comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ admonitionis debeat solli¬
citus atcendat. Om̃s nanq qui
subdispensatione conditoris. uica¬
rio nobis ministerio uingimur.
subuno ac uero dño: quid nobis
aliud. nisi inuicẽ serui sumꝰ: Cum
gͥis qui subẽ seruit adobsequium:
restat ꝓculdubio. ut is qui prȩest
seruiat aduerbum. Cum is qͥ sub¬
ẽ iussis obtemperat: oportet ut
is qui prȩest. curã sollicitudinis
ac pietatis impendat. Sicq fit: ut
dum studiosȩ nunc seruire nobis
iuicem pearitatem nitimur.
qͣndoq cum uͦ dño. commun ex¬
ultatione dominemur.S sunt
dent bonum qđ habent: atq id̃o
iam ueraciter ñ habent. Quibus.

Expanded text:
semper admonitionis debeat sollisemper admonitionis debeat sollicitus attendat. Omnes namque qui sub dispensatione conditoris vicario nobis ministerio jungimur sub uno ac vero Domino, quid nobis aliud 726 nisi invicem servi sumus? Cum igitur is qui subest servit ad obsequium, restat procul dubio ut is qui praeest serviat ad verbum. Cum is qui subest jussis obtemperat, oportet ut is qui praeest curam sollicitudinis ac pietatis impendat. Sicque fit ut dum studiose nunc servire nobis invicem per charitatem nitimur, quandoque cum vero Domino communi exsultatione dominemur. Vet. Xdent bonum quod habent, atque ideo jam veraciter non habent. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nummulariis: &ueniens egore¬
cepiss ẽ utiq qđ meũ erat. cũ usu¬
ra. Terrȩ gͥ fructus. absq pecunia
comedit: qui eccłiastica cõmoda.
adusum corꝑis ꝑcipit. s exhorta¬
tionis ministeriũ ppło ñ impendã.
Quid adhȩc nos pastores dicimus:
qͥ aduentum cstric̾o iudicis prȩ¬
currentes. officium qͥdem p̃conis
suscipimus: s alimenta ȩceliastis̃a¬
mid manducamus. fxigimꝰ. quod
m̃õ debetur corpori. s ñimpendi¬
mus. qđ subiectoꝵ debemꝰ cordi.
Ecce uir sc̃s̃. tot in hoc scło pignori¬
u obstrictus: int̃ occupationes
inniimeras. liber adstudũ p̃di¬
cationis fuit. Oui fructus terrȩ. nũ¬
quam sine pecunia comedit:qͥa
nimirum subditis. uerbũ bonȩ
admonitionis reddidit: aquib.
fructũ corporeȩ seruituts accepit.
hoc nanq debet omnipotend dõ.
mults: hoc qui pauciorib p̃est:
ut sic debita ministeria asubditiᷤ
exigat: quatinus ipse etiã quid

Expanded text:
nummulariis, et veniens ego renummulariis, et veniens ego recepissem utique quod meum erat cum usura . Terrae igitur fructus absque pecunia comedit, qui ecclesiastica commoda ad usum corporis percipit, sed exhortationis ministerium populo non impendit. Quid ad haec nos pastores dicimus, qui adventum districti judicis praecurrentes, officium quidem praeconis suscipimus, sed alimenta ecclesiasticati manducamus? Exigimus quod nostro debetur corpori, sed non impendimus quod subjectorum debemus cordi. Ecce vir sanctus tot in hoc saeculo pignoribus obstrictus, inter occupationes innumeras liber ad studium praedicationis fuit. Qui fructus terrae nunquam sine pecunia comedit, quia nimirum subditis verbum bonae admonitionis reddidit, a quibus fructus corporeae servitutis accepit. Hoc namque debet omnipotenti Deo multis, hoc qui paucioribus praeest, ut sic debita ministeria a subditis exigat, quatenus ipse etiam quid
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑit clamant. & non dolent:
hoc ꝓbatioris uitȩ subiecti de¬
flent. & tarent. Cum clamante gͦ
terra. sulcos plangere ẽ: ꝑhoc un¬
de multitudo fidelium iustȩ con¬
tra rectorem queritur. uberioris ui¬
dȩ homines adlamenta ꝑuenire.
Sulci itaq. & exterra sunt. ettamen
aderiȩ uocabulo distinguntur: qͥa
hii qui in sc̃a ȩccłia mentẽ suã. la¬
bore sacrȩ meditationis excolun:.
ceteris fidelib tanto meliores sun:
q̃nto ꝑaccepta semina. fecundio¬
res oꝑum fruges reddunt. Et sunt
nonnulli. qͥ scĩs. plebibus prelati.
uitȩ qͥdẽ stipendia execcłiasticalar¬
gitate consecͣuntur: s exhortatio¬
nis ministeria debita ñimpenat̃
Cont᷑ qͦs adhuc exeplũ scĩ uir recte sis¬
iungitur: cum ab eoꝓtinus subm¬
q pecunia. Fructus & enim dere
absq pecunia comedere ẽ: ex ec¬
cłia quidẽ sumptus accipe: szei
ne: auctoris uoce dicitur. Opor¬
tuit ce committere pecuniã meã

Expanded text:
imperiti clamant et non dolent, imperiti clamant et non dolent, hoc probatioris vitae subjecti deflent et tacent. Cum clamante ergo terra sulcos plangere est per hoc unde multitudo fidelium juste contra rectorem queritur uberioris vitae homines ad lamenta pervenire. Sulci itaque et ex terra sunt, et tamen a terrae vocabulo distinguuntur, quia hi qui in sancta Ecclesia mentem suam labore sanctae meditationis excolunt, caeteris fidelibus tanto meliores sunt, quanto per accepta semina fecundiores operum fruges reddunt. Et sunt nonnulli qui, sanctis plebibus praelati, vitae quidem stipendia ex ecclesiastica largitate consequuntur, sed exhortationis ministeria debita non impendunt. Contra quos adhuc exemplum sancti viri recte subjungitur, cum ab eo protinus subque pecunia. - Fructus enim terrae absque pecunia comedere est, et Ecclesiae quidem sumptus accipere, sedne Auctoris voce dicitur: « Oportuit te committere pecuniam meam
Abbreviated transcription (Latin):
tingit: ut hii qui presunt. iniusta
aliqua faciant. Fitq ut ipsi sub¬
iects noceant: qui ꝓdesse debu¬
erunt.Quȩ dum rudes quiq con¬
spiciunt: commot. eontra recto¬
rem murmurant: nec tamer
ꝓximis ualde ꝑcompassionem do¬
lent. Cũ uͦ hii. qui iam aradro lec¬
dionis accriti sunt. atq ad frugẽ
boni oꝑis exculti. grauari uel in
minuis innocendes aspierunt:
ꝑcompassionem ꝓtinus adlam̃¬
ta uertuntur: quia uelut sua plan¬
gunt ea quȩ ꝓximi iniustȩ pati¬
untur. ꝑfect nanq cũ semꝑ de
spiritalib moueantur: tantosci¬
unt de alienis corporalib dam¬
pnis ingemiscere: qͣnto iã edocti
sunt ñ dolere de suis.Omnis ergo
qui prȩest.si ꝑuersa insubditis ex¬
ercet᷑ contra hunc terra clamat.
&sulci deflent: quia contra eius
miusticiam. rudes quidẽ popłi
inmurmurationũ uocib erum¬
punt: s ꝑfecti quiq: ꝓprauo erꝰ
oꝑe. sese infletib affligunt. Qđq

Expanded text:
tingit ut hi qui praesunt injusta tingit ut hi qui praesunt injusta aliqua faciant, fitque ut ipsi subjectis noceant qui prodesse debuerant. 725 Quae dum rudes quique conspiciunt, commoti contra rectorem murmurant, nec tamen proximis per compassionem dolent. Cum vero hi qui jam aratro lectionis attriti sunt, atque ad frugem boni operis exculti, gravari vel in minimis innocentes aspiciunt, per compassionem protinus ad lamenta convertuntur, quia velut sua plangunt ea quae proximi injuste patiuntur. Perfecti namque cum semper de spiritalibus moveantur, tanto sciunt de alienis corporalibus damnis ingemiscere, quanto jam edocti sunt non dolere de suis. Omnis ergo qui praeest, si perversa in subditis exercet, contra hunc terra clamat, et sulci deflent, quia contra ejus injustitiam rudes quidem populi in murmurationis vocibus erumpunt, sed perfecti quique pro pravo ejus opere sese in fletibus affligunt, quodque
Abbreviated transcription (Latin):
teris. unusquisq p̃ponitur: ut
subiectorum animus. qͣs substia¬
ta derra. p̃dicationis illius semine
sȩcundetur. S terra. contra pos¬
dessorem clamat: si contra eum
qui sib prȩest. aliquid iustũ. uel
pruata dom. uel sc̃a eccłia mur¬
murat. Clamare quippe terram
ẽ contra regentis iniusticiam. ra¬
donabiliter subiectos dolere. Ubi.
rectȩ subiungit᷑. Et cum ea sulei
exculta. plerumq adusum ho¬
minum aliqͦd alimentum ꝓfert:
exarata uͦ. fruges adsacietatem
parit. Et sunt nonnulli. qͥ nullo
lectionis. nullo exhortationis
uomere ꝓscissi: quȩdam bona qͣm¬
uis minima. tamen exsemetipsis
pferunt. qͣs: terra necdum exarãta.
Sunt uͦ nonnulli qui adauchendũ
semꝑ atq: retinendum. sc̃s p̃diea¬
donib ac meditadionib intenti:
apriore mentis duricia. qͣsi qͦdam
lingue uomere scissi. semina ex¬
hortationis accipiunt: & fruges
boni oꝑis. psulcos uoluntariȩ af¬
flictionis redtunt. Sȩpe uͦ con¬

Expanded text:
teris unusquisque praeponitur, ut teris unusquisque praeponitur, ut subjectorum animus, quasi subacta terra, praedicationis illius semine fecundetur. Sed terra contra possessorem clamat, si contra eum qui sibi praeest aliquid justum vel privata domus, vel sancta Ecclesia murmurat. Clamare quippe terram est contra regentis injustitiam rationabiliter subjectos dolere. Ubi recte subjungiexculta plerumque ad usum hominum aliquod alimentum profert, exarata parit. Et sunt nonnulli qui nullo lectionis, nullo exhortationis vomere proscissi, quaedam bona, quamvis minima, tamen ex semetipsis proferunt, quasi terra necdum exarata. Sunt vero nonnulli qui, ad audiendum semper atque retinendum sanctis praedicationibus ac meditationibus intenti, a priori mentis duritia, quasi quodam linguae vomere scissi, semina exhortationis accipiunt, et fruges boni operis per sulcos voluntariae afflictionis reddunt. Saepe vero con
Abbreviated transcription (Latin):
re sulcos: & fructus ꝓprios emen¬
do comedere: Tui unqͣm necese
ẽ sua emere: Quis clamantẽ au¬
diii terrã: Quis sulcos deflentes
uicht: Et cum sulciterrȩ semper
exterra sint qͥd ẽ qd ꝓñtiatione cdi¬
stincta. & clamasse terra: & sulci ex
cũ ea deflesse denegantur:Cum
eñ nichil sit aliud sulcus terrȩ.
qͣm terra̾ magnȩ distinctionis ra¬
tione ñcaret. dũ subiungit et cũ
ea sulci eius deflent. Qua uideli¬
cet inrẽ. quia ordo hystoriȩ defic̃:
sese nobis intellectus mysticus.
qͣsi aꝑtis iam forib ostendit. Ac
si patenter clamet. Quia rationẽ
litterȩ defecisse cognoscits: ninii¬
rum restat. ut adme sine dubita¬
tione redeatis. Omĩs enĩ qui uel
priuato iure domesticã familiã
regit uel ꝓutilitate commuini fi¬
delib plebib preẽ: inhoc quod
iura regiminis incommissis sibi
fidelib possidet: quid aliud qͣm
terram incolendam tenet: Adhoc
quippe duina dspensatione cȩ¬

Expanded text:
re sulcos, et fructus proprios emenre sulcos, et fructus proprios emendo comedere? Cui unquam necesse est sua emere? Quis clamantem audivit terram? Quis sulcos deflentes vidit? Et cum sulci terrae semper ex terra sint, quid est quod pronuntiatione distincta et clamasse terra, et sulci ejus cum ea deflesse denegantur? Cum enim nihil sit aliud sulcus terrae quam terra, magnae distinctionis ratione non caret, dum subjungit: Et cum ea sulci ejus deflent. Qua videlicet in re quia ordo historiae deficit, sese nobis intellectus mysticus quasi apertis jam foribus ostendit. Ac si patenter clamet: Quia rationem litterae defecisse cognoscitis, nimirum restat ut ad me sine dubitatione redeatis. Omnis enim qui vel privato jure domesticam familiam regit, vel pro utilitate communi fidelibus plebibus praeest, in hoc quod jura regiminis in commissis sibi fidelibus possidet, quid aliud quam terram incolendam tenet? Ad hoc quippe divina dispensatione cae
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ. qͥa distinctȩ hominib suꝑno
mimere trbui conspex it gradus
uocainit: qm̃ ꝑipsos ascenditur.
ut adcȩlestia oþtimnenda uenat᷑
Sacnitaq libri. id÷ diuini eloqui
memoriã faciens cheit᷑. ꝑsingulos
gradus meos ꝓnunciabo illum:
qͥa nimirũ ille addoctrinã deiie¬
raciter ascendit: qui ad optinen¬
dam hanc. gradib scẽ oꝑationis
eruꝑit. Et qͣsi ꝑsingulos gradus
suos. librũ ꝓnuntiat: qui. ꝓcepis¬
se se eits scientiã. ñ ꝑuerba tantũ¬
modo. sed etiã poꝑa demonstiãt
Unde. adhuc subditur. E t quas.
principi: offeram illum. Omne
enim qđ offenmus: inmanib te¬
nemus. Uenienti gͦ adiudicium
principilibrum offerre ẽ: uerba
p̃ceptorum illiꝰ. inactione tenus¬
XUIse. Sequit᷑. Si aduersũ me terra
mea clamat. &cũ ipsa sulci eius
deflent: si fructus eius comedi
absq pecunia. et animã agrico¬
larum eius afflixi: ꝓfrumento
oriatur mͥ tribulus: & ꝓordeo spi¬

Expanded text:
tutum, quia distincte hominibus superno tutum, quia distincte hominibus superno munere tribui conspexit, gradus vocavit: quoniam per ipsos ascenditur ut ad coelestia obtinenda veniatur. Sacri itaque libri, id est, divini eloquii memoriam faciens, dicit: « Per singulos gradus meos pronuntiabo illum . » Quia nimirum ille ad doctrinam Dei veraciter ascendit, qui ad obtinendam hanc gradibus sanctae operationis eruperit, et quasi per singulos gradus suos librum pronuntiat, qui percepisse se ejus scientiam non per verba tantummodo, sed etiam per opera demonstratUnde adhuc subditur: Et quasi principi offeram illum. - Omne enim quod offerimus in manibus tenemus. Venienti ergo ad judicium principi librum offerre est, verba praeceptorum illius in actione tenu eum si adversum me terra mea clamat et cum ipsa sulci eius deflent si fructus eius comedi absque pecunia et animam agricolarum eius adflixi pro frumento oriatur mihi tribulus et pro hordeo spi
Abbreviated transcription (Latin):
re mentem poterant delectationis
incendia frigeseant. Qui adhuc
mensus ẽ mille. torrentem uideli¬
cet quẽ ꝓpħa ꝑtransire ñpotuit:
de quo etiam dicit: qm̃ intumue¬
rant aquȩ ꝓfundȩ torrentis: qui
ñpotest transuadari. ꝑcepta nãq
ꝑfectione oꝑis: ad contemplatio¬
nem uenitur. In qua scilicet contẽ¬
platione. dũ mens inaltũ ducitur:
subleuata uidet indeo.qͥa non po¬
test penetrare qd uidet.Et qͣsi tan¬
gt aquã torrentis. quã ꝑtransire
ñualet: quia & intuetur speculan
do.qđ libeat: &tamen hoc ipsũ
ꝑfectȩ non ualet intueri. qđ libet.
ꝓ pħa gͦ adaquam quandoq pue¬
nit.quã non ꝑtransit:qͥa adcon¬
templationem sapientiȩ. cũ ad
extremum ducimꝰ: ipsa eius in¬
mensitas. quȩ exse hominem sub¬
leuat ad se.humano animo ple¬
nam cognitionẽ negat: ut hanc
& tangendo amet: ettamen ne¬
quaquã ꝑtranseundo penetret.
Beatus gͥ iob hȩc incrementa uir¬

Expanded text:
re mentem poterant delectationis re mentem poterant delectationis incendia frigescant. Qui adhuc mensus est mille torrentem, videlicet quem Propheta pertransire non potuit. De quo etiam dicit: « Quoniam intumuerunt aquae profundi torrentis, qui non potest transvadari. Percepta namque perfectione operis ad contemplationem venitur. In qua scilicet contemplationem dum mens in altum ducitur, sublevata videt in Deo, quia non potest penetrare quod videt, et quasi tangit aquam torrentis, quam pertransire non valet, quia do, quod libeat, et tamen hoc ipsum perfecte non valet intueri, quod libet. Propheta ergo ad aquam quandoque pervenit, quam non pertransit: quia ad contemplationem sapientiae cum ad extremum ducitur, ipsa ejus immensitas, quae ex se hominem sublevat ad se humano animo plenam cognitionem necat, ut hanc et tangendo amet, et tamen nequaquam pertranseundo penetret. Beatus igitur Job haec incrementa vir
Abbreviated transcription (Latin):
no spiritalis sapientiȩ. pͥma nr̃
oꝑis uestigia infunchit. Aquam
quippe usq adtalos uenire ẽ: iã
nos pacceptam sapientiã. deside¬
ratȩ rectitudinis uestigia tenere.
Qui rursum mille metitur: & ꝓpha.
usq adgenua ꝑaqͣm ducitur:
qͥa cum boni oꝑis plenitudo tri¬
buitur: adhoc usq nr̃a sapien¬
da augetur: ut in prauis iã acti¬
bus minimȩ flectatur. hinc nãq:¬
diss oluta genua erigite: et gress
rectos facite pedib uñs. Aqua gͦ.
adgenua ꝑuenit:cum nos ꝓcep¬
ta sapientia. ꝑfectȩ adboni opis
rectitudinẽ stringit. Qui iterum
adrenes ducitur: quia uidelicet¬
tunc innobis plenitudo oꝑis ex¬
crescit: quando innobis ꝑcepta
sapientia. omnẽ qͦ. inquantum
ẽ possibile. delectationem carnis
extinxerit. Nisi em̃ carnis delecta¬
tio ess et inrenib: psalmista mi¬
nimȩ dixiss et Urt renes meos: &
cormeũ. Aqua gͥ adrenes uenit:
cũ dulcedo sapientiȩ. etiã incenti¬
ua carnis interimit: ut ea quȩ ure¬

Expanded text:
no spiritalis sapientiae prima nostri operis vestigia infundit. Aquam quippe usque ad talos venire, est jam nos per acceptam sapientiam desideratae rectitudinis vestigia tenere. Qui rursum mille metitur, et Propheta usque ad genua per aquam ducitur. Quia cum boni operis plenitudo tribuitur, ad hoc usque nostra sapientia augetur, ut in parvis jam actibus minime flectatur. Hinc namqdissoluta erigite, et rectos gressus facite pedibus vestris . Aqua ergo ad genua pervenit, cum nos percepta sapientia perfecte ad boni operis rectitudinem stringit. Qui iterum uam usque ad renes ducitur, quia tunc in nobis plenitudo operis excrescit, quando in nobis percepta sapientia omnes quoque, in quantum est possibile, delectationem carnis exstinxerit. Nisi enim carnis delectatio esset in renibus, Psalmista minime dixisset, « Ure renes meos, et cor meum . » Aqua igitur ad renes venit, cum dulcedo sapientiae etiam incentiva carnis interimit, ut ea quae ure
Abbreviated transcription (Latin):
scitur. qͦ pungamur. Magna est
etiã potentia temporalis: que ha¬
bet apud d̃m meritum suũ de
bona administratione regimins.
Nonnunqͣm tam̃ eo ipso qͦ p̃minet
cȩteris: elatione cogitationis intu¬
mescit. Et dũ adusũ cuncta sub¬
lacent: dũ aduotum uelociter
iussa complentur: dũ om̃s sub¬
dit. si qua bene gesta sunt laudi¬
bus efferunt: malegestis autem.
nulla auctoritate contradicunt:
dũ plerunq laudant etiã qd̃ ob¬
iuirgare debuerunt: seductꝰ ab
his quȩ infra subduntur. suꝑ se
animus atcollitur: & dũ foras in¬
menso fauore circumdatur. int᷑
ueritate uacuat᷑: atq oblit᷑ suim
uoces se spargit alienas: talemq
se credit. qualẽ foras audit: non
qualẽ intus discernere debuit Su
naturȩ ordine ñ agnoscit: et quos
sorte potestatis excesserit: transcen¬
disse se. etiã uitȩ meritis credit.
Cunctis se ęstimat amplius sape
quib se uidet amplius posse in
quodã quippe se constituit culm¬

Expanded text:
scitur quo pungamur. Magna est scitur quo pungamur. Magna est etiam potentia temporalis, quae habet apud Deum meritum suum de bona administratione regiminis; nonnunquam tamen eo ipso quo praeeminet caeteris, elatione cogitationis intumescit; et dum ad usum cuncta subjacent, dum ad votum velociter jussa complentur, dum omnes subditi si qua bene gesta sunt laudibunulla auctoritate contradicunt, dum plerumque laudant etiam quod objurgare debuerunt, seductus ab his quae infra subduntur, super se ejus animus extollitur, et dum foras immenso favore circumdatur, intus veritate vacuatur . Atque oblitus sui in voces se spargit alienas, talemque se credit, qualem se foris audit, non qualem intus discernere debuit. Plnaturae ordine non agnoscunt; et quos sorte potestatis excesserint, transcendisse se etiam vitae meritis credunt. Cunctis se aestimant amplius sapere, quibus se vident amplius posse. In quodam quippe se constituunt culmi
Abbreviated transcription (Latin):
D s̃ potentes ñ abicit: cum & ipse sit xUI
exsemetipsis sunt noxia: quȩdã uero.
exhis quȩ circa ipsa uersantur. Ex se¬
metipsis quedam sunt noxia: sic̃ pec¬
cata. atq flagicia. Quedã uͦ nonnun¬
quam nobis exhis quȩ cica ipsa st̃.
nocent:sicut temporalis potentia.
uel copula coniugalis. Bonũ nãq
ẽ. coniugium: s mala sunt. quȩ cir¬
ca illud ex huius mundicura succre¬
scunt. Unde paulus ait. Qui autẽ
cum uxore ẽ: cogitat quȩ sunt mun¬
di: quomͦ placeat uxori. Unde & qui¬
busdã meliora ꝑsuadens: eos acon¬
iugio reuocat ccens hoc autem di¬
coͬ. ñ ut laqueum uobis mitiã: s
adid qđ honestũ ẽ: & qd̃ faculta¬
tem p̃beat. sine impedim̃to dño¬
seruiendi. Dũ gͦ tenetur qđ ñ no
cet᷑ ex reb iuxta positis. cõmitat᷑
plerumq qđ nocet: sic̃ sepe rec̾tũ
mundũq iter ꝑgimus: &tamen
ortis iuxta uiam ueprib. ꝑuesti¬
menta retinemur. Inuia quidẽ
munda ñ offendimꝰ: s alatere na¬

Expanded text:
sed tumenti corde hoc quod de semetipso ex semetipsis sunt noxia, quaedam vero ex his quae circa ipsa versantur. Ex semetipsis quaedam sunt noxia, sicut peccata atque flagitia; quaedam vero nonnunquam nocent, sicut temporalis potentia, vel copula conjugalis. Bonum namque est conjugium, sed mala sunt quae circa illud ex hujus mundi cura succrescunt. Unde Paulus ait: Qui autem cum uxore est cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat uxori . Unde et quibusdam meliora persuadens, eos a conjugio revocat, dicens: Hoc autem dico, non ut laqueum vobis injiciam, sed ad id quod honestum est, ne damnabitur, quae usque ad audaciam vocis nutritur, si neque haec est cet, ex rebus juxta positis committitur plerumque quod nocet; sicut saepe rectum mundumque iter pergimus, et tamen ortis juxta viam vepribus per vestimenta retinemur. In via quidem munda non offendimus, sed a latere na
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ. qͥa corã do. conscientiȩ testi¬
monum ñ habent. querunt corã
hominib testimoniũ uocis alienȩ qͣm.
cũ tardȩ repertunt: ipsi etiã in ĩpuden¬
dã sui fauoris erumpunt. Si enĩ non in¬
ueniunt uoces hominũ. qͣs inhianter
expectant: ipsi conscientiã suã laudan¬
tes predicant. Inde heliu subdidit: d¬

Expanded text:
 Deo conscientiae suae testimonium non habent, quaerunt coram hominibus testimonium vocis alienae; quam cum tarde reperiunt, ipsi etiam in impudentiam sui favoris erumpunt. Si enim non inveniunt voces hominum, quas inhianter exspectant, ipsi scientiam suam laudantes praedicant. Unde et Eliu subdit d
Abbreviated transcription (Latin):
enim sua dicere semꝑ uolunt: ali¬
ena audire ñ possunt: ium se pat
existimant: si ea quȩ inmoderatȩ
sentiunt. immoderatius ñ effun¬
dant.Et quãuis beatus iob. ader
uerba tacuerit: heluui tam̃ de lo¬
cutione illius. qua amicis respon¬
derat causam inuectionis inue¬
nit᷑: ut sibi ex hiben latius eius
silentium possit: atq ut ipse mul¬
ta respondeat: illum uerba multi¬
plicasse confirmat. Nam & mox
initia plue locutionis exoritur
& qͣsi adhuc nichil dixerit. incho¬
are conatur. Unde subditur.¬

Expanded text:
enim sua dicere semper volunt, alienim sua dicere semper volunt, aliena audire non possunt; vim se pati existimant, si ea quae immoderate sentiunt immoderatius non effundant. Et quamvis beatus Job ad ejus verba tacuerit, Eliu tamen de locutione illius, qua amicis responderat, causam invectionis invenit, ut sibi exhibere latius ejus silentium posset, atque ut ipse multa respondeat, illum verba multiplicasse confirmat. Nam et mox initia prolixae locutionis exorditur; et quasi adhuc nil dixerit, inchoare conatur. Unde subditur
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ scit enĩ qd rectȩ loqui deben.
sed cui loquatur ignorat. Uera
sunt nanq. quȩ dixit: s abeati ion
increpationib aliena: quia tan¬
do hac correptione non eguit:
qͣnto nec aliqua pusillanuntta
solet occasio ẽẽ uirtutũ. elatio
suꝑboꝵ: occulto iudicio cum
beato iob agitur: ut post flagel¬
la pęnarum. etiam ꝑuerba arro¬
gantium crescat . Ecce enim tan¬
domagis asuꝑbiȩ ministro despi
tur. Nam helui. postqͣm tot for¬
tra se dixisse cognouit:quid elati¬
onis gestaret a peruit: atq bea¬
tum iob. alta de se sentiendo. de¬
spexit dicens. Ergo iob frustra¬
apuit os suum: & absq scientia
uerba multiplicat. Hȩc nimirum
inferens. beatũ iob & nil scisse assent:
&multa dixisse. Etcum ipse quȩ
sentit. loquaciter inferat: hunc de
uicio loquacitatis accusat. d hoc
q ẽe ꝓprium arrogantiũ uiciũ
solet: ut & pauca credant. quȩ ip¬
si multa dixerant: & multa credãt.
quȩ ipsis pauca dicuntur. Quia

Expanded text:
 loqui debeat, sed cui loquatur ignorat. Vera sunt namque quae dixit, sed a beati Job increpationibus aliena, quia tanto hac correptione non eguit, quanto nec aliqua pusillanimitatsolet occasio esse virtutum elatio superborum, occulto judicio cum beato Job agitur, ut post flagella poenarum etiam per verba arrogantium crescat. Ecce enim tanto magis a superbiae ministro despictur. Nam Eliu postquam tot fortia se dixisse cognovit, quid elationis gestaret aperuit, atque beatum Job alta de se sentiendo despexit, dicens: aperuit os suum, et absque scientia verba multiplicat. - Haec nimirum inferens, beatus Job, et multa dixisse; et cum ipse quae sentit loquaciter inferat, hunc de vitio loquacitatis accusat. Sed hoc quoque esse proprium arrogantium vitium solet, ut et pauca credant quae ipsi multa dixerint, et multa credant quae ipsis pauca dicuntur. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
poralis ministerium suscipitur:. sũ¬
ma ciia uigilandum ẽ: ut sciat
quisq & sumere ex illa qđ adiuuat:
& expugnare. qđd temptat.&. equalẽ
se cum illa cȩteris cernere: & tam̃
se. peccantib ⁊elo ultionis p̾ferre.
Quã discretionem. pleni cognoscim᷑:
si etiam podestatis eccłiasticȩ erem¬
pla cernamus. Petrus nanq auc¬
tore deo. eccłiȩ principatum de¬
nens:a bene agente cornelio. &se¬
se ei humilit ꝓsternente. inmode¬
ratius uenerari recusauit: seq illi
similem recognouit dicens.Sur¬
ge. ne feceris: & ego ipse homo sũ.
S cũ ananiȩ. & saphirȩ culpã rep¬
perit: mor quanta potentia sup¬

Expanded text:
poralis ministerium suscipitur, sumporalis ministerium suscipitur, summa cura vigilandum est, ut sciat quisque et sumere ex ea quod adjuvat, et expugnare quod tentat; et aequalem se cum illa caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis praeferre. Quam discretionem plenius cognoscimus, si etiam potestatis ecclesiasticae exempla cernamus. Petrus namque, auctore Deo, Ecclesiae principatum tenens a bene agente Cornelio, et sese ei humiliter prosternente, immoderatius venerari recusavit, seque illi similem recognovit, dicens: Surge, ne feceris, et ego ipse homo sum . Sed cum Ananiae et Sapphirae culpam reperit, mox quanta super
Abbreviated transcription (Latin):
gnus: cum uͦ apud se magnus: apd̃
dnm̃ paruulꝰ fuit. Magnos noᷤ dñs
cens.Ue qͥ sapientes estis inoculis
urĩs: & coram uobismetipsis pru¬
dentes.Ne magni apud nos esse
debeamus: paulus admonens. ait.
Nolite prudentes esse apud uosmet¬
ipsos. Plerumq gͦ. dũ ex subiectoꝵ
affluentia animꝰ inflatur: influxũ
suꝑbiȩ. ipso podentiȩ fastigio leno¬
libet bona ñeẽ:aliud. bona bene
habere nescire. Bona nanq ẽ ordi¬
ne suo potentia: s cautẽ regentis
indiget uita Igitur hanc bene ex¬
ercet: qui. & retinere illã nouerit.
&impugnare. Bene hanc exercet:
qͥ scit. ꝑulam suꝑ culpas erigi: scir
cũ illa. ceteris ȩqualitate compomi.
Humana & enim mens. plerumq
extollitur: etiã cũ nulla potestate
fulcitur. Quantomagis inaltũ se
erigit: cũ se ei & potestas adiungit:
Et tamen corrigendis alioꝵ inciis:
apta exsecutione p̃paratur. Unde.
et ꝑpaulum dr̃. Minister enĩ di ẽ

Expanded text:
gnus; cum vero apud se magnus, apud gnus; cum vero apud se magnus, apud Dominum parvulus fuit. Magnos nos Dominus cens: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Ne magni apud nos esse debeamus, Paulus admonens, ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Plerumque ergo dum ex subjectorum affluentia animus inflatur, in luxum superbiae ipso potentiae fastigio lenolibet bona non esse, aliud bona bene habere nescire. Bona namque est ordine suo potentia, sed cauta regentis indiget vita. Igitur bene hanc exercet, qui et retinere illam noverit, et impugnare. Bene hanc exercet, qui scit per illam super culpas erigi, et scit cum illa caeteris aequalitate componi. Humana enim mens plerumque extollitur, etiam cum nulla potestate fulcitur; quanto magis in altum se erigit, cum se etiam ei potestas adjungit? Et tamen corrigendis aliorum vitiis apta exsecutione praeparatur. Unde et per Paulum dicitur: Minister enim Dei es
Abbreviated transcription (Latin):
cuius corpe dr. Generatio. curꝰ ex¬
celsi sunt oculi: & palpebre eis
malta subrectȩ. Adeius similitu¬
dinẽ ducitur: qui singulare cul¬
men appetens: & socialem ange¬
lorum uitã despiciens: art. Ascen¬
dam suꝑ altitudinẽ nubtum: &¬
similis ero altissimo. Miro gͦ iudi¬
cio. intus foueam dq̃ectionis inue¬
nit: dũ foras se inculmine potesta¬
ts extollit. Apostate quippe ange¬
lo similis efficitur: dũ homo homi¬
nib ẽẽ similis dedignat᷑ Sic sall
abhumilitatis metito. ĩtumorẽ suꝑ¬
biȩ. culmine potestatis excreuit. P
humilitatem quippe prȩlatus est.
ꝑsupbiam reꝓbatus: dño attestan¬
te: qui ait. Nonne cũ esses paruulꝰ
inoccul is tuis: caput de constitui
intribub isrł: Paruulum se ante
potestatẽ uiderat: s fultus tempo¬
rali potentia.iã se paruulum non
uidebat. Ceteroꝵ nanq compara¬
tione se p̃ferens: magnũ se apud
se ẽe iudicabat. Miro autem mͦ. cũ
apud se. paruulus: apud dñm. ma¬

Expanded text:
r: Generatio cujus excelsi sunt oculi, et palpebrae ejus in alta surrectae . Ad ejus similitudinem ducitur, qui singulare culmen appetens, et socialem angelorum vitam despiciens, ait: Ascendam super altitudinem nubium; similis ero altissimo . Miro ergo judicio intus foveam dejectionis invenit, dum foris se in culmine potestatis extollit. Apostatae quippe angelo similis efficitur, dum homo hominibus esse similis dedignatur. Sic Saul ab humilitatis merito in tumorem superbiae culmine potestatis excrevit. Per humilitatem quippe praelatus est per superbiam reprobatus, Domino attestante qui ait: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel ? Parvulum se ante potestatem viderat, sed, fultus temporali potentia, jam se parvulum non videbat. Caeterorum namque comparatione se praeferens, magnum se apud se esse judicabat. Miro autem modo cum apud se parvulus, apud Dominum ma
Abbreviated transcription (Latin):
simulant: s ium uocis ignoram.
Uident. qđ iusti ꝓferunt: s nescuar:
quid requirunt. Cum enim sc̃i doc¬
tores laudẽ predicationis ȩxaltan:
qͣsi manu uocis. abimis cogitatio¬
nib. corda audientum leuant alt
excussa uelocit dictis sequentib ue¬
lut initinere occurrant: & tanto ea
intelligentiȩ ampleru constringĩ
dixi:arrogantes nesciunt. Quia enĩ
foris ẽ. qđ appetunt: qͥd sit intus
desiderabile. sentire ñpossunt. De
electorum quippe ȩccłia: scriptũ ẽ
Omnis gloria eius. filiȩ regum abint᷑.
Et sapientes uirgines inuasa. oleum¬

Expanded text:
simulant, sed vim vocis ignorant. simulant, sed vim vocis ignorant. Vident quod justi proferunt, sed nesciunt quod requirunt. Cum enim sancti doctores laudem praedicationis exaltant, quasi manu vocis ab imis cogitationibus corda audientium levant, ut excussa velociter dictis sequentibus velut in itinere occurrant et tanto ea intelligentiae amplexu constringantdixi, arrogantes nesciunt. Quia enim foris est quod appetunt, quid sit intus desiderabile sentire non possunt. De electorum quippe Ecclesia scriptum est: Omnis gloria ejus filiae regum ab intus . Et sapientes virgines in
Abbreviated transcription (Latin):
res appetunt: sz quo eoꝵ iudicio.
uideri eloquentes uolunt. Unde
scientiã meã: aprncipio. S quia
nominata scientia. tumor cordis
inuoce claruerat: arrogans aꝑtȩ
cognoscit᷑ si ñ cieius aliquo uelamti¬
tione suȩ arrogantiȩ dñi iusticiã
cia. quicquid arrogant̃ effluit. ex¬
infirmis auditorib se intelligi ñ
posse conspiciunt: solent plerũq
etiam iusti laudare bona quȩ di¬
cunt: ñ quo ipsi suis laudib inhi¬
ent̾s quo auditores suos adaudi¬
endi sollicitudinem accendanti
ut dum eorum uoce ꝓferunt᷑ ab
illoꝵ cordib ardentiore affectu
rapiantur. Unde paulus.cũ mira
corinthiis & multa dixisset ad¬
sunrit. Os nr̃m̃ patet aduos o
corinthii: cor nr̃m dilatatum est.
Sed arrogantes. dum corbonoꝵ
nesciunt. & solas aliquando uoces
imitantur: efferunt laudando q̃
dicunt: non qd eis torpor auchi¬
entium displicet: s qđ sib ĩhiant
placent. Iustoꝵ uocem umnitantes

Expanded text:
res appetant, sed quo eorum judicio res appetant, sed quo eorum judicio videri eloquentes volunt. Unde scientiam meam a principio. Sed quia nominata scientia, tumor cordis in voce claruerat; arrogans aperte cognoscitur, si non citius aliquo velamitione suae arrogantiae Domini justitiacia quidquid arroganter effluit exinfirmis auditoribus se intelligi non posse conspiciunt, solent plerumque etiam justi laudare bona quae dicunt, non quo ipsi suis laudibus inhient, sed quo auditores suos ad audiendi sollicitudinem accendant, ut dum eorum voce proferuntur, ab illorum cordibus ardentiori affectu rapiantur. Unde Paulus cum mira Corinthiis et multa dixisset: adjunxit Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est . Sed arrogantes dum cor bonorum nesciunt, et solas aliquando voces imitantur, efferunt laudando quae dicunt, non quod eis torpor audientium displicet, sed quod sibi inhianter placent. Justorum vocem imitantes
Abbreviated transcription (Latin):
sustiner adhuc paululũ imꝑat:
qͥa uidelicet arrogantes graue se
damnum ꝑpeti iudicant: si scien¬
tiam suã. loquendi breuitate con¬
stringant. Canto enĩ semetipsos
credunt doctiores ostende: qͣnto
se potuerint multiplicitate loqͣci¬
tags apire. S quia sepe sibi sen¬
dunt silentii reuerentiam non de¬
fem: dñi nonnunquã potentiã.
de qͦ qͣsi locͣuntur. insinuant: ac
sub pretextu illius. sibi silentium
exigunt:qđ minime merentur.
Et dum specietenus dm ꝓferunt:
auditũ ÷ exreuerentia eiꝰ exigenteᷤᷤ.
sestudent magis ostendere: quã
illius facta predicare. Unde heluui
subiungit: dicens. Adhuc enim
habeo: qd ꝓ deo loquar. Quia uͦ
nonnunqͣm doctores scĩ crebro
repetunt. si qua obscuriꝰ dicunt᷑
ut quȩ occulta predicant audi¬
torum cordib uoce hȩc iteratio¬
nis infundant: plerumq hoc ap¬
petunt etiã arrogantes imitari: &
insolenter ea quȩ dixerint. replicãt:
ñ quo auditoꝵ cordib insinuare

Expanded text:
sustineri adhuc paululum sperat, quia videlicet arrogantes grave se damnum perpeti judicant, si scientiam suam loquendi brevitate constringant. Tanto enim semetipsos credunt doctiores ostendere, quanto se potuerint multiplicitate loquacitatis aperire. Sed quia saepe sibi sentiunt silentii reverentiam non deferri, Domini nonnunquam potentiam de quo quasi loquuntur insinuant, ac sub praetextu illius sibi silentium exigunt, quod minime merentur; et dum specietenus Deum proferunt, auditum sibi ex reverentia ejus exigentes, se student magis ostendere quam illius facta praedicare. Unde et Eliu subjungit, dicens: IBID.---Adhuc enim habeo quod pro Deo loquar. 831 Quia vero nonnunquam doctores sancti crebro repetunt si qua obscurius dicunt, ut quae occulta praedicant auditorum cordibus voce haec iterationis infundant, plerumque hoc appetunt etiam arrogantes imitari, et insolenter ea quae dixerint replicant, non quo auditorum cordibus insinuare
Abbreviated transcription (Latin):
subintulit ualde: quia et si quȩ¬
dam longanimiter tolerat: quȩ¬
dam tamen inhac etiam uita fla¬
gellat: & hic nonnunquã ferire
inchoat: qd. ȩterna damnatione
consummãt Ergo & nonnulla
pcutitꝰ & nonnulla. inulta derelin¬
quit: qͥa si nulla resecaret: qͥs dłm¬
de reb humanis curare credidiset
Etrursum. si hic cuncta pcutere
extremum iudiciũ. unde restanet:
Quedã gͥ fenunt᷑. ut rectoris nr̃i suy
nos sollicitudinẽ formidemꝰ: que¬
dã uͦ mnulta seruantur. ut adhurc
iudicium restare sentiamꝰ. Bene
gͦ dĩ. nec ulciscitur ualde scelis:
quia dum exiguum qͥddã de
iniquitate pcutitur: inconu̾sis
mentib. ȩterni iã iudicii senten¬

Expanded text:
subintulit valde, quia et si quae longanimiter tolerat, quaedam tamen in hac etiam vita flagellat, et hic nonnunquam ferire inchoat quod aeterna damnatio consummat. Ergo et nonnulla percutit, et nonnulla inulta derelinquit, quia si nulla resecaret, quis Deum res humanas curare crederet? Et rursus, si hic cuncta percuteret, extremum judicium unde 830 restaret? Quaedam igitur feriuntur, ut rectoris nostri super nos sollicitudinem formidemus; quaedam vero inulta servantur, ut adhuc judicium restare sentiamus. Bene ergo dicitur: Nec ulciscitur valde scelus, quia dum exiguum quiddam de iniquitatepercutitur, inconversis mentibus aeterni jam judicii senten
Abbreviated transcription (Latin):
ferre dissimulat: qa effundendũ
sine fine inposterum seruat. flec¬
toꝵ nanq ẽ hic conteri: ut adp̃
mia debeant ȩternȩ hereditatis
erudiri. Nrm ẽ hic flagella ꝑcipe:
quib seruat᷑ de eternitate gaud̃e.
Hinc enim: scriptum ẽ flagellat om¬
nem filium: quẽ recipit. Hinc ad
iohem dr Ego qͦs amo: arguo. &
castigo. Hinc petrus ai. Tempꝰ ẽ
ut incipiat iudicium de domodĩ.
Ubi mox admirandum subiunxit.
Si autem primum anobis: qui fi¬
nis eone. qui non credunt des eu¬
uangłio: Peccata quippe. neqͣ¬
quam diuina seueritas. Inulta
remanere ꝑmitcit: s ira iudicii.
a nr̃a hic correptione inchoat:
ut inreꝓboꝵ damnatione con¬
quiescat. Eant gͦ nunc reꝓbi:ͥ &
uoluptatum suarũ desideria. in¬
ulta iniquitate consumment:
atq eo temporalia flagella non
sentiant: quo ȩterna eos suppli¬
cia expectant. Bene autẽ eorum
inulta nequicia. cham peccante
signata ẽ cui apatre dr. Maledic¬

Expanded text:
ferre dissimulat, quia effundendum ferre dissimulat, quia effundendum sine fine in posterum servat. Electorum namque est hic conteri, ut ad mia debeant aeternae haereditatis erudiri. Nostrum est hic flagella percipere, quibus servatur de aeternitate gaudere. Hinc enim scriptum est: Flagellat omnem filium quem recipit . Hinc ad Joannem dicitur: Ego quos amo arguo et castigo . Hinc Petrus ait: Tempus est ut incipiat judicium de domo Dei . Ubi mox admirando subjungit: Si autem primum a nobis, qui finis eorum qui non credunt Dei Evangelio ? Peccata quippe nequaquam divina severitas inulta remanere permittit, sed ira judicii a nostra hic correptione inchoat, ut in reproborum damnatione conquiescat. Eant ergo nunc reprobi, et voluptatum suarum desideria inulta iniquitate consumment; atque eo temporalia flagella non sentiant, quo aeterna eos supplicia exspectant. Bene autem inulta eorum nequitia Cham peccante signata est, cui a patre dicitur: Maledic
Abbreviated transcription (Latin):
tum spei.uelut inmensis funib.
pretertis donis ligamur. Dicat᷑
itaq rectȩ. Iudicare corã illo: & ex¬
pecta eum. Nã qͥ semetipsũ corã
deo non iudicat: eum dũ affligi¬
tur. non expectat. Cuiꝰ enĩ bona
p̃cessisse dissimulat: adiutoria sub¬
sequi despat posse. Et cum prete¬
ritoꝵ obliuiscitur: etiã subseq̃n¬
tum largitate fraudatur. S ecce.
dum nos affligimur: dũ consola¬
tionis grãm longanimit̃ sustinemꝰ⁊
mali adpeiora ꝓrumpunt:atq
eo iniquitatis ex aggeratione ꝓfi¬
ciunt. quo sine uerbere relinquun¬
tur. Et tamen omp̃s ds. peccantes
miscđiter expectat: tempꝰ adpeni¬
tentiam tribuit: qđ. non conu̾sis.
adgrauioris reatus testimonium
uertit. Patienter iram retinet: quã
quandoq inretractabilit̃ infun¬
dit. Unde. & aptȩ subiungitur.¬
Nunc enĩ ñ infert furorem suum: XUI.¬
nec ulciscitur ualde scelus. Diu¬
quippe ds tolerat: quia inꝑpetu¬
um dampnat. Et furorẽ nunc in¬

Expanded text:
tum spei velut immensis funibus tum spei velut immensis funibus praeteritis donis ligamur. Dicatur itaque recte: Judicare coram illo, et exspecta eum. Nam qui semetipsum coram Deo non judicat, eum dum affligitur non exspectat. Cujus enim bona praecessisse dissimulat, adjutoria subsequi posse desperat; et cum praeteritorum obliviscitur, etiam subsequentium largitate fraudatur. Sed ecce dum nos affligimur, dum consolationis gratiam longanimiter sustinemus, mali ad pejora prorumpunt, atque eo iniquitatis exaggeratione proficiunt, quo sine verbere relinquuntur. Et tamen omnipotens peccantes misericorditer exspectat, tempus ad poenitentiam tribuit, quod non conversis ad gravioris reatus testimonium vertit; patienter iram retinet, quam quandoque irretractabiliter effundit. Unde apte subjungiturNunc enim non infert furorem suum, nec ulciscitur valde. - Scelus quippe Deus diu tolerat, quia in perpetuum damnat, et furorem nunc in
Abbreviated transcription (Latin):
que tantorum munerum consola¬
tione roboratur: qͥa spem de futu¬
ris recipit: dum transact̃a benefi¬
cia recognoseit. Dicat itaq. Etiam
cum dixeris. non con considerat:
uidicare coram eo. & expect̾a eum.
Ac si diceret. Cũr iccirco d̃s conside¬
rare non creditur. quia tardȩ mise¬
redur:⁊ Intima cogitationis ingie¬
dere. atq illic corã eius oculis. cau¬
sȩ tuȩ iudiciũ suscipe: & quȩ ipse
uiuendo contulisti. uel quȩ mise¬
ricorditer ꝑcepisti. discerne: et tẽ.
adspei fiduciam redis. dũ bona
tantȩ benignitatis erubescis: q̃¬
tinus inter aduersa fidenter ex¬
pectes: quẽ & post delicta ꝓpici¬
um recolis. Sꝑanda eñ fuerant
suꝑna adiutoria: etiã si nulla be¬
neficia precessissent. Sciendũq.
quia ds hominẽ quẽ benigne
dum ẽ g. quanti ẽ piculi. t̃nsact̾a
munera cernere & futura despa
re: quanti ẽ. ꝑiculi. si inhac ꝓcel¬
ia tribulationum. desꝑationis
naufragio frangimur: qͥ ad por¬

Expanded text:
quae tantorum munerum consolaquae tantorum munerum consolatione roboratur, quia spem de futuris recipit, dum transacta beneficia recognoscit. Dicat itaque: Etiam cum dixeris: Non considerat, judicare coram illo, et exspecta eum. Ac si diceret: Cum idcirco Deus considerare non creditur, quia tarde miseretur, intima cogitationis ingredere, atque illic coram ejus oculis causae tuae judicium suscipe; et quae ipse vivendo contulisti, vel quae misericorditer percepisti, discerne; et tunc ad spei fiduciam redis, dum bona tantae benignitatis erubescis, quatenus inter adversa fidenter exspectes quem et post delicta propitium recolis. Speranda etenim fuerant superna adjutoria, etiam si nulla beneficia praecessissent. Sciendumque quia Deus hominem quem benigne dum est igitur quanti est periculi transacta munera cernere, et futura desperare; 829 quanti est periculi si in hac procella tribulationum desperationis naufragio frangimur, qui ad por
Abbreviated transcription (Latin):
ris. non considerat: iudicare corã
illo. & expecta eum. fortasse enim
dum clamor nr̃ qͣsi negligitur: spes
quȩ cordi merat infumat᷑. Et suꝑ¬
na aduitoria defectura credimus.
quia tardius impetramus: ac pene
inconsiderata deo ẽẽ ingemiscimus.
quȩ inulta toleramus. S cum ista¬
nos despationis ꝓcella conturbat:
concussa mens. citius inportũ spe
se collocat: si causas suas cum dño
subtilit̃ pensat᷑ si bona erꝰ adiems¬
riam reuocat: si mala quȩ bonis ex
reddidit apud semetipsam calide
non excusatͥ si ꝑpendit qͥd abeo ni¬
stȩ meruit. & quid dement̃ accepit
siuitã suam uiuaciter discutit᷑. si
ante dez oculos. omne qd̃ agit ex¬
aminans. semetipsã sibimet ñ ab¬
scondit:si fact̾am se quȩ non erat
meminit: si illuminatã se. atq sub¬
leuatam.quȩ intenebris iacebat.
agnoscit. Hec gͦ insemecipsamcir¬
ta recolligens. dum bona accepti
considerat: aduersa quȩ tolerat. non
accusat: nec desꝑatione fraugitur:

Expanded text:
ris, non considerat, judicare coram illo, et exspecta eum. - Fortasse enim, dum clamor noster quasi negligitur, spes quae cordi inerat infirmatur, et superna adjutoria defutura credimus, quia tardius impetramus; ac pene inconsiderata Deo esse ingemiscimus, quae inulta toleramus. Sed cum nos ista desperationis procella conturbat, concussa mens citius in portum spei se collocat, si causas suas, cum Domino subtiliter pensat, si bona ejus ad memoriam revocat, si mala quae bonis ejus reddidit apud senon excusat, si perpendit quid ab eo juste meruit et quid clementer accepit, si vitam suam vivaciter discutit, si ante Dei oculos omne quod agit examinans semetipsam sibimet non abscondit, si factam se quae non erat meminit, si illuminatam se atque sublevatam quae in tenebris jacebat agnoscit. Haec ergo in semetipsa cuncta recolligens, dum bona accepta considerat, adversa quae tolerat non accusat; nec desperatione frangitur,
Abbreviated transcription (Latin):
egri audire dissimulat: eo egritudi¬
es: & nocte & non adinsipientiã mͥ.
Ac si diceret. Nequaqͣm mn adinsipi¬
entiã ꝓficit. qđ die ac nocte cla
mantem me continuȩ ñ exaudis:
qa unde me indemporali tribula
sapientiã plus erudis. Hinc etiam
dicturus. oportunitatem p̃misit:
quia sepe tubulatione conterim᷑:
et tamen oportiinum nondumẽ
ut ad desih̃ũ ereptionis adiuuem̃.¬

Expanded text:
egri audire dissimulat, eo aegritudies; et nocte, et non ad insipientiam mihi . Ac si diceret: Nequaquam mihi ad insipientiamantem me continue non exaudis, quia unde me in temporali tribulatsapientiam plus erudis. Iterum Psaldicturus, opportunitates praemisit, quia saepe et tribulatione conterimur, et tamen opportunum nondum est, ut ad desiderium ereptionis adjuvem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ipotente delectari: Qui enĩ ter¬
renarũ rerũ amore uincit᷑: indeo
nullatenꝰ delect̾atur: fsse quidem
sine delectatione:anima nunquã
pot̃. Nã aut infimis delectat᷑: aut
suminis. Et qͣnto altiori studio ex¬
ercet᷑ adsumma: tanto maiori fa¬
stido torpescit adinfima. Qñtoq
acriori cura mardescit adinfima:
tanto tepore dampnabili frigescit
a summis.Ytraq enĩ simul et ȩqͣ¬
liter amari ñpossunt. Unde iohs
apłs. sciens interspinas amorũ
scłarium. suꝑnȩ caritatis messẽ
germinari ñ posse: priusqͣm ȩt̾n
amoris semina ꝓferat: deaudien¬
tiũ cordib sc̃a uerb manu. amoꝵ
scłarium spinas eradicat: dicens.
Nolite diligere mundũ: neq ea quȩ
inmundo sunt. Moxq subiungit.
Quia si qͥs diligit mundũ: ñ ẽ cari¬
tas patris ieo. Aesi aꝑtȩ dicat. ut̾ꝙ
se amores. inuno corde ñ capiunt:
nec ineo seges suꝑnȩ caritatis pul¬
lulat: inquo illam spinȩ infime de¬
lectationis necant. Atq ipsas exhac

Expanded text:
Omnipotente delectari? - Qui terrenarum rerum amore vincitur, in Deo nullatenus delectatur. Esse quidem sine delectatione anima nunquam potest. Nam aut infimis delectatur, aut summis; et quanto altiori studio exercetur ad summa, tanto majori fastidio torpescit ad infima; quantoque acriore cura inardescit ad infima, tanto tepore damnabili frigescit a summis. Utraque enim simul et aequaliter amari non possunt. Unde Joannes apostolus sciens inter spinas amorum saecularium supernae charitatis messem germinare non posse, priusquam aeterni amoris semina proferat, de audientium cordibus sancta verbi manu amorum saecularium spinas eradicat, dicens: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt . Moxque subjungit: Quia si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo. Ac si aperte dicat: Utrique se amores in uno corde non capiunt; nec in eo seges supernae charitatis pullulat, in quo illam spinae infimae delectationis necant. Atque illas ex hac
Abbreviated transcription (Latin):
eos adsacrȩ auctoritatis paginas re¬
uocat: ut si uerȩ loqu desiderant.
inde sumere debeant. quid loqͣntur:
&ait. habet argentũ uenarum sua¬
rum principia. Ac si aꝑte chcat.
Qui. aduerȩ p̃chcationis uerba se p̃¬
parat:. necesse ẽ. ut causarũ origines
asacris paginis sumat: ut om̃e qd̃
loquitur: ad diuinȩ auctoritatᷤ fun¬
damentum reuocet: atq ineo edifi¬
cium suȩ locutionis firmet. Ut enĩ
p̃diximus. sepe heretic dũ sua stu¬
dent puersa astruere: ea ꝓferunt. q̃
ꝓfecto insacrorum libror paginis
ñtenentur. Unde. & discipulũ suũ
p̃dicator egregius admonet. hcens.
Othimothẽe depositum custo: deui¬
tans ꝓfanas uocum nouitates.Quia
dum laudari heretei tanquã de ex¬
celenti ingenio cupiunt: qͣsi noua
quedam ꝓferunt: quȩ. in antiquoꝵ
patrum libris ueterib ñtenent᷑. Sicq
fit: ut dum uideri sapientes desideiãt ÷
miseris suis auditorib. stulticie se¬

Expanded text:
eos ad sacrae auctoritatis paginas reeos ad sacrae auctoritatis paginas revocat, ut si vere loqui desiderant, inde sumere debeant quid loquantur. Et ait: Habet argentum, venarum suarum principia. Ac si aperte dicat: Qui ad verae praedicationis verba se praeparat, necesse est ut causarum origines a sacris paginis sumat, ut omne quod loquitur ad divinae auctoritatis fundamentum revocet, atque in eo aedificium locutionis suae firmet. Ut enim praediximus, saepe haeretici dum sua student perversa astruere, ea proferunt quae profecto in sacrorum librorum paginis non tenentur. Unde et discipulum suum praedicator egregius admonet, dicens: O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitates ; quia dum laudari haeretici tanquam de excellenti ingenio cupiunt, quasi nova quaedam proferunt, quae in antiquorum Patrum libris veteribus non tenentur; sicque fit ut dum videri sapientes desiderant, miseris suis auditoribus stultitiae se
Abbreviated transcription (Latin):
eius aspiciunt. os insibilo stringt̃
dum adea quȩ contempserant uer¬
baspintalia conu̾tuntur: ut iã cre¬
dere et p̃dicare incipiant: quȩ prius.
dum iniquũ florere cernerent:non
credebant. Nã fit plerumq. ut infir¬
morũ animꝰ. eo magis de auditu ũi¬
tatis trepidet: qͦ florere ꝯtemptores
ueritatis uidet. S cum iusta ultio
iiustos subtrahit: alios apͣuitate
compescit.Unde & ꝑsalomonem dr̃.
Multato pestilente: sapientior erit
tum penas. qui extollunt᷑ inscło.
sufficienter expleuit: rursus adhe¬
reticorum suꝑbiã. qͥ extolluntur in
eloquio. ũba conu̾tit. Nam sequit᷑
flatur:. In argento. eloquium: mau¬
ro.uite uel sapientiȩ clantas desig¬
nari solet.Et quia heretici sic deelo¬
quii sui nitore suꝑbiunt. ut nulla
sacroꝵ libroꝵ auctoritate solident᷑:
qui libri. adloquendũ nob̃ qͣsi que¬
dam argenti uenȩ sunt. quia de ip¬
sis locutionis nr̃e originem trahimꝰ:

Expanded text:
ejus aspiciunt, os in sibilo stringejus aspiciunt, os in sibilo stringdum ad ea quae contempserant verba spritalia convertuntur, ut jam credere et praedicare incipiant, quae prius dum iniquum credebant. Nam fit plerumque ut infirmorum animus eo magis de auditu veritatis trepidet, quo florere contemptores veritatis videt. Sed dum justa ultio injustos subtrahit, alios a pravitate compescit. Unde per Salomonem dicitur: Multato pestilente, sapientior erit tum poenas qui extolluntur in saeculo sufficienter explevit, rursum ad haereticorum superbiam, qui extolluntur in eloquio verba convertit. Nam sequiturflatur. ro vitae vel sapientiae claritas designari solet. Et quia haeretici sic de eloquii sui nitore superbiunt, ut nulla sacrorum librorum auctoritate solidentur qui libri ad loquendum nobis quasi quaedam argenti venae sunt, quia de ipsis locutionis nostrae originem trahimus,