comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
credo respondebit. si ꝓbe sapit: qͥa una uo¬
luntas est patͥs ⁊ filii. & inseparabilis oꝑatio.
Sic gͥ intelligat illam incarnationem. ⁊ ex
ugine natiuitatem. in ꝗͣ filiꝰ intelligitur
missus. una eademq oꝑatione patͥs ⁊ filii.
inseparabilit̾ ẽẽ factam: ñ inde separato
sp̃u sco. gͦ a patre ⁊ filio missꝰ est idem filiꝰ:
qr a patre ⁊ u̾ibo eiꝰ factum est. ut mitt̾et᷑.
.i. incarnat᷑. hominib appareret. Ñ enim
misfus est. mutando locum: ꝙ in mundo
erat. quappt̾ pat̾ inuisibilis una cum
filio secum inuisibili. eundem filium
uisibilem faciendo: misisse eum dictꝰ ẽ.
qͥ si ita uisibilis fieret. ut cum patre in
tens inueniret᷑. Cum uͦ sic accepta ẽ for¬
ma serui. ut maneret incommutabilis
forma di manifestum est. ꝙ a pat̾ ⁊ filio
non apparentib fẽm sit ꝙ appareret in fili
ab inuisibili pat̾ cum inuisibili filio. iog
se filius uisibilis mitteret᷑. ¶ Sũm¬

Expanded text:
Credo respondebit, si haec probe sapit, quia una voluntas est Patris et Filii, et inseparabilis operatio. Sic ergo intelVirgine nativitatem, in qua Filius intelligitur missus, una eademque operatione Patris et Filii inseparabiliter esse factam, non inde separato Spiritu sancto. Ergo a Patre et Filio missus est idem Filius, quia a Patre et verbo ejus factum est ut mitteretur, id est, incarnatus hominibus appareret. Non enim missus est mutando locum, quia in mundo erat. Quapropter Pater invisibilis una cum Filio secum invisibili, eumdem Filium visibilem faciendo, misisse eum dictus est, qui si ita visibilis fieret, ut cum Patre invtens inueniretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in filio, id est ab inuisibili patre cum inuisibili filio idem ipse filius uisibilis mitteretur. cu
Abbreviated transcription (Latin):
cłi est: in quantum dat᷑ eis qͥb datus.
Apd̾ se autem ds est. ⁊ si nemini dati
qr ds erat patͥ ⁊ filio coet̾nus. antequl
dit᷑. ideo minor est illis. Ita enm dat᷑ sicut
ui donum: ut ⁊̃ semet ipsum dec. sic̃ ds. t̃i
enisdici p̃ ñ ẽẽ fue potestatis: de qͦ dictum

Expanded text:
 eis quibus datur. Apud se autem Deus est, etsi nemini datur, quia Deus erat Patri et Filio coaeternus antequam et ipse datur, et ideo minor est illis. Ita enim datur, sicut Dei donum; ut etiam seipsum dat sicut Deus. Non enim dici potest non esse suae potestatis, de
Abbreviated transcription (Latin):
er deo patͤ ꝓcedit: quem potiꝰ eorum hic de¬
beamus acciꝑe dictum ẽẽ dilect̾ionem: me¬
rito querit᷑. nat̾ enim solꝰ itads est: ut ñ
sit ex deoA io dilectio que ita ds est. ut ex
deo fit. ñ ipse pat̾ ẽ: s aut filiꝰ. aut sp̃s sẽs.

Expanded text:
ex Deo Patre procedit, quem potius eorum hic debeamus accipere dictum esse dilectionem, merito quaeritur. Pater enim solus ita Deus est, ut non sit ex Deo; et ideo dilectio, quae ita Deus est ut ex Deo sit, non ipse Pater est, sed aut Filius aut Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
semel tm̃ missꝰ fit filiꝰ. an sepe mittat᷑. Sii
missio filii. ipsiꝰ tm̃ incarnatio ẽ: cumu
mel tĩ incarnat᷑ sit. & semel tantum
detur missꝰ. At si sepe mitcit᷑: est ⁊ alia u
missio. qm incarnatio. S que est illa: h¬

Expanded text:
tum missus sit Filius, an saepe mittatur. Si enim missio Filii ipsius tantum incarnatio est, cum semel tantum incarnatus sit, semel tantum videtur missus. At si saepe mittitur, est et alia ejus missio quam incarnatio. Sed quae est illa?
Abbreviated transcription (Latin):
tura monstrata ẽ humana. s. ⁊ diuina.
Accepit qͥppe. ut homo effudit. ut deus.
Nos aut̃ acciꝑe qͥdem hoc donum possumꝰ
ꝓmodulo nr̃o: effunde uͦ suꝑ alios. ñ utiq
possumꝰ. s ut hoc fiat. dm̃ suꝑ eos a qͦ id effi¬

Expanded text:
ta est, et humana scilicet et divina: accepit quippe ut homo, effudit ut Deus. Nos autem accipere quidem hoc donum possumus pro modulo nostro, effundere autem super alios non utique possumus; sed ut hoc fiat, Deum super eos, a quo hoc effi
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝑhoc. qr ⁊ illa. ⁊ ista est ineffabilisꝰ sicc̃
ꝓpħa de filioloquens ait. gnationem eiꝰ
sit gͦ nob̃. qr non est a se ipso filiꝰ s ab illode
qͦ natꝰ ẽ. non est a se ipso fp̃s sc̃s. s ab illo de
dolegit᷑ ẽẽ de deo: iam suꝑiꝰ. quantum ui¬
sum est. difputauimꝰ. an sp̃s sc̃s debeat dici¬

Expanded text:
per hoc quia et illa et ista est ineffabilis, sicut per hoc quia et illa et ista est ineffabilis, sicut propheta de Filio loquens ait, Generationem ejus sit ergo nobis, quia non est a seipso Filius, sed ab illo de quo natus est: non est a seipso Spiritus sanctus, sedo legitur esse de Deo, jam superius, quantum visum est, disputavimus.
Abbreviated transcription (Latin):
sicit nos. Quod non p̃ distingui a nobis int̾
aenerationem filii: ⁊ ꝓcessionem sp̃s sancti.
lnt g̾nationem uͦ filii. ⁊ ꝓcessionem sp̃s sci:
dum hie uiuimꝰ. distinguere ñ sufficimus.
Uñ. aus. maximino p̃missam questionem re
Ecce respondeo:siue capias. siue ñ capias. de
quitalem filium genuit: ⁊ gignendo ei de
synando dabat occulte. Qa gͦ si nasceret᷑. non
tantum de pat᷑. nͨ tm̃ de filio: s de ambob
utiq nasceret᷑: sine dubiofilius diceretur
amboꝵ. ac ꝑhoe. quia filius amborum nul
lomͦ ẽẽt: ñ oportuit nasci eum de ambobus.
Hdicit ꝙ ñ ualet int̾ ula duo distinguere.
Muid autem int̾ nasci. ⁊ ꝓcede intersit:
de illa excellentiss ima natura loquens. et
plicare qͥs p̃: Non omne q ꝓcedit. nascitur:
quamuis omne ꝓcedat. ꝙ nascit᷑ : sic̃ non
omne ꝙ bipes est. homo est: qͣmuis bipes
sit. omnis qͥ homo est. hec scio: distingue¬
re aitem it illam gnationem. & hanc ꝓ¬
cessionem nescio. ñ ualeo:. non sufficio.

Expanded text:
sicut nos. 3. Quod non potest distingui a nobis inter generationem Filii et processionem Spiritus sancti. Inter generationem vero Filii et processionem Spiritus sancti, dum hic vivimus, distinguere non sufficimus; unde Aug. Maximino praemissam quaestionem refEcce respondeo, sive capias, sive non capias. De qui talem Filium genuit, et flando quod spirando dabat occulte. Quia ergo si nasceretur, non tantum de Patre, nec tantum de Filio, sed de ambobus utique nasceretur, sine dubio Filius diceretur amborum. Ac per hoc, quia Filius amborum nullo modo esset, non oportuit nasci eum de ambobus. dicit quod non valet inter illa duo distinguere. Quid autem inter nasci et procedere intersit, de illa excellentissiplicare quis potest? Non omne quod procedit nascitur, quamvis omne procedat quod nascitur; sicut non omne quod bipes est homo est, quamvis bipes sit omnis qui homo est. Haec scio: distinguere autem inter illam generationem et hanc processionem nescio, non valeo, non sufficio. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ ꝯfitemis natum añ tempora. nͨ añ eẽ
gͣnatum: nͨ añ natum qͣm ẽe: qu ia nasci
ꝙ erat. iam ñ nasci est. s se ipsum demuta¬
te nascendo. Hoc aut̃. humanum senfum.
& intelligentiam mundi excedit. ⁊̃ hoc

Expanded text:
emur, sed natum ante tempora, nec ante esse quam natum, nec ante natum quam esse, quia nasci quod erat jam, non nasci est, sed seipsum demutare nascendo. Hoc autem humanum sensum et intelligentiam excedit mundi, non hoc
Abbreviated transcription (Latin):
similit̾ minor patͤ: cum in forma creat:¬
minor sit patͤ. scõm formam qͣ missula¬
paruit: aꝑte ostendit aus̃. in .iiii.li. &i
dicens. Misit ds filium situm. fc̃m ex mibꝰ¬
re. fc̃m sub lege:usq adeo paruum: ut fol
eo itaꝙ missum: qͦ factum. fatemͣ gͦ facte
creattiram assumpserit. in qͣ apparutꝰ¬
qua alit sỹs assumpsit ereaturam. in qua appa¬
acenit columbam. ut fieret columba. De h.

Expanded text:
similiter minor Patre, cum in forma creatminor sit Patre secundum formam, qua missus apparuit, aperte ostendit beatus Augustinus idicens: Misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, usque adeo parvum ut factum; eo itaque missum, quo factum. Fatemur ergo factum creaturam assumpsit, in qua et apparuQuia aliter assumpsit Spiritus creaturam, in qua appas non ita accepit columbam, ut fieret columba. De hoc
Abbreviated transcription (Latin):
filius: pat̾ uͦ ñ ht̃ potentiam q possit eẽ
econũso: absit: qr ead est potentia patris
qua potest ẽẽ pat̾: ⁊ filii. qua potest esse
filius. Ita &̃ eadem est uoluntas. qua pat̾
uult ẽẽ pat̾. ñ filius. ⁊ filius uult ẽẽ filiꝰ.
ñ pat̾. ⁊ eadem ẽ uoluntas filii. qͣ uult

Expanded text:
st esse e converso. Absit, quia eadem est potentia Patris, qua potest esse Pater; et Filii, qua potest esse Filius. Ita etiam eadem est voluntas, qua Pater vult esse Pater, non Filius; et Filius vult esse Filius, non Pater; et eadem est voluntas Filii, qua vul
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃m sc̃m: atq patrem quasi maiorẽ.
misisse utrunq. qͣsi iminorem: ꝙ aus
imꝓbat: in .aiii.li. de tͥ. illis contradi¬
cens. Non ideo inquit arbitrandum
est ẽẽ filium minorem. ꝙ. missꝰ est a
patre: nͨ iominorem sp̃m sc̃m. quia¬
ꝓpt̾ pͥncipti commendationem: ñ ꝓpt̾
ine qualitatem ł imparilitatem. uł
dissimilitudinem sub̾e: in scͥpturis hec posita
maxime ꝑp auctoritatem pͥncipii cõmen¬
dandam: ⁊ qi inuisibili creat̾a. ñ sic̃ illi. ap¬
paruit. Ecce ostensum est qͦ sit missio filii.

Expanded text:
m sanctum; atque Patrem, quasi majorem, misisse utrumque quasi minorem. Quod Aug. improbat in lib. 4 de Trin., illis contra dicens. Non ideo, inquit, arbitrandum est minorem esse Filium quod missus est a Patre, nec ideo minorem Spiritum sa commendationem, non propter inaequalitatem vel imparitatem, vel dissimilitudinem substantiae in Scripturis haec posita maxime propter auctoritatem principii commendandam, et quia in visibili creatura non sicut ille apparuit. Ecce o
Abbreviated transcription (Latin):
i filio ꝓcedit sp̃s sc̃s: cur filius de tͥn¬
dixit. de patre ꝓcedit᷑. Cur putas. nisi
quia solet ad eum referre etiam quod
doct̾na. non est mea: s eiꝰ qͥ misit me. Si
hic gͥ intelligit᷑ eiꝰ doct̾na. quam tam̃ñ
dixit suam. s patͥs: qntomagis illic in¬
telligendus est sp̃s sc̃s de ipso ꝓcede
ubi sic ait. de pr̃e ꝓcedit. ut ñ diceret
de me ñ ꝓcedit: a qͦ autem ht fuuis.
ut sit ds: est enim de do ds: ab illo ht̃¬
sp̃ssc̾s. ut ⁊̃ de filio ꝓcedat. sic̃ ꝓcedit
de patre: ab ipso ht patre. Quapt̾. qͥ
pat̾ uitam in semetipso. sic dedit filio
uitam hab̾e in semetipso. ñ sine uita
existenti iam filio uitam patrem dedisse:
s ita eum sine tp̃r genuisse. at uita qͣm
pat̾ filio gignendo dedit. coet̾na sit ui¬
te patͥs qͥ dedit: intelligat ĩ. sic̃ ht̃ pat̾
in seipso. ut de illo ꝓcedat sp̃s sc̃s ⁊ sie
dedisse filio. ut ⁊ de illo ꝓcedat id̾ sõs

Expanded text:
t Filio procedit Spiritus sanctus, cur Filius dixit: De Patre procedit? Cur putas, nisi quia solet ad eum referre etiam quod doctrina non est mea, sed ejus qui misit me. Si ergo hic intelligitur ejus doctrina, quam tamen non dixit suam sed Patris, quanto magis illic intelligendus est Spiritus sanctus de illo procedere, ubi sic ait: De Patre procedit; ut non diceret: De me non procedit. A quo autem habet Filius ut sit Deus est enim Deus de Deo, ab illo s ut etiam de Filio procedat, sicut procedit de Patre, ab ipso habet Patre. Quapropter Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso ; non sine vita existenti jam Filio vitam Patrem dedisse, sed ita eum sine tempore genuisse, ut vita quam Pater Filio gignendo dedit, coaeterna sit vitae Patris qui dedit: intelligat sicut habet Pater in semetipso ut de illo procedat Spiritus sanctus, sic dedisse Filio ut de illo procedat idem S
Abbreviated transcription (Latin):
loquet᷑ a semet ipso. hoc est ñ sine me
⁊ sine meo ⁊ patͥs arbitrio: qr insepa¬
enim ipfum ꝙ subsistit. ⁊ loqute: a
a filio loqͤnte qͥ nescit: cum hoc ip̃m
sp̃s u̾itatis. ꝓcedens a u̾itate: consola¬
tor. manans ex consolatione. Item.
eyrillus ep̃s. in epla nestorio dires
filius. s tam̃ non est alienus abeos.

Expanded text:
loquetur a semetipso , hoc est non sine me, et sine meo et Patris arbitrio quia insepaenim ipsum quod subsistit et loquitur, a a Filio loquente quod nescit, cum hoc ipsum Spiritus veritatis procedens a Veritate, consolator manans ex consolatione; nam Cyrillus episcopus in epistola Nestorio directa Filius; sed tamen non est alienus ab eo.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse continuo ex qͦ senfu dixit: aperit
dedit ñ iam existenti ⁊ nondum hñti:
s qͥcqͥd unigenito u̾bo dedit: gignendo
dedit Sic gͦ eum genuit. ut ⁊̃ de illo
qͥa cum ꝓcedat a filio: hoc ipsum ht̃
ieꝵ. in expositione catholice fidi. niceni¬
q symboli: ait. Credimꝰ in sp̃m sc̃m: qͥ¬

Expanded text:
ipsum continuo de quo sensu, dixerit aperit, it non iam existenti et nondum habenti, sed quisquid unigenito uerbo dedit, gignendo dedit. Sic ergo eum genuit, ut etiam de illo quia cum procedat a Filio, hoc ipsum habet ron., in Expositione catholicae fidei Nicaenique Symboli ait: Credimus in Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
A u̾itas in eugłio fidem integre conti ca¬
nente. de ꝓcessione sp̃s loquens. solum pa¬
dem commemorat dicens. sp̃s qͥ apatre ꝓ¬
cedit. ⁊ ⁊̃ io. qͥa in pͥncipalib concilus q̃
apd coscelebrati st̃. ita symbola eoꝵ subiun¬
eul anathematib sancita sunt: ut nulli
de tͥnitatis fide. aliud doce. ł alit̾ p̾dicare
qlam ibi ꝯtinet᷑. liceat. In qͥbꝰ qͥd simbolis.
adilunt: anathema ineurrunt. Unde:i
nos arguunt. anathemaus reos. Addunt¬
etiam ad assertionem sue opimonis. ⁊ in
testimonium nr̃e damnationis. de sym¬
concilioꝵ. leo terciꝰ. rome transcͥptum in
tabła argentea. pꝰ altare b̃i pauli apłi posita
postis reliquit: ꝓ amore ut ipse ait. &¬
cautela fidi orthodore. In qͥ qͥd simbolo.
in ꝓcessione sps. sol commemorat᷑ pat̾:
rem.ex patre ꝓcedentem:cum patre ⁊¬
filio coadorandum.⁊ glificandum:. ⁊c̃.
ud est symbolum. ꝙ inmissa cantatur.
editum inniced ꝯcilio: in fine cuiꝰ subitin

Expanded text:
 ueritas in euangelio, fidem integre continente, de processione spiritus loquens, solum patrem commemorat dicens: spiritus qui a patre rocedit. Et etiam ideo quia in principalibus conciliis, quae apud eos celebrata sunt, ita symbola eorum subjunctis anathematibus sancita sunt, ut nulli de Trinitatis fide aliud docere vel aliter praedicare quam ibi continetur, liceat. In quibus quidem symbolis caddunt, anathema incurrunt; unde et nos arguunt anathematis reos. Adduntetiam ad assertionem suae opinionis et in testimonium nostrae damnationis, de Symconciliorum, Leo III Romae transcriptum in tabula argentea post altare beati Pauli posita posteris reliquit pro amore ut ipse ait et cautela fidei orthodoxae. In quo quidem symbolo, in processione Spiritus sorem, ex patre Filio coadorandum et glorificandum, etc. Illud est symbolum quod in missa cantatur, editum in Nicaeno concilio, in fine cujus subjunc
Abbreviated transcription (Latin):
sium ait. Sp̃m sc̃m. nͨ genitum. nͨ ingeni¬
tum.fides certa declarat: qr si dixerimꝰ
ingenitum : duos patres affirmare ui
crecłe culpamͣ. Sic̃ enim solus filius đr
genitꝰ: ita ⁊ solꝰ pat̾ dr ingenitꝰ: eo ꝙ ab
solꝰ. ñ est de alio. Ideo. solus appellatur in¬
genitꝰ: non qͥdem inscͥpturis: s in consue¬
tudine disputantium: ⁊ de re tanta ser¬

Expanded text:
sium ait: Spiritum sanctum nec genitum, nec ingenitum fides certa declarat, quia si dixerimus ingenitum, duos patres videbimur Filios culpamur. Sicut enim solus Filius dicitur genitus, ita et solus Pater dicitur ingenitus, eo quod ab solus non est de alio; ideo solus appellatur ingenitus; non quidem in Scripturis, sed in consuetudine disputantium, et de re tanta ser
Abbreviated transcription (Latin):
ad thessalonicense᷑. ut supplet q̃ illor
tidi deerant. S qͥ supplet: ꝙ minus erat
addit: ñ ꝙ merat. tollit. Qͥ auttem p̾t̾g̾¬
ditur fidi reglam: ñ accedit in uia:. sed
recedit a uia. ¶ Ad ilłd̃ aut̃ ꝙ de euan¬
gelio opponunt. respondemus tta: qr
h ĩo pacrem tm̃ nominat: quia ad eum
solet referre. eciam ꝙ ipsius est: quia
ab illo habet. Quod greciinsensu nob̃¬
cum conueniunth si u̾bis differant
¶eiendum ẽ. tñ. qd̃ greci confitentur.¬
tiam conuenire uident᷑: licet in u̾b
dissentiant. Auctoritatib grecorum

Expanded text:
ad Thessalon., ut suppleret quae illorum fidei deerant. Sed qui supplet, quod minus erat addit; non quod inerat tollit. Qui autem praetergreditur fidei regulam, non incedit in via, sed recedit a via. Ad illud autem quod de Evangelio opponunt, respondemus ita: Quia sed ideo Patrem tantum nominat, quia ad eum solet referre etiam quod ipsius est, quia ab illo habet. 4. Quod Graeci sensu nobiscum conveniunt, etsi verbis differant. Sciendum est tamen quod Graeci confitenturtiam convenire videntur, licet in verbis dissentiant. 5. Auctoritatibus Graecorum
Abbreviated transcription (Latin):
caritas inquit. qͣ pat̾ diligit filium. a
trem diligit filiꝰ. ineffabilit̾ cõmunio
demonstrat amboꝵ: qͥd ꝯuenientꝰi. quan
te: ħ ñ frustra ꝓpͥe caritas nuncupet᷑. ꝓ
illa qͤ dicta st̃: sic̃ ñ solꝰ in illa tͥnitate ł si¬

Expanded text:
aritas, inquit, qua Pater diligit Filium, et Patrem diligit Filius, ineffabiliter communionem demonstrat amborum, quid convenientius, quam itate, sed non frustra proprie caritas nuncupetur propter illa quae dicta sunt, sicut non solus est in illa trinitate
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentis. potestas est:⁊ q cum sacram̃to
scĩe sue ex eo nascit᷑. ñ pottut aliud eẽ qm
uiuens. Nam cum ait. sic̃ misit me ui¬
uens pat̾.⁊ ego uiuo per patrem.
docoͥ it uitam in se ꝑuiuentem pr̃em
inẽẽ. Icce hic habes: qr filiꝰ nascitur
ex pat. Item in eod. cum dicit xp̃s.¬

Expanded text:
viventis potestas est; et quod cum sacramento scientiae suae ex eo nascitur, non potuit aliud esse quam vivens. Nam cum ait: Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem, docuit vitam in se per viventem Patrem inesse. Ecce hic habes quia Filius nascitur ex Patre. Item in eodem, cum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tionis dicit. qi unum sỹm potauimꝰ: qͣsi eũ
qui ñ queat scindi. s infundat᷑ animis ⁊ sen¬
sibus illabat᷑. ut sclaris sitis restinguat ar
sibilis nat᷑a: receptabilis tam̃ ꝓpt̾ bonitatẽ
suã nob̵ est: ꝯplens uirtute omnia. s qͥ
solis participet᷑ iustis: simplex sub̃a: opu¬
lens uͥtutib: unicuiq p̃sens. diuidens de
paratoꝵ infudit: quem nicħ p̃ fallere.
płib. Alia qͦ auctoritate. hoc idem astru

Expanded text:
tionis dicit, quia unum spiritum potavimus , quasi eum, qui non queat scindi, sed infundatur animis, sensibus illabatur, ut saecularis suis sitis restringat ardsibilis natura, receptibilis tamen propter bonitatem suam nobis est, complens virtute omnia; sed qui solis participetur justis. Simplex substantia, opulens virtutibus, unicuique praesens, dividens de paratorum infudit, quem nihil potest fallere. pluribus. Alia quoque auctoritate hoc idem astrui
Abbreviated transcription (Latin):
neq ex deriuatione. s ex uͥtute nati¬
uitas est. Ac sic dum totum qͦd ẽ. ui¬
uit: ⁊ dũ totum ꝙ ex eonascit᷑ uirtꝰ ẽ.
ht̃ natiitatem filiꝰ. ñ demutationem.
Et hͥ dic̃: qr nascit᷑. Item in .ixͣ.li. Donat

Expanded text:
neque ex derivatione, sed ex virtute nativitatis est. Ac sic dum totum quod est vivit, et dum totum quod ex eo nascitur virtus est, habet nativitatem Filius, non demutationem. Et hic dicit quia nascitur. Item in lib. 9 de T
Abbreviated transcription (Latin):
missis u̾b augustini. Det̾minatio. scd̃m diũ¬
sas acceptiones: dicit eos locutos. ¶ S ut
istam que uid̃r repugnantiam de medio a¬
bigantus: dicimꝰ ꝗ ieR. alit̾ accepit nom̃
ingeniti: ⁊ alit̾̃ aus̃. Accipit i. auẽr ĩgeni¬
genitum: ⁊ scđm hoc. de sp̃u pͣ dici: cum

Expanded text:
missis verbis Augustini. 7. Determinatio, secundum diversas acceptiones dicit eos locutos. Sed ut istam quae videtur repugnantiam de medio abigamus, dicimus quod Hieron. aliter accepit nomen ingeniti, et aliter Aug. Accepit enim Aug. ingenigenitum: et secundum hoc de Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
patio fili etna plene intelligi ł explicari
poste a quoquam mortalitim: s qi de ea a¬
liquid intelligi ł dici p̃. qͥdam tam̃ hoc acci¬
punt dictum: de temporali xͥ generatione.
Sut: debeat dici. semꝑ gignit᷑. ł semꝑ genitus
et fiiꝰ. ¶Hic queri p̃. cum gnatio filii a pr̃e.¬
nei pͥncipium habeat nec finem. qͥa et̾ua est.
uirum debeat dicifiliꝰ semꝑ giguit᷑ ł semꝑ
gentꝰ est. ł semꝑ gignet᷑. De hoc: õs. suꝑ iob¬

Expanded text:
atio Filii aeterna plene intelligi vel explicari possit a quoquam mortalium, sed quia de ea aliquid intelligi vel dici potest; quidam tamen hoc accipiunt dictum de temporali Christi generatione. 10. Utrum debeat dici, semper gignitur, vel semper genitus est Filius? Hic quaeri potest, cum gnec principium habeat nec finem, quia aeterna est, utrum debeat dici: Filius semper gignitur, vel semper genitus est, semper gignetur? De hoc papa Grego
Abbreviated transcription (Latin):
Sapĩa uͦ est: splendor et̾ne lucis. Saluator gͦ.
nr̃: splendor ẽ claritati. S plendor autem.
ñ semel nascit᷑ ⁊ desinit: s quociens ortũ
fuit lum̃ ex qͦ splendor orit᷑. totiens oritur
ĩ splendor claritatĩ. Sic gͦ saluator semꝑ
nascit᷑. Uñ ait in li. fapĩe. Ante om̃s colles
generat me. ñ ut quidam male leguit.
generauit. his ub aꝑte ostendit ori¬
genes. sane dici posse ⁊ debe. faiꝰ sẽꝑ ͥ nascit᷑
ꝙ uidr cont̾rium illi ubo grego en p̃¬

Expanded text:
sapientia vero est splendor aeternae lucis; Salvator ergo noster splendor est claritatis. Splendor autem non semel nascitur et desinit, sed quoties ortum fuerit lumen ex quo splendor oritur, toties oritur etiam splendor claritatis; sic ergo Salvator semper nascitur. Unde ait in lib. Sapientiae: Ante omnes colles generat me Dominus; non ut quidam male legunt, generavit. His verbis aperte ostendit Origenes sane dici posse et debere: Filius semper nascitur; quod videtur contrarium illi verbo Gregorii p
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tũ dr de uoluntate. qͥcqͥd dr de scientia:
⁊ econũsomec omnia illa sua uoluntate
ds uult. q̃ sua scientia scit: cum scĩa sua
nou̾it tam bona qm mala. uoluntate
aut̃ ñ uelit: nͥ bona. Scientia qͥipe dei.
⁊ p̃scĩa. dde bonis est ⁊ malis. uoluntas uͦ.
⁊ uoluntas : dr tñ pat̾ genusse filium
nat᷑a. ñ uoluntate: ⁊ ẽẽ ds nat᷑a. non uo
pat̾ nec uolens nͨ nolens ẽ ds. nͨ uolens n nolẽs
geñ filium.ꝰ Predicta tam̃ u̾ba: qͥb pruden¬
ter dictum ẽ. ꝙ d̾s pat̾ nec uolens nec
nolens ẽ ds: nec uolens nec nolens
genuit filium. siue uoluntate ł neces¬
sitate: ex tali sensu mͥ uident᷑ accipien¬
da: ut uoluntatem p̃cedentem ł acce¬
dentem intelligamus. qualit eunomiꝰ
intelligebat. N enim ipse est ds uolun¬
tate p̾cedenti ł efficienti. ł uolens priꝰ¬
qm d̾s: nec uoluntate pcedenti. ł acce¬
denti. genuit filium: nec pꝰtiolens qͣm
genuit. sic̃ potens genuit. ⁊ bonꝰ ge

Expanded text:
tur de voluntate quicquid dicitur de scientia, et e converso, nec omnia illa sua voluntate Deus vult, quae sua scientia scit, cum sua scientia noverit tam bona quam mala, voluntate autem non velit nisi bona. Scientia quippe Dei et praescientia de bonis est et malis; voluntas vero et voluntas, dicitur tamen Pater genuisse Filium natura, non voluntate; et esse Deus natura, non voPater nec nolens nec volens Deus est, nec volens nec nolens genuit Filium. Praedicta tamen verba quibus prudenter dictum est quod Deus Pater nec volens nec nolens est Deus, nec nolens nec volens genuit Filium, sive voluntate, sive necessitate, ex tali sensu mihi videntur accipienda, ut voluntatem praecedentem vel accedentem intelligamus, qualiter Eunomius intelligebat. Non enim ipse Deus est voluntate praecedenti vel efficienti, vel volens priusquam Deus; nec voluntate praecedenti vel accedenti genuit Filium; nec prius volens quam genuit, sicut potens genuit, et bonus g
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta hanc intelligentiam. dr sp̃s sc̃s a¬
uatre mitti ꝑ filium: ⁊ a patre eẽ ꝑfiliũ.
Uñ hẏlariꝰ. ad dm patrem de sp̃u sc̃o &
ante tp̃ra unigenitꝰ tuus ex te nat̾ ma
In sp̃ualib enim reb tuis: hebes sum. Itẽ
in eodem. conserua hanc oro fidei mee
religionem: ut ꝙ in regenations mee
symbolo. ꝓfessus sum. semꝑ obtineam:
patrem .s. te . filium tuum. una tecum ad¬
orem: scm sp̃m tuum. qͥ ex te ꝑunigeni¬
tum tuum est. ꝓmerear. Ecce aꝑte dic̃:
sp̃m sc̃m a patre ꝑ filium ⁊ mitti ⁊ ẽẽ.
Qͦd non est intelligendum. quasi a patre
ꝑfilium minorem mittat᷑ ł sit. h quia
ex patre. ⁊ filio est. ⁊ mittit᷑ ab utroq s hoc
ipsum ht̃ fulius a patre: ut ab ipso.⁊ sit
ne: ut ostendet inpatre ẽẽ. auctoritatẽ
Inde est etiam. ꝙ u̾itas ostendens pa¬
trem ẽẽ. auctorem ꝓcessionis. qͣ ꝓcedit
sp̃s a filio: dixit in euangłio: de patre
ꝓcedit: cum de patre ⁊ filio ꝓcedat

Expanded text:
hanc intelligentiam dicitur Spiritus sanctus mitti per Filium, et a Patre esse per Filium, unde Hilar. ad Deum Patrem de Spiritu sancto et Ante tempora Unigenitus tuus ex te natus maIn spiritualibus enim rebus tuis hebes sum. Item in eodem: Conserva hanc, oro, fidei meae religionem, ut quod in regenerationis meae symbolo professus sum, semper obtineam: Te Patrem scilicet et Filium tuum una tecum adorem: Spiritum sanctum tuum, qui ex te per Unigenitum tuum est promerear. Ecce aperte dicit Spiritum sanctum a Patre per Filium et mitti, et esse; quod non est intelligendum quasi a Patre per Filium minorem mittatur vel sit, sed quia ex Patre et Filio est et mittitur ab utroque, sed hoc ipsum habet Filius a Patre, ut ab ipso sit etne, ut ostenderet in Patre esse auctoritatem. Inde est etiam quod veritas ostendens Patrem esse auctorem processionis, qua procedit Spiritus a Filio, dixit in Evangelio: De Patre procedit, cum et de Patre et Filio procedit
Abbreviated transcription (Latin):
in nat᷑a ditatis nulla sit accidentium dtui¬
tas. nullaq penitꝰ mutabilitas: s ꝑfecta sit¬
digentia. creatorem: sine situ. p̃sidentem.
sine habitu omnia continentem: sine loco.
uͥq totum:. sine tempore. sempitnum: sñ ul
sui mutatione. mutabilia facientem: nidͥ¬
q patientem. Qͥsquis dm̃ ita cogitat᷑: ⁊ sii
dum pͭ omnino inuenire qͥd sit: pie tñ ca

Expanded text:
in natura Deitatis nulla sit accidentium diversitas nullaque penitus mutabilitas, sed perfecta simndigentia Creatorem, sine situ praesidentem, sine habitu omnia continentem, sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine ulla sui mutatione mutabilia facientem nihilque patientem. Quisquis Deum ita cogitat, etsi nondum potest omnino invenire quid sit; pie ta
Abbreviated transcription (Latin):
sensum ẽ. qͦm ñ ẽ supͣ omnem sensci
tanta gnatio. To gͦ ori manum admous
negare mͥ ñ licet᷑. hec querere. metꝰ ẽ
effabilis enim ẽ illa g̾natio. Uñ ysaias ħ¬
rationem eiꝰ qͥs enarrabit: ¶ Quidam
sumunt discute̾ genationis seriem. ¶¬
dͥam tam̃. de ingeniosuo p̃sumentes. dicꝰ
illam g̾nationem posse intelligi. ⁊ aliab
modi: inherentes illi auctoritati ieross
suo eccłiasten. In sacͥs scͥpturis. qͥs sepissime ñ ꝙ
imposibili. s ꝓ ddifficiliponit᷑. ait ibi. gnatio

Expanded text:
sensum est, quomodo non est supra omnem sensum tanta generatio? Tu ergo ori manum admove; negare non licet, hoc quaerere metus est. Ineffabilis enim est illa generatio, unde Isaias: Generationem ejus quis enarrabit? 9. Quidam praesumunt discutere generationis seriem. Quidam tamen de ingenio suo praesumentes dicunt illam generationem posse intelligi, et alia hujusmodi; inhaerentes illi auctoritati Hieron. super Ecclesiastem: In sacris Scripturis, quid saepissime non pro impossibili, sed pro difficili po
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ immutabilis simplecq sub̃a. uñ usidorꝰ
ait. Ds simplex dr: siue ñ amittendo qͦd habet:
sex qͦd aliud ñ ÷ ipse. ⁊ altud ꝙ in ipso est. Et
cum tante simplicitatis. atq sinceritatis
sit nat᷑a diuina: ẽ. tam̃ in ea. ꝑsonartim
hoc. nat᷑am summi boni simplicem dici¬
tͥnitas. suc subsistentia ꝑsonaꝵ. sicut sa¬
belliani putauerunt: s io simplex dr.¬

Expanded text:
unde Isidor. ait: Deus simplex dicitur, sive non admittendo quod habet, seu quod aliud non est ipse, et aliud quod in ipso est. Et cum tantae simplicitatis atque sinceritatis sit natura divina, est tamen in ea Trinitas hoc naturam summi boni simplicem diciTrinitas, sive subsistentia personarum, sicut Sabelliani putaverunt. Sed ideo simplex d
Abbreviated transcription (Latin):
aut sapientem. aut uertim. aut bonum s
aut oĩno ẽẽ. Qualr ds. cum sit simpler
multiplicit dicat᷑. ¶Hic diligñt̾ notim
est: cum dicat. aus̾. solum dm̃ uͭ simplice
ẽẽ : cͤ dicat eund multiplicit̾ dici: s hoc:¬

Expanded text:
aut sapientem, aut verum, aut bonum esse, aut sapientem, aut verum, aut bonum esse, aut omnino esse. 6. Qualiter Deus, cum sit simplex, multiplex tamen dicatur. Hic diligenter notandum est, cum dicat Aug., solum Deum vere simplicem esse, cur dicat eumdem multipliciter dici? Sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
multiplex est: ⁊ ñ simplex. Qe iõ simpler dr
respectu corporis: qͥa mole non diffunditur.
ꝑ spacium loci. s muno qͦ corpore: ⁊ in toto
tota est. ⁊ in qualibet parte eiꝰ tota est.
io cum fit aliqͥd in quauis erigua par¬
ticula corporis. ꝙ sentiat aĩa: quamuis ñ
fiat in toto corpore: illa tam̃ tota sentit:
qr totam ñ latet. S tñ nͨ in ipsa anima:
uͭ simplicitas est. Cum t alitid sit. artifici¬
osum eẽ. aliud inertem: aliud acutum.
aliud memorem: aliud cupiditas. aliuo
timor: aliud leticia. aliud tͥsticia: poss int¬
ꝙ hec ⁊ alia huiꝰmodi innumerabilia in
alia magis. alia minꝰ: manifestum ẽ. ñẽe
simplicem. s młaplicem ẽẽ nat᷑am. Nichil
N. simplex. mutabile ẽ. omnis autem c̾at᷑a.
mutabił est. Nulla gͦ creatura. uͭ simpler est.
simplex ẽ. Or enim magnꝰ. bonꝰ. sapiens.
beatꝰ. uerꝰ. ⁊ qͥeqͥd aliud ñ indignȩ diciui¬
detur: s ead magnitudo eiꝰ est. que sap

Expanded text:
multiplex et non simplex, quae ideo simplex dicitur respectu corporis, quia mole non diffunditur per spatium loci, sed in unoquoque corpore et in toto tota est, et in qualibet ejus parte tota est. Et ideo cum fit aliquid in quavis exigua particula corporis quod sentiat anima, quamvis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non latet. Sed tamen nec in ipsa tota anima vera simplicitas est. Cum enim aliud sit artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud cupiditas, aliud timor, aliud laetitia, aliud tristitia, possitque haec et alia hujusmodi innumerabilia in alia magis, alia minus, manifestum est animae non simplicem, sed multiplicem esse naturam; nihil enim simplex mutabile est; omnis autem creatura mutabilis est; nulla ergo creatura vere simplex est. simplex est. Dicitur enim magnus, bonus, sapiens, beatus, verus, et quidquid aliud non indigne dici videtur; sed eadem magnitudo ejus est, quae sapientia.
Abbreviated transcription (Latin):
de tͥn. subam di sine ulla sui commutatiõe
mutabilia facientem. ⁊ sine ullo suo tp̃rali¬
motu temporalla c̾antem. intueri ⁊ nosse:
lic ⁊ sec difficile: oportet. U̾ gͥ ac ꝓpͥe incom¬
mutabilis est sola diuinitatis ẽẽntia: q̃
sinc sui mutatione. cunctas condidit na¬
turas. hic de simplicitate. ¶ademq so¬
la. ꝓpe ac uͭ simpler ẽ : ũ nͨ partium. nec
accidentium. sex qͥꝑlibet formaꝵ ulla est
diusttas. siuc tariatio. l multitudo. Ut
aut scias. qͥm simplex sit illa suba fite te
quare creat᷑a sit multiplex. ⁊ nullomͦ uere
simplex. ⁊ pͥmum. de corporali: postea. de
sp̃uali creatura. Corporalis utiq creatura
partib ꝯstat:ita ut sit ibi alia pars ma
tudo: aliud color: aliud figura. Potest .N.
⁊minuta magnitudine. mane id color. ⁊
ead fig᷑a. ⁊ colore mutato. man̾e ead figura.
⁊ ead magnitudo. Ac ꝑhoc: młtiplex ẽẽ ꝯ¬
uincitur nat᷑a corporis. Simplex autem.

Expanded text:
bstantiam Dei sine ulla sui commutatione mutabilia facientem, et sine ullo suo tmotu temporalia creantem, intueri et nosse, licet sit difficile, oportet. Vere ergo ac proprie incommutabilis est sola divinitatis essentia; quae sine sui mutatione cunctas condidit naturas. 4. Hic de simplicitate. Eademque sola proprie ac vere simplex est, ubi nec partium, nec accidentium, nec quarumlibet formarum ulla est diversitas sive variatio vel multitudo. Ut autem scias quomodo simplex sit illa substantia, te quare omnis creatura sit multiplex, et nullo modo vere simplex; et primum de corporali, postea de spirituali creatura. Corporalis utique creatura partibus constat, ita ut sit ibi alia pars mintudo, aliud color atque aliud figura. Potest enim et in magnitudine manere idem color, et eadem figura, et, colore mutato, manere eadem figura, et eadem magnitudo: et per hoc multiplex esse convincitur natura corporis, simplex autem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuita ẽ. subsistit: neq qͥuirtꝰ est. ex infir¬
mis ꝯtinet᷑: nͨ qui lux est. ex obseuris coap¬
tatur: nͨ qͥ sp̃s est. ex disparib formalis est.
Totum. ꝙ in eo est: unum est. Id̾ in xiͦii.li.
de tͥn. Ñhumano mͦ et compositis ds est.
ut in eo aluid sit qd ab eo habet᷑. ⁊ aliud
ta. s uiuens ipsa ꝑ totum: de hoc eodem
boeti. in .i. li. de t̾. ait. Qͦ cͥea hoc uͭ unũ.¬

Expanded text:
qui vita est, subsistit; neque qui virtus est, ex infirmis continetur: neque qui lux est, ex obscuris coaptatur: neque qui spiritus est, ex disparibus formalis est; totum quod in eo est, unum est. Idem in lib. 8 de Trin.: Non humano modo ex compositis Deus est, ut in eo aliud sit quod ab eo habetur, et aliud ta, sed vivens per totum ipsa. De hoc eodem Boetius in primo lib. de Trin. ait: Quocirca hoc vere unu
Abbreviated transcription (Latin):
tris. qi pat̾ est ingenit᷑ ⁊ innascibilis: nec
sui. qͥa nulla res se ipsam gignere potest:
nͥͨ sp̃s sc̃ĩ: qͥa nasci ñ potuit. Si enim nasci
potuit: potuit ẽẽ filius. ⁊ ita. mutabilis
ẽẽ potuit. MHic querit̾ qͣmͦ sint intelligen

Expanded text:
tris, quia Pater est ingenitus et innascibilis. Nec sui, quia nulla res seipsam gignere potest. Nec Spiritus sancti, quia nasci non potuit. Si enim nasci potuit, potuit esse Filius, et ita mutabilis esse potuit. 4. Hic quaeritur quomodo intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
ni.aliam significes potentiam. qua pat̾ po¬
tens est gignere: ⁊ aliam. qua filius potens
est gigni. fals est intellectꝰ. Si autem dicas
patrem posse hab̃e aliam ꝓpͥetatem siuie no¬
tionem. qua genitorest. ⁊ filium aliam qua
filius est. Quomͦ sit intelligendum: filus
habet ł non habet potentiam generandi.

Expanded text:
ni, aliam significas potentiam, qua Pater poni, aliam significas potentiam, qua Pater potens est gignere, et aliam, qua Filius potens est gigni, falsus est intellectus. Si autem dicas Patrem posse habere aliam proprietatem sive notionem, qua genitor est; et Filium aliam, qua Filius est. 7. Quomodo intelligendum sit, Filius habet vel non habet potentiam generandi.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥetate gene rationis pat̾ est. qͣ oportet eũ
ñ ẽẽ filium. ⁊ fili ꝓpͥetate natiuitatis filiꝰ est.
q̃ oportet eum ñ ẽẽ patrem. De quib ꝓpͥeta
nat᷑a sit potens gignere filium. ⁊ an sit
hec aliqua potentia que sit in filio.
tem querit᷑ a qͥb dam. si pat̾ potens sit na¬
tura gignere filium: ⁊ anhec sit aliqua
potentia. que sit infilio. Ad qͦd dicimus:
qr ñ est potens. nͥ natura. Eius enim poten¬
tia. nat᷑a est ł ẽentia. At inquiunt illi.
Si potens ÷ gignere. ht gͦ potentiam gig¬
nendi. filius autem ñ ht̃ potentiam gig¬
nendi:si ñpͣ gignere. Habet gͦ pat. aliquam
qua pat potuit gigne. ⁊ fili potuit gigni. Ca¬
dem enim potentia ẽ in filio qua potuit gig¬
ni. q̃ ẽ ⁊ in patre. qͥ potuit gignered cont̾
hoc oppontt᷑. aliud est posse gignere: aliud
est posse gigni: qr altud est gignere. alico
gigni. Hic distinguendum est.Si entm cũ
dr. aliud est posse gignere. aliud posse gig¬

Expanded text:
Pater est, qua oportet eum non esse Filium: et Filius proprietate nativitatis Filius est, qua oportet eum non esse Patrem. De quibus proprinatura sit potens gignere Filium: et an hoc sit aliqua potentia quae sit in Filio? Item quaeritur a quibusdam: Si Pater potens sit natura gignere Filium, et an hoc sit aliqua potentia quae sit in Filio? Ad quod dicimus quia Pater non est potens nisi natura; ejus enim potentia natura est vel essentia. At, inquiunt illi, si potens est gignere, habet ergo potentiam gignendi. Filius autem non habet potentiam gignendi, si non potest gignere; habet ergo aliquam qua Pater potuit gignere, et Filius gigni potuit. Eadem enim potentia est in Filio, qua potuit gigni, quae est in Patre, qua potuit gignere. Sed contra hoc opponitur: Aliud est posse gignere, aliud est posse gigni, quia aliud est gignere, et aliud gigni. Hic distinguendum est: Si enim cum dicitur: Aliud est posse gignere, aliud posse gig
Abbreviated transcription (Latin):
illud .s. ꝙ de patre añ tp̃ra natꝰ est: Illud
enim sincera ⁊ catholica fides tenet. ac p̃dicat.
ut istud. Quare gͦ ait. dicamꝰ uius. cum u¬
trumq parit̃ sit uerum: nͥ q uolebat in¬
telligi hoc ad maiorem euidentiam ⁊ ex¬
p̃ssionem u̾ttatis dici. qͣm iłd: his ⁊ enim
uibis. omnis calumniandi u̾sitis heticis
filius semꝑ nascit᷑ de patre. ⁊ ĩo dicit õs.
ꝙ ñ possumꝰ dr̃e. semꝑ nascit᷑. N on inquam
ita conuenienter: ñ ita congrtie. ad expla¬
nationem u̾itatis. p̃ tñ dici. si sane intelli¬
gatur. semꝑ enim nascit᷑ filius de patre.
ut ate origenes. ñ q cotidie tc̾et᷑ ila gene¬
ratio: s qr semꝑ est. semꝑ gͦ nascit᷑ .i. nati

Expanded text:
icet quod de Patre ante tempora natus est? illud enim sincera et catholica fides tenet ac praedicat, ut istud. Quare ergo ait dicimus verius, cum utrumque pariter sit verum? nisi quia volebat intelligi hoc ad majorem evidentiam et expressionem veritatis dici, quam illud. His etenim verbis omnis calumniandi versutis haereticis Filius semper nascitur de Patre. Et ideo dicit Greg. quod non possumus dicere, semper nascitur. Non, inquam, ita convenienter, non ita congrue ad explanationem veritatis; potest tamen dici, si sane intelligatur: Semper enim nascitur Filius de Patre, ut ait Origenes, non quod quotidie iteretur illa generatio, sed quia semper est. Semper ergo nascitur, i
Abbreviated transcription (Latin):
.i. qͣ potens sit ad g̾nandum .i.  ut genu̾it
ł ut generet sic̃ pat̾: uerũ est.si uero
intelligat᷑ sic. ñ ht̃ potenti: am qͣ possit
gigni. ł genitꝰ esse. qua eadem pat̾ potens
est. ut genu̾it ł ut gencret s falsum est. Si¬

Expanded text:
 qua potens sit ad generandum, id est, ut genuerit vel ut generet sicut Pater, verum est; si vero intelligatur sic, non habet potentiam qua possit gigni vel genitus esse, qua eadem Pater potens est ut genuerit, vel ut generet, falsum est. Si
Abbreviated transcription (Latin):
filium genuit dm̃ creatorem: fuiꝰ aut̃
ñ: dicebatq prem potuisse gignereꝰ. nou
filium.⁊ io. potr̃tiorem ẽẽ filio. ad quod
tiorem filio: his u̾b. absit. ut iõ potñtior
sit pat filio sic̃ putas. qr cͥatorem genuit
pat filiꝰ aut̃ ñ genuit c̃atorem. neq enĩ ñ
potutt. s ñ oportuit. Uide: ⁊ diligent attende
hec uba Non enim ñ potuit. s ñ oportuit.
uidͥr .n. dicẽ. ꝙ filiꝰ potuit gignere. ħ non
oportuit: ⁊ ita potuit. qͦd ñ oportuit. quare
antem ñ oportuit: fubdit dicens. Immoda¬
tienimeẽt diuina gnatio. si gentꝰ filius
nepotem gigneret patͥ: qͥa ⁊ ipse nepos. nͥ
auosuo ꝓ nepotẽ gigneret. scđm ur̃ãm
mirabilem sapĩam. impotens diceretur:
sisemꝑ alr̃ ex alto nascẽt᷑. Nec eam ꝑficẽt
ullꝰ. si ñ sufficeret unꝰ om̃ps. itaq omnipo¬
sentem genuit filtum pat̾s nat̾a. ñ fecit.

Expanded text:
Filium genuit Deum Creatorem, Filius autem non; dicebatque Patrem potuisse gignere, non Filium: et ideo potiorem esse Filio. Ad quod  non potiorem Filio, his verbis: Absit ut ideo potentior sit Pater Filio, sicut putas, quia Creatorem genuit Pater, Filius autem non genuit Creatorem; neque enim non potuit, sed non oportuit. Vide et diligenter attende haecVidetur enim dicere quod Filius potuit gignere, sed non oportuit: et ita potuit quod non oportuit. Quare autem non oportuit, subdit dicens: Immoderata enim esset divina generatio, si genitus Filius nepotem gigneret Patri, quia et ipse nepos nisi avo suo pronepotem gigneret, secundum vestram mirabilem sapientiam, impotens diceretur. si semper alter ex altero nasceretur: nec eam perficeret ullus, si non sufficeret unus omnipotens. Itaque omnipotentem gen
Abbreviated transcription (Latin):
dsuolens asserere. accedentem deo uolun¬
tatem. q̃ gigneret filium. sic̃ nos aliquro
aliquando uolumꝰ. qͦd antea ñ uolebamꝰ:
ꝓpt̾ qͦd. mutabilis intelligit᷑ nr̃a natura:
quod absit. ut in deo cẽ credam᷑. Bicamꝰ
gͦ ubum di. ẽẽ filium di. nat᷑a. non uolun¬
catholicum heretico respondentem cõ¬
mendat. dicens. Acute sane quidam res
pondit heretico. usutissimȩ int̾roganti.
utrum ds filium nolens an uolens genu¬
erit. ut si diceret nolens. absurdissima
di miseria sequeretͥ: Si autem uolens:
gilantissime uicissim quesiuit ab eo.
xtrum ds pat̾ uolens an nolens sit ds:
ut si respendet nolens: sequeret᷑ gͣndis¬
absurditas ⁊ miseria. qͣm de ddo credere.
magna est insania.Si aut̃ dicẽt uolens.
respondet᷑ ei. gͦ ⁊ ipse uoluntate sua d̃s
est. non nat᷑a. Qͥd gͦ restabat nͥ ut obinu¬
tesceret. sua int̾rogatione obligatum
insolubili uincłose uidens: Ex p̃dictis
docet᷑: non ẽẽ concedendum. qo d̾s uo¬

Expanded text:
o voluntatem qua gigneret Filium, sicut nos aliquando aliquid volumus quod antea non volebamus, propter quod mutabilis intelligitur nostra natura; quod absit ut in Deo esse credamus. Dicamus ergo Verbum Dei esse Filium Dei natura, non volun ubi quemdam catholicum haeretico respondentem commendat dicens: pondit haeretico versutissime interroganti, utrum Deus Filium volens an nolens genuerit: ut si diceret, Nolens, absurdissima Dei miseria sequeretur; si autem, Volens, gilantissime vicissim quaesivit ab eo, utrum Deus Pater volens an nolens sit Deus: ut si responderet, Nolens, sequeretabsurditas et miseria, quam de Deo credere magna est insania; si autem diceret volens, responderetur ei: Ergo et ipse voluntate sua Deus est, non natura. Quid ergo restabat, nisi ut obmutesceret, sua interrogatione obligatum indissolubili vinculo se videns? Ex praedictis docetur non esse concedendum quod Deus vo
Abbreviated transcription (Latin):
qc̃ subsistẽ. subam dicimꝰ. si tñ dignum est.
ut as dicat᷑ subsiste̾. hoc enim de his rebus
raci intelligit᷑. in qͥb fubiectis sunt ea. q̃
in aliq scibiecto ẽẽ dicunt᷑. sc̃ in corpore co¬
lor. aut forma. Corpꝰ enim subsistit: ⁊ ĩo.
suba est. Resgͦ mutabiles: neq simplices ꝓͥe
possit: inest in eo aliquid tanquam in sub¬
utto: ñ est simpler. Nefas ẽ aut̃ dice. ut sub¬
sistat deri subsit bonitatisue: atq illa boni¬
subiecto. Uñ. manifestum est. dm̃ abusiue
subam uocari: ut nomine usutatiore in¬

Expanded text:
 subsistere substantiam dicimus, si tamen dignum est ut Deus dicatur subsistere. Hoc enim de his rebus recte intelligitur, in quibus, ut subjectis, sunt ea quae in aliquo subjecto esse dicuntur; sicut in corpore color aut forma. Corpus enim subsistit; et ideo substantia est. Res ergo mutabiles neque simplices propprie dici possit, inest in eo aliquid tanquam in subjecto; et non est simplex. Nefas est autem dicere ut subsistat Deus et subsit bonitati suae; atque illa bonisubiecto. Unde manifestum est Deum abusiue substantiam uocari, ut nomine usitatiore in
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾. in qͦ uͦ ad semet ipsum dr. ñ ad altm:
hoc est qͥd ht: sic̃ ad semet ipsum dr uiuꝰ.
habendo uitam. ⁊ ead uita ipse est. spt̃ hoc
itaq nat᷑a hec dr simplex. ꝙ non sit ali¬
qͣnta est identitas. qnta ẽ unitas. iminu¬
tabilitas. simplicitas. puritas diuine

Expanded text:
pater. In quo uero ad semetipsum dicitur, non ad alterum, hoc est quod habet; sicut ad semetipsum dicitur uiuus habendo uitam, et eadem uita ipse est. Propter hoc utique natura haec dicitur simplex quod non sit aliquanta est identitas, quanta est unitas, immutabilitas, simplicitas, puritas divinae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ enim ñ potuit gignere. s ñ oportuit:
qͣsi potuit. s ñ oportuit. ñ ẽ nob̃ ꝑspicuũ
aꝑire. qͦmͦ sit hoc uerum: ⁊ io subsilentio
potiꝰ eẽt p̾t̾eundum: nͥ me suꝑ hoc aliquid
loqͥ cogeret instantia querentium. ¶hie
aꝑitur ex quosensu sunt accipienda. ¶Po¬
test gͦ sic intelligi. non enim ñ potuit. s non
oportuit:i. ñ ex impotentia sui fuit. quod
Nam ⁊ pat̾ similit ñ ÷ filiꝰ. nͨ hoc est ex im¬
potentia ꝑ atͥs. s querit maximinus arria

Expanded text:
n oportuit, quasi potuit, sed non oportuit? Non est nobis perspicuum aperire quomodo sit hoc verum, et ideo sub silentio potius esset praetereundum, nisi me super hoc aliquid loqui cogeret instantia quaerentium. 5. Hic aperitur ex quo sensu recipienda sint. Potest ergo sic intelligi: Non enim non potuit, sed non oportuit, id est, non ex impotentia sui fuit quod FNam et Pater similiter non est Filius, nec hoc ex impotentia Patris. Sed quaerit Maximinus Aria
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd nasit᷑ de nr̃a sc̃ĩa. dissimile est illi u̾bo
d qͥdͥ natum ẽ de patͥs eentia. Tale ẽ auttem.
ac si dicerem: de patͥsscientia: de patͥs sapĩa.
ł qͥd est expssius. de patre ẽentia: de patre
scĩa: de patre sapĩa. Er hoc itaq intellectu.
u̾bum di. pats unigenit᷑ filiꝰ. ꝑ omnia pa¬
tͥsimilis ⁊ eqͣlis. rectȩ dr d̾s de deo: lum̃.

Expanded text:
quod nascitur de nostra scientia, dissimile est illi Verbo Dei, quod natum est de Patris essentia. Tale est autem ac si dicerem: De Patris scientia, de Patris sapientia; vel, quod est expressius, de Patre essentia, de Patre scientia, de Patre sapientia. Ex hoc itaque intellectu, Verbum Dei Patris unigenitus Filius, per omnia Patri simi
Abbreviated transcription (Latin):
unum deum. uł unam substantiam. ẽẽ
tres ꝑsonas. Nuidam tñ u̾itatis adusa¬
rii concedunt patrẽ.⁊ :filium. ⁊ sp̃ms.
siue unam subam. ẽẽ tres ꝑzonas. dicenteᷤ.
tͥntas: intelligit᷑ beatꝰ. ⁊ soł potens. scce
qm exp̃sse dixit. ipse d̾s tͥnitaᷤ. ut ostñ¬
deret. ⁊ ipsum dm̃ ẽẽ tͥnitatem. ⁊tri¬
nitatem. ipsum dm̃. Item in ecdem. In
ũb inquit illis apħ. qͥb de aduentu xͥ¬

Expanded text:
unum Deum vel unam substantiam esse tres personas. Quidam tamen veritatis adversarii, concedunt Patrem et Filium et Spiritusive unam substantiam esse tres personas; dicentes dTrinitas intelligitur, beatus et solus potens. Ecce quam expresse dixit ipse Deus Trinitas, ut ostenderet, et ipsum Deum esse Trinitatem, et Trinitatem ipsum Deum. Item in eodem: In verbis, inquit, illis Apostoli quibus de adventu
Abbreviated transcription (Latin):
de suba patͥs. ⁊ qͦd de deo ẽ. nat᷑a coet̾ua:
⁊ qͦd pat̃ id qͦd ipse ÷. genuit. Id autem
ripot. diuinam eẽntiam genuisse.
Uehement mouent nos hec uba: qͥ
qͦmͦ intelligenda sint. mallem ab alii
audire. qͣm trade. Ut tñ sine p̃iudicio
atq temeritate loqͥr: ex hoc sensu dic̃¬
ture. quem sensum confirmat. aus.
ibidem subiciens.⁊ qͦd dixat quasi
explanans. Dicto enim. nat᷑a coet̾na de
deo est: addidit. ñ ẽ aliud filius. quam
ubis fore habendum: aꝑit in eodemli.
utiq ũb̃ aꝑte ostendit. ea ratione dici
filium ẽẽ de sub̃a patͥs. qͥa ẽ de patre
genitꝰ. ita qͦd est eiꝰdem sub̃e cum eo:⁊¬

Expanded text:
a Patris, et quod de Deo est natura coaeterna, et quod Pater id quod ipse est genuit. Id autem ri potest divinam essentiam genuisse. Vehementer movent nos haec verba, quae quomodo intelligenda sint, mallem ab aliis audire, quam ipse tradere. Ut tamen sine praejudicio atque temeritate loquar, ex hoc sensu dicturae. Quem sensum confirmat Aug. ibidem subjiciens, et quod dixerat quasi explanans. Dicto enim: Natura coaeterna est de Deo, addit: Non est aliud Filius quam verbis fore habendum aperit in eodem libro utique verbis aperte ostendit ea ratione dici Filium esse de substantia Patris, quia est de Patre genitus, ita quod est ejusdem substantiae
Abbreviated transcription (Latin):
di genuisse filium. ⁊ filium genitum
de suba patͥs asserit. dicens. Carnalibus
cogitationib plen. subam cħ̃ de se ipsa
gignere filium ñ putatis: nͥ hoc patia
cogitatis: si eum natum ẽẽ de suba
pat̾i negatis. Ñ enim iam erat hõĩs
filtus ⁊ do donante factꝰ est dei filius.
ex do natꝰ gr̃a. ñ nat᷑a. an forte ⁊ si ñ
homuis filius erat: tam̃ aliqͥ lamerat
qualiscunq c̾atura: ⁊ in di filium
deo mutante conu̾sa est: S nicħ hoꝵ ẽ.
Ergo. aut de nichilo: aut de aliqͣ sub̃a
natus ẽ S ne credemꝰ uos putare de
nicħo. eẽ di filium: affirmasti ñ uos
dicere de nicho ẽẽ di filium. De aliqͣ
dicite. s ñ inuenitis. Iam gͥ unigeni¬

Expanded text:
Dei genuisse Filium, et Filium genitum de substantia Patris asserit dicens: Carnalibus cogitationibus pleni, substantiam Dei de seipsa gignere Filium non putatis, nisi hoc patiatcogitatis, si eum natum esse de substantia Patris negatis. Non enim jam erat hominis Filius, et Deo donante factus est Dei Filius: ex Deo natus, gratia, non natura. An forte et si non hominis Filius erat, tamen jam aliqua erat qualiscumque creatura, et in Dei Filium Deo mutante conversa est? Sed nihil horum est: ergo aut de nihilo, aut de aliqua substantia natus est. Sed ne crederemus vos putare de nihilo esse Dei Filium, affirmatis non vos dicere de nihilo esse Dei Filium. De aliquadicite: Sed non invenietis. Jam ergo unigeni