comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̾mam materiã dñt. nullo
prorsus modo formatam. s
ommũ corporaliũ. formarũ capatẽ.
ex qua hec usibilia elementa for¬
mata sunt. Unde ex diriuatione uo¬
cabulum acceperunt. hant plen¬
greci. latini materiã appellauerunt.
Ideo q omne uforme unde aliquid
faciendum est semꝑ materia nũcupa¬
tur. Pro uide et eam poete siluam
noiãuerunt. Nec incongrue. qr mate¬
rie siluarum sunt. Greti enĩ elemen¬
ta ictoria nũcupant. eo ꝙibi societa¬
tis concordia et cõmunione quadam
conueniant. Nam sit ea inter se na¬
turali quadam ratione ĩcta dux̃ ait
modo originem ab igne repetentes
iiq ad terrane. mͦ a terra usq ad
ignen. ut iguis quidem in aera de¬
sinat. aer in aquam. denset᷑. a qua
interram crassestat. rursusq tera
diluat᷑ in aquam. aqua zarescat in
aera. aer in ignem extenuet᷑. Qua¬
propter omĩa elementa omnibus
messe. s unũ quod q eorum ex eo ꝙ
amplius habet accepisse uocabulũ.
Sunt autẽ diuina prouidencia

Expanded text:
mam materiam dicunt, nullo prorsus modo formatam, sed omnium corporalium formarum capacem, ex qua visibilia haec elementa formata sunt; unde et ex eius derivatione vocabulum acceperunt. Hanc ὑλην Latini materiam appellaverunt, ideo quia omne informe, unde aliquid faciendum est, semper materia nuncupatur. Proinde et eam poetae silvam nominaverunt, nec incongrue, quia materiae silvarum sunt. Graeci autem elementa στοιχεῖα nuncupant, eo quod sibi societatis concordia et communione quadam conveniant. Nam sic ea inter se naturintro originem ab igne repetentes usque ad terram, intro a terra usque ad ignem: ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in terram crassescat: rursusque terra diluatur in aquam, aqua rarescat in aerem, aer in ignem extenuetur. Quapropter omnia elementa omnibus inesse: sed unumquodque eorum ex eo, quod amplius habet, accepisse vocabulum. Sunt autem divina Providentia
Abbreviated transcription (Latin):
dian qr ex codia .i. ex papauere fit. sicͥ
dies ꝑmaton qr ex seminibus ꝯponit¬
uel lectuarium uocatũ eo ꝙ molle
sorbeatur Trocistus dictꝰ.qr in modũ
rotule deformatur. trocos .n. grece
rota dicit᷑. Colliria latinũ sonaut.
quod uicia oculoꝵ det̾gant: Epyth
mia. eo quod suꝑ ponatur alis adiuto
riis p̃cedentibus Cataplasma. eoꝙ
inductio sola sit Emplaust rum eo
quod inducatur. Malagina eo quod
sine igne maceretur et comp̃hendatꝰ
Enema grece. latine relaxatio dicitᷤ
pessaua dicta. quod intus miciant
Medicinam iumentoꝵ chiron quidan
grecus niuenit. inde pingit᷑ dimidia
ꝑte homo: dumidia ꝑte equus: dictul
quib ut credo exidicio infirmitatis
hoc nomen impositum ẽ qd̾ qͣi iudiceus
hominem. et sentencia sua aut puml̃

Expanded text:
ex codia, id est ex papavere fit, sicut ex codia, id est ex papavere fit, sicut dyaspermaton, quia ex seminibus componitur. Electuarium vocatum est eo quod melle sorbeatur. Trociscus dictus est, quia in modum rotule deformatur: trocos enim grece, rotundum dicitur. Colliria latinum sonat, quod vitium oculorum detergant. Epithema dicitur, eo quod suriis praecedentibus. 11. Cataplasma, eo quod inductio sola sit. Emplastrum, eo quod inducatur. Malagma, eo quod sine igne maceretur et comprehendatur. Enema Graece, Latine relaxatio dicitur. Pessaria dicta, quod intus injiciantur. 12. Medicinam jumentorum Chiron quidam Graecus invenit; inde pingitur dimidia parte homo, dimidia equus. Dictus quibus, credo, ex judicio infirmitatis illud nomen impositum est, quod quasi judicent hominem, et sententia sua, aut punia
Abbreviated transcription (Latin):
uero sicut ligamentum uel rotundo
uulneri rotũdũ. ul ob longo oblongũ
opponitur: ligatura .n. ipã nõ eadem
m̃bris et uul nieribus omĩb sed smmilis
simili coaptatur: Que duo ipã etiã
aduitoria nomĩbus suis significant.
Nani antidotum grece.latine ex con¬
trario datum dicitur: Contraria .n.
contrarns medicine racione curant᷑.
At contra ex similib ut pigra. que
int̾pretatur amani qr gustus euis
aniarus est Ex cõuementi .n. nomẽ
accepit. qr amaritudo morbi amari¬
tudine solui solet: Onnã autem me¬
dicamenta ex ꝓprns causis habent
notabula: Greca em̃ dicta qͣi diuina:
Arceriaca ꝙ apta sint guituris mea¬
tui. et tumores fautiumꝰ. et arteriaꝵ
leniant Eyriaca est antidotũ serpen¬
tinum quo uenena pellunt᷑ ut pestis
peste soluatur. Eathartica grece
latine purgatoria dũr: Cacapodia.
eo ꝙ modicum potet᷑ seu niglutiatur:
diamoron a sucto nemen more nomẽ
sumpsit. ex quo oficitur. sicut diaco

Expanded text:
vero, sicut ligamentum vel rotundo vero, sicut ligamentum vel rotundo vulneri rotundum, vel oblongo oblongum apponitur. Ligatura enim ipsa non eadem membris et vulneribus omnibus, sed similis simili coaptatur, quae duo etiam ipsa adjutoria nominibus suis significant. 7. Nam antidotum Graece, Latine ex contrario datum dicitur. Contraria enim contrariis medicinae ratione curantur. At contra ex simili, 184 ut πικρὰ, quod interpretatur amara, quia gustus ejus amarus est. Ex convenienti enim nomen accepit, quia amaritudo morbi amaritudine solvi solet. 8. Omnia autem medicamenta ex propriis causis habent vocabula. Hiera enim dicta quasi divina. Arteriaca, quod apta sint gutturis meatui, et tumores faucium et arteriarum leniant. Theriaca est antidotum serpentinum, quo venena pelluntur, ut pestis peste solvatur. Cathartica Graece, Latine purgatoria dicuntur. 9. Catapotia, eo quod modicum potetur, seu inglutiatur. Diamoron a succo mori nomen sumpsit, ex quo conficitur; sicut diaco
Abbreviated transcription (Latin):
obducat nultiera atq obtegat.
mandasse. et paulus apls tymotheo
moditum uinũ prodesse dixit: Curatio
autem morboꝵ t̾bus gm̾bus constat
ffarmatica quã latim medicamina
uocant: E yrurgia. quã latim manũ
opperationem appellant. manꝰ n. apd
grecos cyros uotat᷑. Dicta quam lati
regulam nũcupant. ẽ .n. obseruatio
legis et uite: Sunt aũt omĩ cura¬
tioni spẽs .m. Pmũ genus dieticũ.
secundum farmacenticũ. tercium
cerurgicum Dieta est obseruatio
legis ac uite farmatica ẽ medicamẽ¬
torum curatio. Girurgia fetramentoꝵ
incilio: Nam ferro excidunt᷑ que me¬
dicamentoꝵ non senserĩt medicinã:
Antiquior aut̃ medicina herbis tantũ
et suctis erat: Talis em̃ medendi
usus cepit deinde ferro et ceteris
medicamentis: Omĩs autẽ curatio
aut ex contrariis aut ex similibus
adhibet᷑ Ex contͣrns ut frigidum
calido uel humido sictum sicut et n
homine suꝑbia sanari non ꝑotest
iisi humilitate sanetur: Ex similib¬

Expanded text:
obducat vulnera, atque obcaecet. mandasse, et Paulus apostolus Timothaeo modicum vinum prodesse dixit. 2. Curatio autem morborum tribus generibus constat: Pharmacia, quam Latini medicamina vocant: chyrurgia, quam Latini manuum operationem appellant; manus enim grece chyros vocatur: Dyeta, quam Latini regulam vocant; est enim observatio legis vite. Sunt ergo omni curationi species tres. Primum genusecundum pharmaceuticum, tertium chirurgicum. Diaeta est observatio legis et vitae. Pharmacia est medicamentorum curatio. Chirurgia ferramentorum incisio; nam ferro exciduntur quae medicamentorum non senserint medicinam. Antiquior autem medicina herbis tantum et sucis erat. Talis enim medendi usus coepit, deinde ferro et ceteris medicamentis. Omnis autem curatio aut ex contrariis aut ex similibus adhibetur. Ex contrariis, ut frigidum calido, vel humido siccum; sicut et in homine superbia sanari non potest, nisi humilitate sanetur. Ex similib
Abbreviated transcription (Latin):
concitemꝰ animos audientis implere q̃
humile. anceps. obscurum. Honestum
caule genus est. cui statim sine oracio¬
ne nrã fauet anmꝰ auditoris : Admmi¬
tabile. eo quod est alienatus ammus
eorum qui audituri sunt: Humile est.
quod negligitur ab audito.e: Auceps
est. in quo aut iudicatio dubia est
aut causa honestatis est et turpitu¬
dinis ꝑticeps: ut beniuolentiam pa¬
riat et offensam. Obscurũ in quo aut
tardi auditores luiit. aut difficiliorib

Expanded text:
concitemus animum audientis implere quahumile, anceps, obscurum. Honestum causae genus, est cui statim sine oratione nostra favet animus auditoris; admirabile, a quo est alienatus animus eorum qui audituri sunt; humile, est quod negligitur ab auditore. 2. Anceps, est in quo aut judicatio dubia est, aut causa honestitatis et turpitudinis particeps, ut et benivolentiam pariat et offensionem; obscurum, in quo aut tardi auditores sunt, aut difficiliorib
Abbreviated transcription (Latin):
quã accepistis ab eo ꝑmaneat in uobis.
quod fiat totũ unũ ex quibusdã
tribus quasi unitas ut memoria
intelligentia uoluntas. in quib mens
habet. ni se quandam imaginem diui¬
no t̾rutatis: Nͥam dum t̾a sunt unũ
sunt. qr et singula in se manent. ete
omnã in omĩbus. Pac̾ g̾ͥ et filius et
spt̃ sanitus. t̾utas et umꝰtas. Idemr cõn
tria: Unum propter maiestatis ꝯtiue¬
uionem. t̾a propter ꝑsonarum ꝓꝓetatẽ
Nam aluis pater. alius filius. alius
spt̃ sanitus Sed alius quidẽ non aliud
idoo solus appellat᷑ igenitus. filiꝰ solꝰ
de patre est natus. id̾o solus dicit᷑ unige¬
nntus. ⁊ p̃t sanctus solus de patre et᷑
filio procedit. ideo solus amboꝵ nũcupatꝰ
spẽ In hac tͥmtate alia appellatua
noĩã. alia prop̾a sunt. Propͥa sunt
eeñtialia ut doniinꝰ. deus. omi potens.
ĩmutabilis. ĩmortalis. et nĩ prop̾a q
ipam̃ substantiã significant. qr unũ

Expanded text:
quam accepistis ab eo, permaneat in vobis; quam accepistis ab eo, permaneat in vobis; ppellata, quod fiat totum unum ex quibusdam tribus, quasi Triunitas; ut memoria, intellegentia et voluntas, in quibus mens habet in se quandam imaginem divinae Trinitatis. Nam dum tria sint, unum sunt, quia et singula in se manent et omnia in omnibus. Pater igitur et Filius et Spiritus sanctus trinitas et unitas. Idem enim aiestatis communionem, tria propter personarum proprietatem. Nam alius Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus: sed alius quidem non aliud,ideo solus appellatur ingenitus. Filius solus de Patre est natus; ideo solus dicitur genitus. Spiritus sanctus solus de Patre et Filio procedit; ideo solus amborum nuncupatur spiritus. In hac Trinitate alia appellativa nomina, alia propria sunt. Propria sunt essentialia, ut Deus, Dominus, Omnipotens, Inmutabilis, Inmortalis. Et inde propria, quia ipsam substantiam significant
Abbreviated transcription (Latin):
sicut fere ignib mos est hanc enĩ ht̃
naturam ignis accensus. ut quãti ad eũ
quãti ad c̾nem purpurei splendoris aspe¬
xerint. tantis uisum sue lucis ĩꝑiat
tantis ministerium sui mum̾s t̾buat.
et ipẽ nichilominꝰ in lui integritate
appellatͣ in enuangelio. dño clamante et
dicente. Si quis sicit ueniat ad me et
bibat et qui credit in me flumina aque
uiue fluent de uentre eius: Enuan¬
gelista autem exposuit nñ diceret.
Secutꝰ enĩ ait: hoc enĩ dicebat. de spũ
quem accepturi erant credentes in eum
ded aliud est aqua sacramenti. aliud
aqua que signnficat spm̃ sanctum: Aq̃
emĩ sacramenti isibilis est. aqua spc̃
inuisibilis est. Ista abluit corpus et
significat quod sit in anima: Pillum
antem spm̃ sanctum ip̃a anima mũdat᷑
t saginatur: Sp̃t sanctus ideo unctio
dicitur iohãne actestante apło. qr sicut
oleum suꝑfert᷑ naturali pondere omi
tionis hoc est spũ sancto fuisse legit᷑ unctꝰ:

Expanded text:
sicut fere ignibus mos est. Hanc enim habet sicut fere ignibus mos est. Hanc enim habet naturam ignis accensus, ut quanti ad eum, quanti ad 'crinem purpurei splendoris' aspexerint, tantis visum suae lucis inpertiat, tantis ministerium sui muneris tribuat, et ipse nihilominus in sua integritate appellatur in dicente: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Evangelista autem exposuit unde diceret. Secutus enim ait: Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum 28. Sed aliud est aqua sacramenti, aliud aqua, quae significat Spiritum Dei. Aqua enim sacramenti visi bilis est; aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit in anima; per illum autem Spiritum sanctum ipsa anima mundatur et saginatur. 29. Spiritus sanctus ideo unctio dicitur, Joanne testante apostolo, quia sicut oleum naturali pondere superfertur omni tionis, hoc est, Spiritu sancto fuisse legitur unctus
Abbreviated transcription (Latin):
digitꝰ dei esse i libris euuãgeln aꝑtissime
declarat᷑. Cum em̃ unus euuãgelista
dixisset. in digito dei eitio demonia. aliꝯ
hoc idem ita dixit. in spũ dei eicio demonia.
Unde et digito dĩ sc̾pta lex est. data die
ququages imo ab occisione ann uenit
u̾tus cum patre et filio significetur:
Uñ et paulus ait. Hec autem omĩa oꝑat᷑
unus atq idem sp̃c diuidens singulis
pro ut uult: Sicut autem ꝑbaptismũ
nur. qui est digitꝰ dei et spũale signa¬
id circo uenisse dicit᷑. ut natura eius per
auem simplicitatis et innocentie decla
sicut columbe: hec enĩ auis corꝑalite.
ipõ felle caret. hñs tĩ in nocentiam et
onem linguarum ut ignis apparuit. qui
et insedit̾ suꝑ unũquẽq eorum: Proptea
aũt diu̾sarum linguarum gram̃ aplis
dedit. ut idonei efficerent᷑ fidelium eru¬
ditioni populoꝵ : Quod uero supra sin¬
gulos eorum sedisse memorat᷑. id cause
est ut intelligat᷑ ꝑ plures non fuisse
diuisus. sed mansisse in singulis totus.

Expanded text:
Digitus Dei esse in libris Evangelii apertissime declaratur. Cum enim unus evangelista dixisset: In digito Dei ejicio daemonia, alius hoc idem ita dixit: In Spiritu Dei ejicio daemonia. Unde et digito Dei scripta lex est, data die quinquagesimo ab occisione agni; et dvirtus cum Patre et Filio significetur. Unde et Paulus ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Sicut autem per baptismum mur, qui est Digitus Dei et spirituale signa venisse scribitur, ut natura eius per avem simplicitatis et innocentiae declasicut columbae.' Haec enim avis corporaliter ipso felle caret, habens tantum innocentiam et divisionem linguarum ut ignis apparuit, qui et insedit super unumquemque eorum. Propterea autem diversarum linguarum gratiam apostolis dedit, ut idonei efficerentur fidelium eruditioni populorum. Quod vero supra singulos sedisse memoratur, id causa est, ut intellegatur per plures non fuisse divisus, sed mansisse in singulis totus,
Abbreviated transcription (Latin):
nominis beatũ nocauit. Ioseph ab eo
quo sibi addi ⁊ lĩ mat̾ optau̾at. nocauit
angmentum: hunc pharao saphanet
deptoem sõnat pro eo quod obscura somp¬
ma reuelauit. et sterilitatẽ p̃dixit:
Camen qr hos nomen ab egipto point
ip̃ius ligue debet hrẽ rationem Int̾ p̃ta¬
tur gͦ saphanet egiptio sermone salua¬
tor mundi. eo quod orbem t̾re ub ĩmi¬
uenti famis excidio liberauit. Benia¬
min int̾p̃tat᷑ filiꝰ dextere quod est u̾tu¬
tis. Dextera emm appellat ianim :
iiat quippe eiꝰ moriens uoc. iuerat no¬
men eius benom̃ .i. filius doloris mei:
pdat᷑ boc mutauit. filium dext̾e nomi¬
nans: Nanasses dictus. ab eo quod sit
pater ei oblitus laboꝵ suorũ. Ita enim
hebraice uocat᷑ oblimo. Efframi eo quod
auxerit eum deus. et ex hoc uocabulo

Expanded text:
nominis beatum vocavit. Joseph ab eo nominis beatum vocavit. Joseph ab eo quod sibi alium addi mater optaverat, vocavit augmentum. Hinc Pharao Saphanethrepertorem sonat, pro eo quod obscura somnia revelavit et sterilitatem praedixit. Tamen, quia hoc nomen ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. Interpretatur ergo Zaphanath Aegyptio sermone salvator mundi, eo quod orbem terrae ab inminenti famis excidio liberarit. Beniamin interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Dextera enim appellatur iamin. Mater quippe eius moriens vocaverat nomen eius Benoni, id est filius doloris mei. Pater hoc mutavit, filium dexterae nominans. Manasses dictus ab eo, quod sit pater eius oblitus laborum suorum. Ita enim Hebraice vocatur oblivio. Ephraim, eo quod auxerit eum Deus; et ex hoc vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
A confellione it iq nomen eiꝰ dictũ est.
qued est grãcum actio: Isactar in c̾pretatꝰ
est m̾ces: Is quippe dicit᷑ eit acbat t̾tes¬
hoc aut̃ ideo qr mandragoris filn ruben
incroitum uiri qui racheli debebat᷑ ad se
emeret lia i unde et cũ natꝰ est dixit
lia. Dedit deus m̾cedem meami : Sal¬
de conuesione siue de comꝑitione: cã
noĩs eiꝰ est. Uñ et dixit rachel cũ eum
me fecit deus habitacionẽ cum sorore
mea. Dan int̾pretat᷑ iudiciũ: Bala
em̃ dum eum pepcrisset. dixit rachel
et exaudiens dedit iñ filium: Caulam
nominis expresłit. ut ab eo quod iudicasset
dñs. fiio ancille iudicii nome impone et
Sd ib euentu siue procinctu uocatꝰ est.
Qñ em̃ pepe it eum zelpha dixit dnã eiꝰ
lm ni fortuna it quod̾ dicit᷑ in procinctu uł
euentu. A ser beatus dicit᷑ dum emm
peporisset seuti gelpha. dixit lia ⁊ beata
eo quod sibi beata dicit᷑. ex ethimologia

Expanded text:
A confessione itaque nomen ejus est dictum, A confessione itaque nomen ejus est dictum, quod est gratiarum actio. Isachar interpretatus est merces. Is quippe dicitur: est meHoc autem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum viri, qui Racheli debebatur, ad se emerat Lia. Unde et dum natus est, dixit Lia: Dedit Deus mercedem meam. 12. ZABDe conversione, sive conparatione causa nominis eius est. Unde et dixit Rachel, cum eum me fecit Deus habitationem cum sorore mea.' Dan interpretatur iudicium. Bala enim dum eum peperisset, dixit Rachel et exaudiens dedit mihi filium.' Causam nominis expressit, ut ab eo quod iudicasset Dominus, filio ancillae iudicii nomen inponeret. Gad ab eventu, sive procinctu vocatus est. Quando enim peperit eum Zelpha, dixit domina eius Lia: In fortuna, id est quod dicitur, in procinctu vel eventu. Aser beatus dicitur. Dum enim peperisset eum Zelpha, dixit Lia Genes. eo, quod beata dicatur, ex etymolog
Abbreviated transcription (Latin):
nomen accepit isaat: Int̾ preta t᷑ em̃
risus: Sciendũ aut̃ ꝙ quĩq in ueteri
testamento absq ulio uelamine noĩb
suis.añꝙͣ nascerent᷑ uotati sunt. Ismael.
isaat. sanson. salomon. et iosyas. lege
scͥpturas: Iacob subplantator in t̾p̃ta
scd̾o. Isrł uir udens dm̃: Tunc enĩ hoc
nomen accepit. qñ tota nocte. luctatꝰ
uicit in certamine angelum. et oriẽte
lucifero bene dictus est Inde propt᷑
uisionem dei isrł appellatꝰ est sicut et
filus: Sic em̃ qñ eum peꝑit lia nocduit
nomẽ eiꝰ ruben dicens. qui a iudit deꝰ
humilitatem meam : Spineon intpre¬
tat᷑ auditio. sic .n. dixit lia qñ peꝑit
eum. qr exaudiuit me deus. leui additꝰ.
Dixit .n. lia qñ peꝑit eum ñ ambigẽs¬
de amore uiri. Nunc mecũ erit inr
nĩs qr poꝑei ei tres filios. Iuda confessio
dicit᷑. Qñ eñ eum peperit lia. laudẽ
dnõ retulit dicens. nunc suꝑ hoc confi¬
tebor domino. et ob id uotatꝰ est uida.

Expanded text:
nomen accepit Isaac; interpretatur enim nomen accepit Isaac; interpretatur enim risus. Sciendum autem quod quattuor in Veteri Testamento absque ullo velamine nominibus suis, antequam nascerentur, vocati sunt: Ismahel, Isaac, Salomon et Iosias. Lege Scripturas. Iacob subplantator interpretasecundo.' Israel vir videns Deum. Tunc enim hoc nomen accepit, quando tota nocte luctatus vicit in certamine angelum, et oriente lucifero benedictus est. Inde propter visionem Dei Israel appellatus est, sicut et filius. Sic enim, quando eum peperit Lia, vocavit nomen eius Ruhumilitatem meam. 8. Simeon, interpretatur auditio. Sic enim dixit Lia quando peperit eum: Quia exaudivit me Deus. 9. LEVI, additus. Dixit enim Lia quando peperit eum, ecum erit vir meus, quia peperi ei tres filios. Juda confessio dicitur; quando enim peperit eum Lia, laudem Domino retulit, dicens: Nunc super hoc confitebor Domino. Et ob id vocatus est Juda.
Abbreviated transcription (Latin):
rum quod iudisse narrat᷑. et damel
int̾pretatus. siue sessio in agntione
angustie. pro hiis qui in capciutatem
ab eo diuti sunt: Sorobabel apud he¬
breos ex t̾bus integris nom̃b tradit᷑
esse compõitus. So. iste .io. magist̾
babel ꝓp̾e babiloniani sonat et efficit᷑
nomen zorobabel: Iste magist᷑ de babi¬
lone. In babilone enĩ ortuł est ubi et
charum ethimologie notande
¶sunt. ut scianius quid iñ suo
notabulo resonent. Nam pleriq ex
em̃ grece p̾nceps est: Abram primũ
srael scilicet tantũ. Postea appelta¬
tus abraham. quod tͥnsfect᷑ pat̾ multꝵ
denciũ quod erat adhut ꝑ fidem futu
Genciũ aut̃ non habet i noĩe. scdsli.¬
audit᷑. iuxta illud. erit nomen tnum
abraham. qr patrẽ multaꝵ gentium
posui te: Isa ac ex risu nomen accepit
Riserat .n. pater qñ ei promissus est
admirans in gaudio. risit et mater
qñ per illos tres uiros promissus est
dubitans in gaudio. Ex hac gͦ causa

Expanded text:
rum, quod vidisse narratur, et Daniel rum, quod vidisse narratur, et Daniel interpretatus est; sive, sessio in agnitione angustiae pro iis qui in captivitatem ab eo ducti sunt. 81. Zorobabel, apud Hebreos ex tribus integris nominibus dicitur esse compositum: zo, iste; ro, magister; babel proprie Babiloniam sonat, et efficitur nomen Zorobabel, iste magister de Babilone, in Babilone enim ortus est ubi et charum etymologiae notandae sunt, ut sciamus quid in suo vocabulo resonent. Nam plerique m Graece princeps est. 2. Abram primum opter 326 Israel, scilicet, tantum; postea appellatus Abraham, quod transfertur pater multarum gentium, quod erat adhuc per fidem futurum. Gentium autem non habetur in nomine, sed subauditur, juxta illud: Erit nomen tuum Abraham, quia patrem multarum gentium posui te. 3. Isaac, ex risu nomen accepit. Riserat enim pater quando ei promissus est, admirans in gaudio. Risit et mater per illos tres viros promissus est, dubitans in gaudio. Ex hac ergo causa
Abbreviated transcription (Latin):
Mlanasses obliuiosus: Per multa enĩ
scelera et sacrilegia reliquerat et obli¬
tus fuerat dni. siue qr oblitus est deus
pectatoꝵ ipĩꝰ. Anmon fidelis uel omistꝰ.
Nosias ubi est intensum dm̃. prop̾a etbimo¬
logia noĩs  Iste est emĩ qui simulacra
combussit: Ioachat robustus. Ioachim
u̾ est p̃ꝑatio. Eliachim dĩ resurrectio.
Ieconia p̾ꝑatio dm̃. Sedechias iustus
dm̃. Ieroboan indicatio sine causa populi.
uel ut quidam aiunt diuisio int̾p̃tat.
pro eo quod in regno eis diuisus sit ppłs
istael. et precisus a regno stirpis dauid.
Dinisionis eñ populi ipẽ causa extitĩt:
Samri. plaliuꝰ uel canticum meũ
Omri crispans mł: Achab fr̃ patris
Ierabel fluxus sanguĩs. uel fluens
sanguinem: sed meliꝰ ubi est sterqui¬
linum. Precipitata .n. deorsum come
eius nel petitio. Manaan consolans.
Faceias apperiens. Nabuchodonoso.
ꝓphecia lagũtule auguste siue prophans
istiꝰ mõi signũ. pro sõm̃o scilicet futuro¬

Expanded text:
Manasse obliviosus. Per multa enim Manasse obliviosus. Per multa enim scelera et sacrilegia reliquerat et oblitus fuerat Deum. sive quod oblitus est Deus peccatorum illius. Amon fidelis vel onustus. Iosias, ubi est incensum Domini, propria etymologia nominis. Iste est enim qui simulacra conbussit. Ioachaz robustus. Ioachim, ubi est praeparatio. Eliachim Dei resurrectio. Ieconias praeparatio Domini. Sedechias iustus Domini. Ieroboam iudicatio sive causa populi, vel, ut quidam aiunt, divisio interpretatur, pro eo quod in regno eius divisus sit populus Israel, et praecisus a regno stirpis David. Divisionis enim populi causa iste extitit. Zambri psalmus vel canticum meum. Omri crispans meus. Achab frater patris. Iezabel fluxus sanguinis, vel fluens sanguinem: sed melius, ubi est sterquilinium. Praecipitata enim deorsum comedeius, vel petitio. Manahem consolans. Paceas aperiens. Nabuchodonosor prophetia lagunculae angustae, sive prophetans istiusmodi signum, pro somnio scilicet futuro
Abbreviated transcription (Latin):
eisꝰ salomon dicit᷑ .i. pacificus. eo quod
ydida. eo quod fui̾t dilectꝰ et amabilis
dnõ. Tercium uocabulum eiꝰ. coeleth
quod grece appellat᷑ ecclesiastes. lati¬
ne ꝯcionator. quod ad populum loq̃ret᷑¬
Uonathan colũbe donũ: Absolon pae̾s
pax. ꝑ antifrasim. eo ꝙ bellum adu̾sus
patrem gessisset. siue quod in ipõ bello
dolore plangeret: Roboan latitudo
populi et ipm̃ ꝑ antifrasim. quod decẽ
tribubus ab eo seꝑatis. due tm̃ ei
relute sunt. abia pat̾ dñs. uel pat̾
fuit. asa tollens siue substollens
Iosaphat domimi uidicium: Ioran qui
est excelsus Ochorias apprehendens
uel dnĩ robur. Amasias populum tol
as. duplici nomine Iste est qui illicitum
sibi sa cerdocium umdicare conatus
lepra in fronte ꝑcussus est: Ioathan
est ꝑfectus: pultra ethimologia nõĩs
ffecit enim rectum in conspectu domim:
et portam templi edificauit excelsam
Acharapp̃hendens: Erechias fortis dñs.

Expanded text:
ejus Salomon dicitur, id est, pacificus, eo quod ejus Salomon dicitur, id est, pacificus, eo quod omen Idida, eo quod fuerit dilectus, et amabilis Domino. Tertium vocabulum ejus Coheleth, quod Graece appellatur ecclesiastes, Latine concionator, quod ad populum loqueretonathan columbae donum. Absalon patris pax per antiphrasin, eo quod bellum adversus patrem gessisset, sive quod in ipso bello nctum plangeret. Roboam latitudo populi, et ipsud per antiphrasin, quod decem tribubus ab eo separatis, duae tantum ei relictae sint. Abia pater Dominus, vel pater fuit. Asa tollens, sive sustollens. Iosaphat Domini iudicium. Ioram, qui est excelsus. Achazias adprehendens vel Domini robur. Amasias populum tollas duplici nomine. Iste est qui, inlicitum sibi sacerdotium vindicare conatus, lepra in fronte percussus est. Ioatham est perfectus. Pulchram etymologiam nominis. Fecit enim rectum in conspectu Domini, et portam templi aedificavit excelsam. Achaz adprehendens. Ezechias fortis Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
Noent ꝙͣ int̾ pretari possumꝰ ꝯsolatã
es quod marito et lib̾i̾s ꝑgre mortuis
que relita pat̾a festinauit transĩe
natura postremo dĩ grã fecundata est
hdli deus meus Ofu discalciatus:¬
ffilius enim fuit heli. electus in minis.¬
terium sacendotii. cuiꝰ amissionem
suo expressit notabulo: apłs enim
ait̾. caltiati pedes in preparationẽ
euuangelii patis. Et propheta: Quã
spetiosi pedes qui amiũciant pacem:
Iste gͦ discalciatꝰ inc̾pretat᷑ ut eiꝰ
nomine ueteris testamenti sacerdotiũ
a ueteti populo significaret᷑ ablatum
sfinces frat᷑ ofm os mutum int̾pretat᷑.
quo significat᷑ sar docii ueteris et doc¬
trine silencium: Samuel nomen eius
deus: Iesse insule sacrificium uel incẽ¬
sum: Saul petitio int̾pretat᷑ Notũ
est em̃ quõ hebreorum populus eum
sibi regem pecierit et acceperit. non¬
fortis manuu utiq qr fortissimiͥs in p̃lus
fuit. ipẽ et deliberabłis. ĩ stirpe scilicet
t̾nomis fuisse ꝑhibet᷑. Pdmũ uocabulũ

Expanded text:
Noemi, quam interpretari possumus consolatam, eo quod, marito et liberis peregre mortuis,quae relicta patria festinavit transire natura, postremo Dei gratia fecundata est. HELI, Deus meus. 60. OPHNI, discalciatusFilius enim fuit Heli electus in ministerium sacerdotii, cujus amissionem suo expressit vocabulo. Apostolus enim ait: Calciati pedes in praeparationem Evangelii pacis. 61. Et propheta: Quam speciosi pedes qui annuntiant pacem. Iste ergo discalciatus interpretatur, ut ejus nomine veteris Testamenti sacerdotium a veteri populo significaretur ablatum. 62. Phinees, frater Ophni, os mutum interpretatur, quo significatur sacerdotii veteris et doctrinae silentium. SAMUEL, nomen ejus Deus. JESSAI, insulae sacrificium, vel incensum. 63. SAUL petitio interpretatur; notum est enim quomodo Hebraeorum populus eum sibi regem pefortis manu, utique quia fortissimus in proeliis fuit. Ipse et desiderabilis, in stirpe scilicet trinomius fuisse perhibetur. Primum vocabulum
Abbreviated transcription (Latin):
figura xpĩ populum a deserto saluauit
et i terram repromissionis induxit.
Ealeph. qͣi cor aut canis. O thomel temipꝰ
eiꝰ deus. uel responsio dei. Aoch głosus.
Barat fulgurans: Debora apis. nel
loquax. apis qr fuint ad bellum promp¬
tissima dinitans adu̾sus sisaran. quo
ꝑempto cecinit canticum in loquax: Iahel
ascenlio: Gedeon exꝑimentum miquita.¬
tis eorum ffrequentib enĩ documentil
informatꝰ est quali p̃sagio contͣ hostes
futuram iuctoriam expediret. ex quo
futuro exꝑimẽto ethimologiam nomĩs
lumplit: Abielech pat̾ m̃ł rex Thola
⁊ uermiculus uel coctinum. Iarx illiũ nãs.
Gepte aperiens uł aꝑtus. Esebon cogi
Ueiis: Sanson sol eoꝵ. uel solis fortitudo

Expanded text:
figura Christi populum a deserto salvavit, figura Christi populum a deserto salvavit, et in terram repromissionis induxit. Caleph quasi cor, aut canis. Othoniel tempus eius Deus, vel responsio Dei. Aoth gloriosus. Barach fulgurans. Debbora apis vel loquax. Apis, quia fuit ad bellum promptissima, dimicans adversus Sisaram, quo perempto cecinit canticum; inde loquax. Iahel ascensio. Gedeon experimentum iniquitatis eorum. Frequentibus enim documentis informatus est quali praesagio contra hostes futuram victoriam expediret, ex quo futuro experimento etymologiam nominis sumpsit. Abimelech pater  uermiculus uel coccinum. Iair inluminans. Iepte aperiens uel apertus. Esebon cogiteius. Samson sol eorum uel solis fortitudo
Abbreviated transcription (Latin):
siue ubi est signũ: Cessit .ni. et defecit
signũ eiꝰ coram signis moxsi uñ et
bres mare pelliceum. suie mare in capite:
Deniq moyses int̾p̃tat᷑ sumptus. ex
aqua iuenit enĩ eum ud ripã flum̃s
expositum filia phar aonis. quem colli¬
gens adoptauit sibi infilium. uocauit¬
q nomen eius moysen. eo quod de aqua
sumpsisset eum: Aaron mons fortitudĩs
int̾pretatur. propt̾ quod turibulum accipi¬
ensi medio supstitum et interemptoꝵ
obniam stetit et ruinam mortis quasi
quidami mons fortis excludit: Elearar
dei adiutorium: Balaar p̃cipitans. siue
deuorans. Balaam uanꝰ populus : ffi¬
nees ori ꝑcens. transfixit emm pugione
zanibri cum scorto madiamtide et dm̃
fiuoiem placauit ut parceret: Sambri
iste lascessiens uel amarificans. Prop̾e
em̃ nomen ab amaritudine figuratum.
qued peccando amaricauert populum:
Ri aab latitudo uel fames. siue impetꝰ.
Nosue nit̾pretat᷑ saluator: Ipẽ enim in

Expanded text:
sive ubi est signum. Cessit enim et defecit sive ubi est signum. Cessit enim et defecit signum eius coram signis Moysi; unde eitus Dei est.' Mambres mare pellicium sive mare in capite. Denique Moyses interpretatur sumptus ex aqua. Invenit eum ad ripam fluminis expositum filia Pharaonis, quem colligens adoptavit sibi; vocavitque nomen eius Moysen, eo quod de aqua sumpsisset eum. Aaron mons fortitudinis interpretatur, propter quod turibulum accipiens in medio superstitum et interemptorum obviam stetit, et ruinam mortis quasi quidam mons fortis exclusit. Eleazar Dei adiutorium. Balac praecipitans, sive devorans. Balaam vanus populus. Phinees ori parcens. Transfixit enim pugione Zambri cum scorto Madianitide, et Domini furorem placavit, ut parceret. Zambri iste lacessiens vel amaricans. Proprie enim nomen ab amaritudine figuratum, quod peccando amaricaverit populum. Raab latitudo, vel fames, sive impetus. Iosue interpretatur salvator. Ipse enim in
Abbreviated transcription (Latin):
oius ꝓ oa .n. iacob. ꝑauit oues balan.
zelpha. os bians. Bala inueterata.
dina transfert᷑ in causani uirgn em̃ m
sichimis criusa extitit. Thamaramari¬
tudo pio uiris mortuis. Eadem et con¬
mutans: Illutauit .n. se in hĩtu meret̾tis
qñ cum socero suo ꝯcubuit: Ftares dicusio
abeo quod diuiserit menib:a nulam scdat.
diuisoris .i. fares sortitꝰ est nomen: uñ
et pharisei qui se quasi iustos .ppło sepa¬
rabant. diuisi appellabant᷑. Sara frat᷑
eiꝰ in cuiꝰ manu erat occinũ int̾pretat᷑
ociens Siue q pͥmus appatuit. siue quod
plurimi ex eo iusti nati sunt. ut inlibro
siones doloꝵ calamitates .n. suas nomims
ethimologia p̃figurauit: Phazas nom̃
est non hominis. sed honoas sicut et
apud nos augusti appellant᷑ reges. cum
propͥis nominib censeant᷑. Expriit᷑
autem in latinũ pharao denegans cũ.
utiq dicunt᷑. siue dispensacor eiꝰ. Po.¬
puli .n.d̾i fuit affuctor: Iãnes matmꝰ

Expanded text:
ovis. Pro ea enim Iacob pavit oves Laban. ovis. Pro ea enim Iacob pavit oves Laban. Zelpha os hians. Bala inveterata. Dina transfertur in causam. Iurgii enim in Sichimis causa extitit. Thamar amaritudo pro viris mortuis. Item et commutans. Mutavit enim se in habitu meretricis, quando cum socero suo concubuit. Phares divisio, ab eo quod diviserit membranula secundarum, divisoris, id est phares, sortitus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi iustos a populo separabant, divisi appellabantur. Zara frater eius, in cuius manu erat coccinum, interpretatur oriens; sive quia primus apparuit, sive quod plurimi ex eo iusti nati sunt, ut in librosiones dolorum. Calamitates enim suas nominis etymologia praefiguravit. Pharao nomen est non hominis, sed honoris, sicut et apud nos Augusti appellantur reges, cum propriis nominibus censeantur. Exprimitur autem in Latino Pharao denegans eum, utique Deum, sive dissipator eius. Populi enim Dei fuit afflictor. Iannes marinus,
Abbreviated transcription (Latin):
i. dicitꝰ sacra .i. p̾nceps Omĩun quippe
gentium futura pͥnceps euit. sicut et
dominꝰ pollicitꝰ fuerat ad abrabam.
dabo tibi ex sara filium et benedicam
ei et erit i gentes. et reges populorũ
erunt ex ea : agaraduena uel ꝯu̾sa.
fuit enim ꝯplexiu abrae aduena causa
generandi data. que post ꝯtemptum
augelo nicrepante. ꝯu̾sa est ad saram:
rufelentis ita appellatꝰ. cuiꝰ edulio p̾mo¬
genita ꝑdidit: Edom autem ob ruborẽ
corporis dutꝰ est. quod latne sangnine
dicit᷑. Seu uͦ quod fuerit ispidus et
pilosus Qñ. em̃ natus est totꝰ sicut
pilosus erat. atq id̾ t̾b nomĩb appellat᷑
Esau .i. rufus. edom .i. sanguinens. scir
i pilosus. qr non habuit lenitatẽ. Rebec¬
ea patiencia. Que que multũ acceperat
Lia labociosa utiq generando: Pluri¬
mos .n. dolores ꝙͣ rache fecunditate
pariendi exꝑta est: Rachel int̾pretat᷑

Expanded text:
, dicitur Sara, id est princeps. Omnium quippe , dicitur Sara, id est princeps. Omnium quippe gentium futura princeps erat, sicut et Dominus pollicitus fuerat ad Abraham Gen. 17, 16: 'Dabo tibi ex Sara filium, et benedicam ei, et erit in gentes, et reges populorum erunt ex ea.' Agar advena, vel conversa. Fuit enim. conplexui Abrahae advena causa generandi data, quae post contemptum, angelo increpante, conversa est ad Saram. rufae lentis ita appellatus, cuius edulio primogenita perdidit. Edom autem ob ruborem corporis dictus est, quod Latine sanguineus dicitur. Seir vero, quod fuerit hispidus et pilosus; quando enim natus est, totus sicut pellis pilosus erat. Atque idem tribus nominibus appellatur: Esau, id est rufus: Edom, id est sanguineus: Seir, id est pilosus, quia non habuit lenitatem. Rebecca patientia, sive quae multum acceperit. Lia laboriosa, utique generando. Plurimos enim dolores quam Rachel fecunditate pariendi experta est. Rachel interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
pe transiret deus. nec ꝑseuenuret in
eis translata in gentib grã: Ex ip̃o .n.
sunt exorti hebrei: Ffaleg diuisio. cui
pater propterea tale nomen imposuit
q tunt natus est. qñ ꝑ linguas terca
diuisa est:. Thara exploratio astensionis:
Melchisedech rex iustus : ħ ex qr ipẽ
postea imꝑauit salem. Iustus pro eo
quod discernens sacramenta legis
et enuãgelii. non pecudũ uitimas. sed
oblationem pams et calicis iñ sacrifi¬
cium obtulit: Loch declinans. factis. n
sodomoꝵ non ꝯsensit. sed eoꝵ illicita
carms᷑ nicendia declinauit. Moab
ex patre et totum nomen etyimologiã
habet: Concepit emmeum pͥmogenita
filia ex prẽ. Ammon cuiꝰ causa nomĩs
reddit᷑ filus populi mei sic diruat᷑
ut ex ꝑte sensus nominis ex ꝑte sit se mo
amini .n. a quo dicti sunt ãmanite . uo.¬
catur populus mens: Sacay int̾pretat᷑
domus materfamilias. Postea causa
nomins ĩmutata ablata de fine litera¬

Expanded text:
pe transiret Deus, nec perseveraret in pe transiret Deus, nec perseveraret in eis, tralata in gentibus gratia. Ex ipso enim sunt exorti Hebraei. Phaleg divisio, cui pater propterea tale nomen inposuit, quia tunc natus est, quando per linguas terra divisa est. Thara exploratio ascensionis. Melchisedech rex iustus. Rex, quia ipse postea imperavit Salem. Iustus, pro eo quod discernens sacramenta Legis et Evangelii, non pecudum victimas, sed oblationem panis et calicis in sacrificio obtulit. Loth declinans. Factis enim Sodomorum non consensit, sed eorum inlicita carnis incendia declinavit. Moab ex patre. Et totum nomen etymologiam habet. Concepit enim eum primogenita filia de patre. Ammon, cuius causa nomen redditur filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo. Ammi enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Sarai interpretatur domus materfamilias. Postea causa nominis inmutata, ablata de fine I littera
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃t̃. tuiꝰ ab ortu solis usq ad occasimi
magñ est nomẽ aiꝰ in gentib: Eham
calidis. et ip̃e ex p̃sagio futuri cogutem¬
matur. Posteritus em̃ eiꝰ eam t̾rẽꝑten
possedit. qui uicino sole calentior est.
Unde et egiptus usq hodie egiptiorum
lingua chamdicit᷑. Iaphet latitudo: ex
lata est ex gentib multitudo credentiũ
ab eadem latitudine iaphet dictꝰ est:
Chanaam filius cham int̾p̃tat᷑ motus
eorum Quod quid est aliud ñ opus eoꝵ.
Pro motu em̃ prĩs .i. pro ope eiꝰ maledit¬
tus est: Arpharat sonans depopulatio¬
nem÷ Chus ebraice ethyops int̾pretat᷑
a posteritate sui gni̾s nomen sortitꝰ est.
Ab ipo em̃ progenti sunt ethiopes. Nẽ¬
roch int̾pretat᷑ tiramiꝰ . Iste enĩ p̾or
arripuit insuetam in populis tyrãndẽ.
et ipẽ aggressus est adu̾sus dñi impieti¬
tis edificare turrem: Heber trnsitus.
Ethimologia eiꝰ mistica est. ꝙ ab eiꝰ stir¬

Expanded text:
 cuius ab ortu solis usque ad occasum  cuius ab ortu solis usque ad occasum magnum est nomen in gentibus. Chain calidus, et ipse ex praesagio futuri cognominatus. Posteritas enim eius eam terrae partem possedit, quae vicino sole calentior est. Unde et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua Kam dicitur. Iapheth latitudo. Ex lata est ex gentibus multitudo credentium, ab eadem latitudine Iapheth dictus est. Canaan filius Cham interpretatur motus eorum. Quod quid est aliud nisi opus eorum? Pro motu enim patris, id est pro opere eius, maledictus est. Arfaxat sanans depopulationem. Chus Hebraice Aethiops interpretatur; a posteritate sui generis nomen sortitus. Ab ipso enim sunt progeniti Aethiopes. Nembroth interpretatur tyrannus. Iste enim prior arripuit insuetam in populo tyrannidem, et ipse adgressus est adversus Deum impietatis aedificare turrem. Heber transitus. Etymologia eius mystica est, quod ab eius stir
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrent᷑. quod tunc pͥmũ in nomine
domini et in similitudine eiꝰ fabricata
bnit ydola. Enoch dedicatio: In ipĩꝰ n
nomine ciuitatẽ postea edificauit cam
Taman lam̃tatio uel possessio eorum
Sic̾ũt em̃ cam possessio. ita diriuatum
nomen quod est camam facit possessio
eorum Mlathusalam int̾ pret. atꝰ mortus
est Euidens ethinologia nominis. Qudã
em̃ eum cum patre traullatũ fuilse et
diluuum preternsse putauerunt. ob hoc
signant᷑ tͣnsf̾et᷑ mortuꝰ est. ut ostend̾es᷑
non uxisse cum post diluuium euaserunt¬
lameth ꝑcutiens: Iste eñi ꝑtussit et
int̾fecit cani quod eciam ipẽ se postea
ꝓpetrsse uxorib ꝯfitet᷑. Hoe requies
int pretat᷑ pro eo quod sub illo omiã
retro iopera qui enerunt ꝑ dilunium.
uñ et pat̾ eiꝰ nocans nomẽ eius noe
quod nomen ex p̃sagio posteritatis accepᷤ
Ex ipõ emin patarche prophete et apli
et yopulus dñi: Ex eiꝰ quo q stitpe et

Expanded text:
arbitrentur quod tunc primum in nomine arbitrentur quod tunc primum in nomine Domini et in similitudine eius fabricata sint idola. Enoch dedicatio. In ipsius enim nomine civitatem postea aedificavit Cain. Cainan lamentatio vel possessio eorum; sicut enim Cain possessio, ita derivatum nomen, quod est Cainan, facit possessio eorum. Matusalam interpretatur mortuus est. Evidens etymologia nominis. Quidam enim eum cum patre translatum fuisse, et diluvium praeterisse putaverunt. Ob hoc signanter transfertur: mortuus est, ut ostenderetur non vixisse eum post diluviumLamech percutiens. Iste enim percussit et interfecit Cain: quod etiam ipse postea perpetrasse uxoribus confitetur. Noe requies interpretatur, pro eo quod sub illo omnia retro opera quieverunt per diluvium. Unde et pater eius vocans nomen eius Noe quod nomen ex praesagio posteritatis accepit. Ex ipso enim patriarchae et apostoli et populus Dei. Ex eius quoque stirpe et
Abbreviated transcription (Latin):
uita sine calmitas siue nez uita qr
origo fuit nascendi. calamitas et ue.
qr ꝑ p̃naritationem caula extitit moriẽdi¬
Acadendo eñ nomen sumpsit calamitas.
aln aũt dñt. qm̃ ob hoc eua uita et sa¬
lamitas appellata est. qr sepe mulier
uno causa salutis est. sepe calamitatis
expͥmens mat̾ eiꝰ ait Caxinꝰ .i. possedi
hominem ꝑ dm̃. Idem et lamentatio.
eo quod peo in tͥfecto abel int̾fectꝰ sit. et
penam e sceleris sui dederit: Abel
luctus int̾pretatur. quod nomine p̃fi¬
gurabat᷑ occidendus: Idem et nanitas
qr cito solutꝰ est atq subtractus. Sech
int᷑pretat᷑ resurectio eo quod post fra¬
tris int̾fectionem natus sit. quaa
resiurectionem frat̾s ex mortius susci.¬
taret. Iden et posicio qr posuit eum
deus pro abel. Enos uixta proprie
ligue narietatem homo uel uir dicit᷑.
Et ꝯgrue hoc nocabulum habuit. de eo
em̃ striptum est. tunt mitium fruit iuõ¬
candi nomẽ dñi licet pleriq hebrcorũ

Expanded text:
vita sive calamitas sive vae. Vita, quia vita sive calamitas sive vae. Vita, quia origo fuit nascendi: calamitas et vae, quia praevaricatione causa extitit moriendicadendo enim nomen sumpsit calamitas. Alii autem dicunt: ob hoc Eva vita et calamitas appellata, quia saepe mulier viro causa salutis est, sexprimens pater ejus ait: Cain, id est, possedi hominem per Deum. Idem et lamentatio, eo quod pro interfecto Abel interfectus sit, et poenam sui sceleris dederit. 318 8. ABEL luctus interpretatur, quo nomine praefigurabatur occidendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est, atque subtractus. 9. Seth interpretatur resurrectio, eo quod post fratris interfectionem natus sit, quasi resurrectionem fratris ex mortuis suscitaret. Idem, et positio, quia posuit eum Deus pro Abel. 10. Enos juxta propriae linguae varietatem, homo, vel vir dicitur. Et congrue hoc vocabulum habuit. De eo enim scriptum est: Tunc initium fuit invocandi nomen D
Abbreviated transcription (Latin):
dei operiũt. qr p̃terita añ mũdũ et
futura post mũldum scire non possumꝰ.
sed media tantũ eorum testimonio ꝯtem¬
plamur: Senas singuli alas habent
qr de fabrica tantum mundi que in sex
diebus facta est in pñti seculo nouiiuꝰ
Quod cdamant ter sanctus alt̾ ad alte¬
rum. t̾nitatis in mntate una diuinitate
propens causis origniem nom̃iacte
habent. quib ita prophetice ꝑũt¬
indita sunt nocabula. utaut futuris
aut p̃cedentib eoꝵ cansis ꝯuemant.
In quib tamen manente spũali sacra¬
mento. ut tm̃ ad literam intellectum
hystorie prosequamur: ubi auten
etbimologie int̾pretationem non
attingimꝰ. solam ipam̃ in latinum
ethimologiam posiumꝰ: Quod aũt
unũ nomen hebraicũ alit̾ atq alit̾
int̾ pretatur. hoc scd̾m accentuum
nimus tradidit homo siue t̾renꝰ. siue
terra rubra int̾pretat᷑. Ex terza em̃
facta est caro et humꝰ hõminis facien¬
di materies fuit:. Eua int̾pretat᷑

Expanded text:
Dei operiunt, quia praeterita ante mundum, et Dei operiunt, quia praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum, eorum testimonio contemplamur. 33. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamant ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate propriis causis originem nominum habent. Quibus ita prophetice indita sunt vocabula, ut aut futuris aut praecedentibus eorum causis conveniant. In quibus tamen manente spiritali sacramento, nunc tantum ad litteram intellectum historiae persequimur. Ubi autem etymologiae interpretationem non attigimus, solam ipsam in Latino etymologiam posuimus. Quod autem unum nomen Hebraicum aliter atque aliter interpretatur, hoc secundum accentuum nymus tradit, homo sive terrenus sive terra rubra interpretatur. Ex terra enim facta est caro, et humus hominis faciendi materies fuit. Eva interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
tamen hec nomitia suis ordinib depu¬
tant᷑. unicuiq enĩ sicut p̃dictum est.
prop̾a officia lunt iuũcta. que prome¬
ruisse eos in mũdi ꝯstat exordio. Nam
qr angeli et locis et hominibus p̃sunt.¬
per prophetani testat᷑ angelus dicẽs.
Princeps regni ꝑsaꝵ restitit mͥ uude
apparet᷑. nullum esse locum cui angłi
nom p̃sint. Presunt emĩ et aulpieũis
operum om̃ium: hic est oido uel distinitio
angelorum. qui post lapsum malor rs
in te lestriugo ẽ steterunt. Ham posti
apostate angeli ceciderunt. hn ꝓseuerantũ
eterne beatiꝰtudiis solidati sunt. Unde
est firmamentum celũ. mimeum osten¬
deus quod post ruinam angelorũ maloꝵ
bn qui ꝑmanserunt firmit᷑atẽ ecͥnes
ꝑ senerancie ꝯsecuti sunt. nullo lapł
adu̾si. milla suꝑbia cadentes. sed firu¬
ter in dei amore. et cõtemplatione ma¬
nentes nichil aliud dulce hñt nꝰ eun
a quo creati sunt: Quod aũt duo sera¬
ac noui testamenti signficationem
ostendunt Quod uͦ faciem et pedes

Expanded text:
ina suis ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt injuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, prophetae testatur angelus dicens: Princeps regni Persarum restitit mihi . Unde apparet nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in caelesti vigore steterunt. Nam postquam apostatae angeli ceciderunt, hi perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde est firmamentum caelum.' Nimirum ostendentis quod post ruinam angelorum malorum hi, qui permanserunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo iam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo Seraet novi Testamenti significationem ostendunt. Quod vero faciem et pedes
Abbreviated transcription (Latin):
bit omiã: hic autẽ non solum natura
procedit. sed semꝑ et ad ꝑagenda oꝑa¬
tntatis indesmenter procedit: hoc aut̃
iiterest int̾ nascentem filumĩet proce¬
dentem spm̃ sanctum. quod filiꝰ ex uno
nascit᷑: spc̃ sanctus ex utroq procedit.
ex opere eciam et angelis intelligitu
Dictum est em̃ de illo. et que uentudll
sunt aunũ ciabit nobis. et utiq angelul
grece. latine nuncius int̾p̃tatur ̃ et
duo angeli apparuerunt lochi quibus
dñs singulatit᷑ appellat᷑ appellat. n uos
intelliginus filium et spm̃ sanctuni qͥ

Expanded text:
bit omnia . Hic autem non solum natura bit omnia . Hic autem non solum natura procedit, sed semper ad peragenda Trinitatis opera indesinenter procedit. 8. Hoc autem interest inter nascentem Filium et procedentem Spiritum sanctum, quod Filius ex uno nascitur; Spiritus sanctus ex utroque procedit, ex opere etiam et angelus intelligitur; dictum est enim de illo: Et quae ventura sunt annuntiabit vobis ; et utique angelus Graece, Latine nuntius interpretatur. Unde et duo angeli apparuerunt Loth, in quibus Dominus singulariter appellatur, quos intelligimus Filium et Spiritum sanctum;
Abbreviated transcription (Latin):
pc̃ sanctus spiritu sancto
ideo p̃dicat᷑ deus. qr ex patre
filio q procedit. et substunciã
corum habet neq eñ aliud de patre
procedere potuit. quam quod ipe est pat̾.
Spc̃ auteni sanctus dictus scd̾m id quod
ad aliquid refert᷑ spirans. et spirans
utiq spũ spirans est. et ex eo spt̃ appel
latus est. Proprio aũt̃ modo quodam
et hoc nomen quod sp̃c dicit᷑. non semp¬
secundum id quod refert᷑ ad aliquid.
sed scd̾m id quod iliquam naturam
significat: Om̃s em̃ in corpore a na.¬
spc̃ inscͥpturis sacris appellat᷑. Unde
spt̃ sanctus .t. inꝙͣ scĩtas coessentialis
ideo non dicit᷑ genitut᷑. ne duo in t̾nitate
filu suspicent᷑. Ideo non p̃dicat᷑ ingenitꝰ.
ne duo patres in ipã t̾nitate credanͦt ͥ
Procedens autem dicit᷑. testimonio diñi
dicentis: Multa adhut habeo que uob
loquar. sed non potestis illa mͦ audire
uemiet autẽ spõ ueritatis qui a prẽ piote.¬
Dit et de meo accipiet. ille uobis indic̃a¬

Expanded text:
 sancto . Spiritus sanctus ideo praedicatur Deus, quia ex Patre Filioque procedit, et substantiam eius habet. Neque enim aliud de Patre procedere potuit quam quod ipse est Pater. Spiritus autem dictus secundum id quod ad aliquid refertur spiratus; et spirans utique spiritu inspirans est, et ex eo appellatus Spiritus est. Proprio autem modo quodam et hoc nomen, quod Spiritus dicitur, non secundum id quod refertur ad aliquid, sed secundum id quod aliquam naturam significat. Omnis enim incorporea nas in Scripturis sacris appellatur. Unde Spiritus sanctus, tanquam sanctitas coessentialis ideo non dicitur genitus, ne duo in Trinitate Filii suspicentur. Ideo non praedicatur ingenitus, ne duo Patres in ipsa Trinitate credantur. 7. Procedens autem dicitur, testimonio Domini dicentis: Multa adhuc habeo, quae vobis loquar, sed non potestis illa modo audire. Veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre procedit, et de meo accipiet, 307 ille vobis indica