comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. ut postea cũ scĩs tuis ⁊orobabel.
& iħu filio iosedech. & esdra sacer¬
dote. & neemia: in t̾ram reꝓ missi¬
onis reuertar. Hucusq ne om̃ino
quo quomͦ uim fecimus intellectui &
in captiuitatẽ traximꝰ sententias ñ
sequentes: nunc ad septuaginta trais¬
latores. & ad expositionẽ tropologi¬
cam reuertamur. Lxx. Diuisisti in
stupore capita potentiũ. Sicut eccłiȩ.
& omnis uiri xp̃s ẽ caput: ita cunc¬
toꝵ demonũ qui in hoc scło deba-¬
cantur. caput ẽ beelzebubh prin¬
ceps demonioꝵ: & singule eorum
turme. habent capita: & principẽ
suos. Uerbi gr̃a. Sp̃s fornicationũ.
delitatis: habent p̃sides malitie suę.
Deus itaq clementissimus. qui mise¬
rat in capita iniquoꝵ mortẽ: qui
suscitauerat uincula. usq ad collũ
in finẽ: diuidit etiam capita poten¬
tium in stupore. ut primũ princi¬
pes separaret a subiectis. & quasi cor¬
pus decollet. a capite: & ubi caput

Expanded text:
rum, ut postea cum sanctis tuis Zorobabel rum, ut postea cum sanctis tuis Zorobabel et Jesu filio Josedec, et Esdra sacerdote, et Nehemia in terram repromissionis revertar. Hucusque ne omninour, quodammodo vim fecimus intellectui, et in captivitatem traximus sententias non sequentes: nunc ad Septuaginta translatores, et ad expositionem tropologicam revertamur. LXX: Divisisti in stupore capita potentium. Sicut Ecclesiae et omnis viri Christus est caput , ita cunctorum daemonum qui in hoc saeculo debacchantur, caput est Beelzebub princeps daemoniorum, et singulae eorum turmae habent capita et principes suos. Verbi gratia, spiritus fornicationum delitatis habent praesides malitiae suae. Deus itaque clementissimus qui miserat in capita iniquorum mortem, qui suscitaverat vincula usque ad collum, in finem dividit etiam capita potentium in stupore, ut primum principes separet a subjectis, et quasi corpus decollet a capite, et ubi caput
Abbreviated transcription (Latin):
npłm semꝑ ascenditur: elegant̃q
ir̃m. Qui enĩ tribulatus ẽ. & p̃ssuras
ibent̃ sustinuit: & p̃sentib malis
futura p̃mia cõpensauit: nr̃m au¬
lacter loquitur. iuxta abraham. isa
. iacob & ipse dormiat in senectu¬
a bona plenus dierũ: & apponatur
apatres suos. Quod siquis dixerit
ne in hystorie expositione dũ nesci.
alegoriȩ clausus es retib: & tropolo¬
hn bistoriȩ miscuisti: audiat non
semꝑ methaphoran hystoriȩ. allegoriã
sonare: quia frequent̃ hystoria ipsa
metaforice texitur. & sub imagine
mulieris uł unius uiri : de toto po
pło p̃dicatur. Et nunc ergo possumꝰ
dicere ex ꝑsona popłi.libenter in cap¬
tiuitate sum: ȩquo animo angustias
sustineo: & grauissimo babiloniorũ
p̃mor iugo. & quicquid ultimȩ. et
durȩ necessitatis ẽ gaudens patiar:
tantũ ut eo tẽpore requiescam quo
maledicis sceptris impii: & ȩqui tui
conculcabunt lutũ aquarũ multa¬

Expanded text:
populum semper ascenditur. Eleganterque populum semper ascenditur. Eleganterque nostrum: qui enim tribulatus est, et pressuras libenter sustinuit, et praesentibus malis futura praemia compensavit, nostrum audacter loquitur, ut juxta Abraham, Isaac et Jacob, et ipse dormiat in senectute bona plenus dierum, et apponatur ad patres suos. Quod si quis dixerit: Ecce in historiae expositione dum nescis, allegoriae clausus es retibus, et tropologiam historiae miscuisti. Audiat non semper metaphoram historiae, allegoriam consonare: quia frequenter historia ipsa metaphorice texitur, et sub imagine mulieris, vel unius viri de toto populo 659 praedicatur. Et nunc ergo possumus dicere ex persona populi: Libenter captivitatem subeo, aequo animo angustias sustineo, et gravissimo Babyloniorum premor jugo, et quidquid ultimae et durae necessitatis est, gaudens patiar : tantum ut eo tempore requiescam quo maledices sceptris impii, et equi tui calcabunt lutum aquarum multa
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s: & ad uocẽ ut sub audiatur tuã con¬
tremuerunt labia mea: ingrediatur
putredo in ossibus meis: ut subter me
scateat: ut requiescã in die tribulatio
nis: ut ascendã ad popłm accinctum
nr̃m: hic sensus ẽ. Hunc libent̃ pati¬
mur angustias: & ad cõminationem
tuã totis uirib contremiscimꝰ: nunc
tremunt labia mea. & pauor mentis
trepidȩ in ore signatur. Et non solũ
istud÷ s etiam alia ultro appeto: ultro
desidero. In grediatur in ossibus meis
putredo: & subt̃ me scateat. Hoc ẽ li¬
benter patior quod passus ẽ iob: non
solum carnes meas: s med ullas quoq
ossii um cupio tabefieri. & stratũ
meũ putredine corporis. & innumeri
etere uerinibus: ut postꝗͣ hic ꝓ pec¬
usmeis hec sustineo: requiescam in
uamara. in die tribulationis. in
hi necessitatis & angustie: & ascen¬
lim ad popłm accinctũ nr̃m: fortẽ
udelicet bellatorem: atq pugnatorem.
epulchre ascendimꝰ: ad accinctũ enĩ

Expanded text:
meus: ad vocem ut subaudiatur, tuam conmeus: ad vocem ut subaudiatur, tuam contremuerunt labia mea, ingrediatur putredo in ossibus meis, et subter me scateat: ut requiescnis, ut ascendam ad populum accinctum nostrum. Hic sensus est: nunc libenter omnes patimur angustias et ad comminationem tuam totis visceribus contremiscimus, nunc tremunt labia mea, et pavor mentis trepidae in ore signatur, et non solum istud, sed etiam aliud ultro appeto, ultro desidero; ingrediatur putredo in ossibus meis et super me scateat, hoc est, libenter patior, quod passus est Job, non solum carnes meas, sed medullas quoque ossium cupio tabefieri, et stratum meum putredine corporis et innumeris scatere vermibus, ut postquam hic pro peccatis meis haec sustinuero, requiescam in die amara, indie necessitatis et angustiae. Et ascendam ad populum accinctum nostrum, fortem videlicet, bellatorem atque pugnacem. Et pulchre, ascendam: ad accinctum enim
Abbreviated transcription (Latin):
Smee: ut ascendã ad popłm accinctum
nr̃m. Et nunc tantũ hebraicũ posui
disseramus: quȩ multũ ab omnium
tranlatione discordat. Maledixisti
inquit sceptris eiꝰ. idẽ regnis eius.
haud dribiũ quin impii de quo supͣ
dixerat. ꝑcussisti caput de domo im¬
pii: denudasti fundamentũ usq ad
collũ. Intelligamꝰ aut̃ impiũ. uł na¬
buchodonosor: uł omnẽ aduersariũ
popłi dĩ. Et non solũ sceptris eiꝰ s etiã
capiti bellatoꝵ quod ꝑcusseras qui ue¬
nerunt ut turbo: ut disꝑgerent me
id ẽ ut euerterent isrł: & in diuersũ
captiuũ ducerent. Ita aut̃ ex ultabuss
deuorantes pauꝑem. & subiectũ sibi
isrł: quasi hoc in abscondito facerent.
& nos te ignorante deuorarent. Ueni¬
ti itaq ad p̃lium ꝓ popło tuo. & qua¬
drigas tuas in mittens in aquas. hoc ẽ
in gentes multas. fecisti eis uiam in
luto aquarũ multarũ: id ẽ ut concul
ungula: & rota conteras. Quod autem
sequitur audiui. & conturbatus ẽ uent̃

Expanded text:
e, ut ascendam ad populum accinctum nostrum. Et nunc tantum Hebraicum disserdisseramus, multum enim ab omnium translatione discordat: Maledixisti, inquit, sceptris, id est, regnis ejus: haud dubium quin impii, de quo supra dixerat: Percussisti caput de domo impii: denudasti fundamentum usque ad collum. Intelligimus authodonosor, vel omnem adversarium 658 populi Dei. Et non solum sceptris ejus, sed etiam capiti bellatorum quos percusseras, qui venerunt ut turbo, ut dispergerent me, id est, ut everterent Israel, et in diversum captivum deducerent. Ita autem exsultabant devorantes pauperem, et subjectum sibi Israel, quasi hoc in abscondito facerent, et nos, ignorante te, devorarent. Venisti itaque ad praelium pro populo tuo, et quadrigas tuas immittens in aquas, hoc est, in gentes multas, fecisti eis viam in luto aquarum multarum, id est, ut conculct curruum ungula et rota conteras. Quod autem sequitur: Audivi, et conturbatus est venter
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Sic in consũmatione mundi.:
quando multiplicata miquitate
refrixerit caritas. ficus non attulerit
fructus: & uinea non habuerit u¬
uas. & mentitũ fuerit opus oliuȩ.
& campi non germinauerint cibos.
& cetera que sequuntur: tunc qui¬
cũq iustus. & electione dei dignus
fuerit inuentus. loquet᷑ exultans:
in deo salutari meo. Dñs ds̃ fortitudo
mea. Et quasi positus a deo super
consũmationẽ scli: ut postea ad supe¬
riora conscendat. & a deo educat᷑ ad
sũmum: dicet. Et ponet pedes meos
in consũmatione. & suꝑ excelsa impo
qui primus in agone superauit pre
carmine eius: & manus mee cõponan
citharam: & psalteriũ. & omne orga¬
norum genus: scribaturq panage¬
ricũ triumphanti: & qui in princi¬
pio loquutus sũ. usquequo clamabo.
& non exaudies: uociferabor ad te

Expanded text:
suo: sic in consummatione mundi, suo: sic in consummatione mundi, quando, multiplicata iniquitate, refrixerit charitas , et ficus non attulerit fructus, et vineae non habuerint uvas, et mentitum fuerit opus olivae, et campi non germina verint cibos, et caetera quae sequuntur: tunc quicumque 670 justus et electione Dei dignus fuerit inventus, loquetur exsultans. in Deo salutari meo, Dominus fortitudo mea. Et quasi positus a Deo super consummationem saeculi, ut postea ad superiora conscendat, et a Deo educatur ad summum, dicet: Et ponet pedes meos in consummationem, super excelsa imponesu, qui primus in agone superavit, pracarmine ejus, et manus meae componant citharam, et psalterium, et omne organorum genus, scribamque panegyricum triumphanti. Et qui in principio locutus sum: Usquequo clamabo, et non
Abbreviated transcription (Latin):
mis cornib: findens ungulas: cibos
ruminans. & ad odorẽ meũ serpen¬
tes fugans. De quo dr o in .xͣuii.¬
psalmo. Uox dñi ꝑficientis ceruos. Po¬
net ergo pedes meos quasi ceruorũ:
gelos canam głam dñi. & suꝑ t̾ram
aut̃ uictoriam eius. & trium phũ:
& tropheum crucis. Hoc iuxta he
braicum & unã editionem: ut ad
tempus uidaicȩ euersionis & aduen¬
tum dm̃ cuncta referamus. Si art̃
uoluerunus de consũmatione mũ
di accipere: sic exponendum est
quomodo in exodo: quando ꝑcus-¬
sa ẽ egyptus. & percussit deus uine
hominũ & iumentoꝵ grandine:
& egiptias fruges. brucus. locusta¬
q consumpsit. Ficus in egypto non
attulit fructũ: nec erant genimina
in uineis eorum. Oliue mentie¬
bantur: sicubi tam̃ poterat reꝓpe¬
riri: in egypto opus oliue. Et cãpi
ebant: eoqd non haberent cibos pec¬
cora eorũ: & ñ erant boues in pre¬
sepibus. Popłs aut̃ isrł exultabat
in dño: & gaudebat in dõ salutari

Expanded text:
mis cornibus, findens ungulas, cibos mis cornibus, findens ungulas, cibos ruminans, et ad odorem meum serpentes fugans: de quo diciox Domini perficientis cervos. » Ponet ergo pedes meos inter caeteros cgelos canam gloriam Domini et super terram autem victoriam ejus et triumphum et trophaeum crucis. Secundum braicum et quintam editionem, ad tempus Judaicae eversionis, et ad adventum Domini cuncta referamus. Si autem voluerimus de consummatione 669 mundi accipere, sic exponendum est: quomodo in Exodo quando percussa est Aegyptus, et percussit Deus vineahominum, et jumentorum in grandine, et Aegyptias fruges, bruchus, locustaque consumpsit: ficus in Aegypto non attulit fructum, nec erant genimina in vineis eorum, mentiebatur sicubi tamen poterat reperiri in Aegypto opus olivae, et campi ebant, eo quod non haberent cibos pecora eorum, et non erant boves in praesepibus. Populus autem Israel exsultabat in Domino, et gaudebat in Deo salutari
Abbreviated transcription (Latin):
mea ponet pedes meos in consũmati¬
onẽ. & suꝑ excelsa imponet me in ui¬
neam in cantico eius. ficu. &r uinea.
& oliua iuxta quod exposui non fa¬
ciente fructũ suũ: & uideoꝵ agris ñ
afferentib cibos: abscisis quoq de oui¬
li peccoribꝰ. & arm̃to de p̃sepibus. postqͣ
audierunt a dño. relinquet̾ uobis do¬
mus ur̃a deserta: popło etiã captiui¬
tati tradito. & in toto orbe disꝑso: ꝑ¬
pheca de poplo iudeoꝵ qui int̾preta¬
tur amplexatio. eo qđ amauerit
dñm. & adheserit ei. illiq se iunxe¬
Deus dñs fortitudo mea. Hullã enĩ
aliam nisi in xp̃o habeo uirtutem:
& cunctas legis iusticias quisquilias
cõputabo. Et ponet pedes meos qua¬
si ceruoꝵ. ut calcem suꝑ aspidẽ et
basiliscũ: & quasi puer paruulus
mittã manũ in foramen: & extrahã
serpentem ludãq de colubro.Simi¬
lis enĩ ẽ fratruelis m̃s capreȩ: aut hin¬
nulo ceruoꝵ. Et quia ipse ceruus. mͣ
quoq donauit ut ceruus eẽm subli¬

Expanded text:
s in consummationem: super excelsa imponet me, ut vincam in Cantico ejus. Ficu et vinea et oliva, juxta quod exposui, non facientibus fructum suum, et Judaeorum agris non afferentibus cibos, abscissis quoque de ovili pecoribus, et armentis de praesepibus, postquam audierunt a Domino: Relinquetur vobis domus vestra deserta , populo etiam captivitati tradito, et in toto orbe disperso, propheta de populo Judaeorum, qui interpretatur amplexatio eo quod amaverit Dominum, et adhaeserit ei, illique se junxeDeus Dominus fortitudo mea: nullam enim aliam, nisi in Christo habebo virtutem et cunctas legis justitias, quisquilias computabo. Et ponet pedes meos quasi cervorum, ut calcem super aspidem et basiliscum, et quasi puer parvulus mittam manum in foramen, et extraham serpentem, ludamque de colubro: Similis enim est fratruelis meus capreae, aut hinnulo cervorum . Et quia ipse est cervus, mihi quoque donavit, ut cervus essem, subli
Abbreviated transcription (Latin):
eius quasi sol iusticiȩ clara luce radi¬
auit: & cornua in manu eiꝰ. uexilla.
trophea crucis: & in ipsis cornibꝰ abs¬
condita ẽ fortitudo eiꝰ. Cũ enĩ eẽt in
forma dĩ: non rapiuã arbitratus ẽ
equalem se eẽ deo:s exinaniuit se
formã serui accipiens: factus obedi¬
ens patri usq ad mortẽ: mortem
aut̃ crucis. In cruce ergo paulisper
abscondita ẽ fortitudo eiꝰ: quando
dicebat ad patrem: tristis ẽ anima
mea usq ad mortẽ: & pater si possi¬
bile ẽ. transeat iste calix a me. Et in
ipsa cruce: pat̾ in manus tuas com¬
mendo sp̃m meũ. Porro iuxta septu¬
aginta in eo qđ dictũ ẽ. oꝑuit cęlos
uirtus eiꝰ: nosse debemus minus eẽ
qđ operitur. ab eo qđ operit: si tam̃
totũ oꝑiatur. & non exparte quod
opertũ est. Cũ ergo uirtus dĩ oꝑiat
celos: maior erit celis uirtus eius: qͣ
operiunt᷑ cęli. Cȩlos aut̃ eos ẽẽ qui
portent imaginẽ suꝑcelestis. & qui
enarrent głam dĩ: crebro legimus.

Expanded text:
ejus quasi sol justitiae clara luce radiavit, et cornua in manu ejus, vexilla et trophaea crucis, et in ipsis cornibus abscondita est fortitudo ejus. « Cum enim esset in forma Dei, non rapinam arbitratus est aequalem se esse Deo; sed exinanivit se formam servi accipiens: factus est obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis . In cruce ergo paulisper abscondita est fortitudo ejus, quando dicebat ad Patrem: Tristis est anima mea usque ad mortem : Et: Pater, 639 si possibile est, transeat iste calix a me . Et in ipsa cruce: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum. Porro juxta Septuaginta in eo quod dictum est: Operuit coelos virtus ejus, nosse debemus minus esse quod operitur, ab eo quod operit: si tamen totum operiatur, et non ex parte, quod opertum est. Cum ergo virtus Dei operiat coelos, major est coelis virtus ejus, qua operiuntur coeli. Coelos autem eos esse qui portent imaginem supercoelestis, et qui enarrent gloriam Dei, crebro legimus.
Abbreviated transcription (Latin):
tatio tua salus. Quero ȩquos super
quos ascendat dñs: & puto non esse
alios nisi sc̃oꝵ animas: suꝑ quas as¬
cendit sermo diuinus: ut ipsas sal
uet & alios pereat. Ponaniꝰ ȩquorũ
exempla. Sponsus loquit᷑ in cantico
canticoꝵ. Equitatui meo in currib
pharaonis. assimilaui te ꝓxima mea.
quadrigis comparet pharaonis: sed
quo omnis anima quãuis sca sit atq
ꝑfecta: ad dm̃ cõparata qͣsi currus
pbaraonis sit: & iumentũ. Unde et

Expanded text:
tatio tua salus. Quaero equos super tatio tua salus. Quaero equos super quos ascendat Dominus, et puto non esse alios nisi sanctorum animas, super quas ascendit sermo divinus, ut et ipsas salvet, et alios per eas. Ponamus equorum exempla. Sponsus loquitur in Cantico canticorum: Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavit te, proxima mea .quadrigis comparet Pharaonis; sed quod omnis anima quamvis sancta sit atque perfecta, ad Deum comparata, quasi currus Pharaonis sit, et jumentu
Abbreviated transcription (Latin):
impetus tuus: & nos dicamus.Si egro¬
tia flumina sunt. & mare rubruat
atq sanguineũ: irascitur dñs & per¬
cutit ea : & toto impetu fertur ingur¬
gites: eleuantes se contra scientiam dĩ.
Unde mare uidit & fugit: p̃sentiam
dĩ ferre non sustinens: & iordanis re¬
uersus ẽ retrorsũ: cȩdens głiȩ popłi
transeuntis: qui & ab helia scindit᷑
& ab helyseo. Ut aut̃ manifestius lo¬
quar: hereticoꝵ eloquentia quȩ con¬
tra ueritatem ȩccłię fluit intellige
flumina. quib irascitur dñs: animd
uero eoꝵ qui circũferunt᷑ om̃i uen¬
to doctrine. & semꝑ in ima fluctu
maduerte mare suꝑ quod impetus
dñi fit. ut sentiat eius aduentum:
& sciat quib t̾minis. & obice conclu¬
datur & audiat: in te conuertentur
fluctus tui. Quod si bona sunt flumi¬
na: & bonũ mare. lauatur in illis
iħs. & eccłam suam suꝑ huiuscemo¬
di mare conlocat. Post hec sequitur.
Qui ascendes suꝑ equos tuos: & ȩqui¬

Expanded text:
impetus tuus? nos dicamus si Aegypimpetus tuus? nos dicamus si Aegypti flumina sunt, et mare rubrum atque sanguineum; irascitur Dominus et percutit ea, et toto impetu fertur in gurgites, elevantes se contra scientiam Dei. Unde mare vidit et fugit , praesentiam Dei ferre non sustinens. Et Jordanis reversus est retrorsum, cedens gloriae populi transeuntis, qui et ab Elia scinditur et ab Elisaeo. Ut autem manifestius loquar, haereticorum eloquentiam quae contra veritatem et Ecclesiam fluit, intellige flumina, quibus irascitur Dominus. Animas vero eorum qui circumferuntur omni vento doctrinae, et semper malitia fluctumadverte mare super quod impetus Domini fit, et sentiat ejus adventum, et sciat quibus terminis et obice concludatur, et audiat: In te conterentur fluctus tui. Quod si bona sunt flumina et bonum mare, lavatur in illis Jesus, et Ecclesiam suam super hujuscemodi mare collocat. Post haec sequitur: Qui ascendens super equos tuos, et equi
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. quȩ translata ẽ de egrpto:
extendisti ꝓpagines eius usq ad ma-¬
re: &e usq ad flumina flagella eius:
puto quod in bonã partẽ possit acci-¬
pi.Et dicemus. uerba diuina. quȩ
manifestiora sunt: & quasi potum
sitientib p̃bent hec dici flumina.
do posita. de quibus dicit apłs. o ꝓ
pheta consonat: de ꝓfundis clama¬
ui ad te dñe: mare in scripturis ap¬
pellari. Hoc de eo qđ possit & mare
in meliori parte sentiri. Quod aut̃
accipitur & incontrario: multa testi¬
monia sunt: de quib illud in psalmiꝰ
ẽ. Hoc mare magnũ & spaciosũ: ibi
naues ꝑtransibunt: animalia parua
cũ magnis: draco iste quẽ formasti.
ad illudendũ ei. & de euangłio qͣndo
saluator increpauit uentos. & mare:
rachariȩ: increpet dñs in te diabole:
& ad chimotheũ: argue. consolare: &
increpa. Propħa itaq sciscitante. nũ¬
quid in fluminib iratus es dne. aut
in fluminib furor tuus. uł in mari

Expanded text:
dicitur quae translata est de Aegypto: dicitur quae translata est de Aegypto: Extendisti propagines ejus usque ad mare, et usque ad flumina flagella ejus , usque ad mare puto quod in bonam partem possit accipi. Et dicimus verba divina quae manifestiora sunt, et quasi potum sitientibus praebent, haec dici flumina: do posita de quibus dicit Apostolus: O pheta consonat: De profundis clamavi ad te, Domine , mare in Scripturis appellari. Hoc de eo quod possit et mare in meliori parte sentiri. Quod autem accipiatur et in contrario, multa testimonia sunt, de quibus illud et in Psalmis est: Hoc mare magnum et spatiosum: ibi naves pertransibunt, animalia parva cum magnis. Draco iste quem formasti ad illudendum ei . Et de Evangelio quando Salvator increpuit ventos et mare Zachariae: Increpet Dominus in te, diabole . Et ad Timotheum: Argue, consolare, et increpa . Propheta itaque sciscitante: Numquid in fluminibus iratus es, Domine, aut in fluminibus furor tuus, vel in mari
Abbreviated transcription (Latin):
ti patribus nr̃is & tribubus: explebis
in sempiternũ. Quod aut̃ dicit. nũqͥd
in fluminib iratus es dñe: aut influ¬
minib furor tuus. uł in mari impetꝰ
tuus : Dicit ambigue. & int̾rogantis ẽ¬
magis eloquiũ: quã ꝓbantis. Sunt enĩ
& bona flumina: sunt & mala. Est ma¬
re pessimũ: & ẽ mare optimum. Bono¬
rum fluminũ illud exemplũ ẽ: flu¬
minis impetus letificat ciuitatem dĩ:
& quia qui de aqua dñi biberit: fluert
de uentre eius flumina aquȩ salientis
in uitã ȩt̃nam. Maloꝵ illud qđ pharao
loquitur in iezechiel: mea st̃ flumi¬
na. & ego feci illa. in quibus draco
habitat: & multa his similia. Quod aut̃
mare in bonã partẽ accipiat᷑: uicesimꝰ
logice de ȩccłia dicitur. c̃uõ RIr Ru¬
t̾ra &r plenitudo eius. orbis t̾rarum:
& omnis qui habitat in eo. Ipse suꝑ
fundatur suꝑ flumina: & p̃paratur
sup mare: utiq in bonã partẽ accipi¬
tur. Necnon & illud quod de uinea

Expanded text:
ti patribus nostris et tribubus, explebis ti patribus nostris et tribubus, explebis in sempiternum. Quod autem dicit: Numquid in fluminibus iratus es, Domine, aut in fluminibus furor tuus, vel in mari impetus tuus? dicit ambigue, et interrogantis magis eloquio quam probantis. Sunt enim et bona flumina, sunt et mala. Est mare pessimum, et est mare optimum. Bonorum fluminum illud exemplum est: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . Et quod qui de aqua Domini biberit, fluent de ventre ejus flumina aquae salientis in vitam aeternam . Malorum illud quod Pharao loquitur in Ezechiele: Mea sunt flumina, et ego feci illa , in quibus draco habitat, et multa his similia. Quod autem mare in bonam partem accipiatur, psalmus logice de Ecclesia dicitur sub οἰκουterra et plenitudo ejus, orbis terrarum, et omnes qui habitant in eo: ipse supefundatur super flumina, et praeparatur super mare, utique in bonam partem accipitur. Necnon et illud quod de vinea
Abbreviated transcription (Latin):
B pauore sustineant. Nũquid in flumi¬
nibus iratus es dñe. aut in fluminib
furor tuus: uł in mari indignatio tua:
Qui ascendisti suꝑ ȩquos tuos. & quadri
ge tuȩ saluatio. Suscitans suscitabis ar-¬
cũ tuũ: iuram̃ta tribub quȩ locutus
es semꝑ. Lxx. Numquid in flumini¬
bus iratus es dñe. aut in fluminibus
furor tuus: uel in mari impetus tuus:
tio tua salus: intendens extendes arcũ
tuũ super sceptra. dicit dñs: diapsalma.
Ubi septuaginta diapsalma. & aquila
semꝑ: ceteri ut supͣ similit̃ transtulert̃.
Et quia ad tropologiam int̃precationẽ
festinat oratio. breuit̃ scđm litteram
sensum capituli comprehendei .s. ꝑgam
ad reliqua. Sicut iordanẽ & mare sic¬
casti rubrũ. pro nobis dimicans: nun
dũ. fluminib. & mari iratus es: aut
quicꝗͣ insensibilia offensionis contra¬
here potuerunt : Ita nunc quadrigas
conscendens tuas: arcũq corripiens sa¬
lutẽ dabis popło: & iuram̃ta que iuras¬

Expanded text:
tidiano sustineant. Numquid in flumitidiano sustineant. Numquid in fluminibus iratus es, Domine: aut in fluminibus furor tuus, vel in mari indignatio tua? quiagae tuae salvatio. Suscitans suscitabis arcum tuum, juramenta tribubus quae locutus es. Semper. LXX: Numquid in fluminibus iratus es, Domine: aut in fluminibus furor tuus, vel in mari impetus tuus? s, et equitatio tua salus: intendens, extendens arcum tuum super sceptra, dicit Dominus. Diapsalma. Ubi Septuaginta diapsalma, et Aquila semper, caeteri ut supra similiter transtulerunt. Et quia ad tropologicam interpretationem festinat oratio, breviter secundum litteram sensum capituli comprehendens, pergam ad reliqua. Sicut Jordanem, et mare siccasti Rubrum, pro nobis dimicans; non enim fluminibus et mari iratus es, aut quidquam insensibilia offensionis contrahere potuerunt: ita nunc quadrigas conscendens tuas, arcumque corripiens, salutem dabis populo tuo, et juramenta quae juras
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ seruorũ conditio uix papitur.
ut diuitias congregent. ut aliquam
accipiant dignitatem. Et postqũa hoc
fuerint consequuti: tradere se luxuriȩ.¬
aeuoluptatibꝰ. & om̃i iniquitati: ut qđ
iuaritia congregauit: luxuria consu¬
mat. Isti ergo pro laborib suis efficrun¬
ur hospitiũ demonũ: & qui templũ
beẽ debebant: fiunt tabernacula e¬
hopũ. Sed & hoc quod sequit᷑. tur¬
labuntur pelles t̾rȩ madian siue paue¬
bunt: & tabernacula t̾re madian eos.¬
lem intellige tabernacula ethiopũ.
& tabernacula t̃re madian. Postquã
enĩ ditati fuerint: & ꝑ fas ac nefas ad
atissimũ gradum conscenderint: tẽ
conscientia peccatoꝵ suoꝵ semꝑ mortẽ¬
emꝑ iudiciũ formidabunt: & ad leue
sibriculã quasi latrones in carcere:¬
a de et̃nis suppliciis suspirabunt:
udicio: id ẽ in condempnationẽ: et
otenditur qđ metu. aud itu. ȩt̾narũ ꝙ r¬
benarũ. semꝑ in formidine sint: & cru

Expanded text:
quae servorum conditio vix patitur, quae servorum conditio vix patitur, ut divitias congregent, ut aliquam accipiant dignitatem, et postquam hoc fuerint consecuti, tradere se luxuriae et voluptatibus et omni iniquitati, ut quod avaritia congregavit, luxuria consumat. Isti ergo pro laboribus suis efficiuntur hospitium daemonum, et qui templum Dei esse debebant, fiunt tabernacula Aeopum. Sed et hoc quod sequitur: Turbabuntur pelles terrae Madian, sive pavebunt et tabernacula terrae Madian, eosdem intellige tabernacula Aethiopum, et tabernacula terrae Madian. Postquam enim ditati fuerint, et per fas ac nefas ad altissimum gradum conscenderint, 644 tunc conscientia peccatorum suorum, semper mortesemper judicium formidabunt, et ad levem febriculam, quasi latrones in carcere de aeternis suppliciis suspirabunt. udicio, id est, condemnationem, et ostenditur quod metu judicii aeternarumque poenarum semper in formidine sint, et cru
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ humiliatur: conteritur. atq
consumitur: & qđ prius pulchrũ. et
maximũ uidebat᷑. quasi despectũ abi¬
citur: &r paruũ. Et hoc fit ꝓpt̾ ad uen¬
tum dĩ & hospitium xp̃i: iuxta quod
alibi scriptũ ẽ. In habitabo in eis erin¬
ambulabo: & ero deus eorũ. & ipsi ert
michi popłs. Pro iniquitate uidi ter¬
toria echiopiȩ: turbabunt᷑ pelles t̃re
nadian. Lex Pro laboribus uidi taber
nacula echiopum: pauebunt & taber¬
nacula t̾re madian. Ethiopes teterri
mi & amantes tenebras. & ab omni lu-¬
te alieni.qui draconis carnib: uescun¬
tur. de quo scriptũ est: dedisti eũ ȩscã
populis ethiopũ: demones intelligun¬
tur: quoꝵ fit tabernaculũ: quicumq
i hoc scło ꝓpt̾ honores. & diuitias la-¬
horari: quod significant sub uno uer¬
ho iniquitatis ostenditur. Omis enim
diues. aut iniquus: heres iniqui est.
Uide homines maria transire. ante
potentũ excubare fores: pati omnia

Expanded text:
adventum humiliatur, conteritur atque adventum humiliatur, conteritur atque consumitur. Et quod prius pulchrum et maximum videbatur, quasi despectum abjicitur et parvum. Et hoc fit propter adventum Dei et hospitium Christi, juxta quod alibi scriptum est: Inhabitabo in eis, et inambulabo, et ero Deus eorum, et ipsi erunt mihi populus . Pro iniquitate vidi tentoria Aethiopiae, turbabuntur pelles terrae Madian.nacula Aethiopum, pavebunt et tabernacula terrae Madian. » Aethiopes tetri et amantes tenebras et ab omni luce alieni, qui draconis carne vescuntur, de quo scriptum est: « Dedisti eum escam populis Aethiopibus . » Daemones intelliguntur, quorum fit tabernaculum, quicunque in hoc saeculo propter honores et divitias laboraverit, quod significanter sub uno verbo iniquitatis ostenditur. Omnis enim dives aut iniquus aut haeres iniqui est. Vide homines maria transire, ante potentum excubare fores, pati omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra. & sensũ occupauerat audien¬
tis: hoc p̃cedente sermone: & colles li
quido consument᷑. & redigentur ad
nichilũ: non enĩ sicut montes dĩ. sed¬
sicut montes scłi. Sempiternũ enim
iter dei ea respiciens: ad quȩ suus ser¬
mo p̃cedet: & fortius collib scłi consu¬
met & destruet eos. Possunt aut̃ mon¬
tes & demones intelligi: qui uersant᷑
in hereticis. & eleuant se contra scien¬
tiam dĩ: colles quoq aliȩ demonũ for
titudinẽ. quȩ faciunt homines corpo¬
rũ pulchritudinẽ: dignitates. diuitias
nobilitatẽ generis: ceteraq mundibo¬
na admirari. Libet uidere post aduen¬
tum sermonis dĩ. & dĩ patris p̾sentiã.
quomͦꝰ humanȩ animȩ cõmoueant᷑.
& omne qđ t̾renũ est dissoluatur: &
cogitationes pristinȩ redigantur ad
nichilũ. Tunc destruentur demones:
tunc scłi altitudines ad nichilum de¬
ducentur: & omnis hereticoꝵ scientia
que primũ tumebat ad dĩ sermonis

Expanded text:
in terra, et sensum occupaverat audienin terra, et sensum occupaverat audientis, hoc praecedente sermone, quido consumentur, et redigentur ad nihilum. Non enim sunt montes Dei, sed montes saeculi. Sempiternum enim iter Dei respiciens ad ea quae suus sermo praecedit, et fortius collibus saeculi, consumet et destruet eos. Possunt autem montes et 643 daemones intelligi, qui versantur in haereticis, et elevant se contra scientiam Dtitudines, quae faciunt homines corporum pulchritudinem, dignitates, divitias, nobilitatem generis, caeteraque mundi bona admirari. Licet videre post adventum sermonis Dei et Dei Patris praesentiam, quomodo humanae animae commoveantur, et omne quod terrenum est, dissolvatur, et cogitationes pristinae redigantur ad nihilum. Tunc destruuntur daemones, tunc saeculi altitudines ad nihilum deducuntur, et omnis haereticorum scientia, quae primum tumebat, ad Dei sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
tatis eius. id ẽ dĩ: quia et̃nitas illius
ad nos uenire dignata ẽ: siue qđ sẽ ꝑ
a principio mundi. usq ad incarnati¬
onẽ suam uenerit ad scos: & factus sit
in singuloꝵ manu sermo dĩ: atq in
uniuersis uincentib ipse superari:
& ȩt̾num eius iter incuru auerit col¬
les mundi: eque contriuerit. Hec per
methaforan iuxta hebraicũ dicta sint.
dĩ sermo p̃cesserit: & egressus fuerit
in plana: deus pat̾ uenit illuc ubi ei
sermone suo regio preparata ẽ. & ue¬
nit post pedes sermonis sui. & stat: nũ¬
quã ante p̃cedens. s semꝑ expectans.
ut ille sibi muniat uiam. Ubi aut̃ ste¬
lentia sustinere dei p̃sentiam cõmo¬
uebuntur. Cumq cõmota fuerint.
uirtus sermonis & p̃sentia dĩ respicit
cunctas anime gentes quas cogitatio¬
nes. & multiplices in diuersas sententi¬
as possumus intelligere: que ilico dis.¬
soluunt᷑ ac tabescunt. Siquid etiam
aduersum scientiã dĩ se exaltauerat

Expanded text:
tatis ejus, id est, Dei, quia aeternitas illius tatis ejus, id est, Dei, quia aeternitas illius ad nos venire dignata est, sive quod semper a principio mundi usque ad incarnationem suam venerit ad sanctos, et factus sit in singulorum manu sermo Dei, atque in universis vincentibus ipse superarit, et aeternum ejus iter incurvaverit, colles montesque contriverit. Haec per metaphoram juxta Hebraicum dicta sint. Dei sermo praecesserit, et egressus fuerit in plana, Deus Pater venit illuc, ubi ei ad sermonem suum regio praeparata est, et venit post pedes sermonis sui, et stat; numquam ante praecedens, sed semper exspectans, ut ille sibi muniat viam. Ubi autem stelentia sustinere Dei praesentiam, commoventur. Cumque commota fuerint, virtus sermonis et praesentia Dei respicit cunctas animae gentes, quas cogitationes et multiplices in diversa sententias possumus intelligere, quae illico dissolvuntur ac tabescunt. Si quid etiam adversum scientiam Dei se exaltaverat
Abbreviated transcription (Latin):
distabuerunt gentes: contriti sunt
montes uoluntariȩ : tabuerunt collẽ
scłi itineris sempiterni eiꝰ. Stans sal¬
uator & cuncta ꝑspiciens. & oculo suo
uniuersitatem mundi metiens gen-¬
tiũ multitudinẽ dissipauit. Quibus
dissipatis & dissolutis. contriti sunt
montes huiꝰ seculi: & incuruati sunt
colles huius mundi. St̃ enĩ & alii
montes & colles: quos sali & transili
sponsus in cantico canticoꝵ: de quib
& in scđo graduum psalmo dicitur:
Leuaui oculos meos in montes unde
ueniet auxiliũ michi. Oontes autem
scłi. ipsi sunt qui & montes tenebrosi:
de quib hieremias p̃cipit ne inpin-¬
guant pedes nr̃i suꝑeos. Isti sunt colles
in quib regnabat saul. quando int̾fi¬
ciebat sacerdotes dei: gabaa quippe col¬
lis int̾pretatur. Elegant̾ incuruati
sunt in quit colles mundi. Ante adueii¬
tũ quippe saluatoris. erecta ceruice
gradiebantur: & suꝑbiam eoꝵ humi¬
liare nemo poterat. Contriti autem
sunt. & incuruati ab itinerib et̃ni-¬

Expanded text:
distabuerunt gentes: contriti sunt montes violentia: tabuerunt colles saeculi itineris sempiterni ejus. Stans Salvator et cuncta perspiciens, et oculo suo universitatem mundi metiens, gentium multitudinem dissipavit: quibus dissipatis et dissolutis contriti sunt montes hujus saeculi, et incurvati sunt colles hujus mundi. Sunt enim et alii montes et colles, quos salit et transilit sponsus in Cantico 642 canticorum , de quibus et in secundo graduum psalmo dicitur: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi . Montes autem saeculi ipsi sunt qui et montes tenebrosi; de quibus Jeremias praecepit, ne impingantur pedes nostri super eos . Isti sunt colles in quibus regnabat Saul, quando interficiebat sacerdotes Dei : Gabaa quippe collis interpretatur. Et eleganter incurvati sunt, inquit, colles mundi. Ante adventum quippe Salvatoris erecta cervice gradiebantur, et superbiam eorum humiliare nemo poterat. Contriti autem sunt et incurvati ab itineribus aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
stulimus uiuifica illud: syminachuis
interp̃tatus ẽ uiuifica illud. Quoa
aut̃ septuaginta dixerunt. conside¬
raui & obstupui: nec in hebreo habe¬
tur: nec apud quẽquã alioꝵ int̃pre¬
tũ: ut sublatis his quȩ in hebraico
ñ habentur. possit legi iuxta septu¬
aginta: dñe oꝑa tua in medio duo¬
rũ animaliũ cognosceris. Qtł quia.
coniuncta sunt. Legitur aut̃ in he¬
breo adonay: id ẽ dñe. falach: opus tu¬
um. bacereb: in medio. sanim: annoꝵ.
hegẽ: uiuifica illud. Hoc ꝓpterea: ut
que suꝑflua sunt in septuaginta ma¬
nifeste addita cognoscamus. Hebrei
iuxta hystoriã: ita hunc locũ expla¬
nant. Dñe audiui auditionẽ tuam
& timui. Audiui inquit pęnas. quas
nabuchodonosor. & diabolo p̃paras¬
ti: in quib dixisti ei. ue qui multi¬

Expanded text:
stulimus, vivifica illud, Symmachus stulimus, vivifica illud, Symmachus interpretatus est, revivifica illud. Quod autem Septuaginta dixerunt, consideravi et obstupui, nec in Hebraeo habetur, nec apud quempiam aliorum Interpretum, ut sublatis his, quae in Hebraico non habentur, possit legi juxta Septuaginta: Domine, opera tua in medio duorum animalium cognosceris: quod quia conjuncta sunt. Legimus autem in Hebraeo ADONAI, id est, Domine, PHALACH, opus tuum, BACEREB, in medio, SANIM, annorum, HEIEU, vivifica illud. Hoc propterea ut quae superflua sunt, in Septuaginta manifeste addita cognoscamus. Hebraei juxta historiam hunc locum ita explanant: Domine, audivi auditionem tuam, et timui. Audivi, inquit, poenas quas Nabuchodonosor et diabolo praeparasti, in quibus dixisti ei: Vae qui multi
Abbreviated transcription (Latin):
arcũ tuũ: & suꝑ regna. Si aut̃ aliqͥs
quesierit quare solus theodotion. pro
spontaneis transtulerit: possumꝰ dice
ens de iudicio dĩ: uł certe futuram
gentiũ fidem demonstrari. Quod
priorẽ errorẽ uoluntariȩ relinquen¬
tes. in eum crediture sint: qui in can-¬
oratio pauperis. cũ anxiatus fuerit:
& coram dño effuderit p̃cem suam.
Et sicubi alibi nom̃ orationis infer¬
tur: tam̃ nullo loco cũ cantico legit᷑.¬
& nescio an decens sit orare cũ canti¬
co: nisi forte iuxta septuaginta ora-
oratio ẽ dep̃cetur patrẽ: & in eo quod
canticũ patris qui miserit filiũ et
filii qui uenerit laus dicatur. Hec de
titulo cantici. Uideamus nunc quȩ
dicantur in cantico.
nẽ audiui auditionẽ tuã: & ti¬
mui. Dñe opus tuũ in medio
annoꝵ: uruifica illud. Lxx. Dñe au¬
diui auditũ tuũ: & tunui. Dñe consi¬
deraui oꝑa tua & obstupui: in medio
duoꝵ animaliũ cognosceris. Pro eo
qđ nos. & aquila. & theodotion tran¬

Expanded text:
arcum tuum super regna. Si autem aliquis quaesierit, quare solus Theodotio, pro spontaneis, transtulerit, possumus diceens de judicio Dei; vel certe futuram gentium fidem demonstrari, quod priorem errorem voluntarie relinquentes, in eum crediturae sint, qui in CanOratio pauperis, cum anxius fuerit, et coram Domino effuderit precem » et sicubi alibi nomen orationis infertur, attamen nullo loco cum cantico legitur, et nescio an decens sit orare cum cantico, nisi forte juxta Septuaginta orareoratio est, deprecetur Patrem, et in eo quod canticum, PFilii qui venerit, laus dicatur. Haec de titulo Cantici. Videamus nunc quae dicantur in Cantico. Domine, audivi auditionem tuam, et timui: Domine, opus tuum in medio annorum vivifica illud. LXX: Domine, audivi auditum tuum, et timui: Domine, ÷ consideravi ⁑ opera tua, ÷ et obstupui ⁑ in medio duorum animalium cognosceris. Pro eo uod nos et Aquila et Theodotio tran
Abbreviated transcription (Latin):
rũ a cuis sint sacrificiis separata hoc
est enĩ qͥd dicit. separatũ ẽ coniuuũ
eoꝵ semci fornicati sc̃ & pͥncipes eoꝵ
infelicẽ p̾łm deceperunt: & ꝓ di cul
qͥ circũferunt᷑ om̃i uento doctrinę
& stabili in ęccłia pede. ꝑmanere ñ
possunt. Qͥ uere in suis sacrificiis
reticoꝵ & nefanda confinxerint: ha¬
beantq in munda sacrificia: ut ido¬
latria infcrior sit: uel certe qͥa cha¬
naneus int̃p̃tat᷑ negotiator. suic aiẽ
tabo. aoc̃. idest translator: om̃s qui
domũ patris faciunt domũ negotia¬
tionis. & lucra querunt de populis:
et ȩcclesis ucritatẽ transferunt in
mendacium: chananci appellandi sdr¬

Expanded text:
rum a tuis sint sacrificiis separata. Hoc rum a tuis sint sacrificiis separata. Hoc est enim quod dicit separatum est convivium eorum, semel fornicati sunt, et principes eorum infelicem populum deceperunt; et pro Dei cultqui circumferuntur omni vento doctrinae; et stabili in Ecclesia pede permanere non possunt. Qui vere in suis sacrificiis reticorum et nefanda confinxerint, habeantque immunda sacrificia, ut idololatria inferior sit. Vel certe quia Chananaeus interpretatur, negotiator, sive μετάβολος, id est, translator, omnes qui domum Patris faciunt domum negotiationis , et lucra quaerunt de populis, et Ecclesiae veritatem transferunt in mendacium, Chananaei appellandi s
Abbreviated transcription (Latin):
liberũ uolitare ñ patit᷑. Confunden¬
tur gͥ in sacrificiis suis: & ignominiã
pͥncipũ in sua confusione suscipient.
Sẏmmachus ꝓ eo qͦd nos int̃p̃tati sum̃
ligauit sp̃s eũ in alis suis. hoc modo
uertit in grecũ: uelut siqͥs liget uen¬
tum in alis uenti ut scilicet pͥncipes
& popłm: immo & demones. & isrłem
uanos uanis: & in anib in anes: asserat
copulatos. Uentus enĩ & sp̃s apud hę¬
breos uno uerbo appellat᷑ Ronã Id q̃d
hȩbraico ñ habet᷑ . tamen sic int̃p̃tari
potest. ut dicamꝰ cancũ studiũ habu¬
isse israhelem in idoloꝵ cultimucõ
mitatus sit chanancos. ids etbiti cos
Sad imitationẽ sui eos ꝓuoceerir ei po¬
ris hoc ipsum adhȩreticos referri po¬
ticum Qͥ a ephraim qͥ int̾pretaturb
Rabiiososẽ falsam sibi doctrins uber¬
tatẽ & friigifera dogmata reꝓmittit.¬
& semel amicus ẽ demonũ: dunite
cũ atq c̃cẽpne p̃serã cũ sacrificia eo¬

Expanded text:
libere volitare non patitur. Confundenlibere volitare non patitur. Confundentur igitur in sacrificiis suis, et ignominiam principum in sua confusione suscipient. Symmachus pro eo quod nos interpretati sumus, ligavit spiritus eum in alis suis, hoc modo vertit in Graecum, velut si quis liget ventum in alïs venti, ut scilicet et principes et populum, immo et daemones et Israelem, vanos vanis, inanibus inanes asserat copulatos. Ventus enim et spiritus apud Hebraeos uno verbo appellantur RUA  . Id Hebraico non habetur: tamen sic interpretari potest, ut dicamus tantum studium habuisse Israelem in idolorum cultu, ut non imitatus sit Chananaeos, id est, ethnicos; sed ad imitationem sui eos provocarit erroris. Hoc ipsum et ad haereticos referri poticum, quia Ephraim qui interpretatur καρποφόρος, falsam sibi doctrinae ubertatem, et frugifera dogmata promittit, et semel amicus est daemonum, dimitte eum atque contemne: praesertim cum sacrificia eo
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c eũ in alis suis. & confundentur a sa¬
crificiis suis. L.X X. Particeps idoloꝵ
ephraim: posuit sibi scandala : ꝓuoca¬
uit chananeos: fornicantes fornicati st̃.
Dilexerunt ignominiam ex fremitu eiꝰ
cur ex altarib suis Ephraim ex qui
tribu hieroboam filius nabath qui pri¬
mus aureos uitulos in bethel danq c̃
stituit: rex ẽ decẽ tribuũ. O gͥ uida cui
supra dixi si fornicat᷑ isrł. ñ delinquat
saltẽ uida: audi consiliũ meũ ꝓphecę
uerba ñ spernas: qͥa ephraun semeli¬
doloꝵ amicus & particeps ẽ: dimitte
eũ: ne sequaris impictatẽ eiꝰ cuiꝰ culcus
& religio. & cyb a tuo conubio separa¬
tus estꝰ. Iili eñi semel idolis seruiunt:
& demonib in molant: & cotidic for¬
nicant᷑. & diligunt fornicationẽ suã
immo pͥnceps & ꝓtectores eiꝰ id ẽ reges
dilexerunt ignominiam afferre popło.
id est uitio pͥncipũ infelix popłs susce¬
pit cultũ idoloꝵ: quoꝵ inmundus
sp̃s ligauit isrłem in alis suis & eum

Expanded text:
 eam in alis suis; et confundentur a sacrificiis suis. LXX: Particeps idolorum Ephraim posuit sibi scandala, provocavit Chananaeos, fornicantes fornicati sunt, dilexerunt ignominiam ex fremitu ejust confundentur ex altaribus suis. Ephraim, de qua tribu Jeroboam filius Nabath, qui primus aureos vitulos in Bethel Danque 46 constituit, rex est decem tribuum. O igitur Juda, cui supra dixi, si fornicatur Israel, non delinquat saltem Juda, audi consilium meum, prophetae verba non spernas; quia Ephraim semel idolorum amicus et particeps est, dimitte eum, ne sequaris impietatem ejus, cujus cultus et religio et cibus a tuo convivio separatus est. Illi enim semel idolis serviunt, et daemonibus immolant, et quotidie fornicantur, et diligunt fornicationem suam: immo principes et protectores ejus, id est, reges dilexerunt ignominiam afferre populo, id est, vitio principum, infelix populus suscepit cultum idolorum, quorum immundus spiritus ligavit Israelem in alis suis, et eum
Abbreviated transcription (Latin):
caris hęretice : saltẽ cu ęccłiastice ñ
delinquas: nec ingrediaris in galga¬
lam hęreticoꝵ concili abula ubi pec
uolutant᷑ in cęno: nec te ascendere
putes ad suꝑbas & arrogantes falsorũ
dogmatũ fictiones. Non ẽ enĩ tͥ domꝰ
dĩ: s domꝰ idoli Nec uiraueritis ꝑ no¬
men xp̃i: cuius maiestatẽ miscendo
idolis polluistis. Sicut enĩ uaca ꝑcus¬
sa asilo. ꝑcussi sunt hęretici ardenti¬
bus diaboli sagittis: & legis notitiam
reliquer̃t. Idõ pascent᷑ in lata & in spa¬
tiosa uia: quȩ ducit ad mortẽ: Par

Expanded text:
caris, haeretice, saltem tu, ecclesiastice, ne delinquas, nec  Al. ne ingrediaris in Galgalam, haereticorum conciliabula, ubi peccvolutantur in coeno. Ne te ascendere putes ad superbas et arrogantes falsorum dogmatum fictiones. Non est enim ibi domus Dei, sed domus idoli. Nec juraveris per nomen Christi, cujus majestatem miscendo idolis polluisti. Sicut enim vacca percussa asilo, percussi sunt haeretici ardentibus diaboli sagittis, et Legis notitiam reliquerunt: ideo pascentur in lata et in spatiosa via, quae ducit ad
Abbreviated transcription (Latin):
gaudeam: tamen magis optarẽ illud
iichi contingere. qͦd titus libius scri¬
qua laudando: nec uituperando nocu¬
it: cũ utrũq sũmis p̃dici fecerint inge¬
niis. Significat aut̃ ciceronẽ. & gaium
cȩsarẽ : quoꝵ alt̃ laudes. alt̃ uituperatio¬
nes supradicti scripsit uiri. Dũ enĩ iuui¬
mus & in uase fragili contincm: uiden¬
tur amicoꝵ. ꝓdesse studia: & nocere e¬
muloꝵ obꝓbria. Postquã aut̃ t̾ra reuer¬
sa fuerit in t̾ram suam: & tã nos qui
scribimꝰ. quã eos qͥ de nobis uidicant
pallida mors subtraxerit: & alia uenerit
generatio. pͥmisq cadentib foliis: ui¬
rens silua suc creucrit: tunc sine nomi¬
num dignitate sola uidicant᷑ ingenia.
Nec considerat qui lecturus ẽ. cuus ut qua
lesit: qͦd lecturus ẽ. Siue ile ep̃s. siue
sit laicus. imperator & dñs. miles & ser¬
uus. aut purpura & serico. aut uilissi¬
mo panno iaccat. Non honoꝵ diuersita¬
te: sed operũ merito uidi cabitur::¬

Expanded text:
m: tamen magis optarem illud mihi contingere, quod Titus Livius scriit quisquam laudando, nec vituperando nocuit: cum utrumque summis praediti fecerint ingeniis. Significat autem M. Ciceronem et C. Caesarem: quorum alter laudes, alter vituperationes supradicti scripsit viri. Dum enim vivimus, et in vase fragili continemur, videntur amicorum prodesse studia, et nocere aemulorum opprobria. Postquam autem reversa fuerit terra in terram suam, et tam nos qui scribimus, quam eos qui de nobis judicant, pallida mors subtraxerit, et alia venerit generatio, primisque cadentibus foliis virens sylva succreverit, tunc sine nominum dignitate, sola judicantur ingenia: nec consle sit, quod lecturus est, sive ille episcopus, sive laicus, imperator et dominus, miles et servus, aut in purpura et serico, aut in vilissimo panno iaceat, non honorum diversitate, sed operum merito iudicabitur
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ipsi possent. s quid nos ñ possumus
diuidicent. Gu autem p̃amachi. qui
nos hoc facere precepisti: necesse est
os. ac habirios nr̃i tẽporis qͥ de grecis
bonis. latina faciant ñ bona & hoĩes
eloquentissimos ipsi elingues cransfe¬
cauterio. solea conteras. & scillcos ca¬
nes. ac mortifera carmina sirenarum
surda aurc ꝑtranseas: ut parit audire
& nosse ualeamꝰ. qͥd uaticinet᷑ osec ꝓpł
in cuꝰ explanatione scđm dȩcantabi¬

Expanded text:
quid ipsi possint, sed quid nos non possimus quid ipsi possint, sed quid nos non possimus dijudicent. Tu autem, Pammachi, qui nos facere praecepisti hoc, necesse est os ac Rabirios nostri temporis, qui de Graecis bonis, Latina faciunt non bona; et homines eloquentissimos, ipsi elingues transfecauterio, solea conteras: et Scylleos canes ac mortifera carmina sirenarum surda aure pertranseas: ut pariter audire et nosse valeamus quid vaticinetur Osee propheta, in cujus explanationem secundum dictabi
Abbreviated transcription (Latin):
lo ꝓcrcarunt. Id̃o om̃i cẽpore maledic¬
ta sunt oꝑa eoꝵ & cuncta quȩ faciunt
cruenti coloris rubigo populat᷑: quia
sangiuini & int̾fectioni ꝓxima sunt. Ru¬
bigo aut̃ ꝓpͥe descendere dr̃ in rore noc¬
turno & lactancia inspicis frumenta
maculare: colore minii & sinopidis. et
ros hȩreticoꝵ: de quibus dicitur cleri
corum non proderunt eis.:¬
UI SEPE NAUIOAT
aliquando patit᷑ tempestat̃ẽ
Qͥ uiam frequent̃ ingredit᷑
aut sustinet latronũ impet
to laudant: aut inimici plus iusto de¬
trahunt: rarũq inuenias : ꝗͥ in utr̃aq
partẽ ñ fauore. aut odio: s rerũ ęquita¬
te ducat᷑. Qͦd michi in scripcurarũ ex¬
dixerimus. contrectare despiciunt. Alii
odio nominis nr̃i. non res s ꝑsonas con¬
asserunt: qđ arripiumꝰ opus: qͦd nullus
ante nos latinoꝵ temptare ausus est
Qͥ dã in eo se disertos arbitrantur &
doctos: si alicno oꝑi detrahunt. & non

Expanded text:
lo procrearunt: ideo omni tempore malediclo procrearunt: ideo omni tempore maledicta sunt opera eorum, et cuncta quae faciunt, cruenti coloris rubigo populatur, quia sanguini et interfectioni proxima sunt. Rubigo autem proprie descendere dicitur in rore nocturno, ac lactantia in spicis frumenta maculare colore minii, vel sinopidis, et ros haereticorum, de quibus dicitur: Cleri eorum non proderunt eisui saepe navigat, aliquando patitur tempestatem: qui viam frequenter ingreditur, aut sustinet latronum impetuto laudant, aut inimici plus justo detrahunt: rarumque invenias qui in utramque partem non favore, aut odio, sed rerum aequitate ducatur. Quod mihi in Scripturarum exdixerimus, contracta nare despiciunt: alii odio nominis nostri, non res, sed personas conasserant, quod arripuimus opus, quod nullus ante nos Latinorum tentare ausus est. Quidam in eo se disertos arbitrantur et doctos, si alieno operi detrahant, et non