comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem deo. ꝑ obedĩam magr̃o. H ec est
que fint pulsu flatu ⁊ cantu. Ad
tytharam ꝑtinet pulsus. ad organũ
flatus ad uocem cantus. Assignat᷑
um oꝑatio. ad flatũ organi mentis
deuotio. Ad cantũ uotis sermonis
exhortatio. Pcute gͥ cordas cythare
manui bone oꝑaciomis ut ꝯcordes ꝓxi¬
mo ꝑ exemplũ mortificate carns
Imple organũ cordis flatu .i. spñ scẽ
pie denotionis. noli cantare cñ luci
tas. scd̃i caritas. In cantu dyaboli sũt
tres falfe uoces.⁊ in cantu primi hoĩs
tres dissone ⁊ discordes. In cantu em̃ dy
aboli ꝓrima roxẽ elacionis. scd̃a sugges¬
tionis. tertia desꝑacõnis. Similit̾. ⁊ in
cantu primi hom̃ĩs. prima uox ẽ delec¬
tatio. scd̾a ꝯsensus. t̾tia extrsacio. ex
hiis sex uotib constat discordie tant̾
musita dẏaloli. ab altiori uoce tanta¬
ri cepit. Inchyauit enĩ in celo. anty¬
phonã elacõnis dicens. Ponã sedem

Expanded text:
tem Deo, per obedientiam magistro: haec est quae fiunt pulsu, flatu et cantu. Ad citharam pertinet pulsus, ad organum flatus, et ad vocem cantus. Assignari um operatio; ad flatum organi, mentis devotio; ad cantum vocis sermonis exhortatio. Percute igitur chordas citharae manu bonae operationis, ut concordes proximo per exemplum mortificatae carnImple organum cordis flatu, id est spiritpiae devotionis. tas, secundi charitas. In cantu diaboli sunt tres falsae voces, et in cantu primi hominis tres dissonae et discordes. In cantu etenim diaboli prima vox est elationis, secunda suggestionis, tertia desperationis. Similiter et in cantu primi hominis prima vox est delectatio, secunda consensus, tertia excusatio. Ex his sex vocibus constat discordiae cantus. Musica diaboli ab altiori voce cantare coepit; inchoavit enim in coelo antiphonam elationis, dicens: Ponam sedem
Abbreviated transcription (Latin):
ter extendo. ut ⁊ uarietas tollat fasti¬
diũ. ⁊ tibi pariat oblectamentũ. Aer
ditit. An talem tibi p̾beo flatum ⁊ õe
gems auiũ. ad tuũ mitto obseꝯ iũ
Aqua dicit potum tibi prebco. sordes
purgo arentia rigo. diuersoꝵ gen̾a
piscium ad tũ dumi ministro. Tcr¬
ra dicit. ego te porto. ego te muitrio. pa¬
ne conforto uino letifico. onue genus
fructib oblecto. diu̾sis ammasib mẽ¬
sas tuas repleo. uox ꝯmonentis est.
mundꝰ dicit. uide homo quõ amanit te
sum pp̃ te. ut ⁊ tu sermas illi qui fecit
⁊ me ⁊ te. me ꝓpter te. te ꝓpter se. si sẽ¬
tis bñficiũ redde debitum. Accipis be¬
ngurtatẽ. redde caritatẽ. hoc tribuit
⁊ lic exigit dens. uox cominantis ẽ. Ig¬
ns dicit. a me conbureris. A qua dit
ĩ me subm̃geris. Terra dicit a me ab¬
sorberis. Infermis dicit. a me degluci¬
eris. Qma omnis creatura sic̃ ex cõ¬
dicione sua homini famulatur. sic
ꝯminatur. ut in sungulis creaturis
ꝑpeti tinicant. qd̾ se metiusse cognos¬

Expanded text:
ter extendo, ut et varietas tollat fastidium et ratio pariat oblectamentum. Aer dicit: Vitalem tibi praebeo flatum, et omne genus avium ad tuum mitto obsequium. Aqua dicit: Potum tibi praebeo, sordes purgo, arentia vegeto, et diversorum genera piscium ad tuum esum ministro. Terra dicit. Ego te porto, te nutrio, pane conforto, vino laetifico, omnigenis fructibus oblecto, diversis animalibus mensas teas repleo. Vox admonentis est. Mundus dicit: Vide homo quomodo amavit te, sum propter te, ut et tu servias illi, qui fecit et me, et te. Me propter te, et te propter se. Si sentis beneficium, redde debitum. Accipis benignitatem, redde charitatem. Hoc tribuit, et hoc exigit Deus. Vox comminantis est. Ignis dicit: A me combureris. Aqua dicit: In me submergeris. Terra dicit: A me absorbeberis. Infernus dicit: A me deglutieris. Quia omnis creatura sicut ex conditione sua homini famulatur, sic comminatur, ut in singulis creaturis perpeti timeant, quod se meruisse cognos
Abbreviated transcription (Latin):
dit. cui multũ opus ẽ meo. sepe ly¬
nestas ꝯmedendi leditur ⁊̃ prins¬
qmͣ ad suꝑfinitatẽ ueniatur. Er¬
go ille tui parũ satis ẽ magis suꝑ¬
flurtatẽ taneat. Illi uõ tui multũ
opns ẽ. magis ad honestatẽ atten

Expanded text:
dit; cui multum opus est, in eo saepe hodit; cui multum opus est, in eo saepe honestas comedendi laeditur, etiam priusquam ad superfluitatem veniatur. Ergo ille cui parum satis est, magis superfluitatem caveat; ille tero cui multo opus est, magis ad honestatem atten
Abbreviated transcription (Latin):
b rubens arbusta colligendo unnus
appetitus petulantiã compescere q̃at.
Et michi satis pand̾e potest qd̾ miniũ
quio occupari gandent. sine quia ꝑ
tumorẽ elacõnis cet̾is homĩb qnͣtũ ti¬
bodissimiles sunt tni m̾ito dissum¬
les uideri uolunt. Ahi suꝑsticiosum
minis in p̾parandis cibis studnim
adhibent. infmnita decoctionũ ⁊ fig¬
arum ⁊ condimentoꝵ genera exagi¬
tantes modo molia modo dura. mo¬
do frigida modo calida. modo tocta
modo assa. modo piꝑe. modo allio
modo cimino. modo sale ꝯdita sidm
consuetudinẽ p̾gnantiũ mulierũ
desid̾antes. hii ꝓfecto nõ solum argu¬
endi s ⁊̃ deridendi sunt qui quass tan¬
pones ad omnẽ deps̃dram elicien¬
di gustus grã palatũ extendunt. se¬
ra hec michi esse uidetur. ut n ꝯtͣ
honestatẽ neq supͣ necessitatẽ sit
Non om̃is uenter idem sapit. alius
iste priusqmͣ ad turpitudinẽ edati¬
tatis ꝑueniat in suꝑfluitatẽ offen¬

Expanded text:
bus rubetis arbuta colligendo, unius bus rubetis arbuta colligendo, unius appetitus petulantiam compescere queat. Et sane mihi non satis patere potest, quod vitium quio occupari gaudent, sive quia per tumorem elationis caeteris omnibus quantum cibo dissimiles sunt, tantum merito dissimiles videri volunt. Alii superstitiosum nimis in praeparandis cibis studium adhibent, infinita decoctionum et frixurarum et condimentorum genera excogitantes, modo mollia, modo dura, modo frigida, modo calida, modo elixa, modo assa, modo pipere, modo allio, modo cumino, modo sale condita, secundum consuetudinem praegnantium mulierum desiderantes. Hi profecto non solum arguendi sed etiam deridendi sunt, qui quasi caupones ad omnem clepsydram eliciendi gustus gratia palatum extendunt. ra haec mihi esse videtur, ut neque contra honestatem neque supra necessitatem. Non omnis venter idem capit, alius iste priusquam ad turpitudinem edacitatis perveniat, in superfluitatem offen
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sumat .i. ut neq minus p̾ciosa
⁊ delicata expetat. nec mimis uara ⁊ in¬
solita requirat. nec mimuis lante ⁊ accu¬
rate p̾ꝑata concupiscat. In primo enĩ
luxus arguitur. in scdo curiositas. In
tnio In t̾cio suꝑsticio notatur. Sunt
naniq quidam fantes quoꝵ satis ridi¬
tula in infirmitate egrotant. que inli
cruit. statim aut indigestionẽ stonia¬
chi. aut pectoris siccitatem aut horri¬
pilationem capitis ant si qua sut
talia. ad ex cnsandas extusacõnes pre¬
tendut. alii delitias ⁊ luxũ ciboꝵ mag¬
na conftantia asꝑuantur. s ab eis ite¬
rũ nõ minori aut tollerabiliori pecu¬
lantia ꝯmuniũ ciboꝵ usus om̃ino res¬
puctur. Noua q̃dam ⁊ insolita ciboꝵ
geña exquirinit. ita ut sepe pp̃ uniui
uentiẽ hom̃is ꝑ oñis tirtumpagos turba
famuloꝵ discurrat ⁊ uixtandem de ig¬
ces enellendo. uł pantulos de mus gur¬
gitib profmida scrutacõne piscitulos
trahendo siue intempestina de ardenti¬

Expanded text:
quid sumat, id est ut neque nimis pretiosa et delicata expetat, nec nimis rara et insolita requirat, nec nimis laute et accurate praeparata concupiscat. In primo enim luxus arguitur, in secundo curiositas, in tertio superstitio notatur. Sunt namque quidam quorum fauces satis ridicula infirmitate aegrotant, quae nisi erint, statim aut indigestionem stomachi aut pectoris siccitatem, aut obripilationem capitis, aut si qua sunt talia, ad frivolas excusationes praetendunt. Alii delicias et luxum ciborum magna constantia aspernantur, sed ab eis iterum non minori aut tolerabiliori petulantia communium cibariorum usus omnino despicitur. Nova quaedam et insolita ciborum genera exquirunt, ita ut saepe propter unius ventrem hominis per omnes circum pagos turba famulorum discurrat, et vix tandem vel igces evellendo vel pauculos de imis gurgitibus profunda scrutatione pisciculos trahendo, sive intempestiva de arenti
Abbreviated transcription (Latin):
Sindam niter comedendun duui
scutelsas exhonerare uolurit quadra¬
ta ferculoꝵ frustra adipeni sine sa¬
ginam suꝑ ibtatam diftillantia mẽ¬
salib muoluñt ant suꝑ mitiunt do¬
nec iterum emsceratis interioriorib
ca que uemanserant in priftinũ lo¬
cum reponũt. Alii uibentes digitos
mediotems potulis ĩm̾gunt. Am mit¬
tas manus ad uestimenta sua deter¬
gentes. Rursus ad tibaria tractanda
redeunt. Alii nudis articulis codearis
uice olera sua ꝓisdantur. ita ut in eodẽ
iure ⁊ manus ablucõnẽ ⁊ uenter refec¬
tionem querere uideatur. Alii senu¬
corrosas crustas ⁊ p̾morsas coluridas
cibariis iterando infigunt. ⁊ reliqui¬
as dentiũ suoꝵ offas facturi inpotu¬

Expanded text:
idam inter comedendum dum scutellas exonerare volunt, quadrata ferculorum frusta adipem sive saginam superroratam distillantia mensalibus involvunt aut super injiciunt, donec iterum evisceratis interioribus ea quae remanserant, in pristinum locum reponant. Alii bibentes, digitos mediotenus poculis immergunt. Alii unctas manus ad vestimenta sua detergentes, rursus ad cibaria tractanda redeunt. Alii nudis articulis coclearis vice olera sua piscantur, ita ut in eodem jure et manus ablutionem et venter refectionem quaerere videatur. Alii semicorrosas crustas et praemorsas collyridas cibariis iterando infigunt, et reliquias dentium suorum offas facturi in pocu
Abbreviated transcription (Latin):
ibi p̾cipue ut impudenter ea q̃ apuda¬
lios aguntur. tirtũlustrando prospiti
at. s ut potius pndice dimissis liminu
Custodia quoq ꝯtinendi sese ibi ne¬
gligenda. nõ est qͣtinus uidel neq in
hĩtu neq igestu in decens aliqidaut
quicum ad edendũ alledrut in quicta
qͣdam agrtacõne. ni confusione membͦ
intemꝑantiã auimi sui designant. Ca¬
put extnciũt. brachia erigunt manus
in altũ expandinit. ⁊ nõ sinc magnatu¬
ꝑitudine quasi totũ epulũ suit absortu¬
ri ingentes quosdam conatus ⁊ gestus
indecoros ostendũt. In uno loco sedentes¬
tirtũturrinit. simul panes ꝯminuũt
uniũ nn calices ⁊ pateras effimidunt.
Discos ngyrum cirtũdutunt. ⁊ uelut
rex suꝑ obsessam cinitatẽ assultũ factu¬
rus dubitant. ubi primũ expugnacio¬
nẽ aggrediantur dũ simul in omm ꝑ¬
te irruptionẽ facere ꝯcupistunt. hiis gͥ¬

Expanded text:
id dicam impudenter ea quae apud alios aguntur circumlustrando prospiciat, sed ut potius pudice demissis luminibCustodia quoque continendi sese ibi negligenda non est, quatenus videlicet neque in habitu, neque in gestu indecens aliquid autqui cum ad sedendum assederint, inquieta quadam agitatione et confusione membrorum intemperantiam animi sui designant. Caput excutiunt, brachia exerunt, manus in altum expandunt, et non sine magna turpitudine quasi totum epulum simul sint absorpturi, ingentes quosdam conatus et gestus satis indecoros ostendunt. Anhelcircumcurrunt, simul panes comminuunt, vina in calices, et pateras effundunt, discos in gyrum circumducunt, et velut rex super obsessam civitatem assultum facturus, dubitant ubi primum expugnationem aggrediantur, dum simul in omni parte irruptionem facere concupiscunt. Plus
Abbreviated transcription (Latin):
aut prior igmati. denide ab¬
bas uallis regis. Qmͣ electionẽ talis
uisio p̃cessit. uidebatur abbati qui
tũc p̃erat igmaco candelabrũ ardẽs
⁊ lucẽs ante altare manis positũ. sb̃i¬
to ꝑ maiorẽ uitream exire. post mo¬
dicũ electusẽ. Quidã de m̾cenariis
uallis regis m̃cedẽ. a cellerario exigẽs
hr̃e nõ potãt cellerario asserente. dein¬
re dei reddendam nõ esse. Cuq m̃ce¬
narius ad abb̃em ħ ieferre uelle᷑. qui
tũc egrotabat. nõ poterat. quia celle¬
rarius eũ intrare nõ sinebat. fuirens
ille gͥ ad unã de grangiis finitinus

Expanded text:
t prior Igniaci, deinde abbas Valiis Regis. Quam electionem talis visio praecessit: Videbatur abbati, qui tunc praeerat Igniaco, candelabrum ardens et lucens ante altare majus positum subito per majorem vitream exire: post modicum electus est. Quidam de mercenariis Vallis Regis mercedem suam a cellerario exigens habere non poterat, cellerario asserente, de jure ei reddendam non esse. Quod cum mercenarius ad abbatem referre vellet, qui tunc aegrotabat, non poterat, quia cellerarius eum introire non sinebat. Furens igitur ille ad unam de grangiis finitimis
Abbreviated transcription (Latin):
biliũ desiderio exurgente atii
feruente rachel nncepit amore prolis
estuare. quia incipit uelle cognoscere
ubi enĩ amor. ibi oculus. ⁊ lib̾ent as¬
pitimus. q̃ multũ diligimiꝰ. ergo quã¬

Expanded text:
bilium desiderio exsurgente atque fervente, incipit Rachel amore prolis aestuare, quia incipit velle cognoscere. Ubi amor, ibi oculus. Libenter aspicimus quem multum diligimus. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
gem elfredum extitatur murificus arci¬
ñ lib̾aliũ. ⁊ locoꝵ regaliũ reꝑator mag¬
inficus. Qui ut potationẽ compatrio¬
taꝵ refrenaret clauos aureos uł argen¬
teos iussit uasis affigi. ut dũ metam su¬
am quisq cognosc̾et. nõ plus subserui¬
ente ueretundia. uł ip̃e appeteret uel
aliũ appeteret. huiꝰ discipulus fuit a¬
theluuoldus ex monacho glastomien¬
si. abbas abbendomensis. ⁊ post ep̃e ui
tomensis. Qͥ tot ⁊ tanta fecit ep̃c urb̃
unius quot ⁊ qnͣta uix posse facẽ ind̾et̾
rex anglie totins. hic cuĩcos expulit de
odonis archiepĩ qm aute diustanii
fu̾at ex monacho floriacensi. n igorme
ficauit clĩtos a n ygorma expulit. ⁊¬
posuit pro eis mouachos regulares.

Expanded text:
gem Elfredum excitator mirificus artigem Elfredum excitator mirificus artium liberalium et locorum regalium reparator magnificus: qui ut potationem compatriotarum refrenaret, clavos aureos vel argenteos jussit vasis affigi, ut, dum metam suam quisque cognosceret, non plus subserviente verecundia vel ipse appeteret, vel alium appetere cogeret. Hujus discipulus fuit Athelvoldus, ex monacho Glastoniensi abbas Altendoniensis, et post episcopus Wintoniensis, qui talia et tanta fecit caput urbis unius, quot et quanta vix posse facere videretur rex Angliae totius. Hic clericos expulit de Odonis archiepiscopi, qui ante Dunstanum fuerat ex monacho Floriacensi Vigorniae eficavit, clericos a Vigornia expulit, et posuit pro eis monachos regulares.
Abbreviated transcription (Latin):
Oc anno regnare incepit cluuis.¬
edgarus filius eadinũdi fr̃ edwi
inuentulus annoꝵ .xui. Qͦ nascente
dnustanus audille fertur rotem angelicã
dntem. Pax anglie qmͣ du puer iste regͥ¬
nauit quo nõ nonũ monast̾ium funda¬
u̾at. Regem scotoꝵ kynaldiũ cambroꝵ
malcolinũ archipiratam. mascesiũ om̃e¬
q reges u alensiũ mĩo .u. ad curiã coat¬
tos ꝑpetuo sacramento sibi obligauit qͦs
apud urbeni legionũ sibi occurrentes in
pompam truimphi ꝑ fluimũ deduxit.
una nam impõĩtos. In ciius prora sede¬
bat ip̃e ⁊ illi remigabant fama eius exci¬
tati. uenerunt eum uidere saxones. ⁊ flã¬
drenses ⁊ dam. A quib didicerũt tuuc
temporis angli in ꝯditam animi ferocita¬
tem.idest asaxonib. a flandrensib e¬
neruẽ corporis molsiciẽ a danis potatio¬
nem. Florebat tunc in auglia diuistanꝰ
prins abbas glastome post ep̃c unitonie
Mox archiep̃c cantuarie. Multe in seculo
potentie. magne q apud deũ gr̃e. post re¬

Expanded text:
oc anno regnare incoepit Edgarus, filius Eadmundi, frater Edwii, juvenculus annorum 16. Quo nascente, Dunstanus audisse fertur vocem Anglicam dicentem: Pax Angliae, quandiu puer ille reggnavit, quo non novum monasterium fundaverit. Regem Scotorum Kynadium Romptorum Malcholinum archipiratam Malcesium; omnesque reges Valnensium numero 5 ad curiam coactos perpetuo sacramento sibi obligavit: quos apud urbem Legionem sibi occurrentes in pompam triumphi per fluvium deduxit una navi impositos: in cujus prora sedebat ipse, et illi remigabant. Fama ejus exciti venerunt eum videre Saxones et Flandrenses et Dani: a quibus didicerunt tunc temporis Angli inconditam animi ferocitatem a Saxonibus, a Flandrensibus enervem corporum mollitiem, a Danis potationem. Florebat tunc in Anglia Dunstanus, prius abbas Glastoniae, post episcopus Vintoniae, mox archiepiscopus Cantuariae, multae in saeculo potentiae, magnaeque apud Deum gratiae: post re
Abbreviated transcription (Latin):
pia ⁊ dultis erat. ut eos reos quos in¬
diciũ palam dampnauerat occulte
rediniet. Q uanilibet p̾ciosam uestẽ
conspecto pauꝑi statim dabat corꝑe
speciosissima ⁊ artificõ marinũ pru¬
dentissima. ⁊ om̃ib oꝑib uonis intẽ¬
ta. I ostero igitur maue dreit filio
suo latratus catuloꝵ quẽ mr̃e quies¬
cente dedere signͣt quod post obitum
tuũ quiescentib illis qui modo ua¬
lent ⁊ uiuũt. nõ dum nati nebulo¬
ne ꝯͣ dei eccliam latrabunt. Q uod
aũt unũ pomiũ secutũ est alterum.
ita ut ex collisione sccli in pͥmũ uid̾e¬
tur uox somusse. Wel his te. hoc in¬
muut quod ex te quiad instar arboris
magne totam inumbraris angnã
duo procedent filii. Et fantorẽs secũ¬
di extinguent primũ. Tmne diu̾se ꝑ¬
u incentores dicent pi̾ns utriusq
uebe te. quia mortusis regnabit
in celo. Uinus in scło. Quod autẽ ur¬
inuuosiores sunt qmͣ augli. anglia
post mortẽ tuã impetent. ⁊ quiius

Expanded text:
pia et dulcis erat, ut etiam reos quos jupia et dulcis erat, ut etiam reos quos judicium palam damnaverat, occulte redimeret; quamlibet pretiosam vestem conspecto pauperi statim dabat, corpore speciosissima, et artificio manuum prudentissima, et omnibus operibus bonis intenta. Postero igitur mane dixit filio suo: « Latratus catulorum quem matre quiescente dedere, significat quod post obitum tuum quiescentibus illis qui modo valent et vivunt, nondum nati nebulones contra Dei Ecclesiam latrabunt. Quod autem unum pomum secutum est alterum, ita ut ex collisione secundi in primum videretur vox sonuisse: vel his te, hoc innuit, quod ex te qui ad instar arboris magnae totam in umbras Angliam, duo procedent filii: fautores secundi exstinguent primum: tunc diversae partis incentores dicent pueris utrisque, vel his te; quia mortuus regnabit in coelo, vivus in saeculo. Quod autem urumerosiores sunt quam Angli, Angliam post mortem tuam impetent: et quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
Dem edgariis rex anglie. dum qua¬
dam die inuenatione esse fessus. somp¬
noq resolutus iaceret sub malo silua
cente catuli alno inclusi multi forme
⁊ sonores latratus edidere. Attonitus
rer oculos ad cacuẽ arboris intendĩ
⁊ uidit ponia unũ falterũ delapsa ĩ
fluinũ. quoꝵ collisione bulłis aqua¬
tilib inter se crispantib uoce artitu¬
lata sic nisonut. wel his te .i. uene ẽ
tibi. Non multo post undaꝵ tũ uo¬
luminib agentib urteoluis suꝑ aꝙͣ
apparuit ⁊ post urceolũ urcens erm¬
dans aqua. Nam alter prior uatuns
erat. Et qmͣius crebro gurgitis inipul¬
su maior minorẽ urg̾et .s. ut aquat su¬
as nuillum infurideret nuĩqm tñ opti¬
nere potuit. Quni urceolus uatuns re¬
cederet. Interimq quasi suꝑbo gestu
uictor urceum impeteret. regressus rex
post hanc uisionem domũ auxius. pa¬
tefecit omĩa matri sue. Cui tanqua
scẽ femine deus multa solebat reue¬
lare. hec dicebatur elfiga. Que tam

Expanded text:
 Etgarus, rex Angliae, dum quadam die in venatione esset, fessus somnoque resolutus jacebat sub malo silvatcente, catuli alvo inclusi multiformes et sonoros latratus edidere. Attonitus rex oculos ad cacumen arboris intendit, et videt poma unum et alterum delapsa in fluvium: quorum collisione bullis aequalibus inter se crispantibus voce articulata sic insonuit: Vel his te, id est bene est tibi. Non multo post undarum voluminibus agentibus, urceolus super aquam apparuit, et post urceolum urceus exundans aqua: nam alter prior vacuus erat, et quamvis crebro gurgitis impulsu major minorem urgeret, ut scilicet aquas suas in illum infunderet: nunquam id obtinere potuit, quin urceolus vacuus recederet, iterumque quasi superbo gestu victor urceum impeteret. Regressus rex post hanc visionem domum anxius, patefecit omnia matri suae: cui tanquam sanctae feminae Deus multa solebat revelare. Haec dicebatur Elfiga: quae tam
Abbreviated transcription (Latin):
gar qui expħo. monachus ex
monacho. miles factus dñabatur bn¬
garib g̾cos grauiter atterit. Sr ro¬
manus g̾coꝵ imꝑator enis in samã
.ix ͦ raherius lobiensis. monachus
un ninie simplicitatis. s exꝑientia
uiberaliũ artiũ noĩatus cũ hildiuino
qui in lotharigia ep̃atũ leodicensẽ
ołim ambierat᷑ in ytaliam ad hugo¬
nẽ regẽ ꝓfectus uerone ep̃c. ab huge¬
ne constituit᷑. hildnio mediolani ar¬
hugone ep̃atu pulsus. quia baioari¬
is fauerat papie exilliatur. ubi et
librum de sius erimipns luculent̾
edidit. scripsit ⁊ alia multa legenti¬

Expanded text:
gar, qui ex philosopho monachus, ex monacho miles factus dominabatur Bulgaribus, Grecos graviter atterit; sed Romanus Grecorum imperator ejus insaniam . Ratherius Lobiensis monachus, vir nimiae simplicitatis, sed experientia liberalium artium nominatus, cum Hilduino, qui in Lotharingia episcopatum Leodicensem olim ambierat, in Italiam ad Hugonem regem profectus, Veronae episcopus ab Hugone constituitur, Hilduino Mediolani arHugone episcopatu pulsus, quia Bajoariis faverat, Papiae exiliatur, ubi et librum de suis erumnis luculenter edidit. Scripsit et alia multa legenti
Abbreviated transcription (Latin):
qui licet in uincendis inimicis giori¬
osus fu̾it quia tñ pacificus erat mil¬
lam oꝑam dedit. ut effugatis ab y¬
talia. łẏraninis quiquasi conduc¬
tiui mcennarii alter alteri succeden¬
tes imꝑnimi dilamabant bñdicti¬
onem imꝑialem accepissit post quẽ¬
otho filius enis ex matilda filia the
flãmas in multis locis enemebat
bas clugniacensis. succedit ei ade

Expanded text:
qui licet in vincendis inimicis gloriqui licet in vincendis inimicis gloriosus fuerit, quia tamen pacificus erat, nullam operam dedit, ut effugatis ab Italia tyrannis, qui quasi conductivi mercennarii alter alteri succedentes imperium dilaniabant, benedictionem imperialem accepisset. Post quem filius ejus Otto ex Mathilda, fiflammas multis in locis evomebat. bas Cluniacensis, cui successit Ade
Abbreviated transcription (Latin):
ue fons sangnimi largnlime esflu¬
it protendens forte urbis ip̃uis ĩmi¬
nentẽ runã. q̃ codem anno ab aftri¬
cams cũ classe ilsue uenientib cap¬
ta cunctis cinib exceptis ꝑ milis
mulierib captis ⁊ octisis etiam the¬
niger rex russoꝵ. sciens excitus gre¬
toꝵ esse ductos ꝯtra sarracenos et
ad insulaꝵ custodias disꝑsos ad ex¬
pugnandã ꝯ stantinopolim cum
mille ⁊ eo ampluis nauib ue̾nit¬
adeo de uictoria iam lecurꝰ. ut grecos
nõ occidi. s capi p̾ciꝑet. Q uib imꝑa¬
tor romanus cũ pantis uiriliter octur¬
rens cirtũ cirta g̾co igni miecto pene
om̃s cũ nanib exussit pantis enade¬
ib omes q captiuos decollari nissit
sol sereno celo obicuratr. ꝑ fenestras
u̾o domoꝵ radios quasi sangumeos
emitteb.at. hoĩs tiusdam siistra
mamis ferro ampntata. post annũ
pene ad integrum ei dormienti res¬
titita ẽ. cu pro signo miratisli qi
sangiunea linca soco ꝯninctiomi
not᷑abatur. henritus rex moritur

Expanded text:
fons sanguinis largiter fluxit, portendens fortassis ipsius urbis imminentem ruinam: quae eodem anno ab Africanis cum classe illuc venientibus capta, cunctis civibus, exceptis parvulis et mulieribus, captis aut occisis, etiam thenger rex Russorum, sciens exercitus Grecorum esse ductos contra Saracenos et ad insularum custodias dispersos, ad expugnandam Constantinopolim cum mille et eo amplius navibus venitde victoria jam securus, ut Grecos non occidi, sed capi preciperet. Quibus imperator Romanus cum paucis viriliter occurrens, circumcirca Greco igni injecto pene omnes cum navibus exussit, paucis evadentibus, omnesque captivos decollari jussitSol sereno coelo obscuratus est, per fenestras vero domorum radios sanguineos emittebat. Hominis cujusdam sinistra manus ferro amputata, post annum pene ad integrum ei dormienti restituta est; cui pro signo miraculi quasi sanguinea loco conjunctionis notabatur. Henricus rex moritur,
Abbreviated transcription (Latin):
ficat᷑am q̃ dr̃ primi ⁊ magni ꝯstan¬
dulplo regi burgundionũ ⁊ ytali¬
e a lampsone comite. rex henritus
te extor quet ⁊hanc ad insigne. et
tutamen imꝑii posteris reliquit.

Expanded text:
ficatam, quae dicitur Magni Constandulpho regi Burgundionum et Italiae a Samsone comite, rex Henricus te extorquet: et hanc ad insigne et tutamen imperii posteris reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
.i. aquilonaliũ britonũ reguli:
anes uenaticas. Urbem excestram cor¬
ninalensib ab stulit. qm turrib ⁊ mu¬
ro mununt ex quadratis lapidibus
Aroldus rex quidã noricoꝵ misit ei na¬
pr̃e definicto uoluerunt enuili in ur¬
be uuitonia cecare. Quoꝵ princeps
erat el fredus quidã qui dep̾hensus
missus ẽ romã ut ibi coram apłico io
hanne ireurrando defend̾et. Quitũ
mrasset ante altare scĩ petri cecidit. ⁊
manib famuloꝵ ad angloꝵ scolam
portatus t̾cia nocte mortuus ẽ. misit
ad eundẽ ethelstanũ. rabodus p̃positus
sampsonis archiep̃i ossa scĩ senatoris ⁊

Expanded text:
st Aquilonalium Britonum reguli aves venaticas. Urbem Excestram Orthonuvalensibus abstulit, quam turribus et muro munivit ex quadratis lapidibus, Aroldus rex quidam Nauricorum misit ei napatre defuncto, voluerunt aemuli in urbe Vuintonia secare, quorum princeps erat Helfredus quidam, qui deprehensus missus est Romam, ut ibi se coram apostolico Joanne jure jurando defenderet qui cum jurasset ante altare Sancti Petri, cecidit, et manibus famulorum ad Anglorum scholam portatus, tertia nocte mortuus est. Misit ad eumdem Ethelstanum Rabaudus praepositus Samsonis archiepiscopi ossa sancti Senatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
hora cũ eodem pr̃uo migrauit ad xp̃m
Isti scĩ tũc de britamna minori ⁊ de
northmamina translati ad tutiora lo¬
te northmãnis gallias infestantib
la opilionis filia pulcherrima. ħ ꝑ
nocturnã uisionẽ uidit limã desno
uentre splendere ⁊ totam angliam
suo lumie illustrare. Qd̾ tñ illa soda¬
lib retuliss ⁊ ille ħ idem illice qui
filios regis nutriebat enarrassent. I¬
la eam assumpsit ⁊ loco filie hñit.
ednzardus regis. ex qua genuit ethel¬
stanuĩ. Ad hunc ethelstanũ misit
henricus conradi filius rex thentoni¬
coꝵ imꝑator romanoꝵ. sororem eiꝰ
othoni filio suo expostulatis. Alterã
enis sororem huit ludomus acqui

Expanded text:
hora cum eodem Paterno migravit ad Christum. Isti sancti tunc de Britannia minori, et de Normannia translati ad tutiora loae Normannis Gallias infestantibusla opilionis filia pulcherrima: haec per nocturnam visionem vidit lunam de suo ventre splendere, et totam Angliam suo lumine illustrare. Quod cum illa sodalibus retulisset, et illae hoc idem villicae, quae filios regis nutriebat, enarrassent; illa eam assumpsit, et loco filiae habuit. Edwardus regis Elfredi filius, ex qua genuit Ethelstanum. Ad hunc Ethelstanum misit Henricus Conradi filius rex Teutonicorum, et imperator Romanorum, sororem ejus Othoni filio expostulans. Alteram ejus sororem habuit
Abbreviated transcription (Latin):
u pateret. ⁊ totũ pauimentu ꝑfundẽt
Illico tulmen a parte aquilonis ingre¬
diens quenidam clitũ ietro altarescõꝵ
cosine ⁊ damiani inpulpito legentẽ
⁊ alteꝵ ante crucifixũ orantẽ. tcrtiũ de
scriptorio eccĩe ꝓrimio egredientẽ in
ip̃o eccĩe ingressu extiuxit .uii. Idus¬
lauerunt. uentus ⁊̃ magna in intonu
it ⁊ urbem multo ẏmbrẽ alluit. Tertõ
nonas augusti. pͥmo noctis ꝯticimo qͣ¬
ampluis ip̃e turbo desenit. Ita ut loĩes
plerent ⁊ tota uocte supplicatõnib i¬
tenderent. Sñmo u̾o aurore diluculo
aꝑte orientis ignis cũ ingenti fiamma
tremari extunuerũt. post hec magnꝰ
turbo crumpens ab occidente: ip̃m ig¬
nẽ uisus ẽ. aliqͣnͣtulũ obturasse. Iterũ ẽ
qͣiͣ uictor igns cũ flamina recalint. et
iterum turbine reuertente panlulũ de¬
lituit. Tertio ⁊̃ ip̃e ignis recalint. ⁊ tc̾io
ncho minus turbine uitus cecidit ire
spectatulũ a siño mane usq ad horã

Expanded text:
bus pateret, et totum pavimentum perfunderet. Ilico fulmen a parte aquilonali ingrediens, quendam clericum retro altare sanctorum Cosmae et Damiani in pulpito legentem, et alterum ante crucifixum orantem, tertium de scriptorio aecclesiae proximo egredientem, in ipso aecclesiae ingressu extinxit. laverunt; ventus etiam cum magna vi insonuit, et urbem multo imbre alluit. 3. Non. Augusti, primo noctis conticinio, quamplius ipse turbo desaeviit, ita ut homines plerent, et tota nocte supplicationibus intenderent. Summo vero aurorae diluculo, a parte orientis ignis cum ingenti flamma cremari extimuerint. Post haec magnus turbo, erumpens ab occidente, ipsum ignem visus est aliquantulum obscurasse. Iterum autem quasi victor ignis cum flamma recaluit; et iterum turbine revertente, paululum delituit. Tertio etiam ipse ignis recaluit, et tertio nihilominus turbine victus decidit. Hoc spectaculum a summo mane usque ad hora
Abbreviated transcription (Latin):
as celebrant. subito tontrus cũ terre¬
motu om̃s ad terrani strauit. ⁊ fuliuẽ
a leua templi ingressũ nõ modicas trus¬
tas crustas de niuro hac illac disiecit. de¬
inde turrim ingrediens multas trabiũ
ꝑtes diffidit. subsecutus ẽ fetor intolle¬
rabilis adeo ut multo aromatũ odore
ux potu̾it expelli. Item iunio mense¬
.uii ͦ. Idus ip̃ius mensis circa horã nouã
nubes plume subito rapta a monte qͣ
dẽ rob̾ti. subiectam sibi ꝑtem tiuitaten
penitus opp̾slam pessim dedit. adeo ut ml¬
las domos dirueret.⁊ minensã anrionã ꝑ¬
deret. ⁊ mrẽm duos nnfantes altrisetus
in brachiis ampleram necaret. ⁊ alios

Expanded text:
 cantant, subito tonithrus cum terremotu omnes ad terram stravit, et fulmen a leva templi ingressum non modicas crustas de muro hac illac disjecit; deinde turrim ingrediens, multas trabium partes diffidit. Subsecutus est foetor intolerabilis, adeo ut multo aromatum odore vix potuerit expelli. Item Junio mense, 7. Idus ipsius mensis, circa horam nonam, nubes pluviae subito rapta, a monte qui dicitur Roberti, subjectam sibi partem civitatis penitus oppressam pessumdedit; adeo ut multas domos dirueret, et immensam annonam perderet, et matrem duos infantes altrinsecus in brachiis amplexam necaret, et alios
Abbreviated transcription (Latin):
ordinauit. Anuo autẽ seqũti mense ia¬
nuario .iiiͦ. nonas ip̃ius . iiiiͣ. fex. in aliqͥ¬
b locis. set nõ usq quaq t̾remotus acci¬
dit alias cleuientior alias ualidior. adeo
ut quaꝵdam urbiũ ꝑtes tũ eccliis sub¬
ruisse dicatur. mosa etiam fluuiꝰ iux
aere fundum suũ uisus ẽ deseruisse
oc quoq anno leodiũ ciuitas mul¬
tis plagis attrita ẽ. Mense enĩ maio. u ͤ¬

Expanded text:
Mense Januario 3. Non. ipsius, 4. feria, in aliquibus locis, sed non usquequaque, terremotus accidit, alias clementior, alias validior; adeo ut quarundam urbium partes cum aecclesiis subruisse dicitur. Mosa etiam fluvius juxtaere, fundum suum visus est deseruisse. Hoc quoque anno Leodium civitas multis plagis attrita est. Mense enim Maio,
Abbreviated transcription (Latin):
donec uenias. palliũ tmĩ ẽ caro tua
qͣ uestitus ad nos processisti ⁊ latinsti
quidẽ ꝑfidos. s fidelib tius te ipm os¬
tendisti. sic̃ ⁊ usq hodie. sub lc pal¬
lio abscondita ẽ maxĩa fortitudo tua
O fortissime sampson qm dilectionẽ¬
ut nimitã uerteres ĩ amicã. In tm̃
stultescẽt. ⁊ fortitudo in firmaret᷑
s qd̾ stultũ ẽ dei. sapientiꝰ fcm̃ ẽ hõi

Expanded text:
donec venias. Pallium tuum est caro tua qua vestitus ad nos processisti; et latuisti quidem perfidos, sed fidelibus tuis teipsum ostendisti sicut et usque hodie. Sub hoc pallio abscondita est maxima fortitudo tua , o fortissime Samson, quam etiut inimicam verteres in amicam. In tantum stultesceret, et fortitudo infirmaretur. Sed quod stultum est Dei, sapientius factum est homi
Abbreviated transcription (Latin):
n lectulum salomonis seragni¬
ta fortes ambiũt. om̃s tenentes
gladios. ⁊ ad bella doctissimi lectuł
sabło requiesti: ab omĩ oꝑe quod pa¬
trasti. Et aut̃ monumentũ tuum
ĩ orto nouũ. ⁊ in petra extisũ. qr ami¬
ta tua fidelis aĩa ortus ꝯclusus ẽ ⁊ reno¬
natus cotidie magnitione tua. ⁊ soli¬
datur in petra amoris tui. ꝯsepeliens
se ipãm. tibi in interiore secreto cũbi
mi nõ solũ carnis ĩlsecebras. s ⁊̃ potes¬
tates aereas nocturnosq timores am¬
plius te tuus nõ uidebit helysens. Re¬
mansit ei tñ palliũ tnũ ĩ memoriã
tui. ut p̾sencia ab sentie tue doloren

Expanded text:
n lectulus Salomonis sexaginta fortes ambiunt, omnes tenentes gladium et ad bella doctissimi . LectuSabbato requiesti ab omni opere quod patrasti. Est autem monumentum tuum in horto novum et in petra excisum; quia amica tua fidelis anima, hortus conclusus est, et renovatur quotidie in agnitione tua, et solidatur in petra amoris tui consepeliens seipsam tibi in interiore homine, in secmi, non solum carnis illecebras, sed etiam potestates aereas, nocturnosque timores aplius te tuus non videbit Eliseus: remansit tamen ei pallium tuum in memoriam tui, ut praesentia absentiae tuae dolo
Abbreviated transcription (Latin):
bunt in deoꝵ captinitatẽ cam esse di
uni in torculari ferũt. More quo
colube quemdã susurrii sonitũ da¬
mani. ⁊ filios meos in gentẽ transtuli
ries pedes collidat ⁊ more dolentis ma¬
nib plaudat. ⁊ qr cotidie orat. ut mĩa¬

Expanded text:
dicum in torculari asseritis. More insuper columbae, quemdam susurrii sonitum damaui, & filios meos in gentes transtuli? pedes, et more dolentis manibus plaudat; et quia quotidie orat, ut mis
Abbreviated transcription (Latin):
tes. ut uidel si ad u̾itatem redire tu¬
pis. nõ nccẽ sit uiam querere. nouã
qm nõ noiisti. s notã qmͣ descendis¬
ti. quatunis receptis g̾ssib tua ipse
uestigia seqñs ꝑ eosdem gradus hũi¬
litatis ascendas ꝑ quas suꝑbiendo

Expanded text:
 si ad veritatem redire cupis, non necesse sit viam quaerere novam quam non nosti, sed notam qua descendisti: quatenus reciprocis gressibus tua ipse vestigia sequens, per eosdem gradus humiliatus ascendas, per quos superbiendo
Abbreviated transcription (Latin):
sato ncce est interrumpi colloquiũ.
horam longani breue queritur inter¬
uallum. Querit lũiam ut ad fabulas
reuertatur post horam. nõ ut quẽpiã
edificet. s ut siñam iactet. nõ curat te
docere.uł ate doceri que ip̃ẽ nescit. set
ut scire sciatur qd̾ scit. 2d epatientia¬
dicas. ꝙ exhm̃idantia cordis os loͣ.¬

Expanded text:
se est interrumpi colloquium, horam longam, breve queritur intervallum; quaerit licentiam, ut ad fabulas revertatur post horam, non ut quempiam aedificet, sed ut scientiam jactet. docere, vel a te doceri ipse quod nescit; sed ut scire sciatur quod scit. dicas, quod ex abundantia cordis os lo
Abbreviated transcription (Latin):
solacõnis fugit. Ex illa itaq ꝑte qua
sua sibi uilitas aliena excellentia mon¬
stratur reftringit cuiositatẽ ut totum
se transferat in ꝯtrariã ꝑtem quatenus
niquo ipse uidetur p̾cellere curiosius
nocet in quo alter precellit semꝑ dissi¬
mulet. ut dũ uitat quod triste putat᷑

Expanded text:
solationis. Ex illa denique parte, qua sibi sua vilitas, et aliena excellentia monstratur, restringit curiositatem, ut totum se transferat in contrariam partem: quatenus in quo ipse videtur praecellere curiosius notet; in quo alter praecellit, semper dissimulet: ut dum devitat quod triste putatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tito dilabitur. Monachiis enĩ qui su
negligens alios turiose circimspicit
Dñs quosdam suspicit suꝑiores. quos¬
dam despitit inferiores. In aliis quidẽ
uidet ꝙ muidet. maliis qd̾ irridet. Inde
sit ut mobilitate oculoꝵ lengatus aiu¬
mus. nusla utiq sin tura agͣgranatus.
modo ꝑ suꝑbiam ad alta se crigat. mͦ ꝑ
inuidiam̃ in yma dem̾gat in abb̾o ne

Expanded text:
i . 39. Monachus enim, qui sui negligens, alios curiose circumspicit, dum quosdam suspicit superiores, quosdam despicit inferiores: et in aliis quidem videt quod invidet, in aliis quod irridet. Inde fit ut pro mobilitate oculorum levigatus animus, nulla utique sui cura aggravatus, modo per superbiam ad alta se erigat, modo per invidiam in ima demergat: nunc pe
Abbreviated transcription (Latin):
rilitas in fronte hylaritas. uanitas
apparet in inicessu. promis ad iocun. fa¬
cilis ac promptus in risu. Sic̃ enĩ uesi¬
ca collecto turgido uento pmictoq fo¬
rata exiguo. si stringitur crepitat cũ
detumescit. ac uentus egrediens nõ pas¬
sim effusus. s firictim emissus. crebros
quosdam sonitus reddit. sic monachꝰ
ꝑ cachm̃os excutit᷑. Sepe ⁊̃ uultũ pu¬
dibindus abscondit. labia claudit dẽ¬
tes strigit ⁊ idet mñ uolens. cachĩuat
nuitus. Cumiq os luum ⁊̃ pugnis
obstrux̾it. ꝓ nares adhuc stermifare
⁊ uesica grossessere ceꝑit. nocẽ est am¬
pliori foramine laxato simi. uentositã
eructuetur. alioqͥn rumpetur. sic moͬ¬
chus inepta reduidante leticia. duni
risu uł signis eam aꝑire nõ sufficit
in hely u̾ba illa prorumpit. En uen
quib suas iactet uauitates. Inuenta¬

Expanded text:
rilitas, in fronte hilaritas, vanitas apparet in incessu. Pronus ad jocum, facilis ac promptus in risu. Cunctis ca collecto turgida vento, punctoque perforata exiguo, si stringitur, crepitat dum detumescit; ac ventus egrediens non passim effusus, sed strictim emissus crebros quosdam sonitus reddit: sic monachus, per cachinnos excutitur. Saepe vultum pudibundus abscondit, claudit labia, dentes stringit; ridet non volens, cachinnat invitus. Cumque os pugnis obstruxerit suis, per nares adhuc sternutare et vesica grossescere coeperit, necesse est ut ampliori foramine, laxato sinu, ventositas eructetur, alioquin rumpetur. Sic monachus inepta redundante laetitia dum risu, vel signis eam aperire non sufficit, in Heliu verba prorumpit: En ventquibus suas jactitet vanitates, qui
Abbreviated transcription (Latin):
salubrius ad tactũ angeli neriis
femoris iacob emartuit. qmͣ angeli
suꝑbientis mens intunuit euanuit
ruit. utinã ⁊ meũ neruũ. angelus
tangat ⁊ marcescat. si forte ex hac ĩ¬
firmitate incipiam proficere. qui ex
mea firmitate nõ possũ nisi deficere
Nam sufficit tibi grã tua: cũ defecerit
uirtus mea. P edem profecto grẽ fortit᷑
figens. ⁊ nenũ qui nifirmus est. leuit
dinẽ transeã caritatis. Tunc psallã
ilła descendi. Nisi prius leuit̾.rina¬
iiter descendissem. in ascendendo tã¬
din tam granter nõ laborassem. sz
quid dico descendi. Nam fortasse cerci
mo repente fit sũmus. S paulatim
ad malũ. Cane malã elige bonam
si ꝑte nõ potes: ora cũ ꝓpħeta. ⁊ dic
uiam iniquitatis amoue a moue.
Quomodo: et de lege tua miserere
ritatis elegi qua ascendam humili¬
atus. unde suꝑbiendo descendi. ascẽ¬
dam inqmͣ. ⁊ psallam diceus: bonuĩ
mͥ domine qr humiliasti me. Duas¬

Expanded text:
salubrius ad tactum angeli nervus femoris Jacob emarcuit , quam angeli superbientis intumuit, evanuit, ruit. Utinam et meum nervum angelus tangat ut marcescat, si forte ex hac infirmitate incipiam proficere, qui ex mea firmitate non possum nisi deficereNam sufficit mihi gratia tua, cum defecerit virtus mea. Pedem profecto gratiae fortiter figens, et meum qui infirmus est, lenitedinem transeam charitatis. Tunc psallam illa descendi. Nisi enim prius leviter, inaniter descendissem; in ascendendo tamdiu, tam graviter non laborassem. Sed quid dico, Descendi? nam fortasse rectius mo repente fit summus, sed gradatimest ad malum. Cave malam, elige bonam. Si per te non potes, ora cum propheta, et dic: Viam iniquitatis amove a me. Quomodo? Et de lege tua miserere ritatis elegi, qua ascendam humiliatus, unde superbiendo descendi. Ascendam, inquam, et psallam: Bonum mihi, Domine, quod humiliasti me;
Abbreviated transcription (Latin):
itaq suꝑbie gradus ẽ curiosi¬
tas. Qm talib indiciis dep̾hendes. si
tum ⁊ aures portare suspensas emo¬
tib exterioris homĩs. interiorẽ ĩmu¬
tatũ esse cognoscas uir quippe ꝑu̾sus
lenti corporis motu. recens aĩe mori¬
b dep̾henditur. qmͣ dũ a sin cirtum¬
spectione torpescit incuria sui curio¬
saui in alios fant. Quia emĩ se ip̃am
ignorat foras mittitur ut hedos pas

Expanded text:
itaque superbiae gradus est curiositas. Hanc autem talibus indiciis deprehendes. Si tum, aures portare suspensas; e motibus exterioris hominis interiorem immutatum agnoscas. Vir quippe perversus lenti corporis motu, recens animae morbus deprehenditur: quam, dum a sui circumspectione torpescit incuria sui, curiosam in alios facit. Quia enim seipsam ignorat, foras mittitur, ut haedos pas
Abbreviated transcription (Latin):
diuine. Seqnutur refectoriũ sacietatis
eterne. S mn pate sis licet hm̃ndes diui¬
tiis licet fruaris ad libitũ possessis. mc
tñ proderit isi quiescas in dormitor io
cooꝑint᷑ uentoꝵ turbine. nõ adichibã¬
tur uetustate. S incolumes ⁊ integre
ꝑmanet sine fine ut sit pax sine ꝑtire¬
batione hũdantia sine diminiũtione
lacictas suie fastidio. quies siune tedio. Q¬
gͥ ad illud caustrum ꝑfce beatitudines per¬
uenire desiderat. ncc̃e est ut adhuc in domo
ꝓlõnis manens ordinẽ p̾cdã claustri diligẽ¬
teraddiscat. Domus siquidẽ probacõnis
ẽ uita regulans. In hac domo discimus
quid in futura facere debeamus. hic pro¬
bamur. ut ibi recipiamir. In hac domo
ꝑfecte beatitudinis in quadro ponitur
ut ex omĩ ꝑte fiuctas equalitatis mea
tencitur. nec eleuetur ꝓsꝑis. nec franga¬
tur aduersis. ne de p̾teritis doleat. ne de fu¬
turis aliquid sumstrum possit ꝯtingere
Nec retrahit eos aliqua ncc̃itas corporis

Expanded text:
is sequitur refectorium satietatis aeternae. Sed licet in pace sis, licet abundes divitiis, licet fruaris ad libitum possessis; nihil tamen proderit, nisi quiescas in dormitorio cooperiuntur ventorum turbine, non annihilantur vetustate, sed incolumes et integrae permanent absque fine, ut sit pax sine perturbatione, abundantia sine diminutione, satietas sine fastidio, quies sine taedio.  ad illud claustrum perfectae beatitudinis pervenire desiderat, necesse est ut adhuc in domo probationis manens, ordinem praedicti claustri diligenter addiscat. Domus siquidem probationis est vita regularis. In hac domo discimus quid in futura facere debeamus. Hic probamur, ut ibi reficiamur. In hac domoperfectae beatitudinis in quadro ponitur, ut ex omni parte firmitas aequalitatis in eo teneatur, ne elevetur prosperis, ne frangatur adversis, ne de praeteritis doleat, ne de futuris aliquid sinistrum posse contingere Nec retrahit eos aliqua necessitas corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
nib. Nicħ deesse potĩt qñ abb̃is more
dei sapĩa om̃ib omĩa prouidebit. Ibi
nullus in suo ordine deficiet. qm̃ in
libro diume sapientie. in quo scriptꝰ
ẽ ordo uatue unusquisq loget.
lxiii. de richardo parisiensi ⁊ scripti

Expanded text:
uibus nihil deesse poterit, quoniam abbatis more, Dei sapientia omnia omnibus providebit. Ibi nullus in suo ordine deficiet, quia in libro divinae sapientiae, in quo scriptus est ordo naturae, unusquisque leget. CAP XLIII. De prior
Abbreviated transcription (Latin):
qr sic̃ clanus clauo expellitur
itã dulcedinẽ dulcedine sꝑiritali car¬
nalem expulit. Amaiit sapienter
quia nemo prudentius diligit. quã qͥ
ꝯsilio sapĩe. ⁊ u̾itatis seip̃m ꝯmittit
fortiter amauit. qr pendente in crute
dommo. dilectus cũ dilecto ꝯmorari¬
nõ dubitauit. Habet itaq uñditia dus¬
cedinis affectionẽ. p̾sentia sapĩe discreci¬
onem. freqñtia patĩe ꝯpassionẽ. C aue
gͥ ne ꝯsentias carm blandienti. netre¬
das mũdo decipienti. necedas dyabolo
pone uirtutẽ xp̃i ꝑsecutionib. qr trucẽ
xp̃i nõ erubiusti. Delectare itaq ĩ pul¬
thritudinẽ mnundicie. ĩ rectitudine insti¬
tie. in fortitudine pacĩe. hic est lectulus
ꝯtemplantiũ. hic requies. hic dormies¬
duro siquidẽ lectulo iaces dñ tribulacio¬
insasꝑitatẽ pacienter sustinere nõ ua¬
les. Ad abluendos huiꝰmodi pannos
lectuli maria magdalene p̾buit aquã
eos dem extorsit martha manib. ⁊ sicca¬
rentur. Accendit ioh̾es ignẽ. Conueni

Expanded text:
m, sicut clavus clavo expellitur, ita dulcedine dulcedinem, spirituali carnalem expulit. Amavit sapienter. Nemo enim prudentius diligit, quam qui consilio sapientiae et veritatis seipsum committitfortiter amavit, quia pendente in cruce Domino, dilectus cum dilecto non dubitavit . Habet itaque munditia dulcedinis affectionem, praesentia sapientiae discretionem, frequentia patientiae compassionem. Cave igitur ne consentias carni blandienti, ne credas mundo decipienti, ne credas diabolo pone virtutem Christi persecutionibus, quia crucem Christi non erubuisti. Delectare itaque in pulchritudine munditiae, in rectitudine justitiae, in fortitudine patientiae. Hic est lectulus contemplantium, hic requiesces, hic dormiesduro siquidem lecto jaces, dum tribulationis asperitatem patienter sustinere non vales. Ad abluendos igitur hujus lectuli pannos Maria Magdalene praebuit aquam; eosdem extorsit Martha manibus ut siccarentur; accendit Joannes ignem. I
Abbreviated transcription (Latin):
siliũ. uix ab or̃one surrer̾at. ⁊ ecce
sensit fetorem magnũ. ꝑ quod ĩ¬
telsexit dyabolũ ꝓpe astare qui ei
sngg̾ebat relinquere hĩtũ religio¬
nis ⁊ locũ suũ. Et grãs agens do¬
mino de tali signo reu̾sus est ad
frẽs suos. Hi cͤ aliqũ in festo sc̃ ste¬
ph̃i dornuebat ad matutinas. ⁊ tũ log̾ẽ¬
tur illa lectio ubi legitur. ⁊ lapidabant
steph̾m exꝑgefc̃s ad hoc u̾bũ. rep̾hendͭ
se de sompnolentia dicens. uemichi qͥ
sic dorimo ad obsequiũ dei. Iste sc̃s nõ
dormebat qñ lapidabatur. Et egomi

Expanded text:
silium. Vix ab oratione surrexerat, et ecce silium. Vix ab oratione surrexerat, et ecce sensit fetorem magnum; per quem intellexit diabolum prope astare, qui ei suggerebat relinquere habitum religionis, et locum suum; gratias agens Domino de tali signo, reversus est ad fratres suos. Hic aliquando in festo shani dormiebat ad matutinas, et cum legeretur illa lectio, ubi legitur: Et lapidabant Stephanum , expergefactus ad hoc verbum, reprehendit se de somnolentia, dicens: « Vae mihi, qui sic obdormio ad obsequium Dei. Iste sanctus non dormiebat, quando lapidabatur: et ego mi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ manus enis intumuit. post .ix. di¬
es samis fc̃s ẽ. Et dixit ab bĩ suo
soli q̃ uiderat. Abbas uõ qui p̾ceptũ
O tempore quidã cenomanen
ep̃atu turonensi ꝙ dr̃ gastinetũ u̾
dũ fortit̾ temptaretur a tarne sua
nens ab oĩ potu. p̾ter unũ diem
in septima. na. In hyeme stabat
uestitus ĩ aqua frigida usq ad col¬
lũ. Disciplinã sibimet dabat usq¬
quo uirge disrumꝑentur Quod
tñ quadam die faceret ⁊ se cetidisset
usq ad sanguinẽ: audunt uocem
aꝑte occidentis dñtẽ. Nil prodest
tibi qd̃ facis. Iste d̾s ꝙ̃ inclamas
ñ dabit tibi quod petis.s ꝯũ. ad
diens nitellexit uotẽ esse mimiti.
et tũ orass dm̃ ut auxiliaretur sibi
ꝯtra temptaciones. ꝓposuit aggre¬
di ꝑegrmationẽs ad diu̾sos sanctos
ut ita finret uitã suã inꝑegrinã¬
do. Et cũ hoc cogitass. Accepto bacu¬
lo egressis ẽ nudis pedib. Et t̃ ue¬
niss aute qmͣdã eccliani flexis gem¬
b. rogauit deũ ut daret ei bonuͣ cõ¬

Expanded text:
 manus ejus intumuit. Post 9 dies sanus factus est, et dixit abbati suo soli, quae viderat. Abbas autem, qui praeceptum o tempore quidam Cenomanensepiscopatu Turonensi, quod dicitur Gastine. Ubi dum fortiter tentaretur a carne sua, nens ab omni potu, praeter unum diem in septimana. In hieme stabat vestitus in aqua frigida usque ad collum. Disciplinam sibimet dabat usquequo virgae dirumperentur. Quod cum quadam die faceret, et se cecidisset usque ad sanguinem, audivit vocem a parte occidentis dicentem: « Nil prodest tibi, quod facis. Iste Deus, quem inclamas, non dabit tibi quod petis. Sed converdiens, intellexit vocem esse inimici. Et cum orasset Deum, ut auxiliaretur sibi contra tentationes, proposuit aggredi peregrinationem ad diversos sanctos, et ita finire vitam suam in peregrinando. Et cum diu hoc cogitasset, accepto baculo egressus est nudis pedibus: et cum venisset ante quamdam ecclesiam, flexis genibus rogavit Deum, ut daret ei bonum con
Abbreviated transcription (Latin):
mũdo D̾s natim ⁊ artifex nuitans
naturam. S hii tres ualde dispari po¬
tentia id qnod ad effectum ꝑ ducunt
efficiũt. Nam deus in oꝑe suo nec na¬
ture oꝑa indiget. nec opifitis imitan¬
tis naturam. Oꝑatur enĩ dens aliqñ
sine natura. alñ in natura. alũ supra
naturam. Nam sũ natura pͥmũ fecit

Expanded text:
mundo, Deus, natura et artifex imitans naturam. Sed hi tres valde dispari potentia id quod ad effectum producunt, efficiunt. Nam Deus in opere suo, nec naturae opera indiget, nec opificis imitantis naturam. Operatur enim Deus aliquando sine natura, aliquando in natura, aliquando supra naturam.
Abbreviated transcription (Latin):
dis natura incrementũ subitit foris ĩ¬
dnstriam ⁊ studiũ apponit sine natura
iñp̾ter ea insubiecta matia studiũ ex¬
plicat. ut aliquid quod aunq ad effectũ
promoueat. In quo natura patitur
trũ nõ oꝑatur. quia materiam oꝑe¬
randi p̾bet nõ ad effectũ oꝑanti ex̾cet

Expanded text:
s natura incrementum subjicit, foris industriam et studium apponit. Sine naturaculturam in subjecta materia studium explicat, ut aliquid quodcunque ad effectum promoveat, in quo natura patitur tantum, non operatur, quia materiam operanti praebet, non effectum operandi exercet
Abbreviated transcription (Latin):
producit. Omne ergo quod natura
fatit d̾s fatit. s nõ quod d̃s facit. na¬
tura ⁊̃ facit. qui sine natura naturã
fatit. Tertio loco semutur oꝑa artifi¬
tis muitantis naturam. Et ip̃e aliqñ
Cñ deo oꝑatur. qñ oꝑa iusticie. sine dõ¬

Expanded text:
cit. Omne ergo quod natura facit, Deus facit, sed non omne, quod Deus facit, natura etiam facit: qui sine natura naturam facit. Tertio loco sequuntur opera artificis imitantis naturam, et ipse quidem Cum Deo operatur quando opera justitiae o