur, siue longe a uento separentur siue usque ad ultimam uentilationem frumento commixti uideantur.\' frustra ergo Cassius addidit: absque his qui in ecclesia fideles supplantati ad haeresis tenebras transierant. si enim et ipsi ab ecclesia recedendo baptismum amiserant, etiam ipsis reddatur; si autem non amiserant, quod per eos datum est agnoscatur. Alius Ianuarius a Uico Caesaris dixit: Si non obtemperat error ueritati, multo magis uerittit errori: et ideo nos Ecclesiae assistimus, in qua praesidemus, ut Baptismum ejus ipsi soli vindicantes, eos quos Ecclesia non baptizavit, baptizemus. 58. Respondetur: Quos Ecclesia baptizat, utique petra illa baptizat, extra quam sunt omnes qui audiunt verba Christi et non faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
miquos non est iniquum. Quod gͦ nob̾¬
cum de iniqͥs dicerent:hoc sibi de hereticis
dicant. Et ideo quod sequit᷑ ita potiꝰ erat di¬
cendum. senseo itaq flebiles & tabidos he¬
reticos nonbaptirandos eẽ cum ad eccłiã
uenire cȩpint. si habent iam baptis mum
de iniqͥs dici potest: quoꝵ portio sunt he¬
retie. Censeo itaꝙ fiebiles & tabidos iniqͦs
siam baptirati sc̃ non baptriandos eẽ. cũ
adeccłiam id est ad illam petram extͣ qm
sunt om̃s qui audiunt u̾ba xp̃i. & non fa¬
ciunt. uenire ceꝑint: s sacra & diuina la¬
uatione iam lotos. tc̃ aut̃ & lumine uitȩ
illuminatos. ñ hostes s pacificos. nam ini¬
qui non habent pacem. ñ alienos s fides
ddñi domesticos. nam iniqͥs dictum est. qͦ¬
modo conu̾sa es in amaritudinem uitis
aliene: Non adult̃os s de filios. namini.¬
qui filii sunt diaboli. ñ erroris s salutis
effectos.nam non saluat iniquitas. in eccle¬

Expanded text:
iniquos non est iniquum.\' quod ergo nobiiniquos non est iniquum.\' quod ergo nobiscum de iniquis dicerent, hoc sibi de haereticis dicant. et ideo quod sequitur ita potius erat dicendum: \'censeo itaque flebiles et tabidos haereticos non baptizandos esse, cum ad ecclesiam uenire coeperint, si habent iam baptismum Cde iniquis dici potest quorum portio sunt haeretici: \'censeo itaque flebiles et tabidos iniquos, si iam baptizati sunt, non baptizandos esse, cum ad ecclesiam, id est ad illam petram, extra quam sunt omnes qui audiunt uerba Christi et non faciunt, uenire coeperint, sed sacra et diuina lauatione iam lotos, tunc autem et lumine uitae inluminatos, non hostes sed pacificos — nam iniqui non habent pacem —, non alienos sed fidei domini domesticos — nam iniquis dictum est: quomodo conuersa es in amaritudinem uitis alienae? —, non adulteros sed dei filios — nam iniqui filii sunt diaboli —, non erroris sed salutis effectos — nam non saluat iniquitas — in eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi baptirant. s illȩ de quo ioħs dicit. ipse
est qui baptitat. ¶asiꝰ a macomadibus
dixit. Cum baptiomata duo eẽ non pos¬
sint. qͥ hereticis baptisma concedit. sibi tol¬
lit. Censeo taq flebiles & tabidos heret¬
cos baptirandos eẽ. cum ad eccłiam ueni¬
re cepint. ut sacra & diuina lauatione lotos.
& lumine uite illuminatos non hostes s
pacificos. non alienos s fidei domin dome¬
sticos. ñ adult̾os s dei filios. ñerroris s salu¬
tis effectos in eccłiam recipi᷑. absq his qui de¬
eccłia fideles supplantati ad heresis tenebͣs
transierant: s eos ꝑmanus impositionem
restituendos. Posset aliꝰ dicere. Cum xp̃i bap¬
tismata duo ẽẽ non possint: qui iniquis bap¬
tismum coneedit᷑ sibi tollit. S nobiscum
etiam isti resisterent. & dicerent. concedi¬
mus iniqͥs baptismum. qui non ab ipsis
in ipsis est. sic̃ iniquitas: s a xp̃o euius est
equitas: & cuiꝰ sacramentum etiam apud

Expanded text:
ipsi baptizant, sed ille de quo Iohannes dicit: ipse ipsi baptizant, sed ille de quo Iohannes dicit: ipse est qui baptizat. Cassius a Macomadibus dixit: Cum baptismata duo esse. non possint, qui haereticis baptismum concedit sibi tollit. censeo itaque flebiles et tabidos haereticos baptizandos esse, cum ad ecclesiam uenire coeperint, ut sacra et diuina in lumine uitae inluminatos non hostes sed pacificos, non alienos sed fidei Domini domesticos, non adulteros sed Dei filios, non erroris sed salutis effectos in eccecclesia fideles supplantati ad haeresis tenebras transierant, sed eos per manus inpositioncm restituendos. Posset alius dicere: cum Christi baptismata duo esse non possint, qui iniquis baptismum concedit sibi tollit.\' sed nobiscum etiam isti resisterent et dicerent: concedimus iniquis baptismum, qui non ab ipsis in ipsis est sicut iniquitas, sed a Christo cuius est aequitas et cuius sacramentum etiam aput
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe isti imqui st̃. S iustꝰ est xp̃s: cuius
in se sacram̃tum qͦd ad ipsum attinet sua
iniquitate ñ uiolant. Alioquin: posset
aliꝰ cdicere. Qui iniquoꝵ baptismum ꝓ¬
bant: qͥdaliud quam iniquis cominu
respondet᷑ e quod huic mͦ responsum ẽ.
¶Hortensianus a larib dixit̃. Uiderint. aut
p̃sumptores aut fautores heregcorum. Nos
unum baptisma qͦd ñ nis in eccłia nouimꝰ:
xp̃i aliquem baptizare: qͦs ipse xp̃s dicit ad¬
uersarios suos eẽ: Huic simili tenore uer¬
borumata respondemꝰ. Uiderint aut p̃sũp.¬
tores aut fautores inquoꝵ. Nos unum
baptisma. qͦd nonnisi eccłiȩ nouimus: u¬
bicunq inuentum qͣndo possumꝰ ad ecele¬
siam reuocamꝰ. dut qͦmͦ possunt in nomi¬
ne xp̃i aliquem baptirare: qͦs ipse xp̃s diẽ
adu̾sarios suos ẽẽ: Omnib quippe iniqͥs
dicit. Non nouiuos: recedite ame qui oꝑa-¬
mini iniqͥtatem. Et tam̃ cum baptizant ñ

Expanded text:
quippe isti iniqui sunt, sed iustus est Christus, cuius quippe isti iniqui sunt, sed iustus est Christus, cuius in se sacramentum, quod ad ipsum adtinet, sua iniquitate non uiolant. alioquin posset alius dicere: \'qui iniquorum baptismum probant quid aliud quam iniquis communiresponderetur ei quod huic modo responsum est. Hortensianus a Laribus dixit: Uiderint aut praesumptores aut fautores haereticorum: nos unum baptisma quod non nisi in ecclesia nouimus Christi aliquem baptizare quos ipse Christus dicit aduersarios suos esse ? \' Huic simili tenore uerborum ita respondemus: \'Uiderint aut praesumptores aut fautores iniquorum: nos unum baptisma, quod non nisi ecclesiae nouimus, ubicumque inuentum quando possumus ad ecclesiam reuocamus. aut quomodo possunt in nomine Christi aliquem baptizare quos ipse Christus dicit aduersarios suos esse?\' omnibus quippe iniquis dicit: non noui uos: recedite a me qui operamini iniquitatem, et tamen cum baptizant non
Abbreviated transcription (Latin):
uolentiam inuidiamq condiderit. Si
enim maliuolentia & iuidia a deo est:
hab̃e. &e indulgentiam diuinam potest.
Siuͦ adeonon est. qͦmͦ grãm dei aut ha¬
bere aut conferre alieui potest: S sicut
ista eodem mͦ dicta manifestissime falsa
sunt: sic etiam illa quȩ ut contuncerent᷑
hec. dicta sunt. Baptirant enim maliuo¬
li. & inuidi. sic̃ concedit ipse cypͥanus.
quia eos etiam intꝰ esse destat᷑. Sic gͦ pos¬
sunt etiam heretici baptitare: qͥa baptismꝰ
sacram̃tum xp̃i ẽ. Inuidia uͦ & heresis:
opa chiaboli. Quȩ quisqͥs habuerit. non
hinc efficit. ut si habet sacramentum xp̃i.
& ipsum numeret᷑ inter oꝑa diaboli.
Pruiat᷑ a suffib dixit. Qui hereticorum
baptismum ꝓbant:quid aliud quam
hereticis communicant: Huic respon¬
detur. Non ẽ baptismus hereticorũ quẽ
in hereticis ꝓbamus: sic̃ non est baptismꝰ
auaroꝵ insidiosoꝵ. fraudatoꝵ. raptorũ.
inuidorum quem in eis ꝓbamus. Omnes

Expanded text:
uolentiam inuidiamque condiderit. si uolentiam inuidiamque condiderit. si enim maliuolentia et inuidia a deo est, habere et indulgentiam diuinam potest; si uero a deo non est, quomodo gratiam dei aut habere aut conferre alicui potest?\' sed sicut ista eodem modo dicta manifestissime falsa sunt, sic etiam illa, quae ut conuincerentur haec dicta sunt. baptizant enim maliuoli et inuidi, sicut concedit ipse Cyprianus, quia eos etiam intus esse testatur. sic ergo possunt etiam haeretici baptizare, quia baptismus sacramentum Christi est, inuidia uero et haeresis opera diaboli, quae quisquis habuerit non hinc efficit ut, si habet sacramentum Christi, etiam ipsum numeretur inter. opera diaboli. Priuatus a Sufibus dixit: Qui haereticorum baptismus probant quid aliud quam haereticis communicant? Huic respondetur: Non est baptismus haereticorum quem in haereticis probamus, sicut non est baptismus auarorum insidiosorum fraudatorum raptorum inuidorum quem in eis probamus. omnes
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant sacͥlegos & ꝓphanos. sine baptis¬
mo ut arbitrabant᷑ admissos. si eos qn¬
tum putabant corrigere non ualereñ.
eligerent pot̾i tolerare. quam ꝓpt̃ eos sc̃m
illud uincłm rumꝑe. ne ꝓpt̃ zizana era¬
dicaret᷑ simul & tͥcieum: ꝑmittentes qͣn¬
tum in ipsis erat. sic̃ in illo nobilissimo
iudicio salomonis infantile corpus a fal¬
sa matre nutriri potiꝰ quam concidi.
Hoc autem &e illi faciebant. qui de bap¬
tisimi sacramento ueriꝰ sentiebant: &
isti quib ꝓ merito tante caritatis deuis
erat reuelaturꝰ. siquid alt̃ sapiebant.
ticos potestatem baptizandi hab̾e dicit. di¬
cat pͥtis qͥs heresim condiderit. Si enim
heresis a deo est: habe & indulgentiam
diuinam potest. Si uͦ a deonon est. qͦmͦ
grãm dei aut habere. aut conferre alicui
potest: Huic totidem ũbis ita respondet᷑.
Qui maliuolos. & inuidos. potestatem
baptirandi hab̃e dicit: dicat priꝰqͥs mali¬

Expanded text:
dicebant sacrilegos et profanos sine baptisdicebant sacrilegos et profanos sine baptismo ut arbitrabantur admissos, si eos quantum putabant corrigere non ualerent, eligerent potius tolerare quam propter eos sanctum illud uinculum rumpere, ne propter zizania eradicaretur simul et triticum, permittentes quantum in ipsis erat, sicut in illo nobilissimo iudicio Salomonis, infantile corpus a falsa matre nutriri potius quam concidi. hoc autem et illi faciebant, qui de baptismi sacramento uerius sentiebant, et isti quibus pro merito tantae caritatis deus erat reuelaturus, si quid aliter sapiebant. ticos potestatem baptizandi habere dicit, dicat prius quis haeresim condiderit. si enim haeresis a Deo est, habere et indulgentiam diuinam potest; si uero a deo non est, quomodo gratiam dei aut habere aut conferre alicui potest % Huic totidem uerbis ita respondetur: \'Qui maliuolos et inuidos potestatem baptizandi habere dicit, dicat prius quis mali
Abbreviated transcription (Latin):
ualeat ad salutem: qͦd ad ꝑniciem nͥ conũ¬
terent᷑ ualet. Cet̾um qͥs nesciat ñ ẽẽ baptis.¬
mum xp̃it si ũiba eugłica qͥb simbolũ con¬
stat illie defu̾int: S faciliꝰ inuennui̃ h̾eticiq̃
ominno ñ baptirent: quam qͥ non illis
uerbis baptizent. Ideoq dicimꝰ non om¬
nem baptismum.nam in multis idoloꝵ
sac̾legis sac̾s baptirari homines ꝑhibent᷑.
s baptismum xp̃i. id ẽ uerbis euangłi¬
cis consecratum. ubiq eundem ẽẽ. nec
hominum quoꝵlibet & qualibet puisi¬
tate uiolari. Sane inista quoq senten¬
tia non negligent̃ omittendum ẽ. quod
hic int̃posuit & ait .Ouare omnib pa¬
cificis quidem uirib intendum ẽ: ne qͥe
heretico errore infectꝰ & cęt̃a. Res pexit
enim illa ũba beati cypͥam dicentis. ne¬
minem iudicantes. aut a iure cominu¬
nionis aliquem si diũsum senserit amo¬
uentes. Pece qͣntum ualeat in bonis ec¬
clesiȩ filiis amor unitatis & pacistut qͦs

Expanded text:
 conuerteretur ualeret. ceterum quis nesciat non esse baptismum Christi, si uerba euangelica quibus symbolum constat illic defuerint? sed facilius inueniuntur haeretici qui omnino non baptizent quam qui non illis uerbis baptizent. ideoque dicimus non omnem baptismum ■— nam in multis idolorum sacrilegis sacris baptizari homines perhibentur —, sed baptismum Christi, id est uerbis euangelicis conhominum quorumlibet et qualibet ptate violari. 48. Sane in ista quoque sententia non negligenter omittendum est, quod hic interposuit et ait, Quare omnibus pacificis quidem viribus nitendum est, ne quis haeretico errore infectus et cetera. respexit enim uerba illa beati Cypriani dicentis: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. ecce quantum ualeat in bonis ecclesiae filiis amor unitatis et pacis, ut, quos
Abbreviated transcription (Latin):
O ͦd eum non ꝓpt̾ea dixisse. ut cogita¬
tiones tacitas collegarum tanquam
de abdito erutas tali securitate capta¬
ret. s quod reuera pacem unitatemq
diligeret: ex aliis similib uidere facil¬
ipsum ubaianum. Hec tͥ inquit breuis
tes. quo minꝰ unusquisq ep̃oꝵ quod pu¬
tat faciat:. babens arbitrii sui libam po¬
testatem.Et ne qͥsquam si hac eadem li¬
bera potestate diu̾s a sentiret pellendꝰ a
cet̾oꝵs consortio uidetͣ: sequit᷑ & dicit.
Nos quantum in nob̃ est ꝓpt̃ heretcos.
cum collegis & coep̃is nr̃is non conten¬
dimus: cum quib diuinam concordiã

Expanded text:
quod eum non propterea dixisse, ut cogitaquod eum non propterea dixisse, ut cogitationes tacitas collegarum tamquam de abdito erutas tali securitate captaret, sed quod reuera pacem unitatemque diligeret, ex aliis similibus uidere faciliptes quominus unusquisque episcoporum quod putat faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem. et ne quisquam, si hac eadem libera potestate diuersa sentiret, pellendus a ceterorum consortio uideretur, sequitur et dicit: nos, quantum in nobis est, propter haeretcum collegis et coepiscopis nostris non contendimus, cam quibus diuinam concordiam
Abbreviated transcription (Latin):
cessitatem collegas suos adigit: quando
habeat omnis ep̃s ꝓlicentia lib̃tatis. & po¬
testatis suę arbitrium ꝓprium: tamq ui¬
dicari ab alio ñ possit. quam nec ipse po¬
test alt̾um iudicare. S expectemꝰ umũsi
habet potestatem. & p̃ponendi nos in ȩccłe
suȩ gub̃natione: & de actu nr̃o iudcandi.
Iam satis qnͣtum arbitror ñ solum ad e¬
pistolam qͣm iubaiano scͥpsit. s etiam
ad illam quam ad quintum dedit. & ad
illam quam eum quibdam collegis ad
quosdam collegas. & ad illam quam ad
pomperum quantum potuimꝰ ꝓuniũ¬
sitate catholicȩ consensionis atq conei¬
lii.in cuiꝰ unitate isti tanquam pia mem¬
bra manserunt: libͥs suꝑiorib disputa¬
uimus. Quaꝓpt̃ iam oportunum uide¬
tur qͥd etiam cȩt̾i singillatim cenfuerĩt
considerare: ea lib̃tate quam nob̃ etiã
ipse ñ abrogauit dicens: neminem ui¬
dicantes. aut a iure cominunionis ali¬
quem si diu̾sum senserit amouentes

Expanded text:
cessitatem collegas suos adigit, quando cessitatem collegas suos adigit, quando habeat omnis episcopus pro licentia libertatis et potestatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit, quam nec ipse possit alterum iudicare. sed expectemus uniuersi habet potestatem et praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. Iam satis, quantum arbitror, non solum ad epistulam quam Iubaiano scripsit, sed etiam ad illam quam ad Quintum dedit et ad illam quam cum quibusdam collegis ad quosdam collegas et ad illam quam ad Pompeium, quantum potuimus, pro uniuersitate catholicae consensionis adque concilii, in cuius unitate isti tamquam pia membra manserunt, libris superioribus disputauimus. quapropter iam opportunum uidetur quid etiam ceteri singillatim censuerint considerare ea libertate, quam nobis etiam ipse non abrogauit dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes.
Abbreviated transcription (Latin):
illuc etiam possit adhib̃i: melius multã
legendo atcerunt᷑ ut acuant᷑: quam pa¬
rum intelligendo conquerunt᷑ ut redar-¬
guant᷑. Primum gͦ ipsius cypͥani consul¬
tationem. qͣ indicat᷑ anima pacifica exun¬
dans ub̃e caritatis. unde concilium suũ
incipit. it̾um considerandam commemo¬
remus. ¶Audistis inquit college dilectis.¬
sulens mediocritatem nr̃am de illicito &
ꝓphano hereticoꝵ baptismo. quidq ei
rescͥpserim:censens scilicet quod semel at.¬
q iterum & sepe censuimꝰ: hereticos ad eccle¬
siam uenientes. eccłiȩ baptis mo baptirari
& scĩficari oportere. Item lectȩ st̃ uobis &
aliȩ iubaian litterȩ: quib ꝓsua sincera &
religiosa deuotione ad epłam nr̃am rescri¬
bens. ñ tantum consensit: s & instructum
singłi quid sentiam᷑ ꝓferamꝰ: neminem
iudieantes:aut a iure communonis ali¬
quem si diu̾sum senserit amouentes. Neq
it: aut tyrannico t̃rore ad obsequendi ne¬

Expanded text:
illuc etiam possit adhiberi, melius multum illuc etiam possit adhiberi, melius multum legendo atteruntur ut acuantur, quam parum intellegendo conqueruntur ut redarguantur. Primum ergo ipsius Cypriani consultationem, qua indicatur anima pacifica et exundans ubere caritatis, unde concilium ipsum incipit, iterum considerandam commemoramus. Audistis, inquit, collegae dilectissulens mediocritatem nostram de inlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nostram rescribens non tantum consensit, sed etiam instructum singuli quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes. nequeit aut tyrannico terrore ad obsequendi ne
Abbreviated transcription (Latin):
iusto semꝑsc̃m est: quod neq alicuius eqͥ¬
tate auget᷑. neq alicuiꝰ iniquitate minuit᷑.
Quȩ cum ita sint: qͥd huic ꝑspicuȩ ueri¬
tati officit. quod multi coep̃i cypͥano in
illam sententiam cons enserunt.suasq
in idem conuenientes ꝓpͥas ꝓtulerunt:
nisi ut magis magisq illius uiri erga
unitatem xp̃i caritas innotescat: Si eñ
solus ista sentiens nullo consentiente re¬
maneret:uidet᷑ ꝓpt̾ea refriguisse abscele.¬
re scismatis: quia socios non inueniebat
erroris.Tam multis aut̃ sibi cons entienti¬
bus. quod cum cȩt̾is diũsa sentientibus
inunitate ꝑmansit: catholicȩ umũsita¬
tis scĩssimum uincłm non timore solitu¬
posset qͥdem iam uideri suꝑfluum: cȩc̃oꝵ
etiam illius concilii ep̃oꝵ singłas retracta¬
re sententias. S qm corde tardiores ñ pu.¬
tant ẽẽ responsum. si alicui loco cuiusq
sermonis non ibi s alibi respondeat᷑. qͦd

Expanded text:
iusto semper sanctum est, quod neque alicuius aequiusto semper sanctum est, quod neque alicuius aequitate augetur neque alicuius iniquitate minuitur. Quae cum ita sint, quid huic iam perspicuae ueritati\\ officit, quod multi coepiscopi Cypriano in illam sententiam consenserunt suasque in idem conuenientes proprias protulerunt, nisi ut magis magisque illius uiri erga unitatem Christi caritas innotescat? si enim solus ista sentiens nullo consentiente remaneret, uideretur propterea refriguisse ab scelere schismatis, quia socios non inueniebat erroris. tam multis autem sibi consentientibus quod cum ceteris diuersa sentientibus in unitate permansit, catholicae uniuersitatis sanctissimum uinculum non timore solituposset quidem iam uideri superfluum ceterorum etiam illius concilii episcoporum singulas retractare sententias. sed quoniam corde tardiores non putant esse responsum, si alicui loco cuiusque sermonis non ibi sed alibi respondeatur quod
Abbreviated transcription (Latin):
briter acciꝑe. si ipse non separatꝰ accipiat:¬
Sicut plerisq accroit. ut catholico animo
& corde ab unitate pacis ñ alienato. aliqͣ
necessitate mortis urgentis in aliquem
hercticum irruerent: & ab eo baptismũ
xp̃i sine illius ꝑu̾sitate ꝑciꝑent: Et siue
defimcti siue hb̃ati nequaquam apud eos
remanerent: ad qͦs nunquam corde tran-¬
sierant. Si autem etiam ille separatꝰ acce¬
perit: tanto ꝑniciosiꝰ accipit: quantoma¬
gis bonum est qͦd non bene accipit. Et
tanto magis ualet ad exitium separato: qͣn¬
tomagis posset ad salutemualere comun¬
cto. Et ideo si ab illa ꝑũsitate correctꝰ. oe a
separatione conu̾sus uenerit ad catholicã
pacem. sub eodem baptismate quod acce¬
perat eiꝰ peccata dimitent᷑ ꝓpt̃ uincłm
caritatis: sub quo baptis mate peccata eiꝰ
tenebant᷑ ꝓpt̾ sacͥlegrum diuisionis. Qͥa
illud &e in homine iusto. & in homine in¬

Expanded text:
briter accibriter accisicut plerisque accidit, ut catholico animo et corde ab unitate pacis non alienato aliqua necessitate mortis urgentis in aliquem haereticum inruerent et ab eo Christi baptismum sine illius peruersitate perciperent et siue defuncti siue liberati nequaquam aput eos remanerent, ad quos numquam corde transierant. si autem etiam ipse separatus acceperit, tanto perniciosius accipit, quanto magis bonum est quod non bene accipit, et tanto magis ualet ad exitium separato, quanto magis posset ad salutem ualere coniuncto. et ideo si ab illa peruersitate correctus et a separatione conuersus uenerit ad catholicam pacem, sub eodem baptismate quod acceperat eius peccata dimittentur propter uinculum caritatis, sub quo baptismate peccata eius tenebantur propter sacrilegium diuisionis, quia illud et in homine iusto et in homine in
Abbreviated transcription (Latin):
dit. nec quia talis tradit: s quia tali tͣdit.
Nam cum malus tͣdit bono. id est in uni¬
tatis uincło ueraci conu̾sione mutato: m¬
ter bonum sacramentum quod tradit᷑. ꝙ
bonum fidelem cui tradit᷑ tradentis ma-¬
uerso peccata dimittunt᷑ : ab eis dimictunt
scĩs sibi caritate coherentib. siuie se nouerĩt
corporalit̃. siue ñ nouerint. Similit̃ cum
alicuiꝰ tenent᷑ peccata. ab eis utiq tenent᷑.
a quib se ille cui tenent᷑ uite dissimilitu¬
dine & pͣui cordis aũsione disiungit: si¬
ue illum corporalit nouerint. siue non
nouerint. Quaꝓpt̾ om̃s mali sp̃italiter¬
a bonis seiuncti ft̃. Si aut̃ etiam corpora¬
liter aꝑta dissensione separent᷑: peiores
fiunt. Sut dictum est. nichil int̾est ad
baptisini sc̃itatem. quanto quisq peior
id habeat: & quanto peiori tͣdat. Potest
tamen tradere separatꝰ:. sic̃ potest habere
ose tradẽ. Ille autem cui tͣdit. potest salu¬

Expanded text:
dit nec quia talis tradit, sed quia tali tradit. dit nec quia talis tradit, sed quia tali tradit. nam cum malus tradit bono, id est in unitatis uinculo ueraci conuersione mutato, inter bonum sacramentum quod traditur et bonum fidelem cui traditur tradentis maluerso peccata dimittuntur, ab eis dimittuntur s est omnibus sanctis sibi caritate cohaerentibus, siue se nouerint corporaliter siue non nouerint. similiter cum alicuius tenentur peccata, ab eis utique tenentur, a quibus se ille cui tenentur uitae dissimilitudine et praui cordis auersione disiungit, siue illum corporaliter nouerint siue non nouerint. Quapropter omnes mali spia bonis seiuncti sunt, si autem corporaliter aperta dissensione separentur, peiores fiunt. Sed, ut dictum est, nihil interest ad baptismi sanctitatem, quanto quisque peior id habeat, et quanto peiori tradat. Potest tamen tradere separatus, sicut potest habere ose tradere. Ille autem, cui tradit, potest salu
Abbreviated transcription (Latin):
cominutatos: & de scͥpturis canonicis. &
de ipsiꝰ cypͥani litt̾is satis ut arbitror de¬
monstramus. Quos non ꝑtinere ad ȩccle.
siam scam dei quamuis intꝰ ẽẽ uideant᷑.
ex hoc aꝑtissime apparet: quia isti sunt
auari. raptores. fȩneratores. inuidi. mali¬
uoli. & cȩt̾a huiꝰmodi Illa aut̃ columba
unica. pudica. & casta. sponsa. sine ma-¬
cula & ruga. hortꝰ conclusus. fons signatꝰ.
paradys cum fructu pomoꝵ. & cȩt̾a quȩ
de illa similit̃ dicta sunt:quodnon in¬
telligit᷑ nisi in bonis. & sc̃is & iustis. id ẽ
non tantum scđm oꝑationes munerũ
dei bonis malisq communes:s etiam
scđm intimam & suꝑeminentem cari¬
Si cui dimiseritis peccata dimittent᷑ ei:
& si cui tenueritis tenebunt᷑. de ꝑ hoc ni¬
chil idoneum dici: cur ñ possit malus¬
malo etiam tͣdere baptis mum qͥ potest
hab̾e:Et sic̃ ꝑniciose habet. ita etiam ꝑni¬
ciose tradere. Non quia tale aliquid tra¬

Expanded text:
commutatos et de scripturis canonicis et commutatos et de scripturis canonicis et de ipsius Cypriani litteris satis ut arbitror demonstrauimus. quos non pertinere ad sanctam ecclesiam dei, quamuis intus esse uideantur, ex hoc apertissime apparet, quia isti sunt auari raptores faeneratores inuidi maliuoli et cetera huiusmodi, illa autem columba unica pudica et casta, sponsa sine macula et ruga, hortus conclusus, fons signatus, paradisus cum fructu pomorum et cetera quae de illa similiter dicta sunt, quod non intellegitur nisi in bonis et sanctis et iustis, id est non tantum secundum operationes munerum dei bonis malisque communes, sed etiam secundum intimam et supereminentem carisi cui dimiseritis peccata dimittentur ei et si cui tenueritis tenebuntur. Ac per hoc nihil idoneum dicitur, cur non possit malus etiam tradere baptismum, qui potest habere, et sicut perniciose habet ita etiam perniciose tradere, non quia tale aliquid tra
Abbreviated transcription (Latin):
lutari doctrina: ꝑuniu̾sam eccłiam reten¬
ta. atq seruata. Disputans gͦ de sententia
cypͥani. multum infra merita positꝰ eypͥ¬
ani: dico sacram̃tum baptismi. ce bonos
& malos posse hab̾e:posse dare:posse
acciꝑe. Et bonos quidem utilit̃ ac salu¬
brit᷑. malos aut̃ ꝑniciose atq penaliter:
cum illud tamen in utͥsq sit ȩqualiter
integrum:atq nicħ intẽsse ad eiꝰ ȩqͣlem
in omnib integͥtatem. quanto peior id ha¬
beat int̃ malos: sic̃ nichil int̾est. qͣntome¬
lior id habeat int̾ bonos. Ac ꝑ hoc niebil
etiam intest. quanto peior id tradat: sicut
nichil int̃est etiam quanto melior. Atq
ita nicħintest quanto peior id accipiat:
sic̃ nichil int̾est. quanto melior. Illudem̃
ꝑ se ipsum & in eis qui ñ ȩqualit̃ iusti st̃.
& in eis qui ñ equalit̃ iniqui ft̃: equalit̃
scm est.Hab̃e autem baptismum. & tͣdere.
& acciꝑe malos nequaquam in melius

Expanded text:
lutari doctrina per uniuersam ecclesiam retenlutari doctrina per uniuersam ecclesiam retenta adque seruata. Disputans ergo de sententia Cypriani multum infra merita positus Cypriani dico sacramentum baptismi et bonos et malos posse habere, posse dare, posse accipere, et bonos quidem utiliter ac salubriter, malos autem perniciose adque poenaliter, cum illud tamen in utrisque sit aequaliter integrum, adque nihil interesse ad eius aequalem in omnibus integritatem, quanto peior id habeat inter malos, sicut nihil interest, quanto melior id habeat inter bonos. ac per hoc nihil etiam interest quanto peior id tradat, sicut nihil interest quanto melior; adque ita nihil interest quanto peior id accipiat, sicut nihil interest quanto melior. illud enim per se ipsum et in eis qui non aequaliter iusti sunt et in eis qui non aequaliter iniqui sunt aequaliter sanctum est. Habere autem baptismum et tradere et accipere malos nequaquam in melius