comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moysen: et meos qui ñ insimilitudinẽ p̾uarica¬
tionis ade ꝑeccauerunt: quia insemet ipsis c̃ iã
nati cẽnt. nec ratione ad huc uterentur qua il¬
leutebatur qnͣdo peccauit. nec p̃ceptum accepis¬
sent qd ille transgressus ẽ s solo uicio origina
li tenerentur obstricti ꝑ quod eos regnũ mortis
traheret ad condempnationẽ. Qd̃ regnũ mortis
meis tantumñẽ qui xp̃i gratia renati ad eius
ꝑtinent regnum: qm̃ mors temporalis. qmͣuis et¬
de ipsa orignali peccato ꝓpagata sit corpꝰ meis in¬
t̾unt. ammam u adpenam ñ trahit. ubi uolu¬
it regnũ mortis intelligi. ut anmam ienouala
ꝑgram iam ñ moriatur ingehenna: idẽ auitadĩ
ñ alienetur. ñ sepatetur. lemporalis autẽ mors
corporis. etiã in his qui xp̃i morte redimuntur
relinquitur int̾imad exercitationẽ fidĩ et ago¬
nẽ p̾sentis luctaminis: inqͦ et martires certa¬
uerunt. ab sumetur nͦ et ipsa in renouatione cor¬

Expanded text:
Moysen et in eos, qui non in similitudinem praeuaricaMoysen et in eos, qui non in similitudinem praeuaricationis Adae peccauerunt, quia in semet ipsis, cum iam nati essent, nec ratione adhuc uterentur, qua ille utebatur, quando peccauit, nec praeceptum accepissent, quod ille transgressus est, sed solo originali uitio tenerentur obstricti, per quod eos regnum mortis traheret ad condemnationem. quod regnum mortis in eis tantum non est, qui Christi gratia renati ad eius pertinent regnum, quoniam mors temporalis, quamuis et ipsa de originali delicto propagata sit, corpus in eis interimit, animam uero ad poenas non trahit, ubi uoluit regnum mortis intellegi, ut anima renouata per gratiam iam non moriatur in gehenna, id est a uita dei non alienetur, non separetur, temporalis autem mors corporis etiam in his, qui Christi morte redimuntur, relinquatur interim ad exercitationem fidei et agonem praesentis luctaminis, in quo et martyres certauerunt, absumatur uero et ipsa in renouatione cor
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ inmundo fuit. Peccatum autẽ ñ im¬
putabatur. cum lex neet. Non dixit ñ erat
s. ñ deputabatur: quia lex ñ erat qua argu¬
ent᷑ demonstraretur siue lex rationis in paruu¬
lo siuelex litters inppło. S regnauit inqt mors
ab adam usq ad moysen quia nec lex ꝑmoy
data potuit regnum mortis auferre: qd sola
abstulit. xp̃s grã. In quos auitẽ regnau̾it. uide.
Ineos inquit qui ñ peccauunt: insimilitudinẽ
p̃uaricationis ade. Regnauit gͦ et ineos qͥ ñ pec¬
cauert̾. S cur regnau̾it ostendit: cũ ait insimmi¬
litudinẽ p̃uaricationis ade. Iste ẽ enĩmelior in¬
tellectus horũ ũborũ. ut cum dixiss regnauit
mors meos qui ñ peccau̾unt: qͣsi nos moueret
similitudinẽ p̃uiaricationis ade. idẽ quia merat
ieorũ m̃bris similitudo p̾tiaricationis ade pot̾
et sic intelligi. Regnauit mors abadamusq ad

Expanded text:
peccatum in mundo fuit; peccatum autem non depeccatum in mundo fuit; peccatum autem non deputabatur, cum lex non esset. non dixit \'non erat\', sed non deputabatur\', quia lex non erat, qua arguente demonstraretur, siue lex rationis in paruulo siue lex litterae in populo. Sed regnauit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen, quia nec lex per Moysen data potuit regnum mortis auferre, quod sola Christi abstulit gratia. in quos autem regnauerit, uide: Et in eos, inquit, qui non peccauerunt, in similitudinem praeuaricationis Adae. regnauit ergo et in eos, qui non peccauerunt. sed cur regnauerit, ostendit, cum ait: In similitudinem praeuaricationis Adae. iste enim est melior intellectus horum uerborum, ut. cum dixisset: Regnauit mors in eos, qui non peccauerunt, quasi nos moueret, similitudinem praeuaricationis Adae, id est quia inerat in eorum membris similitudo praeuaricationis Adae. potest et sic intellegi: Regnauit mors ab Adam usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ unũ hoiẽm aut ppͥmum hoĩem. aut ꝑadam:
qͥa iam dixerat lex subiutrauit ut abundaret
delictum. Que abundattia delicti. ñ ꝑtinet ad
pͥmi homĩs ꝓpaginẽ s ad conũsationis huma¬
ne p̾uaricationem: que illi uni delicto quo solo
obstricti tenentes infantes. iam inmaiorib eta¬
tib ex abundantia iniquitatis adiecta ẽ. S qm̃
hoctotum etiam qd̃ ñ ꝑtinet ad illus utuꝰ delicti
originem. tam̃ idonea ẽ solue grã saluatoris: ideo
ipsi ꝓse loqui npossunt. Punũ hoĩem peccatũ¬
om̃s hoiẽs ꝑtnͣsiit in quo om̃s peccaũunt. Sic̃
abillo uno homine. sic ab eodem peccato infan¬
tes unmunes eẽ ñ possunt nisi abeiꝰ reatu ꝑ xp̃i
baptisimuim resoluantur. usq enĩ ad legem pec¬
catũ fuit inmundo. Non quia deinceps innetm¬
ne fuit hoc dictum ẽ: s quia s̃pot̾at ꝑlitt̾am legis
deuirib ñ dico uoluntatis s potiꝰ uanitatis sue
grãm derideret: idõ ait apls. usq enun ad legem

Expanded text:
 per primum hominem, aut per Adam: quia jam dixerat, Lex subintravit, ut abundaret delictum; quae abundantia delicti non pertinet ad primi hominis propaginem, sed ad conversationis humanae praevaricationem, quae illi uni delicto quo solo obstricti tenentur infantes, jam in majoribus aetatibus ex abundantia iniquitatis adjecta est. Sed quoniam hoc totum, etiam quod non pertinet ad illius unius originem, tamen idonea est solvere gratia Salvatoris; ideo ipsi pro se loqui non possunt. CAPUT VI. Declaomnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. sicut ab illo uno homine sic ab eodem peccato infantes immunes esse non possunt, nisi ab eius reatu per Christi baptismum resoluantur. usque enim ad legem peccatum in mundo fuit. non quia deinceps in nemine fuit, hoc dictum est, sed quia non poterat per litteram legis de uiribus non dico uoluntatis sed potius uanitatis suae isti gratiam derideret, ideo ait apostolus: Usque enim ad legem
Abbreviated transcription (Latin):
triãq ẽ. Ex hinc gͦ si duitius disputare uoluero.
potest putaꝵ a ñiullis obscure hinc apłm p̃cepis¬
se qui ctiã int̾ multa que de hac re dixit. sic detesta¬
tus ẽ hereticorũ impiã opinonẽ ut diceret. Spc̃ aũ
manifeste dicit: quia iiouissimis temporib rece¬
dent quidã afide attendentes sp̃ib seductionis &e

Expanded text:
trinam est. sed hinc ego si diutius disputare uoluero, trinam est. sed hinc ego si diutius disputare uoluero, potest putari a nonnullis obscure hinc apostolum praecepisse, qui etiam inter multa, quae de hac re dixit, sic detestatus est haereticorum impiam opinationem, ut diceret: Spiritus autem manifeste dicit, quia in nouissimis temporibus recedent quidam a fide adtendentes spiritibus sedu
Abbreviated transcription (Latin):
cepta suit minus curantur: et tam multis p̃sũp¬
tionib sic plena sunt omnia ut grauiꝰ corripiatur
qͥ ꝑoctauas suas t̾ram nudo pede tetigĩt qm qui
m̃tem umnolentiã sepeliuerit. Omĩa namq talia
quȩ neq scãꝵ scͥpturarum auctoritatib continen¬
nec consuetudine uniu̾se eccłe roborata st̃. si diu̾sorũ
locorũ diu̾sis motib innumerabilit̃ uariantur. ita
uix aut om̃o numꝙͣ imnueniri possint cause quas in
eis constitutis homines secutisĩt: ubi facultas tri¬
buitur. sinc ulladubitatione resecanda existimo ꝙͦ
Ipsam tamen religionẽ quã paucissimis & mani¬
festissimis celebrationum sacram̃tis miscłia dĩ li
manis p̃sumptionib subitiuntur. S cteła dĩiten
mulram paleã multaq irana inulta constituta
nec tacet nec facit. Itaq illud qd̾ scͥpsisti quosdam
fr̃s̃ ita temꝑare se acarnib edendis ut inmundas
arbitrentur. aꝑtissume contra fidẽ sanamq doc¬

Expanded text:
cepta sunt, minus curantur; et tam multis praesumpcepta sunt, minus curantur; et tam multis praesumptionibus sic plena sunt omnia, ut grauius corripiatur, qui per octauas suas terram nudo pede tetigerit, quam qui mentem uinolentia sepeliuerit. omnia itaque talia. quae neque sanctarum scripturarum auctoritatibus continennec consuetudine universae Ecclesiae roborata sunt, sed diversorum locorum, diversis moribus innumerabiliter variantur, ita ut vix aut omnino nunquam inveniri possint causae, quas in eis instituendis homines secuti sunt, ubi facultas tribuitur, sine ulla dubitatione resecanda existimo. Quipsam tamen religionem quam paucissimis et manifestissimis celebrationum sacramentis misericordia Dei manis praesumptionibus subiciuntur. sed ecclesia dei inter multam paleam multaque zizania constituta multa nec tacet nec facit. Itaque illud, quod scripsisti quosdam fratres ita temperare a carnibus edendis, ut inmundas arbitrentur, apertissime contra fidem sanamque doc
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis affectum uaria consuetudo ẽ: cũ pleriq
in affrica eccłe m̃bra pigriora sint. ita ut donatiste
nos rep̃hendant. qd̾ ꝓpͥe psallimus ieccła diuina
cantica ꝓpħarum cum ipsi hebrictates suas ad
canticum psalmorum humano cõpositorũ ingemo.
qͣsi adtubas exhortationis inflammnent. Qnͣdo aũ
di: nisi cum legitur aut disputatur aut antistites
clara uoce p̃cantur. aut cõmunis oratio. uoce diaco¬
n indicitur: Aliis uͦ particulis temporũ. qͥd utiliꝰ
a congregatis xp̃ianis fiat. quid utilius. qͥd sanctiꝰ
õmo ñ trideo. Qd̃ antem instituitur p̃ter consuetu¬
dinẽ ut q̃si obsentiatio sacram̃ti sit apꝓbare ñ pos¬
. sum ctiã si multa huĩmodi ꝓpt̃ ñ nullarum
nł sc̃ãrũ. uł turbulentarum ꝑsonarũ scandala de¬
titanda. lib̾ius imꝑbare ñ audeo. S hoc minis do¬
leo. qd multa que in diuimis libris salub̾rime pre¬

Expanded text:
dilectionis affectum uaria consuetudo est et pleraque dilectionis affectum uaria consuetudo est et pleraque in Africa ecclesiae membra pigriora sunt, ita ut Donatistae nos reprehendant, quod sobrie psallimus in ecclesia diuina cantica prophetarum, cum ipsi ebrietates suas ad canticum psalmorum humano ingenio compositorum quasi ad tubas exhortationis inflamment. quando autedi, nisi cum legitur aut disputatur aut antistites clara uoce deprecantur aut communis oratio uoce diaconi indicitur? Aliis uero particulis temporum quid melius a congregatis Christianis fiat, quid utilius, quid sanctius omnino non uideo. quod autem instituitur praeter consuetudinem, ut quasi obseruatio sacramenti sit, adprobare non possum, etiam si multa huius modi propter nonnullarum uel sanctarum uel turbulentarum personarum scandala deuitanda liberius inprobare non audeo. sed hoc nimis doleo, quam multa, quae in diuinis libris saluberrime prae
Abbreviated transcription (Latin):
cellit: uł etiam ipsum octauũ tit hoc facerent ele¬
gerunt Miror sane quidita uolueris. ut de his
que uarie ꝑ diũsa loca obseruiantur tͥ aliqua scri¬
b̾em: cũ et ñfit necessarium. et una inhis saluber¬
rima regula detinenda sit. ut que ñ sunt contra fi¬
dẽ neq contra bonos mores. et habent aliquid ad
exhortationẽ uite melioris. ubicũq instrui uide¬
m uł istituta cognostimus. ñ solum ñ imꝓbe¬
m̾. s etiam laudando ex imitando sectenrut᷑ si a¬
liquorũ infirmitas ñ ita impedit ut ampliꝰ decri¬
m̃tum sit. Si enĩ eomͦ impedit ut maiora studio¬
soꝵ lucra spanda sint qm̃ calũniatorũ det̾m̃ta
ietuenda sine dubitatione fatiendũ ẽ. Maximc
qd̃ etiam descͥpturis defendi potest. sicut de hẏm¬
nis et psalmis canendis. cũ et ipsius dnĩ & apłorũ
habeñ exemplum. et p̃cepta de hacre tam utilia
admouendum pie animum. et accendendũ duune

Expanded text:
cellit, uel etiam ipsum octauum, ut hoc facerent, elecellit, uel etiam ipsum octauum, ut hoc facerent, elegerunt. Miror sane, quid ita uolueris, ut de his, quae uarie per diuersa loca obseruantur, tibi aliqua scriberem, cum et non sit necessarium et una in his saluberrima regula retinenda sit, ut, quae non sunt contra fidem neque bonos mores et habent aliquid ad exhortationem uitae melioris, ubicumque institui uidemus uel instituta cognoscimus, non solum non inprobemus, sed etiam laudando et imitando sectemur, aliquorum infirmitas non ita impedit, ut amplius detrimentum sit. si enim eo modo impedit, ut maiora studiosorum lucra speranda sint quam calumniatorum detrimenta metuenda, sine dubitatione faciendum est, maxime id quod etiam de scripturis defendi potest sicut de hymnis et psalmis canendis, cum et ipsius domini et apostolorum habeamus exemplum et praecepta. de hac re tam utili ad mouendum pie animum et accendendum diuinae
Abbreviated transcription (Latin):
dies ncophitorũ dist ingantur acet̾is: idẽ octauꝰ
tetur: ñ usq quaq obsenuatur. Nam et atus die¬
buarie cantatur: alibi atq alibi. Ipsis autẽ diebꝰ
ubiq. ut autem et in illis dieb stantesnet ioĩb
dm̃cis oremꝰ: utrum ubiq seratur ignoro. Iam̃
qͥd ineo sequatur eccła dixi ut potui: et arbitror
ẽẽ manifestum. De lauandis uͭ pedib cũ hoc dñs
ꝓpt̾ humilitatis formã qmͣ docendam uenerat
tempore potissimum tes tanta etiam facto doce¬
tetur et mnillud tempꝰ occurrit quo ipsa cõm̃da¬
cio religiositis inhereiet: s ne ad ipsum baptis¬
ni sacram̃tum ꝑtiñe iudetur multi hoc inconsu¬
etudine reciꝑe noluerunt: ñ nullietiã de consuctu¬
dine auferit ñ dubitaũunt. aliqui autẽ in hoc
secietiore tempore cõm̃darent et baptisim sacra-¬
m̃to distinguerent. uł dicm t̾tium octauaꝵ. quia
et t̾̃nariꝰ numetꝰ inmultis sacram̃tis maxime ex¬

Expanded text:
dies neophytorum distinguantur a ceteris, id est ut octauus dies neophytorum distinguantur a ceteris, id est ut octauus tetur, non usquequaque obseruatur; nam et aliis diebus uarie cantatur alibi atque alibi, ipsis tamen diebus ubique. ut autem stantes et in illis diebus et in omnibus dominicis oremus, utrum ubique seruetur, ignoro; tamen quid in eo sequatur ecclesia, dixi, ut potui, et arbitror esse manifestum. De lauaBdis uero pedibus, cum hoc dominus propter humilitatis formam, quam docendam uenerat,uaesitum est, quonam tempore potissimum res tanta etiam facto doceretur, et in illud tempus occurrit, quo ipsa commendatio religiosius inhaereret. sed ne ad ipsum baptismi sacramentum pertinere uideretur, multi hoc in consuetudinem recipere noluerunt. nonnulli etiam de consuetudine auferre non dubitauerunt. aliqui autem, ut hoc secretiore tempore commendarent et a baptismi sacramento distinguerent, uel diem tertium octauarum, quia et ternarius numerus in multis sacramentis maxime ex
Abbreviated transcription (Latin):
patitur immicos. Unde illiꝑsecutori quẽ uoce ma¬
ctauit et incorpus suum traiciens quodãmͦ mã¬
ducauit decelo sonuit: saule saule quid me ꝑseq̃¬
ris: Qnͣdo autẽ eruetur hoc corpus cuis demanu
oĩum innicorũ eĩ÷ nisi cum et illa nouissima
inuica destruetur mors: Ad hoc temp᷑ ꝑtinuit
et ipse numerus decẽ et septem surgens intrigo¬
num: centũ quinqͣginta tres sr̃mã complent. ab
imo utiq usq addetem et septem surgens: medioᷤ
adde et inuemes: ad unum scilicet ad de duofuint
utiq tria: ad de tria fiunt sex. adde quatuor fuĩt
decem: adde quinq fuint quidetĩ: adde sex. fuĩt
uiginti unũ. adde ita ceteros. et ipsum septiinũ
decimum: fuuit centũ qͥnquaginta tres. hec de
scͥpturis firmissime tenentur. id ẽ pascha et pente¬
costes: ut quadragnita illi dies ante pascha obser¬
uentur. ecclẽ consuetudo roborauit. Sic etiã ut octo

Expanded text:
patitur inimicos. unde illi persecutori. quem uoce mapatitur inimicos. unde illi persecutori. quem uoce mactauit et in suum corpus traiciens quodam modo manducauit, sonuit de caelo: Saule, Saule, quid me persequeris? quando autem eruetur hoc corpus eius de manu omnium inimicorum eius, nisi cum et illa nouissima inimica destruetur mors? ad hoc tempus pertinet et ipse numerus decem et septem surgens in trigonum centum quinquaginta trium summam complet. ab uno utique usque ad decem et septem surgens omnes medios adde et inuenies: ad unum scilicet adde duo, fiunt utique tria; adde tria, fiunt sex; adde quattuor, fiunt decem; adde quinque, fiunt quindecim; adde sex, fiunt uiginti unum; adde ita ceteros et ipsum septimum decimum, fiunt centum quinquaginta tria. Haec de scripturis firmissime tenentur, id est pascha et pentecoste. ut quadraginta illi dies ante pascha obseruentur, ecclesiae consensio roborauit; sic etiam, ut octo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius sacram̃ti ipso t̾nario. ut inillis magnis
piscib inuenitur. qͦs dñs iam post iesurrectionẽ.
nouã uitã demonstrans. ad dexterã partem leua¬
ri imꝑauit. Nec retia rupta st̃: quia tunchereti¬
corũ inqͥctudo ñ ẽ. Lunc homo ꝑfectus et quietus
purgatus iamia et corpore ꝑelo quia dm̃ casta.
argentum igne ex aminatũ t̾re ptirgatum septu¬
plum: accipient mercedem denarium. ut sint decẽ
et septem. Nam et in hoc numero sicut inalus mł¬
tiplices figuras exhibentibi. sacram̃tum mmrabi¬
le repꝑitur Nec immerito etiam psalmus septimꝰ
decimus in regnorũ libris legitur: quia regnum il¬
lud sig̃tat. ubi adu̾sartum ñ habebimꝰ. Tytulus enĩ
eiꝰ ẽ. indie qua eruit eum dñs demanu oĩum im¬
micorũ eiꝰ et de manu saul. Quis enĩ figuratur in
dauid. nisi ille qui uenit scłm carnem exsemine
dauid: Qui utiq incorpore suo. qd̃ ẽ eccła: ad huc

Expanded text:
 sacramenti ipso ternario, et in illis magnis  sacramenti ipso ternario, et in illis magnis piscibus invenitur, quos jam Dominus post resurrectionem nouam uitam demonstrans a dextera parte leuari imperauit; nec retia rupta sunt, quia tunc haereticorum inquietudo non erit. tunc homo perfectus et quietus. purgatus in anima et corpore per eloquia domini casta, argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum accipiet mercedem denarium, ut sint decem et septem. nam et in hoc numero sicut in aliis multiplices figuras exhibentibus sacramentum mirabile reperitur. nec inmerito etiam psalmus septimus decimus in regnorum libris solus integer legitur, quia regnum illud significat, ubi aduersarium non habebimus. titulus enim eius est: In die qua eruit eum dominus de manu omnium inimicorum eius et de manu Saul. quis enim figuratur in Dauid nisi ille, qui uenit secundum carnem ex semine Dauid? qui utique in corpore suo, quod est ecclesia, adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Descende in quit et contestare ppso: uͤt purifica illos
hodie et cras: lauent uestim̃ta sua: et sint parati in
diem t̃cium. Tertia enim die descendet dñs inmon¬
tẽ sẏna: coram oĩ ppło. Tunc data ẽ lex: tercia scilicet
dic t̾cit mensis. Numera itaq aquartadecia pͥm
m̃sis quo factum ẽ paschausq addiem t̃cium t̾tu
scificatio in corpore diñ. ꝑ cuius resur rectionẽ nobis
ritu caritas inspiratur. Spc̃ autem ñ cdum erat dat᷑.
quia iħe ñ dum erat clarificatus. In de ꝓpħia illa
cantata ẽ. Exurge dñe miequiem tuam. tu et archa
sc̃ificationis tue. ubi requies. ibi sc̃ificationis unde
nunc ut amemĩ et desidẽmus: pignus accepimus.
uocantur autem ad requiem altus uite qͦ abista
uita tñsitur qd̾ pascha significat: om̃s innomi¬
ne pat̾s et filu et spc̃ sancti. ꝓpt̾ea quinquagena¬
rĩ numer ter multiplicatꝰ. ad dito ad eminentiam

Expanded text:
Descende, inquit, testare populo et purifica illos Descende, inquit, testare populo et purifica illos hodie et cras et lauent uestimenta sua et sint parati in diem tertium. tertia enim die descendet dominus in montem Sina coram omni populo. tunc data est lex tertia scilicet die tertii mensis. numera itaque a quarta decima primi mensis, quo factum est pascha, usque ad diem tertium tertii sanctificatio in corpore domini, per cuius resurrectionem nobis ritu caritas inspiratur. spiritus autem nondum erat datus, quia Iesus nondum erat clarificatus. inde prophetia illa cantata est: Exsurge, domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae. ubi requies, ibi et sanctificatio. unde nunc ut amemus et desideremus, pignus accepimus. uocantur autem ad requiem alterius uitae, quo ab ista uita transitur, quod pascha significat, omnes in nomine patris et filii et spiritus sancti. Propterea quinquagenarius numerus ter multiplicatus
Abbreviated transcription (Latin):
pascha. & int̃positis quinquaginta dieb datur ꝑ
caritatem sp̃s sc̃s. qui ẽ digitus dĩ. contrarius hoĩb
sua querentib. et ido iuguma asꝑum et sactinã gͣuẽ
portantib. nec inuenicutib ieqͥem ammab sius:
nes et manbres restiterunt moysi. sic et hi resistũt
ũitati homines m̃te corrupti reꝑbi circa fidem. s
ultra ñ ꝑfiticut. Bem̃tia cnm eorũ manifesta erit
omnib. sicut et illorũ fuit. Quia enim ꝑ ipsã incorru¬
ptionẽ m̃tis inquietissimi fuerunt. insigno t̾cio defe¬
moyse. Nam defitientes dixerunt: digitꝰ dĩ ẽ hic. Sic̃
tes ac suꝑbos inquietudine exagitat. Qmͣ in quie¬
tudinẽ musce ille breuissime significau̾unt: fub
qͥb magi pharaonis defecerunt dicentes. digitus
dĩ ẽ hic. Exodum lege et uide ubi pascha celebrau̾unt:
p᷑ quot dies data sit lex. loquitur d̃s̃ in moysen inhe¬
remo syna: die t̾cio mensis. Nota gͦ unum diem ex
ingressu ipsius m̃sis: et uide quid dicat int̾ cetera.

Expanded text:
Pascha, et interpositis quinquaginta diebus, datur ad charitatem Spiritus sanctus, qui est digitus Dei, contrarius hominibus sua quaerentibus, et ideo jugum asperum et sarcinam gravem portantibus, nec invenientibus requiem animanes et Mambres restiterunt Moysi, ita et hi resistunt veritati, homines corrupti mente, reprobi circa fidem, sed ultra non proficient; dementia enim eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit. quia enim per ipsam corruptionem mentis inquietissimi fuerunt, in signo tertio defeMoyse. nam deficientes dixerunt: Digitus dei est hic. sicut tes ac superbos inquietudine exagitat. quam inquietudinem muscae illae breuissimae significauerunt, sub quibus magi Pharaonis defecerunt dicentes: Digitus dei est hic. Exodum lege et uide, ubi pascha celebrauerunt, post quot dies data sit lex. loquitur deus ad Moysen in heremo Sina die tertia tertii mensis. nota ergo unum diem ex ingressu ipsius tertii mensis et uide, quid dicat inter cetera:
Abbreviated transcription (Latin):
tes accõmodatas sicut a gricole uł naute obseruãt.
aut adnotandas partes mundi. cursumq. aliqͦ
uł altunde dir igendum qd̾ gubnatores nauitĩ
fatiunt et hi qui solitudines arenoisas mint̾iora
austri nullacerta semita gradiuntur. aut aliqͥd
in doctrina utili figurate signficatũ sit ñ nulloꝵ
siłum aliqua cõmemoratione: qnͣtum gͦ int̾ sit
int̾ has utilitates et uanitates hominum. adħ
obseruantiũ sicda ut nec aeris qualitates. nec re-¬
gionum uias. nec solos tempoꝵ numeros. nec
spiritalium similitudines. s quasi fatalia rerũ
euenta ꝑquirunt: quis ñ intelligat: S iam de¬
inceps tudeamus. cur etiam id obsertiatur. cũ pas¬
cha celebramꝰ: ut sabbatum occurrat. Hoc em̃ ppͥ
ad uicesimam pͥmã. Et qutia aliqnͣdo pascha quo
passus ẽ dns ita occurrit ut int̾ mortem eiꝰ et resur¬
rectionẽ mediꝰ ec̃t sabbati dies. addendum patres

Expanded text:
tes accommodatas, sicut agricolae uel nautae obseruant. tes accommodatas, sicut agricolae uel nautae obseruant. aut ad notandas partes mundi cursumque aliquo et alicunde dirigendum, quod gubernatores nauium faciunt et hi, qui per solitudines arenosas in interiora austri nulla certa semita gradiuntur, aut ad aliquid in doctrina utili figurate significandum si fit nonnullorum siderum aliqua commemoratio —, quantum ergo intersit inter has utilitates et uanitates hominum ad hoc obseruantium sidera, ut nec aeris qualitates nec regionum uias nec solos temporum numeros nec spiritalium similitudines sed quasi fatalia rerum euenta perquirant, quis non intellegat? Sed iam deinceps uideamus, cur etiam id obseruatur, cum pascha celebramus, ut sabbatum occurrat; hoc enim proue uicesimam primam. sed quia illud eorum pascha, quo passus est dominus, ita occurrit, ut inter mortem eius et resurrectionem medius esset sabbati dies, addendum patres
Abbreviated transcription (Latin):
hoc descͥpturis sanctis didicimus qđ omĩa sydtra
d̃s̃ condidit. et locis celestib quib uoluit ordina¬
uit que stellis distincta et ordinata. inquaslibet par¬
tes diuidant. quib libet uocabulis notent: ubicq
sol eẽt m̃se nouorũ. illic eum repit hec celebratio:
ꝓpt̾ similitudinem sacram̃ti renouande uite deqͣ
satis disscruimus. Qd̃ si etiam locus ille syd̾um.
aries possit uocarippt̃ aliquam figurã et congru¬
entiam neq hinc timeret sermo diuintis aliqmͣ
sacram̃ti similitudinẽ duccre sicuit de alus ñ solũ
celestib s ctiam t̾restrib creaturis: sicut de ori¬
one uł pliadibi. sicut demonte syna. de morite
son. sicut deflummib qui uocantur gron fyson
tygris. cuphrates. sicut deipso totiens inscĩs mistiis
nommnato fluiuo iordane. terum figurate insmu¬
andarũ. misticas similitudines duxit. S qnͣtum
uit̃ sit int̃ obseruationes sydũ ad aerias qualita¬

Expanded text:
nos de scripturis sanctis hoc didicimus, quod omnia sidera nos de scripturis sanctis hoc didicimus, quod omnia sidera deus condidit et locis caelestibus, quibus uoluit, ordinauit. quae stellis distincta et ordinata in quaslibet partes diuidant, quibuslibet uocabulis notent, ubicumque sol esset mense nouorum, illic eum reperiret haec celebratio propter similitudinem sacramenti renouandae uitae, de qua satis disseruimus. quod si etiam locus ille siderum aries posset uocari propter aliquam figuram et congruentiam, neque hinc timeret sermo diuinus aliquam sacramenti similitudinem ducere, sicut de aliis non solum caelestibus sed etiam terrestribus creaturis sicut de Orione uel Pliadibus. sicut de monte Sina, de monte Sion, sicut de fluminibus, qui uocantur Geon, Phison, Tigris, Euphrates, sicut de ipso totiens in sanctis mysteriis nobilitato fluuio Iordane rerum figurate insinuandarum mysticas similitudines duxit. Sed quantum intersit inter obseruationes siderum ad aerias qualita
Abbreviated transcription (Latin):
bysextus ẽ. Non autẽ quisquam sapiens arbitre¬
tur obseruatores temporum rep̃hendendos qui
dicunt ñ ꝓficiscar hodie. quia tempestas exorta ẽ.
pus seminandi ẽ. qd imbrib autumnalib t̃ra sa
aeris et humoris. aduariandas temporũ qͣlitateᷤ.
insyd̃um ordinatissima conũsione notatisunt: de
quib dictum ẽ cum conderentur: et sint insignis
et temporib et indieb & amnus. Si que autem fi¬
gurc similitudinũ. ñ t̃m decelo et syderib. s etiam
decreatura inferiore ducuntur ad dispensationem
sacram̃toꝵ. eloquentia quedam ẽ doctrine saluta¬
ris. mouendo affectui discentium. accõmodata a
uisibilib admitisibilia: acorporalib ad spãlia.
tẽpore quo pascha celebramus sol mariete ẽ sicut
illi appellant quendam syd̾tm locum: ubi reuera
m̃se nouorũ solinuenitur d suit illi arietem. suie
aliud aliquid eandem partem celi uocare uoluerint:

Expanded text:
bissextus est\'. non autem quisquam sapiens arbitrabissextus est\'. non autem quisquam sapiens arbitratur obseruatores temporum reprehendendos, qui dicunt: \'Non proficiscar hodie, quia tempestas exorta est\pus seminandi est, quod imbribus autumnalibus terra saeris et humoris ad uariandas temporum qualitates in siderum ordinatissima conuersione notati sunt, de quibus dictum est, dum conderentur: Et sint in signis et temporibus et in diebus et in annis. si quae autem figurae similitudinum non tantum de caelo et sideribus sed etiam de creatura inferiore ducuntur ad dispensationem sacramentorum, eloquentia quaedam est doctrinae salutaris monendo affectui discentium accommodata a uisibilibus ad inuisibilia, a corporalibus ad spiritalia, ndit, quod eo tempore, quo pascha celebramus, sol in ariete est, sicut illi appellant quendam siderum locum, ubi re uera mense nouorum sol inuenitur; sed siue illi arietem siue aliud aliquid eandem partem caeli uocare uoluerint,
Abbreviated transcription (Latin):
nificandam. similitudines aptas religiosissima
deuocione suscipimus:. sic̃ decetera creatura. de uẽ¬
tis de mari deterra. deuolatilib. depiscib. depecori¬
bi. de arborib. de hominib. ad sermonem quidẽ
multiplicem. ad celebrationem utro sacramentoꝵ
iam xp̃iana lbtate parcissime sicut de aqua de
frum̃to de umno deoleo. Inscruitute autẽ uetis po¬
puli multa etiam celebrari imꝑata st̃: que nobis
tantũmodo intelligenda traduntur. Non itaq
dies obseruamꝰ et annos. et m̃ses et tempora: ne
audiamus ab apło. timeo uos ne forte sine causa
laborauerim iuob̾. Cos enĩculpat qui dicunt
nc ꝓficiscar hodic quia posttrus ẽ aut quia lu¬
na sic fertur. uł ꝑficiscar ut ysꝑa cedant quia ita se
habet positio sẏd̾um. ñ agam hoc m̃se cõmertium
quia illa stella michi agit m̃semuł agam quia sus¬
cipit m̃scin. ñ plantabo hoc anno uineam: qͥa

Expanded text:
nificandam similitudines habitas religiosissima nificandam similitudines habitas religiosissima deuotione suscepimus sicut de cetera creatura, de uentis, de mari, de terra, de uolatilibus, de piscibus, de pecoribus, de arboribus, de hominibus, ad sermonem quidem multipliciter, ad celebrationem uero sacramentorum iam Christiana libertate parcissime sicut de aqua, de frumento, de uino, de oleo. in seruitute autem ueteris populi multa etiam celebrari imperata sunt, quae nobis tantum modo intellegenda traduntur. non itaque dies obseruamus et annos et menses et tempora, ne audiamus ab apostolo: Timeo uos, ne forte sine causa laborauerim in uobis; eos enim culpat, qui dicunt: \'Non proficiscar, quia posterus est aut \'quia luna sic fertur,\' uel: Proficiscar, ut prospera cedant, quia ita se habet positio siderum; non agam hoc mense commercium, quia illa stella mihi agit mensem\', uel: Agam, quia suscipit mensem: non plantem hoc anno uineam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nos or dines syd̾um. aut uicissitudines temporũ a
sũmo atq optuo dõ conditas arguamus: et ñ coꝵ
pũsitatem que reb sapientissime conditis. astulttue
sue uanissimas opiniones abutunt᷑. Nam si ma¬
tematiꝰ nob̃ contradicturus ẽ. defiderib lunarib
celi. ad sacram̃tum mistice figuranda similitudines
duccre. contradicant et augures ne dicatur nob̾. esto¬
tradicu̾nt histriones. ne inpsalmis cytharam no¬
mincmus. Aut quia exhis reb ad mist̾̃ium u̾bi
dĩ similitudinum signa sumintur. dicant si pla¬
cet uł auspicia nos captare uł uenena conficere.
uł theatricas affectare luxurias. Qd̃ dem̃tissimũ
ẽ dicere. Non gͥ nos besole et luna annns men¬
strius ue temporib. accionum nr̃arum etienta
cometimꝰ ne inuite humane ꝑiculosissimis tẽpes¬
tatib tam quam scopulis miseriȩ scrautatis illisi
aubo arbitrio naufragemus. si adrem sacrate sig¬

Expanded text:
nos ordines siderum aut uicissitudines temporum a nos ordines siderum aut uicissitudines temporum a summo atque optimo deo conditas arguamus et non eorum peruersitatem, quae rebus sapientissime conditis ad stultitiae suae uanissimas opiniones abutitur. nam si mathematicus nobis contradicturus est de sideribus et luminaribus caeli ad sacramenta mystice figuranda similitudines ducere, contradicant et augures, ne dicatur nobis: Estotradicant minemus. Aut quia ex his rebus ad mysteria verbi Dei, similitudinum signa sumuntur, dicant, si placet, vel auspicia nos captare, vel venena conficere, vel theatricas affectare luxurias, quod dementissimum est dicere. 13. Non igitur nos de sole et luna, annuis menstruisve temporibus actionum nostrarum eventa conjicimus, ne in vitae humanae periculosissimis tetatibus tamquam in scopulos miserae seruitutis illisi a libero arbitrio naufragemus: sed ad rem sacrate sig
Abbreviated transcription (Latin):
istaluminaria: quia ducitur exeis aliqñdo simi¬
litudo ad diuina mistĩa figuranda. Ex omni cm̃
creatiira ducitur. Nec idõ insententiam dãpnatio¬
nis debemus irruere que ore apłico quibdam ꝓ¬
fertur: qui coluerunt et scrauerunt creature potuis
qmͣ creatori qui ẽ bene dictus insecula. Sicut truim
ñ ad oramꝰ pecora qm̃uis dictꝰ sit et agnus. et uitulus.
nec feram cum dictus sit leo detribu uida. ne lapi¬
des quia petra erat xp̃c. nec montem syon quia in
ipso figuratur eccla. sic nec solem aut lunam ꝙͣ uis
excelesti creatura ficut exmulta t̃restri sacram̃torũ
figure ad informationes misticas assumunt᷑. Qua¬
ꝓpt̃ manicheorum deliram̃ta: cum detestatione ridẽ¬
da sunt. Quib cum obiceremtis uana cõm̃ta un¬
de homines mnerrorẽ p̃cipitant. quo pͥus p̃cipitati
sunt garruli sibi uidentur cũ dicc̃ nob̃. cur et uos
ad solis et lune cõmumonẽ pascha celebrabitis: qͣsi

Expanded text:
ista luminaria. quia ducitur ex eis aliquando simiista luminaria. quia ducitur ex eis aliquando similitudo ad diuina mysteria figuranda; ex M omni enim creatura ducitur. nec ideo in sententiam damnationis debemus inruere, quae ore apostolico de quibusdam profertur, qui coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. sicut enim non adoramus pecora, quamuis dictus sit et agnus et uitulus, nec feram, quia dictus sit leo de tribu Iuda, nec lapides, quia petra erat Christus, nec montem Sion, quia in ipso figuratur ecclesia, sic nec solem aut lunam, quamuis ex ea caelesti creatura sicut ex multa terrestri sacramentorum figurae ad informationes mysticas adsumuntur. Quapropter Manichaeorum deliramenta cum detestatione ridenda sunt, quibus cum obiecerimus uana commenta, unde homines in errorem praecipitant, quo prius praecipitati sunt, garruli sibi uidentur, cum dicunt nobis: \'Cur et uos ad solis et lunae computationem pascha celebratis?\' quasi
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ resistit ex infirmitate carms. uude nob̾ ꝑ fecta
par ñ dumn ẽ consumetur omnino: cũ corruptibile hĩ
duet ĩcorruptionẽ imortale h ĩduet ĩmortalitatẽ. Uñ ulliꝰciuitatᷤmu¬
ri que iericho appellatur que inhebreo eloquio lu
na int̾pretari dicitur. septimo entuitu circumacta
testamenti archa corruerunt. Quid enĩ nunc aliud
agit adnuntiatio regni celorum qm̃ cͥcũactio arche
significauit nͥ ut omnia munim̃ta mortalis uite.
id: omnis spes huiꝰ scłi. que resistit spei futuri se¬
struatur: obhoc enim citueunte archa ñ imptilsu
uiolento illi muri. s spontececid̾unt. Sunt et alia
testimonia scͥpturaꝵ que nob̃ ingerunt ꝑ cõmemoratio¬
nẽ lune eccłe significationẽ: que imsta mortalitate ab il
la ierłm cuiꝰ ciues scĩ angłi sunt inerumpnis et labo¬
rib ꝑegrinatur. s on idõ tam̃ putare debent
stulti qui nolunt inmeliꝰ cõmutari. ad oranda eẽ

Expanded text:
nobis resistit ex infirmitate carnis, unde nobis perfecta nobis resistit ex infirmitate carnis, unde nobis perfecta pax nondum est, consumetur omnino, cum corruptibile hoc induet incorruptionem et mortale hoc induet inmortalitatem. unde et illius ciuitatis muri, qna, interpretari dicitur, septimo circuitu circumacta Testamenti arca, corruerunt. Quid enim nunc aliud agit annuntiatio regni coelorum, quam circumactio arcae significavit, nisi ut omnia munimenta mortalis vitae, id est omnis spes hujus saeculi, quae resistit spei futuri saestruatur? Ob hoc enim circumeunte arca, non impulsu violento illi muri, sed sponte ceciderunt. Sunt et alia testimonia Scripturarum, quae nobis ingerunt per commemorationem lunae la Hierusalem, cuius ciues sancti angeli, in aerumnis et laboribus peregrinatur. Non ideo tamen putare debent stulti, qui nolunt in melius commutari, adoranda esse
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Idõ ioħs apłs mapocalipsi. aduii scribit eccl̃as.
Eccla ucro ad huc mnista mortalitate carnis constitu¬
ta: ꝓpt̾ ipsam mutabilitatem. lune nomine inscpͥ¬
turis sig̃catur. undectiam illud. parau̾unt sagit¬
tas suas inpharetra: ut sagittarent inobscura luna
rettos corde: prius enim quã fiat illud qd̃ lic̃ apłs.¬
cũ xp̃c apparuerit uita ur̃a. tunc et uos cum illo
apparebitis ingloria. obstura iuidetur eccła intem¬
pore pegrinatioms sue nit̾ multas iniquitates
gemens: et tunc siit timende insidie fallacium se¬
duccionum qs̃ nomine sagittaꝵ intelligi uoluut.
unde alio loco ꝓpt̾ muntios fidelissimos u̾itatis qs
uꝙ parit eccła: dicitur luna testis incelo fidelis. Et cũ
de regno domini psalm̃ caneret. orietur inquit in
dieb eiꝰ iustitia. et abundantia pacis quo adusq int̾fi¬
ciatur luna: id ẽ habundantia pacis it̾um crescet. do¬
nec omnem mutabilitatem mortalitatis absumat.
lunc nouissima inimica destructur mors. et quicqͥd

Expanded text:
 Apocalypsi ad septem scribit ecclesias. ecclesia uero adhuc in ista mortalitate carnis constituta propter ipsam mutabilitatem lunae nomine in scripturis significatur. unde est illud: Parauerunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscura luna rectos corde. prius enim quam fiat illud, quod dicit aposus apparuerit uita uestra, tunc et uos cum illo apparebitis in gloria, obscura uidetur ecclesia in tempore peregrinationis suae inter multas iniquitates gemens et tunc sunt timendae insidiae fallacium seductorum, quas nomine sagittarum intellegi uoluit. unde alio loco propter nuntios fidelissimos ueritatis, quos ubique parit ecclesia, dicitur: Luna testis in caelo fidelis, et cum de regno domini psalmus caneret: Orietur, inquit, 111 diebus eius iustitia et abundantia pacis, quoad usque interficiatur luna, id est abundantia pacis in tantum crescet, donec omnem mutabilitatem mortalitatis absumat. tunc nouissima inimica destruetur mors et, quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
ritas. Itaq et tu kinẽ siue ista siue alia. sic lege. sic
disce: ut memineris uerissime dictum. scientia in
atur scientia tanqm̃ machina quedam ꝑꝙͣ structu¬
ra caritatis assurgat. que manet met̾num: et tunc
scientia ñ destruetur qͦ ad finem caritatis adhibi¬
ta multum ẽ utilis. ꝑ se autẽ ipsa sine tali fine ñ
mini ditirĩ. S id̾o hec ce si breuiter monui: qm̃
noui eandem ipsã caritatem tuã que ñ emulat᷑
hanc epłam multis daturam atq leccuram.

Expanded text:
ritas. Itaque et tu, carissime, siue ista siue alia sic lege, sic ritas. Itaque et tu, carissime, siue ista siue alia sic lege, sic disce, ut memineris uerissime dictum: Scientia infatur scientia tamquam machina quaedam, per quam structura caritatis adsurgat, quae manet in aeternum, etiam cum scientia destruetur, quae ad finem caritatis adhibita multum est utilis, per se autem ipsa sine tali fine nonmini dei nostri. sed ideo haec etsi breuiter monui, quoniam noui eandem ipsam caritatem tuam, quae non aemulatur, hanc epistulam multis daturam atque lecturam.
Abbreviated transcription (Latin):
causa. aquib libet cibis temꝑare quia ñ eis ꝑmit¬
tit᷑ supsticiose atq infidelit̾ factre: hiuͦ qui de pagi¬
ms euangłicis sortes legunt. et si optandũ ẽ ut hec
et ad huiꝰtute uanitatem. ꝓpt̾ aliam uitã. loquẽtia
oracula cdiuina uelle conũtere. hec tͥ satis eẽ ad ea
quȩ requisisti si ñ putat̾us. nmis ignoras et iures
&e occupationes meas. Iantũ enĩ absum ab eo qd̵
putasti nichil me latere. ut nichil inepła tua lege¬
rim tristius qͥa et aꝑtissime falsum ẽ. et miror qͥa
hoc te latet. quia ñ solum in aliis innumerabilib
me multa latent s etiã inipfis scĩs scͥpturis multo
nesciã plura qmsciam: s idõ spem ninomine xp̃i
ñ infructuosam gero. quia ñ solum credidi dõ ineo
etiam exꝑtus sum. expiorq cotidie: quandoqtudẽ
nullum michi sacram̃tum aut aliqͥs scrmo ad modũ
ꝑiam. finis enĩ p̃cepti ẽ caritas de corde puro et con¬
scientia bona et fide ñ ficta: et pleuitudo legis ca¬

Expanded text:
temperare, quia non eis permittitur superstitiose atque infideliter facere. Hi uero, qui de paginis euangelicis sortes legunt, etsi optandum est, ut hoc et ad uitae huius uanitatem propter aliam uitam loquentia oracula diuina uelle conuertere. Haec tibi satis esse ad ea, quae requisisti, si-non putaneris, nimis ignoras et uires et occupationes meas. tantum enim absum ab eo, quod putasti nihil me latere, ut nihil in epistula tua legerim tristius, quia et apertissime falsum est et miror, quia hoc te latet, quod non solum in aliis innumerabilibus rebus multa me latent, sed etiam in ipsis sanctis scripturis multo nesciam plura, quam sciam. sed ideo spem in nomine Christi non infructuosam gero, quia non solum credidi deo meo ietiam expertus sum experiorque cotidie, quando quidem nullum mihi sacramentum aut aliquis sermo admodum aecepta reperiam: Finis enim praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, et: Plenitudo legis ca
Abbreviated transcription (Latin):
meis que ꝑ seipsa appetenda et concupiscenda sunt.
Unde illud optimum se dicit concupiscere: dis¬
solui et eẽ cum xp̃o. Manere autem incarne: ne¬
cessarium dicit ꝓpt̃ uos. Qd̾̃ gͦ ait. cupio dissolui
et eẽ cum xp̃o. inde incipit requies. que ñ int̾rum¬
pitur resurrectione. s clarificatur. Que tam̃ nc̃¬
infide ittinetur: quia uistus ex fide uiuit. Igno¬
ratis inquit qm̃ quicũq baptirati sumus iuxpõ
iħu inmorte ipsius baptuati sumꝰ consepula¬

Expanded text:
in eis, quae per se ipsa appetenda et concupiscenda sunt. in eis, quae per se ipsa appetenda et concupiscenda sunt. unde illud optimum se dicit concupiscere, dissolui et esse cum Christo; manere autem in carne necessarium, inquit, propter uos. quod ergo ait dissolui et esse cum Christo, inde incipit requies, quia non interrumpitur resurrectione, sed clarificatur, quae tamen nunc fide retinetur, quia iustus ex fide uiuit. ignoratis, inquit, quoniam, quicumque baptizati sumus in Christo Iesu, in morte illius baptizati sumus? consepul
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinẽ autrm cui caput aduingitur expec¬
tatio ret̾butionis de sublimi iustitia dĩ: qui red¬
dec unicuiq scdm oꝑa sua. his quidem qui se¬
cundũ tolerantiam boni oꝑis głam et honorẽ
et incorruptionẽ: querentib uitam et̾nã. Itaq
etiam iongitudo qua totum corpus extenditur.
ipsam tolerantiã significat. unde longanimes
dicuntur qui tolerant. ꝓ fundum autẽ qd̾ t̾re
infixum ẽ secretum sacram̃ti p̾figurat. Recor¬
datis enĩ nisi fallor que ũba apłs inista desig¬
nacione erucis expediat ubi ait incaritate tadi¬
cati atq fundati: ut possitis comp̾hend̾e cũ oĩb
scĩs que sit latitudo et longitudo & altitudo et
ꝓfundum. Ea que ñdum uidemꝰ et ñ dũ tenemꝰ
s fide & spegerimus: m illa duo figurata sunt.
hec enĩ que nunc agimꝰ. tanqmͣ clauis p̃ceptoꝵ
inłi timore confixis sicut scͥptum ẽ confige clauiᷤ
atimore tuocarnesmeas necessariis deputantur.: ñ

Expanded text:
altitudinem autem, cui caput adiungitur, expecaltitudinem autem, cui caput adiungitur, expectationem retributionis de sublimi iustitia dei, qui reddet unicuique secundum opera sua, his quidem qui secundum tolerantiam boni operis gloriam et honorem et incorruptionem quaerentibus uitam aeternam. itaque etiam longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam tolerantiam significat, unde longanimes dicuntur, qui tolerant. profundum autem, quod terrae infixum est, secretum sacramenti praefigurat. recordaris enim, nisi fallor, quae uerba apostolica in ista designatione crucis expediam, ubi ait: In caritate radicati atque fundati, ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit longitudo, latitudo, altitudo et profundum. ea quae nondum uidemus et nondum tenemus, sed fide et spe gerimus, in alio biduo figurata sunt. haec enim, quae nunc agimus tamquam clauis praeceptorum in dei timore confixi, sicut scriptum est: Confige clauis a timore tuo carnes meas, in necessariis deputantur, non
Abbreviated transcription (Latin):
caro. cum mortificantur m̃bra nr̃a suꝑ t̾ram form¬
catio. immunditia. luxuria. auaritia: et cetera huiꝰ
mini: si autem spũ carnis facta: mortificaũitis. ui¬
uetis. hinc etiam de se ipso dicit. Mundus mͥ cruci¬
fixus ẽ: et ego mundo: et alio loco. Scientes inquit
quia uetͦ homo nr̃ simul crucifirus ẽ cruci cũ illo.
ut euacuetur corpus peccati: ut ultra ñ seruiamus
peccato. Qmͣ dui gͦ id agunt oꝑa nr̃a ut cuacuetur
corpus peccati. qm du ęct̾ior homo corrumpitur
ut int̾ior renouetur de die indiem: tempꝰ ẽ crucis. ħ
st̃ etiam bona oꝑa quidem. tam̃ ad huc laboriosa: qͦꝵ
merces requies ẽ. S idõ dicitur spe gaudentes: ut
cogitantes futuram requiem. cũ hylaritate inla¬
borib oꝑemur. hanc hylaritatem sigc̃at crucis
latitudo intransũso ligno: ubi figuntur manus.
Pmanꝰ enĩoꝑa intelligimꝰ. ꝑ latitudinẽ hylarita¬
tem opantis. qina tristitia facit angustias. ꝑ

Expanded text:
caro, cum mortificautur membra nostra super terram, forncaro, cum mortificautur membra nostra super terram, fornicatio, immunditia., luxuria, auaritia et cetera huius mini; si autem spiritu facta carnis mortificaueritis, uiuetis. hinc etiam de ipso dicit: Mundus mihi crucifixus est et ego mundo, et alio loco: Scientes, inquit, quia uetus homo noster simul crucifixus est cruci cum illo, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. quam diu ergo id agunt opera nostra, ut euacuetur corpus peccati, quam diu exterior homo corrumpitur, ut interior renouetur de die in diem, tempus est crucis. Haec sunt etiam bona opera quidem tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. sed ideo dicitur: Spe gaudentes, ut cogitantes requiem futuram cum hilaritate in laboribus operemur. hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transuerso ligno, ubi figuntur manus; per manus enim opera intellegimus, per latitudinem hilaritatem operantis, quia tristitia facit angustias; per
Abbreviated transcription (Latin):
ñ moreretur: et mors el ultra ñ dominaretur at
postqm̃ facta c̃ talis resurrectio incorpore dii ut
p̃iret incapite eccłe. qd̾ corpus eccłe sꝑaret infinem.
iam dies dnĩcus id ẽ octauus qui et pͥmus incipet
celebrari. Ipsa etiam causa intelligitur. cur ad ob¬
seruandum pasca ibi ouem occide et edc iubentur.
cũ manifestissime passionẽ dm̃ p̾figuret. ñ his
ita p̃ceptum ẽ. ut attend̾ent occurrere sabbatum.
Et cum inm̃se nouorũ adt̾tiam lune ebdomadẽ cõ¬
curtere iubentur: ut eundem qͦq diem dominꝰ po¬
ciꝰ sua passione signaret qui etam dñicũ idẽ octa¬
uum qui et pͥmus ẽ declaraturꝰ ad uenerat. attẽ¬
de gͥ sacram̃tum triduum: crucifixi. sepulti. susci¬
tati. horum tͥum qđ̃ significat crux inp̃senti a¬
gimꝰ uita. Qd̃ autẽ significat sepultura et resur¬
rectio: fide et spe agimus. Nunc enim dr̃ homini.
tolle crucem tuam et scquere me. Cruciatur autẽ

Expanded text:
non moreretur et mors ei ultra non dominaretur, ut, non moreretur et mors ei ultra non dominaretur, ut, postquam facta est talis resurrectio in corpore domini, ut praeiret in capite ecclesiae, quod corpus ecclesiae speraret in finem, iam dies dominicus, id est octauus, qui et primus, inciperet celebrari. ipsa etiam causa intellegitur, cur obseruandum pascha, ubi ouem occidere et edere iubentur, cum manifestissime passionem domini praefigurat, non eis ita praeceptum est, ut adtenderent occurrere sabbatum et cum mense nouorum ad tertiam lunae hebdomadem concurrere, ut eundem quoque diem dominus sua passione signaret, qui etiam dominicum, id est octauum, qui et primus est, declaraturus aduenerat. Attende igitur sacratissimum triduum crucifixi, sepulti, suscitati. horum trium quod significat crux, in praesenti agimus uita; quod autem significat sepultura et resurrectio, fide ac spe gerimus.. nunc enim dicitur homini: tolle crucem tuam et sequere me. cruciatur autem
Abbreviated transcription (Latin):
ratus ẽ: et gx illo cepie hab̾c festiuitatem suã. aminc
quippe oĩum scõrum aute resurreccionẽ corporis st̃
quidem inrequie: s ñ inea sunt actione. qua corꝑa
recepta uegitantur. lalem quippe accionem signi¬
ficat dies occauus qui et pͥmus: quia ñ auftrt
illam requiem si glificat. Non enĩ redit incorpore
difficultas excorpore: quia nec corruptio. Oportet
enim corruptibile hoc induere incortuptionem:
et mortale hoc inducre immortalitatẽ. Qua ꝓppt̃
ante dnĩ resur rectionẽ. qm̃uis scõs patres plenoᷤ
significaretur resuritttio: nã et ꝓ octaua psalmus
scribitur. et octaua die cirtumcidebant᷑ infantes. et
in ecclaste ad duorũ testam̃torũ significationẽ dr̃.¬
da illis septem et illis octo: rescrruatum ẽ tam̃et
occultatũ et solum celebrandũ sabbatum tra¬
ditum ẽ quia erat antea requies mortuorũ. resur¬
rectio autẽ nullius erat qui resurgens amortuis

Expanded text:
ratus est et ex illo habere coepit festiuitatem suam. animae ratus est et ex illo habere coepit festiuitatem suam. animae quippe omnium sanctorum ante resurrectionem corporis sunt quidem in requie, sed in ea non sunt actione, qua corpora recepta uegetantur. talem quippe actionem significat dies octauus, qui et primus, quia non aufert illam requiem, sed glorificat. non enim redit cum corpore difficultas ex corpore, quia nec corruptio: Oportet enim corruptibile hoc indui incorruptionem et mortale hoc indui inmortalitatem. quapropter ante domini resurrectionem quamuis sanctos patres plenos significaretur resurrectio — nam et pro octauo psalmus scribitur et octaua die circumcidebantur infantes et in Ecclesiaste ad duorum testamentorum significationem dicitur: Illis septem et illis octo —, reseruatum est tamen et occultatum et solum celebrandum sabbatum traditum est, quia erat antea requies mortuorum, resurrectio autem nullius erat, qui resurgens a mortuis