comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
negare. quatiatur. auoꝰ. Quęris ubi
spatieris: uagabunda loquacitate ñ
copiosus s odiosus. eis qui reb in heren¬
tes. suꝑflua u̾ba contempnunt. Uince¬
ris quippe abadũsariis quos habes: &
uincendos ꝓponis t̾ quos ñ habes. Quis
enim tͥ dicit falsum eẽ qđ ds̃ seruare
uoluit iniudiciis humanis. cum iam
patres & filii suas ppͥas causas habent.
ad suam cuiꝰq uitam quȩ separatim
ducitur ꝑtinentes: ut nec filii ꝑ patrib.
nec patres ꝓfilus puniant᷑. Nemo ut
legi. uel tͥ hec dicenti adũsat᷑:. Tu noli
obsurdescere adũsum dm̃ dicentem.
reddam peccata patrum infilios: Et
cumboc assidue dicat. nusquam di¬
centem peccata filioꝵ se reddere in pa¬
tres: ut intelligas. ñ qui eoꝵ quos imi¬
tentur. s qui ex quib generentur at
legidĩ ꝑsessione interim. Cecerum

Expanded text:
negare, quatiatur. AUG. Quaeris ubi negare, quatiatur. AUG. Quaeris ubi spatieris, vagabunda loquacitate non copiosus, sed odiosus eis qui rebus inhaerentes, superflua verba contemnunt. Vinceris quippe ab adversariis quos habes, et vincendos proponis tibi quos non habes. Quis enim tibi dicit, falsum esse quod Deus servare voluit in judiciis humanis, cum jam patres et filii suas proprias causas habent ad suam cujusque vitam, quae separatim ducitur, pertinentes, ut nec filii pro patribus, nec patres pro filiis puniantur? Nemo vel legi, vel tibi haec dicenti adversatur: tu noli obsurdescere adversus Deum dicentem, Reddam peccata patrum in filios: et cum hoc assidue dicat, nusquam dicentem peccata filiorum se reddere in patres; ut intelligas non qui eorum quos imitentur, sed qui ex quibus generentur attlegi Dei professione interim, caeterum
Abbreviated transcription (Latin):
gis ẽe sentenuã. quȩ testificaretur ciꝰmo¬
di necessitudines resꝑgimutuis ñ pos¬
se criminib tam̃ inconcussum mane¬
bat traducẽ non eẽ peccati. Hoc cñi
ipso. quo e parentũ rratus ad filios
ce filioꝵ ad parentes redibat. constabat
non fuisse generationis. qđ ad filios gi¬
gnentium peccata ꝑuenerant. qm̃et
a filus adparentes uͥ generatio ñ pott¬
rat causa ẽẽ remeauerant Quid gͥ hic con¬
fecerim appareat: in uiolabilẽ quidem
ec̃ auc̃toritatem legis diuine. E quã
nulla queant impietatum argumenta
proruere. eiꝰ aut sanctione signatissime
atq absolutissime fuisse pscriptum.
fedam eẽ opinonẽ. ꝑu̾sitatẽq iudicii.
quam mandauerat uehem̃t cauendã.
si rei filii ꝑpeccato ꝓnuntiarent᷑ parentũ.
quo fulmine traducis structura dissi¬
huc. Uerũtam̃ tantis ẽẽ ueritatis p̃ndi¬
is munitam quam tuem̃ fidem. ut nec
abea ꝓfanitate que potest dĩ legem

Expanded text:
gis esse sententiam, quae testificaretur ejusmogis esse sententiam, quae testificaretur ejusmodi necessitudines respergi mutuis non posse criminibus; tamen inconcussum manebat, traducem non esse peccati. Hoc enim ipso, quo et parentum reatus ad filios, et filiorum ad parentes redibat; constabat non fuisse generationis, quod ad filios gignentium peccata pervenerant; quoniam et a filiis ad parentes, ubi generatio non poterat causa esse, remeaverant. Quid igitur hic confecerim appareat, inviolabilem quidem esse auctoritatem legis divinae, et quam nulla queant impietatum argumenta proruere: ejus autem sanctione signatissime atque absolutissime fuisse praescriptum, foedam esse opinionem perversitatemque judicii, quam mandaverat vehementer cavendam, si rei filii pro peccato pronuntiarentur parentum; quo fulmine traducis structura dissilivit: verumtamen tantis esse veritatis praesidiis munitam, quam tuemur fidem, ut nec ab ea profanitate, quae potest Dei legem
Abbreviated transcription (Latin):
s generatione punita. Idõ non dicit.
intciam & quartam imitationem. s ge¬
uerationẽ: Uobis quidẽ nolentib uerũ¬
tam̃ & uob̃ uelitis nolitis audientib.
Iuł. Acta quidẽ resẽ: s tam̃ ut ad id
qđ affero sit intentus lector admoneo:
siquis piam existeret qui hoc ꝓfiteret᷑
libertate u̾boꝵ. qđ argum̃tando tra¬
ducianus conficere conat᷑ ⁊ idest ut
pugnã indiceret legi dĩ. & sententiã
quam ꝓtulimꝰ sine aliquo timore de¬
spiceret: assereretq quib posset modis.
falsum hoc utrũq eẽ qđ ds̃ seruari
uoluit. & sententiã dequa loquimur
exutraq qͣntũ inse erat parte subru¬
eret: prsus putasset parentes ꝓpt̃ fili-¬
oꝵ ce filios ꝓpt̾ parentum peccata tã
solere quã debere damꝑnari: Nec hic
tam̃ talis. peccati traducẽ uł secundũ
opiniones suas quireret asserere. Cur:
U idelicet: quia et si constaret saisaiñ. le¬

Expanded text:
sed generatione punita: ideo non dicit, sed generatione punita: ideo non dicit, in tertiam et quartam imitationem, sed generationem; vobis quidem nolentibus, verumtamen et vobis, velitis nolitis, audientibus. XX. JUL. Acta quidem res est: sed tamen ut ad id quod affero sit intentus lector, admoneo. Si quispiam existeret, qui hoc profiteretur libertate verborum, quod argumentando Traducianus conficere conatur, id est, ut pugnam indiceret legi Dei, et sententiam quam protulimus, sine aliquo timore despiceret, assereretque quibus posset modis, falsum hoc utrumque esse quod Deus servari voluit, et sententiam de qua loquimur ex utraque, quantum in se erat, parte subrueret, prorsus putasset parentes propter filiorum, et filios propter parentum peccata tam solere quam debere damnari: nec hic tamen talis peccati traducem, vel secundum opiniones suas, quiret asserere. Cur? Videlicet quia etsi constaret falsam le
Abbreviated transcription (Latin):
deas: ut fides illa fugiatur que defen-
contumelias audio. ꝓ laudib habeo.
Quid laboras nob̃ p̃dicare qđ scimꝰ:
Moyses uerum dicit: s tu nichil dicis.
Reddam peccata patrum in filios. ñ ait
homo s ds̃: neq ut homo id faciat.
ds̃ p̃cepit hoc loco: s quid ipse faciat.
indicauit. Inł. Atq ita non transi¬
oꝵ ad parentes.: qui de filiis suis neqͣ¬
quã potuere generari. Ita gͥ in nocen¬
tiȩ natiuitas sua officere non potest:
sicut non potest obẽe cum ñ est. auõ.
Negare tam̃ non potes posse parentes
imitari filios suos: nec unquã dm̃
dixisse. reddam peccata filioꝵ inpa¬
tres. Cum gͦ dicit patrum infilios.
ñ imitationẽ. s generationẽ redarguit:
Non quomͦ ex illo uno in quo ipsa inde¬
terius natura mutata est. ut ꝓpt̃ hoc
ctiam mori necesse sit homini: s tam̃
aliquomͦ ñ nulla quoꝵq patrum pec¬
cata redddunt᷑ infilios: non imitatione

Expanded text:
deas; ut fides illa fugiatur, quae defendeas; ut fides illa fugiatur, quae defencontumelias audio, pro laudibus habeo. Quid laboras nobis praedicare quod scimus? Moyses verum dixit: sed tu nihil dicis. Reddam peccata patrum in filios, non ait homo, sed Deus: neque ut homo id faciat, Deus praecepit hoc loco; sed quid ipse faciat, indicavit. XIX. JUL. Atque ita non transiorum ad parentes, qui de filiis suis nequaquam potuere generari. Ita igitur innocentiae nativitas sua officere non potest, sicut non potest obesse cum non est. AUG. Negare tamen non potes, posse parentes imitari filios suos, nec unquam Deum dixisse, Reddam peccata filiorum in patres. Cum ergo dicit, patrum in filios; non imitationem, sed generationem redarguit: non quomodo ex illo uno, in quo ipsa in deterius natura mutata est, ut propter hoc etiam mori necesse sit homini, sed tamen aliquo modo nonnulla quorumque patrum peccata redduntur in filios, non imitatione,
Abbreviated transcription (Latin):
cessauerunt: uerum etiã cumulata sunt.
& hec lex iusticiȩ in iudiciis custodien¬
de quam᷑ deuteronomio ꝓtulimꝰ. non
ad cerimoniarum ȩtatem. s ad p̃cepto¬
rum ꝑhenintateni respicit. Nec cũ cir
cumcisione discessit. s cum iusticia ꝑ¬
scuerat. auoꝰ. Iam tͥ dictum ẽ homini¬
b hec imꝑata cẽ iudicia. ñ dõ posita
p̃iudicia. Deniq si homo iudicans
dicat reddã peccata patrũ infilios. iniustis¬
sime dicit. & diuino imꝑio contradicit: nec
ꝑquẽ ds̃ loquit᷑. quã augustino ꝑquẽ ma¬
nicheus parentũ peccatis reos ꝑnaturãfi
auoꝰlios affirmat ñ teneri. Cam fidem me de¬
fendere adu̾sus de. quã catholici scĩ clariq do¬
ctores qui fuerunt ante nos. in ecclia
catholica didicerunt atq docuerunt:
etiam ipse nosti. S qm illos si lacerare
audeas. nec t̾e tui ferunt. idõ unum
me elegisti. quem conuitio falsi crimi¬
nis appetitum. quasi fugiendũ ꝑsua-¬

Expanded text:
cessaverunt, verum etiam cumulata sunt. cessaverunt, verum etiam cumulata sunt. Et haec lex justitiae in judiciis custodiendae, quam de Deuteronomio protulimus, non ad ceremoniarum aetatem, sed ad praeceptorum perennitatem res cum justitia perseverat. AUG. Jam tibi dictum est, hominibus haec imperata esse judicia, non Deo posita praejudicia. Denique si homo judicans dicat, Reddam peccata patrum in filios; injustissime dicit, et divino imperio contradicit: nec per quem Deus loquitur, quam Augustino, per quem Manichaeus, parentum peccatis reos per naturam filios non teneri. AUG. Eam fidem me defendere adversus te, quam catholici sancti clarique doctores, qui fuerunt ante nos, in Ecclesia catholica didicerunt atque docuerunt, etiam ipse nosti: sed quoniam illos si lacerare audeas, nec tui te ferunt; ideo unum me elegisti, quem convicio falsi criminis appetitum, quasi fugiendum persua
Abbreviated transcription (Latin):
b tota suscipit᷑: tota laudatur. Nec
sanc quẽquã moucat: qđ ritũ sacrifi¬
cioꝵ uecerum. noui cestam̃ti uideat
ȩtate cessase. Non ẽ una ratio uirtutũ
& bstiarum. Alia ẽ p̃ceptoꝵ ꝑhennitas:
alia sacͥficioꝵ temporalitas. Ueniente
tam̃ xp̃o qui hostiis sigurabaturantiqͥs.
impleca sunt. non condempnata. quȩ
fuerant instituta. Neq enim suistem¬
porib p̃dicunt᷑ exercita: s succedente
ꝑfectione. quȩ ꝓmissa officiis eorum
fuerant. quieuerunt. auõ. Hoc quid
ad rem: peccata patrum sedixit ds̃ in
filios redditurum: non sacͥficia & cũ
possint etiam parentes unitari malos
filios. nũquã tam̃ ds̃ dixit. reddam
peccata filioꝵ in patres. S u̾cũꝙ hoc
dixit. cum sepe hoc dixerit. patrũ dixit
infilios. Ubi utiq generationis ñ umi-¬
tationis: se ostendit uitia ꝑsequentem.
Iuł. P recepta aut̃ quib pietas. fides.
iusticia. scĩtas continetur. ñ solum ñ

Expanded text:
bus tota suscipitur, tota laudatur. Nec bus tota suscipitur, tota laudatur. Nec sane quemquam moveat, quod ritum sacrificiorum veterum Novi Testamenti videat aetate cessasse. Non est una ratio virtutum et hostiarum: alia est praeceptorum perennitas, alia sacrificiorum temporalitas. Veniente tamen Christo, qui hostiis figurabatur antiquis, impleta sunt, non condemnata, quae fuerant instituta. Neque enim suis temporibus praedicuntur exercita: sed succedente perfectione, quae promissa officiis eorum fuerant, quieverunt. AUG. Hoc quid ad rem? Peccata patrum se dixit Deus in filios redditurum, non sacrificia: et cum possint etiam parentes imitari malos filios, nunquam tamen dixit Deus, Reddam peccata filiorum in patres: sed ubicumque hoc dixit, cum saepe hoc dixerit , patrum dixit in filios; ubi utique generationis, non imitationis se ostendit vitia persequentem. XVII. JUL. Praecepta autem, quibus pietas, fides, justitia, sanctitas continetur, non solum non
Abbreviated transcription (Latin):
filiis non nocere: sicut nec parentib
filioꝵ auo᷑ Diume legis auctoritas.
iniudiciis humanis noluit filios pen¬
dere ꝓparentib pęnas: non indiuinis
ubids̃ dicit. reddam peccata patrum
infilios sic debes legere legis u̾ba quę
uis: ut cogites te auditurum eẽ quȩ ñ
uis. Iuł. Ergo contra hanc nicens ire
sententiam. Parit fieri asserat: qđ parit
ne fieret imperatum ẽ. facilius quippe
lex dinegari. quam em̃dari potest. Et
licet sit ꝑfana negatio: ꝓfanior tam̃
absurdiorq correctio est.Sieñ de du¬
obus eius decretis unum uenereris al-¬
terum exeereris. ingratłs abeiꝰ parte
qđ suscipis. & illi cogeris obȩdire quod
tate. etiam id qđ aũsabare defenditur.
Atq absurdissime ea se quisquã credit
p̃cepta uenerari. quoꝵ partem audet
incessere. Unde conseqntius potest
negari lex uniu̾sa: quã corrigi. Nemo
aut̃ cam corrigere. nisi impiuis quisq
temptabit. Areligiosis gͦ & prudenti¬

Expanded text:
filiis non nocere, sicut nec parentibus filiis non nocere, sicut nec parentibus filiorum. AUG. Divinae legis auctoritas in judiciis humanis noluit filios pendere pro parentibus poenas, non in divinis, ubi Deus dicit, Reddam peccata patrum in filios . Sic debes legere legis verba quae vis, ut cogites te auditurum esse quae non vis. XVI. JUL. Ergo contra hanc nitens ire sententiam, pariter fieri asserat, quod pariter ne fieret imperatum est. Facilius quippe lex Dei negari, quam emendari potest; et licet sit profana negatio, profanior tamen absurdiorque correctio est. Si enim de duobus ejus decretis unum venereris, alterum exsecreris ingratus ab ejus parte quod suscipis, et illi cogeris obedire quod rum est dignitate, etiam id quod aversabare defenditur: atque absurdissime ea se quisquam credit praecepta venerari, quorum partem audet incessere. Unde consequentius potest negari lex universa, quam corrigi: nemo autem eam corrigere, nisi impius quisque tentabit: a religiosis ergo et prudenti
Abbreviated transcription (Latin):
liquerit ambigendi. aud Nesistit tͥ
ds̃. qui dixit in libro leuitico. Et qui
remanserint ex uobis disꝑibunt. ꝓpt̃
peccata sua. & ꝓpt̃ peccata patrum su-¬
orum. Iuł. Instituens quippe ds̃. quȩ
mexaminib deberet forma seruari.
p̃scͥpsit ne innocentia necessitudinis
suȩ ꝑiculis iungeret᷑. Atq ut patrẽ
a supplicio peccantis filii. ita filium
a patris condempnatione separauit:
Ostendens ꝓfecto simili exitu utriꝰq
ꝑsonȩ. tam̃ ñ posse parentũ ad filios
peccata transire. quã nec filiorum
transeunt ad parentes aug̃. Suffo¬
cant te paruuli: qui non etiam ꝓpt̃
sua. s ꝓpt̃ sola parentũ peccatã toti-¬
ens leguntur occisi. Iuł. Qui ergo
contra hanc sententiã dicit traducẽ
eẽ peccati. dicat quoq recursum cẽ
peccati: Ut si ã parentib ad filios pec¬
cata descendunt. ascendant a filiis
ad parentes: Qm̃ diuine legis osten¬
dit auctoritas. ita parentũ crimina

Expanded text:
liquerit ambigendi. AUG. Resistit tibi liquerit ambigendi. AUG. Resistit tibi Deus, qui dixit in libro Levitico, Et qui remanserint ex vobis, disperibunt propter peccata sua, et propter peccata patrum suorum . XIV. JUL. Instituens quippe Deus quae in examinibus deberet forma servari, praescripsit ne innocentia necessitudinis suae periculis jungeretur; atque ut patrem a supplicio peccantis filii, ita filium a patris condemnatione separavit; ostendens profecto simili exitu utriusque personae, tam non posse parentum ad filios peccata transire, quam nec filiorum transeunt ad parentes. AUG. Suffocant te parvuli, qui non etiam propter sua, sed propter sola parentum peccata toties leguntur occisi. XV. JUL. Qui ergo contra hanc sententiam dicit traducem esse peccati, dicat quoque recursum esse peccati: ut si a parentibus ad filios peccata descendunt, ascendant a filiis ad parentes. Quoniam divinae legis ostendit auctoritas, ita parentum crimina
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓseliti. & orphani. & uduc: non accipies
pignus. uestim̃tum uidue: quia famulꝰ
eras interra egypti. & lib̃auitte dñs ds̃
tuus inde. Ppt̃ hoc ego tͥ p̃cipio facere
u̾bum hoc. Cumĩstitueret ds̃ iudican¬
di formã: hoc statim sanctire curauit:
ne aut parentes infilioꝵ. aut filii in
parentum scelere feruent᷑: principium gͦ
& ingressum iusticie quam seruari in
iudicatione mandabat. ostendit istud
ec̃. ne affinitas grauaret oͬbnoxios. Ꝙ
in ipsum genus ex cureret odium. quod
ꝑsona meruisset in causa ergo actuũ
discernit iusticia: quos necessitudo ꝯ¬
iungit. Qđ utiq ñ faceret. siuna eẽt
ratio uoluntatis & seminis: Aut siopꝰ
arbitrii. ad posteros fecunditate transi¬
ret. Satis gͦ suꝑq docuimus hoc uno
testimonio. teterrimam istam iudicii
prauitatem quam nouus error ample¬
ctitur. antiqua latȩ legis auctoritate
contritam. Quȩ certe sententia itaẽ
in causam ꝓlata: ut nullũ locum re¬

Expanded text:
proselyti, et orphani, et viduae; non accipies proselyti, et orphani, et viduae; non accipies pignus vestimentum viduae: quia famulus eras in terra Aegypti, et liberavit te Dominus Deus tuus inde; propter hoc ego tibi praecipio facere verbum hoc . Cum institueret Deus judicandi formam, hoc statim sancire curavit, ne aut parentes in filiorum, aut filii in parentum scelere ferirentur. Principium ergo et ingressum justitiae, quam servari in judicatione mandabat, ostendit istud esse, ne affinitas gravaret innoxios, et in ipsum genus excurreret odium, quod persona meruisset. In causa ergo actuum discernit justitia, quos necessitudo conjungit. Quod utique non faceret, si una esset ratio voluntatis et seminis, aut si opus arbitrii ad posteros fecunditate transiret. Satis ergo superque docuimus, hoc uno testimonio teterrimam istam judicii pravitatem, quam novus error amplectitur, antiqua latae legis auctoritate contritam. Quae certe sententia ita est in causam prolata, ut nullum locum re
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptum dedit hominib iudicantib ne
pat̃ ꝑfilio uel filius ꝓpatre morcretur: cũ
rcus tantũmͦ pat̾ eẽt inuentus. aut filius.
Ceterum iudicia sua ds̃. siue cum ꝑsc ipsũ.
siue cum ꝑhomines iuidicat. quib dat
ꝓpheticum sp̃m: ñ alligauit haclege. Ne¬
q enim quando excepto noe cum suis.
cȩteros om̃s diluuio ꝑdidit. separauit
infantes. qui nondum fuerant imitati
parentes suos:aut sinesus paruulis so¬
domitas ille ignis alsumpsit. Qd si uo¬
luisset: utiq potuisset om̃p̃s. E ille a¬
char. p̃cepti transgressor unus inuent᷑.:
parentum peccata quoꝵ nec conscii nec
imitatores eẽ adhuc poterant. diuino ui¬
dicio penam subiere cõmunẽ: Alit̃ ergo
iudicat ds̃. alit̃ homini p̃cipit ut uidi¬
cet: cumds̃ homine sine ulla dubitatiõe
sit iustior. Hec debiusti ante cogitare: ne
ad causam non ꝑtinentib immorareris
exemplis. Iuł̃. Non declinabis iudiciũ

Expanded text:
praeceptum dedit hominibus judicantibus, ne praeceptum dedit hominibus judicantibus, ne patus, aut filius. Caeterum judicia sua Deus, sive cum per se ipsum, sive cum per homines judicat, quibus dat propheticum spiritum, non alligavit hac lege. Neque enim quando excepto Noe cum suis, caeteros omnes diluvio perdidit, separavit infantes qui nondum fuerant imitati parentes suos, aut sine suis parvulis Sodomitas ille ignis absumpsit . Quod si voluisset, utique potuisset omnipotens. Et ille Achar praecepti transgressor unus inventus, parentum peccata, quorum nec conscii, nec imitatores esse adhuc poterant, divino judicio poenam subiere communem? Aliter ergo judicat Deus, aliter homini praecipit ut judicet: cum Deus homine sine ulla dubitatione sit justior. Haec debuisti ante cogitare, ne ad causam non pertinentibus immorareris exemplis. XIII. JUL. Non declinabis judicium
Abbreviated transcription (Latin):
deformitas ꝑpetraret. Hoc megͦ spopõ¬
pauli exponendis ẽ sententiis occupatꝰ.
Huiꝰ uoluminis primis partib fidem
congruit ꝓmissionis impleri. Legimꝰ
gͦ in deutero nomio. in carthalogo p̃cep¬
torum quib uita & conũsatio popłi il¬
lius ordinatur: &iam hoc aꝑtissime ã
dõ fuisse mandatũ: namut & dep̃cedẽ¬
tib & de sequentib int̾ quȩ sit collocatũ
possit intelligi: non fraudabis inqͥt mer¬
cedem pauꝑis & egentis ex frĩb tuis.
aut ex ꝑselitis qui sunt in ciuitatib tuis.
cotidianã reddes mercedem illiꝰ ñ occidat
sol suꝑ eam. quia pauꝑ est. & in ea habet
spem: & ñ ꝓclamabit contrate ad lñm.
& erit inte peccatum. Nonmorient᷑ patres
ꝓfiliis. & filii ñ morient᷑ ꝓpatrib. Unꝰqͥs¬
q in suo peccato morientur. aug̃. De fili¬
is hoc dixit iamnatis. non in primo pa¬
rente damnatis in quo om̃s peccauerunt:
& in quo om̃s moriuntur. Et hoc quidẽ

Expanded text:
deformitas perpetraret. Hoc me ergo spopondeformitas perpetraret. Hoc me ergo spoponPauli exponendis est sententiis occupatus, hujus voluminis primis partibus fidem congruit promissionis impleri. Legimus ergo in Deuteronomio, in catalogo praeceptorum quibus vita et conversatio populi illius ordinatur etiam hoc apertissime a Deo fuisse mandatum. Nam ut de praecedentibus, et de sequentibus, inter quae sit collocatum, possit intelligi: Non fraudabis, inquit, mercedem pauperis et egentis ex fratribus tuis, aut ex proselytis qui sunt in civitatibus tuis: quotidianam reddes mercedem illius; non occidat sol super eam; quia pauper est, et in ea habet spem; et non proclamabit contra te ad Dominum, et erit in te peccatum. Non morientur patres pro filiis, et filii non morientur pro patribus: unusquisque in peccato suo morietur . AUG. De filiis hoc dixit jam natis, non in primo parente damnatis, in quo omnes peccaverunt, et in quo omnes moriuntur. Et hoc quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ralis malicia ipsorum. et qm̃ ñ potãt mutari
cogitatio illoꝵ. in ꝑpetuũ. semen enim illoꝵ
maledictum abinitio: puco qđ natira
non imitatio redarguitur. E quomodo
natura. nisi uiciata ꝑeccato: ñ in primo
homine sic creata: A quo gͦ initio male¬
dicꝰtum semenꝰ̾ nisi ex quo ꝑunũ hominẽ
peccatum intrauit inmundum: A se
ipsis autem mutari non poderant. non
abom̃ipocente dõ: Quitam̃ eos utiq
iustissimo quamuis occultissimo iudi¬
cio nonmutabat. Abhac enĩ massa.
non arbitrio s dĩ grã se mucatumesse
sciebat apłs: quando dicebat. fuimus
Qdlicet intanta liice consistat. ut ni¬
chil aut absolutius inueniatur aut
uerius: tam̃ pollicitus eram hoc ipsum
diuine me legis testimonio cõpbare.
idest iniquissimum cẽ. si generantium
scelera. nascentib eoꝵ liberis imputent᷑:
Sicq id adũsari dñi. ut etiam in sua lege
p̃scͥpserit. ne tale quicquã iudicantum

Expanded text:
ralis malitia ipsorum, et quoniam non poterat mutari ralis malitia ipsorum, et quoniam non poterat mutari cogitatio illorum in perpetuum; semen enim illorum maledictum ab initio : puto quod natura, non imitatio redarguitur; et quomodo natura nisi vitiata peccato, non in primo homine sic creata? A quo ergo initio maledictum semen, nisi ex quo per unum hominem peccatum intravit in mundum? A se ipsis autem mutari non poterant, non ab omnipotente Deo: qui tamen eos utique justissimo, quamvis occultissimo judicio, non mutabat. Ab hac enim massa non arbitrio, sed Dei gratia se mutatum esse sciebat Apostolus, quando dicebat: Fuimus XII. JUL. Quod licet in tanta luce consistat, ut nihil aut absolutius inveniatur, aut verius: tamen pollicitus eram hoc ipsum divinae me legis testimonio comprobare, id est, iniquissimum esse, si generantium scelera nascentibus eorum liberis imputentur; sicque adversari Deum, ut etiam in sua lege praescripserit, ne tale quidquam judicantium
Abbreviated transcription (Latin):
ors & traducianoꝵ cuiꝰ ꝓfanitatibus
uinceret᷑. auõ. Sciens quam clari ꝓbati
rint. qđ doceo docuerint. qđ defendo
defenderint: si audire debeo contume¬
lias tuas. quomͦ laudes meas. Iuł.
S ut reu̾tamur unde digressi sumꝰ liq̃¬
rat. ab eo quem facerem̃ uerum dm̃ n¬
chil iniudicio posse fieri. qđ iusticiȩ re¬
pugnaret: Ac ꝑhoc. ne ꝓ alienis peccatis
quos quam reos teneri. atq idõ nascen¬
tum in nocentiam nequaquã damnari
ob iniquitatẽ parentũ: quia iniustũ e̾ẽt
ut reatus ꝑ semina traderetur. auoꝰ Cur
gͦ dictum ẽẽt. sem̃ eoꝵ maledictum
ab initio: ñ enĩ sic dictum ẽ. quomodo
sem̃ chanaan & ñ uida. uͥ demonstratũ
de generauerant: s eoꝵ ipsoꝵ semeni
dixit maledictum. qͦs naturalit malos
uolebat incelligi. sicut st̃ om̃s filii adã. ex
quib gr̃a fiunt filii dei. Ubi eñĩdicit᷑. ñ ig¬
noransqm̃ nequã ẽ natio illorum & natu-¬

Expanded text:
orum et Traducianorum, cujus profanitatibus orum et Traducianorum, cujus profanitatibus vinceretur. AUG. Sciens quam clari probatrint, quod doceo docuerint, quod defendo defenderint; sic audire debeo contumelias tuas, quomodo laudes meas. XI. JUL. Sed ut revertamur unde digressi sumus: liquerat ab eo quem fateremur verum Deum, nihil in judicio posse fieri, quod justitiae repugnaret; ac per hoc, nec pro alienis peccatis quosquam reos teneri: atque ideo nascentum innocentiam nequaquam damnari ob iniquitatem parentum; quia injustum esset ut reatus per semina traderetur. AUG. Cur ergo dictum esset, Semen eorum maledictum ab initio? Non enim sic dictum est, quomodo, Semen Chanaandegeneraverant: sed eorum ipsorum semen dixit maledictum, quos naturaliter malos volebat intelligi, sicut sunt omnes filii Adam, ex quibus gratia fiunt filii Dei. Ubi enim dicitur, Non ignorans quoniam nequam est natio illorum, et natu
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum. Iuł̃. Dixerat quidẽ ut da¬
uid ꝓpħa testatus ẽ insipiens in corde
suo. quia ñ eet̃ ds̃: ñ tam̃ dixerat. quia eẽt
quidẽ. s. tam̃ iniustus ds̃. Ita coneinent
totiꝰ naturȩ uoce resonabat inseparabi¬
lit̃ dõ adħere iusticiam: ut facilius in¬
ueniret᷑. qui substantiã eiꝰ quã qui equi¬
tatẽ negaret. Potuit existere qui puta¬
ret non ẽẽ qđ ñ uidebat: ñ fuerat tam̃
inuentꝰ qui diceret iniquũ. qđ diuinũ
eẽ credebat. auõ. Et ipse inuentus es.
Nlam cui nͥ tali dicit. suspicatus es iniqui¬
tatem. qđ ero tͥ similis.s qm̃ xp̃ian ca¬
cholici & eẽ dm̃ & iustum eẽ sciunt. idõ
natos homines. si ñ renati in paruula
etate moriunt᷑. cũ sint imagines dei.
non inuiste tam̃ s peccati originalis
merito. in regnum dĩ ñ suscipi. dubi¬
tare ñ possunt. Iul. Insipiens gͦ ille. ne¬
gando dm̃. stetisse iextimo criminũ
uidebat᷑: at inuenta ẽ natio manichȩ¬

Expanded text:
peccatum. IX. JUL. Dixerat quidem, ut Dapeccatum. IX. JUL. Dixerat quidem, ut David propheta testis est, insipiens in corde suo, quia non esset Deus : non tamen dixerat, quia esset quidem, sed tamen injustus Deus; ita concinenter totius naturae voce resonabat, inseparabiliter Deo adhaerere justitiam, ut facilius inveniretur qui substantiam ejus, quam qui aequitatem negaret. Potuit existere qui putaret non esse quod non videbat; non fuerat tamen inventus qui diceret iniquum quod divinum esse credebat. AUG. Et ipse inventus es. Nam cui nisi tali dicit, Suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis ? Sed quoniam Cholici et esse Deum, et justum esse sciunt; ideo natos homines, si non renati in parvula aetate moriuntur, cum sint imagines Dei, non injuste tamen, sed peccati originalis merito, in regnum Dei non suscipi, dubitare non possunt. X. JUL. Insipiens ergo ille, negando Deum, stetisse in extimo criminum videbatur: at inventa est natio Manichae
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ iniquitate dubitari. aug̃. Quia de
cłi ȩquitate non ambigit᷑: idõ graue iu¬
gum suꝑ paruulum iustum eẽ credit᷑.
& quia hoc iustum cẽ credit᷑. idõ paruu¬
lus sine originali peccato eẽ non credit᷑.
Proinde inecclia catholica unde pelagia¬
ni exniobis exierunt. ñ sicut dicis nichil
de iniquitate dĩ. s potiꝰ nichil de eius e¬
quitate dubitatur: ubi nec infans cuiꝰ ẽ
unuis diei uita suꝑ terram. sine sorde
peccati eẽ docet᷑ & dicit᷑: & idõ in malis
que patitur ñ iustus ds̃. s iustus agno¬
scitur. Iuł. Qđdcerte tanto peius est.
quanto grauiꝰ ẽ studiũ malor. quam
neglectus bonoꝵ: qͣnto ꝑnitiosior inten¬
tio ꝓfanitatis. quã dubitatio ueritatis:
Quanto postremo scelestius ẽ. audere
criminari dm̃. quam nolle uenerari.
auoꝰ. Sed uos criminamini dm̃: dum
paruulos quos iudicio eiꝰ graui iugo
p̃micernitis. ullum tam̃ negatis habe

Expanded text:
ejus iniquitate dubitari. AUG. Quia de ejus iniquitate dubitari. AUG. Quia de Dei aequitate non ambigitur, ideo grave jugum super parvulum, justum esse creditur: et quia hoc justum esse creditur, ideo parvulus sine originali peccato esse non creditur. Proinde in Ecclesia catholica, unde Pelagiani ex nobis exierunt, non sicut dicis, nihil de iniquitate Dei, sed potius nihil de ejus aequitate dubitatur; ubi nec infans, cujus est unius diei vita super terram sine sorde peccati esse docetur et dicitur ; et ideo in malis quae patitur, non injustus Deus, sed justus agnoscitur. VIII. JUL. Quod certe tanto pejus est, quanto gravius est studium malorum quam neglectus bonorum, quanto perniciosior intentio profanitatis quam dubitatio veritatis, quanto postremo scelestius est audere criminari Deum quam nolle venerari. AUG. Sed vos criminamini Deum, dum parvulos, quos judicio ejus gravi jugo premi cernitis, ullum tamen negatis habere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑculisset inequitate dispendiũ. auõ.
Terum dicis ac ꝑhoc nichil oꝑatur
iniustum: cum graui iugo premit fi¬
lios adam. ã die exitꝰ de uentre matͥs
eoꝵ. Qd utiq iniustum eẽt. si pec¬
catum originale non cẽt. Iuł. Quãquã.
o infelicitas erroris humani. Nimio qͥp¬
pe. ꝑpendens ipsam conflictus nr̃i rõnẽ.
dolore concutior. Potuisse ne hoc indu-¬
bitationẽ uenire. atq assertione hanc e¬
guisse causam: Potuisse inquã in ȩccłiis
quȩ xp̃o se credere faterent᷑ dubita¬
iã loc .r. utrum ds̃ iuste idest ratio¬
nabiliter iudicaret. aug. Quia hoc ñ
dubitatur. idõ scͥptum ẽ. graue iugum
eẽ suꝑ filios adam. adie exitus de uentre
matris eoꝵ. Neq enim melior est pelagi-¬
ana: quam eccłiastica sapientia. Iuł. Sed
nimis sum. ipsa rerum reuerentia. ciꝰ qua
deagit᷑ contentionis oblitus. Miror enĩ
ambigi de dĩ equitate potuisse:cũ con¬
stet intraducianoꝵ sinagogis nichilde

Expanded text:
pertulisset in aequitate dispendium. AUG. pertulisset in aequitate dispendium. AUG. Verum dicis: ac per hoc, nihil operatur injustum, cum gravi jugo premit filios Adam a die exitus de ventre matris eorum. Quod utique injustum esset, si peccatum originale non esset. VI. JUL. Quanquam, o infelicitas erroris humani! nimio quippe, perpendens ipsam conflictus nostri rationem, dolore concutior, potuissene hoc in dubitationem venire, atque assertione hanc eguisse causam: potuisse, inquam, in Ecclesiis, quae Christo se credere faterentur, dubitari, utrum Deus juste, id est, rationabiliter, judicaret! AUG. Quia hoc non dubitatur, ideo scriptum est, grave jugum esse super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum . Neque enim melior est Pelagiana, quam ecclesiastica sapientia. VII. JUL. Sed nimis sum ipsa rerum reverentia, ejus qua de agitur contentionis oblitus. Miror enim ambigi de Dei aequitate potuisse; cum constet in Traducianorum synagogis nihil de
Abbreviated transcription (Latin):
auoꝰ. Et illud liba uoluntate cõmissũ
ẽ. eius in quo natura humana damp¬
nataẽ: ex qua homines dampnationis
nascunt᷑ obnoxii. nisi renaseantur in
eo qui ñ ẽ natus obnoxius. Hoc dog¬
ma xp̃ianum uultis eũti: s illo stante.
uos eũtimini. Iuł. Nec eahominib
p̃ciperet. quȩ ꝑnaturam eoꝵ sciret ñ
posset seruari: nec ꝓreb naturalibus
reum quẽpiam iudicaret. auoꝰ. Sed
fuit adam. & in illo fuimꝰ om̃s: quando
ita peccauit ut ꝑderet in se om̃s: nisi
quos uellet inde liberaret. qui uenit
querere qđ ꝑierat. Iuł. Nec aliena
peccata aliis imputare:. ac ꝑhoc nec
ꝓpt̃ parentum iniquitates. innocen¬
tes eor filios. qui ꝑse nichil oꝑati
eẽnt uel boni uel mali. ꝑ quod paren¬
tum suoꝵ crimina docerent᷑ imitati.
ȩternis adiudicare̾ suppliciis: quib
collectis. dm̃ et ẽẽ & iustũ eẽ constaret:
quem claruerat. si aliquid oꝑet᷑ iiꝰtũ.
tantum subire indiuinitate qnͣtum

Expanded text:
AUG. Et illud libera voluntate commissum AUG. Et illud libera voluntate commissum est ejus, in quo natura humana damnata est, ex qua homines damnationi nascuntur obnoxii, nisi renascantur in eo, qui non est natus obnoxius. Hoc dogma christianum vultis everti: sed illo stante vos evertimini. IV. JUL. Nec ea hominibus praeciperet, quae per naturam eorum sciret non posse servari; nec pro rebus naturalibus reum quempiam judicaret. AUG. Sed fuit Adam, et in illo fuimus omnes ; quando ita peccavit, ut perderet in se omnes; nisi quos vellet inde liberaret, qui venit quaerere quod perierat . V. JUL. Nec aliena peccata aliis imputaret; ac per hoc, nec propter parentum iniquitates innocentes eorum filios, qui per se nihil operati essent vel boni vel mali, per quod parentum suorum crimina docerentur imitati, aeternis adjudicaret suppliciis. Quibus collectis, Deum et esse, et justum esse constaret, quem claruerat, si aliquid operetur injustum, tantum subire in divinitate, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
chil iniq̃ facientem. s reddentẽ sua uni¬
cuiq sine fraude sine grã. idest sine ꝑ-¬
sonarum acceptione. auõ. Sine frau¬
de uerũ dicis: ne puniat᷑ inmeritus.
Sine gr̃ã uͦ si iusticia dĩ eẽt: nunquã
xp̃c ꝓ impiis. idest ꝓnichil boni. et
multũ mali merentib mortuus fuisset nun¬
quã postremo paruulos. quoꝵ nulla
bona oꝑa uolũtasq p̃cessit. in suum
regnum adoptasset. nec in eadem cau¬
sa. alios paruulos enusdem regni par¬
ticipatione fraudasset: qui nunquã
iniq̃ iudicat. nichil iniq̃ agit facit:
ce sua unicuiq sine fraude reddiga-
gnosce gͦ paruulos uasa inhonorem
ꝑ grãm. qui assumunt᷑ in dĩ regnum.
ce alios paruulos qui m illũ honorem
non assumunt᷑. uasa in contumeliam
ꝑuidicium: & tandem aliquando.: ne
iniquum facias dm̃. confitere antib.¬
originale peccatum. Iuł. Eiis aũt
uirtutis tunc constare rationẽ: si nullũ
subditor puniret. nisi ꝑhis delicꝰtis
quȩ constabat lib̾a uoluntate cõmissa.

Expanded text:
tem sua unicuique sine fraude, sine gratia, id est, sine personarum acceptione. AUG. « Sine fraude, » verum dicis; ne puniatur immeritus: « sine gratia » vero si justitia Dei esset, nunquam Christus pro impiis, id est, pro nihil boni et multum mali merentibus mortuus fuisset; nunquam postremo parvulos, quorum nulla bona opera voluntasque praecessit, in suum regnum adoptasset, nec in eadem causa alios parvulos ejusdem regni participatione fraudasset, qui « nunquam inique judicat, nihil inique facit, et sua unicuique sine fraude reddit. » Agnosce ergo parvulos vasa in honorem per gratiam, qui assumuntur in Dei regnum; et alios parvulos, qui in illum honorem non assumuntur, vasa in contumeliam per judicium: et tandem aliquando ne iniquum facias Deum, confitere originale peccatum. III. JUL. Ejus autem virtutis tunc constare rationem, si nullum subditorum puniret, nisi pro his delictis, quae constabat libera voluntate commissa.
Abbreviated transcription (Latin):
petant a patre ueniam peccatoꝵ. Itił.
Ac ꝑhoc destruit opionẽ peccati nat̾alis:
& docet. alias eẽ causas substantie. alias
uoluntatis. Ac ne intelligentia hec nr̃o
magis imputet᷑ ingenio. quam aplico
doginati: ea que huic loco addidit au¬
diamꝰ. Lex autẽ subintrauit inquit:
ut abundaret delictum uͥ aut̃ abun-¬
dauit peccatũ. suꝑ abundauit gr̃a: ut
sicut regnauit peccatum in mortẽ: ita

Expanded text:
petant a Patre veniam peccatorum. CCXVpetant a Patre veniam peccatorum. CCXVII. JUL. Ac per hoc, destruit opinionem peccati naturalis, et docet alias esse causas substantiae, alias voluntatis. Ac ne intelligentia haec nostro magis imputetur ingenio, quam apostolico dogmati, ea quae huic loco addidit, audiamus. Lex autem subintravit, inquit, ut abundaret delictum: ubi autem abundavit peccatum, superabundavit gratia; ut sicut regnavit peccatum in m
Abbreviated transcription (Latin):
fortassis oblitus es: Gratulandũ ẽ obli¬
uiom tuȩ: qua uerum compelleris dicere:
nã qđtͥ uidetur. in collatione contrariarũ
partium ñ debere ex una parte poni neces¬
sitatem seminis. & exaltera studiũ uolũ¬
tatis: stolidum ẽẽ repꝑires. si uideres sic
inmala parte illos qui ꝑtinent ad bom¬
nem primũ. conexione generationis sine
studio ssuę uoluntatis. peccati traxisse
contagum: quẽ adinodum illi paruuli
qui ꝑtinent ad hominẽ scdm. sine stu¬
dio ꝓpͥȩ uoluntatis. ꝑ pacẽ regenãtionis.
iusticia participes fiunt. Si aũt sem̃
ex ucraq parte deposcis:sicut ꝑ adam
semel carnale uiciatum ẽ. sic uget spi¬
ioħs apłs. dicens. & ñ potest peccare: qͥa
semen eiꝰ in ipso manet. Q  in futuro
scłobono potiꝰ apparebit. uͥ quierunt
peccare non poterunt. Non in hoc scło
maligno. uͥ & hi qui ꝑtinent ad scl̃m pec¬
cata ñ habiturum. habent unde cotidie

Expanded text:
fortassis oblitus es? Gratulandum est oblifortassis oblitus es? Gratulandum est oblivioni tuae, qua verum compelleris dicere. Nam quod tibi videtur, in collatione contrariarum partium non debere ex una parte poni necessitatem seminis, et ex altera studium voluntatis, stolidum esse reperires, si videres, sic in mala parte illos qui pertinent ad hominem primum, connexione generationis, sine studio suae voluntatis, peccati traxisse contagium, quemadmodum illi parvuli, qui pertinent ad hominem secundum, sine studio propriae voluntatis, per pacem regenerationis justitiae participes fiunt. Si autem semen ex utraque parte deposcis: sicut per Adam semen carnale vitiatum est, sic viget spiostolus, dicens, Et non potest peccare, quia semen ejus in ipso manet . Quod in futuro saeculo bono potius apparebit, ubi qui erunt, peccare non poterunt; non in hoc saeculo maligno, ubi et hi qui pertinent ad saeculum peccata non habiturum, habent unde quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
si catholicum quã pelagianũ sensũ tenẽ
malusse. Om̃s enim ꝓpt̾ea dicuntur
& multi: ut discernantur ab eis. quicũ
intulisset: ñ minus docebat᷑ impia esse
quã mnepta sententia: qua & comparatio
ipsa indiu̾so ꝓpositõ ꝑsonarũ stolidis¬
sima doceretur: cum res ñsimiles et ad
collationẽ uenirent. natura uidelicet &
uoluntas: ut in parte mali. seminum
necessitas poneretur: in parte uero boni.
studii solalibertas: immo iam ñ libertas.
qm̃ ñ suppecebat facultas eligendi boni
&& cauendi mali. si naturalis reatus fuis¬
set: dicit gͦ apl̃s sapiens &e eruditus eccłe
doctor ꝑinobedientiã extitisse tͣnsisseꝙ peccũ mlti¬
pli cariq iusticiam. aug Ubi ẽ qđ dixeras.
non peccatũ transisse s mortẽ: Ecce nc̃
dicis ꝑ inobȩdientiã quȩ uniꝰ hominis
cõmemorata est. non solũ extitisse uerũetiã
transisse peccatum. Anquid priꝰ dixcris.

Expanded text:
si catholicum quam Pelagianum sensum tenere si catholicum quam Pelagianum sensum tenere maluisses. Omnes enim propterea dicuntur et multi, ut discernantur ab eis, qui cuintulisset, non minus docebatur impia esse, quam inepta sententia, qua et comparatio ipsa in diverso proposito personarum stolidissima doceretur, cum res non similes ad collationem venirent, natura videlicet et voluntas; ut in parte mali seminum necessitas poneretur, in parte vero boni studii sola libertas; imo jam non libertas, quoniam non suppetebat facultas eligendi boni et cavendi mali, si naturalis reatus fuisset. Dicit ergo Apostolus sapiens et eruditus Ecclesiae doctor, per inobedientiam exstitisse transisseque peccatum, multiplicarique justitiam. AUG. Ubi est quod dixeras, non peccatum transisse, sed mortem ? Ecce nunc dicis, per inobedientiam, quae unius hominis commemorata est, non solum exstitisse, verum etiam transisse peccatum. An quid prius dixeris
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑobedientiã uniꝰ hominis qui rege¬
nerationis ẽ pͥnceps. iustos constitui mul¬
cos. quia illius obedientia natura huma¬
na sanatur: qui factus ẽ obediens usq
ad mortem crucis. ut iusti constituant᷑
ꝑeius grãm. etiã qui ñ hic ꝑsuã conũsa¬
tionẽ iusti ẽẽ potuert̃: sicut hi qui conti¬
nuo post lauachrum regenãtionis ex¬
pirant. siue grandiores siue infantilis
etatis. Unde maluit u̾bum futuri tẽ¬
poris ponere. & constituent᷑ dicere. esñ
ꝯstituti sunt: qm̃ iusti illa iusticia quȩ
sine ullo peccato erit. infuturi scłi ȩt̃m¬
tate uicturi sunt. Cum aũt de peccato¬
rib non dixit constituentur s constitu¬
ti sunt: scłm hoc qđ p̃terit. uͥ iã uiciata
exp̃ssit. Iam uͦ de multis quia ipsi sunt
om̃s. satis tibi responsum ẽ. Iu autẽ qͦs
apłs dixit om̃s. non potuisti nisi contra-¬
dicendo exponere: E dicendo non sunt
om̃s: ad qđ te nulla necessitas cogeret:

Expanded text:
et per obedientiam unius hominis, qui regeet per obedientiam unius hominis, qui regenerationis est princeps, justos constitui multos; quia illius obedientia natura humana sanatur, qui factus est obediens usque ad mortem crucis , ut justi constituantur per ejus gratiam, etiam qui non hic per suam conversationem justi esse potuerunt; sicut hi qui continuo post lavacrum regenerationis exspirant, sive grandioris, sive infantilis aetatis. Unde maluit verbum futuri temporis ponere, et constituentur dicere, non, Constituti sunt, quoniam justi illa justitia, quae sine ullo peccato erit, in futuri saeculi aeternitate victuri sunt. Cum autem de peccatoribus non dixit, Constituentur, sed, constituti sunt, saeculum hoc quod praeterit, ubi jam vitiata expressit. Jam vero de multis quia ipsi sunt omnes, satis tibi responsum est. Tu autem quos Apostolus dixit omnes, non potuisti nisi contradicendo exponere, et dicendo, Non sunt omnes; ad quod te nulla necessitas cogeret,
Abbreviated transcription (Latin):
natisunt om̃s: ita & ꝑ unius obedien¬
tiam iusti constituentur multi. auõ.
mino debuit dicere. sicut ꝑ in obedi¬
entiam suam peccatores constitutift̃
multi: ita ꝑ obedientiam suã iusti con-¬
stituentur multi. Aut sumitationem
quam uos in magnis angustiis consti¬
tuti. & ꝑsequente ueritate coartati.
inuenis se uos putatis. qua exire pos¬
setis. Hoc loco ille cõmendare uolu¬
isset: debuit dicere. Sicut ꝑ imitati¬
onẽ in obedientie uniꝰ hominis. pecca¬
tores constituti sunt multi: ita ce ꝑi
mitationẽ obedientie uniꝰ hominis.
iusti constitiuantur multi. Ecce et
ego dixi. quomͦ debuerit apłs loqui.
si hoc uellet dicere qđ uos dicitis: ne
putes aliquid magnũ eẽ. ꝓuolunta¬
te nr̃a. u̾ba cõponere: ñ auctoris uo¬
luntatem in u̾bis eiꝰ exponere. Dixit
gͦ. ꝓ mobȩdientiam uniꝰ hominis
quẽ gen̾ationis principẽ nouãt. pecca¬
tores constitutos eẽ mulcos. qm̃ illa in-
obȩdientia. ẽ natura humana uiciata:

Expanded text:
t per unius obedientiam justi constituentur multi. AUG. Imo debuit dicere, Sicut per inobedientiam suam peccatores constituti sunt multi; ita per obedientiam suam justi constituentur multi: aut, si imitationem, quam vos in magnis angustiis constituti et persequente veritate coarctati, invenisse vos putatis, qua exire possetis, hoc loco ille commendare voluisset, debuit dicere, Sicut per imitationem inobedientiae unius hominis peccatores constituti sunt multi; ita et per imitationem obedientiae unius hominis justi constituentur multi. Ecce et ego dixi quomodo debuerit Apostolus loqui, si hoc vellet dicere, quod vos dicitis: ne putes aliquid magnum esse, pro voluntate nostra verba componere, non auctoris voluntatem in verbis ejus exponere. Dixit ergo, per inobedientiam unius hominis, quem generationis principem noverat, peccatores constitutos esse mobedientia est natura humana vitiata:
Abbreviated transcription (Latin):
nerit. suie que ante baptismũ. siue que
postea cõmittunt᷑. & penicendo orando
elemosinas donando sanant᷑ iniustificationẽ
mittit. quos adampnatione lib̾at: hec
enim omnia. ipsa sunt multa: ex quib
multis iustificat grã: quȩ siñ subueni-¬
at. ꝓfecto etiam ex uno delicto. ñ quod
ꝓpriũ quisq cõmittit. hocenim loco ñ
dãpnationẽ. Hoc enĩ apłs euidentis¬
sime expressit. Neq enim ait sicut tu.
ñ sicut ꝑunum peccatum. tanquam
singulum cuiꝰq uolens intelligi:. s ait.
ñ sicut ꝑunũ peccantem: aꝑi oculos
et lege. & noli tanquã cecis aliud ꝓ
alio uelle supponere. Iul. Sed boc
curauit exprimere: cum inquit pecca¬
ta singła reos suos lȩcalit uulnerassent:
innumerabilit̃ confossos homines. hec
grã ingͥt singłari & semel tradita iurtu¬
te saluauit. audꝰ. Per unũ peccantem
dixit. ubi adam intelligit᷑. ñ ꝑunum
peceatum: uͥ tuo u̾bo mutato atq sub¬

Expanded text:
nerit, sive quae ante Baptismum, sive quae nerit, sive quae ante Baptismum, sive quae postea committuntur, et poenitendo, orando, eleemosynas dando sanantur, in justificationem mittit, quos a damnatione liberat: haec enim omnia, ipsa sunt multa, ex quibus multis justificat gratia. Quae si non subveniat, profecto etiam ex uno delicto, non quod proprium quisque committit, hoc enim loco non idamnationem; hoc enim Apostolus evidentissime expressit. Neque enim ait sicut tu, Non sicut per unum peccatum; tanquam singulum cujusque volens intelligi: sed ait, Non sicut per unum peccantem. Aperi oculos, et lege; et noli tanquam caecis aliud pro alio velle supponere. CCXIII. JUL. Sed hoc curavit exprimere: Cum, inquit, peccata singula reos suos lethaliter vulnerassent, innumerabiliter confossos homines haec gratia singulari et semel tradita virtute salvavit. AUG. Per unum peccantem, dixit; ubi Adam intelligitur: non per unum peccatum, ubi tu verbo mutato atque sup
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit apłs. gr̃a aut̃ semel ex multis de¬
lictis iniustificationẽ. Non hoc dixit:
attende qđ dixit: & corrige qđ dixisti.
Grã inqͥt exmultis delictis iniustifi-¬
cationẽ quid huc ꝑtinet. qđ semel et
simul unicuiq omnia dimittuntur
in baptismo: Nonne & illa condẽp¬
natio ad quã iudicium ꝑducit extre¬
mum. ꝓculdubio semel fit om̃iũ. quȩ
remissa ñ fuerint peceatoꝵ. Et ma¬
gis ipsa dampnatio semel: quam re
Qm̃ si pꝰ baptismũ quisq peccauĩt. non
eadem sunt peccata: s ꝑ eandem gr̃am
peccantib remittant᷑. ñ semel. nec septies.
s etiam septuagies septies. Eadem gratia
cottidie dimittit orantib etiam cotidiana
peccata. cum dicunt dimitte nob̃ debita
nr̃a: ueracit addentes. sicut & nos dimit¬
timꝰ debitorib nr̃is. Grã gͦ ex multis de¬
lictis. siue singła in singłis. siue inquib¬
dã pauca. in quib dam plurima in ue¬

Expanded text:
dixerit Apostolus, Gratia autem semel ex multis dedixerit Apostolus, Gratia autem semel ex multis delictis in justificationem. Non hoc dixit: attende quod dixit, et corrige quod dixisti. Gratia, inquit, ex multis delictis in justificationem. Quid huc pertinet, quod semel et simul unicuique omnia dimittuntur in Baptismo? Nonne et illa condemnatio, ad quam judicium perducit extremum, procul dubio semel fit, omnium quae remissa non fuerint peccatorum? Et magis ipsa damnatio semel, quam remQuoniam si post Baptismum quisque peccaverit, non eadem sunt peccata; sed per eamdem gratiam peccantibus remittuntur; non semel, nec septies, sed etiam septuagies septies . Eadem gratia quotidie dimittit orantibus etiam quotidiana peccata, cum dicunt, Dimitte nobis debita nostra; veraciter addentes, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Gratia ergo ex multis delictis, sive singula in singulis, sive in quibusdam pauca, in quibusdam plurima inve
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. nisi quia uidisti. si unũ delictum
leue sit. ñ sufficere ad dampnationem
de qua loquebat᷑: Nongͦ ex quocunq
uno cuiꝰ cũq delictoẽ hoc iudicium:
s ex uno illo delicto qđ factum est ꝑu
num peccantẽ idest adam. iudicium
ẽ in condempnationẽ. Ꝙ ad huc ꝑu̾tẽ
codem confertur modo. ut peccatis eqͤ
ad mota singłis crebra repetatur : sed
infusa semel. uno uirtutis suȩ impetu
atq compendio. diu̾sa & plurima de¬
let crimina. Idõ ait ex multis delictis
in iustificationẽ. id ex multis delictis
lib̾atos homines. ad głam ꝑducit iusti¬
ficationis indultȩ. Nongͦ hic unum
ade peccatum ut suspicaris intelligit:
s ad hoc solum numerum ad mouit
unius et plurium. ut ad laudẽ gr̃ȩ
respiceret: quia non quotiens peccatũ
ab uno quoq mortaliũ fuerat. totiẽs
etiam frequentaret᷑ grã qͣsi baptisma¬
ta singla. nisi peccatis singłis ñ posst̃
mederi. auoꝰ. Ita hoc loqueris: quasi

Expanded text:
Apostolus, nisi quia vidisti, si unum delictum Apostolus, nisi quia vidisti, si unum delictum leve sit, non sufficere ad damnationem, de qua loquebatur? Non ergo ex quocumque uno cujuscumque delicto est hoc judicium; sed ex uno illo delicto, quod factum est per unum peccantem, id est, Adam, judicium est in condemnationem. Et adhuc pervertere  autem non eodem confertur modo, ut peccatis aeque admota singulis crebro repetatur: sed infusa semel uno virtutis suae impetu atque compendio diversa et plurima delet crimina. Ideo ait, ex multis delictis in justificationem: id est, ex multis delictis liberatos homines ad gloriam perducit justificationis indultae. Non ergo hic unum Adae peccatum, ut suspicaris, intelligit; sed ad hoc solum numerum admovit unius et plurium, ut ad laudem gratiae respiceret; quia non quoties peccatum ab unoquoque mortalium fuerat, toties etiam frequentaretur gratia, quasi baptismata singula nisi peccatis singulis non possint mederi. AUG. Ita hoc loqueris, quasi