comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unus uerusq mediator ẽ. cuiꝰ tipus qm̃ p̃figurabat᷑
in sacerdote uet̾is testamenti nullus illic inuenit᷑ oras¬
se ꝓ sac̾dote. Panlus autẽ apłs. quãꝗͣ sub capite p̃cipuũ
menbrum. s tam̃ quia mbrum ẽ corporis xp̃i. ⁊ noue¬
& redditam ueritatẽ int̾iora celi ad scĩtatẽ ñ unagina¬
riã. s eternã ꝓ nob̃ intrasse maximum & uerissimũ
torem se fac̃ int̾ popłm ⁊ d̾m̃ ut ꝓse orent inuicẽ omĩa
nticat᷑ unum m̃brum congaudent omĩa m̃bra. Dicens¬
in tera laborantium: ascendit ad caput qͦd ꝓcessit ĩ celũ.
in qͥ ẽ ꝓpitiatio ꝓpeccatis nr̃is. Nam si eẽt mediator
cẽnt. nec ipsi panlo ratio constar&e. qua dixerat. unus
net propt̾ bonos malos descramus. s propt̾ bonos malõ
sufferamus. nec cũ defende uolumus qͦd temeraria pre¬
sumptione reliquimꝰ cognitos: cogamur maiori scdere
dampnare inauditos. cũ certum eẽ sit. quia peccatorem

Expanded text:
unus verusque Mediator est: cujus typus quoniam praefigurabatur unus verusque Mediator est: cujus typus quoniam praefigurabatur in sacerdote Veteris Testamenti, nullus illic invenitur orasse pro sacerdote. Paulus autem apostolus quanquam sub capite praecipuum membrum, sed tamen quia membrum est corporis Christi et noueexpressam et redditam ueritatem in interiora caeli ad sanctitatem non imaginariam sed aeternam pro nobis intrasse maximum et uerissimumtorem se facit inter populum et deum, ut pro se orent inuicem omnia brum, congaudent omnia membra : ac sin terra laborantium, ascendat ad caput quod praecessit in coelum, in quo est propitiatio pro peccatis nostris. Nam si esset mediator essent; nec ipsi Paulo constaret ratio qua dixerat, Unus nec propter malos bonos deseramus, sed propter bonos malos sufferamus; ne cum defendere volumus, quod temeraria praesumptione reliquimus incognitos, cogamur majori scelere damnare inauditos. 17. Cum etiam certum sit quia peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ẽ ꝓpiciatio ꝓpercatis nr̃is. Quam ueraci & pia hu¬
militate dictum sit audiant: si habent auits unde audi¬
ant. Iohannes enim dixit. hec scribo uob̃: ut ñ peccetis in¬
xp̃m iustum. Ipse ꝓpiciatio ꝓpeccatis nr̃is. se ipsũ a pec¬
cantib segregasse uideret᷑. ut iam ñ ei post eẽt ꝓpitiatio.
quȩ fit ꝑ mediatorem sedentẽ ad dexteram patris. & inter
pellantem pro nob̃. Qod utiq ñ solũ suꝑbe s etiã falso
diceret᷑. Si uͦ ita dicer&. hec scripsi uobis ut ñ peccetis. & si
quis peccauerit mediatorem me habetis ad patrem. ego
exoro ꝓ peccatis ur̃is. sicut parmenianꝰ qͦdã loco media¬
sic̃ antixp̃m intueret᷑ꝰ Et tam̃ lacus decriti fumosa
ut seruent unitatem sp̃c in iunculo pacis. ⁊ in om̃ib
orationib sins de uno mediatore securi sunt. homines
eium om̃s xp̃iani inuicem se commñdant orationib suis.
Pro quo aut̃ nullus int̾pellat. s ipse pro omnib. hic

Expanded text:
ipse est propitiatio pro peccatis nostris. quam ueraci et pia humilitate dictum sit audiant, si habent aures unde audiant. Iohannes enim dixerat: haec scripsi uobis, ut non peccetispse est propitiatio pro peccatis uestris\', se ipsum a peccantibus quasi segregasse uideretur, ut iam non ei opus esset propitiatio quae fit per medpellantem pro nobis . Quod utique non solum superbe, sed etiam falso diceret. Si vero ita diceret, Haec scripsi vobis, ut non peccetis: et si quis peccaverit, mediatorem me habetis ad Patrem, et ego exoro pro peccatis vestris sicut Parmenianus quodam loco mediaichristum intueretur? Et tamen lacus detriti fumosamut servent unitatem spiritus in vinculo pacis , et in omnibus orationibus suis de uno mediatore securi sint. 16. Homines enim omnes christiani invicem se commendant orationibus suis. Pro quo autem nullus interpellat, sed ipse pro omnibus, hic
Abbreviated transcription (Latin):
so ordine scripturas. ñ eas faciunt obeẽ nob̾ s sibi. quando
ad hoc putant cẽ scriptum. ue his qui dicunt qͦd ncꝗͣ ẽ boñ.
& qͦd bonum ẽ neꝗͣ. quo palea frumenta ñ tolerant usq ad

Expanded text:
verso corde Scripturas, non eas faciunt obesse nobis, sed sibi: quando verso corde Scripturas, non eas faciunt obesse nobis, sed sibi: quando ad hoc putant esse scriptum, Vae his qui dicunt quod nequam est bonum, et quod bonum est nequam; quo paleam frum
Abbreviated transcription (Latin):
displicebat inquit optatꝰ in communione nr̃a om̃ib bonis.
Nec gͦ cum lucem uocabatis. & tam̃ ei communicabatis.
Eligite itaq quid uelitis. aut ñ obcẽ in una communiõe
tenebras luci. s sufficere luci ut tenebras improb&. & cas
ꝓ unitate si expellere ñ potest. toller&. atq ita ñ fuisse cau¬
sam cur ab innocentib tr̃ib quib malos certe ñ potustis
ostende. si nob̃ etiam cognitos fuisse dicatis. tenebroso scis¬
matis sacrilegio disiungeremini. aut si ñ sufficit luci ut
improb&. quas expellere ñ potest tenebras. idest si ñ suffic̃
bonis ut improbent malos quos excludere uł emendare ñ pos¬
sunt: faciliꝰ unus optatꝰ partẽ donati in una africa nocissimꝰ
& aꝑtissimus maculauit. quã quilib&e afer traditor tot gentes
ꝑ orbem terrarum. & sin̾ dicam falsis criminib accusatus.
tam̃ qͦd impudentissime negat᷑ ignotꝰ. Accipientes itaq ꝑu̾¬

Expanded text:
displicebat\', inquiunt, \'Optatus in communione nostra omnibus bonis\'. displicebat\', inquiunt, \'Optatus in communione nostra omnibus bonis\'. non ergo eum lucem uocabatis et tamen ei communicabatis. eligite itaque quid uelitis, aut non obesse in una communione tenebras luci, sed sufficere luci ut tenebras improbet et eas pro unitate, si expellere non potest, toleret, atque ita non fuisse causam cur ab innocentibus fratribus, quibus malos certe non potuistis ostendere, etiamsi uobis cognitos fuisse dicatis, tenebroso schismatis sacrilegio disiungeremini; aut si non sufficit luci ut improbet bonis ut improbent malos, quos excludere vel emendare non possunt; facilius unus Optatus partem Donati in una Africa notissimus et apertissimus maculavit, quam quilibet Afer traditor tot gentes per orbem terrarum et, si non dicam falsis criminibus accusatus, tamen quod impudentissime negatur, ignotus. 3. Accipientes itaque per
Abbreviated transcription (Latin):
& tenebras lucem. Qͥd enim lucidius ꝓmissis dĩ. qui tẽ¬
porib nr̃is exhibuit. qͦd ante annorum milia ꝓnuntia
habituras: Et quid tenebrosius p̃sumptionib homi¬
num. qui propt̾ temere obiecta ⁊ muinq̃ probata crimi¬
na traditoꝵ quȩ siuera ceñt. numꝗ̃ dõ p̃uidicarent. quo¬
minus quȩ ꝓmisit impler&e. ꝑisse dicunt xp̾ianum nomen
de tot gentib in orbem terrarum. & in sola affrica remansis¬
se. & hanc p̾sumptionem suam lucem dicunt. ꝓmissa uͦ dei
iam ipso affectu rerum illuminata. m̃dacioꝵ tenebris oꝑire
contendunt. insuꝑ adu̾sus nos facta sua damant. dicentes. ue
his qui ponunt lucem tenebras. & tenebras lucem. Ita ne lux
erat optat᷑. cum totam africam tenebras appellabat. an cũ
potus cẽ tenebras tota africa sentiebat. & isti cum lucem uo¬
cabant qui ñ ponunt lucem tenebras. & tenebras lucem : S

Expanded text:
et tenebras lucem. quid enim lucidius promissis dei, qui temet tenebras lucem. quid enim lucidius promissis dei, qui temporibus nostris exhibuit quod ante annorum milia praenuntem omnes gentes habituras, et quid tenebrosius praesumptionibus hominum, qui propter temere obiecta et numquam probata crimina traditorum, quae si uera essent numquam deo praeiudicarent quominus quod promisit impleret, perisse dicunt christianum nomen de tot gentibus in orbe terrarum et in sola Africa remansisse? et hanc praesumptionem suam lucem dicunt, promissa uero dei iam ipso effectu rerum inluminata mendaciorum tenebris operire contendunt et insuper aduersus nos facta sua clamant dicentes: uae his qui ponunt lucem tenebras et tenebras lucem. itane lux erat Optatus et eum tota Africa tenebras appellabat, an eum potius esse tenebras tota Africa sentiebat et isti eum lucem uocabant, qui non ponunt lucem tenebras et tenebras lucem? \'sed
Abbreviated transcription (Latin):
tura conuincat cẽ. Quid enim fac̃ aliud. qͦd uł ꝓse. uel
contra nos parmenianius putat cẽ qͦd scriptũ ẽ. uȩ his qui
dicunt qͦd nequã ẽ bonum. & qͦd bonum ẽ nequã: qͥ po¬
nunt lucem tenebras. & tenebras lucem. qͥ ponunt id qͦs
amatum c̃ dulce. & dulce amarum: O stultissimã cecitatẽ
qͥd enim tam bonum & tam iocundum. ꝗͣ fr̃s habitare
in unum. qͦ nequã dicunt & amarũ ponunt. qui se ab
omĩb frib separarunt. dum uanas suspitiones suas. ue dicam
factiosas calumpinas. uł ñ excitare. uł ceci tolerare noluert̃:
Ed si ucram palcam odissent. & ipsi palca ñ eẽt: non ꝓpte¬
rea se a dñico tritico ꝑ totum agrum. idest ꝑ mundũ semi¬
nato. & crescente sciungerent. Exclamare utiq possunt.¬
Ue his qui dicunt qͦs ncꝗͣ est bonum: & qͦd bonũ ẽ neꝗͣ
Respondemus hȩc. Uerum ẽ: & addimus aliud. Uȩ his
qui ꝑdidint sustinentiam. dum ponunt lucem tenebras

Expanded text:
tura conuincat? quid enim facit aliud quod uel pro se uel tura conuincat? quid enim facit aliud quod uel pro se uel contra nos Parmenianus putat esse quod scriptum est: uae his qui dicunt quod nequam est bonum et quod bonum est nequam, qui ponunt lucem tenebras et tenebras lucem, qui ponunt id quod amarum est dulce et dulce amarum? o stultissimam caecitatem! quid enim tam bonum et tam iocundum quam fratres habitantes in unum? quod illi nequam dicunt et amarum ponunt, qui se ab omnibus fratribus separarunt, dum uanas suspiciones suas, ne dicam factiosas calumnias, uel non excitare uel excitatas tolerare noluerunt. qui si ueram paleam odissent et ipsi palea non essent, non propter eam se a tritico dominico per totum agrum id est hunc mundum seminato et crescente seiungerent. Exclament itaque quantuae his qui dicunt quod nequam est bonum et quod bonum est nequam. respondemus: \'hoc uerum est\' et addimus aliud: uae his qui perdiderunt sustinentiam, dum ponunt lucem tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
demonistrar in manifestissimo saclegio contra sententiã domi¬
ni p̃dicantes. ut cum ille dicat. sinite utraq crescere usq ad
ctescere frumenta uͦ diminuta. & in sola africa remansisse
contendant. xp̃o regi & pͥntipi nr̃o sacrilegam facientes inuiciã.
Scptũ ̃ eiũ in lata gente gła regis in diminunione autẽ ppłi
contricio pͥncipis. S iam tempꝰ ẽ. quantum existimo ipsa te¬
stimonia scͥpturarum. que male int̾ptantlo decipiunt imꝑi¬
tos diligent̃ adtendere. Et quantum donat dñs scd̃m intel¬
lectum catholicȩ uitatis aꝑire¬
UEtandem us nisi cecitas & uanitas
animi cogit homines clausis ut dicit᷑
affligat. intacto illo quam uulne¬
rare uoluerat. sicut isti donatistę de omnib fere scripturar̃
testimoniis faciunt: Quȩ cum se adu̾sum nos ꝓftrre arbi¬
trantur: uelut ammonere nos uident᷑. quales cos ipsa scͥp¬

Expanded text:
demonstrarunt, in manifestissimo sacrilegio contra sententiam domidemonstrarunt, in manifestissimo sacrilegio contra sententiam domini praedicantes, ut, cum ille dicat: sinite utraque crescere usque ad ntummodo zizania crescere, frumenta uero deminuta et in sola Africa remansisse contendant, Christo regi et principi nostro sacrilegam facientes iniuriam. scriptum est enim: in lata gente gloria regis, in deminutione autem populi contritio principis. sed iam tempus est, quantum existimo, ipsa testimonia scripturarum, quae male interpretando decipiunt imperitos, diligenter attendere et quantum donat dominus secundum intellectum catholicae ueritatis aperiretandem uis nisi caecitas et uanitas animi cogit homines clausis ut dicituraffligat intacto illo quem uulnerare uoluerat, sicut isti Donatistae de omnibus fere scripturarum testimoniis faciunt, quae cum se aduersus nos proferre arbitrantur, uelut ammonere nos uidentur, quales eos esse ipsa scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tholica ȩccła toto orbe succrescunt. Quappt̃ titania uel pale¬
am catholice segetis nob̾cum copiosissime accusent s nob̃cũ
ferre pacientissime non recusent. Noluit enĩ ante tempꝰ eradi¬
care erania. & a frumentoꝵ ꝑmixtione separare: sunte inqͥt
utiaq crescere usq ad messem. Cum in uoluchrum eiusdem
similituamis querentibꝰ discipłis explicaret. non ait. ag̃. ẽ
seminata ẽ. ꝑ totum suꝑ seminata zirania. ꝑ totum cres¬
cunt utrumq usq ad messem. Nlumquid aut donatꝰ fuit
maior messor. aut eo temꝑe quo se isti a terraꝵ orbe seꝑar̃
tempꝰ mesis aduenerat cum id̃ẽ dñs ne alicui licenrt inter¬
p̃tari quod uedlet aꝑtisimne dixett. Mesis autẽ ẽ fins scl̃i
messores antẽ angl̃i sunt. Tales enĩ messores errare ñ possunt.
ut uel frumenta ꝓ eieaniis colligant uł ꝓ frumentis eirania
redigant. Isti autẽ cum quasi ⁊ieania fugiant. se ipsos cicania

Expanded text:
tholica ecclesia toto orbe succrescunt. Quapropter zizania uel paletholica ecclesia toto orbe succrescunt. Quapropter zizania uel paleam catholicae segetis nobiscum copiosissime accusent, sed nobiscum ferre patientissime non recusent. qui enim noluit ante tempus eradicare zizania et a frumentorum permixtione separare, sinite, inquit, utraque crescere usque ad messem. et cum inuolucrum eiusdem similitudinis quaerentibus discipulis explicaret, non ait:\'ager esseminata est, per totum superseminata zizania, per totum crescit utrumque usque ad messem. numquid aut Donatus fuit maior messorum aut eo tempore, quo se isti a terrarum orbe separarunt, tempus messis aduenerat, cum idem dominus, ne alicui liceret interpretari quod uellet, apertissime dixerit: messis autem est finis saeculi, messores autem angeli sunt? tales enim messores errare non possunt, ut nec frumenta pro zizaniis colligant nec pro frumentis zizania redigant. isti autem, cum quasi zizania fugiunt, se ipsos esse zizania
Abbreviated transcription (Latin):
obsisterent. quo genere auxilioꝵ & ad minicuł reppellentur.
Sic eũ noti sic multis p̃lis ꝓati sunt: ut de his & supplicatio¬
imꝑatori ficret. & imꝑator tacere ñ posset. Quȩ cum ita sint
cum & dininis & humanis legibꝰ ita dampnent᷑ tanta ẽ cñ
mansuetudo xp̃iana. non solum teneant basilicas. quas iã
p̃cisi edificauerunt. s nec eas omnes reddiđint unitati quaˢ
ab ecordio unitas cenuit. & cum ipsi maximianistas de basili¬
as ad partem donati ꝑtinentibꝰ. ꝑ udices ã catholicis imꝑato¬
tibus missos instanter excluserint: cñ a multas locis. quos ca¬
tholica ante unitas retinebat. nec ipsoꝵ catholicoꝵ imꝑateꝵ
legibus ȩxcluduntur. Postremo si quid forte aliquando ĩmodatiꝰ
in eos factum ẽ. ut xp̃ianam excedẽt lenitatem: displicet om̃i¬
siue centaenario. fiue sexagenario. siue tricenario fructu in ca¬

Expanded text:
obsisterent, quo genere auxiliorum et amminiculis repellerentur. obsisterent, quo genere auxiliorum et amminiculis repellerentur. sic enim noti, sic multis proeliis probati sunt, ut de his et supplex imperatoris et imperator tacere non posset. Quae cum ita sint, cum et diuinis et humanis legibus ita damnentur, tanta est tamen mansuetudo christiana, ut non solum teneant basilicas quas iam praecisi aedificarunt, sed nec eas omnes reddiderint unitati quas ab exordio unitas tenuit. et cum ipsi Maximianistas de basilicis ad partem Donati pertinentibus per iudices a catholicis imperatoribus missos instanter excluserint, tamen a multis locis, quos catholica ante unitas retinebat, nec ipsorum catholicorum imperatorum legibus excluduntur. postremo, si quid forte aliquando immoderatius in eos factum est, ut christianam excederet lenitatem, displicet omnisiue centenario siue sexagenario siue tricenario fructu in ca
Abbreviated transcription (Latin):
at a fortasse mitiꝰ ad idoloꝵ cultum quidam timore consen¬
setic quam cum isti furiosi laudauert̃. Drxerunt enĩ quod ap̃
tam solum usticia locum habec. Quid gͦ aliud dixisse rep¬
imꝑatoꝵ iusticiam leges quam uehement̃ adu̾sus eos late
sint quis ignorat: In quibꝰ nulla generalis adusus omnes
qui xp̃ianos se dici uolunt. & ȩcłẽ catholicȩ ñ communicãt
s sus seꝑatĩ conuenticulis congregantur. id continet ut uel
ndinator derici. uel ipse ordinatus denis libris auri multẽt᷑:
Locꝰ uͦ ipse quo impia soꝑatio congregatur. redigatur infiscum.
Sant & aliȩ iussiones generales. quib eis uel faciendi cestam̃ta
ud ꝑ dͥonationes aliquid conferendi facultas aduitur. uł ex
donationibꝰ aut testamentis aliquid capiendi. Nam in quadam
ausa cum homo nobilis imꝑatoribꝰ supplicasset. quod soror ciꝰ
quȩ de parte donati fuerant cum defungeret᷑ nescio. in quos cõ¬
munionis suȩ & maxime in quendam augustinum ep̃m eoꝵ

Expanded text:
t ei fortasse mitius ad idolorum cultum quidam timore consenserint, quam eum isti furiosi laudaverunt. Dixerunt enim, quod apud eum sola justitia locum haberet. Quid ergo aliud dixisse repperatorum leges quam uehementes aduersus eos latae sint quis ignorat? in quibus una generalis aduersus omnes, qui se christianos dici uolunt et ecclesiae catholicae non communicant, sed suis separatis conuenticulis congregantur, id continet, ut uel ordinator clerici uel ipse ordinatus denis libris auri multentur, locus uero ipse quo impia separatio congregatur redigatur in fiscum. sunt et aliae iussiones generales, quibus eis uel faciendi testamenta uel per donationes aliquid conferendi facultas adimitur uel ex donationibus aut testamentis aliquid capiendi. nam in quadam causa cum homo nobilis imperatoribus supplicasset, quod soror eius, quae de parte Donati fuerit, cum defungeretur, in nescio quos communionis suae et maxime in quendam Augustinum episcopum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sine intellectu. Hec omĩa si eo mͦ intelligenda st̃. qͣ
ab istis incelliguntur: noc nob̃ nec ipsis conquadrat ra
sua prauitate turbantur. Et ut ñ turbent᷑ ad catholicũ
refugiunt intellectum. & unde inueniunt exitium scis¬
matis : inde irretiunt᷑ crimine responsionis. Habent gͣ
certe ã ipsi ñ dicam tales. s hȩc dicam qͦd uł fatent᷑
uł insanissime negant. Hñt gͥ & ipsi derelinquentes
dm̃. qui ẽ fons aquę uiuȩ. hoc ẽ inique uiuentes. neq
enim pedib s corde relinquitur ds̃. Hñt ⁊ m̃daces ⁊ ñ
habentes fidem: aliud ꝓfitent᷑. & alit̾ couu̾santes. Hñt
utiq mortuos. Si enim sexui delicatiori ⁊ infirmiori
delicias ñ concedit apłs dicens. uidua autẽ quȩ in de
liciis ẽ uiuens mortua ẽ. querant utrum nulli apud
se uiri. & qͦd ẽ ampliꝰ p̃positi uł ministri uiuant. in
deliciis. atq si ita audent renuntient se mortuos ñ hr̃e.

Expanded text:
sunt sine intellectu » . Haec omnia si eo modo intelligenda sunt, quo ab istis intelliguntur, nec nobis nec ipsis conquadrat ratsua pravitate turbantur. Sed ut non turbentur, ad catholicum refugiant intellectum: quia non inveniunt exitum responsionis, dum irretiuntur crimine schismatis. Habent enim certe etiam ipsi; non dicam, Tales sunt, sed hoc dicam, quod vel fatentur, vel insanissime negant; habent ergo etiam ipsi derelinquentes Deum, qui est fons aquae vivae, hoc est, inique viventes. Neque enim pedibus, ac non corde relinquitur Deus. Habent et mendaces, et non habentes fidem, aliud profitentes et aliter conversantes. Habent etiam mortuos: si enim sexui delicatiori et infimiori delicias liciis agit uiuens mortua est, quaerant utrum nulli aput se uiri et, quod est amplius, praepositi uel ministri uiuant in deliciis, atque ita si audent renuntient se mortuos non habere
Abbreviated transcription (Latin):
meretrix illa: populi & turbȩ sunt. & gentes. & linguȩ.
Et quod scriptum ẽ. qͥ baptizat᷑ a mortuo qͥd ci pdest.
lauatio eꝰ. ut interim differam diligentiotẽ istoꝵ ũbor̃
inquisitionem. tutissime accipio paganoꝵ baptisiata
cẽ denotata: quia homines & a iusticia & ab ista uita co¬
lunt mortuos. in quorum nomine baptizant. Quãuis
cium & ipsi saccidotes ꝑ impietatẽ mortui dicantur ñ
tam̃ propt̾ eos sic intelligit᷑ s propt᷑ mortuos deos eorum.
& si apud xp̃ianos sunt aliqui p̃positi uł ministri. qͥ ꝓpt̾¬
impietatẽ & iniqͥtatem suã mortui dñr: uiuit tam̃ ille

Expanded text:
meretrix illa, populi et turbae sunt et gentes et linguae. meretrix illa, populi et turbae sunt et gentes et linguae. et quod scriptum est: qui baptizatur a mortuo quid ei prodest lauatio eius, ut interim differam diligentiorem istorum uerborum inquisitionem, tutissime accipio paganorum baptismata esse denotata, quia homines et a iustitia et ab ista uita mortuos colunt, in quorum nomine baptizant. quamuis enim et ipsi sacerdotes per impietatem mortui dicantur, non tamen propter eos sic intellegitur, sed propter mortuos deos eorum, etsi aput christianos sunt aliqui praepositi uel ministri per iniquitatem et impietatem suam mortu
Abbreviated transcription (Latin):
in hac sententia sc̃ẽ scripture. quam certe ipsi ñ intelli¬
gentes. & quasi pro suis partib p̃ponentes adsc ipsos
conuincendos ingerunt nob. hoc penc in omib talib
questionib intelligendum ammonanus. quia scilicet
omĩa sacram̃ta cũ obsunt indigne tractantib. prost̃ tam̃
ꝑ eos digne sum̃tib. sicut & u̾bum dĩ unde dictum ẽ. Quȩ
dicunt facite. quȩ autem faciunt facere nolite. Nam effo¬
dete lacus detritos qui continere ñ ualent aquas. quis inc
prohib& sic intelligere : idest conuerti ad uoluptatem
terrenam. & ñ posse continere sp̃m sc̃m quẽ nomine aq̃
in euangłio significari. quis quomodo xp̃ianus ignorat:
Item aqua mendax ñ hñs fidem: pot̾ intelligi ñ falsum
baptisma. s pp̃ iñdax & infidelis. ñ annumeratis ueracib
apocalipsim. calumpnient᷑ sibi prius potuisq ꝗͣ nob̃.
Sic enim dr̃ iohanni. Aquas quas indisti. suꝑ quas sed &

Expanded text:
in hac sententia sanctae scripturae, quam certe ipsi non intellein hac sententia sanctae scripturae, quam certe ipsi non intellegentes et quasi pro suis partibus proponentes ad se ipsos conuincendos ingerunt nobis, hoc paene in omnibus talibus quaestionibus intellegendum ammonemus, quia scilicet omnia sacramenta, cum obsunt indigne tractantibus, prosunt tamen per eos digne sumentibus, sicut et uerbum dei, unde dictum est: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. nam fodere lacus detritos, qui continere non ualent aquas, quid me prohibet sic intellegere, id esse conuerti ad uoluptatem terrenam et non posse sustinere spiritum sanctum, quem nomine aquae in euangelio significari quis quoquo modo christianus ignorat? item aqua mendax non habens fidem potest intellegi non falsum baptisma, sed populus mendax et infidelis non adnumeratis ueracibus Apocalypsin et non calumnientur sibi prius potiusque quam nobis. sic enim dicitur Iohanni: aquas quas uidisti, super quas sedet
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nob ad necessarium articulum causȩ. qͦd fictos bonos
idest occultos malos apud se negare ñ possunt. ꝑ mul¬
tos enim redaiguunt᷑. ꝗ̃ cum ibi ꝑditis & sceleratis morib
uiuerent. & ꝑ ipsam fictionem diu latuissent. aliq̃n ꝓditi
tales illi certe qui eiecti sunt in eadem fictione cum late¬
rent. & cos fugera sp̃c: scilic&e de quo scriptum ẽ. Sp̃c
enim sc̃s disciplinȩ effugiae fictum. Quom̃ bapticare
potuerunt : Cur ñ recensentur saltem qui ab eis acceꝑuĩ
ut accipiant baptisinum. qm utiq afaccis qͦs deserebat
sẽs daturus fugientib decrat iustificandis. s accepturis
atdentib aderat abluendis. ꝑ inefficabilẽ efficatiã poten¬
ds suȩ. utrumq facile ualens. illos fugere. istos fouere
illos culpare. istos mundare: quã ꝓse questionem sol¬
uunt. simul cernant solutam cẽ ꝓ nob̾. Ed autẽ intelligr̃

Expanded text:
est nobis ad necessarium articulum causae, quod fictos bonos, est nobis ad necessarium articulum causae, quod fictos bonos, id est occultos malos esse aput se negare non possunt. per multos enim redarguuntur, qui cum ibi perditis et sceleratis moribus uiuerent et per ipsam fictionem diu latuissent, aliquando protales,, illi certe qui eiecti sunt, cum illic in eadem fictione laterent et eos fugeret sanctus spiritus de quo scriptum est: sanctus enim spiritus disciplinae fugiet fictum, quomodo baptizare potuerunt? cur non recensentur saltem qui uiuunt, ut accipiant baptismum, quem utique a fictis quos deserebat sanctus daturis fingentibus deerat iustifieandis, sed accepturis credentibus aderat abluendis per ineffabilem efficaciam potentiae suae, utrumque facile ualens, illos fugere istos fouere, illos culpare istos mundare, quam pro se quaestionem soluunt, simul cernant solutam esse pro nobis. Quod autem intellegitur
Abbreviated transcription (Latin):
genaa ut isti intelligunt. quomͦ eis itatio subsistere pot̾it:
Cur apud eos qui male uiuendo derelinquunt dm̃. siue
lateant. siue noti sint. ñ fuerint lacus detriti qui contin̾e
ñ ualent aquas. si hoc loco sacram̃tũ baptisim intelligen¬
dum ẽ. cur mñdaces & infideles corum ñ aquam m̃dacẽ
s ueracẽ uł dare uł hab̃e credunt᷑ : Cur ab illoꝵ mor¬
tuis qui baptizantur. profic̃ aliquid lauatio corum:
muscȩ moriturȩ uł mortuȩ meuert̃. ut ñ ext̾iinent
olcum suauitatis: Ꝙ prunlegio minuunt᷑ qͥcũq ibi
ficti st̃. idest iusticiȩ pelle obtegunt lupum. ut ñ eos fu¬
giat sp̃c sc̃s disciplinȩ. aut si fugit eos sp̃c sc̃s. quomodo
at malitia baptizantis. Q enim fictꝰ ẽ: tanto magis
situs ẽ. quo magis latet. Ad hoc gͦ cum se auferat sp̃c
es que spes erit baptirati. si baptizantis hominis meri¬
in qͥuo qͥdem aꝑtissime conunicunt᷑. S qͥd ad nos: Satiꝰ

Expanded text:
genda ut isti intellegunt, quomodo eis ratio subsistere poterit, genda ut isti intellegunt, quomodo eis ratio subsistere poterit, cur aput eos qui male uiuendo derelinquunt deum, siue lateant siue noti sint, non fiunt lacus detriti qui continere non ualent aquas, si hoc loco sacramentum baptismi intellegendum est? cur autem mendaces et infideles eorum non aquam mendacem sed ueracem uel dare uel habere creduntur? cur ab illorum mortuis qui baptizantur proficit aliquid lauatio eorum? muscae moriturae uel mortuae meruerunt, ut non exterminent oleum suauitatis? quo priuilegio muniuntur quicumque ibi ficti sunt, id est iustitiae pelle obtegunt lupum, ut non eos fugiat sanctus spiritus disciplinae? aut si fugit eos sanctus spiritus, quomodo at malitia baptizantis. qui enim fictus est, tanto magis fictus est quanto magis latet. ab hoc igitur cum se auferat spiritus sanctus, quae spes erit baptizati, si baptizantis hominis meriin quo quidem apertissime conuincuntur. sed quid ad nos? satis
Abbreviated transcription (Latin):
curandis adhibent᷑ mnedicam̃ta elemosinarum. ieiumo¬
rum & orationum. ut in ore dicat᷑ qͦd in elemosinis agit᷑.
Ham & peccatum qͦd alt̾ inte admisit dimittere. ut &
tione ficte ⁊ ñ ueracit᷑ dicunt. putantes se ñ hab̃e qͥd
cis dimittat̃ d̾s: id ipsum ẽ mexpiabile sacrilegium.
ca ipsa ẽ impia & uesana suꝑbia. qͦd ẽ certe inmane
paccatum. Nam de morituris muscis qͥd dicã. quando in eis
ñ adhuc morituros. s iã mortuos multiplicit̾ inueniti. si¬
ue fateant᷑. siue cominunicant᷑ ostendimꝰ. tic̃tos u quos
uit̾ se hab̾e scđm ea quȩ supra dicta sunt. cogitent. nã &e
quicumq ibi latent mali qͦd uł eo certum ẽ quia sepe
ꝑditi conuictiq dampnant᷑. ñ de recentib tantũ factis
s cẽ de ueceri consuctudine flagitioꝵ. quia stultis sua fic¬
tione dui celari potuerunt: hi utiq magis facti st̃ ficci
qui sebonos fingendo decipiunt. Si gͦ sic st̃ ista inrtelli¬

Expanded text:
curandis adhibentur medicamenta eleemosynarum, jejuniocurandis adhibentur medicamenta eleemosynarum, jejuniorum et orationum, ut in oratione dicatur quod in eleemosynis agitur. Nam et peccatum quod in te alter admisit, dimittere, ut et hoc in oratione ficte et non veraciter dicunt, putantes se non habere quod eis dimittat Deus, idipsum est inexpiabile sacrilegium, ea ipsa impia est et vesana superbia, quod est certe immane peccatum. Nam de morituris muscis quid dicam, quando in eis non adhuc morituros, sed iam mortuos multipliciter inueniri, siue fateantur siue conuincantur, ostendimus? fictos uero quos inter se habeant, secundum ea quae supra dicta sunt cogitent. nam et quicumque ibi latent mali — quod uel eo certum est, quod saepe proditi conuictique damnantur non de recentibus tantum factis, sed etiam de uetere consuetudine flagitiorum qui astutissima fictione diu celari potuerunt — hi utique magis ficti sunt qui se bonos fingendo decipiunt. Si ergo sic sunt ista intelle
Abbreviated transcription (Latin):
uit᷑ .uii. eccłas numerat᷑. nec a diuisȩ a compage cor¬
poris xp̃i. s ĩ unitate ꝑseueranti. p̃cepta uite inferiuis¬
dant᷑. Omitto qͦd in c̃cilio suo adu̾sum maximianistas
dixerunt egiptioꝵ. ad modũ exempla ꝑeuntium fune¬
rib plena sunt littora de quoꝵ numero mortuoꝵ nc̃
intꝰ ẽ felicianus. qͥ adhuc mortuus baptirat. Aut si
iam reuixit: ht̃ secum illos qͦs mortuus in scismate¬
baptitauit. Habent crte pecratores. Nam si int̾ rogemui
quicumq sibi imustis magni uident᷑: &̃ se ipsos peccatores
ñ negant. Neq enĩ ñ tundunt pectora sua: aut cũ io fa¬
ciunt simulate faciunt. Ud si ita ẽ: tunc certe infelicitr
peccant: popłos suos simulata humilitate fallentes.
Aut ñ dicunt moratione dñica. dunitte nob debita ⁊¬
Ud utiq ñ de illis peccatis dr̃. quȩ in baptisini irgene¬
ratione dimissa sunt s de his quę cotidie de scł̃i amaris¬
sumis fluctib humane uitȩ infirmitas contrahit. qͥb¬

Expanded text:
 Ecclesias numeratur, nec ei divisae a compage corporis Christi, sed in unitate perseveranti praecepta vitae insinuantur . Omitto quod in concilio suo adversum Maximianistas dixerunt, « Aegyptiorum admodum exemplo pereuntium funeribus plena sunt littora » . De quorum numero mortuorum nunc intus est Felicianus, qui adhuc mortuus baptizat: aut si jam revixit, habet secum illos quos mortuus in schismatbaptizavit. Habent certe peccatores: nam si interrogentur quicumque sibi in ipsis magni videntur, etiam se ipsos peccatores non negant. Neque enim non tundunt pectora sua, aut cum id faciunt, simulate faciunt; quod si ita est, tunc certe infeliciter peccant, populos suos simulata humilitate fallentes: aut non dicunt in oratione dominica, Dimitte nobis debita uod utique non de illis peccatis dicitur quae in baptismi regeneratione dimissa sunt, sed de his quae cotidie de saeculi amarissimis fluctibus humanae uitae infirmitas contrahit, q
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Itemq ad thimotheum. Sic̃ rogaui te inquit ut su¬
stineres ephesi. cũ irem in macedoniã. ut denuntiarca
qͥb dam ne alit̾ doc̾ent. Illos autẽ inuidiosos. conten¬
tiosos. contumaces. ñ castos occasionẽ querentes facien¬
de suȩ malȩ uoluntatis quia sic eoꝵ fictionẽ fugiebat

Expanded text:
sit, itemque ad Timotheum: sicut rogaui te, inquit, ut susit, itemque ad Timotheum: sicut rogaui te, inquit, ut sustineres Ephesi, cum irem in Macedoniam, ut denuntiares quibusdam ne aliter docerent. illos autem inuidos, contentiosos, contumaces, non castos, occasionem quaerentes satiandae suae malae uoluntatis, quia sic eorum fictionem fugiebat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qͥdem aliud nͥ u̾itatẽ. idest xp̃m tam̃ ñ u̾itate cordis sui s
ꝑ occasionẽ cõmodoꝵ suoꝵ annuntiabant. sinite inqͥt hos
annuntiare. & gaudae ñ utiq illis . s. cis qͥ ꝑ eos salui ficbat̃
tenentes p̃ceptum dicentis. qͦd dicunt facite. qͦd aut̃ facuiq̃
facere nolite. dicunt enim ⁊ ñ faciunt. sic enim apłs ad
pbilippenses loquit᷑. quidã qͥdm inquit ꝑ mnindiã & con¬
tentionẽ. quidam uͦ ⁊ ꝑ bonã uoluntatem xp̃m p̃dicant. qui¬
dam ex caritate. scientes qm in defensione euangłii pontus
sum. quidam uͦ & ꝑ contumaciã xp̃m annuntiant. ñ caste
existimantes tribulationem suscitari uinculis meis: ed
enim dum omnimꝰ siue occasione siue u̾itate xp̃c annun¬
castitate p̃dicarent. Nũquid de talium p̃dicatione gaude
nͥ scir& qͦd illis qͦd ꝑniciosum cẽt rem castam ñ caste an¬
nuntiare illis autẽ salubre qui bona & uera ꝑ eos audicu¬
Siquis uob̃ euangłizau̾it p̃t̃ id qͦd accepistis: anathema

Expanded text:
n quidem aliud nisi ueritatem, id est Christum, tamen non ueritate cordis sui sed per occasionem commodorum suorum annuntiabant, sinit eos annuntiare et gaudet non utique illis, sed eis qui per eos salui fiebant tenentes praeceptum dicentis: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt cnim et non faciunt. sic enim apostolus ad Philippenses loquitur: quidam quidem, inquit, per inuidiam et contentionem, quidam uero et per bonam uoluntatem Christum praedicant; quidam ex caritate, scientes quoniam in defensione euangelii positus sum; quidam uero et per contumaciam Christum annuntiant non caste, existimantes tribulationem suscitari uinculis meis. quid enim, dum omni modo siue occasione siue ueritate Christus annuncastitate praedicarent, numquid de talium praedicatione gauderet, nisi sciret quod illis quidem perniciosum esset rem castam non caste annuntiare, illis autem salubre qui bona et uera per eos audiensi quis uobis euangelizauerit praeter id quod accepistis, anathema
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. Ds̃ peccatorem ñ audit. s siquis dm̃ colit. ⁊ uo¬
luntatẽ ci fac̃. nimirũ illũ audit. ⁊ hec absoluta respon¬
sio ẽ. Si enim duo simulorent. unus percator. & alter
qui d̾m colit. & uoluntatẽ cius facit. nimirum illũ audit.
malos boni. nec ulla cansa corporalis separationis existat.
ut nefario scismate homines &̃ abonis ꝑ talem discordiam
separent᷑. quando qͥdem possunt & inali uit̾ bonos exaudiri
ꝓpt̾ fidem suam ÷ D̾s euim qui cordis inspector ẽ ñ errat:
ut alium pro alio exaudiat uł repellat. An propt̾ea dict̃
iogat : Qͦd si ita eẽt: ñ idco tam̃ popłs si bonis ẽ atq fi¬
delis. sollicit᷑ eẽ deb&. Securos enim illos facit scnptura

Expanded text:
tum est: deus peccatores non audiet; sed si quis dominum coluerit et uotum est: deus peccatores non audiet; sed si quis dominum coluerit et uoluntatem eius fecerit, illum audiet. et hic absoluta responsio est. si enim duo simul orent, unus peccator et alter qui dominum colit et uoluntatem eius facit, nimirum illum audit, malos boni, nec ulla causa corporalis separationis existat, ut nefario schismate homines etiam a bonis per talem discordiam separentur, quandoquidem possunt et mali inter bonos exaudiri propter fidem suam? Deus enim qui cordis inspector est, non errat, ut alium pro alio vel exaudiat vel repellat. An propterea dicunrogat? Quod etsi ita esset, non ideo tamen populus, si bonus atque fidelis est, sollicitus esse deberet. Sec
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. carere omni uicio. ne ipsa suꝑbia sit inmanis¬
simum uiciũ. Et euigilemꝰ aliq̃n atq uideamꝰ in sac̾¬
dotib illiꝰ temporis. cum corporalia uicia uitabant᷑.
illum p̾figurari. qui cum eẽt ds̃ factus ẽ homo ꝓpt̾
nos. solus agnus immaculat᷑. & sacerdos sine uicio.
Idõq & tunc sacerdos solus intrauit in scã sc̃oꝵ. popłs
autem stabat foris. sic̃ nunc ille sacerdos post resur¬
rectionem intrauit in secreta celoꝵ. ut ad dexteram
patris int̾pellarae pro nob̃. Popłs autẽ cuius ille sac̾¬
dos ẽ: adhuc foris gemunt. Ham cum ep̃o sanus intͦ ẽ
popłs. & orat cum illo. & quasi subscribens ad eiꝰ u̾ba
respond& amen. Usq adco tunc quando sine ulla
macula & sine uicio. quia ñ poterant animi sacerdotum
corpora querebant᷑. solus ille p̃figurabat᷑ : ñ isti suꝑbi
& impii. qui fornicantẽ animam ñ zelant sponso. s ei
se audent ꝓ sponso ostentare. In euangłio inquit scrip¬

Expanded text:
dicere carere omni uitio, ne ipsa superbia sit immanissimum uitium, et euigilemus aliquando atque uideamus in sacerdotibus illius temporis, cum corporalia uitia uitabantur, illum praefigurari, qui cum esset deus factus est homo propter nos, solus uere agnus immaculatus et sacerdos sine uitio. ideoque et tunc sacerdos solus intrabat in sancta sanctorum, populus autem stabat foris, sicut nunc ille sacerdos post resurrectionem intrauit in secreta caelorum, ut ad dexteram patris interpellet pro nobis, populus autem cuius ille sacerdos est adhuc foris gemit. nam cum episcopo intus est populus et orat cum illo et quasi suscribens ad eius uerba respondet \'amen\'. usque adeo tunc, quando sine ulla macula et sine ullo uitio, quia non poterant animi, sacerdotum corpora quaerebantur, solus ille praefigurabatur, non isti superbi et impii, qui fornicante anima non zelant sponso, sed eis se audent ostentare pro sponso. In euangelio, inquit, scrip
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa d̾s ẽ benedictꝰ in scła. & qui uerissime de se ipso dixit.
ego sum uia & ueritas & uita. cum serui eiꝰ ab eo quererent
utrum uellent ad eos ire & collig̾e zizania. sinite inquit
utraq crescere usq ad messem. Donat᷑ autem dic̃ ⁊irania
quidem creuisse: frumenta uͦ c̃ẽ diminuta. Eligant isti cui
credant. xp̃c idest ueritas dicit. ager est mundꝰ. donatꝰ aut̃
dicit: agrum dĩ in sola africa remansisse. Eligant cui cre¬
dant. xp̾c idest ueritas dic̃. in tempore messis dicam mes¬
sorib. colligite primum. & tizania. & exponit dicens. Messis¬

Expanded text:
omnia Deus est benedictus in saecula , et qui verissime de se ipso dixit, omnia Deus est benedictus in saecula , et qui verissime de se ipso dixit, Ego sum via, veritas et vita ; cum servi ejus ab eo quaererent, utrum vellet eos ire et colligere zizania, Sinite, inquit, utraque crescere usque ad messem: Donatus autem dicit zizania quidem crevisse, frumenta vero esse diminuta: eligant isti cui credant. Christus, id est Veritas, dicit, Ager est hic mundus: Donatus autem dicit, agrum Dei in sola Africa remansisse: eligant cui credant. Christus, id est Veritas, dicit, In tempore messis dicam messoribus, Colligite primum
Abbreviated transcription (Latin):
nescunus an sint ꝑ tot gentes terrarum transmarinarũ.
boni xp̃iani & impudentissime dicerent. Es enim ꝑhiba
testimonium frum̃tis suis. qͥ ꝑ totum agrum seminans quã¬
uis cũ ⁊rraniis a diabolo suꝑseminatis. tam̃ usq ad messẽ
crescere renuntiauit. Unde & si homines ipsos minꝰ uouimꝰ
cẽ. tam̃ eos ido̾ nouimus quia mentiri dõ ñ potuisse fide
certissima retineamus. Cum gͦ sacrilega impudentia dic&
ant. qua insania dicere audeant. cotidie enĩ dubitant
dicere. Scimus ñ ibi cẽ xp̃ianos. Aliud ẽ enim utiq nese¬
mus an sint: aliud scimus quo ñ sint. Utrumq & infidele
& impium ẽ. S si decestandꝰ ẽ qui dicit nescio an uera di¬
xerit. ds quis ẽ ille qui dicit scio qͦd ñ uera dixerit ds̃ꝰ Eg¬
te arbitror. qͦd neminẽ istoꝵ offend̾e debeo: si donato dm pre¬
quia solus ds uerax ẽ: om̃is autẽ homo m̃dax. Ap̃o ꝙͦ qͥsuꝑ¬

Expanded text:
\'nescimus an sint per tot gentes terrarum transmarinarum \'nescimus an sint per tot gentes terrarum transmarinarum boni christiani\', impudentissime dicerent. deus enim perhibet testimonium frumentis suis, quae per totum agrum seminans quamuis cum zizaniis a diabolo superseminatis tamen usque ad messem crescere praenuntiauit; unde etsi homines ipsos minus nouimus, esse tamen eos ideo nouimus, quia mentiri deum non potuisse fide certissima retinemus. cum ergo sacrilega impudentia dicerant qua insania dicere audeant — cotidie enim non dubitant dicere —: scimus non ibi esse christianos\'. aliud est utique \'nescimus an sint\', aliud \'scimus quod non sint\': utrumque infidele et impium est. sed si detestandus est qui dicit: \'nescio an uera dixerit deus\', quid est ille qui dicit: \'scio quod non uera dixerit deus\'? Certe arbitror quod neminem istorum offendere debeo, si Donato deum praequia solus deus uerax est, omnis autem homo mendax. Chris
Abbreviated transcription (Latin):
bonum ẽ nequam. qui ponunt lucem tenebra & tencdhras li¬
cem. qͥ ponunt qͦd amarum ẽ dulce. & qͦo dule ẽ amarum.
simile. solita cecitate. De uob̾ inquiunt dic̃ scriptura qui ui¬
dicat iustum imustum. iniustum uͦ iustum: exarabił ẽ apus
dm̃. Cur ñ ista exsecratio potiꝰ in illos cadit. qͦd uniu̾sum oeban
terrarum. xp̃ianum dampnare ausi sunt. in auditum : in qͣ
tam ingenti hominum nu̾o sine ulla dubitatione fuerunt.
& sunt ab corum criminib innocentes. Hoc gͦ mͦ qͦd iustũ ẽ
totius africȩ gemitum. tanꝗͣ sacerdotẽ atq collegam hono¬
rantes in communione tenuert̃. Aut si cum corde impro¬
babant. s ꝓ pace tolerabant. discant nulliꝰ pacifici patien¬
tiam malo ũ consentientem ab ullis malis posse maculari.
atq ita sentiant in qua ꝑditione iaceant. qui propt̾ falsa
in uinculo pacis ñ seruant cum orbe t̾rarum. Qͥ si dicere

Expanded text:
bonum est, nequam; qui ponunt lucem tenebras, et tenebras lubonum est, nequam; qui ponunt lucem tenebras, et tenebras lucem: qui ponunt quod amarum est dulce, et quod dulce est amarum! aliquid solita caecitate. de uobis, inquiunt, dicit scriptura: qui iudicat iustum in- iustum, iniustum uero iustum, execrabilis aput deum. cur non ista execratio potius in illos cadit, qui uniuersum orbem terrarum christianum damnare ausi sunt inauditum, in quo tam ingenti hominum numero sine ulla dubitatione fuerunt et sunt ab eorum criminibus innocentes? hoc ergo modo quod iustum est totius Africae gemitum, tamquam sacerdotem atque collegam honorantes in communione tenuerunt. aut si eum corde improbabant, sed pro pace tolerabant, discant nullius pacifici patientiam malo non consentientem ab ullis malis posse maculari, atque ita sentiant, in qua perditione iaceant qui propter falsa in uinculo pacis non seruant cum orbe terrarum. qui si dicerent:
Abbreviated transcription (Latin):
in cis. Ue his qui ꝑdidđ̾int sustiuentiã. Si autẽ intelligant in cos
hoc eẽ dictum. quid opinantes qͦd malum ẽ bonum cẽ mala con¬
mittunt᷑. uł in eos qui talib laudando atq approbando consenti¬
unt. quȩ duo gen̾a uno in loco scriptura commemorat dicens.
q̃m laudat᷑ peccator in desid̾us animȩ suȩ. & qui iniqua eg̾it
bñdicit᷑. recte intelligent nec turbabuntur. cum apud ipsos in¬
ueniunt᷑ mali. nͥ qͦd eos ꝓdonati parte tolerant. quos pro xp̃i uni¬
tate debuerunt. & ꝑhanc obstinationem animositatis suȩ co¬
guntur miseri. in scismate suo ferre qͥs norunt. in orbe terrar̃
accusare qͦs nesciunt. Qsquis gͦ uł quod potest arguendo cor¬
rigit. uł quod corrig̾e ñ potest saluo pacis uinculo excludit.
uł qͦs saluo pacis uinculo excludẽ ñ potest. equitate impro¬
bat. firmitate supportat. hic ẽ pacificus ab isto maledicto qͦd
setiptura dicit. ue his qui dicunt q̃s ncĩ est bonum. &e quod

Expanded text:
n eos hoc esse dictum, qui opinantes quod malum est bonum esse mala committunt uel hi qui talibus laudando atque approbando consentiunt, quae duo genera uno in loco scriptura commemorat dicens: quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae et qui iniqua gerit benedicetur, recte intellegent nec turbabuntur, cum et aput ipsos inueniuntur mali, nisi quod eos pro Donati parte tolerant quos pro Christi unitate debuerunt, et per hanc obstinationem animositatis suae coguntur miseri in schismate suo ferre quos norunt, in orbe terrarum accusare quos nesciunt. quisquis ergo uel quod potest arguendo corrigit uel quod corrigere non potest saluo pacis uinculo excludit uel quod saluo pacis uinculo excludere non potest aequitate inprobat, firmitate Scriptura dicit: Vae his qui dicunt quod nequam bonum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
Ncrumptam̃ qͦd scriptum ẽ in euangłio. ds peccatorem ũ
audit. s siquis dm̃ colit. & uoluntatẽ eius fecerit. ipsum
exaudit. ñ a dño dictum ẽ. s ab illo qui oculos corporis iã
quidam restitutos habebat. s ei oculi aordis ñdum pate¬
lunt. Unde ipsum dñm adhuc propłrm putabat: nam
cum postea cognitum dĩ filium adorauit. Ipse aut̃ dñs.
cum in uno templo oraret phariscus & publicanus. pec¬
catorem c̃fitentem peccata sua mag̃ iustificatum dic̃. ꝗͣ
phariscum iactantem ierita. cui similes isti st̃. Quãꝗͣ
ciim iustificat᷑ destiterit ẽẽ parator. tam̃ ut iustificaret᷑
percator orabat. & peccata confitbat᷑. & exaudit᷑ iustificat᷑ ẽ.

Expanded text:
rumtamen quod scriptum est in Evangelio, Deus peccatores non audit: sed si quis Deum colit, et voluntatem ejus fecerit, ipsum exaudit; non a Domino dictum est, sed ab illo qui oculos corporis jam quidem restitutos habebat, sed ei oculi cordis nondum patebant: unde ipsum Dominum adhuc prophetam putabat. Nam eum postea cognitum Dei Filium adoravit. Ipse autem Dominus, cum in uno templo orarent pharisaeus et publicanus, publicanum confitentem peccata sua magis justificatum dicit, quam pharisaeum jactantem merita sua , cui similes isti sunt. Quanquam enim justificatus destiterit esse peccator, tamen ut justificaretur peccator orabat,
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ. ut fiat ñ cũ quasi factum fuerit conficendum. Hoc enĩ
optantibꝰ e conantibus. & digna supplicatione dep̃cantibus.
quicquid remanserit peccatoꝵ ꝑ hoc cotidie soluitur quod ue¬
racit̃ in oratione dicimus. dimite nob̃ debita nr̃a. sic̃ e nos dum¬
timus debitoribus nris. Quam orationẽ quisquis cuilibet hõi
hac uita necessariam ñ fusse multum errat. nec pot̾ omnino illi
ipsi placere quẽ laudat.Si autẽ se ipsum talem putat. ipse se de¬
cipit & uitas in eo ñ er̃ob aliud. nisi quia falsum putat. Nouit.
gͦ ille medicus. qui ñ ẽ opus sanis. s egrotantibꝰ. quẽ admodum
nos curando ꝑficiat in et̾nam salutẽ. qui & ipsam mortẽ quam¬
uis peccanti merito inflicta sit. Non confart in hoc scl̃o eis quibꝰ
peccata dimittit. ut etiam cum ei timore suꝑando suscipiant.
ꝓfidei sinceritate certamen. & in quibus dic̃ etiam iustos suos

Expanded text:
dum est ut fiat, non tamen quasi factum fuerit confidendum. hoc enim dum est ut fiat, non tamen quasi factum fuerit confidendum. hoc enim optantibus et conantibus et digna supplicatione deprecantibus, quidquid remanserit peccatorum, per hoc cotidie soluitur, quod ueraciter in oratione dicimus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. quam orationem quisquis cuilibet, etiahac uita necessariam non fuisse, multum errat nec potest omnino illi ipsi placere quem laudat; si autem se ipsum talem putat, ipse sc decipit et ueritas in eo nonest, non ob aliud, nisi quia falsum putat. nouit ergo ille medicus, qui non est opus sanis, sed aegrotantibus, quemadmodum nos curando perficiat in aeternam salutem, qui et ipsam mortem, quamuis peccati merito inflicta sit, non aufert in hoc saeculo eis quibus peccata dimittit, ut etiam cum eius timore superando suscipiant pro fidei sinceritate certamen, et in quibusdam etiam iustos suos,
Abbreviated transcription (Latin):
mundarentur. quȩ a regno dei seꝑatos in dampnatione uenire
compellit. Nec pariuli de quibuslibet scĩs iustisq ꝓcreati origi¬
nalis peccati reatu soluuntur. nͥ in xp̃o fuerint bapticati. ꝓ qͥbꝰ
tanto impensiꝰ loqui debemus. quanto ꝓ se ipsi minꝰ possint
Id eñ agit ista disputatio contra cuiꝰ nouitatẽ antiqua uitate
nitendum ẽ: ut infantes omĩno suꝑfluo bapticari uideantur.
s apte hoc ñ dicit᷑ ne cã firma salubrit̾ egcłȩ consuetudo uiola¬
tores suos fieri non possit. S si pupillis opem ferre p̾cipimus. qͣn¬
tomagis ꝓ istis laborare debemus qui destitutiores & miscriores
pupillis etiam sub parentibus remanebunt. si eis xp̃i gra denegabit᷑.
quã ꝑ se ipsi flagitare non posst̃. Illud autẽ quod dicunt sine ullo
peccato aliquos homines iam ratione utentes. in hoo scł̃o uixisse
uel uiuere optandum ẽ ut fiat conandum ẽ ut fiat supplican¬

Expanded text:
mundantur, quae a regno dei separatos in damnationem uenire mundantur, quae a regno dei separatos in damnationem uenire conpellit, nec paruuli de quibuslibet sanctis iustisque procreati originalis peccati reatu absoluuntur, nisi in Christo fuerint baptizati, pro quibus tanto inpensius loqui debemus quanto pro se ipsi minus possunt. Id enim agit illa disputatio, contra cuius nouitatem antiqua ueritate nitendum est, ut infantes omnino superfluo baptizari uideantur. sed aperte hoc non dicitur. ne tam firmata salubriter ecclesiae consuetudo uiolatoros suos ferre non possit. sed si pupillis opem ferre praecipimur, quanto magis pro istis laborare debemus, qui destitutiores et miseriores pupillis etiam sub parentibus remanebunt, si eis Christi gratia denegabitur, quam per se ipsi flagitare non possunt ! Illud autem quod dicunt sine ullo peccato aliquos homines iam ratione propriae uoluntatis utentes in hoc saeculo uixisse uel uiuere optandum est ut fiat, conandum est ut fiat, supplican