comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homo impellit̃ dea stimula nominet᷑. strenia dea sit
strenuũ faciendo. numeria qua numerare doceat.
camena quȩ canere. ipse sit & ds̃ consus p̃bendo con¬
silia. & dea sentict sententias spirando. ipse dett
iuuentas quae pꝰ preteatam excipiat iuuenilis aetatis
exordict. ipse sit & fortunct barbata quae adultos barbec
induat. quos honorare noluer̃ ut hoc qualecũq num̃
saltem masculũ deũ uł ab arba barbatũ sicut a nodis
nodatũ ułcertt non fortunã sedquia barbas habet for¬
tuniũ nominarent. ipse iniugatino dõ c̃iuges iungat.
& cũ uirgini uxori rona soluit᷑ ipse in uocet᷑ & dea uir
priapus. si nompudet. Haec om̃ia quae dixi & quacũq
nondixi. non enĩ omia dicenda arbitratus sũ. hiom̃s
diideaeq sit unus iuppit̃. siue sint ut quidã uolunt
om̃ia ista partes eiꝰ siue uircutes eiꝰ sicut eis uidetur
quib eũ plac& cẽ mundi animũ. quae sententia uelut

Expanded text:
homo inpellitur, dea Stimula nominetur; Strenia dea sit homo inpellitur, dea Stimula nominetur; Strenia dea sit strenuum fCamena que canere: ipse sit et deus consul prebendo consilia et dea Sentia, sententias inspirando; ipse dea Inventa, que post pretextam, excipiat iuvenilis etatis exordia: ipse sit fortuna barbata, que adultis barbas induat, quam honorare voluerunt, ut hoc qualecumque numen, saltem masculum deum, vel a barba barbatum, sicut a nodis nodotum vel certe non fortunam, sed quia barbas habet, fortunium noet cum uirgini uxori zona soluitur, ipse inuocetur et dea VirPriapus: si non pudet, haec omnia quae dixi et quaecumque non dixi non enim omnia dicenda arbitratus sum, hi omnes di deaeque sit unus Iuppiter, siue sint, ut quidam uolunt, omnia ista partes eius siue uirtutes eius, sicut eis uidetur, quibus eum placet esse mundi animum, quae sententia uelut
Abbreviated transcription (Latin):
minerut iningenus. ipse sit postremo etiã in illa t᷑ba
quasi plebeioꝵ deoꝵ. ipsessit nomine libi uiroꝵ semnib
& nomine liberȩ feminarũ. ipse sit dispat̃ qui parcũ
ꝑducat addiẽ. ipse sit dea mena quã p̃fer̃ menstruis
feminarũ. ipse luna quat᷑ parturientib in uocet᷑ ipse
opem ferat nascentib excipiendo eos insinutrae &uo¬
eet᷑ opis. ipse inuagitu os apiat & uocet᷑ ds̃ uaticanus.
ipse leu& deterrat & uocet᷑ dea leuana. ipse cunas cueat᷑
& uocet᷑ cunint. nonsit alius sed ipse in illis deabus
quae fata nascentib canunt. & uocant̃ carme̾te s.
prȩsit fortuitis uocet᷑q fortund. indiua rumine
mãmã paruulo inmulgeat qr rumã dixer̃ ueteres
mãmã. indiuã potina potionẽ ministr&. indiuct
educa escam p̾beat. de pauore infantũ pauentia nun¬
cupet᷑. de spe quae uenit uenilit. de uolupeate uolupia.
de actu agenoria. de stimulis quib adnimiũ actũ

Expanded text:
Minerua in ingeniis; ipse sit postremo etiam in illa turba Minerua in ingeniis; ipse sit postremo etiam in illa turba quasi plebeiorum deorum; ipse praesit nomine Liberi uirorum seminibus et nomine Liberae feminarum, ipse sit Diespater, qui partum perducat ad diem; ipse sit dea Mena, quam praefecerunt menstruis feminarum, ipse Lucina, quae a parturientibus inuocetur; ipse opem ferat nascentibus excipiendo eos sinu terrae et uocetur Opis, ipse in uagitu os aperiat et uocetur deus Vaticanus; ipse leuet de terra et uocetur dea Leuana, ipse cunas tueatur et uocetur Cunina; non sit alius, sed ipse in illis deabus, quae fata nascentibus canunt et uocantur Carmentes; praesit fortuitis uoceturque Fortuna; in diua Rumina mammam paruulo inmulgeat, quia rumam dixerunt ueteres mammam; in diua Potina potionem ministret, in diua Educa escam praebeat; de pauore infantum Pauentia nuncupetur, de spe, quae uenit, Venilia, de uoluptate Volupia, de actu Agenoria; de stimulis, quibus ad nimium actum
Abbreviated transcription (Latin):
& disputationib asserant. modo sit iupiter cor¬
porei huiꝰ mundi animꝰ qui unuersã istã molem
ex quattuor uł quot eis plac& elem̃tis construetã
atq cõpactã implet & mou&. modo inde suas
partes sorori & fr̃ib cedat. modo sit aether ut
aerem unonẽ subterfusam desuꝑ amplectat᷑.
modo totũ simul cũ aere sit ipse caelũ. terrã uero
tãquã coniugem eandẽq matrẽ qui hoc indi¬
uinis turpe non ẽ. fecundis imbrib & seminib:
fec&. modo aut̃ nesit necesse ꝑcuncta discurre¬
uno. ipse imari nepcunus. in inferiorib etiã maris
ipse salatia. int̾ra pluto. intra inferiori proserpina.
in focis domesticis uesta. in fabroꝵ fornace uulcanus.
insiderib: sol & lun & stellae. indiuinancibus
apollo. in merce mercurius. iniano initiator. int̃mino
cerminator. saturnus intẽpore. mars & bellona in
bellis. li in uineis. ceres infrum̃tis. diana insiluis.

Expanded text:
et disputationibus adserant: modo sit Iuppiter coret disputationibus adserant: modo sit Iuppiter corporei huius mundi animus, qui uniuersam istam molem ex quattuor uel quot eis placet elementis constructam adque conpactam inplet et mouet, modo inde suas partes sorori et fratribus cedat; modo sit aether, ut aerem Iunonem subterfusam desuper amplectatur; modo totum simul cum aere sit ipse caelum, terram uero tamquam coniugem eandemque matrem quia hoc in diuinis turpe non est fecundis imbribus et seminibus fetet; modo autem ne sit necesse per cuncta discurreIuno, ipse in mari Neptunus, in inferioribus etiam maris ipse Salacia, in terra Pluto, in terra inferiore Proserpina, in focis domesticis Vesta, in fabrorum fornace Vulcanus, in sideribus sol et luna et stellae, in diuinantibus Apollo, in merce Mercurius, in Iano initiator, in Termino terminator, Saturnus in tempore, Mars et Bellona in bellis, Liber in uineis, Ceres in frumentis, Diana in siluis,
Abbreviated transcription (Latin):
uenus ẽ. quomͦ ei rite uirgines auenerus oꝑibus
abstinendo serpi ȩr̃ : Anueneres duae sunt. unt
uirgo altera mulier: anpotius tres. una uirginũ
quae etiã uesta ẽ. & alia coniugatarũ. alia mere¬
tricũ.: cui etiã phoenices donũ dabant dȩꝓsticutione
filiarũ ancequã eas iungerent uiris. Quae illarũ
ẽ matrona uulcani: nonutiq uirgo. qm̃ habet
maritum: absit aut̃ ut meretrix ne filio iunonis
& cooꝑario mineruae facere uideam᷑ in iuriam:
Ergo haec ad coniugatas intelligit᷑ ꝑtinere: sed
eã nolumꝰ imicent᷑. in eo quod fecit illa cũ marte.
Rursus inquiunt ad fabulas redis. Quae ista iustitia
ẽ. nobis succensere qđ talia dicimꝰ dedis eoꝵ & sibi
non succensere qui haec intheatris libentis sime
spectant crimina dõꝵ suoꝵ: & quod ess& incredibile
nisi contestatis sime ꝓbarent̃ haec ipsa theatrica
crimina dõꝵ. Quodlib& igit̾ phisicis rationib

Expanded text:
Venus est, quo modo ei rite uirgines a Veneriis operibus Venus est, quo modo ei rite uirgines a Veneriis operibus abstinendo seruierunt? An Veneres duae sunt, una uirgo, altera mulier? An potius tres, una uirginum, quae etiam Vesta est, alia coniugatarum, alia meretricum? Cui etiam Phoenices donum dabant de prostitutione filiarum, antequam eas iungerent uiris. Quae illarum est matrona Vulcani? Non utique uirgo, quoniam habet maritum. Absit autem ut meretrix, ne filio Iunonis et cooperario Mineruae facere uideamur iniuriam. Ergo haec ad coniugatas intellegitur pertinere: sed eam nolumus imitentur in eo quod fecit illa cum Marte. Rursus, inquiunt, ad fabulas redis. Quae ista iustitia est, nobis suscensere, quod talia dicimus de dis eorum, et sibi non suscensere, qui haec in theatris libentissime spectant crimina deorum suorum? Et quod esset incredibile, nisi contestatissime probaretur haec ipsa theatrica crimina deorum in honoremIuno uxor adiungitur, quae dicatur \'soror et
Abbreviated transcription (Latin):
terra aliud cerrã aliud tellurt̃ aliud tellumonẽ
putant: & hos om̃s deos habent siuis nominb appel¬
latos. sius officus distinccos. sius aris sacrisq uenera¬
tos. Eandẽ c̾ram etiã matit̃ dõꝵ uocant: ut iã poette
tolerabiliorti confingant si scđm istoꝵ ñ poeticos
sed sacroꝵ libros non solũ iuno soror & coniunx
sedeciã mat̃ ẽ iouis: eandem t̾ram cererẽ. eandem
etiã u astam uolunt. cũ tam̃ saepius uestã ñ nisi ignẽ
eẽ ꝑhibeant. ꝑcinenct̃ ad focos sine quib ciuitas eẽ
non potest. & ideo illi uirgines solere seriure. qđ
sic̃ exuirgine ita nihil exigne nascat᷑. Quã totã
uanitatẽ aboleri & extingui utiq ab illo oporcuit
qui est natus ex iurgine. Quis eñ ferat quod cũ tantũ
honoris & quasi casticatis ignitrbuerint. aliquando uestã
non erubescunt etiã uenerẽ dieere ut uanescat
inancillis eis honorata uirginitas. Sienĩ uesta

Expanded text:
terra aliud Terram, aliud Tellurem, aliud Tellumonem terra aliud Terram, aliud Tellurem, aliud Tellumonem putant, et hos omnes deos habent suis nominibus appellatos, suis officiis distinctos, suis aris sacrisque ueneratos. Eandem terram etiam matrem deum uocant, ut iam poetae tolerabiliora confingant, si secundum istorum non poeticos, sed sacrorum libros non solum Iuno, \'soror et coniux, sed etiam mater est Iouis. Eandem terram Cererem, eandem etiam Vestam uolunt, cum tamen saepius Vestam non nisi ignem esse perhibeant pertinentem ad focos, sine quibus ciuitas esse non potest, et ideo illi uirgines solere seruire, quod sicut ex uirgine, ita nihil ex igne nascatur. Quam totam uanitatem aboleri et extingui utique ab illo oportuit, qui est natus ex uirgine. Quis enim ferat, quod, cum tantum honoris et quasi castitatis igni tribuerint, aliquande Vestam non erubescunt etiam Venerem dicere, ut uanescat in ancillis eius honorata uirginitas? Si enim Vesta
Abbreviated transcription (Latin):
Cur non de ioue ipso erga saturnũ iusticia ista ser¬
uata ẽ. anqua uetus ẽ ergo pugnarunt: Absit
inquiunt: fabularũ est ista garrulitas. Ecce fabulis
non credat᷑. & de dus meliora sentiant᷑. Cur ergo ñ.
data ẽ. patri iouis & si non sublimior aequalis certe
sedes honoris : Quit saturnus inquiunt tẽporis lon¬
gitudo ẽ: tẽpus igit᷑ colunt qui saturnũ colunt.:
& rexdõꝵ iupit̃ insinuat᷑ natus extẽpore. Quid enĩ
indignũ dicit̃ cũ iupit̃ & iuno natidicunt᷑ ex tẽpore.
sicalũ est ille & illa terra cũ facta sint utiq calũ
&iterra: Nam hoc quoq in libris suis halent eoꝵ docti
atqsapientes ñeq defigmentis poeticis sed dephy lo¬
sophoꝵ libris a uingilio dictũ est. Tum pat̃ om̃ps fe¬
cundis imbrib aether. coniugis ingremiũ laetae
descendit id est ingremiũ telluris aut terrae: qui
& hic aliquas differentias uolunt eẽ. atq imipset

Expanded text:
Quur non de Ioue ipso erga Saturnum iustitia ista serQuur non de Ioue ipso erga Saturnum iustitia ista seruata est? An quia uictus est? Ergo pugnarunt? Absit, inquiunt; fabularum est ista garrulitas. Ecce fabulis non credatur et de dis meliora sentiantur: quur ergo non data est patri Iouis, etsi non sublimior, aequalis certe sedes honoris? Quia Saturnus, inquiunt, temporis longitudo est. Tempus ergo colunt, qui Saturnum colunt, et rex deorum Iuppiter insinuatur natus ex tempore. Quid enim indignum dicitur, cum Iuppiter et Iuno nati dicuntur ex tempore, si caelum est ille et illa terra, cum facta sint utique caelum et terra? nam hoc quoque in libris suis habent eorum docti adque sapientes. Neque de figmentis poeticis, sed de philosophorum libris a Vergilio dictum est: Tum pater omnipotens fecundis imbribus aether Coniugis in gremium laetae descendit, id est in gremium telluris aut terrae; quia et hic aliquas differentias uolunt esse adque in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
inueniunt: Sienĩ haec ita essent. tric potius elem̃ta
mundi eẽ. ñ quattuor eoꝵ ueteres ꝓderent. ut in sin¬
gult deoꝵ coniugia diuiderent̃ singulis dementis.
Nunc uͦ om̃i modo affirmauer̃ aliud eẽ atherẽ aliud
aerem. Aqua uero siue suꝑior siue inferior utiq:
aqua est. put aquict dissimilis : Numquid intantũ
utaqua nonsit: & inferior terra quid potest eẽ quã t̃reat
quantalibet diuersitate distincta: Deinde ecc̃e iã
totus in his quattuor uł trib elem̃tis corporeus com¬
pletus ẽ mundus. minerua ubierit quid tenebit .:
quid implebit: simul enĩ cũ his incapitolio c̃sticuta ẽ.
cum ista filici non sit amboꝵ. Aut si aecheris partem
suꝑiorem mineruã tenere dicunt. & hac occasione
fingere poetas quod de iouis capite nata sit. cur non
ergo ipsa potius deoꝵ regina reputat᷑ quod sit ioue
suꝑior : Anquia dignũ erat p̃ponere patri filiam:

Expanded text:
inueniunt. Si enim haec ita essent, tria potius elementa inueniunt. Si enim haec ita essent, tria potius elementa mundi esse, non quattuor, eorum ueteres proderent, ut singula deorum coniugia diuiderentur singulis elementis. Nunc uero omni modo adfirmauerunt aliud esse aetherem, aliud aerem. Aqua uero siue superior siue inferior utique aqua est; puta quia dissimilis: numquid in tantum aqua non sit? Et inferior terra quid aliud potest esso quam terra quantalibet diuersitate distincta? Deinde ecce iam totus in his quattuor uel tribus elementis corporeus conpletus est mundus: Minerua ubi erit? quid tenebit? quid inplebit? Simul enim cum his in Capitolio constituta est, cum ista filia non sit amborum. Aut si aetheris partem superiorem Mineruam tenere dicunt et hac occasione fingere poetas quod de Iouis capite nata sit: quur non ergo ipsa potius deorum regina deputatur, quod sit Ioue superior? An quia indignum erat praeponere patri filiam?
Abbreviated transcription (Latin):
scribere dubitar& quodhi qͥ popłis instituer̃ simu¬
lacra & metũ dẽpserunt &errorẽ ad dider̃. Cur
illi etiã iuno uxor adiungit᷑. quae dicat᷑ soror &
coniunx. qr iouem inquiunt in aethere accipimus.
inacre iunonẽ: & haec duo edlem̃ta coniuneta sues
alterũ suꝑius alterũ inferius. Non est ergo ille deqͦ
dictũ ẽ. iouis om̃ia plenci. si aliquã partẽ impl& &
iuno: an uterq utrũq implet. & ambo isti coniuges
& induob istis clem̃tis & insingulis simul sunt: Cur
ergo ather datur ioui. aer iunoni : Postremo supsi
duo satis essent. quid est qđ mare neptuno tribuit᷑.
t̃ra plutoni. & ne ipsi quoq sine coniugib remaneren
addit̾ neptuno salacit plutoni proserpinciꝰ Nã
sicut inferiorẽ caeli parcẽ idest aerem in quiunt iuno
ten&: ita inferiorẽ maris salacia & terrae inferiorẽ
ꝓserpina. Quaer̃ quẽ ad modũ sarciant fabulas: nec

Expanded text:
scribere dubitaret, quod hi, qui populis instituerunt simuscribere dubitaret, quod hi, qui populis instituerunt simulacra, et metum demserunt et errorem addiderunt. Cilli etiam Iuno uxor adiungitur, quae dicatur \'soror et coniux\'? Quia Iouem, inquiunt, in aethere accipimus, in aere Iunonem, et haec duo elementa coniuncta sunt, alterum superius, alterum inferius. Non est -ergo ille, de quo dictum est \'louis omnia plena\', si aliquam partem inplet et Iuno. An uterque utrumque inplet, et ambo isti coniuges et in duobus istis elementis et in singulis simul sunt? Quur ergo aether datur Ioui, aer Iunoni? Postremo ipsi duo satis essent: quid est quod mare Neptuno tribuitur, terra Plutoni? Et ne ipsi quoque sine coniugibus remanerent, additur Neptuno Salacia, Plutoni Proserpina. Nam sicut inferiorem caeli partem, id est aerem, inquiunt, Iuno tenet, ita inferiorem maris Salacia et terrae inferiorem Proserpina. Quaerunt quem ad modum sarciant fabulas, nec
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃ino sufficit. eres deos isti posuer̃. for culũ forib
cardeã cardini. limentinũ limini ita non poterat
forculus simul & cardinẽ limenq seruare. Omissa
igit᷑ ista turba minutoꝵ ceoꝵ uł aliquantũ int̃ mis¬
sa. officiũ maioꝵ deoꝵ debemꝰ inquirere : quo roma
tam magna facta ẽ. uc tam dui tocgentib imꝑar&
Nimirũ ergo iouis hoc opus ẽ: ipsũ em̃ dõꝵ om̃ium
dearũq regẽ uolunt: hoc eiꝰ indicat sceptrũ. hoc
in alto colle capitoliũ. De isto dõ. quãuis apoeta. dic¬
tũ conuenientis sime p̃dicant: iouis om̃ia plenct. hunc
uarro credit etiã abhis coli qui unũ deum solum
sine simulacro colunt: sed alio nomine nuncupari
Quod suta ẽ. cur tã male tractatus ẽ romae sicut
quidem & in ȩteris gentibus. ut ei fieret simulacrum:
qđ ipsi etciã uarroni ite displic&: ut cũ cantae ciuitatis
ꝑuersa consuetudine p̃meret᷑ nequaquã dicere &

Expanded text:
, omnino sufficit: tres deos isti posuerunt, Forculum foribus, , omnino sufficit: tres deos isti posuerunt, Forculum foribus, Cardeam cardini, Limentinum limini. Ita non poterat Forculus simul et cardinem limenque servare. igitur ista turba minutorum deorum uel aliquantum intermissa officium maiorum deorum debemus inquirere, quo Roma tam magna facta est, ut tam diu tot gentibus imperaret. Nimirum ergo Iouis hoc opus est. Ipsum enim deorum omnium dearumque regem uolunt: hoc eius indicat sceptrum, hoc in alto colle Capitolium. De isto deo quamuis a poeta dictum conuenientissime praedicant: Ionis omnia plena. Hunc Varro credit etiam ab his coli, qui unum Deum solum sine simulacro colunt, sed alio nomine nuncupari. Quod si ita est, quur tam male tractatus est Romae, sicut quidem et in ceteris gentibus, ut ei fieret simulacrum? Quod ipsi etiam Varroni ita displicet, ut, cum tantae ciuitatis peruersa consuetudine premeretur, nequaquam tamen dicere et
Abbreviated transcription (Latin):
segetes nouis aristis aquant᷑ quia ueteres aquare hostire
dixer̃ deam hostilinam. florentib frum̃tis: deã florã.
lactescencib deum laccurnũ. maturescentib deam
matutã. cum runcant᷑ idest aterrtt auferunt᷑ deã run¬
cinã. Nec omia cõmemoro: quia me pig& quod illis non
pud&. Haec aut̃ paucissimet ideo dixi: ut intelligeretur
nullo mͦ eos dicere audere ista numine imꝑiũ constitu-¬
ise. auxisse. conseruasse romanũ. quae ita suis quȩq
adhibeant᷑ officiis ut nihil uniuersũ uni alicu cre¬
deretur. Quando ergo segetia curar& imꝑiũ. cui
curã gerere simul& segetib & arborib ñ licebat :
Quando de arims cunina cogitarit. cuꝰ p̃positura
paruuloꝵ cunas non ꝑmictebat᷑ excedere : Quando
nodatus ad iuuar& in bello. qui nec ad folliculum
spicae sed tantũ ad nodũ geniculi ꝑtinebat: Unũ
quisq domui suae ponit hostiariũ. & qui homo est¬

Expanded text:
segetes novis aristis aequantur, quia veteres aequare hostire segetes novis aristis aequantur, quia veteres aequare hostire dixerunt, deam Hostilinam; florentibus frumentis deam Floram, lactescentibus deum Lacturnum, maturescentibus deam Matutam; cum runcantur, id est a terra auferuntur, deam Runcinam. Nec omnia commemoro, quia me piget quod illos non pudet. Haec autem paucissima ideo dixi, ut intelligeretur nullo modo eos dicere audere ista numina imperium constituisse, auxisse, conservasse Romanum, quae ita suis quaeque adhibebantur officiis, ut nihil universum uni alicui crederetur. Quando ergo Segetia curaret imperium, cui curam gerere simul et segetibus et arboribus non licebat? Quando de armis Cunina cogitaret, cujus praepositura parvulorum cunas non permittebatur excedere? Quando Nodutus adjuvaret in bello, qui nec ad folliculum spicae, sed tantum ad nodum geniculi pertinebat? Unum quisque domui suae ponit ostiarium, et quia homo est
Abbreviated transcription (Latin):
potuer̃ singulis reb ꝓpra disꝑtientes officit numinũ
Nec agroꝵ munus uni alicui dõ cõmittendũ arbitrati
sunt: sed rure deae rusinae. iuga montiũ dõ iugatino.
collib deã collatinã. uallib ualloniã p̃fecerunt:
Nec saltẽ potucr̃ unã segeciã talem inuenire cui semel
segetes cõmendarent. sed sata frum̃ta quã diu sub t̃ra
eẽnt. p̃positã uoluer̃ habere deam sciam. Cũ uͦ iã eẽnt.
suꝑ t̾ram & segetẽ facerent: deam segetiã.: Prumentis
uͦ collectis atq reconditis ut tuto seruarent̃ deam tutu¬
linam p̃posuer̃: cui non sufficere uidetur illa segetia.
ꝑuenir& : Nontam̃ satis fuit hominib deoꝵ multitudinẽ
amantib ut anima misera damonioꝵ turbae ꝓstitueret᷑.
unius dĩ ueri castum dedignata complexũ. Prae fecerun
ergo proserpinã frum̃tis germinantib. geniculis nodis
folliculi patescunt ut spict exeat: deã patelanã: cum

Expanded text:
potuerunt singulis rebus propria dispertientes officia numinum? potuerunt singulis rebus propria dispertientes officia numinum? Nec agrorum munus uni alicui deo committendum arbitrati sunt, sed rura deae Rusinae, iuga montium deo Iugatino; collibus deam Collatinam, uallibus Valloniam praefecerunt. Nec saltem potuerunt unam Segetiam talem inuenire, cui semel segetes commendarent, sed sata frumenta, quamdiu sub terra essent, praepositam uoluerunt habere deam Seiam; cum uero iam essent super terram et segetem facerent, deam Segetiam; frumentis uero collectis adque reconditis, ut tuto seruarentur, deam Tutilinam praeposuerunt. Cui non sufficere uideretur illa Segetia, perveniret? Non tamen satis fuit hominibus deorum multitudinem amantibus, ut anima misera daemoniorum turbae prostitueretur, unius Dei veri castum dedignata complexum. Praefecerunt ergo Proserpinam frumentis germinantibus  c , geniculis nodisqfolliculi patescunt, ut spica exeat, deam Patelanam; cum
Abbreviated transcription (Latin):
& similit conqueri si ullus in eis pudorꝰ erubescant quãꝗ¬
& romanũ imꝑium afflictũ est potius quã mucatum.
Quod & aluis ante xp̃i nom̃ tẽporib ei contigit: & abilla ẽ
affliccione retreatũ. Iuod nec istis tẽporib: desꝑandũ ẽ.
Quis eñ dehac re nouit uoluntatẽ di: Deinde quaeramꝰ
siplac&. extance deoꝵ turba quã romani colebant quẽ
potissimũ uel quos deos credant illud imꝑiũ dilatas se
acq seruasse. Neq enĩ in hoc tã p̃claro oꝑe & tantae
plenissimo dignitatis audent aliquas partes deae cloa
cinae tribuere. aut uolupiae quae auoluptate appella¬
ta ẽ. aut lubentinae cui nom̃ ẽ. alibidine. Aut uagica no
qui infantũ uagitib p̃sid&: aut cuninae qua cunas
eoꝵ ad ministrat. Iuando aut̃ possunt uno loco
libri huiꝰ cõmemorari om̃ia nomint deoꝵ & dearũ
quae illi grandib uoluminib uix cõprehendere

Expanded text:
et similia conqueri, si ullus in eis pudor est, erubescant. Quamqet similia conqueri, si ullus in eis pudor est, erubescant. Quamquam Romanum imperium adflictum est potius quam mutatum, quod et aliis ante Christi nomen temporibus ei contigit et ab illa est adflictione recreatum, quod nec istis temporibus desperandum est. Quis enim de hac re nouit uoluntatem Desi placet, ex tanta deorum turba, quam Romani colebant, quem potissimum, vel quos deos credant illud imperium dilatasse atque servasse. Neque enim in hoc tam praeclaro opere et tantae plenissimo dignitatis audent aliquas partes deae Clocinae tribuere aut V olupiae, quae a uoluptate appellata est, aut Lubentinae, cui nomen est a libidine, aut Vaticano, qui infantum uagitibus praesidet, aut Cuninae, quae cunas eorum administrat. Quando autem possunt uno loco libri huius commemorari omnia nomina deorum et dearum, quae illi grandibus uoluminibus uix conprehendere
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsi inc̃se inimicitias quasꝓsut quisq parte suscipiunt.
N onitaq deos suos debuit colere cuitas magis alios aquib¬
ł sqͥ modo adiuuarent᷑ sui. Postremo quocũq modo se habeat deoꝵ
iste uł transitus uł fuga. uł emigratio uł inpugna de-¬
fectio. nondũ illis tẽporib atq in illis t̾rarũ parcibus
xp̃i nom̃ fuerat p̃dicatum: quando illt regna ꝑingentes
bellicas clades amissa atq trans lata s̃. Nam si post mille
ducentos & quot excurrit annos quando regnũ assyriis
ablatum ẽ. iam ibi xp̃iant religio aliud regnũ p̃dicar&
aeternũ & deoꝵ falsoꝵ cultus sacrilegos in hiber&. quid
aliud illius gentis uam homines dicerent ni regnum
qđ tam dui conseruatũ est nulla aliet cause nisi suis
religionib desertis & illa recepta perire potuisse: Inqua
uoce uanitatis quae pottrat eẽ. isti attendant speculũ suũ:

Expanded text:
et ipsi inter se inimicitias, quas pro sua quisque parte suscipiunt. et ipsi inter se inimicitias, quas pro sua quisque parte suscipiunt. Non itaque deos suos debuit colere civitas magis, quam alios, a quibus adjuvarentur sui. Postremo, quoquo modo se habeat deorum iste vel transitus, vel fuga, vel migratio, vel in pugna defectio, nondum illis temporibus atque in illis terrarum partibus Christi nomen fuerat praedicatum, quando illa regna per ingentes bellicas clades amissa atque translata sunt. Nam si post mille ducentos et quod excurrit annos, quando regnum Aablatum est, si iam ibi Christiana religio aliud regnum praedicaret aeternum et deorum falsorum cultus sacrilegos inhiberet: quid aliud illius gentis uani homines dicerent, nisi regnum, quod tam diu conseruatum est, nulla alia causa nisi suis religionibus desertis et illa recepta perire potuisse? In qua uoce uanitatis, quae poterat esse, isti adtendant speculum suum,
Abbreviated transcription (Latin):
tunc colebant deos: aut sipprios habuer̃ deos assyrii
nã mortui sunt quando & ipsũ imꝑiũ ꝑdider̃. aut mercede
non sibi reddita uł alit maiore ꝓmisset ad medos transire
maluer̃ atq inde rursus adꝑsas cyro inuitante & aliqͥd
coͣmodius pollicente. quae gens non angustis orientis
finib p̾alexandri macedonis regnũ magnũ locis sedbreuis¬
simũ tẽpore in suo regno adhuc usq ꝑdurat. hoc si ita
ẽ. aut infideles du s̃ qui suos deser̃ & ad hostes transeus̃
qđ nec homo fecit camillus quando uictor & expugnator
aduersis simȩ ciuitatis romã cui uicerat sensit ingratã.
quã tam̃ pꝰea oblitus in iuriae memor patriae agallis
iterũ libauit. aut non ita fortes sunt ut deos et̃ forces dec&.
qui possunt humanis uł consilus uł uirib uinci: aut sicũ
int̃se belligerant nondu ab hominib sed di alis diis force
uincunt᷑ qui sunt quarũq ꝓprii ciuicatũ. Habent ergo

Expanded text:
tunc colebant deos. Aut si proprios habuerunt Assyrii, tunc colebant deos. Aut si proprios habuerunt Assyrii, nam mortui sunt, quando et ipsi imperium perdiderunt, aut mercede non sibi reddita uel alia maiore promissa ad Medos transire maluerunt, adque inde rursus ad Persas Cyro inuitante et aliquid commodius pollicente? Quae gens non angustis Orientis finibus post Alexandri Macedonis regnum magnum locis, sed breuissimum tempore in suo regno adhuc usque perdurat. Hoc si ita est, aut infideles di sunt, qui suos deserunt et ad hostes transeunt quod nec homo fecit Camillus, quando uictor et expugnator aduersissimae ciuitatis Romam, cui uicerat, sensit ingratam, quam tamen postea oblitus iniuriae, memor patriae, a Gallis iterum liberauit, aut non ita fortes sunt, ut deos esse fortes decet, qui possunt humanis uel consiliis uel uiribus uinci; aut si, cum inter se belligerant, non di ab hominibus, sed di ab aliis dis forte uincuntu
Abbreviated transcription (Latin):
constat tam̃ & int̃̾alios scriptores regnũ assyrioꝵ anino
rege fuisse longe lateq porrectũ . Iam diu aut̃ ꝑseuerauit.
ut romanũ nondũ sit eius aetatis. Nam sicut scribunt qui
chronicã istoriã ꝑsecuti sunt. mille ducentos & xl. annos
ab anno primo quo ninus regnare coepit ꝑmansit hoc
regnũ: donec trans ferret̃ admedos. In ferre aut̃ bella fini-¬
timis & cact̃a inde ꝓcedere. ac popłos sibi non molestos sola
regni cupiditate conterere & subdere. quid aliud quam
grande latrociniũ nominandũ ẽ: Sinullo dõꝵ adiutorio
tã magnũ hoc regnũ & ꝓlixũ fuit. quare dus romanis
tribuit᷑ romanũ regnũ locis amplũ tẽporibq diuturnũ :
Quatũq enĩ causa ẽ illa: eadem ẽ etiã ista. Si aut̃ & illud
deoꝵ aduitorio tribuendũ eẽ contendunt: quȩro quoꝵ:
non enĩ aliae gentes quasninus domuit & subegit. alios¬

Expanded text:
constat tamen et inter alios scriptores regnum Assyriorum a Nino constat tamen et inter alios scriptores regnum Assyriorum a Nino rege fuisse longe lateque porrectum. Tam diu autem perseuerauit, ut Romanum nondum sit eius aetatis. Nam sicut scribunt, qui chronicam historiam persecuti sunt, mille ducentos et quadraginta annos ab anno primo, quo Ninus regnare coepit, permansit hoc regnum, donec transferretur ad Medos. Inferre autem bella finitimis et in cetera inde procedere ac populos sibi non molestos sola regni cupiditate conterere et subdere, quid aliud quam grande latrocinium nominandum est? CAPUT VII. Atam magnum hoc regnum et prolixum fuit, quare dis Romanis tribuitur Romanum regnum locis amplum temporibusque diuturnum? Quaecumque enim causa est illa, eadem est etiam ista. Si autem et illud deorum adiutorio tribuendum esse contendunt, quaero quorum. Non enim aliae gentes, quas Ninus domuit et subegit, ali
Abbreviated transcription (Latin):
Principio regũ gęnciũ nationũq impiũ penes reges erat:
quos ad fastigiũ huiꝰ maiestatis non ambitio popłaris sed
expeccata int̃bonos moderatio ꝓuchebat : popłi nullis
mos erat: inera suã cuiq patriã regna finiebant̃ . Primꝰ
om̃iũ ninus rex assyriorꝵ. ueterẽ & quasi auitũ gentibus
morem noua imꝑii cupiditate mutauit. Hic primus
intulit bella sinitimis. et rudes adhuo ad resi¬
stendũ popłos ad terminos usq irbiae ꝑ domuit.
Et paulo post. Ninꝰ inquit magnitudinẽ quaesitae
dominationis continua possessione sirmauit
Domitis igitur ꝓximis. cũ accessione uirium
fortior ad alios transiret. et ꝓxima q̃q uictoria instru¬
mentũ sequentis e̾et : totius orientis popłos subegit
Qualib& aut̃ ficde rerũ uł iste ul tragus scripserit. nã quȩdã
illos fuisse mentitos aliae fideliores litter& ostendunt.

Expanded text:
\'Principio rerum gentium nationumque imperium penes reges erat, \'Principio rerum gentium nationumque imperium penes reges erat, quos ad fastigium huius maiestatis non ambitio popularis, sed spectata inter bonos moderatio prouehebat. Populi nullis mos erat; intra suam cuique patriam regna finiebantur. Primus omnium Ninus rex Assyriorum ueterem et quasi auitum gentibus morem noua imperii cupiditate mutauit. Hic primus intulit bella finitimis et rudes adhuc ad resistendum populos ad terminos usque Libyae perdomuit.\' Et paulo post: \'Ninus, inquit, magnitudinem quaesitae dominationis continua possessione firmauit. Domitis igitur proximis cum accessione uirium fortior ad alios transiret et proxima quaeque uictoria instrumentum sequentis esset, totius Orientis populos subegit\'. Qualibet autem fide rerum uel iste uel Trogus scripserit nam quaedam illos fuisse mentitos aliae fideliores litterae ostendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dentib succedentib q mortalib in longet spacit ꝓten
datur. paucis dieb uitae sua cursim raptimq transierła:
actuũ suoꝵ sarcinas bauilantes. Sin uero etiã ipsa
breuissimi tẽporis beneficit deoꝵ adiutorio tribuenda
sunt: non parũ adiuti s̃ illi gladiatores qui seruilis con¬
ditionis uincla ruper̃. fuger̃. euaser̃. exercitũ magnũ
& fortissimũ colleger̃. obȩdientes regũ suoꝵ consilus
& iussis. multũ romanae celsitudini metuendi. & aliquot
romanis imꝑatorib in suꝑabiles. multa cȩper̃. potiti s̃
uictoriis plurimis. usi uoluptatib quib uoluer: quod
suggessit libido fecer̃ p̃ostremo donec uincerent᷑ quod
difficillime factũ ẽ. sublimes regnantesq uixer̃. Sed
trogũ pompeiũ secutus nonlatine tancũ sicut ille uerũ
etiã breuit̃ scripsit hqpstoriã: Opus libroꝵ suoꝵ sic incipit

Expanded text:
dentibus succedentibusque mortalibus identibus succedentibusque mortalibus idatur paucis diebus vitae suae cursim raptimque transierunt, actuum suorum sarcinas bajulantes. Sin vero etiam ipsa brevissimi temporis beneficia deorum adjutorio tribuenda sunt, non parum adjuti sunt illi gladiatores, qui servilis conditionis vincula ruperunt, fugerunt, evaserunt, exercitum magnum et fortissimum collegerunt, oboedientes regum suorum consiliis et iussis multum Romanae celsitudini metuendi et aliquot Romanis imperatoribus insuperabiles multa ceperunt, potiti sunt uictoriis plurimis, usi uoluptatibus quibus uoluerunt, quod suggessit libido fecerunt, postremo donec uincerentur, quod difficillime factum est, sublimes regnantesque uixerunt. Sed Trogum Pompeium secutus non Latine tantum, sicut ille, uerum etiam breuiter scripsit historiam, opus librorum suorum sic incipit:
Abbreviated transcription (Latin):
deludo fugientes magnũ exercitũ cõparar̃ tres
duces habuer̃. italiam latissime & crudelissime
uastauer̃ Dicant quis istos ds̃ adiuuerit. ut ex paruo
& contẽptibili latiocinio ꝑuenerint ad regnũ tantis
iam romanis uirib arcibusq metuendũ. Anquia non
diu fuer̃ ideo diuidnitꝰ negabunt᷑ adiuti: quasi uͦ ipsct
cuiꝰ libet hominis uita diuturna ẽ. Isto ergo pacco
neminẽ du adiuant ad regnandũ. qm̃ singuli quiq
cito moriunt᷑. nc beneficiũ deputandũ ẽ qđ exiguo cẽpone
muno quoq homine acꝑhoc singulatim utiq inom̃ib
uice uaporis euanescit. Quid enĩ int̾est eoꝵ quisub romulo
deos coluer̃ & olim s̃ mortui qđ pꝰ eoꝵ mortẽ romanum
tantũ creuit imꝑiũ cũ illi apud instros causas suas agunt :
utrũ bonas an malas. ad rem p̃sentẽ non ꝑtinet. Hoc aut̃
de om̃ib intelligendũ est qͥ ꝑipsũ imꝑiũ. quã uis dece¬

Expanded text:
de ludo fugientes magnum exercitum conpararunt, tres de ludo fugientes magnum exercitum conpararunt, tres duces habuerunt, Italiam latissime et crudelissime uastauerunt. Dicant, quis istos deus adiuuerit, ut ex paruo et contemtibili latrocinio peruenirent ad regnum tantis iam Romanis uiribus arcibusque metuendum. An quia non diu fuerunt, ideo diuinitus negabuntur adiuti? Quasi uero ipsa cuiuslibet hominis uita diuturna est. Isto ergo pacto neminem di adiuuant ad regnandum, quoniam singuli quique cito moriuntur, nec beneficium deputandum est, quod exiguo tempore in unoquoque homine ac per hoc singillatim utique in omnibus uice uaporis euanescit. Quid enim interest eorum, qui sub Romulo deos coluerunt et olim sunt mortui, quod post eorum mortem Romanum tantum creuit imperium, cum illi aput inferos causas suas agant? utrum bonas an malas, ad rem praesentem non pertinet. Hoc autem de omnibus intellegendum est, qui per ipsum imperium quamuis dece
Abbreviated transcription (Latin):
sedes constituat. ciuitates occupet. popłos sub iug&:
euidentius regni nom̃ assumit: Quod &iã in mani¬
festo confert nondempta cupiditas sed addita imn¬
punitas: Elegant̃ enĩ & ueracit̃ alexandro illi magno
quidã comp̃hensus pyrata respondit. Namcũ idem
rex hominẽ interrogass& quid ei uideret᷑ ut mare
haber& infestũ ille libera contumatia qͥd tibi inqͥt
ut orbem terrarũ. Sed quia id ego exiguo nauigio
facio. latro uocor: quia tu magna classe. imꝑator.
qm̃ multũ consultũ ẽ. eis ut exilla uita dato sibi con¬
sortio cuitatis poenas debitas cogitare desterent.
quarũ metus eos in maiora facinora ꝓpellebat. ut
deinceps pa catiores eẽnt rebus humanis: hoc dico
quod ipsum romanũ imꝑiũ iam magnũ multis gen¬
tib subiugatis cȩcerisq terribile acerbe sensit.
grauit̃ timuit. non paruo negocio deiutandae ingentis cladis
oppressit. quando paucis simi gladiatores incãpania

Expanded text:
sedes constituat, ciuitates occupet populos subiuget, sedes constituat, ciuitates occupet populos subiuget, euidentius regni nomen adsumit, quod ei iam in manifesto confert non demta cupiditas, sed addita inpunitas. Eleganter enim et ueraciter Alexandro illi Magno quidam conprehensus pirata respondit. Nam cum idem rex hominem interrogaret, quid ei uideretur, ut mare haberet infestum, ille libera contumacia: Quod tibi, inquit, ut orbem terrarum; sed quia id ego exiguo nauigio facio, latro uocor; quia tu magna classe, imperatorquoniam multum eis consultum est, ut ex illa uita dato sibi consortio ciuitatis poenas debitas cogitare desisterent, quarum metus eos in maiora facinora propellebat, ut deinceps pacatiores essent rebus humanis. Hoc dico, quod ipsum Romanum imperium iam magnum multis gentibus subiugatis ceterisque terribile acerbe sensit, grauiter timuit, non paruo negotio deuitandae ingentis cladis obpressit, quando paucissimi gladiatores in Campania
Abbreviated transcription (Latin):
bene agatur & postea ꝑcipiat᷑ aeterna: In hac ergo
t̾ra regnũ bonoꝵ nontam illis prȩstat᷑ quã reb humanis:
maloꝵ uero regnũ magis regnantib noc&. qui suos
animos uastant scelcrũ maiore licentia. His aut̃ qui eis
quic quid maloꝵ abiniquis dominis irrogat᷑. non ẽ pȩna
criminis sed iurtutis examen. Proinde bonꝰ etiã siseruiat
liber est : malus aut̃ etiã si regnet seruus est. nec unius
hominis sed quod ẽ grauius cot dñoꝵ quot uitioꝵ. De
quib uicis cũ ager& scriptura diuina: aquo enĩ quis
inquit deuiccus ẽ. huic & seruus addictus ẽ. Remota itaq
iustitia quid sunt regna nisi magna latrocinic  Iuia
& latrocina quid sunt nisi parut regna. manus &ipset
hominũ ẽ. imꝑio principis regit᷑. pacto societatis a¬
stringit᷑. placitilege p̃det diuidit̾: hoc malũ si intantũ
ꝑditoꝵ hominũ accessib crescit ut & loca teneat.

Expanded text:
bene agatur et postea percipiatur aeterna. In hac ergo bene agatur et postea percipiatur aeterna. In hac ergo terra regnum bonorum non tam illis praestatur quam rebus humanis; malorum uero regnum magis regnantibus nocet, qui suos animos uastant scelerum maiore licentia; his autem, qui eis quidquid malorum ab iniquis dominis inrogatur, non est poena criminis, sed uirtutis examen. Proinde bonus etiamsi seruiat, liber est; malus autem etiamsi regnet, seruus est, nec unius homquibus vitiis cum ageret Scriptura divina: A quo enim quis, inquit, devictus est, huic servus addictus est . Remota itaque iustitia quid sunt regna nisi magna latrocinia? quia et latrocinia quid sunt nisi parua regna? Manus et ipsa hominum est, imperio principis regitur, pacto societatis adstringitur, placiti lege praeda diuiditur. Hoc malum si in tantum perditorum hominum accessibus crescit, ut et loca teneat
Abbreviated transcription (Latin):
patrimoniũ suũ in immensũ modũ. atq illis augmentis
curas quoq amarissimas aggerantẽ : mediocrem uero
illum re familiari paruet atq succincta sibi sufficientem.
caris simũ suis cũ cognatis uicinis amicis dulcis sima pace
gaudentẽ pietate religiosum. benignũ mente. sanũ corpore.
uita parcum. morib castum. continenti securũ: nescio¬
ũtrũ quisquã ita desipiat: ut audeat dubitare quẽ p̃ferat
U t ergo inhis duob homimib ata induab familus. ita induob
popłis. ita in duob regnis regula sequit᷑ aquitatis qu
uigilant̃ adhbicti. si nr̃t intentio corrigat᷑. facillime
uidebimꝰ ubi habit& uanitas & ubi felicitas. Iua ꝓpt̃
siuerus ds̃ colatur eiq sacris ueracib & bonis morib
seruiat᷑. utile ẽ ut boni longe lateq diuregnent. neq
hoc tam ipsis quã illis utile ẽ. quib: regnant. Nã qͥntũ
adipsos ꝑtinet. pietas & ꝓbitas eoꝵ quae magnadĩ dona
sunt sufficit eis aduerã felicitatẽ. qua & iste uita

Expanded text:
patrimonium suum in inmensum modum adque illis augmentis curas quoque amarissimas aggerantem; mediocrem uero illum re familiari parua adque succincta sibi sufficientem, carissimum suis, cum cognatis uicinis amicis dulcissima pace gaudentem, pietate religiosum, benignum mente, sanum corpore, uita parcum, moribus castum, conscientia securum. Nescioutrum quisquam ita desipiat, ut audeat dubitare quem praeferat. Ut ergo in his duobus hominibus, ita in duabus familiis, ita in duobus populis, ita in duobus regnis regula sequitur aequitatis, qua uigilanter adhibita si nostra intentio corrigatur, facillime uidebimus ubi habitet uanitas et ubi felicitas. Quapropter si uerus Deus colatur eique sacris ueracibus et bonis moribus seruiatur, utile est ut boni longe lateque diu \' regnent; neque hoc tam ipsis quam illis utile est, quibus regnant. Nam quantum ad ipsos pertinet, pietas et probitas eorum, quae magna Dei dona sunt, sufficit eis ad ueram felicitatem, qua et ista uita
Abbreviated transcription (Latin):
eospcissos ꝓfide significat abiafides libus. Tupicenem
quĩ cȩceris credeben ob ꝓbria crant siue demesticis
suic cxetrancis: Nam digito signabant᷑: qucisi reimaies¬
tatis:: Unde similit̃ gelathe multa passis insamores expo
cuius rel meritum ꝑdiderꝰ mittentes se sublege: Sed quia
addidit siticm̃ si pae causa: oftendit sperare se posse a los
est cũ addunt᷑ uirtitas in signia quȩ testimoniũ ꝑhiber o
fida qđ sit spe fida et rationabilis Aoge aut̃ nulla
uirtus comitttur quȩ ad trabat adeuis sp̃e: Quia quae
uident᷑ nonsꝑantꝰ sed sunt teporalia sic̃ lex factoꝵ quã¬

Expanded text:
eos passos pro fide significat ab infidelibus; tunc enim eos passos pro fide significat ab infidelibus; tunc enim qui credebant, caeteris opprobrio erant, sive domesticis, sive extraneis: nam digito signabantur quasi rei majestatis. Unde similiter Galatae multa passi sunt insaniores experti, cujus rei meritum perdiderant mittentes se sub Legem. Sed quia adjecit: Si tamen sine causa, ostendit sperare se posse reformest, cui adduntur virtutis insignia, quae testimonium praebent fidei, quod sit spes fida et rationabilis. Legem autem nulla virtus comitatur, quae attrahat ad ejus spem; quia quae videntur, non sperantur, sed sunt temporalia, sicut lex factoru
Abbreviated transcription (Latin):
Isp̃m dei inesse credentibus. Adrudim̃tet eni fidei com¬
mendanda donũ hoc dĩ manifesiebaar homir uibsic
int̃ipsa inita factũ cst in apłis & cetis discipulis nec nora
& oullis duo decum. quos quit in adulterio baptismate sub
nomine baptism ioħis fuerant nontineti sed sordidati
Paulus apłs intrimaaitis nomirie baꝑtxart p̃cepit
linguarum ministrabat eloquitt : cum int̃ꝑtatione earũ.
Vt nullus auderet nggare sp̃m scm̃ i raesse eið Quã¬
obrem sine intelleta galathasesse appellat. qui hint Ssti
ignari & consori degradantes. seectrnuscurȩ subiceruns
Incpientes spc̃ muinc uarne consummtoripis. Hocdica
quia cum abinferioribus ad sumã fidei ascensus sit. hi corgra
de summis in ina delapsisurs: Perfidem enim spiritdes
effecti conũ si adlegẽ: ꝑdid̾ant gram̃ sp̃s. quã fuerant
conseuti: Consummattio eiũ ꝑdictioriem significat idẽ.
ficde Tant̃ passisine eciuisa cͥsis: sitam̃ sine cuda. Multa

Expanded text:
Spiritum Dei inesse credentibus; ad rudimenta enim fidei commendanda, donum Dei hoc manifestabatur hominibus; sicut inter ipsa initia factum est in apostolis et caeteris discipulis, nec non et in illis duodecim, quos quia in adulterino baptismate sub nomine baptismi Joannis fuerant non tincti, sed sordidati Paulus apostolus in Trinitatis nomine baptizari praecepit,tus, et diversarum linguarum ministrabat eloquia cum interpretatione earum; ut nullus auderet negare Spiritum sanctum inesse eis. Quamobrem sine intellectu Galatas esse appellat, qui hujus rei gnari et conscii, degradantes se, carnis curae se subjecerunt. Incipientes spiritu, nunc carne consummamini? Hoc dicit, quia cum ab inferioribus ad summa fidei ascensus sit, hi contra de summis in ima delapsi sunt. Per fidem enim spiritales effecti, conversi ad Legem, perdiderant gratiam Spiritus, quam fuerant consecuti; consummatio enim perditionem significat, id est, fidem. Tanta passi estis sine causa, si tamen sine causa. Multa
Abbreviated transcription (Latin):
re: Iudeoꝵ dicit ꝑsecutiones qui fr̃s eiꝰ erant
scđm carnaem. Dolebant enim quia deserta lege
Agentib ꝑsecutiones passus est ꝓpt̃ mysterium
Pericuł incuutite: Usq ad eo ꝑiculĩs fuit incuitate:
ut ꝑ fonestram effuger& manꝰ in sidi antqsibi:
Pcricuł indeserto: Periculũ hoc iudeis fuerat ꝓcu¬
ratum. quando cũ factis insidus iua uolebant
occidere Pericuł in marq : Ia superiꝰ dixerat nau¬
fragũ ftci: nocte & dic in ꝓfundo maris fui: Qđ
aluid fuit ꝑiculũ inmnarq: sed hoc ꝑicułiu quando

Expanded text:
re. Judaeorum dicit persecutiones, qui fratres ejus erant secundum carnem; dolebant enim, quia deserta Lege A gentibus persecutiones passus est propter mysterium Periculis in civitate. Usque adeo periculum fuit in civitate, ut per fenestram effugeret manus insidiantes sibi . Periculis in deserto. Periculum hoc a Judaeis fuit procuratum, quando eum, factis insidiis, in via volebant occidere . Periculis in mari. Jam superius dixit: Ter naufragium feci, nocte et die in profundo maris fui; quod aliud fuit periculum in mari? Sed hoc est periculum, quando
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sed multis ꝓficiens afflueret ꝑ multoꝵ grarũ
actionẽ ad głam di. Quanto ergo hic dignus
honore .ẽ. qͥanimã suã sẽꝑ mortisiluet̃. nedonũ
di longe alit̃ ꝓficeret quã datũ .ẽ. Nũ qͥd ñ
magna contumelia eꝰ ẽ. qͥ cȩnã faciensopulent ã
ac multos inuitans paucos habet insũma . Qua¬
ꝓpt̃ ñ deficimꝰ. manifestũ .ẽ. hȩc adsipiore sensũ
ꝑtinere. Ut enĩ deuotionẽ suã ad huc ꝓpensorẽ
indĩ reb ostendat. Hȩc subic̃ qͥb nullo genere
deficere se ꝓbat. quominꝰ id qđ dõplacitũ .ẽ. ipleat᷑
securꝰ tam̃ deresurrectione ꝓmissam. Lic&ꝰ siex¬
terior homo p̃r corrũpit᷑: sed interior renouat᷑
dedie indiẽ. Pressuris plagis. fame. siti frigore.
nuditate caro corrũpit᷑. sed anima sp̃e futuri
p̃mii renouat᷑ qͥa assidiiis tribulationib: pur¬
gat᷑. E fic̃ enĩ in p̃ssura ñ interit: Ita ut acce¬

Expanded text:
Dei, sed multis proficiens afflueret per multorum gratiarum Dei, sed multis proficiens afflueret per multorum gratiarum actionem ad gloriam Dei. Quanto ergo hic dignus honore est, qui animam suam semper morti subjecit; ne donum Dei longe aliter proficeret, quam datum est? Numquid non magna contumelia ejus est, qui coenam faciens opulentam, ac multos invitans, paucos habet in summa? Quapropter non deficimus. Manifestum est haec ad superiorem sensum pertinere; ut enim devotionem suam adhuc propensiorem in Dei rebus ostendat, haec subjecit, quibus nullo genere deficere se probat quominus id quod Deo placitum est, impleatur; securus tamen de resurrectione promissa. Et licet si exterior homo noster corrumpitur; sed interior renovatur de die in diem. Pressuris, plagis, fame, siti, frigore, nuditate caro corrumpitur, sed anima spe futuri praemii renovatur; quia assiduis tribulationibus purgatur. Proficit enim in pressura, non interit, ita ut acce
Abbreviated transcription (Latin):
mortis .ẽ. causa peccati. Xp̃s uero forma uitȩ
ꝓpt̃ iusticiã : qͥa peccatũ ñ fec̃ nec dolus inuentꝰ .ẽ.
inore eiꝰ. Et qͥa participes hoscõmunis fideidix̃.:
Resuscitatos in qͥt õstituit uob̃ cũ: ut uniꝰ fidei in
una st domo pacis. Cũ enĩ intellegunt qͥt ꝓipsis
patiunt᷑ exitiçia. & isti sollicitis: depassionib hoꝵ
uelut conpatientes simul: & participeser̃ inuita
ꝓmissa ut simul contristati : simul gaudeant ꝓpt̃
illos. Sio loqͥt᷑ qͥ resurrectionẽ ne gabant: quos
& in prima epła ex ꝓbcit. Om̃ia ent̃ ꝓpt̃ uos
ut grã habundans ꝑmultoꝵ grãrũ actionẽ ha-¬
bundet ingłam dĩ. Amunere suo ds̃nullũ uoluit
eẽ. alienũ : & qͥa non om̃s capiunt ũbũ fidei :
A pl̃s dĩ uoluntatẽ sciens ꝑsecutiones et ꝑicula
pati ñ timuit: Dũ mͦ omĩb fidelit̃ p̃dicaret . ut
plures possent credere. ut habundans donũ dei
ñ ꝑ paicoꝵ grãrũ actionẽ minueret᷑ ad c̃tumelia

Expanded text:
s vero forma vitae propter justitiam; quia peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Et quoniam participes hos communis fidei dixit, resuscitatos, inquit, constituet vobiscum; ut unius fidei in una sint domo pacis. Cum enim intelligunt quia pro ipsis patiuntur exitia, et isti solliciti sunt de passionibus horum velut compatientes, simul et participes erunt in vita promissa; ut simul contristati, simul gaudeant. Propter illos sic loquitur, qui resurrectionem negabant, quos et in prima epistola exprobrat. Omnia enim propter vos, ut gratia abundans, per multorum gratiarum actionem abuesse alienum: et quia non omnes capiunt verbum fidei, Apostolus Dei voluntatem sciens, persecutiones et pericula pati non timuit, dummodo omnibus fideliter praedicaret, ut plures possent credere; ut abundans donum Dei non per paucorum gratiarum actionem minueretur ad contumeliam
Abbreviated transcription (Latin):
.ct. cum patre Siue enĩ pat̃. siue filiusd suNiest.
Ds enĩ netura nom̃ est & potestactis quã inpatre et
filio indiuduã manere ipsa nominũ traditio đoc&
exigitꝰ ãduorsũ ꝓmissa ꝰ absit. Absit utique
quia nora est lexꝰ inimica promissionis : quippe con¬
firmet eam: Nam primꝰ moyses dixit: Prophȩttõ
uobis exutubit ds defratribus ur̃is. Hoc dex p̃o
non quae iustificcqr& apđ deum. Pemittere enim
peccata nom poaiit: ut de peccatoribus facere: uistos.
sed adhoc data est. ut errori. eẽt. ꝓuocins homiries
adbonam uitam ũ reuerentes punens ł deoq non est¬
is dcita lex quaat poss& itstafuere sed condem pnare

Expanded text:
cum Patre. Sive enim Pater, sive Filius, Deus unus est; Deus enim naturae nomen est et potestatis, quam in Patre et Filio individuam manere ipsa nominum ratio docet. Lex igitur adversus promissa Dei? Absit. Absit utique, quia non est Lex inimica promissionis; quippe cum confirmet eam. Nam primus Moyses dicit: Prophetam vobis excitabit Deus de fratribus vestris . Hoc de Christo non quae justificaret apud Deum, remittere enim peccata non potuit, ut de peccatoribus faceret justos; sed ad hoc data est, ut terrore esset provocans homines ad bonam vitam, irreverentes puniens. Ideoque non est data lex, quae posset vivificare, sed condemnare
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ ante om̃s: Ante om̃s sic est qͥ hc solus de patre
dõnatus ẽ. de pͦgmitiiutu subsitintiadĩ Haec est¬
aut̃ uirtute cius quam ꝑ generationẽ habet. a patre
substiterunt nut conimmo cis subsitentiȩ sit cũ
eo. sed ex nichilo natudei patris. filio agente cepe¬
runt : & cunctti ipsi consitnt : Ipsi consitoit: quia stne
eo nichilsunt : Nisi enĩ huio subdita errore dcuia:
quasi ꝑditiom siept obnaocia &ipse est caprif

Expanded text:
est ante omnes. Sic est, quia hic solus de Patre est ante omnes. Sic est, quia hic solus de Patre natus est, de ingenita utique substantia Dei. Haec autem virtute ejus, quam per generationem habet a Patre, substiterunt; non ut communio eis substantiae sit cum eo, sed ex nihilo nutu Dei Patris Filio agente coeperunt. Et cuncta in ipso constant. In ipso constant, quia sine eo nihil sunt; nisi enim huic fuerint subdita, errore devia, quasi perditioni fient obnoxia. Et ipse est caput