comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intellegi. quod par uum tem¬
pus. illius tantum modo noc¬
tis usq ad passionis horam
cum discipulis se esse. Est et
alia diuina presentia sensibꝰ
ignota mortalibus: de qua itẽ
dicit. Icce ego uobiscum sũ.
usq ad consummatione in se¬
culi. Hoc certe non est. adhuc
modicum uobiscũ sum: sed
est modicum uobiscum sum.
Tel ante passionis horam. uel
post resurrectionem usq. ad
ascensionis gloriam. Quid
est quod post resurrectionẽ
alio loco dixit discipulis suis.
hec sunt uerba que locut᷑
sum uobis cum adhuc essem
uobiscum: nisi cum adhuc essem
in carne mortali. in qua estis &
uos: func enim cum hec dice¬
ret. in eadem carne suscitata e
talitate iam non erat. Quere¬
tis me: sicut dixi uideis. quo
ego uado uos non potestis ue¬
nire. Et dico uobis modo. hoc
est modo non potestis. Iudeis
autem cum hec diceret: non
addidit modo. Isti itaq non
poterant uenire tunc quo ille
ibat. sed poterant post ea Ido¬
q docens. eos quomodo ido¬

Expanded text:
intelligi, quod parvum temintelligi, quod parvum tempus illius tantummodo noctis, usque ad passionis horam cum discipulis se esse. « Est et alia divina praesentia, sensibus ignota mortalibus, de qua item dicit: Ecce ego vobiscum sum, usque ad consummationem saeculi . Hoc certe non est, adhuc modicum vobiscum sum; » sed est modicum vobiscum, vel ante passionis horam, vel post resurrectionem usque ad ascensionis gloriam. « Quid est quod post resurrectionem alio loco dixit discipulis suis: Haec sunt verba quae locutus sum vobis, cum adhuc essem 596 vobiscum , nisi cum adhuc essem in carne mortali, in qua estis et vos? Tunc enim, cum haec diceret, in eadem carne suscitata  talitate jam non erat. Quaeritis me, et sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire: et dico vobis modo. Hoc est, modo non potestis. Judaeis autem cum haec diceret, non addidit, modo. Isti itaque non poterant venire tunc, quo ille ibat, sed poterant postea. Ideoque docens eos, quomodo ido
Abbreviated transcription (Latin):
re uoluntatem suam. sed uo¬
iuntatem eius qui misit illũ.
et ds̃ clarificauit eum inse¬
met ipso. Et natura huma¬
na in qua ẽ filius hominis.
que auerbo ȩterno suscepta
est. etiam in mortali eterni¬
tate donetur. Et continuo
inquit clarificabut eum:
Resurrectionẽ scilicet sua
Non sicut nr̃a in fine seculi.
sed continuo futuram. hac
adtestatione predicens. Fili¬
oli adhuc modicum uobis¬
cum sum. Cum autem pre¬
dixit de clarificatione fu¬
turi regni. & de clarificatio¬
ne resurrectionis sue quȩ
mar futura erat. Ne putar¬
ent ergo quod sic eum cla¬
rificaturus esset d̾s. ut non¬
in eis conuingeretur ulterius ea
conuersione qua in terra erat
cum eis: adhuc inquit modicũ
uobiscum sum. Tamquam dice¬
ret. Continuo quidem resur¬
rectione darificabor: non tam̃
continuo ascensurus in celum.
Sed adhuc modicum uobiscum
sum: significans quadraginta
dies. quibus erat futurus cũ
discipulis. temporibus oportu¬
nis apparens illis. Potest tam̃..

Expanded text:
luntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit eum: Et Deus clarificabit eum in semetipso, ut natura humana, in qua est Filius hominis, quae a Verbo aeterno suscepta est, etiam immortali aeternitate donetur. Et continuo, inquit, clarificabit eum: resurrectionem scilicet suam, non sicut nostram in fine saeculi, sed continuo futuram, hac attestatione praedicens. » Filioli, adhuc modicum vobiscum sum. Cum autem praedixit de clarificatione futuri regni sui, et de clarificatione resurrectionis suae, quae mox futura erat; « ne putarent ergo quod sic eum clarificaturus esset Deus, ut non eis conjungeretur ulterius ea conversatione, qua in terra erat cum eis; adhuc, inquit, modicum vobiscum sum; tanquam diceret: Continuo quidem resurrectione clarificabor, non tamen continuo ascensurus in coelum, sed adhuc modicum vobiscum sum: » significans quadraginta dies, quibus erat cum discipulis, temporibus opportunis apparens illis. Potest tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autem dixis set nunc
clarificatus ẽ filius hominis.
ad iunxit & ds̃ clarificatus
in eo. Ipsa enim est clarifi¬
catio filii hominis: ut ds̃
danficetur in eo. Non enun ipse
nir: cum illum ds̃ in se clarifi¬
at. Deniq tamquam ista ex¬
ponens: adiungit. & dicit. Si
s darificatus ẽ in eo. et d̾s
darificauit eum in semet ip¬
sHoc est si ds̃ clarificatus

Expanded text:
Cum autem dixisset, Nunc Cum autem dixisset, Nunc clarificatus est Filius hominis, adjunxit: Et Deus clarificatus est in eo. Ipsa enim est clarificatio Filii hominis, ut Deus clarificetur in eo. Non enim ipse tur, tunc illum Deus in se clarificat. Denique tanquam ista exponens, adjungit et dicit: Si Deus clarificatus est in eo, et Deus clarificabit eum in semetipso. Hoc est, s
Abbreviated transcription (Latin):
se est. qui claudit & aperit.
Claudit ut queramus: aperit
ut inueniamus. Et inquisi¬
tor fructum accipiat sudoris
sui & largitor laudem & gͣ
darificatus est in eo. Hic ali¬
quid magnum significat.
in hac darificatione. Exi¬
uit uidas. et clarificatus ẽ
iħs. Axiuit filius perditionis
et cdarificatus est filius ho¬
minis. Exeunte itaq in mũ¬
do. om̃s mundi remanserũt.¬
& cum suo mundatore manserut.
& nemo in populo xp̃i rema¬
nebit inmundus: Cum xra¬
niis atritico separatis. iusti fil¬
gebunt sicut sol in regno pa¬
tris sui. De hac clarificatio
in predestinatione dĩ factũ
esse dicitur. Nunc clarifica¬
tus est filius hominis. Tam¬
quam diceret. Ecce in illa
mea clarificatione quid erit
ubi malorum nullus erit.
ubi bonorum nullus perit:
Sic autem non est dictum nc̃
significata ẽ clarificatio filii
hominis: s dictum est. nũc
clarificatus est filius homi¬
nis: quem admodum non
est dictum. petra significa¬

Expanded text:
se est qui claudit, et aperit: se est qui claudit, et aperit: claudit ut quaeramus: aperit ut inveniamus, ut inquisitor fructum accipiat sudoris sui; et largitor laudem et grclarificatus est in eo. Hic aliquid magnum significat in hac clarificatione. « Exivit Judas, et clarificatus est Jesus; exiit filius perditionis, et clarificatus est Filius hominis. Exeunte itaque immundo omnes mundi remanserunt, et cum suo mundatore manserunt. et nemo in populo Christi remanebit immundus: cum, zizaniis a tritico separatis, justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . » De hac clarificationin praedestinatione Dei factum esse dicitur. « Nunc clarificatus est Filius hominis; tanquam diceret: Ecce in illa mea clarificatiubi malorum nullus erit, ubi bonorum nullus perit. Sic autem non est dictum, nunc significata est clarificatio filii hominis; sed dictum est, Nunc clarificatus est Filius hominis: quemadmodum non est dictum: Petra significa
Abbreviated transcription (Latin):
aliis indigentibus tribuebat.
Tunc primum eclesiastice pe-¬
cunie forma est instituta: uͥ
intellegeremus quod prece¬
pit non cogitandum esse de
crastino. non adhoc fuisse
preceptum ut quid pecunie
seruetur a sc̃is: sed ne dõ pro
ista seruiatur. Cum autem
continuo erat autem nox.
Erat autem ipse nox qui exiit.
& filius tenebrarum: & opera
faciens cenebrarum. Rxuut
ergo ad sue ꝑditionis minis¬
terium. & ad nr̃e salutis dis
negotiationis intentione.
Hic impletur quoo psalmista
ait. Dies diei eructuat uer¬
bum: Id est xp̃c discipulis
promebat uerbum salutis.
Et nox nocti indicat scientiã.
id est uidas uideis. proditoris ma
re intentione uerba dñi consi¬
deranda sunt: quȩ ipsa nocte
cipulis singulariter loque¬
batur. Profundissima sunt in
mysteriis.Ideo ubi multum
laboraturus est disputator:
non remissus esse debet au¬
ditor. Aitius considerano a
sunt altissima dicta: qui oc¬
cultat ut queramus: et ma¬
nifestat ut inueniamus. Ip¬

Expanded text:
aliis indigentibus tribuebat. aliis indigentibus tribuebat. Tunc primum ecclesiasticae pecuniae forma est instituta, ubi intelligeremus, quod praecepit non cogitandum esse de crastino , non ad hoc fuisse praeceptum, ut nihil pecuniae servaretur a sanctis; sed ne Deo pro ista serviatur, et propter continuo, erat autem nox. Erat autem ipse nox, qui exiit, et filius tenebrarum, et opera faciens tenebrarum. Exivit ergo ad suae perditionis ministerium, et ad negotiationis intentione. Hinc impletur quod Psalmista ait: Dies diei eructat verbum, id est, Christus discipulis promebat verbum salutis: Et nox nocti indicat scientiam , id est, Judas Judaeis proditoris  Mre intentione verba Domini consideranda sunt, quae ipsa nocte cipulis singulariter loquebatur. Profundissima sunt in mysteriis; ideo ubi multum laboraturus est disputator, non remissus esse debet auditor. Altius consideranda sunt Altissimi dicta, qui occultat ut quaeramus, et manifestat ut inveniamus. Ip
Abbreviated transcription (Latin):
nis. presumptio sacramenti:
dim homini ingrato intrasset
panis inuentrem. hostis inmen¬
cem: Fortassis ꝑ panis tinctio¬
nem. illius significans fictionẽ.:
qui fictus ad cenam uenit ami¬
cus: et falsus ad magistrum ua¬
dit discipulus. Quod facis. fac
ticius. Non precepit facinus:
s prediit uide malum. nobis
bonum.Quid enim uide pe¬
ius. & quid nobis melius. quã
traditus xp̃s ab illo utilis hoc
est plus parati ad passionem
quam irati ad uindictam:
Non tam ad ꝑniciem ꝑfidi se-¬
uiendo dixit. quam ad salu-¬
tem fidelium festinando.
Quod facis facticius. Non qͥa
in tua potestate est quem tͣ¬
das: sed quia hoc uult. qui
omnia potest. Hoc autem ne¬
mo sciuit discumbentium :
ad quid dixerit ei. Quidã
enim putabant quia loculos
habebat uidas. quia dicit¬
ei iħs. Pme ea que opus sunt no¬
bis ad diem festum: aut ut
egenis aliquid daret. Habe¬
bat ergo et dñs loculos & a
fidelibus oblata conseruans.
et suorum necessitatibus et

Expanded text:
nis praesumptio sacramenti, nis praesumptio sacramenti, cum hominis ingrati intrasset panis in ventrem, hostis in mentem: fortassis per panis intinctionem, illius signqui fictus ad coenam venit amicus, et falsus ad magistrum vadit discipulus. « Quod facis, fac citius. » Non praecepit facinus, sed praedixit Judae malum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et quid nobis melius, quam traditus est Christo ab illo utilis? Hoc est, plus paratus ad passionem, quam iratus ad vindictam, non tam ad perniciem perfidi saeviendo dixit, quam ad salutem fidelium festinando. « Quod facis, fac citius. » Non quia in tua potestate est quem tradas, sed quia hoc vult qui omnia potest. « Hoc autem nemo scivit discumbentium, ad quid dixerit ei. Quidam enim putabant quia loculos habebat Judas, quia dixisei Jesus: Eme ea quae opus sunt nobis ad diem festum, aut ut egenis aliquid daret. Habebat ergo et Dominus loculos, et a fidelibus oblata conservans, et suorum necessitatibus et
Abbreviated transcription (Latin):
et uerbum erat apud dm.
& ds erat uerbum. Innuit
autem huic simon petrus: et di¬
cit ei. Innuendo dicit. non loquen¬
dor Significando: non sonanoo
nuendo: Quis ẽ dequo dicit: hec
ũba petrus innuit. Non sono uocis
sed motu eorporis cdixit. Itaq cũ
recubuisset ille supra pectus
iħu. Hic est utiq peccãtoris
porexero. Et cum intinaisset
panem: dedit uide simonis
scariothis. Et post panem:
tunc introiuit in illum sa¬
thanas. Bxpressus est tradi¬
tor: nudate sunt latebre
tenebrarum. Bonum est
quod accepit.seo malo suo
accepit: quia male bonum
malus accepit. Hinc et enĩ
docetur: quam diligenter
nobis cauendum sit. male
accipere bonum. Nultum
quippe inter ẽ. non quid ac¬
cipiat. s quis accipiat. Nec quale
sit quod datur. sed qualissit
ipse cui datur. Intrauit gͦ
post hunc panem sathanas
dñi traditorem: ut sibi iam tra-¬
aitum plenius possideret. in quẽ
onus intrauerat ut deciperet.
uxit enim peccatum traditio¬

Expanded text:
et Verbum erat apud Deum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. VERS. autem huic Simon Petrus, et dicit ei. Innuendo dicit, non loquendo; significando, non sonando. ur: Quis est, de quo dicit? Haec verba Petrus innuit: non sono vocis, sed motu corporis dixit. Itaque cum recubuisset ille supra pectus Jesu. Hic est utique pectoris porrexero. Et cum intinxisset panem, dedit Judae Simoni Scariothis. Post panem, tunc introivit in illum Satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum: bonum est quod accepit, sed malo suo accepit, quia male bonum malus accepit. » « Hinc enim docetur quam diligenter nobis cavendum sit, sic male accipere bonum. Multum quippe interest, non quid accipiat, sed quis accipiat: nec quale sit quod datur, sed qualis sit ipse cui datur. Intravit ergo post hunc panem Satanas in Domini traditorem, ut sibi jam traditum plenius possideret, in quem prius intraverat, ut deciperet. » Auxit enim peccatum traditio
Abbreviated transcription (Latin):
pe in eis erat erga magistrũ
suum pia caritas: ut tamen
ro stimularet infirmitas.
Frat autem recumbens unus
ex discipulis eius in sinu
ih̃u: quem diligebat iħs.
Quod diccerat in sinu: paulo
post dicit super pectus iħu.Ipse
est iohannes cuius est hoc euan¬
gelium: sicut postea manifesta¬
tus. Frat enim hec eorum con¬
suetudo qui sacras nobis lit¬
teras ministrarunt: ut quan¬
do ab aliquo eoꝵ diuina narra¬
bitur historia. cum ad se ipsũ
ueniret. tamquam de alio lo¬
queretur. Et sic se insereret
scriptor: non tamquam sui ip.¬
sius predicator. Hoc fecit &¬
beatus moyses: ita de se ipso
tamquam de alio cuncta nar
nibus unum: sed familiarius
in omnibus unum. Ouiddĩt
in eo dilexxit. quod in alus nõ
dilexit To est ut per pacem
transiret ex hac uita: non
ꝑ passionem finiret hanc ui¬
tam. In sinu iħ̃u. id est in se¬
creto De quo illud mirabile.
& omnibus scłis in auditum
eructuauit sacramentum.
In principio erat uerbum:

Expanded text:
pe in eis erat erga magistrum pe in eis erat erga magistrum suum pia charitas, ut tamen ro stimularet infirmitas. VERS. 23.-- Erat autem recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jesu, quem diligebat Jesus. Quod dixerat, in sinu, paulo post dicit, super pectus Jesu. Ipse est Joannes, cujus est hoc Evangelium, sicut postea manifestatur. Erat enim haec eorum consuetudo, qui sacras nobis litteras ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insereret scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Hoc fecit et beatus Moyses; ita de se ipso tanquam de alio cuncta narrnibus unum, sed familiarius in omnibus unum. Quiddam in eo dilexit, quod in aliis non dilexit, id est, ut per pacem transiret ex hac vita, non per passionem finiret hanc vitam. In sinu Jesu, id est, in secreto, de quo illud mirabile et omnibus saeculis inauditum eructavit sacramentum: In principio erat Verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
missus est. sine ullo accipit
errore mittentem. Cum
hec dixisset iħs. turbatus
est sp̃u: & protestatus est.
& dicit. Amen amen dico
uobis: quia unus ex uobis
tradet me. Turbauit eum
imminens passio. et pericu¬
lum proximum. et tradi¬
toris inpendens manus:
auus fuerat precognitus
animus. Purbatus ẽ itaq.
spu.tanto scelere traditoris.
Turbata est in eo nr̃a infir¬
mitas: non sua potestas.
Sicut pronobis passus est.
ita pro nobis turbatus est. Qui
ergo potestate mortuus est po¬
testate turbatus est. Ne nr̃a per¬
tur batio. in desperationem ca-
illius perturbatio. nr̃a est con¬
solatio. Amen amen dico uobis:
quia unus ex uobis hodie tra¬
det me. Unus numero. non
merito: S pecie non uirtute:
Cõmixtione corporali. non uin¬
culo spiritali: Carnis aduinc¬
tione: non cordis socius uni¬
tate. Quid est ex uobis: nisi
ex uobis exiturus est qui tra¬
det me: Aspiciebant ergo
discipuli adinuicem: haesitan¬
tes de quo diceret. Sic quip¬

Expanded text:
missus est sine ullo accipis missus est sine ullo accipis errore mittentem. » Cum haec dixisset Jesus, turbatus est spiritu, et protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. « Turbavit eum imminens passio et periculum proximum, et traditoris impendens manus, cujus fuerat praecognitus animus. » 594 Turbatus est itaque spiritu, tanto scelere traditoris. Turbata est in eo nostra infirmitas, non sua potestas. Sicut pro nobis passus est, ita pro nobis turbatus est. Qui ergo potestate mortuus est, potestate turbatus est ne nostra perturbatio in desperationem cadaillius perturbatio nostra est consolatio. Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis hodie tradet me. « Unus numero, non merito; specie, non virtute; commistione corporali, non vinculo spiritali; carnis adjunctione, non cordis socius unitate. Quid est ex vobis, nisi, ex vobis exiturus est, qui tradet me? Aspiciebant ergo discipuli ad invicem, haesitantes de quo diceret. Sic quip
Abbreviated transcription (Latin):
tor. Ouid est quod alio loco
dicit: non ne ego uos duode¬
cim elegret unus ex uobis
diabolus est. & hic dicit ego
scio quos elegerim: electus
est ille uidas non ad beatitu¬
dinem. sed ad proditionis
perfidiam: Ob salutem mun¬
di non suam: quia dictumẽ
de eo. Melius esset homini illi.
si non fuisset natus. Isti uero
de quibus modo dicit. ego scio
nem eterne glorie electi sũt.
Amodo inquit dico uobis pͥꝰ¬
quam fiat: ut credatis cum
factum fuerit quia ego sum.
Id est ego sum. de quo illa scrip¬
tura precessit. ubi dictũ est:
qui manducat meum pane.
leuabit suꝑ me calcaneum.
quaccipit si quem misero me
acipit. qui autem me accipit.
iuipit eum qui me misit.
Gum hȩc dicebat non unitatẽ
nature diuisit: sed mittentis
iuctoritatem ostendit. Sic
qui misit adtendat. Si ergo
idtendas xp̃m in petro: in¬
uenies discipuli preceptorẽ
Siautem adtendas patrem
in filio: inuenies uni geniti
genitorem. Ic sic in eõ qui

Expanded text:
tor. Quid est quod alio loco tor. Quid est quod alio loco dicit: Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? et hic dicit: Ego scio quos elegerim? Electus est ille Judas, non ad beatitudinem, sed ad proditionis perfidiam ob salutem mundi, non suam, quia dictum est de eo: Melius esset homini illi, si non fuisset natus . Isti vero de quibus modo dicitur  Ms., dnem aeternae gloriae electi sunt. « Amodo, inquit, dico vobis priusquam fiat, ut credatis, cum factum fuerit, quia ego sum. Id est, ego sum, de quo illa Scriptura praecessit, ubi dictum est: Qui manducat mecum panem, levabit super me calcaneum . » Qui accipit, si quem misero, me accipit: qui autem me accipit, accipit eum, qui me misit. « Cum haec dicebat, non unitatem naturae divisit, sed mittentis auctoritatem ostendit. Sic qui misit, attendat: si ergo attendas Christum in Petro, invenies discipuli praeceptorem. Si autem attendas Patrem in Filio, invenies Unigeniti Genitorem: ac sic in eo qui
Abbreviated transcription (Latin):
nos: inuicem Itaq nobis delic¬
ta donemus. et pro nr̃is delic¬
tis inuicem oremus: atq ita
quodam modo inuicem pedes
poraliter caritatis officio. & hu¬
militatis exemplo. aliquibus
utiliter facere placeat: tamen
spiritaliter in corde omnibꝰ
agendum est: ut debita nr̃a
inuicem dimittamus nobis.
sicut adõ nrͣo nobis debita
dimuti deprecamur. Sequi¬
non est seruus maior dño
suo: neq apostolus maior eo.
qui misit illum. Si hec scitis:
beati eritis si feceritis ea. Hoc
ideo dixcit.: quia lauauerat
pedes discipuloꝵ magister
humilitatis. & uerbo & exem¬
plo. ut uerbo et exremplo eos
instrueret incaritatis officio.
Non de uobis omnibus dico:
id est non uos om̃s beatosdi¬
co. Ego scio quos elegerim
ad hanc beatitudinem: ut
meorum sint sequaces precepto.¬
rum. Sed ut impleatur scrip¬
tura. qui manducat panem me¬
ui.leuabit contra me calcane¬
Manducat panem: non ad sa¬
lutem sibi. sed ad penam. Quia
manducauit. ut later& pr̃o¬
ditor: non ut proficeret ama¬

Expanded text:
vos. Invicem itaque nobis delicta donemus, et pro nostris delictis invicem oremus; atque ita quodammodo invicem pedes poraliter charitatis officio, et humilitatis exemplo aliquibus utiliter facere placeat, tamen spiritaliter in corde omnibus agendum est, ut debita nostra in invicem dimittamus nobis, sicut a Deo nostro nobis debita dimitti deprecamur. SequiNon esse servum majorem dosuo, neque apostolus major eo qui misit illum. Si haec scitis, beati eritis si feceritis ea. « Hoc ideo dixit, quia laverat pedes discipulorum, magister humilitatis et verbo et exemplo: » ut verbo et exemplo eos instrueret in charitatis officio. Non de vobis omnibus dico, id est, non vos omnes beatos dico. Ego scio quos elegerim, ad hanc beatitudinem, ut meorum sint sequaces praeceptorum. Sed ut impleatur Scriptura: Qui manducat panem mecum, levabit contra me calcaneManducat panem, non ad salutem sibi, sed ad poenam: quia manducavit, ut lateret proditor, non ut proficeret ama
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinis sui effusionem.¬
accepit uestimenta sua. tercio die
de sepulchro resurgens: et eodem
corpore quo moriebatur in cru-¬
ce. in mortalis factus est & uesti¬
tus. It cum recubuisset iterũ.
ascendens in celum. indextera
dĩ sedens & in maiestate pat̾¬
ne diuinitatis recumbens:
unde iterum uenturus est
uidicare iiuos & mortuos.
Sequitur enim. Diccit eis. Sci¬
tis quid fecerim uobis: Hoc
rat: dum petro apło respon¬
dit. Quod ego facio nescis
modo: scies autem postea. Nc̃
est illud post: quod ante pro
et magister: et benedicitis.
Ttiq quia uerum dicitis: sum
& enim. Non arrogantie typo.
sed ueritatis obsequio: dixrit
ego sum. Si ego laui ur̃os pe¬
des dñs & magister: et uos
debetis alter alterius laua¬
re pedes. Si ego ds̃ et domi¬
nus dimisi uobis peccata: quanto
magis et uos debetis alter
alteri peccata dimittere:
It hoc est quod apostolus ait.

Expanded text:
sanguinis sui effusionem,sanguinis sui effusionem,accepit vestimenta sua, tertio die de sepulcro resurgens, et eodem corpore quo moriebatur in cruce, immortalis factus est et vestitus. Et cum recubuisset iterum, ascendit in coelum, in dextera Dei sedens, et in majestate paternae divinitatis recumbens, unde iterum venturus est, judicare vivos et mortuos. Sequitur enim: Dixit eis: Scitis quid fecerim vobis? Hoc rat, dum Petro apostolo respondit: Quod ego facio, nescis modo, scies autem postea. Nunc est illud post, quod ante promet magister, et bene dicitis. Utique, quia verum dicitis, sum etenim. Non arrogantiae typo, sed veritatis obsequio dixit, ego sum: Si ergo ego lavi vestros pedes, Dominus et magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes. Si ego Deus et Dominus dimisi vobis peccata vestra, quanto magis et vos debetis alter alterius peccata dimittere? « Et hoc est quod Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
cum partem: nullam tibi
nego abluendam mei cor¬
poris partem. Respondit ei¬
iħs. Oui lotus est. non habet
opus nisi pedes lauare: seo
est mundus totus. Ouom̃¬
est utrumq & mundus totus.
tamen et pedes ei lauandi sũt.
nisi quia mundus totus est in
lauacro scĩ baptismatis: iterũ
puluere terrene habitationis
sordidatur: Unde & necesse
habet iterum lauari per gra
prius eadem gratia esset to¬
tus mundatus. A pło iohan¬
ne adtestante. Si diccerimꝰ
quia peccatum non habemꝰ:
nos ipsos decipimus & ueri¬
ias in nobis non est. Cotidie
igitur pedes lauat nobis. qͥ
interpellat pro nobis. It co¬
ndie opus habere ut pedes
lauemus. in ipsa oratione
dominica confitemur: cum
dicimus. Dimitte nobis de¬
bita nr̃a. sicut & nos dimit.¬
timus debitoribus nr̃is.
Et uos mundi estis: sed non
om̃s. Quod euangelista se¬
quentibus uerbis exposu¬
it: idõ transeamus ad cetera
eorum. id est impleta redẽp¬
tionis nr̃e purgatione. per

Expanded text:
cum partem, nullam tibi cum partem, nullam tibi nego abluendam mei corporis partem. Respondit Jesus: Qui lotus est, non habet opus nisi pedes lavare, sed est mundus totus. Quomodo utrumque et mundus totus, tamen et pedes ei lavandi sunt, » nisi quia mundus totus est in lavacro sancti baptismatis, iterum pulvere terrenae habitationis sordidatur? Unde et necesse habet iterum lavari per gratprius eadem gratia esset totus mundatus, apostolo Joanne attestante: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est . « Quotidie igitur pedes lavat nobis, qui interpellat pro nobis: et quotidie nos opus habere, ut pedes lavemus, in ipsa oratione Dominica confitemur, cum dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus 593 debitoribus nostris . » Et vos mundi estis, sed non omnes. Quod evangelista sequentibus verbis exposuit. Ideo transeamus ad caeteraeorum, id est, impleta redemptionis nostrae purgatione per
Abbreviated transcription (Latin):
petrum. Non ita intellegen¬
dum ẽ quasi aliorum pedi.¬
bus lauatis. uenisset ad pͥ¬
mum apostolorũ: sed quia
inde primum cepit. Ioeo
ex pauescit petrus. ut dei
filius pedes ei lauaret: dñs
seruo. ds̾ homini. Quando
ergo pedes discipulorum
lauare cepit:uenit ad eum
a quo cepit. id est ad petrũ.
Et tunc petrus. quod etiam quili¬
bet eorum exx pauisset. ex pauit
atq ait. Dñe tu michi lauas
pedes: tu ds̃. ego homo: Tu
dominus. ego seruus. u redes¬
tor ego peccator. Quod ego
facio. tu nescis modo: scies
autem post ea. Huius facti
mysterium nec dum intelle¬
gis: sed postea intellecturus
eris: Quia si te non lauero.
non habebis partem mecum
Dixrit petrus. Non lauabis
michi pedes in eternum.
Aeternum. pronum quam
posuit. Sed territus respon¬
sione dni subiunxit. Dñe.
non tantum pedes. sed et ma¬
nus et caput. Quando qui¬
dem sic minaris. lauanda
tibi menbra mea: non solũ
una non subtraho: uerum
etiam prima substerno. Ne

Expanded text:
Petrum. » Non ita intelligenPetrum. » Non ita intelligendum est, quasi aliorum pedibus lavatis, venisset ad primum apostolorum, sed quia inde primum coepit. » Ideo expavescit Petrus, ut Dei Filius pedes ei lavaret, Dominus servo, Deus homini. « Quando ergo pedes discipulorum lavare coepit, venit ad eum a quo coepit, id est ad Petrum: et tunc Petrus, quod etiam quilibet eorum expavisset, expavit atque ait: Domine, tu mihi lavas pedes? » Tu Deus, ego homo; tu Dominus, ego servus; tu Redemptor, ego peccator. Quod ego facio, tu nescis modo: scies autem postea. Hujus facti mysterium necdum intelligis, sed postea intellecturus eris, quia si te non lavero, non habebis partem mecum. Dixit autem Petrus: Non lavabis mihi pedes in aeternum. Aeternum, pro nunquam posuit: sed territus responsione Domini subjunxit: Domine non tantum pedes, sed et caput, et manus. « Quando quidem sic minaris, lavanda tibi mea membra, non solum ima non subtraho, verum etiam prima substerno. Non
Abbreviated transcription (Latin):
na. ponit uestimenta sua. Lo¬
cuturus euangelista de tan¬
ta dñi humilitate: prius eius
celsitudinem uoluit comin¬
dare. Adhoc pertinet quod
ait: sciens quia omnia dedit
ei pater in manus. Cum gͦ
ei omnia dedisset pater in
manus: non dĩ domini. sed
hominis serui impleuit of¬
ficium. Tanta est quippe hu¬
mane humilitatis utilitas:
ut eam suo commendaret
exemplo. etiam diuina sub¬
limitas. Surgit a cena: descen¬
dit de celestibus. Posuit uesti¬
menta sua: id est semet ipsũ
exinaniuit. Cum accepisset
linteum. precinxit se. formam
serui induens. Mittit aquã
in peluem: id ẽ fudit sang¬
uinem suum in terram. ut
mundaret in se credentium
uestigia: quȩ terrenis pec¬
catis sordiõe fuerant. It ex¬
tergere linteo quo erat pre¬
cinctus Id est corporis sui
linteo quo erat precinctus
purgaret: quia tota illa eiꝰ
formam serui accepit. non
quod habebat dimisit. seo
quod non habebat ad sum¬
psit. Uenit gͦ ad simonem

Expanded text:
na, et ponit vestimenta sua. » Lona, et ponit vestimenta sua. » Locuturus evangelista de tanta Domini humilitate, prius ejus celsitudinem voluit commendare. Ad hoc pertinait: Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus. Cum ergo ei omnia dedisset Pater in manus, non Dei Domini, sed hominis servi implevit officium. Tanta est quippe humanae humilitatis utilitas, ut eam suo commendaret exemplo etiam divina sublimitas. » Surgit a coena, descendit de coelestibus; posuit vestimenta sua, id est semetipsum exinanivit. Cum accepisset linteum, praecinxit se, formam servi induens. Mittit aquam in pelvem, id est, fudit sanguinem suum in terram, ut mundaret in se credentium vestigia, quae terrenis peccatis sordida fuerant; et extergeret linteo quo erat praecinctus, id est corporis sui linteo quo erat praecinctus, purgaret: quia tota illa ejus formam servi accepit, non quod habebat dimisit, sed quod non habebat assumpsit. « Venit ergo ad Simonem
Abbreviated transcription (Latin):
tro. Cum diabolus se iam mi¬
sisset in cor. ut traderet eum
iudas simonis scariothis. Si
queris quid missum sit in
cor uide: hoc utiq ut traderet
cum. Missio ista: spiritalis
suggestio est. Non in aures
corporalibus sõnis: sed incor
consentientis iniqua. Sicut
enim bonas cogitationes be
suggerit. Sed inter est qui¬
bus nam eoͬrum mens huma¬
na consentiat. diuino auoci¬
lio uel deserta per meritũ.
uel aduita ꝑ gratiam. Sine
fide proditor iste uenit ad
conuiuium: non credens
dm̃ esse. quem tradere cogi¬
tabat. Uidebatur: & tolerabatur.
In eo queni falłe putabatur feelle¬
batur: Cuius malicia. bonitas
dei utebatur ad salutem alioꝵ:
traditorem. Nam si eum in ma¬
nibus non haberet: non utiq
illo uteretur ut uellet. Sciebat
enim dñs quid faceret pro ami¬
cis. qua patienter utebatur ini¬
micis. Sciens etiam quia adeo
exiit. & ad dm̃ uadit: nec dm̃n
cum inde exiret. nec nos dese¬
rens cum rediret: surgit a ce¬

Expanded text:
tro. Cum diabolus jam mitro. Cum diabolus jam misisset in cor ut traderet eum Judas Simon Scariothis. « Si quaeris quid missum sit in cor Judae? Hoc utique, ut traderet eum. Missio ista spiritalis suggestio est: » non in aures corporalibus sonis, sed in cor consentientis iniqua; sicut enim bonas cogitationes bensuggerit. « Sed interest, quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deserta per meritum, vel adjuta per gratiam. » Sine fide proditor iste venit ad convivium, non credens Deum esse, quem tradere cogitabat. « Videbatur et tolerabatur: in eo quem falli putabat, fallebatur; » cujus malitia bonitas Dei utebatur ad salutem aliorumtraditorem. Nam si eum in manibus non hillo uteretur ut vellet. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis. Sciens etiam « quia a Deo exiit, et ad Deum vadit. » Nec Deum, cum inde exiret, nec nos deserens, cum rediret. « Surgit a coe
Abbreviated transcription (Latin):
PASCHESCITNS
ra eius ut transeat e& hoc mun¬
do ad patrem.
non sicut quidam existi¬
mant. grecum nomen est.
sed hebreum. Pascha tran¬
situs dicitur in sua lingua.
propterea quia tunc primũ
pascha celebrauit populus
dĩ quando ex egypto fugien¬
tes. rubrum mare transiert̃.
Que figura in xp̃o secundum
ueritatem impleta est: dum
per passionem crucis. transi¬
ret ex hoc mundo ad patrẽ.
Ita nobis transeundum est
ab hoc mundo ad patrem᷑ a
temporalibus ad ȩterna: ab
iniquitate ad iusticiam: ade¬
ceptore diabolo ad saluatorẽ
xpͣm. Cum dilexisset suos
qui erant. in mundo usq in
finem dilexit eos: Utiq ut
et ipsi de hoc mundo ubi
erant ad suum caput quod
hinc transisset. eius dilectio¬
ne transirent. In finem. idẽ
inȩternum dilexit eos:
Uel infinem. in xp̃o: quia fi
legere cenam factam: ueluti
adhuc enim cenabantur: cum
dñs surrecit. & pedes lauit dis¬
cipulis suis. Nam post ea re¬
cubuit. et buccellam suo tra¬
tibus discipulis cum magis¬

Expanded text:
Paschae, sciens ra ejus, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. non sicut quidam existimant Graecum nomen est, sed Hebraeum. Pascha transitus dicitur in sua lingua, propterea quia tunc primum Pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes Rubrum mare transierunt . » Quae figura in Christo secundum veritatem impleta est, dum per passionem crucis transiret ex hoc mundo ad Patrem. Ita nobis transeundum est ab hoc mundo ad Patrem, a temporalibus ad aeterna, ab iniquitate ad justitiam, a deceptore diabolo ad salvatorem Christum. Cum dilexisset suos qui erant in mundo, usque in finem dilexit eos. « Utique ut et ipsi de hoc mundo, ubi erant, ad suum caput, quod hinc transiisset, 592 ejus dilectione transirent: » In finem, id est in aeternum, dilexit eos. « Vel in finem, in Christum, quia finligere coenam factam, veluti adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recubuit, et buccellam suo tratibus discipulis cum mag
Abbreviated transcription (Latin):
minam illam resurrectionẽ
deliniat. Qui uenit ad me
modo resurget. humilis factꝰ
in menbris meis: s resuscita¬
bo ego eum in nouissimo die
secundum carnem. Hec est
enim uoluntas patris mei qͥ
misit me. ut omĩs qui uidet
filium et credit in eum hab
eat uitam ȩternam: et egore¬
suscitabo eum in nouissimo
die. Superius dixit. audit
uerbum meum. et credit ei
qui misit me: modo autem.
inpatrem. Quia sicut habet
uitam pater in semet ipso.
sic dedit et filio uitam habe¬
re in semet ipso. Ut omĩs qͥ
uidet filium et credit in eũ
habeat uitam etͣnam: Cre¬
dendo & transeundo ad uitã:
rectionem. It quia non est
sola: et resuscitabo eũ inqͥt
innouissimo die. Sequitur..
sum panis uiuus: qui de celo
descendi.Ideo panis. quia ur
Et ideo uita. quia de celo deso¬
dit. Dicente ipso.ꝑgo sumn
ueritas. et uita. Ille est panis
suꝑ substantialis: qui ut nos
detur. cotidie dep̃cari uiben¬

Expanded text:
minam illam resurrectionem minam illam resurrectionem delineet. Qui venit ad me, modo resurgit, humilis factus in membris meis: sed resuscitabo eum in novissimo die secundum carnem. Haec est enim voluntas Patris mei qui misit me, ut omnis qui videt Filium, et credit in eeat vitam aeternam. Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Superius dixit: Qui audit verbum meum, et credit ei qui misit me; modo autem: in Patrem. Quia sicut habet vitam Pater in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Ut omnis, qui videt Filium, et credit in eum, habeat vitam aeternam. Credendo et transeundo ad vitam, rectione. Et quia non est sola, et resuscitabo, inquit, eum in novissimo die. » Sequitur: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi. Ideo panis, qui vita; et ideo vita, quia de coelo descendit, dicente ipso: Ego sum via, veritas, et vita. Ille est panis supersubstantialis, qui ut nobis detur quotidie deprecari jube
Abbreviated transcription (Latin):
in celo uel interra: Oui doctor
humilitatis uenit. non facere
uoluntatem suam. s uolunta¬
tem eius qui misit illum. Ne¬
niamus ad eum: intremus ad
eum: incorporemur ei. ut nec
eius sumus quia caput nr̃m
ẽẽ uoluit. docendo humilita¬
tem. Atquem uenire non po-¬
test. nisi humilis. Aquo non
mittitur foras nisi suꝑbus.
Nec est uoluntas eius qui mi¬
sit me patris: ut om̃e quod
dedit michi non ꝑdam ex
eo. Ipse illi datus est:qui ser¬
uat humilitatem. Hoc acce¬
pit qui non seruat humili¬
tatem: longe ẽ amagistro hu¬
militatis Ut om̃e quod de¬
dit michi non ꝑdam ex eo.
Sic non ẽ uoluntas inconspec¬
tu patris ur̃i: ut ñ ꝑ̾at unus
de pusillis istis. De tumenti¬
bus potest ꝑire: de pusillis
nichil perit᷑. Quia nisi fueri¬
tis sicut pusillus iste. non
intrabitis in regnum cęloꝵ. Om¬
ne quod dedit michi pater nõ
ꝑdam ex eo: sed resuscitabo ego
illum in nouissimo die. Uide.¬
te quem admodum et hic ge¬

Expanded text:
in coelo, vel in terra . Qui doctor in coelo, vel in terra . Qui doctor humilitatis venit non facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum. Veniamus ad eum, intremus ad eum, incorporemur ei, ut nec ejus sumus, quia caput nostrum esse voluit docendo humilitatem. Ad quem venire non potest nisi humilis, a quo non mittitur foras nisi superbus. Haec est voluntas ejus qui misit me Patris, ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Ipse illi datus est, qui servat humilitatem, hunc accipit. Qui non servat humilitatem, longe est a magistro humilitatis. Ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Sic non est voluntas in conspectu Patris vestri, ut pereat unus de pusillis istis . De tumentibus potest perire, de pusillis nihil perit: quia nisi fueritis sicut pusillus iste, non intrabilis in regnum coelorum, omne quod dedit mihi Pater, non perdam ex eo, sed resuscitabo ego illum in novissimo die . Videte quemadmodum et hic ge
Abbreviated transcription (Latin):
tare dm̃. Uenit filius dĩ in ho¬
mine: et humilis factus ẽ. Pre¬
cipitur tibi ut sis hu milis: nõ
tibi p̾cipitur. ut ex homine
fias pecus. Ille ds̃ factus est
homo: tu homo cognosce: qr
es homo. Tota humilitas tua
ẽ: ut cognoscas te. Ergo quia
humilitatem docet ds̃: dix̃.
Non ueni facere uoluntatem
meam: s eius qui me misit.
hec enum cõmendatio humili¬
tatis est. Suꝑbia quippe facit
uoluntatem suam: humilitas
facit uoluntatem dĩ .Ideoqui
ad me uenerit. non eitiam
foras. Ouare: quia non ue¬
ni facere uoluntatem meã:
s uoluntatem eius qui me
misit. Humilis ueni. humi¬
litatem docere ueni: magis¬
ter humilitatis ueni. Oui
ad me uenit: incorporatur
michi. Qui ad me uenit:
bumilis fit. Oui adheret mͥ.
humilis erit: Quia non faci¬
et uoluntatem suam. s dĩ :¬
& ideo non eicietur foras.
Suia adam cum suꝑbus eẽt
piectus ẽ foras. xp̃s uero humi¬
lis factus. exaltatus ẽ suꝑ omẽ
nomen quod nominatur uel

Expanded text:
lem Deum. Venit Filius Dei in holem Deum. Venit Filius Dei in homine, et humilis factus est: praecipitur tibi ut sis humilis, non tibi praecipitur ut ex homine facias  Ms., fias pecus. Ille Deus factus est homo, tu homo, cognosce quia es homo. Tota humest, ut cognoscas te. Ergo quia humilitatem docet Deus, dixit: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui me misit . Haec enim commendatio humilitatis est. Superbia quippe facit voluntatem suam, humilitas facit voluntatem Dei. Ideo qui ad me venerit, non ejiciam foras. Quare? quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit. Humilis veni, humilitatem docere veni. Magister humilitatis veni. Qui ad me venit, incorporatur mihi; qui ad me venit, humilis fit. Qui mihi adhaeret, humilis erit, quia non faciet voluntatem suam, sed Dei; et ideo non ejicietur foras; quia Adam cum superbus esset, projectus est foras : Christus vero humilis factus, exaltatus est super omne nomen quod nominatur vel
Abbreviated transcription (Latin):
sed eius qui misit me. Ideo
gͥ eum qui ueniet ad te non
eicies foras. quia descendisti
de celo non facere uoluntatẽ
tuam sed uoluntatem eius qͥt
misit:Magnum sacramen¬
tum ẽ. quod ait. qui uenit
ad me non eician foras. dan¬
sam max sub iungens quar
foras non eiecerit ad se ueni¬
entem. id ẽ in se credentem.
dicens. Quia non ueni face¬
re uoluntatem meã. s uolin¬
tatem euis qui misit me
Ouis est qui eicit᷑ foras de illo
dulci et suauissimo secreto.
quo intrare p̾cipitur seruis
faciens uoluntatem dñi su
nisi suꝑbus. nisi anima in
se ipsa confioens. et sue pi¬
testatis ẽẽ querens. Neccũ
ꝓpheta habens dicere: non¬
ne dõ anima mea subiecta
est: Anuna uero ꝑ humili¬
tatem. dĩ subiecta gratie.
num quam eicit᷑ foras: s
intrat in gaudiũ dñi sui.
Igitur ut causa omĩum mor¬
boꝵ curaretur. id est suꝑbi
homo: ds. humilis propter
me factus est. Puderet te
fortasse imitari humilem
hominem: saltem humilem umi¬

Expanded text:
sed ejus qui misit me. Ideo sed ejus qui misit me. Ideo ergo eum qui veniet ad me, non ejiciam foras, quia descendi de coelo nonfacere voluntatem meam, sed voluntatem ejusqui me misit. Magnum sacramentum est, quod ait: Qui venit ad me, non ejiciam foras. Causam mox subjungens quare foras non ejiceret ad se venientem, id est in se credentem, dixit: Quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit » Quis est qui ejicitur foras, de illo dulci et suavissimo secreto, quo intrare praecipitur servus faciens voluntatem Domini sui, nisi superbus, nisi anima in se ipsa confidens et suae potestatis esse quaerens, nec cum propheta habens dicere: Nonne Deo anima mea subjecta est ? Anima vero per humilitatem Dei subjecta gratiae, nunquam ejicietur foras, sed intrat in gaudium Domini Dei sui. « Igitur ut causa omnium morborum curaretur, id est superbhomo? Deus humilis propter te factus est. Puderet te fortasse imitari humilem hominem, saltem imitare humi
Abbreviated transcription (Latin):
Utroque enim illa significat᷑
eterna satietas: ubi nulla
est egestas. Panem de celo
desideratis: ante uos habe¬
tis & non manducatis. Seo
dici nobis. quia et uidistis
me: et noncre didistis. Sed non
ideo ego populum ꝑdidi. Nũ¬
quid enim infidelitas uestra
fidem dĩ euacuauit: Uide e¬
nim quod sequitur. O m̃e qͦd
dat michi pater ad me ueni
et: et eum qui uenerit adme.
non eitiam foras. Quale est
illud intus. unde non exitur
foras: magnum penetrale: et
dulce secretum. O se cretum
sine tedio: sine amaritudine
malarũ cogitationũ: sine int̾¬
pellatione tẽptationum. & do¬
loꝵ. Nonne illud secretũ est
quo intrabit ille cui dicturuꝰ
ẽ ds̃ euge serue bone & fide¬
lis intra in gaudium dñitui:.
It eum qui ueniet ad me non
eiciam foras: quia descendi
de celo. non ut faciam uolun¬
tatem meam. sed eius qui mi¬
sit me.I deo ergo eum qui ue¬
niȩt ad te non eixies foras.
quia descendisti de celo. non¬
ut faciam uoluntatẽ meam

Expanded text:
Utroque enim illa significatur Utroque enim illa significatur aeterna satietas, ubi nulla est egestas. Panem de coelo desideratis; ante vos habetis, et non manducatis. Sed dixi vobis, quia et vidistis me, et non credidistis. Sed non ideo ego populum perdidi. Numquid enim infidelitas vestra fidem Dei evacuavit ? Vide enim quod sequitur: Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet, et eum qui venit ad me non ejiciam foras. Quale est illud intus, unde non exitur foras? Magnum penetrale et dulce secretum. O secretum sine taedio, sine amaritudine malarum cogitationum, sine interpellatione tentationum et dolorum! Nonne illud secretum est quo intrabit ille cui dicturus est Deus: Euge, serve bone et fidelis, intra in gaudium Domini tui ? Et: Eum, qui veniet ad me, non ejiciam foras. Quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed ejus qui misit me. Ideo ergo eum qui veniet ad te non ejicies foras, quia descendisti de coelo non facere voluntatem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
bum qui non ꝑit. s qui ꝑ¬
manet in uitam eternam.
Ergo et illud manna. hoc
significabat: et illa omĩa.
signa mea erant. Signa
mea dilexistis: quod sig
de celo: ds dat panem. S
quem panem: forte manna:
Non. s panem quem signi¬
ficauit manna. Ipsum sci¬
licet dñm iħm. Pat̾ m̃s dat
uobis panem uerum. Panis enĩ
dĩ est. qui descendit de celo: &¬
dat uitam mundo. Pixerũt
nem hunc. Quomodo mu¬
lier illa samaritana cui dic¬
tum ẽ. qui biberit de hac a¬
qua non sitiet umquam. ⁊
Continuo illa scđm corpus ac¬
cipiens. s tamen carere in¬
digentia uolens. Da in qͥt
michi dñe de hac aqua: sic
et isti. Dñe da nobis panẽ
hunc. qui nos reficiat. nȩq
deficiat. Dixxit gͦ eis iħs.
Ego sum panis uite. Qui ue¬
nit adme: non esuriet. Et
qui credit in me: non sitiet
umquam. Qui uenit ad
me: hoc ẽ quod ait. et qui
credit in me. Et quod dix̃
non esuriet: hoc intellegen¬
dũ ẽ. & non sitiet umquam.

Expanded text:
bum, qui non perit, sed qui pbum, qui non perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Ergo et illud manna hoc significabat, et illa omnia signa mea erant. Signa mea dilexistis; quod signde coelo; Deus dat panem; sed quem panem? forte manna? non; sed panem, quem significavit manna, ipsum scilicet Dominum Jesum. Pater meus dat vobis panem verum. Panis verus Dei est, qui descendit de coelo, dat vitam mundo. Dixerunt nem hunc. Quomodo mulier illa Samaritana, cui dictum est: Qui biberit de hac aqua, non sitiet unquam ; continuo illa secundum corpus accipiens, sed tamen carere indigentia nolens: Da, inquit, mihi, Domine, de hac aqua; sic et isti: Domine, da nobis panem hunc, qui nos reficiat, nec deficiat. Dixit ergo eis Jesus: Ego sum panis vitae: qui venit ad me, non esuriet; et qui credit in me, non sitiet unquam. Qui venit ad me, hoc est quod ait, et qui credit in me; et quod dixit, non esuriet, hoc intelligendum est, non sitiet unquam.
Abbreviated transcription (Latin):
qui perit. sed qui ꝑmanet
in uitam ȩternam. Adten¬
debant eum plus promit¬
tentem: et quasi non dum
uidebant maiora facientẽ
Ad tenclebant utiq qualia fe¬
cisset moy ses: adhuc aliqua
iaiora uolebant fieri abe.
qui tam magna pollicebat᷑
Quid inquiunt facis ut cre¬
damus tibi: Et ut noue
rimus quia miracłã illa
na manducauerunt inde¬
serto. Seo quid ẽ manna
forte contempnitis: sicut
scriptum est. Dedit illis
manna manducarẽ. Per
moysen. patres nr̃i panem
de celo acceꝑunt. & non eis die¬
tum ẽ a moyse. oꝑamini cibũ
qui non ꝑit. s qui ꝑmanet
in uitam eternam. Et non
talia oꝑaris. qualia moyses.
Panes ordeaceos ille non dedit:
s manna de celõ. Dixit gͦ
eis iħs. Amen amen dico uo¬
bis non moyses dedit uobis
panem de celo: s pater m̃s
dedit uobis panem de celo.
Uerus enĩ panis ẽ qui descend¬
do. Uerus gͦ ille panis est qͥ
dat uitam mundo: & ipse
cibus ẽ. de quo paulo ante
locutus sum: Oꝑamin ci¬

Expanded text:
qui perit, sed qui permanet qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Attendebant eum plus promittentem, et quasi nondum videbant majora facientem. Attendebant utique qualia fecisset Moyses, adhuc aliqua majora volebant fieri ab eo, qui tam magna pollicebatur. Quid, inquiunt, facis, ut credaritis, quia miracula illa na manducaverunt in deserto. Sed quid est manna? forte contemnitis; sicut scriptum est: Dedit illis manna manducare. Per Moysen patres nostri panem de coelo acceperunt, et non eis dictum a Moyse, Operamini cibum qui non perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Et non talia operaris qualia Moyses. Panes hordeaceos ille non dedit, sed manna de coelo. Dixit ergo eis Jesus, Amen amen dico vobis, non Moyses dedit vobis panem de coelo, sdedit vobis panem de coelo. Verus enim panis est, qui de coedo. Verus ergo ille panis est, qui dat vitam mundo, et ipse cibus est, de quo paulo ante locutus sum: Operamini ci
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ inuitabat eos ad fidem̃: illi
adhuc querebant signa qͥbꝰ
crederent. Uide si non uidei
signa petunt. Dixerunt gͦ
ei. Quod gͦ tu facis signum.
ut uideamus et credamus
tibi: quid oꝑaris: Paruni¬
ne erat. quod de quinq pa¬
nibus pasti sunt: sciebant
hoc quidem: s hiic cibo
manna de celo p̾ferebãt.
Dñs autem iħs talem se
dicebat: ut moysi p̾ponere¬
tur. Non enim ausus est mo¬
yses de se dicere: quod daret
cibum non qui perit: s qui
ꝑmanet in uitam et̃nam.
Aliquid plus ꝓmittebat: qͣm
moyses. Per moy sen quippe
ꝓmittebatur regnu. et t̾ra
trahens lac et mel. tempo¬
ralis pax. abundantia filio¬
rum. salus corporis. et cetera
omĩa temporalia quidem.
in figura tamen spiritalia:
quia ueteri homini. in ueten
testam̃to. ꝓmittebatur. Aa¬
tendebant autẽ promis sa
ꝑ moysen: et adtendebant
promissa ꝑ iħ̃m. Ille plenũ¬
plenum uentrem. ꝓmittebut
in terra. s cibum qui perit:
Iste promittebat cibum non

Expanded text:
ergo invitabat eos ad fidem, illi ergo invitabat eos ad fidem, illi adhuc quaerebant signa quibus crederent. Vide si non Judaei signa petunt. Dixerunt ergo ei, Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus tibi quod operaris? Parumne erat quod de quinque panibus pasti sunt? Sciebant hoc quidem, sed huic cibo manna de coelo praeferebant. Dominus autem Jesus talem se dicebat, ut Moysi praeponeretur. Non enim ausus est Moyses de se dicere, quod daret cibum non qui perit, sed qui habet vitam aeternam. Aliquid plus promittebat quam Moyses. Per Moysen quippe promittebatur regnum, et terra producens lac et mel, temporalis pax, abundantia filiorum, salus corporis, et caetera omnia temporalia quidem, in figura tamen spiritualia, quia veteri homini in Veteri Testamento promittebantur. Attendebant autem promissa per ipsum Moysen, et attendebant promissa per Jesum. Ille plenum ventrem promittebat in terra, sed cibum qui perit; iste promittebat cibum, non
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Suid faciemus ut oꝑe¬
mur oꝑa dĩ: Dixerat enim
illis. Oꝑamini escam non que
perit: s quȩ ꝑmanet inuitã
eternam. Quid faciemus
inquiunt: quid obseruando
hoc p̃ceptum implere pote¬
rimus:Respondit iħs & di¬
xit eis. Hoc ẽ opus dĩ: ut cre¬
datis in eum quem misit ille.
Hoc est gͦ manducare cibum
non qui perit: sed qui ꝑmanet
in eternum. Ut quid paras
dentem & uentrem:cre¬
de: et manducasti. Dis¬
cernitur quidem ab o¬
peribus fides. sicut aposto
legis. Et sunt oꝑa que uiden¬
tur bona sine fide xp̃i. et
non sunt bona: quia non
refer untur ad eum finem
ex quo sunt bona. Binis enĩ
legis xp̃s: ad iusticiam omĩ
credenti. Ido noluit discer¬
nere ab opere fidem: sed ip¬
sam fidem diit esse opus.
Ipsa est enuim fides. quȩ per
dilectionem oꝑatur. Nec dicxit
hoc ẽ opus urm: s diccit hoc
ẽ opus dĩ. ut credatis in eũ
quem misit ille. Ut qui glo¬
riatur in dño glorietur. Quia

Expanded text:
eum: Quid faciemus ut opeeum: Quid faciemus ut operemur opera Dei? Dixerat enim illis, Operamini escam, non quae perit, sed quae permanet in vitam aeternam. Quid faciemus, inquiunt? quid observando, hoc praeceptum implere poterimus? Respondit Jesus, et dixit eis: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille. Hoc est ergo manducare cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Utquid pdentem et ventrem? Crede, et manducasti. Discernitur quidem ab operibus fides, sicut Apostollegis . Et sunt opera quae videntur bona sine fide Christi, et non sunt bona, quia non referuntur ad eum finem ex quo sunt bona. Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Ideo noluit discernere ab opere fidem, sed ipsam fidem dixit esse opus. Ipsa est enim fides quae per dilectionem operatur . Nec dixit, Hoc est opus vestrum, sed dixit: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille; ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Quia