comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
significat dm patrem: &e ysade¬
significat xp̃m. Mons in quo sacri¬
ficandus erat: altitudinem expͥmit
dñice caritatis. Duo iuue nescum asi¬
no expectantes. iudeos et gentiles non
credentes. & in mortem xp̃i consentien¬
tes designant. Asinus significat stulti¬
tiam utroꝵq. Stultum namq ẽ expe¬
ctare uenturũ. qui iam multis ꝓphe¬
taꝵ testimoniis & innum̾abilib mira¬
culoꝵ ꝓdigus uenisse ꝓbatur. Ara li¬
gna. uepres: crucem dñi designant.
Usaac qui mortem in sacrificio ñ gu¬
stauit: diuinitatẽ expͥmit que penaᷤᷤ
aut dolorem in passione ñsensit. Ari¬
es qui mortem ꝑtulit humanitatẽ
figurat. que passionis amaritudineᷤᷤ
sustinuit. Ignis angustiã sig̾cat dñi¬
ce passionis. ꝑ quam agnus ille im¬
maculatus ẽ assatus.⁊ d̾s pat̾ de pre¬
uaricatione pͥmi parentis. ⁊ totiꝰ ge¬
neris humani ẽ placatus. Abrahan
caritas. duo iuuenes. increduli uidez
et gentiles. asinꝰ stulticia increduli¬

Expanded text:
significat Deum Patrem, et Isaac, Christum. Mons, in quo sacrificandus erat, altitudinem exprimit Dominicae charitatis. Duo juvenes cum asino exspectantes, gentiles et Judaeos non credentes, et in mortem Domini consentientes designant. Asinus significat stultitiam utrorumque. Stultum namque est exspectare venturum, qui jam multis prophetarum testimoniis, et innumerabilibus miraculorum prodigiis venisse probatur. Ara, ligna; vepres, crucem Domini designant. Isaac, qui mortem in sacrificio non gustavit, divinitatem exprimit, quae poenas aut dolorem in passione non sensit. Aries, qui mortem pertulit, humanitatem significat, quae passionis amaritudines sustinuit. Ignis angustiam significat Dominicae passionis, per quem Agnus ille immaculatus est assatus, et Deus Pater de praevaricatione primi parentis, et totius humani generis placatus. Abraham charitas; duo juvenes, increduli Judaei et gentiles; asinus, stultitia increduli
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑cumimpleto infine scłi xui
num̃o electoꝵ. eccłia uniu̾salit̾ incelũ
ad uisionem conditoris sui introducit᷑.
cuiꝰ uite desideriis quotiens in hac uita
sustollunur. qͣi de fut᷑a ciuitatis nr̃e de¬
dicatione letamur. Uñ & bifariam de¬
dicatio potest accipi. int̾im scił in spe
desid̾antiũ. ⁊ muudantiũ ocłos cordis
quib dm̃ uideant. tẽ in re ipsa fruenti¬
in corporib sp̃italib int̾ angłica agmi¬

Expanded text:
cum impleto in fine saeculi numero electorum Ecclesia universaliter in coelum ad visionem Conditoris sui introducitur: cujus vitae desideriis quoties in hac vita sustollimur, quasi de futura civitatis nostrae dedicatione laetamur. Unde et bifaria dedicatio potest accipi interim, scilicet in spe desiderantium et mundantium oculos cordis, quibus Deum videant, et tunc in re ipsa fruentiin corporibus spiritualibus inter angelica agmi
Abbreviated transcription (Latin):
buerat ꝑdit. De helia ⁊ torrente carith
biit helias ⁊ sedit in torren¬
ce carith quiẽ contͣ iordanẽ. Cor¬
ui quoq defe̾bant ei panem ⁊ carnes
uarie loco ubi abscondita ẽ fortitudo
eiꝰ. de torrente mortalitatis nr̃e gusta¬
uit. Corui pascebant helyam deferenteᷤ
ei panem et carnes. cum gentilitas de
nigredine peccõꝵ ueniens xp̃o salutẽ
nrãm esurienti. panem fidei &e carnes
.i. spem resurrectionis ꝑ gr̃am eiꝰ illu¬
minata offert. Mane scilicet inicio p̃¬
dicationis euangłice. Item uesꝑi. cum
eandemfidem usq ad finem mundi
seruans incontaminatã. cũ carnis re
mato cursu p̃sentis uite. absorta erit
mors in uictoriã: uamultra ñ erit morᷤ
neq luctꝰ neq clamor q̃ pͥma abiert̃.

Expanded text:
 X. De Elia et torrenti Carith. Abiit Elias, et sedit in torrente Carith, qui est contra Jordanem. Corvi quoque deferebant ei panem et carnesvariae loco ubi abscondita est fortitudo ejus , de torrente mortalitatis nostrae gustavit. Corvi pascebant Eliam deferentes ei panem, et carnes, cum gentilitas de nigredine peccatorum veniens, Christo salutem nostram esurienti; panem fide, et carnes, id est spem resurrectionis per gratiam ejus illuminata offert. Mane scilicet, in initio praedicationis evangelicae. Vespere, cum eamdem usque in finem mundi servans incontaminatam, carnis resurremato cursu praesentis vitae, absorpta erit mors in victoriam, et jam non erit mors neque luctus neque clamor, quia
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. qui postqͣm ad eẽ ꝓdeunt. pͥus ad ꝑ¬
fectionem uenire laborant: deinde ꝑ
defectum. ad ñ ẽẽ festinant. Sic sic cer¬
niuiꝰ głam p̃sentis scłi nc̃ oriri. nẽ cres¬
cere. nc̃ exaltari. nc̃ minui: nẽ ad nichi¬
xp̃m. Archa septem dieb circũ iherico

Expanded text:
mus, quod postquam ad esse prodeunt, prius ad pmus, quod postquam ad esse prodeunt, prius ad perfectionem venire laborant, deinde per defectum ad non esse festinant. Sic sic, cernimus gloriam praesentis saeculi nunc oriri, nunc crescere, nunc exaltari, nunc minui, nunc ad nihium. Arca septem diebus ci
Abbreviated transcription (Latin):
gentib tubis. septem dierũ .ii.
subu̾tit᷑. &e raabfunicło coccineo infe¬
nestra posito saluat᷑. & achar ꝓ furto
qd̾ quasi luna ad ꝑfectionem &e defeo¬
& eleuatur. mͦ adu̾sis decrescit & hu¬
miliat᷑. Uidemꝰ annoꝵ circłos ꝑ quos
ꝑiente. ad similitudinẽ lune pͥme. lu¬
cem pͥmariã exponentis germina par¬
turire. Deinde sicut ꝑ diurnas fuccessi¬
ones cernimꝰ lunã ad plenitudinẽ ꝑ¬
uenire. sic conspicimꝰ de t̾ra queq ꝓde¬
untia ꝑ caloris uiuificationẽ. ⁊ humo¬
ris uegetationẽ. maturitatẽ & ꝑfectio¬
nem suã in estate ꝯsũmare. postea uͦ
quasi luna decrescens minuunt᷑. dũm au¬
tunno deficiente naturali calore & hu¬
more moriunt᷑. Ad ultimũ autẽ in hy¬
eme quasi ad quoddã int̾luniũ redeut̃.
dum frigoris asꝑitatib atrita. ad occul¬
tum iterum nature sinum recurr̃t.
et se nr̃is aspectib subducunt. Sic & in
hominib bestiis. auib. piscibq uide¬

Expanded text:
gentibus tubis, septem diebus circum substernitur, et Raab funiculo coccineo in fenestra posito liberatur, et Achan pro furto quod quasi luna ad perfectionem et defeco elevatur, modo adversis decrescit et humiperiente, ad similitudinem lunae primae lucem primariam exponentis, germina parturire. Deinde sicut per diurnas successiones cernimus lunam ad plenitudinem venire, sic conspicimus de terra quaeque prodeuntia per caloris vivificationem et humoris vegetationem, maturitatem et perfectionem suam in aestate consummare. Postea vero, quasi luna decrescens, minuuntur, dum in autumno deficiente naturali calore et humore moriuntur. Ad ultimum autem in hieme, quasi ad quoddam interlunium, redeunt dum frigoris asperitatibus attrita ad occultum iterum naturae sinum recurrunt, et se nostris aspectibus subducunt. Sic et in hominibus, bestiis, avibus piscibusque vide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphete & scĩ antiqui st̃. qui ante ad¬
uentũ iosue. ad ahy.i. ante aduentũ
xp̃i in mundũ quasi in nocte latuert̃.
quia in uet̾i testamento anteqͣm nob̃
gis & figuris futuri saluatoris ipsũ sal¬
uatorem p̃cedentes seruiert̃. S rex a¬
hy ignorauit insidias isrłitarũ qͥ a
diabolũ latuert̃ obscura enigmata
ꝓpħarũ. et secreta mist̾i̾a legaliũ fi¬
guraꝵ. Et ñ nou̾at modum redem¬
ptionis: iccirco temere sic̃ rex ahy io¬
sue aggressus ẽ p̃sentiam expugnare
redemptoris. Iosue contraregem ahy
se inualidum & impotentẽ simulauit¬
& fugam iniit. & sic se suꝑari fingen¬
do regem ahy callide debellauit. qr
mitatẽ. dum se a diabolo temptari.
et a ministris eius ipsocooꝑante cru¬
cifigi ꝑ misit. diaboli suꝑbiam humili¬
t̾ ⁊ eius maliciã sapient̾ suꝑauit. Ele¬

Expanded text:
phetae sancti antiqui sunt, qui ante adventum Josue ad Hai, id est ante adventum Christi in mundum quasi in nocte latuerunt, quia in Veteri Testamento antequam nobigis et figuris futuri Salvatoris, ipsum Salvatorem praecedentes, servierunt. Sed rex Hai ignoravit insidias Israelitarum; quia diabolum latuerunt obscura aenigmata prophetarum, et secreta mysteria legalium figurarum, et non noverat modum redemptionis, idcirco temere sicut rex Hai Josue aggressus est praesentiam expugnare Redemptoris. Josue contra regem Hai, se invalidum et impotentem simulavit, et fugam iniit, et sic se superari fingendo, regem Hai callide debellavit, quiraetendens, dum se a diabolo tentari et a ministris ejus, ipso cooperante, crucifigi permisit, diaboli superbiam humiliavit, et ejus malitiam sapienter su
Abbreviated transcription (Latin):
cam sapientiã q̃ ꝑ auream regulam
figurat᷑. & scłarem cultum qui ꝑpal¬
liũ designat᷑. in eccłiam inducens in
inferno condemnat᷑. Aurũ & argen¬
tum & quelibet metalla. siue iherico.
siue ciuitatum aliaꝵ ꝑ ignẽ purgata.
in opꝰ dñi assumunt᷑: quia phi losophi
ca sap̃ia uel eloquentia. siue q̃libet e¬
oꝵ doctrina. sacre scripture exami¬
natione. ab omni erroris sorde puri¬
ficata. in diuine p̃dicationis minist̾o¬
non reꝓbatur. Male dicit᷑ qui iherico
reedificat: & maledictꝰ ẽ. qui maliciam
scłarem in baptiratis destructã. uerbo
pͣuo uel exemplo reducit & restaurat.
In pͥmogenito suo ponit fundam̃tum.
& in nouissimo liberoꝵ portaseiꝰ. quia
ualeat utrũq. S & cuncta que illius
sc̃. igne consumunt᷑: dum corpꝰ ouis
et anima. & quicqͥd in utroq possi¬
det gehennal conflagratione cõbu
so suꝑ abundat malicia diaboli. & con¬
cupiscentia gen̾is humam. uixi isrł¬

Expanded text:
cam sapientiam quae per auream regulamcam sapientiam quae per auream regulamtur et saecularem cultum qui per pallium designatur in Ecclesiam inducens, inferno condemnatur. Aurum, argentum et quaelibet metalla, sive Jericho, sive civitatem aliarum per ignem purgata, in opus Domini assumuntur; quia philca sapientia, vel eloquentia, sive quaelibet eorum doctrina, sacrae Scripturae examinatione ab omni erroris sorde purificata in divinae praedicationis ministnon reprobatur. Maledicitur, qui Jericho reaedificat, et maledictus est, qui malitiam saecularem in baptizatis destructam verbo pravo vel exemplo reducit et restaurat. In primogenito suo ponit fundamentum, et in novissimo liberorum portas ejus, quia valeat utrumque. Sed et cuncta, quae illius sunt, igne consumuntur, dum corpus ejus, et anima, et quidquid in utroque possidet, gehennali conflagratione comburso superabundat malitia diaboli, et concupiscentia generis humani. Viri Isr
Abbreviated transcription (Latin):
inuicibilem p̃dicationis designant au¬
ctoritatẽ. Quas clangentes manib te¬
nent. dum sci p̃dicatores qd̾ clanguis
uoce. complent oꝑe. Muri iherico
philosofica figurant argum̃ta. siue cus¬
turam ydoloꝵ ꝑ circuitũ mundi robo¬
ratã & exaltatam. que ꝑ circũductio¬
nem arche & clangorem tubarũ cor¬
ruerunt. quia ꝑ xp̃i p̃dicationẽ ꝑ or¬
bem t̾rarum sonantẽ ꝑierunt. uiri
iherico int̾ficiunt᷑: dum homines se¬
culo ⁊ scłarib negociis dediti. in ꝑpe¬
tuũ condemnantur. Raab meretͥs
electam exgentib eccłiam sigr̃at: q̃
quondam fuit seruiens ⁊ subiecta mul¬
tis amatorib i. multis demonib Ra¬
ab ut saluaret᷑ funicłm coccineũ in
fenestra deforis posuit quẽ domiha¬
buit: & scã eccłia ut saluaret᷑. passio¬
nẽ xp̃i ore confitetur. quã corde cre¬
dit. Achar regulam auream & palliũ
furatur. & in ualle lapidatur: ꝙ falsus
quilibet xp̃ianꝰ uel hereticꝰ philosophi¬

Expanded text:
invincibilem praedicationis designant auctoritatem. Quas clangentes manibus tenet, dum sancti praedicatores quod clangunt voce, complent opere. Muri Jericho, philosophica significant argumenta, sive culturam idolorum per circuitum mundi roboratam et exaltatam, quae per circumductionem arcae et clangorem tubarum corruerunt; quia per Christi praedicationem per orbem terrarum sonantem, perierunt. Viri Jericho interficiuntur, dum homines saeculi saecularibus negotiis dediti in perpetuum condemnantur. Raab meretrix, electam ex gentibus Ecclesiam significat, quae quondam fuit serviens, et subdita multis amatoribus, id est multis daemonibus. Raab, ut salvaretur, funiculum coccineum in fenestra foris posuit, quem domi habuit; et sancta Ecclesia, ut salvaretur, passionem Christi ore confitetur, quam corde credit. Achan regulam auream et pallium furatur, et in valle lapidatur: et falsus quilibet christianus, vel haereticus philosophi
Abbreviated transcription (Latin):
ouicioꝵ posita. Istius pater diabolus
est. sicut de ipsa & aliis malis scriptã
est. Uos ex patre diabolo estis. Terra
eius terrenoꝵ delectatio ẽ cui in he¬
ret. Cognatio eius demones sunt. qͥ¬
si ꝑ sanguinem ꝓpinqua dinoscitur.
Domus patͥsenis praua conu̾satio
ẽ. in quasub patre diabolo diu pͥmũ
mansit. Terra ad quam in uitatur
uita spiritalis est. ad quam cum ani¬
ma diuino sermone compuncta de¬
clinana a malo ⁊ faciens bonum tͣn¬
sit. figit in ea taber nacłm post hone¬
stam conu̾sationem. & edificat altare
lapideum ꝑfirmamfidem. & offert
sacrificium ꝑ bonam actionem. &
dilatatur circumquaq ꝑ multifor¬
mem uirtutum exercitationem &
bonoꝵ oꝑum ex hibitionem. Abra

Expanded text:
o vitiorum posita. Istius pater diabolus est, sicut de ipsa et de aliis malis scriptum est: Vos ex patre diabolo estis . Terra ejus terrenorum delectatio est, cui inhaeret. Ejus cognatio daemones sunt, qasi per sanguinem propinqua dignoscitur. Domus patris prava conversatio est, in qua sub patre diabolo diu primum permansit. Terra ad quam invitatur vita spiritualis est, ad quam cum anima divino sermone compuncta, declinans a malo et faciens bonum, transit: figit in ea tabernaculum per honestam conversationem, et aedificat in ea altare lapideum per firmam fidem; offert sacrificium per bonam conversationem, et dilatatur circumquaque per multiformem virtutum exercitationem et bonorum operum exhibitionem. Abram
Abbreviated transcription (Latin):
cuert̃. Et quia in eis unctus rex corpora¬
lit̾ moritur. ab omni grẽ rore siccant᷑.
De quib benedicit᷑. ut agri pͥmitiaꝵ
tes. pͥmitiuos fructꝰ ñ fert̃. qr in redẽp
toris aduentu ex parte maxima in ꝑsi¬
dia remanentes. pͥmordia fidei sequi
noluert̃. Scã enim eccłia in pͥmitiis suiᷤ
multitudine gentiũ fecundata. uix in
finẽ mundi uideos qͦs inuen̾it suscipit:
& extrema colligens eos quasi reliqͥas fru¬
t̾ra morit᷑. possessores t̾re st̾ilitatis dam¬
no feriant᷑. ut ipsi maledictionis sentñ¬
tiã acciꝑent qͥ apd̃ se mortẽ regissusci¬
ꝑe iniqͥtate exigente meruerunt: Itẽ

Expanded text:
cuerunt. Et quia in eis unctus rex corporaliter moritur, ipsi ab omni gratiae rore siccantur. De quibus benedicitur, ut agri primitiarum ntes, primitivos fructoris adventu ex parte maxima in perfidia remanentes, primordia fidei sequi noluerunt. Sancta enim Ecclesia in primitiis suis multitudine gentium fecundata, vix in fine mundi Judaeos quos invenerit, suscipiet; et extrema colligens, eos quasi reliquias fruterra non oritur, possessores terrae sterilitatis damno feriantur; quatenus ipsi maledictionis sententiam acciperent, qui apud se mortem regis suscipere, iniquitate sua exigente, meruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
derii adalgisum a regno patrio effu¬
gauit: & subacte italie. filium suumpi¬
pinũ regem constituit. Quo initalia cõ¬
posito negocio. saxonicum bellum arri¬
puit. Saxones autem itasunt iurtu¬
te eus ꝑdomiti et emolliti: ut decem
milia hominũ ex eis cum uxoril ꝙ par¬
uulis sublata transtulerit. & ꝑ galliam
&e germaniam multimoda diuisione
distribuerit. Taliq tandem conditio¬
ne bellum constat eẽ finitum. ut ab¬
iecto demonum cultu. xp̃iane fidei
sacram̃ta susciꝑent et francis uniti
hoc bellum gereretur. dispositis ꝑ lo¬
ca congrua p̃sidus. hispaniam est in¬
que adierat oppidis atq castellis in de¬
ditionem susceptis. reu̾sus ẽ. Sed dum
inde rediret. in ipso pyrenei iugo
uasconum ꝑfidiam est exꝑtus. Nam
cum agmine longo ut loci e angus¬
tiarum situs ꝑmittebat porrectꝰ iret
exercitꝰ. uascones in sinu montis insi¬
diis collocatis. extremam partẽ agni

Expanded text:
derii Adalgisum a regno patrio effuderii Adalgisum a regno patrio effugavit, et subactae Italiae fil ium suum Pipinum regem constituit. Quo in Italia composito negotio Saxonicum bellum arripuit. Saxones autem ita sunt virtute ejus perdomiti et emolliti, ut decem millia hominum ex eis cum uxoribus et parvulis sublata transtulerit, et per Galliam et Germaniam multimoda divisione distribuerit. Talique tandem conditione bellum constat esse finitum, ut, abjecto daemonum cultu, Christianae fidei sacramenta susciperent, et Francis uniti rim tamen dum hoc bellum gereretur, dispositis per loca congrua praesidiis, Hispaniam est ino, et omnibus, quae adierat, oppidis atque castellis in deditionem susceptis, reversus est. Sed dum inde rediret in ipso Pyrenaei jugo Vasconum perfidiam est expertus. Nam cum agmine longo ut loci et angustiarum sitis exigebat porrectus iret exercitus, Vascones in sinu montis insidiis collocatis, extremam partem agmi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo regnisui anno. aquitanã
ingressus. ducem hu noldum qui post
Waifarii mortem eam ꝓuinciam sibi
retinere parabat. agressus est. quã etiã
uasconiam petẽ compulit. S karolus
uasconũ duci lupo mandauit ut ꝑfu¬
gam reddat: & nisi hoc mature faciat.
bello eum se expetiturũ. Lupꝰ uͦ sanio¬
riusus consilio non solum hunoldum
reodidit: uerũ etiam se ipsum cum
ꝓuincia cui p̃erat eius potestati ꝑmi¬
sit. Porro dum ad karolum sicut dic¬
tum ẽ francoꝵ ex integro ꝑuenisset
regnum. legatus romane eccłie noĩe
petrus. ab adriano pontifice missus. ad
eundem gloriosum regem karolumuenit.
Postulans ab eo auxilium contra longo¬
bardoꝵ regei desiderium. qui more
patris sui aistulfi romanam inquieta¬
uit eccłiam. Cui karolus ob audiens
bellum contra desiderium magna ui¬
rium copia p̃parauit. & ꝑ montem
cenisium italiam introuut. Et cum for
dedit: & ibi desiderium regem cepit.
et in exilium misit. Pret̾ea filium desi¬

Expanded text:
primo regni sui anno Aquitaniam ingressus ducem Hunoldum, qui post Waifarii mortem eam provinciam sibi retinere parabat, aggressus est; quem etiam Vasconiam petere compulit. Sed Carolus Vascorum duci Lupo mandavit ut perfugam reddat, et nisi hoc mature faciat bello se eum expetiturum. Lupus vero, saniori usus consilio, non solum Hunoldum reddidit, verum etiam seipsum cum provincia, cui praeerat, ejus potestati promisit. Porro dum ad Carolum sicut dictum est Francorum ex integro pervenisset regnum, legatus Romanae Ecclesiae nomine Petrus, ab Adriano pontifice missus ad eumdem gloriosum regem Carolum venit, postulans ab eo auxilium contra Longobardorum regem Desiderium, qui more patris sui Astulphi Romanam inquietavit Ecclesiam. Cui Carolus obediens bellum contra Desiderium magna virium copia praeparavit, et per montem Cenisium Italiam intravit, et fortdedit, ubi Desiderium regem cepit, et in exsilium misit. Praeterea filium Desi
Abbreviated transcription (Latin):
debabylone. Ideo uigilant̾ script᷑a distin¬
xit. de quagn̾atione captiuoꝵ solutim
patͥam redierint. ut ex eo ãmoneremur
qͣnta certitudine. dñs sũmã electoꝵ suoꝵ
in libro uite conscribat. & uelut in albo
celi ꝯsignet: qt aĩas qͥsq fideliũ. uł u̾bo¬

Expanded text:
Babylone . Ideo vigilanter Scriptura distinxit de qua generatione captivorum soluti in patriam redierunt, ut ex eo admoneremur nta certitudine Dominus summam electorum suorum in libro vitae conscribat, et velut in albo coeli consignet, quot animas quique fidelium,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ decaptiuitate ascendert̃. ⁊ animalia qͥb
adiuuabant᷑ describunt᷑. ⁊ eoꝵ sic̃ homi¬
nũ nũs designat᷑. qr st̃ multi in eccłia uł
gistͥs spũalib deuote deo optemꝑant. et
ad portanda onã fr̃ne necessitatis dorsũ
m̃tis inclinant. cũ cet̾iselectis de confu¬
sione diabolice captiuitatis erepti. adsu¬
ꝑne ciuitatis menia tendunt. quoꝵ õ
numerꝰ nc̃ in memoria dei integer con¬

Expanded text:
itate ascenderant etiam animalia quibus adjuvabantur, describuntur. Et eorum sicut hominum numerus designatur, quia sunt multi in Ecclesia vel gistris spiritualibus devote obtemperant, et ad portanda onera fraternae necessitatis, dorsum mentis inclinant, et cum caeteris electis de confusione diabolicae captivitatis erepti, ad supernae civitatis moenia tendunt, quorum etiam numerus memoria Dei integer con
Abbreviated transcription (Latin):
nis inuasert̃. & in subiectam uallem
deiecerunt. Consertoq cum eis p̃lio.
omnes quos inuenerunt int̾fecert᷑.
In quo p̃lio egibardus regie m̃se p̃po¬
situs. anselmus comes palatii. & ro¬
landus p̃fectus limitis britannici. cũ
aliisqͣmplurib int̾fecti sunt. Ex qͥ¬
b rolandꝰ blauie castello deportatꝰ
ẽ & sepultus. His quoq dieb mag¬
nus rex francoꝵ karolus ab hyspa¬
nia reuersus. repꝑit coniugem hilde¬
gardam geminam edidisse ꝓlem. Post
hec karolus subiugatis narbonensib
infranciam regressus est. & non pꝰ
multum tempus ad capuam cam¬
panie urbem ꝑ italiam ꝑrexit. & in¬
de rediens beneuentanis bellum in¬
dixit. Uerum dux ꝓuincie aragisꝰ
nomine. ferocitatem regis ferre ñ¬
p̃ualens filios suos romaldũ et gri¬
baioaricum bellum deniq ẽ exor¬
tum: & celeriter consũmatum. Sed¬
et sueuis bellum ẽ illatum. Dami¬
hos om̃s una tm̃ expeditione edo¬
muit karolus. hunos quoq & aua¬

Expanded text:
nis invaserunt, et in subjectam vallem dejecerunt. Consertoque cum eis praelio, omnes quos invenerunt interfecerunt. In quo praelio Eggibardus, regiae mensae praepositus, Anselmus comes palatii, et Rolandus praefectus limitis Britannici cum aliis compluribus interfecti sunt. Ex quibus Rolandus Blavis castello deportatus et sepultus. His quoque diebus magnus rex Francorum Carolus ab Hispania reversus reperit conjugem Hildegardam geminam edisse prolem. Post haec Carolus subjugatis Narbonensibus in Franciam regressus est, et non post multum temporis ad Capuam Campaniae urbem per Italiam perrexit, et inde rediens Beneventanis bellum indixit. Verum dux Provinciae, Aragisus nomine, ferocitatem regis ferre nprevalens, filios suos Rumaldum et GriBajoaricum denique bellum est exortum et celeriter consuet Suaevis bellum est illatum, Danihos omnes una tantum expeditione edomuit Carolus. Hunnos quoque et Ava
Abbreviated transcription (Latin):
ra sunt remedia pͥncipalia con¬
tra tria p̃dictamala: ut ꝑtria
temedia.tria mala repellantur:
cria bona reforment᷑. St̃ autẽ hec.
Sapientia. uirtꝰ. necessitas. Sapĩa
contra ignorantiã ÷ uirtꝰ contra uiciũ:
necessitas contra infirmitatẽ. Sapien¬
tia ẽ comp̃hensio rerũ ꝓut sunt. uirtꝰ
est habitꝰ ãnimi inmodũ nat᷑e rõni
consentaneus. Est autẽ habitus qͣlitaᷤᷤ
ueniens ꝑ applicationem subiecti dif¬
ficile mobilis: sicut ẽ dispositio qͣli¬
tas ueniens ꝑ applicationẽ subiectifa¬
cile mobilis. Subiectũ dicimꝰ aninaũ
plicatur. Necessitas ẽ sine qua uiu̾e
ñ possumꝰ. s felicius uiueremꝰ. Sunt
itaq ista tria remedia. sapientia. uir¬
tus. necessitas: contͣ tria supradicta ma¬
la. ignorantiam. uicium. infirmitatẽ.

Expanded text:
a sunt remedia principalia contra tria praedicta mala, ut per tria remedia tria mala repellantur, tria bona reformentur. Sunt autem haec: sapientia, virtus, necessitas. Sapientia contra ignorantiam, virtus contra vitium, necessitas contra infirmitatem. Sapientia est comprehensio rerum, prout sunt. Virtus est habitus animi in modum naturae rationi consentaneus. Est autem habitus qualitas veniens per applicationem subjecti difficile mobilis, sicut dispositio est qualitas veniens per applicationem subjecti facile mobilis. Subjectum dicimus animum,applicatur. Necessitas est sine qua vivere non possumus, sed felicius viveremus. Sunt itaque ista tria remedia, sapientia, virtus, necessitas, contra tria supradicta mala, ignorantiam, vitium, infirmitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
temporis. diuidenda ẽ
in duos status ueterem
et nouum. & triatẽpo¬
ra naturalis legis. ce
scripde.re gre. ⁊ sex etates. quarum pͥma
est abadam usq ao noe. scd̃a a noe usq
ad dauid. Quarta: a dauid usq ad tͦnsmi¬
grationẽ babylonis. Quinta. a tͣnsinigͣ¬
tione babylonis usq ad aduentũ xp̃i.
Sexta ab aduentu xp̃i usq ad finẽ min¬
di. Item qͥnq p̃cedentes etates ab adã
usq ad xp̃m: ꝑ quatuor successiones
diuiduntur. Prima successio patriar¬
charum. fuit ab adam usq ad moysen.
Scd̾a iudicum: a moyse usq ad dauid.
Tercia regum:a dauid usq ad tͣnsmigͣ¬
tionem babylonis. Quarta sacerdotũ:
a transmigͣtione babylonis usq ad xp̃m.
Igitur ꝑ istarum quatuor successionũ
uiros exinuos. ab adam usq ad xp̃m
sermonem extendo: de inde ab aduen
imꝑatores romanoꝵ deinde ꝑreges

Expanded text:
temporis dividenda est in duos status, veterem et novum, et tria tempora, naturalis legis, et scriptae, et gratiae; et sex aetates, quarum prima est ab Adam usque ad Noe; secunda a Noe usque ad David, quarta a David usque ad transmigrationem Babylonis, quinta a transmigratione Babylonis usque ad adventum Domini, sexta ab adventu Christi usque ad finemdi. Item quinque praecedentes aetates ab Adam usque ad Christum per quatuor successiones dividuntur. Prima successio patriarcharum fuit ab Adam usque ad Moysen; secunda Judicum, a Moyse usque ad David; tertia Regum, ab David usque ad transmigrationem Babylonis; quarta Sacerdotum, a transmigratione Babylonis usque ad Christum. Igitur per istarum quatuor successionum viros eximios ab Adam usque ad Christum sermonem extendo, deinde ab adventu imperatores Romanorum, deinde per reges
Abbreviated transcription (Latin):
mũ dei. ⁊ ciuitatẽ scãm reedificãt sig¬
nificat hoc qd̾ quidã qui peccã sua a cõ¬
domꝰ scł &e ciuitatis dei. de qua fu̾ant
eiecti. recipiunt. Notandũ enim qd̃ ean¬
dem penitendo ad eccłiam reu̾sionẽ do¬
mꝰ dñi post incendiũ reedificata: ⁊ ciuii¬
tas restaurata. ⁊ppłs post captiuitatẽ
in patͥam remiss ⁊ uasa scã relata deñcq

Expanded text:
mum Dei, et civitatem sanctam reaedificant significat hoc quod quidam per peccata sua a comdomus scilicet et civitatis Dei, de qua fuerant ejecti recipiunt. Notandum enim quod eamdam poenitenti, et ad Ecclesiam reversionem, domus Domini post incendium reaedificata, et civitas restaurata, et populus post captivitatem in patriam remissus, et vasa sancta rel
Abbreviated transcription (Latin):
&e lucida &e sigc̾ant simpliciũ corda que
nichil subdole cogitationis habent. s ea
q̃ in corde tenent pura ꝓfert̃ lingua.
diuidendos rõne congrua artꝰ uictima¬
rum ut omnib rõne distinctis parsle
qui discrecionẽ hñt. qͥ ꝑfecte norunt¬
q̃ omnib sint dicenda. q̃ ꝑfectiorib q̃
humane conditionis modũ excedentia.
igni spc̃ scĩ cribuenda. Sciphi aureisc̃
qui maioris sapĩe splendore riitilant.
Argentei. qui docendi uenustace nitidi
q̃ norunt planiꝰ exponunt. de nũo ho

Expanded text:
et lucida, sunt simplicium corda, qui nihil subdolae cogitationis habent, sed ea, quae in corde tenent, pura proferunt lingua. dividendos ratione congrua artus victimarum ut, omnibus ratione distinctis, pars iqui discretionem habent, qui perfecte norunt omnibus sint dicenda, quae perfectioribus, quae humanae conditionis modum excedentia igni Spiritus sancti tribuenda. Scyphi aurei, sunt qui majori sapientiae splendore rutilant; argentei, qui docendi venustate nitidi, quae norunt planius exponunt. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
neus. A do enĩ alienꝰ ẽ. qui subdi¬
tos ũ corrigit. Ofni insama conu̾sio¬
nis. Merito autẽ sic uocat᷑ qui defert
conu̾ti in melius. Phinees oris obduratio.
uł ori parcens. Duos phinces sac̾dotes le¬
gimꝰ: alterum iustũ eleazari filiũ. alte¬
rũ iniustũ filiũ hely. Sac̾dotes qui custo¬
diunt os suũ. ne exeat in de aliqd̃ pͣuũ:
infilio eleazari signant᷑. Qui autẽ os¬
scientia. in filio hely figurant᷑. Ue sacer¬

Expanded text:
 est, qui subditos non corrigit. Ophni infamia conversionis, merito autem sic vocatur, qui differt converti in melius. Phinees oris obduratio, vel ori parcens. Duos Phinees sacerdotes legimus: alterum justum Eleazari filium, alterum injustum, filium Heli. Sacerdotes, qui custodiunt os suum, in filio Eleazari figurantur. Qui autem hascientia, in filio Heli figurantur. Vae sacer
Abbreviated transcription (Latin):
sione gentilis ipłi. Filius maior in agͦ
moratur. dum ppłs iudaicus in lict̾a
ueteris testamenti ꝑfectionem scientie
⁊ iusticie scrutatur. Qd̾ pat̾ maiorẽ
filium ad intrandũ inuitat. sig̾cat
qd̾ eum plenitudo gentium intrau̾it.
tẽ omnis isrł saluus fiet. Cotidie quoq
ds̃ filium recipit reu̾tentem. dũ quẽ¬
libet peccatorem suscipit penitentẽ.
n omnia supradicta facit. dum gr̃am
quamin baptismo acceꝑat. &e ꝑ cul¬
pam ꝑdiderat. iterum illi reddit.

Expanded text:
rsione gentilis populi. Filius major in agro rsione gentilis populi. Filius major in agro moratur, dum populus Judaicus in libris Veteris Testamenti perfectione justitiae et scientiae scrutatur. Quod pater majorem filium ad intrandum invitat, significat quod cum plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus fiet . Quotidie quoque Deus filium recipit revertentem, dum quemlibet peccatorem suscipit poenitentem. Et omnia supradicta facit, dum gratiam, quam in baptismo acceperat et per culpam perdiderat, iterum illi reddit.
Abbreviated transcription (Latin):
de scͥptum ẽ. erat lux uera que illu¬
minat omnem hominem uenientẽ
in hunc mundum. Huius gͦ substan¬
tie portionem iunior sibi petiit dari.
cum homorational suo sensu delec¬
tatus. ꝑ liberum arbitrium se reg̾e.
&e adnĩo creatoris quesiut exire.
Homo itaq iste d̾s. duo filii duopo¬
puli. maior filius ppłs iudaicus. mi¬
nor gentilis ppłs. substantia nat᷑a¬
lia bona. recessio minoris filii. error
gentilis ppłi. regio longinqͣ ydolatͥa
Meretrices carnis delectationes. dis¬
sipatio substantie corruptio nature.
unus cuuũ aliquis demonum fa¬
mes filii penuria ueri cognoscendi.
silique porcoꝵ. sordida figm̃ta poe¬
tarum. ⁊ diu̾sis errorib polluta. do
u̾sio gentilis ppłi. occursus patͥs. effe¬
ctus diuine miserationis. anulus fi¬
des. stola pͥma. innocentia. calciam̃¬
ta p̃dicatio. uitulus saginatus xp̃c.
occisio uituli. passio xp̃i. epule. par¬
ticipatio grẽ. simphonia & chorus
de reditu filii. grãrum actio de conu̾¬

Expanded text:
de scriptum est: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Hujus ergo substantiae proportionem sibi minor petit dari, cum homo rationali suo sensu delectatus, et per liberum arbitrium se regere, et a dominio Creatoris quaerit exire. Homo iste itaque, Deus; duo filii, duo populi; major filius, populus Judaicus; minor, gentilis; substantia, naturalia bona; recessio minoris filii, error gentilis populi; regio longinqua, idololatria; meretrices, carnis delectationes; dissipatio substantiae, corruptio naturae; unus civium, aliquis daemonum; fames filii, penuria verum Deum cognoscendi; siliquae porcorum, sordida figmenta poetarum, et diversis erroribus polluta dogmversio gentilis populi; occursus patris, effectus divinae miserationis; annulus, fides; stola prima, innocentia; calceamenta, praedicatio; vitulus saginatus, Christus; occisio vituli, passio Christi; epulae, participatio gratiae; symphonia et chorus de reditu filii, gratiarum actio de conve
Abbreviated transcription (Latin):
agica sub filosophia xxu.¬
non continetur. s ẽ foris. fal¬
sa ꝓfessione de uero metiens. & ue¬
raciter ledens. Homines seducit
a religione diuina: culturam de¬
monum suadet: et ad omne ne¬
fas suos sequaces impellit. Hec qͥn¬
ꝙ genera maleficioꝵ continet.
Maticen. mathematicam. male¬
ficia. sortilegia. p̃stigia. Mantice.
int̾pretat᷑ diuinatio. Hec qͥnq spe¬
cies habet. Nigromantiã. genimnan¬
ciam. ydromnanciã. aerimanciã.
piromanciã. Prima fit in mortuiᷤ.
scd̾a in t̾ra. tercia in aqua. qͣrta in
aere. qͥnta in igne. Mathematica
fata querunt᷑. Auguriũ: dictũ ẽ ab
auib. Hoc aliqͣndo ꝑtinet ad aures.
stellationib constat. Maleficia fuĩt̃
ꝑ incantationes: sortilegia ꝑ sortes:
p̃stigia ꝑ fantasticas illusiones. Ma¬
gicam ⁊ oroastes rex bactrianoꝵ inue¬
nit: et post longa tempora democritꝰ¬
eam ampliauit. Ud romantiã perse.
ferunt᷑ inuenisse: auguria friges:
p̃stigia mercuruis: aruspiciam qͥdã¬

Expanded text:
agica sub philosophia non continetur, sed est foris, falsa professione de vero mentiens, et veraciter laedens, homines seducit a religione divina, culturam daemonum suadet, et ad omne nefas suos sequaces impellit. Haec quinque genera maleficiorum continet, manticem, mathematicam, maleficia, sortilegia, praestigia. Mantice interpretatur divinatio. Haec quinque species habet, necromantiam, geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam. Prima fit in mortuis, secunda in terra, tertia in aqua, quarta in aere, quinta in igne. Mathematica facta quaeruntur. Augurium dictum est ab avibus, hoc aliquando pertinet ad aures, stellationibus constat, maleficia fiunt per incantationes; sortilegia, per sortes; praestigia, per phantasticas illusiones. Magicam Zoroastres rex Bactrianorum invenit, et post longa tempora Democritus ampliavit. Hydromantiam Persae feruntur invenisse. Auguria Phriges; Praestigia Mercutius. Aruspicinam quida
Abbreviated transcription (Latin):
malo.qr nisi tu liberes nos. non poteri¬
a minimo. Libera gͦ nos tu pat̾ a malo.
men interp̃tat᷑ uere. ⁊ concludit¬
omnes p̃cedentis orõnis petitioneᷤ
am̃. Quasi dicamꝰ. O pat̾ nr̃ qui es in

Expanded text:
malo; quia, nisi tu liberes nos, non poteria minimo. Libera nos ergo tu, Pater, a malo. Amen, interpretatur vere, omnes praecedentis orationis petitiones. Amen, quasi dicamus: O Pater noster, qui es in
Abbreviated transcription (Latin):
cotidianũ uere dimitas nobis debita
nrã. sicut &e nos dimittimꝰ debitorib
nr̃is. uere ñ inducas nos in temptati¬
onẽ. uere lib̾es nos a malo. Ista ẽ fr̃s
oratio. ut pote quam ipse saluator do¬
cuit:⁊ qua nobis patrem orare p̃cep̃.
Nulla ẽ enim ista sublimior. nulla u¬
tilior. Sunt quidam qui sicut ethui¬
ci głantur se multa u̾ba funde̾. mul¬
ca psalc̾ia legere. duisas horasdecan¬
tare¬
ꝓlixas orõnes continuare. Et cũ ore
b t̾re uagantur. Meminerint tales
scripture qua dicit. Popłs iste me la¬
buis honorat. cor autem eoꝵ longe ẽ
a me. Nec ista dicentes scẽ orõnis sol¬
lertiam & ꝑseu̾ante m deuotionem
culpamꝰ. quam multum laudamuᷤ
dum ꝓlixitatem or̃onis comitatur

Expanded text:
ebita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, vere ne nos inducas in tentationem, vere liberes nos a malo. Ista est, fraoratio, utpote quam ipse Salvator docuit, et qua nobis Patrem orare praecepit. Nulla est enim ista sublimior, nulla utilior. Sunt quidam qui, sicut ethnici, gloriantur multa verba fundere, multa psalteria legere, diversas horas decantareolixas orationes continuare: et cum ore bus vagantur. Meminerint tales Scripturae, quae dicit: Populus iste labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Nec ista dicentes sanctae orationis solertiam, et perseverantem devotionem culpamus, quam multum laudamus, dum prolixitatem orationis comitatur
Abbreviated transcription (Latin):
ut possimꝰ sustinere. Ne nos inducas
ibera nos a malo. Multa sunt ma
distinguere possumꝰ. Malũ enĩ aliud
est corporis. aliud anime. Item aliud est
malum qd̃ ẽ culpa. aliud malum qd̾ ẽ
pena. Item aliud ẽ malum p̃sentis scłi.
aliud malum futuri. Ab omnib istis:⁊
ab aliis que ꝑ ista cõp̃henduntur. ⁊ sub
istis continent᷑ petimus liberari. qͣn o
ramꝰ dicentes lib̾a nos a malo. Quasi di¬
ceremꝰ. libã nos pat̾ ab omni malo. a ma

Expanded text:
ut possimus sustinere . Ne nos ergo inducas Libera nos a malo. Multa sunt maldistinguere possumus. Malum aliud est corporis, aliud animae. Item aliud est malum, quod est culpa; aliud est malum, quod est poena. Item aliud est malum praesentis saeculi; aliud malum futuri. Ab omnibus istis, et ab aliis quae per ista comprehenduntur, et sub istis continentur petimus liberari, quando oramus dicentes: Libera nos a malo, quasi diceremus: Libera nos, Pater, ab omni malo; quia
Abbreviated transcription (Latin):
sue insania conu̾sionis. fineesos
mutũ. scribas & phariseos sigr̃ant. qͥ
filii hely dicunt᷑. qͥ hely cypũ tenet sa¬
conu̾si. os mutũ meruert̃ habere a
confessione xp̃i. ⁊ qͥa noluer̃t suscita¬
re sem̃ fidei xp̃o defuncto fr̃i. meruert̃
gelii pacis. Et qͥa conati st̃ nom̃ sponsi
ab exemplis patͥarcharũ ce ꝓpħarũ. Uñ
ut dimitteret eis baraban.. Meritogͦ

Expanded text:
 insania conversionis, Phinees, os  insania conversionis, Phinees, os mutum, Scribas et Pharisaeos significant. Qui filii Heli dicuntur, quia Heli typum tenet saconversi, os mutum meruerunt habere a confessione Christi; et quia noluerunt suscitare semen fidei, Christo defuncto, fratri, meruerunt onem Evangelii pacis . Et quia conati sunt nomen sponsi ab exemplis patriarcharum et prophetarum. Unde ut dimitteret eis Barabbam. Merito
Abbreviated transcription (Latin):
helcana p̃dicator quẽ dñs possidet̃.
Fenenna & anna. accuia & ⁊tẽplatiua
uita. Fenenna fecunda in filiis & filia¬
b: actiuia fortia gignens oꝑa & infir¬
ma. Fenenna int̾p̃tat᷑ conu̾sio. qi acti¬
ua ad actiones quib ꝓsit ꝓximis. ne¬
cesse ẽ ut sollicite ꝯuertatur. Actiua
esurienti tribuere. ex rantẽ corrige. ad
humilitatis uiam suꝑbũ reuocare. in¬
firmantis curã gerere: q̃ singłis expe¬
diant dispensare. Anna int̾p̃tat᷑ grã:
at. contingit ut eam p̃dicando. nemo
płes filios gignat. Contẽplatiua uita ẽ.
caritatẽ dei & ꝓximi tota m̃te retine¬
re. ab ext̾iori accione qͥ escere. soli desi¬
derio conditoris inherere. ut nichil iã
de ext̾iorib agere libeat. Qui uult effi¬
ci possessio dei. has duas ducat uxores.
actiuã pͥmũ contẽplatiuã deinceps. p̃ci¬
pue doctor ex amplexib fenenne tͣnseat
ad complexꝰ anne. utͥq partes tͥbuat:
iurtutib uirtutes subnectens. De of

Expanded text:
Elcana, praedicator, quem Dominus possidet. Phenenna et Anna activa et contemplativa vita. Phenenna fecunda in filiis et filiabus; activa, fortia gignens opera et infirma. Phenenna interpretatur conversio; quia activa ad actiones, quibus prosit proximis, necesse est ut sollicite convertatur. Activa esurienti tribuere, errantem corrigere, ad humilitatis viam superbum revocare, infirmantis curam gerere, quae singulis expediant dispensare. Anna interpretatur gratia, at, contingit ut eam praedicando nemo plures filios gignat. Contemplativa, est charitatem Dei et proximi mente retinere, ab exteriore quiescere, soli desiderio Conditori inhaerere, ut nil jam de exterioribus agere libeat. Qui vult effici possessio Dei, has duas ducat uxores, activam prius, et contemplativam deinceps. Praecipue doctor ex amplexibus Phenennae transeat ad amplexus Annae, utrique partes tribuat, virtutibus virtutes subnectens. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ unã. scił ingeniũ. Bene ait tͥsti.
qi concluserat dñs uuluã eius. ñdum
enĩ aduen̾at tempꝰ miserendi eiꝰ ut spu¬
ali gr̃a fecundaret᷑. Sic̃ fenenna annã.
ita synagoga gentilitatẽ despiciebat.
Multi ex gentib redemptoris ad uen¬
tũ. ut in iob reꝑimꝰ. expectauert̃. ⁊ qͥa
in p̃ce ꝑseu̾auert̃. tandẽ redemptor
flenti. & ñ capienti cibũ. anne conso¬
lationẽ adhibuit dicens. Anna cur fles.¬

Expanded text:
partem unam, scilicet ingenium. Bene ait. Tristis, quia concluserat Dominus vulvam ejus nondum enim advenerat tempus miserendi ejus, ut spirituali gratia fecundaretur. Sicut Phenenna Annam, ita synagoga gentilitatem despiciebat. Multi ex gentilibus Redemptoris adventum, ut in Job reperimus, exspectaverunt, et quia in prece perseveraverunt, tandem redflenti et non capienti cibum Annae consolationem adhibuit. Anna, cur fles
Abbreviated transcription (Latin):
tas sansonis: & ꝑ angłm anũciata ẽ
natuutas saluatoris. Sanson leonẽ
int̾fecit: & xp̃c diabolum occidit.
Sanson de faucib leonis extraxit fa¬
uũ. & xp̃c de faucil diaboli genus
humanũ. Cera corpꝰ. mel sp̃c. Sanson
duxit uxorem alienigenã: & xp̃c gẽ
tilem eccłiam. Sanson strauit allofi¬
rales inimicos. Sanson asportans por¬
tas gare ascendit montis suꝑciliũ:¬
⁊ .xͦ fractis portis inferni. ascendit in
celum. Sanson plures hostiũ straure

Expanded text:
tas Samsonis, et per angelum annuntiata est nativitas Salvatoris. Samson leonem interfecit, et Christus diabolum occidit. Samson de faucibus leonis extraxit favum, et Christus de faucibus diaboli genus humanum. Cera, cor; mel, spiritus. Samson duxit uxotium Ecclesiam. Samson stravit Allophrales inimicos. Samson fractis portis Gazae ascendit montis superciliu fractis portis inferni, ascendit in coelum. Samson plures hostium prostrav
Abbreviated transcription (Latin):
cum. ligna siluarũ ueniunt & regẽ
querunt: dum infructuosi quiq pa¬
in filios regni ñ assumunt. Non enĩ
celoꝵ: sed qui fecerit uoluntatẽ pa¬
gnũ celoꝵ. Sic̃ iuri sichem abimelech.
quia iniqui pͥncipatui antixp̃i. se sub¬
mittunt. Sed sicut illa alt̾utro igne
deuorant᷑: sic isti cõmuni culpa con¬
sapientie. ꝑ ficũ alium p̃pollentem
grã dulceduus int̾ne. Ligna itaq ad
oliuam. uitem. ficum. ut ex ipsis re¬
gem accipiant ueniunt: cũ quelibet
infructuose congregationes aliquẽ
uirũ misericordem. uel sapientẽ. uł¬
suauẽ & dulcem. in p̃latum sibi reqͥ¬
runt. S oliua. uitis. ficus. regnum
maliciã sim regimine constituantur.
desse ꝑtimescunt. Deinde ligna rannũ
suꝑ se regẽ leuant: cũ miqͥ aliũ iniquũ
spinis peccõꝵ obsitũ in rectorem ex postu¬
rutro furore ce iracundia conturbant᷑. Iep̃te¬

Expanded text:
cum ligna silvestria veniunt, et regem quaerunt, dum infructuosi quique, Pain filios regni non assumunt. Non enim coelorum; sed qui facit voluntatem Pa. Sicut viri Sichem, Abimelech, quia iniqui principatui Antichristi se submittent. Sed sicut illa alterutro igne devorantur, sic isti communi culpa consapientiae. Per ficum, alium praepollentem gratiam dulcedinis internae. Ligna itaque ad olivam, vitem, ficum, ut ex ipsis regem accipiant veniunt, cum quaelibet infructuosae congregationes, aliquem virum misericordem, vel sapientem, vel ducem, in praelatum sibi requirunt. Sed oliva, vitis, ficus, malitiam, si eorum regimine constituantur, desse pertimescunt. Deinde ligna rhamnum super se regem levant, cum iniqui alium iniquum spinis peccatorum obsitum in rectorem exposturutro furore et ita
Abbreviated transcription (Latin):
euasit. & in montẽ benedictionis as¬
uadunt culpam dãnationis. Uide¬
amꝰ etiã parabolam ioathe contra
uiros sichem ꝓlatan. Ierunt inquit
ligna siluarum: ut ungerent suꝑ
mꝰ. nisi nationes quaslibet infructu¬
osas. & homines in peccatis annosos
& uet̾nosos. et et̾nis uicendiis p̃pa
sicut oleum excellit cunctos liqͦ¬
res. ita miscd̃ia cunctas uirtutes.
Et solemꝰ patri miscd̾iam assigna¬
re. sicut ipsum benedicentes dicimꝰ.

Expanded text:
montem benedictionis asvadunt culpam damnationis. Videamus etiam parabolam Joathan contra viros Sichem prolatam: Ferunt, inquit, ligna silvarum, ut ungerent superum accipimus, nisi nationes quaslibet infructuosas, et homines in peccatis positos et inveteratos, et aeternis incendiis parsicut oleum excellit cunctos liquores, ita misericordia cunctas virtutes. Et solemus Patri misericordiam assignare, sicut ipsum benedicentes dicimus:
Abbreviated transcription (Latin):
cana possessio dei q̃ ẽ filius dei. dicens dñs
possedit me. Qui bene uir unꝰ ñ mimero.
s qͥa ñqͣm mutatur. nec a se alt̾ efficit᷑ ds.
culationẽ docuit: & morte sua posside¬
re fecit. Ieroam misericors. elui d̃s m̃s.
ubi semetipsũ exinaniens fudit. Unde
unguentũ effusũ nom̃ tuũ. effusũ a suis
inuisibilib. ad nr̃a uisibilia. Ephrateus
frugifer. qͥa donis spc scĩ abundat. ⁊ ha¬
buit duas uxores. & cet̾a. Fenenna ẽ sy¬
nagoga. que fecunda pͥmũ. filios dõ ꝑ
legem gen̾abat. s iam ꝓpt̾ infidelitatẽ
infecunda manet. Anna st̾ilis ẽ eccłia
grã. do filios ꝑ baptisma ⁊ spm̃ scm̃ gig¬

Expanded text:
ce possessio Dei qui est filius Dei, dicens: Dominus possedit me: qui bene vir unus, non numero, sed quia nunquam mutatur, nec a se aliter efficitur Deus. culationem docuit, et morte sua possidere fecit. Jeroham, misericors. Eliu, Deus meuubi semetipsum exinaniens effudit, unde: Unguentum effusum nomen tuum , effusum a suis invisibilibus ad nostra visibilia. Ephrathaeus, frugifer, quia donis Spiritus sancti abundat. Ephenenna est synagoga, quae secunda primum filios Deo per legem generabat, sed jam propter infidelitatem infecunda manet. Anna sterilis Ecclesia gratia, Deo filios per baptisma et Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
dimenta fidei susceꝑunt. Sed & uul¬
cas litt̾as adinuenit. ⁊ utrũq testam̃¬
tum in linguam ꝓpriam tͣnstulit: &
sed̾m arrianoꝵ sectam dep̃uauit. Ipsi
deniq gothi post modicum inter¬
uallum auaricia maximi ducis. fa¬
me compulsi aualente defecert̃: & ꝑ
traciam sese diffuderunt. Contra qͦs
ualens egressus de antiochia. bellum
structissimũ parauit. Ubi statim pri¬
mo congressionis impetu conturba¬
te militum turme. nuda peditum de¬
seruere p̃sidia. Moxq legiones eoꝵdẽ
peditum equitatu hostium undiq
cincte sagitarum mibib obrute ꝑi¬
erunt. Ipse imꝑator sauciatus. cũ in
cuiusdam uillule casa lateret abscon¬
ditus. ab insequentib hostil dep̃hen¬
sus: subiecto igne casa consũptus est.

Expanded text:
dimenta fidei susceperunt. Sed et Vuldimenta fidei susceperunt. Sed et Vulcas litteras adinvenit, et utrumque Testamentum in linguam propriam transtulit, et secundum Arianorum sectam depravavit. Ipsi denique Gothi post modicum intervallum avaritia Maximi ducis fame compulsi, a Valente defecerunt, et per Thraciam sese diffuderunt. Contra quos Valens egressus de Antiochia bellum instructissimum paravit. Ubi statim primo congressionis impetu, conturbatae equitum turmae nuda peditum deseruere praesidia. Moxque legiones eorumdem peditum equitatu hostium undique cinctae, sagittarum nubibus obrutae perierunt. Ipse vero imperator sauciatus cum in cujusdam villulae casa lateret absconditus, ab insequentibus hostibus deprehensus, subjecto igne casae consumptus est
Abbreviated transcription (Latin):
eum a rectitudine fidei declinare non
ualeret: in exilium eum mittere de¬
creuit. Cumq legem quam de euis ex¬
ilio scribi p̃ceꝑat. manu ꝓpria robora¬
re uoluisset. tercio in manib eius
calamꝰ ẽ confractus. Tunc eius animo
t̾rore completo. ambaly manib cartã
thi. ipigochi. gippedes et wandali. u¬
na lingua utentes. nichil aliud nͥ tm̃
nom̃ mutantes. biꝑtito agmine da¬
nubiuim tͣnsierunt. Siquidẽ gens
hunoꝵ eos ab antiquis sedib expu¬
lit. Preerant hisgentib duo duces
frigdernus et attalicus. Qui cũ int̾
se dissiderent ac bello deseuirent: at¬
thalicus ad ualentem confugiũ fecit.
Ualens autem memorato attalico ad¬
u̾sus frigidernũ auxilium tulit. Itaq
ualentis augusti fretus auxilio: fri¬
gidernũ atchalicꝰ suꝑauit. Cuiꝰ bene¬
ficu grã gothi supplices poposcerunt:
ut eis ep̃i a quibdam regulam fidei
disce̾nt mitterent᷑. Tunc ualens usus
maligna prauitate: doctores arrian
doginatis misit eis. a quib pͥme ru¬

Expanded text:
cum a rectitudine fidei flectere non valeret, in exsilium cum mittere decrevit. Cumque legem, quam de ejus exsilio scribi praeceperat, manu propria roborare voluisset, tertio in manibus ejus calamus est confractus. Tunc ejus animo terrore completo, ambabus manibus chartam thi, Hypogothi, Gippedes, et Vandali una lingua utentes, et nihil aliud nisi tantum nomen mutantes, bipartito agmine Danubium transierunt. Siquidem gens Hunnorum eos ab antiquis eorum sedibus expulerat. Praeerant his gentibus duo duces, Frigidernus et Athalicus. Qui cum inter se dissiderent ac bello desaevirent, Athalicus ad Valentem confugium fecit. Valens autem memorato Athalico adversus Frigidernum auxilium tulit. Itaque Valentis Augusti fretus auxilio Frigidernum Athalicus superavit. Cujus beneficii gratia Gothi simplices poposcerunt, ut eis episcopi, a quibus regulam fidei discerent, mitterentur. Tunc Valens usus maligna pravitate doctores Ariani dogmatis misit eis, a quibus prima ru
Abbreviated transcription (Latin):
nam sectam quã ualentiniano mari¬
to suo uiuente celauerat: eo defuncto
decexit: et ortodoros ledere cepit. Tem¬
ptauit deniq scm̃ ambrosium in exili¬
um mittere. Sed dum ille indicto regi¬
ne exire de eccłia nollet: cepit iustina
ppłm aduersus eum inflaminare. Sed
et ppło tanta circa ambrosium fuit ꝑ
let amittere. Unde illa sibi inuriam
factam estimans: apud filium cepit cõ¬
quer. Tunc adolescentulus querimo¬
nia matris inflaminatus. exercitum
misit qui eccłiam obsideret: ut eam
nemo catholicus ingrederet᷑. Sed op̃c
ds̃ corda militum ad eccłie munimentũ
conuertit. & egredi quidem non sine¬
bant. ingrediũ non ꝓhibebant. Ambͦ¬
bat. Qua occasione iugilie. umini. & an¬
tiphone in eccłia mediolanensi pͥmũ
ceꝑunt celebrari. Cuius celebritati con¬
suetudo: in de ꝑ om̃s ꝓuincias emana¬
uit. Seddum hec in italia geruntur.
ualens deo odibilis imꝑator. in orientis
partib crudeli p̃cepit edicto. ut mona¬

Expanded text:
nam sectam, quam Valentiniano marito suo vivente celaverat, eo defuncto detexit, et orthodoxos laedere coepit. Tentavit denique sanctum Ambrosium in exsilium mittere. Sed dum ille indicto reginae exire de Ecclesia nollet, coepit Justina populum adversus eum inflammare. Sed et populo tanta erga Ambrosium fuit oblent amittere. Unde illa sibi injuriam factam existimata, apud filium coepit conqueri. Tunc adolescentulus, querimonia matris inflammatus, exercitum misit qui ecclesiam obsideret, ut eam nemo catholicus ingrederetur. Sed omnipotens Deus corda militum ad ecclesiae munimentum convertit; egredi quidem non sinebant, ingredi vero non prohibebant. Ambrbat. Qua occasione vigiliae, hymni et antiphonae in Ecclesia Mediolanensi primum coeperunt celebrari, cujus celebritatis consuetudo inde per omnes provincias emanavit. Sed dum haec in Italia geruntur, Valens, Deo odibilis imperator in Orientis partibus crudeli praecepit edicto, ut mona