comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad pectus usq pendẽtes. Torques
autẽ et bulle. a uiris gerunt᷑. a feĩs
uero monilia et catella. Dicte aũt
torques quod sint torte et bulle qd̾
similes sint rotunditate bullis. q̃
feminarũ pendere collo. dictũ a
mumere. hoc etiam et serpentumt
dicitur quod ꝯstat ex amforulis
quibusdam aureis. gẽmisq uariis
in modum facture serpentis. Non¬
habitus dicunt᷑. licet et segnienta¬
tas uestes dicamus. Ut ip̃e et seginẽ¬
tatis dormisset ꝑua cunis. Plerũq
matronarum significantur. quicquid
illis munere datur. Mlurena uulgo
uocatur quod scilicet auzi metallo
in uirgulas lentescente quidã ordi¬
nes flexuosa cathena contexutur
in similitudinem uurene serpentis.
que ad collum ornandũ aptatur. h ͨ
interdum auri atq argenti texit᷑
uirgulis. unde et in canticis tanti
le sunt cathenule colli muicem se
comprehendentes. in modũ cathene
unde et appellate. Dextras ꝯmunes
esse uirorũ ac feminarum qr ut̾us¬

Expanded text:
ad pectus usque pendentes. Torques ad pectus usque pendentes. Torques autem et bullae a viris geruntur; feminis vero monilia et catella. Dictae autem torques quod sint tortae, et bullae quod similes sint rotunditate bullis quaefeminarum pendere collo; dictum a munere. Hoc etiam et serpentum dicitur, quia constat ex amphorulis quibusdam aureis, gemmisque variis in modum facturae serpentis. Nonhabitus; licet et segmentatas vestes dicamus, ut ipse6, 89: Et segmentatis dormisset parvola cunis. Plerumquematronarum significantur, quidquid illis munere datur. Murena vulgo vocatur quod scilicet auri metallo in virgulis lentescente quaedam ordinis flexuosi catena contexitur in similitudinem murenae serpentis, quae ad collum ornandum aptatur. Haec interdum auri atque argenti texitur virgulis. Unde et in Canticis dicitulae sunt catenulae colli invicem se conprehendentes in modum catenae; unde et aesse virorum ac feminarum, quia utrius
Abbreviated transcription (Latin):
um autem ut p̃diximus a pelle erat
Na mitra ex lana est. Ricula est
imtra uirginalis capitis. uitte sũt
que crimbus innectũtur. quibus flu¬
entes religantur capilli. Et uitte
dicte quod uinciunt. Tema aũt est
uictarũ extremitas dependẽs. diu̾so¬
rum coloꝵ. Itẽ uicta est que corona
uincitur. Tema uero extremas ꝑs
uitte que depñdet corone. Reuolũ
est quod colligit comas. dictũ ab eo
quod retinetꝰ crimnes ne effundant᷑.
Discriminalia capitis mulierũ sũt.
uocata ex eo quod caput auro discer¬
nant. Nam disc̾minare diuidere
dicitur. Ancie sunt cincĩm depen¬
dentes prope auriculas greco uoca¬
bulo ab auribus. Acus sunt quibus
in feminis ornandoꝵ crinium com¬
pago recinetur ne laxiꝰ fluant. et
sparsi dissipentur capilli. Inaures
ab auriũ foraminibus nũcupate qͥb
preciosa grana lapidũ dependent.
harum usus in grecia. puelle utͣq
aure. pueri tantũ dextra gerebant.
Torques sunt circuli aurei. a collo

Expanded text:
um autem, ut praediximus, a pelle erat: um autem, ut praediximus, a pelle erat: nam mitra ex lana est. Ricula est mitra virginalis capitis. Vittae sunt quae in crinibus innectuntur, quibus fluentes religantur capilli: et vittae dictae quod vinciunt. Taenia autem est vittarum extremitas dependens diversorum colorum. Item vitta est qua corona vincitur; taenia vero extrema pars vittae quae dependet coronae. Reticulum est quod colligit comas, dictum ab eo quod retinet crines ne effundantur. Discriminalia capitis mulierum sunt vocata ex eo quod caput auro discernant; nam discriminare dividere dicitur. Antiae sunt cincinni dependentes prope auriculas; Graeco vocabulo, ab auribus. Acus sunt quibus in feminis ornandorum crinium conpago retinetur, ne laxius fluant et sparsos dissipentur capillos. Inaures ab aurium foraminibus nuncupatae, quibus pretiosa grana lapidum dependent. Harum usus in Graecia: puellae utraque aure, pueri tantum modo dextra gerebant. Torques sunt circuli aurei a collo
Abbreviated transcription (Latin):
pilleũ subtile quo sacerdotes gen¬
tiles utebant᷑. appellatus ab apien¬
do id est a ligando. Nam uirgula
que in pilleo erat conectebatur filo
pilleũ autẽ dictũ. a pelle bostie uñ
fiebat. Cidarim et ipm̃ sacerdotũ
dema uimbus capitulũ et imitra.
Diadema est ornamẽtũ capitis ma¬
tronarũ. ex auro et gẽmis cõtextũ.
quod in se circũ actis extremitatib¬
retro asti ingit᷑ et ex inde dictum
grece qd̾ p̃ligetur. Nimbus est fas
tiola transuersa ex auro assuta in
linteo. quod est in frõte feminarũ.
tio eo magis nimbata est. Ilam t¬
lum̃ quod̾ circa anguloꝵ capita pĩ¬
gitur mĩbus uocatur. licet et mi¬
bus sit densitas nubis. Capitulũ
est quod uulgo capitulare dñt. Idẽ
et cappa. uel quod duo ᷤᷤ aipices ut
gium caput protegens. quale est
ernamentum capitis. deuotarum.
sed pilleum uirorum est. mitre aũt
feminarum. Reduncula autem
sunt quib mitra alligatur. Pille¬

Expanded text:
pilleum sutile quod sacerdotes genpilleum sutile quod sacerdotes gentiles utebantur, appellatus ab apiendo, id est adligando. Nam virgula, quae in pilleo erat, conectebatur filo, Pilleum autem dictum a pelle hostiae unde fiebat. Cidarim et ipsud sacerdotum dema, nimbum, capitulum et mitra. Diadema est ornamentum capitis matronarum ex auro et gemmis contextum, quod in se circuretro astringitur; et exinde dictum grece, quod preligetur. ciola transversa ex auro assuta in linteo quod est in fronte feminarum, cio tam magis nimbata est’. Item lumen, quod circa angelorum capita pingitur, nimbus vocatur, licet et nimbus sit densitas nubis. Capitulum est quod vulgo capitulare dicunt. Idem et cappa, vel quod duos apices ut gium, caput protegens, quale est ornamentum capitis devotarum. Sed pilleum virorum est, mitrae autem feminarum. Redimicula autem sunt quibus mitra alligatur. Pille
Abbreviated transcription (Latin):
mota uino capita uĩcue fasciolis
instituerit. Idcirco olmi linei ac
la nei generis coiona fuisse. sicut
erat in sacerdotibus gentilium.
Nomen corone hac ex causa uoca¬
tum. eo quod mitio tircũ aras cur¬
reretur. atq ad imaginẽ circuitus
uel chori et formatani et nomina¬
tani coronani. Imꝑatores romani
et reges quidam gentium aureis
coroms utuntur. Perse tratas ge¬
runt. sed reges rectas satrape iicͣ¬
uas. Reꝑta auteni tyara a semi¬
rauude egiptiorũ regma quod ge¬
nus ornamenti ex inde usq hodie
gens ipã retinet. Athenienses enĩ
cidades aureas ge̾bant. ꝑtim in
uertice. non nulli in fronte. Non
enĩ eadem sunt insignia omium
regnorum. Gentiliũ uates iusu¬
las. apices. pillea siue galera ute¬
bantur. Inifula est fasçiola sacerdo
talis alba. in modũ diadematis a
qua uite ab utraq ꝑte dependent.
que infulã ĩcunt. Unde et uitte
autẽ plerumq lata erat. plerũ q
tortilis. de albo et coco. Apex est

Expanded text:
mota vino capita vincire fasciolis mota vino capita vincire fasciolis instituerint. Idcirco olim linei ac lanei generis coronas fuisse, sicut erat in sacerdotibus gentilium. Nomen coronae hac ex causa vocatum, eo quod in initio circum aras curreretur, atque ad imaginem circuitus vel chori est formata et nominata corona. Imperatores Romani et reges quidam gentium aureis coronis utuntur: Persae tiaras gerunt, sed reges rectas, satrapae incurvas. Reperta est autem tiara a Semiramide Assyriorum regina: quod genus ornamenti exinde usque hodie gens ipcicladas aureas gerebant partim in vertice, nonnulli in fronte. Non enim eadem sunt insignia omnium regnorum. Gentilium vates infulas, apices, pillea sive galeria utebantur. Infula est fasciola sacerdotalis capitis alba in modum diadematis, a qua vittae ab utraque parte dependent, que infulam vinciunt; unde et vite fula plerumque lata erat, plerumque tortilis de albo et co
Abbreviated transcription (Latin):
a pendendo dictũ. unde pensa et
ex pilis animaliũ sunt. uel quia
lamficium filis tenuib ꝯstat in
modũ pilorum id est quasi filorũ.
mataxa quasi metaxa. a circuitu
scilicet filorũ. Nlã meta circuitus
uel quod transferat᷑. Globellũ cor¬
corpte a globo dictũ ꝑ diminutionẽ
quasi paruũ globum. Panulie qd̾
ex eis panni texant᷑. ipse enĩ disc᷑¬
runt ꝑ telani. Stam̃ dcm̃ qr rec¬
tun restat. Trama quod uia rec¬
ta transimita t᷑ͣ per telam. Est .n
filum intra stamen currens. Licia
sunt quib stamina ligant᷑ qua
dehinc ad ceterũ ornam̃tis
cultũ ueniamus. Orna¬
menta dicta eo quod eoꝵ cultu ora
nultus q decorent᷑. Primũ orna¬
mentum corona insigne uictorie
siue regii honoris signum. que ideo
in capite regum ponitur ad signi¬
ficandos circũfusos in orbe populos
quibus acinctus quasi caput suũ
coronatur. Hec a lucilio corolla. ab
existimant. quod hiis in potando

Expanded text:
a pendendo dictum, unde pensa et a pendendo dictum, unde pensa et icta, vel quia ex pilis animalium sunt, vel quia lanificium filis tenuibus constat in modum pilorum, id est, quasi filorum. Mataxa quasi metaxa, a circuitu scilicet filorum; nam meta circuitus; vel quod transferatur. Gubellum corrupte a globo dictum per diminutionem, quasi globellum. Panuliae, quod ex eis panni texantur; ipsae enim discurrunt per telam. Stamen dictum quia rectum stat. Trama, quod via recta transmittatur per telam; est enim filus intra stamen currens. Licia sunt quibus stamina ligantur, qudehinc ad ceterum cultum veniamus. Ornamenta dicta eo quod eorum cultu ora vultusque decorentur. Prima ornamenta corona insigne victoriae, sive regii honoris signum; quae ideo in capite regum ponitur, ad significandum circumfusos in orbe populos, quibus adcinctus quasi caput suum coronatur. Haec a Lucilio1143 corolla, ab existimant, quod his in potando
Abbreviated transcription (Latin):
color int̾ album et ingrum. et elbũ
ab ello dirmnatum. luteus color en¬
bicundus quod est croceus. Nam
crocũ lutei coloris est. ut croceo mu¬
tata uellera luto. Melinũ quod sit
colore nigro greti em̃ melam ingrũ
Dñt. mastic̾inũ quod colorem ma¬
sticis habeat. Dalteum blabũ. me¬
sticium. osticiũ qr est ex usto. fit
erã ex deponenti fuligine tectorum.
egesta assiduis ignbus. unde et
uatiuum est telaria. Insubuli qr
infra et supra sunt. uel qr in subri¬
lantur. Radii dicti qr radendo fiũt.
Pectines quod plexa fila reddant
et imp̾mant. Colum quod sit in
longitudine et rotunditate quas
colu̾mna.fusum quod per ipiũ fũ¬
datur quod netum est. Alibrum.
quod in eo librant᷑ fila .a. soluunt
Calatũ leue gestamen ex lino uel
canna aut ex unico factum. in quo
uel pensa ponunt᷑ uel legunt᷑ flo¬
res. Cala enĩ grece lignum est a qͦ
diriua tiuũ est calatum. Nam la¬
tine quassillũ dicit᷑. Cicero in phi

Expanded text:
color inter nigrum et album, et elbum color inter nigrum et album, et elbum ab albo dirivatum. Luteus color rubicundus, quod est croceus. Nam crocum lutei coloris est, utVirg. Ecl. 4, 44: Croceo mutavit vellera luto. Menum quod sit colore nigro; Graeci enim μέλαν nigrum dicunt. Masticinum quod colorem masticis habeat. Blatteum. Blavum. Mesticium. Osticium, quia ex usto est; fit enim ex dependenti fuligine tectorum egesta assiduis ignibus: unde et vativum est telaria. Insubuli, quia infra et supra sunt, vel quia insubulantur. Radii dicti quia radendo fiunt. Pectines, quod pexa fila reddant et inpremant. Colum, quod sit in longitudine et rotunditate quasi columna. Fusum, quod per ipsum fundatur quod netum est. Alibrum, quod in eo liberantur fila, id est solvantur. Calathum leve gestamen ex lino vel canna aut ex iunco factum, in qua vel pensa ponuntur vel leguntur flores; κᾶλα enim Graece lignum est, a quo dirivatum est calathum. Nam Latine quasillum dicitur. Cicero in Ph
Abbreviated transcription (Latin):
lmctura uocata b uestiũ
quia tingitur et in aliam
fucata ĩpeciem nntoris gͣ
Est enĩ uermiculus ex si luest̾bus
frondibus. Conchilium dictũ eo¬
quod ex conculis marinis color eius
colligitur. Idem et ostrum uocatur.
Ostru quod pro colore purpuree tem¬
peratur. Plurmis quid̾ in lotis. sed
optiuiũ in insula cipro gignit᷑. siue
ihiis locis quos proprins solis cur¬
sus illiuminat. Conchilia autem
sunt maris. que circumtisa ferto
lacrimas purpurei coloris emittũt.
Hiis collectis color purpureꝰ temꝑat᷑.
ex teste humore elicit᷑. Purpura a¬
pud latinos apurit ate lucis uocata.
apud grecos autem purpura dicit᷑
cum aipicatione. apud nos purpura
sme aspiratione. ferrngo est tolor
purpuree sub ingro. que fit in hispa¬
ma. ut ferrugine clarus hibera. dtã
autem ferrugo. quod omĩs purpure
pͥma tincturã eius modi coloris ex¬
istat. Glaucus color est ferrugi¬
neus sub niger. Elbidum ab elbo
colore uocatum. Elbũ est enĩ mediꝰ

Expanded text:
ctura vocata est, quia tingitur et in aliam fucatam speciem nitoris graEst enim vermiculus ex silvestribus frondibus. Conchilium dictuquod ex conchulis marinis color ejus colligitur. Idem et ostrum vocatur. 3. Ostrum, quod pro colore purpurae temperatur, plurimis quidem in locis, sed optimum in insula Cypro gignitur, sive in iis quos propius solis cursus illuminat. 4. Conchylia autem sunt maris, quae circumcisa ferro lacrymas purpurei coloris emittunt. His collectis color purpureus temperatex testae humore elicitur. 5. Purpura apud Latinos a puritate lucis vocata. Apud Graecos autem πορφύρα dicitur cum aspirasine aspiratione. Ferrugo color est purpurae subnigrae, quae fit in Hispania: ut: Ferrugine clarus Ibera. Dautem ferrugo quod omnis purpura prima tinctura eiusmodi coloris existat. Glaucus color est ferrugineus subniger. Elbidum ab elbo colore vocatum; elbum est enim medius
Abbreviated transcription (Latin):
tollo suspensus saluiã facere fers.
Iuore autem liquestere. et memo¬
riani adimere. In utunt eã uilus
et a celous amnes. Sunt qui sino¬
ragdum albis uenis circũligatũ
galactiten uotant. Galacias
grandus et candorem prefert
et figuram. Duricia quoq inuis¬
tam ut adanians. etiam in igne
posita manere frigus suũ. Solis
gemina candida est trarit ꝙ nom̃e
quod ad spem̃ solis in orbem est¬
fulgentes sparsit radios. Selem¬
nites translucet candido melleo¬
q fulgore. continens lune imagi¬
nem quã iuxta cursum astri ip̃iꝰ
pbibent in dies singulos minui
atq augeri. nascit᷑ur in ꝑsida.
Cundia᷑ inuenit᷑ in cerebro piscis
eiusdem nominis tandida et oblõ¬
ga. presagare huis ferunt magi
signa. tranquillitatis uel tempes¬
tatis. Beloculus albitans pupillã
gignit ingram emedio aureo ful¬
gore lucentem. et proptet spetiẽ
assmoꝵ regi belo dicata. unde et
appellata. Epimelas dicitur. cũ

Expanded text:
collo suspensa salivam facere fertur, collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere, et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus, et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. 5. Chalazias grandinis et candorem praefert et figuram, duritie quoque invicta, ut adamas; etiam in igne positae manet suum frigus. 6. Solis gemma candida est, traxitque nomen, quod ad speciem solis in orbem fulgentes spargit radios. 7. Selenites translucet candido melleoque fulgore, continens lunae imaginem, quam juxta cursum astri ipsius perhibent in dies singulos minui, atque augeri. Nascitur in Perside. 8. Cynaedia invenitur in cerebro piscis ejusdem nominis, candida et oblonga. Praesagire iis ferunt magi signa tranquillitatis vel tempestatis. 9. Belioculus albicans pupillam cingit nigram medio aureo fulgore lucentem. Haec propter speciem Assyriorum regi Belo dicata, unde et appellata. 273 10. Epimelas dicitur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
pina candidarum gemma¬
⁊um quam inde maga¬
⁊itum aiunt uocatum. quod in
conculis matinis hoc genis lapi¬
dum inuenit᷑. In est em̃ in carne
coclee caltulus natus. sicut in
terebro ꝑiscis lapillus. Eignitur
autem de celesti rore. Quem cer¬
to anni tempore coclee hauriunt
ex quibus margaritis quidam u¬
mones uocantur. aptũ nomen
habentes quod tantũ unus. mis¬
enĩ aut inuentus aut matutim
ioris conceptio reddit candidas.
uas senetus uel uesꝑtinus aer
gignit obscuras. Pedoros scdã
pas margaritum candidarũ gẽ¬
marum de qua querit᷑ in quo colo¬
ie numerati debeat. tociens iacta¬
ti ꝑ alienas pulcritudines nomis
adoͬ ut decoris prerogatiua uoca¬
bulo facta sit. Asterites candida
est. inclusam lutem ꝯtinens uelu¬
ti stellam intus ambulantem.
reddit qr solis candidantes radios.¬
Unde et nomen inuenit. Galacti¬
tes lacteus est qui actrictus reddit
suctum album ad lactis saporem.
femins nutrientibus mbgatus
fecundat ubera. Imfantum quos

Expanded text:
prima candidarum gemmarum, quam Indi margaritam aiunt vocatam, quod in conculis maris hoc genus lapidum inveniatur. Inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autem de coelesti rore, quem certo anni tEx quibus margaritis quidam uniones vocantur, aptum nomen habentes, quod tantum unus, numenim aut iuventus aut matutini roris conceptio reddit candidas; has senectus vel vespertinus aer gignit obscuras. Paederos secunda post margaritum candidarum gemmarum. De qua quaeritur in quo colore numerari debeat totiens iactati per alienas pulchritudines nominis, adeo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. Asterites candida est, inclusam lucem continens veluti stellam intus ambulantem, redditqunde et nomen invenit. 4. Galactites lactea est, quae attrita reddit succum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus illigata fecundat ubera. Infantium quoque
Abbreviated transcription (Latin):
dimimitiuus scalpellus. Terebra
uocata a u̾me ligni qui uotatur
terebra. quẽ greci teredonẽ uocãt
terendo forot. quasi cerefo.a. uł
do scoferam faciat. Canteruim.
quandã gentiles multis in¬
geniis predicant. hanc eĩ
pͥmam lamficii usum monstrasẜe.
banc etiam telam ordisse. et colo¬
casse lanas ꝑhibent. Oluie quoq
hanc dnt inuent̾tẽ. et fabrice muł¬
tarum q arcium reꝑt̾cem. Ioco q
nulgo illi opifices supplicant. sed
boc poetite fingit᷑. llon .n. minerua
istarum arcium pͥnceps est. sed qͥa
sapiencia in capite esse dicit᷑ hoĩs.
et minerua de capite ioius nata
fingitur. hoc est ingeniũ. ideoq
seusus sapientis qui muenit oĩa.
in capite est. Ideo et dea artium
ninerua dicit᷑. qr nichil excellen¬
tiuis est ingenio quo reguut᷑ umu̾¬

Expanded text:
diminutivum scalpellus. 14. Terebra diminutivum scalpellus. 14. Terebra vocata a verme ligni qui nuncupatur terebra, quem Graeci τερηδόνα vocant. terendo forat, quasi terefora, veldo scophen faciat. Cantherium . quamdam gentiles multis ingeniis praedicant. Hanc enim primam lanificii usum monstrasse, hanc etiam telam ordisse et colorasse lanas perhibent. 2. Olivae quoque hanc dicunt inventricem, et fabricae, multarumque artium repertricem. Ideoque illi vulgo opifices supplicant. Sed et hoc poetice fingitur. Non enim Minerva istarum artium princeps est, sed quia sapientia in capite esse dicitur hominis, et Minerva de capite Jovis nata fingitur, hoc est, ingenium, ideoque sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est. Ideo et dea artium Minerva dicitur, quia nihil excellentius est ingenio, quo reguntu
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. Circimis dictus quod nergen¬
do efficiat circulum. Huꝰ motu
duplicata linea fit. q̃ simplex per
latitudinem extensa fuerat. Pũt¬
tus autẽ in medio circim. centrũ
agrecis dicit᷑. in cuiꝰ mediũ cuncta
uergunt. Securis uocatur eo quod
ei arbores suctidant᷑. qͣi sucturis. Itẽ
securis. qͣi semicuris. Ex una enim
parte acuta est. ex altera fossoria.
Nam bipenins dicit᷑ quod ex utraq
parte acutã habeat acieni qͣi duas
pennas. Pmnũ autẽ antiqui acie¬
tum dicebant. unde et auium pen¬
ne qr acute. Et ecce nomen quod
reseruauit antiquitatem. qr netẽt
dolabra.quod hẽat duo labin. Hlã
securis simplex est. Dextralis dex¬
tre habilis. Ascia ab asculis dicta.
quas a ligno exiit. Cuiꝰ diminu¬
tiuum est asciola. Est autẽ manu¬
brio breui. ex aduersa ꝑte referens
uel simplicẽ malleum aut caua¬
tum. aut bicorne rastrũ. Scalprus
dutus quod sculpturis et foramini¬
bus sit aptus. qĩ stalforus. cuius

Expanded text:
venit. 10. Circinus dictus, quod venit. 10. Circinus dictus, quod do efficiat circulum. Huius modus duplicata linea fit, quae simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini centrum a Graecis dicitur; in cuius medium cuncta convergunt. Securis vocatur eo quod ea arbores succidantur, quasi succuris. Item securis, quasi semicuris. Ex una enim parte acuta est, ex altera fossoria. Nam bipennis dicitur, quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pennas. Pennum autem antiqui acutum dicebant. Unde et avium pennae, quia acutae. Et ecce nomen quod reservavit antiquitatem, quia veterdolabra, quod habeat duo labra: nam securis simplex est. Dextralis, dexterae habilis. 12. Ascia ab hastulis dicta, quas a ligno eximit, cujus diminutivum nomen est asciola. Est autem manubrio brevi ex aversa parte referens, vel simplicem malleum, aut cavatum, vel bicorne rastrum. 13. Scalprus dictum, quod scalpturis et foraminibus sit aptus, quasi scalforus. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
se teneant more luctancium. A¬
grãtes. asseres abasse dicti quia
Elani autẽ dicti quasi calibi. qr ex
calibe fiunt .i. ferro. Calibs enim
ferrum est. Tabule a ueterib tagu¬
le nocabant᷑. a tegendo scilicet uñ
et tegule. Cõmissura dicitur. ta¬
bularum ꝯiuinctio. Sectio autẽ
ducta. a se q̈̃ndo ea que ceperit. Mã
secare. sectari et sequi est. Serre
autẽ nomien de sono factũ est .i.
ab stridore ferri. Serte circunq
uium ꝑdix quidã adolestens mue¬
uit. quem puerum dedalus tr̃ ma¬
tris sue studiis per docendum acte¬
pat. Euiꝰ piũ tantum ingenum
rertur ut dũ mat̾ie diuidende cõ¬
pendiũ quereret. sꝑmã spicis uin¬
seriam artifices nũcupant. Pro¬
cui ᷤᷤ artis iuentione dedalus ma¬
gister eiꝰ muidie liuore ꝑmotus. p̃ci¬
pitem puerum exarce deietit. De hĩc
erulatus cretamabit. ibiq aliquã¬
diu fuit. et ut fabule ferunt ex cre¬
ta pennuis uolauit. et in ciliciam

Expanded text:
se teneant more luctantium. Ase teneant more luctantium. Agrantes . . . 7. Asseres, ab asse dicti, quia Clavi autem dicti, quasi calibi, quia e calibe fiunt, id est ferro; chalyps enim ferrum est. Tabulae a veteribus tagulae vocabantur, a tegendo scilicet; unde et tegulae. Commissura dicitur tabularum coniunctio. Sectio autem dicta a sequendo ea quae coeperit; nam secare sectare et sequi est. Serrae autem nomen de sono factum est, id est ab stridore. Serrae circinique usum Perdice quidam adolescens invenit, quem puerum Daedalus frater matris suae studiis perdocendum acceperat. Cuius pueri tantum ingenium fertur ut, dum materiae dividendae conpendium quaereret, spinam piscis imiserram artifices nucujus artis inventione Daedalus magister ejus, invidiae livore permotus, praecipitem puerum ex arce dejecit. Dehinc exsulatus Cretam abiit, ibique aliquandiu fuit, ut fabulae ferunt. Ex Creta pennis volavit, et in Ciliciam
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ pluralis est nomẽ. ut lit̾e̾ que
pistolan significant. eix deligna¬
gnaliter lun opifer appella¬
ur. Carpentarius specia¬
le nomen est. Carpentum .n. solũ¬
facit. sicut nauicularius. qui tm̃
nauium est fabricator et artifex
Saicitector dictus quod ex multis hĩc
et inde diũtis tabulis. iũ tectu
sartiat corpuis. Idem et timiarius
qui tectoria lignis inducit. lignũ
uocatum greca othimologia quia
Flãmam. Unde et licimũ dicit᷑. quod
lumen reddit. Materia nĩ dicitur
omne lignũ quod ex ea aliquid effi¬
ciatur. uel si ianuã referas uel ad
que sunt facta iuidemꝰ. Et mat̾ia
quasi mat̾ dicta. Trabes nocate
quod in transuerso posite utrosq
parictes ꝯtineant. Aliud autem
sunt tigna aliud trabes. Tuma an
unicta t̾rabem faciunt. trabes aũt
luti scutũ breue quod in medio tec¬
to est. i quo trabes coeunt. Culꝑe
uotate quod copulant in se luctã¬
tes. luctantes quod erecti inuicem

Expanded text:
littrae quae littrae quae epistolam significant. § 19 De lignaeraliter ligni opifex appellatur. Carpentarius speciale nomen est; carpentum enim solufacit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. Sarcitector dictus quod ex multis hinc et inde coniunctis tabulis unum tecti sarciat corpus. Idem et tignarius, quia tectoria lignis inducit. Lignum vocatum Graeca etymologia, quia flammam. Unde et lychnium dicitur, quod lumen det. Materia inde dicitur omne lignum quod ex ea aliquid efficiatur; vel si ad ianuam referas vel ad quae sunt facta videmus, et materia, quasi mater, dicta. 5. Trabes vocatae, quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim 443 juncta trabem faciunt. Trabes autemluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt. Cuplae vocatae, quod copulent in se luctantes. Luctantes dicuntur, quod erecti invicem
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. et ad perpendiculum respõ¬
dere oportet. Norma dicta greco uo¬
cabuło extra quã nichil rectum fu¬
eti potest. Componit᷑ autẽ ex t̾bus
regulis ita ut sinti due binorum
pedum. tercia ht̃ pedes duos. un¬
tas decẽ. quas equali crassitudine
politas extͤmis cacuminib sibi
nĩgit᷑. ut scema t̾gom faciant. id
ent norma. Regula dicta ꝙ sit
tecta qͣi rectula et impedimentum
non habeat. Perpendiculũ dictũ
quod semꝑ appendit᷑. Demq in fa¬
brica insi ormã ad ꝑpendiculum a
certam regulam fiant. necesse est
cuncta m̃d̾osa instruantur. ut ali¬
qua praua sint. aliqua cubancia
prona non nulla. alia supina. et
propt᷑ hoc umuersa sunt consteus¬
ta. lmea genere suo appellata quia
ex imo fit᷑. Trulle nomen factũ.
eo quod trudit et detrudit id est
includit calce. uł luto lapides
martellus machina scale a scan¬
dendo .i. ascendendo nocate. heret̃
em̃ parie tibusꝰ. Scale autẽ dur̃
aut una sint aut plures.ꝙ mũ

Expanded text:
fieri, et ad perpendiculum respondere oportet Norma dicta Graeco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Componitur autem ex tribus regulis, ita ut duae sint binum pedum, tertia habeat pedes duos, uncias decem, quas aequali crassitpolitas extremis cacuminibus sibi iungit ut schemam trigoni faciant. Id erit norma. Regula dicta quod sit recta, quasi rectula, et inpedimentum non habeat. Perpendiculum est quod semper adpenditur. Denique in fabrica nisi omnia ad perpendiculum et certam regulam fiant, necesse est cuncta mendosa instruantur; ut aliqua prava sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina; et propter hoc universa sunt constructa. Linea genere suo appellata, quia ex lino fit. Trullae nomen factum eo quod trudit et detrudit, id est includit calce vel luto lapides. Martellus. Machina. Scalae ab scandendo, id est ascendendo, vocatae; haerent enim parietibus. Scalae autem dicuntur, aut unae sint aut pl
Abbreviated transcription (Latin):
aut age diu̾sos et dissice corꝑa pon¬
to. Spolia hostium preda mãnubie
exinue ꝑtes. Preda a predando no¬
cata. Manubie eo qd̾ manbus detra¬
buntur. hͨ et exiuie ab exuendo dcẽ.
qr exuunt᷑. hec et partes a pari diui¬
sione pro ꝑsonarũ qualitate et labo¬
rũ iusta decisione. Spolia autẽ a spo¬
liis quasi ex spolia uictis enĩ detra

Expanded text:
Aut age diAut age dito. Spolia hostium: praeda, manubiae, exuviae, partes. Praeda a praedando vocata. Manubiae, eo quod manibus detrahuntur. Haec et exuviae ab exuendo dictae, quia exuuntur. Haec et partes a pari divisione pro personarum qualitate, et laborum iusta decisione. Spolia autem a palleis, quasi expallia; victis enim detra
Abbreviated transcription (Latin):
ores duces boc hĩtu bella mire. Qui¬
cũq autemi in conflictu uicisset.
palma aerea coronabatur. quia
palma stimulos habet. Qui uero
sine cõflictu fugientẽ prostrasset
laurea. eo quod hͨ arbor sine sꝑmis¬
est. Namq et purpurea et palma¬
ta toga triumphantes indueban
tur. et scipionem cum ceptro in
manu gerebant. ad imitationem
uictorie. scipionis. licet et scipio
batulus sit quo homines innitunt᷑.
unde et ille p̾mus comeliuis scipio
appellatus est qr in foro pater eius
cecus in mxus. eo ambulabat. Suꝑ
scipionem autẽ aquila suꝑsedebat.
ob indicium quod ꝑ uictoriam quasi
ad suꝑnam magnitudinem accede¬
rent. inde et colore ⁊nẜo p̃limebant᷑.
quasi mutarent᷑ diuini ignis effigiẽ
Quod uero a carmfice contingeban¬
tur id eẽ indicium ut ad tantũ fasti¬
gium euecti. mediocritatis hũane
cõmonerentur. Duob autẽ gm̾b¬
deletur exercitus aut in cermtione
oppressi aut dilapsi forent. Sic et

Expanded text:
ores duces hoc habitu bella inire. Quiores duces hoc habitu bella inire. Quicumque autem in conflictu vicisset, palma aurea coronabatur, quia palma stimulos habet; qui vero sine conflictu fugientem prostrasset, laurea, eo quod hest. Namque et purpurea et palmata toga triutur, et scipionem cum sceptro in manu gerebant ad imitationem victoriae Scipionis, licet et scipio baculus sit, quo homines innituntur. Unde et ille primus Cornelius Scipio appellatus est, quia in foro pater ejus caecus innixus eo ambulabat. 375 Super scipionem autem aquila sedebat, ob indicium quod per victoriam quasi ad supernam magnitudinem accederent. 6. Inde et colore rufo perliniebantur, quasi imitarentur divini ignis effigiem. Quod vero a carnifice contingebantur, id erat indicio, ut ad tantum fastigium evecti mediocritatis humanae commonerentur. 7. Duobus autem gdeletur exercitus: aut internecione, oppressi aut dilapsi forent. » Sic et
Abbreviated transcription (Latin):
dat salustius. Duces uictoriam
in cruento exercitu deportasse. Põ¬
ꝑa dicta est greca significatione.
ce ostentari. Precedit uictoria põ¬
ꝑam idõ quod ituris ad hoc certamẽ
primũ est uictorie uotum. Trophe¬
umdictum. a potesicopes. id est a
comuersione hostis et fuga. llami
ab eo quod hostem quis fugasset
merebatur tropheum. qui occidis¬
set t̾umphum. qui dictus est apo
testri ambes. id est ab exultatione.
Plene enĩ uictori t̾umphus debet᷑.
lemi plene tropheũ qr nõdũ est ple¬
nã uictoriam consecutus. Non enĩ
obtinuit sed fugauit exercitum. h ͤ
tamen noĩa scriptores confundunt.
Tranquillus autem triumphũ latine
dici potius appellatum quod is triũ¬
phans urbem ingrederet᷑. reꝑtito
iudicio honoraretur. Ilã p̾mo de t̾¬
umpho duci. concedendo exercitũ
iudicare solitũ erat. scd̾o̾ senatum.
tertio populum. Erat autẽ romano.¬
eum mos ut t̾umphantes quadrigis
ueherentur. ex illo ꝙ soliti sint pri¬

Expanded text:
dat Sallustius, duces victoriam dat Sallustius, duces victoriam incruento exercitu deportasse. Pompa dicta est Graeca significatione ce ostentari. Praecedit autem victoria pompam ideo, quod ituris ad hoc certamen prius est victoriae votum. Trophaeum dictum apo tes propes, id est, a conversione hostis et fuga: nam ab eo quod hostem quis fugasset, merebatur trophaeum: qui occidisset, triumphum, qui dictus est apo tis triambes, id est ab exultatione. Plene enim victorie triumphus debetur, semiplene tropheum; quia nondum plenam victoriam est consecutus. Non enim obtinuit, sed fugavit exercitum: hec tamen nomina scriptores confundunt. Tranquillus adicit potius appellatum, quod is, qui triumphans urbem ingrederetur, tripertito iudicio honoraretur: nam primum de triumpho duci concedendo exercitum iudicare solitum erat, secundo senatum, tertio populum. Erat autem Romanorum mos ut triumphantes quadrigis veherentur, ex illo quod soliti sint pri
Abbreviated transcription (Latin):
na uocata eo quod mitio usus fu¬
isset in bello pugnis contendere.
uel qr p̾mũ bellu̾m pugnis incipi¬
ebant. unde et pugna etiã duoꝵ ẽ
aliqũ et siue ferro. Quatuor autẽ
in bello aguntur. Pugna. fuga.
uictoria. par. Pacis uocabulum
uidetur a pacto sumptum. postĩꝰ
autem pax accipit᷑. fedus primũ
mitur. fedus est pax q̃ fit inter
dinicantes uł a fide uel a feciati¬
bus id est sacerdotibus dictum
Per ip̃os enĩ fiebant federa. sicut¬
porca fide. et crudelit᷑ occisa. cuiꝰ
mors optabatur ei qui a pace resi.¬
lisset. Uirgilius et cesa m̃gebant᷑
federa porca. federis partus indu¬
bellis queritut. iuctornis
propagatur. uitoria dic
ta quod ui id est uirtute adipisca¬
tur. hoc est enĩ ius gencium uim
ui expellere. Nam turpis est dolo
quesita iuctoria. Certa autẽ uit
toria est uel octisio hostis uel expo¬
liatio uel utrumq. Non est iocun¬
da uictoria que ꝑ ĩmensã det̾men¬
ta contingit. Et hoc est quod lau¬

Expanded text:
na vocata eo quod initio usus funa vocata eo quod initio usus fuisset in bello pugnis contendere, vel quia primo bellum pugnis incipiebant. Unde et pugna etiam duorum est aliquando et sine ferro. Quattuor autem in bello aguntur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum. Posterius autem pax accipitur, foedus primum initur. Foedus est pax quae fit inter dimicantes, vel a fide, vel a fetialibus, id est sacerdotibus, dictum. Per ipsos enim fiebant foedera, sicutporca fede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qui a pace resilisset. Virgilius. Et cesa iungebant federa porca. Federis partes indubellis queritur, victoriis propagatur. Victoria dicta est, quod vi, id est virtute adipiscatur: hoc est enim ius gentium, vim vi repellere; nam turpis est dolo quesita victtoria est, vel occisio hostis, vel exspoliatio, vel utrumque. Non est autem jucunda victoria, quae per immensa detrimenta contingit. Et hoc est, quod lau
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Tumultus autẽ esse sine bello
non potest. Quid est eñ aliud tu¬
multus isi ꝑturbatio tanta ut
maior timor oriatur. Unde etiam
dictus tumultus. quasi timor mul¬
tus. Grauius autem esse tumul¬
tum ꝙͣ bellum. Nam in bello uoca¬
tiones ualent. in tumultũ non
ualent. Differt autẽ bellum. pu¬
gnaet prelium. Nam bellũ umuer¬
lum dicit᷑ ut punicum. Huiꝰ ꝑtel
sunt pugne. ut cãnenisis t̾m̃sis.
Rursum in una pugua multa
sunt prelia. Aliud e̾m̃ in cormb.
aliud in media. Aliuid in extrema
acie geritur: Bellum igit᷑ est to
tum᷑ pugna uiꝰ diei. Prelium
pars pugne est. bellum antea du¬
ellum nocatũ eo quod due sint ꝑte
diicancium. uel quod alterum
faciat nictorem aliũ uictum. Post¬
bellum dictum. Aln per antifrasĩ
putant. eo quod sit horridũ. Unde
illud. bella borrida bella. cũ bellũ
contra sit pessimum. Prelia dñr.
ab inp̾mendo hostes. Unde et p̃lia
ligna quibus uua p̾nitur. Pug¬

Expanded text:
sit. Tumultus autem esse sine bello sit. Tumultus autem esse sine bello non potest. Quid est enim aliud tumultus nisi perturbatio tanta ut maior timor oriatur?' Unde etiam dictus tumultus, quasi timor multus. 'Gravius autem esse tumultum quam bellum; nam in bello vacationes valent, in tumultu non valent.' Differt autem bellum, pugna et proelium. Nam bellum universum dicitur, ut Punicum. Huius partes sunt pugnae, ut Cannensis, Thermensis. Rursus in una pugna multa sunt proelia. Aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. tum: pugna, unius diei: prelium, pars pugne est. Bellum antea duellum vocatum, eo quod due sunt partes dimicantium, vel quod alterum faciat victorem, alium victum. Posdictum bellum. Alii per Antiphrasin putant dictum, eo quod sit horridum, unde illud: horrida bella: cum bellum contra sit pessimum. Praelia dicuntur a premendo hostem: unde et prela ligna quibus uva premitur. Pug
Abbreviated transcription (Latin):
ti nimultus. sicut int̾ sillam et
marium . qui bellũ ciuile inuicem
in una gente gesserunt. Plusꝙͣ
cuule bellum est ubi non solũ ciuies
certant. sed et cognati. quale accũ
est int̾ cesazem et pompeium. qñ
generpet socer inuicẽ dnmitauer ũt
Si quidem in hac pugna fratet cũ
frẽ dimicauit. Et pater aduersus
filium arma portauit. lucanꝰ. In
Bella itaq dicuntur. int̾ua. ext̾na.
seruilia. sotialia. piratita. Nam
piratica bella sunt. sparsa latronũ¬
manus ꝑ maria. Mioparionibus
lenibus et fugacibus non solũ na¬
uales cõmeitus. sed etiam insulai.
pronuinciasq uastantibus quos p̾mꝰ
gneus pompeius. post multã uasta¬
tionem quã terra mari q diu gerat.
mira celeritate cõpressit ac suꝑa¬
uit. Sicut autẽ bellum uocatur
quod contra hostes agitur.ita tu¬
multus quod ciuili sedicione cõcitat᷑.¬
Nam sedicio est dissentio ciuium
dicta quod seorsum alii ad alios eat̃.
Alii estimant dissensionem amimo

Expanded text:
ti tumultus, sicut inter Syllam et ti tumultus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente gesserunt. Plus quam civile bellum est ubi non solum cives certant, sed et cognati; quale actum est inter Caesarem et Pompeium, quando gener et socer invicem dimicaverunt. Siquidem in hac pugna frater cum fratre dimicavit, et pater adversus filium arma portavit. Lucanus 2,Bella itaque dicuntur interna, externa, servilia, socialia, piratica. Nam piratica bella sunt sparsa latronum per maria mioparonibus levibus et fugacibus, non solum navibus commeatus, sed etiam insulas provinciasque vastantibus. Quos primum Gnaeus Pompeius post multam vastationem, quam terra marique diu egerant, mira celeritate conpressit ac superavit. Sicut autem bellum vocatur quod contra hostes agitur, ita tumultus quod civili seditione concitatNam seditio est dissensio civium, dicta quod seorsum alii ad alios eant. Alii aestimant dissensionem animor
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ p̾mũ de bellis
Rimus bella
intulit ninꝰ as¬
syriorum rex. Ip̃e
eñ fimbus suis
neqͣꝙͣ contentus
humane sotietatis fedus in rumpẽs
exeicitus ducere. aliena uastare li¬
beros populos aut truncidare. aut
subitere cepit uinu̾siam q asiam
usq ad libie fines noua seruitute
ꝑdomuit᷑. Huc etiam studuit urbes
in mutuo sanguine alterna cede¬
crassare. Qu̾atuor autẽ sunt gna̾
bellorum. idest uistũ imiustum. ci¬
uile et plusꝙͣ ciuile. Instum bellũ
est quod ex predicto gerit᷑. de rebus
repetitis.aut propulsandorum
hostium causa. Iniustũ bellũ est qd̾
de furore non de legitima ratione
mitur. De quo mre publica cice
sunt sine causa suscepta. Na m
extra ulciscendi aut pro pulsando¬
rum hostiũm̃ causa. bellum geri
iustum nullũ potest. Et boc idẽ
tulliꝰ parins miectis subdidit.
Nullum bellum iustũ habetur nͥ
denũciatũ. msi indictũ. insi de
repetitis rebus. Eiule bellũ est
inter aues orta seditio. et concita¬

Expanded text:
a sex. De bellis . Primus bella intulit Ninus Assyriorum rex. Ipse enim finibus suis nequaquam contentus, humanae societatis foedus inrumpens exercitus ducere, aliena vastare, liberos populos aut trucidare aut subicere coepit, universamque Asiam usque ad Libyae fines nova servitute perdomuit. Hinc iam studuit orbis in mutuo sanguine alterna crassare caede. Quattuor autem sunt genera bellorum: id est iustum, iniustum civile, et plus quam civile. Iustum bellum est quod ex praedicto geritur de rebus repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De quo in Republica Cicersunt sine causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi dictum, nisi de repetitis rebus.' Civile bellum est inter cives orta seditio et concita
Abbreviated transcription (Latin):
cams. Cui contͣrium est epichenon:¬
Epichenon est: quod utrumq sexum
sub uno gn̾e enũciat: ut hic pistis : Est
enin nicerti sexus quod nec natura
nec oculis discerint᷑: sed sensus tm̃
pericia: Onme genus dictum.: qui a
cunctis gm̾bus seruit. masculmo.
femimno. et neutro. ⁊ coĩ. et omm:
Numerus uocat᷑. qr ꝑ eum uel si¬
gularia ł pluralia noĩna ostendunt᷑.
figura: qr uel simplicia uel compoĩt
sunt Casus: a tadendo dicti: ꝑ eos
enĩ inflexa noĩa uariant᷑. et cadunt.
Nominatiuus tasus dictus: qr ꝑ eñ
aliquid nominamꝰ. utħ magister
Genitiuus: qr ꝑ eum genus cuiuscũq
querimus : ut huiꝰ magistri filius.
aliquid demonstramus. ut da huis
ma gistro : Accusatuius. qr ꝑ eum
aliquem accusamus: ut actuso huris
magistrum. Uocatuuis ꝙ ꝑ eũ aliquẽ
uocamus. ut o magist᷑. Ablatiuuis. qr
ꝑ eum nos auferre aliquid cuiꝙͣ signifi.¬
canuis. ut aufer a magistro. Exaptota

Expanded text:
canis'. Cui contrarium est epicocanis'. Cui contrarium est epicoenon, quia utrumque sexum sub uno genere enuntiat, ut 'hic piscis'. Est enim incerti sexus, quod nec natura nec oculis discernitur, sed sensus tantum peritia. Omne genus dictum, quia cunctis generibus servit: masculino et feminino, et neutro et communi et omni. Numerus vocatus quia per eum vel singularia vel pluralia nomina ostenduntur. Figura, quia vel simplicia vel conposita sunt. Casus a cadendo dicti; per eos enim inflexa nomina variantur et cadunt. Nominativus casus dictus quia per eum aliquid nominamus, ut 'hic magister'. Genetivus, quia per eum genus cuiuscumque quaerimus, ut 'huius magistri filius', aliquid demonstramus, ut 'da huic magistro'. Accusativus, quia per eum aliquem accusamus, ut 'accuso hunc magistrum'. Vocativus, quia per eum aliquem vocamus, ut 'o magister'. Ablativus, quia per eum nos auferre aliquid cuiquam significamus, ut 'aufer a magistro'. Hexaptota
Abbreviated transcription (Latin):
ensis Epiteta que latine adiecta uł
suppoĩta appellant᷑: eo quod ad implen¬
dam sui signifitationẽ noĩbus adiciãt᷑.
ut magnus doctus. Aditis .n. ea ꝑsonis.
ut magnꝰ philosophus. doctus homo.
et plenus est sensus: Actualia ab actu
grator. Gentis a gente ueniunt. ut
suburbanus. Uerbalia dicunt᷑ ꝑ. deia
uerbo nascunt᷑. ut lector: Principalia
qr sic sonant. sicut ꝑticipia: ut legens.
Uerbi similia. a uerbi similitudine dict
ut contemplator. Nam ⁊ uerbumeste
immꝑatuti modi. futuri temporis. Et no.¬
recipit: Hec om̃s spẽs: a nominũ appel¬
latione descendunt. Scda ꝑs noĩs com
dicta: qr ex alteriꝰ comꝑacione alterũ
p̃fert Cinꝰ gradus tres sunt: poĩtiuus
qr pͥmꝰ ponit᷑ i comꝑacionis gradu.
Genera dicta dicta sunt: qd̾ generent
Neutrum dictum: quod nec hoc est n
illud .i. nec masculiũ nec feminnum
Cõmune dictum: quod duob gn̾bus
nomen unũ cõmunitat. ut hic et hec

Expanded text:
ensis'. Epitheta, quae Latine adiectiva vel ensis'. Epitheta, quae Latine adiectiva vel superposita appellantur, eo quod ad inplendam sui significationem nominibus adiciantur, ut 'magnus', 'doctus'. Adicis ea personis, ut 'magnus philosophus', 'doctus homo', et plenus est sensus. Actualia ab actu , 'nutrix', 'orator'. Gentis a gente veniunt, ut 'suburbanus'. Verbialia dicuntur, quia de verbo nascuntur, ut 'lector'. Participalia, quae sic sonant sicut participia, ut 'legens'. Verbis similia, a verbi similitudine dicta, ut 'contemplator'. Nam et verbum est imperativi modi, futuri temporis, et norecipit. Haec omnes species a nominum appellatione descendunt. dicta quia ex alterius conparatione alterum praefert. Cuius gradus tres sunt: positivus, quia primus ponitur in conparationis gradu, Genera dicta sunt quod generent,Neutrum dictum quia nec hoc est nec illud, id est nec masculinum nec femininum. Commune dictum quia duobus generibus nomen unum communicat, ut 'hic' et 'haec
Abbreviated transcription (Latin):
manentib p̾oribus ut apud grecos
alexandros menandros. apud nos alexã¬
Der menander. Uñ nota. Dicta aaũt
nota: quẽadmodum notꝰ dicit᷑. quisqͥs
de dispari genere nascit᷑ Synomnia.
hoc est plurrna. eo qd̾ sit in płib noĩbus
significatio plurnna. ut tumulus.
nũc mons breuis. ñc timens. tellus. ñc
sepulcrum. Est em̃ in uno uoiẽ signi¬
ficatio diu̾sa. Relatiua dicta. eo quod
ad aliam referant᷑ ꝑsonam. ut magr̃
alit̾ se habencia a contͣria significa¬
tione dicta sunt ut dexter. Dici eñ¬
dexter non potest: nisi simstͤ fuĩt: Potro
qualitatis noĩa ex eodicta. qr ꝑ ea
qualis quisq sic ostendit᷑. ut sapiens.
formosus. diues. Quantitatis. qr a
mensura trahunt᷑ ut longus. br euis:
Patronomita dnͣr: eo quod tͣhant᷑
aprĩbus ut titides. tidei filius En eius¬
enei filius: ꝙͣuis a mr̃ibus et a maiorib
ducunt᷑ Tetica idem possessiua. a
possessione dicunt᷑. ut euandi iuis

Expanded text:
manentibus prioribus, ut apud Graecos manentibus prioribus, ut apud Graecos 'Alexandros', 'Menandros'; apud nos 'Alexander', 'Menander'. Dicta autem notha, quemadmodum nothus dicitur quisquis de dispari genere nascitur. Synonyma, hoc est plurinomia, eo quod sit in pluribus nominibus significatio plurima, ut 'tumulus', nunc mons brevis, nunc tumens tellus, nunc sepulchrum. Est enim in uno nomine significatio diversa. Relativa dicta eo, quod ad aliam referantur personam, ut 'magisqualiter se habentia, a contraria significatione dicta sunt, ut 'dexter'. Dici endexter non potest, nisi sinister fuerit. 18. Porro qualitatis nomina ex eo dicta, quia per ea qualis quisque sit ostenditur, ut sapiens, formosus, dives. 19. Quantitatis, quia mensura trahuntur, ut longus, brevis. 20. Patronymica dicuntur, eo quod trahuntur a patribus, ut Tydides, Tydei filius, AeneAeneae filius, quamvis et a matribus et a maioribus ducantur. Ctetica, id est possessiva, a possessione, ut 'Evandrius
Abbreviated transcription (Latin):
multoꝵ significatione consistunt ⁊
Lꝯec in .xx ͭ ͥ octo spẽs diuidunt᷑. Ex
quib corꝑalia dicta : qr uel udent᷑
uel tangunt᷑ ut celum ter.i. Incor¬
ꝑalui qr carent corꝑe. unde nec inder
nec tangi possunt. ut ueritas. iusti¬
ut ammal Ilam et homo et equus
et auis aiãlia sunt. Specialia: qr
ꝑtem demonstrant ut bomo. Speciel
em̃ aĩalium. homo. Prmncipalia. quia
p̾mam positionẽ hñt. nec aliunde nase¬
cunt᷑. ut mons. fons. Diritiua: eo ꝙrex
alio noiẽ deducant᷑: ut a moute mo̾m¬
tanus: Diminutiua. qr minuint sen¬
sum ut greculus. scolastitus. Sono dis¬
minutiua qr sic sonant sicut dimnutiã.
sed intellectu pͥncipalia sunt. ut tabula.
fabula: Cota greca qr ex toto gretee
declimnantur: ut calisto. sic em̃ et grecꝰ
et latinus dicit. Tota latina. qr ex toto
in latinum uertunt᷑. Gretus dicit odis¬
seos: latinꝰ ulixes: Media dicta: qr ex
ꝑte greca sunt. ex ꝑte latiua. Cadẽ
et nõta: qr corrũpunt ultimas suiabas.

Expanded text:
catione consistunt. Haec in viginti octo species dividuntur, ex quibus corporalia dicta, quia vel videntur vel tanguntur, ut 'caelum', 'terra'. Incorporalia, quia carent corpus; unde nec videri nec tangi possunt, ut 'veritas', 'iustiut 'animal'. Nam et homo et equus et avis animal sunt. Specialia, quia partem demonstrant, ut 'homo'. Species enim animalium homo. Principalia, quia primam positionem habent, nec aliunde nascuntur, ut 'mons', 'fons'. Derivativa eo, quod ex alio nomine deducantur, ut a monte 'montanus'. Diminutiva, quia minuunt sensum, ut 'Graeculus', 'scholasticulus'. Sono diminutiva, quia sic sonant sicut diminutiva, sed intellectu principalia sunt, ut 'tabula', 'fabula'. Tota Graeca, quia ex toto Graece declinantur, ut 'Callisto'. Sic enim et Graecus et Latinus dicit. Tota Latina, quia ex toto in Latinum vertuntur. Graecus dicit 'Odysseus', Latinus 'Ulixes'. Media dicta quia ex parte Graeca sunt, ex parte Latina. Eadem et notha, quia corrumpunt ultimas syllabas
Abbreviated transcription (Latin):
Ome n dictũ qͥi notamen.
quod nobis uotabulo suo res
giotas efficiat: Nisi em̃ nomẽ
scieris. cognicio reꝵ perit: Prop̾.a noiã
dicta. q specialia sunt. unꝰ enĩ tiũ
ꝑsonam significant: Spẽs ꝓpͥorũ nom̃i¬
ut luciꝰ quintꝰ. Nomen ꝙ uocatum
qr notat genus ut corneluis Eor nelu
enim: omnes in eo gn̾e̾ uocabant᷑. Cegno¬
men. qr nõĩ cõuingit᷑ ut scipio: algno¬
mien uero quasi accidens nomen. ut
netellus cretitus qr cretam sub egit:
Extͥusecus em̃ uenit agnomen ab aliqͣ
ratione: Gognomen aut nulgo dictã
eo quod noĩ cognitionis tausa suꝑaddiciut᷑.
sine qr cũ noiẽ est: Appellatuua uorã¬

Expanded text:
omen dictum quasi notamen, quod nobis vocabulo suo res notas efficiat. Nisi enim nomen scieris, cognitio rerum perit. Propria nomina dicta quia specialia sunt. Unius enim tantum personam significant. Species propriorum nomiut 'Lucius', 'Quintus'. Nomen vocatum, quia notat genus, ut 'Cornelius'. Cornelii enim omnes in eo genere. Cognomen, quia nomini coniungitur, ut 'Scipio'. Agnomen vero quasi accedens nomen, ut 'Metellus Creticus', quia Cretam subegit. Extrinsecus enim venit agnomen ab aliqua ratione. Cognomentum autem vulgo dictum eo, quod nomini cognitionis causa superadiciatur, sive quod cum no
Abbreviated transcription (Latin):
a muro muralis. Sane falaricam.
lucanus dicit. Neruis mitti torti¬
uero ait. turnũ manũ fa larita
lorum atq telorum et torquendo
uel emittendo uocata. De quib
lucamus. Signa pares aquilas. et
pila minancia pilis cuiꝰ singulare
pilum dicitur. Telum uocatur
sedm̃ grecam ethimologiam. ano
ci potest. Quãꝙͣ abuliue dicatur
Proprie autẽ telum a longitudine
dictum. unde et mustelam dicimꝰ
quod longior sit ꝙͣ mus. Cuspis a¬
stilis amentata. a cespite dicta qd̾ ẽ

Expanded text:
a muro muralis. Sane falaricam a muro muralis. Sane falaricam Lucanus dicit nervero ait Turnum lorum atque telorum a torquendo, vel emittendo, vocatae. De quibus Lucanus1, 7: Signa pares aquilas et pila minantia pilis. Cuius singulare pilum dicitur. Telum vocatur secundum Graecam etymologiam, ἀπὸ ci potest: quamquam abusive dicatur Proprie autem telum a longitudine dictum: unde et mustelam dicimus quod longior sit quam mus. Cuspis hastilis amentata, a cespite dictus, quod