comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tamento scripta sunt: si uixta litte¬
rã intelligi ñ possunt: spũalit̃ in¬
telligere necesse ẽ. Homicide aut̃e.
alii corporis. alii animȩ. Hereticiaũ
& adulatores. anmas occidunt.
Qd̾ quia sponte faciunt: nͥpentten¬
tiã egernnt. morte et̾na monenti.
Ad quorũ similitudinẽ. de corpors
quoq homicidis intelligendum
est. Qui aũt ñ est insidiatus. sed as
aut̃ de ills dr: qui non sponit.s
casu hominẽ occidunt. His emim
ad cintates fugitiuorũ fugere con¬
ceditur. In quib manere debeis
donec maximus pontifex monat᷑.
Sox cm̃i ciuitates eqͣli spatio int̾
gͥ homicidȩ ad has ciuitates ut
quãdiu in hac uita consisterent.
ñ ociose in his ciuitatib idẽ inhiᷤ
sex dieb uitã ducerent: sed dura
bęnitentia carnẽ domantes. mor¬
tis ꝑicłm euadere desudarent.Un¬
de etiam extra eas inuenti in pune
occidebant̃ : qm̃ &e peccatores sine
pemtentia reꝑti dãnabunt᷑. Ma¬
nebant aut inciuitate donec sũmꝰ

Expanded text:
si juxta litteram intelligi non possunt, spiritualiter intelligere necesse est. Homicidae autem alii corporis, alii animae. Haeretici enim, et adulatores animas occidunt, quod quia sponte faciunt, nisi poenitentiam egerint, morte aeterna morientur. Ad quorum similitudinem de corporis quoque homicidis intelligendum est. « Qui autem non est insidiatus, sed Deuautem de illis dicitur qui non sponte, sed casu hominem occidunt. His enim ad civitates fugitivorum fugere conceditur, in quibus manere debent, donec maximus pontifex moriatur. Sex enim civitates aequali spatio inter ergo homicidae ad has civitates, ut quandiu in hac vita consisterent, non otiose in his civitatibus, id est in his sex diebus vitam ducerent, sed dura poenitentia carnem domantes, mortis periculum evadere desudarent. Unde etiam extra eas inventi impune occidebantur; quoniam et peccatores sine poenitentia reperti damnabuntur. Manebat autem in civitate, donec summus
Abbreviated transcription (Latin):
quia subiect̾us eius ẽ: quia ad eum
illũ ãmonere.arguere. increpare.
& oporturne ce inportune ꝑtine¬
bat. Ille eñi insua iniquitate mo¬
rietur: qͥ uno uł duob dieb suꝑ¬
uiuens. cũ penitentiã ferre ñ pos¬
set adeũ ñ rediit: & misericordiã¬
ñ petiit.
irixati fuerint uiri. & ꝑcus¬
serit qͥs mulierẽ pregnantẽ
&e abortiuũ quidẽ fecerit. sed ipsa
uixerit: subiacebit dãpno qual¬
ctũmantꝰ mulieris expetierit: et
arbitri iudicauerint. Uiri eñi rirã¬
us. legis ꝑiti intelligunt᷑: descrip¬
cura diuina int̾se disputantes.
Pregnans uͦ mulier anima ẽ. quȩ
iam uerbi &e predicationis sem̃
incordis utero suscepit: sed ñdũ
ꝑfecte intelligendo formauit.
neq memonȩ cõmendauit.Dũ
qͥ uiri rixant᷑. & int̾se delegibus
disputant: pregnans mulier
ꝑcuiit᷑. & ab ortiuũ facit: quia
ineorũ disceptatione dũ cui cre¬
dere debeat anma ignorat: uer¬

Expanded text:
quia subjectus est, quia ad eum quia subjectus est, quia ad eum illum arguere, admonere, increpare opportune et importune pertinebat. Ille enim in sua iniquitate morietur, qui uno vel duobus diebus superveniens, cum poenitentiam ferre non possetnon petiit. « Si rixati fuerint viri, et percusserit quis mulierem praegnantem, et abortivum quidem fecerit, sed ipsa vixerit, subjacebit damno quantum maritus mulieris expetierit, et arbitri judicaverint. » Viri enim rixantes, legis periti intelliguntur, de Scriptura divina inter se disputantes. Praegnans vero mulier, anima est, quae jam verbi, et praedicationis semen in cordis utero suscepit, sed nondum perfecte intelligendo formavit, neque memoriae commendavit. Dum ergo viri rixantur, et inter se de legibus disputant, praegnans mulier percutitur, et abortivum facit, quia in earum disceptatione, dum cui credere debeat anima ignorat, ver
Abbreviated transcription (Latin):
sapientẽ adueritatis scientiam
reuocare.
ui ꝑcusserit seruũ suũ. uel
ancillã uirga. & mortui fue¬
rint inmanib suis: criminis re¬
us erit. Hoc aut̃ de eccłiȩ rectorib
dici uidet᷑. fit em̃i multotiens ut
pastor ȩccłiȩ peccantẽ seruũ uł
ancillã. idẽ masculũ uł feminã
sibi subicetos. eorũ facinora ex¬
minando. durãq canonum
penitentiã nuntiando: nmis
asꝑe uirga correctionis ꝑcutiat.¬
Qui si ineiꝰ manib mortui fue¬
rĩt: idẽ si cos ꝓpt̃ ĩmanitatem
sceleris. &x inportabile onus penten¬
tiȩ. ueniã despare senserit: cosq
uerbis mitiorb ce antidoto preci¬
tis ñ confontauerit: quasi qui mi¬
le medendo egrũ occiderit. rens
erit. Sinaũt uno die suꝑuirerit
uł duob: ñ subiacebit pene̾.: qua
pecuma iliiꝰ ẽ. Si inquit unoctie
presentia. nulla impossibilitatis
uel desꝑationis signa monstraue¬
rit. & correctionis & penitentiȩ
flagella susceꝑit: postea uͦ disce

Expanded text:
iam revocare. « Qui percusserit servum suum, vel ancillam virga, et mortui fuerint in manibus suis, criminis reus erit. » Hoc autem de Ecclesiae doctoribus dici videtur. Fit enim multoties, ut pastor Ecclesiae peccantem servum, vel ancillam, id est masculum, vel feminam sibi subjectos, eorum facinora exminando, duramque canonum poenitentiam nuntiando, nimis aspere virga correctionis Qui, si in ejus manibus mortui fuerint, id est si eos propter immanitatem sceleris et importabile onus poenitentiae, veniam desperare senserit, eosque verbis mitioribus et antidoto pietatis non confortaverit, quasi qui male medendo aegrum occiderit, reus erit. Han subjacebit poenae, qui a pecunia illius est. » Si, inquam, uno die, praesentia nulla impossibilitatis, vel desperationis signa monstraverit, et correctionis, et poenitentiae flagella susceperit, postea vero ita disced
Abbreviated transcription (Latin):
meorũ cordib qͦdãmodo generat.
Bene aũt famula uocat᷑: qm̃ nulli
sinefidei p̃cio dat᷑. Nemo eñi bapti¬
ratur: nͥprius fidẽ ꝓmittat. Hȩc aũ
ñegrediet᷑ sic̃ ancille exire consueue¬
runt: sed caste tradit᷑. honeste duci¬
curꝰ &e religiose susciptt̃: bene in¬
duta: bene cõposita. & ornata: ut
merito placeat empton. Si displi¬
cuerit ocłis dm̃ sui. cui tradita fue¬
nt: dimittet eã. Popło aũt alieno
uendendi ñ habeat potestatẽ: sisp̃¬
uerit eam. Multi eñi baptirati sunt
aexpianã religionẽ cũ amore sus¬
ceperunt: qui male inuendo. et
ꝑflagitia ruendo: quantũ eis ea
hispliceat. patent᷑ ostendunt. Iras¬
cunt̃ em̃ &e fugiunt: si bene agere
ãmonent᷑. hi aũt dimittunt eam:
quia nolunt uiuere. & habitare
re ñ licet: sccm illud. Peccatori aut
dixit ds: quare tu enarras iustiti¬
as meas. & assumis testam̃tũ me

Expanded text:
o fidei quodammodo generat. Bene autem famula vocatur, quoniam nulli sine fidei pretio datur: nemo enim baptizatur, nisi prius fidem promittat. Haec autem non egreditur, sicut ancillae exire consueverunt, sed caste traditur, honeste ducitur, et religiose suscipitur: bene induta, bene composita, et bene ornata, ut merito placeat emptori. Si displicuerit oculis domini sui, cui tradita fuerit, dimittat eam; populo autem alieno vendendi non habeat potestatem, si spreverit eam. Multi enim baptizati sunt, et Christianam religionem cum amore susceperunt, qui male vivendo, et per flagitia ruendo, quantum eis ea displiceat, patenter ostendunt. Irascuntur enim et fugiunt, si bene agere admoneantur: hi autem dimittunt eam, quia nolunt vivere et habitare re non licet; secundum illud: « Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitiam meam, et assumis testamentum meum
Abbreviated transcription (Latin):
recõpensabit᷑.
i ꝑcusserit qͥspiã oculũ ser¬
ui sui aut ancille. & luscos
eos fecerit: annittet cos lib̾os pro
oculo quẽ erint. Oculũ em̃ serui
utł ancille dñs ꝑcutit: quando
p̃latꝰ aliquis errorẽ docendo. sub¬
iectũ aliquẽ suorũ. enanimȩ ocło
ferit. Quẽ quidẽ luscũ facit: si sua
praua doctrina. aueritatis lumi¬
ne deuiando separat. Huic aut̃
sed lib̃ egredit̃: ne diutiꝰ morando
penitꝰ cȩcꝰ fiat. Dentẽ qͦq si excusse¬
rit seruo. uel ancillȩ fuȩ: similit̃
cos dimmittet libos. Iaẽ em̃ & ꝑden¬

Expanded text:
ensabitur. « Si percusserit quispiam oculum servi sui, aut ancillae, et luscos eos fecerit, dimittet liberos pro oculo, quem eruit. » Oculum enim servi, vel ancillae Dominus percutit, quando praelatus aliquis errorem docendo subjectum aliquem suorum in animae oculo ferit, quem quidem luscum facit, si sua prava doctrina a veritatis lumine deviando separat. Huic autem sed liber egreditur, ne diutius morando penitus caecus fiat. Dentem quoque si excusserit servo, vel ancillae suae, similiter eos dimittet liberos. I
Abbreviated transcription (Latin):
uina arrogant̾ disputant intel¬
ligi. Quorũ si alt̾ alterũ suꝑauerit.
&e sophisticȩ merrorẽ induxerit. si
tamen defide ñ agat᷑. & tale quid
ñ fuerit. ubi anma ꝑiclitet᷑: inno¬
cens erit. idẽ ñ monẽt᷑ qui ꝑcusse¬
rit: ille uidelicet qͥ sic ꝓximũ suũ
errare fecerit. Debet eũ tam̃ &uer

Expanded text:
vina arroganter disputant, intelligi; quorum si alter alterum superaverit, et sophistice in errorem duxerit, si tamen de fide non agatur, et tale quid non fuerit, ubi anima non periclitetur, innocens erit; id est, non morietur qui percusserit, ille videlicet qui sic proximum suum errare fecerit; debet enim e
Abbreviated transcription (Latin):
cutus sũ uobis. Non em̃ de celo. s
demonte dñs loquebat᷑: nisi for
t ꝑcelũ. aerẽ intelligamꝰ: qui fre¬
quent̃ ꝓcęlo accipit̃. Unde ẽ itłd.
Nolucres cȩli: cũ utiq uolucres
incelũ ñ ascendant. Non facietis
deos argenteos: nec deos aureos
facietis uobis. Hoc audiant auari.
quiaurũ & argentũ qͣsi deos colunt.
e uenerant᷑. Unde ce auaritia: ido
ẽ: quia deterra factus ẽ homo. hoc
em̃ altare: xp̃i carnẽ ce sanguinẽ
suscipit. In hoc altari fit illud sacͥ¬
ficiũ. de qͦ psalmista loquit̃ dicens.
Sacͥficiũ deo sp̃s contribulatꝰ. Un¬
de ce subdit. & offeretis suꝑ eo holo¬

Expanded text:
Non enim de coelo, sed de monte Dominus loquebatur. Nisi forte per coelum, aerem intelligamus, qui frequenter pro coelo accipitur. Unde est illud: « Volucres coeli , » cum utique volucres in coelum non ascendant. « Non facietis deos argenteos, nec deos aureos facietis vobis. » Hoc audiant avari, qui aurum et argentum quasi deos colunt et venerantur. Unde avaritia idoloest, quia de terra factus est homo. In hoc enim altari Christi carnem et sanguinem suscipit; in hoc altari fit illud sacrificium, de quo Psalmista loquitur, dicens: « Sacrificium Deo spiritus contribulatus . » Unde et subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
ta conquirunt: eam se ad huc ha¬
bere & tenere simulantes. illã lau¬
dant: uliã extollunt: illã predicãt.:
illã uerborũ cõpositione ornant.
& uestiunt. Hocẽ eñi ce nuptias pu¬
elle ꝓuidere: &e uestimenta. et pre¬
tium puditiciȩ ñ negare. Nuptias
quidẽ ei ꝓuident: dũ eã laudan¬
tes. dignã ẽẽ dicunt quȩ ab om̃ib
suscipiat᷑: dũ neq legitimos fili¬
os ex alia nasci. neq legitimũ ma¬
trimoniũ cũ alia fieri posse testan¬
tur. Dant aũt ei &e uestim̃ta: dũ
uerborũ cõpositione eã exomant.
Dant &e preciũ puditiciȩ: dũ ens
castitatẽ. uerecundiã. & mores

Expanded text:
ta conquirunt, eam se adhuc hata conquirunt, eam se adhuc habere et tenere simulantes, illam laudant, illam extollunt, illam praedicant, illam verborum compositione ornant et vestiunt. Hoc est enim et nuptias puellae providere, et vestimenta, et pretium pudicitiae non negare. Nuptias quidem ei provident, dum eam laudantes, dignam esse dicunt, quae ab hominibus suscipiatur, dum neque legitimos filios ex alia nasci, neque legitimum matrimonium cum alia fieri posse testantur. Dant autem ei et vestimenta, dum verborum compositione eam exornant. Dant et pretium pudicitiae, dum ejus c
Abbreviated transcription (Latin):
in aũt filio suo
dispondit eam: iuxta morẽ
filiorũ faciet ilui. Iste em̃ filiꝰ animus
ẽ: qͥ de cordis utero ꝓcedit & gignit᷑.
Sigͥ dispondit eam filiosuo. et eã
diligens casto ac sincero amore col¬
ligauerit animo suo: iuxta morẽ
filiorũ faciet illi. bene dotando: be¬
ne tractando: matrẽ familias & do¬
imã totiꝰ domꝰ constituendo. Qd
si alteram ei acceꝑit: ꝓuidebit pu¬
elle nuptias: &e uestimenta: & p̃¬
ciũ pudititiȩ ñ negabit. Sitria ista
ñ fecerit: egredict᷑ gͣtis absq pecu¬
ma. his & eñi uerbis illi aptissime
de notantur: qui asincera &e uera
religione mypochrisin. et amorẽ
scłi. postea dilabunt᷑. Isti eñ pͥoris
amoris obliti. & apͥme uxoris cõ¬
plexib longius distracti:aliã uro¬
rẽ filio suo. idẽ animo. & desidio
suo accipiunt & comungunt. Se¬
quunt᷑ auaritiam: congregant di¬
uitias: ce scłi uoluptatib traditi.
caduca et transitona diligunt.
Et qm̃ pͥoris uxoris religione mul¬

Expanded text:
in autem filio suo desponderit eam, juxta morem filiorum faciet illi. » Iste enim filius animus est, qui de cordis utero procedit et gignitur. Si ergo desponderit eam filio suo, et eam diligens, casto et sincero amore colligaverit animo suo, juxta morem filiorum faciet illi, bene dotando, bene ornando, bene tractando matrem familias, et dominam totius domus constituendo. « Quod si alteram ei acceperit, providebit puellae nuptias, et vestimenta, et pretium pudicitiae non negabit; si tria ista non fecerit, egredietur gratis absque pecunia. » His etenim verbis illi apertissime denotantur, qui a sincera et vera religione in hypocrisim et amorem saeculi postea delabuntur. Isti enim prioris amoris obliti, et a prioris uxoris complexibus longius distracti, aliam uxorem filio suo, id est animo, et desiderio suo accipiunt, atque conjungunt; sequuntur avaritiam, congregant divitias, et saeculi voluptatibus traditi, caduca, et transitoria diligunt et quoniam prioris uxoris religione mul
Abbreviated transcription (Latin):
gratis. & absq pecuma: quia cen
le religionẽ ꝑdet: & pecuniã ñ
ad quiret. & multos quiciẽ a les
uidemus: qui apͥma suȩ conuer¬
sationis religione separati: nesai¬
entes deciꝑe. qͣles sunt interiꝰ tali
exterius apparent.
ui ꝑcusserit hominẽ uolens
occidere: morte monat᷑. Om̃ua

Expanded text:
tis, et absque pecunia, quia et ille religionem perdet, et pecuniam non acquiret. Et multos quidem tales videmus, qui a prima suae conversationis religione separati nescientes decipere, quales sunt interius, tales exterius apparent. « Qui percusserit hominem, volens occidere,
Abbreviated transcription (Latin):
nã & abscidant᷑. qui uos ꝑturbãt.
Sinaut mors eius fuerit subse¬
cua: ut uidelicet amisso semine.
merrore anima moriat᷑: reddet
animã ꝓanima: ut qui animã
occidit inanima moriat᷑. Hic
auĩ apte demonstrat: qd̃ de aĩa
imulieris figura loqueret᷑. Ocu¬
lũ ꝓ oculo. dentẽ ꝓdente. manũ
ꝓmanu. pedẽ ꝓpede. adustionẽ

Expanded text:
nam abscidantur qui vos conturbant . » Sin autem mors ejus fuerit subsecuta, ut videlicet amisso semine, in errore anima moriatur, reddet animam pro anima, ut, qui animam occidit, in anima moriatur. Hic autem aperte demonstrat quod de anima in mulieris figura loqueretur. « Oculum pro oculo, dentem pro dente, manum pro manu, pedem pro pede, adustionem
Abbreviated transcription (Latin):
dita fuerat. Qd si dixerit seruus.
diligo dñm meũ. & uxor̃e aclibe¬
ros: ñ egrediat liber: offerat eũ
bula: & erit seruus inꝑpetuum.
Donus seruus qͥ dñm diligit: tãq
religiosã uxorẽ. &e tã preclaros
filios &e filias. Magisq uiat cũ
his seruus manere: quã his relic¬
tis egredi cũ lib̃tate. Nonem̃ om̃s
serui mali. Bonus eñ seruus et¬

Expanded text:
dita fuerat. « Quod si dixerit servus: dita fuerat. « Quod si dixerit servus: Diligo dominum meum, et uxorem, et liberos, non egrediar liber: offerat cum bula, et erit servus in perpetuum. » Bonus servus, qui dominam diligit, tamque religiosam uxorem, et tam praeclaros filios et filias, magisque vult cum his servus manere, quam, his relictis, egredi cum libertate. Non enim omnes servi mali. Bonus enim servus
Abbreviated transcription (Latin):
religio &e stulta mundi huiꝰ sapi¬
entia intelugit᷑. Hȩc uxor. malos
& uitiosos filios gignit &e nutrit.
De hac eñi auati. suꝑbi. et raptoreᷤᷤ
oriunt᷑. Hec gͥ tã impia pellatur
deeccliȩ penetralibus.
in aut̃ dñs suus dederit illi
uxorẽ. et peperent filios et
filias: mulier &e lib̾i eiꝰ. erunt dñ
sui. Ipse uͦ exibit cũ uestitu suo.
Nulli seruorũ fit uiolentia: nul¬
lus retinet᷑ inuitus. Uult recedẽ:
relinquat dñcas uestes. recipiat
ꝓprias: cas uidelicet de qͥb modo
suꝑiꝰ diximus. Huic em̃i seruo do¬
minus suus dedit uxorẽ: sanam
scientiã. & eccłiasticã religionẽ.
Que pepit ei filios ce filias: ꝑquos
mores honestos. & uirtutes intelu¬
gimus. Tales em̃ filios & filias
generat. xp̃iana religio. Hec igi᷑
mulier cũ liberis suis ingratũ
&e fugitiuũ seruũ ñ sequit᷑: sed
eo recedente. cũ eo remanet. aqͦ
seruo tunc fidẽ promitenti tra¬

Expanded text:
religio est, et stulta mundi hujus sapireligio est, et stulta mundi hujus sapientia intelligitur; haec uxor malos, et vitiorum filios gignit et nutrit: de hac enim avari, superbi et raptores oriuntur. Haec ergo tam impia pellatur de Ecclesiae penetralibus. « Sin autem dominus suus dederit illi uxorem, et peperit filios, et filias, mulier, et liberi ejus erunt domini tui, ipse vero exibit cum vestitu suo. » Nulli servorum fit violentia, nullus retinetur invitus, vult recedere, relinquat domesticas vestes, recipiat proprias, eas videlicet, de quibus modo superius diximus. Huic enim servo dominus suus dedit uxorem, sanam scientiam et ecclesiasticam religionem, quae peperit et filios et filias, per quos mores honestos et virtutes intelligimus; tales enim filios et filias generat Christiana religio. Haec igitur mulier cum liberis suis ingratum et fugitivum servum non sequitur, sed, ea recedente, cum eo remanet, a quo, servo tunc fidem promittenti tra
Abbreviated transcription (Latin):
Detalib gͦ dicit᷑. Inseptimo anno
giediẽt liber gratis. Donus &e clemenꝰ
dñs: qui quãuis seruũ suum infi¬
aesẽ ce nequã ẽẽ sciat: dedomo ta¬
men eũ ñ expellit. Expectat septi¬
mũ annũ: ex pectat finẽ ebdomadȩ
iis penituerit. & nociuã libertatẽ
ĩdilexerit: adhuc cũ dño suo po¬
tent habitare. Auoqͥn: egredietur
liber. sed mala libertate. Soli em̃
illi lib̾ sunt: qui dño seruiunt.
Pigiatis quidẽ uber egreditur:
quia nichil apud dñm de eiꝰ pecu¬
lla uel substantia retinet᷑. Unde
e subdit᷑. Cũ qͣli ueste intrauit:
ũtali ertat. Male quidẽ indutus
uenit. & male indutꝰ reccdit: qm̃
illã uestẽ candidã ꝑdidit: quã in
baptismo suscepit. Induit autem
pͥma ueste: pͥmeq conuersationis
indum̃to. De hac eñi ueste ȩccłia
dicit. Expoliaui me tumca mea:
quomͦ induar illã: Quȩ em̃ sic
te.Si habet uxor̃e:&e uxor egre¬
diat᷑ simul. Malũ maritũ: mala
uxor sequat᷑. Hȩc eñĩ uxor: uana

Expanded text:
o anno egredietur liber gratis. » Bonus et clemens Dominus qui, quamvis servum suum infidelem et nequam esse sciat, de domo tamen eum non expellit; exspectat septimum annum, exspectat finem hebdomadae, sus poenituerit, et nocivam libertatem non dilexerit, adhuc cum Domino suo poterit habitare; alioquin egredietur liber, sed mala libertate. Soli enim illi liberi sunt, qui Domino serviunt. Et gratis quidem liber egreditur, quia nihil apud Dominum de ejus pecunia, vel substantia retinetur. Unde et subditur: « Cum quali veste intraverit, cum tali exeat: » male quidem indutus venit, et male indutus recedit; quoniam illam vestem candidam perdidit, quam in baptismate suscepit. Induitur autem prima veste, primaeque conversationis indumento. De hac enim veste Ecclesia dicit: « Exspoliavi me tunica mea, quomodo induar illa? » Qui enim sic te. « Si habet uxorem, et uxor egrediatur simul; » malum maritum mala uxor sequatur: haec enim vana
Abbreviated transcription (Latin):
aliuo aliare. ceterisq excellentus:
ad qd̾̃ ꝑ gradus tam̃ ascendere m̃di¬
citur. Hoc eñi altare: fides ẽ trimtiti
Ad qũa ille quidẽ ꝑ gradus ascenat.
qͥ maiꝰ &e minus intrinitate credit.
ad hoc altare ascendamꝰ: ce patr̃e
mus. Pgradus eñi ad hoc altare amꝰ¬
ascendit: ideoq eiꝰ turpitudo. eiꝰstul¬
ta &e nefanda heresis. cunctis gentib
ẽ reuelata. Ascendens eñi cecidit. fu¬
sisq uiscerib turpit & inaudita ma¬
te interiit.

Expanded text:
aliud altare, caeterisque excellentius, ad quod per gradus tamen ascendere interdicitur. Hoc enim altare fides est Trinitatis, ad quam ille per gradus ascendit, qui majus et minus in Trinitate credit, ad hoc altare ascendamus, et Patremmus. Per gradus enim Arius ad altare ascendit; ideoque ejus turpitudo, ejus stulta et nefanda haeresis cunctis gentibus est revelata: ascendens enim cecidit, fusisque visceribus turpiter, et inaudita morte interiit.
Abbreviated transcription (Latin):
uiri fr̃s: Quib beatus petrus ait.
Penitentiã agite: ce baptrretur
unusquisq ur̃m. Quid eñi alius
dicere erat. qͥd faciemus uii fr̃s:
re tu nobis & audiemus: Utriq
eñi extimore ꝓcedit. Quio faciensꝰ
inqͥunt. loqͥmini. date consilum.
Non loquat᷑ nobis dñs nefortems¬
riam᷑. Qui eñi apłis loquentibus
crede noluert̃: qͣndoq ipsũ dñm
loquentẽ. & mortis sententiã inft¬
rentẽ audituri sunt. Hoc gͥ tim̃t
dicunt: loquere tu nobis: qͥo fat¬
emus: date consiliũ: demonstrat
uiam. Hon loquat᷑ nobis dñs: ñ
irascatur nobis: peccauimꝰ. ueniã
petimus. Et ait moyses ad popłi
Nolide timere: ut em̃ ꝓbaret uos
uenit dñs: & ut terro illiꝰ eẽt in
uobis. et ñ peccaretis. Hoc enim¬

Expanded text:
 » Quod beatus Petrus ait: « Poenitentiam agite, et baptizetur unusquisque vestrum . » Quid enim aliud dicere erat: « Quid faciemus, viri fratres? ere tu nobis, et audiemus? » Utrumque enim ex timore procedit. Quid faciemus, inquiunt, loquimini, date consilium: « non loquatur nobis Dominus, ne forte moriamur. » Qui enim apostolis loquentibus credere noluerunt, quandoque ipsum Dominum loquentem, et mortis sententiam inferentem, audituri sunt. Hoc igitur timentes dicunt: « Loquere tu nobis, quid faciemus? » Date consilium, monstrate viam, non loquatur nobis Dominus, non irascatur nobis, peccavimus, veniam petimus. « Et ait Moyses ad populum: Nolite timere; ut enim probaret vos, venit Deus, et terror illius esset in vobis, et n
Abbreviated transcription (Latin):
Sienĩ regũ filii reges dicunt᷑: cur
deifilii dii ñ dicantur: Dicit eñi
psalumsta. Ego dixi dii estis. &e fiuii
excelsi om̃s. Isti aut̃ dii ce oftuan
dicunt᷑ & postes: qm̃ inintrotu
ȩccłiȩ stantes. om̃s uementes ins
csiam introducunt. Merito igt
bonus seruus his offerri. atꝙ ao
his sẽꝑ ad herere desidãt: ut uer¬
ba uitȩ ab eis defluentia uigilan
forabit aurẽ eiꝰ subula: & erit set¬
dis surdȩ & obturantis aures suas
quȩ ñ exaudiet uocẽ incantanti¬
um. Stemus gͥ & nos ad ostium
ce postes: et aures ꝑforatas &e aper¬
tas. altiꝰ erigentes: dnm dicentẽ
audiamus. Qui habet aures all¬
diendi: audiat. & ꝑbeatũ iohen

Expanded text:
Si enim regum filii reges dicuntur, cur Dei filii dii non dicantur? Dicit enim Psalmista: « Ego dixi: Dii estis et filii Excelsi omnes . » Isti autem dii, et ostium dicuntur et postes; quoniam in introitu ecclesiae stantes, omnes venientes in ecclesiam introducunt. Merito ergo bonus servus diis offerri, atque ad his semper adhaerere desiderat, et verba vitae ab eis defluentia, vigilan: « Et perforabit aurem ejus subula, et erit serdis surdae, et obturantis aures suas, quae non exaudiet vocem incantantium . » Stemus igitur et nos ad ostium, et postes, et aures perforatas et apertas altius erigentes, Dominum dicentem audiamus: « Qui habet aures audiendi, audiat ; » et beatum Joan
Abbreviated transcription (Latin):
aut culter ad mactandã hostiam
suꝑ altare leuatur: qͣndo suꝑ po¬
płm xp̃i passionẽ. & qͣlit̃ agnus in
cruce inmolatus fuerit. doctores
exclamant. Polluit᷑ aut̃ cult̾. id ẽ
scõrũ predicatio suꝑtali altari
eleuata: qm̃ contẽptui. & derisio¬
ni abeis habet᷑. Unde ipse dñsait.
Nolite dare sciñ canib. neꝙ itit
margaritas ante porcos. Scqͥt. Pei

Expanded text:
autem culter ad mactandam hostiam super altare levatur, quando in populo Christi passionem, et qualiter agnus in cruce immolatus fuerit, doctores praedicant. Polluitur autem culter, id est sanctorum praedicatio super tali altari elevata, quando contemptui et derisioni ab eis habetur. Unde ipse Dominus ait: « Nolite dare sanctum canibus, neque mittere margaritas ante porcos . »
Abbreviated transcription (Latin):
sunt int̾ uos: s que stulta st̃ huns¬
mundi elegit ds ut ꝑdat sapientia:
& infirma mundi elegit ds ut con¬
fundat fortia. Sigͥ solos sapientes.
diuites. nobiles. & potentes. apłi am¬
monuissent. et predicassent: tunc
desectis lapidib altare construere
conarent᷑. Sed quia hitales magiᷤ
terrena quã cȩlestia appetebant:
apłorũ predicationẽ. & xp̃i passio¬
nem. stulticiam reputabant. Un¬

Expanded text:
os. Sed quae stulta sunt, elegit Deus, ut perdat sapientiam, et infirma elegit Deus, ut confundat fortia . » Si ergo solos sapientes, divites, nobiles et potentes admonuissent apostoli et praedicassent, tunc de sectis lapidibus altare construere conarentur; sed quia hi tales magis terrena, quam coelestia appetebant, apostolorum praedicationem et Christi passionem stultitiam reputabant. Un
Abbreviated transcription (Latin):
de uel pugno: & ille mortuus¬
ñ fuerit. sed iacuerit in lectulo:
si surrexerit & ambulauerit foras
suꝑ baculũ suũ: innocens erit qͥ
ꝑcusserit. Ita tam̃ ut oꝑa eiꝰ & ex

Expanded text:
de uel pugno et ille mortuun fuerit, sed iacuerit in lectulo, si surrexerit et ambulauerit foris super baculum suum, innocens erit qui percussit, ita tam
Abbreviated transcription (Latin):
sanandũ uos uenit ds̃. Si enim
ñ uenisset & locutus ñ fuisset. pe¬
catũ ñ haberetis. Amͦ excusato¬
nẽ ñ habetis de peccatis ur̃is. In¬
bati em̃ estis: uocati estis: signa
&e miracula uidistis. Nolite erg
peccare: conuertimimi et uimel
iong. moyses aut̃ accessit ad caligi

Expanded text:
enit Deus. Si enim non venisset, et locutus fuisset, peccatum non haberetis 73 amodo excusationem non habebitis de peccatis vestris: probati enim estis, vocati estis, signa et miracula vidistis; nolite ergo peccare, convertimini, et timete longe: Moyses autem accessit a
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s inu̾iꝰ ardent : ideo exteriꝰ fu¬
mare uident᷑. De his eñi dicit᷑:
tange montes &e fumigabunt.
Non eñi fumarent. nͥ arderent.
fumus gͥ pro incendio ponitur.
Uoces aũt &e sonitus bucine qui
ora ubiq resonans. Non eñi
ut ipsa ueritas ait. ipsi loqueban¬
tur: sed sp̃s sc̃s in eis. Iãpades aũ:
splendorẽ miraculorũ. Pt̾riti
aut̃ tunc. & pauore concussi iu¬

Expanded text:
ius ardent; ideo exterius fumare videntur. De his enim dicitur: « Tange montes, et fumigabunt ; » non enim fumarent, nisi arderent; fumus igitur pro incendio ponitur. Per voces autem et sonitum buccinae, qui ora ubique resonans. « Non enim, ut ipsa Veritas ait, ipsi loquebantur, sed Spiritus sanctus in eis . » Lampades autem splendor sunt miraculorum. Perterriti autem, et pavore concussi Ju
Abbreviated transcription (Latin):
tãt. Et quãuis hȩc m illis conti¬
ncant̾. satisq inillis intelligipos¬
sent: uoluit tam̃ nominati hȩc¬
& spũalit̾ ponere: qm̃ inhis ho¬
mines frequentiꝰ peccant. Cum
eñi hȩc preceteris int̾dici audi¬
unt: curiosius hȩc euitare &e fu¬
gere debent. de concupiscentia
uͦ. dicit apłs. Concupiscentiam
nesciebã ẽe peccatũ: nisi lex dice¬
ret ñ concupisces. Quomͦ enim
potest ñ ẽẽ peccatũ. qd̾ pene in
oiñib ẽ causa peccati: foricato¬
reseñ. ad ulteros. fures. & rapto¬
res: concupiscentia facit. & alia
quidẽ multa ex hac radice orum¬
tur: quȩ si succisa fueritꝰ pariter
cũ ea cessabunt.
unctus aut̃ popłs audie¬
bat uoces. & lãpades. et so¬
nitũ bucmȩ montẽq fumantẽ:

Expanded text:
lis contineantur, satisque in illis intelligi possent, voluit tamen Deus nominatim et speciatim ponere, quoniam in his homines frequentius peccant. Cum enim prae caeteris haec interdici audiunt, curiosius haec evitare et fugere debent. De concupiscentia vero dicit Apostolus: « Concupiscentiam nesciebam esse peccatum, nisi lex diceret: Non concupisces . » Quomodo enim non potest esse peccatum, quod pene in omnibus est causa peccati? Fornicatores enim, adulteros, fures et raptores concupiscentia facit, et alia quidem multa ex hac radice oriuntur, quae si succisa fuerint, pariter cum ea cessabunt. « Cunctus autem populus audiebat voces, et lampades, et sonitum buccinae, montemque fumantem,
Abbreviated transcription (Latin):
onetq de eodẽ sanguine
in comib altaris: qd̾ ẽ corã
dño intab̃naculo testimonii.
Reliquũ aut̃ sanguinẽ fundet
iuxta basim altaris holocaustũ.
qd̾ est inostio tab̾naculi. Utrũq¬

Expanded text:
onetque de eodem sanguine in cornibus altaris quod est coram Domino in tabernaculo testimonii reliquum autem sanguinem fundet iuxta basim altaris holocaustorum quod est in ostio tabernaculi t
Abbreviated transcription (Latin):
uile ñ facietis ineo. offeretis
holocaustũ dño. inodorẽ sua-¬
tẽ unũ. & agnos anniculos
immaculatos septẽ. Sacrifiens
et arietẽ & agnos rite celebrabi¬
tis. & hyreũ pro peccato. Diesem̃
octauus idẽ est. qui & primus.¬
qui etiam dominicus appellat᷑
& abom̃i ppło xp̃iano celeber¬
rime colit᷑. & uenerat᷑. Hac die
mundus cepit. hac die xp̃c amor¬
tuis resurrexit. Hac etiã die ul¬
tima resurrectio fiet. Unde et
quidã psalmi ꝓ octaua titulan¬
tur. Hac gͥ die om̃ĩs ȩccłia instĩ¬
tius quã inceteris offert dño ho¬
locaustũ. & hostiã laudis. xp̃m
uidelicet laudando & predican¬
do. Hoc enĩ ꝑuitulũ et arietem
& septẽ agnos significat᷑. Quam¬

Expanded text:
etis holocaustum in eo in odorem suatem unum, et agnos anniculos immaculatos septem, sacrificiaque et arietem, et agnos rite celebrabitis, et hircum pro peccato. » Dies enim octavus idem est, ac primus, etiam Dominicus appellatur, et ab omni Christiano celeberrime colitur et veneratur. Hac die mundus coepit; hac die Christus a mortuis resurrexit, hac etiam die ultima resurrectio fiet. Unde et quidam psalmi pro octava titulantur. Hac ergo die omnis Ecclesia, instantius quam in caeteris, offert Domino holocaustum et hostiam laudis; Christum videlicet laudando et praedicando; hoc enim per vitulum, et arietem, et septem agnos significatur. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
rũtam̃ qui scient̃ contͣ iusticiã
iurat. quãuis scđm hoc eo iura¬
mento qd̾ ascĩs int̾dicit᷑ ñ denea¬
tur. ñ cam̃ putare debet se con-¬
festim eẽ liberũ apeccato. Non¬
em̃ iurare debuerat. qd peccatũ
eẽ sciebat. Peniteat gͥ ñ quia iura¬
m̃cũ ñ agit: s quia scient̃ contra
iustitiã iurauit. Uidua & repu¬
diata qͥcquid uoum̃t reddent.
Quid eñi simale uouerint: Ma¬
la em̃ uota ñ reddi debent. Dica¬
tur enĩ qͥequid bene uouerint:¬
Quia em̃ suȩ lib̃tatis sc̃ & nullius
potestace premũt᷑. lib̃e possunt
uouere qd̃ uolunt. Fhas tam̃ eas
animas intelligere possumus :
que amundi huiꝰ cõplexib. et
uoluptatib seꝑatȩ astultis ho¬
minib repudiant᷑ & despectui
habent᷑. Tales aũt quia sapienteᷤ
sunt & bona tantũ agere desidant.
quicqͥd uouere uoluerint. eorum
iudicio relinquat᷑. Si uͦ uxor ut
uoto uł uiram̃to se obligauerit.
ut ieiunio. uel alia abstinentia
affligat animã suam: isimaritꝰ

Expanded text:
 justitiam jurat, quamvis hoc eo juramento quod a sanctis interdicitur, non teneatur, non tamen putare debet se confestim liberum esse a peccato: non jurare debuerat, quod peccatum esse sciebat. Poeniteat ergo, non quia juramentum non agit, sed quia scienter contra justitiam juravit. « Vidua et repudiata quidquid voverint, reddent. » Quid enim si male voverint? mala enim vota reddi non debent; dicatur ergo, quidquid bene voverintQuia enim suae libertatis sunt, et nullius potestate premuntur, libeolunt. Per has tamen eas animas intelligere possumus, quae a mundi hujus complexibus et voluptatibus separatae a stultis hominibus repudiantur, et despectui habentur. Tales autem, quia sapientes sunt, et bona tantum agere desiderant, quidquid vovere voluerint, earum jndicio relinquatur. Si vero uxor vel voto vel juramento se obligaverit, ut jejunio vel abstinentia alia affligat animam suam, nisi maritus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ẽ indomo patris uel alicu¬
ius uxor si aliquid uouerit. uł
iurauerit. & hoc pat̾ ua maritꝰ
audiens ñ contͣdixerit. rea erit.
e qͥcquid promiserit. eã redde
oportebit. Si uͦ audiens contra¬
dixerit. ñ tenebit᷑ iuram̃to. Isti
em̃ patres. & mariti. ecclie pͥn¬
cipes eẽ uident̃: quorũ singulȩ
eccłie uxores & filie sunt. Uxoreᷤᷤ
quidẽ qui de eorũ semine pari¬
ł ministerio
regenerant᷑. Honi gͥ ẽ uota dis¬
cernere & iuram̃ta iudicare. Ne
mogͥagere presumat. quecũq
eccłie rectores int̾dicunt. etiã si ea
Iniusta eñi uota. irrita eẽ debent.
Que aut̃ uota uel iuram̃ta. isti
uel consensu approbant. uel dic¬
tis affirmant: ea redd̃e necessa¬
riũ est. Quare hoc: Quia quicqͥd
dicunt. iustũ ẽ. Sic gͥ fit. ut uis¬
ta uota. & scã ꝓmissa omĩs ho
ꝑsoluere debcat. quia nemo est

Expanded text:
mo patris, vel uxor alicujus, si aliquid voverit aut juraverit, et hoc pater vel maritus audiens non contradixerit, rea erit, et quidquid promiserit eam reddere oportebit; si vero audiens contradixerit, non tenebitur juramento. Isti enim patres et mariti, Ecclesiae principes esse videntur, quorum singulae et uxores, et filiae sunt. Uxores quidem, quia de eorum semine pari ministerio regenerantur. Horum ergo est vota discernere, et juramenta judicare. Nemo ergo agere praesumat, quaecunque Ecclesiae doctores interdicunt, etiam si ea Injusta enim vota irrita esse debent. Quae autem vota, vel juramenta isti vel consensu approbant, vel dictis confirmant, ea reddere necessarium est. Quare hoc? Quia quidquid dicunt, justum est. Sic ergo fit ut justa vota, et sancta promissa omnis homo persolvere debeat; quia
Abbreviated transcription (Latin):
& locutus est ad principes cribu¬
um filiorũ isrł. Iste ẽ sermo quem
precepit dñs. Siquis urm uotũ
anõ uouerit. aut se constrixerit
uram̃to. ñ faciet irritũ uerbum
iuũ. s om̃e qd̃ promisit imple¬
bit. Omnia em̃ uota & iuram̃ta
quȩ bona sc̃. & contra iustitiam
ñ siunt: reddidebent. Idoq ecclẽ
principes quib ista dicunt̃. qͥcqͥd
uouerint. aut iurauerint redð̃e
oportet: qm̃ tã cautz debent ẽẽ¬

Expanded text:
st ad principes tribuum filiorum Israel. Iste est sermo, quem praecepit Dominus: Si quis vestrum votum Domino voverit, aut se constrinxerit juramento, non faciet irritum verbum suum, sed omne, quod promisit, adimplebit. » Omnia enim vota juramento, quae bona sunt, et contra justitiam non fiunt, reddi debent. Ideoque Ecclesiae principes, quibus ista dicuntur, quidquid voverint aut juraverint, reddere oportet, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
huc subdit᷑. Dabitq eos sacerdo¬
ti: qui primũ offerens ꝓpeccato.
recorquebit caput eiꝰ ad pinnu¬
las. ita ut collo hereat. & ñ peni¬
tus abrũpatur. Et asꝑget de san¬
guine eius parietẽ altaris. Quic¬
quid aut̃ reliquũ fuerit: faciat
distillare ad fundamentum eiꝰ

Expanded text:
ustum dabitque eos sacerdoti qui primum offerens pro peccato retorquebit caput eius ad pinnulas ita ut collo hereat et non penitus abrumpatur et asperget de sanguine eius parietem altaris quicquid autem reliquum fuerit faciet destillare ad fundamentum eius
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Confident̾ enĩ sacerdos eum
uod si ñ quiuerit manus
eius offerre duos turtures.
uel duos pullos colũbȩ: offerat
ꝓ peccato similã decimã partem
ephi. Nonmittet in eam oleum.
nec thuris aliquid ĩponat.: quia
pro peccato ẽ. Tradetq eam sa¬
cerdoti. qui plenũ ex ea pugillũ
hauriens. cremabit suꝑ altare m
monimentũ eius qui obtulit.
rogans ꝓ eo & expians. Reliquĩ
uero partẽ: ipse habebit inmu¬

Expanded text:
eum Quod si non quiverit manus ejus offerre duos turtures, vel duos pullos columbae, offeret pro peccato similam, partem epha decimam, non mittet in eam oleum, nec thuris aliquid imponet, quia pro peccato est: tradetque eam sacerdoti, qui plenum ex ea pugillum hauriens, cremabit super altare in monimentum ejus, qui obtulit, rogans pro illo, et expians, reliquam vero partem ipse habebit in mu
Abbreviated transcription (Latin):
nima quȩ tetigerit aliqͥd
inmundũ. siue qd̾ occisũ
est abestia aut ꝑse mortuum.
uel qd̾ libet aliud reptile. & obli¬
ta fuerit inmundicie suȩ: rea ẽ

Expanded text:
nima quae tetigerit aliquid immundum, sive quod occisum est a bestia, aut per se mortuum, vel quodlibet aliud reptile, et oblita fuerit immunditiae suae, rea est,
Abbreviated transcription (Latin):
gines uͦ quasi longe acarne. carnis
ñ secunt᷑ uoluptates. Ceteriuͦ. quasi
mortua caro: ipsã suam corruptio¬
nẽ. nec sentiunt. nec intelligt̃. Hu¬
ius aut̃ uestim̃ti lepra quãuis mł¬
tiplex sit: maxima tam̃ & specialis
fornicatio intelligit᷑. De qua apł̃s.
Onme inquit peccatũ qd̃ cũq fiue¬
rit homo: extra corpus est. Quiaũ
fornicat᷑: ieorpussuũ peccat. Tan¬
tum enĩ om̃ib corporeis uiciis. hec
uiciũ maius est: ut ei cetera cõpara¬
ta. quasi ñ eẽ. unideat᷑. Hȩc gͥlepra
quia ñ solũ formeatores & adulte¬
ros. sed uirgines etiã continentes
& coniugatos sepe corrũpit. in
lanea. & linea. & pellicia ueste
inuenit᷑. Huius aut̃ signa sunt:
macula. aͥba. uel rufa. Sepe eñ
fornicatores pallore && rubore de
Talem gͦ uestẽ. e
sic pollu tam. cũ sacerdos uide¬
rit: recludet eã septẽ dieb: septĩ
uidelicet annis. ei inpenitentia.¬
& emendatione supputatis. Ioni

Expanded text:
gines vero quasi longe a carne, carnis gines vero quasi longe a carne, carnis non sequuntur voluptates. Caeteri vero quasi mortua caro, ipsam suam corruptionem sentiunt, nec intelligunt. Hujus autem vestimenti lepra, quamvis multiplex sit, maxima et principalis fornicatio intelligitur, de qua Apostolus: « Omne, inquit, peccatum quodcunque fecerit homo, extra corpus est, qui autem fornicatur, in corpus suum peccat . » Tantum enim omnibus corporeis vitiis hoc vitium majus est, ut ei caetera comparata quasi non esse videantur. Haec ergo lepra, quia non solum fornicatores et adulteros, sed virgines, et continentes, et conjugatos saepe corrumpit, in lanea, et linea, et pellicea veste invenitur. Hujus autem signa sunt, macula alba, vel rufa; saepe enim fornicatores pallore et rubore depTalem ergo vestem, et sic pollutam cum sacerdos viderit, recludet eum septem diebus, septem videlicet annis ei in poenitentiae emundatione supputatis. Non
Abbreviated transcription (Latin):
sericordissimo dño ueniã merct̃.
Si em̃ ut apłs ait nosmetipsos
iudicaremꝰ: ñ utiq iudicare¬
mur. Habident aut extra castra:
durã & agrestem uitã ducant:
iocũ et letitiam fugiant: solita¬
riam & musitatã conuersatio¬
nẽ suscipiant. Sequit᷑.
estis lanea siue linea quȩ
leprã habuerit instami¬
ne atq subtemine: aut certe pel¬
lis. aut quicquid expelle confec¬
tum ẽ: sialba aut rubra macula
fuerit facta: lepra reputabitur.
Ostendet̾q sacerdoti: qui consi¬
deratã recludet septẽ dieb: & die
septimo rursũ aspiciens si creuis¬
se de prehenderit: lepra ꝑseuerans
est. Pollutũ iudicabit uestim̃tum.
& om̃e inquo fuent inuenta: et
iccirco cõburet᷑ flammis. Hec eñi¬
est. Lana eñi decarne orit᷑: & car-
madheret. Linũ uͦ extra carnem:
& acarne alienũ est. Pellis autẽ.
caro montua est. Et quidẽ de con¬
iugato dicit᷑. quia adherebit uxon
suȩ. & erunt duo incarne ura. Uir¬

Expanded text:
sericordiosissimo Domino veniam meretur. sericordiosissimo Domino veniam meretur. « Si enim, ut Apostolus ait, nosmetipsos judicaremus, non utique judicaremur . » Habitent autem extra castra, duram et agrestem vitam ducant, jocum et laetitiam fugiant, solitariam et inusitatam conversationem suscipiant. Sequitur: Vestis lanea, sive linea, quae lepram habuerit in stamine, atque sub tegmine, aut certe pellis, vel quidquid ex pelle confectum est, si alba, aut rufa macula fuerit infecta, lepra reputabitur, ostendeturque 152 sacerdoti, qui consideratum recludet septem diebus, et die septimo rursum aspiciens, si crevisse deprehenderit, lepra perseverans est, pollutum judicabit vestimentum, et omne in quo fuerit inventum, et idcirco comburetur flammis. » est. Lana enim de carne oritur, et carni adhaeret; linum vero extra carnem, et a carne alienum est; pellis autem caro mortua est. Et quidem de conjugato dicitur: quia « adhaeredbit uxori suae, et erunt duo in carne una ; » vir
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: ad presens tam̃ ista sufficiant.
Sequitur.
uicũq gͦ maculatus fue¬
rit lepra. & separatus ad
arbitriũ sacerdotis: habebit uesti¬
menta dissuta. & caput nudum.
os ueste contectũ: contaminatũ
ac sordidũ se clamabit om̃i tẽpore
quia leprosus est. & ĩmundus: so¬
lus habitabit extra castra. Hec
cm̃ leprosis penitentia io e dat᷑:
ut post quã ad sacer .nignẽ dotis
arbitriũ separati ermms. fuerĩt:
alit eñi ñ separant᷑: hã : beant
uestimenta dissuta: qd quidem
dolons & tristiciȩ indiciũ est. Un¬
c e iacob. & multos alios: scidis¬
se uestimenta legimus. Habeant
etiã & caput nudũ: quatinus sui
cordis secreta manifestent. Caput
em̃ promente & corde. sepe accipit᷑.
pitis sunt. Nabeant aut̃ & os ues
neq predicent: quia peccator dix̃
deus. quare tu enarras iustitias
tegat iubet̃. Clament aut̃ se sor¬
tẽpore. Quanto magis em̃ se pec¬
catoi accusat. & sua cnimina do¬
mino confitet᷑: tanto citius ami¬

Expanded text:
sunt, ad praesens tamen ista sufficiunt. Sequitur: « Quicunque ergo maculatus fuerit lepra, et separatus ad arbitrium sacerdotis, habebit vestimenta dissuta, et caput nudum, os veste contectum, contaminatum, et sordidum se clamabit omni tempore, quia leprosus est, et immundus, solus habitabit extra castra. » Haec enim leprosis poenitentia datur, ut postquam ad sacerdotis arbitrium separati fuerint aliter enim non separantur habeant vestimenta dissuta, quod quidem doloris et tristitiae indicium est. Unde et Jacob, et multos alios vestimenta scidisse legimus. Habeant etiam et caput nudum, quatenus sui cordis secreta manifestent. Caput enim pro mente et corde saepe accipitur. pitis sunt. Habeant autem et os coneque praedicent, quia « peccatori dixit Deus: Quare tu enarras justitias tegat, jubetur. Clament autem se contempore; quanto magis enim se peccator accusat, et sua crimina Domino confitetur, tanto citius a mi
Abbreviated transcription (Latin):
cere uel neglexit. uel ñ curauit.
Qui emĩ peccatũ delere contẽp¬
nit: aut peccatorẽ se eẽ. ñ intel¬
lgit: aut penã pro peccato nul¬
lam se timere ostendit. Non enim
sufficit homini abstinere ama¬
lo: insi & bonũ operct᷑. Unde
scriptũ est. Declina amalo. &
fac bonũ. Qui gͥ cessat apcccato:
agat & penitentiã ꝓpeccato.
Aut̃ eñi & si macula ñcrescat:
prima tam̃ species uestimento
ñ reuertit᷑. Talẽ aut̃ uestẽ sacer¬
dos igni cõburit: quia peccato¬
rẽ penitentiã agere nolentem:
et̃no igni dignũ eẽ. decernit.
S quid ẽ. qđ ait. eoqd̃ confu¬
sa sit insuꝑficie uestm̃ti. uel
ꝑtotũ lepra: cũ suꝑiꝰ dixerit.
leprã ñ creuisse: Non creuit qͥ¬
dẽ. quia ad peccatũ homo ñ

Expanded text:
cere vel neglexit, vel non curavit. cere vel neglexit, vel non curavit. Qui enim peccatum delere contemnit, aut peccatorem se esse non intelligit, aut nullam pro peccato pam se timere ostendit. Non enim sufficit homini abstinere a malo, nisi et bonum operetur. Unde scriptum est: « Declina a malo, et fac bonum » Qui ergo cessat a peccato, agat et poenitentiam pro peccato: aliter enim, etsi macula non crescat, prima tamen species vestimento non revertitur. Talem autem vestem sacerdos igne comburit, quia peccatorem poenitentiam agere nolentem aeterno igne dignum esse decernit. Sed quid est quod ait quod infusa sit in superficie vestimenti, vel per totum lepra, cum superius dixerit, lepram non crevisse? Non crevit quidem, quia ad peccatum homo non
Abbreviated transcription (Latin):
uod si eam uiderit
ñ creuisse: precipiet & la¬
ubit id inquo lepra est. Reclu¬
decq illud septẽ dieb aliis. Ocũ
uiderit faciem quidẽ pristinam
si reuersã: nec tam̃ creuisse lepͣm:
immundũ iudicabit. & igni cõ¬
buret: eo qd̃ confusa sit insuper¬
ficie uestimenti. uel ꝑtotũ lepͣ.
Si inquit post acceptã peni¬
tentiã peccatũ qd̃ deleri dele-¬
ri debuerat creuit: nichil ali¬
ud nisi condẽpnatio restat. Si
uͦ ñ creuit quidẽ. nec tam̃ dele¬
tũ est: qm̃ &e si apeccato cessa¬
uit. ñ tam̃ penitentiã egit:
lauet̃ lepra: iniungat᷑ iterũ
cadẽ penitentia: recludatur
aliis septẽ dieb: ut qđ inpri¬
mis septẽ deliquit. saltẽ in hiᷤ
septẽ scquentib emendet. Si
u etiã post hos septẽ dies. sacer¬
dos uiderit faciẽ pristinã qui¬
dẽ ñ reuersã. nec tam̃ creuisse
leprã: immundũ iudicabit:
ut pote canonũ contẽptorem:
qui quãuis apeccato cessauent:
digna tam̃ penitentia satisfa¬

Expanded text:
uod si eam viderit non crevisse, praecipiet, et lavabunt id in quo lepra est, recludetque illud septem diebus aliis. Et cum viderit faciem quidem pristinam non reversam, nec tamen crevisse lepram, immundum judicabit, et igne comburet, eo qficie vestimenti, vel per totum lepra. » Si, inquit, post acceptam poenitentiam, peccatum, quod deleri debuerat, crevit, nihil aliud nisi condemnatio restat. Si vero non crevit quidem, nec tamen deletum est quoniam, etsi a peccato cessavit, non tamen poenitentiam egit, lavetur lepra, injungatur iterum eadem poenitentia, recludatur aliis septem diebus, ut quod in primis septem deliquit, saltem in his septem diebus sequentibus emendet. Si vero etiam post hos septem dies sacerdos viderit faciem pristinam quidem non reversam, nec tamen crevisse lepram, immundum judicabit, utpote canonum contemptorem, qui, quamvis a peccato cessaverit, digne tamen poenitentia satisfa
Abbreviated transcription (Latin):
oreconciliat᷑: nisi quia sacerdo¬
lauat᷑. atq mundatur: Si uero
post septẽ dies. dequib & nunc¬
& superius locuti sumus. leprã
sacerdos creuisse deprehenderit.
pollutũ iudicabit uestimentum:
quia lepra ꝑseuerans ẽ: & ideo
nitentes inquib peccata ñ delen¬
tur. sed cotidic crescunt: qui in
peccatis ꝑseuerantes semꝑ pecca¬
tis peceata adiciunt: audrant qd̃¬
d̾r. & ideo uestimentũ cõburet᷑.

Expanded text:
reconciliatur, nisi quia sacerdolavatur atque mundatur. Si vero post septem dies, de quibus et nunc superius locuti sumus, lepram sacerdos crevisse deprehenderit, pollutum judicabit vestimentum, quia lepra perseverans est, et ideo nitentes, in quibus peccata non delentur, si quotidie crescant, quia in peccatis perseverantes, semper peccata peccatis adjiciunt; audiant quod
Abbreviated transcription (Latin):
quia palã & manifeste eũ con¬
demptibilẽ. et tanti honoris in¬
dignũ eẽ ostendit. Hoc audem
de illis rectissime intelligi pot̾.
ri se ȩccliȩ iungere despiciunt.
Quos ñ animarũ salutẽ. s ho¬
noris glam querere ñ dubiũ est.
consputi. nũquã tali coniugio
ait. Et uocabit᷑ nomen eiꝰ ĩ isrł:
domus discalciati. Quis em̃ eũ dĩ
calciare auleat. quis calciati of¬
ficiũ illi tribuat. qui ipsa nomi¬
nis appellatione se excalciatum
eẽ demonstrat.

Expanded text:
quia palam et manifeste eum conquia palam et manifeste eum contemptibilem et tanti honoris indignum esse ostendit. Hoc autem de illis rectissime intelligi potestri se Ecclesiae jungere despiciunt; quos non animarum salutem, sed honoris gloriam quaerere, non dubium est. conait: « Et vocabitur nomen ejus in Israel domus discalceati. » Quis enim calceare eum audeat, quis calceati officium illi tribuat, qui ipsa nominis appellatione se excalceatum esse demonstrat
Abbreviated transcription (Latin):
uiri mei suscitare semen frĩs
sui ĩ isrt: nec me ĩ conugiũ
sumere. Scatimq eũ accersiri
facient. et interrogabunt. Si
responderit. nolo eam accipere
uxorẽ: accedat ad eũ mulier co¬
rã semorib. & tollat calciam̃tũ
de pede eius. spuetq ĩ facie illiꝰ.
ce dicet. Sic fiet homini qui ñ
edifficat domũ fratiis sui. Et uo¬
cabit᷑ nomẽ illiꝰ ĩ istł. domꝰ dis¬
calciati. Quare eñi ante portam
ciuitatis iudiciũ querit᷑. msi
quia ibi iudices sedent: Dñs
ante hanc portã sedent ep̃i. ut
eius lumine illustrati. nusquã
deuient aueritate. Adhos aut̃
om̃s causȩ deferri. eorũq uidi¬
cio diffimridebent. His gͦ pre¬
sentib. accedit mulier ad frẽm
uiri sui. & quia eã ĩ comugiũ
sumere noluit: tollit calciam̃¬
tũ de pede eiꝰ. Quid ẽ eñ calcia¬
mentũ de pedib dollere. insi
eũglitandilicentiam auferre:
Unde apłs. Calciati inquit pe¬
des ĩ preparatione esiglii pa¬
cis. Spuit insuꝑ ĩ faciem eius.

Expanded text:
viri mei suscitare semen fratris sui in Israel, nec me in conjugium, sumere. Statimque accersiri eum facient et interrogabunt; si responderit, nolo eam uxorem accipere, accedat ad eum mulier coram senioribus et tollat calceamentum de pede ejus, spuetque in faciem illius et dicet: Sic fiet homini qui non aedificat domum fratris sui. Et vocabitur nomen illius in Israel, domus discalceati . » Quare enim ante portam civitatis judicium quaeritur, nisi quia ibi judices sedent? Dominante hanc portam sedent episcopi, ut ejus lumine illustrati, nusquam devient a veritate. Ad hos autem omnes causae deferri eorumque judicio definiri debent. His ergo praesentibus accedit mulier ad fratrem viri sui, et quia eam in conjugium sumere noluit, tollit calceamentum de pede ejus. Quid est enim calceamentum de pedibus tollere, nisi evangelizandi licentiam auferre? Unde Apostolus: « Calceati, inquit, pedes in praeparatione Evangelii pacis . » Spuit insuper in faciem ejus,