comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gat. & inimicꝰ seuiendo cirtam uolans. innullo ut̃m
uiã nanciscam᷑ ad dissociandã unanimitatẽ quã sub¬
repat. Prefatũ qͦq ep̃m dũ fructũ animarũ quẽ desi¬
deramus dõ nr̃o ipso qͦq suffragante facere senserimꝰ.
qͥcqͥd post hoc deeiꝰ ꝑsona ur̃oq desiderio cordi nr̃o in¬
spiratio diuina ministrauerit faciamus. Correptio¬
curalitanȩ eccłȩ clerici disciplinã sui refugientes ep̃i
contra eũ solatiũ tuȩ defensionis exqͥrant. atq ꝑhoc
illi qđ dici graueest contuma ces existant. Iuã rem
siita. ẽ: om̃ino dure suscepimus Dicat᷑ etiã qđ suȩ actus
ubi nom̃ deder̾ militię. inueniant᷑ extranei᷑ Experientia
itaq tua. nihil deinceps tale aliqͥd facere p̃sumat Sedsi
ciuusquã cleriei ut assolet culpe potius sed int̾cessor accedat.¬
ut hac ꝓuisione & poscendi feras auxiliũ. & iura ꝓpositi

Expanded text:
gat, ut inimicus saeviendo circumvolans in nullo vestrum gat, ut inimicus saeviendo circumvolans in nullo vestrum viam nanciscatur ad dissociandam unanimitatem qua subrepat. Praefatum quoque episcopum dum fructum animarum, quem desideramus, Deo nostro, ipso quoque suffragante, facere senserimus, quidquid post haec de ejus persona vestroque desiderio cordi nostro inspiratio divina ministraverit, faciemus. aralitanae Ecclesiae clerici, disciplinam sui refugientes episcopi, contra eum solatium tuae defensionis exquirant, atque per hoc illi, quod dici grave est contumaces existant. Quam rem, si ita est, omnino dure suscepimus. Dicitur etiam quod suae actus ubi nomen dederunt militiae inveniantur extranei. Experientia itaque tua nihil deinceps tale aliquid facere praesumat; sed si cujusquam clerici, ut assolet, culpae casus eut hac provisione et poscenti feras auxilium, et jura praepositi
Abbreviated transcription (Latin):
sacros misterio debitos clericos aut laicos ad agapem
ordini fiat iniuriã. De clerius comãrelaxantib¬
iqͥs dericus indemoliendis sepulcris fuerit dep̃hensus
quia facinꝰ hoc ꝓsacrilegio legib publicis sanguine uin¬
dicat᷑ oportet canonib intali scelere ꝓditũ. adericatꝰ
ordine submoueri : & penitentiȩ triennio deputars¬
uestim̃tis ł calciam̃tis etiã eis nisi qͥ religionẽ deceant
cium directa a uobis dilatio patefecit: quẽ qm̃ ita istis
inpaucis dieb exꝑti. ut eũ cardinalẽ habere desidere¬
tis ep̃m gratulam̃. S qr sũmis in reb citũ ñ oportet. ẽẽ.
consiliũ.: & nos qͥd fiendũ sit matura subinde xp̃o adiu¬
uante deliberatione disponimꝰ: & nob meliꝰ tractũ tẽpo¬
re qualẽ se exhibeat innotescit Idõq filii dilectissimi
p̃dicto uiro si eũ diligitis oboedite. deuotisq ad eum
mentib occursione pacifica conuenite. quatinꝰ ita
uos ad alterutrũ dilestio mutuȩ haritatis adstrin¬

Expanded text:
sacro ministerio deditos clericos aut laicos ad agapem ordini fiat injuria. In ecclesiis prandiis clericus in demoliendis sepulcris fuerit deprehensus, quia facinus hoc pro sacrilegio legibus publicis sanguine vindicatur, oportet canonibus in tali scelere proditum a clericatus ordine submoveri et poenitentiae triennio deputarvestimenta vel calceamenta eis etiam nisi quae religionem deceant cium, directa a vobis relatio patefecit. Quem quoniam ita estis in paucis diebus experti, ut eum cardinalem habere desideretis episcopum, gratulamur. Sed quia summis in rebus citum non oportet esse consilium, et nos quid fiendum sit matura subinde, Christo adjuvante, deliberatione disponimus, et vobis melius tractu temporis qualem se exhibeat innotescit. Ideoque, filii dilectissimi, praedicto viro, si eum vere diligitis, obedite, devotisque ad eum mentibus occursione pacifica convenite, quatenus ita 575 vos ad alterutrum dilectio mutuae charitatis astrin
Abbreviated transcription (Latin):
aiotis quoq uirginib nisi aut in epiphania
aut in albis paschalib aut in apłoꝵ natalicus sacrũ¬
languore correptis. ne sine hoc munere descło ex¬
eant. implorantib non negetur Uẽt alle nei ÷¬
raptor aliqͥs formidat᷑. ł si etiam aliqͦ mortis pericu¬
lo scrupulo compuncta fuerit. nen uelata mori¬
atur : aut exigentib parentib aut his ad quoꝵ
curã ꝑtinet uelauerit uirginẽ. seu uelauit ante

Expanded text:
otis quoque virginibus nisi aut in Epiphania aut in Albis paschalibus, aut in apostolorum Natalitiis, sacrulanguore correptis, ne sine hoc munere de saeculo exeant, implorantibus non negetur. CAP. CXC. Ante raptor aliquis formidatur, vel si etiam aliquo mortis periculoso scrupulo compuncta fuerit ne non velata moriatur, aut exigentibus parentibus aut his ad quorum curam pertinet, velaverit virginem seu velavit ante
Abbreviated transcription (Latin):
enda uicissitudo .ẽ. Iuicunq gͦ fideliũ defacultatib
suis ȩccłȩ aliqͥd deuotione ꝓpͥa c̃tuler̃: si forte ipsi aut
fili eoꝵ redacti fuerint adinopiã. ab eadẽ eccła suf¬
fragiũ uitȩ ꝓtẽporis usuꝑcipiant Si enĩ dericis ł mo¬
nachis seu peregrinis aut qͥb libet necessitatẽ patien¬
tib prosolo religionis intuitu inusũ resȩcł asticȩ lar¬
giunt᷑. qͣntomagis his consulendũ.ẽ. qͥb retributio
iusta debet᷑¬

Expanded text:
icissitudo est. Quicunque ergo fidelium de facultatibus suis ecclesiae aliquid devotione propria contulerint, si forte ipsi aut filii eorum redacti fuerint ad inopiam, de eadem ecclesia suffragium vitae pro temporis usu percipiant. Si enim clericis vel monachis, seu peregrinis aut quibuslibet necessitatem patientibus, pro solo religionis intuitu, in usum res ecclesiasticae largiuntur; quanto magis his consulendum est quibus retributio justa debet
Abbreviated transcription (Latin):
facta s̃ regulã. ut homines exgentili uita nuꝑ acceden¬
tes ad fidem. & instructos breui tẽpore mox ad lauacrũ
fieri. nã & tẽpus ⁊opus. ẽ. ei qͥ cathetizat᷑. i post baptis ma
ꝓbatione quã plurima. Manifesta. ẽ. enĩ apłica scriptu¬
ra quȩ dicit. Non neo phitũ. ne in suꝑbiã elatꝰ incidat:
lictũ animȩ circa ꝑsonã repperiat᷑ huiꝰ modi & aduob
ł trib testib arguat᷑. aclero talis abstineat. Siqͥs aũt
pret̃ hȩc fecerit. quasi c̃tra magnũ conciliũ seefferens.
ipse de clericatꝰ honore periclitabit᷑. Cuiꝰ a tatis clericꝰ¬
emo pbr consecret᷑.
qͥ minor .xxx. annis sit Nemo diaconꝰ ł subdiaconꝰ fiat.
brũ ordinari ñ debere ante legitimũ tẽpus hoc est
accedat maneat in epis copio discendi gr̃a officiũ suũ
tandiu donet possint & mores & actꝰ eiꝰ animaduerq
& tt̃ si dignꝰ fuerit : ad sac̃dotiũ ꝓmoueatur ccxcui¬

Expanded text:
facta sunt regulam, ut homines ex gentili vita nuper accedentes ad fidem, et instructos brevi tempore, mox ad lavacrum fieri: nam et tempore opus est ei, qui catechizatur, et post baptisma probatione quam plurima; manifesta est enim apostolica scriptura, quae dicit: Non neophytum ne in superbia elatus in lictum animae circa personam reperiatur hujusmodi, et a duobus, vel tribus testibus arguatur; a clero talis abstineat. Si quis autem praeter haec fecerit, quasi contra magnum concilium se efferens, ipse de clericatus honore periclitabitur. Concil. Laodicesbyter consecretur, qui minor triginta annis sit; nemo diaconus vel subdiaconus fiat, rum ordinari non debere ante legitimum tempus, hoc estaccedat, maneat in episcopio discendi gratia officium suum tamdiu, donec possint et mores et actus eius animadverti. Et tunc si dignus fuerit, ad sacerdotium promoveatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmissione ep̃i locũ suũ derelinquere. Tamen fr̃s elio¬
gant sibi abbatẽ deipsis habeant: sin aũt deextrane¬
is Nec ep̃s debet uolenter recinere abbatem in loco
suo Congrogatio debet sibi eligere abbatẽ. post mor¬
rit Ipse enĩ non potest aliquẽ ordinare desuis ꝓpinqͥs
i humilis. cistus. sobriusq misericors discretꝰ ñ fuert St ui¬
ac diuina p̃cepta uerbis & exemplis non ostenderit.
teris dm̃ timentib a suo arceat᷑ honore : etiã si congre¬
gatio om̃is uicus suis consentiens. abbatẽ cũ habere

Expanded text:
piscopi locum suum derelinquere; tamen fratres elipiscopi locum suum derelinquere; tamen fratres eligant sibi abbatem de ipsis, si habent; sin autem, de extraneis. Nec episcopus debet violenter retinere abbatem in loco suo. Congregatio debet sibi eligere abbatem post erit. Ipse non poteet humilis, castus, sobriusque, misericors, et discretus non fueriac divina praecepta verbis et exemplis non ostenderit, teris Domini timentibus, a suo arceatur honore, etiamsi omnis congregatio vitiis suis consentiens abbatem eum habere
Abbreviated transcription (Latin):
sic alter condiat᷑ exaltero : ut & boni habeant aman¬
do qđ caueant: & praui metuendo qđ diligant Hȩx
dilectissime fili sollicite adtende. studiose custodi.
ut dũ tali moderatione dõ nr̃o in colomes qͦs suscepisti
reddideris. indie ȩternȩ retributionis eo dicente au¬
diresis meritus Eugeseruebonẽ. fidelis qr inpauca
fuisti fidelis supͣ multa te constituã. intra ingaudiũ
bbates ꝓhumilitate religionis in ep̃oꝵ potestate
consistant. & si qđ extra regulã fecerint: ab ep̃is cor¬
rigant᷑ Non semel sed sepius in anno ep̃i uisitent
monasteria monachoꝵ. ⁊ siqͥd corrigendũ fuerit.
corrigant & emendent. Monachi aũt suis abbatib
om̃i oboedientia & deuotione subiaceant Iđ siquis
ꝑ contumaciã ex titerit indeuotꝰ. ac ꝑloca aliqͣ uaga¬
ri. aut peculiare aliqđ habere p̃sũpserit: om̃a¬
fuerint cũ auxilio ep̃i. tanquã fugaces sub custodia

Expanded text:
sic alterum condiatur ab altero, ut et boni habeant amansic alterum condiatur ab altero, ut et boni habeant amando quod caveant, et pravi metuendo quod diligant. Haec, dilectissime fili, sollicite attende, studiose custodi, ut dum tali moderatione Deo nostro incolumes quos suscepisti reddideris, in die aeternae retributionis eo dicente audire sis meritus: Euge, serve bone et fidelis, quia in pauca fidelis fuisti, supra multa te constituam; intra in gaudium bbates pro humilitate religionis in episcoporum potestate consistant, et si quid extra regulam fecerint, ab episcopis corrigantur. Non semel, sed saepius in anno, episcopi visitent monasteria monachorum, et si quid corrigendum fuerit, corrigant. Monachi autem abbatibus omni obper contumaciam exstiterit indevotus, aut per loca aliqua vagari, aut peculiare aliquid habere praesumserit, omnfuerint cum auxilio episcopi tanquam fugaces sub custodia
Abbreviated transcription (Latin):
ta dõ ad iuuante ꝑueniat. ut lupusseuiens huc illucq
discurrens in ouesdñicas in gredi locũ habeat. Pos ergo
qͥ tͥ commissi sunt agula. asuꝑbia. ab auaricia. a mali¬
loqͥo & ab om̃i in mundicia redẽptoris suffragante
grã ꝓhibere. ac studii tui sit ꝑ om̃a custodire. ut tan¬
to tibi maior decommissa gubernatione merces
accrescat. qͣnto subiecꝰti tui contra aduersarii neqͥ¬
cias tefuerint uigilante uictores Itaq bonite dulcẽ.
praui sentiant correctorent: inqͣ etiã correctione
gas. & uitia ꝑseqͣris: nesi alit̃ fortasse uolueris. tran¬
seat incrudelitatẽ correctio: & ꝑdas qͦs em̃dare deside¬
ras Sic enĩ uulnꝰ debes abscidere.: ut ñ possis ulcerare
qđ sanandũ.ẽ: nesi plusquã res exigit ferrũ impresse¬
ris. noceas cui prodesse festinas Ipsa enĩ inte dulcedo
cauta sit ñ remissa: correctio uͦ diligens ñ seuera Sed

Expanded text:
ta, Deo adjuvante, praemuniat, ut lupus saeviens huc illucque ta, Deo adjuvante, praemuniat, ut lupus saeviens huc illucque discurrens, in oves dominicas ingrediendi locum non habeat. Eos ergo qui tibi commissi sunt, a gula, a superbia, ab avaritia, a vaniloquio, et ab omni immunditia, Redemptoris nostri suffragante gratia prohibere ac studii tui sit per omnia custodire, ut tanto tibi major de commissa gubernatione merces accrescat, quanto subjecti tui contra adversarii nequitias te fuerint vigilante victores. Itaque boni te dulcem, pravi sentiant correctorem. In qua videlicet correctione gas, et vitia persequaris, ne si aliter agere fortasse volueris, transeat in crudelitatem correctio, et perdas quos emendare desideras. Sic enim vulnus debes abscindere, ut non possis ulcerare quod sanum est; ne si plus quam res exigit ferrum impresseris, noceas cui prodesse festinas. Ipsa enim in te dulcedo cauta sit, non remissa; correctio vero diligens sit, non severa. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
annotari fecimus & ut apud successores nr̃os ratũ
foret. & in uiolabiliter conseruaret᷑ confirmauimꝰ¬
tales ordinentur : qui sibi subiectos beneregere
possint. sacerdotalem quoq sint honorẽ adepti
repositoꝵ sollicitudo subiectoꝵ cautela. ẽ. quia
qui suꝑ rem creditã uigilat. hostis insidias dedinat
Quã aũt sollers in regendis fr̃ib quantoq studio in
co ep̃o nr̃o menna referente cognouimꝰ. Et sicut nos
audita decessoris tui incauta remissio sepius contrista¬
uit: ita ꝓuisionis tuȩ sollicitudo letificat. quia studii
cautelam & tibi ad remunerationẽ & aliis adutili¬
tatis exemplũ ꝓdesse nondubium. ẽ. Sed qr quantum
se ad uersanus nr̃ ex om̃ii parte precaueri agnoscit.
tanto ꝑocculta querit irrumpere & repugnantẽ
sibi callida arte nititur deicere. Dilectionis tuȩ uigi¬
lantia ardentiori se semꝑ cura succendat. & ita cunc¬

Expanded text:
adnotari fecimus, et ut apud successores nostros ratum adnotari fecimus, et ut apud successores nostros ratum foret et inviolabiliter conservaretur, confirmavimales ordinentur, qui sibi subjectos bene regere possint; sacerdotalem quoque sint honorem adeptiaepositorum sollicitudo subjectorum est cautela, quia qui super rem creditam vigilat, hostis insidias declinat. Quam autem solers sis in regendis fratribus, quantoque studio in re et coepiscopo nostro Menna referente cognovimus. Et sicut nos audita decessoris tui incauta remissio saepius contristavit, ita provisionis tuae sollicitudo laetificat, quia studii tui cautelam et tibi ad remunerationem, et aliis ad utilitatis exemplum prodesse non dubium est. Sed quia quantum se adversarius noster ex omni parte praecaverit cognoscit, tanto per occulta quaerit irrumpere, et repugnantem sibi callida arte nititur dejicere, dilectionis tuae vigilantia ardentiori se semper cura succendat; et ita cunc
Abbreviated transcription (Latin):
ac periculose neq timorem dñi p̃ oculis habentes.
nec agnoscentes eccłasticã regulã. discedunt ab eccła
istunt: hi nequaquã debent in aliã eccłam recips.
sed omnẽ necessitatẽ conuenit illis imponi: ut ad su¬
as parroechias reuertant᷑. Id si ñ fecerint: opor¬
tẽptauerit. nͥon c̃sentiente ep̃o aqͦ discessit. is qui
regulȩ mancipat᷑ . ordinatio huius cemodi irrita
unt placuit consuetudinẽ om̃imodis amputari:
quȩ preter regulã in qͥb dã partib uidet᷑ ad missa:
concilii taleqđ agere tẽptauerit: ⁊ se huiꝰcemodi ne¬
gotio manciparit. hoc factũ ꝓrsus in irritũ ducatur.
& restituat᷑ ȩxcłȩ. cui fuerit ep̃s aut pbr aut dia¬
conus ordinatꝰ. De abbatib eli gendi
onachoꝵ siquidem causã qualit̾ dõ opitulante
expartedis posuimꝰ. & qͦmͦ exse ipsis sibi eligendi
abbates licentiã dederimus. & qualit̃ dõ opitulante
dire ordinauimus : in alia scedula diligenter

Expanded text:
ac periculose, neque timorem Domini prae oculis habentes, nec agnoscentes ecclesiasticam regulam, discedunt ab Ecclesistunt, hi nequaquam debent in aliam Ecclesiam recipi, sed omnem necessitatem convenit illis imponi, ut ad suas parochias revertantur. Quod si non fecerint, oportentaverit, non consentiente episcopo, a quo discessit is qui regulae mancipatur, ordinatio hujuscemodi irrita unt, placuit consuetudinem omnimodis amputari, quae praeter regulam in quibusdam partibus videtur admissa, concilii tale aliquid agere tentaverit, et se hujusmodi negotio manciparit, hoc factum prorsus in irritum ducatur, et restituatur Ecclesiae cui fuerit episcopus, aut uerit. 81. De abbatibus eligendis. Monachorum siquidem causam qualiter, Deo opitulante, ex parte disposuerimus, et quomodo ex se ipsis sibi eligendi abbates licentiam dederimus, et qualiter, Deo opitulante,alerent, ordinaverimus, in alia scedula diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
qͣhtomagis diacono qͥ minister eoꝵ ẽ : unũ gͥ orariũ op gueis¬
oportet leuitã gestare insinistro humero. ꝓpt̃ qđ orat.
id ÷ p̃dicat Dexterã aũt partẽ oportet habere liberam.
ut expeditꝰ administeriũ sac̃dotale discurrat. Caueant
gͥ amodo leuitȩ gemino uti orario. sed uno tantũ ⁊ pu¬
ro net ullis colorib aut auro ornato. De honore¬
ad lectorem om̃s subditi sint diacono cardinali urbis
romȩ in ercła honorem rep̃sentantes tantũ Pontificiu̾
monachus. in om̃i loco rep̃sentent officiũ: siue in publico

Expanded text:
nto magis diacono qui minister eorum est? Unum igitur orarium oportet levitam gestare in sinistro humero, propter quod orat, id est praedicat, dexteram autem partem oportet habere liberam, ut expeditus ad ministerium sacerdotale discurrat: caveant igitur amodo levitae gemino uti orario, sed uno tantum et puro nec ullis coloribus aut auro ornato. XLI. De qualiad lectorem, omnes subditi sint diacono cardinali urbis Romae, in Ecclesia honorem repraesentantes tantum. Pontifici vmonachus, in omni loco repraesentet obsequium, sive in publico,
Abbreviated transcription (Latin):
roma ꝑ .uii. regiones ciuitatis sicut a patrib accepimus.
qͥ ꝑsingulas ebdomadas & dm̃icos dies atq festiuitatum
sollẽpnia cũ subdiaconib & acolitis ac sequentiũ ordi¬
nũ ministris iniuncta sibi obseruent ministeria & pa¬
rati om̃i hora sint ad diuinũ officiũ. & qͥcqͥd eis iniungi¬
t᷑ ꝑ agendũ: Similit̃ & uob ꝓut oportunũ fuerit ꝑsin¬
gulas ciuitates est faciendũ ut diuinũ absq ulla mora
aut neglegentia studiose ac sollẽpnit̾ agat᷑ officium

Expanded text:
Roma per septem regiones civitatis, sicut a patribus accepimus, per singulas hebdomadas et dominicos dies, atque festivitatum solemnia, cum subdiaconibus et acolythis, ac sequentium ordinum ministris, injuncta sibi observent ministeria, et parati omni hora sint ad divinum officium, et quidquid eis injungitur peragendum. Similiter et vobis prout opportunum fuerit, per singulas civitates est faciendum ut divinum, absque ulla mora aut negligentia, studiose ac solemniter agatur officium
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ reretrahat. & ad ꝑagendũ bonum opus hortetur
Quę pbri necessario discere. & scire debrant
Suȩ ipsis sac̃dotib necessaria sint ad discendũ. id ÷ lib̃
sacram̃toꝵ. lectionariꝰ antiphonariꝰ bapasteriũ cõpotꝰ eco
canon. poenitentialis. psalteriũ Omeliȩ ꝑcirculũ anni
dñicis dieb & singulis festiuitatib aptȩ Ex qͥb om̃ib si
unũ defuerit: sac̃dotis nom̃ uix in eostabit. qr ualde

Expanded text:
re retrahat, et ad peragendum bonum opus horteturre retrahat, et ad peragendum bonum opus hortetureri necessario discere et scire debeant. Quae ipsis sacerdotibus necessaria sint ad discendum, id est: liber sacramentorum, lectionarius, antiphonarius, baptisterium, computus, Canon poenitentialis, Psalterium, Homeliae per circulum anni Dominicis diebus, et singulis festivitatibus aptae. Ex quibus omnibus si unum d
Abbreviated transcription (Latin):
sũmũ gradũ pontificis aaron: isti uͦ filioꝵ eiꝰ Ude opor¬
tet uos semꝑ memores ẽẽ: tantȩ dignitatis. memores ur̃ȩ c̃¬
uersationis. memores sacrȩ qũã imanib suscesacris susce¬
pistis unctionis : ut nec ab eadẽ dignitate degeneretis
nec ur̃am consecrationẽ irritã faciatis : nec manꝰ sacro
ungune delibutas peccando polluatis. sed cordis & cor erẽmatis¬
poris mundiciã c̃seruantes plebib exemplũ bene uiuendi .¬
p̃bentes. his qͥb p̃estis ducatũ ad cȩlestia regna p̾beatis
ortam uos paratos. ẽẽ. ad docendas plebesIc eadẽre¬
ur̃as. Iui scripturas scit: p̃dicet scripturas. Iui uͦ nescit ex qła clento¬
saltim hoc qđ notissimũ habet p̾lebib p̃dicet: ut declinent᷑
amalo ⁊ faciantbonũ: inqͥrant pacẽ iseqͣnt᷑ eã qr oculi
cusarese poãt qđ non habeat linguã unde possit alique
edificare : Mox enĩ ut quẽ libet errantẽ uiderit. ꝓut
potest & ualet aut arguendo. aut increpando. aberro¬

Expanded text:
gradum summi pontificis Aaron, isti vero filiorum ejus. Unde oportet vos semper memores esse tantae dignitatis, memores vestrae consecrationis, memores sacrae, quam in manibus suscepistis, unctionis: ut nec ab eadem dignitate degeneretis, nec vestram consecrationem irritam faciatis, nec manus sacro unguine delibutas peccando polluatis: sed cordis et corporismunditiam conservantes, plebibus exemplum bene vivendi praebentes, his quibus praeestis, ducatum ad coelestia regna praebeatisortamur vos paratos esse ad docendas plebes nostras. Qui Scripturas scit, praedicet Scripturas. Qui vero nescit, saltem hoc quod notissimum habet plebibus dicat, ut declinent a malo, et faciant bonum, inquirant pacem, sequantur eam: quia oculi excusare poterit, quod non habeat linguam, unde possit aliquem aedificare. Mox enim, ut quemlibet errantem viderit, prout potest et valet, aut arguendo, aut obsecrando, aut increpando, ab erro
Abbreviated transcription (Latin):
errat Sunt pb̃ri & diacones & ceteri in loco constituti: qͥ
neglegent̃ uiuentes ineose purgari apercatis putant.
&̾ ministerio suo fungidebere. si p̃fata loca adangant
Sunt nihilominꝰ laici. qui putant impunese aut peccare
aut peccasse. qr hȩo loca oraturi frequentant: Sunt qͥdã
potentiũ qͥ ad qͥrendi census gr̃a sub p̃textu romanił tu¬
⁊ qđ sola cupiditate faciunt: orationũ siue locoꝵ scoꝵ
uisitationis causa sefacere uideri affectant Sunt pau¬
peres qͥ uel ideo faciunt. ut maiorem habeant materiã
mendicandi : deqͦꝵ numero s̃ illi. qͥ circũ quaq uagan¬
tes. illo se ꝑgere mentiunt᷑ : ł qr tantũ s̃ uecordes. ut
putent selocorũ scõꝵ sola uisitatione apeccatis purgari
uidisse. sed hierosolimis bene uixisse laudandũ ẽ De¬
qͥb om̃ib: in pbris qͣ lit̃ s̃ emendandi sententia expectet᷑
Qui uͦ percata sua sac̃dotib inqͦrũ s̃ parrochuis c̃fessi s̃.

Expanded text:
r. Sunt presbyter et diacones, et caeteri in clero constituti, qui negligenter viventes, in eo purgari se a peccatis putant, et ministerio suo fungi debere, si praefata loca attingant. Sunt nihilominus laici, qui putant impune se aut peccare, aut peccasse, quia haec loca oraturi frequentant. Sunt quidam potentum qui acquirendi census gratia sub praetextu Romani sive Tuet quod sola cupiditate faciunt, orationum sive sanctorum locorum visitationis causa se facere videri affectant. Sunt pauperes qui vel ideo id faciunt ut majorem habeant materiam mendicandi, de quorum numero sunt illi, qui circumquaque vagantes, illo se pergere mentiuntur, vel quia tantum sunt vecordes ut putent se sanctorum locorum sola invisione a peccatis purgari,vidisse, sed Hierosolymis bene vixisse laudandum eemendanda, sententia exspectetur: qui vero peccata sua sacerdotibus in quorum sunt parochiis confessi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
xeniũ ł qđ cunq emolum̃tũ tẽporale. immo detrim̃tũ ł
poenitentiȩ gr̃am aut fauorem. aut munꝰ accipere p̃¬
sumat: ut mmꝰ digne penitentẽ ad reconciliationẽ ad¬
ducat & ei testimoniũ reconciliationis fetat. Et qͦcunq li¬
uore aliũ quẽ libet digniꝰ poenitentẽ. a reconciliatione re

Expanded text:
xenium vel quodcumque emolumentum temporale, immo detrimentum spoenitente aut gratiam, aut favorem, aut munus suscipere praesumat, aut minus digne poenitentem ad reconciliationem adducat, ei testimonium reconciliationis ferat: vel, quocunque livore, alium quemlibet dignius poenitentem a reconci
Abbreviated transcription (Latin):
Ep̃m aut pbrum aut diaconũ ꝑcu¬
hoc nos dñs docuit E contrario uͦ ipse cum ꝑ cuteret᷑. ñ reꝑ¬
uitiebat cũ malediceret᷑ non remaledicebat. cũ pateret᷑:
non comminabatur De ilł qͥ colonor flagella defenbã
Detreuit sc̃a srnodus. ut ep̃s & ministridunt esoi¬
capoui
ep̃oꝵ ꝓ criminib colonos flagellare cũ uirgis potestatẽ
habeant ꝓpter metũ alioꝵ ut ipsi criminosi corri¬
gant᷑. ut ł inuiti penitentiã agant. ne ȩcernalit̾ pereant
Dmero seniores ipsoꝵ colonoꝵ. indiguetulerint. & aliqũã
uindictã ex inde exercere uoluerint: aut eosdẽ colonos
nedistringant᷑ defendere p̃sũpserint. sciant se ex cõmunica¬
tionis ecctasticȩ sententia feriendos Ut pbrabui cestuosis

Expanded text:
pum aut presbyterum, aut diaconum percunos hoc Deus docuit. Econtrario vero, ipse cum percuteretur, non repercutiebat; cum malediceretur, non maledicebat; cum pateretur, nonDecrevit sancta synodus ut episcopus ac ministri episcoporum pro criminibus colonos flagellare cum virgis potestatem habeant, propter metum aliorum, ut ipsi criminosi corrigantur, ut vel inviti poenitentiam agant, ne aeternaliter pereant. Si vero seniores ipsorum colonorum indigne tulerint, et aliquam vindictam exinde exercere voluerint, aut eosdem colonos ne distringantur defendere praesumpserint, sciant se excommunicationis ecclesiasticae sententia feriendos. CAP. 68.-- De epis
Abbreviated transcription (Latin):
abstinendũ. & ab om̃ib qͥb: libet negociationis ingenus
cupiditateq cessandũ. aut in qͦcunq gradu sint positi
mox aclericalib officiis abstinere cogant᷑. qm̃ domꝰ dĩ.
domꝰ orationis eẽ dibi et dici: nec officina negotiationi
& spelunca potius latronũ Vt clericꝰ necsuoneç ali
coꝵ exertere foenus attẽptet Inderens. ẽ. enĩ crim̃ suum¬

Expanded text:
abstinendum, et ab omnibus cujuslibet negotiationis ingeniis, abstinendum, et ab omnibus cujuslibet negotiationis ingeniis, cupiditateque cessandum, aut in quocunque gradu sint positi, mox a clericalibus officiis abstinere cogantur, quoniam domus Dei domus orationis et esse debet, et dici: ne officina negotiationis, et spelunca potius sit latronum . Ut nemo licorum exercere fenus attentet: indecens enim est crimen suum
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃dotib negociasia cõmittunt. Et q sac̃ dotes axp̃o ad
ministeriũ salutis decti s: ibi c̃sentiant reb iudices fieri.
ubi iure iutando supplicii indulgentia promittit᷑. ñ ubi
discrimuiis sententia p̃parahaͥt . Siqͥs etiã sac̾dotũ c̃tra
hoc cõmune c̃sultũ discursor in alienis periculis extit̃it
sit reus effusi sanguiris apud xp̃m & apud ȩccłam ꝑdat
ꝓpriũ gradũ  derici nullas negociationes uibon
latio nunciauit. ñ p̃tereunda putaremꝰ. iđ plurimos
clericoꝵ negotiationib inhonestis & lucris turpib mhe¬
ret nullo pudore cernentes aigłicã lectionib̃: qr ipse
dñs negociatores etẽplo uerberatos flagellis asserit᷑ ex¬
pulisse. net apłi uerba recolentib qͥb ait Nemo militans.
Psalmistã qͦq dđ surda dissimul antes aure cantantẽ. qm̃
ñ cognoui negotiationes introibo in potentias dñi Pro un¬
de huiꝰ modi aut ab indignis posthȩc questib nouerint

Expanded text:
dotes a Christo ad ministerium salutis electi sunt, ibi consentiant regibus fieri iudices, ubi iureiurando supplicii indulgentia promittitur, non ubi discriminis sententia preparatur. Si quis ergo sacerdos contra hoc commune consultum discussor in alienis periculis extiterit, sit reus effusi sanguinis apud Christum, et apud Ęcclesiam oprium gradum». Prlatio nuntiavit, non praetereunda putaremus, id est plurimos clericorum negotiationibus inhonestis, et lucris turpibus imminere, nullo pudore cernentes evangelicam lectionem, quia ipse Dominus negotiatores e templo verberatos flagellis asseritur expulisse . Nec Apostoli verba recolentes, quibus ait: Nemo militans m quoque David surda dissimulantes aure cantantem: Quoniam non cognovi negotiationes, introibo in potentias Domini ; proinde hujusmodi aut ab indignis posthac quaestibus noverint
Abbreviated transcription (Latin):
plebes ammoneant. ut hospitales sint: & nulli iter
facienti marisionẽ denegent. & ut om̃is occasiorapinȩ
tollat᷑ : nihil cariꝰ uendant. transeuntib nisiqͣntũ in
mertato uendere possint. Iđ sicariꝰ uendere uolue¬
rint: ad pbrũ hotranseuntes hoc referant. & illius
iussu cũ humanitate eis uendant. Nec clerici necuiri¬
Uon oportet clericos ł laicos religiosos ante sacram
horã diei terciã inire c̃uiuia. nec aliqͣndo clericos
nisi hẏmno dicto edere panẽ. & post cibũ auctori

Expanded text:
s admoneant ut et ipsi hospitales, ut nulli iter facienti mansionem denegent, et ut omnis occasio rapinae tollatur, nihil charius vendant transeuntibus nisi quanto in mercato vendere possunt. Quod si charius vendere voluerint, ad presbyterum transeuntes hoc referant, et illius jussu cum humanitate eis vendant. De eo qui pon oportet clericos vel laicos religiosos ante sacram horam diei tertiam inire convivia, neque aliquando clericos nisi hymno dicto edere panem, et post cibos grati
Abbreviated transcription (Latin):
uicũ seniorib suis dealuis ꝓiuncuis in aliã ꝓiunciã uemi¬
lerint. & ministrari idonei inuenti fuerint. instruant᷑.
quã religiose atq studiose sacrũ ministeriũ ꝑagant. &
inqͥb locis a illud agere debeant uno politani¬
litterarũ numeros etiã expͥmere nullus qͥł tenuiter
grecisermonis noticiã habet ignorat. Neigit᷑ infacien¬
dis epłis canonicis qͦs mos latinꝰ formatas appellate aliqͦ
formatȩ epłȩ hanc calculationis se subputationis habeant
rationẽ. id ÷ ut assumant᷑ in supputationẽ pͥma greca
cui scribit᷑ scd̾a: accipientis . in. littera Ciuitatis quoq ꝑs
dequa seribit᷑ .iii. Et indicꝰtiones quetunq ẽ id tẽporis
iđ qͥ fuerit tnumerus assumat᷑: atq ita his om̃ib grecis
litteris quȩ ut diximꝰ numeros significant in unũ ductis
unã quȩrunq fuerit collecta summã epła teneat hanc
qͥ suscipit om̃ium cautela reqͥrat exp̃ssam. Addat p̃terea

Expanded text:
cum senioribus suis de aliis provinciis in aliam provinciam venilerint, et ministrare idonei inventi fuerint, instruantur quam religiose atque studiose sacrum ministerium peragant, et in quibus locis illud agere debeant nonnumeros etiam exprimere, nullus qui vel tenuiter Graeci sermonis notitiam habet ignorat. Ne igitur in faciendis epistolis canonicis, quas mos Latinus formatas appellat, aliqua formatae epistolae hanc calculationis seu supputationis habeant rationem, id est, ut assumantur in supputatione prima Graeca cui scribitur, secunda; accipientis, tertia; civitatis quoque de qua scribitur, quarta; et indictionhis omnibus graecis litteris, quae, ut diximus, numeros exprimunt, in unum ductis, unam, quaecunque fuerit collecta, summam epistola teneat; hanc qui suscipit, omni cum cautela requirat expresse. Addat praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
& ut deoani inciuitatib & inuicis publicis uiri ueraces &
dm̃ timentes constituant᷑. qͥdesides & neglegentes cõmone¬
ant. ut addĩ seruiciũ absq occasione ꝓperent. & ut ipsid̾e hc̃¬
cani sacram̃to ad stringant᷑ ut nulla int̃ueniente causa:
scilicet aut amoris aut timoris. aut ꝓpinqͥtatis aut
muneris. neglegentes & trans gressores reticeant: quin
saẽdotib propaseoꝵ culras manfestãnt Sacerdotũ
aũt erit ita eoꝵ uicia zelo & amore diuino eũ debita disci¬
plina corrigere : sicut ipsi nolunt ꝓalioꝵ erratib senten¬
tiã iuste dãpnationis susciꝑe. & uf dies festi auesperausq
ad uesperã absq opereseruili cũ debito honore celebrent᷑¬

Expanded text:
ivitatibus et in vicis publicis viri veraces et Deum timentes constituantur, qui desides et negligentes commoneant, ut ad Dei servitium absque occasione properent, et ut ipsi decani sacramento astringantur, ut nulla interveniente causa, scilicet aut amoris, aut timoris, aut propinquitatis, aut muneris, negligentes et transgressores reticeant, quin sacerdotibus proprias eorum culpas manifestent. Sacerdotum autem erit ita eorum vitia zelo et amore divino 354 cum debita disciplina corrigere sicut ipsi nolunt pro aliorum erratibus sententiam justae damnationis suscipere. Et ut dies festi a vespera usque ad vesperam absque opere servili cum debito honore celebrent
Abbreviated transcription (Latin):
ueñis inuillis habitat. nusꝗ. sumas sestiuitates¬
canonicus ẽẽ dinoscit᷑ s inuillis habitans. in oratorus
natale pascha. pente costesi& siquȩ pͥncipales festiuitates
s̃ reliquȩ. dehinc nefaciat cõmonemꝰ: & nusquã alibi nisicũ
ep̃o suo inciuitate festiuitatessu pͣdictas celebret Iuicunq
sint laici ciuesnatu maiores. pari modo inurbib ad pon¬
tificessuos insupͣdictis festiutatib ueniant. & sibi

Expanded text:
escanonicus esse dignoscitur, sed in villulis habitans in oratoriis Natale, Pascha, Pentecosten, et si quae principales festivitates sunt reliquepiscopo suo in civitate festivitates supradictas celebret. Quicunque sunt cives laici, natu majores, pari modo in urbibus ad pontifices suos in praedictis festivitatibus veniant, et ibi
Abbreviated transcription (Latin):
Preceptis sac̾dotis & p̃ceptoris in om̃ib oboedire. etiã suipse
alit̃ qđ absitagat. memores illius dñici p̃cepti. Iuȩ dicunt  nicuis ui¬
facite: quȩ aũt faciunt facere nolite Non uelle dici sc̃m.

Expanded text:
 praeceptis sacerdotis et praeceptoris in omnibus obedire, etiam si ipse  praeceptis sacerdotis et praeceptoris in omnibus obedire, etiam si ipse aliter, quod absit, agat, memores illius Dominici praecepti: Quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite . Non velle di
Abbreviated transcription (Latin):
gis benedicere. ꝑsecutionẽ ꝓ iusticia sustinere Moneẽ
Ctorem: Spem suã dõ commattere Bonũ aliqđ inse
cũ uiderit : dõ applicet ñ sibi Malũ uͦ sẽꝑ ase factum
sciat: & sibi reputet. Diem iudicii timere. gehennam
expauescere. uitã ȩternã om̃i c̃cupiscentia spiritali
desiderare mortẽ ante oculos cotidie suspectã habere.
actꝰ uitȩ suȩ om̃i hora custodire. in om̃i loco dm̃ se res¬
picere ꝓcerto scire Cogitationes malas cordi suo ad¬
uenientes mox aqͥ xp̃m allidere.: & seniori spiritali
patefacere Ossiũ amalo ł prauo eloqͥo custodire:¬
multũ loqͥ ñ amare uerba uana aut risui apta nꝰ loqͥ Risũ
multũ aut excussũ non amare. lectiones scãs libent̃ audire.
orationi freqͦnt̃ incũbere. Mala sua p̃terita cũlacrimss ł
gemitu cotidie inorationedõ c̃ficeri. deipsis malis decet̃o enusccis

Expanded text:
gis benedicere; persecutionem pro justitia sustinere, non esse gis benedicere; persecutionem pro justitia sustinere, non esse ctorem. Spem suam Deo committere. Bonum aliquid in se cum viderit, Deo applicet, non sibi. Malum vero a se factum sciat, et sibi reputet. Diem judicii timere. Gehennam expavescere. Vitam aeternam omni concupiscentia spiritali desiderare. Mortem quotidie ante oculos suspectam habere. Actus vitae suae omni hora custodire. In omni loco Deum se respicere pro certo scire. Cogitationes malas cordi suo advenientes mox ad Christum allidere, et seniori spiritali patefacere. Os suum a malo vel pravo eloquio custodireMultum loqui non amare. Verba vana, aut risui apta non loqui. Risum multum aut excussum orationi frequenter incumbere, mala sua praeterita cum lacrymis vel gemitu quotidie in oratione Deo confiteri. De ipsis malis de caetero emenda
Abbreviated transcription (Latin):
um gͦ om̃ium scarũ scripturarũ paginȩ instrum̃tis
bonoꝵ operũ confertȩ sint: & scarũ scripturarũ campis
possint inueniri arma qͥb uicia compͥmant᷑ iuirtutes
nutriant᷑ libuit nob huic nr̃o capitulari inserere senten¬
tiã cuiꝰdã patris deinstrum̃tis bonoꝵ operũ. inq̃ magna
breuitate qͥd agi. qͥd ue uitar debeat c̃tinet᷑ NPrimis
Deindȩ ꝓximũ: tanꝗ seipsũ. Deinde ñ occidere. ñ adulterare
ñ furtũ facere. & concupiscere. Ñ falsũ testimoniũ dicere
Honorare om̃s homines & qđ sibi quis fieri ñ uult. alio ne
faciat Abneget semet ipsũ sibi.: ut seq̃t᷑ xp̃m. corpꝰcastiga
firmos uisitare. mortuũ sepelire. intribulatione sub¬
uenire : dolentẽ c̃solari. a scłi actib sefacere alienũ. nihil
amore xp̃i p̃ponere. irã ñ ꝑficere. iracundiȩ tẽpus ñ re¬
ritatẽ ñ derelinquere Noniurare: neforte ꝑ iuret¬
Ueritatẽ ex corde & ore ꝓferre. Malũ ꝓmalo ñ reddere

Expanded text:
ripturarum paginae instrumentis bonorum operum refertae sint, et per sanctarum Scripturarum campos possint inveniri arma quibus vitia comprimantur, et virtutes nutriantur; licuit nobis huic nostro Capitulari inserere sententiam cujusdam Patris de instrumentis bonorum operum, in qua magna brevitate quid agi quidve vitari debeat continetur. In primis seipsum. Deinde non occidere. Non adulterari. Non facere furtum. Non concupiscere. Non falsum testimonium dicere. Honorare omnes homines. Et quod sibi quis fieri non vult, alii ne faciat. Abnegare semetipsum sibi, ut sequatur Christum. Corpus castigarfirmum visitare. Mortuum sepelire. In tribubulatione subvenire. Dolentem consolari. A saeculi actibus se facere alienum. Nihil a in Deum ponere, iram non perficere, iracundiae tempus nritatem non derelinquere, nonveritatem ex corde et ore proferre; malum pro malo non reddere;
Abbreviated transcription (Latin):
uii. correptꝰ fuerit. debet utiq apud uicinos epõs conqueri. ut
ab ipsis eiꝰ causa possit audiri. ac ꝑ ipsos suorp̃o reconciliari
Qđ nisi fecerit sea suꝑbia qđ absit inflatꝰ secernendũ se ab
ep̃i sui communione duxerit. ac separatim cũ aliqͥs scisma
faciens sacrificiũ dõ obtulerit a nathema habeat᷑. & locũ Eĩ. umnsi¬
di amittat At si querimoniã iustã aduersus ep̃m ñ habuert.¬

Expanded text:
correptus fuerit, debet utique aput vicinos episcopos conqueri, ut ab ipsis eius causa possit audiri ac per ipsos suo episcopo reconciliari. Quod nisi fecerit, sed superbia quod absit! inflatus secernendum se ab episcopi sui communione duxerit, ac separatim cum aliquibus schisma faciens sacrificium Deo obtulerit, anathema habeatur et locum amittat. At si querimoniam justam habuer
Abbreviated transcription (Latin):
t nullus absolute ordinet᷑ & sine ꝓnunciatione stabi¬
litatis loci adquem ordinantur. De eadere cexc&¬
ordinari petunt᷑. nullatenꝰ ordinent᷑. nisi aut incer
to loco & religioso ł etiã inciuitate saltim uno anno
immorent᷑ ut deuita & c̃uersatione atq doctrina

Expanded text:
t nullus absolute ordinetur et sine pronuntiatione stabilitatis loci ad quem ordinatur . 26. Deordinari petunt nullatenus ordinentur, nisi in loco certo et religioso, vel etiam civitate, saltem uno anno immorentur, ut de vita et conversatione, atque doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
nec altttre c̃tingat: nec ab offerentib holochausti obla¬
tionẽ accipiat. ner ad dñi corporis portionẽ accedat¬
eqłim A quã sac̃dotũ porrigat manib ostia forinsecꝰ claudat:¬

Expanded text:
nec altare contingat, nec ab offerentibus holocausti 676 oblanec altare contingat, nec ab offerentibus holocausti 676 oblationem suscipiat, nec ad Dominici corporis portionem accedat. Aquam sacerdotum porrigat manibus, ostia forinsecus claudat,
Abbreviated transcription (Latin):
mina fabulas mssceat: nec archidiaconꝰ. aut diaconus sidb
p̃textu humilitatis officii frequentent domicilia matro¬
narũ : aut forte ꝑclericos aut domesticos mandent ei
fuerit. ep̃o suggerat᷑: ⁊ sitalis. ẽ. ad quã debeat ire. ꝓint̃uen¬
tu ipse ꝑgat Sin aũt delat̾e suo dirigat cũ duob aut tribiq¬
Nemo tam̃. cũ extranea habitet femina. nisi soror aut ꝓxima
fuerit.: ⁊̃ hoccũ magna sollicitud ine fiat᷑ Nonignoramꝰ ma¬
licias sathaņ Unuersa hȩc cũ mansuetudine ȩcđastica
complendas̃ ministeria: Negotiũ enĩdĩ ñ decet neglegenter
expleri Iterũ acq iterũ defragm̃tis am̃ci corporis deman¬
damꝰ. Calicẽ uͦ ad ꝑferendũ sanguinẽ dñi p̃paratũ: cũto¬
ta misterii mundicia minister p̃paret: ne nonbene lotus¬
ed calix diacono peccatũ fiat offerenti. Ita cuncta cũ omni
honestate cuncta quȩ supͣ exposumꝰ oportet impleri
sacrarq non intret limina. nec sacrificii portitorfiat.

Expanded text:
mina fabulas misceat; nec archidiaconus, nec diaconus sub praetextu humilitatis vel officii frequenter domicilia matronarum, aut forte per clericos aut domesticos ejus matronfuerit, episcopo suggeratur. Et si talis est, ad quam debeat ire pro interventu, ipse pergat. Sin autem, de latere suo dirigat cum duobus aut tribNemo tamen cum extranea habitet femina, nisi proxima, aut soror fuerit. Et hoc cum magna sollicitudine fiat. Non ignoramus malitias Satanae. Universa haec cum mansuetudine ecclesiastica complenda sunt ministeria. Negotium enim Dei non decet negligenter expleri. Iterum atque iterum de fragmentis Dominici corporis demandamus. Calicem vero ad perferendum sanguinem Domini praeparatum cum tota munditia ministerii minister praeparet, ne non bene lotus calix diacono peccatum fiat offerenti. Ita cum omni honestate cuncta quae supra exposuimus, oportet impleri. sacrarii non intret limina, nec sacrificii portitor  Num. leg. partitor? fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
terũ untimandũ ẽ : ut ad salutationes sac̃dotales deant¬
ẽgruȩ responsiones discant᷑: ubi ñ solũ clerici & dõ dicatȩ
saedoti responsionẽ oferant sed om̃is plebs deuota c̃seona
dehumilitate. patientia & castitate. acbenignitate. mĩa.¬
deelemosinis. deconfessione. ut fr̃ib ex corde remittatur.
Quihȩc d hissimilia ag̃t. regnũ dĩ c̃seqntur De silus qͦmͦ¬
ut filii ł filiȩ parentib suis oboedientiã exhibeant. dicente
dño fili honorifica patrẽ tuũ Nã ut ipsiparentes serga filios
suos & filias. modeste agant. ammonendi s dicente apło Et
uos parentes nolite adiracundiã. ꝓuocare filios ur̃os Nam
& hoc dicendũ ẽ meis: ut si illi genitali affectu pardere
uelront in iuriis filioꝵ non hos impunitossiit dñs nisi
tũ quȩlibet flagella suscipere: q̃uã dĩ irã incurrere

Expanded text:
tio, intimandum, ut ad salutationes sacerdotales congrue responsiones discantur, ubi non solum clerici et Deo dicatae sacerdoti responsionem offerant, sed omnis plebs devota consona de humilitate dia, de eleemosynis, de confessione, ut fratribus ex corde remittatur. Qui haec et his similia agunt, regnum Dei consequentur. De eademel filiae, ut parentibus suis obedientiam exhibeant, dicente Domino: Fili, honorifica patrem tuum. Nam et ut ipsi parentes erga filios suos ac filias modeste agant admonendi sunt, dicente Apostolo: Et vos, parentes, nolite ad iracundiam provocare filios vestros. Nam et hoc dicendum est eis, ut si illi genitali affectu parcere velint injuriis filiorum, non hos impunitos Dominus sinit,s parentum quaelibet flagella suscipere quam Dei iram incurrere
Abbreviated transcription (Latin):
dñicã discere sẽꝑ ammoneant sac̃dotes popłm xp̃ianum¬
U olumꝰq ut disciplinã condignã habeant. qui hȩx discere
neglegt̃. siue inieinio siue in alia castigatione. Propt̾ea
dignũ. ẽ ut filios suos donent ad scolas. siue ad monasteria. us i¬
siueforas prb̃is. ut fidem catholicã recte discant : & oratio¬
nẽ dñicã ut domi alios edocere ualeant Sui uͦ alit̃ ñ po¬
tuerit: ł in sua lingua discat Ltem.
ubendũ. ẽ utoratio dñica in qͣ om̃a necessaria humanȩ
uitȩ comp̃hendunt᷑. ⁊ simbolũ apłoꝵ in qͦ fides caholica
exintegro cõp̃hendit᷑. ab om̃ib discat᷑ tã latine quã bar¬
barice. ut qđ ore c̃fitent᷑. corde credat᷑ & intelligat᷑

Expanded text:
nicam discere semper admoneant sacerdotes populum Christianum. Volumusque ut disciplinam condignam habeant qui haec discere negligunt, sive in jejunio, sive in alia castigatione. Propterea dignum est ut filios suos donent ad scholam, sive ad monasteria, sive foras presbyteris, ut fidem catholicam recte discant, et Orationem dominicam, ut domi alios edocere valeant. Qui vero aliter non potuerit, vel in sua lingua hoc discat.ubendum est ut Oratio Dominica, in qua omnia necessaria humanae vitae comprehenduntur, et Symbolum apostolorum, in quo fides catholica ex integro comprehenditur, ab omnibus discatur tam Latine quam Barbarice, ut quod ore profitemur, cor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ diuersa ñ mittant᷑ loca: nec ab ep̃is nec ab aluis p̾latis
neo etiã alaicis. nef orte ꝓpt̃ eoꝵ absentiã & animarũ
pͥericula. ⁊ eccłarũ inqͥb constitutis̃ neglegant᷑ officia

Expanded text:
r diversa non mittantur, nec ab episcopis, nec ab aliis praelatis, r diversa non mittantur, nec ab episcopis, nec ab aliis praelatis, nec etiam a laicis, ne forte propter eorum absentiam, et animarum pericula, Ecclesiarum in quibus constituti sunt negligantur officia
Abbreviated transcription (Latin):
eos c̃fessionẽ ep̃o suo facere. ut caste & pure uiuant. sub
dĩ timore. ut dũ eis talis ꝓfessio alligat. uitȩ sc̃ẽ
disciplinã retineant U si¬
ep̃o suo rationẽ ministeni redait. tã defide. nione¬
catholica quã debaptismo atq om̃i ordine minis terii sts¬
c parroduam cderici abep̾is suis canones discant
t parrochiani clerici a pontificib suis necessanastatu¬
ta canonũ legenda ꝑcipiant. ne rei ipsił popłi quȩ ꝑsa
lutẽ eoꝵ derreta s̃: excusent se post modũ ignorasse
elestinꝰ uniũ sis ep̃is ꝑ apuliã ⁊ calabriã Deea dẽ re¬
constitutis. Nulli sac̃dotũ suos liceat ignorare canones.
net qͥcqͣm facere qđ patrũ possit regulis obuiare Iuȩ
enĩ a nob̾ res digna seruabit᷑. sidetretaliũ norma consti¬
tutoꝵ ꝓaliquoꝵ libitu licentia ꝑoplis ꝑ missa frangat᷑¬
tatutũ .ẽ. ut prbi sic̃ actenꝰ factũ .ẽ. indiscrete cun¬

Expanded text:
eos professionem episcopo suo facere, ut caste et pure vivant sub eos professionem episcopo suo facere, ut caste et pure vivant sub Dei timore, ut, dum eos talis professio alligat, vitae sanctae disciplinam retineant. po suo rationem ministerii sui reddat, tam de ficatholica, quam de baptismo, atque de omni ordine ministerii schiarii clerici ab episcopis suis canones discant. Ut parochiarii clerici a pontificibus suis necessaria sibi statuta canonum legenda percipiant, ne rei ipsi vel populi quae per salutem eorum decreta sunt, excusent se postmodum ignorasseelestinus universis episcopis per Apuleiam et Calabriam constitutis. Nulli sacerdotum suos liceat canones ignorare, nec quidquam facere, quod Patrum possit regulis obviare. Quae enim a nobis res digna servabitur, si decretalium norma constitutorum pro aliquorum libitu, licentia populis permissa, frangattatutum est ut presbyteri, sicut hactenus factum est, indiscrete pe
Abbreviated transcription (Latin):
traditũ nob̾ a patrib ordinẽ calcabimꝰ. ut locũ suꝑuacuis
suꝑstitionibq faciamꝰ Rudes gͦ fideliũ mentes ad talia¬
rie gr̃ .łͥ  ñ debemꝰ inducere Pocendi enĩ potiꝰ s̃ quã illudendi : nec im¬
b. ufdiet crponendũ ẽ illoꝵ oculis s m̃tib infundenda p̃cepta s̃¬
tuta ut nec penitentia decidentib ibidem nec baptisma
possit prestari infantib Huiꝰ igit᷑ tã pie rei tanꝗ necessa¬
riȩ mole p̃moti. iubemꝰ dilectioni tuȩ: ut huiꝰ p̃ceptionis
auctoritate cõmonitꝰ. memoratȩ eccłȩ uisitator accedas :¬
⁊ uel duos parrochiales prbos debeas ordinare Iuos tam̃dig¬
nos ad tale officiũ ueneratione uitȩ & moꝵ grauitate per¬
uideris. ĩ qͥb innullo obuient constituta canonicȩ discipli¬
ne. ut scȩ cũ digna cautela ꝓuideat᷑ ȩccłȩ¬
Quando pb̃ri & diaconi ꝑparrochias constituunt᷑ oportet

Expanded text:
traditum nobis a Patribus ordinem calcabimus, ut locum supervacuis traditum nobis a Patribus ordinem calcabimus, ut locum supervacuis superstitionibus faciamus. Rudes ergo fidelium mentes ad talia non debemus inducere. Docendi enim sunt potius quam ludendi, nec imponendum eorum est oculis, sed mentibus infundenda praecepta stuta, ut 501 nec poenitentia decedentibus ibidem, nec baptisma possit praestari infantibus. Hujus igitur tam piae rei tamque necessariae mole permoti, jubemus dilectioni tuae, ut, hujus praeceptionisauctoritate commonitus, memoratae ecclesiae visitator accedas, et vel duos parochiales presbyteros debeas ordinare; quos tamen dignos ad tale officium veneratione vitae et morum gravitate pervideris, et quibus in nullo obvient constituta canonicae disciplinae, ut sanctae condigna cautela provideatur ecclepresbyteri aut diaconi per parochias constituuntur, oportet
Abbreviated transcription (Latin):
idicimꝰ enĩ qͦsdã drũ sac̃dotes suꝑsticioso ministrare¬
potiꝰ cultu inseruire: qͣm mentis ł fidei puritati. Sed ñ mi¬
rũ: si contra ȩccłasticũ morem faciunt. qͥ in eccła ñ creuer̃¬
sed alio uenientes itinere. secũ hȩc mȩccłam quȩ in alia c̃uer¬
satione habuerant intuler̃. amicti palluis. & lũbos p̃cincti :
Habent suũ ista misteriũ. ⁊ ita intelligentib clara s̃. ut ea
magis qua decet significatione seruent᷑ Nã inlũboꝵ p̃cincti¬
one castitas. in baculoregim̃ pastorale. inluc̃nis ardentib
Habent tam̃ istũ forsitan cultũ: morem potius quã rationẽ
sequentes. qͥ remotiorib habitant locis : ⁊ꝓcul acet̃is degunt
Unde hic habitꝰ meccłus gallicanis ut tot annoꝵ tantoꝵq pon¬
tificũ inalterũ habitũ consuetudo uertat᷑. Discernendi a
plebe t acetĩs sumꝰ. doctrina ñ ueste. c̃uersatione non habita
mentis puritate ñ cultu. Nã sistudere in cipiamꝰ nouitati:

Expanded text:
dicimus enim quosdam Domini sacerdotes superstitioso potius cultui servire, quam mentis vel fidei puritati. Sed non mirum, si contra ecclesiasticum morem faciunt, qui in Ecclesia non creversed alio venientes itinere, secum haec in Ecclesiam quae in alia conversatione habuerant intulerunt, amicti pallio, et lumbos praecincti, cHabent suum ista mysterium, et intelligentibus ita clara sunt, ut ea magis qua decet significatione serventur. Nam in lamborum praecinctione castitas, in baculo regimen pastorale, in lucernis ardentibHabeant tamen istum forsitan cultum, morem potius quam rationem sequentes, qui semotioribus habitant locis, et procul a caeteris degunt: unde hic habitus in Ecclesiis Gallicanis, ut tot annorum, tantorumque pontificum in alterum habitum consuetudo vertatur? Displebe vel caeteris sumus doctrina non veste, conversatione non habitu, mentis puritate non cultu. Nam si studere incipiamus novitati,