comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui reliqui sumus simul cum illis rapiem᷑
innubibus obuiam xp̃o in aera. ⁊ ita semꝑ
cum domino erimus: afferunt quidẽ ali¬
quid questionis: s ꝑ᷑ ipsos non ꝓpt̾ istos.
Nam et si non sunt etiam ipsimorituri. qͥd
istos adiuuent omnino ñ uideo: cũ talia
dehis dici possint. qualia de illis dicta ft̃
duob. enoch scilicet et helia. S reuera
quantum ad uerba beati apłi ꝑtinet. uide¬
tur asserere quosdam infine seculi adue¬
niente dnõ cum futura ẽ resurrectio mor¬
tuoꝵ non esse morituros: s uiuos reꝑtos. in
illam immortalitatẽ quȩ scĩs etiam cȩte¬
ris datur repente mutandos. et simul cũ
illis rapiendos sicut dicit innubibus. Nec
aliquid aliud michiuisum ẽ: quotiens de
his uerbis uolui cogitare. S uellem hinc
potius audire doctiores: ne illis etiam qͥ
putant aliquos morte non p̾cedente uiui¬
ficatos ad uitam ꝑpetuam transituros.
dicere inueniat᷑ apłs: stulte tu qͦd semi¬

Expanded text:
qui reliqui sumus, simul cum illis rapiemur qui reliqui sumus, simul cum illis rapiemur in nubibus obviam Christo in aera; et ita semper cum Domino erimus; afferunt quidem aliquid quaestionis, sed per se ipsos, non propter istos: nam et si non sunt etiam ipsi morituri, quid istos adjuvent omnino non video, cum talia de his dici possint, qualia de illis dicta sunt duobus, Enoch scilicet et Elia. Sed revera, quantum ad verba beati Apostoli pertinet, videtur asserere quosdam in fine saeculi adveniente Domino, cum futura est resurrectio mortuorum, non esse morituros, sed vivos repertos, in illam immortalitatem, quae sanctis etiam caeteris datur, repente mutandos, et simul cum illis rapiendos, sicut dicit, in nubibus: nec aliquid aliud mihi visum est, quoties de his verbis volui cogitare. 3. « Sed vellem hinc potius audire doctiores; ne illis etiam qui putant aliquos morte non praecedente vivificatos, ad vitam perpetuam transituros, dicere inveniatur Apostolus: Stulte, tu quod semi
Abbreviated transcription (Latin):
cum domino futuri sunt: nosse desidero.
utrum mox iudiciũ comitetur aduentum.
et hi qui rapient᷑ innubes soluant᷑ in mortẽ:
nisi forte aduicem mortis ipsam immutati¬
onẽ debeamꝰ accipere. Huic interrogatioĩ
tuȩ qua queris utrum in aduentu dñi mox
credendum sit futurum eẽ iudiciũ. puto
quod sufficiat fides symboli: qua confite¬
mur xp̃m apatris dextera eẽ uenturũ ad
uiuos et mortuos iudicandos. Cum gͦ ipsa
sit ei causa ueniendi: quid aliud acturus
est mox ut uenerit. nisi ꝓpter quod uene¬
rit: De illis autem qui rapientur innubi¬
bus in quadam epła quam scripsi ad fili¬
um meũ nomine mercatorem ꝓculdubio
notissimũ uobis. cũ me consuluisset de qͥ¬
busdam questionib pelagianorum. qui
negant eẽ mortem peccato retributam: qͣ¬
tenus disputauerim in subditis lege. Illi aũt
inquam de quib dixit apłs cũ loqueretur
de resurrectione mortuoꝵ. et nos uiuentes

Expanded text:
cum Domino futuri sunt; nosse desidero, cum Domino futuri sunt; nosse desidero, utrum mox judicium comitetur adventum; et ii qui rapientur in nubes, an solvantur in mortem: nisi forte ad vicem mortis ipsam immutationem debeamus accipere. » 2. Huic interrogationi tuae, qua quaeris utrum in adventu Domini mox credendum sit futurum esse judicium, puto quod sufficiat fides Symboli, qua confitemur Christum a Patris dextera esse venturum ad vivos et mortuos judicandos. Cum ergo ipsa sit ei causa veniendi, quid aliud acturus est mox ut venerit, nisi propter quod veniet? De illis autem qui rapientur in nubibus, in quadam epistola quam scripsi ad filium meum nomine Mercatorem, procul dubio notissimum vobis, cum me consuluisset de quibusdam quaestionibus Pelagianorum, qui negant mortem peccato esse retributam, quatenus disputaverim, in subditis lege: « Illi autem, inquam, de quibus dixit Apostolus, cum loqueretur de resurrectione mortuorum, Et nos viventes
Abbreviated transcription (Latin):
cum obierit a domino ꝓmereri. Non gͥ ista
quȩ pro defunctis cõmendandis frequen¬
tat ȩccłia. illi apłicȩ sunt aduersa senten¬
tiȩ qua dictum ẽ. om̃s enim ante tribu¬
scđm ea quȩ ꝑcorpus gessit. siue bonũ siue
malum: Quia etiam hoc meritũ sibi quis¬
Non enĩ omnib ꝓsunt. Et quare non om¬
nib prosunt: nisiꝓpter differentiã uitȩ
quã quisq gessit incorpore: Cum gͦ sacri¬
ficia siue altaris siue quarumcunq elemo¬
sinarũ ꝓbaptiratis et defunctis omnib
offeruntur. ꝓ ualde bonis gr̃ãrum actio¬
nes.ꝓ non ualde malis ꝓpiciationes sunt.
adhoc prosunt ut sit plena remissio. aut
certe ut tolerabilior fiat ipsa damnatio.
utrũ statim in aduentu dñĩ credendũ
sit futurum eẽ iudiciũ. anspacio interposi¬
to temporis. Incuius dieb aduentus. qm̃
legimꝰ inquis qͦd qui suꝑerunt rapientur
in nubibus obuiam xp̃o inatra. et sic semꝑ

Expanded text:
cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est: Omnes stabimus ante tribum ea quae per corpus gessit, sive bonum sive malum . Quia etiam hoc meritum sibi quisNon enim omnibus prosint. Et quare non omnibus prosunt? nisi propter differentiam vitae quam quisque gessit in corpore. Cum ergo sacrificia sive altaris, sive quarumcunque eleemosynarum pro baptizatis defunctis omnibus offeruntur, pro valde bonis, gratiarum actiones sunt, pro non valde malis propitiationes sunt, ad hoc prosunt, ut sit plena remissio, aut certe ut tolerabilior fiat ipsis damnatio. Utrum statim in adventu Domini credendum sit futurum esse judicium, an spatio interposito temporis. In cujus diebus adventus, quoniam legimus, inquis, quod qui superabunt, rapientur in nubibus obviam Christo in aera, et sic semper
Abbreviated transcription (Latin):
humana quadã beniuolentia michi falli
uident᷑. Namscriptura diuina aliud re-¬
spondet consulta. Librũ autem de hac que¬
stione conscripsi. cuiꝰ titulus ẽ de fide et
oꝑib: ubi scđm scripturas scãs quantũ do¬
mino adiuuante potui.demonstraui eam
fidem saluos facere. quam sadis euident̃ ex¬
pressit paulus apłs. dicens. In xp̃o enĩ iħu
neq circuncisio quicquã ualet neq p̃pu¬
cium: s fidesquȩ ꝑ dilectionem oꝑatur:

Expanded text:
humana quadam benevolentia mihi falli humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de hac quaestione conscripsi, cujus titulus est, de Fide et Operibus; ubi secundum Scripturas sanctas, quantum Deo adjuvante potui, demonstravi eam fidem salvos facere, quam satis evidenter expressit Paulus apostolus, dicens: In Christo enim Jesu neque circumcisio quidquam valet, neque praeputium, sed fides quae per di
Abbreviated transcription (Latin):
inuenerint tantũmͦ credere. uitam uero
inquinatissimã nec saltim occultare. sed
etiam libere ꝓfiteri ac nolle mutare:sa¬
nent filios eoꝵ si possunt sicut sanata ẽ
filia chananeȩ mulieris: non tam̃ eos fa¬
ciant m̃bra xp̃i. cum ipsi esse non desi-¬
nant membra meretricis. Item in eo libro
cuiꝰ titulus est de fide spe et caritate. quẽ
scripsi ad filium meũ frẽm tuum laurenti¬
um: ista dehacre uerba mea sunt.Credun¬
tur inquam aquib dam etiam hi qͥ nom̃
xp̃i non relinquunt. et eius lauachro in
ȩccłia baptirantur. nec ab ea ullo scismate
uł heresi p̃ciduntur. in quantislibet sce¬
lerib uiuant. quȩ nec diluant peniten¬
do. nec elemosinis redimant. s in eis usq
adhuiꝰ uitȩ ultimũ diem ꝑtinacissime
ꝑseuerent. salui futuri ꝑ ignem: licet
ꝓmagnitudine facmorum flagitioꝵ q
diuturno non tam̃ ȩterno igne puniri.S
qui hoc credunt. et tamen catholici sunt:

Expanded text:
invenerint tantummodo credere, vitam vero invenerint tantummodo credere, vitam vero inquinatissimam, nec saltem occultare, sed etiam libere profiteri, ac nolle mutare; sanent filios eorum, si possunt, sicut sanata est filia Chananaeae mulieris; non tamen eos faciant membra Christi, cum ipsi esse non desinant membra meretricis » . 10. Item in eo libro cui titulus est, de Fide, Spe, et Charitate, quem scripsi ad filium meum fratrem tuum Laurentium, ista de hac re verba mea sunt: « Creduntur, inquam, a quibusdam, etiam hi qui nomen Christi non relinquunt, et ejus lavacro in Ecclesia baptizantur, nec ab ea ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in quantislibet sceleribus vivant, quae nec diluant poenitendo, nec eleemosynis redimant, sed in eis usque ad hujus vitae ultimum diem pertinacissime perseverent, salvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniti. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ aduersatur quȩ est scđm euangł̃iũ gle
beati dei. si tantummodo inxp̃m credatis.
et sacramentum baptisimi eiꝰ accipiatis: etiã¬
siuitam istam pessimã non mutaueritis.
salui eritis. Unde nec illa mulier nobis
chananea p̾scribit. quia dñs ei qđ petebat
dedit. cum ante dixisset non ẽ bonũ dolle¬
re panẽ filioꝵ et mittere canibus: quia
ille cordis inspector mutatam uidit. qͣn¬
dolaudauit. Et ideo non ait o canis ma¬
gna ẽ fidestua:s.omulier.magna ẽ fides
tua. Mutauit uocabulum. quia mutatũ
uidit affectum: atq illam correptionem
ad fructum ꝑuenisse cognouit. Miror
autẽ si laudaret in ea fidem sine oꝑibus.
posset operari.fidem mortuam: & quã ia¬
cobus dicere minime dubitauit. fidem ñ
xpĩanoꝵ. sed demonũ. Postremo sistam
chananeam nolunt intelligere mutasse
ꝑditos mores. quando eam xp̃c contemnen¬
do et corripiendo redarguit: quoscunq

Expanded text:
nae adversatur, quae est secundum Evangelium gloriae nae adversatur, quae est secundum Evangelium gloriae beati Dei : Si tantummodo in Christum credatis, et sacramentum Baptismi ejus accipiatis, etiamsi vitam istam pessimam non mutaveritis, salvi eritis. 9. « Unde nec illa nobis mulier Chananaea praescribit, quia Dominus ei quod petebat dedit, cum ante dixisset, Non est bonum tollere panem filiorum, et mittere canibus; quia ille cordis inspector mutatam vidit, quando laudavit. Et ideo non ait, O canis, magna est fides tua! sed, O mulier, magna est fides tua ! Mutavit vocabulum, quia mutatum vidit affectum, atque illam correptionem ad fructum pervenisse cognovit. Miror autem si laudaret in ea fidem sine operibusposset operari, fidem mortuam, et quod Jacobus dicere minime dubitavit, fidem non Christianorum, sed daemonum. Postremo si istam Chananaeam nolunt intelligere mutasse perditos mores, quando eam Christus contemnendo et corripiendo redarguit: quoscumque
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem iam sichabeat uxorem tanquã
non habens. non propter concupiscentiã
sed ꝓpter miscłiam. ne forte eam saluam
faceret. reddens potius quam exigens de¬
bitum coniugale: ꝓfecto nec dolebit car¬
naliter. cum atali conubio separabit᷑. Neq
enim inca cogitabat nisi quȩ sunt dei: qͦ¬
modo placeret dõ.Acꝑhoc inquantũ au¬
rum.argentum. lapides p̃ciosos. illis co¬
gitationib suꝑ edificabat: intantũ nul¬
lum detrimentum patietur: in tantũ stru¬
ctura eius quȩ non erat fenum anullo in¬
cendio cremabitur. Siue gͦ in hac tantũ
uita homies ista patiantur siue ctiam
non abhorret quantum arbitror aratio¬
ne ueritatis iste intellectus huice senten¬
tiȩ. Ueruntamen si est etiam alius qui mͥ
non occurrit potius eligendus: istum quã¬
diu tenemus. non cogimur dicere iniustis.
non subditis. scelestis.contaminatis. par¬
cibus. ꝑuris. et siquid aliud sane doctri¬

Expanded text:
si autem iam sic habebat uxorem tamquam si autem iam sic habebat uxorem tamquam non habens, non propter concupiscentiam, sed propter misericordiam, ne forte eam saluam faceret, reddens potius quam exigens debitum coniugale, profecto nec dolebit carnaliter, cum ab illo tale conubium separabitur; neque enim in ea cogitabat, nisi quae sunt dei, quomodo placeret deo. ac per hoc, in quantum aurum, argentum, lapides pretiosos illis cogitationibus superaedificabat, in tantum detrimentum nullum pateretur, in tantum structura eius, quae non erat fenea, nullo incendio cremaretur. Siue ergo in hac tantum uita homines ista patiuntur siue etiam sequuntur, non abhorret, quantum arbitror, a ratione ueritatis iste intellectus huiusce sententiae. uerumtamen etiam si est alius, qui mihi non occurrit, potius eligendus; istum quamdiu tenemus, non cogimur dicere iniustis, non subditis, scelestis, contaminatis, parcibus, perjuris, et si quid aliud sanae doctri
Abbreviated transcription (Latin):
no ꝓpter hoc quia xp̃ianus ẽ ꝑmanere
noluerit: ñ attendunt eo modo illam re¬
ctissime dimitti. si uiro dicat non ero uxor
tia nisi michi de latro cimo diuitias con¬
geras: aut nisi solita lenocima quib nr̃am
domũ transsigebas etiam xp̃ianus exerceas:
aut si quid aliud ut facinorosum uł flagi¬
ciosum inuiro nouerat. quo delectata ut
libidinem explebat. uł facilem uictum ha¬
bebat. uł etiam incedebat ornatior. Tunc
enim ille cui hoc uxor dicit si ueraciter egit
penitentiam ab oꝑibus mortuis quando
accessit adbaptismũ. habetq infundam̃¬
to fidem que ꝑdilectionem opat᷑: ꝓculdu¬
bio plustenebit᷑ amore diumne grẽ quam
carnis uxoriȩ: et membrũ quod eũ scan¬
dalizat fortiter amputabit.Quẽcunq au¬
tem inhac direptione dolorem cordis ꝓpt̃
carnalem affectum comugis sustinebit:
hoc est detrimentum qͦd patiet᷑. hic est
ignis ꝑ quem feno ardente saluabit᷑ ipse.

Expanded text:
no propter hoc, quia christianus est, permanere no propter hoc, quia christianus est, permanere noluerit, non adtendunt eo modo illam rectissime dimitti, si uiro suo dicat: non ero uxor tua, nisi mihi uel de latrocinio diuitias congeras aut nisi solita lenocinia, quibus nostram domum transigebas, etiam Christianus exerceas, aut si quid aliud uel facinerosum uel flagitiosum in uiro nouerat, quo delectata uel libidinem explebat uel facilem uictum habebat uel etiam incedebat ornatior. tunc enim ille, cui hoc uxor dicit, si ueraciter egit paenitentiam ab operibus mortuis, quando accessit ad baptismum habetque in fundamento fidem, quae per dilectionem operatur, procul dubio plus tenebitur amore diuinae gratiae quam carnis uxoriae, et membrum, quod eum scandalizat. fortiter amputat. quemcumque autem in hac diremptione dolorem cordis propter carnalem affectum coniugis sustinebit, hoc est detrimentum, quod patietur, hic est ignis, per quem feno ardente ipse saluabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ea sic habent ut habeant infundam̃¬
to fidem quȩ ꝑdilectionẽ oꝑatur. neq huic
ista ulla ratione uł cupiditate p̃ponant.
in eoꝵ amissione passi detrimentũ: ꝑignẽ
quendam doloris ꝑueniunt ad salutem.
Aquo dolore atq detrimento tanto ẽ quis¬
q securior: quanto ea uł minus a mauerit
uł tanquam non habens habucrit.Qui
uͦ ꝓpter illa uł tenenda ut adipiscenda
homicidium. adulterium. fornicationẽ.
idolatriam. et similia quȩcunq cõmise¬
rit: non ꝓpter fundamentũ ꝑ ignẽ salua¬
bit᷑. sed amisso fundamento ȩterno igne tor¬
quebitur. Quam obrem et illud qđ dicunt
ueluti ꝓbare cupientes quantum ualeat so¬
la fides ubi apłs dicit quod si infidelis disce¬
dit discedat:⁊ non ẽ enim seruituti subie¬
ctus fr̃ uł soror in huiꝰmodi. id est ut ꝓpter
fidem xp̃i etiam ipsa uxor legittima socie¬
tate comuncta relinquat᷑. si cũ uiro xpia¬

Expanded text:
qui ea sic habent, ut habeant in fundamequi ea sic habent, ut habeant in fundamento fidem, quae per dilectionem operatur, neque huic ista ulla ratione uel cupiditate praeponunt, in eorum amissione passi detrimentum per ignem quendam doloris perueniunt ad salutem. a quo dolore atque detrimento tanto est quisque securior, quanto ea uel minus amauerit uel tamquam non habens habuerit. qui uero propter illa uel tenenda uel adipiscenda homicidium, adulterium, fornicationem, idololatriam et similia quaeque commiserit, non propter fundamentum per ignem saluabitur, sed amisso fundamento aeterno igne torquebitur. Quamobrem et illud, quod dicunt, ueluti probare cupientes, quantum ualeat sola fides, ubi apostolus dicit: quod si infidelis discedit, discedat; non est enim seruituti subiectus frater aut soror in hfidem Christi etiam ipsa uxor legitima sociea culpa relinquatur, si cum uiro christia
Abbreviated transcription (Latin):
ctus esse uade uende omnia quȩ habes et
da pauꝑib et habebis thesaurum incelis.
et ueni sequere me: edificaret suꝑ illud fun¬
damentũ . aurũ. argentum. lapides p̃cio¬
sos. Non enim cogitaret: nisi quomodo
ciosi. Porro si circa diuitias suas quodam
carnali teneret᷑ affectu: quamuis ex eismul¬
tas elemosinas faceret. nec ad eas augendas
fraudis aliquid rapinȩq moliret᷑. aut ea¬
rum minuendarũ aut amit tendarũ me¬
tu in aliquod facinꝰ flagiciũ ue laberet᷑
alioquin iam se isto modo ab illius fun¬
damenti stabilitate subtraheret. s ꝓpt̃
carnalem ut dixi quem in eis habebat af¬
fectum. quo talib bonis sine dolore care¬
re non posset: edificaret suꝑ fundamen¬
tum illud ligna. fenum. stipulam: maxime
si et uxorem sichaberet ut etiam ꝓpter io¬
sam cogitaret ea quȩ sunt mundi: quomͦ
placeret uxori. Hȩc gͥ qm̃ affectu dilecta car¬
nali. non sine dolore amittuntur. ꝓꝑterea

Expanded text:
perfectus, uade, uende omnia quae habes, et perfectus, uade, uende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo; et ueni, sequere me, aedificaret super illud fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos; non enim cogitaret, nisi quae sunetiosi. porro si circa diuitias suas quodam carnali teneretur affectu, quamuis ex eis multas elemosynas faceret nec ad eas augendas fraudis aliquid rapinaeque moliretur aut earum minuendarum uel amittendarum metu in aliquod facinus flagitiumue laberetur — alioquin iam se isto modo ab illius fundamenti stabilitate subtraheret —, sed propter carnalem, ut dixi, quem in eis habebat affectum, quo talibus bonis sine dolore carere non posset, aedificaret super fundamentum illud ligna, fenum, stipulam, maxime si et uxorem sic haberet, ut etiam propter ipsam cogitaret ea, quae sunt mundi, quomodo placeret uxori. haec igitur quoniam adfectu dilecta carnali non sine dolore amittuntur, propterea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidem quippe habitat xp̃c in cordib nrĩs.
ipsi credant et contremiscant et filiũ dei
confiteantur iħm. potest accipi infunda¬
mentum.Quare:nisi quia non est fides
oꝑatur. posita infundamentũ: neminem
perire ꝑmittit. S quid sit edificare suꝑ
hoc fundamentũ aurum. argentũ. lapi¬
des p̃ciosos. ligna. fenum. stipulam. si subti
lius disserere coner: uereor ne ad intelligen¬
dum difficilior sit ipsa expositio. Enitar ta¬
potero dilucide expedire quod sentio. Ecce
ille qui quesiuit a magistro bono. qͥd bo¬
ni faceret ut haberet uitam eternam. et au
non mechaberis. non furtũ facies. ñ falsũ
testimoniũ dices. honora patrem tuum
et matrẽ tuam. et diliges proximũ tuum
tanquam te ipsum: hȩc faciens infide xp̃i
teneret ꝓculdubio fidem quȩ ꝑ dilectionẽ
oꝑatur. Neq enim diligeret proximũ tan¬
quam se ipsum: nisi recepta dilectione dei.
sine qua non diligeret seipsum. Porro si fa¬
ceret quod dñs addidit dicens. siuis ꝑfe

Expanded text:
fidem quippe habitat Christus in cordibus nostris, et ipsi credant et contremescant et filium dei confiteantur Iesum, potest accipi in fundamentum. quare? nisi quia non est fides,operatur, posita in fundamento neminem perire permittit. sed quid sit aedificare super hoc fundamentum aurum, argentum, lapidelius disserere coner, vereor ne ad intelligendum difficilior sit ipsa expositio: enitar tater, et quantum potero, dilucide expedire quod sentio. Ecce ille qui quaesivit a magistro bono, quid boni faceret, ut haberet vitam aeternam; et audnon moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, honora patrem tuum et matrem tuam et: diliges proximum tuum tamquam te ipsum, haec faciens in fide Christi teneret procul dubio fidem, quae per dilectionem operatur. neque enim diligeret proximum tamquam se ipsum nisi recepta dilectione dei, sine qua non diligeret se ipsum. porro si faceret quod dominus etiam addidit dicens: si uis esse
Abbreviated transcription (Latin):
atisq tectis. cum timore mortis ȩternȩ.
Huius enim iusticia manet in scłm scłi:
ipsa eius gloria. ipsa diuitiȩ. Illius autẽ
purpura et byssus. et epulȩ splendidȩ. et
cũ p̃sto sunt transeunt: et cum ad finẽ
uenerint. aquȩ guttam ex digito stillan¬
tem.desiderans ardensq lingua clama¬
de post omnia disputaturum me esse
promisi.

Expanded text:
atisque tectis cum timore mortis aeternae. atisque tectis cum timore mortis aeternae. Hujus enim «justitia manet in saeculum saeculi:» ipsa ejus gloria, ipsae divitiae. Illius autem purpura et byssus et epulae splendidae, et cum praesto sunt, transeunt; et cum ad finem venerint, aquae guttam ex digito stillante desiderans, ardens lingua clamade post omnia disputaturum me esse promisi.
Abbreviated transcription (Latin):
ce aquȩ frigide emi ualeat: Sunt autẽ
qui ista faciunt dumterrena conquirt̃:
aut hic mercedem sperantes a dnõ. aut
hominib placere cupientes. S gencra¬
tio rectorum benedicet᷑. id est oꝑa eoꝵ:¬
qm̃ d̃s isrł bonus his qui recto sunt cor¬
de. Rectum autẽ cor est. non resistere
patri emendanti. et credere pollicenti:
non eoꝵ quib cõmouent pedes. et effun¬
aantur gressus atq labunt᷑. sicut in alio psal¬
mo canitur: dumzelant inpeccatorib. pa¬
cem peccatoꝵ uidentes: et putant perire oꝑa
sua: quia non eis merces redditur peritu¬
ra. At iste uir qui timet dñm. et intemplũ
sc̃m dei conuersatione recti cordis aptat᷑
nec głam hominũ querit. nec terrenas di¬
uitias concupiscit: et tamengła et diui¬
tiȩ in domo eius. Domus enim eiꝰ cor eiꝰ
est:ubi deolaudante opulentius habi¬
tat. cum spe uitȩ eternȩ: quam cũ homi¬
nib adulantibus inmarmoreis laque¬

Expanded text:
ce aquae frigidae pauperi valeat? Sunt autem ce aquae frigidae pauperi valeat? Sunt autem qui ista faciant dum terrena conquirunt, aut hic mercedem sperantes a Domino, aut hominibus placere cupientes: sed, Generatio rectorum benedicetur; id est, opera eor Deus Israel, qui recto sunt corde; rectum autem cor est, non resistere Patri emendanti, et credere pollicenti: non eorum quibus commoventur pedes, et effunduntur gressus atque labuntur, sicut in alio psalmo canitur, dum zelant in peccatoribus pacem peccatorum videntes, et putant perire opera sua, quia non eis merces redditur peritura . At iste vir qui timet Dominum, et in templum sanctum Dei conversione recti cordis aptatur, nec gloriam hominum quaerit, nec terrenas divitias concupiscit; et tamen, «Gloria et divitiae in domo ejus.» Domus enim ejus, cor ejus est; ubi, Deo laudante, opulentius habitat cum spe vitae aeternae, quam, hominibus adulantibus, in marmoratis laque
Abbreviated transcription (Latin):
pus quod corrumpit᷑ aggrauat animam:
& deprimit trena inhabitatio sensũ mul¬
ta cogitantẽ. Qui autem udicat nos: do¬
minus.ẽ. Nec ante tempus iudicare de¬
bemus. donec ueniat dñs. et illuminabit
abscondita tenebrarũ. et manifestabit co¬
gitationes cordis: et tunc laus erit unicui
qui pacem illius ȩdificationis ad amaue¬
rit. Nec iam desperare debet. qm̃ in man¬
datis eiꝰ uolet nimis: & pax in terra ho¬
minib bonȩ uoluntatis. Inde potens in
derra erit semeneius. Semen futurȩ mes¬
sis oꝑa esse misericordiȩ: apłs testis ẽ qui
dicit. Bonum autẽ facientes. non deficia¬
mus: tempore enim ꝓprio metemꝰ ñ de
ficientes. Et iterum. Hoc autem inqͥt¬
dico: qui parce seminat parce et mecet
Quid autem fr̃s potentius quam ut re¬
gnum celoꝵ non solum zacheus emat
dimidio rerum suarum. sed et uidua duo¬
bus minutis: et tantundem ibi uterq
possideat: Quid potentius: quam ut
idem regnum et thesauris diuitis. et cali¬

Expanded text:
quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Qui autem judicat nos, Dominus est: nec ante tempus judicare debemus, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuiqqui pacem illius coaedificationis adamaverit; nec jam desperare debet, quoniam in mandatis ejus volet nimis, et pax in terra hominibus bonae veluntatis . 3. « Inde, Potens in terra erit semen ejus. Semen futurae messis, opera esse misericordiae Apostolus testis est, qui dicit, Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus : et iterum, Hoc autem, inquit, qui parce seminat, parce et metet . Quid autem, fratres, potentius, quam ut regnum coelorum, non solum Zachaeus emat dimidio rerum suarum , sed et vidua duobus minutis , et tantumdem ibi uterque possideat? quid potentius, quam ut idem regnum et thesauris diviti, et cali
Abbreviated transcription (Latin):
pletam cõmemorationem trinitatis agno¬
scimus: ita et inconuersione atq ꝑfectio¬
ne creaturȩ. ut rerum species digerantur.
eadem trinitas insinuatur. uerbum des
scilicet. et uerbi generator cum dicit᷑ dixit
ds̃. et scã bonitas inqua dõ placet qͥcqͥd
ei pro suȩ naturȩ modulo ꝑfectum pla¬
cet. cum dicitur. uidit ds̃ quia bonũ ẽ.
S cur commemoraui prius quamuis

Expanded text:
pletam commemorationem trinitatis agnoscimus —, ita et in conuersione atque perfectione creaturae, ut rerum species digerantur, eadem trinitas insinuetur, uerbum dei scilicet et uerbi generator, cum dicitur: dixit deus, et sancta bonitas, in qua deo placet quidquid ei pro suae naturae modulo perfectum placet, cum dicitur: uidit deus quia bonum est. Sed cur commemorata prius quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
luerit tenere quam xp̃m: eum infundam̃to
non habuit: quia hȩc priore locohabuit:
cum inedificio prius non sit aliquid funda¬
mento. Ignis enim de quo eo loco locutꝰ est
transeant. idest et qui ȩdificat suꝑ hoc fun¬
damentã aurum. argentum. lapides p̃ciosos:
⁊ qui ȩdificat ligna. fenum. stipulam. Cũ
enim hoc dixisset: adiunxit. Unius euiꝰq
opus quale sitignis ꝓbabit. Si cuiꝰ opus
ꝑmanserit. qđ suꝑedificauit: mercedẽ acei¬
piet. Cuius autem opus exustum fuerit: dã

Expanded text:
luerit tenere quam Christum, eum in fundamento luerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aliquid fundamento. Ignis enim, de quo eo loco est locutustranseant; id est, et qui aedificat super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, et qui aedificat ligna, fenum et stipulam. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Si cujus opus permanserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet.
Abbreviated transcription (Latin):
maledici. neq rapaces. regnum dei posside¬
bunt. Si enm etiã in istis ꝑseuerantes cri¬
minib. tamen propter fidem xp̃i salui e¬
runt: quomodo in regno dei ñ erunt:
Sed quia hȩc apłica manifestissima et a¬
ꝑtissima testimonia falsa eẽ non possunt:
illud quod obscure dictum ẽ de his qͥ suꝑ¬
edificant suꝑfundamentũ qd̃ ẽ xp̃c. ñ au
rum. non argentum. non lapides p̾cio¬
sos. sedligna. fenum. stipulam:de his enĩ
dictum ẽ quod ꝑignem salui erunt. qm̃
fundamenti merito non ꝑibunt: sic ẽ intel¬
ligendum. ut hismanifestis non inueniat᷑
eẽ contrariũ. Ligna quippe et fenũ. et sti¬
pulã non absurde accipi possunt rerum
secularium quamuis licite concessarũ ta¬
les cupiditates: ut amitti sine dolore ñpos.¬
teponat᷑. et malit homo qui tal dolore urit᷑
reb quas ita diligit magis carere quã xp̃o:
ꝑignẽ fit saluus. Si autem res eiusmodi tẽ¬
porales ac scłares. tempore temptationis ma¬

Expanded text:
ue rapaces regnum Dei possidebunt. Si enim etiam in istis perseverantes criminibus, tamen propter fidem Christi salvi erunt, quomodo in regno Dei non erunt? 11. « Sed quia haec apostolica manifestissima et apertissima testimonia falsa esse non possunt; illud quod obscure dictum est, de his qui superaedificant super fundamentum, quod est rum, non argentum, non lapides pretiosos, sed ligna, fenudictum est quod per ignem salvi erunt, quoniam fundamenti merito non peribunt, sic intelligendum est, ut his manifestis non inveniatur esse contrarium. Ligna quippe et fenum et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non posteponatur, et malit homo qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit magis carere quam Christo; per ignem fit salvus. Si autem res hujusmodi temporales ac saeculares tempore tentationis ma
Abbreviated transcription (Latin):
tem si homo sceleratus propter solam fidem
ꝑignem saluatur. et sic est accipiendũ qđ
ait beatus paulus. ipse autem saluus erit.
sictamen quasi ꝑignem: poterit gͦ saluare
idem ipse paulusait. Nolite errare. Neq for

Expanded text:
tem si homo sceleratus propter solam fidem per ignem salvatur, et sic est accipiendum quod ait beatus Paulus: Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem : poterit ergo salvare idem ipse Paulus dixit: Nolite, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
num. & stipulam congregent. aliquanto cer¬
te diuturniore igne purgari:quam ineter.¬
num perire: Sed falsa erunt illa: quȩ ob¬
scuritatem ambiguitatemq non habent.
Sihabeam omnẽ fidem. ita ut montes trans¬
feram:caritatem autem non habeamm
chil sum. Et quid proderit fr̃s mei. si fi¬
dem quis dicat se habere: oꝑa autem non
habeat: Nunquid poterit fides saluare eũ:

Expanded text:
num et stipulam congerant, aliquanto cernum et stipulam congerant, aliquanto certe diuturniore igne purgari quam in aeternum perire? sed falsa erunt illa, quae obscuritatem ambiguitatemque non habent: si habeam omnem fidem, ita ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum, et: quid proderit, fratres mei, si fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat? numquid poterit fides salu
Abbreviated transcription (Latin):
serit. qđ suꝑedificauit: mercedẽ accipiet.
Cuiꝰ autem opus arserit. damnum patiet᷑:
ipse autem saluuserit:. sic tamen quasi ꝑ
ignem. Quod ita intelligendum putant:
qui fidei quȩ inxp̃o ẽ bona oꝑa adiciunt.
Illi autem ligna. fenũ. stipulam. qui cũ
eandem fidem habeant male oꝑantur:
unde arbitrantur ꝑ quasdam pęnas ignis
eos posse purgari ad salutem ꝑcipiendã.
merito fundamenti. Hoc siita est: fatemͣ
illos laudabili caritate conari. ut omnes
indiscrete admittantur ad baptismũ. ñ so¬
lum adulteri et adultere. contra sententi¬
am dñi falsas nuptias p̃tendentes: uerũ
etiam publice meretrices inturpissima ꝑ¬
fessione ꝑseuerantes. Quas certe nulla ne
gligentissima ȩccłia consueuit admittere :¬
nisi ab illa primitus ꝓstitutione liberatas
Sed istaratione cur non omnimodo adinit¬
tantur: omnino non uideo. Quis enĩ ñ ma¬
lit eas posito fundamento. licet ligna. et fe¬

Expanded text:
er er aedificauit, mercedem accipiet; si er er aedificauit, mercedem accipiet; si cuius autem, opus arserit, damnum patietur; ipse autem saluus erit, sic tamen quasi per ignem. quod ita intellegendum putant, qui fidei, quae in Christo est, bona opera adiciunt; illi autem ligna, fenum, stipulam, qui cum eandem fidem habeant, male operantur. unde arbitrantur per quasdam poenas ignis eos posse purgari ad salutem percipiendam mento fundamenti. Hoc si ita est, fatemur istos laudabili caritate conari, ut omnes indiscrete admittantur ad baptismum, non solum adulteri et adulterae contra sententiam domini falsas nuptias praetendentes, uerum etiam publicae meretrices in turpissima professione perseuerantes, quas certe nulla etiam neglegentissima ecclesia consueuit admittere nisi ab illa primitus prostitutione liberatas. sed ista ratione cur non omni modo admittantur, omnino non uideo. quis enim non malit eas posito fundamento, licet ligna et fe
Abbreviated transcription (Latin):
unus est as̃: benefacis. Et demones cre¬
aunt: et contremiscunt. Quid breuius.
uerius. tiehementius. dici potuit᷑ eũ ita
euangłium legamus hoc dixisse demonia.
cum xp̃m filium dei confiterent᷑. et ab illo
corriperentur. qđ in petri confessione lau¬
datum est. Quid proderit ait iaeobus fis
mei si fidem dicat se quis habere: oꝑa autẽ
non habeat: Nunquid potest fides salua¬
re eum: Dicit etiam quia fides sine oꝑib
mortua ẽ. Quousq gͥ se fallunt: qui de fi¬
de mortua sibiuitam ꝑpetuam pollicent᷑:
Quaꝑpter diligenter oportet attendere
tia. plane ad intelligendum difficilis. ubi
ait. Fundamentum enim aliud nemo po¬
test ponere preter id quod positum est:
ficat suꝑ fundamentũ. aurũ. argentum.
lapides p̃ciosos. ligna. fenum. stipulam:
uniuscuiꝰq opus manifestabitur. Dies
autem domini declarabit: quia in igne
reuelabitur. Et uniuscuiꝰq opus quale
sit: ignis ꝓbabit. Sicuius opus man¬

Expanded text:
unus est Deus: bene facis; et daemones creunus est Deus: bene facis; et daemones credunt, et contremiscunt. Quid brevius, verius, vehementius dici potuit, cum et in Evangelio legamus hoc dixisse daemonia, cum Christum Filium Dei confiterentur, et ab illo corriperentur , quod in Petri confessione laudatum est ? Quid proderit, ait Jacobus, fratres mei, si fidem dicat se quis habere, opera autem non habeat? Numquid poterit fides salvare eum? Dicit etiam, quia fides sine operibus mortua est . Quousque ergo falluntur, qui de fide mortua sibi vitam perpetuam pollicentur? 3. « Quapropter diligenter oportet attendere tia, plane ad intelligendum difficilis, ubi ait: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum est, t super fundamentum hoc, aurum, argentum, lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulam, uniuscujusque opus manifestabitur. Dies enim declarabit, quia in igne revelabitur, et uniuscujusque opus quale sit ignis probabit. Si cujus opus perman
Abbreviated transcription (Latin):
quid poterit fides saluare eum: Dicam ta¬
men quambreuissime potero etiam ipse
quid sentiam de illa sententia pauli apłĩ
ad intelligendum difficili: dũ modo iltd
quod ad ꝓfessionem meam attinet p̃cipue
teneatur: quod dehac me malle dixi au¬
dire meliores. fundamentũ xp̃c est. in
structura architecti sapientis. Hoc expo¬
sitione non indiget. Apte enim dictũ ẽ.¬

Expanded text:
quid poterit fides saluare eum? dicam taquid poterit fides saluare eum? dicam tamen, quam breuissime potero, etiam ipse quid sentiam de illa sententia Pauli apostoli ad intellegendum difficili; dummodo illud, quod ad meam professionem adtinet, praecipue teneatur, quod de hac me malle dixi audire meliores. fundamentum Christus est structura architecti sapientis. hoc expositione non indiget; aperte enim dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
apłi sententia alius requirendus ẽ intel¬
lectus: atq inhis deputanda ẽ: quȩ pe¬
trus dicit eẽ inscripturis eius difficilia
intellectui: quam ñ debent homines ꝑu̾¬
tere ad ꝓprium interitum : ut contra eui¬
dentissima testimonia scripturarũ. secu¬
ros faciant de ꝑcipienda salute nequissi¬
mos. nequiciȩ suȩ ꝑtinacissime coheren¬
tes: nec emendando aut penitendo muta¬
tos. Hic ame fortasse queret᷑ deipsa pau¬
li apostoli sententia quid ego sentiam:
et quonam modo intelligendũ putem.
fateor malle me hinc audire intelligentio¬
res atq doctiores: quisic eam exponant. ut
illa omnia uera et inconcussa ꝑmaneant
moraui: quib aꝑtissime scriptura testat᷑
nichil prodesse fidem. nisi eam quã dif
ratur.Sine oꝑibus autem saluare non
ipsa utiq saluat. Ab solute autem dictũ
est et aꝑte. Quid prodest si dicat quis fidẽ
se habere.oꝑa autem nonhabeat:Nun¬

Expanded text:
apostoli sententia alius requirendus est intelapostoli sententia alius requirendus est intellectus atque in his deputanda est, quae Petrus dicit esse in scriptis eius quaedam difficilia intellectu: quam non debent homines peruertere ad proprium suum interitum, ut contra euidentissima testimonia scripturarum securos faciant de percipienda salute nequissimos, nequitiae suae pertinacissime cohaerentes nec emendando aut paenitendo mutatos. Hic a me fortasse quaeratur, de ipsa Pauli apostoli sententia quid ego sentiam et quonam modo intellegendam putem. fateor, hinc mallem audire intellegentiores atque doctiores, qui sic eam exponant, ut illa omnia uera et inconcussa permaneant,  non commemoraui, quibus apertissime scriptura testatur nihil prodesse fidem, nisi eam, quam defnem operatur, sine operibus autem saluare non ipsa utique saluat. absolute autem dictum est et aperte: quid prodest, si dicat quis fidem se habere, opera autem non habeat? num
Abbreviated transcription (Latin):
diligit iniquitatem: odit animã suam.
Neq illud hic dici poterit in quo ñ nulli
se ipsos seducunt: dicentes ignẽ et̾̃nũ di¬
ctum. non ipsam penam ȩternam. ꝑignẽ
quippe qui eternus erit transituros arbi¬
trantur eos quibus propter fidem mor¬
tuam ꝑignem ꝓmittunt salutem: ut ui¬
delicet ipse ignis eternus sit. combustio
tamen eoꝵ hoc est oꝑatio ignis ñ sit in eis
incombustionem ȩt̃nam. iustiautẽ in iuitã
et̃nam. Erit gͦ et̃na combustiosic̃ignis. ⁊ eos in il¬
lã ituros ueritas dix̃: quorum non fidem s bo¬
na oꝑa defuisse declarauit. Si gͦ hec omnia
et cȩtera quȩ innumerabilia ꝑ om̃s scriptu¬
rassine ulla ambiguitate dicta reperiri pos
sunt falsa erunt: poterit uerus esse intelle¬
ctus delignis. et feno. et stipula. qđ hi sal¬
ui erunt ꝑignem qui solam in xp̃o fidẽ
tenentes.bona oꝑa neglexerunt. Si aũt
ista uera et clarasunt. ꝓculdubio in illa

Expanded text:
diligit, inquit, iniquitatem, odit animam suam. diligit, inquit, iniquitatem, odit animam suam. neque illud hic dici poterit, in quo nonnulli se ipsos seducunt dicentes, ignem aeternum dictum, non ipsam poenam aeternam. per ignem quippe, qui aeternus erit, transituros arbitrantur eos quibus propter fidem mortuam per ignem promittunt salutem, ut uidelvero eorum, hoc est operatio ignis, non sit in eos in combustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam . Erit ergo aeterna combustio, sicut ignis; et eos in illam ituros Veritas dixit, quorum non fidem, sed bona opera defuisse declaravit. 26. Si ergo haec omnia, et caetera quae innumerabilia per omnes Scripturas sine ambiguitate dicta reperiri posunt, falsa erunt, poterit uerus esse ille intellectus de lignis et feno et stipula, quod hi salui erunt per ignem, qui solam in Christum fidem tenentes bona opera neglexerunt. si autem ista et uera et clara sunt, procul dubio in illa
Abbreviated transcription (Latin):
siturus est dicit. ite in ignem ȩc̃num qui
paratus ẽ diabolo et angłis eius: quos ñ
increpat quia in eum non crediderunt.
s quia bona nonfeccrunt: Nam ꝓfecto
ne sibi quisquam de fide sine oꝑib mor
gentes segregaturum se dixit. quȩ ꝑmix¬
te eisdem pascuis utebant᷑: ut appareat
eos illic dicturos domine quando te uidi¬
mus illa et illa patientem et ñ ministra¬
uimus.qui in eum crediderant s bona
operari non curauerant: tanquam de ip¬
sa fide mortua aduitam ꝑueniret᷑ ȩt̃nã.
Anforte ibunt inignem ȩt̃num qui oꝑa
miscricordiȩ non fecerunt: et ñ ibunt
qui aliena rapuerunt. ut corrumpendo
in se templũ dei. inse ipsos in misericordes
fuerunt: Quasi oꝑa miscłiȩ prosint ali¬
quid sine dilectione: dicente apło. Si di¬
stribuero omnia mea pauꝑibus: caritatẽ
autem ñ habeam: nichil michi prodest.
Aut diligat quisquam proximũ sicut se
ipsum: qui non diligit se ipsum. Qui enĩ

Expanded text:
siturus est, dicet: ite in ignem aeternum, qui siturus est, dicet: ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius? quibus non increpitat, quia in eum non crediderunt, sed quia bona opera non fecerunt. nam profecto ne sibi quisquam de fide, quae sine opergentes segregaturum se dixit, quae permixtae eisdem pastoribus utebantur, ut adpareat eos illi dicturos: domine, quando te uidimus illa et illa patientem, et non ministrauimus tibi? qui in eum crediderant, sed bona operari non curauerant, tamquam de ipsa fide mortua ad uitam perueniretur aeternam. an forte ibunt in ignem aeternum, qui opera misericordiae non fecerunt, et non ibunt, qui aliena rapuerunt uel corrumpendo in se templum dei in se ipsos inmisericordes fuerunt? quasi opera misericordiae prosint aliquid sine dilectione dicente apostolo: si distribuam omnia mea pauperibus, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest, aut diligat quisquam proximum sicut se ipsum, qui non diligit se ipsum. qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
qui talia agunt regnum dei ñ possidebt̃.
falsa crunt hec. Si enim tantũmͦ credant
et baptizentur: quamuis in malis talib
ꝑseuerent: salui erunt ꝑignem. Atq idõ
in xp̃o baptizati. etiam quitalia agunt:
regnum dei possidebunt. Frustra autẽ di¬
citur. hȩc quidem fuistis. s abluti estis:
quando & ablutihec sunt. In aniter autẽ¬
etiam illud a petro dictum uidebit᷑. sic et
uos fr̃s rmi. simili forma baptisinus saluos
facit. non carnis depositio sordiũ s consci¬
entiȩ bonȩ interrogatio: siquidem et ha¬
bentes pessimas conscientias. omniũ flagi¬
cioꝵ et scelerum plenas. nec eoꝵ malorũ
pęnitentia mutatas. tamen baptisma sal¬
uos facit. Propter fundamentũ enĩ quod
in eodem baptismate ponitur: licet ꝑ ig¬
nem saluierunt. Illud quoq ñ uideo eur
dns dixerit. siuis uenire ad uitam. serua¬
mandata. et comemorauit ea quȩ ad mores
bonos ꝑtinent: si etiam his non seruatis ad
uerum erit quod eis quos adsinistram po¬

Expanded text:
qui talia agunt, regnum dei non possidebunt. falsa erunt haec. si enim tantummodo credant et baptizentur, quamuis in malis talibus perseuerent, salui erunt per ignem, atque ideo in Christo baptizati etiam qui talia agunt, regnum dei possidebunt. frustra autem dicitur: haec quidam fuistis, sed abluti estis, quando et abluti haec sunt. inaniter etiam illud a Petro dictum uidebitur: sic et uos simili forma baptisma saluos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio, siquidem et habentes pessimas conscientias omnium flagitiorum et scelerum plenas nec eorum malorum paenitentia mutatas tamen baptisma saluos facit; propter fundamentum enim quod in eo baptismate ponitur, licet per ignem, salui erunt. illud quoque non uideo, cur dominus dixerit: si uis uenire ad uitam, seruamandata, et commemorauit ea, quae ad bonos mores pertinent, si etiam his non seruatis ad uerum erit, quod eis, quos ad sinistram po
Abbreviated transcription (Latin):
dem dici de paruulis non potest: quoꝵ ñ¬
dum ẽ uelle seunolle. Nam quod infantiili
motu faciunt. si eoꝵ uoluntati iudicaret᷑ eẽ
tribuendum: quando baptirant᷑ cũ resi¬
stunt quantum possunt: etiam nolentes
eos saluos fieri diceremꝰ. S aꝑtius dñs in
ȩuangłio compellans impiam ciuitatem.
quotiens inquit uolui colligere filios tuos
sicut gallina pullos suos et noliusti: tanꝗͣ
dei uoluntas suꝑata sit hominũ uoluntate:
et infirmissimis nolendo impedientibꝰ. ñ
potuerit facere potentissimꝰ quod uolebat
Et ubi ẽ illa omnipodentia. qua incȩlo et
in tra omnia quȩcunq uoluit fecit: si col¬
ligere filios ierłm uoluit et ñ fecit: anpo¬
tius illa quidem filios suos abipso colligi
noluit. s ea quoq nolente filios eiꝰ collegit
ipse quosuoluit. quia incȩlo et int̃ra non
quȩdam uoluit et fecit. quȩdam uͦ uoluit

Expanded text:
dem dici de parvulis non potest, quorum nodem dici de parvulis non potest, quorum nondum est velle, seu nolle. Nam quod infantili motu faciunt, si eorum voluntati judicaretur esse tribuendum, quando baptizantur, cum resistunt quantum possunt, etiam nolentes eos salvos fieri diceremus. Sed apertius Dominus in Evangelio compellans impiam civitatem, Quoties, inquit, volui colligere filios tuos sicut gallina pullos suos, et noluisti ! tanquam Dei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et ubi est illa omnipotentia, qua in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit; si colligere filios Jerusalem voluit, et non fecit? An potius illa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, sed ea quoque nolente filios ejus collegit ipse quos voluit? quia in coelo et in terra, non quaedam voluit et fecit, quaedam vero voluit
Abbreviated transcription (Latin):
mala sunt. non sint bona: tamen ut ñ
sola bona sed etiam sint et malabonũ ẽ.
Nam nisi eẽt hoc bonũ ut eeñt et mala:
nullomꝰ eẽ sinerent᷑ ab omnipotenti bo¬
no: cui ꝓculdubio quamfacile ẽ quod uult
facere. tam facile ẽ quod non uult eẽ ñ si¬
nere. Hoc nisi credamꝰ: ꝑiclita tur ip¬
sum nr̃e confessionis initiũ. ipͥm qua
nos indm̃ patrẽ omnipodentẽ credere con¬
fitemur. Neq enĩob aliud ueracit̃ uocat᷑¬
uoluntate cuiꝰpiam ereaturȩ. uoluntatis
omnipotentis impeditur effectus: XCIx.¬
yam obrem uidendum ẽ quemadmo¬
dum sit de dõ dictum. quia et hoc ue¬
rissime apłs dixit: qui om̃s homines uult
saluos fieri. Cum enĩ non om̃s s multo plu¬
res ñ fiunt salui: uidet᷑ utiq non ficri
qͦd ds̃ uult fieri. humana scilicet uolun¬
tate impediente uoluntatẽ dei. Quando
enĩ querit᷑ causa cur om̃s salui ñ fiant: res¬
ponderi solet quia hoc ipsi nolunt. Qđ qͥ¬

Expanded text:
mala sunt, non sint bona; tamen ut non mala sunt, non sint bona; tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotente bono: cui procul dubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Hoc nisi credamus, periclitatur ipsum nostrae Confessionis initium, qua nos in Deum Patrem omnipotentem credere confitemur. Neque eniuoluntate cuiuspiam creaturae uoluntatis omnipotentis impeditur effectus. Iamobrem videndum est quemadmodum sit de Deo dictum, quia et hoc verissime Apostolus dixit, Qui omnes homines vult salvos fieri . Cum enim non omnes, sed multo plures non fiunt salvi, videtur utique non fieri quod Deus vult fieri, humana scilicet voluntate impediente voluntatem Dei. Quando enim quaeritur causa cur non omnes salvi fiant, responderi solet quia hoc ipsi nolunt. Quod qui
Abbreviated transcription (Latin):
incilicio et cinere penitentiam egissent.
Nec utiq ds̃ iniuste noluit saluos ficri:
cum possint salui esse si uellet. Tunc incla¬
rissima sapientiȩ luce uidebit᷑: quod nc̃
pioꝵ fides habet antequam manifesta co¬
gnitione uideatur: quã certa et immuta¬
bilis et efficacissimasit uoluntas dei: quã
multa possit et non uelit. nichil aut uelit
quod non possit: quanq sit uerum quod
in psalmo canitur. ds̃ autẽ nr̃ in cęlo sur¬
sum in cęlo et int̾ra omnia quecunq uo¬
luit fecit. Quod utiq non ẽ uerum: si ali¬
qua uoluit et ñ fecit. Et quod ẽ indigniꝰ
iđo non fecit: qm̃ nefieret quod uolebat
omp̃s. uoluntas hominis impediuit. Non
gͦ fit aliquid nisi omp̃s fieriuelit: uł si¬
nendo ut fiat. uł ipse faciendo. xcuiii.
Hec dubitandum ẽ dm̃ facere bene:etiã
sinendo fieri quȩcunq fiunt male.
Mon enim hoc. nisi iusto iudicio sinit. Et
ꝓfecto bonum ẽ. omne quod iustum ẽ.
Quamuis gͦ ea quȩ mala sunt. inquantũ

Expanded text:
ere poenitentiam egissent . Nec utique Deus injuste noluit salvos fieri, cum possint salvi esse, si vellent. Tunc in clarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc piorum fides habet, antequam manifesta cognitione videatur, quam certa, immutabilis, efficacissima sit voluntas Dei; quam multa possit et non velit, nihil autem velit quod non possit: quamque sit verum quod in Psalmo canitur, Deus autem noster in coelo sursum; in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit . Quod utique non est verum, si aliqua voluit, et non fecit; et, quod est indignius, ideo non fecit, quoniam ne fieret quod volebat omnipotens, voluntas hominis impedivit. Non ergo fit aliquid nisi omnipotens fieri velit, vel sineNec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi iusto iudicio sinit. Et profecto bonum est omne quod justum est. Quamvis ergo ea quae mala sunt, in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
unc ñ latebit qđ nc̃ latet: cũ de duob
par. uulis unus ẽ assumendus ꝑ
miseri hah cordiam. alius ꝑiudiciũ relin¬
quendus: in quo is qui assumet᷑ cognoscet
quid sibi ꝑiudicium deberet᷑ insimiscðia
subueniret: cur ille potius quam iste fue¬
rit assumptus. cũ causa sit ambobꝰ. cur
apud quosdam ñ facte sint uirtutes. quȩ
si facte fuissent. egissent utiq illi homines
pęnitentiam: et facte sint apud eos qui
non fuerant credituri. Aꝑtissime nanq
dñs dicit. Ue tibi cororam ue tibi bech¬
saida: quia si intyro et sydone factȩ fuis

Expanded text:
unc non latebit quod nunc latet, cum de duobus unc non latebit quod nunc latet, cum de duobus parvulis unus esset assumendus per misericordiam, alius per judicium relinquendus, in quo, is qui assumeretur, agnosceret quid sibi per judicium deberetur, nisi misericordia subveniret; cur ille potius quam iste fuerit assumptus, cum causa una esset ambobus: cur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam, et factae sint apud eos qui non fuerant credituri. Apertissime namque Dominus dicit: Vae tibi, Corozain; vae tibi, Bethsaida! quia si in Tyro et Sidone