comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus quodo portunius uobis patrefamilias nr̃o largiente rede¬
damus. ⁊¬
EBERI uobis fr̃s carissimi
ũq ẽereddendum quod distuleramus agnoscimus. quo¬
modo intellgi possint non ẽẽ intensed uoistacontrariua : Quod
cumdixis s& dominus indomo patrismei multȩs unt manfiones.
Siquominus dixis semuobis quia nado parare uobis locum.
Ubi satis ostendit ideose hoc illis dixisse. qui aramibisunt man¬
siones multȩ . & non ẽ. opus aliquã preparare. Rursus ditit :
&si abiero & prepara uero uobis locum. ĩterum ueniani
& accipi aonuos ad meipsum : ut ubisumego. & uos s̃tis. ⁊¬
quomodo uadit & parat locum : siam multȩ mansiones sunt. si quo
minus dixis s& uado parare: Aut si adhuc parandus est : curnon
merito dixis s& uado parare: anistȩ mansiones & sunta paran¬
desunt: Si quominus enĩ essent . dixis s& uadoparare : Ettam̃
quia ita sunt ut parandȩ sint : non easua dit parare sicut sunt :

Expanded text:
mus, quod opportunius vobis Patrefamilias nostro largiente redmus, quod opportunius vobis Patrefamilias nostro largiente reddamus. eberi vobis, fratres charissimi, jamque esse reddendum quod distuleramus, agnoscimus, quomodo intelligi possint non esse inter se ista duo contraria, quod cum dixisset Dominus, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; ubi satis ostendit ideo se hoc illis dixisse, quia jam ibi sunt mansiones multae, et non est opus aliquam praeparare: rursus dicit. Et si abiero, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad me ipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Quomodo vadit, et parat locum, si jam multae mansiones sunt? Si quo minus, dixisset, Vado parare. Aut si adhuc parandus est, cur non merito dixisset, Vado parare? An istae mansiones et sunt, et parandae sunt? Si quo minus enim essent, dixisset, Vado parare. Et tamen quia ita sunt ut parandae sint, non eas vadit parare sicut sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
Paternr̃ quies in calis. A regno caeloruni separare. aut eam
sic diuidere audebitis. utaliquȩ mansiones eisint in regnocaelorum.
nu caelorum : in hacstultitialuelint habitare uobiscum., absit in¬
quam ut rdmom̃is domus regnantium filior̃ non sit alibi nisi in reg¬
noipsius regiȩdomus pars aliqua nonsit inregno. &tsi abiero in¬
quiđ & preparauero uobis locum: iterumuenia & actipram cios
adme ipsum: Utubiegosum& nos sitis ⁊ quo egouado scitis: &iuam
scitis. ꝓdñe inu quomodo uadis parare locum. suam multȩ man¬
siones sunt in domopatristui. ubitecum habitabunttuiꝰ Aut si
accipis eos ad teipsum : quamodo iterumuenis. qui non recedis.
Ista caris simi si breuiter explicare conemur. quantum iudetur
hodierno satis es sesermonic̃o artata: utiq nonclarebunt : erit
ipsabreuitas alteraobscuritas Proinde hoc debitum differa¬

Expanded text:
Pater noster, qui es in coelis , a regno separare coelorum, aut eam Pater noster, qui es in coelis , a regno separare coelorum, aut eam sic dividere audebitis, ut aliquae mansiones ejus sint in regno coelorum, no coelorum, in hac stultitia velint habitare vobiscum: absit, inquam, ut cum omnis domus regnantium filiorum non sit alibi nisi in regno, ipsius regiae domus pars aliqua non sit in regno. 4. Et si abiero, inquit, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi sum ego et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. O Domine Jesu, quomodo vadis parare locum, si jam multae mansiones sunt in domo Patris tui, ubi tecum habitabunt tui! Aut si accipis eos ad teipsum, quomodo iterum venis qui non recedis? Ista, charissimi, si breviter explicare conemur, quantum videtur hodierno satis esse sermoni, coarctata utique non clarebunt, et erit ipsa brevitas altera obscuritas: proinde hoc debitum differa
Abbreviated transcription (Latin):
numca lorum eritaliquid ubibeatimaneant in nocentes. quisi¬
nonẽ. uera & catholica sides ⁊ Itan etandem stulti homines
& carnalib: cogitationib: excȩcatrcumreł robandi ess& is
simansionẽ non dico pairi. pauli. uel ciiꝰ lib& a postolorum. sed
cuius cunq paruuli baptizati aregnocaelorũ separaretis. Non
uos putatis eẽ . reł robandos. quid omũ dei patris in desepara¬
tis : Non enĩ aitdñs inuniuer somundo at inuniuer sacrea¬
tura. aut in uita uł beatitid ine sempiter naiansiones mul¬
tȩ sunt : sed in domo in quid patrismei mansiones multȩ sunt . ⁊¬
nonne ista est domus ubi ȩdificatione habemus exdõ. domum
nonmanuf actam a ternam incaelis: Non ne ista ẽ. domus. de
qua
cantamiis deo. Beati quiabitant indomotua inseculasȩcu¬
lorum laudabuntte: Ergonenios non domum cuiusq bap¬
tiratisris. sed domũ ipsius deipatris. cui oms srsdicimus.

Expanded text:
num coelorum erit aliquid, ubi maneant beati innocentes qui sinum coelorum erit aliquid, ubi maneant beati innocentes qui sinon est vera et catholica fides. Itane tandem stulti homines, et carnalibus cogitationibus excaecati, cum reprobandi essetis, si mansionem non dico Petri et Pauli vel cujuslibet Apostolorum, sed cujuscumque parvuli baptizati a regno coelorum separaretis; non vos putatis esse reprobandos, qui domum Dei Patris inde separatis? Non enim ait Dominus, In universo mundo, aut, in universa creatura, aut, in vita vel beatitudine sempiterna mansiones multae sunt; sed, In domo, inquit, Patris mei mansiones multae sunt. Nonne ista est domus ubi aedificationem habemus ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis ? Nonne ista est domus de qua cantamus Domino, Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te ? Ergone vos non domum cujusque baptizati fratris, sed domum ipsius Dei Patris, cui omnes fratres dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tȩsunt :Nullus eorum alienabitur ab illa domo: ubimansionẽ
prosuo quisq accepturus est merito. ⁊ denarius quidẽ ille
aequalis ẽ.om̃ib : quẽ paterfamilias eis qui operatis unt in ui¬
nea. uib& dariom̃ib:. nonineo discernens quiminus. cait qui
aplius laborarunt : Quoutique denario uita signisicatur &¬
terna : ubiamplius alio nemo suit: qm̃ uiuendi non est di¬
uersa in &ernitate maensura: sed multȩ mansiones diuersas
meritorum inunauita &e terna significant digntates.⁊ Aliu
tiuntur in regno. sed propter unũ denarium nullus sepanitur
temfiat ut quod habent singuli commune sit om̃ibus : pieni quis¬
que & iamipsehab&. cuamat in altero quod ipse non hab&. ⁊
Nonerit itaq: aliqua inuidia imparis claritatis : qm̃ regnabit
in om̃ib: unitas c aritatis . ꝓpro in deres puendisun  a cordexp̃ia¬
no quiputant ideo dictum multas eẽ mansiones: quia extin reg¬

Expanded text:
sunt. Nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem sunt. Nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito. Denarius quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea jubet dari omnibus, non in eo discernens qui minus et qui amplius laborarunt : quo utique denario vita significatur aeterna, ubi amplius alio nemo vivit, quoniam vivendi non est diversa in aeternitate mensura. Sed multae mansiones, diversas meritorum in una vita aeterna significant dignitates. Alia tiuntur in regno; sed propter unum denarium nullus separatur tem fiat ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. 3. Proinde respuendi sunt a corde christiano, qui putant ideo dictum multas esse mansiones, quia extra reg
Abbreviated transcription (Latin):
te. ⁊ hemortem quasi hominitimerent. &idectur¬
barentur : consolatureos: &iam sedm̃eẽ contestans ⁊ Credi¬
tfinquid indm̃ : & imme credite : Consequens estenim: ut si
indmn creditis. & imme credere debratis : uod non ea consequens sixp̃s¬
non e& ds. ⁊ Credit eindm̃ & in eum credite. cuinaturaest non rapi¬
na esseaequalẽ deo : Sem& ipsumexaniuit : non tamen formam dei
camittens sed sormã seruias sumens : Mortẽ metuitis huicfor
Sed quidest quod sequitur. Indomo patris mei mansiones mul¬
tesunt. nisi quia & sibimetuebant: unde auhredebuerunt.
nontur b&ur corurm: quis enĩ eorum non me tuer& cũ paro
dictũ e&. fidentiori. atq promptiori. Non cantabit gallus do¬
necter meneges : Tn quã ergo essent perituri ab illo merito
turbabantur : Sed cum audiunt. in domo patris mei man¬
siones multe sunt. si quominus dixissemuobis. quia uado uo¬
bis parare locum : aꝑturbationeretreantur. certiafidentes
iustior alius alio sanctior . Indomopatris inu mansiones mul¬

Expanded text:
t ille, tanquam homini timerent, & ideo turbarētur, consolatur eos, & Deum se esse contestans, Creditis, inquit, in Deum? & in me credite. Consequens est enim, vt si in Deum creditis, & in me credere debeatis. Quod non esset consequens, sinon esset Deus. Creditis in Deum, et in eum credite cui natura est, non rapina, esse aequalem Deo. Semetipsum enim exinanivit , non tamen formam Dei amittens, sed formam servi accipiens. Mortem metuitis huic forSed quid est quod sequitur: In domo Patris mei mansiones multae sunt? nisi quia et sibi metuebant: unde audire debuerunt: Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset, fidentiori atque promptiori: Non cantabit gallus, donec ter me neges? Tanquam ergo essent ab illo peturbabantur. Sed cum audiunt: In domo patris mei mansiones multae sunt; si quo minus dixissem vobis, quia vado vobis parare locum. A perturbatione recreantur, certi ac fidentesjustior, alius alio sanctior, in domo Patris mei multae mansiones
Abbreviated transcription (Latin):
usq: ad manus hominum ꝑuenisti. Nuomodo nisincar¬
ne : ꝑ hanc uenistimanens ubieras. ꝑ hanc redisti non
relinquens quoueneras: Siergo ꝑ hanc uenisti . & redis¬
ti : ꝑhanc proculdubio non solum nobis ti quauentre¬
mus adte. uerum & iamtibi quauenires & redires uia fu¬
isti. ⁊cum uero aduitam quodes ipseisti. eandem prosecto
carnemtuam demorte aduitam duxisti : : Aliud quippeuer
bum deiest : aliud homo. Sed uerbum caro factum est
mortua est : xp̃s est mortuus. & cum carosepulta est Xp̃sẽ.
sepultus : Stenim corde eredimus adiusticiam sicore faci¬

Expanded text:
usque ad manus hominum pervenisti. Quomodo, nisi in carusque ad manus hominum pervenisti. Quomodo, nisi in carne? Per hanc venisti manens ubi eras, per hanc redisti non relinquens quo veneras. Si ergo per hanc venisti et redisti; per hanc procul dubio non solum nobis es qua veniremus ad te, verum etiam tibi qua venires et redires, via fuisti. Cum vero ad vitam, quod es ipse, isti; eamdem profecto carnem tuam de morte ad vitam duxisti. Aliud quippe bum Dei est, aliud homo, sed Verbum caro factum est, mortua est, Christus est mortuus, et cum caro sepulta est, Christus sepultus est, sic enim corde credimus ad justitiam, sic ore
Abbreviated transcription (Latin):
lo: sed tanto pondere ubiingemas eimus grauati. quo mo¬
doleuaboani mã meam: nisime cum leu&. qui posuit prome
suam : dicamego quod possum. capiathrm̃ qui potest :
quodonante dico: eodonante capit quicapit: & eo donante
credit qui nondum capit . Nisienim credideritis. inquid
uistiis conseruis meis. s lomas apłs uit ẽ interrogar&.a.buit
te antesẽ.:Nectamen intelliger&. nisi habera: inse.: ł quin¬
ter rogote . quiatescioeẽ. superme.⁊ hiterrogo autem in¬
quantum possum suꝑmei effundereamimam meam ubi
non sonantem. & tamen docentẽ audiamte. Dicmi hiob¬
secro: quomodouadis ate :nunquidnam utuenires ad
nos relinqueraste: maxime. quia nona tenpso uenisti. sed
paterte misit: Scio quidam quodte ex inanisti : Sedqs
formam serui accepisti: non quia formadei uelad quam
redisti dimisisti. uel quͫ reciperes amisisti :: & tamenue¬
nisti : & non solum usq: ad carnale soculos. uerum & iam

Expanded text:
elo ? Sed sub tanto pondere ubi ingemiscimus gravati, quomoelo ? Sed sub tanto pondere ubi ingemiscimus gravati, quomodo levabo animam meam, nisi mecum levet qui posuit pro me suam? Dicam ergo quod possum, capiat vestrum qui potest. Quo donante dico, eo donante capit qui capit, et eo donante credit qui nondum capit. Nisi enim credideritis, inquit vis tuis conservis meis? Thomas apostolus ut te interrogaret, habuit te ante se; nec tamen intelligeret te, nisi haberet in se: ego interrogo te, quia te scio esse super me; interrogo autem inquantum possum super me effundere animam meam, ubi non sonantem et tamen docentem audiam te. Dic mihi, obsecro, quomodo vadis ad te? Numquidnam ut venires ad nos, reliqueras te: maxime quia non a teipso venisti, sed Pater te misit? Scio quidem quod te exinanisti; sed quia formam servi accepisti , non quia formam Dei vel ad quam redires demisisti, vel quam reciperes amisisti: et tamen venisti, et non solum usque ad carnales oculos, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uiam scire. quã putarent senescire .: Iuid autem opuserat ut dice¬
r&. Egosumuia. & ueritas. & uita. cum ia cognita quair&. resta¬
r& nossequo ir& . nisi qui aibat adueritatẽ. ibat ad uitam.
Ibatergo ad seipsum. ꝑseipsum ⁊x nos quo imus. msi ad ipsum : &
qua imus nisi ꝑ ipsum : ipseigitur ad seipsum ꝑseipsum. nos ad ip¬
sum ꝑ ipsum: Immouero &adpatre & ipse & nos : Nam & de
seipso. alibi dicit : Ad patremuado : & hoc loco propternos
Nemo inquid uenit ad patrẽ. nisiꝑme. : Acperhoc. & ipseꝑse
ipsum. & ad seipsum & ad patrem : & nosꝑipsum & ad ipsum &
amensta uobis uultis exponi: cogitate. quam ex celfasint : ui¬
detis quid sim : uideo quid sitis : in omnibus nobis corpus qđ
corrumpitur agbarauat animam : & deprimit terrena in¬
habitatio sensum multa cogitantem. Putamus ne possu¬
mus dicere : ad teleuaui animamneam. qui habitas inca¬

Expanded text:
viam scire, quam putaverant se nescire. Quid autem opus erat ut diceviam scire, quam putaverant se nescire. Quid autem opus erat ut diceret: Ego sum via et veritas, et vita: cum via cognita qua iret, restaret nosse quo iret? nisi quia ibat ad veritatem, ibat ad vitam? Ibat ergo ad seipsum per seipsum; et nos quo imus, nisi ad ipsum? et qua imus, nisi per ipsum? Ipse igitur ad seipsum per seipsum, nos ad ipsum per ipsum: imo vero et ad Patrem et ipse et nos. Nam et de seipso alibi dicit, Ad Patrem vado : et hoc loco propter nos, Nemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per me. Ac per hoc et ipse per se ipsum et ad seipsum et ad Patrem, et nos per ipsum et ad ipsum et a me ista vobis vultis exponi? Cogitate quam excelsa sint. Videtis quid sim, video quid sitis: in omnibus nobis corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Putamusne possumus dicere, Ad te levavi animam meam, qui habitas in co
Abbreviated transcription (Latin):
dñe nescimus quouadis & quomodo possimus uiam
scire: Utrũq: illis d̃s dixeratscire. Utrumq: dix̃ istenes¬
cire . & locum quo itur : & uit̾imquaitur : Sed nes cit
estfrs. Ecce audiuimus discipulum in terrogantem :
audiuimus & magistrum docem: & nondum capimus
& iam post uocem sonantẽ sententiam latitantem :
sed quid nonpos sumus capere: Nunquid poterant eidi¬
cere apostolieius cumquib loquebatur. nescimuste :¬
sieum sciebant. &uia ipseẽ. iuam sciebant. ꝓccesci¬
retonurxtisunt : quod sescire nesciebant. Quidigitur
& nos inistosermone non dncaepimus :: quidputatis
srs mei nisi quiadixit. & quoua doscitis & uiam scitis :
&eccecognouimus. quod sciebantiuam : qui a sciebant
ipsum qui estuia: sediia quaitur .Mdnquid uiaẽ & quo itur.
Utrumq autem illos dixerat scire & quouadit. & uiam. Opuser¬
goerat ut dicer&ꝰ egosumuia. ut ostender& eos cum eum scirent.

Expanded text:
Domine, nescimus quo vadis; et quomodo possumus viam Domine, nescimus quo vadis; et quomodo possumus viam scire? Utrumque illos Dominus dixerat scire, utrumque dicit iste nescire, et locum quo itur, et viam qua itur. Sed nescit est, fratres? Ecce audivimus discipulum interrogantem, audivimus et magistrum docentem, et nondum capimus, etiam post vocem sonantem, sententiam latitantem. Sed quid non possumus capere? Numquid poterant ei dicere Apostoli ejus cum quibus loquebatur, Nescimus eum sciebant, et vita ipse est, vitam sciebant. Ecce scire convicti sunt quod se scire nesciebant. Quid igitur et nos in isto sermone concipimus? quid putatis, fratres mei? nisi quia dixit: Et quo vado, scitis, et viam scitis. Et ecce cognovimus quod sciebant vitam, et quia sciebant ipsum qui est via. Sed via est qua itur, nunquid via est quo itur? Utrumque autem illos dixerat scire, et quo vadit, et viam. Opus ergo erat ut diceret: Ego sum via: ut ostenderet, eos, quia scirent eum
Abbreviated transcription (Latin):
unc est dilectis simi ut quantum ualemus intel¬
legamus de uerbis dñi. posterib priora. & consequen¬
tib precedentia. In eo quod audistis a postolot homȩ
interroganti es seresponsum. Dixerat enĩsuperius
dñs: cumi demansionib loqueretur. quasa it sedix. indo¬
mopatris. ͫͥ. & irese ut prȩparar& eas : ub iintelleximꝰ
& esseram mansiones ipsas ĩ predest inatione : & preparari
eas. cum eorũ quuibimansuri sunt ꝑfidem cordamundantur:
qm̃ i psadeidomus ipsisunt  quid aliud est manere indo¬
modei. quaẽẽ inpopulodei: Cumeni idem popu¬
lus ẽ. indeo. & ds̃i neo hoc ut preparar& dñs abiit ut ereden
domeum qui nonda ur. eaquae inspecresem ꝑsutura est.
Nunc ꝑfidem mansio preparetur : Propter ergodixerat :¬
& si abiero & preparauero uobis locum: iterumue niam
& accipiam uos adme ipsum. utubiegosum & uossitis &
quoe gouado scitis & ui amscitis.: Adhȩc dicitthomas.:

Expanded text:
unc est dilectissimi, ut quantum valemus, intelligamus de verbis Domini posterioribus priora, et consequentibus praecedentia, in eo quod audistis apostolo Thomae interroganti esse responsum. Dixerat enim superius Dominus, cum de mansionibus loqueretur, quas et esse dixit in domo Patris sui, et ire se ut praeparet eas; ubi intelleximus et esse jam mansiones ipsas in praedestinatione, et praeparari eas cum eorum qui ibi mansuri sunt, per fidem corda mundantur, quoniam ipsa Dei domus ipsi sunt; et quid est aliud manere in domo Dei, quam esse in populo Dei, cum idem populus est in Deo, et Deus in eo? hoc ut praepararet, Dominus abiit; ut credendo in eum qui non videtur, ea quae in specie semper futura est, nunc per fidem mansio praeparetur: propter hoc ergo dixerat, Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. Ad haec dicit ei Thomas:
Abbreviated transcription (Latin):
pant. nihil sunt . nihilillis prodest. Nonergo millis
quauis bonis inunerib meis quȩ habere possunt &iam
non disciprilime i. Eed in hoc cognoscentomis. quiadis¬
cipulimei estis. si dilectione habueritis ad inuieem. ⁊
Osponsa xp̃i. pulerainter mulieres: Odealbata acen¬
dens & incumbens suꝑ fratruelẽtuum. qm̃cinus lumi¬
ne inͥ lustraris ut candeas. eiꝰ adiutoriofulciris necadas.
O qua tibi benecantatur in illo cantico canticorũ. ue¬
liit᷑pitalamiotuo quia caritas indditiis tuis: ipsã non ꝑ¬
dit cum impis animanituam: Ipsa discernit causam
tuam: & sicutmors ualida est : & indelitus t̃uis est.:
quã miran digeneris mors ẽ. cua paru suit nome empe

Expanded text:
pant, nihil sunt, nihil illis prodest . Non ergo in illis pant, nihil sunt, nihil illis prodest . Non ergo in illis quamvis bonis muneribus meis, quae habere possunt etiam non discipuli mei; sed in hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in invicem. O sponsa Christi pulchradens, et incumbens super fratruelem tuum, quoniam cujus lumine illustraris ut candeas, ejus adjutorio fulciris ne cadas! o quam bene tibi cantatur in illo Cantico canticorum, velut epithalamio tuo: Quia charitas in deliciis tuis ! Ipsa non comperdit cum impiis animam tuam. Ipsa non discernit causam tuam, et sicut mors valida est, et in deliciis tuis est. Quam mirandi generis mors est, cui parum fuit non esse
Abbreviated transcription (Latin):
meis diligit nisi salutem quã cupit utiq reuorareꝰ
Non morbum quẽuenit expellere. Sic ergo & nos inui¬
cemdiligamus: ut quantum pos sumus inuicẽ ad ha¬
bendum in nobis dm̃ curadilectionis a trahamur. ⁊¬
Hanc dilectionem donatnobis ipsequiait.⁊ Sicut di¬
lexiuos. ut & uos diligatis inuicem. ⁊ Ad hoc ergonos
dilex̃. utdꝰ nos diligamus inuicem: Hoc nobis conse¬
rens diligendonos. ut inutia dilectione constringamis inter
nos. & tam dulciuinculo conex ismenbris corpustantica¬
si dilectionem habueritis ad inuicem tãquã dicer&. ⁊ Aliamu¬
nera mea habent uobiscum &iam non mei. non solũnatu¬
ram. uitam. sensumrationẽ. & eam saltẽ que homini¬
b. peccorib: q: communł est: Uerum &iam linguas : sacri¬
menta . propha&iam : scientiam : sidẽ : distributionemre¬
rtmsuarum pauperib: : & traditionẽ corporis suiutar¬
deant : sedqm̃ caritatem non habent : ut ermbala conere¬

Expanded text:
in eis diligit, nisi salutem, quam cupit utique revocare; in eis diligit, nisi salutem, quam cupit utique revocare; non morbum, quem venit expellere? Sic ergo et nos invicem diligamus, ut, quantum possumus, invicem ad habendum in nobis Deum cura dilectionis attrahamus. Hanc dilectionem donat ipse nobis qui ait: Sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem. Ad hoc ergo nos dilexit, ut et nos diligamus invicem, hoc nobis conferens diligendo nos, ut mutua dilectione constringamur inter nos, et tam dulci vinculo connexis membris, corpus tanti casi dilectionem habueritis in invicem: tanquam diceret, Alia munera mea habent vobiscum etiam non mei, non solum naturam, vitam, sensum, rationem, et eam salutem quae hominibus pecoribusque communis est; verum etiam linguas, Sacramenta, prophetiam, scientiam, fidem, distributionem rerum suarum pauperibus, et traditionem corporis sui ut ardeant: sed quoniam charitatem non habent, ut cymbala concre
Abbreviated transcription (Latin):
ut uos inuicem diligatis. Illudnanis pretermis sumeẽ.
mandatum quo precipitur ut diligamus dnmi dm̃nr̃m
extoto corde. extota anima extotamente : tam quã hoc pͣ¬
termis souiddur dictum ut diligatis inuicem uel ut hoc
ad illud alterum non pertine at quod dictume: Diliges pro¬
ximutuum tamquã teipsum. Inis enĩ duob. mandatis in¬
quid. totalex pend & & ꝓphae. Sedbene intelli gentib u
trumq: inuenitur in singulis : Namoꝰ qui diligit dm̃
non e um pote steontempnere precipientem ut diligat
proximir & qui scȩ ac sp̃italiter diligit proximum. quid
ineodiligit nisidm̃: Ipsaest dilectio ab omni munda¬
na dilextione discreta : quã distmnguendo addidit dñs.-
Sicut dilexiuos. :Quidem̃ nisidm̃ dibex̃ innobis : non
quod habebamus. sed ut haberemus : ut ꝑducatnos s¬
cut paulo ante iam dixi. ubisit ds̃ omia momnib. ⁊
Ssenimedirus rectedicitur agros diligere: Etquid

Expanded text:
ut vos invicem diligatis, illud majus praetermissum esse ut vos invicem diligatis, illud majus praetermissum esse mandatum, quo praecipitur ut diligamus Dominum Deum nostrum ex toto corde, ex tota anima, et ex tota mente: tanquam enim hoc praetermisso videtur dictum, ut diligatis invicem, velut hoc ad illud alterum non pertineat, quo dictum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum. In his enim duobus praeceptis, inquit, tottrumque invenitur in singulis. Nam et qui diligit Deum, non potest eum contemnere praecipientem ut diligat proximum, et qui sancte ac spiritualiter diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta: quam distinguendo addidit Dominus: Sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexit in nobis, non quod habebamus, sed ut haberemus, ut perducat nos, sicut paulo ante dixi, ubi sit Deus omnia in omnibus ? Sic etiam medicus recte dicitur aegros diligere; et quid
Abbreviated transcription (Latin):
sideriononerit : quando om̃ia mom̃ib: ds̃erit. ⁊̃ lalis fi¬
nis : non hab& finem: Nemo ibimoritur : quone moper¬
uenit nisi huic scło moriatur. Nonmor teomium qua
corpus ab. anima deseritur. sed morte electorum qua
&iam cumincarne mortali adhuc manetur corsur¬
sum ponitur . Dequalimorte dicebat apłs: Morti e¬
nim estis & uitaurã absconditaẽ. cũ xp̃o indõ Mincfor¬
tas sedictum est : Valida ẽ. sicut mors dilectio .: hac enĩ
dilectione sit. ut inisto ad huc corruptibili corpore con¬
sticuti moriamur huic scło. & uita nr̃a abscondatur
conxp̃oindeo : Immo ipsadilectio est. Mors nr̃a sȩtu¬
lo & uita cũdeo. :Sienĩ morsẽ. quando decorpore ani¬
maexit : quomo dononẽ. mors. quando demundo a¬
mornr exit: ualida estergo sic ut mors dilectio :
Quidea ualidius. quarncitur mundus : nolite ergoprta
re srsmer : in hoc quod ait dñs. mandatũ nouu douobis.

Expanded text:
siderio non deerit, quando omnia in omnibus Deus erit . Talis fisiderio non deerit, quando omnia in omnibus Deus erit . Talis finis non habet finem. Nemo ibi moritur, quo nemo pervenit, nisi huic saeculo moriatur, non morte omnium, qua corpus ab anima deseritur; sed morte electorum, qua etiam cum in carne mortali adhuc manetur, cor sursum ponitur. De quali morte dicebat Apostolus, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Hinc fortasse dictum est, Valida est sicut mors dilectio . Hac enim dilectione fit ut in isto adhuc corruptibili corpore constituti moriamur huic saeculo, et vita nostra abscondatur cum Christo in Deo: imo ipsa dilectio est mors nostra saeculo, et vita cum Deo. Si enim mors est quando de corpore anima exit, quomodo non est mors quando de mundo amor noster exit? Valida est ergo sicut mors dilectio. Quid ea validius, qua vincitur mundus? 2. Nolite itare in hoc quod ait Dominus, Mandatum novum do vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsedilexnos: Dilectioistanos inrͦdat : ut simus homines no¬
uII. heredes testamentinoui: cantatores canticinori. Hec dilec¬
tiofrs caris simi antiqͥoͥs &atunc iustos. patriarchas & prophe¬
tas. sicut postra beatos apostolos innouauit: ipsad nunc innouat
gentes : & exuniuerso generehumano quod diffunditur toto
orbeterrarũ facit & colligit populum noui corpus nouȩmip¬
mandato nouo propter quod promnuicem in ea sollicita sunt
menbra. & siglorisicatur unumenbrũ. congaudent omia
menbra: audiunt em̃ adq: custodiunt. : Mlandatum no¬
uũ do uobis. ut uos in incem diligatis.: Nonsicut sediligunt
qui corrũpunt . nec sicut sediligunt homines qm homines
sunt : Sedñcut sediligunt qm̃ diisunt. & sili altis simionis.
ut sint silioriꝰ uni cosris: Radibectione inuicẽ diligentes qua¬
ipsedilexiteos perducturus eos ad illum sinẽ qui suffitiat
eis ubi sati&ur inho bͣis desideͣr᷑oꝵ. ⁊Tunceni aliquid de¬

Expanded text:
 ipse dilexit nos. Dilectio sta nos innovat, ut simus homines no ipse dilexit nos. Dilectio sta nos innovat, ut simus homines novi, haeredes testamenti novi, cantatores cantici novi. Haec dilectio, fratres charissimi, antiquos etiam justos tunc patriarchas et prophetas, sicut postea beatos apostolos, innovavit, ipsa et nunc innovat gentes, et ex universo genere humano, quod diffunditur in toto orbe terrarum, facit et colligit populum novum, corpus novae nupmandato novo, propter quod pro invicem in ea sollicita sunt membra, et si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra . Audiunt enim, atque custodiunt, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis: non sicut se diligunt qui corrumpunt, nec sicut se diligunt homines, quoniam homines sunt; sed sicut se diligunt, quoniam dii sunt et filii Altissimi omnes, ut sint ipse dilexit eos, perducturus eos ad illum finem qui sufficiat eis, ubi satietur in bonis desiderium eorum. Tunc enim aliquid de
Abbreviated transcription (Latin):
n̾s ñIs. Mlandatum nouu sediscipulis suis da¬
etestatur . ut diligant inuicem. ⁊ Manda¬
tum inquiđ nouũ do uobis. ũtdiligatis
inuicem.: Nonneiamerit hocmanda¬
tum mantiqua deilege. ubiscriptũ ẽ.
Diliges preximuntuum sicut te ipsũ.
Eurergo nouũ apellatur ad ño: quod
tamuetis eẽ. coniuncitur: Anideo estmandatũ nonũ quia
exito u& ere. induitnos hominẽ nouum: Innorat quip¬
pe audientẽ uł potius obedientẽ : non oms Sed ista dilectio :¬
quã dñs ut acarnali dilectione distinguae r&. addidit si¬
cut dilexiuos : Nam diligunt inuicem mariti & uxores:
parentes & silii: & quecũq alia interse homines neces situ¬
dohumana deuinxerat : ut taceamus dedilectione culpabili
atq dãpnabili. quadiligunt in urcem ad ulteri & ad ulterȩ:
scortatores & meretrices: & quoscũq: alios non humananeces¬
situdo. sedhumanae intȩ noxia turpitudo roniungit:: Man¬
datumergononũ nobis deditxp̃s: utdiligam inuicem sicut¬

Expanded text:
nus Jesus mandatum novum se discipulis suis dare testatur, ut diligant invicem: Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem. Nonne jam erat hoc mandatum in antiqua Dei lege, ubi scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum ? Cur ergo novum appellatur a Domino, quod tam vetus esse coexuto vetere induit nos hominem novum? Innovat quippe audientem, vel potius obedientem, non omnis, sed ista dilectio quam Dominus ut a carnali dilectione distingueret, addidit: Sicut dilexi vos. Nam diligunt invicem mariti et uxores, parentes et filii, et quaecunque alia homines inter se necessitudo humana devinxerit, ut taceamus de dilectione culpabili atque damnabili qua diligunt invicem adulteri et adulterae, scortatores et meretrices, et quoscumque alios non humana necessitudo, sed humanae vitae noxia turpitudo conjungit. Mandatum ergo novum nobis dedit Christus, ut diligamus invicem, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
modo uobiscum manea: Sitenueritis quod au distis
in sermone quẽ dico. Si hoc potest imago quã fecit ds̃:
quid potest non adeo facta. sed ex de onata imago dei
Dfc̃uĩ illud quo ad nos eges sus ẽ. & in quoa nobis regres¬
sus ẽ. corpus nonsicutm̃s lapsusẽ. sonus sed man& u̾bi
iam nonmoritur. & mors eiultranon dominabitur.
Multa dehis euangelicis uerbis ad hue dici fortas se
poterant. & debebant. Sed nonsunt corda ur̃a. spita¬
libus cibis quã lib& suauib oneranda : maxime
qua sp̃s promptus est caro autẽ infirma:

Expanded text:
modo vobiscum maneo, si tenueritis quod audistis modo vobiscum maneo, si tenueritis quod audistis in sermone quem dico. Si hoc potest imago quam fecit Deus, quid potest non a Deo facta, sed ex Deo nata imago Dei Deus: cujus illud, quo ad nos egressus est, et in quo a nobis regressus est, corpus, non sicut meus elapsus est sonus, sed manet ibi ubi jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur ? Multa de his evangelicis verbis adhuc dici fortasse poterant et debebant: sed non sunt corda vestra spiritualibus cibis quamlibet suavibus oneranda; maxime quia spiritus promptus est, caro autem infirma
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s est. xp̃s esfuita .:: Ia miro modo quodam & ineffabi
li quindnquam dimisit uła misitse ipsum. uenit adseip¬
sum. Menerat autem ut dictum ẽ. percarnem ds̃ ad ho¬
mines : ueritas ad mendaces. ⁊ d̃s autemuerax. om̃is autem
homomendax. : Cumitaq abhominib: abstulit. adq illuxe
ubinemomentitur carnẽsuamleuauit. Idem ipsequia
uerbum carofactum est perseipsum idẽ. ꝑ carnem.
adueritatem quod estipseremeauit. Quã: quidemue¬
ritatem. quam us intermaendaces. & in morteserua¬
uit : Aliquando enim xp̃s suit mortuus. sednenquam
suitfalsus: accipitẽ quamuis diuersum & longerm¬
par exemplumtamen ut eumque ad intellegendumdm̃.
ex hisque prop ius subiecta sunt deo E eceego ipseqruan¬
tum adtin& ad animũ meũ. cũ hoc sim quodestis & uos
sitaceo apudmeipsum : Siautẽ loquoruobis quod intel¬
legatis quodam modo aduos ꝓcedo: nec mere linquo:
sed & aduos accedo. & non recedo undeprocedo Cum
autemtacueroquodam modo adme redeo: & quodam¬

Expanded text:
s est vita. Ita miro quodam et ineffabili modo, qui nunquam demisit vel amisit seipsum, venit ad seipsum. Venerat autem, ut dictum est, per carnem Deus ad homines, veritas ad mendaces: Deus enim verax, omnis autem homo mendax . Cum itaque ab hominibus abstulit, atque illuc ubi nemo mentitur, carnem suam levavit; idem ipse, quia Verbum caro factum est, per seipsum, id est per carnem, ad veritatem, quod est ipse, remeavit. Quam quidem veritatem, quamvis inter mendaces, et in morte servavit: aliquando enim Christus fuit mortuus, sed nunquam fuit falsus. 4. Accipite quamvis diversum et longe impar exemplum, tamen utcumque ad intelligendum Deum, ex his quae propius subjecta sunt Deo. Ecce ego ipse, quantum attinet ad animum meum, cum hoc sim quod estis et vos, si taceo, apud meipsum sum: si autem loquor vobis quod intelligatis, quodammodo ad vos procedo, nec me relinquo, sed et ad vos accedo, et non recedo unde procedo. Cum autem tacuero, quodammodo ad me redeo; et quodam
Abbreviated transcription (Latin):
lafelicitate nisi perfectus in caritate. Ideoq docens
quomodo idone⁊ es sepos sint ꝑgere quoille antere¬
debat: Alandatũ inquidnouum do uobis ut diliga¬
tis inuicem. Hisunt gres sus quib sequendus ẽ.
xp̃s:: seddiis sermo uberior ĩnaliud tempus est
andatum nouũ douobis utdili gatis inincẽ sicue dilexi

Expanded text:
la felicitate nisi perfectus in charitate? Ideoque docens la felicitate nisi perfectus in charitate? Ideoque docens quomodo idonei esse possint pergere quo ille antecedebat, Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem . Hi sunt gressus quibus sequendus est Christus: sed de his sermo uberior in aliud tempus est Mandatum novum do vobis, ut diligatis
Abbreviated transcription (Latin):
postea. ⁊ Sed horquid sit : non neglegenter ẽ. pretereun¬
dum Nuoenĩ sequi tunc non poterant discipulidnm. sed
postea poterant : Sidixerimus ad mortem : homininato
quod inuenitir. tẽpusa quo ad moriendum nonsit idone¬
us : quando quidẽtalis est incorpore corrubtibili hominum
sons. ut nonsit in ea facilior inta quamoris. Nonigitur adhde
minus idoneierant sequidnm ad mortem . sedminus idon eierant
sequi dñmna duita. quȩ non hab&ꝰ mortem. Illo quippe ibat
dñs : ut surgens amortins iam non moreretur. & morsei ultra
non dominaretur. : Moriturũ quippedim proiusticia.
quomodo iamsuerant secuturi. ad huc martirio nonmar
maturi¬
tires Autiturũ dñm ad inmor talitate carnis quomodo
iã suerant sequturi. quandolib& morituri. sed insine
scłi resurrecturi : Auiturum dñm ad sinũ patris nec
relicturum eosunde necrecessit cũ uenis s& ad eos.
Quomodo iã suerant secuturi. cumẽe nemopos sit mul¬

Expanded text:
postea . Sed hoc quid sit, non negligenter est praetereunpostea . Sed hoc quid sit, non negligenter est praetereundum. Quo enim sequi tunc non poterant discipuli Dominum, sed postea poterant? Si dixerimus ad mortem: homini nato quod invenitur tempus, quo ad moriendum non sit idoneus; quandoquidem talis est in corpore corruptibili hominum sors, ut non sit in ea facilior vita quam mors? Non igitur adhuc minus idonei erant sequi Dominum ad mortem, sed minus idonei erant sequi Dominum ad vitam quae non habet mortem. Illo quippe ibat Dominus, ut surgens a mortuis jam non moreretur, et mors ei ultra non dominaretur . Moriturum quippe Dominum pro justitia quomodo jam fuerant secuturi, adhuc martyrio non maturi? Aut iturum Dominum ad immortalitatem carnis, quomodo jam fuerant secuturi, quandolibet morituri, sed in saeculi fine resurrecturi? Aut iturum Dominum ad sinum Patris, nec relicturum eos, unde nec recessit cum venisset ad eos, quomodo jam fuerant secuturi; cum esse nemo possit in il
Abbreviated transcription (Latin):
nisi cum ad huc esse in carnemortali. inquaestis & uos : tunc
enĩ meadẽ carne quid ẽ resus citatus erat : sedcũ illis ineadem
mortalitate iamnonerat: Iua propter. sicut ibi iã in morta
litatecarnis indutus ueraciter ait. Cũ adhuces semuobis¬
cum. Vbinihil aliud intellegere possumus nisicũ adhuces¬
sem in carnis mortalitate uobis cum.: Ita & hic ñ absur dedixis¬
se intelligitur. adhuc modicũ uobiscumsum : Tamquã dicer&
adhuc modicum sicut uos estis. mortalis sumego. Ergo sequen¬
tiauideamus .: Iueretis me: & sicut dixi iudeis quoe gona¬
do uos non potestis uemre . Nuobis dicomodo : Nocẽ modo
non potestis : Iudeis autẽ cũ hoc dicer&. non addiditmo¬
do.:Isti itaq uenire non poterant tunc. quo illeibat: sed
poterant postea: Nam hoc aposto lop&ro aꝑtis sime paulo
postait. :Cumenĩ dixis s& ille. dñe quouadis. respondit
ei Nuoego uado non potesmemo do sequi: Sequeris autẽ

Expanded text:
nisi: Cum adhuc essem in carne mortali, in qua estis et vos? Tunc nisi: Cum adhuc essem in carne mortali, in qua estis et vos? Tunc enim in eadem carne quidem resuscitata, erat, sed cum illis in eadem mortalitate jam non erat. Quaprolitate carnis indutus veraciter ait, cum adhuc essem vobiscum; ubi nihil aliud intelligere possumus, nisi, cum adhuc essem in carnis mortalitate vobiscum: ita et hic non absurde dixisse intelligitur, Adhuc modicum vobiscum sum, tanquam diceret, adhuc modicum sicut vos estis, mortalis sum ego. Ergo sequentia videamus. 4. Quaeretis me, et sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire, et vobis dinon potestis. Judaeis autem cum hoc diceret non addidit modo. Isti itaque non poterant venire tunc quo ille ibat, sed poterant postea. Nam hoc apostolo Petro apertissime paulo post ait. Cum enim dixisset ille: Domine, quo vadis? respondit ei, Quo ego vado, non potes me modo sequi; sequeris autem
Abbreviated transcription (Latin):
queretisine : & quorgpuado uos non potestis uenire : Nunquid
post comsummationẽ słi. quo ipseuadit uenire non poterint :
Subiest quod aliquanto post impsosermone dicturus est .
Pater uolo ut ubiegosum. & ipsi sint mecum: Nonergo deil¬
la sua cũ sins presentia quacũ illis est usq: ad consũmationẽ
scłi: Nunc locutus ẽ. ubiait. Ad huc modicum uobis cũ sum.
sed uel de infirmitate mortali qua cũ illis erat usq: ad pas sio¬
ne suam : aut dep̃sentia corporali quacũ illis suturus erost
usq ad ascensionẽ suam : quod lib& horum quis eligat.
cumside non litigat. :Necin autẽ uideatur abhorrere¬
istesensus auero quodicimus dñm mortalis carnis cõminio¬
nẽ inquacum discipulis usq ad pas sione fuit signisicare po¬
tuis sedicendo. Adhuc modicum uobiscũ sum: Apud alium
tib cohloquentib ⁊ Iuid est ergo cumadhuces sem uobiscum:

Expanded text:
quaeretis me, et quo ego vado, vos non potestis venire. Nunquid quaeretis me, et quo ego vado, vos non potestis venire. Nunquid post consummationem saeculi, quo ipse vadit, venire non poterunt, et ubi est, quod aliquanto post in hoc ipso sermone dicturus est: Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum ? Non ergo de illa sua cum suis praesentia, qua cum illis est usque ad consummationem saeculi, nunc locutus est ubi ait: Adhuc modicum vobiscum sum; sed vel de infirmitate mortali, qua cum illis erat usque ad passionem suam; aut de praesentia corporali, qua cum illis futurus erat usque ad ascensionem suam. Quodlibet horum quis eligat, cum fide non litigat. Ne cui autem videatur abhorrereiste sensus a vero, quod dicimus Dominum mortalis carnis communionem, in qua cum discipulis usque ad passionem fuit, significare potuisse dicendo: Adhuc modicum vobiscum sum, apud alium tibus, colloquentibus. Quid est ergo cum adhuc essem vobiscum,
Abbreviated transcription (Latin):
habens es uriendi acsitiendi agestatem : sed usq ad ista
carnis insinuans ueritatem. quȩ cibandi ac potandiiam
non habebat neces sitatẽ. sed potestatem. Hos ergo . xł.
dies significauit dicendo. Adhuc modicum uobiscum sum : an aliquid
aliudꝰ Potestenĩ & sicinitelligii adhuemodicũ uobiscũ sum
Adhuc sicutuos in hac insirmitate carnis &iam ipse sum donec
scilic& moreretur acresurger& : Quia postea quã resurrex
humanȩ : E e & alia diuina presentia sensib: ignota mortali¬
b: : dequa idem dicit : ꝓcce egorobis cumsum ũsq: ad consum¬
cationẽ scłi : Hoc certe non est. adhuc mo dicum uobis cũ sum.
Non enĩ modicum est usq: ad consũmationẽ scłi . : Aut si hoc
modicum est : uolat enim & as. & in oculis dei milleani sicut
reuoluis secredendusnẽ. nunc. quando quidem secutus ad
uiꝰxit Nueretisme : & sicut dixiiudeis. quo egouado uos non
potestisuenire. Atiq post hoc modicũ quod uobis cum sum.

Expanded text:
habens esuriendi ac sitiendi egestatem, sed usque ad ista habens esuriendi ac sitiendi egestatem, sed usque ad ista carnis insinuans veritatem, quae cibandi ac potandi jam non habebat necessitatem, sed potestatem. Hos ergo quadraginta dies significavit dicendo, Adhuc modicum vobiscum sum, an aliquid aliud? Potest enim et sic intelligi, Adhuc modicum vobiscum sum, Adhuc, sicut vos, in hac infirmitate carnis etiam ipse sum, donec scilicet moreretur atque resurgeret: quia posteaquam resurrexit, humanae. 2. Est et alia divina praesentia sensibus ignota mortalibus, de qua item dicit: Ecce ego vobiscum sum, usque ad consummationem saeculi . Hoc certe non est, Adhuc modicum vobiscum sum: non enim modicum est usque ad consummationem saeculi. Aut si et hoc modicum est volat enim aetas, et in oculis Dei mille anni sicut re voluisse credendus est nunc, quandoqjunxit: Quaeretis me, et, sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire. Utique post hoc modicum quo vobiscum sum,
Abbreviated transcription (Latin):
i lioli adhuc modicum uobis cumsum queretis me . & si cut dixi uideis. quoe go
dueRTeNDa est cARissimi dominicorum
uerborum ordinata conexio. Cumeni superi¬
us dixiss&. postea quã udas egres sus ẽ. & ab illa
sc̃orum &iam corporali conuersatione se¬
Qiunctus est. Nunc clarisicatus est silius
hominis. & ds̃ clarisicatus estineo quod siue suturũ
regnũ significans dix̃. qsiͦͦ maliseparantur ab omis. sure
didis s&. Sids̃ clarisicatus ẽ.in .eo. & ds̃ clarisicabit eũ
in sem& ipso. & continuo clarisicabat eum: Quodsine
ulla ambiguitate desuaresurrectione continuostu¬
ratestatur : adiecit & ait: filioli. adhuc modicum uo¬
bis cum sum Neputarent ergo quod sic eum clarificatu¬
rus e. deus. ut non eis coniungeretur ulterius ea conũ¬
satione qua in terraest.: Adhuc modicũuo biscũ sum:
risi cabor : non tamen continuo ascensurus ad caelos: sed
tib apłoꝵ. fecit cumeis postresur reftonem quad raginta
dies: intrans & exiens. manducans & bibens: Non quidem

Expanded text:
t dixi Judaeis, quo ego dvertenda est, charissimi, dominicorum verborum ordinata connexio. Cum enim superius dixisset, posteaquam Judas egressus est, et ab illa sanctorum etiam corporali conversatione sejunctus est, Nunc clarificatus est Filius hominis, et Deus clarificatus est in eo: quod sive futurum regnum significans dixit, quando mali separabuntur a bonis, sive didisset, Si Deus clarificatus est in eo, et Deus clarificabit eum in semetipso, et continuo clarificabit eum, quod sine ulla ambiguitate de sua resurrectione continuo futura testatus est: adjecit, atque ait, Filioli, adhuc modicum vobiscum sum. Ne putarent ergo quod sic eum clarificaturus esset Deus, ut non eis conjungeretur ulterius ea conversatione qua in terra est; Adhuc modicum, inquit, vobisrificabor; non tamen continuo ascensurus in coelum, sed n Actibus Apostolorum, fecit cum eis post resurrectionem quadraginta dies intrans et exiens, manducans et bibens : non quidem
Abbreviated transcription (Latin):
nituntur. xp̃mnon negauit : Iuia interrogatus a bancilla.
homine nescirerespondit : Sicutalii ȩuangelistȩ contestin¬
ru quod feceratnos : : Ergo quiita confitetir xp̃m dm̃i ut
ꝑme diatorẽ deo : Unus enids̃ & umiis mediator dei& homi¬

Expanded text:
nituntur , Christum non negavit, quia interrogatus ab ancilla nituntur , Christum non negavit, quia interrogatus ab ancilla hominem se nescire respondit, sicut alii evangelistae contestanret quod fecerat nos. Ergo qui ita confitetur Christum Deum, ut per mediatorem Deo. Unus enim Deus, et unus mediator Dei et homi
Abbreviated transcription (Latin):
quantum sibia. ssumpserat p&rus. intuendo quiduellaꝰ. igno¬
rando quid poss&: quantum sibi acssũpserat: ut cd̃ dñs uenis s&
animã suam ponere proamicis suis. ac ꝑ hoc & proipso. illehoc
offerre d ño confider&: Ac nondum prose posita anima xp̃i. ani¬
mã suam polliceretur positurdm eẽ. proxpo. ⁊ Responditergo itis.
animanituam promepones. Itanesatiãs prome. quod nondum
ego prote : animamtuam promepones: preirepoñes. quis equi
non potes: quid tantum presumis : quid tesentis: Quidee tecre
dis: audi quidsit: Amen am̃ dicotibi non cantabitgalliis. donec
ter meneges: Eccequomodotecito apparebis: qui magaloque¬
ris &tepariuilum nescis : Iui mihi promittis mortẽ tuam : ter
negabis uitamtuam . : uite iam putas moripos seprome. prius
uIue prote . ⁊ Namitum do mortem carnistuae. mortem dabis ani¬
mȩtuae : Quanta enĩ uita estconsiterixpm. tantamors negare

Expanded text:
Quantum sibi assumpserat Petrus intuendo quid vellet, ignoQuantum sibi assumpserat Petrus intuendo quid vellet, ignorando quid posset? quantum sibi assumpserat, ut cum venisset Dominus animam suam ponere pro amicis suis, ac per hoc et pro ipso, ille hoc Domino offerre confideret: et nondum pro se posita anima Christi, animam suam pollicereAnimam tuam pro me pones. Itane? facies pro me, quod nondum ego pro te? Animam tuam pro me pones? Praeire potes, qui sequi non dis? Audi quid sis: Amen, amen dico tibi; non cantabit gallus, donec ter me neges. Ecce quomodo tibi cito apparebis, qui magna loqueris, et te parvulum nescis. Qui mihi promittis mortem tuam, ter negabis vitam tuam. Qui te jam putas mori posse pro me, prius vive pro te: nam timendo mortem carnis tuae, mortem dabis animae tuae. Quanta enim vita est confiteri Christum, tanta mors est ne
Abbreviated transcription (Latin):
UAdñg. ihs scam dilectionem quase inuicem
& dñoseruus. tam quã sequi paratus: Propterea
quippedñs. quieiꝰanimum uidit quare hoc interrogauerit. sic
eires pondit Iuoe gouado . non potesme modosequi : Tamquam
dicer&: propter quod in terrogas: nom potesme modosequi :¬
Nonait non potes. sed nom potes modo: dilutione intulit. non sp̃e
tulit: & eandẽ spem quã nontulit. sed potius dedit. sequentiuo¬
cefirmauit: addendo atq: dicendo: Sequeris autem postea: Quid
festinas p&re: Nondũ tesuo spũ solidauitt petr&: Noli extollipresu¬
mendo . non potesmodo: Nolideicides perando: sequeris autẽ postea
Sed adhiic illequidicit : quare nonpos sumte sequimodo: Ani¬
mã neam proteponam : Quid in animo ei e& cupiditatis uide¬
bat : quidirium non uidebat: Uoluntatẽ suã iactabat insirmꝰ.
sed inspiciebatualitudinẽ medicus Iste promittebat. ille pre¬
noscebat Quinesciebat audebat. qui prescrebat docebat:

Expanded text:
us sanctam dilectionem, qua se invicem et Domino servus tanquam sequi paratus, propterea quippe Dominus qui ejus animum vidit quare hoc interrogaverit, sic ei respondit: Quo ego vado non potestis me modo sequi. Tanquam diceret: Propter quod interrogas non potes modo. Non ait: Non potes; sed non potes modo: dilationem intulit, non spem tulit; et eamdem spem quam non tulit, sed potius dedit, sequenti voce firmavit addendo atque dfestinas, Petre? Nondum te suo spiritu solidavit petra. Noli extolli praesumendo, non potes modo: noli dejici desperando, sequeris postea. Sed adhuc ille quid dicit? Quare te non possum sequi modo? Animam meam pro te ponam. Quid in animo ejus esset cupiditatis, videbat; quid virium, non videbat. Voluntatem suam jactabat infirmus, sed inspiciebat valetudinem medicus; iste promittebat, ille praenoscebat: qui nesciebat, audebat; qui praesciebat, docebat.
Abbreviated transcription (Latin):
datium non hab& ueritas. ⁊ agnouit quippepeccatum
suum insirmitas pa&ri : prorsus agnouit : & quantũ mali
xp̃mnegando commiserit. plorandomonsrauit. ⁊ ipsesuosredar¬
quit defensores & unde eos coniuncat producat lacrimastes¬
tes Neq noscum ista dicimus primum a posto lorum accu¬
sare delectat : sed hunc intuendo. amͦ maneri nos oport&
ne homoquisquã dehumanis uiribus fidat y Nam quida¬
liud ꝑtinuit ad doctorem sa luatorẽq nrm : nsiut nobis ne¬
quaquã dese quẽquã debere presumere. in ipso primo
a postolorũ demonstraret exemploꝰ In anima quippe pe
tricontigit : quod offerebat incorpore: nontamen prodnõ: ut
temere presumebat: prȩces sit : sed aliter quã putabut ⁊
nãq: ante mortem & resurrectionem dñi mortuus. ne
gando : & reix̃ plorando. ⁊ Sed mortuus est. q̃uia suꝑ¬
be ipsepre sumpsit ⁊ Reuix̃ autẽ : quia benigne illerespexit :¬

Expanded text:
dacium non habet veritas. Agnovit plane peccatum dacium non habet veritas. Agnovit plane peccatum suum infirmitas Petri, prorsus agnovit, et quantum mali istum negando commiserit, plorando monstravit. Ipse suos redarguit defensores, et unde illos convincat, producit lacrymas testes. Neque nos cum ista dicimus, primum apostolorum accusare delectat; sed hunc intuendo, admoneri nos oportet, ne homo quisquam de humanis viribus fidat. Nam quid aliud pertinuit ad doctorem salvatoremque nostrum, nisi ut nobis, nequaquam de se quemquam debere praesumere, in ipso primo apostolorum demonstraret exemplum? In anima itaque contigit Petri, quod offerebat in corpore: non tamen pro Domino, ut temere praesumebat, praecessit, sed aliter quam putabat? Nam quae ante mortem et resurrectionem Domini, et mortuus est negando, et revixit plorando. Sed mortuus est, quia superbe ipse praesumpsit, revixit autem quia benigne ille respexit