comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obsederant uiam: expectantes ut qñ¬
transiret occident: Numqͥd gͦ morte cor¬
ꝑis ꝑ ur inetuebat: Absit. Et quil est
me expectauer̃t: nisi ut cis ad malum
conscuturt: Tunc enĩ ꝑderent. Unde
autẽ ñ ꝑiret dixit. Testimonia tua in¬
tellexi. Es familiariꝰ hic eccłie aurib
grecũ ucrbũ sonat. martyria tua intel¬
lexi: quia scił me sͥ ñ consentientẽ etiã¬
si occident. tua martyria conficens ñ
ꝑurem. Es illi qui ut ꝑderent expectabãt
qñ consentiret. torquebant cũ etiã con¬
fiterct᷑. nec tam̃ qͦd intellexerat relinque¬
bat: intuens & uidens utiq sine fine
dionis iudi finem: latũ mandatũ tuũ
nimis. Intrauerat quippe in sanctuan¬
ũ cdi: & intellexerat in nouissima. Om̃i
aut̾e consummatio. mͥ uidet᷑ hoc loco
intelligenda. usq ad mort̾ẽ ꝓ u̾tate cer¬
tare: et ꝓuero & summo bono. mala
ommia tolerare. Cuiꝰ consummationis¬
ẽ finis. excellere in regno di qd non ht̃
dolors. et cũ magno honore uitam. mor¬

Expanded text:
obsederunt viam, exspectantes ut quatransiret, occiderent? Numquid ergo morte corporis perire metuebat? Absit. Et quid est, «me exspectaverunt,» nisi ut eis ad malum consentiret? Tunc enim perderent. Unde autem non perierit dixit: «Testimonia tua intellexi.» Sed familiarius hic Ecclesiae auribus graecum verbum sonat, «Martyria tua intellexi.» Quia scilicet me sibi non consentientem etiamsi occiderent, tua martyria confitens non perirem: sed illi qui ut perderent, exspectabant quando consentirem, torquebant etiam cum confiterer. Nec tamen quod intellexerat relinquebat intuens et videns utique sine fine tionis vidi finem; latum mandatum tuum valde.» Intraverat quippe in sanctuarium Dei, et intellexerat in novissima . Omnis autem consummatio mihi videtur hoc loco intelligenda, usque ad mortem pro veritate certare , et pro vero ac summo bono mala omnia tolerare: cujus consummationis finis est excellere in regno Christi, quod dolore, et cum magno honore vitam, mor
Abbreviated transcription (Latin):
discors udet᷑ interp̃tatio. Siquide
qui desolati sunt. citiꝰ confitent᷑. Ma¬
gis enim secundis reb animꝰ excol¬
li solet. Cum aut̃c urget᷑ aduersis:
tunc diuinium implorat auxiliũ:¬
ut discã mandata tua. Magno com¬
mendationis usus ẽ exordio. ut opus
di eẽ sc diceret: quo faciliꝰ cura operis
sui gr̃am. fauor inclinaret᷑ auctoris
& anmauit flatu: ñ ibi cominemo¬
ratũ ẽ qđ manib fecerit. Cur itaq
quibꝰdam uisũ fuerit uerbo dñi fecis¬
se cetera: hominẽ uͦ uelut aliquid p̃ci¬
puũ fecisse manib suis ñ uidco. isi
forte quia ex puluere formatũ iegitur
hominis corpus. ñ potuisse ficri nͥ ma¬
uͥ aꝑtissime clamat homo: manꝰ
me. Quasi ñ aꝑte etiã dictum sit:
uidebo celos oꝑa digitoꝵ tuoꝵ. Nec¬

Expanded text:
dissonans uidetur interpretatio, siquidem qui desolati sunt citius confitentur. magis enim secundis rebus animus extolli solet, cum autem urgetur aduersis, tunc diuinum inplorat auxiliuut discam mandata tua. magno commendationis usus exordio est, ut opus dei esse se diceret, quo facilius circa operis sui gratiam fauor inclinaretur auctoris. et animavit flatu, non ibi commemoratum est quod manibus fecerit. Cur itaque quibusdam visum fuerit verbo Deum fecisse caetera, hominem vero velut aliquid praecipuum fecisse manibus suis, non video: nisi forte quia ex pulvere formatum legitur hominis corpus ; non potuisse fieri nisi maubi apertissime clamat homo, «Manus me.» Quasi non aperte etiam dictum sit, «Videbo coelos, opera digitorum tuo
Abbreviated transcription (Latin):
cor scoꝵs: co agulatũ ẽ uͦ cor suꝑboꝵ:
Ut enim lac natura sui purũ. spe¬
tiosum. atq sincerũ ẽ. s corruptiõe
coacescit: sic cordis humani natura
pura. sinccra. et ꝑspicua ẽ: pͥusqm
uicioꝵ ammixtione corrumpat᷑:
Coagulato enĩ lacte. fit qued̾a con¬
cretio: nec suauitatẽ eandem habenᷤ
nec grãm. Ita homines qͥ ante beni¬

Expanded text:
cor sanctorum, coagulatum est uero cor superborum. ut enim lac natura sui purum, speciosum atque sincerum est, sed corruptione coacescit, sic mentis et cordis humani natura pura sincera perspicua est, priusquam uitiorum admixtione coacescat. coagulato enim lacte fit quaedam concretio nec suauitatem habens eandem nec gratiam. ita homines, qui ante sed
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ qͥa humiliasti me: ut discã iusti¬
ficationes tuas. Uicinum aliquid. et
suꝑus iam dixerat. Priusqmͣ numi¬
liarer ego deliqui: ꝓpt̾ea eloquiũ tuũ
custodiui. Ipso quippe frctu osten¬
dit: qd̃ bonũ fuerit illi numiliari:
S illic dixit et causam: quȩ humili¬
tatem penałe dclinquendo p̾cesserit.
Quod uͦ ibi ait. ꝓpt̾ea eloquiũ tutĩ
unstodiui. hic aut̃ẽ ut discam uisti

Expanded text:
m humiliasti me, ut discam justificationes tuas.» Vicinum aliquid et superius jam dixerat, «Priusquam humiliarer, ego deliqui; propterea eloquium tuum custodivi.» Ipso quippe fructu ostendit quod bonum illi fuerit humiliari; sed illic dixit et causam, quod humilitatem poenalem delinquendo praecesserit. Quod vero ibi ait, «Propterea eloquium tuum custodi
Abbreviated transcription (Latin):
in diuersis sectis ac ꝓfessionib. et
litts secłares et iudcoꝵ. quȩ deutero¬
sis nũcupat᷑. continens pret̃ diuina¬
rum canonẽ scͥpturarum. milia fa¬
na. atq errabunda loquacitas. hoᷤ
om̃s iniqͦs intelligi uoluit: a qͥb
citationes delectabił uerbi. Ex non
inquit ut lex tua domine: qͥa me
in ea ueritas ñ uerba delectant. Ue
dla ueritas: iniqui ꝑ sequiti sunt
me adiuua me. Et pendet totꝰ de
suꝑiorib sensus: Quot sunt dies scr¬
ui tui. qñ facies de ꝑsequentib me
iudicium. Ut enim ꝑsequant᷑ me.
narraucrunt mͥ sermonũ suors de¬
lectationes: s eis p̾posui legem tuam:
Quȩ ideo plus me delectaut. qͥa om̃ia
mandata tua ueritas: ñ sicut in illoꝵ
abundat sermonib uanitas. de ꝑhoc in¬
iuste ꝓsecutisunt me: quia ñ in me ꝑse¬
quuti sc̃ nisi ucritatẽ. Ergo ad iuua
me. ut certem ꝓ ueritate usq ad mor¬
t̃ẽ: quia et noc tuum mandatũ ẽ. et
& certaminib offert: sciens noc solu̾¬

Expanded text:
in diversis sectis ac professionibus, et litterae saeculares, et Judaeorum quae Deuterosis nuncupatur, continens praeter divinarum canonem Scripturarum millia favana atque errabunda loquacitas. Hos omnes iniquos intelligi voluit, a quibus citationes delectabiles verbis: «Sed non,» inquit, «sicut lex tua, Domine;» quia me in ea veritas, non verba delectant. 6. tua veritas: injuste persecuti sunt me, adjuva me.» Et pendet totus de superioribus sensus: «Quot sunt dies servi tui? quando facies de persequentibus me judicium?» Ut enim persequantur me, narraverunt mihi sermonum suorum delectationes: sed eis praeposui legem tuam, quae ideo plus me delectavit, quia «omnia mandata tua veritas;» non sicut illorum abundat sermonibus vanitas. Ac per hoc «injuste persecuti sunt me,» quia non in me persecuti sunt nisi veritatem. Ergo «adjuva me,» ut certem pro veritate usque ad mortem; quia et hoc tuum mandatum est, et sed certaminibus offerebat. sciebat hoc si
Abbreviated transcription (Latin):
fit ñ pena s remedium delinquentis:
Nam si peccatis tuis tͥbuas qͦd humili¬
atus es. et quicqͥd acciderit in te retorqͤas:
ex reo incipis cẽ iustus: qͥ te ut itũ con¬
cipio accusator c̃ sui. Dicat᷑ gͦ. Priꝰqm¬

Expanded text:
fit non poena, sed remedium delinquentis. nam si peccatis tuis tribuas quod humiliatus es, quicquid acciderit in te retorques et ex reo incipies esse iustus qui te ipse conim accusator est sui i
Abbreviated transcription (Latin):
i.d queri pot̾ cur non dixerit obe¬
diui: s credidi. Aua sunt cnum man¬
data: alia ꝓmissa. & mandata faci¬
endo suscipimus: ut acciꝑe ꝓmissa
meream᷑. ꝓmissis gͦ credimus: mau¬
datis obtemꝑainus. Quid ẽ gͦ manda¬
ds tius cudidi : nisi credidi qd̾ tu illa
mandauis ñ aliqͥs homo. qmͣuis ꝑ
homines hominib ministrata sint:
Iuia itaq credidi tua eẽ mandata. ip̃a
lides mea qua id crodidi impetret abs
te gram. qua faciam qd̵ mandasti:¬
stendit humilitat̃e ortam eẽ de culpa. Et
qͥa culpa p̾cessit. ideo humiliari se sentit:
idẽ attritum temptationib et aduersis.

Expanded text:
ito quaeri potest cur non dixerit, obedivi; sed, «credidi.» Alia sunt enim mandata, alia promissa. Mandata facienda suscipimus, ut accipere promissa mereamur. Promissis ergo credimus, mandatis obtemperamus. Quid est ergo, «mandatis tuis credidi,» nisi, credidi quod tu illa mandaveris, non aliquis homo, quamvis per homines hominibus ministrata sint? Quia itaque credidi tua esse mandata, ipsa fides mea qua id credidi, impetret abs te gratiam qua faciam quod mandastiostendit humilitatem ortam esse de culpa. et quia culpa praecessit, ideo humiliatum ostendit, hoc est adtritum temptationibus et aduersis
Abbreviated transcription (Latin):
gant: qͥa egit dolorẽ autñ nult aut
non pot̾ sustin̾e. ꝓpt̾ infirmitatẽ af¬
fectꝰ sui: rogat ut medicꝰ cũ quadam
honitate & suauitate sua curet. non
abꝑitat̾e adhibeat medicamentoꝵ. ñ

Expanded text:
a aeger dolorem aut non uult aut non potest sustinere propter infirmitatem affectus sui, rogat ut medicus eum quadam bonitate et suauitate sua curet, non asperitatem adhibeat medicamentorum, non
Abbreviated transcription (Latin):
efecit in salutare tuũ anima
mea: & in uerbũ tuũ suꝑspe¬
sint int̾ se ista duo contraria. ꝓficere
& desicere: usitatiꝰ ꝓfectus in bono
accipit᷑. defectus in malo: qnͣ ñ addi¬
tͦ uel sub intelligit᷑ in quid ꝓficiat᷑.
uel deficiat᷑. Cum uͦ addit᷑: potest
& malũ ẽẽ ꝓficere. bonũq deficere:
de qͥbꝰdam. ꝓficient in peius. Ita &. defectꝰ
a bono in malũ malus ẽ: a malo in uo¬
num bonus ẽ. Bono quippe defectu:
dictum ẽ. Desiderat et deficit anima
mea in atria dm̃. Sic & hic ñ ait defe¬
cit a salutari tuo. s defecit in salutare
tuũ .i. ad salutare tuum anima mea:
Boms ẽ iste defectus. Indicat enĩ desi¬
ti:s auidissime ac cupidissime con¬
cupiti. S qͥs noc dicit. nisi genꝰ electũ.
regale saccidotium. gens sc̃a. ppłs acqͥ¬
sitiomis: Ab origine gen̾is humani usq
ad huiꝰ scli finem. in cis qui suo quiq

Expanded text:
efecit in salutare tuum anima mea, et in verbum tuum spesint inter se duo ista contraria, proficere et deficere; usitatius profectus in bono accipitur, defectus in malo, quando non additur vel subintelligitur in quid proficiatur vel deficiatur: cum vero additur, potest et malum esse proficere, bonumque deficere. de quibusdam, «Proficient in pejus» . Ita et defectus a bono in malum malus est, a malo in bonum bonus est. Bono quippe defectu dictum est, «Desiderat et deficit anima mea in atria Domini» . Sic et hic non ait, Defecit a salutari tuo; sed, «Defecit in salutare tuum,» hoc est, ad salutare tuum, «anima mea.» Bonus est ergo iste defectus: indicat enim desiti, sed avidissime ac vehementissime concupiti. Sed quis hoc dicit nisi genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis , ab origine generis humani usque ad hu
Abbreviated transcription (Latin):
rationis lauacrũ. ubi abolita sunt
uersus carne. ne uincam᷑ in pugna
nr̃a. ꝑ dominicȩ orationis effectum.
in qua dicimus dimite nob̾ debia
nr̃a. Ita donata nob̃ regeueratione. ad¬
nita confessione. fusa p̾catione. fit cor
nrm unmaculatũ ut non confunda¬
mur: qͥa et noc ad iustificationes dei
ꝑtinet. qñ int̾ eiꝰ alia p̃cepta precipit᷑.
dimittite et dimittet᷑ uob̾. date & da-

Expanded text:
rationis lavacrum , ubi abolita sunt versus carnem , ne vincamur in pugna nostra; per dominicae orationis effectum, in qua dicimus, «Dimitte nobis debita nostra» . Ita donata nobis regeneratione, adjuta conflictione, fusa precatione, fit cor nostrum immaculatum, ut non confundamur: quia et hoc ad justificationes Dei pertinet, quando inter ejus alia praecepta praecipitur, «Dimitte, et dimitt
Abbreviated transcription (Latin):
omtatem fecisti cum seruo tuo¬
delectaret bonum. Qnͣdo enĩ delectat bo¬
nũ: magnũ ẽ dĩ donum. Qñ aut̃ẽ bonũ
opus qđ̃ lex imꝑat fit timore penş. non
delectatione iusticis: cũ ds inetuit᷑ ⁊ ñ amat᷑
seruilit̃ fit. ñ lib̾aliter. Serius autẽ non

Expanded text:
tatem fecisti cum servo tuodelectaret bonum. Quando enim delectat bonum, magnum est Dei donum. Quando autem bonum opus quod lex imperat, fit timore poenae, non delectatione justitiae, cum Deus metuitur, non amatur; serviliter fit, non liberaliter. Servus a
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma ẽ temptatio erroris. & famis uibi dĩ
Sccl̃a disficultas uincendarum concupis¬
centiatum. Tercia. tedii et fastidii. Quar¬
ta autem: tempestatis. &. ꝑiculorum gͥub̃¬
nandis ȩoclesiis. St in nis omnib. exclama¬

Expanded text:
ma tentatio erroris et famis verbi; secunda difficultatis vincendarum concupiscentiarum; tertia taedii atque fastidii; quarta tempestatis et periculorum in gubernandis E
Abbreviated transcription (Latin):
desertum in stagna aquarum: et terram
sine aqua in exitus aquarum. Et collo
cauit illic esurientes. Qm̃ illi dictumẽ:
Tu es sacerdos ineternum: scdm ordinẽ
melchisedech. Queris sacͥficium apud
uideos: ñ habent sc̃m ordinem aaron:
flumina posuit in descitum. Non est
uoluntas mea in uob̃ dicit domintis.
nec accipiam sacrificium de manibus
urĩs: qm̃ ab ortu solis usq ad oecasum.
sacficium mundũ offert᷑ nomini meo
Ubi erant omtia ĩmunda sacficia qñ
desertum erat. qñ scalebant. qñ salmȩ
erant omnes gt̾s: ibi nunc fontes. ibi
nunc flumina. ibi nunc stagna aqͣ¬
rum. & exitus aquatũ. Ergo suꝑb̃
resistit ds: numilib aute dat gram:¬
E collo cauit illic esunentes: quia
bitabit in spe. Et seminauerunt agros.¬

Expanded text:
esertum in stagna aquarum, et terram sine aqua in exitus aquarum. Et habitare fecit illic esurientes.» Quoniam illi dictum est: «Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec» . Quaeris enim sacrificium apud Judaeos; non habes secundum ordinem Aaron, flumina posuit in desertum: «Non est mihi voluntas in vobis, dicit Dominus, nec accipiam sacrificium de manibus vestris, quoniam ab ortu solis usque ad occasum, sacrificium mundum offertur nomini meo» . Ubi erant omnia immunda sacrificia, quando desertum erant, quando squalebant, quando salinae erant omnes gentes; ibi nunc fontes, ibi nunc flumina, ibi nunc stagna aquarum, et exitus aquarum. Ergo superbis restitit, humilibus autem dedit grae fecit illic esurientes:» quia,bitabit in spe» . «Et constituerunt
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ tͥbuens: tota die miscdiam dĩ expectãs
ante ianuam dominicam cotidie cla¬
mans puisans ut aꝑiat᷑ ei: &. nudus
et tirmens ut uestiat᷑. oculos in t̾ra dei¬
ciens. & pectus tundens. Istum mendi¬

Expanded text:
sibi tribuens, totum de misericordia Dei exspectans; ante januam Dominicam quotidie clamat, pulsans ut aperiatur ei, nudus et tremens ut vestiatur, oculos in terram dejiciens, et pectus tundens. Istum mendi
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ posita sunt misto qmͣ in illis auob
ex quoꝵ partib constat. ñ nabent intelle¬
ctum difficilem: sic̃ in quinqͣgesimo sexto
dicit᷑. cantabo & psalmũ dicam. exirge
gła mea: in isto autẽ cantabo. ⁊ psallam
in gła mea. Ad hoc enim dictum ẽ illie
exurge: ut in illa cantaret᷑ et psallerct᷑.
Item ibi. Magnificata ẽ usq ad celos iĩa¬
Ideo enĩ magnificata usq ad celos: ut
ficum fortitudo capitis mei: hic autẽ d̃r
effraym susceptio capitis mei. Susceptio
enĩ fortitudo. et suscipiendo fortes facit:
fructificans in nob̾. Int̾pietat᷑ enĩ effraio.¬

Expanded text:
aliter posita sunt, quam in illis duobus, ex quorum partibus constat, non habent intellectum difficilem: sicut in quinquagesimo sexto dicitur, «Cantabo, et psallam; exsurge, gloria mea;» in isto autem, «Cantabo, et psallam in gloria mea.» Ad hoc enim dictum est illic, «Exsurge,» ut in illa cantaretur et psalleretur. Item ibi, «Quoniam magnificata est usque ad coelos miIdeo enim «magnificata est usque ad coelos,» utm fortitudo capitis mei:» hic autem, «Et Ephraem susceptio capitis mei.» Suscipiendo enim fit fortitudo, id est, suscipiendo fortes facit, fructificans in nobis: interpretatur enim Ephra
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ ceñt. iesponsum ẽ ei. populi sunt: qͥ
gͦ faciunt oꝑationem in aqͥs multis. ipsi
uiderunt oꝑa domini: & mirabilia eiꝰ in
ꝓfundo. Quid enĩ ꝓfuindius cordib hu¬
manis: Inde plerumq uenti erampunt
tempestates seditionuni. et dissensionum na¬
uem ꝑturbant. & quid agit᷑ inis: Loleuᷤ
as ut. ad cum clamarent. et in qui gub̾uãt.¬
& hi qui portant᷑: dix̃ et stetit sp̃e ꝓcellȩ:¬

Expanded text:
Populi sunt» . Qui ergo faciunt operationem in aquis multis, «ipsi viderunt opera Domini, et mirabilia ejus in profundo.» Quid enim profundius cordibus humanis? Inde plerumque venti erumpunt, tempestates seditionum, et dissensionum navem perturbant. Et quid agitur in his? Volens Deus ut ad eum clamarent et hi qui gubernant, et hi qui portantur, «Dixit, et stetit sp
Abbreviated transcription (Latin):
ta sua. ñ uires suas. ñ potentiam suam.
s eiꝰ miserationes. qui errant̾e & egentem
in uiam dedux̃. et pauit: qui pugnan¬
tem aduersus difficultatem peccatorũ.
& colligatum uinclis male consuetu¬
dinis soluit ⁊ lib̾auit: qui fastidien¬
tem uerbum di et tedio quod̾a pene
morient̾ẽ. missa medicina uerbi sui iecre¬
auit: qui ꝑiclitant̾ẽ int̾ naufragiaet ꝓ¬
cellosa maris nuius discͥmina. mari placa¬
to ꝑdurit ad portum: qui eum deniq con¬
situit in eo populo uͥ humilib dat grãm.
ñ m illo uͥ suꝑbis iesistit et fccit cũ suũ:
ut intꝰ mauens muitiplicaret᷑: ut non
foras exiens minucret᷑. Hoc uidebt̃ uocti.¬

Expanded text:
es suas, non potentiam suam; sed «miserationes Domini,» qui errantem et egentem in viam deduxit et pavit; qui pugnantem adversus difficultatem peccatorum, et colligatum vinculis consuetudinis solvit et liberavit; qui fastidientem verbum Dei, et taedio quodam pene morientem, missa medicina verbi sui recreavit; qui periclitantem inter naufraga et procellosa discrimina, mari placato ad portum perduxit: qui eum denique constituit in eo populo, ubi humilibus dat gratiam, non in illo ubi superbis resistit; et fecit eum suum, ut intus manens multiplicaretur, non ut foras exiens minueretur. Hoc vident recti
Abbreviated transcription (Latin):
errare a fide. Potuit illos pati intꝰ semꝑ:
s nos de illis ñ ꝓficcremus. Cum autẽ se¬
ꝑati sc̃. et ꝑ questiones malignas inqui¬
etant nos: ꝓpositum ẽ nob̃ ex illis ⁊ in¬
quisitionis studium. &. timoris ȩxem¬
płu. Unusqͥsq enĩ tremit cũ aiterum¬

Expanded text:
e audiatis. Potuit illos pati intus semper, sed nos de illis non proficeremus: cum autem separati sunt, et per quaestiones malignas inquietant nos, propositum est nobis ex illis et inquisitionis studium, et timoris exemplum. Unusquisque tremit
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ sapientiam eiꝰ absortim: ita ut tedec
nos inquit etiam uiuere. Ꝙ quid ille:
Ita deficientes deserer& Aut ñ ꝓpt̾ea illi
defeccrunt: ut ille apud eos gram reppen
responsũ mortis habuimus. ut ñ sunus
fidentes in nob̾: s in deo qui suscitat

Expanded text:
omnem sapientiam ejus absorptam «ita ut taederet nos,» inquit, «etiam vivere.» Et quid? ille ita deficientes desereret? aut non propterea illi defecerunt, ut ille apud eos gloriam reperesponsum mortis habuimus, ut non fidentes in nobis simus, sed in Deo qui suscitat
Abbreviated transcription (Latin):
Et clamauerunt ad dominũ cũ tͥbula¬
rent᷑: et de necessitatib coꝵ lib̾auit eos:
& qͥa langor erat ñ delectari: misit u̾bũ
suũ et sanauit eos. Uide quid mali ha¬
beat fastidiũ: uide unde lib̾at ille ad qu̾e
errore. ñ de fame. ñ de difficultate uincen
et de hoc beneficio sic̃ de cctis suꝑiorib
confiteant᷑ domino miscđiȩ eiꝰ: & mira

Expanded text:
lamaverunt ad Dominum, cum tribularentur, et de necessitatibus eorum liberavit eos.» Et quia languor erat non delectari: «Misit verbum suum, et sanavit eos.» Vide quid mali habeat fastidium; vide unde liberat ille, ad quem terrore, non de fame, non de difficultate vincendet de hoc beneficio, sicut de caeteris superioribus, Confiteantur Domino misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
in qua omnes ꝑielitant᷑. Om̃s enim in
naui sumꝰ. Aui oꝑant᷑: alii portantur:
Similit̃ tam̃ om̃s et in tempestate ꝑi¬
clitant᷑: & in portu saluant᷑. Post nec
autẽ omnia. sequit᷑. Qui descendunt
maie in natubs: facientes oꝑationẽ in¬
aquis muttis. idẽ in popuł multis: nã scdm¬

Expanded text:
in qua omnes periclitamur. Omnes enim in navi sumus: alii operantur, alii portantur; simul tamen omnes et in tempestate periclitantur, et in portu salvantur. Post haec enim omnia sequitur, «Qui descendunt mare in navibus, facientes operationem inaquis multis:» id est, in popu
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ uͦ subueni̾t fami et siti ñdũ dic̃:
s et hoc expectate. Confiteant᷑ domino
miscdiȩ cius: & mirabilia eiꝰ filiis no¬
minũ. Dicite exꝑti inexptis: iam in uia
positi. iam ad ciuitatem inueniendam

Expanded text:
Quomodo subvenerit fami et siti, nondum dicit, sed et hoc exspectate. «Confiteantur Domino miserationes ejus, et mirabilia ejus filiis hominum.» Dicite experti inexpertis, jam in via po
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: constituit in oꝑatione eqͥtatis. uel¬
qͥetis. Incipit eis iam facile cẽ qd̾ difficile
iat antea difficultas. Potuit dominꝰ hoc
sine difficultate p̃stare: s si hoc sine diffi¬
cultate liabciemus. largitorẽ huiꝰ boni
ñ agnosceremus. Si enim pͥmũ cũ uellet
posset. & ñ sentiret adu̾sum se obnitentes

Expanded text:
tatis, constituit in operatione aequitatis. Incipit ei jam facile esse quod difficile rat antea difficultas. Potuit hoc Dominus sine difficultate praestare; sed si hoc sine difficultate haberemus, largitorem hujus boni non agnosceremus. Si enim primitus, cum vellet, posset, et non sentiret adversus se obnitentes
Abbreviated transcription (Latin):
se ab unitate: pauci facti st̃. Multi enim
tatis: in heirsi et scismate pauci facti sunt:
lore. Effusa ẽ contẽptio suꝑ principes. Re¬
ꝓbati enĩ sunt ab ęccłia dĩ:ꝙ magis quia
principes ẽẽ uoluerunt ideo contempti
st̃. et facti sunt sal infatuatũ. ꝓiectũ foras.
conculcatum ab hominib. Et errare

Expanded text:
separant se, pauci fiunt. Multi enim tatis, in haeresi et in schismate pauci facti sunt. lore. Effusus est contemptus super principes.» Reprobati enim sunt ab Ecclesia Dei: et magis, quia principes esse voluerunt, ideo contempti sunt, et facti sunt sal infatuatum projectum foras; ideo conculcatur ab hominibus . «E
Abbreviated transcription (Latin):
legunt. qñ tiactant: sapientes apparent:
Ue a tempestate. Et omnnis inqͥtͥ sapien¬
tia eoꝵ: detiorata ẽ. Auquando enĩ defici¬
unt omnia humana consilia: quac̃q
se quisq conuerterit. fluctꝰ tremunt. dem¬
pestas seuit: brachia deficiunt. Quo ꝓra
itpingat᷑. cui fuictui latꝰ nudet᷑. qͦ nauiᷤ
impuisa dimittat᷑: a quib saxis ne ꝑeat

Expanded text:
legunt, quando tractant, sapientes apparent: vae a tempestate! «Et omnis,» inquit, «sapientia eorum absorpta est.» Aliquando deficiunt omnia humana consilia: quacumque se quisque converterit, fluctus fremunt, tempestas saevit, brachia deficiunt; quo prora impingatur, cui fluctui latus nudetur, quo navis impulsa dimittatur, a quibus saxis ne pereat
Abbreviated transcription (Latin):
gna et lata egipto lib̾atus. tanqũa ꝑ
mare rubtum ducit᷑. ut in baptismo
finiat inimicos. Sacram̃to enĩtanqͣ
tubri maris. baptismo scilicet xp̃i
sanguine conseciato. in sequentes egs
gentium redempta ꝑ xp̃m. Nec quasi. si¬
mul contingunt hec quȩ cantant᷑ in
omnib. s in singuł quibꝰq credentib:

Expanded text:
gna et lata Aegypto liberatus, tanquam per mare Rubrum ducitur, ut in Baptismo finiat inimicos. Sacramento enim tanquam rubri maris, Baptismo scilicet Christi sanguine consecrato, insequentes Aegypgentium redempta per Christum: non quasi simul contingant haec quae cantantur, in omnibus, sed in singulis quibusque credentibus;
Abbreviated transcription (Latin):
tali meitede seruiret. s qmͣ gratis d̾m
coleret: temptatꝰ apparuit. Sigͦ cor
nr̃m ñ nabemus inclinatũ in aua¬
riciã: d̾m ñ colimus nisi ꝓpt̃ dm̃. ut
sui cultꝰ ipse fit meices. et ipsũ dili¬
nante confeitur nob̾. ideo illi dicitur:

Expanded text:
tali mercede serviret: sed quam gratis Deum tali mercede serviret: sed quam gratis Deum coleret, tentatus apparuit. Si ergo cor non habeamus inclinatum in avaritiam, Deum non colimus nisi propter Deum, ut sui cultus ipse sit merces. Ipsum dilinante confertur, ideo illi dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
lui. Orat autẽ ut uelit cum dicit. in
ipsa uoluntate ꝓficiat. Quid st̃ autẽ
di testunonia ÷ ntsi quib ipse sͥ atte¬
stat᷑: Testimoniis enĩ dĩ: aliqͥd appro
sius testimoniis ꝑsuadet: in quȩ iste
petit inclinari cor suum.⁊ ñ in aua¬
riciam. Testimoniis quippe siuis agit
nob̾cum ds. ut eum gratis colamus:
qđd impedit auaricia radix omnium
ñ fuissent. nisi plusqmͣ acceꝑant na¬
bere. et plusꝙͣ facti erant ẽẽ uolu¬
scrunt. Cuꝰ uestigium ueritatis que
tibiq disꝑsa. ẽ: et in forensi uire dep̃¬
liensum ẽ: quo instititũ ẽ ut plus pe¬
tendo causa cadat .i. ut qͥ plus petieut.
quã ei debet᷑. et qđ ei debebat᷑ amittat
Omnis a nob̾ circumcidit᷑ atiaticia:
si gratis colat᷑ ds. Ad qͦd scm iob ma
gone temptationis. ipse ꝓuocat inimi¬
cus: cum de illo dicit. Numqͥd gratis
iob colit dm̃: Putabat enĩ diabolus
qđ in deo colendo uir iustus cor indi
ditauerat ds̃. uelut meicennariꝰ ei ꝓ

Expanded text:
lui:» orat autem ut velit, cum dicit, «Inipsa voluntate proficiat. Quae sunt autem Dei testimonia, nisi quibus sibi ipse attestatur? Testimoniis enim aliquid prosuis testimoniis persuadet: in quae iste petit inclinari cor suum, et non in avaritiam. Testimoniis quippe suis agit nobiscum Deus, ut eum gratis colamus; quod impedit avaritia radix omniumnon fuissent, nisi plus quam acceperant habere, et plus quam facti fuerant esse voluserunt. Cujus vestigium veritatis quae ubique dispersa est, et in forensi jure deprehensum est, quo institutum est ut plus petendo causa cadat: id est, ut qui plus petierit quam ei debetur, et quod ei debebatur amittat. Omnis autem a nobis circumciditur avaritia, si gratis colatur Deus. Ad quod sanctum Job in agone tentationis ipse provocat inimicus, cum de illo dicit: «Numquid gratis colit Job Deum» ? Putabat enim Diabolus quod in Deo colendo vir justus cor incliditaverat Dominus, velut mercenarius ei pro
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs ꝓficiendo cupit app̃hendere: inuabilia
cłi uocat. ⁊ Sunt gͦ queda d̃i iusti¬
ficationes. ad ita mirabiles: ut numa¬
na infirmitas ab eis qui exꝑti ñ sunt.
arum difficuitate qͦd̾amͦ fatigatꝰ. ad uin¬
git. Dormitauit anima mea p̾tedio:
confirma me in uerb̃ tuis. Quid est
dormitauit: nisi a spe friguit qͣ eas
se apprehensurũ eẽ crediderat: Sed
confirma me inquit in uerb̾ tuis:
ne ab eis ad quas iam ꝑuenisse me
sentio. decidam dormitando. Confirma
quȩ iam facio: ut ex his ad alia possim
In ua iustificationũ dĩ sic ambula¬
re. ut homo facile possit ad illa ctiã
iniquitatis amoue a me: Et quia
lex factoꝵs subintrauit. ut abunda¬
ret delictum: sequit᷑ et dic̃. Et lege
tua miserere mei. Hec ẽ lex fidi qua¬
credimus. et oramus ꝑ grãm nobis
donari: ut faciamus qd ꝑ nosmet¬
ipsos implere ñ possumꝰ. In lege qͥd̾e¬

Expanded text:
endere, mirabilia Dei vocat. Sunt ergo quaedam Dei justificationes ita mirabiles, ut humana infirmitas ab eis qui experti non sunarum difficultate quodam modo fatigatus, adjungit: «Dormitavit anima mea prae taedio; confirma me in verbis tuis.» Quid est, «dormitavit,» nisi ab spe refriguit qua eas se apprehensuram esse crediderat? Sed, «confirma me,» inquit, «in verbis tuis,» ne ab eis quoque ad quae pervenisse me jam sentio, decidam dormitando: confirma neo, quae jam facio, ut ex eis ad alia possim in via justificationum Dei sic ambulare, ut homo facile possit ad illa etiam iniquitatis amove a me ; et quia lex factorum subintravit, ut abundaret delictum, sequitur, et dicit: Et de lege tua miserere mei. Qua lege nisi credimus et oramus per gratiam nobis donari, ut faciamus quod per nosmetipsos implere non possumus, ne igno
Abbreviated transcription (Latin):
continuo subiecit. Nolite iudicare: ut¬
ñ iudicemini. Unde et inc cum dyciss
amputa obꝓbriũ meũ qđ suspicatus
sum: addidit qͥa uidicia tua iocunda:
nũ aut̾e iudicia de occultis hominũ
ũ iocunda: qͥa temeraria. Et ideo suũ
dix̃ obꝓbrium: qd̃ de aliis suspicatꝰ¬
ẽ. S cũ libent̃ alterius obꝓbriũ. non¬
cultũ ẽ: atq ita mag̃ suspicari libet. ñui¬

Expanded text:
continuo subjecit: «Nolite judicare, continuo subjecit: «Nolite judicare, ne judicemini» . Unde et hic cum dixisset, «Amputa opprobrium meum quod suspicatus sum;» addidit, «quia judicia tua suavia,» num autem judicia de occultis hominum, non suavia, quia temeraria. Et ideo suum dixit opprobrium quod de aliis est suspicated cum libenter alterius opprobrium noncultum est; atque ita male suspicari eum li
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ diabolo efficit᷑. qui de occultis
scĩ iob suspicat᷑ qł ñ gratis dm̃ cole¬
ret. quẽ poposcit temptandum: ut
crim̃ qd obiecerat inueniret. Quia¬
gunt᷑. cuiꝰ autẽ rei contemplatione
agant᷑ occultum ẽ: et ideo dat᷑ suspi¬
tionib locus. ut audeat homo iu¬
dicare de occultis hominũ. & falsa
plerumq. & si uera tam̃ ei in cognita
tem̾e suspicari: ꝓpt̾ea dominus cum
de ipso fine loqueret᷑. ꝓpt̾ quẽ iusti¬
ciam facere debemus. ut ocłos nr̃os
a contemplatione uanitatis auer-¬
teret:monuit ne ꝓpt̾ laudes homi¬
num bona oꝑa faciamus dicens:
ab eis. Monuit ne ꝓpt̃ pecunam
dicens. Nolite thesaurizare uobis¬
in t̾ra. & alibi. Non ꝑ otestis deo
seruire et mãmone. Monuit ne
tum. Ne solliciti sitis animȩ ur̃ȩ
qͥd mandricetis: neq corpori ur̃o
quid induamini. Et cum Nec oĩa¬
ad moniusset. qͥa possumꝰ eos sus¬
pican quos uiste uiuere uidemꝰ.
et quo fine faciant ñ uidemus.
ꝓpt̃ aliquid huiꝰmodi beue facẽ:

Expanded text:
 diabolo similis, qui de occultis sancti Job suspicatus est quod non gratis Deum coleret, quem poposcit tentandum, ut crimen quod objiceret inveniret gimus; cujus autem rei contemplatione agamus occultum est: et ideo datur suspicionibus locus, ut audeat homo judicare de occultis hominum, et falsa plerumque, et, si vera, tamen incognita temere suspicari. Propterea Dominus cum de ipso fine loqueretur propter quem justitiam facere debemus, ut oculos nostros a contemplatione averteret vanitatis, monuit ne propter laudes hominum bona opera faciamus, dicens:ab eis.» Monuit, ne propter pecuniam, dicens: «nolite vobis thesaurizare in terra;» et, «Non potestis Deo servire et m«Ne solliciti sitis animae vestrae quid manducetis, neque corpori vestro quid induamini» . Et cum haec omnia monuisset, quia possumus suspicari eos quos juste vivere videmus, et quo fine faciant non videmus, propter aliquid hujusmodi benefacere;
Abbreviated transcription (Latin):
Sic gͦ accipiamus hec u̾ba: tanꝙͣ dictũ
sit. Aufer a me obꝓbrium & contemp¬
tũ: qͥa martẏria tua exquisiui. Xp̃i cor¬
pus ista cum dicit numquid ab imps
et suꝑbis audire obꝑbrium et contẽptũ
ullam deputat penam cum potiꝰ inde
inimicis suis quib esse ꝑspicit noxiũ.

Expanded text:
sic accipiamus haec verba tanquam dictum sit, «Aufer a me opprobrium et contemptum, quoniam» martyria «tua exquisivi.» Christi corpus ista cum dicit, numquid ab impiis et superbis audire opprobrium atque contemptum ullam deputat poenam, cum potius inde ipsis inimicis suis, quibus esse perspicit noxium,
Abbreviated transcription (Latin):
tatemq tuȩ uoluntatis ostendit: atq
etiam uł de iniusto oꝑe arguit: uel
de iusto letificat. Quotienscũq enĩ
talem in alterũ habueris animum.
quałe in te ab altero seruari cupis: e¬
qͥtatis uiã tenes. Quotiens gͦ tał erga
alterum fu̾is. quałe in te nominẽ uis:
iter iusticiȩ reliquisti. En totũ illud
arduum diuinȩ legis: totũq diffici¬
le. En ob quam rem dura imꝑia do¬
mini rec lamamꝰ: et dicimus noᷤ uł
difficultate. uel impossibilitate man¬

Expanded text:
tatem tuae uoluntatis ostendat atque etiam uel de iniusto opere coarguat uel de iusto laetificet. quotienscumque enim talem in alterum habueris animum, qualem in te ab altero seruari cupis, aequitatis uiam tenes; quotiens uero talis erga alterum fueris, qualem in te uis neminem, iter iustitiae reliquisti. en totum illud arduum diuinae legis totumque difficile, en ob quam dura imperia domino reclamamus et dicimus nos uel difficultate uel impossibilitate man
Abbreviated transcription (Latin):
Officiũ quippe nr̃m. ñ officio s fine
pensandum ẽ: ut scilicet ñ tantũ si bo¬
num ẽ qd facimus. s p̃cipue si bo¬
nũ ẽ ꝓpt̾ qd̃ facimꝰ cogitemus: Hos
ocłos quib contẽplamͣ qͣre facimꝰ qd̾
facimus. auerti poscit ne uideant

Expanded text:
 quippe nostrum, non officio, sed fine pensandum est; ut scilicet non tantum si bonum est quod facimus, sed praecipue si bonum est propter quod facimus, cogitemus. Hos oculos quibus contemplamur quare faciamus quod facimus, averti poscit ne videant
Abbreviated transcription (Latin):
minus ualet uirib ꝓpͥis. nisi ad iuue¬
t᷑ ab illo qui uibet ut faciat qd̃ iuber:
deduc me inquit in semita mandatoꝵ
tuoꝵ. qͥa ip̃am uolui. Parum ẽ mͥ uo¬
angusta ẽ uia quȩ ducit ad uitam:
Et. cum sit angusta: nisi dilatato
lentis neq currentis: s miserentis ẽdi:
Deniq quia et ipsũ uelle ds oꝑat᷑ in

Expanded text:
minus valet viribus propriis, nisi adjuvetur ab illo qui jubet, ut faciat quod jubet, «Deduc me,» inquit, «in semita mandatorum tuorum, quia ipsam volui.» Parum est mihi voangusta est via quae ducit ad vitam ; et cum sit angusta, nisi dilatato lentis, neque currentis, sed miserentis est Dei ; denique quia et ipsum velle Deus operatur in
Abbreviated transcription (Latin):
Da mͥ intellectum et scrutabor legem
tuã: & custodiam illã in toto corde
cto debet dm̃ diligere ex toto corde. ex
tota anima. ex tota uirtute: & ꝓxi¬
mũ suũ tanqmͣ scip̃m. In hisenim

Expanded text:
«Da mihi intellectum, et scrutabor legem tuam, et custodiam illam in toto corde cto debet Deum diligere ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente; et proximum suum tanquam seipsum. In his en
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ sit uita eiꝰ sub sole ubi omnia
uanitas: s in illo sit in quo se uiuifi¬
cari petit. Iue quippe ascendit ñ suꝑ
solem tantũ. s suꝑ om̃s celos ut adim¬
pleret omnia: et in illo magis qmͣ sub
sole uiuunt. qui ñ inanit̃ audiunt

Expanded text:
ut non sit ejus vita sub sole, ubi omnia vanitas; sed in illo sit, in quo se vivificari petit? Ille quippe «ascendit» non super solem tantum, sed «super omnes coelos, ut adimpleret omnia» . Et in illo magis quam sub sole vivunt qui non inaniter audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
sui patͥb coꝵ. in die qua app̾hendi ma¬
nũ eoꝵs. ut educerẽ eos de t̾ra egipti: qm̃
ipsi ñ ꝑmanserunt in testam̃to meo. et
dies illos dic̃ dominus: dabo leges meaᷤ
in mentib eoꝵs: & in cordib coꝵ scͥbam
sas diẽ dñs. Ecce qͦmͦ uult iste legem sͥ
pomi a dño: ñ sic̃ iniustis ⁊ ñ subditis
ad uetus testamentũ ꝑtinentib. posita
ẽ i tabuł lapideis: s sic̃ scĩs filiis lib̾e.
soũ sc̃ tanqrm̃ digito di in mñte dat᷑.
et in cordib scͥbit᷑. ñ quã memoria tene¬
ant et uita negligant. s qu̾a sciant in¬
telligendo. faciant ililigendo. in latitudi¬
ne amoris. ñ in timoris angustiis. Nam
qͥ timore penȩ. non amore iusticiȩ opꝰ

Expanded text:
in die qua apprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti: quoniam ipsi non permanserunt in Testamento meo; et dies illos, dicit Dominus, dabo leges meas in mentibus eorum, et in cordibus eorum scribam eas» ? Ecce quomodo vult iste legem sibi poni a Domino; non sicut injustis et non subditis, ad vetus testamentum pertinentibus posita est, in tabulSpiritu tanquam digito Dei in mente datur, et in cordibus scribitur: non quam memoria teneant, et vita negligant; sed quam sciant intelligendo, faciant diligendo, in latitudine amoris, non in timoris angustiis. Nam qui timore poenae, non amore justitiae opus
Abbreviated transcription (Latin):
Possunt autẽ infirmitate animȩ ñ
desideiari. & ratione m̃tis ubi uidet᷑
qͣm sint utiles atq salubres: pꝰ carũ
desideriũ concupisci. Sepe enim
quid agendum sit uidemꝰ. nec agimꝰ:
qañ delectat ut agamus. & cupimꝰ
ut delectãt. Preuolat intellectus: & tarde
sequit᷑. et aliqñ ñ sequit᷑ numanꝰ affecoꝰ:¬
Ideo gͦ desiderare concupiscibat. quȩ bo¬
na eẽ cernebat: cupiens eorũ habere delecta¬
tionem:. quorum potuit uidere rationem

Expanded text:
possunt infirmitate animae non desiderari; et ratione mentis, ubi videtur quam sint utiles atque salubres, potest earum desiderium concupisci. Saepe enim quid agendum sit videmus, nec agimus; quia non delectat ut agamus, et cupimus et delectet. Praevolat intellectus; et tarde sequitur, et aliquando non sequitur humanus aim desiderare concupiscebat, quae bona esse cernebat, cupiens eorum habere delectationem, quorum potuit videre rationem
Abbreviated transcription (Latin):
mei: de beneficiis eius quȩ tam con¬
ut currerem. Ad hesi testimoniis tuis:
cũ currerem. Noli me confundere.¬
ꝑtendam: quo tendo ꝑueniam. Non
enim uolentis neq currentis: s mise¬
rentis ẽdi. Et quia potius eiꝰ benesi¬
cia qm̃ sua merita domino allegat:
eiꝰ testimoniis adherendo: an ꝑteip̾m
ista potusti: Non: ait. Quid gͦ:

Expanded text:
mei, de beneficiis quae conut currerem. Adhaesi testimoniis tuis, cum currerem, Domine, noli me confundere.pertendam, quo tendo, perveniam? Non enim volentis, neque currentis, sed miserum Dei. Et quia potius ejus beneficia quam sua merita Domino allegat; ejus testimoniis adhaerendo, an per teipsum ista potuisti? Non, ait. Quid ergo?
Abbreviated transcription (Latin):
Et exaudisti me: ut peccata mea dimit¬
teres. Doce me iustificationes tuas. Con¬
fessus sũ uias meas. delesti eas: doce
me tuas. Sic doce me ut agam: ñ ut
tantũmͦ sciam qͥd agcre debeam. Sic̃
enim dictũ ẽ de dommno qd̃ ñ nouerat
peccatum. et intelligit᷑ ñ fecerat: sic et¬

Expanded text:
et exaudisti me, hoc est, ut dimitteres ea. «Doce me justificationes tuas.» Confessus sum vias meas, delesti eas; doce me tuas. Sic doce me, ut agam; non ut tantummodo sciam quid agere debeam. Sicut enim dictum est de Domino quod «non noverat peccatum»
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑. Inde ꝑsequutio gͣuis erat: quia
eã sedentes .i. iud iciariiᷤ sedibꝰ eminentes
pͥncipes decernebant. Refer hoc ad ip̃m
caput. inuenis sedisse principes ude
gitasse atq iussisse. qͦmͦ xp̃iani uusꝗͣ¬

Expanded text:
bantur.» Inde persecutio gravis erat, quia eam sedentes, hoc est judiciariis sedibus eminentes, principes decernebant. Refer hoc ad ipsum caput; invenies sedisse principes Judagitasse atque jussisse quomodo Christiani nus
Abbreviated transcription (Latin):
ledicti qui declinant a mandatis tuis.
Suꝑbi declinant a mandatis di. Aliuo ẽ
aut̃ mandata eiꝰ ꝑ infirmitatẽ uel ꝑigno¬
rantiam non implere:aliud abeis ꝑsuꝑbi¬
am declinare: sic̃ fecer̃t qui mortalit̃ nos
in hec mala genuer̃t. Delectauit enĩ eos:
eritis sic̃ dn. Ae sic amandato dĩ quod sͥ
eum mandasse sciebant: et quod facillume
poterant: ꝑ hanc suꝑbiam declinauert̃
Et ecce tota ista dura et infelix erumpna
mori: alium qͦdã mͦ hereditaria: in crepa¬
Quando enim dix̃ ds̃. adam uͥ es. non ubi
eẽt ignorabat: s suꝑbum increpabat. Et
pͥmoꝵ hominũ peccatũ ueniret ĩ mentẽ:
s air maledica qͥ declinant. Oportebat
enim ut om̃s illo derrerent᷑ exemplo. a di¬
uinis ñ declinare mandatis: & diligendo
iusticiã in omni tp̃r. in huiꝰ mundi etiã
labore reciꝑe. qd̃ in ꝑadisi amisimꝰ uo
nunt increpatione ceruicẽ: ꝓ eis orat corpꝰ¬

Expanded text:
a mandatis tuis.» Superbi enim declinant a mandatis Dei. Aliud est quippe mandata Dei per infirmitatem vel ignorantiam non implere: aliud ab eis per superbiam declinare; sicut fecerunt qui nos mortaliter in haec mala genuerunt. Delectavit enim eos, «Eritis sicut dii;» ac sic a mandato Dei, quod sibi eum mandasse sciebant, et quod facillime,poterant, per hanc superbiam declinarunt. Et ecce tota ista dura et infelix aerumna mortalium, quodam modo haereditaria est increpaQuando enim dixit Deus, «Adam, ubi es» ? non ubi esset ignorabat, sed superbum increpabat; et primorum hominum peccatum veniret in mentem: sed ait, «Maledicti qui declinant.» Oportebat enim ut omnes illo terrerentur exemplo a divinis non declinare mandatis, et diligendo justitiam in omni tempore, in hujus mundi etiam labore recipere quod in paradisi amisimus vonunt increpatione cervicem, et c
Abbreviated transcription (Latin):
sticiȩ ẽ dilectatio: & noc ẽ munus di
ut in p̃ceptis eiꝰ non timore penȩ an¬
gustem᷑: s dilectione et delectatione
iusticie dilatemur. Hanc enĩ nob̾
ꝓmittit latitudinẽ diccns. Habitabo
in eis: et deambulabo in ipsis. Qu̾a
enim latũ ẽ. ubi deambulat ds. In
hanc latitudin̾ẽ diffundit᷑ caritas
in cordib nrĩs: ꝑ spm̃ sc̃m qui datus

Expanded text:
c munus est Dei, ut in praeceptis ejus non timore poenae angustemur, sed dilectione, et delectatione justitiae dilatemur. Hanc enim nobis promittit latitudinem ejus dicens: «Habitabo in eis, et deambulabo» . Quam enim latum est ubi deambulat Deus! in hac latitudine diffunditur charitas in c
Abbreviated transcription (Latin):
tudine nom̃ accepit. Qm̃ grece.
natrys dicit᷑ latum. Hȩ sunt aut̃
de quib dñs clamat dicens. Qui
sitit. ueniat ad me. Qui credit in
sta quid dixerit. Hoc autẽ inqull
Sequit᷑ quinta litt̾a ne. quȩ signi¬
ficat latine. c̃. uel sic̃ alibi inueni¬
mus. uiuit. Conuenit autẽ sͥ utraq
interp̃tatio. Qui enĩ ẽ uituit: & qui
ego dic̃ dñs. Esse autẽ et uiuere scđ̾m

Expanded text:
omen accepit; quoniam graece πλατὺ dicitur latum. Hae sunt aquae de quibus Dominus clamat, «Qui sitit veniat ad me. Qui credit in sta quid dixerit, «Hoc autem,» inquit, Sequitur quinta littera \'He\', quae significat Latine \'est\' uel, ut alibi inuenimus, \'uiuo\'. conuenit sibi utraque interpretatio; qui enim est, uiuit et qui e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ diceiet: seruus autẽ tuus exertebat᷑
in iustificationib tuis. Non gͦ in qͥb
exercebat᷑ has uult adño discere: S
ab istis ad illas ꝓficiendo uelut cres¬
cendo desiderat ꝑuentre. Deinde ad¬

Expanded text:
iceret: «Servus autem tuus exercebatur in tuis justificationibus.» Non ergo in quibus exercebatur, has vult a Domino discere; sed ab istis ad alias proficiendo, velut crescendo, desiderat pervenire. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
mendaui testimonia ẽe martyria: et
in iustificationib dñi nulła eẽ diffici¬
liorẽ & mirabiliore. qm ut suos qui ᷤ
diligat immicos. Sic gͦ exercebat᷑ cor¬
pus xp̃i. ut et martyria ciꝰ medita¬
ret᷑: et diligẽt eos a quib expbrantils
& contempnentib. ꝓpt̃ ipsa martyria
um principũ fuit. ĩuentos mr̃es ꝑdere.
consilium paticntiũ mr̃m fuit. inimi¬
cos ꝑditos inuenire. Reddebant illi ma¬
la ꝓ bonis: isti bona ꝓ mal. Quid gͦ
mirũ si illi occidendo defeccriuit: isti

Expanded text:
ndavi testimonia esse martyria. Recole in justificationibus Domini nullam esse difficiliorem et mirabiliorem, quam ut suos quisque diligat inimicos. Sic ergo exercebatur corpus Christi, ut et martyria ejus meditaretur, et diligeret eos a quibus opprobrantibus et contemnentibus propter ipsa martyria um principum fuit inventos martyres perdere; consilium patientium martyrum fuit inimicos perditos invenire. Reddebant illi mala pro bonis; isti, bona pro malis. Quid ergo mirum si illi occidendo defecerunt, isti
Abbreviated transcription (Latin):
quod ideo audio. et contẽptũ qͦs iõ ꝯtẽpnoꝵ:
quia martyria tua exquisiui. aufera
me. Inimiciem̃ mei quos
a me precipis diligi quia
magis magisq moriunt᷑. & ꝑe¬
unt cum marcyria tua contemꝑnunt.

Expanded text:
quod ideo audio, et contemptum quo ideo contemnor, quia martyria tua exquisivi, aufer a me. Inimici enim mei, quos a me praecipis diligi, qui magis magisque moriuntur et pereunt, cum martyria tua contemnunt et
Abbreviated transcription (Latin):
enim tudeis irridentib uelut caluus
irrisus ẽ: qñ caluariȩ loco crucifyxus est.
Nos autem si in illum credimus: filii ip¬
sius sumus. Nob̃ autem cantatur iste

Expanded text:
enim a Judaeis irridentibus velut calvus irrisus est, quia in Calvariae loco crucifixus est . Nos autem si in illum crediderimus, filii ipsius sumus. Nobis ergo cantatur iste
Abbreviated transcription (Latin):
litatem: unde ascendat. Scit quia si
se ertoliere uoluerit cadet: si se humi¬
liaucrit. erigetur. Eiegit gͦ abici in do¬
mo domim: s ille qui inuitauit ad
conuiuium. eligentem inferioiẽ locũ
uocat ad suꝑiorem: & dicit illi. Ascen¬
de superius. Ipse tam̃ non elegit nisi
eẽ in domodomini: in quocumq lo

Expanded text:
litatem unde ascendat: scit quia si se extollere voluerit, cadet, si se humiliaverit, erigetur; elegit abjici, mo Domini; sed ille qui invitavit ad convivium, eligentem inferiorem locum vocat ad superiorem, et dicit illi, «Ascende» . Ipse tamen non elegit nisi esse in domo Domini, in quocumque lo
Abbreviated transcription (Latin):
ambulant. Qui sunt pedes domini:
euangłiste om̃s: in quib ꝑagrat dñs
uniuersas gentes. Metuendum gͦ eiait.
ne apłi &e ȩuangłiste offenderent in la¬
pidem: idẽ in legem in tabulis lapide
is datam. Ergo ne legis rei fierent non
mebant homines. & rapiebant res a¬
licnas: amauerunt. et donauerunt
suas. Ergo non ẽ mirandum: quia
idco in manib angłorum assumptꝰ
ẽ dominus in celum. ne offenderet ad
lapidem pedem suum. ue illi qui in
terra laborabant in corpoie cius. ꝑagran¬
tes totum orbem terrariun: legis rei fierẽt.
Subtraxit ab cis timorem: & impleuit

Expanded text:
sunt pedes Domini? elistae, in quibus peragrat Dominus universas gentes. Metuendum erat ne Evangelistae offenderent in lapidem: illo is datam. Ne ergo Legis rei fierent, non mebant homines, et rapiebant res alienas; amaverunt, et donaverunt suas. Ergo non est mirandum quia ideo in manibus Angelorum assumptus est Dominus in coelum, ne offenderet ad lapidem pes ejus: ne illi qui in terra laborabant in corpore ejus, peragrantes totum orbem terrarum fierent rei Legis, subtraxit ab eis timorem, et implevit
Abbreviated transcription (Latin):
maior ẽ: quia fides rerum ẽ quȩ ñ uiden¬
tͣ xerit autem species rerum cũ uisȩ fuen̾t
.R. spes rei ẽ quȩ non tenct᷑: adueniente
ipsa re non erit iam spes: quia tenebit᷑.
magis magisq. Si enim amamꝰ quẽ
ñ uidemus ÷ qͦmͦ amaturi sumus cum
& tumultuant᷑ conscientia. Om̃is qͥppe
malus: sabb̃m habere non pot. Nusꝗͣ
quillus ẽ: ipsa tranquillitas sabb̃m¬
cordis ẽ. Primũ est gͦ. ut tu ipse si aliqͥd
ꝓfccisti: deo confitearis ex eo qͦd ꝓfecisti:
qͥa munera ipsius sunt ñ merita tua.
Hinc incipies sabb̃m. non tͥ tribuendo
quasi non acceꝑis qͦd accepistrneq excu¬
sando de ab eo quod mala fecisti: quia

Expanded text:
m : quia fides rerum est quae non videntur; erit autem species cum visae fuerint: et spes rei est quae non tenetur; quae adveniente ipsa re, non erit jam spes, quia tenebimus,magis magisque. Si enim amamus quem non videmus, quomodo amaturi sumus cum et tumultuantur conscientia. Omnis homo malus, sabbatum habere non potest: nusquam quillus est; et ipsa tranquillitas sabbrs.» 2. Primum est, ut tu ipse, si aliquid profecisti, Deo confitearis ex eo quod profecisti, quia munera ipsius sunt, non merita tua. Hinc incipe sabbatum, non tibi tribuendo quasi non acceperis quod accepisti ; neque excusando te ab eo quod facis mali, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Leo aꝑte seuit: dracho occulte insi¬
diatur. Utramq uim et potestatem: ht̃
chiabolus. Quando martyres occideban¬
t leo erat seuiens: qñ herctici insidi sant᷑
dracho ẽ subrepens. Uicisti leonem: iun¬
ce & drachoncm. Nonte frangat leo: ñ

Expanded text:
m. Leo aperte saevit; draco occulte insidiatur: utramque vim et potestatem habet diabolus. Quando martyres occidebantur, leo erat saeviens: quando haeretici insidiantur, draco est subrepens. Vicisti leonem, vince et draconem: non te fregit leo, non
Abbreviated transcription (Latin):
ne inhabitauit uerbum. et caro
ab hoste temptatus ẽ. ne miles de¬
ficert. Hoc autem tab̃nacłm sensit malũ:¬
et fiagella in terra. Manifestum ẽ enim:¬
qͥa flagellatus ẽ dominus. E quia a¬

Expanded text:
ne inhabitavit Verbum, et caro ab hoste tentatus est, ne miles deficeret. it flagella in terra; manifestum est quia flagellatus est Dominus . Numquid