comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cat᷑ auxiliũ. Ita erit ⁊ humilis inconfessi¬
onib sius. ne fiat istorũ similis de quib¬
usterũ desidioꝵ sacietati tunc nichil de¬
erit. quando d̃s om̃ia in illis om̃ib erit.
A qũa beatitudinẽ h ꝑueniunt qui huic
sdo ante seꝑationẽ animȩ a carne mori¬
unt᷑. nec in eis inuenientur cupiditatib
quas solas suꝑat dilectio d̃ĩ. ut & id pa¬
tiatur iniquitas quod elegit. & eo bono
fruatur uistitia quot amauit. In quib¬
dam ȩtñis potest aliqua. ẽẽ. distantia. Ip¬
sa autẽ ęternitas. absq diuersitate m̃su¬
rȩ.ẽ. Et multe quippe mansiones in
uma uita: uarias meritoꝵ significant dig¬
nitates. S ub ds̃ erit om̃ia in om̃ib fice
etiam indispari claritate par gaudiũ. ut
quod habebunt singul cõmie sit om̃ib:¬

Expanded text:
precatur auxilium. Ita erit et humilis in confessiprecatur auxilium. Ita erit et humilis in confessionibus suis, ne fiat istorum similis, de quibustorum desideriorum satietati tunc nihil deerit, quando Deus omnia in illis omnibus erit . Ad quam beatitudinem hi perveniunt, qui huic saeculo ante separationem animae a carne moriuntur, nec in eis inveniuntur cupiditatibus, quas sola superat dilectio Dei: ut et id patiatur iniquitas, quod elegit; et eo bono fruatur justitia, quod amavit . sdam aeternis potest aliqua esse distantia, ipsa autem aeternitas absque diversitate mensurae est. Multae quippe mansiones, in una vita varias meritorum significant dignitates. Sed ut Deus omnia in omnibus erit, fiet etiam in dispari claritate par gaudium, 601 ut quod habent singuli, commune sit omnib
Abbreviated transcription (Latin):
mabitur. sine fatigatione laudabitur.
Hoc inunus. hic affectus. hic actus ꝓfec¬
to erit om̃ib sicut ipsa uita ęterna cõmu
nis. Pernitiosum autẽ. ẽ. consiliũ ho Extract¬
minis ipsi homini. quo ea querit quȩ
quod ipse nob. ẽ. cũ ad fruendũ se pre¬
bere dignatur. nullas patiemur cum
sc̃is societatis angustias dilectione res
nrẽ quasi priuãte. Eloriosissima
quippe illa ciuitas ad epta ꝓmissã heredi¬
tatẽ. in qua nullus inorietur. orietur. ñ ha¬
bebit ciues qui singuli gaudeant suis rebi
quia ds̃ erit om̃ia in om̃ib. Cuiuis socie¬
tatẽ quisquis in hac ꝑ egrinatione fidelit̃
& flagrant̃ desidauerit. assuescit priuatis
cerba dñm consilio suo. s spectans quod
ñ uidet. ñ festin& fieri de his quȩ uidei
tur beatus. atq illud ȩc̃num quod ñui
detur patient̃ expectans. eius in ꝓmissio¬
nib sequat᷑ consilium. cuiꝰ int̃pretationib

Expanded text:
mabitur, sine fatigatione laudabitur. mabitur, sine fatigatione laudabitur. hoc munus, hic affectus, hic actus profecto erit omnibus sicut ipsa uita commus.» Perniciosum autem est consilium hominis ipsi homini, quo ea quaerit quaequod ipse nobis est, cum ad fruendum se praebere dignatur, nullas patiemur cum sanctis societatis angustias, dilectione rei nostrae quasi privatae. Gloriosissima quippe illa civitas adepta promissam haereditatem, in qua nullus morietur, nullus orietur, non habebit cives qui singuli gaudeant suis rebus, quia Deus erit omnia in omnibus . Cujus societatem quisquis in hac peregrinatione fideliter et flagranter desideraverit, assuescit privatis cerbet Deum consilio suo; sed sperans quod non videt, non festinet de his quae videntur fieri beatus, actans, ejus in promissionibus sequatur consilium, cujus in tentationibus
Abbreviated transcription (Latin):
patre intelligendũ. quod subiecerit om̃ia ntat.¬
filio. ut ipsum filiũ sib om̃ia subiecisse
ñ putae. In separabilis eñi. ẽ. oꝑatio patris
&̃ fili. Alioquin nec ipse pat̾ sib subiecit
om̃ia. s filus es subiecit qͥuod e regnũ tradi¬
dit. et euacuat omnẽ principatũ et om¬
nẽ pocestatẽ. & uirtutẽ. De filio quippe
ista dicca sunt: cũ tradiderit inquit re¬
giũ deo ⁊ patri. cũ euacuauerit omnẽ
principatũ et omnẽ potestatẽ ⁊ uirtutẽ.
Ipse enim subicit qui euacuat. Ut sit d̃s
uirtutis erit ipse qui uirtutẽ dedit et
qui se ipsum quo meluis ⁊ mauis nichil
possit. eẽ. promisit. Quid est eñi alud
tur. ego eroquȩcunq ab ominib hone¬
ste desiderantur. & uita et salus ⁊ uit¬
tus. et copia. et gła. ⁊ honor. et pax &
om̃ia bona: Sic em̃ et illud recte in¬
telligitur quod ait apls. ut sit ds̃ oĩa
inom̃ib. Ipse finis erit desidĩorũ nr̃oꝵ
qui sine fine uidebitur. sine fastidio a¬

Expanded text:
patre intellegendum, quod subiecerit omnia filio, ut ipsum filium sibi omnia subiecisse non putet; inseparabilis enim est operatio patris et filii. alioquin nec ipse pater sibi subiecit omnia, sed filius ei subiecit, qui ei regnum tradidit et euacuat omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem. de filio quippe ista dicta sunt: cum tradiderit, inquit, regnum deo et patri, cum euacuauerit omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem; ipse enim subiecit qui euvirtutis erit ipse qui virtutem dedit, etque se ipsum, quo melius et maius nihil possit esse, promisit. quid est enim aliudtur, ego ero quaecumque ab hominibus honeste desiderantur, et uita et salus et uictus et copia et gloria et honor et pax et omnia bona"? sic enim et illud recte intellegitur quod ait apostolus: ut sit deus omnia in omnibus. ipse finis erit desideriorum nostrorum, qui sine fine uidebitur, sine fastidio a
Abbreviated transcription (Latin):
res bonos colloquia mala. sobri estote
iusticiȩ & nolite peccare. Ut autẽ lin¬
guis detrahentiũne deficiatis. sic ꝑ pro¬
pħ̃am dicit. Audite me qu scitis uidiciũ
ppł̃s meus. in quorũ corde lex mea. ẽ. Obꝓ
bria hominũ nolite metuere. & decractio¬
ne eorũ ne suꝑemini. nec quod uos sꝑ¬
nunt magn duxeritis. Sicut eñ uestam̃¬
tũ. ita ꝑ tẽpus absum̃tur. ⁊ sicut lana a
tinea comedentur. Iusticia autẽ mea in
ȩternũ manet. Iam uͦne maliuolo animo
de seruis de falsa suspicando ꝑeatis. sllito
apłicum recordamini ub ait. Nolite ante
tẽpus uidicare. donec ueniat dñs ⁊ illu¬
min& abscondita tenebrarũ et manifesta¬
bit cogitationes cordis ⁊ tunc laus erit
unicuiq a dõ. Et item illud quod scrip¬
tũ. ẽ. Quȩ manifesta sunt uob̃. Quȩ
resurrectionẽ mortuoꝵ ꝑsuadere uellaᷤ
atq ait. S dic&e aliquis. Iuomͦ resur¬
gent mortui quo autẽ corpore uenient.
id est qual corpore. Deinde adhibens do¬

Expanded text:
res bonos colloquia mala. Sobrii estote, justi, et nolite peccare . Ut autem linguis detrahentium non deficiatis, sic per Pro dicit: Audite me qui nostis judicium, popule meus, in quorum robrium hominum nolite metuere, et detractatione eorum ne superemini, nec quod uos spernant, magni duxeritis. sicut enim uestimentum ita per tempus absumentur et sicut lana a tinea comedentur, iustitia autem mea in aeternum manet. iam uero ne maliuolo animo de seruis dei falsa suspicando pereatis, illud apostolicum recordamini, ubi ait: Nolite ante tempus quicquam iudicare, donec ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum; et manifestabit cogitationes cordis et tunc laus erit unicuique a deo. et item illud, quod scriptum est: Quae manifesta sunt, uobis; quae resurrectionem mortuorum persuadere uellet atque ait: Sed dicet aliquis: \'Quo modo resurgent mortui? quo autem corpore uenient?\' id est quali corpore. deinde adhibens do
Abbreviated transcription (Latin):
salubris. ẽ. hȩc celebratio xp̃ianorũ. Iilito
gͦ ut cȩꝑam dicere uideamꝰ ꝓpt̃ homunes
murmurantes in aures infirmoꝵ. M an¬
ducemꝰ ⁊ bibamꝰ cras enĩ moriem᷑. Nuia
dicunt. Nullus inde resurreait. ñ auoi¬
ui uocẽ cuiusquã. Ex quo ib positus. ẽ.
auus ms̃. ex quo atauus. ex quo pat̃. miliꝰ¬
tuam. responde illi & dic. Stulte si pat̃
tuus resurgera& credes. Dñs om̃iũ re¬
surrexit ⁊ ñcredis: Unde eñ ita uolu¬
it moriae resurgere: unde om̃s uni cre¬
deremus. ne a multis deciꝑemur. Et
quid facere pater tuus si resurgerae et
loqueret᷑. iterũ moriturus. At tende cũ
quanta ill xpotestate resurrexit qui iam
ñ moritur. & mors es ultrañ dominabitur.
Ostendit se ipsum discipulis & fidelibus
sius. Contrectata. ẽ. soliditas corporis.
Cum parũ. ẽẽt. quib dam uidere quod
meminerant. nisi etram tangerent qd̾ i¬
debant. Confirmata fides. ẽ. ñ solũ incor¬

Expanded text:
salubris est haec csalubris est haec c ut coeperam dicere, videamus, propter homines immurmurantes in aures infirmorum, Manducemus et bibamus; cras enim morimur: quia dicunt, Nullus inde resurrexit, non audivi vocem cujusquam, ex quo ibi positus est avus meus, ex quo atavus, ex quo pattuam, responde illi, et dic: Stulte, si pater tuus resurgeret, crederes; Dominus omnium resurrexit, et non credis? Unde enim ita voluit mori et resurgere, nisi ut omnes uni crederemus, ne a multis deciperemur? Et quid faceret pater tuus, si resurgeret et loqueretur, iterum moriturus? Attende cum quanta ille potestate resurrexerit, qui jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Ostendit se ipsum discipulis et fidelibus suis: contrectata est soliditas corporis, cum parum esset quibusdam videre quod meminerant, nisi etiam tangerent quod videbant. Confirmata fides est, non solum in cor
Abbreviated transcription (Latin):
tinere. & consuetudinẽ. eẽ. paganorũ.
ñ uenire de ꝓpagine illa & uena iusticiȩ
patrũ nr̃orũ patriarcharũ. quib exequias
cȩlebratas legimus. parentũ apparatũ. eẽ.
ñ legimus. Hoc etiam in morib iudeors
dam sollẽpnitatib consuetutoinis uecusta¬
tẽ. Et quod obiciunt quidã de scrip¬
turis frange panẽ tuum & effunde ui¬
numtuũ suꝑ sepulchra iustorũ & ne
tradas eum iniustis . ñ. e̾. quidẽ de hoc
disserendũ. S tam̃ posse dico intelli¬
gere fideles quod dictũ.ẽ. Nã qũ eadino¬
dũ ista fideles faciant. religios erga me¬
morias suorũ notũ. ẽ. fidelib Et qr
ñ sunt ista ex hibenda iniustis io. ẽ. infi¬
delib quia iustus ex fide uiuit. etiam
hoc fidelib notũ ẽ. Nemo gͦ querat
de medicina nulmis. & de scripturis co¬
net᷑ torquere uinculũ unde laqueum
mortis initiat animȩ suȩ. Aanifestũ ẽ.¬
illud quẽadmodũ intelligat᷑. Et aꝑtaat

Expanded text:
ertinere, et consuetudinem hanc esse Paganorum, ertinere, et consuetudinem hanc esse Paganorum, non venire de propagine illa et vena justitiae patrum nostrorum Patriarcharum, quibus exsequias celebratas esse legimus, parentatum esse non legimus. Hoc etiam in moribus Judaeorsdam solemnitatibus consuetudinis vetustatem. Et quod objiciunt quidam de Scripturis, Frange panem tuum, et effunde vinum tuum super sepulcra justorum, et ne tradas eum injustis ; non est quidem de hoc disserendum, sed tamen posse dico intelligere fideles quod dictum est. Nam quemadmodum ista fideles faciant religiose erga memorias suorum notum est fidelibus; et quia non sunt ista exhibenda injustis, id est, infidelibus, quia, Justus ex fide vivit , etiam hoc fidelibus notum est. Nemo ergo quaerat de medicina vulnus, et de Scripturis conetur torquere vinculum, unde laqueum mortis injiciat animae suae. Manifestum est quemadmodum illud intelligatur, et aperta atque
Abbreviated transcription (Latin):
munẽ. pꝰmortẽ autẽ finiri totũ homius
ritũ malarũ aurium corrũpentes dicunt.
manducemus ⁊ bibamus cras eñi moriem᷑.¬
Et quod. ẽ. ꝑnitiosius de sepulto mor¬
tuo. argum̃tũ sepeliend cordis assumit᷑
& dicitur. manducemus & bibamus cras
enĩ moriemur. Irrident etiã fidẽ asseren
tium surrecturos. eẽ. mortuos dicentes
sibi. Ecce iste positus.ẽ. in sepulchro.
Audiatur uox illuis. S huius ñ potest.
Patris me uocẽ audiam. Aui mei ꝓaui
mes. Quis inde surrexit: Quis indicaũ
quid agatur apliq̃ inferos: Bene nobis
faciamus cũ uuimus. Cũ autẽ mortu
fuerimus etiã s parentes nr̃i aut cariaut
ꝓpinqui ad ferant ad sepulchra nr̃a epu-¬
las sib afferent qui uiuunt ñ nob̃ mortuis.
Hȩcquidẽ irrisit eciã scriptura dicens.
de quib dam bona p̃sentia ñ sentibrub.
Tanquã si epulas inquit mortuo circũpo¬
nas. & manifestũ ẽ. hec ad mortuos ñ ꝑ¬

Expanded text:
munem, post mortem autem finiri totum quod esmunem, post mortem autem finiri totum quod esritum malarum aurium corrumpentes, dicunt: Manducemus et bibamus; cras enim morimet, quod est perniciosius, de sepulto mortuo argumentum sepeliendi cordis assumitur, et dicitur, Manducemus et bibamus; cras enim morimur. tium resurrecturos esse mortuos, dicentes sibi: Ecce iste positus est in sepulcro, audiatur vox illius. Sed hujus non potest: patris mei vocem audiam, avi mei, proavi mei. Quis inde surrexit? Quis indicavit quid agatur apud inferos? Bene nobis faciamus, cum vivimus: cum autem mortui fuerimus, etiamsi parentes nostri, aut chari, aut propinqui afferant ad sepulcra nostra, sibi afferent qui vivunt, non nobis mortuis. Et haec quidem irrisit etiam Scriptura, dicens de quibusdam bona praesentia non sentientibus, Tanquam si epulas, inquit, mortuo circumponas : et manifestum est hoc ad mortuos non p
Abbreviated transcription (Latin):
mus fuisse quosdã quib una spes ñ erat. apłeꝵ.¬
& unus baptismus erat. Quomͦ enim¬
babebant unã spẽ cũ scĩs ⁊ iustis illi qui
dicebant. manducemꝰ ⁊ bibamus cras eñi
moriemur. dicentes quod ñ eet resurrec¬
tio mortuorũ. & dam̃ in ipsis erant quib
idẽ apłs dicit. Nũquto paulus ꝓ uobis
crucifixus. ẽ. aite in nomine pauli bap¬
tizati estis: Aut eos eñi aꝑtissime scri¬
homines qui dicunt. ñ. ẽ. homini bene uerb exgłii.xi.¬
nisi cui ad sunt carnis deliciȩ. ipsi sunt
quos notat apłs dicentes. manducemus
& bibamus cras em̃ moriemur. Quis
huc inde surrexit: quis nob̃ quod ib
agitut dixit. Hoc nob̃cũ tollunus.
quod in hoc tẽpore bene.ẽ. nob̾. Qui
hoc dicit uxorẽ duxit. carnẽ ample¬
xatur. carnis uoluptatib iocundatur.
acena excusatur. Obseru& ne fame
sidĩ caritatis q ur̃ȩ. Iũẽaomodũ exhor¬
rueritis homines qu putantes hanc solã
.ẽẽ. uitam quã cũ pecorib habemus com¬

Expanded text:
mus fuisse quosdam quibus una spes non erat et unus baptismus erat, ex ihabebant unam spem cum sanctis et justis illi qui dicebant, Manducemus et bibamus, cras enim moriemur , dicentes quod non esset resurrectio mortuorum? Et tamen in ipsis erant, quibus idem apostolus dicit, Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Ad eos enim apertissime scrihomines qui dicunt: Non est homini bene, nisi cui adsunt carnis deliciae. Ipsi sunt quos notat Apostolus, dicentes: Manducemus et bibamus; cras enim moriemur . Quis huc inde surrexit? Quis nobis, quod ibi agitur, dixit? Hoc nobiscum tollimus, quod in hoc tempore bene est nobis. Qui hoc dicit, uxorem duxit, carnem amplexatur, carnis voluptatibus jucundatur, a coena excusatur: observet ne fame i charitatisque vestrae, quemadmodum exhorrueritis homiues, qui putantes hanc solam esse vitam, quam cum pecoribus habemus com
Abbreviated transcription (Latin):
ua p̃ceptũ uiratio. quȩ amalo ñ ẽ. uirantis.
s incredulitatis eius cui uirare cogituꝵ.
Lã binc intelligitur ita dñm ꝓhibuisse
a uirando ut quantũ in ipso. ẽ. quisq ñ
iur&e. quod mutt faciunt in ore habenteᷤ
uirationem tanquã magnum aut suaue
aliquit. Nãn utiq apłs nouerat p̃cepcum

Expanded text:
urantis, sed incredulitatis ejus a quo jurare cogitur. Nam hinc intelligitur ita Dominum prohibuisse a jurando , ut quantum in ipso est, quisque non juret, quod multi faciunt, in ore habentes jurationem tanquam magnum et suave aliquid. Nam utique Apostolus noverat praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
Maria p̃t̾ uirũ. Libera in paulo adar¬
guendũ. humilis in pecro adobȩdientũ.
humana in xp̃ianis ad confitendũ. diuinͣ
in xp̃oad ignoscendum. Aemulamins
spiritalia: magis autẽ ut ꝓphetetis. Qui
enĩ loquitur lingua:. ñ homitib loquit᷑
s deo. Nemo enuim audit. Sp̃u autẽ lo¬
quiturꝰ mystĩa. Nam qui ꝑphetat. homi

Expanded text:
Maria praeter uirum, libera in Paulo ad arMaria praeter uirum, libera in Paulo ad arguendum, humilis in Petre ad oboediendum, humana in christianis ad confitendum, diuina in Christo ad ignoscenduspiritalia: magis autem ut prophetetis. Qui enim loquitur lingua, non hominibus loquitur, sed Deo: nemo enim audit. Spiritu autem loquitur mysteria.
Abbreviated transcription (Latin):
Spes nichilominus quiaramten&. caritatiuͦ
ñ solũ nichil detrahitur: s additur etiam
plurimũ. Nam ad illam singularẽ uerãq
pulchritudinẽ cum utoerit plus amabit:
& nisi amore oculum infixerit. nec aspici
endo uspiam declinauerit. manere in illa
ritatẽ. Pulce & salubre uinculũ m̃ti¬
um. sine qua diuespauꝑ. ẽ: & inquadiues
diues. ẽ. Hȩc inaduersitatib tolerat. in
ꝓsꝑitatib tẽꝑat. induris passionib fortis.
in bonis oꝑib hilaris. intẽptatione tutissi¬
ma. inhospitalitate latissima. int̃ ueros
fr̃s lecissima. int̾ falsos patientissima. in
abel sacrificio grata. innoe ꝑ diluuiũ se-¬
cura. in abrahȩ ꝑegrinatione fidelissima.
in moyse int̃ inuirias lenissuna. in dõ tri¬
bulationib mansuetissima. in trib pue¬
ris blandos ignes innocent̃ spectat. inma¬
chabeis seuos ignes fortit̃ tolerat. Casta
insusanna ergauirũ. in anna pꝰ uirũ: in

Expanded text:
Spes nihilominus, quia jam tenet. Charitati vero Spes nihilominus, quia jam tenet. Charitati vero non solum nihil detrahetur, sed addetur etiam plurimum. Nam et illam singularem veramque pulchritudinem cum viderit, plus amabit; et nisendo uspiam declinaverit, manere in illa ritatem, dulce ac salubre uinculum mentium, sine qua diues pauper est et in qua pauper diues est. haec in aduersitatibus tolerat, in prosperitatibus temperat, in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris, in temtatione tutissima, in hospitalitate latissima, inter ueros fratres laetissima, inter falsos patientissima, in Abel sacrificio grata, in. Noe per diluuium secura, in Abrahae peregrinatione fidelissima, in Mose inter iniurias lenissima, in Dauid tribulationibus mansuetissima, in tribus pueris blandos ignes innocenter exspectat, in Macchabaeis saeuos ignes fortiter tolerat. casta in Susanna erga uirum, in Anna post uirum, in
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. contentam: nonne medicũ illũ nich¬
Sine trib istis gͥ. anima nulla sauatur.
ut possit dm̃ suũ uidere: to ÷ intelligere.
aspectus rectus atq ꝑfectus id÷ quẽ uisio
sequitur uirtus uocatur. Est eñĩ uirtus.
uł recta uł ꝑfecta ratio. S & ipse as-¬
pectus qũauis iam sanos oculos. conuer¬
tere inlucẽ ñ potest: nisi tria illa ꝑma¬
neant. Fio es qua credatur ita sẽ rem
habere ad quã conuertendus aspectus. ẽ. ut
uisa faciat beatũ. Spes qua cũ bene aspe-¬
xerit. se uisurum. eẽ. p̃sumat. Caritas qua
uidere ꝑfruiq desid&̃. Iamaspectũ sequitur
ipsauisio des:qui ẽ finis aspectus. Non quo
se intendat. Et hȩc ẽ. uere ꝑfecta uirtus
ratio ꝑueniens at sinẽ suũ: quã beata uita
consequitur. Ipsa autẽ uisio intellectus. ẽ.¬
uidere hoc. ẽ. dm̃ intelligere contigerit:
uideamus utrũ adhuc e tria illa sint neces¬
saria. fidesquare sit necessaria cũ iamutd eat.

Expanded text:
esse contentam; nonne medicum illum nihiesse contentam; nonne medicum illum nihiR. Sine tribus istis igitur anima nulla sanatur, ut possit Deum suum videre, id est intelligere. aspectus rectus atque perfectus, id est quem visio sequitur, virtus vocatur; est enim virtus vel recta vel perfecta ratio. Sed et ipse aspectus quamvis jam sanos oculos convertere in lucem non potest, nisi tria illa permaneant: fides, qua credat ita se rem habere, ad quam convertendus aspectus est, ut visa faciat beatum; spes qua cum bene aspexerit, se visurum esse praesumat; charitasvidere perfruique desideret. Jamque aspectum sequitur illa visio Dei, quae est finis aspectus; non quo se intendat: et haec est vere perfecta virtus, ratio perveniens ad finem suum, quam beata vita consequitur. Ipsa autem visio intellectus videre, hoc est Deum intelligere contigerit, videamus utrum adhuc ei tria illa sint necessaria. Fides quare sit necessaria, cum jam videat?
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. hab̃e oculosquod aspicere: aut itẽ hoc :
aspicere. quod utdere. Ego animȩ tribus
quib dã reb opus. ẽ: ut oculos habeat
quib iam bene uti possit. ut aspiciat. ut uii¬
deat. Oculus animȩ mens. ẽ. ab om̃ĩ malo
corporis pura: to. ẽ. acupiditatib rerũmor¬
talium iam remota atq purgata. Quod
e nichil aliut p̃stat. quã stoes primo. Qd̾
eñi adhuc ei demonstrari ñ potest uitiis
inquinate atq egrotant: quia utoere ne.¬
quit nisi sana. si ñ credat. alit̾ se ẽẽ. uisurã:
ñdat operam suȩ sanitat. S quio sicre¬
dat quidẽ ita serem hab̾e ut dr̃. atq ita
se si uidere potuerit. ẽẽ. uisurã. sanari tñ¬
sc posse desꝑae: nonnie se ꝓrsus abicit atq
contẽpnit: Nec p̃ceptis medici optẽꝑat :
& se sꝑae posse sanari: ipsam tam̃ quȩ
pmittit᷑ lucẽ ñ amoe. ñ desidãe. suisq te¬
nebris quȩ iam inconsuetudine iocun¬
dȩ sunt. se arbitretur debere interun

Expanded text:
est habere oculos quod aspicere; aut item hoc est aspicere quod videre. Ergo animae tribus quibusdam rebus opus est ut oculos habeat quibus jam bene uti possit, ut aspiciat, ut videat. Oculi sani mens est ab omni labe corporis pura, id est, a cupiditatibus rerum mortalium jam remota atque purgata: quod ei nihil aliud praestat quam fides primo. Quod enim adhuc ei demonstrari non potest vitiis inquinatae atque aegrotanti, quia videre nequit nisi sana, si non credat aliter se non esse visuram, non dat operam suae sanitati. Sed quid, si credat quidem ita se rem habere ut dicitur, atque ita se, si videre potuerit, esse visuram, sanari se tamen posse desperet; nonne se prorsus abjicit atque contemnit, nec praeceptis medici obtemperat?et se speret posse sanari, ipsam tamen quae promittitur lucem non amet, non desideret, suisque tenebris, quae jam consuetudine jucundae sunt, se arbitretur debere interim
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ suꝑius tractatã. Ut sit ds om̃ia in
om̃ib. Ipse . ẽ. finisquẽ supra cõmemora.¬
uit. cũ totum primo breuit̃ uell& conclud̾e.
deinde quasi mẽbrtim explicare & po-¬
nere. Loquebatur em̃i de resurrectione
ub ait initium xp̃c. Deutde hi qui sunt
xp̃i. in p̃sentia eus. deinde finis. Ipse
scilica finis. ẽ. ut sit ds om̃ia mom̃ib. Alit̃
eñi dr̃ finis. qui ꝑtin&e ad consũptionem.
Alit̃ em̃ tunmca funitur texendo. alit̃ cib
comedendo. Ds̃ autẽ om̃ia iom̃ib dr̃.
ut nemo eorũ qua ei coherent. am&e aduer-¬
sus eum suam ꝓpriã uoluntatẽ. M anife¬
stũq sit om̃ib quod idẽ apłs alio loco dicit.
Iuit autẽ habes quod ñ accepisti. Nȩc aũt

Expanded text:
tionem superius tractatam. Ut sit Deus omnia in omnibus. Ipse est finis, quem superius commemoravit, cum totum primo breviter vellet concludere, deinde quasi membratim explicare et exponere. Loquebatur enim de resurrectione, ubi ait, Initium Christus; deinde ii qui sunt Christi in praesentia ejus; deinde finis. Ipse scilicet finis est, ut sit Deus omnia in omnibus. Aliter enim dicitur finis qui pertinet ad consummationem, alitecomedendo. Deus autem omnia in omnibus dicitur, ut nemo eorum qui ei cohaerent amet adversus eum suam propriam voluntatem, manifestumque sit omnibus quod idem Apostolus alio loco dicit: Quid autem habes quo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. dicere apłm etiam in futuro scło patri fi¬
lium subiectũ faturũ ubi ait. tunc & ipse
subiectus ent illi qui ri subiecit om̃ia. qͣn¬
do quidẽ filio forma humana mansura. ẽ.
qua sẽp maior.ẽ. pat̃. quã uis ñ desuerit̃
qui illã tunc filii subiectionẽ. ipsuis hu¬

Expanded text:
m dicere Apostolum, etiam in futuro saeculo Patri Filium subjectum futurum, ubi ait, Tunc et ipse subjectus erit ei, qui illi subjecit omnia . Quando quidem in Filio forma humana mansura est, qua semper major est Pater. Quamvis non defuerint, qui illam tunc Filii subjectionem ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ intelligentã putauerint. tanꝗͣ
hoc cui res subiciat᷑ quod in eã uertit᷑ &
mutatur. S intellig potest ido magis
dixisse apłm. etiã tunc patri filiũ subiec¬
tũ futurũ. ne quis meo putar& spm & cor¬
pus humanũ conuersione aliqua consu¬
m̃dũ. ut sit ds̃ om̃ia. ñ tantũ in illa for¬
ma hominis s in om̃ib quando capitis glã
uniuersũ corpꝰ implebit. Cotidie morior¬

Expanded text:
gendam putarunt, tamquam hoc cuique rei subjiciatur, quod in eam vertitur et mutatur. Sed intelligi potest, ideo magis dixisse Apostolum, etiam tunc Patri Filium subjectum futurum, ne quis in eo putaret spiritum et corpus humanum conversione aliqua consumendum: ut sit Deus omnia, non tantum in illius forma hominis, sed in omnibus , quando capitis gloria universum corpus implebit . CCCLXXXI
Abbreviated transcription (Latin):
eñi dr̃ tradiderit regnum dõ & patri. ñ
separatur ipse quia simulcũ patre unus
.ẽ. t̃s. Quid gͦ. ẽ. cũ tradidit regnũ dõ &
patri quas modo ñ habeat regnũ ds & pat̃:
S quia om̃s iustos quib nunc regnat ex
fide uiuentib mediatar dĩ & hominum

Expanded text:
enim dicitur, tradiderit regnum Deo et Patri, non enim dicitur, tradiderit regnum Deo et Patri, non separatur ipse; quia simul cum Patre unus. Quid ergo est: cum tradiderit regnum deo et patri? quasi modo non habeat regnum deus et pater. sed quia omnes iustos, quibus nunc regnat ex fide uiuentibus, mediator dei et hominum
Abbreviated transcription (Latin):
de qui sunt xp̃i inp̃sentia eius. Deinde
finiscũ tradiderit regnũdeo & patri. io:
quos redemit sangune suo tradiderit coiz¬
tẽplando etiam p̾atri suo: hoc. ẽ. regnũ
celanũ de quo dr̃. Simile. ẽ. regnũ çęloꝵ
homini seminant bonũ sem̃ inagro suo.
Bonũautẽ sem̃ hi sunt fili regni. Qui &¬
si tunc habent ꝑmixta zizama. mitto in
fine rex ipse angłds. & colligent de reg.¬
no eius om̃ra scantala. Tunc iust fulgebt̃
sicut sol inregno patris sui. Regnũ fulge¬
bit inregno. cum regno uenerit regnum.
quod nunc oramus & dicinus. ueniat reg¬
emitur sanguine xp̃. Erit aliquando
manifestum regnũ eius quando erit aperta
claritas sc̃orũ eius. post iudiciũ ab eo factũ¬
De quoregno etiampaulus apl̃s dicit. eum
tratiderit regnum dõ & patri. Unde etiam
ipie. Uenite benedict patris mei ꝑcipite
regnum quod uob̃ paratũ. ẽ. ab initio mins¬
riturũ dõ & patri. ut adimat sib. Nã &¬
hoc quitam uamiloqui crediderunt. Cum

Expanded text:
qui sunt Christi in praesentia ejus: deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri ; id est, quos redemit sanguine suo, tradiderit contemplando etiam Patri suo. Hoc est regnum coelorum, de quo dicitur, Simile est regnum coelorum homini seminanti bonum semen in agro suo. Bonum autem semen, hi sunt filii regni: qui etsi nunc habent permixta zizania, mittet in fine rex ipse Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Regnum fulgebit in regno, cum regno venerit regnum, quod nunc oramus, et dicimus, Veniat regemitur sanguine Christi: erit aliquando manifestum regnum, quando erit aperta claritas sanctorum ejus propter judicium ab eo factuDe quo regno etiam Apostolus dixit: Cum tradiderit regnum Deo et Patri . Unde etiam ipse ait: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio munregnum Deo et Patri, ut adimat sibi. Nahoc quidam vaniloqui crediderunt. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
lib oculis conspic. sicut se discipłĩs pꝰ
resurrectionẽ siam dñs ostendit: sic̃
etiam pꝰ ascensionẽ apłõ paulo & dia¬
conosteph̃o ł inde ista uisibilia ꝑma¬
manentia. ita credimus. ut etiã si ñ de¬
monstrentur: sꝑemus ea nos quand oq
atq rationis intentione intellectu conspi¬
cumis. sine ullis formis: ⁊ molib corporalib.
sine ullis lineam̃tis figurisq mẽbrorum:
sine ullis localib siue fi. nib sine spacus in¬
cantur. ñ utiq sicut huius solis ⁊ cuiusq
corpore luminis fulgor. ꝑ localia spacia
circunquaq diffititoit᷑: mentẽq nrãm qua¬
siuisibil candore conlustrat: s muisibilit̃
&e meffabilit̃. & tam̃ intelligibilit̾ luc&.
Tamq nob̾ certũ. ẽ. qũa nob̃ efficit certa

Expanded text:
libus oculis conspici, sicut se discipulis post libus oculis conspici, sicut se discipulis post resurrectionem dominus ostendit, sicut etiam post ascensionem apostolo Paulo et diacono Stephano. Proinde ista uisibilia permanentia ita credimus, ut, etiam si non demonstrentur, speremus ea nos quandoque atque rationis intentione intellecta conspicimus, sine ullis formis et molibus corporalibus, sine ullis lineamentis figurisque membrorum, sine ullis localibus sive finibus sive spatiis incantur, non utique sicut huius solis et cuiusque corporei luminis fulgore per localia spatia circumquaque diffunditur mentemque nostram quasi uisibili candore conlustrat, sed inuisibiliter et ineffabiliter, et tamen intellegibiliter lucet tamque nobis certum est, quam nobis effici
Abbreviated transcription (Latin):
mloquiũ. Ptafides. sine spe. & sine
caritate. eẽ. ñ uult. Sic gͥ homo fidelis
aeba credere quod ñdũ uidre: ut usi¬
onẽ &e sꝑ&e et amet. Et uisibilium qui¬
dẽrerum p̃t̾itarũ quȩ temporalit̃ transicr̃.
solafides. ẽ: qm̃ ñ ad huc uidenda sꝑant᷑:
s facta & transacta creduntur. Sicut. ẽ.
nec iammorietur & mors ei ultra ñ domi¬
nabitur. E auͦ quȩ ñdũ sunt. s futura st̃.
sicut nr̃orũ sp̃italium corpoꝵ resurrectio.
ita credunt᷑ ut etiã uto enta sꝑent᷑. s os¬
tencd nullõmͦ pͥossunt. Iuȩ uͦ ita sunt.
ut neq p̃tẽant neq futuraspit. s et̃na
ꝑmaneant: partim sunt inuisibilia sic̃
iusticia. sicut sapientia: partĩ uisibilia.
sicut xp̃i immortale iam corpus. S in
uisibilia intellectu conspiciuntur. Ac ꝑ
certiora sunt: quã ea quȩ corporis sens
attingit. S ideo dicuntur inuisibilia:
quia oculis istis mortalib uideri om̃ino
si ostentantur. possunt eciam his morta¬

Expanded text:
sine caritate esse non uult. sic igitur homo fidelis debet credere quod nondum uidet, ut uisionem et speret et amet. Et uisibilium quidem rerum praeteritarum, quae temporaliter transierunt, sola fides est, quoniam non adhuc uidenda sperantur, sed facta et transacta creduntur. sicut est nec iam morietur et mors ei ultra non dominabitur. ea uero, quae nondum sunt, sed futura sunt sicut nostrorum spiritalium corporum resurrectio, ita creduntur, ut etiam uidenda sperentur; sed ostendi modo nullo possunt modo. quae uero ita sunt, ut neque praetereant neque futura sint, sed aeterna permaneant, partim sunt inuisibilia sicut iustitia, sicut sapientia, partim uisibilia sicut Christi inmortale iam corpus. sed inuisibilia intellecta conspiciuntur ac percertiora sunt quam ea, quae corporis sensus adtingit; sed ideo dicuntur inuisibilia. quia oculis istis mortalibus uideri omnino si ostendantur. etiam his morta
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. ut ꝑ eius traditionẽ dñi passio cõple¬
retur: io est maliciam eius ad aliquio elec¬
tam. bene utento d̾o eciã malis: aliio ad¬
tendamus ub ait. Non de om̃ib uobis di¬
co: ego scio quos elegi. U bi declarat ad
electionẽ ñꝑtinere: nisi bonos. Ac ꝑhoc
illud dictũ. ẽ. Egouos duodecĩ elegi per
sinecdochen dictũ. ẽ. ut nomine maioris
melioris partes eciã illito cõpleret᷑ quod ao¬

Expanded text:
tum, ut per eius traditionem domini passio completum, ut per eius traditionem domini passio compleretur, id est malitiam eius ad aliquid electam bene utente deo etiam malis, illud attendamus ubi ait: non de omnibus uobis dico; ego scio quos elegi; ubi declarat ad electionem non pertinere nisi bonos. ac per hoc illud quod dictum est: ego uos duodecim elegi, per synecdocen dictum est, ut nomine maioris meliorisque partis etiam illud complecteretur quod a
Abbreviated transcription (Latin):
um gͦ uirorũ primo apparuisse intelligit᷑
petro. Exhisdũ taxat om̃ib quos euglistȩ
quatuor. & paulus apls̃. cõmemerauerunt.
Cterũ s apparuit alicui aliorũ prius quã pe¬
tro quod om̃s tacuerunt.: quis uł dicere aitoe¬
at uł negare : Neq eñĩ & paulus dixit.
apparuit primo cephȩ. s apparuit inquit
ipso tam̃ resurrectionis die. Uer sinecdo
chen autẽ accipitur. U̾ b eñĩpars malor
.ẽ. aut potior solet eius nomine etrã illud
mortuis. & tam̃ ipsius duodenarii numeri
decim. Cũ articulo eñihoc greci codices ha¬
bent. ut ñpossiat intelligi quicũq duode¬
cuns illi in eo numero insignes. Eo mͦ lo¬
cutionis p̾uto & illud a dño dictũ. H onne
egouos duodecĩ eleq: &e unus ex uob dia¬
bolus. ẽ: Ut ñad electionẽ ipse ꝑtinere
uideatur. Non enĩ facile inuenitur electoꝵ
nom̃ inialo: nisi quando mal eliguntur a
malis. Q uod si putauerimus & illit̃ elec-¬

Expanded text:
um ergo uirorum primo apparuisse intellegitur Petro, ex his dumtaxat omnibus quos euangelistae quattuor et Paulus apostolus commemorauerunt. ceterum si apparuit alicui eorum prius quam Petro, quod omnes tacuerunt, quis uel dicere audeat uel negare? neque enim et Paulus dixit: apparuit primo Cephae,\' sed: apparuit, inquit, ipso tamen resurrectionis die. deichen accipiatur: ubi enim pars major est aut potior, solet ejus nomine etiam illud mortuis, et tamen ipsius duodenarii numeri decim. cum articulo enim hoc graeci codices habent, ut non possint intellegi quicumque duodecim, sed illi in eo numero insignes. eo modo locutionis puto et illud a domino dictum: nonne ego uos duodecim elegi? et unus ex uobis diabolus est, ut non ad electionem etiam ipse pertinere uideatur. non enim facile inuenitur electorum nomen in malo, nisi quando mali eliguntur a malis. quod si putauerimus et illum elec
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a. Inuenimur autẽ & falsi testes dĩ. qr
testimoniũ diximus aduersus dm̃. quoo
suscitauit xp̃m quẽ ñ suscitauit. Si quis
huic dicera quid in hoc m̃dacio ꝑhorres.¬
cis. cũ to dixeris quod eciam si falũ sit. ao
laudẽ dĩ maxime ꝑtin&e. nonne huius
detestaretur insaniam. & quib poss&e uer¬
bis & significationib in lucẽ penetralia
sui cordis aꝑir& clamans. ñ minore aut
fortasse etiam maiore scelere. in dõ laudars
falsitatẽ quã ueritatẽ utuꝑar. Namss¬

Expanded text:
imur autem et falsi testes dei, quia testimonium diximus aduersus deum, quod suscitauerit Christum, quem non suscitauit. si quis huic diceret: \'quid in hoc mendacio perhorrescis, cum id dixeris, quod, etiamsi falsum sit, ad laudem dei maxime pertinet" nonne huius detestatus insaniam, quibus posset, uerbis et significationibus in lucem penetralia sui cordis aperiret clamans non minore aut fortasse etiam maiore scelere in deo laudari falsitatem quam ueritatem uitupera
Abbreviated transcription (Latin):
Filii enĩd̃ sumus & ñdũ apparuit quid
erimus. Scimus qm̃cũ apparuerit similes e
erimus qm̃ uidebimus cũ sicuti. ẽ. Quod
enĩ dixit famulo suo moys ego sum qui
cognoscant te unũ uerũ dm̃ & quẽ misisti
minauerit occulta tenebrarũ. Cum tene¬
brȩ mortalitatis hunis corruptionisq tn¬
sierint. tunc erit mane nr̃m de quo in
psalmo dr̃. Mlane ad stabo tibi & con¬
tẽplabor. De hac contẽplatione intelli¬
go dictũ. cũ tradidĩt regnũ dõ & patri.
idest cũ ꝑduxerit iustos quib nunc ex
fide iuuentib regnat mediator d̃ĩ & ho¬

Expanded text:
t quod erimus. Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est . » Quod enim dixit famulo suo Moysi: « Ego sum, cognoscant te unum uerum deum et quem misisti minauerit occulta tenebrarum, cum tenebrae mortalitatis huius corruptionisque transierint. tunc erit mane nostrum, de quo in psalmo dicitur: mane adstabo tibi et contemplabor. de hac contemplatione intellego dictum: cum tradiderit regnum deo et patri, id est cum perduxerit iustos, quibus nunc ex fide uiuentibus regnat mediator dei et ho
Abbreviated transcription (Latin):
ci suꝑbiendo cuncta turbarent. Siquis gͦ uide¬
us ꝑꝓph̃a. cẽ. aut spĩtalis. cognoscat inquit
quȩ scribo uob̃: quia dñi. ẽ. mantatũ. Si qͥs
iditur. ẽẽ. &e utiq ñ. ẽ. Nam qui ẽ. sine du

Expanded text:
cum superbiendo cuncta turbarent. si quis ergo uidecum superbiendo cuncta turbarent. si quis ergo uidetur propheta esse aut spiritalis. cognoscat, inquit, quae scribo uobis, quia domini est.mandatum. si quia uidetur esse et utique non est; nam qui est, sin
Abbreviated transcription (Latin):
siterat. Pequaquã ut scribis qui ignorat ig¬
nrabit᷑ de hacre dixit apls. tanquã ista pęna
se plectendis sit. qui ñ ual&e intelligentia sic
discernere in effabilẽ trinitatis unitatẽ. sicut
disceruitur inanimo nr̃o. memoria. intellectus.
uoluntas. Aliunde hoc dicebat apls. Lege. &
iudeb̾ eaquȩ loquebat᷑. quȩ fidẽ uł mores mul¬
iiũ ȩdificarent. ñquȩ uix ad paucorũ eocigͥuam
quantulãcũq in hac uita dare tanta. ẽẽ. potest
ntelligentiã ꝑuenirent. Eo est ut lingius ꝑpħia
p̃poneretur. ut ñ ꝑturbatȩ illa gererentur : qua
lieres in ȩccłia tacerent. ut om̃ta honeste. &
sccħ̃m oromẽ fierent. Hȩc cũ ager& ait. Siquis
net᷑ ꝓph̃a. eẽ. aut sp̃italis cognoscat quȩ scribo
nob. quia dñi. ẽ. mnandatũ. Si quis autẽ igno¬
nit gnorabitur. His uerb̃ cocrrens & ao pacificũ
oromẽ reuocans inquietos. tanto ad seditionẽ
faciliores. quantos ib uidebant᷑ spũ excellere:

Expanded text:
s. 2. Non enim, ut scribis, Qui ignorat, ignorabitur , de hac re dixit Apostolus, tanquam ista poena ille plectendus sit, qui non valet intelligentia sic discernere ineffabilem Trinitatis unitatem, sicut discernitur in animo nostro memoria, intellectus, voluntas: aliunde hoc dicebat Apostolus. Lege, et videbis quod ea loquebatur, quae fidem vel mores multorum aedificarent, non quae vix adulacumque in hac uita de re tanta esse potest, intellegentiam peruenirent, id est ut linguis prophetia praeponeretur, ut non perturbate illa gererentur, quasiIi ere sin ecclesia tacerent, ut omnia honeste et secundum ordinem fierent. haec cum ageret, ait: Si quis uidetur propheta esse aut spiritalis, cognoscat, quae scribo uobis. quia domini est mandatum. si quis autem ignorat. ignorabitur, his uerbis cohercens et ad pacificum ordinem reuocans inquietos tanto ad seditionem faciliores, quanto sibi uidebantur spiritu excellere,
Abbreviated transcription (Latin):
uitã inxp̃o. Duo ista quȩ inuno fiun
homine nasci & renasc. ad duos homi¬
nes ꝑtiient. Unũ ad illũ primũ adam:
ait apls quod spĩtale. ẽ. s quod animale.
postea sp̃itale. Primus homo de t̾ra ter¬
renus. scds homo de cȩlo celestis. Qualis

Expanded text:
ita sint, duo ista quae in uno fiunt homine, nasci et renasci, ad duos homines pertinent: unum ad illum primum Adam, ait Apostolus, quod spirituale est, sed quod animale; postea spirituale. Primus homo de terra, terrenus; secundus homo d
Abbreviated transcription (Latin):
pus xp̃i quoo lic&e corruptionẽ putredinis in
scpulchroñ uidit. Untoe scriptũ. ẽ. Nec dab̾
s̃m tuũ uidere corruptionẽ. Clauis tamen
i lancea ꝑrũp potuit. nunc om̃mno mincor¬
mptione consistere. Et quod incontume¬
la passionis mortisq seminatũ. ẽ. nunc. eẽ.
ingla uitȩ ecernȩ. Et quod ex infirmitate
potiuit crucifixi. nunc inuirtute regnare.
Et quod erat corpus animale qm̃ ex adã
inseparabilit̃ copulatũ ẽ. Cũ em̃ uellet
ipłs de corpore animali adhib̃e testimoni¬
ũ scripturarũ illito posuit quoo ingenes
legitur. Si. ẽ. inquit corpus animale: ẽ.
isp̃ĩtale. Sicut scriptũ. ẽ. Factus. ẽ. primꝰ¬
homo adam inanimã uiuentẽ. Recolis

Expanded text:
pus Christi, quod, licet corruptionem putredinis in pus Christi, quod, licet corruptionem putredinis in sepulcro non uiderit, unde scriptum est: Nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem, clauis tamen et lancea perrumpi potuit, nunc omnino in incorruptione consistere et, quod in contumelia passionis mortisque seminatum est, nunc esse in gloria uitae aeternae et, quod ex infirmitate potuit crucifigi, nunc in uirtute regnare et, quod erat corpus animale, quoniam ex Adam inseparabiliter copulatuApostolus de corpore animali adhibere testimonium Scripturarum, illud posuit quod in Genesi legitur: Si est, inquit, corpus animale, est et spirituale; sicut scriptum est, Factus est primus Adam in anim
Abbreviated transcription (Latin):
surg& ingłã. Seminat᷑ in infirmitate. sus¬
g& in uirtute. Seminat᷑ corpus anpꝰ anumi¬
ie. surga corpꝰ sp̃ale. IN his uerb̃ apħ
nunquit fas. ẽ. putare melius corpora nr̃a
resuirrrectura quã xp̃i Cũ de ilo s̃t ꝓpos̃i
tx c̃pluĩ quod fidelit᷑ intendere. ⁊ ꝑ euis grãm
spare debeamus. At ꝑhoc ñ potuit in corrup
aone resurgere. si nrum in incorniptione
tsur recturũ ꝓmit citur. Nec potuit illut
sine gła si nr̃m resurgae ingła. Quȩ autem
gͥa. ub ad huc corruptio: nimis itaq absur¬
dũ.ẽ. ut credamiis illud corpus ⁊ in infirmita¬
te seminatum eẽ. to est mortificatũ. ⁊ inin¬
frmitate resurrexisse. cũ corpꝰ nrm̃ seminet᷑
minfirmitate surgat in uirtute. Et dicat
firmitate. s uiuit ex uraite dez. Iuis uero
tã absurde sapiat. ut credat illud corpus
antinale seminatũ. animale resuscitatũ. si
nr̃m seninat᷑ animale. surg& spiritale :
Constat itaq neq ullo mͦ dubitandũ. ẽ. cor¬

Expanded text:
ia; seminatur in infirmitate, surget in uirtute; seminatur corpus animale, surget corpus spiritale. in his uerbis apostoli numquid fas est putare melius corpora nostra resurrectura quam Christi, cum de illo sit propositum exemplum, quod fideliter intendere et per eius gratiam sperare debeamus? ac tione resurgere, si nostrum in incorruptione resurrecturum promittitur, nec potuit illud sine gloria, si nostrum resurget in gloria: quae autem gloria, ubi adhuc corruptio? nimis itaque absurdum est, ut credamus illud corpus et in infirmitate seminatum esse, id est mortificatum et in infirmitate resurrexisse, cum corpus nostrum seminetur in infirmitate, resurgat in uirtute et dicat ifirmitate, sed uiuit in uirtute dei. quis uero tam absurde sapiat, ut credat illud corpus animale seminatum, animale resuscitatum, si nostrum seminatur animale, surget spiritale? Constat itaque neque ullo modo dubitandum est cor
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽ. ñ cogit᷑ dm̃ ꝑ hanc faciẽ corporalem.
ub sunt ocul corporales nos uisuros. eẽ.
credamus: quẽ spũ sine int̾ missione ui¬
debimus. Nis em̃. ẽẽt int̾iaris ettã homi¬
nis facies: ñ dierae ioẽ apłs. Nos autem
reuelata facie głam dñ speculantes. in
eatidẽ unaginẽ transformam᷑ de głã in
głam. tanquã a dñs sp̃u. U eritate ꝑ
fruem᷑ cũ uiderimus facie ao faciẽ: qr
& hoc ꝓmittitur nobis. Nã quis audẽ¬
re spare. quod d̃s̃ ñ dignatus. eẽt uł
polliceri uł dare: Utoebimus facie to
faciem apłs dicit. Hunc scio ex parte.

Expanded text:
faciem, non cogit ut Deum per hanc faciem corporalem, faciem, non cogit ut Deum per hanc faciem corporalem, ubi sunt oculi corporales, nos uisuros esse credamus, quem spiritu sine intermissione uidebimus. Nisi enim esset etiam interioris hominis facies, non diceret idem apostolus: Nos autem reuelata facie gloriam Domini speculantes in eandem imaginem transformamur, de gloria in gloriam, tamquam aerfruemur, cum viderimus facie ad faciem; quia et hoc promittitur nobis. Nam quis auderet sperare quod Deus non dignatus esset vel polliceri vel dare? Videbimus facie ad facie
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs. CItoemus nunc ꝑspeculũ in enig¬
mate: tuncautẽ facie ao faciẽ. Premiũ itaq
fidei nob̃uisio ista seruatur. De qua& io
miles ei ertinus: qm̃ udebimus eũ sicut. ẽ.
Facies autẽ d̃ manifestatio eius intelligeni¬
da ẽ. ñ aliquot tale mẽbrũ quale nos habe¬
mus incorpore: atq isto nomine nuncupa¬
S utrũ ꝑcorpus sicut ꝑcorpus nunc uidemꝰ
solem. limã. stellas. mare. ac terrã. & quȩ
funt in eam. ñ parcia questio. ẽ. Durũ. ẽ.
em̃ dicere quod scĩ talia corpora tunc habe¬
bunt: ut ñ possint oculos claudere atq
aꝑire cumuolent. Durius autẽ. quod ib
dm̃ quisquis oculos clauserit ñ uidebit.
S em̃ ꝑpħa heliseus puerũ suũ giez i ab¬
senscorpore uidit accipientẽ inunera.
quȩ dedit ei naamansyrus: quantoma.
gis in illo corpore sp̃itali uidebunt sc̃ or̃a.
ñ solum si oculos claudant. uerũ etiã unde
sunt corpore absentes: Et post aliquanta.¬
Et illuo inquit quodait apłs facie ad

Expanded text:
ante dixi: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. praemium itaque fidei nobis uisio ista seruatur, de qua et Imiles ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. facies autem dei manifestatio eius intellegenda est, non aliquod tale membrum, quale nos habemus in corpore atque isto nomine nuncupaSed utrum per ipsum, sicut per corpus nunc videmus solem, lunam, stellas, mare, ac terram, et quae sunt in ea, non parva quaestio est. Durum est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, ut non possint oculos claudere atque aperire cum volunt: durius autem, quod ibi Deum quisquis oculos clauserit non videbit. Si enim propheta Elisaeus puerum suum Giezi absens corpore vidit accipientem munera, quae dedit ei Naaman Syrus, quem gis in illo corpore spiritali uidebunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, uerum etiam unde sunt corpore absentes. tunEt illud, quod ait apostolus: Facie ad
Abbreviated transcription (Latin):
ñ exdudit᷑ illa głatio. ⁊ lex fidei ꝑ qͣm
excludit᷑: q̃ int̃ sẽ differant oꝑe p̃ciũ
.ẽ. considare: si tam̃ ualemꝰ adu̾tere at¬
q: discern̾e. Recte eñi qͥsq dixerit le¬
gẽ oꝑũ. ẽẽ. in udaismo. legẽ aũ fides
in xp̃ianisio. ꝓpt̾ea qͥa circũcisio cęt̾aq

Expanded text:
n excluditur illa gloriatio, et lex fidei, per quam excluditur, quo inter se differant, operae pretium est considerare: si tamen valemus advertere atque discernere. Cito enim quisque dixerit legem operum esse in Judaismo, legem autem fidei in Christianismo, propterea quia circumcisio caeteraque
Abbreviated transcription (Latin):
sacm̃toꝵ questio fuit. qͣndo m̃tio legis ob ħ
siebat. qͥa ꝑ ipsã cognitio peccati ⁊ & idõ ex
ea nemo iustificat᷑: unde ñ ꝑ illã exclu¬
sa.ẽ. głatio. s ꝑ legẽ fidĩ eax qͣ ustꝰ uiũ.
imꝑat: ħ fides lex credendo impetrat.
lla dic̃ ñ c̃cupisces: ista dic̃. cũ scirẽ qͥa

Expanded text:
m quaestio fuit, quando mentio legis ob hoc fiebat, quia per ipsam cognitio peccati est et ideo ex ea nemo iustificatur? unde non per illam exclusa est gloriatio, sed per legem fidei, ex qua iustus uiuit. imperat, hoc fidei lex credendo impetrat. Illa dicit, Non concupisces ; ista dicit, Cum scirem quia
Abbreviated transcription (Latin):
lla gͥ lex. ẽ: de qͣ pꝰtea dic̃. Peccatũ ñ
cognoru: nͥ ꝑ legẽ. Nã c̃cupiscentiã ne¬
sciebã: nͥ lex dic̾et ñ c̃cupisces. Nã qͥd ÷
aluid: ꝑ logẽ eñi cognitio peccati: Hic
forte dicat humana illa p̃sũptio ignorans
dĩ iusticiã. ⁊ suã uolens constituere. m̾ito
dixcisse apłm: qr ex lege nemo iꝰtificabit᷑.
stendit eñi tantũm᷑ lex qd̾ faciendũ. qd̾ue
cauendũ sit: ut qd̃ illa ostend̾it. uoluntas¬
ad impleat ꝰ ac sic hõ iustificet᷑. S o homo.¬
attende qͥd seq̃r. Nc̃ aũ inqͥt sine lege ui¬
sticia dĩ manifestata. ẽ. testificata ꝑ legẽ.
& ꝓpłias. P arũne insonat surdis: Iusti¬
cia inqͥt dĩ matufestata. ẽ. Hanc igno¬
rant qͥ suã uolunt constituere : huic no¬
lunt. ẽẽ. subiecti. Iusticia inqͥt dĩ matu¬
festata. ẽ. N on dix̃ iusticia hominis: uł
iusticia ꝓpͥe uoluntatis. Iusticia d̃ĩ. ñ qua
ficat impiũ. Fec testificat᷑ ꝑlegẽ ⁊ ꝓpħas.

Expanded text:
e qua postea dicit: peccatum non cognoui nisi per legem. nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret: non concupisces. nam quid est aliud per legem enim cognitio peccati? Hic forte dicat humana illa praesumptio ignorans dei iustitiam et suam uolens constituere merito dixisse apostolum: quia ex lege nemo iustificabitur; ostendit enim tantummodo lex quid faciendum quidue cauendum sit, ut quod illa ostenderit uoluntas impleat ac sic homo iustificetur nonunc autem, inquit, sine lege iustitia dei manifestata est, testificata per legem et prophetas. parumne insonat surdis? iustitia, inquit, dei manifestata est. hanc ignorant qui suam uolunt constituere, huic nolunt esse subiecti. iustitia, inquit, dei manifestata est —non dixit: \'iustitia hominis ucl iustitia propriae uoluntatis\' — iustitia dei, non qua ficat impium. haec testificatur pe
Abbreviated transcription (Latin):
lege fidĩ dr dõ. da qd̾ iubes. Idõ eñi iuiba̾
lex. ut admoueat qd̃ faciat fides. id. ẽ.
ut cui iuba&. si ñ dũ pot̃: sciat qͥd petat.
i aũ continuo pot̾̃& obedient̃ fac̃: deb&¬
etiã scire. qͦ donante possit. N eñi sp̾m¬

Expanded text:
lege fidei dicitur Deo, da quod jubes. Ideo enim jubet lex, ut admoneat quid faciat fides, id est ut cui jubetur, si adhuc non potest, sciat quid petat; si autem continuo potest, et obedienter facit, sciat quo donante possit. Ip
Abbreviated transcription (Latin):
nosi& ipsos implere ñ possumꝰ ne ig¬
norantes dĩ iusticiã. & nr̃am uolentes
constituere: iusticiȩ dĩ ñ simꝰ subiecti.
nlege itaq factoꝵ. ẽ. dĩ iubentis iusti¬
cia: in lege aũ fidĩ. subuenientis miscd̾ia
Arbit᷑m᷑ cñ iustificari hominẽ ꝑfidem:
sine oꝑib legis. Credidit abraham

Expanded text:
n possumus, ne ignorantes Dei justitiam, et nostram volentes constituere, justitiae Dei non sumus subjecti. In lege itaque factorum est Dei jubentis justitia, in lege autem fidei subvenientis misericordia. Arbitramur enim justificari hominem per fidem sine operibus legis. An Jud
Abbreviated transcription (Latin):
÷ q̃ dic̃ ñ cẽupisces: qr ꝑ illã cognitio
peccati. ẽ. Uolo gͥ scire. si qͥs m dic̾e
audeat: utrũ lex fidĩ ñ dicat: ñ con¬
cupisces. Si eñĩ ñdic: qͥd causȩ .ẽ. cur
ñinea positi securi. atq inpune pecce¬
mꝰ: Hoc eñi ⁊ illi putauer̃ apłm dic̾e¬

Expanded text:
 concupisces: quia per illam cognitio peccati est. Volo igitur scire, si quis mihi dicere audeat, utrum lex fidei non dicat, Non concupisces. Si enim non dicit, quid causae est cur non in ea positi securi atque impune peccemus? Hoc enim et illi putaverunt Apostolum dice