comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quantum nouit expedire atq sufficere. atq mo¬
nendȩ atq exercende scẽ domui suȩ. Idõ nr̃am
de illis tristiciam consolatur. quia &x ipsa tristi¬
cia quam ꝓillis habemus nos relcuat.: illos ap̃e
in sua ꝑu̾sitate ꝑscuerantes grauat. Gaudiũ
uero quod ꝑcipimus quando aliqui ex eis cor¬
recti in melius cõmutantur. & scõrũ societati co¬
pulantur: nulli gaudio in hac uita comparari
potest. Ppt̾ca scriptum ẽ. fili si sapiens fueris
tibi sapiens eris & proximis tuis. si autẽ malus
cuaseris. solus hauries mala. quia cum gaudem᷑
de fidelib & iustis. & illis & nobis ꝓdest bonũ
eorum: cum aut̃ẽ contͥstamur de infidelibus
& inquis. illis solis nocet. & eorum malicia &
nr̃a tristicia. Nos autem etiam hoc plurimũ
adiuuat apud dm̃ quod pro eis miscdit̃ con¬
tristamur: & ꝓ ipsa tristicia congemiscimus &
oramus. Unde honorabilis & in xp̃o laudabilis

Expanded text:
quantum nouit expedire atque sufficere admoquantum nouit expedire atque sufficere admonendae atque exercendae sanctae domui suae. ideo nostram de illis tristitiam consolatur, quia et ipsa tristitia, quam pro illis habemus, nos releuat, illos autem in sua peruersitate perseuerantes grauat. gaudium uero, quod percipimus, quando aliqui ex eis correcti in melius commutantur et sanctorum societati copulantur, nulli gaudio in hac uita comparari potest. propterea scriptum est: Fili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris et proximis tuis: si autem malus euaseris, solus hauries mala, quia, cum gaudemus de fidelibus et iustis, et illis et nobis prodest bonum eorum, cum autem contristamur de infidelibus et iniquis, illis solis nocet et eorum malitia et nostra tristitia; nos autem etiam hoc plurimum adiuuat apud deum. quod pro eis misericorditer contristamur et pro ipsa tristitia congemescimus et oramus. unde, honorabilis et in Christo laudabilis
Abbreviated transcription (Latin):
it suꝑ iustos & inustos qui eos ꝑ patientiam
suam ad penitentiam uocat. cum thesauri-¬
tant sibi iram indie ire. & reuelationis iustu y¬
dicii dĩ. sicut ergo ipsi benignitate & patientia.
id ÷ bonis dĩ male utuntur dum ñ corrigunt᷑.
sic contra ds̃ etiam malis corum bene utitur.
ñsolum ad iusticiam suam qua eis digna in
fine retribuet. s etiam ad exercitationẽ & proue¬
ctum scõꝵ suoꝵ ut ex ipsa etiam malorum ꝑ¬
uersitate boni ꝓficiant. & ꝓbentur & manifestẽ¬
tur sicut dicit apłs. oportet hereses eẽ. ut ꝓbati
manifesti fiant inter uos. Nam si nullus etiam
malorum bonus usus eẽt deo adutilitatem e¬
lectorum suorum. quietiã de malo iude tantũ
bonum nobis prestitit ut xp̃i sanguine redime¬
remur: poterat eos aut nasci ñ ꝑmittere qͦs maloᷤ
fut̾os eẽ p̾sciebat. aut in ipso eorum initio ma¬
lignitatis extingere. S tantum eos ẽẽ ꝑmitat.

Expanded text:
it super iustos et iniustos, qui eos per patientiam it super iustos et iniustos, qui eos per patientiam suam ad paenitentiam uocat, cum thesaurizant sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, sicut ergo ipsi benignitate et patientia, id est bonis dei male utuntur. dum non corriguntur, sic contra deus etiam malis eorum bene utitur non solum ad iustitiam suam, quae his digna in fine retribuet. sed etiam ad exercitationem et prouectum sanctorum suorum, ut ex ipsa etiam malorum peruersitate boni proficiant et probentur et manifestentur, sicut apostolus ait: Oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter uos. Nam si nullus etiam malorum bonus usus esset deo ad utilitatem electorum suorum, qui etiam de malo Iudae tantum bonum nobis praestitit. ut Christi sanguine redimeremur, poterat eos aut nasci non permittere. quos malos futuros esse praesciebat, aut in ipso eorum initio malignitatis extinguere. sed tantum eos esse permittit,
Abbreviated transcription (Latin):
forte nos tunc p̃terierunt. si legentes mouerint
collatis codicibus emendamus. Ita illud qđ
ꝑfectum ẽ. tecum nos quoq requirimus:
onorabili & eximiȩ atq in m̃bris
xp̃i laudabili famulȩ dĩ maximȩ.
augustinus in dño salutẽ. Quan¬
tum nos studium tuum sanctũ
letificat. tantum rursus contristat. quod per
errores noxios. & ꝑnitiosissimos ꝓuinciã urã
nimium ꝑiclitari significas. S quia ista fut᷑a
predicta sunt. mirandum ñ ÷ quod exurgant:
s cauendum ẽ ne noceant. Hec audem ds lib̾a¬
tor nr̃ exuigere non ꝑmitceret: nisi sancti eius
etiam ꝑhuiusmodi demptationes crudiri ex¬
pediret. Comparant sibi quidem illi sua uo¬
luntate ꝑuersa & presentis meritum cecitatis.
& futuri ȩter supplicii. si per contumatiam
indociles fucrint: seq cum in hac uita sunt cor¬
rigere atq emendare neglexerint. Ueruntam̃
sicut ipsi male utuntur bonis dĩ qui facit
solem suum oriri suꝑ bonos & malos. & plu-¬

Expanded text:
forte nos tunc praeterierunt, si legentes moverint, collatis codicibus emendamus. Ita illud quod perfectum est, tecum nos quoque requirimus. HONORABILI ET EXIMIAE ATQVE IN MEMBRIS CHRISTI LAUDABILI FAMULAE DEI MAXIMAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quantum nos tuum studium sanctum laetificat! tantum rursus contristat, quod per errores noxios et perniciosissimos prouin- Clam uestram nimium periclitari significas. sed quia ista futura praedicta sunt, mirandum non est. quod exsurgant, sed uigilandum, ne noceant. haec autem deus liberator noster exsurgere non permitteret, nisi sanctis eius etiam per huius modi temptationes erudiri expediret. comparant sibi quidem illi sua uoluntate peruersa et praesentis meritum caecitatis et futuri aeterni supplicii, si per contumaciam indociles fuerint seque, cum in hac uita sunt. corrigere atque emendare neglexerint. uerum tamen, sicut ipsi male utuntur bonis dei, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et plu
Abbreviated transcription (Latin):
dius ẽẽ uent᷑um. & tam̃ credit. sperat. amat ciͦ
aduentum. ꝓfecto de celeritate eius etiã si falli¬
tur. felicit fallitur. Habebit enĩ maiorẽ patien¬
tiam si hoc ita erit. maiorẽ leticiam si non erit:
ac ꝑhoc abeis qui diligunt manifestationem
dm̃. ille auditur suauius. iste creditur dutius.
Qui autẽ quid horum sit uerũ ignorare se con¬
ficetur. illud optat. hoc tolerat. in nullo corum
errat: quia nicħ eorum aut affirmat aut negat.
Obsecro te ut me talem ñ sꝑnas. quia & ego te
diligo id affirmantẽ quod uerũ ẽẽ desidero:i
tantomagis nolo fallaris.quantomagis amo
quod polliceris. & quantomagis uideo ꝑicu-¬
losum si falleris. Da ueniam si onerosus fui scĩs
sensibus tuis. quanto enim rarius prouenit
tanto me tecum saltem ꝑlitteras loqui dele-¬

Expanded text:
dius esse uenturum et tamen credit, sperat, amat eius dius esse uenturum et tamen credit, sperat, amat eius aduentum, profecto de tarditate eius, etiam si fallitur, feliciter fallitur. habebit enim maiorem patientiam, si hoc ita erit, maiorem laetitiam, si non erit. ac per hoc ab eis qui diligunt manifestationem domini ille auditur suauius, iste creditur tutius. qui autem quid horum sit uerum ignorare se confitetur, illud optat, hoc tolerat, in nullo eorum errat, quia nihil eorum aut affirmat aut negat. obsecro te, ut me talem non spernas, quia et ego te diligo id affirmantem quod uerum esse desidero, et tanto magis nolo fallaris, quantquod polliceris. et quanto magis uideo periculosum esse, si falleris. da ueniam, si onerosus fui sanctis sensibus tuis: quanto enim rarius prouenit. tanto me tecum saltem per litteras loqui d
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ ne inter ipsas moras ꝑturbentur qui
crediderant quod dixerat pͥmus. & incipiant
dñi aduentum ñ tardum putare s nullum.
qui uides quantus sit interitus anmarum.
Quod si tantȩ fidci fu̾int ut se ad scdi predicta
conu̾tant. & dñm etiã tardantem fideliteR
& patienter expectent. abundabũt tam̃ obp¬
bria & insultationes atq irrisiones inmicoꝵ
multos infirmos a xp̃iana fide au̾tentium.
dicendo tam fallacit eis regnum ẽẽ ꝓmissũ.
quã fallaciter dicebatur cito ẽẽ uenturum. Qͥ
autem credunt quod dicit scds tardiꝰ dñm
ẽẽ uenturum si falsum fuerit inuentũ citius
dño ueniente. nullomͦ qui ei crediderant tur¬
babuntur in fide. s inopinato gaudio ꝑfru¬
entur. Quapropt̃ quidicit dñm citius ẽẽ uen¬
turum. optabilius loquitur. s pcriculose fal¬
litur. Ytinã ergo sit uerum. quia erit mole¬
stum si ñerit uerum. Qi autẽ dicit dñm tar¬

Expanded text:
dum est, ne inter ipsas moras perturbentur qui dum est, ne inter ipsas moras perturbentur qui crediderant quod dixerat primus, et incipiant domini aduentum non tardum putare, sed nullum : qui uides quantus sit interitus animarum. quod si tantae fidei fuerint, ut se ad secundi praedicta conuertant et dominum etiam tardantem fideliter et patienter exspectent, abundabunt tamen opprobria et insultationes atque irrisiones inimicorum, multos infirmos a christiana fide auertentium dicendo tam fallaciter eis regnum esse promissum, quam fallaciter dicebatur cito esse uenturus. qui autem credunt quod dicit secundus, tardius dominum esse uenturum, si falsum fuerit inuentum citius domino ueniente, nullo modo qui ei crediderant turbabuntur in fide, sed inopinato gaudio perfruentur. quapropter qui dicit dominum citius esse uenturum, optabilius loquitur, sed periculose fallitur. utinam ergo sit uerum, quia erit molestum, si non erit uerum. qui autem dicit dominum tar
Abbreviated transcription (Latin):
confitetur. quãquã om̃s consonent cugłio. qr
om̃s diligunt manifestationẽ dñi. & eam de¬
sidanter & uigilanter expectant. uideamus
tam̃ quis amplius consonet. Unus dicit ui¬
gilemus & oremus quia citius uenturꝰ : dñs.
turus sic dñs. tertius dicit. uigilemꝰ & oremus.
quia & breuis atq incerta ÷ uita ista. & nesci¬
sit obsecro te quid aliud dicere audimꝰ hunc
tercium. quã quod dicere audimus ȩugłm:
Omnes quidem pre desiderio regni dei uoluñ
ẽẽ uerum quod putat primus. s hoc scd̾s
negat. tercius ũ non negat aliquid horum s
ignorare se fatetur. quis uerum dicat illoꝵ
Pinde si hoc factum fu̾it quod p̃dixerat pͥmꝰ:
gaudebunt cum illo scđs & tercius. Omnes
cnim manifestationẽ dm̃i diligunt. Exulta¬
bunt itaq citius uenisse quod diligunt. Si
autẽ factum ñ fuerit. & apparere ceꝑit hoc
potius ẽẽ uerum quod dicebat scds. metuen¬

Expanded text:
confitetur. quamquam omnes consonent euangelio, quia confitetur. quamquam omnes consonent euangelio, quia omnes diligunt manifestationem domini et eam desideranter et uigilanter expectant, uideamus tamen. quis amplius consonet. Unus dicit: \'Vigilemus et oremus, quia citius uenturus est domturus sit dominus\': tertius dicit: Vigilemus et oremus, quia et breuis atque incerta est ista uita et nescisit. obsecro te, quid aliud dicere audimus hunc tertium, quam quod dicere audimus et euangelium? omnes quidem prae desiderio regni dei hoc uolunt esse uerum quod putat primus; sed hoc secundus negat, tertius uero non negat aliquid horum, sed ignorare se fatetur quis uerum dicat illorum. proinde si hoc factam fuerit quod praedixerat primus, gaudebunt cum illo secundus et tertius; omnes enim manifestationem domini diligunt. exsultabunt itaque citius uenisse quod diligunt. si autem factum non fuerit et apparere coeperit hoc potius esse uerum quod dicebat secundus, metuen
Abbreviated transcription (Latin):
ante quippe ñ erit. Ut autẽ tibi tanquam scõ
homini dei & sincerissimo fr̃ĩ aꝑiam de hac
questione qͥd sentiã. error qͥdemin utroq uitan¬
dus ẽ. quantum ab hominc uitari potest. siue
citius siue tardius quã futurꝰ ÷ dñs uenturꝰ
cẽ credatur. S michi quis quã non uidetur
errare cum aliquid nescire scit: s cum se putat
scire quod nescit. Remoueamus itaq de me¬
dio seruum illum malum. qui dicens in corde
suo moram facit dñs m̃s uenire. dñaturcn¬
seruis suis. & ebriosis conuuando miscetur.
iste quippe ꝓculdubio dñi su odit aduentũ.
quo seruo malo remoto constituamꝰ ante oclos
tres seruos bonos familiã dñicam diligent̃
sobriȩq tractantes. aduentum dñi sui siti¬
enter desiderantes. uigilant̃ expectantes. fidelit̃
amantes. si unꝰ eoꝵ ciciꝰ alt̾ tardiꝰ dominũputat
c̃ẽ uenturum. tercius uͦ suã de hac re ignorantiã

Expanded text:
ante quippe non erit. Ut autem tibi tamquam sancto ante quippe non erit. Ut autem tibi tamquam sancto homini dei et sincerissimofratri aperiam, de hac quaestione quid sentiam, error quidem in utroque uitandus est. quantum ab homine uitari potest. siue citius siue tardius, quam futurum est, dominus uenturus esse credatur; sed mihi quisquam non uidetur errare, cum aliquid nescire se scit, sed cum se putat scire. quod nescit. remoueamus itaque de medio seruum illum malum, qui dicens in corde suo: Moram facit dominus meus uenire dominatur conseruis suis et ebriosis conuiuando miscetur; iste quippe procul dubio domini sui odit aduentum. quo seruo malo remoto constituamus ante oculos tres seruos bonos familiam dominicam diligenter sobrieque tractantes. aduentum domini sui sitienter desiderantes, uigilanter expectantes, fideliter amantes. si unus eorum citius, alter tardius dominum putat esse uenturum, tertius uero suam de hac re ignorantiam
Abbreviated transcription (Latin):
assumptum ÷ ingła: Nempe manifestum est¬
hoc quod in extremo posuit etiã nunc ñdũ eẽ
completum. Quantomagis tunc quando ista
dicebat: Eccłã quippe tunc assumetur in gła.
qñ dicetur uenite benedicti patris mei ꝓcipite
irgnũ. & tam̃ tanquã factum fuisset dictũ:
quod certo sciebatur futurum. Multo minus
mirandum ẽ quod etiam uerbis presentis tp̃m
usus ÷ in eo quod illum idemtidem dixisse me¬
morasti. propt̃ spem quȩ reposita ÷ nob̾ quam
ande audistis in uerbo ueritatis eugłii quodd
aduenit in uos. sic̃ & in om̃i mundo ẽ. fructifi¬
cans & crescens. quãuis ȩugłm ñdum mundũ
tenebat uniu̾sum. S fructificare illud in uni¬
uerso mundo dix̃ & crescere. ut ita significaret
quousq fuisset fructificando & crescendo uen¬
turum. Sigͣ latet qñ ȩccła fructificante atq
crescente uiu̾sus om̃ino amari usq ad mar
orbis implebitur. ꝓculdubio latet qn finisent

Expanded text:
assumptum inassumptum inhoc, quod in extremo posuit, etiam nunc nondum esse completum; quanto magis tunc quando ista dicebat? Ecclesia quippe tunc assumetur in gloria, ndo dicetur: Venite. benedicti patris mei. percipite regnum; et tamen, tamquam factum fuisset, dictum est, quod certo sciebatur futurum. Multo minus mirandum est, quod etiam uerbis praesentis: temporis usus est in eo, quod illum identidem dixisse memo rasti: Propter spem, quae reposita est uobis, quam ante audistis in uerbo ueritatis euangelii, quod aduenit in uos, sicut et in omni mundo est fructificans et crescens, quamuis euangelium nondum mundum tenebat uniuersum; sed fructificare illud in uniuerso mundo dixit et crescere, ut ita significaret, quousque fuisset fructificando et crescendo uenturum. si ergo latet. quando ecclesia fructificante atque crescente uniuersus omnino a mari usque ad mare orbis implebitur, procul dubio latet. quando finis. erit;
Abbreviated transcription (Latin):
cum om̃ia complebunt᷑: Quantomagis illud
quod ex magna parte ꝑeos agendum fuit. ꝗͣ¬
uis & postis eoꝵ eadem actio seruaretur: Quod
autẽ dixit apłs nunquid ñ audierunt. In om¬
nem terram exiuit somus eoꝵ. &e in fines orb̾t̾rȩ
uerba eoꝵ: quamuis locutus sit prec̾iti tempis
uerbis. tam̃ quod futurum fuerat dix̃. ñ quod
iã factum atq completum. sicut ipse propħa
quo usus ÷ teste. non ait iomnẽ t̾ram exitus¬
ẽ sonus coꝵ s exiit inquit sontis eoꝵ qd utiq
ñdum erat factum: qualc÷ etiã illud. foderunt
manus meas & pedes meos. quod tam longe p̾¬
tea factum nouimus. S ne istas propħicas tm̃
locutiones. ñ & aplicas fuiese credamus. ñ ne
idem ipse apłs ait. quȩ ẽ ȩccła dei uiui. colũna
&e firmam̃tum ueritatis. & sine dubio magno.
pietatis sacram̃tum. quod manifestatum ẽ in
carne. iustificatum ẽ in spu. apparuit angłis.
p̃dicatum ÷ ingentib creditum : in mundo.

Expanded text:
cum omnia complebuntur? quanto magis illud, cum omnia complebuntur? quanto magis illud, quod ex magna parte per eos agendum fuit, quamuis et posteris eorum eadem actio seruaretur! Quod autem dixit apostolus: Numquid non audierunt? \'in omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum\', quamuis locutus sit praeteriti temporis uerbis, tamen, quod futurum fuerat, dixit, non quod iam factum atque completum, sicut ipse propheta, quo usus est teste, non ait \'in omnem terram exiturus\', sed: Exiit. inquit, sonus eorum. quod utique nondum erat factum: quale est etiam illud: Foderunt manus meas et pedes, quod tam longe postea factum nouimus. sed ne istas propheticas tantum locutiones non et apostolicas fuisse credamus. nonne idem ipse apostolus ait: Quae est ecclesia dei uiui, columna et firmamentum ueritatis. et sine dubio magnum est pietatis scarne, justificatum esse in spiritu, apparuisse angelis, praedicatum in gentibus, creditum in mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
modo enĩ & illud implebit᷑ eritis odio ominbꝰ
gentib propt̃ nomen incũ. nisi in om̃ibꝰ gencibꝰ
sint &e qui odcrint & quos ocderint: quo pacto
usq sunt gentes. quod certissimũ ÷ nob̃ in quibꝰ
modo cepit. & in quib ñdum cepit impleri: N
itaq sic dictum ÷ apłis eritis michi testes ĩ ierłm
& in tota iudea. & samaria. & usq in extremũ
terrȩ. tanquã ipsi soli quib tunc loquebatur
tantum munus fu̾int impleturi. s sic̃ cis solis
uidetur dixisse quod dix̃. ecce ego uod̃cum sũ¬
omnib dieb usq ad consumationẽ scłi. quod
tam̃ cum uniu̾sȩ ȩccłȩ promisisse quȩ aliis mo
rientib aliis nascentib hic usq ad scłi consum¬
mationem futura ÷ quis ñ intelligat:. Sicut eis
& illud ait. quod ad eos om̃ino ñ ꝑtinet. & tam̃
hȩc om̃ia scitote quia piope ÷ in ianuis. Ad qͥs
enim hoc ꝑtinet. nisi ad eos qui in carne cc̃ erunł

Expanded text:
modo enim et illud implebitur: Eritis odio omnibus modo enim et illud implebitur: Eritis odio omnibus gentibus propter nomen meum, nisi in omnibus gentibus sint, et qui oderint et quos oderint? Quo pacto usque sunt gentes, quod certissimum est nobis. in quibus modo coepit et in quibus nondum coepit impleri? non itaque sic dictum est apostolis: Eritis mihi testes in Hierusalem et in tota Iudaea et Samaria et usque ad extremum terrae, tamquam ipsi soli, quibus tunc loquebatur, tantum munus fuerint impleturi, sed sicut eis solis uidetur dixisse, quod dixit: Ecce ego uobiscum sum usque in consummationem saeculi, quod tamen eum unrientibus, aliis nascentibus hic usque in saeculi consummationem futura est, quis non intelligat? sicut eis et illud ait, quod ad eos omnino non pertinet, et tamen haec omnia. scitote, quia prope est in ianuis; ad quos enim hoc pertinet nisi ad eos, qui in carne tunc erunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ad cuiꝰ litora ioccidentalib partib eccłam ꝑ¬
uenisse iam nouimus. & quocunq litorum eiꝰ
ñdum ꝑuenit ꝑuentura ÷ utiq fructificando
atq crescendo. Sigͦ quia propħia ueritatis m̃¬
tiri ñ potest. neccose ÷ ut om̃s gentes quot quor
fecit ds adorent eum. quomͦ adorabunt eum nͥ
inuocent cum: Quomͦ autẽ inuocabunt in ꝗͦ
ñ crediderunt: Aut quomͦ credent quẽ ñ audi¬
erunt: Quomͦ autẽ audient sine p̃dicante: Aut
quomͦ p̃dicabunt nisi mittantur: Mittit enĩ
anglos suos & congregat electos suos aquatuor
uentis. id ÷ ab unuerso orbe t̾rarum. In quibus
crgo gentib ñdum ⁊ ȩccła oportet ut sit. ñ ut̃
om̃s qui ibi fuerint credant. Om̃s enĩ gentes
promisse sunt. ñ om̃s homines om̃nũ gentiũ:
Non eñĩ om̃ium ÷ fides. Credit itaq om̃is gens
in om̃ib qui electi sunt ante constitutionem
mundi. in cęt̾is non credit. & credentes odit. Qͦ

Expanded text:
ad cuius littora in occidentalibus partibus ecclesiam pad cuius littora in occidentalibus partibus ecclesiam peruenisse iam nouimus et, quocumque litorum eius nondum peruenit, peruentura est utique fructificando atque crescendo. Si ergo, quia prophetia ueritatis mentiri non potest, necesse est, ut omnes gentes, quotquot fecit deus, adorent einuocabunt, in quem non crediderunt? aut quo modo credent, quem non audierunt? quo modo autem audient sine praedicante? aut quo modo praedicabunt, nisi mittantur? mittit enim angelos suos et congregat electos suos a quattuor uentis, id est ab uniuerso orbe terrarum. in quibus ergo gentibus nondum est ecclesia, oportet ut sit, non ut omnes, qui ibi fuerint, credant; omnes enim gentes promissae sunt, non omnes homines omnium gentium; non enim omnium est fides. credit itaque omnis gens in omnibus, qui electi sunt ante constitutionem mundi, in ceteris non credit et credentes odit. quo
Abbreviated transcription (Latin):
ri oceano cingitur uniu̾sus. Quomͦ autẽ im¬
plebitur aliter propħia illa om̃s gentes quotqͦt
fecisti uenient & adorabunt coram te dñe: Ñ
enim de locis suis migrando uenient. s in locis
suis credendo: De credentib quippe. dñs dixit.
Nemo potest uenire ad me nisi datum ei fuerit
a patre meo. ꝓphęta autẽ dicit. & adorabunt
cum unus quisq de loco suo: om̃s insulȩ gentiy
Omnes insulȩ dicit. tanquã diceret etiã omnes
insulȩ. hinc ostendens quam nulla relinquatur
terrarum ubi ñ sit ęccła. qñ nulla relinquitur
insularum. quarum ñnulle etiã in oceano sunł
constitude. E quasdã earum ȩugłm ĩa suscepisse
didicimus. atq ita & mn insulis singłis quibꝰꝙ
impletur quod dict̾um ẽ dñabitur a mari usq
ad mare. qͦ unaqͦq insula cingitur. sic̃ in uniu̾so
orbe t̾rarum. quȩ tanquã omniũ quodammͦ
maxima: insula. quia & ipsam cingit occanus.

Expanded text:
ri Oceano cingitur uniuersus. quo modo autem imri Oceano cingitur uniuersus. quo modo autem implebitur aliter illa prophetia: Omnes gentes, quotquot fecisti, uenient et adorabunt coram te, domine? non enim de locis suis migrando uenient sed in locis suis credendo. de credentibus quippe dominus dixit: Nemo potest uenire ad me, nisi datum fuerit ei a patre meo; propheta autem dicit: Et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium. \'omnes insulae\' dixit, tamquam diceret \'etiam omnes insulae\' hinc ostendens, quam nulla relinquatur terrarum, ubi non sit ecclesia, quando nulla relinquitur insularum, quarum nonnullae etiam in Oceano sunt constitutae et quasdam earum euangelium iam suscepisse didicimus. atque ita et in insulis singulis quibusque impletur, quod dictum est: Dominabitur a mari usque ad mare, quo unaquaeque insula cingitur, sicut in uniuerso orbe terrarum, quae tamquam omnium quodam modo maxima est insula, quia et ipsam cingit Oceanus,
Abbreviated transcription (Latin):
tidic nob̃ addiscere in ꝓmptu ẽ. Pauci tamen
anni sunt ex quo quidam eoꝵ rarissimi atq
paucissimi qui pacati romanis finibꝰ adherent
ita ut ñ habeant reges suos. s suꝑ eos prefecti
a romano constituant᷑ imꝑio. & illi ipsi eorũ
sub nulla sunt potestate romana piorsus nec
religione xp̃iana in suoꝵ aliquib detinentur:
neq ullo modo recte dici potest. istos ad pro¬
missionẽ dĩ non ꝑtincre. Non enim romanos
s om̃s gentes dñs semini abrahȩ media quoq
uiratione ꝓmisit. ex qua ꝓmissione iã factum:
ut ñnulle gentes quȩ ñtenentur dicione roma¬
ctificat & crescit in uniu̾so mundo. Adhuc enĩ
habet quo crescat donec fiat quod de xp̃o in
salomonis figura propħatum ẽ. dominabitur
a mari usq ad mare. & aflumine usq ad ter-¬
minos orbis terrȩ. A flumine scilicet ubi bap¬
tizatus ẽ. quia mñ cepit ȩugłm p̃dicare. Amari

Expanded text:
tidie nobis addiscere in promptu est. pauci tamen tidie nobis addiscere in promptu est. pauci tamen anni sunt, ex quo quidam eorum rarissimi atque paucissimi, qui pacati Romanis finibus adhaerent, ita ut non habeant reges suos, sed super eos praefecti a Romano constituantur imperio, et illi ipsi eorum sub nulla sunt potestate Romana, prorsus nec religione Christiana in suorum aliquibus detinentur neque ullo modo recte dici potest istos ad promissionem dei non pertinere. Non enim Romanos sed omnes gentes dominus semini Abrahae media quoque iuratione promisit. ex qua promissione iam factum est, ut nonnullae gentes. quae non tenentur dicione Romactificat et crescit in uniuerso mundo. adhuc enim habet, quo crescat. donec fiat, quod de Christo in Salomonis figura prophetatum est: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae, \'a flumine\' scilicet, ubi baptizatus est, quia inde coepit euangelium praedicare, \'a ma
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & illas quinq & quinq uirgines ñ defuert̃.
qui ñ contẽptibili disputatione docere uolueria.
occurrat quod ualide contradicat. p̃scrtim quia
in talib diumnor eloquior obscuritatib quibꝰ
nr̃as intelligentias deo placuit exercere. ñ solum
alius alio mouetur acutius eoꝵ qui scͥpturas sa¬
cras ñ imꝓbabilit̃ tractant. s coam quilib unꝰ¬
eoꝵ aliqñ minꝰ aliq̃n meliꝰ intelligit. Nescio tñu
trũ intuerialiqͥd certiꝰ ĩ hac qͤstione possemꝰ. Si
ulla rone seufacultate possemͣ. qͣ utd qͦd in pͥore¬
epła iã posui. qñ eugłio mundꝰ uniũsus ĩpleat᷑
Qͦd enĩ putat uenerabilitas tua iam hoc per
ipsos apłos factum: ñ ita ẽẽ certis docum̃tis
ꝓbaui. Sunt enim apud nos hoc ÷ in affrica
barbare innumerabiles gentes. in quib ñdum
c̃ẽ p̃dicatum eugłm ex his qui ducuntur inde
captiui. & romanoꝵ seruiciis iam miscentur co¬

Expanded text:
nam et illas quinque et quinque uirgines non defuerunt nam et illas quinque et quinque uirgines non defuerunt qui non contemptibili disputatione docere uoluerint occurrat, quod ualide contradicat, praesertim quia in talibus diuinorum eloquiorum obscuritatibus. quibus nostras intellegentias deo placuit exercere, non solum alius alio mouetur acutius eorum, qui scripturas sanctas non inprobabiliter tractant, sed etiam quilibet un aliquando minus aliquando melius intellegit. Nescio tamen, utrum intueri aliquid certius in hac quaestione possemus, si ulla ratione seu facultate possemus, quam illud, quoe iam posui, quando euangelio mundus uniuersus impleatur. quod enim putat uenerabilitas tua iam hoc per ipsos apostolos factum, non ita esse certis documentis probaui. sunt enim apud nos, hoc est in Africa barbarae innumerabiles gentes, in quibus nondum esse praedicatum euangelium ex his, qui ducuntur inde captiui et Romanorum seruitiis iam miscentur, co
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc ꝑtinere quod cotidie uenit in corꝑe suo
quod÷ eccła. de quo aduentu suo dixit. amodo
uidebitis filium hominis sedentẽ adextris uir¬
tutis & uenientẽ in nubib cęli. exceptis his locis.
ubi ab eo ille aduentus ultimus in scipso qñ ÷
uiuos iudicaturus & mortuos ita ꝓmittitur.
ut appropinquare dicatur. & quod inultimo
sermonis scd̃m math̾m. ipse omnino aduentus
euident̾ expͥmitur cuiꝰ suꝑius quibꝰdam signis
propinquitas intelligenda monstratur. Ad
hoc quippe apud matħm sermo ipse concludit᷑.
Cum autẽ uencrit filius hominis inquit in maie¬
state sua. & omnes angłi cum eo. tunc sedebit
suꝑ sedem maiestatis suç. tunc cong̃gabunt̃ añ
eum om̃s gentes. & cęt̾a. usq ad illud ubi ait.
& ibunt hi in supplicium ęt̾̃num. iusti audem in
uitam ȩt̾nam. Hoc enim nullus ambigit de xp̃i
aducntu nouissimo. & de fine scli fuisse p̃dictũ:

Expanded text:
ad hoc pertinere, quod cotidie uenit in corpore suo. ad hoc pertinere, quod cotidie uenit in corpore suo. quod est ecclesia, de quo aduentu suo dixit: Amodo uidebitis filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenientem in nubibus caeli, exceptis his locis, ubi ab eo ille aduentus ultimus in se ipso, quando est uiuos indicatoras et mortuos, ita promittitur, ut propinquare dicatur, et quod in ultimo sermonis secundum Matthaeum ipse omnino aduentus euidenter exprimitur, cuius superius quibusdam signis propinquitas intellegenda monstratur. ad hoc quippe apud Matthaeum sermo ipse concluditur: Cum autem uenerit filius hominis, inquit, in maiestate sua et omnes angeli cum eo, tunc sedebit super sedem maiestatis suae, tunc congregabuntur ante eumEt ibunt hi in supplicium aeternum, iusti autem in uitam aeternam. hoc enim nullus ambigit de Christi aduentu nouissimo et de fine saeculi fuisse praedictum.
Abbreviated transcription (Latin):
suos cum tuba & uoce magna. & congͥgabunt
electos eius aquatuor uentis a suminis cȩloꝵ
usq ad terminos eoꝵ. Ab arbore autem fici
discite ꝑabolam. Cum iam ramus eĩ tener
fuerit & folia nata. scitis quia prope: estas.
Ita &e uos cum uiditis hȩc om̃ia. scitote quia
prope : in ianus. Tunc ergo scimus prope
ẽẽ cum uidimus ñ aliqua eoꝵ. s hȩc om̃ĩa:
in quib & hoc ÷ quod iudebitur filius hoĩs
ueniens &e mictet angłos suos. & de quatuor
mundi partib. id ÷ de toto orbe terrarum
congregat electos suos. quod tota hora no¬
uissima facit ueniens in suis menbris tanq̃
in nubib. uł in tota ipsa ȩccł̃a quod÷ corpus eiꝰ
tanquã in nube fructificante atq crescente
in uniũso mundo ex quo cepit predicare
& dicere agite penitentiã. apꝓpinquauit enĩ
regnũ cȩloꝵ. ita ut fortasse omnia que ab his
tribus euglistis dicta sunt de eius aduentu di¬
ligentius inter se collata atq discussa inueniant᷑

Expanded text:
uoce magna et congregabunt electos eius a quattuor uentis a summis caelorum usque ad terminos eorum. ab arbore autem fici discite parabolam. cum iam ramus eius tener fuerit et folia nata, scitis, quia prope est aestas; ita et uos cum uideritis haec omnia, scitote, quia prope est in ianuis. Tunc ergo scimus prope esse, cum uiderimus non aliqua eorum sed haec omnia, in quibus et hoc est, quod uidebitur filius hominis ueniens et mittet angelos suos et de quattuor mundi partibus, id est de toto orbe terrarum congregat electos suos, quod tota hora nouissima facit ueniens in suis membris tamquam in nubibus uel in tota ipsa ecclesia, quod est corpus eius, tamquam in nube magna fructificante atque crescente in uniuerso mundo, ex quo coepit praedicare et dicere: Agite paenitentiam; adpropinquauit enim regnum caelorum, ita ut fortasse omnia, quae ab his tribus euangelistis dicta sunt de eius aduentu, diligentius inter se conlata atque discussa inueniantur
Abbreviated transcription (Latin):
regnum. quod ñdesinit fieri ex quo dictũ ẽ
agite penitencia. appropinquauit enĩ regnũ
cȩloꝵ. Quod uide quando dictum ẽ. & exillo
quot anni transierunt. & tam̃ uerissime dictỹ
ẽ. nouissimis enĩ dieb dñs ꝑuirginẽ uenit:
Nec diceretur ista hora nouissima nisi regno ꝓ¬
pinquante cȩlorum. ꝑ quam dotam horam
fiunt que dñs propinquante suo regno fut᷑a
predixit. S hȩc hora quanto spacio ꝓten¬
datur:. si apłis dictum ẽ. non ÷ ur̃m scire qͣn¬
domagis quilibet homo qualis ego sum. modũ
suum debet agnoscere. ne plus sapiat quam
opordet sape: S confiteri nos inquis pȩna
nr̃a compellit adẽẽ iam finem. dũ impletͣ
quod p̃nunciatum ẽ. Arescentib hominibꝰ
pre timore & expectatione quȩ superuemens¬
uniu̾so orbi. Nullam inquis patriam. nullỹ
locum nr̃is temporib ñ affligi. aut tribulari
ceitum ẽ. sicut dictum ẽ. pre timore & expecta¬

Expanded text:
regnum, quod non desinit fieri, ex quo dictum est: regnum, quod non desinit fieri, ex quo dictum est: Agite paenitentiam: adpropinquauit enim regnum caelorum. quod uide quando dictum est et ex illo quot anni transierunt et tamen uerissime dictum est. nouissimis enim diebus dominus per uirginem uenit nec diceretur ista hora nouissima nisi regno propinquante caelorum, per quam totam horam fiunt, quae dominus propinquante suo regno futura praedixit; sed haec hora quanto spatio protendatur, si apostolis dictum est: Non est uestrum scire quanto magis quilibet homo, qualis ego sum, modum suum debet agnoscere, ne plus sapiat, quam oportet sapere! Sed confiteri nos, inquis, poena nostra compellit adesse iam finem, dum impletur, quod praenuntiatum est: Arescentibus hominibus prae timore et expectatione, quae superueniunlocum nostris temporibus non affligi aut tribulari certum est; sicut dictum est, « Prae timore, et exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
s aliter nunquã. cũ scđ̾m illos numeros defic̃
Quid gͦ tale unquã quis ꝗͣ memunt apparuisse
de cęlo ex quo dns illa p̃dixit. quale apparuic
quando passus ẽ: Quare si apparebunt etiã
talia. si ñ spĩtaliter potius intelligenda sunt.
tunc apparebunt qñ finis sic appropinquabit
ut debeant apparere. Bellis autẽ ꝑdiũsa inter¬
ualla tempoꝵ & locorum. qñ ñ terra condita
est: Nam ut nimis antiqua p̃c̾cam. sub im¬
peratore galieno cũ romanas ꝓuincias barba¬
ries usq quaq ꝑuaderet. quam multos frẽs
nr̃os qui tunc erant incarne putamus ꝓpin¬
quum finem credere potuisse: Qm̃ longe pꝰ
ascensionẽ dñi factum ẽ. ac ꝑhoc etiam ista
qualia futura sint. cum fuerit om̃ino finis
ꝓrimus ignoramus. si tam̃ hȩc non ita p̃di¬
cta sunt. ut inȩccła potius intelligi debeant.
Duȩ quippe gentes sunt. & duo regna. unumx.
it exurget gens suꝑ gentem. & regnum suꝑ

Expanded text:
sed aliter numquam, cum secundum illos numeros deficit. sed aliter numquam, cum secundum illos numeros deficit. quid ergo tale umquam quisquam meminit apparuisse de caelo, ex quo dominus illa praedixit, quale apparuit, quando passus est quare si apparebunt etiam talia, si non spiritaliter potius intellegenda sunt, tunc apparebunt, quando finis sic adpropinquabit, ut debeant apparere. -Bellis autem per diuersa interualla temporum et locorum quando non terra contrita est? nam, ut nimis antiqua praeteream, sub imperatore Gallieno, cum Romanas prouincias barbaries usque quaque peruaderet, quam multos fratres nostros. qui tunc erant in carne, putamus propinquum finem credere potuisse, quoniam longe post ascensionem domini factum est! ac per hoc etiam ista qualia futura sint, cum fuerit omnino finis proximus, ignoramus, si tamen haec non ita praedicta sunt, ut in ecclesia potius intellegi debeant. duae quippe gentes sunt et duo regna, unum scit: Exsurget gens super gentem et regnum super
Abbreviated transcription (Latin):
qui fuerunt ante nos: Nonne si gentium ie¬
gatur historia tanta mira reppiuntur exutisse
de celo terraq ut aliqua etiam ñ credantur:
S ut multa omittam quȩ ꝑsequi longum est.
duos soles qñ nos indimus: Qͦs insos littis
mandauer̃ qui tunc fuer̃ ante ꝗͣ dñs uenissee
incarne. Quando nos uidimus solem sic ob¬
scuratum quẽ admodũ obscuratus ẽ cũ mũ¬
di lum̃ penderet incruce: Nisi forte defect᷑
solis & lune quos consucrunt computatores
siderum adnotare atq p̃dicere inter cȩlestia
ꝓcligia numerabimꝰ. qr lunam sepius in sua
plentudine. solem uͦ rarius s tam̃ uidimus ĩ
fine lune sccłm eoꝵ compotum defecisse. Ñ
&e ido uere mirabilis erat & ꝓdigiosus. Pascha
quippe fucrat iudeoꝵ. quod ñ nisi inlunȩ ple¬
nitudine celebratur. Scdm astrologorũ aut̃
numeros certum: solem qñ luna plena : non
posse deficere. s qñ finis ÷ lunȩ. ñ quidẽ semꝑ.

Expanded text:
qui fuerunt ante nos? nonne, si gentium lequi fuerunt ante nos? nonne, si gentium legatur historia, tanta mira reperiuntur extitisse de caelo terraque, ut aliqua etiam non credantur? sed, ut multa omittam, quae persequi longum est, duos soles quando nos uidimus, quos uisos litteris mandauerunt, qui tunc fuerunt, antequam dominus uenisset in carne? quando nos uidimus solem sic obscuratum, quem ad modum obscuratus est, cum mundi lumen penderet in ligno? nisi forte defectus solis et lunae, quos consuerunt computatores siderum adnotare atque praedicere, inter caelestia prodigia numerabimus, quia lunam saepius in sua plenitudine, solem uero rarius sed tamen uidimus in fine lunae secundum eorum computum defecisse. non  Christus, et ideo uere mirabilis erat et prodigiosus. pascha quippe fuerat Iudaeorum, quod nonnisi in lunae plenitudine celebratur; secundum astrologorum autem numeros certum est solem, quando luna plena est, non posse deficere, sed quando finis est lunae non quidem semper
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid eum dixisse narrauit. In illa inquit
hora qui fuerit intecto. & uasa ens in domo.
ne descendat dollere illa. & qui in agro similit̃
ñ redeat redro. S nunc ꝓpter cõmutationem
tempoꝵ de danielis ebdomadib agitur. quȩ si
cura tp̃ta pͥmi aduentus dñi complece ñ sunt.
atq in fine complende sunt. hoc apłos ignoras¬
se. uł scisse quidem. s doccre ꝓhibitos fuisse qͥs
credat: Quãquã si hoc ita ÷. utilider nesciunt gs̃
quod dñs docere ꝓhibuit eos quos gentium uo¬
uit cẽ doctores. Si autt̃ iam complete sunt. qr iã
ciuitatis eius. iam de demplo illo sublatum est
sacrificium. sublata ÷ unctio. merito apłis de
fine querentib responsum ẽ. ñ ÷ ur̃m scire tp̃ra
que pater posuit in sua potestate. qm̃ tp̃ra quȩ¬
ꝑdamelis ꝓphȩtiam scne poterant. ñ ad finemn
scł̃i de quo quesierant ꝑtinebant. Signa uͦ de
gelo & terra. nunquid maiora nos uidimus. qͣm

Expanded text:
aliquid eum dixisse narravit: In illa, inquit, aliquid eum dixisse narravit: In illa, inquit, hora, qui fuerit in tecto, et vasa ejus in domo, ne descendat tollere illa; et qui in agro, similiter non redeat retro . 33. Sed nunc propter computationem temporum de Danielis Hebdomadibus agitur, quae si circa tempora primi adventus Domini completae non sunt, atque in fine complendae sunt, Apostolos hoc ignorasse, vel scisse quidem, sed docere prohibitos fuisse quis credat? Quanquam si hoc ita est, utiliter nesciunt gentes quod Dominus docere prohibuit eos quos gentium voluit esse doctores. Si autem jam completae sunt, quia jam ciuitatis eius, iam de templo illo sublatum est sacrificium, sublata unctio, merito apostolis de fine quaerentibus responsum est: Non est uestrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate, qelis prophetiam scire poterant, non ad finem saeculi, de quo quaesierant, pertinebant. Signa uero de caelo et terra numquid maiora nos uidimus. quam
Abbreviated transcription (Latin):
fine scłi uel circa finem existimant hȩc futura :
quãquã ipsa desolationis abhominatio ꝓpt̃
obscuritatem dicti. ñ uno mͦ abhominib poto¬
erit intelligi. & quod dictum ẽ qui ÷ in tecto
ñ descendat tollere aliquid de domo sua. ce qͥ
magro ñ reũtatur tollere tuncam suam. pot̃
congruentiꝰ intelligi sp̃italiter. quod intribula¬
tionib om̃ib ẽ cauendum. ne quisꝗͣ deuictus
ad carnalem uitam de sp̃itali sublimitate des¬
cendat. aut qui ꝓfecerat in anteriora se exten¬
dens deficiendo in posteriora respiciat. Q d̾
si in om̃i tribulatione. quantomagis in illa ca¬
uendum p̃cipi debuit quȩ talis futura p̃dicta
ẽ. illi ciuitati qualis ñ fint cabintio. neq fict:
Et si in ista. quantomagia uilea quȩ nouissima
futura ẽ orbi terrȩ. id ÷ ȩccłȩ coto orbe diffuse:
Nam & ipse lucas ñ quidem qñ adiscipłis sus
de aduentu suo dñs int̾rogatus ÷ uͥ hȩc matħs

Expanded text:
fine saeculi vel circa finem existimant haec futura; fine saeculi vel circa finem existimant haec futura; quanquam ipsa desolationis abominatio propter obscuritatem dicti non uno modo ab omnibus potuerit intelligi. 32. Et quod dictum enon descendat tollere aliquid de domo sua et, qui in agro, non reuertatur tollere tunicam suam, potest congruentius intellegi spiritaliter, quod in tribulationibus omnibus est canendum, ne quisque deuictus ad carnalem uitam de spiritali sublimitate descendat ant, qui profecerat in anteriora se extendens. deficiendo in posteriora respiciat. quod si in omni tribulatione. quanto magis in illa cauendum praecipi debuit. quae talis futura praedicta est illi ciuitati, qualis non fuit ab initio neque fiet, et si in ista, quanto magis in illa, quae nouissima futura est orbi terrae, id est ecclesiae toto orbe diffusae! nam et ipse Lucas non quidem, quando a discipulis suis de a
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃cipue recepturi sunt. facturus ẽ tc̃ idem
ppłs tribulationẽ podius quam passurus:
Non÷ ergo cur putemus ebdomadas prophete
daniclis uł propt̃ dierum breuiationẽ fuiss e
turbatas. uł illo iam cp̃r ñ fuisse completas.
s infine scłi esse complendas. Noncñ añ
passionem dñi implete sunt. Quod qͥ putant.
rectissime tua sententia refelluntur. qͣ dixisti:
hec ergo abhominatio si iam completa fu̾at.
quomodo dñs monet eum dicit. cum ui¬
deritis abhominationẽ desolationis quod
dictum ẽ ꝑdanielem propħam standem in
loco scõ. qui legit intelligat. his uerbis beati¬
tudinis tuȩ illi merito corrigendi sunt qui
dicunt eam cum hec dñs loqueret᷑ uł ante
passionẽ resurrectionemq eius fuisse completã
Qui autẽ dicunt sicut aꝑtissime etiã lucas eugłi¬
sta testatur. tunc fuis se factam qñ cucrsa est
ierłm. quid eis respondeat᷑ uidere debent qͥ in

Expanded text:
et praecipue recepturi sunt, facturus est tunc idem et praecipue recepturi sunt, facturus est tunc idem populus tribulationem potius quam passurus. Non est ergo, cur putemus hebdomadas prophetae Danihelis uel propter dierum breuiationem fuisturbatas, vel illo jam tempore non fuisse completas, sed in fine saeculi esse complendas. Non enim ante passionem Domini impletae sunt. Quod qui putant, rectissime tua sententia refelluntur, qua dixisti: Haec ergo abominatio si jam completa fuerat, quomodo Dominus monet et dicit, « Cum videritis abominationem desolationis, quod dictum est per Danielem prophetam, stantem in loco sancto, qui legit, intelligat » ? His verbis Beatitudinis tuae illi merito corrigendi sunt, qui dicunt eam, cum haec Dominus loqueretur, vel ante passionem resurrectionemque ejus fuisse completam. Qui autem dicunt, sicut apertissime etiam Lucas evangelista testatur, tunc fuisse factam, quando eversa est Jerusalem, quid eis respondeatur, videre debent qui in
Abbreviated transcription (Latin):
breuia fierent. S siue isto modo intelligenda¬
sit dicrum illa breuiatio. siue quod ad paucita¬
tem redig̾tntur: siue quod cursu solis celeriore
biruiarentur. non enim desunt qui & hoc exi
stiment. ita scilidet dict̾os breuiores dies fut᷑os.
sicut fuit longior dies orande ih̾u naue. tamen
lucas çugłista & hanc dicrum brcuiationem.
& abhominationẽ desolacionis. que duo ipse
ñ dixit. s math̾s marcusq dixerunt. ad euer-¬
sionem ierłm docuit ꝑtinere. alia cũ cis dicens
aꝑtius de hac eadem re que illi posucrunt obs¬
curius. Nam iosephus qui iudaicam scͥpsit
hystoriam. talia mala dicit illi populo tunc
accidisse. ut uix credibilia uideantur. Unde
ñ inmerito dictum ẽ talem tribulationẽ nec
fuisse a creature mitio. nec futuram. s & si tp̃r
antixp̃i talis aut maior forsitan crit. intelligen¬
dum ẽ de illo ppło dictum. quod ei calis ampliꝰ
futura non erit. Si enim antix̃pm illi pͥmitus

Expanded text:
breuia fierent. Sed sibreuia fierent. Sed sisit dierum illa breviatio, sive quod ad paucitatem redigerentur, sive quod cursu solis celeriore breviarentur; non enim desunt qui et hostiment, ita scilicet dictos breuiores dies futuros, sicut fuit longior dies orante Iesu Naue —, tamen Lucas euangelista et hanc dierum breuiationem et abominationem desolationis, quae duo ipse non dixit, sed Matthaeus Marcusque dixerunt, ad euersionem Hierusalem docuit pertinere alia cum eis dicens \' apertius de hac eadem re, quae illi posuerunt obscurius. nam Iosephus, qui Iudaicam scripsit historiam, talia mala dicit illi populo tunc accidisse, ut uix credibilia uideantur. unde non inmerito dictum est talem tribulationem nec fuisse a creaturae initio nec futuram. sed etsi tempore Antichristi talis aut maior forsitan erit, intellegendum est de illo populo dictum. quod ei talis amplius futura non erit; si enim Antichristum illi primitus
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemoraui suꝑus. Lucas ergo patefecit qd̾
ẽẽ posset incertum ñ ad scłi finem. s ad expu¬
gnationem icrłm ꝑtinere id quod dictum ẽ
de abhominatione desolationis. & qd̵ dictũ :
de dicrum breuiatione propt̃ lectos. Quia ⁊¬
si ea ipse non dix̃. dixit tam̃ aꝑtius eęc̃a de h
ipso quo & ista ꝑtinere monstrauit. Non em̃
debemus ambigere quando euersa ẽ ierłm fu¬
isse in illo ppło electos dei qui ex cucuncisione
crediderant. siue fuerant credituri. electi ante
constitutionẽ mundi. propt̃ quos breuiarent᷑
dies illi. ut tolerabiliora mala fierent. Nam
quidam conuenientiꝰ intellexisse mͥ uidentur
mala ipsa significata nomine dierum. sic̃ dict̃i
sunt dics mali in aliis diuinȩ scͥpturȩ locis. Ne¬
q enim dies ipsi mali sunt. s ea que fuint in eis.
Ipsa ergo dicta sunt breuiari. ut dõ donante tole¬
rantiam minus sentuent᷑: ac sic quȩ magna ẽc̃ã

Expanded text:
commemoraui superius. Lucas ergo patefecit, quod commemoraui superius. Lucas ergo patefecit, quod esse posset incertum, non ad saeculi finem sed ad expugnationem Hierusalem pertinere id. quod dictum est de abominatione desolationis et quod dictum est de dierum breuiatione propter electos, quia, etsi ea ipse non dixit, dixit tamen apertius cetera de hoc ipso, quo et ista pertinere monstrauit. non enim debemus ambigere, quando euersa est Hierusalem, fuisse in illo populo electos dei, qui ex circumcisione crediderant siue fuerant credituri, electi ante constitutionem mundi, propter quos breuiarentur dies illi, ut tolerabilia mala fierent. nam quidam conuenientius intellexisse mihi uidentur mala ipsa significata nomine dierum, sicut dicti sunt dies mali in aliis diuinae scripturae locis; neque enim dies ipsi mali sunt sed ea, quae fiunt in eis. ipsa ergo dicta sunt breuiari, ut deo donante tolerantiam minus sentirentur ac sic, quae magna essent,
Abbreviated transcription (Latin):
dari ab exercitu icrłm: tunc scitote quia appro¬
pinquauit desolatio eius. Apparet itaq tunc
ibi positam desolationis abhominationem:
de qua duo illi cugłiste locuti sunt. Demq õe
iste similiter sequitur. tẽ qui iniudea sunt fugi¬
ant in montes. & ꝑco quod dixcrunt illi. & qͥ
suꝑ tect̾um ne descendat in domum. nec intro¬
eat ut tollat quid de domo. iste dixit & qui in
medio eius discedant. ut ostendẽtur illis u̾bis
apud alios eugłistas positis festinationẽ fuge
fuisse p̃ceptum. Et ꝓeo quod illi posucrunt. &
qui in agro erit ñ reu̾tatur retro tollere uestim̃¬
tum suum. aꝑtius iste ait. & qui in regionibꝰ
ñ intrent in eam. quia dies ultionis sunt hi. uc
impleantur om̃ia quȩ scripta sunt. Deinde
similider iste etiam sequitur. ut prorsus mani¬
festum sit dehac ipsa re omniũ trium ẽẽ hunc
ȩugłii locum. ue autem p̃gnantib & nułentibꝰ
in illis dieb. & cęt̾a ad hoc ꝑtinentia quȩ iam

Expanded text:
dari ab exercitu Hierusalem, tunc scitote, quia adpropinquauit desolatio eius. apparet itaque tunc ibi positam desolationis abominationem, de qua duo illi euangelistae locuti sunt. denique etiam iste similiter sequitur: Tunc, qui in Iudaea sunt, fugiant in montes.super tectum, ne descendat in domum, nec introeat ut tollat quid de domo; iste dixit, et qui in medio ejus sunt, discedant: ut ostenderetur illis verbis apud alios evangelistas positis, festinationem fugae fuisse praeceptam. Et pro eo quod illi posuerunt, et qui in agro erit, non revertatur retro tollere vestimentum suum; apertius iste ait, et qui in regionibus, non intrent in eam, quia dies ultionis hi sunt, ut impleantur omnia, quae scripta sunt. deinde similiter etiam iste sequitur. ut prorsus manifestum sit de hac ipsa re omnium trium esse hunc euangelii locum: Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus et cetera ad hoc pertinentia, quae iam
Abbreviated transcription (Latin):
cepit eum. & sublatus : ab eis. Et quia illic ⁊̃
dictum ẽ ab angłis sic ueniet quẽ admodum
eum uidistis euntem incȩlum. merito credend̾
ẽ. non solum in eodem corpore. uerum etiã in
nube uenturus: qm̃ sic ueniet sicut abuit. &¬
nubes eum suscepit abeuntẽ. S hor duoꝵ
quid hic potius eligendum sit: iudicare diffici¬
le ẽ. Promptior quidem sensus ẽ. ut quisq cr̃
audierit uel legerit. & cunc uidebunt filium
hominis uenientẽ in nube. cũ potestate magna
&e maiestate. ipsum prorsus accipiat eiꝰ aduentẽ
uiuos & mortuos iudicandos. S qm̃ scͥpture
scrutandȩ sunt. nec earũ suꝑficie debemus esdẽ
contenti quȩ ad exercitationẽ nr̃am ita modi¬
ficade sunt. ut altius se penettan uelint dilig̃nt̃
inspicienda sunt sequentia. Cum enĩ dirxissee
&e tunc uidebunt filium hominis uenientẽ in
nube cũ potestate magna & maiestate adiunr̃
atq ait. His autẽ ficri incipientib respicite &

Expanded text:
scepit eum et sublatus est ab eis. et quia illic etiam scepit eum et sublatus est ab eis. et quia illic etiam dictum est ab angelis: Sic ueniet, quo modo eum uidistis euntem in caelum, merito credendus est non solum in eodem corpore uerum etiam in nube uenturus. quoniam sic ueniet, sicut abiit et nubes eum suscepit abeuntem. Sed horum duorum quid hic potius eligendum sit, iudicare difficile est. promptior quidem sensus est, ut-quisque. cum audierit uel legerit: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate, ipsum prorsus accipiat eius aduentumuiuos et mortuos iudicandos. sed quoniam scripturae scrutandae sunt nec earum superficie debemus esse contenti, quae ad exercitationem nostram ita modificatae sunt, ut altius se penetrari uelint, diligenter sunt inspicienda sequentia. cum enim dixisset: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate, adiunxit atque ait: His autem fieri incipientibus respicite et