comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rissime confessionis firinttas appare¬
ret: hec eadem trina iteratione confir¬
mat. Hoc ẽ enĩ peccauimus quod in¬
iuste egimuis. hoc est inuiste egimꝰ qđ̃
iniquitatẽ fecimus. Tanto enĩ unꝰqͥsq
celerius absoluit᷑. quanto a semetipso
uiuacitate dãpnat᷑. Quȩ figura dicit
schesisonomaton. id est multitudo no¬
minũ coniunctorum diuersis uerb̃
unãrem significantiũ est ⁊ alia nobis
i hoc loco tradita expositio. quia cũ
maiorib suis peccat. qui delicta simi¬
lia non declinat. s eadem facit que pͥ¬
ores suos fecisse cognoscit. Ita tanien
ut a posteris reatus originalis peccati
nisi ꝑ grãm dni non possit excludi.

Expanded text:
rissimae confessionis firmitas apparerissimae confessionis firmitas appareret, haec eadem trina iteratione confirmat. Hoc est enim Peccavimus quod injuste egimus; hoc est injuste egimus, quod iniquitatem fecimus. Tanto enim unusquisque celerius absolvitur, quanto a semetipso vivaciter damnatur. Quae figura dicitur schesis onomaton, id est multitudo nominum conjunctorum diversis verbis unam rem significantium. Est et alia nobis in hoc loco tradita expositio: quia cum majoribus suis peccat, qui delicta similia non 361 declinat, sed eadem facit quae priores suos fecisse cognoscit; ita tamen ut a posteris reatus originalis peccati, nisi per gratiam Domini non possit excludi.
Abbreviated transcription (Latin):
iuste egimus. iniquitatem fecimꝰ. Uenit
ad scdam narrationẽ. ubi predictus popłs
humili satisfactione ꝓsterntiur. ut illa
in pͥncipio psalmi declarata uideatur
esse confessio. Dicit enim peccasse cͤũ pa
stiticti. Nam cum fuerit cempul longe
diuisum qũ in egipto patres eorũ mi¬
racula facta carnaliter acceꝑunt. cum
nulla dño satisfactione responderent.
i etas ista multum posterior est quam
presenti psalmi series cantaret᷑. dubiũ
non est illa eos peccata gemere. quȩ ex
parentũ suorũ ꝓbabant᷑ neqͥcia susti¬
nere. Hoc heresis pelagiana non accipti
dum putat originale peccatũ ad ꝓlem
ade nullatenus ꝑuenire potuisse. Cũ
maiorib enim suis peccaut. qui se per
gram dnĩ ab eorum delieto non separant.
Quod pater augustinus diligentissima
librorum disputatione conuicit. Nune
autẽ qñ dño aspirante mens compun¬
ctaresipuit merito a se peccata paren¬
tum uolebat abstergi. qui ab ipsorũ
ceꝑat obligationib segregari. Et ut pu¬

Expanded text:
s, iniquitatem fecimus. Venit ad secundam narrationem, ubi praedictus populus humili satisfactione prosternitur; ut illa in principio psalmi declarata videatur esse confessio. Dicit enim, peccasse se cum stituti. Nam cum fuerit tempus longe divisum, quando in Aegypto patres eorum miracula facta carnaliter acceperunt, cum nulla Domino satisfactione responderent; et aetas ista multum posterior esset, quam praesentis psalmi series cantaretur, dubium non est illa eos peccata gemere, quae ex parentum suorum probabantur nequitia sustinere. Hoc haeresis Pelagiana non accipit, dum putat originale peccatum ad prolem Adae nullatenus pervenire potuisse. Cum majoribus enim suis peccant, qui se per gratiam Domini ab eorum delicto non separant. Quod Pater Augustinus diligentissima librorum disputatione convicit . Nunc autem quando Domino aspirante mens compuncta resipuit, merito a se peccata parentum volebat abstergi, qui ab ipsorum coeperat obligationibus segregari. Et ut pu
Abbreviated transcription (Latin):
dne uniuersa st̃ posita:⁊ ñ est qͥ possit
resistere uoluntati tue. Nam cum dicit
omnia. ostendit qm̃ uniuersa dei nutu
uiuunt. quo ⁊ auc tore creata sunt. Nã
⁊draco spiritalis cuiꝰ esca hominũ decep¬
tio est. nisi d nõ ꝑmutente nͣ preualet qͥcꝙͣ
sua potestate ꝑficere. Os̃ enĩ quẽ ꝓ malis
sius abicit: fit diaboli pabulũ. Quappt̃
si mescã inimici nolumus dari. non
debemus esse t̾reni. qr sic inpͥncipio ma¬
ledictus est. ut cerrã comedat. Sic̃ scͥptũ
est. Suꝑ pectus cuũ ⁊uentrẽ gradieris.
⁊ terrani comedes om̃ib dieb uite tuȩ
Quod si miscłia diũ celestes efficimur.
ab esca diaboli omimodis reddim̃ aliem.
Addidit qͦ: intẽpore oportuno. ut ñ solũ
dis creaturis suis escã tribuat. uerum
etiam illã sub oportunitate tẽporis lar¬
giatur. Holebat eni iob tẽptare diabolꝰ
s hoc non potuit efficere. nisi cũ potestas
dnica ꝑmisisset. Nam ulle sc̃issimus
cognoscebat diĩ se ꝑmissione tẽptari.¬

Expanded text:
possit resistere voluntati tua . Nam cum dicit, Omnia, ostendit quoniam universa Dei nutu vivunt, quo et auctore creata sunt. Nam et draco spiritualis, cujus esca hominum deceptio est, nisi Domino permittente non praevalet quidquam sua potestate perficere. Deus enim quem pro malis suis abjicit, fit diaboli pabulum. Quapropter si in escam inimici nolumus dari, non debemus esse terreni: quia sic in principio maledictus est, ut terram comedat, sicut scriptum est: Super pectus tuum et ventrem gradieris, et terram comedes omnibus diebus vitae tuae . Quod si misericordia Domini coelestes efficimur, ab esca diaboli omnimodis reddimur alieni. Addidit quoque, in tempore opportuno, ut non solum Dominus creaturis suis escam tribuat, verum etiam illam sub opportunitate temporis largiatur. Volebat enim Job tentare diabolus, sed hoc non potuit efficere, nisi id potestas Dominica permisisset. Nam et ille sanctissimus cognoscebat se Domini permissione tentari
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ esse creatorẽ. Dicit enĩ emite spm̃
tuum ⁊ creabunt᷑. Audi ⁊ alibi uͥ creator
sp̃s sc̃s edicitur: Ait enim iob. Sp̃s diui¬
nus qui fecit me. Nam cũ diuinũ appel¬
magister bonus ne erremus elati. optãs
esse qdnumꝙͣ potest aliqñ deficere. Or̃¬

Expanded text:
 esse Creatorem; dicit enim: Emitte spiritum tuum et creabuntur. Audi et alibi, ubi Creator Spiritus sanctus edicitur; ait enim Job: Spiritus divinus qui fecit me ; nam cum divinum appelmagister bonus, ne erremus elati: optans esse quod nunquam potest aliquando deficere.
Abbreviated transcription (Latin):
agnouit. cum discipłis suis diceret. ue¬
nt hora. ⁊ filius hominis tradet᷑ in
manus peccatorum. Merito gͦ post
illa genera xp̃ianorum quȩ suꝑius ꝑ
diuersas significantias uidentur ex¬
pressa. ad crementũ rerũd̃ eccła de ip¬
so dnõ constat esse subuinctum. ꝑ o¬

Expanded text:
it, cum suis discipulis diceret: Venit hora, et Filius hominis tradetur in manus peccatorum . Merito ergo post illa genera Christianorum, quae superius per diversas significantias videntur expressa, ad crementum rerum de Ecclesia et de ipso Domino constat esse subjunctum.
Abbreviated transcription (Latin):
de tali legitur. Ego dixi in mea habũ¬
dantia. non mouebor in ȩternũ. Abhis
gͦ talib dum auerterit dñs faciẽ suã.
nudati magno presidio sine dubita¬
tione turbant᷑. ⁊ mor ut ille sp̃c suꝑbiȩ
quẽ de rerum ubertate conceꝑant. ab
qui in suis p̃sumptionib errauerant.
Cetant gͦ isti remedia sua. uulnera ꝓpͥa
detegant ut curentur: i dicant. Ex audi
cuam medicinam. Sublato enĩ sp̃u ne¬
quiciȩ quo infłamabant᷑ errantes. neces¬
se est ut ad puluerem suum redeant. id
est ad humileni confessionẽ. in qua in¬
digentiam fuȩ fragilitatis agnoscunt.
⁊ feliciores esse incipiunt: cum a sua p̃¬
sumptione discedunt. Inspicienda est
autẽ hoc loco aministratio dnĩ. qua mũ¬
duis regitur. quali breuitate uel qua ꝓpͥ¬
etate descͥpta sit. Nam cũ nos respicit. om
nia ꝓfutura succedunt. cum se auerte¬
rit: humana indigentia salutari pͣsidio

Expanded text:
de tali legitur: Ego dixi in mea abunde tali legitur: Ego dixi in mea abundantia: Non movebor in aeternum . Ab his ergo talibus dum averterit Dominus faciem suam, nudati magno praesidio sine dubitatione turbantur; et mox ut ille spiritus superbiae, quem de rerum ubertate conceperant, ablqui in suis praesumptionibus erraverunt. Petant ergo isti remedia, sua vulnera propria detegant, ut curentur, et dicant: Exaudi mcuam medicinam. Sublato enim spiritu nequitiae, quo inflammabantur errantes, necesse est ut ad pulverem suum redeant, id est ad humilem confessionem, in qua indigentiam suae fragilitatis agnoscunt; et feliciores esse incipiunt, cum a sua praesumptione discedunt. Inspicienda est autem hoc loco administratio Domini, qua mundus regitur, quali brevitate, vel qua proprietate discripta snia profutura succedunt; et cum se averterit, humana indigentia salutari praesidio
Abbreviated transcription (Latin):
Dante te illis colligent: aꝑiente te manũ
tuam unuersa replebunt᷑ ubertate.
Aahuc in exponenda suꝑiore scutentia
ꝑscuerat ut cum diabolica iniqͥtate uexa¬
mur. non illum credamꝰ hoc ex sua po¬
testate presumere. s potius ad illum re¬
curramus. sine cuius ꝑmissu nec facere
qͥcquã potest. ⁊ celerius uictus abscedit.
Dicit eiiĩ. dante te illis colligent. utt intel¬
ligas quia nisi datum fuerit. illi qͥcꝙͣ
colligere non ualebunt. Sequit᷑ etiam
quod ⁊ ad ꝓsꝑa possis aptare. Aꝑien¬
te ce manũ cuam unuersa replebun¬
tur ubertate. Constat enĩ ibi esse re¬
rum omniũ causas unde ubertas con-¬
cedit᷑. ⁊ copiosa sine fine prestat᷑. Ma-¬
nus autẽ significat potestatem. ꝑ quã
tentur. De illis mͦ dicit qui concessa
dei munera minime ꝓfitentes. quod
poterant suis uirib applicabant. Contͣ
quos apłs dicit. Quid enĩ habes qđ ñ
accepisti : Si autẽ accepisti:qͥd gloriaris
quasi non acceꝑis: Et in alio psalmo

Expanded text:
ligent; aperiente te manum tuam, universa replebuntur ubertate. Adhuc in exponenda superiore sententia perseverat; ut cum diabolica iniquitate vexamur, non illum credamus hoc ex sua potestate praesumere, sed potius ad illum recurramus sine cujus permissu nec facere quidquam potest, et celerius victus abscedit. Dicit enim: Dante te illis colligent, ut intelligas quia nisi datum fuerit illis, quidquam colligere non valebunt. Sequitur etiam quod et ad prospera possis aptare, aperiente te manum tuam, universa replebuntur ubertate. Constat enim ibi esse rerum omnium causas, unde ubertas conceditur, et copia sine fine praestatur. Manus autem significat potestatem, per quam tentur. De illis modo dicit qui concessa Dei munera minime profitentes, quod poterant suis viribus applicabant. Contra quos Apostolus dicit: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Et in alio psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
neseos euidentius non habetͣ. Nam
⁊ uerba ipsa sunt discutienda sunt¬
subtilius. Sp̃s generale nomen ẽ in¬
corporalis potentisq substantię. uisi¬
biliter siue inuisibiliter oꝑans qđ
ei diuinitus inspirat᷑. Angłorum enĩ
nomien non significat naturã. s obe¬
dientiam. Angls enĩ greca lingua
dicit᷑. qui latine nuntius interpre¬
tatur. Nam qũ mutunt᷑ angłi fiunt.
cum tamĩ natura sp̃s esse noscantur.
Addidit suos. ut illos ostenderet. qui
recta mente dnĩ uoluntatib obsecũ¬
dant. O rdo eiũ uerborũ talis est.
Qui sp̃s suos facit angłos. Sequit᷑:⁊ mi
nistros suos ignem urentẽ. Minister
dei est omnis qui diuinas exequitur
uoluntates: ⁊ caritatis feruore semꝑ
accensus est. Talis enĩ uir cęlestis ig¬
nis efficit᷑. qnͣ uerbo predicationis
peccantiũ nequicias urere ⁊ consume¬
re posse monstrat᷑. Sic enim ipse dñs
dicit. Ignem ueni mittere in terram.

Expanded text:
neseos evidentius non habetur. Nam neseos evidentius non habetur. Nam et verba ipsa sunt discutienda subtilius. Spiritus generale nomen est incorporalis potentisque substantiae, visibiliter sive invisibiliter operans, quod ei divinitus inspiratur. Angelorum enim nomen non significat naturam, sed obedientiam. Angelus enim Graeca Lingua dicitur, qui Latine nuntius interpretatur: nam quando mittuntur angeli fiunt, cum tamen natura spiritus esse noscantur. Addidit, suos, ut illos ostenderet qui recta mente Domini voluntatibus obsecundant. Ordo enim verborum talis est: Qui spiritus suos facit angelos. Sequitur, et ministros suos ignem urentem. Minister Dei est omnis qui divinas exsequitur voluntates, et charitatis fervore semper accensus est. Talis enim vir coelestis ignis efficitur, quando verbo praedicationis peccantium nequitias urere et consumere posse monstratur. Sic enim ipse Dominus dicit: Ignem veni mittere in terram ,
Abbreviated transcription (Latin):
S i illud aptissime ꝓbamur accipere.
ut nubem ponamus uerbi dnĩ predi
ascendit. cum mentẽ peceatorũ a mũ¬
di istius prauitate mundauerit. Ad¬
didit.qui ambulat suꝑ pennas uen¬
torum.Uenti in isto aeris flactu qua¬
si quib:dam pennis uolitare noscun¬
tur. S dñs ambulat suꝑ pennas uen¬
torum. dum uoluntates suas multo
udocius oꝑatur. quam potest ercur
sus esse uentorum. Siue magis uentos
iustorũ animas debemus acciꝑe. qr
utroq testamento ꝑdocti. uelut duab
alis ad suꝑna gaudia transferuntur.
Fupra quos dñs ambulare recte dr
tendit. Et nota quod in hoc uersu
⁊ aliis qui sequunt᷑: dnm̃ mauult os¬
tendere ꝑ id qd̾ elegit Hec scđa spe-¬
cies definitionis dr apud grecos en¬
nomatice. latine autẽ notio nuncupa¬
tur. Nam cũ dñs ꝑ naturã suam ne¬
queat diffiuiri. ꝑ illud tamen pul¬
chre cognoscitur. quod singłariter o
dandum est animo. quia hic specia¬

Expanded text:
Sed et illud aptissime probamur accipere, Sed et illud aptissime probamur accipere, ut nubem ponamus verbi Domini praeascendit, cum mentem peccatorum a mundi istius pravitate mundaverit. Addidit, qui ambulat super pennas ventorum. Venti in isto aeris fluctu quasi quibusdam pennis volare noscuntur; sed Dominus ambulat super pennas eorum, dum voluntates suas multo velocius operatur, quam potest esse excursus ventorum. Sive magis ventos, justorum animas debemus accipere: quia utroque Testamento perdocti, velut duabus alis ad superna gaudia transferuntur. Supra quos Dominus ambulare recte dicperationis ostendit. Et nota quod in hoc versu, et aliis qui sequuntur, Dominum mavult ostendere per id quod egit. Haec secunda species definitionis dicitur apud Graecos ennoematice, Latine autem notio nuncupatur. Nam cum Dominus per naturam suam nequeat definiri, per illud tamen pulchre cognoscitur, quod singulariter ondandum est animo, quia hic specia
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑioia eius. qͥ ponit nubem ascensũ
suum. qui ambulat suꝑ penuas uen¬
torum. Quamius ordinẽ conditionis
exponere sentiat᷑ quia ⁊ suꝑ celos aq̃
sunt posite sicut un genesi legitur.
⁊ ipse alibi dicit ⁊ aquȩ que suꝑ cȩlos
sunt laudent nomen dni. Tamen ⁊
sacri baptismatis nobis reseratur in¬
dicium. ut celum sicut frequenter
dictum est omnem iustũ debeamus
acciꝑe. cuius suꝑiora idest emenda¬
tio fidelis animȩ aquis salutaribus
irrigatur. Ita eium hȩc omnia ab illo
auctore disposita sunt. ut ⁊ actus eccłas.¬
ticos dicta cęlestia indicare uideãtur.
⁊ iterum conditiones rerum ueracissi¬
ma narratione destent᷑. Sequit᷑. qͥ po¬
nit nubem ascensum suum. Hoc qui¬
dem ⁊ ad litterã congruenter accipit᷑.
qñ dñs post resurrectionẽ suã uidentib
apłis ascendit in celum. Sic enĩ in
actib apłorum legitur. Hȩc cũ dixis¬
set. nubeᷤ suscepit eum ab ocłis eorum.

Expanded text:
superiora ejus, qui ponit nubem ascensum superiora ejus, qui ponit nubem ascensum suum, qui ambulat super pennas ventorum. Quamvis ordinem conditionis exponere sentiatur, quia et super coelos aquae sunt positae, sicut et in Genesi legitur, et ipse alibi dicit: Et aquae quae super coelos sunt laudent nomen Domini : tamen et sacri baptismatis nobis reseratur indicium; ut coelum sicut frequenter dictum est omnem justum debeamus accipere, cujus superiora, id est emendatio fidelis animae aquis salutaribus irrigatur. Ita enim haec omnia ab illo auctore deposita sunt, ut et actus ecclesiasticos dicta coelestia indicare videantur, et iterum conditiones rerum veracissima narratione testentur. Sequitur, qui ponit nubem ascensum suum. Hoc quidem et ad litteram congruenter accipitur, quando Dominus post resurrectionem videntibus apostolis ascendit in coelum; sic enim in Actibus apostolorum legitur: Haec cum dixisset, nubes suscepit eum ab oculis eorum .
Abbreviated transcription (Latin):
est. quȩ est ista quȩ ascendit dealba¬
ta: Dealbata enĩ intelligit᷑ illuminata
quȩ recte uelut uestis aduertitur do¬
mini saluatoris uon habens maculã
neq rugam. Ipsa est enim candida
dealbata. de cuius membris dic̃ apl̃s.
Fuistis eiũ aliqnͣ cenebrȩ: nunc autẽ
lux in dño. Hanc etiã tunica illa sig¬
nificauit. quȩ non potuit diuidi tẽ¬
pore passionis. Hȩc est de qua dicttͣ.
Amietus lume sicut uestim̃tũ. Scqͥt᷑.
extendens celum sic̃ pellem. Benedr
⁊ publicanos eũ constat admitt̃e. Nã
cum sint ꝑ uisticiã cęli iustorii. facti
sunt ⁊ gr̃e largitate peccantiũ. Nec
frustra comparata ẽ cęlo pellis. quia
sicut omnia mẽbra nr̃a pellis cegit:
ita ⁊ creaturaᷤ sęlorum ambitus cir¬
cumactus includit. Senserunt aliqͥ
celum ⁊ de iusto dictũ. quẽ sic ꝑ grãm
ꝓbatur extendere. quẽadinodũ potest
tensa pellis excrescere. Qui tegit in aqͥs

Expanded text:
est: Quae est ista quae ascendit dealbaest: Quae est ista quae ascendit dealbata ? Dealbata enim intelligitur illuminata, quae recte velut vestis advertitur Domini Salvatoris, non habens maculam neque rugam. Ipsa est enim candida dealbata, de cujus membris dicit Apostolus: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Hanc etiam tunica illa significavit, quae non potuit dividi tempore passionis. Haec est de qua dicitur, Amictus lumine sicut vestimento. Sequitur, extendens coelum sicut pellem. Bene diet publicanos eum constat admittere. Nam cum sint per justitiam coeli justorum, facti sunt et gratiae largitate peccantium. Nec frustra comparata est coelo pellis; quia sicut omnia membra nostra pellis tegit, ita et creaturas coelorum ambitus circumactus includit. Senserunt aliqui coelum et de justo dictum, quem sic per gratiam probatur extendere, quemadmodum potest tensa pellis excrescere.
Abbreviated transcription (Latin):
niaguificatus sit uehem̃ter conse¬
quenter exponitur. Confessionẽ.⁊
decorem induisti. Induere est. aliqͥd
quod non habebat assumere. Et qñ
ds decorem non habuit. qui creatu¬
ris suis omnia speciosa semꝑ indul¬
get: s hic incarnatio dnĩ xp̃i eui¬
denter exponitur. quan sumpsit
ex tempore. ꝑ quã confessionẽ mor¬
talium largitor suȩ pietatis inuenir.
Recesserant einm homines a cultu ue¬
re diuinitatis. cum simulacrorũ stu¬
diis ⁊ uanis religionib seruiebant.
s eo ueniente qui tam̃ absens nũꝙͣ
extitit diuinitate:⁊ confessio ⁊ decus
suꝑnę maiestatis innotuit. eisq
reb indutũ dicit dũm. quib ecclam
catholicã constat ornatã. A mictus
celum sicut pellem. Uersus isti ui¬
ginti duo usq ad diuisionẽ futam
ꝑfigurã parabole pulcherrimis allu¬
sionib explicant᷑. quȩ sit qnͣ res sibi
genere dissimiles comparant᷑. Lum̃
enĩ eccłam significat. de qua scͥptũ

Expanded text:
magnificatus sit vehementer, consemagnificatus sit vehementer, consequenter exponitur, Confessionem et decorem induisti. Induere est aliquem quod non habebat assumere. Et quando Deus decorem non habuit, qui creaturis suis omnia speciosa semper indulget? Sed hic incarnatio Domini Christi evidenter exponitur, quam sumpsit ex tempore, per quam confessionem mortalium largitor suae pietatis invenit. Recesserant enim homines a cultu verae Divinitatis, cum simulacrorum studiis et vanis religionibus serviebant. Sed eo veniente, qui tamen absens nunquam exstitit Divinitate, et confessio et decus supernae Majestatis innotuit, eisque rebus indutum dicit Dominum, quibus Ecclesiam catholicam constat esse ornatam. Vers. 2. coelum sicut pellem. Versus isti viginti duo usque ad divisionem futuram per figuram parabole pulcherrimis allusionibus explicantur; quae fit quando res sibi genere dissimiles comparantur. Lumen enim Ecclesiam significat, de qua scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
bere cum diabolo comꝓbet portionẽ
ne in eo quiequã preuaricatoi ille re¬
quireret. quẽ alienũ esse cognosceret.
Sequit᷑. magnificatus es uebem̃ter. O¬
portet nos uim istorũ nominũ dili¬
genter inquirere. Nam qũ ille mag¬
nus non est ut hominũ laudib ma¬
gnificet᷑: aut quid illi potest addi qͥ
est mirabilis ⁊ incomprehensibilis ple¬
nitudo uirtutũ: s magnificat᷑ dñs a¬
pud homines. qñ eis magnus atq excel¬
sus esse claruerit. ut ipsum sentiant
creatorẽ. ipsum bonorum omniũ lar¬
gitorẽ. ipsũ redemptorẽ. ad postremũ
ipsum ⁊ iudicem. Ex qua parte ꝓue¬
deuotione mirabilis. Sic etiam dẽ
scĩficari. sic glorificari. sic benedici:⁊
bis similia. Adiecit. uehementer. Re¬
uera. qnͣ conuersorũ ore laudat᷑:⁊ in
scõrum cetum ueniunt qui se pridẽ
nefandis scelerib polluerunt. Uehe¬
menter enĩ aptissime dictum ẽ. quod
toto gerit᷑ cordis aduisu. S unde

Expanded text:
bere cum diabolo comprobet portionem: bere cum diabolo comprobet portionem: ne in eo quidquam praevaricator ille requireret, quem alienum esse cognosceret. Sequitur, magnificatus es vehementer. Oportet nos vim istorum nominum diligenter inquirere; nam quando ille magnus non est, ut hominum laudibus magnificetur? Aut quid illi potest addi, qui est mirabilis et incomprehensibilis plenitudo virtutum? Sed magnificatur Dominus apud homines, quando eis magnus atque excelsus esse claruerit; ut ipsum sentiant creatorem, ipsum bonorum omnium largitorem, ipsum redemptorem, ad postremum ipsum et judicem. Ex qua parte provedevotione mirabilis. Sic etiam dicitur sanctificari, sic glorificari, sic benedici, et his similia. Adjecit, vehementer. Revera, quando conversorum ore laudatur, et in sanctorum coetum veniunt, qui se pridem nefandis sceleribus polluerunt. Vehementer enim aptissime dictum est, quod toto geritur cordis adnisu. Sed unde
Abbreviated transcription (Latin):
quedã nobis cognoscit᷑ indicare dog¬
matica. ut cognos camus omnia sibi
uera tamꝙͣ ab uno auctore condita
posse cougruere. qnͣ aliquas simili.¬
tu dines suas inuicẽ ꝓbant᷑ aꝑire. Se¬
cundo oꝑas diĩ diuersis figuris tec
tas enumerat. Tercio ꝓfitetur in illo
eterno scło preconia dni iugiter se
esse dieturum: quȩ etiam in hac uitȩ
suȩ breuitate cantauerat.
deus meus magnificatus es ue¬
hementer. Confessionen ⁊ de¬
corem indiusti. Inuitat. ꝓpħa semet¬
ipsum ad benedicendũ dnñi. Et qm̃
nouerat in catholica fide unitatis grã
plurimum preualere. sibi cantũ loqͥt᷑
qd omnes debeat admonere. B enedic̃e
autẽ est dm̃ enis magnalia confiteri.
ut cum de illo dr aliquid magnum
unusquisq ueritati prestec officium.
Hec gͥ sententia ad totum respicit tex¬
tum. ubi huiꝰ psalmi plixitas termi¬
denter suum asserit dm̃. ut cũ se ip¬
siuis seruum esse ꝓfiret᷑. nullam se ha¬

Expanded text:
quaedam nobis cognoscitur indicare dogmata  ms. G., dogquaedam nobis cognoscitur indicare dogmata  ms. G., dogmatica, ut agnoscamus omnia sibi revera tanquam ab uno Auctore condita posse congruere, quando aliquas similitudines suas invicem probantur aperire; secundo opera Domini diverstas enumerat. Tertio profitetur in illo aeterno saeculo praeconia Domini jugiter se esse dicturum, quae etiam in hac vitae suae brevitate cantaverat.Deus meus, magnificatus es vehementer. Confessionem et decorem induisti. Invitat propheta semetipsum ad benedicendum Dominum; et quoniam noverat in catholica fide unitatis gratiam plurimum praevalere, sibi tantum loquitur, quod omnes debeat admonere. Benedicere autem Deum, est ejus magnalia confiteri, ut cum de illo dicitur aliquid magnum, unusquisque veritati praestet officium. Haec igitur sententia ad totum respicit textum, ubi psalmi hujus prolixitas termidenter suum asserit Deum, ut cum se ipsius servum esse profitetur, nullam se ha
Abbreviated transcription (Latin):
psalmũ illos actus significare
moitalium. qui ad rerũ diuinarũ
incellectum pro sua ꝓbitate respici¬
unt. Ad cuius similitudinẽ ⁊ or¬
habens trmpanum. ubi melos dul¬
cissimũ canoro souitu temꝑat᷑. O a¬
uid autẽ tantũ ꝑsona loquentis ad¬
hibetur. Ceterum omnia constat de
dnõ saluatore narranda. qui in pͥn¬
cipio fecit cęlum ⁊ terram. Est enim
psalmus iste tanta dispositione ꝑfec¬
tus. ut aliqua hic dicta intelligas. qͣ
in libro geneseos tacita fuisse cogno¬
scas. Quaꝓpter que sunt apta exponi¬
mus ad litteram: quȩ uero fidei nr̃ȩ
possunt uidicare noticiam. spiritali
intellectu sicut a maiorib accepimꝰ
explanamus. Unde solliciti esse de¬
bemus paratiq ad audiendum. qr
ipse quoq uir eloquentissimus pat̾
augustinus hunc psalmũ ⁊ sedule
dicit ꝑquirendum. ⁊ de codem labo
oues rerum diuina significare
iii. steria. primomͦ ꝑ fabricã cęli ⁊ trȩ

Expanded text:
psalmum illos actus significare psalmum illos actus significare mortalium qui ad rerum divinarum intellectum pro sua probitate respiciunt. Ad cujus similitudinem et orhabens tympanum, ubi melos dulcissimum canoro sonitu temperatur. David autem tantum persona loquentis adhibetur. Caeterum omnia constat de Domino Salvatore narranda, qui in principio fecit coelum et terram. Est enim psalmus iste tanta dispositione perfectus, ut aliqua hic dicta intelligas, quae in libro Geneseos tacita fuisse cognoscas. Quapropter quae sunt apta exponemus ad litteram; quae vero fidei nostrae possunt indicare notitiam, spirituali intellectu sicut a majoribus accepimus explanabimus. Unde solliciti esse debemus, paratique ad audiendum: quia ipse quoque vir eloquentissimus Pater Augustinus hunc psalmum et sedule dicit perquirendum, et de eodem laborones rerum divina significare mysteria, primo modo per fabricam coeli et terrae
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣta largitate concedat᷑ agnoui¬
mus. festinemꝰ ad mandata cõ¬
plenda. ut ꝑuenire meream᷑ adp̃mia.
Habemus dnm ꝑ naturam pium. ⁊ ꝑ
miscđiarum dona largissimũ. Quis
dubitet ab illo postulare. qui si non
petatur offenditur. S enedicamus gͦ
omnes in cõmune dnm̃: oꝑa eius
hĩnnica exultatione celebremꝰ. Quale
enĩ sacrilegium est. ut cũ omĩs crea¬
tura uibeatur benedicere dñm. si ho¬
mo desinat laudare dnm. qui ad i¬
maginẽ ⁊ similitudinẽ ipsiuis nosci¬
cur esse ꝓcreatus:audiuimus benedi¬
ctio diĩ quib uirtutib applicetur.
Castis utiq humillimis. caritate ple¬
nis: ⁊ qui dnĩ reliqua mandata ꝑfi¬
ciunt. Arcetur gͦ hinc omne quod
prauum est. excluditur uniuersa
malicia mundi. emundant᷑. illecebre
diabolꝰ foras mitit᷑ cũseqͣtib suis: Qua¬
ꝓpter audito tanto munere. cõpleti
tanta spe. scĩs oꝑib benedicamꝰ dnm̃.
Religiosis factis cantemus auetori. ñ
nos electio iudicis repudiab itsi quȩ

Expanded text:
nta largitate concedatur agnovimus. Festinemus ad mandata complenda, ut pervenire mereamur ad praemia. Habemus Dominum et per naturam pium, et per misericordiarum dona largissimum. Quis dubitet ab illo postulare, qui, si non petatur, offenditur? Benedicamus ergo omnes in commune Dominum, opera ejus hymnidica exsultatione celebremus. Quale enim sacrilegium est, ut cum omnis creatura jubeatur benedicere Dominum, si homo desinat laudare Dominum, qui ad imaginem et similitudinem ipsius noscitur esse procreatus? Audivimus, benedictio Domini quibus virtutibus applicetur, castis utique, humillimis, charitate plenis, et qui Domini reliqua mandata perficiunt. Arceatur ergo hinc omne quod pravum est; excludatur universa malitia mundi; emendentur illecebrae; diabolus foras mittatur cum sequacibus suis. Quapropter audito tanto munere, completi tanta spe, sanctis operibus benedicamus Dominum, religiosis factis cantemus Auctori. Non nos electio Judicis repudiabit, si quae
Abbreviated transcription (Latin):
a mentis ⁊ callosa fatuitate durati stͣ.
nec saciari cito pocłis uitalib adqui¬
escunt. Nam quod dr expectabunt:
illud significat qđ frequent᷑ dictum
est. quio in finem seli heliam ⁊ enoch
uenientib creditura ẽ multitudo ui¬
deorum. Miseri qui tam dui sitiunt.
qui saciari minime concupiscunt:
his uita penalis est qui tanta expecta
quȩ suꝑius dixit. qui emitait fontes
in conuallib. cęli uolueres habitabt᷑.
hec siquidem ⁊ conualles ⁊aquas ir.¬
aues uoluisset aduerti. uolucres suf¬
fecerat dici. S potius animas scas
pontificum cȩlesti se conuersatione
tractantes mauult intelligi. qui su-¬
pra popłos dnĩ predicationib scĩs in¬
habitant. Addidit. de medio petra¬
rum dabunt uocem suam. Ipsȩ uo¬
lueres que dictȩ sunt celestes. non
de terra uon de arborib s de medio
predicare nosciit᷑. Omnes enĩ fide¬
quia ipse qͦ petͣ dr. xp̃c: sic it ipse dñs petro

Expanded text:
a mentis et callosa fatuitate durati sunt, a mentis et callosa fatuitate durati sunt, nec satiari cito poculis vitalibus adquiescunt: nam quod dicit, exspectabunt, illud significat, quod frequenter dictum est: quia in finem saeculi Elia et Enoch venientibus, creditura est multitudo Judaeorum. Miseri qui tandiu sitiunt, qui satiari minime concupiscunt. His vita poenalis est, qui tanta exspectaquae superius dixit: Qui emittit fontes in convallibus, coeli volucres habitabunt. Haec siquidem et convalles et aquas iraves voluisset adverti, volucres sufficeret dici: sed potius animas sanctas pontificum coelesti se conversatione tractantes mavult intelligi, qui supra populos Domini praedicationibus sanctis inhabitant. Addidit, de medio petrarum dabunt vocem suam. Istae volucres quae dictae sunt coelestes, non de terra, non de arboribus, sed de medpraedicare noscuntur. Omnes enim fidequia ipse quoque
Abbreviated transcription (Latin):
transibunt. quia tales uiros uullo fe¬
cundasse beneficio sentiunt᷑. Nam si
ut quidam dicunt montes hic ius¬
tos predicatores uoluisset incelligi di¬
xisset de ipsis montib aquas fluere.
non eis in medio constitutis transire
potuisse. Potabunt ea omnes bestiȩ
telligere debemus. que de illa idoloꝵ
cultura tamquã de siluis umbrosis
ꝓiectis ferocissimis morib exierunt
ad potandas scilicet aquas qͣs ineugłio
est dñs samaritane pollicitus dicens.
pectabunt onagri in sitĩ suã. Cum
dixerit bestias siluarũ aquis decur¬
rentib esse potandas onagroᷤᷤ tantũ
posuit sitim suam expectare. Scilicet
udeos qui neglererunt fluenta diui¬
ne pietatis haurire. O nager enĩ sil¬
uester est asinus. qui inter reliqua ani¬
malia eor dr habere pinguissimum.
Q uod genus quantum patiens est do¬
mitum. tanco seuissimũ redait᷑ cũ sil¬
uis retinentib efferatur. His obstina¬
ti iudei merito comparant᷑. qui feroci¬

Expanded text:
ertransibunt, quia tales viros nullo feertransibunt, quia tales viros nullo fecundasse beneficio sentiuntur. Nam si ut quidam dicunt montes hic justos praedicatores voluisset intelligi, dixisset de ipsis montibus aquas fluere, non eis in medio constitutis transire potuisse. Vers. 11. Potabunt ea omnes bestiae telligere debemus, quae de illa idolorum cultura tanquam de silvis umbrosis, projectis ferocissimis moribus, exierunt, ad potandas scilicet aquas quas in Evangelio est Dominus Samaritanae pollicitus, dicens: spectabunt onagri in siti sua . Cum superius dixerit bestias silvarum aquis decurrentibus esse potatas, onagros jam nunc ponit sitim suam exspectare: scilicet Judaeos, qui neglexerunt fluenta divinae pietatis haurire. Onager enim sylvester asinus est, qui inter reliqua animalia cor dicitur habere pinguissimum. Quod genus quantum patiens est domitum, tantum saevissimum redditur, cum silvis retinentibus efferatur. His obstinati Judaei merito comparantur, quia feroci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsticionũ suarum inundatione cooꝑi¬
aut. Terminus quippe eorum aduen¬
tus fuit diũ xp̃i. cuius crescente religi
sub qua increpatione ista referuntur.
ut racionabiles homines putent se pre¬
cepta dnĩ debere contempnere cũ ip¬
sa dementa cognoscant᷑ eius uissioni
b obedire. Qui emituit fontes in con¬
uallib inter medium montiũ ꝑtran¬
sibunt aque. Cum natura terrarum
describitur. causa nobis occultior pul.¬
cherrimis allusionib indicat᷑. Certũ
est enim conualles aquis habundare
copiosis. fontiumq ibi esse frequen¬
tiam magnam ubi sunt arua iacen¬
tia.s illud potius debemus aduerte¬
re. quia in humilitate hominũ qui
loco conuallium ponunt᷑. Aquȩ diui¬
ne semꝑ exestuant. S piritaliter autẽ
montes hic accipere debemus hereti¬
cos ac suꝑbos. inter quos scͥpture diui¬
ue ꝑhenui ubertate decurrunt. q
in hoc mundo eas audire bonis ma¬
lisq cõmune est. Et benedictũ est ꝑ¬

Expanded text:
erstitionum suarum inundatione cooperierstitionum suarum inundatione cooperiant. Terminus quippe eorum adventus fuit Domini Christi, cujus crescente religiosub qua increpatione ista referuntur, ut rationales homines putent se praecepta Domini non debere contemnere, cum ipsa elementa cognoscantur ejus 10. Qui emittit fontes in convallibus, inter medium montium pertransibunt aquae. Cum natura terrarum describitur, causa nobis occultior pulcherrimis allusionibus indicatur. Certum est enim convalles aquis abundare copiosis, fontiumque ibi esse frequentiam magnam, ubi sunt arva jacentia. Sed illud potius debemus advertere, quia in humilitate hominum, qui loco convallium ponuntur, aquae divinae semper exaestuant. Spiritualiter autem montes hic accipere debemus haereticos ac superbos, inter quos Scripturae divinae perenni ubertate decurrunt, quia in hoc mundo eas audire bonis malisque commune est. Et bene dictum est: P
Abbreviated transcription (Latin):
sti eis. Iili seilicet qui campi iam
facti sunt ad locum fundatissime descẽ¬
dunt ecclȩ ⁊ in eis penetralib ꝑmane¬
bunt. Nam ⁊ ipsis quoq peccatorib mo¬
dus est positus. nec ultra ꝑmittunt᷑ erce¬
dere. quã eis datum ẽ licentiȩ suȩ frena
laxare. Deniq sic legitur. cõpleta sunt pec¬
cata amorreorũ. ut ominia sub uolunta¬
te dnĩ posita esse cognoscas. Hoc enĩ ⁊
subsequentia eiudenter explanant.
Hoc si ad litterani uelis accipere. de aquis
habundantib dicit. quȩ diluuio recedẽ¬
te ulteruis terras nequeunt occupare.
Sicut in genesi scriptum ẽ. Statuam pac¬
tum meum uobiscum:⁊ nequaquã ultͣ
interficiet᷑ omnis caro aquis diluiuii. ne¬
q erit deniceps diluuium dissipans ter¬
ram. Si uero spiritaliter queras. potest
hoc ⁊ de paganorum ritu accipi congru¬
enter. qui licet a sua prauitate recesserint:
numquã in illam licentiã deo sibi obui¬
ante remeabunt. ut humanũ genus su-¬

Expanded text:
sti eis. Illi scilicet qui campi jam sti eis. Illi scilicet qui campi jam facti sunt, ad locum fundatissimae descendunt Ecclesiae, et in ejus penetralibus permanebunt. Nam et ipsis quoque peccatoribus modus est positus, nec ultra permittuntur excedere, quam eis datum est licentiae suae frena laxare. Denique sic legitur: Completa sunt peccota Amorrhaeorum , ut omnia sub voluntate Domini posita esse cognoscas. Hoc enim et subsequentia evidenter explanant. Hoc si ad litteram velis accipere, de aquis abundantibus dicit, quae diluvio recedente ulterius terras nequeunt occupare, sicut in Genesi scriptum est: Statuam pactum meum vobiscum, et 349 nequaquam ultra interficietur omnis caro aquis diluvii, neque erit deinceps diluvium dissipans terram . Si vero spiritualiter quaeras, potest hoc et de paganorum ritu accipi congruenter; qui licet a sua pravitate recesserint, nunquam in illam licentiam Deo sibi obviante remeabunt, ut humanum genus sup
Abbreviated transcription (Latin):
cit enĩ a uoce comtrui tui. ut non il¬
lud hunanũ eloquium. s cęlestisuir¬
tutis sonitũ fuisse sentires. Formida¬
uerunt utiq homines passim coni¬
trua predicationũ. quando iudicii t̃¬
rore dictus est. qnͣ diabolũ ꝑiturum
audierunt cum sequacib suis. Et
quauis habuerint in hoc mundo
lcentiam. ipsi sua scelera correcta m̃
fundasti eis. Adhuc in tropicis allu
tes crescere. atq iterum qñ placuit
fecit in conuallium humilitate re¬
sidere. Sic ⁊ ꝑsecutorib tempus da¬
tum est. ut in altum surgerent. ac de¬
inde inclinati xp̃iano popło subiace¬
rent. docens omnia ipsiuis ordinatio¬
ne fieri cuius uoluntati non potest
obuiari. sicut ipse dñs in eugłio pon¬
tio pilato dixit. Non haberes in me
potestatẽ. nisi tibi data esset desuꝑ.
siti sunt cũ suꝑuis montes siguifie int
fidelissimos uiros. quod plerumq
in seripturis diuinis diximus in¬
ueniri. sequitur. in locũ quẽ funda¬

Expanded text:
cit enim, a voce tonitrui tui; ut non ilcit enim, a voce tonitrui tui; ut non illud humanum eloquium, sed coelestis virtutis sonitum fuisse sentires. Formidaverunt utique homines passim tonitrua praedicationum, quando judicii terror edictus est, quando diabolum periturum audierunt cum sequacibus suis; et quamvis habuerint in hoc mundo licentiam, ipsi sua scelera correcta mencum quem fundasti eis. Adhuc in tropicis allustes crescere; atque iterum quando placuit, fecit in convallium humilitate residere. Sic et persecutoribus tempus datum est ut in altum surgerent, ac deinde inclinati Christiano populo subjacerent: docens omnia ipsius ordinatione fieri, cujus voluntati non potest obviari, sicut ipse Dominus in Evangelio Pontio Pilato dixit: Non haberes in me potestatem, nisi tibi data ed., datum siti sunt, cum superius montes significent fidelissimos viros; quod plerumque in Scripturis divinis diximus inveniri. Sequitur in locum quem funda
Abbreviated transcription (Latin):
diuersis penis ⁊ mortib affecerunt: aqͥs enĩ
⁊ abyssos. ĩpios ħ debemꝰ acciꝑe: qͥsic ad obru¬
endã ꝓperant scĩtatẽ: quemadmodũ potest
cumulus poteit undarum subiecta
contegere. S: ut hoc magis de suꝑbis
atq sceleratis potuisses aduertere:. se¬
quens uersus ostendit. Nolunt etiã
aliqui hoc ad licteram uindicare. ut
abyssum dicant. terre marginẽ cir¬
cuire. Nam sieut exteriora corponis
nri pallio cooꝑuit᷑. ita ⁊ orbis ter¬
rarũ occeani ambitu fertur includi.
Ab increpatione tua fugient auoce toni¬
trui tui formidabunt. Qui fugient
irisi abyssi: nisi aque. quȩ montibus
xp̃i suꝑ eminere uidebant᷑: Nã quã¬
iuis scõs eius diuersis cedib affecis¬
seut: ipsi tamen increpati uoce apłoꝵ
derelicta suꝑstitione fugati sunt. et
quod est marinũ uictoriȩ genus:
contra sua uota senserunt. S equitur.
auoce tomitrui tui formidabunt.
Predicatio scoͬrum sub hac allegoria pul¬
cherrina relatione descripta est. Di¬

Expanded text:
diversis poenis et mortibus affecerunt. Aquas enim et abyssos, impios hic debemus accipere, qui sic ad obruendam properant sanctitatem, quemadmodum potest cumulus undarum subjecta contegere. Sed ut hoc magis de superbis atque sceleratis potuisses advertere, sequens versus ostendit. Volunt etiam aliqui hoc ad litteram vindicare, ut abyssum dicant terrae marginem circumire; nam sicut exteriora corporis nostri pallio cooperiuntur, ita et orbis terrarum Oceani ambitu fertur includi. Vers. 7. Ab increpatione tua fugient, a voce tonitrui tui formidabunt. Qui fugient nisi abyssi, nisi aquae, quae montibus Christi supereminere videbantur? Nam quamvis sanctos ejus diversis caedibus affecissent, ipsi tamen increpati voce apostolorum, derelicta superstitione, fugati sunt; et quod est maximum victoriae genus, contra sua vota senserunt. Sequitur, a voce tonitrui tui formidabunt. Praedicatio sanctorum sub hac allegoria pulcherrima relatione descripta est. Di
Abbreviated transcription (Latin):
ra illa cęlesti imbre satiata. ꝓducat fe¬
num iumentis. id est elemosinas faci¬
at his qui passim petunt. De quib
dictum est. omni petenti cribue. Iu¬
menta enĩ appellata sunt. quia uere¬
cudiã non habentes ꝓpter ingluuiẽ
uentris in egentium uoces petulant᷑
erumpunt sicut iunienta. Quȩ dũ
esuriunt. nequaꝗͣ possunt aꝓpriis
uocib abstiuere. Herban uero serui¬
tuti hominũ. hoc est ut illi necessaria tri¬
buantur. De quo scriptum est. Desudet
elemosina in manu tua. donee inueni¬
as iustum cui eam cradas. Hinc enim
homines appellati sunt. qui racione
plenissimi indigentiam suam tolerã¬
tiȩ uirib tegunt. Sic duo genera egẽ¬
tium talib allusionib expͥmuntur.
Soquit᷑. ut educat panem de terra. E du¬
citur panis de terra qñ dñi precepta com¬
plentur. ut de istis carnalib atq u¬
su alib cibꝰ. fiat unde animus cȩles¬
ti refectione pascantur. Panis enim

Expanded text:
rra illu coelesti imbre satiata producat ferra illu coelesti imbre satiata producat fenum jumentis, id est eleemosynas faciat his qui passim petunt, de quibus dictum est: Omni petenti te tribue . Jumenta enim appellati sunt, quia verecundiam non habentes propter ingluviem ventris, in egentium voces petulanter erumpunt sicut jumenta, quae dum esuriunt, nequaquam possunt a propriis vocibus abstinere. Herbam vero servituti hominum, hoc est, ut illi necessaria tribuantur, de quo scriptum est: Desudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum cui eam tradas. Hic enim homines appellati sunt, qui ratione plenissimi indigentiam suam tolerantiae viribus tegunt. Sic duo genera egentium talibus allusionibus exprimuntur. Sequitur, ut educat panem de terra. Educitur panis de terra, quando Domini praecepta complentur, ut de istis carnalibus atque visualibus cibus fiat unde anima coelesti refectione pascatur. Panis enim
Abbreviated transcription (Latin):
Rigans montes de suꝑiorib suis. de
fructu oꝑm tuorum saciabitur cerra
uꝑius dixit altos montes fuisse pretĩ¬
cos :⁊ ualles humillimas fontib irri¬
gatas. nunc ipsos quoq montes super¬
quid amunere dñi uideret exceptũ.
Paulus enim prius ingens atq arduus
ꝑsequutor eccle. rigatus aqua spiri¬
tali quã fecundos fructus ꝓbatus eͥ
edere xp̃ianis: quod cotidie dñs agit
ut doctores paganorũ post conuersi¬
onẽ magistros faciat esse fidelium.
S isti tales de supiorib irrigant᷑. qnͣ
conuersi se erasse cognoscunt. Seqͥt᷑:
de fructu oꝑm tuorum saciabit terra.
Cum fructum terra pariat:. quẽ admo¬
dum poterit ex fructib calcabilis is¬
ta terra satiari. Fructib autẽ t̾ra saciat᷑
qñ peccatores in melius cõmutati. u¬
tilia nimis ⁊ salutaria ipso largiente
ꝑcipuit. Sic enĩ terra saciat᷑. quan¬
do aliqͥs ab obstinatione libatus. pre¬
cona dñi didicisse cognoscitur. Produ
terra. Excolit quod suꝑius dixit. ut tͣ¬

Expanded text:
Rigans montes de superioribus suis, de fructu operum tuorum satiabitur terra. Superius dixit altos montes fuisse praeteritos, et convalles humillimas fontibus irrigatas; nunc ipsos quoque montes superquid a Domini munere videretur exceptum. Paulus enim prius ingens atque arduus persecutor Ecclesiae, irrigatus aqua spirituali, quam fecundos fructus probatus est edere Christianis! Quod quotidie Dominus agit, ut doctores paganorum post conversionem magistros faciat esse fidelium. Sed isti tales de superioribus irrigantur, quando conversi se errasse cognoscunt. Sequitur, de fructu operum tuorum satiabitur terra. Cum fructum terra pariat, quemadmodum poterit ex fructibus calcabilis ista terra satiari? Fructibus autem terra satiatur, quando peccatores in melius commutati, utilia nimis et salutaria ipso largiente percipiunt. Sic enim terra satiatur, quando aliquis ab obstinatione liberatus, praeconia Domini didicisse cognoscitur. Vers. terra. Excolit quod superius dixit, ut te
Abbreviated transcription (Latin):
osissima multitudo. quȩ ⁊ in bono¬
⁊ in malo plerũq ponitur. Hȩc me¬
rito hic suꝑsticiosis atq ꝑsecutorib cõ¬
paratur. quia sicut pallium subiecta
cooꝑtt. ita illi mundum fedissima
suꝑsticione tererunt. ut non solũ me¬
diocres homines. s in ꝑniciem suam
ipsos quoq scõs uiros atq eminentis.¬
simas tormentis corporũ obruere ui¬
derentur. S hic abyssus in malo po¬
sita est. dum legatur ⁊ in bono. ut ẽ
illud. iudicia dnĩ uelut abyssus mul¬
ta quod genꝰ locutionis int̾ ꝓpͥa scͥpture

Expanded text:
osissima multitudo; quae et in bonoosissima multitudo; quae et in bono et malo plerumque ponitur. Haec merito hic superstitiosis atque persecutoribus comparatur, quia sicut pallium subjecta cooperit, ita illi mundum foedissima superstitione texerunt; ut non solum mediocres homines, sed in perniciem suam ipsos quoque sanctos viros atque eminentissimos tormentis corporum obruere viderentur. Sed hic abyssus in malo posita est, dum legatur et in bono, ut est illud: Judicia Domini velut abyssus multa . Quod genus locutionis inter propria
Abbreviated transcription (Latin):
magis firmatã terrã. solidatã adu̾tamꝰ ec¬
terra ideo dicitur. quia exterrenis ho¬
nunib collecta esse monstrat᷑. Sicut
in alio loco att. Onĩ est terra ⁊ pleni¬
tudo eius. Huius stabilitas recte dr
xp̃c. qui est immobile fundamentũ.
⁊ inuiolabilis petra. De quo dicit
titubare. dum sint fira quȩ continent.
Sic ueritas huius sententiȩ absoluta
nobis racione constabit. Sp̃s enĩ sc̃s
ideo interdum difficillima dicit ad
litteram. ut maiori ambitu spiritalẽ
intellectum querere debeamus. Hoc
gͦ qđ dictum est. non inclinabit᷑ in
borum longius explicat᷑. Abissus sic̃
pallium amictus eius. suꝑ montes sta¬
bunt aquȩ. Nec ute uersus ad histo¬
riam potest referri. quãuis de super¬
ducto diluiuo dicere uideat᷑. Pret̾i¬
tum enĩ tempꝰ diluiui fuit: ⁊ nunc
ꝓpħa de futuro predicat esse facien¬
dum. Unde necesse est ut hoc magis
spiritaliter inquiramus. qñ sibi ad
litteram tempora conuenire non pos¬
sunt. Abyssus enim dr aquarũ copi¬

Expanded text:
magis firmatam terram, solidatam advertamus Ecterra ideo dicitur, quia ex terrenis hominibus collecta esse monstratur, sicut in alio loco ait: Domini est terra et plenitudo ejus . Hujus stabilitas recte dicitur Christus, qui est immobile fundamentum et inviolabilis petra; de quo dicit titubare, dum sint fixa quae continent. Sic veritas hujus sententiae absoluta nobis ratione constabit. Spiritus enim sanctus ideo interdum difficillima dicit ad litteram, ut majori ambitu spiritualem intellectum quaerere debeamus. Hoc ergo quod dictum est, non inclinabitur inborum longius explicatur. Vers. 6. Abyssus sicut pallium amictus ejus, super montes stabunt aquae. Nec iste versus ad historiam potest referri, quamvis de superducto diluvio dicere videatur. Praeteritum enim tempus diluvii fuit, et nunc propheta de futuro praedicat esse faciendum. Unde necesse est ut hoc magis spiritualiter inquiramus, quando sibi ad litteram tempora convenire non possunt. Abyssus enim dicitur aquarum copi
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc mundum animas esse reditu¬
ras. sic̃ non nulli putauere dementiũ
Addidit. ⁊ non cognoscet amplius lo¬
cum suum. hoc est in hoc scłm nͣ
pocest redire. ubi suam uita possit ite¬
rare. Conuicta est iubecillitatis sue hu¬
niana fragilitas. Audisti homo quid
sis. audi quid eris. si dnm minime
timere despexeris. Quȩ figura dicit᷑
parison. idest equatio sententie. quo¬
ties bona uel mala coniunct̃: m̃bris

Expanded text:
ad hunc mundum animas esse redituad hunc mundum animas esse redituras sicut nonnulli putaverunt dementium, addidit, et non cognoscet amplius locum suum, hoc est in hoc saeculum non potest redire, ubi suam vitam possit iterare. Convicta est imbecillitate sua humana fragilitas. Audisti, homo, quid sis, audi quid eris, si Dominum minime timere despexeris. Quae figura dicitur parison, id est aequatio sententiae, quoties bona vel mala conjunctim membris
Abbreviated transcription (Latin):
atur esse dum pubet. mnultum fugiti¬
uum cernit᷑ esse dum corruit. Ita enĩ
⁊ inbecillitas humana pulchre crescit.
ita scli honores diuiciȩq gratissime
sunt.s non ad finẽ longissimũ ꝑdu¬
cuntur. Ueraciter gͦ his reb transito.¬
riis humanitas comparat᷑. quia ro¬
bustis uirib destituta. in casũ mortis
ampluis locum suum. Ad hanc simili¬
tudinem comparatio suꝑioris uersus
expressa est. Describit enĩ quid sit bo¬
mo. idest sp̃s ꝑtransiens. mundũ scili¬
cet presentem. in quo diutissime non
potest ꝑmanere. Audiant qui suꝑbuũ
⁊ se gaudent mundana felicitate sub¬
iectos. sic sp̃s relinquere nra corpora:
quẽadmodum solent flumina loca
inundata transire. Illa enim spacia
que plena uidentur esse torrentib:
quam sunt uacua cum recedunt. Nõ
est gͦ de fugitiuo flatu presumendũ.
s hic potius agendum quod ꝓdesse
nouimus in futurũ. Et ne forsitan
aliqui ꝑ manetampsy cosin crederent

Expanded text:
atur esse dum pubet, multum fugitiatur esse dum pubet, multum fugitivum cernitur esse dum corruit. Ita enim et imbecillitas humana pulchre crescit, ita saeculi honores divi tiaeque gratissimae sunt, sed non ad finem longissimum perducuntur. Veraciter ergo his rebus transitoriis humanitas comparatur, quia robustis viribus destituta, in casum mortis amplius locum suum. Ad hanc similitudinem comparatio superioris versus expressa est. Describit enim quid sit homo, id est, spiritus pertransiens mundum, scilicet praesentem, in quo diutissime non potest permanere. Audiant qui superbiunt et se gaudent mundana felicitate subvectos, sic spiritus relinquere nostra corpuscula, quemadmodum solent flumina loca inundata transire. Illa enim spatia quae plena videntur esse torrentibus, quam sunt vacua cum recedunt. Non est ergo de fugitivo flatu praesumendum, sed hic potius agendum, quod prodesse novimus in futurum. Et ne forsitan aliquis per metempsychosim crederet