comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oms iuuuet siuie iuoices sint sũ
curiales seu exictiones sũ iudices
aũ canomcari aut aui quidam
ꝓprio ꝑiculo et suscipere pecuma ᷤ
et transimitte̾ et expend̾e inquib
deputate sit utilitatib. ¶ Et hec
custod̾i. iubemus canonicarur
taleninpuinciam destinan qt̃
possit ꝑiculim ordinancium ex
ig̾e fiscalia tributa aũ ꝑnullam
occonem inpłsorem post eum mi¬
ttiet adeum dampnum subiec¬
tis in fecit inpulsorus ec ip̃muo¬
cabulum decetõ ꝑumius siu̾o ñ¬
ꝓtinus mueniatur canonicariic
ñ mpulsio mittaturs uoremo¬
to alt̾ clirigatur canonicatus ip̃
quoqꝵ canonicarumi ꝯ temptur
ec̃ iubemus deputatis ꝯ suetucti¬
nib et nullam subiectis inferre

Expanded text:
et, sive iudices sint sive curiales sive exactores seu vindices aut canonicarii aut alii quidam, proprio periculo et suscipere pecunias et transmittere et expendere in quibus deputatae sunt utilitatibus. Caput VI Et hoc custodiri iubemus canonicarium talem in provinciam destinari, qui possit periculo ordinantium eum exigere fiscalia tributa, ut per nullam occasionem impulsorem post eum mitti et damnum subiectis inferri: impulsoris enim et ipsum vocabulum de cetero perimimus. Si tunus inveniatu, canonicarius, non impulsor mittatur, sed illo remote alter dirigatur canonicarius. Ipsum quoque canonicarium contentum esse iubemus deputatis consuetudinibus et nullam subiectis inferre
Abbreviated transcription (Latin):
nitus liceat .p. tributa exĩgenciũ
ncensuanib aut rationum scͥp¬
toribus autalris quib damp¬
ublico ministrantib excusationẽ
ꝙi mloco sacro resideit aut cc̃ eos
qui dicant seleĩos abeis ifisca¬

Expanded text:
nitus liceat publica tributa exigentium neque censualibus aut rationum scriptoribus aut aliis quibusdam publico ministrantibus excusatione quod in loco sacro resideant uti contra eos qui dicunt se laesos ab eis in fisca
Abbreviated transcription (French):
gutimam sperum auid m̃suras
et pond̾a gliosissimis p̃fectis auri
u̾o et argenti et reliquoꝵ metal¬
mite sacrarum legationum ac¬
cipere et hãt m̃suras et pond̾a m

Expanded text:
centiam specierum quidem mensuras et pondera a gloriosissimis praefectis, auri vero et argenti et reliquorum metalmite sacrarum largitionum accipere; et has mensuras et pondera in
Abbreviated transcription (Latin):
bitor estis qui nominatus est et
ita fier eractio. in utroq u̾o cãi siꝗs
ex equi aut exic̾e cirtaeaque a nob̃
disposita sunt p̃sum̾int et cingło
mictubituretsi fiscalib et ex alio
traditurꝙ autem mumx̾it aũ¬

Expanded text:
bitor est is que denominatus est, et ita fiet exactio. In utroque vero casu si quis exequi aut exigere citra ea quae a nobis disposita sunt praesumpserit, et cingulo nudabitur et confiscabitur et exilio trad
Abbreviated transcription (Latin):
nperam tampnabitur et spon¬
salitionem cinguli sustinebunt
niuscinusq uicutionis mapere
argentiu̾o ulacionis titulis sip̾i¬
desuscepta aut seu̾itate ꝑticulares
aut planarias omnib abnus
que fiscatia suscipiunt fĩ diffini¬
uimus manifestantes et sotido¬
rumq̃ntitates insperum nec ñ
dictum moo̾ cesuscepta sũ secu¬
ritateet ñ fec̾it uibemus eos etpx
de descrip̃tionis stuces cogi. apui¬
imponatur possõnbꝰ subypot¬
hecas decimationis nominare
exħ ip̃i paciantur lesionem set

Expanded text:
na damnabitur et spoliationem cinguli sustinebit; niuscuiusque indictionis incipere, argenti vero illationis titulos sdesuscepta sive securitates particulares aut plenarias omnibus modis ab his qui fiscalia suscipiunt fieri definimus, manifestantes et solidorum quantitatem et specierum nec non dictum modum desuscepta sive securitates non fecerint, iubemus eos et podescriptionum custodes cogi a proviinferatur possessoribus sub hypothecas decimationes nominare ex hoc patiantur ipsi laesionem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
plaria yor exforo gliosissimoꝵ
prefectoꝵ sineduatum oari ut co¬
uatores. agnoscant ꝯ̃madmos
derent couationes inferre. si u̾o
autem insinuationem malior

Expanded text:
plaria horum ex foro gloriosissimorum praefectorum sine dilatione dari, ut collatores agnoscant quemadmodum debent collationes inferre. Si vero ante insinuationem in alios
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾cus partib hr̃tes scripti sint.
exquarta parte scriptus finss ¶ Et
Si plures uncieq̃m .xii. distridu¬
tesunt. is qi sñ ꝑte ĩstitut᷑ ẽ ꝙ d
ispendio deest harebit Itema¬
q ẽr̃it si dispondius expietus.
sit quia omnes partes ad ar¬
sem postea reu̾ocantur: qmius
sint płium unciarum. ¶ Hen̾
et pur et sub ꝯditione mititu
potest. ex ccotempore aut adcͥ¬
tum tempus ñ pocest.: ueluti

Expanded text:
ertiis partibus heredes scripti sint, ex quarta parte scriptus fuisset. Et si plures unciae quam duodecim distributae sunt, is qui sine parte institutus est quod dipondio deest habebit: idemque erit si dipondius expletus sit. quae omnes partes ad assem postea revocantur, quamvis sint plurium unciarum. Heres et pure et sub condicione institui potest. ex certo tempore aut ad certum tempus non potest, veluti
Abbreviated transcription (Latin):
as cẽ oportet namtot uncie assẽ
efficiunt quot testator uouunt.
et si unũ tm̃ quis exsemisse. uibi
grã. nrtem scripsit totus as inse¬
cuius sola uounitas intestanto
spectatur. ¶ Et ecõtrario potest
quis in quant̾isc̾q uoluit płi¬
mas uncias suam nrcutatem
hr̃des ita demum ꝑcium distrib¬
utio nect̃ia est. siuount testator
ꝓ constat nuir partib nominatĩ.
minatus fu̾it : si quicem anq̃ ꝑs
assis deerit. erc̃aparte hrs sit si

Expanded text:
se oportet. nam tot unciae assem efficiunt quot testator voluerit, et si unum tantum quis ex semisse verbi gratia heredem scripserit, totus as in secuius sola voluntas in testando spectatur. et e contrario potest quis in quantascumque voluerit plurimas uncias suam hereditatem ur, ita demum partium distributio necessaria est si nolit testator m constat, nullis partibus nominatis minatus erit, si quidem aliqua pars assi deerit, ex ea parte heres fit,
Abbreviated transcription (Latin):
cet et nectũmquisquam sineꝑ
te ħrs institutus sit quio iuris
sit. ueniti sitres ex quartis ptio̾
hr̾ces scriptisunt. et constat ua¬
cantem partan singur tacite ꝓ¬

Expanded text:
vacet nec tamen quisquam sine parte heres institutus sit, quid iuris sit? veluti si tres ex quartis partibus heredes scripti sunt. et constat, vacantem partem singulis tacite
Abbreviated transcription (Latin):
sum esttam utos yoĩnes q̃m
seꝰ paulus sius libiis quos tam
aomassuarium sabiu̾am
tatorh̃t et auiousum ftuctumn
abente. ¶Estau̾t casus in quon̾
cumubtateutuit̾ serus ado¬
inmahes instituiturex ꝯstitu¬
tionediuoꝵ sem̾ et antoninii
adultio macłat᷑um ñ iure test̾o
est. quare sequitur ut in eund̾¬

Expanded text:
sum est tam liberos homines quam se Paulus suis libris quos tam ad Masurium Sabinumtator habet, alio usum fructum habente. est autem casus in quo nec cum libertate utiliter servus a domina heres instituitur, ut constitutione divorum Severi et Antonini adulterio maculatum non iure testamento est : quare sequitur, ut in eund
Abbreviated transcription (Latin):
o uissu noui clin̾i adire. et si
manumissus est uiuo testatore
ur mortuo an̾qͣmad eat suo ar¬
bĩcrio adite ur̾ditatem potest.
S̾uus aũt auenui post animor¬
tẽm recte nr̃s instituiturq et
cum hr̃cutariis seruis est testi
fac̃tio n̾dum enimatita yr̾di¬
tas ꝑsone uicem sustinet ñ ỹr¬

Expanded text:
iussu novi domini adire. at si manumissus est, vivo testatore vel mortuo, antequam adeat, suo arbitrio adire hereditatem potest. Servus alienus post domini mortem recte heres instituitur, quia et cum hereditariis servis est testamenti factio: nondum enim adita hereditas personae
Abbreviated transcription (Latin):
am quoub anintempore dum¬
modo neq̃am̃ nummĩũ trinc utatõ¬
ins excedat solutionem fac̾e̾ gestie̾ti
negauit susceptionis officum ut
simoram fec̾it nicyrograpro se̾cut¬
itatis edeto srquo possõres. iut pro¬

Expanded text:
am quolibet anni tempore, dummodo nequaquam numerum trinae inlationis excedat, solutionem facere gestienti negaverit susceptionis officium vel si moram fecerit in chirografo securitatis ede
Abbreviated transcription (French):
⁊ ꝑranc sat̃m decliratast̾ legem p̾¬
ceptis ꝓpͥis tua emĩencia õĩb faci¬
at mamifestazꝗ ĩhac maxĩa cuu¬
tate et qui foris mhĩtant q̃ tenꝰ
omnib fiantpalamq̃ a nob̾ pro
oĩum cautela sinciit.. m p̃ͣs

Expanded text:
sacram declarata sunt legem, praeceptis propriis tua eminentia omnibus faciat manifesta et qui in hac maxima civitate et qui foris inhabitant, quatenus omnibus fiant palam quae a nobis pro omnium cautela sancita s
Abbreviated transcription (Latin):
ait̾icuicũq ꝑsone noĩe legati
reliq̾rit et spalit̾ dpe̾it mło tp̃r
hanc rem alienari s au̾t. ap̃ yͣrdes
aut ap̃ successora illiꝰ cui relicta
falcidiam legari locu pemitus

Expanded text:
alteri cuicumque personae nomine legati reliquerit et specialiter dixerit nullo tempore hanc rem alienari, sed aut apud heredes aut apud successores illius cui relicta Falcidiam legem locum penitus
Abbreviated transcription (Latin):
u̾int iubenꝰ mĩores uolẽtes l
ad ire illũ u̾o ꝑrsuetas citatç̃es
uocare crecditores ⁊ siit᷑ t̾ci̾
m̾sium spaciũ nusqm appa¬
reant creditoreslitem minori¬

Expanded text:
uerint, iubemus minores volentes hoc adire, illum vero per consuetas citationes vocare creditores, et si intra trium mensium spatium nusquam appareant creditores, licere minori
Abbreviated transcription (Latin):
siomis ꝓferturetunuis forsauliti¬
gancium pita u̾it se grauariht
eum licẽciã petĩtĩonẽ offerre głi¬
ossissimis p̾ fectis qui snĩam ꝓ
ꝯtradatur nisi prĩ fideiussiories
cuignas p̾bu̾it nutrix ꝓs tãte¬

Expanded text:
nus forsan litigantium putaverit se gravari, habere eum licentiam petitionem offerre gloriosissimis praefectis qui sententiacontradatur, nisi prius fideiussiones dignas praebuerit victrix pars tant
Abbreviated transcription (Latin):
absentes n̾ ꝯ testatꝰas fu̾it ẜmile¬
ges emptcem aut tonationem
accipientem aut ilũt s̾ut q̃s¬
i alio quocũq mͥ translate t
eum qui tales ht res firmit̾ eaᷤ¬

Expanded text:
absentes non contestatus fuerit secundum leges emptorem aut donationem accipientem aut illum ad quem res alio quolibet modo translatae sunt, eum qui tales res habet firme ea
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃p̃ priuulegium nͨ coganturau
sẽde cum iulicib cum uiclicãtũ
aut starerursus tamq̃m litigã
ta.autdignitatib mniuriam
sustiẽtio. aut uidiciau scemate
incligneꝓcedente postmĩgnifi¬
cẽtissimos gͥ illustres ominbli¬
cencia sit uolenti ꝓcuratoreb¬

Expanded text:
 privilegium, ne cogantur aut sedere cum iudicibus cum iudicant aut stare rursus tamquam litiganta, aut dignitatibus iniuriam sustinentibus aut iudiciali schemate indigne procedente. Post magnificentissimos igitur illustres omnibus licentia sit volentibus procuratore
Abbreviated transcription (Latin):
rem oĩo si ranc qui demantigta:
pelignitatu ixnorescͥpsit mi¬
tos aũt ꝯspicimus dignitates ꝗ
ad eptos et int̾clarissimos inscͥ¬
ptos aut com̃ites. aut tribimos

Expanded text:
rem omnino. Sed haec quidem antiquitas pro dignitatum honore scripsit, multos autem conspicimus dignitates quidem adeptos et inter clarissimos inscriptos aut comites aut tribunos
Abbreviated transcription (Latin):
bñfitio p̾coris ad gradum liro¬
rum ꝑtinent. licet iurẽ cuuli¬
quia desmunt sin h̾rdes eẽ desi¬
nere possumt᷑ fun filie ne. aut
nepotes. neptes ue. ¶ ad optim
uo emancipati extraneoꝵ loco

Expanded text:
beneficio praetoris gradum liberorum retinent, licet iure ciquia desinunt sui heredes esse, desinere possunt filii filiaeve aut nepotes neptesve esse: adoptivi vero emancipati extraneorum loco
Abbreviated transcription (Latin):
testamtum ñ feci̾t. ꝑit s̃e
ñ fecit. uit io qͣ fec̾atruptumir.¬
nͣtũ uefcĩmest. ut sinemo ex eo
hrs ext̾ĩtit. ¶ intestator aut hr̾¬
ditates exicge .xii. tabularũ prim̃
ad suos ur̃ces ꝑtine ut sui autem

Expanded text:
tum non fecit, aut non iure fecit, aut id quod fecerat ruptum irritumve factum est, aut nemo ex eo heres extitit. Intestatorum autem hereditates ex lege duodecim tabularum primum ad suos heredes pertinent. Sui autem
Abbreviated transcription (Latin):
ac si in potestate parentis mortis
tempore fussent siue son sint
siue cum suis hr̾oib ꝯ currant
itaq duobrlib̾is extãtib̾ uno emã¬
cipato ⁊ eo ꝗ mortiꝰ tp̃r ĩ pot̾ate fu̾it

Expanded text:
e liberi, perinde ac si in potestate parentis mortis tempore fuissent, sive soli sint sive cum suis heredibus concurrant. itaque duobus liberis extantibus, emancipato et qui mortis tempore in potestate fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
miocum pris sin ad succession¬
em aui sumuocat. ita ut pemcip¬
ar dispositio miccum matrisi
suc ur. auie eos cum iam design¬
aca partis t̾cie dimimitione uo¬
partem tefuncti substancie ag¬
natis sibi uendicantib ex cui̾t¬
am ꝯstitũtiomi ⁊ auctoritate:
memoratam qmͣd ꝯstitution¬
em aur̃õ codice segregaunms
n inseri eam exthxotosi ꝓno co
eius terogatum est.et sc̃imus ta¬
ub nepotib exfilia uł ꝓneroti¬
b ex nepte et deicepi suꝑstiti
agnatos miliam ꝑtem mortus
successioni sibi uenoicare. ne

Expanded text:
ocum patris sui ad successionem avi vocat: ita et principalis dispositio in locum matris suae vel aviae eos cum iam designata partis tertiae deminutione voquartam defuncti substantiae adgnatis sibi vindicantibus ex cuiusdam constitutionis auctoritate, memoratam quidem constitutionem a nostro codice segregavimus neque inseri eam ex Theodosiano codeius derogatum est et sanximus, talibus nepotibus ex filia vel pronepotibus ex nepte et deinceps superstitibus, adgnatos nullam partem mortui successionis sibi vindicare, ne
Abbreviated transcription (Latin):
nos int̾filios et nepotes exfia
distributionem fĩ iubemus. are
int̾omines nepotes ⁊ neptes r¬
int̾ꝓnepotes et. alias deinceps
sue .ł. pris. auie i aui portom sñ
ulla clmm̃utione ꝯsequantur
ut si forte unus uł uo exuna ꝑ¬

Expanded text:
nos inter filios et nepotes ex filia distributionem fieri iubemus, vel inter omnes nepotes et neptes et alias deinceps suae vel patris, aviae vel avi portionem sine ulla deminutione consequantur, et, si forte unus
Abbreviated transcription (Latin):
ue mͣat̾ne successionem. ¶ dnũ
aũ prͣm cipes ñ passi sunt taiẽ
ct̃ntutam muiriam sine.
petenti emdatione relinqu̾e.
quam femiris descendunt. iõ
cuntem graoum et ordinem
successiomseis donau̾orunt ¶¬

Expanded text:
ve maternae successionem. divi autem principes non passi sunt talem contra naturam iniuriam sine competenti emendatione relinquere:quam ex feminis descendunt, ideo eundem gradum et ordinem successionis eis donaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
adoptiua familia fuerumt ꝑ
ħtempus quo natiꝓtał parẽs
moreretur rẽplsit. ¶ ĩ tem ac¬
tato. ita longeminus cẽ tabła
testam̃tiad bona euis admit

Expanded text:
adoptiva familia fuerunt per hoc tempus quo naturalis parens moreretur, repellit. item adtato ita longe minus contra tabulas testamenti, ad bona eius admit
Abbreviated transcription (Latin):
cãis ignorantib ad quiritur n¬
ob̾ exins cãis et funosis ad qum
potest. et statim morte parentis
pup̃urcumetiam ignorantibꝰ
ao quiritur sun h̾dib h̾rditas

Expanded text:
causis ignorantibus adquiritur nobis, ex his causis et furiosis adquiri potest. et statim morte parentis pupillis, cum etiam ignorantibus adquiritur suis heredibus hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
cipati abad optiuo pre ꝓm̃ ao
mittuturadronanaturi
prĩs ac siemancipati abipoei¬
sẽt.nec imquam mad optiua
familia fuissent. et ꝯuenient᷑
eoꝵ icco ẽẽ incipiunt. ¶ Post
mortem u̾o ñlis pr̃is emancipa¬
ti apadoptiuo¶fquantum ao
nuc eque er̃nẽoꝵ loco funt ⁊

Expanded text:
cipati ab adoptivo patre perinde admittuntur ad bona naturalis patris, ac si emancipati ab ipso essent nec umquam in adoptiva familia fuissent: et convenienter, eorum loco esse incipiunt. post mortem vero naturalis patris emancipati ab adoptivo et quantum ad hunc aeque extraneorum loco fiunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
uigium ut exea ub̃os sustulit.
postea ũo affectione ꝓcecente eti¬
amnupculia instr̃uta cum
ei fec̾it. fiuosq uł fiuas huit. nõ
solum aut eos ur̃os qui post to¬
tem eoiti sunt uistos et inpot̾a¬
teẽe parentum s etiam ant̾iores.
qr et mis omposteanatisunt.
occonem legitimi nominis

Expanded text:
coniugium, et ex ea liberos sustulerit, postea vero affectione procedente etiam nuptialia instrumenta cum ea fecerit filiosque vel filias habuerit: non solum eos liberos qui post dotem editi sunt iustos et in potestate esse patribus, sed etiam anteriores, qui et his qui postea nati sunt occasionem legitimi nominis
Abbreviated transcription (Latin):
sũus nrs ñ fu̾it parenti efficitur
uiti si ab hostur quis reu̾sus fu̾it
post mortem pr̃is. ius enim post
eit ut licet quis infamiua tefu¬
ctisit mortis tempore tũm suus
hes ñ fut. ulti si post mortẽ suã pẽ
unt ᷑ ee suũ nrtem set cesinͣere.¬
¶ Cum filiusfina ue et exilto filioi
nepos neptis ueertant parit̾. ao
h̾roitatem ucentur siec qui g̃
duꝓimnor est. uit̾iorem exclud
itq ꝓ nepotes ꝓneptesq in parẽ¬
tis siui iccum succet̾e ꝯuemienseẽ
uisum est ñ incrpita. sec ĩ stiͣty¬
es hroitatem diuidi ut filuisꝑtẽ
cimidiam hroitatis hat et tx̃alt̾o¬
filio duo ples uenepotes. al tam
nepotes existant. exait̾o unusfo:¬
teaut duo exaito tres aut q̃tuor
autunmi aut duos amndia
ps ꝑtinet aotres uł ao q̃tuor. al¬
t̾a cimdia. ¶Cuma qranquis¬

Expanded text:
suus heres parenti efficitur, veluti si ab hostibus quis reversus fuerit post mortem patris sui: ius enim postlm evenit ut, licet quis in familia defuncti sit mortis tempore, tamen suus heres non fiat, veluti si post mortem suam pateiure esse suum heredem, sed desinere. Cum filius filiave et ex altero filio nepotes neptesue extant, pariter ad hereditatem uocantur; nec qui gradu proximior est, ulteriorem excludiitem pronepotes proneptesue in parentis sui locum succedere, conueniens esse uisum est non in capita, sed in stirpes hereditatem diuidi, ita ut filius partem dimidiam hereditatis ferat et ex altfilio duo pluresve nepotes alteram nepotes extant et ex altero unus forte aut duo, ex altero tres aut quattuor, ad unum aut duos dimidia pars pertinet, ad tres vel ad quattuor altera dimidia. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
os qui ad optiua familia sunt
qui ue post mortem natinalis
parentis ab ad optiuo patreem¬
añtipatifu̾nt intestam̾to pa¬
rente naturali mortuo l ea ꝑte
hrtes ãmemancipatos. temꝰ
iegittim̃os hedes. dem pximia¬
3. cognatos. ¶ Set eiom intiq̾tatiꝰ
quitem piacuerumt. alĩquam
antẽ emenoacionem a nr̃a cõ¬
stitutiõne acceperumt. quam
sr̃ ꝓsonis exposummus que ap¬
atrib suis naturanb madop¬
tionem alus tantur. ¶ Inue
ittebant et. ad optionefatile ẜ
emancipationem sonita ad
mus ꝑ quam diffiniuimus
quantoparens naturalis fi¬
ium suum adoptandim
aui ded̾it integronima u¬
turar potestate ꝑm̃ansisset

Expanded text:
os, qui in adoptiva familia sunt quive post mortem naturalis parentis ab adoptivo patre emancipati fuerint, intestato parente naturali mortuo, licet eaheredes quam emancipatos, deinde legitimos heredes, deinde proximos cognatos. Sed ea omnia antiquitati quidem placuerunt: aliquam autem emendationem a nostra constitutione acceperunt, quam super his personis posuimus quae a patribus suis naturalibus in adoptionem aliis dantur. invenittebant et, adoptione facile per emancipationem soluta, admus per quam definivimus, quando parens naturalis filium suum adoptandum alii dederit, integra omnia iuturalis potes
Abbreviated transcription (Latin):
exhroitite eius ꝑsequi potest
sieqr ⁊tra tabiuas ronorim
rossone ignitan: mofficiõsi
querela instituta cum nec ne¬
cc̾itas patri ad optiuo mironit᷑
uł recem eum institũe uł ex¬
reditum fac̾e ut pote nullon̾¬
i uinculo copulatumnisier
sabimano senatusꝯ su̾lto extri¬
turalis ad optanõ iusceperit u
si pr̃ fam̃. sese ced̾it ad arrogant̃.
que sp̃alit̾ m̾singillatim expre¬
fateꝯstitutionis tenoro possunt
coiigi. ¶Item uetũstas exmnꝰ¬
astuuis ꝓgenitos piusdiuges
soios nepotes. iii neptes qui ex ni¬
nu sexu tescendunt. ad suoꝵ uo¬
cabat successionemet iurinag¬
nitoꝵ eos nĩ poneuat. ¶ Nepotr
autẽ quiexfinaͭ natisunt et ꝓne¬
potes ceneptib cognatoꝵ ioco

Expanded text:
ex hereditate eius persequi potest neque contra tabulas bonorum possessione agnita neque inofficiosi querela instituta, cum nec necessitas patri adoptivo imponitur vel heredem eum instituere vel exheredatum facere, utpote nullo naturali vinculo copulatum: neque si ex Sabiniano senatus consulto ex trituralis adoptandum susceperit: usi paterfamilias sese dederit adrogandum. quae specialiter et singillatim ex praefatae constitutionis tenore possunt colligi. Item vetustas ex masculis progenitos plus diligens solos nepotes vel neptes, qui ex virili sexu descendunt, ad suorum vocabat successionem, et iuri adgnatorum eos anteponebat: nepotes autem qui ex filiabus nati sunt et pronepotes ex neptibus cognatorum loco
Abbreviated transcription (Latin):
itatñ tem̃ nepos neptis ueetpꝰ¬
id accioit siue alia ratione. uł
emancip̃atione. samꝰ ꝑ id tẽmp
quoquis moreretur fuius mp
otestate sit nepos ex eo suusprs¬

Expanded text:
tamen nepos neptisue et prid acciderit siue alia ratione, ueluti emancipatione; nam si per id tempus, quo quis moriatur, filius in potestate eius sit, nepos ex eo suus
Abbreviated transcription (Latin):
uł int̾pellatione deposita acsm̃a
scripto prãresiue ꝑ se ip̃i suie ꝑꝓcu¬
ratorem datum inucditio pensu¬
ri suntet siue ĩcais ciuilib appetã¬
tur siuecriminalib accusentur
nec ultra uentionib nolme sꝑ¬
ortuiarum amunu̾ aureum ex¬
exi itorib usq adfinemlitis p̾stet᷑
sane nommie et cognitonũ exercẽ¬
darum staudeq ꝑsone grãex sump

Expanded text:
 interpellatione deposita ac sentscripto praestare, sive per se ipsi sive procuratore dato in iudicio responsuri sunt, et sive in causis civilibus appetantur sive in criminalibus incusentur. Nec ultra conventionis nomine sportularum quam unum aureum exsecutoribus usque ad finem litis praestent, sane nomine et cognitionum exercendarum standaeque personae g
Abbreviated transcription (Latin):
a. biemnũ priorib descencentib
sequentes nlocũ p̃m̾ito lib̾orũ
stipẽdioꝵ qr succedant nec ulla le¬
gittima tribraturhus qui nn¬
pletum deposuerunt officium de¬
nuo. id eantem miliciam uł sol¬
licitudinem remeandi.

Expanded text:
 biennium, prioribus decedentibus insequentes ad locum pro merito laborum stipendiorumque succedant, nec ulla licentia tribuatur his, qui impletum deposuerint officium, denuo ad eandem militiam vel sollicitudinem remeandi.
Abbreviated transcription (Latin):
rapan ratione tractanda est sexa¬
gnitalibras serla cum frems sex¬
agnita itdem auta ñ transeatea
ꝯcaitione ut siquis p̾scripta mos̾¬
ationis imꝑatorii ubram̃ta tra¬
scendit eius seua inftusta ceaatur

Expanded text:
ra pari ratione tractanda est, sexaginta libras sella cum frenis, sexaginta itidem averta non transeat: ea condicione, ut, si quis praescripta moderaminis imperatorii libramenta transcenderit, eius sella in frusta caedatu
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ Quicũq apparitores obe
uipam uł negugenciai fu̾int
rescretur auosꝯgruit pene gram¬
ssime subiugari.si cc̃ umhibita
quoq sacritusimqititutis as¬

Expanded text:
 Quicumque apparitores ob culpam vel neglegentiam fuerint reseretur, quos congruit poenae gravissimae subiugari, si contra inhibita quoque sacratissimis constitutis ads
Abbreviated transcription (Latin):
moratus obtentu publut nocẽ
centuaiis primi scrimis tres
semun passus deputari milicu
cetis irogata est ut si comuisticus
aut ꝓrector. aut statoruł agens ĩ
reb uł palatinus utriusq offi

Expanded text:
moratus, obtentu publicae necelsitudinis tuae primiscrinius tres se muneri passus est deputari, militia ceteris inrogata est, ut, si domesticus aut protector, strator vel agens in rebus vel palatinus utriusque offi
Abbreviated transcription (Latin):
licebit quitatis uendicionis insuo
ex indecouati. idremouenda seurest¬
auranda pͥublica menia dispentata
ꝑficiat indefens au̾e cura pspicientes
nequs.adu̾sus⁊odi ciuitatum¬
moliri quicquam possit inomiodi
s sñ ulia fraude seu nũdmationer
nes ꝓcedant hxcmpostum obẜuan¬
dum cẽcensemus ut siquidem ad
inclitam urbem domum uł cuul¬
es annonas aut alia quelib edifio¬
a aut mancipia ꝑtinencia ꝯting̾it
uenundari ñ alit̾ mũ imꝑiali auc¬
toritate uendantur in ꝑuinciis u̾o
curiauum qm̃ honoratoꝵ et possõ¬
rum ciuitatis ad quam res p̃licte ꝑ
turis singulatim unu̾qmͣq eoꝵ¬

Expanded text:
licebit civitatibus venditionis pro suo exinde collecta ad renovanda sive restauranda publica moenia dispensata proficiat. Indefessa vero cura prospicientes, ne quis adversus commoda civitatum quicquam moliri possit incommodum, sed sine ulla frnes procedant, hoc in posterum observandum esse censemus, ut, si quidem ad hanc inclitam urbem domum vel civiles annonas aut alia quaelibet aedificia aut mancipia pertinentia contigerit venumdari, non aliter nisi imperiali auctoritate vendantur. In provinciis vero curialium quam honoratorum et possessorum civitatis, ad quam res pertinent turis singillatim unumque
Abbreviated transcription (Latin):
auctis facimus po̾statemn
aliquam simus q̾mq̃incalunt¬
pnimi formidar bestias an̾que
at comitatum ab ominbxliunt᷑
aucib transuittunturñplusꝙ̃
semptem dieb intra singulas cuu¬
tates retmi p̾cipͣmus uioiatorib
coꝵquas librasuirfisamiribus
ut mauime punicialib¬
leticia redd̾aturita tm̃ ut suetur
honestas et uecundia castis morib

Expanded text:
nctis facimus potestatem neque aliquam sinimus quemquam calumniam formidare. Bestias autem, quae ad comitatum ab omnibus limitum ducibus transmittuntur, non plus quam septem diebus intra singulas civitates retineri praecipimus: violatoribus eorum quinas libras auri fisci viribusut maiumae provincialibetitia reddatur, ita tamen ut servetur honestas et verecundia castis morib
Abbreviated transcription (Latin):
manumissorib ñ sũimꝰ semioes
fortasse homines cireaubtis la¬
igitatem efficiemus nob̾ autẽ
onmo exstat studium subsisdere
lib̾tates atq ualeet in nr̃aflo¬

Expanded text:
manumissoribus non servamus, segniores forsan homines circa libertatis largitatem efficimus. Nobis autem omne extat studium subsistere libertates atque valere et in nostra flo
Abbreviated transcription (Latin):
sub iectoꝵ pem̃tus ⁊ talit̾ exeis
ꝗuocantur ꝑegrim ad romanã
ingenuitatem deduces iue hoĩ
b incomune subiectis donauit.
et treõdosius iumiorp̾  stantinũ
maximũ sacratissime huiusci¬
uitatis geciitorem filioꝵ ptius
ius petitum incõmune decut
sũbiectis. si t eciam nos ħuitel¬
ius unicuiq petenciumdatu.
et damipni et strupiuositatis nĩ¬
sorem incligente a uccoritate
oĩb similit sub iectis iniac leg̃
damꝰ. ¶Restituimiꝰ enĩnaturt
ingenuitate dignos ñ ꝑsingai¬
los dec̾to s omnos deinceps qui
hanc magnamqntam et gñi¬
lem largititen pr̃is subiectis

Expanded text:
ectorum petitus et taliter ex eis qui vocantur peregrini ad Romanam ingenuitatem deducens ille hoc omnibus in commune subiectis donavit, et Theodosius iunior post Constantinum maximum sacratissimae huius civitatis conditorem filiorum prius ius petitum in commune dedit subiectis, sic etiam nos hoc videlius unicuique petentium datum et damni et scrupulositatis sorum indigens auctoritate omnibus similiter subiectis ex hac lege damus. Restituimus enim naturae ingenuitate dignos non per singulos de cetero, sed omnes deinceps qui hanc magnam quandam et generalem largitatem nostris subiectis
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatis exĩstens. nupcialiacoᷤ¬
ficiat docism̾ta. rancem̃ solani
post manuissionẽ obsutionẽ
adicimus et sint ecum p̾cedente
filii qui post totalia natisunt. lib̾i
et ingenuietusui etpr̃ succem¬
ones. a postulatione. aureorum
anuloꝵ et pristmũ natalium ui¬
bati nuuiãq penit hũtes difẽi.¬

Expanded text:
dignitatis existens, nuptialia conficiat documenta; hanc enim solam post manumissionem observationem adicimus. Et sint etiam praecedentes filii et qui post dotalia nati sunt liberi et ingenui et sui et patri successores, a postulatione aureorum anulorum et pristinorum natalium liberati nullamque penitus habentes dif
Abbreviated transcription (Latin):
mulierem manumitt̾e et tota¬
liaꝯ fic̾e̾ docum̃̾ta. mox cum ip̃a
dotis inscrĩptõe et filiis ⁊ petet li¬
fi̾ ⁊ simł manimitticũmat᷑
Aut posteauł. ã eam forte lib̾ta¬
tem accipere s scriptr̃em nupci¬
alium docum̾toꝵ moxeis etiã
lib̾tatem donamus qud enm
małꝰ utiq offensurus est pr̃ ub̃
iinques legatum alicui suaru
ancillarum ip̃a don atdeiegati et
putaturus erit uounsse filioꝵ
qui tem matrem legcctimam.
ẽẽet ħ tam magnũtonasse etopᷤ
libidinis ꝓprios aũt filios exsuo
natos semine adnuc relinauere

Expanded text:
mulierem manumittere et dotalia conficere documenta, mox cum ipsa dotis inscriptione et filiis competet liri et simul manumitti cum matre aut post eam vel ante eam forte libertatem accipere, sed scriptione nuptialium documentorum mox eis etiam libertatem donamus. Quod enim maius utique ostensurus est pater lilinquens legatum alicui suarum ancillarum ipsa donatione legati et putaturus erit voluisse filiorum quidem matrem legitimam esse et hoc tam magnum ei donasse opus libidinis, proprios autem filios ex suo natos semine adhuc relinquere
Abbreviated transcription (Latin):
decutuł cius filios post p̾cictas ꝓ¬
bationes lib̾tu in priori restit¬
ũimus m̃tunõminũ quitem
omnes eripiẽtes usticũ.aũ ubiq
et equitatẽ et quodaui iegis iacor¬
emcecet. et ꝙ placet deo et ub̾to et
duclum ꝯeuantes ã pp̾sm̃t quit̾¬

Expanded text:
dedit vel eius filios, post praedictas probationes libertum in priori restituimus habitu, nominum quidem omnes eripientes, iustitiam autem ubique et aequitatem et quod legislatorem decet et quod placet deo et liberto et du
Abbreviated transcription (Latin):
ãns aut in ip̃a lib̾tate ħ adicies.
nã si n cecerit oĩo ꝗmanũittitur
ab soluetur ⁊ apatronatus iure
omnia qui lib̾tatem meruert
hanc nr̃amiꝯstitutionẽ eisaui
at talem eos ꝑaux̾int honorẽ.
omnem reu̾entiam. et n ꝙ uocat

Expanded text:
ns aut in ipsa libertate hoc adiciens. Nam si hoc dederit, omnino qui manumittitur absolvetur etiam a patronatus iure, omnia qui libertatem meruerunhanc nostram constitutionem eis qui ad talem eos perduxerunt honorem omnem reverentiam, et hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
om diabolica instigationeꝯp̾rx¬
si et grauissimis luxuriis semetip¬
sos incrunt.et᷑ ip̃i nature ãria. ag¬
ut. et istis in iungimus accipere
insensib d̃i timorem et futurũ
actus ab i̾ra tei iusta iueniant.
et cuũtates cum nĩtatorib eiruĩ
⁊ peantdoteur enim adiuinis
scripturis qr exiĩ impiis actib

Expanded text:
m diabolica instigatione comprehensi et gravissimis luxuriis semetipsos inseruerunt et ipsi naturae contraria agunt, et istis iniungimus accipere in sensibus dei timorem et futurum actus ab ira dei iusta inveniantur et civitates cum habitatoribus earum pereant. Docemur enim a divinis scripturis, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑminẽtes deuctis primũ quite
incugnos semet ip̃os faciunt dĩ in¬
isericordia. postħ. aut etlegib stit¬
utis subiciuntur corm̾tis p̾cipimꝰ
enĩ et glio sissimo p̾fectoigieciuiti¬
tis ꝑmanentes p̾cuctis etillicitis

Expanded text:
manentes delictis, primum quidam indignos semetipsos faciunt dei misericordia, post haec autem et legibus constitutis subiciuntur tormentis. Praecepimus enim gloriosissimo praefecto regiae civitatis permanentes praedictis illicitis
Abbreviated transcription (Latin):
tionem s ꝯu̾sionem ⁊ sarutenult.
et telinq̃ntes ꝗcorriguntur susce
timorem in sensib accipere et inu¬
ocareeius suppucationẽ et nom¬
mus qrõs qui dm̃iuigunt et ã¬

Expanded text:
tionem sed conversionem et salutem vult, et delinquentes qui corriguntur suscipnvitamus dei timorem in sensibus accipere et invocare eius placationem, et novimus quia omnes qui deum diligunt et
Abbreviated transcription (Latin):
.et qm̃ quidamad y quediximus¬
ꝑ et uasfenna u̾ri et satram̃ta dedeo
mines fc̾e basfemie inpunite non
irunqu̾itur. muitoniag qui ip̃m
dm̃basfemat: dignus est supplicia.
corde ꝑcipere. et sequi eos qui uñ ui
et t̾re motus. et pestuencie fiunt.
et pp̃ea amonemus abstin̾eibiiꝰ¬

Expanded text:
m quidam ad haec quae diximus et blasphema verba et sacramenta de deo mines factae blasphemiae impunitae non relinquuntur, multo magis qui ipsum deum blasphemat dignus est supplicia scorde percipere et sequi eos qui bene viet terrae motus et pestilentiae fiunt, et propterea admonemus abstine
Abbreviated transcription (Latin):
uant. ⁊ debitum honorem mãu
obsequium. ut reu̾entiam rec¬
telegib introductamquineci¬
amabstineant aut manib au
exauib lib̾ti tale aͥdagẽtes rursꝰ
euitutẽ sustinentẜ dehiis scriptaᷤ

Expanded text:
onorem omnem obsequium et reverentiam recte legibus introductam; quin etiam abstineant aut manibus aut ex quibus liberti tale aliquid agentes rursus servitutem sustinent sec
Abbreviated transcription (Latin):
mus et iulim legem. et i añgia¬
num odiuims senatus ꝯsultũ
ut pote uitio manit᷑̾ introductũ.
et recte post mod repratum. soiãq
uale romanam ciuita temin libꝰ¬
catib uolumꝰ ñlocis n etatibus.
ꝙ ꝑ fecͣtius dacum est amaiorib:

Expanded text:
mus et Iuniam legem et Largianum odivimus senatusconsultum utpote initio inaniter introductum et recte postmodum reprobatum, solamque valere romanam civitatem in libertatibus voluimus, non locis non aetatibus perfectius datum est a maioribus
Abbreviated transcription (Latin):
tutalium inueniantu et ciuita
et res .p. ꝑ nos inpios. actus iedisi
enĩ et p̾nanc nr̃am suasionem et¬
quioniitaios sueniẽtes hos subt̃¬
nabuntur. et ip̃e enim guosissini

Expanded text:
civitas et respublica per hos impios actus laedi. Si enim et post hanc nostram suasionem quidam tales invenientes hos subtenabuntur. Et ipse enim gloriosissimus
Abbreviated transcription (Latin):
nata ꝯpletum autem atabeilione :
taulario subscriptionem hũs eur
et testiumi ostentes pͥsenciam tem
dimiquecam aubitatio sr̃ eofie¬
ret mulieredicente ñ cea se deleca¬
ta que carta loquebatin et Rbells¬

Expanded text:
pletum autem a tabellione et a tabulario subscriptionem habens eius et testium ostendens praesentiam. Deinde dum quaedam dubitatio super eo fieret, muliere dicente non esse a se delegata quae charta loquebatur, qui l
Abbreviated transcription (Latin):
ttiłum ñ itascriptum saliamꝙ̃¬
dam scripturam gerens nillam
suscipiant tamãm ad ult̾amet
ad tala noportimam s isolatali
carta qualem dudum diximus do¬
cum̃ta scribant ħitaq que deequa¬
litate talium cartarum a nob̾ dec̾ta
sunt te nicisione earumqͥ uocant᷑¬

Expanded text:
um non ita conscriptum, sed aliam quandam scripturam gerens, neque illam suscipiant tamquam adulteram et ad talia non opportunam, sed in sola tali charta qualem dudum diximus documenta scribant. Haec itaque quae de qualitate talium chartarum a nobis decreta sunt et de incisione eorum quae vocant
Abbreviated transcription (Latin):
se. ¶ut tam̃um̃ uenem̃t̾ eis dural¬
ex ec̃ uideatur nos concientes hum¬
anam natura mediocres cieci¬
ani leges nr̃as ponimus pp̾tales
emin eoꝵ forte dubitationes danĩ
ꝯstitucre gestis. ap̃clarissimũ mag¬
istrum census felitissime c̾iutatis
m̃ta et dimissis eis int̾re̾ et nulu oĩ¬
no altĩ institione existentuegali¬
cẽcia ẽẽ ut. uit delegetur eunciũ
aut cum amnttuntur rnt̾sit insi
p̾t̾ rec fuat et alt̾ delegeturtune sub¬
ucent pene tabellio qui. nuctorita¬
temht. mos dudũ definitam ip̃is

Expanded text:
se. Vt tamen non vehementer eis dura lex esse videatur, nos conicientes humanam naturam mediocres ei etiam leges nostras ponimus. Propter tales enim eorum forte dubitationes damus constituere gestis apud clarissimum magistrum census felicissimae civitatis menta et dimissis eis interesse, et nulli omnino alteri in statione existenti licentiam esse ut aut delegentur ei initium aut cumaec fiat et alter delegetur, tunc subiaceat poenae tabellio qui auctoritatem habet a nobis dudum definitam, ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
dimus legi ut tabelliones ñ mali¬
a cartipuri scribant docum̾ita insi
inula que ab mĩtio quidemuoca¬
tur ꝓtrõcduum ꝑtempora głiosissi¬
mi comitis sacrarum nr̃arũ largiti¬
onum rãt.appͦnem et tp̃s quocar.¬
ta fc̃a est et quetumq mͣ taub etͣ¬

Expanded text:
icimus legi, ut tabelliones non in alia charta pura scribant documenta nisi in illa quae initio quod vocatur protocollum per tempora gloriosissimi comitis sacrarum nostrarum largitionum habet appellationem et tempus quo charta facta est et quaecumque in t
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt. necemm s ab mitiopent
celegato s m̃nsissecuidam suorũ
mitio delegatum est ñsͣlic̾tus est
unde insi ꝑtestes uicex ualiusset a¬
gnosc̾e cãm ꝑure ꝑiculum paciło¬

Expanded text:
ta sunt; nec enim sibi ab initio penitus delegatum, sed commisisse cuidam suorum initio delegatum est inventus est: unde, nisi per testes iudex valuisset agnoscere causam, pure
Abbreviated transcription (Latin):
uñgendum tocum tum et intͥest
ip̃e dñs sr̃stationis auctoritate eĩt
et mutabiturca et ille quitem dece¬
tero hoptinebit officumi instatc̃e
qle qui ĩ er primatĩ tenebat. ¶itleu
citet ei aut unusenit mimistranoi¬
iusti et cautiones et ñ ppsuam ireq¬
em et teucias alienas corrumpãt
uitas. ¶ Suiomdignus fortent.
potestitis stationem suscipere hu
cui docum̃tum ex̃ ei quea nobis

Expanded text:
iniungendum documentum et interest, ipse dominus super stationis auctoritate erit; et mutabitur causa, et ille quidem de cetero hoc obtinebit officium in statione, quale qui in ea primatum tenebat, ille vero cadet ea aut unus erit ministrantiiusti et cautiores, et non propter suam requiem et delicias alienas corrumpant vitas. Si vero indignus forte sit potestatem stationis suscipere is cui documentum extra ea, quae a no
Abbreviated transcription (Latin):
si ẜas eam ⁊tigisseranluctus luct̃
tempus lecattimas ceiebrasse mip¬
cias ñ añ cñaliquid ampuus hẽ¬
bit castitatẽ libeuria s subiciatur
quitem et ip̃a pemsꝑiculumq su¬
stineit et cirea spem scripture pp̾
ctuprum utn nupcias ac̾bas de¬
sid̾et n iegittimas in ipcias ma¬

Expanded text:
as eam contigisset ante luctus tempus legitimas celebrasse nuptias. Non enim aliquid amplius habebit castitate luxuria, sed subiciatur quidem et ipsa poenis periculumque sustineat et circa spem scripturae propter stuprum, ut neque nuptias acerbas desideret neque legitimas nuptias ma
Abbreviated transcription (Latin):
stituit lex syhus eis que ad legrit¬
nas accedunt nuipciarntralu¬
gubre tempus sienim uias lexin¬
ultas ñ reliquit ^et legittimas
nupcias ceiebrantes eo ꝙ fortesus¬
pitio fu̾it neq̃am pͥstit̾it susinci
et sora si ip̃mi intrepatio manifa
iam eam reiiquens. ¶Uñ sanc¬
timus si quio taieꝯtig̾it an̾ luc¬
tus tempus pererit mulier circa
t̾m̃inumanni ut indubitatũ
sit soboiem ñ expriori ꝯsistematͥ¬
monio modis ommb eam pu¬
uari an̾ nuꝑtiau tonatione etiã¬

Expanded text:
stituit lex super eis quae ad legitimas accedunt nuptias intra lugubre tempus. Si enim illas lex inultas non reliquit licet legitimas nuptias celebrantes, eo quod forte suspicio fuerit ne qua praeextiterit suspiciest solam, sed hoc ipsum increpatio manifesiam eam relinquemus? Vnde sancimus, si quid tale contigerit et ante luctus tempus pepererit mulier circa terminum anni, ut indubitatum sit sobolem non ex priori consistere matrimonio, modis omnibus eam privari antenuptiali donatione et
Abbreviated transcription (Latin):
ui auaoamꝑte nre legis latiõis
tetignuus s inpudentissimu
num existimare. ¶Mulieranm
adiirum ueniens hunc cetulit
ut apparet ecum srstite eo ñ caste
uiu̾e cogitans. Nondumemin
ꝯpletoannoindetimo mense p

Expanded text:
uadam parte nostrae legislationis tetigimus. Sed impudentissimum num existere. Mulier enim ad virum veniens hunc extulit, ut apparet etiam superstite eo non caste vivere cogitans; nondum enim completo anno undecimo mense p
Abbreviated transcription (Latin):
lit antañtumaut consaut añ¬
hccie ad insidias iestitution̾em
restitutioms lesionem puram fu¬
turo temporinram euantes legẽ.
sbnum siquitem ħ cap̾itulum e̾

Expanded text:
lit augmentum aut dotis aut anttrahere ad insidias restitutionum: restitutionis laesionem, puram futuro tempori nostram servantes legem. Vnum siquidem hoc capitulum est
Abbreviated transcription (Latin):
onis rata manere uoientes huo ĩo
fficeret iogittimaꝑs. ad cõtis aut añ
nupcias donationis obiationem
omnib ad restitutionem nupcia¬
lia docum̃ita et sr̃hus fc̃is alienatõ¬
nes aut ypotheeis et uł sigrauata
sit ꝑͣ auunti. aut nulieris restituti¬
onetali liceat ciminũcupatam añ¬
nupcialem seupp̾nuptiłm dona¬
tionem offre incħ quanitum ĩ uł
reb restitut.one uaiente et simułr
restitutione grauaturñ impedim¬
tum fi̾ ad dotis oblationem. ¶ eiẽm̃
que ꝯmũit omnib ꝓsunt hus que
spait quib dam utilia sunt pponi¬
mus sit que rce nupcialib donats
uab oblonib et rarumexactionibꝰ
cessaria ꝯsistant quomodo ñ ndc¬

Expanded text:
onis rata manere volentes, hoc veruffecerit legitima pars ad dotis aut ante nuptias donationis oblationem omnibus a restitutione nuptialia documenta et super his factas alienationes aut hypothecas, et vel si gravata sit persona aut viri aut mulieris restitutione tali, liceat etiam ei nuncupatam antenuptialem seu propter nuptias donationem offerre, nihil quantum in illis rebus restitutione valente; et ei mulier restitutione gravetur, non impedimentum fieri ad dotis oblationem. Ea enim quae communiter omnibus prosunt his quae specialiter quibusdam utilia sunt praeponimus. Sitque hoc nuptialibus oblationibus et harum exactionibus cessaria consistant, quomodo non
Abbreviated transcription (Latin):
restitutione grauatas ns. aut. ⁊uẽi¬
ri aut obligari s cum ꝓpria amb¬
dariuisse sunt et facta Ex iam quo¬
omiiodo ionͣgeua est et in iutsoap¬
ꝓuita frequentitur set futurum
ꝯsueuit tempus ostenit indigere
quadam exceptione necc̃ia legeni at
demet dotem exigebat et coiatiõit
ex omnib eas instabat ñ cess. abat
et dicclut ĩuistum ec̃ quasi ꝑdecep¬
tionem qñm quidemiur fĩ dotis
tocius et si p̾mori mulierem ꝯ tigis
ntutionem.amissionis ꝑiculum
siutmies y quid̃ datiest negocio fõr
qm bn se br̃e putauimus. ¶ Rũrs
autem alt̾ supplex appiruit dicẽs
etmagnum sibimet inmin̾epicu¬
lum siquidem sue substancie ꝑicul¬
um pat̾etur et cirea dotis restitutc̃ẽ
etarra totum exdotalib instrum̾¬
tis sunt añ nupciali tonatum pac¬

Expanded text:
restitutione gravatas res aut alienari aut obligari, sed cum propria ambdari iussae sunt. Et facta lex iam quodammodo longaeva est et in iudicio approbata frequentatur: sed futurum consuevit tempus ostenderet indigere quadam exceptione necessaria legem. dem et dotem exigebat et donationis ex omnibus eas instabat neque cessabat,et dicebat iniustum esse quasi per detentionem dominum quidem. virum fieri dotis totius, et si praemori mulierem contigisstitutionem amissionis periculumSed hic quidem data est negotio forma quam bene se habere putavimus. Rursus autem alter supplex apparuit dicens et magnum sibimet inminere periculum, si suae quidem substantiae periculum pateretur et circa dotis restitutionem et circa totum ex dotalibus instrumentis super antenuptiali donatione pac
Abbreviated transcription (Latin):
et paulatir egens curatimo m̃sep
nos opus ad duxit scimus emmi
quia ecim diidum dubitaturde
restitutionib et siꝯtigis s quasdã
ypothecas obligari eius qui restit¬
utione grauabatur płime ꝯ temp¬
tionis erat negõm seu oport̾et eciã
res que restitui iusse fuerant ꝑicu¬
lum pati sũ solas eius qui grana¬
batur iestitũtione et mulcta que¬
damerat eciam arca ip̃am u̾boru¬
ip̃oꝵ ciffenciam questio utrumde¬
functus p̾cepisset resque remane¬
rent postmortemeius qui graua¬
batur restitutione oport̾e oportere
restitui anabsorate restitui ꝙ re¬
lictum erat post cetentionem legi¬
ctime partis iub̾et et iñ t̾roducebã¬
tur eciam fidei ꝯnussi ꝑsecutores.
et ex mopia in remissiones et płimi
illi et uarii et in souibiles pene p̾¬
dicte mn remissiones cinguli s tã¬
qm nos dudum ħsananteslẽge

Expanded text:
et paulatim egens curatione non anos opus adduxit. Scimus enim quia etiam dudum dubitabatur de restitutionibus, et si contigisset quasdam hypothecas obligari eius qui restitutione gravabatur, plurimae contentionis erat negotium, sive oporteret etiam res quae restitui iussae fuerant periculum pati, sive solas eius qui gravabatur restitutione; et multa quaedam erat etiam circa ipsam verborum differentiam quaestio, utrum defunctus praecepisset res quae remanerent post mortem eius qui gravabatur restitutione oportere restitui, an absolute restitui quod relictum erat post detentionem legitimae partis iuberet? Et introducebantur etiam fideicommissi persecutiones et ex inopia in rem missiones, et plurimi illi et varii et insolubiles paene praedictae in rem missionis circuli. Sed tamquam nos dudum haec sanantes lege
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃.. Iubemꝰ duobumꝰ nimꝰ.
ulustrib p̾positis utriusq sacri
muiciam senatorio fu̾int ꝯsortõ
socutiucere quociẽs. ad aspiciẽtos
agros suos uł ob iliam cam pro

Expanded text:
m. Iubemus duobus viris illustribus praepositis utriusque sacri militiam si senatorio fuerint consortio sociati, licere, quotiens ad adspiciendos agros suos vel ob aliam causam pro
Abbreviated transcription (Latin):
tus adresurum siu̾ocuidam fũ¬
it iuolũt̾ exoratus aut iuto
domino uł ignaro mtra sacru
ausussit mulitare cubiculum
licent dño destinatũ sacra exiege
cubi cularsis in t̾peuare uscdiciũ
et eum q̃m ꝓoiu̾it noiente seuł
inscio sacram penrtrasse cubi tu¬
iumet insuũ famulũ cum pecu¬
ita nec calũpmandi uiam ꝑati¬
łsuũ famulũ uẽdicandiul eiuc
ut sui peculum. urtona qĩ lib̾ti

Expanded text:
s adhaesurum. Si vero cuidam fuerit violenter extortus, aut invito domino vel ignaro intra sacrum ausus sit militare cubiculum, liceat domino destinatum sacra ex lege cubiculariis interpellare iudicium et eum, quem probaverit nolente se vel inscio sacrum penetrasse cubiculum, ut suum famulum cum pecuita nec calumniandi viam patiin suum famulum vindicandi vel eius ut servi peculium vel bona
Abbreviated transcription (Latin):
insacro nr̃o militãtib minis¬
t̾io iam pritẽ ꝑaui̾sas sanctiões
m̃dulta sunt ꝑpotrri. fi deuisso¬
rem ydoneum de ead̾ scoͣla ñ aũ
ex̃neum offr̾e ⁊ pelli ita tam ut

Expanded text:
ostro militantibus ministerio iam pridem per divinas sanctiones indulta sunt, perpotiri, fideiussorem idoneum de eadem schola, non autem extraneum offerre compelli: Ita tamen, ut
Abbreviated transcription (French):
⁊petuum capitãtionis censusu¬
gatio tm̃t̾rena soluatur et ne for¬
tecoionis tributarie sortis nexib̾
ab solutis uagandi et quolibiit.
recedendi facultas ꝑ missa uideat¬
ginarioimre teneantur liq ꝯditõe

Expanded text:
e capitationis censu itum terrena solvatur. Et ne forte colonis tributariae sortis nexibus absolutis vagandi et quo libuerit recedendi facultas permissa videginario iure teneantur, et lice
Abbreviated transcription (Latin):
tue celsituauns criminales et
cuules intentiones agencium
excipere iubenius insuꝑeciam
colonos seu ascͥpticios et ẜuõs
eoꝵ iniac regia urbe degentos eo¬
dem bũfitio potiri tͣidei ꝓ tẽpore
ad iutoris iuri spectabir ꝑximi
uł umus exstatutis ⁊ittedoĩ¬
riai reꝑtus finit uiratorie cautio
inꝯnittatur et si n possideat ĩmo¬
buem substanciam siu nichomi¬
nus et coiom aoeum ꝑtinentes
fidei eiuus traomturniod̾ insuꝑ
sportularum ad medio cremi de¬
clucit qntitatem et ex ecutorib
d̾ scoiaagentum inreb ad tripu¬
enum unum solidum singͣ

Expanded text:
tuae celsitudinis criminales et civiles intentiones agentium excipere iubemus, insuper etiam colonos seu adscripticios et servos eorum in hac regia urbe degentes eodem beneficio potiri, fidei pro tempore adiutoris viri spectabilis proximi vel unius ex statutis committendorialis repertus fuerit, iuratoriae cautioni committatur, etsi non possideat immobilem substantiam, servi nihilo minus et coloni ad eum pertinentes fidei eius tradantur. Modum insuper sportularum ad mediocrem deduci quantitatem et exsecutoribus de schola agentium in rebus attribuendis unum solidum
Abbreviated transcription (Latin):
absentie cã uł offre de suo ꝓprio
uit ex.annonis aut stipentus ac¬
qͣm irunquere cogendis Mĩmius
ianuarias rłis mauitum exce¬
dat spacium et int̃ sefestumdi

Expanded text:
absentiae causa vel offerre de suo proprio aut ex annonis aut stipendiis quicquam relinquere cogendi, quamvis Ianuarias kalendas indultum excedat spatium et intra se festum d
Abbreviated transcription (Latin):
lib annonis seu tuteia uł curati¬
one noui oꝑis nimciatione lite
cie depent̾e p̾cepti sunt ap̃ uiru
autemciarissmmiũ p̾fectum an¬
none seufisci patronimi urbic¬
arie magnifice p̾fectue arͣchit

Expanded text:
libus annonis vel tutela seu curatione vel novi operis nuntiatione litemtuae dependere praecepti sunt, apud virum autem clarissimum praefectum annonae seu fisci patronum urbicariae magnificae praefecturae vel archit