comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
subiunger&. non dix̃iħs non morit᷑ : nisine hominũ cordib: qđ falspbi¬
sum fuerat inherer& : sed cui plac& adhuc resistat & dicat. uerut qnlu¬
esse qđ dix̃ ioħs. non dixissedñm qđ discipłs ille ñ morit᷑ : sed hoctela
rat iohannẽ apłmuiuere: atq: insepulcro eiꝰ qđ est a pđ ephesumdor¬
mire potius eũ quã mortuumiacere contendant. Assumat in arge¬
mengũ qđ illic terra sensimscatere & quasi ebullire ꝑhibet᷑ : atq
hoc eiꝰ anelitusieri siue constant̃ siue ꝑtinacit̃ asseuer&. Nonen mi
possunt deesse qͥ noncredant : si non de sunt quietiã moysen asseraus
uiuere : qr scriptũ est eiꝰ sepulcrũ non inueniri. Et apparuit cũ dñ o
quasimorsicorpnon potuerit alicubisicabscondiut prors homines
xter& ubiess& adq inde adhorã diuinitꝰ excitari. quando cũ xp̃ohe
a s& ipse sunt uisi : sic̃ ad horã multacorpora scõꝵ surrexer̃ quandopas¬

Expanded text:
subjungeret, Non dixit Jesus, Non moritur, nisi ne hominum cordibus quod falsubjungeret, Non dixit Jesus, Non moritur, nisi ne hominum cordibus quod falsum fuerat inhaereret? 2. Sed cui placet, adhuc resistat; et dicat verum esse quod ait Joannes, non dixisse Dominum quod discipulus ille non moritur, sed hoc talum Joannem vivere, atque in illo sepulcro ejus quod est apud Ephesum, dormire eum potius quam mortuum jacere contendat. Assumat in argumentum, quod illic terra sensim scatere, et quasi ebullire perhibetur; atque hoc ejus anhelitu fieri, sive constanter sive pertinaciter asseveret. Non enim possunt deesse qui credant, si non desunt qui etiam Moysen asserant vivere; quia scriptum est ejus sepulcrum non inveniri , et apparuit cum Domino uasi Moysi corpus non potuerit alicubi sic abscondi, ut prorsus homines lateret ubi esset, atque inde ad horam divinitus excitari, quando cum Christo Elias et ipse sunt visi: sicut ad horam multa sanctorum corpora surrexerunt, quando pas
Abbreviated transcription (Latin):
cetera euuangłiiusq: & nondix̃ eiiħs non morit᷑ sedsi eũ uolo
ianere donec ueniã quid adte : Quousq: in hoc euuangłio exx¬
endit᷑ questio quȩ sua ꝓfunditate non mediocrit̃ mentesscru¬
antes exerc&. Cur eni dicit᷑ petro sequereme. nec dicit᷑ ceteris
quisimul aderant & ꝓfecto eũ sicut magistrũ discipłi sequebantur
passus est petrus: nonneibierat in illis septẽ alius filius zebedi
frat̃ ioħis qui post eiꝰ ascensionẽ abherode manifestat᷑ occisus.
petrose quereme : qͥ non solũ mortẽ. sed etiã mortẽ crucis sicui
xp̃s expertus est. Sit hoc: sinihil aliud qđ sit conuenientius po¬
terint inueniri. Curergͦde iohanne dictũ est. Si eũ uolo ma¬
nere donec ueniã quid adte. & repetit᷑. tume sequere. tãquã
ille ideo non sequeret᷑ qm̃ eũ manere uoluit donecueniat : quifin
facile aliud dictũ essecredat. quã qđ fr̃s crediderant quitunedn
lit cũ hoc dixis sedñm aꝑta contradictione declarans. Curenĩ sin¬

Expanded text:
 eum volo manere donec veniam; quid ad te? Ecce quousque in hoc Evangelio extenditur quaestio, quae sua profunditate non mediocriter mentem scrutantis exercet. Cur enim dicitur Petro, Sequere me, nec dicitur caeteris qui simul aderant? Et profecto eum sicut magistrum discipuli sequebantur. tate passus est Petrus? Nonne ibi erat in illis septem alius filius Zebedaei frater Joannis, qui post ejus ascensionem, ab Herode manifestatur occisus ?Petro, Sequere me, qui non solum mortem, sed etiam mortem crucis, sicut Christus, expertus est. Sit hoc, si nihil aliud quod sit convenientius potuerit inveniri. Cur ergo de Joanne dictum est, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? et repetitum est, Tu me sequere; tanquam ille ideo non sequeretur, quoniam eum manere voluit donec veniat? Quis facile aliud dictum esse credat, quam quod fratres crediderant qui tunc elit, non hoc dixisse Dominum aperta contradictione declarans. Cur enim
Abbreviated transcription (Latin):
EIIS uerbis dñĩ sicut ipse donauerit sermone isto
disputaturisumꝰ: quȩ itasehabent: Manifestaui
nom̃ tuũ hominib: quos dedistimichi demundo: Qđ side
his tantũ dicit discipulis. cũ quib cenauit & ad quosante¬
quãorare inciper& tã multaloqutus est : ñ ꝑtin& hoc ad illã
carificationẽ siue ut alii interp̃tati sunt glorisicati¬
onẽd equa superius loquebat᷑ qu afiliusclarificat uel
glorisicat patrẽ: Quanta ẽ. enĩ uel qualisgła duodecĩ
ł undecĩ pocius innotuisse mortalib : siautẽ qđ ait.
manifestaui nom̃ tuũ hominib: quos ded istimichide
riad eiꝰ magnãque futura erat ex om̃ib ȩccłam ꝑtinen

Expanded text:
is verbis Domini, sicut ipse donaverit, sermone isto disputaturi sumus, quae ita se habent: Manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi de mundo. Quod si de his tantum dicit discipulis cum quibus coenavit, et ad quos antequam orare inciperet, tam multa locutus est; non pertinet hoc ad illam clarificationem, sive ut alii interpretati sunt, glorificationem, de qua superius loquebatur, qua Filius clarificat vel glorificat Patrem. Quanta est enim vel qualis gloria, duodecim vel undeManifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi deri, ad ejus magnam, quae futura erat ex omnibus gen
Abbreviated transcription (Latin):
uitaq recte intellegunt᷑ de quib dixerat. cũ essẽ
cũ eis egoseruabã illos iisihi quos in se credentes ser¬
uare iã ceperat p̃sentia corporali. oquosrelicturus
suerat absentia corporali ut eoscũ patre seruar&.
p̃sentiaspiritali : Post uero adiungit & ceteros suos.
qđ ñ de om̃ib ad eũ ꝑtinentib: superius loquere t᷑ abeo
loco ubiait. manifestaui nom̃ tuũ homuib: quos dedis
timichi seel dehistantũ qui eũ cũ illadices r& audi¬
ebant: ab ipsoitaq oracionis eiꝰ exordio. ub i subleua¬
tis oculis incȩlũ dix̃. Pat̃ uenit hora clarificafilium
tuũ. ut filius tuus clarifica&̃te. usq ad illud qđ paulo¬

Expanded text:
itaque recte intelliguntur de quibus dixerit, Cum essem itaque recte intelliguntur de quibus dixerit, Cum essem cum eis, ego servabam illos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia corporali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo lti mihi, sed de his tantum qui cum eum illa diceret audiebant. Ab ipso itaque orationis ejus exordio, ubi, sublevatis oculis in coelum dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te
Abbreviated transcription (Latin):
& credider̃ qr tume misisti Quãquã & hec omĩa. de
huc essent futura: sed ut de his solis quos tunchabebat
disc ipulis hȩcloqui intellegat᷑ : illud maisur g& qđ
paulo post ait: Cũ es semcũ eis. ego seruaba eos in no¬
mine tuo: Sluos dedistimichicustodiui: & ne moexhis
peri it nisi filius ꝑdicionisut scriptura ĩmpleat᷑ : iudã
significans qui tradidit eũ: Ex istoquipped uode na¬
aute madteuenio. Unde manifestũ ẽ. de eumcorpora¬
lisua dixisse p̃sentia. cũ es sẽ cũ eisegoser uabã eostie¬
liti iãcũ eis p̃sentia ea ñ ess& : Eomo do enĩ signisica¬
reuoluit ascensionẽ suam moxfutur ã dequa dixit.
nunc autẽ ad teuenio: I.turꝰ utiq: ad dexterapatris.
unde uenturus aduiuos & mor tuos iudicandos
presentia uitidẽ corporali scđm fideire igud am
sanãq doc trinã : Nãpresentias piritali cũeis¬
erat utiq: futurus posta scensiode sua: nu tota
excła sua in hoc mundo usquȩ in consummationẽ scłi¬

Expanded text:
 tu me misisti. Quanquam et haec omnia de huc essent futura: sed ut de his solis quos tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget quod paulo post ait, Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo: quperiit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur. Judam significans, qui tradidit eum. Ex isto quippe duodenaautem ad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia: Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesentia non esset. Eo modo enim significare voluit ascensionem suam mox futuram, de qua dixit: Nunc autem ad te venio, iturus utique ad dexteram Patris, unde venturus est vivos et mortuos jupraesentia itidem corporali secundum fidei regulam sanamque doctrinam. Nam praesentia spiritali cuerat utique futurus post ascensionem suam, et cum tota Ecclesia sua in hoc mundo usque in consummationem s
Abbreviated transcription (Latin):
celo terraq: conspicuũ . & anteꝗimbuerent᷑ infide
xp̃inotus om̃ib gentib ds̃. In hoc autem qđ nonest in¬
iurus suis &cũdiis falsis colend: notus iniudeadeus
hoc nom̃ eiꝰ prius occultũ omibi nuncmanifestauiteis
bis. sed palã de patre meo adnuntiabo uob: anuero ad¬
nuntiatiomanifesta putabit̃ inꝓuerbi is: curer¬
godictũ ẽ. Palã ad nuntiabo uobis: nisiqr in ꝓuerbus
ñẽ . palã: qđ autẽ ñ ꝓuerbiisoceultat᷑. sed uerbis
manifestat᷑ : ꝓcul dubiopalã dr̃: Quomodoer goma¬
nifestauit qđ nondũpalã dixit :ꝓinde sic intelle¬
gendũ est ꝓtẽpore futuro preteritũ positũquẽ¬
ad modũ illud. omia quȩ audiui apatre meo nota feci
uobis. qđ non dũfecerat. sedloquebat᷑ quasi fec iss&. qđ
immobilit̃ eẽ p̃fixũsciebat utfacer&: Quidẽ autẽ
quosded istimichi demundo: dictũẽ. enĩde alis qđ ñ
essent demundo: Sed hoc eisregeneratioprestitit.

Expanded text:
coelo terraque conspicuum, etiam antequam imbuerentur in fidecoelo terraque conspicuum, etiam antequam imbuerentur in fidet omnibus gentibus. In hoc autem, quod non est injuriis suis et cum diis falsis colendus, notus in Judaea Deus, hoc nomen ejus prius occultum omnibus, nunc manifestavit eis bis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis? An vero annuntiatio manifesta putabitur in proverbiis? Cur ergo dictum est, palam annuntiabo, nisi quia in proverbiis non est palam? Quod autem non proverbiis occultatur, sed verbis manifestatur, procul dubio palam dicitur. Quomodo ergo manifestavit, quod nondum palam dixit? Proinde sic intelligendum est pro tempore futuro praeteritum positum, quemadmodum illud. Omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis, quod nondum fecerat, sed loquebatur quasi fecisset quod immobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. Quid est autem Quos dedisti mihi de mundo? Dictum est enim de illis quod non essent de mundo. Sed hoc regeneratio praestitit,
Abbreviated transcription (Latin):
misisti iħm xpm: Ñenĩ potest cognidone hominum
tiopatris quȩ ñcir casolos illo sapłos facta t̃. sederca
de solis apostolis potest intelligũ sicut dediftieipo testa
audiebat᷑ discipulis suis dicat. Manifestauinomen in
quid tuũ hominib: quos dedistimichi: Ner gonoue¬
rat dĩnonicũ essent iudei: & ubiẽ qđ legit᷑ not iniu¬
dead s̃. in isrł magnũ nom̃eiꝰ  Ergomanifestauinom̃
tuũ hominib: istis quos dediftimichide mundo quime
hȩc audiunt dicentẽ : Non illud nom̃ tuũ qͦuocaris
ds. sed illud qͦuocaris pat̾ m̃s qđ nom̃ manifestarisine
ipsius fili imanifestatione n poss&s: Nãqđ ds dr̃ uni¬
crederent ñ omnimodo potuit eẽ. hoc nom̃ ignotũ
rationaliiãratione utenti. ñ omnino aopenitus pos¬
sit abscondi Exceptis enĩ paueis inquib natura nimi¬
ũ depͣuatae. liniuersũ genꝰ humanũ dm̃ mundibuius
fate t᷑ auc torẽ:: In hocer goqđ fecit hunc mundum

Expanded text:
istum. Non enim potest cognitione hominum tio Patris, quae non circa solos illos apostolos facta est, sed circa Neque enim de solis apostolis potest intelligi: Sicut dedisti eis potestaudiebatur discipulis suis dicat: Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi. Non ergo noverant Dei nomen, cum essent Judaei? et ubi est, quod legitur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem, non illud nomen tuum, quo vocaris Deus, sed illud quo vocaris Pater meus, quod nomen manifestari sine ipsius Filii manifestatione non posset. Nam quod crederent, non omnimodo esse potuit hoc nomen incognitum. rationali jam ratione utenti non omnino ac penitus possit abscondi. Exceptis enim paucis, in quibus natura nimium depravata est, universum genus humanum Deum mundi hujus fatetur auctorem. In hoc ergo, quod fecit hunc mundum
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: & nunc clarificame tupat̃ apud tem& ipsũ . clarita¬
tequã habuipriusquã mundess&& apudte : Tã quadicer&
claritatẽquã habuiapudte. idẽ. illã claritatẽ quã habui
apud te in p̃destinatione tua : tẽpẽ . ut apud te habeam
& iã uiuens indexteratua: Sed qm̃diunos tenuit huius
discussio questionis alioq̃ sequunt᷑ sermone tractandas ::¬

Expanded text:
apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te: tanquam diceret, Claritatem quam habui apud te, id est, illam claritatem quam habui apud te in praedestinatione tua, tempus est ut apud te habeam etiam vivens in dextera tua. Sed quoniam diu nos tenuit hujus discussio quaestionis, alio quae sequuntur sermone tractanda
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ hominib quos de distimichidemundo: qͣuale illud
qđ paulo antedixerat. E gote clarificauisuꝑ terrami
Protẽpore futuro & illic & hic p̃teritũ ponens: sicut
qͥhicscir& p̃destinatũ eẽ. ut idfier&. & ideo fecisse se
dicens qđ erat sine ulla dubitatione facturus: sed
dehis qui ia erant discipuliei ñ de om̃ib qui m illũ fue¬
rant credituri eũ dixis se qđ dix̃. manifestaui nom̃
tuũ hominib quos ded istimichi demundo. eaquȩ se¬
quunt᷑ credibiliusesse demonstrant : cũ enĩ hoc
dixissaẽ. ad iunx̃ : Iuierant & michi eosde disti. & ser¬
monẽ tuũ seruauer̃: Nunc cognouer̃ . qi omĩaquȩ

Expanded text:
tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, quale illud quod paulo ante dixerat: Ego te clarificavi super terram; pro tempore futuro, et illic et hic praeteritum ponens, sicut qui sciret praedestinatum esse ut id fieret, et ideo fecisse se dicens, quod erat sine ulla dubitatione facturus. Sed his qui jam erant discipuli ejus, non de omnibus qui in illum fuerant credituri, eum dixisse quod dixit: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, ea quae sequuntur credibilius esse demonstrent. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Tui erant, et mihi eos dedisti, et sermonem tuum servave
Abbreviated transcription (Latin):
quã regulã fidei fideliter intuens filiũ de inegaturꝰ ẽ . p̃des¬
tinatũ qui eũ negare hominẽ ñ potest: Rec te quippe dr̃
p̃destinare t᷑ cũ iã es sa qđerat sine initio si ine ter mino¬
sempiter nꝰ: illud autẽ p̃destinandũerat qđ nondũerat.
ut sic suo tẽpore fier& : quẽ ad modũ ante omĩa tẽpora p̃¬
destinatũ erat ut fier&: Quisquis igit᷑ dĩfiliũ p̃destinatũ
negat hunc eundẽ filiũ hominis negat Sed ppter con¬
tentiosos & iã hinc audiamꝰapłm insuarũ exordiolitte¬

Expanded text:
quam regulam fidei fideliter intuens, Filium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum negare hominem non potest. Recte quippe dicitur praedestinaretur, cum jam esssempiternus? Illud autem praedestinandum erat, quod nondum erat, ut sic suo tempore fieret, quemadmodum ante omnia tempora praedestinatum erat ut fieret. Quisquis igitur Dei Filium praedestinatum negat, hunc eumdem Filium hominis negat. Sed propter contentiosos etiam hinc audiamus Apostolum in suarum exordio litte
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dei quantũ erat & qđ erat hocerit: ubi ẽ .
homos inperit: sed hanc opinionẽ quã ueritatipror¬
sus nonuideo conuenire. nichil nosurge t : sifilio dicen¬
te & nunc clarificame tupater apđ te m& ipsum.
claritate quã habuipriusquã munđ ess& apud te
Intellꝑgamꝰ p̃destinationẽ claritatis humanȩ. quȩ
in illo ẽ. naturȩ Ex mortali inmortalis. apud pa
mundi constitutionẽ curabhor rerẽ putatur
a uerbo. situnc pat̃ capđnr megloͬrificauit . quan¬
donos in ipso ut mẽ braeiꝰes semꝰ elegit : sic enim
noselecti quomodo ipseclarificatus : quia pri¬
usquã munđ es s& nec noseramꝰ. nec ipse mediator dei &

Expanded text:
Verbum Dei quantum erat, et quod erat? Hoc erit: ubi est Verbum Dei quantum erat, et quod erat? Hoc erit: ubi est homo, si non periit? Sed ad hanc opinionem, quam veritati prorsus non video convenire, nihil nos urget, si Filio dicente: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum claritate quam habui priusquam mundus esset apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrmundi constitutionem , cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus, quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse Mediator Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
loͥrificat patrẽ suꝑterrã glorificar& afilius
Sedhanc p̃destinationẽ in sua clarificacione anani¬
festius aperuit: qua eũ clarificauit pat̃ ĩ neo qđ adiunx̃:
claritate quã habui priusquã mund es sos apud te:
Ordo ⁊uerboꝵ ẽ : quã habui apud tepriusquã munđ
es sc : Adhoc ualoqđ ait : & nuncclarificame hoc est.
sictunc: i ta & nunc. Sic̃ tunc p̃destinatione : ita& nunc
ꝑfectione fac inmundo : qđ apud te iã fuerat ante qiun¬
mundũ: Fac insuo tẽpore qđ ante omĩa tẽ poraslacu¬
isti Hocquidã sic intellꝑ gendũ putauer: tãquana¬
turahumana quȩ susceptaẽ a uerba conuertedu¬
ret᷑ in uerbũ& homomutare t᷑ in dm̃ Ammosidi¬
ligentius qđ opinatis cogitemꝰ homoperir & indeo
Nonenĩquisquã ex istamutatione hominis. lduplica¬
ridei uerbũ dicturusẽ. ł augeri aut ut duosint
qđ unũ fuit łuit amplius sit. qđ minus fuit. Ponro
sinaturahum ana in uerbũ mutata atq conuersa:

Expanded text:
lorificatus, Patrem super terram glorificaret et Filius. Sed hanc praedestinationem in sua clarificatione manifestius aperuit, qua eum clarificavit Pater, in eo, quod adjunxit: Claritate quam habui priusquam mundus esset apud te. Ordo verborum est quam habui apud te priusquam mundus esset. Ad hoc valet quod ait: Et nunc clarifica me. Hoc est, sicut tunc, ita et nunc. Sicut tunc praedestinatione ita et nunc perfectione fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mundum. Fac in suo tempore quod ante omnia tempora statuisti. Hoc quidam sic intelligendum putaverunt tanquam natura humana, quae suscepta est a Verbo, converteretur in Verbum, et homo mutaretur in Deum, imo si diligentius quod opinati sunt cogitemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam ex ista mutatione hominis vel duplicari Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut aut duo sint quod unum fuit, aut amplius sit quod minus fuit. Porro si natura humana in Verbum mutata atque conversa
Abbreviated transcription (Latin):
tris delictis inuicem oremus : atq ita quodã modo inuicẽpe¬
desnros lauȩmũs . Nrm est donante ꝓpsoministerium ca¬
ritatis & humilitatis ad hibere : Illiũs ẽ. exaudire ac nos
soluatur in caelo:¬

Expanded text:
tris delictis invicem oremus, atque ita quodammodo invicem petris delictis invicem oremus, atque ita quodammodo invicem pedes nostros lavemus. Nostrum est, donante ipso, ministerium charitatis et humilitatis adhibere: illius est exaudire, ac nos solvatur in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
ammonitos in huius dominicioperis altitudine noueri¬
mꝰ : ut confessi inuicem delictanra. ore mꝰpronobis sicut
& xp̃s interpellat pronobis.: Cudiamus apłmia cobum
ho ipsũ euidentissime prȩcipientem: adicentem. ⁊
a adhoc dñs nobis dedit exemplũ Sieni ille qui ullum
pec catũ nec habet nechabuit. nec habibit. orat propeccatis
nr̃is . Tuanto magisnos inuicẽ pronostris oraredebemꝰ: & sidi¬
mittit nobis illecii non habem qđ dimt tamus: quantoma¬
qis dimittere nobis debemꝰ inuicẽ quisinepeccato hic uiuere
nonualemꝰ. Quideniuid& ur in hac altitudine sacramen¬
tidns sigificare cũdicit. Exeplueni dediuobis. ut quẽ ad¬
modũ egofeci uobis. ita& uossatiatis. Nisi quod apertis si¬
medicit apłs. donantes uobism& ipis. Si quis aduersus
aliqu e hab& qu erelã: sicut & dñs donauit uobis. ita
& uossnuicem itaq nobis delicta done mul & pronos¬

Expanded text:
admonitos in ejus dominici operis altitudine noveriadmonitos in ejus dominici operis altitudine noverimus, ut confessi invicem delicta nostra, oremus pro nobis, sicut Christus interpellat pro nobis. Audivimus apostolum Jacobum hoc ipsum evidentissimeet ad hoc Dominus nobis dedit exemplum. Si enim ille qui ullum peccatum nec habet, nec habuit, nec habebit, orat pro peccatis nostris; quanto magis nos invicem pro nostris orare debemus? Et si dimittit nobis ille cui non habemus quod dimittamus; quanto magis dimittere nobis debemus invicem, qui sine peccato hic vivere non valemus? Quid enim videtur in hac altitudine sacramenti Dominus significare, cum dicit, « Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis; itais, si quis adversus aliquem habet querelam, sicut et Dominus donavit vobis, ita et vos » ! Invicem itaque nobis delicta donemus, et pro nos
Abbreviated transcription (Latin):
Multo autemẽ. melius &sine contro uersia ueri¬
us. ut& iũ manibus fiat : Nec dignetur quod fecit¬
xp̃s. facere xp̃i anus. : Cumeni ad pedes pr̃is inclina¬
tur corpus. & ĩãcorde ipso uł excitatur uelsiium
inerat consirmatur ipsius humilitati affectus.
Sed excepto istomorali intellectu itanos huius dñici
facti altitudine cõmendasse meminimus : quod
uersamur affectus quantũ lib& ꝓfecerimꝰ in ap¬
pre hensione iusticiae. sci amusnos sinepeccatononeẽ. Iuo
in celis est. ut debita nra dimittat nobis. sicut & nos dimittini
debitoribusnris. Auomodo ergo ad hunc intellectum pote¬
rit pertinere hoc Iuod ipsepostea docuit ubi siufacti expo¬
suit rationem dicens. Siego la iipedesuros dñs & magis¬
ter. deb&is & uos alter alterius lauarepedes. Exẽplum
enĩ dediuobis. ut que admodũ egoseci uobis ita& uos satiatis.
poterit contagone mundare : Immouero id etiam eẽ. nos

Expanded text:
Multo autem est melius, et sine controversia veriMulto autem est melius, et sine controversia verius, ut etiam manibus fiat; nec dChristus, facere Christianus. Cum enim ad pedes fratris inclinatur corpus, etiam in corde ipso vel excitatur, vel si jam inerat, confirmatur ipsius humilitatis affectus. Sed excepto isto mortali intellectu, ita nos hujus dominici facti altitudinem commendasse meminimus, quod lversamur affectus, quantumlibet profecerimus in apprehensione justitiae, nos sine peccato non esse, quos rem qui in coelis est, ut debita nostra dimittat nobis, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Quomodo ergo ad hunc intellectum poterit pertinere hoc quod ipse postea docuit, ubi sui facti exposuit rationem, dicens: Si ego lavi pedes vestros Dominus et Magister, debetis et vos alter alterius lavare pedes. Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, ita et vos faciatis? poterit cogitatione mundare? Imo vero id etiam nos esse
Abbreviated transcription (Latin):
bibens prȩdicat. Iuomodolux occultat. quoduidens
indicat : Si ergo in qui lego lauipedes uros dñs &
magister : deb& is & uos alter alterius lauare pe
des:: Exeplũenĩ di diuobis. utquẽ ad modũ egofeciuobis i¬
ta&e uos fatiatis : Hoc ẽ. beatep&re. quod nes tiebas : quan¬
dosieri nonsinebas. Hoctibi postea sciendũ esi ꝓmisit :
quando ut sineres terruit magistertuus & dñs deustu¬
us lauans pedestuos. : Didicimus fr̃s humilitatẽ ab ex¬
celso: fatiamus inuicem humiles quod hum iliter fe
sibili : cũ seinuicẽ hospitioreapiunt.: Estenĩ apud ple¬
ros que consuetudo hui humilitatis. usq ad sactũ quo
duam. conmendar& : sios pitio in qui lrecepit : siscoꝵ
pedes lauit.⁊ Sapud sc̃õs ubi cumq haec consu& udo
non est: quodmanu non satiunt cordefatiure. Simil
lorũnumero sunt quib: dicitur in mnobeatorum
trium puerorii . : Benedicite sci & humiles corde dño

Expanded text:
bibens praedicat? quomodo lux occultat quod videns bibens praedicat? quomodo lux occultat quod videns indicat? 4. « Si ergo, inquit, ego lavi pedes vestros Dominus et Magister, debetis et vos alter alteriulum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, et vos ita faciatis. » Hoc est, beate Petre, quod nesciebas, quando fieri non sinebas. Hoc tibi postea sciendum promisit, quando ut sineres terruit te Magister tuus et Dominus tuus, lavans pedes tuos. Didicimus, fratres, humilitatem ab Excelso; faciamus invicem humiles, quod humiliter fecsibili, cum se invicem hospitio recipiunt; est enim apud plerosque consuetudo hujus humilitatis, usque ad factum quo am commendaret, Si hospitio, inquit, recepit, si sanctorum pedes lavit . Et apud sanctos ubicumque haec consuetudo non est, quod manu non faciunt, corde faciunt, si in illorum numero sunt quibus dicitur in hymno beatorum trium virorum, Benedicite, sancti et humiles corde, Domino .
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitus filius dei. sed unigeniti deisilii seruus & apłs.
Non ueritas sed particeps ueritati. uit libere & constan¬
ter. Etsiuoluero gloriari : non ero insipiens: ueri¬
tate enĩ dicam: Nequeeni inseipso sed inipsa uerita¬
tequȩ superior ẽ ipso & humiliter & ueratitergloria
acur. Qm̃ipse precepit : Iuigloriatur in dño glori&i.:
Ita nontimer& insipentiã sigloriariuł l& amator
sapientiae & ingloria suatimer& insipientiam ipsu
sapientia : nontimuit arrogantiam Iuidixit.
indño laudabitur anmame a : & in laudesuatime¬
r& arrogantiã potestas dñi inqualaudatur amma
serui : Vos inqui iuotis me magister& dñe : & benedici¬
tis. sum& enĩ .: Ideo benedicitis quiasum : Namsinones¬
semquod dicitis : male dicer& is. &ia si me laudaraeis:
Tuomodo exgonegar& ueritas. quod dicunt discipuli
ueritati: Quomodo quod dicunt Tindidicerunt ne¬
gar& ipsa undedidi cerunt : Quo modo fonsne gat quod

Expanded text:
unigenitus Dei Filius, sed unigeniti Dei Filii servus et apostolus; unigenitus Dei Filius, sed unigeniti Dei Filii servus et apostolus; non veritas, sed particeps veritatis; ait libere et constanter, Et si voluero gloriari, non ero insipiens; veritatem enim dico . Neque enim in seipso, sed in ipsa veritatit ut qui gloriatur in Domino glorietur . Ita ne non timeret insipientiam, si gloriari vellet amator sapientiae, et in gloria sua timeret insipientiam ipsa sapientia? Non timuit arrogantiam, qui dixit: In Domino laudabitur anima mea ; et in laude sua timeret arrogantiam potestas Domini, in quo laudabitur anima servi? Vos, inquit, vocatis me, Magister, et Domine: et bene dicitis; sum etenim. Ideo bene dicitis, quia sum: nam si non essem quod dicitis, male diceretis, etiamsi me laudaretis. Quomodo ergo negaret veritas, quod dicunt discipuli veritatis? quomodo quod dicunt qui didicerunt, negaret ipsa unde didicerunt? Quomodo fons negat quod
Abbreviated transcription (Latin):
luerit. nõbis sapientiã denegauit xx magistrũ quidẽ qđ
seee dixit: nemore prehenderet & iã quini hilee. aliud
Iua hominẽ crederx Im̃ idprositetur quod& ipsi homi¬
nes in quib: lib& artibũ susq: ad eosine arro gortia prosi¬
tentur. ut professore suocentur : Iuoduero dñm & ipse
Iuiꝰs ferat in homine : sed ds̃ loquitur. Nullia ẽ incelatio
tante celsitudinĩs. nullũ men datiuĩ ueritatis . : Nobis subia¬
cereilliutileẽ. celsitudini : nobis seruire utilee. & ueri¬
tati : Iuodsednm dicit non illiuitium ẽ : sed nobis be¬
nesitium. : Cuiꝰ dã scłaris auctoris uerba laudantur
qui a dixit: cũ om̃is arro gantia odiosa est : tũ ligarime
itaudicure. nec inueritate crimen arrogantiae ꝑti¬
mescerem. Sugitur ille homo eloquentis simus inueritiu¬
est. dicatueru Iuiueritas est: neñ dis camego quodu¬
tileẽ. dũtac& ille quode.: Beatissimꝰ paulus. nonutiq

Expanded text:
luerit, nobis sapientiam denegabit. Et magistrum quidem quod luerit, nobis sapientiam denegabit. Et magistrum quidem quod se esse dicit, nemo reprehenderet, etiam qui eum nihil esse aliud quam hominem crederet; quoniam id profitetur quod et ipsi homines in quibuslibet artibus usque adeo sine arrogantia profitentur, ut professores vocentur. Quod vero dominum et ipse um ingenui, quis ferat in homine? Sed Deus loquitur. Nulla est hic elatio tantae celsitudinis, nullum mendacium veritatis: nobis subjacere illi utile est celsitudini, nobis servire utile est veritati. Quod se Dominum dicit, non illi vitium est, sed nobis beneficium. Cujusdam saecularis auctoris verba laudantur, quia dixit, « Cum omnis arrogantia odiosa est, « tum illa ingita judicarem; nec in veritate crimen arrogantiae pertimescerem » . Si igitur ille homo eloquentissimus in veritaest, dicat verum qui veritas est; ne non discam ego quod utile est, dum tacet ille quod est. Beatissimus Paulus, non utique
Abbreviated transcription (Latin):
mir abiłis tã ex pauescendi. ut nisi uehementer ipseterruis e
nullo modos inenduit magister Non tantũ ipsorũ sedange¬
lorũ & dñ snontantũ ipsorũ sed eor om̃ium. lauarẽpedes
discipuloꝵ & seruorũ suorũ : Huius ergotanti fachi qm̃ ꝓmi¬
serat scientiuã diceñs. scies aut ẽposte a. q̃uid sit quod fecit
docerenunc incipit . Nol inquit uocatisme magistera dñe
& benedi cit̃issũ & enim : Benedititis qui auerum dicitis.
lm quippe quod dicitis. : H lomini p̃ceptũ ẽ : non telaudae
ostuum. sed laud& te os proximitui: Periculosũ e. enĩsibi
placerecuicauendũ ẽ. suꝑbire : Ille.ute quia superomia¬
ẽ: quantũ cũq: selaud& non seextoll& excelsus. nec potest
rectediciarrogans deus. Nobis nãque expedit eum nos se
non illi : nec eũ quis queͣ cognoscit si non seidic& ipse qui no¬
uit. hiergo non selaudando quasi arrogantiã uita reuo¬

Expanded text:
mirabilis, tam expavescendi, et nisi ipse vehementer terruisset, mirabilis, tam expavescendi, et nisi ipse vehementer terruisset, nullo modo sinendi, ut magister non tantum ipsorum, sed Angelorum, et Dominus non tantum ipsorum, sed rerum omnium, lavaret pedes discipulorum et servorum suorum: hujus ergo tanti facti quoniam promiserat scientiam dicens, Scies autem postea; quid sit quod fecit, docere nunc incipit. 3. Vos, inquit, vocatis me, Magister, et Domine: et bene dicitis; sum etenim. Bene dicitis, quia verum dicsum quippe quod dicitis. Homini praeceptum est: Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui super omnia, quantumcunque se laudet, non se extollit excelsus. Nec potest recte dici arrogans Deus, nobis namque expedit eum nosse, non illi. Nec eum quisquam cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando, quasi arrogantiam vitare vo
Abbreviated transcription (Latin):
amilla uerba euangelu vbidns lauans pedẽs disci¬
pulii sus ait. Iuilotus ẽ. semel non habae neces sitãtẽ
nisipedeslauare sedẽ. munđ totus: Dilectioni urȩ
ut dñs donaredignatus ẽ. exposuimꝰ : Nunc quod sequi¬
cur uideamꝰ uosinqui imundiestis : sed non oms ł loc
quid sit nẽ quȩreremꝰ : ipseeuaglistipatefecit adiun¬
gens : Sciebat eni quis nãe&: Iuitrader& eũ propt̃ea di¬
xit Nonestumundioms. Suid ahoc aꝑtius: pinde
ad sequentia transeamus: sostquã ergolauit pedescipu
loꝵ & uccepituestimentasua : cũre cubuiss& iterũ dixit
eis Scitis quid feei uobis : Nunc estut beatopa rored¬
datur illa ꝓmissio : Dilatũ enĩ fuerat: Iuando ex paues¬
centia dicenti non la uabis michipe desinxernũ : Res¬
ponsũ ẽ ei quodegofatiotunes cis modo. scies autẽ poste¬
a. Ecceẽ. ipsũ postea iãtẽpus ẽ. utdicatur quod pau¬
lo aꝯtedilatũ est. : Memoritaque dñs sepromisisse
iamdudum scienti amfactisui tam inopinatitam

Expanded text:
am illa verba Evangelii, ubi Dominus lavans pedes discipulis suis, ait, Qui lotus est semel, non habet necessitatem nisi pedes lavare, sed est mundus totus , Dilectioni vestrae, ut Dominus donare dignatus est, exposuimus: nunc quod sequitur videamus. Et vos, inquit, mundi estis, sed non omnes. Hoc quid sit ne quaereremus, ipse Evangelista patefecit, adjungens: Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum; propterea dixi: Non estis mundi omnes. Quid hoc apertius? Proinde ad sequum, et accepit vestimenta sua; cum recubuisset iterum, dixit eis: Scitis quid fecerim vobis? Nunc est ut beato Petro reddatur illa promissio: dilatus enim fuerat, quando expavescenti, et dicenti, Non lavabis mihi pedes in aeternum, responsum est ei, Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea . Ecce est ipsum postea; jam tempus est ut dicatur quod paulo ante dilatum est. Memor itaque Dominus se promisisse jam dudum scientiam facti sui tam inopinati,
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Moc autem nemosciuit dis cũbentiũ. adquid dix¬
entei.: Quidã enĩ pirabant. quia loculos habebat uidas.
quia dix ei it̃is.E me en quȩ opus sunt nobis ad dieraifes¬
tum: autegenis aliquid dar& ⁊ Hlabebat ergo & dñs lo
tum utnihil pecuniae seruanur ascĩs. sed nedeo prorsta serm¬
atur & propter inopiȩcimorẽ iusticia deseritur : Nam
& apłs inposterĩ prouidensait : Siquis fidelis hab& iuduas.
suffitienter tribuateis . ut non grauetur ecclesiaꝰ quo ueris
uiduis sufficerepossit. Xumergo accepis s& bucella: exrit
continuo: erat enĩnox : & ipsequi exiit. eratnox. ⁊Cũ ergo
exis s& nox: aitiħs. Nunc darisicatus est silius hominis.⁊
diesergodiei eruciaut uerbumꝰ idẽ . xp̃s chscipulis sidelib
utaudirent eum & amarent sequendo : & nox nocti adñ¬
tiauit scientiã : idẽ.iudas udeis insidelibus. utuenirent
ad eum & apprehenderent ꝑsequendo : Sediã hinc. inser¬

Expanded text:
potest. 5. potest. 5. erit ei. Quidam enim putabant quia loculos habebat Judas, quia dixit ei Jesus: Eme ea quae opus sunt nobis ad diem festum, aut egenis ut aliquid daret. » Habebat ergo Dominus tum, ut nihil pecuniae servetur a sanctis; sed ne Deo pro ista serviatur, et propter inopiae timorem justitia deseratur. Nam et Apostolus in posterum providens, ait: Si quis fidelis habet viduas, sufficienter tribuat eis, ut non gravetur Ecclesia, quo veris viduis sufficere possit . 6. Cum ergo accepisset ille buccellam, exiit continuo. Erat autem nox. Et ipse qui exivit, erat nox. Cum ergo exisset nox, ait Jesus: Nunc clarificatus est Filius hominis. Dies ergo diei eructavit verbum, id est, Christus discipulis fidelibus, ut audirent cum, et amarent sequendo; et nox nocti annuntiavit scientiam , id est, Judas Judaeis infidelibus, ut venirent ad eum, et apprehenderent persequendo. Sed jam hinc in ser
Abbreviated transcription (Latin):
nobis melius quã traditus xp̃s: ab illo aduersus illum pronobis
preter illum: Quod facis faccitius : d uerbum libentius para¬
ti : quam irati ⁊ Ouerbum nontã poenani ex primens
proditoris. quam mercedẽ signisicans redẽptoris:  dicit enĩ.
quod facis facticius. Nontam in ꝑnł ciempersidiseu endo.
quã ad salutẽ sĩ delium festinando: quiatraditus est propt̃
delictanra: & dilex̃ ecclesiam. & seipsum tra didit proea :
Vnde & deseipso ditit apłs: Quime dilex̃ : & sem& ipsũtradidit
prome : Misi ergosetrader& xp̃s. ne motrader& xp̃m Quidha¬
b& iudas nisipercatum ͦ neq eñ intradendoxp̃m salute
nr̃am cogitauit. propter quam ẽ. traditiis xp̃s: sed cogitauit
pecimniȩ lucrũ : & inuenitanimȩ detrimentũ. ⁊ Accepit
tium suae uenditionis. istenrȩ redeptionis.: Quod facis.
faccitius. Mon quia tu potes: sed quia hor uult quitotum

Expanded text:
nobis melius quam traditus Christus, ab illo adversus illum, pro nobis nobis melius quam traditus Christus, ab illo adversus illum, pro nobis praeter illum? Quod facis, fac citius. O verbum libentius parati, quam irati! o verbum non tam poenam exprimens proditoris, quam mercedem significans Redemptoris! Dixit enim, Quod facis, fac citius, non tam in perniciem perfidi saeviendo, quam ad salutem fidelium festinando; quia traditus est propter delicta nostra , et dilexit Ecclesiam, et semetipsum tradidit pro ea . Unde et de seipso dicit pro me . Nisi ergo se traderet Christus, nemo traderet Christum. Quid habet Judas, nisi peccatum? Neque enim in tradendo Christo salutem nostram cogitavit, propter quam est traditus Christus, sed cogitpecuniae lucrum, et invenit animae detrimentum. Accepit tium suae venditionis, iste nostrae redemptionis. Quod facis, fac citius, non quia tu potes, sed quia hoc vult qui totum
Abbreviated transcription (Latin):
cas eindentis fime narrat : Ac deinde adhocuentum. ubi serun¬
dum narrationem ioħis aꝑtissime dñs per bucel lamtinc¬
tam ałq porrectam. suum ex primit traditorẽ sortas sis
perpanis tinctionẽ. illius signisicans finctionem: Non
em̃omia que tinguntur abluuntur. sed ut insitidotur
non nulla tinguntur : Siaute bonũ aliquid significattinc¬
tio: eidem bono ingratũ non in meritoest secitadãnatio
Adhuctamen. ideͣ posses sonon ad ñõ sed adiabolo. cum
homini ingrato intras s& panis inuentrẽ. hostis inmentẽ.
Adhuc inquam tantimali iam corde conceptiplenus res¬
tabat affectus. cuius iam prȩces serat damnandus iͦf¬
fectus. :Itaq cum dñs panis inuus panem mor tuo
tradidis sae& panemtradendo. panis traditorẽ astendis s&e :
quod facis inquid factitius. Non precepit facimis : sed prece¬
pit iudȩmalum. nobis bonum : Nuid enĩ iudȩprius. & quid

Expanded text:
cas evidentissime narrat : ac deinde ad hoc ventum est, ubi secuncas evidentissime narrat : ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur, abluuntur; sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. 4. Adhuc tamen Judae possesso, non a Domino, sed a diabolo, cum homini ingrato intrasset panis in ventrem, hostis in mentem: adhuc, inquam, tanti mali jam corde concepti plenus restabat effectus, cujus jam praecesserat damnandus affectus. Itaque cum Dominus panis vivus panem mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendisset: Quod facis, inquit, fac citius. Non praecepit facinus; sed praedixit Judae malum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et quid
Abbreviated transcription (Latin):
Intrauit ergo posthunc satanas panem indñitraditorem:
ursibiiam traditum plenius pos side r& inonemprius
intrauerat ut deciper&. Neq enĩ non millo erat. quando ad iu¬
doeos perrexit. & dep̃tio tradendi dñm pactus est : Cũhȩc aꝑ¬
tissime lucas euangelistatest stur & dicat: Intrauit autem sa¬
tanas iniudam qui cognominabatur scarioht. unũs deduo¬
decim : & abiit & locutus est cum principib: sacerdotum
Ecceubiostenditur : qđ iam intrauerat satanas iniudam ⁊ Pni¬
us ergoin trauerat inmit tendo incoreiꝰ cogitationẽ . quatra¬
der& xpͥm talis em̃iamuenerat ad cenandum : Nunc autem
postpanem in trauit meum. non ut adhuc alienirtetar&.
sed ut propriumpos sider& . Nonantẽ ut putant quidã ne¬
igenter legentes : tunciudas corpus xp̃i accepit. Intelli¬
gendum estenĩ quod iã eis om̃ib distribuerat dñs sacram̃¬
tũ corporis & sanquinis sui. ubi & ipse idas erat: sicut ses lu¬

Expanded text:
Intravit ergo post hunc panem Satanas in Domini traditorem, Intravit ergo post hunc panem Satanas in Domini traditorem, ut sibi jam traditum plenus possideret, in quem prius intraverat ut deciperet. Neque enim cum illo erat quando ad Judaeos perrexit, et de pretio tradendi Domini pactus est; cum apertissime Lucas evangelista testetur, et dicat: Intravit autem Satanas in Judam, qui cognominatur Iscarioth, unum de duodecim; et abiit, et locutus est cum principibus sacerdotum . Ecce ubi ostenditur, quod jam intraverat Satanas in Judam. Prius ergo intraverat immittendo in cor ejus cogitationem quo traderet Christum: talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non adhuc ut alienum tentaret, sed ut proprium possideret. Non autem, ut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit: intelligendum est enim quod jam omnibus eis distribuerat Dominus Sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lu
Abbreviated transcription (Latin):
Propterquod ter dñm rogaui : ut disceder& ame : &dycitmib
Sufficit tibi gratiame amamuir tus in infirmitate perficitur:
Eccepermalũ factum estbonum : dum bene accipitur malũ
Quidergomirar is. sidatus est iudȩpanis xp̃i. ꝑquẽ mancipare¬
tur diabolo: cũ ñ uide as econtrarigdatũ paulo angelum dia¬
boli perquẽ persiceretur in xp̃o. Ita& malo bomiiobfuit.¬
& bono malum prosuit: Recordamim udescriptũ sit: qui¬
cũq mandicauerit panẽ & biberit calitẽ dñiindigne. re¬
userit corporis & sanguinis dñi: & de his erat sermo cũ hoc
in dis crete negligenterq: sumebant: Hicergo si corripit᷑
qui non diuidicat. hoc est nondis ceritac&eris cibis domi¬
nicũ corpus. quomodo dãnatur quiad eius mensam sin¬
neglȩgentia conuiuantis : quapena percutitur uen¬
ditor mintantis Quiderat antempanis traditori
datus : niside monstratio ciugratiae sunssa ingratus:

Expanded text:
Propter quod ter Dominum rogaviPropter quod ter Dominum rogaviSufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur » . Ecce per malum factum est bonum, dum bene accipitur malum. Quid ergo miraris si datus est Judae panis Christi, per quem manciparetur diabolo; cum boli, per quem perficeretur in Christo? Ita et malo bonum obfuit, et bono malum profuit. Recordamini unde sit scriptum: Quicunque manducaverit panem, aut biberit calicem Domini indigne, reuindiscrete negligenterque sumebant. Hic ergo si corripitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a caeteris Dominicum corpus, quomodo damnatur qui ad ejus mensam finnegligentia convivantis, qua poena percutitur venditor invitantis? Quid autem erat panis traditori datus, nisi demonstratio cui gratiae fuisset ingratus?
Abbreviated transcription (Latin):
cio caris simi. Al noriplose ndri¬
nullos. siuepios ut requirant . Siue inpios ut
reprehendant: quod postea qua panẽ tine¬
tum suotraditori dñs dedit. in trauerit in illũ
satanas ꝓ ic enĩ scriptũ: &cum intinxissa pane : dedit uida¬
sy monis scariotłħ: & postpanẽ : tunc intronuit millum
satinas. ⁊dicunt enĩ.: Ita ne hot meruit panis xp̃i porrecꝰ¬
tus demensaxp̃i : ut postillum intrar& in enis discipulũ sa¬
łinas: Quib respondemus: hinc nos potius doceri. quasit
cauendum male accipere bonũ.: : Ad ultũ quippe inter est
non quid actipiat. sedquis actipiat: Nec qualesit quod
datur : sed qualis sit ipsecidatur :Nam& bona obsunt & mala
ꝓsunt. sicut fuerint quib: dantur: Meccatum in quiđ apls. ut ap¬
pareat peccatũ : ꝑ honũ mihi operatum est mortũ. ꝓcceperbo¬
num factũ estina lum : dumma leaccipitur bonũ :Itemq
idemait Amnagnitudinereie lationũ me arum ne extollar:
Datus estimhistimuliis carnis mare. angłs satane ut me cola fic&:

Expanded text:
cio, charissimi, moveri posse nonnullos, sive pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaquam panem tinctum traditori suo Dominus dedit, intraverit in illum satanas. Sic enim scriptuSimonis Iscariotae; et post panem tunc introivit in illum satanas. Dicunt enim: Itane hoc meruit panis Christi porrectus de mensa Christi, ut post illum intraret in ejus discipulum satanas? Quibus respondemus, hinc nos potius doceri quam sit cavendum male accipere bonum. Multum quippe interest, non quid accipiat, sed quis accipiat; nec quale sit quod datur, sed qualis sit ipse cui datur. Nam et bona obsunt, et mala prosunt, sicut fuerint quibus dantur. Peccatum, inquit Apostolus, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Ecce per bonum factum est malum, dum male accipitur bonum. Itemque ipse ait, « In magnitudine revelationum mearum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae qui me colaphizet.
Abbreviated transcription (Latin):
r̃sen: Iusitatus apłs paulus non in histori aibirerũ gestarũ
suscipitur explicandanarratio : sed inepistola hocfecit:
Mamutiq deseipsoait : Stio hominem in xp̃o. ante an¬
nos quattuor decim si ue in corpore. siue extin corpios ueftio
dos ser  Haptĩ huimodi usq adtertium ea lumn uo ehe re

Expanded text:
ysen . Inusitatius apostolus Paulus, non in historia, ubi rerum gestarum ysen . Inusitatius apostolus Paulus, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim sive in corpore, sive extra corpus, nescio; D
Abbreviated transcription (Latin):
men quia proximieratignota. ita sibiunusquisq: erat certus
ut incerties sent & cxeris singuli & insingulis c&eri. E ratergo¬
unus recũbens exdiscipłiseiꝰ. in sinuiħuquẽ diligebat iħs: Quid¬
dicit. suꝑpectus iħu. ⁊ Ipseẽ. iohannes cuiꝰ ẽ. hoc eugłm . sic ut
posteamanifestat. Eratenĩ hac eorũ consu& udo qui sa cras no¬
bis literas ministr ueri : ut quando ab aliquo eoꝵ diuinanar¬
rabatur historia. cũ ad seipsũ uenir&. tanquã de alioloque¬
retur : ae sic se inserer& ordininarrationis suae tãquã re¬
rũ gestarũ scriptor Ttã quã suuipsius prȩdicator. Mam&
hoc sc̃i mattheus fecit : quicũ intextun arrationis suae
uenis s& adseipsũ. Uidit inquid intelone sedentẽ quẽ dã
publicanũ nõe mattheũ & ait illi. sequereme : Non ait
uiditme : & dixit mihi : Hoc fecit & beatis morses ita deseip¬
sotan quã dealio cuncta narrauit. Eitait. Dixĩ dnĩscidmo¬

Expanded text:
men quia proximi erat ignota, ita sibi unusquisque erat certus, men quia proximi erat ignota, ita sibi unusquisque erat certus, ut incerti essent et in caeteris singuli, et in singulis caeteri. 4. Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jesu, quem dildicit super pectus Jesu. Ipse est Joannes, cujus est hoc Evangelium, sicut postea manifestat. Erat enim haec eorum consubis litteras ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insererrum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere me : non ait, Vidit me, et dixit mihi. Hoc fecit et beatus Moyses, ita de seipso tanquam de alio cuncta narravit, et ait: Dixit Dominus ad Mo
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ ipse in epistolasua cuius est hoc euangłm̃. ex nobis exi¬
erunt sed nonerant ex nobis. Namsi fussent ex nobis.
mansis sent utiq nobiscũ : nonerat igitur exillis uidas.
Mansiss& enĩ cũ illis : sieẽt. exillis : Quid est ergorn us
ex uobis trad& me. nisi ex uobis unaturꝰ est quitad& me
Qui a& illequiait. Sisuis sent exnobis. mansis sent utiq no¬
bis cũ lam dixerat ex nobis exierun : Ac ꝑ hoc utrũ q ue
rum ei&lex nobis ce non ex nobis : secundũ aliudex nobis
serundũ aliud nonex nobis. Secundũ communionem sa¬
cramentorũ ex nobis : scđm suorũ ꝓpri etatẽ crminum
nonex nobis: t spiciebant ergo ad muicem discipulishesitan¬
tes dequodicer& : sic quippe in eis erat erga magistrũ suum
pra caritas uttameneos humana alterđ de altero stimularce
infirmitas: Nota quidẽ sibierat cuiꝰq: conscientia : uerũ ta¬

Expanded text:
idem ipse in epistola sua, cujus est hoc Evangelium: Ex nobis exiidem ipse in epistola sua, cujus est hoc Evangelium: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . Non erat igitur ex illis Judas; mansisset enim cum illis, si esset ex illis. Quid est ergo: Unus ex vobis tradet me; nisi, unus ex vobis exiturus est, qui me tradet? Quia et ille qui ait, Si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum; jam dixerat, Ex nobis exierunt. Ac per hoc utrumque verum est, et ex nobis, et non ex nobis: secundum aliud ex nobis, secundum aliud non ex nobis; secundum communionem Sacramentorum ex nobis, secundum suorum proprietatem criminum, non ex nobis. 3. Aspiciebant ergo ad invicem discipuli, haesitantes de quo diceret. Sic quippe in eis erat erga Magistrum suum pia charitas, ut tamen eos humana alterum de altero stimularet infirmitas. Nota quidem sibi erat cujusque conscientia; verumta