comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et eũ qui miserat legem. contempne¬
bant illi qui docebant legẽ: ut imple¬
retur qͦd dixerat ipse dñs. Ego ueni.
ut ñ uidentes uideant: et iuidentes
cȩci fiant. Cȩci eñi facti st̃ pharisei
doctores: illuminati st̃ populi legem
nescientes. et in auctorẽ legis credentes.
Nichodemꝰ tam̃ unus exphariseis. qui
addnm̃ nocte uenerat. et ipse ñ qui¬
dem incredulus s tunidus. nam et
nocte uenerat adlucẽ. quia illumina¬
ri uolebat. et sciri tuebat: respondit
uideis. Nunquid lex nr̃a uidicat ho¬
minẽ. nisi audierit ab ipso prius. et
cognouerit qͥd faciat: Uolebant illi
ꝑuerse ante ẽẽ dampnatores: quã
cognitores. Sciebat eñĩ nichodemꝰ.
uł potius credebat. quia si tantũmͦ
uellent eũ pacient̃ audire: forte fie¬
et tu galileus es: Id ẽ. quasi agalileo
seductus. Dñs enĩ galileus dicebat᷑.
qm̃ de nazareth ciuitate erant pa¬
rentes eius. Scđm mariã dixi paren¬

Expanded text:
et eum qui miserat Legem, contemneet eum qui miserat Legem, contemnebant illi qui docebant Legem: ut impleretur quod dixerat ipse Dominus, Ego veni ut non videntes videant, et videntes caeci fiant . Caeci enim facti sunt Pharisaei docnescientes, et in auctorem legis credentes. Nicodemus tamen unus ex Pharisaeis, qui ad Dominum nocte venerat, et ipse quidem non incredulus, sed timidus nam ideo et nocte venerat ad lucem, quia illuminari volebat, et sciri timebat respondit Judaeis: Nunquid lex nostra judicat hominem, nisi audierit ab ipso prius, et cognoverit quid faciat? Volebant enim illi perversi ante esse damnatores, quam cognitores. Sciebat autem Nicodemus, vel potius credebat, quia si tantummodo eum patienter vellent audire, forte simet tu Galilaeus est? Id est, quasi a Galilaeo seductus? Dominus enim Galilaeus dicebatur, quoniam de Nazareth civitate erant parentes ejus. Secundum Mariam dixi paren
Abbreviated transcription (Latin):
eminit caritas ur̃a. sermone pͥ¬
stino ex occasione. lectionis
set credentes. loquens int̾ eos qui illũ
tenere cogitabant. et int̾ficere cupie¬
bant. nec ualebant quia ille nolebat:
Cũ gͦ hȩc locutus eẽt. nata ẽ de illo in
turba dissensio: aliis putantib quod ip¬
ut eũ tenerent. rediert̃ inmunes ã
crimine: et pleni ammiratione. Namet
testimoniũ ꝑhibuer̃t diuine doctrinȩ:
cũ dicerent aquibus missi erant: qua¬
re ñ addu xistis cũ : respondert̃ eñinũ¬
quã se audisse hominẽ sic locutũ. Nõ
enĩ sic quisquã loquitur homo. Ille au¬
tem sic loquutus ẽ: quia ds̃ erat et ho¬
mo. Tam̃ pharisei testimoniũ eorũ re¬
pellentes: dixert eis. Nunqͥd et uos
seducti estis: Uidemus eñi delectatos
uos eẽ sermonib illiꝰ. Nunqͥd aliquis
de principib credit in eũ. aut expha¬
riseis: S turba hȩc quȩ ñ nouit legẽ:
maledicti st̃. Qui ñ nouerant legem.
ipsi credebant in eũ qui miserat legẽ:

Expanded text:
eminit Charitas vestra, sermone pristino ex occasione lectionis set credentes in se, loquens inter eos qui illum tenere cogitabant, et interficere cupiebant nec valebant, quia ille nolebat: cum ergo haec locutus esset, nata est de illo in turba dissensio, aliis putantibus quod iput eum tenerent, redierunt immunes a crimine, et pleni signo admirationis. Nam et testimonium perhibuerunt divinae doctrinae ejus, cum dicerent a quibus missi erant: « Quare non adduxistis eum? Responderunt eis: Nunquam se audisse hominem sic locutum. » Non enim usquam sic loquitur homo. Ille autem sic locutus est, quia Deus erat et homo. Tamen Pharisaei testimonium eorum repellentes, dixerunt eis: « Nunquid et vos seducti estis? » Videmus enim delectatos vos esse sermonibus illius. « Nunquid aliqipibus credidit in eum, aut ex Pharisaeis? Sed turba haec quae non novit Legem, maledicti sunt. Qui non noverant Legem, ipsi credebant in eum qui miserat Legem;
Abbreviated transcription (Latin):
tate suscepta atq deitati unita ẽ:
ut non aliũ atq aliũ s unũ eundẽq
dm̃ et hominẽ dĩ filiũ ẽẽ confitear.
Deniq si bominẽ separaueris adõ
ut photinus. uł paulus samosatenus.
illi ego nunquã credo nec seruio. Ue¬
lud si quis nr̃m aut purpurã aut
diadema regale iacens inueniat.
nunquid ea conabitur adorare:
Cũ uͦ earex fuerit indutus. ꝑiculũ
mortis incurrit. si ea simul cũ rege
adorare quis contempserit: itaeti¬
am in xp̃o dño humanitatẽ ñ solam aut
nudam s diuinitati suȩ unitam. unum
di filiũ. dĩ uerũ et hominẽ uerũ siqͥs

Expanded text:
epta, atque deitati unita est: epta, atque deitati unita est: ut non alium atque alium, sed unum eumdemque Deum et hominem Dei Filium esse confitear. Denique si hominem separaveris a Deo, ut Photinus, vel Paulus Samosatenus; illi ego nunquam credo, nec servio. Velut si quis nostrum aut purpuram, aut diadema regale jacens inveniat, numquid ea conabitur adorare? Cum vero ea rex fuerit indutus, periculum mortis incurrit, si ea simul cum rege quis adorare contempserit: ita etiam in Christo Domino humanitatem non solam aut nudam, sed divinitati suae unitam, unum Dei Filium, Deum verum, et hominem verum si
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ Sicreatus ẽ. utiq et serius: quia
om̃e quod ereatũ ẽ. necesse ẽ ut cre¬
atori deseriuat. Ꝙsi seruus ẽ filius. quo¬
modo informa dĩ constitutus. formam
serui accepit: Seruus eñi. formã ser¬
iu acciꝑe ñ potest. Item dicunt non
natura eẽ dm̃ filiũ: s creatum. Ad¬
uersus huiꝰ modi questiones solito res¬
pondendũ ẽ: quia si natura ds̃ non ẽ
filius s creatura:. nec colendus ẽ om̃i¬
no. nec ut ds̃ ad orandus. Dicente apło.
Et coluer̃t et seruier̃t creature potiꝰ
quã creatori: qui ẽ benedictus in
scła. Q ad galathas. S tc̃ ignorantes
dm̃: his qui natura non st̃ dii serui¬
ebatis. S illi ad hec replicabunt: et
dicent. Quid carnẽ eius quã creatu¬
ram eẽ ñ negas. simul cũ diuinita¬
te adoras: atq ei ñ minus quã di¬
uinitati deserius: Ego dñicã car¬
nem immo ꝑfectam in xp̃o huma¬
nitatẽ ꝓpt̃ea ad oro. quod adiuini

Expanded text:
est: si creatus est, utique et servus; quia est: si creatus est, utique et servus; quia omne quod creatum est, necesse est ut Creatori deserviat: et si servus est Filius, quomodo in forma Dei constitutus formam servi accepit ? Servus enim servi formam accipere non potest. Item dicunt non natura esse Dei Filium, sed creatum. Adversus hujusmodi quaestiones solito respondendum est: quia si natura Deus non est Filius, sed creatura; nec colendus est omnino, nec ut Deus adorandus, dicente Apostolo, Et coluerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula ; et ad Galatas, Sed tunc ignorantes Deum, his qui natura non sunt dii, serviebatis . Sed illi ad haec replicabunt et dicent: Quid, quod carnem ejus, quam creaturam esse non negas, simul cum divinitate adoras, atque ei non minus quam divinitati deservis? Ego Dominicam carnem, imo perfectam in Christo humanitatem, p
Abbreviated transcription (Latin):
men agenitore suo ñ absciditur ali¬
quando nec recedit: ita et filuis ex
patre genitus. ubiq dum sit. inpatre
semꝑmanet. Et sicut substancialit̃
splendor insole ẽ. et sol insplendore:
ita substancialit̾ pat̾ infilio. et filius
inpatre ẽ. Et sicut soli et splendori
una substantia dum sit. ñ tam̃ ẽ una
ꝑsona quia nec solem splendorẽ eẽ.
nec splendorẽ dicimus solem: quia
scimus qͦd sol genuit splendorẽ. splen¬
dor uͦ natus ex sqle ẽ: ita et pat̾ et fi¬
lius cum sint unitis essentiȩ. ñ tam̃ st̃
unius ꝑsone̾. sicut iam suꝑuis ad ple¬
num memoraiumus. Et sicut solsplen¬
dore et calefacit et illuminat. et sic¬
cat. et soluit. et excandidat. et deni¬
grat. et omĩa quȩ ei ãdõ inuncta st̃
oꝑatur: ita et patrẽ ꝑunigenitũ filiũ
suũ omĩa legimus fuisse oꝑatũ. Crea
tum inquiunt eẽ filiũ apatre. ñ ge¬
nitum. Ad quod breuit̃ respondendũ

Expanded text:
men a genitore suo non abscinditur alimen a genitore suo non abscinditur aliquando, nec recedit: ita Filius ex Patre genitus ubique dum sit, in Patre semper permanet. Et sicut substantialiter splendor in sole est, et sol in splendore; ita substantialiter Pater in Filio, et Filius in Patre est. Et sicut soli et splendori una substantia dum sit, non tamen est una persona; quia nec solem splendorem esse, nec splendorem dicimus solem; quia scimus quod sol genuit splendorem, splendor vero natus ex sole est: ita et Pater et Filius, cum sint unius essentiae, non tamen sunt unius personae, sicut jam superius ad plenum memoravimus. Et sicut sol per splendorem et calefacit, et illuminat, et siccat, et solvit, et excandidat, et denigrat, et omnia quae ei a Deo injuncta sunt operatur: ita et Patrem per unigenitum Filium suum omnia legimus fuisse operatum. tum inquiunt esse Filium a Patre, non genitum. Ad quod breviter respondendum
Abbreviated transcription (Latin):
głȩ: et figura substantie eius. Uide¬
amus gͦ quid cause ẽ: quod filium
splendorẽ nominauit. Splendorem
eñi nisi fallor ñ dicimus: nisi aut so¬
lis aut lunȩ aut cuiuslibet certi lu¬
minis. Quid gͦ ẽ : Nunquid tam in¬
sanimus. ut apłm putemus tam in¬
estimabilem illam diuinitatis specit.
soli aut igni assimilasse: Absit.S
ut exemplo illo intelligamus. quia
sicut splendor ex substantia solis nas¬
citur: ita et filiũ ex substantia patri
genitũ. Et sicut ñ ẽ sol aut ignis pri¬
or splendore suo. licet ex illa nascat
s ex quo sol aut ignis ꝓcessit. simul
et cũ eo splendor eiuis apparuit. ns
dici potest splend̾or sole ł igne posterior. cũ
aturis aliqͥd inuenit᷑ qđ e nascat᷑ & pꝰsteriꝰ
ñ sit agenitore suo: cur hochetice ĩ cͥatore fie¬
ri posse desꝑes: Accipe etiam huiꝰ rei
aliã similitudinẽ. Sicut splendor ex
sole natus replet orbem t̾rarũ. et ta¬

Expanded text:
gloriae, et figura substantiae ejus . Videgloriae, et figura substantiae ejus . Videamus ergo quid causae est quod Filium splendorem nominavit. Splendorem enim, nisi fallor, non dicimus nisi aut solis, aut lunae, aut cujuslibet certi luminis. Quid ergo est? Numquid tam insani sumus, ut Apostolum putemus inaestimabilem illam divinitatis speciem soli aut igni assimilasse? Absit: sed ut exemplo illo intelligamus, quia sicut splendor ex substantia solis nascitur, ita et Filium ex substantia Patris genitum. Sic et non est sol aut ignis prior splendore suo, licet ex illo nascatur; sed ex quo sol aut ignis processit, simul et cum eo splendor ejus apparuit; nec dici potest splendor sole vel igne posterior; cum aturis aliquid invenitur, quod et nascatur, et posterius non sit a genitore suo; cur hoc, haeretice, a Creatore fieri posse desperes? Accipe etiam hujus rei aliam similitudinem. Sicut splendor ex sole natus replet orbem terrarum; et ta
Abbreviated transcription (Latin):
utiq patre posterior. Ad quã rem nobis
ñ aluid agendum ẽ. nisi ut tam gran¬
di hereticorũ malicie. exemplis apłi¬
cis resistamꝰ: quibiis facile sapientia
scłaris eliditur. Dũ gͦ nobis memorata
suꝑuus obiecerint: dicimꝰ nos. Sicut
solũ patrẽ semꝑ et sine initio ingeni¬
tum nouimus: ita filiũ semꝑ et sine
initio expatre genitum confitemur
Nec alia aliqua causa ẽ. quȩ diuisionẽ
faciat ꝑsonarũ: nisi quod hic ingeni¬
tus ẽ. et ille genitus Adẽ. hic pat̾ ẽ. et
filius: quia ut diximus ñ ẽ genitus.
s: ipse genuit. Et filius semꝑ filius ẽ.
nunquã pat̃: quia non genuit s ge
ipse inmedio ꝓuocandus ẽ: qui pre¬
uidens eunomii arriiq maliciam.
exemplis rerũ uisibiliũ. inuisibilem
et inenarrabilem et in comp̃hensi¬
bilem rem. in quantũ potuit uł res
ipsa ꝑmisit. explanare conatus ẽ.
Quid eñi scribens ad hebreos. de fi¬
lio dicit: Qui ẽ inquit splendor

Expanded text:
utique Patre posterior. Ad quam rem nobis utique Patre posterior. Ad quam rem nobis non aliud agendum est, nisi ut tam grandi haereticorum malitiae exemplis apostolicis resistamus, quibus facile sapientia saecularis eliditur. Dum ergo nobis memorata superius objecerint, dicimus: Nos sicut solum Patrem semper, et sine initio ingenitum novimus; ita Filium semper et sine initio ex Patre genitum confitemur. Nec alia aliqua causa est quae divisionem faciat personarum, nisi quod hic ingenitus est, et ille genitus, id est, hic Pater est et  nunquam filius; quia, ut diximus, non est genitus, sed ipse genuit: et Filius semper filius est, nunquam pater; quia non genuit, sed gipse in medio provocandus est, qui praevidens Eunomii et Arii malitiam, exemplis rerum visibilium, invisibilem, et inenarrabilem, et incomprehensibilem rem, in quantum potuit vel res ipsa permisit, explanare conatus est. Quid enim scribens ad Hebraeos de Filio dicit? Qui est, inquit, splendor
Abbreviated transcription (Latin):
tum demonstraret. Namut totũ bre¬
uiter comp̃hendã: xp̃c filius dĩ ds et
homo. scđm diuinitatẽ ante tempora
sine micio in enarrabilit apatre geni¬
tus ẽ. sicut ysaias dicit. Generationẽ
eus quis en arrabit: Noiussimo aũt
tp̃re. scd̾m humanitatẽ creatus est.
Adueniens em̃ diuinitas in uterũ uir¬
ginis marie: auctoritate illa qua in
paradiso adam de limo formauit. car¬
nẽ sibi ex substantia ipsiꝰ mariȩ fabri¬
cauit: quã ꝓsalute nr̃a suscipiens. et
sibi coadimans. natus ẽ ds̃ et homo.
Quã generationẽ matħs enarrat. di¬
cens. Xp̃i aũt generatio sic erat: et
modi uenenatũ componere syllogis¬
mũ: dicentes. Si coet̾nũ patri creditis
filiũ. dicite quesumꝰ dum eẽt. genitus
ẽ. andũ ñ eẽt. Sidũ eẽt. duo ergo in¬
geniti ante fuert̃: et postinodũ unꝰ
alterũ generauit. Aut si ut ratio ue¬
ra ꝑmittit: dũ ñ eẽt. genitus ẽ. Erit

Expanded text:
tum demonstraret. Nam ut totum bretum demonstraret. Nam ut totum breviter comprehendam, Christus Filius Dei, Deus et homo, secundum divini tatem ante tempora, sine initio, inrationem ejus quis enarrabit ? Novissimo autem tempore secundum humanitatem creatus est. Adveniens enim divinitas in uterum virginis Mariae, auctoritate illa qua in paradiso Adam de limo formavit, carnem sibi ex substantia ipsius Mariae fabricavit: quam pro salute nostra suscipiens, et sibi coadunans natus est Deus et homo. Quam generationem Matthaeus enarrat dicens, Christi autem generatio sic erat , smodi venenatum componere syllogismum, dicentes: Si coaeternum Patri creditis Filium, dicite, quaesumus, dum esset genitus est, an dum non esset? Si dum esset, duo ergo ingeniti ante fuerunt, et postmodum unus alterum generavit: aut si, ut ratio vera permittit, dum non esset genitus est; erit
Abbreviated transcription (Latin):
tur humanas. aliquando uͦ diuinas.
Sicut ẽ ille  quod dormi t innaui. et
quod imꝑat uentis et mari: aut quod
esurierit. et quod quinq milia homi¬
num de quinq panib et duob pis¬
cibus saturauit. Postremo quod mori¬
tur. et quod lazarũ quatriduanum
auctoritate diuina iubeat amortius
reuocari. Ex quo mirari ñ debes si xp̃c
de humanitate sua dixerit. dñs crea¬
uit me initio uiarũ suarũ inoꝑa sua÷
quia subsequens dictũ. qu id diuini¬
tati conueniebat. priori p̃misso osten¬
dit. dicens. ante scłm fundauit me:
ininicio priusquã t̃ram faceret. et
priusquã abyssos faceret. priusquã
ꝓdirent fontes aquarũ. priusquam
montes stabilirent᷑. ante om̃s aũt col¬
les genuit me. Hoc ẽ dicere. Licet
creauerit me ds̃. ut iniciũ uiarũ su¬
monstrarem. s ante scłm. id ẽ ante ini¬
tium. antequã celũ uł tra uł tempo¬
ra fierent. genuit me: Hoc ẽ. ut sine
tempore et sine initio se apatre geni¬

Expanded text:
atur humanas, aliquando vero divinas: atur humanas, aliquando vero divinas: sicut est illud quod dormit in navi, et imperat ventis et mari; aut quod esurierit, et quod quinque millia hominum de quinque panibus et duobus piscibus saturaverit; postremo, quod moritur, et quod Lazarum quatriduanum auctoritate divina jubeat a mortuis revocari. de humanitate sua dixerit, Dominus creavit me initio viarum suarum in opera sua: quia subsequens dictum, quid divinitati conveniebat, priori praemisso ostendit dicens, « Ante saeculum fundavit me initio priusquam terram faceret, et priusquam abyssos faceret, priusquam prodirent fontes aquarum, priusquam montes stabilirentur: ante omnes autem colles genuit me. » Hoc est dicere, Licet creaverit me Deus, ut initium viarum amonstrarem; sed ante saeculum, id est, ante initium, antequam coelum, vel terra, vel tempora fierent, genuit me: hoc est, ut sine tempore, et sine initio se a Patre geni
Abbreviated transcription (Latin):
duceret fontes aquarũ. priusquam
montes stabilirent᷑: ante aũt om̃s col¬
les genuit me. Aduersus quos: itares¬
pondemꝰ. Multi quidẽ doctissimi ui
runt: quã salomon ad iudicandũ re
renitimur: s ipsius ueritatis auxilio
roborati. ubicũq duxeritis. sequim᷑.
Primo quidẽ et suꝑuis diximꝰ licet
unã ꝑsonã in xp̃o credamꝰ. duas tam̃
substantias id ẽ naturas ẽẽ fatemur.
diuinitatis scilicet et humanitatis:
assumptricis et assumpte: creatricis
et create. Que tam̃ substantiȩ ñ st̃ cõ¬
fusȩ s unite. atq in una eadẽq ꝑ¬
sona inseparabiles: et insua semꝑ ꝓ
prietate manentes. Quappt̃ unicuiq¬
substantie. ꝓpria utiq aptanda sunt.
id ẽ. infirmitates humanitati que crea¬
ta ẽ: signa uero uł mirabilia diuinita¬
ti quȩ creauit. Intantũ eñi hee due
nature sibimet unitȩ st̃ atq coniun¬
cte. ut idem atq idem xp̃c ds̃ et ho¬
mo. aliquando res aut agat aut loqͥ¬

Expanded text:
rodirent fontes aquarum, priusquam rodirent fontes aquarum, priusquam montes stabilirentur: ante omnes autem colles genuit me » ? Adversus quos ita respondemus: Multi quidem doctissimi viri, runt, quam Salomon ad judicandum regrenitimur; sed ipsius veritatis auxilio roborati, ubicumque duxeritis sequimur. Primo quidem, ut superius diximus, licet unam personam in Christo credamus; duas tamen substantias, id est, naturas esse fatemur, divinitatis scilicet et humanitatis, assumptricis et assumptae, creatricis et creatae: quae tamen substantiae non sunt confusae, sed unitae, atque in una eademque persona inseparabiles, et in sua semper proprietate manentes. Quapropter unicuiqsubstantiae propria utique aptanda sunt, id est, infirmitates humanitati, quae creata est; signa vero vel mirabilia divinitati, quae creavit. In tantum enim hae duae naturae sibimet unitae sunt atque conjunctae, ut idem atque idem Christus Deus et homo aliquando res aut agat aut loqu
Abbreviated transcription (Latin):
ui. Item de singulis. quibus homo cõ
rit. si diligeretis me. gauderetis utiq
quia uado ad patrẽ. Quia nature hu¬
mane gratulandũ ẽ. eo quod sic assũp¬
ta ẽ a uerbo unigenito. ut inmortals
constitueretur incelo: atq ita fieret
t̾ra sublimis. ut incorruptibilis pul¬
uis sederet ad dexterã patris. Hoceñ
modo se iturũ dixit ad patrẽ. Nam ꝓ¬
fecto adillũ ibat: qui cũ illo erat.S:
hocerat ie ad eũ et recedere a nobis.
mutare atq inmortale facere quod mor¬
tale suscepit ex nobis: et leuare incelũ
quod fuit int̾ra ꝓnob̾. Quis ñ hinc gau¬
deat. qui sic diligit. xp̃m ut et suã na¬
turam iam inmortalẽ gratulet᷑ in xp̃o:
atq id se sꝑet futurũ eẽ ꝑ xp̃m: Obi¬
cunt nob̾ arriani creaturã dĩ filiũ:
asserentes quidẽ qͦd salomon adhȩc
ex ꝑsona xp̃i consentit. et dicit. Dñs
creauit me in principio uiarũ suarũ
moꝑa sua: ante scł m fundauit me. in¬
mo priusquã t̃rã faceret. priusquã ꝓ¬

Expanded text:
vi. Item de singulis quibus homo consxit: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quoniam naturae humanae gratulandum est, eo quod sic assumpta est a Verbo unigenito, ut immortalis constitueretur in coelo: atque ita fieret terra sublimis, ut incorruptibilis pulvis sederet ad dexteram Patris. Hoc enim modo se iturum dixit ad Patrem: nam profecto ad illum ibat, qui cum illo erat. Sed hoc erat ire ad eum, et recedere a nobis, mutare atque immortale facere quod mortale suscepit ex nobis, et levare in coelum per quod fuit in terra pro nobis. Quis non hinc gaudeat, qui sic diligit Christum, ut suam naturam jam immortalem gratuletur in Christo, atque id speret futurum esse punt nobis Ariani, creaturam Dei Filium asserentes: Quid est quod Salomon ad hoc ex persona Christi consentit et dicit, « Dominus creavit me in principio viarum suarum in opera sua; ante saeculum fundavit me initio priusquam terram faceret, priusquam p
Abbreviated transcription (Latin):
mus arrianos: quia confitent᷑ xp̃m
incarne uenisse. Audiamus euno¬
mianos: quia confitentur xp̃m in
carne uenisse. Audiamus fotinianos
quia confitentur. xp̃m uicarne ue¬
nisse. Si enĩ omĩs sp̃s qui confiteur
multȩ st̃ hereses mendaces. deceptri¬
ces. insane: confitentur tam̃ xp̃m
incarne uenisse. Quid gͦ dicturi su¬
mus: quomͦ istam questionẽ solutu¬
ri: Quomꝰ cumq soluenda sit: ho¬
die solui non potest. Tenete me de
uitorem. conuersi ad dñm. Item euis¬

Expanded text:
mus Arianos, quia confitentur Christum mus Arianos, quia confitentur Christum in carne venisse; audiamus Eunomianos, quia confitentur Christum in carne venisse; audiamus Photinianos, quia confitentur Christum in carne venisse. Si enim omnes spiritus qui confitentur multae sunt haereses mendaces, deceptrices, insanae, confitentur tamen Christum in carne venisse. Quid ergo dicturi sumus? Quomodo istam quaestionem soluturi? Quomodocumque solvenda sit, hodie solvi non potest. Tenete me debjutorem. Conversi ad Dominum, e
Abbreviated transcription (Latin):
S ubi: Indño. Ergo tenebrȩ inte.
lux in dño: quia non tibi potes luce¬
re. Accedendo illuminaris. receden¬
do tenebraris: quia non tibi liuñ
tu ipse es: aliunde illuminaris. Ac¬
cedite ad eum et illuminamini Scio
multũ me fuisse unmoratũ: nec uos
eẽ fatigandos ultra uideo. uł ultra ca¬
pacitatem replendos. Et nr̃a infirmi¬
tas cogitanda ẽ. Nam hec uerba sci io¬
bannis habent adhuc magnas late¬
bras suas: interim eos qui negant xp̃m
incarne uenisse repellite. Constat eñi
eos ñ eẽ ex deo: in quantũ errant. in
quantũ peccant. in quantũ blasfe¬
mant. ñ st̃ ex dõ. Sanentur. et ex dõ
erunt: quia et natura ex dõ erant.
Hinc quantũcumq disputaui. Ad¬
tendite scripturas. Nolite credere eis
qui negant xp̃m in carne uenisse.
S certe dicturus es michi. Ergo qui
dicit xp̃m incarne uenisse. ex dõ ẽ:
Audiamus donatistas: quia confiten¬
tur. xp̃m in carne uenisse. Audia¬

Expanded text:
sed ubi? In Domino . Ergo tenebrae in te, sed ubi? In Domino . Ergo tenebrae in te, lux in Domino. Quia non tibi potes lucere, accedendo illuminaris, recedendo tenebraris: quia non tibi lumen tu ipse es, aliunde illuminaris. Accedite ad eum, et illuminamini . multum me fuisse immoratum, nec vos esse fatigandos ultra video, vel ultra capacitatem replendos; et nostra infirmitas cogitanda est. Nam haec verba sancti Joannis habent adhuc magnas latebras suas. Interim eos qui negant Christum in carne venisse, repellite. Constat enim eos non esse ex Deo. In quantum errant, in quantum peccant, in quantum blasphemant, non sunt ex Deo: sanentur, et ex Deo erunt; quia et natura ex Deo erant. Hinc quantumcumque disputavi, attendite Scripturas. Nolite credere eis qui negant Christum in carne venisse. Sed certe dicturus es mihi: Ergo qui dicit Christum in carne venisse, ex Deo est? Audiamus Donatistas, quia confitentur Christum in carne venisse; audia
Abbreviated transcription (Latin):
malũ: Modo mala hominũ. Quȩ: Er¬
ror. et infirmitas. Aut nescis quid agas.
et errando laberis: aut scis quid agide¬
beat. et infirmitate suꝑaris. Ergo om̃e
malũ hominis: error. et infirmitas.
Contra errorem clama. Dñs illumina¬
tio mea. Contra infirmitatẽ adde: et
saliis mea. Crede. bonus esto. Tu es ma¬
lus: eris bonus. Noli diuidere: natu¬
ra inte sananda ẽ. non separanda.
Uis nosse quid st̃ tenebrȩ: Quare te¬
nebre: Homo qui dicis. corrumpit᷑
ds: aliquid his tenebris. potest eẽ ꝓ¬
fundius: Crede. agnosce. xp̃m incar¬
ne uenisse: accepisse quod ñ erat. ñ
amisisse quod erat᷑. Hominẽ in se
mutasse. ñ in hominẽ fuisse nuitatũ.
Agnosce: et tu ipse ex malo eris bonꝰ
ex tenebris eris lux. An mentior: et
non est unde conuincam: Apłm ac¬
cipis: si te ñ fingis acciꝑe apłm. Le¬
gis: et deciꝑis. et decipis. Unde deci¬
ꝑis: Errando malo tuo. te ipso. Siau¬
tem credideris. errorẽq discusseris:

Expanded text:
as. Modo mala hominum quae? Error et infirmitas. Aut nescis quid agas, et errando laberis; aut scis quid agi debeat, et infirmitate superaris. Ergo omne malum hominis error et infirmitas. Contra errorem clama, Dominus illuminatio mea. Contra infirmitatem adde, Et salus mea . Crede, bonus esto: tu es malus, tu eris bonus. Noli dividere. Natura in te sananda est, non separanda. Vis nosse quid es? Tenebrae. Quare tenebrae? Homo qui dicis, Corrumpitur Deus, aliquid his tenebris potest esse profundius? Crede, agnosce Christum in carne venisse, accepisse quod non erat, non amisisse quod erat; hominem in se mutasse, non in hominem fuisse mutatum. Agnosce, et tu ipse ex malo eris bonus, ex tenebris eris lux. An mentior, et non est unde convincam? Apostolum accipis, si te non fingis accipere; Apostolum legis, et deciperis, et decipis. Unde deciperis? Errando malo tuo te ipso. Si autem credideris, erroremque discusseris,
Abbreviated transcription (Latin):
et causã cur p̃ceꝑit. dixit. Quȩ illa
causa ẽ: Qm̃ multi inqͥt pseudo pro¬
pħe. ꝓdiert̃ in hunc mundũ. Quisqͥs
gͦ ista p̃cepta contempserit et omin
sp̃ui credendũ putauerit: necesse ẽ in¬
currat in pseudo ꝓpħas. et quod pei¬
ex isto p̃cepto homo cautus effectus.
dicturus ẽ mͥ. Audiui. teneo. obtemꝑ¬
are desidero: quia et ego inpseudo ꝓ¬
pħas nolo incurrere. Quis eñi hocue¬
lit am̃dacibus decipi : Siquidẽ pse¬
udo ꝓpħa. ẽ mendax ꝓpħa. Da mi¬
chi hominẽ religiosũ. ñ uult falle¬
re: da mͥ hominẽ impiũ. sacrilegũ:
fallere uult. falli ñ uult. Cũ gͦ nolint
fallere boni. falli aũt nec boni uelint
nec mali: quis ẽ. qui in pseudo pro¬
pħam uelit incurrere: Uerba dico
consulentis me: s utiq inpseudo ꝓ¬
pħam. nemo nisi inuitus incurrit.
nolite om̃i spui credere. Ecce accipio
ita uolo. addit. et dicit. S ꝓbate sp̃s.
sierrare ñ possem. Certe uisi ꝓbaue

Expanded text:
illa causa est? Quoniam multi, inquit, pseudoprophetae prodierunt in hunc mundum. Quisquis ergo ista praecepta contempserit, et omni spiritui credendum putaverit, necesse est incurrat in pseudoprophetas, et quod pejex isto praecepto homo cautus effectus dicturus est mihi: Audivi, teneo, obtemperare desidero, quia et ego in pseudoprophetas nolo incurrere. Quis enim hoc velit, a mendacibus decipi? Siquidem pseudopropheta est mendax propheta. Da mihi hominem religiosum, non vult fallere: da mihi hominem impium, sacrilegum, fallere vult, falli non vult. Cum ergo nolint fallere boni, falli autem nec boni velint nec mali, quis est qui in pseudoprophetam velit incurrere? Verba dico consulentis me: sed utique in pseudoprophetam nemo nisi invitus incurrit. Nolite omni spiritui credere. Ecce accipio, ita volo. Addit, et dicit, Sed probate spiritus, si errare n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatione ioħis dictũ ẽ. Erat lum̃ uerũ.
Nunquid non et ioħs lucerna: Ille erat
lucerna. ardens et lucens. Dñs dixit.
Nunquid lucerna. lumen non ẽ: S
erat lumen uerũ. Lucerna. et accen¬
di potest: et ex tingui pocest. Lum̃
uerũ accendere potest: extingui non
potest. Erat gͦ lumenuerũ: quod illumi¬
nat omnẽ hominẽ uenientẽ inhunc
mundũ. Iiluminaudi sumꝰ: non lum̃
sumis. Exꝑgiscere: clama mecũ: dñs
illuminatio mea. Quid ẽ. quod dicis:
Ergo non st̃ mala: St̃ mala: s mutan¬
tur. Et ipsaerunt bona: quia ipsa ma¬
la uitio st̃ mala. ñ natura. Quid est.
hec uerba dicere. libera nos a tenebris:
Aquibus tenebris: Anobis ipsis. si quȩ
in nobisst̃ reliquiȩ tenebrarũ: donec
intotũ lux efficiamur. Nichil haben¬
tes innobis quod resistat caritati: qͦd
repugnet ueritati: quod sub iaceat in¬
firmitati: quod conditione mortalita¬
tis deficiat: tc̃ totũ uidete. quid erit:

Expanded text:
paratione Joannis dictum est, Erat lumen verum. paratione Joannis dictum est, Erat lumen verum. Numquid non et Joannes lucerna? Ille erat lucerna ardens et lucens, Dominus dixit . Numquid lucerna lumen non est? Sed erat lumen verum. Lucerna et accendi potest, et exstingui potest: lumen verum accendere potest, exstingui non potest. Erat ergo lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Illuminandi sumus, non lumen sumus. Expergiscere, clama mecum: Dominus illuminatio mea. Quid est ergo quod dicis? Ergo non sunt mala? Sunt mala, sed mutantur; et ipsa erunt bona: quia ipsa mala, vitio sunt mala, non natura. Quid est, t possumus haec verba dicere, Libera nos a tenebris? A quibus tenebris? A nobis ipsis, si quae in nobis sunt reliquiae tenebrarum, donec in totum lux efficiamur, nihil habentes in nobis quod resistat charitati, quod repugnet veritati, quod subjaceat infirmitati, quod conditione mortalitatis deficiat. Tunc totum videte quid erit,
Abbreviated transcription (Latin):
berau̾it me ds̃ ame malo. ero bonus.
Sibonus ero: sapiens ero.Si sapiens
ero: non errabo. Si ñ errauero: ate
decipi non potero. Liberet gͦ ds me
ame: et non incurro inte. Meũ ẽ.
eñi uitiũ ut errem. et credam tibi
qm̃ aiuima mea impleta ẽ illusionibus.
Non sum michi ipse lum̃. Nam si eẽm.
nunquã errassem. Idõ pars dĩ nonsum:
quia substantia dĩ. natura dĩ errare
non potest: ego aũt erro.Nam et tu
ipse confiteris sapientẽ te dicis: ab
errore me liberare conaris. Unde gͦ
ero. si natura dĩ sum: Crubesce.
da honorem dõ. Ego dico quia multũ
aabuc erras: s sic. ut tu ipse confite¬
ris erraueras. Crrauerat gͦ natura dĩ:¬
erat inimmundiciã natura dĩ: Adul¬
teria commutebat natura dĩ: Stu¬
pra illicita faciebat natura dĩ: Cȩca.
nesciebat qua iret. natura dĩ: Facino¬
ribus et flagiciis obruebatur natura
diꝰ E tubesce da honorem deo luin¬
ẽẽ tibi ñ potes. Erat lum̃ ueriĩ: incom¬

Expanded text:
liberaverit me a me malo, ero bonus; liberaverit me a me malo, ero bonus; si bonus ero, sapiens ero; si sapiens ero, non errabo; si non errabo, a te decipi non potero. Liberet ergo Deus me a me, et non incurro in te. Meum est enim vitium, ut errem et credam tibi: quoniam anima mea impleta est illusionibus . Non sum mihi ipse lumen: nam si essem, nunquam errassem. Ideo pars Dei non sum, quia substantia Dei, natura Dei, errare non potest: ego autem erro; nam et tu ipse confiteris, sapientem te dicis, ab errore me liberare conaris. Unde ergo erro, si natura Dei sum? Erubesce, da honorem Deo. Ego dico quia multum adhuc erras: sed sicut tu ipse confiteris, erraveras. Erraverat ergo natura Dei? Ierat in immunditiam natura Dei? Adulteria committebat natura Dei? Stupra illicita faciebat natura Dei? Caeca nesciebat qua iret natura Dei? Facinoribus et flagitiis obruebatur natura Dei? Erubesce, da honorem Deoes, non potes. Erat lumen verum. In com
Abbreviated transcription (Latin):
que deformis iacebat. grã reformat᷑.
nitas. sola illa natura in mutabilis.
incommutabilis. nec defectui. nec
ꝓfectiu obnoxia. nec cadit ut mi¬
nus sit: nec transcendit ut plus sit.
ꝑfecta. sempit̃na: om̃imͦ inmutabi¬
lis. sola illa natura. Creatura uͦ bo¬
na: s creatori impar ualde. Uis ad¬
herere diabolo desertori: si equare cõ¬
conditionẽ suã: ñ ẽ ds. Cũ se anima
putat dm̃: offendit dm̃. Non inue¬
nit saluatorẽ: inuenit dampnatorẽ¬
nat. non se dampnat. Si aũt anima
hoc ẽ quod ds̃: se dampnat. Demus
honorem dõ. deo nr̃o fr̃seui clama¬
mus libera nos amalo. Et susurret tibi.
ut mnoratione inuenias temptationẽ.
et dicat tibi. Quid ẽ. quod clamasti.
libera nos amalo: Certe ñ ẽ malũ. Res¬
ponde illi. Ego sum inalus. Et silibe¬
rauerit me amalo: ero de malo bonꝰ
Liberet me ame: ne incurram uite.
Hocdic manicheo. Sids liberaue¬
rit me. non incurro inte: quia sili

Expanded text:
quae deformis jacebat, gratia reformatur. quae deformis jacebat, gratia reformatur. nitas; sola illa natura immutabilis, incommutabilis, nec defectui, nec profectui obnoxia, nec cadit, ut minus sit; nec transcendit, ut plus sit; perfecta, sempiterna, omni modo immutabilis, sola illa natura. Creatura vero bona, sed Creatori impar valde. Vis adhaerere diabolo desertori, si aequare conconditionem suam: non est Deus. Cum se anima putat Deum, offendit Deum: non invenit salvatorem, sed invenit damnatoredamnat, non se damnat: si autem anima hoc est quod Deus, se damnat. Demus honorem Deo nostro, fratres, cui clamamus, Libera nos a malo . Et si susurret tibi, ut in oratione invenias tentationem, et dicat tibi, Quid est quod clamasti, Libera nos a malo? Certe non est malum? Responde illi: Ego sum malus; et si liberaverit me a malo, ero de malo bonus: liberet me a me, ne incurram in te. Hoc dic Manichaeo: Si Deus liberaverit me a me, non incurram in te: quia si Deus
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod dixi. capiamꝰ. trucidemus.
moriatur error. uiuat homo: ibi sol¬
uitur questio. S recolite quod ꝓpo¬
sui: ne obliti questionẽ. ñ intelliga¬
tis solutionẽ. Om̃is sp̃s qui ñ confice¬
& manicheus continuo. Et unde ẽ:
Si exdõ ñ ẽ : aliunde ẽ. Si aliunde ẽ:
dociu duas ẽẽ naturas. Hanc questi¬
onem tenete: et m̃tes adilla mea uer¬
ba reuocate. ubi dixr̃ capiamꝰ. truci¬
demus. moriatur error. uiuat homo.
Error ñ ẽ dedõ: homo ex dõ ẽ. Redi¬
te ad questionẽ. Omĩs sp̃c qui ñ confi¬
tetur iħm in carne uenisse: ex dõ non
intelligo. Uitiũ sanetur: natura li¬
beretur. Uitiũ natura ñ ẽ. s nature in¬
micũ ẽ. Sana unde langues: remanet
unde laudes. Medicina uitia ꝑsequi
iste error qui non conficetur. xp̃m
in carne uenisse. ex dõ non ẽ. Fr̃s:
quid ẽ. quod renascimur: Si bene
nati sumus: quid ẽ. quod renascum:
que lapsa fuerat erigitur: natura

Expanded text:
eo quod dixi, Capiamus, trucidemus; eo quod dixi, Capiamus, trucidemus; moriatur error, vivat homo; ibi solvitur quaestio. Sed recolite quod proposui, ne obliti quaestionem, non intelligatis solutionem. Omnis spiritus qui non confite Manichaeus continuo: Et unde est? Si ex Deo non est, aliunde est. Si aliunde est, docui duas esse naturas. Hanc quaestionem tenete, et mentes ad illa mea verba revocate, ubi dixi, Capiamus, trucidemus; moriatur error, vivat homo. Error non est ex Deo, homo ex Deo est. Redite ad quaestionem: Omnis spiritus qui non confitetur Jesum in carne venisse, ex Deo non intelligo; vitium sanetur, natura liberetur. Vitium natura non est, sed naturae inimicum est. Sana unde langues, remanet unde laudes. Medicina vitia persequiste error qui non confitetur Christum in carne venisse, ex Deo non est. Fratres, quid est quod renascimur? Si bene nati sumus, quid est quod renascimurquae lapsa fuerat, erigitur; natura
Abbreviated transcription (Latin):
se. ex dõ est et om̃is sp̃s qui ñ confi¬
tetur iħm in carne uenisse: exdõ non¬
ẽ Interim gͦ hem̃i repellitẽ ab aurib
seriptore. susurratorẽ: qui negat ihm
xp̃m incarne uenisse. Ergo repellite
manicheos adomibꝰ ab aurib acordi¬
bus ur̃is. Manichei eñi:. xp̃m incar¬
ne uenisse aꝑtissime negant. Sp̃s gͦ
tum ualeo deuitandũ ẽẽ demons¬
tro. Hinc in eo quod dixi. uł poti¬
us ab apło dictũ cominemoraui. qͥa
ne uenisse. ex dõ ñ ẽ: insidiatur mani¬
cheus in hoc uerbo. et dicit michi. Ec¬
cesp̃s qui negat iħm xp̃m in carne ue¬
nisse: ex dõ ñ ẽ. Unde ẽ igitur: Si ex
dõ ñ ẽ inquit: unde ẽ: Nunquid
enĩ potest ẽẽ nisi aliunde: Sigͦ in qͥt
ex dõ ñ ẽ. et aliunde ẽ: uides duas eẽ
naturas. Inuenimus lupũ: recia salu¬
bria tendamus: uenemur. capiamꝰ. ⁊
captũ trucidemus. Trucidemꝰ plane:
moriatur error: iuuat homo. Ecce in

Expanded text:
se, ex Deo est: et omnis spiritus qui non confise, ex Deo est: et omnis spiritus qui non confitetur auribus scriptorem, susurratorem, qui negat Jesum Christum in carne venisse. Ergo repellite Manichaeos a domibus, ab auribus, a cordibus vestris. Manichaei enim Christum in carne venisse apertissime negant. Spiritus ergo tum valeo, devitandum esse demonstro. Hinc, in eo quod dixi, vel potius ab Apostolo dictum commemoravi; quia ne venisse, ex Deo non ehi: Ecce spiritus qui negat Jesum Christum in carne venisse, ex Deo non est; unde est ergo? Si ex Deo non est, inquit, unde est? Numquid enim potest esse, nisi aliunde? Si ergo, inquit, ex Deo non est, et aliunde est, vides esse duas naturas. Invenimus lupum: retia salubria tendamus, venemur, capiamus, captum trucidemus. Trucidemus plane; moriatur error, vivat homo. Ecce in
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex dõ non st̃: et᷑ hoc seducar a
pseudo ꝓpħis. Quid agam: Quomͦ
dixit. nolite om̃i sp̃ui credere. s ꝓ¬
bate sp̃s qui ex dõ sunt: dicere dig¬
naretur. quomͦ ꝓbentur sp̃s qui ex
deo st̃ Noli ẽẽ sollicitus: et hoc au¬
di. Hinc cognoscitur sp̃c dĩ. Hoc
certe ex pectabas audire: ut pbares
sp̃e qui ex dõ st̃. Hinc cognoscitur sp̃s
di. Iohes dixit ñ ego. Hoc sequitur
inlectione quã tracto. Cñ eñi nos ꝓp¬
terea faceret sollicitos et cautos ne om¬
ni sp̃u credamus. s ꝓbemus sp̃s qui
ex dõ st̃. quia multi pseudo ꝓpħe pro¬
dierunt in hunc mundũ: continuo
uidit quid desideraremꝰ. Occurrit ex¬
pectationi: iniecit oculũ tacite cogi¬
tationi. Gras dño: quia et hoc ꝑillum
loqui dignatus ẽ. Hinc cognoscitur
te. intelligite. Discernite: inherete ue¬
ritati resistite falsitati. łinc cognos¬
citur sp̃s dĩ. Unde rogo te: Hoc ẽ.
quod audire cupiebam. Om̃is sp̃s qui
confitetur iħm xp̃m in carne uenis¬

Expanded text:
qui ex Deo non sunt, et ex hoc seducar a pseudoprophetis. Quid agam? Quomoddixit, Nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus, si ex Deo sunt; dicere dignaretur, quomodo probentur spiritus qui ex Deo sunt! Noli esse sollicitus, et hoc audi. Hinc cognoscitur spiritus Dei: hoc certe exspectabas audire, ut probares spiritus qui ex Deo sunt. Hinc cognoscitur spiritus Dei: Joannes dixit, non ego: hoc sequitur in lectione quam tracto. Cum enim nos propterea faceret sollicitos et cautos, ne omni spiritui credamus, sed probemus spiritus qui ex Deo sunt, quia multi pseudoprophetae prodierunt in hunc mundum; continuo vidit quid desideraremus, occurrit exspectationi, injecit oculum tacitae cogitationi. Gratias Deo, quia et hoc per illum loqui dignatus est. Hinc cognoscitur te, intelligite, discernite; inhaerete veritati, resistite falsitati. Hinc cognoscitur spiritus Dei. Unde, rogo te? Hoc est quod audire cupiebam. Omnis spiritus qui confitetur Jesum Christum in carne venis
Abbreviated transcription (Latin):
modo uenerit. et igneis linguis super
unũ quemq eorũ in sederit. lamgͦ nõ
intimore s indilectione: ut ñ seru s
filii simꝰ. Qui eñi adhuc ideo bene agl̃.
quia penã timet. dm̃ ñ amat: nondum
ẽ int̾ filios. Utinã tam̃iuł penã timeas
timor seruus ẽ: caritas libera ẽ. Et ll
sic dicamꝰ: timor seriuis ẽ caritatis. Ne pos¬
sideat diabolus cor tuũ. p̃cedat seruus
incorde tuo: et seruet dñe uenturȩ locũ.
F ac fac uł timore penȩ. si nondũ potes

Expanded text:
modo venerit, et igneis linguis super modo venerit, et igneis linguis super unumquemque eorum insederit . Jam ergo non in timore, sed in dilectione; ut non servi, sed filii simus. Qui enim adhuc ideo bene agit, quia poenam timet, Deum non amat, nondum est inter filios: utinam tamen vel poenam timeat. Timor servus est, charitas libera est; et ut sic dicamus, timor est servus charitatis. Ne possideat diabolus cor tuum, praecedat servus in corde tuo, et servet dominae venturae locum. Fac, fac vel timore poenae, si nondum potes
Abbreviated transcription (Latin):
rum erit illud. quia sine illo facere nicħ
potestis. Non eñi uolentis neq currentis.
s miserantis ẽ dĩ. Forte dicturi eratis:¬
et lex sufficit nobis. Lex. timorẽ dedit.
Et uidete. quid hinc subuix it apłs.
Cũ diceret quotquot sp̃u dĩ aguntur
bifilii st̃ dt̃. Quia cũ sp̃u dĩ aguntur.
ẽ nob̃. secutus adunxit. Non eñi acce¬
pistis sp̃m seruitutis. iterũ intimore. Qͥ
ẽ iterũ: Quomͦ terrente molestissumo
pedagogo. Quid ẽ iterũ: Sicut in mon¬
te syna accepistis sp̃m seruitutis. Dicit
aliquis. Alius ẽ sp̃c seruitutis: alius sp̃c
lib̾tatis. Si alius eẽt. ñ diceret apłs ite¬
rum. Idem gͦ sp̃c. s in tabulis lapidei
intimore: intabulis cordis indilectione.
Iam nudius t̾cius qui affiustis audis
quomͦ longe positam plebẽ. uoces ig¬
nis. fumꝰ inmonte terrebãt: quomͦ aĩt
ueniens sp̃c sc̃s. idẽ ipse digitus dĩ qn¬
quagesimo die post umbrã paschȩ que¬

Expanded text:
rum erit illud, quia sine illo nihil facere rum erit illud, quia sine illo nihil facere potestis. Non enim volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Et Lex sufficit nobis. Lex timorem dedit: et videte quid hinc subjunxit Apostolus, cum diceret, Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei: quia cum Spiritu Dei aguntur, est nobis : secutus adjunxit, Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Quid est, iterum? Quomodo terrente molestissimo paedagogo. Quid est, iterum? Sicut in monte Sina accepistis spiritum servitutis. Dicit aliquis: Alius est spiritus servitutis, alius spiritus libertatis. Si alius esset, non diceret Apostolus, iterum. Idem ergo spiritus, sed in tabulis lapideis in timore, in tabulis cordis in dilectione. Jam nudiustertius qui adfuistis audistis, quomodo longe positam plebem, voces, ignis, fumus in monte terrebat ; quomodo autem veniens Spiritus sanctus, idem ipse digitus Dei, quinquagesimo die post umbram Paschae quo
Abbreviated transcription (Latin):
idemq saluator. ad quẽ nos duxit mo¬
lestissimu pedagogus: cũ debonis oꝑi¬
bus. id ẽ. de sarm̃toꝵ et palmitũ fruc¬
tibus loqueretur. ñ ait. sine me face¬
re quidẽ potestis aliquid. s facilus ꝑ
me: ñ ait. fructũ ur̃m sine me potestis¬
aliqul̃ facere. s uberiorẽ ꝑmeeson
hoc dixit. Legite quid dixerit. Euan¬
głm sc̃m ẽ: om̃iũ suꝑba colla subdun¬
tur. Non hȩc dicit augustinus. Hȩc
dicit dñs. Quid dicit dñs: Sine me ni¬
chil potestis facere. Iam nunc cũ audis¬
tis. quotqͦt spũ dĩ aguntur. hi filii sũt
dĩ: nolite uos dimittere. Neq eñi tem¬
plũ suũ sic de uobis edificat ds̃: quasi
de lapidib qui ñ habent motũ suũ le¬
uantur: ab structore ponunt᷑. Non sic
st̃ lapides uiui. Et uos tanquã lapides
iuui coedificamini intemplũ dĩ. Duci¬
mini: s currite et uos. Ducimini. s se¬
quimini. Quia et cũ secuti fueritis. ue¬

Expanded text:
idemque Salvator, ad quem nos duxit moidemque Salvator, ad quem nos duxit molestissimus paedagogus; cum de bonis operibus, id est, de sarmentorum et palmitum fructibus loqueretur, non ait, Sine me quidem potestis facere aliquid, sed facilius per me: non ait, Fructum vestrum sine me potestis facere, sed uberiorem per me. Non hoc dixit. Legite quid dixerit: Evangelium sanctum est, omnium superba colla subduntur. Non haec dicit Augustinus, haec dicit Dominus. Quid dicit Dominus? Sine me nihil potestis facere . Jam nunc cum auditiDei, nolite vos demittere. Neque enim templum suum sic de vobis aedificat Deus, quasi de lapidibus qui non habent motum suum: levantur, ab structore ponuntur. Non sic sunt lapides vivi: Et vos tanquam lapides vivi coaedificamini in templum Dei . Ducimini, sed currite et vos: ducimini, sed sequimini: quia cum secuti fueritis, ve
Abbreviated transcription (Latin):
Prorsus hoc credite: sic uos agere uolunta
te bona quia uiuitis: utiq agitis. Non
enĩ adiutor ẽ ille: si nichil agatis. Non
eñĩ cooꝑator ẽ ille: sinichil oꝑamini.
Sic uos tam̃ scitote agere bona: ut sit re¬
ctor sp̃c aduitorq. Siuͦ defuerit: nicħ
boni omĩno agere ualeatis. Non sicut
quidã dicere ceꝑunt. qui coartati sunt
aliquando gr̃am consiteri: et benedici¬
mus dm̃. quia uł hoc aliquando dixer̃t.
Accedendo eñĩ ꝓficere potuerunt: et ad
id quod uere rectũ ẽ ꝑuenire. Iam gͦ di¬
cunt adiutricem eẽ gr̃am dĩ: ad facilius
facienda. Ista st̃ eñi uerba eorũ. Ad hoc
inquiunt ds̃ grãm suã dedit hominib:
ut quod facere ꝑliberũ uibent᷑ arbitri¬
um. facilius possint implere ꝑ gr̃am.
Uelo facilius. remo difficilius: Tam̃ et
remo itur. Ium̃to facilius: pedib diffi¬
cilius. S tam̃ et pedib ꝑuenitur. Non
ẽ sic. Magist̃ eñi uerus. qui neminem
palpat. neminẽ fallit: uerax doctor.

Expanded text:
Prorsus hoc credite, sic vos agere bona voluntate. Quia vivitis, utique agitis. Non enim adjutor est ille, si nihil agatis: non enim cooperator est ille, si nihil operamini. Sic vos tamen scitote agere bona, ut sit rector Spiritus adjutor: qui si defuerit, nihil boni omnino agere valeatis. Non sicut quidam dicere coeperunt, qui coarctati sunt aliquando gratiam confiteri: et benedicimus Deum, quia vel hoc aliquando dixerunt; accedendo enim proficere poterunt, et ad id quod vere rectum est pervenire. Jam ergo dicunt adjutricem esse gratiam Dei, ad facilius facienda. Ista sunt enim verba eorum: Ad hoc dedit, inquiunt, Deus gratiam suam hominibus, ut quod facere jubentur per liberum arbitrium, facilius possint implere per gratiam. Velo facilius, remo difficilius: tamen et remo itur. Jumento facilius, pedibus difficilius: sed tamen et pedibus pervenitur. Non est sic. Magister enim verus qui neminem palpat, neminem fallit, verax doctor
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ lex: Preuaricationis grã posita ẽ:
unde humiliaret᷑ ceruix suꝑboꝵ mul¬
um sibi putarent posse ad iusticiam¬
sufficere. Quȩ tc̃ quando erat integra
lib̾tate. id ẽ. inparadiso. ostendit uires
suas: ostendit quantũ posset᷑. s ad ruen¬
dum. ñ ad surgendũ. Lex gͦ p̃uaricatio¬
nis gr̃ã posita ẽ. donec ueniret semen
cui ꝓmissũ: disposita ꝑ angłos in ma

Expanded text:
 praevaricationis gratia posita est. Unde humiliaretur cervix superborum mulum sibi putarent posse sufficere: quae tunc quando erat integra libertate, id est, in paradiso, ostendit vires suas, ostendit quantum possent, sed ad ruendum, non ad surgendum. Lex ergo praevaricationis gratia posita est, donec veniret semen cui promissum est, dispositum per Angelos i
Abbreviated transcription (Latin):
quisq ur̃m in nomine dñi nr̃i ia¬
xp̃i. Baptiretur in eius nomine qlł
occidistis sine crimine: et remitui
uob̾ peccata ur̃a. Reducti st̃ inspem
doluert̃. gemuert̃. conuersi st̃. sanas
st̃. Ipsi erant illi: Pat̃ ignosce illisq
nesciunt quid faciunt. Unus quisd
de suo: si iustus fuero. ñ me amat xp̃c:
si peccator fuero amat me: quia ꝓpt̃
peccatores descendit. ñ. ꝓpt̃ iustos. Res¬
pondet eñi tibi. Si medicũ agnouisti.
febrẽ quare ñ timuisti: Utiq medicꝰ
ad egrotũ uenit: constat. S idõ uenit
medicus ad egrotũ: ne ille sit semꝑ
egrotus. Qiud gͦ dicimꝰ: Quid ꝓnun¬
ciamus: Quid definimus: E grotum
amat medicus an sanũ: Quod uult
facere amat: ñ quod inuenit. Ad egro¬
tum quidẽ uenit: ad sanũ ñ uenit.
sloli attendere quia ad illũ uenit: ad
illĩ ñ uenit. Plus enĩ amat sanũ quã
egrotũ. Nam ut noueritis. quia plus
amat sanũ quã egrotũ: nunquid face¬

Expanded text:
quisque vestrum in nomine Domini quisque vestrum in nomine Domini i; baptizetur in ejus nomine quem occidistis sine crimine: et remittuntur vobis peccata vestra. Reducti sunt in spem: doluerunt, gemuerunt, conversi sunt, sanati sunt . Ipsi erant illi; Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. de suo, Si justus fuero, non me amat Christus; si peccator fuero, amat me: quia propter peccatores descendit, non propter justos. Respondet enim tibi: Si medicum agnovisti, febrem quare non timuisti? Utique medicus ad aegrotum venit, constat: sed ideo venit medicus ad aegrotum, ne ille sit semper aegrotus. Quid ergo dicimus? quid pronuntiamus? quid definimus? Aegrotum amat medicus, an sanum? Quod vult facere amat; non quod invenit. Ad aegrotum quidem venit, ad sanum non venit: noli attendere quia ad illum venit, ad illum non venit; plus enim amat sanum, quam aegrotum. Nam, ut noveritis quia plus amat sanum, quam aegrotum; numquid face
Abbreviated transcription (Latin):
Quid faciemuis: Quare dixer̃t̃. quid fici¬
emus: Nouimus quid fecimus. Quid
faciemus: Quantũ ad nr̃m factũ atti¬
net: desꝑatio ẽ salutis. Sit gͦ inuro con¬
silio si fieri potest. spes aliqua sanitatis
Nouimꝰ quid fecerimꝰ. Dicite quid faci¬
amus. Quid ẽ. qͦd fecimꝰ Non eñ que¬
cumq hominẽ occidimꝰ et multũ ma
li fecissemꝰ si quẽciiq hominẽ inno¬
centem occidissemꝰ. Latronẽ elegim
innocentẽ occidimꝰ: mortẽ elegimus:
medicũ occidimꝰ. Dicite quid faciam
Q petrus. Agite penitentiã. et bapti¬
⁊etur unus quisq ur̃m innomine pͣ¬
nonaginta et nouẽ adcentũ: quia
cũ nonaginta et nouẽ eẽtis. pentie¬
tiam uobis necessariã ñ putabatis:
Et dño colligenti peccatores. et uo¬
lenti eos facere penitentes. insuꝑ in¬
suꝑ insultabatis. Modo gͦ compun¬
ti. quia cognouistis peccatũ ur̃m
agite penitentiã: et baptizet᷑ unir:¬

Expanded text:
Quid faciemus? Quare dixerunt, Quid faciQuid faciemus? Quare dixerunt, Quid faciemus? Novimus quid fecimus: quid faciemus? Quantum ad nostrum factum attinet, desperatio est salutis: sit ergo in vestro consilio, si fieri potest, spes aliqua sanitatis. Novimus quid fecerimus, dicite quid faciamus. Quid est quod fecimus? Non enim quemcumque hfecissemus, si quemcumque hominem innocentem occidissemus. Latronem elegimus, innocentem occidimus; mortuum elegimus, medicum occidimus: dicite, quid faciemus? Et Petrus: Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in nomine Dononaginta novem ad centum: quia cum nonaginta et novem essetis, poenitentiam vobis necessariam non putabatis, et Domino colligenti peccatores et volenti eos facere poenitentes, insuper insultabatis. Modo ergo compuncti, quia cognovistis peccatum vestrum, agite poenitentiam, et baptizetur unus