comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt. Et qui dui ecclĩȩ fabricam
portare consueu̾ant: claustrũ ꝑ¬
fecte beatitudinis suo decore qͣsi
croceȩ colũnȩ decent̃ ornant: Se¬
cundꝰ ordo colũnaꝵ roseo colore
pingitur: ꝑ quẽ eruor mrͣm ñ
inconuenient̃ designat᷑. Harũ
colũnaꝵ anglĩ mirant᷑ colorẽ.
mirant᷑ &. fortitudinẽ. mirant᷑
rubeũ colorẽ stephani: mirant᷑
flãmeũ colorẽ laurentii. Miran¬
tur fortitudinẽ que lapidibus
frangi ñ potuit: mirant᷑ forti¬
tudine quȩ in medio ignis in¬
columis remansit.Tercius ordo
colũnaꝵ. ẽ niuei coloris: & desi¬
nat mundiciam confessionis.
Confessoꝵ siquidem uita. ieiu¬
niis & uigiliis. & assiduis ora¬

Expanded text:
fiunt. Et qui diu Ecclesiae fabricam fiunt. Et qui diu Ecclesiae fabricam portare consueverant, claustrum perfectae beatitudinis suo decore quasi croceae columnae decenter ornant. Secundus ordo columnarum roseo colore pingitur, per quem cruor martyrum non inconvenienter designatur. Harum columnarum angeli mirantur colorem, mirantur et fortitudinem. Mirantur rubrum colorem Stephani; mirantur flammeum colorem Laurentii; mirantur fortitudinem, quae lapidibus frangi non potuit; mirantur fortitudinem, quae in medio ignis incolumis remansit. Tertius ordo columnarum est nivei coloris, et designat munditiam confessionis. Confessorum siquidem vita, iejuniis,
Abbreviated transcription (Latin):
am᷑. In hac domo habemꝰ xp̃m
magistrũ nouitioꝵ. Ipse enĩ
doeet nos ordinẽ cȩlestis ierłm.
Qui gͥ pacẽ diligit. cui qd̾ habet
sufficit. qͥ satiari cȩlesti desid̾io
nicitur. & in eo totis medulli
cordis delectat᷑. qͥ cũ g̾rarũ acci¬
one etiã adu̾sa sustinet:talis
dico adhuc in domo ꝓbatioĩs
positus. ordinẽ ꝑfecte beatitu¬
dinis ex parte tenet.S cũ ad
illud claustrũ ꝑuen̾it. ñ ex
parte s ex integro regulã ꝑfec¬
tionis obtinebit. De nnͬi ordi
ꝑfectȩ beatitudinis. st̃ qͣtuor
ordines colũpnarũ distinct q̃¬
enĩ pͥmus ordo croceus. scds ru¬
rosȩ. tẽius lilio: quartꝰ uiolȩ. Hee
quatuor diu̾sitates coloꝵ. desig¬
nant qͣtuor ordines electoꝵ. Ha¬
bet enĩ crocꝰ. similidinẽ maturi
fructꝰ. similiter antiqui patres
mature uiuentes. cũ de ħ scło
ad cȩlestem hierłm tͣnͣseunt: qͣsi
de uiuis lapidib in claustro ꝑ¬
fectȩ beatitudinis eroceȩ colũne

Expanded text:
amur. In hac domo habemus Christum amur. In hac domo habemus Christum magistrum novitiorum, Ipse enim docet nos ordinem coelestis Hierusalem. Qui igitur pacem diligit, cui quod habet sufficit, qui satiari coelesti desiderio nititur, et in eo totis medullis cordis delectatur, qui cum gratiarum actione etiam adversa sustinet: talis, dico, adhuc in domo probationis positus, ordinem perfectae beatitudinis ex parte tenet. Sed cum ad illud claustrum pervenerit, non ex parte, sed ex integro regulam perfectionis obtinebit CAP. XXX. vero beatitudine sunt quatuor ordines columnarum distincti quenim primus ordo croceus, securosae, tertius lilio, quartus violae. Hae quatuor diversitates colorum designant quatuor ordines electorum. Habet enim crocus similitudinem maturi fructus. Similiter antiqui patres mature viventes, cum de hoc saeculo ad coelestem Hierusalem transeunt, quasi de vivis lapidibus in claustro perfectae beatitudinis croccae columnae
Abbreviated transcription (Latin):
turbatione.habundantia sine
diminutione.satietas sine fa¬
stidio: quies sine tedio. Uide̾ne
qualit̃ pax ꝑtineat ad oratori¬
um.habundantia ad cellariũ.
satietas ad refectoriũ. quie̾ ad
dormitoriũ: Atcende etiã qd̾
oratorio. id ẽ ȩternȩ paci. adia¬
cet securitas quasi latꝰ claustͥ.
Cellario uͦ habundantiȩ quasi
latꝰ claustri. ad iacet uirtu suffi¬
cientiȩ. Satietatis refectorio.
adiacet delectatio. Dormito¬
rio quietis. uirtus gͣcitudins
Ut sit pax secura. habundan¬
tia sufficiens. satietas delectabił.
quies grata. Excludit gͥ quies
laborem. satietas famẽ. habun¬
tia pauꝑtatẽ: pax rapacitatem.
Quigͥ ad illud claustrũ ꝑfecte
beatitudinis ꝑuenire desid̾at.
necesse ẽ ut adhuc in domo ꝓ¬
bationis manens. ordinẽ p̾dic¬
ticlaustri diligent̃ addiscat.
Domus siqͥdem ꝓbationis. est
uita regularis.In hac domo
discimꝰ: qͥd in futura facere de¬
beamꝰ. Hic ꝓbam᷑: ut ibi recipi¬

Expanded text:
turbatione, abundantia sine turbatione, abundantia sine diminutione, satietas sine fastidio, quies sine taedio. Videsne qualiter pax pertineat ad oratorium, abundantia ad cellarium, satietas ad refectorium, quies ad dormitorium? Attende etiam quod oratorio, id est aeternae paci, adjacet securitas quasi latus claustri. Cellario vero abundantiae quasi latus claustri adjacet virtus sufficientiae. Satietatis refectorio adjacet delectatio. Dormitorio quietis virtus gratitudinis. Ut sit pax secura, abundantia sufficiens, satietas delectabilis, quies grata. Excludit igitur quies laborem, satietas famem, abundantia paupertatem, pax rapacitatem. Qui igitur ad illud claustrum perfectae beatitudinis pervenire desiderat, necesse est ut adhuc in domo probationis manens, ordinem praedicti claustri diligenter addiscat. Domus siquidem probationis est vita regularis. In hac domo discimus quid in futura facere debeamus. Hic probamur, ut ibi refici
Abbreviated transcription (Latin):
N cęlesti hierłm claustrũ ꝑfec¬
te beatitudinis ponit᷑. qd̾ .iiii.
gen̾alib officinis undiq mu¬
nit᷑. In uno siqͥdem latere. po¬
nitur oratorium. in alio. cella¬
riũ. in t̾cio. refectoriũ: inqͣrto.
dormitoriũ. Ut ores. ut habun¬
des. ut reficiaris. ut requiescere
possis. Pax ȩt̃na ꝑ similitudinẽ.
qͣsi oratoriũ ẽẽ dicit᷑. quia qͥ uin¬
cula seu carceres mundi huuiᷤ
euaserunt: ad illud confugiũt
ut saluent᷑. Huic oratorio ꝑfec¬
tȩ pacis. ungitur cellariũ ha¬
bundantiȩ diuinȩ suauitatis.
Cellariũ uͦ habundantiȩ suaui¬
tatis diuinȩ. sequit᷑ refectorium
satietritis ȩternȩ. Sed licet in pa¬
ce sis. licet habundes diuitiis. li¬
cet fruaris ad libitũ possessis. n¬
chil tam̃ ꝓderit: nisi quiescas
in dormitorio tnͣquillȩ mentis.
Nota qd̾ huiꝰmodi officinȩ ñ
discooꝑiunt᷑ uentoꝵ turbine.
ñ adnichillant᷑ uetustate. sed
incolumes et integre ꝑmanẽt
absq fine. Ut sit pax sine per¬

Expanded text:
n coelesti Hierusalem claustrum perfectae beatudinis ponitur, quod quatuor generalibus officinis undique munitur. In uno siquidem latere ponitur oratorium, in alio cellarium, in tertio refectorium, in quarto dormitorium, ut ores, ut abundes, ut reficiaris, ut quiescere possis. Pax aeterna per similitudinem quasi oratorium dicitur, quia qui vincula seu carcerem hujus mundi evaserunt, ad illud confugiunt ut salventur. Hic oratorio perfectae pacis jungitur cellarium abundantiae divinae suavitatis. Cellarium vero abundantiae divinae divinitatis sequitur refectorium satietatis aeternae. Sed licet in pace sis, licet abundes divitiis, licet fruaris ad libitum possessis; nihil tamen proderit, nisi quiescas in dormitorio tranquillae mentis. Nota quod hujusmodi officinae non discooperiuntur ventorum turbine, non annihilantur vetustate, sed incolumes et integrae permanent absque fine, ut sit pax sine per
Abbreviated transcription (Latin):
latitudinẽ. et altitudinẽ supͣ¬
dictȩ ciuitatis. nouimꝰ ẽẽ sic̃
scͥptura refert eiusdẽ eqͣlitatis.
Wnde iohes in apocalipsi. Lon
scã hierłm quã inhabitat deus.
ex angłica simul & humana
natura ꝑficitur. ꝑ hoc qđ ange¬
lica creatura sursũ ẽ.& huma¬
na deorsũ. potest ꝑ latitudinẽ
& altitudinẽ ciuitatis. hȩc utͣq
creatura signari: q̃m ad huc
ista in imis degit. illa uͦ in subli¬
mib ꝑmanet. Sed latitudo & al¬
titudo eqͣlia sunt: q̃m humilitaᷤ̃
Non nubent neq nubent᷑. sed
er̃t sic̃ angłĩ d̾i in cęlo. Unde eti¬
am ꝑ iohem dicit᷑. Mensura ho¬
minis quȩ ẽ angli. qͥa usq ad
illã altitudinẽ głe homo per¬
ducetur: in qua se solidatos
angli letantur. Latitudo gͦ ci¬
uitatis. tanta ẽ. qnͣta et alci¬
tudo. q̃m electi quiq qui mͦ
laborant in imis. qnͣdoq non
erunt in eqͣles illiᷤ spĩtib sũmi.¬

Expanded text:
latitudinem et altitudinem supradictae civitatis novimus esse, sicut Scriptura refert, ejusdem aequalitatis. Unde Joannes in Apocalypsi: Longsancta Hierusalem quam inhabitat Deus, ex angelica simul et humana natura perficitur: » per hoc quod angelica creatura sursum est, et humana deorsum, potest per altitudinem et latitudinem civitatis haec utraque creatura signari, quoniam adhuc ista in imis degit, illa vero in sublimibus permanet. Sed latitudo et altitudo aequalia sunt, quoniam humilitas Non nubent, neque nubentur: sed erunt sicut angeli Dei in coelo . Unde etiam per Joannem dicitur: Mensura hominis quae est angeli. Quia usque ad illam altitudinem gloriae homo perducitur, in qua se solidatos angeli laetantur. Latitudo ergo civitatis tanta est quanta altitudo, quoniam electi quique qui modo laborant in imis quandoque non erunt inaequales illis spiritibu
Abbreviated transcription (Latin):
tus celeritatem. in p̃sumptione ꝑpẽ¬
de uolatus sublimitatẽ. Iam suꝑuis
oictum ẽ. quod insolentia sit p̃ceps
et p̃sumptuosa temeritas. pret̾ so¬
litum. Ut gͥ diffusius dicta comp̃e¬
oiosa breuitate succingam. agnosce
leoninum simile in singularitatis
temeritate. Aduerte in aquilmis a¬
lis uicium p̃sumptionis: et uiciũ
p̃cipitationis. Dicitur aquila rer a¬
uium: et leo bestiaꝵ. Num quid gͦ ñ
ille uidetur aliquid hr̃e leene:⁊ aliqͥd
aquilȩ. qui p̃sumit tam in actiua
quam in contemplatuia uita cun¬
ctos p̃cedere: et in utiaq uita singła¬
rem et summũ locum tenere: In
terra leena. in celo ẽ aquila. qui se
corrumpitur animushu
zuim A N US.
deamus nunc quid salomõ
de huiꝰmodi homine sentiat. qui
omĩa p̃cipitant᷑ et p̃sumptuose
actitat. qui in conatib suis. nec mo¬
dum nec modestiam seruat. Qui
festinus ẽ inquit pedib offendit. hĩc
ẽ quod alibi dicit. Hereditas ad qũa

Expanded text:
tus celeritatem. In praesumptione perpentus celeritatem. In praesumptione perpende volatus sublimitatem. Jam superius dictum est, quod insolentia sit praeceps, et praesumptuosa temeritas, praeter solitum. Ut igitur diffusius dicta, compendiosa brevitatis succingam, agnosce leoninum simile in singularitatis temeritate. Adverte in aquilinis alis vitium praesumptionis et vitium praecipitationis. Dicitur aquila, rex avium et leo bestiarum. Nunquid ergo non ille videtur aliquid habere leaenae, et aliquid aquilae qui praesumit, tam in activa quam in contemplativa vita, cunctos praecedere et in utraque vita singularem et summum locum tenere? In terra leaena, in coelo est aquila, qui se corrumpitur animus humanus. Sed videamus nunc quid Salomon de hujusmodi homine sentiat, qui omnia praecipitanter et praesumptuose actitat, qui in conatibus suis nec modum, nec modestiam servat: Qui festinus est, inquit, pedibus offendit . Hinc est, quod alibi dicit: Haereditas ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
ad faciendum sibi nomen. ambu¬
lare in magnis et in mirabilib sup̃
se. omnia ultra uires p̃sumere. sp̃to
consilio doctioꝵ. contempto p̃cepto
maioꝵ. iciunia. uigilias. et eius mo¬
di obseruantias ultra modum extẽ¬
oere. et nec saluti corꝑis parcere. nec
animȩ mortem in debitȩ obedientiȩ
contemptu horrere: ꝯsota quod nõ
leoni s leene assimilat᷑: quia hic se¬
.ris in impetus sui uehementia ꝓ¬
teruior et ꝑtinatior inuenit᷑. Nidegͦ
quam irr̃onabile et bestiale et uere
leoninum simile. nullius consilio.
nullius p̃cepto adquiescere. s in te¬
meritatis sue audatia ꝑtinaciter ꝑ¬
durare. Hultis et hoc breuit̃ audire.
quid sentiam de eiusmodi bestiȩ
alis: Uidetur mͥ una ẽẽ p̃cipitatio¬
nis: altera p̃sumptionis. Ecce ale
due: et ambe aqͥlinȩ. Quis hoc de
aquila nesciat. quod cet̾is pene õih
auib celerius uel celsius uolare so¬
leat: in p̃cipitatione attende uola-¬

Expanded text:
ad faciendum sibi nomen, ambuad faciendum sibi nomen, ambulare in magnis et mirabilibus supra se, omnia ultra vires praesumere, spreto consilio doctorum, contempto praecepto majorum, jejunia, vigilias et ejusmodi observantias ultra modum extendere, et nec saluti corporis parcere, nec animae mortem in debitae obedientiae contemptu horrere? Nota quod non leoni, sed leaenae assimilatur, quia hic sexus, in impetus sui vehementia protervior et pertinacior invenitur. Vide ergo quam irrationabile et bestiale et vere leoninum simile, nullius consilio, nullius praecepto acquiescere, sed in temeritatis suae audacia pertinaciter perdurare. Vultis et hoc breviter audire quid sentiam de ejusmodi bestiae alis? Videtur mihi una esse praecipitationis, altera praesumptionis. Ecce alae duae et ambae aquilinae. Quis hoc de aquila nesciat quod caeteris pene omnibus avibus celerius, vel celsius volare soleat. In praecipitatione attende vola
Abbreviated transcription (Latin):
tum impudentia. & fortassis he st̃
ille bestie: quas oportuit querere.¬
oescriptione igitur primȩ bestiȩ. in¬
telligimus uicium insolentiȩ. In soli¬
tum quasi non solitum. uel contra
solitum dicimus. et inde insolentia
dictum putamus. Recte ergo inso¬
lentia dicitur. quando passim et te¬
mere preter solitum p̃sumit᷑. Inso¬
lentiȩ itaq ẽ uicium preceps et te¬
meraria p̃sumptio. siue p̃ceps et p̃¬
sumptuosa temeritas pret solitum.
Eautẽ multiplex hoc malum. Inso
lem eam scͥptura scã describat. uel
quam conuenienter insolentiȩ ꝓpͥe¬
tatem ex pͥmat. Prima inquit q̃i
lcena: et alas habebat a quilȩ. Dicit᷑
leo tante feritatis eẽ. ut ꝓuocatus
nec mortem timeat. in tantũ ut nec
pro ꝑiculo mortis a furoris sui im¬
petu se cohibeat. Leo inquit fortissi¬
mus bestiarum ad nulliꝰ pauebit
occur sum. Nides in leone qũa stul¬
ta audatia: et quam audax stulti¬
cia. Nonne leonine uidetur audaciȩ

Expanded text:
tum impudentia, et fortassis hae sunt tum impudentia, et fortassis hae sunt illae bestiae, quas oportuit quaerere.In descriptione igitur primae bestiae, intelligimus vitium insolentiae. Insolitum quasi, non solitum, vel contra solitum dicimus, et inde insolentia, dictum putamus. Recte ergo insolentia dicitur, quando passim et temere, praeter solitum praesumitur. Insolentiae itaque est vitium praeceps, et temeraria praesumptio, sive praeceps et praesumptuosa temeritas, praeter solitum. Est autem multiplex hoc malum. Insolm Scriptura sacra describat vel quam convenienter insolentiae proprietatem exprimat. Prima, inquit, quasi leaena, et alas habebat aquilae. Dicitur leo tantae feritatis esse, ut provocatus nec mortem timeat, in tantum ut nec pro periculo mortis, a furoris sui impetu se cohibeat. Leo, inquit, fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum . Vides in leone quam stulta audacia, et quam audax stultitia. Nonne leoninae videtur audaciae et
Abbreviated transcription (Latin):
ora. bona ꝑitura: multomagis crude¬
le erit tollere homini bona int̾iora.
bona metnum mansura. Nam cari-¬
tas ẽ. que numquã excidit: absq du-¬
bio qui homini caritatem tollit. et
õm tolit: quia ds̃ caritas ẽ. He qui
predaris. nonne p̃daberis: Quantũ
tollis: tantum ꝑdis. Beum tollis:
et dm̃ ꝑdis. Celum tollis. celum a-¬
mitis. Quid hac impietate crudeliꝰ:
Quid hac crudelitate uesanus: Ecce
unde quo ꝑuenitur. ecce nichilomi¬
nus et qua descendit᷑. Inde inquis. et
quo: De summa singularitate. ad sũ
siquidem gradu descenditur ad scđ̃m.
d: scło ad t̃tium. de tercio ad quartũ.
Nsam absq dubio p̃sumptio deiesta
solet inducere emulationẽ. emulatio
despecta simulationẽ simulatio dete¬
cta mentis effrenationẽ. Ad pͥmum
namq statum ꝑtinet p̃sumptio.: ad
scđm emulatio. ad t̾uum simulatio.
ad quartum mentis effranatio: Ad
pͥmum insolentia. ad scdm inuidẽ¬
tia. ad tercium fraudulentia. ad qͣr¬

Expanded text:
ora, bona peritura, multo magis crudeora, bona peritura, multo magis crudele erit tollere homini bona interiora, bona in aeternum mansura: Nam charitas est, quae nunquam excidit . Absque dubio, qui homini charitatem tollit, et Deum tollit: Quia Deus charitas est . Vae qui praedaris, nonne praedaberis? Quantum tollis, tantum perdis; Deum tollis et Deum perdis. Coelum tollis, coelum amittis. Quid hac impietate crudelius? Quid hac crudelitate vesanius? Ecce unde quo pervenitur, ecce nihilominus et qua descenditur: unde, inquis, et quo? De summa singularitate, ad summsiquidem gradu descenditur ad secundum, de secundo ad tertium, de tertio ad quartum. Nam absque dubio praesumptio dejecta solet inducere aemulationem, aemulatio despecta simulationem, simulatio dejecta, mentis effrenationem. Ad primum namque statum pertinet praesumptio, ad secundum aemulatio, ad tertium simulatio, ad quartum mentis effrenatio. Ad primum insolentia, ad secundum invidentia, ad tertium fraudulentia, ad quar
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Quibꝰ corruptionis gradibus
corruere solet sepe animus hu¬
MA N US.
n primo itaq statui ẽ iusticia fatua.
effrenata. In pͥmo regnat singula¬
ritas. in scdo impietas. in tercio cal¬
liditas. in quarto crudelitas. In pͥ¬
mo inquam regnat singularitas.
et dicitur de eo. Ne soli quia cum
cecił̃it non ht̃ subleuantẽ. ue in¬
quam soli hoc ẽ de se solo et suo
consilio p̃sumenti. et solitaria qͣ¬
Uam p̾sumptione uiuenti. In scd̾o
regnat impietas: et de eo dicitur.
Ue impio in mal ñ In tercio regnat
calliditas. Callidi aut̃ ꝓuocant irã
dei: et diutur de eis. He duplici
corde. et terram ingredienti duab
uiis. In quarto regnat erudelttas.
Quid tibi iudetur deeo qui seminat.
inter frẽs discordias: Impie quidẽ
tecum agit. qui tibi aufert pecuniã
tuam: quid ille qui tibi aufert pacẽ
tuam: Numqͥd crudeliter agit. qui
tibi aufert uestem. et ñ multomag̃
qui tibi aufert caritatem: Si uero
crudele ẽ. tollere homini bona exti¬

Expanded text:
V. Quibus corruptionis gradibus corruere solet saepe animus humanus. In primo itaque statu est justitia fatua, effrenata. In primo regnat singularitas, in secundo impietas, in tertio calliditas, in quarto erudelitas. In primo, inquam, regnat singularitas, et dicitur de eo: Vae soli, quia cum ceciderit non habet sublevantem . Vae, inquam, soli, hoc est de se solo, et suo consilio praesumenti, et solitaria quadam praesumptione viventi. In secundo regnat impietas, et de eo dicitur: Vae impio in malum . In tertio regnat calliditas. Callidi autem provocant iram Dei, et dicitur de eis: Vae duplici corde, et terram ingredienti duabus viis . In quarto regnat crudelitas, Quid tibi videtur de eo qui seminat inter fratres discordiam? Impie quidem tecum agit qui tibi aufert pecuniam tuam; quid ille, qui tibi aufert pacem tuam? Nunquid crudeliter agit, qui tibi aufert vestem, et non multo magis qui tibi aufert charitatem? Si vero crudele est tollere homini bona exteri
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝑmitente deo incidit impru¬
dentiam carnis. Uel tunc ueraciter
cor hominis accipit. quando ꝑ mul¬
tam exꝑientiam errorem suum in¬
telligit. et tam suum defectum ꝙͣ.
aliorum ꝓfectum plenuis agnoscit.
S quod diuinitus homini concedit᷑
ad bonum suum. ipse homo sepe ab¬
utitur ad malum suum. Et cognitis
suis uel alio m̾itis disparib unde
deberet compungi ad penitentiam:
inde excrescit ad maiorem inuidiã.
Ecce enim postquã descͥpta leena cor
hominis accepit. ei non agnus s ursꝰ
succedit. nam sepe cor glorie cuꝑidũ
et liuidum alioꝵ inspecta gła ꝓpͥaq
ignominia in inuidiam cadit. Sic ui¬
cium uicio succedit. Insolentia p̃cedit.
Et inuidentia succedit: et quod ad¬
huc peius ẽ. insolentia ñ recedit.

Expanded text:
cum permittente Deo incidit in prucum permittente Deo incidit in prudentiam carnis, vel tunc veraciter cor hominis accipit quando per multam experientiam errorem suum intelligit, et tam suum defectum quam aliorum profectum plenius agnoscit. Sed quod homini divinitus conceditur ad bonum suum, ipse homo saepe abutitur ad malum suum. Et cognitis suis, vel aliorum meritis disparibus, unde deberet compungi ad poenitentiam, inde excrescit ad majorem invidiam. Ecce enim postquam descripta leaena cor hominis accepit, ei non agnus sed ut sus succedit. Nam saepe cor gloriae cupidum et lividum, aliorum inspecta gloria propriaque ignominia, in invidentiam cadit. Sic vitium vitio succedit, insolentia praecedit, et invidentia succedit, et quod adhuc pejus est, insolentia non recedit.
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝑnimni am suꝑbiam cadit in
inuidiam. pene molestius fert alioꝵ
ꝓfectum: quam ꝓpͥum defectum.
Op̃sumptionem monstruosam que
inde murmurat. contͣ maiestatem
duinam. quod ds suꝑbis resistat hu¬
milib aittem det grãm. An oculus
tuis inquit nequam ẽ. quia ego bo¬
nus sum: Solent autẽ qui eiusmͦi
sunt. querelas quasdam quasi ratro¬
nabilescexere et murmurationis
suȩ causas cum uere sint irronabiles.
quasi iustas ostendere. et hoc ẽ
foete beluinã formam ad hominis
se similitiromem erigere. irrõnabili
murmuratione contra dm̃ uelud
rõnabiles quafdam uelle pretend̾e.
huic sententie concordare uidetur.
quod adhuc de hac bestia dicitur.
Cum enim p̃missum eẽt suꝑ pedes
stetit quasi homo: statim adiungit᷑.
et cor euis datum ẽ ei. Cuius eius:
Aut cor hominis aut cor leene: Sed
cur dicitur leena cor suũ accepisse.
quod non dicitur amisisse: Accepit
cor hominis et carnaliter sapientis.

Expanded text:
cum per nimiam superbiam cadit in cum per nimiam superbiam cadit in invidiam pene molestius fert aliorum profectum quam proprium defectum. O praesumptionem monstruosam quae inde murmurat contra majestatem divinam quod Deus superbis resistat, humilibus autem det gratiam . An oculus tuus, inquit, nequam est, quia ego bonus sum? Solent autem qui ejusmodi sunt, querelas quasdam quasi rationabiles texere, et murmurationis suae causas cum verae sint irrationabiles quasi justas ostendere, et hoc est forte belluinam formam ad hominis se similitudinem erigere, in irrationabili murmuratione contra Deum velut rationes quasdam velle praetendere. Huic sententiae concordare videtur quod adhuc de hac bestia dicitur. Cum enim praemissum esset, super pedes stetit quasi homo, statim adjungitur et cor ejus datum est ei. Cujus ejus? Aut cor hominis, aut cor leaenae. Sed cur dicatur leaena cor suum accepisse quod non dicitur amisisse? Accepit cor hominis et carnaliter sapientis
Abbreviated transcription (Latin):
quam requiescat. assidue gͦ stat. qr
sine int̾missione laborat. Pedes sine
incessu fatigat. sine fructu laborat.
Stat itaq s quomodo: Supra pe¬
des ut homo. Erande spectaculũ.
s fedum miracłm. uidere quadru¬
pedem bestiam. leoninam deniq
formam se supra pedes duos contͣ
celum erigere: et contra naturam
erectam stare. Que ẽ ista erectio
monstruosa. nisi enormis quedam et
nimis detestanda suꝑbia: Contra ce¬
lum se erigit. qui contra suꝑ celestẽ
maiestatem intumescit. Nonne con¬
tra dm̃ intumescit: qui eius udi¬
cia rep̃hendit: Quis autem nesciat
quomodo p̃sumptuose mentes sole¬
ant contra diuina flagella murmu¬
rare: aliorum ꝓfectib inuidere. et
glorie sue detͥmenta impatienter
ferre: Murmurant aũt non solũ
contra iusticiam dei: uerum etiam
contra bonitatẽ dĩ. Contra iusticiã
dei in malis suis: contra bonitatem
dei in bonis alienis. Insolens nãq a¬
nimus. et ꝓprie excellentie cupidus.

Expanded text:
nquam requiescat. Assidue ergo stat, quia nquam requiescat. Assidue ergo stat, quia sine intermissione laborat. Pedes sine incessu fatigat, sine fructu laborat. Stat itaque, sed quomodo? Supra pedes, ut homo. Grande spectaculum, sed foedum miraculum, videre quadrupedem bestiam, leoninam denique formam, se supra duos pedes contra coelum erigere, et contra naturam erectam stare. Quae est ista erectio monstruosa, nisi enormis quaedam, et nimis detestanda superbia? Contra Deum se erigit, qui contra supercoelestem majestatem intumescit. Nonne contra Deum intumescit, qui ejus judicia reprehendit? Quis autem nesciat, quomodo praesumptuose mentes soleant contra divina flagella murmurare, aliorum profectibus invidere, et gloriae suae detrimenta impatienter ferre? Murmurant autem non solum contra justitiam Dei, verum etiam contra bonitatem Dei. Contra justitiam Dei in malis suis, contra bonitatem Dei in bonis alienis. Insolens namque animus, et propriae excellentiae cupidus
Abbreviated transcription (Latin):
tur montes in cor maris. Tunc sane
montes transferunt᷑: quando illd̃
iohannis impletur. Exierunt a no¬
bis: s non erant ex nobis.
 si nullus
iam locus remanet huic bestiȩ
preter mare. nam et celum et t̾rã
uidetur amississe. mirum quomodo
dicatur supra pedes stetisse: An forte
suꝑ cautem uel rupem aliqũa ste¬
tisse creditur. ubi et mari undiqi
cingeretur: et fluctib marinis inde¬
sinenter tunderet᷑: Oquam dura
pena: ẜ p̃sumptuose singidaritati
condigna. Ecce qui pͥus om̃s precur¬
rere p̃sumebat. et ex sua p̃sumpti¬
one fatigabat. iam non h̃t quo eat.
nec inuenit quom requiescat. Et su¬
pra pedes inquit quasi homo ste¬
tit. & utinam uel sero desinat se
angłm credere: et tandem aliqͣndo
desistat supra hominem p̃sum̾e.
Ecce iam angłm exuens. non iam
uolat in summis. s ambulat in imiꝰ.
Immo iam non ambulat s stat.
qui amorem et spem ꝓficiendi a¬
misit. Non autẽ iacet s stat. ut ñ¬

Expanded text:
tur montes in cor maris . Tunc sane tur montes in cor maris . Tunc sane montes transferuntur, quando illud Joannis impletur: Exierunt a nobis, sed non erant ex nobis  si nullus jam locus remanet huic bestiae praeter mare nam et coelum et terram videtur amisisse, mirum quomodo dicatur, supra pedes stetisse. An forte super cautem, vel rupem aliquam stetisse creditur, ubi et mari undique cingeretur, et fluctibus marinis indesinenter tunderetur? O quam dura poena, sed praesumptuose singularitati condigna! Ecce, quae prius omnes praecurrere praesumebat, et ex sua praesumptione fatigabat, jam non habet quo eat, nec invenit quomodo requiescat. Et supra pedes, inquit, quasi homo stetit. Et utinam vel sero desinat se angelum credere, et tandem aliquando desistat supra hominem praesumere. Ecce jam angelum exuens non jam volat in summis, sed ambulat in imis, imo jam non ambulat, sed stat qui amorem et spem proficiendi amisit. Non autem jacet, sed stat ut nu
Abbreviated transcription (Latin):
cidat in tercium. S ubi queso de
cetero erit dicta iam bestia. de celo
amisis alis deiecta. et de t̾ra suble-¬
uata: an forte illuc redibit unde
uenit. et it̾m in mare descendet.
que de mari ascendit: Sic rtiqi sie
sepe quod ex cordis leuitate p̃sumit᷑.
post multam mentis fluctuationẽ
in amaritudine t̾minatur. &. hoc
forte ẽ terram ꝑdere: omnẽ ꝓpositi
sui stabilitatem amitere. et deiectio¬
nem suam indigne ferendo. nimiã
cordis amaritudinẽ incurrere. Sic
de terra in mare transitur. sic mon¬
tes in cor maris transferunt᷑. Quide¬
nim ẽ montes in cor maris transire.
nisi de magni conaminis culmine
in intimam cordis maliciã cadere:
Nam uirta u̾itatis testimonium
abundante iniquitate refrigescet
caritas multoꝵ. ꝯsemo gͦ in quanta¬
libet uirtutum celsitudine debet qͥc¬
quam de suis uirib s totum de do¬
mino p̾sumere: et cum psalmista
cantare. Propterea non timebimus
dum turbabitur terra: et transferẽ¬

Expanded text:
cidat in tertium. Sed ubi, quaeso, de cidat in tertium. Sed ubi, quaeso, de caetero erit dicta jam bestia de coelo amissis aliis dejecta, et de terra sublevata? An forte illuc redibit unde venit, et iterum in mare descendet, quae de mari ascendit? Sic utique, sic saepe quod ex cordis levitate praesumitur, post in multam mentis fluctuationem in amaritudine. Et hoc forte est terram perdere, omnem propositi sui stabilitatem amittere, et dejectionem suam indigne ferendo, nimiam cordis amaritudinem incurrere. Sic de terra in mare transitur, sic montes in cor maris transferuntur. Quid enim est montes in cor maris transire, nisi de magni conaminis culmine, in intimam cordis malitiam cadere? Nam juxta Veritatis testimonium, abundante iniquitate, refrigescet charitas multorum . Nemo ergo in quantalibet virtutum celsitudine, debet quidquam de suis viribus, sed totum de Domino praesumere, et cum Psalmista cantare: Propterea non timebimus, dum turbabitur terra, et transferen
Abbreviated transcription (Latin):
dominus minatur. cum ꝑ propham lo¬
quitur: Si exsaltatus fueris ut aquila
et inter sydera celi posueris nidum
tuum inde detraham te dicit dñs.
Post alarum euulsionem de terra
subleuat᷑ ꝑmentis gͦ eleuationem. et
ꝓpter mentis elationem de terra ex¬
cutitur. & m̾ito ut credo. eo quod ꝑ
suꝑbiam inflando. crepando. tabes¬
cendo. putrescendo. tandem aliqͣndo
fiant. tam quam puluis quem ꝓhi-¬
cit uentus a facie t̾re. Sic itaqi post
alarum amissionem. etiam t̃rȩ in¬
habitatio amititur: quia post sub¬
tractam contemplationis gr̃am ut
dictum ẽ. post etiam beneoꝑandi
gracia suꝑbienti anime subtrahit᷑.
Et qui pͥus p̃sumpsit omnes fortiter
p̃cedere. iam incipiat post om̃s seqͥ
et tandem remanere. Et qui prius
ꝑ insolentiam se extendit ultra so¬
litum: post modum remanet citra
solitum. et sic iam de pͥmo insolen¬
tie gradu decidit in scłm. futurũ
tandem quod timeo. ut de scdo re-¬

Expanded text:
Dominus minatur, cum per prophetam loDominus minatur, cum per prophetam loquitur: Si exaltatus fueris, ut aquila, et inter sidera coeli posueris nidum tuum, inde traham te, dicit Dominus . Post alarum evulsionem de terra sublevatur; per mentis ergo elevationem, et propter mentis elationem de terra excutitur. Et merito, ut credo, eo quod per superbiam inflando, crepando, tabescendo, putrescendo, tamen aliquando fiant tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae. Sic itaque post alarum amissionem, etiam terrae inhabitatio amittitur, quia post subtractam contemplationis gratiam, ut dictum est, etiam bene operandi gratia superbienti animae subtrahitur. Et qui prius praesumpsit omnes fortiter praecedere, jam incipiat post omnes sequi et tandem remanere. Et qui prius per insolentiam se extendit ultra solitum, postmodum remanet citra solitum, et sic jam de primo insolentiae gradu decidit in secundum, futurum tandem quod timeo, ut de secundo re
Abbreviated transcription (Latin):
stia adiungitur. aspiciebam donec
euulse sunt ale euis: et sublataẽ de
terra. & suꝑ pedes quasi homo stetit.
et cor eius datum ẽ ei. Ecce qui
de semetipsis ultra modum p̾sumũt
quomodo gradatim amittunt. unde
intumescunt. ceterosq contempnunt.
Orius ale euellunt᷑. postea et ipsuis be¬
stie corpus de terra subleuat᷑. pͥus con¬
templatiue. post modum actiuȩ etiã
uite grã amittit᷑. Qiuid enim alas su¬
as ꝑdere. nisi sublimes illos contem¬
plairdi uolatus amittere: Cum enĩ pꝰ
multos ieiunioꝵ et iugiliaꝵ excessus
ceꝑit corpus tabescere. capud dolere.
uelis nolis oportet alas deponere.
ad t̃̾ram redire. et carnis curam agͥe.
Et melius ẽ ut sponte deponantur.
quam inuito auellant᷑. Quid ẽ alas
auelli. nisi amittere. cum dolore in¬
genti. et sine ulla spe recuꝑandi: A¬
le euellunt᷑: quando p̃cipitationis:
et p̃sumptionis audacia. urgente in¬
firmitate. cogente necessitate p̃cioit᷑.
Nonne eiusmooi alaꝵ euuilsionem

Expanded text:
c evulsae sunt alae ejus, et sublata est de terra et super pedes quasi homo stetit, et cor ejus datum est ei. Ecce qui de semetipsis ultra modum praesumunt, quomodo gradatim amittunt, unde intumescunt, caeterosque contemnunt. Prius alae evelluntur, postea et ipsius bestiae corpus de terra sublevatur, prius contemplativae, postmodum activae etiam vitae gratia amittitur. Quid est enim alas suas perdere, nisi sublimes illos contemplandi volatus amittere? Cum enim post multos jejuniorum et vigiliarum excessus, coeperit corpus tabescere, caput dolere, velis nolis, oportet alas deponere, ad terram redire, et carnis curam agere, et melius est ut sponte deponantur quam invito avellantur. Quid est alas avelli, nisi amittere, cum dolore ingenti, et sine ulla spe recuperandi? Alae evelluntur, quando praecipitationis et praesumptionis audacia, urgente infirmitate, cogente necessitate praeciditur. Nonne ejusmodi alarum evulsionem
Abbreviated transcription (Latin):
et bestialiter uiuunt. si tam̃ statꝰ
et non potuis casus dicendi sunt.
qui semꝑ hominẽ de malo in peiꝰ
impellunt. & notandum quod in
his quatuor corruptionum gradib¬
qui sccd̃s ẽ. peior quam pͥmus. terciꝰ
quam scds. quartus autẽ omnium
ẽ pessimus. & forte quis dubitet de
tercio. quomodo sit peior sit scdđo.
S in tercio statu quid aliud ẽ. quã
simulata equitas: S teste augusti

Expanded text:
et bestialiter vivunt si tamen status, et bestialiter vivunt si tamen status, et non potius casus dicendi sunt qui semper hominem de malo in pejus impellunt. Et notandum quod in his quatuor corruptionum gradibus secundus est pejor quam primus, tertius quam secundus, quartus autem omnium est pessimus. Et forte quis dubitet de tertio quomodo sit pejor secundo. Sed in tertio statu, quid aliud est quam simulata aequitas? Sed, tes
Abbreviated transcription (Latin):
re. ita ut uideantur ẽe sine fronte:
eo quod frons meretricis facta sit
illis. et nesciant erubescere. Uides
gͦ quam sint int̾ se diuersi huiꝰ mͦi
oꝑarii. Orimi et tercii exercent se
in bonis. scd̃i et quarti in malis.
Primi et tercii a guunt bona nõ
bene. nam pͥmi indiscrete: tercii si¬
mulate: ẽt eo ipso diuersi inter se.
in malis se exercent tam scd̃i qͣm
quarti. s illi latenter. isti tam pa¬
tenter quam impudent̃. et iccirco
ipsi iñt se ipsos diuersi. Primi sũt
qui ambulant in magnis et mira¬
bilib suꝑ se. Sccdi sunt qui sedent
in insidiis cum diuitib in occultis
ut interficiãt innocentẽ: Tercii ft̃
qui omnia oꝑa sua fatiunt ut ui¬
deantur ab hominib. Quarti uͦ qͥ
nec dm̃ timent. nec homines ue¬
rentur. In pͥmis itaq religio indis¬
creta. in scđis preuaricatio occulta.
in terriis religio ficta. in quartis p̃¬
uaricatio manifesta. Hii sunt qua¬
tuor status eorum qui irrõnabilit̃

Expanded text:
re, ita ut videantur esse sine fronte, re, ita ut videantur esse sine fronte, eo quod frons meretricis facta sit illis, et nesciant erubescere. Vides ergo quam sint inter se diversi hujusmodi operarii. Primi et tertii exercent se in bonis, secundi et quarti in malis. Primi et tertii agunt bona, non bene: nam primi indiscrete, tertii simulate, et eo ipso diversi inter se. In malis se exercent tam secundi quam quarti. Sed illi latenter, isti tam patenter quam impudenter, et idcirco ipsi inter seipsos diversi. Primi, sunt qui ambulant in magnis et mirabilibus sub se . Secundi sunt, qui sedent in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiant innocentem . Tertii sunt, qui omnia opera sua faciunt ut videantur ab hominibus . Quarti vero, qui nec Deum timent nec homines verentur . In primis itaque est religio indiscreta, in secundis praevaricatio occulta, in tertiis religio ficta, in quartis praevaricatio manifesta. Hi sunt quatuor status eorum, qui irrationabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
quadripertitus.
T breuiter
dicam quid sentiam: omnis
bestialiter uiuendi modus. uidetur
michi eẽ quadriꝑtitus. Alii uiden¬
tur bona ȩxercere. s sine modo atq
mensura: et absq omni discretione.
Et quamius in eis fortassis sit bona
intentio. hoc in eis bestiale ẽ quod
uiuunt sine modo: et feruntur p̃¬
cipites sine rationis uidicio:⁊ absq
consilio. Et quamuis forte zelum
rectitudinis hãnt: s scd̾m scientiã
non habent. Alii autẽ mala ȩxer¬
cent. s timide qurdem et ideo occul¬
te: et iccirto scđ̾m uocem psalmiste
in habitabunt et abscondent. eo qͦd
argui timeant. uel dep̃hendi eru-¬
bescant. Alii item bona ȩxercent in
oꝑe. sꝑ yprocrisim quidem. ⁊ sine
omni bona intentione. ut pote
amantes pͥmos recubitus in cenis.
et pͥmas cathedras in sinagogis. et
salutationes in foro: et uocari ab
hominib rabbi. Alii item mala ex¬
ercent. passim palam. et libere: et¬
libere et absq ullo timore et pudo¬

Expanded text:
quadripartitus. Ut breviter dicam quid sentiam, omnis bestialiter vivendi modus videtur mihi esse quadripartitus. Alii videntur bona exercere, sed sine modo atque mensura et absque omni discretione. Et quamvis in eis fortassis sit bona intentio, hoc in eis bestiale est, quod vivunt sine modo, et feruntur praecipites, sine rationis judicio et absque consilio. Et quamvis forte zelum rectitudinis habeant, sed secundum scientiam non habent. Alii autem mala exercent, sed timide quidem, et ideo occulte; et idcirco, secundum vocem Psalmistae inhabitabunt, et abscondent , eo quod argui timeant, vel deprehendi erubescant. Alii item bona exercent in opere, sed per hypocrisim quidem, et sine omni bona intentione, utpote amantes primos recubitus in coenis, et primas cathedras in synagogis, et salutationes in foro, et vocari ab hominibus Rabbi. Alii item mala exercent passim, palam, et libere, et absque ullo timore, et pudo
Abbreviated transcription (Latin):
consid̾anda ratio: ne si multis offerqᷤ
unũ. alicui sit ingratum: aut si nu¬
m̾ositatem ferculoꝵ concedas. uiciũ
sic̃ ait beat᷑ b̾enedictus qui ñ possuri
ex uno. ex alio reficiant᷑. Tercium uͦ
qd̾ crudum uesci possit. In cet̾is uͦ di¬
eb. ꝓpter causã qͣm supͣdiximus in
hora pͣndii duo fercula cocta: in ce¬
disponentis hab̾e licebit. Pret̾ hȩc
aut̃ sunt & alia pietatis fercula:
quȩ ad p̾latoꝵ dispensationẽ ꝑti¬
nent. Licet enĩ p̃latis p̃ter hȩc quȩ
concessa sunt aut fr̃ib gen̾aliter.
aut alicui de m̃sa sua aliqͥd ex con¬
descensionis benignitate tͣnsinit¬
t̾e: nec tam̃ eis iniustum uideri
debet qͦs fecit aliqͣ consuetudo for¬
tiores. si minus pati ualentib siue
illis qui nimiũ patiunt᷑ laborem.
aliquotiens pietas magistͥ ꝓuideat.

Expanded text:
consideratio, ne si multis offeras consideratio, ne si multis offeras unum, alicui sit ingratum; aut si numerositatem ferculorum concedas, vitium sicut ait beatus Benedictus, qui non possunt ex uno, ex alio reficiantur. » Tertium quod crudum vesci possit. In caeteris vero diebus propter causam, quam supra diximus, in hora prandii duo fercula cocta, in coedisponentis habere liceat. Praeter haec autem sunt et alia pietatis fercula, quae ad praelatorum dispensationem pertinent, licet enim praelatis praeter haec, quae concessa sunt, aut fratribus generaliter, aut alicui de mensa sua, aliquod ex condescensionis benignitate transmittere, nec tamen eis injustum videri debet, quos fecit aliqua consuetudo fortiores, si minus pati valentibus, sive illis, qui nimium patiuntur laborem, aliquoties pietas magistri provideat.
Abbreviated transcription (Latin):
ens equalitas. Auaritia subtrahit
necessitati: uoluptas necessitatem
excedit. dispensatio necessicati mi¬
sericordit᷑ addit: necessitas debitũ
indigentiȩ requirit. Solent mer¬
una qua uendentes sua distribu¬
unt. quȩ minor est: alt̾a uͦ qua e¬
mentes aliena recipiunt. s hȩc
ꝓximo. Sie qͥdam p̾lati. auaritię
& uoluptatis m̃sura utentes. ni¬
miȩ parcitatis uasculo subiectis
ministrant⁊ ipsi autẽ pleno suꝑ¬
fluitatis modio utuntur: parcita¬
tem p̾dicant subiectis: s ipsi uo¬
luptatem sequunt᷑. Sunt & alii
mcatores. qui rectis utentes m̃suriᷤ.
em̃ti minꝰ ex sola benignitate mi¬
sericordit̃ impendt̃: quib benig¬
nitas quorũdam p̾latoꝵs cõꝑatur:
qui cũ subiectis necessaria ꝓuide¬
ant. addunt etiã qnͣdoq minus
ꝑfectis aliqua uoluptuosa ne defici¬
ant. Utamur gͥ in domo religio¬
nis. m̃sura discretionis. Dex ẽ enĩ
m̃sura: quȩ singłis sufficiens ẽ. De¬

Expanded text:
ens aequalitas. Avaritia subtrahit ens aequalitas. Avaritia subtrahit necessitati, voexcedit, dispensatio necessitati misericorditer addit, necessitas debitum indigentiae requirit. Solent meruna, qua vendentes sua distribuunt, quae minor est; altera vero, qua ementes aliena recipiunt, sed haec proximo. Si quidam praelati avaritiae et voluptatis mensura utentes, nimiae parcitatis vasculo subjectis ministrant, ipsi autem pleno superfluitatis utuntur modio. Parcitatem praedicant subjectis, sed ipsi voluptatem sequuntur. Sunt et alii mercatores, qui rectis utentes mensuris ementi munus ex sola benignitate misericorditer impendunt, quibus benignitas quorumdam praelatorum comparatur, qui cum subjectis necessaria provideant, addunt etiam quandoque minus perfectis aliqua voluptuosa, ne deficiant. Utamur igitur in domo religionis mensura discretionis, haec est enim mensura, quae singulis sufficiens est. CA
Abbreviated transcription (Latin):
In m̃sura debet ẽẽ. equalitas: ñ qͣn¬
titatis s sufficientię. Unde beatus
augustinus. Non equalit̾ inquit
tatis s sufficientiȩ. Tunc enim res
eqͣliter diuiditur: cũ ille qͥ diuidit
ꝓut cuiq opꝰ ẽ singlis partitur. In
hoc multi mulcotiens decipiunt᷑:
cũ delicatiori alicui. usum lautio¬
ris cibi concessum uid̾int. Non ẽ
inquiunt hȩc ȩqua religio quȩ
ꝑsonas recipit: diuites honorat: &
ut in monast̾io ubi qͣntũ possunt
fiunt diuites laboriosi. fiant pau¬
ꝑes delicati. Hi m̃suram querẽ uo¬
luptatis ĩi necessitatis. Quatuor ꝑ
similitudinẽ dicunt᷑ eẽ m̃surȩ: idẽ.
m̃sura auariciȩ & uoluptatis. m̃su¬
ra dispensationis & necessitatis. In
his. lex quȩ int̾ em̃tes & uendentes
habetur: ꝑ similitudinem potest
assignari. Auaritiȩ. m̃sura ẽ nimia
pareitas ⁊ m̃sura uͦ uoluptatis suꝑ¬
fiuitas: m̃sura dispensationis be¬
nignitas: m̃sura necessitatis suffici¬

Expanded text:
In mensura debet esse aequalitas, non quanIn mensura debet esse aequalitas, non quantitatis, sed sufficientiae. Unde beatus Augustinus: « Non aequaliter, inquit, tatis, sed sufficientiae. Tunc enim res aequaliter dividitur, cum ille, qui dividit, prout cuique opus est, singulis partitur. In hoc multi multoties decipiuntur, cum delicatiori alicui usum cibi lautioris concessum viderint. « Non est, inquit, haec aequa religio, quae personas recipit, divites honorat: etut in monasterio ubi, quantum possunt, fiunt divites laboriosi, fiant pauperes delicati. Hi mensuram quaerunt voluptatis, non necessitatis. » Quatuor per similitudinem dicuntur esse mensurae, id est, mensura avaritiae et voluptatis, mensura dispensationis et necessitatis. In his lex, quae inter ementes et vendentes habetur, per similitudinem potest assignari. Avaritiae mensura est nimia parcitas, mensura vero voluptatis superfluitas, mensura dispensationis, benignitas, mensura necessitatis, suffici
Abbreviated transcription (Latin):
pulm̃ta eoꝵ condiant᷑. A carnibus
abstineant: nisi aut necessitate aire
dispensatione extͣ conuentũ ali¬
cubi concedatur. Uino liceat uti
fr̾ib in conuentu: s tam̃ uitaN¬
dũ sũmoꝑe nob̾ ẽe credimꝰ. qd̾ cũ
u̾ecundia dicturi sumꝰ. ne scilicet
qd̾ miscd̃iter conceditur. ut a quib¬
dam fieri solet. qͣsi ex debito reqͥrat᷑:
ñ enĩ ꝑmictimus. s concedimꝰ. Si
possessio ministrau̾it. sine mur
ti nr̃i abhorreat abstinentiã. quȩ
de om̃ib ciboꝵ generib solũ car¬
nis excludit usum: cet̾a uͦ concedit
ac benigne subministrat. In his
ciboꝵ generib quȩ necessitati frm
licita fore diximꝰ. tria st̃ obseruãda:
id ẽ. modus. m̃sura. et numerus.
Modus. ut mod̾ate utam᷑ appositis:
m̃sura. ut apposita sustentationi ñ
delectationi sufficiant: numerus.
ut ex aliquo appositoꝵ reficiantur:
ne abstinentia nimia caro affucta
deficiat. aut saturitate luxuriet.

Expanded text:
pulmenta condiantur. A carnibus pulmenta condiantur. A carnibus abstineant, nisi aut necessitate, aut dispensatione extra conventum alicubi concedatur. Vino liceat uti fratribus in conventu, sed tamen vitandum summopere nobis esse credimus quod cum verecundia dicturi sumus ne, scilicet quod misericorditer conceditur, ut a quibusdam fieri solet, quasi ex debito requiratur. Non enim promittimus, sed concedimus. Si possessio ministraverit, sine murmi propositi abhorreat abstinentiam, quae de omnibus ciborum generibus solum carnis excludit visum, caetera vero concedit, et benigne subministrat. In iis ciborum generibus, quae necessitati fratrum licita esse diximus, tria sunt observanda, id est, modus, mensura et numerus: modus, ut moderate utantur appositis; mensura, ut apposita sustentatione non delectationi sufficiant; numerus, ut ex aliquo appositorum reficiantur, ne abstinentia nimia caro afflicta deficiat, aut saturitate luxurietur.
Abbreviated transcription (Latin):
oniam ꝑ esum pͥmi parẽtis
culpa sũpsit inicium. ideo
cauendũ nobisẽ: ne sicut ille ꝑescã.
paradisi meruit eg̾ssum. ita & nos
arceamur ab ingͥssu. Sunt gͥ tria
in cibo consid̾anda ÷ idẽ. quid et qñ
et qͣntũ comedamꝰ: scilicet cibi spe¬
cies. hora. & m̃sura ÷ ne illicitum
aut extra horam aut ultͣ m̃surã
aliquid sumamꝰ. Illicitũ cõmedit
adam in paradiso et expellitur:
extra hocam ionathas. & a patre ma¬
ledicitur: popłs uͦ isrł ad sepulchra
concupiscentiȩ ultra m̃suram. et
occiditur. Ensgreditur adam pre¬
ceptum dñi: frangit ionathas qd̃
obseruabat multitudo populi:
decipitur isrł in saturitate cibi.
Sic gͥ transgͥssio meruit expulsi¬
onem: negligentia uoti cõmuniꝰ
maledictionem: saturita mortem.
In bis fu̾ cotidie decipimur: dum
murmurantes in deserto cũ isrłẽ.
seruamus. Nunc aut̃ tnseamus
ad ca: quȩ necessitati fr̾m mediocͥ¬
tas concedit habenda. Fructib aR
tyro aut oleo seu lacte ñ sagimine

Expanded text:
oniam per esum primi parentis culpa sumpsit initium, ideo cavendum nobis est, ne sicut ille per escam paradisi meruit expulsionem, ita et nos arceamur ab ingressu. Sunt igitur tria in cibo consideranda, id est, quid et quando, et quantum comedamus, scilicet cibi species, hora et mensura, ne illicitum, aut extra horam, aut ultra mensuram aliquid sumamus. Illicitum comedit Adam in paradiso, et expellitur ; extra horam Jonathas, et a patre maledicitur ; populus vero Israel ad sepulcra concupiscentiae ultra mensuram, et occiditur . Transgreditur Adam praeceptum Domini; frangit Jonathas quod observabat multitudo populi; decipitur Israel in saturitate cibi. Sic igitur transgressio meruit expulsionem; negligentia voti communis maledictionem; saturitas mortem. In his, fratres, quotidie decipimur, dum murmurantes in deserto cum Israele,servamus. Nunc transeamus ad ea quae necessitati fratrum mediocritas concedit habenda. Fructibus artyro, aut oleo seu lacte non sagimine eorum
Abbreviated transcription (Latin):
dormit. qui dormit innocte. idẽ
qui tnquille mentis ẽ. iadu̾sita¬
te. In hac quiete di somniat:
et hꝰ modi somnꝰ infirmũ iuuat.
Dormit uͦ in ñ congruo temꝑe
qui dormit in die: idẽ qͥ delect̾at᷑
inmundana ꝓsꝑitate. Hic enĩ
somnꝰ qͣnͣto magis placet: tanto
magis infirmo nocet.

Expanded text:
dormit, qui dormit in nocte, id est, dormit, qui dormit in nocte, id est, qui tranquillae mentis est in adversitate. In hac quiete Deum somniat, et hujusmodi somnus infirmum juvat; dormit vero in non congruo tempore, qui dormit in die, id est, qui delectatur in mundana prosperitate. Hic enim somnus quanto magis placet, tanto magis infirmo nocet.
Abbreviated transcription (Latin):
uł malũ significantiũ. for¬
titudo in firmi suum morbum
facile tolantis: uł debilitas infir¬
mi suũ morbũ pati neq̃untis.
no oꝑe ñ cess signum est boni.
fortitudo infirmi. Si aũ a deo
abesfectii bone oꝑatiomi: signũ¬
est mortiᷤᷤ. idẽ fut᷑e damnationi.
in firmi facile se mo¬
uentis: uel grauitas infirmi mer¬
tem motũ habenti. Cũ hõ in terior
ta ẽ grauitaᷤ infirmi. ut obstinatꝰ
mine. cõpositio moꝵ: et in m̃briᷤᷤ
ext̾ius. distͥbutio actionũ. Qui
⁊ facilis appetitꝰ: uł ꝑturba¬
tiomentis. & difficiliᷤ appetitiiꝰs.
Sane mentis ẽẽ drͣ: qui arectitu¬
dine consilii ñ alienat᷑. Eacile uͦ
cybum appetit: qͥ n u̾bum uite.
qd̾ est cyb anime libent̾ audit.
Qui autẽ est turbate mentiᷤ. ⁊ cuiꝰ
est appetitus difficiliᷤ. si uerbũ
nationis incurrat. De S. modo.
somni. temꝑe ꝯgruo facti
infirmũ iuuantis:. uł malitia
somni. ñ cõgruo temꝑe fact. in
firmo nocentiᷤ. Temꝑe congruo

Expanded text:
antium fortitudo infirmi suum morbum facile tolerantis, vel debilitas infirmi suum morbum pati nequeuntis. no opere non cesset, signum est haec boni fortitudo infirmi. Sin autem aegab affectu bonae operationis, signuest mortis et futurae damnationis. infirmi facile se moventis, vel gravitas infirmi inertem motum habentis. Cum homo interior ta est gravitas infirmi ut obstinatus mine compositio morum, et in membris externis distributio actionum. Qui et facilis appelatus. Vel perturbatio mentis, et difficilis appetitus. Sanae mentis esse dicitur, qui a rectitudine consilii non alienatur. Facile vero cibum appetit, qui verbum vitae quod est cibus animae libenter audit. Qui autem est turbatae mentis, et cujus est appetitus difficilis, si verbum nationis incurrat. CAP. XIV. Desomni tempore congruo facti, et infirmum juvantis, vel malitia somni non congruo tempore facti, et infirmo nocentis. Tempore congruo