comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ñ sum manicheus: qui eã ab soluo ũ¬
bis. & condempno iudiciis. atigꝰ. Tu eã
condẽpnas iudicio. dehõc iniquo: quã
mala tanta uis ꝑpeci siñe merito malo.
tiam m̃tientis. libidinẽ disputantis. an ꝓ-¬
phanitatẽ tã praua credentis: Nob tam̃
isrł: qm̃ quȩ dõ placent. nob̃ nota sunt.
Auoꝰ. Itane uͦ. que dõ placent. uob̃ nota
sunto Insulselit sinc ulla contagione
non placet dõ. Trahunt gͦ contagium
de illo pͥmo magnoq peccato: qđ uos no¬
lentes fateri: qͥd nisi inustũ iudiciũ datis
dõ.Iuł. Sed inuectionũ officiũ legen-¬
tium censura supplebit: nos ꝑgamꝰ ad re¬
liqua. Certe nullũ ẽ in reb aliud inalũ.
qđ uerc malũ sit: nͥ qđ peccatum uocamꝰ.
auo. Siñsunt mala etiam supplicia pec¬
catoꝵ: ñ ẽ quomͦ defendas uerum dixisse
dm̃. qui dixit creare se mala. Non enim
dicendus ẽ creare peccata. Iuł. Ex quo
peccato: gignit᷑ in uno quoq ut dicis na¬

Expanded text:
 sum Manichaeus, qui eam absolvo verbis, et condemno judiciis. AUG. Tu eam condemnas judicio, et hoc iniquo, quam mala tanta vis perpeti sine merito malo. tiam mentientis, libidinem disputantis, an profanitatem tam prava credentis? Nobis tamen Israel, quia quae Deo placent, nobis nota sunt . AUG. Itane vero, quae Deo placent vobis nota sunt? Insulse, ut sine ulla contagione o, placet Deo? Trahunt ergo contagium de illo primo magnoque peccato: quod vos nolentes fateri, quid nisi injustum judicium datis Deo? CCIII. JUL. Sed invectionum officium legentium censura supplebit: nos pergamus ad reliqua. Certe nullum est in rebus aliud malum, quod vere malum sit, nisi quod peccatum vocamus. AUG. Si non sunt mala etiam supplicia peccatorum, non est quomodo defendas Deum dixisse verum, qui dixit creare se mala ; non enim dicendus est creare peccata. CCIV. JUL. Ex quo peccato gignitur in unoquoque, ut dicis, na
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ earnis. ad conciliandũ sexib fecun¬
ditatis negociũ. adõ inditã creatore cor¬
poꝵ. ñ nisi ã manicheo accusari: scͥptoꝵ
esꝰ insertione ꝑdocui. Auoꝰ Concupiscẽ¬
tiamcarnis quã malã docet ẽẽ scͥptura
diuina. ꝑ illã quippecaro concupiscit
chȩos dõ coet̃nȩ genti tribuere tenebrarũ.
dum ñ uultis eã ꝑtinere adoriginale
peccatũ. & in dĩ paradiso audecis insuꝑ
collocare. euidentissimis docum̃tios diuine
auctoritati es sobrie ratiols ostendinꝰ. Nec Iuł.¬

Expanded text:
autem carnis ad conciliandum sexibus fecunautem carnis ad conciliandum sexibus fecunditatis negotium, a Deo inditam creatore corporum, non nisi a Manichaeo accusari, scriptorum ejus insertione perdocui. AUG. Concupiscentiam carnis, quam malam esse docet Scriptura divina, per illam quippe caro concupiscit chaeos, Deo coaeternae genti tribuere tenebrarum, dum non vultis eam pertinere ad originale peccatum, et in Dei paradiso audetis insuper collocare evidentissimis documentis, et divinae auctoritatis et sobriae rationis ostendimus. C
Abbreviated transcription (Latin):
exorbitet ãrerum natura: ut hominẽ uel
angłm neget ẽẽ naturã: Quidẽ item.
qđ clausis oculis loqueris: quidẽ rogo.
qđ dicis nec concupiscentiã peccatum et̃:
ita ne contra apłm te disputare ñ uides:
Ille nãq peccatũ ẽẽ concupiscentiã satis
om̃ino monstrauit: uͥait: peccatũ non
cognoui. nͥ ꝑ legẽ. Nam concupiscentiã
nesciebam: nisi lex diceret. ñ concupisces.
Qͥdhoc testimonio clarius: qͥd tua senten¬
tia uaniꝰ dici potest: Iul. Etut que st̃
acta repetainus: inimicam ẽẽ iusticic dĩ
opinionẽ traducis. tã p̃ceptoꝵ dĩ quam
iudicioꝵ eiꝰ attestatione monstraui. auoꝰ
nimicos uos potiꝰ eẽ iusticie dĩ. quẽ faci¬
tis suꝑ filios adã adie exitus deuentre
matris eoꝵ iniuste posuisse graue iugũ.
dũ negatis originale peccatũ: & testimo¬
nio scͥpturarũ. & ipsis calamitatib pariui¬
loꝵ. quȩ inparadiso nisi ur̃o ñ possent
ẽẽ. monstratũ est. Iuł. Concupiscentiã

Expanded text:
 ut hominem vel angelum neget esse naturam? Quid est item quod clausis oculis loqueris? Quid est, rogo, quod dicis, nec concupiscentiam peccatum esse? Itane contra Apostolum te disputare non vides? Ille namque peccatum esse concupiscentiam, satis omnino monstravit, ubi ait, Peccatum non cognovi nisi per legem: nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret, Non concupisces . Quid hoc testimonio clarius, quid tua sententia vanius dici potest? CCXI. JUL. Et ut quae sunt acta repetamus: inimicam esse justitiae Dei opinionem traducis, tam praeceptorum Dei, quam judiciorum ejus attestatione monstravi. imicos vos potius esse justitiae Dei, quem facitis super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum injuste posuisse grave jugum , dum negatis originale peccatum, et testimonio Scripturarum, et ipsis calamitatibus parvulorum, quae in paradiso nisi vestro non possent esse, monstratum est. CCII. JUL. Concupiscentiam
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiȩ. aꝑco sermone narra
fructus & oꝑaeiꝰ. E cce ego contra eã:
ñ timeo lucẽ quã illa trepidat. quã illa
odit. Om̃is enim qui maleagit. odit lu¬
cẽ: & nonuenit ad lucẽ. ne manifestent᷑
oꝑa eiꝰ. Uides ne concupiscentiã. mali
eẽ originẽ. ꝑ quã misere anime libidi¬
ni seruiunt. Non sponte. quia hoc ẽ
lingua manus. inflexiones dorsi.cerui¬
cis & laterum. utad oꝑa congrua mo¬
ueant᷑ positũ inpotestate est: cum uero
uentũ fuerit ut filii seminent᷑. m̃bra
in hoc opus creata non seruiunt.s ex̾pe¬
ctatur ut ea uelud sui iuris libido cõ¬
moueat: & aliquando ñ faciat animo
uolente:cum aliquando faciat et no¬
lente. E numerasti tu nẽpe omĩa offi¬
cia m̃broꝵ: eaq cõm̃dans seruire uo¬
luntatis imꝑio. libidinis negociũ dicis.

Expanded text:
concupiscentiae, aperto sermone narra concupiscentiae, aperto sermone narra fructus et opera ejus. Ecce ego contra eam, non timeo lucem, quam illa trepidat, quam illa odit. Omnis enim qui male agit, odit lucem, et non venit ad lucem, ne manifestentur opera ejus . Videsne concupiscentiam mali esse originem, per quam miserae animae libidini serviunt, non sponte, quia hoc est lingua, manus, inflexiones dorsi, cervicis, et laterum, ut ad opera congrua moveantur, positum in potestate est; cum vero ventum fuerit ut filii seminentur, membra in hoc opus creata non serviunt; sed exspectatur ut ea velut sui juris libido commoveat, et aliquando non facit animo volente, cum aliquando faciat et nolente » ? Enumerasti tu nempe omnia officia membrorum, eaque commendans servire voluntatis imperio, libidinis negotium dicis,
Abbreviated transcription (Latin):
tib uincant uob̃cũ ẽẽ uincendos: im
iungit. Hi aũt qui concupiscentiã istam
contra eugłicos & apłicos libros qͦs ua-¬
dormissc. nunc cũ plurib & concubinis
& uxorib miscuisse negociũ: nec hoc a¬
płi uident: quȩ societas luci & tenebris. fi¬
deli & infideli: xp̃o & belial: Errant glo¬
merati nubilo concupiscentiȩ: Cuiꝰ uene¬
no ita fruunt᷑. ut am̃tia capti cum hoc gę¬
runt ãdõ id concessum putent. quasi ĩ¬
gnorent apłin dixisse: quȩ gerunt᷑ abeis
intenebris: turpe est etiam dicere. Uides
nẽpe quomꝰ negociũ uexat pudoris:
atq id contra nos uale plurimũ putat.
qui ñ malum dicere audeamus:.quod
uelandũ tam̃ pudore fateamur. Nullũ
uestim̃tũ gͥ texinsti. quo de formitatẽ
cui dogmatis oꝑires: p̃t̃ pannos qͥs in
parentis tui & magistrihereditate cre-¬
unsti. ꝑsistit gͥ erigi in nos: faciensq
apostrophã.age tu inquit defensor

Expanded text:
tibus vincant, vobiscum esse vincendos; imotibus vincant, vobiscum esse vincendos; imojungit: « Hi autem qui concupiscentiam istam contra evangelicos et apostolicos Libros, quos vadormisse, nunc cum pluribus et concubinis et uxoribus miscuisse negotium. Nec hoc Apostoli vident: Quae societas luci et tenebris, fideli et infideli, Christo et Belial ? Errant glomerati nubilo concupiscentiae, cujus veneno ita fruuntur, ut amentia capti, cum hoc gerunt, a Deo id concessum putent; quasi ignorent Apostolum dixisse, Quae geruntur ab eis in tenebris, turpe est etiam dicere » . Vides nempe quomodo negotium vexat pudoris, atque contra nos id valere plurimum putat, qui non malum dicere audeamus, quod velandum tamen pudore fateamur. Nullum vestimentum ergo texuisti, quo deformitatem tui dogmatis operires, praeter pannos quibus in parentis tui et magistri haereditate crevisti. Persistit igitur erigi in nos, faciensque apostrophen: « Age tu, » inquit, « defensor
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. opinat cẽ ꝑmixtam: In homine au¬
tẽ ꝑconcupiscentiã decipi: Quã concu¬
piscentiã qđ sepe inculcandũ ẽ. ñ uitiũ
substantie bone. s malã uult cẽ substan-¬
tiã. Mala ñuacuũ fuisse dicit adã sed
eius minus habuisse. multoq plus lucis.
Uidesne huic dem̃tiȩ. quȩ dĩ naturã cor¬
ruptibilẽ dicit. eãq malȩ naturȩ cõmix¬
tione corrũpit. quantũ fides catholica
adu̾sa sit. que omĩa mala generis huma¬
ni quoꝵ ñ paruã partẽ paruulos etiam
tur. Nondicit ẽẽ nͥ ex natura bona. &
a dõ bonobene instituta:. s pͥa uolunta¬
te. & pͥmi hominis p̃uaricatione. uttia¬
ta: Qđ uos negantes qͥd agitis. nͥ ut
hȩc omĩa mala que de peccato nature
bonȩ in paruulos uenire ñ uultis. com¬
mixtioni malȩ naturȩ tribuantur. quã
manicheoꝵ furiosus error inducit.
uidetis gͥ & si uidere ñ uultis. insanos
& ꝑditos manichȩos. ne uob̃ adiuuan¬

Expanded text:
sunt, opinatur esse permixtam; in homine ausunt, opinatur esse permixtam; in homine autem per concupiscentiam decipi. Quam concupiscentiam, quod saepe inculcandum est, non vitium substantiae bonae, sed malam vult esse substantiam. Mala non vacuum fuisse dicit Adam, sed ejus minus habuisse, multoque plus lucis. Videsne huic dementiae, quae Dei naturam corruptibilem dicit, eamque malae naturae commixtione corrumpit, quantum catholica fides adversa sit, quae omnia mala generis humani, quorum non parvam partem parvulos etiam tur, non dicit esse nisi ex natura bona, et a Deo bono bene instituta, sed propria voluntate et primi hominis praevaricatione vitiata? Quod vos negantes, quid agitis, nisi ut haec omnia mala, quae de peccato naturae bonae in parvulos venire non vultis, commixtioni malae naturae tribuantur, quam Manichaeorum furiosus error inducit? Videtis igitur, etsi videre non vultis, insanos et perditos Manichaeos, ne vobis adjuvan
Abbreviated transcription (Latin):
ad defensionẽ tui ꝓmouet: qđ ãcrimi¬
natione naturȩ humanȩ adam seque¬
strandum putasti. Suꝑ cuiꝰ stati mox
pleniꝰ disseremus. Hic nonstrasse suf¬
ficiat. nichil ita rude intuis sensib in¬
ueniri: ut ñ sit iam manichei uolutati¬
one detritum. Auoꝰ. Manicheus excõ¬
mixtione duarum naturarum coȩt̃naꝵ
bomi scilicet & mali. ñ solũ hominẽ sed
uniu̾sum mundum constare dicit: et
adeum omĩa ꝑtinentia. Ita sane. uti¬
psam fabricam mundi. quãuis excom¬
mixtione boni & mali. đo bono artifici
tribuat: Animalia uͦ & cuncta quȩ na¬
scunt᷑ ẽ t̃ra. & ipsum homi nẽ oꝑa eẽ di¬
cat maligne m̃tis. quã genti attribuit
tene brarum. Hinc ẽ. qđ animã primã
dicit ã dõ lucis manasse: & accepisse
istam fabricam corporis. ut eã freno suo
regeret. Non enĩ hoc de homine. s de ani-¬
ma bona dicit. quã dĩ partẽ atq natu¬
ram. uniu̾so mundo & om̃ib que in eo

Expanded text:
ad defensionem tui promovet, quod a crimiad defensionem tui promovet, quod a criminatione naturae humanae Adam sequestrandum putasti, super cujus statu mox plenius disseremus. Hic monstrasse sufficiat, nihil ita rude in tuis sensibus inveniri, ut non sit jam Manichaei volutatione detritum. AUG. Manichaeus ex commixtione duarum naturarum coaeternarum, boni scilicet et mali, non solum hominem, sed universum mundum constare dicit, et ad eum omnia pertinentia; ita sane, ut ipsam fabricam mundi, quamvis ex commixtione boni et mali, Deo bono artifici tribuat: animalia vero, et cuncta quae nascuntur e terra, et ipsum hominem, opera esse dicat malignae mentis, quam genti attribuit tenebrarum. Hinc est, quod « animam primam » dicit « a Deo lucis manasse, et accepisse istam fabricam corporis, ut eam freno suo regeret. » Non enim hoc de homine, sed de anima bona dicit, quam Dei partem atque naturam universo mundo, et omnibus quae in eo
Abbreviated transcription (Latin):
et laudat. Auoꝰ. Nunquid apłs omnẽ
concupiscentiȩ carnalis usũ uituperat
qui dicit. & si accepis uxorẽ ñ peccasti:
& sinupserit uirgo ñ peccat: gͦ manicheus
qͥd loquat᷑ ignorat: s. nec tu qͥd loquaris
incelligis. qui putas aliud significasse.
sit dicit. q̃ ut caro concupiscat adu̾sus
sp̃m. ex prum hominis p̃uaricatione de¬
scende. catholicus doctus & doctor. &
didicit in catholica et docuit. Iuł̃. Qd
ut diceres bonã quidẽ s primoꝵ hõiũ
tantum factam naturam. omnẽ autẽ
deinceps ꝑconcupiscentiã fuisse subu̾sã:
etiã manicheus ita disseruit. Oꝑe inqͥt
istam eorporis: ut cã freno suo regeret.
Uenit mandatum: peccatũ reuixit qđ
uidebatur captiuum: inuenit articu¬
los suos diabolus materiã concupiscen¬
tiȩ: in eam seduxit: & ꝑ illã occidit. Lex
in illa ad patͥtium epła. quasi de primȩ
factũ flore substantie. meliorẽ dicit se¬
cutis. Non gͦ magnum ẽ. nec aliquid

Expanded text:
et laudat. » AUG. Numquid Apostolus omnem et laudat. » AUG. Numquid Apostolus omnem concupiscentiae carnalis usum vituperat, qui dicit, Et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit virgo, non peccat ? Ergo Manichaeus quid loquatur ignorat. Sed nec tu quid loquaris intelligis, qui putas aliud significasse Asit, dicit : qua ut caro concupiscat adversus spiritum, ex primi hominis praevaricatione descendere, catholicus doctus et doctor et didicit in Catholica et docuit . CLXXXVI.ut diceres bonam quidem, sed primorum hominum tantum factam naturam, omnem autem deinceps per concupiscentiam fuisse subversam: etiam Manichaeus ita disseruit: « Operae, istam corporis, ut eam freno suo regeret. Venit mandatum, peccatum revixit, quod videbatur captivum: invenit articulos suos diabolus, materiam concupiscentiae in eam seduxit, et per illam occidit. Lex in illa ad Patricium epistola, « quasi de primae factum flore substantiae meliorem dicit secutis. » Non ergo magnum est, nec aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
& cur ei si consentias. necesse ẽ ut tͣpiter
uiuas: Iuł. Qđ uͦ tu posusti. concupi¬
scentiȩ malum ẽ. qđ uitat uͥq conspectũ.
& querit pudendo secretum: ita & mani¬
cheus. secretis inqͥt pudorib agt̃. quo tẽ¬
pore odio habent lucẽ. utine manifesten-¬
t᷑ oꝑa coꝵ. aug̃. Sicut manicheus nescit
qͥd boni agat᷑ ꝑcarnalis concupiscentie
malũ: sic & tu nescis cui malo pudor que
licite cõmiscet᷑ malo bene utit᷑. ut magis
credi apło cõmemores qui dixisset. qͥa
ñ habitat incarne sua bonũ. & hoc non
bonũ idẽ malũ in carne apłi habitans.
Uis concupiscentiã carnis uideri: mani¬
cheus ñ alit̃ quã tu posuit. Nam post
bonũ qđ uolo ago. s malum oꝑor quod
exhorreo. Dolebat enĩinqͥt: quia pecca¬
tum idest diabolus. oꝑabat᷑ in eo omnẽ
concupiscentiã. Legalis auetoritas in¬
dicat malũ concupiscentiȩ. cum omnẽ
esꝰ usum uituperat: quẽ caro miratur

Expanded text:
et cur ei si consentias, necesse est ut turpiteret cur ei si consentias, necesse est ut turpitersuisti, « concupiscentiae malum est, quod vitat ubique conspectum, et quaerit pudendo secretum » : ita et Manichaeus, « Secretis, » inquit, « pudoribus agunt, quo tempore odio habent lucem, uti ne manifestentur opera eorum. » AUG. Sicut Manichaeus nescit quid boni agatur per carnalis concupiscentiae malum; sic et tu nescis cui malo pudor quaelicite commiscetur, malo bene utitur » , ut magis credi Apostolo commemores, qui dixisset, Quia non habitat in carne sua bonum, et hoc non bonum, id est malum in carne Apostoli habitans, vis concupiscentiam carnis videri: Manichaeus non aliter quam tu posuit. Nam postqbonum quod volo, ago; sed malum operor, quod exhorreo: Dolebat enim, » inquit, « quia peccatum, id est, diabolus, operabatur in eo omnem concupiscentiam. Legalis auctoritas indicat malum concupiscentiae, cum omnem ejus usum vituperat, quem caro miratur
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc paruulos si potestis excipite: et
audete dicere eos in regnum qͥdẽ xp̃i re¬
genãtione transferri: s de tenebrarum
potestate non erui.llerũtam̃ parate uos.
in facies ur̃as easdem exsufflationes di¬
quippe ex sufflationib exsufflandie¬
stis: qualib aꝑtissime uerũ eẽ ostendit᷑
facit libido animo uolente. cũ aliqͣndo
faciat & nolente. atq hanc eiꝰ suꝑbiã
qua nolente anmo cõmouet᷑ accusas:
manichei ñ solum sensib s etiã eloq̃is
explicatum ẽ. Nam cumnos arguisset. qͥa
diceremꝰ adõ fieri homines. qͦs seminari fa
concupiscentia gigni. cũ animo nolente
coeunt. Aug̃ Sed manicheus ñ intelligit.
etiã dehominis malo posse dm̃ creare
qđd bonũ ẽ: & hominẽ ipsum malo be¬
ne uti ꝑ pudicitiã comugalẽ. cui malo
reluctatur illicienti ad dampnabilẽ tur¬
pitudinẽ s tu qui hoc qđ malũ est malũ
eẽ negas. cur ei repugnas ne tͣpit̃ uiuas:

Expanded text:
Hinc parvulos, si potestis, excipite; et Hinc parvulos, si potestis, excipite; et audete dicere, eos in regnum quidem Christi regeneratione transferri, sed de tenebrarum potestate non erui. Verumtamen parate vos, in facies vestras easdem exsufflationes diquippe exsufflationibus exsufflandi estis, qualibus apertissime verum esse ostenditur facit libido animo volente, eum aliquando faciat et nolente » , atque hanc ejus superbiam, qua nolente animo commovetur, accusas: Manichaei, non solum sensibus, sed etiam eloquiis explicatum est. Nam cum nos arguisset, quia diceremus a Deo fieri homines, quos seminari fatconcupiscentia gigni, cum animo nolente coeunt. » AUG. Sed Manichaeus non intelligit, etiam de hominis malo posse Deum creare quod bonum est, et hominem ipsum malo bene uti per pudicitiam conjugalem, cui malo reluctatur illicienti ad damnabilem turpitudinem. Sed tu qui hoc quod malum est, malum esse negas, cur ei repugnas, ne turpiter vivas;
Abbreviated transcription (Latin):
quȩcũq mala uł originis attrabat. uł uo.¬
luntatis adiciat. Non cm̃ substantie na¬
curȩq sunt uicia: ab eo saluatore sanan¬
da. quo ereatore conditaẽ. eisdẽ uiciis
uiciata natura. Hoc ẽ qđ &e manicheos
eũtit & uos. qui ñ mecũ s cũ ambrosio
certatis: quẽ manichȩis in hoc certami¬
tia natos. diabolus quasi suȩ arboris
fructus iuire decerpit. Eque gͥ blasphe¬
mas ut manicheus: qui concupiscentiã
carnis a dõ conditã uindicemꝰ. auõ. Si
adcausam uenire uoluisses.cur baptiran¬
di & exsufflent᷑ & exorcis ino mundent᷑
infantes: ibi aꝑtissime ñ solum eruditis.
uus hereticꝰ appareres. S quia id ex li¬
bro meo tͥ quidẽ ꝓposuisti quasi refel¬
lendũ. s ꝑtractare ita timuisti. ut falla¬
ci loquacitate uitares. Et multa dicendo
nolis & inculco. dicentẽ de dõ patre. qͥ
eruit nos de potestate tenebrarũ. et
transtulit in regnũ filii caritatis suȩ.

Expanded text:
quaecumque mala vel originis attrahat, vel voquaecumque mala vel originis attrahat, vel voluntatis adjiciat: non enim substantiae naturaeque sunt vitia; ab eo salvatore sananda, quo creatore condita est, eisdem vitiis vitiata natura. Hoc est quod et Manichaeos evertit, et vos: qui non mecum, sed cum Ambrosio certatis; quem Manichaeis in hoc certamitia natos diabolus quasi suae arboris fructus jure decerpit. Aeque igitur blasphemas ut Manichaeus, qui concupiscentiam carnis a Deo conditam vindicemus. AUG. Si ad causam venire voluisses, cur baptizandi et exsufflentur, et exorcismo mundentur infantes, ibi apertissime non solum cruditis, vus haereticus appareres. Sed quia id ex libro meo tibi quidem proposuisti quasi refellendum, sed pertractare ita timuisti, ut fallaci loquacitate vitares, et multa dicendo, Patre, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae .
Abbreviated transcription (Latin):
tis: & nos m̃tiri dicis. qui te discipłm illiꝰ
non solum fuisse ut ipse scribis. s etiã cͥe
dicamus: & in hoc tam̃ ille prudentior:
qui cũ hanc concupiscentiã carnĩa diabolocre¬
didisset inmissam̃collegit confitendũ eẽ
ad dĩ oꝑam ñ ꝑtincre. quicqͥd de diabo¬
lica concupiscentia appareret ꝓlatũ. Aug̃
Contra hoc totũ ualet suꝑior nr̃a respon¬
sioes & hac alie suꝑiores: qͣs legat qͥ uolet.
uł. Tuaũt hebeu ͦ. qui fructũ con¬
cupiscentiȩ diabolice hominẽ dicens. dĩ
tam̃ eum ascribis oꝑib. ñ qͣsi de malobo¬
nũ factum. s malũ ce de mala radice
platũ: habere tam̃ auctorẽ bonũ quem
fructũ radicis suȩ diabolus sibi usndi¬
cet. Aug̃. Gonum aliqđ ẽ homo: etiam
quisqͥs maioris ȩtatis est malus homo.
Non enim qd malus homo est aufert
& quod bonũ aliqq̃ ẽ: quia homo est.
cuiꝰ nature. id bonihurꝰ auctor ẽ ds.

Expanded text:
ntis: et nos mentiri dicis, qui te discipulum illius ntis: et nos mentiri dicis, qui te discipulum illius non solum fuisse, ut ipse scribis, sed etiam esse dicamus. Et in hoc tamen ille prudentior, qui cum hanc concupiscentiam carnis a diabolo credidisset immissam, collegit confitendum esse ad Dei operam non pertinere, quidquid de diabolica concupiscentia appareret prolatum. AUG. Contra hoc totum valet superior nostra responsio, et cum hac aliae superiores, quas legat qui volet. hebetior qui fructum concupiscentiae diabolicae hominem dicens, Dei tamen eum adscribis operibus; non quasi de malo bonum factum, sed malum et de mala radice prolatum, habere tamen auctorem bonum, quem fructum radicis suae diabolus sibi vindicet. AUG. Bonum aliquod est homo, etiam quisquis majoris aetatis est malus homo. Non enim quod malus homo est, aufert ei quod bonum aliquod est, quia homo est: cujus naturae, id est, boni hujus auctor est Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
sic. securi spectamus. Et uos enĩ & mani¬
cheos. sine dubio uincit ambrosius.
Tutam̃ argum̃tando. & testimonia scͥp¬
turarũ usurpando. dehac illũ concupiscẽ¬
tia quã legem peccati uocas. om̃s sc̃os tã
pollutos quã conquestos fuisse confirmaᷤᷤ.
Augꝰ. Non polluunt᷑ hoc maloseĩ. quos
constat eẽ uł fuisse fortissimos huiꝰ mali
debellatores. s: ne isto malo in ex piabilit̃
polluantur. timeant potiꝰ eiꝰ impuden-¬
tissimi laudatores. Iuł. Qͥ d manicheus
dicitꝰ ꝑ concupiscentiã. corpoꝵ auctor dia¬
bolus est: ꝑhanc diabolus corpora ñani-¬
mas aucupatur. Tolle inqͥt maligne stir¬
pis radicẽ. & spitalis fies. De hac apłs cla
stultos uocat. qui dicamꝰ figm̃tum hoc
corporis ad dm̃ ꝑtinere. qđ ꝑconcupiscen-¬
tiam gen̾ãtũ eẽ fateam᷑. Uides gͦ. qͣnta tͥ sit
& manicheo. innr̃i impugnatione concor¬
dia: eius dimicas u̾bis. eius niteris argum̃¬

Expanded text:
am sic securi spectamus; et vos enim et Maniam sic securi spectamus; et vos enim et Manichaeos sine dubio vincit Ambrosius.Tu tamen argumentando, et testimonia Scripturarum usurpando, de hac illum concupiscentia, quam legem peccati vocas, et omnes sanctos tam pollutos quam conquestos fuisse confirmas. AUG. Non polluuntur hoc malo sancti, quos constat esse vel fuisse fortissimos hujus mali debellatores: sed ne isto malo inexpiabiliter polluantur, timeant potius ejus impudentissimi laudatores. CLXXX. JUL. Quid Manichaeus dicit? « Per concupiscentiam corporum auctor diabolus est: per hanc diabolus corpora, non animas aucupatur. Tolle, » inquit, « malignae stirpis radicem, et spiritualis fies. De hac Apostolus clamstultos vocat, qui dicamus figmentum hoc corporis ad Deum pertinere, quod per concupiscentiam generatum esse fateamur. Vides ergo quanta tibi sit et Manichaeo in nostri impugnatione concordia; ejus dimicas verbis, ejus niteris argume
Abbreviated transcription (Latin):
primi hominis nr̃e accidisse naturȩ: uos
aũt dicitis. exui consuetudinis. Maniche¬
i dicunt. ex cõmixtione duarum naturarũ
coeternarum. boniscilicet & mali. Poterã
iam dicere. ut eligat hoꝵ trium qđ uolu¬
crit: qui uult catholicus ꝑmanere. Neq eñi
timere debeo. ne manicheos quisq fugiens
uos p̃ponat ambrosio.s: urãm sententiam
qua dicitis hoc malũ consuetudinis in o¬
lescere. eẽ uanissimã iudicat: qui uidet sine
hoc malo neminẽ nasci. Mox ut enĩqͥsq
ratione uti ceꝑit. si concupiuent castitatẽ.
concupiscentiã carnis quȩ fuerat ętate
sopita. uelut euigilantẽ repugnantemq
iam sentit. Et aut uictus abstrahit᷑: aut
ne in eiꝰ labat᷑ adsensum. adu̾sus eã sipiꝰ ẽ
dño adiuuante confligit. Qd̃ si ñuultis ac¬
ciꝑc. qͥdinme scuitis: Manicheos ambro¬
siũq cõmutite: atq inspectacło huiꝰ certa¬
minis. si catholici estis cun parti faueatis
eligite. Puto: qđ ã uob̃ uictor ambrosius

Expanded text:
primi hominis accidisse nostrae naturae : vos autem dicitis, ex vi consuetudinis: Manichaei dicunt, ex commixtione duarum naturarum coaeternarum, boni scilicet et mali. Poteram jam dicere, ut eligat horum trium quod voluerit, qui vult catholicus permanere. Neque enim timere debeo, ne Manichaeos quisque fugiens vos praeponat Ambrosio. Sed vestram sententiam, qua dicitis hoc malum vi consuetudinis inolescere, esse vanissimam judicat, qui videt sine hoc malo neminem nasci. Mox enim ut quisque ratione uti coeperit, si concupiverit castitatem, concupiscentiam carnis, quae fuerat aetate sopita, velut evigilantem repugnantemque jam sentit; et aut victus abstrahitur, aut ne in ejus labatur assensum, adversus eam, si pius est, Domino adjuvante confligit. Quod si non vultis accipere, quid in me saevitis? Manichaeos, Ambrosiumque committite, atque in spectaculo hujus certaminis, si catholici estis, cui parti faveatis eligite. Puto quod a vobis victor Ambrosius
Abbreviated transcription (Latin):
cheis. dicendo. malũ qđ ei manifestũ ẽ
inẽc̃ ex primi hominis p̃uaricatione
ñ eẽ. ut concludant illialiam substan
temin unoquoq iam suo arbitratu
id sanari asserimꝰ qđ uiciari potest.:
qm nec aliud sauciatũ ostendit᷑. quã
sicut ipsi: si hoc uob̃ ꝓdeẽ crederet᷑. ut
eruemini de potestate tenebrarũ. et
in regnum transferremini xp̃i. Iul.
Inbapci ⁊ atis aut̃. ñ concupiscentia car¬
nis quȩ naturalis ẽ: s concupiscentie
ens intelligi: Tuaut ñ concupiscentiã
carnis quȩ naturalis est. s concupiscen¬
tiam malam. reatũ hab̃e dicis. Apud
te quippe nec quando concupiscitur
fornicatio. concupiscentia carnis ma¬
sa. siue quis ea conuigium sine adulte¬
rium concupiscat. Qm̃ si coniugium.
bono bene utitur: Si adulttriũ bomo
lã. quã dicit concupiscentiã carnis ã
patre non ẽẽ s ex mundo: quandiuitu
dicis concupiscentiã carnis etiã qͣndo

Expanded text:
chaeis, dicendo malum, quod ei manifestum est chaeis, dicendo malum, quod ei manifestum est inesse, ex primi hominis praevaricatione non esse; ut concludant illi aliam substanttem in unoquoque jam suo arbitratu id sanari asserimus, quod vitiari potest: quoniam nec aliud sauciatum ostenditur, quamsicut ipsi, si hoc vobis prodesse crederetur, ut erueremini de potestate tenebrarum, et in regnum Christi transferremini. CCIX. JUL. In baptizatis autem non concupiscentia carnis, quae naturalis est, sed concupiscentiae ens intelligi: tu autem non concupiscentiam carnis quae naturalis est, sed concupiscentiam malam reatum habere dicis. Apud te quippe nec quando concupiscitur fornicatio, concupiscentia carnis maer, ut vis, sive quis ea conjugium, sive adulterium concupiscat: quoniam si conjugium, bono bene utitur; si adulterium, bonolam, quam dicit concupiscentiam carnis a Patre non esse, sed ex mundo, quamdiu tu dicis concup
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ malã ẽẽ naturam & uiciis eius
iuratis & pęnis. Auõ. Natura humana
& si malaẽ. quia uiciata ẽ: ñ tam̃ malũ
ẽ. quia natura est. Nulla em̃ natura in
quantum natura est malũ ẽ. s ꝓrsus
bonũ: sine quo bono. ullũ eẽ ñpotest
malũ: quia nisi in aliqua natura ullũ
eẽ ñ potest uicium: quãuis sine uitio
possit eẽ. uł nunquã uiciata. uł sana¬
ta natura: qđ manichȩi suntelligerent
manichei om̃ino ñ eeñt: duas excon¬
trariis partib boni & mali introdu¬
cendo naturas: sigͦ uides qͥd int̃ nos
& manicheos int̾sit. tace: siñ uides. ta
ce. Iuł. Nongͦ inuidemꝰ saluatorẽ. illi
quã conditoris sui dignitate defendimꝰ
s malum eã negamꝰ eẽ. ne efficiamͣ ma¬
nichei: Malum ei negamꝰ iNeẽ. ne muta¬
tis nominib simus totidẽ manichei.
Aug᷑. Prorsus contra manicheos estis.
cum dicitis naturã malam ñ cẽ: s pe¬
lagiani estis. cum eimalũ dicitis non
incẽ.& nescientes suffragamini mani¬

Expanded text:
is ejus juratis, et poenis. AUG. Natura humana, etsi mala est, quia vitiata est; non tamen malum est, quia natura est. Nulla enim natura, in quantum natura est, malum est; sed prorsus bonum, sine quo bono ullum esse non potest malum: quia nisi in aliqua natura ullum esse non potest vitium; quamvis sine vitio possit esse, vel nunquam vitiata, vel sanata natura: quod Manichaei si intelligerent, Manichaei omnino non essent, duas ex contrariis partibus boni et mali introducendo naturas. Si ergo vides quid inter nos et Manichaeos intersit, tace: si non vides, talvatorem illi, quam conditoris sui dignitate defendimus: sed malum eam negamus esse, ne efficiamur Manichaei; malum ei negamus inesse, ne mutatis nominibus simus totidem Manichaei. AUG. Prorsus contra Manichaeos estis, cum dicitis naturam malam non esse: sed Pelagiani estis, cum ei malum dicitis non inesse, et nescientes suffragamini Mani
Abbreviated transcription (Latin):
illã negaueras debere saluari: Auoꝰ Saluan¬
ñ quia uiciũ ẽ.s quia uiciũ habet. uicio¬
sa est. Quia uitiosa ẽ gͦ saluanda ẽ. Si aũt
ipsa natura hocẽ ipsa substantia uictum
eẽt: saluanda ñ eẽt. Quomͦgͦ unã rem¬

Expanded text:
illam negaveras debere salvari? AUG. Salvanillam negaveras debere salvari? AUG. Salvannon quia vitium est, sed quia vitium habet, vitiosa est. Quia vitiosa est ergo, salvanda est: si autem ipsa natura, hoc est, ipsa substantia, vitium esset, salvanda n
Abbreviated transcription (Latin):
quia & si uiciata conuincit᷑. ñ tam̃ uiciũẽ.¬
Iuł. Siaũt uindicat᷑ ãmalis & bonade¬
fenditur. nec nasciex ea malũ. nec ei messe
pocest naturalit̃. E uanuit gͥ conclusio
tua: quia sententia quã scdo loco intuli¬
sti. non distinxit s geminauit priorem.
auoꝰ. Non continuo. sibona defenditue:
usndicat᷑ ãmalis. E adẽ quippe natura &
bona est inquantũ natura est: ce mala ẽ.
si uiciata est. Nonẽ tam̃ malũ ulla om̃i¬
no natura. Nongͥ euanuit conclusiomea
qua dixinatura humana si malũ eẽt sal¬
uanda non eẽt. sici mali nichil inẽe sal¬
uanda ñ ẽẽt: s siuis uerũ dicere. dic potiꝰ
euanuisse argum̃tationẽ tuã. qua uolui¬
sti refellere. conclusionẽ tuã meã. Iuł.
Natura inquis humana si malũ esset
saluanda ñ ec̃t: sici mali nichil messet.
saluanda ñ eẽt. Qͥd aliud ostendisti. ꝗͣ
unã rẽ ꝓpt̃ id debere saluari. ꝓpt̃ quod

Expanded text:
quia etsi vitiata convincitquia etsi vitiata convincitUL. Si autem vindicatur a malis, et bona defenditur, nec nasci ex ea malum, nec ei inesse potest naturaliter. Evanuit igitur conclusio tua; quia sententia, quam secundo loco intulisti, non distinxit, sed geminavit priorem. AUG. Non continuo, si bona defenditur, vindicatur a malis. Eadem quippe natura, et bona est, in quantum natura est; et mala est, si vitiata est: non est tamen malum ulla omnino natura. Non igitur evanuit humana, si malum esset, salvanda non esset; si ei mali nihil inesset, salvanda non esset. Sed si vis verum dicere, dic potius evanuisse argumentationem tuam, qua voluisti refellere conclusionem meam. CXCIV. JUL. Natura, inquis, humana si malum esset, salvanda non esset; si ei mali nihil inesset, salvanda non esset: quid aliud ostendisti, quam unam rem propter id debere salvari, propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
negat ei malum ineẽ: misericordẽ uicia¬
tȩ inuidet saluatorẽ sit gͥ lector intentꝰ.
Iidebit nichil te dixisse aliud: quã quod
dicendũ negaras. Pronuntiasti eñ ei rei
malũ inẽc naturalit: quã dixeras malã ñcẽ
naturalit. Augꝰ. Nondixerã malã noncẽ:
s malũ non eẽ. Hoc ẽ ut planiꝰ loquar. Non
dixerã uiciatã ñ eẽ .s uiciũ non ẽẽ. Relege:
& incellige. Iuł̃. Sed intelligł ñ potest ali¬
ud mala natura: Quã id qđ malumest
habere congenitũ. Auoꝰ. Siue congenitũ
sit malũ. sicut ingenii fatuitas. siue uolũ¬
tate assumpcum sicut omicidiũ. pocest
dicimalus homo etiã mala natura. quia
& homo natura est. Sicut malus equus.
potest & malũ animal dici. quia & equus
animalest. Iuł Et ut fiat breus ac
pura conclusio:si naturȩ inest ita malũ.
ut nascat᷑ ex ea cum ipsis seminib malũ:
mala sine dubitatione conuincit᷑. aug̃.
Et si mala coniuncit᷑. ñ tam̃ malum est:

Expanded text:
negat ei malum inesse, misericordem vitiatae invidet Salvatorem . Sit igitur lector intentus: videbit nihil te dixisse aliud, quam quod dicendum negaras: pronuntiasti enim, ei rei malum inesse naturaliter, quam dixeras malam non esse naturaliter. AUG. Non dixeram malam non esse, sed malum non esse: hoc est, ut planius loquar, non dixeram vitiatam non esse, sed vitium non esse. Relege, et intellige. CXCI. JUL. Sed intelligi non potest aliud mala natura, quam id quod malum est habere congenitum. AUG. Sive congenitum sit malum, sicut ingenii fatuitas, sive voluntate assumptum, sicut homicidium; potest dici malus homo etiam mala natura, quia et homo natura est; sicut malus equus potest et malum animal dici, quia et equuus animal est. CXCII. JUL. Et ut fiat brevis ac pura conclusio: si naturae inest ita malum, ut nascatur ex ea cum ipsis seminibus malum; mala sine dubitatione convincitur. AUG. Etsi mala convincitur, non tamen malum est:
Abbreviated transcription (Latin):
quã tͥ Iuł. Ac ꝑhoc nec aliqđ peccatũ
ẽẽ. tam conditoris humani generis.
quã redemptoris testimonio cõpbatur.
auoꝰ. Qͥdest qđ dicis nimis inconsi¬
derate. nec aliqd peccatum naturȩ ineẽ.
quasi peccatum possit omino ineẽ nisi
nature. etiam si ñ sit origine adtractum.
s uoluntate cõmissũ: Siue quippe an¬
głi siue hominis peccatũ. manifestum ẽ

Expanded text:
UL. Ac per hoc, nec aliquod peccatum esse, tam Conditoris humani generis, quam Redemptoris, testimonio comprobatur. AUG. Quid est quod dicis nimis inconsiderate, nec aliquod peccatum naturae inesse? quasi peccatum possit omnino inesse nisi naturae, etiamsi non sit origine attractum, sed voluntate commissum. Sive quippe ang
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nolente animo gerimus solũ: S uidea¬
mus: qͥd aliud adiungat. Demq omne
peccatũ extra corpus est. quia actuale est:
qui aũt fornicat᷑. in corpus suũ peccat. Om¬
ne enim peccatũ. ante quã fiat ñ ẽ.: & post
factum. memoria sola eiꝰ oꝑis. ñ ipsa speti¬
es manet. Malũaũt concupi scentie. qui¬
a naturale ẽ. ante quã fiat ẽ: cũ fit auge¬
t᷑. post factum. & uidet᷑ & ꝑmanet. Qͥ dgͥ

Expanded text:
 nolente animo gerimus solum? » Sed videamus quid aliud adjungat. « Denique omne peccatum extra corpus est, quia actuale est: qui autem fornicatur, in corpus suum peccat . Omne enim peccatum antequam fiat, non est; et post factum, memoria sola ejus operis, non ipsa ipsa species manet: malum autem concupiscentiae, quia naturale est, antequam fiat, est; cum fit, augetur; post factum, et vide
Abbreviated transcription (Latin):
uidiam. auõ Ita uͦ catholicꝰ tues. et am¬
brosius catho licꝰ ñ est: ñ usq adeo cua¬
nuerunt homines ur̃e contagio uani¬
tatis. quoscũq deciꝑe potuistis: ut hoc
audeant in animũ inducere. Pinde
paulisꝑ atcende: discordiã carnis & sp̃s.
dequa scͥptum ẽ. scio quia non habitat
in me hoc ẽ in carne mea bonũ. Helle

Expanded text:
vidiam. AUG. Ita vero catholicus tu es, et Amvidiam. AUG. Ita vero catholicus tu es, et Ambrosius catholicus non est? Non usque adeo evanuerunt homines vestrae contagio vanitatis, quoscumque decipere potuistis, ut hoc audeant in animum inducere. Proinde paulisper attende. Discordiam carnis et spiritus, de qua scriptum est, Scio quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum: velle
Abbreviated transcription (Latin):
pelagiani: nec ciꝰ contra sp̃m motꝰ lauda¬
tur ã nob̃ sicut ã pelagianis: s. dicimꝰ eam
turam ꝑ p̃uaricationẽ primi hominis ũ¬
sum est. qđ dicunt catholici xꝑ̃iani. Eiꝰq
mali usꝰ licitus & honestus. lib̃oꝵ pro¬
creandoꝵ causa apꝓbat᷑ a nob̃. sicut ã ca¬
tholicis xp̃ianis. Ita & manicheos & pe-¬
lagianos suꝑamus atq uitamus. Quoꝵ
sic errores utroꝵq diu̾si sunt. ut qͥ uidet᷑
minor. ipse illius qui uidet᷑ maior demõ¬
stretur adiutor. Qđ enim malũ eẽ satis
euident̃ apparet. dũ pelagiam negantes.¬
seuitium bonȩ substantię. manicheos ad¬
iuuant: qui uitium ipsum malã dicunt
catoꝵ matrẽ acq de ea conqueri apłm
paulum cũ dicit. scio quia ñ habitat in
carne mcabonũ: Et ñ qđ uolobonũ hoc
ago. s qđ odio illud facio. Qđ sẽꝑã ca¬
tholicis ita ex positũ ẽ: ut ñ a̾nature in¬
famiã. s ad consuetudinis referretur in¬

Expanded text:
Pelagiani: nec ejus contra spiritum motus laudaPelagiani: nec ejus contra spiritum motus laudatur a nobis, sicut a Pelagianis: sed dicimus eam turam per praevaricationem primi hominis versum est, quod dicunt catholici Christiani; ejusque mali usus licitus et honestus liberorum procreandorum causa approbatur a nobis, sicut a catholicis Christianis. Ita et Manichaeos et Pelagianos superamus, atque vitamus; quorum sic errores, utrorumque diversi sunt, ut qui videtur minor, ipse illius qui videtur major, demonstretur adjutor. Quod enim malum esse satis evidenter apparet, dum Pelagiani negant esse vitium bonae substantiae, Manichaeos adjuvant, qui vitium ipsum malam dicunt catorum matrem, et de ea conqueri apostolum Paulum, cum dicit, Scio quia non habitat in carne mea bonum; et, Non quod volo bonum, hoc ago; sed quod odio, illud facio : quod semper a Catholicis ita expositum est, ut non ad naturae infamiam, sed ad consuetudinis referretur in
Abbreviated transcription (Latin):
laudas. miror si fidelit dimicas: Qñdo
aũt miscebaris uxori: quãuis nichil tum̃¬
doufui concesse uoluptatis inhiabas: se¬
cretum tam̃ crubescendo querebas. ꝓm¬
de ista tua suscepta. si hominũ in paradi
so felicitas ꝑmaneret. aut nulla ibi eẽt:
aut nullos suos motꝰ contra nutũ uolũ¬
tatis exereret. quib necesse eẽt obsistere.
ut uli felicitati honestas congrua redde¬
retur: s qm̃ in ciꝰ laudib eo usq ꝓgres¬
sus cs. ut libidinc̃ qualẽ nunc ẽ sentimꝰ:
talẽ in paradiso futurã fuisse contendas.
sibi reluctantiũ sollicitantẽ corda castoꝵ
Qͥs ñ uideat. qđ ñ sapientia. ñ ȩloquentia.
s impudentia mͥ resistis. quia te uictũ
conficeri ꝑu̾so pudore ꝓhiberis: Nosgͦ
carnis concupiscentiã nec substantiã na¬
ture malȩ cẽ dicimus. qđ dicunt manicher:
nec om̃is eiꝰ usus reꝓbat᷑ a nob̃ sicut ã ma¬
nichcis: nec eã rursus bonã dicimꝰ qđ dict̃

Expanded text:
laudas, miror si fideliter dimicas. Quando laudas, miror si fideliter dimicas. Quando autem miscebaris uxori, quamvis nihil timendo usui concessae voluptatis inhiabas, secretum tamen erubescendo quaerebas. Proinde ista tua suscepta, si in paradiso hominum felicitas permaneret, aut nulla ibi esset, aut nullos suos motus contra nutum voluntatis exsereret, quibus necesse esset obsistere, ut illi felicitati honestas congrua redderetur. Sed quoniam in ejus laudibus eo usque progressus es, ut libidinem qualem nunc esse sentimus, talem in paradiso futuram fuisse contendas, sibi reluctantium sollicitantem corda castorum; quis non videat, quod non sapientia, non eloquentia, sed impudentia mihi resistis, quia te victum confiteri perverso pudore prohiberis? Nos ergo carnis concupiscentiam, nec substantiam naturae malae esse dicimus, quod dicunt Manichaei; nec omnis ejus usus reprobatur a nobis, sicut a Manichaeis: nec eam rursus bonam dicimus, quod dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
cũ idest diabolus. oꝑaret᷑ inse omnẽ con¬
cupiscentiã. Legalis auctoritas indicat
malũ eiꝰ. cũ om̃s eiꝰ usus uituꝑat. qͦs ca¬
ro miratur & laudat. Om̃ĩs eñi amari¬
tudo concupiscentie. suauis ẽ anime: ꝑ
quã nutrit᷑ anima. & ad uigorẽ accitur.
Deniq cohercentis se ab om̃i usu concu¬
piscentie animꝰ. uigilat. ditat᷑. & crescit.
Pusum aut̃ concupiscentie: consueuit de¬
crescere. Intelligisne uł scro dep̃hendisse
nos.unde ñ solum saꝑes.s: etiã loquereris:
Tanto enĩ magistrum tuũ amore comple¬
cteris. ut. ñ solũ itinerib esꝰ. s etiã uestigi¬
is insistas. Qdtu om̃ib scͥptis asseris.Sic̃
& illi qͦs ad marcellim nom̃ edidisti libri.
Et isti testant᷑ qͦs ad ualerium destinasti:
Istam uidelicet concupiscentiã carnis quã
etiã pudendam uocas: ꝑdiabolũ ad mix¬
tam humanis ẽẽ corporib duẽ. Tuem̃
qua impudentia pudendam negas: con¬
tra quã nunc qnͣdoquidẽ illã libenter

Expanded text:
etur in se omnem concupiscentiam. Legalis auctoritas indicat malum ejus, cum omnes ejus usus vituperat, quos caro miratur et laudat: omnis enim amaritudo concupiscentiae suavis est animae; per quam nutritur anima, et ad vigorem accitur. Denique coercentis se ab omni usu concupiscentiae animus vigilat, ditatur, et crescit per usum autem concupiscentiae consuevit decrescere. » Intelligisne, vel sero deprehendisse nos unde non solum saperes, sed etiam loquereris? tanto enim magistrum tuum amore complecteris, ut non solum itineribus ejus, sed etiam vestigiis insistas: quod tu omnibus scriptis asseris, sicut et illi quos ad Marcellini nomen edidisti, libri, et isti testantur quos ad Valerium destinasti, istam videlicet concupiscentiam carnis, quam etiam pudendam vocas, per diabolum admixtam esse humanis corporibus. AUG. Tu enim qua impudentia pudendam negas, contra quam nunc, quandoquidem illam libenter
Abbreviated transcription (Latin):
quoq originale peccatũ. ex uoluntate pee¬
is innocens rerũ om̃ium natura defendi¬
t᷑: quȩ ita manens ut condita ẽ. nulis cri¬
mini ꝓbat᷑ obnoxia. Auoꝰ. Non auitm
ita mansit ut condita ẽ. idẽo crimini ꝑ¬
bat᷑ obnoxia. suãq stirpẽ suo erimimi ꝑ¬
bat᷑ tanquã hereditario fecit obnoxiam:
que tam̃ etiã ipsa in quantũ ã dõ condit᷑.
tura. nec maluꝰ auctor. Malẽ quippe. noꝵ
ex tantis inuenit᷑ nature. S sicut omnis
creatura in quantum condit᷑ bona est.
ita & ds̃ nacurarũ auctor bonarum. nullo
opis sui crimine macłatus. ꝑ omĩa bonꝰ
ꝓbat᷑. Totum igit᷑ quicꝗͥd manicheus at¬

Expanded text:
quoque originale peccatum ex voluntate pecquoque originale peccatum ex voluntate pecis innocens rerum omnium natura defenditur, quae ita manens, ut condita est, nulli crimini probatur obnoxia. AUG. Non autem ita mansit ut condita est: ideo crimini probatur obnoxia, suamque stirpem suo crimini tanquam haereditario fecit obnoxiam: quae tamen etiam ipsa in quantum a Deo conditur, tura, nec malus auctor. Malum quippe non exstantis invenitur naturae: sed sicut omnis creatura, in quantum conditur, bona est; ita et Deus naturarum auctor bonarum, nullo operis sui crimine maculatus, per omnia bonus probatur. Totum igit
Abbreviated transcription (Latin):
amplius fatuũ lugendũ eẽ. quã mortu¬
um: sicut gͦ nob̃cũ ñ dicitis dm̃ fatui¬
tatis auctorẽ Cum tam̃ nasci fatuos
homines dõ creante fateamini: sic nos
auctorẽ malicie ñ dicimꝰ dm̃. &e tam̃ o¬
riginalis obligatione peccati malos ho¬
mines nasci. non nͥ creante ipso. quiañ
creat homines nisi ipse. recte possumꝰ
dicere. Iuł. Ab solute gͥ claret. opinionẽ
illius consequentiȩ plus habe. si malum
aliqͥd naturalit̃ conderet᷑. cũ c̃similẽ sui
indicaret auctorẽ. Auõ. Sic sapiant. qui.
nisi herctici pelagiani. Ergo quia mor¬
talis homo sedm te ñ penalit s natura¬
lit̃ condit᷑: consimilẽ sui mortalẽ osten¬
dit auctorẽ. Et ut fatuitas tua saltem
fatuis erubescat: quia fatuis homo na
primo malum idest peccatũ dici ñ posse.
qđ ita ẽ ut eiꝰ natura cõpulerit: peccatũq
nichil cẽ aluid. quã exorbitantẽ ãcalle
iusticie liberã uoluntatẽ. Auo. Sed hoc

Expanded text:
amplius fatuum lugendum esse quam mortuamplius fatuum lugendum esse quam mortuum ? Sicut ergo nobiscum non dicitis Deum fatuitatis auctorem, cum tamen nasci homines fatuos Deo creante fateamini: sic nos auctorem malitiae non dicimus Deum, et tamen originalis obligatione peccati malos homines nasci, non nisi creante ipso, quia non creat homines nisi ipse, recte possumus dicere. CLVI. JUL. Absolute igitur claret, opinionem illius consequentiae plus habere: si malum aliquid naturaliter conderetur, consimilem sui indicaret auctorem. AUG. Sic sapiant, qui, nisi haeretici Pelagiani? Ergo quia mortalis homo, secundum te, non poenaliter, sed naturaliter conditur, consimilem sui mortalem ostendit auctorem: et ut fatuitas tua saltem fatuis erubescat; quia fatuus homo natprimo malum, id est peccatum, dici non posse quod ita est ut ejus natura compulerit; peccatumque nihil esse aliud quam exorbitantem a calle justitiae liberam voluntatem. AUG. Sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
auctorẽ. Nem̃ saltẽ aĩe parcit s sic̃ suã ꝗͣdã
dic̃ ẽẽ aĩã carnis. ita malã naturã dõ bono
coet̾nã ut bona om̃ino ẽe ñ possit: altã uͦ
animam bonã in eodẽ homine. ñ ã dõ
factam. s substantiam dĩ atq naturam.
in huiꝰ cõmixtionis miserias nulla sua
miquitate. s dĩ mala necessitate contru¬
sam. Hoc aũt totũ opificiũ. quõ ẽ homo:
& malũ. & malieẽ dicit auctoris. Uides¬
ne quã diu̾sa ille sapiat: &e obhoc insams¬
sime nefarieq desipiat: Tuaũt. qͥ ꝓpt̃ea
malos nasci posse ñ putas. quia ds̃ bonꝰ
eos ereat: concende si potes. nec corpora
nasci posse uitiosa. quia  ipsa ds̃ integer
creat. Contende postremo.sicut malos.
quia bonꝰ eos creat. ita nec tardos inge¬
nio. nec fatuos homines nasci. quia sa¬
piens eos creat. Annon est malũ fatui¬
tas: cum scͥptura dicat. incõparabiliter

Expanded text:
auctorem. Non enim saltem animae parcit: sed sicut suam quamdam auctorem. Non enim saltem animae parcit: sed sicut suam quamdam dicit esse animam carnis, ita malam naturam Deo bono coaeternam, ut bona omnino esse non possit; alteram vero animam bonam in eodem homine, non a Deo factam, sed substantiam Dei atque naturam, in hujus commixtionis miserias, nulla sua iniquitate, sed Dei mala necessitate contrusam. Hoc autem totum opificium quod est homo, et malum et mali esse dicit auctoris. Videsne quam diversa ille sapiat, et ob hoc insanissime nefarieque desipiat? Tu autem qui propterea malos nasci posse non putas, quia Deus bonus eos creat; contende, si potes, nec corpora nasci posse vitiosa, quia et ipsa Deus integer creat: contende postremo, sicut malos, quia bonus eos creat; ita nec tardos ingenio, nec fatuos homines nasci, quia sapiens eos creat. Annon est malum fatuitas, cum Scriptura dicat, incomparabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
scłm ꝑmalos dies usq ad suũ terminũ
ptibilĩ salutis accepto. pęnas tam̃ ui¬
te huiꝰ in bono usu earum tolerare iu-¬
berent᷑ cum mercede patientiȩ. potius
quam illis mererent᷑ etiam post remis¬
sionẽ peccatoꝵ carere: Iuł. At tu con¬
trahoc ultimum totꝰ in surgis: & cum
munã nauc̃ cum mancheo ascenderis:
misso iam freco.putasti t̾ tam̃ in litus
aliud exeundum. uerũ forte dilectu u¬
tilitatis pximȩ:. tolerabilior fiat. licet
tarda cunctatio. In quem gͥ portũ naui¬
giũ dirigis. Dico inquis bonũ qͥdem
dm̃eẽ. cundẽ tam̃ conditorẽ malorum.
Oꝑiculi fugam. in scopulos actam: totã
manichei sentinã suꝑ eum effinde uo¬
luisse. quẽ dm̃ putaris. Aug̃. Nunqͥd
tunegas. etiã in malis hominib bonam
cẽ naturam & animi &e corporis huiꝰ bomi
c̃ conditor ds̃. qđ manicheus malũ dicit:
ce huic bono qd malũdic̃. malũ assignat

Expanded text:
saeculum per malos dies usque ad terminum suum saeculum per malos dies usque ad terminum suum ptibilis salutis accepto, poenas tamen vitae hujus in bono usu earum tolerare juberentur, cum mercede patientiae, potius quam illis mererentur etiam post remissionem peccatorum carere? CLV. JUL. At tu contra hoc ultimum totus insurgis; et cum in unam navem cum Manichaeo ascenderis, misso jam freto, putasti tibi tamen in littus aliud exeundum. Verum forte dilectu utilitatis proximae tolerabilior fiat licet tarda cunctatio. In quem igitur portum navigium dirigis? « Dico, » inquis, « bonum quidem Deum esse, eumdem tamen conditorem malorum. » O periculi fugam in scopulos actam, totam Manichaei sentinam super eum effundere voluisse, quem Deum putaris! AUG. Numquid tu negas, etiam in malis hominibus bonam esse naturam et animi et corporis? Hujus boni est conditor Deus; quod Manichaeus malum dicit, et huic bono quod malum dicit, malum assignat