comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
NTENEIAUDIEBAMUO
cum psalmus presens cantaretur⁊ & nos
omnes qui audiebamus etiam iutellige¬
bamus: Quantomagis ergo intente nunc
audiendus. ẽ. si ut spero & cupio adiu¬
uantib om nib audientium orationib
si quid hic forte obscurum. ẽ. aõ donante
reuelabitur. ut sit fructuosus auditus
nec iuinanis redeat ouditor: qui uitentꝰ
affuit cum audiret Unde cepit No¬
bis dicitur laudate dominũ. dicitur
hoc omnib gentib non solum nobis:
& istam uocem ꝑ loca quiđe singula
sonantẽ alectore singulatim audiunt
eccłȩ: una tamen uox dei suꝑ omnes ñ
tacet ut laudemus eum: Et quasi ꝗͣ¬
reremus quare lauidare dnm̃ debe̾mꝰ:
uidete quã causam at tulit:
ces tota laudantitun: Laudemus dnĩn
Quare: Quia bonus psalmus: Uellem
ego inquit aliquis lauidare dnm̃ si
michi aliquit ꝓ ista laude donaret: Quiꝰ
enim laudet gratis uel hominem: Ex¬
pectant ergo aliquen mercedem lauda¬
tores hominum: Nullam mercede
expectare. aut petere. aut sperare

Expanded text:
ntenti audiebamus, cum psalmus praesens cantaretur; et non omnes qui audiebamus, etiam intelligebamus. Quanto magis ergo intente nunc audiendus est, si, ut spero et cupio, adjuvantibus omnium audientium orationibus, si quid hic forte obscurum est, Deo donante revelabitur; ut sit fructuosus auditus, nec inanis redeat auditor, qui intentus adfuit cum audiret? Unde coepit? Nobis dicitur: «Laudate Dominum.» Dicitur hoc omnibus gentibus, non solis nobis: et istam vocem per loca quidem singula sonantem a Lectoribus, singillatim audiunt Ecclesiae; una vox tamen Dei super omnes non tacet, ut laudemus eum. Et quasi quaereremus quare laudare Deum debeamus, videte quam causam attulit: «ces tota laudantium? Laudemus Dominum. Quare? «Quoniam bonus psalmus.» Vellem ego, inquit aliquis, laudare Dominum, si mihi aliquid pro ista laude donaret. Quis enim laudet gratis vel hominem? Exspectant ergo aliquam mercedem laudatores hominum; nullamne mercedem exspectare, aut petere, aut sperare
Abbreviated transcription (Latin):
preceptum accepit: Ad precepti ergo tenorẽ
non .ẽ. de bub cura deo: ad pudentiã uni¬
uersitatis qua creauit omnia & mundum
cat michi: De nouo testamento. ẽ. quia de
bub non ꝑtinet ad am̃: homines & ium̃ta
saluos facies domine de ueteri testamento
est: Siuit qui calumpnientur. & dicant
non sibi consonare ista duo testamenta:.
ne forte aliud dicat in ueteri aliua inno¬
uo & flagitet de me sententiã de nouo ta¬
lem qualis. ẽ. hec: homines & iumenta sal¬
uos facies domine: Quid facio: Nichil
In euangłio inuenio quia om nia ista ꝑ¬
tinent ad am̃. Nemo erit iam qui contia¬
dicat: Nuinquia enim apłs euangelio cõ¬
trarius erit: Audiamus ipsũ dnm̃ prin¬
cipem & magistrum apłoꝵ. Respicite uo¬
latilia᷑ celiꝰ quia non seminant neꝙ me¬
tunt. neq congregant in horreum. & pat̃
uri celestis pascit illa: Ergo & p̾ter homi¬
nem. animalia ista ꝑtinent ad curam dĩ

Expanded text:
praeceptum accepit. Ad praecepti ergo tenorem, praeceptum accepit. Ad praecepti ergo tenorem, non «est de bobus cura Deo:» ad providentiam universitatis, qua creavit omnia et mundum cat mihi: De Novo Testamento est, quia «De bobus» non «pertinet ad Deum: Homines et jumenta salvoest. Sunt qui calumnientur, et dicant, non sibi consonare ista duo Testamenta. Ne forte aliud dicat in Veteri, aliud in Novo; et flagitet de me sententiam de Novo talem qualis est haec: Homines et jumenta salvos facies, Domine ; quid facio? Nihil tIn Evangelio invenio, quia omnia ista pertinent ad Deum. Nemo erit jam, qui contradicat. Nunquid enim apostolus Evangelio contrarius erit? Audiamus ipsum Dominum, principem, et magistrum apostolorum. Respicitelatilia coeli, quia non seminant, neque metunt, neque congregant in horrea; et Pater vester coelestis pascit illa» . Ergo et praeter hominem, animalia ista pertinent ad curam Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
& mare deus fecit: fecit enim celum &
terram & mare: & omnia que in eis funt:
Si ergo omnia que ieis sunt: & te:
Parum dico te: passerem: locustam: uermicu¬
lum: Nichil hoꝵ non ille fecit: & cura. ẽ. illi
de omnilꝰ. Non ad p̃ceptum. eura ẽ. Nam p̃¬
ceptum soli homini dedit. Dicit euim psal¬
mus: Homines & iumenta saluos facies do
ricordiȩ tuȩ: Scđm hane: saluos facis homi¬
saluos facies dnẽ. Numquid contraria sunt
ista: Non Luia ergo ait apłs: numquia debu¬
b ꝑtinet ad am̃ Ubi preceptum dedit.¬
boui trituranti. os non infr̾ebis: ibi debub
non cogitauit as̃: Itaq quosdã boues uo¬
luit significare: Non enim hoc curat as. mone:¬
natura ħumana: sic factus homo ut norit
conscilere uimentis suis nec inde p̃cepta¬
a deo accepit: sed insinuatum illi in men¬
tem adeo ut possit & sine p̃cepte facere.
fecit illum talem ds̃: Sed quomodo regit
peccus. regendus ab alio: Ab eo a quo regit᷑

Expanded text:
et mare Deus fecit: «Fecit» enim «coelum, et et mare Deus fecit: «Fecit» enim «coelum, et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt.» Si ergo «omnia quae in eis sunt,» et Parum dico, te: passorem, locustam, vermiculum; nihil horum non ille fecit, et cura est illi de omnibus. Non ad praeceptum cura est; nam praeceptum soli homini dedit. Dicit enim psalmus: «Homines et jumenta salvos facies, Doricordiae tuae; secundum» hanc «salvos facies homisalvos facies, Domine:» numquid contraria sunt ista? Quid enim ait Apostolus? «Numquid de bobus pertinet ad Deum?» Ubi eBovi trituranti os non infraenabis ; ibi de bobus non cogitavit Deus? Itaque quosdam boves voluit significare. Non enim hoc curat Deus monenatura ipsa humana. Sic factus est homo, ut norit consulere jumentis suis, nec inde a Deo praecepta accepit: sed insinuatum est illi in mente a Deo, ut possit et sine praecepto facere: fecit illum talem Deus. Sed quomodo regit pec
Abbreviated transcription (Latin):
bonum: facientem talia. Quid ergo hine co¬
gitałrit ds̃ ut faceret: Si tamen dicen¬
terram: mare & omnia que in eis sunt:
forte dicturus erat homo iste: Uideo qui¬
dem ista magna omuia. celũ terrã mare.¬
que fecit ds̃: sed quando me computat ds̃:
Inter ea que fecit: & uere ego ꝑtineo ad
curam ipsius. & modo de me cogitat ds̃ :
pat tibi in cor: mala cogitatio De his esto de
quibꝰ paulo ante loquebatur: laudabo domi¬
num inuita mea: psallam deo meo quã diu
sum: Sed & iste Ailios alloquitur nescio qͦs
tepidos. quos exhortatur: & quasi uetetur
ne desperent de se quia uel non sunt in cõ¬
putatione dei Multoꝵ enim tales sunt
cogitationes sed ideo deserunt᷑ & ꝑgunt ad
curare quid agant Audi eloquia diuina:
Noli de te desperare: Qui curauit facere
te. non curat refacere te: Nonne ds̃ tu¬
us .ẽ. qui fecit celum & terram & mare:¬
Et quidem manifestum . ẽ. nec celum nec
Audi quia non tantum celum & terrã

Expanded text:
magnum Deum, bonum, facientem talia. Quid ergo hinc comagnum Deum, bonum, facientem talia. Quid ergo hinc cogitavit Deus, ut faceret si tamen dicenterram, mare, et omnia quae in eis sunt?» Forte dicturus erat homo iste: Video quidem omnia magna ista: coelum et terram, mare fecit Deus: quando me computat Deus inter ea quae fecit? et vere ego pertineo ad curam ipsius, et modo de me cogitat Deus, pat tibi mala cogitatio in cor; de his esto de quibus paulo ante loquebamur, «Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo quamdiu sum.» Sed iste alios alloquitor, nescio quos tepidos, quos exhortatur, et quasi veretur ne desperent de se, quia ve non sunt in computo Dei. Multorum enim tales sunt cogitationes. Sed ideo deserunt Deum, et percurare Deum quid agant. Audi eloquia divina, noli de te desperare. Qui curavit facere te, non curat reficere te? Nonne Deus tuus est qui fecit coelum, et terram, et mareEt quidem manifestum est, nec coelum sum, nec Audi quia non tantum coelum et terram
Abbreviated transcription (Latin):
aldo qui colit uentrem: de quibꝰ dictũ
est. quoꝵ deus uenter. ẽ. Ergo ille illi¬
us ds̃: atq ille illius: Quid huius beati:
quia spes ipsius indomino deo ipsius:
Sed quis. ẽ. iste : Qui fecit celum & ter¬
ram. mare & omnia que in eis sunt:
fr̃s mei magnum dominum habemus:
Benedicamus nomen scm̃ eius: quia dig¬
natus. ẽ. facere nos possessionem suam:
Hondum uides am̃: non potes amare
plane quod nondum uides: que uideᷤᷤ
ipse fecit: Miraris mundum: Quere
artificem mundi: Suspicis celũ & exhor¬
rescis: cogitas unuersam terram: & contre¬
mescis: maris magnitudinem: quando co¬
gita.cione occupas: Respice innumerabilitatẽ¬
lem stellarum: respice tauta genera seminũ:
tantas diuersitates animalium: quicquid
natat in aqua. repit uiterra. uolitat in aere.
circuit incęlo Omina ista quã magna. quã
p̃clara quã pulchra quã stupenda: Ecce
qui fecit hec omnia: ds̃ tuus . ẽ. Pone lbi

Expanded text:
addo, qui colit ventrem, de quibus dictum addo, qui colit ventrem, de quibus dictum est, «Quorum deus venter est» . Ergo ille illius deus, atque ille illius. Quis hujus beati? Quia «spes ipsius in Domino Deo ipsius.» Sed quis est iste? «Qui fecit coelunt et terram, mare et omnia quae in eis sunt.» Fratres mei, magnum Deum habemus! benedicamus nomen sanctum ejus, quia dignatus est facere nos possessionem suam. Nondum vides Deum, non potes amare plene quod nondum vides. Quae vides, ipse fecit. Miraris mundum, quare non artificem mundi? Suspicis coelum, et exhorescis; cogitas universam terram, et contremiscis; maris magnitudinem quando cogitatione occupas? Respice innumerabilitatem stellarum; respice tanta genera seminum, tuntas diversitates animalium, quidquid natat in aquis, repit in terra, volitat in aere, circuit in coelo: omnia ista, quam magna, quam praeclara, quam pulchra, quam stupenda! Ecce qui fecit haec omnia, Deus tuus est. Pone ibi
Abbreviated transcription (Latin):
colo dñi Quomodo autem collmur
adeo: Inuenimus apud apłm: Dei in¬
quit agri cultura: dei edificatio estis:
Et dominꝰ: Ego sum inquit uitis:
uos estis sarmenta: pater meus agri¬
cola. Colit te gͦ deus ut sis fructuo¬
sus tibi: & colis dm̃ ut sit fruetuos us
tibi Bonum. ẽ. quod te colis ds̃: tibi
bonum . ẽ. quod. colis dm̃ Cultor ds̃
si recedat abhomine: desertus fit ho
decresc. it discendente te: Ergo erit:
possessio nr̃a ut nos pascat: & erimus
possessio ipsius ut nos regat: Spes ip
Multi enim habent multos dõs: &
dicunt eos dominos suos & deos:
Sed dicit apłs: Et si sunt qui dicun¬
tur dii siue in celo siue iuterra quẽ¬
ad modum sunt dii multi & dnĩ in-
omnia: Ergo ipse sit spes tua. dñs
ds̃ tuuam illo sit spes tua In domi¬
no deo futo: quiaᷤᷤ spes etiam illius qui
colit saturnum ii domino deo ipsius.
est: spes qui colit martem: qui colit
neptunum: qui colit mercurium: plus

Expanded text:
Colo Deum: quomodo autem color Colo Deum: quomodo autem color a Deo? Invenimus apud Apostolum: «Dei,» inquit, «agricultura, Dei aedificatio estis» . Et Dominus, «Ego sum,» inquit, «vitis, vos estis sarmenta, et Pater meus agricola» . Colit te ergo Deus, ut sis fructuosus; et colis Deum, ut sis fructuosus. Tibi bonum est quod te colit Deus; tibi bonum est quod colis Deum. Cultor Deus si recedat ab homine, desertus fit homdecrescit discedente te. Ergo erit ipse possessio nostra, ut nos pascat; et erimus possessio ejus, ut nos regat. 12. «veMulti enim habent multos deos, et dicunt eos dominos suos et deos suos. Sed dicit Aptur dii, sive in coelo, sive in terra, quemadmodum sunt dii multi et domini omnia» . Ergo sit ipse spes tua, Dominus Deus tuus; in illo sit spes tua. In domino deo suo est spes etiam illius qui colit Saturnum; in domino deo ipsius est spes, qui colit Martem, qui colit Neptunum, qui colit Mercurium: plus
Abbreviated transcription (Latin):
cob adiutor. quia & ipsi iacob sic fuit
adiutor: ut de iacob faceret isrł. Mag¬
dm̃. Hic ergo positus & peregrinus:
nondum uides: Si habueris adutorẽ
dm̃ iacob. ex iacob eris isrł: & eris ui¬
dens am̃: & periet omnis laboi & ge¬
mitus om̃is: Trausient cure meͬnda¬
ces: succedent laudes felices: Beatꝰ
Quare iste beatus interim adhuc ĩ
ista uita gemens: Spes illius: in dnm
udm̃ ipsius: Ideo beatus : quia spes
ipsius in dominum dm̃ ipsius: In quo
est. spes ipsiuis: ipse erit rex ipsius:
fr̃s anforte erraui quia dtxerim adut¬
rem nrm̃ futurum dm̃: Quid si di¬
cerem hereditatẽ nrãm futurum : Spes
mea estu: portio interra iuuentium
Tu eris portio mea: eris tu possessus
& pos sidebis: Possersio dei eris: & pos¬
sessio tua erit as̃: Tu eris possersio
eius ut colaris ab eo: & ipse erit pesses¬
sio tua ut colas eum: Nam & tu colis
am̃: & coleris adeo Recte dicttur

Expanded text:
cob adjutor est:» quia et ipsi Jacob sic fuit cob adjutor est:» quia et ipsi Jacob sic fuit adjutor, ut de Jacob faceret Israel . MagDeum. Hic ergo positus et peregrinus nondum videns Deum, si habueris adjutorem Deum Jacob, ex Jacob eris Israel, et eris videns Deum; et periet omnis labor et omnis gemitus, transient curae mordaces, succedent laudes felices. «Beatu Jacob. Quare iste beatus, interim adhuc in hac vita gemens? «Spes illius in Dominum Deum ipsius.» Ideo beatus, quia «spes ipsius in Dominum Deum ipsius.» In quo est spes ipsius, ipse erit res ipsius. Fratres, an forte erravi, quia dixi rem nostram futurum Deum? Quid si dicerem haereditatem nostram futurum? «Spes mea es tu, portio mea in terra viventium» . Tu eris portio mea. Eris tu possessio, et possidebis; possessio Dei eris, et possessio tua erit Deus: tu eris possessio ejus, ut colaris ab eo; et ipse erit possessio tua, ut colas eum. Nam et tu colis Deum, et coleris a Deo. Recte dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
omnes cogitationes eius: Ubi. ẽ. tyrus:
ubi.ẽ. suꝑbia: ubi .ẽ. iactantia: Sed forte
adlocum bonum transi it Transiuit
aduitus: si tamen transiit. Nam qui sic
loquebatur nescio quo transierit: loqͣ¬
batur enim suꝑba: & nescio quo tran¬
seaut tales homines: nisi quia inspicio
alterum psalmum: & uidomalõꝵ eoꝵ.
eẽ. transitum. Uidi impium exaltari suꝑ
cedros liban. & transiui & ecce nonerat.
& quesiui eum. & non est inuentus locꝰ
eius: Iste pius qui transiit & non inuenit
impium: illic ꝑuenit ubi non .ẽ. imprus:
Ergo fr̃s om̃s audiamus: fr̃s dilecti dõ
omnes audiamus: In qualib& tribulati¬
one: in quolib& desiderio muneris
diuini: non fidamus in principes nec
infilios hominum aquib non . ẽ. salus:
Totum hoc mortale & transitorium &
caducum. ẽ. Exiet spẽ eius & reuer¬
tetur interram suam: in illa die peri¬
bunt omnes cogitationes eius. Quid
ergo faciemus: Si infilios hominum.
si in principes non . ẽ. sperandum: qͥd

Expanded text:
 est typhus? ubi est superbia? ubi est jactantia? Sed forte ad locum bonum transierit, ad justos: si tamen transiit. Nam qui sic loquebatur, nescio quo transierit. Loquebatur enim superbia; et nescio quo transeant tales homines, nisi quia inspicio alterum psalmum, et video malum eorum esse transitum. «Vidi impium exaltari super cedros Libani, et transivi, et ecce non erat; et quaesivi eum, et non est inventus locus ejus» . Iste pius qui transiit et non invenit impium, illuc pervenit ubi non est impius. Ergo, fratres, omnes audiamus; fratres dilecti Deo, omnes audiamus: in qualibet tribulatione, in quolibet desiderio muneris divini, non fidamus in principes, nec in filios hominum in quibus non est salus. Totum hoc mortale, transitorium et caducum est. «Exiet spiritus ejus, et revertetur in terram suam: in illa die peribunt omnes coergo facimus, si in filios hominum, si in principes non est sperandum? quid
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: quia ipse .ẽ. uia rectoꝵ Quid nob̾
restat. Uenite benedictȩ patris mei ꝑei¬
pite regnum quod uobis paratum. ẽ.
aborigine mundi: Adhuc concludit
psalmus: & uiam peccatoꝵ extermina¬
bit: Et quia tunc: Regnabit dñs in
eternum: Gaude quia tibi regnauit:
goude quia tu eris regnum eius. uide
enim quid sequitur: Es certe euuis
de syon non debabilonia: id .ẽ. non de
ciuitate ꝑ itura huiꝰ scłi: sed de syon
ad tempus laborante & ꝑegrinante: u
eternum autẽ regratura Audisti gͦ
finem: inde  regnabit dñs in eternum:
deus tuus syon: O syon ds̃ tuus reg¬
nabit in eternum: Numquid sine
te regnabit ds̃ tuus: In generationẽ &
generationem: Bis dtcit quia non potuit
semꝑ dicere: nec putes quia uerbis fini¬
sillabis constat: in re sine fine.ẽ. Non
potuit tibi nisi sic cõmendari: ds̃ tuus
regnabit ingenerationẽ & generationẽ:
Parum aorit: si toto die diceret angus¬
tum. ẽẽt.÷ si tota uita sua diceret. nonne

Expanded text:
 quid nobis restat? «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» . Ad hoc concludit Psalmus: «Et viam peccatorum exterminabit.» Et quid tu? «Regnabit Dominus in aeternum.» Gaude, quia tibi regnabit; gaude, quia tu eris regnum ejus. Vide enim et quid sequitur. Es certe civis de Sion, non de Babylonia; id est, non de civitate peritura hujus saeculi, sed de Sion ad tempus laborante et peregrinante, in aeternum autem regnatura. Audisti ergo finem; inde es. «Regnabit Dominus in aeternum, Deus tuus, Sion.» O Sion, Deus tuus regnabit in aeternum: numquid sine te regnabit Deus tuus? «In generationem et generationem.» Bis dixit, quia non potuit semper dicere. Nec putes quia verbis finisyllabis constat, in se sine fine est. Non potuit tibi nisi sic commendari, «Deus tuus regnabit in generationem et generationem.» Parum dixit: si tota die diceret, angustum esset; si tota vita sua diceret, nonne
Abbreviated transcription (Latin):
accipiaris dic te non. eẽ. Liua mones ap̃iane:
Iuia doces: Certe pateris ꝑsecutionem ꝙ
łuanto tuuerior ꝑsecutor: Quando imꝑa¬
toris ꝑsequebantur ap̃ianos.⁊ minando co¬
gebant quoa tu efficis suadendo: Per suades
ap̃iano: ut se neget. ẽẽ ap̃ianum: Quoa tu
suadendo facis: hoc ꝑsecutor occidendo ñ
fecit Sub te uiuit homo qui negat se ẽẽ.¬
xp̃ianum: negat & uiuit: Perdidit iam
uitam: cadauer tibi loquitr Qui ꝑcus¬
sus ẽ. gladio ꝑsecutoris cecidit. & uiuit:
cui loqueris stat & cecidit: Ista fayiens quic¬
quid passus. fueris iniuria erit: Nolo
tibi blandiaris: si hec in uista sunt om¬
nia que facis: quicquid pateris iustũ
est: Cui autem facit uidicium: qui cus¬
t̾adit ueritatem in eternum: In uiriam

Expanded text:
accipias, dic te non esse. Quid mones, christiane? accipias, dic te non esse. Quid mones, christiane? quid doces? Certe persecutionem pateris: quanto tu verior persecutor! Quando Imperatores persequebantur Christianos, minando cogebant, quod tu efficis suadendo. Persuades christiano ut neget se esse christianum: quod tu suadendo facis, hoc persecutor occidendo non fecit. Sub te vivit homo, qui negat se esse christianum. Negat, et vivit? Perdidit jam vitam; cadaver tibi loquitur. Qui percussus est gladio persecutoris, cecidit, et vivit: cui loqueris, stat, et cecidit. Haec faciens, quidquid passus fueris, injuria erit? Nolo tibi blandiaris: si haec injusta sunt omnia quae facis, quidquid pateris justum erit. Cui autem facit judicium, «qui custodit veritatem in aeternum? Injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
Modo dic ego sum: Si audes dicere egosũ:
supiora que atri retractemus: aut ne lon¬
gum sit hoc unum interrogo: Si dampnares
unum hominem eius causam nescis: au¬
deres te dicere tenere iusticiam: aut si qͥd
ꝑhoc passus eẽs in iuriam iam nominares:
Erigis te intemerarium tribunal cordis tui
unde p̃cipiteris. & audes ferre sententiam
de homine cuius causam nescis: Hoc si de
uno homine faceres: eẽs iniustus: facis hoc
catholica quȩ tanta patitur inter uos:
Dcandala hereticoꝵ gemit: uidet ꝑma¬
las suasiones & fraudes: degremio suo.
scelera maloꝵ speluncarum rebaptitari:
ex sufflari in eis ap̃m: occidi in eis non mor¬
tale illud suum quo homines sunt. sed illud
quo ineternum uicturi sunt. Suadetur
homini dicere non sum apianus: & iusticia
uocatur Accessurus es ad ep̃m. att illi l¬
de ne dicas te.ẽẽ. ap̃ianum: Si enim atxeri
te ȩẽ. ap̃ianum. non es accepturus. Ut aut̃

Expanded text:
. Modo dic, Ego sum. Si audes dicere, Ego sum; . Modo dic, Ego sum. Si audes dicere, Ego sum; superiora quae dixi retractemus: aut, ne longum sit, hoc unum interrogo: Si damnares unum hominem, cujus causam nescires, auderes te dicere tenere justitiam? aut, si quid pro hac re passus esses, injuriam nominares? Erigis te in temerarium tribunal cordis tui, unde praecipiteris; et audes ferre sententiam de homine cujus causam nescis! Hoc si de uno homine faceres, esses injustus: facis hoc catholica quae tanta ista perpetitur? Inter tot scandala haereticorum gemit; videt per malas suasiones et fraudes rapi de gremio suo secreta malarum speluncarum, rebaptizari, exsufflari in eis Christum, occidi in eis non mortale illud suum quo homines sunt, sed illud quo in aeternum victuri sunt. Suadetur homini dicere, Non sum christianus, et justitia vocatur. Accessurus es ad episcopum, ait illi, vide ne dicas te esse christianum: si enim dixeris te esse christianum, non es accepturus; ut autem
Abbreviated transcription (Latin):
est.si in uistum. est. Iilud ergo uerum ius.
quod etiam iustum. ẽ: uide quid egeris:
non quia patiaris: Si ius fecisti inturiam.
tollant heretici quando forte aliquid pati¬
untur ex iussionibꝰ principum terrenoꝵ
non se numerent inter eos qui iuiuriam
accipiunt & dicant: Cee psalmus conso¬
latur me. ego enim dm̃ colo: qui iudiciũ
faciet iniuriam accipientib Recte quero
utrum in iuriam accipias: Si ius fecisti:
iniuria .ẽ. quã pateris. Si ius. ẽ. ex fuffla¬
re xp̃m: ius. ẽ. rebellis suꝑbia erigere al
ius non. ẽ: quicqͥd ꝓhoc pateris ius. ẽ:
Non es ergo de his qui patiuntur inui¬
riam: Legeo aliud manifestius ex euangło
Beati inquit qui ꝑsecutionem patiunt᷑.
Expecta: quia festinas: Quid dicis ego sũ:
łapecta inqłut totum legam: Audisti beati
qui ꝑsecutionem patiuntur: Iam tibi nes¬
cio quid ceperas arrogare: si ꝑmittis to¬
tum lego: Uide quia sequatur Beati qui
psecittionem patiuntur ꝓpter iusticiam:

Expanded text:
lud ergo verum jus, quod etiam justum est. Vide quid feceris, non quid patiaris. Si jus fecisti, injuriam ptollant haeretici, quando forte aliquid patiuntur ex jussionibus principum terrenorum; non se numerent inter eos qui injurias accipiunt, et dicant: Ecce Psalmus consolatur me; ego enim Deum colo, «qui judicium faciet injuriam accipientibus.» Recte quaero utrum injuriam accipias. Si jus fecisti, injuria est quam pateris. Jus est exsufflare Christum? jus est rebelli superbia erigere altjus non est, quidquid pro hoc pateris, jus est. Non es ergo de his qui patiuntur injuriam. Lego aliquid manifestius ex Evangelio: «Beati,» inquit, «qui persecutionem patiuntur.» Exspecta: quid festinas? quid dicis, Ego sum? Exspecta, inquam; totum legam. Audisti, «Beati qui persecutionem patiuntur;» jam tibi nescio quid coeperas arrogare. Si permittis, totum lego; vide quid sequatur. «Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam»
Abbreviated transcription (Latin):
taleꝰ qgaudes: ꝓmittitur in mortale & tristis. es.
Promitat᷑ tibi quod liberat te: cum liberan¬
dus & tamquã aliquo magno auxilio exul¬
tas: ꝓmittit᷑ ille liberator qui liberatore non
indiget: & quasi ad fabulam desꝑas: ue ta¬
lib cogitationib Longe ꝑegrinantur: ue¬
ra miseria & magna mors in eis: Appropinqua
incipe desiderare: incipe querere & agnosce¬
re eum aquo factus. es: Non enim deserit
opus suum: si ab oꝑe suo non deseratur
Conuertere ergo ad illum cui dicis: lau¬
dabo dnm inuita mea: psallam dõ meo quã¬
diu sum: Monet enim nos iam impletus tau¬
to spũ. iste & dicit quasi longe remotis. & lon¬
ge peregrinantib: & non solum nos solunt¬
am̃ non uolentib laudare: sed nondumuł
de dõ sꝑantibꝰ. Nolite confidere in principibꝰ: &
infilios hominum quibus non. ẽ. salus: In uno
filio hominis salus: Et in ipso non quia filius

Expanded text:
talis, et gaudes: promittitur immortalis, et tristis es! talis, et gaudes: promittitur immortalis, et tristis es! Promittitur tibi quod liberet te tecum liberandus, et tanquam aliquo magno auxilio exsultas: promittitur ille liberator qui liberatore non indiget, et quasi ad fabellam desperas. Vae talibus cogitationibus; longe peregrinantur: vere misera et magna mors in eis. Appropinqua, incipe desiderare, incipe quaerere et agnoscere eum a quo factus es. Non enim deseret opus suum, si ab opere suo non deseratur. Converte ergo te ad illum cui dicis, «Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo quamdiu sum.» Monet enim nos jam impletus tanto spiritu iste, et dicit quasi longe remotis, et longe peregrinantibus, et non solum Deum non volentibus laudare, sed nondum vel de Deo sperantibus: «Nolite confidere in principes, et in filios hominum, quibus» «non est salus.» In uno filio hominis salus; et in ipso non quia filius
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquando forte non erit: Immo eternũ
erit ipsum diu: & idõ uere diuerit: Nam
qui fiuem habet intempore: quãlibet lon¬
gum. sit aiu non .ẽ. Pallam deo meo quãm¬
dui sum. Interim bene laulabis anm̃ inui¬
ta mer psalles defuturo dõ tuo quam diu
es: Bene quic quid hic p̃sum̃dum . ẽ. de illo
spera: Nonnos deserat spes in ista ꝑegrinati¬
one & temptatione: in istis imꝓbitatib & inĩ¬
Quid ergo facieinus: Audi quid sequat᷑:
Nolite confidere inprincib: Frs magnum
negetium. huc accepimnus: Duuna uox ẽ.
desuꝑ sonat: Nouo enim modo nescio qua
infirmitate anima humana quando fuerit
tribulata hic desperat de deo: & uult p̾su¬
mere de homine. Dicatur homini in afflic¬
tione aliqua constituto. Est quidã o homo mag¬
nus: ꝑ quẽ possis liberari. Arridet: gaudet:
erigitur: dicatur illi liberat te ds̃: quasi des¬
peratione frigescit: Promittit᷑ auxilium mor¬

Expanded text:
Aliquando forte non erit? Imo aeternum Aliquando forte non erit? Imo aeternum erit ipsum diu, et ideo vere diu erit. Nam quidquid finem habet in tempore, quamlibet longum sit, diu non est. «Psallam Deo meo quamdiu sum.» 9. Interim bene, laudabis Dominum in vita tua, psallis de futuro Deo tuo quamdiu es. Bene: quidquid hic praesumendum est, de illo spera. Non nos deserat spes in ista peregrinatione et tentatione, in istis improbitatibus et insiQuid ergo faciemus? Audi quid sequatur: «Nolite confidere in principes.» Fratres, magnum negotium hic accipimus; divina vox est, et desuper sonat nobis. Modo enim nescio qua infirmitate anima humana, quando fuerit tribulata, hic desperat de Domino, et vult praesumere de homine. Dicatur homini in afflictione aliqua constituto, Est quidam homo magnus, per quem possis liberari: arridet, gaudet, erigitur. Quod si dicatur illi, Liberat te Deus: quasi desperatione frigescit. Promittitur auxilium mor
Abbreviated transcription (Latin):
negotium nr̃m ipsa laus erit: Ded quan¬
do hec: In uita mea Modo enim quid .ẽ.
fossem tibi dicere: mors mea. Unde mors
tua: Quia ꝑegrinor a domino. Si enim he¬
rere illi uita . ẽ: recedere ab illo mors. est.
Sed quid̃ ce consolatur spes: lamuiuis in
spe: de spe lauda: de spe canta: Unde mor
tua. ẽ. non cantes unde uiuis canta: Mor
tua ẽ. de meerore huiꝰ sełi: uiuis inspe
ta mea: Et quomodo laudabis dnmtu
um: fsallam dõ meo quã diu sum: Iualis
illa laudatio: Psallam dõ mneo quã diusum
Uidete fr̃s mei quale erit illud. eẽ. ubi lau¬
datio erit: sempiternũ. erit. eẽ. Cece modo
es. Nuinqͥd psallis dõ tuo quã du es: Ecce
psallebas: auertisti te ad aliquod negotium:
im non psallis & es. Ecce es & non psallis:
fortassis etiã cupiditate iuclinatus ad aliqͥd
non solum psallis. sed & offendis auditum
eius & e tamen luȩ erit laudatio ubi ꝗͣ¬
diues laudas : Ded quid ait quã diusũ:

Expanded text:
negotium nostrum ipsa laus erit. Sed quando hoc? «In vita mea.» Modo enim quid est? Posset tibi dicere, Mors mea. Unde mors tua? Quia peregrinor a Domino. Si enim haerere illi, vita est; recedere ab illo, mors est. Sed quid te consolatur? Spes. Jam vivis in spe; de spe lauda, de spe canta. Unde mors tua est non cantes; unde vivis, canta. Mors tua est de moerore hujus saeculi, vivis in spe ta mea.» 8. Et quomodo laudabis Dominum tuum? «Psallam Deo meo quamdiu sum.» Qualis illa laudatio, «Psallam Deo meo quamdiu sum?» Videte, Fratres mei, quale erit illud esse. Ubi sempiterna laudatio erit, sepiternum esse erit. Ecce modo es; numquid psallis Deo tuo quamdiu es? Ecce psallebas; avertisti te ad aliquod negotium, jam non psallis, et es: ecce es, et non psallis. Fortassis etiam cupiditate inclinatus ad aliquid, non solum non psallis, sed et offendis auditum ejus; et es tamen. Quae erit illa laudatio, ubi quamdiu es laudes? Sed quid ait, «quamdiu sum?»
Abbreviated transcription (Latin):
quã dui sumus incorpore: ꝑegrinamur
a d nõ: Iuare sic laudas dum: non ꝑfec¬
te. non stabiliter: Int̾roga scripturã:
quia corpus qͦd corrumpitur ad grauat
animã: Corpus qͥd corrumpit᷑ ad grauat
animã: & deprimit terrena in habitatio
sensũ multa cogitantem Tolle michi cor¬
pus qͦd aggrauat animam: & laudabo do¬
minum: tolle michi terrenã in habitati¬
ouẽ deprimentẽ sensum multa cogitan¬
tem: ut a multis inunũ cõnfluã & lauꝗe
dum: Iuandiu aut̃ ita sum: non possũ
p̃grauior: Quid ergo: Silebis & non lau¬
dabis ꝑfecte ãnin: Lauilabo d̾nĩn in
uita mea: Quid .ẽ. inuita mea: Spes
mea es tu. hic dicimus. portio inea non¬
ẽ. qm̃ & malus homo ꝑegrinat᷑ hic: & bo¬
nus homo ꝑegrinatur hic: Non enim
non ambo adimũ locum: Duo erunt
Rauꝑ ulcerosus ad ianuã dititis iacens.
& diues indittus purpura & bysso in
epulis cotidie splendidis. ambo hic erãt
ambo hic transierunt: sed non adunũ

Expanded text:
quandiu sumus in corpore, peregrinamur quandiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino. Quare sic laudas Dominum, non perfecte, non stabiliter? Interroga Scripturam, qui corpus quod corrumpitur aggravat Quia «corpus quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem» . Tolle mihi corpus quod aggravat animam, et laudo Dominum; tolle mihi terrenam habitationem deprimentem sensum multa cogitantem, ut a multis in unum confluam, et laudo Dominum: quamdiu autem ita sum, non possum, praegravor. Quid ergo? silebis, et non laudabis perfecte Dominum? «Laudabo Dominum in vita mea.» 7. Quid est, «in vita mea? Spes mea es tu» hic, dicimus: «portio» m et malus homo peregrinatur hic, et bonus homo peregrinatur hic. Non enim non ambo ad unum. Duo erant; pauper ulcerosus ad januam jacens divitis, et dives indutus purpura et bysso, in epulis quotidie splendidis: ambo hic erant, ambo hinc transierunt, sed non ad unum
Abbreviated transcription (Latin):
modulo tirõ sonat os nrm: Parturit cor
nriñ laudes dei Et quid. ẽ. quod laudamꝰ:
Magnum .ẽ. quod laudamus: seu quo lau¬
damus adhuc infirmum est. Iuando implit
laudator excellentiam laudati: Ecce homo
stat: cantat deo aliquando plirius. & sepe la¬
bia mouentur ad cantum: cogitationes aut̃
nrã ꝑdiuersas cupiditates uel curas nego¬
tiorum hac atq illac fluitabat: quasi de su¬
per adtendat ipsa mens affluitatem hac atq
illac: & eius in quietudinem molestiaꝵ qͣ¬
si conuersa alloquitur: lauda anima mei
dominum: Quid ẽ. quod de aliis reb satagi:
Quid ẽ. quod te occupat cura rerum ter¬
renaꝵ atq mottalium: sta mecum lau
da anm̃: & quasi ipsa anima p̃grauata
& non ualens ita con sistere ut dignum
Quid.ẽ. inuita mea. Quia modo in mor¬
te mea sum: Ergo priꝰ exhortare te & dic:
lauda anima mea dnin Respondet tibi
anima tua: Laudabo quantum possum
tenuit̃: exilit̃ infirmit̃:. Quare: Quia

Expanded text:
modulo nostro sonat os nostrum, parturit cor modulo nostro sonat os nostrum, parturit cor nostrum laudes Dei? Et quid est quod laudamus? Magnum est quod laudamus; sed quod laudamus adhuc infirmum est. Quando implet laudator excellentiam laudati? stat, cantat Deo aliquanto prolixius, et saepe labia moventur ad cantum, cogitatio autem penostra per diversas cupiditates vel curas negotiorum hac atque illac fluitabat. Quasi desuper attendit ipsa mens ad fluitantem hac atque illac, et ejus inquietudine molestiarum quasi conversa alloquitur: Lauda, anima mea, Dominum, quid est quod de aliis rebus satagis? quid est quod te occupat cura rerum terrenarum atque mortalium? Sta mecum, lauda Dominum. Et quasi ipsa anima praegravata, et non valens ita consistere ut dignum Quid est in vita mea? quia modo in morte mea sum. Ergo prius exhortare te, et dic: Lauda, anima mea, Dominum. Respondet tibi anima tua: Laudo quantum possum, tenuiter, exiliter, infirmiter. Quare? quia
Abbreviated transcription (Latin):
cabis inferiora: diautem recedas asuꝑiorȩ:
ista tibi insupplicium conuertentur: Sie
enim factum. ẽ. frs̃ mei Accipit homo cor¬
pus tamquã infamulatum: Anĩ. autẽ do¬
minum: habens seruum corpus: habens
supra se conditorem: infra sȩ quoa sub illo
conditum. est. In medio quodła loco anima¬
rationalis constituta legem accepit herere
a meliore. Trahitur ab inferiore: deseruit
ergo meliorem: Non potest regere quod re¬
gebat: quia regi noluit a quo regebatur:
Modo ergo redeat: laudet.⁊ consilium sibi
ex luce dei det ipsa anima ꝑrationalem m̃¬
tem: unde concepit consilium ficum uet̃¬
nitate auctoris sui: Legͣt ibi quid da tre¬
mendum: laudandũ: amandum: deside¬
randum & appetendum: Nondum tenet:
nondum capit: coruscatione quatła ꝑtri¬
gitur : non. est. tam ualida ut maueat ⁊ibi:
Itaq colligit se adsanitatem quandã: & di¬
cit: lauda anima mea dnm̃ Et quid. est.
frs: Nonne laudamus donuiuum: Nouue
cotidie nos cantamus: Nonne cotidie pro

Expanded text:
cabis inferiora; si autem recedas a superiori, ista tibi in supplicium convertentur. Sic enim factum est, fratres mei: accepit homo corpus tanquam in famulatum, Deum autem Dominum habens, servum corpus, habens supra se Conditorem, infra se quod sub illo conditum est; in medio quodam loco rationalis anima constituta, legem accepit, haerere a meliore. Trahitur ab inferiore, deseruit ergo meliorem. Non potest regere quod regebat, quia regi noluit a quo regebatur. Modo ergo redeat, laudet. Consilium sibi ex luce Dei dat ipsa anima per rationalem mentem, unde concipit consilium fixum in aeternitate auctoris sui. Legit ibi quiddam tremendum, laudandum, amandum, desiderandum et appetendum: nondum tenet, nondum capit; coruscatione quadam perstringitur, non est tam valida ut maneat ibi. Itaque colligit se ad sanitatem quamdam, et dicit, «Lauda, anima mea, Dominum.» 6. Et quid est, fratres? Nonne laudamus Dominum? nonne quotidie hymnum nos cantamus? nonne quotidie pro
Abbreviated transcription (Latin):
in uoce p̃conis agnosco uidicem: Noneris
tu plane auctor salutis mȩȩ: ille erit de
quo securus sum. de te incerte̾s sum Si
non sis arrogans: non ego solus de te incer¬
tus sum. sed & tu de te: Ab illo ergo michi
salus qui.ẽ. suꝑ omnia: quia ani. ẽ. salus:
Tu inter filios hominũ ⁊ tu inter princip¬
es: sed audio uocem psalmq: nolitẽ fi¬
dere in principes: & in filibs hominum
num: Qui sunt isti filii hominum: Auid
suit uis scire: Exiet spẽ eius & reuerte¬
tur interram suam Ecce totum quod
Subito exiet spc̃ eius: & reuertetur in
terramn suam: Numquid quando uult
exiet sp̃c eius: exiet & quando non uult
exiet & quando nescit: reuertetur inter¬
ram suam: Ereiite spũ: caro reuertet᷑
interram: Sed quia caro erat que sic lo¬
quebatur.: de me enim p̃sume xego tibi
tibi do: non dicerent nisi de quib dictũ

Expanded text:
in voce praeconis agnosco judicem. Non eris in voce praeconis agnosco judicem. Non eris tu plane auctor salutis meae: ille erit de quo securus sum; de te incertus sum. Si non sis arrogans, non ego solus de te incertus sum, sed et tu de te. Ab illo ergo mihi salus, «qui est super omnia;» quia «Domini est salus.» Tu inter filios hominum, tu inter principes: sed audio vocem Psalmi, «Nolite confidere in principes, et in filios hominum, num, quid sunt isti filii hominum? Quid sunt vis scire? «Exiet spiritus ejus, et revertetur in terram suam.» Ecce totum quod Subito exiet spiritus ejus, et revertetur in terram suam. Numquid quando vult, exiet spiritus ejus? Exiet, et quando non vult exiet, et quando nescit revertetur in terram suam. Exeunte spiritu, caro revertetur in terram. Sed quia caro erat quae sic loquebatur De me enim praesume, et ego tibi do, non dicerent nisi illi de quibus dictum
Abbreviated transcription (Latin):
idõ in illo salus: quia añs salus: Dicit enim aliꝰ
psalmu Dnĩ. ẽ. salu: & saꝑ popłm tuum bene¬
dictio tua: t̾ine causa sibi arrogant homines.
quia dant salutem: Sibi dent: Responde suꝑbo
homini: Gloriaris quia dicis te dare mͥ salutẽ:
Tibi dabe: Na si habes eam: Considerans bene
fragilitatẽ tium: uides quia nondum habes:
Ergo noli monere. ut expectem ate: sed ex¬
pecta mecum: Nolite ᷤᷤ fidere in principib &
infilios hominum inquib non.ẽ. salus: Ecce
nescio qui principes ꝓcedunt nescio unde
& dicunt ego baptito: & ego qͦd dedero hoc
ẽ. scm̃: & si ab alio acceꝑis. nichil accepisti
Si a me acceperis: aliquiad accepisti: O homo:
princeps. inter filios hominum uis. ẽẽ:
& int̾ principes quib non . ẽ. salus. Idõ ẽgo
habeo salutem: quia tu michi das: Tuum.
Dicatꝰ & fistula quod ipsa dat aquã. dicat &¬
canalis quia ipse emanat: dicat & p̃co qͥa
ipse liberat: Ego in aquã adtendo fontẽ:

Expanded text:
Ideo in illo salus, quia «Domini est salus.» Dicit enim alius psalmus: «Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua» . Et sine causa sibi arrogant homines quia dant salutem. Sibi dent. Responde superbo homini: Gloriaris, quia dicis te dare mihi salutem; tibi da. Vide si habes eam. Considerans bene fragilitatem tuam, vides quia nondum habes. Ergo noli monere ut exspectem a te, sed exspecta mecum. «Nolite confidere in principes, et in filios hominum, quibus non est salus.» Ecce nescio qui principes procedunt, nescio unde, et dicunt: Ego baptizo, et ego quod dedero, hoc est sanctum: et si ab alio acceperis, nihil accepisti; si a me acceperis, aliquid accepisti. O homo, o princeps, inter filios hominum vis esse, et inter principes quibus non est salus? Ideo ergo habeo salutem, quia tu mihi das? Tuum Dicat et fistula quia et ipsa dat aquam; dicat et canalis quia ipse manat; dicat et praeco quia et ipse liberat. Ego in aqua attendo fontem,
Abbreviated transcription (Latin):
Omnino habet oculos fides: & maiores
oculos & potentiores & fortiores. Hic ocu¬
li neminẽ deceperunt: hic oculi sint
semꝑ in dominum: utͦ ipse euellat de hil
laqueis pedes tuos. Uia peccatoꝵ placet
tibi quia lata. ẽ : & multi per eam am¬
bulant: Latitudinẽ eius uides: finem
eius non uides: Ecce ubi finitur p̃cipiĩ
est: ubi finitur ꝓfunditas quedam ba¬
ratri .ẽ. tribulantes & spatiantes: in ista
uia infine merguntur: sed extendere
oculo non potest. idtas ipsum finem
crede ei qui uidet: Et quis. ẽ. homs qui
iudetꝰ: forte nemo hominum: sed añs dĩ

Expanded text:
Omnino habet oculos fides; et majores Omnino habet oculos fides; et majores oculos, et potentiores et fortiores. Hi oculi neminem deceperunt; hi oculi sint semper in Dominum, ut et ipse evellat de his laqueis pedes tuos . Via peccatorum placet tibi, quia lata est, et multi per illam ambulant; latitudinem ejus vides, finem ejus non vides. Ecce ubi finitur, praecipitium est; ubi finitur, profunditas quaedam barathri est: laetantes, exspatiantes in ista via, illo fine merguntur. Sed extendere oculos non potes, ut videas ipsum finem: crede ei qui videt. Et quis est homo qui videt? Forte nemo h
Abbreviated transcription (Latin):
Destituta anima in scło: ipsa sibi speret
ad uitorium dei Quic quid hic habue¬
ris: aurum habes. p̃sumpsisti inde: iam
non es ꝓselitus: non es orphanus: non ui¬
dua numeraris: Amicum habes si de il¬
lo p̃sumpseris & dm̃ dimiseris non es de¬
stitutus Habes hȩc omnia. non uide p̾su¬
nus: non inde suꝑbis: pupillus dei es &
uidua dei: Suscepit ergo destitutos:
Hoc dixit suscipit pupillium: suscipit
que dicimus: Quis pupillus: Quȩ ui¬
dua: Quod regium celoꝵ: & quȩ pena
quod uideo: ad hoc uiuam: manduce¬
mus & bibamus. cras enim moriem᷑:
Uidete ne tales aliquid ꝑsuadeant.
ne ꝑ aurem in cor intrent: Spinas in¬
ueniant in aurib tus: qui ceperit sic
intrare punctus abscedat. corrumpunt
enim bonos mores colloquia mala: Sed
forte hic dicturus. es. Quare ergo felices
ro. Noli telare inpeccatorib. quiã accipiant
uides: quid illis seruetur non uides. Et
unde inquit uideo: quod non uides:

Expanded text:
Destituta anima in saeculo, ipsa sibi speret Destituta anima in saeculo, ipsa sibi speret adjutorium Dei. Quidquid hic habueris, aurum habeas; praesumpsisti inde? Jam non es proselytus, non es orphanus, non in vidua numeraris. Amicum habes: si de illo praesumpseris, et Deum dimiseris, non es destitutus. Habes haec omnia; non inde praesumis, non inde superbis? Pupillus Dei es, et vidua Dei. Suscipit ergo destitutos; hoc dixit: suscipit pupillum, suscipit equae dicimus. Quis pupillus? quae vidua? Quod regnum coelorum? et quae poena quod video, ad hoc vivam: «Manducemus et bibamus, cras enim moriemur.» Vide ne tales aliquid persuadeant: ne per aurem in cor intrent, spinas inveniant in auribus tuis; qui coeperit sic intrare, punctus abscedat. «Corrumpunt» enim «mores bonos colloquia mala» . Sed forte hic dicturus es: Quare ergo felices ro. Noli zelari in peccatores. Quid accipiant, vides; quid illis servetur, non vides? Et unde, inquit, video quod non videtur?
Abbreviated transcription (Latin):
negotium suum: equid̃e & istis ds̃
opitulatur: & in omnib officris ge¬
neris humani bonum opus facit qui
pupillo consulit: qui uiduam non dese¬
rit. sed scđm quaendam modum omnes
prpilli sumus absente patre: mor
ratis fr̃s. quia anima non moritur ui¬
uunt parentes nr̃i & magis absentib pa¬
tribus sunt pupilli Qui pupilli sunt
si mali fuerint inpetͣus uiiunt: sibo¬
ni fuerint in requie uiuunt: Omnia
integra sunt creatori: tamen nos quã¬
dui sumus in corpore hoc ꝑegrinatio¬
nis locum in colimus: absens. ẽ. pater
nr̃: ad quem clamamus pater nr̃. qui
es incelis Iaeo eccła uidua: quasi ab¬
seute sponso. absente uiro: ueniet ille
qui illam modo ꝓtegit non uisus sed de¬
sideratus: Magno enum desiderio rapinͦ
&amorem eius quem non nouimius de¬
sideratus inherebimus ampleribus uisi
si non dum uisi fide detinemur: Ergo
pupillum & uiduam quid uoluit intel¬
ligi fr̃s. Pestitutos omni ope & auxilio.

Expanded text:
negotium suum. Equidem et istis Deus negotium suum. Equidem et istis Deus opitulatur, et in omnibus officiis generis humani bonum opus facit, qui pupillo consulit, qui viduam non deserit: sed secundum quemdam modum omnes pupilli sumus, absente patre, non ratis, fratres, quia anima non moritur, vivunt parentes nostri; et magis absentibus patribus sunt pupilli, qui pupilli sunt: si mali fuerint, in poenis vivunt; si boni fuerint, in requie vivunt: omnia integra sunt Creatori. Tamen nos quamdiu sumus in corpore hoc, et peregrinationis locum incolimus, absens est Pater noster, ad quem clamamus, «Pater noster, qui es in coelis» . Ideo Ecclesia vidua, quasi absente sponso, absente viro. Veniet ille, qui illam modo protegit, non visus, sed desideratus. Magno enim desiderio rapimur, et amore ejus quem non videmus, desideramus. Inhaerebimus amplexibus visi, si nondum visi fide detinemur. Ergo «et pupillum et viduam» quid voluit intelligi, fratres? Destitutos omni ope et auxilio.
Abbreviated transcription (Latin):
ditus: iste non illi fuerunt graues cõ¬
pedes: cum ipsis compedib toto orbe
euangłium p̃dicauit: Sp̃c caritatis
rapuit compedes: & circuiuit quan¬
tum potuit: Sed tamen quid ait:
Concupiscentiã habe̾s dissolui. & ẽẽ.
dib mortalitatis: & tamen miscđia ad
adhuc uolebat. eẽ. in compedib ꝓpt̃
allos compeditos quib ministraret:
manere inquit in carue necessarium
ꝓpter uos: Dominus ergo soluit com¬
Quia erecti erant: Quare eriguntur:
Quia humiliati sunt: Cecidit atq eli
retur qui cecidit᷑. Pominus sapientes
facit cecos: dñs diligit ustos: Ideo
tinus iusti: que adiodũ habenis. Dñs
custodit ꝓselitos: Proseliti: aduenȩ
sunt: Omĩs eccła gentium ꝓselita. ẽ.
aduentia . ẽ. ad patres non de carue
eoꝵ nata: sed imitando filia: dñs tam̃
custodit non aliquis homo: Orpha¬
num & uiduam suscipiet: Nemo pu¬
tet quasi pupillum ꝓpter heredita¬
tem: aut uiduam ꝓpt̾ nescio quod

Expanded text:
ditus iste! Non illi fuerunt graves comditus iste! Non illi fuerunt graves compedes; cum ipsis compedibus toto orbi Evangelium praedicavit: spiritus charitatis rapuit compedes, et circuivit quantum potuit. Sed tamen quid ait? «Concupiscentiam habens dissolvi, et esse dibus mortalitatis. Et tamen misericordia adhuc volebat esse in compedibus, propter alios compeditos, quibus ministraret: «Manere,» inquit, «in carne, necessarium propter vos» . «Dominus» ergo «solvit comQuia erecti erant. Quare eriguntur? Quia humiliati sunt. Cedidit atque eliretur qui cecidit? «Dominus sapientes facit caecos; Dominus diligit justos.» Ideotenus justi? Quemadmodum habes, «Dominus custodit proselytos.» Proselyti, advenae sunt. Omnis Ecclesia Gentium, proselyta est. Adventitia enim est ad patres, non de carne eorum nata, sed imitando filia. Dominus tamen custodit, non aliquis homo. «Orphanum et viduam suscipiet.» Nemo putet quasi pupillum propter haereditatem, aut viduam propter nescio quod
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes facit cecos: id .ẽ. eos qui cecist̃
facit sapientes: Optime ꝑ hanc sentruti¬
am exposuit nobis omnes suꝑiores: ne
forte cum dixisset. dñs soluit compedi¬
tos: ad illos compeditos referremus qͥ
dñis sius: quod autem dtrit erigit eli¬
sos occurreret nobis aliquis aut offen¬
dens & cadens: aut equo lapsus: A lii
casus sunit. aliȩ compedes: quomodo
sunt aliȩ tenebrȩ & ali alite: In eo quod
dtrit. sapientes facit cecos: noluit. hec¬
dicere illuminat cecos: ne & in hoc caͬna¬
naliter intelligeres. sicut illuminatus
.ẽ. a domino: euius oculos luto de spu¬
to facto inunrit. & saluum eum fecit:
Nae tale aliquit sperares etiam eum
de spiritalib loquitur. ostendit quã¬
compediti. sic eriguntur elisi:
Unde ergo sumus compediti Unde
elisi: Corpus nrm: ornamentum nob̃
fuit: Pec cauimus. & compedes inde ac¬
cepimus Que sunt compedes nr̃ȩ :
Mortalitas ipsa: Audi apłm quia &

Expanded text:
sapientes facit caecos;» id est, eos qui caeci sunt sapientes facit caecos;» id est, eos qui caeci sunt facit sapientes. Optime per hanc sententiam exposuit nobis omnes superiores: ne forte cum dixisset, «Dominus solvit compeditos,» ad illos compeditos referremus, qudominis suis; quia autem dixit, «Erigit elisos,» occurreret nobis aliquis, aut offendens et cadens, aut equo lapsus. Est alius casus, sunt aliae compedes; quomodo sunt aliae tenebrae et alia lux. In eo quod dixit, «Sapientes facit caecos;» noluit dicere, Illuminat caecos, ne et hoc carnaliter intelligeres; sicut illuminatus est a Domino, cujus oculos luto de sputo facto inunxit, et salvum eum fecit : ne tale aliquid sperares, cum de spiritualibus loquitur, ostendit quamcompediti, sic eriguntur elisi. Unde sumus ergo compediti? unde elisi? Corpus nostrum ornamentum nobis fuit: peccavimus, et compedes inde accepimus. Quae sunt compedes nostrae? Mortalitas ipsa. Audi apostolum Pa
Abbreviated transcription (Latin):
& subtilib quia tu pascis. & dio fameliẽ
potest pascere me. id.ẽ. peccator non potest
dare scm̃ : famelicus pascere potest: langui¬
dus potest sanare: ligatus potest soluere:
Ista sunt ueluti magna & subtilia quib
deupiunt imꝑitos: Claudat illi os psal¬
mus iste: Dat escam esurientib. Cece ni¬
lam escãt seruat dilectis suis: Si habent
aliam famem: habent aliam escam: Iue-
ramus primo famem ipsoꝵ: & inuemiemꝰ
escam ipsoꝵ: Beati qui esuriunt & sitiunt
iusticiam: qm̃ ipsi saturabuntur: Famelici
dei eẽ debemus: ante ianuam conspectus
illius. in orationib mendicemus: Ipse dat
escam esurientib Quid . ẽ. quod te he¬
retice iactas: quia tu soluis tu erigis. tu
illuminas: Uidelicet quia tu iam¬
liberatus. es & iustus: & tu lumen es:
absit. Suꝑius adtendo. nolite fidere in
principib ᷤ infilios hominum quib non
est. salus: non ipsi dant salutem: Ergo
rẽcedant de medio heretici: dominus
soluit cõpeditos: dẽs erigit elisos: Dñs

Expanded text:
 dic: Famelicus potest pascere? id est, peccator potest dare sanctum? Famelicus potest pascere? languidus potest sanare? ligatus potest solvere? Ista sunt veluti magna et subtilia, quibus decipiunt imperitos. Claudat illis os psalmus iste: «Dantem» «escam esurientibus.» Ecce nilam escam servat dilectis suis? Si habent aliam famem, habenramus primo famem ipsorum, et inveniemus escam ipsorum: «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Famelici Dei esse debemus: ante januam conspectus illius in orationibus mendicemus; ipse «dat escam esurientibus.» Quid est quod te, haeretice, jactas quia tu solvis, tu erigis, tu illuminas? Videlicet quia tu liberatus jam es, et tu stas, et tu lumen es? Absit. Superius attende: «Nolite confidere in principes, et in filios hominum, a quibus non est salus.» Non ipsi dant salutem. Ergo recedant haeretici de medio. «Dominus solvit compeditos; Dominus erigit elisos; Dominus