comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& clamabunt p̃ dolore cordis ĩplen¬
ces illud qͦd scͥptum ẽ. ibi crit fletꝰ et
stridor dentium. qñ stecerint agni
gentiũ atq rustorum ad dexteram.
& hedi tudeoꝵ atq impiortm a si¬
nists. aliis recipientib et̃na p̃mia
aluis et̃na fupplicia. Contͥcio autẽ
sp̃c p̃ dolore cordis intelligenda ĩ

Expanded text:
mabunt prae dolore cordis, implentes illud quod scriptum est: Ibi erit fletus et stridor dentium : quando steterint agni gentium atque justorum ad dexteram, et haedi Judaeorum atque impiorum a sinistris: aliis recipientibus aeterna praemia, aliis aeterna supplicia. Contritio autem spiritus prae dolore cordis intelligenda in
Abbreviated transcription (Latin):
dum qͦd euangłice sermo doctrinȩ
imber appelletur & pluuie qͦs fundt̃
suꝑtram bonã nubes sp̃itales: ad qͣs
ꝑuenit u̾itas dei. Quem imbrem.
ce qͣs plutiias moyses in deut̾onomii
cantico pollicet᷑. Audiat terra u̾ba
oris mei. expectet᷑ sic̃ plutria eloqͥũ
meum. & descendant fic ros tierba

Expanded text:
dum, quod Evangelicae sermo doctrinae imber appelletur, et pluviae quas fundunt super terram bonam, nubes spirituales, ad quas pervenit veritas Dei. Quem imbrem, et quas pluvias Moyses in Deuteronomii Cantico pollicetur : Audiat terra verba oris mei: exspectetur sicut pluvia eloquium meum, et descendant sicut ros verba
Abbreviated transcription (Latin):
nem linguam resistentem tͥ in iudi¬
cio tudicab:. ꝑdens sapientiam sapi¬
entrum. & prtidentiam prudentiũ
reprobans. Cunctosq hereticorũ
pͥncipes & iudeorum magistros. ce
mundi philosophos quos faber il¬
le conflaucrat duo tudicio condem¬
nabis. qͦm &e reginasaba condenna¬
bit incredulos & nimuite. C con¬
trario tustificabit᷑ sodoma. compa¬
ratione ptioris irłm. Post hec infer¬
tur q̃ sunt p̃mia fut᷑orum. ne cas¬
sum putent ẽe certamen. & p̃senti
morte fimiri. Hec ẽ hereditas sc̃r¬
ta ꝑpetua. & retributio laborum.

Expanded text:
linguam resistentem tibi in judicio judicabis, perdens sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobans. Cunctosque haereticorum principes, et Judaeorum magistros, et mundi philosophos, quos faber ille conflaverat, tuo judicio condemnabis. Quomodo et Regina Saba condemnavit incredulos, et Ninivitae: et e contrario justificabitur Sodoma comparatione pejoris Jerusalem . Post haec infertur quae sint praemia futurorum, ne cassum putent esse certamen, et praesenti morte finiri. Haec est haereditas serta p
Abbreviated transcription (Latin):
de qͥb scͥptum ẽ. nolite sc̃m cdare
canib: &e canes dormientes qͥ nes¬
cunt ee p̃ceptum. Ne dedis sominti
ocłis tuis: & palpebris tuis dormi¬
tationem. Et rurfum. Uigilate
qͥa nescitis q̃ hora dñs ũr uentuꝵꝰ
sit. Et icc̃co dantes locum diabolo
canes impudentissum funt : qui
nunquam saturant᷑. Comunt e
luti. Qͦs speclatores & caties. cosdem
ẽẽ pastores. seqͣns sermo demonstrat
Ipsi pastores ignor auert intelligen¬
tiam. Uerbum em̃ hebraicum. roĩ¬
si raun. pessimos sonat. Hoc diximꝰ.
ut uarie int̃pretatioiis catisas mon¬
straremus. Om̃s enĩ scia q̃sierunt.
ce ñ q̃ deisunt. nec ambulauerunt
q̃ sittria bona ce ambulate in ea:
s iuxta qͦd in iudicum uolumine
legit᷑. non erat rex in isrł. unusqͥsq
quod rectum sͥ tudebat᷑. hoc facie¬
bat. ꝓpͥos sequebant᷑ errores. Qd¬
q sequit᷑. untsqͥsq ad auarieiam
fuam. a summousq ad nouissimũ

Expanded text:
de quibus scriptum est: Nolite sanctum dare de quibus scriptum est: Nolite sanctum dare canibus . Et canes dormientes, qui nesciunt esse praeceptum: Ne dederis somnum oculis tuis, et palpebris tuis dormitationem ; et rursum: Vigilate, quia nescitis qua hora Dominus vester venturus sit . Et idcirco dantes locum diabolo, canes impudentissimi sunt, qui numquam saturantur. Vomunt enluti . Quos speculatores et canes eosdem esse pastores, sequens sermo demonstrat: Ipsi pastores ignoraverunt intelligentiam. Verbum enim Hebraicum ROIsi raim, pessimos sonat. Hoc diximus, ut variae interpretationis causas monstraremus. Omnes enim sua quaesierunt, et non quae Dei sunt, nec ambulaverunt quae sit via bona: et ambulate in ea . Sed juxta quod in Judicum volumine legitur: Non erat rex in Israel; unusquisque quod rectum sibi videbatur, hoc faciebat , et proprios sequebatur errores. Quodque sequitur: Unusquisque ad avaritiam suam, a
Abbreviated transcription (Latin):
erat iez echiel cui loquitur ds fili
hominis speclatorem dedi te domui
ssrł. S illi speclatores ñ erant ceci
Deniq appellabant᷑ uidentes. Isti
autem de quib ꝓpħa nc̃ loquttur
ñ solum specłatores cȩci. s ce canes
muti appellant᷑. ñ ualentes latrare.
Qui enm gregem dm̃ costodire de¬
bebant. & supos abigere. & latrare
ꝑdño: diligunt soninia. & demoni¬
eis uisionib delectant᷑. Et ẽ sensꝰ.
Non possunt loqͥ u̾itatem. s uniũ¬
sam̃dacia: nec hoc fine contenti ft̃
qͥm custodia gͥgis dm̃i dormiebat.
& latrare ñ poterant. Et amabant
cubile. ꝑ q̃ uoluptas corꝑis indicat᷑.
s apud suos impudentes anme neᷤᷤ
sat᷑antur errore. qͥ dcuorant plebe
dñi siẽ escam panis & domͦ uidcia¬
rum. guleq ac libidini serutunt.
Non erm possunt dicere. Man¬
datum dñi lucidum illuminans
ocłos: nec nosse qͦdscͥptam ẽ. sapia
hominis illuminat faciem etcis.
Et canes muti adu̾gum inimicos.

Expanded text:
erat Ezechiel, cui loquitur Deus: Fili erat Ezechiel, cui loquitur Deus: Fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel . Sed illi speculatores non erant caeci. Denique appellabantur videntes. Isti autem de quibus Propheta nunc loquitur, non solum speculatores caeci, sed et canes muti appellantur, non valentes latrare. Qui enim gregem Domini custodire debebant, et lupos abigere, et latrare pro Domino, diligunt somnia, et daemoniacis visionibus delectantur. Et est sensus: Non possunt loqui veritatem, sed universa mendacia. Nec hoc fine contenti sunt, qui in custodia gregis Domini dormiebant, et latrare non poterant, et amabant cubile, per quae voluptas corporis indicatur; sed apud suos impudentes  Al.  devorant plebem Domini sicut escam panis, et domos viduarum: gulaeque ac libidini serviunt. Non enim possunt dicere: Mandatum Domini lucidum illuminas oculos , nec nosse quod scriptum est: Sapientia hominis illuminat faciem ejus . Et canes muti adversum inimicos,
Abbreviated transcription (Latin):
Lrx. Uenite qm̃ excecatisunt om̃s.
ñ cognotiert̃ unũsi. canes inuti
ñ potant latͣre. somniantes. lect̾a¬
lum amantes dormitatione. & cane
intelligentiã. Om̃s uiasstias secu¬
tisunt: unusqͥsq simul a suinmi¬
tate erus. Cenite & sumamꝰ utnum
& inebriem. & sit talis dies crastina
magna ampltus nmis. Ut omneꝰ
inquit bestie agͥueniant & deuo¬
rent congregatos. sitie in locum
iudorum. gentium turbe suiccedãt.
fpeclatores eorum in causa funt
Scribe uidelicet ce pharisei: quia
om̃s cecinescierunt dñm saluato¬
rem. nec lucem uoluerunt indere
p̃sentem. Ad quos dñs loqueba¬
tur. Stulti et ceci quid est plus
atirum an altare quod seificat
atrrum: Et it̃m. Ouces ceci. cui¬
licem liquantes. & camelũ gluti¬
entes. ꝙ cecꝰ cecũ ducens ambo in
foueam cadunt. Quod autem
magistri speclatores uocentur
ce supra legimus. In eo enu loco
uͥ ruxta .lxx. dr. uox custoqum tuoꝵ
eleuata est. in hebraico scͥptum ẽ
uox specłatorum tuorũ. De quib

Expanded text:
uoniam excaecati sunt omnes: non cognoverunt universi, canes muti non poterunt latrare: somniantes lectulum, amantes dormitationes. Et canintelligentiam: omnes vias suas secuti sunt. Unusquisque simul a summitate ejus. Venite et sumamus vinum, et inebriemur, et sit talis dies crastina, magna amplius nimis . Ut omnes, inquit, bestiae saltus veniant, et devorent congregatos, sive in locum Judaeorum, gentium turbae succedant, speculatores eorum in causa sunt, Scribae videlicet et Pharisaei: quia omnes caeci nescierunt Dominum Salvatorem, nec lucem voluerunt videre praesentem. Ad quos Dominus loquebatur: Stulti et caeci, quid est plus, aurum, an altare quod sanctificat aurum ? et iterum: Duces caeci, culicem liquantes, et camelum glutientes ; et: Caecus caecum ducens, ambo in foveam cadunt . Quod autem magistri speculatores vocentur, et supra legimus. In eo enim loco ubi juxta LXX dicitur: Vox custodum tuorum elevata est , in Hebraico scriptum est: Vox speculatorum tuorum. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
canes simꝰ: s di potiꝰ qm nĩas sequamͣ
uras. & audiamꝰ scͥpturam monen¬
tem. sapite de dño in bonitate. Et
tc̃m. Intelligentia optima ẽ his qui
facrunt eam. Et si canes fumus
ñ desꝑemus salutem. audientes ũ
cis q̃ cadunt de m̃sa dñorum suoꝵs.
Ob qͣm causam. miscdiam consecu¬
ta. atidit a dño. O mulier. magna
ẽ fides tua. fiat tͥsic̃ uis. Poterat e¬
nim dicere cũ ꝓpħa: uiam manda¬
torum tuors eucurri. Et iterum.
Deduc me in marecta: Iustus ꝑit.

Expanded text:
canes simus; sed Dei potius quam nostras sequamur canes simus; sed Dei potius quam nostras sequamur vias, et audiamus Scripturam monentem: Sapite de Domino in bonitate . Et iterum: Intelligentia optima est his qui faciunt eam. Et si canes fuimus, non desperemus salutem, audientes vercis, quae cadunt de mensa dominorum suorum . Ob quam causam misericordiam consecuta, audit a Domino: O mulier, magna est fides tua: fiat tibi sicut vis. Poterat enim dicere cum Propheta: Viam mandatorum tuorum cucurri . Et iterum: Deduc me in via recta. Cap.
Abbreviated transcription (Latin):
ebrictate. & erit sic̃ hodie sic ce cͣs
& multo ampliꝰ. in .lxx. int̃pretib
ñ habet᷑.s ex hebranco additum
stelus illuminantib p̃notatitꝵ
Demq hos u̾sicłos nullus eccłiasti¬
corum interp̃tum disseruit: s qͣsi
patentem inmedio foueam dnͣseut
ardent atiaricia. a summotisq
ad nouissunum. a pͥncipib tisq
ad plebem: ut postquam ceꝑint
ꝑcutere consertios. &e comedere ac
bibe cum ebriisdicant. Uenite fu¬
mamus timum: &e impleamtꝵ
ebrietate. Manducem &e bibamꝰ
cras enim moriem: & erit sic̃ hodie
fic ce cras. &e intlto amplius. Hoc
est quod fupra dir̃ nescierunt sa¬
turitatem. nec p̃t̃ita tioluptate
satiantuꝵ. s futuras delicias pa¬
rant. multo maiores quam quib
priꝰ frutq fuierant. Di hoc de pͥn¬
cipib dir iudeorũ. ꝓpt̃ quos plebs
dm̃i a bestus deuorata ẽ:. uttemus
crempla perorum. nec inebriemͣ
umo in quo ẽ luxuria. nec tioluip¬
tatib obruamͣ. nec muti ad loqͦn¬
dum contͣ adtiers arios nr̃os rabidi

Expanded text:
ebrietate, et erit sicut hodie, sic et cras, et multo amplius, in LXX Interpretibus non habetur, sed ex Hebraico additum, stellis illuminantibus praenotatur. Denique hos versiculos nullus Ecclesiasticorum Interpretum disseruit, sed quasi patentem in medio foveam transiliunt ardent avaritia a summo usque ad novissimum, a principibus usque ad plebem, ut postquam coeperint percutere conservos, et comedere ac bibere cum ebriis, dicant: Venite, sumamus vinum, et impleamur ebrietate. Manducemus et bibamus: cras enim moriemur. Et erit sicut hodie, sic et cras: et multo amplius . Hoc est quod supra dixit: Nescierunt saturitatem: nec praeterita voluptate satiantur, sed futuras delicias parant, multo majores quam quibus prius fruiti fuerant. Si hoc de principibus dicitur Judaeorum, propter quos plebs Domini a bestiis devorata est, vitemus exempla pejorum, nec in ebriemur vino, in quo est luxuria, nec voluptatibus obruamur; nec muti ad loquendum, contra adversarios nostros rabidi
Abbreviated transcription (Latin):
quentitis sibibentur potiꝰ aquie ꝗͣ
comedent᷑. Est autem & pecunta
pessima siue argentii quod reꝓ¬
bat scͥptora dicens. Pecunia que
datur cum dolo. quiasi testa repu¬
tabitur. Et in alio loco. Argentũ
ur̃m repbum. Ot est argentum qd
dei eloqunis comparadur. Eloqͥa
dni eloquia casta. argentum igne
examinatum derre. purgatum sep
cumis qͥb aquas dñi emere non
possumꝰ. ꝑgamꝰ ad eum qͥ tenens
calicem sacramenti discipłis loq̃¬
batur. Accipite & bibite. hic est
sanguis m̃s. qui ꝓuobis effundet᷑
in remissionem peccatorum. Qa
tintim miscute & sapĩa ĩ cratere
suo. om̃s stultos scłi mundiq sapi¬
entiã ñ habentes ꝓuocans ad biben¬
dum Et ñ solum uintum emamꝰ
s ce lac: qͦd figcat timocentiam par¬
uulors. Qui mos ac typꝰ in occiden¬
de dicebat ce paulus. Lac uob potũ
dech. ñ solitum cibum. Et petrrꝰ.
Quasi mͦ nat paruuli rationabi¬
le lac desicdate. Unde & moyses ui¬
num &e lac in xp̃i intelligers passio¬

Expanded text:
 biberentur potius aquae, quam comederentur. Est autem et pecunia pessima, sive argentum, quod reprobat Scriptura, dicens: Pecunia, quae datur cum dolo, quasi testa reputabitur ; et in alio loco: Argentum vestrum reprobum . Et est argentum quod Dei eloquiis comparatur: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum terrae, purgatum cuniis, quibus aquas Domini emere non possumus, pergamus ad eum qui tenens calicem sacramenti discipulis loquebatur: « Accipite et bibite, hic est sanguis meus, qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum . Quod vinum miscuit et sapientia in cratere suo, omnes stultos saeculi mundique sapientiam non habentes, provocans ad bibendum: et ut non solum vinum emamus, sed et lac, quod significat innocentiam parvulorum, qui mos ac typus in Occidente dicebat et Paulus: « Lac vobis potum dedi, non solidum cibum . » Et Petrus: « Quasi modo nati parvuli rationabile lac desiderate . » Unde et Moyses, vinum et lac in Christi intelligens passio
Abbreviated transcription (Latin):
terp̃tib uel suis cił eorum uerb po¬
nere testimonia q̃ cum hebraico cõ¬
sonarent. siq̃ audem ab alnis addita
sunt oĩo negligere: ilico mͥ ñ paruã
q̃stiuncłam detulisti. quod scilicet
hebraico ñ habent᷑ t̾cii & dectii psaĩ¬

Expanded text:
terpretibus, vel suis, vel eorum verbis poterpretibus, vel suis, vel eorum verbis ponere testimonia, quae cum Hebraico consonarent: si qua autem ab aliis addita sunt, omnino negligere: illico mihi non parvam quaestiunculam detulisti, quod scilicet Hebraico non habentur, tertii decimi psal
Abbreviated transcription (Latin):
de locum ubi positꝰ fuit dñs. Indci
& hec a cet̃a q̃ sequuntur. uel gene¬
raliteꝵ de omnib iustis arbitrant
intelligi. quorum manasses fudit
sanguinem. & impleurit irłm a por¬
ta usq ad portam: til certe y saiã
de sua ꝓphare morte. qͦd serrandꝰ
sit a manasse serra lignea. q̃ apud
eos certissima tͣditio est. Unde &e no¬
strorum plurimi illud quod de
passione scõrum in epła ad hebre¬
os ponit᷑ serrati sunt: ad ysaie re¬
ferunt passionem. funit explanati¬
disertissimi oratoris sententia
est: felices cẽ artes. si de illis soli arci¬
fices tudicarent. Ae ne a ꝓphanis
t̃m sumere uidear exemplũ: mini¬
rum hoc illud ẽ quod aliis uerbis
ꝓpħa demonstrat. Beatꝰ qui in aui¬
res loguttur audientiũ. Qua felici¬
tate tri filia custochtũ me compotẽ
eẽ fecisti. Nam cum ant̃ioris libri
p̃faciunclam legeres. in qͣ asserti a¬
postolos & eugłistas ea tm̃ de .lxx. in¬

Expanded text:
te locum ubi positus fuit Dominus . Judaei te locum ubi positus fuit Dominus . Judaei et haec et caetera quae sequuntur, vel generaliter de omnibus justis arbitrantur intelligi, quorum Manasses fudit sanguinem, et implevit Jerusalem a porta usque ad portam; vel certe Isaiam de sua prophetare morte, quod serrandus sit a Manasse serra lignea, quae apud eos certissima traditio est. Unde et nostrorum plurimi illud, quod de passione Sanctorum in Epistola ad Hebraeos ponitur: Serrati sunt , ad Isaiae referunt passionem. LIBER DECIdisertissimi oratoris sententia est, Felices essent  Al. esse artes, si de illis soli artifices judicarent. Ac ne a profanis tantum sumere videar exemplum, nimirum hoc illud est quod aliis verbis Propheta demonstrat: Beatus qui in aures loquitur audientium : Qua felicitate tu, filia Eustochium, me compotem esse fecisti; nam cum anterioris libri praefatiunculam legeres, in qua asserui, Apostolos et Evangelistas ea tantum de
Abbreviated transcription (Latin):
ut mala scłi ñ uidet: siue ꝓpt̾ mali¬
ciam hominum quorũ ipse peccata
portabat. & uict̾or ascendit. Qͦd aut̃
iuxta hebraieum dr. ueniat pax q
reginescat in cubili suo. ambulet
in directione fuia. sensꝰ quidem ꝑspi¬
euus est: s u̾iborum consequentia q̃
ĩsuc lingue stat idiomate. apud
nos uidet̾ ẽẽ turbata. Qdaut̃ dic
hoc e. Ueniat pax iusti. quamas¬
cendens ad patrem aplis dereliqͥt
sensum uenerit. requiescant apłi
non pire s uincere. & et̃na sede reqͥ¬
reqͥescunt in cubilib suis. ambulat
in directionẽ fuam recto itiere. ad
tus ẽ iusttis. erit in pace sepultura
eiꝰ. ablata ẽ de medio: omne refert᷑
ad xp̃m absq commirtione ꝑsone.
aplorum cuius sepultura in pace ẽ
& ablata de medio. Neq enim caro
etus uidit corruptionem. nec ꝑman¬
sit in sepulchro. qui ẽ int̃ mortuos
lib. dicente angło ad mulieres. Que
q̃ritis iħm ñ est hic: uenite & inde¬

Expanded text:
ut mala saeculi non videret. Sive propter maliut mala saeculi non videret. Sive propter malitiam hominum, quorum ipportabat, ad Patrem victor ascendit. Quod autem juxta Hebraicum dicitur: Veniat pax, requiescat in cubili suo: ambulet in 665 directione sua, sensus quidem perspicuus est, sed verborum consequentia, quae in suae linguae stat idiomate, apud nos videtur esse turbata. Quod autem dicit, hoc est: Veniat pax Justi, quam ascendens ad Patrem Apostolis dereliquit, sensum, venerit, requiescent Apostnon perire, sed vincere, et aeterna sede requi Apostoli requiescunt in cubilibus suis, ambulat in directione sua, recto itinere ad tus est justus, erit in pace sepultura ejus, ablata est de medio, omnia referuntur ad Christum absque commixtione personae Apostolorum, cujus sepultura in pace est, et sublata de medio. Neque enim caro ejus vidit corruptionem, nec permansit in sepulcro, qui est inter mortuos liber, dicente Angelo ad mulieres: Quem quaeritis Jesum, non est hic: Venite,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ iqͥtatis ablatꝰ ẽ iustus. Erit in
ꝑace sepultura eiꝰ. ablata ẽ de medio
Apt̃ speclatores cecos & canes mutos.
qͥ ipsi pastores sunt nescientes intel¬
ligentiam. nec p̃sentib saturantur
uoluptatib s se semꝑ p̃parant ad
futuras: iustus ꝑiit de qͦ dic̃ uror
pilati. nicħ tͥ sit & tusto illi. qͥ lotis
manib innocens sum ego inquit
a sangume iusti huiꝰ. In qͦ considan¬
dum. quod uerbum ꝑditionis de qͦ
sepe heretici calumniam faciunt
qͦd int̃itum significet ce abolitionẽ
utiq ꝑditio ꝑsecutionis magnitudi¬
nem &e ñ finẽ monstrat sube. Et ne¬
mo ẽ ait qͥ recogitet in corde suo.
siue reponat. Neq enim fieri pote¬
rat. ut cȩci & mut uidentes uana
& amantes somnia. ignorantesq
intelligentiam atq sapientiã:. co¬
gitarent ea q̃ deisunt. Qdq sequit᷑.
untur ab impnis. ce ã dño congre¬
gantur. Causasq reddit cur int̃¬
fectus sit tustꝰ atq sublatus: dicens.
A facie enim malitie collectus ẽ iustꝰ

Expanded text:
 erit in pace sepultura ejus: ablata est de medio. Propter speculatores caecos et canes mutos, qui ipsi pastores sunt, nescientes intelligentiam, nec praesentibus saturantur voluptatibus, sed semper se praeparant ad futuras, justus periit, de quo dicit uxor Pilati: Nihil tibi sit et justo illi . Qui lotis manibus, innocens sum ego, inquit, a sanguine justi hujus. In quo considerandum quod verbum perditionis, de quo saepe haeretici calumniam faciunt, quod interitum significet, et abolitionem secutionis magnitudinem, et non finem monstrat substantiae. Et nemo est, ait, qui recogitet in corde suo, sive reponat. Neque enim fieri poterat, ut caeci et muti videntes vana et amantes somnia, ignorantesque intelligentiam atque sapientiam, cogitarent ea quae Dei sunt. Quodque sequitur: untur ab impiis, et a Domino congregantur. Causasque reddit cur interfectus sit justus atque sublatus, dicens: A facie enim malitiae collectus est justus,
Abbreviated transcription (Latin):
diecndum quod bestus ad deuoran¬
dicens. Ie tͣdas bestus anmas con¬
fitendium tͥ. De his tͥpologice bestis
q̃ partẽ qͦndam dñi deuorarunt &
supra legimꝰ. syriam ab ortusolis ce
grecos ab oceidente. qͥ deuorantis¬
rael toto ore. Et in iheremia. Otus
errans isrł. leones eiecert̃ eam. Pri¬
mus deuorauit eam rex assur. ce no¬
tussimꝰ confregit ossa eiꝰ ree babylo¬
nis. Pocest ae hoc dieiquod cumisrł
fidem. ut desertis saltib qͥ de exer¬
cit absalon plurimos occidertiñ.
ueniant ad eccłiam & comedant
celestem panem. agniq carne satu¬
rentur. Opecłatores eius cȩci om̃s.
nescicrunt untũsi. Canes muti ñ
ualentes latrare. uidentes uana.
dormientes & amantes sonnia. Et
canes impudentissim nesciertint
saturitatem. Ipsi pastores ignoraue¬
runt intelligentiam. Om̃s in uiam
suam declinatierunt. unꝰ quisq ad
auariciam sciã: a fummousq ad¬

Expanded text:
devorandicens: Ne tradas bestiis animas confitentes tibi : de his tropologice bestiis, quae partem quamdam Domini devorarunt, et supra legimus, Syriam ab ortu solis, et Graecos ab Occidente, qui devorant Israel toto ore. Et in Jeremia: Ovis errans Israel, leones ejecerunt eam: primus devoravit eam rex Assur, et novissimus confringet ossa illius rex Babylonis . Potest et hoc dici, quod cum Israfidem, ut desertis saltibus, qui de exercitu Abessalon plurimos occiderunt, veniant ad Ecclesiam et comedant oelestem panem, agnique carne saturentur. Speculatores ejus caeci omnes, nescierunt universi: canes muti non valentes latradormientes, et amantes somnia. Et canes impudentissimi nescierunt saturitatem: Ipsi pastores ignoraverunt intelligentiam: omnes in viam suam declinaverunt, unusquisque ad avaritiam sua
Abbreviated transcription (Latin):
inquit custodierint sabb̃amca. &
de p̃ceptis meis ea elegerint que
uolti. & ñ ea q̃ ꝑ acidientium tm¬
becillitate concessi. & fedus meũ
siue testam̃tum ommi recnueriÑ
fide: dabo eis in domo mea &e in
demplomeo & in muris firmissi¬
me ciuitatis mee locum &e nom̃
meliꝰ filiis ce filiab. quod nulla
obliuone delebitur. Quistrit
etnuchi supͣdiximus qui sollieto
sunt ea q̃ dei sunt. De quibtis lo¬
quitur &e sapientia q̃ titulo salomo¬
nis scribitur. Beata sterilis imima¬
culata. que ñ cognouit stratum
in delicto. habebit fructũ in uisi

Expanded text:
inquit, custodierint sabbata mea, et inquit, custodierint sabbata mea, et de meis praeceptis elegerint ea quae volui, et non ea quae pro audientium imbecillitate concessi, et foedus meum sive testamentum omni retinuerint fide, dabo eis in domo mea, et in Templo meo, et in muris firmissimae civitatis meae locum, et nomen melius filiis et filiabus, quod nulla oblivione delebitur. Qui sint eunuchi supra diximus, qui solliciti sunt ad ea quae Dei sunt; quibus loquitur et Sapientia, quae titulo Salomonis inscribitur: Beata sterilis immaculata, quae non cognovit stratum in delicto, habebit fructum i
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habe testatur: s dat consilium
quas⁊ misccłiam consecutꝰ a dño. uo¬
lens om̃s ẽẽ sic̃ seipsum. Tempꝰ enĩ
ait incollecto ẽ: fuꝑ est ut qͥ habeñ
uxores. sic sint quasi ñ habeant.
Qui enim lib̃uocat᷑ est a seruitute
ce officio contugali: iste tiere serimiᷤᷤ¬
e xp̃i. Qa hec dicit dñs euntichis.
Si custodierint sabb̃amea. c elege¬
rint q̃ egouolui: & denu̾nt fedus
⁊meum. dabo eis in domomea et
inmuris meis locum &e nom̃ meli
a filiis ce filiab nomen sempiter¬
num dabo eis qͦd non ꝑibit .Lxx.
meum.dabo eis in domomea & in
muromeo locũ nominatum melio¬
rem filiis & filiab: nom̃ semptt̃nũ
loquitur de canuchis. datq eis
p̃cepta uuendi. & futurorum p̃¬
mra pollicet᷑: e post eosuenit ad
ꝓselitos. illis qͦ similia repiittens.
Loquit᷑ gͦ eunuchis qͥ desꝑatione
dixerunt. ecce ego lignum aridum
ne se putent subiacere maledicto
qͦdsterilib dict̾um ẽ: maledict̾us
sterilis qͥñ facit somen in isrł. Si

Expanded text:
non habere testatur, sed dat consilium quasi misericordiam consecutus a Domino, volens omnes esse sicut seipsum: Tempus enim, ait, in collecto est: superest, ut et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant . Qui enim liber vocatus est a servitute et officio conjugali, iste vere ser quia hec dicit Dominus eunucis. Qui custodierint sabbata mea et elegerint que volui et tenuerint fedus meum: dabo eis in domo mea et in muris meis locum et nomen melius a filiis et a filiabus nomen sempiternum dabo eis quod non peribit. meum; dabo illis in domo mea et in muro meo locum nominatum, meliorem filiorum et filiarum: nomen aeternum is praecepta vivendi, et futurorum praemia pollicetur. Et post eos venit ad proselytos, illis quoque similia repromittens. Loquitur ergo eunuchis, qui desperatione dixerunt, Ecce ego lignum arens , ne se putent subjacere maledicto, quod sterilibus dictum est: Maledictus sterilis qui non facit semen in Israel . Si,
Abbreviated transcription (Latin):
ne malum .Lxx. Beatus uir qͥ facit
hec. & hõ qͥ retinet ista. & custodit
sabb̃a. ut non ꝓphanet ca. ce serciat
manus suas ne faciat iniquitatẽ.
Qui cum apło patilo potest dicere
qñ eram parucilus. saptebam ut par¬

Expanded text:
ne malum. LXX: Beatus vir qui faciet ne malum. LXX: Beatus vir qui faciet haec, et homo qui retinet ista, et custodit sabbata, ut non profanet ea, et servat manus suas, ne faciat iniquitatem. Qui cum apostolo Paulo potest dicere: Quando eram parvulus, loquebar ut par
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑore custodiamꝰ iudicium. ne ac¬
cipiamts ꝑsonam ꝑauꝑis in tuidicio
ne diuitiis podentium derream. sed
ita magnũ tucdicemꝰ ut paruum. sci¬
entes iuxta moysen qͦd dñi iudictum
sit qͥ tudicat nidicantes: taxta quod
&e in psalmo loguit᷑. Ds stecit in sy¬
nagoga deorum. in medio autẽ deos
dirudicat. Huic qͦd ñc drr custodite
iudiciũ & facite tusticiam: illud si¬
mile ẽ. Beati qͥ custoditint iudictũ
ce factunt iusticiam in omni tp̃re:
ut iuste qͦd iustum ẽ ꝑseqͣnt᷑. Qtian¬
quam in nomine tuisticie omnismͥ
tudeat᷑ significari locꝰ. quod qͥunam
iusticiam fecerit. cumc̃tas turtutes
implesse doceat᷑: q̃ intuicem se segu¬
immadatus ce oꝑatur iusticiam
Et alibiscͥptum est. Iusticiam dis¬
cite. qui habitatis fuꝑ terram. Qd
atitem saluator qͥ factus est nob iu¬
sticia & scĩtas & redemptio. ipse sit
& filiꝰ hominis qͥ apphendet istud:
custodiens sabbmi ne polluat ilło.
custodiens manꝰ suas. ne faciat om¬

Expanded text:
empore custodiamus judicium, ne despiciamus personam pauperis in judicio, ne divitis potentia terreamur: sed ita magnum judicemus ut parvum, scientes juxta Moysen, quod Domini judicium sit, qui judicat judicantes ; juxta quod et in psalmo legitur: Deus stetit in synagoga deorum: in medio autem deos dijudicat . Huic quod nunc dicitur: Custodite judicium, et facite justitiam, illud simile est: Beati qui custodiunt judicium, et faciunt justitiam in omni tempore ; ut juste quod justum est, persequantur. Quamquam in nomine justitiae, omnis mihi videatur significari locus, quod qui unam justitiam fecerit, cunctas virtutes implesse dicatur quae invicem se sequimmaculatus, et operatur justitiam . Et alibi scriptum est: Justitiam discite qui habitatis super terram . Quod autem Salvator, qui factus est nobis justitia, et sanctitas, et redemptio, ipse sit et filius hominis qui apprehendet istud: custodiens sabbatum, ne polluat illud: custodiens manus suas, ne faciat om
Abbreviated transcription (Latin):
fupͣ. ꝑ saliuncłam &e tirticam &e co¬
bietem ce cẏparissum myrtumq
circumcifio &e p̃puccum: curin de¬
uterononiii p̃cipit᷑ cantico. Lecami
rem habuit popl̃m icideorum : qͥ de
oriente & occidente uenientes requi¬
escant in sinti abraham. Hoc ẽ qd
& ioħs baptista dicebat. Et ne di¬
catis patrem habemꝰ abraham.

Expanded text:
liunculam et urticam et κοbietem et cyparissum myrtumque Circumcisio et Praeputium, quibus in Deuteronomii praecipitur Cantico: Laetamini rem habuit populum Judaeorum . Qui de Oriente et Occidente venientes, requiescent in sinu Abraham. Hoc est quod et Joannes Baptista dicebat: Et ne dicatis, patrem habemus Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
a patre tienit adme. Et post pau¬
lulum. Scͥptum ẽ in ꝓpħis. erunt
om̃s docti a deo. Qui de ꝑiheremiã
loquit᷑. Dans leges meas inm̃tibus
eorum. ce fuꝑ cor eorum scͥbam eas.
a nequaquam ultra docebt singłi
ꝓximos fuos & fr̃s dicentes. cognos¬
ce d̃m. s om̃s scient me a minimo
usq ad maximum. Ppititis enĩero
iniquitadum eorum. & peccatorum
corum ñ recordabor. Doctͥna autẽ
disciploꝵ di habent multitudinẽ
pacis. q̃ eis a dño derelicta ẽ. Edifi¬
catioq urb pulcheriie cõpletur

Expanded text:
a Patre, venit ad me . Et post paua Patre, venit ad me . Et post paululum, scriptum est in prophetis: Erunt omnes docti a Deo. Qui et per Jeremiam loquitur: Dans leges meas in mentibus eorum, et super cor illorum scribam eas; et nequaquam ultra docebunt singuli proximos suos et fratres dicentes: Cognosce Dominum. Sed omnes scient me a minimo usque ad maximum. Propitius enim ero iniquitatum eorum, et peccatorum eorum non recordabor . Doctrina autem discipulorum Dei habet multitudinem pacis, quae eis a Domino derelicta est: aedificatioque urbis pu
Abbreviated transcription (Latin):
spumȩ marinorum fluctuũ simił.
& clement quasi mixto cruore sub¬
rutilans. Hoc diximꝰ ut untuersas
gr̃ãs sp̃itales in ecclie ꝓpugnacul
cognoscamꝰ: quas qͥ habuit uanos
timores fugat. & potest cum sponsa
dicere. fratruelis m̃s candidus et
rubicundus Porte autem istiꝰ ciui¬
tatis de lapide sunt cristallo qui
sculpitur uariis modis. quo lapi¬
de ncħ purius ẽ. Demq uehem̃¬
tissimis alpium frigorib & inacces¬
sis solis speluncis concrescere aq̃
dicuntur in cͥstallum: &e tacti qͥ¬
dem lapidem.uifu aquas ẽẽ . ꝑ que
ostenditur eos qͥ in forib ecclie sun
nuilla debe sorde macłari. s fideiẽe
mandatis tuis intellexi. ce illud audi¬
re. beati mundo corde. qm̃ ipsi dm
uidebunt. Muri autem ecuitatis si¬
ue t̃mini &e ꝑibolus lapidib elect̃is
instruunt᷑: qtios reliquos lapides
intelligere possumꝰ. & om̃s filios eitis
ẽẽ doctossiue discipłos dei. Quo te

Expanded text:
spumae marinorum fluctuum similis, spumae marinorum fluctuum similis, et elementer quasi mixto cruore subrutilans. Hoc diximus, ut universas gratias spirituales in Ecclesiae propugnaculis cognoscamus; quas qui habuerit, vanos timores fugat, et potest cum sponsa dicere: Fratruelis meus candidus et rubicundus . Portae autem istius civitatis de lapide sunt crystallo, qui scalpitur variis modis, quo lapide nihil purius est. Denique vehementissimis Alpium frigoribus, et inaccessis soli speluncis, concrescere aquae dicuntur in crystallum: et tactu quidem lapidem, visu aquam esse. Per quem ostenditur, eos qui in foribus Ecclesiae sunt, nulla debere sorde maculari, sed fidei esse mandatis tuis intellexi . Et illud audire: Beati mundo corde: quoniam ipsi Deum videbunt . Muri autem civitatis, sive termini et περίβολος, lapidibus electis exstruuntur, quos reliquos lapides intelligere possumus, et omnes filios ejus esse doctos, sive discipulos Dei: quo tes
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tre possumꝰ. scando aerem. solemq
scͥptura cõmemorat. qͦd locꝰ in quo
thronus dei sit saphyri habeat si¬
militudinem: & gła dñi in hoc
colore consistat. qͥ portat imaginẽ
sciꝑ celestis. S ce ꝓpugnacła ur¬
bis dñice. hoc ẽ murorum mine
iaspide roborant᷑: q̃ possint omnẽ
alticudinem eleuantẽ se conscĩam
di destruere atq conuincere. & m¬
datium fubicere ũitati. Qui gͦ in
disputando fortissimꝰ ẽ ce scãrtim
scͥpturarum destimomis roboratꝰ
iste ꝓpugnacłm eccłiȩ est. Iaspidũ
multa sunt genera. Alius ẽ enim
smaragdi habens similitudinem.
qͥ repꝑitur infontib hermodon¬
tis fluminis. & uocatur aaaaeycioe
qͦ omnia fantasmata fugari autar¬
mant. Altus uiridior mari. & tin¬
ctus quasi florib. Hunc in frigie
monte ida. & in ꝓfundissimis spe¬
cub eius nasq referunt. Altrm uͦ
turta hybos hyrcanosq & mare cal¬
pium repꝑiri: & p̃cipue itrcta lacũ
netis in. Est &e alius lapis nuitt

Expanded text:
vertere possumus: Scando aerem, solemque Scriptura commemorat, quod locus in quo thronus Dei sit, sapphiri habeat similitudinem, et gloria Domini in hoc colore consistat, qui portat imaginem supercoelestis. Sed et propugnacula urbis Dominicae, hoc est murorum moenia jaspide roborantur, qui possunt omnem altitudinem elevantem se contra scientiam Dei destruere atque convincere, et mendacium subjicere veritati . Qui ergo in disputando fortissimus est, et sanctarum Scripturarum testimoniis roboratus, iste propugnaculum Ecclesiae est. Jaspidum multa sunt genera: alius est enim smaragdi habens similitudinem, qui reperitur in fontibus Thermodontis fluminis, et vocatur Grammatias, quo omnia phantasmata fugari autumant. Alius viridior mari, et tinctus quasi floribus; hunc in Phrygiae monte Ida, et in profundissimis specubus ejus nasci referunt. Alium vero juxta Iberos, Hyrcanosque et mare Caspium reperiri, et praecipue juxta lacum Neusin. Est et alius jaspis nivi et
Abbreviated transcription (Latin):
mur qͥ miserebit᷑ ñi. &e ad clem̃tissi¬
mum padrem qͥ multꝰ est in miscri¬
cordiis & facilis ad ignoscendum.
cum cogitationes &e trias pͥstinas re¬
linquimtis. ut postea meream audi¬
re. Beati quortm remisse funt in¬
Quitates. & quorum dect̾a sunt pecc̃a.
Nonenim cogitationes mee cogitatio¬
nes tire: neq uie tĩrȩ uiç mee dicit

Expanded text:
m, qui miserebitur nostri; et ad clementissimum patrem, qui multus est in misericordiis, et facilis ad ignoscendum, cum cogitationes et vias pristinas reliquerimus, ut postea mereamur audire: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Non enim cogitationes meae, cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ poplos natonum. tnsit ad gs¬
& dic̃ se misisse filrum suũ testem uł
destimontũ cunctarũ nationum.
qͥ p̃cepta illius atq mandata popy¬
lis nunciaret. Qui de seipso loqͥt᷑.
Oportet p̃dicari euangłm istud ⁊̃
omni orbe in testimonium cunctiᷤᷤ
gentib. Deniq suꝑbientẽ pilatum
hoc sermone confutat. In hoc natꝰ
sum ut testimoniũ phibeam u̾itati.
De qͦ apłs paulus scribit timotheo.
omnib. cuiꝰ testimontũ temporib¬

Expanded text:
m, transit ad geet dicit misisse se Filium suum testem vel testimonium cunctarum gentium, qui praecepta illius atque mandata populis nuntiaret, qui de seipso loquitur: Oportet praedicari Evangelium istud in omni orbe, in testimonium cunctis gentibus . Denique superbientem Pilatum hoc sermone confutat: In hoc natus sum, ut testimonium praebeam veritati . De quo apostolus Paulus scribit Timotheo: omnibus, testimonium temporib
Abbreviated transcription (Latin):
uorandum. urnũse bestie saltus .lxx.
Polocaustomata eorum ce uictime
crunt acceptabiles suꝑ altare metĩ
Domus emm mea domꝰ orationis
uocabitur cunctis gentib. dixtt dñs
qui congregat dis ꝑsos isrł. qͥa con¬
gregabo ad eum congregationem.
Omnes bestie ferȩ uemte comedite.
om̃s bestie saltꝰ. Differentiam hosti¬
arum &e holocaustorum in leuttico
plemꝰ discimus. Holocausta funt
que suꝑ altare indegra conereman¬
dur. uiet̾ime &e hostiȩ quarũ pars
offert᷑ altari. pars sacerdotib tra¬
ditur. Non ẽ gͦ credendum quod
aliemgenarum ce eunuchorum
hostie ritu iudaico requirantur.
s hoc scire debemꝰ quod holo causto¬
mata eutuchi offerant. qͥ totos se
consecͣnt dõ. Uict̃mas autem alie¬
nigene. qͥ ad tempꝰ uacant orationi:
mola deo sacͥficrum laudis.De his
uictinis & holocaustis ꝑ osee dñs lo¬
crum.scientiam dei plusquam ho¬

Expanded text:
vorandum, universae bestiae saltus. LXX: vorandum, universae bestiae saltus. LXX: Holocaustomata eorum et victimae erunt acceptabiles super altare meum. Domus enim mea, domus orationis vocabitur cunctis gentibus, dixit Dominus, qui congregat dispersos Israel: quia congregabo ad eum congregationem. Omnes bestiae ferae, venite, comedite, omnes bestiae saltus. Differentiam hostiarum et holocaustorum in Levitico plenius discimus. Holocausta sunt, quae super altare integra concremantur. Victimae et hostiae, quarum pars offertur altari, pars sacerdotibus traditur. Non est ergo credendum quod alienigenarum et eunuchorum hostiae, ritu Judaico requirantur. Sed hoc scire debemus, quod holocausta eunuchi offerant, qui totos se consecrant Deo; victimas autem alienigenae, qui ad tempus vacant orationi, mola Deo sacrificium laudis . De his victimis et holocaustis, per Osee Dominus locium: scientiam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tute tͣnsicrint ad nominis illiꝰ ca¬
ritatem. sint ei serui. qualis fuit
apls paulus scribens in pͥncipio
obelo p̃notatumꝰ. Neq enim fier
potest ut in sp̃italib donis sit sexꝰ
ulla diũsitas: cum in xp̃oiħu ñ
sit uir &e mulier. s om̃s in eounum
simts. De sabbato & fede sempit̃no
supͣdiximꝰ. Quigͦ hec fecerit addu¬
cet eum ds in monte sco suo & leti¬
cia afficiet in domo orationis fuc
Mons sẽs aut dogmata ueritatis
sunt t̾nitatis q confessio. aut ip¬
se dñs: ad quem ultimo tempore
fluent. Domus q orationis ec¬
desia ẽ. q̃ in toto orbe dunditur
& non templum iudcor. quod
breuissimis iudee derre artabat᷑
angustus. Holocausta corum et
uictimȩ corum placebunt mͥ fuper
altare meum. qͥa domꝰ mea domꝰ
or̃onis uocabit᷑ cunctis populis ait
dñs ds qͥ congregat disꝑsos israeł.
Adhuc congregabo ad cum congre¬
gatos eiꝰ. Om̃s bestie agͥ uenite ad de¬

Expanded text:
tute transierint ad nominis illius chatute transierint ad nominis illius charitatem, sint ei servi: qualis fuit et Apostolus Paulus, scribens in principio obelo praenotavimus. Neque enim fieri potest, ut in spiritualibus donis sit sexus ulla diversitas: cum in Christo Jesu non sit vir et mulier; sed omnes in eo, unum simus . De sabbato et foedere sempiterno supra diximus. Qui ergo haec fecerit, adducet eum Deus in monte sancto suo, et laetitia afficiet in domo orationis suae. Mons sanctus, aut dogmata veritatis sunt, Trinitatisque confessio: aut ipse Dominus, ad quem ultimo tempore fluent . Domusque orationis Ecclesia est, quae in toto orbe dividitur, et non Templum Judaeorum, quod brevissimis Judaeae terrae arctabatur angustiis. Holocausta eorum et victimae eorum placebunt mihi super altare meum: quia domus mea, domus orationis vocabitur cunctis populis, ait Dominus Deus, qui congregat dispersos Israel: adhuc congregabo ad eum congregatos ejus: Omnes bestiae agri, venite ad de
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatis immergens. ausꝰ ẽ dice̾
qͦd cuncta scła nesciebant: in pͥn¬
cipio erat t̾ibum. & uerbum erat
aptid dñm. & ds erat u̾bum. Hoc
erat in pͥncipio apud đm. facessat
gͥ omnis cauillatio iudeoꝵ ⁊ risui p̃¬
berc le cesset aꝑiens semiuiris regna
cȩlorum: cum pudicicia ñ in deb¬
litate sie corꝑis s in anim uolum¬
tate. Et filios aduene qͥ adherẽt
dñout colant eum a& diligant no¬
⁊men eius. ut fint e in seruos. om
adducam eos in montem sc̃m ieũ.
&e letificabo eos in domo orationis
mee. lre. Alienigenis qͥ adadtq t
dño serutre ei. & diligere nom̃ etus.
ut sint e inseruos & ancillas. et
om̃s qͥ custoditnt sabb̃a mea ut
nonuiolent ca. & tenent testam̃tũ
meum. inducam illos in montem
sc̃m meum & lȩtificabo eos in domo
orationis mee. Post eunuchostͣn¬
sit ad alienigenas. quos prius no¬
minauerat. ce illis qͦq p̃mia polli¬
cetur: qͦd si seruierint q ce deserui¬

Expanded text:
tivitatis immergens, ausus est dicere, tivitatis immergens, ausus est dicere, quod cuncta saecula nesciebant: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus ererat in principio apud Deum . Facessat igitur omnis cavillatio Judaeorum, et risui praebere se cesset, aperiens semiviris regna coelorum, cum pudicitia non in debilitate sit corporis, sed in animi voluntate. Et filios advenae, qui adhaerent Domino, ut colant eum, et diligant nomen ejus, ut sint ei in servos: omnadducam eos in montem sanctum meum, et laetificabo eos in domo orationis meae. LXX: Et alienigenis, qui additDomino servire ei, et diligere nomen ejus, ut sint ei in servos ÷ et ancillas  et omnes qui custodiunt sabbata mea, ut non violent ea, et tenent testamentum meum, inducam illos in montem sanctum meum, et laetificabo eos in domo orationis meae. Post eunuchos transit ad alienigenas, quos prius nominaverat, et illis quoque praemia pollicetur: quod si servierint ei, et de servi
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Hec sterilis uirginitate fecun¬
da est. hic cunuchus regno celoꝵ
uim facit. &e uiolent̃ diripit illud
Iste custos est sabb̃orũ. ut nunqͣm
faciat oꝑa nuptarum. Iste elegit
q̃ dñs uoluit. ut plus offerat quã
p̃ceptum est. ut non indulgendiã
apłi erus s uoluntatẽ consideret
Iste denet fedꝰ dñi sempit̃num. ut
ñ ad tempꝰ uacet orationi. & iterum
adid ipsum rcũtat̃. s accepturũ
ẽe se nou̾it in domo dñi q̃ ẽ eccl̃ia
eius locum optimũ. Mulde enim
mansiones sunt apud patrem. &
qͥ cunuchꝰ fuerit & fecerit uniũsa
q̃ scͥptasunt. habebit in muris eiꝰ
locum optunum: ut scilicet tur¬
ris dñi efficiat᷑. & in sacerdotalicõ¬
sistat gͣdu. & ꝓ carmis filiis multoᷤᷤ
habeat filios sp̃itales. Calem fuisse
eunuchum quem iħc amauit. plu¬
ce tͣdunt hystorie: qͥ recubuit suꝑ
pectꝰ iħu. qͥ petͦ tardiꝰ ambulante
elcuatꝰ u̾ginitatis alis cucurrit ad
dñm. Qui in secreta diuine se na¬

Expanded text:
t . Haec sterilis virginitate fecunda est. Hic eunuchus regno coelorum vim facit, et violenter diripit illud. Iste custos est sabbatorum, et nunquam faciet opera nuptiarum. Iste elegit quae Dominus voluit ut plus offerat quam praeceptum est, ut non indulgentiam apostoli ejus sed voluntatem consideret. Iste tenet foedus Domini sempiternum ut non ad tempus vacead id ipsum revertatur, sed accepturum esse se noverit in domo Domini, quae est Ecclesia ejus, locum optimum. Multae enim mansiones sunt apud Patrem . Et qui eunuchus fuerit, ac fecerit universa quae scripta sunt, habebit in muris ejus locum optimum, ut scilicet turris Domini efficiatur, et in sacerdotali consistat gradu, et pro carnis filiis, multos habeat filios spirituales. Talem fuisse eunuchum, quem Jesus amavit plucae tradunt historiae, qui recubuit super pectus Jesu ; qui Petro tardius ambulante, elatus virginitatis alis cucurrit ad Dominum ; qui in secreta divinae se na
Abbreviated transcription (Latin):
commutatione tuntm ce lac. Q¬
re appenditis argendum ñ ĩ pam¬
b. & laborem urm ñ in saturita¬
te: Lix: Qui sititis ite ad aquiã
& qͦtquot ñ habetis pecuniam e¬
untes emite & comedite: & ambu¬
late &e emite absq pecunia. & abs¬
q p̃cio uinum ce adipem. Quare
emitis pecunia. & laborem ur̃m
ñ in saduritate: Uerbum hebrat¬
el dixerat. qͦd ẽẽt ambigium & uł
int̾iectionem uocantis. uel tie sig¬
nficaret. hic in pͥncipio capłi pos¬
tum ẽ & neguaquiam plangentis.
logitur. s uocantis affectu. Qa gͦ
uas fictum condra eccłiam dixerat
conterendum. & omnem uocem
linguamq q̃ se armauerat cont᷑
dentes ad flutirum de qui replet᷑
aqͥs. & ciriuis impetus letificat cui¬
tatem dei. ut bibant aquas de fon¬
tib saluatoris qͥ loquitur ad santa¬
ritanam. Si setres giãm di. &e qtris

Expanded text:
ommutatione vinum et lac. Quare appenditis argentum non in panibus, et laborem vestrum non in saturitate? LXX: Qui sititis, ite ad aquam, et quotquot non habetis pecuniam, euntes emite, et comedite, et ambulate, et emite absque pecunia et absque pretio vinum et adipem. Quare emitis pecunia, et laborem vestrum non in saturitatem? Verbum Hebraiel dixeram , quod esset ambiguum, et vel interjectionem vocantis, vel vae, significaret, hic in principio capituli positum, nequaquam plangentis legitur, sed vocantis affectu. Quia ergo omne vas fictum contra Ecclesiam dixerat conterendum, et omnem vocem linguamque, quae se armaverat contra dentes ad fluvium Dei, qui repletus est aquis, et cujus impetus laetificat civitatem Dei, ut bibant aquas de fontibus Salvatoris, qui loquitur ad Samaritanam: Si scires gratiam Dei, et quis
Abbreviated transcription (Latin):
rimris: ueniamꝰ ad sensum. Ad huc
loquit᷑ ad eccłiam humilem pritis
atq patiꝑcłam. q̃ ñ habebat legem
ce ꝓpħas nec sermonem di. & dempesta¬
de contiulsam siue instabilem. q̃ mul¬
tos scłi turbines fustinuerat. & inter
uarios idolorũ fluctuabat errores.
q̃ nultum hũit consolatorem. & fru¬
stra omnẽ subam suam in medicis ꝑ¬
didit. qͦd ipse ueniat ipse descendat
&e edificet in terris cęlestem irłm q̃
in apocalips ioħ̃is uocat̃ sponsa ce
uxor agni. habens lum̃ simile lapi¬
dis p̃ciosi sic̃ iaspidis &e cristalli. et
murum magnum. & portas .xii. scͥp¬
tas nominib tͥbuum ifrł̃. quarcm
cuiꝰ omnis ȩdificatio ex lapĩde iaspide.
&e singla fundam̃ta murorum habe¬
bant singłos lapides. p̃mum iaspidẽ
scđm saphirũ. t̾ctum calcedonium

Expanded text:
ximus: veniamus ad sensum. Adhuc ximus: veniamus ad sensum. Adhuc loquitur ad Ecclesiam, humilem prius atque pauperculam, quae non habebat Legem, nec Prophetas, nec sermonem Dei: et tempestate convulsam sive instabilem, quae multos saeculi turbines sustinuerat, et inter varios idolorum fluctuabat errores: quae nullum habuit consolatorem, et frustra omnem substantiam suam in medicis perdidit; quod ipse veniat, ipse descendat, et aedificet in terris coelestem Jerusalem, quae in Apocalypsi Joannis vocatur sponsa et uxor Agni, habens lumen simile lapidis pretiosi, sicut jaspidis et crystalli, et murum magnum, et portas duodecim inscriptas nominibus tribuum Israel, quarum tis, cujus omnis aedificatio ex lapide jaspide, et singula fundamenta murorum habebant singulos lapides, primum jaspidem, secundum sapphirum, tertium chalcedonium,
Abbreviated transcription (Latin):
phyris. Et ponam iaspidem pro¬
pugnacula tua. ce portas tuas in
lapides sculptos. & omnes t̾minos
duos in lapides desidabiles. Uni¬
uersos filios tuos doctos a d̃o. &
mulatuidinem pacis filiis tuis ce
in iusticia fundabis. Lxx. Humilis
ce instabilis absq consolatione. ecce
ego ĩparabo tͥ carbuncłm lapidem
tuum. &e fundamta tua saphyrum.
ce ponam ꝓpugnacła tua iaspidem.
ce portas tuas lapides cristalli.⁊ mu¬
ros tuos lapides electos: & om̃s filios
tuos discipłos dei. & multa pax erit
filiis duis. & in iusticia edificaberis.
Ubi nos diximꝰ sternam ꝑ ordinem
duos. in similitudinẽ cõptȩ mulieris
q̃ ocłos pingit stibio. ut pulchritu¬
dinem sig̃cet ciuitatis. Et ubi nos
iaspidem sequentes.lxx. diximꝰ in he¬
braicoscͥptum ht̃ cõhod. qͦd solus
ꝓcristallo qͦ in cuiꝰ loco apud hebre¬
os ecdã legit᷑: symmachꝰ & theodotio
turam celaturamq gemmarum sen¬
su sonat. Otu̾sitatem tͣmslatioris di¬

Expanded text:
pphiris. v.12. Et ponam jaspidem propphiris. v.12. Et ponam jaspidem propugnacula tua, & portas tuas in lapides sculptos, & omnes terminos tuos in lapides desiderabiles: Universos filios tuos doctos a Domino, et multitudinem pacis filiis tuis, et in justitia fundaberis. LXX: Humilis et instabilis absque consolatione. Ecce ego praeparo tibi carbunculum lapidem tuum, et fundamenta tua sapphirum: et ponam propugnacula tua jaspin, et portas tuas lapides crystalli, et muros tuos lapides electos: et omnes filios tuos discipulos Dei, et multa pax erit filiis tuis, et in justitia aedificaberis. Ubi nos diximus: Sternam per ordinem tuos, in similitudinem comptae mulieris, quae oculos pingit stibio, ut pulchritudinem significet civitatis. Et ubi nos jaspidem, sequentes LXX, diximus, in Hebraico scriptum habet CHODCHOD , quod solus Pro crystallo quoque in cujus loco apud Hebraeos ECDA legitur, Symmachus et Theodotio,tarum caelatarumque gemmarum sensum sonat. De diversitate translationis di
Abbreviated transcription (Latin):
& eȩt̃a his similia. De ꝗtrib illud
est. Nemo mundꝰ a sorde: nec si umꝰ
quidem diei fuerit uita ciꝰ suꝑ t̃ram
VInde dñm fecisse diltuium. qui tux¬
da apłm petrum occisꝰ ẽ carne. uiui¬
ficatus sp̃u. ce p̃dicauit sp̃itib in car¬
cere constitutis. qñ dei patientia
expectabat in dieb noe diluutum
impiis inferens. In cuiꝰ exemplum
aqua nos mundat. non sordes car¬
fede sempit̃no: qͥ in pͥori diluio
moti fuerant. & suam reliquerant
firmitatem. Dic̃ montes &e demo¬
nes & acdũsarias potestates qͥ uiħn
filias hominum quod cẽnt bone
& amoris iacło trulnerati sumpse¬
rint sibi urores ex omnib quas
elegerant: & ꝑdidint forditudinẽ
pristinã & nequaquam in hoc di¬
ltuio sint fuuri. Hoc ille direrit
ciius explanationem lect̾oris arbi¬
trio derelinquo. Pauꝑela dempe¬
state contiuls a absq ulla consola¬
dione: ecce ego sternam ꝑ ordinẽ
lapides tuos. &e fundabo de in sa¬

Expanded text:
et caetera his similia. E quibus illud et caetera his similia. E quibus illud est: Nemo mundus a sorde, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus super terram . Unde Dominum fecisse diluvium, qui juxta apostolum Petrum occisus est carne, vivificatus spiritu ; et praedicavit spiritibus in carcere constitutis, quando Dei patientia exspectabatur in diebus Noe, diluvium impiis inferens. In cujus exemplum aqua nos mundat: non sordes carfoedere sempiterno: qui in priore diluvio moti fuerant, et suam reliquerant firmitatem. Dicit montes, et daemones, et adversarias potestates, qui viderunt filias hominum, quod essent bonae, et amoris jaculo vulnerati, sumpserunt sibi uxores ex omnibus quas elegerunt, et perdiderunt fortitudinem pristinam: et nequaquam in hoc diluvio sunt futuri . Hoc ille dixerit, cujus explanationem lectoris arbitrio derelinquo. Paupercula tempestate convulsa absque consolatione. Ecce ego sternam per ordinem lapides tuos: e