comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sa sunt peccata eius multa: qm̃
dilȩxit multum : aduerte qdđ
dñs et miscdiã quasi liberalis
imꝑtit: et iudicium cum misera¬
tione dispensat. Ante donauit
ꝑgrãm:s quib donaret sciebat:
Non habet quod excus: iudeus:
Michi quasi peccatori plura do¬
nauit:illi quasi ingrato minora
concessit: Scut tamen quodet
ille quasi ingratus non possit
quod accepisset exsoluere: et ec¬
cła memor gr̃e eo plura solueret
quod plura meruisset: Habetis
ergo quem sequimini feneratorẽ
siuultis laude donari:siuultis
non eẽ qd̃ rep̃hendatur anobis
Nos enim non ꝑsone obtrectamꝰ
s auaritie Nec fefellit dixisse
aliquos: cum ande hoc bidriũ trac¬
tacus nr̃ eorum conpunxisset af¬
fectum. Quidsibi uoluit ep̃s ad¬
uersus  feneratores tractare: qͥsi
nouum aliquid admissum sit qͣsi
id non etiam suꝑiores fecerint:
quasi nonuetus sit.fenerare :
Uerum est.nec ego abnuo.s et
culpa uetus est. Demq peccatũ

Expanded text:
sa sunt peccata eius multa, quoniam sa sunt peccata eius multa, quoniam dilexit multum. aduerte quod dominus et misericordiam quasi liberalis inpertit et iudicium cum miseratione dispensat. ante donauit per gratiam, sed quibus donaret sciebat. non habet quod excuset Iudaeus. mihi quasi peccatori plura donauit, illi quasi ingrato minora concessit. sciuit tamen quod et ille quasi ingratus non posset quod accepisset exsoluere et ecclesia memor gratiae eo plura solueret quo plura meruisset. Habetis ergo quem sequamini faeneratorem, si uultis laude donari, si uultis non esse quod reprehendatur a nobis. nos enim non personae obtrectamus, sed auaritiae. nec fefellit dixisse aliquos, cum ante hoc biduum tractatus noster eorum conpuncxisset affectum: quid sibi uoluit episcopus aduersus faeneratores tractare, quasi nouum aliquid admissum sit, quasi id non etiam superiores fecerint, quasi non netus sit faenerare?\' uerum est nec ego abnuo, sed et culpa uetus est. J denique peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
res uni fȩneratori:unus debebat
denarios quingentos aliꝰ quinqͦ¬
ginta: Non habentib illis unde
redderent: donauit utrisq Quis
ergo plus eumdiligit: Respon¬
dens symon phariseus:dixit:
Estimoquia is cuiplus donauit
Et laudata est sententia dicente
dño: recte iudicasti Rec̾te iudi¬
cauit phariseus qui male cogi¬
tauit:putans quod ignoraret
magis dominꝰ peccata mulie¬
ris quam donaret. S laudat᷑
eius sententia: ut excusatio ei
om̃is adimatur Plus remissũ
est eccłẽ quȩ congregata est ex
popło nationũ qm̃ plus debeat:
ẜ et ipsa plus soluit non exigen¬
ti s donanti: Dedit aquam pe¬
dauit:osculata est pedes.ferens
pacis insignia.Misit oleum inpe¬
des eius:miscd̃iam et ipsa inpau¬
peres conferendo : Istisunt pedes
xp̃i. Inhis et enim in nocens am¬
bulat xp̃c Et capillis capitis
sui cersit: xp̃o enimhumiliatur.
quicumq habet humilitatis
affectum:. Et ideo inquit dimis¬

Expanded text:
res uni faeneratori; unus debebat res uni faeneratori; unus debebat denarios quingentos, alius quinquaginta. non habentibus illis unddonauit utrisque. quia ergo eum plus diligit? respondens Simon Pharisaeus dixit: aestimo quia is cui plus donauit. et laudata est eius sententia dicente domino: recte iudicasti. recte iudicauit Pharisaeus, qui male cogitauit putans quod ignoraret magis dominus peccata mulieris quam donaret. sed laudatur eius sententia, ut excusatio ei omnis adimatur. plus remissum est ecclesiae, quae congregata est ex populo nationum, quoniam plus debebat, sed et ipsa plus soluit non exigenti, sed donanti. dedit aquam pedauit, osculata est pedes, ferens pacis insignia misit oleum in pedes eius misericordiam et ipsa in pauperes conferendo — isti sunt pedes Christi; in his etenim innocentius ambulat Christus — et capillis capitis sui tersit; Christo enim humiliatur quicumque habet humilitatis affectum. et ideo inquit dimis
Abbreviated transcription (Latin):
ua consꝑsio:custodit molam
suamꝰ interp̃tatusscripturas:
Seruat sibi lapidem suꝑ molarẽ
illa autem relinquecur que ob¬
pignerat molam suam cũ aliqͥd
emoluerit. ꝑfunctorie obpigne¬
rat lapidem qui est suꝑ molam:
Quis iste sit lapis.quęro: legi lapi¬
dem quem reꝓbauerunt edifican¬
des. hic factus est incaput anguli:
scrutamini scripturas: inquib
Noli fenerator hunc lapidem suꝑ¬
molarem obpignerare:ne cadas
suꝑ illum. Om̃is enim qui cecide¬
rit suꝑhunc lapidem. conquassa¬
bitur: supra quẽ uͦ ceciderit. com¬
minuet illum: Nec uiduȩ pignꝰ
suscipias graue: et scdmlitteram
utrumq ut usum instrumentũq
uiuendi egeno auferas. aut uidue
pignus de trahas: s grauius.si anime
quȩ u̾bi uidua est. uerbũ teneas ut
ei sterilitatem uiduitatis indicas
Atq: ut sciacis quodamanti hec
affectu suadeã: ut sciatis quod
liceat bene fenerare: etiã ostendã
uobquem feneratorem debeatis
imitari: Duo inquit erant debico¬

Expanded text:
ua conspersio, custodit molam ua conspersio, custodit molam suam, interpretatur scripturas, seruat sibi lapidem supermolarem: illa autem relinquitur, quae oppignorat molam suam. cum aliquid emoluerit perfunctorie, oppignorat lapidem qui est super molam. quis iste sit lapis quaero. legi: lapidem. quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli. scrutamini scripturas, in quibure. noli, faenerator, hunc lapidem supermolarem oppignorare, ne cadas super illum; omnis enim qui ceciderit super hunc lapidem conquassabitur, supra quem ceciderit autem comminuet illum. nec uiduae pignus suscipias. graue et secundum litteram utrumque, ut usum instrumentumque uiuendi egeno auferas aut uiduae pignus detrahas, sed grauius, si animae, quae uerbi uidua est, uerbum teneas, ut ei sterilitatem uiduitatis indicas. Atque ut sciatis quod amanti haec affectu suadeam, ut sciatis quod liceat et bene faenerare, ostendam uobis quem faeneratorem debeatis imitari. duo inquit erant debito
Abbreviated transcription (Latin):
tiones strues: et cum totũ pro¬
miseris. ne inuniu̾sum frauda¬
re uidearis. uix dimidium re¬
stitues: de amico inimicum faci
es:ꝓhonore referes contumeliã:
ꝓbenedictione maledictum. Qũa
hec opimonem ledant considera:
quam auirobono discrepent
recognosce: Ergo dum liber est
auinculis: ipse deretrahere uo¬
cat aiugo et honore seruitutis.
diues es. non sumas mutuum:
pauꝑes.nonsumas mutuum:
diues es. nullam pateris peten¬
di necessitatem: pauꝑes. conside¬
ra soluendi difficultatem Opu¬
lencia usuris minuitur: pauper¬
tas usuris noneleuatur. Nun¬
quam enim malum malo corri¬
gitur: nec uulnus curatur uul
dum pccuniam petas.molam
tuam obliges:aut lapidem suꝑ¬
molarem: Mola est qua similago
conficitur:qua molit similaginẽ:
Unamulier quȩ asumit et altera
quȩ relinquetur: fortasse illa as¬
sumetur.que semꝑmolit deiuer¬
bum:ut habeat similaginem.
sp̃ualem farmam facit: expur¬
gat uetus fermentum. ut sit no¬

Expanded text:
tiones strues et, cum totum protiones strues et, cum totum promiseris, ne in uniuersum fraudare uidearis, uix dimidium restitues. de amico inimicum facies,. pro honore referes contumeliam, pro benedictione maledictum. quam haec opinionem laedant considera, quam a uiro bono discrepent recognosce. ergo dum liber es a uinculis, ipse te retrahe, reuoca a iugo et onere seruitutis. diues es: non sumas mutuum. pauper es: non sumas mutuum. diues es: nullam pateris petendi necessitatem. pauper es: considera soluendi difficultatem. opulentia usuris minuitur, paupertas usuris non eleuatur; numquam enim malum malo corrigitur nec uulnus curatur uulndum pecuniam petis, molam tuam obliges aut lapidem supermolarem. mola est qua similago conficitur, qua molit similaginem una mulier, quae adsumitur, et altera, quae relinquitur. fortasse illa adsumitur quae semper molit dei uerbum, ut habeat similaginem, spiritalem farinam facit, expurgat uetus fermentum, ut sit no
Abbreviated transcription (Latin):
nies creditorem: Quã indignum.
ut cum uictum duum sustenta¬
re nonqueas eum adhuc nichil
debeas. putes quodet uictum
dum possis et debitum sustinere
Ante cogita unde dissoluas: et
sic mutuum sume: Fructus inqͥt
agrorum capio:s qui non habun¬
dant usui: quomodo habunda¬
bunt contracꝰti fenoris increm̃to:
S possessionem meam uendo. Et
unde fructus. quib ad sumptũ¬
utaris: fenus non pecunia sua
soluitur.s augecur.Numerando
coaceruat᷑ et crescit: deinde ñ
cogitas humilicatem et uerecun¬
diam postulantis.donec accipias.
oscularis manus feneratoris:
Suꝑbe humilias uocem tuam.
ne clarior sonitus uocis due au¬
ris eius offendat: ne plures de
audiant dep̃cantem: Pauꝑtas
non habet crimen:nulla indigen¬
cia infamia est:s debere.uerecun¬
dum est non reddere. Inuerecun¬
dum postulabis dilationem cũ
ceꝑis conueniri: Intẽpore p̃scͥpte
solucionis. ꝓpecuna afferes te¬
dia. causaberis detẽpr̃e. excusa¬

Expanded text:
nies creditorem. quam indignum, nies creditorem. quam indignum, ut cum uictum tuum sustentare non queas, cum adhuc nihil debeas, putes quod et uictum tuum possis et debitum sustinere. ante cogita unde dissoluas et sic mutuum sume. fructus inquit \'agrorum capio.\' sed qui non abundant usui quomodo abundabunt contracti faenoris incremento? sed possessionem meam uendo. et unde fructus, quibus utaris ad sumptum? faenus non pecunia sua soluitur, sed augetur: numerando coaceruatur et crescit. deinde non cogitas humilitatem et uerecundiam postulantis? donec accipias, oscularis manus faeneratoris superbi, humilias uocem tuam, ne clarior sonitus uocis tuae auris eius offendat, ne plures te audiant deprecantem. paupertas non habet crimen, nulla indigentiae infamia est, sed debere uerecundum est, non reddere inuerecundum. postulabis dilationem, cum coeperis conueniri in tempore praescriptae solutionis: pro pecunia adferes taedia, causaberis de tempore, excusa
Abbreviated transcription (Latin):
pudor defenditur. ĩnprudentia
pretendebat᷑: coangustauit u̾bum.
dicens ad dnm̃: Tu scis quia falsa
dixerunt deme: Et dominus sp̃m̃
danihelis pueri castitatis excitauit
ultorem: Co angusta gͦ uerbum.
ut redhibitio creditori non lingua
respondeat. siue mystice co an¬
gusta uerbum. hoc est consumma
uerbum enim consũmans et ad¬
breuians faciet dominus super
terra: hoc ẽ ut ex multis ratiocinuᷤ
adbreuiata tibi summa conue¬
niat. De ducito quod expensis
diuersis est erogatum. ut saluũ
habeas  quod suꝑsit:Quomodo
dominus de multis dispensatio¬
nib iudeorum. ex multo illo ra¬
tiocinio peccatorum. consũma¬
uit tandẽ. acq breuiauit᷑ ut reli¬
quiȩ salue fierent ꝑelectionem
gr̃e. et seruarentur ad semen: per
quos inter mortuam sp̃e synago¬
ge resuscitaret. Quam de forme
est: ut ꝓbeneficio ei quide ad ui¬
uit rependas molestiam: cũ istũ
fraudaueris:cum debes postea in
tẽpore necessitatis tue.non inue¬

Expanded text:
pudor defenditur, inpudentia pudor defenditur, inpudentia praetendebatur. coangustauit uerbum dicens ad dominum: tu scis quia falsa dixerunt de me. et dominus spiritum Danielis pueri castitatis excitauit ultorem. coangusta ergo uerbum, ut redhibitio creditori, non lingua respondeat, siue mystice: coangusta uerbum, hoc est consumma; uerbum enim consummans et breuians faciet dominus super terram, hoc est ei multis ratiociniis adbreuiata tibi summa conueniat. deducito quod expensis diuersis est erogatum, ut saluum habeas quod supersit, quomodo dominus de multis dispensationibus Iudaeorum ex multo illo ratiocinio peccatorum consummauit tandem atque breuiauit, ut reliquiae saluae fierent per electionem gratiae et seruarentur ad semen, per quos intermortuam spem synagogae resuscitaret. Quam deforme est, ut pro beneficio ei qui te adiuuit rependas molestiam! cum istum fraudaueris cui debes, postea in tempore necessitatis tuae non inue
Abbreviated transcription (Latin):
indicant: Premisit enimdicens:
Sapiens esto fili: ut letetur corcuũ
Et infra duos uersus ait: In pruden
tes suꝑuenientes damnumpen¬
dent: aufer uestimentũ tuum:
Aufer gͥ ne dãnum excipias inpru¬
denciȩ: ne exutum de ꝓpriouesti¬
mento. ne quissimus ille cõmunis
fenerator agnoscens.confusionem
tui detegere conetur obprobrii.⁊
ꝑsuadeat tibi ut ce foliis cegas: et
nudum de ẽẽ conspiciens indei ue¬
rearis uenire conspectum: Redde
inquit ꝓximo intempore:coangus¬
ta uerbum. et fideliter age cũ illo:
et inom̃itempore inuemies quod
tibi necessarium sit: Non amat
multis innocentia se defendere:
Susanna uocis assertione non
eguit: uerbum co angustauit ad
dñm: et statim ad ipiscimeruit
castitatis ꝓprie cestimonium:
Plurima pb̃ri loquebantur: qui
laborabant uerborum fuco ob¬
ducere ueritatem:s non filia iuda:
tacuit apud homines: locuta ẽ
deo. erubescenda erat inplebe
ipsa defensio muliebris: Et dum

Expanded text:
indicant; praemisit enim dicens: indicant; praemisit enim dicens: sapiens esto, fili, ut laetetur cor tuum et infra duos uersus ait: inprudentes autem superuenientes damnum pendent. aufer uestimentum tuum. aufer igitur, ne damnum excipias inprudentiae, ne exutum te proprio uestimento nequissimus ille communis faenerator agnoscens confusionem tui detegere conetur opprobrii et persuadeat tibi, ut te foliis tegas et nudum te esse conspiciens in dei uerearis uenire conspectum. Redde inquit proximo in tempore, coangusta uerbum et fideliter age cum illo, et in omni tempore inuenies quod tibi necessarium sit. non amat multis innocentia se defendere. Susanna uocis adsertione non eguit: uerbum coangustauit ad dominum et statim adipisci meruit castitatis propriae testimonium. plurima presbyteri loquebantur, qui laborabant uerborum fuco obducere ueritatem, sed non filia Iuda. tacuit aput homines, locuta est deo. erubescenda erat in plebe ipsa defensio muliebris et,- dum
Abbreviated transcription (Latin):
duas partes popłi consticutus.
mortem adefunctis serpere in
sortem uiuorum. suicorporis ñ
ꝑmisit obiectu. Huiꝰ sortis bonũ
pignus est uerbi amicꝰtus: hanc
tunicam uob nemo auferat
debitorum: hanc tunicã nulli
oppignsretis. siuultis nũquã
curpitudinem sustinere. ut dor¬
miatis int̾ medios clerossic̃ aaron:
doriiatis int̾ duo testam̃ta. ut dor¬
miatis sõnũ resurrectioĩs.i uos reꝑare
possitis. hoc ẽ uestim̃tũ qd̵ etiã sioppi¬
gnerauis recipiendũ sc̃s salomonin
ꝓu̾biissuadec: dicens. aufer uestm̃¬
tũtuũ. Precerit enĩ iuriosꝰ sapien¬
tie: uestim̃tũ ẽ ex illis indumentis
quȩ exbysso et purpura sapien¬
tia sibi fecit: hoc est indumentũ
fidei quod constat exp̃dicatione
celestium et dñice sanguine pas¬
sionis: Bisso ethera figurantur:
purpure speciȩ misterium san
guinis declaratur: quo regnum
cȩleste confertur. Deniq uestim̃¬
tum sapientie significari suꝑiora

Expanded text:
duas partes populi constitutus duas partes populi constitutus mortem a defunctis serpere in sortem uiuorum sui corporis non permisit obiectu. huius sortis bonum pignus est uerbi amictus. hanc uobis tunicam nemo auferat, debitores, hanc tunicam nulli oppigneretis, si uultis numquam turpitudinem sustinere, ut dormiatis inter cleros sicut Aaron, dormiatis inter duo testamenta, ut dormiatis somnum resurrectionis et uos reparare possitis. hoc est uestimentum. quod etiamsi oppigneraueris, recipiendum san-_ ctus Solomon in Prouerbiis suadet dicens: aufer uestimentum tuum; praeterit enim iniuriosus. sapientiae uestimentum est ex illis indumentis, quae ex bysso et purpura sapientia sibi fecit, hoc est: indumentum fidei constat ex praedicatione caelestium et dominicae sanguine passionis: bysso aetheria figurantur, purpurae specie mysterium sacri sanguinis declaratur, quo regnum caeleste confertur. denique uestimentum sapientiae significari superiora
Abbreviated transcription (Latin):
operuerunt. accipientes super
humeros uestimentum. et retror¬
sum ꝑgentes ne uiderent uirilia
patris. hoc est corporea que ha¬
bent puidorem quendam gene¬
rationis humane: et ideo qui
uidere uoluit angustioris ani¬
mi dignam mercedem recepit
ut seruus fieret: Om̃ĩs eñi qui
facit peccatum. seruus est pec¬
cati.unde ille incerrenis reman¬
sit: Hoc pauꝑi nemotollat uesti¬
mentum:aut siculerit.sol non
occidat suꝑ despoliatum eum
antequam restituat: nec paupis
peccatum feneratori possit asseri¬
bi: et non solum suo.s: etiam alie¬
no incipiat laborare peccato:
Hoc pignus in hac scłi nocte red¬
datur: hoc uestimento inhis de
nebris mundi induatur. Hoc
pignus illius dñice sortis est. ñ
leuitico:de quib dictũ est unã
dño facies alterã transmissori
Transmissor sortem suam ad fene¬
ratores transmisit: serui dñi in
sorte sunt xp̃i. In hac sorde con¬
stitutus aaron. contrarie sortis
exclusit erumnam:cum inter

Expanded text:
operuerunt accipientes super operuerunt accipientes super umeros uestimentum et retrorsum pergentes, ne uiderent uirilia patris, hoc est corporea, quae habent pudorem quendam generationis humanae. et ideo qui uidere uoluit angustioris animi dignam mercedem recepit, ut seruos fieret — omnis enim qui facit peccatum seruus est peccati —, unde ille in terrenis remansit. hoc pauperi nemo tollat uestimentum aut si tulerit, sol non occidat super despoliatum, cum ante restituat, ne peccatum pauperis faeneratori possit adscribi et non solum suo, sed etiam alieno incipiat laborare peccato. hoc pignus in hac saeculi nocte reddatur, hoc uestimento in his mundi tenebris induatur. hoc pignus illius dominicae sortis est, nonLeuitico, de quibus dictum est: unam domino facies, alteram transmissori. transmissor sortem suam ad faeneratores transmisit, serui domini in sorte sunt Christi. in hac sorte constitutus Aaron contrariae sortis exclusit aerumnam, cum inter
Abbreviated transcription (Latin):
iungeretur: Bene autem de ȩuan¬
gelistis dictum est. quia miser̃t
sortem: Sors enim uelut diuino
pendet exanime. Et ido quia non¬
ꝓpria potestate sunt locuti. neq
tiam uelut sortito illis eatribius¬
se cognoscimus. que loquerent᷑
singuli de oꝑib dñi iħu: ut eius
sibi describenda proeius nucu
gesta diuiderent. Est et illa tuni¬
tem abundantiorem circumdat.
Inxp̃o induimus uiscera miscdiȩ:
Illi erubescunt qui eam erubescen¬
dam putant: nobautem absit
gloriari nisi incruce dñi iħu. Hec
ignobilia nĩa honorem habun¬
dantiorem habent:quia ꝑpassi¬
onem dñi regnum nob̃ paratur
et̃num. Quo enim qui plus pec¬
cauerit: eo plus diligit: cõ sepeli¬
amur igitur dño ihu: ut parti¬
cipes resurrectionis eius ẽẽ me¬
reamtir: Expoliemus uecerem
hominem cum actib suis: et in¬
duamus nouum. in quo remissio¬
est peccacorum: Bonꝰ gͦ amictus
atq tiesticus. uerbum der hoc
uestitu filii noe pudenda patris

Expanded text:
iungeretur. bene autem de euaniungeretur. bene autem de euangelistis dictum est quia miserunt sortem; sors enim ueluti diuino pendet examine. et ideo quia non potestate propria sunt locuti neque tiam uelut sortito illis ea tribuisse cognoscimus, quae loquerentur singuli de operibus domini Iesu, ut eius sibi describenda pro eius nutu gesta diuiderent. est et illa tunitem abundantiorem circumdat in Christo. induimus uiscera misericordilli erubescunt qui eam erubescendam putant, nobis autem absit gloriari nisi in cruce domini Iesu. haec ignobilia nostra honorem abundantiorem habent, quia per passionem domini regnum nobis paratur aeternum; quo enim quis plus peccauerit eo plus diligit. consepeliamur igitur domino Iesu, ut participes resurrectionis eius esse mereamur, expoliemus ueterem hominem cum actibus eius, induamus nouum, in quo remissio peccatorum. Bonus ergo amictus atque uestitus uerbum dei. hoc uestitu filii Noe pudenda patris
Abbreviated transcription (Latin):
lum pauꝑem significare.qui
cum unacunica iubetur ꝑgere.
alteram non requirere: remissus
axp̃o ad euuangelium p̃dicare:
Ipse enim est pauꝑ spũ: qui dormi¬
re possit. Nam satiato diuitiis. ñ
est qui sinat eum dormire. Dormit
enim pauꝑ somnũ resurrectionis
quem diues dormire non potest:
quia adiuitiis et uoluptatibus
suffocat᷑. Dormit xp̃i quiecem
dicentis. ego dormieui et qui eui.
et surrexi hec est cunica illa suꝑ
texta qua erat xp̃c indutus. quã
scindere non potuerunt illi mi¬
lices quos agnoscis. Hullus eñi
corum uestimentum xp̃i scindit.
s diuidit sicut scriptum est diui¬
serunt uestimenta mea sibi: et suꝑ
uestem meam miserunt sortem.
Diuiserunt sibi euangeliste uesti¬
menta eius: et suꝑ uestemeius.
hoc est suꝑ p̃dicationem euange¬
lii. qua uestitur hodieq dñs iħs.
Miserunt sortem: illã utiq sortẽ
quȩ cecidit suꝑ mathiam. ut a¬
postorum numero.duodecimus
excluso nomine proditoris ad¬

Expanded text:
lum pauperem significare, qui lum pauperem significare, qui cum una tunica iubetur pergere, alteram non requirere, missus a Christo ad euangelium praedicandum? ipse enim est pauper spiritu, qui dormire possit; nam satiato diuitiis, non est qui sinat eum dormire. dormit enim pauper somnum resurrectionis, quem diues dormire non potest, quia a diuitiis et uoluptatibus suffocatur. dormit Christi quietem dicentis: ego dormiui et quieui et surrexi. haec est tunica illa desuper texta, qua erat Christus indutus, quam scindere non potuerunt illi milites, quos agnoscis. nullus enim eorum uestimentum Christi scindit, sed diuidit,. sicut scriptum est: diuiserunt uestimenta mea sibi et super uestem meam miserunt sortem. diuiserunt sibi euangelistae uestimenta eius et super uestem eius, hoc est super praedicationem euangelii, qua uestitur hodieque dominus Iesus, miserunt sortem, illam utique sortem, quae cecidit super Matthiam, ut apostolorum numero duodecimus excluso nomine proditoris ad
Abbreviated transcription (Latin):
malus: et rapuit quod seminatũ
est incorde ipsius: Noli gͦ intro¬
ire indomum eius:ut illud
pignus accipias. Ue enim qui
scandalizauerit unum de pu¬
sillis istis: Si sua stulticia ami¬
serit pignus suum: tu habebis
delictum. Si autem pauꝑ fuerit:
redde pignus ante solis occasũ:
Dignus autem uestimentum
est.si sibi diues uidetur. ipse se
decipit: si pignus tradiderit
suum: Si audem pauꝑ qui non
habeat diuitias sp̃c: redde illi
uestimentum suumante solis
occasum: Si de corporali ageret᷑
pignore:utiq magis ꝑdiem red¬
dendum fuit. neturpicudo nu¬
di corporis diurno lumine pro¬
deretur: tenebre et enim nudum
non ꝓdunt. Ac si hoc moneret
quod non haberet pauꝑ quo
dormiens degi poss: utiq aut
stragulum aut amictum dice¬
ret eẽ reddendum. Nunc aucẽ
dicendo uestimentũ cunicam
magis significat: qua induim᷑
atqͣ uestim̃: Redde ergo paupi
tunicam suam:ut dormiat in
ea nocte. Nonne tibi uidetur il¬

Expanded text:
malus et rapuit quod seminatum malus et rapuit quod seminatum est in corde ipsius. noli ergo introire in domum eius, ut illud pignus accipias. uae enim qui scandalizauerit unum de pusillis istis! si sua stultitia amiserit pignus suum, tu non habebis delictum. si autem pauper fuerit, redde pignus ante solis occasum; pignus autem uestimentum est. si sibi diues uidetur, ipse se decipit, si pignus tradiderit suum: si autem pauper, qui non habeat diuitias spiritus, redde illi uestimentum suum ante solis occasum. si de corporali ageretur pignore, utique magis per diem reddendum fuit, ne turpitudo nudi corporis diurno lumine proderetur; tenebrae etenim nudum non produnt. ac si hoc moueret, quod non haberet pauper quo dormiens tegi posset, utique aut stragulum aut amictum diceret esse reddendum. nunc autem dicendo uestimentum tunicam magis significat, quam induimur atque uestimur. redde ergo pauperi tunicam suam, ut dormiat in ea noctu. Nonne tibi uidetur il
Abbreviated transcription (Latin):
re ipsius. s reddicione reddes ei
pignus ipsius ad occasum solis:
et dormiet inuestimento suo. et
benedicet te. et erit inte miscdia
Dices itaq michi: Ecce lex auferr
pignus ꝓhibuit non suscipi: pau¬
ꝑi autem iussit reddi. non om̃ib
Ac de corporalib quidẽ pigno¬
rib sc̃ setiam esdra nos doc̃uit.
quod iam feneratores aduersus
patrum uestrorum non possitis
uenire ꝓfessionem: Nam cum
iuberentur qui fenerauerant
rent eadixerunt: Reddimꝰ: et
ab ipsis nichil querimus. Boni
patres: qui statuerunt pignora
debitorum ẽẽ reddenda. Boni
etiam feneratores:qui responde¬
runt quod et pignora redderẽt
et pecuniam non requirerent.
quam dedissent. Et sententia
uos pat̾ne censetionis. his ad¬
stringic et ꝓfessio. Credicorum
autem est. ut aliud pignus qͦd
lex sp̃ualis ꝓhibet auferri: et
sidatum fuerit reddi iubet ant
solis occasum. Quod homo debrto
reddit et ipse ꝓtulit. Debitor est
autem om̃is qui audit uerbum
regniet non intelligit: Uenit

Expanded text:
s ei pignus ipsius ad occasum solis, et dormiet in uestimento suo et benedicet te et erit in te misericordia. Dices itaque mihi: ecce lex auferri pignus prohibuit, non suscipi, pauperi autem iussit reddi, non omnibus. ac de corporalibus quidem pignoribus satis etiam Hesdra nos docuit quod iam, faeneratores, aduersus patrum uestrorum non possitis uenire professionem. nam cum iuberentur qui faenerauerant rent ea, dixerunt: reddimus et ab ipsis nihil quaerimus. boni patres, qui statuerunt pignora debitorum esse reddenda, boni etiam faeneratores, qui responderunt quod et pignora redderent et pecuniam non requirerent, quam dedissent. et sententia uos paternae censitionis his adstringit et professio creditorum. i est autem et aliud pignus, quod lex spiritalis prohibet auferri et si datum fuerit, reddi iubet ante solis occasum, quod homo debitor reddit et ipse protulit. debitor est autem omnis qui audit uerbum regni et non intellegit. uenit
Abbreviated transcription (Latin):
tamen cautius dici. et si non ex¬
p̃ssius ex disparib copulis contu¬
b̃nium pium factum est. uerbũ
caro factum est.Non sunt enim
legitima consortia diumitatis
et carnis: nec ut quodam federe
conueniant nature.caro anime.
et anima carni:ita etiã diuinitas
et caro:S iusti seruant quodãmͦ
sumpsit animã ꝑ inusitatã nec
legitimã incarnationem: con¬
sortium fecit ẽẽ legitimũ: ut sit

Expanded text:
tamen cautius dici etsi non extamen cautius dici etsi non expressius, ex disparibus copulis contubernium pium factum est, cum uerbum caro factum est. non sunt enim legitima consortia diuinitatis et carnis nec ut quodam foedere conueniunt naturae caro animae et anima carni, ita etiam diuinitas et caro iusti seruant quodammodo sumpsit animam, per inusitatam nec legitimam incarnationem consortium fecit esse legitimum, ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
Et alibi uirgã nucinã legimus:
ꝑquam incelligimꝰ iuis qđdã et
sũmã ꝓphecie.: que more nucis
foris amara. incortice dura. inme¬
dio testa et cenera. intꝰ est fruct̾u¬
osa Et sigͥ in historia amariora
auditis: intrpo dura cognoscitis:
sperate tamen in misterio fructu¬
osam.adulteriũ inꝗͦ intyposa¬
lutis est factum: non eñi adulceriũ¬
omne damnandum est. Denq
ad prophetã dictum est. Uade
accipe tibi uxorem forncariam.
Dñs hoc iubet cum ea que forni¬
cata fuerit. ẽẽ coniugium: cuius
coniugii ut supra diximꝰ partus
est xp̃c. Namq filio qui ea form¬
catione natꝰ est.a dño nomen
impositum est isrł: quod est di¬
uina generatio. Si gͦ pia illa co¬
pula fornicaria: etiam ista utiq
pia societas adult̾e copulata est.
S illa de iudeis. de diuinis autẽ
non audeo licet pium adult̃iũ
nominare.ne quẽ uel sonꝰ sermo¬
nis offendat: licet sensus uenera¬
tionis in ꝓmptu sit. quod pocest

Expanded text:
et alibi uirgam nucinam legimus, et alibi uirgam nucinam legimus, per quam intellegimus ius quoddam et summam prophetiae, quae more nucis foris amara in cortice, dura in medio testae, tenera intus est et fructuosa. etsi igitur in historia amariora auditis, in typo dura cognoscitis, sperate tamen in mysterio fructuosa. adulterium inquam in typo salutis est factum; non enim adulteriomne damnandum est. denique ad prophetam dictum est: uade accipe tibi uxorem fornicariam. dominus hoc iubet, cum ea quae fornicata fuerit esse coniugium, cuius coniugii, ut supra diximus, partus est Christus. namque filio, qui ex fornicatione natus est, a domino nomen impositum est Iezrahel, quod est diuina generatio. si ergo pia illa copula fornicariae, etiam ista utique pia societas adulterae copula est. sed illa de Iudaeis. de diuinis autem non audeo licet pium adulterium nominare, ne quem uel sonus sermonis offendat, licet sensus ueneratior in promptu sit. quod potest
Abbreviated transcription (Latin):
eidit. s occiddi a bellatorib passus
et hoc est ꝓfanari ritum obser¬
uandie ex lege uenientis. ꝑmeur¬
sionem barbarorum et captiuita¬
enim crederitis moysi:crederetis
t michi. De me enim ille scripsit.
Quia lux xp̃i in lege p̃cessit: cuius
postea ineuangelii grã. quasi inep¬
ta nixo septiformi spũ uniuersa
mundi huius inpleuit. Huic ergo
legi carnem sustulit uel eccłam. et
sibi coniunxit:cuius legis lumen
populꝰ hostilis imminuit.quando
legis scã uiolauit. Imminuta ergo¬
est lux dei inpopło iudeorum:quia
cecitas ex parte isrłcontigit. donec
plenicudo gentium intraret: et sic
om̃is isrł saluus fieret: Suꝑest ad¬
huc quartum misterium. quod
queso placidis accipiatis aurib:
et mentem nrãm non u̾ba penda¬
tis: non enim in u̾bo est regnum
dei s inuirtute ueritate. Adulte¬
rium factum ẽ.: et homicidiũ fac̾¬
tum est. hoc est quod dictũ est ad
ꝓphetã. Sume tibi baculũ nucinũ:

Expanded text:
cidit, sed occidi a bellatoribus passus cidit, sed occidi a bellatoribus passus est, hoc est profanari ritum obseruantiae ex lege uenientis per incursionem barbarorum et captiuitaenim crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit — quia lux Christi in lege praecessit, cuius postea in euangelio gratia quasi in eptamyxo septiformi spiritu uniuersa mundi huius inpleuit. huic ergo legi carnem sustulit et ecclesiam sibi iunxit. cuius legis lumen populus hostilis inminuit, quando legis sancta uiolauit. inminuta ergo lux dei est in populo Iudaeorum, quia caecitas ex parte in Israhel contigit, donec plenitudo gentium intraret et sic omnis Israhel saluus fieret. Superest adhuc et quartum mysterium, quod quaeso placidis percipiatis auribus et mentem nostram, non uerba pendatis; non enim in uerbo est regnum dei, sed in uirtute. adulterium factum est, homicidium factum est. hoc est quod dictum est ad prophetam: sume tibi baculum nucinum.
Abbreviated transcription (Latin):
relaxandos putauit.Quãuis
enim lex relligiosa. lex iusta sicut
uri ꝑsona inducit᷑: qui tam re¬
uxorem non recognosceret. nec
intraret ad eam:tamen ubi uri
dauid hoc est uiri humilis.copu¬
lam cognouit ⁊ecclesie a synagoge
conunctione discedens. locũ futu¬
ris nuptiis p̃parauit. Unde et
yit legis: qui quãuisim. Et quia¬
ũt expatrib parari lum fuit.¬
uas domini nunciauit: pillam:¬
teccłe copulam ꝓphetabat: et
ideo occisus inducitur: ut defec¬
cum legitime obseruationis osten¬
simagoga legis laqueis solueret᷑.
qͣm que sub uiro est mulier. uiuen¬
te uiro ligata est legi.si autẽ mor¬
tuus fuerit uir:soluta est alege
uri: Igitur uuente uiro. uocabit̃
adulta. si iuncta fuerit alteri uiro
lrgo non adultera humane condi¬
toni:que licet sublege fuerit.cam̃
oblita quod ãmꝰe obseruantia
legis in grãm uendicata est: legis
autem obseruantiam non xp̃c ab¬
oleuit. unde et uri non dauid oc¬

Expanded text:
relaxandos putauit. quamuis relaxandos putauit. quamuis enim lex religiosa, lex iusta sicut Uri persona inducitur, quia tam ressus e bello uxorem non recognosceret nec intraret ad eam, tamen ubi Uri Dauid, hoc est uiri humilis copulam cognouit, ecclesiae a synagogae coniunctione discedens locum futuris nuptiis praeparabat. unde et it legis, qui quamuis esset ex patribus, parari uias domini nuntiauit et ecclesiae copulam prophetabat et ideo occisus inducitur, ut defectum legitimae obseruationis ostensynagoga legis laqueis solueretur, quoniam quae sub uiro est mulier uiuente uiro ligata est legi, si autem mortuus fuerit uir, soluta est a lege uiri. igitur uiuente uiro uocabitur adultera, si iuncta fuerit alteri uiroergo non adultera humana condicio, quae licet sub lege fuerit, tamen abolita quodammodo obseruantia legis in gratiam uindicata est. legis autem obseruantiam non Christus aboleuit. unde et Uri non Dauid oc
Abbreviated transcription (Latin):
matris mee:et quaratione que¬
rat. et gr̃a inuitet. et quẽ admo¬
dum possit cenere demonstrat:
quẽadmodum foris morantem
ex pectet. ostendit: et ut domo
sua egrediatur implorat dicens:
Inueniens te foris oseulaborte.
assumãte: et adducãte in domũ
matris meȩ. et insecretũ eius:
Que concepit me uides quẽ ad¬
modum nuda sit. quȩ non potest¬
tecum habere secretum. inteme¬
rata utiq nature secretum. inti¬
mȩ conscientiȩ non designatum.
aliqua temeritate uiciorum.Orꝰ
enim clausus est eccła sc̃a. et imma¬
culata uirginitas: quȩ ideo hanc
grãm meretur axp̃o.quia uerbũ
dei quesiuit. desiderauit. inuenitꝰ
aduigilans ante ostia sapientie.
sicut ipsa dicit. Beatus uir qui
audit me. et homo qui uias mes
custodierit. aduigilans meis hosi¬
is cotidiȩ:custodiens postes mei
rem adscire.S quia erat sublege
sub lege enim petrus.iohannes.
ceteriq apostolici uiri: pͥus nos
obseruantie corporalis uinculis

Expanded text:
matris meae? et qua ratione quaematris meae? et qua ratione quaerat et qua gratia inuitet et quemadmodum possit tenere demonstrat et quemadmodum foris morantem expectet ostendit et ut domum suam ingrediatur inplorat dicens: inueniens te foris osculabor te, adsumam te et adducam te in domum matris meae et in secretum eius, quae concepit me. uides quemadmodum nuda sit, quae tectum non potest habere secretum intemeratae utique naturae, secretum intimae conscientiae non designatum aliqua temeritate uitiorum. hortus enim clausus est ecclesia sancta et inmaculata uirginitas, quae ideo hanc gratiam meretur a Christo, quia uerbum dei quaesiuit desiderauit inuenit aduigilans ante ostia sapientiae, sicut ipsa dicit: beatus uir, qui audit me, et homo, qui uias meas custodierit aduigilans meis ostiis cottidie, custodiens postes mei rem adsciscere. sed quia erat sub lege — sub lege enim Petrus, Iohannes ceterique apostolici um -, prius nos obseruantiae corporalis uncus
Abbreviated transcription (Latin):
etiam alibi: Expoliantes uos ue¬
terẽ hominem cum actib suis:
induite nouum. qui renouatur
in agnitione. scãm imaginem eiꝰ
qui creauit eum. Ergo que expo¬
liaca est. et pedes lotos habet. et
ideo que lauit: nescit quẽadmodũ
inquinari possit: Obliuiscitur
enim ꝑ grãm: qđ hauserat ꝑnatu¬
ram: Magnꝰ hic gͥ et iustus amor
mulieris.ante dauid regiam se
lauantis s non solum lauit.sed
etiam uocauit: ut in eodem acce¬
pimus libro.dicente sc̃a eccła:
Ueni fr̃ m̃s: exsamus in agro. qui¬
escamus in castellis: diluculo sur¬
gamus in uineas:uideamus si
floruit uitis. Non solum igitur
ꝓuocat. et inuitat: dicens: Tibi
dabo ubera mea. nec sua tantum.
s etiam noua et uetera pollicet᷑.
sicut habes. Noua et uetera frat̾
m̃s seruaui tibi.et quasi amoris
impatiens.querit ad mini culũ
alicuiꝰ: a quo xp̃c rogetur. ut
ueniat. Uidete estuantẽ: uidete
desiderantẽ. Quis dabit inquit
de fr̃ michi. lactentem ubera

Expanded text:
etiam alibi: expoliantes uos ueetiam alibi: expoliantes uos ueterem hominem cum actibus suis induite nouum, qui renouatur in agnitionem secundum imaginem eius qui creauit eum. ergo quae spoliata est et pedes lotos habet et ideo quae lauit nescit quomodo inquinari possit; obliuiscitur enim per gratiam quod hauserat per naturam. magnus hic igitur et iustus amor mulieris ante Dauid regiam se lauantis. Sed non solum lauit, sed etiam uocauit, ut in eodem accipimus libro dicente sancta ecclesia: ueni, frater meus, exeamus in agro, requiescamus in castellis, diluculo surgamus in uineas, uideamus si floruerunt uites. non solum igitur  ad se prouocat et inuitat dicens: tibi dabo ubera mea. nec sua tantum, sed etiam noua et uetera pollicetur, sicut habes: noua et uetera, frater meus, seruaui tibi. et quasi amoris inpatiens quaerit adminiculum alicuius, a quo Christus rogetur ut ueniat. uidete aestuantem, uidete desiderantem. quis dabit inquit te, frater mi, lactentem ubera
Abbreviated transcription (Latin):
mimici. Merito gͥ nuda. quia
pallium ꝑdidit: aut fortassis idõ
nuda. quia non nun quam uir¬
tutis est. oꝑtum non habere pectꝰ:
cor non habere uelatum. Deniq
uelata illa hoc est synagoga.
quȩ habebat uelamen in lectione
ueteris testam̃ti. quod non reuie
et spreuit: unde hodieq uelamen
supra cor iudeorum est positum:
at uero ea que dota ad dñm men¬
te conu̾tit᷑ nuda ẽ: ut głam dei¬
speculantes uidere possimꝰ: Beniq:
etiam alibi nudam ẽẽ. uirtutis
indicium est: quia scriptum est.
Exui tunicam meam:quomodo
induam eam: Laui pedes meos:
quomodo inquinabo illos: Qua
gͥ tunicam exuerit. et non inue¬
nerit quẽadmodum inauat eam:
de scripturis si possumꝰ. reuelemus.
Est enim quedam tunica corporał:
sunt cupiditatum quȩdã incexta
uelamina: et ideo interdum meliꝰ
est nudum eẽ corpore. quã corde
uelatum. Unde etiam paulus am
monet et nos expoliari multo me¬
lius ẽẽ. quam suꝑ uestiri:dicens

Expanded text:
inimici. Merito igitur nuda. quia inimici. Merito igitur nuda. quia pallium perdidit, aut fortassis ideo nuda, quia nonnumquam uirtutis est opertum non habere pectus, cor non habere uelatum. denique uelatam illam, hoc est synagogam, quae habebat uelamen in lectione ueteris testamenti, quod non reuelaus despexit et spreuit, unde hodieque uelamen super cor Iudaeorum positum est. at uero ea quae tota ad dominum mente conuertitur nuda est atque perspetiam alibi nudam esse uirtutis indicium est, quia scriptum est: exui tunicam meam, quomodo induam eam? laui pedes meos, quomodo inquinabo eos? quam igitur tunicam exuerit et non inuenerit quemadmodum induat eam de scripturis, si possumus, reuelemus. est enim quaedam tunica corporalis, sunt cupiditatum quaedam intexta uelamina, et ideo interdum melius est nudum esse corpore quam corde uelatum. unde etiam Paulus nos admonet expoliari multo esse melius quam superuestiri dicens
Abbreviated transcription (Latin):
ga ex radice eius ascendet: et flos
ex uirga exiet: Radix utiq familia
iudeorum est: uirga. maria: flos
marie. xp̃c. Qui quando nr̃a res¬
plendet interra. et inagro anime
redolet. uel ineccła sua uernat: nec
frigus possimꝰ timere nec pluui¬
am.nec uereri:s expectare diẽ¬
iudicii: Et ideo eccl̃a ut hunc
florem tuderet. om̃i studio festi¬
nabat: sicut ipsa destatur dicens.
Incubili. in noctib quesiui quẽ
dilexit anima mea. Quesiui eũ.
et non inueni eum: uocaui eum:
e non exaudiuit me. Exurgam
itaq et introibo indomum. in
foꝵ in plateas: et querã quẽ dilex̃
anima mea: Que siui eum. et ñ
iueni eum: inuenerunt mecꝰto
meũ: Uidetis quem admodum
querat. que desiderat inuenire:
ut non timeat uulnerari. s hec
uulnera non metuenda sunt. s
optanda: quiꝰ uulnera caritatis
sunt. sicut ipsadixit: Uulnerata
caritatis ego sum: Bona caritatis
uulnera. Deniq utiliora uulnera
amici: quam uoluptaria oscula

Expanded text:
ga ex radice ascendet et flos ga ex radice ascendet et flos ex uirga exiet. radix utique familia Iudaeorum est, uirga Maria, flos Mariae Christus, qui quando nostra resplendet in terra et in agro animae redolet uel in ecclesia sua uernat, nec frigus possumus timere nec pluuiam uereri, sed expectare iudicii diem. et ideo ecclesia ut hunc florem uideret, omni studio festinabat, sicut ipsa testatur dicens: in cubili noctibus quaesiui quem dilexit anima mea. quaesiui eum et non in u en i eum, uocaui eum, et non exaudiuit me. exurgam itaque et introibo in domum, in forum et in plateas et quaeram quem dilexit anima mea. quaesiui eum et non inueni eum. inuenerunt me custium a me. uidetis quemadmodum quaerat quem desiderat inuenire, ut non timeat uulnerari. sed haec uulnera non metuenda sunt, sed optanda, quia uulnera caritatis sunt, sicut ipsa dixit: uulnerata caritatis ego. bona caritatis uulnera. denique utiliora uulnera amici quam uoluntaria oscula
Abbreviated transcription (Latin):
modum sc̃a inuenitur eccła. hiem¬
ps inquit discescit sibi: ne hiemẽ
nuda formidet: Hie memnoncẽpo¬
ris.s infirmitatis: que agrum
animȩ fecundum. om̃i flore dis¬
poliat. Et enim nr̃ hiemps: terren
solis est hiemps mentis.quando
animo frigꝰ illabit᷑: quando ua¬
por animi uanescit. quando solui¬
tur uigor sensus: quando minus
humor exundat. et mentẽ grauat.
quando interior caliginabat
aspectus. Et ideo ait dñs Uidete
ne fiat fuga ur̃a hieme. uł sabbato:
Bonum enim. ut cunc dies iudiens
uł mortis adueniat. cum iuget
animi blanda tẽꝑies: cum celeste
misterium serena luce resplendet:
cum cor nr̃m ardet in nobis: Tunc
enim xp̃c est p̃sens: sicut testantur
nob scripturas: Uiget autẽ ani¬
mus:quando etiam flos uidetur
interris. Quis est iste flos boni o¬
doris:nisi ille qui dixit. ego flos
campi. et lilium conuallium :
Dequo et in isaya scriptum est:¬
Et exiet uirga de radice iesse. et ur¬

Expanded text:
modum sancta inuitetur ecclesia. hiemmodum sancta inuitetur ecclesia. hiemps inquit discessit sibi, ne hiemem nuda formidet, hiemem non temporis, sed infirmitatis, quae agrum animae fecundum omni flore dispoliat. est enim hiemps non terreni solis, est hiemps mentis, quando animo frigus inlabitur, quando uapor animi uanescit, quando soluitur uigor sensus, quando nimius umor exundat et mentem grauat, quando interior caligat aspectus. et ideo ait dominus: uidete ne fiat fuga uestra hieme aut sabbato. bonum enim ut tunc dies iudicii uel mortis adueniat, cum uiget animi blanda temperies, cum caeleste mysterium serena luce resplendet, cum cor nostrum ardet in nobis. tunc enim Christus est praesens, sicut testantur nobis scripturas? uiget autem animus, quando etiam flos uidetur in terris. quis iste flos boni odoris nisi ille qui dixit: ego flos campi et lilium conuallium? de quo et in Esaia scriptum est: exiet uirga de radice Iessae et uir
Abbreviated transcription (Latin):
et uidit. et ad amauit: Uidit nu¬
dam dilectam: et quasi filius ca¬
ritatis adamauit: Uidete quem¬
admodum inuitet: quẽ admodũ
uocet. Non hic adulterii obpbria:
s misteria castitatis sunt. Tota es
inquit formosa ꝓxima mea: et
rep̃hensio non est uite: Adeciad
huc alibano sponsa ades adhuc
a libano: transibis et ꝑtransibis
alibano fidei: Et bene a pͥncipio
fidei. ergo ubi fidem habes: adulteri¬
um timere non debes.fides enim
coniugii est. fraus adulterii: s ut ad¬
ẽẽ possit a libano. ante p̃misit dicens
Exurge.ueni ꝓxima mea: formosa
mea: colũba mea: ꝑfecta mea. ꝓxima¬
mea. utiq fidei desiderio: formosa.
decore uirtutis: columba. gr̃a sp̃ua¬
li. Penne enim columbe de argen¬
tate. et̃nam illam significant pote¬
p̃sentiam declarauit. Uocat igit᷑
lib iam p̃cus detoto ueniebat.
Quia ecce inquit hiemps p̃teriit:
imber abiit: discessit sibi:flores
uisi sunt interra. Uidete quẽ ad¬

Expanded text:
ut uidit, adamauit. uidit nuut uidit, adamauit. uidit nudam dilectam et quasi filius caritatis adamauit. ! uidete quemadmodum inuitet, uidete quemadmodum uocet. non hic adulterii obprobria, sed mysteria castitatis sunt. tota es inquit formosa, proxima mea, et reprehensio non est in te. ades huc a Libano, sponsa, ades huc a Libano, transibis et pertransibis a principio fidei. et bene a principio fidei. ergo ubi fidem habes, adulterium timere non debes; fides enim coniugii est, fraus adulterii. sed ut adesse possit a Libano, ante praemisit dicens: exurge, ueni, proxima mea, formosa mea, columba mea, perfecta mea. proxima utique fidei desiderio, formosa decore uirtutis, columba gratia spiritali. pennae enim columbae deargentatae aeternam illam significant poteus praesentiam declarauit. uocat igitur libus iam pretiis dotata ueniebat, quia ecce inquit hiemps praeteriit, imber abiit, discessit sibi, flores uisi sunt in terra. uidete quemad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniret ad grãm. Querebat
ergo iohannẽ xp̃i ecclesia:dicens:
annuntia michi quem diligit
anima mea: ipsũ causa desiderii.
iysum causa lauac̾ri sibi ẽẽ com¬
memorans. sicut habes. fusca sũ
et decora filia hierusalẽ: ut tab̃na¬
culum cedar. ut pellis salomonis.
habes causam qua ratione se laua¬
re gestiat: quȩ fuscam se ẽẽ cõme¬
morat: Nam quasi interroganti
iohanni qua ratione plebs multa
concurrens gestiret lauari: respon
dit. fusca sum et decora sum: filiae
hierusalem: Quia fusca est. lauari
desiderat: quia decora est. uideri
nuda non metuit: Nolite inquit
aspicere me.quia offuscata sum:
quia non est intuitꝰ me sol. Ergo
fuscamur.quando non uidemur
axp̃o: s quando uidemur. albesci¬
mus: Uidit ergo eam ille cui nu¬
da sunt om̃ia: et int̾na peccato¬
ris occulta ẽẽ non possunt: quia
scrutator est cordis et renis: Hi¬
chil huic tecͥum: nichil est inuo¬
lutum. Uidit ecclesiam suã nudã :

Expanded text:
perueniret ad gratiam. quaerebat perueniret ad gratiam. quaerebat ergo in Iohanne Christum ecclesia dicens: adnuntia mihi quem dilexit anima mea, ipsum causam desiderii, ipsum causam lauacri sibi esse conmemorans, sicut habes: fusca sum et decora, filiae Hierusalem, sicut tabernaculum Cedar, ut pellis Salomonis. habes causam qua ratione se lauare gestiat, quia fuscam se esse conmemorat. nam quasi interroganti Iohanni qua ratione plebs multa concurrens gestiret lauari respondit dicens: fusca sum et decora, filiae Hierusalem. quia fusca est, lauari desiderat; quia decora est, uideri nuda non metuit. nolite inquit aspicere me, quia obfuscata sum, quia non est intuitus me sol. ergo fuscamur, quando non uidemur a Christo, sed quando uidemur, albescimus. uidit ergo eam ille cui nuda sunt omnia et interna pectoris occulta esse non possunt, quia scrutator est cordis et renis; nihil huic tectum, nihil est inuolutum. uidit ecclesiam suam nudam et,
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. nudũ et uideat et sentiat:
Deniq qui diuitias concupiscit.
nuđ est qui contẽpnit opulentus
est: At uero sui cuiq sensus erũ¬
na est: et sua cuiq uircus expers
iniuriȩ est. Ergo humanam con¬
ditionem pͥmo ꝑlegem sibi xp̃e
mnconiugium uendicauit: quam
repudiauit postea. Unde et ait
quis liber repudii matris ur̃e quo
samiliam suam nudam uidit: et
amauit: Amauit enim scãm xp̃c
animam. Beniq amabat ihesus
lazarum: et mariam.Amabat
ꝓposite disputationi scriptura¬
rtim seriem conuenire: discamꝰ
eccłam nudã: discamꝰ querentẽ.
sestinantem. et lauantem se ante
domũ xp̃i. quando baptizabat
iohannes in iordane dicens Ego
quidem baptizo uos inaquã.
mnpenitentia: qui autẽ uenit pꝰ
me. fortior me est:cuiꝰ non sum
dignus calciamenta portare.
lpse uos baptizabit in sp̃u scõ.
Ergo quando baptizabat᷑ plebs
inpenitentia: xp̃c utiq domui
eius iam uicina querebat: ut

Expanded text:
uerit nudum et uideat et sentiat. uerit nudum et uideat et sentiat. denique qui diuitias concupiscit nudus est, qui contemnit opulentus est. adeo suus unicuique sensus aerumna est et sua cuique uirtus expers iniuriae est. ergo humanam condicionem primo per legem sibi Christus in coniugium uindicauit, quam repudiauit postea. unde et ait: quis liber repudii matris uestrae, quo hristus familiam suam nudam uidit et amauit; amat enim sanctam Christus animam. denique amabat Iesus Lazarum et Mariam, amabatpropositae dispositioni scripturarum seriem conuenire, discamus ecclesiam nudam, discamus quaerentem, festinantem et lauantem se ante domum Christi, quando baptizabat Iohannes in Iordane dicens: ego quidem baptizo uos in aqua in paenitentiam, qui autem uenit post me fortior me est, cuius non sum dignus calciamenta portare. ipse uos baptizabit in spiritu sancto. ergo quando baptizabatur plebs in paenitentiam, Christum utique domui eius iam uicina quaerebat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tem. tam ꝓcacem horrere potuit:
non amare.An illa sine uiro uere¬
cundari. nec regios saltim uereri
potuisset aspectus: An illã priusqͣ
rex uideret: nec ministri eius
arcere potuerunt: Ergo si hoc
cum fide non potest conuenire:
queramꝰ quȩ ista sit. Nuda uideli¬
cet humana conditio. om̃ib uest¬
mentis exuta nacure:carens a¬
mictu immortalitatis. et innocen¬
tiȩ spoliata uelamine. Nudus est
enim. qui peccato nudatur et cul¬
pa. Beniq ille pͥmus nostrigene¬
ris peccator atqutinam solus.
antequam peccaret nudum se
ẽe non sensit:postea quam peccauit
nudumse ẽẽ uidit: et ideo de gendũ
foliis putauit. quia nudum se ẽe
cognouit. Factus est gͥ ille sibi nuds
postea quam factus est reus culpe
In illo nudata est omis humana
conditio. ꝑ successionem nature:
non solum culpe.s etiam erũne
obnoxia: Ergo ille se nudum sensti:
et uidit. Unde ica est omĩs nr̃a
condicio: ut qui se nudum puca¬

Expanded text:
tem, tam procacem horrere potuit, tem, tam procacem horrere potuit, non amare. an illa si non uirilis Uerecundari nec regios saltim uereri potuit aspectus ? an illam, priusquam rex uideret, nec ministri eius arcere potuerunt ? ergo si hoc cum fide non potest conuenire, quaeramus quae ista sit nuda: uidelicet humana condicio omnibus uestimentis exuta naturae, carens amictu inmortalitatis et innocentiae spoliata uelamine; nudus est enim qui peccato nudatur et culpa. denique ille primus nostri generis peccator atque utinam solus, antequam peccaret, nudum se esse non sensit: posteaquam peccauit, nudum se esse uidit et ideo tegendum foliis putauit, quia nudum se esse cognouit. factus est igitur ille sibi nudus, posteaquam factus est reus culpae. in illo nudata est omnis humana condicio, per successionem naturae non solum culpae, sed etiam aerumnae obnoxia. ergo ille se nudum sensit et uidit. unde ita est omnis nostra condicio, ut qui se nudum puta