comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uox surget contra te initidicium.
Om̃s eos uinces: ce obnoxii tui ert
In ea ẽ hereditas sertuientib dño:
e ceuos eritis mͥ tusti dicit dñs. Di¬
camus pͥmum tuxta hebratcum.
Si uis non timere ce ꝓcul a de eẽ
formidinem: fac q̃ p̃teritus sermo
narrauit. Ego enim sum ꝑ quem
habitura es ꝓselitos. Ego qui crea¬
ui fabrum sufflantem in igne pru¬
nas hoc ẽ diabolam ommum ma¬
lorum artificem. ñ necessitate nat᷑e
s m̃tis arbit̾o. Qui fus citabit in¬
cenctia & ꝓferet contͣ teuasa qͣles
fuerunt syoon &e elimas magi:
petͦ & paulo apłis registentes. Ego
creaui int̾fect̾orem eorum qui in¬
creduli funt fut᷑i. ñ qͦ egosim causa
ꝑditionis eorũ: s ꝗͦ creatus adu̾s a¬
rius adptignandum. ce uictis ꝑ¬
ditio. & tuctorib causa sit p̃miors.
Om̃sq qͥ cont de a fabro sufflante
sunt fabricati ñ dirigent᷑. s ce pre¬
sentes pęnas sentient ce futuras.
Qͦdq prsꝰ tridebat᷑ occułtum: in¬

Expanded text:
icium: omnes eos vinces ÷ et obnoxii tui erunt in ea  Est haereditas servientibus Domino, et vos eritis mihi justi, dicit Dominus. Dicamus primum juxta Hebraicum: Si vis non timere, et procul a te esse formidinem, fac quae praeteritus sermo narravit; ego enim sum per quem habitura es proselvi fabrum sufflantem in igne pruinas , hoc est, diabolum, omnium malorum artificem, non necessitate naturae, sed mentis arbitrio: qui suscitabit incendia, et proferet contra te vasa, quales fuerunt Simon et Elymas magi, Petro et Paulo apostolis resistentes. Ego creavi interfectorem eorum qui increduli sunt futuri, non quod ego sim causa perditionis eorum, sed quod creatus adversarius ad pugnandum, et victis perditio, et victoribus causa sit praemiorum. Omnesque qui contra te a fabro sufflante sunt fabricati, non dirigentur, sed et praesentes poenas sentient et futuras. Quodque prius videbatur occultum, in
Abbreviated transcription (Latin):
lulum. Scͥptum ẽ in ꝓpħis. erunt
om̃s docti a deo. Qui de ꝑiheremiã
loquit᷑. Dans leges meas inm̃tibus
eorum. ce fuꝑ cor eorum scͥbam eas.
a nequaquam ultra docebt singłi
ꝓximos fuos & fr̃s dicentes. cognos¬
ce d̃m. s om̃s scient me a minimo
usq ad maximum. Ppititis enĩero
iniquitadum eorum. & peccatorum
corum ñ recordabor. Doctͥna autẽ
disciploꝵ di habent multitudinẽ
pacis. q̃ eis a dño derelicta ẽ. Edifi¬
catioq urb pulcheriie cõpletur

Expanded text:
lulum, scriptum est in prophetis: Erunt lulum, scriptum est in prophetis: Erunt omnes docti a Deo. Qui et per Jeremiam loquitur: Dans leges meas in mentibus eorum, et super cor illorum scribam eas; et nequaquam ultra docebunt singuli proximos suos et fratres dicentes: Cognosce Dominum. Sed omnes scient me a minimo usque ad maximum. Propitius enim ero iniquitatum eorum, et peccatorum eorum non recordabor . Doctrina autem discipulorum Dei habet multitudinem pacis, quae eis a Domino derelicta est: aedificatioque urbis pu
Abbreviated transcription (Latin):
& clement quasi mixto cruore sub¬
rutilans. Hoc diximꝰ ut untuersas
gr̃ãs sp̃itales in ecclie ꝓpugnacul
cognoscamꝰ: quas qͥ habuit uanos
timores fugat. & potest cum sponsa
dicere. fratruelis m̃s candidus et
rubicundus Porte autem istiꝰ ciui¬
tatis de lapide sunt cristallo qui
sculpitur uariis modis. quo lapi¬
de ncħ purius ẽ. Demq uehem̃¬
tissimis alpium frigorib & inacces¬
sis solis speluncis concrescere aq̃
dicuntur in cͥstallum: &e tacti qͥ¬
dem lapidem.uifu aquas ẽẽ . ꝑ que
ostenditur eos qͥ in forib ecclie sun
nuilla debe sorde macłari. s fideiẽe
mandatis tuis intellexi. ce illud audi¬
re. beati mundo corde. qm̃ ipsi dm
uidebunt. Muri autem ecuitatis si¬
ue t̃mini &e ꝑibolus lapidib elect̃is
instruunt᷑: qtios reliquos lapides
intelligere possumꝰ. & om̃s filios eitis
ẽẽ doctossiue discipłos dei. Quo te
a patre tienit adme. Et post pau¬

Expanded text:
et elementer quasi mixto cruore subet elementer quasi mixto cruore subrutilans. Hoc diximus, ut universas gratias spirituales in Ecclesiae propugnaculis cognoscamus; quas qui habuerit, vanos timores fugat, et potest cum sponsa dicere: Fratruelis meus candidus et rubicundus . Portae autem istius civitatis de lapide sunt crystallo, qui scalpitur variis modis, quo lapide nihil purius est. Denique vehementissimis Alpium frigoribus, et inaccessis soli speluncis, concrescere aquae dicuntur in crystallum: et tactu quidem lapidem, visu aquam esse. Per quem ostenditur, eos qui in foribus Ecclesiae sunt, nulla debere sorde maculari, sed fidei esse mandatis tuis intellexi . Et illud audire: Beati mundo corde: quoniam ipsi Deum videbunt . Muri autem civitatis, sive termini et περίβολος, lapidibus electis exstruuntur, quos reliquos lapides intelligere possumus, et omnes filios ejus esse doctos, sive discipulos Dei: quo tesa Patre, venit ad me . Et post pau
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tre possumꝰ. scando aerem. solemq
scͥptura cõmemorat. qͦd locꝰ in quo
thronus dei sit saphyri habeat si¬
militudinem: & gła dñi in hoc
colore consistat. qͥ portat imaginẽ
sciꝑ celestis. S ce ꝓpugnacła ur¬
bis dñice. hoc ẽ murorum mine
iaspide roborant᷑: q̃ possint omnẽ
alticudinem eleuantẽ se conscĩam
di destruere atq conuincere. & m¬
datium fubicere ũitati. Qui gͦ in
disputando fortissimꝰ ẽ ce scãrtim
scͥpturarum destimomis roboratꝰ
iste ꝓpugnacłm eccłiȩ est. Iaspidũ
multa sunt genera. Alius ẽ enim
smaragdi habens similitudinem.
qͥ repꝑitur infontib hermodon¬
qͦ omnia fantasmata fugari autar¬
mant. Altus uiridior mari. & tin¬
ctus quasi florib. Hunc in frigie
monte ida. & in ꝓfundissimis spe¬
cub eius nasq referunt. Altrm uͦ
turta hybos hyrcanosq & mare cal¬
pium repꝑiri: & p̃cipue itrcta lacũ
netis in. Est &e alius lapis nuitt
spumȩ marinorum fluctuũ simił.

Expanded text:
vertere possumus: Scando aerem, solemque Scriptura commemorat, quod locus in quo thronus Dei sit, sapphiri habeat similitudinem, et gloria Domini in hoc colore consistat, qui portat imaginem supercoelestis. Sed et propugnacula urbis Dominicae, hoc est murorum moenia jaspide raltitudinem elevantem se contra scientiam Dei destruere atque convincere, et mendacium subjicere veritati . Qui ergo in disputando fortissimus est, et sanctarum Scripturarum testimoniis roboratus, iste propugnaculum Ecclesiae est. Jaspidum multa sunt genera: alius est enim smaragdi habens similitudinem, qui reperitur in fontibus Thermodonquo omnia phantasmata fugari autumant. Alius viridior mari, et tinctus quasi floribus; hunc in Phrygiae monte Ida, et in profundissimis specubus ejus nasci referunt. Alium vero juxta Iberos, Hyrcanosque et mare Caspium reperiri, et praecipue juxta lacum Neusin. Est et alius jaspis nivi et spumae marinorum fluctuum similis,
Abbreviated transcription (Latin):
lir. Ecce testimontam in gentib
dedi eum: pͥncipem ac p̃cipientem
gentib. Gentes que nesciebant te
intiocabunt: & popłi qͥ ignorabãt
deorum ut inclinarent aurem suã.
&e pact̾um acciꝑent sempitermm¬

Expanded text:
LXX: Ecce testimonium in gentibus dedi eum, principem et praecipientem gentibus: gentes, quae nesciebant te, invocabunt te: et populi, qui ignorabant daeorum, ut inclinarent aurem suam, et pactum acciperent sempiter
Abbreviated transcription (Latin):
thesauros tuos. & apothecas tuasin te.
Aqͣ dic conditꝰ es: cum cherubin po¬
sui de in monte scõ meo. frusti in me¬
dio lapidum ignitoꝵ immaclatꝰ in
dieh tus ex qͦ condrtꝰ es: donec ĩuen¬
tesunt in de iniguitates due. Quis
enm tã stultꝰ & uecordis ingenii ut
inparadyso deipositum pͥncipem
tẏri quem cumq illũ ee credid̃it. &
conditũint̃ chercibin &e int̃ igneos
lapides conu̾satum. qͦs haut dubie
angłos indelligimꝰ cel estesq u̾ruites.

Expanded text:
thesauros tuos et 638 apothecas tuas in te. thesauros tuos et 638 apothecas tuas in te. A qua die conditus es, cum Cherubim posui te in monte sancto meo; fuist in medio lapidum ignitorum, immaculatus in diebus tuis, ex quo conditus es, donec inventae sunt in te iniquitates tuae . Quis enim tam stultus et vecordis ingenii, ut in paradiso Dei, positum principem Tyri, quemcumque illum esse crediderit, et conditum inter Cherubim et inter igneos lapides conversatum quos haud dubie A
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosum: & qͥ crechidit in eo ñ con¬
fundecur. H ẽ lapidem reꝓbauert̃
guli De quo & apls petrꝰ disputans
ait. Nobis gͦ honor qui credimꝰ an¬
gulari & p̃cioso electoq lapidi: in¬
credulis autem & lapis offensionis
& petra scandali. Qui ce in actibtis
apłorum ad pͥncipes loquit̃ sacer¬
dotum. Iste ẽ lapis elect̾us. p̃ciofus. q̃
uos desperistis reprobantes qͥ fact̾us
est in caput anguli. & duos popłos
continet gentrum & isrł. qui edifi¬
cauit ciuitatem. cuiꝰ artifer ce con¬
ditor est ds. De qͦ & apłs scribit cho¬
rintus. Dei edificatio estis. & quasi

Expanded text:
pretiosum: et qui crediderit in eo, non conpretiosum: et qui crediderit in eo, non confundetur . Hunc lapidem reprobaverunt guli . De quo et Apostolus Petrus disputans ait: Nobis ergo honor qui credimus angulari et pretioso electoque lapidi. Incredulis autem est lapis offensionis et petra scandali . Qui et in Actibus Apostolorum ad principes loquitur sacerdotum: Iste est lapis electus, pretiosus, quem vos despexistis reprobantes ; qui factus est in caput anguli, et duos populos continet, gentium et Israel; qui aedificavit civitatem, cujus artifex et conditor Deus est: de qua et Apostolus scribit Cor
Abbreviated transcription (Latin):
nam ꝑ ordinem lapides duios. Sitie
tas sit plena carbuncłis. & habeat
fundam̃ta saphirina. & ꝓpugnacła
iaspidem stue calcedomum. &e por¬
tas cͥstallinas sitie ãna tay oaẽ & mo¬
rum in circuitu p̃ciosorum lapidũ.
om̃sq fili eiꝰ non habeant magists
homines s dm̃ & appellent᷑ discipli
dei: &e sit in ea pax ꝑpetua & edifica¬
tio itisticie. Ex qtio ꝑspicuum ẽ sub
occasione tusticie quod uirttas ẽ
cationem ȩccłiȩ debe nos querere:
nec tudaica deliramta sectari. Ex¬
ponant enĩ quid sit illud quod in
ꝓtierbiis de Sapientia dr. p̃ciofior
est cunctis lapidib p̃ciosissimis. Si
parari. Rursumq de iudicus đi le¬
gimꝰ. iudicia dñi recta iustificata i
semet ipsa: desidabilia fuꝑ aurum
&e lapidem p̃ciosum mulcum. Ex
qͦ palam ẽ ilbum lapidem cet̾is lapi¬
dib comparari: de qͦ fcipra in hoc
eodem ꝓpħa ex ꝑsona des dr. Ecce
immitcam in fundam̃to syon lapi¬
dem angularem. lapidem dectum

Expanded text:
nam per ordinem lapides tuos: sive tas sit plena carbunculis, et habeat fundamenta sapphirina, et propugnacula jaspidem, sive chalcedonium, et portas crystallinas, sive anaglyphas, et murum in circuitu pretiosorum lapidum: omnesque filii ejus non habeant magistros homines, sed Deum, et appellentur discipuli Dei; et sit in ea pax perpetua, et aedificatio justitiae. Ex quo perspicuum est, sub occasione justitiae, quod virtutis est cationem Ecclesiae debere nos quaerere: nec Judaica deliramenta sectari. Exponant enim quid sit illud quod in Proverbiis de sapientia dicitur: Pretiosior est cunctis lapidibus pretiosissimis . Siparari. Rursumque de judiciis Dei legimus: Judicia Domini recta: justificata in semetipsa, desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum multum . Ex quo palam est, illud lapidem caeteris lapidibus comparari, de quo supra in hoc eodem Propheta ex persona Dei dicitur: Ecce immittam in fundamenta Sion lapidem angularem, lapidem electum,
Abbreviated transcription (Latin):
lapidum. & ꝑ partes singłorum: ñ
est huiꝰ temporis dicere. Neq cm̃ sc̃ꝑ
dicenda funt omnia. Nẽ itixta lxx¬
tm̃ de carbunclo. saphyro. & iaspide
disseramꝰ. Carbuncłs qui paratur
sitie ꝑ ordinemsterit᷑. uidet᷑ michi
ignitus sermo doctͥne: qͥ fugato erro¬
re tenebrarum illuminat corda cre¬
dentiũ. Hic ẽ quem imꝰ deseraphin
tulit forcipe cõphensum ad ysaie la¬
bia purgancda. qͥ nascit᷑ iurta gene¬
seos fidem in t̃ra euilat: uͥ ẽ aurũ op¬
tmum lapisq carbunłs & prassmnꝰ
Porrosaphyrꝰ qͥ ponitͣ in fundam̃tis.

Expanded text:
partes singulorum, non est hujus temporis dicere; neque enim semper dicenda sunt omnia. Nunc tantum de carbunculo, sapphiro et jaspide disseramus. Carbunculus qui paratur, sive per ordinem sternitur, videtur mihi ignitus sermo doctrinae, qui fugato errore tenebrarum, illuminat corda credentium. Hic est quem unus de Seraphim tulit forcipe comprehensum, ad Isaiae labia purganda : qui nascitur, juxta Geneseos fidem, in terra Evila, ubi est aurum optimum , lapisque carbunculus, et prasinus. Porro sapphirus, qui ponitur in funda
Abbreviated transcription (Latin):
uientib sͥ. qͥ nullum altũ habent
dñm nͥ dm̃. Et hec ẽ iusticia eorum
qͥ apud dñm st̃ dicit dñs: ut p̃sens
tͥbulatio futo gaudio compensetͣ
Ego creator tiusñ te ita feci. quom
diabolus faber pessimꝰ ummundo
sp̃ti conflat uasa iniquitatis. & ꝓ¬
fert ea in ꝑditionem. Quiscire de¬
bec qͦd huruscemͦi uasa ꝓsꝑtim iter
ñ habeant: s incursumedio con¬
fringant᷑. Quie sint autemuasa:
sequenti sermone demonstrat. Ett
omnes qͥ surgent corit᷑ de in iudictũ
om̃s eos uinces. Uas amniquitatis

Expanded text:
nullum alium habent Dominum, nisi Deum. Et haec est justitia eorum qui apud Deum sunt, dicit Dominus, ut praesens tribulatio futuro gaudio compenseturnsus videtur: Ego Creator tuus non te ita feci quomodo diabolus faber pessimus immundo spiritu conflat vasa iniquitatis, et profert ea in perditionem: qui scire debet quod hujuscemodi vasa prosperum iter non habeant, sed in cursu medio confringantur. Quae sint autem vasa, sequenti sermone demonstrat; Et omnis vox quae surget contra te in judicium, omnes eos vinces. Vasa iniquitatis
Abbreviated transcription (Latin):
rimris: ueniamꝰ ad sensum. Ad huc
loquit᷑ ad eccłiam humilem pritis
atq patiꝑcłam. q̃ ñ habebat legem
ce ꝓpħas nec sermonem di. & dempesta¬
de contiulsam siue instabilem. q̃ mul¬
tos scłi turbines fustinuerat. & inter
uarios idolorũ fluctuabat errores.
q̃ nultum hũit consolatorem. & fru¬
stra omnẽ subam suam in medicis ꝑ¬
didit. qͦd ipse ueniat ipse descendat
&e edificet in terris cęlestem irłm q̃
in apocalips ioħ̃is uocat̃ sponsa ce
uxor agni. habens lum̃ simile lapi¬
dis p̃ciosi sic̃ iaspidis &e cristalli. et
murum magnum. & portas .xii. scͥp¬
tas nominib tͥbuum ifrł̃. quarcm
tres erant ab oriente. & tres ab aqͥlo¬
ne. ce tres ab austro. ce tres ab occasy
&e singla fundam̃ta murorum habe¬
bant singłos lapides. p̃mum iaspidẽ
scđm saphirũ. t̾ctum calcedonium

Expanded text:
ximus: veniamus ad sensum. Adhuc ximus: veniamus ad sensum. Adhuc loquitur ad Ecclesiam, humilem prius atque pauperculam, quae non habebat Legem, nec Prophetas, nec sermonem Dei: et tempestate convulsam sive instabilem, quae multos saeculi turbines sustinuerat, et inter varios idolorum fluctuabat errores: quae nullum habuit consolatorem, et frustra omnem substantiam suam in medicis perdidit; quod ipse veniat, ipse descendat, et aedificet in terris coelestem Jerusalem, quae in Apocalypsi Joannis vocatur sponsa et uxor Agni, habens lumen simile lapidis pretiosi, sicut jaspidis et crystalli, et murum magnum, et portas duodecim inscriptas nominibus tribuum Israel, quarum tres erant ab Oriente, et tres ab Aquilone, et tres ab Austro, et tres ab Occasu et singula fundamenta murorum habebant singulos lapides, primum jaspidem, secundum sapphirum, tertium chalcedonium,
Abbreviated transcription (Latin):
cinct̾um. xii. ametistum. Qͦd legen¬
tes. exclamamꝰ illud. & dicimꝰ. Opfun¬
Qsͥ enim cognotiit sensum dñi. aut
qͥs consiliatius eiꝰ futt: Et tc̃m. Qs
sapiens & indelliget hec. intelligens
ce cognoscet ea: Respondeant ama.¬
tores tm̃occidentis litcere. & in mille
anmis exqͥsicos cibos gule ac luxurie
p̃parantes. quoꝵ ds tient̃ ẽ & głam¬

Expanded text:
cimum amethystum; quod legentes, exclamamus illud, et dicimus: O profunsensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? Et iterum: Quis sapiens, et intelliget haec: intelligens, et cognoscet ea ? Respondeant amatores tantum occidentis litterae, et in mille annis exquisitos cibos gulae ac luxuriae praeparantes, quorum Deus venter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtino tudee loco angustissimo ĩ toto
orbe terrarum fuos t̾minos dilatabuns
Uemamus ad intelligentiã sp̃italem.
Quiin tabnacło ẽ firmam atq ꝑpetu¬
am non possidet manzionem.s sem¬
ꝑ mutat loca. &e ad ulteriora festinat:
dicens in psalmo. ꝑtͣnsibo in locum ta¬
bernacłi ammirabił. p̾ditorum obli¬
tuscens. & in futurum se extendens.
donee ꝑtiemat ad brauium suꝑne
uocationis. De hoc tabnacło ce ĩ alio
loco legimus. Quam dilecta tab̃na¬
cula tua dñe uirtutum. conccpis¬
cit ce deficit anmameain atria
dĩri. Postq infert. Bcati qͥ habitãt
in domo tua: in scłasclorum lauda¬
bunt de finis enim tabnacłorum
eter ne domtis possessio ẽ. quȩ fun¬
damentañ mrutat nec tͣnsferatur
de alio in alium locum. Qui enim
plantat in domosunt di.prnus
in atͥis illius efflorebunt. ut deflo¬
rib in frugem ueniant possintq
dicere. Ego autem sic̃ oltua fruc¬
tifera in domo dei. Demq ior sẽs¬

Expanded text:
o et ipso angustissimo, in toto orbe terrarum suos terminos dilatabunt. Veniamus ad intelligentiam spiritualem. Qui in tabernaculo est, firmam atque perpetuam non possidet mansionem; sed semper mutat loca, et ad ulteriora festinat, dicens in psalmo: Pertransibo in locum tabernaculi admirabilis , praeteritorum obliviscens, et in futurum se extendens, donec perveniat ad bravium supernae vocationis. De hoc tabernaculo et in alio loco legimus: Quam dilecta tabernacula tua, Domine virtutum! concupiscit et deficit anima mea in atria Domini . Postque infert: Beati qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te . Finis enim tabernaculorum, aeternae domus possessio est, quae fundamenta non mutat, nec transfertur de alio in alium locum. Qui enim plantati in domo sunt Domini, prius in atriis illius effloruerunt, ut de floribus ad frugem veniant, possintque dicere: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei . Denique vir s
Abbreviated transcription (Latin):
habitabit Lrx. Dirit enim dñs. Di¬
lata locum tabnactil dui & atileorum
tuoꝵ fige ne parcas. Ptende fumclos.
& clatios tuos conforta. Adhuc in dex¬
tris & infinist̾s dilata. & sem̃ tuum
possidebit g̃s. & citates desertas
habitari facies. Cui dixerat. lauda
sttrilis q̃ ñ paris. rumpe uncula.
qͥb pͥꝰ tenebaris astcͥta. & clama ĩ
confessione dñi q̃ libos ñ habebaᷤ.
nc̃ eidem p̃cipitur in similitudinẽ
tabnacħ moys quod qͦndam ha¬
buit in deserto. ut dilatet dentoriũ
situm pellesq distentet. fumcłosq
faciat longiores. &e clauos ꝗtribuis
firmat᷑ omne tentortum in altum
defigat ce roboret. ne uentorũ flati¬
bus dissipet᷑. ad dexteramq penecret
ce sinistram: &e nequaqm iudaici ta
biebat. nec templi breuitate claudat᷑
.xx. in latum. s ad dext̾am &e simstrã
locum caꝑe ne cesset. Nc ne putemꝰ
hoc turta friuolam hebreorum con¬
tentionem dici de syon.q̃i antiquũ
statum a dño restituenda sit : pomit

Expanded text:
habet virum. Dixit enim Dominus, Dilata locum tabernaculi tui, et aulaeorum tuorum: fige, ne parcas, protende funiculos, et clavos tuos conforta; adhuc in dextris et sinistris dilata: et semen tuum possidebit gentes, et civitates desertas habitari sterilis, quae non paris; rumpe vincula, quibus prius tenebaris astricta, et clama in confessionem Domini, quae liberos non habebas, nunc eidem praecipitur in similitudinem tabernaculi Moysi, quod quondam habuit in deserto, ut dilatet tentorium suum, pellesque distentet; et funiculos faciat longiores, et clavos, quibus formatur omne tentorium, in altum defigat, et roboret, ne ventorum flatibus dissipetur. Ad dextramque penetret et sinistram, et nequaquam Judaici tabbiebat, nec Templi brevitate claudaturviginti in latum. Sed ad dexteram et ad sinistram locum capere ne cesset . Ac ne putemus hoc juxta frivolam Hebraeorum contentionem dici de Sion, quae in antiquum statum a Domino restituenda sit, ponit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ annoᷤ płimos. ĩ sinistͣ aut̃ diuitias ⁊ głã.
ut ditie ille accipiant᷑. q̃ in p̃senti sei¬
entia sunt. & boins operibus. et
glificatur in gentib. Longitudo
autem uite &e anni plurimi cc̃nam
uitam sig̃cent : q̃ p̃sentia negligẽs
ad futura festinat. Holi timere qͥa
ñ confundis neq erubesees. N enm
de pudebit: qͥa confusionis adoles¬
centie tue obliuisceris. & obobriiu

Expanded text:
 in sinistra autem divitias et gloriam, ut divitiae illae accipiantur, quae in praesenti scientia sunt et bonis operibus, et glorificatur in gentibus, longitudo autem vitae et anni plurimi, aeternam vitam significent, quae praesentia negligens, ad futura festinat. Noli timere, quia non confunderis, neque erubesces: non enim te pudebit, quia confusionis adolesce
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Symmachus hẽ locum ita uit̃¬
p̃tatus ẽ. Letare stcrilis q̃ ñ peꝑisti.
gaude in exciltatione & hyminique
ñparturisti. Pures enim filii dissi
toris &e ordinemuide atq uirtutum.
passionem crucis ce resurrectionis
glam. qñ ponens anmam suamui
ctit semen longeuũ. &e inscientia fua
ipse tustꝰ tustificauit plurimos. ⁊ for¬
tium diuisit spolia. & ꝓ tͣnsgressorib
rogauit dans locum pęnitentie. tͣn¬
sit ad uocationẽ gentium. & qͥ millo
sint credituri. plenosermone descͥ¬
bit. Quem quidem locum &e pati¬
lus apłs sub nomine sarȩ & ysaac
refert ad eccłiam: qͦd pͥor popłs de
monte syna ee agar seruiat cumfi¬
tiis suis.sequens autem liber ste de
quio dicit yscias. Letare sterilis qñ
paris.erumpe ae clama q̃ ñ parturiˢ.
quia plures filii deserte magis quam
etus que h̃t uirum. Et statim. Nos
missionis filii sumus. S sic̃ tc̃ qui
scđm carnẽ natus ẽ ꝑsequebat᷑ eum

Expanded text:
us. Symmachus hunc locum ita interpretatus est: Laetare, sterilis, quae non peperisti. Gaude in exultatione, et hinni, quae non parturisti: Plures enim filii dissiptoris, et ordinem vitae atque virtutum, passionem crucis, et resurrectionis gloriam, quando ponens animam suam, vidit semen longaevum, et in scientia sua ipse justus justificavit plurimos, et fortium divisit spolia, et pro transgressoribus rogavit, dans locum poenitentiae, transit ad vocationem gentium, et qui in illo sint credituri, pleno sermone describit. Quem quidem locum et apostolus Paulus sub nomine Sarae et Isaac, refert ad Ecclesiam , quod prior populus de monte Sina et Agar serviat cum filiis suis; sequens autem liber sit, de quo dicit Isaias: Laetare, sterilis, quae non paris: erumpe et clama, quae non parturis: quia plures filii desertae, magis quam ejus quae habet virum; et statim: Nos missionis filii sumus. Sed sicut tunc qui secundum carnem natus est, persequebatur eum
Abbreviated transcription (Latin):
uit nos xp̃c. Si gͦ uas elect̾ionis as¬
sumens de ysaia testimonium qͦd
ñc habemꝰ in manib ad reꝓmissio¬
nis retulit filios & ad eccłiam de gen¬
tib stue ex utͦq poplo congregatam.
q̃ deserta in iudeis fuerat &e relicta q̃
uirum ñ habuerat dm̃. nec legem ac¬
ceperat nec ꝓpħas: ipsaratione com¬
pellimͣ seqͥuestigia p̃cessons &e deses¬
tam eam dicere de qͥ supra legimꝰ
letare deserta: ce reliqua his similia
De qua ce in iheremia scͥptum ẽ ex
ꝑsona dei. Uacua fact̾a ẽ que parie¬
bat .uͭii. defecit anima ciꝰ. occidit ei
habebat filios plures infirmata est
Et in psalmis. Qui habitare facit
sttrilem in domo. matrem filioꝵ le¬
tantem uii. autẽ filios dr gentisse sy¬
nagoga. ꝓpt misterium ebdomadis
& sabbati sit. cui pͥor popłs fucrat ob¬
ligatus. Siue ꝓ .uii. plures intelligen

Expanded text:
tus . Si igitur vas electionis, assumens de Isaia testimonium, quod nunc habemus in manibus, ad repromissionis retulit filios, et ad Ecclesiam de gentibus, seu ex utroque populo congregatam, quae deserta in Judaeis fuerat et relicta, quae virum non habuerat Deum, nec Legem acceperat nec Prophetas, ipsa ratione compellimur sequi vestigia praecessoris, et desertam eam dicere, de qua supra legimus: Laetare, deserta, et reliqua his similia. De qua et in Jeremia scriptum est ex persona Dei: Vacua facta est quae pariebat septem, defecit et anima ejus. Occidit ei et quae habebat filios plures, infirmata est . Et in Psalmis: Qui habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem . Septem autem filios dicitur genuisse synagoga, propter mysterium hebdomadis et sabbati, cui prior populus fuerat obligatus. Sive pro septem, plures in
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis utisolitos. sin audem aliter
in hebraico. alit̃ in ued̃i editione
sensus ẽ. hebraicum mag̃ qm. lxx.
ta ostendimus poftrisse eos ex hiebres
doceant assumpta aliqͣ de .lxx. testi¬
sit. in u̾bis discrepat. ad cuiꝰ explana¬
tionem u̾. post decimum in ysaiam
auoa sterilis que ñ paris.
etanta laudem &e hymin que ñ pa¬
riebas: qm̃plures filii des erte mag̃
qm gus que habet urum. dic dñs.

Expanded text:
erbis uti solitos. Sin autem aliter in Hebraico, aliter in veteri editione sensus est, Hebraicum magis, quam Seta ostendimus posuisse eos ex Hebraeo,doceant assumpta aliqua de Septsit, in verbis discrepat. A cujus explanatione quintus post decimum in Isaiam terilis, quae non paris: decanta laudem et hinni, quae non parturiebas: quoniam plures filii desertae, magis quam ejus quae habebat virum, dicit Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
mista dicere. Dñs pascit me. et
nicħ mͥ deerit. in loco pascue ibi
me collocauit: suꝑ aquas refecti¬
onis educauit me. Ibi erit semi¬
ta ce uia munda. que sc̃a uocabi¬
dur: ce que diẽ ipsa de se. egosũ
uia. ꝑ quam qui pollutus est tͣn¬
sire non pot̾it. Unde &e in psalmo
dicitur. Beati immaculati in uia.
Et hec uia erit nob̃ .i. deus nost̾
tam recta ce plana atq campests
ut nullum habeat errorem : et
stulti atq uecordes ꝑ eam ing̾di
ualeant: quib ꝓuerbiis loquit᷑
sapientia. Siquis est paruulus
ueniat ad me.Et insipientibus
locuta est. Uenite & comedite panẽ
meum: ae bibite uinum qͦd miscui
uobis. Relinquite infantiam ce ui

Expanded text:
nus pascit me, et nihil mihi deerit: in loco pascuae ibi me collocavit: super aquas refectionis educavit me. Ibi erit semita, et via mundissima, quae sancta vocabitur, et quae dicit ipsa de se: Ego sum via , per quam qui pollutus est, transire non poterit. Unde et in psalmo dicitur, Beati immaculati in via . Et haec via erit nobis, id est, Deus noster, tam recta et plana atque campestris, ut nullum habeat errorem: et stulti atque vecordes per eam ingredi valeant, quibus in Proverbiis loquitur Sapientia: Si quis est parvulus, veniat ad me. Et insipientibus locuta est, venite et comedite panem meum, et bibite vinum quod miscui vobis. Relinquite inf
Abbreviated transcription (Latin):
lomis uenisset: uictus sollicite in reg¬
ntm refugit. Cyrus autem postea q̃
babylonem ut hostis inuasit. ut uic¬
tor euertit. ut rex dispofuit: bellum¬
transtulit in lydiam. ubi conderritum
suꝑiore iam plio exercitam nullo ne¬
gotio suꝑauit. Ipsum etiam croesum
cepit. captumq & uita & patrimonio
douauit. Exaggerare hoc loco mu¬
tabilium rerum instabiles status. ñ
opus ẽ. Quicquid enm ẽ oꝑe & ma¬
nu fact̾um labi & consum uecustate
babylon capta confirmat. Quius
ut primum imꝑtum ac potentisfiny
excitit. ita & pͥmum cessit. ⁊ ucluti qͦ¬
dam iure succedentis etatis. debita
posteris traderetur heteditas. ip̃sis
quoq eandem tradench formulã
seruaturis. tta ad proxima ad¬
uentantis cyri temptamenta duc¬
cubuit. Magna babylon & ingens
lydia amplissima orientis cum ca¬
pite suo brachia. untus prelu erpe¬
ditione ceciderunt. & nostri icir¬
cumspecta anxietate causantur. si
potentissime ille quondam roma¬

Expanded text:
loniis uenisset, uictus sollicite in regloniis uenisset, uictus sollicite in regnum refugit. Cyrus autem posteaquam Babylonam ut hostis inuasit ut uictor euertit ut rex dispotranstulit in Lydiam: ubi conterritum superiore jam praelio exercitum, nullo negotio superavit. Ipsum etiam Croesum cepit, captumque et vita et patrimonio donavit. Exaggerare hoc loco mutabilium rerum insopus est: quidquid enim est opere et manu factum, labi et consumi uetustate, Babylon capta confirmat; cuius ut primum imperium ac potentissimum extitit ita et primum cessit, ut ueluti quodam iure succedentis aetatis debita posteris traderetur hereditas, ipsis quoque eandem tradendi formulam seruaturis. ita ad proxima aduentantis Cyri temptamenta suooubuit magna Babylon et ingens Lydia, amplissima Orientis cum capite suo bracchia unius proelii expeditione ceciderunt: et nostri incircumspecta anxietate causantur, si potentissimae illae quondam Roma
Abbreviated transcription (Latin):
les. Namq babylonẽ a nemroth gy¬
gante fundatam. a mno ul semyramt¬
de reparatam multi ꝓdidere. Hȩc
campiplanicie undiq conspicua.
natitra loci lȩtissima. castroꝵ facie
menib parib ꝑ quadrum disposita.
mutroꝵ eiꝰ tux credibilis relatu firmi
Ccc̃m ambitꝰ eiꝰ quadringentis octo¬
ginta stadiis circumuenitur. Murꝰ
coctili latere atq interfuso bituma¬
ne comꝑactus. fossa ertͥnsecus late
patens uice ammis circumflinit:.
Afronte murorum .c. porte ereȩ. Iy¬
sa audem lautudo in confummatio¬
ne pinnarum ut̾q latere habitaco¬
lis defensorum eque disnositis. media
int̾capedine fin eruitas quadrigas ca¬
pit. Domus intͥnsecus quat̃ geminę
habitationis. minaci ꝓceritate mira¬
biles. Et tamen magna illa babylon
illa prima post reyarationem huma¬
i generis condita: nunc pene etiam
minima mora tuct̾a. capta. subũsa ẽ.
Ibi tunc croests rer lydorum famosꝰ
opibus. cum ad auxiliandum baby¬

Expanded text:
les erat. namque Babylonam a Nebrot giles erat. namque Babylonam a Nebrot gigante fundatam, a Nino uel Samiramide reparatam multi prodidere. haec campi planitie undique conspicua, natura loci laetissima, castrorum facie moenibus paribus per quadrum disposita. murorum eius uix credibilis relatu firmitGeterum ambitus eius quadnngentis octoginta stadiis circumuenitur. murus coctili latere atque interfuso bitumine conpactus, fossa extrinsecus late patens uice amnis circumfluit. a fronte murorum centum portae aereae. ipsa autem latitudo in consummatione pinnarum utroque latere habitaculis defensorum aeque dispositis, media intercapedine sui citas quadrigas capit. domus intrinsecus quatergeminae habitationis minaci proceritate mirabiles. et tamen magna illa Babylon, illa prima post reparationem humani generis condita, nunc paene etiam minima mora uicta. capta subuersa est. ibi tnnc Croesns rez Lydorum famosus opibus cum ad auxiliandum Baby
Abbreviated transcription (Latin):
rum libro. Cyrꝰ ut diti cunctis
aduersum qͦsierat ꝑdomitis. assyrioᷤ
& babyloniam pecit gentem urbemq
tẽ cunct̃is opulentiorem. Si impetum
eiꝰ ganges fluuitis. sede post cufraten
magnitudinis int̃cepit. Nam unum
regioꝵ equitum candore formaq ex¬
cellentem tͣnsmeandi fiducia ꝑsua¬
fum. qͥa ꝑ capacem alueum offensi
uado uertices atcollebant᷑. arreptũ
p̃cipitatumq merserunt. Rex iratꝰ
ulcisci in amnem statuit. condestãs
eum qͥ tẽ p̃clarum equitem uora¬
uisset. feminis urc genua tingen¬
tib ꝑmeabilem relinquendum.
Nec ad ꝑagendum segnior. totis co¬
pus ꝑpeti anno gangen fluuium
ꝑ magnas concisum deductumq
bus: etiam eufraten longe ualidissi¬
mum & mediam babyloniam q¬
intfluentem dirtuauit. ac sic mer¬
bilib uadis siccum. etiã patentibus
aluei partib it fecit. cȩpitq urbem
qm uł humano oꝑe extrui potuisse
tił hrmana uͥtute destrui posse. ut̃rõq
pene incredibile erat apud morta¬

Expanded text:
aut bello — Cyrus, ut dixi, cunctis aduersum quos ierat perdomitis, Assyrios et Babylonam petit, gentem urbemque tunc cunctis opulentiorem; sed impetum eius Gyndes fluuius, secundae post Euphraten magnitudinis, intercepit. nam unum regiorum equorum candore formaque excellentem, tranameandi fiducia persuasum, qua per rapacem alueum offensi uado uertices attollebantur, abreptum praecipitatumque merserunt. rex uratus ulcisci in anmem statuit, contestans eum, qui nunc praeclarum equum uorauisset, feminis uix genua tinguentibus permeabilem relinquendum. nec peragendo segnior totis copiis perpeti anno Gynden fluuium per magnas concisum deductumquebus, etiam Euphraten longe ualidissimum et mediam Babyloniam interfluentem deriuauit. ac sic meabilibus uadis siccum etiam patentibus aluei partibus iter fecit, cepitque urbem, quam uel humano opere exstrui potuisse uel humana uirtute destrui posse utrumque paene incredibile apud morta
Abbreviated transcription (Latin):
cce dominus dissipabit
terram ce nudabit eam.
ce affliget faciem enis:
&e disꝑget habitatores
eius. Et erit sic̃ popłs
sacerdos. ce siẽ seruus sie
dominus estis: ce fic̃ ancilla sic dña
erus. Sic̃ emens sic ille qui uendit.

Expanded text:
cce Dominus dissipabit terram et nudabit eam et adfliget faciem eius et disperget habitatores eius et erit sicut populus sic sacerdos et sicut servus sic dominus eius sicut ancilla sic domina eius sicut emens
Abbreviated transcription (Latin):
audiat. Apħe duoaut tres loquantur:
&e alii diiudicent. Si autem alii fuerit
reuelatum sedenti: pͥor taceat. Qua ra¬
tione possunt reticẽ. cum inditione sit
dicere: Si gͦ intelligebant qͥ dicebant
cunct̾a sapientiȩ rationisq st̃ plena:
nec aer uoce pulsatꝰ ad aures eorum
perueniebat. s ds̃ loquebatur in an¬
mo ꝓpħarum: iuxta illud quod alius
ꝓpħ̃a dicit. Angłs qui loquebatur
in me: ce clamantem in cordib nras
abbapat̃: ce audiam quid loquatur

Expanded text:
audiat: Prophetae duo aut tres loquantur, et alii dijudicent: si autem alii fuerit revelatum sedenti, prior taceat . Qua possunt ratione reticere, cum in ditione sit dicere? Si ergo intelligebant quae dicebant, cuncta sapientiae rationisque sunt plena. Nec aer voce pulsatus ad aures eorum perveniebat; sed Deus loquebatur in animo Prophetarum, juxta illud quod alius Propheta dicit: Angelus qui loquebatur in me , et: Clamantes in cordibus nostris, Abba, pater . Et: Audiam quid lo
Abbreviated transcription (Latin):
im. moab ⁊ damascus. egyptꝰ ce deseꝵ¬
tum. mare. idumea:⁊ arabia. ac uallis
uisionis. ce ad extremum tẏrꝰ. ce uisio
quadrupedum intelligenda funt. ut
cuncta queramꝰ insensu: & in omnib
his quasi sapiens architectꝰ paulus
uelle disserere: in qͦ maior nrorum
ingena fudauert: grecorum dico.
Cet̾ apud latmos grande silenttũ
est. p̃t sc̃ȩ̃ memoriȩ martyrem tuct̾o¬
rinum qui cum apł̃o dicere poterat.
Et si imꝑitus sermone: non tam̃ scĩa
Scripsit enim in hunc ꝓpħam iuxca
editiones.iiiͬi. tsq aduisionem quadru¬
pedum in deserto. origenes .xxͣx. uolumi¬
na: ex quib uicesmus sextus non inue¬
nitur liber. ferunt᷑ de alii sub nomine
gratam libri. qͥ psetdo graph putant᷑:
nos excerpta possumus appellare. Eu¬
sebitis qͦ pamphil tuxta hystoricam ex¬
planatonem: xu. edidit uolumina.
Et didimꝰ cuius amiciciis nuꝑtisi fu¬
mus ab eo loco tib scͥptum ẽ. consola¬
mini consolamini popls̃ m̃s. sacerdotes

Expanded text:
egyptus et desertum mare, Idumaea et Arabia, ac vallis Visionis, et ad extremum Tyrus, et Visio quadrupedum intelligenda sunt; ut cuncta quaeramus in sensu, et in omnibus his, quasi sapiens architectus Paulus velle edisserere, in quo majorum nostrorum ingenia sudaverunt: Graecorum dico. Caeterum apud Latinos grande silentium est, praeter sanctae memoriae martyrem Victorinum, qui cum Apostolo dicere poterat: Etsi imperitus sermone, non tamen scientia . Scripsit enim in hunc Prophetam juxta editiones quatuor, usque ad Visionem quadrupedum in deserto, Origenes triginta volumina, e quibus vicesimus sextus liber non invenitur. Feruntur et alii sub nomine Gratam libri, qui pseudographi putantur;nos Excerpta possumus appellare. Eusebius quoque Pamphili juxta historicam explanationem quindecim edidit volumina; et Didymus, cujus amicitiis nuper usi sumus, ab eo loco ubi scriptum est: Consolamini, consolamini populum meum, sacerdotes:
Abbreviated transcription (Latin):
Hro iuda in quo
significant᷑ due trib .lxx. & theodoti¬
on pofuere iudeam: que totam t̾ram
xii. tribuum ostendit. Et pro eo quod
nos ex hebreo uertimꝰ suꝑ tudam &e iero¬
salem: ill int̃pretat sunt contͣ iudeã¬

Expanded text:
ro Juda, in quo significantur duae tribus, LXX et Theodotio posuere, Judaeam, quae totam terram duodecim tribuum ostendit. Et pro eo quod nos ex Hebraeo vertimus, super Judam et Jerusalem: illi interpretati sunt, contra Juda
Abbreviated transcription (Latin):
naris autem more fuosic exponit omĩa
ut uniuers a danscurrat. & punctis qͥb¬
dam atq int̾uallis. immo compendiis
grandis uie spacia p̃teruolet: ut ñ tam
comm̃tarios quam indices capituloꝵ
nos legere credamtis. Ex qͦ ammadũtis
qͣnte difficultatis sit ut latini nr̃i quoꝵ
aures fastidiosȩ funt. & ad intelligenda
scͥpturas scãs nausiant. plausuq tan¬
tum eloquentie delect̾ant᷑: m̃ ignoscãt
si ꝓlixius locutus fuero: cum ysaias
sis .lxx. de hebraico disputaui: illudĩ
causa ẽ quod aut eadem aut similia
sunt. pleraq cum cȩt̾is: &e duplici edi¬
tione ꝓposita nolui libros explanatioĩs
extendere. qui etiam in simplici exposi¬
tione modum breuitatis excedunt. D

Expanded text:
naris autem more suo sic exponit omnia, ut universa transcurrat, et punctis quibusdam atque intervallis, immo compendiis grandis viae spatia praetervolet: ut non tam Commentarios quam indices capitulorum nos legere credamus. Ex quo animadvertis, quantae difficultatis sit, ut Latini nostri, quorum aures fastidiosae sunt, et ad intelligendas Scripturas sanctas nauseant, plausuque tantum eloquentiae delectantur, mihi ignoscant, si prolixius locutus fuero; cum Isaias sis LXX de Hebraico disputavi, illud in causa est quod aut eadem, aut similia sunt pleraque cum caeteris, et duplici editione proposita, nolui libros explanationis extendere, qui etiam in simplici explanatione modum brevitatis excedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Sed quȩ ẽ descensio saltris huiꝰ nisi derectio
elationis eius: Cuius descensiomi grando
uehem̃tissime tempestatio ꝑ romanos incu¬
buit: ciuitas iherłm humiliata ẽ. & ad solũ
usq destructa. Sed quia tc̃ scĩ p̃dicatores uer¬
bum uite ꝑ totum orbem disfiminabant.¬

Expanded text:
est. Sed quae est descensio saltus hujus nisi dejectio est. Sed quae est descensio saltus hujus nisi dejectio elationis ejus? Cujus descensioni grando vehementissimae tempestatis per Romanos incubuit, et civitas Jerusalem humiliata est, et ad solum usque destructa. Sed quia sancti tunc praedicatores verbum vitae per totum orbem disseminabant
Abbreviated transcription (Latin):
orum sed breuitate fidĩ ad orent dñm. Mi¬
ra autẽ ẽ securitas cordis. conscientiã bonã¬
hab̾e. Ex qua uidelicet securitate etiam ꝑhẽ¬
nis requies nascit᷑ : quia abona & tranquilla
cogitatione adgaudia et̾na transit᷑. Sequͣ. Et
intab̾nacłis fidutie & inrequie opulenta.
ꝑpłs dĩ sedet ĩ pulcͥtudine pacis qͥa ipse
in habitare facit uniꝰ moris indomo: ut
młtitudinis credentiũ sit cor unũ. & anima
una. P ulcͥtudo nanq pacis ẽ. ut idipsum
dicant om̃s. et ñ sint ineisscismata. sint aũt
ꝑfecti in eodem sensu & in eadem scientia. Tab¬
nacłauͦ fidutie uł mansiones & cenobia ft̾re¬
ligiosoꝵ : uł conuentꝰ et ordines eorũ in xp̃o
confidentium. Qui sedent in requie opulẽ¬
tar dum huiꝰ scłi nichil appetunt. et uircutũ
opulentia ditant᷑ int̾ius. Hec licet ineis qui
humiliabit᷑ eruitas. Saltus quippe uocat᷑ po¬
płs udeoꝵ ⁊ qui a chermel insaltũ reputatus

Expanded text:
Mira autem est securitas cordis aliena non quaerere, ex qua videlicet securitate etiam perennis requies nascitur, quia bona et tranquilla cogitatione ad gaudia aeterna transitur . Sed in tabernaculo fiduciae, et in requie opulenta. » Populus Dei sedet in pulchritudine pacis, quia ipse « inhabitare facit unius moris in domo , ut « multitudinis credentium sit cor unum, et anima una . » Pulchritudo namque pacis est, ut id ipsum dicant omnes et non sint in eis schismata, sint autem perfecti in eodem sensu, et in eadem scientia. Tabernaculum vero fiduciae vel mansiones coenobia sunt religiosorum, vel conventus et ordines eorum in Christo confidentium. Qui sedent in requie opulenta, dum hujus saeculi nihil appetunt, et virtutum opulentia ditantur interius. Haec licet in eis, quihumiliabitur civitas. » Saltus quippe vocatur populus Judaeorum, quia Charmel in saltum reputatus
Abbreviated transcription (Latin):
tio intellecta conspicit᷑. In his tͥbus gen̾ib illud
pͥmũ mianfestũ ẽ hominib. In hoc eñ uidet᷑
celũ et t̾ra: et omĩa quȩ ineis conspicua st̃ ocłis
nrĩs Nec illud alt̾m quo absentia corꝑa cogitã¬
cogitamꝰ: uͥnichil uidentis ocłis corꝑis. animo
tan᷑ corꝑales imagines intuem᷑ seu ueras sicut
ipsa corꝑa uidimꝰ et memoria retinemꝰ seci fictas
sic̃ eogitatio formare potu̾it. Flit̾ enĩ cogitat¬
Terciũ uͦ illud qͦ dilectio inteilecta conspicit᷑. eas
res continet quȩ ñ habent imagines sui simi¬
les. quȩ ñ st̃ qd̾ ipse Nam homo quide uł arbor
aut sol et quȩcũq alia corꝑa. siue cȩlestia siue t̾¬
restria. et p̃sentia uident᷑ in suis formis. &e ab¬
sentia cogitant᷑ imaginib animo imp̃ssis. & faciũt
duo gen̾a uisionũ. unũ ꝑ corꝑis sensus. alt̾m. ꝑ
sens inaliqua imagine sibi simili Non utiq s
quantũ m̃te cerni potest ab alio magis. ab alio

Expanded text:
n his tribus generibus, illud primum manifestum est omnibus: in hoc enim videtur coelum et terra, et omnia quae in eis conspicua sunt oculis nostris. Nec illud alterum, quo absentia corporalia cogitacogitamus; ubi nihil videntes oculis corporis, animo tamen corporales imagines intuemur, seu veras, sicut ipsa corpora videmus, et memoria retinemus; seu fictas, sicut cogitatio formare potuerit. Aliter enim cogitaTertium vero illud, quo dilectio intellecta conspicitur, eas res continet, quae non imagines habent sui similes, quae non sunt, quod ipsae. Nam homo quidem vel arbor, aut sol, aut quaecunque alia corporea sive coelestia sive trestria, et praesentia videntur in suis formis, et absentia cogitantur imaginibus animo impressis; et faciunt duo genera visorum, unum per corporis sensus, alterum psens in aliqua imagine sui simili? Non utique; sed quantum mente cerni potest, ab alio magis, ab alio
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ se trahit᷑. qͣsi extra semetip̃m fit: ⁊ sic deE
quasi de alio sententiã ꝓfert. etiã in hoc de¬
intans ne iactant᷑ loqui uideat᷑. Oui uisi¬
iẽ hanc uidit suꝑ iuidã et iherłm: qͥa licet
le tͥbu iuda et urbe regali in quatemplũe.¬
at uaticinatꝰ ẽ. Sed querendũ nob̃ est cur exor¬
sussit dicens. uisio ysaiȩ filiĩ amos: nec subiũ¬
g̾e uide at᷑ qͥd uiderit. aut indicare quȩ sit no.¬
ta uisio. Id qđ respondendũ. qͥa tria genera ft̃¬
uisionũ: id ẽ corꝑalȩ et spũale. atq intellee¬
tuale. Ecce em̃ in hoc umo p̃cepto cũ legit᷑
Ediliges ꝓximũ tuũ sic̃ teip̃m. tria occurrũt
gena uisionũ. unũ ꝑ ocłos quib ipse litt̾e

Expanded text:
 se trahitur, quasi extra semetipsum fit, et de se quasi de alio sententiam profert, etiam in hoc devitans ne jactanter loqui videatur. Qui visionem hanc vidit super Judam et Jerusalem. Quia, licet de tribu Juda et urbe regali, in qua templum erat, vaticinatus est. Sed quaerendum nobis est cur exorsus sit, dicens: Visio Isaiae, filii Amos, nec subjungere videatur quid viderit, aut indicare quae sit ita visio. Ad quod respondendum, quia tria sunt genevisionum, id est corporaletuale. Ecce enim in hoc uno praecepto, cum legitur: « Diliges proximum tuum sicut teipsum , » tria occurrunt genera visionum; unum per oculos, quibus ipsae litterae
Abbreviated transcription (Latin):
impietatis uoce blasphemabt̃ et ducent
xꝑianos adleonẽ. et cȩt̾a huiꝰmͦdi. Sed ilł
instar maris furentib. increpabit dñs au¬
ctorem sedicionis eorũ: et fugabit illũ abeis
Et sic̃ puluis motus in montib qͣnto excel¬
sior est tanto fortior rapitur. et sicut tͣbo qui
de t̾ra consurgit subita tempestate fertur ĩ
sublime: ita et ille raptus acredenttũ ppłõ
seꝑabitur. et fugiet ne in abisso religet᷑. Cũ¬
q dies consũmationis aduen̾it qͦd ẽ uesꝑa.
tẽ erit tͥbulatio sua peccata noscentis: et in
temp̃r matutino. idẽ die resurrectionis
ñ subsistet. Hȩc ẽ pars eoꝵ qui uastauert᷑
nos. et sors diripientiũ nos. Hanc sibi par¬
tem ac sortem uastatores eccłiȩ ac quirunt:
ut tam horribili plectant᷑ ext̾minio: p̃cipu¬
ditun Uȩ t̾re cymbalo alarum quȩ ẽ tns
flumina ethiopiȩ: qui mittit in mari le¬
gatos. et inuasis papiri suꝑ aquas. Ite an¬

Expanded text:
impietatis voce blasphemabunt, et ducent impietatis voce blasphemabunt, et ducent christianos ad leonem et caetera hujusmodi. Sed illis instar maris furentibus, increpabit Dominus auctorem seditionis eorum, et fugabit illum ab eis, et sicut pulvis motus in montibus quanto excelsior est, tanto fortius rapietur, et sicut turbo, qui de terra consurgit subita tempestate fertur in sublime, ita et ille raptus a credentium populo separabitur, et fugiet, ne in abysso religetur. Cumque dies consummationis advenerit, quod est vespera, tunc erit tribulatio sua peccata noscentis, et in tempore matutino, id est die resurrectionis non subsistet: « Haec pars eorum, qui vastaverunt nos, et sors diripientium nos. » Hanc sibi partem ac sortem vastatores Ecclesiae acquirunt, ut tam horribili plectantur exterminio, praecipuitur: Vae terrae cymbalo alarum, quae est trans flumina Aethiopiae, quae mittit in mari legatos, et in vasis papyri super aquas . Te
Abbreviated transcription (Latin):
iħs int̾ficiet spũ oris sui. et destruet illus¬
tratione aduentus sui. Increpabit enim
iudex ueniens. sic̃ et sc̃s iob significat di¬
cens.Quis arguet coram eo uiam eiꝰ: et qͥ
iudicis. atq rapiet᷑ siẽ puluis montiũ a
facie uenti. et siẽ turbo coram tempesta¬
te ÷ qͣndo sic̃ scͥptum ẽ ex pellet de luce in
tenebras. et de orbe transferet eum. Nam
ignis in conspectu eiꝰ ex ardescet: et inciu¬
cuitu eius tempestas ualida. Hinꝰ gͦ tuabi¬
ne tempestatis rapietur iste filius ꝑdicio¬
nis. et ingehennã p̃cipitabit᷑. In temꝑe ues¬
ꝑi idẽ finis scłi ty rannidẽ adhuc exercere
uolet: et ecce suꝑ eum turbatio repentina
ueniet. In matittino idẽ indemꝑe resurre¬
ctionis omĩum uisitabit᷑. et ñ subsistet. Uꝑ
de paganis qui ꝑsecuti sunt ęcłiam. potu¬
it dici ue multitudo et cȩt̾a. Sonabunt
ppłi inspectaculis teatralis luxuriȩ et am¬
phiteatͥ crudelitate. et circi surorib. Sicut
sontus aquaꝵ imndantiũ. qͣndo consona

Expanded text:
s interficiet Spiritu oris sui, et destruet illustratione adventus sui . » Increpabit eum Judex veniens, sicut et sanctus Job significat dicens: « Quis arguet coram eo viam ejus, et quae rapietur sicut pulvis montium a facie venti, et sicut turbo eoram tempestate, » quando, sicut scriptum est, « expellet de luce in tenebras, et de orbe transferet eum . » Nam « ignis in conspectu ejus, et in circuitu ejus tempestas valida . » Hujus ergo turbine tempestatis rapietur iste filius perditionis, et in gehennam praecipitabitur. In tempore vesperi, id est finis saeculi tyrannidem adhuc exercere volet, et ecce super eum turbatio repentina veniet; in matutino, id est in tempore resurrectionis omnium visitabitur, et non subsistet. Vel de paganis, qui persecuti sunt Ecclesiam, potuit dici: « Vae multitudini, etc. » -- « Sonabunt populi » in spectaculis theatralis luxuriae, et amphitheatri crudelitate, et circi furoribus. « Sicut sonitus aquarum inundantium, » quando consona
Abbreviated transcription (Latin):
pascebant᷑: sed postquã in xp̃o credidint. pͥ¬
stine ꝯu̾sationis ciuitas ẽẽ desistent. & erit sic̃
acerutis lapictum in ruina. Quomͦ em̃ ac̾ui la¬
pidum qui inagris disꝑsi sũt inunũ tumu¬
lũ comportãt᷑ : sic de uniu̾sis nationib acer¬
uus credentiũ cong̾gandꝰ ẽ in ruina iud̃oꝵ ilł¬

Expanded text:
postquam in Christum crediderint, pristinae conversationis civitates esse desistent, et erunt sicut acervus lapidum in ruina. Quomodo enim acervi lapidum, qui in agris dispersi sunt, in unum tumulum comportantur: sic de universis nationibus acervus credentium congregatus e
Abbreviated transcription (Latin):
Sequit᷑. Et gła s altus eus & carmeli eius abaĩa
usq ad carnem consumet᷑. & erit t̾rore ꝓfugus
Et reliquie ligni saltus eius p̃paucitate maña¬
bunt᷑ ÷ et puer seribet eos. Quid psaltum insi
gentilitas designatur. Et quid ꝑcarmelũ qui
dr cognitio circum cisionis. nisi ppłs uideoꝵ car¬
nalit̾ circun cisus: Et que ẽ gła sathane. in hoc
saltu uł carmelo. nisi peccatum: Seil hȩc gła con¬
sumit᷑ ab anima usq ad carnem. quia ꝑ xp̃i
grãm remittunt᷑ tam animȩ qͣm carnis pec¬
cata. Et pͥmo quide saltus ac deinde carmeli
iudea grãm ꝑcipit. sic̃ scͥptum ẽ. Donec plem¬
tudo gentium intraret: et sic omĩs ifrł salituᷤ
fieret. Hostis uͦ salutis humane infugã contĩ¬
titur. R̾ eliquiȩ autem ligni saltus eius. reliqͥe¬
sunt gentilitatis quȩ fidẽ reciꝑe noluer̾̃t. Sed
iam ppaucitate num̾ari possunt: qͥa raro quis

Expanded text:
et gloria saltus eius et Carmeli eius ab anima usque ad carnem consumetur et erit terrore profugus; et reliquiae ligni saltus eius prae paucitate numerabuntur, et puer scribet eos. » Quid per saltum nisi gentilitas designatur? Et quid per Carmelum, qui dicitur cognitio circumcisionis, nisi populus Judaeorum carnaliter circumcisus? Et quid est gloria Satanae in hoc saltu vel carmelo nisi peccatum? Sed haec gloria consumitur ab anima usque ad carnem, quia per Christi gratiam remittuntur tam animae quam carnis peccata. Et primo quidem saltus, deinde Carmeli Judaea, gratiam percepit, sicut scriptum est: « Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret ; » hostis vero salutis humanae in fugam convertitur. Reliquiae autem ligni saltus ejus sunt reliquiae gentilitatis, quae fidem recipere noluerunt. Sed jam prae paucitate numerari possunt