comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e popło &e natione. Item in actibus apłoꝵ inceptorem uitȩ
gastis. e postulastis hominẽ homicidã uiuere & donari uobis
nam inceptorem uitȩ occidistis. Et alio loco. Hic est lapis rȩp¬
batus a uob̃ edificantibus. qui factus ẽ in caput angl̃i. Non ẽ enĩ
aliud nomen sub cȩlo datum hominib. in quo oportet saluos
uit gła sua. dare penitentiã isrł. & remissionẽ peccatoꝵ in illo.
in eodem libro: apłs paulus. Notum gͦ sit uob̃ inquit uiri fr̃.¬
qm̃ ꝑ hc̃ uob remissio peccatoꝵ annuntiat᷑ ab omnibus qͥbꝰ
non potiustis in lege moysi iustificari. in hoc om̃is eredens
iustificatur. hoc tanto aggere testimonioꝵ. cuiꝰ aduersus
uitatem dei elatio non p̃mat᷑. Et multa quidem alia reꝑiri
possent. s &e finiendi huiꝰ oꝑis cura ñ negligenter habenda
ẽ De libris quoq uet̾is testamenti multas contestationes

Expanded text:
et populo et natione. Item in Actibus apostolorum inceptorem et populo et natione. Item in Actibus apostolorum inceptorem gastis et postulastis hominem homicidam uiuere et donari uobis; nam inceptorem uitae occidistis. et alio loco: hic est lapis reprobatus a uobis aedificantibus, qui factus est in caput anguli. non est enim aliud nomen sub caelo datum hominibus, in quo oportet saluos uit gloria sua, dare paenitentiam Israhel et remissionem peccatorum in illo. in eodem libro apostolus Paulus: notum ergo sit uobis, inquit, uiri fr hunc vobis remissio peccatorum annuntiatur ab omnibus, quibus non potuistis in lege Moysi justificari, in hoc omnis credens justificatur . 53. Hoc tanto aggere testimoniorum, cujus adversus veritatem Dei elatio non prematur? Et multa quidem alia reperiri possunt, sed et finiendi hujus operis cura non negligenter habenda est. De libris quoque Veteris Testamenti multas contestationes
Abbreviated transcription (Latin):
pium ꝓ suis peccatis sacrificium offerre. de hinc ꝓppłi hoc
enĩ semel fecit: offerens se. Et alioloco. Non eni in manu fabri¬
cata scã introiit xp̃c quȩ sunt similia ueroꝵ. s ipsum celcm
apparere ante faciem dei ꝓ nob̃. non ut sepius offeratt semet ip¬
sum sic̃ pͥnceps sacerdotum mtrat in sca in anno semel. cum san¬
guine alieno. Ceterum oportebat eum sepiꝰ pati ã mundi consti¬
tirtione. Nunc autẽ semel in extremitate scłoꝵ ad remissionẽ
pecatoꝵ ꝑ sacrificium suum manifestatus ẽ. & sicut constitu¬
tum ẽ hominibꝰ semnel cantum mori: & pꝰ hoc iudicium sic &¬
xp̃csemel oblatus ẽ ut multoꝵ peccata portaret scdo sine pec¬
citis apparebit eis qui eum sustinent ad salutem. Apocalipsis
etuam iohannis. has laudes dõ. ꝑ canticum nouum testatur
osferri. Dignus ẽ acciꝑe librũ. & aꝑire signacula ciꝰ qͣm occisũ
es &e redemistinos dõ in sanguine tuo. de om̃i gente &e lingua

Expanded text:
pro suis peccatis sacrificium offerre, dehinc pro populo; hoc enim semel fecit offerens se. et alio loco: non enim in manu fabricata sancta introiit Christus, quae sunt similia uerorumsed in ipsum caelum, apparere ante faciem dei pro nobis, non ut saepius offerat semet ipsum, sicut princeps sacerdotum intrat in sancta in anno semel cum sanguine alieno. ceterum oportebat eum saepius pati a mundi constitutione, nunc autem semel in extremitate saeculorum ad remissionem peccatorum per sacrificium suum manifestatus est. et sicut constitutum est hominibus semel tantum mori et post hoc iudicium, sic etChristus semel oblatus est, ut multorum peccata portaret, secundo sine peccatis apparebit eis, qui eum sustinent ad salutem. Apocalypsis etiam Iohannis has laudes Christo per- canticum nouum testatur offerri: dignus es accipere librum et aperire signacula eius, quoniam occisus es et redemisti nos deo in sanguine tuo de omni gente et lingua
Abbreviated transcription (Latin):
nabantur. Quid est ȩxaltatus serpens nisi mors xp̃i. Eo signifi¬
candi modo quo ꝑefficientẽ id quod esficitur. significatur.
A serpente quippe mors uenit: qui peccatum quo mori merere¬
tur homini ꝑsuasit. Dominꝰ autẽ in carnem suã ñ peccatũ
transtulit. tamquam uenenum serpentũ s tñ transtulit
mortem: ut esset in similitudine arns peccati pena sine cul¬
pa unde in carne pecati. & culpa solueretur &e pena. Sicut gͦ
tt̃ qui conspiciebat exaltatum serpentem. & a ueneno sana¬
batur: & a morte lib̾abatur. sic nunc qui conformat᷑ simili¬
tudinẽ mortis xp̃i ꝑfidem baptismiunq eiꝰ & a peccato ꝑ
iustificationẽ. & ĩ morte ꝑ resutrectionẽ lib̾at᷑. Hoc ẽ quod

Expanded text:
nabantur. quid est exaltatus serpens nisi mors Christi eo signifinabantur. quid est exaltatus serpens nisi mors Christi eo significandi modo, quo per efficientem id quod efficitur significatur? a serpente quippe mors ucnit, qui peccatum, quo mori mereretur, homini persuasit. dominus autem in carnem suam non peccatum transtulit tamquam uenenum serpentis, sed tamen transtulit mortem, ut esset in similitudine carnis peccati poena sine culpa, unde in carne peccati et culpa solueretur et poena. sicut ergo tunc qui conspiciebat exaltatum serpentem, et a ueneno sanabatur et a morte liberabatur, sic nunc qui conformatur similitudini mortis Christi per fidem baptismumque eius, et a peccato per iustificationem et a mor
Abbreviated transcription (Latin):
tem: quando credibilius alii homines sci. & fideles eiꝰ fiunt.
cietatemq ascendentibus. ipse unus xp̃c ascendat incelum.
qui decelo descendit. Sic & apl̃s ait. sicut in uno corpore mul¬
ta membra habemus. omnia autẽ membra corporis cũ sint
&e corpus. Magna hȩc &e mira dignatio. quȩ qm̃ fieri non pot̃.
nisi ꝑ remissionem peccatoꝵ. Siquitur &e dictt. Et sicut moy¬
ses exaltauit serpentem in descrto. ita exaltari oportet filiũ
hominis. ut ominis qui crediderit. in eum non pereat. s habe¬
at uitam et̾nam. Quid tunc in deserco factum sit nouimus.
serpentum morsibꝰ multi moriebantur: T̃unc popłs peccata
sua confitens ꝑ morsen dep̃catus dñm. ut hoc ab eis uirus
auferret. Ac simoyses ex p̃cepto dñi ȩxaltauit in deserto eneũ
serpentẽ. ammonuitq popłm ut illum ȩxaltatum. quisquis
ã serpente morderetur: adtenderet hoc facientes: continuo sa¬

Expanded text:
tem, quanto credibilius alii homines sancti et fideles eius fiunt ctem, quanto credibilius alii homines sancti et fideles eius fiunt ccietatemque ascendentibus ipse unus Christus ascendat in caelum, qui de caelo descendit ! sic et apostolus ait: sicut in uno corpore multa membraet corpus. Magna haec et mira dignatio, quae quoniam fieri non potest nisi per remissionem peccatorum, sequitur et dicit: Et sicut Moyses exaltahominis, ut omnis, qui crediderit in eum, non pereat, sed habeat uitam aeternam. quid tunc in deserto factum sit nouimus: serpentum morsibus multi moriebantur. tunc populus peccata sua confitens per Moysen deprecatus est dominum, ut hoc ab eis uirus auferret. ac sic Moyses ex praecepto domini exaltauit in deserto aeneum serpentem ammonuitque populum, ut illum exaltatum quisquis a serpente morderetur adtenderet; hoc facientes continuo sa
Abbreviated transcription (Latin):
censint nomine fili hominis. sicut carnem suã dignatus est.
nomine filii dei. ne quasi duo xp̃i ista accipiantur. unꝰ ds̃ &e
alter homo.s unus atq idem dẽ. & homo ds. Quia in pͥntipio
erat ubum. & ds̃ erat u̾bum. & ds etat u̾bum. homo. quia
ũbum caro factum ẽ. & habitauit in nob̾. ac ꝑ hoc ꝑ distan¬
tiam diuinitatis & infirmitatis filius dei manebat in celo:
filius hominis ambulabat in terra. F unitatem uero ꝑsonȩ
qua in utraq substantia unus xp̃c ẽ &e filius d̃i ambulabat
in terra. & idẽ ipse filius hominis manebat incelo. ftt gͦ credi¬
bilior fides: ex incredibilioribus creditis. Si enĩ diuina substã¬
tia longe distantior. atq incomparabili diu̾sitate sublimior.
potuit ꝓpt̃ nos ita suscipere humanã substantiam. ut una
ꝑsona ficret. ac si filius hominis qui erat in terra ꝑ carnis infir¬
mitatẽ idem ipse essec in celo ꝑ parcicipatam carni diunita¬

Expanded text:
censuit nomine filii hominis, sicut carnem suam dignatus est censuit nomine filii hominis, sicut carnem suam dignatus est nomine filii dei, ne quasi duo Christi accipiantur, unus deus et alter homo, sed unus atque idem deus et homo: deus, quia in principio erat uerbum et deus erat uerbum, homo, quia uerbum caro factum est et habitauit in nobis. ac per hoc per distantiam diuinitatis et infirmitatis filius dei manebat in caelo, filius hominis ambulabat in terra; per unitatem uero personae, qua utraque substantia unus Christus est, et filius dei ambulabat in terra et idem ipse filius hominis manebat in caelo. fit ergo credibiliorum fides ex incredibilioribus creditis. si enim diuina substantia longe distantior atque incomparabili diucrsitate sublimior potuit propter nos ita suscipere humanam substantiam, ut una persona fieret ac sic filius hominis, qui erat in terra per carnis infirmitatem, idem ipse esset in caelo per participatam carni diuinita
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogatus ẽ quomodo possint ista fieri: slemo inquit ascen¬
dit in cȩlum nisi qui de celo descendit. filius hominis qͥ ẽ in
celo. Sic inquii siet generatio spũalis ut sint celestes homineᷤ
ex terrenis. quod adipisci non potuerunt. Nlisi membra mea
efficiantur. ut ipse ascendat. qui descendit. quia nemo ascen¬
dit nisi qui descendit. Nisi gͦ in unitatẽ xp̃i omines mutandi
leuandiq concurrant ut xp̃c qui descendit ipse ascendat.
ñ aliud deputans corpussuum. idest ecclam suam quam
se ipsum. quia de xp̃o. & eccł̃a uerius intelligitur. Erant duo
in carne una. De qua re ip̃se dixit. Igͥ iam ñ duo. s una caro.
Ascendere omnino non potuert̃. quia nemo ascendit in celũ.
nisi qui de cȩlo descendit. filius hominis qui ẽ in celo. Qm¬
uis enĩ in terra factus sit filius hominis diuinitatem tñ
suam qua in clo manens descendit ad c̃tam ñ idignam

Expanded text:
interrogatus est, quomodo possint ista fieri: nemo, inquit, asceninterrogatus est, quomodo possint ista fieri: nemo, inquit, ascendit in caelum, nisi qui de caelo descendit, filius hominis, qui est in caelo. \'sic\',inquit, \'fiet generatio spiritalis, ut sint caelestes homines ex terrenis, quod adipisci non poterunt, nisi membra mea efficiantur, ut ipse ascendat qui descendit, quia nemo ascendit nisi qui descendit\'. nisi ergo in unitatem Christi omnes mutandi leuandique concurrant, ut Christus, qui descendit, ipse ascendat, non aliud deputans corpus suum, id est ecclesiam suam, quam se iin carne una; de qua re ipse dixit: Igitur jam non duo, sed una caro, ascendere omnino non poterunt: quia nemo ascendit in coelum, nisi qui de caelo descendit, filius hominis, qui est in caelo. quamuis enim in terra factus sit filius hominis, diuinitatem tamen suam, qua in caelo manens descendit ad terram, non indignam
Abbreviated transcription (Latin):
odit lucem. & non uenit ad lucem. ut non arguantur oꝑa eiꝰ.
Qͥ autẽ facit uitatem uenit ad lucem. ut manifestentur eius
oꝑa. quia in dõ sunt facta. hucusq est ad rem de qua querimꝰ
ꝑtiuens totus sermo ille contextus. deinceps in aliud narrator
abscedit. Cum gͦ nichodemus quȩ dicebantur non intelliget.
quesut a domuio quomodo possent ista fieri. Uideamus
quid dñs ad hoc respondeat. Profecto enĩ ad int̾rogata respon¬
dere dignabitur. quomodo possunt ista fieri. hoc dicturus ẽ.
quomodo possit generatio fieri sp̃ualis uenientis hominis
in generatione carnali. Notata itaq paululum eius imꝑitia qͥ
se cet̾is de magisterio p̃ferebat. & omnum talium incrudelitate
reprehensa. quod testimonium ñ acciꝑent uitatis addidit etiã
seillis terrena dicisse. Nec eos credidisse. querens uel ammirans
quomodo essent celestia creditur. Sequitur tamen: & respon¬
det quod alii credant. si illi non credunt. & ad illud quod ad¬

Expanded text:
on arguantur opera eius; qui autem facit ueritatem, uenit ad lucem, ut manifestentur eius opera, quia in deo sunt facta. huc usque est ad rem, de qua quaerimus, pertinens totus sermo ille contextus; deinceps in aliud narrator abscedit. Cum ergo Nicodemus quae dicebantur non intellegeret, quaesiuit a domino, quomodo possent ista fieri. uideamus quid dominus ad hoc respondeat. profecto enim si ad interrogata respondere dignabitur: \'quomodo possunt ista fieri?\', hoc dicturus est, quomodo possint fieri regeneratio spiritalis uenientes homines ex generatione carnali. notata itaque paululum eius inperitia, qui se ceteris de magisterio praeferebat, et omnium talium incredulitate reprehensa, quod testimonium non acciperent ueritatis, addidit etiam se illis terrena dixisse nec eos credidisse, quaerens uel ammirans, quomodo essent caelestia credituri. sequitur tamen et respondet, quod alii credant, si illi non credunt, ad illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
dõ exertante ꝑ nos. Obsecrimus ꝓ ep̃o reconciliari dõ. eum
qui non nouerat pecatum ꝓ nob̃ peccatum fecit ut nos simꝰ
usticia dei in ipso. Cooꝑantes autẽ rogamus ne inuacuum
grãm dei suscipiatis. Dicit eni. T̃empore accepto exaudiui
te. & in die salutis adiuuite. Ecce nc̃ tempus acceptabile.
ecce nc̃ dies salutis. Ad hanc reconciliationẽ & salutẽ si ñ
ꝑtinent paruuli. quis eos querit ad baptismum xp̃i: Si aũ
ẽ Nec ab eo reconciliari. & saluari possunt. nisi dimissa ñ
stris: ut eximeret nos de p̾senti sđo maligno. Et alio loco:
Lex tranꝰgressionis gr̃a posita ẽ. donec ueniret semen cui ꝓm¬
sum ẽ dispositum ꝑ anglos in manu mediatoris. Mediator

Expanded text:
isto reconciliari deo. eum qui non nouerat peccatum pro nobis peccatum fecit, ut nos simus iustitia dei in ipso. cooperantes autem et rogamus, ne in uacuum gratiam dei suscipiatis. dicit enim: tempore aceeptabili exaudiui te et in die salutis adiuui te. ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. ad hanc reconciliationem et salutem si non pertinent paruuli, quis eos quaerit ad baptismum Christi ? si est, nec ab eo reconciliari et saluari possunt, nisi dimissa non stris, ut eximeret nos de praesenti saeculo maligno. et alio loco: lex transgressionis gratia proposita est, donec uenirct semen cui promissum est, dispositum per angelos in manu mediato
Abbreviated transcription (Latin):
te quis tollatur. Ipsius eñĩ sumus fignentũ. creati in xp̃o
iħu in oꝑibus bonis. qus p̃parauit ds̃. ut in illis ambulemꝰ.
Et paulopꝰ. Qui eratis inquit in illo temꝑe sine xp̃o. alienati
asocictate isrł. & ꝑegrini testimonium. & ꝓmissionis sp̃e ñ
habentes. & sinc dõ in hoc mundo. Nc̃ autẽ in xp̃o iħu. qui

Expanded text:
gmentum, creati in Christo Iesu in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. et paulo post: qui eratis, inquit, illo tempore sine Christo, alienati a societate Israhel et peregrini testamentorum et promissionis, spem non habentes et sine deo in hoc mundo, nunc aute
Abbreviated transcription (Latin):
rem ꝑ fidem in sanguine ipsius ad oftensionẽ iusticiȩ eius.
ꝓpt̾ remissionẽ ꝓpositum p̃cedentium peccatorum in dei
pacientiam ad ostendendam iusticiam ipsius in hoc temꝑe.
ut sit iustus. & iustificans eum qui ex fide iħu. Item alio loco
i qui oꝑatur inquit merces ñ imputatur scađm grãm. sed
scđ̃m debitum. Eiuero qui ñ oꝑatur credit autem in eum qͥ
iustificat impium deputatur fides ad iusticiam. sicut a& deł
dicit beatitudinẽ hominis. cui dͥs accepto ferc iusticiam si
ne oꝑibus. Beati quoꝵ remisse sunt inquitates. & quorũ
cesta sunt peccata. Beatus uir cui non imputauit qͥñs pec¬
atum Item paulopꝰ Non autem scͥtum inquit ꝓpt̃ illũ
tantum quia deputatum ẽ illi s e ꝓpt̃ nos quibus depu-¬
tabitur credentibus in eum qui excitatur iħm xp̃m dñm

Expanded text:
fidem in sanguine ipsius ad ostensionem iustitiae eius propter propositum praecedentium peccatorum in dei patientia, ad ostendendam iustitiam ipsius in hoc tempore, ut sit iustus et iustificans eum, qui ex fide est Iesu. item alio loco: ei qui operatur, inquit, merces non inputatur secundum gratiam, sed secundum debitum; ei uero qui non operatur. credit autem in eum qui iustificat impium, deputatur fides ad iustitiam. sicut et Dauid dicit beatitudinem hominis, cuiati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. beatus uir, cui non inputauit dominus peccatum\'. item paulo post: non est autem scriptum, inquit, propter illum tantum, quia deputatum est illi, sed et propter nos, quibus deputabitur credentibus in eum, qui excitauit Icsum
Abbreviated transcription (Latin):
d̃i adu̾sus eos. qui de oꝑibus gloriabantur. atq ignorantes
dei iusticiam. & suam iusticiam uolentes constituere. iticiȩ
dei ñ erant subiecti. In epła ad romanos iusticia inquit dei

Expanded text:
dei aduersus eos, qui operibus gloriabantur atque ignorantes dei aduersus eos, qui operibus gloriabantur atque ignorantes dei iustitiam et suam iustitiam uolentes constituere iustitiae dei non erant subditi.
Abbreviated transcription (Latin):
inquit hominẽ accipimus. testimoniũ dei maiꝰ ẽ. quia hoc
ẽ testimoniũ dei quod maiꝰ ẽ. Qui credidit in filium dĩ ht̃
testimonium dei in semet ipso. Qui ñ credidit dõ. mendacẽ
facit eum. quia ñ credidit in cestimnonium. quod testificatꝰ ẽ
de filio suo. Et hoc ẽ testimonium. quia uitam ȩt̃nam dedit
uob̾ as̃. Et hȩc uita in filio eius. Qui hc̃ filium: habet uitã.
Qui non ht̃ filium. ñ habet uitam. Non solum gͥregnum
celoꝵ. s nec uitã paruuli habebunt: si filium ũ habebunt.
quem nͥ ꝑbaptismum eiꝰ habere ñ possunt. Item alio loco.
In hoc inquit manifestatus ẽ filius dei. ut seluat oꝑa dia¬
boli. Ñ gͦ ꝑtinebunt paruuli ad gr̃am manifestationis filii
dei. si non in eis soluat oꝑa diaboli. Iam uc̃ attende in hac re
pauli apłi testimonia tanto utiq plura. quanto plures epi¬
stolas scͥpsit & quanto diligentiꝰ curauit commendare gr̃am

Expanded text:
inquit, hominum accipimus, testimonium Dei majus est; quia hoc inquit, hominum accipimus, testimonium Dei majus est; quia hoc est testimonium dei. qui crediderit in filium dei, habet testimonium in semet ipso. qui non crediderit deo, mendacem facit eum, quia non credidit in testimonium, quod testificatus est de filio suo. et hoc est testimonium, quia uitam aeternam dedit nobis deus, et haec uita inqui non habet filium, non uitam habet. non solum igitur regnum caelorum, sed nec uitam paruuli habebunt, si filium non habebunt, quem nisi per baptismum eius habere non possunt. item alio loco: in hoc, inquit, manifestatus est filius dei, ut soluat opera diaboli. non ergo pertinebunt paruuli ad gratiam manifestationis filii dei, si non in eis soluet opera diaboli. Iam nunc adtende in hanc rem Pauli apostoli testimonia tanto utique plura, quanto plures epistolas scripsit et quanto diligentius curauit commendare gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ ȩt̾ne ꝑ resurrectionẽ iħu xp̃i. in hereditatẽ in mortalẽ.
& incontaminatã florentẽ conseruatam in celis uob̃ qui uis-
tute dei conu̾samini ꝑ fidem ad salutem palam fieri in tem¬
pore nouissimo. Et paulopꝰ. Inueniamini inquit in laudem
cipientes testamentum fidei salutem animarum ur̃aꝵ: Itẽ
alio loco. Uos autem inquit genus electum regale sacerdo¬
tium. gens scã popl̃s in adoptione ut uitutes enuntiets
ciꝰ qui uos de tenebris. uocant in ammirabile lumen suum:
tis. ut nos adducat ad dm̃. Item cum memorasset in arca noe
octo homines saluos factos. sic & uos inquit simili forma
baptisma saluosfacit. Ab hac gͦ salute & lumine alieni sunt.
paruuli in ꝑditione ac tenebris remanebunt: nisi ꝑ adoptio¬
nem populo dĩ fierint sociati. tenentes xp̃m passum iustũ
si in lumine inquit ambulauimus. sicut & ipse ẽ in lumine.
gabit nos ab omni delicto. Item alio loco. Si testimonium

Expanded text:
isti, in haereditatem immortalem et incontaminatam, florentem, servatam in coelis, vobis qui in virtute Dei conservamini per fidem in salutem paratam palam fieri in tempore novissimo. Et paulo post: Inveniamini, inquit, in laudem ercipientes testamentum fidei, salutem animarum vestrarum . Item alio loco: Vos autem, inquit, genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus in adoptione, ut virtutes enuntietis ejus, qui vos de tenebris vocavit in admirabile lumen suum .justus pro injustis, ut nos adducat ad Deum. Item cum commemorasset in arca Noe, octo homines salvos factos: Sic et vos, inquit, simili forma Baptisma salvos facit . Ab hac ergo salute et lumine alieni sunt parvuli, et in perditione ac tenebris remanebunt, nisi per adoptionem populo Dei fuerint sociati, tenentes Christum passum justum si in lumine, inquit, ambulaverimus, sicut et ipse est in lumine, gabit nos ab omni delicto . Item alio loco: Si testimonium,
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum mortuo. iam ꝓpt̾ iusticiam int̾ sp̃c uiuit. Nec idõ
de uita quoq ipsius corporis desperetis. Si enĩ sp̃c eius qui sus¬
ur̃a ꝑ inhabitantẽ sp̃m eus in uob̃. Quid adhuc tantȩ luci
fumus contentionis offunditur: Clamat apł̃s corpus quidẽ
mortuum ẽ in uob̃ ꝓpt̃ peceatum. s uiuificabuntur etiã
mortalia corpora ur̃a. ꝓpt̃ iusticiam. quam nc̃ sp̃c iam ita ẽ¬

Expanded text:
peccatum mortuo iam propter iustitiam uester spiritus uiuit, nec ideo peccatum mortuo iam propter iustitiam uester spiritus uiuit, nec ideo de uita quoque ipsius corporis desperetis. si enim spiritus eius qui susuestra per inhabitantem spiritum eius in uobis\', quid adhuc tantae luci fumus contentionis offunditur? clamat apostolus: \'corpus quidem mortuum est in uobis propter peccatum, sed uiuificabuntur etiam mortalia corpora u
Abbreviated transcription (Latin):
ti scło diperat mortuum in futuro ꝓpt̃ iusticiȩ meritũ dicit
iuiuificatũ Neo sic ut tantum ex mortuo uiuum fiat.
uerum etiã ex mortali in mortale. Quamquam itaq uereaꝵ
Ne resmanifesta exponendo potius obscuretur. apostolice
tñ sententiȩ lumen adtende. Si autẽ. xp̃c inquit in nob̾. corpꝰ
quidem mortuum ẽ ꝓpt̃ peccatum. sp̃c autẽ uita ẽ ꝓpter
iusticiam. Hoc dictum ẽ. ne idõ putarent homines uel
nullum. uel parũ se habere beneficium de gr̃ã xp̃i: quia
necessario morturi sunt corꝑe. adtendere quippe debent.
corpus quidem adhuc peccati meritum gerere quod conditi¬
om mortis obstrictumẽ. s iam spũ cepisse uiuere. propt̃ iu¬
sticiam fidei. qui & ipse in homine fuerat quadam morte
infidelitatis extinctus. Non gͥ inquit parum uob̃ muneris
putetis collatum. ꝑ id quod xp̃c in uob̃ ẽ quod in corꝑe ꝓpt̃

Expanded text:
ti saeculo dixerat mortuum, in futuro propter iustitiae meritum dicit ti saeculo dixerat mortuum, in futuro propter iustitiae meritum dicit uiuificandum nec sic, ut tantum ex mortuo uiuum fiat, uerum etiam ex mortali inmortale. Quamquam itaque uerear, ne res manifesta exponendo potius obscuretur, apostolicae tamen sententiae lumen adtende. si autem Christus, inquit, in uobis, corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem uita est propter iustitiam. hoc dictum est, ne ideo putarent homines uel nullum uel paruum se habere beneficium de gratia Christi, quia necessario morituri sunt corpore. adtendere quippe debent corpus quidem adhuc peccati meritum gerere, quod condicioni mortis obstrictum est, sed iam spiritum coepisse uiuere propter iustitiam fidei, qui et ipse in homine fuerat quadam morte infidelitatis exstinctus. \'non igitur\', inquit, \'parum uobis muneris putetis esse conlatum per id quod Christus in uobis est, quod in corpore propter
Abbreviated transcription (Latin):
ẽt̃ propt̾ peccatum. & spm eẽ uitam propter iusticiam. diũ¬
sa merita diu̾sis rebꝰ attribuens. morti quidem corporis. meri¬
tum peccati. uite autẽ sp̃c meritum iusticie. Quo circa. si ut
aliud quam merito peccati intelligere debemus. aut possu¬
mus. si aꝑtissimum scriptutȩ sensum. Non pro arbitrio ꝑutẽ
ac detorquere conamur: huic etiam u̾boꝵ consequentium
lumen accedit. Cum enĩ p̾sentis temporis gr̾am det̾minans
diceret mortuum quidem eẽ corpus. propter peccatũ. quia
in eo ñdum ꝑ resurrectionẽ renouato pecrati meritũ manet
hoc ẽ necessitas mortis sp̃m autẽ uita cẽ propt̃ iusticiam. qͥd
licet adhuc corpore mortis huiꝰ oneremur. iam scãm int̾i̾orẽ
hominẽ cepta renouatione in fidei iusticiam refpiramus.
tam̃ ne humana ignorantia de resurrectione corꝑis nichil
spectaret. etiam ipsum quod propt̃ meritum peccati m p̾sen¬

Expanded text:
esse propter peccatum et spiritum esse uitam propter iustitiam, diueresse propter peccatum et spiritum esse uitam propter iustitiam, diuersa merita diuersis rebus adtribuens: morti quidem corporis meritum peccati, uitae autem spiritus meritum iustitiae. quocirca si, utaliud quam merito peccati intellegere debemus aut possumus, si apertissimum scripturae sensum non pro arbitrio peruertere ac detorquere conamur? huic etiam uerborum consequentium lumen accedit. cum enim praesentis temporis gratiam determinans diceret mortuum quidem esse corpus propter peccatum, quia in eo nondum per resurrectionem renouato peccati meritum manet, hoc est necessitas mortis, spiritum autem uitam. esse propter iustitiam, quia licet adhuc corpore mortis huius oneremur iam secundum interiorem hominem coepta renouatione in fidei iustitiam respiramus, tamen, ne humana ignorantia de resurrectione corporis nihil speraret, etiam ipsum, quod propter meritum peccati in praesen
Abbreviated transcription (Latin):
ges in sp̃uale e mortale hoc induerit inmortalitatem
& ab sorbebitur mortale a uita. Mirum si aliquid queritur hac
manifestatione liquidius. Nisi forte audiendum ẽquod. qͣ¬
huic ꝑspicuitati contradicitur. ut mortuũ corpꝰ scađ̃m illum
modum hic intelligamus qued dictũ ẽ mortificate membra
ur̾a quȩ sunt suꝑ terrã. S hoc modo corpus ꝓpter iusticiam
mortificatur: non propt̃ peccatũ. Ut eñi oꝑemur iusticiam
mortificamus m̃bra nr̃a quȩ sunt suꝑ petram. Aut si putant
id̃õ additũ propt̃ peccatũ: ut non intelligamus quia peccatũ
factum ẽ. s ut peccatum ñ fiat tamquam diceret corpus qͥdẽ
mortuum ẽ ꝓpter ñ faciendũ peccatum: quid sibi gͦ uult.
retur ꝓpter ñ faciendum peccatũ. ut sic utrumq ꝓpt̾ unã
rẽ intelligeremus. & mortuum eẽ corpꝰ & uitam ẽẽ sp̃m ꝓpt̾
peccatum ñ faciendum. Ita quippe etiam si tantum modo uel

Expanded text:
get in spiritale et mortale hoc induet inmortalitatem get in spiritale et mortale hoc induet inmortalitatem et absorbebitur mortale a uita. Mirum si aliquid quaeritur hac manifestatione liquidius. nisi forte audiendum est, quod huic perspicuitati contradicitur, ut mortuum corpus secundum illum modum hic intellegamus, quo dictum est: mortificate membra uestra quae sunt super terram. sed hoc modo corpus propter iustitiam mortificatur, non propter peccatum; ut enim operemur iustitiam, mortificamus membra nostra quae sunt super terram. aut si putant ideo additum \'propter peccatum\', ut non intellegamus quia peccatum factum est, sed ut peccatum non fiat — tamquam diceret: \'corpus quidem mortuum est propter non faciendum peccatum\' —, quid sibi ergo uult, retur \'propter non faciendum peccatum\', ut sic utrumque propter unam rem intellegeremus, et mortuum esse corpus et uitam esse spiritum propter non faciend
Abbreviated transcription (Latin):
immutaret᷑ in illam incorruptionẽ quȩ in scõꝵ resurrectio¬
ne ꝓmittit᷑ poterat eẽ mortale quamuis non morturũ sic̃
hoc nr̃m pot̾ ut ita dicam cẽ egrotabile. quamuis ñ egrota
occumbat: Sic & illud corpus iam erat mortale. Quã mor¬
talitatẽ a sumptura mutatio in ȩt̾na incorruptionẽ si in
homine iusticia idẽ obedientia ꝑmaneret. S ipsum morca¬
le non ẽ factum ẽ mortuum. nisi propt̾ peccatũ. Quia uͥ¬
in illa resurreccione futura mutatio. Non solum nullam
mortalẽ quȩ facta ẽ propter peccatũ s nec mortalitatem
habitura ẽ quam corpus animale habuit ante peccatum:
Nlon ait qui suscitauit iħm xp̃m amortus uuificabit &e
mortua corpora ur̃a. cum supra dixisset corpus mortuũ.
s uiuificabit &e mortalia corpora ur̃a. ut scilicet iam ñ
solũ non sint mortua. s nec mortalia. cum animale resur¬

Expanded text:
inmutaretur in illam incorruptionem, quae in sanctorum resurrectioinmutaretur in illam incorruptionem, quae in sanctorum resurrectione promittitur, poterat esse mortale, quamuis non moriturum, sicut hoc nostrum potest, ut ita dicam, esse aegrotabile, quamuis non aegrotatiquo casu priusquam aegrotet occumbat? sic et illud corpus iam erat mortale. quam mortalitatem fuerat absumptura mutatio in aeternam incorruptionem, si in homine iustitia, id est oboedientia, permaneret; sed ipsum mortale non est factum mortuum nisi propter peccatum. quia ucro illa in resurrectione futura mutatio non solum nullam mortem, quae facta est propter peccatum, sed nec mortalitatem habitura est, quam corpus animale habuit ante peccatum, non ait \'qui suscitauit Christum Iesum a mortuis uiuificabit et mortua corpora uestra\', cum supra dixisset \'corpus mortuum\', sed: uiuificabit, inquit, et mortalia corpora uestra, ut scilicet iam non solum non sint mortua, sed nec mortalia, cum animale resur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter peccatum ex inde ecire meruisset. habeat enĩ quantũ existi¬
mo. & de lignoꝵ fructibus refectionẽ contra defectionẽ & de lig¬
no uitȩ stabilitatẽ contra uetustatẽ. Freter autẽ hoc quod punienꝰ
as dixit. terra es & in terrã ibis. quod nisi de morte corporis. qͦmͦ
intelligi possit ignoro: st̃ & alia testimonia quibus eudentissi¬
me appareat. non tantum xp̃c s etiam corporis mortẽ propt̃
peccatum meruisse genus humanũ. ad romanos apl ait. Si
s̃ mortuis habitat in uob̾. qui suscitauit xp̃m iħm ã mortus
uiuificabit & mortalia corpora ur̃a ꝑ inhabitantẽ spmeiꝰ
in uob̾. suto quod non expositore. s tantum lectore opus
habet tam clara & aꝑta sententia. Corpus inquit mortuũ
ẽ non propter fragilitatẽ terrenam quia de cerre puluere
factum ẽ s ꝓpt̾ peccatum. Quid querimus amplus: Et ui¬
gilantissime non ait mortale. s mortuum. Namq ante quã

Expanded text:
propter peccatum inde exire meruisset. habebat enim, quantum existipropter peccatum inde exire meruisset. habebat enim, quantum existimo, et de lignorum fructibus refectionem contra defectionem et de ligno uitae stabilitatem contra uetustatem. Praeter hoc autem quod puniens deus dixit: terra es et in terram ibis, quod niside morte corporis quomodo intellegi possit ignoro, sunt et alia testimonia, quibus euidentissime appareat non tantum spiritus, sed etiam corporis mortem propter peccatum meruisse genus humanum. ad Romanos apostolus dicit: si citauit Christum Iesum a mortuis uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. puto quod non expositore, sed tantum lectore opus habet tam clara et aperta sententia. \'corpus\', inquit, \'mortuum est\' non propter fragilitatem terrenam, quia de terrae puluere factum est, sed \'propter peccatum\'. quid quaerimus amplius? et uigilantissime non ait \'mortale\' sed \'mortuum\'. Namque antequam
Abbreviated transcription (Latin):
quo sine defectu eẽt annosus. tempore quo dͥs uellec a morta¬
litate ad immortalitatẽ sine morte uenturꝰ. Sicut eni hec ip¬
sa caro quam nc habemus nonid̃õ ñ ẽ uulnetabilis qua niẽ
necet᷑. ut uulneretur sic illa non idõ. non fuit mortalis. quia ñ
erat neceẽ ut moreretur. ealem puto habitudinem adhuc in cor¬
pore animali atq mortali etiam illis qui sine morte hinc trans¬
lati sunt. fuisse concessam. Neq enĩ enoch & elias. ꝑ tã longam
etatẽ senectute mareuerunt. Nec tñ credo eos iam millam sp̃ualẽ
qualitatẽ corꝑis commutatos. qualis in resurrectione ꝓmittitur:
quȩ in domino pͥma p̾cessit. Nlisi quia isti fortasse nechis abis egent.
qui sui consumptione reficiunt. s e ex quo translati sunt. ita ui¬
helias ex calice aquȩ & excolliride panis sine cibo uixit Aut sihis
sustentaculis opus est. in paradiso fortasse pascuntur. sicut adã pͥusꝙͣ

Expanded text:
quo sine defectu esset annosus, tempore quo deus uellet a mortaquo sine defectu esset annosus, tempore quo deus uellet a mortalitate ad inmortalitatem sine media morte uenturus? sicut enim haec ipsa caro quam nunc habemus non ideo non est uulnerabilis, quia non est necesse ut uulneretur, sic illa non ideo non fuit mortalis, quia non erat necesse ut moreretur. talem puto habitudinem adhuc in corpore animali atque mortali etiam illis, qui sine morte hinc translati sunt, fuisse concessam. neque enim Enoc et Helias per tam longam aetatem senectute marcuerunt, nec tamen eos credo iam in illam spiritalem qualitatem corporis commutatos, qualis in resurrectione promittitur, quae in domino prima praecessit; nisi quia isti fortasse nec his cibis egent, qui sui consumptione reficiunt, sed ex quo translati sunt ita uis Helias ex calice aquae et collyride panis sine cibo uixit; aut, si et his sustentaculis opus est, ita in paradiso fortasse pascuntur sicut Adam, priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
sentimus. in nob̾: uerum etiã monente apł̃o agnoscimus ubi att
Et enĩ in hoc ingemiscimus habitaculum nr̃m quod ẽ de cȩlosuꝑ
indui cupientes. si tñ induti non nudi inueniamur. Et enĩ qui
sumus in hac habitatione ingemiscimus grauati. in quo nolu¬
mus expoliari s suꝑuestiri. ut absorbeatur mortale a uita. fro¬
inde si non peccasset adam: non erat expoliandus corpore. s suꝑ¬
uestiendus immortalitate. & incorruptione. ut absorberetur
mortale auita idẽ ab animali in sp̃uale transiret. Neq enim
metuendum fuit. ne forte si diutiꝰ hic uiueret in corpore ani¬
mali seciectute grauaretur. & paulatim ueterascendo ꝑue..¬
niret ad mortem. Si enĩ ds israhelitaꝵ uestimentis & cal dep¬
ciamentis p̾stitit quod ꝑtot annos non sunt obtrita. quid mi¬
rum si obedienti homini eiꝰdem potentia p̾staretur. ut anima¬
le hoc ẽ mortale habens corpus. haberet ineo quendam statũ.

Expanded text:
sentimus in nobis, uerum etiam monente apostolo agnoscimus, ubi ait: sentimus in nobis, uerum etiam monente apostolo agnoscimus, ubi ait: etenim in hoc ingemescimus, habitaculum nostrum, quod de caelo est, superindui cupientes si tamen et induti non nudi inueniamur. etenim qui sumus in hac habitatione ingemescimus grauati, in quo nolumus expoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita. proinde si non peccasset Adam, non erat expoliandus corpore, sed superuestiendus inmortalitate et incorruptione, ut absorberetur mortale a uita, id est ab animali in spiritale transiret. Neque enim metuendum fuit, ne forte, si diutius hic uiueret in corpore animali, senectute grauaretur et paulatim ueterescendo perueniret ad mortem. si enim deus Israhelitarum uestimentis et calciamentis praestitit, quod per tot annos non sunt obtrita, quid mirum si oboedienti homini eiusdem potentia praestaretur, ut animale, hoc est mortale, habens corpus haberet in co quendam statum,
Abbreviated transcription (Latin):
non pena culpȩ. s necessitate nature: profecto illud quod in gene¬
si in lege dictum ẽ. qua die ederitis morte moriemini. ñ ad mortẽ
corporis. si ad mortem animȩ quȩ in peccato fit inferre conantur:
Qua morte mortuos significauit dñs infideles. de quibꝰ ait Si¬
ue mortuos molire mortuos suos. Quid gͦ respondebunt cum
legitur hoc dñ primo homini etiam pꝰ peccatum increpando
& dampnando dixisse terra es &e in terram ibis. Neq enĩ scđ̃m
animam s quod manifestũ ẽ. scđ̾m corpus cerra erat e mor¬
te eiꝰdem corporis. erat iturus in t̾ram. Quamuis eñi scđm corpꝰ
terra esset & corpus in quo creatus est animale gestaret. tam̃
si non peccasset in corpus fuerat sp̃uale mutandus. & in illam
in corruptionẽ quȩ fidelibus & scis promittitur sine mortis ꝑi¬
culo transiturus. Cuiꝰ rei desidium nos habere non solum ipsi

Expanded text:
non poena culpae, sed necessitate naturae\'. profecto illud, quod non poena culpae, sed necessitate naturae\'. profecto illud, quod in lege dictum est: qua die ederitis, morte moriemini, non ad mortem corporis, sed ad mortem animae, quae in peccato fit, referre conantur. qua morte mortuos significauit dominus infideles, de quibus ait: sine mortuos sepelire mortuos suos. quid ergo respondebunt, cum legitur hoc deum primo homini etiam post peccatum increpando et damnando dixisse: terra es et in terram ibis? neque enim secundum animam, sed, quod manifestum est, secundum corpus terra erat et morte eiusdem corporis erat iturus in terram. quamuis enim secundum corpus terra esset et corpus in quo creatus est animale gestaret, tamen, si non peccasset, in corpus fuerat spiritale mutandus et in illam incorruptionem, quae fidelibus et sanctis promittitur, sine mortis? supplicio transiturus. cuius rei desiderium nos habere non solum ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
marcellinum tribunum.
rum estibus atq tediorum. quem
nos detinent ã pec¬
catoribꝰ derelinquentibus legt̃ dei litet ea quoq ipsa nt̃oꝵ
tiam peccatoꝵ meritis imputemus: studio tñ tuo marcelline
carissime quo nob̾ gratior es atq iocundiorũ diutius ẽẽ nolui¬
debitor. atq ut uerum dicam non potui. Sic enĩ me compu¬
lit. uel ipsa caritas qua in uno incommutabili unũ sumus
inmeliꝰ comimnutandi. uł timor re in te offenderem dñi quitͥ
desidium tale donauit. cui seruiendo illi qui donauit: Sic
in quam me compulit. sic duxit & craxit ad dissoluendos pro
tantillis uiribus questiones. quas michi scribendo indixisti: ut
ea causa in animo meo paulisꝑ iuinceret alias: donec aliquid
esficerem quo me bonȩ tuȩ uoluntati. & eoꝵ quibus hȩc cure
sunt. & si non sufficient̃ tñ obedient̃ deseruisse constaret. Qui
dicunt adam sicut creatum ut etiã sine peccati merito moreret᷑.

Expanded text:
Marcellinum libri II. rum aestibus atque taediorum, quae nos detinent a peccatoribus relinquentibus legem dei – licet ea quoque ipsa nostrorum etiam peccatorum meritis inputemus -, studio tamen tuo, Marcelline carissime, quo nobis es gratior atque iucundior, diutius esse debitor nolui atque, ut uerum audias, non potui. sic enim me conpulit uel ipsa caritas, qua in uno incommutabili unum sumus in melius commutandi, uel timor, ne in te offenderem deum, qui tibi desiderium tale donauit, cui scruiendo illi seruiam qui donauit, sic, inquam, me conpulit, sic duxit et traxit ad dissoluendas pro tantillis uiribus quaestiones, quas mihi scribendo indixisti, ut ea causa in animo meo paulisper uineeret alias, donec aliquid efficerem, quo me bonae tuae uoluntati et eorum quibus haec curae sunt etsi non sufficienter, tamen oboedienter seruisse constaret. Qui dicunt \'Adam sic creatum, ut etiam sine peccati merito moreretur
Abbreviated transcription (Latin):
stos facitꝰͤ Sicut enĩ inquit ꝑ unius delictum in omnes
homines ad condempnationem sic ꝑ unius iustificationẽ
in om̃s homines ad iustificationẽ uitȩ. froinde isti. unꝰ&e
Quoniam cum multi nos in huiꝰ uitȩ temꝑe p̃cessert̃ pec¬
catores eosq imitati fuerint qui posteriori tempore pecca¬
uerunt. id̾o tamen uolunt isti non nisi adam dictum. in
quo omnes imitatione peccauerint: quia pͥmus hominũ
ipse peccauit. Ac ꝑ hoc abel dici debuit. in quo uno simi¬
lt̃ homines initatione iustificent qm̃ ipse primꝰ homi¬
num iuste uixit. Ant si ꝓpt̾ quendã articulum cemporis ad no¬
ui testamenti exordium ꝑtinentẽ xp̃c ẽ positus ꝓpt imitaci¬
onem caput iustoꝵ. iudas eius traditor caput poni debuit pec¬
citoꝵ. forro si ꝓpterea xp̃c unꝰ est in quo omnes iustificantur.
quia ñ sola eius imitatio iustos facit s ꝑ sp̃m regenerans gram¬

Expanded text:
stos facit? sicut enim, inquit, per unius delictum in omnes stos facit? sicut enim, inquit, per unius delictum in omnes homines ad condemnationem sic et per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae. proinde isti \'unus\' et quoniam cum multi nos in huius uitae tempore praecesserint peccatore? eosque imitati fuerint qui posteriore tempore peccauerunt, ideo tamen uolunt isti non nisi Adam dictum, in quo omnes imitatione peccauerunt, quia primus hominum ipse peccauit. ac per hoc Abel dici debuit, in quo uno similiter homines imitatione iustificentur, quoniam ipse primus hominum luste uixit. aut si propter quendam articulum temporis ad noui testamenti exordium pertinentem Christus est positus propter imitationem caput iustorum, ludas eius traditor caput poni debuit peccatorum. porro si propterea Christus unus est in quo omnes iustificentur, quia non sola eius imitatio iustos facit, sed per spiritum regenerans gra
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ in omnes homines ad iustificationem uite. hoc unꝰ
delictum si imitationẽ adcendamus. ñ erit nsi diaboli. S
quia manifestũ ẽ de adam non de diabolo dici: restat intel¬
ligenda ñ imitatio s ꝓpagatio peccati. slam & quod ait de
nius iusticiam diceret. Cam quippe iustificationẽ dicit: quia
xp̃c iustificat impium. Quam non imitandã ꝓposuit: s solꝰ
hoc pot̾. Nam potuit apłs recte dicere. imitatores mei esto¬
te. sicut & ego xp̃i numquam autem diceret iustificamini
sunt & fuerunt. multi iusti homines. & imitandi iustus aut
& iustificans. nemo nisi. xp̃c. Unde dict᷑ Credenti in eum qͥ
iustificat impium. deputatur fides eiꝰ ad iusticiam. Quisꝗͥs¬
gͦ ausus fuerit dicere iustifico te consequens ẽ. ut dicat etiã
um deputetur fides ad iusticiam. Nam si sola imitatio fac̃
peccatores ꝑ adam. cur non etiam ꝑ xp̃m sola imitatio u¬

Expanded text:
cationem incationem indelictum, si imitationem attendamus, non erit nisi diaboli. Sed quia manifestum est de Adam, non de diabolo dici restat intelligenda, non imitatio, sed propagatio peccati. Nam et quod ait de unius justitiam diceret. Eam quippe justificationem dicit, qua Christus justificat impium, quam non imitandam proposuit, sed solus hoc potest. Nam potuit Apostolus recte dicere: « Imitatores mei estote, sicut et ego Christi; » nunquam autem diceret: Justificamini unt esse, et sunt, et fuerunt multi justi homines, et imitandi; justus autem et justificans nemo, nisi Christus. Unde dicitur: « Credenti in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus . » Quisquis ergo ausus fuerit dicere, Justifico te, consequens est ut dicat etiam: um deputetur fides ad iustitiam. Nam si sola imitatio facit peccatores per Adam, cur non etiam per Christum sola imitatio iu
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ iam dxi diabolum pͥntipem constituisec apłs. a quo
uno peccatum. & mortẽ ꝑ omines transisse diceret: si hocles
non propagationẽ s mitationẽ dicere uoluisset. Multo
uel omnino quem nescit. Quid ẽ autẽ quod abindantiam
gr̃ȩ & iusticiȩ accipiunt. Nisi quod ñ ei tamtũ peccato inqͥ
om̃s peccauert̃. s etiam que addidunt gr̃a remissionis dacur
eisq omnibus canta iusticia donatur: ut cum adam consen¬
serit ad peccatum suadenti. Non cedant isti & iã cogenti: Et
quidẽ multomagis in uita regnabunt. cum mortis regnum.
multo plures in ȩͥnã penam trahat nisi intelligamius eos in
utroq dici qui transeunt ab adam ad xp̃m idẽ a morte adui¬
tam. quia in uita gt̾na sine fine regnabunt. magis quã in eiᷤ
mors temporalit̾ cũ fine regnauit: Itaq sicut ꝑ unus delictũ
in omnes homines ad condempnationẽ. ita ꝑ unius iustisi¬

Expanded text:
sicut iam dixi, diabolum principem constituisset apostolus, a quo sicut iam dixi, diabolum principem constituisset apostolus, a quo uno peccatum et mortem per omnes transisse diceret, si hoc loco non propagationem, sed imitationem docere uoluisset 1 multo uel omnino quem nescit. quid est autem: qui abundantiam gratiae et iustitiae accipiunt, nisi quod non ei tantum peccato, in quo omnes peccauerunt, sed eis etiam, quae addiderunt, gratia remissionis datur eisque hominibus tanta iustitia donatur. ut, cum Adam consenserit ad peccatum suadenti, non cedant isti etiam cogenti ? et quid est: \'multo magis in uita regnabusnt, \'cum mortis regnum multo plures in aeternas poenas trahat, nisi intellegamuseosipsosin utroque dici qui transeunt ab Adam ad Christum, id est a morte ad uitam, quia in uita aeterna sine fine regnabunt, magis quam in eis mors temporaliter et cum fine regnauit? Itaque sicut per unius delictum in omnes homines ad condemnationem itaet per unius iustifi
Abbreviated transcription (Latin):
consequimur. Idõ non sicut ꝑ unum peccantem: ita ẽ & donũ.
Nam iudicium quidem ex uno delicto. si non remitat᷑ idẽ ori¬
ginali in condempnationẽ iam pot̾ dicere gr̃a uͦ ex multis
delictis remissis. hoc ẽ non solum originali uerum etiã omnibꝰ
ceteris ad iustificationẽ ꝑducit. Si enĩ ob unuis deliccũ mors reg¬
nauit ꝑ unum multo magis qui abundantiam gr̃e &e iusticiȩ
illo imo in quo omnes pecauert̃. etiam si ꝓpͥa peccata ñ add̾ent:
Alioquin ñ ob unius delictum mors ꝑ unum quẽq peccantẽ.
quia illum indelinquendo p̃cedentem subsequentes imitati st̃:
ille quoq & multomagis ob alterꝰ delictum mortuus est qͣm
diabolꝰ delinquendo ita p̃cesseratt. ut ei delictum eiam ipse
suadet adam uͭ nichil sua sit imitatoribꝰ suis. Et multi qui eꝰ
imitatores dicunturꝰ eum fuisse & tale aliquid commisisse
uel non audiert̃. uel omnino non credunt. Quanto gͦ ref̾iu.

Expanded text:
consequimur. ideo non sicut per unum peccantem ita est et donum. consequimur. ideo non sicut per unum peccantem ita est et donum. nam iudicium quidem ex uno delicto, si non remittitur, id est originali, in condemnationem iam potest ducere, gratia uero ex multis delictis remissis. hos est non solum illo originali, uerum etiam omnibus ceteris, ad iustificationem perducit. Si enim ob unius delictum mors regnauit per unum, multo magis qui abundantiam gratiae et iustitiillo uno, in quo omnes peccauerunt, etiamsi propria peccata non adderent? alioquin non ob unius delictum mors per unum regnauit, quia illum in delinquendo praecedentem subsequentes imitati sunt, ille quoque et multo magis ob alterius delictum mortuus est, quem diabolus delinquendo ita praecesserat, ut ei delictum etiam ipse suaderet. Adam uero nihil suasit imitatoribus suis et multi, qui eius imitatores dicuntur, cum fuisse et tale aliquid commisisse uel non audierunt uel omnino non credunt. quanto ergo rectius,
Abbreviated transcription (Latin):
in iustificationẽ Immo uero. Nlos intelligamꝰ apłm. & uideamꝰ¬
idõ diccum iudicium ex uno delicto in condempnationẽ quia
sufficeret ad condempnationẽ. etiam si ñ eẽt in homimbus nͥ
originale peccatũ. Quamuis eñ condempnatio grauior sit coꝵ
qui originali delicto etiã propͥa coniunxert̃. & canto singulis
grauior dłito grauius quis peccauit. tam̃ etiam illud solum
quod origialiter tractum ẽ non tantum a regno dei seꝑat.
quo paruulos sine accepta xp̃i gr̃a defunctos intrare ñ posse
ipsi etiam confitentur: uerum & a salute ac uita et̾na fac̃ ali¬
enos. quȩ nulla et̃ alia potest p̃t̃ regnum dei quo sola xp̃i soc¬
etas introducit. Ac ꝑ hoc ab adam. in quo omnes peccauerũt.
Non omnia nr̃a peceata s tantum originale tradutimus. ã
xp̃o uͦ in quo omnes iustificantur non ilius tantum originał
s etiam ceteroꝵ quȩ ipsi addidimus peccatoꝵ remissionem

Expanded text:
in iustificationem in iustificationem ideo dictum iudicium ex uno delicto in condemnationem, quia sufficeret ad condemnationem, etiamsi non esset in hominibus nisi originale peccatum. quamuis enim condemnatio grauior sit eorum, qui originali delicto etiam propria coniunxerunt, et tanto singulis grauior, quanto grauius quisque peccauit, tamen etiam illud solum, quod originaliter tractum est, non tantum a regno dei separat, quo paruulos sine accepta Christi gratia defunctos intrare non posse ipsi etiam confitentur, uerum et a salute ac uita aeterna facit alienos, quae nulla esse alia potest praeter regnum dei, quo sola Christi societas introducit. Ac per hoc ab Adam, in quo omnes peccauimus, non omnia nostra peccata, sed tantum originale traduximus; a Christo uero, in quo omnes iustificamur, non illius tantum originalis sed etiam ceterorum, quae ipsi addidimus, peccatorum remissionem
Abbreviated transcription (Latin):
ubi locum habeat in his u̾bis illa imitatio. Ex uno inquit
in condempnationẽ. Quo uno nͥ delicto: Hoc enĩ explanat:
cum adiungit. grã autẽ ex multis delictis in iustificationẽ.
Cut gͦiudicium &x uno delicto in condempnationẽ gr̃a ũ
ex multis delictis in iustificationẽ. Nonne sinulluĩ ẽ. origina¬
le delictum non solum adiistificationẽ gr̃a. s etiã iudicium
ad comdempnationẽ ex multis delictis homines ducit: Neq
to in condempnationẽ ducuntur. quia omnia delicta que
condempnant᷑. ex illius unuis imitatione commissa sunt ẽa¬
dem causa ẽ. cur ex uno delicto etiam ad iustificationẽ duc.
intelligantur. quia omnia delicca quȩ iustificatis remitim¬
tur. ex illius unius imitatione commissa sunt. S hoc udeli¬
cet non intelligebat apłs: cum dicebat. Iudicium quidem ex
uno delicto in condempnationẽ gr̃a uero ex multis delictis

Expanded text:
ubi locum habeat in his uerbis illa imitatio. ex uno, inquit, ubi locum habeat in his uerbis illa imitatio. ex uno, inquit, in condemnationem: quo uno, nisi delicto? hoc enim explanat, cum adiungit: gratia autem ex multis delictis in iustificationem. cur ergo iudicium ex uno delicto in condemnationem, gratia ex multis delictis in iustificationem? nonne, si nullum est originale delictum, non solum ad iustificationem gratia, sed etiam iudicium ad condemnationem ex multis delictis homines ducit? neque enim to in condemnationem ducuntur, quia omnia delicta, quae condemnantur, ex unius illius imitatione commissa sunt, eadem causa est, cur ex uno delicto etiam ad iustificationem duci intellegantur, quia omnia delicta, quae iustificatis remittuntur, ex illius unius imitatione commissa sunt. sed hoc uidelicet non intellegebat apostolus cum dicebat: iudicium quidem ex uno delicto in condemnationem, gratia uero ex multis delictis