comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contra concupiscentias peccatoꝵ. eisq ñ¬
nulla surrepant. ꝓpter quȩ dicant cotidie.
dimitte nobis debita nr̃a : non tamen ultͣ
seruiant peccato quod ẽ ad mortem: de qͦ
dicit iohannes apłs. Est peccatum ad mor¬
tem: non pro illo dicout roget. De quo
peccato qm̃ ñ exp̃ssum ẽ: possunt multa
et diuersa sentiri. Ego autem dico id pecca¬
tum eẽ: fidem quȩ ꝑdilectionem oꝑatur.
deserere usq ad mortem. Huic peccato ul¬
tra non seruiunt. non pͥma conditione si¬
cut ille liberi. sed ꝑ scđ̾m adam dei gr̃a libe¬
rati: et ista liberatione habentes liberum
arbitrium quoseruiant dõ: non quo cap¬
tiuent᷑ a diabolo. Liberati enim apeccato.
serui sunt facti iusticie: in qua stabunt
usq infinem. donante sibi ꝑseuerantiã
illo qui eos p̃scunt et p̃destinauit. et se¬
cundum ꝓpositum uocauit. et iustifica¬
tenti credidit abraham. et deputatum ẽ
illi adiusticiam. Dedit enim głam dõ:

Expanded text:
contra concupiscentias peccatorum eisque nocontra concupiscentias peccatorum eisque nonnulla subrepant, propter quae dicant cotidie: dimitte nobis debita nostra, non tamen ultra seruiant peccato, quod est ad mortem, de quo dicit Iohannes apostolus: est peccatum ad mortem; non pro illo dico ut roget. de quo peccato, quoniam non expressum est, possunt multa et diuersa sentiri. ego autem dico id esse peccatum, fidem, quae per dilectionem operatur, deserere usque ad mortem. huic peccato ultra non seruiunt, non prima condicione sicut ille liberi, sed per secundum Adam dei gratia liberati et ista liberatione habentes liberum arbitrium, quo seruiant deo, non captiuentur a diabolo. liberati enim a peccato serui sunt facti iustitiae, in qua stabunt usque in finem, donante sibi perseuerantiam illo qui eos praesciuit et praedestinauit et secundum propositum uocauit et iustificatenti credidit Abraham, et deputatum est illi ad justitiam. Dedit enim gloriam Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ contra dei t̾rentis imperiũ libero usus
arbitrio. non stetit intanta felicitate: in
tanta non peccandi facilitate. Isti autem
non dico terrente mundo. sed seuiente ne
starent. steterunt infide : cũ uideret illebo¬
na p̃sentia quȩ fuerat relicturus: isti fu¬
tura quȩ accepturi fuerant non uiderent.
Unde hoc nisi donante illo. a quo misericor¬
diam consecuti sunt ut fideles essent.:⁊ a quo
acceperunt spm̃ non timoris quo ꝑsequenti¬
bus cederent. sed uirtutis et caritatis. et con¬
tinentiȩ. quo cuncta minantia. cuncta inui¬
tantia. cuncta cruciantia superarent: Illi gͦ
sine peccato ullo data ẽ. cũ qua conditus ẽ.
uoluntas libera: et eam fecit seruire pecca¬
to. Horum uͦ cum fuisset uoluntas serua
peccati: liberata ẽ ꝑ illum qui dixit: si
uos filius liberauerit tunc uere liberi eritis.
Et accipiunt tantam ꝑistam grãm lib̾tatẽ.
ut quamuis quã diuhic uiuunt. pugnent

Expanded text:
super contra dei terrentis imperium libero usus super contra dei terrentis imperium libero usus arbitrio non stetit in tanta felicitate, in tanta non peccandi facilitate, isti autem, non dico terrente mundo, sed saeuiente, ne starent, steterunt in fide. cum uideret ille bona praesentia, quae fuerat relicturus, isti futura quae accepturi fuerant non uiderent? unde hoc, nisi donante illo a quo misericordiam consecuti sunt, ut fideles essent, a quo acceperunt spiritum non timoris, quo persequentibus cederent, sed uirtutis et caritatis et continentiae, quo cuncta minantia, cuncta inuitantia, cuncta cruciantia superarent? illi ergo sine peccato ullo data est cum qua conditus est uoluntas libera, et eam fecit seruire peccato; horum uero cum fuisset uoluntas serua peccati, liberata est per illum qui dixit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, et acceperunt tantam per istam gratiam libertatem, ut, quamuis quamdiu hic uiuant pugnent
Abbreviated transcription (Latin):
eatis et fructum afferatis. et fructus ur̃ ma¬
neat. Quib uerbis eis nonsolum iusticiã.
uerum etiam in illa ꝑseuerantiam se dedis¬
se monstrauit. Xp̃o enim sic eos ponente
ut eant et fructum afferant. et fructus eoꝵ
maneat: quisaudeat dicere non manebit.
quis audeat dicere forsitan nonmanebit:
Sinc penitentia sunt erum dona et uocatio
dci. S uocatio eoꝵ: qui scđm ꝓpositum
uocati sunt. Prohis gͥ interpellante xp̃one
deficiat fides eorum. sine dubio non defici¬
et usq infinem. ac ꝑhoc ꝑscuerabit usq in
finem: nec eamnisi manentẽ. uite huiꝰ in¬
uenit finis. Maior quippe libertas ẽ ne¬
cessaria aduersus tot et tantas temptationes
que inparadyso non fuerunt.donoꝑse¬
uerantiȩ munita atq firmata: ut cũ omĩ¬
bus amorib. terrorib. erroribus suis. ui¬
catur hic mundus. Hoc sc̃oꝵ martyriado¬
cuerunt. Deniq ille et trente nullo. et in¬

Expanded text:
eatis et fructum afferatis et fructus uester maeatis et fructum afferatis et fructus uester maneat. quibus uerbis eis non solum iustitiam uerum etiam in illa perseuerantiam se dedisse monstrauit. Christo enim sic eos ponente, ut eant et fructum afferant et fructus eorum maneat, quis audeat dicere: "non manebit"? quis audeat dicere: "forsitan non manebit"? sine paenitentia sunt enim dona et uocatio dei, sed uocatio eorum qui secundum propositum uocati sunt. pro his igitur interpellante Christo, ne deficiat fides eorum, sine dubio non deficiet usque in finem, ac per hoc perseuerabit usque in finem, nec eam nisi manentem uitae huius inuenit finis. Maior quippe libertas est necessaria aduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseuerantiae munita atque firmata, ut cum omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis uincatur hic mundus. hoc sanctorum martyria docuerunt. denique ille et terrente nullo et in
Abbreviated transcription (Latin):
quod datur. Qua propt̃ hoc adiutorium
& quo fit ẽ. et sine quo non fit: Quia et
sidata fuerit homini beatitudo. continuo
fit beatus: et si data nunquam fuerit:
nunquam erit. Alimenta uͦ non conseqͦn¬
ter faciunt ut homo uiuat: s tam̃ sine
illis non potest uiuere. Primo itaq ho¬
mini qui m eo bono quofactus erat rectus.
acceꝑat posse non peccare.posse non mori.
posse ipsum bonum non deserere. datũ est
adiutoriũ ꝑseuerantie: non quo fieret ut ꝑ¬
seueraret: s sine quo ꝑliberum arbitriũ ꝑ¬
seuerare non posset. Nunc uero seĩs in regnũ
dei ꝑ grãm dei p̾stinatis. nontale adiutori¬
um ꝑseuerantie datur: s tale ut eis ꝑ seue¬
rantia ipsa donetur.⁊ non solũ ut sine isto
dono ꝑseuerantes eẽ non possint: uerũ
etiam ut ꝑ hoc donum. non nisi ꝑseuerantes
sint. Non solumenim dixit sine me nichil
potestis facere: uerũ etiam dixit. non uos
me elegistis s ego elegiuos. et posui uos ut

Expanded text:
quod datur. quapropter hoc adiutorium quod datur. quapropter hoc adiutorium et quo fit est et sine quo non fit, quia et si data fuerit homini beatitudo, continuo fit beatus, et si data numquam fuerit, numquam erit. alimenta uero non consequenter faciunt, ut homo uiuat, sed tamen sine illis non potest uiuere. primo itaque homini, qui in eo bono, quo factus erat rectus, acceperat posse non peccare, posse non mori, posse ipsum bonum non deserere, datum est adiutorium perseuerantiae, non quo fieret, ut perseueraret, sed sine quo per liberum arbitrium perseuerare non posset. nunc uero sanctis in regnum dei per gratiam dei praedestinatis non tale adiutorium perseuerantiae datur, sed tale, ut eis perseuerantia ipsa donetur, non solum ut sine isto dono perseuerantes esse non possint, uerum etiam ut per hoc donum non nisi perseuerantes sint. non solum enim dixit: sine me nihil potestis facere, uerum etiam dixit: non uos me elegistis, sed ego elegi uos et posui uos,\'ut
Abbreviated transcription (Latin):
deseruerit. et idõ mortuus sit : Prima gͦ
lib̾tas uoluntatiserat. posse non peccare:
nouissima erit multo maior. non posse pec
care. Prima immortalitas erat. posse non
mori: nouissima erit multo maior. non
posse mori. Prima erat ꝑseuerantie pote¬
stas. bonum posse nondeserere: nouissima
erit ꝑscuerantiȩ felicitas. bonũ non posse
deserere. Nunquid quia erunt bona no¬
uissima potiora atq meliora: idõ fuert̃
illa prima uł nulla uł parua: Itemq ip¬
sa adiutoria distinguenda st̃. Aliud ẽ adiutoriũ.
sine qͦ aliquid ñ fit: aliud ẽ adiutoriũ. qͦ aliqͥd
fit. Namsine alimentis ñ possumus uiuere:
nec tam̃ cũ affuerint alimenta. eis fit ut ui¬
uat qui moriuoluerit. Ergo adiutoriũ ali¬
mentorum ẽ: sine quo ñ fit. non quo fit ut
uiuamus. At uerobeatitudo quã non ha¬
bet homo. cum data fuerit: continuo fit
beatus. Adiutorium ẽ enim non solũ sine
quo non fit: uerũ etiam quofit. ꝓpter

Expanded text:
deseruerit, et ideo mortuus sit? Prima ergo deseruerit, et ideo mortuus sit? Prima ergo libertas voluntatis erat, posse non peccare; novissima erit multo major, non posscare. prima immortalitas erat posse non mori; nouissima erit multo maior, non posse mori. prima erat perseuerantiae potestas bonum posse non deserere; nouissima erit perseuerantiae felicitas bonum non posse deserere. numquid quia erunt bona nouissima potiora atque meliora, ideo fuerunt illa prima uel nulla uel parua? Itemque ipsa adiutoria distinguenda sunt. aliud est adiutorium, sine quo aliquid non fit, et aliud est adiutorium, quo aliquid fit. nam sine alimentis non possumus uiuere, nec tamen, cum affuerint alimenta, eis fit, ut uiuat qui mori uoluerit. ergo adiutorium alimentorum est, sine quo non fit, non quo fit, ut uiuamus. at uero beatitudo, quam non habet homo, cum data fuerit, continuo fit beatus. adiutorium est enim non solum, sine quo non fit, uerum etiam quo fit propter
Abbreviated transcription (Latin):
uelle quo posset. Nam sihabuisset: ꝑseue¬
rasset. Posset enim etiam ꝑseuerare si uel¬
let. Quod nollet: de libero descendit ar¬
bitrio. Quod tunc ita liberum erat: ut
bene uelle posset et male. Quid erit autẽ
liberius libero arbitrio: quando ñ po¬
tuerit seruire peccato: Quȩ futura erat
et homini sicut facta est et angłis scĩs
merces meriti. Nunc autem ꝑpeccatum
ꝑdito bono merito: in his qui liberant᷑
factum est donũ gr̃ȩ. quȩ merces meriti fut᷑a᷑
rant. diligenter et uigilanter intuendum ẽ:
posse non peccare. et non posse peccare: pos¬
se nonmori. et non posse mori: bonũ pos¬
se non deserere:bonũ non posse deserere.
Potuit enimnon peccare primus homo:
potuit nonmori: potuit bonũ non dese¬
rere. Nunquid dicturi sumus ñ potuit
peccare. qui tale habebat liberum arbi¬
trium: aut non potuit mori cuidictum ẽ.
si peccaueris morte morieris:⁊ aut ñ po¬
tuit bonum deserere.cum hoc peccando

Expanded text:
velle quod posset; nam si habuisset, persevevelle quod posset; nam si habuisset, perseverasset. Posset enim perseverare si vellet: quod ut nollet, de libero descendit arbitrio; quod tunc ita liberum erat, ut et bene velle posset et male. Quid erit autem liberius libero arbitrio, quando non poterit servire peccato, quae futura erat et homini, sicut facta est Angelis sanctis, merces meriti? Nunc autem per peccatum perdito bono merito, in his qui liberantur factum est donum gratiae, quae merces meriti futura rant, diligenter et vigilanter intuendum est; posse non peccare, et non posse peccare, posse non mori, et non posse mori, bonum posse non deserere, et bonum non posse deserere. Potuit enim non peccare primus homo, potuit non mori, potuit bonum non deserere. Numquid dicturi sumus, Non potuit peccare, qui tale habebat liberum arbitrium? aut, Non potuit mori, cui dictum est, Si peccaveris, morte morieris ? aut, Non potuit bonum deserere, cum hoc peccando
Abbreviated transcription (Latin):
uł homini cum primum facti sunt defuis¬
set. qm̃ non talis natura facta erat. ut sine
diuino adiutorio posset manere siuellet:
non utiq sua culpa cecidissent. Adiutoriũ
quippe defuisset: sine quo manere ñ pos¬
sent. Nunc autem quib deest tale adiuto¬
rium: iam pena peccati est. Quibus autẽ
datur: scđm grãm datur: non scđm de¬
bitum. Et tanto amplius datur ꝑ iħm
ut non solum ad sit sine quo ꝑmanere ñ
possumus etiam siuelimus: uerũ etiam
tantum ac tale sit: ut uelimus. Fit quip¬
pe innobis ꝑhanc dei grãm inbono reci¬
piendo et ꝑseueranter tenendo. ñ solum
posse quod uolumus. uerum etiam uelle
qđ possumus: quod non fuit in homine
primo. Unum enimhorũ in illo fuit: alte¬
rum non fuit. Nanq ut reciꝑet bonum.
grã non egebat: quia nondũ ꝑdiderat
Ut autem in eo ꝑmaneret: egebat adiuto¬
rio grẽ. sine quo id omĩno non posset. Et
acceperat posse siuellet: sed non habuit

Expanded text:
vel homini, cum primum facti sunt, defuisvel homini, cum primum facti sunt, defuisset; quoniam non talis natura facta erat, ut sine divino adjutorio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidissent: adjutorium quippe defuisset, sine quo manere non possent. Nunc autem quibus deest tale adjutorium, jam poena peccati est: quibus autem datur, secundum gratiam datur, non secundum debitum; et tanto amplius datur per Jeut non solum adsit sine quo permanere non possumus, etiam si velimus, verum etiam tantum ac tale sit, ut velimus. Fit quippe in nobis per hanc Dei gratiam in bono recipiendo et perseveranter tenendo, non solum posse quod volumus, verum etiam velle quod possumus. Quod non fuit in homine primo: unum enim horum in illo fuit, alterum non fuit. Namque ut reciperet bonum, gratia non egebat, quia nondum perdiderat: ut autem in eo permaneret, egebat adjutorio gratiae, sine quo id omnino non posset: et acceperat posse si vellet, sed non habuit
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatem: parum sit deniq non posse sine
illa uł app̃hendere bonum. uł ꝑmanere
in bono si uelit. nisi etiam efficiat᷑ ut uelit.
Tunc gͦ dederat homini ds̃ bonam uolun¬
tatem. In illa quippe eum fecerat: qui fe¬
ctrat rectum. Dederat adiutoriũ. sine quo
in ea non posset ꝑmanere si uellet. Ut au¬
tem uellet: in eius libero reliquit arbitͥo.
Posset gͦ ꝑmanere si uellet: quia ñ deerat
adiutorium ꝑ quod posset. et sine quo ñ
posset ꝑseueranter bonũ tenere qͦd uellet.
S quia noluit ꝑmanere ꝓfecto eiꝰ ẽ cul
pa. cuius meritum fuisset. si ꝑmanere uolu¬
isset: sicut fecerunt angłi sc̃i. qui cadentib
aliis ꝑliberum arbitrium. ꝑ idem liberũ ar¬
bitrium steterunt ipsi. et huiꝰ mansionis
debitam mercedem reciꝑe meruerunt: tan¬
tam scilicet beatitudinis plenitudinem: qͣ
eis certissimum sit. semꝑse in illa esse man¬
suros. Si autem hoc adiutorium uł angło

Expanded text:
libertatem, parum sit denique non posse sine libertatem, parum sit denique non posse sine illa vel apprehendere bonum, vel permanere in bono si velit, nisi etiam efficiatur ut velit. 32. Tunc ergo dederat homini Deus bonam voluntatem; in illa quippe eum fecerat qui fecerat rectum: dederat adjutorium, sine quo in ea non posset permanere si vellet; ut autem vellet, in ejus libero reliquit arbitrio. Posset ergo permanere si vellet: quia non deerat adjutorium per quod posset, et sine quo non posset perseveranter bonum tenere quod vellet. Sed quia noluit permanere, profecto ejus culpa est, cujus meritum fuisset, si permanere voluisset: sicut fecerunt Angeli sancti, qui cadentibus aliis per liberum arbitrium, per idem liberum arbitrium steterunt ipsi, et hujus permansionis debitam mercedem recipere meruerunt, tantam scilicet beatitudinis plenitudinem, qua eis certissimum sit semper se in illa esse mansuros. Si autem hoc adjutorium vel angelo
Abbreviated transcription (Latin):
bitrio: qm̃ liberũ arbitrium ad malũ suf¬
ficit: ad bonũ autẽ parum ẽ: nisi adiuue¬
tur ab omnipotentibono. Quod adiutoriũ
si homo ille ꝑliberum non deseruisset arbi¬
trium: semꝑ eẽt bonus. S deseruit: et de
sertus ẽ. Tale quippe erat adiutoriũ qͦd de¬
screret cum uellet: et inquo ꝑmaneret. si
uellet: non quo fieret ut uellet. Hec est
prima gra quȩ data est pͥmo adam.S hac
potentior ẽ in scđo adam. Prima ẽ enĩ qua
fit. ut habeat homo iusticiam siuelit. Se¬
cunda uero pluspotest: qua etiam fit ut
uelit. et tantum uelit. tantoq ardore dili
gat. ut carnis uoluntatem contraria concu¬
piscentem. uoluntate sp̃sumcat. Nec illa
quidem parua erat qua demonstrata est
etiam potentia liberii arbitrii: qm̃ sic ad¬
iuuabatur. ut sine hoc adiutorio in bo¬
no non maneret: s hoc adiutoriũ si uellet
desereret. Hȩc autem tanto maior est. ut
parum sit homini ꝑ illam reparare ꝑditã

Expanded text:
bitrio. Quoniam liberum arbitrium ad malum sufbitrio. Quoniam liberum arbitrium ad malum sufficit, ad bonum autem parum est, nisi adjuvetur ab omnipotenti bono. Quod adjutorium si homo ille per liberum non deseruisset arbitrium, semper esset bonus: sedsertus est. Tale quippe erat adjutorium quod desereret cum vellet, et in quo permaneret si vellet, non quo fieret ut vellet. Haec est prima gratia, quae data est primo Adam: sed haec potentior est in secundo Adam. Prima est, qua fit ut habeat homo justitiam si velit: secunda ergo plus potest, qua etiam fit ut velit, et tantum velit tantoque argat, ut carnis voluntatem contraria concupiscentem voluntate spiritus vincat. Nec illa quidem parva erat, qua demonstrata est etiam potentia liberi arbitrii, quoniam sic adjuvabatur, ut sine hoc adjutorio in bono non maneret, sed hoc adjutorium si vellet desereret. Haec autem tanto major est, ut parum sit homini per illam reparare perditam
Abbreviated transcription (Latin):
xit inunitatẽ ꝑsonȩ. hominẽ dõ: carnẽ
uerbo. Istam natiuitatem bona oꝑa secuta
sunt: non bona oꝑa meruerunt. Neq e¬
nim metuendum erat. ne isto in effabili
modo inunitatẽ ꝑsone a uerbo dei natu¬
ra humana suscepta. ꝑliberũ uoluntatis
peccaret arbitrium: cum ipsa susceptio
talis eẽt. ut natura hominis a dõ ita sus¬
cepta. nullum inse motum male uolun¬
tatis ad mitteret. ꝑhunc mediatorẽ ds̃
ostendit eos quos eius sanguine redemit.
facere se ex malis deinceps in ȩternũ bo¬
nos: quem sic suscepit ut nunquã eẽt
malus: nec ex malo factus semꝑ cẽt bonus.
Istam grãm non habuit homo pͥmꝰ: qua nũ¬
quã eẽ uellet malus. S sane habuit: inqͣ
si ꝑmanere uellet. nunquã malus eẽt: et
sine qua etiã cum libero arbitrio bonꝰ esse
non posset: s eam tamen ꝑliberũ arbitriũ
deserere posset. Nec ipsum gͦ ds̃ ẽẽ uoluit
sine sua grã. quem reliquit in eiꝰ libero ar¬

Expanded text:
xit in unitate personae hominem Deo, carnem xit in unitate personae hominem Deo, carnem Verbo. Istam nativitatem bona opera secuta sunt, non bona opera meruerunt. Neque enim metuendum erat, ne isto ineffabili modo in unitatem personae a Verbo Deo natura humana suscepta, per liberum voluntatis peccaret arbitrium, cum ipsa susceptio talis esset, ut natura hominis a Deo ita suscepta, nullum in se motum malae voluntatis admitteret. Per hunc Mediatorem Deus ostendit eos, quos ejus sanguine redemit, facere se ex malis deinceps in aeternum bonos, quem sic suscepit, ut nunquam esset malus, nec ex malo factus semper esset bonus. 31. Istam gratiam non habuit homo primus, qua nunquam vellet esse malus: sed sane habuit, in qua si permanere vellet, nunquam malus esset, et sine qua etiam cum libero arbitrio bonus esse non posset, sed eam tamen per liberum arbitrium deserere posset. Nec ipsum ergo Deus esse voluit sine sua gratia, quam reliquit in ejus libero ar
Abbreviated transcription (Latin):
susceptione singularit̾ mirabili. uł mirabi¬
liter singulari: ut nullis iusticiȩ suȩ p̃ceden¬
tib meritis. filius deisic eẽt ab initio quo eẽ
homo cepisset: ut ipse et uerbum qͦd sine in¬
tio est. una ꝑsona eẽt. Neq enim quisquã
tante reihuiꝰ et fidei cȩcus ẽ ignorantia: ut
audeat dicere quamuis de spũ scõ et uir¬
gine maria. filium hominis natũ. ꝑlibe¬
rum tamen arbitrium bene uiuendo et si¬
ne peccato bona oꝑa faciendo.meruisse ut
esset dei filius: resistente ȩuangłio atq dicen¬
te: uerbum caro factum ẽ. Nam ubi hoc fa¬
ctum est. nisi in utero uirginali. unde fuit
mitium hominis xp̃i: Itemq uirgine re¬
quirente quomodo fieret quod ei ꝑange
sc̃m: uocabitur filius dei. Propterea inqͥt.
non propter oꝑa.que nondum nati utiq
nulla sunt: sed ꝓpterea quia sp̃s sc̃s suꝑue
tibi. quod nascetur ex te sc̃m. uocabit᷑ filiꝰ
dei. Ista natiuitas ꝓfecto gratuita. conun¬

Expanded text:
susceptione singulariter mirabili, vel mirabiliter singulari, ut nullis justitiae suae praecedentibus meritis, Filius Dei sic esset ab initio quo esse homo coepisset, ut ipse et Verbum, quod sine initio est, una persona esset. Neque enim quisquam tanta rei hujus et fidei caecus est ignorantia, ut audeat dicere, quamvis de Spiritu sancto et virgine Maria filium hominis natum, per liberum tamen arbitrium bene vivendo, et sine peccato bona opera faciendo meruisse ut esset Dei Filius, resistente Evangelio atque dicente, Verbum caro factum est . Nam ubi hoc factum est, nisi in utero virginali, unde fuit initium hominis Christi? Itemque Virgine requirente, quomodo fieret quod ei per angelSanctum, vocabitur Filius Dei . Propterea, inquit: non propter opera, quae nondum nati utique nulla sunt; sed propterea quia Spiritus sanctusumbrabit tibi, quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei. Ista nativitas profecto gratuita conjun
Abbreviated transcription (Latin):
ligas ista mysteria:simul intelligis non
esse contagia.S quid ad nos.simore tuo
loquens. contactum forte mortaliũ uolui¬
sti appellare contagium: cum tam̃ nob̃cũ
sentias dñm iħm nec in spũ nec incarne
ullum habuisse peccatũ: De inuisibili

Expanded text:
ligas ista mysteria, simul intelliges non ligas ista mysteria, simul intelliges non esse contagia. Sed quid ad nos, si more tuo loquens, contactum forte mortalium voluisti appellare contagium; cum tamen nobiscum sentias, Dominum Jesum, nec in spiritu, nec in carne ullum habuisse peccatum? CAPUT III
Abbreviated transcription (Latin):
to damnauit peccatum in carne:hoc ẽ de
similitudine carnis peccati quȩ ipsius
erat. damnauit peccatum in carne pecca¬
d quȩ nr̃a est. Propter hoc etiam de illo
dicitur. Qd̃ enim mortuus ẽ peccato: mor¬
tuus ẽ semel. Quod autem uiuit:uiuit
dõ. Peccato enĩ mortuus ẽ semel. qͥa simi¬
ltudine carnis peccatimortuus est. qͣndo
moriendo exutus ẽ carne: ut ꝑhoc myste¬
rium significaret eos qui in mortem ipsius
baptizantur. mori peccato:ut uiuant dõ.
Sic etiam ꝑcrucem factus ẽ ꝓnobis male¬
dictum. Pendens quippe inligno: mortẽ
quȩ de maledicto deiuenerat. suspendit in
ligno. Atq ita uetus homo nr̃ simul confi¬
xus est cruqꝰ ut non mendaciter dictum in¬
telligatur in lege: maledictus omnis qui
pendet in ligno. Quid est maledictus: nisi
tĩa es et in t̾ram ibis: Et quid ẽ omnis: nisi
quia et ipse xp̃c. quicum eẽt uita. mortu¬
us est tamen.uera morte non ficta:Si intel¬

Expanded text:
to damnavit peccatum in carne : hoc est, de to damnavit peccatum in carne : hoc est, de similitudine carnis peccati, quae ipsius erat, damnavit peccatum in carne peccati, quae nostra est. Propter hoc etiam de illo dicitur: Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel; quod autem vivit, vivit Deo . Peccato enim mortuus est semel, quia similitudini carnis peccati mortuus est, quando moriendo exutus est carne: ut per hoc mysterium significaret, eos qui in morte ipsius baptizantur, mori peccato, ut vivant Deo. Sic etiam per crucem factus est pro nobis maledictum . Pendens quippe in ligno, mortem quae de maledicto Dei venerat, suspendit in ligno, atque ita vetus homo noster simul confixus est cruci : ut non mendaciter dictum intelligatur in Lege, Maledictus omnis qui pendet in ligno . Quid est, maledictus, nisi, Terra es, et in terram ibis ? Et quid est, omnis; nisi quia et ipse Christus, qui cum esset vita, mortuus est tamen vera morte, non ficta? Si intel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpessus sit: &. admonui quomodo conta¬
gium intelligi soleat: non utiq nisi in ali¬
quo uicio. a quibus omnib immunẽ no¬
uimus xp̃m: nec adhoc quicquam res¬
pondere potiusti. Testimonia quippe di¬
uina quȩ abste cõmemorata sunt: nichil
te adiuuare potuerunt. Non enim eis ꝓ¬
bare potuisti. humano xp̃m attaminatũ
& ne forte mendosum incurreris codicẽ.
aut latinus interpres errauerit: grecũ
inspice: et inuenies non xp̃m pronobis
fecisse peccatum: s a patre dõ ipsum xͣ
factum ẽẽ peccatum. id est sacrificiũ ꝓ
fecit ipse peccatum: s eum ds̃ ꝓ nobis pec¬
catũ fecit: hoc est ut dixi sacrificiũ ꝓpec¬
cato. Si enim recolas uł relegas: inuenies
in libris ueteris testamenti. peccata appel¬
lari sacrificia ꝓpeccatis. Similitudo etiã
carnis peccati inquauenit ad nos: dicta ẽ
ipsa peccatum. Misit inquit ds̃ filiũ suũ
in similitudine carnis peccati. et de pecca¬

Expanded text:
perpessus sit: et admonui, quomodo contaperpessus sit: et admonui, quomodo contagium intelligi soleat, non utique nisi in aliquo vitio, a quibus omnibus immunem novimus Christum. Nec ad hoc quidquam respondere potuisti. Testimonia quippe divina, quae abs te commemorata sunt, nihil te adjuvare potuerunt: non enim eis probare potuisti humano Christum attaminatum et ne forte mendosum incurreris codicem, aut latinus interpres erraverit, graecum inspice; et invenies non Christum pro nobis fecisse peccatum, sed a Patre Deo ipsum Christum factum esse peccatum, id est, sacrificium pro fecit ipse peccatum, sed eum Deus pro nobis peccatum fecit, hoc est, ut dixi, sacrificium pro peccato. Si enim recolas vel relegas, invenies in libris Veteris Testamenti peccata appellari sacrificia pro peccatis. Similitudo etiam carnis peccati, in qua venit ad nos, dicta est et ipsa peccatum: Misit, inquit, Deus Filium suum in similitudine carnis peccati, et de pecca
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑtinet confiteri: sine dubio nec ad iusti¬
ciam ꝑtinet credere. Quigͦ non uis tali con¬
fessione reum teneri os tuum: quare non
mundas atali credulitate cortuum: Tene
cum catholica fidemrectam: nonte pu¬
deat emendare ꝑuersam. Tene cũ catholi¬
ca. patrem quidem non esse qui filius ẽ. et fi¬
lium non eẽ qui pader est: et dm̃ eẽ patrẽ.
dm̃ eẽ filium: ueruntamen ambos simul.
non duos deos ẽẽ: s unum. Isto modo solo
fiet. ut et patrem colas et filium: nec tam̃
duos deos esse colendos dicas sedunum:ne
reatu impietatis tua conscientia compunga¬
tur: quando sonuerint inauribus tuis di¬
cta diuina. quia nullus ds̃ nisi unus : et
do audis. dñm dm̃tuum adorabis et illi so¬
li seruies: securus possis non soli patri s
etiam filio. ea quȩ uni deo debetur serui¬
tute seruire. Memento gͦ non te respondis¬
se ad illud quod obieceram:ñ auobis coli
Idixeras deum patrem adhumana ñ des¬
cendisse contagia. quasi xp̃c illa in carne

Expanded text:
non pertinet confiteri, sine dubio nec ad justitiam pertinet credere. Qui ergo non vis tali confessione reum teneri os tuum, quare non mundas a tali credulitate cor tuum? Tene cum Catholica fidem rectam, non te pudeat emendare perversam. Tene cum Catholica, Patrem quidem non esse qui Filius est, et Filium non esse qui Pater est; et Deum esse Patrem, Deum esse Filium: verumtamen ambos simul non duos deos esse, sed unum. Isto modo solo fiet ut et Patrem colas et Filium, nec tamen duos deos esse colendos dicas, sed unum, ne reatu impietatis tua conscientia compungatur, quando sonuerint in auribus tuis dicta divina, quia Nullus Deus, nisi unus ; et,do audis, Dominum Deum tuum adorabis et illi soli servies ; securus possis, non soli Patri, sed etiam Filio ea quae uni Deo debetur servitute servire. Memento ergo te non respondisse ad illud quod objeceram, non a vobis coli erbis tuis, ubi dixeras, Deum Patrem ad humana non descendisse contagia; quasi Christus illa in carne
Abbreviated transcription (Latin):
isputationi marimini arri¬
anorum epi. cuiꝰ prolixitate
spacium diei quo p̃sentes con¬
ferebamus absumpsit: responsionẽ debitam
reddens. ad ipsum loquiutiq debeo.siue ad¬
huc existimet contradicendum esse cũ lege¬
rit: siue domino in eius corde mirabiliter o¬
perante. manifestatȩ consentiat ueritati. Qͥd
tibi uisum ẽ homo arriane tam multa dicere.
et pro causa quȩ inter nos agit᷑ nicħ dicere:
quasihoc sit respondere posse. quod ẽ tace¬
re non posse: Priusitaq ostendam refellere
te non potuisse quȩ dixi.Deinde quantũ ne¬
cessarium uidebitur: ego refellam quȩ ipse

Expanded text:
isputationi Maximini Arianorum episcopi, cujus prolixitate spatium diei, quo praesentes conferebamus, absumpsit, responsionem debitam reddens, ad ipsum loqui utique debeo: sive adhuc existimet contradicendum esse cum legerit, sive Domino in ejus corde mirabiliter operante manifestatae consentiat veritati. Quid tibi visum est, homo ariane, tam multa dicere, et pro causa quae inter nos agitur nihil dicere, quasi hoc sit respondere posse, quod est tacere non posse? Prius itaque ostendam refellere te non potuisse quae dixi: deinde, quantum necessarium videbitur, ego refella
Abbreviated transcription (Latin):
t de duob diis quȩ ipse dixisti: ego certe
respondens uerbis tuis ubi aisti auobis
unum dm̃ coli: consequens est inquam: ut
aut non colatis xp̃m. aut non unũ dm̃ colatis.
s duos. Ad hoc turespondere conatus: mul¬
tum quidem locutus es: asserens quod et xp̃m
dm̃ colatis: s duos deos auobis coli quãuis
non negaueris: tamen non ausus es confite¬
ri. Sensisti enim duos dõs eẽ colendos. xp̃ia¬
nas aures ferre non posse. Oquam de ꝑxi¬
mo te corrigeres: si timeres credere quod dicere
timuisti. Cum enĩ clamet apłs corde credit᷑
ad iusticiam. ore autem confessio fit ad salu¬
tem: si ad iusticiam putas ꝑtinere qđ credis:
cur hoc ad salutem etiam ore non confite¬
risͦ Si autem duos deos colendos ad salutẽ¬

Expanded text:
 De duobus diis quae ipse dixisti, ego certe respondens verbis tuis, ubi aisti a vobis unum Deum coli: Consequens est, inquam, ut aut non colatis Christum, aut non unum Deum colatis, sed duos. Ad hoc tu respondere conatus, multum quidem locutus es, asserens quod et Christum Deum colatis: sed duos deos a vobis coli quamvis non negaveris, tamen non ausus es confiteri. Sensisti enim, duos esse deos colendos, christianas aures ferre non posse. O quam de proximo te corrigeres, si timeres credere quod dicere timuisti! Cum enim clamet Apostolus, Corde creditur ad justitiam, ore confessio fit ad salutem ; si ad justitiam putas pertinere quod credis, cur hoc ad salutem etiam ore non confiteris? Si autem duos deos colendos ad salute
Abbreviated transcription (Latin):
tum audio xp̃m: et non dubito quia unus
ab uno ẽ genitus. Primogenitum paulus
clamat dicens. Qui est imago dei inuisibi¬
lis: primogenitus uniuersȩ creaturȩ. Et
ꝓfiteor scđm sententiam diuinarũ scrip¬
turarum quod ẽ filius pͥmogenitus. et non
ingenitus: & quia in illo creata sunt omĩa.
quȩ sunt incęlis et que sunt int̾rã. uisibi¬
lia et inuisibilia: siue throni siue dñadiones:¬

Expanded text:
tum audio Christum, et non dubito quia unus tum audio Christum, et non dubito quia unus ab uno est genitus. Primogenitum Paulus clamat, dicens: Qui est imago Dei invisibilis, primogenitus universae creaturae. Et profiteor secundum sententiam divinarum Scripturarum, quod est Filius primogenitus, et non ingenitus: et quia in illo creata sunt omnia quae sunt in coelis, et quae sunt in terra, visibilia et invisibilia, sive Throni, sive D
Abbreviated transcription (Latin):
Alius ẽ qui testificatur de me. Et ne p̃sũp¬
torio spũ quidam putarent. qͦd aut de io¬
hanne baptista dixerit alium. aut forte
de petro apło uł paulo: ipse ꝓsecutus est.
uosmisistis ad ioħm. & testimonium reddi¬
dit ueritati: ego autem testimoniũ abho¬
mine non accipio: s hec dico. ut uos salue¬
mini. Ille inquit iucerna fuit ardens et
lucens: uos autem uoluistis ad horamexul¬
tare in lumine eiꝰ. Ego autẽ habeo testimo¬
niũ maius iohanne: oꝑa quȩ dedit michi
pater:ut ꝑficiam ea. Ipsa oꝑa quȩ ego facio
testificantur de me: quia pater me misit.
Et qui me misit pater: ipse testificat᷑ de me.
Quis tam stultus ẽ. ut non intelligat qm̃ altꝰ
de alio testimonium ꝑhibuit: pater de filio:
Cui utiq et dicebat. Hic est filius ms dile¬
ctus. in quo bene complacui: ipsum audi¬
te. Dilectum lego: & credo quod pater est
qui diligit. et filius qui diligit᷑. Unigeni¬

Expanded text:
alius est qui testificatur de me. Et ne praesumpalius est qui testificatur de me. Et ne praesumptorio spiritu quidam putarent, quod aut de Joanne Baptista dixerit alium, aut forte de Petro apostolo vel Paulo; ipse prosecutus est: Vos misistis ad Joannem, et testimonium reddidit veritati. Ego autem testimonium ab homine non accipio: sed haec dico, ut vos salvemini. Ille, inquit, lucerna fuit ardens et lucens; vos autem voluistis ad horam exsultare in lumine ejus. Ego autem habeo testimonium majus Joanne. Opera quae dedit mihi Pater ut perficiam ea, ipsa opera quae ego facio, testificantur de me, quia Pater me misit. Et qui misit me Pater, ipse testificatur de me . Quis tam stultus est, ut non intelligat quoniam alius de alio testimonium perhibuit, Pater de Filio, qui utique et dicebat: Hic est Filius meus dilectus, in quo bene complacui; ipsum audite ? Dilectum lego, et credo quod Pater est qui diligit, et Filius qui diligitur. Unigeni
Abbreviated transcription (Latin):
res dm̃. contra tuam sententiam ueniens. A no¬
bisunus ds̃ colitur: innatus. infectus. inuisibi¬
lis: qui adhumana contagia.nec ad huma¬
nam carnem non descendit. Est autem et filiꝰ.
ait beatus paulus. Expectantes beatã spem:
et aduentum głȩ magnidei. et saluatoris
meũ et dm̃ ur̃m. De sua enim subiectione u¬
adorant: et omnis creatura uenerat᷑ et co¬
lit. Hac ratione unum profitem᷑: non tam̃
qđ copulatio uł ꝑmixtio filii cum patre.
aut uł certe sp̃s sc̃i cum filio uł cũ patre fa¬
ciat unum dm̃: s quia ille solus unus ꝑfe¬
ctus ds̃: qui ut ipse ꝓsecutꝰ es. uitam a nemi¬
ne accepit: qui filio dedit suo exemplo uitã
habere insemet ipso. Copulatos quidẽ di¬
cimus incaritate et inconcordia: iam ut
suꝑius reddidimus rationẽ. Alterum ẽẽ pa¬
trem et non ipsum filium: ipse nos instru¬
it saluator. dicendo. Si ego testimoniũ
dico de me: testimoniũ incũ non ẽ uerum.

Expanded text:
res Deum, contra tuam sententiam veniens. A nores Deum, contra tuam sententiam veniens. A nobis unus colitur Deus, innatus, infectus, invisibilis, qui ad humana contagia et ad humanam carnem non descendit. Est autem et Filius ait beatus Paulus, Exspectantes beatam spem et adventum gloriae magni Dei et Salvatoris meum et Deum vestrum . De sua enim subjectione uadorant, et omnis creatura veneratur et colit: hac ratione unum profitemur. Non tamen quod copulatio vel permistio Filii cum Patre, aut vel certe Spiritus sancti cum Filio vel cum Patre, faciat unum Deum. Sed quia ille solus unus perfectus est Deus, qui, ut ipse prosecutus es, vitam a nemine accepit, qui Filio dedit suo exemplo habere vitam in semetipso: copulatos quidem dicimus in charitate et in concordia. Jam ut superius reddidimus rationem, alterum esse Patrem, et non ipsum Filium, ipse nos instruit Salvator, dicendo: Si ego testimonium dico de me, testimonium meum non est verum;
Abbreviated transcription (Latin):
facit nos gemere: propter qd dictus ẽ ge¬
mere. Facit nos clamare: propt̃ qđ dictu ẽ
clamans. Facit nos agnoscere dm̃: ꝓpt̃ qͦd
dictum est. immo cogniti a dc̃. Facit abra¬
ham ds̃ cognoscentem: ꝓpter quod ei dixit
dis: in ipsis ipse detegeris. Certum ẽ enim.¬
quia nos diuina nos monet scriptura. qͦd
ex multiloquio non effugies peccatũ. par¬
etiam et si ꝑ totum diem quisq de diui¬
nis scripturis ꝓferat testimonia: non in
uerbositatẽ illi imputabitur resuera. Quod¬
& si auus litterałia arte usus. aut exp̃ssio¬
ne sp̃s sui. quisq ea concinat uerba que
non continent sc̃ȩ scripture: et ociosus est
et suꝑfluus. Sufficit michi qui ad istam
regulam te adduxi ut ꝓfitearis qͦd pat̾ pat̾
est. quia innatus ẽ. quia anemine accepit ui¬
tam: et quia filius a patre consecutꝰ ẽ uitam:
dm̃: bene quidem faceres. si confitendo unũ
dm̃. non patrem et filium et sp̃m scm unũ dice¬

Expanded text:
facit nos gemere, propter quod dictus est gefacit nos gemere, propter quod dictus est gemens. Facit nos clamare propter quod dictus est clamans. Facit nos cognoscere Deum, propter quod dictum est, Imo cogniti a Deo. Facit Abraham Deus cognoscentem, propter quod ei dixit,dis, in ipsis ipse detegeris. Certum est enim, et divina nos monet Scriptura, quod ex multiloquio non effugies peccatum; paretiam etsi per totum diem quisque de divinis Scripturis proferat testimonia, non in verbositate illi imputabitur revera: quod si aut litteraria arte usus, aut expressione spiritus sui quisque concinnet verba quae non continent sanctae Scripturae; et otiosa sunt et superflua. Sufficit mihi, qui ad istam regulam te adduxi, ut profitearis quod Pater Pater est, quia innatus est, quia a nemine accepit vitam; et quia Filius a Patre consecutus est vitam; do autem unum Deum, bene quidem faceres, si confitendo unum Deum, non Patrem et Filium et Spiritum sanctum unum dice
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc autem cognoscentes dm̃. immo cogni¬
ti adõ: ut intelligerent dm̃ fecisse in eis co¬
gnitionem suam. Cognoscentes dm̃. Quid
ẽ cognoscesites dm̃: Nolite uobis arroga¬
re: nolite suꝑbire: cogniti estis adõ. Quid. ẽ
cogniti estis a dõ: Cognitores suos ds̃ uoste¬
cit: ds̃ uobis dedit: ut eum cognoscatis.
Quomodo ẽ illud domini. Nunc cognoui
dicit abrahȩ dominꝰ: nunc cognoui. qͥa
times dñm. Quando attulit filiũ suũ ad
holocaustum abraham: dicit ei ds̃. nunc
cognoui. Ipsa ẽ tota dei p̃scientia. Tunc co¬
gnouit: quando dixit. nunc cognoui. S
gnoscere. Si gͦ has locutiones sicut libris
diuinis eruditus agnosceres: de gemitib
illis quib dictum ẽ gemitib interpellare
spm̃ scm̃: non eum faceres miserũ. Quid e¬
nim ẽ aliud semꝑ gemens: quam semꝑ mi¬
ser: Idõ nos gemimus: quia miseri sumus.
Et gr̃as spũi scõ. quia caritate ȩterni seculi

Expanded text:
Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniNunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo; ut intelligerent Deum fecisse in eis cognitionem suam. Cognoscentes Deum. Quid est, Cognoscentes Deum? Nolite vobis arrogare, nolite superbire: Cogniti estis a Deo. Quid est, cogniti estis a Deo? Cognitores suos Deus vos fecit: Deus vobis dedit ut cognoscatis. Quomodo est et illud Domini: Nunc cognovi, dicit Abrahae Dominus, Nunc cognovi quoniam timeas Dominum . Quando attulit filium suum ad holocaustum Abraham, dicit ei Deus, Nunc cognovi. Ipsa est tota Dei praescientia? tunc cognovit, quando dixit, Nunc cognovi? Sedgnoscere te feci. Si ergo has locutiones sicut Libris divinis eruditus agnosceres, de gemitibus illis quibus dictum est gemitibus interpellare Spiritum sanctum, non eum faceres miserum. Quid enim est aliud, semper gemens, quam semper miser? Ideo nos gemimus, quia miseri sumus. Et gratias Spiritui sancto, quia charitate aeterni saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
ctum: nisi quia gemitibus interpellat ꝓ
nobis. Uidetur enim tibi illa ꝑfectio scĩ¬
tatis: in gemitibus semꝑ esse. nec respirare
a gemendo. Oȩterna miseria. Intellige locu¬
tionem: & blasphemiam deuitabis. Sic
enim dictum ẽ gemitib interpellat: ut
intelligeremus. gemitib interpellare nos
facit. Ad est enim nobis: et infundendo
caritatem nobis. facit nos interpellare ge¬
mitib. Deniq alio loco eũ dicit apłs cla¬
mantem abbapater: alio loco dicit. inquo
clamamꝰ abbapat̃. Exposuit quid sit cla¬
mantẽ abba pater: dicendo.inquo clamamꝰ.
Ac ꝑhoc. quid ẽclamantem: nisi clamare fa¬
cientem: Do exemplũ locutionis huius.
Nonne ds̃ omniũ est p̾scius futurorum:
Quis hoc negabit insanus: Tamen ait
apłs. Nunc autẽ cognoscentes dm̃: immo
cogniti a dõ. Si nunc eos cognouit ds̃. ñ
eos nouerat. non elegerat. non p̃destinaue¬
rat. ante mundi consticutionẽ. S sic dixit.

Expanded text:
ctum, nisi quia gemitibus interpellat pro ctum, nisi quia gemitibus interpellat pro nobis. Videtur enim tibi illa perfectio sanctitatis in gemitibus semper esse, nec respirare a gemendo. O aeterna miseria! Intellige locutionem, et blasphemiam devitabis. Sic enim dictum est, Gemitibus interpellat; ut intelligeremus, Gemitibus interpellare nos facit. Adest enim nobis, et infundendo charitatem nobis, facit nos interpellare gemitibus. Denique alio loco cum dicit Apostolus, Clamantem, Abba, Pater ; alio loco dicit, In quo clamamus, Abba, Pater : exposuit quid sit, Clamantem, Abba, Pater; dicendo, In quo clamamus. Ac per hoc quid est, Clamantem, nisi, clamare facientem? Do exemplum locutionis hujus. Nonne Deus est omnium praescius futurorum? Quis hoc negabit insanus? Tamen ait lus, Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo . Si nunc eos cognovit Deus, non eos noverat, non elegerat, non praedestinaverat ante mundi constitutionem. Sed sic dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. filium dei eẽ: scimus a seipso non esse:
s genitum esse apatre. Patrem uͦ ipsum in¬
genitum esse a nullo eẽ. anullo uitam acce¬
pisse: filium uͦ apatre accepisse uitam: sed
non ita. tanquam fuerit aliquando sine
uita: ut acciperet uitam. Dedit. enĩ ei ui¬
tam: gignendo uitam. Gignendo eum ui¬
tam: dedit ei uitam. Equalitatem autẽ os¬
tendit: dicendo. Sicut habet pater uitam
insemetipso: sic dedit et filio uitam habe¬
re insemet ipso. Uitam insemet ipso habet
pater. Equalem uitȩ patris: uitam in se
habet filius. S tamen filius aseipso ui¬
tam non accepit: quia non aseipso natus ẽ.
Apatre natus ẽ. Gignendo dedit. Non
quia iam erat filius sine uita. et dedit
ei uitam: quo modo nos peccato facti sumꝰ
sine uita. et ꝑindulgentiam et grãm ac¬
cepimus uitam. Ille uitam accepit apatre:
quia uita ẽ natus a patre. Ac ꝑhoc tu non
potuisti dicere subiectum esse filio sp̃m san¬

Expanded text:
Dei Filium esse Dei: scimus a se ipso non esse, Dei Filium esse Dei: scimus a se ipso non esse, sed genitum esse a Patre. Patrem vero ipsum ingenitum esse, a nullo esse, a nullo vitam accepisse: Filium vero a Patre accepisse vitam, sed non ita tanquam fuerit aliquando sine vita, ut acciperet vitam. Dedit enim ei vitam, gignendo vitam: gignendo cum vitam, dedit ei vitam. Aequalitatem autem ostendit dicendo: Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Vitam in semetipso habet Pater; aequalem vitae Patris vitam in se habet Filius: sed tamen Filius a se ipso vitam non accepit, quia non a se ipso natus est, a Patre natus est. Gignendo dedit, non quia jam erat Filius sine vita, et dedit ei vitam, quomodo nos peccatores facti sumus sine vita, et per indulgentiam et gratiam accepimus vitam: ille vitam accepit a Patre, quia vita natus est a Patre. Ac per hoc tu non potuisti dicere subjectum esse Filio Spiritum san
Abbreviated transcription (Latin):
men nr̃m est ꝑscrutatis diuinis scripturis
ostendere:quia et nunc sedens ad dexteram
patris interpellat ꝓnobis. Ea enim de cau¬
sa dixi. et orauit et orat. quia nunc utiq
interpellat ꝓnobis: sicut ait apłs. Quis
accusabit aduersus electos der: Ds̃ qui iu¬
stificat: quis ẽ qui condemnet: xp̃c qui mor¬
tuus ẽ. immo magis qui et resurrexit: qui
et est in dextera dei: qui et interpellat pro
nobis. Atq cum discipulis positus xp̃e: sic
se rogaturum ꝓmisit dicens. Si diligitis
me mandata mea seruate: et ego rogabo
patrem. et alium aduocatum dabit uobis.
ut uob̾cum sit inȩternum: Sp̃m ueritatis.
quem hic mundus accipere non potest:
qm̃ non uidit eum. nec nouit eũ. Uos aũt
uidistiseum. et cognouistiseum: qm̃ apud
quominus. addam quanta iubes testimo
ꝓbare non debes. Hoc enim faciendo:
nichil aliud sicut suꝑius dixi quam ne¬
cessarium tempus absumis. Scimꝰ filiũ

Expanded text:
men nostrum est perscrutatis divinis Scripturis men nostrum est perscrutatis divinis Scripturis ostendere, quia et nunc sedens ad dexteram Patris interpellat pro nobis. Ea enim de causa dixi, et oravit et orat; quia nunc utique interpellat pro nobis, sicut ait Apostolus: Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat? Quis est qui condemnet? Christus qui mortuus est, imo magis qui et resurrexit, qui et est in dextera Dei, qui et interpellat pro nobis ? Aeque cum discipulis positus Christus, sic se rogaturum promisit, dicens: Si diligitis me, mandata mea servate; et ego rogabo Patrem, et alium advocatum dabit vobis, ut vobiscum sit in aeternum, Spiritum veritatis, quem hic mundus accipere non potest, quoniam non videt eum, nec novit eum: vos autem vidistis eum, et cognoscitis eum, quia apud ec, bene est: si quominus, addam quanta jubes testimonur, nobis probare non debes. Hoc enim faciendo, nihil aliud, sicut superius dixi, quam necessarium tempus absumis. Scimus Filium
Abbreviated transcription (Latin):
filius ẽ: qui semꝑ filius manet. Et sp̃s sc̃s: sp̃s
scõ: in hunc sp̃m sc̃m. quitantus ac talis ẽ. ut
etiam angłi ipsi concupiscant in eũ ꝓspicere.
Tantus ẽ iste sp̃s sc̃s: ut sufficiat ubiq omni¬
um postulationes susciꝑe. et ad uocatione
fungi. Et ad hoc testem ꝓfero beatũ paulũ:
qui ait. Nam quid oremus sicut oportet
nescimꝰ: s ipse sp̃s postulat ꝓ nobis gemi¬
tibus in enarrabilib. Quod lego credo: quia
gemitibus in enarrabilib postulat sp̃s sc̃s.
Et idõ isto eruditus magisterio. intantũ di
ꝓ nobis. Unum autẽ ꝓfiteor dm̃. Non ut
tres unussint: s unus est. incomparabilis.
immensus. infinitus. innatus. inuisibilis.
Quem et filius ipse et orauit. et orat. Apud
quem et sp̃s sc̃s aduocatione fungitur.
Pam quia orat filius patrem. quamuis e¬
nim soletis omnia illa testimonia quȩ in
scõ legimꝰ euangłio corpori applicare atta¬

Expanded text:
Filius est, qui semper Filius manet; et Spiritus sanctusFilius est, qui semper Filius manet; et Spiritus sanctussancto, in hunc Spiritum sanctum, qui tantus ac talis est, ut etiam Angeli ipsi concupiscant in eum prospicere . Tantus est iste Spiritus sanctus, ut sufficiat ubique omnium postulationes suscipere, et advocatione fungi. Et in hoc testem profero beatum Paulum, qui ait, Nam quid oremus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus . Quod lego credo, quia gemitibus inenarrabilibus postulat Spiritus sanctus. Et ideo isto eruditus magisterio in tantum dicpro nobis. Unum autem profiteor Deum, non ut tres unus sit; sed unus Deus est, incomparabilis, immensus, infinitus, innatus, invisibilis, quem et Filius ipse et oravit et orat, apud quem et Spiritus sanctus advocatione fungitur. Nam quia orat Filius Patrem; quamvis enim soleatis omnia illa testimonia quae in sancto legimus Evangelio, corpori applicare; atta
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem. et in separabiliter. et in effabil ca¬
sti: qđ quidem testimoniis docere ñ ualuisti.
Et ob istam rem ad aliam causam deuertisti.
Nos enĩ non diffidimus. s certa cognoscimꝰ
fide: quod erat cor et anima una omniũ cre¬
dentium: nec enim hoc p̃iudicat religioni
nr̃e: s magis concordat. Sine dubio autem.
si omniũ credentium erat cor et anima una:
quare autẽ non pater et filius et spc̃ sc̃s in
consensu. inconuenientia. in caritate. in u¬
nanimitate. unũ eẽ dicant᷑: Quid enĩ fec̃
filius: qͦd non placuit patri: Quȩ p̃cepit
pater: in quib non obtemperauit filius:
Quando enim sp̃s sc̃s. contraria xp̃o aut pa¬
tri tradidit mandata : Constat scdm salua¬
toris sententiam quod ait. ego et pater u¬
num sumus: ẽẽ illos inconcor.ũ. dia.
et inconsensu unum. Sicut autẽ ipse ꝓfessus
es: pater pater ẽ qui nunquã fuit filiꝰ. filiꝰ

Expanded text:
invicem et inseparabiliter et ineffabili chainvicem et inseparabiliter et ineffabili chasti, quod quidem testimoniis docere non valuisti, et ob istam rem ad aliam causam divertisti. Nos enim non diffidimus, sed certa cognoscentes fide, quod erat cor et anima una omnium credentium. Nec enim hoc praejudicat religioni nostrae, sed magis concordat. Sine dubio enim si omnium credentium erat cor et anima una, quare autem non Pater et Filius et Spiritus sanctus in consensu, in convenientia, in charitate, in unanimitate, unum esse dicantur? Quid enim fecit Filius, quod non placuit Patri? Quid praecepit Pater, in quibus non obtemperavit Filius? Quando enim Spiritus sanctus contraria Christo aut Patri tradidit mandata? Et constat secundum Salvatoris sententiam, quod ait, Ego et Pater unum sumus ; esse illos in concordia et in consensu unum. Sicut autem ipse professus es, Pater Pater est, qui nunquam fuit Filius; Filius