comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ontumaces uͦ cderici ꝓud dignitatis ordo ꝑmiserit
ab ep̃is corrigant᷑. ut siqͥ prioris gradus elati suꝑbia
excominunicationẽ fortasse contẽpserint. aut ec¬
ctam freqͤntare: ł officiũ suũ implere neglexe¬
rint peregrina eis commnunio tribuat᷑. ita ut cũ
eos poenitentia correxerit: rescripti in matricula
gradum suum dignitatemq recipiant uandi

Expanded text:
Contumaces vero clerici prout dignitatis ordo permiserit ab episcopis corrigantur, et si qui prioris gradus elati superbia communionem fortasse contempserint, aut ecclesiam frequentare, vel officium suum implere neglexerint, peregrina eis communio tribuatur; ita ut cum eos poenitentia correxerit, rescripti in matricula gradum suum dignitatemque recipiant. I
Abbreviated transcription (Latin):
ł clericis uagandi foras. quia om̃ino ñ expedit ani¬
mab eoꝵ Similit̾ quoq edificia monasterioꝵ supͣ¬
dicti missi. & cũ eis ep̃i ꝑ diuersa loca p̃uideant. si
apta sint & congruenter scẽ ꝓfessioni composita. ł
si claustrũ firmũ habeant. in qua saluari possint
animȩ cineis commorantiũ. sub disciplina canonica
ł regulari. U̾bi aũt alit̾ inuente fuerint : hoc
om̃imodis ep̃s loci ipsius faciat emendari : ita ut
condignã ꝓfessioni eoꝵ custodiã habeant canoni
cił monachi atq nontiales: nedetur eis occasio E¬

Expanded text:
lericis vagandi foras, quia omnino non expedit animabus eorum. Similiter quoque aedificationes monasteriorum supradicti missi et cum eis episcopi per diversa loca praevideant, si aptae sint et congruenter sanctae professioni compositae, vel si claustrum firmum habeant, in quo salvari possint animae in eis commorantium sub disciplina canonica vel regulari. Ubi autem aliter inventa fuerint, hoc omnimodis episcopus loci ipsius faciat emendari, ita ut condignam professioni eorum custodiam habeant canonici vel monachi atque nonnanes, ne detur eis occasio
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is ȩtas ab adolescentia sua in malũ. Nichil enĩ incerãꝰ.
quã uita adolescentiũ Obhoc constituendũ oportuit:
ut siqͥ inclero pueri aut adolescentes existunt. om̃s
in uno conclaui a tri com morent᷑. ut lubricȩ ȩtatis
annos non inluxuria sed indisciplinis ȩccłasticis agañ.
deputati ꝓbatissimo senuori: qu̾e & magistrũ doctri¬
nȩ ⁊ testẽ uitȩ habeant. Iđ si aliqͥ ex his pupilli exis¬
tunt. sac̃dotali tutela foueant᷑ ut & uita eoꝵ acri¬
minib intacta sit: & res ab iniuria imꝓborũ Sui aũt
his p̃ceptis insulcauerint. monasteriis deputent᷑. ut
uagantes animi & suꝑbi. seuiori regula distringant᷑¬
Utep̃s scđm rediu cecłarũ numerũ clericor fucu
epassim ep̃s multitudinẽ clericoꝵ faciat: sed scđm
meritũ ł reditum ȩxcłarum numerus moderetur

Expanded text:
omnis aetas ab adolescentia in malum, nihil enim incertius quam vita adolescentium; ob hoc constituendum oportuit, ut si qui in clero pueri aut adolescentes existunt, omnes in uno conclavi atrii commorentur, ut lubricae aetatis annos non in luxuria, sed in disciplinis ecclesiasticis agant, deputato probatissimo seniore, quem et magistrum disciplinae et testem vitae habeant. Quod si aliqtunt, sacerdotali tutela foveantur, ut et vita eorum a criminibus intacta sit, et res ab injuria improborum. Qui autem his praecentis resultaverint, monasteriis deputentur, ut vagantes animi et superbi severiori regula distringantecundum reditum Ecclesiarum numerum clericorum passim episcopus multitudinem clericorum faciat, sed secundum meritum, vel redditum Ecclesiarum numerus moderetur
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s derici ł lectores sicut leuitȩ & sacerdotes de¬
tonfo superius toto caput inferius solã circuli coro¬
insolo capitis apice modicũ circulũ tondunt Ritus
enĩ iste in hispania hereticoꝵ fuit. Unde oortet
ut ꝓ amputando ȩccłȩ scandalo hoc signũ dedecons
auferat᷑. Vnasit tonsura ł habitus: sicut totius. ẽ¬
inspaniȩ usus. Qui aũt hoc ñ custodierit fidei
Quicunq exscłarib accipientes penitentiã se toton¬
der̃. ꝙ rursũ p̾uaricantes laici effecti s: comp̃ hensi ab
cpõ suo ad penitentiã exqua recesser̃ reuocent᷑. Iđ sialiqͥ¬

Expanded text:
nes clerici vel lectores sicut levitae et sacerdotes, detonso superius toto capite, inferius solam circuli coroin solo capitis apice modicum circulum tondunt, ritus enim iste in Hispaniis haereticorum fuit; unde oportet ut pro amputando Ecclesiae scandalo hoc signum dedecoris auferatur, et una sit tonsura vel habitus sicut totius Hispaniae est usus. Qui autem hoc non custodierit fidei cularibus accipientibus poenitentiam, qui se totondere, et, rursus praevaricantes, laici effecti sunt: Comprehensi ab episcopo suo, ad poenitentiam ex qua recesserunt, revocentur. Quod si aliq
Abbreviated transcription (Latin):
lericus si tonsura dimissa uxorem acceperit. qͥ quidem
sit sine gradu. nec ad monasteriũ aliqđ a parentib tra¬
ditꝰ siuxorem habere ꝑmitat: iterũ tonderi cogatur.
nec inuita sua tonsuram neglegere audeat. Qũcaũt
ꝓgenitores ad monasteriũ tradider̃. & in eccła cepit
cantare :⁊ legere. nec uxorem ducere. net monaste¬
rium deserere poterit: sed sidiscesserit reducatur
Siconsurã dumiserit : rursum tondeatur. Uxorem
siusurpauerit : dinuttere compellat᷑ Dedericis coma

Expanded text:
lericus si tonsura dimissa uxorem acceperit qui quidem sit sine gradu, nec ad monasterium aliquod a parentibus traditus, si uxorem habere permittitur, iterum tonderi cogatur, nec in vita sua tonsuram negligere audeat. Quem autprogenitores ad monasterium tradiderunt, et in Ecclesia coepit cantare, et legere, nec uxorem ducere, nec monasterium deserere poterit, sed si discesserit, reducatur. Si tonsuram dimiserit, rursum tondeatur, uxorem si usurpaverit, dimittere compellatur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ui semel inclero deputati sunt. aut monachoꝵ
uitã expetiuer̃.statuimꝰ neq admiliciã neq ad̃dig¬
nitatẽ aliquã uenire mundanã Sedhoc tẽꝑtancas
& non agentes penitentiã: qͥminꝰ redeant adhoc: qđ
propter dm̃ primitꝰ deger̃ anathematitari cea de

Expanded text:
ui semel in clero deputati sunt, aut monachorum vitam expetiverunt, statuimus, neque ad militiam, neque ad dignitatem aliquam venire mundanam, aut hoc tentantes, et non agentes poenitentiam, quominus redeant ad hoc quod propter Deum primitus elegerunt, anathematizari. De
Abbreviated transcription (Latin):
suo querere. indeliciis uiuere uelle. gulã & ebrietatẽ
seqͥ. pondera iniusta ł mensuras habere. nego cium
iniustũ exercere Nec tam̃ iustũ negotiũ. ẽ. contradi¬
cendũ. ꝓpt̃ necessitates diuersas. q legimꝰ scõs apłos
negociasse: ⁊ in regula scĩ benedicti p̃cipit᷑ preuidere
ꝑ quoꝵ manus negotiũ monasterii transeat Canes
& aues sequi aduenandũ. & iom̃ib qiuib libet causis
suꝑfluũ eẽ. Ecce talia & hissimilia ministris al¬
taris dñi neo non & monachis om̃ino contradicimꝰ.
Detͥb dicit apłs. Nemo militans dõ implicat se

Expanded text:
suo quaerere, in deliciis vivere vel gulam et ebrietatem suo quaerere, in deliciis vivere vel gulam et ebrietatem sequi, pondera iniusta vel mensuras habere, negotium iniustum exercere, non tamen iustum negotium est cont adicendum propter necessitates negotiasse, et in Regula Sancti Benedicti praecipitur praevidere, per quorum manus negotium monasterii transeat. Canes et aves sequi ad venandum, et in omnibus quibuslibet causis superfluum esse. Ecce talia, et his similia ministris altaris Domini nec non et monachis omnino contradicimus, de quibus dicit Apostolus: Nemo militans Deo im
Abbreviated transcription (Latin):
Decreuit sup̃dicta sẏnodus nullũ deincepsclericũ d¬
aut possessiones ducere aut negociis sđarib se miscere
nisi propt̃ curã pupilloꝵ & orphanoꝵ acuiduarũ
aut si forte ep̃s ciuitatis eccłasticarũ rerũ sollictudi¬
nẽ habere p̃cipiat. ubiliquido patet: quia alia s̃ nego¬
cia scłaria alia ecctastica. De negociosear g¬
Dinistri aũt altaris dñi ł monachi nob̃ placuit. ut
a negocis sctarib om̃ino abstineant. Multa s̃ gͦ scta
om̃is carnalis concupiscentia Quicqͥd plus iusto appe¬
tit homo. turpelucrũ ẽ. Munera iniusta accipere.
ł etiã dare ꝓ aliqͦ scłari conquestu p̃cio aliquem cori¬
ducere. contentiones & lites & riras amare. in placi¬
tis scłarib disputare. excepta defensione orphanorũ
Ac uiduarũ conductores aut ꝓcuratores. ẽẽ. scłariũ
rerũ. turpis uerbi ł facti. iocularẽ ẽẽ. ł iocũ scłare
diligere. aleas amare. ornam̃tũ in conueniens ꝓposito

Expanded text:
dicta sancta synodus, nullum deinceps clericum aut possessiones conducere, aut negotiis saecularibus se miscere, nisi propter curam pupillorum et orphanorum ac viduarum, aut si forte episcopus civitatis ecclesiasticarum rerum sollicitudinem habere praecipiat'. Ubi liquido patet, quia alia sunt negotia saecularia, alia ecclesiastica. Nonne Moyses Ministri autem altaris Domini vel monachi, nobis placuit, ut a negotiis saecularibus omnino abstineant. Multa sunt ergo nomnis carnalis concupiscentia. Quidquid plus justo appetit homo, turpe lucrum est. Munera injusta accipere vel etiam dare, pro aliquo saeculari conquestu, pretio aliquem conducere, contentiones, lites et rixas amare, in placitis saecularibus disputare excepta defensione orphanorum aut viduarum, conductores aut procuratores esse saecularium rerum, turpis verbi vel facti ioculatorem esse, vel iocum saecularem diligere, aleas amare, ornamentum inconveniens proposito
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc mundo om̃ib hominib debuit: sed ꝑ iniqͥ tatem
alius dic̃ hoc suũ eẽ. ⁊ alius aliud. ⁊ sic int̾ mortales facta
diusio.ẽ. Peniq grecoꝵ qͥdam sapientissimus hec ita
sciens eẽ. ait Communia debere ẽẽ amicoꝵ om̃a: & sicut¬
ñ potest inqͥt diuidi aer. neq splendor solis: ita nec re¬
liqͣ quȩ communit̃ in hoc mundo om̃ib data s̃ ad haben¬
dũ diuidi debere : sed habenda. eẽ. cõmunia Unde &¬

Expanded text:
ndo omnibus esse hominibus debuit, sed per iniquitatem alius suum esse dixit, et alius istud, et sic inter mortales facta divisio est. Denique Graecorum quidem sapientissimus, haec ita sciens esse, ait communia debere esse amicorum omninon potest aer diuidi neque splendor solis, ita nec reliqua, quae communiter in mundo hoc omnibus data sunt ad habendum, diuidi debere, sed habenda esse communia.
Abbreviated transcription (Latin):
rimo om̃iũ discutienda . ẽ. enda sit
fidessac̃dotũ. qͣlit̃ credant. & alios credere doceant. Ibi &¬
exẽpla ꝓponenda s̃: quatinꝰ acreatura creator. qͣntulũ¬
cunq possit intelligi. De eadẽ re¬
E ep̃i diligent̃ discutiant ꝑsuas parroechias pbroꝵ fidẽ.
baptisma catholicũ: ⁊missarũ celebrationes: ut fidẽ recła
teneant. ibaptisna catholicũ obseruent: & missarũ p̃ces
bene intelligant : iut psalmi digne scđm uersuũ diuer
Et ut gła patri cũ honore apud om̃s cantet᷑ : upse sac̃dos

Expanded text:
rimo omnium discutienda est fides sacerdotum, qualiter credant, et alios credere doceant. Ibi exempla proponenda sunt, quatenus creatura Creator quantulumcunque possit intelligi. CAP. pi diligenter discutiant per suas parrochias presbyterorum fidem, baptisma catholicum, et missarum celebrationes, ut fidem rectam teneant, et baptisma catholicum observent, et missarum preces bene intellegant, et ut psalmi digne secundum divisionesEt ut Gloria Patri cum omni honore apud omnes cantetur; et ipse sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
neat: in manu dñi sui. Si gͦ hi qͥ libertati sunt ante¬
annos legitimos aut post legiti mosannos hoc mͦ
sic̃ suꝑius dictũ ẽ. tonsoratis̃ & ad gradus exctasticõ
uus qͥ superiꝰ taxato mͦ tonsoratꝰ ẽ & ad gradus eccłe¬
si asticos ꝑuenerit. dño suc ꝑlegem emendetur: & ei¬

Expanded text:
ate sit domini sui. Si vero hi qui liberi sunt, ante legitimos aut post legitimos annos, hoc modo, sicut superius taxatum est, tonsurati sunt et ad gradus ecclesiasticos vus, qui superius taxato modo tonsuratus est, et ad gradus ecclesiasticos pe
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs ante legitimos annos tonsoratus. ẽ. sine consensu
parentũ suoꝵ: & si ꝓpsi parentes infraannũ nonse recla¬
mauer̃ ad pͥncipem. aut ad ꝓpͥum ep̃m. aut ad missũ
eiꝰ añicuni in ipso clericatu ꝑ maneat. Si uͦ post legit¬
mos annos perium cdericus factꝰ. ẽ. & infra annum
ricos fecer̃. ipsis siue parentib eoꝵ hoc ꝑlegẽ ex soluant.
qđ contra eos contraxer̃ Ille uͦ qͥ antelegitimos an¬
nos tonsoratus. ẽ: utrũ in cadẽ tonsura ꝑmanere debe¬

Expanded text:
 annos legitimos tonsuratus est sine consensu parentum suorum, et si ipsi parentes infra annum non se reclamaverunt ad principem, aut ad proprium episcopum, aut ad missum dominicum, in ipso clericatu permaneat. Si vero post legitimos annos per vim clericus factus est, et infra annum ricos fecerunt, ipsis sive parentibus eorum hoc per legem exsolvant quod contra eos contraxerunt. Ille vero qui ante legitimos annos tonsuratus est, utrum in eadem tonsura permanere debe
Abbreviated transcription (Latin):
ulla ratione clerici aut sac̃dotes habendi s̃
qui sub nullius ep̃i disciplina ⁊ ꝓuidentia gub̾nant᷑ Ia¬
les enĩ acefalos id÷ sinecapite prisce excłȩ consuetudo
lerici qͥ monachoꝵ ꝓpositũ appetunt. & meliorem ui¬
tã seqͥ cupiunt: liberos eis abepiscopis in monasterus
largiri oportet ingressus. nec interdici ꝓpositũ eorũ
qͥ ad contẽplationis desideriũ transire nituntur ec

Expanded text:
ulla ratione clerici aut sacerdotes habendi sunt, qui sub nullius episcopi disciplina et providentia gubernantur. Tales enim acephalos, id est sine capite, prisca ecclesiae consuetudolerici qui monachorum propositum appetunt, et meliorem vitam sequi cupiunt, liberos eis ab episcopis in monasteriis largiri oportet ingressus, nec interdici propositum eorum, qui ad contemplationis desiderium transire nituntur. C
Abbreviated transcription (Latin):
sacros misterio debitos clericos aut laicos ad agapem
ordini fiat iniuriã. De clerius comãrelaxantib¬
iqͥs dericus indemoliendis sepulcris fuerit dep̃hensus
quia facinꝰ hoc ꝓsacrilegio legib publicis sanguine uin¬
dicat᷑ oportet canonib intali scelere ꝓditũ. adericatꝰ
ordine submoueri : & penitentiȩ triennio deputars¬

Expanded text:
sacro ministerio deditos clericos aut laicos ad agapem ordini fiat injuria. In ecclesiis prandiis clericus in demoliendis sepulcris fuerit deprehensus, quia facinus hoc pro sacrilegio legibus publicis sanguine vindicatur, oportet canonibus in tali scelere proditum a clericatus ordine submoveri et poenitentiae triennio deputar
Abbreviated transcription (Latin):
spiratio diuina ministrauerit faciamus. Correptio¬
curalitanȩ eccłȩ clerici disciplinã sui refugientes ep̃i
contra eũ solatiũ tuȩ defensionis exqͥrant. atq ꝑhoc
illi qđ dici graueest contuma ces existant. Iuã rem
siita. ẽ: om̃ino dure suscepimus Dicat᷑ etiã qđ suȩ actus
ubi nom̃ deder̾ militię. inueniant᷑ extranei᷑ Experientia
itaq tua. nihil deinceps tale aliqͥd facere p̃sumat Sedsi
ciuusquã cleriei ut assolet culpe potius sed int̾cessor accedat.¬
ut hac ꝓuisione & poscendi feras auxiliũ. & iura ꝓpositi

Expanded text:
spiratio divina ministraverit, faciemus. spiratio divina ministraverit, faciemus. aralitanae Ecclesiae clerici, disciplinam sui refugientes episcopi, contra eum solatium tuae defensionis exquirant, atque per hoc illi, quod dici grave est contumaces existant. Quam rem, si ita est, omnino dure suscepimus. Dicitur etiam quod suae actus ubi nomen dederunt militiae inveniantur extranei. Experientia itaque tua nihil deinceps tale aliquid facere praesumat; sed si cujusquam clerici, ut assolet, culpae casus eut hac provisione et poscenti feras auxilium, et jura praepositi
Abbreviated transcription (Latin):
uestim̃tis ł calciam̃tis etiã eis nisi qͥ religionẽ deceant
cium directa a uobis dilatio patefecit: quẽ qm̃ ita istis
inpaucis dieb exꝑti. ut eũ cardinalẽ habere desidere¬
tis ep̃m gratulam̃. S qr sũmis in reb citũ ñ oportet. ẽẽ.
consiliũ.: & nos qͥd fiendũ sit matura subinde xp̃o adiu¬
uante deliberatione disponimꝰ: & nob meliꝰ tractũ tẽpo¬
re qualẽ se exhibeat innotescit Idõq filii dilectissimi
p̃dicto uiro si eũ diligitis oboedite. deuotisq ad eum
mentib occursione pacifica conuenite. quatinꝰ ita
uos ad alterutrũ dilestio mutuȩ haritatis adstrin¬
gat. & inimicꝰ seuiendo cirtam uolans. innullo ut̃m
uiã nanciscam᷑ ad dissociandã unanimitatẽ quã sub¬
repat. Prefatũ qͦq ep̃m dũ fructũ animarũ quẽ desi¬
deramus dõ nr̃o ipso qͦq suffragante facere senserimꝰ.
qͥcqͥd post hoc deeiꝰ ꝑsona ur̃oq desiderio cordi nr̃o in¬

Expanded text:
Vestimenta vero vel calciamenta eis nisi quae religionem deceant cium, directa a vobis relatio patefecit. Quem quoniam ita estis in paucis diebus experti, ut eum cardinalem habere desideretis episcopum, gratulamur. Sed quia summis in rebus citum non oportet esse consilium, et nos quid fiendum sit matura subinde, Christo adjuvante, deliberatione disponimus, et vobis melius tractu temporis qualem se exhibeat innotescit. Ideoque, filii dilectissimi, praedicto viro, si eum vere diligitis, obedite, devotisque ad eum mentibus occursione pacifica convenite, quatenus ita 575 vos ad alterutrum dilectio mutuae charitatis astringat, ut inimicus saeviendo circumvolans in nullo vestrum viam nanciscatur ad dissociandam unanimitatem qua subrepat. Praefatum quoque episcopum dum fructum animarum, quem desideramus, Deo nostro, ipso quoque suffragante, facere senserimus, quidquid post haec de ejus persona vestroque desiderio cordi nostro in
Abbreviated transcription (Latin):
ut in ȩccłussibi commissis non plures ad mittant dericos
quã ratio sinit: & facultas exctȩ suppetit nesi indiscrete
nare: nec ceteris etcłȩ necessitatib ut portent ualeant
adminiculari Sunt nanq ñ nulli uanã głam ab homi¬
nib captantes qͥ numerosã eleri c̃gregationẽ uolunt
habere. cui nec animȩ net corporis solatia exhibere:¬
rem Nisi nanq talit̾ aggregati dũ ap̃latis stipendia neces¬
saria ñ accipiunt. neq canonicũ seruant ordinẽ. ner
diuinis officiis insistunt Claustra societatẽq cetorũ
relinquentes efficiunt᷑ uagi & lasciui: gulȩ & ebrietati
& cet̾is suis uoluptatib dediti. qͥppe qͥc qͥd sibi libitũ ẽ.
licito faciunt Proinde p̃posicis sollert̃ ꝓuidendũ ẽ.
ut hoc negotio modũ discretionis tenuent. scilicet
ut nec plusq oportet & possibilitas ȩccłȩ¬
d c̃tulit sc̃m ẽciliũ ut om̃s ingenui derici ꝓ officiore łũ¬
ligionis ab om̃i publica indictione atq labore habe¬

Expanded text:
t in ecclesiis sibi commissis non plures admittant clericos quam ratio sinit et facultas ecclesiae suppetit: ne si indiscretenare, nec caeteris ecclesiae necessitatibus, ut oportet, valeant adminiculari. Sunt namque nonnulli vanam gloriam ab hominibus captantes, qui numerosam cleri congregationem volunt habere, cui nec animae, nec corporis curant solatia exhibere. Hi namque taliter aggregati, dum a praelatis stipendia necessaria non accipiunt, neque canonicum servant ordinem, nec divinis officiis insistunt: claustra societatemque caeterorum relinquentes, efficiuntur vagi et lascivi, gulae et ebrietati et caeteris suis voluptatibus dediti; quidquid sibi libitum est, licitum faciunt. Proinde praepositis solerter providendum est, ut in hoc negotio modum discretionis teneant, scilicet ut nec plusquam oportet et possibilitas ecclectum concilium, ut omnes ingenui clerici pro officio religionis ab omni publica indictione atque labore habe
Abbreviated transcription (Latin):
qͣhtomagis diacono qͥ minister eoꝵ ẽ : unũ gͥ orariũ op gueis¬
oportet leuitã gestare insinistro humero. ꝓpt̃ qđ orat.
id ÷ p̃dicat Dexterã aũt partẽ oportet habere liberam.
ut expeditꝰ administeriũ sac̃dotale discurrat. Caueant
gͥ amodo leuitȩ gemino uti orario. sed uno tantũ ⁊ pu¬
ro net ullis colorib aut auro ornato. De honore¬
ad lectorem om̃s subditi sint diacono cardinali urbis
romȩ in ercła honorem rep̃sentantes tantũ Pontificiu̾
pb̃r. diaconꝰ. subdiaconꝰ. acolitus. ex orcista. lector. abbas
monachus. in om̃i loco rep̃sentent officiũ: siue in publico

Expanded text:
nto magis diacono qui minister eorum est? Unum igitur orarium oportet levitam gestare in sinistro humero, propter quod orat, id est praedicat, dexteram autem partem oportet habere liberam, ut expeditus ad ministerium sacerdotale discurrat: caveant igitur amodo levitae gemino uti orario, sed uno tantum et puro nec ullis coloribus aut auro ornato. XLI. De qualiad lectorem omnes subditi sint diacono. Cardinali urbis Romae in Ecclesia honorem repraesentantes tantum. Pontifici vero presbyter diaconus, subdiaconus acolytus, exorcista, lector, abbas, monachus in omni loco repraesentent obsequium, sive in publico
Abbreviated transcription (Latin):
i pater ł mater filiũ filiamq intra septa monasteris¬
annis infantiȩ sub regulari tradiderint disciplina: ñ
liceat eis postquã ad pubertatis ꝑuenerint annos de¬
deputandum .ẽ. qr nefas ẽ. ut oblatis parentib: dõ fi¬
liis uoluptati frena laxent᷑ : ita ut p̃diximꝰ siliceat
eis susceptũ habitũ unquã deserere. sed conuicti ꝑ ton¬
suram & religiosam uestẽ si aliqͣndo habuerint inreli¬
gionis cultu habituq uelint nolint ꝑmanere cogant᷑¬

Expanded text:
i pater vel mater, filium vel filiam intra septa monasterii, in infantie annis, sub regulari tradiderint disciplina, utrum liceat eis postquam ad pubertatis pervenerint anndevitandum est, quia nefas est ut oblati. Deo a parentibus filiis voluptatis frena laxentur. Igitur, ut praediximus, non liceat eis susceptum habitum unquam dimittere, sed convicti quod tonsuram aut religiosam vestem aliquando habuerint, in religionis cultu habituque, velint, nolint, permanere cogant
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinis eoꝵ cor unũ & anima una:. nec qͥsqͣm eoꝵ
aut nr̃m dehis quȩ possidebat aliqͥd suũ. ẽẽ. dicebat.
sed om̃a nob̾ & illis erant communia: nec qͥsqͣm egens
erat inter nos Om̃s uͦ qͥ domos ł agros possidebant
uendebant eos. ⁊ preciũ eoꝵ & reliq̃s res quas habebaq
afferebant. ponentes ante pedes apłoꝵ sicut nob̃cũ qͥdã¬

Expanded text:
multitudinis eorum cor unum et anima una, nec quisquam eorum aut nostrum de his quae possidebat aliquid suum esse dicebat, sed omnia illis et nobis erant communia, nec quisquam egens erat inter nos. Omnes autem qui domos vel agros possidebant vendebant eos, et pretia eorum et reliquas res quas habebant, afferebant ponentes ante pedes apostolorum , sicut nobiscum quida
Abbreviated transcription (Latin):
ellis obseruandũ. ẽ. Declericis iniuste tonsoratis
cclericis uͦ hoc statuimꝰ ut hi qͥ hactenꝰ inuentisunt
siue canonico siue in monachico ordine. tonsorati si ne
eoꝵ uoluntate siliberi sunt ut ita ꝑmaneatit. & de¬
inceps cauendũ ut nullus tondeat᷑. nisi legitima ȩtate¬
& spontanea uoluntate. ł cũ licentia dñi sui : ł c̃sen¬

Expanded text:
e habetur. 121. De clericis iniuste tonsoratis. De clericis vero hoc statuimus, ut hi, qui hactenus inventi sunt sive in canonico sive in monachico ordine tonsorati sine eorum voluntate, si liberi sunt, ut ita permaneant. Et deinceps cavendum est, ut nullus tondatur nisi legitima aetate spontaneaque voluntate vel cum licentia domini s
Abbreviated transcription (Latin):
incontinentiã ordinis dericoꝵ usq hactenꝰ emanauerit᷑
sententiȩ patrũ. ⁊ nullatenus ipsoꝵ forma req quiuerit:
correptio moꝵ usq ad eo sententiã iudicantiũ ꝓtraxere
commissa culparũ: ut non tantũ ferret᷑ ultio in aucto¬
rib scelerũ. uerũ ⁊ in ꝓgenie dãpnatoꝵ. Iaeo qͥlib&ab eꝙ̃o¬
testando conubio inhonore constitutifilios ꝓrrearug̃
illiquidem ex quib geniti ꝓbabunt᷑. canonica censura
dã pnentur Proles aũt alienata pollutione non solũ
parentũ hereiditatẽ nusquã accipiet : sed etiã inserui¬
tutẽ eiꝰ eccłȩ de cusꝰ sac̃dotis ł ministri ignomina
nati sunt iure ꝑ enni manebunt Ut sub diacoriꝰ¬
defuncta uxore. si aliã duxerit uxorem: ab officio in
qͦ ordinatus fuerat remoueat᷑. & habeat inter ostiari¬
ea ne qͥ eecłȩ seruerit : publicis officiis seruire iudeat᷑
postea inter laicos reconciliatus. ꝑpoenitentiã cõmunic&¬

Expanded text:
incontinentia ordinis clericorum hactenus emanaverint sententiae Patrum, et nullatenus ipsorum formari quiverit correctio morum, usque adeo sententiam judicantium protractavere commissa culparum, ut non tantum ferretur ultio in auctoribus scelerum, verum et in progenie damnatorum. Ideoque quilibet ab etestando connubio in honore constituti filios procreaverint, illi quidem, ex quibus geniti probabuntur, canonica censura damnentur; proles autem, aliena pollutione nata, non solum hereditatem nunquam accipiet, sed etiam in servitutem ejus ecclesiae, de cujus sacerdotis vel ministri ignominia nati sunt, jure perenni manebunt. C. IV. Qui confitdefuncta uxore si uxorem aliam duxerit, ab officio in quo ordinatus fuerat removeatur, et habeatur inter ostiarirea ne qui ecclesiae servierit publicis officiis servire videaturpostea inter laicos reconciliatus per poenitentiam communic
Abbreviated transcription (Latin):
exhibere fidelib qͥdͥ ualebit sus cui ł ex hortandibo d
nosł castigandi malos cura commissa . ẽ. bene uiuen¬
do se imnitanãc bonis exhibent: & malos tacendo
non corrigat. Ad hoc enĩ nisi ꝑme fallit opinio: scẽ uiuen¬
sed qđ predicat fieri deberefaciat. Ut pbriassidue¬

Expanded text:
xhibere fidelibus, quid valebit, si is cui vel exhortandi bonos, vel castigandi malos cura commissa est, bene vivendo se imitandum bonis exhibeat, et malos tacendo non corrigat? Ad hoc enim, nisi me fallit opinio, sancte viveni quod praedicat fieri debere non faciat, aut si
Abbreviated transcription (Latin):
lerici quisine consultu ep̃i sui uxores duxerint. aut
uduã aut repudiatã. ł meretricẽ in c̃iugio acceperiđ.
t is qͥ uiduã licet laicus duxerit xer̃. clericꝰ ũ fiat
uxorem. siue antebaptismũ. siue post baptismũ non
admittat᷑ ad clerũ: qr eodem uicio uidet᷑ exclusus In
baptismo enĩ crimina dimittunt᷑: non acceptȩ uxoris
consortium relaxatur Qđ de cͥuiius qeragape¬

Expanded text:
lerici qui sine consultu episcopi sui uxores duxerint, aut viduam, aut repudiatam, vel meretricem in conjugium acceperint, it uxorem, sive ante baptismum, sive post baptismum, non admittatur ad clerum, quia eodem vitio videtur exclusus. In baptismo enim crimina dimittuntur, non acceptae uxoris consortium relaxatur. Ut qui se
Abbreviated transcription (Latin):
ordinauimꝰ. qͥ .uii. notariis imminerent: & gesta mar¬
tyrũ ueracit̃ in integro colligerent. nob̾q rimanda
manifestarent. Iđ etiã om̃s uos agere monemꝰ. ne in po¬
sterũ aliqua ex his dubitatiofiat. questioq oriat᷑. q̃m
uera cit̃ dirigunt᷑. & ideo fidelissimis hȩc negocia cõmito
p̃cipimꝰ neraliqͣ in eis illusio inueniat᷑. ex qua fidelib¬
scandalũ qđ absit oriatur Subđ cũorar̃ as¬

Expanded text:
qui septem notariis imminerent et gesta martyrum veraciter in integro colligerent nobisque rimanda manifestarent, quod etiam vos omnes agere monemus, ne in posterum aliqua ex his dubitatio fiat, quaestioque oriatur, am diriguntur. Et ideo fidelissimis haec negotia committi praecipimus, ne aliqua in eis illusio inveniatur ex qua fidelibscandalum, quod absit, oriatur, unde et charita
Abbreviated transcription (Latin):
dedĩ mĩa nunꝗ desperare Eece hȩc s̃ instrum̃ta artisspi¬
ritalis Quȩ cũ fuerint a nob̃ die noctuq incessabilit̃ adim¬
pleta: & indie iudicii reconsignata. illa mertes nob ad ño
retompensabit᷑. quã ipsȩ ꝓmisit. qđ oculus ñ uidit ner
auris audiuit. nec incor hominis ascendit. quȩ p̃paraũ

Expanded text:
dia nunquam desperare. Ecce haec sunt instrumenta artis spiritualis, quae cum fuerint a nobis die noctuque incessabiliter adimpleta et in die judicii reconsignata, illa merces nobis a Domino recompensabitur, quam ipse promisit, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor
Abbreviated transcription (Latin):
am uͦ ad pb̃rii fastigiũ talis accedat: ut uenire¬
& nom̃ ȩtas impleat & meritũ ꝓbitatis stipendia
ante acta testent᷑. Iure inde summi pontificis locũ
sperare debebit facit hoc nimia remissio c̃sac̃dotũ
nr̃oꝵ qͥ pompã multicudinis quer̃. & putant exhac
turba aliqͥd sibi dignitatis ad quiri Hinc passim
numerosapopularitas. etiã his locis ubi solitudo
ẽ. talium  repperit᷑ dũ parrochias ex¬
tendi cupiunt. aut qͥb aliud p̾stare ñ poss̃. diuinos ordi

Expanded text:
um talis accedat, ut et nomen aetas impleat, et meritum probitatis stipendia ante acta testentur. Jure inde summi pontificis locum sperare debebit, facit hoc nimia remissio consacerdotum nostrorum, qui pompam multitudinis quaerunt, et putant ex hac turba aliquid sibi dignitatis acquiri. Hinc passim numerosa popularitas etiam his locis ubi solitudo est, talium reperitur, dum parochias extend
Abbreviated transcription (Latin):
Tales ad ministeriũ Qaues ministeriũ dericieligant᷑
eligant᷑ derici: qͥdigne possint dimanica sacram̃ ta
tractare. Melius. ẽ enĩ dñi sac̃doti paucos habere mi¬
nistros: qͥ possint digne opus dĩ exercere quã multos in¬
utiles qͥ onus graue ordinatori adducant Utna pliu¬

Expanded text:
ist. II. Tales ad ministerium eligantur clerici, qui digne possint dominica sacramenta tractare. Melius est enim Domini sacerdoti paucos habere mnistros, qui possint digne opus Dei exercere, quam multos inutiles, qui onus grave ordinatori adducant.
Abbreviated transcription (Latin):
ultorũ rel¬
tione cõperimꝰ hanc apud uos olim consuetudinẽ tenu¬
isse ut subdiacones suis licite miscerent᷑ coniugib:
ex auctoritate & nr̃i decessoris isto modo ꝓhibitũ. ut eodẽ
tẽpore hi qͥ iã uxorib fuerant computati unũ eduob
eligerent. id ÷ aut asius uxorib abstinerent autcerte
ciosus tẽ subdiaconus hac ꝓre abad ministrationis se sus¬
pendit officio. & usq in obitꝰ sui tẽpore notarii qͥdem
gessit officiũ: & aministerio qđ subdiacono oportuerat

Expanded text:
ultorum relatione comperimus hanc apud vos olim consuetudinem tenuisse, ut subdiaconi suis licite miscerentur conjugibuex auctoritate nostri decessoris, est isto modo prohibitum, ut eodem tempore hi qui jam uxoribus fuerant copulati unum ex duobus eligerent, id est, aut a suis uxoribus abstinerent, aut certciosus tunc subdiaconus pro hac re ab administrationis se suspendit officio, et usque in obitus sui tempus notarii quidem gessit officium, et a ministerio, quod subdiaconum oportuerat
Abbreviated transcription (Latin):
cõ concilio allatũ. ẽ: qđ qͥdã laici imꝓbe cuuiꝰ cedebea¬
gant contra pbros suos. ita ut de morientiũ pbroꝵ sub¬
stantia partessibi uendicent: sicut deꝓpͥisseruis Inter¬
dicimꝰ itaq canonica auctoritate. nehoc ulteriꝰ fiat
Sed sicut libi factis̃ ad suscipiendũ gradũ. & ad agendum
diuinũ officiũ. ita nihil ab eis exigat᷑ p̃ter diunũ officium
Deperuliari uͦ sac̃dotũ nihil sibi usurpent: sed totũ diui¬
dat᷑ in partes .iiii. una ep̃o. altera altari : tercia pauperib
qͣrta parentib Et si ñ sunt idonei parentes. ep̃s eã recipiat.
& musũ ȩcctȩ diligent̃ distribuat. Et siqͥs c̃era hȩc facere

Expanded text:
o concilio allatum est quod quidam laici improbe agant contra presbyteros suos, ita ut de morientium presbyterorum substantia partes sibi vindicent, sicut de propriis servis. Interdicimus itaque canonica auctoritate, ne hoc ulterius fiat, sed, sicuti liberi facti sunt ad suscipiendum gradum et agendum divinum officium, ita nihil ab eis exigatur, praeter divinum officium. De peculiari vero sacerdotum nihil sibi usurpent, sed totum dividatur in quatuor partes: una episcopo, alia altari, tertia pauperibus, quarta parentibus. Et si non sunt idonei parentes, episcopus eam recipiat, et in usum Ecclesiae diligenter distribuat. Et si quis contra hoc facere
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝓcuratores. nec ullo turpilucro & inhonesto
uictũ querant. qc respicere debent scriptũ. et̃. Nul¬
lus militans dõ implicat se negocisctarib Placut
uxores ducere: aut c̃tinentiã ꝓfiteri It placuit ut clericꝰsi com¬
diaconi ordinent᷑: net uirgines consecrent᷑. i ut lectores popłm
ñ salutent
Ut płri aturpib lucris & usurariis ñ solũ ipsi abstincanit
uerũ etiã plebes sibi subditas abstinere instruant. Q
Sidederis solidos.xͣ. & amplius reqͥsieris. ł si dederis frum̃ti
modiũ unũ & suꝑ aliqđ exegeris De cadẽ re . cc xxxxuii
propt̃ cupiditatẽ comparat annonã : ł uinũ. Uerbi gr̃a.
nestus questus & turpis. Uerũ tam̃ poenitenti utiliꝰ ẽ. dis¬
pendia pati. quã periculis negociationis adstringi. quia
difficileẽ int̾ementis uendentisq cõmerciũ. ñ int̾uenire
peccatũ Uhi qͥui sacrarioferuiunt. usuras nerige¬
dñr sescupla id ÷ & sũma capitis & dimidiũ sume ꝑ cipere

Expanded text:
aut procuratores, neque ullo turpi negotio, et inhonesto victum quaerant, quia respicere debent scriptum esse: « Nullus militans Deo implicat se negotiis saecularibus.uxores ducere, aut continentiam profiteri. Item placuit ut clericus, si comdiaconi ordinentur, nec virgines consecrentur; et ut lectores populum non salutentsbyteri a turpibus lucris et usuris non solum ipsi abstineant, verum etiam plebes sibi subditas abstinere instruant. CASi dederis solidos decem, et amplius requisieris: vel si dederis frumenti modium unum, et super aliquid exegeris. CAP. CXXVIIpropter cupiditatem, comparat annonam an vinum, verbi gratia nestus questus et turpis. Veruntamen penitenti utilius est dispendia pati, quam periculis negotiationis obstringi; quia difficile est inter ementis vendentisque commercium non intervenire peccatudicuntur sescupla, id est et summam capitis et dimidium summae, percipere
Abbreviated transcription (Latin):
uisum. eẽt. ł qđ docilis ratio ꝑsuaderet. aut qđ ab eatis
apłis nobtraditũ aut custoditũ remaneret. optantes
ut retulistis nr̃i instructi documentis Siqͥdem dilec¬
tio ur̃a normã sequuta prudentiũ ad sedem apłicam
referre maluit: quasi ad caput qđ debent dereb.
custodire.: potius qũa usurpatione p̃sumeret. Diaco

Expanded text:
visum esset, vel quid docilis ratio persuaderet, aut quid a beatis apostolis nobis traditum, aut custoditum remaneret, optantes ut retulistis nostris institui documentis. Si quidem dilectio vestra normam secuta prudentium ad sedem Apostolicam referre maluit, quasi ad caput, quid deberet de rebus dubiis custodire potius quam usurpatione praesumere. De o
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditate captos. usurariã exercere pecuniã & foe¬
nore uelle ditescere qrđ ñ dicã in eos qͥcũ indericali
officio c̃stituti sed & in laicos cadere qͥ xp̃ianos se dici
cupiunt c̃dolemꝰ Iđ uindicari acrius in eos qͥ fuerint
confutati derernimꝰ: ut om̃is peccandi oportunitas ad

Expanded text:
cupiditate captos, usurariam exercere pecuniam, et foenore velle ditescere, quod nos, non dicam in eos qui sunt in clericali officio constituti, sed in laicos cadere, qui Christianos se dici cupiunt, condolemus. Quod vindicari acrius in eos qui fuerint confutati decernimus, ut omnis peccandi opportunitas ad
Abbreviated transcription (Latin):
clericorũ more scł ariũ iudicũ audeat acciꝑe ꝓ impensis
patrocinus munera. nisi forte mȩccła oblata gratuita
quȩ ñ fauore muneris uideant᷑ accepta sed collatione
tores finoris aut usurarũ possessores scđm statuta patrũ
icasius euastinensis ep̃s dix̃. Credo placere suggestionẽ
meã. scitati urȩ : & displicere uob ut qͥseruiunt dõ. &
ad nexi s̃ dero. accedant ad actꝰ & amministrationem

Expanded text:
clericorum more saecularium 298 judicum audeat accipere pro impensis patrociniis munera, nisi forte in ecclesia oblata gratuita, quae non favore muneris videantur accepta, sed collatione tores fenoris aut usurarum possessores secundum statuta Patrum icasius Evastitanus Episcopus dixit: Credo placere suggestionem meam sanctitati vestrae, et displicere vobis ut qui serviunt Deo, et annexi sunt clero, accedant ad actus, et administrationem
Abbreviated transcription (Latin):
complaceret: & nisi eũ ante actȩ uitȩ uirtꝰ & sollicitudo¬
ante aptũ ẽt̃ monstrauerit. Si u ñ aliis nisi huiꝰ modi
uiris cõmittit᷑ gub̃nandus exercitꝰ. qualis dux deb: at¬
ẽẽ animarũ existius bonȩ rei comparatione colligitur
Sed ueretundũ nob̵. ẽ. & dicere pudet. qc sac̃dotes ducatũ

Expanded text:
constiterit, nisi eum anteactae vitae virtus et sollicitudo aptum esse monstraverit. Si vero non aliis nisi hujusmodi viris committitur gubernandus exercitus, qualis dux esse debeat animarum ex istius bene rei comparatione colligitur. Sed verecundum nobis est, et dicere pudet, quia ducatum
Abbreviated transcription (Latin):
cui aliqͥd facere: nisi qđ sibi uult fieri instruebat. Ut pb¬
cunctis pƀris ac diaconib ac reliqͥs clericis attendendum. ẽ
ut nihil absq ep̃i ꝓpͥi licentia agant Nonutiq missas
Similit̃ & reliqͥ popłi maiores. sclicet & minores. ꝑ eiꝰ licentiã
qͥcqͥd agendũ ẽ agant: nec sine eiꝰ ꝑmissu asua parroechia
abscedant. ł inca aduentantes morari p̃sumant Animȩ¬
uͦ eoꝵ eicreditȩ s̃: idõ om̃a eiꝰ c̃silio agere debent. & eiꝰ incon¬

Expanded text:
cui aliquid facere, nisi quod sibi vellet fieri , » instruebat. esbyteris et diaconibus, ac reliquis clericis attendendum est, ut nihil absque episcopi proprii licentia agant. Non utique missas Similiter et reliqui populi, majores scilicet et minores, per ejus licentiam quidquid agendum est agant, nec sine ejus permissu a sua parochia abscedant, vel in ea adventantes morari pvero eorum ei creditae sunt: ideo omnia ejus consilio agere debent, et eo incon
Abbreviated transcription (Latin):
sũmũ gradũ pontificis aaron: isti uͦ filioꝵ eiꝰ Ude opor¬
tet uos semꝑ memores ẽẽ: tantȩ dignitatis. memores ur̃ȩ c̃¬
uersationis. memores sacrȩ qũã imanib suscesacris susce
pistis unctionis : ut nec ab eadẽ dignitate degeneretis
nec ur̃am consecrationẽ irritã faciatis : nec manꝰ sacro
ungune delibutas peccando polluatis. sed cordis & cor erẽmatis¬
poris mundiciã c̃seruantes plebib exemplũ bene uiuendi .¬
p̃bentes. his qͥb p̃estis ducatũ ad cȩlestia regna p̾beatis
ortam uos paratos. ẽẽ. ad docendas plebesIc eadẽre¬
ur̃as. Iui scripturas scit: p̃dicet scripturas. Iui uͦ nescit ex qła clento¬
saltim hoc qđ notissimũ habet p̾lebib p̃dicet: ut declinent᷑
amalo ⁊ faciantbonũ: inqͥrant pacẽ iseqͣnt᷑ eã qr oculi
cusarese poãt qđ non habeat linguã unde possit alique
edificare : Mox enĩ ut quẽ libet errantẽ uiderit. ꝓut
potest & ualet aut arguendo. aut increpando. aberro¬

Expanded text:
gradum summi pontificis Aaron, isti vero filiorum ejus. Unde oportet vos semper memores esse tantae dignitatis, memores vestrae consecrationipistis, unctionis, ut nec ab eadem dignitate degeneretis, nec vestram consecrationem irritam faciatis, nec manus sacro unguine delibutas peccando polluatis, sed cordis et corporismunditiam conservantes plebibus exemplum bene vivendi praebentes, his quibus praeestis ducatum ad coelestia regna praebeatisortamur vos paratos esse ad docendas plebes nostras. Qui Scripturas scit, praedicet Scripturas. Qui vero nescit, saltem hoc quod notissimum habet plebibus dicat, ut declinent a malo, et faciant bonum, inquirant pacem, sequantur eam: quia oculi excusare poterit, quod non habeat linguam, unde possit aliquem aedificare. Mox enim, ut quemlibet errantem viderit, prout potest et valet, aut arguendo, aut obsecrando, aut increpando, ab erro
Abbreviated transcription (Latin):
pbris qͥ c̃tra statuta canonũ uillici fiunt. tab̾nas u¬
grediunt᷑ turpia lucra sectant᷑. & diuersis modis
usuris inseruiunt: & alioꝵ domos in honeste & impu¬
dice freqͤntant. & cõmessationib & ebrietatib deser¬
uire ñ erubescunt. ⁊ ꝑ diuersos mercatos indiscrete
discurrunt. ob seruandũ iudicamꝰ: ut ab hinc distri¬
cte seuerit̃q coherteant᷑. neꝑ eoꝵ illicitã ⁊ indecen¬
tẽ actionẽ & ministeriũ sac̃dotale uituperet᷑. & qͥb

Expanded text:
tra statuta canonum villici fiunt, tabernas ingrediuntur, turpia lucra sectantur, et diversis modis usuris inserviunt, et aliorum domos inhoneste et inpudice frequentant, et comessationibus et ebrietatibus deservire non erubescunt, et per diversos mercatos indiscrete discurrunt, observandum iudicavimus, ut abhinc districte severiterque coherceantur; ne per eorum inlicitam et indecentem actionem et ministerium sacerdotale vitup
Abbreviated transcription (Latin):
sollicite ꝑqͥrant. & plebi siforte ignorant indicent de
his. ut & ipsi uisitent eos & quȩ necessaria s p̃beant.
eis cũ conscientia eiꝰ qͥ preest. Iđ tam̃ etiã siscła fecerint
ñ peccabt̃. Sed & deperegrinis similit̾ suggerant ep̃o re¬
fouendis.: &cet̃a hissimilia quȩ ad cultũ ecłȩ pł discipli¬
nã eiꝰ ꝑtinent : diaconiscura sit qͥ cathezizant id ÷ qui
uerbo instituunt insipientes Primo oportet insipien¬
tes ut ipsi instructi sint. De anima gͦ hominũ agitur

Expanded text:
sollicite perquirant, et plebi, si forte plebs ignorat, indicent de sollicite perquirant, et plebi, si forte plebs ignorat, indicent de his ut et ipsi visitent eos, et quae necessaria sunt praebeant eis cum conscientia ejus qui praeest. Quod tamen si etiam clam fecerint, non peccabunt. Sed et de peregrinis similiter epe et disciplinam ejus pertinent diaconis curae sint. Qui cathechizant, id est, qui verbo instruunt incipientes, primo oportet quod ipsi instructi sint, de anima enim agitur
Abbreviated transcription (Latin):
tantes diligentiꝰ siquẽ uideant uicinũ esse p̃cipitio. & ꝓ¬
ximũ eẽ peccato. ut referant hȩc ad ep̃m. & commoneri
ab eo possit. is qͥ inp̃cipitiũ lapsurus. ẽ. uti reuocet᷑ & ñ
corruat inpeccatũ: Neglegentiores qͦq ieos qͥ rarius ad
ueniunt. ep̃i ipsi commoneant & hortent᷑. Sienĩ assidui
sunt ad audiendũ. ñ solũ uitȩ ȩternȩ ut salubri ammo¬
nitione capiant lucra: uerũ & quęcunq illȩ s̃tristiciȩ
ł merores qͥ exp̃sentis uitȩ necessitatib & cladib tẽpoꝵ
ueniunt. quȩcunq sermonib suis incorde uelut iacula
defixa circũ fert abiciunt᷑ om̃a p̃dicatione ueritatis & uitȩ
eternȩ doctrina & eruditione purgata. Alioqͥn simulto
tẽpore subtrahant a uerbo dĩ & remaneant acultu
uicioꝵ sine dubio spinis er̃ ac sentib occupati Et qͥd aluid
nisi adignẽ talis hȩc terra p̃parabit᷑: Dehis gͦ ut dixi¬
mus diaconib cura sit Sed & eos qͥscđm carnẽ egrotad̃

Expanded text:
tantes diligentius si quem videant vicinum fieri praecipitio, et proximum esse peccato, ut referant haec ad episcopum, et commoneri ab eo possit his qui in praecipitium lapsurus est, uti revocetur et non corruat in peccatum. Negligentiores quoque et eos qui rarius ad actatum conveniunt ipsi commoneant et hortentur. Si enim assidui sunt ad audiendum, non solum vitae aeternae ex salubri commonitione capiunt lucra, verum et quaecunque illae sunt tristitiae, vel moerores quae ex praesentis vitae necessitatibus, et cladibus temporum veniunt, quaecunque sermonibus suis in corde, velut jacula defixa circumferunt, abjiciuntur omnia praedicatione veritatis, et vitae aeternae doctrina et eruditione purgata. Alioquin, si multo tempore auditum subtrahant a verbo Dei, et remaneant in cultu vitiorum, sine dubio spinis erunt ac sentibus occupati. Et quid aliud nisi ad ignem, talis haec terra praeparatur? De his ergo, ut diximus, diaconis cura sit. Sed eos, qui secundum carnem aegrotant,
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ enĩ sunt negocia scłaria scĩ canones
manifestant: & inhibent dũ ꝑspicue docent. qđ qͥdã
qͥ inclero uident᷑ electi propt̃ turpia lucra c̃ductores
alienarũ possessionũ fiant. & scłaria negocia sub cura
sua suscipiant. dĩ quidem ministeriũ parupenden

Expanded text:
autem sint negotia saecularia, sancti canones manifestant et inhibent, dum perspicue docent, quod quidam qui in clero videntur electi, propter lucra turpia conductores alienarum possessionum fiant, et saecularia negotia sub cura sua accipiant,
Abbreviated transcription (Latin):
qnido ad anniuersariũ diem ł tricesimũ ł septi¬
mũ ł tertiũ alicuiꝰ defuncti. aut qͣcunq uocatione
ad collectã pb̃ri c̃uenerint. se in ebriare ñ p̃sumat.
alios adbibendũ cogere. ł se aliena in p̃catione ingur¬
gitare. Nec plausus & risus in conditos & fabulas ma¬
ues ibi referre. aut cantare p̃sumant: nec turpia
iocacũ urso ł tornatricib ante se facere ꝑmittant:
nec laruas demonũ. qͥs uulgo talamascas dic̃t̃ ibi ante¬
ferre c̃sentiant. qͥa hoc diabolicũ. ẽ. & a sacris canonib
ꝓhibitũ . ẽ. sed cũ honestate & religione prandeant.
& ad tẽpus ad suã ȩccłam redeantꝰ. Sũmoꝑe etiã qͥsqͣm
caueat. sicut destatu suo uult gaudere: ut ñ quacunq
occasione aut patrem suũ aut aliũ quẽlibet ad irã &ri¬
xã ł contentionẽ. quantominꝰ ad pugnã ł ad cedem.
aliqͦ uerbo irritet seu ꝓuocet. ne prouocatꝰ adhoc qͥsq

Expanded text:
 ad anniversariam diem, vel tricesimam tertiam, vel septimam alicujus defuncti, aut quacunque vocatione 714 ad collectam presbyteri convenerint, se inebriare praesumat, alios ad bibendum cogere, vel se aliena precatione ingurgitare: nec plausus et risus inconditos, et fabulas inanes ibi referre aut cantare praesumat, nec turpia joca cum urso vel tornatricibus ante se facere permittat, nec larvas daemonum, quas vulgo talamascas dicunt, ibi anteferre consentiat: quia hoc diabolicum est, et a sacris canonibus prohibitum. Sed cum honestate et religione prandeat, et ad tempus ad suam ecclesiam redeat. Summopere etiam quisque cavens, sicut de statu suo vult gaudere, ut non quacunque occasione, aut parem suum, aut alium quemlibet, ad iram et rixam vel contentionem, quanto magis ad pugnam vel ad caedem aliquo verbo irritet, seu provocet, nec provocatus ad hoc quisque
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipue metropolitani adierit imperatorẽ. hc̃ repbari & abici
oportere. ñ solũ a cõmunione: uerũ & abhonore cuiꝰ particeps
uidet᷑ existere. qr uenerandi pͥncipis aurib molestiã tẽptauit
fuerit ep̃s forte dãpnatꝰ. & imp̃ris aurib molestus exti¬
terit. oportet ad maiꝰ ep̃oꝵ conuerti conciliũ. & quȩ puta¬
uerint habere iusta. plurimis ep̃is suggerant: eoꝵq dis¬
cussiones aciudicia prestolent᷑ Si uͦ hȩc paruipendentes.
molesti fuerint imp̃ri: hos nulla uenia dignos. eẽ nec lo¬
cũ satisfactionis habere. nec spem futurȩ restitutionis
poenitus operiri

Expanded text:
praecipue metropolitani, adierit imperatorem, hunc reprobari et abjici oportere, non solum a communione, verum et ab honore cujus particeps videtur existere. Quia venerandi principis auribus molestiam tentavit episcopus forte damnatus, et imperatoris auribus molestus exstiterit, oportet ad majus episcoporum converti concilium: et quae putaverint habere justa, plurimis episcopis suggerant, eorumque discussiones ac judicia praestolentur. Si vero haec parvipendentes, molesti fuerint imperatori, hos nulla venia dignos esse, nec locum satisfactionis habere, nec spem futurae restitutionis penitus opperiri
Abbreviated transcription (Latin):
lacuit ut pbri suas an¬
plebes ammoneant. ut hospitales sint: & nulli iter
facienti marisionẽ denegent. & ut om̃is occasiorapinȩ
rint: ad pbrũ hotranseuntes hoc referant. & illius
iussu cũ humanitate eis uendant. Nec clerici necuiri
religiosi ante horã t̾ciã in eant conuuua.
Uon oportet clericos ł laicos religiosos ante sacram
horã diei terciã inire c̃uiuia. nec aliqͣndo clericos
nisi hẏmno dicto edere panẽ. & post cibũ auctori

Expanded text:
lacuit ut presbyteri suas plebes admoneant, ut ipsi hospitales sint, et nulli iter facienti mansionem denegent. Et ut omnis rapinae occasio rint, ad presbyterum transeuntes hoc referant, et illius jussu cum humanitate eis vendant. CAP. 260. - Ut cibireligiosi, ante horam tertiam ineant convivia. Non oportet clericos vel laicos religiosos ante sacram horam diei tertiam inire convivia, neque aliquando clericos nisi hymno dicto edere panem, et post cibum gratias auctori
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ta tractant᷑. iudiciũ sanguinis tractare ñlicet
Et idõ magnoꝑe talis excessus ꝓhibendus. ẽ. ne indiscrete pre¬
sũptionis motib agitati. aut qđ morte plectendũ. ẽ. sen¬
tentia ꝓpͥa iudicare p̃sumant. aut truncationes qͥb libet
aut ꝑse inferant: aut aliis inferendas p̃cipiant. Iđ si
qͥsquã hoꝵ in memor p̃ceptotũ. aut in ȩxđȩ suȩ familiis.
aut inqͥb libet ꝑ̃sonis tale aliqͥd ꝑ petrauerit: & c̃cessior
get᷑ ergastulo Cuitam̃ c̃munio exeunti dehac uita ñ ne cas.xuiii.¬
uicunq exclero. eẽ. uident᷑ arma militaria portet¬
militaria ñ sumant: nec armati incedant. sed ꝓfessionis
suȩ uocabulũ religionis morib & religioso habttu p̃be¬
quia non possunt simul dõ & scło militari Utom̃s¬

Expanded text:
sacramenta tractantur, judicium sanguinis agitare non licet, et ideo magnopere talis excessus prohibendus est, ne indiscretae praesumptionis motibus agitari, aut quod morte plectendum est sententia propria judicare praesumant, aut truncationes quibuslibet personis aut per se inferant, aut inferendas praecipiant. Quod si quisquam horum immemor praeceptorum, aut in Ecclesiae suae familiis, aut in quibuslibet personis tale aliquid perpetraverit, et concessi orur ergastulo: cui tamen communio exeunti de hac vita, non est neuicunque ex clero esse videntur, arma militaria non sumant, nec armati incedant, sed professionis suae vocabulum religiosis moribus et religioso habitu praebequia non possunt simul Deo et saeculo militar