comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iniusti inultione supplicii in ꝑꝑe¬
tuum gemant. Nã quia hoc ista sen
tentia intendit: quod inextremo ex¬
amine ab omni carne uidebitur. rec¬
te subiungitur. Dicebat gͦ adtur¬
bas quȩ exiebãt ut baptirarentur ab
ipso. Genimina uiperarũ. qͥs osten¬
onis extremȩ qͣm tunc fugere pecca¬
tor ñualet. qui nc̃ ad lamenta peni¬
tentiȩ ñ recurrit E notandũ. qͦd ma¬
le soboles. maloꝵ parentũ actiones
imitantes. genimina iuperarum
uocant᷑ qͥa ꝑhoc q̃d bonis inuident
eosq ꝑsecuntur: qͦd quibusdã mala
retribuunt. qͦd lesiones ꝓximis ex qͥ¬
runt qm̃ inhis omnib prioꝵ suoꝵ
carnali um uias secuntur: qͣsi uenena¬
ti filii deuenenatis parentib nati st̃
S quia iã peccauimꝰ qͥa usu malȩ uo¬
luntatis ac consueuidinis inuoluti
sumus. dicat qͥd nobis faciendũ sit
ut fugere auentura ira ualeamus.
Facite gͦ fructus dignos penitentiȩ.
Inquib uerbis notandũ ẽ: qͦd ñ solum

Expanded text:
injusti in ultione supplicii in perpeinjusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam tentia intendit, quod in extremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungitur. Dicebat ergo ad turbas, quae exibant ut baptizarentur ab ipso: Genimina viperarum, etc. Venonis extremae. Quam tunc fugere peccator non valet, qui nunc ad lamenta poenitentiae non recurrit. Et notandum quod malae soboles, malorum parentum actiones imitantes, genimina viperarum vocantur. Quia per hoc quod bonis invident eosque persequuntur, quod quibusdam mala retribuunt, quod laesiones proximis exquirunt, quoniam in his omnibus priorum suorum carnalium vias sequuntur, quasi venenati filii de venenatis parentibus nati sunt. Sed quia jam peccavimus, quia usu malae consuetudinis involuti sumus, dicat quid nobis faciendum sit, ut fugere a ventura ira valeamus. Facite ergo fructus dignos poenitentiae. In quibus verbis notandum est, quod non solum
Abbreviated transcription (Latin):
da ꝑiniusticiã detorta. adiusticie re¬
gulã dirigintur. & aspera in uias pla¬
nas inmutant᷑. cum in mites atq
iracundȩ mentes ꝑ infusionem suꝑ¬
ne gr̃e adlenitatẽ mansuetudinis
rebeunt: Quando enĩ uerbũ uerita¬
tis abiracundia mente ñrecipitur.
qͣsi asperitas itineris. gressum ꝑgen¬
tis repellit s cum mens iracunda
ꝑ acceptã mansuetudinis grãm. cor¬
reptionis uel exortationis uerbũ re¬
cipit: ibi planã uiã p̃dicator inuenit.
ubi prius pasperitate itineris ꝑgere.
id÷ p̃dicationis gressum ponere non
ualebat Et uidebit omĩs caro salu¬
tare dei. Quia omĩs caro. accipitur
omĩs homo: salutare dĩ uidelicet xp̃m
culum nisi ad extremi uidicii diem
tendit : ubi cum aꝑtis cęlis. ministran¬
tib angłis: consedentib apłis. inse¬
de maiestatis suȩ xp̃c apparuerit.
omnes hunc et electi et reꝓbi parit̃
uidebunt ut et iusti demunere re¬
tributionis sine fine gaudeant &

Expanded text:
da per justitiam detorta ad justitiae reda per justitiam detorta ad justitiae regulam diriguntur; et aspera in vias planas immutantur, cum immites atque iracundae mentes, per infusionem supernae gratiae ad lenitatem mansuetudinis redeunt. Quando enim verbum veritatis ab iracunda mente non recipitur, quasi asperitas itineris gressum pergentis repellit. Sed cum mens iracunda per acceptam mansuetudinis gratiam correptionis, vel exhortationis verbum recipit, ibi planam viam praedicator invenit, ubi prius pro asperitate itineris pergere, id est praedicationis gressum ponere non valebat. Et videbit omnis caro salutare Dei. Quia omnis caro, accipitur omnis homo, salutare Dei videlicet Chrisculum, nisi ad extremi judicii diem tendit? Ubi cum apertis coelis, ministrantibus angelis, consedentibus apostolis, in sede majestatis suae Christus apparuerit, omnes hunc et electi et reprobi pariter videbunt, ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Omnis qui fidẽ rec̾tã et bona o¬
pera predicat. quid aliud qͣm uenienti
dño adcorda audientium uiã parat.
Ut hec uis gr̃ȩ penetret. et lumen uerita¬
tis illustret. Ut rectas dõ semitas faci¬
at. dum mundas i nanimo cogitationeᷤ
ꝑsermonem bone predicationis format
Potris ualls implebitur. & omĩs
mons et collis humiliabitur. Quid
hoc loco uallium nomine. nͥ humiles.
quid montiũ & collium. nͥ suꝑbi ho¬
mines designantur: In aduentu gͥ
redemptoris ualles impletȩ. montes
uͦ & colles humiliati sunt: Quia iuxta
eius uocem. omnis qui se exaltat humi¬
liabitur & omnis qui se humiliat ex¬
altabitur. llallis & enim impleta cres¬
cit: mons autẽ & collis humiliatus de¬
crescit. Quia ni mirũ infide media¬
toris dei et hominum. hominis iħu
xp̃i. & gentilitas plenitudinẽ gr̃ȩ ac¬
cepit. & uidea ꝑerrorẽ ꝑfidiȩ hoc un¬
de tumebat. ꝑdidit. Et erunt praua
indirecta. & aspera inuias planas.
Praua indirecta fiunt. cũ maloꝵ cor¬

Expanded text:
et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat? Ut haec vis gratiae penetret, et lumen veritatis illustret, ut rectas Deo semitas faciat , dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format. Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. Quid hoc loco vallium nomine nisi humiles; quid montium et collium, nisi superbi homines designantur? In adventu igitur Redemptoris valles impletae, montes vero et colles humiliati sunt quia, juxta ejus vocem: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et omnis qui se humiliat exaltabitur . Vallis etenim impleta crescit, mens autem et collis humiliatus decrescit, quia nimirum in fide Mediatoris Dei et hominum hominis Jesu Christi, et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae hoc unde tumebat perdidit. Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas. Prava in directa fiunt, cum malorum cor
Abbreviated transcription (Latin):
dietur sanctuarium. donec impleant᷑
dies purificationis suȩ et cȩtera. quȩ
adritum parientis ꝑtinentia secuntur.
Nota gͦ quod non omnis mulier pariẽs.
sed ea que suscepto semine pepererit.
designatur inmunda. rituq legis do¬
cetur esse mundanda. Ad distinctionem
uidelicet illius. quem uirgo concepit
et peperit filium. et uocauit nom̃ eiꝰ
emmanuel. qͦd ẽ int̃pretatum nobiscũ
d̃s. Non gͦ filius qui cum homine ds̃
ẽ Non mater quȩ spu scõ operante pe¬
perit uictimis hostiarũ quib purga¬
retur indigebat. sedut nos alegis uin
ata semꝑ iur go maria legi ẽ spon¬
te subiec uꝑ ta
Sicut scriptum ẽ inlege dñi. quia
dmne masculinum adaperiens uul¬
uam: sem̃ domino uocabit᷑. Quid dic̃

Expanded text:
dietur sanctuarium, donec impleantur dietur sanctuarium, donec impleantur dies purificationis suae etc. , quae ad ritum parientis pertinentia sequuntur. Nota ergo quod non omnis mulier pariens, sed ea quae suscepto semine pepererit, designatur immunda, rituque legis docetur esse mundanda, ad distinctionem videlicet illius, quae virgo concepit et peperit filium, et vocavit nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum Nobiscum Deus . Non ergo filius qui cum homine Deus est, non mater quae Spiritu sancto operante peperit, victimis hostiarum quibus purgaretur indigebat, sed ut nos a legis vinata semper virgo Maria legi est sponte subjecta. Sicut scriptum est in lege Domini: Quia omne masculinum adaperiens vulvam, s
Abbreviated transcription (Latin):
dia ꝑfecte posse subire. Qluia non ha¬
bitabit inquit iuixta de malignus. neq
ꝑmanebunt iniusti ante ocłos tuos.
& apostolus. Caro et sanguis regnũ
di ñpossidebunt. Neq corruptio in¬
corruptelam possidebit: Uerum si leg̃
ipsius uerba diligentius inspexeris: ꝓ¬
fecto repperies. quia ñ solũ dñs incar¬
natus qͣntum apeccati contagione. tã¬
tum aconditione legis fuerit liber.
quam obhoc magis susciꝑe dignatꝰ
est ut et eam scãm. iustam: ac bonã
esse ꝓbaret. et nos ab eius seruitute ac
timore. fidei gra liberaret. s etiam
ipsa dei genitrix sic̃ abadmixtione
iurili. sic et alegale̾ sit iurc immunis.
Dicit enim moyses. mulier si suscepto
semine peperent masculum: inmun¬
da erit septẽ dieb uixta dies seꝑationiᷤ
menstruȩ. & die octauo circum cidetur
infantulus. Ipsa uͦ triginta trib diebꝰ
manebit insanguine purificationis
suȩ. Omne scm̃ non tanget nec ingre

Expanded text:
dia perfecte posse subire. Quia non hadia perfecte posse subire. Quia non habitavit, inquit, juxta te malignus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos . Et Apostolus: Caro et sanguis, regnum Dei non possidebunt, neque corruptio incorruptelam possidebit . Verum si legis ipsius verba diligentius inspexeris, profecto reperies quia non solum Dominus incarnatus, quantum a peccati contagione, tantum a conditione legis fuerit liber, quam ob hoc magis suscipere dignatus est, ut et eam sanctam, justam ac bonam esse probaret, et nos ab ejus servitute ac timore, fidei gratia liberaret, sed etiam ipsa Dei genitrix sicut ab admistione virili, sic et a legali sit jure immunis. Dicit enim Moyses: Mulier si suscepto semine pepererit masculum inmunda erit septem diebus iuxta dies separationis menstruae et die octavo circumcidetur infantulus ipsa vero triginta tribus diebus manebit in sanguine purificationis suae omne sanctum non tanget nec ing
Abbreviated transcription (Latin):
rentur imitari. quia non ob dñi
testamentum. sed obeausam facere
luxuriȩ: ñ modo nicħ ad quisiere mer¬
cedis. uerum tercia die qͣndo gͣuis¬
simus uulnerum dolor ẽ int̾ suȩ
cuutatis periere ruinas. Tales nãq
obliti ꝓpħice monicionis. circumci¬
dimini domino. & auferte p̃pucia
cordium ur̃oꝵ. Ubi tempꝰ resurrec¬
tionis ingruerit. euacuatis quibus
confidebant uirtutib inmortem
sionem sedulo commendat. cuius
laus non exhominib sed exdo est
Et postqͣm impleti sunt dies pur¬
gationis eius secundum legẽ moy¬
si. tulerunt illum iniherus alem
ut sisterent eum dño. Decretum qͥ¬
dem legis erat paruulum post trice¬
simum tercium circumcisionis diẽ
adtemplum domini deferri. dariq
hostiam ꝓeo. primogenitum autem
masculũ scm dño fieri:. Mistice sicut
diximus insinuans neminẽ nisi circum¬
cisum uiciis. dominicis dignum esse
conspectib: Neminem nͥ mortalitatis
nexibꝰ absolutum. suꝑnȩ ciuitatis gau¬

Expanded text:
rentur imitari, quia non ob Domini rentur imitari, quia non ob Domini testamentum, sed ob causam fecere luxuriae, non modo nil acquisiere mercedis, verum tertia die quando gravissimus vulnerum dolor est, inter suae civitatis periere ruinas. Tales namque obliti propheticae monitionis: Circumcidimini Domino, et auferte praeputia cordium vestrorum , ubi tempus resurrectionis ingruerit, evacuatis quibus confidebant virtutibus, in morteme circisionem sedulo commendat, cujus laus non ex hominibus, sed ex Deo est . Et postquam impleti sunt dies purgationis ejus secundum legem Moysi, tulerunt illum in Jerusalem, ut sisterent eum Domino. Decretum quidem legis erat, parvulum post tricesimum tertium circumcisionis diem ad templum Domini deferri, darique hostiam pro eo; primogenitum autem masculum, sanctum Domino fieri. Mystice, sicut diximus, insinuans neminem nisi circumcisum vitiis, dominicis dignum esse conspectibus, neminem nisi mortalitatis nexibus absolutum, supernae civitatis gau
Abbreviated transcription (Latin):
desiit apeccatis. bonis cepit oꝑib ha¬
bundare. qui dicere potest occłi mei
semꝑ addominum. et circuibo altare
tuum dñe. Ut audiam uocẽ laudis tuȩ.
¶ui dicit. xp̃i bonus odor sumꝰ dõ. Q
leuaui manus meas admanda tua.
& conuerti pedes meos intestimonia
tua. Qui suie manducat siue bibit.
siue aliud quid agit. omĩa ingloriã dĩ
facit et dicit. Quam dulcia faucibus
meis eloquia tua. et ad extremum.
cor meum et caro meam exultaue¬
runt ind̃m uiuum. Sed et ipsa bo¬
na actio sua quȩ in abscondito ẽ.
circumcisione non minus indiget.
ut cum ieuino. oro: elemosinam fa-¬
cio: głam intrinsecus querã. Nam
si inangulis platearum sto. faciem
demolior. tuba ante me cano. ut
uidear etlauder abhominib foris
quidẽ circumcisus appareo. sed ĩ¬
inmundus quidem incorde ꝑma¬
nens. penas insuper simulate scĩ¬
tatis incurro: In exemplum iudeli¬
cet sychemitarum. qui cum patri¬
archarum circumcisionem uide¬

Expanded text:
desiit a peccatis, bonis coepit operibus adesiit a peccatis, bonis coepit operibus abundare. Qui dicere potest: Oculi mei semper ad Dominum, et circumibo altare tuum, Domine, ut audiam vocem laudis tuae . Qui dicit: Christi bonus odor sumus Deo , et, Levavi manus meas ad mandata tua, et converti pedes meos in testimonia tua . Qui sive manducat, sive bibit, sive aliud quid agit, omnia in gloriam Dei facit , et dicit: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua ; et ad extremum: Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum vivum . Sed et ipsa bona actio sua quae in abscondito est, circumcisione non minus indiget, ut cum jejuno, oro, eleemosynam facio, gloriam intrinsecus quaeram. Nam si in angulis platearum sto, faciem demolior, tuba ante me cano ut videar et lauder ab hominibus , foris quidem circumcisus appareo, sed immundus in corde permanens, poenas insuper simulatae sanctitatis incurro. In exemplum videlicet Sichimitarum qui cum patriarcharum circumcisionem vide
Abbreviated transcription (Latin):
absq aliarum uututum adiectione
sufficiat. & non omnium pocius
qͦs corde uel corpore gestamus sen¬
suum castigationem precipi. Nam
et moyses mundissima dĩ uerba sus¬
cipiens incucumcisum se labiis ẽẽ
querebat᷑. E stephanus uideis non
titis. Ille itaq uera circumcisione mun¬
datus ẽ qui obturat aures suas ne au¬
diat malum. sanguinem. & claudit
oculos. ne uideat malum. qui custod
uias suas. ne delinquat inlingua sua
& attendit sibi ne grauetur cor eius.
incrapula & ebrietate. qui donec suꝑ¬
ẽ alitus ineo et sp̃s đi in narib eius.
Nonloquitur labiis iniquitatem. qͥ
lauat inter innocentes manus suas.
& abomni uia mala ꝓhibuit pedes
suos. qui suꝑ omnia castigat corpꝰ
suum. et seruituti subicit. omniq
custodia seruat suũ cor. qm̃ exipso
uita ꝓcedit: Ille uero post circum¬
cisionem ierusalẽ adlatus. et dño ob¬
latus ẽ. qui uirta eum qui dirit. De¬
clina amalo et fac bonum. ꝑ ostqͣm

Expanded text:
absque aliarum virtutum adjectione absque aliarum virtutum adjectione sufficiat, et non omnium potius, quos corde vel corpore gestamus, sensuum castigationem praecipi. Nam et Moyses mundissima Dei verba suscipiens, incircumcisum se labiis esse querebatur, et Stephanus Judaeis non cto restitistis . Ille itaque vera circumcisione mundatus est, qui obturat aures suas, ne audiat sanguinem , et claudit oculos ne videat malum, qui custodit vias suas ne delinquat in lingua sua , et attendit sibi ne gravetur cor ejus in crapula et ebrietate , qui, donec superest halitus in eo, et Spiritus Dei in naribus ejus , non loquitur labiis iniquitatem , qui lavat inter innocentes manus suas , et ab omni via mala prohibet pedes suos , qui super omnia castigat corpus suum, et servituti subjicit , omnique custodia servat suum cor, quoniam ex ipso vita procedit . Ille vero post circumcisionem, Jerusalem allatus et Domino oblatus est, qui juxta eum qui dicit: Declina a malo et fac bonum , postquam
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i gr̃a ñsolum noui testamenti fi¬
deles iustificat uerũ quicũq in lege
ꝑfẽcti fuere. non exoꝑib legis. sed eadem
xp̃i incarne uenturi gr̃a sunt salui
facti ꝑfidem. Et hos populoͬs aiosue
curumcisus. illos moysi filius desig¬
nat qui cum legis seueritate coacti
discerent xxp̃i grãm flagitare quasi
impendentem domini gladiũ petrȩ
cutumcisione uitabant᷑: petro ad te¬
stante qui deiuigo legis loquens ait
Quod neq patres nr̃i neq nos potuimꝰ
portare. sed ꝑgrãm domini iħu credi¬
mus saluari. quem admodum et illi
Etpsalmista qui qͣsi carcerali legis cu¬
stodia conclusus. & uiã euadendi nul
Dum anxiaretur cor meum: inpetra
exaltasti me. Deduxisti me quia factꝰ
es spes mea. turris fortitudinis afa¬
cie inumici. Nemo sane cũ circũcisionẽ
predicari audierit. unius solũ menbri
continentiã autumet impetrari. qͣsi
uel afornicatione tutum. uel licito
matrimonio temporant̃ utentem:
uel uirginitate. gloriosum existere.

Expanded text:
 non solum Novi Testamenti fideles justificat, verum quicunque in lege perfecti fuere, non ex operibus legis, sed eadem Christi in carne venturi gratia sunt salvi facti per fidem. Et hos populus a Josue circumcisus, illos Moysi filius designat, qui cum legis severitate coacti discerent Christi gratiam flagitare, quasi impendentem Domini gladium, petrae circumcisionem vitabant, Petro attestante qui de jugo legis loquens ait: Quod neque patres nostri, neque nos potuimus portare, sed per gratiam Domini Jesu credimus salvari, quemadmodum et illi . Et Psalmista, qui quasi carcerali legis custodia conclusus, et viam evadendi nullDum anxiaretur cor meum, in petra exaltasti me. Deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici . Nemo sane cum circumcisionem praedicari audierit, unius solum membri continentiam autumet imperari, quasi vel a fornicatione tutum, vel licito matrimonio temperanter utentem, vel virginitate gloriosum existere,
Abbreviated transcription (Latin):
S inremissionem peccatoꝵ. Cunctis le¬
gentibꝰ liquet. quia ioħs baptismum
penitentie ñ solum p̃dicauit. uerũ etiã
quibusdam dedit: s tam̃ baptismum
suum inremissionem peccatoꝵ dare
non potuit. Remissio et enĩ peccatoꝵ
insolo nob̃ baptismo. xp̃i tribuitur:
Hotandum itaq qͦd dicitur. p̃dicans
baptismũ penitentiȩ inremissionem
peccatoꝵ: qm̃ baptismum qͦd peccata
solueret quia dare ñpoterat. p̃dicabat.
Ut sicut incarnatum uerbũ patris pre¬
currebat uerbo predicationis: ita bap¬
tismũ penitentie qͦ peccata soluuntur.
p̃curreret suo baptismate. quã peccata
solui nonpossunt. Sicut scriptũ ẽ. in
Slibro sermonum esaiȩ ꝓpħe. Nox clam

Expanded text:
ccatorum. Cunctis legentibus liquet quia Joannes baptismum poenitentiae non solum praedicavit, verum etiam quibusdam dedit, sed tamen baptismum suum in remissionem peccatorum dare non potuit. Remissio etenim peccatorum, in solo nobis baptismo Christi tribuitur. Notandum itaque quod dicitur, praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum, quoniam baptismum quod peccata solveret, quia dare non poterat, praedicabat. Ut sicut incarnatum Verbum Patris praecurrebat verbo praedicationis: ita baptismum poenitentiae quo peccata solvuntur praecurreret suo baptismate, quo peccata solvi non possunt. Sicut scriptum est in libro sermonum Isaiae propheta
Abbreviated transcription (Latin):
se credendus sit ui Oxta here¬
ticos qui dicunt beatam mariam
uirginẽ usq ad partum: non uirgi¬
nem eẽ ꝑ ost pdrtum: sed uixta fidẽ
catholicam. clauso uirginis utero.
qͣsi sponsus suo ꝓcessisse dethala¬
mo. De quo pulchre ꝓpħa. et conuerti
me inquit aduiam porte scũarii ex¬
terioris. quȩ respiciebat ad orientem. &¬

Expanded text:
se credendus sit, juxta haerese credendus sit, juxta haereticos qui dicunt beatam Mariam virginem usque ad partum non virginem esse post partum, sed juxta fidem catholicam clauso virginis utero, quasi sponsus, suo processisse de thalamo. De quo pulchre Propheta: Et convertit me, inquit, ad viam portae sanctuarii exterioris, quae respiciebat ad orientem
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ uocari. atq ideo sacerdotes ẽẽ p̃¬
ceptum ẽ. Ita dum taxat: ut ꝓho
minis primogenito p̃cium acciꝑct.
& omne animal inmundum redi¬
mi faceret. Cuius inquit redemptio
erit post unũ mensem. siclis argenti
quinq. Ubi saluo subtiliore tractatu.
brcuit intimandum: qͦd illa omĩa
primogenita uel figura fuerint erꝰ
qui cum unigenitus esset dĩ filius:
primogenitus fieri dignatus ẽ omĩs
creature Uere et singularĩt sc̃s dñs
quia peceatum ñ fecit: nec inuentus
ẽ dolus inore euisꝰ uel certe nr̃e fu¬
erit deuotionis inditium. qͥ omnia
bonȩ actionis initia. quȩ qͣsi corde gig¬
nimus dñi gr̃e deputare. male autẽ
gesta: redimere debeamus. Dignos ui¬
delicet penitentiȩ fructus ꝓsingłis
quinq corporis uel anime sensibꝰ of¬
ferentes. Itaq quod ait adaperiens
uuluam. consuete. natiuitutis more
loquitur. Non quod dominus nr̃
sacri uentris hospicium qͦd ingres¬
sus scĩficaret. egressus deuirginaᷤ¬

Expanded text:
atque ideo sacerdotis esse praeceptum est. Ita duntaxat, ut pro hominis primogenito pretium acciperet, et omne animal immundum redimi faceret. Cujus inquit redemptio erit post unum mensem siclis argenti quinque . Ubi salvo subtiliore tractatu breviter intimandum, quod illa omnia primogenita, vel figura fuerint ejus qui cum unigenitus esset Dei Filius, primogenitus fieri dignatus est omnis creaturae, vere et singulariter sanctus Domino, quia peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus , vel certe nostrae fuerint devotionis indicium, qui omnia bonae actionis initia, quae quasi corde gignimus, Domini gratiae deputare, male autem gesta redimere debeamus, dignos videlicet poenitentiae fructus pro singulis quinque corporis vel animae sensibus offerentes. Itaque quod ait, adaperiens vulvam, consuetae nativitatis more loquitur. Non quod Dominus noster sacri ventris hospitium quod ingressus sanctificarat, egressus devirginas
Abbreviated transcription (Latin):
mogenitos. ñ autẽ om̃s pͥmogenito ᷤᷤ eti¬
am unigenitos posse uocari. hoc ẽ ñso¬
lũ esse pͥmogenitũ p̾t quẽ alii: s om̃em
ante quẽ nullꝰ euulua ꝓcesserit.Deniq
quia omne masculinũ qͦd aꝑit uul¬
uam scmn dño uocari p̃cipitur: siue
frẽs seqͣntur siue ñsequant᷑ qͦd pri¬
mum deuulua nascitur: primoge¬
niti ẽ iure consecrandũ Uerum al¬
tiori rõne dĩ filius incarne apparẽs:
& iuixta diuinitatis excellentiã uni¬
genitus apatre: & iuxta fraternam
socictatem primogenitus ẽ omnis
creature. Dehac dicitur. Nam quos
p̃scunit. & p̃destinauit conformes fi¬
eri imaginis filii sui. ut sit ipse pͥ¬
mogenitus inmultis fr̃ib. De illa aut̃.

Expanded text:
mogenitos, non autem omnes primogenitos etimogenitos, non autem omnes primogenitos etiam unigenitos posse vocari. Hoc est non solum primogenitum post quem alii, sed omnes antequam nullus e vulva processerit. Denique quia omne masculinum quod aperit vulvam, sanctum Domino vocari praecipitur, sive fratres sequantur, sive non sequantur, quod primum de vulva nascitur, primogeniti est jure consecrandum. Verum altiori ratione Dei Filius in carne apparens, et juxta divinitatis excellentiam unigenitus a Patre, et juxta fraternam societatem Primogenitus est omnis creaturae. De hac dicitur: Nam quod praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut ipse Primogenitus
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ deuotionis ȩterno regi ꝑsoluit.
Quȩ in exemplo beatȩ semꝑ uirginis
mariȩ nupta simul & inmaculata
concipit nos uirgo de sp̃u. parit nos
uirgo sine gemitu: & qͣsi alii quidẽ
desponsata. s abalio fecundata: per
singłas sui partes. quȩ unã catholi¬
cam faciunt. p̃posito sibi pontifici ui¬
sibiliter iungit᷑ sed inuisibili sp̃c sci
uirtute cumulat᷑ Inde et bene ioseph
auctus interpretat᷑. in dicans nimirũ
hoc uocabulo qͦd instancia magistri
loquentis nil ualet. si ñ augmentũ suꝑ¬
ni iuuaminis ut audiat᷑ acceꝑit: Qͦd
autem filium suum pͥmogenitũ ma-¬
ria peperisse describitur: Non iuxta
heluidianos accipiendũ ẽ alios qͦ fi¬
lios eã ꝓcieasse. qͣsi nequeat pͥmogenitꝰ
dici. nͥ qui habeat fratres: sic̃ non uni-¬
genitus nͥ qͥ caret fr̃ib solet appellari.
quia et testimoniũ legis. et aꝑta ratio
declarat. omnes unigenitos. etiã pri¬

Expanded text:
suae devotionis aeterno regi persolvit. suae devotionis aeterno regi persolvit. Quae in exemplum beatae semper virginis Mariae nupta simul et immaculata, concipit nos virgo de Spiritu, parit nos virgo sine gemitu, et quasi alii quidem desponsata, sed ab alio fecundata, per singulas sui partes quae unam catholicam faciunt, praeposito sibi Pontifici visibiliter jungitur, sed invisibili Spiritus sancti virtute cumulatur. Unde et bene Joseph auctus interpretatur. Indicans nimirum hoc vocabulo quod instantia magistri loquentis nil valet, si non augmentum superni juvaminis ut audiatur acceperit. Quod autem filium suum primogenitum Maria peperisse describitur, non juxta Helvidianos accipiendum est, alios quoque filios eam procreasse, quasi nequeat primogenitus dici, nisi qui habeat fratres, sicgenitus, nisi qui caret fratribus, solet appellari: quia et testimonium legis, et aperta ratio declarat omnes unigenitos, etiam pri
Abbreviated transcription (Latin):
Tactum ẽ autem cũ essent ibi in¬
pleti sunt dies ut pareret. et peperit
lum ꝓpter indiciũ regii stemmatis.
s & ꝓpter nominis sacramentũ dñs
inbethleem nascit᷑. Bethleem quippe
domus panis interpretat᷑: Ipse nãq
ẽ qui ait Ego sum panis uiuus. qͥ
decelo descendi. Locus gͦ inquo dñs
nasceritur: domus panis ante uocatꝰ
s̃ quia futurũ ꝓfecꝰto erat. ut ille ibi
ꝑmateriam carnis appareret: qui
electoꝵ mentes interna sacietate refi¬
ceret:. S usq hodie. & lisq ad consũ¬
mationem scłi. dñs ninaz ech. concipi.
nasci. inbethleem ñ desinit: cũ qͥlibet
audientium. uerbi flore susceptio do¬
mum se ȩterni panis efficit. Cottidie
mutero uirginali. hoc ẽ in animo cre¬
dentiũ ꝑfidẽ concipit᷑: ꝑbaptisma
gignituiz Cottidie di genitrix eccłia
suũ comitata dõctorẽ de rota mun¬
danȩ conuersationis qͦd galilea so¬
nat. incuutatẽ uida. confessionis ui¬
delicet et laudis ascendens. censum

Expanded text:
m cum essent ibi, impleti sunt dies ut pareret, etc. lum propter indicium regii stemmatis, sed et propter nominis sacramentum Dominus in Bethleem nascitur. Bethleem namque domus panis interpretatur. Ipse namque est, qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nasceretur domus panis ante vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Sed usque hodie, et usque ad consummationem saeculi, Dominus in Nazareth concipi, nasci in Bethleem non desinit, cum quilibet audientium, verbi flore suscepto, domum se aeterni panis efficit. Quotidie in utero virginali, hoc est in animo credentium per fidem concipitur, per baptisma gignitur. Quotidie Dei genitrix Ecclesia suum comitata doctorem, de rota mundanae conversationis quod Galilaea sonat, in civitatem Juda, confessionis, videlicet, et laudis ascendens, censum
Abbreviated transcription (Latin):
Suit lumbi ur̃i precincꝰti. & lucer¬
ne ardentes: Quia multos osten¬
derat. uel intotum scło subditos.
ues secularis intuitu cõmodi dño
seruientes: pulchre breuiterq suos
docet. & lumbos precingere. ꝓpter
continenciam abamore rerum
secularium. Elucernas ardentes
habere. ut hoc ipsum uͦ fine. & rec¬
cta intentione faciant. Alit̃. lum¬
bos precingunꝰ cum carnis luxu¬
riam ꝑcontinentiã coartamꝰ Lu¬
cernas aut̃ ardentes inmanib te¬
nemus. cũ ꝑbona oꝑa ꝓrimis nr̃s
lucis exempla monstramꝰ. Redẽp¬
tori & enĩ nr̃o unum sine altero
placere nequaqͣm potest. Si aut is
qui bona agit. adhuc luxuriȩ in¬
quinamenta non deserit. aut is qͥ
castitate p̃minet. nec dum se ꝑbona
oꝑa exercet: sed et siutrumq agitur
restat ut quisquis ille ẽ. spe adsuꝑ¬
nam patriã dendat. nequaqͣm se
aiiciis ꝓmundi huuis honestate¬

Expanded text:
Sint lumbi vestri praecincti, et lucerSint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes, etc. Quia multos ostenderat Dominus vel in totum saeculo subditos, vel saecularis intuitu commodi Domino servientes, pulchre breviterque suos docet et lumbos praecingere, propter continentiam ab amore rerum saeculariumque et lucernas ardentes habere, ut hoc ipsum vero fine et recta intentione faciant. Aliter lumbos praecingimus, cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus; lucernas autem ardentes in manibus tenemus, cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstramus. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuriae iniquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Sed et si utrumque agitur, restat ut quisque ille est, spe ad supernam patriam tendat, nequaquam se a vitiis pro mundi hu
Abbreviated transcription (Latin):
cunia seruata deficiat: uel uideli¬
cet afure thesauris erepta: uel in
thesauris ipsa sui fragilitate fe¬
Seu certe ita intelligendũ. quod the¬
saurus boni operis. si commodi t̃¬
restris occasione condatur facile
corruptus intereat. At si cȩlesti so¬
lum iitentione congeratur non
exterius hominum fauore: non
intus in anis głe ualeat labe ma¬
culari: fur enĩ deforis rapit tinea
scindit interius. Fur abstulit diui¬
cias eorum dequib dñs ait. Rece¬
ꝑunt mercedem suam. Tinea cor¬
rumpit uestes eorum. qͦs psalmis¬
ta redarguens ait. Qm̃ d̃s̃ dissi¬
pat ossa hominum sibi placen¬
tium. Ossa enim iurtutum ro¬
bur appellat. Ubi enĩ thesaurꝰ
uester ẽ. ibi & cor uestrum erit.
hoc ñ solum depecunia. sed et de
cunctis passionib sentiendũ ẽ
Gulosi ds̃: uenter ẽ. Ibi gͦ habet cor
ubi etthesaurum. Lururiosi the¬
sauri: epulȩ sunt. Lasciuii. ludicra.
amatoris: libido. Huic seruit u¬
nusquisq a quo uincitur.

Expanded text:
cunia servata deficiat, vel, videlicunia servata deficiat, vel, videlicet, a fure thesauris erepta, vel in thesauris ipsa sui fragilitate foeSeu certe ita intelligendum, quod thesaurus boni operis si commodi terrestris occasione condatur, facile corruptus intereat; at si coelesti solum intentione congeratur, non exterius hominum favore, non intus inanis gloriae valeat labe maculari. Fur enim deforis rapit, tinea scindit interius: Fur abstulit divitias eorum, de quibus Dominus ait: Receperunt mercedem suam . Tinea corrupit vestes eorum quos Psalmista redarguens, ait: Quoniam Deus dissipat ossa hominum sibi placentium . Ossa enim virtutum robur appellat. Ubi enim thesaurus vester est, ibi et cor vestrum erit. Hoc non solum de pecunia, sed et de cunctis possessionibus sentiendum est. Gulosi deus venter est. Ibi ergo habet cor, ubi et thesaurum. Luxuriosi thesauri epulae sunt; lascivi, ludicra; amatoris, libido. Huic servit unusquisque a quo vincitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tum transigere &elemosinã dare
queat operatur. Unde głatur aplłs di¬
cens Argentum aut aurũ. aut uestẽ
nullius concupiui. ipsi scitis. qm̃ ad
ea quȩ mͥ opus erant & his qͥ mecum
sunt. ministrauerunt manus iste:
om̃ia Ostendi uob̃. qm̃ sic laborantes
oportet susciꝑe infirmos. Nacite uob̃¬
s acculos qui ñueterescunt. Elemosina ᷤ¬
udelicet oꝑando. quarũ merces in et̃-¬
num maneat: ubi non hoc p̃ceptum
ẽẽ putandum ẽ ut nichil pecunie
reseruetur ascĩs. uel suis scilicet uel
pauꝑum usib suggerende. cũ et ip¬
se dñs cui ministrabant angłi. tam̃
adinformandã eccłiã suã loculos ha¬
buisse legatur: & afidelib oblata cõ¬
seruans. & suoꝵ necessitatib alusq
indigentib tribuens. sed ne dõ ꝓpt̃
ista seruiat᷑ & obinopiȩ tuorẽ ui¬
sticia deseratur. Thesaurum non
deficientem uicelis. quo fur non
appropiat. neq tinea corrumpit.
Siue simpliciter accipiendũ. qͦd pe

Expanded text:
tum transigere, et eleemosynam dare tum transigere, et eleemosynam dare queat, operatur. Unde gloriatur Apostolus, dicens: Argentum, aut aurum, aut vestem nullius concupivi, ipsi scitis, quoniam ad ea quae mihi opus erant, et his qui mesunt, ministraverunt manus istae. Omnia ostendi vobis, quia sic laborantes oportet suscipere infirmos . Nam s sacculos qui non veterascunt. Eleemosynas videlicet operando, quarum merces in aeternum maneat. Ubi non hoc praeceptum esse putandum est, ut nil pecuniae reservetur a sanctis, vel suis scilicet, vel pauperum usibus suggerendae: cum et ipse Dominus cui ministrabant angeli, et tamen ad informandam Ecclesiam suam loculos habuisse legatur, et a fidelibus oblata conservans, et suorum necessitatibus aliisque indigentibus tribuens: sed ne Deo propter ista serviatur, et ob inopiae timorem justitia deseratur. Thesaurum non deficientem in coelis, quo fur non appropiat, neque tinea corrumpit. Sive simpliciter accipi
Abbreviated transcription (Latin):
additur. quia nobis inintentione et̃m
tas. inusu uͦ temporalitas ẽẽ debet &¬
illud datur: & hoc nimirum exhabun¬
danti suꝑadditur. Nolite timere pu¬
sillus grex. quia complacuit pat̾ ur̃o
dare uob̃ regnũ Pusillum gregem
electoꝵ uel obcomparationẽ maioris
numeri repboꝵ. uel potius obhumi¬
litatis deuotionẽ nominat. Quia
udelicet eccłiam suã qͣntalibet nu¬
merositate iam dilatatã. tam̃ usq
cere. & adꝓmissum regnũ humilita¬
de ꝑuenire. Ideoq euis labores blar:¬
de consolatiis. quã regnũ dĩ tantum
querere precipit. eidẽ regnũ apatre
dandum complacita benignitate
ꝓmittit. Uendite quȩ possidetis. ⁊
date elemosinã. Nolite inquit time¬
re. ne ꝓpter regnũ dĩ militantibus
huius uite necessaria desint. quin
etiã possessa ꝓpt̃ elemosinã uendi¬
de. qͦd tunc digne fit. quando qͥ semel
ꝓ diio suis om̃ib spretis nichilominꝰ
post hec labore manuũ unde. et uic¬

Expanded text:
superadditur. Quia superadditur. Quia nitas, in usu vero temporalitas esse debet: et illud datur, et hoc nimirum ex abundanti superadditur. Nolite timere pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum. Pusillum gregem electorum, vel ob comparationem majoris numeri reproborum, vel potius ob humilitatis devotionem nominat. Quia videlicet Ecclesiam suam quantalibet numerositate jam dilatatam, tamen usque cere, et ad promissum regnum humilitate pervenire. Ideoque ejus labores blande consolatus, quam regnum Dei tantum quaerere praecipit, eidem regnum a Patre dandum complacita benignitate promittit. Vendite quae possidetis, et date eleemosynam. Nolite, inquit, timere ne propter regnum Dei militantibus hujus vitae necessaria desint, quin etiam possessa propter eleemosynam vendite. Quod tunc digne fit quando qui, semel pro Domino suis omnibus spretis, nihilominus post haec labore manuum unde et vic
Abbreviated transcription (Latin):
uno quidẽ indigeret emplastro.
Hec enĩ omnia gentes mundi quę¬
runt: Pat̾ autẽ ur̃ scit. qm̃ his in di¬
getis. Uerumptam̃ querite regnũ
dĩ &e hec omĩa adicientur uobis. Hic
manifestissimȩ ostendit. ñ hec eẽ ap¬
petenda. tamquam talia bona nr̃a. ut
ꝓpter ipsa debeamus bene facere si
qͥd facimus.s tam̃ ẽẽ necessaria s d
enum int̃sit int̾bonũ. qͦd appetendũ ẽ¬
& necessarium. qͦd sumendum ẽ. hac
sententia declariut. cum ait. Gerun¬
tamen querite regnum dĩ. et hec om¬
nia adicientur uobis. Regnum gͦ
dĩ bonum nr̃m ẽ & hoc appetendũ.
& ibi finis constituendus ꝓpt̃ quod
omia faciamus. quecumq facims
S quia in hac uita militamus. ut
adillud regnum ꝑuenire possimꝰ
quȩ uita sine his necessariis agi ñ
potest adicientur hec uob inquit.
ẜ uos regnum dĩ querite: Qui enĩ
ñ ait dabunt᷑ ẜ adicient᷑ ꝓfecto indicat
aliud eẽ qͦd pͥncipalit̃ datur aliud qͦd

Expanded text:
uno quidem indigeret emplastro. uno quidem indigeret emplastro. haec enim omnia gentes mundi quaerunt: pater autem uester scit, quoniam his indigetis. uerum tamen quaerite regnum dei, et haec omnia adicientur umanifestissime ostendit, non haec esse appetenda tanquam talia nostra bona, ut propter ipsa debeamus benefacere si quid faciamus, sed tamen esse necessaria. Quid enim intersit inter bonum quod appetendum et necessaait: Verumtamen quaerite regnum Dei, et haec omnia adjicientur vobis. Regnum ergo Dei bonum nostrum est, et hoc appetendum, et ibi finis constituendus, propter quod omnia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, Adjicientur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei quaerite. Qui enim n ait, Dabuntur, sed adjicientur, profecto indicat aliud esse quod principaliter datur, aliud quod
Abbreviated transcription (Latin):
pusillȩ fidei᷑ Cͥras inscripturis fu¬
turũ tempꝰ intelligit᷑. Dicente iacob.
& exaudiet me cras iusticia mea. E¬
insamuelis fantasmate phitonissa
loquit᷑ ad saulẽ cras eris mecum.
Et uos nolite querere: qͥd manducenᷤ
aut qͥd bibatis. Notandũ qͦd ñ ait
nolite querere uel solliciti eẽ decybo.
aut potu aut indumento: s exp̃ssiꝰ
qͥd inquit manducetis. aut qͥd bi¬
batis. Et supra. neq corpori qͥd ue¬
stiamini. Ubi mͥ uident᷑ argui. qͥs
spreto uictu uel uestitu communi.
lauciora sͥ uel austeriora prehis cũ
quib uitã ducunt alimenta. ueli¬
dumenta requirunt. Et nolite insub¬
lime tolli. ꝓhibita sollicitudine deali¬
mentis. consequent̃ ne extollant᷑ am¬
monuit. Primo enĩ hec adnecessita¬
tem implendam homo querit.Cũ
autem hec habundauerit incipit ⁊
suꝑbire detalib. Tale ẽ hoc ac si se
uulneratus qͥs iactet quia habet int¬
ta emplastra indomo: cũ hoc illi
bonũ eẽt ut uulnera ñhaberet. & ne

Expanded text:
us . » Cras in Scripturis futurum tempus intelligitur, dicente Jacob: « Exaudiet me cras justitia mea in Samuelis phantasmate, Pythonissa loquitur ad Saulem: Cras eris mecum . Et vos, nolite quaerere quid manducetis, aut quid bibatis. Notandum quod non ait, Nolite quaerere vel solliciti esse de cibo, aut potu, aut indumento, sed expressius, Quid, inquit, manducetis, aut quid bibatis. Et supra, Neque corpori, quid vestiamini. Ubi mihi videntur argui, qui spreto victu, vel vestitu communi, lautiora sibi vel austeriora prae iis cum quibus vitam ducunt, alimenta, vel indumenta, requirunt. Et nolite in sublime tolli. Prohibita sollicitudine de alimentis, consequenter ne extollantur admonuit. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit. Cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset ut vulnera non haberet, et ne
Abbreviated transcription (Latin):
tienda sunt. ut queramus. qͥd signi¬
ficent corui. aut lilia. Posita sunt enĩ
ut dereb minorib maiora ꝑsuade¬
rentur: Dico autẽ uobis. nec salomon
inomni gła sua uestiebatur. sic̃ unũ
existis. Et reuera qͦd sericum. que
regum purpura. quȩ pictura dextri¬
cũ potest florib comparari : Qͥd ita
rubet ut rosa: qͥd ita candet ut lilũr
Uiole uͦ purpuram nullo suꝑari my¬
rice oculoꝵ magis qͣm sermonum
iudicium ẽ. Si autem fenũ qͦd ho¬
die inagro ẽ & cras inclibanũ mit¬

Expanded text:
tienda sunt, ut quaeramus quid signitienda sunt, ut quaeramus quid significent corvi aut lilia; posita sunt enim, ut de rebus minoribus majora persuaderentur. Dico autem vobis, nec Salomon in omni gloria sua vestiebatur sicut unum ex istis. Et revera, quod sericum, quae regum purpura, quae pictura textricum, potest floribus comparari? Quid ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? Violae vero purpuram nullo superari murice, oculorum magis quam sermonum indicium est. Si autem fenum quod hodie in agro est, et cras in
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. quoꝵ anima mortalis ẽ Etcũ
ẽẽ cessauerit. semꝑ ñerunt. qͣntomag̃
homines qͥb et̃nita s ꝓmittitur re
gunt᷑ dĩ imperio:. Quantomagisos
pluris estis illis: Idest carius uõ ua¬
letis. quia utiq rationale animal si¬
cuti ẽ homo. sublimius ordinatũ ẽ
inierũ natura. quã irrationalia. sicu¬
ti aues sunt. Quis aut̃ ur̃m cogitã¬
do potest adicere adstaturã suã cu
ID÷ cuius potestate atq dñatu fac
potest. Non aut̃ ur̃a cura factũ ẽẽ
ut adhanc staturã ueniret corpus
uim. ex hoc intelligi potest. qͦd sicu¬
retis & uelitis adicere unũ cubitũ
hiuc stature ñ potestis Iui gͦ etiam
ate agendi corꝑis curã relinquite
cuius uidetis cura factũ ẽẽ. ut tante
stature corpus habeatis. Si gͦ in qͥt
neq qͦd minimũ ẽ potestis. Mini
mentũ. Itaꝙ sequitur. & dicit
Considerate lilia agri qͦmͦ crescuns
non laborant. non nent. S ista
documenta ñsic allegorica discu¬

Expanded text:
is est, et cum esse cessaverint, semper non erunt, quanto magis homines, quibus aeternitas promittitur, Dei reguntur imperio! Quanto magis vos pluris estis illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationalia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum cogitando potest adjiceid est, cujus potestate atque dominatu factpotest. Non autem vestra cura factum esse, ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest, quod si curetis et adhuic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse ut tantae staturae corpus habeatis. Si ergo inquit neque quod minimum est potestis, minimmentum. Itaque sequitur, et dicit: Considerate lilia quomodo crescunt, non laborant, non nent. Sed ista documenta, non sicut allegorica, discu
Abbreviated transcription (Latin):
dus ẽ sollicitudo tollenda: Anima
plus ẽ quã esca. & corpꝰ plꝰ quã uesti¬
mentum. Ammonet. ut meminerimꝰ
multo amplius nobis dm̃ dedisse.
qͦd nos fec̃ & composuit exanima
& corꝑe. qͣm ẽ alimentũ atq tegu¬
mentum. ut intelligas eũ qͥ dedit
animã. multo facilius escam esse
daturũ. Similit̃ eũ qui corpꝰ dedit
multo facilius daturũ ẽẽ uestim̃¬
tum. Quo loco queri solet. utrũ ad
animam cyb iste ꝑueniat. Cum
anima incorporea sit. iste autẽ cybꝰ
corporeus: S animã hoc loco ꝓista
uita positã nouerimꝰ. Cuiꝰ retina¬
culũ ẽ alimentum istud corpore
um: scđm hanc significationem
dictum ẽ etiam illud. Qui amat
animam suã ꝑdet illã. qͦd ñ dehac
uita accepereͥmus. quã oportet in
pregno dĩ ꝑdere qͦd potuisse marty¬
res claruit. contrariũ hoc p̃ceptũ
erit illi sententiȩ qua dictum est.
Quidꝓdẽ homini si totum mun¬
dum lucret᷑. animȩ autẽ suȩ detͥ¬

Expanded text:
dus est, sollicitudo tollenda. Anima dus est, sollicitudo tollenda. Anima plus est quam esca, et corpus quam vestimentum. Admonet, ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentum, ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum. Similiter eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste perveniat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est aum. Secundum hanc significationem dictum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi de hac vita acceperimus, quam oportet pro regno Dei perdere, quod potuisse martyres claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae, qua dictum est: Quid prodest homini si totum mundum lucretur, animae autem suae detr
Abbreviated transcription (Latin):
thesauritat. & ñ ẽ uidm̃ diues. Stui¬
tus ẽ. & innocte rapiendus. Ergo qͥ
uult ẽẽ in dm̃ diues. ñ sͥ thesauritãt.
sed pauꝑib possessa distribuat. sic
enĩ sapiens. etlucis filiꝰ ẽẽ. merebit᷑.
Inde bene psalmista cum deauaro
quolibet diuite p̃misisset. s ⁊ fruft᷑
conturbatur. thesauritat. &e igno¬
rat. cui congregabit ea: mox ubi
cordis sui thesaurum locasset aꝑuit
dicens. Et nunc que ẽ exspectatio
mea. nonne dñs: & substantia mea
os Ideo dico uobis. Nolite sollici¬
ti ẽẽ animȩ qͥd manducetis. neq
corpori quid uestiamini. Qͦd ait
ideo dico. adsuꝑiora respicit hoc
ẽ ideo demporalium sollicitudi¬
nem ueto. ne cum diuitib scłi uob̃
thesaurizare conuincamini. Ergo
qͥd om̃ib natura tͥbuit. & iumentis
ac bestũs hominib ꝙ commune est.
Huius cura penitus liberamur s p̃¬
cipitur nob̃. ne solliciti simus qͥd co¬
medamus. Et qͥa insudore uultꝰ p̃¬
paramus nobis panẽ labor exercen¬

Expanded text:
thesaurizat, et non est in Deum dives. Stultus est, et in nocte rapiendus, ergo qui vult esse in Deum dives, non sibi thesaurizet, sed pauperibus possessa distribuat. Sic enim sapiens et filius lucis esse merebitur. Unde bene Psalmista cum de avaro quolibet divite praemisisset, Sed et frustra conturbatur, thesaurizat, et ignorat cui congregabit ea, mox ubi cordis sui thesaurum locasset, aperuit, dicens: Et nunc quae est exspectatio mea? nonne Dominus? et substantia mea os: Ideo dico vobis, nolite solliciti esse animae quid manducetis, neque corpori quid vestiamini. Quod ait, Ideo dico, ad superiora respicit, hoc est, ideo temporalium sollicitudinem veto, ne cum divitibus saeculi vobis thesaurizare convincamini. Ergo quod omnibus natura tribuit, et jumentis, ac bestiis, hominibus quoque commune est, hujus cura penitus liberamur, sed praecipitur nobis ne solliciti simus quid comedamus. Et quia in sudore vultus praeparamus nobis panem, labor exercen
Abbreviated transcription (Latin):
Dic fr̃i meo. ut diuidat mecũ here¬
ditatem: At ille dixit ei. Homo. qͥs
me constituit uidicẽ. aut diuisorẽ
suꝑra uos: Merito refutatur hic
fr̃. qui magistro suꝑnȩ pacis uni¬
tatisq gaudia commendanti.
Terrenȩ diuisionis uult ingerere mo¬
lestiam. merito hominis uocabulo
notatur: Cum enĩ sit int uos iN¬
quit & zelus. & contentio. nonne
carnales estis. non ne homines estiᷤ
&e scd̃m hominẽ ambulatis : ne¬
gatq se dñs hominũ eẽ diuisorẽ
ad qͦs &e secũ. & cum angłis pacifi¬
candos uenerat. Non enĩ ẽ ds̃ dissẽ¬

Expanded text:
dividat mecum haereditatem. At ille dixit ei: Homo, quis me constituit judicem aut divisorem supra vos? Merito refutatur hic frater, qui magistro supernae pacis unitatisque gaudia commendanti, terrenae divisionis vult ingerere molestiam. Merito hominis vocabulo notatur. Cum enim sit inter vos, inquit, zelus et contentio, nonne carnales estis, nonne homines estis, et secundum hominem ambulatis? Negatque se Dominus hominum esse divisorem, ad quos et secum et cum angelis pacificandos venerat. Non enim e
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑe dignant᷑. Porro supra petrosai
inspinis ut dñs exponit sem¬
nantur. hi qui auditi quidem
uerbi & utilitatẽ ꝓbant. et de¬
siderium gustant. s ne ad id
te eos uel aduersa terrendo. uł
ꝓspera blandiendo retardant
Contraq̃ utraq dampna sem̃
quod acceperat tutari curabat.
Qui ait: ꝑarma iusticie. ad erts

Expanded text:
ercipere dignantur. Porro super petrosa et ercipere dignantur. Porro super petrosa et in spinis ut Dominus exponit seminantur hi qui auditi quidem verbi et utilitatem probant, et desiderium gustant: sed ne ad id tae eos vel adversa terrendo, vel prospera blandiendo retardant. Contra quae utraque damna, semen quod acceperat tutari curabat qui ait, Per arma justitiae, a dextris
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. ut intelligamus innouissi¬
ma mysteriorũ regni di Ham
qͥ adpropinquant pedib eius. ac¬
cipiant de docꝰtrina illius. Dicen¬
centes cum psalmista. Reuela o¬
culos nr̃os et considerabimꝰ mi¬
rabilia delege tua Recte itaq
in parabolis audiunt. & inenig¬
mate: qui clausis sensib cordis
neq intrare neq curant cognoscẽ
ueritatem. obliti dñĩcȩ p̃ceptio¬
nis. qui habet aures audiendi au
Aui autem secus uiã. sunt sdiat
qui audiunt. Deinde uenit dia¬
bolus. & tollit uerbum de corde
eoꝵ. necredentes salui fiant: De
hoc semine marcꝰ ita scribit. hi
autem sunt. qui circa uiã. ubi se¬
minatur uerbum. &cum aucdie¬
rint. confestim uenit sathanas &
aufert: Maths ita: omnis qui
audit uerbum regni. & non inte¬
ligit uenit malus. & rapit Exqͦ
manifeste docetur: eos circa uã
seminatos. qͥ uerbum qͦd audi¬
unt nulla fide. nullo intellectu mul¬
lo saltẽ tẽptande utilitatis occasione ꝑ¬

Expanded text:
Dei, ut intelligamus in novissiDei, ut intelligamus in novissima mysteriorum regni Dei. Nam qui appropinquant pedibus ejus, accipient de doctrina illius, dicentes cum Psalmista · Revela oculos nostros, et considerabimus mirabilia de lege tua . Recte itaque in parabolis audiunt, et in aenigmate, qui clausis sensibus cordis, neque intrare, neque curant cognoscere veritatem, obliti dominicae praeceptionis: Qui habet aures audiendi, audiat . Qui autem secus viam, hi sunt qui audiunt. Deinde venit diabolus, et tollit verbum de corde eorum, ne credentes salvi fiant. De hoc semine Marcus ita scribit: Hi autem sunt qui circa viam, ubi seminatur verbum. Et cum audierint, confestim venit Satanas, et aufert. Matthaeus ita: Omnis qui audit verbum regni, et non intelligit, venit malus et rapit. Ex quo manifeste docetur eos circa viam seminatos, qui verbum quod audiunt nulla fide, nullo intellectu, nulla saltem tentante utilitatis occasione p