comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tutum gͣdiendo ꝑuienire ad qͥetem pat̾e cele¬
stis. Transite ad me õs qͥ ꝯcupiscitis me: age¬
nerationibꝰ meis implemini. Mat̾no affectu ao¬
monet sapĩa filios suos. ut ad ipsam ꝯcurrant.
eiꝰ mune ditent᷑ ac ope reficiant᷑. Tale ẽ ⁊ illuo
eugłii testimoniũ. qͦ saluator inscdit̾ laboran¬
tes hortat᷑ ad se uenire. Uenite inqͥt ad me õs
qͥ laboratis ⁊ onati estis: ⁊ ego reficiam tios.

Expanded text:
endo pervenire ad quietem patriae coelestis. « Transite ad me omnes qui concupiscitis me, et a generationibus meis implemini. » Materno affectu admonet sapientia filios suos, ut ad ipsam concurrant, ejus munere ditentur, ac ope reficiantur. Tale est et illud Evangelii testimonium, quo Salvator misericorditer laborantes hortatur ad se venire: « Venite, inquit, ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos
Abbreviated transcription (Latin):
enoch:. nam ⁊ipse receptꝰ ẽ a t̾ra. Qͥdẽ qͦd de xuii.¬
enoch supͣ disserebat: ⁊ nc̃ de eodem it̃m recapitulat:
nͥ qͦd in tͣnslatione sua typtim p̃ferebat ascensionis
in t̾ra talis qͣlis enoch. hoc ẽ dedicatio qͥ dedicauit
eccliamsuiam:⁊ ꝯsecrauit sanguine scõsuo. Hic
sine peccõ tienit ĩ mundum: ⁊ cum gła receptꝰ ẽ
in celum. De qͦ ⁊ psalmista ait: specios forma p̃fi

Expanded text:
Enoch: nam et ipse receptus est a terra. » Quid est quod de Enoch supra disserebat, et nunc de eodem iterum recapitulat, nisi quod translatione sua typum praeferebat ascensionis in terra talis, qualis Enoch, hoc est, dedicatio, qui dedicavit Ecclesiam suam, et consecravit sanguine sancto suo. Hic sine peccato venit in mundum, et cum gloria receptus est in coelum. De quo et Psalmista ait: « Speciosus forma prae
Abbreviated transcription (Latin):
calumniam fecert̃. D utroꝵꝙ reatꝰ. ꝑditio¬
nem et̃nam. si sine penitentia obierint inue¬
niet. Mores hõiũ m̃dacium sine honore: ⁊
confrisio illiꝰ cumipso sine int̾missione. Ergo
sine int̃missione ꝑmanet in ꝑpetua damna

Expanded text:
calumniam fecerunt; sed utrorumque reatus perditionem aeternam, si sine poenitentia obierint, inveniet. « Mores hominum mendacium sine honore, et confusio illorum cum ipsis sine intermissione. » Ergo sine intermissione permanet in perpetua damna
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑. qͥa multi st̃ qͥ p̃ ꝯfusione ꝓuiit¬
tunt amico.⁊ gratis eum labiis suis
adquirunt inimicum:xiIII.¬
st qͥ p̃ cõfusione ꝓmittit amico: e
lucratꝰ ẽ eum mnimicũ gratis. Est q̃¬
dam pars hõium q̃ ĩ usu ht̃ plura aliis
ꝓmittere: s pauca ꝓpt̃ parcitatẽ solet
redłe. Unde huiꝰmodi eos qͦs pot̾ant ñ
ꝓmittendo hab̃e amicos: in ꝓmissione
mentiendo gͣcis lucrati st̃ inimicos. Ot¬
ꝓbrium enim neqͣm in hoĩe m̃dacium:
& more indisciplinatoꝵ assidua erit.
N enim paruum uitiũ ẽ m̃dositas. sed
int̃ p̃cipua uitia enumerat᷑. Unde ĩ de¬
calogolegis scͥptam ẽ. Ne falsum testi¬
uituꝑ abilis.⁊ ꝑnitiosa. Unde ce sequit᷑.
Potior fur quã assiduitas uiri mendacde
ꝑditionem aut̃ ambohȩreditabunt.
Ñ excusat furem qͣsi sit sine pecc̃o: s in
eiꝰ cõparatione aggͣuat assiduitatem m̃¬
dacii: sic̃ in ezechiele ꝓpħa. forncatio
irłm cõparata fornicationi samarie sil¬

Expanded text:
loquitur, quia multi sunt qui prae confusione promittunt amico, et gratis eum suis labiis acquirunt inimicum. « Est qui prae confusione promittit amico, et lucratus est eum inimicum gratis. » Est quaedam pars hominum, quae in usu habet plura aliis promittere, sed pauca propter parcitatem solet reddere, unde hujusmodi eos, quos poterant non promittendo habere amicos, in promissione mentiendo gratis lucrati sunt inimicos. « Opprobrium enim nequam in homine mendacium, et in ore indisciplinatorum assidue erit. » Non enim parvum vitium est mendacium, sed inter praecipua vitia enumeratur. Unde in Decalogo legis scriptum est: « Ne falsum testivituperabilis et perniciosa. Unde et sequitur: « Potior fur quam assiduitas viri mendacis, perditionem autem ambo haereditabunt. » Non excusat furem quasi sit sine peccato, sed in ejus comparatione aggravat assiduitatem mendacii: sicut in Ezechiele propheta, fornicatio Hierusalem comparata fornicationi Samariae, sce
Abbreviated transcription (Latin):
ingenii dolo. qͦd ꝑcepit ex munere diumno:¬
& mag̃ eleg̃ suum errorem conde. quam
diuinam tͣditionem in seͥpt᷑a sacra seruare:
se auditoribꝰ suis. semꝑ amarum ⁊ noxiũ ẽẽ.
Acharis enim int̾p̃tat᷑ amarꝰ. siue sine gr̃a.
Q m̃ito ipse dr amarꝰ. qͥ non meruit diumna
gr̃a fieri repletꝰ. fabula uana in ore indis.¬
ciplinator assidua erit. Bene gͦ doct̾rina
hereticoꝵ qm nefando ore garriunt fabu
denunciares qͥbꝰdam ne alit̾ docerent. ne¬
q intendent fabtilis ⁊ genealogiis int̃mi¬
natis: q̃ q̃stiones p̃stant mag̃ qm edificati

Expanded text:
ingenii dolo, quod percepit ex munere divino,ingenii dolo, quod percepit ex munere divino, magis elegit suum errorem condere quam divinam traditionem in Scriptura sacra servare; se auditoribus suis semper amarum et noxium esse. Acharis enim interpretatur amarus, sive sine gratia; et merito ipse dicitur amarus, qui non meruit divina gratia fieri repletus. « Fabula vana in ore indisciplinatorum assidua erit. » Bene ergo doctrina haereticorum, quam nefando ore garriunt, fabudenuntiares quibusdam ne aliter docerent, neque intenderent fabulis et genealogiis interminatis: quae quaestion
Abbreviated transcription (Latin):
appetit: ⁊ głam q̃ a solo ẽ do querere negligit.
stulticia uerum amicum qͥ scđm dm̃ amne̾
sit. hab̃e nescit. Iido labor eoꝵs in cȩlesti reg¬
no retͥbutionẽ ñ habebit: qͥa transitoriȩ uite
doginati hereticoꝵ: ipsi in fide ⁊ scientia m̃¬
daces fiunt. Unde ꝑerrorem suum oĩbꝰ nota¬
biles ert̃: sic̃ seqñs sententia ꝓbat. Quotiens
& qͣnti irridebt̃ eum: neq enim qͦd haben¬
dum erat direct̾o sensu distribuit: similiter ⁊
ñ int̾ptat᷑. nec expositionẽ tͣctatuum suorum
q̃ nulli ẽ necessaria catholico sensu ꝓferunt.
Iideo p̃dicatio eoꝵs simul ⁊ societas. omnino
est deuitanda. Laps false linguȩ quasi qͥ
pauimento cadens: sic casꝰ maloꝵ festinant
uenient. Sic̃ enim in planicie pauimenti uͥ
offendicła ñ st̃. frustra qͥs cadet: sic hereticoꝵ
sens ꝓpͥa neqͥtia excecatꝰ. in semita ĩntatis q̃ luci¬
dior sole ẽ. nec qͥs qm titubat. casum inuenit.
Quid autem eis rumam pariat. continuus

Expanded text:
appetit, et gloriam quae a solo est Deo quaerere negligit; stultitia verum amicum, qui secundum Deum amicus sit, habere nescit: et ideo labor eorum in coelesti regno retributionem non habebit, quia transitoriae vitae dogmati haereticorum, ipsi in fide et scientia mendaces fiunt; unde per errorem suum omnibus notabiles erunt, sicut sequens sententia probat. « Quoties et quanti irridebunt eum? Neque enim quod habendum erat directo sensu distribuit, similiter et non interpretatur, nec expositionem tractatuum suorum, quae nulli est necessaria, catholico sensu proferunt; et ideo praedicatio eorum simul et societas omnino est devitanda. « Lapsus falsae linguae quasi qui in pavimento cadens, sic casus malorum festinanter veniet. » Sicut enim in planitie pavimenti, ubi offendicula non sunt, frustra quis cadit, sic haereticorum sensus propria nequitia excaecatus, in semita veritatis, quae lucidior sole est, nequidquam titubat, et casum invenit; quid autem eis ruinam pariat, continuus
Abbreviated transcription (Latin):
ctrinȩ nc̃ similit̃ uituꝑat intentionem
uoluntatis ꝑu̾se. St̃ enim tales. qui licet
aliqñ ꝓpt̾ euentum aliquẽ ñ possint
pecc̃m̃ ꝑpetrare: in facto tam̃ nunquã
uolunt qͥescere a malo desidio: qͦs parũ
iuuat forins ec captiuatos tenet u̾sutia
dolo. Est qͥ ꝑdit aĩam suam p̃ confusiõe.
⁊ ab imprudenti ꝑsona ꝑdet eam: ꝑsone
autẽ acceptione ꝑdet se. Ille aĩam suã p̃
confuisione ꝑdit: qͥ timens tnͣsitoriã po¬
testatem istiꝰ mundi. ñ audet ꝓfiti u̾ita¬
tem euangłii: manifeste enĩ ipse dñs dic̃
Qͥ me erubuerit ⁊ meos sermones. hẽ fi

Expanded text:
ctrinae, nunc similiter vituperat intentionem ctrinae, nunc similiter vituperat intentionem voluntatis perversae; sunt enim tales, qui licet aliquando propter eventum aliquem non possint peccatum perpetrare in facto, tamen nunquam volunt quiescere a malo desiderio, quos parum juvat forinsecus captivatos teneri versutia et dolo. « Est qui perdit animam suam prae confusione, et ab imprudenti persona perdet eam: personae autem acceptione perdet se. » Ille animam suam prae confusione perdit, qui timens transitoriam potestatem istius mundi, non audet profiteri veritatem Evangelii. Manifeste enim ipse Dominus dicit: « Qui me erubuerit et meos se
Abbreviated transcription (Latin):
Nã qr undiq ꝑu̾sors sermo reꝓbabilis ex¬
stat: inde adhuc subditur. Ex ore fatui re¬
ꝓbabit᷑ parabola: ñ enim dic̃ illam ĩ dp̃r
suo. fatuus ẽ gͦ iudeꝰ qui cerimonias legis
tpr̃ibꝰ gr̃e necessarias ẽẽ docet: circumei.¬
sionem uideł. neomenia ⁊ sabb̃a. ⁊ hostias
pecudum. ⁊ ea sub allegoriea expositione
iuxta sensum suum int̾p̃tando. asserte ha¬
benda. cũ finis legis xp̃s sit ad iusticiam
omni credenti. fãtuus est & phylosophus.
qͥ humana ratiocinatione estimat se oĩa
posse cõp̃hendere:ũtitq doct̾nam suam
disputando iuxta elem̃ta mundi. ⁊ ñ scd̃m
qͥ falsis argum̃tis & sophisticis allocutio¬
nib conat᷑ destruere doctͥnam eungłii:.
⁊ u̾itatem catholicȩ fidi. Hoꝵ gͦ omĩum
reꝓbabit᷑ parabola. hoc ẽ argum̃tatio
umbram legis uet̾is ⁊ figm̃ta falsa ĩ ecclã
urͦducere uolunt. Est qͥ uetat᷑ peccare
ab inopia.⁊ in reqͥe sua stimulabitur.
Suꝑiꝰ rep̃hendit falsitatem hereticȩ do¬

Expanded text:
Nam quia undique perversorum sermo reprobabilis exstat, inde adhuc subditur: « Ex ore fatui reprobabitur parabola; non enim dicit illam in tempore suo. » Fatuus est ergo Judaeus, qui caeremonias legis temporibus gratiae necessarias esse docet, circumcisionem videlicet, neomenias, et sabbata, et hostias pecudum, et ea sub allegorica expositione juxta sensum suum interpretando asserit habenda, « cum finis legis Christus sit ad justitiam omni credenti. » Fatuus est et philosophus, qui humana ratiocinatione aestimat se omnia posse comprehendere, vertitque doctrinam suam disputando juxta elementa mundi, et non secundum qui falsis argumentis et sophisticis locutionibus conatur destruere doctrinam Evangelii, et veritatem catholicae fidei. Horum ergo omnium reprobabitur parabola, hoc est argumentatio umbram legis veteris et figmenta falsa in Ecclesiam introducere volunt. « Est qui vetatur peccare prae inopia, et in requie sua stimulabitur. » Superius reprehendit falsitatem haereticae do
Abbreviated transcription (Latin):
hõ elemosinã tͥbuens. expendit eã ꝓhu
mano fauore. Iẽ it̾m datum cuiꝰ ẽ retͥbutio
duplex: qñ hõ elemosiuam ꝓ dei amore. ⁊
ꝓ et̾ne uitȩ desidio fac̃. Cui hic m̾itorum
tͥbuit᷑ honor. ⁊ in fut᷑a remunatione gła

Expanded text:
homo eleemosynam tribuens expendit eam pro homo eleemosynam tribuens expendit eam pro humano favore; et est iterum datum, cujus est retributio duplex, quando homo eleemosynam pro Dei amore et pro aeternae vitae desiderio facit; cui hic meritorum tribuitur honor, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ciam adhuc redarguit sapientia dicens.
Qi multis utit᷑ ub̃ ledit aĩam suam: ⁊ qͥ po¬
testatem sͥ assumit. iniuste odiet᷑. Multis
utunt᷑ u̾b̃ heretici: cum ꝑ eloq̃ntiam hu¬
manam certant suam uelare maliciam &i
sibi inꝰtam usurpant potestatem: q̃m ẽot᷑
gisterii dignitatem. Unde ipsi odibiles
er̃t: qͥa tam coram dõ qm etiam coram ho¬
minibꝰ tͦpes ⁊ detestabiles fiunt: quorum
doctͥna ⁊ studium totũ u̾tit᷑ illis in debͥnen¬
tum. Unde seqͥt᷑. Est ꝓcessio in malis tRo
indisciplinato: ⁊ ẽ inuentio indetͥmentũ.
Sub lingua enim eors labor ẽ ⁊ dolor: sedẽt
ĩ occultis ut int̃ficiant innocentẽ. Quaꝓpt̃
tota machinatio dolose inuentionis eors:
reputabit᷑ eis in opꝓbriũ sempit̃num. fĩ¬
et enim m̃sa eoꝵs coram ipsis in laqueum:
&e in rctͥbutionẽ. ⁊ in scandalum. Est da¬
tum qͦd ñ sit utile: & ẽ datum. euiiꝰͦ retͥbu¬
tio duplex. Datum qͦd ñ ẽ utile: hoc ẽ cũ

Expanded text:
apientia dicens: « Qui multis utitur verbis, laedit animam suam; et qui potestatem sibi sumit injuste, odietur. » Multis utuntur verbis haeretici cum per eloquentiam humanam certant suam velare malitiam; qui sibi injustam usurpant potestatem, quoniam cogisterii dignitatem. Unde ipsi odibiles erunt, quia tam coram Deo quam etiam coram hominibus turpes et detestabiles fiunt; quorum doctrina et studium totum vertitur illis in detrimentum. Unde sequitur: « Est processio in malis viro indisciplinato, et est inventio in detrimentum. » Sub lingua enim eorum labor est et dolor, sedent in occultis ut interficiant innocentem; quapropter tota machinatio dolosae inventionis eorum reputabitur eis in opprobrium sempiternum. Fiet enim mensa eorum coram ipsis in laqueum, et in retributionem et in scandalum. « Est datum quod non est utile, et est datum cujus retributio duplex. » Datum quod non est utile, hoc est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
assumit septem sp̃s neqͥ ores se: ⁊ ing̾ssi habitãt
ibi. Isunt nouissima hominis iliꝰ peiora pͥ¬
orib. Exigua dabit & multa imꝓꝑabit: &
aꝑtio oris illiꝰ inflaminatio est. Exigua da¬
bit hereticꝰ: hoc ẽ raro in tota doctͥna sua
ũitatis indicia ostendit. Imulta imꝓꝑabit:
qͥa in multiloqͥo suo plurima imꝓꝑia erro¬
ris effundit. Iaꝑtio oris illiꝰ inflammatio ẽ:
q̃m sermo eiꝰ. neqͥtiam erroris in pectoribꝰ au¬
torquent:unde ⁊ odibiles ert̃ tam corã deo
qͣm &ẽ coram hoĩb: uł altiori sensu insinuat.
qͦd ille qͥ elemosinam pauꝑi tͥbuit. & in p̃sen¬
tiuita retͥbutionẽ querit: odibilem semet¬
ipsum coram ocłis diuine maiestatis facit.
Docet enim manifeste in eungłio ipsa u̾itas.
At̃ qͥd facienda sit elemosina: ita dicens. Cum
facis elemosinam: nesciat smistra tua qͥd faciat
dext̃a tua. litem. Nolite inquit thesauritare

Expanded text:
assumit septem spiritus nequiores se, et ingressi habitant assumit septem spiritus nequiores se, et ingressi habitant ibi, et sunt novissima hominis illius pejora prioribus . » « Exigua dabit et multa improperabit, et apertio oris illius inflammatio est. » Exigua dabit haereticus, hoc est, raro in tota doctrina sua veritatis indicia ostendit; et multa improperabit, quia in multiloquio suo plurima improperia erroris effundit, et apertio oris illius inflammatio est, quoniam sermo ejus nequitiam erroris in peccatoribus autorquent. Unde et odibiles erunt tam coram Deo quam etiam coram hominibus; vel altiori sensu insinuat quod ille qui eleemosynam pauperi tribuit, et in praesenti vita retributionem quaerit, odibilem semetipsum coram oculis divinae majestatis facit; docet enim manifeste in Evangelio ipsa Veritas, propter quid facienda sit eleemosyna, ita dicens: « Cum facis eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua ; » et item: « Nolite, inquit, thesaurizare
Abbreviated transcription (Latin):
seipsum amabilem fac̃: gr̃ȩ autẽ fatuo¬
rum effundent᷑. Sapiens inũbo ẽ doctor
catholicꝰ: qͥ in doctͥna sua seipsum ama¬
bilem fac̃: qñ in testam̃tis diuinis ũrt¬
tem seqͥ ñ negligit. Gr̃ẽ aut̃ fatuorum.
hoc ẽ doginata hereticoꝵ effundent᷑:
nec ullo usui bono apte er̃t. De qͦ adhuc
fubdit᷑. Datꝰ insipientis ñ erit utilistͥ.
ocłi enim illiꝰ septemplices sunt. Datꝰ m¬
sipientis ñ erit utilis: qr doctͥna hereti¬
corum nulli ẽ salubͥs. O cl̃i enm illiꝰ septẽ¬
plices st̃: qr intentio uolantatis eiꝰ uariis
neqͥtiis macłata ẽ. qñ ad nocendũ semꝑ
ẽ. Idem econt᷑ aliq̃n plenitudinẽ neqͥtȩ
sig̃cat: ut ẽ illud in eugłio qͦd saluator
de sp̃u immundo ad tp̃s deserente hoĩe
narrauit dicens. Cum immundꝰ sp̃s gxie¬
rit de homine: ꝑambulat ꝑ loca inaquola
q̃rens reqͥem. ⁊ ñ inueniens dic̃. Reu̾tar i
domum meanrunde exiui. Icum uencii
inuenit eam scopis mundatam. It̃ẽ uadit et

Expanded text:
sum amabilem facit; gratiae autem fatuorum effundentur. » Sapiens in verbo est doctor catholicus, qui in doctrina sua seipsum amabilem facit, quando in testamentis divinis veritatem sequi non negligit; gratiae autem fatuorum, hoc est dogmata haereticorum, effundentur, nec ullo usui bono aptae erunt: de quo adhuc subditur: « Datus insipientis non erit utilis tibi; oculi enim illius septemplices sunt. » Datus insipientis non erit utilis, quia doctrina haereticorum nulli est salubris; oculi enim illius septemplices sunt, quia intentio voluntatis ejus variis nequitiis maculata est, quando ad nocendum semper est, idem econtra aliquando plenitudinem nequitiae significat, ut est illud in Evangelio, quod Salvator de Spiritu immundo ad tempus deserente hominem narravit, dicens: « Cum immundus spiritus exierit de homine, perambulat per loca inaquosa, quaerens requiem; et non inveniens dicit: Revertar in domum meam, unde exivi. Et cum venerit, invenit eam scopis mundatam, et tunc vadit et
Abbreviated transcription (Latin):
głam gͦ minorat᷑ hõ: qr ꝓpt̾ exaltationem
cordis. m̃itum uͥtutis uii decrescit. Iabhi¬
militate leuauit caput: eum pꝰ p̃sentem
contritionem. aĩa eiꝰ gła sublimat᷑ ȩt̃a.
Est qͥ multa redimat modieo p̃cio: & resti¬
tuens ea septuplum. Multa redimit mo¬
dico p̃cio: qͥ ꝑ confessionem humilitatis.
ab õĩ meret᷑ resolui delict̾o. Irestituit ea
septuplum: q̃n in uitiors locum copio¬
sum inserit uͥtutum nũm. Nam ut att

Expanded text:
ropter exaltationem cordis meritum virtutis illi decrescit; et ab humilitate levavit caput, cum post praesentem contritionem anima ejus gloria sublimatur aeterna. « Est qui multa redimat modico pretio, et restituens ea septuplum. » Multa redimit modico pretio qui per confessionem humilitatis ab omni meretur resolvi delicto; « et restituit ea septuplum, » quando in vitiorum locum, copiosum inserit virtutum numerum. Nam, ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
laudat᷑ modestia bona uiri: & uituꝑatur
temeritas suꝑbi. Uel magis cõm̃dat᷑ religiosi¬
tas ⁊ prudentia boni catholici.⁊ rep̃hendit᷑ atq
detestat᷑ stulticia ⁊ ꝓcacitas heretici. Qͥ a sic̃ iste
ĩmodato silentio ostendit sapĩam suami.sic &
ille inloqͣcitate suꝑflua manifestatstalticiam
suam. S qr taciturnitas aliqñdo ꝓcedit ex
bono. aliqñ uͦ ex malodnde subiungitur.
Est autẽ tacens ñ hñs sensũ loquele. ⁊ ẽ tacens
sciens tp̃s apti temporis: Sunt enim multi qui
ido tacent qm̃ ñ hñt sensum ⁊ ꝑitiam loq̃ndi:

Expanded text:
laudatur modestia boni viri, et vituperatur laudatur modestia boni viri, et vituperatur temeritas superbi, vel magis commendatur religiositas et prudentia boni catholici, et reprehenditur atque detestatur stultitia et procacitas haeretici; quia sicut iste immoderato silentio ostendit sapientiam suam, sic et ille in loquacitate superflua manifestat stultitiam suam, sed quia taciturnitas aliquando procedit ex bono, aliquando vero ex malo, inde subjungitur: « Est autem tacens non habens sensum loquelae, et est tacens sciens tempus aptum. » Sunt enim multi qui id
Abbreviated transcription (Latin):
centia spadonis deuirginauit iuuencłam :
sic qͥ fac̃ ꝑuim iudicium imquum. Pbat ex¬
emplo qͦd suꝑiꝰ ꝓtulerat u̾bo. ut bonum sit ñ
nasci: qm̃ sic̃ coneupiscentia spadonis maclat
qͥdem uirginẽ. sñ generat sobolem: ita ⁊ uiolen¬
tia iniqͥ simulat qͥdem iudicium: s ñ seruat
eqͥtatis modum. Quam bonum ẽ correptũ
manifestare penitentiam: sic enĩ effugies uo¬
tionem magistͥ seq̃t᷑ penitentia discioli. Itaqͦ
concupiscentia oppͥmit᷑ pecc̃m: ⁊ uenia impe¬
trat᷑ delicti. Unde saluator in eungłio petro
p̃cepit dicens. Si peccau̾it in te frat̃ tuus:
uade corripe eum int̾ te ⁊ ipsum solum. Qͦd
si penitentiã egerit: lucratꝰ eris frẽm tuum.
⁊ reliqͣ. Hinc ⁊ in ꝓu̾biis salomon att. Qui
abicit disciplinam desyicit animã suam:
qͥ autem acqͥescit inc̃pationib. possessor est
cordis. Est tacens qͥ inuenit᷑ sapiens. ⁊ ẽ odibi¬
lis qͥ ꝓcax ẽ ad loquendum. Bac sententia

Expanded text:
donis devirginavit juvenculam, sic qui facit per vim judicium iniquum. » Probat exemplo quod superius protulerat verbo, ut bonum sit non irasci: quoniam sicut concupiscentia spadonis maculat quidem virginem, sed non generat sobolem, ita et violentia iniqua, simulat quidem judicium, sed non servat aequitatis modum. « Quam bonum est correptum manifestare poenitentiam: sic enim effugies votionem magistri sequatur poenitentia discipuli: ita quoque concupiscentia opprimitur peccatum, et venia impetratur delicti. Unde Salvator in Evangelio Petro praecepit, dicens: « Si peccaverit in te frater tuus, vade, corripe eum inter te et ipsum solum: quod si poenitentiam egerit, lucratus eris fratrem tuum, » etc. . Hinc et in Proverbiis Salomon ait: « Qui abjicit disciplinam, despicit animam suam; qui autem acquiescit increpationibus, possessor est cordis . » « Est tacens qui invenitur sapiens, et est odibilis qui procax est ad loquendum. » Hac sententia
Abbreviated transcription (Latin):
tacendi. ⁊ tp̃s loq̃ndi: nec õe tp̃s ad oĩa ȩqͣliter
conueniens ẽ. Unde sequit᷑. Homosapiens. ta¬
cebit usq ad tempꝰ. Lingua itaq discrete fre¬
nanda ẽ. ñ insolubilit̾ obliganda. ut nimir̃
cũ oportunum consid̾at. pꝰ̃posita censura si¬
lentii. loq̃ndo q̃ ꝯgruunt. inusum se utili¬
tatis impendat. Lasciuus aut̃ ⁊ ĩprudens:
ñ seruabt̃ tp̃s. Mos ẽ semꝑ prudentiũ ut mo¬
derent᷑ sermones suos: aptum tp̃s obseruent:
stultoꝵ uͦ. ut nec locum. nec tp̃s. nec modũ.
custodiant: s totum spm suum impudenter
ꝓferant: qͦd sepissime heretici & scis matici fa¬
ciunt. Unde apłs timotheum docet qͣliter
auditores suos instruat. ne intendant fa¬
bulis ⁊ genealogris int̾minatis: q̃ q̃stiones
p̃stant mag̃ qm edificationẽ dĩ q̃ ẽ infide.
finis autem p̃cepti ẽ caritas. de corde puro.

Expanded text:
 nec omne tempus ad omnia aequaliter conveniens est. Unde et sequitur: « Homo sapiens tacebit usque ad tempus. » Lingua itaque discrete frenanda est, non insolubiliter obliganda, ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. « Lascivus autem et imprudens non servabunt tempus. » Mos est semper prudentium, ut moderent sermones suos, et aptum tempus observent: stultorum vero ut nec locum, nec tempus, nec modum custodiant, sed totum spiritum suum impudenter proferant: quod saepissime haeretici et schismatici faciunt. Unde Apostolus Timotheum docet qualiter auditores suos instruat, « ne intendant fabulis et genealogis interminatis, quae quaestiones praestant magis quam aedificationem Dei, quae est in fide; finis aut
Abbreviated transcription (Latin):
fitentem ait ĩ oratione noli ꝓhibe. Non ẽ ille
ꝓhibendꝰ qͥ confitet᷑ do in oratione sua. & laudat
ipsum ĩ ore suoͥ s instruendꝰ ut recte fidei ce
bonoꝵ oꝑm concordiã adhibeat: qi ñ ẽ speci¬
osa laus in ore peccõris. S corde credit᷑ ad iu

Expanded text:
fitentem, ait, in oratione noli prohibere. » Non est ille fitentem, ait, in oratione noli prohibere. » Non est ille prohibendus, qui confitetur Deo in oratione sua; et laudat ipsum in ore suo, sed instruendus, ut rectae fidei et bonorum operum concordiam adhibeat, quia non est speciosa laus
Abbreviated transcription (Latin):
bom fructꝰ. ⁊ malarũ mali: qm̃ bona oꝑa
manifesta fiunt.⁊ q̃ alit̾ se hñt. abscondiũ
posst̃. Est correptiomendax mnore contume¬
liosi.⁊ ẽ iudiciũ qd ñ ꝓbat᷑ ẽẽ bonum. Hac¬
tenꝰ seruat tenorem quem pꝰ tenebat dispu¬
tans de falsa humilitate hypocͥtarum ⁊ he¬
reticoꝵ: qi m̃dax ẽ eoꝵ correptio doetͥne &
iudicium falsũ: qr sic̃ errant infide ⁊ reli¬
gione. sic titubant iudicioꝵ suoꝵ qͣlita¬
te: nec potest ẽẽ bonum iudicium: qͥd ñbo
loquendo. qm tacendo dolos tenere ꝑ iram.
Iuam bontum ẽ arguere quam xuify¬
irasci: ⁊ confitentẽ in oratione non ꝓhibere. Bo¬
num ẽ gͦ omnia cir cum spect̾e ⁊ patient̃ agere:
qr ira uiri iꝰticiam di ñ oꝑat᷑. ⁊ doctͥna hoĩs ꝑ pa¬
tientiam dinoscit᷑. Unde & suꝑiꝰ ita ãmonuit.
Corripe ꝓximum anteqͣm cõmineris:⁊ da locũ
timori altissimi: ne forte ꝑ inqͥetudinẽ ammosi¬
tats. ꝑdat ĩ ꝑximo fructũ correptionis. Et con¬

Expanded text:
boni fructus, et malarum mali, quoniam bona opera manifesta fiunt, et quae aliter se habent, abscondi non possunt. « Est correptio mendax in ira contumeliosi, et est judicium quod non probatur esse bonum. » Hactenus servat tenorem, quem prius tenebat, disputans de falsa humilitate hypocritarum et haereticorum; quia mendax est eorum correptio doctrinae, et judicium falsum, quia sicut errant in fide et religione, sic titubant judiciorum suorum qualitate; nec potest esse bonum judicium, quod non bonloquendo, quam tacendo dolos tenere per iram. « Quam bonum est arguere, quam irasci, et confitentem in oratione non prohibere! » Bonum est ergo omnia circumspecte et patienter agere, quia ira viri justitiam Dei non operatur, et doctrina hominis per patientiam dignoscitur. Unde et superius ita admonuit: « Corripe proximum antequam commineris, et da locum timori Altissimi, ne forte per inquietudinem animositatis perdat in proximo fructum correptionis , » « et con
Abbreviated transcription (Latin):
lupi rapaces. S a fructibꝰ eoꝵ cognoscetis
eos. De his autem qͥ uere humiles ficr⁊ uo¬
tunt: a se exemplũ sumere p̃cepit dicens.
Discite a me qr mitis sũ ⁊ humilis corde:
⁊ inuenietis reqͥem aĩabꝰ ur̃is. Si gͦ tiolumꝰ¬
u̾itatis ẽẽ discipłi:a cordis radice uere hu¬
militatis bonũ pͥmum sumendũ ẽ. ⁊ sic ꝑ
ipsum. bonoꝵ oꝑm exempla forisecꝰ p̃pa¬
randa. Qͥd aut̃ fict̾a humilitas faciat. se¬
quens sententia ostendit. Et ẽ iustꝰ qui
inclinat faciem.⁊ fingit ñ uidẽ. qͦd igno¬
ratum ẽ. Et si ab imbecillitate uiriũ tiecet᷑
peccare. si uenerit tp̃s male faciendi ma¬
le faciet. Dic enim heretici sic oĩs hypoc̾¬
te licet speciem uͥtutum habitu ⁊ gestuex¬
ter manere ñ posst̾: s statim ue locũ pec¬
candi inuen̾int. qͦd pꝰ stibuelam̃to tege¬
bant. in ꝓpatulo declarando reuelant.
Qͦd ⁊ sequens sententia ꝓbat. Exuisui cog¬
noscit᷑ uir. ⁊ ab occursu faciei cognosertur

Expanded text:
ur « a fructibus eorum cognoscetis eos . » De his autem qui vere humiles fieri volunt, a se exemplum sumere praecepit, dicens: « Discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabuitatis esse discipuli, a cordis radice verae humilitatis bonum primum sumendum est, et sic per ipsum bonorum operum exempla forinsecus praeparanda. Quid autem ficta humilitas faciat, sequens sententia ostendit. « Et est qui inclinat faciem, et fingit se non videre quod ignoratum est; et si ab imbecillitate virium vetetur peccare, si invenerit tempus malefaciendi, malefaciet. » Sic enim haeretici, sic omnes hypocritae, licet speciem virtutum habitu et gestu exter manere non possunt; sed statim ut locum peccandi invenerint, quod prius sub velamento tegebant, in propatulo declarando revelant: quod et sequens sententia probat. « Ex visu cognoscitur vir, et ab occursu faciei cognoscitur
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ plena st̃ dolo: & ẽ iꝰtꝰ. qͥ se nimium sub¬
mittit a multa humilitate. De illis uͦ qͥ
se falso humiliant. ⁊ ĩ cordis sec̾to pleni st̃
dolo. qͣlit̾ cauendũ sit: ipsa u̾itas p̃monu¬
it dicens. Attendite a falsis ꝓpħis. qͥ ueniũt

Expanded text:
ejus plena sunt dolo; et est qui se nimium subejus plena sunt dolo; et est qui se nimium submittit a multa humilitate. » De illis vero qui se falso humiliant, et in cordis secreto pleni sunt dolo, qualiter cavendum sit, ipsa Veritas praemonuit, dicens: « Attendite
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Est sollertia certa. ⁊ ipsa imiqͣ: ⁊ est qͥ
emittit u̾bum certum. enarrans ueritatem.
incipit fidelium qͥ ambulant scõm ueri¬
t̾atem. ⁊ hypoc̾taꝵs qͥ cuncta fict̾e facrant
enarrare differentiam:⁊ exponere rationẽ.
Est inquit souertia certa: ⁊ ipla inq̃. Hoc
est hereticorum u̾sutia. arte dialect̾ica ĩstrue¬
ta: q̃ cunct̾a dolo agit ⁊ pͣuo corde semꝑ ma¬
chinat᷑ malũ:⁊ in oĩ tp̃r uirgia seminat.
Q ẽ qͥ emittit u̾bũ certum: hoc ẽ strenuitaᷤᷤ
scõꝵs doct̾oꝵ. q̃ rect̾e u̾bum p̃dicat euange¬
lii: & fidei edocet u̾itatem. Hec docendo ce
⁊ oꝑando regłam iꝰticiȩ sect̾atorib suis
ostendit: ula qͦ semꝑ qͦs cũq potest ꝑ ar¬
tis suȩ fallaciam seducere ⁊ deciꝑe ñ desi¬
stit. Hec it̾ rect̾um.illa dẽuia ꝑgit errorᷤᷤ.
hȩc ad ueram uitã. illa ad ȩt̾nam tendit ꝑ¬
ditionẽ. Est qͥ neqͥt̾ humniliat se. ⁊ int̾iora

Expanded text:
erit . » « Est solertia certa et ipsa iniqua, et est qui emittit verbum certum, enarrans veritatem. » Modo incipit fidelium qui ambulant secundum veritatem, et hypocritarum qui cuncta ficte faciunt, enarrare differentiam, et exponere rationem. « Est, inquit, solertia certa, et ipsa iniqua: » hoc est, haereticorum versutia arte dialectica instructa, quae cuncta dolo agit, et pravo corde semper machinatur malum, et in omni tempore jurgia seminat; « et est qui emittit verbum certum, » hoc est, strenuitas sanctorum doctorum, quae recte verbum praedicat Evangelii, et fidei edocet veritatem: haec docendo et operando, regulam justitiae sectatoribus suis ostendit: illa quoque semper quoscunque potest, per artis suae fallaciam seducere et decipere non desistit; haec iter rectum, illa devia pergit erroris; haec ad veram vitam, illa ad aeternam tendit perditionem. « Est qui nequiter humiliat se, et interiora
Abbreviated transcription (Latin):
scit uoluntatem dñi sui & ñ faẽ. uapulabit
multis. De istouͦ qui ñ scit. ⁊ ñ fac̃: uapula¬
bit paueiᷤ. de illo scͥptum ẽ. Potentes. potentio¬
ra torm̃ta patiunt᷑. De isto qͦq ita dr. Exiguo
concedit᷑ miscdia. De hoc ⁊ iacobꝰ apłs ait.¬

Expanded text:
scit voluntatem Domini sui, et non facit, vapulabit multis . » De isto vero « qui non scit et non facit, vapulabit paucis . De illo scriptum est: « Potentes potentiora tormenta patiuntur . » De isto quoque ita dicitur: « Exiguo concedetur misericordia. » De hoc et Jacobus apost
Abbreviated transcription (Latin):
pientia. Hec sententia qͥbdam uidet᷑ ad
suꝑiora referri. hoc ẽ ad hereticorum exe¬
crabilem neqͥtiam: quoꝵ mens quantum
captiuata ẽ errore: tm̃ ꝓcul recedit au̾i¬
tate. S qr seq̃ns locꝰ ñ de hereticis s de
simplicib qͥ minꝰ in scͥpt᷑arum scientia
docti sunt. disputare uidet᷑: pot̃ ñ incon¬
uenient de talib dici. qͦd sit insipiens qui
minuit᷑ sci entia. hoc ẽ misti̾oꝵs d̃i caret
intelligentia. qͣntum ad doctͥnam ꝑtinet: s
t̃ñ ñ abẽ penitꝰ amandators di custodia.
ꝓpt̾ea conseq̃nt̃ dic̃. Melior ẽ hõ qͥ deficit¬

Expanded text:
pientia. » Haec sententia quibusdam videtur ad pientia. » Haec sententia quibusdam videtur ad superiora referri, hoc est, ad haereticorum exsecrabilem nequitiam, quorum mens quantum captivata est errore, tantum procul recedit a veritate; sed quia sequens locus non de haereticis, sed de simplicibus, qui minus in Scripturarum scientia docti sunt, disputare videtur, potest non inconvenienter de talibus dici, quod sit insipiens qui minuitur sapientia, hoc est mysteriorum Dei caret intelligentia, quantum ad doctrinam pertinet; sed tamen non abest penitus a mandatorum Dei custodia; propterea consequenter dicit: « Melior est ho
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ prudentia. Lex enĩ dñi sapĩa diui¬
na dispofita atq ordinata ẽ: nec ẽ in ea
aliqͥd neqͥciȩ. nec aliqͣ pecẽoꝵ meditatio:
h tota sincera: tota u̾itate atq iusticia
plenissima. Unde scͥptum ẽ. Iusticia tua
iticia ĩ et̾nũ: ⁊ lex tua u̾itas. Hanc aplica
pandit doctͥna: ⁊ catholica ꝑ totũ orbem
tenet eccłia. De illa uͦ q̃ huic contͣria est.
hoc ẽ hereticoꝵ doctͥna: subsequent̾ dr.
Est neqͥtia:⁊ in ipsa execratio. Nequitia
enĩ hereticors oĩbꝰ bonis ⁊ iꝰtis ẽ execrabił:
& ipsam detestat᷑ omnis religio xp̃iana.
Sermo enim eoꝵ ut cancer serpit:⁊ mul¬
tum ꝓficit ad impietatem. Quoꝵ societaᷤᷤ
ꝑnitiosa ẽ: qm̃ iuxta salomonẽ reliq̃ ruñ
ducẽ pub̾tatis sue⁊ pacti di sui obliti ft̃.
Inclinata ẽ enim ad mordem domͦ eorũ:
e ad inferos semita ipsoꝵs. Om̃s qͥ ingͥdi¬
untur ad eos ñ reu̾tent᷑:. nec app̃hendent
semitas uite. Est insipiens. qui minuit᷑ sa¬

Expanded text:
a divina disposita atque ordinata est, nec est in ea aliquid nequitiae nec aliqua peccatorum meditatio, sed tota sincera, tota veritate atque justitia plenissima. Unde scriptum est: « Justitia tua justitia in aeternum, et lex tua veritas. » Hanc apostolica pandit doctrina, et catholica per totum orbem tenet Ecclesia; de illa vero quae huic contraria est, hoc est haereticorum doctrina, subsequenter dicitur: « Est nequitia, et in ipsa exsecratio. » Nequitia enim haereticorum omnibus bonis et justis est exsecrabilis, et ipsam detestatur omnis religio Christiana: « Sermo enim eorum ut cancer serpit, et multum proficit ad impietatem: quorum societas perniciosa est, quoniam juxta Salomonem, « reliquerunt ducem pubertatis suae, et pacti Dei sui obliti sunt; inclinata est enim ad mortem domus eorum, et ad inferos semitae ipsorum. Omnes qui ingrediuntur ad eos, non revertentur, nec apprehendent semitas vitae . » « Est insipiens qui minu tur sa
Abbreviated transcription (Latin):
teqm cõmineris:⁊ da locum timori
aitissimi: qi oĩs sapĩa timor di. ⁊ m illa ti¬
mere dm. Hoc ẽ qͦd ante iam monuit. ut
patientia ⁊ mansuetudo mag̃ualeat in cor¬
reptione fr̃m. qm furor ⁊ duricia: qi inde
dat᷑ locꝰ timori altissimi.⁊ conł̾isio a peccĩs.
Omnis enim sapĩa ẽ timor dei. ⁊ in illa hõ

Expanded text:
ineris; et da locum timori Altissimi, quia omnis sapientia timor Dei, et in illa timere Deum. » Hoc est quod ante jam monuit, ut patientia et mansuetudo magis valeat in correptione fratrum, quam furor et duritia: quia inde datur locus timori Altissimi, et conversio a peccatis. Omnis e
Abbreviated transcription (Latin):
qr qͥsqͥs ⁊elo di compunctꝰ. carnis sue stuntilos
ne corripit atq eohercet. sempit̾ni sacdo cii dig¬
nitatẽ ĩ eccłia c habebit ad illum sacerdotem
rite ꝑtinens. de qͦscͥptum ẽ.bu es sacdos ĩ eonũ
scd̃m ordinem mel chisedech. Citm ipsoregnum
sempit̾num ĩ luce suꝑna ꝑpetualit possidebit.
Intpͥtat᷑ autem finees. ore parcens. uił ore reqͥeuit
uł oris auguriũ: ieleatar ds̃m̃s adrutor siue q
adiutortum: aaron mons fortitudinis siue mons
fortis. Quȩ nõia ñ inꝯgrue eundem sensũ quemꝓ
posuimꝰ expͥmunt. Nam qͥore pͣua loqͥ pareit.⁊ mi¬
steria cȩlestia u̾borite auditorib suis exponit. ꝑ
di adiutoritĩ piũ laborem explens. ad montẽ forti¬
tudinis. de qͦ ꝑ ꝓpħam scͥptum ẽ. erit mons domꝰ
dĩiĩu̾ticem montiũ. ⁊ eleciabit᷑ suꝑ õs colles. bonis

Expanded text:
quisquis zelo Dei compunctus carnis suae stimulos ne corripit atque coercet, sempiterni sacerdotii dignitatem in Ecclesia Dei habebit. Ad illum sacerdotem rite pertinens, de quo scriptum est: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech , cum ipso regnum sempiternum in luce superna perpetualiter possidebit. Interpretatur autem Phinees ore parcens, vel ore requievit, vel oris augurium. Et Eleazar Deus meus adjutor, sive Dei adjutorium. Aaron mons fortitudinis, sive mons fortis. Quae nomina non incongrue eumdem sensum quem proposuimus, exprimunt. Nam qui ore prava loqui parcit, et mysteria coelestia verbo rite auditoribus suis exponit, per Dei adjutorium pium laborem explens, ad montem fortitudinis, de quo per prophetam scriptum est: Erit mons domus Domini in vertice montium, et elevabitur su
Abbreviated transcription (Latin):
osisq eoloribꝰ. qͥa nil uile ac sordidum ĩ sacdotis
ore ut oꝑe debet apparerẽ. s cuncta q̃ agit uniũ¬
sa q̃ loquit᷑. omnia q̃ cogitat.: ⁊ corã hõibꝰ p̃clara.

Expanded text:
osisque coloribus, quia nil vile ac sordidum in sacerdotis osisque coloribus, quia nil vile ac sordidum in sacerdotis ore vel opere debet apparere; sed cuncta quae agit, universa quae loquitur, omnia quae cogitat, et coram hominibus praeclara
Abbreviated transcription (Latin):
scm continentẽ: amplectẽem eũ qͥ scd̃m doctͥnã
ẽ fidelem sermonẽ. Octo gͦ gñibꝰ uestium ponti¬
fex tp̃r sac̾fici solebat indui. hoc ẽ rational suꝑ¬
humerali. tunicaiacinca̾na. ⁊ lineastcta. cydari.
balteo. fennalibꝰ: ⁊ suꝑ̃ oĩa. hoc ẽ fronte lamina
aurea. ĩ qͣ nom̃ di scͥptum erat. Rationale autẽ
pectoris habitꝰ erat. sic̃ sup humerale humeroꝵ
Tunica aut̃ iacinet̾ina q̃ tintinnabula aurea in¬
imo habebat. hec suꝑ lineã induebat᷑. Ipsa autem
linea stͥcta id ẽ camisia totũ corpꝰ oꝑiebat:. cydaris
uͦ caput ornabat. Baltetim aut̃ utmq tunicam si¬
mul ⁊ suꝑhumerale arti ad corpꝰ aptabat. E qͥbus
erant.iiii. ⁊ iinoris ordinis sac̃dotibꝰ ꝯcessa femina¬
lia uidł. linea tunica. ⁊ balteꝰ. ⁊ cy¬
daris.
Decebat emimut quo maiore qͥsgͥdu
gͣdu
ẽẽt insignis: eo plurioribꝰ uͥtutum. act̾ibꝰ¬
ãmirandꝰ fulgeret. Cuncta aut̃ fiunt de auro p̃ci¬

Expanded text:
 continentem, amplectentem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem . » Octo ergo generibus vestium pontifex tempore sacrificii solebat indui: hoc est, rationali, superhumerali, tunica hyacinthina, et linea stricta, cidari, balteo, feminalibus, et supra omnia, hoc est fronte, lamina aurea, in quo nomen Dei scriptum erat. Rationale autem pectoris habitus erat, sicut superhumerale humerorum; tunica autem hyacinthina, quae tintinnabula aurea inimo habebat haec super lineam induebatur. Ipsa autem linea stricta, id est, camisia totum corpus operiebat, cidaris vero caput ornabat. Balteum autem utramque tunicam simul et superhumerale arctius ad corpus aptabat, e quibus erant quatuor et minoris ordinis sacerdotibus concessa, feminalia videlicet linea, tunica et balteus, et cidaris; decebat enim ut quo majore quis gradu esset insignis, eo pluribus virtutum actibadmirandus fulgeret. Cuncta autem fiunt de auro preti
Abbreviated transcription (Latin):
excitatiant.⁊ obhoc uindicta ĩ eos a dño plata
est: liber numerors manifestissime declarat.
Inqͥbꝰ mistice demonstrat᷑:q̾dhi qͥ hereses ⁊ scis¬
mata face conant᷑. ⁊ multos secum trahendo de
⁊ aliud altare. p̃cẽq alt̾am illicitis tiocibꝰ faci¬
unt. dñice hostie tutatem ꝑfalsa sacͥficia ꝓpha¬
nantes: Ipsi qͦ cum contͣ ordinationem di ni¬
tunt᷑ ob temeritatis audaciam. t̾re ꝯpagibus
ruptis. ꝓfundo hiatu mergunt᷑. Nec tm̃hi qͥ
duces errors sc̃. s ⁊ illi qͥ ꝯsentiendo participes
eorumdem effecti st̾. inignem ȩt̃m udicii p̃pa¬
rata ultione ꝑibt̃. Ap̃i enĩ sacdocium ⁊ rit sac̾¬
ficioꝵ ab eo ꝯstitutꝰ in scłm ꝑmanet:. nec uua
cõmutatione cõmutabre᷑. Cui pat̾ iurauit di¬

Expanded text:
excitaverant, et ob hoc vindicta iexcitaverant, et ob hoc vindicta imanifestissime declarat : in quibus mystice demonstratur quod hi qui haereses et schismata facere conantur, et multos secum trahendo decet aliud altare, precemque alteram illicitis vocibus faciunt, Dominicae hostiae veritatem per falsa sacrificia profanantes, ipsi quoque, cum contra ordinationem Dei nituntur, ob temeritatis audaciam terrae compagibus ruptis, profundo hiatu merguntur. Nec tantum hi qui duces errorum sunt, sed et illi qui consentiendo participes eorumdem effecti sunt, in ignem aeterni judicii praeparata ultione peribunt. Christi enim sacerdotium et ritus sacrificiorum ab eo constitutus in saeculum permanet, nec ulla commutatio
Abbreviated transcription (Latin):
elegit ab oĩuiuente offerre sacrificiũ do. ĩcensum
⁊ bonum odorẽ ĩ memoriã : place ꝓ popło suo. Q¬
dedit illi ĩ p̃ceptissuis potestatem. ĩ testamentis
iudicioꝵ. doce iacob testimonia.⁊ in lege sua lu
ulũ  in deserto hoĩes qͥ erant cum da¬
than⁊ abyron: ⁊ ꝯggatio chore ĩ iracundiam.
Uidit dñs ds. ⁊ ñ placuit ulli. ⁊ ꝯfumpti sunt
in impetu iracundie. fẽc̃it illis monstra. ⁊ con¬
sumpsit eos inflamma ignis. ⁊ addidit aaron
głam: ⁊dedit illi hereditatẽ.⁊ pͥmitias fruẽt̾u¬
um t̾re diuisit ulli. Panem ipsiꝰ in pͥmis para
uit in satietatẽ. Nam sacͥficia dñ edent. que
filios eiꝰunct̾ionis oleo dño ꝯsecraret.⁊ qͥles ho¬
stias ꝓse ĩdie unct̾ionis sue offerriuberet. et
de itigi sacͥficio qͦd cotidie mane &e uesꝑe offe¬
rendum erat. ⁊ de cet̾is officiis eiꝰ. liber leuiticꝰ
copiosissime narrat. Neeñ de sedieione chore.
dathan ⁊ abyron. quã cont̾ moysen ⁊ aaror

Expanded text:
sum et bonum odorem in memoriam placere populo suo dedit illi in praeceptis suis potestatem in testamentis iudiciorum docere Iacob testimonia et in lege sua lucillum in deserto homines qui erant cum Dathan et Abiron et congregatio Chore in iracundiam vidit Dominus Deus et non placuit illi et consumpti sunt in impetu iracundiae fecit illis monstra et consumpsit eos in flamma ignis et addidit Aaron gloriam et dedit illi hereditatem et primitias fructuum terrae divisit illi panem ipsis in primis paravit in satietatem. Nam sacrificia Domini edent quae filios ejus unctionis oleo Domino consecraret, et quales hostias pro se in die unctionis suae offerri juberet, et de jugi sacrificio quod quotidie mane et vespere offerendum erat, et de caeteris officiis ejus liber Leviticus copiosissime narrat, nec non de seditione Core, Dathan et Abiron, quam contra Moysen et Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
norauit głamfinees. s ⁊̃ auxit. Unde ĩ paralipo¬
menonuͥ corcorte suꝑ oꝑaministerii. custodes
uestibuloꝵs tab̃nacłi. ⁊ familie eors ꝑuices castroꝵ
dñi custodientes introitum memorant᷑. ita sub¬
iungit᷑. finees aut̃ fuiꝰ eleazari erat dux eorum
coram do. Ex hoc hebre tͣdunt qͥd idem finees
adhuc in eo tp̃r uixerit. ⁊ ĩ tabnacło uices mini¬
stiantium ordinauerit. De iħu natie.xi.

Expanded text:
oriam Phinees, sed etiam auxit. Unde in Paralipomenon, ubi Coritae super opera ministerii, custodes vestibulorum tabernaculi, et familiae eorum per vices castrorum Domini custodientes introitum memorantur, ita subjungitur: « Phinees autem filius Eleazari erat dux eorum Domino » ex hoc Hebraei tradunt quod idem Phinees adhuc in eo tempore vixerit, et in tabernaculo vices ministrantium ordinaverit. CAPUT XI.
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵs et̃nam fecit. finees filiꝰ eleazar: ut nũorum
lib testis ẽ. testam̃tum pacis ideo adño aecepit.
qr zelo di instigatꝰ. uirum isrłitam fornitantem
cũ muliere madianita simul int̾fecit. De qͦ in
memorato libro legit᷑. qͦd dñs dix̾it ad moysen.
finees filiꝰ elearar: faiiaaron sac̾dotis autit irã
meam a filiis isrł: qͥa telomeo ꝯmotꝰ ẽ contͣ eos
ut ñ ipse delerem filios ĩsrł in zelomeo. Iccir¬
co loquere ad eum. Ecce do ei pacem fedis mes:
ce erit tam ips qͣmsemini illiꝰ pactum sac̾doci

Expanded text:
eorum aeternam fecit. » Phinees filius Eleazari, ut Numerorum liber testis est, testamentum pacis ideo a Domino accepit, quia zelo Dei instigatus virum Israelitam fornicantem cum muliere Madianita simul interfecit. De quo in memorato libro legitur, quod Dominus dixerit ad MoysFinees filius Eleazari filii Aaron sacerdotis avertit iram meam a filiis Israhel quia zelo meo commotus est contra eos ut non ipse delerem filios Israhel in zelo meo idcirco loquere ad eos ecce do ei pacem foederis mei et erit tam ipsi quam semini illius pactum sacerdotii
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta ⁊ legem uite ⁊ discipline: doc̾e iacob te¬
stamentum.⁊ iudicia sua isrł. Dilectꝰ enim a¬
do ⁊ hominibꝰ moy ses fuit: qr ho erat suauiˢ
ni dignꝰ ẽ ꝑ oĩa laude. Hic magnificatꝰ ẽ in timore in¬
micoꝵ. dumportentamulta fec̃ coram pharaone:
seruis eiꝰ.:⁊ ipsas plagas qñ uoltit temꝑauit: unde
głam ĩ ꝯspect̾u regum ꝯsecutꝰ ẽ. Iussit illi dñs corã
popło suo.⁊ ostendit illi głam fuã: qñ sui secretieũ
fecit ẽẽ participem. ⁊ uoluntatis sue agnitorẽ. De
qͦscͥptum ẽ. Ingsso autem illo tabnacłm fed̃is des¬
cendebat columma nub.⁊ stabat ad ostium. loq̃¬
bat᷑q cum moyse:c̾nentibꝰ uniuersis qͦd columna
nubi staret adostium tabnacłi. Stabantq ipo.

Expanded text:
legem vitae, et disciplinae docere Jacob testamentum, et judicia sua Israel. » Dilectus enim Deo et hominibus Moyses fuit, quia homo erat suavis nni dignus est per omnia laude. Hic magnificatus est in timore inimicorum, dum portenta multa fecit coram Pharaone et servis ejus, et ipsas plagas quando voluit temperavit; unde gloriam in conspectu regum consecutus est. Jussit illi Dominus coram populo suo, et ostendit illi gloriam suam, quando sui secreti eum fecit esse participem, et voluntatis suae agnitorem. De quo scriptum est: « Ingresso autem illo tabernaculum foederis, descendebat columna nubis, et stabat ad ostium, loquebaturque cum Moyse, cernentibus universis quod columna nubis staret ad ostium tabernaculi, stabantque ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
t excelsum fec̃ aaronfrẽm eiꝰ: ⁊ similem s̃ de
tͥbu leui. Statuit ei destam̃tum et̾nũ. ⁊ dedit
ill sac̾dotium gentis: ibeatificauit illum ingła.
⁊ cireunemxit illũ tona tꝰaicie. Induit illũ stola
głȩ. ⁊ coronauit ulũ in uasis uͥtutis. In incessu
suo circum pedues ⁊ femoralia⁊ humerale posu¬
it eiꝰ. ⁊ cinxit illum tyntinnabulis aureis plurimiͦ
ĩgyro:. Dare somitũ in incessusuo. auditum facere so¬
nitum ĩ templo:. ĩ memoriã filiis gentis fue. Stolam
scãm auro ⁊ Iacicto ⁊ purpura opꝰ textile turi sapi

Expanded text:
lsum fecit Aaron fratrem ejus, et similem sibi de tribu Levi. Statuit ei testamentum aeternum, et dedit illi sacerdotium gentis, et beatificavit illum in gloria, et circumcinxit illum zona justitiae. Induit illum stola gloriae, et coronavit illum in vasis virtutis in incessu suo, circumpedes et femoralia et humerale posuit ei, et cinxit illum tintinnabulis aureis plurimis in gyro, dare sonitum in incessu suo, auditum facere sonitum in templo in memoriam filiis gentis suae. Stolam sanctam auro et hyacintho et purpura, opus textile
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtunica linea q̃ ⁊ hic circum pediles nominat᷑.
eo qͦd ad tales ꝑtingebat. ꝯsũmatio castitatis in¬
sinuiat᷑. in balteo ꝯtinentia. ĩ cydari que caput
tegebat. õiumsensuum custodia. infemoralib uͦ
castimonia corꝑis contͣubidinẽ: corona autem
suꝑ mitram. in qͥ exp̃ssum erat signũ castitatis.
hoc ẽ nom̃ oĩpotentiᷤ di honorificentiã sig̃cat
diuine maiestatis: qm ĩ arce statꝰ nr̃i.⁊ suꝑ oĩa

Expanded text:
in tunica linea, quae et hic circumpedes nominatur, eo quod ad talos pertingebat, consummatio castitatis insinuatur; in balteo continentia; in cidari, quae caput tegebat, omnium sensuum custodia; in femoralibus vero castimonia corporis contra libidinem. Corona autem super mitram, in qua expressum erat signum castitatis, hoc est, nomen omnipotentis Dei, honorificentiam significat divinae majestatis, quam in arce st
Abbreviated transcription (Latin):
tur autem dñs ad moysen facie ad faciem: sic̃ loqͥ
solet hõ ad amicum suũ. In fide ⁊ lenitate ipsius
scĩnfec̃ illum: ⁊ elegit ipsum de oĩcarne. Certũ
qͦr ẽ qͦd fides ⁊ lenitas ipsiꝰ scm eum eẽ fecit: ⁊ do ac¬
ceptabilem reddidit: qͥ de oĩ popło diuina prou¬
dentia electꝰ ẽ ut p̃ẽet uniũsi. Quidñs in monte sy¬
nai legem dedit. ⁊ p̃cepta uite ꝯstituit cũ eo loq̃ns
ĩnube audientibꝰ filiis ierł. ut ĩhis erudiret po¬
pulum suum. ⁊ disciplinabilit̃ uiuere docet. Q
licet diũsas fig̃as hãt ĩ singłis locis: tñ in hoc qͥd
popłm di edux̃ de egypto ꝑ aq̃s maris rub̾. ⁊ ĩ de¬
serto educauit. columna nub p̃cunte ⁊ uiam de¬
monstrante. typum tenet legis. q̃ ꝑ xͥ ducatum
credentes de egypto sp̃itali. ⁊ de potestate uer
pharaonis ꝑ aqͣsbaptismatis lib̾auit. ut ĩ heremo
istiꝰmund dicunis p̃ceptis instructi ⁊ educati ꝑ¬
ueniant ad tr̃am repmissionis. ad celestẽ uidł pa

Expanded text:
facie ad faciem, sicut loqui solet homo ad amicum suum: in fide et lenitate ipsius sanctum fecit illum, et elegit ipsum de omni carne . » Certum quoque est quod fides et lenitas ipsius sanctum eum esse fecit et Deo acceptabilem reddidit, qui de omni populo divina providentia electus est, ut praeesset universis: cui Dominus in monte Sinai legem dedit et praecepta vitae constituit, cum eo loquens in nube audientibus filiis Israel, ut in his erudiret populum suum et disciplinabiliter vivere doceret; qui licet diversas figuras habeat in singulis locis, tamen in hoc, quod populum Dei eduxit de Aegypto per aquas maris Rubri, et in deserto educavit columna nubis praeeunte et viam demonstrante, typum tenet legis, quae per Christi ducatum credentes de Aegypto spiritali, et de potestate veri Pharaonis per aquas baptismatis liberavit, ut in eremo istius mundi divinis praeceptis instructi et educati perveniant ad terram repromissionis