comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i autẽ querit᷑ quomͦ simplex & multiplex in cõmutabile¬
sit illa sub̃a: animadu̾tenda ẽ pͥmo creatura quare
sit multiplex. Hullo autẽ mͦ uere simplex. Et priꝰ corpꝰ uniu̾¬
sum. utiq partib constat: ita ut sit ibi alia pars maior alia¬
pars minor. & maius sit uniu̾sum ꝗͣ pars quęlib&. aut qͣn¬
talib&. Nam & celum &e t̾ra. partes sunt uniu̾sȩ mundanę
molis: s & sola t̾ra uł solum cęlum innum̾abilib partib
constat. & int̾cia sui parte minor ẽ ꝗͣ incęt̾a: & in dimidia
minor ꝗͣ tota. Et totũ mundi corpꝰ. qͦd duab plerũq partib
appellari sol&. idest cęlum & t̾ra: utiq maiꝰ ẽ ꝗͣ solũ celũ. aut
sola t̾ra. Et in uno qͦ corpote aliud ẽ magnitudo. aliud color
aliud figura. Potest enĩ & diminuta magnitudine man̾e idem
color & eadem figura. & colore mutato. manere eadẽ figura.
& eadẽ magnitudo. & figura cadem ñ manente tã magnũ eẽ.

Expanded text:
i autem quaeritur quomodo simplex et multiplex sit illa substantia; animadvertenda est primo creatura quare sit multiplex, nullo autem modo vere simplex. Et prius corpus universum utique partibus constat; ita ut sit ibi alia pars major, alia minor, et majus sit universum quam pars quaelibet aut quantalibet. Nam et coelum et terra partes sunt universae mundanae molis: et sola terra, et solum coelum innumerabilibus partibus constat, et in tertia suiuabus plerumque partibus appellari solet, id est, coelum et terra, utique majus est quam solum coelum aut sola terra. Et in unoquoque corpore aliud est magnitudo, aliud color, aliud figura. Potest enim et diminuta magnitudine manere idem color et eadem figura, et colore mutato manere eadem figura et eadem magnitudo, et figura eadem
Abbreviated transcription (Latin):
& singillatim si int̾rogem᷑ de sp̃u scõ: uerissime respondemꝰ qͦd
d̾s sit. & cũ patre & filio simul unꝰ d̾s ẽ. Unũ gͦ pͥncipiũ ad
creaturã dr d̃s: ñ duo uł tria pͥncipia. ad se autẽ inuicẽ in
gignens ad ia qͦd gignit pͥncipiũ pat̾ ce filiꝰ ad sp̃m¬
ẽ : pat̾ ad filium pͥncipium ẽ. qi genuit eum. Utrum
autẽ & ad sp̃m sc̃m pͥncipium sit pat̾. qm̃ dictũ ẽ de patre
ꝓcedit: non parua questio ẽ. Qͥa si ita ẽ. ñ iam pͥncipiũ ei tan¬
tũ rei erit quã gignit aut fac̃: s cẽ ei quã dat. ubi & illud¬
delucescit ut potest: qͦd solet multos mouere. cur ñ sit filiꝰ
nos. Edenim depatre natum ẽ: ad patrẽ solum refert᷑ cũ d̾r

Expanded text:
 sigillatim si interrogemur de Spiritu sancto, verissime respondemus quod Deus sit, et cum Patre et Filio simul unus Deus est. Unum ergo principium ad creaturam dicitur Deus, non duo vel tria principia, ad se autem invicem in gignens ad id quod gignit principium est, Pater ad um principium est, quia genuit eum. Utrum autem et ad Spiritum sanctum principium sit Pater, quoniam dictum est, De Patre procedit, non parva quaestio est: quia si ita est, non jam principium est ei tantum rei erit quam gignit aut facit, sed etiam ei quam dat, ubi et illud elucescit, ut pote quod solet multos movere, cur non sit Filiunos. Quod enim de Patre natum est, ad Patrem solum refertur cum dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
beniuolentiȩ. cũ idõ utuꝑantur ut corrigantur. At si
dixisset. om̃s beati eẽ uultis miseri ẽẽ ñ uultis: dixisset
aliquid. qͦd nullus in sua ñ agnosceret uoluntate. Q cqͥd

Expanded text:
benevolentiae, cum ideo vituperantur ut corrigantur. At si benevolentiae, cum ideo vituperantur ut corrigantur. At si dixisset, Omnes beati esse vultis, miseri esse non vultis; dixisset aliquid quod nullus in sua non agnosceret voluntate. Quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
dat quȩ dimiserunt parentes. & caro emat. quȩ consu¬
mant libidines: Non ẽ ut opinor incredibilis ista luxu¬
ries. Et si querant᷑ tales. reꝑiantur. aut &̃ ñ quesiti fortas¬
sis occurant. qui nequitia maiore ꝗͣ theatrica ꝓpositioi
uł ꝓnuntiationi theatricȩ insultent magno p̾cio stu¬
pra emendo. paruo autẽ rura uendendo. Largitionis ⁊̃
gra nouimus qͦsdam einisse frumta cariꝰ: & uilius uendi¬
disse suis ciuib. Illudae qͦd uetus poeta dix̾ ennius. om̃s
mortales sese laudari exoptant: ꝓfecto de se ipso & de his
quos exꝑtus fuerat coniecit in aliis: & uidetur ꝓnuntias¬
se hominũ omium uoluntatẽ. Deniq si & ille mimꝰ dixis¬
set. laudari om̃s uultis. nemo ur̃m uult uituꝑari: simm¬
lit̾ qͦd eẽt omium uoluntatis: dixisse uideretur. St̃ cam̃
qui uicia sua oderint: & in quib sibi displicent ipsi. nec
ab aliis se laudari uelint: grãsq agant obiurgantium

Expanded text:
dat quae dimiserunt parentes, et caro emat quae consudat quae dimiserunt parentes, et caro emat quae consumant libidines? Non est, ut opinor, incredibilis ista luxuries: et si quaerantur tales, reperiantur, aut etiam non quaesiti fortassis occurrant, qui nequitia majore quam theatrica, propositioni vel pronuntiationi theatricae insultent, magno pretio stupra emendo, parvo autem rura vendendo. Largitionis etiam gratia novimus quosdam emisse frumenta carius, et vilius vendidisse suis civibus. Illud etiam quod vetus poeta dixit Ennius, Omnes mortales sese laudarier optant; profecto et de se ipso et de iis quos expertus fuerat, conjecit in aliis, et videtur pronuntiasse hominum omnium voluntates. Denique si et mimus ille dixisset, Laudari omnes vultis, nemo vestrum vult vituperari; similiter quod esset omnium voluntatis dixisse videretur. Sunt tamen qui vitia sua oderint, et in quibus sibi displicent ipsi, nec ab aliis se laudari velint, gratiasque agant objurgantium
Abbreviated transcription (Latin):
seu natura: S aliudẽ uidere uoluntatẽ suam: aliud quãuis
certissima coniectura conicere alienam. Hã conditã ro¬
mam tam certum habeo in reb humanis: ꝗͣ constantino¬
polim cũ romã uiderem oculis meis. De illa uͦ nicħ nouerĩ:
nisi qͦd aliis testib credidi. Et minus qͥdem ille uł seipsũ
intuendo. uł alios quoq exꝑiendo. uili uelle emere. &
caro uendere: omnib id credidit ẽẽ cõmune. S qm̃
reuera uicium ẽ: pot̾ qͥsq adipisq eiusmodi iusticiã. uel
alicuiꝰ alt̾ius uicii. qͦd huic contrarium ẽ incurrere pesti¬
lentiam. qua huic resistat & uincat. Nam scio ipse homi¬
nem cum uenalis codex ei fuissa oblatꝰ. p̾ciiq ẽ iguat᷑
& ido quiddam exiguum poscentẽ cerneret uenditorem
iustum p̾cium qͦd multo ampliꝰ erat. nec opinanti ocdis¬
se. Qͥd si &ẽ sit quisꝗͣ tanta nequitia possessus ut uili uen¬

Expanded text:
seu natura? Sed aliud est videre voluntatem suam, aliud, quamvis seu natura? Sed aliud est videre voluntatem suam, aliud, quamvis certissima conjectura, conjicere alienam. Nam conditam Romam tam certum habeo in rebus humanis quam Constantinopolim, cum Romam viderim oculis meis, de illa vero nihil noverim, nisi quod aliis testibus credidi. Et mimus quidem ille vel se ipsum intuendo, vel alios quoque experiendo, vili velle emere, et caro vendere, omnibus id credidit esse commune. Sed quoniam revera vitium est, potest quisque adipisci ejusmodi justitiam, vel alicujus alterius vitii quod huic contrarium est incurrere pestilentiam, qua huic resistat et vincat. Nam scio ipse hominem, cum venalis codex ei fuisset oblatus, pretiique ejus ignarum et ideo quiddam exiguum poscentem cerneret venditorem, justum pretium quod multo amplius erat, nec opinanti dedisse. Quid, si etiam sit quisquam nequitia tanta possessus, ut vili ven
Abbreviated transcription (Latin):
Sł quedã sane eiusdem naturȩ uiuentis & rõne
utentis tanta conspiratio: ut cũ lateat alterum quid alt̾
uelit. ñ nullȩ tam̃ sint uoluntates omĩum. a&̃ singłis notę.
Ec cum quisq homo nesciat. quid homo aliꝰ unus uelit:
in quib dam reb possit scire quid om̃s uelint. unde illa cuiꝰ¬
dã mimni facetissima p̾dicat᷑ urbanitas. qui cũ se ꝓmisisset
in theatro qͦd in animo haber&. & quid uellent om̃s aliis lu¬
dis ẽẽ dicturum. atq ad diẽ constitutum ingenti expectatiõe
maior multitudo confluerae. suspensis & silentib omĩb dixis¬
iaminirabili fauore plauserunt. Cur autẽ tã magna expec¬
tatio facta ẽ. illo ꝓmittente omĩum uoluntatẽ se eẽ dictu¬
rũ. nͥ quia latent hominẽ aliorum hominũ uoluntates:
S nunqͥd latuit ista istum: Hunqͥd queꝗͣ latet: Qua
tandem causa. nͥ quia sunt quedã. quȩ ñ inconuenient̾ in
aliis dese quisq coniciat. comꝑatiente uł conspirante uicio

Expanded text:
st quaedam sane ejusdem naturae viventis et ratione utentis tanta conspiratio, ut cum lateat alterum quid alter velit, nonnullae tamen sint voluntates omnium etiam singulis notae: et cum quisque homo nesciat quid homo alius unus velit, in quibusdam rebus possit scire quid omnes velint. Unde illa cujusdam mimi facetissima praedicatur urbanitas, qui cum se promisisset in theatro quid in animo haberent, et quid vellent omnes, aliis ludis esse dicturum, atque ad diem constitutum ingenti exspectatione major multitudo conflueret, suspensis et silentibus omnibus, dixisadmirabili favore plauserunt. Cur autem tam magna exspectatio facta est illo promittente omnium voluntatem se esse dicturum, nisi quia latent hominem aliorum hominum voluntates? Sed numquid ista latuit istum? Numquid quemquam latet? Qua tandem causa, nisi quia sunt quaedam quae non inconvenienter in aliis de se quisque conjiciat, compatiente vel conspirante vitio
Abbreviated transcription (Latin):
luntas una. cum & in ipsis qui hoc idem uolunt. sua uolun¬
tas sit cuiq conspicua: alterius autẽ lateat. quãuis idem ue¬
lit. & si aliquib signis sese indicet: credit᷑ potiꝰ ꝗͣ uidet᷑. Unꝰ¬
quisq autem sui animi conscius: ñ credit utiq hanc ẽẽ

Expanded text:
luntas una: cum et in ipsis qui hoc idem volunt, sua volunluntas una: cum et in ipsis qui hoc idem volunt, sua voluntas sit cuique conspicua, alterius autem lateat, quamvis idem velit; et si aliquibus signis sese indicet, creditur potius quam videtur. Unusquisque autem sui animi conscius non credit utique hanc esse
Abbreviated transcription (Latin):
sane doctrina imp̾ssam fidẽ credentiũ cordib singłoꝵ. qͥ hoc
idem credunt. uerissime dicimus: s aliud sunt ea quȩ cre¬
dunt᷑. aliud fides qua credunt᷑. Illa quippe in reb sunt: quȩ
uł eẽ. uł fuisse. uł futura eẽ dicunt᷑: hec autẽ in animo credentis ẽ
ei tantũ conspicua cuiꝰ ẽ. ꝗͣuis sit in aliis &̾ ñ ipsa s similisꝰ N̾
enim numero ẽ una: s gen̾e. Propt̾ similitudiuẽ tam̃ & nullã
diu̾sitatẽ: magis unã dicimꝰ eẽ ꝗͣ multas. Nã & duos homines
simillimos cum uidemꝰ. unã faciẽ dicimꝰ: & in iramͥ amboꝵ.¬
dix̃ apłs una fides. tot eas audet quisꝗͣ dic̾e quot fideles. Et
tamen qui dic̃ omulier magna ẽ fides tua. & alt̾i. modicȩ fi¬
dei quare dubitasti: suam cuiq eẽ significat. S ita đr ea¬
dem credentium fides una: quẽ ad modũ eadẽ uolentiũ uo¬

Expanded text:
sane doctrina impressam fidem credentium cordibus singulorum qui hoc sane doctrina impressam fidem credentium cordibus singulorum qui hoc idem credunt verissime dicimus: sed aliud sunt ea quae creduntur, aliud fides qua creduntur. Illa quippe in rebus sunt quae vel esse vel fuisse vel futurae esse dicuntur: haec autem ei tantum conspicua, cujus est, quamvis sit et in aliis non ipsa, sed similis. Non enim numero est una, sed genere. Propter similitudinem tamen ex nulla adversitate magis unam dicimus esse quam multas. Nam et duos homines simillimos cum viderimus, unam faciem dicimus, et miramur ambobi dixit Apostolus, Una fides , tot eas audet quisquam dicere quot fideles. Et tamen qui dicit, O mulier, magna est fides tua ; et alteri, Modicae fidei, quare dubitasti ? suam cuique esse significat. Sed ita dicitur eadem credentium fides una, quemadmodum eadem volentium vo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ħnt infideles. sic̃ hi qͥ uenientẽ in propͥa dĩ filium ñ receꝑunt.
ꝗuis ex auditii in nob̾ facta sit. ñ tam̃ ad eum sensum corporis
ris: qm̃ cordis ẽ res ista. ñ corporis. Hec foris ẽ a nob̾. s in intimis
nob̾. Nec eam quisꝗͣ hominũ uid& in alio: s unꝰquisq in sema¬
eam eẽ : ñ uid&. Et canto firmius credit: quanto fructus eius
magis nouit. qͦs oꝑari solce fides ꝑ dilectionẽ. Quã obrẽ om̃ĩb
de quib euangłista subiungit & dic̃. quotqͦt autẽ receꝑunt cũ.¬
dedit eis pocestacem filios dĩ fieri. his qui credunt in nomineeꝰ
Qͥ ñ ex sanguinib neq ex uoluntate carnis. neq ex uolunta.¬
te uiri: s ex dõ nati sunt: fides ista communis ẽ. Non sic̃ aliqͣ
corporis forma cominunis ẽ ad uidendũ omĩum oculis quib
p̾sto ẽ. ex ipsa quippe una omĩũ cernentiũ quodãmͦ inforinat᷑
aspectus: s sic̃ dic pot̾. omib hominib ec̃ facies humana

Expanded text:
 sicut ii qui venientem in propria Dei Filium non receperunt, quamvis ex auditu in nobis facta sit, non tamen ad eum sensum corporis ris, quoniam cordis est res ista, non corporis; nec foris est a nobis, sed in intimis nobis; nec eam quisquam hominum videt in alio, sed unusquisque in semeesse eam, non videt; et tanto firmius credit, quanto fructus ejus magis novit, quos operari solet fides per dilectionem . Quamobrem omnibus de quibus Evangelista subin nomine ejus, qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt, fides ista communis est: non sicut aliqua corporis forma communis est ad videndum omnium oculis quibus praesto est; ex ipsa quippe una omnium cernentium quodam modo informatur aspectus: sed sicut dici potest omnibus hominibus esse facies humana
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilitatẽ. Ac ꝑ hoc filius dĩ quia uita ȩt̾na ẽ: cum
patre &̃ ipse intelligitur. ubi dictum ẽ.: solus ht̃ unmor¬
talitatẽ. Eius enim uitȩ ȩt̾nȩ & nos participes facti ꝓ
modulo nr̃o uninortales efficimur. S aliud ẽ ipsa cuiꝰ
participes efficimur uita et̾na: aliud nos qui eiꝰ partici¬
patione uiuemus inȩternum. Si enim dixisset quen
temporib ꝓpriis ostend& pat̾. beatus & solus potens.
rex regum & dñs dominantium. qui solus ht̃ immortali¬
tatem: nec sic inde separatum filium oportere intelligi.
Heq enim quia ipse filius alibi loquens uoce sapien¬
te. ipse ẽ enuim sapientia dĩ. ait. girum celi circuiui so¬
la. separaiit a se patrẽ. Quantomag̾ gͥ ñ ẽ necesse. ut
tantummꝰ de patre pret filium intelligat᷑ qͦs dictum ẽ.
solus ht̃ iminortalitatem: cum ita dictũ sit. Ut serues
inquit mandatum sine macula in rephensibile. usq in

Expanded text:
mutabilitatem, ac per hoc filius dei, quia uita aeterna est, cum patre etiam ipse intellegitur, ubi dictum est: solus habet immortalitatem; eius enim uitae aeternae et nos participes facti pro modulo nostro immortales efficimur. sed aliud est ipsa cuius participes efficimur uita aetpatione vivemus in aeternum. Si enim dixisset, Quem temporibus propriis ostendet Pater beatus et solus potens, rex regum et dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem", nec sic inde separatum filium oporteret intellegi. neque enim, quia ipse filius alibi loquens uoce sapientiae — ipse est enim sapientia dei — ait: gyrum caeli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de patre praeter filium intellegatur quod dictum est: solus habet immortalitatem, cum ita dictum sit: ut serues, inquit, mandatum sine macula, inreprehensibile, usque in
Abbreviated transcription (Latin):
cnim sibi uult qͦd ait. si diligitis me mandata mea ser¬
uate. & ego rogabo patrẽ. & alium paraclitum abit uob̾.
ut uob̾cum sit inęternum. sp̃m u̾itatis quẽ hic mundꝰ ac¬
ciꝑe ñ pot᷑. idest dilectores mundi: Animalis enĩ homo
ñ ꝑcipit quȩ sunt sp̃c dĩ. S adhuc uideri pot̾: idõ dictũ¬
ẽẽ. & ego rogabo patrem & alium aduocatum aibit uob̃.
quasi ñ sufficiat solus filius. Illo autẽ loco aita de illo
dictum ẽ: tamꝗͣ solus omnino sufficiat. Tum uen̾it ille
sp̃c u̾itatis: oocebit uos omnem u̾itatẽ. Hũqͥd gͦ separat᷑ hino¬
filiis. tamꝗ̃ ipse ñ doceat omnem u̾itatẽ. aut quasi hoc im
placae maiorem eẽ filio sp̃m scm̃: quem minorẽ illo solent
dicere. An qi ñ dictum ẽ. ipse solus. aut nemo nͥ ipse uos do¬
cebit omnẽ u̾itatem. idõ ꝑmittunt ut cũ illo docere credat᷑
& filius: Apls gͦ separauit filium ab sciendis his quȩ dĩ stꝰ.

Expanded text:
otest. quid enim sibi uult quod ait: si diligitis m e, mandata mea serotest. quid enim sibi uult quod ait: si diligitis m e, mandata mea seruate. et ego rogabo patrem, et alium aduocatum dabit uobis, ut nobiscum sit in aeternum, spiritum ueritatis, quem hic mundus accipere non potest, id est dilectores mundi? animalis autem homo non percipit quae sunt spiritus dei. sed adhuc uideri potest ideo dictum: et ego rogabo patrem, et alium aduocatum dabit uobis, quasi non sufficiat solus filius. illo autem loco ita de illo dictum est, tamquam solus omnino sufficiat: cum uenerit ille spiritus ueritatis, docebit uos omnem ueritatem. numquid ergo hinFilius, tanquam ipse non doceat omnem veritatem? Aut quasi hoc impplacet, majorem esse Filio Spiritum sanctum, quem minorem illo solent dicere. An quia non dictum est, ipse solus, aut nemo nisi ipse vos docebit omnem veritatem, ideo permittunt, ut cum illo docere credatur et Filius? Apostolus ergo separavit Filium a sciendis his quae sunt Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
tia. beati mundicordes qm ipsi dm̃ uidebunt. Et qr hec ẽ
uita ct̾na: dic̃ dñs in psaliis. Longitudine dierum reple
bo cum: & ostendam illi salutare meũ. Siue gͦ audiamus
ostende nob filium. suic audiamus ostende nob pattẽ: tan¬
tumdẽ ual&e: quia neuter sine alt̾o potest ostendi. Unũ
quippe sunt. sicut ait. ego & pat̾ unum sumus. Deniq
ꝓpter ipsam inseparabilitatẽ: sufficient̾ aliquando nomi¬
nat᷑ uł pat̾ solus uł filius solus. adimpleturus nos le¬
titia cum uultu suo. Nec inde separat᷑ utriusq sp̃c. ioest
mundꝰ ñ pot̾ acciꝑe. Hoc ẽ cnim plenum gaudium nr̃m.
qͥ amplius ñ ẽ: frui trinitate dõ. ad cuius imaginẽ fac¬
ti sumus. Propt̾ hoc aliquando ita loquitur de sp̃u scõ.
camꝗͣ solus ipse sufficiat ad bratitudinẽ urãm. Ec ioõ solꝰ
sufficit: quia separari apatre & filio ñ potͣ. sic̃ pat̾ solꝰ suf¬

Expanded text:
tia: Beati mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt . Et quia haec est tia: Beati mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt . Et quia haec est vita aeterna, dicit Deus in Psalmo: Longitudine dierum are meum. siue ergo audiamus: "ostende nobis filium", siue audiamus: ostende nobis patrem, tantundem ualet, quia neuter sine altero potest ostendi. unum quippe sunt, sicut ait: ego et pater unum sumus. denique propter ipsam inseparabilitatem sufficienter aliquando nominatur uel pater solus uel filius solus adimpleturus nos laetitia cum uultu suo. Nec inde separatur utriusque spiritus, id est non potest . Hoc est enim plenum gaudium nostrum, quo amplius non est, frui Trinitate Deo, ad cujus imaginem facti sumus. Propter hoc aliquando ita loquimur de Spiritu sancto, tanquam solus ipse sufficiat ad beatitudinem nostram; et ideo solus sufficit, quia separari a patre ac filio non potest, sicut et pater solus suf
Abbreviated transcription (Latin):
requiret᷑: quia nec erit quid ampliꝰ reqͥrat᷑. Ostendet᷑ enĩ
nob̾ pat̾: & sufficiae nob̃. Ood bene intellexerat philippꝰ.
ut diceret dno ostende nob̾ patrem & sufficit nob̾. S ñdũ
intellexerat eo qͦq m̃ id ipsum se potuisse dicere. dne osten¬
de nob̾ te: & sufficit nobis. Ut enim hoc intelligere: res¬
ponsum est ei a dno. Canto tempore uob̾cum sum. & ñ cog¬
nouistis me: philippe qui me uidet. uid&e & patrẽ.S qr¬
uolebat cum ex fide uiuere. anteꝗͣ illud possit uidere: se¬
cutus ẽ & ait. Non credis qm̃ ego in patre. & pat̾ in me ẽ:
Quãdiu enim sumus in corpore. ꝑegrinamur a dño.
ꝑfidem enim ambulamꝰ. ñ ꝑ speciem. Contemplatio
quippe: merces ẽ fidĩ. Cui merced ꝑ fidẽ corda mundant᷑
sicut scriptum ẽ. fide mundans corda eorum. P robat᷑ autẽ
qͦd illi contemplationi corda mundant᷑: illa maxime senten¬

Expanded text:
requiretur, quia nec erit quod amplius requiratur. ostendetur enim requiretur, quia nec erit quod amplius requiratur. ostendetur enim nobis pater et sufficiet nobis. quod bene intellexerat Philippus, ut diceret: domine, ostende nobis patrem et sufficit nobis; sed nondum intellexerat eo quoque modo id ipsum se potuisse dicere: "domine, ostende nobis te, et sufficit nobis". ut enim hoc intellegeret, responsum est ei a domino: tanto tempore uobiscum sum, et non cognouistis me? Philippe, qui uidet me, uidet et patrem. volebat eum ex fide vivere antequam illud posset videre, secutus est, et ait: Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est ? Quamdiu enim sumus in corpore, peregrinamur a Domino. Per fidem enim ambulamus, non per speciem . Contemplatio quippe merces est fidei, cui mercedi per fidem corda mundantur; sicut scriptum est, Mundans fide corda eorum . Probatur autem quod illi contemplationi corda mundentur, illa maxime senten
Abbreviated transcription (Latin):
Ita quippe ait. Hȩc ẽ autem uita ęt̾na: ut cognoscant te
unum uerũ dđm & quẽ misisti iħm xp̃m. Hoc fiet cũ
uenerit d̾ns. & illum inauerit occulta tenebrarũ. cum
tenebrȩ mortalitatis huius corruptiõisq transierint.
Tunc enĩ erit mane nr̃m: de qͦ in psalmis đr. Mane
adstabo tͥ e uidebo. De hac contemplatione intelligo dic¬
tum. cum tradiđ̾it regnum dõ & patͥ: idest cum ꝑdux̾it
Si desipio hic: corrigat ine qui melius sapit: mn aliuo
ñ udet᷑. Neq eium queremus aliuo cũ ad aiꝰ ecẽplatio¬
nem ꝑuenerimiis quȩ nunc ñ ẽ. ꝗͣ diu gaudium nr̃m in
spe ẽ. Spes autẽ quȩ uidet᷑. ñ ẽ spes. Qod enum uidet qͥs qͥd
sꝑat: Si autẽ qͦd ñ uidemꝰ sꝑamus. ꝑ patientiã expectamꝰ
quoadusq rex in recubitu suo ẽ. Cunc erit qͦd scriptũ ẽ: adĩ¬
plebis me letitia cum uultu tuo. Illa lecitia nicħ ampliꝰ

Expanded text:
ita quippe ait: haec est uita aeterna, ut cognoscant te ita quippe ait: haec est uita aeterna, ut cognoscant te unum uerum deum et quem misisti legum Christum. hoc fiet, cum uenerit dominus et inluminauerit occulta tenebrarum, cum tenebrae mortalitatis huius corruptionisque transierint. tunc erit mane nostrum, de quo in psalmo dicitur: mane adstabo tibi et contemplabor. de hac contemplatione intellego dictum: cum tradiderit regnum deo et patri, id est cum perduxerit si desipio, corrigat me qui melius sapit; mihi aliud non uidetur. neque enim quaeremus aliud, cum ad illius contemplationem peruenerimus, quae nunc non est, quamdiu gaudium nostrum in spe est. spes . autem, quae uidetur, non est spes; quod enim uidet quis, quid sperat? si autem quod non uiquoad usque rex in recubitu suo est. tunc erit quod scriptum est: adimplebis me laetitia cum uultu tuo. illa laetitia nihil amplius
Abbreviated transcription (Latin):
& cui uoluerit filius reuelare: tunc reuelabit᷑ a filio pa¬
tes. cũ euacuauerit omnẽ pͥncipatum & omnẽ pocestatẽ
& uirtutẽ. idest ut necessaria ñ sit dispensatio similitu¬
dinum ꝑ anglicos pͥncipatus. & potestates. & uirtutes.
Ex quarũ ꝑsona. non inconuenient̾ intelligit᷑ dici in can¬
tico canticorum ad sponsam. Similitudines auri faciemꝰ
tͥ. cum distinctionib argenti. quoadusq rex in accubi¬
tu suo ẽ. idest quoadusq xꝑc in secreto suo ẽ. qr uita nr̃a
uita ur̃a: tunc & uos cum ipso apparebitis ingła. Quod an¬
teꝗͣ fiat: uidemus nunc ꝑ speculum in eniginate. hoc est
in similitudinib. tunc autẽ facie ad faciẽ. Hec enim nob̃
contemplatio ꝓmittit᷑ actionum om̃ium finis: atq et̾ua
ꝑfectio gaudiorum. filii enim dĩ sumus. & ñdũ apparuit
quid erimꝰ. Scimus quia cum apparuerit. similes ei eri¬
mus: qm̃ uidebimus eum sicuti ẽ. Qod eñĩ dix̃ famulo¬
me ad uos: hoc contemplabimur cum uiuemꝰ inȩt̾num

Expanded text:
et cui noluerit filius reuelare, tunc reuelabitur a filio pater, cum euacuauerit omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem, id est ut necessaria non sit dispensatio similitudinum per angelicos principatus et potestates et uirtutes. ex quarum persona non inconuenienter intellegitur dici in cantico canticorum ad sponsam: similitudines auri faciemus tibi cum distinctionibus argenti, quoad usque rex in recubitu suo est, idest quoad usque Christus in secreto suo est, quia uita nostra vita vestra, tunc et vos cum ipso apparebitis in gloria . Quod antequam fiat, videmus nunc per speculum in aenigmate, hoc est in similitudinibus; tunc autem, facie ad faciem . 17. Haec enim nobis contemplatio promittitur actionum omnium finis atque aeterna perfectio gaudiorum. Filii enim Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, qme ad uos: hoc contemplabimur, cum uiuemus in aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
patrem ꝓ eis. Ipse enim pat̾ amat uos. Ex hoc enĩ rogat:
qͦ minor ẽ patre. Quo uͦ ȩqualis: exaudit cũ patre. Unde
ab eo qͦd dix̃. ipse enim pater amat uos. se utiq ipse ñ
separat: s scđm ea fac̃ intelligi quȩ supra commemora

Expanded text:
patrem pro eis; ipse enim, inquit, pater amat uos. ex hoc enim rogat, patrem pro eis; ipse enim, inquit, pater amat uos. ex hoc enim rogat, quo minor est patre; quo uero aequalis est, exaudit cum patre. unde se ab eo quod dixit: ipse enim pater amat uos, utique ipse non sep
Abbreviated transcription (Latin):
patre. & ueni in hunc mundũ. iterũ relinquo mundũ.
& uado ad patrẽ. Qid ẽ apatre exiui. nͥ ñ in ea forma
qua ȩqualis sum patri. s alit̾. idest in assumptã creatu¬
rã minor apparui ÷ Et quid ẽ ueni in hunc mundum. nͥ ĩ
formã serui quã me exinaniens accepi. &̃ peccatoꝵ qͥ istũ
mundum diligunt oculis demonstraui᷑ Et qͥd ẽ iterũ
relinqͦ mundũ. nͥ ab aspectu dilectorum mundi aufero qͦd
uidert̃: Et quid ẽ uado ad patrẽ. nͥ doceo me sic intelli¬
gendũ a fidelib meis. quomͦ equalis sum patri: Hoc qͥ
credunt digni habebuntur ꝑduci a fide ad speciẽ ĩd est
ad ipsam uisionem. quo ꝑducens dictus ẽ tradere regnũ
dõ & patri. fideles quippe eiꝰ. quos redemit sanguine suo.
dicti sunt regnum eꝰ: ꝓ quib nunc int̾pellat. Tunc aut̃ il¬
lic eos sͥ faciens inherere. ubi equalis ẽ patri: ñ iã rogabit

Expanded text:
t ueni in hunc mundum; iterum relinquo mundum t ueni in hunc mundum; iterum relinquo mundum et uado ad patrem. quid est: a patre exiui nisi "non in ea forma, in qua aequalis sum patri, sed aliter, id est in assumta creatura minor apparui" ? et quid est: ueni in hunc mundum nisi "formam serui, quam me exinaniens accepi, etiam peccatorum, qui istum mundum diligunt, oculis demonstraui" ? et quid est: iterum relinquo mundum nisi "ab aspectu dilectorum mundi aufero quod uiderunt"? et quid est: uado ad patrem nisi "doceo me sic intellegendum a fidelibus meis, quomodo aequalis sum patri" ? hoc qui credunt, digni habentur perduci a fide ad speciem, id est ad ipsam uisionem, quo perducens dictus est tradere regnum deo et patri. fideles quippe eius, quos redemit sanguine suo, dicti sunt regnum eius, pro quibus nunc interpellat. tunc autem illic eos sibi faciens inhaerere, ubi aequalis est patri, non iam rogabit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ad animã meam ꝗͣuis in uno homine: ꝗͣ anima alt̾iꝰ
hominis in animã meã. Cum gͦ tradiderit regnum dõ
&e patri. idest cum credentes & uiuentes ex fide. ꝓ qͥb nc̃
mediator int̾pellat ꝑdix̾it ad contẽplationẽ. cui ꝑcipi¬
endȩ suspiramus & gemimus. & transierit labor & ge¬
mitus: iam ñ int̾pellabit pro nobis tradito regno dõ ⁊
patri. Hoc significans ait Nec uobis locutus sum in
similitudinib. Ueni&e hora quando ñ iã in similitudi¬
nib loquar uobis. s manifeste oe patre nuntiabo uob.
idest iam ñ erunt similitudines: cum uisio fuerit fa¬
cie ad faciẽ. Hoc ẽ enim qͦd ait: s manifeste de patre
nuntiabo uob̾. Acsi diceret: manifeste patrẽ ostendã uob̃.
Nuntiabo quippe ait: quia u̾bum eiꝰ ẽ. Sequit᷑ enim & dic̃.
Illa die in nomine meo petetis. Et nc̃ dico uob̃. qr ego ro¬
gabo patrem de uobis: ipse enin pat̾ amat uos. qr uos¬

Expanded text:
est ad animam meam, quamvis in uno homine, quam anima alterius est ad animam meam, quamvis in uno homine, quam anima alterius hominis ad animam meam. 21. Cum ergo tradiderit regnum Deo et Patri, id est, cum credentes et viventes ex fide, pro quibus nunc minum interpellat, perduxerit ad contemplationem, cui percipiendae suspiramus et gemimus, et transierit labor et gemitus, iam non interpellabit pro nobis tradito regno deo et patri. hoc significans ait: haec uobis I ocutus s u m in similitudinibus; ueniet hora, quando iam non in similitudinibus loquar uobis, sed manifeste de patre nuntid est, jam non erunt similitudines, cum visio fuerit facie ad faciem. Hoc est enim quod ait, sed manifeste de Patre nuntiabo vobis; ac si diceret, manifeste Patrem ostendam vobis. Nuntiabo quippe ait, quia Verbum ejus est. Sequitur enim et dicit: Illa die in nomine meo petetis, et non dico vobis quia ego rogabo Patrem: ipse enim Pater amat vos, qu
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ contemplatione ds erit omĩa in omnib. qr nichil ab
illo aliuo requiretur. s solo ipso illustrari ꝑfruiq suffici&.
Idõq ille in quo sp̃c int̾pellat gemitib inenarrabilib:
unam inquit petii a dño hanc requiram. ut in habitẽ in
domo dñi ꝑ om̃s dies uitȩ meȩ. ut c̃templer delectationẽ
cũ mediator dĩ & hominum homo xp̃c iħc tradiderit
regnum d̾o & patri. ut iam ñ int̾pellet ꝓ nob̃ media¬
tor & sacerdos nr̃. filius dĩ & filius hominis. s & ipse
inquantũ sacerdos ẽ assumpta ꝓpt̾ nos forma serui. sub¬
iectus sit ei qui illi subiecit omnia. & cui subiecit omĩa.
ut inquantũ d̾s ẽ cum illo nos subiectos habeat: inqͣnt̃
sacerdos. nobiscum illi subiectꝰ sit. Quaꝑpt̾ cum filius
sit & d̃s & homo: alia substantia homo potius in filio
qͣ filius inpatre. Sicut caro animȩ meȩ alia substantia

Expanded text:
igitur contemplatione deus erit omnia in omnibus, quia nihil ab igitur contemplatione deus erit omnia in omnibus, quia nihil ab illo aliud requiretur, sed solo ipso inlustrari perfruique sufficiet. ideoque ille in quo spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus: unam, inquit, petii a domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo domini per omnes dies uitae meae, ut contempler delectationem cum mediator dei et hominum homo Christus Iesus tradiderit regnum deo et patri, ut iam non interpellet pro nobis mediator et sacerdos noster, filius dei et filius hominis, sed et ipse, in quantum sacerdos est, assumta propter nos forma serui subiectus sit ei qui illi subiecit omnia et cui subiecit omut in quantum Deus est, cum illo nos subjectos habeat, in quantum sacerdos, nobiscum illi subjectus sit . Quapropter cum Filius sit et Deus et homo, alia substantia homo potius in Filio quam Filius in Patre: sicut caro animae meae, alia substantia
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ dĩ. ubi ẽ finis omniũ bonarũ actionũ. & requies
sempit̾ua. & gaudium qͦd ñ auferet᷑ a nob̃. Hoc enĩ signi
ficat in eo qͥd ait. iterum indebo uos & gaudebit cor ur̃m
&e gaudium ur̃m nemo aufer&e a uob̃. Huius gaudii si¬
militudinem p̃signabat maria. sedens ad pedes dñi. &¬
intenta in u̾bum eius. quieta scilic&e ab omi actione.
& intenta inu̾itate scđ̾m quendã modũ. cuius capax ẽ
ista unta. qͥ tam̃ p̃figuraiae illuo qͦo futurũ ẽ inet̾uum.
Marcha quippe sorore sua in necessitatis actione conu̾¬
sante qͣuis bona & utili. tam̃ cum requies successerit
querenti marthȩ. qͦd eam soror ñ adiuuaret: respondit.
Maria optimam partem elegit: quȩ ñ aufert᷑ ab ea.
Non partẽ malam dix̃ qͦd agebat martha: s istã opti¬
mam quȩ ñ auferetur. Illa eium que in ministerio in¬
digentiȩ ẽ: cum indigentia ipsa transierit. auferet᷑. Boni
quippe oꝑis transituri: merces ẽ requies ꝑmansura.In illa

Expanded text:
tionem dei, ubi est finis omnium bonarum actionum et requies sempiterna et gaudium, qat in eo quod ait: Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo auferet a vobis . Hujus gaudii similitudinem pintenta in uerbum eius, quieta scilicet ab omni actione et intenta in ueritatem secundum quendam modum, cuius capax est ista uita, quo tamen praefiguraret illud quod futurum est in aeternum. Martha quippe sorore sua in necessitatis actione conuersante quamuis bona et utili, tamen cum requies successerit querenti Marthae, quod eam soror non adiuuaret, respondit: Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea; non partem malam dixit quod agebat Martha, sed istam optimam, quae non auferetur. illa enim quae in ministerio indigentiae est, cum indigentia ipsa transierit, auferetur. boni quippe operis transituri merces est requies permansura. in illa
Abbreviated transcription (Latin):
spc sc̃s missus ẽ. ubi erat. Nam & ille qui ñ inuenit
locum. qͦ eat afacie dĩ & diẽ. si ascendero in celum tu
ibi es. si descendero in infernum. ades. uͥq uolens intel¬
ligi p̾sentem d̾m: priꝰ nominauit sp̃m eꝰ. Nam sic ait.
telligat᷑ ista missio. siue filii siue sp̃c sc̃i. Pat̾ enim sobꝰ.¬

Expanded text:
ctus missus est ubi erat. Nam et ille qui non invenit locum quo iret a facie Dei et dicit, Si ascendero in coelum, tu ibi es; si descendero in infernum, ades; ubique volens intelligi praesentem Deum, prius nominavit Spiritum ejus. Nam sic ait: telligatur ista missio, sive Filii, sive Spiritus sancti. Pater enim so
Abbreviated transcription (Latin):
propt̾ formã serui quã accepit. qui ẽ filiꝰ dĩ ꝓpter¬
dĩ formã in qua ẽ: ñ diceret apłs paulus de pͥncipib huiꝰ
faceret. & hominẽ đm. Qd tam̃ ꝓpt̾ qͥd. & quid scđm
quid dicat᷑: adiuuiante dño ptudens & oiligens e pius
lector intelligit. Nam ecct diximꝰ quia scđm id qͦd d̾s ẽ.: glo¬

Expanded text:
propter formam serui, quam accepit, qui est filius dei propter formam dei, in qua est, non diceret apostolus Paulus de principibus huius faceret et hominem deum. quid tamen propter quid et quid secundum quid dicatur, adiuulector intelligit. Nam ecce diximus quia secundum id quod Deus est, glo
Abbreviated transcription (Latin):
eium ẽ oꝑatio patris & filii. Alioquin nec ipse pat̾ sibi sub¬
iecit omĩa. s filiꝰ ei subiecit. qui ei regnum tradidit. & euacuat
omnem pͥncipatum. & omnem potestatẽ & uirtutẽ. De filio
quippe ista dicta sunt. cũ tradiderit inquit regnũ dõ & patͥ.
cum euacuauerit omnẽ pͥncipatũ & potestatẽ & uirtutẽ.
Ipse enim subiecit: qui euacuat. Nec sic arbitremur xꝑm
traditurũ regnum dõ & patri: ut adimat sibi. Nam & hoc
quidã uaniloqui crediderunt. Cũ enĩ đr tradiderit regnũ dõ
&̃ patri. ñ separatur ipse. quia simul cum patre unꝰ ds̃ est.
s diuinarum sctiptutarũ incuriosos. &e contentionũ stuniosos
fallit urbum qͥd positum c̃. donec. Ita namq sequitur.
Oportit enim illum regnare. donec ponat om̃s inimicos¬
suos sub pedib suis: tamꝗͣ cum posuerit ñ sit regnaturꝰ.
Nec intelligunt ita dictum sicuti ẽ illud: confirmatũ ẽ cor

Expanded text:
enim est operatio patris et filii. alioquin nec ipse pater sibi subenim est operatio patris et filii. alioquin nec ipse pater sibi subiecit omnia, sed filius ei subiecit, qui ei regnum tradidit et euacuat omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem. de filio quippe ista dicta sunt: cum tradiderit, inquit, regnum deo et patri, cum euacuauerit omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem; ipse enim subiecit qui euacuat. Nec sic arbitremur Christum traditurum regnum deo et patri, ut adimat sibi; nam et hoc quidam uaniloqui crediderunt. cum enim dicitur tradere regnum deo et patri, non separatur ipse, quia simul cum patre unus deus est. sed diuinarum scripturarum incuriosos et contentionum studiosos fallit uerbum, quod positum est, donec; ita namque sequitur: oportet enim illum regnare, donec ponat inimicos sub pedibus suis, tamquam cum posuerit non sit regnaturus, nec intellegunt ita dictum, sicut est illud: confirmatum est cor
Abbreviated transcription (Latin):
cunc & ipse filius hominis. & au̾bo dĩ suscepta humana na¬
tura cominutabit᷑ in eiꝰ naturã qui ei subiecit omĩa: tunc fu¬
turum putant. cũ post diẽ iudicii tradiderit regnum dõ &e pat̾.
Ac ꝑ hoc ẽ scđ̃m istam opinionẽ: adhuc pat̾ maior ẽ q̃ serui
forma quȩ de uirgine accepta ẽ. Quod si aliqui & hoc affir¬
mant qͥd iã fuerit in dĩ substantia mutatus homo ⁊ꝑc iħc.
illud certe negare ñ possunt. qͦd adhuc natura hominis ma¬
nebat. quando ante passionem dicebat: qm̃ pat̾ maior me ẽ.
Unde nulla cunctatio ẽ. scđ̾m hoc ẽẽ dictum qͦd forma serui
maior ẽ pat̾. cui forma dĩ ȩqualis ẽ filius. Nec quisqͣ cum
audierit qͦs ait apłs. cum autem dixerit. qi omĩa subiecta st̃.
manifestum quia pret̾ cum qui subiecit illi omĩa: ita existi¬
met de patre intelligendum. qͥd subiecgrit omĩa filio. ut ip¬
sum filium sibi omĩa subiecisse non putet. Inseparabilis

Expanded text:
tunc et ipse filius hominis et a uerbo dei suscepta humana natunc et ipse filius hominis et a uerbo dei suscepta humana natura commutabitur in eius naturam, qui illi subiecit omnia: tunc futurum putant, cum post diem iudicii regnum tradiderit deo et patri, ac per hoc etiam secundum istam opinionem adhuc pater maior est quam forma serui, quae de uirgine accepta est. quod si et aliqui hoc affirmant, quod iam fuerit in dei substantiam mutatus homo Christus Iesus, illud certe negare non possunt, quod adhuc natura hominis manebat, quando ante passionem dicebat: quoniam pater maior me est. unde nulla cunctatio est secundum hoc esse dictum, quod forma serui maior est pater, cui in forma dei aequalis est filius. nec quisquam, cum audierit quod ait apostolus: cum autem dixerit, quia omnia subiecta sunt, manifestum, quia praeter eum qui subiecit illi omnia, ita existimet de patre intellegendum, quod subiecerit omnia filio, ut ipsum filium sibi omnia subiecisse non putet; inseparabilis
Abbreviated transcription (Latin):
llud autẽ qͦd dic̃ apł̃s. cum autẽ ei omĩa subiecta fuerint.
tunc & ipse filius subiect᷑ crit ei. qui illi subiecit omĩa. aut
idõ dictum ẽ. ne quisꝗͣ putaret habitum xp̃i qui ex huma¬
na creatura suscept̾ ẽ. conu̾sum iri pꝰea in ipsam diuinitatẽ.
senserunt ita dictum. & ipse filius subiectꝰ erit ei qui illi
subiecit omĩa. ut ipsam subiectionem. commutationẽ &
conu̾sionem credat futuram creaturȩ in ipsã substantiam
uł essentiam creatoris. idest ut quȩ fuerat substantia crea¬
ture. fiat substantia creatoris. Certe uł boc concedit qͦd ñ
ht̃ ullam dubitationem. ñdum hoc fuisse factum. cum
d̾ns diceret pat̾ maior me ẽ. Dixit enum hoc ñ solũ anteꝗ̃
ascendisset in celum: uerum &̃ anteꝗͣ passus resurrexisset¬
amortuis. Illi autẽ qui putant humanam in eo naturã
u ditatis substantiam mutari atq conuerti. & ita dictũ tunc
& ipse filius subiert᷑ erit ei qui illi subiecit om̃ĩa. acsi diceret᷑

Expanded text:
uerint, tunc et ipse filius subiectus erit ei qui illi subiecit omnia aut ideo dictum est, ne quisquam putaret habitum Christi, qui ex humana creatura susceptus est, conuersum iri postea in ipsam diuinitatem senserunt, ita dictum: et ipse filius subiectus erit qui illi subiecit omnia, ut ipsam subiectionem commutationem et conuersionem credat futuram creaturae in ipsam substantiam uel essentiam creatoris, id est ut quae fuerat substantia creaturae fiat substantia creatoris, certe uel hoc concedit quod non habet ullam dubitationem, nondum hoc fuisse factum, cum dominus diceret: pater maior me est. dixit enim hoc, non solum antequam ascendisset in caelum, uerum etiam antea mortuis. Illi autem qui putant humanam in eo naturam in deitatis substantiam mutari atque converti, et ita dictum esse: Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia, ac si dicere
Abbreviated transcription (Latin):
simum misi. & cuicumq audiendos. legendos. scribendos
ꝑmisi. In quib si seruari mea dispositio potuiss&: sseq̃
ꝓfecto & si easdem sententias habentes. multo tam̃ enodati¬
ores atq planiores. quantum terũ tantarũ explicandarũ
difficultas & facultas nr̃a pateret᷑. Sunt autem qui pͥ¬
mos quatuor. uł poti quinq etiã sine proemuis ha¬
bent: & duodecimum sine extrema parte ñ parua. S
si eis hec editio potuerit innotescere: omĩa si uolue¬
rint & ualuerint emendabunt. Peto sane. ut hanc
epłam seorsum qͥdem. s tamen ad caput coꝵdem libro¬
rum iubeas anteponi. ExPLICIT PROLOSUS¬

Expanded text:
simum misi et cuicumque audiendos, legendos describendosque simum misi et cuicumque audiendos, legendos describendosque permisi. in quibus si seruari mea dispositio potuisset, essent profecto etsi easdem sententias habentes multo tamen enodatiores atque planiores, quantum rerum tantarum explicandarum difficultas et facultas nostra pateretur. sunt autem, qui primos quattuor uel potius quinque etiam sine prooemiis habent et duodecimum sine extrema parte non parua. sed si eis haec editio potuerit innotescere, omnia, si uoluerint et ualuerint, emendabunt. peto sane, ut hanc epistulam seorsum quidem sed tamen ad caput eorundem librorum iubeas anteponi. ora pro
Abbreviated transcription (Latin):
Omiseram quippe hoc opꝰ: postea ꝗͣ comperi p̃reptos mͥ
ẽẽ siue subreptos anteꝗͣ eos absoluerem. & retractatos ut
mea dispositio fuerat expolirem. Non enim singillatim.
s om̃s simul edere ea ratione decreueram: qm̃ p̃ceden¬
tib conseq̃ntes inquisitionis ꝓpͥetate neccunt᷑. Cuingͦ¬
ꝑ eos homines. qui priꝰꝗͣ uellem ad qͦsdam illoꝵ ꝑuenire
potuerunt. dispositio mea nequiuiss& impleri. int̾ruptã
dictationẽ reliqueram: cogitans hoc ipsum in aliquib
scriptis meis conqueri. ut scirent qui possent. ñ ame fu¬
isse cosdem libros editos. s ablatos: priusꝗͣ mͥ editione
mea digni uiderent᷑. Uerũ multorum frũm uehem̃tis¬
sima postulatione. & maxime tua ussione compulsus:
opus tam laboriosum adiuuante dño t̾minare curaui:
cosq emendatos ñ ut uolui s ut potui. ne ab eis qui sub¬
repti iam in manus hominũ exierant. plurimũ discre¬
parent: uenerationi tuȩ ꝑ filium nr̃m diaconũ caris¬

Expanded text:
iseram quippe hoc opus, posteaquam comperi praereptos mihi esse sive subreptos antequam eos absolverem, et retractatos, ut mea dispositio fuerat, expolirem. Non enim singillatim, sed omnes simul edere ea ratione decre veram, quoniam praecedentibus consequentes inquisitione p eos homines quia priusquam vellem, ad quosdam illorum pervenire potuerunt dispositio mea nequivisset impleri, interruptam dictationem reliqueram, cogitans hoc ipsum in aliquibus meis scriptis conqueri, ut scirent, qui possent, non a me fuisse eosdem libros editos, sed ablatos priusquam mihi editione mea digni viderentur. Verum multorum fratrum vehementissima postulatione, et maxime tua jussione compulsus, opus tam laboriosum, adjuvante Domino terminare curavi; eosque emendatos, non ut uolui, sed ut potui, ne ab illis, qui subrepti iam in manus hominum exierant, plurimum discreparent, uenerationi tuae per filium nostrum condiaconum caris
Abbreviated transcription (Latin):
idem filius. Sic̃ pat̾ suscitat mortuos & uiuificat: sic &
filius qͥs uult uiuificat. Quomͦ solus pat̾ fac̃ mirabilia
cum hȩc uerba nec patrem tantum. nec filium tautũ
ꝑmitcant intelligi. s utiq đm unum. uerum. solum
idest patrem & filium &e sp̃m scĩnꝰ Itẽ dic̃ idem apłs.
Nob unus ds̃ pat̾ ex qͦ omĩa & nos in ipso. & unus dñs¬
iħc xp̃c. ꝑ quem omĩa & nos ꝑ ipsum. Qis dubitet eum
omĩa quȩ creata sunt dicere. sic̃ ioħes. omĩa ꝑ ipsum fac¬
ta sunt: Quero itaq de qͦ dicat alio loco. qm̃ ex ipło & ꝑ
enim de patre & filio & sp̃u scõ. ut singłis ꝑsonis singła
tribuant᷑. ex ipso expatre. ꝑ ipsum ꝑfilium. in ipso ĩ spu
quando singularit̾ intulit. ipsi gła in scła scłorũ. Unde
enim cepit hunc sensum: Non ait o altitudo diuitiarũ
sapientiȩ & scientiȩ patris aut filii. aut sp̃c sc̃i: s sapi¬

Expanded text:
 sicut pater suscitat mortuos et uiuificat, sic et filius quos uult uiuificat. quomodo ergo solus pater facit mirabilia, cum haec uerba nec patrem tantum nec filium tantum permittant intellegi, sed utique deum unum, uerum, solum, id est patrem et filium et spiritum sanctum? Item dicit idem apostolus: nobis unus deus pater, ex quo omnia et nos in ip per quem omnia, et nos per ipsum ; quis dubitet eum omnia quae creata sunt dicere, sicut Joannes, Omnia per ipsum facta sunt? Quaero itaque de quo dicat alio loco, Quoniam ex ipso,enim de Patre et Filio et Spiritu sancto, ut singulis personis singula tribuantur; Ex ipso, ex Patre; per ipsum, per Filium; in ipso, in Spiritu quando singulariter intulit: ipsi gloria in saecula saeculorum. unde enim coepit hunc sensum, non ait: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae "patris aut filii aut spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
disserendo cognoscere. De unitate ꝑatris ⁊ filii ⁊ sp̃c¬
rum dm̃. aut ñ cum patre unum & solum
ñ. aut non uere ĩmmortalẽ quia mutabilẽ: mani¬
festissima diuinorũ testimoniorum & consona uoce
conuicti sunt. Unde sunt illa. In pͥncipio erat u̾bũ.
& uerbũ erat ap̃ đm. & a̾s erat u̾bum. Manifestum
ẽ enim qͦd uerbum dĩ. filium dĩ unicum accepimus.
De quo p̾dic̃. & u̾bum caro factum ẽ: ꝓpt̾ natiuitatẽ
in carnationis qͦ quȩ facta ẽ in tempore ex uirgine.
Ineo autẽ declarat ñ tantum d̾m ẽẽ. s ẽ eiusdem cũ pa¬
tre substantiȩ. quia cum dixiss&e. & ds erat u̾bum. hoc
erat inquit in principio ap̃ đm. omĩa ꝑ ipsum facca st̃.
& sine ipso factum ẽ nicħ. Neq enim dic̃ omĩa nͥ quȩ
facta sunt: idest omnem creaturam. Unde liquide appa¬
ret ipsum factum ñ ẽẽ: ꝑ quẽ facta sunt omĩa. Et si

Expanded text:
disserendo cognoscere. CAPUT VI. 9. Filium disserendo cognoscere. CAPUT VI. 9. Filium rum Deum, aut non cum Patre unum et solum Deum, aut non vere immortalem, quia mutabilem, manifestissima divinorum testimoniorum et consona voce convicti sunt; unde sunt illa: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Manifestum est enim quod Verbum Dei, Filium Dei unicum accipimus, de quo post dicit, Et Verbum caro factum est, et habitavit incarnationis eius, quae facta est in tempore ex uirgine. in eo autem declarat non tantum deum esse sed etiam eiusdem cum patre substantiae, quia, cum dixisset: et deus erat uerbum, hoc erat, inquit, in principio aput deum; omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. neque enim dicit omnia, nisi quae facta sunt, id est omnem creaturam. unde liquido apparet ipsum factum non esse per quem facta sunt omnia; et si
Abbreviated transcription (Latin):
mur.Si autem fatemur hab̃̾e ista in cogitationib nr̃is.
q̃m rapimur amore indagandȩ u̾itatis: flagitent iure
caritatis. ut eis indicemus quid hinc excogitare potueri¬
mus. ñ quia iam acceꝑim aut iã ꝑfectꝰ sim. Ham si pau¬
lus apłs. quantomagis ego longe infra illius pedes iaces.
ñ me arbitror apprehendisse. S ꝓ modulo meo si ea quȩ
retro sunt obliuiscor. & in anteriora me extendo. & scđ̃m
intentionem sequor ad paliam suꝑnȩ uocationis qͣn¬
tum eiusdem uiȩ ꝑegerim. & quo ꝑuenerĩ ÷ Unde mͥ
in finẽ reliquus cursus ẽ. ut aꝑiam qͦd desiderat᷑ ame
illis desiderantib. quib me seruire cogit lib̾a caritas.
Oportet autem. & donabit d̾s: ut eis ministrando quȩ
legant: ipse quoq ꝓficiam. & eis cupiens respondere
querentib. ipse quoq inueniam qͦd querebam. Ergo
cognita cum auetoritate disserere. ꝗͣ ea cum pietate

Expanded text:
mur: si autem fatemur habitare ista in cogitationibus nostris, mur: si autem fatemur habitare ista in cogitationibus nostris, quoniam rapimur amore indagandae veritatis, flagitant jure charitatis ut eis indicemus quid hinc excogitare potuerimus: non quia jam acceperim, aut perfectus sim; nam si Paulus apostolus, quanto magis ego longe infra illius pedes jacens non me arbitror apprehendisse? sed pro modulo meo, si ea quae retro sunt obliviscor, et in anteriora me extendo, et secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis , quantum ejusdem viae peregerim, et quo pervenerim, unde mihi in finem reliquus cursus est, ut aperiam desideratur a me, illis desiderantibus quibus me servire cogit libera charitas. Oportet autem, et donabit Deus, ut eis ministrando quae legant, ipse quoque proficiam; et eis cupiens respondere quaerentibus, ipse quoque inveniam quod quaerebam. Ergo cognita cum auctoritate disserere, quam ea cum pietate