comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meum iugilat. Uigilante eñi corde dor¬
mit: qui ꝑhoc qd̾ interius contẽplando
proficit. a prauo foris opere quiescit. De¬
niq qd̾ adiecit idem patriarcha uidiue
secũ fuisse luctatũ: id significat quia idẽ
ds homo erat futurus qui cũ iacobppło lu¬
ctaret᷑. Querit᷑ dũ ipsa ꝑseueritas dicat.
nemo uidit faciem meã unquã: quomͦ
iacob testatur dicens. Uidi dnm facie
ad faciem. humanȩ & enĩ mentis ocło
interiore purgato: dũ uitiorũ omniũ
tribulationis igne erugo fuerit concre¬
mata: cunc mundatis ocłis cordis illalȩ¬
ticia patriȩ cȩlestis aꝑitur. ut purgemꝰ
lugendo qd fecimus: & post modũ ma¬
nifestius contemplemur. ꝑ gaudia qd̃
quer imus. Prius eñi amentis acie exi¬
rente tristicia int̾posita malorũ caligo
detergit᷑: & tunc resplendente raptim
choruseatione in circunscripti lumimꝰ
iliustratur. Quo ut eunq conspecto. in
gacudio euiusdam securitatis absorbe¬

Expanded text:
meum vigilat . Vigilante etenim corde dormeum vigilat . Vigilante etenim corde dormit, qui per hoc quod interius contemplando proficit, a pravo foris opere quiescit. Denique quod adjecit idem patriarcha vidissecum narret fuisse luctatum, id significat quia idem Deus homo erat futurus qui cum Jacob populo luctaretur. Quaeritur dum ipsa per se Veritas dicit: Nemo vidit faciem meam unquam, quomodo Jacob testatur dicens: Vidi Dominum facie ad faciem? Humanae etenim mentis oculo interiore purgato, dum vitiorum omnium tribulationis igne erugo fuerit concremata, tunc, mundatis oculis cordis, illa laetitia patriae coelestis aperitur, ut purgemus lugendo prius quod fecimus, et postmodum manifestius contemplemur per gaudia quod quaeramus. Prius enim a mentis acie, exurente tristitia, interposita malorum caligo detegitur, et tunc resplendente raptim coruscatione, incircumscripti luminis illustratur, quo utcunque conspectu in gaudio cujusdam securitatis absorbe
Abbreviated transcription (Latin):
arefacit. Et qui prius quasi duob pedib
innitentes. & dm̃ uidebamͣ querere. & scłm
tenere: post agnitionẽ suauitatis dei unꝰ
innobis pes sanus remansit. atq alius
claudicat: Quia necesse ẽ. ut debilitato
amore scłi. solus innobis conualescat amor
dei. Sigͦ tenemus angłm. uno claudica¬
mus pede: quia dũ creseit innobis fortitu¬
do amoris intimi. infirmat᷑ proculdubio
fortitudo carnis. Omñs quippe qui uno
claudicat pede. sol illi pedi innitit᷑. quẽ
sansi habet. quia & cui desidesiderium iã
terrenũ arefactũ fucrit. insolo pede amo¬
ris dei tota uirtute sustinet & impso stãt.
quia pedẽ amoris scłi quẽ ponere interra
confuerierat. iam aterra suspensũ portaa
Et nos gͦ si ad parentes proprios idesta
spũales patres redimus: teneamus iniua
angłm: ut suauitate intima apprehen
mũ rapit. celestia aꝑit. terrena aut̃ debe
canticis canticorũ ar. ego dormio. ce cor

Expanded text:
arefacit; et quia prius, quasi duobus pedibus arefacit; et quia prius, quasi duobus pedibus innitentes, et Deum videbamur quaerere, et saeculum tenere, post agnitionem suavitatis Dei, unus in nobis pes sanus remansit, atque alius claudicat; quia necesse est ut, debilitato amore saeculi, solus in nobis convalescat amor Dei. Si ergo tenemus angelum, uno claudicamus pede, quia dum crescit in nobis fortitudo amoris intimi, infirmatur procul dubio fortitudo carnis. Omnis quippe qui uno pede claudicat, soli illi pedi innititur quem sanum habet, quia et cui desiderium jam terrenum arefactum fuerit, in solo pede amoris Dei tota se virtute sustinet, et in ipso stat, quia pedem amoris saeculi, quem ponere in terram consueverat, jam a terra suspensum portat. Et nos ergo si ad parentes proprios, id est, ad spirituales patres redimus, teneamus in via angelum, ut suavitate intima apprehendmum rapit, coelestia appetit, terrena autem debeCanticis canticorum dicit: Ego dormio, et cor
Abbreviated transcription (Latin):
exsuꝑat: ut de incircũscripto lumine quid¬
ad se ipsam protinus reuerberatur. atq
abea luce ad quã respirando transiit. ad
sue cecitatis denebras suspirando redit. Qd
bene saera historia designat. que beatum
iacob cũ angło luctantẽ narrat. Cũ eñi
ad parentes proprios rediret. inuia ange¬
quando suꝑiorẽ se: aliqͣndo eo cũ quo con¬
tendit inferiorẽ inuenit. Designat gͦ ange¬
lus dm̃ & iacob eũ quo angłs contendit
posita. mͦ quas exuꝑat. quia indelligen¬
do et sentiendo de incircũscripdo lumi¬
ne aliquid degustat. modo uͦ succũbit.
quia & de gustando it̾m deficit. Quasi gͦ
uincit᷑ angłs: qnͣdo intellectu intimo ap̾¬
prehenditur ds. S notandũ qd idẽ uictꝰ
angłs neruũ femoris iacob tenuit. eumq
maiceseere stat̃i fecit. atq ab eo tẽpore ia¬
cob uno claudicauit pede. Quia seilicet
omp̃s ds cũ iam ꝑdesideriũ & intellectũ
cognoscit᷑: omnẽ innobis uoluptatẽ carnis

Expanded text:
exsuperat, ut de incircumscripto lumine quidad semetipsam protinus reverberata revertitur, atque ab ea luce, ad quam respirando transiit, ad suae caecitatis tenebras suspirando rediit. Quod bene sacra historia designat, quae beatum Jacob cum angelo luctatum narrat. Cum enim ad parentes proprios rediret, in via angequando superiorem se, aliquando vero eum cum quo contenderit inferiorem invenit. Designat ergo angelus Dominum, et Jacob qui cum angelo contendit posita, modo quasi exsuperat, quia intelligendo et sentiendo de incircumscripto nomine aliquid degustat; modo vero succumbit, quia et de gustando iterum deficit. Quasi ergo vincitur angelus, quando intellectu intimo apprehenditur Deus Sed notandum quod isdem victus angelus nervum femoris Jacob tenuit, eumque marcessere statim fecit atque ab eo Jacob tempore uno claudicavit pede. Quia scilicet otens Deus, cum jam per desiderium et intellectum cognoscitur, omnem in nobis voluptatem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
faciamus ibi altare dño qui exaudiuit me
indic tribulationis meȩ. & fuit sociꝰ it neris
mei. Dederunt gͦ ei om̃s deos alienos quos
habebant. & maures quȩ erant maurib eoꝵ.
At ille infodit eas subt̃ therebinthũ. quȩ ẽ
post urbem sichem. Qd̃ aut̃ dr̃ & dederunt
ia cob deos alienos qui erant inmanib eoꝵ.
& inaures quȩ erant inaurib eorũ. querit᷑
quare & maures. Quȩ si ornam̃ta erant ad
idolatriam ñ ꝑtinebant. nͥ quia intelligen¬
dum ẽ philacteria fuisse deorũ alienorum :
Nam rebeccã aseruo abrahȩ maures acce¬
pisse scriptura testatur. Qd̃ ñ fieret: sicis
inaures ornamenti gr̃a habere ñ liceret.
Ergo ille maures quȩ cũ idolis datesunt:
uq profecti fuissent. terror dei inuasit õs

Expanded text:
faciamus ibi altare Deo, qui exaudivit me in die tribulationis meae, et socius fuit itineris mei. Dederunt ergo ei omnes deos alienos quos habebant, et inaures quae erant in auribus eorum: at ille infodit eas subter terebinthum, quae est pederunt Jacob deos alienos qui erant in manibus eorum, et inaures quae erant in auribus eorum, quaeritur quare et inaures quae si ornamenta erant, ad idololatriam non pertinebant. nisi quia intelligendum est phylacteria fuisse deorum alienorum? Nam Rebeccam a servo Abrahae inaures Scriptura accepisse testatur, quod non fieret si eis inaures ornamenti gratia habere non liceret. Ergo illae inaures quae cum idolis datae sunt, Cumque profec
Abbreviated transcription (Latin):
Decem eñĩ et uii. annorũ e̾ẽ non potuit. nisi
ante.xii.annos mortis isaac. centesimo &¬
.UIII. anno uitȩ patris sui iacob. His enim
cũ adiccerimus.xxii. annos quib ioseph usq
ad aduentũ patris sui fuit inegypto: fient

Expanded text:
; sexdecim enim annorum esse non potuit, nisi ante tredecim annos mortis Isaac, centesimo septimo anno vitae patris sui Jacob; his enim cum adjecerimus viginti tres quibus Joseph usque ad adventum patris sui fuit in Aegypto, fient
Abbreviated transcription (Latin):
& nulla erit questio. S qm̃ scriptura post
mortẽ isaac ista narrauit: putatur ioseph pꝰ¬
ꝓpt̃ intelligamus de uita isa ac tanquã mul¬
tum decrepiti senis tacuisse scripturã cũ de ia¬
bale & zelphȩ. uxorũ patris sui. Accusauitq¬

Expanded text:
 nulla erit quaestio. sed quoniam scriptura post mortem Isaac ista narrauit, putatur Ioseph ppropter intelligamus, de vita Isaac, tanquam multum decrepiti seni tacuisse Scripturam, cum de JaBalae et Zelphae uxorum patris sui; accusavitq
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sibi uult qđ̾ iacob ait fr̃i suo. propt̃
hoc uidi faciem tuã quẽad mocũ cũ ui¬
det aliquis faciem dei. utrũ pauentis
&& ꝑturbati animi uerba usq ĩhãc adulati¬
onẽ proruper int. anscđmn aliquẽ intel¬
iectum sine peccato accipi possunt. For¬
tassis eñi quia dicti sunt. & gentiũ dii
quȩ sunt demonia: ñ prenidicetur ex
nis uerbis homimi dei. Qđ̃ & si benig¬
no animo dicta hec uerda frat̃nã sum.
qm̃ & post bonã sus ceptionẽ metꝰ ipse
transierat. potuit sic dici: quẽ admodũ
& moyses pharaomi ds ẽ dictus. et qđ dicit¬
ue ineelo siue interra. quẽ admodum
sunt di multi: & domini mutti. Maxi¬
me quia sine articto ingreco dictum est:
quo articło euidentissime solet ueridi
te: suscipiens ait. Gradiamͣ simul: eroq
socius itineris tui. Dixitq iacob. Nosti
dñe mi qd̾ paruulos habeam teneros:¬

Expanded text:
Quid sibi uult quod Iacob ait fratri suo: propter hoc uidi faciem tuam, quemadmodum cum uidet aliquis faciem dei? utrum pauentis et perturbati animi uerba usque in hanc adulationem proruperunt? an secundum aliquem intellectum sine peccato dicta accipi possunt? fortassis enim quia dicti sunt et gentium dii, quae sunt daemonia, non praeiudicetur ex his uerbis homini dei. non no animo dicta haec uerba fraterna sunt, quoniam et post bonam susceptionem metus ipse transierat, potuit sic dici, quemadmodum et Moyses Pharaonis deus dictus estve in coelo, sive in terra, quemadmodum sunt dii multi et domini multi : maxime quia sine articulo in Graeco dictum est, quo articulo evidentissime solet veri Dei te suscipiens, ait: Gradiamur simul, eroque socius itineris tui. Dixitque Jacob; Nosti, domine mi, quod parvulos habeam teneros
Abbreviated transcription (Latin):
danẽ hunc: nunc aut̃ factus sũ induocas¬
timeo ilũ. ne cũ uenerit feriat me & madrẽ
suꝑfilios. tuaut̃ dixisti benefaciã tibi. et
ponam semen tuũ sicut harenã maris.q̃
ñ dinumerabitur premultitudine. Satis
inhis uerbis. & humana infirmitas. &. fides

Expanded text:
rdanen hunc, nunc autem factus sum in duo casrdanen hunc, nunc autem factus sum in duo castimeo illum, ne cum uenerit feriat me et matres super filios. tu autem dixisti: benefaciam tibi et ponam semen tuumtamquam arenam maris, quae non dinumerabitur prae multitudine. satis in his uerbis et humana infirmitas et fides
Abbreviated transcription (Latin):
ei cũ quadringentis uiris. turbatus ẽ. Qaud¬
est hoc qd̾ mente confusus timuit ualde.
& uisum ẽ homini ꝑturbato diunisã multi¬
tudinẽ suam induo castra disponi: Ubi
queri potest quomͦ fidẽ habuerit ꝓmissis
dei quandoquidẽ dixit. siuenerit ad castra
prima fr̃ ms̃ & occiderit ea: erunt scdã in
salutẽ. S etiam hoc sier potuit ut eũ¬
teret castra etus esau. et tamen ads post
illam afflictionẽ ad eẽt & liberaret eum.
& quȩ promisit impleret. Et admonendi
fuimus hoc exemplo. ut quãuis credamꝰ
indm.faciamus tamen quȩ facienda ft̃
abhominib inpresidiũ salutis. nepreter¬
mittentes ea: dnm̃ temptare uideamur.
Demiq post hec quȩ uerba dicat idẽ ra¬
cob considerandum ẽ. Ds̃ inquit patris
mei abraham. & ds patris mei isaac. dñe
qui dixisti mͥ reuertere in locũ generatiois
tuȩ. et benefaciam tibi: idoneus es michi
abom̃i iusticia & abommi ueritate que fe¬
cist puero tuo. In uirgan. mea ista cnͣsiurio¬

Expanded text:
ei cum quadringentis <uiris> turbatus est quidem et mente confusus, quoniam timuit ualde; et ut uisum est homini perturbato, diuisam multitudinem suam in duo castra disposuit. ubi quaeri potest, quomodo habuerit fidem promissis dei, quandoquidem dixit: si uenerit ad castra prima frater meus et exciderit ea, erunt secunda in salutem. sed etiam hoc fieri potuit, ut euerteret castra eius Esau et tamen deus pillam afflictionem, adesset et liberaret eum, et quae promisit impleret. Et admonendi fuimus hoc exemplo, ut quamvis credamus in Deum, faciamus tamen quae facienda sunt ab hominibus in praesidium salutis, ne praetermittentes ea, Deum tentare videamur. Denique post haec quae verba dicat idem Jacob, considerandum est. Deus, inquit, patris mei Abraham, et Deus patris mei Isaac, Domine, qui dixisti mihi, Recurre in terram generationis tuae, et benefaciam tibi, ab omni iustitia et ab omni ueritate quae fecisti puero tuo. in uirga enim mea ista transii Io
Abbreviated transcription (Latin):
naim. Et pulchre ad frẽm iturus inmi¬
cũ.angłorũ comitantiũ excipit᷑ choris.
Misit aut̃ et mncios antese ad esau frem
suũ interrã seir regionis edom. precepitq
eis dicens. Sic loquimii dño meo esau.

Expanded text:
natur. Pulchre ad fratrem iturus inimicum, angelorum se comitantium excipitur choris. Misit autem nuntios ante se ad Esau fratrem suum in regionem Edom, praecepitque eis, dicens, Sic loq
Abbreviated transcription (Latin):
Vude et sequitur.
acob quoq abiit itinere quo ceꝑat: fuert̃q
ei obuiam angłi dei. Quos cũ uidisset ait.
Castra dei funt hȩc. & appellauit nomen
loci illiꝰ manaim idẽ castra. Castra dei q̃
uidit iacob initinere: nulla dubitatio est
qd̾ angłorum muttitudo erat. Ea quippe
inscripturis milicia celi nom inatur. Ubi¬

Expanded text:
ium. Sequitur: Jacob quoque abiit itinere quo coeperat, fueruntque ei obviam angeli Dei: quos cum vidisset, ait. Castra Dei sunt haec. Et appellavit nomen loci illius Manaim, id est, castra. Castra Dei quae vidit Jacob in itinere, nulla dubitatio est quod angelorum fuerit multitudo. Ea quippe in Scripturis, coeli militia nominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
boc fluuiꝰ est qui fluit int̾ ammaũ idest
cetur. Hoc aut̃ amne transmisso luctatꝰ ẽ
tisq ommb que ad se ꝑtinebant: reman¬
sit solus. & ecce uir luctabat᷑ cũ eo usqad
mane. Qui cũ uideret qd eũ suꝑare ñ pos

Expanded text:
boc fluvius est qui fluit inter Ammaum, hoc est cetur. Hoc autem amne transmisso, luctatus etisque omnibus quae ad se pertinebant, remansit solus, et ecce vir luctabatur cum eo usque mane. Qui cum vide
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorationẽ regũ et principũ gentis ipsiꝰ:
Post hanc narrationẽ. de ioseph sic intulit.
erat. pascens cũ fr̃ib oues. Demnde narratur
causa somniorũ quẽ admodũ odiosus fr̃ib sit
factus. & uenditus. Aut gͦ eodẽ anno. x et .uii.
aut etiam aliquanto maim uenit inegyptũ.
Ae ꝑhoc utroli iu bet mͦ ꝑmanet questio.
Si em̃i decem arũ.: & septẽ annorũ fuit post
ia cob agere debuit. Fuit aut̃ tunc iacob.¬

Expanded text:
 et principum gentis ipsius, post haec, narrationem de Joseph sic intulit :erat pascens cum fratribus oves. Deinde narratur causa somniorum quemadmodum odiosus fratribus sit factus, et venditus . Aut ergo eodem anno septimo decimo, aut etiam aliquanto major venit in Aegyptum:  hoc utrolibet modo permanet quaestio. si enim decem et septem annorum fuit post Iacob agere debuit; fuit autem tunc Iacob
Abbreviated transcription (Latin):
ia cob. Diuites em̃ erant ualde: & simul ha¬
bitare non poterant. nec sustinebat eos t̾ra
peregrinationis eorũ. pre multitudine gregum.
Habitauitq esau inmonte seir: ipse est edom.
Questio ẽ quomͦ scriptura dicat. post mortẽ
isaac patris sui esau abscesisse de derra cha¬
naan. & habitasse inmonte seir. cũuemente
tabat. Proinde quid inde fieri potuerit ut
seriptura falli uel fallere ñ credat᷑ in promp¬
tu est. cogitare. qd scilicet esau postea quam
bitare cũ parentib suis. siue ex illa cõmoti¬
one qua dolebat se benedictione fraudatũ.
siue sua aliqua causa uel uxorũ suarum.
quas odiosas uidebat c̾ẽ parentib. uel qua¬
ubet alia. & ceperit habitare inmonte seir.
Deinde post reditũ iacob frĩs sui. facta int̾
eos concordia. reuersus est. et ipse ad parenteᷤ.
Et cũ patrẽ mortuũ simul sepelissent: quia
eos plurimũ ditatos terra illa sicut scriptũ ẽ
minime capiebat: abscessit rursũ inseir. & ibi

Expanded text:
nt valde, et simul habitare non poterant; nec sustinebat eos terra peregrinationis eorum, prae multitudine gregum. Habitavitque Esau in monte Seir, ipse est Edom. Quaestio est quomodo Scriptura dicat, post mortem Isaac patris sui Esau abscessisse de terra Chanaan, et habitasse in monte Seir, cum veniente tabat. Proinde quid inde fieri potuerit, ut Scriptura falli vel fallere non credatur, in promptu est cogitare: quod scilicet Esau postea quam bitare cum parentibus suis, sive ex illa commotione qua dolebat se benedictione fraudatum, sive aliqua causa sua vel uxorum suarum, quas odiosas videbat esse parentibus, vel qualiter alia, et coeperat habitare in monte Seir. Deinde post reditum Jacob fratris sui, facta inter eos concordia, reversus est et ipse ad parentes, et cum mortuum patrem simul sepelissent, quia eos plurimum ditatos terra illa, sicut scriptum est, minime capiebat, abscessit rursus in Seir, et ibi
Abbreviated transcription (Latin):
minari: ne tẽporaliũ subsidiorũ inopia. possit
ad tristiciam deduci. Qui quanto se accendius
ad sustinendas siue repellendas irruentiũ temp¬
tationũ uiolentias accingunt: tanto ampliorẽ
subdicis dño seruiendi lib̃tatẽ tribunnt. et
quasi intus fulgendi copiam cotinis prestant:
dum instar sagorũ ipsi foris tẽpestates afflicti¬
onũ tolerant. Recte aut eadẽ saga & cilicina
siue depilis caprarũ. & undecim facta ẽẽ refe¬
runt᷑: quia nimirũ scĩ predicatores quo altio¬
res merito eo humiliores ẽe debent anmo:
iuxta illud uiri sapientis. quanto magnus es:
humilia te in om̃ib. Undecim quippe qui
denarium transeunt. neq: ad duodenariũ
hoc est apłicũ numerũ ꝑueniunt: transgressi¬
onẽ decalogi legis significant. Ciliciũ quoq¬
habitus ẽ penitentiũ etiam psalmista ceste qͥ
dicit. Ego aut̃ cũ michi molesti ẽẽnt: in due¬
bam me cilicio. Hoc est habitũ penicentie

Expanded text:
minari, ne temporalium subsidiorum inopia possit minari, ne temporalium subsidiorum inopia possit ad tristitiam deduci. Qui quanto se attentius ad sustinendas sive repellendas irruentium tentationum violentias accingunt, tanto ampliorem subditis Domino serviendi libertatem tribuunt; et quasi intus fulgendi copiam cortinis praestant, dum instar sagorum ipsi foris tempestates afflictionum tolerant. Recte autem eadem saga et cilicina de pilis caprarum, et undecim facta esse referuntur; quia nimirum sancti praedicatores, quo altiores merito, eo humiliores esse debent animo, juxta illud viri sapientis: Quanto magnus es, humilia te in omnibus . Undecim quippe, qui denarium transeunt, neque ad duodenarium, hoc est apostolicum numerum perveniunt, trangressionem decalogi legis significant. Et in ubitus poenitentium est, psalmista teste, qui dicit: Ego autem, dum mihi molesti essent, induebam me cilicio , hoc est, habitum poenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
nce habere cerminũ auro ũ pre sui clatiate
tencius
preciosius est ceteris metallis: quid inquinqͣ¬
ginta circulis aureis nisi ꝑpetua claritas. & cla¬
ra ꝑpetuitas sũme quietis exprimit᷑: Mordentq
cortinarũ ansas circuli. ut unum exom̃ib cab̃¬
nacłm fiat: cũ suꝑnigła regni puris fideliũ
mentib se se dignant̃ infudit̾. ut taliglutine
salutifere inspirationis una exutroq popło
immo exom̃ib electis xp̃i eccłia ꝑficiatur.
dum cecta tab̃nacłi. Hic locus insequẽ¬
tib ita repetit᷑. fecit & saga undecim depilis
caprarũ adoꝑiendũ cectum tab̃naculi. Sa¬
ga gͦ quib oꝑit᷑ cectum tab̾nacłi. rectores sunt
eccłie sc̃e: quorũ industria aclabore. decus ciꝰdẽ
eccłie procegit᷑. atq incessabili eura munitur:
nec uidelicet uita fidesq electorũ. ueretica se¬
ditione corrũpi. ne falsorũ catholicorũ impro¬
bitate fedari. necẽptantium uitiorũ sorde acta¬

Expanded text:
c habere terminum, aurum vero prae sui claritate teris pretiosius metallis. Quid in quinquaginta circulis aureis, nisi perpetua claritas et clara perpetuitas summae quietis exprimitur? Mordentque cortinarum ansas circuli, ut unum ex omnibus tabernaculum fiat, cum superni gloria regni puris fidelium mentibus sese ita infundit, ut tali glutine salutiferae inspirationis, una ex utroque populo, imo ex omnibus electis Christi Ecclesia perficiatur. dum tectum tabernaculi. Hic locus in sequentibus ita repetitur: Fecit et saga undecim de pilis caprarum, ad operiendum tectum tabernaculi. Saga ergo, quibus operitur tabernaculum, rectores sunt Ecclesiae sanctae, quorum industria ac labore decus ejusdem Ecclesiae protegitur, atque incessabili cura munitur, ne videlicet vita fidesque electorum haeretica seductione corrumpi, ne falsorum catholicorum improbitate foedari, ne tentantium vitiorum sorde atta
Abbreviated transcription (Latin):
procentũ poni preceptũ est. Iãoq quantu ad
fonna oꝑis ipsius ꝑtinet. ibi magis opulerat
geminato sagorũ munimento: ubisolida pa¬
nietis firmicas aberat. At uͦ mistice infronte
tecti sextu sagũ duplicat᷑: cũ om̃s quiscano
semꝑ ec̃ uiuendũ incelligant.

Expanded text:
protentum poni praeceptum est: ideoque quantum ad protentum poni praeceptum est: ideoque quantum ad formam operis ipsius pertinet, ibi magis opus erat geminato sagorum munimento, ubi solida parietis firmitas aberat. At vero mystice in fronte tecti sextum sagum duplicatur, cum omnes qui sanctam semper esse vivendum intelligant.
Abbreviated transcription (Latin):
dumi incrauerunt: uno om̃s denatio te nu¬
crem̃ saga antiquis popti dei magistris apte
cõparane᷑. uel quia mosayte tantum legio sa¬
cramenta predicabant: quaniutis euanglies¬
uericatis archana predicebant: uel quia in
qumnq mundi huiꝰ etatib uitam ducebant
Iaser dust sagis possunt ñ in conuenient noui
utamenti doctores accipi. quia uidelicet om¬
na que diuina scriptura in sex etatib seule
facta siue dicta refert. inadiutoriũ siue exem¬
olu sue predicationis spiitalit̃ intellec tar
alsumuint. quia passionẽ dm̃cam ꝑ qũa mun¬
dus sexta sabbati redemptꝰ est. palam lius au¬
aidib credendam conficendãꝙ pronan ei¬
ant: ac ꝑhuiꝰ a modi sacramentũ cossal¬
uari posse concestant᷑. Unde recte prccipit
sertum sagũ infronte tecti auplicat. ꝓ pde
confelsionem uidelicet & imitationẽ eiusdẽ
cem tecti in gressũ cab̾nacłi dicit: ubi nonta¬
bulas ut supta breuit̃ adiximus.s. colũmnas
&e ueetem ab angło cabulatũ usq ad angulũ

Expanded text:
intraverunt, uno omnes denario remuetenim saga antiquis populis Dei magistris, apte comparantur, vel quia Mosaicae tamen legis sacramenta praedicabant, quamvis et evangelicae arcana praedicebant; vel quia in quinque mundi aetatibus hujus vitam ducebant. In sex autem sagis possunt non inconvenienter Novi Testamenti doctores accipi, quia videlicet omnia quae divina Scriptura in sex aetatibus saeculi facta, sive dicta refert, in adjutorium atque exemplum suae praedicationis spiritualiter intellecta assumunt; quia passionem dominicam, per quam mundus sexta sabbati redemptus est, palam suis auditoribus credendam confitendamque pronuntiant, ac per hujus solummodo sacramentum eos salvari posse contestantur. Unde recte praecipitur sextum sagum in fronte tecti duplicari, propter confessionem videlicet et imitationem ejusdem tem tecti ingressum tabernaculi dicit: ubi non tabulas, ut supra breviter diximus, sed columnas et vectem ab angulo tabularum usque ad angulum
Abbreviated transcription (Latin):
puient eiceti. non alia qua futare sꝑcl aeme¬
mona societatis ae paens ee diseretos. anmae
uita cepcibi siues locis xp̃i famuios una
facit pietate concordes. Bene etiam dicitut
qd ansas cotine inucraꝙ parte habere ndũ
uidelieet prorimal sibi ex utroꝙ latere corti¬
nas singłe queq cortine qualis extensis hine
cea ue brachiis amplecterent: Quia nimirũ
nccosse ẽ. ut om̃s fideles & eos uidelicet qut
nos mep̃o precesserunt. et eos qun secutosu¬
obun srcere pietatis ulnis amplectamur
& illos qui erudiebant nos inxp̃o. &e quos
ipsi eõo donante exudiumꝰ uno oms mpo¬
tlarũ ad supiora tendebat. ta itꝰ ĩstiꝑiorib uarra¬
co sue picture flore refulgebant: it ned̃a sa qͥ sẽ parit
cotinas de sererent. Quarũ instar nos docet ce
Oroficientes nobiscũ indei seruitio fidelelmo¬
nicis eemplisq iuuare: & in quacuq uirtu¬
Re proticere pocuerimus. Similis eiꝰdẽ uuirtu¬
tis consores digna untutib ueneratione

Expanded text:
uam futura spes ac memoria societatis ac pacis quae discretos in hac vita temporibus sive locis Christi famulos una facit pietate concordes. Bene etiam dicitur, quod ansas cortinae in utraque parte haberent, ut videlicet proximas sibi ex utroque latere cortinas, singulae quaeque cortinae, quasi extensis hinc et inde brachiis, amplecterentur. Quia nimirum necesse est, ut omnes fideles, et eos videlicet qui nos obviis sincerae pietatis ulnis amplectamur; et illos qui nos erudiebant in Christo, et quos ipsi Christo donante erudimus, uno omtabularum ad superiora tendebant, ita intus in superioribus variato suae picturae flore refulgebant, ut nequaquam eas quae cortinas desererent. Quarum instar nos docet, et proficientes nobiscum in Dei servitio fideles, monitis exemplisque juvare, et in quacunque virtute proficere potuimus, similiter ejusdem virtutis consortes, digna virtutibus veneratione
Abbreviated transcription (Latin):
nam fidiei e sacramentorũ celestice gceior¬
none geriturꝰ nequaqũa abimnce diuer¬
som spari &e in dissimili habent om̃s ue¬
nuatis giã conexũ. T erminũ quooe uice
composalis. cuncti umꝰ eiusdẽq lpernabe¬
mus cesditudine cõmune : cũ ita in more
selos claudimus. ut ꝑcepto prius uiatieo
mstrii celestis cuꝰ nos mucra inuenien¬
aos uita atq in hac ꝑpetuo mansuros
ẽẽ confidamus.
uisiq̃uagenas anlulas cortina habe¬
uit inutraq parte ita inserds. ut
ansa concra ansam ueniat: & altera aleeri
possit aptari. Legimius qui quage suiẽ¬
annum inlege iubeleũ hoc ẽ diittentẽ
iue mitiatũ iussum ẽẽ uocari.: inquo
ominis dopłs abumuerso labore terreq
esccret: &e ommũ debita solui deberent
eemnouo cestamento scimus grãm sc̃i¬
sip̃e aie pentecostes. hoc ẽ quinquagesimo
aniee resurrectionis inapłos suꝑuenisse
atqs imitia nascentis cecłie suo consecrale
aduentu. Unee constat eo numero uelgĩam¬

Expanded text:
nem fidei et sacramentorum coelestium perceptionem geritur, nequaquam ab invicem diversum, sed pari et indissimili habent omnes veritatis gratia connexum. Terminum quoque vitae temporalis cuncti unius ejusdemque spei habemus certitudine communem, cum ita oculos in morte claudimus, ut percepto prius viatico mysterii coelestis, citius nos in vera inveniendos vita, atque in hac peesse confidamus. Quinquagenas ansulas cortina habebit in utraque parte ita insertas, ut ansa contra ansam veniat, et altera alteri possit aptari. Legimus quinquagesiannum in lege jubilaeum , hoc est dimittentem sive initiatum jussum esse vocari, in quo omnis populus ab universo labore terrae quiesceret, et omnium debita solvi deberent. Et in Novo Testamento scimus gratiam Spiritus sancti Pentecoste, hoc est quinquagesima Dominicae resurrectionis in apostolos supervenisse , atque initia nascentis Ecclesiae suo consecrasse adventu. Unde constat eo numero, vel gra
Abbreviated transcription (Latin):
longitudine cubitos .xxx. inlatitudine qua¬
tuor habentia: quia sũmi illi predicatores qͥ
uitam fidelium suis ex hortationib & inter¬
cessionib cotidiana sollicitudine. uigiliis.
ieiumis. sua nuditate protegunt: sese quidẽ
humilit̾ ipsi concẽplata suꝑne puritatis excel¬
lentia peccatores proficentur. qui tam̃ quan¬
cum adhumane modũ ꝑfectionis attinet:
mundi int̃ homines ac sublimes apparent
E qua erit mensura lagorũ omniũ eq̃b
quisꝙ unges seosum & sex ibi mutuo copu¬
ais. staut sextum sagum infronte det. duo¬
alei. una etit mensura la goulomnle. quia
abuira una ẽ fides inqua cota saluat᷑ eocliauna

Expanded text:
longitudine cubitos triginta, in latitudine qualongitudine cubitos triginta, in latitudine quatuor habentia: quia summi illi praedicatores, qui vitam fidelium suis exhortationibus et intercessionibus quotidiana sollicitudine, vigiliis, jejuniis, sua nuditate protegunt, sese quidem humiliter ipsi contemplata, supernae puritatis excellentia peccatores profitentur. Qui tamen quantum ad humanae modum perfectionis attinet, mundi inter homines ac sublimes apparent: Aequa erit mensura sagorum omnium, e quibus quinque junges seorsum, et sex sibi mutuo copulabis, ita ut sextum sagum in fronte tecti duplices. Una erit mensura sagorum omnium, quia nimirum una est fides in qua tota sa
Abbreviated transcription (Latin):
in laude sponse diceret᷑: capillitui sicut grer
caprarũ. Saga gͦ que scõs predicatores insinu¬
ant & cilicina sunt et undecim: quia quostu¬
diosius fide corda purificant. eo plura inquib
se ipsos reprehendant inueniunt. Unde hu¬
ꝯmilit̃ fatent᷑: quia in multis offendimꝰ om̃s:
& si dixerimꝰ qm̃ peccatũ ñ habemus: ipsi nos
seducimus. et ueritas innobis nonẽ. Quorũ
tamen corda quande sint ꝑfectionis. sequen¬
dia uerba mistice declarant. quib dicitur.
Congitudo sagi uniꝰ habebit .xxx. cubitoᷤ.
& latitudo quatuor. Ecce hic longitudinis
& hunc tercio multiplicatũ: quo patenter
insinuat᷑ uirtus eorũ qui decalogũ legis infi¬
de scẽ trimitatis que ꝑdilectionẽ oꝑat᷑ ꝑfici¬
unt: qua uidelicet ꝑfectione in hac dũ taxat.
uita nulla poterit ẽẽ sublimior. Habes & lati¬
tudinis quatuor cubitos: quo amplitudinẽ
ri prediximus. Oꝑiunt gͦ tectũ tabernacu¬
li saga.xi. & hec de pilis facta caprarũ: s in

Expanded text:
in laude sponsae diceretur: Capilli tui sicut grex caprarum . Saga ergo, quae sanctos praedicatores insinuant, et cilicina sunt et undecim; quia quo studiosius fide corda purificant, eo plura in quibus seipsos reprehendant, inveniunt. Unde humiliter fatentur: Quia in multis offendimus omnes : et Si dixerimus, quoniam peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est . Quorum tamen corda quantae sint perfectionis, sequentia verba mystice declarant, quibus dicitur: Longitudo sagi unius habebit triginta cubitos, et latitudo quatuor. Ecce hic longitudinis et hunc tertio multiplicatum: quo patenter insinuatur virtus eorum qui decalogum legis in fide sanctae Trinitatis quae per dilectionem operatur, perficiunt; qua videlicet perfectione, in hac duntaxat vita, nulla esse poterit sublimior. Habes et latitudinis quatuor cubitos, quo amplitudinem ri praediximus. Operiunt ergo tectum tabernaculi saga undecim, et haec de pilis facta caprarum, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
penditur: profecto quasi una decem corti¬
narum conexio tab̾nacłm dñi condecorat.
Ansulas iacinetinas inlaterib ac sum¬
lons aerii est. celestium bonorũ significado¬
n congruere. Ansulis g iacinctims eortine
maee copulant᷑: eũ unicaspes sugoe Ueaui¬
auuinis omma ꝑ orbem corda elcetorul iru
mentsemq deuotione comungit. Nae un¬
Rieet anfule apte dicunt. quia ñsolum
mlaterib eortinaris uerum etiam insĩ¬
nitatib hoc ẽ extremis terminis anguloꝵ¬

Expanded text:
enditur, profecto quasi una decem cortinarum connexio tabernaculum Domini condecorat. Ansulas hyacinthinas in lateribus ac sumloris est, coelestium bonorum significationi congruere. Ansulis ergo hyacinthinis cortinae invicem copulantur, cum unica spes supernae beatitudinis omnia per orbem corda electorum in una eademque devotione conjungit. Quae videlicet ansulae apte dicuntur, quia non solum in lateribus cortinarum, verum etiam in summitatibus, hoc est extremis angulo
Abbreviated transcription (Latin):
nuocans illud mara hoc ẽ amaricu duxe.
÷ mtmuraiut popłs contia moysen dicens.
Auobibemis: At ille clamauit ad dnm.
nbro oecuirit heremꝰ inqua trib dieb ingie¬
aidites non habent aquã & ꝑuenerunc
pfonte mara. qui examaritudine nom̃ ac¬
ceost. Murmurat popłs uidens aquas oe
uorare non sustinens. Mittit lignũ moy
y maquas: & facte st̃ dulces. Incellige ama
aquas occidentis litcere. et legis habere fi¬
curam: quib si immictit̃ confessio crucis. &
pasions añice sacram̃tum iungat᷑: cunceł¬

Expanded text:
 amaritudinem. Et murmuravit populus contra Moysen dicens: Quid bibemus? At ille clamavit ad Dominum, Rubro occurrit eremus, in qua tribus diebus ingredientes non habuerunt aquam; et pervenerunt ad fontem amarum, qui ex amaritudine nomen accepit. Murmurat populus videns aquas, et potare non sustinens, mittit lignum Moyses in aquis, et factae sunt dulces. Intellige amaras aquas occidentis litterae et Legis habere figuram, quibus si immittatur confessio crucis et passionis Dominicae sacramentum tingatur, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
surgemꝰ. tc̃ purissim ħẽ ab õib carnalł ꝯcupĩcentiȩ ui¬
tus &r corruptionib inquib maxime luxu¬
ria regnat expoliati.
reuit gͥ puer. & ablactatus ẽ. fecitq abra¬
ham grande conuiuiũ indie ablactationis
eius.Merito querit᷑ curabrabã nec die quana¬
tus ẽ ei filiꝰ nec die qua circuncisus est. s die
quo ablactatus ẽ. epulũ fecit. Quod nisi ad
aliquã spũalẽ significationẽ referat᷑: nulla
solutio questiomis ẽ. tunc scilicet ẽe debere
dicit apłs. lac uobis potũ dedi ñ escam. ñdũ
eñi poteratis s nec ad huc potestis. eftis enĩ
adhuc carnales.
ũq uidisset sara filiũ agar egyptie lu¬
dentẽ cũ ysaac: dirit ad abrahã. Eice ancil

Expanded text:
surgemus: tunc purissimi, hoc est omnibus carnalis concupiscentiae visurgemus: tunc purissimi, hoc est omnibus carnalis concupiscentiae vitiis et corruptionibus, in quibus maxime luxuria regnat, exspoliati. Crevit igitur puer et ablactatus est: fecitque Abraham grande convivium in die ablactationis ejus. Merito quaeritur cur Abraham nec die quo natus est ei filius, nec die quo circumcisus est, sed die quo ablactatus est, epulum fecerit. Quod nisi ad aliquam spiritualem significationem referatur, nulla solutio quaestionis est, tunc scilicet esse debere dicit Apostolus: Lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis, sed nec adhuc potestis; estis enim adhuc carnales . Cumque vidisset Sara filium Agar Aegyptiae ludentem cum Isaac, dixit ad Abraham: Ejice ancillam
Abbreviated transcription (Latin):
ane qura scds liber
expositionis genese¬
os abeoloco incipie¬
bat. quo post expul¬
sionẽ ade deparadi
uisse describitur at¬
q inhistoria abimelech
inqua sara laudat᷑. ad calcẽ usq ꝑductus
est: congruũ ẽẽ arbitror qd terciꝰ liber meo
loco incipiat ubi filiꝰ ꝓmissionis abrahe
patriarchȩ concessus est: cuiꝰ ꝑsona ipsius
tipũ teneret qui mriginalis peccati uincła
dissolueret. & humanũ genus decori pristi
colonũ suum reuocaret.
& circuncidit eum octauo die. sicut prece¬
perat ei ds. Circuncisionis tipus acfigura
nis ac sp̃s. Et prophia est nascituri de hoc se¬
mine saluatoris qui nos inpresenti ꝑbaptis¬
mortis ipsius corruptione inet̃nũ liberaret.
Octauũ aũt numerũ resurrectionis głe con¬
uenire pene omnib claret. Nam & dñs oc¬
taua die hoc ẽ post septimã sabbatiiurrex. &¬
nõ pꝰ sex hꝰ scłi etates. ⁊ septimã sabbi. animaꝵ. qͣ nẽ
interim in hac uita g̾it᷑. quasi ocꝰtauo tẽpore

Expanded text:
ane quia secundus liber expositionis in Geneseos ab eo loco incipiebat, quo post expulsionem Adae de paradivisse describitur, atque in historia Abimelech in qua Sara laudatur, ad calcem usque perductus est, congruum esse arbitror, quod tertius liber in eo loco principium sumat ubi filius promissionis Abrahae patriarchae concessus est, cujus persona ipsius typum teneret, qui originalis peccati vincula dissolveret, et humanum genus decori pristincolonum suum revocaret. et circumcidit eum octavo die sicut praeceperat ei Deus. Circumcisionis typus ac figura nis et spiritus, et prophetia nascituri de hoc semine Salvatoris, qui nos et in praesenti per baptismortis ipsius corruptione in perpetuum liberaret. Octavum autem numerum, resurrectionis gloriae convenire, pene omnibus claret. Nam et Dominus octavo, hoc est post septimam sabbati re sex hujus saeculi aetates et septimam sabbati animarum, quae nunc interim in alia vita geritur, quasi octavo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ questio dissoluat᷑. Nec mouere debet
quomͦꝰ puteũ quẽ fodãt abrahã nesciebat
agar. si ante ẽ ille fossus quã illa expulsa. Bie
adomo inqua cũ suis habitabat puteũ fo¬
deret quẽ illa nesciret.Dupplex aut̃ cau¬
sa est.cur ita appellatus sit. Siue quͥa septẽ
annas abimelech de manuabrahȩ acceꝑit.
septẽ enĩ dicunt᷑ sabe. siue qd̾ ibi urauerint.
quia &e iuramentũ sabee similit̃ appellat᷑.¬
Notandũ aut̃ ex priorib & expresenti loco.
yfaac nonsit natus adquercũ mã¬
bre siue inaulone manre. ut inhebreo
habet᷑. s ingeraris ubi & bersabee usq
hodie oppidũ est. quȩ prouincia ante non
grande tempus exdiuisione presidium
palestine salutaris est dicta. Huiꝰ reitestĩ
est scriptura quȩ ait. Et habitauit int̾

Expanded text:
onem quaestio dissolvatur. Nec movere debet, onem quaestio dissolvatur. Nec movere debet, quomodo puteum quem foderat Abraham, nesciebat Agar, si ante est ille fossus quam illa expulsa. Valda domo in qua cum suis habitabat puteum foderet quem illa nesciret. Duplex autem causa est cur ita appeagnas Abimelech de manu Abrahae susceperit, Septem enim dicuntur Sabee; sive quod ibi juraverint, quia juramentum Sabee similiter appellatNotandum autem et ex prioribus et ex praesenti loco, quod Isaac non sit natus ad quercum Mambre, sive in Aulone Mambre, ut in Hebraeo habetur, sed in Geraris, ubi et Bersabee usque hodie oppidum est: quae provincia ante non grande tempus ex divisione praesidium Palestinae, saltestis est, quae ait: Et habitavit
Abbreviated transcription (Latin):
lech pactũ fecit abrahã. & appellatus est
puteus quẽ fodit puteus uirationis. quo
mͦ congruat ueritati. Agar eñi de domo¬
abrahe expulsa cũ filio. uxta pudeũ sicut
dictumẽ uirationis errabat. qui ualde postea
abimelech iurauerunt qd̾ ñdũ utiq factũ
erat: cũ de domo abrahe agar cũ filio fuisset ex¬
iurationis: An factũ iam fuisse intelligen¬
dũ est: & ꝑ recapitulationẽ postea cõme¬
moratũ qd̾ egit abtaham cũ abimelech:
Nisi forte quilonge postea librũ scripsit
ex nomine putei iurationis appellauit
regionẽ. inqua cũ filio mat̾ errabat: Tan¬
quã diceret. Errabat in illa regione:ubi
puteus uirationis factus est. Quanius post¬
ea puteus sit factus: s longe ante ȩtatẽ scrip¬
toris. Sic aũt appellabat᷑ puteus cũ liber
scriberet᷑: nom̃ tenens antiquũ qd̾ imposue¬
rat abraham. Siaũt iste ẽ puceus quẽ aꝑtis
ocłis iudit agar. nicħ restat ut ꝑ recapitulati¬

Expanded text:
lech pactum fecit Abraham, et appellatus est lech pactum fecit Abraham, et appellatus est puteus quem fodit, puteus jurationis, quomodo congruat ueritati. Agar enim de Abrahae domo expulsa cum filio iuxta puteum, sicut dictum est, iurationis errabat, qui ualde postea Abraham iurauerunt, quod nondum utique factum erat, cum de domo Abrahae Agar cum filio fuisset exiurationis? an factum iam fuisse intellegendum est et per recapitulationem postea commemoratum quod egit Abraham cum Abimelech ? nisi forte qui longe postea librum scripsit ex nomine putei iurationis appellauit regionem, in qua cum filio mater errabat, tamquam diceret: errabat in illa rputeus jurationis factus est, quamvis puteus postea sit factus, sed longe ante aetatem scriptoris. Sic autem appellabatur puteus cum liber scriberetur, nomen tenens antiquum, quod imposuerat Abraham. Si autem iste puteus, quem apertis oculis vidit Agar, nihil restat ut per recapitulati
Abbreviated transcription (Latin):
Eodẽ tempore dixit abimelech. &e phicol
princeps exercitus eius adabrahã. Ds̃ tecũ
est. in omnib quȩ agis. Iura gͦ ꝑ dnm̃ ne no¬
ceas michi. & posteris meis. stirpiq meȩ: sed
iuxta miscdiam quã feci tibi. facies mͥ & t̃re
inqua uersatus es aduena. Dixit abraham.
Ego iurabo. Et increpauit abimelech pro
putco aque quẽ ui abstulerant serui illius.
Respondit abimelech. Hesciui quis fecerit
hanc rem: s &e tu ñ indicasti michi. o ego
ñ audiui pret̃ hodie. Tulit gͥ abrahã oues
&e boues. & dedit abimelech. ꝑcusseruntq
ambo fedus. Et statuit abrahã septẽ agnaᷤᷤ
gregis. seorsum. Tui dixit abimelech. Quid
sibi uolunt septẽ annȩ iste quas stare fecisti
seorsũ: At ille. Septẽ inquit annas accipi¬
es demanumea. ut sint intestimo. num
michi quia fodi puteũ istũ. Iccirco
uocatus ẽ locus ille bersabee.quia ibi
ut̾q iurauit. & iniert̃ fedus ꝓ puteo iura¬
menti. Queti pocest quando cũ isto abime¬

Expanded text:
eodem tempore dixit Abimelech et Fichol princeps exercitus eius ad Abraham Deus tecum est in universis quae agis iura ergo per Dominum ne noceas mihi et posteris meis stirpique meae sed iuxta misericordiam quam feci tibi facies mihi et terrae in qua versatus es advena dixitque Abraham ego iurabo et increpavit Abimelech propter puteum aquae quem vi abstulerant servi illius respondit Abimelech nescivi quis fecerit hanc rem sed et tu non indicasti mihi et ego non audivi praeter hodie tulit itaque Abraham oves et boves et dedit ambo foedus. Et statuit Abraham septem agnas gregis seorsum. Cui dixit Abimelech: Quid sibi volunt septem agnae istae, quas stare fecisti seorsum? At ille, Septem, inquit, agnas has accipies de manu mea, ut sint mihi, quoniam ego fodi puteum istum. Idcirco vocatus est locus ille Bersabee, quia ibi uterque juravit, et inierunt foedus pro puteo juramenti. Quaeri potest quando cum isto Abime
Abbreviated transcription (Latin):
tib uideat᷑ asꝑum suꝑ puero. ce suꝑ ancilla
tua. Omnia quȩ dixerit tib fara audiuo¬
cẽ eius. quia inysaac uocabit᷑ tibi semen.
S ce filiũ ancillȩ faciam ingentẽ magnã.
quia semen tuũ est. Queritur sara dicen

Expanded text:
tibi videatur asperum super puero et super ancilla tua; omnia que dixerit tibi Sara, audi vocem eius, quia in Ysaac vocabitur tibi semen. Sed et filium ancille faciam in gentem magnam, quia semen tuum est". Angelus
Abbreviated transcription (Latin):
uit agar dicens. surge &e tolle puerũ quia
ingentẽ magnã faciam eũ. hoc significa¬
bat siue qd̾ copiosius iudeoꝵ popłs eẽt reg¬
naturus in scło. siue quia cȩlestis regni glo¬
riam.consecuturi essent: qui exeis in xp̃o¬

Expanded text:
lus Domini Agar, dicens: Surge, tolle puerum, quia lus Domini Agar, dicens: Surge, tolle puerum, quia in gentem magnam faciam eum, hoc significabat, sive quod copiosius Judaeorum populus esset regnaturus in saeculum; sive quia coelestis regni gloriam consecuturi essent qui ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
nagogã cũ popło suo expulsã de terra sua.
sine sacrificio ee sine sacerdotio. intoto orbe
tenrarũ errare. et uiam que xp̃c est penitus
ignorare. Qd filius siti deperit: oftendit¬
tem. Qd uͦ filiũ sitimorientẽ subarbore ꝓ¬
iecit. ee sie demonstrante angło aspieit fon¬
tẽ: significabat quosdã exeo popło adũbrã
erucis ligni refugium petituros. Qd̃ exela¬
mans puer plorat & exaudunit eũ ds̃. &e sic de¬
monstrante angło aspicit fontẽ. hoc ꝓillis
dicit. qui ex iudeis ad xp̃m conu̾tunt᷑. & flen¬
tes retro actos errores exaudiunt᷑. reseratisq
ocłis cordis uident fontẽ aquȩ uiuȩ. idẽ xp̃m¬
filiũ dei uiui quidicit. Ego sũ fons aquȩ ui¬
ue. quisitit ueniat ad me ae bibat. Unde ce¬
ilinael exauditio int̾pretat᷑. Angłs autem
iste similitudo est helie ꝑquẽ popłs iste est
crediturus. sicut ꝑmalachiam dr. Ecce ego
mittã uob̾ heliam qͥ cõuertet corda patrũ

Expanded text:
nagogam cum populo suo expulsam de terra sua nagogam cum populo suo expulsam de terra sua sine sacerdotio et sacrificio in toto orbe terrae, et vitam, quae est Christus, penitus ignorare. Quod filius illius siti deperit, ostenditem. Quod autem filium morientem siti sub arbore projecit, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, significabat quosdam ex eo populo ad umbram ligni crucis refugium petituros. Quod exclamat puer plorans, et exaudivit eum Deus, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, hoc pro illis dicitur qui ex Judaeis ad Christum convertuntur, ac flentes retroactos errores exaudiuntur, reseratisque oculis cordis vident fontem aquae vivae, id Filium Dei, qui dicit: Ego sum fons aquae vivae; qui sitit veniat et bibat. Unde Ismahel exauditio interpretatur. Angelus autem iste similitudo est Eliae, per quem populus iste est crediturus, sicut per Malachiam dicitur: Ecce ego mittam vobis Eliam, qui convertat corda patrum
Abbreviated transcription (Latin):
sortẽ cultorib xp̃i. nec cũ filio nobil idest
ũ eiceret gͥ abraham agar de domo.
accepit panẽ &e utrẽ aque oe dedit agar. s
imposuit suꝑ humeros eius infantẽ & dinl¬
sit cam. Exiens aũt agar errabat in soltil¬
die. & cũ monentẽ siti filiũ proiecisset sub
arbore: apparuit ei angłs dñi. & potauit fili¬
umsuũ. Quid gͦ significat qd̾ exiens agar in¬
fantẽ in humeris suis imposuit. nisi qd̾ pecca¬
tor popłs & infipiens ceruicẽ matris suȩ sina¬
goge grauauit dũ dixit. Sanguis eiꝰ suꝑ nos.
&e suꝑfilios nros: Panes aũt hoc indicabant.
qd uetus sacerdotiũ panes propositionis sic̃
cabatur defectura. siue doctrina eoꝵ e arna¬
lis.inpelle mortua clausa. idẽ incarne uete¬
ris hominis preuaricationis sententia dãp¬
nata. que nec refrigeriũ prestat. nec sitim sa¬
tiat. s estu tepida. uomitũ facit. Qd̃ uͦ errat
agar insolitudine cũ filio suo. significat si¬

Expanded text:
sortem Christianorum, nec cum filio nobili, id est sortem Christianorum, nec cum filio nobili, id est ur ejiceret Abraham Agar de domo, accepit panes et utrem aquae, et dedit Agar, et imposuit super humeros ejus infantem, et dimisit eam. Exiens autem Agar, errabat in solitudine, et cum morientem siti filium projecisset sub arbore, apparuit ei angelus Domini, et um suum. Quid ergo significat, quod exiens Agar, infantem in humeros suos imposuit, nisi quod peccator populus et insipiens cervicem matris suae synagogae gravavit, cum dixit: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros ? Panes autem hoc indicabant, quod vetus sacerdotium panes propositionis, sicut cabatur defectura: sive doctrina eorum carnalis in pelle mortua clausa, id est, in carne veteris hominis praevaricationis sententia damnata, quae nec refrigerium praestat, nec satiat sitim, sed aestu tepido vomitum facit. Quod vero errat Agar in solitudine cum filio suo, significat Sy
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendũ ꝓiectũ ẽẽ ñ aportante. s ut fit
abanimo tanquã moriturũ. Neq eñĩ qd̾ seͥp¬
tũ est proiectussum a facie ocłorũ tuoꝵ portabit
quihoc dixit. Et est incotidiano loquend
usu cũ proiett᷑ aliquis ab aliquo cũ quo erat.
ne abillo uideat᷑ aut cũ illo maneat. Intelli¬
gendũ est aut̃ qd̾ scriptura tacuit. ita discesis¬
se matrẽ afilio ut puer ignoraret quomater
abierit. & cam insiluestrib stirpib latuisse.
ne filiũ sici deficientẽ uideret. Iile etiã illa
ꝑdita. eo loco ubi solus remanserat fleuit:
antea sara uoluit maritũ de ancilla susci¬
pere filiũ. aut cur nunc cũ matre iubet ex¬
pelli. Qd ñ zelo fecit accensa: s misteno
prophiȩ cõpulsa. Agar quippe scđm qđ al
figurabat᷑. priorẽ popłm inseruitutẽ pecca¬
torum generatũ ĩ domo sare. idẽ eccłie
ñ manere inet̾nũ. neq ẽẽ heredem uel con¬

Expanded text:
intelligendum projectum esse non apportante, sed ut fit intelligendum projectum esse non apportante, sed ut fit ab animo, tanquam moriturum; neque enim quod scriptum est: Projectus sum a facie oculorum tuorum , portabatur qui hoc dixit; et est in quotidiano loquendi usu, cum projicitur aliquis ab aliquo cum quo erat, ne ab illo videatur, aut cum illo maneat. Intelligendum est ergo, quod Scriptura tacuit, ita discessisse matrem a filio, ut puer ignoraret quo mater abierit, et eam in silvestribus stirpibus latuisse, ne filium siti deficientem videret. Ille autem in ilperdita, eo loco ubi solus remanserat, flevit? antea Sara voluit maritum de ancilla suscipere filium; aut cur nunc cum matre jubet expelli domo, quod non zelo fecit accensa, sed pro mysterio prophetiae compulsa. Agar quippe secundum Apfigurabatur, priorem populum in servitute pectorum generatum, in domo Sarae, id est Ecclesiae, non manere in aeternu