comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nouio magũ pars optimatũ iuraue¬
filium autẽ lotariũ. pꝰ nuptias ritu sol¬
lemni celebratas. ad himandũ worma¬
tiam misit. De parde danor omnia qͥeta.
eo anno fuerunt. ⁊ herioldꝰ a filiis go¬
defridi in societatem regni receptus:
que res tͣn quillũ int̾ eos huiꝰ tempo¬
ris statum fecisse putabat᷑. S qͥa ceadra¬
gus abodritoꝵ pͥnceps ꝑfidie. ⁊ cuius¬
dam cumfiliis godefridi factȩ societatis
notabat᷑: sclaomir emulus eius. in pa¬
tͥam remittit᷑. Qui cũ in saxoniã uenis¬
set. egͥtudine decubuit: ꝑceptoq bap¬
tismi sacram̃to. defũctus ẽ. Aucunna¬
lis satio iugitate pluuiarũ in qͥbdam¬
locis inquibdam locis impedita est.
Cui hyemis in tantũ ꝓlixa successit ⁊
asꝑa. ut ñ solum minores riui ac me¬
diocres flu̾ii. uerũ ipsi maximi ac fa¬
mosissimi amnes. renꝰ uidel̃ ac da¬
nubuis. albisꝙ ac sequana. cet̾aq
ꝑ galliã atq germaniã occeanum

Expanded text:
Noviomagum pars optimatum iuraveNoviomagum pars optimatum iuravefilium autem Hlotharium post nuptias ritu solemni celebratas ad hiemandum Wormatiam misit. De parte Danorum omnia quieta eo anno fuerunt, et Harioldus a filiis Godofridi in societatem regni receptus; quae res tranquillum inter eos huius temporis statum fecisse putatur. Sed quia Ceadragus Abodritorum princeps perfidiae et cuiusdam cum filiis Godofridi factae societatis notabatur, Sclaomir emulus eius in patriam remittitur; qui, cum in Saxoniam venisset, aegritudine decubuit perceptoque baptismi sacramentolis satio iugitate pluviarum in quibusdam locis impedita est, cui hiems in tantum prolixa successit et aspera, ut non solum minores rivi ac mediocres fluvii, verum ipsi maximi ac famosissimi amnes, Rhenus videlicet ac Danubius, Albisque ac Sequana, caeteraque per Galliam atque Germaniam oceanum
Abbreviated transcription (Latin):
legati sc̃ẽ romane eccłie. theodorus. pͥ¬
micerius. ac fiorus: suꝑ ista cum mag¬
nis uenere muñib. Affuert̃ ⁊ comites
in eodem conuentu. iam de pannonia
reg̾ssi: qui deppłata desertoꝵ et ludo¬
uico adherentium uniu̾sa regio¬
ne. cum nullꝰ eis copiam pugnandi
fecisset: domũ reg̾ssi sunt. Eminuit
singłaris: quã ostendit suꝑ eos. qͥ cũ
bernhardo nepote suo.iitalla con¬
tra caput suũ ac regnum coniuraue¬
runt. Quib ibi ad p̃sentiã uenire ius¬
sis. ñ solum uitam ⁊ m̃bra concessit: ue¬
rũ etiam possessiones iudicio legis infi¬
scum redactas. magna lib̾alitate restitu¬
it: ad alhardum quoq de aqͥtania uͥ
exulabat. reuocatũ corbeie monast̾io
ut pͥus fuerat albatem ac rectorem eẽ
iussit. Cumqͦ ⁊ bernharium frẽm eius
reconciliatũ: eidem monastio reddi¬
dit. Completisꝙ his que ob regni uti¬
litatem inchoau̾at ⁊ sacram̃to qd ap̃d

Expanded text:
legati sanctae Romanae ecclesiae, Theodorus prilegati sanctae Romanae ecclesiae, Theodorus primicerius ac Florus superista , cum magnis venere muneribus. Adfuerunt et comites in eodem conventu iam de Pannonia regressi, qui, depopulata desertorum et Liudewito adhaerentium universa regione, cum nullus eis copiam pugnandi fecisset, domum regressi sunt. Eminuit singularis, quam ostendit super eos, qui cum Bernhardo nepote suo in Italia contra caput ac regnum suum coniuraverunt: quibus ibi ad praesentiam venire iussis non solum vitam et membra concessit, verum etiam possessiones iudicio legis in fiscum redactas magna liberalitate restituit. Adalhardum quoque de Aquitania, ubi exulabat, evocatum Corbeiae monasterio, ut prius fuerat, abbatem ac rectorem esse iussit; cum quo et Bernharium fratrem eius reeonciliatum eidem monasterio reddidit. Completisque his, quae ob regni utilitatem inchoaverat, et sacramento, quod apud
Abbreviated transcription (Latin):
successor es conscitutꝰ ẽ. Allatum ẽ et de
morte leonis ꝯstantinopolitans impñs.
qd̃ conspiratione quoꝵoam optimatũ suor
⁊ p̃cipue michaelis comitis: domesticoꝵ
in ipso palatio sit int̾emptꝰ. Qui fuffragio
ciuium: ⁊p̃torianoꝵ militum studio:
infulas imꝑi suscepisse dr. fortunatꝰ
patͥarcha gradiensis. cũ a quodam pb̃ro
suc nomine ciberio. apd̃ impr̃em fuiss
accusatꝰ. qd̾ ludoiicum ad ꝑseu̾andum
in ꝑfidia quã ceꝑat hortaret᷑: eũq ad
castella sua munienda. artifices ⁊ mura¬
rios mittendo iuuaret. ⁊ obhoc ad pala¬
cium ire iuberet᷑. pͥmo uelut iussionẽ
impleturꝰ in histriam ꝓfectꝰ ẽ. inde simu¬
lato reditu. ad gradum ciuitatẽ małłs
nullo suoꝵ. p̾t̾ eos cum quibe hoc tracta¬
Medio m̃se oct̾ conuentꝰ gn̾alis apud
theodonis uillam. magna francoꝵ ppħ̃
hirmingarda hunonis comitis filiam:
sollemni more dux̃ uxorem. Illuc egam

Expanded text:
successor ei constitutus est. Adlatum est et de successor ei constitutus est. Adlatum est et de morte Leonis Constantinopolitani imperatoris, quod conspiratione quorundam optimatum suorum, et praecipue Michaelis comitis domesticorum, in ipso palatio sit interemptus; qui suffragio civium et praetorianorum militum studio infulas imperii suscepisse dicitur. Fortunatus patriarcha Gradensis cum a quodam presbitero suo, nomine Tiberio, apud imperatorem fuisset accusatus, quod Liudewitum ad perseverandum in perfidia qua coeperat hortaretur, eumque ad castella sua munienda artifices et murarios mittendo iuvaret, et ob hoc ad palatium ire iuberetur; primo, velut iussionem impleturus, in Histriam profectus est, inde simulato reditu ad Gradum civitatem, nullo suorum praeter eos cum quibus hoc tractaMedio mense Octobrio conventus generalis apud Theodonis villam magna populi Francorum ludovici, Irmingardam, Hugonis comitis filiam, solemni more duxit uxorem. Illuc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
yspanie ꝯstitutum.: ⁊ hoc illiꝰ limitis p̃¬
fectis. imꝑatum ẽ. It̾m ꝙ conuentꝰ m̃se
maio. nouioinagi habendꝰ ꝯdictꝰ ẽ: co¬
mitesq qͥ illuc uenirent deputati. eõ
ꝑ mosam nauigaut: ibiꝙ constitutã
annis suꝑiorib. atq conscͥptam int̾ filios
suos regni partitionẽ recensurt ac iura¬
m̃tis optimatum. qͥ tẽ ad eẽ pot̾ant con¬
firmauit. Susceptis ibidem paschalisro¬
mam pontificis legatis. petro uideł cen
tumcellensi ep̃o. ⁊ leone nom̃clatore.
eisdemq cełiter absolutis: comitib et¬
am qͥ ad erant. ad expeditionẽ panno¬
nicã destinatis: ipse paululũ ibi remo¬
ratꝰ. aqͣs gͣni reuersꝰ est. Et post paucoᷤ
dies. ꝑ arduennam it̾ faciens. treueris
ac uenit metis. Indeq rumerici cas¬
tellum petens. reliquũ estiui caloris
⁊ autuini dimidiũ. excitatione uena¬
toria. in uogesi salui atꝙ secretis eregi

Expanded text:
Hispana constitutum, et hoc illius limitis prHispana constitutum, et hoc illius limitis praefectis imperatum est. Iterumque conventus mense Maio Noviomagi habendus condictus est, comitesque qui illuc venirent deputati. Eo dper Mosam navigavit, ibique constitutam annis superioribus atque conscriptam inter filios suos regni partitionem recensuit, ac iuramentis optimatum qui tunc adesse potuerant confirmavit, susceptisque ibidem Paschalis Romani pontificis legatis, Petro videlicet Centumcellensi episcopo et Leone nomenclatore, eisdemque celeriter absolutis, comitibus etiam qui aderant, ad expeditionem Pannonicam destinatis, ipse paululum ibi remoratus, Aquasgrani reversus est. Et post paucos dies per Arduennam iter faciens, Treveros ac Mettis venit, indeque Rumerici castellum petens, reliquum aestivi caloris et autumni dimidium exercitatione venatoria in Vosegi saltu atque secretis exegit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad integrum deppłato: cũ ingente p̃¬
da. ad ꝓp̾a reu̾se sunt. Hoc anno ꝓpt̾
iuges pluuias. ⁊ aerem nimio humo¬
re resoluto: magna incõmoda conti¬
gerunt. siam ⁊ hominũ. ⁊ boũ pesti¬
lentia. tam inmane longe lateq gras¬
sata ẽ: ut uix ulla pars totꝰ regͥni¬
francoꝵ. ab hac peste immunis
atq intacta poss nueniri. frum̃ta
quoq ⁊ legumina imbrium assidu¬
itate corrupta: ł colligi ñ pot̾ant. ł
collecta cõputrescebant. Uinũ etiam
cuiꝰ paruꝰ ꝓuentꝰ eod̾ annofuit: ꝓpt̾
caloris inopiam acbum.⁊ in suaue fiebat.
In qͥbdam uͦ locis de intindatione
fluminũ. aqͥs in plano stagnantib au¬
tunnalis satio ita impedita ẽ. ut peni¬
tus nicħ frugum. ante ueris temꝑiem.
seminaret᷑. Luna defecit uiii kł. decẽb̾.
ꝯuentũ. aucunnalemq uenationem
bello ludoiici tractatũ. ac tres ex̾citus
ordinati. qui fut᷑a estate ꝑfidoꝵ agros
ꝑ uicos uastarent: similimͦ de marca

Expanded text:
ad integrum depopulato, cum ingenti praeda ad propria reversae sunt. Hoc anno propter iuges pluvias et aerem nimio humore resolutum magna incommoda contigerunt. Nam et hominum et boum pestilentia tam inmane longe lateque grassata est, ut vix ulla pars totius regnFrancorum ab hac peste inmunis atque intacta possit inveniri. Frumenta quoque et legumina imbrium adsiduitate corrupta, vel colligi non poterant vel collecta conputrescebant. Vinum etiam, cuius parvus proventus eodem anno fuit, propter caloris inopiam acerbum et insuave fiebat. In quibusdam vero locis de inundatione fluminum, aquis in plano stagnantibus, autumnalis satio ita impedita est, ut paenitus nihil frugum ante verni temperiem seminaretur. Luna defecit 8. Kal. Decemb. conventum autumnalemque venationem bello Liudewitico tractatum, ac tres exercitus ordinati qui futura aestate perfidorum agros per vices vastarent. Simili modo de marca
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmicerium. ⁊ leonem nom̃ clatorem
generum eius in patͥarchio lat̾a nensi
pͥmo excecatos. ac deinde fuisse decol¬
latos: ⁊ hoc eis ob hoc contigisse. quodse
in omnib fidelit̾ gͣ partes lotaru iuue¬
nis impr̃is age̾nt. Erant et qͥ dicẽnt uł
iussu ł consilio pascalis pontificis rem
fuisse ꝑpecratam. ad quod explorandũ
ac diligent̾ inuestigandũ. missi sunt
adilingus abbas monast̾ii scĩ uedasti.
⁊ hunfridus comes curiensis. S anteqͣ
illi fuissent ꝓfecti uenerunt legati pas¬
chalis pontificis ioh annes ep̃c filuecan¬
dicle. ⁊ bñdictꝰ archidiaconꝰ sc̃ẽ sedis apłi¬
tifice auferet. qua ille i memoratoꝵ
hominũ necem consensisse credebat᷑.
respondiss. eosꝙ dimisiss. p̃dictos le¬
gatos suos ad inuestigandam reiu̾ita¬
tem. sic̃ pͥus disposuit romã ire p̃cep̃.
Ipseuͦ reliquũ tempꝰ estatis in pago wor¬
macensi. ac deinde in arduenna tͣnsi¬

Expanded text:
primicerium et Leonem nomenclatorem, primicerium et Leonem nomenclatorem, generum eius, in patriarchio Lateranense primo excaecatos, ac deinde fuisse decollatos, et hoc eis ob hoc contigisse, quod se in omnibus fideliter erga partes Hlotharii iuvenis imperatoris agerent; erant et qui dicerent, vel iussu vel consilio Paschalis pontificis rem fuisse perpetratam. Ad quod explorandum ac diligenter investigandum missi sunt Adalungus, abbas monasterii sancti Vedasti, et Hunfridus, comes Curiensis. Sed antequam illi fuissent profecti, venerunt legati Paschalis pontificis, Iohannes episcopus Silvae-candidae et Benedictus archidiaconus sanctae sedis apostolitifice auferret, qua ille in memoratorum hominum necem consensisse credebatur. respondisset, eosque dimisisset, praedictos legatos suos ad investigandam rei veritatem, sicut prius disposuit, Romam ire praecepit, ipse vero reliquum aestatis tempus in pago Wormacense ac deinde in Arduenna transi
Abbreviated transcription (Latin):
rifice ab illo susceptꝰ. in sco paschali
g̾ssꝰ m̃se unio ad impr̃em uenit. Qͥ
cum imptĩi de iustiezis in italia a se par¬
tm factis. partim inchoatis fecisset in¬
dicium. missꝰ ẽ in ttaliam adalardus
comes palacii. iussũq ẽ ut maunnin¬
i inchoatas iusticias ꝑficeret. Drago¬
nem frẽm eius sub canonica uita de¬
gentem metensi eccłie elero eiusdem
urbis consentiente. atꝙ eligente rectorẽ
constituit. eũq ad pontificatꝰ gradũ
censuit ꝓmoueri. In eodem conuentu
tempꝰ ⁊ locus alt̾uis conuentꝰ habendus
condictꝰ ẽ. nouemb uideł m̃sis : cõpendi¬
um palatiũ. ꝑactoq placito ⁊ dimissis
pͥmorib cũ impn iam inde digredi
statuiss. allatum ẽ de int̾itu ludoiiqi.
quod relictis sorabis. cũ dalmaciã ad lu¬
denhuslum auuncłm borne ducis ꝑue¬
nisset. ⁊ aliqͣntum temporis cũ eo mora¬
ciatũ ẽ etiam teodoꝵ scẽ romane eccłie

Expanded text:
rifice ab illo susceptus, in sancto paschali rifice ab illo susceptus, in sancto paschali gressus, mense Iunio ad imperatorem venit. Qui cum imperatori de iustitiis in Italia a se partim factis partim inchoatis fecisset indicium, missus est in Italiam Adalhardus comes palatii, iussumque est, ut Maurinet inchoatas iustitias perficere curaret. Drogonem, fratrem eius, sub canonica vita degentem, Mettensi ecclesiae, clero eiusdem urbis consentiente atque eligente, rectorem constituit, eumque ad pontificatus gradum censuit promoveri. In eodem conventu tempus et locus alterius conventus habendi condictus est, November videlicet mensis et Compendium palatium; peractoque placito et dimissis primoribus, cum imperator iam inde digredi statuisset, adlatum est ei de interitu Liudewiti, quod relictis Sorabis, cum Dalmatiam ad Liudemuhslum avunculum Bornae ducis pervenisset, et aliquantum temporis cum eo moraciatum est etiam, Theodorum sanctae Romanae ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
is scd̾m ritum gentis sue cõmissũ sibi
regnum. parum digne administraret.
illo abiecto. iuniori fri regiũ honorem
deferunt. Quã ob cãm ambo ad p̃sen¬
ciam impr̃as uenert̃. Quos cum audiss.
et gentis uoluntatem ꝓniorem in iunt¬
oris fr̃is honorem agnouiss statuit ut
beret. ambos tñ mum̾l donatos: ⁊ sa¬
eram̃to firmatos in patͥam remiste. Ac¬
cusatus ẽ in eodem placito apud imꝑa¬
torẽ ceala dragꝰ ab odritoꝵ pͥnceps qd̾
se gͣ partem francoꝵ parũ fideliter
ageret.⁊ ad impũis p̃sentiã iam dui ue¬
nire dissimulass. ꝓpt̾ qd̾ ad eum lega¬
ti directisunt. Cum qͥb ille it̾m qͦsdã
ex pͥmorib gentis sue ad imp̃nem mi¬
sit. ꝑ q. illoꝵ uerba ꝓmisit se adpxi¬
mũ hiemis tempꝰ ad ilhꝰ ũsentiam esse
uenturum. Lotariꝰ uͭ cũ scd̃m patris
nissionẽ in italia iusticias fac̾e̾t. et iã
paschale papa romamuenit.⁊ hono¬

Expanded text:
is secundum ritum gentis commissum sibi is secundum ritum gentis commissum sibi regnum parum digne administraret, illo abiecto, iuniori fratri regium honorem deferunt; quam ob causam ambo ad praesentiam imperatoris venerunt. Quos cum audisset, et gentis voluntatem proniorem in iunioris fratris honorem agnovisset, statuit, ut beret, ambos tamen muneribus donatos et sacramento firmatos in patriam remisit. Accusatus est in eodem placito apud imperatorem Ceadragus, Abodritorum princeps, quod se erga partem Francorum parum fideliter ageret, et ad imperatoris praesentiam iam diu venire dissimulasset, propter quod ad eum legati directi sunt, cum quibus ille iterum quosdam ex primoribus gentis suae ad imperatorem misit, perque illorum verba promisit, se ad proximum hiemis tempus ad illius praesentiam esse venturum. Hlotharius vero cum secundum patris iussionem in Italia iustitias faceret et iam sPaschale papa Romam venit, et hono
Abbreviated transcription (Latin):
iinponnia residentiũ auarum legatio¬
nes cũ mun̾ib ad se directas audiuit
fuerunt in eodem conuentu legationes
de normannia tam de parte harioldi qͣ.
filioꝵ godefridi. Quib omnib auditis
ac dimissis ipse in eodem loco constru¬
ctis ad hoc oꝑe nouo. edificiis. sic̃ disposi¬
tum habuerat. hiemauit.Mense maio
conuentꝰ in eodem loco habitꝰ in quo uni
u̾si francie pͥmores s de orientali francia
atq saxonia. baloaria. alamannia. atq:
alamannie cont̾mina. burgundia. ⁊ re¬
gionib reno adiacentib ad ẽẽ iuissi sun
in quo int̾ cet̾as barbaroꝵ barbaroꝵ le¬
gationes q̃ uł iusse ł sua sponte uenert.
int̾ se de regno habentes. ãd p̃sentiam
impr̃is uener̃t. quoꝵ nomina fc̃ mille¬
gastus ⁊ ceala dragus. E rant idem filii
ma ꝑtinebat. Qui cũ comisso cũ orien¬
talib abodritis p̃lio int̾iss. ppłs wilt¬
⁊oꝵ filium eiꝰ millegastum qui maior
natu erat regem sibi constiture. s cũ

Expanded text:
nonia residentium Avarum legationes cum muneribus ad se directas audivit. Fuerunt in eodem conventu et legationes de Nordmannia, tam de parte Harioldi quam filiorum Godofridi; quibus omnibus auditis ac dimissis, ipse in eodem loco, constructis ad hoc opere novo aedificiis, sicut dispositum habuerat, hiemavit. DCCCXXIII. Mense Maio conventus in eodem loco habitus, in quo non universi Franciae primores, sed de orientali Francia atque Saxonia, Baioaria, Alamannia atque Alamanniae contermina Burgundia et regionibus Rheno adiacentibus adesse iussi sunt. In quo inter caeteras barbarorum legationes, quae vel iussae vel sua sponte veinter se de regno habentes, ad praesentiam imperatoris venerunt, quorum nomina sunt Milegastus et Cealadragus. Erant idem filii ma pertinebat. Qui cum, commisso cum orientalibus Abodritis proelio, interisset, populus Wiltzorum filium eius Milegastum, quia maior natu erat, regem sibi constituit; sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
titudinem assequi ñ potuerunt. qͥa
paschalis pontifex ⁊ se ab huiꝰ facti cõ¬
munione cũ magno ep̃oꝵ num̃o iu¬
reiurando purificauit. ⁊ int̾fectores
p̃dictoꝵ hominũ quia de familia scĩ
petri erant sũmoꝑe defendens. mor¬
tuos uelut maiestatis reos condem¬
nabat. iure cesos ꝓnunciauit. atq ab
hoc cũ p̃dictis qͥ ad eum missi fuerãt
legatis. iohannẽ silue candide ep̃m.
⁊ sergium bibliotecariũ. qͥrinũ quoq
subdiaconem. ac leonẽ magistrũ mi¬
litum. ad imprẽm misit. Qui cũ tam
ꝑ illos quã ꝑ suos legatos de sacram̃¬
topontificis ⁊ exeusatione eoꝵ comꝑis¬
set. nicħ sibi ultra in hoc negocio faci
remisce. Ceadragus abodritoꝵ princepᷤ
pollicitationil suis fidem adhibens.
cum qͥb dam pͥmorib ppłi sui compen
dium uenit. dilatiq ꝑ tot annos ad
tus. uerũ ⁊̃ munib donatꝰ ad regnũ re¬

Expanded text:
sequi non potuerunt, quia Paschalis pontifex et se ab huius facti communione cum magno episcoporum numero iureiurando purificavit; et interfectores praedictorum hominum, quia de familia sancti Petri erant, summopere defendens, mortuos velut maiestatis reos condemnavit, iure caesos pronuntiavit, atque ob hoc cum praedictis, qui ad eum missi fuerant, legatis Iohannem Silvae-candidae episcopum et Sergium bibliothecarium, Quirinum quoque subdiaconum ac Leonem magistrum militum ad imperatorem misit. Qui cum tam per illos quam per suos legatos de sacramento pontificis et excusatione reorum comperisset, nihil sibi ultra in hoc negotio facieremisit. Ceadragus Abodritorum princeps pollicitationibus suis adhibens fidem, cum quibusdam primoribus populi sm venit, dilatique per tot annos advtus, verum etiam muneribus donatus, ad regnum re
Abbreviated transcription (Latin):
Idem ⁊ pars carantanoꝵ que ad ludo¬
uici partes a nob̃ defec̾at. face̾ curauit.
fedus int̾ nos ⁊ abular regem hispanie
constitutũ ⁊ neutre parti satis ꝓficuũ.
consultu ruptum bellũq contra eum
susceptum ẽ. In italico mari octonaues
negociatoꝵ de sardinia ad italiam reũ¬
lientes: ab his qͥ in p̃sicho erant. repul¬
se sunt. Ubi tam̃ ab ei. ꝓpt̾ custodum
incuriã. aliqd̾ case uiles incense: ⁊ par¬
uus pecoris numerus. abactus ẽ. Tande¬

Expanded text:
idem et pars Carantanorum, quae ad Liudeidem et pars Carantanorum, quae ad Liudewiti partes a nobis defecerat, facere curavit. Foedus inter nos et Abulaz regem Hispaniae constitutum et neutrae parti satis proficuum consulto ruptum bellumque adversus eum susceptum est. In Italico mari octo naves negotiatorum de Sardinia ad Italiam reverlientes ab his, qui in praesidio erant, repulsae sunt; ubi tamen ab eis propter custodum incuriam aliquot casae viles incensae et parvus pecoris numerus abactus est. In
Abbreviated transcription (Latin):
uit . iiͦi. qͥdem idẽ dexter. ac sinister. tar¬
dius ing̾ssi sunt. eo qd̾ unꝰ alpiũ tͣnͣsitu
hostium manu resiste̾ ꝓhiberet᷑. alt̾ et
longitudine itiñis. ⁊ drauo flumine qͥd̾
tͣiciendũ erat p̃pediebat᷑. mediꝰ autẽ
qͥ ꝑ carantanos intrabat qͣnꝗͣ. intͥb
locis ei resisteret᷑ feliciore usus fortu¬
na. t̾ hoste suꝑato. drauo etam tͣnsmis¬
so cełuis ad destinata loca ꝑuenit. Contͣ
hec ludowicꝰ nicħ molitꝰ munitione
tm̃ castelli qd̾ in arduo monte constru¬
rerat se suosq continuit. ⁊ nec belli
nec pacis ł ꝑ semet ipsum. ł ꝑ legatos ul
nemferro ⁊igni deuastantes haut ullo
gͣui damno accepto domũ reu̾si sunt. Is
solutiuentͥs in comodo gͣuit̾ affectꝰ ẽ. et
ia. baioaria qͦ atq italia cong̾gati st̃.
Quib domũ reu̾sis carlionenses qͥ cͥca
sauũ fluuiũ habitant: ⁊ foro uiliensib
pene contigui st̃. baldrico se dederunt.

Expanded text:
vit: et duo quidem, id est dexter ac sinister, tarvit: et duo quidem, id est dexter ac sinister, tardius ingressi sunt, eo quod unus Alpium transitu, hostium manu resistente, prohibebatur, alter et longitudine itineris et Dravo flumine quod traiciendum erat inpediebatur; medius autem, qui per Carantanos intrabat, quamquam in tribus locis ei resisteretur, feliciore usus fortuna, ter hoste superato, Dravo etiam transmisso, celerius ad destinata loca pervenit. Contra haec Liudewitus nihil molitus, munitione tantum castelli quod in arduo monte construxerat, se suosque continuit, et nec belli nec pacis vel per semetipsum vel per legatos ullnem ferro et igni devastantes, haud ullo gravi damno accepto, domum reversi sunt. Is soluti ventris incommodo graviter adfectus est, et a congregati sunt. Quibus domum reversis Carniolenses, qui circa Savum fluvium habitant et Foroiuliensibus pene contigui sunt, Baldrico se dediderunt;
Abbreviated transcription (Latin):
habituri sociasse dicunt᷑. aliis duob
pat̾a expulsis. s hoc dolo faccũ puta¬
q batur
Impr̃ conuentu di misso pͥmo cͥmiacũ.
demñ bingiam ueniens. scd̃a aqua con¬
fluentem usq ꝑ renũ nauigauit.
Iñ arduennã uenandi gr̃ã ꝓficiscit᷑.
uenatorio ꝙͦ ex̾citio more sollemni ibi¬
dem exacto. aqͣs gͣni adhimandũ reu̾tit᷑¬
deuastandam eiꝰ regionem. atq ipsiꝰ au¬
daciam coercendam mitt̾ent᷑. Borna
ꝙͦ pͥmo ꝑ legatos. deiñ ipse ueniensqͥd
sibi facto opꝰ eẽ uidet᷑ sugg̾it. In eo con¬
uentu bera comes barcinone qͥ iamdi¬
u fraudis ⁊ infidelitatis a uicinis suis
simulabat᷑. cũ accusatore suo equestri
gum exilio deportatꝰ ẽ. Ensacta hieme
ut pͥmũ ħba pabulũ ium̃tis p̃bere po¬
tuit. tres illi ex̾citus ͣ ludouicũ mit¬
tunt᷑. quoꝵ unꝰ de italia ꝑ ałpes nori¬
cas. alt̾ ꝑ carantanoꝵ ꝓuinciã t̃cius ꝑ
baioariam:⁊pannoniã suꝑiorem intra¬

Expanded text:
habituri, sociasse dicuntur, aliis duobus habituri, sociasse dicuntur, aliis duobus patria expulsis. Sed hoc dolo factum putatur. Imperator, conventu dimisso, primo Cruciniacum , deinde Bingiam veniens, secunda aqua Confluentem usque per Rhenum navigavit, inde Arduennam venandi gratia proficiscitur; venatorio quoque exercitio more solemni ibidem exacto, Aquasgrani ad hiemandum revertittibus ad devastandam eius regionem atque ipsius audaciam coercendam mitterentur. Borna quoque primo per legatos, deinde ipse veniens, quid sibi facto opus esse videretur, suggessit. In eo conventu Bera, comes Barcinonae, qui iam diu fraudis et infidelitatis a vicinis suis insimulabatur, cum accusatore suo equestri gum exilio deportatus est. Transacta hieme, ut primum herba pabulum iumentis praebere potuit, tres illi exercitus contra Liudewitum mittuntur. Quorum unus de Italia per Alpes Noricas, alter per Carantanorum provinciam, tercius per Baioariam et Pannoniam superiorem intra
Abbreviated transcription (Latin):
mũ reg̾ssi. It̾m a borno subigunt᷑. stt
ludouicꝰ occasionẽ nactꝰ. cũ ualida
manu decemb̾ m̃se dalmaciam ing̾s¬
sus. ferro ⁊ igni deuastat. Cui cũ bor¬
na se penitꝰ in parem conspic̾et.omnia
sua castellis inclusit.: ⁊ ipse cũ delecta
manu nunc a t̾go. nc̃ a lat̾e insistens.
ludouiqi copias ⁊ nocte ⁊ in die quac̃ꝙ
pot̾at lacãuit. neꝙ eum in sua ꝓuin
cia impune u̾sari ꝑmisit. Ad extre¬
mum gͣui damno affectꝰ regione sua
cepit excedere tͥb hominũ milib de
exertitu illius int̾fectis. ⁊ trecentis ł
eo ampliꝰ caballis captis. p̃t̾ sarcinas
⁊ spolia diu̾sigñis direpta. Que qͣsr
gesta fiu̾nt.ꝑ legatos suos impr̃i ñq¬
sis. totam eam ꝓuincam ita pacauit.
ut nullꝰ in ea rebellis aut in obediens
remansisse uideret᷑. Harioldus qͦ
iussu imp̃ris ad naues suas ꝑ abodri¬
tos deductꝰ. in patͥam qͣsi regnũ ibi ac¬
cepturus nauigauit. Cui duose ex
filiis godefridi qͣsi una cũ eo regnũ

Expanded text:
mum regressi iterum a Borna subiguntur. At Liudewitus occasionem nanctus cum valida manu Decembrio mense Dalmatiam ingressus, ferro et igni cuncta devastat. Cui cum Borna se penitus inparem conspiceret, omnia sua castellis inclusit et ipse cum delecta manu nunc a tergo nunc a latere insistens Liudewiti copias et noctu et interdiu, quacumque poterat, laceravit neque eum in cia inpune versari permisit; ad extremum gravi damno adfectum regione sua coegit excedere, tribus hominum milibus de exercitu illius interfectis, et trecentis vel eo amplius caballis captis, praeter sarcinas et spolia diversi generis direpta; quae qualiter gesta fuerint, per legatos suos imperatsis, totam eam provinciam ita pacavit, ut nullus in ea rebellis aut inoboediens remansisse videretur. Harioldus quoque iussu imperatoris ad naves suas per Abodritos reductus, in patriam, quasi regnum ibi accepturus, navigavit, cui se duo ex filiis Godofridi, quasi una cum eo regnum
Abbreviated transcription (Latin):
piscopꝰ qui conlilio impris ⁊ auctoritate
pontificis romani. p̃dicandi gr̃a ad t̾¬
minos danoꝵ accesserat. estate p̃g̾ta
multos ex eis ad fidem uenientes bap¬
tirauerat. reg̾ssus ẽ. Hoc anno ꝓdigia q̃¬
dam extitisse uarrant᷑. in qͥb p̃cipua fu¬
erunt in aquensi palatio t̾remotꝰ: ⁊ nt̾¬
ritoriotullensi iuxtatiillam cõmercia¬
cum puella q̃dam annoꝵ .xii. ab omni
in pago qͥ uocat᷑ strihsazi .xxiii. ulle
igne celesti concremate: ⁊ fulgura sere¬
no atq int̾diu celo cadentia: ⁊m multis
regionib fruges gͣnͣdinis uastatione de¬
lece.atq in quibdam locis simul cum
ipso gͣndine ueri lapides atq ingenti
ponderis decidere uisi. Domꝰ quippe
decelo tacte hominesq ac cet̾a antina¬
lia. passim fulinimĩ ictu p̃t̾ solitum cre¬
bro exanimata dicunt᷑. Secuta ẽ ingens
pestilentia atq hom inũ mortalitas q̃
ꝑ totamfranciã immanit̾ usꝙ quaq gͣs¬
sata ẽ.⁊ innum̾am hominũ multitudi¬

Expanded text:
oris et auctoritate Romani pontificis praedicandi gratia ad terminos Danorum accesserat et aestate praeterita multos ex eis ad fidem venientes baptizaverat, regressus est. Hoc anno prodigia quaedam extitisse narrantur, in quibus praecipua fuerunt in Aquense palatio terrae motus et in territorio Tullense iuxta villam Commerciacum puella quaedam annorum fere XII ab omni in pago qui vocatur Firihsazi 23. villae igne coelesti concrematae, et fulgora sereno atque interdiu de coelo cadentia. Et in multis regionibus fruges grandinis vastatione deletae, atque in quibusdam locis simul cum ipsa grandine veri lapides atque ingentis ponderis decidere visi; domus quoque de coelo tactae, hominesque ac caetera animalia passim fulminum ictu praeter solitum crebro exanimata dicuntur. Secuta est ingens pestilentia atque hominum mortalitas, quae per totam Franciam inmaniter usquequaque grassata est, et innumeram hominu
Abbreviated transcription (Latin):
trem uideł adalardi abbatem ⁊ gerũ¬
gum ostiarioꝵ magistrũ una direxit
quoꝵ consilio ⁊ in re familiari :⁊ in nego¬
ciis ad regni cõmoda ꝑtinentib uteretur.
Pipinum autem in aqͥtaniã ire p̃cepit
quẽ tñ pͥus filiam deob̾ti comitis mat¬
censis inconiugium fecit acciꝑe: ⁊ post
nuptias celebratas ad occiduas parces ꝓ¬
ficisq. Ipse uͦ ꝑacta autunnali uenatio¬
ne.tͣns renum ad hiemandũ in loco qͥ
franconouort appellatur ꝓfectꝰ est. ibiq
gu̾ali conuentu cong̾gatio necessaria
queꝙ ad utilitatem orientaliũ partiũ
regni sui ꝑtiuentia. more sollemm cũ
optimatib quos ad hoc euocare itsserat.
tractare curauit. In quo conuentu omni¬
um orientaliũ sclauoꝵ ĩdẽ abodritoꝵ¬

Expanded text:
trem videlicet Adalhardi abbatis, et Geruntrem videlicet Adalhardi abbatis, et Gerungum ostiariorum magistrum una direxit, quorum consilio et in re familiari et in negotiis ad regni commoda pertinentibus uteretur. Pippinum autem in Aquitaniam ire praecepit, quem tamen prius filiam Theotberti comitis Matricensis in coniugium fecit accipere, et post nuptias celebratas ad occiduas partes proficisci. Ipse vero, peracta autumnali venatione, trans Rhenum ad hiemandum in loco qui Franconofurd appellatur, profectus est, ibique generali conventu congregato, necessaria quaeque ad utilitatem orientalium partium regni sui pertinentia more solemni cum optimatibus quos ad hoc evocare iusserat, tractare curavit. In quo conventu omnium orientalium Sclavorum, id est Abodrito
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ludowic̃ siscia ciuitate relicta ad
sorabos. q̃ natio magnã dalmatie par¬
tem retinere r.fugiendo se contu¬
lit. ⁊ uno ex ducib eoꝵ a quo receptꝰ
est ꝑ dolum int̾fecto. ciuitatẽ eiꝰ insu¬
am redegit ditionem. missis tũ ad ĩpr̃is
se uelle uenire ꝓmisit. Saxones intẽa
iussu ĩpr̃is castellũ qd̾dam tnͣs albiam
in loco cui delbelde nom̃ edificant.
depulsis ex eosclauis qͥ illum pͥus occu¬
pau̾ant. p̃sidiũꝙ saronum in eo posi¬
tũ ẽ. contra incursiones illoꝵ. Conutes
marce hyspanie tͣusicorim fluuiũ in his¬
paniã ꝓfecti. uastatis agͥs ⁊ incensis cõ¬
plurib uillis. ⁊ captañ modica p̃da reg̾s¬
si sunt. simili mͦ pꝰ eqͥ noctiũ autunnale.
terat nomine uihomarcꝰ expeditio fac¬
ta. ⁊ omnia ferro ⁊igni uastata st̃ Sacto
conuentu qd̾ attimaq habebat᷑. Añs ĩpr¬
uenandi grã arduennam pett̾t. lotari¬
um uͦ filiũ suũ initaliam misit. cũ qͦ
walahum monachũ ꝓpinquũ suũ fra¬

Expanded text:
tum Liudewitus, Siscia . civitate relicta, ad Sorabos, quae natio magnam Dalmatiae partem obtinere dicitur, fugiendo se contulit, et uno ex ducibus eorum a quo receptus est per dolum interfecto, civitatem eius in suam redegit dicionem. Missis tamen ad exercise velle venire promisit. Saxones interea iussu imperatoris castellum quoddam trans Albiam in loco cui Delbende nomen aedificant, depulsis ex eo Sclavis, qui illum prius occupaverant, praesidiumque Saxonum in eo positum contra incursiones illorum. Comites marcae Hispanicae trans Sicorim fluvium in Hispania profecti, vastatis agris et incensis conpluribus villis, et capta non modica praeda, regressi sunt. Simili modo post aequinoctium autumnale aterat, nomine Wihomarcus, expeditio facta, et omnia ferro et igni vastata sunt. Peracto conventu quod Attienandi gratia Arduennam petiit; Hlotharium vero filium suum in Italiam misit, cum quo Walahum monachum, propinquum suum, fra
Abbreviated transcription (Latin):
uitꝰ beneficior et simul ꝑfidiam
frustrante dei consilio. S nec tunc
auctor teli eminuit: nec unquam
postea inuestigari ualuit: qͣmuis
statim ille non hesitasset dicere sagit¬
tam ñ a quolibet walense. s a ꝓuin¬
ciali emissam: ꝑ mortem dñi nrͣi

Expanded text:
jutus beneficio, et simul perfidiam jutus beneficio, et simul perfidiam frustrante Dei consilio. Sed nec tunc auctor teli eminuit, nec unquam postea investigari valuit, quamvis ille statim non haesitasset dicere, sagittam non a quolibet 629 Wallense, sed a provinciali emissam, « per mortem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
nuit: data ei in coniugium filia
notha. De qua ille uiua. nec sobolẽ.
quodsciam tulit: nec ante se mor¬
tuam multum suspirauit. De fue¬
rat enim femine ut fertur quod
desideraret᷑: uel in moꝵ modestia.
uel in corporis elegantia. ¶ Walen¬
ses semꝑ in rebellionem surgentes.
crebris expeditionib in deditionẽ
p̃mebat: consilioq salubri nixus:
ut eoꝵ tumorem extenuaret. Nlan¬
drenses om̃s angliȩ accolas eotra¬
duxit. Plures enim qui tp̃re patͥs.
ꝓ mat̾na scilicet cognatione con¬
fluxerant. occultabat anglia: ad¬
eo. ut ipsi regno ꝓ multitudine
onosi uiderentur. Quappt̾. om̃s
ciã walliaꝵ. uelut in sentinã ꝯgessit:
ut et regnũ defecaret: ⁊ hostium
brutam temeritatem minueret.
Nec eo setius illuc expeditionem.
ꝓ tempoꝵ oportunitate dirigebat.
in quarum una. incertum cuius
audacia eminus insidiante. ha¬
rundine impetitus. ꝓbe ⁊ pulchrȩ
euasit: fidelit̾ hamate toracis ad¬

Expanded text:
nuit, data ei in conjugium filia nuit, data ei in conjugium filia notha; de qua ille viva nec sobolem, quod sciam, tulit, nec ante se mortuam multum suspiravit: defuerat enim foeminae, ut fertur, quod desideraretur, vel in morum modestia, vel in corporis elegantia. Alesemper in rebellionem surgentes, crebris expeditionibus in ditionem premebat; consilioque salubri nixus, ut eorum tumorem extenuaret, Flandrenses omnes Angliae accolas eo traduxit. Plures enim, qui tempore patris pro materna cognatione confluxerant, occultabat Anglia, adeo ut ipsi regno pro multitudine onerosi viderentur; quapropter nciam Walliarum, velut in sentinam congessit, ut et regnum defaecaret, et hostium brutam temeritatem retunderet. Nec eo secius illuc expeditionem pro temporum opportunitate dirigebat; in quarum una , incertum cujus audacia eminus insidianti, arundine impetitus, probe et pulchre evasit, fideliter hamatae thoracis ad
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑat. ꝓ modico delicto patͥs. exce¬
carit: lumina miselli. unguib ne¬
fandis abrumpens. Simulationis
⁊ argutiaꝵ plenꝰ: frontis sereno.
⁊ sermonum affabilitate. creduloᷤᷤ
decipien signaros autem. malicie
ext̾ritans: ut nullum eẽt maius
futurȩ calamitatis in dicium: qͣm
p̃tensȩ affabilitatis eloquium.
ta rex clarus successib ouans re¬
posita apparatu pace in normanni¬
a:qualem nulla etas meminit:
qualem. nec ipse pat̾. magno illo
efficere potuit. In cet̾is quoq. ge¬
nitoris emulus: rapinas curiali¬
cipuam sui diligentiam exhibuit:
nullum falsarium qͥn pugnum
ꝑderet. impune abire ꝑmittens:
qui fuisset intellectꝰ. falsitatis sue
cõmertio fatuos irrisisse.
uit: morem frĩs emulatus. Siqui¬
dem ille dune kamũ. filiũ malcol¬
mi nothum. ⁊ militem fecit: et mor
S eo. patrui duuenaldi fraude int̾¬
empto: edgarum in regnũ ꝓmouit:
sorte occumbente: alexandrũ suc¬

Expanded text:
ceperat, pro modico delicto patris excaeceperat, pro modico delicto patris excaecarit, lumina miselli unguibus nefandis abrumpens: simulationis et argutiarum plenus, frontis sereno et sermonum affabilitate credulos decipiens, gnaros autem malitiae exterritans, ut nullum esset majus futurae calamitatis indicium quam praetensae affabilitatis eloquium. § 399. Ita rex clarus, successibus ovans, reposita pace in Normannia, qualem nulla aetas meminit, qualem nec ipse pater, magno illo efficere potuit. In caeteris quoque genitoris aemulus, rapinas curialicipuam sui diligentiam exhibuit; nullum falsarium, quin pugnum perderet, impune abire permittens, qui fuisset intellectus falsitatis suae commercio fatuos irrisisse. vit, morem fratris aemulatus: siquidem ille Dunecanum, filium Malcolmi nothum, et militem fecit, et regeuit ; sed eo patrui Duvenaldi fraude interemto , Edgarum in regnum promovitsorte occumbente , Alexandrum suc
Abbreviated transcription (Latin):
mam manum meruentȩ belloim¬
posuit: uenientemq contra se fra¬
trem cum ñ contemnenda manu.
tradidit. hoc bellum actum est a¬
pud teneschebrai. castellum comi¬
tis moritoliensis: sabbato. in scĩ micha¬
elis uigilia. Idem dies fuerat ante
normannia: quo ad eam subitgan¬
dam olim uenerat normannoꝵ
copia. Captꝰ est ibi comes moritolii:
qui eo uen̾at. studiosam oꝑam sui
oppidanis pollicitus: simul ⁊ inu¬
rias suas ultumiri sꝑans. S ut di¬
xi p̃nsus. sqͣloris carcerei tota uita
accolatum accepit: uiuacitate m̃
tis. ⁊ alacritate iuuentutis. ñ nicħ
laudand:s ꝓ ꝑfidia. finem asꝑum
em̾itus. Et tunc quidem belesmen¬
sis. in ipso belli exordio. mortem
cauit effugio: s p ostmodum olan¬
destinis factionib dum regem ir¬
ritasset: ⁊ ipse captus. cet̾oꝵ inuo¬
lutus ẽ ꝑicło: ad mortem ꝓpetuo
cia notabilis: cum in płib. tum in
hoc: quod puerulum. ex baptismo
filiolum. quem in obsidatum ac¬

Expanded text:
mam manum ingruente bello immam manum ingruente bello imposuit; venientemque contra se cum non contemnenda manu ftradidit. Hoc bellum actum est apud Tenerchebrei, castellum comitis Moritoliensis, Sabbato in sancti Michaelis vigilia. Idem dies ante quadragNormannia, quo ad eam subjugandam olim venerat Normannorum 626 copia. Captus est ibi comes Moretolii, qui eo venerat studiosam sui operam oppidanis pollicitus, simul et injurias suas ultum iri sperans; sed ut dixi prensus, squaloris carcerei tota vita accolatum accepit: vivacitate mentis et alacritate juventutis nonnihil laudandus, sed pro perfidia finem asperum emeritus. Et tunc quidem Belesmensis in ipso belli exordio mortem cavit effugio; sed dum postmodum clandestinis factionibus regem irritasset, et ipse captus caeterorum involutus est periculo, ad mortem perpetuo tia notabilis, cum in aliis tum in hoc, quod puerulum ex baptismo filiolum, quem in obsidatum ac
Abbreviated transcription (Latin):
monachum ageret. Nam ⁊incẽ¬
tori wilłmo. omnia que agebat
in anglia. abstulit: ad solũ cas
tella complanauit. S cũ ad pa¬
cem nichil ꝓmoueret: du delibe¬
ratione ꝯsilii regia sublimitas
curis pectus exercuit: utrũ fra¬
terne necessitudinis oblitus. pa¬
tͥam discrimini eriꝑet: an indis¬
creta pietate fluctuare ꝑmitt̾et.
Et ꝑfecto cõmune cõmodum. et
pietas. pruatȩ necessitudinis intu¬
itu tͥga dedisset: nͥ ut aiunt. pas¬
chalis epc̃ apłicus. dubitantem ad
candum emolum̃tum. Itaq nor¬
manniam ueniens. breui cotam
subiugauit: uel potius recepit:
omnib certatim ad eius dñium conflu¬
entib:: ut fessȩ ꝓuinciȩ ugore quo
pollebat. consuleret. Non tam̃ sine
sanguine tantam uictoriam consũ¬
mans: multos ex lmĩs amisit: int̾
quos rogerium de gloecestra ꝓbatũ
militem. in obsessione falesii. arcu¬
baliste iaccu. in capite ꝑcussum. Qd̃¬
dispendium. ut fortuna sarciret᷑. sũ¬

Expanded text:
monachum, ageret; nam et incenmonachum, ageret; nam et incentori Willelmo omnia quae habebat in Anglia abstulit, castella ad solum complanavit. Sed cum ad pacem nihil promoveret, diu deliberatione consilii regia sublimitas curis pectus exercuit, utrum fraternae necessitudinis oblitus patriam discrimini eriperet, an indiscreta pietate fluctuare permitteret: et profecto commune commodum et pietas, privatae necessitudinis intuitu, terga dedissent, nisi ut aiunt Paschalis apostolicus dubitantem ad candum emolumentum. Itaque Normanniam veniens brevi totam cepit, vel potius recepit, omnibus ad ejus dominium confluentibus, ut fessae provinciae, vigore quo pollebat, consuleret. Non tamen sine sanguine tantam victoriam consummans, multos ex charissimis amisit: inter quos Rogerium de Glocestra, probatum militem, in obsessione Falesii arcubalistae jactu in capite percussum; dispendium ut fortuna sarciret, sum
Abbreviated transcription (Latin):
resultare iuri:⁊ et calcitrare ab ȩqͦ.
punctꝰ: indignabund̾ ⁊ fremens.
normanniam abiit. Ibi p̃t̾ assultus
quos regiis castellis irritꝰ fecerat:
in ricardum quoq. comitem cestren¬
sem. hugonis filium debachatus. ñ¬
nulla partib eius appenditia inua¬
sit: carpsit. abrasit. Erat ille tunc ꝓ
etate paruulus: et regis fidei tute
lionum incentiua. cum aliis qͦs
nominare pudet. patͥam ppłantib
latȩ contͥstabant. Consume banturq
querelȩ ꝓumcialium: de iuolentia
elamantium. Mouebatur his ille:
s reb suis timens. ne exacerbati.
eiꝰ int̾polarent ocium. dissimula
mia. quam cumulabat patriȩ mi¬
seria. dolorem tͣnseunt̾ ferreneqͥ¬
bat: crudele.:⁊ a boni pͥncipis cu¬
quod impii homines. pauꝑm forti¬
tudinis ingliuuem suam urgebãt.
Itaq frẽm ad se accitum in angliã.
semel blandȩ u̾bis: post uͦ in nor¬
manniam transiens. ñ semel dure
bellis ammonuit : ut comitem ñ

Expanded text:
resultare juri et calcitrare ab aequo.resultare juri et calcitrare ab aequo.punctus, indignabundus et fremens Normanniam abiit : ibi, praeter assultus quos regiis castellis irritus fecerat, in Ricardum quoque comitem Cestrensem, Hugonis filium, debacchatus, nonnulla partibus ejus appendicia invasit, carpsit, abrasit. Erat ille tunc pro aetate parvulus, et regis fidei tutellionum incentiva, cum aliis quos nominare pudet, patriam populationibus late contristabant. Consumebanturque querelae provincialium de violentia clamantium: movebatur his ille; sed rebus suis timens, ne exacerbati ejus interpolarent otium, dissimulabmia, quam cumulabat patriae miseria, dolorem transeuntem ferre nequibat: crudele et a boni principis ofquod impii homines pauperum fortunis ingluviem suam urgebant. Itaque fratrem ad se accitum in Angliam semel blande verbis, post vero in Normanniam veniens non semel dure bellis, admonuit ut comitem, non
Abbreviated transcription (Latin):
diuiuũ caput cito attollit. Quo circa
normanniã belesmitanꝰ ueniens.
et tunc ⁊ deinceps. habuit malig¬
nitatis suȩ complices: et neparum
uideretur. illices. In his erat uillmꝰ
comes moretolii: filius roberti regis
patrui. Is semꝑ apuero henrici głȩ
inuidꝰ: tum maximȩ in aduentu
normanni. pͣuum animũ extulit. s
enim contentus comitatib duobus
morecolii in normannia. cornugallie
in anglia: comitatum cantiȩ quem
odo patruus habuerat. a rege exige¬
bat. Infestus ⁊ imꝓb: ad eo ut infami
arrogantia se deuoueret ñ duraturũ
clamidem: nisi a patruo ut dictita¬
bat. sibi refusam consequeretur he¬
reditatem. S tunc quidem. suspensi
calliditate responsi. frustratus est
rex prudentissimꝰ hominem: discus¬
sis uͦ turbinib. serenoq pacis reddi¬
to. ñ solum quȩ pecebat ñ atinuit :
uerum ĩ indebite recenta repetere
cepit. Modesto tñ n iudiciali placi¬
to: ut nichil quod faceret uideret᷑

Expanded text:
divivum cito caput attolit. Quocirca divivum cito caput attolit. Quocirca Normanniam Belesmitanus veniens, et tunc et deinceps habuit malignitatis suae complices, et ne parum videretur illices. In his erat Willelmus comes Moretolii, filius Roberti, regis patrui. Is semper a puero Henrici gloriae invidus, tum maxime in adventu Normanni pravum animum extulit: non enim contentus duobus comitatibus, Moretolii in Normannia, Cornugalliae in Anglia, comitatum Cantiae, quem Odo patruus habuerat, a rege exigebat; infestus et improbus adeo, ut infami arrogantia se devotaret non induturum chlamydem nisi a patruo ut dictitabat sibi refusam consequeretur haereditatem. Sed tunc quidem, suspensi calliditate responsi, frustratus est rex prudentissimus hominem: discussis vero turbinibus, serenoque pacis reddito, non solum quae petebat non annuit, verum etiam indebite retenta repetere coepit; modeste tamen et judiciali placito, ut nihil quod faceret videretur
Abbreviated transcription (Latin):
gnum. paucissimis dieb in cineres
consenuit: et desertoꝵ nouis semꝑ¬
reb inhiantium. auiditatem coher¬
cuit. Robertus cum frĩb. ex nulfo.
qui cognom̃ pat̾num sortitus fuerat.¬
⁊ rogerio pictauiensi. quod ex eare¬
gione uxorem acceꝑat. sic dicto: an¬
gliam ꝑpetuo abiurauit. S uigorẽ
sacram̃ti temꝑauit adiectio: nisi regi
unc fax belloꝵ immissa nor¬
mannie ꝑfidoꝵ admixtione quasi
rogalib alim̃tis animata conualuit:
circũquaq posita corripiens. Est enĩ
normannia oportuna ⁊ patiens maloꝵ
nitͥcula: qͣmuis ñ multo tractu re¬
gionum diffusa. Itaꝙ diu seditiones
intestinas ꝓbe tolexat.: iet pace reddi¬
ta in fecundiorem statum mature
resurgit: turbatores suos illius ꝓuin¬
ciȩ diffusos. cum libuerit. infranciã.
liberis anfractib emittens. Contra an¬
glia. nec diu infestos patitur. s semel
intͣ sinum suum receptos. uel dedit.
uel extinguit: nec ppłatib attrita. re¬

Expanded text:
gnum, paucissimis diebus in cineres gnum, paucissimis diebus in cineres consenuit; et desertorum, semrebus inhiantium, aviditatem coercuit. Robertus, cum fratribus Ernulfo, qui paternum cognomen sortitus fuerat, et Rogerio Pictavensi quod ex ea regione uxorem acceperat sic dicto, Angliam perpetuo abjuravit; sed vigorem sacramenti temperavit adjectio, nisi regi Tunc fax bellorum immissa Normanniae, perfidorum admixtione, quasi rogalibus alimentis animata, convaluit, circumquaque posita corripiens. Est enim Normannia opportuna et patiens malorum nutricula, quamvis non multo 623 tractu regionum diffusa; itaque diu seditiones intestinas probe tolerat, et pace reddita in foecundiorem statum mature resurgit, turbatores suos illius provinciae diffisos cum libuerit in Franciam liberis anfractibus emittens. Contra Anglia nec diu infestos patitur, sed semel intra sinum suum receptos vel dedit, vel extinguit; nec, populatibus attrita, re
Abbreviated transcription (Latin):
tum ex omni regione scrobes berie:
⁊ quicquid necm̃. bellum efflagitat
duct᷑num. Nec minꝰ castellum scro¬
besberiense rebelliom consensit ua¬
lensib ꝓ motu fortunȩ. ad malum
ꝓnis. Rex itaq animo ingens. omĩa¬
q adu̾sa uirtute p̃mens. imilitia
coacta pͥmo. brigas obsedit: unde ĩa
arundellum tͣnsierat robertꝰ: alim̃¬
toꝵ copia:⁊ militum ferocia. satis a¬
bundeq munitum locum p̃sumeis
S paucos pꝰ dies. oppidani ⁊ formidine
conscientię. ⁊ fortitudine militie re¬
giȩ flexi: se dedidere. Quo audito.
ab incepto tumore. arundellum desti¬
tt: regiȩ se adiciens clientelȩ. Egregi¬
a sane conditione: ut dñs suus inte¬
gra membroꝵ salute. normanniam
ꝑmitteret᷑ abire. Porro scrobes b̾ienses.
ꝑ radulfum tunc abb̾em sagii. postea
cantuarie archiep̃m. regi misere cas¬
telli claues: deditionis p̃sentis in dices:
sionis incendium. qd putabat᷑ fore ma¬

Expanded text:
tum ex omni regione Scrobesbiriae, tum ex omni regione Scrobesbiriae, et quicquid necessarium bellum efflagitat diuturnum: nec minus castellum Scrobesbiriense rebellioni consensit, Wallensibus pro motu fortunae ad malum pronis. Rex itaque animo ingens, omniaque adversa virtute premens, militia coacta Brigas obsedit, unde jam in Arundellum transierat Robertus, alimentorum copia et militum ferocia satis abundeque munitum locum praesumens; sed paucos post dies oppidani, et formidine conscientiae et fortitudine militiae regiae flexi, se dedidere. Quo audito, ab incepto tumore Arundellum destitit, regali se addicens clientelae; egregia sane conditione, ut dominus suus integra membrorum salute Normanniam permitteretur abire. Porro Scrobesbirienses per Radulfum tum abbatem Sagii, postea Cantuariae archiepiscopum, regi misere castelli claves, deditionis praesentis indices, sionis incendium, quod putabatur fore ma
Abbreviated transcription (Latin):
is. simul ⁊ omniũ angloꝵ tutabat᷑
fauor. Quaꝓpt̾ ipse ꝓuincialiũ fidei
gͣtus. ⁊ saluti ꝓuidꝰ: plerumq cune¬
os circuiens. docebat quomͦ militũ
ferociam eludentes clipeos obiectarẽt:¬
⁊ ictus remitterent. Quo effecit. ut ul¬
troneis uotis pugnam deposcerent.
in nullo normannos metuentes.S
satagentib sanioris ꝯsilii hominib. qͥ
dicerent. pietatis ius uiolandum. si
frat̾na necessitudo p̃lio cõcurreret:
paci ammos accõmodauere. Reputan¬
tes qd̃ si alt̾ occumberet. alt̾ infirmi¬
or remaneret: cum nullus fr̃m. p̃t̾
ipsos suꝑeẽt. S et tͥum miliũ mar¬
carum ꝓmissio. lenem comitis cru
to. de tanta pecunia. m̃ti blandiret᷑
suȩ. Qsͣ ille. posteriori statim anno.
uoluntati reginȩ. libens quod illa
peteret: condonauit.
osteriori anno rebellauit rober¬
tus de belesmo. maior filioꝵ roge¬
rii de monte gomerico: obfirmans
contraregem castella. brigas ⁊ arũ¬
dellum. Comportatum eo frumen¬

Expanded text:
imul et omnium Anglorum tutabatur favor. Quapropter ipse provincialium fidei gratus, et saluti providus, plerumque cuneos circuiens, docebat quomodo, militum ferociam eludentes, clypeos objectarent et ictus remitterent; quo effecit ut ultroneis votis pugnam deposcerent, in nullo Normannos metuentes. Sed satagentibus sanioris consilii hominibus, qui dicerent pietatis jus violandum si fraterna necessitudo praelio concurreret, paci animos accommodavere; reputantes quod, si alter occumberet, alter infirmior remaneret, cum nullus fratrum praeter ipsos superesset. Sed et trium millium marearum promissio lenem comitis fallto, de tanta pecunia menti blandiretur suae, quam ille posteriori statim anno voluntati reginae libens, quod illa peteret, condonavit. § 396. Posteriori anno rebellavit Robertus de Belesmo, major filiorum Rogerii de Monte Gomerico, obfirmans contra regem castella Brigas 622 et Arundellum; comportatum eo frumen
Abbreviated transcription (Latin):
ne pacẽ petunt. eamq a se seruandã
pollicentur. S cũ hec dissimulata ma¬
gis q̃ ueratia uidentur uelut mnania
neglecta sunt. ⁊ auxiliũ ꝯtͣ eos heriol¬
do datum. luna nonas feb. hora noctis
.ii. defecit ⁊ cometes in signo agrtatoris
apparuit. Int̾ea stepħs papa t̾cio pꝰquã
romã uen̾at m̃se. s ñ dum exacco .uiii.¬
kl feb diẽ obiit. Cui paschalis successor
electꝰ. pꝰ completam sollemnit̃ ordinati¬
onem suã. ⁊ mun̾a ⁊ excrisatoriã impñi¬

Expanded text:
ne pacem petunt eamque a se servandam ne pacem petunt eamque a se servandam pollicentur; sed cum haec simulata magis quam veracia viderentur, velut inania neglecta sunt, et auxilium contra eos Herioldo datum. Luna Non. Febr. hora noctis secunda defecit, et cometes in signo Agitatoris apparuit. Interea Stephanus papa tertio, postquam Romam venerat, mense, sed nondum exacto, ci Febr. diem obiit. Cui Paschalis successor electus post completam sollemniter ordinationem suam et munera et excusatoriam imp