comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&cultus dĩ : Idcircohȩreticorũ ꝑuersa oratio. & non euangelica simplicitate directu eis uer¬
teͥtur in peccatũ : & impietas cultus dĩ operi& eos: Vnde sequitur. & miseriu bestiarũ terre¬
bitte: propt̃ sanguinẽ hominũ &impietates terrue. &ciuitatis : &omniũ habitantiũ in ea:
& est sensus: eos quos tuis fraudib. decspisti. & de ouib xp̃ĩ fecistiẽẽ bestiastuas. cũ uideris in
miseria tius & proerrore sustinere supplicia: Tunc terreberis me quia libanũ bestias¬
nominaui debrutis animidibus & nondeomnibus loquim anifestius tibidico sustinehis haec
quia multorum hominũ fudisti sanguinem quos dõ perire fecisti . exerciusti impi&atem
in terra uiuentiũ in terra mansuetorum : & impietas tua inciuitate quo quednĩ deseuit
id est in ecclesia eius: multosque : qui habitabant in er impietatis tuȩ fecistieẽ pasticipes
hoc subꝑsona hȩreticorũ dictum sit : C&erum si uolumus deanti christo intellegere siuẽ

Expanded text:
cultus Dei. Idcirco haereticorum perversa oratio et non Evangelica simplicitate directa, eis vertetur in peccatum, et impietas cultus Dei operiet eos. Unde sequitur: Et miseria bestiarum terrebit te propter sanguinem hominum, et impietates terrae, et civitatis, et omnium habitantium in ea. Et est sensus: Eos quos tuis fraudibus decepisti, et de ovibus Christi fecisti esse bestias tuas, cum videris in miseria, et pro errore sustinere supplicia: tunc terreberis, tunc jacebis. Ac ne arbitreris me, quia Libanum enominavi, de brutis animalibus, et non de hominibus loqui, manifestius tibi dico: Sustinebis haec, quia multorum hominum fudisti sanguinem, quos Deo perire fecisti. Et exercuisti impietatem in terra viventium, in terra mansuetorum, et impietas tua in civitate quoque Domini desaevit, id est, in Ecclesia ejus; multosque qui habitabant in ea, impietatis tuae fecisti esse participes. Hoc sub persona haereticorum dictum sit. Caeterum si volumus de Antichristo intelligere; sive
Abbreviated transcription (Latin):
in uniuersis beneficiis prȩcertus. & pyesentibꝰ. & futuris &auctore largitor : dediapsal¬
mate. quod hebraice dicitur sela : in psalterio plenius. disputatum ẽ. simulq cerne
iuxta lxx quod diapsalma nonponatur in psalterio & in p̃senti loco: ex quo intellegi

Expanded text:
in universis beneficiis, praeteritis et praesentibus, et futuris auctor est et largitor. De diapsalin universis beneficiis, praeteritis et praesentibus, et futuris auctor est et largitor. De diapsalmate, quod Hebraice dicitur SELA, in Psalterio plenius disputatum est. Simulque 638 cerne juxta Septuaginta, quod diapsalma non ponatur, nisi in Psalterio, et in praesenti loco. Ex quo intelligim
Abbreviated transcription (Latin):
pharan. & faran int pretitur os uidentis.: pulchye iuxta int̃prx̧tationẽ nram̃. De erudi¬
ti sermone uirouenit notitia fili ĩ & non qualecumq sermone sed deeo qui plenus ẽ lumine
plenus oculis. & manifestus & purus ad aures audientiũ deferat᷑: quodaũ ait. De monte ::
sublimia dogmata intellege : Audiuiego hȩbreũ istum locũ ita disserere: quodb& hlẽt
sita sit austrum inquanatus ẽ dñs atq saluator : & ipsum ẽe dequonunc dicat᷑ dñsab
austro ueni hocẽ nascetur inb&hleem : & inde consurg& : & quia ipse qui natusẽ inbah¬
lem. Legem quondam dedit inmonte sincu: ipse ẽ scr. quiuenit demonte faran:
faran quippe uicinus ẽ locus. monts synȩ: & quod infestur diapsalma id est semꝑ. habere
sensum ipse quinatus ẽ in b&hlem & qui insina idest in monte faran legẽ dedit : semper

Expanded text:
Pharan, et Pharan interpretatur os videntis: pulchre juxta interpretationem nostram, de erudiPharan, et Pharan interpretatur os videntis: pulchre juxta interpretationem nostram, de eruditi sermone viri venit notitia Filii, et non qualicumque sermone, sed de eo qui plenus est lumine, plenus oculis, ut manifestus et purus ad aures audientium deferatur. Quod autem ait de monte, sublimia dogmata intellige. Audivi ego Hebraeum istum locum ita disserere: Quod Bethleem sita sit ad Austrum, in qua natus est Dominus atque Salvator, et ipsum esse de quo nunc dicatur: Dominus ab Austro veniet, hoc est nascetur in Bethleem, et inde consurget. Et quia ipse qui natus est in Bethleem, Legem quondam dedit in monte Sinai, ipse est Sanctus qui venit de monte Pharan: Pharan quippe vicinus est locus monti Sina. Et quod infertur, diapsalma, id est, semper, habere sensum: ipse qui natus est in Bethleem, et qui in Sina, id est, in monte Pharan, Legem dedit, semper
Abbreviated transcription (Latin):
die: & ad abrahã quando erat subquerod nonuenit dr̃. nisi inmeridie: & ioseph qui intypo
preessit saluatoris conuiuium fratrib facit meridie : Agnitio er godĩ patris his qui dignis̃
uenit impletiolumine : & agnitio scĩ: idest filidĩ uenit demonte umbroso & condenso: mons
umbrosus atq condensur : ł ipse pater intellegitur plenusuistutib omniq sapientia &
maiestate sua. cuncta ꝓtegens & extendens alas : &em fouens pullos suos uel ceste paroe¬
disus & cȩlestia plena angelis plenauis tutibꝰ plena arborib uberrimisiatq utinã & nͥ
turarum testimoniis : hinc inde context̾ii xpatre simul filiã quȩ ueniente fiat eorũ auditor
habitaculum & compleatur scriptura dicens : Ego & pat̃ m̃s ueniemus ad eũ : & mansio¬
nẽ apud eũ faciemus: sed quia promonte umbroso. & condenso. in hȩbreo scriptumẽ mons

Expanded text:
idie . Et ad Abraham quando erat sub quercu, non venit Deus nisi in meridie . Et 637 Joseph qui in typo idie . Et ad Abraham quando erat sub quercu, non venit Deus nisi in meridie . Et 637 Joseph qui in typo praecessit Salvatoris, convivium fratribus facit meridie. Agnitio ergo Dei Patris his qui digni sunt, venit in pleno lumine. Et agnitio Sancti, id est, Filii Dei, venit de monte umbroso et condenso. Mons umbrosus atque condensus, vel ipse Pater intelligitur, plenus virtutibus omnique sapientia, et majestate sua cuncta protegens, et extendens alas, et confovens pullos suos: vel certe paradisus et coelestia plena angelis, plena virtutibus, plena arboribus uberrimis. Atque utinam et mihi pturarum testimoniis hinc inde contexti, et Patre simul Filioque veniente, fiat eorum auditor habitaculum, et compleatur Scriptura, dicens: Ego et Pater meus veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus . Sed quia pro monte umbroso et condenso, in Hebraeo scriptum est mons
Abbreviated transcription (Latin):
impietatẽ . & iniquititẽ hominum. Vbi aũ reuelat᷑. Non in festur : Non ꝑcutit sed reuelatur
ut terreat. & terretis non inferitur : Ds̃ ab austro ueni& & scr̃ demonte pharan. semꝑ.l¬
quila & sym.¬
machus & quinta ȩditio ipsũ hebraicũ posuerunt theman: solus theodoto quid sig¬
nificar& theman int̃ pretatus ẽ dicens : elo im ab austro ueni& & scs̃ demontepharan
infinem : ex quo intellegimus a solis. Lxx. positum demonte umbroso & condenso : seđ & hoc
theodotio in finem : quinta editio ipsum hebraicum seło Ds̃ ergo ab austro ueni&. id est
ameridies aclara luce : & abhis quiappellantur filii dierum Vnde & cantico canticorum
aquilonem sponsus abigt& austrum uocat dicens : E x surge aquilo & ueni auster : ꝑ fla ostũ
neũ & fluant aromata mea Dr̃ semꝑ in meridie ẽ: ubi inquit pascis. ubi cubas inmen¬

Expanded text:
impietatem et iniquitatem hominum . Ubi autem revelatur, non infertur, non percutit; sed revelatur impietatem et iniquitatem hominum . Ubi autem revelatur, non infertur, non percutit; sed revelatur ut terreat, et territis non inferatur. Deus ab Austro veniet, et Sanctus de monte Pharan. Semperquila et Symmachus, et quinta editio ipsum Hebraicum posuerunt THEMAN  : solus Theodotio quid significaret Theman, interpretatus est, dicens ELOIM, ab Austro veniet, et sanctus de monte Pharan, in finem. Ex quo intelligimus a solis Septuaginta positum, de monte umbroso et condenso. Sed et hoc Theodotio, in finem: quinta editio ipsum Hebraicum SELA  . Deus ergo ab Austro veniet, id est, a meridie, a clara luce, et ab his, qui appellantur filii dierum. Unde et in Cantico canticorum, aquilonem sponsus abigit, et austrum vocat dicens: Exsurge, Aquilo, et veni, Auster, perfla hortum meum, et fluant aromata mea . Deus semper in meridie est: Ubi, inquit, pascis? ubi cubas? in mer
Abbreviated transcription (Latin):
ulacrimir inmensura : Quodsi proph&a turbatur ad iram dĩ & quia turbatus ẽ imp&rat miseri¬
cordiam : quid nos sperare immotimere debemus : quorũ omnia operuodĩ digna sunt ira: Qđ aũ
sequitur. Iuxta hebraicum cumiratur fueris misericordiae recor daberis : Nondebemus puture
obliuis cidm̃ & post irã sue misericorduae recordari : Sed quod nos eum in poena positi putemus
obliuis ci Iuxta illudus que quod ñe obliuisceris me infinẽ : Nam & siquando temptationib quasi
fluctib: operimur & rapida demonum aduersus nos procella deseuit uelud addor mientẽ loqui-¬
mur: Ex surge. ut quiꝰ dormitas dñe: Si mulq dĩ cerneclementiã : Nondix̃ cum intuleris sup¬
plicia miseri cordiue recordaberis : Sed cumiratus fuerir quiaũ ira scitur : interdũ non ꝑcutit.
sed tantd̃ modo cõminatur : Quod & apł sentiens: ait: Reuelatur enĩ ira dĩ decȩlo suꝑ minem

Expanded text:
lacrymis in mensura . Quod si propheta turbatur ad iram Dei, et qui turbatus est, 636 impetrat miserilacrymis in mensura . Quod si propheta turbatur ad iram Dei, et qui turbatus est, 636 impetrat misericordiam, quid nos sperare, immo timere debemus, quorum omnia opera Dei digna sunt ira? Quod autem sequitur juxta Hebraicum. Cum iratus fueris, misericordiae recordaberis. Non debemus putare, oblivisci Deum, et post iram suae misericordiae recordari; sed quod nos eum in poena positi putemus oblivisci, juxta illud: Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem ? Nam et si quando tentationibus, quasi fluctibus operimur, et rapida daemonum adversus nos procella desaevit, velut ad dormientem loquimur: Exsurge, quid dormitas, Domine? Simulque Dei cerne clementiam: non dixit, cum intuleris supplicia, misericordiae recordaberis; sed cum iratus fueris. Qui autem irascitur, interdum non percutit, sed tantummodo comminatur. Quod et apostolus sentiens ait: Revelatur enim ira Dei de coelo super omnem
Abbreviated transcription (Latin):
peccata uenerit filius tuus manifestius cognosceris : sequitur : Cum aduenerit tempus demons¬
aliorum hab&ur interp̃tum Et est sensus cum uenerit tempus. Dequo dicitur Tempore
quod ante occultũ fuit hominibus De quo dicitdns in euangelio. Pat̃ reuelaui nomentuũ homi¬
nibus: Quod autẽ infert. cum turbata fuerit Anima met. Apud Lex interp̃tum aeditionem
cumposterioribus copulatur : ut possit legi. Cum turbata fuerit anima mea : & hoc Huc usq
distincto de inceps inferatur: misericordiȩ recordaberis. Quod scilic& proph&ȩ sufficiat pro
poena solu conturbatio & adirã dĩ anima illius conturbata. Nequaquã inferatur suppliciũ. sed
iram exclud&ͣ misericordia: hub&. &ira dĩ mensuras : quañtũ & quanto tempore: obquas causas.
& quibus inferatur Iuxtu illud quod scriptumẽ. Cibabis nor pane lacrimarũ & potũ dabis nob̵

Expanded text:
peccata venerit Filius tuus, manifestius cognosceris. Sequitur: Cum advenerit tempus, demonspeccata venerit Filius tuus, manifestius cognosceris. Sequitur: Cum advenerit tempus, demonsaliorum habetur interpretum. Et est sensus: Cum venerit tempus, de quo dicitur: Tempore quod ante occultum fuit hominibus, de quo dicit Dominus in Evangelio: Pater, revelavi nomen tuum hominibus . Quod autem infertur: Cum turbata fuerit anima mea, apud LXX interpretum editionem cum posterioribus copulatur, ut possit legi: Cum turbata fuerit anima mea in ira, et hucusque distinctio: deinceps inferatur, misericordiae recordaberis; quod scilicet prophetae sufficiat pro poena sola conturbatio, et ad iram Dei anima illius conturbata, nequaquam inferatur supplicium, sed iram excludat misericordia. Habet autem et ira Dei mensuras: quantum, et quanto tempore, et ob quas causas, et quibus inseratur, juxta illud quod scriptum est: Cibabis nos pane lacrymarum, et potabis nos
Abbreviated transcription (Latin):
& dicat ignẽ uenimittere suꝑ terrã. & quã uolo ut ardeat: hoc ȩstimant alii : & ad hanc inter¬
p̃tationẽ multis scripturax utuntur testimonus : Porro simplex int̃prȩtatio &opinatio
uulgi de saluatore intellegit : quod int̃ duos latrones crucifixus agniturs sit: Quiaũ melius:
hoc dicunt. quod in prima ȩccła quaedecircũ cisione fuit & dep̃putio congregatiduob p̃płis
se hinc inde cingentibꝰ intelletus sit saluator: &eredits: sunt quiduo animalia duo intellegar
testumenta Nouũ &uetus. quaeuere animantia sintꝰ atq uitalia: quae spirent. inquo
medio dñs cognoscatur : In medio annorũ notũ facies: Lxx. Cũ ad ppinquauerint anni cog¬
nosceris cũ ueneri inquit tempus & opere ꝓmissa conpleueris: monstrab̵ uera ec̃ quȩ pollici¬
tus es siue cum ad propinquauerit consummatio. & in extrema hora ad destruenda

Expanded text:
et dicat: Ignem veni mittere super terram, et 635 quam volo ut ardeat . Hoc aestimant alii, et ad hanc interet dicat: Ignem veni mittere super terram, et 635 quam volo ut ardeat . Hoc aestimant alii, et ad hanc interpretationem multis Scripturarum utuntur testimoniis. Porro simplex interpretatio, et opinio vulgi de Salvatore intelligit, quod inter duos latrones crucifixus agnitus sit . Qui autem melius, hoc dicunt, quod in prima Ecclesia quae de circumcisione fuit, et de praeputio congregata, duobus populis se hinc inde cingentibus, intellectus sit Salvator et creditus. Sunt qui duo animalia, duo intelligant Testamenta, novum et vetus, quae vere animantia sint atque vitalia, quae spirent, et in quorum medio Dominus cognoscatur. In medio annorum notum facies. LXX: Cum appropinquaverint anni, cognosceris. Cum venerit, inquit, tempus, et opere promissa compleveris, monstrabis, vera esse quae pollictus es. Sive cum appropinquaverit consummatio, et in extrema hora ad destruenda
Abbreviated transcription (Latin):
tua diligentius contemplatus. ne mihi dicer&ur. Opera aũ dñi non respiciunt: & opera manuũ
eius. non c̃siderant : excreaturir intellexi creatorẽ. & ꝑ singula quae fecisti. & cotidie opera¬
ris in uni uersomundo totur obstipui & sensu humanitatis amisso in scam amentiã sũ conuer¬
sus: uel ceste ad miratione turbatus. in laudes tuas trepidus erumpodicens : Inmedio duorum
animaliũ cognosceris. quod multi putant defilio intellegi. & despũscõ : eo quod pat̃ ꝑ filium
intellegatur & sp̃m Quȩ quidam &duo seraphim: ȩsaia & duocherubinscribȩ̃ int̃ prȩ
tantur in exodo: quȩ contra se respicient. & in medio habeant oraculũ : & inisaia uelantes capit
& pedes dñi in p̃senti tantũ sȩculo uolent & alter adalterũ mysteriũ inclament trinitatis :
& mittatur unus deseraphum qđ int̃ pretatur ardens: & ueniat int̃ras & mund& ꝓphetȩ labia

Expanded text:
tua diligentius contemplatus ne mihi diceretur: Opera autem Domini non respiciunt, et opera manuum tua diligentius contemplatus ne mihi diceretur: Opera autem Domini non respiciunt, et opera manuum ejus non considerant, ex creaturis intellexi Creatorem, et per singula quae fecisti, et quae quotidie operaris in universo mundo, totus obstupui, et sensu humanitatis amisso, in sanctam amentiam sum conversus. Vel certe admiratione turbatus, in laudes tuas trepidus erumpo dicens: In medio duorum animalium cognosceris. Quod multi putant de Filio intelligi, et Spiritu sancto, eo quod Pater per Filium intelligatur et Spiritum. Quae quidem et duo Seraphim in Isaia , et duo Cherubim, scribi interpin Isaia , velantia caput et pedes Domini, in praesenti tantum saeculo volent, et alter ad alterum mysterium inclament Trinitatis: et mittatur unus de seraphim, quod interpretatur ardens, et veniat in terram et mundet prophetae labia,
Abbreviated transcription (Latin):
tens felsuum & in ebrians : & quinto uȩ quidicit ligno ex ꝑgiscere. surge lapidi tacenti: & sic̃ tinorte
ꝑterritus sum. quod d raco magnus tantis uulnerib confodiendus est: sic de p̃cordnẽ ut quod promisis¬
t expleas. & finito tempore reddas x p̃ostuũ : Tuenim dixisti. quia ad huc uisus procub& appa¬
rebit infine & non mentietur : Viuifica ergo quod pollicitus es hoc ẽ tuũ imple: promis sumñ
moriatur irritus sermotuus sed opere conpleatur : Quod quidem iuxtanos & deresurrectione
saluatoris intellegi potest : ut ille qui pronob̵ mortuus ẽ consurgat. amortuis. &uiuificetur:
iuxtu .Lxx. aũmulto alter ẽ sensus : & debemus &iã uulgate ȩditionis explanationẽ po¬
nere : Dñe audiui inscripturis sermonẽ tuum: &timui :Dante auriculã iuxta illud quodlo qͥt᷑
isaias : Addit mihi auriculũ cadaudiendũ. Ita audiuiuittuuis audir sermonẽ tuũ : & opera

Expanded text:
uum et inebrians. Et quinto: Vae qui dicit ligno, expergiscere: surge, lapidi tacenti. Et sicut timore perterritus sum, quod draco magnus tantis vulneribus confodiendus sit, sic deprecor, Domine, ut quod promisisti, expleas, et finito tempore, reddas Christum tuum. Tu enim dixisti, quia adhuc visus procul et apparebit in fine, et non mentietur. Vivifica ergo quod pollicitus es, hoc est, tuum imple promissum; non moriatur irritus sermo tuus, sed opere compleatur. Quod quidem juxta nos, et de resurrectione Salvatoris intelligi potest: ut ille qui pro nobis mortuus est, consurgat a mortuis, et vivificetur. Juxta Septuaginta autem multo alter est sensus, et debemus etiam Vulgatae editionis explanationem ponere. Domine, audivi in Scripturis sermonem tuum, et te mihi dante auriculam, juxta illud quod loquitur Isaias: Addidit mihi auriculam ad audiendum ; ita audivi, ut tu vis audiri sermonem tuum. Et opera
Abbreviated transcription (Latin):
medio duorũ animaliũ cognosceris: proeo quod nos. & aquila &theo dotion trinstulimus
uiuifica illud: simmachus interp̃tatus ẽ reuiui fica illud: Quod aũ lxx dixerant. consideraui
& obstipui: Nec in hebraico hab&ur. Nec apud quemquã aliorũ interp̃tum: & sublatis his
quae in hebraico non habentur possit legi iuxtu lxx dnẽ operatua inmedio duorũ animaliũ
cognosceris quod quia MNIA NATΟN uidebatur superiora coniuncta sunt: Legit᷑ aũ inhebreo
adonai id est dñe falach. opustuũ. bacereb in medio. sanim annorũ hege u uunfica
illud . hoc propt̃ ea quae suꝑ flua sunt in lxx. manifeste addita cognoscamus: hebrei iux¬
tu hystoriã. hunc locũ explanant. Dñe audiui auditionẽ tuã & timui Audiui inqui poenas
snabuchodonosor & diabolo p̃parasti: inquibus dixistiei : Uae qui multiplicat non sua: & se¬

Expanded text:
medio duorum animalium cognosceris. Pro eo quod nos et Aquila et Theodotio transtulimus, medio duorum animalium cognosceris. Pro eo quod nos et Aquila et Theodotio transtulimus, vivifica illud, Symmachus interpretatus est, revivifica illud. Quod autem Septuaginta dixerunt, consideravi et obstupui, nec in Hebraeo habetur, nec apud quempiam aliorum Interpretum, ut sublatis his, quae in Hebraico non habentur, possit legi juxta Septuaginta: Domine, opera tua in medio duorum animalium cognosceris: quod quia ἀδιανόητον videbatur, superiora conjuncta sunt. Legimus autem in Hebraeo ADONAI, id est, Domine, PHALACH, opus tuum, BACEREB, in medio, SANIM, annorum, HEIEU, vivifica illud. Hoc propterea ut quae superflua sunt, in Septuaginta manifeste addita cognoscamus. Hebraei juxta historiam hunc locum ita explanant: Domine, audivi auditionem tuam, et timui. Audivi, inquit, poenas quas Nabuchodonosor et diabolo praeparasti, in quibus dixisti ei: Vae qui multiplicat non sua S
Abbreviated transcription (Latin):
Siaũ aliquis quȩ sierit quare solus theodotion ꝓspontaneis transtulerit : possumusdicere. ue
confessionem proph& ae quod non aliqua neces sitate. sed sponte peccauerit. male sentiens
de iudiciodĩ uel certe futuram gentiũ fidem demonstrari : Quod priorẽ errorẽ uoluntariae
relinquentes. in eum crediturȩ sint : qui in cantico reꝓmittitur: Legimus in psalmo xui oratio
simoprimo oratio pauperis. cumanxiatus fuerit. & corã dnõ effuderit p̃cem suã: Si cubi
a libi nom̃ orationis infestura Tamen nullo loco cũ cantico legitur : & nescio andecens sit orore
cumdelec̃tione & inpsalmis : & cantico prophetare uit & in eo quod oratio ẽ dep̃cetur patrem :
& meo quod canticũpatris qui miserit filium & filui quiuenerit laus dicatur: haec detitulo
canticꝑuideamus nunc quȩdicantur incantico.
ñe audiui auditionẽ tuã : &timui. dñe opus tuum inmedio annorũ uiuifica illud

Expanded text:
Si autem aliquis quaesierit, quare solus Theodotio, pro spontaneis, transtulerit, possumus dicere, vel 633 confessionem prophetae, quod non aliqua necessitate, sed sponte peccaverit, male sentiens de judicio Dei; vel certe futuram gentium fidem demonstrari, quod priorem errorem voluntarie relinquentes, in eum crediturae sint, qui in Cantico repromittitur. Legimus in psalmo decimo sextt in centesimo primo: Oratio pauperis cum anxiatus fuerit, et coram Domino effuderit precem suam. Et sicubi alibi nomen orationis infertur: attamen nullo loco cum Cantico legitur. Et nescio, an decens sit orare cum delectatione, et psalmis et Cantico prophetare, ut et in eo quod oratio est, deprecetur Patrem, et in eo quod Canticum, Patris, qui miserit Filium, et Filii qui venerit, laus dicatur. Haec de titulo Cantici. Videamus nunc quae dicantur in Cantico. Domine, audivi auditionem tuam, et timui: Domine, opus tuum in medio annorum vivifica illud.
Abbreviated transcription (Latin):
prenotatũ : quod proph&ico spũ or& tollȩ caliginem & reddi lucem : auferre imaginem
& tribui ueritatẽ: quodaũ proph&ia sit. & totus canticitextus ostendit. & maximȩ illa in
medio duorũ animaliũ cognosceris : & cũ ad propinquauerint anni notus eris a& de iudicio
cum turbata fuerit animamea in ir& miseri cordiȩ recordaberis : & rursũ deuduentu xpi.¬

Expanded text:
praenotatum, quod prophetico spiritu oret tolli caliginem, et reddi lucem; auferri imaginem, praenotatum, quod prophetico spiritu oret tolli caliginem, et reddi lucem; auferri imaginem, et tribui veritatem. Quod autem prophetia sit, et totus Cantici textus ostendit, et maxime illud: In medio duorum animalium cognosceris. Et: Cum appropinquaverint anni, notus eris. Et de judicio: Cum turbata fuerit anima mea in ira, misericordiae recordaberis. Et rursum de adventu
Abbreviated transcription (Latin):
disseramus: Oratio ambacuc prophetȩ ꝓignorationibꝰ. Lxx. Oratio ambacuo proph&e
transtulisse: nam & in hebraico hab& ad sego notħ quoddicitur ETIΑΡΝΟΝΜΑRΟΝC
& nos transtulimur proignorationibus: est au sensus : quia supratemere dixerat. Vs que quo
dñe clamabo anon ex audies uoci ferabor adiẽ uimpatiens & non saluabis : Ac de inde in secun¬
da querimonias non respicis suꝑ iniqua tigentes & tacer deuorante impio iustorem se c̃ad
quod audierat. scribe uisum & ex plana eũ suꝑ tabulas : & post exera ecce qui incredulur est
non erit recta anima eius in sem&ipso. Iustus aũ infide sua uiuq : &dedicerat. uel nabuchodo noso
uel diabolum uel antichristũ positũ iniudicio peccatorũ & fortẽ ad corripiendas gentes : nunc
agit penitentiã & plangit quod temere sit locutus. p&it quȩ ueniã ut miseri cordiã consequatur.

Expanded text:
disseramus. Oratio Abacuc prophetae pro ignorationibus. LXX: Oratio Abacuc prophetae disseramus. Oratio Abacuc prophetae pro ignorationibus. LXX: Oratio Abacuc prophetae transtulisse. Nam et in Hebraico habet AL SEGIONOTH   quod dicitur, ἐπὶ ἀγνοημάτων, et nos transtulimus, pro ignorationibus. Est autem sensus, quia supra temere dixerat: Usquequo, Domine, clamabo, et non exaudies? vociferabor ad te vim patiens, et non salvabis? Ac deinde in secunda querimonia: Quare non respicis super iniqua agentes, et taces, devorante impio justiorem se? Ad hoc audierat: Scribe visum, et explana eum super tabulas. Et post caetera: Ecce qui incredulus est, non erit recta anima ejus in semetipso: Justus autem in fide sua vivet. Et didicerat vel Nabuchodonosor, vel diabolum, vel Antichristum positum in judicio peccatorum, et fortem ad corripiendas gentes: nunc agit poenitentiam, et plangit quod temere sit locutus: petitque veniam, ut misericordiam consequatur,
Abbreviated transcription (Latin):
dogmatũ preferre uideantur : cum in illis Nihilspirans sit . &uita dicamus & illud nelector ẽ
uid eamus caelasse quod nouimus: spm̃ &uentũ . apud hȩbreos eodem appellari uocabula idẽs
cipere possumus. quo d nihil spir& in idolir: uel ꝑanima. quod simulacra inanimantia sin:
Quodaũ spr accipiatur ꝓ anima manifeste significat. saluatoris oratio : pat̃ inmeanus tuas cõ
anima mec usq ad mortẽ : & nemo potest eripere animã meã ame. & uoluntate
mea depono animã meã & sponte mea rursum cd sumo ea: FINIT LIBER PRINUS¬
lterum mĩ chromati papa uenerabilis in ambacuc librum scribimus propria canticũ eiur
opusculo dedicanter. sermonẽ quȩ a & hicum. & psalteriĩ. idest lyrico more conpositũ
totis uirib ad gredientes: sibil& igitur exc& ra & sardanapalus insult cur ior uitis

Expanded text:
dogmatum praeferre videantur, cum in illis nihil spirans sit et vitale. Dicamus et illud, ne lectorem dogmatum praeferre videantur, cum in illis nihil spirans sit et vitale. Dicamus et illud, ne lectorem videamur celasse quod novimus, spiritum et ventum apud Hebraeos eodem appellari vocabulo, id est, el pro vento accipere possumus, quod nihil spiret in idolis; vel pro anima, quod simulacra inanimata sint. Quod autem spiritus accipiatur pro anima, manifeste significat Salvatoris oratio: Pater, in manus tuas comanima mea usque ad mortem . Et: Nemo potest eripere animam meam a me: sed voluntate mea depono animam meam, et sponte mea rursum assumo eam . LIBER SECUlterum, mi Cromati, papa venerabilis, in Abacuc librum scribimus, proprium Cantico ejus opusculum dedicantes, sermonemque epicum et Psalterii, id est, lyrico more compositum, totis viribus aggredientes. Sibilet igitur excetra, et Sardanapalus insultet, turpior vit
Abbreviated transcription (Latin):
potest. si quis contentiose sp̃m ꝑuersũ. in hoc loco uoluerit accipere : quod alius sit omnes spr̃
non ẽ in eo Aliud si dixiss& om̃s spi nonẽ circa eũ potest enĩ ad sedere simulacris: Cete¬
rũ intrinsecus eẽ non potest : Vnde & aquila significantius uestit ebraicũ dicens: & spr̃ eus¬
Nonẽ inuiscerib: siue in medio eius : pr&er ea sciendũ inquibusdã hebraicis uo luminibus non
esse additũ omͥ sed absolute spm legi quod siquis ratione sẽparatus inbonã pastẽ accsperit sp̃m̃
& quȩsierit cursi despũscõ dictum sit cumadditamento legatur : & om̃s sp̃r nonẽ in eo : sciat
omnem sp̃m diuersas gratias intellege spr̃ scĩ : ut sit sensus : Nihil inse gratiȩ. Nihil poterit ha¬
bere uirtutis : Quod quidẽ & iuxta trophologiã magis intellegit᷑ : quod in uni uersis idolis hȩre¬
ticorum & figmentis diaboli Nulla sit gratia spr̃ scĩ sed imaginẽ diuinitatis. & pulchritudinẽ

Expanded text:
potest si quis contentiose spiritum perversum in hoc loco voluerit accipere, quod aliud sit; Omnis spiritus non est in eo; aliud si dixisset: Omnis spiritus non est circa eum: potest enim assidere simulacris; caeterum intrinsecus esse non potestnon est in visceribus, sive in medio ejus. Propterea sciendum in quibusdam Hebraicis voluminibus non esse additum, omnis; sed absolute, spiritum legi. Quod si quis ratione superatus in bonam partem acceperit spiritum, et quaesierit, cur si de Spiritu sancto dictum sit, cum additamento legatur: Et omnis spiritus non est in eo? sciat omnem spiritum, diversas gratias intelligi Spiritus sancti: ut sit sensus: Nihil in se gratiae, nihil poterit habere virtutis. Quod quidem et juxta tropologiam magis intelligitur, quod in universis idolis haereticorum et figmentis diaboli, nulla sit gratia Spiritus sancti; sed imaginem divinitatis et pulchritudinem
Abbreviated transcription (Latin):
titudinis suue : proco quod lxx. interpretati sunt : & posuit dilectionẽ robustam fostitu¬
dinis : suue  Et nos diximus Ibi abscondita ẽ fostitudo eius aquila transtulit. & posunt
absconsionem fortitudinir suue asymmachus & posuit ab sconditam fostitudinẽ suã : solus
theo dotio nrũe trans latione congruens ait : & ibi absconsio fortitudinis eius uerbũ enim
selã proqualitate loci: & posur. intellegitur. & ibi magis quȩ in p̃senti loco ibi legendum
ẽ. quam posuit : ut sit sensus & ordo sententiae : cornua inmanib: eius : & subaudiatur ibi ẽ
id est incornib: absconditaẽ fostitudo eius: manifestum ẽ aũ iuxta hȩbraicũ : quod in add¬
uentuxp̃i. cuncta repl&a sint gloria S ecundũ illud quod in euangelio dr̃ glorica
inexcelsirdõ. & interra pax hominibus bone uoluntatis & alibi pacc̃ fecit in cuelis

Expanded text:
d Septuaginta interpretati sunt, et posuit dilectionem robustam fortitudinis suae: et nos diximus, ibi abscondita est fortitudo ejus: Aquila transtulit, et posuit absconsionem fortitudinis suae: Symmachus, et posuit absconditam fortitudinem suam; solus Theodotio nostrae translationi congruens, ait: et ibi absconsio fortitudinis ejus. Verbum enim SAM   pro qualitate loci, et posuit intelligitur, et ibi: magisque in praesenti loco ibi legendum est, quam posuit, ut sit sensus et ordo sententiae: Cornua in manibus ejus, et subaudiatur, ibi, id est, in cornibus abscondita est fortitudo ejus. Manifestum est autem juxta Hebraicum quod in adventu Christi cuncta repleta sint gloria, secundum illud quod in Evangelio dicitur: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis .
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑtt & suꝑ gloriã tũ quã primumte haberecredebas: istudq :÷ patieris quã impietas libani
operi& te : secundũ illud quoddicitur. &oratio eius fiat inpeccatũ: Libanus enĩ mons iuxtu

Expanded text:
super te, et super gloriam tuam, quam primum te habere credebas: istudque patieris, quia impietas Libani super te, et super gloriam tuam, quam primum te habere credebas: istudque patieris, quia impietas Libani operiet te, secundum illud quod dicitur: Et oratio ejus fiat in pec
Abbreviated transcription (Latin):
onis speluncã latronum sed facit domũ patris domũ negotiationis Post hec sequit᷑: saturitatẽ ig¬
nominiȩ ꝓglori abibetũ & cõmouere : idest. õ diabole. odogma ꝑuersum. o hȩretice quite putabas
calicem ẽẽ : aureũ. quo inebria untur om̃s gentes. ut uiderent speluncas. & secretatua ꝓglo¬
riȩ magnitudine. replere saturitate ignominiȩ. & reputare inuas fictile: õpera mamiũ figuli:
bibe &tu decalice dñi : dequo inpsul modicitur Calix in manudnĩ uinimeri plenus ẽ mixto : &
inclinaut ex hoc in illud. uerũ tamen fex eius non ẽ ex inanita: & apriore sententia cõmouere.
& noli putaye fir maec̃ & stabilia : in quibus primũ stare cupiebas Qua circũ dedite calix dex¬
terȩ dñi. porro quia propinasti. prox imotuo. subuersione turbid congregubit᷑ ignominiu

Expanded text:
onis speluncam latronum, sed facit domum Patris domum negotiationis. Post haec sequitur: Saturitatem igonis speluncam latronum, sed facit domum Patris domum negotiationis. Post haec sequitur: Saturitatem ignominiae pro gloria bibe tu, et commovere, id est, o diabole, o dogma perversum, o haeretice, qui te putabas calicem esse aureum, quo inebriantur omnes gentes, ut viderent speluncas et secreta tua, pro gloriae magnitudine replere saturitate ignominiae, et reputare in vas fictile opera manuum figuli: bibe et tu de calice Domini, de quo in psalmo 626 dicitur: Calix in manu Domini, vini meri plenus mixto, et inclinavit ex hoc in illud: verumtamen faex ejus non est exinanita . Et a priori sententia commovere, et noli putare firma esse et stabilia, in quibus primum stare cupiebas: quia circumdedit te calix dexterae Domini. Porro quia propinasti proximo tuo subversione turbida, congregabitur ignominia
Abbreviated transcription (Latin):
domus orationis Speluncas latronũ pollicentes initiationes quasdũ & mysteria & re¬
condita solis que : ereticis nota secr&a. Dequibus loquitur &isaias: & manu facta om̃a
abs condent inferentes inspeluncas & inscissuras p&rarũ : & foramina terrae: non ingre¬
diamur Ergo speluncas hȩreticorũ Nec absconda mufibi. ubnͣmpius saul stercoroe
doctrinarum suarum gerere consueunt : sed magis ascendamus adspeluncam excelsã
montis sina. ubi & helias uidit dnm̃ & moy ses posteriora eius. ante conspexit : &isaias ded nõ
clamitans hic habitauit inspelunca excelsas. Quis aũ non hab& poculũ turbidũ & doctrinũ
he r&icam & mugister eccłe est & omnia facit turpis iucrigratia. &uendit columbas intemplo
hocẽ dona spr scĩ. & incathedra sacerdotali liberas suffocat au es iste non facit quidẽ domum orati¬

Expanded text:
domus orationis, speluncas latronum , pollicentes initiationes quasdam et mysteria, et redomus orationis, speluncas latronum , pollicentes initiationes quasdam et mysteria, et recondita solumque haereticis nota secreta, de quibus loquitur et Isaias: Et manufacta omnia abscondent, inferentes in speluncas et in scissuras petrarum et foramina terrae . Non ingrediamur ergo in speluncas haereticorum, nec abscondamur ibi, ubi impius Saul stercora doctrinarum suarum egerere consuevit : sed magis ascendamus ad speluncam excelsam montis Sina, ubi et Elias vidit Dominum , et Moyses posteriora ejus ante conspexit . Et Isaias de Domino clamitans: Hic habitabit, ait, in spelunca excelsa . Si quis autem non habet poculum turbidum et doctrinam haereticam, et magister Ecclesiae est, et omnia facit turpis lucri gratia, et vendit columbas in templo, hoc est dona sancti Spiritus, et in cathedra sacerdotali liberas suffocat aves, iste non facit quidem domum orati
Abbreviated transcription (Latin):
&aaron quãuis hieremias sit & helias. ta mennecesseẽ eum de cemptationib: aegypti. & so¬
litudines bibere : Vnde & dñ sermo qui ob hoc carnem ad sumpserat ut bibert detorrente :
Considerans maiestatẽ suã : dix pater si possibile ẽ transeat calix iste ame : Rur sũ uidens se
eẽ inegypto &aquas non posse mundari. nisi ipse potus sodait. Verumtamen non sic̃ ego
uolo sedsicuttuuis: Haeo proptereo quia diabolus subuersione & poculo turbido ꝑuersis
quibusqi e doctrinis in ebri& proximos Id est rationale animal : & faciat eos quos dece¬
perit respicere ad speluncas suas : ecclesiae nidogmatu libera suno di᷑ gratulantur. & lu¬
mine : qui autẽ inebriantur. nocte inebriantur : & qui eos in ebriant. non ducunt inatria dñi
Quȩ nulla tectorum prȩmuntur umbra : sed in speluncas. fecer̃ enĩ domũ patris. quȩ fuerat

Expanded text:
Aaron, quamvis 625 Jeremias sit et Elias, tamen necesse est eum de tentationibus Aegypti et soAaron, quamvis 625 Jeremias sit et Elias, tamen necesse est eum de tentationibus Aegypti et solitudinis bibere, unde et Domini sermo qui ob hoc carnem assumpserat, ut biberet de torrente, considerans majestatem suam dixit: Pater, si possibile est, transeat calix iste a me . Rursum videns se esse in Aegypto, et aquas non posse mundari, nisi ipse potasset, ait: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu vis. Haec propterea, quia diabolus subversione et poculo turbido ac perversis quibusque doctrinis inebriet proximos, id est, rationale animal, et faciat eos quos deceperit, respicere ad speluncas suas. Ecclesiae enim dogmata libera sunt: die gratulantur et lumine. Qui autem inebriantur, nocte inebriantur : et qui eos inebriant, non ducunt in atria Domini, quae nulla tectorum premuntur umbra, sed in speluncas. Fecerunt enim domum Patris quae fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
faciat eum suo stercoro pallui. hoc aduersus uidaicã traditionẽ : ueniamus aũ adintelle¬
gentiõ spiritulẽ : Vãe tibi diabole siue antichriste . uel her&icorũ dogma ꝑuersũ qui dos¬
tionẽ non desiloa nonde iordane Nende fontibus isrł : sedde torrente cȩdron & de flumine esp.
De quo & hueremuis dieit. Quid tbi c&uie egypti. ut bibas aquã geon. proquo in hebreo senp¬
tumẽ. sior id est turbidã atq cȩ nosam : Quã uis enĩ deparadiso scripturarũ flumina e¬
gyptia ex ire credintur: Tamen quia conculcantur pedib pharaonis. perdider̃ splendo¬
rem suum: Qi uio lata luto aegyptio uersa sunt in torrentes :De quib scs̃ quod euaseri
gratula tur. Torrentẽ ꝑtransiuit anima nr̃ã. Quod siquis opposuerit torrentẽ cħorat̃
inua bibit Hoc dicendũ. quia quicumnq : egypto fuerit. & in uia huius sȩcłi quã uis moy ses

Expanded text:
faciat eum suo stercore pollui. Hoc adversus Judaicam traditionem. Veniamus autem ad intellifaciat eum suo stercore pollui. Hoc adversus Judaicam traditionem. Veniamus autem ad intelligentiam spiritualem. Vae tibi, diabole, sive Antichriste, vel haereticorum dogma perversum, qui doctionem, non de Siloa, non de Jordane, non de fontibus Israel, sed de torrente Cedron, et de flumine Aegypti, de quo Jeremias dicit: Quid tibi et viae Aegypti, ut bibas aquam Geon ? pro quo in Hebraeo scriptum est SIOR  , id est, turbidam atque coenosam: quamvis enim de paradiso Scripturarum flumina Aegypti exire credantur: tamen quia conculcantur pedibus Pharaonis, perdiderunt splendorem suum, et violata luto Aegyptio, versa sunt in torrentes, de quibus sanctus quod evaserit, gratulatur dicens: Torrentem pertransivit anima nostra . Quod si quis opposuerit torrentem Corath, in via , hoc dicendum, quia quicumque in Aegypto fuerit, et in via hujus saeculi, quamvis Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
uenter potantis soluer&ur influxu. ac subito introductũ ante ora opulantiũ conpulsũ¬
ans ut aspiciat nuditatem eus & ignominiũ ꝓgloriua e Quad scilic& ille quirex potentissi.¬
huius cemodi potionem : & passurus omnia passus ẽ sed echias: hocquã ridiculũ sit: metacente
cognosc&is : Si enim quod sequitur bibe tuquoq & consopire : & circũ dabitte calix dexterae
dnĩ : & uomitus ignominiȩ suꝑ gloriũ tuam Non de calice intellegunt. sed de malis quȩ bibi¬
turus ẽ nabuchodonosor : Ergo & illecalix. qub sedechiȩ propinnatirs ẽ. mala s̃ intellegenda
Nonut illi uolunt catarticũ : sinaũ dicunt uere factum & tempbratã huiuscemodi potionem.
ut supra retulis Ergo &calix iste quẽ bibiturus ẽ nabuchodonosor catartico extimandus ẽ
plonus : ut ds̃ sabuoth & dñs ompr̃ ꝓuindicta magna nabuchodonosor propin& catustico &¬

Expanded text:
venter potantis solveretur in fluxum: ac subito introductum ante ora epulantium, compulsumventer potantis solveretur in fluxum: ac subito introductum ante ora epulantium, compulsumans, ut aspiciat nuditatem ejus, et ignominiam pro gloria: quod scilicet ille qui rex potentissihujuscemodi potionem, et passurus omnia, quae passus est Sedecias. Hoc quam ridiculum sit, me tacente, cognoscitis. Si enim quod sequitur: Bibe tu quoque, et consopire, et circumdabit te calix dexterae Domini, et vomitus ignominiae super gloriam tuam, non de calice intelligunt, sed de malis, quae bibiturus est Nabuchodonosor: ergo et ille calix quo Sedeciae propinatum est, mala sunt intelligenda, non, ut illi volunt, καθαρτικόν. Sin autem dicunt vere factum, et temperatam hujuscemodi potionem, ut supra retuli: ergo et calix iste quem bibiturus est Nabuchodonosor, καθαρτικῷ aestimandus est plenus, ut D
Abbreviated transcription (Latin):
sublimȩ gloria adultima deduceris mali: quia iniquitas libani operi& te : suꝑbia inquit
tua & euersio templi &rapina scõ rum tẽdepopulabitur : atq uastabit : & qui a semel nomi¬
nauerat montẽ libanũ subeius trans latione uictimas & sacrificia uel ceste multitudinem
populorum quae inter fectiaẽ hierłm. animalib uel bestus conparat dicens. & uastitas animabũ¬
opprem&te : hoc aũ omne patieris : quiauastas tiuidam subuestisti terram reꝓmissionis &
ciuitatem hierłn : om̃s q habitatores eius : audiuiliddȩ quendim dehebrȩis quisa piens apud
illoset aΕΥteput ec uocatur. narrantem huiuscemodi fabulã: sedechias inquit anabuchodo¬
nosor rege cȩcatus in rebluatha. hoc est antiochio. Aariisq inrisus modis ductus ẽ babylonẽ :
ubicum quadã die nabuchodonosor conuiuii festa cȩlebrar&. iussit ei dare potionẽ. qua austa

Expanded text:
sublimi gloria ad ultima deduceris mala. Quia iniquitas Libani operiet te; superbia, inquit, sublimi gloria ad ultima deduceris mala. Quia iniquitas Libani operiet te; superbia, inquit, tua et eversio templi, et rapina sanctuarii te depopulabitur atque vastabit. Et quia semel nominaverat montem Libanum, sub ejusdem translatione victimas, et sacrificia, vel certe multitudinem populorumopprimet te. Hoc autem omne patieris, quia vastasti Judam, subvertisti terram repromissionis, et civitatem Jerusalem omnesque habitatores ejus. Adivi Liddae quemdam de Hebraeis, qui sapiens apud illos, et δευτερῶτης vocabatur, narrantem hujuscemodi fabulam: Sedecias, inquit, a Nabuchodonosor rege caecatus in Reblatha, hoc est, Antiochiae, variisque irrisus modis, ductus est Babylonem . Ubi cum quadam die Nabuchodonosor convivii festa celebraret, jussit ei dare potionem, qua hausta,
Abbreviated transcription (Latin):
uectio ẽ. quodob litus condicionis sue: & quasi ignorans se eẽ hominẽ. Al teri homini felle¬
& ama ritudine propinar  possumus autẽ eum uel rogemintellegere iudeȩ. uel genera¬
liter omnes homines quod in ebriauerit eos malist der& sedecle captiuorũ omnium
nuditatẽ. proquo int̃prȩtatus ẽ sỹmachus & quintu editio ut uiderst᷑ ignominias eorum:
om̃s inebria uerit calice furoris sui cunctosq expoliatos uiderit. & captiuos: & illi
qu quondã glorios fuerant in ultimũ redacti synt seruitutẽ: Hoc eñ quodait replaus ẽ
ignominia progloria ut audiatur anicus & proximus siue consors regni. quituũ õ nabuc hodo¬
nosor calicembibit : V de quia in ebriasti plurimos CTu quoq bibe decalice dnĩ & con.sopprecir¬
cumdaberis supplicus dexterȩ dnĩ : &igno minia uomitũ omnia quae absorbueras egeres. &de

Expanded text:
vectio est, quod oblitus conditionis suae, et quasi ignorans se esse hominem, alteri homini fel evectio est, quod oblitus conditionis suae, et quasi ignorans se esse hominem, alteri homini fel et amaritudinem propinarit. Possumus autem eum vel regem intelligere Judaeae, vel generaliter omnes homines quod inebriaverit eos malis, ut videret Sedeciae et captivorum omnium nuditatem. Pro quo interpretatus est Symmachus et quinta editio, ut videret ignominias eorum. omnes inebriaverit calice furoris sui, cunctosque exspoliatos viderit et captivos, et illi qui quondam gloriosi fuerant, in ultimam redacti sint servitutem: hoc enim est quod ait: Repletus est ignominia pro gloria, ut subaudiatur amicus, et proximus, sive consors regni, qui tuum, o Nabuchodonosor, calicem bibit. Unde quia inebriasti plurimos, tu quoque bibe de calice Domini et consopire: circumdaberis suppliciis dexterae Domini, et cum ignominia vomitus tui omnia quae absorbueras, egeres, et de
Abbreviated transcription (Latin):
sub uersione turbida in ebrians. & aspiciat inspelunciseorũ saturitatẽ ignominie: degloriabibe&tu
& cõmouere circumd&te calix dexterȩ dũ & congregatuẽ ignominia suꝑ gloriã tuã : quia im¬
pi&as libani operi&te. & miseria bestiarũ terrebitte: propt̃ sangunẽ hominũ & impie
tates terre : &ciuitatis & omniũ habitantiũ inea: ꝓsub uersione. turbida. symmachus inter
rorẽ suũ theadotion at oXΥce occor quod int̾ pretat᷑ effusione  tua: quinta editio ẽza
inlingua nr̃a sonat. Vãe qui potũ dat amico suo turbinẽ uolsnꝗtẽ : sed & alibi trans latũ
legi Uae qui potũ dat proximosuo ERETΑCΙNΟΕ ΟNΟΥMΕnen id est amentiã turbi¬
dam hoc propt̃ ecuũt uerbũ hebraicum assu quod transtuler̃.lxX. subuersionẽ. Scirepos¬
sitis quantu apud om̃s editiones uarietate discord& : Igitur ad huc contra nabucho donosor in¬

Expanded text:
subversione turbida, et inebrians, ut aspiciat in speluncis eorum: saturitatem ignominiae de gloria bibe et tu: subversione turbida, et inebrians, ut aspiciat in speluncis eorum: saturitatem ignominiae de gloria bibe et tu: et commovere, circumdedit te calix dexterae Domini, et congregata est ignominia super gloriam tuam: quia imptates terrae et civitatis, et omnium habitantium in ea. Pro subversione turbida, Symmachus interprorem suum. Theodotio ἀπὸ χύσεώς σου, quod interpretatur ab effusione tua. Quinta editio ἐξ ἀπm in lingua nostra sonat: Vae qui potum dat amico suo turbinem volantem. Sed et alibi translatum legi: Vae qui potum dat proximo suo ἔκστασιν ὀχλουμένην, id est, amentiam turbidam. Hoc propterea ut verbum Hebraicum MASPHA  , quod transtulerunt LXX subversionem, sciri 623 possit quanta apud omnes editiones varietate discordet. Igitur adhuc contra Nabuchodonosor in
Abbreviated transcription (Latin):
non ex audiam uos : Manus enimur̃ȩ sanguinȩ plene sunt : Haec ȩdificata ẽ in in¬
iquitatibus inqua iuxta eundem proph&ã Iustitia dormiuit. nec ẽ aedificatio eius
adño sabaoth Vnde & defecer̃ populi multi inignẽ. & gentes multȩ las satȩ sunt.
eo tempore quo ues pasiani & titi circũdatuẽ exercitibus & addiem sollemnẽ paschȩ
uenientes urbe quasi carcere sunt reclusi : & fame & penuria defecer̃ & usq ad extremas
& populis igne consumptis & gentib quȩ ad auxiliũ eorum uenerat Huc illucq disꝑsis &
dimit tentibꝰ. lassas manus repl&uẽ uniuersa terra gloria xp̃i : & quasi aquis ita sermo¬
nib & doctrinȩ eius uniuersus mundus cooꝑtus ẽ : Vae qui potũdat amico suo mittens fel
& consopire: circũ dabitte calix dextere dñ & uomitus ignominiȩ suꝑgloriam tuã : quia in¬
iquitas libani operi&te. & uastitas iumentorum de terrebit eos: desanguinibus hominum.

Expanded text:
estrae sanguine plenae sunt . Haec aedificata est in iniquitatibus: in qua juxta eumdem prophetam justitia dormivit. Nec est aedificatio ejus a Domino sabaoth. Unde defecerunt populi multi in igne: et gentes multae lassatae sunt eo tempore quo Vespasiani et Titi circumdata est exercitibus, et ad diem solemnem Paschae venientes, urbe quasi carcere sunt reclusi: 622 et fame et penuria defecerunt, et usque ad extremas , et urbe iniquitatum, et populis igne consumptis, et gentibus quae ad auxilium eorum venerant, huc illucque dispersis, et dimittentibus lassas manus, repleta est universa terra gloria Christi, et quasi aquis, ita sermonibus et doctrina ejus universus mundus coopertus et consopire circumdabit te calix dexterae Domini et vomitus ignominiae super gloriam tuam quia ini
Abbreviated transcription (Latin):
quasi soliustiaae. claraluce radiauit : & cornua in manu eius. uix illa &trophea crucis.: &inipsis
cornbus ab scondita ẽ fostnudoeius: Cumenime& in forma dĩ. non rapinã arbitratus ẽ a equa¬
lem se eẽ do : sed exinaniui se for mnam serui accipiens : factus : oboediens patri usq ad mostẽ :
mostem aũcracis : Ineruce ergo paulisꝑ abscondituc̃ fostitudo eius: Q uando dicebit ad patẽ :÷
Tristis ẽ anima mea usq td mostem : & pat̃ si por sibile ẽ. transeit iste calix ame: Et in ipra
Operiit caelos uistus eius. nor se debemus. minus ẽẽ quodoperit ur. abeo quod operit Sitam̃
totum operiatur & non exparte quo dopertume: cum ergo uirtusdi operiat cȩ los maionerit
celis op uistuseius. qua operiuntur caeli caelos aũ eos ẽẽ qui portem imaginẽ suꝑ celestis
oiqͥ e narsent gloriam dñ. Cr ebro legimus uistutem quo quedĩ dm̃ saluatorem Apostolis

Expanded text:
quasi sol justitiae clara luce radiavit, et cornua in manu ejus, vexilla et trophaea crucis, et in ipsis cornibus abscondita est fortitudo ejus. « Cum enim esset in forma Dei, non rapinam arbitratus est aequalem se esse Deo; sed exinanivit se formam servi accipiens, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . » In cruce ergo paulisper abscondita est fortitudo ejus, quando dicebat ad Patrem: « Tristis est anima mea usque ad mortem ; » Operuit coelos virtus ejus, nosse debemus minus esse quod operitur, ab eo quod operit: si tamen totum operiatur, et non ex parte, quod opertum est. Cum ergo virtus Dei operiat coelos, major est coelis virtus ejus, qua operiuntur coeli. Coelos autem eos esse qui portent imaginem supercoelestis, et qui enarrent gloriam Dei, crebro legimus. Virtutem quoque Dei Dominum Salvatorem, apostolus