comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł nlłam ł difficilẽ uoluert̃ ẽẽ sac̃¬
tũ accusationẽ ne amał quib lib
possent infestari. xxix.¬
¶ In fabianꝰ p̃p̃ in decretis suis¬
U missis orientalib ep̃is. Talia
nes p̃uidñtes. ⁊ simplices consi¬
derantes difficilem aut nlłam
uoluert̃ ẽẽ sacerdotũ accusationẽ
nea mał potuissent au̾ti. aute
submou̾i: quia si hoc facile con¬
ced̾etur scłarib ⁊ mal hominib
aut nlłs aut uix ꝑ pauci rema¬
peiꝰ est semꝑ uigr. tit mali bonõ.
ꝑsequant᷑. ⁊ carnales sp̃uales infe¬
stent. Iccireo ut p̾dictum est statue¬
runt ne accusarent᷑. ⁊ si ałr fieri ñ
posset. ꝑdifficilis fieret eoꝵ accusa¬
tio. ⁊ aquib ut supradictum est ne
clesiis ep̃i eicerent᷑. Ecce fabianus
aꝑtissime resoluit quare scĩ. uetue¬
runt ne sac̃dotes atulgarib ⁊ uilibꝰ
ꝑsonis passim ⁊ tem̃e accusarent᷑
ne sciłe ꝑstulticie in discretionem
uł malitie tem̃itatẽ. ab ouib idio¬

Expanded text:
ullam vel difficilem voluerunt esse sacerdotum accusationem, ne a malis quibuslibet possent infestari. Unde Fabianus papa in Decretis suis missis orientalibus episcopis : « Talnes praevidentes, et simplices considerantes, difficilem aut nullam voluerunt esse sacerdotum accusationem, ne a malis potuissent averti aut submoveri. Quia si hoc facile concederetur saecularibus et malis hominibus, aut nullus, aut vix perpauci remapejus est semper viget, ut mali bonos persequantur, et carnales spirituales infestent. Idcirco, ut praedictum est, statuerunt ne accusarentur; et si aliter fieri non posset, perdifficilis fieret eorum accusatio, et a quibus, ut supra dictum est, ne clesiis episcopi ejicerentur. » Ecce Fabianus apertissime resolvit quare sancti vetuerunt ne sacerdotes a vulgaribus et vilibus personis passim et temere accusarentur, ne scilicet per stultitiae indiscretionem, vel malitiae temeritatem, ab ovibus idio
Abbreviated transcription (Latin):
mag̃ isti eum ñ accepert̃. uͥ a corꝑe
diuisi. qd solũ sp̃c sancttis uiuificat.
extra eccłam ⁊ contra eccłiã eccłe sa
cramenta tenuert̃: ⁊ nr̃is contra
nos erect signis ⁊ armis pugnaue¬
runt. Et post pauea. Sic multitu¬
dinib. per scismata & heses ꝑeunti¬
b subuenire consueure eccła. In
quo notandũ est augustinũ hic

Expanded text:
magis isti eum non acceperunt, ubi a corpore divisi quod solum Spiritus sanctus vivificat extra Ecclesiam, et contra Ecclesiam Ecclesiae sacramenta tenuerunt, et nostris contra nos erectis signis et armis pugnaverunt. » Et post pauca : « Sic multitudinibus per schismata et haereses pereuntibus subvenire consuevit Ecclesia. » In quo notandum est Augustinu
Abbreviated transcription (Latin):
qua intentione. qua fide. qua ui¬
ta. qua conscientia. quoue m̾ito
si ꝓd̾o. aut uana gła. aut exini¬
micicia. aut odio. aut cupiditate
Hoĩa fidelit̾ st̃ ꝑscrutanda: & dili¬
gent̃ ꝑtctanda. Nlam sunt ñ¬
nulli. qui p̾positos suos ꝑ

Expanded text:
qua intentione, qua fide, qua viqua intentione, qua fide, qua vita, qua conscientia, quove merito, si pro Deo, aut vana gloria, aut ex inimicitia, aut odio, aut cupiditate. Haec omnia fideliter sunt perscrutanda, et diligenter pertractanda. Nam sunt nonnulli qui praepositos suo
Abbreviated transcription (Latin):
Inde calixtus pp̃ cap̃. iͦ. accusato¬
res consanguinei aduersus
extraneos testimoniũ ñ dicant:
nec familiares. nec de domo una
ꝓdeuntes. Et si uolu̾int. ⁊ int̾se
consenserint: int̾se tm̃mͦ testifi¬
cent᷑ parentes ⁊ ñ in alios. Nec ac¬
cusatores nec testes suspecti recipi¬
ant᷑: quia ꝓpinquitatis ⁊ familia¬
ritatis ac dominationis affectio u̾i¬
tatem impedire solr. Amor carnał
⁊ timor atq auaritia plerunq sen¬
sus hebetant humanos: ut questũ
pietatẽ putent. ⁊ pecuniã quas
tio ꝑscrutanda est .xxuiii.
ñ indecretis euarist cap̃.nͦ. Au¬
diuimꝰ quosdã ep̃os infamatoᷤ
⁊ dilac̾atoᷤ a sedib ꝓpriis pulsoᷤ.
⁊ alios in eis. ip̃is uiuentib con¬
stitutos. Ideo ħ uob̾ scribimꝰ: ut sei¬
atis ħ fieri ñ lic̾e. Tpꝰ pauca. Si qui
sunt uituꝑatorẽ auͭ accusatores sacer¬
dotũ: ñ op̾tet eos a iuidicib eccłe
audiri anteqm discutiat᷑. eoꝵ exi¬
stimationis opinio. qua tem̾itate

Expanded text:
nde Calixtus papa, cap. 2 : « Accusatores consanguinei adversus extraneos testimonium non dicant, nec familiares, nec de domo una prodeuntes. Et si voluerint et inter se consenserint, inter se tantum modo testificentur parentes et non in alios. Nec accusatores nec testes suspecti recipiantur; quia propinquitatis et familiaritatis ac dominationis affectio veritatem impedire solet. Amor carnalis et timor atque avaritia plerumque sensus hebetant humanos, ut quaestum pietatem putent et pecuniam quasi tio perscrulanda est. Unde in decretis Evaristi cap. 11 : « Audivimus quosdam episcopos infamatos et dilaceratos, a sedibus propriis pulsos, et alios in eis ipsis viventibus constitutos. Ideo hoc vobis scribimus, ut sciatis hoc fieri non licere. » Et post pauca: « Si qui sunt vituperatores, aut accusatores sacerdotum, non oportet eos a judicibus Ecclesiae audiri antequam discutiatur eorum existimationis opinio, qua temeritate,
Abbreviated transcription (Latin):
cusatus deponi ñ pot̃. Quomͦ gͦ
ut saluus sit ordo canonicus. depo¬
netͣ. qmuis euident̃ cognitus
malus: si ad cõmotionẽ subditoꝵ¬
uolu̾it ẽẽ correctus: Uñ Gelasiꝰ. cap̃.
uͦ. Qui ꝓhibita deprehens fu̾int
admisisse. uł cõmissa ñ potiꝰ sua
sponte correxerint: ꝑiculum su¬
bituri sunt ꝓpͥi honoris. Uñ ysido¬
rus. Qui ꝑ blanda uerba castigatꝰ
ñ corrigit᷑: acrius necesse est ut
corrigat᷑. Cum dolore enĩ absciden¬
da st̃: que lenit̾ sanari ñ possunt
Item symacꝰ. ferro abscidenda s̃ uul¬
nera: que fomenta ñ sentiurt. xli¬

Expanded text:
cusatus deponi non potest. Quomodo ergo, cusatus deponi non potest. Quomodo ergo, ut salvus sit ordo canonicus, deponetur quamvis evidenter cognitus malus, si ad commonitionem voluerit esse correctus? Unde Gelasius, cap. 5: « Qui prohibita deprehensi fuerint admisisse, vel commissa non potius sua sponte correxerint, periculum subituri sunt proprii honoris. » Unde Isidorus: « Qui per blanda verba castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut corrigatur. Cum dolore enim abscidenda sunt, quae leniter sanari non possunt. » Item Symmachus: « Ferro abscidenda sunt vulnera, quae fomenta non sentiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ħ sentñtia intelligenda est. Quidã
enĩ labunt᷑: de quib suspicio uł
nlła est. uł incerta. De quib ip̃e
ras p᷑sumꝰ pon̾e nec temꝑa defim¬
re: apud quem nullas patitͣ ue¬
me moras pura confessio. dicente
saluus eris. Nos ergo uera confessio¬
ne dic̃ ẽẽ purgandos. Labunt᷑ u̾o
alii. de quib ñ suspicio. s eidñtia
certa est: s uł docum̃tis deserunt᷑
subditi ne accusent: ł p̾dicte impor¬
tunitates temꝑm. ł iudicũ eccłia¬
sticoꝵ impediunt. Ꝙ id̾o ut dictũ
dine canonico conueniunt᷑. ut ar¬
gui ⁊ corrigi. ab eis debeant cõpun¬
gunt᷑. & subditoꝵ suoꝵ penitentie
satisfactione purgant᷑. nec depo¬
nunt᷑. Cur ⁊t sc̃i talem ordinẽ sub¬
ditis canonice darent. ut añ aceu¬
sationẽ p̃latos suos ad arguendũ
conuenirent. ⁊ ałr nͥ incorrigibił
eẽt ñ accusarent: nisi ut ꝑ correc¬
tionem anticiparent depositionẽ:
Correctus accusari non deb: ñ ac¬

Expanded text:
haec sententia intelligenda est. Quidam haec sententia intelligenda est. Quidam enim labuntur, de quibus suspicio vel nulla est, vel incerta; de quibus ipseras praesumimus ponere, nec tempora definire, apud quem nullas patitur veniae moras pura confessio, dicente salvus eris . Eos ergo vera confessione dicit esse purgandos. » Labuntur vero alii de quibus non suspicio, sed evidentia certa est; sed vel documentis deseruntur subditi, ne accusent, vel praedictae importunitates temporum, vel judicum ecclesiasticorum impediunt. Et ideo, ut dictum ordine canonico conveniuntur, ut argui et corrigi ab eis debeant, compunguntur, et subditorum suorum poenitentiae satisfactione purgantur, nec deponuntur. Cur enim sancti talem ordinem subditis canonice darent, ut ante accusationem praelatos suos ad arguendum convenirent, et aliter nisi incorrigibilis esset non accusarent, nisi ut per correctionem anticiparent depositionem? Correctus accusari non debet: non ac
Abbreviated transcription (Latin):
at: ne huiꝰm᷑i ñ statuta s temꝑałr
dilata credat᷑ ẽẽ uindict᷑a. Item Gs̃.
quo nos fr̃nitas tua latoris p̾sentiõ
relatiõe consuluit: nulla rõne insacͦ
ordine. pꝰ lapsum aut ꝑman̾e aut
reuocari posse cognoscas: Grca ꝗͦ
tam̃ mitius agendum est: ꝓpt̾ qd̾
cõmissum facinus facili dicit᷑ ꝓfessi¬
one confessus. Item ad iobem ep̃m
siracusanũ. Que aduersus lucillũ
muclene ciuitatis ep̃m querela cõ¬
mota sit: ingestoꝵ que ad nos di¬
rexistis. pagina declaratum est. Et
iõ quia tanti facinoris ultio nulla
debet dilatione differri:. frat̾ntas
ur̃a tres aut quatuor de confr̃ib
⁊ sacerdotib ur̃is sibi adhibeat:
ut ip̃is quoq p̾sentib patefacta
ac satisfacta ueritate. p̾dictum lu¬
cillum de ep̃atus ordine quẽ hutꝰ
sccłis contagium maculauit. stude¬
at sñ ambiguitate depoñe. In quo
notandũ. quia ñ de om̃ib lapsis

Expanded text:
at, ne hujusmodi non statuta, sed temporaliter at, ne hujusmodi non statuta, sed temporaliter dilata credatur esse vindicta. » Item Gregorius adquo nos fraternitas tua latoris praesentia relatione consuluit, nulla ratione in sacro ordine post lapsum aut permanere aut revocari posse cognoscat. Circa quem tamen mitius agendum est: propter quod commissum facinus facili dicitur professione confessus. » Item ad Joannem episcopum Syracusanum : « Quae adversus Lucillum Mucleniae civitatis episcopum querela commota sit, in gestorum quae ad nos direxistis pagina declaratum est. Et ideo quia tanti facinoris ultio nulla debet dilatione differri, fraternitas vestra tres aut quatuor de confratribus et sacerdotibus vestris sibi adhibeat, ut ipsis quoque praesentibus patefacta ac satisfacta veritate praedictum Lucillum de episcopatus ordine, quem hujus sceleris contagium maculavit, studeat sine ambiguitate deponere. » In quo notandum, quia non de omnibus lapsis
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ pꝰpenitñtiam ꝓhibent dignita¬
tis restitutõnẽ. aliqui concedunt .xl.¬
ed uident᷑ scĩ huic sententie con¬
trarii. qui dicunt pꝰ lapsum
ł penitentiã. neminẽ posse ad cłica¬
tum uenire. ł redire. uł inełicatu
remañe: cum alii dicant econtrario
omnnia illa fieri posse. Unde. Gs̃. con¬
lapsis ad suum ordinem reu̾tendi
licentia concedat᷑. uigor canonice ꝓ¬
culdubio frangit᷑ discipline. dum
ꝑeu̾siones praue actionis desideria
quisq conciꝑe ñ formidat. fr̃nitas
siquidẽ ur̃a nos consuluit. si aman
cessore culpa exigente depositus in
eo quo fuerat ordine reuocari debe¬
at: qd̃ quidem nec licet. nec aliqua
rõne fieri dec̃nimꝰ. Eius tam̃ si forte
conu̾satio meru̾it sac ꝑ omnia sic̃ ẽ
pͥuatus officio. in monast̾i̾o eum añ
alios ut ꝓuideritis monachos ordi¬
nate. Illd̃ igit᷑ p̾ omnib studete. ut
lapsos insacrum ordinẽ. nulliꝰ uob̃
supplicatio aliquomͦ reuocare suade¬

Expanded text:
st poenitentiam prohibent dignitatis restitutionem, aliqui concedunt. Sed videntur sancti huic sententiae contrarii, qui dicunt post lapsum vel poenitentiam neminem posse ad clericatum venire, vel redire, vel in clericatu remanere, cum alii dicant econtrario omnia illa fieri posse. Unde Gregorius Conlapsis ad suum ordinem revertendi licentia concedatur, vigor canonicae procul dubio frangitur disciplinae, dum per reversiones pravae actionis desideria quisque concipere non formidat. Fraternitas siquidem vestra nos consuluit, si Amandcessore, culpa exigente, depositus, in eo quo fuerat ordine revocari debeat: quod quidem nec licet, nec aliqua ratione fieri decernimus. Ejus tamen si forte conversatio meruerit, sacro per omnia, sicut est privatus, officio in monasterio eum ante alios, ut provideritis, monachos ordinate. Illud igitur prae omnibus studete, ut lapsos in sacrum ordinem nullius vobis supplicatio aliquo modo revocare suade
Abbreviated transcription (Latin):
ne quolib mͦ scandalum eẽnt ȩccłȩ
sollempnit̾ se purgauert̃ de sola suᷤ¬
pitione. legit᷑ enim in registro. Gs̃.
ad iustinianũ imꝑatorẽ. capͦ.cͦ.uiͦ.
qd̾ suꝑaltare s̃ petͥ iureiurando se
purgau̾it leo ep̃c. Item in registro
ad brunichildẽ reginam. capͦ. ccͦ.
tione. Simiłr Briccius turonoꝵ
prunaꝵ deportatione.⁊ infantis
latus. si certi ñ fu̾int testes. qui cri¬
minis illati approbent u̾itatem.
iusiurandũ erit in medio: ⁊ illum
testẽ ꝓferat de innocentie sue puri¬
tate. cui nota ⁊ aꝑta sunt omnia:
Ii autẽ se expurgare ñ pot̃. consilio
scandalum sedandum necesse est
satisfaciat. Genebaldus enim laudu¬
nensis ep̃c ꝓ lapsu carnis ab̾o Remi¬
gio incͥpta subt̾ranea positus septen¬
nem penitentiã egit ĩ aqͣ & pane sub¬
cinericio lauduni. coram ip̃is eisdẽ
inter quos fuerat infamatus. Digñ
est enim reuera. ut quos inficrt fe¬
tor culpe: reficiat bontis odor pe¬

Expanded text:
ne quolibet modo scandalum essent Ecclesiae, solemniter se purgaverunt de sola suspicione. Legitur enim in Registro Gregorii ad Justinianum imperatorem, cap. 107, « quod super altare sancti Petri jurejurando se purgaverit Leo episcopus. » Item in Registro ad Brunichildem reginam, cap. 232, tione: « Similiter Briccius Turonoruprunarum deportatione et infantis satus, si certi non fuerint testes, qui criminis illati approbent veritatem, jusjurandum erit in medio: et illum testem proferat de innocentiae suae puritate, cui nota et aperta sunt omnia, Si autem se expurgare non potest concilio, scandalum sedandum necesse est ut satisfaciat. Genebaldus enim Laudunensis episcopus pro lapsu carnis a beato Remigio in crypta subterranea positus septennem poenitentiam egit in aqua et pane subcinericio Lauduni coram ipsis eisdem quos inter fuerat infamatus. Dignum est enim revera, ut quos inficit fetor culpae, reficiat bonus auctor
Abbreviated transcription (Latin):
fec̃is. docebo iniquos uias tuas: &
tes pꝰ lapsum si dignã egerint pe¬
nitentiã dño ministrare ñ posse
⁊ suis honorib frui: si bonã uitã
deinceps duxerint. & suũ sac̾dotiũ
digne custodierint. Et ip̃i qui h
putant. ñ solum errant: s &ẽ tra¬
ditas eccłe claues. despuere uident᷑
de quib dcm̃ est. Quecunq sol¬
ueritis suꝑ t̾ram: soluta erunt¬
& in celo. Alioquin ħ sententia dñ
uera ñ ẽ. Nos u̾o indubitant̾ tã
domini sacerdotes. qm reliquos
fideles. pꝰ dignã satisfactionẽ posli
redire ad honores credimꝰ: testante
domino ꝑpropħam. Nunquid qui
cadit non adiciet ut resurgat: et qͥ
au̾sus est ñ reuercet᷑. Et alibi. Nolo
inquit dominꝰ mortẽ pec. s ut cõ¬

Expanded text:
feceris, docebo iniquos vias tuas, etfeceris, docebo iniquos vias tuas, ettes post lapsum, si dignam egerint poenitentiam, Domino ministrare non posse, et suis honoribus frui, si bonam vitam deinceps duxerint, et suum sacerdotium digne custodierint. Et ipsi qui hoc putant non solum errant, sed etiam traditas Ecclesiae claves despuere videntur: de quibus dictum est: Quaecunque solveritis super terram, soluta erunt in coelo . Alioquin haec sententia Domini vera non est; nos vero indubitanter tam Domini sacerdotes, quam reliquos fideles post dignam satisfactionem posse redire ad honores credimus, testante Domino per prophetam: Nunquid qui cadit non adjiciet ut resurgat, et qui aversus est non revertetur . Et alibi: Nolo, inquit Dominus, mortem peccato
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ somniis suis: & popł qui ab esᷤ
pͥus decepti fuerant. contͣ cos loqñ¬
tur. Tc̃ &̃ ip̃i magist̾ penitentiã
agent: et quia clemens sũ ⁊ nolo
mortẽ pecc̃oris. cũ exaudiero eos.
dabo eis uircutẽ sp̃c mei. & imple¬
bo eos iudicio meo ⁊ fortitudĩe:
ut qui pͥus popłm blandim̃tis de¬
cipiebant. pꝰea u̾a annuntiando
det̾reant. & ad rect̾am reuocent
uiã: & qui causa erroris fuerant.
incipiant mederi uuln̾b. que
intułant: ⁊ esse occasio sanitatis.
Et cum ħ dixisset ex ꝑsona dñi: qͥd
ex his uerb̾ concepisset. subseq̃nt᷑
ostendit. Animadũte inquit in p̾sen¬
ti loco posse aliquẽ docẽ pꝰ pecẽm si
tam̃ uicia pͥstina digna penitntia
luerit. Unde & dd̃ pꝰ adult̾ium ⁊
homicidiũ loquit᷑ in ps̃o. Asꝑges
me ysopo ⁊ mundabor: lauab̾ me
& suꝑ nuẽ dealbabor. Nec sua pu¬
ritate iã contentus est: s infert.
Redde mͥ leticiã salutaris tui: &
sp̃u pͥncipali ꝯfir. me. Cumq ħ

Expanded text:
super somniis suis; et populi qui ab eis prius decepti fuerant, contra eos loquentur. Tunc etiam ipsi magistri poenitentiam agent: et quia clemens sum et nolo mortem peccatoris, cum exaudiero eos, dabo eis virtutem spiritus mei, et implebo eos judicio meo et fortitudine, ut qui prius populum blandimentis decipiebant, postea vera annuntiando deterreant, et ad rectam revocent viam; et qui causa erroris fuerant, incipiant mederi vulneribus quae intulerant, et esse occasio sanitatis. » Et cum hoc dixisset ex persona Domini, quid ex his verbis concepisset subsequenter ostendit: « Animadverte, inquit, in praesenti loco posse aliquem docere post peccatum, si tamen vitia pristina digna poenitentia luerit. » Unde et David post adulterium et homicidium loquitur in psalmo: Asperges me hyssopo, et mundabor; lavabis me, et super nivem dealbabor . Nec sua puritate jam contentus est; sed infert: Redde mihi laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me . Cumque hoc
Abbreviated transcription (Latin):
causa eiꝰ deferat᷑. qͥ eum ad cõciliũ¬
torib qui recipiendi sunt fu̾it ac¬
cusatus postqͣm ip̃e ab eis caritati¬
ue conuentꝰ fu̾it. ut ip̃am causam
em̃dare debeat & eam corrig̾e no¬
lũit: ñ olim s tunc ad sũmos pͥma¬
tes canonice causa eiꝰ deferat᷑: qui
in cong̾o loco infra ip̃am ꝓuintiã
temꝑe congruo. idẽ autũnal uł
estiuo concilium regłarit̃ habebt̃.
ita ut ab om̃ib eiusdẽ ꝓuintie
ep̃is inib audiat᷑. Quo & ip̃e
regularit̾ conuocatꝰ. si eũ aut in
firmitas. atit alia grauis necessitas
ñ detinu̾it. adcẽ debebit: quia ultͣ
ꝓuntie t̾minos accusandi añ licen¬
tia ñ est qm maior audientia ro¬

Expanded text:
 eum ad conciliutoribus, qui recipiendi sunt, fuerit accusatus, postquam ipse ab eis charitative conventus fuerit, ut ipsam causam emendare debeat, et eam corripere noluerit, non olim, sed tunc ad summos primates canonice causa ejus deferatur, qui in congruo loco infra ipsam provinciam, tempore congruo, id est autumnali vel aestivo, concilium regulariter habebunt, ita ut ab omnibus ejusdem provinciae episcopis inibi audiatur. Quo et ipse regulariter convocafirmitas aut alia gravis necessitas non detinuerit, adesse debet: quia ultra provinciae terminos accusandi ante licentia non est quam audientia ro
Abbreviated transcription (Latin):
politanoꝵ inflatus fũit. ⁊ sñ
consilio ep̃oꝵ. aut eoꝵ. aut alias
uolu̾it: ab omnib districte corri¬
gat᷑. ne talia deinceps p̾sum̾e au¬
deat. Si uero incorrigibił eisq in¬
obediens apparu̾it : ad apłicam se¬
dem eiꝰ ꝯtumatia referat᷑: ut uin¬
dict̾a de eo fiat. ⁊ cet̾ timorẽ hãnt.

Expanded text:
opolitanorum inflatus fuerit, et sine consilio episcoporum, aut eorum aut alias voluerit, ab omnibus districte corrigatur, ne talia deinceps praesumere audeat. Si vero incorrigibilis, eisque inobediens apparuerit, ad apostolicam sedem ejus contumacia referatur, ut vindicta de eo fiat et caeteri timorem habeant.
Abbreviated transcription (Latin):
auct̾oritatib explicet᷑. ꝑiculosũ it
hensibilẽ. Cum  dicat᷑ a domino
sal terre. ⁊ lux mundi: qͥe sapiet
si sal infatuat᷑: Quis ñ offendet si
lux obscurat᷑: Uñ patilꝰ dic̃. Uidete
ne ponatis offendicłm fr̾ib aut
scandalum. Et alibi. Puidete bona
famã suã crudeł est. Tin eu̾głio.
Ue homini illi ꝑ quẽ scandalũ ueñ.
Et it̾m. Siquis scandalizau̾it unũ
ex pusilł his: expedit ei ut suspen¬
dat᷑ mola asinaria ad collum erius
⁊ dem̃gatur in ꝓfundũ. Non est
gͦ leue p̾latum quemlib. sua cłpa
uł occasione sib cõmissos ꝑdere:¬
nem redditurus est indistͬcto d
examine. Uñ &̃ samuhel cũ isrł
a dño regem pet̾et. quia ip̃e iudex
eotenꝰ ꝓuidens ne ꝑ suspitionis
p̃iudicia opinionis damna pa¬
teret᷑: cũ diuina obtestatione ⁊ tulg¬
etiã testimonio suam innocentiã
patefecit. qd nulli scił iniuriam

Expanded text:
auctoritatibus explicetur. Periculosum enim auctoritatibus explicetur. Periculosum enim ehensibilem. Cum enim dicatur a Domino sal terrae et lux mundi , quis sapiet, si sal infatuatur? Quis non offendet, si lux obscuratur? Unde Paulus dicit: Videte ne ponatis offendiculum fratribus aut scandalum . Et alibi: Providete bona famam suam crudelis est. » Et in Evangelio: Vae homini illi per quem scandalum venit . Et iterum: Si quis scandalizaverit unum ex pusillis his, expedit ei ut suspendatur mola asinaria ad collum ejus, et demergatur in profundum . Non est ergo leve praelatum quemlibet sua culpa vel occasione sibi commissos perionem redditurus est in districto Dei examine. Unde etiam Samuel, cum Israel a Domino regem peteret, quia ipse judex eo tenus providens ne per suspicionis praejudicia opinionis damna pateretur, cum divina obtestatione et vulgetiam testimonio suam innocentiam patefecit, quod nulli scilicet injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ accusandꝰ. qͦmͦ ħ faciendũ
sit expoñ. Gb̃. in libro moraliũ. uͦ.
Cum quedã facta melioꝵ. ł p̾latoꝵ
det̾iorib displicent: neqͣqm hoc
qd mentẽ mouet reticendũ est
s cum magna humilitate ꝓferen¬
dũ: quatinꝰ intentio pie sentien¬
tis eo seruet formã rectitudinis.
quo ꝑ it̾ gradit᷑ humilitatis. &
lib̾e ergo dicenda sunt q̃ sentimꝰ.
⁊ ualde humiłr ꝓmenda q̃ dicimꝰ.
ne qd̾ forte intendimꝰ. ħ elate ꝓfe¬
rendo. ñ recte faciamꝰ. Item in eod̃
libͦ. xxͦx. Dum salua res agit᷑: uir¬
tutis ẽ m̃itũ. siquicꝗͥ ẽ pͥoris tołe¬
tur. Deb tñ humiłs suggeri: si
fortasse ualeat qd̾ displicet emen¬
dari. T pꝰpauca. Si magistroꝵ ui¬
ta iure rep̾hendit᷑. oportet ut eoᷤ
subditi etiam cum displicent
uenerent᷑. S ħ sollert̾ intuendũ
conueniri. & reprehendi. ip̃i
econtͣ rio. uł se debent expurgare
si st̃. in nocentes. uł emendare si
sunt culpabiles: qd utrunq certis

Expanded text:
 faciendum sit exponit Gregorius in libro V Moralium: « Cum quaedam facta meliorum vel praelatorum deterioribus displicent nequaquam hoc quod mentem movet reticendum est, sed cum magna humilitate proferendum: quatenus intentio pie sentientis eo servet formam rectitudinis, quo per iter graditur humilitatis. Et libere ergo dicenda sunt quae sentimus, et valde humiliter promenda quae dicimus, ne quod forte intendimus, hoc etate proferendo non recte faciamus. » Item in eodem libro XXX: « Dum salva res agitur, virtutis est meritum; si quod est prioris, toleretur. Debet tamen humiliter suggeri, si fortasse valeat quod displicet emendari. » Et post pauca: « Si magistrorum vita jure reprehenditur, oportet ut eos subditi etiam cum displicent venerentur. Sed hoc solerter intuendum, conveniri et reprehendi, ipsi e contrario vel se debent expurgare, si sunt innocentes; vel emendare, si sunt culpabiles. Quod utrumque certis
Abbreviated transcription (Latin):
t gͦ de excõmunicatoꝵ ⁊ dãp¬
natoꝵ sacramentis uitandis satᷤ
dictum sit: de scismaticis ⁊ heticis
uideamꝰ quomodo ase differant
uł in sacram̃tis suis noceant. uñ¬

Expanded text:
go de excommunicatorum et damnatorum sacramentis vitandis satis dictum sit, de schismaticis et haereticis videamus quomodo a se differant, vel in sacramentis suis noceant. Un
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑe quidem in symoniacos tus¬
loqui uisus sum. s sciat omp̃c
deus salubrit̾ ⁊ uere: quia ñ ex
meo sensu p̾sumptuose. s ex ip̃iꝰ
dñi ⁊ om̃ium sc̃oꝵ auctoritate qͥ
uerbo ⁊ exemplo. dum nicħ in
mundo amare uł hr̃e studuert̃:
celestia ꝓterrenis mutuare. uile
nimis ꝯm̃tium abstruxert̃. Ego
autem tacere ñ p̾sumpsi: nec ali¬
quis reuera tacere debet: quia
ut ait ambꝵ. licet tͥ silere in iudi¬
cio pecuniario: in causa aũ d̃i
niã uehement̾ ñ exarserit: cum
eo a quo hoc flagitium ortũ est.
portionẽ habebit.

Expanded text:
e quidem in Simoniacos loqui visus sum, sed sciat omnipotens Deus salubriter ac vere, quia non ex meo sensu praesumptuose, sed ex ipsius Domini et omnium sanctorum auctoritate, qui verbo et exemplo dum nihil in mundo amare vel habere studuerunt, coelestia pro terrenis mutuare, vile nimis commercium abstruxerunt. Ego autem tacere non praesumpsi, nec aliquis revera tacere debet; quia, ut ait Ambrosius, licet tibi silere in judicio pecuniario; in causa autem Deniam vehementer non exarserit, cum eo a quo hoc flagitium ortum est portionem habebit.
Abbreviated transcription (Latin):
uia auere fidei
cognitione origi¬
nał delicti cecita¬
te tenti. ad uarios
errores decidera¬
mꝰ. ut instigan¬
te diabolo idolatrie ⁊ peccoꝵ pas¬
sionib deseruientes. ad mortẽ obli¬
nata mente tendere

Expanded text:
uia a vere fidei cognitione originalis delicti caecitate tenti, ad varios errores decideramus, ut, instigante diabolo idololatriae, et peccatorum passionibus deservientes, ad mortem obstinata mente tenderem
Abbreviated transcription (Latin):
totum se littera¬
rum studio tra-¬
dens. sub clarissi¬
mis uiris quoꝵ
scientia ⁊ honestis morib. tunc
tempis leodiensis fulgebat ec¬
clesia. & francia illustrabat᷑ no¬
biłr floruit: adeo ut nlł̃a ei xa¬
ne fidei regła uidet᷑ in cognita:
nlła lib̾alium artium aliena.
Et ut de morib eiꝰ aliquid me¬
morie tradamꝰ : pͥmo in eccł̃a¬

Expanded text:
totum se litterarum studio tradens, sub clarissimis viris quorum scientia et honestis moribus tunc temporis Leodiensis fulgebat Ecclesia et Francia illustrabatur, nobiliter floruit, adeo ut nulla ei Christianae fidei regula videretur incognita, nulla liberalium artium aliena. Et ut de moribus ejus aliquid memoriae tradamus, primo in ecc
Abbreviated transcription (Latin):
tam in pbilosophis quam in sa¬
cris litt̃is famã expet̾et᷑ & copiosis
possessionũ redditib ⁊ magnis
eccłiasticis dignitatib inuitaret᷑.
pͥuatum quẽ tenebat locũ subli¬
miori p̾tulit: dicens illud salo¬
monis. Qui amat diuitias fruc¬
tũ ñ capiet ex eis. Erat aũ subtił
ingenio. facundꝰ eloquio: in con¬
silio prudens: in dispensatione
rei domestice diligens: in ꝯmisso
fideł: inꝓposito stabił: ⁊ q̃d his
om̃ib est p̾tiosius: existimabat᷑¬
⁊ erat. tam fide qm doct̾na catho¬
licus. Antiquã dignitatem leodi¬
ensis eccłe. relatione ⁊ scriptis ma¬
ioꝵ adeo diligent̾ habuit cogni¬
tam. ut eam totam ad subsidiũ
memorie scͥptam post̾itati reli-¬
querit: ne quoꝵdã cłicoꝵ sediti¬
onib. qui nouis reb student ali¬
quando labefactaret᷑ aut uenire

Expanded text:
tam in philosophis quam in satam in philosophis quam in sacris litteris famam expeteretur, et copiosis possessionum redditibus et magnis ecclesiasticis dignitatibus invitaretur, privatum quem tenebat locum sublimiori praetulit, dicens illud Salomonis: Qui amat divitias, fructum non capiet ex eis . Erat autem subtilis ingenio, facundus eloquio, in consilio prudens, in dispensatione rei domesticae diligens, in commisso fidelis, in proposito stabilis, et, quod his omnibus est pretiosius, aestimabatur, et erat tam fide quam doctrina catholicus. Antiquam dignitatem Ecclesiae relatione et scriptis majorum adeo diligenter habuit cognitam, ut eam totam ad subsidium memoriae scriptam posteritati reliquerit, ne quorumdam clericorum seditionibus, qui novis rebus student, aliquando labefactaretur, aut venire
Abbreviated transcription (Latin):
totum se littera¬
rum studio tra-¬
dens. sub clarissi¬
mis uiris quoꝵ
scientia ⁊ honestis morib. tunc
temꝑis leodiensis fulgebat ec-¬
clesia. & francia illustrabat᷑ no¬
biłr floruit: adeo ut nlła ei xͥa¬
ne fidei regła uidetͣ in cognita.
nlła lib̾alium artium aliena.
ꝓfessione & habitu cłicus: gra¬
du diaconꝰ: offitio scolasticus:
ꝓcedente uͦ temꝑe. in maiorẽ
eccłam sc̃e marie sc̃iq lamb̾ti
ab ob̾to ep̃o honorabiłs trans¬
latus & apͥorib gratant̃ excep¬
tus. usq ad obitum felicis me¬
morie frideriq ep̃i. annis fere¬
uiginti ꝓ eccłiasticis negotiis
ad diu̾sas ꝑsonas ⁊ eccłias. mł¬
tas insignes consc̃psit epłas: q̃
a plerisq sũmo conseruant᷑ ⁊ le¬
gunt᷑ studio. Et q̃m ei in om̃i
uita sua. aurea mediocͥtas fami¬
liaris extitit: in appetenda diui¬
tiarum extollentia ꝓrsus ab om¬
ni ambitione alienus apparurt.
Nam cum a non nullis ep̃is saxo¬
me seu germanie ob egregiam

Expanded text:
totum se litterarum studio tradens, sub clarissimis viris quorum scientia et honestis moribus tunc temporis Leodiensis fulgebat Ecclesia et Francia illustrabatur, nobiliter floruit, adeo ut nulla ei Christianae fidei regula videretur incognita, nulla liberalium artium aliena. rofessione et habitu clericus, gradu diaconus, officio scholasticus. Procedente vero tempore in majorem ecclesiam Sanctae Mariae Sanctique Lamberti ab Otberto episcopo honorabiliter translatus, et a prioribus gratanter acceptus, usque ad obitum felicis memoriae Frederici episcopi, annis viginti pro ecclesiasticis negotiis ad diversas personas et ecclesias multas insignes conscripsit epistolas, quae a plerisque summo conservantur et leguntur studio. Et quoniam ei in omni vita sua aurea mediocritas familiaris exstitit, in appetenda divitiarum extollentia prorsus ab omni ambitione alienus apparuit. Nam cum a nonnullis episcopis Saxoniae seu Germaniae ob ogregiam
Abbreviated transcription (Latin):
uł iusticia eccłiasticis
peccatorib exhiben¬
da quantum an¬
nuit diuina pietas
ꝑstrinximus: nc̃ dehis qui extra
eccłiam sunt ꝑtractemus. Hoꝵ sũt
.iiIͦIͬ. spẽs. excõmunicati. damnati.
scismatici. hetici. quoꝵ sacramentis
aliquomͦ int̾eẽ dap̃nabile est. Unde
os̃ in registro suo de excõmunicatis
Nos consecrationẽ nullo mͦ dic̃e possu¬
mus: que ab excõmunicatis ẽ hõib
celebrata. Item in nocentiꝰ de Bonoso
dãpnato. capͦ. lxͦ. Qui ad bonosum
transiere damnatum. ⁊ se passi funt
uł cupiert̃ ordinari: nich accepert̃
ab eo. ⁊ rei sunt usurpate dignitatis.

Expanded text:
vel justitia ecclesiasticis peccatoribus exhibenda, quantum annuit divina pietas, perstrinximus: nunc de his qui extra Ecclesiam sunt pertractemus. Horum sunt quatuor species, excommunicati, damnati, schismatici, haeretici, quorum sacramentis aliquando interesse damnabile est. Unde Gregorius in Registro suo de excommunicatis : « Nos consecrationem nullomodo dicere possumus, quae ab excommunicatis est hominibus celebrata. » Item Innocentius de Bonoso damnato, cap. 55: « Qui ad Bonosum transiere damnatum, et se passi sunt, vel cupierunt ordinari, nihil acceperunt ab eo, et rei sunt usur
Abbreviated transcription (Latin):
.⁊ de columbis mer¬
astꝰ intemplo. Reuera it quedo
el oblata sunt uendenda nõs.
qua qdđ ille ñ uendidit cuiꝰ ꝓpͥum
honest: Pauꝑ ⁊t xp̃c suo eccłiam
iinguine redemit. ⁊ instituit nõ
dutes s pauꝑes: non ea que sunt
sque ñ sunt de mundo eleg̃: suos
siccessores ñ mundi amicos s ini¬
mieos eẽ uoluit: a sua eccła ñ mͦ fe¬
noris. ⁊ lucri euiuslibet cõm̃tia
abstulit. s ⁊ concupiscentia. uolup¬
tatis. sollicitudinis impedimenta
çitir pauit: terrenoꝵ contemptũ.
celestium tm̃ amorẽ indixrt. Cũ
igo nicħ hu̾it. uł hr̃e debũit
ab originis sue successione. quod
nͥ ꝑrapinam hũit de mundo.
nͥ forte ex gratuita aliquoꝵ fideli¬
um oblatione nec ad se suosq
sustentandũ: Satis ergo absurdũ.
ut qui sua relinquere imꝑant᷑.
aliena uendant: ⁊ quod deteriꝰ est.
quib de t̾renis &̃ terrena lucͣ
interdicunt᷑. de celestib negotia¬
riaudeant: ad eo ut asue uenali¬
tatis auaritia. nec tuta ẽẽ possit

Expanded text:
 de columbis mercantur in templo. Revera enim quae Deo semel oblata sunt, vendenda non sunt, quia quod ille non vendidit cujus proprium non est? Pausanguine redemit, et instituit non divites, sed pauperes; non ea quae sunt, sed quae non sunt de mundo elegit; suos successores non mundi amicos, sed inimicos esse voluit; a sua Ecclesia non modo fenoris et lucri cujuslibet commercia abstulit, sed et concupiscentiae, voluptatis, sollicitudinis, impedimenta exstirpavit; terrenorum contemptum, coelestium tantum amorem indixit. Cum ergo nab originis suae successione, quod nisi per rapinam habuerit de mundo, nisi forte ex gratuita aliquorum fidelium oblatione, nec ad se suosque sustentandum? Satis ergo absurdum, ut qui sua relinquere imperantur, aliena vendant; et, quod deterius est, quibus de terrenis etiam terrena lucra interdicuntur, de coelestibus negotiare audeant, adeo ut a suae venalitatis avaritia, nec tuta esse possit
Abbreviated transcription (Latin):
deuote columbe.humilis le¬
uita alchuinus salutem. Ad
solacium sc̃ĩtatis ur̃e hunc li¬
bellum direxi cõmatico ser¬
mone dictatum. ut eum habe¬
atis his diebus ad exercendã
in eo urãm scãm deuotionẽ.⁊
quia optimum est in tali stu.¬
dio hos scĩssimos peragere
dies. It maxime in beati io¬
hannis euangeliste euange.¬
lio. in quo sunt altiora mys¬
teria diuinitatis. Illius q
euangelii scĩssima uerba dñi

Expanded text:
votae Columbae, humilis levita Alcuinus salutem. Ad solatium sanctitatis vestrae hunc libellum direxi, comatico sermone dictatum, ut eum habeatis his diebus, ad exercendam in eo vestram sanctam devotionem: quia optimum est in tali studio hos sanctissimos peragere dies, et maxime in beati Joannis evangelistae Evangelio, in quo sunt altiora mysteria Divinitatis; illius quoque Evangelii sanctissima verba Domi
Abbreviated transcription (Latin):
CENDO ALBINO MA¬
gistro: humillime xp̃i
famulae gisla et rectruda ꝑpe
quid demelliflua sc̃ę scripture:
cognitione: ur̃a sagacitate exp¬
onente hausimus: ardebat no¬
bis ut fatemur de die in diem
desiderium huius sacratissimȩ¬
xp̃iano. Nemo tamen palam
loquebat᷑ de illo ꝓpt̃ metũ ui¬
dȩoꝵ. qui dicebãt bonus ẽ. ñ qͥ dicebãt
seducit turbas. Sonitus eoꝵ appare¬
bat tamquam aridoꝵ folioꝵ. Sedu-¬
cit turbas clarius sonabant bonus ẽ
pressius susuraabant. Modo autẽ
fr̃s quanuis nondum lienerit illa
gboria xp̃i quȩ nos ȩternos factu¬
ra est. Modo tamen ita crescit
ecclesia eius. ita eam dignatus
est per cuncta diffundere ut
etiam susurretur seducit¬
ei turbas. s cdarius ꝑsonet.
bonus ẽ. Nam noua heresis
in angulis occulte susurrat.¬
Qui dum sine defectu conspicit᷑.¬
sine fine mens uite cibo saci¬
ROPTTRA MDI
ligit pater. quia ego pono
animam meam. & iterum
suma meam. Quid ait prop¬
terea me pater diligit: quia

Expanded text:
tendo Albino magistro, humillimae Christi famulae Gisla et Rectruda  Msquid de melliflua sanctae Scripturae cognitione, vestra sagacitate exponente, hausimus, ardebat nobis, ut fatemur, de die in diem desiderium hujus sacratissimiano. Nemo tamen palam loquebatur de illo, propter meum Judaeorum. Qui dicebant, Bonus est. Nam qui dicebant, Seducit turbas, sonitus eorum apparebat tanquam aridorum foliorum. Seducit turbas, clarius sonabant. Bonus est, pressius susurrabant. Modo autem, fratres, quamvis nondum venerit illa gloria Christi, quae nos aeternos factura est, modo tamen ita crescit Ecclesia ejus, ita eam dignatus est per cuncta diffundere, ut etiam susurretur, Seducit turbas, sed clarius personet, Bonus est; nam nova haeresis in angulis occulte susurratqui dum sine defectu conspicisine fine mens vitae cibo satiPropterea me diligit Pater, quia ego pono animam meam, et iterum sumo eam. « Quid ait: Propterea me Pater diligit? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
in salute humani generis
impleret᷑ ꝑ eum. Unde boni¬
tas dĩ. bene utebat᷑ malitia
illius: sic̃ in uenditione io¬
seph. bene usus ẽ ds̃ malitia
fratrũ: ut ex oꝑe malo illoꝵ.
bonitas dĩ ostenderet᷑ in salu¬
te multoꝵ. Sic malũ uide.
in bonũ uersum ẽ nr̃m. Qđ
facit malus male utendo bo¬
nis dĩ sibi noc&. non bonita¬
tem dĩ destruere poterit.
Quare duodecim elegit xp̃s:
duodenarius numerus sa¬
cratus ẽ. Non enĩ qͥaꝑit inde
unus. ideo illius numeri
honor adẽptus ẽ. Nam in lo¬
co pereuntis alius subroga
numerus duodenarius. qr
ꝑ uniu̾sũ orbẽ. hoc ẽ ꝑ qua¬
tuor cardines mũdi. tͥnitatem¬
ꝑ .iiiͦi. partes orbis p̾̃dicaret᷑.
Nam & annus. duodenario m¬
mero currit. & ordo signoꝵ in
cęlis ꝑ que solet luna currere
noscunt᷑. duodenario numero
distingunt᷑. Idõ hoc numero
rexit in mũdũ. Nec nume¬
rus. uida pereunte uiolatꝰ
ẽ: s alius eiis loco subrogat᷑.

Expanded text:
in salute humani generis in salute humani generis impleretur per euml; unde bonitas Dei bene utebatur malitia illius: sicut in venditione Joseph bene usus est Deus malitia fratrum , ut ex opere malo illorum bonitas Dei ostenderetur in salute multorum. Sic malum Judae in bonum versum est nostrum. Quod facit malus male utendo bonis Dei, sibi nocet, non bonitatem Dei destruere poterit. Quare duodecim elegit Christus? Duodenarius numerus sacratus est. Non enim quia periit inde unus, ideo illius numeri honor ademptus est; nam in locum pereuntis alius subrogatnumerus duodenarius: quia per universum orbem, hoc est per quatuor cardines mundi Tper quatuor partes orbis praedicaretur. Nam et annus duodenario numero currit, et ordo signorum in coelis, per quae solet luna currere, noscuntur, duodenario numero distinguuntur: ideo hoc numero rexit in mundum. Nec numerus Juda pereunte violatus est, sed alius ejus loco subrogatus.
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinis tui: et nos cogno¬
uimus & credidimus. Non cog¬
nouimus & credidimus: s
credidimus & cognouimus.
Credidimus enĩ: ut cognosce¬
remus. Nam si pͥus cognoscere:
& deinde credere uellemus:
nec cognoscere nec credere
ualeremus. Quid credimus:
et quid cognouimus : qr tu
es xp̃s filius dĩ. Id ÷ qr ipsa
uita et̾na tu es: et non das
in carne et sanguine tuo. nͥ¬
ego uos duodecĩ elegi. et unꝰ
er uobis diabolus est. Dice¬
bat autẽ de uida simonis sca¬
riothis. Hic enĩ erat eũ tra¬
diturus: cũ esset unus ex
duodecim. Unus ex duode¬
cĩ erat: non fide s numero:
non ueritate. s simulatione.
S quomͦ intellegendũ ẽ. nonne
ego uos duodecĩ elegi. dũ ille
unus filius diaboli dicit᷑ ẽẽ.⁊
nͥ qr aliter electi sũt illi unde¬
cum. alit̾ & ille unus: electi st̃
illi ut manerent in xp̃o: et
ut sonus illoꝵ exiret ꝑ orbẽ
t̃rar: electus ẽ ille unus. ut
dispensatio diuine miscdie.

Expanded text:
sanguinis tui. Et nos credisanguinis tui. Et nos credidimus, et cognovimus. Non cognovimus et credidimus; sed credidimus et cognovimus. Credidimus enim ut cognosceremus; nam si prius cognoscere, et deinde credere vellemus, nec cognoscere, nec credere valeremus. Quid credidimus et quid cognovimus? Quia tu es Christus Filius Dei. Id est, quia ipsa vita aeterna tu es, et non das in carne et sanguine tuo, nego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est? Dicebat autem de Juda Simonis Scariothis. Hic enim erat eum traditurus, cum esset unus ex duodecim. » Unus ex duodecim erat, non fide, sed numero; non veritate, sed simulatione. Sed quomodo intelligendum est, Nonne ego vos duodecim elegi, dum ille unus filius diaboli dicitur esse? nisi quia aliter electi sunt illi undecim, et aliter ille unus. Electi sunt illi ut manerent in Christo, et ut sonus illorum exiret per orbem terrarum . Electus est ille unus, ut dispensatio divinae misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
adõ data quasi gratia. Hoc
hoc discipłi eius abiert̃ retͦ
&iam non cũ illo ambula¬
bant. Abierut retro: non
post xp̃m: s post satanan.
sti autẽ sic redierunt retͦ.
quomͦ p̾cisi a corpore xͥ. nec
ultra redientes ad eũ: qr for¬
te fidelit̾ in corꝑe eiuꝰ non
fuerunt. Et hi non pauci:
s multi. Audiamus gͦ qͥd
ad paucos dixrerit qͥ remã¬
serunt. Dixit gͦ ih̃s adou¬
odecim. Num quio & uos
uultis abire: Non discessit
nec uidas: Sed quare ma¬
nebat. dño iam apparebat:
spostea manifestatũs ẽ. Les¬
pondit petrus ꝓ omĩbus.
unus ꝓ multis: unitas. ꝓu
nu̾isis. Lespondit gͦ ei sy¬
mon petrus. Dñe ad quẽ
ibimus : repellis nos ate.
da nobis alter ũ te. Ad quẽ¬
ibimus si ate recedimus: Ad
quem ibimus: uerba uite
et̾ne habes. Uidete quemad¬
modum petrus dante dño.
recreante spu scõ. intellexit.
Vnde: nͥ qr credidit᷑ u̾ba uite
eterne: uitam enĩ ȩternam ha-¬
bes. in ministratione corꝑis et

Expanded text:
a Deo data, quasi gratia. Ex hoc a Deo data, quasi gratia. Ex hoc multi discipuli ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant. Abierunt retro, non post Christum, sed post Satanam. Isti autem sic redierunt retro, quomodo praecisi a corpore Christi, nec ultra redeuntes ad eum, quia forte fideliter in corpore ejus non fuerunt: et hi non pauci, sed multi. Videamus ergo quid ad paucos dixerit qui remanserunt. Dixit ergo Jesus ad duodecim: Numquid et vos vultis abire? Non discessit nec Judas: sed quare manebat, Domino jam apparebat, postea manifestatum est. Respondit Petrus pro omnibus, unus pro multis, unitas pro universis. Respondit ergo ei Simon Petrus: Domine, ad quem ibimus? Repellis nos a te: da nobis alterum te. Ad queibimus, si a te recedimus? Ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes. Videte quemadmodum Petrus dante Decreante Spiritu sancto, intellexit. Unde, nisi quia credidit verba vitae 532 aeternae? Vitam enim aeternam habes in ministratione corporis et
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ intellegẽda sũt. Intelleo
illa sp̃s & uita sunt: s tͥ non
sũt: õ homo. qui sꝑitalit᷑ ea nõ
intellegis: nec fide ea uenera¬
ri nosti. Sũt enĩ quidã inuo¬
bis qͥ non credunt: et ido nõ
intellegũt. qr ñ credut. Pro¬
pheta ẽnĩ dixit. Nisi credi¬
deritis. non intellegetis. Pt
fidem copulamur. ꝑ intelle¬
tum uiuificat᷑ur. Prius he¬
reamus ꝑ fidem: ut sic post
uiui ficemur ꝑ intellectum.
Sciebat enĩ ab untio iħs qui
ẽent credentes: et qͥs tradi¬
turus esset eum. Nam ibi
uidas erat int̾ eos qͥ scanda¬
lizati st̃: quẽ xp̃s nec siluit.
nec aꝑte monstrauit: ut os
timerent: quã uis unus ꝑi¬
ret. Seo postea quã diccit.
& distinait credentes anõ
creoentibꝰ: exp̾ssit causam
quare non credant. Propst¬
rea dixi uob̾ inqͥt. qr nemo po¬
test uenire ad me:nͥ fuerit
ei datũ a patre meo. Dabit᷑
enĩ a patre credentibꝰ fides. ⁊¬
ut nemo gloriet᷑ in fide sua.
que ase non ẽ quasi ꝓpͥa. seo

Expanded text:
iter intelligenda sunt. Intellexiilla spiritus et vita sunt, sed tibi non sunt, o homo, qui spiritaliter ea non intelligis, nec fide ea venerari nosti. « Sed sunt quidam in vobis qui non credunt. » Et ideo non intelligunt quia non credunt. Propheta enim dixit: « Nisi credideritis, non intelligetis . » Per fidem copulamur, per intellectum vivificamur. Prius haereamus per fidem ut sic post vivificemur per intellectum. « Sciebat enim ab initio Jesus qui essent credentes, et quis traditurus esset eum. » Nam ibi Judas erat inter eos qui scandalizati sunt, quem Christus non siluit, nec aperte ostendit, ut omnes timerent, quamvis unus periret. Sed posteaquam dixit et distinxit credentes a non credentibus, expressit causam quare non credant. « Propterea dixi vobis, inquit, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. » Dabitur enim a Patre credentibut nemo glorietur in fide sua, quae a se non est quasi propria, sed
Abbreviated transcription (Latin):
neamus. et ipse in nobis.
Maneamus autẽ in illo cum
sumus m̃bra eius: Manet
autẽ ipse in nobis. cũ sumus
templũ eius. Ut autẽ simꝰ
menbra eius. unitas nos
compaginat. Ut compaginet
unitas: quȩ facit nͥ caritas: ca¬
ritas dĩ. Undes apostolũ int̃
roga. Caritas inqͥt dĩ diffu
sa÷ in cordibus nr̃is. ꝑ sp̃m san

Expanded text:
neamus, et ipneamus, et ipManemus autem in illo cum sumus membra ejus, manet autem ipse in nobis cum sumus templum ejus. Ut autem simus membra ejus, unitas nos compaginat; ut compaginet unitas, quid facit, nisi charitas Dei? Unde Apostolus: « Charitas, inquit, Dei diffusa est in co
Abbreviated transcription (Latin):
nisi manducaueritis car¬
nem filii hominis & bibe¬
ritis eius sanguinem nõ
habebitis uitã in uobis:
et modo dicit. Caro non
ꝓdest quicquam: ⁊id ẽ si
carnalit᷑ uultis intellege¬
re que dico. Caro non
ꝓͥdest quicquam. si sic car¬
nem intelsegitis mandu¬
candam sic̃ aliũ cybũ. sic̃ carnes
que emunt᷑ in macellis. Sp̃s :
caro. quȩ ꝑse ipsam non pro¬
dest: quia littera occidit. sp̃s
autẽ uiuificat. Nam ꝑ carnẽ
sp̃s aliquid. ꝓ salute nr̃a egit.
Caro uas fuit. qͦd habebat ꝑ quã
sp̃s saluauit nos. Utens orga¬
no carnis ad salutẽ humani
generis: quia diabolus ute¬
bat᷑ serpente quasi organo.
ad subuersionẽ pͥmi paren¬
autẽ non prodest quicquã.
Sicut illi intellexerũt carnẽ:
non sic ego do ad manducan¬
dũ meam carnẽ. Proinde¬
u̾iba inquit que ego locutus
sum uobis: sp̃s et uitae. Di¬
ximus enĩ fratres hoc dnm
cõmendasse in manducatio¬
ne carnis sue. & potatione
sanguinis sui: ut in illo ma¬

Expanded text:
Nisi manducaveritis carnem filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis; » et modo dicit: « Caro non prodest quidquam, » id est si carnaliter vultis intelligere quae dico. « Caro non prodest quidquam, » si sic carnem intelligitis manducandam, sicut alium cibum, sicut carnes quae emuntur in macellis. « Spiricaro, quae per seipsam non prodest: quia « littera occidit, spiritus autem vivificat. » Nam per carnem spiritus aliquid pro salute nostra egit. Caro vas fuit, quod habebat, per quam spiritus salvavit nos, utens organo carnis ad salutem humani generis: quia diabolus utebatur serpente quasi organo ad subversionem primi parenautem non prodest quidquam: sicut illi intellexerunt carnem, non sic ego do ad manducandum meam carnem. verba, inquit, quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt. Diximus enim, fratres, hoc Dominum commendasse in manducatione carnis suae et potatione sanguinis sui, ut in illo ma
Abbreviated transcription (Latin):
comite. cum ceptum opus. se¬
cundum oportunitatẽ cem¬
poris exple uero: ur̃oꝙͣ nomi¬
ni consũmatum dedicauero.
Nunc uero inpresenti deprecor
ut nr̃i nominis habeatis me
dissimum. in seruitio sc̃ĩtatis.
& religione castissime uite.
& in lectionis studio prospere
peragatis: quatinus ad sc̃m
pascha per uenientes. condig¬
nis laudibus resurrectionẽ
dñi nr̃i celebrare ualeatis.
Opto uos semper ualere: &
in omni pietatis exerticio
florere: carissime dominȩ.

Expanded text:
comite, coeptum opus secomite, coeptum opus secundum opportunitatem temporis explevero, vestroque nomini consummatum dedicavero. Nunc vero in praesenti deprecor ut nostri nominis habeatis memctissimum in servitio sanctitatis, et religione castissimae vitae, et in lectionis studio prospere peragatis, quatenus ad sanctum Pascha pervenientes, condignis laudibus resurrectionem Domini nostri celebrare valeatis. Opto vos semper valere, et in omni pietatis exercitio florer
Abbreviated transcription (Latin):
genuit ueritatem quid ergo
am diceret ueritati: non enĩ
inꝑfecta erat ueritas: cui ue
rum aliquid adderetur. Pli¬
xit ergo ueritati: quia genuit
ueritatem. porro ipsa ueritas
sic loquitur ut ei dictum est.
sed intelĩegentibus quos do
derent homines. quod intel¬
legere non dum ualebant.:
ex ore carnis uerba sonuert̃
Explicit liber quintus¬
deuote columbe. humilis le¬
uita alchuinus salutem. Ad
solacium scitatis ur̃e hunc li¬
bellum direxi cõmatico ser¬
mone dictatum. ut eum habe¬
atis his diebus ad exercendã
in eo urãm scãm deuotionẽ.
quia optimum est in tali stu.¬
dio hos scĩssimos peragere
dies. It maxime in beati io¬
hannis euangeliste euange¬
lio. in quo sunt altiora mys
nocte. qua tradi uoluit promũ¬
di salute. Hotius forsitan ęuan¬
gelii expositionem direxerum
uobis: si me non occupasset dom¬
ni regis preceptum. in emenda¬
tione ueteris nouiq testamͣti.
Tamen dõ auxciliante. & uita

Expanded text:
genuit Veritatem. Quid ergo genuit Veritatem. Quid ergo jam diceret Veritati? Non enim imperfecta erum aliquid adderetur. Dixit ergo veritati, quia genuit veritatem. Porro ipsa veritas sic loquitur, ut ei dictum est: sed intelligentibus, quos docderent homines, quod intelligere nondum valerent, ex ore carnis verba sonuerni strepuerunt peractis movotae Columbae, humilis levita Alcuinus salutem. Ad solatium sanctitatis vestrae hunc libellum direxi, comatico sermone dictatum, ut eum habeatis his diebus, ad exercendam in eo vestram sanctam devotionem: quia optimum est in tali studio hos sanctissimos peragere dies, et maxime in beati Joannis evangelistae Evangelio, in quo sunt altiora mystnocte qua tradi voluit pro mundi salute. Totius forsitan Evangelii expositionem direxi direxissem vobis, si me non occupasset domini regis praeceptum in emendatione Veteris Novique Testamenti. Tamen, Deo auxiliante, et vita