comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adamorẽ semꝑ spiritalis patriae : conpunetio¬
nis aspiratione renouetur: ualde nam que
interhumana uerba: cordepfluit: Cumque
indubitanter const& quod externis occupa¬
tionum tumultib inpulsum a sema ipsum
carruat: studire incessabiliter deb&: ut
per eruditionis studiũ resurgat hinc est
enim quod praelatum gregi discipulũ.: paulus
am mon& dicens: Dũ uenio ad tepde  lectio¬
ne: hinc dauid ait: Quomodo dilexi Legẽ
tuã dñe totadie meditatio mea est: Hinc
dicens: Facies quat tuor circulos aureos quos
ponis perquattuor arcae angulos : facier¬
quae uecter delignis. Se thims & operier au¬
ro inducesque ꝑ circulos qui sunt in arcae
laterib: ut postetur in eis: qui semꝑ erunt
incirculis neum quã extrahentur ab eis
Quid per arcam nisi scã ecclesia figuratur
Cui quat tuor circuli aurii. per quat tuor.
angulos iubentur adiungi: quia in eo quod
perquat tuor mundi pastes dilatata ten¬

Expanded text:
ad amorem semper spiritalis patriae compunctioad amorem semper spiritalis patriae compunctionis aspiratione renovetur. Valde namque inter humana verba cor defluit; cumque indubitanter constet quod externis occupationum tumultibus impulsum a semetipso corruat, studere incessabiliter debet, ut per eruditionis studium resurgat. Hinc est enim quod praelatum gregi discipulum Paulus admonet, dicens: Dum venio attende lectioni . Hinc David ait: Quomodo dilexi legem tuam, Domine, tota die meditatio mea est . Hinc dicens: Facies quatuor circulos aureos, quos pones per quatuor arcae angulos, faciesque vectes de lignis sethim, et operies auro, inducesque per circulos qui sunt in arcae lateribus, ut portetur in eis qui semper erunt in circulis, nec unquam extrahentur ab eis . Quid per arcam, nisi sancta Ecclesia figuratur? Cui quatuor circuli aurei per quatuor angulos jubentur adjungi, quia in eo quod per quatuor mundi partes dilatata ten
Abbreviated transcription (Latin):
incaute ligna ꝑcutit : & proximũ extinguit :
adtres necesse est: urbis fugi& ut uita earũ
defensus uiuat: quia si ad paenitentiaȩ lamen¬
ta conuersus: inunitate sacramenti : subspefide
caritate absconditur: reus perpe trati humi¬
cidii nontenetur. Eumq: ex tincti proximus:
etcũ inuenerit non occidit: quiacum distric¬
tus iudex uenerit qui se se nobis ꝑnaturae
Nr̃ae consostiũ iunxit : ab eo procul dubio cul¬
pae reatũ non expetit: quem sub eius uenia:
⁊spes fides & caritas abs condit:
ed tunc omnihoc rete arectore agitur:
si supernae formidinis & dilectione sp̃m ar
flatus studiosȩ cotidiȩ sacri eloquii prae¬
cepta meditatur: ut in eo. uim sollicitudinis
& erga cael estem uitam pr̃o uide circum spec¬
tionis: quã humanae conuersationis usus in¬
desinenter distruit: diuinae ammonitio¬
nis uerba restaurent: Et qui adu&ustatẽ
uitae ꝑ soci&atẽ sacc ulariũ dicitur

Expanded text:
incaute lignum percutit, et proximum exstinguit, incaute lignum percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat. Quia si ad poenitentiae lamenta conversus in unitate sacramenti sub spe, fide et charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur, eumque exstincti proximus, et cum invenerit, non occidit. Quia cum districtus judex venerit, qui sese nobis per naturae nostrae consortium junxit, ab eo procul dubio vindictam de culpae reatu non expetit, quem sub ejus venia spes, fides et charitas abscondit: d praemisimus rite a rectore agitur, si supernae formidinis et dilectionis spiritu afflatus studiose quotidie sacri eloquii praecepta meditetur; ut in eo vim sollicitudinis et erga coelestem vitam providae circumspectionis, quam humanae conversationis usus indesinenter destruit, divinae admonitionis verba restaurent; et qui ad vetustatem vitae per societatem saecularium ducitur,
Abbreviated transcription (Latin):
abierit cũ amico suo simpliciter insiluã
adligna caedenda & lignum securis fugi¬
retmanu terrum quae lapsum demanu¬
brio amicum eius ꝑ curserit & occiderit..
hic ad unam supra dictarũ urbium fugit
& uiuit: Ne foste proximus eius cuius ef¬
fusus est sanguis dołoris istimaloperse¬
quatur : & ad praehendat eum: & ꝑcutiat ani¬
mam eius: Ad siluam quippe cũ amico.
imus : quotiens adtuenda subditorũ delic¬
ta conuestimur: et simpliciter ligna suc
cidimus: Cum delinquentiũ urtia: pia in¬
tentione resecamus.. Sed securis manu fugit
cũ sese increpatio plus quã necesse est in
asperitatẽ ꝑ trahit: Ferrum quae demanu¬
brio prosilit cum de corruptionẽ sermoduri¬
or excidit: Et amicũ ꝑcutit & occidit : quia
auditor ẽ suũ prolata contumelia. ab. spedi
lectionis interficit: Correptinamq: mens se¬
pente ado dium proruit : si hanc in moderata
increpatio: plus quã debuit addicit: Sed hisqui

Expanded text:
abierit cum amico suo simpliciter in silvam abierit cum amico suo simpliciter in silvam ad ligna caedenda, et lignum securis fugerit manu, ferrumque lapsum de manubrio amicum ejus percusserit et occiderit, hic ad unam supradictarum urbium fugiet, et vivet; ne forte proximus ejus, cujus effusus est sanguis, doloris stimulo persequatur et apprehendat eum, et percutiat animam ejus . Ad silvam quippe cum amico imus, quoties ad intuenda subditorum delicta convertimur. Et simpcidimus, cum delinquentium vitia pia intentione resecamus; sed securis manum fugit, cum sese increpatio plus quam necesse est in asperitatem pertrahit, ferrumque de manubrio prosilit, cum de correptione sermo durior excedit, et amicum percutiens occidit, qui auditorem suum prolata contumelia ab spiritu dilectionis interficit. Correpti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio plus quam debuit addicit. Sed is qui
Abbreviated transcription (Latin):
nitur: quia cũ nune costẽ telũ rectores
exbibent : eundem zelũ post modũ inter
se & audito res suos fostem munitionem
tenent. pe tunc ad uindictam distituti
sint: si nunc fuerint in correptionẽ dissoluti.
Sed inter haec sciendũ est quia dum adincrepa¬
tionẽ si mens doctoris ex asperat: difficile
ualde est : ut non aliquando : & aliquid quod di¬
cere non deb& erumpat: Et plerumq: contin¬
git ut dumculpa sub ditorum cũ magna in¬
uectione corripitur: Magistrilinguausq
ad excessus: uerba ꝑ trahatur: Cũq: incre¬
patio inmoderate accenditur: corda delin¬
quentiũ indisperatione deprȩmantur:
Vnde necesse est: ut ex asperator rector:¬
& cũ sub ditorũ mentem plus se quam debuit :¬
percus sis᷑ considerat: Apud se semꝑ ad paeni¬
tentia recurrat: ut ꝑ lamenta ueniã cons¬
pectu ueritatis obteneat: ex eo &iam q̃d
perteli eius studiũ peccat. quod figura¬
te dñs ꝑ moy sen praecepit dicens Si quis

Expanded text:
nitur; quia cum nunc fortem zelum rectores nitur; quia cum nunc fortem zelum rectores exhibent, eumdem zelum postmodum inter se et auditores suos fortem munitionem tenent; ne tunc ad vindictam destituti sint, si nunc fuerint in correptione dissoluti. Sed inter haec sciendum est quia dum ad increpationem se mens doctoris exasperat, difficile valde est ut non aliquando et ad aliquid quod dicere non debet erumpat. Et plerumque contingit ut dum culpa subditorum cum magna invectione corripitur, magistri lingua usque ad excessus verba pertrahatur. Cumque increpatio immoderate accenditur, corda delinquentium in desperatione deprimuntur. Unde necesse est ut exasperatus rector, cum subditorum mentem plus quam debuit percussisse considerat, apud se semper ad poenitentiam recurrat; ut per lamenta veniam in conspectu veritatis obtineat, ex eo etiam quod per zeli ejus studium peccat. Quod figurate Dominus per Moysen praecipit, dicens: Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
hostis callidi¬
indiq: circum specta sit quasi in conprae¬
hensibiles insidias praedicit atq ingiro a
ui tis porit cũ temptationũ aculeos in ac̃
inita nos undiq circum danter & uistutum
murũ ꝓforantes innotisc& Sedcuncta
heec licent subtiliter rector insinu& nisi con¬
uea debieta singulorũ molationis sp̃m fe¬
ueat: uullasibi inperp&uũ ab solutionẽ pa¬
rat: Vnde illic adhuc recte sub iungitur
sartaginem quippe frixura mentis. Perfer¬
nũ uero increpationis fostitudo signatur
Quid uero acrius doctoris mentem quã telus
dĩ frigit & crutiat: Vnde paulus huiir
sartaginis orebatur frixura cũ dicerit :
quis infirmatur : & ego non incirmor : ueł¬
quis scandalizatur & ego uonurror
Ei quia quis quis ⁊elodĩ accenditur nedamo¬
nare exne gligentia debeat : foste in per¬
petũ custodia munitur. Rec te dicitur:
oonis eam murũ ferreum interte & inter
ciuitatẽ: Sartago enim ferrea murus
ferreus inter prophetam & ciuitatẽ po¬

Expanded text:
hostis callidi circumspectas et quasi incomprehensibiles insidias praedicit. Atque arietes in gyro ponit, cum tentationum aculeos in hac vita nos undique circumdantes, et virtutum murum perforantes innotescit. Sed cuncta haec licet subtiliter rector insinuet, nisi contra delicta singulorum aemulationis spiritu ferveat, nullam sibi in perpetuum absolutionem parasartaginem quippe frixura mentis, per ferrum vero increpationis fortitudo signatur. Quid vero acrius doctoris mentem, quam zelus Dei frigit et excruciat? Unde Paulus hujus sartaginis urebatur frixura, cum diceret: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Et quia quisquis zelo Dei accenditur, ne damnari ex negligentia debeat, forti in perpetuum custodia munitur, recte dicitur: Pones eam murum ferreum inter te et civitatem. Sartago enim ferrea murus ferreus inter prophetam et civitatem po
Abbreviated transcription (Latin):
in bicilitatem miserert: Necontra infirmi¬
tatem proximi si ad increpationis uoce fer¬
uentius rapitur oblitus sui es se uideatur
unde bene paulus ad mon& dicens. Si praeoc¬
cupatus fuerit homo in aliquo delicto uos
quispiritalis estis : instruite huius modi in
sp̃mm ansue tudinis considerans te ipsum:
ne & tu tempteris: Ac si a pestedicat: cum
dis plicit ex alena infirmitate quod conspi¬
cir pensa quod ẽs: ut increpationis aylum
sp̃stemperat: dumsibi quoq quod increpat
non cognuscitur quanti ponderis sit ab inese¬
pantis ore sentiatur : ut cũ sibiquis: malũ
quod perp&rauit leuigat : hoc contra segra¬
uiter excorripientis asperitate pestimis cat:
Debitum quippe rectori est : supernae patriȩ
gloriã per uocem praedicationis ostendere :¬
& quanta in huius uitae itinere temptamen¬
ta antiqui hostis lateant : aperire: Et sub¬
ditorũ mala quae tollerareleniter non de¬
bent : cũ magna ⁊yli asperitate corrigere.

Expanded text:
imbecillitati misereri, ne contra infirmiimbecillitati misereri, ne contra infirmitatem proximi si ad increpationis vocem ferventius rapitur, oblitus sui esse videatur. Unde bene Paulus admonet, dicens: Si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spiritales estis, instruite hujusmodi in spiritu mansuetudinis, considerans teipsum, ne et tu tenteris . Ac si aperte dicat: Cum displicet ex aliena infirmitate quod conspicis, pensa quod es; ut in increpationis zelo se spiritus temperet, dum sibi quoque quod increpat non cognoscitur, quanti sit ponderis, ab increpantis ore sentiatur. Et cum sibi quis malum quod perpetravit levigat, hoc contra se graviter ex corripientis asperitate pertimescat. Debitum quippe rectoris est supernae patriae gloriam per vocem praedicationis ostendere, quanta in hujus vitae itinere tentamenta antiqui hostis lateant aperire, et subditorum mala quae tolerari leniter non debent, cum magna zeli asperitate corrigere;
Abbreviated transcription (Latin):
li quasi a terra seerigunt : ambitione ta¬
men. in onesta sem & ipsos adterrã depo¬
nunt Bene autẽ dicitur depicta erantinpr
quia dum ex teriorũ rerũ intrinsecus spe¬
cies adtrahuntur : quasi incorde depingi¬
tur quic quid fictis imagnib: deliberan¬
do cogitatur. No tandum itaq est: quia pri¬
us foramen in pari&e. Ac̃ deinde hoftium
cernitur: et tunc demum occulta ab omina¬
tio demonstratur: quiani mirũ unius cuius¬
que peccati prius signa forinsecus. demdec
ianua apeste iniquitatis ostenditur. Et tanc
demum omnimalum quod intur lat& ape¬
ritur: Non nulla autem sunt leniter argu¬
enda Nam cũ malitia sed sola ignorantia uel
in firmitate delinquetur : profecto nec esse
est ut magno moderamine ipsa delicta cor¬
rectio temperetur Cotidiae quippe quousq
hac mostali carne subsistimus: corruptionis
nostrae in firmitatib: subiacemus ex se ergo
deb& quis que collere : qualiter alieni oposteat᷑

Expanded text:
jam quasi a terra se erigunt, ambitione tajam quasi a terra se erigunt, ambitione tamen inhonesta semetipsos ad terram deponunt. Bene autem dicitur, Depicta erant; quia dum exteriorum rerum intrinsecus species attrahuntur, quasi in corde depingitur quidquid fictis imaginibus deliberando, cogitatur. Notandum itaque est quia prius foramen in pariete, ac deinde ostium cernitur, et tunc demum occulta abominatio demonstratur; quia nimirum uniuscujusque peccati prius signa forinsecus, deinde janua apertae iniquitatis ostenditur, et tunc demum omne malum quod intus latet aperitur Nonnulla autem sunt leniter arguenda: nam cum non malitia, sed sola ignorantia vel infirmitate delinquitur, profecto necesse est ut magno moderamine ipsa delicti correptio temperetur. Cuncti quippe quousque in hac mortali carne subsistimus, corruptionis nostrae infirmitatibus subjacemus. Ex se ergo debet quisque colligere qualiter alienae hunc oporteat
Abbreviated transcription (Latin):
tur In animꝰ alib: uero iam quidem aliquantu¬
lum aterra suspense: Sed ad huc terrenȩ
mes cedes praemia requirentis. Nam rep¬
tilia toto excorpore terre inherent Ani¬
malia autẽ mole corporis a terra sus pensa
sunt: app&itu tamen golae : a terrã semper
inclinantur. Peptilia itaq: sunt intrapari¬
&em : quando cogitationis uoluuntur in mex¬
tȩ quae aterrenis desideriis num quã leuan¬
tur. Animalia quoq: sunt intrapari&em
quando & siqua iam iusta siqua on esta cogi¬
tantur: appetendis tamen lucris tempora¬
lib: honorib: quae deseruiunt. et persem&¬
ipsa quidem iam quasi a terra sus pensa sunt:
sed adhuc per ambitum: quasi ꝑgula deside¬
rium sese adima sub mittunt Vnde abe¬
ne subditur. Et uniuersa idola domus is¬
rahel depicta erant in parietẽ: Scriptum
quippe est & auaritia que est idolorũ ser¬
uitus. Recte ergo post animalia idoladis¬
cribuntur. quia & si onesta actione non nul

Expanded text:
tur, in animalibus vero, jam quidem aliquantutur, in animalibus vero, jam quidem aliquantulum a terra suspensae, sed adhuc terrenae mercedis praemia requirentes. Nam reptilia toto ex corpore terrae inhaerent, animalia vero ventre a terra suspensa sunt appetitu tamen gulae ad terram semper inclinantur. etem, quando cogitationes volvuntur in mente, quae a terrenis desideriis nunquam levantur. Animalia quoque sunt intra parietem, quando et si qua jam justa, si qua honesta cogitantur, appetendis tamen lucris temporalibus honoribusque deserviunt; et per semetipsa quidem jam quasi a terra suspensa sunt, sed adhuc per ambitum quasi per gulae desiderium sese ad ima submittunt. Unde et bene subditur: Et universa idola domus Israel depicta erant in pariete . Scriptum quippe est: Et avaritia, quae est idolorum servitus . Recte ergo post animalia, idola deseribuntur, quia etsi honesta actione nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
lium & animaliũ ab ominatio: & uniuersa idola
domus israhel depicta. erant inpari&e: Per
et ec hihel ẽ quippe prȩpositorũ ꝑsona signa¬
tur: Perpari&em duritiam subditorũ : Et quid
est parietẽ fodere: nisi acutis inquisitionib
duritiã cordis aperire. Quem cum fodis s&
apperuit hostiũ : quia dũ cordis duritiã uel¬
aut studiosis ꝑ cunctationib: uel maturis cor¬
reptionib: sc̃inditur : quasi quidem ianua osten¬
ditur: ex qua omnia in eo quicorripitur. cegita¬
tionum interiora uideantur: Vnde & bene
illic sequitur: Ingredere & uide abominatio¬
nes pessimas quãs isti faciunt hic. Quasi in gre¬
ditur ut a bominationis aspiciat: quidiscussis
quibus dam signis exterius a parentib: itacor¬
da subditorum penetrat ut cuncta ei quae
inlicite cogitantur. in notes cat. Vnde & sub¬
dit. Et ingressus uidi : & ecce omnes simi¬
litudo reptiliũ : & animaliũ ab ominatio
nreptilib: cogitationes omnino terrenȩ signan¬

Expanded text:
iversa idola domus Israel depicta erant in pariete . Per Ezechielem quippe praepositorum persona signatur, per parietem duritia subditorum. Et quid est parietem fodere, nisi acutis inquisitionibus 30 duritiam cordis aperire? Quem cum fodisset, apparuit ostium; quia cum cordis duritia vel studiosis percunctationibus, vel maturis correptionibus scinditur, quasi quaedam janua ostenditur, ex qua omnia in eo qui corripitur cogitationum interiora videantur. Unde et bene illic sequitur: Ingredere et vide abominationes pessimas, quas isti faciunt hic . Quasi ingreditur ut abominationes aspiciat, qui, discussis quibusda subditorum penetrat, ut cuncta ei quae illicite cogitantur innotescant. Unde et subdit: Et ingressus vidi, et ecce omnis similitudo reptilium, et animalium abominatio . In reptilibus cogitationes omnino terrenae signan
Abbreviated transcription (Latin):
sunt : se agere exultant: ad has &liam cũ de¬
sunt : diẽb ac noctib cogitationib: turbi de
aestib: anhelant : Cumq abhis cessante foru¬
sitan in opostunitate quieti sunt ipsede teriuus
sua qui&e fatigantur: uoluptatẽ namqre
cen siunt : si actionib: depraemuntur. Laborẽ
deputant si interrenis negotiis ñ laborant
Sicque fit ut dumse urguere mundanisitu¬
multib gaudent in terna quae docere alus¬
debuerant ignorent: unde subiec torũ quoq
procul dubio uita tar pescit : quia cũ puofice

Expanded text:
sunt, se agere exsultant; ad has etiam cum desunt, se agere exsultant; ad has etiam cum desunt, diebus ac noctibus cogitationis turbidae aestibus anhelant. Cumque ab his, cessante forsitan opportunitate, quieti sunt, ipsa deterius sua quiete fatigantur. Voluptatem namque censent si actionibus deprimuntur, laborem deputant si in terrenis negotiis non laborant. Sicque fit, ut dum se urgeri mundanis tumultibus gaudent, interna quae alios docere debuerant ignorent. Unde subjectorum quoque proculdubio vita torpescit, quia cum profice
Abbreviated transcription (Latin):
pectore si est uirga districtionis: sit & manna
dulcedinis. Hinc dauid ait uirgatua ebaculos
tuos ipsame consolatae sunt. Virgienim per¬
cutimur. baculo sustentamur: Siergo est distri¬
tio uirgae quae feriat: sit & consolatio bacoli
qui sustin&: Sit itaq: amor : sed non e moliens
Sit uirg sed non ex asperans. Sit telus sed non
inmoderate seuiens Sit pi&as sed non plus
quã expediat parcens ut dum se in ar regi¬
minis iustitia clementia quȩ permisc&. is qui
prae est: corda subditorum terrendo
demulc& : &tam̃ adterroris reuerentiã
demulcendo constringat:e
occupatione non minuens : extemorim
prouidentia : internorũ sollicitudine nonrte¬
linquens. Ne aut ex teriorib: deditus ab intti
mis corruat : aut solis interiorib occupatus
quae foris deb& proximis non inpendati
Saepenamq non nulli uelut oblei quoderatrib
animarũ causa praelati sunt : toto cordis ad¬
nisu saccularib: curis inserunt . has cuma¬

Expanded text:
pectore, si est virga 24 districtionis, sit et manna pectore, si est virga 24 districtionis, sit et manna dulcedinis. Hinc David ait: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Virga enim percutimur, baculo sustentamur. Si ergo est districtio virgae quae feriat, sit et consolatio baculi quae sustentet. Sit itaque amor, sed non emolliens; sit vigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat parcens; ut dum se in arce regiminis justitia clementiaque permiscet, is qui praeest corda subditorum et terrendo demulceat, et tamen ad terroris reverentiam demulcendo constringat. occupatione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicitudine non relinquens; ne aut exterioribus deditus ab intmis corruat, aut solis interioribus occupatus, quae foris debet proximis non impendat. Saepe namque nonnulli velut obliti quod fratribus animarum causa praelati sunt, toto cordis adnisu saecularibus curis inserviunt: has, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
remissa: Nam sicut in libris iam moralib: dixi¬
mus disciplina uel miseri cordia multũ distitui¬
tur : si una sine altera teneatur. Sed erga
subiectus suor esse rectorib deb& & iuste coñ¬
solens miseri cordia: &piae seui ens disciplina
hincnamq: est quod docente ueritate ꝑ sama¬
ritani studiũ: semi uiuus instabulũ dicitur
& uinũ atq oleum uul nerib eius adhibrtur.
ut ꝑ uinũ scilic& : mode antur uulnera ꝑ oleũ
foueantur. Necesse quippe est ut quis quis sanan¬
dis uulnerib: prae est : in uinũ morsum dolorer
adhibeat: Inoleo molliciem pi&atis quatenus
ueantur: miscenda ergo est lenitas cũ securita¬
te faciendũ quoddã ex utroq temperamentũ
ut neq multa asperitate ex ulcerentur subditi
neq nimia benignitatẽ soluantur: Quod iux ta
pauli uocẽ: bene illa tabernaculi arca significat:
inquacum tabulis uirga simul & manna est:
quia sum scripturae sac raȩscientia in bonorectoris

Expanded text:
remissa. Nam sicut in libris Moralibus jam dixiremissa. Nam sicut in libris Moralibus jam diximus , disciplina vel misericordia multum destituitur, si una sine altera teneatur. Sed erga subditos suos inesse rectoribus debet et juste consulens misericordia, et pie saeviens disciplina. Hinc namque est quod docente Veritate , per Samaritani studium semivivus in stabulum ducitur, et vinum atque oleum vulneribus ejus adhibetur, ut per vinum scilicet mordeantur vulnera, per oleum foveantur. Necesse quippe est ut quisquis sanandis vulneribus praeest, in vino morsum doloris adhibeat, in oleo mollitiem pietatis, quatenus ananda. Miscenda ergo est lenitas cum severitate; faciedum quoddam ex utroque temperamentum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. Quod juxta Pauli vocem bene illa tabernaculi arca significat, in qua cum tabulis virga simul et manna est; quia cum Scripturae sacrae scientia in boni rectoris
Abbreviated transcription (Latin):
quod fractũ est non alle gastir : ei quod abiectũ
non reduxistis Ab iectus enim reducitur : cũ
quisq: inculpa lapsus ad statũ iustitiae : expas¬
torale sollicitudine ac̃ uigore reuocatur:
Ppacturã uero legameni ad stringit : cũ culpa
disciplina de premit: peplagausque adinte¬
ritum deffluat: si hanc districtionis seueritas
non co astat: Sed sȩpede terius frangitur
cũ fractura in caute conligatur Itautgra¬
uius scissurã sentiat : si hanc in moderatius
ligamenta constringant: Vnde necesse est
ut cum peccati uulnus in subditis corrigendo
restringetur: magna se sollicrtudine &iam
districtio ipsa mõderetur: quatenus sic iura
disciplinae contradelinquentes exerceat
ut pi&atis uiscera non amittat: Curandũ
quippe est ut rectorẽ sub ditis & matrem
pietas : & patrẽ exhibeat disciplina: At que
inter hac sollicita circũ spectatione proui¬
dendũ: ne aut districtio rigida aut pi&as sit

Expanded text:
Quod fractum est non alligastis, et quod abjectum est Quod fractum est non alligastis, et quod abjectum est non reduxistis . Abjectus enim reducitur cum quisque in culpa lapsus, ad statum justitiae ex pastoralis sollicitudinis vigore revocatur. Fracturam vero ligamen astringit, cum culpam disciplina deprimit, ne plaga usque ad interitum defluat, si hanc districtionis severitas non coarctat. Sed saepe deterius frangitur, cum fractura incaute colligatur, ita ut gravius scissuram sentiat, si hanc immoderatius ligamenta constringant. Unde necesse est ut cum peccati vulnus in subditis corrigendo restringitur, magna se sollicitudine etiam districtio ipsa moderetur, quatenus sic jura disciplinae contra delinquentes exerceat, ut pietatis viscera non amittat. Curandam quippe est ut rectorem subditis et matrem pietas, et patrem exhibeat disciplina. Atque inter haec sollicita circumspectione providendum, ne aut districtio rigida, aut pietas sit
Abbreviated transcription (Latin):
sit uester minister: et qui uoluerit inter
uos primus esse : erit uester seruus: Sicut
filius hominis non uenit ministrari sed minis¬
trare Hinc est quod seruũ ex suscepto regi¬
mine : elatumq: post supplicia maneant in¬
decat dicens. Quod si dixerit malus ille seruus
incorde suo: moram facit dñs uenire & cepe¬
& bibat: cum ebrids ueni& dñs serui illius in die
qua non sperat : & hora qua ignorat : & diuidst
cum pastẽq: eius: ponit cumhỹ pochritis Inter
hypochritas enim iurae deputatur : qui ex simu¬
latione disciplinae : ministeriũ regiminis uer¬
tit in usum dominationis Et tamen non nũ¬
quã grauius delinquȩ tursinter ꝑ uersus:
plus aequalitas quã disciplina custoditur:
quia enim falsa pi&ate superatus ferire heli
delinquentis filius noluit apud districtum
iudicẽ sem& ipsum cũ filiis crudelidampna¬
tione ꝑcursit: hinc namq ei diuina uoce
dicitur : honorasti: filios tuos magis quam me:
hinc pastores increpat perpropheta dicens

Expanded text:
oluerit inter vos primus esse, erit vester servus: sicut Filius hominis non venit ministrati, sed ministrare . Hinc est quod servum ex suscepto regimine elatum, quae post supplicia maneant, indicat, dicens: Quod si dixerit mallus ille servus in corde suo: Moram facit Dominus meus veniillius, in die qua non sperat, et hora qua ignorat, et dividet eum, partemque ejus ponet cum hypocritis . Inter hypocritas enim jure deputatur, qui ex simulatione disciplinae ministerium regiminis vertit in usum dominationis; et tamen nonnunquam gravius delinquitur si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custoditur. Quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit . Hinc namque divina ei voce dicitur: Honorasti filios tuos magis quam me . Hinc pastores increpat per prophetam, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
re est impetu a peste increpationis ob uia¬
re: A uersa uero asta persequentem
ferire est furentem tran quillae: ex quib dã
tangere : & quasi parcendo superare : Asa hel
autem protenus obeumbit : quia cõmatomen

Expanded text:
re est impetu apertae increpationis obviare: aversa vero hasta persequentem ferire est furentem tranquille ex quibusdam tangere et quasi parcendo superare. Asahel autem protinus occumbit: quia commotae
Abbreviated transcription (Latin):
cuius piam ferire conspicit: cum que contrairas¬
centem dissimulat uerborũ iacula reddere :
quasi per sequentẽ non uult ferire: Sed cum
iracundi nulla consideratione semetigant &
quasi a sahel persequi insanire noncessant
Necesse est uthi qui furentis repraemere co¬
nantur nequaquam se infurore erigant.
sed quic quid est tranquillitatis ostendant :
Quaedam uero sub tiliter proferant: in quib:¬
ex obliquo: furentes animum pungant:
Vnde & abner cum contra per sequentem sub¬
tȩtit: non eum recta sed aduersa asta trans¬
forauit: Exmuorone quippe per cute

Expanded text:
cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, quasi Asahel persequi et insanire non cessat, necesse est ut ii qui furentes reprimere conantur, nequaquam se in furore erigant, sed quidquid est tranquillitatis ostendant; quaedam vero subtiliter proferant, in quibex obliquo furentis animum pungant. Unde et Abner cum contra persequentem subsistit, non eum recta, sed aversa hasta transforavit. Ex mucrone quippe percute
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ maior profectus adducitur si hoc quod
ineis repraehenditur: quasi exlateretangatur
pans ait : frons mulieris mere tricis facta
est tibi noluisti erubescere: Et rur su: uere¬
cundantẽ foue tdicens : confusionis adolien¬
tiae tuae obliuisceris & ob proprii uiduitatis
tuae non recordaberis: quia dominabitur tui
qui fecit te: Inpudentes quoq delinquenter
galatas: aperte paulus increput dicens DIN¬
sensatae galatae qui suos fascinauit: Et rur¬
sum: sic stulti estis ut cum sp̃u coeperitis: nunc
carne consum mamini : culpas uero uere cundan¬
tiũ quasi cũ paciens repraehendit dicens Saui¬
sursum in dño uehementer qũm tandem aliquap¬
do refloruistis prome sentire : sicut & sentie¬
batis. Occupati enim eratis. Vt & illorũ culpas incre¬
patio clura de tegerit : & horum neglegentiam¬
Liter ammonendi sunt proter ui : atq: aliter
Apus illanimes: Alȩ enimdum ualde dese praesu¬
munt : exprobrando ceteros dedignantur: Isti

Expanded text:
autem major profectus adducitur, si hoc quod in eis reprehenditur quasi ex latere tangaturpans, ait: Frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere . Et rursum verecundantem refovet, dicens: Confusionis adolescentiae tuae oblivisceris, et opprobrii viduitatis tuae non recordaberis, quia dominabitur tui qui fecit te . Impudenter quoque delinquentes Galatas aperte Paulus increpat, dicens: O insensati Galatae, quis vos fascinavit ? Et rursum: Sic stulti estis, ut cum spiritu coeperitis, nunc carne consummamini ? Culpas vero verecundantium quasi compatiens reprehendit, dicens: Gavisus sum in Domino vehementer, quoniam tandem aliqudo refloruistis pro me sentire sicut et sentiebatis; occupati enim eratis ; ut et illorum culpas increpatio dura detegeret, et horum negligentialiter admonendi sunt protervi, atque aliter pusillanimes. Illi enim dum valde de se praesumunt, exprobrando caeteros dedignantur; isti
Abbreviated transcription (Latin):
uitascõrũ Cumergo saul ab inmundo sp̃u arri¬
pitur: Dauid canente eius uesaniã temperatur:
quiacũ sensus potentiũ ꝑ elationem infurore uesti¬
tur : dignũ est quod ad salutẽ mentir: quasi dul¬
cidine cytherae. locutionis nostrae tranquilli¬
tate reuocetur: Aliquando autem. huius saculi
potentes arguuntur. Prius perquas dã simili¬
tudines uel ut de alieno negatio requirendat
sunt : & cũ rectam sententiam quasi in alterũ
protulerint : tunc modis congruentib: depro¬
prio reatu feriendi: ut mens temporali po

Expanded text:
torum? Cum ergo Saul ab immundo spiritu arripitur, David canente, ejus vesania temperatur; quia cum sensus potentum per elationem in furorem vertitur, dignum est ut ad salutem mentis quasi dulcedine citharae, locutionis nostrae tranquillitate revocetur. Aliquando autem cum hujus saeculi potentes arguuntur, prius per quasdam similitudines velut 37 de alieno negotio requirendi sunt; et cum rectam sententiam quasi in alterum protulerint, tunc modis congruentibus de proprio reatu feriendi sunt; ut mens temporali po
Abbreviated transcription (Latin):
est: omne sublimi uid& : & ipse est rex. suꝑ uni¬
uersus filius suꝑbiae: qui singulare culmen
appetens : & socialem angelorũ uita dispiciens.
ait : Ponam sedem meã ad aquilonẽ : & ero
similis altissimi Miro ergo iudicio intus fo¬
ueam deiectionis inuenit: Dum foris culmi¬
ne potestatis extollit: Apostutae quippe
angelo similis efficitur : dum homo hominib:
es se similes dedignatur. Sic saul post humi¬
litatis meritum intumore superbiae culmine
potestatis excreuit: Perhumilitatẽ quippe
praelatus est ꝑ superbiã reprobatus. dño
a testante qui ait: Nonne cum esses par ub¬
lus in oculis tuis capud te constitui intrib
is rahel: paruulũ se in suis prius oculis uide¬
rat sed fułtus temporali potentiam: iam
sin paruolum non uidebat: Ce terorum
namq: conparatione se praeferens : quia
plus cunctis poterat magnum se prae om¬
nib: aestimabat Miro autẽ modo: cum
apud sȩ paruolis: apud dñm magnus :

Expanded text:
est: Omne sublime videt, et ipse est Rex super uniest: Omne sublime videt, et ipse est Rex super universos filios superbiae . Qui singulare culmen appetens, et socialem angelorum vitam despiciens, ait: Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo . Miro ergo judicio intus foveam dejectionis invenit, dum foris se in culmine potestatis extollit. Apostatae quippe angelo similis efficitur, dum homo hominibus esse similis dedignatur. Sic Saul post humilitatis meritum, in tumorem superbiae culmine potestatis excrevit. Per humilitatem quippe praelatus est, et per superbiam reprobatus, Domino attestante, qui ait: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel? Parvulum se prius in suis oculis viderat, sed fultus temporali potentia jam se parvulum non videbat. Caeterorum namque comparationi se praeferens, quia plus cunctis poterat, magnum se prae omnibus aestimabat. Miro autem modo, cum apud se parvulus, apud Deum magnus;
Abbreviated transcription (Latin):
usum cuncta subiacent dum aduotum uel ociter
iussa complentur : dũ omnes subditi quae be¬
ne gesta sunt laudib: efferunt: malegestis
autẽ nulla auctoritate contradicunt: dum
plerumq: laudant &iam quodreproba rede¬
buerunt: seductur ab hisque infra supp&unt:
suꝑse. animus tollitur Et dumforis in menso
fauore circum datur: in tus aueritate uacuatr
Atq: oblatus sui inuoces se spargit alienas:
talem seque credit qualem foris audit : non qua¬
lem intur discernere debuit: Subiectus dispi¬
cit eosq aequalis sibi naturae. ordine non ag¬
noscit: & quor soste potestates excesserit :
transcendisse se. &iam uitȩ meritis credit:
Cunctir se. aestimat amplius sapere : a quo i¬
seuid& amplius posse : Inquodam quippe se cons¬
tituit culmine apud sem& ipsum & quae que
ceteris naturae consideratione constringetur
exex quo respicere ceteros dedignatur: Sic que
usq ad eius similitudinẽ dicitur: de quo scriptũ

Expanded text:
usum cuncta subjacent, dum ad votum velociter usum cuncta subjacent, dum ad votum velociter jussa complentur, dum omnes subditi, si qua bene gesta sunt, laudibus efferunt, male gestis autem nulla auctoritate contradicunt; dum plerumque laudant etiam quae reprobare debuerant, seductus ab his quae infra suppetunt, super se animus tollitur; et dum foris immenso favore circumdatur, intus veritate vacuatur, atque oblitus sui in voces se spargit alienas, talemque se credit qualem foris audit, non qualem intus discernere debuit. Subjectos despicit, eosque aequales sibi naturae ordine non agnoscit; et quos sorte 143 potestatis excesserit, transcendisse se etiam vitae meritis credit. Cunctis se aestimat amplius sapere quibse videt amplius posse. In quodam quippe se constituit culmine apud semetipsum, et qui aequa caeteris naturae conditione constringitur ex aequo caeteros respicere dedignatur, sicque usque ad ejus similitudinem ducitur de quo scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
es se suꝑ animalia terrae praecipitur: profecto¬
esse super homines prohibetur: homo quippe
brutir animalib: Non autẽ hominib: c&eris
natura praelatur est : Et idcirco ei dicitur ut
ab animalib: & non ab hominetimeatur : quia
contra naturã superbire est : ab aequale uelleti¬
merȩ: Et tamen necesse est: ut rectores a subditis
timeantur: quando ab eis dm̃minime timere
depraehendunt: ut humana saltem formidine peo¬
care me tuant : qui diuina iudicia non formidant :
Nequa quã nam pꝗepositi ex hoc quaesi totimorȩ
superbiunt : in quo non suam gloriã sed subditorũ
iustitia quaerunt: Ineo enim quod m&um sibi
aꝑ uer sae uiuentib: exigunt : quasi non homini¬
bus: sed animalib: dominantur: Quia uidelic&
ex qua paste bestialis sunt hominis subditi ex
eadebent &iam formidine iacere substrati:
Sed plerumq: rector : ebipso quoc&eris premin& :
el atione cogitationis intumiscit: Et dum ad

Expanded text:
esse super animalia terrae praecipitur, profectoesse super animalia terrae praecipitur, profecto super homines esse prohibetur Homo quippe brutis animalibus, non autem hominibus caeteris natura praelatus est: et idcirco ei dicitur, ut ab animalibus, et non ab hominibus, timeatur. Quia contra naturam superbire est, ab aequali velle timeri; et tamen necesse est ut rectores a subditis timeantur, quando ab eis Deum minime timeri deprehendunt, ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non forNequaquam namque praepositi ex hoc quaesito timore superbiunt, in quo non suam gloriam, sed subditorum justitiam quaerunt. In eo enim quod metum sibi a perverse viventibus exigunt, quasi non hominibus, sed animalibus dominantur, quia videlicet ex qua parte bestiales sunt subditi, ex ea debent etiam formidini jacere substrati. Sed plerumque rector eo ipso quo caeteris praeeminet, elatione cogitationis intumescit. Et dum ad
Abbreviated transcription (Latin):
Sit rector bene agentib perhumilitatẽ sottus
contra delinquentiũ uicia ꝑ zelũ iustitiae eseo¬
tus: ut & bonis innullo se praeferat & cũ prauo¬
rũ culpa exigit : potestatem protinus suiprior¬
atus agnoscat: quatenus & honore supremus
consumatus ȩqualem se subditis bene uiuentib:
deput& : & erga ꝑ uersus iurae rectitudinis
non exercere formid&: Nam sicut in libris¬
moralib: dixisse memini liquit quodomnes
homines natura aequalis genuit. sed uariante
meritorũ ordine alios aliis culpa post ponit.
psa autẽ diuersitas quae accessit exuitio :
diuino iudicio dispensatur. Vt quia omnis ho¬
mo.aeque stare non ual&. alter regatur ab
altero: Vnde opost& ut cuncte qui sunt : non
esse hominib: gaudeant: sed prodesse: Antiqui
& enim patres nr̃i non reger hominũ. sed pasto¬
res pecorum fuisse memorantur: Et cũ noe
camini & replete terrã protinus adiunxit.
Et terror uestert ac̃ tremor. sit super omnia
animantia terrae: quae ne mirũ terror: quia

Expanded text:
Sit rector bene agentibus per humilitatem socius, contra delinquentium vitia per zelum justitiae erectus: ut et bonis in nullo se praeferat, et cum pravorum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnso, aequalem se subditis bene viventibus deputet, et erga perversos jura rectitudinis non exercere formidet. Nam liquet Moralibus dixi se me memini , liquet quod omnes homines natura aequales genuit, sed variante meritorum ordine alios aliis culpa postponit. Ipsa autem diversitas quae accessit ex vitio, divino judicio dispensatur; ut quia omnis homo aeque stare non valet, alter regatur ab altero. Unde cuncti qui praesunt, non esse se hominibus gaudeant, sed prodesse. Antiqui etenim patres nostri non reges hominum, sed pastores pecorum fuisse memorantur. Et cum Noe camini, et replete terram; protinus adjunxit: Et terror vester ac tremor sit super cuncta animantia terrae . Quorum terror ac tremor, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quod sepe dum opostunae agere quae possumus
nolumus paulo postcũ uolumus non ualemus
psa quippe mentis desidia. dum congruo fer¬
uorem non accenditur ab onorũ desiderium
funditus conualiscente fostissimotar pore
mactatur: Vnde apeste persalomonẽ dici¬
tur pigredo inmittit sopore: Piger enim
recte sentiendo quasi uigilat : quam. uis pil.
operando tur piscat: Sed pigreido soporẽ emit
tur ubi recte subiungitur & anima dissolus¬
ta esuri&: Namquia sead superiora strigendo

Expanded text:
quod saepe dum opportune agere quae possumus nolumus, paulo post cum volumus non valemus. Ipsa quippe mentis desidia dum congruo fervore non accenditur, a bonorum desiderio funditus, convalescente furtim torpore mactatur. Unde aperte per Salomonem dicitur: Pigredo immittit soporem . Piger enim recte sentiendo quasi vigilat, quamvis nil operando torpescat; sed pigredo soporem immitttur. Ubi recte subjungitur: Et anima dissoluta esuriet . Nam quia se ad superiora stringendo
Abbreviated transcription (Latin):
elo quii. pagͥnas requirant: Hinc ipsa ueritas
ꝑ surceptionẽ nobis nostrae humanitatis osten¬
sã inmonte oratione inherit: miracula in ur¬
bib: exerc& : Imitationis uidelic& ui am bonis
rectorib: sternens : ut & sisua summa contem¬
plando appeant nec essi tatib: tamen infir¬
mantiũ conpaciendo misceantur: Quia tunc. al
ta caritas mirabili ter surgit cum adima proximo¬
rum simisericorditer trahiti Et quod benigne
discendit ad insima ualenter recurrit ad sũma
Talss autem sesequi praesunt nota exhibeant
quib: subiecti: occulta quoq: sua prodere non

Expanded text:
eloquii paginas requirant. Hinc ipsa Veritas eloquii paginas requirant. Hinc ipsa Veritas per susceptionem nobis nostrae humanitatis ostensa, in monte orationi inhaeret, miracula in urbibus exercet; imitationis videlicet viam bonis rectoribus sternens, ut etsi jam summa contemplando appetunt, necessitatibus tamen infirmantium compatiendo misceantuta charitas mirabiliter surgit, cum ad ima proximorum se misericorditer attrahit; et quo benigne descendit ad infirma, valenter recurrit ad summa. Tales autem sese qui praesunt exhibeant, quibus subjecti occulta quoque sua prodere non
Abbreviated transcription (Latin):
Hinciterũ dicit: siue mente excidimuib siue sabrii.
sumus uobis. quia & sem& ipsũ nouerat contem¬
plando transcendere : & eundemse auditorib:
condiscendendo temperare: Hinc ia cob dño
de suꝑ innitente : & uncto deor sum lapidẽ as¬
cendentes ac̃ discendentes angelos uidet.
quiascilic& praedicatoris recte nonsolũ sursum
scñcaput ecclesiae uidelic& dñm contemplan¬
do app&unt : sed deor sum quoq: ad mem bra
illur miserando discendunt: Hinc morses. cre¬
bro tabernaculũ intrat & exit. et quintus
in contemplatione rapitur foris infirman¬
tiũ negotiis urguitur : In tus dĩ arcana consi¬
derat foris oneracar naliũ postat: Quide
rebus quoq: dubiis semꝑ adta bernaculũ re¬
currit coram testamenti arca d ñm consolit
Exemplũ procul dubio rectorib praesens : ut
cum foris ambigunt. quid disponant admentẽ
semꝑ quasi ad tabernaculũ redeant: ut uelut
coram testamenti arca dño consolant: sidehis
in quibus dubitant apud sem& ipsis in tus sacri

Expanded text:
Hinc iterum dicit: Sive mente excedimus, Deo; sive sobrii sumus, vobis ; quia et semetipsum noverat contemplando transcendere, et eumdem se auditoribus condescendendo temperare. Hinc Jacob Domino desuper innitente, et uncto deorsum lapide, ascendentes ac descendentes angelos vidit ; quia scilicet praedicatores recti non solum sursum sanctum caput Ecclesiae, videlicet Dominum, contemplando appetunt, sed deorsum quoque ad membra illius miserando descendunt. Hinc Moyses crebro tabernaculum intrat et exit, et qui intus in contemplatione rapitur, foris infirmantium negotiis urgetur. Intus Dei arcana considerat, foris onera carnalium portat. Qui de rebus quoque dubiis semper ad tabernaculum recurrit, coram testamenti arca Dominum consulit; exemplum procul dubio rectoribus praebens, ut cum foris ambigunt quid disponant, ad mentem semper quasi ad tabernaculum redeant, et velut coram testamenti arca Dominum consulant, si de his in quibus dubitant apud semetipsos intus sacri
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatio percustodiã restringȩtur : cõr quod
fugere consueuerat inuenitur: Plerum que
autẽ nimis taciti: cũ non nulla in iusta paciun¬
tur : eo inacriorum dolorem prodeunt: quo eaque
sustinent non locuntur: Nam si in latas moles¬
ra enim clausa plus cruciant: Nam cum
putredo quae interius feruit eicitur : ad
salutem dolor aperitur: Scire igitur de¬
bent: quiplus quam expedit tacent : ne inter
molesta quaetallerant dum linguam retenen
uim dolores exagerent: Ammonendi enimsunt
ut si proximus sicut sediligunt: minime illis
taceant unde eor iusti repraehendunt.
Voces enim medicamine : utrum que ad salutemcon¬
curritur: Dum & ab illo qui insest actio praua

Expanded text:
cogitatio per custodiam restringitur, cor, quod fugere consuevit, invenitur. Plerumque autem nimis taciti, cum nonulla injusta patiuntur, eo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatas molesra enim clausa pluputredo quae interius fervet ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Scire igitur debent, qui plus quam expedit tacent, ne inter molesta quae tolerant, dum linguam tenent, vim doloris exaggerent. Admonendi sunt enim ut si proximos sicut se diligunt, minime illis taceant unde eos juste reprehendunt. Vocis enim medicamine utrorumque saluti concurritur, dum et ab illo qui infert actio prava
Abbreviated transcription (Latin):
operum nequitias deuoł uuntur Nisi enim
camn. in uidirs& acceptam fr̃r. hostiam mini¬
me perueniss& ad extinguendum uitam
ande scriptũ est & respexit dñs: Ad abelhi&
ad munera eius: ad cain uero & admunera illius
non res pexit: Iratusq est cam. uehementer
&concidit uultus eius: Liuor itaq: sac rificii fra¬
tricidis seminariũ fuit: Nam quem melior ẽ
se esse doluit: ne utrumq: ess& amputauit
Dicendum est inuidis quia dum se ista in trinsecus
peste consument : &iam quid quid insealiud
bonihabere uidentur interimunt: Vn de

Expanded text:
operum nequitias devolvuntur. Nisi enim Cain invidisset acceptam fratris hostiam, minime pervenisset ad exstinguendam vitam. Unde scriptum est: Et respexit Dominus ad Abel et ad munera ejus; ad Cnon respexit. Iratusque est Cain vehementer, et concidit vultus ejus . Itaque livor sacrificii, fratricidii seminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, ne utcunque esset, amputavit. Dicendum est invidis, quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& : curȩ temporalis sollici tudines : & quan¬
tũ necesse est prodeant: & tamen recidantur
citius ne in moderatiur excrescant: Dumigi¬
tur &ꝑ administratã exteriorẽ prouiden¬
tiam corporum uita protegitr i&trursus
ꝑmoderatam cordis intentio non inpe: ditur
capilli incapite sacerdotis & seruentur
utcutem cooperiant : & resecentur : ne oculos
claudant

Expanded text:
videlicet curae temporalis sollicitudinis et quanvidelicet curae temporalis sollicitudinis et quantum necesse est prodeant, et tamen recidantur citius, ne immoderatius excrescant. Dum igitur et per administratam exteriorem providentiam corporum vita protegitur, et rursus per moderatam cordis intentionem non impeditur, capilli in capite sacerdotis et servantur ut cutem cooperiant, et resecantur ne oculos claudant.
Abbreviated transcription (Latin):
m&uunt : qui anemarũ regimina susciperunt:
Sollicitudo ergo quae sub ditis exterius inpendi¬
tur: subcesta neces se est mensur a teneatur:
Vnde benead ezechielũ dicitur:. Sacerdotes
caput suũ non radant: neq: comam Nutriant:
Sed tundentes adtundant capita sua. Sacer¬
dotes namq: surȩ uocatisunt : qui ut sacrum
ducatũ praebeant : fidelib: praesunt: Capilliuesd
in capite exteriores. sunt cogitationis inmene:
quidum suꝑ cerebrũ insensibiliter oriuntur
curas uitae praesentis designant: quae ex sensu
neglegenti : quia in postunae aliquando prode¬
unt : quasi nubis non sicientib: procidunt:
Quia igitur cuncti qui praesunt habere qui dem
sollicitudines exteriores debent : Nec tamen
eis uehementer in cumbere sacer dotes rec¬
te : & caput prohibentur radere & comã¬
& comã
nutrire : ut cogitationis carnis deuita sub dito¬
rũ nec aradice funditos amputaent : uecrur¬
sus adcendũ nimis relaxent: ubi & be¬
ne dicitur: tundentes tundant capita sua. ut

Expanded text:
uunt, quia animarum regimina susceperunt. Sollicitudo ergo quae subditis exterius impenditur, sub certa necesse est mensura teneatur. Unde bene ad Ezechielem dicitur: Sacerdotes caput suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondeant capita sua . Sacerdotes namque jure vocati sunt, qui ut sacrum ducatum praebeant, fidelibus praesunt. Capilli vero in capite, exteriores sunt cogitationes in mente: qui dum super cerebrum insensibiliter oriuntur, curas vitae praesentis designant; quae ex sensu negligenti, quia importune aliquando prodeunt, quasi nobis non sentientibus procedunt. Quia igitur cuncti qui praesunt, habere quidem sollicitudines exteriores debent, nec tamen eis vehementer incumbere, sacerdotes recte et caput prohibentur radere, et comam nutrire; ut cogitationes carnis de vita subditorum nec a se funditus amputent, nec rursum ad crescendum nimis relaxent. Ubi et bene dicitur: Tondentes tondeant capita sua ; ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͣnt̃ de uire possetis ĩcãẽ
cognitõe ac decisione ꝓce¬
d̾e minime tardaretis. Nos
uolentes ut clausula illa
clausulã illã de receptõe¬

Expanded text:
et quantum de jure possetis, in causae cognitione ac decisione procedere minime tardaretis: Nos volentes ut clausula illa clausulam illam de pro
Abbreviated transcription (Latin):
rior: Inter haec itaq me tuendũ semꝑ est
& uigil anter intuendũ: nedum cura ab cis
exterior agitur ab interna intentione
mergantur: plerumq: enim ut praedixi¬
mus corda rectorũ. dum temporale solli¬
citudinem incaute deseruiunt: ab intimo
amore frigiscunt: Et foras fusa obliuisci non

Expanded text:
rior . Inter haec itaque metuendum semper est, rior . Inter haec itaque metuendum semper est, et vigilanter intuendum, ne dum cura ab eis exterior agitur, ab interna intentione mergantur. Plerumque enim, ut praediximus, corda rectorum dum temporali sollicitudini incaute deserviunt, ab intimo amore frigescunt; et foras fusa oblivisci