comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um ẽ. Qd̾ aut̃ eius iuuentus. &e senec¬
tus similis dicit᷑. eiꝰ gła & beatitudo
monstrat᷑. Nõ ẽ ds alius ut ds rec¬
tissimi. Ammiratio ẽ ĩ laudẽ crea¬
coris. qui extã iniquis parentib et
exmateria cã fragili ad tantã rec¬
citudinẽ popłm istũ scdm suã uo¬
luntatẽ conuertit. Huiꝰ aut̃ auxili

Expanded text:
um est. Quod autem ejus juventus et senecum est. Quod autem ejus juventus et senectus similis dicitur, ejus gloria et beatitudo monstratur. « Non est Deus alius, ut Deus rectissimi. » Admiratio est in laudem Creatoris, qui ex tam iniquis parentibus, et ex adeo fragili materia, ad tantam rectitudinem populum istum, secundum suam voluntatem convertit.
Abbreviated transcription (Latin):
sitiui & dedisti michibibere. et ce
tera. Isti aut̃ mane. &e meridiem
Ipossidebunt. quia nũquã ad occa¬
noctẽ declinabunt. Mane gͥ et
meridiem possidere. hoc ẽ lucem
ĩ filiis aser. sic placens fr̃ib suis.
tingat ĩ oleo pedẽ suũ. ferrum
et es ĩ calciamentũ eius. sicut di¬
es iuuentutis tuȩ. ita ce senectus
tua. Non ẽ ds̃ alius ut ds rectissum
ascensor cȩli auxiliator tuus. Quid¬
em̃i ꝑ aser qui beatus int̾pretatur.
nisi xp̃ianorũ popłs figurat᷑. qui
solus ȩt̃na beatitudine ꝑfruetur:
hic aut̃ ĩ filiis benedicit᷑. qm̃ in
fideles et si filii sunt. quia boniadd
creati sunt. benedictione tam̃ pat̃¬
na digni ñ sunt. Placet aut̃ frĩbus
sins ꝑ quos anglos intelligimus. Tn¬
git uero ĩ oleo pedẽ suũ. quia per
roquidẽ & ere calciat᷑: quia potesta¬
tem adño accepit calcandi suꝑ ser¬
pentes et scorpiones. Talis em̃ po¬
cestas calciamentũ ferreum. et ȩne¬

Expanded text:
sitivi, et dedistis mihi bibere, etc. sitivi, et dedistis mihi bibere, etc. . » Isti autem mane, et meridiem possidebunt, quia nunquam ad occatis declinabunt. Mane, et meridiem possidere est lucem in filiis Aser,  sit placens in fratribus suis, Tingat in oleo pedem suum:  ferrum et aes calceamentum ejus. Sicut dies juventutis tuae,  ita et senectus tua. Non est alius ut Deus fortissimus:  accensor coeli auxiliator tuus. er Aser, qui beatus interpretatur, nisi Christianorum populus figuratur, qui solus aeterna beatitudine perfruetur? Hic autem in filiis benedicitur, quoniam infideles, et si filii sint, quia boni a Deo calceati sunt, benedictione tamen paterna digni non sunt. Placet autem fratribus suis, per quos angelos intelligimus. Tingit in oleo pedem suum, quia per ro, et aere calceatur, quia potestatem a Deo accepit calcandi super serpentes, et scorpiones. Talis potestas calceamentum ferreum et aene
Abbreviated transcription (Latin):
& iustitiã et iudiciũ ĩ iudea oꝑa¬
cus ẽ. ¶Dan qͦq ait. Dancatulus
leonis. fluet largit de basan. De hu¬
ius nãq: stirpe fuit sanson: de hu¬
lus leonis. quia ut̃q fortis. alter
de bellando malos. alt̃ ꝑsequen¬
dobonos. Unde &e largit̃ fluere
dñr. quia cũ magna fortitudine
ĩ bella ruunt. Basan aũ qͥ ping¬
do int̾̃pretat᷑. cerrã uida significat.
quȩ om̃i t̾ra pinguior et fertilior
eẽ ꝓhibet᷑. Ex hac aut̃ ut̃q horũ
ꝓcedit. Et neptalim dix̃. Nep¬
talim abundantia ꝑfruet᷑. et
plenus erit benedictionis dñi. ma¬
ne &e meridiem possidebit. Int̃¬
p̃tat᷑ eñi neptalim latitudo. per
quẽ nos intelligimus. qͥ caritatiꝰ
amore dilatati. nemini manus clau¬
dunt. s ĩ faciendis elemosinis sẽp
eas aꝑtas hñt. Merito gͥ abundan¬
cia ꝑfruunt᷑. qͥ bona sua aliis abim¬
dant̃ largiunt᷑. Talib aut iniudi¬
Uenite benedicti patris mei. quia
esuriui et dedistis mͥ manducare.

Expanded text:
t justitiam ac judicia in Judaea operatus est. « Dan quoque ait: Dan catulus Leonis fluet largiter de Basan. » De hujus namque stirpe fuit Samson; de hlus leonis, quia uterque fortis, alter debellando malos, alter persequendo bonos. Unde et largiter fluere dicuntur, quia cum magna fortitudine in bella ruunt. Basan autem, qui pinguedo interpretatur, terram Juda significat, quae omni terra pinguior et fertilior esse perhibetur. Ex hac autem uterque eorum procedit. « Et Nephtali dixit. Nephtali abundantia perfruetur, et plenus erit benedictionibus Domini mane, et meridiem possidebit. » Interpretatur Nephtali latitudo, per quem eos intelligimus, qui charitatis amore dilatati, nemini manus claudunt, sed in faciendis eleemosynis semper eas apertas habent. Merito igitur abundantia perfruuntur, quia bona sua aliis libenter largiuntur. Talibus autem in judiVenite, benedicti Patris mei; quia esurivi, et dedistis mihi manducare,
Abbreviated transcription (Latin):
ge fac nobis deos qui nos precedãt.
Moysi em̃ huic uiro qui nos edux̃
deterra egypti. ignoranus quid
acciderit. Dicis popłe stulte ce in¬
sipiens adaaron. fac nobis deos.
Nũquid aaron scit facere deos: Cur
potius ñ dicis. a aronsis nobis deus:
Si eñi aaron ereat deos: diis melior
est aaron. Expecta paulisꝑ donec
uemat moyses: & ipse te doceat qͥd

Expanded text:
ge, fac nobis deos, qui nos praecedant: ge, fac nobis deos, qui nos praecedant: Moysi enim huic viro, qui nos eduxit de terra Aegypti, ignoramus quid acciderit. » Dicis, popule stulte et insipiens ad Aaron: Fac nobis deos. Nunquid Aaron scit facere deos? Cur potius non dicis Aaron: Sis nobis deus? Si enim Aaron creat deos, diis melior est Aaron. Exspectato paulisper donec veniat Moyses, et ipse te edoceat q
Abbreviated transcription (Latin):
catur. Non sine causa cotiens dñs
dicit. Uidete ut sabbatũ meum
iustodiatis. Custodite inquit sab¬
batũ meũ: custodite requiem me¬
in. Sic requiescite ut ego. Reqͥes¬
ne inquã amalo: cessate abiniqͥ¬
ãt̃. Hoc eñi significat requies sab¬
un. Male em̃ celebrat sabbatum:
hic homo ñest adeo qui sabbatum
ñ custodit. Bonũ gͥ insabbato fa¬
Quotiens gͥ peccamus sabbatũ uio¬
lamus.: quãdiu uͦ bonũ agentes ama¬
lo cessamus: sabbatũ custodimus. cũ
deo quiescimus. & festiuũ diem le¬
gitine celebraius. Nongͥ unodie
cũ iudeo: sed omnidie sabbaptire¬
editq dñis moysi cõpletis hu¬
iuscemodi sermonib minon¬
te synai duas tabulas testimonii
lapideas: scriptas digito dei. Quia
eñi duri. lapidei. & increduli sẽꝑ
iudei fuerunt: ideo legẽ in lapi¬
dibus scriptã susciꝑe meruerunt.
Ut saltim ꝑdunciã lapidũ: cordis
sui duriciam intelligerent. Uiden
gatus aduersus aaron ait. Sur¬

Expanded text:
catur, non sine causa Dominus catur, non sine causa Dominus dicit: « Videte, ut Sabbatum meum custodiatis. » Custodite, inquit, Sabbatum meum; custodite requiem meam; sic requiescite, ut ego; requiescite, inquam, a malo, cessate ab iniquitate: hoc enim significat requies Sabbati; male enim celebrat Sabbatum, « Hic homo non est a Deo, qui Sabbatum non custodit . » Bonum ergo in Sabbato faQuoties ergo peccamus, Sabbatum violamus, quandiu vero bonum agentes a malo cessamus, Sabbatum custodimus, cum Deo quiescimus, et festivum diem legitime celebramus. Non igitur uno die cum Judaeo, sed omni tempore sabbatiza« Deditque Dominus Moysi, completis hujuscemodi sermonibus in monte Sinai, duas tabulas testimonii lapideas scriptas digito Dei. » Quia enim duri, lapidei et increduli semper Judaei fuerunt, ideo legem in lapidibus scriptam suscipere meruerunt, ut saltem per duritiam lapidum, cordis sui duritiam intelligerent. CAPUT gatus adversus Aaron ait: Sur
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicens: fr̃s suos roborat. Qui
merito de tribudan eẽ pehibetur:
si quidẽ dan iudicans interp̃tatur.
quẽ ds uocauit ex nomine. socii
prius uocauit. quib nomina um¬
posuit. quos omniũ principes
elegit ex omnib. Hosem̃ sp̃s del.
nisq scientiȩ repleuit: ut tabet¬
naculũ dei qd̾ est ȩcclia. aminl¬
im artificio. & in effabili magis¬
qi e doctors. om̃sq uiri eruditi.
ociiadiutores. et cooꝑatores dati
ais. edifficate gͥ domũ dei insta¬
ĩ. laborate. orate. & dicite. Benig¬
ie fac dñe inbona uoluntate tua
hon. ut edificent᷑ muri ierłm. Qm̃¬
ait detabernaculo &e archa. et m̃¬
si ae candelabro. et de omnib quȩ
inc enumerant᷑ sufficient̃ superiꝰ
x posuimus: ista nos prelibasse
sifficiat.
ocutusq est dñs ad moysen
dicens. Loquere filus ifrł: et di¬
celadeos. Uidete ut sabbatũ meũ
moyses iam suꝑiꝰ desabbato locu¬
tus est.Satisq nos de sabbato
exposiumus. Non eñi sine causa.
libbati obseruantia totiens repli¬

Expanded text:
diximus, fratres suos roborat. Qui merito de tribu Dan esse perhibetur, siquidem Dan judicans interpretatur; quem Dominus vocavit ex nomine, socii prius vocavit, quibus nomina imposuit, quos omnium principes elegit ex omnibus. Hos enim Spiritus nisque scientiae replevit, ut tabernaculum Dei, quod est Ecclesia, admirabili artificio, et ineffabili magispi, et doctores, omnesque viri eruditi, socii, adjutores, et cooperatores dati estis; aedificate ergo domum Dei, instate, laborate, orate, et dicite: « Benigne fac Deus in bona voluntate tua Sion, ut aedificentur muri Jerusalem de tabernaculo, et arca, et mensa, et candelabro, et de omnibus, quae hic enumerantur, sufficienter superius exposuimus, ista nos praelibasse sufficiat. « Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens: Loquere filiis Israel, et dices ad eos: Videte, ut Sabbatum meum Moyses jam superius de Sabbato locutus est, satisque nos de Sabbato exposuimus. Non enim sine causa Sabbati observantia toties repli
Abbreviated transcription (Latin):
sitionis peritissimus unguenta¬
rius apłs fuit. qui sicut sapiens
architectus fundamentũ posuit:
et inter ꝑfectos sapientiama loqͥs
omnib omnia factus ẽ. ut om̃s
lucri faceret. Hoc enĩ timiama¬
che redolens: dicebat. Grãs ant̃
do: qui dedit pignus sꝑc u¬
cordib nr̃is. et odorem noticie
sue manifestat per nos in om̃i¬
loco. in his qui salui fiunt. et
in his qui ꝑeunt. Aliis enim su¬
mus odor uite ad uitã. aliis o¬
dor mortis ad mortem.

Expanded text:
sitionis peritissimus unguentasitionis peritissimus unguentarius Apostolus fuit, qui sicut sapiens architectus fundamentum posuit, et inter perfectos sapientiam loquens, omnibus omnia factus est, ut omnes lucrifaceret. Hoc enim thymiamate redolens, dicebat: « Gratias autem Deo, qui dedit pignus in cordibus nostris , » et « odorem notitiae suae manifestat per nos in omloco, in his, qui salvi fiunt, et in his, qui pereunt. Aliis enim sumus odor vitae ad vitam, aliis odor mortis ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
me tibi aromata stacten.
oncha. galbanen. bom odoris. et
chus lucidissimũ : equalis pon¬
deris erunt omnia. faciesq thi¬
miama cõpositũ oꝑe unguen¬
carii. Mixtum diligent̃ &e purũ.
& scĩficatione dignissimũ. Quid
enim ꝑhas quatuor species odo¬
uulnera curant᷑. et sanant᷑. nsi
quatuor euangłia intelligimus:
Omnia aut̃ equalis ponderis st̃.
qm̃ umius eiusdẽq sunt ueritatis
& auctoritatis. Miscent᷑ aũt om̃ia
simul: ut qd̾ inimo euangłio ñ
habet᷑. inalio reꝑiat᷑. Atq dũ in
quibusdã inter se uicissim con¬
cordant. innullo aut̃ discoidant:
suauiorem satis reddunt odorem.
Onicha aũt quȩ ungula interp̃¬
tatur: ñ bene a nr̃is cognoscitur.
hec aut̃ quando ordine. ratiõe.
& scđm eam ueritatẽ qua scripta
sunt. popłis exponunt᷑: tunc
nimirum fit exeis chumiama cõ¬
positũ oꝑe unguentarii. mixtũ
diligenter &e purũ. et scĩficatio¬
ne dignissimũ. Huius aut̃ cõpo¬

Expanded text:
me tibi, ait, aromata, stacten et me tibi, ait, aromata, stacten et onycha, galbanum boni odoris, et thus lucidissimum, aequalis ponderis erunt omnia: faciesque thymiama compositum opere unguentarii, mixtum diligenter, et purum, sanctificatione dignissimum. » Quid enim per has quatuor species odo117 vulnera curantur, et sanantur, nisi quatuor Evangelia intelligimus? Omnia autem aequalis ponderis sunt, quoniam unius ejusdemque sunt veritatis et auctoritatis. Miscentur autem omnia simul, ut quod in uno Evangelio non habetur, in alio reperiatur; atque, dum in quibusdam inter se vicissim concordant, in nullo autem discordant, suaviorem satis reddunt odorem. Onycha autem, quae ungula interpretatur, non bene a nostris cognoscitur. Haec autem quanto ordine, ratione, et secundum eam veritatem, quae scripta sunt, populis exponuntur; tunc nimirum fit ex eis thymiama compositum opere unguentarii, mistum diligenter, et purum, et sanctificatione dignissimum. Hujus autem compo
Abbreviated transcription (Latin):
dederit exeo alieno: ext̾minabit᷑
de popło suo. Caro inquit homi¬
nis. ñ unget᷑ exeo. Nonem̃ ẽ car¬
nis hoc unguentũ. s mentis. Sed
enon &e filii eiꝰ homines ñ erant:
Homines eñ indiuina scriptura
pro iniquis & peccatorib sepe ac
pauli. ego apollo. ego cephȩ. ñ¬
ne homines estis: Hoc gͥ unguen¬
tum ñ peccatorũ sed scõrum: ñ car¬
nalium sed spiritaliũ est. Hoc
solis sacerdotib. hoc solis scĩs et
spiritualibus uiris attribuitur.
Unde & subditur. & iuxta cõpo¬
sitionẽ eius: ñ facietis aliud. Here¬
tici eñi & maxime simoniaci iuixta¬
eius cõpositionẽ aliud facere nitun¬
tur: qm̃ exeisdem specieb eisdẽ
sacramentorũ uerbis. suos ep̃os &
sacerdotes ordinant: sacros ordineᷤ
sicut & ipsi sunt: et afide catholi¬
ca extraneis. Ideoq ext̾minantur
de popło dei: & ascõrum consortio
separant᷑. Hi em̃ sunt. quos noster
saluator de templo eiecit. Hac te¬
nus de unguento.

Expanded text:
dederit ex eo alieno, exterminabitur dederit ex eo alieno, exterminabitur de populo suo. » Caro, inquit, hominis non ungetur ex eo; non enim carnis est hoc unguentum, sed mentis. Sed et filii ejus homines non erant? Homines enim in divina Scriptura pro iniquis et peccatoribus saepe accPauli, ego Apollo, ego Cephae, nonne homines estis? » . Hoc ergo unguentum non peccatorum, sed sanctorum; non carnalium, sed spiritualium est: hoc solis sacerdotibus, solis sanctis et spiritualibus viris attribuitur. Unde et subditur: « Et juxta compositionem ejus non facietis aliud. » Haeretici enim, et maxime Simoniaci juxta compositionem ejus aliquid facere nituntur, quoniam ex eisdem speciebus, eisdem sacramentorum verbis, suos episcopos et sacerdotes ordinant, sacros ordines sicut et ipsi sunt, et a fide catholica extraneis. Ideoque exterminantur de populo Dei, et a sanctorum consortio separantur. Hi enim sunt, quos Salvator noster de templo ejecit. Hactenus de unguento. «
Abbreviated transcription (Latin):
saluatori nr̃o nomen dedit: ut
unxit me: euangłnare pauꝑi¬
bus misit me. Sequit᷑.
aciesq unctionisolcũ sc̃i.
inguentũ cõpositũ opere unguen¬
ans &e unges ex eo tabernaculũ
stimonii & arch̃a testam̃ti men¬
smq cũ uasis suis: candelabrũ
autensilia eius. Altaria chimia¬
natis. & holocausti. & uniuersam¬
supellectilẽ quȩ ad cultũ eorum
ptinet. scificabisq omnia. & erunt
scascõrum. Qui tetigerit ea sc̃ĩfica¬
hitur. Aaron & filios eius unges:
scisicabisqꝙ eos. ut sacerdotio fun¬
gant᷑ michi. Ipsũ inquit tab̾nacłm.
e quecũq intab̾naculo sunt. ex
supradicto unges. unguento:
qm̃ quicquid ex eo ungitur. scm̃
scõnum efficitur. Quid eñi ꝑtaber¬
naculũ et ea que intabernaculo
sunt intelligi debeat: superiꝰ dictũ ẽ.
Uaro hommnis
ñ unget᷑ exeo. & iuxta cõpo¬
sitionem eius ñ facietis aliud. qͥa
sc̃ificatũ est. & scm̃ erit uobis. Ho¬
moquicũq tale cõposuerit. et

Expanded text:
Salvatori nostro nomen dedit, ut Salvatori nostro nomen dedit, ut unxit me, evangelizare pauperibus misit me . » Sequitur: aciesque unctionis oleum sanctum unguentum conpositum opere unguentarii et ungues ex eo tabernaculum testimonii et arcam testamenti mensamque cum vasis suis candelabrum et utensilia eius altaria thymiamatis et holocausti et unisupellectilem quae ad cultum eorum pertinet. Sanctificabisque omnia, et erunt Sancta sanctorum: qui tetigerit ea sanctificabitur. Aaron et filios ejus unges, sanctificabisque eos ut sacerdotio fungantur met quaecunque in tabernaculo sunt, ex supra dicto unges unguento, quoniam quidquid ex eo ungitur, sanctum sanctorum efficitur. Quidquid enim per tabernaculum, et ea, quae in tabernaculo sunt, intelligi debeat, superius dictum est. « Caro hominis non ungetur ex eo, et juxta compositionem ejus non facies aliud, quia sanctificatum est, et sanctum erit vobis. Homo quicunque tale composuerit, et
Abbreviated transcription (Latin):
nibus. Nlam & hoc labiũ est in
quo sacerdotes ad altare accessuri
cotidie lauari & mũdari debent:
ne forte moriant. Sigͦ cunent mon
lauentur ne moriant᷑. Non acedat
ad altare. nisi loti. propeẽ aqua ꝓ¬
pesunt lacrunȩ & penitentia: sic̃
em̃ dauid. sic et petrus mundatus
est: aliter eñi ulterius baptuari
ñ licet.
ocutusq est dñs ad moysen
dicens. Sume tibi aromata
primȩ mirrȩ & electȩ quingentossi¬
dos. & cinamoni mediũ: idẽ du¬
centos quinquaginta. Calami simi
liter: ducentos quinquaginta. Casie
aut̃ quingentos siclos: inpondere
scũarii. Oleũ deoliuetis. mensirã
hin. Phas eñi quatuor species aro¬
maticas. quatuor iam sepedicte uit¬
tutes principales intelligunt᷑. idc̃
prudentia. iusticia. fortitudo & tẽ¬
perantia. Exhis eñi si oleũ sci sp̃s eis
admisceat᷑: fit ungentũ ad mirabi¬
lis cõpositionis. Quo quicũq per¬
unctus fuerit: absq om̃i dubita¬
tione scĩficat᷑. Hoc eñi unguentũ

Expanded text:
nibus. Nam et hoc labium est, in quo sacerdotes ad altare accessuri, quoditie lavari et mundari debent, ne forte moriantur. Si ergo timent mori, laventur ne moriantur; non accedant ad altare nisi loti: prope est aqua, prope sunt lacrymae et poenitentia. Sic enim David, sic et Petrus mundatus est, aliter enim ulterius baptizari non licet. ocutusque est Dominus ad Mosen dicens sume tibi aromata prima et zmyrnae electae quingentos siclos et cinnamomi medium id est ducentos quinquaginta calami siliter ducentos quinquaginta siclos, casiae autem quingentos siclos in pondere sanctuarii, oleum de olivetis mensuram hin. » Per has enim quatuor species aromaticas, quatuor jam saepe dictae virtutes principales intelliguntur; id est prudentia, justitia, fortitudo et temperantia. Ex his enim si oleum S. Spiritus eis admisceatur, fit unguentum admirabilis compositionis, quo quicunque perunctus fuerit, absque omni dubitatione sanctificatur. Hoc enim unguentum
Abbreviated transcription (Latin):
qls suis. dudite hoc ypochrite
ldit hoc auari qui ñ ad lau¬
dem dei. ñ ad animarũ edificati¬
mortiferos. ut diuitus habunde¬
tis. ut marsupia impleatis. scrip¬
turas exponitis. euangłia predi¬
catis. & scãm ñ sc̃ẽ cõpositionem
inpopło facitis. Uobis eñĩ ꝑ psal¬
mistam adño dicit᷑. Peccatori
aut̃ dixit deus quare tu enarras
iusticias. meas. & assumis testam̃¬
tum meum ꝑ os tuũ: Uos ergo
peribitis. uos de popło scõ eicie¬
mini: qui odore sc̃ẽ cõpositiois
illicite ꝑ frumini. Uobis enim
talem cõpositionẽ facere. hunc
odore spargere. hoc thimiama
cõponere: interdictũ ẽ. & hec
de thimiamate sufficiant.

Expanded text:
ypocritae, audite hoc avari, quia non ad laudem Dei, non ad animarum aedificatimortiferos, ut divitiis abundetis, ut marsupia impleatis, Scripturas exponitis, Evangelia praedicatis, et sanctam non sancte compositionem in proprio facitis. Vobis enim per Psalmistam a Domino dicitur: « Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitiam meam, et assumis testamentum meum per os tuum? » Vos ergo peribitis, vos de populo Dei ejiciemini, qui odore sanctae compositionis illicite perfruimini, vobis enim talem compositionem facere, hunc odorem spargere, hoc thymiama componere interdictum est. Et haec de thymiamate sufficiant.
Abbreviated transcription (Latin):
cabernacłi: in quo loco appare¬
bo cibi. scm̃ scõrum erit uobis
chimiama. Tc̃ enĩ inteniissimũ
puluerem uniu̾sa contundimꝰ:
quando euuangłioꝵ sententias
subtilit̾ indagantes. et frequẽ¬
ti ruminatione frangentes. ad
sꝑualem intelligentiã redigimꝰ.
Sicut ena aromatha quando
terunt᷑ suauius redolent: ita et
sacra scriptura qͣndo plus rumi¬
natur et frangit᷑. canto suauiorẽ
prestat odorẽ. Ponimus aut̃ ex
hoc thimiamate coram testimo¬
no tabernacłi: quando nouũi
tstamentũ ueteris testamenti
timonio cõprobamus. Stat eñ
soĩi cestam̃tum quodãmͦ coram
uctre: dĩ adse defendendũ eius
astimoniũ expectat. Sicut enim
uangłium testimoniũ est eccłiȩ:
ia &sex ẽ testimoniũ tabernaculi.
ltibi quidẽ idẽ intestimonio insa¬
itsuoluminib apparet dñs moy¬
si quia scãrum scripturarũ docu¬
mentis diñ cognoscimus. Uis uide
rdm̃: his eum cognoscere. uis
audire loquentẽ: Iege euange¬
lia. lege exodũ. lege libros moysi.

Expanded text:
in quo apparebo tibi; sanctum sanctorum erit vobis thymiama. » Tunc enim in tenuissimum pulverem universa contundimus, quando Evangeliorum sententias subtiliter indagantes, et frequenter ruminatione frangentes, ad spiritualem intelligentiam redigimus. Sicut enim aromata, quando teruntur, suavius redolent, ita et sancta Scriptura quanto plus ruminatur et frangitur, tanto suaviorem praestat odorem. Ponimus autem ex hoc thymiamate coram testimonio tabernaculi, quando Novum Testamentum Veteris Testamenti testimonio comprobamus. Stat autem Novum Testamentum quodammodo coram Vetere, dum ad se defendendum ejus testimonium exspectat: sicut enim Evangelium testimonium est Ecclesiae, ita et lex testimonium est tabernaculi et ibi quidem, id est in testimonio, in sacris voluminibus apparet Dominus Moysi, quia sanctarum Scripturarum documentis Deum cognoscimus. Vis videre Deum, vis eum cognoscere, vis audire loquentem? Lege Evangelia, lege Exodum, lege libros Moysi,
Abbreviated transcription (Latin):
Iudas eñĩ confessio interp̃tatur.
mortui sunt. Huic aũt. sdẽ besele¬
hel datiͦ socius ooliab. qui inteͬpͣ¬
tat᷑ ꝓtectio mea pat̾. Significat
aut̃ ep̃os ce doctores. quorũ protec¬
cio ds est. omniũ pat̃ atq creator.
Est aut̃ ooliab filius achisamcch.
qui fiẽm meum roborans intprtta¬
ri dr. Ille uͦ qui frẽm suum robort

Expanded text:
Judas enim confessio 118 interpJudas enim confessio 118 interpmortui sunt. Huic ergo, id est Beseleel datur socius Ooliab, qui interpretatur protectio mea. Pater autem significat episcopos et doctores, quorum protectio Deus est omnium pater atque Creator. Est autem Ooliab filius Achisamech, qui fratrem suum roborans interpretari dicitur. Ille vero, qui fratrem suum roborat,
Abbreviated transcription (Latin):
pientia. intelligentia. & scientia
inom̃i oꝑe: ad ex cogitandũ fabre
quicquid fieri potest. in auro. et
argento. et ere. marmore. & gẽ¬
mis. & diuersitate lignorũ. Dediq
ei socium ooliab filiũ achisamech.
de tribu dan. et in corde omnis
eruditi posui sapientiam: ut fa¬
ciant cuncta quȩ precepi tibi.
tabernaculũ federis & arch̃a testi¬
monii. & cetera quȩ superiꝰ dicta
sunt. Beselehel namq interpreta¬
tur. inumbra dei. Equẽ apłos intel¬
ligimus: qui subũbra & ꝓtectione
omnipotentis dei omnẽ sp̃e haben¬
tes. nullũ tribulationũ &e aduersi¬
tatum estum timuerunt. Hos
exmilibus eos paucissimos elegit.
sicut ipse ait. Nonuos me elegis¬
tis: sed ego elegi uos. Qui eñi no¬
mine uocat᷑: ñ casus prouidentia
eligitur. Hiaũt sunt filii huri:
filii hur. Hur enĩ uel huri. ignis
uel lumen interpretant᷑.Sunt
lumine.xp̃s est. Qui bene detri¬
bu uida ẽẽ dicunt᷑: qm̃ dehis scrip¬
tum est. Puncipes uida duces eoꝵ.

Expanded text:
pientia intellegentia et scientia in omni opere ad excogitandum fabre quicquid fieri potest ex auro et argento et aere marmore et gemmis et diversitate lignorum dedique ei socium Hooliab filium Achisamech de tribu Dan et in eruditi posui sapientiam, ut faciant cuncta, quae praecepi tibi, tabernaculum foederis, et arcam testimonii, et quae superius dicta sunt. » Beseleel interpretatur umbra Dei, per quam apostolos intelligimus, qui sub umbra et protectione omnipotentis Dei omnem spem habentes, nullum tribulationum et adversitatum aestum timuerunt. Hos quoniam ex millibus eos paucissimos elegit, sicut ipse ait: « Non vos me elegistis; sed ego elegi vos . » Quod enim nomine vocatur, non casu, sed providentia eligitur. Hi autem filii Huri, filii Hur. Hur enim, et Huri ignis, vel lumen interpretatur. Suntlumine Christus est. Qui bene de tribu Juda esse dicuntur, quoniam de eis scriptum est: « Principes Juda duces eorum . »
Abbreviated transcription (Latin):
cut. datur aũt preciũ auiginti
annis & supra: quia eius precium
ñiecipitur qui decẽ ñ duplicat:
qui testamentũ duplicit̃ non in¬
telligit: qui scdm litterã. & scdm¬
sp̃m utriusq testamenti ñ laudat
expositionẽ. Hinc eñi iudei: hinc
&manichei reprobant᷑.
ues ñ addet admediũ sich.
& pauꝑ nichil minuet.
Susceptamq pecuniam quȩ colla¬
sa est afiliis isrł. trades inusus ca¬
bernaculi testimonii. ut sit mo¬
tur animabus illorum. Diues
cm̃ admedium sicli nichil addit.
qñ qui decem uerba legis obser¬
uat. nichil est qd̾ ulterius agat.
Pauꝑ uero nichil minuere debet:
qm̃ qui inuno offendit. factus est
omnium reus. Omnis aut̃ hec pe¬
cuna. tradatur inusus tabernacłi
testimonii: ut quicũq legis man¬
data custodit: ñ ad fauorẽ uulgi.
sed ad anime utilitatẽ hoc faciat.
semꝑq illud inmente habeamus :
amendico uobis. receperunt mer¬
cedẽ suam. Tales em̃i tabernaculo

Expanded text:
tur. Dant autem pretium a viginti tur. Dant autem pretium a viginti annis et supra, quia ejus pretium non recipitur, ququia Testamentum dupliciter non intelligit, quia secundum litteram, et spiritum utriusque Testamenti non laudat expositionem. Hinc enim Judaei, hinc et Manichaei reprobantur. « Dives non addet ad dimidium sicli, et pauper nihil minuet; susceptamque pecuniam, quae collata est a filiis Israel, trades in usus tabernaculi testimonii, ut sit motur animabus illorum. » Dives enim ad medium sicli nihil addit, quoniam qui decem verba legis observat, nihil est, quod 116 ulterius agat. Pauper vero nihil minuere debet, quoniam « qui in uno offendit, factus est omnium reus . » Omnis autem haec pecunia tradatur in usus tabernaculi testimonii, ut quicunque legis mandata custodit, non ad favorem vulgi, sed ad animae utilitatem hoc faciat, semperque illud in mente habeamus: « Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . » Tales enim tabernaculo
Abbreviated transcription (Latin):
mã filiorum isrł. iuxta numerũ
dabunt singuli preciũ ꝓ anima¬
bus sius dño: & ñ erit plaga ineis
cũ fuerint recensiti. Hoc aũt dabit
om̃is qui transit ad nom̃: dimidi¬
ũ sicli iuxta mensurã templi. Si¬
clus uiginti obolos habet. Qui¬
habetur uumero auiginti
annis & supra: dabit precium.
Omnis inquit qui numerat᷑. id
est qui transit ad nomen. quire
&e nomine ascribit᷑ inpopło de:
ferat precium. ñ sit uacuus. nec
sine munere: quia redemptio
animȩ proptiȩ diuitiȩ. Sed qͥd
dabit: Dunidiũ ficli. Siclus
em̃ uiginti obolos habet. Dabit
igitur decẽ obolos. S quate dl¬
cen: Uis audire quare: Quia
altem sunt uerba legis. Tanto
ai precio unusquisq. tedimit
animna suam. Non occidisti: unũ
adum dedisti. Non es mecatus:
uossiclos dedisti. Non fecisti
suitum: tres siclos dedisti. Sic
omceteris. Tot em̃ das siclos:
quot precepta custodis. Unde &
cut. In templo eñi lex est: indem¬
plo decalogũ reperitur & meti¬

Expanded text:
 iuxta numerum dabunt singuli pretium pro animabus suis Domino et non erit plaga in eis cum fuerint recensiti hoc autem dabit omnis qui transit ad nomen dimidium sicli iuxta mensuram templi siclus viginti obolos habet habetur in numero a viginti annis et supra dabit pretium. » Omnis, inquit, qui numeratur, id est, qui transit ad nomen, qui re et nomine ascribitur in populo Dei, ferat pretium, non sit vacuus, nec sine munere, quia redemptio animae propriae divitiae. Sed quid dabit? dimidium sicli. Siclus enim viginti obolos habet; dabit ergo decem obolos. Sed quare decem? Vis audire quare? Quia decem sunt verba legis; tanto enim pretio unusquisque redimit animam suam. Non occidisti, unum siclum dedisti; non es moechatus, duos siclos dedisti; non fecisti furtum, tres siclos dedisti, et sic in caeteris. Tot enim das siclos quot praecepta custodis. Unde et tur. In templo enim lex est. In templo Decalogus reperitur et meti
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est baptismus. Corde em̃ credit᷑
adiusticiam: me aũt confessio
fit adsalutẽ. Unde & ꝓparuuliᷤ
qui loqui ñpossunt: abii fidem
promittentes uit̃cedunt. Pontur
aut̃ labiũ inter tabernaculum
& altare: ut quicũq tabnaculũ
ingredi & ad altare accedere desiłat:
prius aqua lauet᷑. & baptismi sacra¬
mento regeneret᷑. Et prius quidem
aaroncũ filiis suis: nunc aut̃ sacer¬
dotes nr̃i cũ omniũ fideliũ multi¬
tudine. in hoc labio lauant̃. Om̃s
enĩ aut sacerdotes sumus: aut filii
sacerdotũ. Et illi quidem manus
& pedes: nos aut̃ totũ corpus semel¬
lauantes. abomni uiciorũ sorde
mundam᷑. Quãuis ñ indigeat qͥ

Expanded text:
enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . » Unde pro parvulis, qui loqui non possunt, alii fidem promittentes intercedunt. Ponitur autem labium inter tabernaculum et altare, ut quicunque tabernaculum ingredi, vel ad altare accedere desiderat, prius aqua lavetur, et baptismi sacramento regeneretur. Et prius quidem Aaron cum filiis suis, nunc autem sacerdotes nostri cum omnium fidelium multitudine in hoc labio lavantur: omnes enim aut sacerdotes sumus, aut filii sacerdotum. Et illi quidem manus et pedes, nos autem totum corpus lavantes, ab omni vitiorum sorde mundamus, quamvis non indigeat,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃as. daronnamq ipseẽ iħs. pon¬
tifex & sacerdos nr̃. qui suꝑ altari
carnis assũpte. omntũ chimia¬
matũ flagrans odore: cunctos per
circuitũ suȩ famȩ noticia delecta¬
bat. Hoc aũt faciebat mane et
uesꝑe. Quid ẽ mane & uespere:
aũt noctis ẽ iniciũ des .i. Mane aut̃
ꝑ die: uesꝑe aũt pro nocte ponit̃.
Dies ergo & nex omne tẽpus signi¬
ficat. Mane gͥ et uesꝑe. lucernas
aaron cõponebat & collocabat.
tũ ammiratione. gr̃arũ diuersita¬
te. fideles suos om̃i dempore illu¬
minabat. Talib eñi lucernis il¬
iuminant̃ fideliũ conda.
on offeretis suꝑ eo: thimi¬
ama cõpositionis alterius
nec oblationẽ. nec uictimã. nec li

Expanded text:
on namque ipse est Jesus pontifex et sacerdos noster, qui super altare carnis assumptae omnium thymiamatum fragrans odore, cunctos per circuitum suae famae notitia delectabat: hoc faciebat mane et vespere. Quid est mane, et vespere? m noctis est initium: mane autem pro die, vespere autem pro nocte ponitur; dies vero et nox omne tempus significant. Mane ergo, et vespere lucernas Aaron componebat et collocabat, tum admiratione, gratiarum diversitate fideles suos omni tempore illuminabat, talibus enim lucernis illuminantur fidelium corda. Non offeretis super eo thymiama compositionis alterius, nec oblationem, nec victimam, nec li
Abbreviated transcription (Latin):
um cũbasi sua: ad lauandũ. Po¬
nesq illud int̾ tabernaculũ testi¬
momi & altare. et missa aqua la¬
uabunt ineo aaron & filu eius
manus suas. ac pedes. quando
ingressuri sunt tabernaculum
testimonii: & quando accessuri
adaltare: ut offerant ineo thi¬
miama domino. ne forte monan¬
tur. Legitinũ sempiterũ erit:
ipsi & semin eius ꝑsuccessiones.¬
Quid em̃ ꝑlabiũ nisi baptismũ:
Quid ꝑbasim eius. nisi fidẽ intel¬
ligimnus: Est aut̃ labiũ eneum:
qm̃ sine sono confessiomisq uoce

Expanded text:
m cum basi sua ad lavandum ponesque illud inter tabernaculum testimonii et altare et missa aqua lavabunt in eo Aaron et filii eius manus suas ac pedes quando ingressuri sunt tabernaculum testimonii et quando accessuri ad altare ut offerant in eo thymiama Domino ne forte moriantur legitimum sempiternum erit ipsi et semini eius per successiones» Quid enim per labium, nisi baptismum? Quid per basim ejus, nisi fidem intelligamus? Est autem labium aeneum, iam sine sono, confessionisque voce
Abbreviated transcription (Latin):
altaris corua. id ẽ inhumanita¬
te quã deungine matre susceꝑat.
ꝓpeccatis iudeorũ deprecatus est
patrẽ: quando dixit. Pater ignoᷤ¬
ce illis: quia nesciunt quid faci¬
unt. Ipse em̃ sacerdos. ipse hostia.
ipse altare: in proprio sangume in¬
trount semel insc̃a. et̃na itdẽptione
inuenta. Hoc eñi sacrificio. huius
pontificis precib: cunctis generati¬
ombus placatus est dñs. Qd autem

Expanded text:
altaris cornua, id est in humanitate, quam de virgine matre susceperat, pro peccatis Judaeorum deprecatus est Patrem, quando dixit: « Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . » Ipse enim sacerdos, ipse hostia, ipse altare in proprio sanguine « introivit semel in sancta, aeterna redemptione inventa : » hoc enim sacrificio, hujus pontificis precibus, cunctis generationibus placatus est Dominus. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑ : ille uͦ maledictioni subicit᷑
&e seruituti. S quid ꝑ noe nisi xp̃m:
Umea em̃ dñi saba oth domus ifrł
est. Cuiꝰ uinũ ipse bibit: calicẽ uide¬
licet mortis.De quo & beato petro
dicebat: cali Ccẽ quẽ dedit m pat̾.
uis ut ñ bibam illũ: Tali gͥ calice
tunc mebriatꝰ obdormunt: quando
meliato capite tradidit spm̃. Sed
quid nuditatis. qͥd uerendũ. quid ir
rent. & uerecundarent᷑. et oꝑire cupe¬
qd̾ usq hodie iudei nobis impꝑant.
uatoris nr̃i. crucis ignominiã. se
đm uiuentẽ. nos hominẽ mortu¬
um ad orare: hominẽ mmirũ cap¬
tũ. ligatũ. flagellatũ. consputum.
spims coronatũ. aceto potatũ. & de¬
mũ crucifixum. Hec st̃ eius ueren¬
da. hecstint quȩ audire erubescimꝰ.

Expanded text:
dicuntur, ille vero maledictioni subjicitur dicuntur, ille vero maledictioni subjicitur et servituti. Sed quid per Noe, nisi Christum; m Domini Sabaoth, domus Israel est ; » cujus vinum ipse bibit, calicem videlicet mortis, de quo et beato Petro dicebat: « Calicem, quem dedit mihi Pater, non vis ut bibam illum? » Tali ergo calice tunc inebriatus obdormivit, quando inclinato capite emisit spiritum. Sed quid nuditatis, quid verendum, quid irrrent, et verecundarentur, et operire cupequod usque hodie nobvatoris nostri, et crucis ignominiam; se Deum viventem, nos hominem mortuum adorare, hominem nimirum captum, ligatum, flagellatum, consputum, spinis coronatum, aceto potatum, et demum crucifixum. Haec sunt ejus verenda, haec sunt quae videre erub
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s adnoe. & adfilios eiꝰ. Ecce ego
statuam pactũ meum uobiscum:
& cũ semine ur̃o post uos. Hoc eñi
pact̾ũ posuit ds noe. & cunctis am
mantib terrȩ: ut ult̾iꝰ ñ inducat
aquas diluui suꝑ terrã. Qd̾ ut fir¬
imiꝰ credat᷑. & nullatenus dubitetur:
posuit insuꝑ et signũ. qd̾ int̾ dm̃
& hominẽ. om̃i tempore maneat
intestimoniũ. Arcũ udelicet: quẽ
& ds intuens. sufedens recordetur:
et homo cũ inderit. cognoscens dm
ñ immemorẽ sui: om̃i expulso tio¬
re.tanti testimonii illustratione
consolet᷑. Ꝙ qͥa priꝰ ꝑ aquã iudicatꝰ
est mundus: itm aut̃ ꝑignẽ est
iudicandus. idẽ duo pͥncipales
colores marcu apparẽt I. uiridis scili¬
rant gͥ filii noe qui egressift̃ de archa.
sem. cham. & iafech: ex quib disse¬
minatũ ÷ om̃e hominũ genus. Dem¬
de sequit᷑ qd noe plantauerit umeã
&e bibens mebriatꝰ est: et nudatus in
tabernaculo suo. Quẽ cham uidit &
urisit: fr̃ibq nunciauit. Qui accep¬

Expanded text:
ejus: Ecce ego statuam pactum meum vobiscum, et cum semine vestro post vos. » Hoc enim pactum posuit Deus cum Noe, cunctisque animantibus, ut ulterius non inducat aquas diluvii super terram. Quod ut firmum credatur, et nullatenus dubitetur, posuit insuper et signum quod inter Deum et hominem omni tempore maneat in testimonium, arcum videlicet, quem et Deus intuens sui foederis recordetur, et homo cum viderit, cognoscens Deum non immemorem sui, omni expulso timore, tanti testimonii illustratione consoletur. Et quia prius per aquam judicatus 21 est mundus, iterum autem per ignem est judicandus; ideo duo principales colores in arcu apparent, viridis scilsunt de arca, Sem, Cham et Japhet, ex quibus disseminatum est omne humanum genus. » Deinde sequitur quod Noe plantavit vineam, et bibens inebriatus est, et nudatus jacuit in tabernaculo suo; quem Cham vidit, et irrisit, fratribusque nuntiavit, qui, accep
Abbreviated transcription (Latin):
lationib adiustitiã & ueritatẽ
conuertere ñ eẽ peccatum.
rofectiq st̃ de monte do¬
mini uiã triũ dierum:
archaq federis dñi precedebat
eos. ꝑtres dies ꝓuidens castrorũ
die uenit᷑ ad patrẽ. scdo adfiliũ.
tercio ad spm̃ scm̃. Tanta est uia.
Nec infra stare. nec ultra proce¬
dere licet. Alioqumn precedens
archa relinquit᷑. & fides eccłiȩ
ñ tenet᷑. Quiuͦ sic ambulant:

Expanded text:
lationibus, ad justitiam et veritatem convertere, non esse peccatum . « Profectique sunt de monte Domini viam trium dierum, arcaque foederis Domini praecedebat eos, per tres dies providens castrorum die venitur ad Patrem, secundo ad Filium, tertio ad Spiritum sanctum: tanta est via, nec infra stare, nec ultra praecedere licet; alioquin praecedens arca relinquitur, et fides Ecclesiae non tenetur. Qui vero sic ambulant
Abbreviated transcription (Latin):
uiscaris. Uides uitulũ unius
anni noli respicere etatẽ. noli
dicere cũ uideo quadraginta
annos ñdũ habes: tange capt̃
caput uituli. Quia gͦ quid sit
cabernaculum. quid ostium
cabernaculi. quid uitulus. qͥd
sit etiam manus ponere suꝑ
caput uituli. dictum ẽ: restat
nunc ut ueniant sacerdotes.
& fundant sanguinẽ eiꝰ ꝑ al¬
menbra coneidant. in altari
cõponant. ignẽ supponant:

Expanded text:
viscaris. Vides puerum viscaris. Vides puerum anni, noli respicere aetatem, noli dicere cum Judaeo: Quadraginta annos nondum habes. Tange caput Christi. Quia ergo quid sit tabernaculum, quid ostium tabernaculi, quid vitulus, quid sit etiam manus ponere super caput vituli, dictum est; restat nunc ut veniant sacerdotes et fundant sanguinem emembra concidant, in altari componant, ignem supponant
Abbreviated transcription (Latin):
onetq manus suꝑ caput
hostiȩ & acceptabilis erit:
a eius in expiationẽ ꝓficiens.
floc aut̃ de uideis intelligere
difficile ẽ: quib mors xp̃i ñ ꝓ
ticiens. sed officiens fuit. Nos
culũ nrm. ad ostiũ cabernacłi:
immo credendo. manducando
acq bibendo. introducamꝰ eũ
imipsum pectoris nr̃i taberna¬
culũ. Ponamus manus super
caput eiꝰ. tangamus eũ mani¬
bus fidei: cangendo credamꝰ.
credendo dicamus. dñs meus
& d̾s m̃s. Sic eñi fides tangit.
Sic & apłs chomas cetigisse.
legitur. Tangere enĩ credere ẽ.
Eius namq caput beatꝰ ioħs
tangens: dicebat. In principio
erat uerbũ. & uerbũ erat apd
dm̃: et ds erat uerbum. Crede
xp̃m dm eẽ: et tangis pedes eiꝰ.
Sigͦ sic tetigeris. si omniũ ere¬
aturarũ caput. atq principi¬
um ẽẽ xpm̃ credideris. accep¬
abilis erit hostia tua. inexpi¬
ationẽ tibi proficiet oblatio
tua. Prius itaq tange caput
uituli. deinde ĩmola: nedum
quasi uitulũ. xp̃m ĩmolaueris.

Expanded text:
anus super caput hostiae, et acceptabilis « erit, atque in expiationem ejus proficiens. » Hoc autem de Judaeis intelligere difficile est, quibus mors Christi non proficiens, sed officiens fuit. Nos strum ad ostium tabernaculi, imo credendo, manducando atque bibendo introducamus eum in ipsum pectoris nostri tabernaculum. Ponamus manus super caput ejus, tangamus eum manibus fidei, tangendo credamus, credendo dicamus: « Dominus meus, et Deus meus . » Sic enim fides tangit; sic et Apostolus Thomas tetigisse legitur. Tangere enim credere est. Ejus namque caput beatus Joannes tangens dicebat: « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . » Credem esse, et tangis pedes ejus. Si ergo sic tetigeris, si omnium creaturarum caput atque principium Christum esse credideris, acceptabilis erit hostia tua, in expiationem tibi proficiet et oblatio tua. Prius itaque tange caput vituli; deinde immola, ne dum quasi vitulum Christum immolaveris,
Abbreviated transcription (Latin):
nitentia satisfaciat. Hoc aut
ad mensurã scũarii: idẽ scam
iudiciũ sacerdotũ. Mulier
aut̃ quȩ mollior ẽ. & cui deu
rili. & fortitudine et scientia
aliquid deest: dabit triginta
Qui numerus quãuis inquan¬
titate differat a suꝑiori: inre¬
dẽptione tam̃ animȩ. inferio¬
ñ est. Sic enĩ triginta siclisrt¬
dimit᷑ anima: sicut & quinqͣ¬
ginta. Tricesimo nãq anno
aquas scĩficans. baptnatus est
zantur. Unde ipse dñs ait.
Tantis gͥ siclis redimnit᷑ anima:
quȩ ita. uel ita mundata. sol¬
uit᷑ apeccatis. Sufficit enim
animȩ si tanto precio redima¬
tur: quanto ipse saluator uen¬
Similit̃ aut̃ & uiginti siclis
ꝑfectissime redimit᷑ & uotũ
eanima: qm̃ qui legis decalo¬
qu intelligentia. & obseruantia
suplicat: nichil ẽ. qd̾ ultra
atisfacere ualeat. Quindecim
qioꝙ siclorũ redẽptionẽ. salo¬
non ꝑsectã eẽ significans: ait.
li partẽ septẽ. nec ñ ce octo. His

Expanded text:
Hoc autem ad mensuram sanctuarii, id est secundum judicium sacerdotum. Mulier autem, quae mollior est, et cui de virili fortitudine, et scientia aliquid deest, dabit triginta. Qui numerus quamvis in quantitate differat a superiori, in redemptione tamen animae inferior non est. Sic enim triginta siclis redimitur anima, sicut et quinquaginta. Trigesimo namque anno aquas sanctificans baptizatus est zantur. Unde ipse Dominus aiTantis ergo siclis redimitur anima, quae ita vel ita mundata solvitur a peccatis. Sufficit enim animae, 170 si tanto pretio redimatur, quanto ipse Salvator venSimiliter autem et viginti siclis perfectissime redimitur et votum et anima, quoniam qui legis Decalogum intelligentia et observantia duplicat, nihil est quod ultra satisfacere valeat. Quindecim quoque siclorum redemptionem Salomon perfectam esse significans, ait: « Da partem septem, nec non
Abbreviated transcription (Latin):
tansit. ut alterã ñ amitiat.
Cur aut̃ utrãq uitã hi numeri
signficent: notissimũ ẽ. Uenia¬
mus nunc ꝑ ordinẽ ad decem
siclos: ꝑquos quia decẽ uerba
legis intelligunt᷑. nullo alio
precio melius quã hoc anima
redimit᷑. Pfecte aut̃ ille quoq¬
animã suam redimit. qui pro
eius redẽptione quinq siclos
ꝑsoluit: idẽ quicũq sui corpo¬
tis sensus. ad seruiendũ dño
iradit. Restat nunc ut de trib
siclis dicamus: & ꝑfectã quoq
ineis eẽ. redẽptionẽ ostendamꝰ.
duo enĩ sicli. anima ce corpus:
tercus aut̃. om̃is nr̃a possessio

Expanded text:
am non amittat. Cur autem utramque vitam unum significet, notissimum est. Veniamus nunc per ordinem ad decem siclos, per quos, quia decem verba legis intelliguntur, nullo alio pretio melius quam hoc anima redimitur. Perfecte etiam ille animam suam redimit qui pro ejus redemptione quinque siclos persolvit, id est qui quinque sui corporis sensus ad serviendum Domino tradit. Restat nunc ut de tribus siclis dicamus, et perfectam in eis quoque redemptionem esse ostendamus. Duo enim sicli anima et corpus, tertius autem omnis nostra possessio
Abbreviated transcription (Latin):
his cũ sobrietate pto corporis
qualitate. & necessitate utunt᷑.
Sic emĩ apłs eos laudat. qui
comedunt omia: sicut & illoᷤ
qui comedt̃ olera. & sicut il¬
los qui iudicant omnẽ diem:
ita & illos qui iudicant inder
diem. Ille gͥ qui masculus est.
& fortis. auicesimo anno usq

Expanded text:
his in sobrietate pro corporis his in sobrietate pro corporis qualitate et necessitate utuntur. Sic enim Apostolus eos laudat qui comedunt omnia, sicut et illos qui comedunt olera, et sicut illos qui judicant omnem diem, et illos qui judicant diem ante diem . Ille ergo qui masculus est, et fortis a vigesimo anno us
Abbreviated transcription (Latin):
hoc de anima ipsa dicatur:
Quigͥ peccat inuoto: redimat
uotũ. & det preciũ subestima¬
tione. Subestimatione qui¬
dẽ: qm̃ & sexus. et etas. & fa¬
cultas. in soluendo precio con¬
sidari debet. Qut̃ eñi uiri.
alit̃ feminȩͥ alit̃ infantes et
pueri: alit̃ adolescentes. aliter
iuuenes: alit̃ senex: alit̃ pau¬
peres & alit̃ diuites: alit̾ sa-¬
pientes. et alit̃ insipientes:
iudicandi sunt. Et quãius
inprecio quidẽ sit maius et
minus : tam̃ insatis fatione
equalitas est. Nichil enĩ minꝰ
satis facit. quiquinq siclos sol¬
uit: quã ille qui soluit quin¬
quaginta. Inde etiam mulie¬
rẽ. quȩ duo minuta ingarophi¬
laciũ posuit: plus om̃ib posuis¬
se dñs ipse testat᷑. Nonem̃ habu¬
it amplius qd̃ poneret. Sic gͥ
indandis penitentiis ętas. for¬
titudo. scientia. facultas. con¬
ditio. uoluntas. & similia: con¬
sideranda sunt. Multi em̃ft̃.
qui neq uinũ bibunt. neq
carnes edunt: qui ñtantum
satis faciunt: quantũ illi qui

Expanded text:
dicatur de anima ipsa. Qui ergo peccat in voto, redimat votum, et det pretium sub aestimatione. Sub aestimatione quidem, quia et sexus, et aetas, et facultas in solvendo pretio considerari debet; aliter enim viri, aliter feminae, aliter infantes et pueri, aliter adolescentes et juvenes, et aliter senes et pauperes, aliter divites et sapientes, et aliter insipientes judicandi sunt. Et quamvis in pretio sit majus et minus, attamen in satisfactione aequalitas est. Non enim minus satisfacit qui quinque siclos solvit quam ille qui solvit quinquaginta. Inde etiam mulierem, quae duo minuta in gazophylacium posuit, plus omnibus posuisse Dominus ipse testatur , non enim habuit amplius quid poneret. Sic ergo in dandis poenitentiis aetas, fortitudo, scientia, facultas, conditio, voluntas, et similia consideranda sunt. Multi enim sunt qui neque vinum bibunt, neque carnes edunt, qui non tantum satisfaciunt quantum illi qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui uotũ fecerit & spopondit
deo animã suã: subestimatio¬
ne dabit p̃ciũ. Si masculus fuerit:
auicesimo usq ad sexagesimũ an-¬
nũ dabit qͥnqͣginta siclos argenti
admensurã scũarii. Sr nut. trigin¬
ta. Aqͥnto aut̃ anno usq aduicesi-¬
mũ. mascłs dabit uiginti ficlos. fe¬

Expanded text:
qui votum fecerit et spoponderit Deo animam suam sub aestimatione dabit pretium si fuerit masculus a vicesimo usque ad sexagesimum annum dabit quinquaginta siclos aad mensuram sanctuarii: si mulier triginta. A quinto autem anno usque ad vigesimum, masculus dabit viginti siclos, fe
Abbreviated transcription (Latin):
habitationis. & longa uita ei ꝓ¬
mittitur. Quãuis eñ etiã iux ta
litterã intellectũ. mentẽ sigm̃ficet:
plenũq sit pietate: maiꝰ tam̃ aliqͥd
significare uidet᷑. Pat̾ eñi nr̃ ille
it. Hos aut̃ sihonoramꝰ: ommia
legis mandata ad implemus. Qui
em̃ peccat: dm̃ inhonorat. qui
pecare om̃ib int̾dicit. Qui uero
ꝓximũ inaliqͦ ledit: contͣ ȩccłiã
facit. cuiꝰ menbrũ & filiꝰ ille est.

Expanded text:
abitationis, et longa vita eis promittitur. Quamvis enim juxta litteram intellectum mentem aedificet, plenumque sit pietatis; majus tamen aliquid significare videtur. Pater enim noster ille it. Hos autem si honoramus, omnia legis mandata adimplemus. Qui enim peccat, Dominum inhonorat, qui peccare omnibus interdicit: qui vero proximum in aliquo laedit, contra Ecclesiam facit, cujus membrum et filius i
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s isti qui loquunt᷑ galilei sñt:
Et qͦmͦ nos audiuimus unusqͥsq
lingua sua illos loquentes: Hic
gͦ fumus monstrabat exteriꝰ. quantꝰ
qͣlisq ignis arderet interiꝰ. Seqͥf.
Eratq mons om̃is terribilis: & so¬
nitus buciȩ paulatĩ crescebat in

Expanded text:
 isti, qui loquuntur, Galilaei sunt? Et quomodo nos audivimus unusquisque linguam nostram illos loquentes? » Hic ergo fumus monstrabat exterius, quantus qualisque ignis arderet interius. Sequitur: « Eratque mons omnis terribilis, et sonus buccinae paulatim crescebat in
Abbreviated transcription (Latin):
usq indesertũ synai: castra meta¬
tisunt meodẽ loco. Ibiq isrł fixit
tentona. eregione montis. Padẽ
inqͥt die qͣ iethro recessit abeis: filii
ifrł ꝓfecti de raphidin. castra me¬
tatisunt in deserto synaz. Raphi¬
dm nãq ut diximus sanitas iu¬
dicii int̾pretat᷑. Uenit gͥ popłs
deraphidm indesertũ synai: quia
post quã uer eccłiastici sanũ iu¬
diciũ suscipientes. dei mandata
custodire ꝓmittunt: ad maiora
deducunt᷑: ut & dm̃ loquentem

Expanded text:
nai, castrametati sunt in eodem loco. Ibique Israel fixit tentoria e regione montis. » Eadem, inquit, die qua Jethro recessit ab eis, filii Israel profecti de Raphidim, castrametati sunt in deserto Sinai. Raphidim namque, ut diximus, sanitas judicii interpretatur. Venit ergo populus de Raphidim in desertum Sinai, quia, postquam viri ecclesiastici, sanum judicium suscipientes, Dei mandata custodire promittunt, ad majora deducuntur, ut et Deum loquentem
Abbreviated transcription (Latin):
cendant ad dñm̃: ne forte int̾ficiat
eos. Hoc audiant sacerdotes.ae sins
t̾minis contenti. illue ascende ñp
sumant: qͦ soli moyses ce aaron iu¬
bent᷑ ascende. Aitius eñĩ ep̃ĩs. quan
sacerdotib ascende concedit. & que¬
dã dei sccretorũ agunt ep̃i: quȩ ett

Expanded text:
cendant ad Dominum, ne forte interficiat cendant ad Dominum, ne forte interficiat illos. » Hoc audiant sacerdotes, et suis terminis contenti illuc ascendere non praesumant, quo soli Moyses et Aaron jubentur ascendere; altius enim episcopis quam sacerdotibus ascendere conceditur, et quaedam Dei s