comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litate tanqͣm naturali lege ꝓlabim᷑ ⁊ ut qͣntali¬
bet circũspectione atq custodia caueant᷑: ñ pos¬
sint ad plonum ista uitari. De istis siquidẽ unus
discipuloꝵ quem diligebat iħc: abrupta defini¬
tione ꝓnuntiat dicens. Si dixerimꝰ qͥa peccatũ ñ
habemus: ipsi nos seducimꝰ. ⁊ et ucritas in nob̾¬
enti. ñ sadis ꝓderit ad finem penitendie ꝑuenisse.
id ẽ ab illicias temꝑare:⁊ nsi etiam in illis uir¬
tutib indefesso cursu semet ipsũ extenderit:
quib ad satisfactionis indicia ꝑuenit᷑ Nec enim
a fedissimis criminũ sordib que abhorret dñs
quenqua abstinuisse sufficiet: nisi etiã illambo¬
nam uir tutũ flagrantiã qua dñs delectat᷑. puri¬
tiȩ fine. disseruit. Qui licet ut in eiꝰ cenobio resi¬
dere mallemꝰ sollicito p̃caret᷑ affectu ⁊ tam̃ fama
scichiotice solitudinis inuitatos cum retinere
Quomodo theonas ad abbatem ioħ̃m uenit.¬

Expanded text:
litate tamquam naturali lege prolabimur, ut, quantalilitate tamquam naturali lege prolabimur, ut, quantalibet circumspectione atque custodia oaueantur, non possint ad plenum ista uitari. de istis siquidem unus discipulorum, quem diligebat Iesus, abrupta definitione pronuntiat dicens: si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus et uerbum eius noenti non satis proderit ad finem poenitentiae pervenisse, id est ab illicitis temperare, nisi etiam in illis virtutibus indefesso cursu semetipsum semper extenderit quibus ad satisfactionis indicia pervenitur. Nec enim a fetidissimis criminum sordibus, quae abhorret Dominus, quemquam abstinuisse sufficiet, nisi etiam illam bonam virtutum fragrantiam qua Dominus delectatur, puritiae fine disseruit. qui licet ut in eius coenobio residere mallemus sollicito precaretur affectu, tamen fama Scitioticae solitudinis inuitatos, cum retinere Quomodo Theonas ad abbatem Iohannem uener
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dictȩ obliuionis definitio. suꝑ capitalib t̾m
sit criminib consticuta÷ quȩ mosaica quoq lege
damnant᷑: quorum sicut ꝑconu̾sadionẽ bonã abi¬
ciunt᷑ uł consũmunt᷑ affectus: ita etiam peniten¬
tia accipit finẽ. Ceterum ab istis minutis in qͥb
septies iustus cadit ut scriptũ ẽ et resurgit: nunꝗͣ.
deerit penitudo. Aut eñꝑignorantiam. aut
ꝑobliuionẽ: aut ꝑcogitationẽ: aut ꝑsermo¬
nẽ ⁊ aut ꝑobreptionẽ: aut ꝑnecessitatẽ: aut
ꝑfragilitatẽ carnis. singłis dieb uel inuiti uel
uolentes frequent̃ incurrimꝰ: ꝓquib & dauid
orans dñm purificationẽ atq indulgentiã dep̃¬
cat᷑ dicens. Delicta quis indelligit: Ab occultis
meis mundame dnẽ: et ab alienis parce seruo
tuo. Cẜ apłs. Non enĩ quod uolo faciobonũ: s qd̃
nolo malũ hoc ago. Et ꝓquib idem etam eiu¬
lansꝓclamauit. Infelix ego homo quis me libera¬
bit de corpore mortis huius: Tanta cñ in his faci¬

Expanded text:
dictae obliuionis definitio super capitalibus tantum sit criminibus constituta, quae Moysaica quoque lege damnantur, quorum sicut per conuersationem bonam abiciuntur uel consumuntur adfectus, ita etiam paenitentia accipit finem. ceterum ab istis minutis, in quibus septies iustus cadit ut scriptum est et resurgit, numquam deerit paenitudo. aut enim per ignorantiam, ant per obliuionem, aut per cogitationem, aut per sermonem, aut per obreptionem, aut per necesslutionem singulis diebus uel inuiti uel uolentes frequenter incurrimus, pro quibus et Dauid orans dominum purificationem atque indulgentiam deprecatur dicens: delicta quis intellegit? ab occultis meis munda me: et ab alienis parce seruo tuo, et apostolus: non enim quod uolo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago, et pro quibus idem etiam heiulans proclamauit: infelix ego homo: quis me liberabit de corpore mortis huius? tanta enim in his faci
Abbreviated transcription (Latin):
UII. Q mnob fitum sit. atrũ sub eugłi gã an sub legis uelimꝰ aore consiste̾.¬
UIII. Qeadmodũ cheonal conugẽ suã ut ⁊ ipsarenuntiaret hortatꝰ sit.¬
II. Que ad modu ñ q̃esente urore sua. ad monasteri ti ꝑuolarit.
x.Satisfaccio pro co ne disedi a contugibꝰ suaderet᷑.Icuruent᷑.
xII. Respons de natura coꝵ que bona uł mala uel media fint.
XIII.Quale bonum sit ieumium.
xIIII.Quod non sit p̃ͥncipale bonumieniniũ.
xU. Qđ pͥncipalebonĩ ñ ꝓpt̃ inferiꝰ bonum debeat exerceii.¬
XUI. Quomodo acȩceris honis pncipale discernat᷑ bonum.
xUII. Deratione et ualitate ieninis.¬
xuiII. Non semꝑ congraui esse iqumum.¬
xIX. Int̾rog̃. curtotis quinquaginta dicbꝰ ienimũ resoluamus.
xxi. Respons. de seruanda continentiȩ temꝑantia.¬
xxii De refectionis cempore atqꝑ mnensura.¬

Expanded text:
utrum sub euangelii gratia an sub legis uelimus terrore consistere. Quemadmodum Theonas coniugem suam, ut et ipsa renuntiaret, hortatus sit. Quemadmodum non adquiescente uxore sua ad monasterium peruolarit. Satufactio pro eo, ne discidia coniugibus suadere uideamur. . Responsio de natura eorum quae bona uel mala uel media sunt Quale bonum sit ieiunium. Quod non sit principale bonum ieiunium. Quod principale bonum non propter inferius bonum debeat exerceri. Quomodo a ceteris bonis principale discernatur bonum. De ratione et utilitate ieiunii. Non semper congruum esse ieiunium. Interrogatio, cur totis Quinquagensimae diebus ieiunium resoluamus. i. Responsio de seruando continentiae temperamentö. De refectionis tempore atq
Abbreviated transcription (Latin):
tium frequentia comitatus. monasteriũ
fusset ingressus: uir dei eminus sedebat
Quem uenientem conspiciens. cũ iam
ab eo audiri potuisset: clamauit dicens.
Pone fili pone: hoc quod portas ñ ẽ tuũ.
Qui riggo ꝓtinus in t̾ram cecidit ÷ et quia
tanto uiro illudere p̃sumpsisset expauit:
om̃sq qui cũ eo ad dei hommẽ ueniebant.
terrȩ consternatisunt. Surgentes autẽ. ad
eum ppinquare minime p̃sumpserunt:
sed ad suũ dñm reuersi. nuntiauerunt tre¬
pidi. in quanta uelocitate fuerant dep̃¬
hensi. Tunc ꝑse idem totila. ad dĩ homi¬
nem accessit. Quẽ cum longe sedentẽ cer¬
neret: non ausus accedere.sese in t̾ram
dedit. Cui dum uir dei bis terq diceret
surge: sed ipse ante eum de terra erigi¬
regem ꝓstratum.Quem de terra leuauit:
de suis actibus increpauit: atq in paucis
sermonib cuncta que illi erant uentura
p̃nuntiaunt dicens. Multa mala facis:
multa mala fecisti:iam aliquando ab mi¬

Expanded text:
tum frequentia comitatus, monasterium tum frequentia comitatus, monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum iam ab eo audire potuisset, clamavit, dicens: 'Pone, fili, pone; hoc quod portas non est tuum'. Qui Riggo protinus in terram cecidit et, quia tanto viro inludere praesumpsisset, expavit. Omnesque qui cum eo ad Dei hominem veniebant; terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi, in quanta velocitate fuerant depraehensi. 15. Tunc per se isdem Totila ad Dei hominem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis ter diceret: 'Surge', sed ipse ante cum erigis de terra noregem prostratum. Quem de terra levavit, de suis actibus increpavit atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant Ventura praenuntiavit, dicens: 'Multa mala facis, multa fecisti; iam aliquando ab ini
Abbreviated transcription (Latin):
thors nanq temporib cum rex eoꝵs toti¬
la scm uirum ꝓphecie habere sp̃m audis¬
set: ad cius monasteriũ ꝑgens. paulolon¬
gius substitit: eiq se uenturum esse nunti¬
auit. Cui dum ptinus de monasterio man¬
datum fuisset ut ueniret: ipse sicut ꝑfi¬
de mentis fuit. anuir domini ꝓphetiȩ. spm̃
haberet. explorare conatus ẽ. Quidam uͦ
cius spatarius riggo dicebat᷑: cui calciam̃¬
ta sua p̃buit : cumq indui regalib ue¬
stib fecit: quem quasi inꝑsona sua ꝑgere
ad dei hominẽ p̃cepit. In cuiꝰ obsequio. tres
qui sibi p̃cȩteris adherere consueuerant comnes¬
misit. scilicet. uulruderich. & budin: ut
ante seruidei oculos. ipsum eẽ regem toti¬
lam simulantes. eius laderi obambularent.
Qui alia quoq obsequia atq spatarios p̃¬
buit: ut tam ex eisdem obs equiis. quã ex
purpureis uestib rex esse putaret᷑. Cũq
isdem riggo. decoratus uestib. obsequen¬

Expanded text:
thorum namque temporibus, cum rex eorum Totithorum namque temporibus, cum rex eorum Totila sanctum virum prophetiae habere spiritum audisset, ad ejus monasterium pergens, paulo longius substitit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset ut veniret, ipse, sicut perfidae mentis fuit, an vir Dei prophetiae spiritum haberet explorare conatus est. Quidam vero ejus spatharius Riggo dicebatur, cui calceamenta sua praebuit, eumque indui vestibus regalibus fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cujus obsequio tres qui sibi pmisit, scilicet Vul, Ruderic et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum esse regem Totilam simulantes, eius lateri obambularent. Cui alia quoque obsequia atque spathari praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque isdem Riggo decoratus vestibus, obsequen
Abbreviated transcription (Latin):
et queq poterant ad reficiendum corpꝰ
delectabilia uideri. Tunc conuiator ait.
Eece aqua: ecce pratum: ecce amenus
locus. in quo possumꝰ refiei. et parum
quiescere: ut ualeamus iter nr̃m postmo¬
dum incolumes implere. Cum gͥ et uerba
aurib. et loca oculis blandirentur: hac¬
tercia admonitione ꝑsuasus. consensit et
comedit. Uesꝑtina uero hora: ꝑuenit ad cel¬
lam. Presentatus autem uenerabili bene¬
dicto patri. sibi orationem peciit: s mox
ꝑ conuiatorem cuum locutus ẽ. semel d¬
bi ꝑsuadere non potuit : scđo ñ potuit:
tercio ꝑsuasit: et te adhoc qͦd uoluit su¬
ꝑauit. Tunc ille reatum infirmȩ suȩ m̃¬
tis agnoscens: eius pedibus ꝓuolutus
tantomagis cepit culpam deflere et eru¬
bescere: quanto se cognouit etiam absen¬
tem in benedicti patris oculis deliquisse
sp̃m uideo inesse: qui absenti disci¬
portet petre. ut interim sileas: qua¬
tinus adhuc maiora cognoscas.Go¬

Expanded text:
et quaeque poterant ad reficiendum corpus et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum, ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum incolumes explere. Cum igitur et verba haec auribus, et loca oculis blandirentur, tertia admonitione persuasus, consensit et comedit: vespertina vero hora pervenit ad cellam. Praesentatus autem venerabili Benedicto Patri, sibi orationem dari petiit: sed mox per conviatorem tuum locutus est, semel tibi persuadere non potuit, secundo non potuit, at tertio suasit, et te ad hoc quod voluit superavit? Tunc ille reatum infirmae suae mentis agnoscens, ejus pedibus provolutus, tanto magis coepit culpam deflere et erubescere, quanto se cognovit etiam absentem in Benedicti Patris oculis deliquisse.aei spiritum video inesse, qui absenti disciOportet, Petre, ut interim sileas, quatenus adhuc majora cognoscas. Go
Abbreviated transcription (Latin):
cuius suꝑius memoriam feci: uir e¬
rat laicus. sed religiosus. Quiut serui des
orationem ꝑciꝑet. et germanũ frẽm ui¬
deret: annissingulis de loco suo ad cellã
cius ieinus uenire consueuerat. Quadã
gͥ die. dum iter ad monasteriũ faceret:
sese illi alder uiator adiunxit: qui ium̃
dos in itinere portabat cibos. Cumq tar
dior iam hora excreuisset: dixit.Tem fr̃:
sumamus cibum: ne lassemur inuia. Cui
ille respondit. Absit fr̃. non facio: quia
ad uencrabilem patrem benedictum. ie.¬
iunus semper uenire consueui. Quo re¬
sponso ꝑcepto: adhoram conuiator con¬
ticuit. S cum post hec. aliquantulũ iti¬
neris spatium egissent: rursus ad monuit
ut manducarent. Consentire noluit:qͥ
ieuinus uenire aeccreuerat. Tacuit qͥdẽ
qui ad manducandũ inutauerat: et cũ
eo ieiunus adhuc ꝑgere ad modicũ cori¬
sensit. Cumq & iter longius agerent et
eos tardior hora fatigaret: ambulantes
inuenerunt in itinere pratum et fontẽ:

Expanded text:
cujus superius memoriam feci, vir erat laicus, sed religiosus. Qui ut servi Dei orationem perciperet, et germanum fratrem videret, annis singulis de loco suo ad cellam ejus jejunus venire consueverat. Quadam igitur die dum iter ad monasterium faceret, sese illi alter viator adjunxit, qui sumendos cibos in itinere portabat. Cumque jam hora tardior excrevisset, dixit: Veni frater, sumamus cibum, ne lassemur in via. Cui ille respondit: Absit, frater, hoc non faciam, quia ad venerabilem Patrem Benedictum jejunus semper pervenire consuevi. Quo responso percepto, ad horam conviator tacuit. Sed cum post hoc aliquantulum itineris spatium egissent, rursus admonuit ut manducarent. Noluit consentire qui jejunus pervenire decreverat. Tacuit quidem qui ad manducandum invitaverat, et cum eo jejunus adhuc pergere ad modicum consensit. Cumque iter longius agerent, et eos tardior hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem,
Abbreviated transcription (Latin):
ri debeatis. Cumq hoc famulus dei audisset:
contristatus ait. Nunqͥdnon dixi die hester
minime liccret: Tunc ꝓcaritatis exhibitione.
aliquantulum exsecutorem suum in cella
retinuit: eiq laboris sui cõmodũ. coac̾to
renitentiq dedit. Cognosce itaq petre.
in quanta dei custodia sunt qui in hac ui¬
ta se ipsos despicere nouerunt:⁊ cũ quib
intus ciuib in honore numerant᷑. qͥ despe¬
cti foris hominib esse non erubescunt.
quia econtra in dei oculis iacent. qͥ apud
suos et proximortim oculos. ꝑ manis głȩ
appetitum tument. Unde et quibusdam
ueritas dicit. Uos estis qui iustificatis uos
coram hominib: ds̃ autẽ nouit corda tirã:
quia qͦd hominib altum ẽ abhominabile

Expanded text:
ri debeatis. Cumque hoc Dei famulus audisset, ri debeatis. Cumque hoc Dei famulus audisset, contristatus ait: Nunquid non die hesternminime liceret? Tunc pro charitatis exhibitione aliquantulum exsecutorem suum in cella detinuit, eique laboris sui commodum coacto renitentique dedit. Cognosce igitur, Petre, in quanta Dei custodia sunt qui in hac vita seipsos despicere noverunt; cum quibus intus civibus in honore numerantur, qui despecti foris hominibus esse non erubescunt; quia econtra in Dei oculis jacent, qui apud suos et proximorum oculos per inanis gloriae appetitum tument. Unde et quibusdam Veritas dicit: Vos estis qui justificatis vos coram hominibus, Deus autem novit corda vestra: qu
Abbreviated transcription (Latin):
hora eadem iumenta p̃parari: atq exsecu¬
torem suum cepit. uehementissime urge¬
re. ut statim exire debuissent. Cui iulianꝰait.
Hoc ficri nullatenus potest: quia lassatus
ex itiere. hodic non ualeo exire. Tunc ille
respondit. Contristas me fili: quia si ho¬
dierna die ñ egredimur. iam crastina ñ exi¬
mus. Oeritaq famulus. exsecutoris sui las¬
situdine coactus. in monasterio suo eadem
nocte demoratus ẽ: cum ecce sequenti die
sub ipso lucis crepusculo. uehement̃ equo
incursu fatigato. adiulianũ puer cũ epła ue¬
nit⁊ in qua ei p̃ccptum ẽ ne seruũ dei contin¬
gere. uel mouere de monasterio auderet. Quẽ
cum ille requireret. cur sententia eẽt muta¬
ta: cognouit quia nocte eadem. qua ipse¬
illuc exsecutor missus est: ꝑ uisũ pont: fex
fuerat uehementer exterritus. cur ad exhi¬
bendum dei hominẽ mittere p̃sumpsisset. Qui
commendans ait. Rogat pater ur̃: ne fatiga¬

Expanded text:
hora eadem jumenta praeparari, atque exsecuhora eadem jumenta praeparari, atque exsecutorem suum coepit vehementer 172 urgere ut statim exire debuissent. Cui Julianus ait: Hoc fieri nullatenus potest, quia lassatus ex itinere hodie non valeo exire. Tunc ille respondit: Contristas me, fili, quia si hodierna die non egredimur, jam crastina non exibimus. Dei itaque famulus exsecutoris sui lassitudine coactus, in monasterio suo eadem nocte demoratus est. Cum ecce sequenti die sub ipso lucis crepusculo vehementer equo in cursu fatigato ad Julianum puer cum epistola pervenit, in qua praeceptum est ei ne servum Dei contingere vel movere de monasterio auderet. Quem cum ille requireret cur sententia esset mutata, cognovit, quia nocte eadem, in qua ipse exsecutor illuc missus est, per visum pontifex fuerat vehementer exterritus, cur ad exhibendum Dei hominem mittere praesumpsisset. Qui  orationibus, ait: Rogat Pater noster ne fatiga
Abbreviated transcription (Latin):
fenũ portare. Cui respondit puer. Quẽ que¬
ris: ecce subsequit᷑. T̃unc ecce uir dei clauatis
caltiatus caligis: falcem fenariam in collo
deferens. uemebat. Quem adhuc longe posi¬
tum: puer suo domino. quia ipse eẽt quem
quereret indicauit. Isdem uero iulianꝰ re¬
pente ut uidit dĩ famulũ. ex ipso habitu
despexit: eumq qualiter deberet alloqui
ꝓterua mente p̾parabat. Mox uero ut seruus
dei cõminus affuit: eiusdem iuliani animũ
intolerabilis pauor inuasit: ita ut tremeret:
atq ad insinuandũ hoc ipsum qͦd uenerat.
uix sufficere lingua potuisset. Qui humili¬
ato mox spũ. ad eius genua cucurrit: ora¬
tionem ꝓse fieri petiit: et quia pater eius
apostolicus pontifex. cum uidere uellet in¬
dicauit. Tir autem uenerandus equitius. ce¬
pit immensas grãs omnipotenti dõ agere:
asserens. quod se ꝑsummũ pontificem grã
suꝑna insitasset. Ilico uocauit fr̃s: p̃cepit

Expanded text:
fenum portare. Cui puer respondit: Quem quaefenum portare. Cui puer respondit: Quem quaeris, ecce subsequitur. Tum ecce vir Dei, clavatis calceatus caligis, falcem fenariam in collo deferens, veniebat: quem adhuc longe positum puer suo domino quia ipse esset quem quaereret indicavit. Idem vero Julianus repente ut vidit Dei famulum, ex ipso habitu despexit, eumque qualiter deberet alloqui proterva mente praeparabat. Mox vero ut servus Dei cominus adfuit, ejusdem Juliani animum intolerabilis pavor invasit, ita ut tremeret, atque ad insinuandum hoc ipsum quod venerat, vix sufficere lingua potuisset. Qui humiliato mox spiritu ad ejus genua cucurrit, orationem pro se fieri petiit, et quia pater ejus apostolicus pontifex eum videre vellet indicavit. Vir autem venerandus Equitius coepit immensas gratias omnipotenti Deo agere, asserens quod se per summum pontificem gratia superna visitasset. Illico vocavit fratres, praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
puer: et ꝓteruo spũ pratum uelocit̃ ing̾esꝰ
om̃sq illic intuens fenum secantes: requi¬
siuit quisnam ẽẽt equitius. Moxq ut audi¬
uit quis eẽt÷ eum adhuc longe positꝰ aspe¬
xit: et immenso timore correptꝰ ẽ. Cepit
tremere: lassescere: seq ipsum nutanti gres¬
su uix posse portare. Qui tremens ad dei ho¬
minẽ ꝑuenit: atq ulnis humilit̃ eiꝰ genua
deosculans. strinxit: suumq dñm ei occur¬
risse nuntiauit. Cui resalutato. dei famulꝰ
p̃cepit dicens. Leua fenũ uiride: porta pa¬
bulũ iumentis in quibus uenistis. Ecce ego quia
parum suꝑest: oꝑe expleto te subsequor. Is au¬
tem qui missus fuerat iulianꝰ defensor. mira¬
batur ualde quidnam eẽt. quod redire mo¬
raret᷑ puer: eũ ecce reuertentẽ pucrũ conspicit:
atq incollo fenum exprato deferentẽ. Qui
uehementer iratus: cepit clamare dicens.
Quid ẽ hoc: Ego te misi hominẽ deducere: ñ

Expanded text:
puer, et protervo spiritu pratum velociter ingressus, puer, et protervo spiritu pratum velociter ingressus, omnesque illic intuens fenum secantes, requisivit quisnam esset Equitius. Moxque ut audivit quis esset, eum adhuc longe positus aspexit, et immenso timore correptus, coepit tremere, lassescere, seque ipsum nutanti gressu vix posse portare. Qui tremens ad Dei hominem pervenit, atque ulnis humiliter ejus genua deosculans, strinxit, suumque dominum ei occurrisse nuntiavit. Cui resalutato Dei famulus praecepit, dicens: Leva fenum viride, porta pabulum jumentis in quibus venistis: ecce ego, quia parum superest, opere expleto te subsequor. Is autem qui missus fuerat, Julianus defensor mirabatur valde quidnam esset quod redire moraretur puer: cum ecce revertentem puerum conspicit, atque in collo fenum ex prato deferentem; qui vehementer iratus coepit clamare, dicens: Quid est hoc? Ego te misi hominem deducere, non
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut autem moris est. ut occupato in multis
animo. adulatio ualde subripiat. si ab ipso
cordis hostio nequaqua fuerit citius repulsa:
suadentibus se clericis. consensũ pontifex p̃¬
buit. ut ad romanam urbem deduci debu¬
isset: et quȩ nam sua cẽt mensura cognosce¬
ret. Iulianũ tamentunc defensorem mittenᷤ.
qui sabinensi eccłȩ post modũ in episcopatu
p̃fuit: hoc ei p̃cepit. ut cũ magno eũ honore
deduceret: nec quicquã dei famulus ex con¬
uentione eadem iniuriȩ sentiret. Qui pa¬
rere de eo clericoꝵ uous coneitꝰ uolens. festine
ad eiꝰ monasterium cucurrit: ibiq absente
illo. antiquarios scribentes repꝑit: ubi esset
abbas inquisiuit. Qui dixerunt. In ualle
hac quȩ monasterio subiacet: fenũ secat.
Isdem uero iulianus. suꝑbum ualde atq
contumacẽ puerum habuit: eui uix pote¬
rat uel ipse dominari. Hunc gͦ misit: ut
eum adse sub celeritate ꝑduceret. Prexit

Expanded text:
Sicut autem moris est ut occupato in multis Sicut autem moris est ut occupato in multis animo adulatio valde subrepat, si ab ipso cordis ostio nequaquam 169 fuerit citius repulsa, suadentibus se clericis consensum pontifex praebuit, ut ad Romanam urbem deduci debuisset, et quaenam sua esset mensura cognosceret. Julianum tamen tunc defensorem mittens, qui Sabinensi Ecclesiae postmodum in episcopatu praefuit, hoc praecepit, ut magno cum honore eum deduceret, nec quidquam Dei famulus ex conventione eadem injuriae sentiret. Qui parere de eo clericorum votis concitus volens, festine ad ejus monasterium cucurrit, ibique absente illo antiquarios scribentes reperit, ubi abbas esset inquisivit. Qui dixerunt: In valle hac quae monasterio subjacet, fenum secat. Idem vero Julianus superbum valde atque contumacem puerum habuit, cui vix poterat vel ipse dominari. Hunc ergo misit, ut ipsum ad se sub celeritate perduceret. Perrexit
Abbreviated transcription (Latin):
rem patriȩ cęlestis excitaret. Erat uͦ ualde
uilis inuestibus: atq ita despectus. ut si
quis illum fortasse nesciret. salutatus etiã
resalutare despiceret. & quotiens ad alia
tendebat loca: iumentum sedere consue¬
uerat. qđ despicabilius iumentis omĩb
in cella reiperiri potuisset. Inquo etiam
capistro ꝓfreno: et ueruecũ pellib. ꝓ sella u¬
tebat᷑. Suꝑ semet ipsum sacros codices inpel¬
liceis saculis missos. dextro leuoq latere por¬
tabat: et quocunq ꝑuenisset. scͥpturarũ aꝑi¬
ebat fontem: et rigabat pratamentiũ. Huiꝰ
quoꝙ opinio p̃dicationis. ad romanȩ urb
noticiam ꝑuenit: atq ut ẽ lingua adulan¬
tium. auditoris sui animam amplectendo
necans: eo tempore clerici huius apłicȩ se¬
dis antistiti adulando. questi sunt dicentes.
Quis ẽ iste uir rusticus. qui auctoritatẽ sibi
p̃dicationis arripuit: et officium apłici
ut quis sit ecclesiasticus uigor agnoscat.

Expanded text:
rem patriae coelestis excitaret. Erat vero valde rem patriae coelestis excitaret. Erat vero valde vilis in vestibus, atque ita despectus, ut si quis illum fortasse nesciret, salutatus etiam resalutare despiceret, et quoties alia tendebat ad loca, jumentum sedere consueverat, quod despicabilius omnibus jumentis in cella potuisset reperiri; in quo etiam capistro pro freno, et vervecum pellibus pro sella utebatur. Super semetipsum sacros codices in pelliceis sacculis missos dextro laevoque portabat latere, et quocunque pervenisset, Scripturarum aperiebat fontem, et rigabat prata mentium. Hujus quoque opinio praedicationis ad Romanae urbis notitiam pervenit; atque ut est lingua adulantium auditoris sui animam amplectendo necans, eodem tempore clerici hujus apostolicae sedis antistiti adulando questi sunt, dicentes: Quis est iste vir rusticus, qui auctoritatem sibi praedicationis arripuit, et officium apostolut quis sit ecclesiasticus vigor agnoscat.
Abbreviated transcription (Latin):
ui.S nocte qͣdãspeciosꝰ mn ꝑuisionẽ ruueniꝰ asti¬
dit: atq inlingna meamedicinale ferramen¬
ba mea more tuo: egredere a.Ipredicandũ
Etq ex illo die: etiam nudĩuar. de deo
tacere non possum. PsRs
Aellem patris huius etiam opus agnoscert:
qui fertur talia dona ꝑcepisse. Gregorius.
pus petre ex dono ẽ: nondonũ exoꝑe
Auoquin: grã iam non ẽ grã. Omne
qͣuippe opus dona p̃ucniunt: quamuis ex
subsequenti oꝑe. ipsa ctiam dona succresciũ
Ne tamen uitȩ eiꝰ cognitione frauderis: be¬
ne de eo reuerentissimꝰ uir albinꝰ reatine
antistes eccl̃ie agnouit: et adhuc suꝑ st̃
multi qui scire potuerunt. S qͥd plus
queris oꝑis: quando concordabat uite
mundicia cum studio p̃dicationis: Tantꝰ
quippe illũ ad colligendas dõ animas fer¬
uor accenderat: ut sic monasteriis p̃esset.
quatinus ꝑ eccłias. ꝑ castra. ꝑuicos. ꝑ sin¬
guloꝵ quoq domos fidelium. circũqua¬
q discurreret : et corda audientiũ. ad amo¬

Expanded text:
uadam nocte speciosus mihi per visionem juvenis astitit, atque in lingua mea medicinale ferramenerba mea in ore tuo; egredere ad praedicandum. Atque ex illo die etiam cum voluero, de Deo tacere non possum. PETR. Vellem etiam Patris hujus opus agnoscere, qui fertur talia dona percepisse. GREGOR. Opus, Petre, ex dono est, non donum ex opere, alioquin gratia jam non est gratia. Omne quippe opus dona praeveniunt, quamvis ex subsequenti opere ipsa etiam dona succrescunt; ne tamen vitae ejus cognitione frauderis, bene hunc reverentissimus vir Albinus Reatinae antistes Ecclesiae cognovit, et adhuc supersunt multi qui scire potuerunt. Sed quid plus quaeris operis, quando concordabat vitae munditia cum studio praedicationis? Tantus quippe illum fervor ad colligendas Deo animas accenderat, ut sic monasteriis praesset, quatenus per ecclesias, per castra, per vicos, per singulorum quoque fidelium domos circumquaque discurreret, et corda audientium ad amo
Abbreviated transcription (Latin):
uenit illa. et inꝯmordit me. Cui cũ gra¬
ui indignatione uir dei p̃cepit ut abscederet.
et locum in omnipotentis dei famula ñ habe¬
ret. Qui ꝓtinus abscessit: nec eam continge¬
re ultra p̃ualuit. Quidam uͦ felix nomine
nursiȩ ꝓuintiȩ nobilis. pat̾ huiꝰ castorii
qui nunc nobiscum in romana urbe de
gula loca discurrere. atq studiose p̃dica¬
re: eum quadam die. familiaritatis au¬
su adiit dicens. Qui sacrũ ordinem ñ habes
atq a romano pontifice sub quo degis.p̃¬
dicationis licentiam ñ accepisti: p̃dicar
qͦ modo p̃sumi: Qtia ciꝰ inqͥsicione cõpulsus uir
sc̃s: p̃dicationis licentiã qualit̃ accep̃ dicens.

Expanded text:
venit illa, et momordit me. Cui cum gravenit illa, et momordit me. Cui cum gravi indignatione vir Dei praecepit ut discederet, et locum in omnipotentis Dei famula non haberet. Qui protinus abscessit, nec eam ultra contingere praevaluit. 168 Quidam vero, Felix nomine, Nursiae provinciae nobilis, pater hujus Castorii qui nunc nobiscum in Romana urbe demgula loca discurrere, atque studiose praedicare, eum quadam die familiaritatis ausu adiit, dicens: Qui sacrum ordinem non habes, atque a Romano pontifice sub quo degis praedicationis licentiam non accepisti, praedicare quomodo praesumis? Qua ejus inquisitione compulsus vir s
Abbreviated transcription (Latin):
audisset. Om̃s autem monachi iussionẽ sui¬
patris implentes: eundẽ basiliũ ex monaste¬
rii habitatione reppulerunt. Qui reppulsꝰ
dix̃. frequenter se cellulam equieii magicis
artib in aera suspendisse: nec tam̃ eiꝰ quẽ¬
piam ledere potuisse. Qui ñ post longũ tẽ¬
pus in hac romana urbe ex ardescente ⁊e¬
lo xpiam populi: igne crematꝰ ẽ. Quadã
uͦ die. una dei famula. ex eodem monaste¬
rio uirginum. ortum ingressa ẽ: quȩ la¬
ctucam conspiciens concupiuit : eamq si¬
gno crucis benedicere oblĩta. auide momor¬
dit: s arrepta a diaholo ꝓtinus cecidit.
Cumq uexaret᷑: eidem patri equitio sub
celeritate nuntiatum ẽ. ut uentret conci¬
tus. et orando succurreret. Moxq ut or¬
tum isdem pater ingressus ẽ: cepit ex eiꝰ ore
quasi satiffaciens ipse qui hanc arripuerat.
diabolus clamare dicens. Ego quid feci:
ego qͥd feci: Sedebam mͥ suꝑ lactucain:

Expanded text:
audisset. Omnes autem monachi jussionem audisset. Omnes autem monachi jussionem Patris sui implentes, eumdem Basilium ex monasterii habitatione repulerunt. Qui repulsus dixit, frequenter se cellulam Equitii magicis artibus in aera suspendisse, nec tamen ejus quempiam laedere potuisse. Qui non post longum tempus, in hac Romana urbe, exardescente zelo Christiani populi, igne crematus est. Quadam vero die una Dei famula ex eodem monasterio virginum hortum ingressa est: quae lactucam conspiciens concupivit, eamque signo crucis benedicere oblita, avide momordit; sed arrepta a diabolo protinus cecidit. Cumque vexaretur, eidem Patri Equitio sub celeritate nuntiatum est, ut veniret concitus, et orando succurreret. Moxque hortum idem Pater ut ingressus est, coepit ex ejus ore quasi satisfaciens ipse qui hanc arripuerat diabolus clamare, dicens: Ego quid feci? ego quid feci? Sedebam mihi super lactucam;
Abbreviated transcription (Latin):
bat: quantomimꝰ ille qui nouus aduenerat.
cuiꝰq adhuc uitam fr̃m congregatio nescie¬
bat: Missum repente ẽ. et dĩ famulo equicio
nuntiatum. qͦd sc̃imonialis illa immensis
febrib estuaret: et basilii monachi uisita¬
tionem anxiȩ quereret. Quo audito: uir sc̃s
dedignando subrisit. atq ait. Nunqͥd non
dixi quod diabolus eẽt iste non monachus:
Ite: et de cella eum expellite. De ancilla uͦ dei
quȩ anxietate febrium urget᷑. nolite eẽ solli¬
citi: quia ex hac hora. neꝙ febrib labora¬
tura ẽ. neq basilium quesitura. Regressus
ẽ monachus: et ea hora saluti restitutam
dei uirginẽ agnouit. qua eandem salutẽ
illius. dĩ famulus equitius. longe positus
dixit: in uirtute scilicet miraculi. exemplũ
tenens magistri: qui inuitatus ad filiũ regu¬
li. eum solo uerbo restituit saluti: ut reuer¬
tens pater. ea hora filium restitutũ uitȩ co¬
gnosceret: qua uitam illius. ex ore ueritatis

Expanded text:
bat; quanto minus ille qui novus advenerat, bat; quanto minus ille qui novus advenerat, cujusque adhuc vitam congregatio fratrum nesciebat. Missum repente est, et Dei famulo Equitio nuntiatum, quod sanctimonialis illa immensis febribus aestuaret, et Basilii monachi visitationem anxie quaereret. Quo audito vir sanctus, dedignando subrisit, atque ait: Nunquid non dixi quod diabolus esset iste, non monachus? Ite et eum de cella expellite. De ancilla autem Dei, quae anxietate febrium urgetur, nolite esse solliciti, quia ex hac hora neque febribus laboratura est, neque Basilium quaesitura. Regressus est autem monachus, et ea hora saluti restitutam Dei virginem agnovit, qua eamdem salutem illius Dei famulus Equitius longe positus dixit; in virtute scilicet miraculi exemplum tenens Magistri, qui invitatus ad filium reguli , eum solo verbo restituit saluti, ut revertens pater ea hora filium restitutum vitae cognosceret, qua vitam illius ex ore Veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
mendas pat̾: ego non uideo monachũ ẽẽ. s
drabolum. Cui ille respondit. Occasionẽ que¬
ris: ne deheas p̃stare quod peteris. Ad qũe
mox dei famulus dix̃. Ego quidem hoc eũ de
nuntio eẽ quod uideo: ne tamen nolle me obe¬
dire existimes. facio quod iubes. Susceptus
itaq inmonasterio ẽ: cum non post multos
dies. isdem dei famulus ꝓ exhortandis ad
desideria suꝑna fidelib. paulo longiꝰ a cella
digressus ẽ. Quo discedente: contigit ut in
monasterio uirginum. in quo eiusdem pa¬
tris cura uigilabat. una earũ quȩ nurta
carnis huius putredinem speciosa uideba¬
tur. febricitare inciꝑet. et uehementer an¬
xiari: magnisꝙ non iam uocib. sed
stridorib clamare. Modo moritura sũ. nisi ba¬
silius monachus ueniat: & ipse michi ꝑsue
curationis studiũ. salutem reddat. S intanti
patris absentia. accedere quispiam monacho¬
rum incongregationẽ uirginũ minime aude¬

Expanded text:
 mihi commendas, Pater, ego non video monachum esse, sed  mihi commendas, Pater, ego non video monachum esse, sed diabolum. Cui ille 165 respondit: Occasionem quaeris ne debeas praestare quod peto. Ad quem mox Dei famulus dixit: Ego quidem hoc eum esse denuntio, quod video; ne tamen nolle me obedire existimes, facio quod jubes. Susceptus itaque in monasterio est. Non post multos dies idem Dei famulus pro exhortandis ad desideria superna fidelibus, paulo longius a cella digressus est. Quo discedente contigit ut in monasterio virginum, in quo ejusdem Patris cura vigilabat, una earum quae juxta carnis hujus putredinem speciosa videbatur febricitare inciperet, et vehementer anxiari, magnisque jam non vocibus, sed stridoribus clamare: Modo moritura sum, nisi Basilius monachus veniat, et ipse mihi per suae curationis studium salutem reddat. Sed in tanti Patris absentia accedere quisquam monachorum in congregationem virginum non aude
Abbreviated transcription (Latin):
quereret: nocte quadam assistente angło
cimuchizari se uidit: eiusꝙ uisiomi apparu¬
it: qdđ omnc̃ motũ ex genitalib membris eiꝰ¬
abscideret. Atq ex eo tempore. ita alienus
extitit a temptatione: ac si sexũ ñ haberet
in corpore. Qua uirtute fretus: ex dei omni¬
potentis auxilio. ut uiris ante p̃erat: ita
cebit post modũ etiam feminis p̃esse. Nec ta¬
men discipulos suos admonere cessabat. ne
se eremplo eiꝰ ihac re facile crederent: t ca¬
suri temptarent donum qd̾ non accepissent
So autẽtempore quo malefici inhac st̃ roma¬
na urbe dep̃hensi. basilius qui inmagicis
ꝯpibus pͥmus fuit: in monachico habitu ua¬
leriam fugiens petiit. Qui ad uirum reueren¬
tissimũ castorium armitertinȩ quitatis ep̃m̃
ꝑgens: postulauit ab eo. ut cũ equitio ab¬
bati committeret: ac sanandum monast̾io
illiꝰ cõmendaret. Tunc ad monasteriũ uenit
ep̃s ⁊ secumq basiltũ monachũ deduxit: et

Expanded text:
quaereret, nocte quadam assistente angelo quaereret, nocte quadam assistente angelo eunuchizari se vidit, ejusque visioni apparuit, quod omnem motum ex genitalibus ejus membris abscideret; atque ex eo tempore ita alienus exstitit a tentatione, ac si sexum non haberet in corpore. Qua virtute fretus ex omnipotentis Dei auxilio, ut viris ante praeerat, ita coepit postmodum etiam feminis praeesse; nec tamen discipulos suos admonere cessabat, ne se ejus exemplo in hac re facile crederent, et casuri tentarent donum quod non accepissent. Eo autem tempore quo malefici in hac sunt Romana urbe deprehensi, Basilius, qui in magicis operibus primus fuit, in monachico habitu Valeriam fugiens petiit. Qui ad virum reverentissimum Castorium Amiterninae civitatis episcopum pergens, petiit ab eo ut eum Equitio abbati committeret, ac sanandum monasterio illius commendaret. Tunc ad monasterium venit episcopus, secumque Basilium monachum deduxit, et
Abbreviated transcription (Latin):
tem duxit ad orti aditum ⁊ et olera quę
furtim appetebat auferre: ei cummagnadul¬
cedine p̃buit dicens. Uade: et post hȩc fur¬
tum ñfacias: sed cum neçesse habes. Huc
adme ingredere: et quȩ tu cum peccatõ
ego ñ fuisse patres in italia qui signa face¬
rent estimabam.GRE GORIUS.
ortunati tiri uenerabilis. abbatis mo¬
nasterii quod appellat᷑ balneũ cicero¬
nis: aliorumq etiam uiroꝵ uenerabiliũ
didici relatione quod narro. alir scĩssimus
merito apud om̃s illic magnȩ admirati¬
onis habebat᷑: cui fortunatus isdem.
familiarit̃ notus fuit. Quinimirũ equicius.
ꝓsues magnitudine scitatis: multorũ m eadẽ
ꝑuincia monasteriorum pat̃ extiait. hunc
ci iuuentutis suȩ tempore acri certamine car¬
nis incentiua fatigarent: ipse suȩ tempta¬
tionis angustiȩ. eum ad orationis studiũ.
sollertiorem fecerunt. Cumq hac in re ab
omnipotente dõ. remediũ continuis p̃cib

Expanded text:
tem duxit ad horti aditum, et olera quae tem duxit ad horti aditum, et olera quae furto appetebat auferre, ei cum magna dulcedine praebuit, dicens: Vade, et post haec furtum non facias; sed cum necesse habes, huc ad me ingredere, et quae tu cum peccato sum ego non fuisse Patres in Italia qui signa facerent aestimabam. ΚΕΦΑΛ.Fortunati viri venerabilis abbatis monasterii quod appellatur Balneum Ciceronis, aliorumque etiam virorum venerabilium didici relatione quod narro. Vir sanctissimus merito apud omnes illic magnae admirationis habebatur, cui Fortunatus idem familiariter notus fuit. Qui nimirum Equitius pro suae magnitudine sanctitatis multorum in eadem provincia monasteriorum Pater exstitit. Hunc cum juventutis suae tempore acri certamine carnis incentiva fatigarent, ipsae suae tentationis angustiae ad orationis studium solertiorem fecerunt. Cumque hac in re ab omnipotenti Deo remedium continuis precibus
Abbreviated transcription (Latin):
mine iħri xp̃i p̃cipio tͥ. ut aditum istũ cu¬
stodias: acfurem huc ingredi ñ ꝑmittas.
Protinus serpens setotum in itinere intͣns¬
uersũ tetendit: ad cellam monachus redi¬
it. Cumq meridiano tempore cuncti qͥes¬
cerent ⁊ more solito fur aduenit: ascendit
sepem. Et dum pedem inortum poneret:
uidit subito quia tensus serpens clausis¬
set uiam. Et tremefactꝰ. post semet ipsũ con¬
cidit⁊ eiusq pes ꝑcalciamentũ insuide se¬
pis inhesit: sieq usꝙ dum otolanꝰ rediret.
deorsum capite pependit. Consueta horaue¬
nit hortolanus: pendentem insepe furẽ
reppit. Serpenti autem dix̃. Grãs dõ
scessit. Ad furem uero ꝑueniens: ait. Q d
est fr̃: T̃ radidit te mͥ as̃. Quare in labore
monachorum furtũ totiens facere p̾sump¬
sistie Et hec dicens. pedem illiꝰ asepe inqͣ
inheserat soluit: eumq sine lesione depo¬
suit. Cui dixit. Sequere me. Quẽ sequen¬

Expanded text:
mine Jesu praecipio tibi ut aditum istum cumine Jesu praecipio tibi ut aditum istum custodias, ac furem huc ingredi non permittas. Protinus serpens totum se in itinere in transversum tetendit, et ad cellam monachus rediit. Cumque meridiano tempore cuncti fratres quiescerent, more solito fur advenit, ascendit sepem; et cum in hortum pedem deponeret, vidit subito quia tensus serpens clausisset viam; et tremefactus post semetipsum concidit, ejusque pes per calceamentum in sude sepis inhaesit, sicque usque dum hortulanus rediret, deorsum capite pependit. Consueta hora venit hortulanus, pendentem in sepe furem reperit, serpenti autem dixit: Gratias Deo, tim abscessit. Ad furem vero perveniens, ait: Quid est, frater? Tradidit te mihi Deus. Quare in labore monachorum furtum toties facere praesumpsisti? Et haec dicens, pedem illius a sepe in qua inhaeserat, solvit, eumque sine laesione deposuit. Cui dixit: Sequere me. Quem sequen
Abbreviated transcription (Latin):
utas ne uir iste uentrabilis lib̃timnꝰ. de
quo tot signa et muacula retulisti. in
tam ampla congregatione imitatores suos
inuirtutib non reliquit: GRETORIOS.
elix qui appellabat᷑ curuus quẽ ipse
bene cognouisti. qui et eiusdẽ mona¬
sterii nuꝑ p̃positus fuit: multa mͥ de fr̃ib
eiusdem monasterii admiranda narrabat.
Ex quib aliqua que ad memoriam uemi¬
unt subpͥmo: quia ad alia festino. S u¬
nũ dicam: qd̾ ab eo narratum. p̃tereundũ
nullomodo estimo. In eodem monasterio
quidam magnȩ uitȩ monachus erat
ortolanus. fur uͦ uenire consueuerat: ꝑsepẽ
ascendere: et occulte olera auferre. Cumq ille
multa plantaret. quȩ minꝰ inueniret: ⁊ alia
pedib conculcata. alia direpta conspiceret:
pocũ ortum cirtuiens. inuenit iter unde fur
uenire consueucrat. Qui in eundẽ ortum
dcambulans. repꝑit etiam serpentẽ: cui
ocipiens dix̃. Sequere me. Ntq ad aditũ fu
nsꝑueniens: imꝑauit serpenti dicens. In no¬

Expanded text:
utasne vir iste venerabilis Libertinus, de quo tot signa et miracula retulisti, in tam ampla congregatione imitatores suos in virtutibus non reliquit? ΚΕΦΑΛ. Felix qui appellatur Curvus , quem ipse bene nosti, qui ejusdem monasterii nuper praepositus fuit, multa mihi de fratribus ejusdem monasterii admiranda narrabat: ex quibus aliqua quae ad memoriam veniunt supprimo, quia ad alia festino. Sed unum dicam, quod ab eo narratum praetereundum nullo modo aestimo. In eodem monasterio quidam magnae vitae monachus erat hortulanus. Fur vero venire consueverat, per sepem ascendere, et occulte olera auferre. Cumque ille multa plantaret, quae minus inveniret, et alia pedibus conculcata, alia direpta conspiceret; totum hortum circumiens, invenit iter unde fur venire consueverat. Qui in eodem horto deambulans, reperit etiam serpentem, cui praecipiens dixit: Sequere me: atque ad aditum furis perveniens, imperavit serpenti, dicens: In no
Abbreviated transcription (Latin):
se ammas soluere: in illo iam inuisibili
iudicio constitutas.
non erat. qui audiebat: qͦdcumq li¬
gaueris suꝑ t̾ram. erit ligatum et incȩ¬
lutum et incelis: Cuius nunc uicem et li¬
gando et soluendo obtinent: qui locũ sc̃i
regiminis fide et moribus tenent. S ut
tanta ualeat homo de terra: cęli et terre
conditor interram uenit e celo: atq ut
iudicare caro etiam de spiritib possit :
hoc ei largiri dignatus ẽ. factus ꝓ homi¬
nibus ds̃ caro: quia inde surrexit ultͣ
se infirmitas nr̃a. unde subse infirma¬
ta est firmitas dei.

Expanded text:
e et solvere, in illoiam invisibili iudicio constitutam. non erat qui audiebat: «Quodcumque ligaverissuper terram, erit ligatum et in ceerunt et in celis»? Cuius nunc vicem in ligando et solvendo obtinentqui locum sancti regiminis fide et moribus tenent. Sed ut tanta valeathomo de terra, celi et terre conditor in terram venit e celo atque, ut iudicare caro etiam de spiritibus possit, hoc ei largiri dignatus est, factuspro hominibus Deus caro, quia inde surrexit ultra se infirmitas nostra,unde sub se infirmata est firmitas Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
untes uidebat: hȩc ꝓculdubio cernere. ñ¬
nisi indci lumine poterat. Quid itaq mirũ.
si mundũ ante se collectum uidit: qui fub¬
leuatus in mentis lumine extra mundũ fu¬
it: Quod autẽ collectus mundꝰ ante eiꝰ ocu¬
los dicitur. ⁊ ñ cęlum et terra contracta est.
s uidentis animus dilatatꝰ: qui in dõ raptꝰ.
uidere sine difficultate potuit omne qd̃ in¬
fra dm̃ ẽ. In illa gͦ luce. quȩ exteriorib ocu¬
lis fulsit. lux interior in mente fuit. quȩ
ꝑiora rapuit: ei quam angusta eẽnt om¬
nia inferiora monstrauit. PETRUS.

Expanded text:
untes videbat, haec procul dubio cernere nountes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente fuit, quae periora rapuit, ei quam angusta essent omnia inferiora monstravit. Petr.
Abbreviated transcription (Latin):
domini cognouit eius ascensum. Pet R
ira res ualde: et uehementer stupenda.
S hoc qͦd dictum ẽ. quia ante oculos
ipsius quasi sub uno solis radio collectus oĩs
mundus adductus ẽ: sicut nunquã exꝑtꝰ
sum. ita nec conicere scio.Quo namq ordi¬
ne fieri potest:⁊ ut mundus omnis ab u¬
no homine uideatur: GREGORIUS.
ixũ tene petre qͦdloquor: quia animȩ
uidenti creatorem. angusta ẽ omnis
creatura. Qũalibet et enim parũ de luce
creatoris aspexerit: breue ei fit om̃e qͦd cre¬
atũ ẽ: quia ipsa luce uisionis intimȩ m̃tis
laxatur sinus: tantumq expandit᷑ in dõ.
ut suꝑior existat mundo. fit uero ipsa ui¬
dentis anima: etiam suꝑ semet ipsam.
Cumq in deilamine rapit᷑: suꝑse ininteriori¬
bus ampliat᷑. Et dum se conspicit exaltatã:
comp̃hendit. quam breue sit qd̾ comp̃hend̾e
humiliata ñ poterat. Uir autẽ qui intuebat᷑
globum igncũ: angłos quoꝙ ad cȩlum rede¬

Expanded text:
Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. Gregor. Fixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum rede
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ adductus ẽ. Qui uenerabilis pater dum
intentam oculoꝵ aciem. in hoc splendore
chorusce lucis infigeret: uidit germani ca¬
puan ep̃i animã inspera ignea ab angłis in
celum deferri. Tunc tanti sibi uolens testem
adhibere miraculi: seruandum diaconem
iterato bis. terq eiꝰ nomine. cũ clamoris magni¬
tudine uocauit. Cumq ille fuisset insolito
tanti uiri clamore turbatꝰ: ascendit: respex̃:
partemq iam lucis exiguam uidit. Cuitan¬
tum hoc obstupescenti miraculũ: uir dei ꝑ
ordinem quȩ fuerant gesta narrauit. Statĩ¬
q in cassinum castrum religioso uiro theo¬
ꝓbo mandauit. ut ad capuanam urbẽ sub
eadem nocte transmitteret: et quid de ger¬
mano epo ageret᷑ agnosceret. et indicaret.
factumq ẽ: et reuerentissimũ uirũ germa¬
nũ ep̃m is quimissus fuerat iam defunctũ
repꝑit: et requirens subtilit̃. agnouit eo¬
dem momento fuisse illius obitum. qͦ uir

Expanded text:
ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir
Abbreviated transcription (Latin):
cem uitȩ uerba transfunderent.⁊ et suauẽ
cibum cȩlestis patriȩ. quia adhuc ꝑfecte gau¬
dendo non poterant: saltem suspirando gu¬
starent. Cum uero hora iam quietis exige¬
ret: in cuiꝰ turris suꝑiorib se uenerabilis
benedictus: in eius quoꝙ inferiorib se
seruandus diaconus collocauit. Quo ui¬
delicet in loco: ab inferiorib ad suꝑiora
ꝑuius continuabat᷑ ascensus. Ante eandẽ
uero turrim largiꝰ erat habitaculum: in
quo utriꝰq discipuli quiescebant. Cumq
tempora p̃uenisset: ad fenestramstans. et om¬
nipotentẽ dñm dep̃cans. subito intempesta
noctis hora respiciens. uidit fusam lucem.
desuꝑ cunctas noctis tenebras effugasse: tantõ¬
q splendore clarescere. ut diem uinceret
lux illa quȩ intenebris radiasset. Mira autẽ
ualde res. in hac speculatione secuta ẽ: quia
sicut postea ipse narrauit. omnis etiam mundus.
uelut sub uno solis radio collectus. ante ocłos

Expanded text:
cem vitae verba transfunderent, et suavem cem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumque tempora praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos