comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti erant. simpliciter dño pan¬
debant: iũ se calicem eiꝰ bibe¬
re posse testabantur. Qui ta¬
men quante infirmitatis ad¬
huc essent. postinodũ patent̃
ostendebant: dũ adueniente
tempore. quo ipse dũs eundẽ
calicẽ biberet. etiam illi cũ ce
apłors corla p̃mebat: quin po¬
dius qui passuro dño fugert̃.
eo resurgente ocius redierunt
Et quod passionis turbine
gente resurrectionis eius triũ¬
ta sp̃e gir̃ã firmũ de reliquo
pectus. adbibendũ dñi calicẽ
tenebant: quia ad padiendũ
moriendũq: ꝓ illo. iam inuin¬
cibiles eẽ ceꝑunt÷ impleta eiꝰ
ꝓmissione. qua dixit eos cali¬
cem suũ eẽ bibituros. Nam se¬
quitur. Fit illis. Galicẽ quidẽ
sedere autẽ ad dexterã meã et
sinistram ñ est meũ dare uob.

Expanded text:
ti erat, simpliciter Domino panti erat, simpliciter Domino pandebant, dum se calicem ejus bibere posse testabantur: qui tamen quantae infirmitatis adhuc essent, postmodum patenter ostendebant, dum adveniente tempore quo ipse Dominus eumdem calicem biberet, etiam illi cum caeeorum corda premebat, quin potius qui passuro Domino fugerunt, eo resurgente ocius redierunt: et quia passionis turbine gente resurrectionis ejus triumtus gratia firmum de reliquo pectus ad bibendum Domini calicem tenebant, quia ad patiendum moriendumque pro illo jam invincibiles esse coeperunt, impleta ejus promissione qua dixit eos calicem suum esse bibituros. Nam sequitur. Ait illis: Calicem quidem sedere autem ad dextram meam et si
Abbreviated transcription (Latin):
te mentis sedere in regno circa
dnm poscebant: s mults digmiꝰ
laudahitur priidens humilitas
eius. qui conscientia ꝓprie
iectus ẽẽ in domo dei:
magis quã habitare in taber¬
naculis peccatoꝵ. Nesciebant
qͥil peterent: qui sublunitatẽ
primũ querendũ eẽc insinu¬
ans.reuocat a uiã laboris:
gere retributionis. Potestis
inquit bibere calicẽ. quẽ ego
bibiturus sũ: Calicẽ quippe¬
suũ dicit. amaritudinẽ pas¬
sionis: que infideliũ acerbi¬
tate. crebro iustis offertur.
Nam hanc quisq: humiliter.
pacienter.gaudenter ꝓ xp̃o
suscipit: merito cum illo sub¬
limiter regnabit.
uia filii zebedei cũ do¬
mino sedere desidera¬
bant: admonet eos primo
passionis sue sequi exemplar
tis culmen appetere. Quem ui¬
uendi ordinẽ. cunctis fidelib
sequendũ docet apls dicens.
Si enĩ complantati facti sumꝰ
similitudini mortis eiꝰ: simul
et resurrectionis erimꝰ. Dicunt
illi. Possumꝰ. Mentẽ quidẽ de¬
uotionẽq suã. quales in p̃sen¬

Expanded text:
tae mentis sedere in regno circa Dominum poscebant, sed multo dignius laudabitur prudens humilitas ejus, qui conscientia  Al.,jectus esse in domo Dei mei magis, quam habitare in tabernaculis peccatorum. Nesciebant quid peterent, qui sublimitatem primo quaerendum esset insinuans, revocat ad viam laboris t retributionis. Potestis, inquit, bibere calicem quem ego bibiturus sum? Calicem suum dicit amaritudinem passionis, quae infidelium acerbitate crebro justis offertur. Nam hanc quisquis humiliter, patienter, gaudenter pro Christo suscipit, merito cum illo sublimiter regnabit. Quia ergo filii Zebedaei dum illo sedere desiderabant, admonet eos primo passionis suae sequi exempla, tare majestatis culmen appetere. Quem vivendi ordinem cunctis fidelibus sequendum docet Apostolus, dicens: Si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul etiam et resurrectionis ejus erimus . Dicunt illi: Possumus. Mentem quidem devotionemque suam, qualis in praesen
Abbreviated transcription (Latin):
potest ferre fructum a
semetipso. nisi manserit in
uitȩ: sic nec uos. nisi in me
manseritis. Magna gr̃e com¬
mendatio fr̃s mei.Corda
instruit humiliũ: ora obstru¬
it suꝑboꝵr. Ecce cui si audent
respondeant: qui ignoranteᷤ
di iusticiam & suã uolentes
constituere. iusticiȩ di ñ sunt
subiecti. Ecce cui respondeañ
sibi placentes: & ad bona oꝑa
facienda. dm̃ sibi ñ necessari
um putantes. Nonne huie
resistunt ueritati homines
mente corrupti. reꝓbi cirea
fidem: qui respondent &e lo¬
quuntur iniquitatẽ dicente
a deo habemꝰ qđ homines
iusti sumꝰ: Qͥa dicitis. quid
uos ipsos decipitis: ñ asserto¬
res s p̃cipitatores liberi arbitrii.
ex alto elationis ꝑ mania pre¬
sumptionis. in ꝓfunda sub¬
mersionis: Nempe uox ur̃a
est. qd homo ex semecipso fa¬
cit iusticiam: hoc est altũ cla¬
donis ur̃e. S ueritas contra¬
dicit: & dicit. Palmes ñ potest
ferre fructum a semecipso:nͥ

Expanded text:
a semetipso, nisi manserit in vite; sic nec vos, nisi in me manseritis. Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui, si audent, respondeant, qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾. Uitem se dixit esse iħc:
et discipłos suos palmites: &
agricolam patrem. Unde iã¬
pridem sicut potuimus dis:¬
putatum est. In hac autem
lectione. cũ adhuc de se ipso
qui ẽ uitis. & de suis palmiti¬
bus hoc ẽ discipłis loqueret᷑
manete inquit in me. & ego
in uob̾. Non quomͦ illi in ip¬
so.sic ipse in illis: utrunq e
nim ꝓdest. ñ ipsi sed illis.
Ita sunt quippe in uite pal¬
mites. ut uiti ñ conferant:
s inde accipiant unde ui¬
uant. Ita uero uitis est in
palmitib. ut uitale alim̃tũ
subministret eis: ñ sumat
ab eis. ꝑ hoc gͦ. & manentẽ
in se habere xpm. & manere
in xpõ: discipłis ꝓdest utrũ¬
potest de uiua radice alius
pullulare. Qui autem prẽci¬
sus ẽ: sine radice ñ pot̃ uiuere.

Expanded text:
. Vitem se dixit esse Jesus, et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Utrumque autem prodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant: ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem in se habere Christum, et manere in Christo, discipulis prodest utrupotest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere.
Abbreviated transcription (Latin):
uisit mensurã fidei. Quã gͦ
mensurã tritici xp̃e nuncu¬
pat: ipsam mensuram fidei
paulus appellat: ut agnos¬
camus. ñ aliud ẽẽ spiritaletri¬
ticum. quã xpĩane fidei ue¬
nerabile sacramentũ. Huius
tritici mensurã. uob̃ fr̃s in no¬
mine dñi damꝰ: quotiens illu¬
minati dono grẽ spiritalis.
scd̃m regulã uerȩ fidei dispu¬
tamꝰ. Et eandem triticimen¬
suram. ꝑ dñicos dispensato¬
res accipitis: cũ cotidie ꝑ dei
famulos. uerbũ ueritatis all¬
ditis. De ipsa nunc tritici men¬
sura loquimur: ex ipsa sicut
ds diuidit uniuersi pascam᷑:
inde alimenta bonȩ uite su¬
uenire possimꝰ: in illum cre¬
dentes. in illũ sꝑantes. illum
pre omĩb et in omĩb diligen¬
tes. qui se ipsũ nob̃ & alimen¬
tũ prestat. ne deficiamus in
uia: & p̃mium seruat. ut
gaudeamus in patria. Apẽ e
rum: ipse sadietas & exultatio
quiescentiũ beatoꝵ. Fd ip̃sã
itaq tritici mensurã ꝑtinet

Expanded text:
visit mensuram fidei . Quam ergo visit mensuram fidei . Quam ergo mensuram tritici Christus nuncupat, ipsam mensuram fidei Paulus appellat: ut agnoscamus non aliud esse spiritale triticum quam Christianae fidei venerabile sacramentum. Hujus tritici mensuram vobis in nomine Domini damus, quoties illuminati dono gratiae spiritalis, secundum regulam verae fidei disputamus; et eamdem tritici mensuram per dominicos dispensatores accipitis, cum quotidie per Dei famulos verbum veritatis auditis. De ipsa nunc ergo tritici mensura loquamur . Ex ipsa, sicut Deus dividit, universi pascamur, inde alimenta bonae vitae suervenire possimus, in illum credentes, in illo sperantes, illum prae omnibus et in omnibus diligentes, qui seipsum nobis, et alimentum praestat ne deficiamus in via, et praemium servat ut gaudeamus in patria. Christurum, ipse 548 satietas et exsultatio quiescentium beatorum. Ad ipsam itaque tritici mensuram pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
Filius eñ hominis. sicut ip¬
se att. uenit ñ ministrari sed
ministrare: & dare animã suã
redemptionẽ ꝓ multis. Ipse
est etiam pastor bonus: qui
animam suã posuit ꝓ ouib
suis. Grex gͦ boni pastoris:
ipsa ẽ familia redemptoris.
Dispensator uͦ quis sit. quem
oportet esse fidelem pariter
et prudentẽ. paulus nobis
ostendit apl̃s: qui de se suis¬
q soctis loquens ait. Sic nos
existimet homo. ut ministͥs
xp̃i:. & dispensatores myste¬
riorũ di. Hic iam queritur
inter dispensatores: ut fideliᷤ
ctos existimet: neglectoq mi¬
litiȩ spiritalis officio. seruus
piger infideliter imprudent̃¬
q dormitet: ipse beatꝰ apłs
ostendens atc. O portet enim¬
ep̃m sine crimine ẽẽ: sicut d̃i
dispensatorem.
erui patrisfamilias su¬
musz dispensatores dñ
sumus: mensurã tritici quã
uob̃ erogemus.accepimus.
Quȩ uͦ sit ista mensura dritiei
si queramꝰ: ipsam quoq nob̃
beatus paulus apłs ostendit
dicens. U mcuiq. sicut ds di¬

Expanded text:
 hominis, sicut ipse ait, venit non ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Ipse est etiam Pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis. Grex ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemptoris. Dispensator vero quis sit, quem oportet esse fidelem pariter et prudentem, Paulus nobis ostendit apostolus, qui de se suisque sociis loquens ait: Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispensctos existimet neglectoque militiae spiritalis officio, servus piger infideliter imprudenterque dormitet, ipse beatus aposostendens, ait: Oportet episepiscopum sine crimine esse, sicut Dei dispensatorem . Servi ergo patris familias sumus, dispensatores Domini sumus, mensuram tritici quam vobis erogemus accepimus. Quae vero sit ista mensura tritici si quaeramus, ipsam quoque nobis beatus Paulus apostolus ostendit dicens: Unicuique sicut Deus di
Abbreviated transcription (Latin):
uite nr̃ȩ. et ñ est refrigerium
in fine hominis: & ñ est qui ag¬
nitus sit. reuersus ab inferis:
quia ex nichilo nati sumꝰ. et
post hec erimus tanqͣm si non
tille ad commouendũ cor nr̃m:
mollis aer. Et transibit uita
nr̃a. tanqͣm uestigiũ nubis:
& sicut nebula dissoluetur. que
effugata est a radus solis: & a
calore illius ag̃grauata. Et
nom̃ nr̃m obliuionẽ accipiẽt
ꝑ tem̃pus: & nemo memoriã
enĩ transitus ẽ dempus nr̃m:
& ñ est reuersio finis nr̃r: qm̃
consignata est & nemo reuer¬

Expanded text:
gerium in fine hominis, et non est qui agnitus sit reversus ab inferis. Quia ex nichilo nati sumus et post hec erimus tamquam si nonntille ad commovendum cor nostrumollis aer. Et transiet vita nostra tamquam vestigium nubis et sicut nebula dissolvetur, que effugata est a radiis solis et a calore illius aggravata. Et nomen nostrum oblivionem accipiet per tempus, et nemo me transitus est tempus nostrum, et non est reuersio finis nostri, quoniam consignatus est, et nemo reuer
Abbreviated transcription (Latin):
collocabunt. Et si in ramis in
tempore germinauerint: in¬
firmiter posita.a uento cõmo¬
uebuntur: & animietate uen¬
torũ eradicabunt᷑. Confringen¬
tur enĩ rami inconsummati:
& fructus illorũ inutiles. & acer¬
biad manducandũ: & ad ni¬
chilũ apti. Ex iniquis enim
om̃s filii qui nascuntur: testes
sunt nequitie aduersus paren¬
tes. in interrogatione sua. Iu¬
stus autẽ si morte preoccupatꝰ
fuerit: in refrigerio erit. Sene¬
ctus enĩ uenerabilis ẽ non diu¬
turna: neq numero annorum

Expanded text:
ur: Et si in ramis in tempore germinaverint, infirmiter posita, a vento commovebuntur, et a nimietate ventorum eradicabuntur. Confringentur enim rami inconsummati, et fructus illorum inutilis et acerbi ad manducandum et ad nihilum apti ex iniquis enim omnes filii qui nascuntur testes sunt nequitiae adversus parentes in interrogatione sua iustus autem si morte praeoccupatus fuerit in refrigerio erit senectus enim venerabilis est non diuturna
Abbreviated transcription (Latin):
duplici corde.
e fueris hypocrita in con¬
Apectu hominũ: & ñ scan¬
dalizeris labus tuis. Atcende
in illis ne forte cadas. & ponas
scandalũ anime tue. & addu¬
cas inhonorationẽ tibi: et reue¬
let cłs absconsa tua. & in medio

Expanded text:
duplici corde. Ne fueris hypocrita in conspectu hominum, et non scandalizeris labiis tuis. Attende in illis, ne forte cadas, et ponas scandalum animae tuae, et adducas inhonorationem tibi, et revelet Deus absconsa tua. Pro fide,
Abbreviated transcription (Latin):
ad exemplum. Uiii.¬
odierna gͥ die. beati apłi¬
gũinem ꝓfuderunt. S uide¬
amus causam. cur ista ppes¬
si sunt: scilicet qđ int̃ cetera
inirabilia. etiã magũ illũ sy¬
monẽ. orationib suis de aeriˢ
uacuo. p̃cipiti ruina ꝓstra
uerint. Cum enĩ idem symon.
se xp̃m diceret. et tanquã fi¬
lium ad patrẽ assereret uo¬
lando se posse conscendere:
atq elatus subito magicis
artib uolare cepisset: tunc
petrus fixis genib p̃catus ẽ
dñm: et p̃catio scã uicit ma¬
gicam leuitatẽ. Prius etiam
ascendit ad dñm oratio. qͣ. uo¬
latꝰ: & añ ꝑuenit iusta peticio.
quã iniqua p̃sumptio. Ante
inquam petrus in terris po
situs obtinuit qd petcebat:
quam symon ꝑueniret ad
celestia quo tendebat. Tune
igitur petrus uelut uincꝰtũ il¬
lum de sublimi aere deposu

Expanded text:
ad exemplum. Hodierna igitur die beati aguinem profuderunt. Sed videamus causam quare ista perpessi sunt; scilicet, quod inter caetera mirabilia etiam magum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverint. Cum enim idem Simon se Christum diceret, et tanquam filium ad patrem assereret volando se posse conscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset, tunc Petrus fixis genibus precatus est Dominum, et precatione sancta vicit magicam lenitatem: prius etiam ascendit ad Deum oratio quam volatus, et ante pervenit justa petitio quam iniqua praesumptio; ante, inquam, Petrus, in terrisitus obtinuit quod patebat, quam Simon perveniret ad coelestia quo tendebat. Tunc igitur Petrus velut vinctum illum de sublimi aere deposu
Abbreviated transcription (Latin):
Et unde hoc mͥ.
ut ueruat mater dñi mei ad
ne: O quanta in ꝓphetisse
mente humilitas ÷ quã uerꝰ
scrins dñi quem dixit÷ super
que ad se uencrat. mox ue uidit.
esse cognouit: sed nichil iu se
talis meriti repericus qͦ digna
fuccit a tanta hospite usitari:
nimirũ ipse sp̃e qui ci ꝓphetie
doia contulit: numus ꝑiter
humilitatis prestitit. Prophico¬
uanq repleta spũ. genitricem
ad se aduentasse saluatoris in¬
telligit: sed humilitatis spiritu
circuspecta. minus dignã se cius
aducntu deprchendit. Lectio sidã

Expanded text:
Et unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? O quanta in prophetissae mente humilitas, quam verus sermo Domini quem dixit: Super quae ad se venerat, mox ut vidit, esse cognovit: sed nihil in se talis meriti reperiens quo digna fieret a tanta hospite visitari, nimirum ipse Spiritus, qui ei prophetiae donum contulit, munus pariter humilitatis praestitit. Prophetico repleta spiritu genitricem ad se adventasse Salvatoris intellexit, sed humilitatis spiritu circumspecta minus dignam se ejus adventu deprehendit. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
me & interfice me: qm̃ tenent
me angustie: & adhuc tota ani¬
ma mea in me est.Stansq suꝑ
eum occidi illũ: sciebam enim
quod uiuere ñ poterat post
rumam. Et tuli diadema quod
erat in capite eius: & armillam
de brachio illius: et attuli ad te
dominum meum huc.¬
pprehendens dauid Ili.
uestimenta sua scidit.
om̃sq uiri quierant cum eo:
nem. qui nuntiauerat ei. Unde
es: Qui respondit. Filius ho¬
minis aduene amalechite ego
sum.Et ait ad eũ dauid. Qua¬
re ñ timuisti mittere manũ
eum. Qui ꝑcussit illũ: & mor¬
tuus est.Et ait ad eũ dauid.
Sanguis tuus suꝑ caput tuũ.
Os enim tuũ. locutũ est aduer¬
sum de.dicens. Ego interfeci
lanxit dauid planctum
huiuscemodi suꝑsaul &
suꝑ ionathan filiũ eius: et pre¬
cepit ut docerent filios uida
arcum: sicut scriptũ est in libro
iustorũ. Incliti isił. suꝑ montes
tuos interfecti sunt. Q uomͦ ce¬
ciderunt fortes. Nolite annun
tiare in gech. neq annundiecis
in compitis ascalonis: ne forte

Expanded text:
rfice me, quoniam tenent me angustiae, et adhuc tota anima mea in me est. Stansque super eum, occidi illum: sciebam enim quod vivere non poterat post ruinam, et tuli diadema quod erat in capite ejus, et armillam de brachio illius, et attuli ad te dominum meum huc.pprehendens autem David vestimenta sua scidit, omnesque viri qui erant cum eo, nem qui nuntiaverat ei: Unde es? Qui respondit: Filius hominis advenae Amalecitae ego sum. Et ait ad eum David: Quare non timuisti mittere manum eum. Qui percussit eum, et mortuus est. Et ait ad eum David: Sanguis tuus super caput tuum: os enim tuum locutum est adversum te dicens ego interfeci planxit autem David planctum huiuscemodi super Saul et super Ionathan filium eius et praecepit ut docerent filios Iuda arcum sicut scriptum est in libro Iustorum incliti Israhel super montes tuos interfecti sunt quomodo ceciderunt tiare in Geth, neque annuntietis in compitis Ascalonis, ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
eum. De castris isrł fugi. Et
qxit ad eum̃ dauid. Quod ẽ
uerbũ quod factum est: Indi¬
ca mͥ. Q. uiait Fugit populus
ex prelio: & multi corruentes ẽ
popło mortui sunt. Sed
& saul et ionathan filius eius.
interierunt.
ixit dauid ad adolescentẽ.

Expanded text:
eum: De castris Israel fugi. Et dixit ad eum David: Quod est verbum quod factum est? Indica mihi. Qui ait: Fugit populus ex praelio, et multi corruentes e populo mortui sunt, sed et Saul et Jonathan filius ejus interierunt. Dixitque David ad adolescentem
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ est clipeus fortiũ: clip eus sa¬
ul. quasi ñ esset unctus oleo:
a sanguine interfectorũ. ab
adipe fortiũ. Sagitta ionathan
nunquã rediit retrorsũ: & gla¬
dius saul ñ est reuersus manis.
Saul et ionathas amabiles &
decori in uita sua: in morte
quoq non sunt diuisi.U¬
cens. Num ascendã in unã de
ciuitatib iuda: Et ait dñs ad
eum. Ascende. Dixitq dauid.
Quo ascendam: Et respondit
noem ierrahelites. & abigail
uxor a nabal carmeli. S et
uiros qui erant cũ eo. duxit
dauid singulos cum domo
sua: & manserunt in oppidis
hebron. Ueneruntq uiri iuda:
& unxerunt ibi dauid. ut reg¬
naret suꝑ domũ iuda.

Expanded text:
ortium clypeus Saul quasi non esset unctus oleo a sanguine interfectorum ab adipe fortium sagitta Ionathan numquam rediit retrorsum et gladius Saul non est reversus inanis Saul et Ionathan amabiles et decori in vita sua in morte quoque non sunt divisicens: Num ascendam in unam de civitatibus Juda? Et ait Dominus ad eum? Ascende. Dixitque David: Quo ascendam? Et respondit noem Iezrahelites et Abigail uxor Nabal Carmeli sed et viros qui erant cum eo duxit David singulos cum domo sua et manserunt in oppidis Hebron veneruntque viri Iuda et unxerunt ibi David ut regnaret super domum Iuda
Abbreviated transcription (Latin):
co. uniꝰ tyranni tolerauere sen¬
tentiam. Una die passi sunt:
ut ad xp̃m pariter ꝑuenirens.
Uno in loco: ne alteri roma de¬
esset. Sub uno ꝑsecutore: ut
equalis crudelitas utrunq
ꝓ uirtute. Et in quo tandem
loco. martyriũ ꝑtulerunt:
In urbe roma. quȩ pͥncipatũ
et caput obtinet nationũ: sci¬
licet ut ubi caput suꝑstitionis
erat. illic caput quiesceret scĩta¬
tis: et ubi gentiliũ pͥncipes ha¬
bitabant. illic eccłarũ princi¬
pes morarentur.Cuius autẽ
meriti sint beatissimi petrus
& paulus. hinc possumꝰ intel¬
lige̾: qđ cũ dñs orientis regionẽ.
ꝓpria illustrauerit passione:
occidentis plagã. ne qͥd minus
esset. uice sua. apłors sangui¬
ne illuminare dignatus est.
Et licet illiꝰ passio nob suffici¬
at ad salutẽ: tam̃ etiam hoꝵ
martyriũ. nobis contulit

Expanded text:
co, unius tyranni toleravere senco, unius tyranni toleravere sententiam. Una die passi sunt, ut ad Christum pariter pervenirent: uno in loco, ne alteri Roma deesset: sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque pro virtute. At in quo tandem loco martyrium pertulerunt? In urbe Roma, quae principatum et caput obtinet nationum; scilicet ut ibi caput superstitionis erat, illic caput quiesceret sanctitatis; et ubi gentilium principes habitabant, illic Ecclesiarum principes morerentur. Cujus autem meriti sint beatissimi 232 Petrus et Paulus, hinc possumus intelligere, quod cum Dominus Orientis regionem propria illustraverit passione, Occidentis plagam, ne quid minus esset, vice sui apostolorum sanguine illuminare dignatus est, et licet illius passio nobis sufficiat ad salutem, tamen horum martyrium contulit
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ. paulus accepit.
Tlauis enim dicenda ẽ.qua
ad fidem peccatorũ corda re¬
serantur: mentiũ secrẽta pan-¬
duntur: et quicqͥd intrinsecꝰ
clausũ tenetur. in palam rati¬
on abili manifestatione ꝓdu¬
citur. Clauis inquam ẽ: quȩ
et conscientiam ad confessionẽ
peccati aꝑit: & gram̃ ad ȩter¬
nitatẽ mysterii salutaris ineli¬
dit. Ambo gͥ. claues ã dño ꝑ¬
ceperunt. Sciente iste: ille
potentiȩ. Diuitias immortali¬
tatis illȩ dispensat: scientie
thesauros iste largitur Sunt
Ienĩ scientie thesauri. sicut scͥptũ
ẽ: in quo sunt om̃s thesaurisa¬
pientie et scientiȩ absconditi
et paulus eminent int̾
uniuersos apłos: et peculiari
quadam p̃rogatiua p̃cellunt.
Uerum inter ipsos. quis. cui
p̃ponatur incertũ est. Puto
enim illos equales esse meri¬
tis. qui equales sunt passiõe
et simili eos fidei deuotione
uixisse: quos simul uidemus
ad martyrii gł̃am puenisse.
Non enĩ sine causa factum pu¬
temus: qđ una die. uno in lo¬

Expanded text:
scientiae et Paulus accepit. Clavis enim dicenda est qua ad fidem pectorum dura corda reserantur, mentium secreta punduntur, et quidquid intrinsecus clausum tenetur, in palam rationabili manifestatione producitur. Clavis, inquam, est quae et conscientiam ad confessionem peccati aperit, et gratiam ad aeternitatem mysterii salutaris includit. Ambo igitur claves a Dperceperunt, scientiae iste, ille potentiae; divitias immortalitatis ille dispensat, scientiae thesauros iste largitur; sunt enim scientiae thesauri, sicut scriptum est, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi et Paulus eminent inter universos apostolos, et peculiari quadam praerogativa praecellunt. Verum inter ipsos quis cui praeponatur incertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, quia aequales sunt passione; et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam pervenisse; non enim sine causa factum putemus, quod una die, uno in lo
Abbreviated transcription (Latin):
ret.S quomͦ circuit: Sicut leo¬
inquit rugiens. circuit: quereis
quem deuoret. Quis autem ñ
ieurreret in dentes leonis hu¬
ius: nisi uicisset leo de tribu iu¬
da: Contra leonem leo: contra
lupum agnus.
xultauit diabolus quan
quasi p̃positus mortis: s unde
gaudebat. inde illi tensus est

Expanded text:
ret. Sed quomodo circuit, dixit: Sicut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Quis non incurreret in dentes leonis hujus, nisi vicisset Leo de tribu Juda? Contra leonem leo, contra lupum agnus. Exsultavit diabolus quandquasi praepositus mortis. Ad quod gaudebat, inde illi tensum est
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit. et ascendit in cęlũ:
& impletũ est quod audistis
cum apocalipsis legeretur. Ui¬
cit leo. de tribu iuda. Ipse leo
dictus est: ipse agnus occisus ẽ.
Leo. ꝓpter fortitudinẽ: agnus.
ꝓpter innocentiã. Leo qͥa in¬
uictus: agnus quia mansuetꝰ.

Expanded text:
resurrexit et ascendit in coelum; et impletum est quod audistis, cum Apocalypsis legeretur, Vicit Leo de tribu Juda . Ipse leo dictus est, qui agnus occisus est: leo propter fortitudinem, agnus propter innocentiam: leo quia invictus, a
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ erit nobis: Et reliqͣ.¬
petrus. quia diues diffi¬
cile intraret in regnũ cȩlorũ:
sciensq se cum suis condisci¬
pulis ad integrũ mundi fal¬
lentis spreuisse delitias: uolu¬
it agnoscere qͥd uel ipsi. uel ce¬
teri mundi contemptores. ꝓ
maiori mentis uirtute maio¬
ris premii sperare deberent:
& respondens dño ait. Ecce
nos reliquimꝰ omĩa: & secuti
Ubi sollerter intuendũ. quod
ñ solum se omĩa reliquisse. s
et dñm sequi głatur: quia
stultum ꝓfecto est iuxta plato¬
nem & diogenem. & quosdã
alios philosophos uite huius
mani agere mortalium laude
captanda: stultũ ꝓfecto. pre-¬
sentes labores ultro absq spe
future quietis & pacis subire.

Expanded text:
uid ergo erit nobis? etc.Petrus quia dives difficile intraret in regnum coelorum, sciensque secum suis condiscipulis ad integrum mundi fallentis sprevisse delicias, voluit agnoscere quid vel ipsi, vel caeteri mundi contemptores pro majore mentis virtute majoris praemii sperare deberent. Et respondens Domino ait: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti solerter intuendum quod non solum se omnia reliquisse, sed et Dominum sequi gloriatur: quia stultum profecto est, juxta Platonem et Diogenem, et quosdam alios philosophos, vitae quidd pro inani agere mortalium laude captanda: stultum praesentes labores ultro, absque spe futurae subire quietis et pacis.
Abbreviated transcription (Latin):
cendit. Tunc itaq sc̃i uiri obi¬
tum sicut p̾sentes discipłi ui¬
derunt: ita absentes ex signo
qd̃ eis p̃dictum fuerat agnoue¬
runt. Sepultus uͦ est in orato¬
rio beati ioħis baptistȩ: quod
destructa ara apollinis ipse
construxit.

Expanded text:
cendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit.
Abbreviated transcription (Latin):
die portari se in oratoriũ a
discipłis fecit: ibiq exitũ siũ
dñici corporis & sanguinis ꝑ¬
ceptione muniuit: atq intes
discipłorum manus imbecillia
menbra sustentans. erectis in
çelum manib stetit: & ulti¬
mum sp̃m. inter uerba orati¬
onis efflauit. Qua scilicet die.
duobus de eo frĩbus uni in cel¬
la commoranti. alteri autẽ lon¬
gius posito: reuelatio unius
atq indissimilis uisionis appa¬
ruit. Uiderunt nanq: qͥa stra¬
ta palliis. atq innumeris cho¬
rusca lampadib uia. recto ori¬
entis tramite ab eiꝰ cella. in ce¬
lum usq tendebatur. Cui ue¬
nerando habitu uir desuꝑ cla¬
rus assistens: cuiꝰ esset uia quã

Expanded text:
die portari se in oratorium a die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella in coelum usque tendebatur. Cui venerando habitu vir desuper clarus as
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrem: rem gestã retulit.
Uir autẽ uenerabilis benedictꝰ.
hoc ñ suis meritis. s obedien
tiȩ illius deputare cepit. Ft
contra maurus ꝓ solo eiꝰ im¬
perio factum dicebat: seq con¬
scium in illa uirtute non esse.
quam nesciens fecisset. S in
hac humilitatis mutuȩ amica
contentione: accessit arbiter.
puer qui ereptus est. Namdi¬
cebat. Ego cum ex aqua da¬
herer. suꝑ caput meũ abbatis
melotem uidebam: atq ipsũ
me ex aquis educere conside¬
rabam.
erat exiturus: quibusdã dis¬
cipulis secũ conuersantibus.
quibꝰdam longe manentib.
scĩssimi sui obitus denuntia¬
uit diem: p̃sentibus indiceis.
ut audita ꝑ silentium tege¬
rent absentib indicans. qdđ.
uel quale eis signum fieret.
quando anima eiꝰ de corpore
exiret. Ante sextum uͦ sui obi¬
tus diem: aꝑiri sibi sepulturã
iubet. Qui mox correptus fi¬
brib acri cepit dolore fatiga¬
ri.Cumq ꝑ dies singulos
languor in grauesceret: sexto

Expanded text:
ad Patrem, rem gestam retulit. ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non suis meritis, sed illius obedientiae deputare coepit. At econtra Maurus pro solo ejus imperio factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super caput meum melotem abbatis videbam, atque ipsum me ex aquis educere considerabam.erat exiturus, quibusdam discipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta
Abbreviated transcription (Latin):
consisteret: placidus puer scĩ
uiri monachus. ad hauriendã
de lacu aquã egressus ẽ. Qui
uas qđ tenuerat. in aquã in¬
caute submittens: ipse caden¬
do secutus est. Quem mox
unda rapuit: & pene in uniꝰ
sagite cursum a terra intror¬
sus traxit. Uir autẽ dei intra
cellam positus. hoc protinus
agnouit: & maurum festine
uocauit dicens. Frater maure
curre: qͥa puer ille qͥ ad hau¬
riendam aquam perrexerat.
in lacum cecidit: iamq eum
longius unda trahit. Res mi¬
ra: & post petrum apłm in¬
usitata. Benedictione etenim
postulata atq ꝑcepta ad pa¬
tris sui imꝑium cõncitus ꝑ¬
rexit maurus: atq usq ad
eum locũ quo ab unda du¬
cebatur puer. ꝑ terrã se ire
existimans. suꝑ aquam cu-¬
currit: eumq ꝑ capillos te¬
nuit: rapidoq cursu redist.
Qui mox ut terrã tetigit. ad
se reuersus post terga respexit:
& quia suꝑ aquas cucurrisset
agnouit: & qd p̃sumere non
potuisset ut fieret. miratus
extimuit factum. Reuersusq

Expanded text:
ctus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
uid ꝓderit fr̃s mei. si fidẽ
uis dicat se habere: oꝑa
alitem ñ habeat: Nunquid
poterit fides saluare eum: Si
autem frater aut soror nudi
sint. & indigeant uictu cotidi¬
ano: dicat autẽ aliquis de uob̃
illis. ite in pace. calefacimini.
& saturamini. ñ dederitis autẽ
eis que necessaria st̃ corꝑi qͥd

Expanded text:
uid proderit, fratres mei, si fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat? Nunquid poterit fides salvare eum? Si autem frater aut sorosint, & indigeant victu quotidiano: v.16. dicat autem aliquis ex vobis illis: Ite in pace, calefacimini & saturamini; non dederitis autem eis quae necessaria sunt corpori, quid
Abbreviated transcription (Latin):
bens in ueste candida. introie¬
rit autem & pauꝑ in sordido
habitu: & intendatis in eum
qui indutus ẽ ueste preclara.
& dixeritis. tu sede hic bene.
pauꝑi autẽ dicatis. tu sta illie.
aut sede sub scabello pedum
meorũ: nonne iudicatis apud
uosmecipsos. & facti estis iudi¬
ces cogitationũ iniquarũ:
udite fr̃s mei dilectissimi.

Expanded text:
 introierit autem et pauper in sordido habitu et intendatis in eum qui indutus est veste praeclara et dixeritis tu sede hic bene pauperi autem dicatis tu sta illic aut sede sub scabillo pedum meorum nonne iudicatis apud vosmet ipsos et facti estis iudices cogitationum iniquarum audite fratre
Abbreviated transcription (Latin):
diligentib se: Uos autẽ exho¬
norastis pauꝑem. Nonne di¬
uites ꝑ potentiã opprimunt
uos. & ipsi trahunt uos ad iu¬
dicia: Nonne ipsi blasphemañ
bonũ nom̃. qđ inuocatum est
suꝑ uos: Si tamen legem per¬
ficitis regalem scđm scripturas.
diliges proximũ tuum. sicut
temet ipsum: oene facitis. Si
autem ꝑsonas accipitis. pecca

Expanded text:
diligentibus se ? uos autem exhonorastis pauperem. nonne diuites per potentiam opprimunt nos, et ipsi trahunt uos ad iudicia? nonne. ipsi blasphemant bonum nomen, quod inuocatum est super uos? si tamen legem perficitis regalem secundum scripturas: diliges proximum tuum sicut te ipsum, bene facitis. si autem personas acc
Abbreviated transcription (Latin):
inam: ita nos ñ nr̃a solum pi¬
gritia. sed & meliorũ uirtutib
inspectis. humiliem ad głam:
quatinꝰ unusqͥsq nr̃m hoc apud
se supplex ac submissus obsecret.
Ds̃ omp̃s miserere supplici tuo:
quia ñ sum sicut innumeri ser¬
uitui. contemptu scli sublimes:
iusticie merito głosi: castitatis
laude angłici: uelut etiã multi il¬
lorũ. qui post Nagitia publica
penitendo. tibi meruerunt esse
deuoti: qui etiam si qͥd boni tua
grã largiente fecero: quo fine
hoc faciam. qua ue a te distrie¬
¶done pensetur ignoro.¬

Expanded text:
inam, ita nos non nostra solum piinam, ita nos non nostra solum pigritia, sed et meliorum virtutibus inspectis, humiliemur ad gloriam, quatenus unusquisque nostrum haec apud se supplex ac submissus obsecret, Deus omnipotens miserere supplici tuo, quia non sum, sicut innumeri servi tui contemptu saeculi sublimes, justitiae merito gloriosi, castitatis laude angelici, velut etiam multi illorum qui post flagitia publica poenitendo tibi meruerunt esse devoti; qui etiam si quid boni tua gratia largiente fecero quo fine hoc faciam, quave a te districtione pensetur ignoro
Abbreviated transcription (Latin):
Quantã uenie fiduciã. digne
penitentib prebet: qđ publica¬
nus qui reatũ suȩ nequitie per¬
fecte cognouit. fleuit. confessus
est: & si iniustus ad tẽplũuentt:
iustificatus a templo rediit.
ypice phariseus
sudeorũ est popłs. qui ex
iustificationib legis extollit
merta sua: publicanus uͦ gen¬
tilis est. qui longe adeo positꝰ.
confitetur peccata sua: quorũ
unꝰ suꝑbiendo recessit humili¬
atus: alter lamentando apꝓ¬
pinquare meruit exaltatus.
Quia omnis qui se exaltat hu¬
miliabitur: & qui se humiliat
exaltabitur. Et de utroq popłõ
prefato. & de om̃i suꝑbo uł hu¬
mili. recte potest intelligr: sicit
& illud qł alibi legimus. fite
rumam exallatur cor: & asse
głam humiliatur. Quapropter
et de uerbis elati pharisei quib
humiliari meruit. possumꝰ ex
diuerso formã humilitatis qua
sublimemur assumere: ut sicut
ille consideratis & peiorũ uitiis.
& suis uirtutib. est elatus ad ru¬

Expanded text:
Quantam veniae fiduciam digne Quantam veniae fiduciam digne poenitentibus praebet quod publicanus qui reatum suae nequitiae perfecte cognovit, flevit, confessus est, etsi injustus ad templum venit, justificatus a templo rediit! Typice autem Pharisaeus Judaeorum est populus qui ex justificationibus legis extollit merita sua; publicanus vero gentilis est, qui longe a Deo positus confitetur peccata sua: quorum unus superbiendo recessit humiliatus, alter lamentando appropinquare meruit exaltatus. Quia omnis, qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Et de utroque populo praefato, et de omni superbo vel humili recte potest intelligi, sicut et illud quod alibi legimus, Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam humiliatur; quapropter et de verbis elati Pharisaei, quibus humiliari meruit, possumus ex diverso formam humilitatis qua sublimemur assumere, ut sicut ille consideratis et pejorum vitiis, et suis virtutibus, est elatus ad ru
Abbreviated transcription (Latin):
do om̃ium que possideo. Hie¬
rechiel ꝓph̾a. de ostensis sibi cȩ¬
li animalib scribit. Et totum
Ucorpus plenũ oculis: in circuitu
ipsorũ quatuor. Corpora qͥppe
animaliũ iccirco plena oculis
describuntur: quia scõꝵ actio
ab om̃i parte circumspecta est:
bona desiderahiliter ꝓuidens:
mala sollerter cauens. Sed nos
sepe dum aliis rebus intendimꝰ.
fit ut alia negligamꝰ: & ubi ne¬
gligimus. ibi ꝓculdubio oculũ
ñ habemꝰ. Nam ecce phariseus
ad exhibendam abstinentiam.
ad impendendã miscdiam. ad
referendas deo grãs. oculũ ha¬
buerat: s ad humilitatis custo¬
diam ñ habebat.Et quid pro¬
dest qͦd contra hostiũ insidias.
pene tota ciuitas caute custodi¬
tur: si unũ foramen aꝑtum re¬
linquitur. unde ab hostibꝰ in¬
tretur: Et publicanus a longe
stans. nolebat nec ocłos ad celũ
leuare: s ꝑcutiebat pectus suũ
dicens. Ds̃. ꝓpitius esto mnͥ pec
catori. Dico uobis: desce ndit hie
iustificatus in domũ suã ab illo.

Expanded text:
do omnium quae possideo. Ezechiel propheta de ostensis sibi coeli animalibus scribit: Et totum corpus plenum oculis, in circuitu ipsorum quatuor . Corpora quippe animalium idcirco plena oculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est, bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Sed nos saepe dum aliis rebus intendimus, fit ut alia negligamus; et ubi negligimus, ibi procul dubio oculum non habemus. Nam ecce Pharisaeus ad exhibendam abstinentiam, ad impendendam misericordiam, ad referendas Deo gratias oculum habuerat, sed ad humilitatis custodiam non habebat. Et quid prodest quod contra hostium insidias pene tota civitas caute custoditur, si unum foramen apertum relinquitur unde ab hostibus intretur? Et publicanus a longe stans, nolebat nec oculos ad coelum levare, sed percutiebat pectus suum, dicens: Deus pcatori. Amen dico vobis, descendit hic justificatus in domum suam ab illo.
Abbreviated transcription (Latin):
tim qͥa eĩ celebritas. laus et
fauor est saluatoris. Unde
credimus ut supra dictum
est. quod non hunc tantum
diem sollemnem ducunt ꝓ
eius honore annuum: uerui
etiam continuum et eternũ.
iocunditatis. lecitiȩ ac uenera¬
tionis obsequnio. cum omni eo¬
lunt amoris et gaudii tripui¬
dio. Nec immerito igitur om¬
nis illa cęlestis ciuitas congra¬
tulatur: et uenerant᷑ matrẽ.
cuius suꝑ se adorant filium
regem: ante quem tremunt
potestates. et curuatur omne¬
rie ad celos ascensione.
multo admirantis intuitu. se¬
cretorum contemplator cele¬
stium in canticis: uidi inqͥt
speciosam ascendentem quasi
columbam desuꝑ riuos aqua¬
rum. Et uere speciosa quali
columba: quia illius speci¬
em columbȩ ac simplicitatẽ
premonstrabat. que suꝑ do¬
minum uenit. et docuit io¬
harnem quod hic est qui
baptizat. Et bene desuꝑ ri¬
uos aquarum: quia suꝑ a
quam refectionis educauerat
eam dñs et nutrierat. Ex qͣ
multi deducti riui. omnem

Expanded text:
tim quia ejus celebritas laus et tim quia ejus celebritas laus et favor est Salvatoris. Unde credimus, ut supra dictum est, quod non hunc tantum diem solemnem ducunt pro ejus honore annuum, verum etiam continuum et aeternum jucunditatis et laetitiae ac venerationis obsequio, cum omni colunt tripudio amoris et gaudii. Nec immerito igitur omnis illa coelestis civitas congratulatur et veneratur matrem: cujus super se adorat filium regem: ante quem tremunt potestates, et curvatur omnrum ad coelos ascensione, multo admirantis intuitu secretorum contemplator coelestium in Canticis: Vidi, inquit, speciosam ascendentem, quasi columbam desuper rivos aquarum. Et vere speciosa quasi columba, quia illius speciem columbae ac simplicitatem demonstrabat, quae super Dominum venit, et docuit Joannem, quod hic est qui baptizat. Et bene, desuper rivos aquarum, quia super aquam refectionis educaverat eam Dominus et nutriverat : ex qua multi deducti rivi, omnem
Abbreviated transcription (Latin):
plectebatur amplexibus. De¬
inq amor. xp̃i desiderium
pariebat: desiderium uero
gliscens. quasi nouis repasa¬
batur ardoribus. in tantum
ut credam ñ nunqͣm quod¬
omnia etiam et semecipsam
transcenderit: quia omnino
amor impatiens quod amat
non potest non uidere. Hinc
ominia que meruerant ꝓ par¬
uis duxere. si dominũ quem
amauerant non uiderent: si¬
cuti et uenerabilis beata ma
ria. nondum dignum ꝓ in¬
numeris et immensis benefi¬
cuis reddebat interdum obse¬
quium scitatis: dum benefi¬
ciorum in terris posita. ñ po¬
cerat uidere largitorem.
maria eleuatur suꝑ cho¬
ros angelorum. ut possit spe¬
ciem uultumq uidere salua¬
toris: quem amauerat. quẽ
cupierat ex toto desiderio cor
dis. Quod si gaudium fit in
celo de quolibet peccatore
conuerso: multomagis putan¬
dum ꝓ tante uirginis exalta¬
done et gloria. quod exultatio
st in suꝑiuis: cuitis nimirtm
festiuitas. omnium suꝑnoꝵ
ciuium est gratuladio: preser¬

Expanded text:
plectebatur amplexibus. Deplectebatur amplexibus. Denique amor Christi, desiderium pariebat! desiderium vero gliscens, quasi novis reparabatur ardoribus, intantum ut credam nonnumquomnia etiam et semetipsam transcenderet: quia omnino amor impatiens, quod amat, non potest non videre. Hinc omnia quae meruerant, pro parvis duxere, si Dominum quem amaverant, non viderent: sicuti et venerabilis beata virgo Maria, non indignum pro innumeris et immensis beneficiis reddebat interdum obsequium sanctitatis, dum beneficiorum in terris posita non poterat videre largitorem: ssimae, elevatur super choros angelorum, ut possit speciem vultumque videre Salvatoris, quem amaverat, quem cupierat ex toto desiderio cordis. XIV. Quod si gaudium fit in coelo de quolibet peccatore converso, multo magis putandum pro tantae Virginis exaltatione et gloria, quod exsultatio fiat in supernis: cujus nimirum festivitas, omnium supernorum civium est gratulatio: praeser
Abbreviated transcription (Latin):
p̃c m̃c ab omnibus est
amandus & toto cor¬
de et ex tota anima. atq
ex tota uirtute querendus:
maxime tamen ab ea arden¬
tius. cuius et dñs erat et filiꝰ.
Fortassis ergo pre ninio a¬
more in loco quo sepulta
dicitur. interdum cam habi¬
tasse credimus: quatinus pus
pasceretur internus amor
obtutibus. Sic nanq locus me¬
dius est hinc inde constitutꝰ:
ut adire posset eius ascensio¬
nis uestigia. et locum sepul¬
ture ac resurrectionis. seu
omnia in quibus passus est
loca inuisere: non quod iã
uruentem quereret cũ mor¬
tuis ÷ sed ut suis consolaret᷑
aspectibus. Hoc quippe habec
impatiens amor: ut quem
desiderat. semꝑ iuenire se
credat. Ignorat siquidem iu¬
dicium ÷ ratione multotiens
caret: modum nescre: nec a¬
liuid cogitare potest quã qͦd
diligit. Amor non accipit de
impossibilitate solacium: naꝙ
set. tamen dum in carne ui¬
xic. carneis mouebatur sensi¬
bus: et ideo quã sepe locoꝵ
recreabatur uisitationibus: et
quem genuerat. mentis com¬

Expanded text:
 ab hominibus est amandus, ex toto corde, et ex tota anima, atque ex tota virtute quaerendus: maxime tamen ab ea ardentius, cujus et Dominus erat, et filius. Fortassis ergo prae nimio amore, in loco quo sepultus dicitur, interdum habitasse eam credimus: quatenus piis pasceretur internus amor obtutibus. Sic namque locus medius est hinc inde constitutus, ut adire posset ascensionis ejus vestigia, et locum sepulturae ac resurrectionis, et omnia in quibus passus est, loca invisere: non quod jam viventem quaereret cum mortuis, sed ut suis consolaretur aspectibus. Hoc quippe habet impatiens amor ut quae desiderat, semper invenire se credat. Ignorat siquidem judicium, ratione multoties caret, modum nescit, nec aliud cogitare potest quam quod diligit. Amor non accipit de impossibilitate solatium, nequset, tamen dum in carne vixit, carnalibus movebatur sensibus, et ideo quam saepe locorum recreabatur visitationibus: et quem genuerat, mentis com
Abbreviated transcription (Latin):
uiro scõsobriũ uictũ : deuo¬
tumq affectum. E mulemur
mansuetudinem spiritus: ca¬
stimoniam corporis : oris cus¬
todiam: anmi puritatem.
Pouere frenum ire: et modũ
lingue. Dormire partius: ora¬
re frequentius. Commonere
nosinet ipsos psalmis: hymnis.
et canticis spiritalib Dicb nn¬
gere nocceᷤ et diuiis laudibus
occupare. E mulemur caris¬
mata meliora. Discamus ab
ipso: quod mitis et humilis
corde fuit. E mulemur inqͣm
quod extitit liberalis in paups.
iocundus ad hospites: pati¬
ens ad peccantes: benignus
ad omnes.

Expanded text:
viro sobrium victum, devoviro sobrium victum, devotum, affectum; aemulemur mansuetudinem spiritus, castimoniam corporis, oris custodiam, animi puritatem; ponere frenum irae et modum linguae, dormire parcius, orare frequentius, commonere nosmetipsos psalmis, hymnis et canticis spiritualibus; diebus jungere noctes et divinis laudibus occupare. Aemulemur charismata meliora. Discamus ab ipso quod mitis et humilis corde fuit. Aemulemur, inquam, quod exstitit liberalis in pauperes, jucundus ad hospites, patiens ad peccantes, benignus ad omnes.
Abbreviated transcription (Latin):
gloria specialis: non tã
ad gloriam. qͣm ad uirtutem
ꝓuocat omnes qui rectõ sunt
corde. Non recti plane sed ꝑ-¬
uersi est animi. ante require:¬
re gloriam qͣm exercere uir:¬
tutemr: et uelle coronari. qͥ
legitime non certaint. Que
enm sine uirtute est gloria.
ꝓfecto indẽbita uenit: p̃pro¬
pere affectatur: periculose
captatur. Uirtus gradus ad
gloriam: uirtus mater głe
est. Fallax gloria et uana ẽ
pulcritudo: quam illa non
parturiuit. Sola est. cui gła¬
et iure debetur: et secure im¬
penditur. Sancto bernar¬
do: nec uirtus nec gloria
rat̃. Quanqͣm ne in die qui:¬
dem uirtutis sue. sine gloria
fuit: sigius et ꝓdigiis ammi¬
randus:
abemus dileccis¬
simi in uita sc̃i uiri. et
quod digne miremur: et qd̃
salubriter iitemur. Tutius¬
tam̃ emulamur solidiora qͣm
sublimiora: et que magis uir¬
tutein redoleant. gloriam mi¬
nus. Studeamus ꝓinde mo¬
ribus conformari: cui in mira¬
bilibus similari. et si uolumꝰ
non ualemus. E mulemur in

Expanded text:
gloria specialis non tam ad gloriam quam ad virtutem provocat omnes qui recto sunt corde. Non recti plane, sed perversi est animi, ante quaerere gloriam quam exercere virtutem, et velle coronari qui legitime non certaveenim sine virtute est gloria, profecto indebita venit, praepropere affectatur, periculose captatur. Virtus, gradus ad gloriam; virtus, mater gloriae est. Fallax gloria et vana est pulchritudo, quam illa non parturivit. Sola est, cui gloria jure debetur, et secure impenditur. 2. Sancto Victori nec virtus, nec gloria r? Quanquam nec in die virtutis suae sine gloria fuit, signis et prodigiis admirandus. Habemus, dilectissimi, in vita Victoris, et quod digne miremur, et quod salubriter imitemur. Misane aemulanda solidiora quam sublimiora; et quae magis virtutem redoleant, gloriam minus. 3. Studeamus proinde moribus conformari, cui in mirabilibus similari, etsi volumus, non valeamus. Aemulemur in
Abbreviated transcription (Latin):
reretur. Diues qui indu¬
ebatur purpura & byso. se pul¬
tus est in inferno: in sinum uͦ
abrahe lazarus ab angłis du¬
ctus est. Quid abrahe sinus.
nisi secretã requiem significat
patris: De qua ueritas dicit.
Multi uenient ab oriente et oe¬
cidente: & recumbent cũ abra¬
ham & ysaac. & iacob in regno
celorũ. Filii autẽ regni: eicien¬
tur in tenebras exteriores. Qui
regni filius uocatur. Qͥ de lon¬
ginquo ad uidendũ lazarum
oculos leuat: quia dum ꝑ dam¬
nationis suȩ supplicia infideles
in imo sunt. fideles quosq añ
diem extremi iudicii suꝑse in
requie attendunt: quorũ post
gaudia contemplari nullatenꝰ
possunt. Longe uͦ est. qͦd con¬
spiciunt: quia illuc ꝑ meritũ
ñ attingunt. In lingua autem
amplius ardere ostendit᷑: cum
dicit. Mitte lazarũ ut intin¬
guat extremũ digiti sui inapil
& refrigeret linguam meã qͥa
crucior in hac flamina. Infile¬
lis popłs uerba legis in ore reti¬
nuit: quȩ oꝑe seruare contẽp¬

Expanded text:
reretur: dives, qui induebatur purpura et bysso, sepultus in inferno, in sinu vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus, nisi secretam requiem significat Patris? de qua Veritas. Multi inquit venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum; filii autem regni ejicientur in tenebras exteriores . Quiregni filius vocatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, 1654 quia crucior in hac flamlis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contemp