comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rent. C onugatos autem qua fide. qua
dilectiõe. qua familiaritate. tam scłm
berent edocebat: uirum quidem ut suã
uxorem sicut se ipsum dilig̾et. nec p̃t̃ illã
aliam nosset. eiusq sicut sui corꝑis.absq
omni sinistra suspitione curam hab̃et :
mulierem uͦ quatinus uiro suo cum omni
subiectione et amore obtemꝑaret. eumq
ad b̃n agendum sedula inctaret: necne
animum eius si forte contra equum in quẽ¬
q tumeret. qͣ poss a stabilitate mitigaret.
Hec aut̃ que eum uł ammonuisse. uel in¬
struxisse. uel edocuisse. dicimus: ñ eo. ut
aliis mos ẽ docendi mͦ exercebat: s longe
aliter singula queq exercebat. subuulga¬
rbꝰ et notis exemplis ꝓponens. solideq
rõnis testimonio fulciens: ac remota õi.
ambiguitate in m̃tib auditorum depo¬
nens. Letabat᷑ gͦ qͥsqͥs illitis colloquio
uti poterat: qm̃ in eo quodcunq petebat᷑.
diuinum consilium ĩ ꝓmptu erat. Hinc

Expanded text:
rent. Conjugatos etiam qua fide, qua rent. Conjugatos etiam qua fide, qua dilectione, qua familiaritate, secundum berent edocebat; virum quidem ut suam uxoren sicut seipsum diligeret, nec praeter illam aliam nosset, ejusque sicut sui corporis absque omni sinistra suspicione curam haberet. Mulierem vero quatenus viro suo cum omni subjectione et amore obtemperaret, eumque ad bene agendum sedula incitaret, nec non animum ejus si forte contra aequum in quemquam tumeret, qua affabilitate mitigaret. 47. Haec autem quae eum vel admonuisse, vel instruxisse, vel edocuisse dicimus, non eo ut aliis mos est docendi modo exercebat, sed longe aliter singula quaeque sub vulgaribus et notis exemplis proponens, solidaeque rationis testimonio fulciens, ac remota omni ambiguitate, in mentibus auditorum deponens. Laetabatur ergo quisquis illius colloquio uti poterat, quoniam in eo quodcumque petebatur divinum consilium in promptu erat. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
Ille monachis.ille dericis.ille laicis: ad
cuiusq ꝓpositum sua u̾ba dispensabat. Mo¬
nachos. ut ne quidem minima sui ordiniᷤ
contempnerent. admonebat: contestans
quia ꝑ contemptum minimorum. ruerent
ĩ destructionem et despectum omnium bo¬
norũ. Qđ dictum sub exemplo uiuaris
ꝓponebat: dicens clausuram illius distri¬
ctioni ordinis monastici assimilan. Qm̃¬
quidem sicut pisces uiuarii decurrente
aqͣ moriuntur. si clausurȩ ipsius minu¬
tatim ac sepe crepant. nec reficiunt᷑: ita õĩ
religio monastici ordinis funditꝰ ꝑit. si
custodia eiꝰ ꝑ modicarũ contemptum cul¬
parum paulatim aferuore sui tepescit: at¬
testante scͥptura q̃ dic̃. Qͥ minima despicit:
paulatim decidit. Elencos qͦ qͣliter se
in sorte dei custodire debebant instruebat:
eisq magnoꝑe ẽẽ cauendum. ne si a sorte
di caderent: in sortem .d. ⁊aboli ꝑ negle¬
ctum conuersationis et ordinis sui decide¬

Expanded text:
Ille monachis, ille clericis, ille laicis, ad Ille monachis, ille clericis, ille laicis, ad cujusque propositum sua verba dispensabat. Monachos ut ne minima quidem sui ordinis contemnerent admonebat, contestans quia per contemptum minimorum ruerent in destructionem et despectum omnium bonorum. Quod dictum sub exemplo vivarii proponebat, dicens clausuram illius districtioni ordinis monastici a similari. Quandoquidem, inquit, sicut pisces decurrente aqua vivarii moriuntur, si clausurae ipsius minutatim ac saepe crepant nec reficiuntur; ita omnis religio monastici ordinis funditus perit, si custodia ejus per modicarum contemptum culparum paulatim a fervore sui tepescit, attestante Scriptura, quae ait: Qui modica despicit, paulatim decidit . Clericos quoque qualiter se in sorte Dei custodire deberent instruebat, eisque magnopere esse cavendum, ne si a sorte Dei caderent, in sortem diaboli per neglectum conversationis et ordinis sui decide
Abbreviated transcription (Latin):
am adiit: utilitati monachorum suorum.
ꝑomnia studiose secundum deum inser¬
uiens: Qadens autem et ad diũsa mo¬
nastia monachorum.canonicorum.sc̃imo¬
nialium. necñ & ad quorumq nobilium
curias ꝓut eum r̃o ducebat ꝑueniens: le¬
tissime suscipiebatur: et suscepto queq ca
Solito more cunctis se iocundum et affa¬
bilem exibebat: moresq singulorum in
quantum sine pecc̃o poterat. in se suscipi¬
ebat. Nam iuxta apłm. his qui sine le¬
ge erant. tanquam sine lege ẽẽt. cum sine
lege di ñ eẽt. s in lege ẽẽt xp̃i. se coaptabat.
ut lucfaceret eos. qͥñ m sine lege. ut puta¬
batur bi benedicti: s et eos qui seculari intȩ
dediti. in multis uiuebant sine lege.xp̃i.
Ande corda omnium miromͦ in amorẽ
eius uertebantur: & ad eum audiendum
famelica auiditate rapiebantur. Dicta
etiam sua sic unictuq ordini hominum
conformabat: ut auditores sui nichil mo¬
rib suis concordiꝰ dici posse faterentur.

Expanded text:
am adiit, utilitati monachorum suorum per am adiit, utilitati monachorum suorum per omnia studiose secundum Deum serviens. Vadens autem et ad diversa monasteria monachorum, canonicorum, sanctimonialium, nec non ad curias quorumque nobilium, prout eum ratio ducebat perveniens, laetissime suscipiebatur, et suscepto quaeque cSolito more cunctis se jucundum et affabilem exhibebat, moresque singulorum in quantum sine peccato poterat, in se suscipiebat. Nam, juxta Apostolum, his qui sine lege erant tanquam sine lege esset , cum sine lege Dei non esset, sed in lege Christi esset, se coaptabat, ut lucrifaceret eos qui non modo sine lege, ut putabatur beati Benedicti, sed et eos qui saeculari vitae dediti in multis vivebant sine lege Christi. Unde corda omnium miro modo in amorem ejus vertebantur, et ad eum audiendum famelica aviditate replebantur. 46. Dicta etiam sua sic unicuique hominum ordini conformabat, ut auditores sui nihil moribus suis concordius dici posse faterentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ritate. Curhoc magis de timus quam
ambigat: cumpar causa in mortis ꝑ¬
pessione utrunq detineat: Hec me
quidem reuerende pater: in quantum
ꝑspicere possum: rata ip̃a rõ ẽe docet.
At tn ur̃e prudentiȩ ẽ. et me si aliter sen¬
tit. ab hoc corngendo reuocare: et qͥd
potissimum in tanta re sentiendum sit:
eccłiȩ cli docendo monstrare. Ad quod
lanfrancus. Eateor inquit subtilem ꝑs¬
picatiam. et ꝑspicacem subtilitatem in
ne tua edoctus. beatum elfegum ut uere
me colere et ueneran ex corde gr̃a di iu¬
uante confido. Qd ip̃e postmodum de¬
uote execcitus ẽ: quin et hystoriam uitȩ
ac passionis eius. diligenti studio fieri p̃¬
cep̃. Quam quidem hẏstoriam ñ so¬
lum plano dictamine ad legendum. ue¬
rom et musico modamine adcanen¬
dum.a iocundȩ memoriȩ osb̃no can¬
tuariensis eccłiȩ monacho. ad p̃ceptum
nitam atictoritauit. auctoritatam in
m̃ns hac in parte ñ parum glorificauit.
uenerat. terras eccłiȩ beccensis. ꝑ angli¬

Expanded text:
ritate. Cur ergo magis de unius quam ambigat, cum par causa in mortis perpessione utrumque detineat? Haec me quidem, reverende Pater, in quantum perspicere possum, rata esse ipsa ratio docet, attamen vestrae prudentiae est, et me si aliter sentit ab hoc corrigendo revocare, et quid potissimum in tanta re sentiendum sit, Ecclesiae Dei docendo monstrare. » Ad quod Lanfrancus: « Fateor, inquit, subtilem perspicaciam, et perspicacem subtilitatem ingne tua edoctus beatum Elfegum ut vere deinceps me colere et venerari ex corde, gratia Dei juvante, confido. » Quod ipse postmodum devote exercitus est, quin et historiam vitae ac passionis ejus diligenti studio fierit praecepit. Quam quidem historiam non solum plano dictamine ad legendum, verum etiam musico modulamine ad canendum a jucundae memoriae Osberno Cantuariensis Ecclesiae monacho ad praeceptum nitam auctorisavit, auctorisatam in que martyris hac in parte non parum glorificavit. venerat, terras Ecclesiae Beccensis per Angli
Abbreviated transcription (Latin):
sui pat̾s qui ea p̾dicebat: dum mmistri eccł̃iȩ
apud eum querebantur de formidine immi¬
nentis necessitatis. frequent̃ nanq: a cellara¬
riis. acamerariis a secretariis aditus ẽ: & qͥd
consilii contͣ penuriã que cuiꝰq obedientiã
pessundabat. daret inquisitus. Quibus
mirabili mͦ ñ secus euemebat in re. quam
ip̃e dicebat se habe inspe. Uideres enim
pꝰ ħ uerba statim ip̃a die uelcerte sequenti
mane.siue quod falli ñ poterat. pͥusquam
penuria aliqua tillum affligeret. aut naues
de anglia oneratas omni copia in usum illo¬
rum iuxta appelli: aut quemlibet de diui¬
tib t̾rȩ fr̃nitatẽ eccl̃iȩ querentem cum mag¬
na pecuma aduentare: aut aliquem relin¬
quere.mundum uolentem.se et sua in mo¬
nast̾ium offerre: aut deniq aliunde aliqͥd
apportari: unde ꝑ plurimos dies necessa¬
ria queq poterant ministrari.

Expanded text:
sui patris, qui ea praedicebat, dum ministri Ecclesiae sui patris, qui ea praedicebat, dum ministri Ecclesiae apud eum querebantur de formidine imminentis necessitatis: frequenter namque a cellerariis, a camerariis, a secretariis aditus est, et quid consilii contra penuriam quae cujusque obedientiam pessundabat daret inquisitus. Quibus mirabili modo non secus eveniebat in re, quam ipae dicebat se habere in spe. Videres enim post haec verba statim ipsa die vel certe sequenti mane, sive quod falli non poterat, priusquam penuria aliquo ullum affligeret, ut naves de Anglia oneratas omni copia in usum illorum juxta appelli, aut quemlibet de divitibus terrae fraternitatem Ecclesiae quaerentem cum magna pecunia adventare; aut aliquem relinquere mundum volentem, se et sua in monasterium offerre; aut denique aliunde aliquid apportari, unde per plurimos dies necessaria quaeque poterant ministrari.
Abbreviated transcription (Latin):
uam uigil auitem atq sollicitus fue¬
rit crca hospitum susceptionem.
eorumq in omni humanitatis officio re¬
leuationem: ex eoꝓbatur. quod illum pio
studio in hoc & se & suanouimuᷤ expendisse.
Se in omm hylantate: sua i omni lar¬
gitate. Qd si aliq̃n ad refectionem corpo¬
bat: hoc qd deerat. eius bona uoluntas
Muultus alacͥtas. apud hospi¬
tes gratiose supplebat. Precerea ññquam
cib frm suo iussu de refectorio sublatus: &
hospitib ẽ allatus. atq appositus. N eq
enim tunc in ꝓmptu aliud erat: qd eis ap¬
te posset apponi.Aictus autem monacho¬
rum ita deo ꝓuidente dispensabatur: ut
nicħ quȩ necessitas expetebat illie de eẽt: li¬
cet sepissime in ħ eẽnt. ut timeretur. ne in
crastinum eis cuncta deẽent. Sicq ñ ñꝗͣ
inter aliquid et quasi nicħ ferebantur: ut
aliquid eis ñ suꝑflueret: et quod erat qͣs:
nicħ. nequaquam ꝑ inopiam fatigaret.
Od penitus illis contingebat scđm uerba

Expanded text:
uam vigil autem atque sollicitus fuerit circa hospitum susceptionem, eorumque in omni humanitatis  al., humilitatis officio relevationem, ex eo probatur quod illum pio studio in hoc et se et sua novimus expendisse; se in omni hilaritate, sua in omni largitate. Quod si aliquando ad refectionem corpobat, hoc quod deerat ejus bona voluntas et vultus alacritas apud hospites gratiose supplebat. Praeterea nonnunquam cibus fratrum suo jussu de refectorio sublatus, et hospitibus est allatus atque appositus, Neque enim tunc in promptu aliud erat. quod eis apte posset apponi. Victus autem monachorum ita, Deo providente, dispensabatur, ut nihil eorum quae necessitas expetebat illis deesset, licet saepissime in hoc essent, ut timeretur ne in crastinum eis cuncta deessent. Sicque nonnunquam inter aliquid et quasi nihil ferebantur, ut aliquid eis non superflueret; et quod erat quasi nihil eos nequaquam per inopiam fatigaret. 39. Quod penitus illis contingebat secundum verba
Abbreviated transcription (Latin):
Reducite me securi: et nolite metuere: s festine me¬
sepelire curate. Mox autẽ ut sepultũ fu̾it corpus
meum: ex loco eodem cum om̃i festinatione disce¬
dite. Defunct igitur corpus imposuer̃t naui.
Cumq populoniũ tenderent. collecto innubibꝰ
niũ duodecim milib distat. circa ut᷑q nauis la¬
tera. ꝓcellosa ualde pluuia descendit: et in naui
eadem una pluine guita non cecidit. Puenienteᷤᷤ
itaq ad locum clerici: sepubtͣe tradidert̃ corpus
sacerdotis sui. Cuiꝰ p̃cepta scruantes: ad nauem
cũ om̃i festinatione reuersisunt. Quã mox ut
intrare potuert̃: in eodem loco uͥ uir dñi sepultus
fuerat. longobardoꝵ dux crudelissimꝰ gum marith
aduenit. Ex cuius aduentu uir di habuisse sp̃m
ꝓphetie claruit: qui ministros suos asepultͬe sue
loco sub festmatione discedere p̃cepit. Hoc illi¬

Expanded text:
Reducite me securi, nolite metuere, sed festine sepelire me curate; mox autem ut sepultum fuerit corpus meum, ex eodem loco sub omni festinatione recedite. Defuncti igitur corpus imposuerunt navi; cumque Populonium tenderent, collecto in nubibunium duodecim millibus distat, circa utraque navis latera procellosa valde pluvia descendit, et in navem eamdem una pluviae gutta non cecidit. Pervenerunt itaque ad locum clerici, et sepulturae tradiderunt corpus sacerdotis sui. Cujus praecepta servantes, ad navem sub festinatione reversi sunt. Quam mox ut intrare potuerunt, in eumdem locum ubi vir Domini sepultus fuerat, Langobardorum dux crudelissimus Gummarith advenit. Ex cujus adventu virum Dei habuisse spiritum prophetiae claruit, qui ministros suos a sepulturae suae loco sub festinatione discedere praecepit.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ idẽ uir sanctus hospita lit̾atis studio ualde eẽt
intentus: quadã die transeuntes milites hospi
Quod dũ gothoꝵ regi ꝑsido totile nuntiat᷑ fuiss:
crudelitatis in manissime uesania succensꝰ hunc
ad locũ qui octauo huiꝰ urbis miliario merolis
drͣ. ubi tunc ip̃e cum exercitu sedebat iussit dedu¬
ci. eumq in ex pectaculo popł urso ad deuoran¬
dũ ꝓiq. Cunq idẽ rex ꝑfidus in ip̃o quoq exspec¬
taculo consediss. ad aspiciendã mortẽ ep̃i. magna
turba confluxit. Tũc ep̃c deductus est in medio
atq ad eius mortẽ in manissimꝰ ursus exquisitus.
Qui dum humana menbra crudelit̃ caperet. seui
regis aminũ saciaret. Dimissus itaq ursus ex caua
oblitus deflexa ceruice. submissoꝙ humiłr capite
hominũ: et quasi humana bestiaꝵ. Tunc popłs
qui ad spectacłm mortis uenerat: magno clamore
uersus est in admiratione uencrationis. Tunc ad
ciꝰ reuerentiã colendã: rex ip̃e ꝑmotus est. Quippe

Expanded text:
 dedit. Nam cum hospitalitatis studio valde esset intentus, die quadam transeuntes milites hospitQuod dum Gothorum regi perfido Totilae nuntiatum fuisset, crudelitatis inmanissimae vesania succensus, hunc ad locum, qui octavo huius urbis miliario Merolis dicitur, ubi tunc ipse cum exercitu sedebat, iussit deduci eumque in expectaculoi populi ursis ad devorandum proici. Cumque isdem rex perfidus in ipso quoque expectaculo consedisset ad aspiciendam mortem episcopi, magna populi turba confluxit. Tunc episcopus deductus in medio est, atque ad eius mortem inmanissimus ursus exquisitus, qui dum humana membra crudeliter carperet, saevi regis animum satiaret. Dimissus itaque ursus ex caveoblitus, deflexa cervice, submissoque humiliter caphominum et quasi humana bestiarum. Tunc populus, qui ad expectaculum venerat mortis, magno clamore versus est in admiratione venerationis. Tunc ad eius reverentiam colendam rex ipse permotus est; quippe
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntati eorum. ꝓ posse morẽ gerere. O pꝰ
gͥ ip̃m de uita et conuersatiõe anselmi ar¬
chiep̃i cantuariensis titulatũ. & talit̃ do ad¬
iuuante curaui dispon̾e: ut quantis aliud
opꝰ qd̃ p̃signauimus ex maiori parte de eiꝰdẽ
uni conu̾satione subsistat: ita tñ in stia
materaintegrȩ narratioĩs formam p̃tendat:
ut nec illud istius. nec istud illius ꝓmutua
sui cognitiõẽ. multum uideatur indigere.
Plene tñ actus eius scire uolentib: nec illud
sine isto. nec istud sine illo sufficere posse ꝓ¬

Expanded text:
voluntati eorum pro posse morem gerere. Opus voluntati eorum pro posse morem gerere. Opus igitur ipsum de vita et conversatione Anselmi archiepiscopi Cantuariensis titulatum, taliter, Deo adjuvante, curavi disponere, ut quamvis aliud opus quod praesignavimus ex majori parte de ejusdem viri conversatione subsistat; ita tamen in sua materia integrae narrationis formam praetendat, ut nec illud istius, nec istud illius pro mutua sui cognitione multum videatur indigere. Plene tamen actus ejus scire volentibus, nec illud sine isto, nec istud sine illo sufficere
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam muldas et
antecessorum nr̃orũ
temꝑib insolitas re-¬
rum mutationes nr̃is.
heb mn anglia accidis¬
se & coalluisse ꝯspeximꝰ: ne mutatione ip̃e
pastoꝵ scĩam penitus lat̾ent q̃dam ex ilł
suecincte penitus et excerpta littera-¬
rum memorie tͣdidimꝰ. S qm̃ opꝰ ip̃m in
hoc maxime uersatur. ut ea quȩ int̃ re¬
ges anglorum. & anselmum archiep̃m
cantuariorum fc̃a sunt. in concussa uerita¬
te designet: queq omnib purã illorum
hẏstoriam scire uolentib tunc tẽꝑis inno-¬
tescere potuerunt. licet inculto. plano tam̃
sermone des cͥbat. nec adeo quicqũã in se con¬
tineat. qd̃ ad pͥuatam conu̾sationẽ uel ad
morum ip̃ius anselmi qualitatẽ. aut ad
miraculorũ exhibitionẽ ꝑtin̾e uideat᷑: pla¬
cuit qͥbdã familiarbꝰ meis me sua p̃ce ad
hoc ꝑducere. ut sicut des criptione notarũ
rerum posteris. ita designatioe ignotarĩ sat
officii mei munus impendere. Qͦ s eo qđ
offende summoꝑe cauebam: dedi oꝑam

Expanded text:
uoniam multas et antecessorum nostrorum temporibus insolitas rerum mutationes nostris diebus in Anglia accidisse et coaluisse conspeximus, ne mutationes ipsae posterorum scientiam penitus laterent, quaedam ex illis succincte excerpta  al., excepta, litterarum memoriae tradidimus. Sed quoniam opus ipsum in hoc maxime versatur, ut ea quae inter reges Anglorum et Anselmum archiepiscopum Cantuarium facta sunt, inconcussa veritate designet, quaeque omnibus puram illorum historiam scire volentibus tunc temporis innotescere potuerunt, licet inculto, plano tamen sermone describat. Nec adeo quidquam in se contineat, quod ad privatam conversationem, vel ad morum ipsius Anselmi qualitatem, aut ad miraculorum exhibitionem pertinere videatur, placuit quibusdam familiaribus meis me ad hoc sua prece perducere ut, sicut descriptione notarum rerum posteris, ita designatione ignotarum satofficii mei munus impendere. Quos eo quod offendere summopere cavebam, dedi operam
Abbreviated transcription (Latin):
tul: ꝓut tu dederis dñe d̃s
ipsius. ꝑ quem eccłiam tẽ¬
poris nr̃i in antiquum
apłice grẽ et uirtutis de¬
cus uoluisti reflorere: eũ
inuoco adiutorem. quem iam olim habeo

Expanded text:
tui, prout tu dederis, Domine Deus ipsius, per quem Ecclesiam temporis nostri in antiquum apostolicae gratiae et virtutis decus voluisti reflorere, eum invoco adjutorem, quem jam olim habeo
Abbreviated transcription (Latin):
et p̃clara que ꝑ seruũ suũ ds ipsis p̃sentib oꝑat᷑
et nota eoꝵ religio et scola magist̾ii. ab omni
me libet suspitione falsi: adhue etiam ad testi¬
monium sibi asciseunt ꝓbabilium auctorita
suꝑfluo dixerim: cum totus ea nõuerit mund̾
et uirtites eius narret omnis eccłia scõꝵ. Qua¬
apt̃ attendens diuine laudis mirificam mat̾iã.
omnib se offe̾ntem: neminem uͦ suscipientẽ: dis¬
simulantib ets qui melius hoc ac dignius po¬
terant suscẽpi in ea agere ĩpse que pot̾o: non ua¬
nitate p̃sum̃tis. sed fidiicia diligentis. Necta¬
men ipsa que scribo qͣsi accuratiꝰ digerenda.s
saltem inunt congerenda et reponenda
suscepi: nec edenda ipso uiuente. sieut nec scri¬
buntur ipso sciente. Confĩdo autem in dño.¬
cui dñi inortem eiꝰ. uite simili continuare seri¬

Expanded text:
et praeclara, quae per servum suum Deus ipsis praesentibus operatur, et praeclara, quae per servum suum Deus ipsis praesentibus operatur, et nota eorum religio, et schola magisterii ab omni me liberet suspicione falsi; adhuc etiam ad testimonium sibi adsciscunt probabilium auctoritatsuperfluo dixerim, cum totus ea noverit mundus, et virtutes ejus narret omnis ecclesia sanctorum. Quapropter attendens divinae laudis mirificam materiam omnibus se offerentem, neminem vero suscipientem, dissimulantibus eis qui melius hoc ac dignius poterant; suscepi in ea agere ipse quae potero, non vanitate praesumentis, sed fiducia diligentis. Metec ipsa quasi accuratius digerenda, sed saltem in unum congerenda et reponenda susceperim: nec edenda vivente ipso, sicut nec scribuntur ipso sciente. Confido autem in Doctu Domini mortem ejus, vitae similem, continuare scri
Abbreviated transcription (Latin):
acciłandum: cumiam homo ñ grauaret᷑ laudi¬
b siusri tutius id fieret a conturbatione homi¬
num: et contradictionẽ linguarum. At ille uigeis
et ualens qͣnto infirmior corpore. tanto fortior
fit et potens: ñ cessans agere digna memorie.⁊
magna maiorib semꝑ acciimulans: que ipso ta¬
ceute sc̃ptorem requirant. Ego uͦ iam delibor ur¬
gentib infirmitatib corporis mortis huiꝰ: ⁊ me¬
Gris õmnib incipientib habere responsum uici¬
ne mortis sentio instare tempꝰ resolutiꝯnis mer
plurimũc timeo. nesero iue peniteat tã dindi
ꝑegisse. S ce me frm quoridem pia bentuolen¬
tia plurimũ ad hoc impellit et cohortat᷑ qͥ cũ
iuro dei iugit̾ assistant. omnia ẽꝰ nouert: inge¬
rentes quedam diligenti in q̃sicione uestigata.
plura etiam quib cum fierent. ipsunt fuert̃. &e
uidderunt et audiert. Quicũ multa sugg̾ant.

Expanded text:
actitandum, cum jam homo non gravaretur laudiactitandum, cum jam homo non gravaretur laudibus suis; et tutius id fieret a conturbatione hominum, et contradictione linguarum. At ille vigens et valens, quanto infirmior corpore, tanto fortior fit et potens, non cessans agere digna memoriae, et magna majoribus semper accumulans, quae ipso tacente scriptorem requirant. Ego vero jam delibor, urgentibus infirmitatibus corporis mortis hujus, et membris omnibus incipientibus habere responsum vicinae mortis, sentio instare tempus resolutionis meae; plurimumque timeo, ne sero me poeniteat tamdiu disperegisse. Sed et me fratrum quorumdam pia benevolentia plurimum ad hoc impellit et cohortatur, qui cum Viro Dei jugiter assistant, omnia ejus noverunt, ingerentes quaedam diligenti inquisitione vestigata, plura etiam, quibus, cum fierent, ipsi interfuerunt, et viderunt, et audierunt. Qui cum multa suggerant
Abbreviated transcription (Latin):
cripturus uitam sertu
tui ad honorem nontinis
tur ꝓut tu dederis dñe d̃s
ipsus ꝑ quem eccłiam tẽ¬
poris nr̃i in antiquum
apłice grẽ et uirtutis de¬
cus uoluisti reflorere: eũ
inuoco adiutorem. quem iam olim habeo incen¬
torem. amorem tuum. Quis enim de amore tuo
qͣntulũcunꝙ fpiracłm uite habens et uidens
testimoniũ głe et honoris tui tam p̃clarum et
tam fidele mundo insolitum effulsisse: ñ dec
oꝑam qͣntamcunꝙ potuerit. ne lum̃ a te accen¬
sum. tuon quempiam lateat: sed qͣntum hu¬
mano fieri stilo potest quod melius ipse tam̃
ꝑuirtittem oꝑum facis manifestatũ et ex altã¬
tum luceat omtib qui sunt in domotua: In
quo cum egoiam olim uellem qualeciꝙ mi¬
nistium agere uicis meẽ seutimore seu u̾ecundia
ꝓhibitus sum usꝙ adhuc: mͦ quidem supͣ me iu¬
dicans eẽ dignitatem mat̾ie. et digniorib opifi¬
cib reseruandam. m etiã post obitum eiꝰ qͣsi suꝑe¬
uicturus ei. melius hoc ⁊ competenti delib̾ans

Expanded text:
cripturus vitam Servi tui ad honorem nominis tui, prout tu dederis, Domine Deus ipsius, per quem Ecclesiam temporis nostri in antiquum apostolicae gratiae et virtutis decus voluisti reflorere, eum invoco adjutorem, quem jam olim habeo incentorem, amorem tuum. Quis enim de amore tuo quantulumcumque spiraculum vitae habens, et videns testimonium gloriae et honoris tui tam praeclarum et tam fidele mundo insolitum effulsisse, non det operam, quantamcunque potuerit, ne lumen a te accensum, tuorum quempiam lateat; sed quantum humano fieri stylo potest quod melius ipse tamen per virtutem operum facis, manifestatum et exaltatum luceat omnibus qui sunt in domo tua? In quo cum ego jam olim vellem qualecumque ministerium agere vicis meae, seu timore, seu verecundia prohibitus sum usque adhuc, modo quidem supra me judicans esse dignitatem materiae, et dignioribus opificibus reservandam; modo etiam post obitum ejus, quasi supervicturus ei, melius hoc et competentius, deliberans
Abbreviated transcription (Latin):
da qͣm celebͥs. Cum enĩ sit I¬
suosa in conspeccu dñi mors seruieuis:
nullatenus est negligenda mortalib. Nec
sepeliendatanti uiri memoria negligen¬
tie tumulo: nec obluuonis ẽ tumulanda
sepulcro. Amplectendũ in omnib ⁊ ꝑ om¬
nia nom̃ scm̃: magnifica eius oꝑa audien¬
tib: u̾ba legentib: considantib fructũ.
Nec decet illos corporeũ eius obitum ob¬
liuisci. qui ipsius uitam nouerunt spi¬
ritalem: qͣm deuota deo. qͣm pura sib.

Expanded text:
da, quam celebris! Cum enim sit pretiosa in conspectu Domini mors servi ejus; nullatenus 1310 est negligenda mortalibus, nec sepelienda tanti viri memoria negligentiae tumulo, nec oblivionis est tumulanda sepulcro. Amplectendum in omnibus, et per omnia nomen sanctum, magnifica ejus opera audientibus, verba legentibus, considerantibus fructum. Nec decet illos corporeum ejus obitum oblivisci, qui ipsius vitam noverunt spiritualem; quam devota Deo, quam pura sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
burgundie partib fontanis õp¬
pido patͥs suioriundꝰ fuit: pa¬
rentib claris scd̃m dignitatẽ
scłi. s digniorib ac nobiliorib.
uangelicam nam ꝙ scđm instituta p̃cursoris
dñi milttiam agens: neminem concutiebat.
nemini faciebat calumniam: contentus stipẽ¬
diis suis. quib ad omne opꝰ bonum abunda¬
bat. Sic consilio et armis seruiebat tempora¬
lib dñis suis: ut etiam dño deo suo ñ negli¬
geret reddere quõd debebat. Mater a alech
a castro cui nom̃ae

Expanded text:
Burgundiae partibus, Fontanis oppido patris sui oriundus fuit, parentibus claris secundum dignitatem saeculi, sed dignioribus ac nobilioribus vangelicam namque secundum instituta Praecursoris Domini militiam agens, neminem concutiebat, nemini faciebat calumniam, contentus stipendiis suis , quibus ad omne opus bonum abundabat. Sic consilio et armis serviebat temporalibus dominis suis, 1063 ut etiam Domino Deo suo non negligeret reddere quod debebat. Mater Aleth, ex castro cui nome
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ specialit̾ hoc opꝰ incũbit. Quid quod
me int̾ speciales amicos sc̃s ille habebat:
et eo loci ut nulli in hac parte głe scđm
fuisse me credam: Nec mercede uacat
mͥ. tanta familiaritas scĩtatis. Pmitias
iam accepi. In extͤmis posicꝰ exat: ĩmo
in pͥncipiis iuxta illud: cũ consũmatꝰ fu¬
erit hõ tẽ incipit. Accucurriego: ut be¬
nedictio mortui suꝑ me ueniret. At il¬
le cũ iã m̃bra alia mouere ñ poss: fortiᷤᷤ
ad dandam bñdictionẽ. eleuatis scĩ ma¬
nib suꝑ caput meũ bñdix̃ mͥ: ⁊ benedi¬
ccionẽ hẽditate possideo. Et qͦmͦ ego il¬
lum silere queã: Postremo tu id mͥ
abba congane inungis. reu̾endꝰ fr̃ et
dulcis amicꝰ meꝰ: ac tecũ parit̾ ut ex hy¬
bernia scribis. ur̃a illa oĩs eccłia scõꝵ.
Libens obedio: p̃sertim qͦd ñ eloqͥum
exigitis s narrationẽ. Dabo oꝑam uͦ ut
ea sit pura & luculenta: deuo tos infor¬

Expanded text:
nobis specialiter hoc opus incumbit. Quid quod nobis specialiter hoc opus incumbit. Quid quod me inter speciales amicos Sanctus ille habebat, et eo loci, ut nulli in hac parte gloriae secundum fuisse me credam? Nec mercede vacat mihi tantae familiaritas sanctitatis: primitias jam accepi. In extremis positus erat, imo in principiis, juxta illud: Cum consummatus fuerit homo, tunc incipit . Accurri ego, ut benedictio morituri super me veniret. At ille cum jam membra alia movere non posset, fortis ad dandam benedictionem, elevatis sanctis manibus super caput meum, benedixit mihi, et benedictionem haereditate possideo: et quomodo ego illum silere queam? Postremo tu id mihi, abba Congane, injungis, reverendus frater, et dulcis amicus meus, ac tecum pariter ut ex Hibernia scribis vestra illa omnis ecclesia sanctorum. Libens obedio, praesertim quod non eloquium exigitis, sed narrationem. Dabo vero operam, ut ea sit pura et luculenta, devotos infor
Abbreviated transcription (Latin):
le: s uide quid egimꝰ. Querebamꝰ uirũ
optimũ multoꝵ lib̾atorem: et ecce labo¬
ramꝰ in inueniendo. qͥ seĩpsũ saluũ face̾
possit. Optimꝰ hodie ẽ: qui ñ ẽ nimis ma¬
lus. Unde qm̃ aterra defecit sc̃s: uide¬
ormͥ ñ suꝑuacue ex his qͥ emptist̃ de t̾¬
ra reuocare ad medium. ep̃m malachi
głaris sapĩe ⁊ uͥtutis. Iste erat luc̃na ar¬
dens ⁊ lucens. nec extincta ẽ tam̃ s sub¬
mota. Qͥs mͥ iure succenseat. si readmnoueꝵ¬
scłi homines debeant. & oĩs deinceps
gen̾atio uentura: si quẽ conditio tulit.
reuocem stilo: si mundo restituã qͦ di¬
gnꝰ ñ erat mundꝰ: si seruẽ memorie
hominũ. hominẽ cuiꝰ memoria in be¬
nedictione sit. omnib qͥ leg̾e dignabũ¬
tur: si me excitante amicũ dormientẽ
uox turturis audita fu̾it in t̾ra nr̃a dicñs:
ecce ego uobcũ sũ oĩb dieb usq in ꝯsũ¬
mationẽ scłi. Deinde sepultꝰ apud nos ẽ:

Expanded text:
le: sed vide quid egimus. Quaerebamus virum le: sed vide quid egimus. Quaerebamus virum optimum, multorum liberatorem: et ecce laboramus in inveniendo, qui se ipsum salvum facere possit. Optimus hodie est, qui non est nimis malus. 2. Unde quoniam a terra defecit sanctus, videor mihi non supervacue ex his qui empti sunt de terra, revocare ad medium Malachigularis sapientiae et virtutis. Iste erat lucerna ardens et lucens: nec exstincta est tamen, sed submota. Quis mihi jure succenseat, si readmovesaeculi homines debeant, et omnis deinceps generatio ventura, si quem conditio tulit, revocem stilo; si mundo restituam, quo dignus non erat mundus; si servem memoriae hominum hominem, cujus memoria in benedictione sit omnibus, qui legere dignabuntur; si me excitante amicum dormientem, vox turturis audita fuerit in terra nostra, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Deinde sepultus apud nos est:
Abbreviated transcription (Latin):
tant. Quid dico que sua st̃: ꝑfectꝰ sit et
scs etiã sua q̃rens suaq retinens: si aba¬
lienis cor manꝰq contineat. Meminerit
tam̃ qui sͥ usq huc forte ꝑuenisse uidet᷑.
eundem exĩgi scĩtatis gradum. & ab ech¬
nico. An ñ milites suis iubent᷑ contenti
fore stipendiis. ut falui fiant: Magnũ
uͦ eccłie doctori si sit sic̃ unꝰ militũ: aut
ne sumꝰ m̾ito reputandus erit: qͥ sũmo
corruens gͣdu.he̾bit uix in fimo. ne abys¬
so absorbeatur: Quã rarus dñ. iste ipse
in clero. Quẽ item dasmͥ contentũ ne¬
cessariis: contemptorẽ suꝑfluoꝵ: Lex ẽ
simꝰ. Ub̃i forma hec : In libris cernimꝰ eã:
s ñsin uiris. Habes uͦ de iusto. qr lex dĩ eiꝰ
in corde ipsiꝰ: iñ in codice. Nec ꝑfectionis
is gͣdus. ꝑfectꝰ carere & necessariis paratꝰ
ẽ.At gͣtis istud. Utinã suꝑfluis ponat᷑ mo¬
dus: utinã ñ cupiamꝰ in infinitũ. Sed qͥd:
forte reꝑias qͥ hoc possit. Id qͥdem diffici¬

Expanded text:
tant. Quid dico, quae sua sunt? Perfectus sit et sanctus etiam sua quaerens, suaque retinens, si ab alienis cor manusque contineat. Meminerit tamen, qui sibi usque huc forte pervenisse videtur, eumdem exigi sanctitatis gradum et ab ethnico. An non milites suis jubentur contenti forte stipendiis, ut salvi fiant? Magnum vero Ecclesiae doctori, si sit sicut unus militum: aut ne summus merito reputandus erit, qui a summo corruens gradu, haerebit vix infimo, ne abysso absorbeatur? Quam rarus tamen iste ipse in clero? Quem item das mihi contentum necessariis, contemptorem superfluorum? Lexsimus . Ubi forma haec? In libris cernimus eam, sed non in viris. Habes vero de justo, quia lex Dei ejus in corde ipsius , et non in codice. Nec perfectionis is gradus. Perfectus carere et necessariis paratus est. At gratis istud. Utinam superfluis ponatur modus! utinam non cupiamus in infinitum! Sed quid? Forte reperias qui hoc possit? Id quidem diffici
Abbreviated transcription (Latin):
rectam considerationẽ ratiõe subnixi. Hȩc
funit uita eius. in hac dum uirit ꝑmansit:
in hac sinem uitȩ sortin ꝓmeruit. Gundul¬
fus atitem cura diem obitus sui sp̃to scło mo¬
nachus factus: monachus defunctus est.
t anselmus filius horum.
cum puer paruulus eẽt: mat̾nis ꝓut
etas sua patiebatur colloquiis libent̃ ani¬
mum intendebat. Et audito unum dm̃
continentẽ suspieat᷑ ẽ: utpote puer inter

Expanded text:
rectam considerationem ratione subnixi. Haec rectam considerationem ratione subnixi. Haec fuit vita ejus, in hac dum vixit permansit, in hac finem vitae sortiri promeruit. Gundulphus vero circa diem obitus sui, spreto saeculo monachus factus, monachus defunctus est. 2. At Anselmus filius horum, cum puer parvulus esset, maternis, prout aetas sua patiebatur, colloquiis libenter animum intendebat. Et audito unum Deumcontinentem, suspicatus est, utpote puer inter
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliũ meũ cdi clem̃tia. & maiestate. q̃¬
dam breuit̃ dicam de ortu ac moribꝰ ua¬
rentum eiꝰ. ut hinc lector aduertat. et de-
gundulsus: mat̾ ermemberga uocabat᷑.
Atͥq scd̃m scł̃i dignitatẽ nobilit̃ nati:
nobilit sunt in augusta cititate conu̾sati.
Quȩ qiuita ᷤᷤ consinis burgundiȩ. &e lango¬
bardiȩ ermẽbergã in se edidit. gundul¬
sum in langobardia natum ciuem suu ex
aduena fecit. C omuncti sunt lege coniu¬
gali. ambo diuitiis ñ ignobiles. s moribus
ex quadam parte dissimiles. Gundulfus
enim scłan deditꝰ uitȩ. ñ adeo curam fuis re¬
b impendere: s habita frequent̃ ab re dist̃¬
buere: intantũ ut ñ mͦ largus atq beneficuᷤ.
terum etiam ꝓdigus. atq uastator a ñ null
estimaretur. E rmemberga uͦ bonis studi¬
is seruiens. domus curam bene gerens. sua
cum discretioẽ dispensans. atq conseruans:
bone matͥsfamilias officio fungebatur. Mo¬
res erant ꝓbi. & nrreprehensibiles: ac itxta

Expanded text:
auxilium meum summa Dei clementia et majestate, quaedam brevi dicam de ortu et moribus parentum ejus, ut hinc lector advertat de Gundulphus, mater Ermemberga vocabatur. Utrique juxta saeculi dignitatem nobiliter nati, nobiliter sunt in Augusta civitate conversati. Quae civitas confinis Burgundiae et Langobardiae, Ermembergam in se edidit; Gundulphum in Langobardia natum, civem sui ex advena fecit. Conjuncti sunt lege conjugali, ambo divitiis non ignobiles, sed moribus ex quadam parte dissimiles. Gundulphus enim saeculari deditus vitae, non adeo curam suis rebus impendere, sed habita frequenter ab re distribuere, intantum ut non modo largus atque beneficus, verum etiam prodigus atque vastator a nonnullis aestimaretur. Ermemberga vero bonis studiis serviens, domus curam bene gerens, sua cum discretione dispensans atque conservans, bonae matrisfamilias officio fungebatur. Mores erant probi et irreprehensibiles, ac juxta
Abbreviated transcription (Latin):
alachias nr̃ ortu hy¬
berma. de ppło bar¬
baro: ibi educatus.
ibi litt̾as edoctꝰ est.
Cet̾m de natalĩ bar¬
barĩe trax̃ nichil:
non magis qͣm de sale mat᷑no pisces
maris. Qm uͦ suaue: qd inculta nobis
barbariȩs. tã urbanũ ꝓtulit ciuẽ scõꝵ
ꝙͣ domesticũ di. Qui ꝓducit mel de
petra. oleũ q de saxo durissimo: iple
fecit hoc. Parentes tam̃ illi fuere gen̾e¬

Expanded text:
alachias noster, ortus Hibernia de populo barbaro, ibi educatus, ibi litteras edoctus est. Caeterum de natali barbarie traxit nihil, non magis quam de sale materno pisces maris. Quam vero suave, quod inculta nobis barbaries tam urbanum protulit civem sanctorum, et domesticum Dei! Qui producit mel de petra, oleumque de saxo durissimo, ipse fecit hoc. Parentes tamen illi fuere gene
Abbreviated transcription (Latin):
cissime ⁊ elum. tuam considerationẽ. Tuũ
hoc opus sic deferre college tuo. ut hunc
quoq ei cõmunicares honorem ⁊ amorẽ.
cũ quo uerius et felicius honorifi caris
in celis. Immo uͦ tui sunt hec omnia oꝑis:
tui mun̾s ds nr̃. Tu enim omnem replesti
ab inicio temporis t̾ram p̃sentia diuinita¬
tis:omnem aliqñ repleturus gła maies¬
tatis: cuiꝰ tam̃ partes int̾im quasdam. et
et̾no p̃electa lo ca consilio. excellentiꝰ ui¬
sitans. reples speciali gr̃a sc̃ĩtatis. fac dñe
spiritalisemꝑ abun dare frum̃to ual¬
lem. quam ut faceres re qͣm nomine cla¬
riorem: dignatus es tam eximie daritatis
siderib illustrare duob: custodi domũ
in qua tibi geminũ hoc tam p̃ciosũ deposi¬
cum custodit᷑. fiat nobis deniq iuxta u̾bũ
tuum. ut ubi est chesaurus tuus. ibi sit et
assidue pietatis ad sit omnib. in tuo ibidẽ
nomin e cong̾gatis. quõd est suꝑ omne no¬

Expanded text:
cissime, zelum, tuam considerationem: tuum cissime, zelum, tuam considerationem: tuum hoc opus, sic deferre collegae tuo, ut hunc quoque ei communicares honorem et amorem cum quo verius et felicius honorificaris in coelis. Imo vero tui sunt haec omnia operis, tui muneris, Deus noster. Tu enim omnem replesti ab initio temporis terram praesentia tuae divinitatis, omnem aliquando repleturus gloria majestatis: cujus tamen partes interim quasdam, et aeterno praeelecta loca consilio excellentius visitans, reples speciali gratia sanctitatis. Fac, Domine, spirituali semper abundare frumento Vallem, quam ut faceres re quam nomine clariorem, dignatus es tam eximiae claritatis sideribus illustrare duobus. Custodi domum, in qua tibi geminum hoc tam pretiosum depositum custoditur. Fiat nobis denique juxta verbum tuum, ut ibi est thesaurus tuus, ibi sit et assiduae pietatis omnibus adsit in tuo ibidem nomine congregatis, quod est super omne no
Abbreviated transcription (Latin):
latio filioꝵ. quod ꝑegre moreretur: obni¬
xe peciit ut ad tumulum scĩ deportaret᷑
alb̃is. Ubi cũ orasset tota deuotione qua
potuit. beati quoq epi malachie in aqui¬
lonali ipsius oratorii latere positum. cogi¬
tauit uisitare sepulcrum. auxiliũ flagi¬
tare. sed fatigationem u̾itus.⁊ quasi iam
securus de incolumitate. quod cogitau̾at
ñ impleuit. Die alt̾a it̾m fes aduocans: ut
ad oratorium ueniat opem sibi postulat ex¬
hiberi. Causantib illis.ꝑicłm si quidẽ
uerebat᷑: omnimodis in quit oportet ut
scĩmalachie tumulum petam. Cum enim
nocte p̃t̾ita uix tenuit̾ obdormissem: exꝑ¬
gefactus subito audiebam uocem dicentẽ
alt̾a uis sanari. ep̃m pete. fecerunt illi ut
ille uoluit: et continuo factum est. sicut
dictum erat ad illum. Eadem die sanus
factus. post paucissimos dies. iter arripu¬
it: et incolumis est reu̾sus ad suos. Tuum
in hoc ope sp̃m̃: tuum agnoscimꝰ pat̾ dul¬

Expanded text:
latio filiorum, quod peregre moreretur, obnilatio filiorum, quod peregre moreretur, obnixe petiit ut ad tumulum sancti deportaretur Abbatis: ubi cum orasset tota devotione qua potuit, beati quoque episcopi Malachiae in aquilonari ipsius oratorii latere positum cogitavit visitare sepulcrum, auxilium flagitare; sed fatigationem veritus, et quasi jam securus de incolumitate, quod cogitaverat non implevit. Die altera iterum fratres advocans, ut ad oratorium veniat opem sibi postulat exhiberi. Causantibus illis: periculum siquidem verebantur: « Omnimodis, inquit, oportet ut sancti Malachiae tumulum petam. Cum enim nocte praeterita vix tenuiter obdormissem, expergefactus subito audiebam vocem dicentem altera vis sanari, episcopum pete. » Fecerunt illi ut ille voluit, et continuo factum est sicut dictum erat ad illum. Eadem die sanus factus, post paucissimos dies iter arripuit et incolumis reversus est ad suos. 25. Tuum in hoc opere spiritum, tuum agnoscimus, Pater dul
Abbreviated transcription (Latin):
in sua sepelierat ueste. Quod tam̃ u̾bum et
ipsi frĩ et qͣmpłib aliis. usq ad hanc uisio¬
nem ꝓrsus erat ignotum. felix pontifex cꝰ
m̾ita pat̾ sc̃s ⁊ uiuens p̃dicau̾it et defunciꝰ.
felix caritas que in morte ñ excidit: felix
societas. quã nec illud diuortium tam cru¬
dele diremit. Glosi siquidem patres quem¬
admodũ inuita sua dilexerunt se. ita ⁊ in
morte ñ sunt se parati. Nam et post dies cir¬
cit̾ qͣdraginta. abbas quidam ex maioris
britanne insula: sacre illiꝰ societatis uirtu¬
tem. felicit̾ exꝑiri meruit in seipso. Qui
eodem tempore cum cet̾is coabbib suis ex
more tistercium petens. in claraualle re¬
manserat gemino quodam desꝑabilit̾ oc¬
cupatus incõmodo: pleuresis scił et febris
cotidiane. Iamq eatenus longa uexatio¬
ne defec̾at: ut solum anime eius exitum
fr̃s qui ei nunqͣm deerant obseruarent.
Cumq animũ eius angeret. ñ tam desi¬
derium uite p̃sentis. quã absentium deso¬

Expanded text:
in sua sepelierat veste. Quod tamen verbum et ipsi fratri, et quampluribus aliis usque ad hanc visionem prorsus erat ignotum. Felix pontifex, cujus merita Pater sanctus et vivens praedicaverat, et defunctus. Felix charitas, quae in morte non excidit. Felix societas, quam nec illud divortium tam crudele diremit. Gloriosi siquidem Patres quemadmodum in vita sua dilexerunt se, ita et in morte non sunt separati. 24. Nam et post dies circiter quadraginta abbas quidam ex majoris Britanniae insula, sacrae illius societatis virtutem feliciter experiri meruit in seipso. Qui eodem tempore cum caeteris coabbatibus suis ex more Cistercium petens, in Clara-Valle remanserat, gemino quodam desperabiliter occupatus incommodo, pleuresis scilicet, et febris quotidianae. Jamque eatenus longa vexatione defecerat, ut solum animae ejus exitum fratres, qui ei nunquam deerant, observarent. Cumque animum ejus angeret non tam desiderium vitae praesentis quam absentium deso
Abbreviated transcription (Latin):
burgundie partib fontanis op¬
pido patͥs sui oriund fuit:pa¬
rentib claris scd̃m dignitatẽ
scłr. s digniorib ac nobiliorib
dñi. militiam agens: neminem concutiebat.

Expanded text:
Burgundiae partibus, Fontanis oppido patris sui oriundus fuit, parentibus claris secundum dignitatem saeculi, sed dignioribus ac nobilioribusDomini militiam agens, neminem concutiebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ta est & uiuificans: lax & illuminans: bo
rans sibimmnstros. templa fibi tꝑse con¬
srtuens. sꝑtrar stͥi uult. diuidens dona¬
tutis. & timoris di: ꝑ quem pat̾ agnos¬
ect cẽ filius glorificatur: e a quibus
uose solis cognoscitur. Unus ordo: u¬
nus cultus: ona ueneratio: tinauirtus:
tina ꝑfectio. & sc̃ificatio. Et qͥd opꝰ est
olirib uerbis. Omnia que pater est ħ
est c filitis: eccepto eo qtiod innatus ẽ pa¬
pter hoc quodnatus est filicis. S hec ñ
bubstantiami separant: s gͣ substantiã

Expanded text:
ta est, et vivificans lux, et illuminans; bonrans sibi ministros, templa sibi ipse constituens, inspirans ubi vult, dividens donatutis, et timoris Dei, per quem Pater agnoscitur, et Filius glorificatur, et a quibus solis ipse cognoscitur; unus ordo, unus cultus, una veneratio, una virtus, una perfectio et sanctificatio. Et quid opus est pluribus verbis? Omnia quae Pater est, haec est Filius, excepto eo quod innatus est Papraeter hoc quod natus est Filius. Sed haec non substantiam separant, sed erga substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
iam quid iusticia nob̃ afferat in hac
uita p̃sidii: &e qualit̃ ipsa qͦ in eortim
pectorib quise illi tradiderunt. nulliᷤ
uitioꝵ ualeat impugnagonib suꝑari.
fides enm que ẽ iusticie fundamentam
quam nulla oꝑabona p̃cedunt. ⁊ ex
qua omĩa bona ꝓcedunt: ipsa nosa
peccatis omnib purgat: mentes no¬
stras illimninat⁊ deo reconeiliat: eun¬
ctis pardicipib nr̃ȩ nature consotiat:
spem nob̃ future remunerationis in¬
spirat: auget in nob̃ uirtutes sc̃as. ac
nos inea rum possessione confirmat
XXIInti Pe equitate quod ad eandẽ

Expanded text:
iam justitia nobis afferat in hac vita praesidii, et qualiter ipsa quoque in eorum pectoribus qui se illi tradiderint, nullis vitiorum valeat impugnationibus superari. Fides enim, quae est justitiae fundamentum, quam nulla bona opera praecedunt, et ex qua omnia bona procedunt, ipsa nos a peccatis omnibus purgat, mentes nostras illuminat, Deo conciliat, et cunctis participibus naturae nostrae consociat; spem nobis futurae remunerationis inspirat, auget in nobis virtutes sanctas, ac nos in earum possessione confirmat. CAPUT XXII. De aequitate; quod ad eamde
Abbreviated transcription (Latin):
tatib ac domandis institerit: s &e ille
fortitudinis appellagone censendus est:
qͥ nicħ sibi uitii rebellare. aut dñari ꝑ¬
miserit. Mͦ absit ignauia:. ne nos idde¬
spemꝰ posse qͦd possumꝰ absit p̃sumtio uitio¬
siue dedi mune qͦ forte efficim̃ dẽꝑemꝰ: fitie
noᷤ de nr̃a p̾sibilitate iactem: idonei ad resisten¬
dũ uitiis eẽ ñ possumus. Wutiq amint
forttudo tam desꝑandi ignauiam de¬
bet excutere: quam iactantiȩ contre.¬

Expanded text:
tatibus ac domandis institerit; sed ille matatibus ac domandis institerit; sed ille mafortitudinis appellatione censendus est, qui nihil sibi vitii rebellare, aut dominari permiserit: modo absit ignavia, ne nos id desperemus posse quod possumus; absit praesumptio vitiosive de munere Dei, quo fortes efficimur, desperemus; sive nos de nostra possibilitate jactemus, idonei ad resistendum vitiis esse non possumus. Et utique animi fortitudo tam desperandi ignaviam debet excutere quam jactantiae contr
Abbreviated transcription (Latin):
nos de munerib di. s diuma in nobis
eupiamꝰ munera predicari. Nec ill fuã
possunt iactare uirtutem : qͥb dñs fac̾¬
titudo. nullis carnalib desidiis cedat:
nullis uoluptatib acquiescat: ambi¬
cionem ac popłarem glam uincat.Ñ
pecume eum amor addicat: ñ acerbi¬
tas passionum damnor q fubiciat.
Sic illi ds laus tota. ꝑfecta gła. dilect̾io
pura spes certa. securitas firma. possib¬
litas sana. santas in corrupta: ut ei qͥe¬
quid in carnalib placet in hoc mundo
displiceat: qͥcqͥd p̃ciosum uidetur ẽẽ.
uilescat: quicquid nitidum futurorum
contemplatione sordescat: nec abhis
q̃ iam ꝑ grãm dei eliste. se patiat᷑ elich:
quia & tarpius uidetur animum ab
his uitiis umci q̃uicerat: & nichil ei
ꝓsit aliqͣ suꝑasse. si alicui quod neglex¬
erit suꝑare. stibiaceat: qñ ñ ille fortis
habi soleat. qui in adeundis laboribus
ꝑiesis q claruerit: aut frenandis uoluy¬

Expanded text:
nos de muneribus Dei, sed divina in nobis nos de muneribus Dei, sed divina in nobis cupiamus munera praedicari. Nec illi suam possunt jactare virtutem, quibus Dominus factitudo, nullis carnalibus desideriis cedat, nullis voluptatibus acquiescat, ambitionem ac popularem gloriam vincat. Non eum pecuniae amor addicat, non acerbitas passionum damnorumque subjiciat. Sit illi Deus laus tota, perfecta gloria, delectatio pura, spes certa, securitas firma, possibilitas sana, sanitas incorrupta: ut ei quidquid carnalibus placet, in hoc mundo displiceat; quidquid pretiosum videtur esse, vilescat; quidquid nitidum, futurorum contemplatione sordescat; nec ab his quae jam per gratiam Dei elisit, se patiatur elidi: quia et turpius videtur animum ab his vitiis vinci quae vicerat: et nihil ei prodest aliqua superasse, si alicui quod neglexerit superare subjaceat: quando non ille fortis haberi soleat qui in adeundis laboribus periculisque claruerit, aut frenandis volup
Abbreviated transcription (Latin):
nulla uoluptas male blanda corrump̃:
qm̃ si ñ quid s ꝓpt̃ quid patiam᷑ plur¬
nrum refert: ñ in eis patientia ẽ. qͥ eqͣmmm¬
ter patcunt᷑ angentia. s in eis tm̃ quosfor¬
titer fac̃ sustinẽ tusticia. Deniq dñs non
ait. beaq qͥ ꝑsecutionẽ pattuntur. et ta¬
cuit. s adiecit ꝓpt̃ iusticiam: ut euiden¬
ter ostendet quod patientiam ueram ñ
facit penas causa. Et ido beatitudinẽ
ciam ꝑacientib repinisit. Quodsi itaẽ
tia. tunc ẽ uera patientia: si fuerit iꝰta.
Et in eistusta ẽ patientia: quorum nec
dolorib nec uoluptatib cedit mentis
inucte constantia. S amini fortictido
ab illo ẽ nobis. cui cum ꝓpħa cantamꝰ.
fortittido mea. ce laudatio mea dñs: ce
factꝰ est mͥ insaludem. foracaidonr̃a est:
qͥaita nos contra omnia uitia inuicta ꝓ¬
tectione corroborat: ut animũ nr̃m
nec blandim̃ta dissoluant. nec adũsa
deiciant. Et tẽ laus nr̃a dñs fit. si non

Expanded text:
nulla voluptas male blanda corrumpit. nulla voluptas male blanda corrumpit. Quoniam si non quid, sed propter quid patiamur, plurimum refert: non in eis est patientia qui aequanimiter patiuntur angentia, sed in eis tantum quos fortiter facit sustinere justitia. Denique Dominus non ait, Beati qui persecutionem patiuntur , et tacuit; sed adjecit, propter justitiam: ut evidenter ostenderet quod patientiam veram non facit poena, sed causa; et ideo beatitudinem tiam patientibus repromisit. Quod si ita est, tia, tunc est vera patientia, si fuerit justa: et in eis justa est patientia quorum nec doloribus, nec voluptatibus cedit mentis invictae constantia. Sed haec animi fortitudo ab illo est nobis cui cum propheta cantamus: Fortitudo mea, et laus mea Dominus, et factus est mihi in salutem . Fortitudo nostra est, quia ita nos contra omnia vitia invicta protectione corroborat, ut animum nostrum nec blanda dissolvant, nec adversa dejiciant; et tunc laus nostra Dominus fit, si non