comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& malos & pluit suꝑ iustos & iniustos Vnde tantã
bonitatẽ. &ibi tantã seueritatẽ adunĩi ꝑtinere dm̃
non intelligitisꝰ nisi quia miscłiam &iuditiũ cantare
non nostis : Non ne idem ipse qui facit solem suũ oriri
su ꝑbonos & malos & pluit iustos & iniustos: frangit tam̃
ramos naturales & contra naturã in serit olcastrũ : non ne¬
deuno ipso illic dicit a płs. uides ergo bonitatẽ & seueritatẽ di.
in eosquidem qui cõnfracti sunt seueritatẽ. inte . bonitatẽ
si ꝑmanseris inbonitate : nempe audifis. nempe aduertitis.
quem ad moclũ nec dõ auferat iudiciariam seueritatẽ: nec
hominiliberam uoluntatẽ : Oecultũ ẽ altũ ẽ in accessibili
secr&o ab humana cogitatione seclusũ. ẽ: quem admodũ ds̃
turarũ scarũ ueritas loquitur : Nũ ideo igtur aduersus¬
garri diuina iudicia garrire delectit. quia sunt inscrutablia:¬
quanto conuenientiais. quanto ac cõmodatiusẽ mocdulo nr̃o

Expanded text:
s et iniustos. unde hic tantam bonitatem et ibi tantam seueritatem ad unum pertinere deum non intellegitis, nisi quia misericordiam et iudicium cantare non nostis ? nonne idem ipse, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super iustos et iniustos, frangit tamen ramos naturales et contra naturam inserit oleastrum ? nonnede uno ipso illic dicit apostolus: uides ergo bonitatem et seueritatem dei: in eos quidem, qui fracti sunt, seueritatem, in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate? nempe audistis, nempe aduertistis, quemadmodum nec deo auferat iudiciariam seueritatem nec homini liberam uoluntatem. occultum est, altum est, inaccessibili secreto ab humana cogitatione seclusum est, quemadmodum deus pturarum sanctarum ueritas loquitur. num igitur ideo aduersus diuina iudicia garrire delectat, quia sunt inscrutabiquanto conuenientius, quanto adcommodatius est modulo nostro
Abbreviated transcription (Latin):
d abore ur̃o longe .ẽ: psalteriũ nrm̃ unde diciur. miscdiam
& iuditiũ. cantabo tibi dñe: quicquil uos ꝓifirmitatȩ
humanȩ mortalitatis offenderit. alienatis omnino ad
arbitrio &iuditio ueridĩ : Uidelic& habentes paratũ
alterũ dm̃ malum. quem uob̃ ñ ueritas ostendit sed uanitas
fingt. cui tribuatis non solũ qincquid facitis in iuste.
uerũ &iam quid quid pacimini iuste : Ita dõ tribuentes
beneficia donoꝵ : & ei auferentes iuditia poenarũ.

Expanded text:
 dicitur: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine, quicquid uos pro infirmitate humanae mortalitatis offenderit, alienatis omnino ab arbitrio et iudicio dei ueri uidelicet habentes paratum alterum deum malum, quem uobis non ueritas ostendit, sed uanitas fingit, cui tribuatis non solum quicquid facitis iniuste, uerum etiam quicquid patimini iuste, ita deo tribuentes beneficia donorum et ei auferentes iudicia poenarum,
Abbreviated transcription (Latin):
cui uerissime dictũ ẽ. Iuditia tua ab yssus multa.
Cuiis ꝓfunditatis in pene trabilem atitudinẽ apłs
ad miratus exclamat: Oaltitudinẽ diuitiarũ
sapientiae & scientiae dĩ. quã incrutabilia sunt
iuditia eiꝰ. & cetertt  Vos aut̃ ñ ualentes discernere

Expanded text:
cui uerissime dictum est: iudicia tua abyssus multa. cuius profunditatis inpenetrabilem altitudinem apostolus admiratus exclamat: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei; quam inscrutabilia sunt iudicia eius et cete
Abbreviated transcription (Latin):
tertius post diẽ tam̃ sabbat hocẽ post septimũ octanus
fuit : ꝓfecto spoliaretum carnali uelamto mortaliũ desi¬
derioꝵ & cordis circũ cisione gaudentes ñ ea in carne
adũbratã figura stãq deriderent epr ueteris testam̃ti.
quã uis ia tpr̃no ui testam̃ti fieri obseruariq non co
gerers: In quo enĩ menbro congruentius expoliatio
carnał & mortał concupiscentie figurat᷑. quã ntindus

Expanded text:
tertius, post diem tamen sabbati. hoc est post septimum octauus tertius, post diem tamen sabbati. hoc est post septimum octauus fuit, profecto spoliarentur carnali uelamento mortalium desideriorum et cordis circumcisione gaudentes non eam in carne adumbratam figuratamque deriderent tempore ueteris testamenti, quamuis iam tempogerent. in quo enim membro congruentius expoliatio carnalis et mortalis concupiscentiae figuratur quam und
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dicturis. aliers apłmqͥait: Hȩc om̃ia infigura contin¬
gelint inłł scriptas : aut̃ ꝓpt̃ nos in qͦs finis sđoꝵ obuenit:
Ecce ipse a peruit. cur illȩ litterȩ accipiant᷑a nob̾. &
cur illa rerũ signa iã necesse non sit ut obseruent᷑
monstrat quarta nob̵ cura legenda & intelligenda.
&inquanta anctoritate habenda sint. quia ꝓpt̃ nos
bratio Enq seriuamꝰ Vnde dc̃ alio loco. nemo ergo uos
iudeo᷑ incibo. aut potu. aut in parte diei festi. aut neonimȩ.
aut sabbatorũ qđ ẽ. ũ bra futuroꝵ .Hic etiã cũ diẽnemo
uos iness udic&: declarat quã nonsit necessẽ utiã hȩc ob
seruent᷑. Cũ aut̃ dic̃ qđ ẽ. ũbra futurorũ: ostendit quã
oportuerit ut illo tpr̃ obseruarentur. q̃uo ista que nob
iã manifestita elux erunt ꝓtales ubras figurarũ futura
p̃dicebant᷑. Pinde si manichȩi ressirrecetione drũ iustifi¬
carent᷑ ciiꝰ resurrectionis dies exdie quidẽ passionis

Expanded text:
i ait: haec omnia in figura contingebant illis, scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obuenit? ecce ipse aperuit cur illae litterae accipiantur a nobis et cur illa rerum signa iam necesse non sit ut obseruenturmonstrat quanta nobis cura legenda et intellegenda et quanta auctoritate habenda sint, quia propter nbrationi seruiamus. unde dicit alio loco: nemo ergo uos iudicet in cibo aut potu aut in parte diei festi aut neomeniae aut sabbatorum, quod est umbra futurorum. hic etiam cum dicit: nemo uos in eis iudicet, declarat quam non sit nseruentur; cum autem dicit: quod est umbra futurorum, ostendit, quam oportuerit, ut illo tempore obseruarentur, quo ista, quae nobis iam manifestata eluxerunt, per tales umbras figurarum futura praedicebantur.' Proinde si Manichaei resurrectione domini iustificarentur, cuius resurrectionis dies ex die quidem passionis
Abbreviated transcription (Latin):
ds mandauit pͥori popło ad celebrandã ũbrã futu¬
rorũ ñ intellegentes &ea modo ñ obseruari anĩ¬
adũtentes ex more p̃sentis tẽꝑisilla rep̃ hendunt
quȩ utiq: illitẽꝑi congrebant. quo ista quȩ nunc
manifestata s: uentura significarent᷑. Sed qͥd¬

Expanded text:
deus mandauit priori populo ad celebrandam umbram futurorum non intellegentes et ea modo non obseruari animaduertentes ex more praesentis temporis illa reprehendunt quae utique illi tempori congruebant, quo ista quae nunc manifesta sunt . uentura significarentur. sed q
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tũ uetꝰ ab hȩredib testam̃ti nouiiã supra diximꝰ.
D ed q paulo ante de ꝓ missis eiꝰ faustus egit.Nc̃ ant̃ dep̃cep¬
tis ager uoluit : respondeo istos om̃i no nescire. qͥdint̃sit
int̃ p̃cepta uitȩ agendȩ & p̃cepta intȩ significandȩ.
Ex ẽpligrã non conoupisces p̃ceptũ ẽ a gendȩ uitȩ.

Expanded text:
Testamentum Vetus ab haeredibus Testamenti Novi, jam supra diximus Testamentum Vetus ab haeredibus Testamenti Novi, jam supra diximus . Sed quia paulo ante de promissis ejus Faustus egit, nunc autem de praeceptis agere voluit; respondeo istos omnino nescire quid intersit inter praecepta vitae agendae, et praecepta vitae significandae. Exempli gratia: Non concupisces
Abbreviated transcription (Latin):
utroq: ab utroq nrm̃ uetꝰ destrut᷑ cestam̃tũ. Az imo-
fagiȩ ebdomadis. scenophegia : ut̃q nrm̃ tanquã
inutilia & uana contẽpsit. Lineis uestib: non in serere
purpuras. in adulteruis ponere uestẽ li nostimã. bouẽ
&asinũ iungere si necesse sit. in sacrilegiis munerare:
Caluũ aut reburrũ & simił notȩ honunẽ . ñ c̃stituere
sacerdotẽ qr s huiꝰ modi apđ eũ inmundi. ut̃q con¬
tẽpsimꝰ risimꝰ. nec in secundis habuimꝰ nec in pͥmis.
Auȩ omña p̃ceptas. & iustificationes ueteris testa m̃ti
Quodergo obicis t̃ mecũ cõmuneẽ. siue crim̃ pritan¬
dũ seu recte factũ. Uterq enĩ nrm̃ uetꝰ respuit
testam̃tũ Ergosiqͥd int̃ sic int̃ meã fidẽ quȩris &
tuã hoc qr tibim̃tiri lib& etilliberalit̃ agere. ut qđ
m̃te oderis uerbo conllaudes: ego fallert non didici
qđ sentio loquor: tã turpiũ adissẽ me fateor p̃ceptores.

Expanded text:
utroque ab utroque nostrum uetutroque ab utroque nostrum uethagiae hebdomadas, scenopegia uterque nostrum tamquam inutilia et uana contempsit; lineis uestibus non inserere purpuras, in adulteriis ponere uestem linostimam, bouem et asinum iungere, si necesse sit, in sacrilegiis numerare. caluum aut reburrum et similis notae hominem non constituere sacerdotem, quia sunt huiusmodi apud deum inmundi. uterque contempsimus, risimus nec in secundis habuimus nec in primis: quae omnia praecepta sunt et iustificationes ueteris testamenti. quod ergo obicis, tibi mecum commune est, siue crimen putandum seu recte factum; uterque enim nostrum Testamentum. Ergo si quid intersit inter meam fidem quaeris et tuam; hoc, quia tibi mentiri libet, et illiberaliter agere, ut quod mente oderis, verbo collaudes: ego fallere non didici, quod sentio loquor, tam turpium odisse me fateor praeceptores,
Abbreviated transcription (Latin):
segetis ducit Nã & triticũ ibicito uderftis si & eẽ
uelletis. In uob̵ aut̃ & qͥ manichȩi ficci s: malis̃ & qui
mulate utitꝰ fallit & qui eã uerã existimat fallit᷑.
Nec exea pot est existere bona uita: qui oxa more
suo qͥsq uuit. uł bene uł male. Vosaut̃ si spiritał¬
atq: intelligibił boni caritate ac ñcorporaliũ
fantasmatũ cupiditate arderetis : ut cito dicã
qđ de uob notissimũ ẽ. dolẽ istũ corporeũ non pro
duuna substantia & ꝓsapientiȩ luce colcretis
FaVs ꝰ DRX. Accipis uetꝰ testam̃tũ : quomodo¬
cuiꝰ p̃cepea non seruo : putodẽ qr nectu. Nã peritom̃
ego ut pudendã despui. acsi non fallor &tu. Cessatioñ
sabbatoꝵ ut suꝑ uacuã credo qđ &tu. Sacrifica uticdola¬
qriã non dubito qđ &tu porcina certe non ego sola
abstineo : tuitẽ ñ solã comedis. Ego quidẽ er omem carñ
immunclĩ existimẽ . tu uero qt nichil inmundũ : quo

Expanded text:
segetis ducit; nam et triticum ibi cito uideretis, si et esse segetis ducit; nam et triticum ibi cito uideretis, si et esse uelletis. in uobis autem et qui Manichaei ficti sunt, mali sunt; et qui mulate utitur, fallit et qui eam ueram existimat, fallitur; nec ex ea potest existere bona uita, quia ex amore suo quisque uiuit uel bene uel male. uos autem si spiritaatque intellegibilis boni caritate, ac non corporalium phantasmatum cupiditate arderetis, ut cito dicam, quod de uobis notissimum est, solem istum corporeum non pro diuina substantia et pro sapientiae luce colerFAUSTUS dixit: Accipis uetus testamentum? quomodocuius praecepta non seruo? puto quidem, quia nec tu; nam peritomen ego ut pudendam despui, ac, si non fallor, et tu; cessationem sabbatorum ut superuacuam, credo. quod et tu; sacrificia ut idolatriam, non dubito, quod et tu; porcina certe non ego sola abstineo, tu item non solam comedis. ego quidem, quia omnem carnem inmundam existimem, tu uero, quia nihil inmundum: quo
Abbreviated transcription (Latin):
castis me aut esurui& mandu cauiuos Neq enĩ ex illo iã
ministrationis merito scđm urã deliram̃ta qͥ quã recipi¬
et᷑ in regnũ dĩ. quia manducare scis dedit. sed quia uł man¬
ducaũ qͦs anelaro. uł manducatus ẽ. aqͥb anelaret᷑ incelũ.
Nec illi dicerent dẽ quandote uidimꝰ esirientẽ: & dedimꝰ
tibi minducare sed dicerent. quandoce uidimꝰ esurientẽ
& manducasti nos Quibille non responder & cũ uni ex minimis
meis decdstis michi dedistis: Sedcũ unꝰ exminimis neis
uos manduc auit. ego uos manducaui. hȩc portenta sen¬
tientes & docentes & scđmhȩc uiuentes ÷ audecis uos
dicere euange lica p̃cepta seruart. & caholicȩ eocłȩ
derogare inqua sĩ tã multi pisillicũ magnis quos
utrosq dñs benedioit ꝓsius gradib: euangelica
mandata seruantes & euango lica ꝓmissa sꝑantes.
Sedurm̃ oculũ mali uolus error in solã paleã Nrȩ

Expanded text:
castis me, aut: esuriui et manducaui uos. neque enim ex illo iam castis me, aut: esuriui et manducaui uos. neque enim ex illo iam ministrationis merito secundum uestra deliramenta quisquam recipietur in regnum dei, quia manducare sanctis dedit, sed quia uel manducauit, quos anhelaret. uel manducatus est, a quibus anhelaretur in caelum. nec illi dicerent: domine, quando te uidimus esurientem, et dedimus tibi manducare? sed dicerent: quando te uidimus esurientem, et manducasti nos? quibus ille non responderet: cum uni ex minimis meis dedistis, mihi dedistis, sed: cum unus ex minimis meis uos manducauit, ego uos manducaui. Haec portenta sentientes et docentes et secundum haec uiuentes audetis uos et dicere euangelica praecepta seruare et catholicae ecclesiae derogare, in qua sunt tam multi pusilli cum magnis, quos utrosque dominus benedicit pro suis gradibus euangelica mandata seruantes et euangelica promissa sperantes. sed uestrum oculum maleuolus error in solam paleam nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetȩ accipi&. Vnde nortunatũ qͥmodicũ umi
timotheo dedit ꝓpẽ stomachũ. & frequentes in¬
firmitates eiꝰ. sed etiã qui fortioriatq: siniori
calicẽ aquȩ frigide porrexerit tantũ in nomine
discipulisic̃ ibi sequitur non ꝑd& mercedẽ suam: gͥd
aut̃ fallitis auditoresuros quicũ suis uxorib: & filuis.
& familiis & domib: &agris. uob seruiunt : si qͥs qͥs ista
mietitis. utrursꝰ nascant᷑ & uita eleccoꝵ troꝵ uiuads
taẽ uana & mepta & scrilega qua ios uiintis
quando ualde laudamini. aut̃ si melioris meritis
mmelones & cucũ meres uł in aliquos
cibos aliosuemant quos uos manducã riestis ut ur̃is
ructatib cito purgent᷑ merito eos amandatis euan¬
gelicis alienatis. Sed & uosi psos talia sentientes atq
suadentes maxime inde separare debetis. Sienĩ hȩc
uanitas ad fidẽ euangelicã ꝑtiner & ñ debuit dicere dñs
esuriui & dedistis m manducare. sed esuristis & mandu¬

Expanded text:
phetae accipiet. unde non tantum qui modicum uini Timotheo dederit propter stomachum et frequentes infirmitates eius. sed etiam qui saniori atque fortiori calicem aquae J'rigidae porrexerit tantum in nomine discipuli, sicut ibi sequitur non perdet mercedem suam. Quid autem fallitis auditores uestros, qui cum suis uxoribus et filiis et familiis et domibus et agris uobis seruiunt, si quisquis ista promittitis, ut rursus nascantur et uita electorum uestrorum uiuant, tam uana et inepta et sacrilega, quam uos uiuitis, quando ualde laudamini; aut si melioris meriti sunt, in melones et cucumeres uel in aliquos alios cibos ueniant, quos uos manducaturi estis, ut uestris ructatibus cito purgentur: merito eos a mandatis euangelicis alienatis; sed et uos ipsos talia sentientes atque suadentes maxime inde separare debetis. si enim haec uanitas ad fidem euangelicam pertineret, non debuit dicere dominus: esuriui et dedistis mihi manducare, sed: esuristis et mandu
Abbreviated transcription (Latin):
corpora ur̃a hostiam uiuã : scam. dõ placentẽ :
Sed manichei corporalnimana opisiciũ dicunt. ẽẽ.
gentis tenebrarũ : d carceres quib: uictus inclu¬
sus. ẽ ds̃: Vnde longe aliud annuntiat faustus:
aliud pauł Sed qm̃ quisquis uob euangelixauerit
p̃ter quã quod accepistis: anathemasit: uerũ
dicit xp̃s in paulo: anathema sit manicbeus
in fausto: Iuietiam dicit uħ nos mutasse de
morib gentiũ: nesciens loquat̾ Cũ enĩ iustus

Expanded text:
 sanctam, deo placentem. sed Manichaei corpora humana opificium dicunt esse gentis tenebrarum et carceres, quibus uictus inclusus est deus: unde longe aliud adnuntiat Faustus, aliud Paulus. sed quoniam quisquis nobis euangelizauerit praeterquam quod accepistis, anathema sit, uerum dicit Christus in Paulo, anathema sit Manichaeus in Fausto. Qui etiam dicit nihil nos mutasse de moribus gentium nesciens, quid loquatur. cum enim iustus
Abbreviated transcription (Latin):
Caute qͥdẽ ut erat acutꝰ. sed hoc incautus.
quia suo acumine se ꝑ imebat. Felix enĩ
cor acutũ adueritatẽ: infelix contraue¬
ricatẽ. Non dix̃ hominũ nulli ũ quã
diuinorũ. Sienĩ dicer& eũ dõ non peper¬
cisse. facile conuinceret᷑ falsȩ criminati¬
onis cũ moyses inueniret᷑ ubiq honorare
acp̃dicare dm̃ uerũ qͥ fec̃ cęlũ & t̾rã.
Si aut̃ dicer & nulli deorũ peꝑcisse. ꝓ
ad orandis morses ꝓ ib& : atq ita subalas
catholice matris pulł fugientib: non
congregar& quȩ non peperit. Vtergͦ
insidias tender & paruuł dix̃ diuinoꝵ
nulli peꝑcissẽ moysen: quo possent neq
xristiani aꝑto deorũ cultu fugere im¬
pietatẽ istorũ nimis ab orrentẽ areb¬
gione xp̃iana: & pagana eis fauere ad¬
uersꝰ nos qͥ moysen scirent contra idola
& contra deos gentiũ ques de monia
multa uera & digna dixisse. Quodsi istis
displic& aꝑte se fȩteant᷑ idolorũ uł de¬

Expanded text:
caute quidem, ut erat acutus, sed hoc incautus, caute quidem, ut erat acutus, sed hoc incautus, quia suo acumine se perimebat. felix enim cor acutum ad ueritatem, infelix contra ueritatem. non dixit "hominum nulli umquam diuinorum." si enim diceret eum deo non pepercisse, facile conuinceretur falsae criminationis, cum Moyses inueniretur ubique honorare ac praedicare deum uerum, qui fecit caelum et terram. si autem diceret nulli deorum pepercisse, adorandis Moyses prohibet, atque ita sub alas catholicae matris pullis fugientibus non congregaret, quae non peperit. ut ergo insidias tenderet paruulis, dixit diuinorum nulli pepercisse Moysen, quo possent neque christiani aperto deorum cultu fugere inpietatem istorum nimis abhorrentem a religione christiana et pagani eis fauere aduersus nos, qui Moysen scirent contra idola et contra deos gentium, quae sunt daemonia, multa uera et digna dixisse. Quod si istis displicet, aperte se fateantur idolorum uel dae
Abbreviated transcription (Latin):
in ligno. sed specie quadã non utuere moreret᷑. Cla¬
mando ergo maledictus. nib aliud clamauit̃ nisi qr
uere mortuus sciens mortẽ hominis peccatoris
quã sine peccato ipse suscepit deillo malecdieto ue¬
nientẽ qđ ditũ ẽ. sitetigeritis morte moriemini:
Ad hoc ꝑtin& &serpens ille in ligno sispens: quo
significaret᷑ non falsa mortẽ xpm̃ finxisse. sed
illã uerã inligno passionis suȩͦ suspendisse:
in quã serpens ille hominẽ male suaden¬
do deiec. Quam uerã mortẽ nolunt isti cons¬
picere : & idõ non sanant᷑ aueneno serpentis.¬
si c̃ in he remo quicũq illã adtenderent sana¬
bant᷑: Itaq fatemͦ ab imperitis dici. aliud
eẽ. affugi ligno: aliud in ligno pendere.
Dic enĩ quidã putant soluendã. eẽ. istã q̃stionẽ.
ut udam dicant a mopse maledictũ : qui
laqueo se suspendit: uasi pͥmo nouerint
entia sueq dispensitionis grã iuste humana
docere conati fuerint qđ faustus obicit.

Expanded text:
in ligno, sed specie quadam, non ut uere moreretur". clamando ergo maledictus nihil aliud clamauit, nisi quia uere mortuus, sciens mortem hominis peccatoris, quam sine peccato ipse suscepit, de illo maledicto uenientem, quo dictum est: si tetigeritis, morte moriemini. ad hoc pertinet et serpens ille in ligno suspensus, quo significaretur non falsam mortem Christum finxisse, sed illam ueram in ligno passionis suae suspendisse, in quam serpens ille hominem male suadendo deiecit. quam ueram mortem nolunt isti conspicere et ideo non sanantsicut in heremo quicumque illam adtenderent sanabantur.  Itaque fatemur ab inperitis dici aliud esse adfigi ligno. aliud in ligno pendere. sic enim quidam putant soluendam esse istam quaestionem, ut ludam dicant a Moyse maledictum, qui laqueo se suspendit. quasi primum nouerint, entia suaeque dispensationis gratia iuste humana docere conati fuerint, quod Faustus obicit,
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ exligno an ex lapide se ille spen¬
derit. Sed uerũ ẽ. qđ & faustꝰ cõ memoraũ.
loꝵ catholicorũ ueneratio uenatio maniche¬
orũ ẽ.  tales enĩ solent insectari tales sius fal¬
latis inretire: Tales in eos concidimꝰ : tales hese¬
ramꝰ tales non uirib: nris. sed dĩ miscricordia
eruti sumꝰ. Quȩ aut̃ diuina moyses laces siuit. sic̃
faustus criminat᷑ dicens qđ humanoꝵ nulli
ũquã diuinorũq peꝑcerit.& Dix̃ enĩ &

Expanded text:
utrum ex ligno, an ex lapide se ille suspenderit. sed uerum est, quod et Faustus commemorauit lorum catholicorum uenatio Manichaeorum est; tales enim solent insectari, tales suis fallaciis inretire. tales in eos cecideramus. tales haeseramus, tales non uiribus nostris, sed dei misericordia eruti sumus. Quae autem diuina Moyses lacessiuit, sicut Faustus criminatur dicens, quod humanorum nulli umquam diuinorumque pepercerit? dixit enim et
Abbreviated transcription (Latin):
Sed eũ timeto qͥ hab& potestatẽ
& animã & corpꝰ occiđe ingehennã
ignis. Tanq dicer& Nolite timere
male dictum corporał mortis qđ tẽ¬
poralit̃ soluit᷑. sed timete maledictũ
non ẽ. Anicularis maledictio sed
ꝓphetica p̃ dictio male dietꝰ om̃is¬
qͥ pend& in ligno. Sic enĩ auferr& xp̃c.
mauit moyses dicen do. maledictꝰ om̃is qui
pend& in ligro : quomodo non blaphema¬
uer̃ apłi dicendo mortuus .ẽ. & uetꝰ homo
nr̃ crucifixꝰ ẽ. crucicũ illo. & depeccato
& multa huiꝰmodi. Vos aut̃ cũ horretis
malediotũ xpm̃ : fatemini uos horrere
mortẽ xp̃i. Ubi appar& urã non ani¬
cularis maledictio. sed diabolica simu
latio : qͥ mortẽ corporis xp̃ĩ animȩ unrȩ̃
mortẽ non creditis. Quã tam̃ mortẽ xp̃i
non uerã sed simulatã suadetis : quasi
non audeatis ꝑ nom̃ xpĩanũ homines fal¬
lere nisi isũ xpm̃ magistrũ fallatiȩ fa¬
ciatis. Quod aut̃ inuidus continentiȩ uł

Expanded text:
sed eum timete qui habet potestatem et animam et corpus occidere in gehennam ignis . Tanquam diceret, Nolite timere maledictum corporalis mortis, quod temporaliter solvitur: sed timete maledictum non est anicularis maledictio, sed prophetica praedictio: maledictus omnisndet in ligno. sic enim auferet Christmauit Moyses dicendo: maledictus omnis qui pendet in ligno, quomodo non blasphemauerunt apostoli docendo: mortuus est et: uetus homo noster confixus est cruci c um illo et: de peccato et multa hujusmodi. Vos autem cum horretis maledictum Christum, fatemini vos horrere mortem Christi. Ubi apparet vestra, non anicularis malelatio, qui mortem corporis Christi animae uestrae morte non creditis. quam tamen mortem Christi non ueram, sed simulatam suadetis. quasi non audeatis per nomen christianum homines fallere, nisi ipsum Christum magistrum fallaciae faciatis. Quod autem inuidus continentiae uel
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. ꝓnob̵. Hec aliud significare uolusse mo¬
psen cũ dicer&. maledictꝰ om̃s qͥ inligno
pependerit : nisi morta ł om̃is & morien somĩs
qͥ inligno pependerit. Poterat enĩ dicer &.
maledictus om̃is mortał aut maledictꝰ om̃is
moriens. Sed hoc ẽ qđ asserit ꝓphetia quia
sciebat xpĩ mor̃tẽ in cruce pensurã. & fu¬
taros hereticos qͥ dicerent pependit qͥdẽ¬

Expanded text:
esse pro nobis. Nec aliud significare voluisse Moesse pro nobis. Nec aliud significare voluisse Moysen, cum diceret: Maledictus omnis, qui in ligno pependerit, nisi mortalis omnis, et moriens omnis, qui in ligno pependerit. Poterat enim dicere, maledictus omnis qui mortalis, aut maledictus omnis moriens. Sed hoc est quod asserit prophetia. Quia sciebat Christi mortem in cruce pensuram, et futuros haereticos, qui dicerent: Pependit quide
Abbreviated transcription (Latin):
raret᷑. Qui aut̃ exueritate euangelica
fideł est. intelligit tã non eẽ. contumebiã
xp̃i ex ore moysi cũ eũ dix̃ maledictũ
non ex diuinitate madiestatis suȩ. sed
ex conditione potnȩ nrẽ ex qua inlig¬
no suspensus ẽ : quã non ẽ . laus xpi exore
manicheorũ. cum eũ negant carnẽ habu.¬
isse mortalẽ. in qua uerã mortẽ pateret᷑.
Quia ex illo ꝓphetico maledicto laus intel¬
ligit᷑ humilitatis: ex isto heretico quasi
honore crim̃ obicitur falsitatis. Siergo
ne gas maledictũ : nega mortiuuĩ.
Di negis mortuũ : noniã contra moysen.
sed contra apłos dimicas. Si aut̃ confiteris
mortuũ confitere suscepisse poenã pec
nientẽ. aut ex maledictione. Si exbene¬
dictione uerit poena peccati : opta eẽ:
sẽ sẽꝑ inpoena peccati. Siaut̃ obtas inde
libari : crede ꝑ diunȩ sententiȩ iustitiã ex
maledictione uenisse: confitere er gomale¬
dictũ suscepisse ꝓnob: quẽ confiteris montuũ

Expanded text:
aretur. Qui autem ex veritate evangelica aretur. Qui autem ex veritate evangelica fidelis est, intelligit jam non esse contumeliam Christi ex ore Moysi. Cum eum dixit maledictum, non ex divinitate majestatis suae, sed ex conditione poenae nostrae, ex quo in ligno suspensus est. Quare non est laus Christi ex ore Manichaeorum, cum eum negant carnem habuisse mortalem, in qua veram mortem pateretur. Quia ex illo prophetico maledicto laus intelligitur humilitatis: ex isto haeretico quasi honore crimen objicitur falsitatis. Si ergo negas maledictum, negas et mortuum. Si negas mortuum, non jam contra Moysen, sed contra apostolos dimicas. Si autem confiteris mortuum, confitere suscepisse poenam peccvenientem, aut ex maledictione. Si ex benedictione venit poena peccati, opta esse semper in poena peccati. Si autem optas inde liberari, crede per divinae sententiae justitiam ex maledictione venisse. Confitere ergo maledictum suscepisse pro bonis, quem confiteris mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixꝰ .e. Sed contra longe futuros he¬
reticos quã delonge clamat moyses: sine causa
t̃gi uersamini : o quib: displic& ueritas mortis
xpĩ. Maledietꝰ omĩs qͥ pend& inligno. Non l yule¬
ille. aut ille sed om̃is omĩno Etiã ne & filiꝰ
Inde sita gitis: inde seducitis. Displic& enĩ
uob maledictꝰ ꝓ nob̵ : qr displio & montuus
ꝓnob̵. Tunc I extra maledictũ illius adã
si extra illius mortẽ. Cũ uͦ ex homine
& ꝓhomine inortẽ suscepit : ex illo &pillo
&i ã maledictũ qđ mortẽ comitat᷑ suscipe
non de dignatus ẽ: &iã ille prorsꝰ. etiã
il le filius dĩ. Sẽꝑ uiuus iniustitia sua:
mortuus aut̃ ꝓpt̃ delicta nr̃a in carne
suscepta expoena nr̃a. Sic & sẽꝑbenedictꝰ
in monte scepta ex poena nra. Ac ꝑ hoc ad¬
ditũ ẽ. om̃is ne xp̃s ad uerã mortẽ non ꝑti¬
nere diceret᷑: si amaledicto qđ morti con¬
iunctũ ẽ. insipienti honori ficentia sepa¬

Expanded text:
crucifixus est, sed contra longe futuros haecrucifixus est, sed contra longe futuros haereticos quam de longe clamat Moyses: Sine causa tergiversamini, o quibus displicet veritas mortis Christi, maledictus omnis qui pependit in ligno. Non ille, aut ille, sed omnis omnino, etiam et Filius inde satagitis, inde seducitis. Displicet enim vobis maledictus pro nobis, quia displicet mortuus pro nobis. Tunc enim extra maledictum illius Adam, si extra illius mortem. Cum vero ex homine et pro homine mortem suscepit, ex illo et pro illo et maledictum, quod mortem comitatur, suscipere non dedignatus est, etiam ille prorsus, etiaiam Filius Dei semper vivus in justitia sua, mortuus autem propter delicta nostra, in carne suscepta ex poena nostra. Sic et semper benedictus in morte suscepta ex poena nostra. Aditum est, omnis, ne Christus ad veram mortem non pertinere diceretur, si a maledicto, quod morti conjunctum est, insipienti honorificentia sep
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpłum dixisse male dicũ cogt rephendere
apłm dixsse peccatũ. Nã utiq maledetũ
comes peccati ẽ. Nec idõ maior inuicha ẽ. qđ
addiderit dõ ut dicer& male dictꝰ dõ. om̃is
qͥ pependerit in ligno . Nisi enĩ ds̃
odiss& peccatũ & mortẽ nrãm : non adeã
scipiendã atq delendã filiũ suũ mitter &
Quidergo mirũ sĩ maledictũ ẽ dõ qđ odit
libentius nob donat in¬
mortalitatẽ
quȩ futura ẽ. xp̃o ueni¬
ente quanto¬
d misericor dius odit mor¬
tẽ nr̃am quȩ in ligno pependit. xpo mori¬
ente. Quod aut̃ additum ẽ. om̃is. ut diceret᷑
maledictus om̃is qͥ in ligno pependerit :
non sane moy ses minꝰ pindit &i ã iustos in
cruce futuros: sed bene p̃iidit hereticos
uerã mortẽ dni negaturos : & idõ uolentes
ab hoc maledicto xpm̃ sc uingere. ut amor¬
tis eciã ueritate se un gerent. Sienĩ uera
illa mors non erat: nullũ maledictũ xp̃õ
crucifixo pependit in ligno: quia nec uere

Expanded text:
tam dixisse maledictum, cogitur reprehendere Apostolum dixisse peccatum. Nam utique maledictum comes peccati est. Nec ideo major invidia est, quod addiderit Deo, ut diceret, Maledictus Deo omnis, qui pependerit in ligno. Nisi enim Deus odisset peccatum, et mortem nostram, non ad eam suscipiendam atque delendam Filium suum mitteret. Quid ergo mirum, si maledictum est Deo, quod odit libentius nobis donat immortalitatem, quae futura est Christo veniente, quanto misericordius odit mortem nostram, quae in ligno pependit Christo moriente. Quod autem additum est, omnis, ut diceretur, Maledictus omnis qui in ligno pepnon sane Moyses minus praevidit etiam justos in cruce futuros, sed bene praevidit haereticos veram mortem Domini negaturos, et ideo volentes ab hoc maledicto Christum sejungere, ut a mortis etiam veritate sejungerent. Si enim vera illa mors non erat, nullum maledictum Christo crucifixo pependit in ligno: quia nec vere
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ ad animã quo sol ad oratur. Et sienĩ
corpꝰ inclinatur in adorando animꝰ ta men
aut colit qđ adorat. aut fingit. Etrũq: aut̃
in ligno penđe : ita mors animi ẽ. solẽ ad¬
orare. Eligendũ ẽ. igit᷑ male dictũ in
corporis morte . quo maledicto & ipsũ
corpꝰ inre surrȩctione lib̵abit᷑ deuitandũ
aut̃ malediotum in amme morte ne
cũ suo corpore in ȩt̃no igne dãpnetͦ
Hanc enĩ questionẽ nob̵ dñs soluit
dicens. Nolitetimere eos qͥcorpoc

Expanded text:
alterum ad animum, quo sol adoratur. etsi enim alterum ad animum, quo sol adoratur. etsi enim corpus inclinatur in adorando, animus tamen aut colit, quod adorat, aut fingit; utrumque autein ligno pendere, ita mors animi est solem adorare. eligendum est igitur maledictum in corporis morte, quo maledicto et ipsum corpus in resurrectione liberabitur; . deuitandum autem maledictum in animae morte, ne cum suo corpore in aeterno igne damnetur. hanc enim quaestion m nobis dominus soluit dicens: nolite timere
Abbreviated transcription (Latin):
lerant uanos adoratores suos usq ad uidiciũ
creatoris sui. Tam̃ mem̃tote .xp̃ianũ regẽ
non posse cogere ut sol adoret᷑. De gentili
enĩ rege exemplũ faustus ꝓposut: sciens ꝓ¬
fecto ad genti les ꝑtinere qđ facitis. cũ solẽ
non peperit. Uidete tam̃ quã facile respon¬
deat ueritas : & sana doctrina quã facila
disrũ pat hunc nrȩ̃ quȩstionis tanquã
ineuitabilẽ & bicipitẽ laqueũ. Ecce
faciamꝰ aliquã armatũ rogia potestate
cõminari homini xepĩano : ut si solẽ
ad orare noluerit suspendat᷑ in ligno
Si declinauero inquis maledictũ quod lex
ꝓmpsit insolas ad oratorẽ incidã in illut
qđ eadẽ lex ꝓmpsit in eũ qͥ pependerte
in ligno lta uero turbaberis : sedtu. Immo
nectui : qui & nullo cogente ad oras solem.
At uero xpĩanꝰ ȩ dificatus supra funda
causas : & sin gula maledicta. Cid& unũ
ꝑtinere ad corpꝰ mortale qđ ligno spendit᷑

Expanded text:
lerant uanos adoratores suos usque ad iudicium lerant uanos adoratores suos usque ad iudicium creatoris sui. tamen mementote christianum regem non posse cogere, ut sol adoretur. de gentili enim rege exemplum Faustus proposuit sciens profecto ad gentiles pertinere, quod facitis, cum solem non peperit. uidete tamen. quam facile respondeat ueritas et sana doctrina quam facile disrumpat hunc uestrae quaestionis tamquam ineuitabilem et bicipitem laqueum. ecce faciamus aliquem armatum regia potestate comminari homini christiano, ut si solem adorare noluerit, suspendatur in ligno. si declinauero, inquis, maledictum, quod lex prompsit in solis adoratorem, incidam in illud, quod eadem lex prompsit in eum, qui pependerit in ligno. ita uero turbaberis; sed tu. immo nec tu, qui et nullo cogente adoras solem. at uero christianus aedificatus supra fundamcausas et singula maledicta, uidet unum pertinere ad corpus mortale, quod ligno suspenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
ra t̃restria. Sẽalia ẽ celestiũ głi : & alia t̃restriũ
Hon ergo conuiciatur moyses soli & lunȩ cũ eosuerat
adorari : sed eos laudat tanꝗ creaturã celestẽ dm̃
aut̃ laudat tanꝗ oreatorẽ celestiũ & trestruĩ.
Nec uult offendi dm̃ cũ illꝗ pillo adorant᷑ ꝗͥ ꝓpt̃
illũ & exillo laudantur. At quam sibi
faustus argute reprehendere uisus est :
qđ & iã maledictum uocat moyses qui
sole ad orauerit aclunã. Sier go in qͥd sub gentili
positus rege solẽ cogar adoraro. & cũ restite ro.
maledictũ hoc metuens uibear crucifigi: in
alud eiꝰ incurrã male dictũ. qđ aduerꝰ sus
eũ de ꝓmpsit qui pend& in ligno. Uos quidẽ
nullus rex gentił cogit ad orare solẽ qđ
nec ipse sol coger& si int̃ra regnar&& quia
nec nunc a uob hoc uult fieri. ded si cut
creator ne impios blasphematores suos
usq aduiditiũ sustin& sic & isa cȩlestia to¬

Expanded text:
ra terrestria; sed alia est caelestium gloria, alia terrestrium. ra terrestria; sed alia est caelestium gloria, alia terrestrium. Non ergo conuadorari; sed eos laudat tanquam creaturam coelestem: Deum autem laudat tanquam creatorem coelestium et terrestrium; nec vult offendi Deum, cum illi pro illo adorantur, qui propter illum et ex illo laudantur. At quam sibi Faustus argute reprehendere visus est, quod etiam maledictum vocat Moyses, qui solem adoraverit ac lunam. Si ergo, inquit, sub gentili positus rege, solem cogar adorare, et cum restitero, maledictum hoc metuens, jubear crucifigi, in aliud eius incurram maledictum, quod aduersus eum deprompsit. qui pendet in ligno. uos quidem nullus rex gentilis cogit adorare solem. quod nec ipse sol cogeret, si in terra regnaret, quia nec nunc a uobis hoc uult fieri; sed sicut creator ipse inpios blasphematores suos usque ad iudicium sustinet, sic et ipsa caelestia to
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ laudat. & ei tam̃ cultũ regi onis ex hiberi
uetat: sic & moyfes qͥ uob uidet᷑ nulli di¬
uinoꝵ pe ꝑcisse : non ob aliud suspicor nisi
qr solẽ & lunã uetuit adorari. ad quoꝵ cir¬
cuitũ uos ꝑ om̃s angulos uertitis ut eos ad¬
oretis. solẽ & luna uera laude laudauit :
cũ eos factos adõ & incȩlesti ordine adꝑa.¬
genda sua oꝑa collocatos sic̃ ẽ. ita nar¬
irauit. Dolẽ in potestatẽ diei : lunã inpo¬
testatẽ noctis. Palsis aut̃ urĩs laudib sol
& luna non gaudent. Diabolus nouit
falsa laude gaude p̃ uaricatrix creatura.
Potestates uͦ cęlorũ quȩ peccato non lap¬
sȩ. s̃ artificẽ suũ inse laudari uolunt
Q uarũ illa uera laus ẽ. qua creatori illarũ non fit
distentus. apud se totus in cõmutabił sibiq suffici¬
ens. se ipsobeatꝰ: ꝓpt̃ abundantiã bonitatis ꝑũbũ
siui dix & facta s̃. mandauit & creata s. Proinde

Expanded text:
dei laudat et ei tamen cultum religionis exhiberi dei laudat et ei tamen cultum religionis exhiberi uetat, sic et Moyses, qui uobis uidetur nulli diuinorum pepercisse — non ob aliud suspicor, nisi quia solem et lunam uetuit adorari, ad quorum circuitum uos per omnes angulos uertitis, ut eos adoretis — solem et lunam uera laude laudauit, cum eos factos a deo et in caelesti ordine ad peragenda sua opera conlocatos, sicut est, ita narrauit: solem in potestatem diei, lunam in potestatem noctis. falsis autem uestris laudibus sol et luna non gaudent. diabolus nouit falsa laude gaudere, praeuaricatrix creatura. potestates uero caelorum, quae peccato non lapsae sunt, artificem suum in se laudari uolunt: quarum illa uera laus est. qua creatori illarum non fit distentus apud se totus incommutabilis sibique sufficiens. se ipso beatus propter abundantiam bonitatis per uerbum suum dixit et facta sunt; mandauit, et creata sunt. proinde
Abbreviated transcription (Latin):
passus falla cit̃ mortuus sit fallacit᷑ ci catrices
ostenderit : idẽ. non passus nec uere mortiuis
sit. nec ille uerȩ fuerint ex ue r&suulnerib cica¬
trices : Quȩ s̃ cuidentiores doctrinȩ m̃daciloquoꝵ
ueritatẽ eẽ m̃ dacẽ. Sedisti in doctrina suaha
bent & aꝑtã ñ quidẽ dȩmoniorũ sed tam̃ creaturȩ
culturã quã dãpnat apłsdicens. & coluer̃ &
seruer̃ creaturȩ pociꝰ quã creatori. łro in¬
de isti: infantasmatis fabularũ suarũ idola
& de monia nescientes colunt. Insole aut̃ &¬
luna. nouer̃ se senuire creaturȩ. & qđ pu¬
tant se etiã creatori serire multũ fallunt᷑.
Fantasmati enĩ suo seruunt. Creatori aut̃ nul¬
lo modo seriuunt quando ea negant dm̃ cre¬
monstrat dicens cũ decibis & carnib: a ger&:
om̃is enĩ creatura di bona ẽ & niħ abiciendũ
qđ cũ gratiarĩ actione ꝑcipit᷑. Uidete qͥd sit
sana doctrina: quã non ferentes. uos ad
fabulas conutitis. Quo mͦ apłs & creaturã

Expanded text:
passus, fallaciter mortuus sit, fallaciter cicatrices ostenderit, id est non uere passus nec uere mortuus sit nec illae uerae fuerint ex ueris uulneribus cicatrices? quae sunt euidentiores doctrinae mendaciloquorum ueritatem esse mendacem?  creaturae culturam, quam damnat apostolus dicens: et coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori. Proinde isti in phantasmatis fabularum suarum idola et daemonia nescientes colunt; in sole autem et luna nouerunt se seruire creaturae. et quod putant se etiam creatori seruire, multum falluntur; phantasmati enim suo seruiunt, creatori autem nullo modo seruiunt, quando ea negant deum creageret: omnis enim creatura dei bona est, et nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur. uidete, quid sit sana doctrina, quam non ferentes uos ad fabulas conuertistis. quomodo apostolus et creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a mea: Nã iuirtꝰ in ĩ firmitate ꝑsicit᷑: Ecce nec
iusto parcebat. ut eius uirtutẽ in in sirmitate ꝑficer&
qui ei dederat colafizantẽ angłm satanȩ: Nisi dicitis
quod eũ diaboł dederit : Diaboł leꝗ ergͦ agebat.

Expanded text:
gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur. ecce nec gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur. ecce nec iusto parcebat, ut eius uirtutem in infirmitate perficeret, qui ei dederat colaphizantem angelum satanae, nisi dicitis, quod eum diabolus dederit. diabolus ergo agebat
Abbreviated transcription (Latin):
aut non appar& ut cȩcis. aut displic& ut ꝑuersis:
Sumus quippe ille uitis agricola: aliter parit falcẽ
sarmentis fructuosis. alit̃ infructuosis: Tamen non
parcit nec ꝓbis nec repb illis purgandis: illis am¬
putandis: Nullus enĩ hominũ est tanti usticia
p̃ditus cui non sit necessaria temptaitio tribulationis:
uł acl ꝑ ficiandam. ł ad confirmandã uł ad ꝓbandã
uirtutẽ: INisi forte nec paulũ isti apłm inter
iustos numerant : ꝗ quã uis humilit̃ & ueracit᷑ sua
p̃tȩrita peccata fateatur : tamen se ex side iħu xp̃i
iustisi catũ grãs agit: Anuero illi parcebat ille.
quẽ uani non intellegunt dicentẽ. non parcã nec
iusto neo peccatori: auclant ergo ipsũ: & ne
magnitudore inquit reuelationũ extol lar
datus est michi stimulus carnis angelus satanȩ
quime colafizet: Inopt̃ quod ter dnm̃ nogaui:
ut auferret eĩ ame: & dixit michi Sufsic̃ tibi

Expanded text:
aut non adparet ut caecis aut displicet ut peruersis. aut non adparet ut caecis aut displicet ut peruersis. summus quippe ille uitis agricola aliter parat falcem sarmentis fructuosis. aliter infructuosis, tamen non parcit nec probis nec reprobis, illis purgandis, illis amputandis. nullus enim hominum est tanta iustitia praeditus, cui non sit necessaria temptatio tribulationis uel ad perficiendam uel ad confirmandam uel ad probandam uirtutem, nisi forte nec Paulum isti apostolum inter iustos numerant. qui quamuis humiliter et ueraciter sua praeterita peccata fateatur, tamen se ex fide Iesu Christi iustificatum gratias agit. an uero illi parcebat ille, quem uani non intellegunt dicentem: non parcam, nec iusto nec peccatori? audiant ergo ipsum: et ne magnitudine, inquit, reuelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis angelus satanae, qui me colaphizet: propter quod ter dominum rogaui, ut auferret eum a me, et dixit mihi: sufficit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
nec lena : uelut qđ exẽpligã posuimꝰ deueste nup¬
tiali demonstranemꝰ quantũ nefas cẽt sacras
nuptias t¬
adire. quȩrentẽ ibi gloriã non
sponsi sed suam: ut siquid farte aliud ipsa uestis.
meliore in tellectu signisi care inuenitur. Atꝗ
ante oculos regis int̃siciunt᷑ ꝗ eũ sibi regnane noluer̃.
ñ longo forte sermone nr̃o apparer& : Nor quẽ¬
ad modũ nulla cul paẽ. hominis sinoll& sibi regnare
quẽ quã hominẽ. ita nullã aut paruã cã culpari.
eũ sibi nolle regnare. ĩcuius soliuꝰ regno recte
beatȩ sẽꝑq uiuitur: lã dlud ultimum quod
fiustus posuit insidans ueterib: libris. can quam
uituporantib: deunꝰ ꝙ munetur gladium quo nemini
parcat nec iusto nec peccatori cũ pagino exponeret᷑
quo modo accipiendũ sit. fortassis nec nouo nec
ueteri testamento resister&: eiq placer& similitudo
euingolica. quȩ istis quise exp̃ianos haberi uolunt

Expanded text:
nec leuia. uelut quod exempli gratia posuimus de ueste nupnec leuia. uelut quod exempli gratia posuimus de ueste nuptiali, demonstraremus, quantum esset nefas sacras nuptias adire quaerentem ibi gloriam non sponsi, sed suam, uel si quid forte aliud illa uestis meliore intellectu significare inueniretur; aut quod ante oculos regis interficiuntur, qui eum sibi regnare noluerunt, non in longo forte sermone nostro adpareret, non quemadmodum nulla culpa est hominis, si nollet sibi regnare quemquam hominem, ita nullam uel paruam esse culpam eum sibi nolle regnare, in cuius solius regno recte, beate semperque uiuitur. Iam illud ultimum quod Faustus posuit insiduituperantibus deum, quod minetur gladium. quo nemini parcat, nec iusto nec peccatori, cum pagano exponeretur, quomodo accipiendum sit, fortassis nec nouo nec ueteri testamento resisteret, eique placeret similitudo euangelica, quae istis, qui se christianos haberi uolunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quod dm̃ facene. cũ plebẽ suã tanquã c̃iugẽ
allo quitur. quã ꝑ multos falsos deos fornicari
non uult. non solũ sine clubitatione. uerũ eciã
cũ gratiarũ accione nob̵ utile est c̃siteri: Hoc & de ira
dĩ dixerĩ : Neq ꝑturbat᷑ deus cũ infert iram:¬
s ira ꝓuindicta ponitur:. Siue abusione. siue aliqua
prȩcedentis lingue ꝓpretate. De int̃fectis aut̃
hominũ milib: non miraretur : sidĩ iudicium non
negan&: Quod nec pagam negant: qui dĩ ꝓuidentia
istam uniuersitatẽ regi & ad ministrari asũmis usq
adima concedunt: Quod si & hoc negar&: uł suoꝵ
auctoritate facilius. uł aliquanto diutius certarũ
rationũ disputatione conuinceretur : uł tanquã
nimiũ durus & stolidus ipsi quod eẽ. non creder&
diuino iuditio relinqueretur: Leuia porro uł
nulla cõmissa ꝓpt̃ quȩ ds̃ in terfecerit homines.
si ex presse cõmemoran& : ostenderemꝰ nec nulla eẽ

Expanded text:
quod deum facere, cum plebem suam tamquam coniugem quod deum facere, cum plebem suam tamquam coniugem adloquitur, quam per multos falsos deos fornicari non uult. non solum sine dubitatione, uerum etiam cum gratiarum actione nobis utile est confiteri. hoc et de ira  enim perturbatur deus, cum infert iram,ra pro uindicta ponitur siue abusione siue aliqua praecedentis linguae proprietate. De interfectis autem hominum milibus non miraretur, si dei iudicium non negaret: quod neque pagani negant, qui dei prouidentia istam uniuersitatem regi et administrari a summis usque ad ima concedunt. quodsi et hoc negaret, uel suorum auctoritate facilius uel aliquanto diutius certarum rationum disputatione conuinceretur, uel tamquam nimium durus et stolidus ipsi, quod esse non crederet, diuino iudicio relinqueretur. leuia porro uel nulla commissa, propter quae deus interfecerit homines, si expresse commemoraret, ostenderemus nec nulla esse
Abbreviated transcription (Latin):
tionis usurpat.: Huc accedit. eciã singularũ
quarũq: linguarũ : sua quȩdã ꝓpͥctas: Nã in
ec clesiasticis litteris. nꝰ quã miscđiã in uitu¬
perationẽ positã necolo. Cui rei sermonis ec iam
cotidiani c̃suetudo c̃cordat. Erȩci duas res.
uicinas ꝗdẽ. sed tam̃ distinetas: uno nomine
appellant. laborẽ & dolorẽ Nos ca singulis
nominib enunciamus: Sicut a nob̵ uno nomine
appellatur uita. suie seđm quã dicimus ui uit
quod exanime nonest: Si ue scđm quã dicimꝰ
bonȩ inite homo est: Grȩci aut ista duo duob
quoq uocabulis signant: Unde siem potest. ut excepta
uboꝵ abiisione quȩ in omnib: linguis late patet. aliqua
etiam bȩbreȩ linguȩ ꝓpͥctate ⁊lus in utroq ponaturs :¬
Siue cũ c̃iugis ad ulterio turbatꝰ animꝰ c̃tabescit.
quod indeum cadere non potest : siue cũ soruande
pudititiȩ coniugalis. custodia diligens adhibetur

Expanded text:
tionis usurpat? huc accedit etiam singularum tionis usurpat? huc accedit etiam singularum quarumque linguarum sua quaedam proprietas. nam in ecclesiasticis litteris nusquam misericordiam in uituperatione positam recolo. cui rei sermonis etiam cotidiani consuetudo concordat. Graeci duas res uicinas quidem, sed tamen distinctas uno nomine appellant, laborem et dolorem, nos eas singulis nominibus enuntiamus: sicut a nobis uno nomine appellatur uita, siue secundum quam dicimus " uiuit," quod exanime non est, siue secundum quam dicimus "bonae uitae homo est;" Graeci autem ista duo duobus quoque uocabulis significant. unde fieri potest, ut excepta uerborum abusiene, quae in omnibus linguis late patet, aliqua etiam hebraeae linguae proprietate zelus in utroque ponatur, siue cum coniugis adulterio turbatus animus contabescit, quod in deum cadere non potest, siue cum seruandae pudicitiae coniugalis custodia diligens adhibetur,
Abbreviated transcription (Latin):
non solum cum iuste imperat uerus deus.
s eciã cũ suꝑbe exigt falsus deus. satis ostendit
cuidebeatur: Hee illi pagano si eẽt difficilior
adcredendum eciam ipsa profhecia persuaderem:
inquatam longe antequa scripta sunt. quae nunc
impleta monstrarem: Qđ si & hanc contemnerđ
hoc quoq: agnoscerem potius mirarer. quando¬
quidem non omnes fuisse credicuros in eius dẽ
pnophetiȩ ueritate recolerem: Siautẽ Telantẽ
xp̃m uel dm̃ exutroq testam̃to nuhi obicer&.
atq ipsum uerbum exigitar& : nichil aliud quam
se omiium litterarũ uel exportẽ uel neglegentẽ
ostender& Cum enim docti eoꝵ discernant: inter
& multa in hunc modum: ita ut in his binis uerb̾
ea quae priora posui uirtutib quae autem posteriora
uicus apponant : pleni sunt tam̃ libri eoꝵ ab usione
istoꝵ nominum quȩ propriȩ uicia significant¬
cũ &iam uirtutes sic appellantur. cum uel cupiditas
morare ualeat quȩ ad similẽ licentiã mos locu¬

Expanded text:
non solum cum iuste imperat uerus deus, sed etiam cum superbe exigit falsus deus, satis ostendit, cui debeatur. haec illi pagano, si esset difficilior ad credendum, etiam ipsa prophetia persuaderem, in qua tam longe ante conscripta sunt, quae nunc inpleta monstrarem. quodsi et hanc contemneret, hoc quoque agnoscerem potius quam mirarer, quandoquidem non omnes fuisse credituros in eiusdem prophetiae ueritate recolerem. Si autem zelantem Christum uel deum ex utroque testamento mihi obiceret atque ipsum uerbum exagitaret, nihil aliud quam se omnium litterarum uel expertem uel neglegentem ostenderet. cum enim docti eorum discernant inter uet multa in hunc modum, ita ut in his binis uerbis ea, quae priora posui, uirtutibus, quae autem posteriora, uitiis adponant: pleni sunt tamen libri eorum, cum abusione istorum nominum, quae proprie uitia significant, etiam uirtutes sic appellantur, cum uel cupiditas morare ualeat, quae ad similem licentiam mos locu
Abbreviated transcription (Latin):
ostendimꝰ & docemius: uosaut̃ ona quȩ inli¬
bris noui testam̃ti non accrpitis omnino
uł conscripta ad seueratis: uideas ergo
quantũ int̃nos & uos qđ ad hancattin&
distae: cũđiq a uob̃ quȩrit᷑ qua renononr̃a
inlibris nouitestam̃ti accipitis sad & ineis libs
inquib apꝓbatis aliqua multa respuitis.
rep̃henditis. accissatis : acorrupdorib: uiser & eẽ contenditis :
Nolite inexemplũ cad sumere distiitionem side
uł obseruationis nr̃ꝑ : sed rationem  reddite
p̃sũntionis ur̃ȩ. A nob̵ enĩ sũ ut¬
siqiuerat᷑ cur ñeoritu colamꝰ dm̃ quo coluer̃
hȩbrȩi patres eo tempore ueteristestam̃ti
respondem albiud nob dm̃ p̃cepisse per
patres mori testam̃ti neq: hoc contra
uetus testam̃tũ cum & iulbo idste ande
p̃dictũ. Sic enĩ hoc ipsũe p̾nuntiatũ est.
ꝑ ꝓphetã Ecce dies uenunt dicit dñs. &

Expanded text:
ostendimus et docemus; uos autem omnia, quae in liostendimus et docemus; uos autem omnia, quae in libris noui testamenti non accipitis, omnino uel conscripta adseueratis. uidetis ergo, quantum inter nos et uos, quod ad hanc rem adtinet, distet. cum itaque a uobis quaeritur, quare non omnia in libris noui testamenti accipitis, sed et in eis libris, in quibus adprobatis aliqua, multa respuitis, reprehenditis, accusatis, a corruptoribus inserta esse contenditis, nolite in exemplum adsumere distinctionem fidei uel obseruationis nostrae, sed rationem reddite praesumptionis uestrae. A nobis enim si quaeratur, cur non eo ritu colamus deum, quo coluerunt Hebraei patres tempore ueteris testamenti, respondemus aliud nobis deum praecepisse per patres noui testamenti neque hoc contra uetus testamentum. cum et in illo id sit ante praedictum. sic enim hoc ipsum praenuntiatum est per prophetam: ecce dies