comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& mandata custodit ut ueterẽ p̃uaricationidꝰ abo¬
leret errorẽ. Et exut foras ante atrium. ⁊ gallus
cantauit. De hoc galli cartu cȩteri euuangłiste
tacent. ñ tamen factũ eẽ negant sicut ⁊ multa
alia alii silentio p̾tereunt: quȩ alii narrant. Rur¬
sus autẽ cũuidisset illũ ancilla cepit dicere cir¬
ciunstantib. Quia hic exillis est. Atille tterũ ne¬
credenda ẽ. Dicit naq matheus aꝑtissimȩ. exeun
i cȩtera. In hac autẽ negatione pet discimꝰ. ñ solũ
ñ ait petro. discipulũ meũ negibis si me nega¬
bis. Negauit gͦ ipsum. cũ se negauit. eiꝰ eẽ nega¬
qpuit. Et post pusillũ. rursus quiadstabant dice¬
bant petro. Uere tu exillis es. Nã et gilileus es.
Non qđ alia lingua galilei ꝗ̃ iherosolunitȩ ioque¬
rentur. quiut ꝙ fuerunt hebrxi. s qđͣ una quȩqͣ¬
ꝓiuntia ⁊ regio suas habeat ꝓprietates. ac̃ uerꝰ¬
naculũ loquendi soriũ uitare ñ possit. Unde

Expanded text:
ta custodit ut veterem praevaricationis oboleret errorem. Et exivit foras ante atrium, et gallus cantavit. De hoc galli cantu caeteri evangelistae tacent, non tamen factum esse negant, sicut et multa alia alii silentio praetereunt, quae alii narrant. Rursus autem cum vidisset illum ancilla, coepit dicere circumstantibus: Quia hic ex illis est. At ille iterucredenda est. Dicit namque Matthaeus apertissime: « Exeun. » In hac autem negatione Petri discimus, non solum us autem non ait Petro: Discipulum meum te negabis, sed « me negabis. » Negavit ergo ipsum, cum se negavit ejus esse discipulum. « Et post pusillum rursus qui astabant, dicebant Petro: Vere tu ex illis es. Nam et Galilaeus es. Non quod alia lingua Galilaei quam Jerosolymitae loquerentur, qui utrique fuerint Hebraei, sed quod unaquaque provincia et regio suas habeat proprietates, ac vernaculum loquendi sonum vitare non possit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ipso dic resurrectionis eiꝰ iniherosoluis: incas¬
tello emaus. Quare gͦ specialit᷑ se uigalileã pͥces¬
surũ.⁊ ibi adiscipuł uidendũ p̃dixit. cũueq ibi
solũ neq ibi primũ fucrit usus. Nideamus
gͦ. cuiꝰ mysterii gr̃a secdm̃ inattħm: mareũ.¬

Expanded text:
ipso die resurrectionis ejus in Jerosolymis, et in casipso die resurrectionis ejus in Jerosolymis, et in castello Emmaus. Quare ergo specialiter se in Galilaeam praecessurum, et ibi a discipulis videndum praedixit, cum neque ibi solum, neque ibi primum fuerit visus? Videamus ergo cujus mysterii gra
Abbreviated transcription (Latin):
Nã neq denatiuitat᷑e ipsiꝰ dñi. aut p̾cursoris eiꝰ neq
de infantia. uł pueritia. utriꝰ libet eoꝵ aliqua c̾me¬
morans. neq de diuinitate saluatoris altiꝰ scribens
excepto qđ cũ incapite euuangłii sui filiũ dei no
do disseminauere ꝑ orbẽ. Restat sane questio
ñminima. qͦmͦ scripserit idẽ cuuangłista dixis¬
se anglm̾ mulicrib. ite dicite discipuł eus.
petro. qr p̾cedet uos ingalileã. ibi cum uidebraᷤᷤ
sic̃ dir̃ uob̾. nec tam̃ ibi usũ adiscipuł dĩ̾m in¬
disse inullo pꝰhec enuangłii sui loco retulerit
Et quidẽ matthcus abisse discipulos dicit inga¬
lileã inmontẽ. ibiq dum̾ uidisse. ⁊ idorasse. et
p̃ceptũ abeo accepisse cundi. docendi baptitan¬
di om̃s gt̾s innomine pat̾s.⁊ filii. et sp̃c scĩ. At¬
tam̃ inspecta alioꝵ euuangłistarũ scriptura.
docet cũ sepiꝰ antea uisũ discipuł. marimę

Expanded text:
Nam neque de nativitate ipsius Domini aut praecursoris ejus, neque Nam neque de nativitate ipsius Domini aut praecursoris ejus, neque de infantia vel pueritia utriuslibet eorum aliqua commemorans, neque de nativitate Salvatoris altius scribens, excepto quod eum in capite Evangelii sui filium Dei nomdo disseminavere per orbem. Restat sane quaestio non minima, quomodo scripserit idem evangelista, dixisse angelum mulieribus: Ite, dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedit vos in Galilaeam; ibi eum videbitis, sicum, in ullo post haec Evangelii sui loco retulerit. Et quidem Matthaeus abisse discipulos dicit in Galilaeam , ibique Dominum vidisse et adorasse, et praeceptum ab eo accepisse eundi, docendi, baptizandi omnes gentes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Attamen, inspecta aliorum Scriptdocet eum saepius antea visum discipulis: maxime
Abbreviated transcription (Latin):
sil uestro legunꝰ ẽẽ statutũ. Et posuit eũ in monu¬
m̃to qͦd erat excisũ de petra. ⁊ aduoluit lapidẽ¬
ad hostiũ monum̾ti. De monum̃to dñi ferunt qui
nr̃a etate de hierosoliis britanniã uenere. qͦd
domꝰ fuerit rotunda de subiacente rupe fuerit era¬
sa tantȩ altiuidinis ut uitro consistens homo uir
manu ertenta culm̃ possit adtuigere. ꝗͣ hab& introi
tũ ab oriente. cui lapis ille magnus aduolutꝰ atq im¬
positꝰ ÷̃. In cuiꝰ monum̃ti parte aquilonari in sepulchriꝰ
ipsũ. hoc ÷ locꝰ dnic̃i corꝑis de eadẽ petra factus est.
septẽ habens pedes longitudinis. triũ uͦ palmoꝵ iñ¬
sura ectero pauim̃to altius eminens. Qui uidelic&¬
c̃om̾dandũ. nͥ qđ p̃ceptũ obȩdientia. obedientiã
uͦ signa sequuta sunt: Intereaq notandũ. qđ e
uuangłiũ suũ marcꝰ quanto tardiꝰ eeteris uicho¬
auit tanto inlongiora scribendo tẽꝑa porrexit.

Expanded text:
papa Silvestro legimus esse statutum. Et posuit eum in monupapa Silvestro legimus esse statutum. Et posuit eum in monumento, quod erat excisuomisisti. De monumento Domini ferunt qui nostra et aetate de Hierosolymis Britanniam venerunt, quod domus fuerit rotunda, de subjacente rupe excisa, tantae altitudinis, ut intro consistens homo, vix manu extenta, culmtum ab Oriente, cui lapis ille magnus advolutus atque appositus est. In cujus monumenti parte aquilonari sepulcrum ipsum, hoc est locus Dominici corporis, de eadem petra factus est, septem habens pedes longitudinis, trium vero palmarum mensura, caetero pavimento altius eminens. Qui videliccommendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt? Inter quae notandum, quod Evangelium suum Marcus quanto tardius caeteris inchoavit, tanto in longiora scribendo tempora porrexit.
Abbreviated transcription (Latin):
se laudat᷑. Tale nãq existere decebat eũ qͥ corpus
dñi sepeliuit. qͥ ⁊ ꝑ iusticiã mitoꝵ tali ministerio
dignꝰ ess&. & ꝑ nobilitatẽ potentie scłaris facultatẽ
poss& obtinere ministrandi. Non enĩ quilib& ig¬
notꝰ aut mediocris ad p̃sidẽ accedere. & crucifiri
corpꝰ poterat impetrare. Iosepħ autẽ mercatꝰ est
sindonẽ. ⁊ deponens eũ iuoluit sudone. E x sim¬
plici sepultura dñi ambitio diuitũ condepnat᷑. qui
nec in tumulis quidẽ possunt catere diuitiis. Possumꝰ
autẽ iuxta intelligentiã sp̃alẽ hoc sentire. qͦd corpͥ
dñi nec auro nec gẽmis & serico. sed linteamine
puro obuoluendũ sit. ꝗͣꝗͣ ⁊ hoc signific& qđ ille
in suidone munda inuoluat iħ̃m. qui pura eum
m̃te susceꝑit. Hinc eccłe mos obtinuit. ut sacrificiũ
altaris ñ in serico. neq in panno tincto. sed in lino
da sepultũ uixta qͦd in gestis pontificalib a beato

Expanded text:
se laudatur. Talem namque existere decebat eum qui corpus se laudatur. Talem namque existere decebat eum qui corpus Domini sepeliret, qui et per justitiam meritorum tali ministerio dignus esset, et per nobilitatem potentiae saecularis facultatem posset obtinere ministrandi. Non enim quilibet ignotus aut mediocris ad praesidem accedere et crucifixi corpus poterat impetrare. Joseph autem mercatus est sindonem, et deponens eum, involvit sindone. Et ex simplici sepultura Domini ambitio divitum condemnatur, qui ne in tumulis quidem possunt carere divitiis. Possumus autem juxta intelligentiam spiritalem hoc sentire, quod corpus Domini non auro, non gemmis, et serico, sed linteamine puro obvolvendum sit, quanquam et hoc significet, quod ille in sindone munda involvat Jesum, qui pura eum mente susceperit. Hinc Ecclesiae mos obtinuit ut sacrificium altaris non in serico, neque in panno tincto, sed in lino da sepultum, juxta quod in gestis pontificalibus a beato
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit. iã totũ opus ẽ impletũ. Sab¬
bato autẽ
in sepulchro reqͥescens. resurrec tionis
que oc¬
taua die uentura erat expec tabat ad¬
uentũ.
Ubi nr̃ȩ simul deuotionis ac beate retribũ¬
tionis
p̃luc& exemplũ qͦs in hac qͥdẽ scłi etate
sexta ꝓ dño pati. ⁊ uelut mundo necesse ÷ crucifi¬
gi in septimna uͦ etate id est cũ leti qͥs debitũ soluit.
corpora quidẽ in tumulis animas autẽ secreta in pa¬
ce cũ dũo manere. ⁊ pꝰ bona oport& oꝑa qͥescere do¬
nec oc taua tandẽ ueniente etate etiã corꝑa ipsa
resurret tione głificata. cũ animab simus in corrup¬
tionẽ ȩt̃nȩ hereditatis accipiant. Uenit inqͥt ioseph¬
ab arimathia nobilis decurio. qui & ipse erat ex¬
pec tans regnũ dĩ. Et audac ter introuut ad pila¬
tũ. & petiit corpus iħu. Magne quidẽ ioseph iste
dignitatis ad scłm. sed maioris apud dm̃ miti fuis¬

Expanded text:
suscepit, jam totum est expletum. Sabsuscepit, jam totum est expletum. Sabbato autem in sepulcro requiescens, resurrectionis quae octava die ventura erat, exspectabat eventum. Ubi nostrae simul devotionis ac beatae retributionis praelucet exemplum, quos in hac quidem saeculi aetate pro Domino pati, et velut mundo necesse est crucifit. In septima vero aetate, hoc est, cum laeti quis debitum solvit, corpora quidem in tumulis, animas autem secreta in pace cum Domino manere. Et post bona oportet opera quiescere, donec octava tandem veniente aetate, etiam corpora ipsa resurrectione glorificata, cum animabus simul incorruptionem aeternae haereditatis accipiant. Unde erat exspectans regnum Dei. Et audacter introivit ad Pilatum, et petiit corpus Jesu. Magnae quidem Joseph iste dignitatis ad saeculum, sed majoris apud Deum meriti fuis
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ ĩa sero esset factum quia erat parasceue qđ ẽ
ante sabbatũ. uenit ioseph abarunathia nobilis
decurio. Decurio uocatur. qđ sit de ordine curiȩ
officiũ curie ad ministret. qui etiã curialis apro¬
curando munera ciuilia solet appellari. Arunathia
autẽ ipsa ẽ ramathaim ciuitas helchanȩ ⁊ samu¬
helis. in regione tãniticarũ uixta diaspolim. Pa¬
rasceue uͦ grece. latine p̃paratio dicitur. qͦ nomine
iudei quiint̾ grecos morabant᷑ sextã sabbati appel
erant p̃parare solerent. uixta hoc qđ demanna
qͦndã p̾ceptũ ẽ sexta autẽ die colligetis duplũ¬
et cȩtr. Quia gͦ sexta die homo factꝰ ẽ. ⁊ tota ẽ mun¬
di creatura ꝑfecta septua autẽ conditor aboꝑe
suo requicuit unde: hanc sabbatũ hoc ẽ requiẽ
uoluit appellari. recte saluator eade sexta die
crucifirꝰ humane restaurationis impleuit. archa¬
nũ. Ideoq cũ accepiset açetũ dix̃. c̃sũmatum ẽ.
hoc est sexta die qͦd ꝓ mundi resta
uratione

Expanded text:
Et cum jam sero esset factum, quia erat Parasceve, quod est ante sabbatum, venit Joseph ab Arimathaea nobilis decurio. Decurio vocatur, quod sit de ordine curiae, et officium curiae administret, qui etiam curialis a procurando munera civilia solet appellari. Arimathaea autem ipsa est Ramathaim civitas Elcanae et Samuelis in regione Thamnitica, juxta Diospolim. Parasceve vero Graece, Latine praeparatio dicitur. Quo nomine Judaei, qui inter Graecos morabantur, sextam Sabbati appellessent, praeparare solerent, juxta hoc quod de manna quondam praeceptum est: Sexta autem die colligitis dupluetc. . Quia ergo sexta die homo factus, et tota est mundi creatura perfecta, septima autem conditor ab opere suo requievit, unde et hanc sabbatum, id est requiem, voluit appellari, recte Salvator eadem sexta die crucifixus, humanae restaurationis implevit arcanum. Ideoque cum accepisset acetum, dixit: Consummatum est, hfectione
Abbreviated transcription (Latin):
Serito alonge sequebatur. qr ia erat priune necatur.
Neq eñi negare potuisset. si xp̃o ꝓaimus adhess¬
negat obreptionꝰis. qđ penitet fidei. Alit̃ Qd aa¬
passionẽ eundẽ dñm alonge sequitur petrus.
significat eccłiã sequuturã quidẽ. hoc ũnitaturã¬

Expanded text:
dotum. Merito a longe sequebatur qui jam proximus erat negaturo. Neque enim negare posset si Christo proximus adhaesisnegat obreptionis. passionem eumdem Dominum a longe sequitur Petrus, significabat Ecclesiam secuturam quidem, hoc est imitatura
Abbreviated transcription (Latin):
eum. linpudens quidẽ ⁊ scelerata ꝯfidentia.
magistrũ uocare ⁊ osculũ ei ingerere. quẽ tra¬
debat. Tam̾ adhuc aliquid deuerecundia dis¬
cipuli. cũ ñ eum palã tradidit ꝑsequutoribꝰ.
s. ꝑsignũ osculi Suscepit autem dominꝰ̾ oscu¬
lum traditoris. ñ qͦ simulare nos doceat. s nep¬
ditionẽ fugere uideatur. simul ⁊ illud clauiti¬
cũ cõplens. cũlns qui oderunt pacẽ erã pacificꝰ.¬

Expanded text:
etc. Impudens quidem et scelerata confidentia, magistrum vocare, et osculum ei ingerere, quem tradebat. Tamen adhuc aliquid habet de verecundia discipuli, cum non eum palam tradidit persecutoribus, sed per signum osculi. Suscepit autem Dominus osculum traditoris, non quo simulare nos doceat, sed ne proditorem fugere videatur, simul et illud Davidicum complens: Cu
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ igne̾. Quia supra docuerat ne scandali⁊ emꝰ
eos qͥcredunt in eũ. nc̃ conseqͤnt᷑ ã monet. qͣtũ
cauere debeamꝰ eos. qͥ scaridalizare nos idẽ uerbo
uł exemplo suo adriuã peccati ꝓpellere certati.
Manũ quippe nr̃am appellat necessariũ amicũ.
cuiꝰ ope atq auxilio cotidiano opus habemus.
Sedtalis sinos ledere in causa anime uoluerit.
excludendꝰ ẽ a nr̃a societate. ne si cũꝑdito in hac
uita partẽ habere uolumꝰ. sunul infutura ciuillo.

Expanded text:
etc. Quia supra docuerat ne scandalizemus eos qui credunt in eum, nunc consequenter admonet, quantum cavere debeamus eos qui scandalizare nos id est, verbo vel exemplo suo ad ruinam peccati propellere certant. Manum quippe nostram appellat necessarium amicum, cujus opere atque auxilio quotidiano opus habemus. Sed talis, si nos laedere in causa animae voluerit, excludendus est a nostra societate, ne si cum perdito in hac vita partem habere volumus, simul in futuro cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
dolebut subito animarũ inlata fuisse dispendia.
Et int̾rogauit patiẽ eiꝰ Quantũ t̾exͦis ẽ exqͦ hoc ei
accidit : Atille ait. Abinfantia. Et frequent᷑ eũ
⁊ inigne̾ et inaquas misit. ut eum ꝑderet. Erubes¬
cat iulianus. qͥ dicere audet om̃s homines absq ui¬
lo peccati ꝰ tagio nasci incarne. tãꝗͣ in nocentes
ꝑ omĩa qͣm fuit adam. ꝗͣdo creatus ẽ. Quid enim
habuit iste puer ut abinfantia demonio uexa¬
ret᷑ acerbissimo. si nullo originalis peccati iuin¬

Expanded text:
dolebat subito animarum illata fuisse dispendia. dolebat subito animarum illata fuisse dispendia. Et interrogavit patrem ejus: Quantum temporis est, ex quo hoc ei accidit. At ille ait: Ab infantia. Et frequenter eum et in ignem, et in aquas misit, ut eum perderet. Erubescat Julianus, qui dicere audet omnes homines absque ulla peccati contagione nasci in carne, tamque innocentes per omnia quam fuit Adam quando creatus est. Quid enim habuit iste puer, ut ab infantia daemonio vexaretur acerbissimo, si non ullo originalis peccati vin
Abbreviated transcription (Latin):
tus mansuetus. acmitis. qͥ ñ aꝑuit sic̾ agnus
corã tondente se os suũ. nec inuerba furoris
erupit s qͥ in similitudinẽ medici. si egrotum
uideat contia sua p̾cepta se gerere. dicat. Usqueqͦ acce¬
dã addomũ tuã. qͦusq artis ꝑdam industriã. me a¬
liud iubente. ⁊ te aliud ꝑpetrante : Intantũ autẽ
ñ ẽ iratꝰ homini .s. uitio. & ꝑ unu̾ hominẽ udeos ar¬
guit infidelitatis. ut statĩ intulerit. Adferte ulũ
stati spiritus centͣb uut eum. ⁊ elisus interiã uoluta¬
bat̾ spumans. Adlatũ dño puerum spirrtꝰ contur¬
bat ⁊ elidit qr sepe dũ conuerti addm̃ pꝰpeccata
conamur. maiorib noiusq antiqͥ hostis pulsamur
insidiis. Ed obrd utiq callidꝰ facit aduersariꝰ ut
uel ediũ iuitutis incutiat. uł expulsionis suȩ uin¬
dicet inuiriã. Hinc ẽ enĩ. ut de spetiȩ tͣnseamus ad
genus. qͦd eccłiȩ sc̃ȩ pͥmordus tot grauissima in¬
ferebat certamina ꝑsequutionũ. qͦd suo regno

Expanded text:
tus sit mansuetus ac mitis, qui non aperuit, sicut agnus coram tondente, os suum , nec in verba furoris erupit; sed quia in similitudinem medici, si aegrotum videat contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam ad domum tuam? quousque artis perdam industriam, me aliud jubente, et te aliud perpetrante? In tantum autem non est iratus homini, sed vitio, et per unum hominem Judaeos arguit infidelitatis, ut statim intulerit: Adduc huc statim spiritus conturbavit eum, et elisus in terram volutabatur spumans. Allatum Domino puerum spiritus conturbat et elidit, quia saepe dum converti ad Dominum post peccata conamur, majoribus novisque antiqui hostis pulsamur insidiis. Quod ob id utique callidus facit adversarius, ut vel odium virtutis incutiat, vel expulsionis suae vindicet injuriam. Hinc est enim ut de specie transeamus ad genus quod Ecclesiae sanctae primordiis tot gravissima inferebat certamina persecutionum, quod suo regno
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ marie mat̾tere dñi. Cuiꝰ in euuanglio suo
meminit iohes. dicens. S tabant aut̃ uixta cruc̃e
autẽ cleope uidetur eã dicere. a patre. siue acog¬
natione. Uocabat᷑ minor iacob. adistinctionẽ
maioris iacobi. uidelicet filii zebedei. qͥ int̾ pri
mos apłos uocatus ẽ electus adño. C̃ onsuetudi¬
nis autẽ udaice fuit. nec inducebat᷑ inculpã.
more gentis antiquo. ut mulieres de substantia
sua uictũ atq uestitũ p̾ceptorib minis trarent.
Hoc qr scandalũ façere poterat innationib. paulꝰ
tt̃ sorores mulieres circũducendi. sic̃ ⁊ ceteri apłi
faciunt: Ministrabant aut̃ dño de substantia sua.
ut meteret eor carnalia cuiꝰ ille metebant spirita¬
lia. ñ qͦ indigeret dñs cybis creaturarũ. s ut typũ
ostendet magistroꝵ. qđ uictu atq uestitu ex disci¬
pulis deberent ẽẽ contenti. Sed uideamus quales

Expanded text:
filius Mariae materterae Domini, cujus in Evangelio suo meminit Joannes, dicens: Stabat autem juxta crucem autem Cleophae videtur eam dicere a patre, sive a cognatione. Vocabatur vero minor Jacobus, ad distinctionem mostolos vocatus est et electus a Domino. Consuetudinis autem Judaicae fuit, nec ducebatur in culpam more gentis antiquo, ut mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent; hoc, quia scandalum facere poterat, in nationibus, Paulus tem sorores mulieres circumducendi, sicut et caeteri Apostoli faciunt ? Ministrabant autem Domino de substantia sua, ut meteret earum carnalia, cujus illae metebant spiritalia. Non quo indigeret cibis Dominus creaturarum, sed ut typum ostenderet magistrorum, quod victu atque vestitu ex discipulis deberent esse contenti. Sed videamus, quales
Abbreviated transcription (Latin):
uus. occasiones querit. qͦmͦ scandalitet᷑ P rop¬
terea deniq oportet nos maxime his consli¬
lere qͥparui sunt infide. ne occasione nr̃i of¬
fendant᷑ ⁊ reced ant afide. ac decidant a
salute. Notandũ sane qr inuio bono oꝑe
aliꝗͣdo cauendũ ẽ scandalũ ꝓximi. aliꝗ̃ do
peccato possumꝰ uitare ꝓximoꝵ scandalũ
debemus. Si autẽ d eueritate scandalum
ponit̃. utiliꝰ ꝑmittit᷑ scandalũ nasci. ꝗ̃ ueri¬
tas relinquatur. Itẽ ꝑmolã asiniariã. secula¬
ris uitę circuitꝰ. ac labor. expͥmit᷑ ⁊ ꝑ profun¬
dũ maris. extrema dãpnatio designatur.
Qui uͦ ad sc̃itatis spetiẽ deductꝰ. uł uerbo.
cȩteros destruit. uł exemplo ineliꝰ ꝓfec to
erat. ut hunc admortẽ subexteriori habitu
t̾rena ac ta contingerent. ꝗ̃ sac̾ officia in
culpa cȩteris immitabilẽ demonstrarent.
quia nimirũ si soł cadet. ut cumq hunc tolerabi¬

Expanded text:
vus occasiones quaerit quomodo scandalizetur. Propvus occasiones quaerit quomodo scandalizetur. Propterea denique oportet nos maxime his consulere qui parvi sunt in fide, ne occasione nostri offendantur et recedant a fide, ac decidant a salute. Notandum sane, quod in nostro bono opere aliquando cavendum est scandalum proximi, aliquando peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus. Si autem de veritate scandalum ponitur, utilius permittitur scandalum nasci, quam veritas relinquatur. Item per molam asinariam saecularis vitae circuitus ac labor exprimitur, et per profundum maris extrema damnatio designatur. Qui ergo ad sanctitatis speciem deductus, vel verbo caeteros destruit, vel exemplo, melius profecto erat, ut hunc ad mortem sub exteriori habitu terrena acta constringerent, quam sacra officia in culpa caeteris imitabilem dquia nimirum si solus caderet, utcunque hunc tolerabi
Abbreviated transcription (Latin):
C̃ei magis si cucũdaret᷑ mola asiriaria collo eiꝰ
⁊ irmare mitteret᷑. Iuaꝗ̃ hec generał possit ẽẽ
sententia aduersus om̃s qui aliꝗͣ scandalizant.
tamen uxta sentteritta sermonis. etiã contra
apłos dic tũ intelligi potest. qui int̾ se dispu¬
tantes. qͥs ee̾t illoꝵ maior uidebant᷑ inuicẽ de
dignitate contende. Et si in hoc uitio ꝑman¬
sissent. poterant eos qͦs adfidẽ uocabant ꝑsuũ
scandalũ ꝑdere. dũ apłos udent int̾ se deho¬
nore pugnare. Qͦd autẽ dirit bonũ ẽ ei magis.
sicircũdaret᷑ mola asinaria collo eiꝰ. scđm ritũ¬
ꝓuutiȩ loquit᷑. quo maioꝵ criminũ ista apuo
ueteres uideos pena fuerit. ut in profundoli¬
finire corporeã. ꝗ ledendo frẽm mortẽ animȩ
mereri ꝑpetuã. Recte autẽ qͥscandalizari
potest. pusillus appellat᷑. Qui enĩ magnꝰ ẽ
qͦd cumq udit. qͦd cumq passus fuerit. ñ de¬
clinat a fide. Iuierũ pusillus c̃ animo ⁊ par

Expanded text:
ia collo ejus, et in mare mitteretur. Quanquam haec generalis possit esse sententia adversum omnes qui aliquem scandalizant, tamen juxta consequentiam sermonis, etiam contra Apostolos dictum intelligi potest, qui inter se disputantes, quis esset illorum major, videbantur invicem de dignitate contendere, et si in hoc vitio permansissent, poterant eos, quos ad fidem vocabant, per suum scandalum perdere, dum Apostolos vident inter se de honore pugnare. Quod autem dixit: Bonum est ei magis si circumdaretur mola asinaria collo ejus, secundum ritue loquitur, quod majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundo lifinire corpoream, quam laedendo fratrem mortem animae mereri perpetuam. Recte autem qui scandalizari potest pusillus appellatur; qui enim magnus est, quaecunque viderit, quaecunque passus fuerit, non declinat a fide; qui autem pusil
Abbreviated transcription (Latin):
receꝑit. addidit in nomine meo. ut uidelicet for¬
m̃a uirtutis ꝗͣ natura duce puer obseruat. ipsi ꝓ
nomine xp̃i uiuante racionis industria sequant᷑.
Sed qr se in pueris recipi docebat iui deliçet quasi ca¬
put in menbris suis neputaret᷑ hoc eę selum qͦd
Et quicũq me susceꝑit. ñ me suscipit. s cum qͥ

Expanded text:
receperit, addidit: in nomine meo, ut videlicet forreceperit, addidit: in nomine meo, ut videlicet formam virtutis, quam natura duce puer observat, ipsi pro nomine Christi, juvante rationis industria, sequantur. Sed quia se in pueris recipi docebat, videlicet quasi caput in membris suis, ne putaretur hoc esse solum quod Et quicunque me susceperit, non me su
Abbreviated transcription (Latin):
Quisqͥs unũ ex huiꝰ modis pueris receꝑit in nomi¬
ne meo. inc recipit. Uidens cogitationes discipłor
añs. curat desideriũ głȩ humilitatis contenti one
sanare. pͥmatũq nͥ esse qͣrendũ. ⁊ priꝰ simplici hu¬
militatis c̃omonet ĩperio. et mox puerił innocen¬
tiȩ docet exẽplo. Ea enĩ ait. quisquis unũ ex huiꝰ¬
inodi pueris receꝑit in nomine meo. me recipit.
iores: ꝓ eiꝰ osteridit honore recipiendos. uł certe
malitię paruulos ipsos ẽẽ suadet ut instar etatis
pariuili. simplicita te᷑ sine arrogantia. caritatẽ
sine inuidia. deuotionẽ sine ira curidia ꝯ seruen.
Uͦd autẽ cõplectit᷑ puerũ. siguficat humiles suo
digos eẽ coplexu ac delectatione. talesq cũ im¬
pleueruit qđ p̃cepit. discite aie q mitis sum:
humił corde. uire posse gloriari ae dicere. Leua
eiꝰ subcapite meo. ⁊ dextera illiꝰ ãplerabit᷑ me. Be¬
ne aut̃ cũ dixisset quisqͥs unũ ex huiꝰ modi pueris

Expanded text:
s unum ex hujusmodi pueris receperit in nomine meo, me recipit. Videns cogitationes discipulorum Dominus curat desiderium gloriae, humilitatis contentione sanare, primatumque non esse quaerendum: et prius simplici humilitatis commonet imperio, et mox puerilis innocentiae docet exemplo. Quod enim ait: Quisquis unum ex hujusmodi pueris receperit in nomine mejores, pro ejus ostendit honore recipiendos, vel certe malitia parvulos ipsos esse suadet, ut instar aetatis parvulae simplicitatem sine arrogantia, charitatem sine invidia, devotionem sine iracundia conservent. Quod autem complectitur puerum, significat humiles suo dignos esse complexu ac dilectione, talesque cum impleverint quod praecepit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde , jure posse gloriari ac dicere: Laeva ejus sub capite meo, et dextera ejus amplexabitur me . Bene autem cum dixisset, Quisquis unum ex hujusmodi pueris
Abbreviated transcription (Latin):
isse cõmemorant. Significat autẽ eos dequib scrip¬
tum ẽ. stultꝰ ut luna inutat᷑. Qui nͥqu̾a in eodẽ sta¬
surdi nec ipsum aliquatenꝰ ueritatis audiendo ser¬
monẽ. Spumant autẽ. cũstultitia tabeset. S tultoꝵ
n̾aq ⁊ languentiũ. atq hebetum ẽ. spumas saliua¬
rũ exore dimittere. Strident dentib. cũ iracũdiȩ
furore flamescunt. Arescunt. cũ ocio torpente lan¬
guescunt. ⁊ nulla uirtutis industria ꝯfortati e¬
neruit̾ uiuunt. Qđ aut̃ ait. ⁊ dixi discipulis tuis
ut eicerent illũ ⁊ ñ potuer. latent᷑ accusat apłos.

Expanded text:
t. Significat autem eos de quibus script. Significat autem eos de quibus scriptum est: Stultus ut luna mutatur. Qui nunquam in eodem stanon confitendo fidem: surdi, nec ipsum aliquatenus veritatis audiendo sermonem. Spumant autem cum stultitia tabescunt. Stultorum namque et languentium atque hebetum est spumas salivarum ex ore dimittere. Strident dentibus, cum iracundiae furore flammescunt. Arescunt, cum otio torpente languescunt, et, nulla virtutis industria confortati, enerviter vivunt. Quod autem ait: Et dixi discipulis tuis ut ejicerent illum, et non potuerunt, latenter ap
Abbreviated transcription (Latin):
derit adlidit eum. ⁊ spumat. et stridet dentibꝰ
⁊ arescit. Et dixi discipulis tuis ut eicerent illũ.
et ñ potuerunt. Notaridũ autẽ. qđ semꝑ loca
reb congruunt. Inmonte dñs ouit t̃nsformat᷑.
discipulis archana suȩ maiestatis aꝑit. in in¬
feriora descendens turbȩ occursu excipitur.
miseroꝵ fletu pulsatur. Sursum discipulis
mysteria regni reserat. deorsum turbis pec¬
cata infidelitatis ex ꝓbat. Sursũ patͥs uocẽ
his qͥsequi se poterant pandit. deorsũ spiritꝰ
malos abhis qui uexabant᷑ expellit. Qui etiã
nunc ꝓqualitate mertroꝵ aliis ascendẽ. aliis uero
nͥdesistit descendẽ. Nã carnales adhuc ⁊ incipien¬
tes quasi una petens ꝯ fortat. docet. castigat. ꝑfec
rificat. liberiꝰ de et̾nus instruit. ⁊ sepe quȩ aturb̾
nec audiri qͥdẽ ualeant. docet. Demoniacũ autẽ
hunc. ꝗͣ descendens demonte dñs sanauit. marcꝰ
qͥdẽ surdum. mutũq matheus uͦ. lunaticũ fu

Expanded text:
dit eum, et spumat, et stridet dentibus, et arescit. Et dixi discipulis tuis ut ejicerent illum, et non potuerunt. Notandum autem quod semper loca rebus congruunt. In monte Dominus orat, transformatur, discipulis arcana suae majestatis aperit. In inferiora descendens turbae occursu excipitur, miserorum fletu pulsatur. Sursum discipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Sursum Patris vocem iis qui sequi se poterant pandit; deorsum spiritus malos ab his qui vexabantur expellit. Qui etiam nunc pro qualitate meritorum aliis ascendere, aliis vero non desistit descendere. Nam carnales adhuc et incipientes, quasi ima petens confortat, docet, castigat. Perferificat, liberius de aeternis instruit, et saepe quae a turbis ne audiri quidem valeant docet. Daemoniacum autem hunc, quem descendens de monte Dominus sanavit, Marcus quidem surdum mutumque, Matthaeus
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis exordia. aluito ꝓfect̃. aliud ꝑꝓfetio. Sienĩ
uipsa fides ad ꝑfectionc̃ suã ñ quib dã gradibus
duceret᷑. iste int̾rogat᷑ ancrederet. ñ responderet
credo dñe. adiuua incredulitatẽ meã. Sienĩ cre¬
delut. cur incredulitatẽ dicebat: Sꝰ̾ ed qr ꝑ occustã¬
inspiritionẽ grã menitoꝵ suoꝵ gdib fides crescit
uno eodẽq tempꝰe. is qͥncedũ ꝑfec t̃e credidat. simui
i credebat. et incredulꝰ eiat. Et cũ uideret ihc̃ con

Expanded text:
virtutis exordia, aliud profectus, aliud perfectio. Si enim virtutis exordia, aliud profectus, aliud perfectio. Si enim et ipsa fides ad perfectionem suam non quibusdam gradibus duceretur: iste interrogatus an crederet, non responderet, Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam. Si enim credebat, cur incredulitatem dicebat? Si vero incinspirationem gratiae meritorum suorum gradibus fides crescit, uno eodemque tempore is qui necdum perfecte crediderat, simul et credebat et incredulus erat. Adhuc ergo ascen
Abbreviated transcription (Latin):
signat. Ignis naq ardor ad feruorẽ iracundiȩ
referendus ẽ. aqua aduoluitates carnis. qͣ dis¬
soluere mnentẽ ꝑ delitias solent. Uel certe inig̃¬
ne inigne fert᷑ demoriacꝰ qͦ adulterantiũ cor¬
da suecensa st̃. ⁊ aquas qͣ solent extingucit Rari¬
tatẽ.S si quid potes. adiuua nos. misertꝰ Nr̾i.
h̾c autẽ. ait illi. Si potes credere. omia possibi¬
lia credenti. Aptum dñs responsũ reddit pe¬
tenti. Ipse enĩ ait. siqͥd potes adiuuia nos. ⁊ dñs
sipotes inquit crede. possũ uos misertꝰ adiuua¬
re. Quȩ fides ñficta. omĩa quȩ salubrit᷑ petit
ĩ pet̾ie meret᷑. Cui cont̃ lepsus qui fidelit̃ clama¬
bat dñe. siius potes me mundare: Sgriuũ suȩ
fidei accepit responsũ. uolo mundare. Et con¬
tinuo exclamans pat̾ pueri. cũ lacͥmis. aiebat ere
do dñe aduiua incredulitatẽ meã. Nemo repente
fit sũmus. sed in bona ꝯuersatione aminimis qͥsq
inchoat ut ad magna ꝑueniat. Alia nãq sunt

Expanded text:
orem iracundiae referendus est. Aqua ad voluptates carnis, quae dissolvere mentem per delicias solent. Vel certe in ignem fertur daemoniacus, quo adulterantium corda succensa sunt, et in aquas quae solent extinguere charitatem. Sed si quid potest, adjuva nos, misertus nostri. Jesus autem ait illi: Si potes credere, omnia possibilia credenti. Aptum Dominus responsum reddit petenti. Ipse enim ait: Si quid potes, adjuva nos. Et Dominus: Si potes, inquit, credere, possum vos misertus adjuvare, quia fides non ficta omnia quae salubriter petit, impetrare meretur. Cui contra leprosus qui fideliter clamabat: Domine, si vis, potes me mundare , congruum suae fidei accepit responsum: Volo, mundare . Et continuo exclamans pater pueri cum lacrymis aiebat: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam. Nemo repente fit summus: sed in bona conversatione a minimis quisque inchoat, ut ad magna perveniat. Alia namque sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Et ueniens addiscipulos suos. uidit turbã mag¬
Eña circa eos. ⁊ scribas cũ quirentes cũ illis. Et
confestĩ om̃is pͦpulꝰ uidens eum. stupe factus ẽ
⁊ expauerunt. et accurrentẽ salutabant eum. No¬
tanda in om̃ib locis distantia mentis scribarum
⁊ turhȩ. Erat enĩ cũdiscipuł turba. erant ⁊ scribȩ.
s adueniente dño. mar om̃i turba stupe fac ta
ex pauit. eumq salutans occurrit. Scribȩ nichil
deuotionis. fidei. humilitatis. ⁊ reuerentiȩ ei exhi¬
biusse narrant᷑. Iuid autẽ cũ discipuł dnĩ tur¬
bȩ siue scribȩ conquirerent. euuangłista cdicit.
Potest uͦ nifallor Ate intelligi. de hoc qͤstionẽ fu¬
isse motã quare ipsi cũ eent discipuli saluato¬
ris. saluare demoniacũ qui inmedio erat po¬
situs ñ possent. Qͦa exsequentibꝰ euuangelis
uerb̾ potest conici. dũ dicit᷑. Et int̾rogabat eos. qͥd
int̾ uos conquiritis: Etrespondens unꝰ. detur

Expanded text:
uos, vidit turbam magnam circa eos, et scribas conquirentes cum illis. Et confestim omnis populus videns eum stupefactus est, et expaverunt. Et accurrentes salutabant eum. Notanda in omnibus locis distantia mentis scribarum et turbae. Erat enim cum discipulis turba, erant et scribae; sed, adveniente Domino, mox omnis turba stupefacta expavit, eumque salutans accurrit. Scribae nihil devotionis, fidei, humilitatis et reverentiae, ei exhibuisse narrantur. Quid autem cum discipulis Domini turbae sive scribae conquirerent, evangelista non dicit. Potest vero ni fallor apte intelligi de hoc quaestionem fuisse motam, quare ipsi cum essent discipuli Salvatoris, salvare daemoniacum, qui in medio erat positus, non possent. Quod ex sequentibus Evangelii verbis potest conjici, dum dicitur: Et interrogavit eos: Quid i
Abbreviated transcription (Latin):
seipsum falso dixisse illuderted adorabant. Sed
sunt hodie qđ ẽ gͣuioris uesaniȩ. qͥ eũ certa fi¬
de ut dm̃ uerum adorant s ꝑuersis ac tibus
morũba eiꝰ quasi fabulosa despiciunt. ac ꝓmis¬
sa regni illiꝰ tẽꝑalibꝰ illecebris longe pꝰ ponunt.
E t educunt illum. ut crucifigerent eũ. Et ariga¬
riauer̃ p̃tereuntẽ ꝗ piã symonẽ crreneũ. ueni¬
cite. Qcuilla patiem alerandri. ⁊ rufi. ut tolle¬
ret cruc̾e eiꝰ. Magnȩ tunc opinionis fiusse sy¬
mon istę uidet᷑. cũfilii qͦq eiꝰ quasi ĩa noti o̾ibꝰ
designant᷑ ex nomine. Sed cauendũ. neç cui ui¬
deaturꝯ trariũ. qđ iohes scribit. ipsũ dum sibi
crucẽ portasse. Ceteri uͦ euuangłiste hunc sy¬
monẽ cyrencũ eã bauilasse referunt. Primo
naq adño portata. ac deinde sẏmoni ꝗͥ cre¬
untes forte obuiũ habuerunt. portanda in po¬
sita ẽ. Et hoc ꝯ gruo satis ordine mysterii. qr

Expanded text:
se ipse falso dixisset, illudentes adorabant. Sed se ipse falso dixisset, illudentes adorabant. Sed sunt hodie, quod est gravioris vesaniae, qui eum certa fide ut Deum verum adorant, sed perversis actibus mox verba ejus quasi fabulosa despiciunt, ac promissa regni illius temporalibus illecebris longe postponunt. Et educunt illum ut crucifigerent eum. Et angaria verunt praetereuntem quempiam Simonem Cyrenaeum, venientem de villa, patrem Alexandri et Rufi, ut tolleret crucem ejus. Magnae tunc opinionis fuisse Simon iste videtur, cum filii quoque ejus quasi jam noti omnibus designentur ex nomine. Sed cavendum ne cui videatur contrarium, quod Joannes scribit, ipsum Dominum sibi crucem portasse; caeteri vero evangelistae hunc Simonem Cyrenaeum eam bajulasse referunt. Primo namque a Domino portata, ac deinde Simoni, quem exeuntes forte obvium habuerunt, portanda imposita est. Et hoc congruo satis ordine mysterii. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓboso s ipsiꝰ dñi elec tione gloriosissimo. om̃is
electoꝵ cꝰ multitudo. qͦ i martẏres uenerandos.
⁊ ceterã fideliũ plebem distinguitur. aptissime
designari. Alba ⁊ eiũ indutturueste. cũ mun¬
da iustoꝵ confessione circumdatur. Purpuri
siue cocco uestitur. cũ intriumpho uictori nsoꝵ
martyrũ głatur. Et ꝑcutiebant caꝑut eiꝰ arimn¬
dinẽ ⁊ conspuebant cum. et pone  genua
adorabunt cum. Hec tunc fecere milites pila¬
ti. hec usq hodie fa̾ciunt heretiei ⁊ pagani.
miłites utiq diaboli. Quia enĩ caput. xp̃i ds̃
caput eni ꝑcutiunt. qͥcũ dm̃ e̾ẽ uerũ denegatꝰ.
Et qu ꝑ arundinẽ scriptura solet ꝯfici. q̃si arundi¬
ne caput xp̃i feriunt qͥ diuinitati illiꝰ contͣ di¬
centes. errorẽ suũ confirmare auc toritate sacͤ
scripture conantyr. Spuunt infaciẽ eiꝰ. qͥeiꝰ p̃sen¬
tiã gr̃ę uerbis execrandis ex utt̾na çȩcc m̃tis in¬
nisse denegant. Et quidẽ milites cũ quasi qͥ dm̃

Expanded text:
probroso, sed ipsius Domini electione gloriosissimo, omnis electorum ejus multitudo, quae in martyres venerandos, et caeteram fidelium plebem distinguitur, aptissime designari. Alba etenim veste induitur, cum munda justorum confessione circumdatur. Purpura sive cocco vestitur, cum in triumpho victoriosorum martyrum gloriatur. Et percutiebant caput ejus arundine, et conspuebant eum. Et ponentes genua adorabant eum. Haec tunc fecere milites Pilati, haec usque hodie faciunt haeretici et pagani, milites utique diaboli. Quia enim caput Christi Deus, caput ejus percutiunt qui eum Deum esse verum denegant. Et quia per arundinem scriptura solet confici, quasi arundine caput Christi feriunt, qui, divinitati illius contradicentes, errorem suum confirmare auctoritate sacrae Scripturae conantur. Spuunt in faciem ejus, qui ejus praesentiam gratiae verbis exsecrandis ex internae caecae mentis innisse denegant. Et quidem milites eum, quasi qui Deum
Abbreviated transcription (Latin):
moris funditus extur pauit. recuꝑationẽ ostendit
eoꝵ qui inmarts rio labuntur. ita ceteri discipłi
qͥ articło c̃p̃hensionis fugiendo p̾ueneraint. caute¬
lã fugiendi docent eos quise muiꝰ idoneos adto¬
leranda supplitia sentiunt. Quibꝰ multo tutiꝰ ẽ
p̾sidia latebrarũ petere. ꝗͣ se discrimini certami¬
nũ exponere Ita etiã iste adolescens qͥreiet ta
syndone. nudꝰ ꝓfugit abimpus illoꝵ et opꝰ de¬
signat ⁊ animũ. qͥut securiores abuicurab. hos¬
tium fiant. qͥeqͥt inhoc miido posside uident᷑
abiciunt ac nudi potiꝰ dño famular. ꝗͣ adheren¬
do mundi reb materiã tẽptandi atq ĩdeo reuo¬
candi aduersariis dare didicerunt uixta erem¬
plũ beati ioseph. qui relieto inmanibꝰ ad ultere
pallio. foras exiluut. malens deo nutꝰ. quã indu¬
tus cupiditatibꝰ nundi meretrici seruire. Ftaaͥ¬
duxerunt ihm̃. ad sumũ sac̃dotẽ. Sumũ sacdo¬

Expanded text:
moris funditus exstirpavit, recuperationem ostendit moris funditus exstirpavit, recuperationem ostendit eorum qui in martyrio labuntur, ita caeteri discipuli, qui articulum comprehensionis fugiendo praevenerant, cautelam fugiendi docent eos qui se minus idoneos ad toleranda supplicia sentiunt. Quibus tutius est multo praesidia latebrarum petere, quam se discrimini certaminum exponere. Ita etiam iste adolescens qui, rejecta sindone, nudus profugit ab impiis, illorum et opus designat et animum qui, ut securiores ab incursibus hostium fiant, quidquid in hoc mundo possidere videntur abjiciunt, ac nudi potius Domino famulari, quam adhaerendo mundi rebus materiam tentandi atque a Deo revocandi adversariis dare didicerunt: juxta exemplum beati Joseph, qui, relicto in manibus adulterae pallio, foras exsilivit, malens Deo nudus, quam indutus cupiditatibus mundi meretrici, servire. Et adduxerunt Jesum ad summum sacerdotem. Summum sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
ritas foras mittit tunorẽ. ita timor mentẽ obsi¬
ders. inꝑfec tã arguit caritatẽ. Sednotandũ sol¬
lertiꝰ. qt dehoc adolescente scribens euuiangłista
ñ ait. qr fugit a comitatu dñi uł fugit a seqͣudo
tro suo. cuiꝰ amorẽ etiã corꝑe absens firũ in corde
seruauit. Neq aliquitluetat intelligi. iohem hunc
fuisse adolescentẽ. ⁊ dilec tũ p̾cȩteris magistrodis¬
cipulũ. Nã ⁊ illũ eo temꝑe fiusse. Molescentẽ lon
ge pꝰ hȩc incarne uita eiꝰ inditioẽ. Potuit enĩ fic¬
ri. ut adhanc horaĩ tenentiũ manibꝰ. elapsus inor
resũpto indunento redierit. ⁊ subdubia noctis
luce sese turbis ducentiũ ihm̃. quasi unꝰ deipsis
inmiscuerit donee adatriũ pontificis eui erat no¬
tus ꝑueniret. uexta qđ insuo ipse euuangłio c̃c¬
memorat. Sicut autẽ petr᷑ quiculpã negationis
penitentie lacrimis abluit. ⁊ ꝯfessione duĩti a¬

Expanded text:
ritas foras mittit timorem , ita timor mentem obsiritas foras mittit timorem , ita timor mentem obsidens, imperfectam arguit charitatem. Sed notandum solertius quod de hoc adolescente scribens evangelista, non ait quia fugit a comitatu, vel fugit a sequendotro suo, cujus amorem etiam corpore absens fixum in corde servavit. Neque aliquid vetat intelligi Joannem hunc fuisse adolescentem, dilectum prae caeteris magistro discipulum. Nam et illum eo tempore fuisse adolescentem, lota ejus indicio est. Potuit namque fieri ut ad horam tenentium manibus elapsus, mox resumpto indumento, redierit, et sub dubia noctis luce sese turbis ducentium Jesum, quasi unus de ipsis immiscuerit, donec ad atrium pontificis cui erat notus perveniret. Juxta quod in suo ipse Evangelio commemorat. Sicut autem Petrus, qui culpam negationis poenitentiae lacrymis abluit, et confessione dominici a
Abbreviated transcription (Latin):
nantẽ. ꝑꝑditorẽ inuestigare. qui cotidie in
tẽplo doceat.S ideo aduersum ine intene¬
bris conͦ gamiri. qi potestas ur̃a intenebris
el unce discipuli ehꝰ reliniquentes cũ. omnẽs
fugerunt. limpletur sermo dm̃ ꝗͣ dixerat qđ om̃s dis¬
cipuli scandaliarent᷑ in illo in ipsa noc tt. Nã a sit̃¬
ba ꝑmittente adpetitionẽ dñi fugerunt. ut ioħes
sequebatur cũ amic t sindone suꝑnudo. ⁊ tenue¬
runt eũ. Atille reiecta sindone. nud ꝓfugit abed.
qđ ait amictꝰ sindone suꝑrudo. subauditur corpͦe.
euuanguista ñ dicit. quisqͥs uͦ fuit. inaiorẽ inse
ꝗͣ inceteris amorẽ dĩi ꝑmansisse. ꝓbaliit. qͥ illis¬
ia fugientib ipse donee abhostib cõp̾henderetur
uincło caritatis adtractꝰ. eũ ꝑ seqͥ ñomisit. ꝗͣ uis nec¬
dũ ꝑfec tã habuerit caritatẽ. quia comitatu salua¬
toris uł tentꝰ ꝓfugere potuit. qr sicut ꝑfec t̃a ca¬

Expanded text:
nantem, per proditorem investigare, qui quotidie in nantem, per proditorem investigare, qui quotidie in templo doceat. Sed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas vestra in tenebrisest. « Tunc discipuli ejus, relinquentes eum, omnes fugerunt. » Impletur sermo Domini, quo dixerat, quod omnes discipuli scandalizarentur in illo in ipsa nocte. Nam et si turba permittente ad petitionem Domini fugerunt, ut Joannes sequebatur eum amictus sindone super nudo, et tenuerunt eum. At ille rejecta sindone nudus profugit ab eis. Quod ait amictus sindone super nudo, subauditur corpore, evangelista non dicit. Quisquis vero fuit, majorem in se quam in caeteris amorem Domini permansisse deretur, vinculo charitatis astrictus, eum prosequi non omisit. Quamvis necdum perfectam habuerit charitatem, qui a comitatu Salvatoris vel tentus profugere potuit. Quia sicut perfecta cha
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussit seruũ sũmi sac̃dotis. et artiputauit illi
auricula. Petrꝰ hoc fecit ut ioħes eiuuiangłista
declarat eodẽ nutirũ m̾tis ardore qͦ cętera fe¬
cerat. Sciebat enĩ. qͦmͦ finees punuertdo saclegos.
mercedẽ iustitiȩ ⁊ sac̃dotii ꝑherinis acceperit
ucas autẽ acidit. qđ dñs tangens auriculã ser¬
ui. sanauerit cum. Nũꝗ̃ gͦ pictatis suę dñs
obluuscitur. quietiã hostes slios ñ patitur iuil
uerari. lili iusto mortẽ inferunt. ipse ꝑ sequutoꝵ
uulnerat sanat. mysticę docens etiã eos quun
suȩ mortis ꝯsensionẽ uulnꝰ anime contͣrerant
si fructũ penitentiȩ dignũ facerent. salutẽ
posse mereri. E trespondens iħc. ait illis. Lamo
adlatronẽ existis ꝯgladis. ⁊ lignis cõp̃hendẽ me
Cotidie eram apuo uos intẽplo docens. ⁊ ñ me
teniustis. St̾ultũ ẽ inqͥt eum cũ gladiis et fus¬
tibꝰ querere qͥultro se ur̃is tradat manib. et
in noc te quasi latitantẽ. et ur̃os oculos decli¬

Expanded text:
ussit servum summi sacerdotis, et amputavit illi auriculam. Petrus hoc fecit, ut Joannes evangelista declarat, eodem nimirum mentis ardore quo caetera fecerat. Sciebat enim quomodo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae sacerdotii perennis acceperat. Lucas autem addit quod Dominus tangens auriculam servi, sanaverit eum. Nunquam ergo pietatis suae Dominus obliviscitur, qui etiam hostes suos non patitnerari. Illi justo mortem inferunt, ipse persecutorum vulnera sanat, mystice docens etiam eos, qui in suae mortis consensione vulnus animae contraxerant, si fructum poenitentiae facerent dignum, salutem posse mereri. Et respondens Jesus ait illis: Tanquam ad latronem existis cum gladiis et lignis comprehendere me; quotidie eram apud tenuistis. Stultum est, inquit, eum cum gladiis et fustibus quaerere, qui ultro se vestris tradat manibus. Et in nocte quasi latitantem et vestros oculos decli
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ apłoꝵ timorẽ sequente. perutentia impct᷑ue¬
rat corrigendũ. securꝰ depassione sua ꝑgit ad ꝑ¬
sequutores. ⁊ ultro se interficiendũ p̾bet dicit¬
q discipuł. surgite eamus. ecce quime tradet
ꝓpeẽ Nonuos inueniant quasi tun̾teᷤ ⁊ retrac¬
tantes. ultro ꝑgamꝰ admorte̾. ut confidentiã

Expanded text:
et apostolorum timorem, sequente poenitentia, impet apostolorum timorem, sequente poenitentia, imprat corrigendum securus, de passione sua pergit ad persecutores, et ultro se interficiendum praebet, dicitque discipulis: Surgite, eamus; ecce qui me tradet prope est; non nos inveniant quasi timentes et retractantes; ultro pergamus ad mortem, ut confidentiam
Abbreviated transcription (Latin):
uoluritatis atq uirtutis eꝰ. Et iterũ abiens. orauit
eunde sermonẽ diceris. E treu̾siis denuo. inuenit
eos dormientes. Solꝰ orat ꝓ om̃ib sicut ⁊ solus
patit᷑ ꝓunuisis. Languescebant autẽ ⁊ oppri¬
mebantur apłoꝵ oculi negatione diuina. Et
uenit t̾tio. ⁊ ait illis. Dormite ĩa. ⁊ requiescite.
inmanꝰ peccatoꝵ. Cũ dixisset dormite ĩa ⁊ re¬
quiescite. ⁊ adiungeret sufficit. ac deinde infer¬
ret uenit hora. ecce tradetur filiꝰ hominis uima¬
nꝰ peccatoꝵ. utiq intelligitur pꝰ illud qđ eis dic¬
tulũ ut hoc fieret qđ ꝓmiserat. ⁊ tunc intulis¬
se. eece ad ꝓpinqͣuit hora suie uenit hora. Ideo
p̾illa ũba positũ ẽ sufficit. idẽ qđ requiciustis iã suf¬
ficit. Sed quia c̃memoratiañ ẽ ipsa int᷑positio silen¬
tii dñi ꝓptẽa cohartat intellectũ. ut in illis uer¬
bis alia ꝓnuntiatio reqͥratur. Surgite eamus.
ecce quime tradet ꝓpe ẽ. Post ꝗͣ t̾tio orauerat.

Expanded text:
atque virtutis est. Et iterum abiens, oravit eumdem sermonem dicens; et reversus denuo, invenit eos dormientes. Solus orat pro omnibus, sicut et solus patitur pro universis. Languescebant autem et opprimebantur apostolorum oculi, negatione vicina. Et venit tertio, et ait illis: Dormite jam, et requiescite; it, ut, cum dixisset: dormite iam et requiescite, adiungeret sufficit et deinde inferret uenit hora, ecce tradetur filius hominis, utique intellegitur post illud quod eis dicantum, ut hoc fieret quod promiserat, et tunc intulisse: Ecce appropinquabit hora, sive venit hora. Ideo post illa verba positum est, sufficit, id est, quod requievistis jam sufficit. Sed quia commemorata ipsa non est interpositio silentii Domini, propterea coarctat intellectum, ut in illis verbis alia pronuntiatio requiratur. Surgite, eamus. Ecce qui me tradet, prope est. Postquam tertio oraverat,
Abbreviated transcription (Latin):
naculũ quesunt. nubis accepit uinbraculũ. ut dis¬
cat uuresurrectione ñ teginine ddomor .s. spẽ scĩ¬
ꝗa scos ec̃ ꝓtegendos. Dequa psalmista ait. filii
autẽ hominiũ. inꝑtectionẽ alarum tuarũ sꝑabt̃

Expanded text:
naculum quaesivit, nubis accepit obumbraculum, ut disnaculum quaesivit, nubis accepit obumbraculum, ut discat in resurrectione non tegmine domorum, sed Spisse protegendos, de qua Psalmista ait: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt .
Abbreviated transcription (Latin):
tͥa tab̾nacula. tͥ unũ. ⁊ mgysi unũ et heliȩ unum.¬
Non enl sciebut quid diceret. frant erꝰ tiniore ext̾riti.
Oꝗͣta felicitas uisioni deitatis inter angłoꝵ choros
ad eẽ ꝑpetuo. si tantũ tnsfigurata.xp̃i humanitas.
duoꝵq societas sc̃or. ad punctũ uisa delec tat.
ut eos ne discedant etiã obsequia. petrꝰ sistere uelit
Qui ⁊ si ꝑstupore humanȩ fragilrtatis nesciat quio
dicat. insiti tamen sibi dat affec tꝰ inditiũ. Nescie¬
e se suosq coapłos. mortali aclhuc carne curũsep¬
tos. ininortał uitȩ statũ subire ñposse. cui m̃ti ex¬
cesserat. qr indomo pat̾s. quȩ incelis ẽ domꝰ manu¬
fac ta necessaria ñsit. S ⁊usq nunc imperitiȩ no
facere cupit. cũ hec abinuict̾ nullatenꝰ ualeant
seꝑari. unũ habentia tabnaculũ hoc c̃ eccłiã dei.
Et factaẽ nubes obũbrans eos. Quimateriale taber¬

Expanded text:
tria tabernacula, tibi unum, et Mtria tabernacula, tibi unum, et MNon enim sciebat quid diceret, erant enim timore exterriti. O quanta felicitas visioni Deitatis inter angelorum choros adesset perpetuo, si tantum transfigurata Christi humanitas, duorumque societas sanctorum ad punctum visa delectet, ut eos, ne discedant etiam obsequio, Petrus sistere velit; qui etsi, pro stupore humanae fragilitatis, nesciat quid dicat, insiti tamen sibi dat affectus indicium. Nescieest, se suosque coapostolos mortali adhuc carne circumseptos, immortalis vitae statum subire non posse, cui mente excesserat quod in domo Patris, quae in coelis est, domus manufacta necessaria non sit. Sed et usque nunc imperitiae notfacere cupit, cum haec adinvicem nullatenus valeant separari, unum habentia tabernaculum, hoc est, Ecclesiam Dei. Et facta est nubes obumbrans eos. Qui materiale taber