comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitas. aut publica necessitas
stare diutius non ꝑmittit. Uere di¬
co fr̃s satis durum. & nimis impi¬
um ẽ. ut xp̃iani non habeant reue¬
rentiam diei dñico: qmͣ uidei obser¬
uare uident᷑ insabbato. Cum enim
ipsi infelices ita sabbatum obseruãt
ut ineo nichil terreni oꝑis exercere
argento nec auro. sed p̃cioso sang¬
uine xp̃i redempti sunt debent at¬
tendere p̃cium suũ. et resurrectiõis
die dõ uacare. et de salute anime
sue attentius cogitare. Ad extre¬
mum si toto die dnĩco lectioni in¬
sistere. et do supplicare negliguꝰ
non leuit̃ indo peccamꝰ: quantũ
male est si uel unius uel duarũ
horarum spacio dum diuina mỹs¬
teria celebrantur in eccłia. standi
pacientiam non habemus: S qđ
peius ẽ ita nos amor scłi huiꝰ in¬
ebriat: ut nos umbre uolatice ad
uana et falsa gaudia que ueros
dolores pariunt. uoluptas mundi
ex uobis de eccłia discedat: nisi cũ
diuina mssteria ad integrum fu¬
erint celebrata: et ita uos ineccłia

Expanded text:
infirmitas, aut publica necessitas stare diutius non permittit. Vere dico, fratres, satis durum et prope nimis impium est ut christiani non habeant reverentiam diei dominico, quam Judaei observare videntur in sabbato. Cum enim ipsi infelices ita sabbatum observent, ut in eo nihil terreni operis exercere argento, sed pretioso sanguine Christi redempti sunt , debent attendere pretium suum, et Resurrectionis die Deo vacare, et de salute animae suae attentius cogitare? Ad extremum si toto die dominico lectioni insistere et Deo supplicare negligimus, non leviter in Deum peccamus; quantum mali est, si vel unius vel duarum horarum spatio, dum divina mysteria celebrantur, in ecclesia standi patientiam non habeamus? Sed quod pejus est, ita nos amor saeculi hujus inebriat, ut nos umbra volaticae falsitatis ad vana et falsa gaudia, quae veros dolores pariunt, et voluptas mundiaex vobis de ecclesia discedat, nisi cum divina mysteria ad integrum fuerint celebrata. Et ita vos in ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
torium correptionis habere pote
tnt: qui & afflicti. obsessi. conclu¬
s omnia q̃ in hoc mundo habue¬
ant bona ꝑdiderunt: urbes erutaᷤ.
uersa castra. depopulatos agros.
suffossas eccłias uident: & tamen
cos dem p̃decess ores suos. ad iniqͥ¬
tites sequunt᷑ nec ab eoꝵ elatione
mutantur. aut recedunt: propt̃
qim eos tociens plecti consperert.

Expanded text:
torium correptionis habere potetorium correptionis habere poterant, qui & afflicti, obsessi, conclusi, omnia quæ in hoc mundo habuerunt bona perdiderunt, vrbes erutas, euersa castra, depopulatos agros, suffossas Ecclesias vident: & tamen eosdem prædecessores suos ad iniquitates sequuntur, nec ab eorum elatione mutantur, aut recedunt, propter quam eos totiens plecti conspexer
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s ẽ obliuio solus. Hoc tam̃ quod
ꝓph̃e post illud uerbum superiꝰ
dictum. Ds subiunxit. si forte &
deinde uel ipsi audiant. magno¬
pere pensandum est. qͣntam ium
habeat. Si forte: & enim dubitati¬
uum aduerbium est. Quod u
delicet uerbum d̃s id circo sermo¬
ni suo interserit: ut paucos ẽẽ sig¬
ficet qui correptionẽ eiꝰ recepturi
sunt. S & p̃dicatores suos conso¬
latur & exhortatuꝵ. ut cum me¬
minerint qͦd ipse d̃s insuis sermo¬
nib se contempnendum insinuet.¬
& tamen ad contemptores suos loqͥ
noncessat non contristentur idẽ
scĩ pͣdicatores dum contempnun¬
tur: s nec omnino acorreptionis
officio ullatenus cessent. Nam ce
hoc quod additur. uel ipsi: mag¬
num pondus habet: eisq nui¬
rum congruit. qui p̃decessores
suos recolunt punitos: qui tames
eos imitari non desinunt: & eue¬
stigio tribulationes sicut illi pa¬
cuntur. Uel ipsi inquit. id÷ qui p̃¬
decessoꝵ suoꝵ exemplum in adiu¬

Expanded text:
Deus est oblivio solus. Hoc tamen quod Deus est oblivio solus. Hoc tamen quod prophetae post illud verbum superius dictum Deus subjunxit, si forte et deinde vel ipsi audiant, magnopere pensandum est quantam vim habeat. Si forte etenim dubitativum adverbium est, quod id videlicet verbum Dei idcirco sermoni suo interserit, ut paucos esse significet qui correptionem ejus recepturi sunt. Sed et praedicatores suos consolatur, et exhortatur; ut cum meminerint quod ipse Deus in suis sermonibus se contemnendum insinuet, et tamen ad contemptores suos loqui non cessat, non contristentur iidem sancti praedicatores dum contemnuntur, sed nec omnino a correptionis officio ullatenus cessent. Nam et hoc quod addit vel ipse, magnum pondus habet, eisque nimirum congruit qui praedecessores suos recolunt punitos: qui tamen eos imitari non desinunt, et evestigio tribulationes sicut ipsi patiuntur, vel ipsi, inquit, id est qui praedecessorum suorum exemplum in adju
Abbreviated transcription (Latin):
bia detestabilior est que ibi se os¬
tendit ubi maior humilitas reg¬
nare debuerat. Cis gͥ qui inhu¬
militatis habitu iactantiam eo¬
loris querunt: illud ꝓpħicũ eon¬
gruit. frons mulieris meretricis
facta ẽ tibi. Quib nimirum sa¬
cius fuerat. ut uoluntatem dei
magis qͣm suam facientes.helie
& iohannis imitarentur exem
abangło legitur ꝑcussus interiᷤ
ccasione illius uerbi qͦ ds̃
adꝓpham loquens. filios
isrł apostatrices gentes
uocat occasionem sumpsimus:
qua contra nos miseros nonmo¬
nachos ut falso nominantur
sed sarabaitas id÷ renuitas. qͥ
uigum regłaris discipline renii¬
imus. ista diceremus. S quid
fiet: cum iampatriarcharum¬
nec exempla. nec ꝓpħarum my¬
steria. nec apłoꝵ spicula. nec
am nec sancti euuangłii toni¬
trua cordis nr̃i duriciã emollire
ualent: it a omnis religio incoꝵ¬
temptu est ita cuiq libitus do¬
minatur: ut illud poeticum nob̃
conuenire uideat᷑ Cetera s̃cure.

Expanded text:
bia detestabilior est, quae ibi se osbia detestabilior est, quae ibi se ostendit, ubi major humilitas regnare debuerat. Eis igitur, qui in humilitatis habitu jactantiam coloris quaerunt, illud propheticum congruit: Frons mulieris meretricis facta est tibi . Quibus nimirum satius fuerat, ut voluntatem Dei magis quam suam facientes, Eliae et Joannis imitarentur exempab angelo legitur percussus interiisse. Occasione illius verbi, quo Deus ad prophetam loquens filios Israel apostatrices gentes vocat, occasionem sumpsimus, qua contra nos miseros, non monachos ut falso nominamur, sed sarabaitas, id iugū regularis disciplinę renuim9, ista diceremus. Sed quid fiet cū iā nec Patriarcharū exēpla, nec Prophetarū mysteria, nec Apostolorū spicula, nec iā nec sancti Euangelij tonitrua cordis nostri duriciē emollire valeant? Ita omnis religio in cotemptu est, ita cuique libitus dominatur, ut illud poeticum nobis convenire videatur: Caetera sunt curae,
Abbreviated transcription (Latin):
set. Ista uero signa de ꝓrimo retu¬
limus: ut qui pͥsea non formidant.
uel recentia ꝑtimescant. Nam illi
qͦs ꝑcarnem strangłatos. & hi qͦs
ꝑluxuriam demonib traditos
diximus. obhoc inp̃senti puniti
sunt: ut qui penam q̃ eos sequit᷑
considerare negligunt: uel de ea
qua ꝑempti sunt compangantur.
Nam qͥs absq metu audiat. qđ
demon ꝑunam acum. & unum
filum puelle obitum calumpnia¬
batur. nisi forte is cui ꝓphħa dicit.
columba seducta nonhabens cor.
& unde dicit᷑. qui nontimuerunt.
nechomines fuerunt: Si enim
ananias & saphira propt̃ auarici¬
am ꝑcussi sunt. cum ita ꝑsecutio¬
nes & innumere necessitates no¬
uellam xp̃ianitatem cingebant.
qua plena plectendi sunt. qͥ dicta
& exempla antiquoꝵ nouerunt.
& absq ingenti necessitate plũꝗͣ
constitutum ẽ usurpauere: Deue¬
stitus autem qualitate uel imi¬
tatione ipsi scłare s. monachos
indignantur: quia semꝑ illa suꝑ¬

Expanded text:
set. Ista vero signa de proximo retuset. Ista vero signa de proximo retulimus, ut qui prisca non formidant, vel recentia pertimescant. Nam illi quos per carnem strangulatos, et hi quos per luxuriam daemoni traditos diximus, ob hoc in praesenti puniti sunt, ut qui poenam, quae eos sequitur, considerare negligunt, vel de ea qua perempti sunt compungantur. Nam quis absque metu audiat quod daemon per unam acum et unum filum puellae obitum calumniabatur, nisi forte is cui propheta dicit: Columba seducta, non habens cor? Et unde dicitur, quia non timuerunt, nec homines fuerunt? Si enim Ananias et Saphira propter avaritiam percussi sunt, cum ita persecutiones et innumerae necessitates novellam Christianitatem cingebant, qua poena plectendi sunt, qui dicta et exempla antiquorum noverunt, et absque ingenti necessitate plusquam constitutum est usurpavere? De vestitus autem qualitate vel immutatione ipsi saeculares contra monachos indignantur, quia semper illa super
Abbreviated transcription (Latin):
Quisionem qͣm guido mona¬
chus de sollempniaco uidit.
nonpiget referre. Namq uidebat᷑
ilud quod gaurlinum qui paulo
ante migrauerat ineccłia. & blaui¬
inea cuculla uestitus inferetro eu¬
stodiebatur: ante quendam abba¬
tem ueneranda canicie ꝓstratum
conspiceret. ueniam postulantem.
S predictus abbas dedignabatur
propter blaineam cucullam qua
indutus erat. dicens quia non cog¬
nosceret eum. nec ueniam illi eẽt
daturus: quousq uestem regłarẽ
acciperet. Tunc uero p̃dictus gaur¬
linus surrexit: & ad eundem gui¬
donem tremens & ualde confus'
cucurrit Nec nos discredimus. Nã
ipse gaurlinus cumfratrib celle
dolensis nuꝑ fuerat. a quib ea uo¬
luntate redut. ut uestem ꝓtinus
mutaret. nichilq ꝓͥum exinde ha¬
beret Credendum ẽ gͥ quia d̃s qͥ
udieat fines derre id: ultima
hominis oꝑa hunc ꝓbona uolun¬
tate in qua obut. ad indulgentiã
recepisset: taliq inditio ad inci¬
tandum alios monstrare uoluis¬

Expanded text:
isionē quam Guido monachus de Solemniaco vidit, non piget referre. Namque videbatur illi quod Ganzlinum, qui paulo ante migrauerat in Ecclesia, & blauinea cuculla vestitus in feretro custodiebatur, ante quēdam Abbatem veneranda canicie prostratum conspiceret veniam postulantē: sed prædictus Abbas dedignabatur propter blaindutus erat, dicens, quia non cognosceret eum, nec veniam illi esset daturus, quousque regularem vestem acciperet. Tunc vero praedictus Ganzlinus surrexit, et ad eumdem Guidonem tremens et valde confusus cucurrit. Nec nos discredimus. Nam ipse Ganzlinus cum fratribus cellae Dolensis nuper fuerat, a quibus ea voluntate rediit, ut vestem protinus mutaret, nihilque proprium exinde haberet. Credendum est igitur, quia Deus, qui judicat fines terrae, id est ultima hominis opera, hunc pro bona voluntate in qua obiit, ad indulgentiam recepisset, talique indicio ad incitandum alios monstrare voluis
Abbreviated transcription (Latin):
eduensis cenobii p̃positus qñ¬
cumq occasionem repperire
poterat: carnib inhianter uesce¬
batuꝵ. Quod scilicet uicium cum
nullatenus fr̃s emendare possent.
ipse cumq̃dam uice carnes come¬
dere uellet: offa qua os impleue¬
rat. strangulatus obit. Alius qͦ
de cenobio duorensi. ꝓgressus ad
qndam uillam. pecut abhospite
suo carnes. Cum ille respondisset
ecce iam coquuntur: accelera in¬
quit inspito aliquid coquere cici¬
us. At ille parabat carnes inspito.
S monachus estuans. partem de
spito p̾cidit: & suꝑ carbones iacta¬
uit Quam uidelicet torridam ci¬
nerib excussit. & ore ingessit:s:¬
mox cump̃senti uoracitate uitã
finiuit Quidam de chormarino
quẽ ego & leuitates er ipse noue¬
ram. cum letissimus sero se cubi¬
tum collocasset. tempore noctur¬
ni officii defunctus reꝑtus est.
Quod & a. bbati iammoni conti¬
gisse. uelipsi uos scitis.S. & aliũ
qͥdam sancti martini canonicus
domni otb̃ti archiclauis camera¬
rius scilicet a demone arreptus.

Expanded text:
eduensis coenobii praepositus quamcunque occasionem reperire poterat, carnibus inhianter vescebatur. Quod scilicet vitium cum nullatenus fratres emendare possent, ipse cum quadam vice carnes comedere vellet, offa, qua os impleverat, strangulatus obiit. Alius quoque de coenobio Durensi progressus ad quamdam villam, petiit ab hospite suo carnes. Cum ille respondisset: Ecce jam coquuntur; Accelera, inquit, in spito aliquid coquere citius. At ille parabat carnes in spito, sed monachus aestuans partem de spito praecidit, et super carbones jactavit: quam videlicet torridam cineribmox cū præsenti voracitate vitā finiuit. Quidā de Cormarrino, quē ego & leuitates eius ipse nouerā, cū lætissimus sero se cubitum collocasset, tēpore nocturni officij defunctus repertus est. Quod & Abbati Iammoni contigisse vel ipsi vos scitis. Sed & alius quidē sancti Martini canonicus domni Oberti Archiclauis, camerarius scilicet, a dæmone arreptus
Abbreviated transcription (Latin):
litas non solum in urbib. s &
inagris. & nonsolum in terra:
sed & inmari commictit᷑ & ex¬
ercetur. E pͥmorib qͥdẽ ꝓpb̃a
dicit. Nonne ur̃m ẽ iudiciũ sci¬
re: & item alius dicit. Forsitan
stulti sunt: & ignorantes uiam
domini. Ibogͥ ad optimates. Ip¬
si enim cognouerunt iudiciũ
dei sui. Et ecce hi magis confre¬
gerunt uigum. Numqͥd suꝑhis
nonuisitabo dicit dñs: Uisitabit
certe. E sicut malachias dicit
erit destis uelox maleficis.adul¬
teris & ꝑiuris. & calumpniato¬
dicit. non erit eis fuga. S si as¬
cenderint adcelum: inde detra¬
hec eos: & si celauerint se inpro¬
fundũ maris: ibi mandabit ser¬
penti & mordebit eos. Quisqͥs
igitur considerat uel causã eoꝵ
qui grãm dĩ inuacuũ recipien¬
des. & ad diabolicam seruitutẽ
redeuntes pereunt. uel miserias
eoꝵ qui innumerabilit̃ afflicti
aut inmurmurationẽ aut in
desperationẽ excedentes. & dem¬
poralia &e mansura dampna

Expanded text:
litas non solum in urbibus, sed et litas non solum in urbibus, sed et in agris; et non solum in terra, sed et in mari committitur et exercetur. Et primoribus quidem propheta dicit: Nonne vestrum est judicium scire? Et item alius dicit: Forsitan stulti sunt et ignorantes viam Domini? Ibo igitur ad optimates: ipsi enim cognoverunt judicium Dei sui, et ecce hi magis confregerunt jugum. Nunquid super his non visitabo, dicit Dominus? Visitabit certe, et sicut Malachias dicit, erit testis velox maleficis, adulteris, et perjuris, et calummiatodicit, non erit eis fuga; sed si ascenderint ad coelum, inde detrahet eos, et si celaverint se in profundum maris, ibi mandabit serpenti, et mordebit eos. Quisquis igitur considerat vel causam eorum, qui gratiam Dei in vacuum recipientes, et ad diabolicam servitutem redeuntes pereunt, vel miserias eorum, qui innumerabiliter afflicti, aut in murmurationem aut in desperationem excedentes, et temporalia et mansura damna
Abbreviated transcription (Latin):
Qs qͥs gͦ de istis ẽ. & non d
illis de quib dicit᷑. columba se¬
ducta non habens cor. & quib
dicitur: q̃re non magis luctum
habiustis. lugendũ ẽ ei p̃sentiᷤ
uite tempꝰ. in quo sunt ita oĩa
confusa: ut ueritatis qͥdẽ nec
uestigiũ usqͣ̃m uideas. neqͥcie
u atꝙ luxurie cunc̾ta eẽ repleta
ꝑspicias: nec aliqͥd iuste recteq
seruari:humiles &e inualidõ at¬
q pauperiores uideas asuꝑbis &
potentib diuitibq comp̾mi: af¬
fligi. atq iniuste ledi: honestũ
uͦ quemqͣm & quietũ multis le¬
sionib ꝑturbari. Feont unum¬
quemq pessimũ potentia cumu¬
lari. terribilem fieri & tumido
successu in malis augeri: quib
nec udicum metus. nec reueren¬
tia sacre auctoritatis p̃ualere
potest: neceorum ꝑniciẽ ullate¬
nus cohibere. S: qͥd de iudicib
dicimꝰ: Nam & ipsi qui ad hec
repͥmenda constituti fuerant.
grauiores tempestates et ꝑnici¬
osiores inmiseros exercent. Hec
aũ iniqua atq iniusta in equa¬

Expanded text:
go de istis est, et non de illis, de quibus dicitur: Columba seducta, non habens cor , et quibus dicitur: Quare non magis luctum habuistis? Lugendum est ei presentis vitae tempus, in quo sunt ita omnia confusa, ut veritatis quidem nec vestigium usquam videas, nequitiae ro atque luxuriae cuncta esse repleta prospicias, nec aliquid juste recteque servari: humiles et invalidos, atque pauperiores videas, a superbis et potentibus divitibusque comprimi, affligi atque injuste Iaedi; honestum vero quemquam et quietum multis laesionibus perturbari: econtra unumquemque pessimum potentia cumulari, terribilem fieri, et tumido successu in malis augeri, quibus nec judicum metus, nec reverentia sacrae auctoritatis praevalere potest, nec eorum perniciem ullatenus cohibere. Sed quid de judicibus dicimus? Nam et ipsi, qui ad haec reprimenda constituti fuerant, graviores tempestates et perniciosiores in miseros exercent. Haec autem iniqua atque injusta inaequa
Abbreviated transcription (Latin):
maledicit. quia sicut alibi dẽ
qui beatificant &e qui beatifican¬
tur: erunt p̃cipitati. Nam si
ob negligentiam p̾positorum
solum modo. & non magis ob
cupidinẽ suam ꝓpͥa haberent:
non alios cibos. non alias uesteᷤ
qͣm regłariter constitutas p̃su¬
merent. Prelati deniq si quid
extra constitutionẽ di uel pa¬
trum p̃ceperint: mor p̃cipien¬
di auc̾toritatem amittunt:
tunc in illa re nullatenus obe¬
diendum est. eis: exemplo iud¬
licet apłorum quib magister
direrat de phariseis & scribis.
Om̃ĩa q̃cumq dixerint uobis:
seruate & facite. Postea uͦ p̃cipi¬
entib eis ne loq̃rentur in nomi¬
ne iħu: respondit petrus. Obe¬
dire oportet do: magis qͣm ho¬
minib. Ceterum qͣm plures
int̃ eos existunt: qui etiã sub
malis p̃positis bene iuuunt:
qui q̃mius extra communem
sc̃e regłe uitam uel ordinem de¬
gere qͣsi captiui cogunt᷑. Dani¬
elem tam̃ & tres pueros qui in
babilone continent uixerunt

Expanded text:
maledicit, quia sicut alibi dicitur: maledicit, quia sicut alibi dicitur: Qui beatificant et qui beatificantur erunt praecipitati . Nam si ob negligentiam praepositorum solummodo, et non magis ob cupidinem suam propria haberent, non alios cibos, non alias vestes, quam regulariter constitutas praesumerent. Praelati denique si quid extra constitutionem Dei vel Patrum praeceperint: mox praecipiendi auctoritatem amittunt, et tunc in ea re nullatenus obediendum est eis. Exemplo videlicet apostolorum, quibus Magister dixerat de Pharisaeis et Scribis: Omnia quaecunque dixerint vobis, servate et facite . Postea vero praecipientibus eis ne loquerentur in nomine Jesu, respondit Petrus: Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Caeterum quam plures inter eos existunt, qui etiam sub malis praepositis bene vivunt, qui quamvis extra communem sanctae regulae vitam vel ordinem degere quasi captivi coguntur; Danielem tamen et tres pueros, qui in Babylone continenter vixerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Obscurentur oculi eorũ: ne uide¬
ant. de si dicat. Qui inuia dĩ
ꝑsuꝑbiam exorbitant: dales di¬
iuno examine p̃latos accipiant.
qui ueritatis lucem nonhabeant:
quatinꝰ hi qui illos uelut corpꝰ
ocłos male p̃uidentes sequunt᷑.
ꝑeoꝵ ducatũ offendant: & ini¬
quitatis onerib incuruati. om¬
nem statum rectitudinis ꝑdant.
Dem̃ uͦ & illud constat. qͥa nicħ
ultra ꝑmittere possunt. nisiqͣn¬
ium sẽs benedictus ad susten¬
tandam nature necessitatem ꝑ¬
misit: & ille cui dicimꝰ abba pat̃.
cum discipulos q̃si agnos inme
nec damen aliud. qm peram &
sacculum. Nouerint ergo istiqͥ
sub hac occasione cupiditati. gu¬
le & libidini se mancipant: qͥa
non ꝓderunt eis excusationes
inpeccatis: S fiet p̃latis & sub¬
ditis. hoc quod ut supͣ retulimꝰ
ꝑ malachiam ds̃ comminatur
dicens. Disꝑdam & magistrũ
et discipulum: & maledicam
benedictionib urĩs. Benedicunt
benedictionib eoꝵ dominus

Expanded text:
Obscurentur oculi eorum ne videObscurentur oculi eorum ne videant . Ac si dicat, quia in via Dei per superbiam exorbitant, tales divino examine praelatos accipiant, qui veritatis lucem non habeant, quatenus hi qui illos velut corpus oculos male praevidentes sequuntur, per eorum ducatum offendant, et iniquitatis onere incurvati omnem statum rectitudinis perdant. Deinde vero et illud constat, quia nihil ultra permittere possunt, nisi quantum S. Benedictus ad sustentandam naturae necessitatem permisit. Et ille cui dicimus: Abba Pater , cum discipulos quasi agnos in menec tamen aliud quam peram et sacculum. Noverint ergo isti, qui sub hac occasione cupiditati, gulae, et libidini se mancipant, quia non proderunt eis excusationes in peccatis; sed fiet et praelatis et subditis hoc quod, ut supra diximus, per Malachiam Deus comminatur dicens: Disperdam magistrum et discipulum, et maledicam benedictionibus vestris . Benedicunt benedictionibus eorum Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
tur q̃ heretici male intelligen¬
des ad exstruendum errorem
suũ retorquere nisi sunt: ita &
in scã regła fit. cum ꝑ quedam
eius uerba renuite & refuge erꝰ
tortitudines suas excusare mo¬
liuntur. Regła inquiunt ii¬
bet. ut nichil habeat monachꝰ
quod abbas non dederit aut
ꝑmiserit. Abbates uͦ nr̃i taleᷤs
sunt ut nr̃a noncurent: & obl
ꝑmittunt nos habere qͥ indis¬
nus. Nonigitur contra facimus:
siquid ex eoꝵ ꝑmissione habemꝰ
Sed si rationi acueritati consen¬
tire uellent: facile respondetur.
seilicet qm̃ pͥmo qͥdem sciendũ ẽ.
moraliũ libro disputatur quod
scd̃m merita subiectorum tribu¬
untur ꝑsone regentiũ. & sic ꝓ
qualitate subditoꝵ act̾a dispo¬
nuntur illorum: ut sepe qui u¬
dentur boni. accepto regimine
ꝑmittentur ut saul: & qui etiã
boni uidentur & sunt: ꝓ malo
grege delinquere ꝑmutantuꝵ.
Inhoc apparet: quia uindictam
populus suscipit. Hinc ps almist̾

Expanded text:
tur, quae haeretici male intelligentur, quae haeretici male intelligentes ad exstruendum errorem suum retorquere nisi sunt: ita et in sancta regula fit, cum per quaedam ejus verba renuitae et refugae ejus fortitudines suas excusare moliuntur. Regula, inquiunt, jubet, ut nihil habeat monachus quod abbas non dederit, aut permiserit; abbates vero nostri tales sunt ut nostra non curent, et ob id permittunt nos habere quae indigmus: non igitur contra facimus, si quid ex eorum permissione habemus. Sed si rationi ac veritati consentire vellent, facile respondetur: scilicet quoniam primo quidem sciendum est, Moralium libro XXV disputatur, quod secundum merita subjectorum tribuuntur personae regentium, et sic pro qualitate subditorum acta disponuntur illorum, ut saepe qui videntur boni accepto regimine permutentur, ut Saul: et qui etiam boni videntur et sunt, pro malo grege delinquere permittantur. In hoc apparet quia vindictam populus suscipit. Hinc Psalmista:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑderent. Maxima uͦ ꝑ negligẽ¬
tes p̃positos mala succrescerent.¬
& bona defectum incurrerent.
Quib pͥmatũ denentib necesse
est uirgia generari: & qͥs p̃sit
ambiciosa lite contendere et
reꝓbari bonos. ac malos eligi
Unde nec aliqua bonis uiris re¬
sistendi fiducia suberit. s omĩa
pene q̃ reglis diuinis sibnixa
sunt. humanis commutabunt᷑
illecebris. Tunc pachomius ex¬
clamans ad dominũ. ait. Heu
me: qͥa frustra laboraui. Si. R
tamꝑuersi futuri sunt qͥ fratͥb
preerunt: eoꝵ subditi quales
erunt: Et cum affectuosis sime
sicut illic scribit᷑ dominũ inter¬
pellaret: apparuit ei mirabili
fulgore portans spineã coronã.
eiq intercetera dixit. Conforta¬
re pachomi: quia posteritas dua
usq infinem scłi. non deficiet
E qͥs qͥs int̾ eos qui futuri sunt
pie ac continent iurerit: amen
dico tibi requiem sortietur.
ciendum
sane quia sicut quedam
uerba tam innouo quã
in ueteri destamento repperuin¬

Expanded text:
perderent; maxima vero per negligenperderent; maxima vero per negligentes praepositos mala succrescerent, et bona defectum incurrerent. Quibus primatum tenentibus necesse est jurgia generari: et quis praesit ambitiosa lite contendere, et reprobari bonos, ac malos eligi. Unde nec aliqua bonis viris resistendi fiducia suberit, sed omnia pene, quae regulis divinis subnixa sunt, humanis commutabuntur illecebris. Tunc Pachomius exclamans ad Dominum ait: Heu me, quia frustra laboravi! Si enim tam perversi futuri sunt qui fratribus praeerunt, eorum subditi quales erunt? Et cum affectuosissime, sicut illuc scribitur, Dominum interpellaret, apparuit ei mirabili fulgore portans coronam spineam, eique inter caetera dixit: Confortare, Pachomi, quia posteritas tua usque in finem saeculi non deficiet. Et quisquis inter eos qui futuri sunt pie ac continenter vixerit, tamen dico tibi, requiem sortietur. XXXVI. Sciendum sane, quia sicut quaedam verba tam in Novo quam in Veteri Testamento reperiun
Abbreviated transcription (Latin):
borent : Nam tu p̃scire om̃ino
nichil p̃uales: qͦd est solius dĩ.
Ad illa. Plura tamen ait futura
exprecedentib cognosco. Et uir
scs ad eam E quomͦ inquit :
llla uͦ ait. Omis rei pͥncipium
tendit ad augmentũ: dehinc
ad detrimentũ deuergit. Sic
ergo & inhac ur̃a ꝓfessione. ut
conctio fiet. Nam inteꝵ inteia
sua. signis &e uarus iurtutib
roborata succrescit. Cum autẽ
senescere ceperit.aut temporis
diuturnitate lassescens aut ne¬
gligentia teporis deficiens. aꝓ
pͥis incrementis minuetur. Tẽ
gͥ aduersus huiꝰ modi potero
preualere. Qd̃ ita fieri. nr̃a satis
effrenata prauitas ostendit. Pa¬
chomius uero post hec deuisio¬
ne sollicitus instanter orabat:
ut ei dominꝰ declararet. quid
status monachorum post se fu¬
turus esset. Qͥ ꝑuisionẽ ad se
factam edoctus ẽ qͦd monaste¬
ria quidem multiplicit̾ dilata¬
rentur: & non nulli pie et conti¬
nent uiuerent: sed plurimi ne¬
gligerent: suamq salutẽ penitꝰ

Expanded text:
borent? nam tu praescire omnino borent? nam tu praescire omnino nihil praevales quod est solius Dei. At illa: Plura tamen, ait, futura ex praecedentibus cognosco. Et vir sanctus ad eam: Et quomodo, inquit? Illa vero ait: Omnis rei principium tendit ad augmentum, dehinc ad detrimentum devergit. Sic ergo et in hac vestra professione, ut conjicio, fiet. Nam inter vitia sua signis, et variis virtutibus roborata succrevit; cum autem senescere coeperit, aut temporis diurnitate lacescens, aut negligentia teporis deficiens a propriis incrementis minuetur. Tunc igitur adversus hujusmodi potero praevalere. Quod ita fieri nostra satis effrenata pravitas ostendit. Pachomius vero post haec de visione sollicitus instanter orabat, ut ei Dominus declararet quis status monachorum post se futurus esset. Qui per visionem ad se factam edoctus est, quod monasteria quidem multipliciter dilatarentur, et nonnulli pie et continenter viverent, sed plurimi negligerent, suamque salutem penitus
Abbreviated transcription (Latin):
ut quidam patrũ dicit magis
uolunt habere suas cistellas: ñ
recogitantes miseri quia ꝑduns
suas animas.
ic ergo religionis defectũ
diabolus licet pader men¬
dacu sit: nos miseros incursurõ.
beato pachomio predixit. Aliq̃n
enim apparuit ei inhabitu mu¬
lieris. excedens omnẽ humanã
pulchritudinẽ: ita ut forma er
ac compositio &e uisus exponi
nonposcit. Quam eẽ fantasiã
uidens: preces fundebat ad do¬
minũ: ut ui maiestatis eiꝰ eua¬
nesceret. Interim autem illa ꝓpi¬
us astans: attei. Quid suꝑflue
laboras: Potestatem accepi ado¬
mino: temptare qͦs uolo. Et pa¬
chomius ad eam. Quid uis in¬
quit esse: E illa. Ego sum ait
diaboli uirtus:⁊ caligine mor
difere uoluptatis mortales in
ẽ: nonpossum. S: nunquid
erit ita semꝑ: Ueniet & enim
tempus. post obitum tuum: q̃n
ꝓut libuerit inter eos qͦs nunc
tius orationib munis debacha¬
bor. Et pachomiꝰ Et qͥs scit si
meliores erunt: qui illos corro¬

Expanded text:
ut quidam Patrum dicit, magis ut quidam Patrum dicit, magis volunt habere suas cistellas, non recogitantes miseri quia perdunt suas animas. XXXV. Hunc ergo religionis defectum diabolus, licet pater mendacii sit, vos miseros incursuros beato Pachomio praedixit. Aliquando enim apparuit ei in habitu mulieris, excedens omnem humanam pulchritudinem, ita ut forma ejus ac compositio et visus exponi non possit. Quam esse phantasiam videns, preces fundebat ad Dominum, ut vi majestatis ejus evanesceret. Interim autem illa propius astans ait ei: Quid superflue laboras? Potestatem accepi a Domino tentare quos volo. Et Pachomius ad eam: Quid vis, inquit, esse? et illa: Ego sum, ait, diaboli virtus, et caligine mortiferae voluntatis mortales invest, non possum. Sed nunquid ita erit semper? veniet etenim tempus post obitum tuum, quando prout libuerit, inter eos quos nunc tuis orationibus munis debacchabor. Et Pachomius: Et quid scis si meliores erunt, qui illos corro
Abbreviated transcription (Latin):
cum nuꝑ monasteriũ in cinerͤ¬
ẽ redactum: cũ sicut auduumꝰ
de candela qͣm ad cistellã suã
aperiendam deportarat. ignis
tecto inrepsit. Contra hanc
stultam deuotionẽ immo aua¬
riciam: iohannes dicit. Nichil
amplius qͣm qͦd constitutum
sit uobis faciatis. E certe nul¬
la hoc regła uibet: sed magis
nudam crucem clamat esse.
anudo seq̃ndam: quib bene
congrut illud ꝓpħicũ. Uenite
in bethel & impie agite: & im¬
molate de fermentato. CaiN
sacrificium obtulerat dõ. seo
qͥa fermento malicie respersũ
fuerat: idcirco non est gratũ. Istis
itaq quo pac̾to licet hocadorna¬
tum eccłie relinquere: quod non
licet habere uel possiderẽ. Immo¬
lat autem. s de fermentuto: qͥ
aliquid offert qͦd ds̃ dedignat᷑
hinc ipse ꝑ ppħam testatur. qd̃
odio habet rapinam in holocau¬
stum. Hinc rex saulrepbatus ẽ
eo quod sub immolandi specie
reseruauit de amalech ea que
iussus fuerat trucidare. S: isti

Expanded text:
cum nuper monasterium est in cinercum nuper monasterium est in cineres redactum, cum, sicut audivimus, de candela quam ad cistellam suam aperiendam deportarat, ignis tecto irrepsit. Contra hanc stultam devotionem, imo avaritiam, Joannes dicit: Nihil amplius quam quod vobis constitutum est, faciatis . Et certe nulla hoc regula jubet, sed magis nudam crucem esse clamat a nudo sequendam. Quibus bene congruit illud propheticum: Venite in Bethel, et impie agite, et immolate de fermentato . Cain sacrificium obtulerat Deo, sed quia fermento malitiae respersum fuerat, idcirco non est gratum. His itaque quo pacto licet quasi ad ornatum ecclesiae relinquere, quod non licet habere vel possidere? Immolat autem, sed de fermentato, qui aliquid offert quod Deus dedignatur. Hinc ipse per prophetam testatur quod odio habet rapinam in holocaustum. Hinc rex Saul reprobatus, eo quod sub immolandi specie reservavit de Amalech ea quae jussus fuerat trucidare. Sed isti,
Abbreviated transcription (Latin):
brosius mediolanensis. qui ꝓ
redemptione captiuorũ suas ec¬
cłias ita nudauerunt: ut ipsa
iniciata uasa fracta udelicet
ꝓeis uenundarent:ualde con¬
gruũ estimantes. ut quorum
anime ꝑ illud mysteriũ quod
incalice fit. ab eterna captuu¬
tate saluant᷑ eoꝵ corpora si ne¬
cesse sit atemporali calamita¬
de distracto calice redimantuꝵ.
hi gͦ bene immolant: qui aua¬
riciam detemplo eiciunt. Qui ant̃
pulchritudini uasorũ uel uesti¬
um studet: ad soluis dĩ laudẽ
id faciat. Meminisse tamende¬
bet. qͦd ꝓph̃a de ministrorum
mundicia magis sollicitus erat
qui non dixit mundate uasa
domini: s mundamini qui
fertis uasa domini. Nonnulli
u ut de nr̃o ordine dicamus. qͥbꝰ
ria ꝓducunt apparatũ: quem
contra consuetudinẽ sancꝰtio¬
nemq scõrũ patrũ de iniquo
mammona adquirunt: ce qͣsi
adornatum eccłie relicꝰturi se¬
curi possident. Quoꝵ unus ẽ¬
ille ꝑciuiꝰ occasionem uizelia¬

Expanded text:
brosius Mediolanensis, qui pro brosius Mediolanensis, qui pro redemptione captivorum suas ecclesias ita nudaverunt, ut ipsa initiata vasa, fracta videlicet pro eis venundarent: valde congruum aestimantes, ut quorum animae per illud mysterium, quod in calice fit, ab aeterna captivitate salvantur, eorum corpora, si necesse, sit a temporali captivitate distracto calice redimantur. Hi ergo bene immolant, qui avaritiam de templo ejiciunt. Qui autem pulchritudine vasorum vel vestium studet, ad solius Dei laudem id faciat. Meminisse tamen debet, quod propheta de ministrorum munditia magis sollicitus erat, qui non dixit: Mundate vasa Domini, sed, mundamini qui fertis vasa Domini . Nonnulli vero, ut de nostro ordine dicamus, quibus ria peragenda producunt apparatum, quem contra consuetudinem sanctionemque sanctorum Patrum de iniquo mammona acquirunt, et quasi ad ornatum ecclesiae relicturi possident. Quorum unus ille per cujus occasionem. Vizelia
Abbreviated transcription (Latin):
recepto sensu: ñr monachus fa¬
ctus ẽ. Et ut ipse uidi. intantũ
usq ad finem religiose conũsa¬
tus ẽ ut frequenter cum solus
oraret: capillos sibi detrahere
soleret. Quod etiam ille ascõbe¬
nedicto curatus: suo demonstt̃
interitu. Qui cum post posita ciꝰ
ꝓhibitione. sacrũ hoc officiũ su¬
cipere p̾sumpsisset. mox demo¬
ni traditus ẽ: & usq ad mortẽ
ueratus. Non nulli uͦ uanita¬
tis studio dediti. auratis & ac¬
curatis uestib & uasis preciosi
metalli: ad hoc sc̃m mysteriũ
celebrandũ delectantur. Qui
bene quidem ficerent: si corda
sua pariter in diuinis ocłis or¬
narent: ut quidam patrũ ait:
quia in hoc scõ opere. nonuestum̃¬
ta: sed corda mutanda sunt. Nã
ut beatus ieronimus inepistola
ad rusticum ꝓtestatuꝵ: nichil
illo ditius qui corpꝰ domini
canistro inmineo.sanguinem
autẽ uase iutreo portãt. Sicut
scĩ ep̃i. cesarius arelatensis. & eu¬
sebius.tholosanus. sed etiã am¬

Expanded text:
reperto sensu noster monachus fareperto sensu noster monachus factus est: et ut ipse vidi, in tantum usque ad finem religiose conversatus est, ut frequenter cum solus oraret capillos sibi detrahere soleret. Quod etiam ille a sancto Benedicto curatus suo demonstrat interitu. Qui cum postposita ejus prohibitione sacrum hoc officium suscipere praesumpsisset, mox daemoni traditus est et usque ad mortem vexatus. Nonnulli vero vanitatis studio dediti, auratis et accuratis vestibus et vasis pretiosi metalli ad hoc sanctum mysterium celebrandum delectantur. Qui bene quidem facerent, si corda sua pariter in divinis oculis ornarent, ut quidam Patrum ait, quia in hoc sancto opere, non vestimenta, sed corda mutanda sunt. Nam, ut beatus Hieronymus in epistola ad Rusticum protestatur, nihil illo ditius qui corpus Domini canistro vimineo, sanguinem autem vase vitreo portat, sicut sancti episcopi Caesarius Arelalensis, et Eusebius Tolosanus, sed et Am
Abbreviated transcription (Latin):
dere: donec ut dictum ẽ lauet ꝑ
penitentiam maculas inmun¬
dicie: si quoqͦ modo demum ua¬
leat tante reconciliari gracie
licet offense. xiiii
ec p̃tereundum qd̃ quidã
smale conscu. dũ contine
se negligunt: ascõ mysten¬
o cessare malunt. Et melius q̃de
est ut cessent. sed non iuuunt:
qͥa nisi manducauerctis inqt¬
carnẽ filu hominis.nonhabe¬
bitis uitam. Qd̃ eni indignis¬
ab officio cessare expediat:non
solum ratione auctoritatis diui¬
ne.s etiam exemplis plerumq
monstratur. Ex quib aliquid
commemoremꝰ. Testatus ẽ mͥ
bego canonicus sc̃ĩ martini de
qͦdam sacerdote. qui cum die do¬
minico de uenatu redierit.
missam celebrare p̃sumpserit:
mox ut ad horam consecrationi
uentũ est. illas uoces qͣs post ca¬
nes emittere solebat: inclama¬
re suꝑ scm̃ attare ceperit. S: &
alius leo nomine:uenandi con¬
suetudinem habebat. Qui tñ
factus est amens: & ꝑmulta lo¬
ca scõrum deductus: tandem

Expanded text:
dere, donec, ut dictum est, lavet per dere, donec, ut dictum est, lavet per poenitentiam maculas immunditiae, si quoquo modo demum valeat tantae reconciliari gratiae licet offensae. XXXIV. Nec praetereundum quod quidam sibi male conscii, dum continere se negligunt, a sancto mysterio cessare malunt, et melius quidem est ut cessent, sed non vivunt, quia nisi manducaveritis carnem filii hominis, non habebitis vitam . Quid enim indignis officio cessare expediat non solum ratione auctoritatis divinae, sed etiam exemplis plerumque monstratur. Ex quibus aliquid commemoremus. Testatus est mihi Bego canonicus sancti Martini de quodam sacerdote, qui cum die Dominico de venatu redierit, et missam celebrare praesumpserit, mox ut ad horam consecrationis ventum est, illas voces quas post canes emittere solebat, inclamare super sanctum altare coepit. Sed et alius Leo nomine venandi consuetudinem habebat: qui tamem amens factus est, et per multa loca sanctorum deductus, tandem
Abbreviated transcription (Latin):
archam dĩ: multomagis isti
nisi resipuerint eternalit̃ ple¬
ctendi sunt sicut ipse testatur
ꝑ moysen. Omnis qͥ accesse¬
rit ad ea q̃ sc̃ificata sunt. in
quo ẽ inmunditia: peribit
coram domino. Qͥd gͦ si pena
differt᷑: Nonne signata sunt
hec inthesauris dĩ: Conside¬
rat enim nouissima eoꝵ. &
reddet ultionẽ hostib sui. l
p̃tereundũ. quod qͥdam sc̃a
diabolicis illusionib falluntur
ut credant quod qͣmius inpeccĩs
suis iaceant. illiꝰ tam̃ sacro sc̃i
cibi ac potus ꝑceptione purgent᷑.
contra qͦs ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Dilectꝰ
m̃s indomo mea operatus est
male. Numqͥd carnes sce mun¬
dabunt illũ: & item alius de
his qui plorant qͥdem. s lacͥmas
suas pollutione maculant: ait.
Operiebatis lacrimis altare me¬
um: s non respicram ad sacri¬
ficium: non accipiam placabile
qͥd de manu ur̃a. Qs qͥs ergo in
sordib est. det honorem dõ. E
nonp̃sumat eo contempto ad
eiꝰ sacramentũ impudent̃ acce¬

Expanded text:
arcam Dei, multo magis isti, arcam Dei, multo magis isti, nisi resipuerint, aeternaliter plectendi sunt, sicut ipse testatur per Moysem: Omnis qui accesserit ad ea quae sanctificata sunt, in quo est immunditia, peribit coram Domino . Quid ergo si poena differtur, nonne haec designata sunt in thesauris Dei? Considerat enim novissima eorum, et reddet ultionem hostibus suis. Nec praetereundum quod quidam ita diabolicis illusionibus falluntur, ut credant quod quamvis in peccatis suis jaceant, illius tamen sacrosancti cibi ac potus perceptione purgentur: contra quos per prophetam dicitur: Dilectus meus in domo mea operatus est male . Nunquid carnes sanctae mundabunt illum? Et item alius de his qui plorant quidem, sed lacrymas suas pollutione maculant, ait: Operiebatis lacrymis altare meum, sed non respiciam ad sacrificium, non accipiam placabile quid de manu vestra . Quisquis ergo in sordibus est, det honorem Deo, et non praesumat eo concepto ad ejus sacramentum impudenter acce
Abbreviated transcription (Latin):
alia culpa solui consueuit.
De luxuria uͦ ꝑhoc apparet.:
quia nulli tampericłose hoc
mysteriũ contingunt. quam
luxurio si.quod indiscretione
uirtutũ quib participes eiꝰ
my steru pollere debent pͥmo.
loco ponitur. renes ur̃os cin¬
getis. quoꝵ scrutator ẽ ds̃:
& ubi uirtus sathane ẽ. Quo
contra zacharias castitatem
participantiũ ammirans atq
ipsas huiꝰ mysterii species
designans: ait. EE qͥd bonũ ẽ
di. et quid pulchrũ eiꝰ nisi
frumentũ elecꝰtoꝵ. & uinum
germinans uirgines: liquet
aũ plerosq ueluti sues inmũ¬
das. ad hec sine p̃uidicio reat̾
sui accedere: ista pedib calca¬
re. Uerentir enĩ coram obtu¬
tib magis suã uerecundiam
portare qͣm coram maiestate
diuina. ⁊ om̃iũ scorũ p̃sentia:
temeritatis offensam incur¬
rere Quib ꝓfecto cordis in¬
duratio cum nec se corrigunt.
nec dĩ uisitantur pietatis uer¬
bere: iam pena peccati est. &
contemptus suꝑbie. Si enim

Expanded text:
alia culpa solvi consuevit. alia culpa solvi consuevit. De luxuria vero per hoc apparet, quia nulli tam periculose hoc mysterium contingunt quam luxuriosi. Quod in discretione virtutum quibus participes ejus mysterii pollere debent, primo loco ponitur. Renes vestros accingetis, quorum scrutator est Deus, et ubi virtus Satanae est. Quo contra Zacharias castitatem participantium admirans, atque ipsas hujus mysterii species designans, ait: Et quid bonum est Dei, et quid pulchrum ejus nisi frumentum electorum, et vinum germinans virgines ? Liquet autem plerosque veluti sues immundas ad hoc sine praejudicio reatus sui accedere, ista pedibus calcare. Verentur enim humanis coram obtutibus magis suam verecundiam portare, quam coram majestate divina et omnium sanctorum praesentia temeritatis offensam incurrere. Quibus profecto cordis induratio cum nec se corrigunt, nec Dei visitantur pietatis verbere, jam poena peccati est et contemptus superbiae. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
aliis uero angłm dñi cũ ma¬
nu sacerdotis sacrã particłam
dare fugientib predictis ethi¬
opib. Item ipse de scõ pẏamo¬
ne ꝑhibet. quia quodã temꝑe
cum sacͥficaret. uidit angłm
đi stantẽ iuxta altare: & quo¬
rumdam monachoꝵ qͥ accede¬
bant nomina sc̃bentẽ in libro
que tenebat: & qͥrumdam non
scͥbentem. Qͦs cũ senior notas¬
set unumquẽq seorsum disqͥ¬
siuit: & inuenit insingłis mor¬
tale peccatum. Qs ad peniten¬
tiam exhortatos tamdu cum
ipsis fleuit: donec aliqñ uideret
eos cum ceteris adscribi.
Nter omnia tamen pecca¬
ta: maxime discordia & luxu¬
ria grauant. Nam de discordia.
ipse dñs ait. Si offers munus
tuũ ad altare: & recordatus fu¬
eris quad frat̃ duus habet ali¬
quid aduersum te: relinque
ibi munus tuũ ante altare: &
ua de pͥus reconciliari fratͥ tuo.
De quo sicut sc̃s gregoriꝰ fatetͣ
pensandũ est.quanta culpa
sit discordia ꝓpter quod illud
munus respuitur: quo omnis

Expanded text:
aliis vero angelum Domini cum maaliis vero angelum Domini cum manu sacerdotis sacram particulam dare fugientibus praedictis Aethiopibus. Item ipse de sancto Piamone perhibet, quia quodam tempore cum sacrificaret vidit angelum Dei stantem juxta altare, et quorumdam monachorum qui accedebant nomina scribentem in libro quem tenebat, et quorumdam non scribentem. Quos cum senior notasset, unumquemque seorsum disquisivit, et invenit in singulis mortale peccatum. Quos ad poenitentiam exhortatos tandiu cum eis flevit, donec aliquando videret eos cum caeteris ascribi. XXXIII. Inter omnia tamen peccata maxime discordia et luxuria gravant. Nam de discordia Dominus ipse ait: Si offers munus tuum ad altare, et recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te, relinque ibi munus tuum ante altare, et vade prius reconciliari fratri tuo . De quo sicut S. Gregorius fatetur, pensandum est, quanta culpa sit discordia, propter quod illud munus respuitur, quo omnis
Abbreviated transcription (Latin):
di horam ꝑuenit: mox epylẽp¬
sia comp̃hensus. corruit spu¬
mans: sacramq particulam
abore ꝓiciens. Qui ipsa nocte
sicut pleriq destati sunt: ebriꝰ
fuerat. Item ipse de qͦdam infa¬
mi diacono. quia dũ capsam
cũ corpore domini deferret.
demanib eiꝰ elapsa est: & ꝑ
aerem suꝑ altare reusa. Sc̃s
iu ieronimꝰ inuitas patrum
debeato eulogio dic̃ qm cum
nonẽ. retinuit eos dicens. Tu
corde tuo nichil interẽ: siue
ustus siue peccator. ad sacra¬
mentũ accedat. E alius dubi¬
tationẽ habuit incorde dicens.
Quid enĩ me scĩficare cõmunio
potest: Hos gͦ singłos remo¬
uebat a communione sacram̃¬
di donec paululũ ꝑ penitenti¬
am & lacrimas purificarent᷑.
Item idem refert de scõ macha¬
rio. quod eo dempore cũ fratreᷤᷤ
ad suscipiendam eucharistiã
accessissent uiderit inq̾rũdã
manib preuenientes ethiopes
carbones deponere: corpꝰ autẽ
domini quod sacerdos dare
uidebatur redire ad altare

Expanded text:
di horam pervenit, mox epilepdi horam pervenit, mox epilepsia comprehensus corruit spumans sacramque particulam ab ore projiciens, qui ipsa nocte, sicut plerique testati sunt, ebrius fuerat. Item ipse de quodam infami diacono, quia dum capsam cum corpore Domini deferret, de manibus elapsa est, et per aerem super altare reversa. Sanctus vero Hieronymus in vitas Patrum de beato Eulogio: quod « cum mmunionem, retinuit eos, dicens: Tu n corde tuo: Nihil interest sive justus sive peccator ad sacramentum accedit. Et alius dubitationem habuit in corde dicens: Quid enim me sanctificare communio potest? Hos ergo singulos removebat a communione sacramenti, donec paululum per poenitentiam et lacrymas purificarentur. Item idem refert de sancto Machario, quod eo tempore cum fratres ad suscipiendam eucharistiam accessissent, viderit in quorumdam manibus praevenientes Aethiopes carbones deponere, corpus autem Domini quod sacerdos dare videbatur redire ad altare:
Abbreviated transcription (Latin):
uel hedum comedat: qͥ semꝑ
ꝓpenitentib mactatur. Non
quod xp̃c hedus sit. sed ꝓ di¬
uersitate meritorũ aut agnꝰ
aut hedus. unicuiq fit. Hinc
item iubetur ut qui inprimo
mense id÷ inea gr̃a quam in
baptismo ꝑcepit pascha face
nonpoterit: saltem insecundo
mense illud faciat: id÷ inpe¬
nitentia q̃ post naufragium
scda tabula est. hedum indul
chasius exdictis patrum
ad reuerentiam. scĩ mysterii
commendandã: atq maiesta¬
tem eiꝰ demonstrandã conscͥp¬
sit. Que si qͥs licet sciolus lege¬
rit: tanta credo discet: ut de
hoc mysterio. parum se eaten
cognouisse putet. Cerum isto
tempore quod nimis dolendũ
est. ita sacro scm istud myste¬
rium in contemptu uidemus.
ꝗdam si placet exempla ꝓferamꝰ.
Dicit sc̃s gregorius turonensis
inlib̾s miracłoꝵ deqͦdam p̃sbi¬
tero. cui in dñica sollempnita¬
te ꝓpter suã ꝑsonã concessum
fuerat: ut missam celebraret.
Qui statim ut ad cõmuniean¬

Expanded text:
vel haedum comedat, qui semper vel haedum comedat, qui semper pro poenitentibus mactatur. Non quod Christus haedus sit, sed pro diversitate meritorum aut agnus, aut haedus unicuique fit. Hinc item jubetur, ut qui in primo mense, id est in ea gratia quam in baptismo percepit, Pascha facere non poterit; saltem in secundo mense illud faciat, id est in poenitentia, quae post naufragium secunda tabula est, haedum indulgchasius ex dictis Patrum ad reverentiam sancti mysterii commendandam, atque majestat emejus demonstrandam, conscripsit. Quae si quis licet sciolus legerit, tanta credo discet, ut de hoc mysterio parum se eatenus cognovisse putet. Verum isto tempore quod nimis dolendum est, ita sacrosanctum istud mysterium in contemptu illudimus, quaedam, si placet, exempla proferamus. Dicit sanctus Gregorius Turonensis in libris Miraculorum de quodam presbytero, cui in Dominica solemnitate propter suam personam concessum fuerat ut missam celebraret, qui statim ut ad communican
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Qd sane delictum: nullo
alio nisi xp̃o interueniente
donabitur. VInde inlege quib
his qui insc̃ificatis delinqũt
offerri iubetuꝵ: ut ap̃ dm̃
patrẽ ds homo pontifex ine¬
ternum interpellare ꝓeo fide¬
liter credatur. atq ipsũ ꝓ se
morib & uita cottidie rein¬
ditum operit. Alioquin qui
indm̃ peccat: quis orabit ꝓeo:
Qmuis enim qͥsq multum sit
ex aliis peccatis indignus. ta¬
men existo magis grãuat᷑ si
sc̃ã contingit inmundus. qͦd
exemplo uide monstrat᷑: qui
licet corde nutauerit: tamen
ante ꝑceptionẽ illiꝰ mysterii
batur. Post ꝑceptionẽ uͦ tra¬
ditus sathane continuo exi¬
uit foras. Ob hoc itaq qͥs qͥs
illud indigne se ꝑcepisse me¬
minit: duplicem ut diximꝰ
debet habere luctum: ut exac¬
ta penitentia possit denuo
scã participare. Namq peni¬
tentib uissum ẽ ut edus tol¬
latur cũ agno. ut siqͥs post
lauacrũ ceciderit. & cũ stantib
agnũ comedere non potuerit

Expanded text:
runt. Quod sane delictum nullo runt. Quod sane delictum nullo alio nisi Christo interveniente donabitur. Unde in lege ab his qui in sanctificatis delinquuntofferri jubetur: ut apud Deum Patrem Deus homo pontifex in aeternum interpellare pro eo fideliter credatur. Atque ipsum per se moribus et vita quotidie re indictum operit. Alioquin qui in Deum peccat, quis orabit pro eo? Quamvis enim quisque multum sit ex aliis peccatis indignus, tamen ex isto magis gravatur, si sancta contingit immundus. Quod exemplo Judae monstratur, qui licet corde nutaverit, tamen ante perceptionem illius mysterii batur. Post perceptionem vero traditus Satanae continuo exivit foras. Ob hoc itaque quisquis illud indigne se percepisse meminit, duplicem, ut diximus, debet habere luctum, ut exacta poenitentia possit denuo sancta participare. Namque poenitentibus jussum est ut haedus tollatur cum agno, ut si quis post lavacrum ceciderit, et cum stantibus agnum comedere non potuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ec idõ
securitas subrepat. eo qd̃
indigne sumentib: diuina pa¬
cientia. ad tempus parcit: qͥa
cerde illi magis punientur: qͥ
inp̃senti correptione iudicant᷑
indigni. Siquidẽ in exordio
eccłie necesse fuit: ut ad rem de¬
monstrandam pleriq tͣnsgreᷤ¬
sores corporali etiam pena ple¬
cterentur. Unde apłs adcorin¬
Thios. Idõ inquit int̃ uos mul¬
d infirmi. & inbecilles. & dor¬
miunt multi: somno uideł
mortis. Ab angłis quippe qͥ
ad hoc positi sunt. Etiã nunc
ꝑimerentur. sicut inpredicto
lbro paschasiꝰ testat᷑. qͥcũq
uel semel indigne cõmuni¬
cant. nisi bonitas xp̃i. cuius
uidicio pendent omĩa gladiũ
suspenderet: & temporalem
mortem qͥbusdam ut penite¬
ant remoueret. Alioquin nc̃
plage etiam & infirmitates
nunqͣm dm̃ crebrescerent: si
omnes illud mysteriũ sicut
oportet ꝑciperent. Resipiscen¬
tib uͦ duplex inpenitentia de¬
bet esse luctus. uel qͥa peccaue¬
runt: uel quia celeste donum
ad udicium male p̃sumpse¬

Expanded text:
ec ideo securitas subrepat, eo quod indigne sumentibus divina patientia ad tempus parcit, quia certe illi magis punientur, qui in praesenti correptione judicantur indigni. Si quidem in exordio Ecclesiae necesse fuit, ut ad rem demonstrandam plerique transgressores corporali etiam poena plecterentur. Unde Apostolus ad Corinthios: Ideo, inquit, inter vos multi infirmi, et imbecilles, et dormiunt multi , somno videlicet mortis. Ab angelis quippe qui ad hoc positi sunt etiam nunc perimerentur; sicut in praedicto libro Paschasius testatur, quicunque vel semel indigne communicant, nisi bonitas Christi, cujus judicio pendent omnia, gladium suspenderet, et temporalem mortem quibusdam ut poeniteant removeret. Alioquin nunc plagae etiam et infirmitates nunquam tantum crebrescerent, si omnes illud mysterium sicut oportet perciperent. Resipiscentibus vero duplex in poenitentia debet esse luctus, vel quia peccaverunt, vel quia coeleste donum ad judicium male praesumpse