comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
titus. dicendo ñ noui uos: id÷ ñ coapta¬
mini corpori meo: ñ heretis regulis me¬
is: uiciis hesistis Ego autẽ ars ipsa sũ.¬
q̃ñht̃ uicũ: et inqͣ qͥsq ñ discit nͥ ñ fac̾e uiq¬
ũ. Insurgenteᷤᷤ testes iniqui: q̃ ignorabã int¬
rogabant me. Quid sic ignorabat xp̃e ꝗͣ
blasphemare: hinc interrogat᷑ aꝑsecuto¬
rib: et quia uerum dixit. blasphemasse
iudicatus ẽ: Sed aquibus: Dequibus se¬
quitur: Retribuebant mͥ mala ꝓbonis:
sterilitatem animȩ mee Ego attuli fec̃u¬
ditatem: ipsi retribuebant sterilitatem:
Ego uitam: ipsi mortem: Ego honorem:
ipsi contum elias Ego medicinã: ipsi
uulnera. Et ĩhis omĩb q̃ retͥbuebãt. utiq ffihi¬
tas erat. Hanc sterilitatem in arbore ma¬
ledixit: nͥ fructũ cũ quereret ñ inuenit.
Folia erant: et fructus ñ erat Uerba e¬
rant: et facta non erant Nide inuerbis
numerositatẽ: et infactis sterilitatem:

Expanded text:
titus, dicendo, Non novi vos: id est, non coaptatitus, dicendo, Non novi vos: id est, non coaptamini corpori meo, non haeretis regulis meis: vitia estis; ego autem ars ipsa sutium, et in qua quisque non discit nisi non facere vitium. Insurgentes testes iniqui, quae ignorabam interrogabant me. Quid sic ignorabat Christus, quam blasphemare? Hinc interrogabatur a persecutoribus, et quia verum dixit, blasphemasse judicatus est . Sed a quibus? De quibus sequitur, Retribuebant mihi mala pro bonis, et sterilitatem animae meae. Ego attuli fecunditatem, ipsi retribuebant sterilitatem; ego vitam, ipsi mortem; ego honorem, ipsi contumelias: ego medicinam, ipsi vulnera; et in his omnibus quae retribuebant, utique sterilitas erat. Hanc sterilitatem in arbore maledixit, ubi fructum cum quaereret non invenit . Folia erant, et fructus non erant: verba erant, et facta non erant. Vide in verbis numerositatem, et in factis sterilitatem:
Abbreviated transcription (Latin):
tidianȩ: cũ dicis dealiquo ñ nouit
stare. hoc ẽ. quia nonstat: et ñ nouit
bene facere.quia ñbene facit: non no¬
uit male facere. quia ñ facit Ed alie¬
num ẽ aboꝑe: alienum ẽ. aconscientia:
Qđ alienum ẽ a conscientia. alienum ui¬
detur. et abscientia: ita dicitur nesciri.
quomꝰ ars ñ nouit uicia: et tam̃ per
artem cognita diuudicantur hoc gͦ
nob̾ caput nr̃m interrogantib exipsiꝰ
euuangelii sui ueritate respondet:
Cum dixerimꝰ dñe quid ignorabas. qͥd
tu potiusti interrogari. qͦd nesciebas:
respondet: Iniquitates ignorabam: de in¬
iquitatib interrogabar: Habes ineuã¬
glio: Sic me non credis ignorare in¬
iquitates. quomͦ et ipsos iniquos igno¬
ro: quib infine dicturus sum. ñ noui
uos. recedite ame qͥ oꝑamini iniquita¬
tem: Nunquid ñ nouerat qͦs dãpnabat:
Aut potest iuste dampnare. nͥ bonꝰ cogni¬
tor: Et tamen bonus cognitor ñ ẽ. men¬

Expanded text:
tidianae, cum dicis de aliquo, Non novit tidianae, cum dicis de aliquo, Non novit stare, hoc est, quia non stat: et, Non novit benefacere, quia non benefacit. Non novit malefacere, quia non malefacit. Quod alienum est ab opere, alienum est a conscientia: quod alienum est a conscientia, alienum videtur et a scientia. Ita dicitur Deus nescire, quomodo ars non novit vitia; et tamen per artem cognita dijudicantur. Hoc ergo nobis caput nostrum interrogantibus ex ipsius Evangelii sui veritate respondet, cum dixerimus, Domine, quid ignorabas? quid tu potuisti interrogari quod nesciebas? Respondet: Iniquitates ignorabam, de iniquitatibus interrogabar. Habes in Evangelio, si non me credis ignorare iniquitates, quia et ipsos iniquos ignoro, quibus in fine dicturus sum: Non novi vos, recedite a me qui operamini iniquitatem . Numquid non noverat quos damnabat? aut potest juste damnare, nisi bonus cognitor? Et tamen bonus cognitor non est men
Abbreviated transcription (Latin):
quid aufert̃: Cognoscamus ergo hic
uoces xp̃i km̃i: et separamus eas auo¬
cib impioꝵ: uoces enim sunt corporis:
ꝑsecutiones. angustiasq et temptatio¬
nes in hoc scło patientis S qm̃ et mul¬
ti hic patiunt᷑. et ꝓpeccatis et ꝓscelerib
suis: magna uigilantia discernenda
ẽ. causa ñpena Sceleratus enĩ potest
hr̃e martyris similem penã: s tamen
dissimilẽ causã: Tres erant incruce:
unus saluator. alter saluandus: aliꝰ
dampnandus: Omium par pęna:
Insurgentes testes iniqui: quȩ igno¬
rabam interrogabant me: Nos autẽ
dicamus capiti nr̃o Dñe quid igno¬
rabas: Itane aliquid ignorabas: Non¬
ne & interrogantium corda noueras:
Nonne eorum dolos ante ꝓspexeras:
Nonne ineorum manus te sciens de¬
deras: Nonne ut abeis patereris ue¬
neras: Quid ergo ignorabas: Igno¬
rabat peccatum: Et hoc ignorabat:
ñ quasi ñ iudicando. s ñ committendo:
Sunt huiusmodi locutiones etiam co¬

Expanded text:
quid aufertur? Cognoscamus hicquid aufertur? Cognoscamus hici, et separemus eas a vocibus impiorum. Voces sunt enim corporis persecutionem angustiasque et tentationes in hoc saeculo patientis. Sed quoniam multi hic patiuntur, et pro peccatis et pro sceleribus suis; magna vigilantia discernenda est causa, non poena. Sceleratus enim potest habere martyris similem poenam, sed tamen dissimilem causam. Tres erant in cruce , unus Salvator, alius salvandus, alius damnandus: omnium par poena, Insurgentes testes iniqui, quae ignorabam interrogabant me. Nos autem dicamus capiti nostro: Domine, quid ignorabas? Itane tu aliquid ignorabas? Nonne et interrogantium corda noveras? nonne eorum dolos ante prospexeras? nonne in eorum manus te sciens dederas? nonne ut ab eis patereris veneras? Quid ergo ignorabas? Ignorabat peccatum: et hoc peccatum ignorabat, non quasi non judicando, sed non committendo. Sunt hujusmodi locutiones etiam quo
Abbreviated transcription (Latin):
DRELIQUA ꝑsalmi intenda¬
ne agendi deprecemur:
Quousq hesterno die
disputatum sit: credo
meminisse caritatem uram Exipso
loco sumemus exordium: Intelligi
noli sponsum absponsa separare. &
intellige magnum illud sacrameN¬
tum. erunt duo incarne una: Si duo
incarne una: quare ñ et inuoce una:
Non enim temptationes caput hic ꝑtu¬
lit. et corpus ñ ꝑfert: aut uero fit cau¬
sa patiendi capiti: nͥ ut corpori p̃beret
exemplum. Dñs enim uoluntate pas¬
sus ẽ: ñ necessitate Ille miseratione:
nos conditione: Proinde illius uolũ¬
taria passio. nr̃a ẽ necessaria consola¬
dio: ut quando talia forte ꝑpetimur
intueamur caput nr̃m: et exemplocõ¬
moniti. dicamus nobis Si ille: quid
nos : & quemadmodum ille: ita &
nos: Quantumlibet enim seuierit
inimicus. usq ad mortem corporis
accedere potuit: qͦd corpus nec ipsũ
extinguere potuit in dño. quia ter¬
cio die resurrerit Qͦa in illo factum
Spes resurrectionis nr̃ȩ differtur: nun¬

Expanded text:
reliqua Psalmi intendane agendi deprecemur. Quo usque hesterno die disputatum sit, credo meminisse Charitatem Vestram: ex ipso loco hodie sumamus exordium. Intelligimnoli sponsum a sponsa separare, et intellige magnum illud sacramentum: Erunt duo in carne una . Si duo in carne una, quare non et in voce una? Non enim tentationes caput hic pertulit, et corpus non perfert: aut vero fuit causa patiendi capiti, nisi ut corpori praeberet exemplum. Dominus enim voluntate passus est, nos necessitate: ille miseratione, nos conditione. Proinde illius voluntaria passio, nostra est necessaria consolatio; ut quando talia forte perpetimur, intueamur caput nostrum, ut ejus exemplo commoniti dicamus nobis: Si ille, quid nos? Et quemadmodum ille, ita et nos. Quantumlibet enim saevierit inimicus, usque ad mortem corporis accedere potuit: quod corpus nec ipsum exstinguere potuit in Domino, quia tertio die resurrexit. Quod in illo factum Spes resurrectionis nostrae differtur, num
Abbreviated transcription (Latin):
eorum: Dant duo pauꝑib: unus sibi
mercedem querit celestem: alius huma¬
nam laudẽ: Tu induob unam rem
uides: ds̃ autẽ duas intelligit: Intus
enĩ intelligit: intus agnoscit: fines ip¬
sorum uidet: intentiones ipsas uidet:
qui intelligit omnia oꝑa eoꝵ: Non¬

Expanded text:
eorum. Dant duo pauperibus; unus sibi eorum. Dant duo pauperibus; unus sibi mercedem quaerit coelestem, alius humanam laudem: tu in duobus unam rem vides, Deus duas intelligit; intus enim intelligit et intus agnoscit, fines ipsorum videt, intentiones ipsas videt. Qui intelligit omnia opera eo
Abbreviated transcription (Latin):
finxit singillatim corda eoꝵ: Nunqͥd enĩ
om̃s doctores: Nunquid om̃s habent do¬
na sanitatum: Nunquid om̃s linguis lo¬
cuntur: Nunquid om̃s interpretantur:
eundem sp̃m: alteri dona curationum:
Quare: Quia finxit singillatim corda eoꝵ:
Quomͦꝰ autẽ in menbris nr̃is diuersa sunt
oꝑa. s sanitas una: sic in omnib menbris
xp̃i diuersa munera. s caritas una Qui
fuxit singillatim corda hominum: qui
intelligit omĩa oꝑa eoꝵ: Intelligit qͥd est:
Secretius et interius uidet Habes inpsalmo.
intellige clamorem meum: Non enĩ quali
uocib opus ẽ: ut ꝑueniat aliqͥd ad aures
dĩ Occultus uisus: intellectus uocatui
Expressius dixit: quã si diceret. uidet omĩa
oꝑa eorum Tunc putares uideri oꝑa ista:
quando et tu uides opus hominis: homo
factũ hominis motu eius incorpe uides
ds̃ autem incorde uidet. Quia gͦ intus
uidet: dictum ẽ. intelligit omĩa opera

Expanded text:
finxit singillatim corda eorum. Numquid enim finxit singillatim corda eorum. Numquid enim omnes doctores? numquid omnes dona habent sanitatum? numquid omnes linguis loquuntur? numquid omnes interpretantur? eumdem Spiritum, alteri dona curationum . Quare? Quia finxit singillatim corda eorum. Quomodo autem in membris nostris diversa sunt opera, sed sanitas una: sic in omnibus membris Christi diversa munera, sed charitas una. Qui finxit singillatim corda eorum. 22. Qui intelligit omnia opera eorum. Intelligit quid est? Secretius et interius videt. Habes in psalmo: Intellige clamorem meum . Non enim quasi vocibus opus est, ut perveniat aliquid ad aures Dei. Occultus visus intellectus vocatur. Expressius dixit, quam si diceret, Videt omnia opera eorum: ne tunc putares videri opera ista, quando et tu vides opus hominis. Homo factum hominis moto ejus corpore videt, Deus autem in corde videt. Quia ergo intus videt, dictum est, intelligit omnia opera
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc omĩa cęli qui enarrant głam dĩ. uidit
om̃s filios hominum: Dep̃parato ha¬
bitaculo suo: respexit suꝑ om̃s qui terrã.
habitant: Ipsi sunt sui: si sunt: Gens ila
ẽ beata: cuius ẽ dñs ds eoꝵ: Populus u¬
le est: quem elegit dñs inhereditatem sib
Quia ꝑom̃s terras ẽ. et non ẽ inparte: respẽs
manu miscđiȩ suȩ fixit corda: plasmauit
corda nr̃a: Finxit singillatim corda eoꝵ:
singła quedã dans nob̾: quȩ tamen non
dirimant unitatem Quomͦ singillatum
menbra formata sunt omnia. singilla¬
tim habent oꝑa sua. et tamen inunita¬
de corꝑis uiuunt: manus facit qđ ocłs
ñ facit. auris id facit qđ nec ocłs nec ma¬
nus ualet: omĩa tamen unitatem oꝑan¬
tur. et manus et ocłs et auris diuersa fa¬
cunt. nec sibi aduersantur: sic et incor¬
pore xp̃i finguli homines tanquam m̃¬
bra singula donis siuis gaudent: quia
ille qui elegit populum inhereditatẽ sibi.

Expanded text:
haec omnia coeli qui enarrant gloriam Dei. Vidit haec omnia coeli qui enarrant gloriam Dei. Vidit omnes filios hominum; de praeparato habitaculo suo respexit super omnes qui habitant terram. Ipsi sunt, sui sunt, gens illa est beata, cujus est Dominus Deus eorum; populus ille est, quem elegit Dominus in haereditatem sibi: quia per omnes terras est, et non est in parte. Respexitmanu misericordiae suae finxit corda, plasmavit corda nostra, finxit singillatim, singula quaedam corda dans nobis, quae tamen non dirimant unitatem. Quomodo singillatim membra formata sunt omnia, singillatim habent opera sua, et tamen in unitate corporis vivunt; manus facit quod oculus non facit, auris id valet quod nec oculus nec manus valet; omnia tamen in unitate operantur, et manus et oculus et auris diversa faciunt, nec sibi adversantur: sic et in Christi corpore singuli homines, tanquam membra singula donis suis gaudent, quia ille qui elegit populum in haereditatem sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem tenenentes: uł in illã heredita¬
tem existentes: Hereditas ẽ. enim di. ipsi
om̃s: et ipsius om̃s: Decelo ꝓfpexit dñs:
et uidit eos ille qui ait Cum esses sub
arbore fici. uidi te: Uidit enĩ eum: qͥa
miseratus ẽ eum: Unde plerunq rogantes
miscłiam: dicimus homim uide me &
de illo qui te contempnit. qͥd dicis: Non
me uidet Est ergo quedã uisio miscđis:
ñuisio punientis Illa uisio ad peccata.
aniaduersio ẽ: quia ille peccata ñ uult
uideri. qui dicit: Auerte faciem tuam
apeccatis meis: Qđ uult ignosci: ñuult
agnosci Auerte inquit faciem tuã apec¬
catis meis Cum ergo auertit faciem
suã apeccatis tuis: ñuidebit te Unde
alibi dicit: Ne auertas faciem tuã ame
Ergo auertat apeccatis tius: ñ auertat
ate Uideat te: misereatur tui: subueni
nos depredicatorib ueritatis: iudit nos
de angłis qͦs adnos misit: Hȩc omnia do¬
mus eius: hȩc omĩa habitacłm eius: qͥa

Expanded text:
ereditatem existentes. Haereditas est enim Dei ipsi omnes. Et ipsos omnes de coelo respexit Dominus, et vidit eos ille qui ait: Cum esses sub arbore fici, vidi te . Vidit enim eum quia miseratus est eum. Unde plerumque rogantes misericordiam, dicimus homini, Vide me. Et de illo qui te contemnit quid dicis? Non me videt. Est ergo quaedam visio miserantis, non visio punientis. Illa visio ad peccata animadversio est: quae ille peccata non vult videri, qui dicit: Averte faciem tuam a peccatis meis . Quod vult ignosci, non vult agnosci: Averte, inquit, faciem tuam a peccatis meis. Cum ergo averterit faciem suam a peccatis tuis, non videbit te? Et unde alibi dicit: Ne avertas faciem tuam a me ? Ergo avertat a peccatis tuis, non avertat a te: videat te, misereatur tui, subvenianos de praedicatoribus veritatis, vidit nos de Angelis, quos ad nos misit. Haec omnia domus ejus, haec omnia habitaculum ejus: quia
Abbreviated transcription (Latin):
fluctuat cor tuum Si oblitus es fidem
tuã. dormit xp̃c : obserua naufragium.
Ueruntamen qđ restat fac: ut si dormierit
excitetur. et dicas illi: dñe exurge peri¬
mus: ut increpet uentos et fiat tranqͥl¬
litas incorde tuo: Recedent enĩ om̃s tẽp¬
tationes: aut certe nicħ ualebunt: qñ¬

Expanded text:
fluctuat cor tuum: si oblitus es fidem fluctuat cor tuum: si oblitus es fidem tuam, dormit Christus: observa naufragium. Verumtamen quod restat fac, ut si dormierit excitetur; dicas illi: Domine, exsurge, perimus: ut increpet ventos, et fiat tranquillitas in corde tuo . Recedent enim omnes tentationes, aut certe nihil valebunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ et choruscationis uibrata. qͥd
ẽ ipsa anima nr̃a. aut quid potest. nisi
illam ds̃ tencat. et pugnet deilla: Nam
quelibet optim e facta framea si non ha¬
beat bellatorẽ: iacet: Dixeramus autem
inarmis nris non quasi aliqͥd fixum
accipi debere: ut qđ ẽ res una. ipsa ali¬
ud eẽ non possit: Sic et in armis dei in¬
uenimus: Ecce anmam iusti: dixit
frameam di: Iterum dicit animã iusti
ẽẽ sedẽ đi Anma iusti: sedes sapien¬
tie: Ergo quicquid uult. fac̃ de anima
nr̃a Cum inmanu eius ẽ:¬
utatur ea quem ad modũ¬
Unde exurgat.alio loco ⁊̃ dr̃ illi ipsa uoce.
Exurge: quare dormis dominȩ: & qͣndo
ille dr̃ dormire. nos dormimꝰ Et qͣndo ille
dicitur exurg̾e. nos excitamur: Nam et
dñs dormiebat innaui: et ideo fluctu¬
abat nauis quia dormiebat iħc: Nam
si illic uigilaret iħs: ñ fluctuaret nauis
Nauis tua cor tuum ẽ: iħc in naui. fideᷤ
incorde. Si meministi fidei tuȩ: non

Expanded text:
sapientiae et coruscatione vibrata? Quid sapientiae et coruscatione vibrata? Quid est ipsa anima nostra, aut quid potest, nisi Deus illam teneat et pugnet de illa? Nam quaelibet optime facta framea, si non habeat bellatorem, jacet. Dixeramus autem in armis nostris, non quasi aliquid fixum accipi debere, ut quod est res una, ipsa aliud esse non possit: sic et in armis Dei invenimus. Ecce animam justi dixit frameam Dei: iterum dicit animam justi esse sedem Dei; anima justi sedes sapientiae . Ergo quidquid vult, facit de anima nostra. Cum in manu ejus utatur ea quemadmoduUnde exsurgat, alio loco etiam dicitur illi ipsa voce: Exsurge, quare obdormis, Domine ? Et quando ille dicitur dormire, nos dormimus: et quando ille dicitur exsurgere, nos excitamur. Nam et Dominus dormiebat in navi; et ideo fluctuabat navis, quia dormiebat Jesus. Nam si illic vigilaret Jesus, non fluctuaret navis. Navis tua, cor tuum: Jesus in navi, fides in corde. Si meministi fidei tuae, non
Abbreviated transcription (Latin):
ita ẽ: quamquã & deferro que fuint
mutari possint: ut exgladio fiat secu¬
ris: Tamen ipsum apłm uidemus dix¬
isse quodam loco lori sam fidei: et alio
loco dixisse scutum fidei. Ergo ipsa fi¬
des: et lorica potest esse et scutum
Scutum ergo ẽ: quia tela inimicorum
excipit et repellit: Lorica ẽ: quia inte¬
riora tua transfigi ñ sinit. Hȩc arma
nr̃a: Dei autem que: Quia legimus in lo
co quodam. erue abimpiis animam
meam: frameam tuã abinimicis manꝰ
tuȩ: Qđ suꝑus dixit abimpiis: hoc se¬
quenti uersu abinimicis manus tuȩ:
Et qđ suꝑius dixit animam meam: hoc
sequenti uersu frameam tuã. id̃÷ gladiũ
tuum Ergo frameam di: dixit ani¬
mam suam: Erue inquit abimpiis
animam meam: id: abinimicis manꝰ
tuȩ erue frameam tuã: Apphendis
enim animam meam: et debellas inumi¬
cos meos: Et quid ẽ anima nr̃a. quãus
splendida. quamuis ꝓduct̃a. quamius
acuta. quamuis uncta. quamius luce

Expanded text:
ita est, quanquam et de ferro quae fiunt ita est, quanquam et de ferro quae fiunt mutari possint, ut ex gladio fiat securis: tamen ipsum Apostolum videmus dixisse quodam loco, loricam fidei , et alio loco dixisse scutum fidei. Ergo ipsa fides, et lorica potest esse et scutum: scutum est, quia tela inimicorum excipit et repellit; lorica est, quia interiora tua transfigi non sinit. Haec arma nostra: Dei autem quae? Legimus quodam in loco: Erue ab impiis animam meam, frameam tuam ab inimicis manus tuae . Quod superius dixit, ab impiis; hoc sequenti versu, ab inimicis manus tuae; et quod superius dixit, animam meam; hoc sequenti versu, frameam tuam, id est, gladium tuum. Ergo frameam Dei dixit animam suam: Erue, inquit, ab impiis animam meam; id est, ab inimicis manus tuae erue frameam tuam. Apprehendis enim animam meam, et debellas inimicos meos. Et quid est anima nostra, quamvis splendida, quamvis producta, quamvis acuta, quamvis uncta, quamvis luce
Abbreviated transcription (Latin):
bone uoluntatis tuȩ coronasti nos: Ar¬
ma autem eius quib ñ solum nos mu¬
niat. sed etiam ꝑcutiat inimicos: si be¬
ne ꝓfecerimus. et nos erimus: Sicut enĩ
nos ut armemur. abillo habemus: sic
ipse armatur de nobis: Sed ipse de his
armatur quos fecit: nos dehis armam̃
que abipso accepimus. qui nos fecit:
Dicit enim quodã loco arma nr̃a apłs:
scutum fidei. et galcam salutis: et gla¬
dium sp̃s qͦd ẽ uerbum di. Armauit
nos talibus armis qualib auditis: lau¬
dabilib & inuictis. insuꝑabilib et splen¬
didis. sp̃alib sane atq inuisibilibꝰ. qͥb
et hostes inuisibiles expugnamus: Si
uides hostem tuum: uideantur ar¬
ma tua: Armanur earum rerum fi¬
de quas ñuidemꝰ:et sternimus hostes
quos ñuidemus: Ueruntamen km̃i.
arma ista ne putetis sic esse. ut quasi
qđ scutum ẽ¬
aut qđ galea est.
semꝑ galea sit: aut que lorica ẽ semꝑ
lorica sit: Inistis enĩ armis corporalibꝰ

Expanded text:
bonae voluntatis tuae coronasti nos . Arbonae voluntatis tuae coronasti nos . Arma autem ejus, quibus non solum nos muniat, sed etiam percutiat inimicos, si bene profecerimus, et nos erimus. Sicut enim nos, ut armemur, ab illo habemus, sic ipse armatur de nobis. Sed ipse de his armatur quos fecit, nos de his armamur quae ab ipso accepimus qui nos fecit. Dicit haec quodam loco arma nostra Apostolus, scutum fidei, et galeam salutis, et gladium spiritus, quod est verbum Dei . Armavit nos talibus armis, qualibus audistis, laudabilibus et invictis, insuperabilibus et splendidis; spiritualibus sane atque invisibilibus, quia et hostes invisibiles expugnamus. Si vides hostem tuum, videantur arma tua. Armamur earum rerum fide quas non videmus, et sternimus hostes quos non videmus. Verumtamen, carissimi, arma ista ne putetis sic esse, ut quasi quod scutum esaut quod galea est, semper galea sit; aut quod lorica est, semper lorica sit. In istis enim armis corporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
cantet: si tamen ipse dignabitur donare.
qd̾ cantet: Nemo illi cantat digna: nisi
qui abillo acceꝑit qđ cantare possitz De¬
agnoscimus. et ipsum: nec iniuriã faci¬
mus. quia dicimus nos et ipsum: qm̃
cũ esset incęlo sic clamauit quid me ꝑ¬
sequeris. cum eum nemo tangeret: et nos
interra laboraremus: Ergo uocem eiꝰ
audiamus: nunc corporis. nunc capitis:
Est enim psalmus iste inuocans deum
contra inimicos intribulationib huiꝰ
scłi: et utiq ipse ẽ xp̃c tribulato tunc ca¬
pite. et tribulato nunc corpore: tamen
ptribulationes omnib menbris suis
dans uitam ȩternã: quam ꝓmittendo¬
centes me: expugna impugnantes mẽ.
Si ds̃ ꝓnobis: quis contra nos: & unde
hoc nobis prestat ds̃: Apprehende inqͥt
arma et scutum: et exurge in adutori¬
um mͥ Magnum spectaculum ẽ: uidẽ
đm armatum ꝓte Et qđ eius scutum:
quȩ arma: Domine inquit alio loco
homo iste qui et hic loquitur: ut scuto

Expanded text:
cantet: si tamen ipse dignabitur donare cantet: si tamen ipse dignabitur donare quod cantet. Nemo illi cantat digna, nisi qui ab illo acceperit quod cantare possit. Deagnoscimus et ipsum. Nec injuriam facimus, quia dicimus nos et ipsum: quoniam cum esset in coelo, sic clamavit, Quid me persequeris ? cum eum nemo tangeret, et nos in terra laboraremus. Ergo vocem ejus audiamus, nunc corporis, nunc capitis. Est enim psalmus iste invocans Deum contra inimicos in tribulationibus hujus saeculi: et utique ipse est Christus, tribulato tunc capite, tribulato nunc corpore: tamen per tribulationes omnibus membris suis dans vitam aeternam, quam promittendocentes me, expugna impugnantes me. Si Deus pro nobis, quis contra nos ? Et unde hoc nobis praestat Deus? Apprehende, inquit, arma et scutum, et exsurge in adjutorium mihi. Magnum spectaculum est, videre Deum armatum pro te. Et quod ejus scutum? quae arma? Domine, inquit alio loco homo iste qui et hic loquitur, ut scuto
Abbreviated transcription (Latin):
bentib fr̃ib et coep̃is meis
impositus est adtractandũ:
qui uoluerunt ut hinc om̃s aliqͥd audia¬
mus: Abulo enim om̃s audiuimus. a qͦ
parit̃ didicimus: & incuuis scola condi¬
scipuli sumus: Titulus ipsius moram
nob̃ ñ facit breuis ẽ. enim: & adintelligen¬
dum maximȩ nutritis ineccłia dĩ ñ dif¬
ficilis: Habet enĩ ipsi dauid Psalmus gͦ
ipsi dauid: Dauid interpretat᷑ manu for¬
tis: uel desiderabilis Psaimus ergo ma¬
nu forti & desiderabili. qui nr̃am mortẽ
uicit: qui nobis uitam ꝓmisit. In hoc
enim ẽ manu fortis. quia mortem nr̃am
uicit: in hoc desiderabilis. quia uitam
ȩternam promisit: Quid enim fortiꝰ
manu hac. quȩ tetigit loculum & mortu¬
us surrexit:Quid fortius manu hac que
mundũ uicit: ñ ferro armata. s ligno tͣns¬
fixa: Quid autẽ desiderabilius eo quem
ñ uidentes martyres mori uoluerunt: ut
adeum ꝑuenire mererentur. Ergo p̃s
illi: illi cor nr̃m. illi lingua nr̃a digna de¬

Expanded text:
ubentibus fratribus et coepiscopis meis impositum esse ad tractandum, ra. Voluerunt ut hinc omnes aliquid audiamus. Ab illo enim omnes audimus, a quo pariter discimus, et in cujus schola condiscipuli sumus. Titulus ipsius moram nobis non facit; brevis est enim, et ad intelligendum, maxime nutritis in Ecclesia Dei, non difficilis. Habet enim, Ipsi David. Psalmus ergo ipsi David: David interpretatur Fortis manu, vel desiderabilis. Psalmus ergo manu forti et desiderabili, qui nostram mortem vicit, qui nobis vitam promisit: in hoc enim manu fortis, quia mortem nostram vicit; in hoc desiderabilis, quia vitam aeternam promisit. Quid enim fortius manu hac, quae tetigit loculum, et mortuus resurrexit ? quid fortius manu hac, quae mundum vicit, non ferro armata, sed ligno transfixa? quid autem desiderabilius eo, quem non videntes martyres, mori voluerunt, ut ad illum pervenire mererentur? Ergo Psalmus illi: illi cor nostrum, illi lingua nostra digna
Abbreviated transcription (Latin):
Abundent iusti et esfunditur framea: &
concludit᷑ aduersus inimicos: Nam de
ipsa esfusione frameȩ monens apłs ut
iuste uiuamus. inconsequenti ait. ut
aduersarius reuereatur nichil habens
aduersus eum: qͥa quid loquatur aduer¬
sus scõs. ñpotest inuenire: Et unde erit
iustus: Aut quid dicunt inimici qui
nos ꝑsecuntur inuisibiles illi: Quid di¬
cunt inimici isti: Nichil maxime sug¬
geritur humano cordi abinuisibiliter
pugnantib inimicis. nͥ quia ds̃ nobis
non ẽ adiutor: ut requirentes alia ad¬
iutoria inueniamur inualidi: et ab
inmicis ipsis capiamur: Hoc ergo sug¬
geritur Contra istas uoces maximȩ ui¬
gilare debemus: quȩ in alio psalmo os¬
tenduntur: Multi insurgunt aduersꝰ
me:multi dicunt anime mee. non est
salus illi indeo eius C ontra istas uoces.
qͥd hic dicitur. Dic animȩ meȩ: salus
tua ego sum: Cum dixeris animȩ meȩ.
salus tua ego sũ. iuste uiuet: ut neminẽ
enim illã requirunt: ut ꝑdant: Nam
utinam bene querant: Inalio quippe

Expanded text:
Abundent justi, et effunditur framea, et concluditur adversus inimicos. Nam de ipsa effusione frameae monens Apostolus ut juste vivamus, in consequenti ait: Ut adversarius revereatur, nihil habens adversus eum, quia quod loquatur adversus sanctos, non potest invenire. 5. Et unde erunt justi? Aut quid dicunt inimici qui nos persequuntur? invisibiles illi quid dicunt inimici? isti nihil? Maxime suggeritur humano cordi ab invisibiliter expugnantibus inimicis, quia Deus nobis non est adjutor: ut requirentes alia adjutoria, inveniamur invalidi, et ab inimicis ipsis capiamur. Hoc ergo suggeritur. Contra istas voces maxime vigilare debemus, quae in alio psalmo ostenduntur: Multi insurgunt adversum me, multi dicunt animae meae: Non est salus illi in Deo ejus . Contra istas voces quid hic dicitur? Dic animae meae, Salus tua ego sum. Cum dixeris animae meae, Salus tua ego sum, juste vivet, ut neminem enim illam requirunt, ut perdant. Nam utinam bene quaerant! In alio quippe
Abbreviated transcription (Latin):
mas seruoꝵ suoꝵ: Secundũ animã em̃
intelligenda ẽ. mors aut pessima. aut
optima: ñ scdm corpora. aut contu:¬
melias. aut honores. quos homines ui¬
dent: Et non delinquent om̃s qui
sꝑant incũ: Iste ẽ modus humanȩ iu¬
sticiȩ: ut uita mortalis qͣntumlibet
ꝓficiat: qͥa sine delicto eẽ ñ potest. in
hoc ñ delinquat: dũ sꝑat ineũ inquo
ẽ remissio delictoꝵ. amer: Explicit de¬

Expanded text:
mas servorum suorum. Secundum animam enim mas servorum suorum. Secundum animam enim intelligenda est mors aut pessima, aut optima; non secundum corporum aut contumelias, aut honores quos homines vident. Et non delinquent omnes qui sperant in eum. Iste est modus humanae justitiae, ut vita mortalis quantumlibet proficiens, quia sine delicto esse non potest, in hoc non delinquat, dum sperat in eum, in quo est remissio delictorum, Amen. IN
Abbreviated transcription (Latin):
sit mors peccatoꝵ pessima: et noli¬
te interrogare stratos preciosis uesti¬
bus lectos. et carnem multis diuiciis
obuolutam: lamentationis pompã
exhibentẽ plangentẽ familiã. turbã ob¬
sequentium p̃cedentẽ ac sequentẽ cũ cor¬
pus effertur: marmoratas auratasq me¬
inorias Nam si hȩc interrogatis. respon¬
dent uob̃ falsũ: qđ multoꝵ ñ leuit̃ pec¬
catoꝵ. s omnino sceleratoꝵ mors opti¬
ma ẽ: qui sic plangi. sic condiri. sic con¬
tegi. sic efferri. sic sepeliri meruerunt: s
interrogate eugłium: etostendet fidei ur̃ȩ.
penis ardentẽ animã diuitis. quã nichil
adiuuarent om̃s honores et obsequia:
tas prebuit: S quia multa sunt gene
iecit statim cuiꝰ generis peccatoꝵ eẽt
mors pessima: Et qͥ oderunt iustum
delinquent:. Quẽ iustũ: nͥ qui iustifi¬
iħm xp̃m: qͥ ẽ etiã ꝓpiciatio peccato¬
rum nr̃oꝵ: Qui gͦ hunc oderunt. mor¬
conciliantur Redimet enĩ dñs ani¬

Expanded text:
sit, Mors peccatorum pessima, et nolisit, Mors peccatorum pessima, et nolite interrogare stratos pretiosis vestibus lectos, et carnem multis divitiis obvolutam, lamentationis pompam exhibentes, plangentem familiam, turbam obsequentium praecedentem ac sequentem, cum corpus effertur, marmoratas auratasque memorias. Nam si haec interrogatis, respondent vobis falsum, quod multorum non leviter peccatorum, sed omnino sceleratorum mors optima est, qui sic plangi, sic condiri, sic contegi, sic efferri, sic sepeliri meruerunt. Sed interrogate Evangelium, et ostendet fidei vestrae in poenis ardentem animam divitis, quam nihil adjuverunt omnes honores et obsequia, a. Sed quia multa sunt generbjecit statim, cujus generis peccatorum esset mors pessima. Et qui oderunt justum delinquent. Quem justum, nisi eum qui justifiistum, qui est etiam propitiatio peccatorum nostrorum ? Qui ergo hunc oderunt, morro non reconciliantur: Redimet enim Dominus ani
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ cadebant demensa diuitis: Conti¬
git autem mori in opẽ illum: iustꝰ
erat ille inops: et afiferri abangłis
insinu abrahe. Qui uiderat corpꝰ
illius iacere ante limen diuitis. et ñ
eẽ. qui sepeliret: quanta forte diceret:
sic moriatur ille inimicus meus: &
ille qui me ꝑsequitur. sic illũ udeã:
Excreatur corpus sputo: putent uulne¬
ra: et ille insinu abrahe requiescit Si
xp̃iam sumus: credamus Si ñ credimꝰ
fr̃s: nemo se fingat xp̃ianum: fides
nos ꝑducit Quomͦ uia dixit dñs:
sic sunt. Anuerũ dicet tͥ mathemati
li autem morte mortuus est ille di¬
ues: Qualis mors eẽ potuit inpur¬
pura et bysso: quam sumptuosa qͣm
pomposa Quȩ exequie funeris ibi
erant: Osuantis aromatib sepultũ
ẽ. ullud cadauer: & tamen cum apd̃
inferos intormentis esset: desidauit
exillius contempti pauꝑis digito. stu¬
lari aque guttam ardenti linguȩ suȩ:
neq impetrauit: Discite ergo quid

Expanded text:
quae cadebant de mensa divitis? Contiquae cadebant de mensa divitis? Contigit autem mori inopem illum justus erat ille inops, et auferri ab Angelis in sinum Abrahae. Qui viderat corpus illius jacere ad limen divitis, et non esse qui sepeliret, quanta forte diceret? Sic moriatur ille inimicus meus, et ille qui me persequitur, sic illum videam. Exsecratur corpus sputo, putent vulnera; et ille in sinu Abrahae requiescit. Si christiani sumus, credamus: si non credimus, fratres, nemo se fingat christianum. Fides nos perducit. Quomodo illa dixit Dominus, sic sunt. An vero dicit tibi mathematicli autem morte mortuus est ille dives? Qualis mors esse potuit in purpura et bysso, quam sumptuosa, quam pomposa? quae exsequiae funeris ibi erant? quantis aromatibus sepultum est illud cadaver? Et tamen cum apud inferos in tormentis esset, desideravit ex illius contempti pauperis digito instillari aquae guttam ardenti linguae suae, neque impetravit . Discite ergo quid
Abbreviated transcription (Latin):
dit manducare corpus suum in quo
tanta ꝑpessus est: et sanguinem bib̾e:
quomͦ respicit male cogitantes. & di¬
centes. ille male mortuus ẽ. cum iustus
esset: abestiis consumptus ẽ: non erat.
ille iustus: ille male periit: nam non
ꝑiret Ergo ille iustus ẽ: qͥ indomo
sua et inlecto suo moritur: Hoc ẽ. ergo
inquis qͦd miror: quia noui peccata
et scelera ipsius. et bene mortuus est
indomo sua. intra limina sua: nulla
ꝑegrinationis iniuria: nulla
uel minatura ȩcate Audi dñm:
Mors percatoꝵ pessima Quȩ tibi iii¬
detur bona: pessima ẽ. si intus uideas. Ui¬
des foris iacentẽ inlecto: nunquid uideᷤ
intus raptum ad gehennam: Audite
fr̃s ex euuangłio: inspicite quid sit
mors peccatorum pessima: Nunquid
non duo erant inisto scło. diues qui in¬
duebatur purpura et bysso. et ȩpulaba¬
tur cotidie splendide: alter pauꝑ qui
lacebat adiantiam eius ulcerosus. &
canes ueniebant et lingebant ulcera
cius. et desiderabat saturari demicis

Expanded text:
dit manducare corpus suum, in quo tanta perpessus est, et sanguinem bibere. Quomodo respicit mala cogitantes, et dicentes, Ille male mortuus est, a bestiis consumptus est: non erat ille justus, ideo male periit; nam non periret? Ergo ille justus est, qui in domo sua et in lecto suo moritur? Hoc est ergo, inquis, quod miror, quia novi peccata et scelera ipsius, et bene mortuus est, in domo sua, intra limina sua, nulla peregrinationis injuria, nulla vel in matura aetate. Audi: Mors peccatorum pessima. Quae tibi videtur bona mors, pessima est, si intus videas. Vides foris jacentem in lecto, numquid vides intus raptum ad gehennam? Audite, fratres, et ex Evangelio inspicite, quid sit mors peccatorum pessima. Numquid non duo erant in isto saeculo, dives qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide; alter pauper qui jacebat ad januam ejus ulcerosus, et canes veniebant et linguebant ulcera ejus, et desiderabat saturari de micis
Abbreviated transcription (Latin):
gunt mundũ. de quib dictũ ẽ. et mun¬
dus eũ ñ cognouit. et dequib dictũ ẽ
totus mundus in maligno positus ẽ
ex posuit apls cuius mundi essent rec
xerit tenebrarũ harum. Quarum te¬
nebrarum rectores sunt diabolus etan¬
głi eius. Omnium infidelium: om̃iũ
iniquorum: dequib dictum ẽ: Lucet
lux intenebris: et tenebre eã non comp̃¬
henderunt: Deniq exipsoꝵ numero
credentib multis. quid dicit idẽ apłs:
gra adlucem: et unde migrabis adlucem:
nͥ effundat ille frameã. et eruat te abim¬
micis tiuis. et aꝑsequentib te. Quomͦ

Expanded text:
gunt mundum, de quibus dictum est, Et mungunt mundum, de quibus dictum est, Et mundus eum non cognovit ; et de quibus dictum est, Totus mundus in maligno positus est ; exposuit Apostolus cujus mundi essent rectxerit, tenebrarum harum. Quarum tenebrarum rectores sunt diabolus et angeli ejus? Omnium infidelium, omnium iniquorum, de quibus dictum est: Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt . Denique ex ipsorum numero credentibus multis, quid dicit idem apostogra ad lucem. Et unde migrabis ad lucem, nisi effundat ille frameam, et eruat te ab inimicis tuis, et a persequentibus te? Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ: Effunde frameã. et conclude aduer¬
sus eos qui me ꝑsecuntur: Qui sunt qͥte
ꝑsecuntur: Forte uicinus tuus: aut ille
quẽ lesisti. aut cui fecisti inuiriam: aut
qͥ uult auferre res tuas: aut contra quẽ
predicas ueritatẽ: aut cuiꝰ peccatum
obiurgas: aut quẽ male uiuentẽ. bene
iuuendo ledis: Sunt quidẽ et isti ini¬
mic nr̃i et ꝑsecunt᷑ nos: s alios docem᷑
inimicos nosse: et contra qͦs inuisibilit̃
dimicamus: dequib nos ad monet apls
dicens: Non ẽ uobis colluctatio aduersꝰ
carnem et sanguinem: id÷ aduersus
homines. aduersus eos quos uidetis:
sed aduersus eos qͦs ñ iuidetis. aduers
principes. et potestates: et reccores mun¬
di tenebrarũ harum: Cum diceret
enim rectores mundi: dicebat quippe
de diabolo et angłis eius: cauendũ erat
ne male intelligerent homines. et pu¬
tarent adiabolo et demonib eiꝰ mun¬
dum regi S quia mundus dicitur
hȩc fabrica quã uidemus: et inpeccato¬
rib dicitur mundus. et ineis qui dili¬

Expanded text:
3. Effunde frameam, et conclude adversus eos qui me persequuntur. Qui sunt qui te persequuntur? Forte vicinus tuus, aut ille quem laesisti, aut cui fecisti injuriam, aut qui vult auferre res tuas, aut contra quem praedicas veritatem, aut cujus peccatum objurgas, aut quem male viventem bene vivendo laedis. Sunt quidem et isti inimici nostri, et persequuntur nos: sed alios docemur inimicos nosse, contra quos invisibiliter dimicamus, de quibus nos admonet Apostolus dicens: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est adversus hosed adversus eos quos non videtis; adversus principes et potestates et rectores mundi tenebrarum harum . Cum diceret enim rectores mundi dicebat quippe de diabolo et angelis ejus, cavendum erat ne male intelligerent homines, et putarent a diabolo et daemonibus ejus mundum regi. Sed quia mundus dicitur haec fabrica quam videmus, et in peccatoribus dicitur mundus, et in eis qui dili
Abbreviated transcription (Latin):
tollamus eos deterra: ñerit nom̃ xp̃ianũ
si hoc fecerimus: sic occidantur. sic dorq̃¬
antur: talia et talia illis infligantur
Dicta sunt hȩc: et inter hec creuit ȩccłia
Reꝓbat cogitationes populoꝵ: et reꝓbat
consilia principum: C onsilium uero¬

Expanded text:
Tollamus eos de terra, non erit nomen christianum Tollamus eos de terra, non erit nomen christianum si hoc fecerimus: sic occidantur, sic torqueantur, talia et talia illis infligantur. Dicta sunt haec, et inter haec crevit Ecclesia. Reprobat cogitationes populorum, et reprobat consilia principum.
Abbreviated transcription (Latin):
cum acceꝑit desuꝑ: Quid ipse diabolus
Ausus ẽ. uł unam ouiculam tollere iuro
ẽ.da potestatem: Ille uolebat: s ille non
sinebat Quando ille ꝑmisit: ille poturt:
Non ergo ille potuit: s: qui ꝑmisit. Ideo bene
eruditus ipse iob. non ait sicut iam com¬
memorare uob̃ solemus. dñs dedit et dia¬
bolus abstulit: s dñs dedit et dñs abstu¬
lit: sicut dño placuit ita factum ẽ. non
sicut diabolo placuit Nidete gͦ fr̃s mei.
cũ tanto labore manducantes panem¬
scriptura tͥ dicit. Proinde timeat dnm̃
om̃is terra: qui posuit inthesauris suˢ
reges mali: facti sunt boni: Crediderunt
et ipsi. signũ crucis xp̃i infronte iam por¬
tant: preciosius signum. quã quelibet gem¬
ma diadematis: Illi qui seuierunt destruc¬
ti sunt: S qͥs fecit hoc: forte tu. ut ex¬
tollas de: Dñs dissipat consilia gentiũ:
repbat autem cogitationes ppłoꝵ: et rep¬
bat consilia principum:. Quanti dirert̃

Expanded text:
cum acceperit desuper? Quid ipse diabolus, cum acceperit desuper? Quid ipse diabolus, ausus est vel unam oviculam tollere viro da potestatem? Ille volebat, sed ille non sinebat; quando ille permisit, ille potuit: non ergo ille potuit, sed qui permisit. Ideo bene eruditus ipse Job, non ait, sicut jam commemorare vobis solemus, Dominus dedit et diabolus abstulit; sed, Dominus dedit, et Dominus abstulit: sicut Domino placuit, ita factum es. ; non, sicut diabolo placuit. Videte ergo, fratres mei, cum tanto labore manducantes Scriptura tibi dicit. Proinde timeat Dominum omnis terra, qui posuit in thesauris suis reges mali, facti sunt boni: crediderunt et ipsi, signum crucis Christi in fronte jam portant pretiosius signum qualibet gemma diadematis: illi qui saevierunt, destructi sunt. Sed quis fecit hoc? Forte tu, ut extollas te? Dominus dissipat consilia gentium, reprobat autem cogitationes populorum, et reprobat consilia principum. Quando dixerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
aturam. et ad oraret qđ factum ẽ dimis¬
so qui fecit: confirmauit nos intimore
di. tanquam dicens nob̾. & alloquens
nos Quid formidaturus es: Aliquid de
cȩlo: aliquid deterra: aliqͥd de mari:
pse dixit & facta sunt: mandauit & crea¬
ta sunt Qui dirit & facta sunt. manda¬
uit & creata sunt: cum iubet mouentur:
cum iubet quiescunt: Et malicia homi¬
num cupiditatem nocendi potest habere
ꝓpriam: potestatem autẽ si ille non dat.
ñhabet: Non enum ẽ. potestas: nͥ adeo De¬
funitiua sententia apłi ẽ: Non dieit: nonẽ
cupiditas nͥ ado: Est enim mala cupiditas.
que non ẽ. adeo:S quia ipsa mala cupi¬
ditas. nulli nocet si ille ñꝑmittat: non
ẽ. inquit potestas nͥ adeo: Unde ds̃ homo.
stans ante hominem: ñ haberes inquit
inme potestatem nͥ data fuisset tͥ desuꝑ:
lle iudicabat: ille docebat Cum iudi¬
cabatur docebat: ut iudicaret quos do
Homo tantũ ñ habet potestatem: nisi

Expanded text:
aturam, et adoraret quod factum est, dimisaturam, et adoraret quod factum est, dimisso qui fecit; confirmavit nos in timore Dei tanquam dicens nobis, et alloquens nos: Quid formidaturus es aliquid de coelo, aliquid de terra, aliquid de mari? Ipse dixit, et facta sunt; mandavit, et creata sunt. Qui dixit et facta sunt, mandavit et creata sunt, cum jubet moventur, cum jubet quiescunt. Et malitia hominum cupiditatem nocendi potest habere propriam: potestatem autem si ille non dat, non habet. Non est enim potestas nisi a Deo : definitiva sententia Apostoli est. Non dixit, Non est cupiditas nisi a Deo. Est enim mala cupiditas, quae non est a Deo: sed quia ipsa mala cupiditas nulli nocet, si ille non permittat, Non est, inquit, potestas nisi a Deo. Unde Deus homo stans ante hominem, Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data fuisset tibi desuper . Ille judicabat, ille docebat: cum judicabatur, docebat, ut judicaret quos docHomo tantum non habet potestatem, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
curitatem: Exultet terra: s et timeat:
Exultet quare: Quia miscđia dñi plena
ẽ terra Timeat quare: Quia sic cong̾¬
gauit inutre aquas maris: ut poneret
inthesauris abyssos: Fiat ergo milla: qd
alibi breuit utrumq dicitur Seruite do¬
mino intimore: et exultate ei cum tremo
re: Timeat dñm omĩs terra: abipso au¬
dem commoueant᷑ om̃s qui inhabitant
orbem terre: Non timeant alterũ ꝓillo:
abipso ꝯmoueant᷑ om̃s qui inhabitant or¬
bem terre: Fera seuit: dm̃ time: Serpens
insidiatur: dm time: Homo te odit: d̃m
time: Diabolus te impugnat: dm time:
Tota enim creatura sub illo ẽ: quẽ iuberis
timere: Qm̃ ipse dixit et facta sunt:
ipse mandauit et creata sunt: Hoc iN
psalmo sequitur Cum enim dixisset
abipso commoueantur omnes qui inha¬
bitant orbem derrȩ: ne conuerteret se ho¬
mo adtimendum aliquid aliud. & auer¬
sus atimore di timeret ꝓillo aliquam cre¬

Expanded text:
curitatem. Exsultet terra, sed et timeat. curitatem. Exsultet terra, sed et timeat. Exsultet: quare? Quia misericordia Domini plena est terra. Timeat: quare? Quia sic congregavit in utrem aquas maris, ut poneret in thesauris abyssos. Fit ergo in illa quod alibi breviter utrumque dicitur: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . 12. Timeat Dominum omnis terra: ab ipso autem commoveantur omnes qui inhabitant orbem terrae. Non timeant alterum pro illo: ab ipso commoveantur omnes qui inhabitant orbem terrae. Fera saevit? Deum time. Serpens insidiatur? Deum time. Homo te odit? Deum time. Diabolus te impugnat? Deum time. Tota enim creatura sub illo est quem juberis timere. Quoniam ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt. Hoc in Psalmo sequitur. Cum enim dixisset, Ab ipso commoveantur omnes qui inhabitant orbem terrae: ne converteret se homo ad timendum aliquid aliud, et aversus a timore Dei, timeret pro illo aliquam cre
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc inpsalmis: ut intubis ductilib
laudemus dm Tuba ductilis malleo
ꝓducitur: ita xp̃ianum cor.andm pressu¬
rarum plagis extenditur Meminerimꝰ
ergo fr̃s iam his temporib quib congre¬
gata ẽ. uelut inutre aqua maris: non
deesse deo unde ꝓferat quo nos emendet.
cum emendatione nob̃ opus ẽ: Ideo enĩ
sequitur Ponens inthesauris abysso
Thesaurum di: dicit secretum dĩ Nouit
quantam potestatem tribuat malos in
bonos: adiudicandos quidẽ malos. eru¬
diendos autem bonos: Nouit quomͦ hȩc
agat: qui ponit inthesauris abyssos: fiat
ergo qđ sequitur Timeat dnm omnis
terra Non gletur suꝑba lȩticia: demeraria
exultatione dicens Iam congregata est
uelut inutre aqua maris. Quis mͥ aliquid
abyssos: Nescis unde ꝓferat qđ opus ẽ
adflagellandum de pat̾ tuus: qui qͥdem
habet addisciplinam duã abyssi thesau¬
ros. quib te erudiat adthesauros cȩloꝵ:
Ergo redi adtimorem: qui iam ibas inse¬

Expanded text:
et hoc in Psalmis, ut in labis ductilibus et hoc in Psalmis, ut in labis ductilibus laudemus Deum . Tuba ductilis malleo producitur, ita christianum cor in Deum pressurarum plagis extenditur. 11. Meminerimus ergo, fratres, jam his temporibus, quibus congregata est velut in utrem aqua maris, non deesse Deo unde proferat quo nos emendet: cum emendatione nobis opus est. Ideo enim sequitur. Ponens in thesauris abyssos. Thesauros Dei dicit secretum Dei. Novit quantam potestatem tribuat malis in bonos, ad judicandos quidem malos, erudiendos autem bonos. Novit quomodo haec agat, qui ponit in thesauris abyssos. Fiat ergo quod sequitur: Timeat Dominum omnis terra. Non glorietur superba laetitia temeraria exsultatione, dicens: Jam congregata est velut in utrem aqua maris; quis mihi aliquiabyssos, nescis unde proferat quod opus est ad flagellandum te pater tuus? Qui quidem in disciplinam tuam habet abyssi thesauros, quibus te erudiat ad thesauros coelorum. Ergo redi ad timorem, qui jam ibas in se
Abbreviated transcription (Latin):
meantes. comminuerentur fluctus eiꝰ
ipse congregauit uelut inutre aqͣs ma¬
ris: ut mortalis pellis contegat a marã
cogitationem: Timentes enim pelli suȩ
intus tenent qđ ñ audent emittere:
Nam eadem ẽ. amaritudo: Sic oderunt:
sic detestantur: s qđ tunc aꝑte seuiebat.
nunc occultȩ. Quid aliud dicam. quã
qđ dictum ẽ. frendet & tabescet: Eat
ergo ȩccłia: ambulet: fact̾a ẽ uia stra¬
ta nr̃a: abimꝑatore munita ẽ: ferueamꝰ
imitinerib bonoꝵ oꝑum Hoc ẽ enm
ambulare nr̃m: Et si quando existunt
temptationũ pressurȩ. unde non spe¬
rabant᷑: iam congregatis uelut inutre
aquis maris. intelligamus dñm face̾
hoc ad disciplinam. ut excutiat a nob̃
male prefidentẽ de temporalib secu¬
ritatem: et dirigat nos in regnũ suũ
composito desidio Qđ desidium tribu¬
lationib hinc atq hinc contundentibꝰ
ꝓducitur: ut simus canorũ aurib dm̃
tanquam tubȩ ductiles Dictũ ẽ enim

Expanded text:
meantes comminuerentur fluctus ejus. meantes comminuerentur fluctus ejus. Ipse congregavit velut in utrem aquam maris: mortalis pellis contegit amaram cogitationem. Timentes enim pelli suae, intus tenent quod non audent emittere. Nam eadem est amaritudo: sic oderunt, sic detestantur. Sed quod tunc aperte saeviebat, nunc occulte; quid aliud dicam quam quod dictum est, Frendet, et tabescet? Eat ergo Ecclesia, ambulet: facta est via, strata nostra ab imperatore munita est. Ferveamus in itineribus bonorum operum, hoc est enim ambulare nostrum. Et si quando existunt tentationum pressurae unde non sperabatur, jam congregatis velut in utrem aquis maris, intelligamus Dominum facere hoc ad disciplinam, ut excutiat a nobis male praefidentem de temporalibus securitatem, et dirigat nos in regnum suum composito desiderio. Quod desiderium tribulationibus hinc atque hinc contundentibus producitur, ut simus canori auribus Domini tanquam tubae ductiles. Dictum est enim
Abbreviated transcription (Latin):
um fluctib: ibat in aridam sitientem.
celum di Modo autem ꝑilla quȩ pas¬
si sunt illi. qui aciem ruperunt: głifica¬
tum ẽ. nomen xp̃i Occupauit etiam
ipsas potestates: ambulans suꝑ capita
tumentium gurgitum: & quia ista fac¬
ta sunt. mͦ etiam qui uident nondum
credentes conuenticula nr̃a. celebratio¬
nes. sollempnitates. laudes iã manife¬
stas et publicas dĩ nr̃i: putatis eos ñ
dolere. putatis ñ fremere: sed nunc im¬
pletur qđ de illis dictum ẽ Peccator ui¬
debit et irascetur: Quid ergo. quia ira¬
scetur: Netimeas ouis lupum: Modo
minas eoꝵ et fremitus ñtimeatis Ira¬
scitur:. S qͥd sequitur: Dentib suis fren
rugit inse. et intra mortalem pellem
fremit conclusa salsugo: uidete quid se¬
quitur Congregans sicut inutre aqͣs
maris Cũ ergo antea mare liberis fluc¬
tra mortalia pectora inclusum amarũ
ẽ: ille facit hoc. qui millis uicit: Qui
posuit tunc mari terminos. ut inse re¬

Expanded text:
um fluctibus, ibat in aridam sitientem um fluctibus, ibat in aridam sitientem coelum Dei. Modo autem per illa quae illi passi sunt, qui aciem ruperunt, glorificatum est nomen Christi: occupavit etiam ipsas potestates ambulans super capita tumentium gurgitum. Et quia ista facta sunt, modo etiam qui vident, nondum credentes, conventicula nostra, celebrationes, solemnitates, laudes jam manifestas et publicas Dei nostri, putatis eos non dolere, putatis non fremere? Sed nunc impletur quod de illis dictum est: Peccator videbit, et irascetur. Quid ergo, quia irascetur? Ne timeas, ovis, lupum. Modo minas eorum et fremitus non timeatis. Irascitur: sed quid sequitur? Dentibus suis frenrodit in se, et intra mortalem pellem fremit conclusa salsugo; videte quid sequitur: Congregans sicut in utrem aquas maris. Cum ergo antea mare liberis fluctra mortalia pectora inclusum amarum est, ille fecit qui in illis vicit, qui posuit tunc mari terminos, ut in se re