comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes: s qͣntũ magni: tm̃ mali montes.N .n. tales
erãt mõtes qͥ susciꝑẽt pacẽ ut colleᷤᷤ susciꝑẽt̃ iusticiã. ẜ alli
dissensionẽ susceꝑũt adiabolo patre suo: Montes gͦ
erant: ad tales montes caue ne fugias Uenturi enĩ
homines: et dicturi tͥ: Magnus ille uir: et mag¬
nus ille homo Qualis fuit ille donatus: Quat
ẽ maximianus: et nescio qͥs fotinus qͥlis fuit:
Et ille arriꝰ qͣlis fuit: Os istos montes nõiaui: s naufta¬
gosos. Uidetis quia lucet de illis aliq̃ flamma ser¬
monis. & aliqͥs de ipsis ignis accenditur Sed naui¬
gatis inligno & noctom patimini. id caligi¬
nem huius uitȩ: non uos fallant: nec diriga¬
tis illuc nauem Ibi sunt sara: ibi naufragia ma¬
gna sunt Cum gͦ tͥ laudati fuerint isti montes:
& ceperint tibi suaderi. ut uenias ad ipsos montes.
qͣsi adauxilium. et ibi requiescas: responde In dño

Expanded text:
homines: sed quantum magni, tantum mali montes. Non enim montes homines: sed quantum magni, tantum mali montes. Non enim montes erant tales qui susciperent pacem, ut colles susciperent justitiam; sed illi dissensionem susceperunt a diabolo patre suo. Montes ergo erant ad tales montes cave ne fugias. Venturi enim sunt homines, et dicturi tibi: Magnus ille vir, et magnus ille homo. Qualis fuit ille Donatus! qualis est Maximianus ! et nescio quis Photinus, qualis fuit! et ille Arius qualis fuit! Omnes istos montes nominavi, sed naufragosos. Videtis quia lucet de illis aliqua flamma sermonis, et aliquis de ipsis ignis accenditur. Si navigatis in ligno, et noctem patimini, id est, caliginem hujus vitae; non vos fallant, nec dirigatis illuc navim: ibi sunt saxa, ibi naufragia magna fiunt. Cum ergo tibi laudati fuerint isti montes, et coeperit tibi suaderi ut venias ad ipsos montes, quasi ad auxilium, et ibi requiescas; responde: «In Domino
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiant montes pacem popło tuo Cum dixit
suscipiant: ostendit aliũ ẽẽ mont̾ẽ pacis. unde
illi suscipiunt Rursus: amontib illuminans S
tu dixit. Illuminans tuadmirabilis amontibus
ȩcernis: Item hoc loco. cum dixisset montes incir-¬
cuitu eius: netu rursum remaneres inmontibus
statim subiunxit. & dñs incircuttu plebis sue: ut
tua spes non sit inmontib sed in illo qͥ illuminat
montes Cum enim ille habitat inmontib idest
inscĩs: ipse ẽ incircuitu plebis suȩ: Et ipse murauit
plebẽ suam munimento spiritali. ne moueatur in
eternum. At uero de illis montib malis quando
loquitur scriptura: noneis addit dñm: Tales mon¬
tes iã sepe diximꝰ uob̃ sigͥcant magnaᷤ qͣsdã aiãs s
malaᷤ. q̃ .ñ. pucetiᷤᷤ fr̃s qͥa potuerunt fier hereses ꝑ
aliq̃s paruas animas.Nonfecerunt hereses nͥ magni

Expanded text:
«Suscipiant montes pacem populo tuo:» cum dixit, «Suscipiant montes pacem populo tuo:» cum dixit, «Suscipiant,» ostendit alium esse fontem pacis unde illi suscipiunt. Rursus, «A montibus illuminans:» sed, «Tu,» dixit; «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis.» Item hoc loco cum dixisset, «Montes in circuitu ejus;» ne tu rursum remaneres in montibu, statim subjunxit, «Et Dominus in circuitu plebis suae:» ut tua spes non sit in montibus, sed in illo qui illuminat montes. Cum enim ille habitat in montibus, id est in sanctis, ipse est in circuitu plebis suae; et ipse muravit plebem suam munimento spirituali, ne moveatur in aeternum. At vero de illis montibus malis quando loquitur Scriptura, non eis addit Dominum. Tales montes, jam saepe diximus vobis, significant magnas quasdam animas, sed malas. Non enim putetis, fratres, quia potuerunt fieri haereses per aliquas parvas animas. Non fecerunt haereses, nisi magni
Abbreviated transcription (Latin):
dc uiuit. Angłi uident: annuntiant qđ uident:
et credimus nos loħs ille. inprincipio erat uerbũ
et uerbum erat apud dm̃. et ds̃ erat uerbum uide¬
bat: predicauit nob̃ ut crederemus Et montt
suscipiente pacem. susceperunt colles iusticiã
cem populo tuo Non dixit. a se habent pacem:
uił instituunt pacem: uł generant pacẽ: s susci¬
piunt pacem Unde suscipiunt pacẽ: dñs est
Sic gͦ leua ocłos tuos admontes ꝓpt̃ pacem: ut
auxilium tuum sit adño qui fecit eclũ et terrã.
Rursꝰ illos montes commemorans sp̃s sẽs: hoc
nos eẽ uoliusti. p̃dicans eugłium. tu illuminas:
uͥ cominemorauit montes bonos scriptura: ual¬
de raro aut difficile. aut forte nunquã. et ñ staũ
ibi nominat dñm. aut simul significat: ne spcᷤ
remaneat inmontib. Ecce uidete qͣm multicõ¬
memoraui leuaiu ocłos meos inmontes. unde
uemet auxilium mͥ Et ne ibi remaneas: auxiliũ

Expanded text:
de vivit . Angeli vident, annuntiant quod vident, de vivit . Angeli vident, annuntiant quod vident, et credimus nos. Joannes ille: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum» : videbat, praedicavit nobis ut crederem pacem, susceperunt colles justitiam: it? Non dixit, A se habent pacem, vel, instituunt pacem, vel, generant pacem; sed, suscipiunt pacem. Unde suscipiunt pacem, Dominus est. Sic ergo leva oculos tuos ad montes propter pacem, ut auxilium tuum sit a Domino, qui fecit coelum et terram. Rursus illos montes commemorans Spiritus sanctus hoc nos esse voluisti, praedicans Evangelium, «tu illuminans», ubi commemoravit montes bonos Scriptura, valde raro et difficile, aut forte nunquam non et statim ibi nominat Dominum, aut simul significat, ne spes remaneat in montibus. Ecce videte quam multa commemoravi. «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi:» et ne ibi remaneas, «Auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
de his montib multa dicere: et diuina testimonia
delitteris scĩs occur runt nob̃ Ipsi. sunt montes
qui illuminantur ado Et primitus illuminan¬
tur: ut abipsis lumen descendat adualles uł ad
colles: quia ñtantȩ sunt altitudinis quantȩ sũt
montes Ipsi sunt ꝑ qͦs nob̃ prerogatur scriptura:
siue in ꝓpħia. siue inapłis. siue in euangłio:
psi sunt montes dequib cantamus.: leuaui ocłos
meos inmontes unde ueniet auxilium michi:
quia descripturis scĩs in hac uita habemꝰ auxi¬
lium Sed quia ipsi montes ñase ꝓteguntur.
nec ascipsis nob̾ consulunt. nec spes nr̃a debet ẽẽ
inmontib ne maledicti simus. qui spem in homi¬
montes pacẽ popło tuo: et colles iusticiã Montes
magni sunt: colles minores sunt. Montes ergo
uident: colles credunt: Qui uident: pacem susce¬
perunt: et attulerunt adeos qͥ credunt:. Qui enĩ
credunt suscipiant iusticiam: quia uistus exfi¬

Expanded text:
de his montibus multa dicere; et divina testimonia de his montibus multa dicere; et divina testimonia de Litteris sanctis occurrerunt nobis. Ipsi sunt montes qui illuminantur a Deo: et primitus illuminantur, ut ab ipsis lumen descendat ad valles, vel ad colles; quia non tantae sunt altitudinis, quantae sunt montes. Ipsi sunt per quos nobis praerogatur Scriptura, sive in prophetia, sive in Apostolis, sive in Evangelio. Ipsi sunt montes de quibus cantamus, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi;» quia de Scripturis sanctis in hac vita habemus auxilium. Sed quia ipsi montes non a se proteguntur, nec a seipsis nobis consulunt, nec spes nostra debet esse in montibus, ne maledicti simus qui spem in homimontes pacem populo tuo, et colles justitiam» . Montes magni sunt, et colles minores sunt. Montes ergo vident, colles credunt: qui vident, pacem susceperunt et attulerunt ad cos qui credunt. Qui enim credunt, suscipiunt justitiam; quia justus ex fi
Abbreviated transcription (Latin):
ista ierłm moti sunt primo corde: postea exilio
Quando moti sunt corde & ceciderunt: tunc regẽ
enum illum extra ciuitatẽ suã & crucifixcrunt
eũ foris: Eipse ciecit illos extra ciuitatẽ suã. id ÷
ȩternam ierłm: matrẽ omnium nrm quȩ ẽ in
celis Qualis ẽ ista ierłm : breuiter describit ea
Montes incuruitu eius Magnum ergo aliquid ẽ
eẽ nos inca ciuitate: quã curum dederunt montes:
psac̃ tota felicitas nr̃a: quia habebimus ciuitatẽ
quã cucumdederunt montes. Num enim non
noiuimus montes: aut quid sint montes. nͥ tumo¬
res terrarum: Alii gͦ sunt montes amabiles:
salem Ambiunt illam: et quasi murum illi faci¬
unt: Deistismontib amabilib & delectabilibus:
assidue scriptura loquitur: A iluertite. cũ auditis
uł legitis Plurib locis inuenitis montes delec̾ta¬
biles: quam noc possumus commemorare:
Ueruntamen quantum dñs suggerit delectat nos

Expanded text:
ista Jerusalem, moti sunt; primo corde, postea exsilio. ista Jerusalem, moti sunt; primo corde, postea exsilio. Quando moti sunt corde et ceciderunt, tunc Regem enim illum extra civitatem suam, et foris crucifixerunt . Et ipse ejecit illos extra civitatem suam, id est aeternam Jerusalem matrem omnium nostrum, quae est in coelis. 4. Qualis est ista Jerutes in circuitu ejus.» Magnum aliquid, nos esse in ea civitate quam circumdederunt montes? Ipsa est tota felicitas nostra, quia habebimus civitatem quam circumdederunt montes? Num enim non novimus montes? aut quid sunt montes, nisi tumores terrarum? Alii sunt ergo montes amabiles, salem; ambiunt illam, et quasi murum illi faciunt. De his montibus amabilibus et delectabilibus assidue Scriptura loquitur. Advertite cum auditis vel legitis; pluribus locis invenitis montes delectabiles, quam nos possumus commemorare. Verumtamen quantum Dominus suggerit, delectat nos
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sunt isti: Qui habitãt inieru¬
salem Ipsi non cominouebuntur
I ineternum. qui habi¬
tãt inierusalem Sihanc icrłin intellexerimꝰ õs qͥ
ulic iN habitabant. bellis et euersione ipsius ci¬
uitatis exclusi sunt. Modo queris iudeum inci¬
uitate ierłm: et noninuenies Quomͦ gͦ ñ moue¬
buntur inȩternum. qui inhabitant ierłm. nͥ qͥaẽ
alia ierłm. dequa multa soletis audire: Ipsa ẽ
mat̃ nr̃a: cuu suspiramus & gemimus inista pe¬
regrinatione. ut adillam redeamus Erraueramꝰ
auia: & uiam nonhabebamus Rex ipsius uenit:
et uia nob̃ factus ẽ: ut adillam redire possimus:
psa ẽ illa uͥ stantes erant pedes nr̃i inatriis ieru¬
salem: sicut audistis inpsalmo canticoꝵ gradu
int̃fuistis: cui suspirat ule qui cantabat Hierłm
quȩ edificatur ut ciuiitas: cuius participatio eius
inidipsum. Qui ergo ibi habitant: non moue¬
buntur inȩternũ: Qui autẽ habitarunt in

Expanded text:
Qui sunt isti? «Qui inhabitant JeruQui sunt isti? «Qui inhabitant Jerusalem:» ipsi «non commovebuntur in aeternum, qui inhabitant Jerusalem.» Si hanc Jerusalem intellexerimus, omnes qui illic inhabitabant, bellis et eversione ipsius civitatis exclusi sunt: modo quaeris Judaeum in civitate Jerusalem, et non invenis. Quare ergo «non movebuntalem, de qua multa soletis audire? Ipsa est mater nostra, cui suspiramus et gemimus in ista peregrinatione, ut ad illam redeamus. Erraveramus ab ea, et viam non habebamus: Rex ipsius venit, et via nobis factus est, ut ad illam redire possimus. Ipsa est illa, ubi «stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem,» sicut audistis in psalmo canticorum grad qui interfuistis; cui suspirabat ille qui cantabat, «Jerusalem quae aedificatur ut civitas; cujus participatio ejus in idipsum» . Qui ergo ibi habitant «non movebuntur in aeternum.» Qui autem habitarunt in
Abbreviated transcription (Latin):
tem suam temporalem ẽẽ et transiturã: diuitia ᷤ
autẽ sibi spiritales ita uenturas. ut nullo pacto
possint prrterire: ethaberit induitiis cordis fidẽ.
siciñcontigit aurũ habere in archa: quia si au¬
rum haberet in archa furem timeret. & aurum
dcarcha etiam nolens ꝑderet: fidem autem de
corde ñꝑdet si ipse illam non inde expult¬
rit: Cito autem responderi potest kiñi Fec̃
diuitem: ut ꝓbet illum depaupere. Et omĩa
quȩ fecit ds̃: recte fecit Et si nonpossumus ui¬
dere consilium ipsuis quare illud sic fecit. et il¬
lud sic: bonum ẽ nob̃ ut subdamur sapientiȩ
ipsius: & credamus qͥa bene fecit. et si nondum
nouimꝰ qͣre sic fecit: et habebimus cor rectum ut
p̃sum amus & confidamus in dño: et non mo¬
uebuntur pedes nr̃i: & sit in nobis ascender¬
tib unde cxpit iste psalmus.
Ui confidunt in dño sicut mons
sẏon: non commouebunt᷑ inȩt̃nũ:

Expanded text:
tem suam temporalem esse, et transituram, divitias tem suam temporalem esse, et transituram, divitias autem sibi spirituales ita venturas, ut nullo pacto possent praeterire; et haberet in divitiis cordis fidem, si ei non contingit aurum habere in arca? Quia si aurum haberet in arca, furem timeret, et aurum de arca etiam nolens perderet; fidem autem de corde non perderet, si ipse illam inde non expelleret. Cito autem responderi potest, charissimi.divitem, ut probet illum de paupere. Et omnia quae fecit Deus, recte fecit. Et si non possumus videre consilium ipsius, quare illud sic fecit et illud sic; bonum est nobis ut subdamur sapientiae ipsius, et credamus quia bene fecit, et si nondum novimus quare fecit: et habebimus cor rectum, ut praesumamus et confidamus in Domino, et non movebuntur pedes nostri, et fit in nobis ascendentibus unde coepit iste psalmus, «Qui confidunt in Domino, sicut mons Sion, non commovebuntur» «in
Abbreviated transcription (Latin):
dixit cominotos pedes suos. & pene effusoᷤ greᷤ
se autem laborem: N arrauit autem hoc cum
iã cuasisset: cum iã corde recto dõ inhesisset. narra¬
uit preterita ꝑicula sua. Ergo bonus ds̃ isrł Sed
quibus: Rectis corde. Sui sunt retti corde: qui
ñrep̃hendunt dm Qui sunt recti corde: Qui uo¬
luntatẽ suã aduoluntatẽ dĩ dirigunt: non uo¬
luntatem dĩ aduoluntatem suã curuare conan¬
tur Breue preceptũ ẽ. ut ħo dirigat cor suum
is habere rectum cor: tu fac qđ uult ds̃: noli dm̃
uelle facert qđ ius tu Praut cordes ergo sunt: id:
qui rectum cor ñhabent: qui sedent et dispitãt
quomͦ debuit. facere ds̃ non laudando qđ fecit.
sedreprehendendo Corrigere illum uolunt: pa¬
rum ẽ quia corrigi abeo nolunt: et dicunt:. Non
debuit ds̃ faccre pauꝑes: s soli diuites eẽ debu¬
erunt: & ipsi soli uiuerent Ut quid factus est
sequeritur uoluntatem dĩ. et uideret pauꝑta¬

Expanded text:
dixit commotos pedes suos et pene effusos gressdixit commotos pedes suos et pene effusos gressse autem laborem. Narravit autem hoc cum jam evasisset, cum jam correcto corde Deo inhaesisset, narravit praeterita pericula sua. Ergo, «Bonus Deus Israel:» sed quibus? «Rectis corde.» Qui sunt recti corde? Qui non reprehendunt Deum. Qui sunt recti corde? Qui voluntatem suam ad voluntatem Dei dirigunt; non voluntatem Dei ad voluntatem suam curvare conantur. Breve praeceptum est, ut homo dirigat cor suum. Vis habere rectum cor? Tu fac quod vult Deus; noli Deum velle facere quod vis tu. Pravicordes ergo sunt, id est, qui rectum cor non habent, qui sedent et disputant quomodo debuit facere Deus; non laudando quod fecit, sed reprehendendo. Corrigere illum volunt: parum est quia corrigi ab eo nolunt; et dicunt, Non debuit Deus facere pauperes, sed soli divites esse debuerunt; et ipsi soli viverent. Utquid factus est sequeretur voluntatem Dei, et videret pauperta
Abbreviated transcription (Latin):
ne iustificaui cor ineum: & laui inter in nocen¬
tes manus meas: Hunquid forte uanus fui qͥ
uolui iuste uiuere. et innocenter int̃ homines
conuersari: quando scio eos qui nolunt serua¬
re innocentiam. habere tantam felicitatẽ. et in¬
sultare uistis ꝑ iniquitates felices: Sed qͥs ulud
dixit ibi inpsalmo: cuius nondum erat rectum
cor Sic enim cȩpit ipse psalmus. deqͦmͦ testimo¬
nium dedimus. ñ iste quẽ considerandũ & trac¬
tandum mͦ suscepimus: sed ubi dictum ẽ. qͦmͦ
scuuit ds̃. & si ẽ scientia in altissimo. ecce ipsi
peccatores habundantes inscło obtinuerunt
diuitias. minquid uanȩ iustificaui cor meum
&e laui inter in nocentes manus meas: Iue ergo¬
psalmus uͥuidetis qͥa periclitatur anima. uͥ
iuditis quia nutant pedes: sic cȩpit Quam
bonus ds isrł rectis corde Mei autem inqͥt
pene commoti sunt pedes: paulominus ef-¬
fusi sunt gressus mei Quare: quia ⁊elaui in
peccatorib: pacem peccatoꝵ intuens Inde gͦ

Expanded text:
tificavi cor meum, et lavi in innocentibus manus meas?» Numquid forte vanus fui, qui volui juste vivere, et innocenter inter homines conversari, quando scio eos qui nolunt servare innocentiam, habere tantam felicitatem, et insultare justis per iniquitatem felices? 2. Sed quis illud dixit ibi in psalmo? Cujus nondum erat rectum cor. Sic enim coepit iste psalmus de quo modo testimonium dedimus, non iste quem considerandum et tractandum modo suscepimus, sed ubi dictum est, «Quomodo sciuit deus? et si est scientia in altissimo? ecce ipsi peccatores et abundantes in saeculo obtinuerunt diuitias. numquid uano iustificaui cor meum et laui in innocentibus manus meas epsalmus, ubi videtis quia periclitatur anima, ubi videtis quia nutant pedes, sic coepit: «Quam bonus Deus Israel rectis corde! Mei autem,» inquit, «pene commoti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei.» Quare? «Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens» . Inde ergo
Abbreviated transcription (Latin):
exaltauit caput: Detorrente inquit inuia bib:.
ꝓpterea exaltauit caput: Exaltatum ẽ enim iã
caput nr̃m: qͥa detorrente inuia bibit Passusẽ
qͥd timet corpus torrentẽ. Sine dubio qͥa caput
exaltatum ẽ: & corpꝰ dicit postea: Torrentem
ꝑtransiit anima nr̃a: fortasse ꝑtransiit anima
nr̃a a qͣm sinc substantia Coce qualt̃ aquã dice

Expanded text:
exaltabit caput» . «De torrente,» inquit, «in via bibit, exaltabit caput» . «De torrente,» inquit, «in via bibit, propterea exaltabit caput.» Exaltatum est enim jam caput nostrum, quia de torrente in via bibit; passus es caput nostrum, quid timet corpus torrentem? Sine dubio, quia caput exaltatum est, et corpus dicet postea, «Torrentem pertransiit anima nostra: fortasse pertransiit anima nostra aquam sine substantia.» Ecce qualem aquam di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaq̾m popłs isrłitarum transut. Et ipsa aqua.
populus egyptiorum cooptus ẽ Aqua inquit
dimersisset nos Sed qualis ẽ ista : torrens ẽ fluit
cum impetu: sedtransitura ẽ: Torrentes enim di¬
cuntur fluuii: qui repentinis ymbrib crescunt:
Magnum habent impetum: Quisquis incurrerit
trahitur: sedinquo dñs non ẽ: Inqͦ autẽ dñs est.
tͣns it torrentem anima ipsius Adhuc fluit tor¬
rens: s iam trausut anima martyrum: Adhuc
qͣmdu scłm hoc nascendo & moriendo currit:
torrens ẽ Hinc ꝑsecutiones de isto torrente: hĩc
bibit ille pͥmus: caput nrm dequo dictũ ẽ inpsal¬
mo Detorrente inuia bibit: De torrente aqͥ illa
quȩ sigͥcat popłm ꝑsecutorem: inde bibit ille qui
dixit disciplis Potestis bibere calicem quẽ ego bi¬
biturus sum: Detorrente inuia bibit: Quid. ẽ inuia
ransiens bibit: Et quid in de dictum ẽ : ꝓpterea

Expanded text:
per aquam populus Israelitarum transiit, et ipsa aqua per aquam populus Israelitarum transiit, et ipsa aqua populus Aegyptiorum coopertus est . «Aqua,» inquit, «demersisset nos.» 7. Sed qualis est ista aqua? Torrens est, fluit cum impetu, sed transitura est. Torrentes enim dicuntur fluvii qui repentinis imbribus crescunt: magnum habent impetum; quisquis incurrerit trahitur, sed in quo Dominus non est; in quo autem Dominus est, transit torrentem anima ipsius. Adhuc fluit torrens, sed jam transiit anima martyrum. Adhuc quamdiu saeculum hoc nascendo et moriendo currit, torrens est: hinc persecutiones, de isto torrente. Hinc bibit ille primus caput nostrum, de quo dictum est in psalmo: «De torrente in via bibit.» De torrente, aqua illa quae significat populum persecutorem, inde bibit ille qui dixit discipulis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? «De torrente in via bibit.» Quid est, «in via on stetit» . Transiens bibit. Et quid inde dictum est? «Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
iam irascendo comminantes : qui blandiendo sedu¬
cere nequinerunt Nicti sunt cum blandirentur:
non uicisti tu: sed uicit ile qui ẽ intes Imꝑatorem
talem portas: & uinceris: nonne ir̃ quẽ portas
qͥ dixit. ego uici scłm: Nonne priꝰ moriens uic̃
diabolum: cum semꝑ eẽt suꝑ omnem creaturam.
quia uerbum ds̃ ẽ apud dm: Qluare uicit: nͥ ut te
doceret cum diabolo dimicare: Et tamen iam
doctus es: nͥ inte sit ille qui prius tͥ uicit uinceris
Hi seqmaidñs erat in nob: dum insurgerent homi¬
nes suꝑnos: forsitan uiuos absorbuissent nos:
dum irasceretur furor eorum suꝑ nos lam irascan¬
tur: iam aꝑte seuiant: Forsitan aqua dimer¬
sisset nos Aquam dicit: populos peccatores
Et uidebimus qualẽ aqͣm inconsequentib. Qui¬
cunq autem consensisset ulis: aqua illũ oꝑuis¬
set M oreretur enim morte egyptioꝵ: ñ trans¬
iret exemplo isrłitarum: Nostis enim fr̃s. quia

Expanded text:
jam irascendo comminantes, quia blandiendo sedujam irascendo comminantes, quia blandiendo seducere nequiverunt. Victi sunt cum blandirentur, non vicisti tu, sed vicit ille qui est in te. Imperatorem talem portas, et vinceris? Nonne ille est quem portas, qui dixit, «Ego vici saeculum» ? nonne prior moriens vicit diabolum, cum semper esset super omnem creaturam, quia Verbum Deus est apud Deum? Quare vicit, nisi ut te doceret cum diabolo dimicare? Et tamen jam doctus, nisi in te sit ille qui prior tibi vicit, vinceris. «Nisi quia Dominus erat in nobis, dum insurgerent homines super nos, forsitan vivos absorbuissent nos. Dum irasceretur furor ipsorum super nos:» jam irascuntur, jam aperte saeviunt: «forsitan aqua demersisset nos.» Aquam dicit populos peccatores; et videbimus qualem aquam in consequentibus. Quicumque autem consensisset illis, aqua illum operuisset. Moreretur enim morte Aegyptiorum, non transiret exemplo Israelitarum. Nostis enim, fratres, quia
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓficere: inipso exordio ascensionis linguas
dolosas patitur: blandas ad ꝑnitiem: blandas
admalam suasionem: dicentes Quid facis: qͣre
hoc facis : Alit̃ enum uiuere non potes:: scrui¬
re dõ alit̃ non potes: Tu solus es. quiuis hoc ẽẽ
qđ alii non sunt Et si inueneris alios qͥ tecum
sunt: illa blanda et dolosa lingua quid dicit:
Ecce illi potuerunt: fortt tu ñ poitris Ad grederis:
deficies: et melius erat ñ inciꝑe. quam cepisse & de¬
ficere Lingua dolosa adhuc blanditur: Si ꝑseue¬
niueris uincitur lingua dolosa: & blandiens in¬
cipit eẽ aꝑte seuicus Et quȩ blandiebatur ut se¬
duceret: minatur ut terreat: Sed si dñs. ẽ inte.
tuum. & ꝑexempla iustorum qui de mortuis ui¬
uificati sunt. depeccatorib facti sunt usti. qͦmͦ
carbo nes demorte reuiuiscunt: quomͦ gͦ illos
uicisti sagntis & carbonib desolatoriis dolose blan¬
dientes et blandiendo seducentes: sic istos uinces

Expanded text:
et proficere, in ipso exordio ascensionis, linguas et proficere, in ipso exordio ascensionis, linguas dolosas patitur, blandas ad perniciem, blandas ad malam suasionem: Quid facis? quare hoc facis? Aliter enim vivi non potest? serviri aliter Deo non potest? Tu solus es qui vis hoc esse quod alii non sunt! Et si inveneris alios qui tecum sunt, illa blanda et dolosa lingua quid dicit? Ecce illi potuerunt; forte tu non poteris. Aggrederis; deficies: et melius erat non incipere, quam coepisse et defecisse. Lingua dolosa adhuc blanditur. Si perseveraveris, vincitur lingua dolosa et blandiens, incipit esse aperte saeviens; et quae blandiebatur ut seduceret, minatur ut terreat. Sed si Dominus est in te, tuum, et per exempla justorum qui de mortuis vivificati sunt, de peccatoribus facti sunt justi, quomodo carbones de morte revivescunt: quomodo ergo illos vicisti sagittis et carbonibus desolatoriis, dolose blandientes et blandiendo seducentes; sic istos vinces
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ Euutrauiem putant nicħ eẽ ydolum: &
noucrunt omnia illa gentilium uana ec̃. ui¬
uunt: & tam̃ cum faciunt qđ uolunt ꝑsecutores
uiui absorbentur Sed ideo uiui absorbentur.
qͥa non in eis c̃ dñs: inquib autem in est dñs:
occiduntur & ñmoriuntur Sui auit̃ conspu¬
unt et uiuunt: uiui absorbentut: ab sortĩ mo¬
riuntur. Isti autt̃ qͥ passi sunt. et ñ consenseruis
tribulationib: exultant et dicunt Dicat nũc
isrł: dicat exultans: dicat securus Nisi quia
dñs erat innobis: cum insurgerent homines suꝑ
nos. forsitan uiuos absorbuissent nos Cum
irascert᷑ furor eoꝵ suꝑ nos Nostis fr̃s inaliquo
desuꝑiorib psalmis. in ipso initio canticoꝵ gra¬
duũ contra linguam subdolã petisse auxilium
quendam qui cepit ascendere & dirisse: domine
erue animam meam alabiis iniustis. & alingua
dolosa: Primo enim cum ceꝑit homo ascendere

Expanded text:
rentur: cum autem putant nihil esse idolum, et rentur: cum autem putant nihil esse idolum, et noverunt omnia illa Gentilium vana esse, vivunt; et tamen cum faciunt quod volunt persecutores, vivi absorbentur. Sed ideo vivi absorbentur, quia non in eis est Dominus. In quibus autem inest Dominus, occiduntur et non moriuntur. Qui autem consentiunt et vivunt, vivi absorbentur, absorpti moriuntur. Isti autem qui passi sunt, et non cesserunt tribulationibus, exsultant et dicunt, «Dicat nunc Israel;» dicat exsultans, dicat securus, «Nisi quia Dominus erat in nobis, cum insurgerent homines super nos, forsitan vivos absorbuissent nos.» 6. «Cum irasceretur furor eorum super nos.» Nostis, fratres, in aliquo de superioribus psalmis, in ipso initio canticorum graduum contra linguam subdolam petisse auxilium quemdam, qui coepit ascendere; et dixisse, «Domine, erue animam meam a labiis injustis, et a lingua dolosa.» Primo enim cum coeperit homo ascendere
Abbreviated transcription (Latin):
et nc̃ ñ desunt Singillatim insurgunt: et ali¬
quando uiuos absorbent: sed inquib non est
dñs Ideo ante omnia illi dixerunt. nͥ quia dñs
erat innob̾: quia multi sorbentur inquib ñ ẽ
dñs Hi sunt qui uiui sorbentur: qͥ sciunt ma¬
lum ẽẽ. & lingua consentiunt Surrexerunt enĩ
quidã ꝑsecutores: et dixerunt hominib. Ihuri¬
ficate Si non fectritis: occidimus uos Illi ama¬
uerunt hanc uitam: & dulcedo uitȩ huiꝰ tenu¬
it eos: Nonplus dilexerunt ea que: ꝓmi¬
sit ds: quam ea quȩ uidebant interra Illa enĩ
credere uidebantur. quȩ nondum uidebant:
ista quȩ amabant uidebant: Plus retinentes
ea quȩ uidebant: excluserunt de cordib dñm:
et quia ñerat incis dominus. uiuiI absorti
sunt Q aud õ uiui absorti sunt: Thuꝰ rificat¬
do ydolis. scientes quia nicħ. ẽ ydolum Nam
sialiquid putarent ẽẽ ydolum mortui ab sorbe.¬

Expanded text:
et nunc non desunt. Singillatim insurgunt, et aliet nunc non desunt. Singillatim insurgunt, et aliquando vivos absorbent, sed in quibus non est Dominus. Ideo ante omnia illi dixerunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis;» quia multi absorbentur, in quibus non est Dominus. Hi sunt qui vivi absorbentur, qui sciunt malum esse, et lingua consentiunt. Surrexerunt enim quidam persecutores, et dixerunt hominibus: Thurificate; si non feceritis, occidimus vos. Illi amaverunt hanc vitam, et dulcedo vitae hujus tenuit eos. Non plus dilexerunt ea quae promisit Deus, quam ea quae videbant in terra. Illa enim credere jubebantur, quae nondum videbant, ista quae amabant videbant. Plus retinentes ea quae videbant, excluserunt de cordibus Dominum; et quia non erat in eis Dominus, vivi absorpti sunt. Quid est, vivi absorpti sunt? Thurificando idolis, scientes quia nihil est idolum. Nam si aliquid putarent esse idolum, mortui absorbe
Abbreviated transcription (Latin):
Forsitan iuiuos absorbuissent nos Uiuos absor¬
buissent: ñ prus occidissent . &. sic absorbuis¬
sent: Oinmanes : ocrudeles: Non sic sorbet ec¬
cłia: Petro. macta & manduca dictum ẽ: non
uiuos absorbe Qluomͦ gͦ petrus id÷ eccłia mac¬
tat & sic mãducat: Et qͦmͦ isti qͥ exsurrexerunt
suꝑ nos forsitan uiuos absorbuissent nos. nisi
quia dñs erat in nob. Quia ineccłiȩ corpꝰ nemo
intrat nͥ prius occisus. moritur qđ fuit: ut sit
qđ ñ fuit. Alioquin qui non occiditur. & ñman¬
ducatur abȩccłia: esse innumero populi potest
ri poterit. nͥ primo mactatus Uenit paganus:
adhuc in illo ydolatria uiuit: inserendus ẽ men¬
bus. xp̃i Ut inseratur: necesse. c̃ ut manducet᷑.
Sed ñ potest manducari abȩccłia: nͥ primo macta¬
tus Renuntiet scło: tunc mactatur Credat
indõ tunc manducatur. Euom gͦ uli uiuos
absorbuissent nos. nͥ quia dñs erat innob: Sur¬
rexerunt enim multi ꝑsecutores aliquando:

Expanded text:
«Forsitan vivos absorbuissent nos. Vivos absorbuissent;» non prius occidissent, et sic absorbuissent. O immanes! o crudeles! Non sic absorbet Ecclesia: Petro, «Macta et manduca» , dictum est; non, Vivos absorbe. Quomodo ergo Petrus, id est Ecclesia, mactat, et sic manducat? et quomodo isti qui exsurrexerunt super nos, «forsitan vivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Quia in Ecclesiae corpus nemo intrat, nisi prius occisus. Moritur quod fuit, ut sit quod non fuit. Alioquin, qui non occiditur et non manducatur ab Ecclesia, esse in numero populi potest, ri poterit, nisi primo mactatus. Venit paganus, adhuc in illo idololatria vivit; inserendus est membris Christi: ut inseratur, necesse est manducetur; sed non potest manducari ab Ecclesia, nisi primo mactatus. Renuntiet saeculo, tunc mactatur; credat in Deum, tunc manducatur. Quomodo ergo illi «vivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Surrexerunt enim multi persecutores aliquando,
Abbreviated transcription (Latin):
tur incternum. Qm̃ non aerelinquet uirgã
peccatoꝵ suꝑ sortẽ iustoꝵ: ut ñextendant iusti
adiniquitatem manus suas Modo quidẽ iusti
aliqͣntum laborant: et mͦ aliquando iniusti do¬
minantur iustis Quib modis: aliquando in¬
iusti ꝑueniunt adhonores scłi Cum ꝑuene¬
ruit. et facti fucrut uł uidices. uł reges. quia
hoc facit ds̃ ꝓpter disciplinam plebis sue. ꝓpt̃
disciplinã ppłi sui.: non potest fieri nͥ ut ex hi¬
beatur illis honor. debitus potestati Ordina¬
uit enim sic ds̃ eccłiam suam: ut omnis po¬
testas ordinata inscło habeat honorẽ: et ali¬
quando ameliorib. Sed exempli grã unam¬
rem dico: hinc conicite gradus omnium poresta¬
tum Prima & cotidiana potestas hominis in ho¬
minem: dnĩ ẽ inseruum Prope om̃s domus hñt
huiusmodi potestatem Sunt dñi: sunt & serui:
Diũsa sunt nomina dñs & seruus: sed homines &
homines. paria sunt nomina: Et qͥd dic̃ apls.

Expanded text:
niam non derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justorum, ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas.» Modo quidem justi aliquantum laborant, et modo aliquando injusti dominantur justis. Quibus mobis? Aliquando injusti perveniunt ad honores saeculi: cum pervenerint et facti fuerint vel judices, vel reges, quia hoc facit Deus propter disciplinam plebis suae, propter disciplinam populi sui; non potest fieri nisi ut exhibeatur illis honor debitus potestati. Ordinavit enim sic Deus Ecclesiam suam, ut omnis potestas ordinata in saeculo habeat honorem, et aliquando a melioribus. Sed exempli gratiarem dico; hinc conjicite gradus omnium potestatum. Prima et quotidiana potestas hominis in hominem domini est in servum. Prope omnes domus habent hujusmodi potestatem. Sunt domini, sunt et servi; diversa sunt nomina: sed homines et homines paria sunt nomina. Et quid dicit Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
inatris ierłm Nondum ibi erant: sed inuia erã
anta autem leticia erat festinantium: ettanta
ꝑueniendi spes: ut adhuc inuia positi et labo¬
rantes. iam sibi illic constituti uiderentur Sic
et nunc ponamus nos iillo triumpho qdđ
erit infuturo scło quando insultabimus mort iã
finite. iam consumptȩ: quando dicemus: ubi ẽ
mors contentio tua: ubi ẽ mors aculeus tius: lam
coniuncti angłis & exultantes cũ rege nr̃o qͥ primꝰ
resurgere uoluit. quamuis prior mori noluerit:
M ulti enim ante illum mortui sunt. sed nemo ante
illum resurrexit inęternum. Exultantes autem
cũ illo et iam ibi spe. & corde constituti: qͥ euasimꝰ
cogitemus qͥd euasimus: quȩ scandala. qͥs tribu.atio¬
nes mundi. qͥs ꝑsecutiones omniũ paganoꝵ. qͦs dolo
omĩum hereticoꝵ. qͦs suggestiones diaboli. qͣs cu¬
piditatũ conflictationes Omnia istaqͥs euaderet:¬

Expanded text:
in atriis Jerusalem» . Nondum ibi erant, sed in via erant: in atriis Jerusalem» . Nondum ibi erant, sed in via erant: tanta autem laetitia erat festinantium, et tanta perveniendi spes, ut adhuc in via positi et laborantes, jam sibi illic constituti viderentur. Sic et nunc ponamus nos in illo triumpho qui erit in futuro saeculo, quando insultabimus morti jam finitae, jam consumptae; quando dicemus, «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? jam conjuncti Angelis, et exsultantes cum Rege nostro, qui primus resurgere voluit, quamvis prior mori noluerit. Multi enim ante illum mortui sunt, sed nemo ante illum resurrexit in aeternum. Exsultantes autem cum illo, etiam ibi spe et corde constituti, quia evasimus, cogitemus quid evasimus, quae scandala, quas tribulationes mundi, quas persecutiones omnium Paganorum, quos dolos omnium haereticorum, quas suggestiones diaboli, quas cupiditatum conflictationes
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ pͥmo erant corruptibilia. in quib passi sunt
penas Inde illis fient ornamenta iusticiȩ Ergo
siue iui iam uire. siue nos inspe coniungentes af¬
fectum coronis eoꝵ. & desiderantes talẽ uitã qͣlem
hic ñ habemus: sed habere ñpoterimus nͥ eã hic
desiderauimꝰ: canteius om̃s simul & dicamus:
isi quia dñs erat innobis Respere
runt enim quidã tribulationes qͥs
passi sunt: & considerauerunt ineo
iam loco. & inbeatitudine. & insecu¬
ritate constituti. qua tͣnsierint qͦ ue¬
nerint. & quia difficile erat inde li¬
berari. nͥ ad ecc̃ manus liberantis. in
gaudio dixerunt Nisi quia dñs erat in nob̃ Sic et¬
petunt cantare: nondum dixerunt unde euaserõ
quia euasit Euadentes enim id est cos quiqam
euascrunt: constituit intuendo psalmꝰ iste:
onstituamus illos & nos incorde iam trium¬
phantes: tanquam & nos ibi simus: sic̃ insu¬
ꝑiore psalmo dictũ ẽ Stantes erant pedes nr̃i

Expanded text:
quae primo erant corruptibilia, in quibus passi sunt quae primo erant corruptibilia, in quibus passi sunt poenas; inde illis fient ornamenta justitiae. Ergo, sive illi jam in re, sive nos in spe conjungentes affectum coronis eorum, et desiderantes talem vitam qualem hic non habemus, sed habere non poterimus nisi eam hic desideraverimus, cantemus simul omnes, et dicamus: «Nisi quia Dominus erat in nobis.» Restribulationes quas passi sunt, et consideraverunt in eo jam loco et in beatitudine et in securitate constituti, qua transierint, quo venerint; et quia difficile erat inde liberari, nisi adesset manus liberantis, in gaudio dixerunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis.» Sic coeperunt cantare: nondum dixerunt unde evaserintquia jam evasit. Evadentes enim, id est, eos, qui jam evaserunt, constituit intuendos psalmus iste. Constituamus illos et nos in corde jam triumphantes; et tanquam ibi et nos simus, sicut in superiore psalmo dictum est, «Stantes erant pedes nostri
Abbreviated transcription (Latin):
tum dedeo: d̾m apud dm E.xultantes cantãt
isti qͦs legimus: menbra ista xp̃i exultantia.
do cantemus: Nonenim qͥ cantant alieni sunt a
nob̾: aut non inhoc psalmo uox nr̃a ẽ Sic audite.
tanqͣm uos ipsos audiatis Sic audite: tanquã
inspeculo scripturarum. uos ipsos adtendatis.
um enim tanquã speculum adtendis scripturas
exhilaratur facies tua Cum similem te inuemi¬
es exultatione spei menbris quibusdã xp̃i quȩ
menbra ista cantarunt: eris et tu in ipsis menbͥs
etcantabis ista Cur gͦ ista cantant exultando:
quia euaserunt: Ergo spes ẽ inqua cantant. Cum
enim sumus incorpore & peregrinamur adño:
nondũ euasimus: Precesserunt quidẽ menbra que¬
dam decorꝑe illo dequo et nos sumꝰ quȩ possunt
inueritare cantare Et hoc cantarunt martyres
scĩ lam enim euascrunt: & in exultatione cum
xp̃o sunt recepturi corꝑa iã incorrupta: eadẽ ipsa

Expanded text:
tum de Deo, Deum apud Deum. 3. Exsultantes cantant tum de Deo, Deum apud Deum. 3. Exsultantes cantant isti quos legimus; membra ista Christi exsultantia cdo cantemus. Non enim qui cantant alieni sunt a nobis, aut non in hoc psalmo vox nostra est. Sic audite, tanquam vos ipsos audiatis; sic audite, tanquam in speculo Scripturarum vos ipsos attendatis. Cum enim tanquam speculum attendis Scripturas, exhilaratur facies tua: cum similem te invenies exsultatione spei, membris quibusdam Christi, quae membra ista cantarunt; eris et tu in ipsis membris, et cantabis ista. Cur ergo isti cantant ista exsultando? Quia evaserunt. Ergo spes est in qua cantant. Cum enim hic sumus et peregrinamur, nondum evasimus. Praecesserunt quidem membra quaedam de corpore illo de quo et nos sumus, quae possunt in veritate cantare. Et hoc cantarunt martyres sancti: jam enim evaserunt, et in exsultatione cum Christo sunt, recepturi corpora jam incorrupta, eadem ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
seritis inuerbo meo. uere discipuli mei estis: &
cognoscetis ueritatem: & ueritas liberabit uos
Et cognoscetis inquit ueritatem: sed si manscri¬
tis inuerbo meo Inquo uerbo: sic̃ dic̃ apłs. Hoc
ẽ uerbum fidei qđ p̃dicamus Primo gͦ uerbũ
fidei ẽ Inqͦ uerbo fidei simanserimꝰ: cognoscemꝰ
ueritatem: et ueritas liberabit nos Ueritas im¬
mortalis. ẽ: ueritas incommutabilis. ẽ. ueritas
illud uerbum ẽ de qͦ dr̃ In principio erat uerbũ:
et uerbum erat apud dm: et ds̃ erat uerbum:
Et quis hoc uidet nͥ corde mundato: Unde mun¬
dantur corda: Et uerbum caro factum ẽ. etha¬
bitauit innobis Qd̾ ergo manet uerbum inse
ueritas ẽ ad quã uenimus. et que nos liberat: qđ
autem p̃dicatur uerbum fidi. in quo nos uult
dñs ꝑmanere ut cognoscamus ueritatem: hoc ẽ
u̾bũ caro factum ẽ et habitauit in nob̃ Credis
inxp̃m natum incarne: et ꝑuenies ad xp̃m na¬

Expanded text:
tis in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos» . «Et cognoscetis,» inquit, «veritatem,» sed «si manseritis in verbo meo.» In quo verbo? Sicut dicit Apostolus, «Hoc est verbum fidei quod praedicamus» . Primo ergo verbum fidei est; in quo verbo fidei si manserimus, cognoscemus veritatem, et veritas liberabit nos. Veritas immortalis est, veritas incommutabilis est: veritas illud Verbum est de quo dicitur, «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Et quis hoc videt, nisi corde mundato? Unde mundantur corda? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Quod ergo manet Verbum in se, veritas est ad quam venimus, et quae nos liberat: quod autem praedicatur verbum fidei, in quo nos vult Dominus permanere, ut cognoscamus veritatem; hoc est, «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis.» Credis in Christum natum in carne, et pervenies ad Christum na
Abbreviated transcription (Latin):
enim dicat isrł: nͥ quia dñs erat innobis Qtdo:
Cuminsiugerent honines in nos Noli gͦ mirari:
Uicti sunt: homines enim erant Dñs autẽ erat in
nob̾: ñ homo erat innob̾: homines autẽ surrexe¬
runt suꝑ nos. Sed tamen opprimerent homi¬
nes. alios homines: nͥ ubis hominib qui ñ po¬
tuerunt opprimi. ñ homo eẽt sed dñs Ergo nͥ

Expanded text:
isi quia Dominus erat in nobis.» Quando? «Cum insurgerent homines super nos.» Noli ergo mirari: victi sunt; homines enim erant: Dominus autem erat in nobis, non homo erat in nobis; homines autem insurrexerunt super nos. Sed tamen opprimerent homines alios homines, nisi in his hominibus qui non potuerunt opprimi, non homo esset, sed Dominus. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
adomino Et qͥd. ẽ peregrinamur: ꝑfidẽ enĩ
ambulamus inquit: et non ꝑspcciem Qui gͦ
peregrinatur & ꝑfidem ambulat: nondum est
inpatria. sediam ẽ inuia: qui autẽ nõ credit:
nec inpatria ẽ. nec inuia: Sic gͦ ambulemꝰ. tanꝗͣ
inuia simus: quia ipse rex patriȩ factus.ẽ. uia
tem uia Quo imus: Adueritatem Qua imnus:
ꝑfidem Quo ius: ad xp̃m Qua imus: ꝑxp̃m¬

Expanded text:
 Et quid est, «peregrinamur? Per fidem enim ambulamus,» inquit, «non per speciem» . Qui ergo peregrinatur, et per fidem ambulat, nondum est in patria, sed jam est in via; qui autem non credit, nec in patria est, nec in via. Sic ergo ambulemus, tanquam in via simus; quia ipse Rex patriae factus est via. tem via. Quo imus? Ad veritatem. Qua imus? Per fidem. Quo imus? Ad Christum. Qua imus? P
Abbreviated transcription (Latin):
ment dm̃: aliquando ñtiment dm̃ lulianꝰ exsti¬
tit infidelis imperatorꝰ exsticit apostata: iniquisꝰ &¬
ydolatra Milites. xp̃iam seruierunt imperatori
infideli Ubi ueniebatur ad causã xp̃i: non agno¬
scebant nͥ illum qͥ incelo erat: Si quando uolebat
ut ydola colerent: ut thurificarent: p̃ponebant
illi dm̃ Quando autẽ dicebat ꝓducite aciẽ: ite
contͣuiã ł illã gñtẽ: statĩ obtemꝑabãt. Distingue
imꝑent iustis: Non sic erit Uidete .ii. qͥd dicat iste p̃s.
iuistorum: Ce d ñibi relinquit᷑ ñ erit
inȩternum Ueniet tp̃s. qñ unꝰ agnoscat᷑ ds̃: ue¬
niet tempꝰ quando xp̃c inclaritate sua appa¬
rens. congreget ante se om̃s gentes: et diidat
eas sic̃ diuidit pastor hedos ab ouib. Oues ponet
ad dexitram: hedos adsimstram. Et uidebi ᷤᷤ ibi
multos seruos int̃ oues: multos dños int̃ hedoᷤ¬

Expanded text:
ment Deum; aliquando non timent Deum. Julianus exstiment Deum; aliquando non timent Deum. Julianus exstitit infidelis imperator, exstitit apostata, iniquus, idololatra: milites christiani servierunt imperatori infideli; ubi veniebatur ad causam Christi, non agnoscebant nisi illum qui in coelo erat. Si quando volebat ut idola colerent, ut thurificarent; praeponebant illi Deum: quando autem dicebat, Producite aciem, ite contra illam gentem; statim obtemperabant. Distinguebimperent justis? Non sic erit. Videte enim quid dicat iste psalmjustorum; sed non ibi relinquitur, non erit in aeternum. Veniet tempus, quando unus agnoscatur Deus; veniet tempus, quando Christus in claritate sua apparens congreget ante se omnes gentes, et dividat eas, sicut dividit pastor haedos ab ovibus: oves ponet ad dexteram; haedos ad sinistram . Et videbis ibi multos servos inter oves, et multos dominos inter haedo
Abbreviated transcription (Latin):
tentior inferiorem. etquerit eum opprimere:
non obaluid. nͥ quia ht̃ qđ illi auferat Uidet il¬
qđ habet: et hoc ipse ꝓpt̾ qd̃ ille patitur tribu¬
lationem ad secongerit: Non adtendebat qñ
illum ꝑsequebatur: Ille fugiebat: ille torque¬
batur: Ille timebat: ille ubi se absconderet
querebat : Et uñ pateretur ista mala. nͥ quia
habebat: Uł in illo disce quid fugias: quia res
quȩ illum torquebat te ꝑsequente. ne auferretur
ate. & te sic habet torquere alio ꝑsequente: At¬
tendis quia pinguis ẽ. Si ꝓpterea illum queris qͥ
pinguis ẽ: time pingueseere: ne alt̃ te querat: &¬
omnia inaniter fiunt: Quere finem: tenebre
occurrunt: Quere quȩre: nicħ occurrit Ergo¬

Expanded text:
tentior infirmiorem, et quaerit eum opprimere, tentior infirmiorem, et quaerit eum opprimere, non ob aliud, nisi quia habet quod illi auferat: videt il propter quod habet; et hoc ipse, propter quod ille patitur tribulationem, ad se congerit. Non attendebat, quando illum persequebatur; ille fugiebat, ille torquebatur, ille timebat, ille ubi se absconderet quaerebat: unde pateretur ista mala, nisi quia habebat? Vel in illo disce quid fugias: quia res quae illum torquebat, te persequente, ne auferretur a te, et te sic habet torquere alio persequente. Attendis quia pinguis est: si propterea illum quaeris, quia pinguis est; time pinguescere, ne alter te quaerat. Et omnia inaniter fiunt: quaere finem; tenebrae occurrunt: quaere quare; nihil occurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
inane fidei adpenas exit: qđ plenũ fide ad coro¬
nam exiret. Ecce ncħ ẽ. qd fecisti: et ꝓpt̃ nicħ
dm̃ offendisti: Aqua sine substantia ẽ: quȩ te
dimersit: Propter qͥd irritauit dnm peccator:
onfundantur. iniqua facientes uane Nemo enĩ
non inaniter iniqua facit: sed nemo considerat
qđ teneo: qͣm qđ spero Oinfelix qͥd tenes : Ecce
dicis malo qđ teneo Tene sic ut non amittas:
et dic malo qdđ teneo: Si autem ñtenes: quare
non illud tenes qđ non potes amittere: euid gͦ
tenes: aurum: Lene gͦ si tenes: ñ tͥ auferatur
inuito: Si autẽ & ꝑaurum traheris quo ñ ius:
& ideo tequent maior raptor qͥa ĩte inuenit mi¬
norem raptorem: ideo tequerit maior aquila.
quia prior cepisti leporem: preda łͥ fuit minor:
preda eris maiori Hec non uident homines in
reb humanis: tanta cupiditate cecantur: Mira
res ẽ fr̃s: horrent qui considerant: Querit po¬

Expanded text:
inane fidei, ad poenas exit, quod plenum fide ad coroinane fidei, ad poenas exit, quod plenum fide ad coronam exiret. Ecce nihil est quod fecisti, et propter nihil Deum offendisti. Aqua sine substantia est quae te demersit. Propter quid irritavit Deum peccator? Confundantur inique facientes vane . Nemo enim non inaniter inique facit; sed nemo considerat. 10. d teneo, quam quod spero. O infelix, quid tenes? Ecce dicis, Malo quod teneo; tene sic ut non amittas, et dic, Malo quod teneo. Si autem non tenes, quare non illud tenes quod non potes amittere? Quid ergo tenes? Aurum. Tene ergo; si tenes, non tibi auferatur invito. Si autem et per aurum traheris quo non vis, et ideo te quaerit major raptor, quia invenit minorem raptorem; ideo te quaerit major aquila, quia prior cepisti leporem: praeda tibi fuit minor, praeda eris majori. Haec non vident homines in rebus humanis; tanta cupiditate caecantur. Mira res est, fratres; horrent qui considerant. Quaerit po
Abbreviated transcription (Latin):
clamas Uis gͦ tͥ exhiberi: & tunc uidescum petit᷑
ut exhibcas: tunc non uides Qd clamas aliũ non
habere erga te. plange te ñ hr̃e erga alium: et uide
quia peccatum qđ facis sine substantia ẽ: E uod
enim acquiritur depeccato: uidetur eẽ substantia
ed et hoc ñ ad quinitur Ille enim ht̃ aurũ: qͥ nouit
uti auro: ui autẽ auro uti ñ nouit: habet᷑. ñ habet:
possidctur. ñpossidet Estoit dñi auri: et ñ serui
auri. quia & aurum ds̃ fecit: & te suꝑ aurũ ipse
fecit Aurum fecit ad subsidium tĩ: et teadima¬
ginem suã Llide qđ supra te ẽ: et calca qđ infra te
ẽ Quid gͦ adquisisti : uis uidere quͥam aqua sinc
substantia sit: lolle tecum adinferos qd̃ adqͥsisti
Quid facturus es: adquisisti aurum: ꝑdidisti fidẽ.
P ost paucos dies exis dehac uita: aurum qđ adqͥ¬
sisti ꝑdita fide. auferre tecum ñpotes: cor tuum

Expanded text:
clamas. Vis ergo tibi exhiberi, et tunc vides; cum petitur, clamas. Vis ergo tibi exhiberi, et tunc vides; cum petitur, ut exhibeas, tunc non vides? Quod clamas alium non habere erga te, plange te non habere erga alium. Et vide quia peccatum quod facis, sine substantia est. Quod enim acquiritur de peccato, videtur esse substantia. Sed et hoc non acquiritur. Ille enim habet aurum, qui novit uti auro: qui autem auro uti non novit, habetur, non habet; possidetur, non possidet. Estote domini auri, et non servi auri: quia et aurum Deus fecit, et te super aurum ipse fecit; aurum fecit ad subsidium tuum, et te ad imaginem suam. Vide quod supra te est, et calcas quod infra te est. Quid ergo acquisisti? Vis videre quam aqua sine substantia sit? Tolle tecum ad inferos quod acquisisti: quid facturus es? Acquisisti aurum, perdidisti fidem: post paucos dies exis de hac vita, aurum quod acquisisti perdita fide, auferre tecum non potes; cor tuum
Abbreviated transcription (Latin):
archam: inuenies solidos qui ñerant: Bene: quia
gaudes eẽ ibi qđ non erat. Attende archã cordis:
Erat fides: et nonẽ: Si hac gaudes: quare hac non
plangis : plus ꝑdidisti. quã ad quisisti: Uis uid̾e
quid ꝑdidis : nec naufragio posset tͥ auferri Nã
auquando ꝑdiuit omĩa homines ĩmari: & nudi
exeunt. Multi naufragauerunt cum paulo:
Amatores huius scł̃i passi sunt naufragium: &
nudi om̃s exierunt. Illi Et qđ foris habebant.
amiserunt: & domum cordis sui in anem inuene
runt: Paulus autem incorde ferebat patrimoni¬
um fidei suȩ: nulli s fluctib: nullis tempestatib
potuit auferri Nudus exut: et diues exut. Lales
diuitias querere debemus: Sed non eas uideo: dicis
mͥ Stulta anima: ñ eas uides ocłis carnis tuȩ: ha¬
beto ocłos cordis. et uides eas Sed non uides fidem
Quare illã uides in altero: Quare clamas quando tͥ
frangiturꝰ: si noneam uides: frangat t aliqͥs fidc̃

Expanded text:
arcam, invenies solidos qui non erant: bene, quia arcam, invenies solidos qui non erant: bene, quia gaudes esse ibi quod ibi non erat. Attende arcam cordis; erat ibi fides, et non est. Si hac gaudes, quare hac non plangis? Plus perdidisti quam acquisisti. Vis videre quid perdideris? Nec naufragio tibi posset auferri. Nam aliquando perdunt omnia in mari, nudi exeunt. Multi naufragaverunt cum Paulo : amatores hujus saeculi passi sunt naufragium, et nudi omnes exierunt; illi et quod foris habebant amiserunt, et domum cordis sui invenerunt inanem: Paulus autem in corde ferebat patrimonium fidei suae; nullis fluctibus, nullis tempestatibus potuit auferri; nudus exiit, et dives exiit. Tales divitias quaerere debemus. Sed non eas video, dicis mihi. Stulta anima, non eas vides oculis carnis tuae; habeto oculum cordis, et vides eas. Sed non vides fidem. Quare illam vides in altero? Quare clamas quando tibi frangitur, si non eam vides? Frangat tibi aliquis fidem;