comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ria ur̃a comparabit᷑ cineri. Onĩs
qui cogitatione t̾rena huic scło
ꝯformantur: ꝑ om̃e qd̾ agunt hu¬
ic mundo relinquere sui memo
riam conant᷑. Alii belloꝵ citulis.
alii altis edificiorum menib: a¬
ln disertis doctrinarũ scłarium
libris instanter elaborant: sibiꝙ
memorie nom̃ edificant. S cum
ipsa ad finem celerius uita ꝑeur¬
rat: quid inea fixum stabit. qnͣ¬
do & ipsa celeriter mobilis ꝑtͣnsit:
Aura ce enun cin̾em rapit: sicut
scͥptum ẽ. Non sic impii ñ sic: sed
canqͣm pulius quẽ ꝓicit uentus a
facie t̾re. Recte gͦ stultoꝵ memoria
cineri comparat᷑: qui a illic ponit᷑.
minis elaboret: memoriam suam
qͣsi cinerem posuit: qr hanc cituis
uentus mortalitatis rapit. Quo
contͣ de iusto scͥptum ẽ. In memo¬
ria et̾na erit iustus. Eo ip̃o enĩ

Expanded text:
ria vestra comparabitur cineri. - Omnes qui cogitatione terrena huic saeculo conformantur, per omne quod agunt, huic mundo relriam conantur. Alii bellorum titulis, alii altis aedificiorum moenibus, alii disertis doctrinarum saecularium libris instanter elaborant, sibique memoriae nomen aedificant. Sed cum ipsa ad finem celerius vita percurrat, quid in ea fixum stabit, quando et ipsa celeriter mobilis pertransit? Aura etenim cinerem rapit, sicut scriptum est: Non sic impii, non sic, sed tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae . Recte ergo stultorum memoria cineri comparatur, quia illic ponitur, minis elaboret, memoriam suam quasi cinerem posuit, quia hanc citius ventus mortalitatis rapit. Quo contra de justo scriptum est: In memoria aeterna erit ju
Abbreviated transcription (Latin):
neri potuit.⁊ mutari ñ potuit: qr
exigente culpa malicie iam itꝰ d̾s̃
cor reliquerat᷑ cui foris ad testimo¬
uium uerba faciebat. Bene aũ sub¬
cdit᷑. Si ieluserit hominẽ nullus ẽ
qui aꝑiat. qr om̃is homo ꝑid qd̃
male agit. quid sͥ aliud qmͣ con¬
scientie sue carcerem facit: ut hẽ
anime reatus p̃mat. oẽ si nemo
excerius accuset: Qͥcum iudican¬
te dõ inmalicie sue cecitate relin¬
quit᷑: quasi intra semetip̃m elau
ditur: ne euadendi locũ inueniat
quẽ inuenire nunime meretur.
Nam sepe ñ nulli exire apͣuis ac¬
t̾ib cupiuint: s qr eoꝵdem actu
cudlinis carcere inclusi. asemet¬
ipsis exire ñ possunt. Et quidam
culpas ꝓpͥas punire cupiences.
hoc qͦd recte se agere estimant. in
grauiorib peccatis uertunt. Fĩt¬
q mͦ miserabili: ut quod exitũ
putant. hoc inelusionẽ inueni¬
mortem sͥ contra peccatum intulit.

Expanded text:
neri potuit, et mutari non potuit, quia neri potuit, et mutari non potuit, quia exigente culpa malitiae, jam intus Deus cor reliquerat, cui foris ad testimonium verba faciebat. Bene autem subditur: Si incluserit hominem, nullus est qui aperiat. Quia omnis homo per id quod male agit, quid sibi aliud quam conscientiae suae carcerem facit, ut hunc animi reatus premat, etiamsi nemo exterius accuset? Qui cum, judicante Deo, in malitiae suae caecitate relinquitur, qditur, ne evadendi locum inveniat, quem invenire non meretur. Saepe enim nonnulli exire a pravis actionibus cupiunt, sed eorumdem actuualae consuetudinis carcerem inclusi a semetipsis exire nequeant. Et quidem culpas proprias punire cupientes, hoc quod recte se agere aestimant, in graviora peccata vertunt, fitque modo mirabili, ut quod exitum putant, hoc inclusionem invenimortem sibi post peccatum int
Abbreviated transcription (Latin):
nationis eoꝵ sententia que ꝑ agen¬
da penicentia differt᷑. qͣsi carda ex
foras aꝑta sententia indicat: lxc
apud om̃ipotentẽ dum ante scła in
consilio latebat. Sequit᷑. Si destru
rit hominem. nemo ẽ qͥ aꝑiat. Om̃i
relinquit: edificat eum replet. Ne¬
q enum humanã mentẽ debellando
destruit. s recedendo. qr ad ꝑlitionẽ
suam sufficit s dimissa. Unde fit¬
plerunq ut cum audientis cor ex
tore moneat᷑. quia nuitũ ẽ os om̃e
qͦd loquit᷑. si ille int̾ius incorde nõ
clamat: qͥ aspuat u̾ba q̃ audiunt᷑.
hinc ꝓph̃a ait. Nisi dũs edificau̾it
domum: inuanũ laborant qͥ edifi¬
cant eam. Hine salomon ait. Consi¬
dera oꝑa dĩ: quod nemo possit corri¬
gere quem ille despexerit. Nec mi¬
rum si acorde reꝓbo p̃dicator mi¬
nume auditur: dum nõ nunqm ip¬
se qͦ dns inhis que loquit᷑: resistñ¬
tium morib impugnat᷑. Hinc est e¬
rm qͦd cain ⁊ diuina uoce admo¬

Expanded text:
nationis eorum sententia, quae pro agennationis eorum sententia, quae pro agenda poenitentia differtur, quasi ue aperta sententia indicat, hoc apud omnipotentem Dominum ante saecula in consilio latebat. Sequitur: CAPUT IX rit hominem, nullus est qui aperiat. 12. relinquit, aedificat dum replet. Neque enim humanam mentem debellando destruit, sed recedendo, quia ad perditionem suam sufficit sibi dimissa. Unde plerumque fit ut cum audientis cor exitore moneatur, quia mutum est os omne quod loquitur, si ille interius in corde non clamet, qui aspirat verba quae audiuntur. Hinc Propheta ait: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam . Hinc Salomon dicit: Considera opera Dei quod nemo possit corrigere quem ille despexerit . Nec mirum si a corde reprobo praedicator minime auditur, dum nonnunquam ipse quoque Dominus in his quae loquitur resistentium moribus impugnatur. Hinc est enim quod Cain et divina voce admo
Abbreviated transcription (Latin):
mum intelligentie faucem tangũt.
Quia uͦ infirma etas etiã cũ recte
sapit ad p̃dicandum ñ debet incau¬
sapientia: &r inmulto tẽpore pruden¬
cia. Illa enim dicta in sapientie
radice solidata sunt: q̃ ꝑ iuiuendi
usum &ẽ actuum exꝑimento ꝯua¬
recte adhuc in cuius uidicio ip̃a do¬
na pendeant demonstrat᷑ dũ subdi
telligentiam. Hec ñ incongrue de
iuugenito sũmi patͥs accipimꝰ. ut
ip̃m ẽẽ dlĩ sapientiam & fortitu¬
dinem sentiamus. Nam paulus ꝙͦ
nr̃o intellectui attestat᷑ dicens. xp̃m
di uirtutẽ ⁊ dĩ sap̃iam que apud
ipsum semꝑ ẽ: qr inpͥncipio erat u̾¬
bum. & u̾bum erat apud d̃m ⁊ d̃s
erat u̾bum. Habet autẽ ds̃ ꝯsilium
⁊ intelligentiam: ꝯsilium uidelicce
quia disponit sua: intelligentiam.
silii nomine ip̃a occulti iudicii mo¬
ra signari᷑: ut quod aliquando tar¬
dius delinquentes ꝑcutit: ñ quia
iniquoꝵ culpa ñ conspicit᷑ s ut dãp¬

Expanded text:
mum intelligentiae fauces tangunt. mum intelligentiae fauces tangunt. Quia vero infirma aetas, etiam cum recte sapit, ad praedicandum non debet incausapientia, et in multo tempore prudentia. - Illa enim dicta in sapientiae radice solidata sunt, quae per vivendi usum etiam actuum experimento convarecte adhuc in cujus judicio ipsa dona pendeant demonstratur, dum subdtelligentiam. 11. Christus DeUnigenito summi Patris accipimus, ut ipsum esse Dei sapientiam et fortitudinem sentiamus. Nam Paulus quoque nostro intellectui attestatur, dicens: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam ; qui apud ipsum semper est, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Habet autem Deus consilium et intelligentiam: consilium videlicet, quia disponit sua; intelligentiam, silii nomine ipsa occulti judicii mora signari, ut quod aliquando tardius delinquentes percutit, non quia iniquorum culpa non conspicitur, sed ut dam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipiat: iste genera linguarũ il¬
le gr̃am curationum habeat. S¬
mhis u̾bis beatus iob quib ait.
auris u̾ba diiidicat. ⁊ fauces co¬
medentis saporem: etiam de elec
ꝓbi audiunt. electi ñ solum au¬
diunt. s oẽ gustant: ut eis in cor
q ẽ nominatum cibũ audire solũ¬
modo: aliud uͦ cẽ gustare. Electii¬
caꝙ cibum sapientie sic audiunt
ut degustent: qr hoc qd̾ audiunt ets
ꝑ amorem medullitus sapit. Reꝓboꝵ¬
uͦ scientia usq ad cognitionẽ sonitus
tendit᷑: ut quidẽ iurtutes audiant:
scñ corde frigido qualit̾ sapiant
iob amicoꝵ suoꝵ imꝑitiam. & eoꝵ
qui de doctuina sapientie inflant᷑
arrogantiam reꝑbat: qr aliudẽ de
dõ aliquid scire: aliud uͦ hoc qd̃ cog¬
noscitur fauce intelligentie gusta¬
iudicat. & fauces comedentis sapo¬
rem: Ue si aꝑte arrogantib dic̾et᷑.
Doct̾ne u̾ba que uobis usq ad au¬
rem ueniunt: mͥ oẽ ꝑ saporem inti¬

Expanded text:
percipiat; iste genera linguarum, ilpercipiat; iste genera linguarum, ille gratiam curationum habeat. his verbis beatus Job, quibus ait: Auris verba dijudicat, et fauces comedentis, saporem, etiam de electquae reprobi audiunt, electi non solum audiunt, sed etiam gustant, ut eis in cordque est nominatum cibum audire solummodo, aliud vero etiam gustare. Electi itaque cibum sapientiae sic audiuntut degustent, quia hoc quod audiunt eis per amorem medullitus sapit. Reproborum scientia usque ad cognitionem sonitus tenditur, ut equidem virtutes audiant, sed tamen corde frigido qualiter sapiant, Job amicorum suorum imperitiam, et eorum qui de doctrina sapientiae inflantur arrogantiam reprobat, quia aliud est de Deo aliquid scire, aliud vero hoc quod cognoscitur fauce intelligentiae gustasaporem? Ac si aperte arrogantibus diceretur: Doctrinae verba, quae vobis usque ad aurem veniunt, mihi etiam per saporem inti
Abbreviated transcription (Latin):
nullum latet. quod quinq sensus
corporis nr̃i uidelicet uisus. audit᷑.
gustus. odoratꝰ. & tactus in omne
qd̃ sentiunt atq dise̾nunt. uirtu¬
cem discretionis. & sensus acerebro
trahunt. & cum unus sit uidex sen¬
sus cerebri. qui intͥnsecus residet:
discernit᷑. dõ mire oꝑante: ut nec
ocłs audiatꝰ neq auris uideat.
neq os olfaciatꝰ neq uares gus¬
tent: neq manus odorent᷑. Et cum
ꝑunum sensum cerebri omĩa dis¬
ponant᷑: quilib& tñ horum sensus
aliud facere ñ potest p̃ter id quod
ex dispositione conclitoris accepit.
Ex istis gͦ corporalib ext̾iorib in¬
ceriora & sp̃alia. colligenda sunt.
ut ꝑ id quod in nobis publicum ẽ.
transire debeamus ad secretum
quod innobis ẽ. & urẽ nos met ip̃os
latet. Intuendum qͥppe ẽ. qr cum
una sit sapientia: aliũ minꝰ aliũ
maius inhabitat: alii hoc. alii il¬
lud p̃stat. Et quasi cerebri more no¬
bismetip̃is uelut quibdam sen¬
sib utitur: ut qͣnus ip̃a sibimet

Expanded text:
nullum latet quod quinque sensus corporis nostri, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus, in omne quod sentiunt atque discernunt, virtutem discretionis et sensus a cerebro trahunt. Et cum unus sit judex sensus cerebri qui intrinsecus praesidet, discernit, Deo mira operante, ut neque oculus audiat, neque auris videat, neque os olfaciat, neque naris gustet, neque manus oderetur. Et cum per unum sensum cerebri omnia disponantur, quilibet tamen horum sensus aliud facere non potest, praeter id quod ex dispositione Conditoris accepit. Ex istis ergo corporalibus et exterioribus, interiora et spiritualia colligenda sunt, ut per id quod in nobis publicum est transire debeamus ad secretum quod in nobis est et in nobismetipsis latet. Intuendum quippe est quia, cum una sit sapientia, alium minus, alium magis inhabitat; alii hoc, alii illud praestat. Et quasi cerebri more nobismetipsis velut quibusdam sensibus utitur, ut quamvis sibimet
Abbreviated transcription (Latin):
pectu illuis recedunt. morib detra¬
hunt. Qͥ tanto ampli de malis su
is feriendi sunt: qñco & inocculto
cogitationis recta dĩ iudicia cogno¬
ror eiꝰ irruec suꝑ uos. Cum sit na¬
ture incõmutabilis omp̃s ds. in
ira uidicui ꝑturbabilis ñ ẽ. s hu¬
mano u̾bo motus di dr. ipsa rec¬
ticudinis eius diftͥctio: qua hu¬
mana prauitas ferit᷑. Iusti aut̃
uiri ante dm̃ metuunt. qmͣ eius
contra eos ira moueat᷑: &e ne com¬
motum sentiant tranqͥllum ti¬
ment. At contͣ ꝑu̾si tunc iam fe¬
riri ꝑtimescunt. cum feriunt᷑: eos¬
q tunc terror eius a somno sui cor¬
poris exsuscitat: cũ uindicta ꝑtur
ditui. Cum enĩ de p̃ceptis dĩ con¬
cemptis atq despectis. uerberari ꝑ
uindictam ceꝑint. tune intelligũt
quod audierunt. Et ꝑ psalmistam
ait. Cum occid̾et eos tunc inquire¬
bant eum. Bene itaq dr. statim ut
se commouerit curbabit uos. & t̾¬
ror euis irruec suꝑ uos: qr reꝓbis¬

Expanded text:
pectu illius recedunt moribus detrapectu illius recedunt moribus detrahunt. Qui tanto amplius de malis suis 381 feriendi sunt, quanto et in occulto cogitationis recta Dei judicia cognoror ejus irruet super vos. - Cum sit naturae incommutabilis Omnipotens, in ira judicii perturbabilis non est. Sed humano verbo motus Dei dicitur ipsa rectitudinis ejus districtio, qua humana pravitas feritur. Justi autem viri ante Deum metuunt, quam ejus ira contra eos moveatur, et ne commotum sentiant, tranqment. At contra perversi, tunc jam feriri pertimescunt, cum feriuntur; eosque tunc terror ejus a somno sui torporis exsuscitat, cum vindicta pertuditui . Cum enim de praeceptis Dei contemptis atque despectis verberari per vindictam coeperint, tunc intelligunt quod audierunt. Et Psalmista ait: Cum occideret eos, tunc inquirebant eum . Bene itaque dicitur: Statim ut se commoverit, turbabit vos; et terror ejus irruet super vos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc quod in abscondito accipi asse¬
rit faciem d̃i: duob modis ualet in¬
celligi. Sunt nanq ñ nulli. qui et
u̾itatem incorde sentiunt: & cñ que
falsa sunt. de dõ foris loquunt᷑. Ne
enum uinci uideant᷑ & eognoseunt
u̾itatem interiꝰ: & tñ hane ext̾ius
impugnant. Unde bene nunc dr.
Ipse uos arguet: qm̃ in abscondi¬
to faciem eius accipitis. Ac si aꝑ¬
te diceret᷑. Tancomagis de falsita¬
ce apud eum estis rep̃hensibiles:
quanto &e apud uos metipsos qd̾
uerum ẽ uidecis. Et sunt ñ nulli
qui quando ad m̃tem redeunt. dũ
iusticiam & rectitudinẽ ꝯtẽplant᷑.¬
& orando ac flendo ꝯtremiscunt᷑. s
postqͣm ꝯtemplationis hora tͥnsie¬
rit: sic audaces ad iniquitates rede¬
unt. ac si post dorsum eiꝰ positi ã
iusticie eius lumine minime uide¬
ant᷑. Hi itaq apud se in abscondito
qͣsi corporalit̾ uidentẽ accipiunt
faciem di:. qr ei cum p̃sences fuinc
blandiunt᷑ fletib: & cũ qͣsi a cons¬

Expanded text:
Hoc, quod in abscondito accipi asserit faciem Dei, duobus modis valet intelligi. Sunt namque nonnulli qui et veritatem in corde sentiunt, et tamen quae falsa sunt de Deo foris loquuntur. Ne enim vinci videantur, et cognoscunt veritatem interius, et tamen hanc exterius impuIpse vos arguet, quoniam in abscondito faciem ejus accipitis; ac si aperte diceretur: Tanto magis de falsitate apud eum estis reprehensquanto et apud vosmetipsos quod verum est videtis. Et sunt nonnulli qui quando ad mentem redeunt, Dei justitiam et rectitudinem contemplantur, et orando ac flendo contremiscunt; sed postquam contemplationis hora transierit, sic audaces ad iniquitates redeunt ac si, post dorsum ejus positi, a justitiae ejus lumine minime videantur. Hi itaque apud se in abscondito quasi corporaliter videntem accipiunt faciem Dei, quia ei et cum praesentes fiunt blandiuntur fletibus, et cum quasi a cons
Abbreviated transcription (Latin):
ea que secutura erant uidebat assis¬
tentia. eui nec futura ueniunt. nec
p̃cerita discedunt. s cuncta simul
ante eus ocłos assistunt. Et quia
hec ipsa que uentura erant. alia eẽ
uidit in oꝑib. alia indictis: recte
dicta ñ habent: si intellectu carent¬
singła. Cum enim aliquid ostendit᷑
uł aulitur: si intellectus ñ tribu¬
itur ꝓphia minune est uidit nan¬
q phauio ꝑ somnium que erant e¬
gyptouenturaꝰ s quia nequiuit in¬
celligere quod uidit: ꝓpħ̃a scilicet ñ
fuit. Asperit balchasar rex articu¬
lum manus scͥbentis inpariece: s
ꝓpħa ñ fuit: quia intellectum rei
ñ solum udisse se & audisse. s etiã
incellexisse se om̃ia asserit. Dequo
intellectu quia ñ extollit᷑. subuine¬
ta cius uerba testant᷑ cum ait
Sed̾m scientiam ur̃am & ego no¬
ui. iͤi inferior ur̃i sum. Quib uidelico
dictis innotuit. qnͣte humilitatis
fuit: qui se eis inferiorẽ negat. quoꝵ
modum adiudicandos ꝓpłos iudi¬

Expanded text:
 quae secutura erant videbat assistentia, cui nec futura veniunt, nec praeterita discedunt, sed cuncta simul ante ejus oculos assistunt. Et quia ea ipsa quae ventura erant, alia esse vidit in operibus, alia in dictis, recte ta utilitatem non habent, si intellectu carentsingula. » Cum enim aliquid ostenditur, vel auditur, si intellectus non tribuitur, prophetia minime est; de erant Aegypto ventura ; sed quia nequivit intelligere quod vidit, propheta non fuit. Aspexit Balthasar rex articulos manus scribentis in pariete ; sed propheta non fuit, quia intellectum rei non solum vidisse se et audisse sed etiam intellexisse omnia asserit. De quo intellectu quia non extollitur, subjuncta ejus verba testantur cum aitdum scientiam vestram et ego novi, nec inferior vestri sum. - Quibus videlicet dictis innotuit quantae humilitatis fuit, qui se eis inferiorem negat, quorumodum ad judicandos populos judi
Abbreviated transcription (Latin):
porem. Om̃s enim qui examinan¬
dis aliorum morib p̃sunt. recte
iudices uocant᷑. s cum is qͥ p̃est
subiectorum uitam neqͣqͣm sollici¬
te discutit. nec quẽ qualiter corri¬
gat aguoscit. instuporem uidex de¬
ductus ẽ. quia qͥ uidicare male
acta debuit. nequaqm ea que iu¬
dicanda sunt dep̃bendit. Sequit᷑.¬

Expanded text:
porem. Omnes enim qui examinanporem. Omnes enim qui examinandis aliorum moribus praesunt recte judices vocantur. Sed cum is qui praeest, subjectorum vitam nequaquam sollicite discutit, nec quem qualiter corrigat agnoscit, in stuporem judex deductus est, quia qui judicare male acta debuit, nequaquam ea quae judicanda sunt deprehendit. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
deserit: sic̃ scͥptũ ẽ. Qͥnocet noceat adhuc⁊
qͥĩ sordib ẽ sordescat adhuc. Nlouit qͦ & eũ
qui decipit᷑: qr sepe cõmittunt loĩes
mala que sciuunt: & iccirco ꝑmittun¬
tur decipi. ut cadant &̃ẽ in mala que
nesciunt. Quod t̃n deceptis aliqͣndo
ad purgationẽ: aliq̃n uͦ ad ultio¬
autẽ ꝯsiliarios instultum finem
cum &ẽ bonum quodlibe ñ bonai¬
tentione faciunt s ad tempor alis
munis recͥbutionem tendunt. Si
enim ip̃e summi patͥs unigenitus
quia ꝑ hoc quod factus ẽ homo eter¬
na nuntiauit. magni consilii angłs
ẽ uocatus: recte ꝯsiliarios p̃dicato¬
res accipimus: qui suis auditori¬
b consilium uite p̃bent. S cum p̃¬
dicator quisq idõ ẽtna p̃dicat. ut
cemporalia lucra ꝯsequat᷑. ꝓfecto¬
in stultum finem deducit᷑: qui a il¬
luc ꝑ laborem tendit. unde ꝑ m̃tis
rectitudinem fugere debuit. Be¬
ne autẽ subditur. & iudices instu¬

Expanded text:
deserit, sicut scriptum est: Qui nocet, noceat adhuc; deserit, sicut scriptum est: Qui nocet, noceat adhuc; et qui in sordibus est, sordescat adhuc . Novit quoque et eum qui decipitur, quia saepe committunt homines mala quae sciunt, et idcirco permittuntur decipi, ut cadant in mala etiam quae nesciunt. Quod tamen deceptis aliquando ad purgationem, aliquando vero ad ultioautem consiliarios in stultum finem, cum etiam bonum quodlibet non bona intentione faciunt, sed ad temporalis muneris retributionem tendunt. Si enim ipse summi Patris Unigenitus, quia per hoc quod factus est homo aeterna nuntiavit, magni consilii angelus est vocatus, recte consiliarios praedicatores accipimus, qui suis auditoribus consilium vitae praebent. Sed cum praedicator quisque ideo aeterna praedicat, ut temporalia lucra in stultum finem deducitur, quia illo per laborem tendit, unde per mentis rectitudinem fugere debuit. ne autem subditur: Et judices in stu
Abbreviated transcription (Latin):
di aliquando cognoscere dr. aliꝗͣ¬
do approbare: & scit iniquum. qr cog
cognosceret: & cñ iniquũ nescit. qr
cius facta ñ approbat. Et nouit gͦ
quia dep̃hendit. & ñ nouit qr hunc
in sue sapientie specie ñ recognoseit.
sicut de ueraci quoliba uiro dicit᷑.¬
quia falsitatem uesciat: ñ qr cũ uł
ab aliis falsum dr̾. hoc iep̃hendere
ignorat: s eandem ip̃am fallaciam
&e scit in examine. & nescit inamore:
ut uidelicet ipse hanc ñ agat: qm
actam ab aliis dampnat. Et fit
plerunq ut ñnulli in insidiis ua¬
cantes. aliene uite ꝑuersitatis sue
laqueos tendant: &e cum quis nesci¬
ens eisdem laqueis capi conspicit᷑.
utrum hec diuinitus uideant᷑ fortas¬
se dubitat᷑. Mirant᷑q homines: si hoc
nouit decipientẽ: & eum qͥ decipit᷑.
Nouit & enim decipientẽ: quia
plerunq anteriora eiꝰ mala cons¬
picit. ⁊ hunc iusto iudicio cadere
etiam in alia pec̃ca ꝑmittit. Nouit
decipientẽ: quia inmanu suoꝵ oꝑin
dinissum. hunc ut ad peiora ꝓruat

Expanded text:
Dei, aliquando cognoscere dicitur, aliquando approbare. Et scit iniquum, quia cocognosceret. Et tamen iniquum nescit, quia ejus facta non approbat. Et novit ergo, quia deprehendit; et non novit, quia hunc in suae sapientiae specie non recognoscit. Sicut de quia falsitatem nesciat, non quia cum vel ab aliis falsum dicitur, hoc reprehendere ignorat, sed eamdem ipsam fallaciam et scit in examine, et nescit in amore, ut videlicet ipse hanc non agat quam actam ab aliis damnat. Et fit plerumque ut nonnulli insidiis vacantes alienae vitae perversitatis suae laqueos tendant; et cum quis nesciens eisdem laqueis capi conspicitur, utrum haec divinitus videantur fortasse dubitatur; miranturque homines si hoc novit decipientem et eum qui decipitur. Novit etenim decipientem, quia plerumque anteriora ejus mala conspicit, et hunc justo judicio cadere etiam in alia peccata permittit. Novit decipientem, quia in manu suorum operum dimissum hunc ut ad pejora proruat
Abbreviated transcription (Latin):
lata est: tunc miserante sno redeat:
filii: quod p̃dicauerunt patres Si
uͦ senes eosdem quoq uideos accipi¬
mus. qui suadente ꝑfidia ueritatis
uerbo contraire conati sunt doctri¬
na senum ablata ẽ. postqm hanc ec¬
elesia ex gentib uidelicet iuuencła
accepit que ꝑ psalmistam dicit Su
do tenuit: qualit̾ suꝑ seniores incel¬
lexerit. o stendit: dum ꝓtinus sub¬
dit dicens. Quia mandata tua exqͥ¬
siii. Quia enim studuit oꝑando un¬
plere quod didicit: accepit intellig̾e

Expanded text:
lata est tunc miserante Domino redeat, lata est tunc miserante Domino redeat, erint filii quod praedicaverunt patres. Sin vero senes eosdem quoque Judaeos accipimus, qui, suadente perfidia, Veritatis verbo contraire conati sunt, doctrina senum ablata est postquam hanc Ecclesia ex gentibus videlicet juvencula accepit, quae do tenuit, qualiter super seniores intellexerit ostendit, dum protinus subdit dicens: Quia mandata tua exquisivi. Quia enim studuit operando implere quod didicit, accepit intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
quuntur. Dene gͦ dr̃. commutans labi¬
um ueracium. & doctͥnam senũ aufẽns.
quia hi qui prius celestia p̃dicandoue¬
races erant. dum temporalia diligen¬
ces adterrena corruunt. labium uera¬
cium commutat᷑. & senũ doctͥna collit᷑.
quia diligentes temporalia pͥoꝵ suoꝵ
p̃cepta minime sequunt᷑ ut locum re¬
giminis quasi adfructum uoluptatis
teneant. ñ ad usum laboris. Quod tñ
aꝑtius de uideis ualet intelligi: qui
ante incarnationẽ d̃ñi ueraees fuer̃t.
quia hunc uenturum ẽẽ crediderunt
atq nuntiauerunt: s postqmͣ incar¬
ne apparuit. hunc ẽe negauerunt.
Labium itaq ueracium mutatum ẽ.
qr quem uenturum dixerant: nega¬
uerunt p̃sentem. Et doctrina senũ
ablata ẽ: quia nequaqͣm ea credendo
secuti sunt. que patres suos credidisse
meminerunt. Unde etiam helya ue¬
niente ꝓmittitur. qd̃ reclucat corda
filiorum ad patres eorum: ut doctͥna
senum que nunc auideoꝵ corde ab¬

Expanded text:
quuntur. Bene ergo dicitur: Commutans labiquuntur. Bene ergo dicitur: Commutans labium veracium, et doctrinam senum auferens , quia hi qui prius coelestia praedicando veraces erant, dum temporalia diligentes, ad terrena corruunt, labium veracium commutatur, et senum doctrina tollitur, quia diligentes temporalia priorum suorum praecepta minime sequuntur, ut locum regteneant, non ad usum laboris. Quod tamen apertius de Judaeis valet intelligi, qui ante incarnationem Domini veraces fuerunt, quia hunc venturum esse crediderunt atque nuntiaverunt. Sed postquam in carne apparuit, hunc esse negaverunt. Labium itaque veracium mutatum est, quia quem venturum dixerant, negaverunt praesentem, et doctrina senum ablata est, quia nequaquam ea credendo secuti sunt quae patres suos praedixisse meminerunt. Unde etiam Elia veniente promittitur quod reducat corda filiorum ad patres eorum , ut doctrina senum quae nunc a Judaeorum corde ab
Abbreviated transcription (Latin):
tur licens. Et ne auferas de ore meo
u̾bum u̾itatis usq quaq. ꝑpendit
uanq quod om̃ps ds ueritatis uer¬
bum facientib cribuit: ⁊ ñ facien¬
gͥhoc de ore suo ñ auferri petiit: quid
aliud qm gr̃am bone oꝑationis que¬
siuit: Ue si aꝑte diceret. A bono oꝑe
errare me ñ sinas: ne dum amitto
ordinem bene iuuendi᷑ pectitudinẽ
ꝑdam loquendi. Et plerunq doctor
qui docere audet qͦd negligit agere:
cum desierit bona loqui q̃ oꝑari con¬
tempsit. docere sub iectos incipit p᷑¬
ua que agit: ut iusto om̃ĩpotentis
csi uidicio in bono iam nec linguã
habeat. qui habere bonam uitã recu¬
sat. quatinus cum mens eiꝰ cerrena¬
rum rerum amori intendit᷑: de cer¬
renis reb semꝑ loquat᷑. Unde in e¬
uungło ueritas dicit. Ex habun¬
dantia cordis os loquit᷑. Bonus
homo de bono chesauro ꝓfert bona:
ce malus homo de malo thesauro
ꝓfert mala. Hinc oẽ ioħes ait. Ip¬
si de mundo sunt. ideo de mundo lo¬

Expanded text:
tur, dicens: Et ne auferas de ore meo verbum veritatis usquequaque. Perpendit namque quod omnipotens Deus veritatis verbum facientibus tribuit, et non facienergo hoc de ore suo non auferri petiit, quid aliud quam gratiam bonae operationis quaesivit? Ac si aperte diceret: A bono opere me errare non sinas, ne dum amitto ordinem bene vivendi, rectitudinem perdam loquendi. Et plerumque doctor qui docere audet quod negligit agere, cum desierit bona loqui, quae operari contempsit, docere subjectos incipit prava quae agit, ut justo omnipotentis Dei judicio in bono jam nec linguam habeat, qui habere bonam vitam recusat, quatenus cum mens ejus terrenarum rerum amore incenditur, de terrenis rebus semper loquatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Ex abundantia cordis os loquitur: Bonus homo de bono thesauro profert bona, et malus homo de malo thesauro profert mala . Hinc etiam Joannes ait: Ipsi de mundo sunt, ideo de mundo lo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enun nr̃a spes. aut gaudium. aut
corona gle: ñne uos ante dim᷑ S
cum sacerdotes uitam discipłoꝵ ne¬
gligunt. & nullum de eoꝵ ꝓuectib
aute dominũ fructũ ferunt: quid
aliud qm inglorii ducunt᷑: Qͥa an¬
te districtum iudicem nimirũ glo¬
riam tunc ñ inueniunt: qmͣ mͦ in
subditorum suoꝵ morib p̃dic atiõis
studio ñ exquirunt. Bñ aut̃ dr. &e
optimates supplantat: quia cũ men¬
dem regentium. iusto iudicio deserit᷑
hec inet̾num retͥbutionis p̃mium ñ
requirit. Et in eo supplantat᷑ qͦ fal¬
litur: ut ꝓ et̾ria gła de principatu
temporali gratulet᷑. Supplantant᷑
g optimates: qr dum uera celestis
patrie p̃mia negligunt. in suis hic
uoluptatib cadunt. Sequit᷑. Cõ¬
mutans labium ueracium: ce doct¬
nam senum auferens. Cum sacerdos
ñ agit bona que loquit᷑: ei etiam ser¬
mo subtrahitur. ne loqui audeat qͦd

Expanded text:
est nostra spes, et gaudium aut est nostra spes, et gaudium aut corona gloriae? nonne vos ante Dominum ? Sed cum sacerdotes vitam discipulorum negligunt, et nullum de eorum provectibus ante Dominum fructum ferunt, quid aliud quam inglorii dicuntur? quia ante districtum judicem nimirum gloriam tunc non inveniunt, quam modo in subditorum suorum moribus praedicationis studio non exquirunt. Bene autem dicitur: Et optimates supplantat, quia cum mentem regentium justo judicio deserit, haec internum retributionis praemium non requirit; et in eo supplantatur quo fallitur, ut pro aeterna gloria de principatu temporali gratuletur. Supplantantur igitur optimates, quia dum vera coelestis patriae praemia negligunt, in suis hic voluptatibus cadunt. Sequitur: Cmutans labium veracium, et doctnam senum auferens. - Cum sacerdos non agit bona quae loquitur, ei etiam sermo subtrahitur, ne loqui audeat quod
Abbreviated transcription (Latin):
menbrorum suorũ motus bene
regere sciunt.: ñ imm̃to reges uo¬
cantur. Sicum de ipsa ꝯtinentia
elatione mens tangit᷑: plerunq
hanc inimmundiciam oꝑis ca¬
dere ꝑmittit. Regum itaq balte¬
um dissoluit. qnͣdo inhis qui bene
regere sua m̃bra iudebant᷑ ꝓpt̾ e¬
lationis culpam. castitatis cingu¬
lum desteuit. Qͥd uͦ in fune accipi¬
tur. nisi peccatũ: Sicuit ꝑ salomo¬
nem dr̃. Iniquitates sue capiunt.
impium: &e funib pect̃oꝵ suorũ
constringit᷑. Et quia inrenib carnis de¬
lectatio principat᷑. districtus conseien¬
tiarum uidex. qui regum balteum dis¬
soluit. fune precingit renes eoꝵ. qua¬
tinus dissoluto castitatis cingło scilicoe
corum menbris delectatio pec cati do¬
minet᷑. ut quos in occulto suꝑbia in¬
quinat. qm sint decestabiles etiam
inpublico ostendat. Sequit᷑ Oucit¬
lacerdotes inglorios: & optimates
supplantat. Magna sacerdotis gła ẽ:
rectituco subditorum. Unde bene e¬
gregius p̃clicator discipłis dicit. Que

Expanded text:
membrorum suorum motus bene regere sciunt, non immerito reges vocantur. Sed cum de ipsa continentia elatione mens tangitur, plerumque hanc in immunditiam operis cadere permittit. Regum itaque balteum dissolvit, quando in his qui bene regere sua membra videbantur, propter elationis culpam, castitatis in eis cingulum destruit. Quid vero in fune accipitur, nisi peccatum? Sicut per Salomonem dicitur: Iniquitates suae capiunt impium, et funibus peccatorum suorum constringitur . Et quia in renibus carnis delectatio principatur, districtus conscientiarum judex, qui regum balteum dissolvit, fune praecingit renes eorum, quatenus dissoluto castitatis cingulo, scilicet eorum membris delectatio peccati dominetur, ut quos in occulto superbia inquinat, quam sint detestabiles etiam in publico ostendat. Sequitusacerdotes ingloriosos, et optimates supplantat. - Magna sacerdotis gloria est, rectitudo subditorum. Unde bene egregius praedicator discipulis dicit: « Quae
Abbreviated transcription (Latin):
fidem atq caritatem ꝓpc̃ eus durici¬
am auferri ꝑmisit: mnunitiones eiꝰ
dissipare studuit. Rectus uͦ ordo ser¬
uatus ẽ. ut pͥus menia. & post muni¬
tiones dissipate dicerent᷑: quia cum
peccatrix anima relinquit᷑ pꝰ ab ea
uirtutum dona que ad manifestatio¬
nem sp̃s data sunt: &e post modũ spei
fidei atq caritatis fundam̃ta destru¬
untur. Que cuncta d̃ns aꝑfidis abla¬
ta gentilitati tribuit: acq ex his q̃
infidelib abstulit. mentes fidelium
tum spolia auideis abstulit: domu
cordis gentilium. qmͣ ꝑfidem in habi¬
tare dignatus ẽ speciem donoꝵ dedit.
Quod udelicet gestum ẽ. eum u̾ba dĩ
&& iudeoꝵ ppłs ad solam litteram q̃
occidit acciꝑet: & ꝯuersa gentilitas
ꝑ sp̃m qui uiuificat penecraret. Un¬
de mox subdit᷑. Qui reuelat ꝓfun¬

Expanded text:
fidem atque charitatem propter ejus duritifidem atque charitatem propter ejus duritiam auferri permisit, munitiones ejus dissipare studuit. Rectus vero ordo servatus est, ut prius moenia, et post munitiones dissipatae dicerentur, quia cum peccatrix anima relinquitur, prius ab ea virtutum dona, quae ad manifestationem spiritus data sunt, et postmodum spei, fidei atque charitatis fundamenta destruuntur. Quae cuncta Dominus a perfidis ablata, gentilitati tribuit, atque ex his quae infidelibus abstulit mentes fidelium tum spolia a Judaeis abstulit, domui cordis gentilium, quam per fidem inhabitare dignatus est, speciem donorum dedit. Quod videlicet gestum est, cum verba Dei, et Judaeorum populus ad solam litteram quae occidit acciperet, et conversa gentilitas per spiritum qui vivificat penetraret. Unde mox subdit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfundo p̃ssi iacuerunt ꝑ infidelita¬
tem. Si cum incarnationis snee
nist̾ium uidea negauit. gentilitas
credidit: & pͥncipes in despectionẽ
ceciderunt: echi qui oppressi in eul¬
pa ꝑfidie fuerant. inuere fidei liber¬
tatem leuati sunt. Hunc uͦ isrłita¬
rum casum: longe ante iberemias
incuens ait. factus ẽ d̃ns uelut
inimicus p̃cipitauit. isrł. precipi¬
tauit menia eus: dissipauit mu¬
uitiones eiꝰ. Menia aũt inurbib
ornam̃to sunt. munitiones uͦ in de
muniunt: alia que ornant ꝓpħia
quippe. doctrina. genera linguarũ.
curationum uietus. quasi quedam
menia m̃tis sunt. que ce si quisq
ñ habeat. stare munitus ꝑfidem.
⁊ iusticiam potest᷑ qͣnius ornat᷑
uirtutum altitudine minime ẽe ui¬
deat᷑. Spes uͦ & fides &e caritas. ñ nr̃a
menia. s munitiones sunt: que si ha¬
bere negligimus. hostilib insidiis pa¬
temus. De udea gͦ quia ꝑpħiam atq
doctrinam uł miracłorum signa abs¬
tulit. menia p̃cipitauit. quia uͦspem

Expanded text:
erunt per infidelitatem. Sed cum incarnationis Dominicae mysterium Judaea negavit, gentilitas credidit, et principes in despectionem ceciderunt, et hi qui oppressi in culpa perfidiae fuerant in verae fidei libertatem levati sunt. Hunc vero Israelitarum casum longe ante Jeremias intuens ait: Factus est Dominus velut inimicus, praecipitavit Israel, praecipitavit omnia moenia ejus, dissipavit munitiones ejus . Moenia autem in urbibus pro ornamento sunt, munitiones vero in dmuniunt, alia quae ornant. Prophetica quippe doctrina, genera linguarum, curationum virtus, quasi quaedam moenia mentis sunt. Quae etsi quisque non habeat, stare munitus per fidem et justitiam 376 potest, quamvis ornatus virtutum altitudine minime esse videatur. Spes vero, fides, et charitas, non nostra moenia, sed munitiones sunt; quae si habere negligimus, hostilibus insidiis patemus. De Judaea ergo, quia prophetiam atque doctrinam, vel miraculorum signa abstulit, moenia praecipitavit. Quia vero spem,
Abbreviated transcription (Latin):
obsistere quem pꝰuenturũ ẽe predica¬
bant. Cumq eus nomen ꝑsequendo
molirent᷑ extinguere: decepti sua ma¬
licia incedere ꝑ inuium frustra cona¬
bant᷑: quia crudelitati eoꝵ patere uia
ñpocerat. contra auctorem om̃ium.
Miracsa cernebant: uircute terreban¬
tur: si credere renuentes adhuc signa
requirebant. cum dicerent. Qd̾ gͦ tu
facis signum. ut uideamꝰ & credamꝰ
cibi: Quid oꝑaris: Bene itaq d̃r: pal¬
pabunt quasi intenebris & ñ in luce.
Qui enim int̾ tot aꝑta miracła tre¬
pidat. quasi incenebris palpat: qͥ a
quod cangit ñuidet. Om̃is uͦ qui ex¬
rat. nunc huc nunc illuc ducitur.
Et quia aliquando ostendebant᷑ cre¬
dere cum dicerent: nisi ẽẽt hec a dõ.
ñ poterat facere quicqm: aliqͣndo
uͦ hunc adõ ẽẽ negabant. cum des¬
picientes dic̾ent᷑ ñne hic ẽ fabri fi¬
lius. nonne mat̾ eius maria ⁊ fr̃s¬

Expanded text:
obsistere quem prius venturum esse praedicabant. Cumque ejus nomen persequendo molirentur exstinguere, decepti sua malitia, incedere per invium frustra conabantur, quia crudelitati eorum patere via non poterat contra auctorem omnium, miracula cernebant, virtute terrebantur; sed, credere renuentes, adhuc signa quaerebant, cum dicerent: Quod ergo 378 tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? quid operaris ? Bene itaque dicitur: Palpabunt quasi in tenebris, et non in luce. Qui enim inter tot aperta miracula trepidat, quasi in tenebris palpat, quia quod tangit non videt. Omnis vero qui errat, nunc huc, nunc illuc ducitur. Et quia aliquando ostendebantur credere, cum dicerent: Nisi esset hic a Deo, non poterat facere quidquam ; aliquando vero hunc a Deo esse negabant, cum despicientes dicerent: Nonne hic est fabri filius? nonne mater ejus dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
Paulo suꝑius dictum fuerat. apud
ipsum ẽ sapientia ⁊ fortitudo: nũc
autẽ dr̃. apud ipsum ẽ fortitudo &
mansuetudinuis doctrinã ꝓtulit. e
post modum in iudicio qͣnte sit forti¬
tudinis ostendit: recte suꝑiꝰ sap̃ia
ante fortitudinẽ memoratur. cum
tutis apparebit: ⁊ repulsis reprobis
electis suis in regno ꝑpetuo. qualit̾
sit sap̃ia patͥs indicabit: recte in
subsequenti sententia. apud ip̃m
ẽe prius fortitudo. & post sap̃ia dr̃.
In uerbis itaq pͥorib quib ait᷑
apud ip̃m ẽ sapĩa ⁊ fortitudo: apte¬
indicat. quia hoc quod mansuetꝰ edõ¬
euit Aqualit credendum fu̾itͥm
det. In uerbis uͦ quib ait sub sequen
luce claruis demonstrat qd̾ pͥus in
iudicio ꝑuirtutem repbos destruet:
ꝑfecto lumine infulget. S qr ante
extremi diẽ iudicii iudicare cotidie oc¬
cultis dispositionib facta mortaliũ
ñ desinit: ad hoc quod nunc agitur.
redit᷑ cum subdit᷑.ple nouit et¬

Expanded text:
Paulo superius dictum fuerat: Apud ipsum est sapientia et fortitudo; nunc autem dicitur: Apud ipsum est fortitudo et mansuetudinis doctrinam protulit, et postmodum in judicio quantae sit fortitudinis ostendit, recte superius sapientia ante fortitudinem memoratur, cum tutis apparebit, et repulsis reprobis, electis suis in regno perpetuo, qualiter sit sapientia Patris indicabit, recte in subsequenti sententia apud ipsum esse prius fortitudo, et post sapientia dicitur. In verbis itaque prioribus, quibus ait: Apud ipsum est sapientia et fortitudo, apeindicat, quia hoc quod mansuetus edocuit qualiter credendum fuerit, det. In verbis vero subsequenluce clarius demonstrat, quod prius in judicio per virtutem reprobos destruit, rni regni perfecto lumine infulget. Sed quia ante extremi diem judicii judicare quotidie occultis dispositionibus facta mortalium non desistit, ad hoc quod nunc agitur reditur, cum subditur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
grum restituet. Incelligi fortasse
ualet. qm̃ gentes dñs multiplicat
& ꝑdit: quia nascunt᷑ cotidie mori¬
turi: & subuersas in integrum res¬
tituit: qr resurgent qui fuerant mor¬
tui. Qd̃ tñ melius accipimus: si hoc
qualit̾ in earum mente agit᷑ senti¬
amus. Multiplicat enĩ gentes &
extendit᷑ & tñ in ꝓpͥa infidelitate de¬
relinquit. S subuersas in integrũ
restituit: qr quas in infidelitatis
casu reliquerat᷑. qñq ad fidei statũ
reducit. Quib uidelicet in m̃tis
integritate restitutis: Antiquus
ille ppłs. qui fidelis dõ ẽe uidebat᷑.
reꝓbatus corde repulsus ẽ: ut sua ꝑfi¬
dia deceptus. contra ipsum post insur¬
geret quem ante p̃dicauit. Sequit᷑¬

Expanded text:
 resurgunt. --Intelligi fortasse valet quoniam gentes Dominus multiplicat et perdit, quia nascuntur quotidie morituri; et subversas in integrum restituit, quia resurgent qui fuerint mortui. Quod tamen melius accipimus si hoc qualiter in earum mente agitur sentiamus. Multiplicat enim gentes etextendit, et tamen in propria infidelitate derelinquit. Sed subversas in integrum restituit, quia quas in infidelitatis casu reliquerat quandoque ad fidei statum reducit. Quibus videlicet in mentis integritate restitutis, antiquus ille populus, qui fidelis Deo esse videbatur, reprobatus, corde repulsus est, ut sua perfidia deceptus contra ipsum post insurgeret quem ante praedicavit. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
nem nullus ẽ qui aꝑiat: qui a sicut
nemo obsistit largitati uocantis:¬
ita nullus obuat iusticie relinq̃n¬
tis. Includere itaq dĩ ẽ. clausis nõ
aꝑire. Unde & ad moysencłr de pha¬
raone. Ego obdurabo cor eius. Ob¬
Recludit itaq hominem: quẽ in
suorum oꝑum tenebris relinquit.
nem ysaac pͥmogenito filio uolu¬
it: cum hunc fratri p̃ponere bene¬
dicendo conatus ẽ. S filium quẽ
pater uoluit d̃ns reꝑbauit. ⁊ quẽ
dominꝰ uoluit. pater etiam nolen¬
do beneclixit: ut qui iam pͥmogeni¬
ta fr̃i ꝓ esca uendiderat᷑. primoge¬
nitorum benedictionẽ ñ acciꝑet qͣ
ex cupidine gule reliquisset. Qui
terrena ambiens. fugitiua sequers:
hereditare cupiens benedictionem.
repbatus est. Non enim inuenit
penitentie locum. qmͣqm eum la¬
crimis inquisiss eam: quia uideli
cet fructum ñ habent lam̃ta: q̃
student eum gemuitu desiderare pe¬
ritura. Apire itaq ysaac n filio
potuit: quem cls omp̃e iusto iudicio

Expanded text:
nem, nullus est qui aperiat: quia sicut nemo obsistit largitati ita nullus obviat justitiae relinquentis. Includere itaque Dei est clausis non aperire. Unde et ad Moysen dicitur de Pharaone: Ego obdurabo cor ejus . ObRecludit itaque hominem quem in suorum operum tenebris relinquit. nem Isaac primogenito filio voluit, cum hunc fratri praeponere benedicendo conatus est . Sed filium quem pater voluit Dominus reprobavit, et quem Dominus voluit pater etiam nolendo benedixit , ut qui jam primogenita fratri pro esca vendiderat primogenitorum benedictionem non acciperet, quam ex cupidine gulae reliquisset: qui terrena ambiens, fugitiva sequens, haereditare cupiens benedictionem, reprobatus est. Non enim invenit poenitentiae locum, quanquam cum lacrymis inquisisset eam, quicet fructum non habent lamenta quae strident cum gemitu desiderare peritura. Aperire itaque Isaac nec filio potuit, quem Deus omnipotens justo judicio
Abbreviated transcription (Latin):
missa ẽ. que pus eminebat᷑ ⁊ sur¬
sum leuata ẽ facies q̃ priꝰ in ꝓfun
do p̃mebat᷑. Libec in huiꝰ rei exem¬
plo unum ex multis paulum ad
medium uocare: qui cũ acceptis
sua ꝓtinus crudelitate mutatus ẽ:
qui prius carnalit̾ uiuens inmor¬
tem conabat᷑ sc̃os dñi tradere: gau¬
det post modum ꝓuita scõꝵ uitam
sue carnis immolare. Ille crudelita¬
cis eius frigide cogitationes uer¬
se sunt in ardorem pietatis. ⁊ qͥ
pͥus fuit blasphemus ⁊ ꝑsecutor.
humilis post factus ẽ pusq p̃¬
dicator: & qui lucrũ maximum
putauit. se in discipłis xp̃m occid̾e.
iam uitam suam xp̃m estuat &¬

Expanded text:
missa est, quae prius eminebat, et surmissa est, quae prius eminebat, et sursum elevata est facies, quae priolebat. Libet in hujus rei exemplum unum e multis ad medium Paulum vocare, qui cum acceptis sua protinus crudelitate mutatus est,qui prius carnaliter vivens in mortem conabatur sanctos Domini tradere, gaudet postmodum pro vita sanctorum vitam sacrificium immolare . Illae crudelitatis ejus frigidae cogitationes versae sunt in ardorem pietatis; et qui prius fuit blasphemus et persecutor, humilis post factus est piusque praedicator . Qui lucrum maximum putavit, se in discipulis Christum occidere, jam vitam suam Christum
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ. terra es & incerrãE ibis:
Manet itaq terra immobilis. cũ p̃¬
ceptis dominicis peccator obedire
tempnit:. cum ceruicem suꝑbie erigit.
atq au̾itatis lumine ocłos m̃tis clau¬
dit S quia scͥptum ẽ. pedes eiꝰ steter̃t
⁊ mota ẽ terra᷑ qr cum u̾itas incor¬
de figit᷑. mentis immobilitas agitat᷑.
titur: qui a peccatcis m̃tis duricia
tis dominius flendo subiciat᷑. qͣntum
suꝑbiendo pͥus contͣ d̃ñm ceruiẽe cor¬
dis erigebat. uideas nanq qd̃ terra
cordis humani. aqua diuini mun̾is
infusa. post libent̾ iniurias colerat.
quas pꝰ dement̾ irrogabat: post etiã
sua cribuat. que pꝰ ⁊ aliena rapiebat:
post carnem abstinendo cruciet. que
prius sacietate carnis ꝑ mortifera tͦ¬
pitudinũ oblectam̃ta cefluebat: pꝰ
etiam ꝑsecutores diligat. que prius
diligere &ẽ se amantes nolebat. Cũ
fusa. contͣ hoc qd̃ ꝯsueuerat agere
ceꝑit. t̾ra subuersa ẽ: qr ⁊ deorsum

Expanded text:
dictum est: Terra es, et in terram ibis ? dictum est: Terra es, et in terram ibis ? Manet itaque terra immobilis, cum praeceptis dominicis peccator obedire contemnit; cum cervicem superbiae erigit, atque a veritatis lumine oculos mentis claudit. Sed quia scriptum est: Pedes ejus steterunt, et mota est terra , quia cum veritas in corde figitur, mentis immobilitas agitatur,rtitur, quia peccatricis mentis duritia tis dominicis flendo subjiciat, quantum superbiendo prius contra Dominum cervicem cordis erigebat. Videas namque quod terra cordis humani, aqua divini muneris infusa, post libenter injurias toleret, quas prius vehementer irrogabat; post etiam sua tribuat, quae prius et aliena rapiebat; post carnem abstinendo cruciet, quae prius satietate carnis per mortifera turpitudinum oblectamenta defluebat; post etiam persecutores diligat, quae prius diligere etiam se amantes nolebat.  Vefusa, contra hoc quod consueverat agere coeperit, terra subversa est, quia deorsum
Abbreviated transcription (Latin):
accipit᷑. iuxta qͦd scͥptum ẽ. aqua ꝓ¬
funda uerba exore uiri. ⁊ correns re¬
dundans fons sapientie: eum aqua
ꝯtiuetur cuncta siccant᷑ quia si scĩa
p̃dicatorum subtrahit᷑. eoꝵ qui uiri¬
descere inspe et̾na poterant corda. ꝓ¬
tinus a refiunt: ut indesꝑata siccita¬
te remaneant: dum fugitiua dili¬
gentes nesciunt sꝑare mansura. Sin
dit iame sicut dicit scͥptura. flumi¬
ua de uentre eius fiuent aque uiue.
ubi statim euͣngłista subiunxit.
hoc aut̃ dixit de sp̃u quem accepti
erant credentes ineum: ꝯgruus in
his sermonib intellectus patet. qͥ
mente subtrabitur: arescit ꝓtinus
intellectus. qui iam ꝑ spem uirides¬
cere in aucdiente uidebat᷑. Qd̾ autẽ
ñ aqm s aqͣs memorat: pluralita¬
tis appellatione ad septiformẽ do¬
norum spũalium gr̃am recurrit.
qr qͣsi tot aquis unusquisq infun¬
ditur. quot donis replet᷑. De quib
apte subiuugit᷑. Si emiserit eas:
catũm accipit᷑: eui ꝑ senten Etiam

Expanded text:
scriptum est: Aqua profunda, verba ex ore viri et torrens redundans fons sapientiae , cum aqua continetur, cuncta siccantur; quia si scientia praedicatorum subtrahitur, eorum qui viridescere in spe aeterna poterant, corda protinus arefiunt; ut in desperata siccitate remaneant, dum, fugitiva diligentes, nesciunt sperare mansura. Sin dit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae ; ubi statim evangelista subjunxit: Hoc autem dixit de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum; congruus in his sermonibus intellectus patet, quimente subtrahitur, arescit protinus intellectus, qui jam per spem viridescere in audiente videbatur. Quod autem non aquam, sed aquas memorat, pluralitatis appellatione, ad septiformem donorum spiritalium gratiam recurrit, quia quasi tot aquis unusquisque infunditur, quot donis repletur. De quibus apte subjungitur: Si emiserit eas, cator accipitur, cui per sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
num de cenebris dns reuelat: qnͣdo a¬
ꝑtam sententiam ex occultis suis
ꝯsiliis indicat: ut de uno quoq que
sentiat ostendat. Quia & enĩ uidec
nunc creator om̃ia. ce ipse in ꝯsilus
ñ uidet᷑:. rectede illo ꝑ psalmistã d̃r.
Posuit tenebras latibulum suum.
S quasi de istis tenebris ad lum̃
exit: quando quid de uniuscuiusq
actib sentiat ostendit. Et qr cum
is qui pecc̃oꝵ suoꝵ pondere p̃meba¬
tut ao rectitudinis statũ ducitur:
pͥus ipsam mortem conspicit. inqͥ
& deficere ꝯ sueuerat. & hanc consi¬
derare nesciebat. recte addit᷑: oe pro¬
ducit inlucem umbram mortis.
Umbra enim mortio ẽ. praua oꝑa¬
tio. que de imitatione antiqui hos¬
tis quasi de corporis liniam̃tis ex¬
pͥmitur. De quo &e sub ciuso am
significatione qr. Et nomen illi
mors. Et plerunq eus maligna co¬
gitatio mentes hominũ latet̾. atq
ꝑ hoc quod nescit᷑: ampluis p̃ualet.
Umbra gͦ morcis in lucem ꝓluit᷑.
dum scõꝵ mentib maligna oꝑatio

Expanded text:
nim de tenebris Dominus revelat quando apertam sententiam ex occultis suis consiliis indicat, ut de unoquoque quae sentiat ostenunc Creator omnia, et ipse in consiliis non videtur, recte de illo per Psalmistam dicitur: « Posuit tenebras latiSed quasi de istis tenebris ad lumen exit, quando quid de uniuscujusque actibus sentiat ostendit. Et quia cum is qui peccatorum suorum pondere premebatur ad rectitudinis statum ducitur, prius ipsam mortem conspicit, in qua et deficere consueverat, et hanc considerare nesciebat, recte additur: Et producit in lucem umbram mortis. Umbra enim mortis est prava operatio, quae de imitatione antiqui hostis, quasi de corporis lineamentis exprimitur. De quo etiam sub cujusdam significatione dicitur: Et nomen illi mors . Et plerumque ejus maligna cogitatio mentes hominum latet, atque per hoc quod nescitur amplius praevalet. Umbra ergo mortis in lucem producitur dum sanctorum mentibus maligna operatio
Abbreviated transcription (Latin):
ñ reuersat᷑. Panis nanq subcineri¬
tius suꝑ se cinerem portans : parcẽ
mundiorem deorsum p̃mit. partt̃¬
q suꝑiorem tanto sordidiorem ha¬
bet. qnͣto inea cin̾em tolerat. Mens
itaq que t̾rena cogitat: quid suꝑ
se aliuo qmͣ ciñis molem portat:
S si reu̾sari uolu̾it. mundã faciẽ
quam deorsum p̾sserat suꝑiꝰ reducit:
eum ciñem quẽ portabat excusserit. Si
gͥ terrenarũ cogitationũ cin̾em am̃te
excutimus. qͣsi panẽ subem̃itium re¬
uersamus: ut illa nr̃a intentio iam
postponi debeat. quam prius cogitati¬
onis infue einis premebat. ⁊ mun¬
da facies ad suꝑiora ueniat. ut recta
nr̃a intentio mole iam t̾reni desid̾̃ii
ñ p̃matur. Quod neqͣqͣm ag̃e pos¬
quia uidelicr omp̃e ds si aquas e¬
miserit: subũtent terram. Sequit᷑¬

Expanded text:
non reversatur . Panis namque subcinericius super se cinerem portans, partem mundiorem deorsum premit, partemque superiorem tanto sordidiorem habet, quanto in ea cinerem tolerat. Mens itaque quae terrena cogitat quid super se aliud quam cineris molem portat? Sed si reversari voluerit, mundam faciem quam deorsum presserat superius reducit, cum cinerem quem portabat excusserit. Si igitur terrenarum cogitationum cinerem a mente excutimus, quasi panem subcinericium reversamus, ut illa nostra intentio jam postponi debeat, quam prius cogitationis infimae cinis premebat; et munda facies ad superiora veniat, ut recta nostra intentio mole jam terreni desiderii non prematur. Quod nequaquam agere posquia videlicet omnipotens Deus si aquas emiserit, subvertent terram. Sequit