comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. qui primum ꝓpter ordinatũ con¬
tra suam uoluntatem cecilianũ ȩccłiȩ cartha¬
quientium ep̃m. scisma fecerunt. obicien¬
tes ei crimina non probata. et maxime qͦd
atraditorib diuinarũ scripturarũ fuerit
ordinatus. S post causam cum eo dictam
atq finitam. falsitatis rei deprehensi. ꝑtina¬
ci dissensione firmata. in heresem scisma uer¬
terunt. tanquam ȩccłia xp̃i propt̃ crimi¬
rierit. ubi futura promissa ẽ. atq in afri¬
cana donati parte remanserit in aliis ter¬
rarũ partib quasi contagione cõmunio¬
nis extincta. Audent rebaptizare catho¬
licos tibi se ampliꝰ hereticos eẽ firmart̃.
cum eccłiȩ catholicȩ uniuersȩ placuerit.
nec in ipsis hereticis baptisma cõmune
rescindere. Huius heresis pͥncipem acce¬
pimus fuisse donatũ. qui de numidia ue¬
niens. et contia cecilianũ xp̃ianam diui¬
dens plebem. adiunctis sibi eiusdem factionis
epĩs. maiorinũ apud cartaginẽ ordinauit e¬

Expanded text:
er ordinatum contra suam voluntatem Caecilianum Ecclesiae Carthaginensis episcopum schisma fecerunt: objicientes ei crimina non probata, et maxime quod a traditoribus divinarum Scripturarum fuerit ordinatus. Sed post causam cum eo dictam atque finitam falsitatis rei deprehensi, pertinaci dissensione firmata, in haeresim schisma verterunt: tanquam Ecclesia Christi propter crimirierit, ubi futura promissa est, atque in Africana Donati parte remanserit, in aliis terrarum partibus quasi contagione communionis exstincta. Audent etiam rebaptizare Catholicos: ubi se amplius haereticos esse firmarunt, cum Ecclesiae catholicae universae placuerit, nec in ipsis haereticis Baptisma commune rescindere. Hujus haeresis principem accipimus fuisse Donatum, qui de Numidia veniens, et contra Caecilianum christianam dividens plebem, adjunctis sibi ejusdem factionis episcopis, Majorinum apud Carthaginem ordinavit e
Abbreviated transcription (Latin):
illud quod scriptum ẽ. ego ds̃ creans ma¬
la. LxUII. De florianis¬
loriani. afloriano qui econtrario dice¬
bat dm̃i facere mala. contra id qͦd scrip¬
cum ẽ. fecit ds̃ omnia. et ecce bona ualde.
ac ꝑhoc quamuis contraria inter se dicen¬
tes tamen ambo diuinis eloquiis resiste¬
bant. Creat eium ds̃ mala penas iustissimas
irrogando. quod colutus non uidebat. non
autẽ malas creat ds̃ naturas atq substanti¬
as. in quantũ sunt naturȩ atq substantiȩ.
ubi florianus errabat. Lxuiii. Item alia he¬
auctore et sine nomine filaster comme¬
morat. quȩ dicit hunc mundũ etiam post
resurrectionem mortuorum in eodẽ statu in
quo nunc est eẽ mansurũ. neq ita ẽẽ mutan¬
dum ut sit celum nouum. et terra noua. si¬
dut sc̃a scriptura ꝓmittit. lxuiiii. Item alia¬
st alia heresis. nudis pedib heresis
semꝑ ãbulantium. eo qͦd dñs dixerit ad
et quod ꝓpħa ysaias nudis pedib legit᷑

Expanded text:
illud quod scriptum est, Ego Deus creans maillud quod scriptum est, Ego Deus creans mala . LXVI. FLORINIANI a Florino, qui e contrario dicebat Deum creasse mala: contra id quod scriptum est, Fecit Deus omnia, et ecce bona valde . Ac per hoc quamvis contraria inter se dicentes, tamen ambo divinis eloquiis resistebant. Creat enim Deus mala, poenas justissimas irrogando; quod Coluthus non videbat: non autem malas creando naturas atque substantias, in quantum sunt naturae atque substantiae; ubi Florinus errabat. LXVII. Hactore et sine nomine Philaster commemorat, quae dicit hunc mundum etiam post resurrectionem mortuorum in eodem statu in quo nunc est esse mansurum, neque ita esse mutandum, ut sit coelum novum et terra nova, sicut sancta Scriptura promittit . LXVIII. Est alia haeresis nudis pedibus semper ambulantium, eo quod Dominus dixerit ad et quod propheta Isaias nudis pedibus jussus
Abbreviated transcription (Latin):
bolo conditam dicunt. eamq sic fugiendã¬
putant et detestandam : ut quidam eoꝵ
ꝑhibeant᷑ etiam morte sibimet illata care¬
re carne uoluisse. Lxiii. De aschitis.¬
grece uter dicitur. quem ꝑhibentur
inflatum et opertum cireũre bacantes. tan¬
quam ipsi sint noui utres euangłii nouo
uino repleti. lx iiii. De passalorinchitis.¬
issalorinchitȩ intantum silentio studet̃.
Sut naribus et labiis suis digitũ appo¬
nant. ne uł ipsam taciturnitatẽ uoce p̃ripi¬
ant. quando tacendum sibi eẽ arbitrantur.
sus. Cur autem ꝑpalum digitum signifi¬
care uoluerint aquibz hoc nomen compo¬
situm ẽ nescio. cum grece dicatur digitus
dactilos. et possent utiq dactilorinchite
multo euidentius nuncupari.Lxu. De a¬
quarii ex hoc appellati sunt. qͦd quaruis
aquam offerant in poculo sacramenti.
non illud quod omnis ȩccłia. lxui. De co¬
olutiani. aquodam coluco. lutianis.
qui dicebat dm̃ non facere mala. cont᷑

Expanded text:
bolo conditam dicunt: eamque sic fugiendbolo conditam dicunt: eamque sic fugiendam et detestandam putant, ut quidam eorum perhibeantur etiam morte sibi illata carere carne voluisse. LXII. ASCITraece, latine uter dicitur: quem perhibentur inflatum et opertum circuire bacchantes, tanquam ipsi sint evangelici utres novi novo vino repleti. LXIII. PASSALORYNCHITAE in tantum silentio student, ut naribus et labiis suis digitum opponant, ne vel ipsam taciturnitatem voce praeripiant, quando tacendum sibi esse arbitrantur; sus. Cur autem per palum digitum significare maluerint, a quibus hoc nomen compositum est, nescio: cum graece et dicatur digitus δάκτυλος, et possint utique Dactylorynchitae multo evidentius nuncupari. LXIV. AQUARII ex hoc appellati sunt, quod aquam offerunt in poculo Sacramenti, non illud quod omnis Ecclesia. LXV. COLUTHIANI a quodam Colutho, qui dicebat Deum non facere mala; contra
Abbreviated transcription (Latin):
abhis in alterum latino nomine non pot̃
Nici. sicut grece potuit metangismos. lx
hermiani. ab auctorib seleuco et hermi¬
ano. qui elementoꝵ materiam de qua fact᷑
ẽ mundus. non a dõ factam dicunt. s deo
coeternam. Nec animam dõ tribuunt crea¬
tori. sed creatores ẽẽ animarũ angłos uolunt
de igni. et de spũ. Oalum autẽ asserunt
aliquando adeo factum. aliquando ama¬
teria. Negant saluatorem. in carne sedere ad
dexteram patris. S ea se exuisse ꝑhibent.
eamq in sole posuisse. accipientes occasionẽ
de psalmo ubi legitur. insole posuit caber¬
naculum suũ. Negant etiam uisibilem pa¬
radysum. baptismum in aqua non accipiunt.
resurrectionẽ non putant futuram. sed co¬
tidie fieri ingeneratione filioꝵ. Lxi. Deꝓeli¬
rocliniaste secuti sunt istos. anistis.¬
et addiderunt xp̃m non in carne ue¬
Natriciani. apatricio nuncupati. substan¬
tiam carnis humanȩ nona deo s adia¬

Expanded text:
is in alterum, latine uno nomine non potest is in alterum, latine uno nomine non potest dici, sicut graece potuit μεταγγισμός. LIX. Hermiani ab auctoribus Seleuco vel Hermia, qui elementorum materiam de qua factus est mundus, non a Deo factam dicunt, sed Deo coaeternam. Nec animam Deo tribuunt creatori, sed creatores esse animarum Angelos volunt de igne et spiritu. Malum autem asserunt esse aliquando a Deo, aliquando a materia. Negant Salvatorem in carne sedere ad dexteram Patris, sed ea se exuisse perhibent, eamque in sole posuisse, accipientes occasionem de Psalmo, ubi legitur, In sole posuit tabernaculum suum . Negant etiam visibilem paradisum. Baptismum in aqua non accipiunt. Resurrectionem non putant futuram, sed quotidie fieri in generatione filiorum. LX. PROCLIANITAE secuti sunt istos, et addiderunt Christum non in carne veATRICIANI a Patricio nuncupati, substantiam carnis humanae non a Deo, sed a dia
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis fecit. Ego autẽ quia scdm̃ petitionẽ tu¬
am eas omnes hereses memorare institui. quȩ
post glorificationem xp̃i se aduersus doctri¬
nam xp̃i etiam sub uelamine xp̃iani nomi¬
nis extulerunt. quinquaginta octo exepi¬
phanis ipsius oꝑe. in meũ transtuli: duas in
unam referens. ubi nullam differentiam po¬
tui reperire. et rursus ubi ille ex duab unã
facere uoluit. singulas sub numeris suis po
sui. S adhuc commemorare debeo. siue qͣs
apud alios repperi. siue quas ipse reminiscor.
Nunc gͦ addo quas filaster posuit. nec po¬
suit epiphanius. LUiiii. De metangisionitis¬
etangismonitȩ dicipossunt. qui metangis¬
mon asserunt dicentes. sic ẽẽ in patre fi¬
lium. quomodo uas inuase.quasi duo corpo¬
ra carnaliter opinantes. ita ut filius intret
inpatrem. tanquam uasminus inuasmaiꝰ.
Unde et tale nomen hic error accepit. ut me¬
grece. uas dicitur. S introitus unius uasis¬

Expanded text:
operis fecit. Ego autem, quia secundum petitionem tuoperis fecit. Ego autem, quia secundum petitionem tuam eas haereses memorare institui, quae post glorificationem Christi se adversus doctrinam Christi, etiam sub velamine christiani nominis extulerunt, quinquaginta septem ex Epiphanii ipsius opere in meum transtuli, duas in unam referens, ubi nullam differentiam potui reperire: et rursus ubi ille ex duabus unam facere voluit, sub numeris suis singulas posui. Sed adhuc commemorare debeo, sive quas apud alios reperi, sive quas ipse reminiscor. Nunc ergo addo quas Philaster posuit, nec posuit Epiphanius. LVIII. METANGISMONITAE dici possunt, qui Metangismon asserunt, dicentes sic esse in Patre Filium, quomodo vas in vase, quasi duo corpora carnaliter opinantes; ita ut Filius intret in Patrem, tanquam vas minus in vas majus. Unde et tale nomen hic error accepit, ut μεilla lingua vas dicitur: sed introitus unius vas
Abbreviated transcription (Latin):
martyrianos. et satanianos. et hos om̃s cũ
illis tanquam unam heresim ponit. Dicun¬
tur euticite opinari. monachis non licere
sustentandi uictus causa aliquid oꝑari. atq
ita seipsos monachos profiteri. ut omnino ab
oꝑibus uacent. Usq ad istos gͦ de heresib
opus suum ꝑduxit supradictus epiphani¬
us epc ciprius. qui apud grecos inter magi¬
in catholicȩ fid ei scĩtate laudatus. Cuius
ego in cõmemorandis hereticis non modũ
sed ordinem sum secutus. Nam et aliqua ex
latius quam ipse. alia etiam breuius expli¬
caui. paremq: innonnullis exhibui breui¬
tatem. omnia moderans. sicut intentionis
tuȩ ratio postulabat. Proinde ille de octogin¬
ta heresibus separatis uiginti. quas ante dñi
aduentũ extitisse sicut ei uisum est computa¬
uit. reliquas post domini ascensũ natas se¬
xaginta. breuissimis libris quinq comp̃hen¬
dit. atq omnes sex libros. totius eiusdem sui

Expanded text:
Martyrianos, et Satanianos, et hos omnes cum Martyrianos, et Satanianos, et hos omnes cum illis tanquam unam haeresim ponit. Dicuntur Euchitae opinari, monachis non licere sustentandae vitae suae causa aliquid operari, atque ita se ipsos monachos profiteri, ut omnino ab operibus vacent. Usque ad istos ergo de haeresibus opus suum perduxit supra dictus episcopus Cyprius, apud Graecos inter magin catholicae fidei sanitate laudatus. Cujus ego in commemorandis haereticis non modum, sed ordinem sum secutus. Nam et aliqua ex latius quam ipse, alia etiam brevius explicavi, paremque in nonnullis exhibui brevitatem, omnia moderans sicut intentionis meae ratio postulabat. Proinde ille de octoginta haeresibus, separatis viginti, quas ante Domini adventum exstitisse, sicut ei visum est, computavit; reliquas post Domini ascensum natas sexaginta, brevissimis libris quinque comprehendit, atque omnes sex libros totius ejusdem sui
Abbreviated transcription (Latin):
ntidici mar iȩ appellati sunt heretici. qͥ
mariȩ uirginitatiusq adeo contradi¬
cunt. ut affirment eam post xp̃m natũ. uiro
suo fuisse commixtam. Luiii. De eutieitis.¬
ostremam ponit epiphanius massalia¬
noꝵ heresem. quod nomen ex lingua
syra ẽ. Grece autem dicunt᷑ euticite. Ab o¬
rando sic appellati sunt. Tantum enĩ orant.
ut eis qui hoc de illis audiunt. incredibi¬
le uideatur. Nam cum dominus dixerit o¬
portet semꝑ orare. et non deficere. et apłs.
sine intermissione orate: quod sanissime sic
accipitur. ut nullo die intermittant᷑ certa
tempora orandi. isti itanimis hoc faciunt.
ut hinc iudicarent᷑ inter hereticos nominan¬
di. quamuis nonnulli eos dicant de pur¬
gatione animarũ nescio quȩ fantastica et
ridicula fabulose narrare. Porcam scilicet
cum porcellis uideri exire de ore hominis
quando purgatur. et in eum uisibili simili¬
ter specie ignem qui non comburat in¬
trare. His adiungit epiphanius eofremitas.

Expanded text:
NTIDICOMARITAE appellati sunt haeretici, qui Mariae virginitati usque adeo contradicunt, ut affirment eam post Christum natum viro suo fuisse commixtam. LVII. Postremam ponit Epiphanius MASSALIANORUM haeresim: quod nomen ex lingua syra est. Graece autem dicuntur Εὐχίται, ab orando sic appellati. Tantum enim orant, ut eis qui hoc de illis audiunt incredibile videatur. Nam cum Dominus dixerit, Oportet semper orare, et non deficere ; et Apostolus, Sine intermissione orate : quod sanissime sic accipitur, ut nullo die intermittantur certa tempora orandi: isti ita nimis hoc faciunt, ut hinc judicarentur inter haereticos nominandi. Quamvis nonnulli eos dicant de purgatione animarum nescio quam phantasticam et ridiculam fabulam narrare , porcam scilicet cum porcellis videri exire de ore hominis quando purgatur, et in eum visibili similiter specie ignem, qui non comburat, intrare. His adjungit Epiphanius Euphemitas,
Abbreviated transcription (Latin):
cere. Deinde ut pͥme substantiȩ subiecte sunt
omnib et his omnia continent᷑: ita etiam spe¬
cies generi. atq idõ magis usia ista quã cete
lam putamus. eademsit et genus: ut siqͥs
animal dixerit. dixit et genus. De hinc si
dicat hominẽ. equũ. piscem. auem. ꝓnun¬
ciemus hec omnia solas species eẽ: Cum
enĩ sint homo. et equus. species manifeste
sunt: piscis autẽ et auis. et genera. et spe¬
mo. equus. aquila. taurus. ȩqua uirtute usia
sunt. Ut enimhomo usia ẽ: sic et equus. aqͥ¬
la. et taurus in genere suo. Decursis igit᷑ par¬
tibus ꝑquas usia diffinita ẽ. et aliomͦ eam
uoluit diffinire. si ostenderet ea quȩ necesse
est in ea naturaliter inueniri. Ea enim quȩ
insunt cuiq. aut in solo et in omi. aut in so¬
lo & ñ omi. aut in om̃i et ñ insolo. aut nec

Expanded text:
cere. Deinde, ut primae substantiae subiectae sunt cere. Deinde, ut primae substantiae subiectae sunt omnibus et his omnia continentur, ita etiam species generi, atque ideo magis usia ista quam caetelum putamus, eadem sit et genus ut, si quis 'animal' dixerit, dixit et genus; dehinc, si dicat 'hominem', 'equum', 'piscem', 'auem', pronuntiemus omnia solas species esse? Cum enim sint homo et equus, species manifestae sunt; piscis autem et auis, et genera et spemo, equns, aquila, taurus, aequa uirtute usia sunt; ut enim homo usia est, sic et equus et aquila et taurus in suo. Cap. 62. Decursis igitur partibus per quas usia definita est, et alio modo uoluit eam definire si ostenderet ea quae necesse est in ea naturaliter inueniri. Ea enim quae insunt cuique, aut in solo et in omni, aut in solo et non in omni, aut in omni et non in solo, aut nec
Abbreviated transcription (Latin):
cat animal uł hominẽ. id est genus uł speciẽ
His uͦ dictis: quid sit socrates agnoscitur. Ali¬
ud autem si dicat. uł currit. uł album. ni¬
chil possit agnosci. Oanifestum ẽ autẽ ea
quȩ de subiecto significant᷑. cũ his quȩ sub¬
iect̾a sunt. et nom̃ et rationẽ nominis habe¬
re cõmunẽ: ut homo et de subiecto aliquo
significat᷑ homine. S ñ solũ nom̃. uerum
etiam rationẽ eandem insubiecto inuenies.
quam in eo quod de subiecto significat᷑ po¬
teris inuenire. Ipsarum deinde scđarũ usia¬
rum potior ẽ species genere. Magis enĩ ꝓxi¬
ma ẽ species pͥme usie quam genus. Si enim
quis uelit ostendere quid sit pͥma usia: faci¬
lius monstrabit si dixerit speciem. quam si di¬
xerit genus. Ut siquis socratem uolens dicere.
omisso eius nomine. magis eum significet
si hominẽ dixerit: quã si animal. Animal
enum et equum et aquilam possumus agnos¬

Expanded text:
cat animal uel hominem, id est genus uel speciem. cat animal uel hominem, id est genus uel speciem. His uero dictis, quid sit Socrates agnoscitur; aliud autem si dicat, uel currit uel ambulat, nihil possit agnosci. Cap. 59. Manifestum est autem ea quae de subiecto significantur cum iis quae subjectum sunt, et nomen et rationem nominis habere communem; ut homo et de subjecto aliquo significatur homine, sed non solum nomen, verum etiam rationem eamdem in subjecto invenies, quam in eo quod de subjecto significatur poteris invenire. Ipsarum deinde secundarum usiarum potior est species genere: magis enim proxima est species primae usiae quam genus. Si enim quis velit ostendere quid sit prima usia, facilius monstrabit si dixerit speciem, quam si dixerit genus. omisso eius nomine, magis eum significet si 'hominem' dixerit quam si 'animal' 'animal' enim et equum et aquilam possumus agnos
Abbreviated transcription (Latin):
est aut uerum. Quã obrem omissis illis qua¬
tuor quȩ magis ad grammaticos uł oratores
ꝑtinent: huius apofatici quod philosophos
attingit. aristotiles habuit mentionẽ. De
ut diffinitio quo possit tendi latius. a ge¬
nere sumat exordium. ipsa autẽ usia ge¬
nus ñ habet. cum omnia ipsa sustineat: ꝑ
partes eam uoluit diffinire. ut qͥd sit. ñ
solum eius diffinitione. uerũ quoq partiũ
cognitione noscatur. Est igitur usia ꝓprie
et principaliter dicta. quȩ neq insubiecto ẽ
neq de subiecto p̃dicatur: ut est hic homo
uł hic equus. Secunde dicunt᷑ usiȩ genus et
species. id est animal et homo. Has gͦ scdas sub¬
stantias nominaridicit: propt̾ea quod illa sit po¬
tior quȩ neq insubiecto ẽ. neq de subiecto
p̃dicat᷑ Scdȩ autem substantiȩ iccirco dicte
sunt genus et species: qͦd solȩ indicent pͥmã.
Ut siquisnolit uł nesciat dicere socratẽ: di¬

Expanded text:
est aut uerum. Quaest aut uerum. Quattuor quae magis ad grammaticos vel oratores pertinent, huius apofantici - quod philosophos attingit - Aristoteles habuit mentionem. DIVae praecipit ut definitio, quo possit tendi latius, a genere sumat exordium, ipsa autem usia genus partes eam uoluit definire, ut quid sit, non solum eius definitione, uerum partium quoque cognitione noscatur. Est igitur usia proprie et principaliter dicta quae neque in subiecto est neque de subiecto significatur, ut est hic homo uel hic equus. Cap. 58. Secundae dicuntur usiae genus et species, id est animal et homo. Has ergo 'secundas substantias' nominari dicit propterea quod illa sit potior quae neque in subiecto est neque de subiecto praedicatur. Secundae autem substantiae idcirco dictae sunt genus et species quod solae indicent primam; ut, si quis nolit uel nesciat dicere Socraten, di
Abbreviated transcription (Latin):
et intra est et extra. ut cedere quisquã non
potest dici nisi alterum cedat. uł legere i¬
si ipse legens aliud sit. aliud quod legit. Ita
gͦ et inusia hȩc est et extra usian. Pati sum¬
liter. Cedi enim uł uri nullus potest. nisi
ab altero patiatur. ꝓpt̃ea hec quoq et in usia
est. et extrausian. Hec igitur cum singularia
sunt: nichil affirmant. Copulata uͦ faciunt
ut hec quoq latino sermone monstremus.
uł imꝑatiuum uł optatiuum. uł interroga¬
tiuum. uł uocatiuũ. Hec quoq sermonis
quasi quatuor genera: suspensa sunt inde¬
rim. idõq semiplena. Neq enĩ iam indelligi¬
tur. uł quid imꝑatum sit. uł quid optatum
uł quid interrogatum uł quid uocatũ nisi
accesserit genus apofaticon. id est ꝓnuncia¬
tiuũ. quod habeat inse quandam confirman¬
di sententiam. quȩ aliquid aut addat. aut
demat. quod aristotiles catafasin et apofa¬
sin dixit. ut est cȩlum hoc uolubile ẽ. cęlũ

Expanded text:
e, extra est et intra, ut caedere quisque non e, extra est et intra, ut caedere quisque non potest dici, nisi alterum caedat; vel legere, nisi ipse legens aliud sit, aliud quod legit: ita ergo et in usia haec est, et extra usian. Pati similiter; caedi enim vel uri nullus potest, nisi ab altero patiatur: propterea haec quoque et in usia est et extra usian. Haec igitur cum singularia sunt, nihil affirmant; copulata vero faciunt ut haec quoque latino ore monstremus uel imperatiuum uel optatiuum uel interrogatiuum uel uocatiuum. Haec quoque sermonis quasi quattuor genera suspense sunt interim, ideoque semiplena; neque enim iam intellegitur uel quid imperatum sit uel quid optatum uel quid interrogatum uel quid uocatum, nisi accesserit genus aipofantikovn id est pronuntiatiuum quod habeas in se quandam confirmandi sententiam quae aliquid aut addat aut demat quod Aristoteles kataphasin et apophasin dixit; ut est 'coelum hoc uolubile est', 'coelum
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. aut ad aliquid. aut iacere. aut face¬
re. aut pati. aut ubi. aut quando. aut ha¬
bere. Hȩ sunt cathegoriȩ decem. quarũ
pͥma usia ẽ. scilicet quȩ nouem ceteras su¬
sunt in ipsa usia. alia extrausian. alia in¬
tra et extra. Quantitas. qualitas. et iacere.
in ipsa usia sunt. Mox enim ut usian uł
hominẽ uł equũ dixerimus: aduertamꝰ
necesse ẽ bipedalem. tripedalem. aut albũ.
aut nigrum. aut stantẽ. aut iacentem. Hec
in ipsa usia sunt. et sine ipsa ẽẽ non posst̃.
Alia sunt extrausian. idest ubi. quando.ha¬
bere. Et locus enim adusian non ꝑtinet:
et tempus. et uestiri. et armari. ab usia se¬
parata sunt. Alia sunt cõmunia. id est et¬
id est et intra et extra usian. ad aliquid. et fa¬
cere. et pati. Ad aliquid ut maius. et minus.
Utraq enim dici non possunt. nisi coniun¬
cto altero. quo maius sit uł minus. ꝓpt̃ea
gͦ unũ inse habet. aliud extra se. Item facere¬

Expanded text:
tatem, aut ad aliquid, aut jacere, aut facetatem, aut ad aliquid, aut jacere, aut facere, aut pati, aut ubi, aut quando, aut habere. Hae sunt categoriae decem, quarum prima usia est, scilicet quae novem caeteras sualia in ipsa usia, alia extra usian, alia intra et extra. Qualitas, quantitas, et jacere in ipsa usia sunt: mox enim ut usian vel hominem vel equum dixerimus, advertamus necesse est bipedalem, quadrupedalem; aut album, aut nigrum; aut stantem, aut jacentem. Haec in ipsa usia sunt, et sine hac ipsa esse non possunt. Alia sunt extra usian, ubi, quando, habere: et locus ad usian non pertinet, et tempus, et vestiri et armari; sed ab usia separata sunt. Alia sunt communia, id est et intra et extra usian: ad aliquid, et facere, et pati: ad aliquid, ut majus et minus; utraque enim dici non possunt, nisi conjuncto altero quo majus sit vel minus: propterea ergo unum in se habent, aliud extra se. Item facer
Abbreviated transcription (Latin):
Animal enim cathegoria ẽ usiȩ: discipli¬
na cathegoria qualitatis. Deniq illa gene¬
ra quȩ alterna sibi societate. comuncta ft̃.
easdem differentias. et easdemspecies habeñ.
ut est usia. huius species ẽ animal. S idẽ
animal genus ẽ ceteris. ideoq et genus
inuicem se tenent. quȩ aristotiles quoq
yfi a LANLa nominauit. easdem differen¬
tias habent. ut si dicas usian eẽ animal. mor¬
tale. bipes. risus capax. eadem et de anima¬
species et differentias inueniri. In diuersis
autem generib hoc ꝓuenire non posse.
Rursus aristotiles ad ea que dicunt᷑ reuer¬
citur. quanquam suꝑius dixerimus. alte¬
rum sine altero tractari non posse. Nam et
qui dicit aliquid: de eo dicit qͦd est. et id qͦd
est. non potest ab altero intelligi. nisi dicat᷑.
Eorum gͦ quȩ nulla sui copulatione dicun¬
tur: qͦd cunq singulare dictum fuerit. aut
usian significat aut quantitatẽ. aut quals¬

Expanded text:
animal enim categoria est usiae, disciplianimal enim categoria est usiae, disciplina categoria qualitatis. Denique illa genera quae alterna sibi societate coniuncta sunt, easdem differentias et easdem species habent, ut est usia: huius species est animal, sed idem animal genus est ceteris, ideoque et speciinvicem se tenent quae Aristoteles quoque ὑπʼ ἄλληλα nominavit, easdem differentias habent; ut, si dicas usian esse animal mortale, bipes, risus capax, eadem et de animaspecies et differentias inveniri, in diversis autem generibus hoc provenire non posse. Rursus Aristoteles ad ea quae dicuntur revertitur, quamquam superius dixerimus alterum sine altero tractari non posse nam et qui dicit aliquid, de eo dicit quod est, et id quod est non potest ab altero intellegi nisi dicatur. Eorum ergo quae nulla sui copulatione dicuntur, quodcumque singulare dictum fusian significat, aut quantitatem, aut quali
Abbreviated transcription (Latin):
est animal. differentia. bipes. quadrupes.
species. homo. equus. S ut genus nullũ
est qđ non habeat differentiam. sic nec dif¬
ferentiam intelligere debemus. quȩ spe¬
cies non habebit. ut nigrũ et album ñ habent
differentiam ꝓpt̃ea quod ex sese species non
emittunt. Quȩ enim alia species inueniri
potest albi uł nigri: Quoniam gͥ qͥd sit
genus. quid differentia. qͥd species separa¬
tum ẽ: ad aristotil siam dicta ueniamus.
Hoc enĩ docente cognouimus eoꝵ generũ
que inter se diuersa sunt. nec differentias
casdem posse esse nec species. Alia enĩ et
species et diffcrentia ẽ. dum querit᷑ quid
sit. alia dum quale sit. aliadũ quantũ
sit ut si uelis dicere animalis differentiã.
dicas uolatile. bipes gressutum. Siuelis
speciem. dicas hominẽ. uł auẽ. uł equũ.
unqͥdnam et de disciplina eadem diffe
rentia ut species dici potest. ꝓpt̃ea qͦd ge¬
nera diuersa sunt. animal et disciplina:

Expanded text:
est animal, differentia bipes, qest animal, differentia bipes, qspecies, homo, equus. Sed ut genus nullum est, quod non habeat differentiam; sic nec differentiam intelligere debemus, quae species non habebit; ut nigrum et album non habent differentiam, propterea quod ex se species non emittunt. Quae enim alia species inveniri potest albi vel nigri? Quoniam igitur quid sit genus, quid differentia, quid species, separatum est: ad Aristotelis jam dicta veniamus. Hoc enim docente cognovimus, eorum generum quae inter se diversa sunt, nec differentias easdem posse esse, nec species. Alia enim et species et differentia est, dum quaeritur quid sit, alia dum quale sit, alia dum quantum sit: ut si velis animalis dicere differentiam, dicas volatile, bipes, gressutum; si velis speciem, dicas hominem vel avem vel equum. Numquidnam et de discrentia vel species dici potest? Propterea quod genera diversa sunt animal et disciplina;
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͦ homine dinoscat᷑. sc̃ qm de cathegoriarũ
õium gencrib ispeciebꝰ et differentia locuturꝰ
ẽ: inspiciendũ pͥmũ uidet᷑ qͥd sit genꝰ. qͥdspecies.
specie ostendit᷑. atq significat᷑. ut est usia.
Omnia qͥ dẽ usian dicimꝰ. S hoc cõmune
nom̃ spẽ seꝑat᷑: cum dicimꝰ animal uł lapi¬
dẽ. Itafit. ut uno quasi coniuncta uocabu
specie p̃dicatur. ut est animal gressutũ. uo¬
latile. aquatile.bipes. quadrupes. Et genꝰ
gͦ et differentia sp̃e significantur. S genus
quid sit. differentia autẽ qualis sit: specie
possunt agnosci. Species autem est quã qͥ¬
dam et formã uocant. quȩ scđm multa et
cognoscitur. ut ẽ homo. Hoc nom̃ homines
cunctos complectitur. et uidet᷑ idem facere
quod species: dum de aliquo homine p̃dicat᷑
qui numcrum inseipso contineat. id est hic
pͥmus. ille secundus. ille tercius. Ut tam̃
hec tria uno exemplo monstremꝰ. genus

Expanded text:
aliquo homine dinoscatur. Nunc, quoniam de categoriarum aliquo homine dinoscatur. Nunc, quoniam de categoriarum omnium generibus et speciebus et differentia locuturus est, inspiciendum primum videtur quid sit genus, quid species, specie ostenditur atque significatur, ut est usia; omnia quidem 'usian' dicimus, sed hoc commune nomen specie separatur cum dicimus 'animal' uel 'lapidem'; ita fit ut, uno quasi coniuncta uocabulspecie praedicatur, ut est animal 'gressutum, uolatile, aquatile, bipes, quadrupes'. Et genus ergo et differentia specie significantur, sed genus quid sit, differentia autem quale sit specie possum agnosci. Cap. 45. Species autem est quam quidam et 'formam' uocant quae secundum multa et agnoscitur, ut est 'homo'. Hoc nomen homines cunctos amplectitur, et uidetur idem facere quod species quae de aliquo homine praedicatur, qui numerum in seipso contineat; id est hic primus, ille secundus, ille tertius. Cap. 46. Ut tamen haec tria uno exemplo monstremus, genus
Abbreviated transcription (Latin):
mo de subiecto aliquohomine significet᷑
necesse ẽ. Cicero autem et homo ẽ et ani
dicari: eadem et de homine. et de cicero¬
ne p̃dicant᷑. Qua ꝓpt̃ ea quȩ in eo qͦd de
sub iecto significatur inueniunt᷑. et in eo
qͦd subiectum ẽ necesse ẽ inueniri. Ut si dica
mus animal est quod cibũ capiat qͦd mor¬
tale sit. qđ sensu moueat᷑. Animal autẽ de
subiecto si gnificat᷑ homine. E adem tam̃
et de homine dici necesse ẽ que de anmali
dicta sunt. Deinde que de homine dicta
fuerint: eadem et de socrate. Certũ ẽ autẽ
socratẽ subiectũ ẽẽ homini. hominẽ autem
animali. Quicqͥd gͥ inhis que de subiecto si¬
gnificant᷑ dictum fuerit: idẽ et dehis quȩ subie¬
cta dicimus p̃dicabit᷑. Regularit̃ autẽ de sub¬
ictosignificant᷑. que ꝑse ipsa cognosciñ posst̃.
ut animal intelligi ñ potest nisi de subiecto ho¬
mine. Sic ⁊ homo aduertiñ potest nͥ de subiecto

Expanded text:
mo de subiecto aliquo homine significetur mo de subiecto aliquo homine significetur necesse est; Cicero autem et homo est et anim eadem et de homine et de Cicerone praedicantur. Quapropter ea quae in eo quod de subiecto significatur inveniuntur, et in eo quod subiectummal est quod cibum capiat, quod mortale sit, quod sensu moveatur; animal autem de subjecto significatur homine: eadem tamen et de homine dici necesse est, quae de animali dicta sunt. Deinde quae de homine dicta fuerint, eadem et de Socrate. Certum autem est Socratem subjectum esse homini, hominem autem animali. Quidquid igitur in iis, quae de subjecto significantur, dictum fuerit, idem et de iis, quae subjecta dicimus praedicabitur. Regulariter autem illa de subjecto significantur, quae per seipsa cognosci non possunt, ut animal intelligi non potest nisi de subjecto homine, sic homo adverti non potest nisi de subjecto
Abbreviated transcription (Latin):
dem. de hinc paulatim minuendo et ab¬
scidendo suꝑflua: ad formandos uultꝰ uł
membra ꝑueniunt. Sic diffinitio a gene¬
re incipiens.depulsa paulatim generalita¬
te uerboꝵ: ad pprium demonstrande reicu¬
bile tendit accedere. S ad ꝓpositum reuer¬
tamur. Tractaturus enim erat de his quȩ
sunt quema amodum significent᷑. de quib
qm̃ iam multa dicta sunt: illud regulariter
subiecto significari non posse.Sinuero hȩc
eadem de accidentibus fuerint. id ẽ hic color.
hec disciplina insubiecto esse posse.Quẽad¬
inodum enm supius demonstratum ẽ omne
accidens sine subiecto ẽẽ non potest. Docti
igit᷑ sumus. quo pacto uł subiectũ uł in sub¬
stotiles docet. et illa quȩ de subiecto signa¬
ficantur quaratione noscamus. In his autẽ
speciale illud est. quod eadem in eo subiecto
inueniuntur quȩ sunt in eo quod de subie¬
cto significatur. Ut enim animal de subie¬
cto significat᷑ homine uł equo. sic et ho¬

Expanded text:
dem, dehinc paulatim minuendo et abdem, dehinc paulatim minuendo et abscindendo superflua, ad formandos vultus et membra perveniunt. Sic definitio a genere incipiens depulsa paulatim generalitate verborum, ad proprium demonstrandae rei cubile tendit accedere. Sed ad propositum revertamur: tractatus enim erat de iis quae sunt quemadmodum significentur, de quibus quoniam jam multa dicta sunt, illud regulariter subjecto significari non posse. Sin vero haec eadem de accidentibus fuerint, id est hic color, haec disciplina, in subjecto esse posse: quemadmodum enim superius demonstratum est, omne accidens sine subjecto esse non potest. Docti igitur sumus quo pacto, vel subjectum, vel in substoteles docet, et illa quae de subjecto significantur, qua ratspeciale illud est quod eadem in ipso subiecto inveniuntur, quae sunt in eo quod de subiecto significatur. Vt enim animal de subiecto significatur homine vel equo, sic et ho
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo.non ut parssit quedam.neq sine
eo inquo est potest unquam eẽ.Hec diffin¬
tio propterea addita ẽ. quia dici posset et
digitum uł pedem in subiecto eẽ id est in cor¬
pore. Hoc igitur exclusit cauta diffinitio¬
ne. dicendo id eẽ insubiecto. quod eiꝰ pars
non sit. in quo est. Digitum autẽ ut pedẽ:
partem eẽ corporis constat. De hinc a calũ¬
niantibus dici posset aquam ut uinũ ino̾¬
Ydam cado quasi insubiecto eẽ. S id ori¬
ri docta diffinitio non sinit. addens id esse
insubiecto: quod sine subiecto esse nonpos¬
sit. Uinum autem uł aquam sine cadoin
quo fuerint posse et alibi eẽ non potest du¬
bitari. Interea hoc loco debemus aduerte¬
re. qua arte diffinitio disponatur. ꝑrimũ
enim hanc ꝑ immensũ tendi oportet.inci¬
pientem agenere. De hinc paulatin ꝑpartes
currendo ꝑuenire debet ad id in quo solũ ẽ
id quod diffinitur. Ut hi qui signa for¬
mant. primo immensũ subdoligunt lapi¬

Expanded text:
aliquo, non ut pars sit quaedam, neque sine aliquo, non ut pars sit quaedam, neque sine eo in quo est potest umquam esse. Haec definitio addita propterea est, quia dici posset et digitum vel pedem in subiecto esse, id est in corpore; hoc igitur exclusit cauta definitione, dicendo id esse in subiecto quod pars eius non sit in quo est digitum autem vel pedem partem esse corporis constat. Dehinc a caluniantibus dici posset, aquam vel vinum in quodam cado quasi in subjecto esse: sed id oriri docta definitione non sinit, addens id esse in subjecto, quod sine subjecto esse non possit: vinum autem, vel aquam, sine cado in quo fuerit posse alibi esse, non potest dubitari. Interea hoc loco debemus advertere qua arte definitio disponatur. Primum enim hanc per immensum tendi oportet, incipientem a genere; dehinc paulatim per partes currendo pervenire debet ad id in quo solum est id quod definitur. Ut ii qui signa formant, primum immensum subdeligunt lapi
Abbreviated transcription (Latin):
nisi sit anima subiecta qua contineatur.
nec significari scientia posset: nisi de sub¬
iecta gramatica. ut nec color quisquam pos¬
set ẽẽ nisi insubiecto corpore. nec signifi¬
cari posset nisi de subiecto aliquo colore.
Ita fit ut et insubiecto sint: et de subiecto
significentur. Aia uero sunt ex hisdem
simsesicotis. idest accidentibus quȩ in
subiecto quidem sunt: sed de subiecto
minime significantur. ut est hec gram
matica. uł hic albus color. Insubiecto qͥ¬
dem sunt animo uł corpore. de subiecto autẽ
non significantur. Nec enim aliunde hisuo¬
cabulum pendet. sed et suo et speciali nomi¬
ne designantur. In his quoq suꝑius accidets
non aꝑtum preterire aristotiles existima¬
retur. et oriundis questionibus occasionẽ
dare: de eo quod insubiecto ẽ uoluit tra¬
ctare diligentius. ac diffinire quid eẽt acci¬
dens. ut calumniantibus aditus clauderet᷑
Diffinit gͦ insubiecto eẽ quod in altero est

Expanded text:
nisi sit anima subiecta qua contineatur, nisi sit anima subiecta qua contineatur, nec significari scientia possit nisi de subiecta grammatica; uel color quisquam esse possit nisi in subiecto corpore, nec significari possit nisi de subiecto aliquo colore; ita fit ut et in subiecto sint et de subiecto significentur. Cap. 34. Alia uero sunt ex iisdem sumbebhkovsi id est accidentibus quae in subiecto quidem sunt sed de subiecto minime significantur; ut est haec gram matica uel hic albus color, in subiecto quidem sunt animo uel corpore, de subiecto autem non significantur neque enim his aliunde uocabulum pendet, sed suo et speciali nomine designantur. In his quoque superius accidens non apertum praeterire Aristoteles existimaretur et oriundis quaestionibus occasionem dare, de eo quod in subiecto est voluit tractare diligentius ac definire quid esset, ut calumniantibus aditus clauderetur. Definit ergo in subiecto esse quod in altero est
Abbreviated transcription (Latin):
nificari assolent monstraturus. Ex his
igitur quȩ sunt: alia de subiecto signifi¬
cantur et insubiecto non sunt. ut homo.
de subiecto quidem significatur aliquo
homine. Neq enim homo dici posset ni¬
si eẽt aliquis de quo diccret᷑. In subiecto
autem nullo ẽ. cum ipse sit usia qũa suꝑiꝰ
diximus innullo unquam subiacenti ẽẽ.
quippe cum sit ceteris ipsa subiecta. Aua
uero nec in subiecto sunt: nec de subiecto
significantur. ut est cicero. Nec insubie¬
cto est quia usia ẽ: nec de subiecto signifi¬
catur aliquo. Siquidem cum ase ortũ uo¬
cabulum teneat. nec intelligipossit ali¬
unde. Dicta sunt duoquȩ adusian ptinet̃.
quo pacto significentur. quoꝵ supius
cton. idest singulare est. Nunc ea quȩ sunt
ex accidentibus quonam modo siguificen¬
tur dicendum est. Sunt igitur exhis alia
de subiecto. ut est scientia uł color. Sunt
enim insubiecto aliquo. id est inanimo
uł corpore. Neq enim scientia potest eẽ:

Expanded text:
nificari assolent, monstraturus. Ex his nificari assolent, monstraturus. Ex his igitur quae sunt, alia de subjecto significantur, et in subjecto non sunt, ut homo. De subjecto quidem significatur, aliquo homine: neque enim homo dici posset, nisi esset aliquis de quo diceretur. In subjecto autem nullo est, cum ipse sit usia, quam superius diximus in nullo unquam subjacenti esse; quippe cum sit caeteris ipsa subjecta. Alia vero nec in subjecto sunt, nec de subjecto significantur, ut est Cicero; nec in subjecto est, quia usia est; nec de subjecto aliquo significatur, siquidem cum a se ortum vocabulum teneat, neque intelligi possit aliunde. Dicta sunt duo quae ad usian pertinent, quo pacto significentur, quorum superius στον, id est singulare dicitur. Nunc ea quex accidentibus, quonam modo significentur dicendum est. Cap. 33. Sunt igitur ex iis alia nificentur, ut est scientia uel color sunt enim in subiecto aliquo, id est in animo uel corpore; neque enim scientia potest esse
Abbreviated transcription (Latin):
mouere gressus. modo angi curis. modo se¬
curo pectore quiescere. sanitate alias frui.
alias dolorem ꝑpeti. ex nigro album. ni¬
grum ex albo colore mutare. ꝑitum ex im¬
perito. doctum ex indocto. ex mansueto fe¬
rum. ex ferocimansuetum. Cum igit᷑ in
his quȩ sunt. alia sensib. alia mentib col¬
ligantur: separare hȩc ꝓpriis nominib
homines eruditi malucrunt. et id qͦd di¬
noscitur sensib iam dici usian. Illud autẽ
quod animi tractatu colligit᷑. ac sepe mu¬
tatur. simsesicos. id est accidens nomina¬
re uoluerunt. Et qm̃ inꝑmanente usia ea
quȩ accidunt inesse noscunt᷑: ipsam usian
subiecto appellari uoluerunt. Illa uͦ quȩ
iacenti dixerunt. Sine dubio tamen illud
oportet a nobis agnosci. ut potiorem usian
accidentib dicimus. sic potius atomon uł
leonem. hisquȩ fuerint communia. ut cõ¬
muni uocata animalium nomine indicare.
regressus est. quot modis ea quȩ sunt sig¬

Expanded text:
movere gressus; modo angi curis, modo semovere gressus; modo angi curis, modo secura mente conquiescere; sanitate alias frui, alias dolorem perpeti; ex nigro album, nigrum ex albo colore mutari; peritum ex imperito, doctum ex indocto; ex mansueto ferum, ex feroci mansuetum. Cum igitur in iis quae sunt, alia sensibus, alia mentibus colligantur, separare haec propriis nominibus homines eruditi maluerunt; et id quod dignoscitur sensibus, jam dici οὐσίαν, illud autem quod animi tractatu colligitur, ac saepe mutatur, συμβεβηκὸς, id est accidens, nominare voluerunt. Et quoniam in permanente usia ea quae accidunt, inesse noscuntur, ipsam usiam subjecto appellari voluerunt, illa vero quae jacenti, dixerunt. Sine dubio tamen illud oportet a nobis agnosci, ut potiorem usian accidentibus dicimus, sic potius ἄτομον, veleonem, iis quae fuerint communia, vel communi vocata animalium nomine, judicare.regressus est, quot modis ea quae sunt sig
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. quo pacto aristotiles tractauerit enarre¬
mus. Sunt igitur illa: quȩ aut ꝑcipimus
sensib. aut mente et cogitatione colligimus
Sensibus tenemus. quȩ aut uidendo aut
contrectando. aut audiendo. aut gustando.
aut odorando cognoscimus. Mente ut cũ
quis equum aut hominem. aut quodlibet
animal uiderit.quanquam unũ corpus
esse responderit: intelligit tamen multis par¬
tibus ẽẽ concretum. Siquidem alia pars sit
capitis. alia pedum. ceterorumq m̃brorũ.
In ipso capite partes suas aures habeant. ha¬
beat ꝓpriam lingua Ipse quoq partes sin¬
gule multa inse habeant quȩ diuidi et se¬
parari possunt. ut caro sit aliud. aliud co¬
rium. aliud uenȩ. aliud nerui. aliud ca¬
pilli. Ergohec mente uł intellectu colligi¬
mus.adque nr̃i sensus penetrare nonpos¬
sunt. Consideramus etiam illa et animi in¬
tentione cognoscimus. ut homnẽ uł aliud
animal crescere. senescere. nunc stare. nunc

Expanded text:
sunt quo pacto Aristoteles tractauerit enarresunt quo pacto Aristoteles tractauerit enarremus. Sunt, igitur, illa quae aut percipimus sensibus aut mente et cogitatione colligimus: sensibus tenemus quae aut uidendo aut contrectando aut auaut odorando cognoscimus. Mente, ut cum quis equum, aut hominem, aut quodlibet animal viderit, quanquam unum corpus esse respondeat, intelligit tamen multis partibus esse concretum. Siquidem alia pars sit capitis, alia pedum, caeterorumque membrorum, in ipso capite partes suas aures habeant, habeat propriam lingua. Ipsae quoque partes singulae multa in se habeant, quae dividi et separari possint: ut caro sit aliud, aliud corium, aliud venae, aliud nervi, aliud capilli. Ergo haec mente vel intellectu colligimus, ad quae nostri sensus penetrare non possunt. Consideramus etiam illa, et animi intentione cognoscimus vel hominem, vel aliud animal, crescere, senescere, nunc stare, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
cina et medicus. medicina aliis litteris clau¬
ditur. aliis medicus. Hanc igitur differen:¬
tam nisi paronima habuerint. et nisi cũ
sinonimis negocio. cum omonimis nomine
copulata fuerint. omonima potius quam
paronima nominant᷑. ut si amalicia uicio¬
sum dicamus: negocio quidem cũ sinomi¬
nis conuenit. sed ab omonimis discrepat no¬
mine. Neq enim uiciosus et malicia simi¬
lia sunt. quanquã eodem intellectu sentian¬
tur. Quod si amalicia dicatur malus. recte
mutant᷑ hoc modo. ut dicamus a sapientia
uerba sapientia. Hic cum nulla commuta¬
ta ẽ sillaba. paronimi exclusa ẽ nuncupatio.
Unde constat hec et hissimilia omonimis
potius debere coniungi. Scire etiam debe¬
mus: uerba aut simplicia eẽ aut certe con¬
iuncta. Coniuncta sunt equus currit. sim¬
plicia: cum separant᷑. et dicuntur singula.
ut equus. currit. S iam satis de his quȩ
significant dictũ puto. Restat ut eoꝵ quȩ

Expanded text:
cina' et 'medicus': 'medicina' aliis litteris claucina' et 'medicus': 'medicina' aliis litteris clauditur, aliis 'medicus'. Hanc igitur differentiam nisi paronyma habuerint, et nisi cum sunonymis negotio, cum omonymis nomine fuerint copulata, omonyma potius quam paronyma nominantur; ut, si a 'malitia' 'uitiosum' dicamus, negotio quidem cum synonymis conuenit sed ab omonymis discrepat nomine neque enim 'uitiosus' et 'malitia' similia sunt, quamquam eodem intellectu sentiantur; quod si a 'malitia' dicatur 'malus', rectemutatur hoc modo, ut si dicamus a 'sapientia' 'uerba sapientia'; hic, cum nulla syllaba commutata est, paronymi exclusa est nuncupatio. Unde constat haec et his similia omonymis potius debere coniungi. Cap. 26. Scire etiam debemus uerba aut simplicia esse aut certe coniuncta: coniuncta sunt 'equus currit'; simplicia, cum haec separantur et dicuntur singula, ut 'equus', 'currit'. Sed iam satis de his quae significant dictum puto. Cap. 27. Restat ut eorum quae
Abbreviated transcription (Latin):
dici possunt. nisi inse habuerint utroꝵ q
contractum. id est nisi et nomen omonimors
et negocium sinonimoꝵ uideant᷑ habere cõ¬
mune. ut a sapientia sapientem. uł medicũ
amedicina dicamus. eadem in medico quȩ
in medicina. et actus similitudo acicccaccerae¬
uidet᷑ et nominis. Proptẽa recte paronimũ
dictum ẽ. quod aliunde nomen acceperit.
Uerum ne eadem udeantur paronima et
omonima que ab uno dicuntur. id est
afioetoc hanc differentiam debemꝰ agnosce¬
re. quod ipsa paronima int̾ se quidem ꝓpt̃
similitudinem nominis omonima ft̃. illius
tamen nominis paronima dicunt᷑ unde no¬
men acceperint. ut puta a sapientia dicamꝰ
hominẽ sapientem. sapiens consiliũ. Inter se
hȩc omonima sunt. ipsius uero sapientiȩ
paronima. Obseruari tamen oportet. ut
commutationẽ ultimȩ sillabȩ habeant. ne¬
q: ita finiant᷑ paronima. quẽadmodũ desi¬
nunt ea de quib originem ducunt. ut medi¬

Expanded text:
dici possunt nisi in se habuerint utrorumque dici possunt nisi in se habuerint utrorumque contractum id est nisi et nomen omonymorum et negotium synonymorum uideantur habere commune ut a 'sapientia' 'sapientem' uel 'medicum' a 'medicina' dicamus; eadem in medico quae in medicina et actus similitudo uidetur et nominis. Propterea recte 'paronymum' dictum est quod aliunde nomen acceperit. Cap. 23. Verum, ne eadem uideantur paronyma et omonyma quae ab uno dicuntur id est aipo; eIrov", hanc differentiam debemus agnoscere, quod ipsa paronyma inter se quidem propter similitudinem nominis omonyma sunt, illius tamen nominis paronyma dicuntur unde nomen acceperint, ut puta a 'sapientia' dicamus 'hominem sapientem', 'sapiens consilium': inter se haec omonyma sunt, ipsius uero sapientiae paronyma. Cap. 24. Obseruari tamen oportct ut commutationem ultimae syllabae habeant neque ita finiantur paronyma quemadmodum desinunt ea de quibus originem ducunt, ut 'medi
Abbreviated transcription (Latin):
craeuoalena. siue fantasias. id est imagi
nes rerum insidentes animo. Uerum cum de ꝑ¬
ceptis ꝓposuerit disputare. et de his que sun
et de his quȩ dicuntur necessario locuturꝰ ẽ
Percepta enim ex his oriuntur quȩ sunt que
uidendo ꝑcipimus. ꝑceptorum autẽ deerit
demonstratio. nisi eoꝵ quȩ dicuntur auxilio
fuerint demonstrata. Ergo quanquã sepa¬
ratim. postea ea quȩ sunt diffiniturus sit:
mixtam tamen de tribus disputationem ac¬
tur. et originem rerum trahit. et p̃sidia ora¬
tionis implorat. Suꝑfluam igit᷑ questio¬
nem mouet. qui dicit serutari oportere eur
aristotiles in principio sui omonima dete¬
xerit. si de his quȩ ꝑcipiuntur fuerat tra¬
ctaturus cumliqueat non posse dici aliqͥd
nisi quod ꝑceptum fuerit. nec ꝑcipi aliquid
posse. nisi res fuerit de qua imago capiatur
uideamus. quȩ sunt in omonimoꝵ et sinoni¬
moꝵ medio constituta. et quȩ nec paronima

Expanded text:
shmainovmena siue fantasiva", shmainovmena siue fantasiva", nes rerum insidentes animo: verum cum de perceptis proposuerit disputare; et de iis quae sunt, et de iis quae dicuntur, necessario locuturus est. Percepta enim ex his oriuntur quae sunt, quae videndo percipimus: perceptorum autem deerit demonstratio, nisi eorum, quae dicuntur, auxilio fuerint demonstrata. Ergo quanquam separatim postea ea quae sunt, definiturus sit; mixtam tamen de tribus disputationem detur, et originem rerum trahit et praesidia orationis implorat. Superfluam igitur quaestionem mouet qui dicit scrutari oportere cur Aristoteles in principio suo omonyma detexerit, si de his quae percipiuntur fuerat tractaturus, cum liqueat non posse dici aliquid nisi quod perceptum fuerit, nec percipi aliquid posse nisi res fuerit de qua imago intuendo uideamus quae sunt in omonymorum et synonymorum medio constituta, et quae nec paronyma
Abbreviated transcription (Latin):
ci uocant. ut quo pacto principium ani¬
malis cor dicimus. ita principiũ aquȩ
fontem dicamus. Pro parte enim sui simil¬
tudo nominis uidetur adiuncta eẽ. Ab uno
est cum dicimus.amedicina medicinale
ferramentũ. medicinalis scientia. medi¬
cinalis usus. medicinale p̃ceptum. ab uno in
cuncta descendunt. Ad unum est ut illa po¬
tio salubris ẽ. ille medicus salubris ẽ. ferra¬
mentum illud salubre. Hec enim cuncta u¬
gis aristotiles uoluerit inchoare tractatum.¬
Primo de his quȩ sunt. scđõ de his quȩ ꝑci¬
piuntur. tercio de his quȩ dicunt᷑. Primo
sunt om̃s res quas natura peperit. scđo ꝑci¬
piuntur ea quorum imagines in animo ui¬
dendo formamus. et condimus. Tercio di¬
cuntur illa. quib ea quȩ sunt impressa
animo efferunt᷑. Id nanq quod quis con¬
cipit animo. lingua ꝓsequente declarat.
S ut erudito nr̃e ȩtatis themisto philosopho
placet: de his aristotiles incipit tractare quę

Expanded text:
ci vocant, ut quo pacto principium anici vocant, ut quo pacto principium animalis cor dicimus, ita principium aquae fontem dicamus: proportio enim sui similitudo nominis videtur adjuncta. Ab uno est, cum dicimus a medicina medicinale ferramentum, medicinalis scientia, medicinalis usus, medicinale praeceptum: ab uno in cuncta descendunt. Ad unum est, ut illa potio salubris est, ille medicus salubris est, ferramentum illud salubre. Haec enim cuncta ugis Aristotprimo de iis quae sunt, secundo de iis quae percipiuntur, tertio de iis quae dicuntur. Primo: sunt, res omnes quas natura peperit; secundo: percipiuntur, ea quorum imagines animo uidendo formamus et condimus; tertio: dicuntur, illa quibus ea quae sunt impressa animis efferuntur id namque quod quis concipit animo, lingua prosequente declarat. Cap. 20. Sed, ut erudito nostrae aetatis Themistio philosopho placet, de his Aristoteles tractare incipit quae