comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑpetratione nequitiȩ. etiam
usu consuetudinis pressus. gra¬
uatur. S hos aduitã miseratus
reuocat: quia plerun q diuina
gr̃a. ñsolum in occultis s etiã
inaꝑtis iniquitatib mortuos.
et mole prauȩ consuetudinis
pressos: respectus sui lumine il¬
lustrat. Quartũ uͦ mortuum. re
demptor nr̃. nuntiante discipu¬
lo. agnoscit nec tamen suscitat:
quia ualde difficile ẽ ut is quẽ
post usum malȩ consuetudinis.
etiã adulantiũ linguȩ excipiuit
amentis suȩ morte reuocet᷑. De
quo: et bene dicitur. Sine mor¬
tuos:sepeliant mortuos suos.
Mortui enim mortuũ sepeliunt.
cũ peccatores peccatorem fauo¬
rib premunt. Quid enim ẽ ali¬
ud peccare: quam occumbere:
S qui peccantem laudib prose¬
quuntur: extinctum sub uerbo¬
rum suoꝵ aggere abscondus
Erat autem & latarus mortuus: sed
tamen ñamortuis sepultus. fide¬
les quippe illũ mulieres obrue¬
rant: quȩ & cius mortem uiuifica¬

Expanded text:
in perpetratione nequitiae etiam in perpetratione nequitiae etiam usu consuetudinis pressus gravatur. Sed hos ad vitam miseratus revocat, quia plerumque divina gratia, non solum in occultis, sed etiam in apertis iniquitatibus mortuos, et mole pravae consuetudinis pressos, respectus sui lumine illdemptor noster, nuntiante discipulo agnoscit, nec tamen suscitat: quia valde difficile est ut is quem post usum malae consuetudinis etiam adulantium linguae excipiunt, a mentis suae morte revocetur; de quo et bene dicitur: Sine mortuos sepelire mortuos suos . Mortui enim mortuum sepeliunt, cum peccatores peccatorem favoribus premunt. Quid enim est aliud sepelire quam occultare? Sed qui peccantem laudibus prosequuntur, exstinctum sub verborum suorum aggere abscondunt. Erat tamen et Lazarus mortuus, sed tamen non a mortuis sepultus: fideles quippe illum mulieres obruerant, quae et ejus mortem vivifica
Abbreviated transcription (Latin):
sentit: cum multi. etiã malegesta
laudib exaggerant. Unde fit:
ut incessanter crescat culpa. fa¬
uorib nutrita. Curari autem
uulnus negligitur: qd dignũ
premio laudis uidetur. Unde.
bene ꝑsalomonem dicit̃ fili mi.
si te lactauerint peccatores: ne
ad quiescas eis. Peccatores & enĩ
lactant: cũ uł ꝑpetranda mala
blandimentis inferunt: uel ꝑ
petrata. fauorib extollunt. An
ñlactatur. de quo ꝑpsalmistã
dicitur: qm̃ laudatur peccator
indesideriis animȩ suş & qui
dum quoq ẽ: qđ tres illi modi
peccantiũ. iuxta descensus sui
ordinẽ. facilius corriguntur:
quartus uero iste. difficilius em̃¬
datur. Unde. & redemptor nr̃ pu¬
ellam indomo: iuuenẽ. extra
portam: insepulchro autẽ. la¬
tarum suscitat. Ad huc quippe
indomo mortuus iacet: qͥ latet
mpeccato. Iam quasi extra por¬
tam educitur: cuius iniquitas.
usq adinuerecundiã publicȩ
ꝑpetrationis aꝑitur. Sepultu¬
re uero aggere premitur: qui

Expanded text:
sentit, cum multi etiam male gesta sentit, cum multi etiam male gesta laudibus exaggerant: unde fit ut incessanter crescat culpa, favoribus nutrita. Curari autem vulnus negligitur, quod dignum praemio laudis videtur. Unde bene per Salomonem dicitur: Fili mi, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . Peccatores etenim lactant, cum vel perpetranda mala blandimeerpetrata favoribus extollunt. An non lactatur de quo per Psalmistam dicitur: Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae; et dum quoque est, quod tres illi modi peccantium juxta descensus sui ordinem facilius corriguntur, quartus vero iste difficilius emendatur. Unde et Redemptor noster puellam in domo, juvenem extra portam, in sepulcro autem Lazarum suscitat. Adhuc quippe in domo mortuus jacet, qui latet peccato. Jam quasi extra portam educitur, cujus iniquitas usque ad inverecundiam publicae perpetrationis aperitur. Sepulturae vero aggere premitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tadem exii: cur me tunc saltem
ꝑditum non cognoui: P isset qͥp¬
pe in suo iudicio: si se ꝑditum
cognouisset. Quare exceptus gẽ¬
nibus: Idest etiam post aꝑtam
culpam.cur me inilla adhucet¬
am consuetudo suscepit. ut ua¬
lentiorem adnequitias reddẽt:
& prauis me usib sustinens fo¬
ueret: Cur lactatus uberibus:
Idest postquã inconsuetudinẽ¬
culpe ueni: cur me adatrociorẽ
nequitiam. uel false spei fiducia.
uel lacte misere desꝑationis enu¬
triui: Cum enim culpa mnusum
uenerit: ei iam animus etiam si
appetat. debilius resistit: quia qͦt
uicib prauȩ frequentationis ast̾ͥn¬
gitur:quasi dot uinculis admen¬
tem ligatur. Unde fit: ut eneruis
animus. cũ solui ñualet: adque¬
dam se solatia falsȩ consolationis
inclinet: quatinus uenturum
iudicẽ tantȩ sibi misccd̃ȩ spon¬
deat: ut eos etiã. quos arguendos
inuenerit: penitus ñ occidat. Cui
rei hoc deterius accidit quod
ei multoꝵ similium lingua con¬

Expanded text:
itatem exii, cur me tunc saltem itatem exii, cur me tunc saltem perditum non cognovi? Perisset quippe in suo judicio, si se perditum cognovisset. Quare exceptus genibus? id est, etiam post apertam culpam, cur me adhuc in illa etiam consuetudo suscepit, ut valentiorem ad nequitias redderet, et pravis me usibus sustinens foveret? Cur lactatus uberibus? id est, postquam in culpae consuetudinem veni, cur me ad atrociorem nequitiam vel falsae spei fiducia, vel lacte miserae desperationis enutrivi? Cum enim culpa in usum venerit, ei jam animus etiam si appetat, debilius resistit; quia quot vicibus pravae frequentationis astringitur, quasi tot vinculis ad mentem ligatur.  Vet. XXIX.  Unde fit ut enervis animus, cum solvi non valet, ad quaedam se solatia falsae consolationis inclinet; quatenus venturum judicem tantae sibi misericordiae spondeat, ut eos etiam quos arguendos invenerit penitus non occidat. Cui rei hoc deterius accidit, quod ei multorum similium lingua con
Abbreviated transcription (Latin):
quasi sõdoma p̃dicauerunt: nec
absconderunt. Quare exceptus
genib: Quia nimirũ peccatorcũ
iam de iniquitate sua ñconfun¬
ditur: miniquitate eadem. etiã
adminiculis pessimȩ consuetu¬
dinis roborat᷑. Quasi genib pec¬
cator fouetur. ut crescat: dũ cul¬
pa. consuetudinib firmat᷑. ut ui¬
geat. Cur lactatus uberib: Quia
dũ ꝓdire culpa musum ceꝑit᷑ ni¬
mirum se uel falsa spe diuinȩ mi¬
sericordiȩ uel aꝑta miseria despe¬
rationis pascit: ut eo nequaquã
ad correctionem redeat: quo uł fac¬
torem suũ pium sibi mnordina¬
tȩ simulat: uel hoc qd fecit mor¬
dinatȩ formidat. Beatus gͥuir.
humani generis lapsum aspici¬
at: et quib precipiciis mersum
sit infoueã miquitatis inten¬
dai: dicens. Quare ñ iuulua
mortuus sum: Idest inpsa occul¬
ta ꝑpetratione peccati: curacar¬
nis uita. me mortificare nolui:
Egressus exutero non statim ꝑii:
Idest postquam adaꝑtam iniqͥ¬

Expanded text:
quasi Sodoma praedicaverunt, nec quasi Sodoma praedicaverunt, nec absconderunt . Quare exceptus genibus? Quia nimirum peccator, cum jam de iniquitate sua non confunditur, in iniquitate eadem etiam adminiculis pessimae consuetudinis roboratur. Quasi genibus peccator fovetur ut crescat, dum culpa consuetudinibus firmatur ut vigeat. Cur lactatus uberibus? Quia dum prodire culpa in usum coeperit, nimirum se vel falsa spe divinae misericordiae, vel aperta miseria desperationis pascit; ut eo nequaquam ad correptionem redeat, quo vel factorem suum pium sibi inordinate simulat, vel hoc quod fecit, inordinate formidat. Beatus igitur vir humani generis lapsus aspiciat, et quibus praecipitiis mersum sit in foveam iniquitatis intendat, dicens: Quare non in vulva mortuus sum? id est, in ipsa occulta perpetratione peccati, cur a carnis vita mortificare me nolui? Egressus ex utero non statim perii? id est, postquam ad apertam 125 iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
plicia metueret. hanc. blandis
datior ex titit: dicens. Mulier
quam dedisti mͥ sotiã. dedit in
de ligno: et comedi. Qui quidẽ
ꝑtimorem semet ipsum abscon¬
surus fugerat: sed tamen requi¬
situs innotuit. quantũ etiam
timens tumebat. Cum enim ex
peccato p̃sens pena metintur.
et amissa dĩ facies ñamatur:
timor extumore ẽ ñ exhumili¬
tate. Suꝑbit quippe: qui pec¬
catum. si liceat ñ pimiri. ñ deserit
S his. sicut dictum ẽ. modis qua¬
tuor. culpa ut meorde agitur: et¬
am inoꝑe ꝑpetratur. Ait enim.
Quare ñ inuulua mortuus sum:
Uulua quippe ẽ. peccantis homi¬
nis.culꝑa latens: quȩ. occulte
peccatorem concipit: &reatum
suũ adhuc intenebris abscondio
Egressus exutero non statim perii:
Auulua. exutero exitur: cum pecca¬
tor. quȩ inoculto commiserit. Hec.
etiam inaꝑto committere ñeru¬
bescit. Quasi enĩ aboccultationis
suȩ uulua ꝓcesserant: dequib ꝓ¬
pheta dicebat. Et peccatum suũ.

Expanded text:
plicia metueret, hanc blandis plicia metueret, hanc blandis dacior exstitit, dicens: Mulier, quam dedisti mihi sociam, ipsa dedit mihi de ligno, et comedi . Qui quidem per timorem semetipsum absconsurus fugerat; sed tamen requisitus innotuit quantum etiam timens tumebat. Cum enim ex peccato praesens poena metuitur, et amissa Dei facies non amatur; timor ex tumore est, non ex humilitate. Superbit quippe, qui peccatum, si liceat non puniri, non deseritd his, sicut dictum est, quatuor modis culpa, ut in corde agitur, etiam in opere perpetratur. Ait enim: Quare non in vulva mortuus sum? Vulva quippe peccantis, est hominis culpa latens, quae occulte peccatorem concipit, et reatum suum adhuc in tenebris abscondit. Egressus ex utero non statim perii? A vulva de utero exitur, cum peccator quae in occulto commiserit, haec etiam in aperto committere non erubescit. Quasi enim ab occultationis suae vulva processerant, de quibus Propheta dicebat: Et peccatum suum
Abbreviated transcription (Latin):
iob considerat: & humanũ genꝰ
inquot peccatoꝵ gradib sit lap¬
sum deplorat. dicens. Quare ñ
inuulua mortuus sum: Egres¬
sus exutero.non statim perii:
Cur exceptus genib: Cur lacta¬
tus uberib: Pnma enĩ uulua
conceptionis: fuit lingua malȩ
suggestionis. S peccator inuul¬
ua moreretur: si moriturũ se ho¬
mo inipsa suggestione cogno¬
sceret. Qui tamen exutero egres¬
sus ẽ: quia postquã eũ inpec¬
cato suggerens lingua concep̃:
foras mox etiã delectatio rapuit.
Post egressionem uero exceptus
ẽ genib: quia cum ad delecta¬
tionem carnis ꝓdiit nmirũ
culpam. ꝑconsensionem sp̃s.
subiectis cunctis sensib quasi
subpositis genib consumma¬
uit S genib exceptus: etiam
uberib ẽ. lactatus. Inconsensu enĩ
culpȩ addictis spũi sensib mul¬
ta casse fidutiȩ argumenta sub¬
secuta sunt: quȩ natã inpeccato
animã. uirulento lacte nutrie¬
runt: & ne aspera mortis sup¬

Expanded text:
Job considerat, et humanum genus Job considerat, et humanum genus in quot peccatorum gradibus sit lapsum, deplorat, dicens: Quare non in vulva mortuus sum; egressus ex utero non statim perii? cur exceptus genibus? cur lactatus uberibus? Prima enim vulva conceptionis, fuit lingua malae suggestionis. Sed peccator in vulva moreretur, si moriturum se homo in ipsa suggestione cognosceret. Qui tamen ex utero egressus est; quia postquam in peccato eum suggerens lingua concepit, foras mox etiam delectatio rapuit. Post egressionem vero exceptus est genibus; quia cum ad delectationem carnis prodiit, nimirum culpam per consensionem spiritus, subjectis cunctis sensibus, quasi suppositis genibus consummavit. Sed genibus exceptus, etiam uberibus est lactatus. In consensu enim culpae addictis spiritus sensibus, multa cassae fiduciae argumenta subsecuta sunt, quae natam in peccato animam, virulento lacte nutrierunt, et ne aspera mortis sup
Abbreviated transcription (Latin):
parente nr̃i generis ñignorat᷑
Serpens suasit: quia ocultus ho¬
stis mala cordib hominũ laten¬
der suggerit Eua delectata est.
quia carnalis sensus aduerba
serpentis mox se delectationi
substernit. Assensum uͦ. adam
mulieri p̃positus. p̃buit: quia
dum caro indelectationem rã¬
pitur: etiã asua rectitudine sp̃s
infirmatus. inclinatur. Et reqͥ¬
situs adam. confiteri culpam
noluit: quia uidelicet sp̃s. quo.
peccando aueritate disiungi¬
tur: eo inruinȩ suȩ audatia ne¬
quius obduratur. Isdem etiam
quatuor modis: peccatum con¬
summatur inoꝑe. Prius nanq
latens culpa agitur: post mo¬
dum uero. etiã ante ocłos ho¬
minũ. sine confusione reatus
aꝑitur÷ de hinc. ⁊ inconsuetudinẽ
ducitur: adextremũ quoq ul fal¬
sȩ spei seductionib uel obstinatio¬
ne misere desperationis enutritur.
Hos itaq peccati modos. qui uel
incorde latenter fiunt. uel paten¬
ter inoꝑe ꝑpetrantur: beatus

Expanded text:
parente nostri generis non ignoratur. parente nostri generis non ignoratur. Serpens suasit, quia occultus hostis mala cordibus hominum latenter suggerit. Eva delectata est, quia carnalis sensus ad verba serpentis mox se delectationi substernit. Assensum vero Adam mulieri praepositus praebuit, quia dum caro in delectationem rapitur, etiam a sua rectitudine spiritus infirmatus inclinatur. Et reqsitus Adam confiteri culpam noluit, quia videlicet spiritus quo peccando a veritate disjungitur, eo in ruinae suae audacia nequius obduratur. Iisdem etiam quatuor modis peccatum consummatur in opere: prius enim latens culpa agitur; postmodum vero etiam ante oculos hominum sine confusione reatus aperitur: dehinc et in consuetudinem ducitur; ad extremum quoque vel falsae spei seductionibus vel obstinatione miserae desperationis enutritur. Hos itaque pin corde latenter fiunt, vel patenter in opere perpetrantur, beatus
Abbreviated transcription (Latin):
ñstatim perii: Cur exceptus ge¬
nib: Cur lactatus uberib: Ab¬
tanta sp̃s scientia p̃ditus. tan¬
ta interni iudicis atcestatione
laudatus: abortiuum se optet
munerationẽ cognoscitur. int̾
habet testem suȩ fortitudinis:
intus pensanda sunt eius pon¬
dera locugonis. Quatuor qͥppe mo¬
dis. peccatũ ꝑpetrat᷑ incorde: qua¬
tuor consummatur inoꝑe Incor¬
de nanq: suggestione: delectatio¬
ne:consensu: et defensioni sauda¬
dia ꝑpetratur: Fit enim suggestio.
ꝑaduersarium: delectatio. ꝑcar¬
nem: consensus. ꝑsp̃m: defensi¬
onis audatia. pelationem. Cul¬
pa enĩ. quȩ terrere intẽ debuit. ex¬
tollit: et deiciendo eleuat: s gͣuiꝰ
eleuando supplantat. Unde &
illam primi hominis rectitudi¬
nem: antiquus hostis.his qua¬
duor ictib fregit. Nam serpens
suasit: eua delectata ẽ adã con¬
sensit. Qui etiam requisitus:con¬
fueri culpã. ꝑaudat᷑iam noluit.
Hoc uero. inhumano genere co¬
ddie agitur: qđ actum inpͥmo

Expanded text:
exceptus genibus? Cur lactatus uberibus? Abtanta spiritus scientia praeditus, tanta interim judicis attestatione laudatus, abortivum se optet munerationem cognoscitur, intus habet testem suae fortitudinis, intus pensanda sunt ejus pondera locutionis. Quatuor quippe modis peccatum perpetratur in corde, quatuor consummatur in opere. In corde namque suggestione, delectatione, consensu et defensionis audacia perpetratur. Fit enim suggestio per adversarium, delectatio per carnem, consensus per spiritum, defensionis audacia per elationem. Culpa enim quae terrere mentem debuit, extollit, et deficiendo elevat, sed gravius elevando supplantat. Unde et illam primi hominis rectitudinem antiquus hostis his quatuor ictibus fregit. Nam serpsuasit, Eva delectata est, Adam consensit; qui etiam requisitus confiteri culpam per audaciam noluit. Hoc vero in humano genere quotidie agitur, quod actum in primo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. incarne corruptibili. pondus
primȩ dam nationis premit
Sepe ita ut est. absorberi deside¬
rat: ut eternã uitam si possit
fieri. sine interuentu corporeȩ
mortis attingat. Unde et pau¬
lus. cum ardenter internam
lucem quereret: sed tamen ut¬
na formidaret: ait Qui su¬
mus inhoc habitaculo.inge¬
miscimus grauati: eo qđ no¬
lumus expoliari. sed suꝑue¬
stiri: ut absorbeatur qđ mor
uidere uerum mane appetũt:
et si concedatur. etiã cũ corpe
illud intimȩ lucis attingere
secretũ uolunt: sed quantoli¬
bet ardore intentionis exili¬
ant: adhuc antiqua nox gra¬
uat: et corruptibilis huius
carnis ocłos quos hostis eal¬
lidus adconcupiscentiã apuit:
uidex iustus. acontuitu interni
sui fulgoris p̃mit. Und̾. et bene

Expanded text:
est, in carne corruptibili pondus est, in carne corruptibili pondus primae damnationis premit. Saeperita ut est se absorberi desiderat, ut aeternam vitam, si possit fieri, sine interventu corporeae mortis attingat. Unde Paulus, cum ardenter internam lucem quaereret, sed tamen utna formidaret, ait: Quandiu sumus in hoc habitaculo, ingemiscimus gravati: eo quod nolumus exspoliari, sed supervestiri: ut videre verum mane appetunt, et, si concedatur, etiam cum corpore illud attingere lucis intimae secretum volunt. Sed quantolibet ardore intentionis exsiliant, adhuc antiqua nox gravat, et corruptibilis hujus carnis oculos, quos hostis callidus ad concupiscentiam aperuit, judex justus a contuitu interni sui fulgoris premit. Unde et bene
Abbreviated transcription (Latin):
astrorum more. nob̃ desuꝑ lu¬
cent. S quantalibet chorusca¬
tione opis fulgeant: quantoli¬
bet se igne compunctionis accen¬
dant: nimirũ constat. quia dũ
corruptibili adhuc carne graua¬
tisunt: ȩcernum lumen sicut ẽ.
catur ergo: obtenebrentur stel¬
lȩ. caligine eius: idest etiã illi.
incontemplatione sua. antiquȩ
noctis adhuc tenebras sentiãt:
dequib mimirũ constat. quod
humano generi. in huius uitȩ
caligine. uirtutũ suarũ radios¬
iã expandant: quia et si mente
lam adsumma exiliunt: ad¬
huc tamen minfimis. prime
culpe pondere grauantuir.
Unde fit: ut et foris exempla lu¬
cis. uelut astra p̃beant: sed ta¬
men intus. usq adfixe uisio¬
nis certitudinem. pressi noctis
caligine ñ ascendant. Sepe au
tem ita mens accenditur: ut
quamuis incane sit posita: in
deum tamen. omni subiugata
carnali cogitatione rapiatur.
Nec tamen dm̃ sicut ẽ conspicit:
quia nimirũ hanc sicut dictũ

Expanded text:
astrorum more nobis desuper luastrorum more nobis desuper lucent; sed quantalibet coruscatione operis fulgeant, quantolibet se igne compunctionis accendant; nimirum constat quia dum corruptibili adhuc carne gravati sunt, aeternum lumen, sicut est, cat ergo: Obtenebrentur stellae caligine ejus; id est, etiam illi in contemplatione sua, antiquae noctis adhuc tenebras sentiant, de quibus nimirum constat quod humano generi in hujus vitae caligine virtutum suarum jam radios expandant, quia etsi mente jam ad summa exsiliunt, adhuc tamen in infimis primae culpae pondere gravantur. Unde fit ut et foras exempla lucis velut astra praebeant, sed tamen intus usque ad fixae visionis certitudinem pressi noctis caligine non ascendant. Stem ita mens eorum accenditur, ut quamvis in carne sit posita, in Deum tamen omni subjugata carnali cogitatione rapiatur. Nec tamen Deum sicut est conspicit, quia nimirum hanc, sicut dictum
Abbreviated transcription (Latin):
spicit: aquib adhuc uinci for¬
midat. Israhel uero. reseruatis
gentib eiuditur: quando inqͥ¬
busdã minimis uiciis elatio
uirtutis nr̃e comprimitur: et ĩ
paruis sibi resistentib discitꝰ
Hoc tamen qđ dicitur. obtene¬
brentur stellȩ caligine eius: in¬
telligi et aliter potest. Nor qͥp¬
pe illa. uidelicet consensus ad
culpam. quȩ adnos primi pa¬
rentis ẽ. excessu ꝓpagata: men¬
tis nr̃e ocłm. tanta obscuritate
ꝑculit: ut inhinus uitȩ exibio.
cecitatis suȩ tenebris pressus:
quantalibet ui ȩternitatis lum̃
intenderit: penetrare ñ possit.
Post penam nanq dam nati pes
catores nascimur: attq adhanc
uitam. cũ mortis nr̃e merito ue¬
nimus. Et cum adsuꝑnȩ lucis
radium. aciem mentis erigimꝰ.
ipsa infirmitatis nr̃e obscunta¬
te caligamus. Et quidẽ multii
hac infirmitate carnis. tanta uir¬
tute roborati sunt: ut splendere
mundo. quasi stellȩ potuissent.
Multi intenebris uitȩ p̾sentis. dũ

Expanded text:
spicit, a quibus adhuc vinci forspicit, a quibus adhuc vinci formidat. Israel ergo reservatis gentibus eruditur, quando in quibusdam minimis vitiis elatio virtutis nostrae comprimitur, et in parvis sibi resistentibus discit, --Hoc tamen quod dicitur: Obtenebrentur stellae caligine ejus; intelligi et aliter potest. Nox quippe illa, videlicet consensus ad culpam, quae ad nos primi parentis est excessu propagata, mentis nostrae oculum tanta obscuritate perculit, ut in hujus vitae exsilio, caecitatis suae tenebris pressus, quantalibet vi aeternitatis lumen intenderit, penetrare non possit. Post poenam namque damnati 122 peccatores nascimur, atque ad hanc vitam cum mortis nostrae merito venimus; et cum ad supernae lucis radium aciem mentis erigimus, ipsa infirmitatis nostrae obscuritate caligamus. Et quidem multi in hac infirmitate carnis tanta virtute roborati sunt, ut resplendere mundo quasi stellae potuissent. Multi in tenebris vitae praesentis, dum
Abbreviated transcription (Latin):
ephraim tribui. chananeus gen¬
tilis populus ñ occisus. sed factus
tributarius dicitur: sicut scrip¬
tum ẽ Habitauit chananeuis ĩ
medio ephraim. tributarius.
Qui enim chananeus. gentilis
udelicet populus. nisi uitium
signat: Et sepe inmagnis uirtu¬
tib terram repmissionis ingredi¬
mur: quia spe intima. deȩcerni¬
tate roboramur. S dũ interacta
sublimia uitia quedã parua
retinemus: quasi chananeum.
Qui camen tributarius efficit᷑.
quia hoc ipsum uitium. quod
subigere ñ possumus. adusũ¬
nr̃ȩ utilitatis humiliter retor¬
quemus: ut eo de se mens. et
insummis uilia sentiat: quo
suis uirib etiã parua quȩ ap¬
petit. ñ expugnat. Unde. bene
rursum scriptum ẽ. He sunt
gentes. quas dñs dereliquit.
ut erudiret mneis ifrłem. Adhoc
nanq quȩdã minima uitia nĩa
retinentur: ut se se nr̃a intentio
sollicita. incertamine semꝑ ex¬
erceat: & eo deuictoria ñ supbi¬
at: quo iuuere inse hostes con¬

Expanded text:
Ephraim tribui Chananaeus genEphraim tribui Chananaeus gentilis populus non occisus factus tributarius dicitur. Sicut scriptum est: Habitavit Chananaeus in medio Ephraim tributarius. Quid enim Chananaeus, gentilis videlicet populus, nisi vitium significat? Et saepe in magnis virtutibus terram repromissionis ingredimur, quia spe intima detate roboramur. Sed dum inter acta sublimia vitia quaedam parva retinemus, quasi Chananaeum imus, qui tamen tributarius efficitur, quia hoc ipsum vitium, quod subigere non possumus, ad usum utilitatis nostrae humiliter retorquemus, ut eo de se mens et in summis vilia sentiat, quo suis viribus etiam parva quae appetit non expugnat; unde bene rursum scriptum est: Hae sunt gentes quas Dominus dereliquit, ut erudiret in eis Israelem . Ad hoc namque quaedam minima vitia nostra retinentur, ut sese nostra intentio sollicitam in certamine semper exerceat; et eo de victoria non superbiat, quo vivere in se hostes con
Abbreviated transcription (Latin):
dia suꝑat: unum inse & fortasse
minimũ. quamius magna intẽ¬
tione inuigilet. non expugnat.
Quod. diuina nimirũ dispensatio¬
ne agitur ne exomni parte uir¬
tutib splendens. in el ationẽ
subleuet᷑: ut dum inse paruum
quid reprehensibile uidet. sed ta¬
men hoc subigere non ualet:
nequaquam sibi. s auctori uic¬
toriã tribuat: inhis. quȩ subige¬
re fortiter ualet. Unde & bene sub¬
ius noctis caligine tenebrantur:
quando & ii qui magnis iuir¬
tutib iam splendent. adhuc de
obscuritate culpȩ aliquid reni¬
tentes sustinent: ut etiã mag¬
na uitȩ claritate luceant: & ta¬
men adhuc noctis reliquias. no¬
lentes trahant. Qd̃ adhoc sicut
dictum ẽ agitur: ut mens ꝓfici¬
ens. aduirtutem iusticiȩ sua me¬
lius infirmitate roboretur: &
inde uerius inbonis luceat:
unde eã etiã nolentem. parua
rep̃hensibilia. humiliter obscurãt.
Inde. et bene cũ isiłitico populo ꝑ¬
cepta repmissionis terra partiret̾

Expanded text:
tia superat, unum in se et fortasse tia superat, unum in se et fortasse minimum et quamvis magna intentione invigilet, non expugnat: quod divina nimirum dispensatione agitur, ne ex omni parte virtutibus splendens in elatione sublevetur. Ut dum parvum quid reprehensibile videt, sed tamen hoc subigere non valet, nequaquam sibi, sed auctori victoriam tribuat, in his quae subigere fortiter valet. Sed quia humnoctis caligine tenebrantur, quando et hi qui magnis jam virtutibus splendent, adhuc de obscuritate culpae aliquid retinentes sustinent, ut etiam magna vitae claritate luceant, et tamen adhuc noctis reliquias nolentes trahant. Quod ad hoc, sicut dictum est, agitur, ut mens proficiens ad virtutem justitiae sua melius infirmitate roboretur. Et inde verius in bonis luceat; unde eam etiam nolentem parva rehensibilia humiliter obscurant. Unde et bene cum Israelitico populo percepta repromissionis terra partiretur,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dudum quieto iure posside¬
bat Quasi dormiebat quippe:
dum sopitus. inprauo corde qͥe¬
sceret. S excitatur. inꝓuocatio¬
ne certaminis: cum ius amise¬
rit ꝑuersȩ dominationis. Huic
ergo nocti maledicant. qui pa¬
rati sunt suscitare leuiathan:
idest ii se contra peccatũ forti¬
ter. iudicio districtionis erigant:
qui insuas demptationes excita¬
re antiquum aduersariũ non
formidant. Scriptum nanq s̃
Fili accedens adseruitutem dei.
sta iniusticia &timore: et p̃pa¬
ra animã tuã adtemptationẽ.¬
Quisquis enim accingi in diuino
seruitio ꝓperat. quid aliud quã
se contra antiqui aduersarii
certamen parat: ut liber incer¬
tamine ictus suscipiat. qui qͥe¬
tus. subtyrannide. incaptiuita¬
te seruiebat:S: ieo ipso quod
mens contra hostem accingit᷑
qđ alia uitia subigit aliis re¬
luctatur: aliquando de culpa
aliquid. qd tamen non ualde
noceat remanere ꝑmitit. Et sepe
mens.quȩ aduersa multa et for¬

Expanded text:
quod dudum quieto jure possidequod dudum quieto jure possidebat. Quasi dormiebat quippe, dum sopitus in pravo corde quiesceret: sed excitatur in provocatione certaminis, cum jus amiserit perversae dominationis. Huic ergo nocti maledicant, qui parati sunt suscitare Leviathan: id est, hi se contra peccatum fortiter judicio districtionis erigant, qui in suis tentationibus excitare antiquum adversarium non formidant. Scriptum namque est: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia 121 et timore, et praepara animam tuam ad teQuisquis enim accingi in divino servitio properat, quid aliud quam se contra antiqui adversarii certamen parat? ut liber in certamine ictus suscipiat, qui quietus sub tyrannide in captivitate serviebat. Sed in eo ipso quod mens contra hostem accingitur, quo alia vitia subiit, aliis reluctatur. Aliquando tamen de culpa aliquid quod non valde noceat remanere permittitur. Et saepe mens, quae adversa multa et for
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s enim qui ea quȩ mundi suns.
mente calcant᷑: & ea quȩ dei sunt.
plena intentione desiderant: le¬
uiathan. contra se suscitant: qͥa
eius maliciam. instigatione suȩ
conuersationis inflammãt. Nã
qui eius uoluntati subiecti sunt.
quasi quieto abillo iure possi¬
dentur: et suꝑb eoꝵ rex quass
quadã securitate ꝑfruitur. dũ
eors cordib in concussa potesta¬
te dominatur. S cum uniuseu¬
iusꝙ sp̃s. adconditoris sui deside¬
rium recalescit: cum torporem
negligentiȩ deserit. & frigu tin¬
S insensibilitatis pristinȩ.
igne sc̃i amoris accendit: cumli¬
bertatis ingenitȩ meminit. & te¬
ner abhoste seruus erubescit:
quia idem hostis se consideras
despici: quia uias dei uidet ap¬
prehendi: dolet contia se captũ
reniti: et mox zelo accenditus.
mox adcertamen mouetur: mor
ad temptationes innumeras con¬
tra rebellantẽ mentem se exciasꝰ
atꝙ inomni arte lacerationis
instigat: ut temptationum iacu¬
la intorquendo. confodiat cor.

Expanded text:
Omnes enim, qui ea quae mundi sunt mente calcant, et ea quae Dei sunt plena intentione desiderant, Leviathan contra se suscitant, quia ejus malitiam instigatione suae conversationis inflammant. Nam qui ejus voluntati subjecti sunt, quasi quieto ab illo jure possidentur, et superbus eorum rex quasi quadam securitate perfruitur, dum eorum cordibus inconcussa potestate dominatur. Sed cum uniuscujusque spiritus ad conditoris sui desiderium recalescit, cum torporem negligentiae deserit, et frigus insensibilitatis pristinae igne sancti amoris accendit; cum libertatis ingenitae meminit, et teneri ab hoste servus erubescit, quia isdem hostis se considerat despici, quia vias Dei videt apprehendi, dolet contra se captum reniti, et mox zelo accenditur, mox ad certamen movetur, mox ad tentationes innumeras contra rebellantem mentem se excitat, atque in omni arte lacerationis instigat, ut tentationum jacula intorquendo confodiat cor,
Abbreviated transcription (Latin):
tatem lucis Interne non penetrat
Sicut et suꝑius dictum ẽ: ñ con¬
clusit dicit. aꝑuit: & ñ abstulit:
irogauit. Hec itaq nox uideli¬
cet culpa. ostia uentris aꝑuit.
quia concepto adpeccatũ ho¬
mini. desideria concupiscentiȩ
reserauit. Ostia quippe uentris
Intra incubicula tua: claude
ostia. Cubicula quippe ingre¬
intramus. Ostia autem claudi¬
mus: cum desideria illicita co¬
ercemus. Hȩc itaq concupiscen¬
tiȩ carnalis ostia. dũ consensus
nr aꝑuit: adinnumera nos cor¬
ruptionis mala ꝑtraxit UInde
etiam nunc submortalitatis pon¬
dere gemimus:quãuis adhoc ar¬
bitrio nr̃o uenerimus: quia et iu¬
dicii sic iusticia exigit᷑ ut qđ spõ¬
de fecimus: inuiti toleremus: Se¬

Expanded text:
tatem lucis internae non penetrat. tatem lucis internae non penetrat. Sicut et superius dictum est, non conclusit, dicit aperuit; et non abstulit, irrogavit. Haec itaque nox, videlicet culpa, ostia ventris aperuit, quia concepto ad peccatum homini desideria concupiscentiae reseravit. Ostia quippe ventris Intra in cubicula tua, claude ostia tua . Cubicula quippe ingreintramus. Ostia autem claudimus, cum desideria illicita coercemus. Haec itaque concupiscentiae carnalis ostia, dum consensus noster aperuit, ad innumera nos mala corruptionis pertraxit. Unde jam nunc sub mortalitatis pondere gemimus, quamvis ad hoc arbitrio nostro venerimus; quia et judicii sic justitia exigit, ut quod sponte fecimus, inviti toleremus. Se
Abbreviated transcription (Latin):
aurorȩ. Quantalibet nanq in¬
tentione adhuc peregrina mens
satagat: udere lucem sicui est.
ñualet: quia hanc ei dam na¬
tionis suȩ cecitas abscondit. Or¬
tus uero aurore ẽ illa noua na¬
tiuitas resurrectionis: qua sc̃a
eccłia. etiã carne suscitata. erigi
tur adcontemplandũ lumen
eternitatis. Si enim ipsa carnis
nĩȩ resurrectio. quasi quȩdam
natiuitas ñ esset: de ea. ueritas
non dixisset. Inregeneratione:
cũ sederit filius hominis inse¬
de maiestatis suȩ. Esse gͦ hanc.
ortum uidit: quã regeneratio¬
nem uocauit. S quantalibet
iurtute. electi nunc fulgeant:
penetrare nequeunt. quȩ erit
illa natiuitatis gła: qua tunc
cum carne. ad contemplandũ
ȩternitatis lumen ascenduns.
Unde. et paulus ait. Qđ oculus
non uidit: nec auris audiuit:
nec incorhominis ascendit: quȩ
ergo:. expectet lucem & ñ uideat.
nec ortum surgentis aurore qͥa
spontaneo uitio denebrata nr̃a
infirmitas.nisi prius ꝑmortem.
penȩ suȩ debitũ soluat: clari¬

Expanded text:
aritas. --Quantalibet namque intentione adhuc peregrina mens satagat videre lucem sicut est, non valet, quia hanc ei damnationis suae caecitas abscondit. Ortus vero aurorae est illa nova nativitas resurrectionis, qua sancta Ecclesia etiam carne suscitur ad contemplandum lumen aeternitatis. Si enim ipsa carnis nostrae resurrectio, quasi quaedam nativitas non esset, de ea Veritas non dixisset: In regeneratione cum sederit filius hominis in sede majestatis suae . Esse ergo hanc ortum vidit, quam regenerationem 123 vocavit. Sed quantalibet virtute electi nunc fulgeant, penetrare nequeunt, quae erit illa novae nativitatis gloria, qua tunc cum carne ad contemplandum aeternitatis lumen ascendunt. Unde et Paulus ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae ergo: Exspectet lucem, et non videat, nec ortum surgentis aurorae; quia spontaneo vitio tenebrata nostra infirmitas, nisi prius per mortem poenae suae debitum solvat, clari
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ terror adhuc supplicii s¬
quentis. Post faciem gͥmanus. ad¬
huc nos minȩ derrificant: quia ꝑ
experimentum iudicii. iam nos
et pena presentis exilii ꝓculit. &
si peccare ñ desistimus: eternis ad¬
huc suppliciis addicit. Conside
ret ergo uir sc̃s ꝓiectus huc. unde
homo ceciderit: atq hunc. post
ista peccantem. quo adhuc iu¬
sticia iudicantis rapit: & cunc¬
tas ase desiderioꝵ temporalium
turbas eiciat: seq inmagna m̃
ds solitudine abscondat dicens.
Afacie manus tuȩ solus sedebam:
q̃m comminatione replesti me
Acsi aꝑtȩ dicat. Dum considero qͥ
iã ꝑudicii expenmentũ patior:
atumultu desiderioꝵ dempora¬
lium trepidus. mentis secessum
peto: quia & adhuc acrius illa
quȩ minaris eterna supplicia
formido.Bene gͥ deregib & con¬
sulib dicitur: qui ȩdificant sibi
solitudines: qͥa ii qui & se bene
regere et consulere aliis sciunt:
qͣm presentari interim illi intimȩ
quieti non possunt: hanc apud

Expanded text:
est terror adhuc supplicii pest terror adhuc supplicii praesentis. Post faciem igitur manus adhuc nos minae terrificant, quia per experimentum judicii nos poena praesentis exsilii perculit, et si peccare non desistimus aeternis adhuc suppliret ergo vir sanctus projectus huc unde homo ceciderit, et ista peccantem, quo adhuc justitia judicantis rapit; et cunctas a se desideriorum temporalium turbas ejiciat, seque in magna mentis 131 solitudine abscondat, dicens: A facie manus tuae solus sedebam, quoniam comminatione replesti me. Ac si aperte dicat: Dum considero quid jam per judicii experimentum patior, a tumultu desideriorum temporalium trepidus mentis secessum peto, quia et adhuc acrius illa quae minaris, aeterna supplicia formido. Bene ergo de regibus atque consulibus dicitur: Qui aedificant sibi solitudines. Quia ii qui et se bene regere, et consulere aliis sciunt, quoniam praesentari interim illi intimae quieti non possunt, hanc apud
Abbreviated transcription (Latin):
nos excitat. dicens. Nonne qui
de oderunt ds̃.oderam: & suꝑ¬
inimicos tuos tabescebam:
ꝑfecto odio oderam illos: inumi¬
ci facti sunt mͥ. Adeternȩ nob̃
patriȩ desiderium succenden¬
dum: uitȩ presentis longitudi¬
nem deplorat. dicens. Heu mi¬
chi quia incolatus m̃s ꝓlonga¬
tus ẽ Largitate nimirum con¬
sulatus emicuit: qui exemplo
conu̾sationis ꝓpriȩ. dot nobis
consul. an sibi etiã solitudinẽ
edificet: narret. Ait enim. Ecce
elongaui fugiens: & mansi m
solitudine. Fugiens elongat:
quia aturba desiderioꝵ temꝑa¬
lium. inaltam d̃i contemplati¬
onem se. subleuat. Manet uͦ
insolitudine: quia ꝑseuerat̃
inremota mentis intentione
De qua bene solitudine: dño ie¬
remias ait. Afacie manus tuȩ
solus sedebam: qm̃ commina¬
tione replesti me. facies qͥppe
manus dei ẽ. illa ꝑcussio iusti
iudicii. qua suꝑbientem homi¬
nem aparadyso reppulit: & in
hanc cecitatem presentis exilii
exclusit. Comminatio ueroer

Expanded text:
nos excitat, dicens: Nonne qui nos excitat, dicens: Nonne qui te oderunt, Deus, oderam eosimicos tuos tabescebam? Perfecto odio oderam illos, inimici facti sunt mihi . Ad aeternae nobis patriae desiderium succendendum, vitae praesentis longitudinem deplorat, dicens: Heu mihi! quod incolatus meus prolongatus est . Largitate nimirum consulatus emicuit, qui exemplo conversationis propriae, tot nobis consul an sibi etiam solitudinem aedificet, narret. Ait enim: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine . Fugiens elongat, quia a turba desideriorum temporalium in alta Dei contemplatione se sublevat. Manet vero in solitudine, quia perseverat in remota mentis intentione. De qua bene solitudine Domino Jeremias ait: A facie manus tuae solus sedebam, quoniam comminatione replesti me . Facies quippe manus Dei, est illa percussio justi judicii, qua sunem a paradiso repulit , et in hac caecitate praesentis exsilii exclusit. Comminatio vero ejus
Abbreviated transcription (Latin):
temporalium. magnũ quendã
secessum petierat. quietã mentẽ:
inqua.tanto purius cum cerne¬
retꝰ quanto hunc. cum se soloso¬
lum inueniret. Bene autẽ ii¬
qui sibi solitudines construiin.
etiã consules uocant᷑: quia sic
inse solitudinẽ mentis ȩdificãt:
ut tamen inquo preualent. aliis
ꝑcaritatem consulere minime
desistant. Hunc ergo quem mͦ
pretulimus consulem. paulo
subtilius ꝑpendamus: quomͦ
adprebenda uitȩ sublimioris
exempla. subiectis populoꝵ
cuneis urtutum calculoᷤ spar¬
gat. Ecce adinsinuandã retri¬
butionem boni ꝓmalo: desemet¬
ipso fatetur. dicens.Si reddidi
retribuentib mͥ mala: decidã
merito. abinimicis meis ina¬
nis. Aadilectionem conditoriᷤ
excitandã: insinuat. dicens: M
autẽ adherere do bonum est.
Adformam scẽ humilitatis im¬
primendã: secreta cordis sui
indicat. dicens. Dñe. non ẽ ex¬
altatum cor meũ: neq elati
sunt oculi mei. Adimitandã
zeli rectitudinem: exemplosuo

Expanded text:
temporalium magnum quemdam temporalium magnum quemdam secessum petierat quietam mentem, in qua tanto purius Deum cerneret, quanto hunc cum se sololum inveniret. 59. Et qui sibi solitudines construunt, etiam consules vocantur, quia sic in se solitudinem mentis aedificant, ut tamen in quo praevalent, aliis per charitatem consulere minime desistant. Hunc ergo, quem modo praetulimus consulem, paulo subtilius perpendamus, quomodo ad praebenda vitae sublimioris exempla, subjectis populorum cuneis, virtutum calculos spargat. Ecce ad insinuandam retributionem boni pro malo, de semetipso fatetur, dicens: Si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam merito ab inimicis meis inanis . Ad dilectionem conditoris excitandam insinuat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Ad formam sanctae humilitatis imprimendam, secreta cordis sui indicat, dicens: Domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei . Ad imitandam zeli rectitudinem exemplo suo
Abbreviated transcription (Latin):
tia turbarũ premitur: quanta
curarũ importunitate lacerat᷑
At contra sc̃i uiri. quia nichil hꝰ¬
mundi appetunt: nullis pro¬
culdubio incordetumultib
p̃muntur. Om̃s quippe inor¬
dinatos desiderioꝵ motus a
cubili cordis. manu sc̃e conside¬
rationis eiciunt: & quia tran¬
sitoria cuncta despiciunt: ex
his nascentes cogitationũ in¬
solentias non patiuntur. Solã
nanq: eternam patriã appetuÑ:
& quia nulla huius mundi di¬
ligunt: magna mentis tranqͥl¬
tudines quippe edificare ẽ ase¬
creto cordis terrenoꝵ desiłioꝵ
tumultus expellere: & una in¬
tentione eternȩ patriȩ.inamorẽ
intimȩ quietis anhelare. An ñ
cunctos ase cogitationum tu¬
multus expulerat. qui dicebat:
unã petii adnõ hanc requiram.
ut inhabitem indomo dñi:
Afrequentia quippe terrenorum
desiderioꝵ fugerat. admagnã
uidelicet solitudinẽ semecipsũ:
ubi eo tutius nichil extraneũ
conspiceret: quo incompetens
nil amaret. Atumultu rerum

Expanded text:
tia turbarum premitur, quanta tia turbarum premitur, quanta curarum importunitate laceratur. At contra sancti viri, qui nihil hmundi appetunt, nullis procul dubio in corde tumultibus premuntur. Omnes quippe inordinatos desideriorum motus a cubili cordis manu sanctae considerationis ejiciunt; et quia transitoria cuncta despiciunt, ex his nascentes cogitationum insolentias non patiuntur. Solam namque aeternam patriam appetunt, et quia nulla hujus mundi diligunt, magna mentis tranquiltudines quippe aedificare, est a secreto cordis terrenorum desideriorum tumultus expellere, 130 et una intentione aeternae patriae in amorem intimae quietis anhelare. An non cunctos a se cogitationum tumultus expulerat, qui dicebat: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini ? A frequentia quippe terrenorum desideriorum fugerat, ad magnam videlicet solitudinem semetipsum, ubi eo tutius nihil extraneum conspiceret, quo incompetens nihil amaret. A tumultu rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ingilans uidet: Quia gͦtot re¬
rum causas.quas fingit tole¬
rat: nimirũ intrinsecus natas
ex desideriis turbas portat. Aleꝰ
iam illicita refugit: sedtamen
bonis mundi carere ꝑtimescit
Concess a tenere appetit: uiden
inter homines minor erubescit.
Eicurat summope.ne inops indo¬
mo sit: ne despectus inpublico.
faquirit quid sibi sufficiat: qͥd
necessitas subiectoꝵ petat. Atq
ut sufficienter iura patronatus
subditis expleat:patronos que¬
rit. quib ipse famuletur. S ddũ
his familiariter iungitur: eoꝵ
ꝓculdubio causis implicatur.
Quib sepe consentit mn illicitis:
& mala quȩ ꝓpter semetipsũ
non appetit: committit ꝓpt̃
alia quȩ non derelinquit. Nã
sepe dum honorem suũ inhoc
mundo imminui trepidat: ea
apud maiores ꝑsonas apꝓbat.
quȩ iam ꝑꝓprium iudiciũ dam¬
nat Is. dum sollicitȩ cogitat
quid patronis debeat. quid sub¬
iectis: quid sibi augeat. quid
affectib ꝓsit: quasi tanta freqñ¬

Expanded text:
vigilans videt? Qui ergo tot revigilans videt? Qui ergo tot rerum causas, quas fingit, tolerat, nimirum intrinsecus natas ex desideriis turbas portat. Alius jam illicita refugit, sed tamen bonis mundi carere pertimescit. Concessa tenere appetit, videri inter homines minor erubescit, et curat summopere ne inops in domo sit, ne despectus in publico; exquirit quid sibi sufficiat, quid necessitas subjectorum petat, atque ut sufficienter jura patronatus subditis expleat, patronos quaerit quibus ipse famuletur. Sed his dum familiariter jungitur, eorum proculdubio causis implicatur. Quibus saepe consentit in illicitis; et mala, quae pro semetipso non appetit, committit propter aliena, quae non derelinquit. Nam saepe dum honorem suum in hoc mundo imminui trepidat, ea apud majores personas approbat, quae jam per proprium judicium damnat. Is, dum sollicite cogitat quid patronis debeat, quid subjectis; quid sibi augeat, quid affectibus prosit; quasi tanta frequen
Abbreviated transcription (Latin):
in defensionẽ rei quã appetit.
uacuus litigator elaborat. Ꝙ¬
uis igitur nichil de concupita
iam fructum concupiscentiȩ.
premitur: qui instigantis aua¬
ritiȩ tumultu uastatur. Alius.¬
se tprannidi suꝑbiȩ subicit:
et cor miserũ.dũ contra homi¬
nes erigit̾ uicio substernit ho¬
noꝵ sublimium infulas ap¬
petit: ex altari successib exqui¬
rit: totumq qd esse desiderat.
sibi apud semecipsum in eogi¬
tatione depingit. Iam qͣsi tͥbu¬
nali presidet: iam sibi parȩre
obsequia subiectoꝵ uidet. Iam
ceteris eminet: iam aliis mala
irrogat: aliis.quȩ irrogaue¬
rint. recompensat. Iam apud
semetipsum stipatus cuneis
adpublicũ ꝓcedit: iam. quib
obsequiis fulciatur. conspicit.
qui tamen hȩc cogitans solꝰ
repetit. Iam alia conculcat: a¬
lia subleuat lam. deconculca¬
tis satisfacit odio: iã de suble¬
uatis recipit fauores. Qui igit̃
tot fantasmata cordi impͥmitꝰ
quid iste aliud quã somnium

Expanded text:
in defensione rei, quam appetit, in defensione rei, quam appetit, vacuus litigator elaborat. Quamvis ergo nil de concupita jam fructum concupiscentiae, premitur, qui instigantis avaritiae tumultu vastatur. 5. Alius tyrannidi superbiae subjicitur, et cor miserum dum contra homines erigit, vitio substernit. Ho sublimium infulas appetit, exaltari successibus exquirit totumque, quod esse desiderat, sibi apud semetipsum in cogitationibus depingit. Iam quasi tribunal praesidet, iam sibi parere obsequia subiectorum videt, iam ceteris eminet, iam aliis mala inrogat, aliis, quia inrogaverint, recompensat, iam apud semetipsum/ stipatus cuneis ad publicum procedit, iam, quibus obsequiis fulciatur, consQui tamen haec cogitans solus repetit: jam alia conculcat, alia sublevat, jam de conculcatis satisfacit odiis, jam de sublevatis recipit favores. Qui igitur tot phantasmata cordi imprimit, quid iste aliud quam somnium
Abbreviated transcription (Latin):
de componit Turbam itaq
hic  intus sustinet: quẽ
pondus uehemens inflãmatȩ
cogitationis premit. Ali iuri
se auaritiȩ tradidit: & fastidi¬
ens ꝓpria. aliena concupiscit
Hic plerunq concupita adipi¬
sci ñualens: dies quidẽ inotio:
noctes uero incogitatione uer¬
sat. Torpet abutili ope: quia
fatigatur illicita cogitatione.
Consilia multiplicat: et sinũ
mentis. cogitationũ immensi¬
tatib latius expandit. ꝑ ueni¬
re addconcupita satagit: atq
adoptinenda hȩc quosdam
secretissimos causarũ meatus
querit. Qui. mox ut incausa
aliquid subtile inuenisse se
estimat: iã se optinuisse qđ
concupierat exultat lam qͥd
etiam adeptȩ rei adiungat.
excogitat: atq ut in meliori
statu debeat excoli. ꝑtractat
Quã. quia iã quasi possidet᷑ ⁊ q̃si
admeliorẽ spẽm adducit: mox.
insidias inuidentiũ considat:
et quid contra se iurgii moue¬
atur. pensat: exquirit qͥd respon¬
deat: et cũ rem nullã teneat: iã.

Expanded text:
de componit. Turbam itaque de componit. Turbam itaque hic intus sustinet, quem pondus vehemens inflammatae cogitationis premit. Alius juri se avaritiae tradit, et fastidiens propria, aliena concupiscit. Hic plerumque concupita adipisci non valens, dies quidem in otium, noctes vero in cogitationem versat. Torpet ab utili opere, quia fatigatur illicita cogitatione. Consilia multiplicat, et sinum mentis cogitationum inventionibus latius expandit, pervenire ad concupita satagit, atque ad obtinenda haec quosdam secretissimos causarum meatus quaerit. Qui mox ut in causa aliquid subtile invenisse se aestimat, jam se obtinuisse quod concupierat exsultat. Jam quid etiam adeptae rei adjungat, excogitat, atque ut in meliore statu debeat excoli, pertractat. Quam quia jam quasi possidet, et quasi ad meliorem speciem adducit, mox insidias invidentium considerat, et quid contra se jurgii moveatur, pensat, et exquirit quid respondeat. Et cum rem nullam teneat, jam
Abbreviated transcription (Latin):
dines. Om̃s enim. qui uel illici¬
ta appetunt. uel in hoc mun¬
sis cogitationum tumultibus
incorde comprimuntur.Dũq
desiderioꝵ turbas intra se ex¬
citant: ꝓstratam mentem. pe¬
de miserȩ frequentationis cal¬
cant. Alius nanq. iuri se luru¬
riȩ subdit: atq ante menti
ocłos scemata turpium ꝓpetͣ¬
tionum fingit: & cum effectus
non dribuit᷑ oꝑis: hoc crebrius
agitur intentione cogitationis.
Uoluptatis ꝑfectio queritur: &
concussus eneruiter animus
hine inde. & sollicitus et ceca¬
tus: occasionem nequissimȩ ex¬
pletionis rimatur. Mens itaq
hȩc quasi quendã populũ pa¬
titur: quȩ insolenti cogitatio¬
num tumultu uastatur. Aliꝰ.
ux̧ se dñio strauit: & quid in
corde. nisi iurgia. etiã quȩ de¬
sunt ꝑagit: Hic sepe presentes
non uidet: absentib contradi¬
cit. Intra semetipsum contu¬
melias ꝓfert & recipit: receptis
autem. durius respondet. Et
cũ qui obuiet nullus adsit:
magnis clamorib rixas incor¬

Expanded text:
ns. --Omnes enim, qui vel illicita appetunt, vel in hoc munsis cogitationum tumultibus in corde comprimuntur; dumque desideriorum turbas intra se excitant, prostratam mentem pede miserae frequentationis calcant. Alius namque juri se luxuriae subdidit, atque ante mentis oculos schemata turpium petionum fingit, et cum effectus non tribuitur operis, hoc erebrius agitur intentione cogitationis. Voluptatis perfectio quaeritur, et concussus enerviter animus hinc inde et sollicitus et caecatus, occasionem nequissimae expletionis rimatur. Mens itaque haec quasi quemdam populum patitur, quae insolenti cogitationum tumultu vastatur. Alius irae se dominio stravit, et quid in corde nisi jurgia etiam quae desunt peragit? Hic saepe praesentes non videt, absentibus contradicit, intra semetipsum contumelias profert et recipit, receptis autem durius respondet, et cum qui obviet nullus adsit, magnis clamoribus rixas in cor
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ qđ incipimus. etiam ꝑseue¬
ranti fine compleamus. Bene igit᷑
cepta. cunctis dieb agenda sunt:
ut cum malũ pugnando re¬
pellitur: ipsa boni uictoria. con¬
stantiȩ manuteneatur. Hȩc itaq
subintellectu triplici diximus: ut
fastidienti animȩ uaria alimen¬
ta ꝓponentes: aliqͥd qd̾ eligendo
sumat. offeramus.Hoc tamen ma¬
gnope petimus: ut qui adspiri¬
tualem intelligentiam. mentẽ sub¬
leuat: aueneratione historiȩ non

Expanded text:
bonum quod incipimus, etiam perseveranti fine compleamus. Bene igitur coepta cunctis diebus agenda sunt; ut cum malum pugnando repellitur, ipsa boni victoria constantiae manu teneatur. 56. Haec itaque sub intellectu triplici diximus, ut fastidienti animae varia alimenta proponentes, aliquid, quod eligendo sumat, offeramus. Hoc tamen magnopere petimus, ut qui ad spiritalem intelligentiam mentem sublevat, a veneratione historiae non
Abbreviated transcription (Latin):
dionũ: meror conterit: anxietas
deuastat: merumnam mens
uertitur: & quasi quodã nubilo
caliginis obscuratur. Hȩc nãq
caligo confusions eoꝵ mentẽ
salubriter oppresserat: quib
paulus dicebat. Quẽ enĩ fruc¬
tum habuistis tunc inillis: in
quib nunc erubescitis: Hunc
S peccati diẽ caligo occupet.
idest blandimentũ nequiciȩ af¬
flictio penitentiȩ. digno mero¬
re ꝑturbet. Ynde et aptȩ subiun

Expanded text:
tionum, moeror conterit, anxietas tionum, moeror conterit, anxietas devastat, in aerumnam mens vertitur, et quasi quodam nubilo caliginis obscuratur. Haec namque caligo confusionis eorum mentem salubriter oppresserat; quibus Paulus dicebat: Quem enim fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? Hunc ergo peccati diem caligo occupet, id est, blandimentum nequitiae afflictio poenitentiae digno moerore perturbet. Unde