comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runt memorati ꝓconsulis iussionem. cum
aforis erant a communione ur̃a. et eiusdẽ
communionis ur̃ȩ inimici in iudiciis publi¬
cis arguebantur. et expellendi de locis deo
summo consecratis tanquam sacrilegi pe¬
tebantur. Ex quolibet gͦ numero fuerint. ꝗͣꝗͣ
illo cempore auobis alienati baptitare potu¬
eiunt: Quomͦ cum his quos extra communi¬
onem ur̃am baptirauerunt non expiatis alio
baptismate redierunt: In quo facto non uos
reprehendimꝰ. quod baptismum xp̃i nequa¬
quam sacrilegum etiã in scismate sacrilego co¬
gnouistis. quod hominum ꝑuersitate corre¬
cta. illud quod etiam in ꝑuersis rectum fuerit
approbastis. quod humana uicia cum diui¬
nis signaculis ñ confudistis. quod dona ȩcełiȩ
quȩ preter ȩccłiam qͦ haberi & dari ad habenti¬
um et accipientium supplicium potuerunt.
nec in damnatis damnanda. nec in receptis
mutanda censuistis. Nec illud rep̃hendimus.

Expanded text:
runt memorati proconsulis iussionem, cum runt memorati proconsulis iussionem, cum a foris erant a communione uestra et eiusdem communionis uestrae inimici in iudiciis publicis arguebantur et expellendi de locis deo summo consecratis tamquam sacrilegi petebantur. Ex quolibet ergo numero fuerint — quamillo tempore a uobis alienati baptizare potuerunt? quomodo cum his. quos extra communionem uestram baptizauerunt, non expiatis alio baptismate redierunt? in quo facto non uos reprehendimus, quod baptismum Christi nequaquam sacrilegum etiam in schismate sacrilego cognouistis, quod hominum peruersitate correcta illud, quod etiam in peruersis rectum fuerat, adprobastis, quod humana uitia cum diuinis signaculis non confudistis, quod dona ecclesiae, quae praeter ecclesiam quoque haberi et dari ad habentium et accipientium supplicium potuerunt, nec in damnatis damnanda nec in receptis mutanda censuistis. Nec illud reprehendimus,
Abbreviated transcription (Latin):
uationis huius contaminatione fuseatur
in mustitana positus ciuitate dõ omnipo¬
tenti parietes consecratos. et ȩccłiam uene¬
randam. quasi quadam obsessione credid̃
retinendam. Hunc etiam pretextatus in as¬
suritanis partib mitatur. S eum ȩquita¬
tis tuȩ innotesceret potestati consortiũ sac̾¬
dotum iussisti ut gesta destantur. exploso oĩ
contradictionis effectu. sacratissimis sacerdo¬
tib aꝓfanis mentib eccłias uendicatas opor¬
tere restitui. Uides nempe usq adhuius po
stulationis diem ab illo prestitutȩ dilationi
quod trium fere mensium tempus efflurerit.
Producitur autem istȩ conflictus quantum
ex gestis ꝓ consularib & municipalib inda¬
gare potuimus. usq adtheodorum ꝓconsu¬
lem: hoc ẽ usq ad anni alterius diem. xił.
iat̾. Quo die clerici & semores agentes sub
rogato ep̃o qui in locum damnati pretex¬
tati assuritani fuerat subrogatus. allegaue¬

Expanded text:
vationis hujus attaminatione fuscatus, vationis hujus attaminatione fuscatus, in Mustitana positus civitate, Deo omnipotenti parietes consecratos, et Ecclesiam venerandam quasi quadam obsidione credidit retinendam. « Hunc etiam Praetextatus in Assuritanis partibus imitatur. Sed cum aequitatis tuae innotesceret potestati consortium sacerdotum, jussisti, ut gesta testantur, exploso omni contradictionis effectu, sacratissimis sacerdotibus a profanis mentibus Ecclesias vindicatas oportere rstulationis diem ab illo praestitutae dilationis quod trium fere mensum tempus effluxerit. producitur autem iste conflictus, quantum ex gestis proconsularibus et municipalibus indagare potuimus. usque. ad Theodorum proconsulem, hoc est usque anni alterius diem XI Kl Ian, quo die clerici et seniores agentes sub Rogato episcopo, qui in locum damnati Praetextati Adsuritani fuerat subrogatus, allegaue
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ȩccłiȩ catholicȩ sc̃itatem uir memoriȩ cie¬
nerabilis ab errore ꝑfidiȩ donatꝰ assereret. eiꝰ
nomen et cultum mundi pene docius obser¬
uantia nutrita coluit. S cum eius religioniᷤ
laudandum mirandumq ꝓpositum mari¬
miani cuiusdam uenena polluerent: multoꝵ¬
cȩtus antistitum in unum deo conspirante
collectus. hominem uł potius pestem quȩ
suꝑnȩ displicuit maiestati. etiam pure men¬
tisꝓpria coertione dampnauit. Eos quoq qͦs
aliene presumptionis error traxerat portu pͥ¬
mo ꝓposito penitendi. si reuerti cuperent intͣ
tempus ad religionis tramitem destitutum.
pari iuigoris admonitione compescuit. Sed
sius institutis iniquitas delectatur. & semet ip¬
sam non deserit cum semel precipitata corru¬
erit̃. Idem namq maximianus ceptam
nutrit audatiam. et alios sibimet conso¬
tiat ad furorem. Inder quos etiam felicianꝰ
quidam. qui primo recta sect̾atus. depra¬

Expanded text:
:cum ecclesiae catholicae sanctitatem uir memoriae ue:cum ecclesiae catholicae sanctitatem uir memoriae uenerabilis ab errore perfidiae Donatus adsereret, in eius nomen et cultum mundi paene totius obseruantia nutrita coaluit. sedcum eius religionis laudandum mirandumque propositum Maximiani cuiusdam uenena polluerent, multocoetus antistitum in unum Deo conspirante collectus, hominem vel potius pestem, quae supernae displicuit majestati, etiam purae mentis propria coercitione damnavit. « Eos quoque, quos alienae praesumptionis error attraxerat, portu primo proposito poenitendi, si reverti cuperent intra tempus ad religionis tramitem praestitutum, pari vigoris admonitione compescuit. Sed suis institutis iniquitas delectatur, et semetipsam non deserit, cum semel praecipitata corruerit. Idem namque Maximianus coeptam nutrit audaciam, et alios sibimet consociat ad furorem. « Inter quos etiam Felicianus quidam, qui primo recta sectatus, depra
Abbreviated transcription (Latin):
unt. si laqueos diaboli quos resoluere atq rũ¬
pere deberent. constrictius implicant & obuol¬
uunt: Adhuc accipe unde uehementuis &e
utinam cum aliquo fructu correctionis eru¬
bescant. Inmemorato concilio bagaiensi dies
& consul asscriptus ẽ. non solum qua decre¬
tum concilii conditum ẽ. uerum etiam ipsiꝰ
dilationis. Ergo adie. uiii. kalendarum ma-¬
iarum post consulatum theodosii augusti
ter & abundantius.qui dies ẽ concilii baga¬
iensis. usq ad uuii kł ian. qui dies ẽ dilatio¬
nis oc̾to menses ferme numerantur. Inueni¬
tur autem postulatio apud herodem ꝓcon¬
sulem. uide quanto post. dicta aduersus feli¬
cianum & pretextatum de mustitanis & as¬
suritanis locis excludendis. cuius pauca sub¬
gine in secretario pretorii. titianus dixit. Pere¬
grinus prb̃r. et senores ȩccłiȩ mustitanȩ et ad¬
suritane regionis tale desiderium ꝓsecunt᷑.¬

Expanded text:
unt? si laqueos diaboli, quos resoluere atque abrumunt? si laqueos diaboli, quos resoluere atque abrumpere deberent, constrictius implicant et obnoluunt, adhuc accipe, unde uehementius et utinam cum aliquo fructu correctionis erubescant. In memorato concilio Bagaiensi dies et consul adscriptus est non solum qua decretum concilii -conditum est, uerum etiam ipsius dilationis. ergo a die VIII Kalendarum Maiarum post consulatum Theodosii Augusti ter et Abundantii, qui dies est concilii Bagaiensis, usque ad VIII Kalendas Ian, qui dies est dilationis, octo menses ferme numerantur. inuenitur autem postulatio apud Herodem proconsulem uide quanto post dicta aduersus Felicianum et Praetextatum de Mustitanis et Adsuritanis locis excludendos, cuius pauca subgine in secretario praetorii Titianus dixit : Peregrinus presbyter et seniores ecclesiae Mustitanae et Adsuritanae regionis tale desiderium prosequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
dimus ianuam ut integri honoris ac fidei regͥs¬
si habeant fundamenta. quam si quisqͣm ingdi
nequiuent pigra segnitia. sciat sibi ad om̃s ue¬
males aditus sua uoluntate uiam ẽẽ subducta
Manebit enim circa eos dicta sententia. & post
prestit᷑um diem redeuntib fira penitentia. Cer
te iam ꝑspicis desertissime in illos potius a
quib audisti mendatium omĩa retorquere
debers quȩ innos tanquam mentiti de hac
re fucrimus dicenda arbitratus es. Certe per¬
spicis illos duos de quib agimus. ex eoꝵ ẽẽ
numero. qui cum maximano duodecim si¬
ne dilatione damnati sunt. non exeoꝵ quib
redeundi tempus indultum ẽ. Certe liquet.
claret. eminet. concerni. obscurari. obtegi
nullomͦ potest. quod tanta eloquentia is a
quo sententia illa dicta ẽ discreuit. illustrauit.
expressit.Cur uerba adhuc dantur: Cur con¬
tra lucidissimam ueritatem ꝓ manifesto erro¬
re contenditur: Cur homines seipsos decipi¬

Expanded text:
dimus ianuam, ut integri honoris ac fidei regresdimus ianuam, ut integri honoris ac fidei regressi habeant fundamenta. quam si quisquam ingredi nequiuerit pigra segnitia, sciat sibi ad omnes ueniales aditus sua uoluntate uiam esse subductam. manebit enim circa eos dicta sententia et post praestitutum diem redeuntibus fixa paente iam perspicis, uir disertissime, in illos te potius, a quibus audisti mendacium, omnia retorquere debere, quae in nos, tamquam mentiti de hac re fuerimus. dicenda arbitratus es. certe perspicis illos duos, de quibus agimus, ex eorum esse numero, qui cum Maximiano duodecim sine dilatione damnati sunt, non ex eorum, quibus redeundi tempus indultum est. certe liquet claret eminet, concerni obscurari obtegi nullo modo potest, quod tanta eloquentia is a quo sententia illa dicta est discreuit inlustrauit expressit. cur uerba adhuc dantur? cur contra lucidissimam ueritatem pro manifesto errore contenditur? cur homines se ipsos decipi
Abbreviated transcription (Latin):
quidum facinori intersunt illicito incestui le¬
nocinium prebuerunt. dĩ p̃sidentis arbitrio.
uniuersalis concilii ore uendico damnatos
ẽt cognoscite. Quid plenius quid manifestius.
quid expressius dici potest: Audi iam quib
dilatio temporis imꝑtita sit. ut uideas eos eẽ
qui non interfuierunt. quando marimiano cũ
ordinaretur manus impositȩ sunt. Eos autẽ
inquit quos sacrilegi surculi non polluere plan¬
tana. idest qui amarimiani capite ꝓprias ma¬
nus uerecundo pudore fidei retiaxerunt. ad ma¬
trem ȩccłiam redire ꝑmisimus. Hos cernis quẽ¬
admodum non dicant ẽẽ danmatos. s cunc eadẽ
damnationis sententia retinendos. si transacto
die constituto redire noluerint. Quem diem ita
constituunt. Ac ne angustum inquit redeunti
bus tempus spem salutis artatȩ diei pressura
subducat. agnoscentib quib licet. manentib
precedentib statutis. uniuersis usq in diẽ octa¬
uo kł ianuarii ꝓximȩ futuram agritioniᷤ pan¬

Expanded text:
lenocinium praebuerunt, dei praesidentis arbitrio uniuersalis concilii ore ueridico damnatos esse cognoscite. quid planius, quid manifestius, quid expressius dici potest? Audi iam quibus dilatio temporis impertita sit, ut uideas eos esse qui non interfuerunt, quando Maximiano, cum ordinaretur, manus inpositae sunt: eos autem, inquit, quos sacrilegi surculi non polluere plantaria, id est qui a Maximiani capite proprias manus uerecundo pudore fidei retraxerunt, ad matrem ecclesiam redire permisimus. hos cernis quemadmodum non dicant esse damnatos, sed tunc eadem damnationis sententia retinendos, si transacto die constituto redire noluerint, quem diem ita constituunt: bus tempus spem salutis artatae diei pressura subducat, agnoscentibus quibus licet, manentibus praecedentibus statutis, uniuersis usque in diem octauum Kt Ianuariarum proxime futurarum agnitionis pan
Abbreviated transcription (Latin):
gere. quod tibi dixerunt. Nondum discutio
quam uerũ dixerint. nondum ostendo qͣm mira
impudentiȩ cecitate mentiti sint. Ccrte cũ dehi ᷤ
quos maximianistas appellaui. et damnatoᷤ
urõium concilio et receptos in epłã mea ꝑlege¬
res. sicut scribis ualde ꝑmotus es. Quippe cũ
adhuc. uerbis enm tiis utar quid haberet ue¬
utas ignorares. Deniq statim sic̃ narras ex ũns
ep̃is diligentius inquisisti. atq ipsis docenti¬
bus et decretum concilii. et sententiam in eoᷤ
qui damnati sunt dict̾am. et rei totius ordi¬
uem cognouisti. Et quia et me quid gestum
sit ignorare credebas quid ueritas haberet hor¬
tatus ut discerem. ita deinceps cuncta narra¬
sti. Uide quia in hac causa uerba tua ipsa po¬
no ex epła tua. sunt enim michi ꝑnecessaria.
Cum quam plurimos inquis ep̃os error sͥ ma

Expanded text:
gere quod tibi dixerunt; nondum discutio gere quod tibi dixerunt; nondum discutio quam non uerum dixerint. nondum ostendo quam mira inpudentiae caecitate mentiti sint. certe cum de his, quos Maximianistas appellaui, et damnatis uestrorum concilio et receptis in epistula mea perlegeres, sicut scribis, ualde permotus es, quippe cum adhuc — uerbis enim tuis utar — quid haberet ueritas ignorares. denique statim. sicut narras, ex uestris episcopis diligentius inquisisti atque ipsis docentibus et decretum concilii et sententiam in eos qui damnati sunt dictam et rei totius ordinem cognouisti, et quia et me quid gestum sit ignorare credebas, quid ueritas haberet hortatus ut discerem, ita deinceps cuncta narrasti. uide quia in hac causa uerba ipsa tua pono ex epistula tua; sunt enim mihi pernecessaria. cum quam plurimos, inquis, episcopos error s
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ tamenita commisit. ut inder gildonis satel¬
lites precipuus haberetur. teneretur: moreretur.
Nunquid etiam de feliciano et p̾textato sociis
maximiani. quos trecenti et decem ep̃i ur̃i cum
ceteris similiter nominatm expressis. una ea¬
demq sententia bigaitani concilii damnaue¬
runt eosdemq ñ post paruum cempus cũ om̃ib
qͦs cdamnati baptirauerunt sic̃ fuerunt ep̃os su¬
sceperunt. quodlibet uobis garrire ꝑmittitur
Quo cirea quecunq: in nos siue in nr̃os qͣsi par¬
culpando quȩ culpanda non sunt. partim que
culpanda sunt ñ ꝓbando. suꝑuacaneum ẽ uel¬
le purgare. Istos iterum attende. felicianum
musticanum. et precertatum assuritanum
aliquanto diligentius intuere. quorum dotã
causam suo loco ita si dñs pmiserit explicabo.
ut etiam si nimius hostis ueritatis ẽẽ uolueris.
ur̃orum mendatium defendere uł negare ñ
possis. S nunc interim scđm hoc mͥ placet a¬

Expanded text:
quae tamen ita commisit, ut inter Gildonis satelquae tamen ita commisit, ut inter Gildonis satellites praecipuus haberetur teneretur moreretur. numquid etiam de Feliciano et Praetextato sociis Maximiani, quos trecenti et decem episcopi uestri cum ceteris similiter nominatim expressis una eademque sententia Bagaitani concilii damnauerunt eosdemque non post paruum tempus cum omnibus quos damnati baptizauerunt, sicut fuerunt, episcopos susceperunt, quodlibet nobis garrire permittitur? Quocirca quaecumque in nos siue in nostros quasi parculpando quae culpanda non sunt, partim quae culpanda sunt non probando. superuacaneum est uelle purgare. istos, istos iterum attende, Felicianum Mustitanum et Praetextatum Assuritanum aliquanto diligentius intuere, quorum totam causam suo loco ita, si dominus permiserit, explicabo, ut etiam si nimius hostis ueritatis esse uolueris, uestrorum mendacium defendere uel negare non possis. sed nunc interim secundum hoc mihi placet a
Abbreviated transcription (Latin):
plures utiq quam de ceciliano iudicauerunt.
eiq ab rogato ep̃atu. maximianum ꝓ illo
stituerunt: Nonne primianus posteriore iu¬
dicionitit᷑ qͣd ꝓ illo factum ẽ in oppido baga¬
gensi. scdm quod uidicium non uult de se du¬
bitari. s ab omnib uobis se extorquet absolui:
Unde et nos scd̾m posterius de ceciliano iudici¬
um ꝓrsus eum incunctanter absoluimus. Suf¬
ficit tamen ad causam. si hoc de illo dicamus
quod tu de optato dixisti. Nos cecilianum nec
absoliumus nec damnamꝰ. uiderint uli seu ur̃
seu nr̃i. quemadmodum de illo iudicauerint.
ipsi suarum sententiarum rationem reddant.
ipsi portent seu mali seu boni sui oꝑis saremã.
nobis de alienis factis saltem dubitare ꝓmit¬
tite. ne cogamur in nobis ea sacramenta dam¬
nare de quib non licet dubitare. S iam dixci.
senti de optato quod uis. neq enim ẽ unde con¬
uineamus eum qui non apud acta commisit.

Expanded text:
plures utique quam de Caeciliano, iudicauerunt plures utique quam de Caeciliano, iudicauerunt eique abrogato episcopatu Maximianum pro illo constituerunt? nonne Primianus posteriore iudicio nititur, quod pro illo factum est in oppido Bagaiensi, secundum quod iudicium non uult de se dubitari, sed ab omnibus uobis se extorquet absolui? unde et nos secundum posterius de Caeciliano iudicium prorsus eum incunctanter absoluimus. sufficit tamen ad causam, si hoc de illo dicamus, quod tu de Optato dixisti: nos Caecilianum nec absoluimus nec damnamus\'. uiderint illi seu uestri seu nostri, quemadmodum de illo iudicauerint, ipsi suarum sententiarum rationem reddant, ipsi portent seu mali seu boni sui operis sarcinam: nobis de alienis factis saltem dubitare permittite, ne cogamur in nobis ea sacramenta damnare, de quibus non licet dubitare. sed iam dixi, senti de Optato quod uis; neque enim est, unde conuincamus eum, qui non apud acta commisit,
Abbreviated transcription (Latin):
optatum nec absoluo nec damno.Si hoc ego
immo ñ tantum ego s omnis affricana catho¬
lica ȩccłia quantomagis etiam transmarina tã
longe lateq diffusa de ceciliano et eius ordina¬
torib dicat. ego illos nec absoluo nec damno:
parumne putas ẽẽ illis qͦs hic baptirauerunt
quorum nemo unquam cecilianum uidit. qͦd
de optato sufficere credis. eis quos ille etiam su¬
is manib baptirauit: An quia de ceciliano pa¬
rentum ur̃orum concilium recitatis. de optato
autem nullum recitatur a nobis ideo putas
nulli nr̃m licere dicere. ego cecilianum nec ab¬
soluo nec damno. quod tibi licuit de optatoᷤ
S factũ ẽ ꝓceciliano posterius iudictum tͣns¬
marinum ur̃is apud constantinum imꝑato¬
rem ut fieret instantib. Aut si eccłiastiea ui¬
dicia que prius facta fuerint iam conuelli ñ
possunt quid de primiano facturi estis ur̃o
ep̃o carchaginens. contra quem primo centũ

Expanded text:
Optatum nec absoluo nec damno. si hoc ego, Optatum nec absoluo nec damno. si hoc ego, immo non tantum ego, sed omnis Africana catholica ecclesia, quanto magis etiam transmarina tam longe lateque diffusa de Caeciliano et eius ordinatoribus dicat: ego illos nec absoluo nec damno, parumne putas esse illis, quos hi baptizauerant, quorum nemo umquam Caecilianum uidit, quod de Optato sufficere credis eis, quos ille etiam suis manibus baptizauit? an quia de Caeciliano parentum uestrorum concilium recitatis, de Optato autem nullum recitatur a nobis, ideo putas nulli nostrum licere dicere: ego Caecilianum nec absoluo nec damno\\ quod tibi licuit de Optato? sed factum est pro Caeciliano posterius iudicium transmarinum, uestris apud Constantinum imperatorem ut fieret instantibus. aut si ecclesiastica iudicia, quae prius facta fuerint, iam conuelli non possunt, quid de Primiano facturi estis uestro episcopo Carthaginiensi, contra quem primo centum,
Abbreviated transcription (Latin):
sti quomͦ de optati causam et marimianistaꝵ
quinimmo ut abste doctior fiam maximranen¬
sium ur̃ docuerunt. Et de optato quidem de
quo nichil conscriptum ualeo recitare quod¬
libet sentias: facile cedo. Unum illud scio. si
uera sunt quȩ de illo ut non dieam ostende¬
bantur certe tamen dicebantur. nec ipse erat
bonus. nec famam habebat bonam. Unde qui¬
cunq ꝑeum baptirati sunt. nec conscientia er
scdm petilianum. nec fama eius scđ̾m te abli
potuerunt. Si autem falsa mala eius sieut se¬
pe assolet inuida fama iactauit. uide qͣm recde ñ
facile credamꝰ. quod nunquam nobis de tradi¬
torib qͦs accusatis ꝓbare potuistis: qͥa solet ⁊̃
de bonis mala fama mentiri. Si gͦ non illoꝵ
ĩ nocentia. ñ deniq quod uerum atq firmum
ẽ di gr̃a et nr̃a conscientia ratum nobis baptiᷤ¬
nrum facit. faciat saldem sententia tua. Tu emĩ
cum de optato loquereris dixisti. Ego quidem

Expanded text:
sti, quomodo te Optati causam et Maximianistaram, sti, quomodo te Optati causam et Maximianistaram, quin immo, ut abs te doctior fiam, Maximianensium uestri docuerunt. et de Optato quidem, de quo nihil conscriptum ualeo recitare, quodlibet sentias facile cedo. unum illud scio: si uera sunt, quae de illo ut non dicam ostendebantur, certe tamen dicebantur, nec ipse erat bonus nec famam habebat bonam. unde quicumque per eum baptizati sunt, nec conscientia eius secundum Petilianum nec fama eius secundum te ablui potuerunt. si autem falsa mala eius, sicut saepe adsolet, inuida fama iactauit, uide quam recte non facile credamus, quod numquam nobis de traditoribus quos accusatis probare potuistis, quia solet etiam de bonis mala fama mentiri. si ergo non illorum innocentia, non denique, quod uerum atque firmum est, dei gratia et nostra conscientia ratum nobis baptismum facit, faciat saltem sententia tua. Tu enim, cum de Optato loquereris, dixisti: ego quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quando incurrerit in ministri conscientiã
maculosam & occultam. ut ei de qua nascat᷑
arborem ostendas falso bonã mali hominis
famam.cuius radicem si quesieris inuenies
fallentis astutiam. de qua si potest nasci fru¬
ctus bonus quod absit mentitus ẽ. xp̃c. qͥ
dixit. non potest arbor mala bonos fructus
facere. S quia uerũ dir. xp̃c. habeat homo
bonus tanquam bona arbor bonum fructũ.
opus bonum.sicut homo malus tanquam
mala arbor malum fructũ opus malum.
Qui audem baptiratur non de ciuiusqͣm ho¬
minis sed de spũ xp̃i nascatur. si uult esse
fructus qui uento non corrumpatur. et arbor
quȩ non eradicetur. Quȩ cum ita sint. cum
tu dixeris. ergo sequitur ut omĩa ila que ascõ
petiliano seu cuuislibet sermo ẽ scnpta sunt
recte dicta concludam. puto quia ego potius
illa omina non recte dicta concludo. Iam nc̃
uideamus quod deinde in epła tua contexui¬

Expanded text:
est, quando incurrerit in ministri conscientiam est, quando incurrerit in ministri conscientiam maculosam et occultam, ut ei de qua nascatur arborem ostendas falso bonam mali hominis famam, cuius radicem si quaesieris, inuenies fallentis astutiam, de qua si potest nasci fructus bonus, quod absit, mentitus est Christus, qui dixit: non potest arbor mala bonos fructus facere. sed quia uerum dixit Christus, habeat homo bonus tamquam bona arbor bonum fructum opus bonum, sicut homo malus tamquam mala arbor malum fructum opus malum; qui autem baptizatur, non de cuiusquam hominis, sed de spiritu Christi nascatur, si uult esse fructus, qui uento non corrumpatur et arbor, quae non eradicetur. quae cum ita sint, cum tu dixeris: ergo sequitur, ut omnia illa, quae a sancto Petiliano seu cuiuslibet sermo est scripta sunt, recte dicta concludam, puto quia ego potius illa omnia non recte dicta concludo. Iam nunc uideamus quod deinde in epistula tua contexui
Abbreviated transcription (Latin):
mo de thesauro cordis suꝑfert mala:Satis
aꝑteq conuincunt petilianum hȩc omĩa
non retulisse nisi ad hominem. ꝑ quẽ mi
si innocens ẽ facere innocentem quẽ bapti¬
dat ipse sit bona arbor cuius fructus sit qͥ
baptiratur ipse bonus homo de cuiꝰ cordis
thesauro ꝓcedit scĩficatio baptirati. Ac per
hoc cum istȩ occultus ẽ malus. dic mͥ aquo
fit ille innocens. dic mͥ cuius erit arboris fruct̾a
die michi dȩ cuius cordis thesauro scĩficabit᷑
baptiratus. Aut si tunc effectorem innocentiȩ
suȩ. cune arborem de qua fruc̾tus bonus nasca¬
tur non hominem ministrum baptismi me¬
retur habere s xp̃m: felicius incidit in mini¬
strum latentem malum. quam si incidisset ĩ
manifestum bonum. ¶ uod si absurdissimȩ
atq insanissimȩ dicitur. xp̃i fructus ẽ quier
baptismo sanctificatur. cuiuslibet ministi oꝑe
baptiretur. nͥ forde ad consilium tuũ recursurꝰ

Expanded text:
mo de thesauro cordis sui profert mala » : satis mo de thesauro cordis sui profert mala » : satis aperteque convincunt, Petilianum haec omnia non retulisse nisi ad hominem per quem si innocens est, facere innocentem quem baptizat; ipse sit bona arbor, cujus fructus sit qui baptizatur; ipse bonus homo, de cujus cordis thesauro procedit sanctificatio baptizati. Ac per hoc cum iste occultus est malus, dic mihi, a quo fit ille innocens? dic mihi, cujus erit arboris fructus? dic mihi, de cujus cordis thesauro sanctificabitur baptizatus? Aut si tunc effectorem innocentiae suae, tunc arborem de qua fructus bonus nascatur, non hominem ministrum Baptismi meretur habere, sed Christum; felicius incidit in ministrum latentem malum, quam si incidisset in manifestum bonum. Quod si absurdissime atque insanissime dicitur, Christi fructus est qui ejus Baptismo sanctificatur, cujuslibet ministri opere baptizetur. Nisi forte ad consilium tuum recursurus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid nichil ẽ si origo & radix et caput ba¬
tus ẽ malus. que origo. quȩ radix. quod caput
ẽ baptirati: Iam falsa eius fama. Hoc quidem
crescomus dicit: s ueritas contradicit. Ergo
si cunc ougo & radix & caput xp̃c ẽ. ipse ẽ etiã
quando minister ẽ bonts. ne quod absurdis¬
simum ẽ. melior sit conditio baptirati ꝑoccus¬
tum malum.quando xpc ẽ caput. quã bap¬
tirati ꝑ manifestum bonum. si tunc minist̃
ẽ caput. Hoc et de bono semine dixerim.Se¬
quitur enim. nec quisquam bene regenerat:
nͥ bono semine regeneretur. Que uͦ sequun¬
tur exepłã petiliani abste posita. ubi ait que
cum ita sint sufficit quȩ potest esse ꝑuersita ᷤ
ut quisquis crumnib reus ẽ alium faciat
innocentem cum scriptum sit arbor bona
bonos fructus facit. & arbor mala malos fra¬
ctus facit. nunquid colligunt de spinis u¬
uas. et iterum omnis homo bonus dethe¬
sauro cordis sui ꝓducit bona. et malus ho¬

Expanded text:
aliquid, nihil est: si origo et radix et caput baaliquid, nihil est: si origo et radix et caput batus est malus, quae origo, quae radix, quod caput est baptizati? an falsa ejus fama? Hoc quidem Cresconius dicit, sed veritas contradicit. Ergo si tunc origo et radix et caput Christus est; ipse est etiam quando minister est bonus, ne, quod absurdissimum est, melior sit conditio baptizati per occultum malum, quando Christus est caput, quam baptizati per manifestum bonum, si tunc minister est caput. Hoc et de bono semine dixerim. Sequitur enim, Nec quidquam bene regenerat, nisi bono semine regeneretur. 14. Quae vero sequuntur ex epistola Petiliani abs te posita, ubi ait , Quae cum ita sint, fratres, quae potest esse perversitas, ut qui suis criminibus reus est, alium faciat innocentem, cum scriptum sit, « Arbor bona bonos fructus facit; et arbor mala malos fructus facit? Numquid colligunt de spinis uvas » ? et iterum, « Omnis homo bonus de thesauro cordis sui producit bona; et malus ho
Abbreviated transcription (Latin):
pientis. cum maculosa dantis occulta ẽ. Ioi
uictus cum ueritati acquiescere debuisses. ad
falsam etus famam tanquam ad deceptum mẽ¬
datio infelicem iudicem ꝓuocasti. quia neq
attenditur conscientia quando fama eiuis at¬
cenditur. et tã ñ potest falsa cuiusquã fama.
quam nec mala uita quisq mundari. et nemo
fidem xp̃ianam sumit ab homine nec ꝑfido
nec fideli: s abillo de quo scriptum ẽ fide
mundans corda eorum. Qui si ꝑfidelem au¬
dit quid credendum sit. eum quidẽ imitat᷑.
non tamen ab eo iustificatur: Fam si mini¬
ster iustificat impium. consequens ẽ ut etiã
inministrum recte credat᷑ Apłiea quippe
clara et certa sententia ẽ.Credenti meum qͥ
iustificat impium: deputatur fides eius ad
iusticiam. Proinde si minister non audet
dicere credemme. non aude̾t dicere iustifi¬
caris amẽ. Iam uͦ quod sequitur om̃is res ori¬
gine et radice consistit. et si caput ñ habeat

Expanded text:
pientis, cum maculosa dantis occulta est. ibi pientis, cum maculosa dantis occulta est. ibi uictus cum ueritati adquiescere debuisses, ad falsam eius famam tamquam ad deceptum mendacio infelicem iudicem prouocasti, quia neque adtenditur conscientia, quando fama eius attenditur, et tam non potest falsa cuiusquam fama quam nec mala uita quisque mundari, et nemo fidem christianam sumit ab homine nec perfido nec fideli, sed ab illo, de quo scriptum est: fide mundans corda eorum. qui si per fidelem audit quid credendum sit, eum quidem imitatur, non tamen ab eo iustificatur. nam si minister iustifiin ministrum recte credatur: apostolica quippe clara et certa sententia est, Credenti in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Proinde, si minister non audet dicere, Crede in me; non audeat dicere, Justificaris a me. 13. Jam vero quod sequitur, Omnis res origine et radice consistit; et si caput non habeat
Abbreviated transcription (Latin):
spes eorum ẽ qui uolunt ẽẽ donat: Quis enĩ
non uideat hinc esse istam diuisionem factam
hinc hodieq in hac peste psistere. dum in homi¬
nis iusticia spes ponitur: ut tunc sit acceptabilis
baptismus xp̃i. si ab homine iusto quisq tin¬
guatur: Contra quem errorem aduersus eos qͥ
iam scismata ꝓpter diuersa merita hominum
facere cȩperant clamat ipse paulus.Grãs ago
deo quod neminem urm baptiraui. nequis cui¬
cat quia in nomine med baptiraui. Quid ali¬
ud insinuans. nͥ baptisma xp̃i non ẽẽ nͥ eius
in cuius nomme datur: et ideo non fieri melis
cum ꝑmeliorem datur.nec deterius ꝑdeterio¬
rem: frustra itaq deinceps exuitas & dicis. se¬
quitur ut omnia ula que ascõ petiliano seu curꝰ¬
libet sermo ẽ scripta sunt. recte dicta concludã.
Ipsa enim uerba quȩ uelut recte dicta concludiᷤ
nonse recte dicta conuncuntquia nec con¬
scientia sc̃ẽ dantis attenditur quȩ abluat acci¬

Expanded text:
spes eorum est, qui uoluerunt esse Donati? quis enim spes eorum est, qui uoluerunt esse Donati? quis enim non uideat hinc esse istam diuisionem factam, hinc hodieque in hac peste persistere, dum in hominis iustitia spes ponitur, ut tunc sit acceptabilis baptismus Christi, si ab homine iusto quisque tinguatur? contra quem errorem aduersus eos, qui iam schismata propter diuersa merita hominum facere coeperant, clamat ipse Paulus: gratias ago deo quod neminem uestrum baptizaui, ne quis dicat quia in nomine meo baptizaui, quid aliud insinuans nisi baptisma Christi non esse nisi eius, in cuius nomine datur, et ideo non fieri melius, cum per meliorem datur, nec deterius per deteriorem. Frustra itaque deinceps exultas et dicis: sequitur, ut omnia illa, quae n sancto Petiliano seu cuiuslibet sermo est scripta sunt, recte dicta concludam. ipsa enim uerba, quae uelut recte dicta concludis, non se recte dicta conuincunt, quia nec conscientia sancte dantis attenditur quae abluat acci
Abbreviated transcription (Latin):
scindi non debet cur post ioħm apłi baptua¬
uerunt: Quanto uehementius ita ꝓponit᷑.¬
si postioh̾em apłi baptirauerunt. cur non etiã
post quemlibet sc̃m baptirat ut melior uł eqͦ¬
lis: Ut uł hinc intelligere cogaris ad istam
questionẽ non pertinere baptismũ iohis. & uidess
inͥqui ꝰ a moyse baptiratis petrus dixit. Penite¬
min et baptiretur unusquisq ur̃m in nomine
iħu xp̃i. Si ꝓpterea iam baptirati erant uidei
quia moyses ꝑmare rubrum ante tam lor¬
gum tempus parentes eorum baptirauerat. qͥ
de xp̃ianis baptiratis nascunt᷑. sine causa ho¬
die baptizantur. Et tamen dicis ista & scribis
ista. audiris & legeris et putaris respondere
uttis nr̃is. quasi hoc sit respondere potuisse.
quod ẽ tacere noluisse. Nec illud quod pre¬
tereundum putasti refellisti principio huius
eplȩ sicut tib uideris quod ame dictum ẽ. Si
errabant illi qui uolebant ẽẽ pauli. quȩ tandẽ

Expanded text:
scindi non debet, cur post Iohannem apostoli baptizascindi non debet, cur post Iohannem apostoli baptizauerunt ? quanto uehementius ita proponitur:\'si post Iohannem apostoli baptizauerunt, cur non etiam post quemlibet sanctum baptizat uel melior uel aequalis?\', ut uel hinc intellegere cogaris ad istam quaestionem non pertinere baptismum Iohannis! et Iudaeis, inquis, a Moyse baptizatis Petrus dixit: paenitemini, et baptizetur unusquisque uestrum in nomine Iesu Christi. si propterea iam baptizati erant Iudaei, quia Moyses per Mare Rubrum ante tam longum tempus parentes eorum baptizauerat, qui de christianis baptizatis nascuntur sine causa hodie baptizantur; et tamen dicis ista et scribis ista, audiris et legeris et putaris respondere litteris nostris, quasi hoc sit respondere potuisse, quod est tacere noluisse. Nec illud, quod praetereundum putasti, refellisti principio huius epistulae, sicut tibi uideris, quod a me dictum est: si errabant illi, qui uolebant esse Pauli, quae tandem
Abbreviated transcription (Latin):
sam bonã de malo latente  reppereris.ad sc̃i¬
ficationem t̾ sufficere credis. Obsecro te si fi¬
duciam dĩ non hominis habes. et ideo magis
ut iustus & bonus et fidelis sit ꝑquem hoc sa¬
cramentum celebratur inquiris. quia dei ẽ
fides atq iusticia. nunquid dĩ ẽ etiam falsi¬
tas famȩ. quam si habeat bonam minister ma¬
lus. hanc tibi dicis in tuã scificationẽ suffictre:
Iam mallem in hominẽ confideres. unde te ue¬
hementissimȩ ꝓhibebam. quã in fame ipsiꝰ
falsitatem. Homo enim qualiscunq sit quan¬
tum adid quod homo ẽ attinet. dĩ creaturaẽ:
nulla uero falsitas dĩ creatura ẽ. Porro si male¬
dictus ẽ qui spem suã ponit in hominẽ. qͦͣnto
magis qui spem suam ponit infalsitatem opi¬
nionis humanȩ. ut in illud aliud incidat qͦd
scriptum ẽ. qui fidit in falsis hic pascit uen¬
tos. idest fit esca spiritib malis: Si datũ inqͥs
a quocunq & quomodocunq baptisma re¬

Expanded text:
sam bonam de malo latente reppereris, ad sanctisam bonam de malo latente reppereris, ad sanctificationem tibi sufficere credis. obsecro te, si fiduciam dei, non hominis habes et ideo magis ut iustus et bonus et fidelis sit, per quem hoc sacramentum celebretur, inquiris, quia dei est fides atque iustitia, numquid dei est etiam falsitas famae, quam si habeat bonam minister malus, hanc tibi dicis in tuam sanctificationem sufficere? iam mallem in hominem confideres, unde te uebementissime prohibebam, quam in famae ipsius falsitatem. homo enim, qualiscumque sit, quantum ad id quod homo est attinet, dei creatura est, nulla uero falsitas dei creatura est. porro si maledictus est qui spem suam ponit in homine, quanto magis qui spem suam ponit in falsitate opinionis humanae, ut in illud aliud incidat quod scriptum est: qui fidit in falsis hic pascit uentos, id est fit esca spiritibus malis! Si dat?n, inquis, a quocumque et quomodocumque baptisma re
Abbreviated transcription (Latin):
non pastores. Pipinde et ꝑ pastores bonos ⁊
ꝑpastores malos cum uerbũ suum saeram̃tũq
dispensat. ipse pascit. quia de se ipso ait. ut sit
unus grex. & unus pastor. Bonum ẽ enim con¬
fidere in dnm̃ quam confidere in hominem. &
maledict̾us omnis qui spem suam ponit in ho¬
mine. quod ame in illa epła cõmemoratum
sic de intelligere ostendis. ut ideo magis di¬
cas iustum et fidelem ꝑ quem hoc sacramen¬
tum celebretur inquirere. quia spem & fiduci¬
am dĩ non hominis habes. Dei autem ẽẽ fidẽ
atq iusticiam quam semꝑ in ministris eius at¬
tendis. Hoc uerum dicis quia bonoꝵ omniũ
nichil habemus quod non accepimus. et id̃o
fides & iusticia nobis ad eo est. S cum dicis
hanc tͥ deum dare non posse nͥ habeat eamho
ꝑ quem baptiraris spem ꝓfecto in homine po¬
nis. qui utrum sit iusticiȩ particeps nescis
et si nonẽ. tunc famã euis attendis. & cũ fal¬

Expanded text:
non pastores. Proinde et per pastores bonos et non pastores. Proinde et per pastores bonos et per pastores malos cum uerbum suum sacramentumque dispensat, ipse pascit, quia de se ipso ait: ut sit unus grex et unus pastor. bonam est enim confidere in dominum quam confidere in hominem, et: maledictus omnis qui spem suam ponit in homine. quod a me in illa epistula commemoratum sic te intellegere ostendis, ut ideo magis te dicas iustum et fidelem, per quem hoc sacramentum celebretur, inquirere, quia spem et fiduciam dei, non hominis habes, dei esse autem fidem atque iustitiam, quam semper in ministris eius attendis. hoc uerum dicis, quia bonorum omnium nihil habemus quod non accepimus, et ideo fides et iustitia nobis a deo est. sed cum dicis hanc tibi deum dare non posse, nisi habeat eam homo, per quem baptizaris, spem profecto in homine ponis, qui utrum sit iustitiae particeps nescis, et si non est, tunc famam eius attendis et, cum fal
Abbreviated transcription (Latin):
spondere uoluisti ut diceres cdĩ quidem dare ẽ
incrementum. s sicut qui plantat & rigat. ñ
nisi colonus fidelis & diligens queritur: sic
etiam in iacramento baptismatis non nisi
fidelis et iustissimus oparius adhibetur.
Quasi uero quod infidelis colonus plantaue¬
nit. ꝓpter eius infidelitatem ñ germinet.
Uis seminis et fecunditas terre cęliq temꝑi¬
es hanc efficatiam diuinitus acceperunt. ut
ad ꝓpagandos fructus plantatorem uł riga¬
torem oꝑauum cantummꝰ expectent qua m̃¬
te opetur. qua laboret intentione ñcurent.
utrum dñm agri fideliter diligant. an sua
pastores sedm cor meum. et pascent uos pa¬
scentes cum disciplina. Scio. completum ẽ.
Tales apłi fuerunt.tales etiam nunc et si ꝓ
eccłiȩ laticudine ꝑ pauci non tamen desunt.
S quid etiam ꝑiherechielem ꝓpħam dicat᷑
aduersus pastores malos. debuisti querere.
legere.cogitare.Ibi enim dicit. Ego paseam¬

Expanded text:
spondere uoluisti, ut diceres: dei quidem dare est spondere uoluisti, ut diceres: dei quidem dare est incrementum, sed sicut qui plantat et rigut non nisi colonus fidelis et diligens quaeritur, sic etiam in sacramento baptismatis non nisi fidelis et iustissimus operarius adhibetur. quasi uero, quod infidelis colonus plantauerit, propter eius infidelitatem non germinet. uis seminis et fecunditas terrae caelique temperies hanc efficaciam diuinitus acceperunt, ut ad propagandos fructus plantatorem utorem operarium tantummodo exspectent, qua mente operetur, qua laboret intentione non curent, utrum dominum agri fideliter diligat, an sua pastores secundum cor meum, et pascent vos, pascentes cum disciplina . Scio, completum est: tales Apostoli fuerunt, tales etiam nunc, etsi pro Ecclesiae latitudine perpauci, non tamen desunt. Sed quid etiam per Ezechielem prophetam dicatur adversus pastores malos, debuisti quaerere, legere, cogitare. Ibi enim dicit, Ego pas
Abbreviated transcription (Latin):
cum defendas litteras petiliani. ubi aꝑtissi-¬
mȩ cum baptirantis meritum commenda¬
rer quantũq ad dandum baptismum ua¬
leret humana iusticia ꝓ suscepta causa co¬
naretur ostendere. conscientia inquit sc̃ȩ
dantis attendit᷑ quȩ abluat accipientis. nam
qui fidem sciens aꝑfido sumpserit. non fidem
pcipit s ieatum : Et tanqͣm ei diceretur. un¬
de hoc ꝓbas Secutus adiunxit. Omĩs enim
res origine & radice consistit. & si caput ñ ha¬
beat aliquid nichił̃. Quid obsecro quia incidi¬
sti in defensionem temerariȩ falsitatis. nebulaᷤᷤ
manifestis reb moliris offundere : Aꝑte dic̃
homo originem radieem eaputq hominis re¬
generancti ꝑ baptismum non ẽẽ posse. nͥ cuius
ministeno baptiratur. et tu dicis hoc et nos
ẽ quod dicis aliud quod dixit petilianus Hoc
quod dicis etiã si uerum sit. non ẽ hoc qͦd ille
dixit. Proinde si hoc et cuuis ut. xp̃c sit ori¬
go & radir et caput xp̃iani: petiliano resiste

Expanded text:
cum defendas litteras Petiliani, ubi apertissime, cum baptizantis meritum commendaret quantumque ad dandum baptismum ualeret humana iustitia, pro suscepta causa conaretur ostendere, conscientia, inquit, sancte dantis attenditur quae abluat accipientis. nam qui fidem sciens a perfido sumpserit non fidem percipit sed reatum? et tamquam ei diceretur: unde hoc probas?\', secutus adiunxit: omnis enim res origine et radice consistit et, si caput non habeat aliquid, nihil est. quid, obsecro, quia incidisti in defensionem temerariae falsitatis, nebulas manifestis rebus moliris offundere? aperte dicit homo originem, radicem caputque hominis regenerandi per baptismum non esse posse nisi cuius ministerio baptizatur. et tu dicis: hoc et nosest quod dicis, aliud quod dixit Petilianus; hoc quod dicis, etiamsi uerum sit, non hoc est quod ille dixit. Proinde si hoc et tu uis, ut Christus sit origo et radix et caput christiani, Petiliano resiste,
Abbreviated transcription (Latin):
uerba sic fulgent. ut si eam uolueritis abscon¬
dere. quarumlibet latebrarum tenebras suo
nimio splendore prumpat uideamtis in so¬
cios maximiani quanco sonitu damnationis
insurgat. Nec solum hunc inquit sceleris
sui mors iusta condemnat. Trahit etiam ad con¬
sortium criminis plurimos cathena sacrilegii.

Expanded text:
uerba sic fulgent, ut, si eam uolueritis absconuerba sic fulgent, ut, si eam uolueritis abscondere, quarumlibet latebrarum tenebras suo nimio splendore perrumpat. uideamus in socios Maximiani quanto sonitu damnationis insurgat. Nec solum hunc, inquit, sceleris sui mors iusta condemnat; trahit etiam ad consortium criminis pl
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid recitamus. minusue notum atq uul¬
gatum. Illa sententia ẽ. quȩ tantȩ facundiȩ me¬
rito in manib omnium. in omnium ore uer¬
satur. qui legendorum talium studiosi sunt
de qua nunc saltem cernis quã uert dixerim
quod non eam deberent gaudere disertam.
ne postea plangerent diffamatam. Atende
quid habcat. audi quid ꝑstrepat. Marimia¬
num inquit fidei emulum. ueritatis adulte¬
rum. eccłie matris inmicum. dathe chore ⁊
abyron ministrum. de pacis gremio senten¬
dię fulmen excussit. Cum hoc gͥ si quis sacra¬
mentum altaris uno die sciens communicas¬
set. scđm iact̾antissimam illam seucritatẽ
urãm. nonne tando malo sic polueretur ut
par eius fieret: Quid gͦ fuerunt uł quid ex
illo fact̾i sunt. qui ñ solum ad altaria cum eo
accesserunt. uerum etiam ipsi eum ordinatũ
ep̃m contra primianum ur̃m erectis altari¬
bus admouerunt: Sed quid ego de de istis
interrogem: Ipsa sententia loquatur. cuius

Expanded text:
aliquid recitamus minusue notum atque uulaliquid recitamus minusue notum atque uulgatum. illa sententia est, quae tantae facundiae merito in manibus omnium. in omnium ore uersatur, qui legendorum talium studiosi sunt, de qua nunc saltem cernis quam uere dixerim, quod non eam deberent primo gaudere disertam, ne postea plangerent diffamatam. attende quid habeat, audi quid perstrepat. Maximianum, inquit, fidei aemulum, ueritatis adulterum, ecclesiae matris inimicum, Dathae, Corae et Abiron ministrum de pacis gremio sententiae fulmen excussit. cum hoc igitur si quis sacramentum altaris uno die sciens communicasset, secundum iactantissimam illam seueritatem uestram nonne tanto malo sic pollueretur, ut par eius fieret? quid ergo fuerunt uel quid ex illo facti sunt, qui non solum ad altaria cum eo accesserunt. uerum etiam ipsi eum ordinatum episcopum contra Primianum uestrum erectis altaribus admouerunt? sed quid ego te de istis interrogem? ipsa sententia loquatur, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
cinium prebuerunt. dei prescientis arbitrio.
umiuersalis concilii ore ueridico damnatos
ẽẽ cognoscite. Quȩ grauiora in illos dicere po¬
diustis: Quȩ grauiora in nos ipsos dicere so¬
letis: S ab hoc inquis tam magno malo int᷑
dilationis tempꝰ correcti sunt. Uidero utrum
correct̃i sint. quia reuera correcti essent. si ad
ueram ȩccłiam remeassent. S si ur̃a uera est.
quomͦ expiati sint atam immani scclere dici¬
te. Si enim non sunt expiati. om̃s uos estis
scdm ur̃am sententiam eoꝵ scelere maclati.
Si autem expiati sunt. solo ipso reditu ꝓpter
caritatem quȩ cooꝑit multitudinẽ peccatoꝵ
expiari potuisse conceditis. et nos de ur̃is cum
correcti ad nos ueniunt inanib calumniis ac¬
cusatis. nͥ forte iam quidem sicut concilii uer¬
ba indicant scismatis sacrilegium p̃paraue¬
rant. s ante diem concesse dilationis eodem
sacrilegio nondum fuerant inquinati et id̾o
homines accepistis: Peccant quando uoluns
& inquinantur quando uultis. Non obscur̃

Expanded text:
uerunt, dei praesidentis arbitrio uniuersalis concilii ore ueridico damnatos esse cognoscite. quae grauiora in illos dicere potuistis, quae grauiora in nos ipsos dicere soletis? sed ab hoc, inquis, tam magno malo intra dilationis tempus correcti sunt. uidero utrum correcti sint, quia re uera correcti essent, si ad ueram ecclesiam remeassent. sed si uestra uera est, quomodo expiati sint a tam inmani scelere, dicite. si enim non sunt expiati, omnes uos estis secundum uestram sententiam eorum scelere maculati; si autem expiati sunt, solo ipso reditu propter caritatem, quae cooperit multitudinem peccatorum, expiari potuisse conceditis et nos de uestris, cum correcti ad nos ueniunt, inanibus calumniis accusatis. nisi forte iam quidem, sicut concilii uerba indicant, et schismatis sacrilegium perpetrauerant, sed ante diem concessae dilationis eodem sacrilegio nondum fuerant inquinati, et ideo homines accepistis? peccant quando uolunt et inquinantur quando uultis. non obscurum
Abbreviated transcription (Latin):
tentum. non sicut ait quidã in ultimas ter¬
ras exportandum. s potius extra omne cęlũ
& om̃s terras si fieri posset abigendũ. Non te
ipsum dico quẽ correctum uolo. s hunc errorẽ
aquo de corrigi cupio.Itane admundandum
hominẽ quando boni ministri defuerit uera
uita. tunc mali ministri falsa sufficit fama.
quȩ hoc efficiat quod efficeret bona uita. ut
hominem scĩficando quando ministri ladet
iniquitas. ministra dõ militet falsitas: Hoc
totum ideo ne dicatis quod dicimꝰ siue a fide¬
u suie a ꝑfido dispensatore sacramentũ qͥsq
ꝑcipiat. non scĩficat nͥ ds̃. Beinde cõmemoraᷤ
uerba mea quod dixerim semꝑ xp̃c det fidẽ.¬

Expanded text:
tentum, non, sicut ait quidam, in ultimas tertentum, non, sicut ait quidam, in ultimas terras exportandum, sed potius extra omne caelum et omnes terras, si fieri posset, abigendum. non te ipsum dico, quem correctum uolo, sed hunc errorem, a quo te corrigi cupio. itane ad mundandum hominem, quando boni ministri defuerit uera uita, tunc mali ministri falsa sufficit fama, quae hoc efficiat, quod efficeret bona uita, ut ad hominem sanctificandum, quando ministri latet iniquitas, ministra deo militet falsitas? hoc totum ideo, ne dicatis quod dicimus: siue a fideli siue a perfido dispensatore sacramentum quisque percipiat, non sanctificat nisi deus. Deinde commemoras uerba mea, quod dixerim: semper Christus det fide
Abbreviated transcription (Latin):
Tolera zrrania esto frumentum. Quam tibi be¬
ne sonare uisa sunt. quȩ in una re uarie reperi¬
sti. Quid hoc precepto inquis dici iniquius po¬
test: Purificet alium mactilosus. abluat sor¬
didus. emundet immundus. det infidelis fidẽ
criminosus faciat innocentem. Breuiter respon¬
deo. nec maculosus. nec sordidus. nec immundꝰ.
nec infidelis. nec criminosus ẽ xp̃c. qui dilexit
eccłiam. et se ipsum tradit ꝓ ea. mundans eã
lauacro aque in uerbo. faciens nos certos de bo¬
nis siuis. ne malis uiciaremur alienis. Nam
ecce cum minister iniquus occultus ẽ. aquo ta¬
men datum baptismum non rescindis. ñ om̃ĩa
tibi uerba tua ista replicari possunt. quia et pu¬
nficat maculosus. & abluit sordidus. et emun¬
dat immundus. & dat infidelis fidem. & crimi¬
nosus efficit innocentem: Non inquis ipse
s fama eius bona: quamuis inanis & falsa.
Hinc non uis ut ego exclamem. o scelus.opor¬

Expanded text:
tolera zizania, esto frumentum. quam tibi betolera zizania, esto frumentum. quam tibi bene sonare uisa sunt, quae in una re uarie repetisti: quid hoc praecepto, inquis, dici inifju-ius potest: purificet alium maculosus, abluat sordidus, emundet inmundus, det infidelis fidem, criminosus faciat innocentem? breuiter respondeo: nec maculosus nec sordidus nec inmundus nec infidelis nec criminosus est Christus, qui dilexit ecclesiam et se ipsum tradidit pro ea, mundans eam lauacro aquae in uerbo, faciens nos certos de bonis suis, ne malis uitiaremur alienis. nam ecce cum minister iniquus occultus est, a quo tamen datum baptismum non rescindis, nonne omnia tibi uerba tua ista replicari possunt, quia et purificat maculosus et abluit sordidus et emundat inmundus et dat infidelis fidem et criminosus efficit innocentem? non, inquis, ipse, sed fama eius bona quamuis inanis et falsa. hinc non uis ut ego exclamem: o scelus, o por