comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs appellauit eũ malachi .i an
cebat: eadẽ die angłs dĩ appa¬
rens it̾abat. sẜ mortuus ẽ: dum
adhuc iuuenis eẽt.⁊ sepultꝰ in agͦ
suo Porro circa finẽ dierũ suoꝵ
rediit neemias in ierłm: ex bene¬
placito regis. ⁊ intellex̃ mala q̃
fiebant in ea. Sacerdotes namꝙ
in dieb uicis suȩ ñ habitabant
in garopbilaciis: circa templum
s in domib ꝓpriis cũ om̃i domo
sua. ⁊ custodiam uasoꝵ dñi posu¬
erant in domib sequestratis a
templo. Et edificauit de ꝓpͥo ga¬
zophilatia: in quib excubabant
sacerdotes ⁊ reponebant᷑ uasa.
Pret̾ea: inuenit ppłin calcantes
torcularia in sabbato. ⁊ infentes
onus Gentes qͦq inferebant pis¬
ces. ⁊ uenalia. ⁊ uendebant insab¬
batis filiis uida. sẜ obiuirgauit
optimates dicens. Cur ꝓphanats
diem salbati.⁊ inducitis iram d̾i
suꝑ isrł. ⁊ suꝑ ciuitatẽ hanc: Et
adiurauit eos de custodia sabbi
⁊ p̃cepit claudi portas in sabbato:

Expanded text:
populus appellavit Malachi, id est populus appellavit Malachi, id est cebat, eadem die angelus Dei apparens iterabat. Et mortuus est dum adhuc juvenis esset, et sepultus in agro suo. Porro circa finem dierum suorum rediit Nehemias in Jerusalem ex beneplacito regis, et intellexit mala quae fiebant in ea . Sacerdotes namque in diebus vicis suae non habitabant in gazophylaciis circa templum, sed in domibus propriis cum omni domo sua, et custodiam vasorum Domini posuerant in domibus sequestratis a templo. Et aedificavit de proprio gazophylacia, in quibus excubabant sacerdotes, et reponebantur vasa. Praeterea invenit populum calcantes torcularia in Sabbato, et inferentes onus. Gentes quoque inferebant pisces, et venalia, et vendebant in Sabbatis filiis Juda. Et objurgavit optimates, dicens: « Cur profanatis diem Sabbati, et inducitis iram Dei super Israel, et super civitatem hanc? » Et adjuravit eos de custodia Sabbati, et praecepit claudi portas in Sabbato,
Abbreviated transcription (Latin):
one muri ⁊ obitu neemie.
fere uacuã habitantib roga¬
uit optimates: ut habitarent in
ierłm. & bñdix̃ eis: qͥ se sponte ob¬
tulert̃. Reliqua uͦ multitudo mi¬
sit sortẽ.⁊ decimũ caput: fecit ha¬
bitare in ierłm. Post aliqd̃ temp᷑:
congregati st̃ in ierłm ad dedica¬
tionem muri. sẜ ascender̃t sacer¬
dotes ⁊ leuitȩ ⁊ cantores cũ mu¬
sicis instrumentis. ⁊ psallentes in¬
cedebant ꝑ murũ. es dras uͦ p̃ce¬
debat. Neemias ⁊ optimateᷤᷤ cũ eo.
suꝑ altam partẽ mur incedebat
psallentes. Reliꝗͣ uͦ multitudo:
sequebãt᷑ eos: suꝑ t̾ram. ⁊ duce¬
bant choros. His expletis: rediĩt
neemias ad regẽ anno tͥcesimo¬
scd̾o regni sui & mortuus ẽ esdraᷤᷤ
in senectute uena̾nda. ⁊ cũ multa
liberalitate sepultꝰ in ierłm. hc̃:
quidã hebreoꝵ autumant fuisse
malachiam s malachias post
regressum captiuitatis: natꝰ ẽ
in iudea: in sophis. Quẽ: qͥa uitȩ
optimȩ fuit: ⁊ aspectu decorus:

Expanded text:
one muri, et obitu Nehemiae. fere vacuam factam habitantibus, rogavit optimates, ut habitarent in Jerusalem, et benedixit eis qui se sponte obtulerunt . Reliqua vero multitudo misit sortem, et decimum caput fecit habitare in Jerusalem. Post aliquod tempus congregati sunt in Jerusalem ad dedicationem muri, et ascenderunt sacerdotes, et levitae, cantores cum musicis instrumentis, et psallentes incedebant per murum . Esdras vero praecedebat, Nehemias, et optimates cum eo super alteram partem muri incedebant psallentes. Reliqua vero multitudo sequebatur eos super terram, et ducebant choros. His expletis rediit Nehemias ad regem in Persisimo regni sui, et mortuus est Esdras in senectute veneranda, et cum multa liberalitate sepultus in Jerusalem. Hunc quidam Hebraeorum autumant fuisse Malachiam. Sed Malachias post regressum captivitatis natus est in Judaea in Sophis. Quem quia vitae optimae fuit, et aspectu decorus,
Abbreviated transcription (Latin):
Et facto flagello de funicłis: eig¬
ebat uendentes ⁊ ementes cum
hostiis suis: de templo ⁊ mensas
traperitaꝵ eu̾tit ⁊ dix̃. ne domũ
patris sui que erat

Expanded text:
Et facto flagello de funiculis, ejiciebat vendentes et ementes cum hostiis suis de templo et mensas trapezitarum evertit, et dixit ne domum Patris sui, quae erat
Abbreviated transcription (Latin):
nadab filiꝰ ieroboã¬
regnauit suꝑ isrł¬
pceᷤ anno scđo asa regis¬
Hic enĩ annꝰ fuit scd̾s regni asa
⁊ regnauit suꝑ isrł: duob anniᷤ.

Expanded text:
ilius Jeroboaregnavit superel anno secundo Asa regihic annus fuit secundus regni Asa. « Et regnavit super Israel duobus annis,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c p̃dicasse tͥb annis. ⁊ dimi¬
dio. ubi pars dimidii anni: uo¬
cat᷑ dimidiꝰ annꝰ. Sepe etiã fit
econtͣ. ut tota sũma tẽꝑis: no¬
mine partis suȩ uocet᷑ ꝑ synedo¬
chem. ut ibi. Noe cũ qͥngentoꝵ
eẽt annoꝵ: genuit sem. cũ tͣn ee̾t
noe: qͥngentoꝵ ⁊ duoꝵ annoꝵ. ħ
duplex synedoche: plurimum
occurret in sequentib. s hic di¬
cta sufficiat. Nadab uͦ ãbulauit
in uiis patͥs sui: qͥb peccare fecit

Expanded text:
praedicasse tribus annis et dimidio, ubi pars dimidii anni vocatur dimidius annus. Saepe etiam fit econtra ut tota summa temporis nomine partis suae vocetur per synecdochen, ut ibi. « Noe cum quingentorum esset annorum genuit Sem , » cum tamen esset Noe quingentorum et duo annorum. Haec duplex synecdoche plurimum occurrit in sequentibus. Sed haec dicta sufficiant. Nadab vero ambulavit in viis patris sui, quibus peccare fec
Abbreviated transcription (Latin):
spetialit̾ de antiocho ⁊ q̃dam:
de antixp̃o. ut illiro: de antio¬
cho ⁊ comedentes panẽ cum eo.
trieres ⁊ romani. Antiochꝰ enĩ
epiphanes dedit sororẽ suam
uxorẽ: epiphane regi egypti in
dolum. Q suscepit ex ea duos fi¬
lios. Tẽ antiochꝰ ingressus ẽ egyp¬
tum: tamqͣm uisurꝰ sororẽ ⁊ ne¬
potes. s int̾ epulas fecit occidi
uirũ sororis. ⁊ uoluit optinere
egyptũ. S egyptii uirilit̃ resisten¬
tes: deiecert eum. Si post bienni¬
um reu̾sus: obsedit alexandriã.
E ecce: legati romanoꝵ missi st̃
ad egyptios liberantos: quibꝰ fe¬
derat erant. Cũq applicuissent:
egressus ẽ eis obuiam antiochus
& dum starent in litcore: dix̃ ei
marc publiꝰ. lenas. Senat᷑ ppłsq
romanꝰ p̃cipiunt tͥ recedere ab
amicis suis. Cumq ille pete̾t in¬
ducias respondendi: marcꝰ circa
illũ fecit circłm in sabulo cũ uͥga
donec respondeas. ad quẽ antio¬
chus. Si sic uisũ ẽ senatui ⁊ ppło

Expanded text:
specialiter de Antiocho, et quaedam specialiter de Antiocho, et quaedam de Anticho: « Et comedentes panem cum eo, trieres, et Romani. » Antiochus enim Epiphanes dedit sororem suam uxorem Epiphanio regi Aegypti in dolum, qui suscepit ex ea duos filios. Tunc Antiochus ingressus est Aegyptum, tanquam visurus sororem et nepotes, sed inter epulas fecit occidi virum sororis, et voluit obtinere Aegyptum, sed Aegyptii viriliter resistentes dejecerunt eum. Post biennium reversus obsedit Alexandriam, et ecce legati Romanorum missi sunt ad Aegyptios liberandos, quibus foederati erant. Cumque applicuissent, egressus est eis obviam Antiochus, et dum starent in littore, dixit ei Marcus Publius Lenas: « Senatus populusque Romanus praecipiunt tibi recedere ab amicis suis. » Cumque ille peteret inducias respondendi, Marcus circa illum fecit circulum in sabulo cum virgadonec respondeas. Ad quem Antiochus: « Si sic visum est senatui et populo
Abbreviated transcription (Latin):
capt᷑. Philopatori u successit in
egypto: epiphanes. cũ ẽẽt .iͦii. an¬
noꝵ ⁊ cepit antiochꝰ magnꝰ infe¬
festare eum. S pͥncipes egypti
dimicabant ꝓ puero. Sub epi¬
phaue: onias sac̾dos assũptis płi¬
mis iud̃oꝵ. fugit in egyptum. ⁊
accepit a rege regionẽ que eliopo¬
leos uocabat᷑ & in ea extruxit
templũ simile templo iudeoꝵ
asserens se implere uaticinium
ysaie scribentis. Erit altare dñs
in egypto. ⁊ titulus eiꝰ in t̾mins es
Hoc templũ ꝑmansit annis. cc.
plum: funditꝰ eu̾tit. Porro: an¬
tiochus magnꝰ reliqͥt duos filioᷤ.
seleucum ⁊ antiochũ epiphanẽ.
S epiphanes: ꝑ fraudẽ eiecto
fr̃e: uł occiso: regnauit in syria.
Hucusq de ordine hystorie int̾
porphiriũ ⁊ nr̃os: nulla ẽ conten¬
tio. Q secunt᷑: exponit porphitiͦ
de antiocho t̃m. Exposuit enĩ
danielem: ut infamaret eum.
Nos aũt: mixtĩ exponimꝰ de
antiocho ⁊ antixp̃o. Quedã t̾n:

Expanded text:
captus. Philopatri vero successit in captus. Philopatri vero successit in Aegypto Epiphanes cum esset quatuor annorum, et coepit Antiochus Magnus infestare eum. Sed principes Aegypti dimicabant pro puero. Sub Epiphane, Onias sacerdos, assumptis plurimis Judaeorum, fugit in Aegyptum, et accepit a rege regionem quae Eliopoleos vocabatur, et in ea exstruxit templum simile templo Judaeorum, asserens se implere vaticinium Isaiae scribentis: « Erit altare Domini in Aegypto, et titulus ejus in terminis ejus . » Hoc templum permansit annis ducenplum funditus evertit. Porro Antiochus Magnus reliquit duos filios Seleucum et Antiochum Epiphanem; sed Epiphanes, per fraudem ejecto fratre, vel occiso, regnavit in Syria. Hucusque de ordine historiae inter Porphyrium, et nostros nulla est contentio: quae sequuntur exponit Porphyrius de Antiocho tantum. Exposuit enim Danielem, ut infamaret eum. Nos autem mistim exposuimus de Antiocho et Antichristo, quaedam tamen
Abbreviated transcription (Latin):
syprũ: phenicẽ: ⁊ regiones mul¬
tas ⁊ infulas: sͥ subiugauit. sui
successit: ptolomeꝰ philadelphꝰ.
qͥ primꝰ ab ethiopia addux̃. cccc
ponens. in quib posiit armatoᷤᷤ
ad dimicandũ. Sub qͦ. lxx.inter¬
pretes claruert̃. Hic pugnauit
contͣ antiochũ theos: regẽ syrie.
s postea federati st̃. Nam antio¬
chus dux̃ uxorẽ: beronicẽ filiã
philadelphi. repudiata pͥori uro¬
re. laudice. Q̃ cum redisset in gra¬
ciã uiri: occidit ueneno uirũ.
⁊ filiũ quẽ susceꝑat de berouice
Gallericũ uͦ filiũ suũ fecie regẽ
syriȩ. Eugetes uͦ qͥ successit phila¬
delpho: in ultionẽ beronices soro¬
ris: uastauit syriã. S audito qd̾
pͥncipes egypti conspirauerant
adu̾sus eũ: rediit in egyptũ. tra¬
hens de syria p̃dam multã nimiᷤ.
tiochũ magnũ. S antiochꝰ occi¬
so fr̃e suo: regnauit. sẜ congres¬
sus cũ rege egypti philopatore.
uictꝰ ẽ. ⁊ ꝑ desertũ fugiens: pene

Expanded text:
Cyprum, Phaenicem, et regiones mulCyprum, Phaenicem, et regiones multas et insulas sibi subjugavit. Cui successit Ptolemaeus Philadelphus, qui primus ab Aethiopia adduxit quadrerponens, in quibus posuit armatos ad dimicandum, sub quo LXX interpretes claruerunt. Hic pugnavit contra Antiochum Theos regem Syriae, sed postea foederati sunt. Nam Antiochus duxit uxorem Berenicem, filiam Philadelphi, repudiata priori uxore Laodice: quae cum redisset in gratiam viri, occidit veneno virum, et filium quem susceperat de Berenice, Gallinicum vero filium suum fecit regem Syriae. Evergetes vero, qui successit Philadelpho in ultionem Berenice sororis vastavit Syriam. Sed audito quod principes Aegypti conspiraverant adversus eum, rediit in Aegyptum, trahens secum de Syria praedam multam nimis, tiochum Magnum; sed Antiochus, occiso fratre suo, regnavit, et congressus cum rege Aegypti Philopatre victus est, per desertum fugiens, et pene
Abbreviated transcription (Latin):
nor imꝑauit. asiȩ. ⁊ ponto: ⁊ cetis
in eadem plaga ꝓuinciis. antigo
nͦ: ad septẽtrionẽ. s hoc: scd̾m orb̃
tociꝰ plagas dicimꝰ. Q aũt in udã
ẽ: ad aquilonẽ syrrã. ad meridiẽ.
egyptũ h̃t. De regno egypti ⁊ syrie
tm̃: ꝓsequit᷑ damel. qͥa sub his
afflictꝰ est popłs dĩ uicissim. Porro:
post alexandrũ regnauit in egyp¬
to: ptolomeus lagi filiꝰ a qͦ se¬
philopator. post: pto. epiphanes.
In syria post alexandrũ: regna¬
uit seleucꝰ. post: antiochus soter.
a qͦ successores antiochi dicti suis
Post: antiochꝰ theos. post: antiochꝰ
gallericꝰ. post: antiochꝰ magnꝰ. post
antiochꝰ epipbanes. De his: ꝓseqͥt᷑
uir loquens ad danielẽ. incipi¬
ens a rege egyptisic. Et conforta¬
bit᷑ rex austri. hic ẽ ptolomeus:
lagi filiꝰ. adeo fortis: ut pyrrũ re¬
gem epirotaꝵ expulsũ restitueret
in regnũ. & deuicto demetͥo filio
antigoni: seleuco regni sui partẽ
quã antigonꝰ abstulerat: restituit.

Expanded text:
nor imperavit Asiae, et Ponto, et caeteris in eadem plaga provinciis. Antigonus vero ad septentrionem. Et hoc secundum orbis totius plagas dicimus. Qui autem in Judaea est ad aquilonem Syriam, ad meridiem Aegyptum habet. De regno Aegypti et Syriae tantum prosequitur Daniel, quia sub his afflictus est populus Dei vicissim. Porro post Alexandrum regnavit in Aegypto Ptolemaeus, Lagi filius, a quo sePhilopater, post Ptolemaeus Epiphanes. In Syria post Alexandrum regnavit Seleucus, post Antiochus Soler, a quo successores Antiochi dicti sunt, post Antiochus Theos, post, Antiochus Gallinicus, post Antiochus Magnus, post Antiochus Epiphanes. De his prosequitur vir loquens ad Danielem, incipiens a rege Aegypti sic: « Et confortabitur rex austri. » Hic est Ptolemaeus, Lagi filius, adeo fortis ut Pyrrhum regem Epirotarum expulsum restitueret in regnum, et, devicto Demetrio, filio Antigoni, Seleuco regni sui partem, quam Antigonus abstulerat restituit,
Abbreviated transcription (Latin):
filius darii: suꝑ om̃s erit. ⁊ conci¬
tabit om̃s aduersus regnũ grecie
De isto legit᷑: qͥa succendit athenaᷤ.
⁊ bellũ nauale egit ap̃salaminã.
qñ sophocles ⁊ euripedes clari ha¬
bebant᷑ ⁊ phemistodes in ꝑsam
fugiens hausto sanguine tauri
ꝑiit. Tc̃uir qͥ loquebat᷑ danieli:
pret̾misit om̃s reges usq ad ale¬
xandrũ magnũ. ⁊ ait. Surget uͦ

Expanded text:
filius Darii super omnes erit, et concifilius Darii super omnes erit, et concitabit omnes adversum regnum Graeciae. De isto legitur, quia succendit Athenas, et bellum navale egit apud Salaminam quando Sophocles, et Euripides clari habebantur, et Themistocles in Persiam fugiens hausto sanguine tauri periit. Tunc vir, qui loquebatur Danieli, praetermisit omnes reges, usque ad Alexandrum Magnum, et ait: « Surget
Abbreviated transcription (Latin):
huc erat purgandũ in eis: pur¬
garet᷑. ⁊ decoquerent᷑ ad ungu̾ẽ.
Pret̾ea: addidit uir ille. Nc̃ reu̾¬
tar ut prelier adu̾sus pͥncipẽ ꝑ¬
saꝵ Uerũtñ priꝰ annuntiabo tͥ:
qd̾ exp̃ssum ẽ in scͥptura ueritatiͤ.
de quibꝰdã aliis quoꝵ geris solli¬
citudinẽ. Porro: a pͥmo annoda¬
rii orabat daniel ꝓ eo: ut staret.
⁊ roboraret᷑ regnũ eiꝰ. & sollicitꝰ
erat de successorib regni psaꝵ
uolens eos scire. De quoꝵ mani¬
festatione: seqͥt᷑ decima uisio. in
ꝗͣ pͥmũ inducit᷑ damel loqueis sic.¬
anno darii medi stabam in
conspectu dĩ ut confortaret᷑ ⁊ ro¬
boraret᷑ ip̃e dariͦ. E statĩ fit meta¬
plasmꝰ qͥ frequens ẽ in ꝓpħis. ⁊ in¬
troducit᷑ uir ille p̃dictꝰ. loqͦnᷤ ad
danielem sic. & nẽ ueritatẽ annun¬
tiabo tͥ. qͥa ecce adhuc post dariũ
⁊ cyrũ qͥ nc̃ st̃: tres reges stabt̃ in
Dariꝰ filiꝰ ythaspis. ce qͣitꝰ .s. xerses

Expanded text:
huc erat purgandum in eis, purhuc erat purgandum in eis, purgaretur, et decoquerentur usque ad unguem. Praeterea addidit vir ille: « Nunc revertar, ut praelier adversus principem amen prius annuntiabo tibi, quod expressum est in Scriptura veritatis, » de quibusdam aliis, quorum geris sollicitudinem. Porro a primo anno Darii, orabat Daniel pro eo, ut staret et roboraretur regnum ejus, et sollicitus erat de successoribus regni Persarum, volens eos scire. De quorum manifestatione sequitur decima visio, in qua primum inducitur Daniel loquens sicanno Darii meditabar in conspectu Dei, ut confortaretur et roboraretur ipse Darius . » Et statim fit metaplasmus, qui frequens est in prophetis, et introducitur vir ille praedictus, loquens ad Danielem sic: « Et tunc veritatem annuntiabo tibi, » quia ecce adhuc post Darium et Cyrum, qui nunc sunt tres reges stabunt in Darius filius Hystaspis
Abbreviated transcription (Latin):
accedens: ⁊ erigens eũ: ⁊ ꝯfortais.
ait. Noli metuere daniel. qͥa ex
die pͥmo m̃sis qͦ posiusti cortuũ
ut te affligẽs corã dõ: exaudita
st̃ uerba tua.⁊ egressa ẽ senten¬
tia a d̃o. de reditu ppħ. ⁊ eadẽ¬
uie uolui ad te uenire ut nun
egrederer: apparuit pͥnceps gre¬
reditu ppłi. ⁊ in his nemo mͥ est
adiutor: nͥ michael pͥnceps ur̃.
hos duos pͥncipes grecoꝵ ⁊ ꝑsaꝵ.¬
dic̃ ieronimꝰ ẽẽ angłos malos. qͥ
apposit st̃ regnis illis ad exercic¬
um. Laborabat itaq angłs ꝑ
saꝵ: ne hebrei liberarent᷑ a dñio
ꝑsaꝵ. tum: qͥa delectabat᷑ affli¬
ctionib eoꝵ. tum: ut ꝑse diutiͦ
affligentes eos: grauiͣ peccareñ.
laborabat etiã angłs grecoꝵ:
ut ꝑse ⁊ captiuitas hebreoꝵ cũ
eis: transirent in dñũ grecoꝵ.
Gregoriꝰ aũt: uult eos fuisse an¬
gelos bonos. qͥ satagebãt: ne tã
cito lib̾arent᷑ hebrei. ut siqͥd ad¬

Expanded text:
accessit, et erigens eum, et confortans accessit, et erigens eum, et confortans ait: « Noli metuere, Daniel, quia ex die primo mensis, quo posuisti cor tuum, ut te affligeres coram Deo, exaudita sunt verba tua, et egressa est sententia a Deo de reditu populi, et edie volui ad te venire, ut nunegrederer, apparuit princeps Graereditu populi, et in his nemo est mihi adjutor, nisi Michael princeps vester. » Hos duos principes Graecorum dicit Hieronymus, esse angelos malos, qui appositi sunt regnis illis ad exercitium. Laborabat itaque angelus Persarum, ne Hebraei liberarentur a dominio Persarum, tum quia delectabatur afflictionibus eorum, tum ut Persae diutius affligentes eos, gravius peccarent. Laborabat etiam angelus Graecorum, ut Persae et captivitas Hebraeorum cum eis, transirent in dominium Graecorum. Gregorius autem vult eos fuisse angelos bonos, qui satagebant ne tam cito liberarentur Judaei, ut, si quid ad
Abbreviated transcription (Latin):
rant ⁊ morosi. etiã usq ad t̾ciũ
annũ cyri. Qd̃ attendens dani¬
el: uehem̃tiꝰ affligebat᷑ dolore.
qͣm priꝰ. ⁊ orabat dñm: ut qͥ pri
dederat regib animũ lib̾andi:
daret ⁊ ppło. animũ redeundi. fã¬
ctum ẽ gͦ t̃cio anno regni cyri. pͥ¬
mom̃se: pͥma dic m̃sis. lugebat
daniel tͥum ebdomadaꝵ dieb.
Panẽ desiderabilẽ ñ comeoit.
carnes ⁊ uinũ ñ gustauit. nec
usus ẽ unguento ꝓ balneis: mo¬
re ꝑsaꝵ.Die aũt uicesima qͣrta:
dum ẽẽt iuxta fluuiũ qͥ ẽ tygris.
uidit. & ecce: uir uestitꝰ lineis. ac¬
cinctꝰ zona aurea. cuiĩ facies qͣi
fulgur. Oculi: ut lampades Tho¬
rax corꝑis: qͣi crisolitꝰ. ẽ deorsũ
erant: brachia .s. femora. tibie.
⁊ pedes: qͣi es candens.⁊ sermo
eius: qͣi uox multitudinis loq̃n¬
tis. Porro. uiri qͥ erant cũ eo t̾riti
fugert̾. ⁊ solus uidit uisionem.
⁊ corruit in faciem suã. S uir ille

Expanded text:
rant et morosi, etiam usque ad tertium rant et morosi, etiam usque ad tertium annum Cyri. Quod attendens Daniel, vehementius affligebatur dolore quam prius, et orabat Dominum, ut qui prius dederat regibus animum liberandi, daret et populo animum redeundi. Factum est ergo tertio anno regni Cyri, primo mense, prima die mensis, lugebat Daniel trium hebdomadarum diebus, panem desiderabilem non comedit, carnes, et vinum non gustavit, nec usus est unguento pro balneis, more Persarum. Die autem vigesima quarta, dum esset juxta fluvium qui est Tigris, vidit. Et ecce vir vestitus lineis, accinctus zona aurea, cujus facies quasi fulgor, oculi ut lampades, torax corporis quasi chrysolithus, quae deorsum erant brachia, scilicet, femora, tibiae, et pedes quasi aes candens, et sermo ejus quasi vox multitudinis loquentis. Porro viri, qui erant cum eo territi fugerunt, et solus vidit visionem, et corruit in faciem suam. Sed vir ille
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ quidã dict̃ ẽẽ unã. s ieronimꝰ
scdm hebraicã ueritatẽ tͣdit ẽẽ
duas ⁊ utͣq scripta erat in da¬
niele hebraice. Porro: utrãq ui¬
dit damel. unam qͥdem: uidit
s alta̾m audiuit anno t̃cio reg¬
ni cyri regis ꝑsaꝵ. ⁊ in eadem die
euisdẽ anni. In hc̃ modũ. Primo
anno darii: daniel intelligeis
immine̾ septuagesimũ annũ
captiuitatis lib̾ande: orauit
dñm: ut dariꝰ ⁊ cyrꝰ liberarent
ppłm suũ. sẜ data ẽ sententia a
deo: de licentia redeundi danda.
⁊ hanc egressam a dño: supͣ nun¬
ciauit gabriel danieli. & extunc:
dariꝰ disponebat de lib̾tate ⁊ li¬
centia danda hebreis.S p̾uentꝰ
morte: ñ impleuit. Cyrꝰ aũt pͥmo
anno regni sui. dedit eis eandẽ
lib̾tatẽ: quã habebant indige¬
nȩ ⁊ licentiã redeundi. Ip̃iuͦ qͥa
fere om̃s nat erant in chaldea:
⁊ possessiones ibi habebant: e¬
ligebant remane in t̃ra nati¬
uitatis suȩ. Pauciu qͥ ascend̾e̾
disponebant in iudeã: pigri e¬

Expanded text:
 quidam dicunt esse unam . Sed Hieronymus, secundum Hebraicam veritatem, tradit esse duas, et utraque scripta est in Daniele Hebraice. Porro utramque vidit Daniel: unam quidem vidit, sed alteram audivit, anno tertio regni Cyri regis Persarum, et in eadem die ejusdem anni in hunc modum: « Primo anno Darii, Daniel intelligens imminere septuagesimum annum captivitatis liberandae, oravit Dominum, ut Darius et Cyrus liberarent populum suum. Et data est sententia a Deo de licentia redeundi danda; et hanc egressam a Domino, supra nuntiavit Danieli Gabriel. Et ex tunc Darius disponebat de libertate et licentia danda Hebraeis, sed praeventus morte non implevit. Cyrus autem primo anno regni sui dedit eis eamdem libertatem, quam habebant indigenae, et licentiam redeundi. Ipsi vero quia fere omnes nati erant in Chaldaea, et possessiones ibi habebant, eligebant remanere in terra nativitatis suae. Pauci vero, qui ascendere disponebant in Judaeam, pigri e
Abbreviated transcription (Latin):
net tab̾nacłm suũ. ⁊ ueniet usq
ad sũmitatẽ eiꝰ .i. ad locũ: un do¬
minꝰ ascendit. ⁊ nemo auxiliabit᷑
ei. qͥa audiet᷑ uox in aere diceis:
morere.⁊ statim fulminabitur.
Postea ꝓsequit᷑ uisio de temꝑe¬

Expanded text:
net tabernaculum suum, et veniet usque ad summitatem ejus, » id est ad locum unde Dominus ascendit, « et nemo auxiliabitur ei, » quia audietur vox in aere dicens: Morere; et statim fulminabitur. Postea prosequitur visio de
Abbreviated transcription (Latin):
manũ tuã in xp̃m dñi: Or tu¬
um locutũ ẽ contͣ te. ẜt iuben¬
te dauid: unꝰ de pueris eiꝰ occi¬
dit eum. Et p̃cepit dauid: ut
.i. artẽ sagittandi. eo qd audierit
ppłm a sagittariis int̃fectum.
Siẽ scriptum ẽ in libro iustoꝵ
hic liber ñ habet᷑. sic̃ nec płimi
quoꝵ fit mentio in uet̾ testa¬
mento. qͦs combustos credimꝰ a
babiloniis. fuert̾ qͥ dicẽnt: hẽ
librũ: dici librũ iustoꝵ. eo qd̃
brũ iustoꝵ. uͥ conici potest: artẽ
sagittandi utilem ẽe. qͥa dicit
iacob: se tulisse agrũ de manu
amorrei in gladio ⁊ arcu. Q dã
legunt: iustoꝵ: neutͣlit̾. ⁊ dict
librũ iustoꝵ: qͥa agit de his q̃
iusta st̃. qͣi librum iudicioꝵ.
ut sit sensus. Sic p̃cepit dauid
artem illam seruandam: sicut
seruat᷑ qd̾ scͥptum ẽ in libro ui¬
stoꝵ. Tunc planxit dauid car¬
men lugubre: suꝑ saul ⁊ iona¬
tham. ⁊ credit᷑ metrice cõposi¬
tum fuisse. & ẽ continentia hu¬
ius carminis tͥꝑ ca. Pmo agit

Expanded text:
manum tuam in christum Domini: os tuum locutum est contra te. » Et jubente David, unus de pueris ejus occidit eum. « Et praecepit David, ut » id est artem sagittandi, eo quod audierit populum a sagittariis interfectum, sicut scriptum est in libro Justorum. Hic liber non habetur, sicut nec plurimi, quorum fit mentio in Veteri Testamento, quos combustos credimus a Babyloniis. Fuerunt qui dicerent, hunc librum dici librum Justorum, eo quod brum Justorum, ubi conjici potest artem sagittandi utilem esse, quia dicit Joab, se tulisse agrum de manu Amorrhaei in gladio et arcu . Quidam legunt Justorum neutraliter, et dicunt librum Justorum, quia ait de his, quae justa sunt, quasi librum judiciorum, ut sit sensus. Sic praecepit David artem illam servandam, sicut servatur, quod scriptum est in libro Justorum. « Tunc planxit David carmen lugubre super Saul et Jonathan, » et creditur metrice compositum fuisse. Et est continentia hujus carminis tripartita. Primo agit
Abbreviated transcription (Latin):
De planctu dauid suꝑ saul
ACTUOD EST
post mortẽ sau¬
uis: adolescens
fugiens de p̾lio
uenit ad dauid.
orauit.Cũq in¬
dicasset ei ppłm. uictũ: ⁊ sa¬
ul cum filiis suis mortuum:
ait dauid. un scis qͥa mortu¬
us ẽ saul ⁊ ionathas filiꝰ eius:
Qͥ respondit. Uidi saul incũ¬
bentem suꝑ hastam suam. ⁊
hostes appinqͣbant ei. Cumꝙ
quesisset qͥsnam ẽẽm: ⁊ dixis¬
sem amalechites sũ: ait. Int̾¬
fice me. qͥa ꝓselitꝰ es: ne occi¬
dant me incircũtisi. E occidi
Icapite eiꝰ. ⁊ armillam de bracbi¬
o illius. ⁊ attuli ad te dñm
meũ. Aiunt hebrei: hunc fu¬
isse filiũ doech ydumei. cui
pat̾ suus priꝰqͣm irrueret suꝑ
gladiũ suũ: tradidit insignia
RE¬
regis q̃ custodiebat. ut ferens
ea ad dauro: redderet eum sͥ
placabilem. Nec obuiat: qd pa¬
ter ydumeus:⁊ filiꝰ amalechi¬
tes dicit᷑. cum amalechite. sint
ydumei. amalech enĩ filiꝰ fuit¬

Expanded text:
De planctu David super Saul Factum est post mortem Saulis, adolescens fugiens de praelio venit ad David oravit. Cumque indicasset ei populum victum, et Saul cum filiis suis mortuum, ait David: « Unde scis quod mortuus est Saul, et Jonathas filius ejus? » Qui respondit: « Vidi Saul incumbentem super hastam suam, et hostes appropiabant ei. » Cumque quaesisset quisnam essem, et dixissem: « Amalecites sum, » ait: « Interfice me, quia proselytus es; ne occidant me incircumcisi. Et occidi capite ejus, et armillam de brachio ejus, et attuli ad te dominum meum . Aiunt Hebraei hunc fuisse filium Doeg Idumaei, cui pater suus, prius quam irrueret super gladium suum, tradidit insignia requae custodiebat, ut ferens ea ad David redderet eum sibi placabilem. Nec obviat quod pater Idumaeus filius Amalecites dicitur, cum Amalecitae sint Idumaei. Amalec enim f
Abbreviated transcription (Latin):
signũ ẽ: habere mortẽ in desidĩo. ⁊ ui¬
tam in patientia. Et ẽ clericoꝵ. cuiꝰ
signũ ẽ: continentia. Hoc audiens ad¬
olescens: abiit tͥstis. Erat enĩ pecuniosꝰ
ualde ⁊ locuples. Et ait ihe ad discipłos.
faciliꝰ ẽ camelũ ꝑ foramen acus t̾nsire
qͣm diuitẽ int̾re in regnum cȩloꝵ. facibꝰ
significat hic: minꝰ posituo sui contͣ¬
rii.i. minꝰ ẽ difficile. qͥa minꝰ ẽ ĩ posibi¬
lus ꝑ foramen acus: nullo obstante
Auarũ uͦ. qͥ hic nõie diuitis intelligit᷑
pone in gła: si potest de potentia: de
iusticia ñ potest. Gradꝰ u comꝑationis
int̾ impossibilia: ne mireris. Impossi¬
biliꝰ enim ẽ equũ conu̾ti in lapidem:
qͣm in asinum. cui ẽ acomodatior na¬
turalit̾: qͣm lapidi. Fuert̃ qͥ dic̾ent
in ierłm paruã fuisse portam. q̃ uoca
bat᷑ acus. ad quã cũ ueniebant ca
bant. ⁊ iterũ receptis oñib minabant᷑.
Scd̾m hoc gͦ: similitudo notat᷑ hic.
ñ: impossibilitas. Oportet enĩ aua¬

Expanded text:
signum est habere mortem in desiderio, et vitam in patientia. Est et clericorum, cujus signum est continentia. « Haec audiens adolescens, abiit tristis, erat enim pecuniosus valde et locuples. Tunc ait Jesus ad discipulos: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum coelorum. » Facilius significat hic minus positivo sui contrarii, id est minus est difficile, quia minus est impossibinseat per foramen acus, nullo obstante. Avarum vero, qui hic nomine divitis intelligitur, ponere in gloria, si potest de potentia, de justitia non potest. Gradus vero comparationis inter impossibilia, ne mireris. Impossibilius enim est equum converti in lapidem, quam in asinum cui est accommodatior naturaliter, quam lapidi. Fuerunt qui dicerent, in Jerusalem parvam fuisse portam, quae Acus dicebatur, ad quam cum veniebant cambant, et iterum receptis oneribus minabantur; secundum hoc ergo similitudo notatur hic, non impossibilitas. Oportet enim ava
Abbreviated transcription (Latin):
in uia: ad olescens genu flexo ro¬
gabat eũ dicens. Qͥd faciã. ut habeã
uitã et̾nãꝰ sumq iniunxisset ei custo¬
diam mandatoꝵ: ⁊ audisset eũ seruaᷤ¬
se ea: docuit eũ de ꝑfectione ⁊ unũ
signũ ꝑfectionis posuit. dicens. Uade.
uende om̃ia q̃ habes. ⁊ ueni sequere

Expanded text:
in via adolescens genuflexo rogabat eum: Quid faciam, ut habeam vitam aeternam? Cumque injunxisset ei de custodia mandatorum, et audisset eum servasse ea, docuit eum de perfectione, et unum signum perfectionis proposuit, dicens: Vade, et vende omnia quae habes, et veni, sequer
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi stagnũ ñ longe a fonte constructõ¬
erat. Quã collectionẽ. mͦ piscinã: mͦ
natatoriã: uocat scriptura. Erat aũt
sabb̃m. Ũn ⁊ pharisei: cũ accepissent
ab illuminato qd̃ iħ̾c eũ illuminauãt.
dixer̃t ei. Da głam d̾o. Non ẽ hic homo
a d̾o: qͥ sabb̃m ñ custodit. Cumq ille

Expanded text:
stagnum non longe a fonte erat constructum, quam collectionem, modo piscinam, modo natatoriam, vocat Scriptura. « Erat autem Sabbatum. » Unde et Pharisaei cum accepissent ab illuminato, quod Jesus eum illuminaverat, dixerunt ei: « Da gloriam Deo. Non est hic homo a Deo, qui Sabbatum non custod
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ eis respondebat. ambrꝰ in quadã
epła ad studiosũ uidet᷑ uelle eũ scrip¬
sisse. Terra t̾ra: scͥbe hos uiros abdica¬
tos. uł: t̾ra t̾ram accusat. in epistola
ad hyreneũ Audientes aũt exibant
unꝰ post aliũ. Et remansit ihc solus: ab
illis. Et mulier stans in medio discpu¬
loꝵ ⁊ dimisit eã indẽpnatã. dicens.
uade. ⁊ ampliꝰ noli peccare.⁊ nota. Ere¬
ctus: dedit sentenciã iusticie. Itẽ erectꝰ.
sentenciã miscdiȩ. qͥa eque utrũꝙ d̾o

Expanded text:
d eis respondit. Hieronymus in quadam epistola ad Studiosum, videtur eum velle scripsisse: Terra, terra, scribe hos viros abdicatos; vel: Terra terram accusat, in epistola ad Iraeneum. « Audientes autem exibant unus post alium, et remansit Jesus solus ab illis, et mulier stans in medio discipulorum, et dimisit eam incondemnatam, dicens: Vade et amplius noli peccare. » Et nota, erectus dedit sententiam justitiae. Item erectus sententiam misericordiae, quia aeque utrumque pro
Abbreviated transcription (Latin):
Cauete ab om̃i auaricia. cũ bre
uis sit hominis uita. Suꝑ qͦ ꝓposuit
es similitudinẽ de diuite. qui pro
fructuũ ub̃tate: deliberabat horrea
se filiũ dĩ. ⁊ eos in peccato suo mortt᷑os.
⁊ scituros qͥs ẽet: cũ exaltauint eũ at̾ra.
⁊ ip̃os: nec filios d̾i e̾e nec abrahȩ. ⁊ qd̃
abrahã uidat diem suũ. ⁊ intulit. an¬
teqͣm abrahã fieret ego sum. Ille solus
uere ẽ: qͥ anteqͣm aliqͥd ẽẽt: uere potu¬
it dicere: ego sum. Tulert̃ gͦ iudi lapi¬
des ut iacerent in eũ. Iħc aũt abscon¬
dit se. ⁊ exiuit de tẽplo. Et nota. qd̃ qͥa¬
uidi dixert̃. qͥnqͣginta annos nũdum
hs̃: qͥdam opinati st̃ ab incarnatiõe
dñi usq ad passionẽ: plures annos
fluxisse. qͣm ex historiis colligamus.
Et luto facto de saluia: cũ linuisset
ocłos eiͦ: misit eũ ad natatoriã siloe.
⁊ lauit. ⁊ uidit. Siloa fons ẽ ad radicẽ

Expanded text:
Cavete ab omni avaritia , » cum sit brevis hominis vita, super quo proposuit eis similitudinem de divite, qui pro fructuum ubertate deliberabat horrea se Dei Filium, et eos in peccato suo morituros, et scituros quis esset, cum exaltarent eum a terra, et ipsos nec filios Dei esse, nec Abrahae, et quod Abraham videret diem suum, et intulit « antequam Abraham fieret, ego sum. » Ille solus vere est, quo antequam aliquid fieret vere potuit dicere: « Ego sum. » Tulerunt ergo lapides Judaei, ut jacerent in eum. Jesus autem abscondit se, et exivit de templo. Et nota quod Judaei dixerunt: « Quinquaginta annos nondum habes, » quidam opinati sunt ab incarnatione Domini usque ad passionem plures annos fluxisse, quam ex historiis colligamus. Et luto facto de saliva, cum linivisset oculos ejus, misit eum ad natatoriam Siloe, et lavit, et vidit . » Siloe fons est ad ra
Abbreviated transcription (Latin):
ic quidã dict̃ do
minũ uocatũ in¬
natareth. a qͦdam pha¬
ꝓiseo: in domum suã.¬
⁊ ibi magdalene dimiᷤ¬
sa peccata. que ⁊ secuta
est eum. Plures dicuis¬
in galilea factum. sed

Expanded text:
ic quidam dicunt minum vocatum inNazareth a quodam Pharisaeo in domum sut ibi Magdalenae dimsa peccata, quae et est eum , plures dicthania factum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sit xp̃c. an ad huc uenturꝰ sit. Tñ gregxꝰ
suꝑ ezechielem uidet᷑ uelle: qd̾ ioħ̃s ne¬
sciebat utrũ ꝑ se uł ꝑ aliũ spoliaret infer
Illis abeuntib cõmencdauit ioħ̾em tͦbis
dicens. Int̾ natos mulieꝵ ñ surrex̃ maior
iohanne baptista. ⁊ ẽ hic: mulier: ñ solũ
post aliqͥs fucrit: uł futurꝰ sit: indiscus¬
sũ ẽ. Nec ob hanc laudẽ credendũ ẽ heret
ego mitto angłm meũ c̃. Addiditq dn̾s:
qd om̃is lex ⁊ ꝓpħe usq ad ioħem ꝓpħaue¬
post ꝓpħauit agabꝰ. ⁊ uͦii. filie philippi.
Tunc exꝓbrauit ciuitatib galilce. in qͥb
płimas fecãt uͥtutes.⁊ p̃posuit illis tyrũ
⁊ sydonẽ. Redeuntes aũt qͥdã apłoꝵ ad¬

Expanded text:
c venturus sit. Tamen Gregorius super Ezechielem videtur velle quod Joannes nesciebat, utrum per se, vel per alium spoliaret infernIllis autem abeuntibus, commendavit Joannem turbis dicens: « Inter natos mulierum non surrexit major Joanne Baptista, » et est hic, mulier, non solumpost aliquis fuerit, vel futurus sit indiscussum est. Nec ob hanc laudem credendum est haereego mitto angelum meum, etc. » . Addiditque Dominus quod omnis lex et prophetae usque ad Joannem ppost prophetavit Agabus et quatuor filiae Philippi . Tunc exprobravit civitatibus Galilaeae, in quibus plurimas fecerat virtutes, et praeposuit illis Tyrum et Sydonem . Redeuntes autem quidam apo
Abbreviated transcription (Latin):
ducens secum aquilã lũ.¬
⁊ priscillam.⁊ cũ uenissent ephe¬
sum in gressus sygnagogam.
disputauit cũ iudeis. ⁊ rogan¬
tibus illis cũ eis amplius man̾et
non consensit. s ualefaciens fr̃ibꝰ
profectus est. ab epheso. dimittẽs
ibi aquilam ⁊ pͥscillam. Ipse ꝑam¬
buiauit galatiam. ⁊ fr̃igiam. cõ¬
firmando fr̃s. ⁊ cum essent ephe¬
si aquila ⁊ priscilla. uenit ephe¬
sum quidam iudeus nominea¬
pollo alexandrmus gnͣe. uir fa¬
cũdus. ⁊ ꝑitus in scripturis. iste
baptiratus erat bap̃o ilohannt.
⁊ iam credebat xp̃m esse messiã.¬
⁊ in lege ꝓmissum. ⁊ recte sencie¬
bat de patre ⁊ filio. s nichil ad¬
huc audierat de sp̃u sancto. Ꝙ
cum uiderẽt aquila ⁊ priscilla.
fiducialiter p̃dicantem. assũp¬
ser̃e eum ⁊ cligentius exposuer̃t
ei unum cłm. Utrum aũt bap¬
re corinthum. aquila ⁊ pͥscilla ⁊
cet̾i fideles qui erant ephesi. scͥp¬
serunt fidelibus quierant corĩ¬
thi. ut suscipent eum nec abho¬

Expanded text:
ducens secum Aquilam et Priscillam . « Et cum venisset Ephesum, ingressus synagogam disputavit cum Judaeis, et rogantibus illis, ut cum eis amplius remaneret, non consensit, Sed valefaciens fratribus, profectus est ab Epheso » dimittens ibi Aquilam et Priscillam, et ipse perambulavit Galatiam, et Phrygiam confirmando fratres. Et cum essent Ephesi Aquila et Priscilla venit Ephesum quidam Judaeus, nomine Apollo, Alexandrinus genere, vir facundus et peritus in Scripturis. Iste baptizatus erat baptismo Joannis, et jam credebat Christum esse Messiam in lege promissum, et recte sentiebat de Patre et Filio, sed nihil adhuc audierat de Spiritu sancto. Et cum viderent Aquila, et Priscilla fiducialiter praedicantem, assumpserunt eum, et diligentius exposuerunt ei unum Deum. Utrum autem bapre Corinthum, Aquila, Priscilla, et caeteri fideles, qui erant Ephesi, scripserunt fidelibus, qui erant Corinthi, ut susciperent eum, nec abho
Abbreviated transcription (Latin):
Sane: crux
tari tollat¬
eã symon
cyreneus.
test ẽe una
de causis:
quare in
passione
nizamus.
quia dñs
precepit il¬
lis ut flereñ.
multa ossa capitum
ibi sparsa erant: di
sepultꝰ fuerit adã.
⁊ a capite eiꝰ: dictã
caluariã. ⁊ ⁊ ei di¬
ctum ab apło: sur¬
ge qͥ dormis. exur¬
ge a mortuis ⁊ illu¬
qua opinione: dic̃
Uñ credimꝰ: hoc a
falsariis positũ in
ambrosio. sicut ⁊
multa alia. Cum
aũt crucifigerent
eum: dicebat. Pat̾.
dimitte illis. quia
nesciunt qͥd faci¬

Expanded text:
autem crux tari tolliteam Simon Cyreneus.test esse una de causis, quare in Passione nizamus, quia Dominus praecepit illis, ut flerent. multa ossa capitum ibi aspersa erant, dicsepultus fuerit Adam, et a capite ejus dictum calvariam, et ei dictum ab Apostolo: « Surge qui dormis, exsurge a mortuis, et illuqua opinione dicit Unde credimus hoc a falsariis positum in Ambrosio, sicut et multa alia. « Cum autem crucifigerent eum dicebat: Pater, dimitte illis, quia nesciunt quid faci
Abbreviated transcription (Latin):
iosie mortuus ẽ. Hanc hystoriã
tͣnstulit ierꝰ. sermone chaldeoꝵ:
in latinũ. ad peticionẽ cromacii
⁊ eliodori ep̃oꝵ. Hanc hystoriã
iudei int̾ apocͥpba ponunt. Ie¬
ronimꝰ tñ in ꝓ logo suo dic̃: inter
agiogͣpha. Quod si ẽẽt: tc̃ ẽẽt in
t̃cio ordine canonis. uet̾is instru¬
menti
S qͥa de nullo ordine ẽ: dicimꝰ:
qͥa ieronimꝰ diffusiꝰ accepit agi¬
ographa: ut includẽt etiã apocͥ¬
pha. se qͥa uicina ẽ lingua chal

Expanded text:
e mortuus est. Hanc historiam transtulit Hieronymus de sermone Chaldaeorum in Latinum ad petitionem Chromatii et Heliodori episcoporum. Hanc historiam Judaei inter apocrypha ponunt. Hieronymus tamen in Prologo suo dicit inter agiographa, quod si esset, tamen esset in tertio ordine canonis Veteris Testamenti; sed, quia de nullo ordine est, dicemus quia Hieronymus diffusius accepit agiographa, ut includeret etiam apocrypha, et quia vicina est lingua Chal
Abbreviated transcription (Latin):
ystoria tobie exordi¬
um habuit in cap¬
quã fecit salmanasar.
Quo uͦ tp̃re t̾miniũ
babuerit: ñ satis elucet. Uidet᷑
enĩ scdm litt̾am hystoriȩ: tobi¬
as uixisse post excidiũ ierłm. :
incendiũ templi. Ait enĩ in can¬
tico suo. Ierłm ciuitas di: casti¬
gauit te dñs. Bñdic d̾m scłoꝵ.¬

Expanded text:
Historia Tobiae exordium habuit in capquam fecit Salmanasar. Quo vero tempore terminum habuerit, non satis elucet. Videtur enim, secundum litteram historiae, Tobias vixisse post excidium Jerusalem et incendium templi. Ait enim in cantico suo: « Jerusalem, civitas Dei, castigavit te Dominus, benedic Deum
Abbreviated transcription (Latin):
octauodecimo anno iosapbat.
iorã filiꝰ achab regnauit. Hec
contͣrietas: sic solui potest. Duo
auni qͥb regnate dicit᷑ ochorias
illi st̃: quib solus ⁊ incolumis
anteqͣm ꝑ caucellos domꝰ sue cor¬
ruisset: regnauit. Reliqͥ uͦ octo
eiꝰ ioram amininistrationẽ regni
agebat: ñ sͥ. s fr̃i deputantur.
uñ in octauodecimo anno reg¬
ni iosaphat: regnasse scͥbit᷑ iorã
qͥa tc̃ regni amministrationẽ
ꝓ fre qͥ languebat: suscepit. Scp¬
tura uͦ q̃ dicit. qd̾ iorã filiꝰ achab
anno sccło iorã filii iosaphat re¬
gnaui̾t: tempꝰ qͦ solus defuncto
iam fr̃e regnare cepit: attendit.
Ex diu̾soꝵ sane scͥptis ꝓphetaꝵ.

Expanded text:
o decimo anno Josaphat Joram filius Achab regnaverit. Haec contrarietas sic solvi potest: Duo anni quibus regnare dicitur Ochozias illi sunt quibus solus et incolumis, antequam per cancellos domus suae corruisset, regnavit. Reliqui vero ocejus Joram administrationem regni agebat, non sibi, sed fratri deputantur. Unde in octavo decimo anno regni Josaphat, regnasse scribitur Joram, quia tunc regni administrationem pro fratre, qui languebat, suscepit. Scriptura vero quae dicit, quod Joram filius Achab, anno secundo Joram, filii Josaphat, regnaverit, tempus, quo solus, defuncto jam fratre, regnare coepit, attendit. Ex diversorum sane scriptis prophetarum
Abbreviated transcription (Latin):
zacharias filiꝰ ieroboã regnauit
Qͥ tñ: illi qͥa pessime uix̃. in reg¬
nũ ñ st̃ cõputati. Soli aũt sex
m̃ ses qͦs correchꝰ uix̃: in tͥcesimo
octauo anno orie: illi st̃ cõputat.
In tͥcesimo aũt nono orie: sellũ
gnauert̾. ioathã in iuda. ⁊ pha¬
cee in isrł. ⁊ annꝰ qͥ fuit ultimꝰ
ioathã. fuit phacee.xuiiͦ. ⁊ ita
phacee regnauit post ioathan:
trib annis. In qͥb ꝯregnauit ei
achar filiꝰ ioathan. Qd̾ gͦ legit᷑.
qd̃ osee int̾fecit pharee. ⁊ regna¬
uit ꝓ eo uicesimo anno ioathã
filii orie: ex illo temꝑe regnũ
ioathã scͥptura numerat: quo
pat̾ leꝑso conregnauit. ubi aũt
legit᷑: qd̾ anno scd̃o phacee reg¬
ab illo tp̃re numãt: qͦ solus mor

Expanded text:
Zacharias filius Jeroboam regnavit, qui tamen illi, quia pessime vixit, in regnum non sunt computati. Soli autem sex menses, quos correctius vixit, in tricesimo octavo anno Oziae illi sunt computati. In tricesimo autgnaverunt Joathan in Juda, et Phacee in Israel. Et annus qui fuit ultimus Joathan fuit Phacee decimus, et ita Phacee regnavit post Joathan tribus annis, in quibus conregnavit ei Achaz filius Joathan. Quod ergo legitur, quod Osee interfecit Phacee, et regnavit pro eo vicesimo anno Joathan fiili Oziae, ex illo tempore regnum Joathan Scriptura numerat, quo patri leproso conregnavit. Ubi autem legitur quod anno secundo Phacee regab illo tempore nu
Abbreviated transcription (Latin):
roboã .xl. ⁊ uno anno. Simul itaꝙ
qͥa uicesimo septimo anno ierobo¬
am: regnauit orias filiꝰ amasie
in ierłm: Forte .xu. annis iuda si¬
ne rege fuit. qͥa ut diximꝰ: ama¬
sias uiuens: regnũ dimisit. ⁊ ori¬
as ad huc paruulus: regnare ñ
potãt. Mortuo uͦ patrẽ cũ xui. ẽẽt
annoꝵ. ⁊ ieroboã in isrł uicesi¬
mũ septimũ annũ regni suim

Expanded text:
a et uno anno. Simul itaqueQuia vicesimo septimo anno Jeroboam regnavit Ozias filius Amasiae in Jerusalem? Forte ne rege fuit, quia, ut diximus, Amasias vivens regnum dimisit, et Ozias adhuc parvulus regnare non poterat. Mortuo vero patre cum decem annorum, et Jeroboam in Israel vicesimum septimum a
Abbreviated transcription (Latin):
chice dictum ẽ. hoc ẽ: duobꝰ anniᷤ.
⁊ aliqͣ parte t̾cii. qͥ erat uicesimꝰ
ieroboam. E in reliqͣ parte eiꝰdẽ¬
anni: cepit regnare asa filiꝰ abia.
in isrł: nadab filiꝰ ieroboã. duob
annis .i. anno uno. ⁊ aliqͣ parte
anni scd̃i. qͥ adhuc erat t̾ciꝰ asa
& occidit eũ baasa. ⁊ cepit regna¬
re in isrł ꝓ eo: anno t̾cio asa. ⁊ reg

Expanded text:
duobus annis, et aliqua parte tertii, qui erat vicesimus Jeroboam. Et in reliqua parte anni ejusdem coepit regnare Asa filius Abia,in Israel Nadab filius Jeroboam duobus annis, id est uno anno, et aliqua parte anni secundi, qui adhuc erat tertius Asa, et occidit eum Baasa. Et coepit regnare in Israel pro eo anno tertio Asa,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ .i. duob annis regnauit. Qtu¬
ordecĩ itaq annis parit̾ regna
cto: si statĩ ⁊acharias filiꝰ eiꝰ in re¬
gnũ successit: ñ in tͥcesimo septi¬
mo. s in qͥntodetimo anno reg¬
ni orie: regnare cepit. Aut gͥ reg

Expanded text:
 duobus annis regnavit. Quatuordecim itaque annis pariter regnacto, si statim Zacharias filius ejus in regnum successisset, non in tricesimo septimo, sed in decimo quinto anno regn
Abbreviated transcription (Latin):
in sequenti dicit scͥptura. qd̾ ioas
filiꝰ ioachar anno tͥcesimo septi¬
mo ioas regis uida regnare cepit
Forte: triennio: iuuente patre
simul cũ patre regnauit. forte.
scͥptoꝵ negligentia q̃ in numeris
sepe errat: hanc difficultatẽ pe¬
perit. Anno scd̃o ioas regis isrł:
regnauit amasias in ierłm.xx.
amasias regnare cepit: numat᷑:
ex qͦ solus defuncto patre regna¬
uit.Uix̃ aũt amasias rex uida
postqͣm mortuus ẽ ioas rex isrł.¬
xxu. annis. & hic orit᷑ questio.
Supͣdictũ ẽ: qd̾ amasias anno
scdo ioas regis isrł. regnare in¬
choans :xx. ⁊ nouẽ annis regna¬
uerit. Ioas aut̃ : xui. annis reg¬
nauit. qndecĩ itaq annis simul
regnauert̃. Mortuo itaꝙ ioas so

Expanded text:
in sequenti dicit Scriptura, quia Joas filius Joachas anno trigesimo septimo Joas regis Juda regnare coepit? Forte triennio, vivente patre, simul cum patre regnavit. Forte scriptorum negligentia, qui in numeris saepe errant, hanc difficultatem peperit. Anno secundo Joas regis Israel regnavit Amasias in Israel vigAmasias regnare coepit numeratur, ex quo solus, defuncto patre, regnavit. Vixit autem Amasias rex Juda, postquam mortuus est Joas rex Isrue annis. Et hic oritur quaestio: Supra dictum est quod Amasias anno secundo Joas regis Israel regnare inchoans viginti novem annis regnavit. Joas autem sexdecim annis regnavit. Quindecim itaque annis simul regn
Abbreviated transcription (Latin):
git. Qd̃ tempͦ extendit᷑ usq ad tͥ¬
cesimũ octauũ annũ regni asa
q̃n achab regnare inchoauit.
Huic sententiȩ sequens scͥptura
consonat. q̃ narrat. losapbat
filiũ asa: regnare cepisse qͣr to
anno regni achab qͥ fuit ultimꝰ
asa. qͣdragesimꝰ .s. primꝰ. Porro:
iosaphat regnauit in ierłm¬

Expanded text:
empus extenditur, usque ad vicesimum octavum annum regni Asa, quando Achab regnare coepit. Huic sententiae sequens Scriptura consonat, quae narrat Josaphat filium Asa regnare coepisse quarto anno regni Achab, qui fuit ultimus Asa, quadragesimus scilicet primus. Porro Josaphat regnavit in Jer
Abbreviated transcription (Latin):
decimo auno achar: osee regna¬
cee ⁊ achar tͥb tm̃ annis ꝯregna¬
uer̃t ut dictũ ẽ: tc̃ qͣrto anno a¬
char: occisus ẽ phacee. E si osee
occisor eiꝰ ñ regnauit ꝓ eo usq ad
duodecimũ annũ achar: tunc
regnũ isrł fuit octo annis sine
rege. Itaq: p̾dictȩ contͣrietatis.
⁊ alie siqͣs p̃tmisimꝰ: det̾minari
possunt uł ꝑ synedochẽ. uł quia

Expanded text:
regnacee et Achaz tribus tantum annis conregnaverunt, ut dictum est, tunc quarto anno Achaz occisus est Phacee. Etsi Osee, occisor ejus, non regnavit pro eo, usque ad duodecimum annum Achaz, tunc regnum Israel fuit octo annis sine rege. Itaque praedictae contrarietates, et aliae, si quas praetermisimus, determinari possunt, vel per synecdochen, vel quia
Abbreviated transcription (Latin):
succedens pat inchoauit regna¬
re tͥcesuo octauo anno regni asa.
Qd̾ sic solui potest. Qñ scͥptura
dicit anri cepisse. regnare t̾resimo
pͥmo anno asa: intelligendũ est.
qͥa t̃c solus: ⁊ suꝑ totũ isrł. mor¬
tuo tebni. cepit regnare. Qndo
aũt dicit regnasse eũ .xii. annis:

Expanded text:
choavit regnare trigesimo octavo anno regni Asa? quod sic solvi potest: Quando Scriptura dicit Amri coepisse regnare trigesimo primo anno Asa, intelligendum est, quia tunc solus, et super totum Israel mortuo Thebni coepit regnare. Quando autem dicit regnasse eum viginti duobus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa statĩ dicit scͥptura qd anrice¬
pit regnare. tcesimo pͥmo anno
regniasa. Si enĩ mortuo zanri
statĩ cepisset regnare anri cum
electꝰ fuit: gͦ regnare cepisset ui¬
cesimoseptimo anno: uł octauo:
regni asa. Uerũtñ: postea dicit
sc̃ptura: eũ cepisse regnare in hoc
anno: suȩ electionis. cũ dic̃. filiũ
eiꝰ achab: cepisse regnare tͥcesimo
octauo anno regni asa. Si enim

Expanded text:
dicit Scriptura, quod Amri coepit regnare trigesimo uno anno regni Asa. Si enim mortuo Zamri, statim coepisset regnare Amri, cum electus fuit, ergo regnare coepisset vicesimo septimo anno, vel octavo regni Asa. Verumtamen postea dicit Scriptura, eum coepisse regnare in hoc anno suae electionis, cum dicit filium ejus Achab coepisse regnare vicesimo octavo anno regni As
Abbreviated transcription (Latin):
i dieb captiuitatis: romanoꝵ
sextꝰ rex: seruiꝰ nobilis captiue fihiꝰ.
Tres montes urbi addidit.quiri¬
nalem. biminalẽ. escilinũ. fossas
circa muros duxit. Census roma¬
noꝵ ciuiũ pͥmꝰ instituit. Tandẽ
occisus ẽ a tarqͥno suꝑbo: prisci
tarquinii filio. Fodẽ temꝑe: ap̃
grecos .uii. sapientes st̾ appellat.
In hoc loco dignũ duximꝰ int̾¬
ponere contͣrietates de collati¬
one annoꝵ regũ uida.⁊ regũ isrł.
⁊ det̾minationes eaꝵ q̃ nobis oc

Expanded text:
 diebus captivitatis. Romanorum sextus rex Servius, nobilis captivae filius, tres montes Urbi addidit, Quirinalem, Viminalem, Aquilinum. Fossas circa muros duxit, census Romanorum civium primum instituit. Tandem occisus est a Tarquinio Superbo, Prisci Tarquinii filio. Eo tempore apud Graecos septem sapientes sunt appellati. In hoc loco dignum duximus interponere contrarietates de collatione annorum regum Juda et regum Israel, et determinationes
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑: tc̃ dixit ds: se dm e̾e nichi¬
li. Manentib gͦ animab pꝰ mor¬
tem: colligi potest: qͥa corꝑa re¬
surgent. ut cũ eis recipiant aĩe:
qd cum eis meruert̃. alioqͥn:

Expanded text:
gitur, tunc dixit Deus, se Deum esse nihili. Manentibus ergo animabus post mortem, recolligi potest, quia corpora resurgent, ut cum eis recipiant animae, quod cum eis meruerunt. Alioq
Abbreviated transcription (Latin):
diꝙ: ad uictimã quã ĩmolo uob̾
suꝑ montes isrł ut comedatis
carnes fortiũ ⁊ sanguinẽ pͥnci¬
pum t̾re bibatis. & ossib corrosis.
dabo sepulchrũ nominatõ ⁊ mit¬
tam ignẽ in t̾ram magog.⁊ in hiͤ
qͥ habitant in insulis confident᷑.
Hoc fabulant᷑ hebrei futurum:
post regnũ mille annoꝵ ⁊ qd̃ tan¬
tꝰ erit exercit᷑ gog: qd̃ hebrei ꝑ .uii.
annos usũ lignoꝵ habebt̃: non
de siluis: s de armis. ⁊ colligen¬
tur ossa .uii. annis ⁊ sepelientur
in ualle. q̃ obhoc dicet᷑ poliandrũ.¬

Expanded text:
molo vobis super montes Israel, ut comedatis carnem fortium, et sanguinem principum terrae bibatis. Et ossibus corrosis dabo sepulcrum nominatum, et mittam ignem in terram Magog, et in his, qui habitant in insulis confidenter . » Hoc fabulantur Hebraei futurum post regnum mille annorum, et quod tantus erit exercitus Gog. quod Hebraei per septem annos usum lignorum habebunt, non de silvis, sed de armis, et colligentur ossa septem annis, et sepelientur in valle, quae ob hoc dicetur Polyandru
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. uastata ẽ ciuitas. In p̾̃ce¬
denti t̃n uesꝑa: ez echiel p̃dixãt
de nuncio uenturo. E audieis
om̃is tnsiigͣtio excidiũ urbis
⁊ incendiũ templi: leuaueruis
uocẽ suã ⁊ dixert. Periit spes nr̃a

Expanded text:
est civitas . » In praecedenti tamen vespere Ezechiel praedixerat, de nuntio futuro. Et audiens omnis transmigratio excidium urbis, et incendium templi, levaverunt vocem suam, et dixerunt: « Periit spes nostra,