comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ erant. que ñ erant: ⁊rursus quõ ea fac̾et q̃
sibi nota ñ erant ñ enĩquioqm fecit ignorãs.
nota gͦ fecit: ñ fc̃a cognouit. ꝓrade añqm̃ fierẽt
uerant ⁊ ñ erant. erant: uidi scĩa. ñ erant ĩ sura
et. ap̃quem ñ est tͣnsinutatio. neciicisfitu¬
est d̾i clispõitio quacdisposuit omĩa iusibilia

Expanded text:
 erant, quae non erant? et rursus quomodo ea faceret, quae sibi nota non erant? non enim quidquam fecit ignorans. nota ergo fecit, non facta cognouit. proinde, antequam fierent, et erant et non erant: erant in dei scientia, non erant in sua ret. Apud quem non est transmutatio nec vicissituest Dei dispositio qua disposuit omnia, visibilia
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ sube s clifferre opifi
cunctipecc̃ores. Aliimi¬
seretur. ⁊ Alt̾i despic̃
ñ sñ uistitia. In figło
enun sola uoluntas ẽ.¬

Expanded text:
e, sed differre opificcuncti peccseretur et alterum despicit, non sine justitia. In figulo enim sola voluntas e
Abbreviated transcription (Latin):
te melius est id qd ꝑfigntam signatur qͣm ñ¬
figura ut u̾bi gła regnum celoꝵ metius est
quamt̾ͥra ꝓririssionis. ita in malis longe pes
est ꝙ sig̃catur qm̃ figirra sig̃taue ut gehenna
peior est qnͣtum libet atroci pemi temporali. õs
git qui in dolio epu¬
labantur. putantes¬
se inumnes acͥmine
ñ effitiamini dico
cut quidam

Expanded text:
m signatur qfigura, ut regnum coelorum melius est quam terra promissionis, ita in malis longe pejus est quod significatur quam figura significans, ut gehenna pejor est quantumlibet atroci poena temporali. Omnes git qui in idolio epulabantur, putantese immunes a crimine. Non efficiamini dico, sicut quidam
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ deueris p̃dicato¬
paulus inferior
uidebatur.qr nõ
fuit cum iħu. qiͣ¬
si aliud p̃cticarent
recte patemini. s qr hoc ñ est: ñ recte eos pa¬
timini ⁊ ue hoc ñ est. Existimo enĩ menicħ
do feci. cum nec minus fec̾im. qm̃ magnapłi.
Magni apłi uident᷑ ap̃istos petrus ⁊ auiicru
enĩ fauebant apłis quicũ dñofũnt. paulã¬

Expanded text:
nc de veris praedicatoPaulus inferior videbatur, quia non fuerat cum Jesu. QuSi aliud praedicarent, recte pateremini; sed, quia hoc non est, non recte eos patimini. Et vere hoc non est. Existimo enim me nihil do feci, cum nec minus fecerim, quam magni apostoli. Magni apostoli videntur apud istos Petrus et alii, qenim favebant apostolis qui cum Domino fu
Abbreviated transcription (Latin):
ctico: ut mulieres sub
no subiecte sunt. sic
sarra subiecta erat
bat abraham. ⁊ bene
utiq debent ẽẽ subie¬
imulieris .i. rector et
rector ⁊ auctor esclie.¬
⁊ quod plus est ip̃e xͦ¬

Expanded text:
dico, ut mulieres virino subjectae sunt, sicut Sara subdita erat bat Abraham. Et bene utique debent esse subjemulieris, id est rector et rector et auctor Ecclesiae: quod plus est, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uat sap̃ratua. nec aliqua uͥtus tua. Uł quis es
agas :. ꝗ iuste enigat uł reꝓbet: magia in¬
dignitao est. ⁊ p̃sumptio hominem ꝯtra drẽ
deo. iniquum iusto. malum bons. imꝑitum
fecto. infirmum fortissimo. mortalem inmor¬
tali seruum domino. creatinam ccertori. Mo¬
ueturam̃ iniquus eo ꝙ de ead̾ maissa c̾atdi Alios
uistificat d̾. Alios repb̃at. ad hoc ostendendũ
recte fĩ utit᷑ u̾bis ysaie. ⁊figm̃ti siłitud̾ie. qd

Expanded text:
vat sapientia tua, nec aliqua virtus tua. Ambrosiusagas quod injuste eligat vel reprobet? Magna indignitas est, et praesumptio hominem contradicere Deo, iniquum justo, malum bono, imperitum perfecto, infirmum firmissimo, mortalem immortali, servum domino, creaturam Creatori. Movetur autem iniquus eo quod de eadem massa creatos alios justificat Deus, alios reprobat. Ad hoc autem ostendendum recte fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tu o homo fingio ad̾o. ⁊ iõ nequs adu̾suᷤᷤ
dñicari quarefecit tesic. uł ñ sic. Si enĩ pecꝰ
loqui poss ⁊ dr̃et d̾o quan ne pecudemfe¬
cisti. cum istum fec̃is hominem ñ iuste
suocensetes.⁊ idrẽs opetus tu quis esgrii

Expanded text:
et tu homo fingeris a Deo, et ideo nequis adversum Deum causari quare fecit te sic, vel non sic. Si enim pecus loqui posset et diceret Deo: Quare me pecudem fecisti, cum istum feceris hominem, non juste succenseres, et diceres: O pecus, tu quis es qui
Abbreviated transcription (Latin):
estote ꝑfecti infide
⁊uos maiores exbor¬
tamim adid̾ mino¬
sapite. cũ maiorib ⁊
habete. nesit prior
discordia intͣuos.

Expanded text:
estote perfecti in fide, et vos majores exhortamini, ad idem minosapite, cum majoribus, habete, ne sit prior discordia inter vos.
Abbreviated transcription (Latin):
sordes sꝑgere ⁊eos mundos et sinceros serua¬
re. Sii ergo insibilia munda uifibilib im¬
mundis ꝯtingi possunt ⁊ ñ inquinari.qnͣ
totum Hhontinem afsumptum ab omĩb ĩ¬
firmitatib sñ sin contaminatõe lib̾auit. M¬
truntur qͦ illi. ñ m̃titur ĩttas xp̃c qr om̃s¬

Expanded text:
sordes spargerere. si ergo uisibilia munda uisibilibus inmundis contingi possunt et non inquinari, totum hominem assumptum ab omnibus infirmitatibus sine sui contaminatione liberavit? Mentiuntur ergo illi, non mentitur veritas Chr
Abbreviated transcription (Latin):
atrendendens hec ca¬
ctuca. ⁊⁊ sobue eio uta¬
s ad suftentationem
datis. Qui enĩ quasi
illi qui dormunt
trar̃unt eos ad hoc
ut obliti inte et̾ne
inistio qui escant.⁊
lib imimod̾ate uten¬
do. nocte ebrust̃.i

Expanded text:
attendens haec caduca, et sobrie eis utased ad sustentationem datis. Qui enim, quasiilli qui dormiunttraxerunt eos ad hoc, ut oblili vitae aeternae in istis quiescant. Et oribus immoderate utendo, nocte e
Abbreviated transcription (Latin):
uigilemꝰ s sob̾isimꝰ. in od̾ate hiis utentes. ⁊
ad̃ puguam ꝯtra hostes ꝑati. ꝑ hoc simus
sobrii quia sumus induti loridam fid̾rica
ritatem i ga eespem. Sicut enĩ loriea mu¬
nit uitalia. ita fides et caritas nos muniũt
ꝯt᷑ appetitum t̾renoꝵ. Si enĩ attenttimus

Expanded text:
igilemus, sed sobrii simus, moderate his utentes, et ad pugnam contra hostes parati. Per hoc simus sobrii, quia sumus induti loricam fidei, etritatem, et galeae spem. Sicut enim lorica munit vitalia, ita fides et charitas vos muniunt contra appetitum terrenorum. Si enim attendimus
Abbreviated transcription (Latin):
ut. ⁊celestes. qr tales erunt celettes.
sicut exemplo Ade
t̾reno dilexiuuto:
ita ⁊ postbap̾m.
portenns yntagi¬
nein celestis sectan¬
do iustitiam. ⁊ ue¬
ritatem ⁊ obectien¬
tiam.oc ã . ic̃.¬

Expanded text:
esse coelestes sicut exemplo Adae terrena dileximus, ita et post baptismum. Portemus imaginem coelestis, sectando justitiam et veritatem, et obedientiam. Hoc autem dic
Abbreviated transcription (Latin):
idest quod p̃p eum uictus ec̃m non ꝓalio cͥmine. quia
namq patient᷑ queliber mala sustinco patet ñ ẽẽ scelus
falsitatio qd̾ mine iusta uuidc̃a ꝑcellat. s qnͣdam ĩntatiᷤ
itattatem qła sustinendi fortitudo magnificat. mani¬
festa fient cuco uonin p̃torio. uibi maiores ꝯueniũt
trusus esset incaicete indomo imꝑatoris. ⁊doc̃et em̃i¬
głim. ⁊ infirmos curaret. mtultaq imuncła patraret.
multi ꝑ eum c̾diqłunt. ui tm̃ ut domum ꝑsecutoris
in domino ꝯfi¬
dentes uincł̾is

Expanded text:
id est quod propter eum vinctus essem non pro aliquo crimine, quia namque patienter quaelibet mala sustineo, patet non esse scelus falsitatis, quod in me justa vindicta procellat; sed quamdam veritatem, quam sustinendi fortitudo magnificat Hieron. Manifesta fierent dico in omni praetorio, quo majores conveniuntretrusus esset in carcere in domo imperatoris, et doceret Evangelium, et infirmos curaret, multaque miracula patraret, et multi per eum crederent, in tantum ut domum persecutoris in Domino confidentes vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
ut destruatur cor. pec. carne subdita sp̃ir.
ita. ut ultrã non seriiamus pecc̃o. ñ dico ut
ñ sit. s ut ñ cogam̃ur serutte. Uuere ñ age¬
mur. quia uistificatisumus. ⁊ ũe. QUi or̃¬

Expanded text:
ut destruatur corpus peccati, carne subdita spiritui, ita ut ultra non 30 serviamus peccato, non dico ut non sit, sed ut non cogamur servire et vere non cogimur, quia justificati sumus. Et vere: qui en
Abbreviated transcription (Latin):
simpla eius uetuttas signatur. ꝑ duas no¬
ctes gemuna nr̃a uetune. Qiueuit ꝙ in
tulit. s gr̃am qua iutarentur ꝯferendo
gͦ futura tulit. qr ut ñ fierent fecit. pe
petia gehennalis ⁊ tp̃alis gebennalem
ꝓrsus deleuit. ut eam ñ sentiant ue peni¬
tentes tp̃alem no ũcdum penitus tulit.

Expanded text:
simpla ejus vetustas signatur, per duas noctes gemina nostra vetustas. Quievit ergo in tulit, sed gratiam qua vitarentur conferendo. Ergo futura tulit, quia ut non fierent fecit. Poenam duplex, gehennalis et temporalis. Gehennalem prorsus delevit, ut eam non sentiant vere poenitentes; t
Abbreviated transcription (Latin):
cum eid̃ in ꝯcupiscentie subiecta m̃te seruiret
culo. quo ꝑ illam diabolus aĩam retinebat ⁊¬
a suo creatore seꝑabat. maneat inc̾tamine qͦ
corpus nr̃m castigamus ⁊ seruituti subicimꝰ.
Uetustagita nr̃a pene ⁊culpe que est ex male¬
dicto pͥmi hominis in cruce xp̃i destructa ẽ.
qui nr̃am mortalitatem suscepit ⁊ pec̃a nr̃a
⁊ mortis figuta ⁊ moyses in heremo suꝑ lig¬
num exaltauit serpentem ꝑfuasione qͥmppe
serpentis homo in dampnationem mortis ce¬
cidit. ita serpens ad sig̃nificatõem ĩp̃uis mortiᷤᷤ
ꝯuemient᷑ in ligno exaltatus est. In illa enĩ
figitra serpens pendebat in ligno. quid autẽ¬

Expanded text:
cum eidem concupiscentiae subjecta mente serviret, culo quo per illam diabolus animam retinebat et a suo Creatore separabat, maneat in certamine quo corpus nostrum castigamus, et servituti subjicimus. Vetustas itaque nostra poenae et culpae, quae est ex maledicto primi hominis in cruce Christi destructa est, qui nostram mortalitatem suscepit, et peccata nostra  mortis figura etiam Moses in eremo super lignum exaltavit serpentem; persuasione quippe serpentis, homo in damnationem mortis incidit. Itaque serpens, ad significationis ipsius mortis convenienter in ligno exaltatus est. In illa enim figura serpens pendebat in ligno. Quid aute
Abbreviated transcription (Latin):
tuum ⁊ mrẽm tangis quartam cordam ut
houorem pentib deferas. ⁊ cecidit bestia mi¬
pietatis. ñ mechab̾is. tangis .u. cordam cocidit besti
albidinis. non occides. tangis .ui. cordam. cecidit
bestia crudelitans ñ furcum faties tagis.uti. cordã¬

Expanded text:
tuum et matrem tuam: tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas; cecidit bestia impietatis. Non moechaberis: tangis quintam chordam; cecidit bestia libidinis. Non occides: tangis sextam chordam; cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies: tangis septimam chorda
Abbreviated transcription (Latin):
etierunt aiũsas receptiones. hñt gau¬
dium bone. tom̃ta male. s cum fc̃a
fũit resurrectio ⁊ bonorum gaudiũ
amplius erit. ⁊i nialoꝵ tormenta g¬
uiora. qũ cum corꝑe torquebunt᷑ Ita ⁊ c̃.¬
qĩ qr om̃s resurgemus ⁊ cum xp̃o erimus.
Itaq ꝯsolamini. demorte amicoꝵ. inuicẽ
alt alt̾m in u̾bis istis. tantespei. ꝑeat con¬
tͥstatio ubiest tanta ꝯsolatio. de tergatur
luctus ex aĩo. fides expeuat dolorem. In
tanta spe ñ decet ẽẽ triste dempliu dei
ibi hĩtat bonus ꝯsolator ibi qui ñ fal¬
lit ꝓmissor. quid enĩ mortuum clui plã¬
gius inqiues qr mors antara est. s per
dices. põt non dołe corhũanum. defunc¬
to hm̃o uno melius ꝯdolet sanatur cor
hũanum qmͣ ñ dolendo sit inhũanũ.
maua enĩ dñm querebat ⁊ mortuum

Expanded text:
exierint, diversas receptiones; habent gaudium bonae, tormenta malae; sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora, quando cum corpore torquebuntur. Itaia omnes resurgemus, et cum Christo erimus. Itaque consolamini, de morte amicorum, invicem, alter alterum in verbis istis tantae spei. Pereat contristatio, ubi est tanta consolatio. Detergatur luctus ex animo, fides expellat dolorem. In tanta spe non decet esse triste templum Dei; ibi habitat bonus consolator, ibi qui non fallit promissor. Quid enim mortuum diu plangimus? inquies, quia mors amara est, sed perdices: Potest non condolere cor humanum, defuncto charissimo? Imo melius cum dolet, sanatur cor humanum, quam non dolendo sit inhumanum. Maria enim Dominum quaerebat, et mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinus immortalit̾. ⁊ incorruptibiłr
reiiuisc̾e eurti c̃damus in nitu ocłi
futuram resurrectionem. ⁊ in membra
sñ fine uictura. tanta felicitatẽ. tantaq
in estunabili felicitare uelocitate redi¬
turum antgussimoꝵ cadaũum pul¬
ũem. sec ab illa sña illos arbitramur
futuros iminun es qua dc̃m est. terra
es ⁊ int̾ram ibis .i. in hoc ibis amus¬
sa uita q eras añqmͣ assurnies uitam
hoc eris exanimatus: ꝗ eras añqmͣ
ẽẽs animatus. Nos g electi ra .ob. xp̃o¬

Expanded text:
incorruptibiliter reviviscere, cum credamus in ictu oculi futuram resurrectionem, et in membra sine fine victura tanta subtilitate, tanquam inaestimabili velocitate rediturum antiquissimorum cadaverum pulverem? Nec ab illa sententia illos arbitramur futuros immunes qua dictum est, terra es, et in terram ibis , id est in hoc ibis amissa vita, quod eras antequam sumeres vitam. Hoc eris exanimatus, quod eras antequam esses animatus. Nos ergo electi, rap
Abbreviated transcription (Latin):
tos in iitnortalita¬
tem repente mutan¬
dos. s uellem de hiis u̾bis pocius audi¬
re doctores. Queri enĩ solet utrum ilb
morituri sint. an ip̃o tp̃is puncto quo rapi¬
entur obitiam xp̃o ad immortalitatem
miro celitate sint tͣnsituri ñ enĩdicend̾¬
in illo spatio ⁊ m̾oriantur ⁊ reuiuiisamt.
adhunc aũt sensum quo estimemus illos
quos hie uiuos inuenturus est dontinꝰ
in ip̃o paruo spario u passuros mortem ⁊
accepturos utimortalitatem apłc urg̃e

Expanded text:
tos in immortalitatem repente mutandos; sed vellem de his verbis potius audire doctiores. Quaeri enim solet utrum illi ino morituri sint, an ipso temporis puncto quo rapientur obviam Christo ad immortalitatem mira celeritate sint transituri. Non enim dicendin illo spatio, et moriantur et reviviscant. Ad hunc autem sensum quo aestimemus illos quos hic vivos inventurus est Dominus in ipso parvo spatio, et passuros mortem, et accepturos immortalitatem
Abbreviated transcription (Latin):
mus sũ ulł bonis m̾itis. imo cũ multis m̾itis¬
malis d̾i gr̃am ꝯsecutum reddens bona ꝓ maliᷤᷤ
qui sua ꝓpinqͣnte passione: bona ĩita sua ome¬
morat. post que: ꝯsecuntur coronam. qui post
mala mita ꝯsecutus est gr̃am. que nͥ pͥus gram¬
ita donaretur corona debita: ñ reddet᷑. ñ gͦ mita¬
passionis quam sibi iam impend̾e clix̃at tam
magna ꝯflictatio cam molestum tam grande.¬
certamen: Ad cuius ꝯsũmandum crsum ad¬
Huc illud deerat uͥ erat futurus accior. ⁊ crude¬
lior inimicus. s hec clicit ñ re plena. s spefir¬
ma. qr de iuctoria futuri certaminis ⁊cutsus
ꝯsuminatione c̾tum eum securumq iamfe
huc ꝑficiendum qñ de d̾i ꝓmissione p̾sidens to¬
tum ita dicebat tanqm̃ fluss effectum. Uñ ⁊ de
p̾mio securus adiungit.s. ⁊ in reliquo .i. infu¬
turo corona iustitie repõita est .m. quam .s. nlłs

Expanded text:
mus sine ullis bonis meritis, imo cum multis vitiis Dei gratiam consecutum, reddentibus bona pro malis. Qui sua jam propinquante passione bona merita sua commemorat, post quae consequetur coronam, qui post mala merita consecutus est gratiam: quae nisi prius gratuita donaretur, corona non redderetur. Non ergo meripassionis quam sibi impendere dixerat tam magna conflictatio, tam molestum certamen, ad cujus consummandum cursum, adhuc illud deerat ubi erat futurus acrior et crudelior inimicus? Sed hoc dicit non re plena, sed spe firma, quia de victoria futuri certaminis, et cursus consummatione certum eum securumque jam fehuc perficiendum, quia de Dei promissione praesumens totum ita dicebat tanquam fuisset effectum. Unde et de praemio securus adjungit: Et in reliquo, id est in futuro, corona justit
Abbreviated transcription (Latin):
nas. Hic ag̃
gr̃as deo de bõis
coꝵ ne forte de
tanto bono qd¬
ex d̾o habebant
extoltentur tãꝙͣ
a se ip̃is hñtes¬
tis tenete. qr bo

Expanded text:
as. Hic agit gratias Deo de bonis m, ne forte de tanto bono eoex Deo habebant, extollerentur, tanquam a seipsis habentis tenete, quia bo
Abbreviated transcription (Latin):
ita uiocat᷑ cum ñclum est filioꝵ forma ꝑrecta
libabit᷑ ut nos apłiquiiam filii sumus ⁊ si
nonlum apparet qd̾ erimue. libabitur dico:
habebunt fan dei. ⁊ hec om̃ĩa ꝑ spmfient.
Scimus enun

Expanded text:
ita vocatur cum nondum est filiorum forma perfecta, liberabitur, ut nos apostoli, qui jam filii sumus, etsi nondum apparet quid erimus, liberabitur dico, habebunt filii Dei. Et haec omnia per spiritum fient. Scimus en
Abbreviated transcription (Latin):
licet. nam si fornicatio carnis detestanda ẽ
in ꝯuige qnitonagis foruicatio m̃tis .i. infi¬
bent᷑ a domnno. netꝓhibent᷑ fideles recedere Nam
locus dsilii admonentis apłi. ne hoc fieret
modo ꝑmisit. s ⁊̃ uissit isrłitis uiores aiit¬
tere aliengenas. ꝑ quas ibant ad d̾osalienos.
ñ ille ꝑmaridos acquirebant᷑ do recte. itaq
hoc p̾cepit qr ñdum tanta gr̃a saluatoris ilł¬
luxerat ⁊ ꝑ moysen dñs iusserat neqͥs

Expanded text:
licet. Nam si fornicatio carnis detestanda est in conjuge, quanto magis fornicatio mentis, id est infibentur a Domino, nec prohibentur fideles recedere. Nams esset locus consilii admonentis Apostoli, ne hoc fieret. modo permisit, sed etiam jussit Israelitis uxores dimittere alienigenas, per quas ibant ad deos alienos ; non illae per maritos acquirebantur Deo. Recte itaque hoc praecepit, quia nondum tanta gratia Salvatoris illuxerat. Et per Moysen Dominus jusserat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tũ quidam latini codices quocostat ⁊ uet̾i¬
b gͥris tnstatos qui ita hñt i neos qui pocor
itꝰ. quos incorruptos simplicitas temꝑin
seruauit et ꝓbat postqm uero. loxordia aĩs
clissidentib. ⁊ ħeticio ꝑturbantib iuou̾i q̃oes¬

Expanded text:
tamen quidam Latini codices quos constat a veteritamen quidam Latini codices quos constat a veteribus Graecis translatos, quasi ita habent in eos qui peccaverunt, etc., quos incorruptos simplicitas temporum servavit, et probat. Postquam vero a concordia animis dissidentibus, et haereticis perturbantibu
Abbreviated transcription (Latin):
intellexit sine ex traduor. siue uiditio uatutil
⁊ueu̾atꝰ est d̾m. ulli honorificentiam noĩs
ac maiestatis imꝑtiens sic peccauit. qr impos¬
sibile est ñ peccare. subd̾o peccauit ñ in deum
iõ iu hos mors ñ regnauit. s in hos qui infiłs¬
sp̃e ydoloꝵ seruuerunt cliabolo. tales erant fe¬
re om̃s usq ad legem ꝑpauci ut abrabam un
qui post mortem itam que pͥma dr̃ ad scd̾am
spe fuati sunt in aduentu xp̃i libandi. sic̃
de abeaham legitut. qr qmͣuis aput inf̾eros
fu̾it disc̾tus tam̃ longo nit̾uallo erat apec¬
catorib. ita ut chaos eẽt ingens int̾ uistoᷤᷤ
⁊ pecãres. ⁊ sciendum ꝙ libros qui alit̾ hñt
dicit ambrosius cẽ corruptos. ubi.s. scͥptũ est
mortem regnasde ⁊̃ i oos qui ñ pet ĩsi. p̃ .a.¬
que litt̾a ⁊̃ ing̾cis coclicib legitur. qd̾ qui¬
dam ita intesligunt qr dñt mortem corpo¬
rum regnasse incultoros innus di ⁊̃ usq
ad morsen. s cir ũ usq infinem scłi: Sũt

Expanded text:
intellexit sive ex traduce, sive indicio naturali, et veneratus est Deum nulli honorificentiam nominis ac majestatis impartiens, si peccavit, quia impossibile erat non peccare, sub Deo peccavit, non in Deum. Ideoque in eos mors non regnavit, sed in hos qui in sspecie idolorum servierunt diabolo. Tales erant fere omnes usque ad legem; perpauci, ut Abraham, uni quia post mortem istam quae prima dicitur, ad secundam spe servati sunt in adventu Christi liberandi, sicut de Abraham legitur, quia quamvis apud inferos fuerit discretus, tamen longo intervallo erat a peccatoribus, ita ut chaos ingens esset inter justos et peccatores . Et sciendum quod liberos qui aliter habent dicit Ambrosius esse corruptos, ubi scilicet scriptum est mortem regnasse, etiam in eos qui non peccaQuae littera etiam in Graecis codicibus legitur: quod quidam ita intelligunt, quia dicunt mortem corporum regnasse in cultores unius Dei, etiam usque ad Mosen, sed cur non usque ad finem saeculi? Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sicut ex lat̾e illuis dormientis assumpta est
costa Uñ formata est eua sic ex istius lat̾e pro¬
care potuit fili is suis pecẽm ⁊ mortem: ficiste
m siuis ꝯfert: qm̃ illemali. ⁊ iõ magis potest
edñ sicut de

Expanded text:
dem; et sicut ex latere illius focosta, unde formata est Eva, sic ex istius latere procare potuit filiis suis peccatum et mortem, sic isteni suis confert, quam ille mali: et ideo magis potest non sicut, e
Abbreviated transcription (Latin):
putabat᷑ pecẽm s regitauit mors. aĩe secu¬
re possidente homries diabolo ꝓ impuinita¬
te crectita. Impune ⁊ enĩ peccare se putã¬
tes mag̃ delinguebant cͥca hec pecẽa ꝓmpti¬
ores que munolus cũ licita nutriebat. quo
dico ab adam usqad nxysen ꝑ quẽ rediit
coguitio d̾iumꝰ. quia ꝑeum data est lex inaqͥ
p̃cipiebatur deunod̾o colendo. Regnait ergo
mors requ aret. s lex data est iniitio regͣssiõis
de egypto docens de uno d̾o ue regnaret mors.

Expanded text:
putabatur peccatum, sed regnavit mors, animae secure possidente homines diabolo pro impunitate credita. Impune etenim peccare se putantes, magis delinquebant, certa haec peccata promptiores, quae mundus quasi licita nutriebat. Quo dico, ab Adam usque ad Mosen, per quem rediit cognitio unius Dei, quia per eum data est lex in qua praecipiebatur de uno Deo colendo. Regnavit ergomors regnaret, sed lex data est in initio regressionis de Aegypto docens, de uno Deo ne regnaret mors,
Abbreviated transcription (Latin):
qiid̾ pecc̃m aput hominee: i ñ aput d̾m
aput quem putabat᷑ impunefut᷑m cuitui
nesciretur iundicaturus. asserebant enuy
homines d̾m incuriosum eẽ. ñ ap̃ eũ impu¬
ne futura pecc̃a. s ñ aput hoĩes. Non enĩ
lebant. Namusq adeo pecẽm ñ erat ignot
int̾ homines q io seph qmͣius ꝑcalumpmi¬
am tñ q̃ reus ctausus est incardere. ⁊ pitor

Expanded text:
quidem peccatum apud homines, sed non apud Deum, apud quem putabatur impune futurum, cum nesciretur vindicaturus. Asserebant enim homines Deum incuriosum esse, et ideo apud eum impune futura peccata, sed non apud homines. Non enim lebant. Nam usque adeo peccatum non erat ignotum inter homines quod Joseph, quamvis per calumniam, tum quasi reus clausus est in carcere, et pistor
Abbreviated transcription (Latin):
ade. ꝙ ⁊̃ ip̃m illiqui legunt ad suꝑiorem re¬
ferunt itłctum. ut insilitud̾inem p̃uari¬
cationis ade pecrasse acctpiant illos qui in
illo peccaũnt. ut ei similes crearentur .s. sic̃
ex homine hoĩes. ita expecc̃ore. pecc̃ores. ex mo¬
rituro morituri. dampnatoq dampnandi.
¶reci aũt coctices uñ int̾p̃tatiofc̃aest in laci

Expanded text:
am ipsum illi qui legunt ad superiorem referunt intellectum, ut in similitudinem praevaricationis Adae peccasse accipiant illos qui in illo peccaverunt, ut ei similes crearentur, scilicet sicut ex homine homines, ita ex peccatore peccatores, et ex morituro morituri, damnatoque damnandi. Graeci autem codices, unde interpretatio facta est in Lati
Abbreviated transcription (Latin):
nius ⁊. ula ñ fuerunt iusticuta iniuftificatio¬
neni. s infucuroꝵ significationeni. ⁊ pecẽi in
firmitatis oftensionem. ex illis gͦ uemo iustifi
indie pene ꝙ non uident hõies. hic itemq̃rit᷑
lunciud moyses dd̾.⁊ alii boni ex lege ñ fuĩt
ponere nob iugum ⁊c̃. Sicut gͦ nos saluamur
modo ꝑ fidem xp̃i. sic ⁊ illi salnabantur. ⁊ quare ñ
⁊ iri xp̃o est hominem iustificari sĩ ꝑ legem. qr

Expanded text:
n fuerunt instituta in justificationem, sed in futurorum significationem, et peccati et infirmitatis ostensionem. Ex illis ergo nemo justifimore poenae, quod non vident homines. Hic item quaeritur: Nunquid Moyses, David et alii boni ex lege non fuerunt imponere jugum, etc.? Sicut ergo nos salvamur modo per fidem Christi, sic et ilChristo est, hominem justificari, non per legem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m loquentem nb¬
tentem et̾ra. Nec de¬
bemus recusare qr ĩp̃e
cum legem dabat ĩ
monte syna. moitit
re. ꝓurittit in qm
clicens. Adhuc semel
ego mouebo. Inaggeo
hoc legitur. ũ solum
t̾ram s ⁊̃ ce.q inferiꝰ
aues celi .s. totus aut
peneto tuo aeriste
uentosus. quẽ celũł
celos scͥpt᷑a uocat. istos
utiq imos. ñ illos sup¬
p̃mos uͥ sol ⁊ luna et
lydera ostituitast̃. dicit
hic scͥptura mouẽdos

Expanded text:
 loquentem ntentem aeterna. Nec debemus recusare, quia ipscum legem dabat in monte Sina, movit tre. Promittit, inquam, dicens: Adhuc ego semel movebo, in Aggaeo hoc legitur, non solum terram, saves coeli. Totus autem pene aer iste ventosus, quem coelum vel coelos Scriptura vocat: istos utique imos, non illos supremos ubi sol et luna et sidera constituta sunt dicit hic Scriptura movendos,
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. sicut est uita ip̃a et̾ia ip̃m regñ celoꝵ.¬
tributionis qualitas. ⁊cum sint impares
qualitates: tñd̾o est omnia inom̃ib. ⁊ qr
deuo cntas est: ꝑcaritatem fiet ut ꝙ hñt
singłi ꝯmuesit oĩb. Semintitur .q. ĩdit¬

Expanded text:
bunt, sicuti est ipsa vita aeterna, ipsum regnum coelotributionis qualitas, et cum sint imparis claritatis, tamen Deus est omnia in omnibus. Et quia Deus charitas est, per charitatem fiet, ut quod habent singuli commune sit omnibus. Seminatur. Quasi di
Abbreviated transcription (Latin):
lios ut ego exhibeamus .i. offeramus d̾o nos¬
met ip̃os in omnib ficut dei tutnistros. ⁊ si¬
miniftros qr dei ministri ñ adulantur ho¬
lnimb ut placeant deosicut psendo fatiũt
st nent es lucro. In multa q. exhibeam̃

Expanded text:
vos ut ego, exhibeamus, id est offeramus Deo, nosmetipsos in omnibus, sicut Dei ministros, quia Dei ministri non adulantur hominibus, ut placeant Deo, sicut pseudo faciunt studentes lucro. In multa. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
idest ad hoc utiq uocauit: ut euñgłitarem ĩl.
idest filium ingentib ⁊ ip̃e utiq qui nasci¬
me fecit. ad hoc duc̾e mepotuit. Ante enĩ qm
Aliquis nascatur scit d̾s qui futurus sit et
qualis. Uñ de iemia legitur. pͥusqm̃ cefor¬
marem inut̾o nom te. qui gͦ p̃scit fut᷑os
cũqͣm sint. qui cum uult nascifacit.ui
sint ⁊ iam natos quos uult ꝑ gr̃am uocat.
ut iusti sint. sicut paulum uocauit per

Expanded text:
et ad hoc utique vocavit, ut evangelizarem illum, id est Filium, in gentibus. Et ipse utique qui me nasci fecit, ad hoc ducere me potuit. Ante enim quam aliquis nascatur, scit Deus quis futurus sit et qualis. Unde de Jeremia legitur: Priusquam te formarem in utero, vocavi te . Qui ergo praescit futuros antequam sint, cum vult nasci facit ut sint; et jam natos quos vult per gratiam vocat, ut justi sint, sicut Paulum vocavit per
Abbreviated transcription (Latin):
pͥorem statum qm gentili. ⁊ hoc ꝑ omẽn
modum. omnis mddus est uł in mumiu¬
de tp̃ralib exemplũ
Alia minora de tp̃a¬
quidem pono .s. de eloquiis qd̾ fc̃m est usdis¬
.s. qr oloquia d̾i .i. lex et ꝓpħe. sunt c̾ͥdita ilł.
ut amicis. ꝑ que intelligent defutur.a redemp¬
ꝑ quam ad disc̾ent rectum aꝑũso ctisting¬
uere digna iudicarent᷑ acciꝑt. ⁊ iõ plus est

Expanded text:
orem statum, quam gentili Et hoc, per omnem modum. Omnis modus est vel in adminde temporalibus, exemplum alia minora de tquidem pono, scilicet de eloquiis, quod factum est Juda eloquia Dei, id est lex et prophetae sunt credita illis, ut amicis, per quae intelligerent de futura redempper quam addiscerent rectum a perverso distinguere, digni judicarentur accipere: et ideo plus est
Abbreviated transcription (Latin):
docium accipiẽ
ñ clico sumunt deci¬
tum in lege. sũ ciriꝰ
auctoritate nũ qm̃
p̃sument. sum̾e deci.¬
ñ ab aliquo summo
humili ⁊ sibi camis

Expanded text:
dotium. Aliter n dico sumunt decitum in lege, sine uctoritate nunquam praesumerent sumere decin ab aliquo summo humili, sibi carnis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊om̃ib leuitis. qͣsi
talis fuit melcħ. intu
decimas dedit. tamqͣm minor maiori. ⁊⁊ hoc dep̃ci¬
de quogłantur. quem xpͥo iudei p̃ponere uolu̾nt.
dicentes. Nũqͥd tumaior es pr̃e ño abrahã: ⁊c̃

Expanded text:
omnibus Levitis. Quasi Talis fuit Melchisedechdecimas 246 dedit, tanquam minor majori. Et hoc de praecide quo gloriantur quem Christo Judaei praeponere voluerunt, dicentes: Nunquid tu major e
Abbreviated transcription (Latin):
luilis. quosdam em̃ platonicoꝵ libros
ex g̃da lingua in latinam u̾sos uidi ⁊ ibi
legi. ñ quidem hiis u̾bis. s hoc quid̃ oĩo
inultis. młtiplicib suaderi rationib¬
S quod ũbum caro fc̃m est ñ legi. In¬
dagam quippe in librie uarie dc̃m ẽẽ qd̾
itit: ñ hr in illis. Recte ergo illud uer

Expanded text:
idum quosdam platonicorum libros ex graeca lingua in latinam uersos. Et ibi legi, non quidem his uerbis, sed hoc idem omnino multis et multiplicibus suaderi rationibused quod Verbum caro factum est, non legi. Indagavi quippe in libris varie dictum, quod vit se, non habetur in illis. Recte ergo illud verb
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus. Inccuce gͦ dolor est ꝯfessoꝵ. in sepul¬
tura requies ab solutoꝵ. in tesurrectione uita
iustoꝵ. in ascensione ꝓfectus ꝑfectoꝵ. in ꝯsessu
ad dext̃am: gła beatoꝵ. uec autem ñ solum a
nobis etigit ũp̃ in sactam̃to passionis. s ⁊̃ si uo¬

Expanded text:
inus In cruce ergo est dolor confessorum, in sepultura requies absolutorum, in resurrectione vita justorum, in ascensione profectus perfectorum, in consessu ad dexteram gloria beatorum. Haec autem non solum a nobis exigit Christus in sacramento passionis, sed etiam si vo
Abbreviated transcription (Latin):
impetiri ne uenret ad eos admaiorem coronã¬
isterum est si steterint eo absente
hic ꝯmemorat quanto
nos aũt o fr̃s. desolati
stram. nos lico remo¬
aspectu .i. p̾sentia cor¬
porie. non corde .i. dile¬
ctionis affectu. qĩ os et
aspectus cessant qr uos¬

Expanded text:
impediri, ne veniret ad eos. Ad majorem istorum est, si steterint eo absenteHic commemorat quanto Nos autem, o fratres desolati stra, non aspectu, id est praesentia corporis; non corde, id est dilectionis affectu. Quasi dicat: Os et aspectus cessant, qu
Abbreviated transcription (Latin):
suagͥ bona quib cumq deus donat ꝓculclubio se dona¬
turum ẽẽ p̃sciuit ⁊ in sua p̾sentia sperauit.
Sciendum ũo quia p̃parauit deus ⁊ malis ignem et̾ñ
illis utiq quos iuste sporanit. adluenda suplitia. nec
tñ pp̃ararrit ad fatienta pecca. p̃parant enim deus ꝙ di
iriua equitas redd̾et. ñ quod humana  quitas admitte¬
ret. ñ enim sicut p̾parauit scos ad iustitiam ꝑcipiendam
sic p̃parauit unquos ad iustitiam amutendam. quia pͣ¬
tenenda est. pecc̃ores in pecc̃is p̃scitos ẽẽ non p̃paratos¬

Expanded text:
ur bona quibuscunque Deus donat, procul dubio se donaturum esse praescivit, et in sua praescientia praeparavit. Sciendum vero quia praeparavit Deus, et malis ignem aeternum, illis utique quos juste praeparavit ad luenda supplicia, nec tamen praeparavit ad facienda peccata. Praeparavit enim Deus quod divina aequitas redderet, non quod humana iniquitas amitteret. Non enim sicut praeparavit sanctos ad justitiam percipiendam, sic praeparavit iniquos ad justitiam amittendam, quia ptenenda est peccatores in peccatis prescitos esse non pr
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est qui moueat g̃ssuȩadambuland̃¬
endum. ñ neista est domus quam nes
cio. quis inuifibił habitator ornabat:
discessit qui non uidetur. remansit ꝙ
cum dolore ⁊ideaturr. ista est cã tͥftitiẽ
s Huiꝰ tͥstitie sit consolatio quod sequit
Si enim credi

Expanded text:
non est qui moveat gressus ad ambulanon est qui moveat gressus ad ambulandum, cio quis invisibilis habitator ornabat? Discessit qui non videtur, remansit quod cum dolore videatur; ista est causa tristitiae, sed hujus tristitiae sit consolatio, quod sequitur: Si enim, e
Abbreviated transcription (Latin):
cluntur fideles. qñ moriuntur Aliqͣnͣtu
ꝓuirib citra sepeliencti. ⁊ sepulcra con¬
struendi. qr hec inscͥpturis scĩs inter
bona oꝑa deputata st̃ nec solum in
cerunt. Impleant gͥ hec hoĩes erga suos
exꝑirentur corꝑis mortem s si hoc feciss
carn quedam felicitas addetur. minu¬
eretur aũt fidei fortitudo. Sic enim
honrines mortem istam timent ut
ac ꝑ hoc nemo pp̃ uitam futuram ad¬
modo c̃d̾etur in xp̃m. plus gͦ gr̃e p̃sti¬
tit fidelib suis. Quid enim mãgnum
est qñto fortius. qñto laudabilius ita
c̃dere ut se ꝑsꝑet moriturum. sñ fine
iuicturum. unde ⁊cari eius suꝑstites
ꝯiolari queunt intͥstitia mortis nnuci
Quid enim mirum si ꝯtͥstaris uͥ corpꝰ
quod uuit ex aninia fit examine die¬
cedente anima: qui ambulabat iacet
qui loquebatur tacet. clausi ocłi lucẽ
ñ capiunt. aures nulla uoce patescũt
omniia m̃broꝵ offitia ꝯquieuerunt.

Expanded text:
duntur fideles quando moriuntur, aliquduntur fideles quando moriuntur, aliquiribus cura sepeliendi et sepulcra construendi, quia haec in Scripturis inter opera bona deputata sunt: nec solum in cerunt. Impleant igitur haec homines erga suos experirentur corporis mortem; sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. sic enim homines mortem istam timent, utac per hoc nemo proptmodo crederetur in Christum. Plus ergo gratiae praestitit fidelibus suis. Quid enim magnum eest, quanto fortius, quanto laudabilius ita credere, ut se speret moriturum, quia sine fine victurum? Unde et chari ejus superstites consolari queunt in tristitia mortis amici. Quid enim mirum si contristaris, ubi corpus quod vivit ex anima, fit exanime discedente anima? Qui ambulabat, jacet; qui loquebatur, tacet; clausi oculi, lucem non capiunt; aures nulla voce patescunt; omnia membrorum officia conquieverunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ũo sc̃e ecclie ⁊ sacͥfitio salutari ⁊ elemosi¬
nis quę ꝑ eoꝵ sp̃itib erogantur ñ est du¬
bitanctum mortuos adiuuari. ut cum
eis misericortius aguatur a domino.
qmͣ eoꝵ pecẽa inuerint hoc enim apatͥ¬
b tractitum uniũsa obseruat eccłia
suo ꝯmemorentur oretur. ac ꝓillis quo¬
id offerri ꝯmemoretur. cũ uõ eoꝵ ꝯm̃
dum itta ꝓdesse defunctis. s talib qui
ita iixunt añ mortem. ut possint ħ
ei utilia ẽẽ post mortem. nam qui fñ
fide oꝑante ꝑ cdilectionem eiꝰq sacͣm̃tis
decorꝑib exetunt. frustra illis a sius
mĩam sibi thesauritantes: s iram. ñ
enim actum est nͥcum hic uiu̾e defcitissẽt
⁊õ istam fuens quisq uitam ñ qd me¬
ruerit in ip̃a non potit hr̃e post ipsam.
ꝑ mictantur ita pia corda carorum desuoꝵ
mortib ꝯtristari. dolore sanabili ⁊ ꝯsola¬
biles lacͥ̾mas fundant ꝯctitione mortali.
quas tñ repͥmat fidei gaudium qua cre¬

Expanded text:
o sanctae Ecclesiae, et sacrificio salutari, et eleemosynis, quae pro eorum spiritibus erogantur, non est dubitandum mortuos adjuvari; ut cum eis misericordius agatur a Domino, quam eorum peccata meruerunt. Hoc enim a patribus traditum, universa observat Ecclesia, suo id offerri commemoretur. Cum vero eorum cdum ista prodesse defunctis, sed talibus qui ita vixerunt ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide operante per dilectionem, ejusque sacramentis, de corpore exierunt, frustra illis a suis misericordiam sibi thesaurizantes, sed iram. Non enim actum est, nisi cum vivere hic destitissent: et ideo istam finiens quisque vitam, nisi quod meruerit in ipsa, non poterit habere post ipsam. Permittantur itaque pia corda de suorum charorum mortibus contristari dolore sanabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali, quas tamen reprimat fidei gaudium, qua cre
Abbreviated transcription (Latin):
lir dicitur de creden¬
tib. Non cdñtes enĩ
accusabunt gnitati¬
ones male c̃dentes u̾o¬
defendent bone. ⁊l
defendent. ł sint hie¬
genitun: ꝓ ablatutis.

Expanded text:
Hoc dicitur de credentibus. Non credentes enim accusabunt cogitationes malae; credentes vedefendent bonae. Etdefendent. Vel sunt higenitivi pro ablativis
Abbreviated transcription (Latin):
dit quod ab eim̃gło indiscrete transieruntad legem. ⁊ qr gaiathia tums¬
¶¶ latiodr̃ congrueex xp̃i nõie nuiꝰ rephiñsionis cc̃conem suut.q. cũ¬
hec p̾dc̃a bona x ex xp̃o sint. miror. quia pͥue bñ instructi fuistis. quod sic .i. tam
lehement̾. ⁊ tam cito .i. tam breui tempore.q insensatia pseudo tranfferi.
fug̾e ad exitia cum poulatim ꝓfitiendum sit. a quo aũ ⁊ inquit tnfferiuit᷑

Expanded text:
dit, quia ab Evangelio indiscrete transierunt ad legem. Et quia Galatia translatio dicitur, congrue ex ipso nomine, hujus reprehensionis occasionem sumit. Quec praedicta bona ex Christo sint, miror quia prius bene instructi fuistis, quod sic, id est tam vehementer, et tam cito, id est tam brevi tempore, quasi insensati a pseudo transferimionfugere ad exitia, cum paulatim proficiendum sit. A quo autem et in quid transferuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
nor quem inuiriose equatu legi. dum ip̃m
sine lege ad salutem non sufficere afferitis. Sic̃
noc legem sine eo. s ab ip̃o sũ lege gr̃a est. ⁊ par
a quo secure querenda est quia tp̃eest quided.
idest sponte obtulit. qr ñ est aliue qui posset
aꝑire librum nnsi leo de tͥbu uida. semet ipm̃.
quia non erat Alia ddigna hostia offerri: ꝓpec̃ciᷤᷤ
nr̃is delendis. quod est initium saluationis.
uemergo locum habet lex: młmpenitus
catis irretitos qui rei erannus sub lege dese¬
culo .i. de conformitate mundi huiꝰ qii nos

Expanded text:
 quem injuriose aequatis legi, dum ipsum sine lege ad salutem non sumcere asseritis, sicut nec legem sine eo. Sed ab ipso sine lege gratia est et pax, a quo secure quaerenda est, quia ipse est qui dedit, id est sponte obtulit, quia non est alius qui posset aperire librum, nisi Leo de tribu Juda , semetipsum, quia non erat digna hostia offerri pro peccatis nostris delendis, qui est initium salvationis. Quem ergo locum habet lex? nullum penitus.am nos peccatis irretitos, qui rei eramus sub lege, de saeculo, id est de conformitate mundi hujus qui nos
Abbreviated transcription (Latin):
głii iutatem reduce. ¶odus talis. salutationem p̃mittit ubi contra detracto¬
res. ⁊ de oꝑib legis głantes: de sua dignitate: xp̃i gr̃a breuit̾ tangit. ꝯmendaus ꝑsonã
suam quam psendo depͥmebant. post salutationem de leuitate eos redarguit. post
ꝑsonam suam latius commendat. dem̃i legem moysi s multis mois impbat. docens
missus. ab hominib. ied abanania ut quidam dice¬
bant. uł au alus ut quidam ab apłis electi. ⁊ missi
honunem purum. s per iħm xp̃m ⁊ d̾m patrem¬
idest ado pr̃e ꝯstitutus est ꝑfilium qui est saluator
⁊ rex. ñ ergo ꝯtranus est d̾o. a quo ꝑfilium electus
est et musus. uit dr̃ udestructione legis. impone¬
lunt enim illi quod ꝯtͣia d̾o p̃dicaret. eo qd̾ legẽ
a d̾o datam destrueret. uł ita. noq ꝯstitutus ꝑ ho
talem iam suscitatum. qui ñ ut homopaulatim
homines s totum simul eum per sp̃m docuit. ut
ꝑ hoc sit maiorꝑ quod uidebatur esse minor. ce¬

Expanded text:
itatem reducere. Modus talis: Salutationem praemittit, ubi contra detractores et de operibus legis gloriantes, de sua dignitate et Christi gratia breviter tangit, commendans personam suam quam pseudo deprimebant; post salutationem, de levitate eos redarguit, post personam suam latius commendat; deinde legem multis modis improbat, dicens missus ab hominibus, scilicet ab Anania, ut quidam dicebant: vel ab aliis, ut quidam ab apostolis electi et missi hominem purum, sed per id est a Deo Patre constitutus est per Filium, qui est salvator et rex. Non ergo contrarius est Deo a quo per Filium electus est et missus, ut dicitur in destructionem legis. Imponebatur enim illi quod contraria Deo praedicaret, eo quod legem a Deo datam desereret. Vel ita, neque constitutus per hotalem jam suscitatum, qui non ut homo paulatim homines, sed totum simul eum per spiritum docuit; ut per hoc sit major, per quod videbatur esse minor. Cae
Abbreviated transcription (Latin):
sibile. sicut et ip̃e paulue ꝓscandalo aliqñ re¬
̃t. S in hoc erratum est qd̾ gentes coge
iudei. subtrahetut¬
se petrus latenter
ꝑ aliquas ocõones
deis fatiebat. trmẽs
ñ cibos s eos qui er
c̾cũcisione erant.i.

Expanded text:
sibile. Sicut et ipse Paulus pro scandalo aliquando cessit. Sed in hoc erratum est, quod gentes cogeudaea, subtrahese Petrus, latenter per aliquas occasiones daeis faciebat, timens, non cibos, sed eos qui ex circumcisione erant,
Abbreviated transcription (Latin):
illis qui offenderunt d̾m. cum dicit ñ in płsb
oftenclit ꝙ aliquri etant ibi inquib bñplacitum
est deo cum eer̃it om̃ib cõminia sactatłita ñ tam̃
omnib comminis erat gr̃a que est uͥttis sacmẽ¬
citum deo. Nam .i. qr
fupisse hoc: subdit¬
dicta uł sccipta. s fc̃a

Expanded text:
offenderunt Deum. Cum dicit, non in dit quod aliqui erant ibi, in quibus beneplacitum est Deo. Et cum essent omnibus communia sacramenta, non tamen omnibus communis erat gratia, quae est virtus sacramencitum Deo. Nam, id estfinxisse haec, subditdicta vel scripta, sed facta
Abbreviated transcription (Latin):
sicut semper
obeclistis nõ
inp̃sentiamei
magis nunc
in absentia
mea. Cum
metuec tre¬
more urãm
salutem ope¬

Expanded text:
sicut semper obedistis, non in praesentia mei magis nunc in absentia mea, cum metu et tremore vestram salutem ope
Abbreviated transcription (Latin):
adeo. hec irato deo
pp̃ ydolatriam hu¬
se testatur apłc. ut¬
turpidesiderio ad¬
ad usum appetͥent¬
uidebitum. Quid
est enĩ mutare na

Expanded text:
Ambros. Haec irato Deo propter idololatriam hse, testatur Apostturpi desiderio d usum appetdebitum. Quod enim est mutare na
Abbreviated transcription (Latin):
ułus est ut uir ⁊ mulier inimo ꝯubitu
coeant. ꝯtra naturan u̾o: ut masculus
mascłm polluat. ⁊mulier mulierem.
Si quis uo relicta ꝯiuge aliam cognouit
turpitulinem oꝑatur. ⁊ petcat. s ñ ꝯtͣ¬

Expanded text:
usus est ut vir et mulier in uno concubitu coeant; contra vero naturam, ut masculus masculum polluat, et mulier mulierem. Si quis vero relicta conjuge aliam cognoverit, turpitudinem operatur, et peccat; sed
Abbreviated transcription (Latin):
men est uõ nature. nom̃ nature: sp̃c ẽ. ex
eo qd̃ est sp̃c est. ex eo qd̾ agit: angłe est sic̃
nom̃ uature est. homo nom̃ officui nules.
homo enĩ fit miles. ñ miles hõ. sic eos qui
erant sp̃c: ꝯditi a c̃atore dõ facit angłoꝯ mit¬
tendo eos ñtiare qd̾ uisserit. ⁊ utitur oĩb
ad inꝯmutabilearbitium sm̃esue siue bo
tarem. hac ꝑ hoc uoluntas dei est pͥma
⁊ sũuta causa omnium corꝑalium sp̃eꝵ
atq motionum. nicħ enĩ uisibilit᷑ fit. et
sensibilit᷑. quod ñ demt̃iore inuifibili at
interligibili aula sutimi imꝑatoris aũ
clicantur qũ leuia s̃tiare nititunt᷑. qũ uo

Expanded text:
non naturae: nomen naturae spiritus est: ex eo quod est, spiritus est; ex eo quod agit, angelus est: sic nomen naturae est homo, nomen officii miles. Homo ergo fit miles, non miles homo: sic eos qui erant spiritus conditi a Creatore Deo facit angelos mittendo nuntiare quod jusserit. Et utitur omnibus ad incommutatatem. Ac per hoc voluntas Dei est prima et summa causa omnium corporalium specierum atque motionum. Nihil enim visibiliter fit et sensibiliter, quod non de interiore invisibili atque intelligibili aula summi imperatoris, aut dicantur quando levia nuntiare mittantur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
cum leta ⁊ leuia ninttant ⁊ ministros su
facit. Flãmam ignis. dum ad ex̃ticium ũi¬
dicte mittit. ut in sodoma ⁊ inaliis płib
locis usicut scd̾m litt̾am fit. inc̃aturis.
sic ineccłia figuratefit. ubi sp̃c .i. sp̃ualeᷤᷤ

Expanded text:
cum laeta et laevia nuntiant, et ministros suos, sicut flammam ignis, dum ad exercitium vindictae mittit, ut in Sodoma, et in aliis pluribus locis. Et sicut secundum litteram fit in creaturis, sic in Ecclesia figurate fit: ubi spiritus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
quo eum tanto meli¬
orem angłis demõstͣt
iguls. qnͣto seruis dnĩm ꝯstat ẽẽ meliorem.
i deo xp̃m sccłm carnem uissitacun¬
tis angłis adorari: dicens. Adorent eũ õs an. d̾i
de filio hor qͥuidem ad anglos ꝑtinens. qui fũs
facit lp̃s. celestes angłos .i. legatos suos et ⁊̃
flaminam ignis .i. seraphuiqui st̃ de ord̾ie suꝑ¬
iori facit ministros suos. Qm̃nis eum ñ uide¬
amus apparitionem angłoꝵ absadita ẽ enĩ
ab ocłis nr̃is ⁊ est inquadam republica
magna imꝑatoris dei. tñ ẽẽ angłos nouiniuᷤ¬

Expanded text:
quo eum tanto meliorem angelis demonstrat, quanto servis dominum constat esse meliorem: ideo Christum secundum carnem jussit a cunctis angelis adorari, dicens: Adorent eum omnes angeli Dei, de Filio, hoc quidem ad angelos, pertinens: qui, Filius, facit spiritus, coelestes angelos, id est legatos suos, et etiam flammam ignis, id est Seraphin qui sunt de ordine superiorum. Facit ministros suos. Quamvis enim non videamus apparitionem angelorum, abscondita est enim ab oculis nostris, et est in quadam republica magna imperatoris Dei, tamen esse angelos novimu
Abbreviated transcription (Latin):
tiatur sñia. et
subinteruigitur¬
mandat. ui scri¬
bit. In hacaũt
salutatione prꝰ¬
modis scił a nontine. a con

Expanded text:
iatur sententia, et subintelligiturmandat, vel scribit. In hac autem salutatione prmodis, scilicet a nomine, a co
Abbreviated transcription (Latin):
quum est .i. hoc solũ
restat agñdum ut
ftudendo dei seruitio
uxorem reddit ñ eti¬
git debitum. ⁊ qui pp̃
nfirmitatem ꝓpͥam clucit uoorem plangens

Expanded text:
quum est, id est hoc solum restat agendum, ut abentes, studendo Dei servitio,uxorem; reddit, non exigit debitum. Et qui propter infirmitatem propriam ducit uxorem plangens
Abbreviated transcription (Latin):
qui etiam in apłis oꝑatur omnia. ⁊̃ uelle bonum. ip̃e
ergo ut credere incipiamus oꝑatur. ñ enĩ qr c̃didimꝰ¬
que est exratione. qĩ dr̃ẽt. quare nos magio elegit
ut exemplo nr̃o nemo iam głetur: in homine.
U̾mest enĩ qd̃ ait ñ uos me elegistis s ego elegi
uos. alaus aũt głe d̾i est cum multi aquirũt᷑
ad fidem. sicut głamelici est cum multos curat

Expanded text:
qui, etiam in apostolis, operatur omnia, etiam velle bonum. Ipse ergo ut credere incipiamus operatur. Non enim quia credimae est ex ratione. Quasi dicat: Quare nos magis elegit ut exemplo nostro nemo jam glorietur in homine.um est enim quod ait: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Laus autem gloriae Dei est, cum multi acquiruntur ad fidem, sicut gloria medici est cum multos curat
Abbreviated transcription (Latin):
in rerum natura p̃t̾ usitatum itature cur¬
sum mirabilit̾ factast̃. in do sunt. que mi¬
instrantib atgłis fc̃a eẽ ẽduntur. Uñ subd
Ut inuo. qĩ dico absꝯditi ascłis indeo. ita tñ¬
ut sa. dei mno. a scłis .s. a pͥncipio scłoꝵ
tabilit᷑ nouit omnia: habet aũt minci
deo assistere. ⁊it eum deuferiorib ꝯsulãt.
⁊uissis eius obecliant. ñ latiit eos mist̾i¬
um regni celorum quod oportuo tp̃r renelatũ
surrectionem ⁊ ista eccłia aganda est. ut simꝰ
equales angłis dei. illis ergo a scłis innotuit. qr

Expanded text:
in rerum natura praeter usitatum naturae cursum mirabiliter facta sunt in Deo quae administrantibus angelis facta esse creduntur. Unde subdit: Ut innotescat de curnistrantibus angelis facta esse creduntur. Unde subdit: tabiliter novit omnia. Habet autem nuntiDeo assistere ut eum de inferioribus consulant, et jussis ejus obediant. Non latuit eos mysterium regni coelorumsurrectionem et ista Ecclesia congreganda est, ut simus aequales angelis Dei. Illis ergo a saeculis innotuit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
habet emi ds̃ in seipo abscũditas quoꝵdam fc̃or
cãs. quas reb ꝯditis ñ inseruit easq implet
ñ illo oꝑe ꝓuidentie quo naturas substituit
ut sunt. s eo quo illac ãministrat ut uolu̾it
salui fuint pecc̃ores non enim ꝑ naturam ui¬
tio depͣitatam: s ꝑ dei gr̃am homo restau¬
ratur. Pp̃ea mist̾um grẽ huiꝰ absconditũ
c̃ixit. uon in mundo. in quo st̃ ab sadite
iationabiles cãe omnium reꝵ q̃ itat᷑alit̾
fiunit. sic̃ absconcdituo erat leui inlumbie¬
coꝵ que ad hec significanda mirabilit᷑ nõ
itaturalit᷑ fiunt ut quod de osseniri dorimẽ¬
tis mulier fẽa est.i. in locum coste ñ costa s caro
suppleta est ñ hũit hoc pͥma rerum ꝯdino
ut femina ex eosic fieret. s tm̃ hoc hũt qr
fic fi poss ue contͣ cãs qͥs uoluntate instituit
utut abili uoluntate. Aliquid fac̾et. Ideoq ab

Expanded text:
Habet enim Deus in seipso absconditas quorumdam factorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque implet, non illo opere providentiae, quo naturas substituit ut sint, sed eo quo illas administrat ut volueritacti sunt peccatores. Non enim per naturam vitio depravatam, sed per Dei gratiam restauratur. Propterea mysterium gratiae absconditum dixit, non in mundo in quo absconditae sunt rationales causae omnium rerum quae naturaliter fiunt, sicut absconditus erat Levi in lumbieorum quae ad haec significanda mirabiliter non naturaliter fiunt, ut quod de osse viri dormientis mulier facta est, et in locum costae non costa, sed caro suppleta est. Non habuit hoc prima rerum conditio ut femina ex eo sic fieret, sed tantum hoc habuit, quia sic fieri posset, ne contra causas quas voluntate instituit, mutabili voluntate aliq