comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad salut̾ẽ ꝓficere nouimꝰ. Sed qͥd car-¬
nalis mens humana estimet ineo qđ
enĩ sc̃a scriptura ñȩ infirmitati nr̃eq
consuetudim. quatinus in becilla instru-¬
eret᷑ humanitas. qũado usq ad illã se¬
cretam głiam diuinitatis hominũ non
poterat cogitatio ꝑuenire. Igͥ uictori filio¬
& ꝑscãm incarnationẽ totiꝰ mundi tri¬
umphatori. post resurrectionis głam ho¬
norabilis consessus offertur: ut ꝑhunc si¬
tũ susceptȩ humanitatis gła declaretur:
Nã hoc uerbo sedere. illud designatur ut ca¬
put nr̃m xp̃c ad patris cognosceretur
dexterã collocatũ. idẽ diumnȩ maiesta¬
tissullimitatẽ inqua parte ponendi st̃
qͥ aꝑfidis eiusdẽ saluatoris munere
segregant᷑. O m̃ĩs enĩ pontifex adoffe¬
renda munera & hostias constituitur:
unde necesse ẽ. hunc habere aliqͥd quod
offerat. Pontifices uͦ ueteris testam̃ti sta¬
tutꝰ st̃ legalia offerre munera. hostias.

Expanded text:
ad salutem proficere novimus. Sed quid carad salutem proficere novimus. Sed quid carnalis mens humana aestimet in eo, qenim sancta Scriptura nostrae infirmitati, nostraeque censum est, quatenus imbecilla instrueretur humanitas, quando usque ad illam secretam integritatem hominum non poterat cogitatio pervenire. et per sanctam incarnationem totius mundi triumphatori post resurrectionis gloriam, honorabilis consessus offertur, ut per hunc situm susceptae humanitatis gloria declaretur: nam hoc verbo sedere, illud designatur, ut caput nostrum Christus ad Patris cognosceretur dexteram collocatum, id est, divinae majestatis sublimitatem, in qua parte ponendi sunt, qui a perfidis, ejusdem Salvatoris munere, segregantur. Omnis enim pontifex ad offerenda munera et hostias constituitur: unde necesse est et hunc habere aliquid quod offerat. Pontifices vero veteris instrumenti stati sunt legalia offerre munera, hostias pro
Abbreviated transcription (Latin):
bemus pontificẽ qͥ consedet in dexterã
sedis magnitudinis in oelis. sc̃oꝵ minister
ẜ tabernacłi ueri qđ fixit deus & ñ homo.
Qđ itaq ait capitulũ in his quȩ dicta st̃:
significat aliqͥd sũmũ & magnũ qͣsi p̃ce¬
dentis disputationis recapitulatio ad
rẽ ipsam deducens auditorẽ. Calẽ habe¬
mus inqͥt pontificẽ qui sedet ad dexterã¬
sedis maiestatis. humilia excelsis. humana
diuinis cõmiscens: eundẽ dm̃ ostendens
qũe & pontificẽ. Nec aliũ ee̾ qui sedet
addexterã dei. nisi eũ qͥ ẽ minister sc̃oꝵ
& tabernacħũi qd̾ fixit ds̃ ꝙ ñ homo.
gaudia ministrat. & uelam̃ cęli pontifex
magnus qͥ sedet ad dexterã maiestatis
in excelsis patris. Dũ audis eundẽ sed̾e
impendit. Mirabile sacram̃tũ ẽ eundem
sedere indiuinitatis gła: que ꝑsecuto¬
res ineruce pendentẽ uiderunt. in qua
cruce passionis illiꝰ ministratio ẽ salu-¬
tis nr̃e hoc eñi gestũ credimus. hoc nob̃

Expanded text:
ra sedis magnitudinis in coelis, sanctorum minister et tabernaculi veri, quod fixit Deus, et non homo. Quod itaque ait: Capitulum in his quae dicta sunt, significat aliquid summum et magnum, quasi praecedentis disputationis recapitulatio, ad rem ipsam deducens auditorem. Talem habemus, inquit, pontificem, qui sedet ad dexteram majestatis; humilia excelsis, humana divinis commiscens, eumdem Deum ostendens, quem et pontificem; nec alium esse qui sedet ad dexteram Dei, nisi eum qui est minister sanctorum et tabernaculi, quod fixit Deus et non homo. gaudia ministrat, et velamen coeli, pontifex magnus. Qui sedet ad dexteram majestatis in excelsis Patris. Dum audies eumdem sederimpendit. » Mirabile sacramentum est eumdem sedere in divinitatis gloria, quem persecutores in cruce pendentem viderunt; in qua cruce passionis illius, ministratio est salutis nostrae; hoc enim gestum credimus; hoc nobis
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ eius panẽ uinũq ꝓtulerit & be¬
nedixerit ei. qđ ab nepote suo iure pa-¬
t̾nicatis dederit. & decimas predȩ atq
uictoriȩ acceꝑit abeo. sicut sacerdos
excelsi dei qui fuit etiã rex salẽ. Salẽ
autẽ ñ ut iosephus & nr̃oꝵ plurimi ar¬
oq cõpositũ qd̾ absurdũ eẽ ꝑegrinȩ
lingne mixtura demonstrat: s opidũ
iuxta scito polĩ qͦusq hoche appellã
salem. & ostenditur ibi palatiũ melchise¬
dech ex magnitudine rumarũ uet̾is oꝑis
ostendens magnificentiã. Adqũa ciui-¬

Expanded text:
benedixerit ei, quod abnepoti suo jure paternitatis dederit; et decimas praedae atque victoriae acceperit ab eo, sicut sacerdos excelsi Dei, qui fuit etiam rex Salem. Salem autem non, ut Josephus et nostrorum plurimi aroque compositum, quod absurdum esse peregrinae linguae mixtura demonstrat, sed oppidum juxta Scythopolim, quod usque hodie appellatur Salem, et ostenditur ibi palatium Melchisedech, ex magnitudine ruinarum veteris operis ostendens magnificentiam, de qu
Abbreviated transcription (Latin):
qui dictante iꝰticia gubernabat cun¬
tacem maximȩ in p̃ciis moderandis.
hos om̃s ido nominatĩ enumerat in sa¬
lucatione romanorum: ut scirent qua¬
les & qͣnti cũ gaudent bono incepto
illorũ. Ei aut̃ qͥ potest uos st abi¬
lire scd̾m euangłium nr̃m & p̃dica¬

Expanded text:
qui, dictante justitia, gubernabat civqui, dictante justitia, gubernabat civitatem, maxime in pretiis moderandis. Hos omnes ideo nominatim enumerat in salutatione Romanorum, ut scirent quales et quanti congauderent bono coepto illorum. Ei autem qui potest vos stabilire secundum Evangelium meum, et praedica
Abbreviated transcription (Latin):
partĩ fidei caula. S aluto uos ego
teriꝰ qͥ hanc epłam scripsi in dño.
Tertiꝰ nomine ñ numero. Hic. t. scri¬
bagpła cui cõcessit suo nomine salia¬
tait plebẽ romanã ad qͣm scribit ut
gitros salutent quos nommat. Ad¬
huc enĩ rectores eccłȩ paucis erant
in locis. S alutat gaius hospesm̃s
in caritate eiꝰ qm̃ exhibebat fr̾nitati:
p̃bens sumptꝰ illis necessarios & cum
suꝑuis dicat. Salutant uos om̃s ȩccłẽ
tum. Nichileñ tantꝰ uir & tã tracꝰ¬
tabilis suꝑ fluum ponebat. S qͥa sa¬
st̃ xp̃i carnem suã crucifixerunt: nc̃
subiecit etiã hos salutare qͥ seq̃ntes
st̃ ut benedictum popłm significet
ȩccłs. qͥa in omni eccła duo st̃ popłi.
Potest & duarum ꝓuinciarum nomi¬
nasse eccłas: ut primũ uniꝰ deinde al¬
teruis loci dixisset om̃s ecclas aut cer¬
te iudeorũ & genciliũ. S alutat uos
erastꝰ dispensator ciuitatis & qͣrtꝰ fr̃.
Dispensator ciuitatis. ẽ. quasi cꝰ rator:

Expanded text:
partim fidei causa. Saluto vos ego Tertius, qui hanc epistolam scripsi in Domino. Tertius nomine, non numero: hic est scriba epistolae, cui concessit suo nomine salutare plebem Romanam, ad quam scribit; ut caeteros salutent, quos nominat. Adhuc enim rectores Ecclesiis paucis erant in locis. . Salutat vos Caius hospes meus; in charitate ejus quam exhibeat fraternitati, praebens sumptus illis necessarios; et cum superius dicat, salutant vos omnes Ecclesitum: nihil enim tantus vir et tam tractabilis superfluum ponebat: sed quia sasunt Christi, carnem suam crucifixerunt , nunc subjecit, etiam hos salutare, qui sequentes sunt, ut benedictum populum significet Ecclesiae, quia in omni Ecclesia duo sunt populi. Potest et duarum provinciarum nominasse Ecclesias, ut primum unius, deinde alterius loci dixisset omnes Ecclesias, aut certe Judaeorum aut gentilium. Salutat vos Erastus dispensator civitatis, et Quartus frater. Dispensator civitatis est quasi curator,
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate omnẽ creaturã decreuit saluã
fieri ꝑ agnicionẽ. Cu uis quidẽ sacram̃¬
ti ueritas ꝑ ꝓpħas fuerat designata fi¬
guris quibusdã. soli dõ cognitii sapi¬
enti cuiꝰ gr̾s participes uoluit. ẽẽ. gen¬
tes qd̾ latuit genꝰ hoĩum: solus ergo. ẽ.
sapiens quia ab ipso. ẽ. omĩs sapien¬
tia sicut dicit salomon. Omĩs sapien¬
tia a dño dõ. ẽ. & cũ ipso fuit semꝑ.
Sapientia ista xp̃c. ẽ. qͥa de ipso. ẽ. &
cũ illo erat semꝑ. ꝑ qͣm ipsi gła in
plenũ qͥa ꝑ ipsũ omĩa. Qui cũ agnos¬
ergo patri ꝑfilium hoc.ẽ. ambob gła

Expanded text:
mnem creaturam decrevit salvam fieri per agnitionem. Cujus quidem sacramenti veritas per prophetas fuerat designata figuris quibusdam, soli Deo cognitum sapienti: cujus gratiae participes voluit esse gentes, quod latuit genus hominum. Solus ergo est sapiens; quia ab ipso est omnis 112 sapientia, sicut dicit Salomon: Omnis sapientia a Domino Deo est, et cum ipso fuit semper . Sapientia ista Christus est, quia de ipso est, et cum illo erat semper, per quem ipsi gloria in plenum; quia per ipsum omnia: qui cum aergo Patri per Filium, hoc est, ambobus gloria
Abbreviated transcription (Latin):
siue quȩ interris. restaurata sunt: ꝑ que
etiã & om̃ia creata sunt. Uides qͣntũ
ẽ in media nr̃m e ipse filiꝰ  nos filii. Il¬
le ꝓprius: nos adoptat. Sed ille saluat
& nos saluam̃. Uides qͦmͦ nos & coniun¬
git & discernit. Multos filios in qͥt indu¬
cens ingłam. hic comunxit auctorẽ inqͥt
salutis eoꝵ. hicdiscreuit qͥ em̃ sc̃ĩficat
& qͥ sc̃ĩficãtur ex uno om̃s. Ecce iterum
eos ẽe dicit. Deĩn muniens sermonẽ suũ
& ostendens qm̃ de eo qͥ sc̾m carnẽ ẽ.
ficantur hoc ẽ nos. Intueris qͣntũ inter¬
ẽ. Ille sc̃ificat sc̃ificam᷑ enĩ nos. dddidit.
Exuno om̃s. Unus ẽ. eñ ds̃ aquo om̃iã. sed
ille aliter aliter & nos. Ille quasi ꝓpriꝰ fi¬
lus: nos uero quasi adoptiui. At tam̃
unũ habemꝰ patr̃e dm̃. Ille quasi ꝓpriuᷤ
filius sc̃ificat: nos sicut adoptui sc̃i¬
ficam᷑.ẜpt̾ qũa catisam ñ confundidur
fr̃s eos uocare dicens: nuciabo nom̃tu¬

Expanded text:
sive quae in terris restaurata sunt, per quem sive quae in terris restaurata sunt, per quem etiam omnia creata sunt. Vides quantum est in medio nostrum, et ipse Filius et nos filii, ille proprius, nos adoptati: sed ille salvat et nos salvamur. Vides quomodo nos et conjungit et discernit: multos filios, inquit, inducens in gloriam, hic conjunxit, auctorem, inquit, salutis eorum, hic discrevit. Qui enim sanctificat, et qui sanctificantur, ex uno omnes. Ecce iterum eos esse dicit. Deinde muniens sermonem suum et ostendens quomodo de eo qui secundum carnem est ficantur, hoc est nos. Intueris quantum interest? Ille sanctificat, sanctificamur enim nos. » Addidit ex uno omnes; unus est enim Deus, a quo omnia; sed ille aliter, aliter et nos. Ille quasi proprius Filius, nos vero quasi adoptivi. Attamen unum habemus Patrem Deum. Ille quasi proprius Filius sanctificat; nos sicut adoptivi sanctificamur. Propter quam causam non confunditur fratres eos vocare, dicens: Nuntiabo nomen tu
Abbreviated transcription (Latin):
& honore coronatũ.nt gr̃a dei ꝓomm̃ib gus¬
caret mortẽ. hic ostendit qr gła & honor
crux ẽ .xp̃i: ꝓ qua modicũ minoratus ẽ ab
atigłis. Sicut ipse dñs eã semꝑ uocat diceus.
ut głificetur filius hominiis. Si ille ea qͣ
ꝓseruis passus ẽ głam uocat. Multo am¬
plius tu homo quȩ ꝓdño pat̾is tibi add
głam ꝑtinere semꝑ nã dubitare ñ debes.
Addidit. Et gr̃a dei ꝓom̃ib gustaret mor¬
tẽ. Ipsũ uͦ gĩa nominat᷑ qͥ ponuũ salute
gustauit mortẽ. Neñĩ debebatur nobis
ut filius ꝓ nobis gustaret mortẽ: sed gr̃a
hoc fecit Ipse qͥdẽ pom̃ib mortuus e. Qͥo
aũ si ñ om̃s credunt : ille cam̃ qdͥ suum
erat ĩpleuit. P pͥe dixit gustauit mort̾e: qr
breui tp̃r in illa fuit. uit ea deuicta con¬
festĩ resurgeret. Decebat eñi eũ ꝓpter
rerat. anctorẽ salucis eoꝵ ꝑpassionẽ con¬
sũmare id ẽ ꝑficere om̃uũ salutẽ. P qũe
om̃ia id ẽ ꝑ eius mortẽ siue qͦ incelis

Expanded text:
et honore coronatum, ut gratia Dei pro omnibus gustaret mortem. Hic ostendit quia gloria et honor crux est Christi, pro qua modicum minoratus est ab angelis, sicut ipse Dominus eam semper vocat dicens: Ut glorificetur filius hominis. Si ille ea quae pro servis passus est gloriam vocat, multo amplius tu, homo, qui pro Domino pateris, tibi ad gloriam pertinere sempiternam dubitare non debes. Addidit, ut gratia Dei pro omnibus gustaret mortem. Ipsum vero gratiam nominat qui pro omnium salute gustavit mortem; non enim debebatur nobis ut Filius hoc fecit. Ipse quidem pro omnibus mortuus est. Quid autem si non omnes credunt? Ille tamen quod suum erat implevit. Proprie dixit: « gustavit mortem: » quia brevi tempore in illa fuit, ut ea devicta confestim resurgeret. « Decebat enim eum, propter xerat, auctorem salutis eosummare. Id est, perficere omnium salutem, per quem omnia, id est, per ejus mortem, sive quae in coelis,
Abbreviated transcription (Latin):
Ettu dñe inpͥncipio terrã fundasti: et
oꝑa manuũ cuarũ sunt cęli. Cũ dicit
in pͥncipio terrã fundasti añe ⁊ ostendit
qd̃ a sanis mentib ñ potest ab negare
qr ereator an creaturas suas sine aliqͦ
iidio cognoscit extitisse. Et oꝑa ma¬
nuũ tuarũ sunt cęli. Hic manĩr: uirtutẽ
iussionis aei q̃ebemꝰ acciꝑe. Alio enĩ
loco dicitur. Qm̃ ipse dixit & facta st̃:
tu aũ ꝑmanes. Pereunt eñi abeo qđ st̃
dũ ĩmiitant᷑ in melius creatutȩ. Tuaũ
pmanes. Ut seut ȩternitatẽ dm̃ ostendit
añqũa erearet om̃ia:. sic post celos nuita¬
tos ipsũ diceret in maiestatis suę gła ꝑ
manere. Et om̃s sicut uestimentũ ue¬
terescent. Ipsi enĩ uetere̾scent. qd̾ ẽ ue
stis more. morte consum̃tur.sicut caro
huniana quȩ tũ ĩ melius resurreetione
imutabitur. Aadidit. Et uelut amictũ
mutabis eos: & mutabunt᷑. His uerbis for¬
sitau cęluĩmutationẽ ꝓpħa intelligi no¬
luit qͥ siilger ut cet̾a elementa cõmutan

Expanded text:
 fundasti, et opera manuum tuarum sunt coeli. Cum dicit: In principio terram tu fundasti, Domine, ostendit quod a sanis mentibus non potest abnegari, quia creator ante creaturas suas, sine aliquo initio, cognoscitur exstitisse. Et opera manuum tuarum sunt coeli. Hic manum virtutem jussionis Dei debemus accipere. Alio enim loco dermanes. Pereunt enim ab eo quod sunt, dum immutantur in melius creaturae. Tu autem permanes, ut sicut aeternitatem Domini ostendit, antequam crearet omnia, sic post coelos mutatos ipsum diceret in majestatis suae gloria permanere. Et omnes ut vestimentum veterascent. Ipsum enim veterascit, quod more vestis morte consumitur, sicut caro humana, quae tamen in melius resurrectione immutabitur. Addidit: Et velut amictum mutabis eos, et mutabuntur. His verbis forsitan coeli immutationem Propheta intelligi voluit, qui similiter ut caetera elementa commutantur,
Abbreviated transcription (Latin):
secutos. Hi sunt qui & galathas subuer¬
terunt: ut atraditione apłi recedentes¬
iudaitarent. Quib ideo irascitur: qr
Romanis aucem irasci non debuit sed

Expanded text:
se. Hi sunt qui et Galatas subverterant, ut a traditione apostolorum recederent: quibus ideo irascitur AposRomanis autem irasci non debuit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
stinasse semꝑ dicit inbuere gentes euan¬
głica ueritate. Propt̾ qt impedie¬
bar plurimũ uenire ad uos: nunc ue¬
ro Alteriꝰ locũ ñ habens inhis rrgonib.
cupiditatẽ habens ueniendi ad uos
ex multis iã p̾cedentib annis: dũ m
hispania ꝓficisci gꝑo: uidebo uos ꝙ a

Expanded text:
stinasse semper dicit imbuere gentes evanstinasse semper dicit imbuere gentes evangelica veritate: Propter quod impediebar plurimum venire ad vos. Nunc vero ulterius locum non habens in his regionibus, cupiditatem autem habens veniendi ad vos ex multis jam praecedentibus annis; cum in Hispaniam proficis
Abbreviated transcription (Latin):
cuitũ usq illiricũ repleuerĩ ȩuangłium
ne supra alienũ funcdam̃tũ edificarem.
Non sine causa illic se p̃dicare eniti di¬
cit ubi ñ nominatꝰ ẽ. xp̃c sciens enĩ pseudo¬
apłos alit̾ qͣm oportebat xp̃m tradere
qđ post ea corrigere maximi erat labo¬
ris⁊ Lecirco p̃uenire uoluit ut inuolate
p̾dicationis u̾ba traderet audiencib ⁊ẜ
in tegra linea suꝑficies ordinata. inco¬
lumis fundam̃ti robur haberec: & qͥa
magister datꝰ ẽ. gentib: oportebat eũ
sollicite hoc curare ut illic doceret ubi
suã firmarȩ: & laborũ suorũ plenũ fru¬
etũ habere ex his qͦs plantauerat. Hinc¬
t̃. unde omĩa loca eccła occupauit.
Hereses enĩ post ea subcilitate mali¬
gnantes sub noĩe xp̃ilegis c fidĩ sensũ
orũpe nicebantur q̃đ cestimono legis
ñ. ẽ annunciatũ de co uidebunt. & qͥ
ñ audierunt intelligent. In ysaia ha¬
bet᷑. Ut ergo hic intellectus uerꝰ atq
in uiolabilis cet: de uero dĩ filio se fe¬

Expanded text:
 Evangelium ne supra alienum fundamentum aedificarem. Non sine causa illic se praedicare niti dicit, ubi non nominatus est Christus; sciens enim pseudoapostolos aliter quam oportebat, Christum tradere quod postea corrigere maximi erat laboris, idcirco praevenire voluit, ut inviolatae praedicationis verba traderet audientibus, et ut integra linea superficies ordinata incolumis fundamenti robur haberet. Et quia magister datus est gentibus, oportebat eum sollicite hoc curare, ut illic doceret, ubi suam firmaret, et laborum suorum plenum fructum habereest unde omnia loca Ecclesiae occupavit. Haereses enim postea subtilitate malignantes sub nomine Christi legis et fidei sensum corrumpere nitebantur. Quod testimonio legis non est annuntiatum de eo, videbunt: et qui non audierunt, intelligent: in Esaia habetur . Ut ergo hic intellectus verus atque inviolabilis esset de vero Dei Filio, se fe
Abbreviated transcription (Latin):
matie hanc uocaret. S alutate asin¬
cletũ fieguntã hermã patrobã. herm̃
tat simul & fr̃s qͥ erant cũ eis quorĩ
nomina p̃ter misic. S alutate philo
sa simul salutat. qͦrũ mericũ ex his qͥ
simul cũ eis erant dinoscit᷑. Scõs enĩ
ñ cupat eos ut merito illos salu̾are iu¬
deatur. S alutate inuic̃e in osculo sc̃o.
Om̃s quib scribit & qͦs nominat. iii¬
bet salutart se inuicẽ in osculo scõ id
ẽ. inpace xp̃i ñ in desiderio carnis. s
in spu scõ. Ut religiosa sint oscula ñ
iniquorũ ȩccłam malignatitium uocat.
Omĩũ ergo locorũ illorũ gccłas dicit¬
eos salutare ut crescant in fide. Hoc er¬
go ad suꝑiorẽ sensĩ retulit. ut osten¬
cuncta creatura. Auctor enĩ uite hic. ẽ.¬

Expanded text:
matrem hanc vocaret. Salutate Asynmatrem hanc vocaret. Salutate Asyncletum, Phlegontem, Herman, Patrobam, Hermen, tat simul et fratres, qui erant cum eis, quorum nomina praetermisit. Salutate Philolsa simul salutat, quorum meritum ex iis, qui simul cum eis erant, dignoscitur; sanctos enim nuncupat eos, ut merito illos salutare videatur. Salutate invicem in osculo sancto. Omnes quibus scribit, et quos nominat, jubet salutare se invicem in osculo sancto, id est, in pace Christi, non in desiderio carnis, sed in Spiritu sancto; ut religiosa sint oscula, non iniquorum Ecclesiam malignantium vocat . Omnium ergo locorum illorum Ecceos salutare, ut crescant in fide. Hoc ergo ad superiorem sensum retulit, ut osten vivit cuncta creatura, auctor enim vitae hic e
Abbreviated transcription (Latin):
fungebat᷑: exhortationib firmans cre¬
dentes & qm ñ sciebat apłs merita il¬
lorĩ qͥ cũ illo fuerant: sic dixit. Sa¬
lutate eos qͥ st̃ ex narcissi in dño.
Hoc .aẽ. qͦs scitis. ẽẽ. dignos ex his sa¬
lutatione mea. qͥ in dño posuerunt
spẽ suã: illos salutate noĩe mesi i scide¬
siutate
triphenã & triphosã q̃ laboranc in dũo.
Has uno ore dignas declarat in xp̃o.
S alutate ꝑ sicdã carissimã quş multĩ
laboraiit in dño. Pa ante posita iide¬
t supͣ dictis qͥa multũ laborauit in
dño. L abor hic in exhortatione. ẽ.
linq̃bant fugati & obꝓbrio erant in¬
fidis. S aliitate rusi electũ in dño
& matrẽ eiꝰ ꝙ meã. Ldõ istii rufum
pposuit matri ꝓpt̃ electionẽ amini¬
strationis gr̃g dĩ in qua mulier locũ ñ
habec. Electus enĩ erat idẽ ꝓmotus
a dño ad res eiꝰ agendas. M̾ atiẽ tam̃
tã scãm habuit ut apłs suã quoq

Expanded text:
fungebatur, exhortationibus firmans crefungebatur, exhortationibus firmans credentes, et quoniam non sciebat Aplorum, qui cum illo fuerant, sic dixit: Salutate eos, qui sunt ex Narcissi domo in Domino; hoc est, quos scitis esse dignos ex his salutatione mea, qui in Domino posuerunt spem suam, illos salutate nomine meo. Salutate Tryphaenam et Tryphosam, quae laborant in Domino. Has uno honore dignas declarat in Christo. Salutate Persidem charissimam, quae multum laboravit in Domino. Ista anteposita videtur supradictis; quia multum laboravit in Domino. Labor hic in exhortatione est, linquebant fugati, et opprobrio erant infidis. Salutate Rufum electum in Domino, et matrem ejus et meam. Ideo istum Rufum praeposuit matri propter electionem administrationis gratiae Dei, in qua mulier locum non habet; electus enim erat, id est, promotus a Domino ad res ejus agendas. Matrem tamen tam sanctam habuit, ut Apostolus suam quoque
Abbreviated transcription (Latin):
quasi amicũ salutat s in dño amicũ.
Non tam̃ qͥ int᷑ fuerit labori eiꝰaut
captiuitati. S alutate urbanu̾ ad¬
nitorẽ meũ in xp̃o. Non solũ istu̾ su¬
ũ adiutorẽ dicit s & cȩcorũ fuisse so¬
ciũ in exhortatione credulitatis.
Stachĩ quoq dilectũ meũ. Hunc
stachĩ qͣmus dilestũ uocet cam̃ subicit
fidelis ĩuentꝰ ẽ. Salutate eo̾ qͥst̃ exaristoboli
domo. Aristobolꝰ iste congregator fi
dignos saluacione sua designat. S a¬
lutate herodionẽ cognatũ nr̃m. Hunc
quẽ cognatũ tancũ uocat ostendit de¬
uotũ in caricate re nascibilitatis ñ tam̃
ugilanciã illiꝰ designauit. S alutate
eos qͥ st̃ ex narcissi domo qͥ sc̃ in xp̃o.
Narcisus hic islo temꝑe p̃sbit᷑ dicitur
fuisse. sicuit legit᷑ in aliis codicib & qͥ a¬
psens ñ erat. uideris qua causa cũ in
ãño salutet. & scõs qͥ ex eiꝰ crant domo.
Hic eigo narcissus p̃sbit̾ ꝑ egrini officio

Expanded text:
quasi amicum salutat, sed in Domino amicum; quasi amicum salutat, sed in Domino amicum; non tamen qui interfuerit labori ejus aut captivitati. Salutate Urbanum adjutorem meum in Christo. Non solum istum suum adjutorem dicit, sed et caeterorum fuisse socium in exhortatione credulitatis. Stachyn quoque dilectum meum. Hunc Stachyn quamvis dilectum vocet, tamen subjicit fidelis inventus. Salutate eos, qui sunt ex Aristobuli domo. Aristobulus iste congregator fuidignos salutatione sua designet. Salutate Herodionem cognatum nostrum. Hunc quem cognatum tantum vocat, ostendit devotum in charitate renascibilitatis; non tamen vigilantiam illius designavit. Salutate eos, qui sunt ex Narcissi domo, qui sunt in Domino. Narcissus hic illo tempore presbyter dicitur fuisse, sicut legitur in aliis codicibus. praesens non erat, videtis qua causa eos in Domino salutet ut sanctos, qui ex ejus erant domo. Hic ergo Narcissus presbyter peregrini officio
Abbreviated transcription (Latin):
salutis effectũ xp̃m putantes. qđ apłs¬
d estruebat qͣre ꝙ ꝑsecuniones ab his
ꝑ peciebat᷑ horũ etia donesticos & ũ¬
nacłos salutat quos eccłam appellat:
qͥa sc̃orũ uirorũ erant discipliꝰio¬
S alutate epheneũ aglectũ in
qͥ. ẽ. primicie asiȩ in xp̃o. Huius
ephensti etiã p̃sentẽ dignitatẽ ñ tacet:
ut ostendat & elignatos hos crediere q.
inuicet primos romanorũ a fidẽ aut
certe: humiles crescerent. S alutate
Mariã q̃ multũ laborauit ꝓuobis.
Comonet hos noĩe marig qͣm intel
ligimꝰ ad exhortationẽ ilłorũ impen¬
suis laborasse. ut gr̃as illi agant. Sa¬
lutate andronicũ & uiliã cognacos
cd̾ captiuos meos qͥ st̃ insignes in
apłis. qͥ ante me fuerunt in xp̃o ihu.
am. Et ecce elisabech cognata tua.¬
& cȩtera quos eciã apłs priorib
obsecuio cũ testimonio sui declarat.
tate ãpliatũ dilictũ meĩ in xp̃o. Hc

Expanded text:
salutis effectum Christum putantes: quod Apossalutis effectum Christum putantes: quod Apostolus destruebat, quare et persecutiones ab his perpetiebatur. Horum etiam domesticos et vernaculos salutat, quos Ecclesiam appellat; quia sanctorum virorum erant discipuliutate Epaenetum dilectum mihi, qui est primitivus Asiae in Christo. Hujus Epaeneti etiam praesentem dignitatem non tacet, ut ostendat et dignitatis viros credere, et invitet primos Romanorum ad fidem, aut certe ut humiles crescerent. Salutate Mariam, quae multum laboravit in vobis. Coligimus ad exhortationem illorum impensius laborasse, ut grlutate Andronicum et Juliam cognatos et concaptivos meos, qui sunt insignes in apostolis, qui ante me fuerunt in Christo Jesu. am: Ecce Elizabeth cognata tua, etc. , quos etiam apostolis prioribus obsecutos cum testimonio sui declarat, tate Ampliatum dilectum meum in Christo. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa rͣecte crediderant uc etiã ppsi exhor¬
carent᷑ gteros ad sidẽ rectã. Deniq
apollo qͣnuis fuerit ȩxercitatꝰ in scrip¬
curis: ab his tam̃ uiã dm̃ diligentꝰ in¬
structus. c̃.. Iło socios laboris sui di¬
ciꝰ fuerunt in cuangłio cli. Aquila uir
priscille. ẽ. quos ñ ociose romã uenis¬
se manifestũ.ẽ. ꝑpensiores enĩ erant
in dĩ deuocione. Nã ad confirtnationẽ
romonorũ hii om̃s quos salutat hic
affuisse incelligunt᷑. Unde dicic ñ solii
se s om̃s gnͣtiũ eccłas gr̃as his refer¬
re. tangens & romanos ut his obedi¬
ant. quos ad ꝓfectĩ genciũ audiunt
labore adexõrtanda fidẽ in xp̃o.
Quos in cancũ laudat ut ꝑicula pa¬
ti ꝓ eo ñ abnuerent. Inimicicias enĩ
& iudeorũ & falsorũ fr̃m subire ñ
asꝑnati st̃ dũ modo apłm obsequis
& caritate iuuarent. Falsi fr̃s hicrarĩ
qui credences in xp̃o legẽ cam̃ seruan¬
dã dicebant: Non sufficere ad plenũ

Expanded text:
etiam ipsi exhortarentur caeteros ad fidem rectam. Denique Apollo, quamvis fuerit exercitatus in Scripturis, ab his tamen viam Domini diligentius instructus est, ideo socios laboris sui diejus fuerunt in Evangelio Dei. Aquila vir Priscillae est, quos non otiose Romam venisse manifestum est, propensiores enim erant in Dei devotione: nam ad confirmationem Romanorum hi omnes, quos salutat, ex his fuisse intelliguntur. Unde dicit non solum se, sed et omnes gentium Ecclesias gratias his referre, tangens et Romanos ut his obediant, quos ad profectum gentium laborare ad exhortandam fidem in Christo. Quos in tantum laudat, ut pericula pati pro eo non abnuerent; inimicitias enim et Judaeorum et falsorum fratrum subire non aspernati sunt, dummodo Apostolum obsequiis et charitate juvarent. Falsi fratres ii erant, qui credentes in Christum; Legem tamen servandam dicebant, non sufficere ad plenum
Abbreviated transcription (Latin):
sors laborũ eiꝰ. ẽ. quasi coep̃e & ma¬
gna cũ sollitudine eccłam gubernabat:
iudeorũ: ut qͥa matre iudea erat do¬
ctor. c̾e̾. ñ posset incituncisus illos
uero cognatos dicit: partĩ generis

Expanded text:
sors laborum ejus est, quasi coepiscopus, et magna eum sollicitudine Ecclesiam gubernabat pJudaeorum, ut quia matre Judaea erat, doctor esse non posset incircumcisus; illos vero cognatos dicit partim generis
Abbreviated transcription (Latin):
Gaudet enĩ qͥa romani qͥ regiñ ha¬
Uolo uos ꝑficere ut eruditisitis in
bonũ: rudes uero in malũ. E ruditꝰ
in bono: Hic. ẽ. qͥ bona oꝑatur.
Rudes aut in malũ hii st̃ qͥ ignoraN
oꝑa mala: Lol. ẽ. usũ malicis nesci
unt. Ds̃ aũt pacis conteret sacha¬
nã sub pedib ur̃is uelocit᷑: Id. ẽ. bre¬
ui hoc de aduenti suo dicit. qͥa ad¬
uentꝰ eiꝰ opprimeret diabolũ: ob hoc
Qđ isti spĩalẽ gr̃am accepturi erant.
Cui rei inindet sathanas: qͥa uult
cũ sint uniꝰ ꝓfessionis. Gr̃a dñinr¬

Expanded text:
gaudet enim quia Romani, qui regnum hagaudet enim quia Romani, qui regnum haVolo vos proficere, ut eruditi sitis in bonum, rudes vero in malum. Eruditus in bono hic est, qui bona operatur: rudes autem in malo ii sunt, qui ignorant opera mala, id est, usum malitiae nesciet satanam sub pedibus vestris velociter; id est brevi. Hoc de adventu suo dicit, quia adventus ejus opprimeret diabolum ob hoc, quod isti spiritalem gratiam accepturi erant; cui rei invidet satanas, quia vult cum sint unius professionis. Gratia Domin
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ fr̃s ut obseruetis qͥ dissensiones ꝙ
offendicła pret̃ disciplinã qͣm didio¬
stis faciunt & declinate ab illis. Hiiem̃
depͣuant corda innocentiũ. Urã enĩ
obedientia omni loco diuulgata. ẽz hoc
loco de ꝑsonis rapit pseudo apłorũ qͦs
in tota epła cauendos monuit. sicut &
nunc sine manifestatione craditionẽ
illorũ conp̃scit. Hii enĩ cogebant cre¬
dences uidaitare ut beneficiũ circa se
dĩ manirent Cacut supͣ memoraui. Cõ¬
posicis enĩ genealogis u̾bis tractatꝰ sibi
coaptabant ad cõmdationẽ tradicio¬
nis suȩ: ꝑ qͦs simpliciũ corda deciꝑent
Urã cnĩ obedientia inqͥt i omne lo¬
cũ diuulgata. ẽ. hoc.ẽ. quorł in pͥ¬
mordio epłȩ dicit. Quia fides ur̃a
p̃dicatur in uniu̾so mundo. Hoc
significat quod secutꝰ sit de obedi¬
entia eorum: erat enim credulũ ĩaĩ¬
qd non se subicerent post cogni¬
tam ueritatem rei stultȩ quasi
prudentes. S audeo igitur in uobis.
Et hic sensus de suꝑiote parte ꝙpłe ẽ.

Expanded text:
res, ut observetis eos, qui dissensiones et offendicula praeter disciplinam, quam vos didicistis, faciunt; et declinate ab illis. Hi enimdepravant corda innocentium. Vestra enim obedientia in omni loco divulgata est. Hoc loco de personis prorupit pseudoapostolorum, quos in tota epistola cavendos monuit, sicut et nunc: sed sine manifestatione traditionem illorum compressit. Hi enim cogebant credentes Judaizare, ut Dei beneficium circa se inanirent, sicut supra memoravi; compositis enim genealogiae verbis, tractatus sibi coaptabant ad commendationem traditionis suae, per quos simplicium corda deciperent. Vestra enim obedientia, inquit, in omnem locum divulgata est. Hoc est quod in primordio epistolae dicit , quia fides vestra praedicatur in universo mundo, hoc significat, quod securus sit de obedientia eorum. Erat enim incredulum quod se subjicerent post cognitam veritatem rei stultae quasi prudentes. Gaudeo igitur in vobis. Et hic sensus de superiore parte epistolae est;
Abbreviated transcription (Latin):
adiutorio fuit: digne ipsã dicit ad¬
iuuandã ꝑegrinationis causa ut aũt
sine int̾missione excipiendã illã & as¬
sistendũ illi in necessitate si ꝓuenisset
suaderet: etiã sibi illã affuisse cesta¬
t᷑: ut qͣnto sullimior ꝑsona eiꝰ gteris
sit: tancomagis reddi huic debicũ
obsequiũ ꝑ caritatẽ ostendent. Sa¬
lucate aquilã & priscillã adiutores

Expanded text:
adjutorio fuit, digne ipsam dicit adadjutorio fuit, digne ipsam dicit adjuvandam peregrinationis causa. Ut autem sine intermissione excipiendam illam et assistendum illi in necessitate, si pervenisset, suaderet, etiam sibi illam adfuisse testatur; ut quanto sublimior persona ejus caeteris sit, tanto magis reddi huic debitum obsequium per charitatem ostenderet. Salutate Aquilam et Priscillam adjutores
Abbreviated transcription (Latin):
frigerer uobiscũ: & ĩa hoc orandũ dicit.
iit ministratiomumerũ eiꝰ accepta fiat
eiꝰ ad ferastida munera. etiã illorũ ani¬
mũ dĩ iudicio respondere sibi uult:
ut intellesta caritate illiꝰ erga se. cĩ
illo unanimes dõ gr̃as agant: Magnꝰ
ti am̃ laudib ꝓsequunt᷑. Ds aut̃
pacis sic cũ omĩb uobis am̃. Ds̃ pa
cis. ẽ. xp̃c qͥ ait. Pacẽ meã qdo uobis
pacẽ relinquo uobis. Quẽ optat ẽe.
cũ his scicns dixisse dñm. Et ecce ego uo¬
biscũ sũ omĩb cdieb usꝙ ad comsu̾ma¬
tionẽ scłi. Tales ergo istos cupit cͥc̾. it
om̃i discordia erroris humani. dedit
ac ostendic qͥad sit uerĩ t pla uercat.
cłs apud cenchits ut eam suscipiatis in
dño digne scĩs. & assistacis illim quib¬
cũq desiderauerit u̾ri& enĩ ipsa quoq
asticit multis & mͥ. Pheben uenientẽ
cõm̃dat sororẽ comune id .ẽ. de lege:
qͣm ut merito cõm̃det: ait hanc mi¬
nistrã ẽẽ. eccłs cenchris: & qͥa mulcis

Expanded text:
frigerer vobiscum. Etiam hoc orandum dicit, ut ministratio munerum ejus accepta fiat ejus ad ferenda munera, etiam illorum animum Dei judicio respondere sibi vult; ut intellecta charitate illius erga se, cum illo unanimes Deo gratias agant. Magnus ti, Deum laudibus prosequuntur. Deus autem pacis sit cum os est, qui ait: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis , quem optat esse cum his, sciens dixisse Dominum: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Tales ergo istos cupit esse, ut  amputata omni discordia erroris humani, dedit ac ostendit quid sit verum; ut in ipsa veritate clesiae apud Cenchres; ut eam suscipiatis in Domino digne sanctis: et assistatis illi, in quibuscumque desideraveastitit multis, et mihi. Phoeben venientem commendat sororem communem, id est, de Lege: quam ut merito commendet, ait hanc ministram esse Ecclesiae Cenchris; et quia multis
Abbreviated transcription (Latin):
ret manꝰ in fideliũ ñ qͥa ipse minꝰ merea¬
tur s ordinẽ seqͥtur ut ab eccła fiat ora¬
tio ꝑ restore suo. Multi enĩ minimi dĩ
congregant᷑ unanimes fiunt magnr&̃.
multorũ p̃ces impossibile. ẽ. ut non im¬
petrent. Si ergo & ipsi cupidi sc̃ uiden¬
di apłm impensiꝰ orent ut inde liberatĩ
possint susciꝑe illũ ingaudio caritatis:
ut ⁊ miincrũ corũ oblatio accepta fi¬
at in ihecosolimnã sc̃is. U⁊ ueniã ad

Expanded text:
aeorum infidelium: non quia ipse minus mereatur; sed ordinem sequitur, ut ab Ecclesia fiat oratio pro rectore suo. Multi enim minimi dum congregantur unanimes, fiunt magni: et multorum preces impossibile est ut non impetrent. Si ergo et ipsi cupidi sint videndi Apostolum, impensius orent; ut inde liberatum possint suscipere illum in gaudio charitatis. Ut et munerum meorum ministratio accepta fiat in Hiero
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qͣm rẽ romanos scire uult: quia huiꝰ¬
modi oꝑib studendũ. ẽ.. Qui enĩ
dm̃. huic inseruire debẽt. Debitores
enĩ sc̃ corũ: q̃m si sp̃ualiũ eorũ partici¬
pes facte st̃ gentes debent & in carnalib
nunistrare eis. Quippe cũ debicores
cos dicat iudeorũ credentiũ ut sicut
in sp̾ialibꝰ parcicipes eorũ facti st̾: ita
& hi cõmunicent corꝑalib necessitati¬
b corii: ut gaudentes ex iudeis creden¬
tes collaudent ꝓuidentiã dĩ in salute
ipforũ ꝑmisteriũ corũ. Hiem̃ totos
danũ curantes: exẽplii bone conu̾satio¬
nis p̾beͤant credentib. In tancũ deniq
elemosina largiendã. & boniᷤ oꝑib ex¬
ercendũ cũ alacͥtate cordis. qͥa qui mi¬

Expanded text:
scire vult quia hujusmodi operibus stutendum est: qui enim Deum, huic inservire debent. Debitores enim sunt eorum; quoniam si spiritualium eorum participes factae sunt gentes, debent et in carnalibus ministrare eis. Quippe cum debitores eos dicat Judaeorum credentium; ut sicut in spiritualibus participes eorum facti sunt, ita et hi communicent corporalibus necessitatibus illorum, ut gaudentes ex Judaeis credentes collaudent providentiam Dei in salute ipsorum per ministerium eorum. Hi enim totos danum curantes, exemplum bonae conversationis praebebant credentibus, in tantum denique eleemosynam largiendam, et bonis operibus exercendam cum alacritate cordis, quia qui mi
Abbreviated transcription (Latin):
bundetis in spe & uircute sp̃c sc̃i. Cer¬
tꝰ sũ aut̃ fr̃s & ego ipse de uobis qͥa
& ipsi pleni estis dilectione repleti om¬
ni sciencia ita ut possicis alterutrũ
monere. Hȩc exhortationes st̃. Per
laudẽ enĩ ꝓuocat eos ad meliorẽ
intellestũ & uitã. Qui enĩ uidec se
laudari: data oꝑaelaborat. ut ue¬
inuicẽ se doceant. s ãmoneant. Hoc
enĩ solet moneri: qđ cũ sciat᷑. aliqͣnͣ¬
do subt̃ fugit animo. Cȩtera ñ st̃ ob¬
scura ut indigeant ex planatione.
Audatiꝰ aũt scripsi uobis fr̃s ex par¬
te.tanqͣm ĩ memoriã uos reducens ꝓpt̃
gr̃am quȩ data. ẽ. michi a dõ ut sim
minister xp̃i iħu ingentib sanctificand
euangłiũ dr̃ut fiat oblacio gentiũ
accepta scificata in sp̃u sco. Nonenĩ
temere se scripsisse significat. Aucto
ãmonens & confirmans ꝓposicũ eorui
in xp̃o. ut sollicitudinem suã osten¬
dat in ministerio euangłi: quasi ma¬
gister gentiũ ut sacrificiũ eorũ pos¬

Expanded text:
pe et virtute Spiritus sancti. Certus sum autem, fratres, et ego ipse de vobis, quia et ipsi pleni estis dilectione, repleti omni scientia; ita ut possitis alterutrum monere. Haec exhortationis sunt; per laudem enim provocat eos ad meliorem et intellectum et vitam. Qui enim videt se laudari, data opera elaborat ut veinvicem se doceant, sed admoneant; hoc enim solet moneri, quod cum sciatur, aliquando subterfugit animo. Caetera non sunt obscura, ut indigeant explanatione. Audacius autem scripsi vobis, fratres, ex parte, tamquam in memoriam vos reducens, propter gratiam quae din gentibus, sanctificans Evangelium Dei, ut fiat oblatio gentium accepta et sanctificata in Spiritu sancto. Non enim temere se scripsisse significat, auctoradmonens et confirmans propositum eorum in Christo; ut sollicitudinem suam ostendat in ministerio Evangelii, quasi magister gentium, et sacrificium eorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
memorat dicens: qͥa sepe inqͥt ꝓposi
uenire ad uos &̾ ꝓhibitꝰ sũ usq adhuc. Qd̾ n c̃
absoluit. ostendens qua caus impedit᷑
sit ut uolens uenire alius ageret
qđ iminebat. ut excluderet pseudo¬
apłorũ pͣua cõm̃ca. Et deniq post qͣm
om̃ib in circuitu p̾dicauit. ia uacarr
sibi. dicit uenire romã: qđ oli opta¬
uerat. Romanos igit᷑ qͥa ilege inducti
fuerant ĩterĩ ꝑ ępłam corrigit. Iuos
aut̃ qͥ ñ audierunt adhuc p̃dicatio¬
nẽ. uciliꝰ. eẽ. p̃sentia sua docerrut fun¬
dati recta fide: difficile aliud aliqͥa
reciꝑent. Uenturũ tam̃ se ꝓmisic tẽꝑe
qͦđ ad hispaniã erat iturꝰ qͥa illic xp̃c

Expanded text:
memorat, dicens: Quia saepe, inquit, proposui venire ad vos, et prohibitus sum usque adhuc, nunc absolvit, ostendens qua causa impeditus sit, ut volens venire aliud ageret, quod imminebat, ut excluderet pseudoapostolorum prava commenta. Et denique postquam omnibus in circuitu praedicavit, jam vacare sibi dicit venire Romam, quod olim optaverat. Romanos igitur, quia in legem inducti fuerant, interim per Epistolam corrigit: illos autem qui non audierunt adhuc praedicationem, utilius esse praesentia sui doceri, ut fundati recta fide difficile aliud aliquid reciperent. Venturum tamen se promisit tempore quo ad Hispanias erat iturus: quia illic C
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ  seruiens xp̃o iħi in conscientia
pura meritũ sibi fecit apud dm̃ pa¬
trẽ. in tantũ ut nichil dee̾e̾. dicat.
tationẽ gentiũ.dando signa & ꝓ¬
digia ꝑ manꝰ eiꝰ ut p̾dicatione eiꝰ
uirtꝰ com̃daret. Hinc. ẽ. unde glo¬
riã se ostendit habere in xp̃o ad ds
diuine uirtutis qđ sibi p̾stitũ ñ sit a
dõ: s omĩa se qͥa idoneus inuontꝰ. ẽ.
dispensacor cũ secutũ ꝙ̃ ad conu̾sionẽ
gentiũ ꝑ signorũ uirtutẽ ꝓficerent. ꝑ¬

Expanded text:
enim et serviens Christo Jesu in conscientia pura, meritum sibi fecit apud Deum Patrem, in tantum ut nihil deesse dicat, tationem gentium, dando signa et prodigia per manus ejus, ut praedicationem ejus virtus commendaret. Hinc est unde gloriam se ostendit habere in Christo ad divinae virtutis, quod sibi praestitum non sit a Deo: sed omnia se, quia idoneus inventus est dispensator, consecutum, quae ad conversionem gentium per signorum virtutem proficerent,
Abbreviated transcription (Latin):
ualde st̃. infirmos dicit qͥ edendã ne¬
garent siue ex iudeis siue ex gencib &
remita illos in ꝓpt̃o cordis sui. Nec cñ
obest ñ edere aut ꝓdest erga dm̃ ede¬
re ne qͣmuis ratione astricti ꝑ qđ tam̃
inualidorũ portare. Recte ait debe¬
mꝰ. qͥa oportet doctores infirmos fir¬
mare & imꝑicos erudire cũ mansuetu¬
dine. ne ꝓuocati dũ cũ tendere uolunt¬
& ne humiles uideantur: impeiꝰ ꝓfi¬
ciunt. Et ñ nobis ipsis placere.
debemꝰ. Unꝰquisq ꝓximo suo pla¬
cẽt in bono ad edificationẽ. Nc̃ ꝑso¬
nã suã discreuit. Hos enĩ cũ monet
ut caritati studentes ꝓximis placeant¬
uł ad id qd. c̃. ucile. Hec. ẽ. edificatio si¬
cut alibi ait. Ego inqͥt om̃ĩb ꝑ omĩa

Expanded text:
valde sunt: infirmos dicit qui edendum nevalde sunt: infirmos dicit qui edendum negarent sive ex Judaeis, sive ex gentibus, et remitti illos in proposito cordis sui. Nec enim obest non edere, aut prodest erga Deum edere; ne quavis ratione astricti, per quod tamen invalidiorum portare. Recte ait, debemus; quia oportet doctores, infirmos firmare, et imperitos erudire cum mansuetudine; ne provocati dum contendere volunt, ne humiles videantur, in pejus proficiant. Et non nobismetipsis placere, debemus. Unusquisque proximo suo placeat in bono ad aedificationem. Nunc personam suam discrevit; hos enim commonet, ut charitati studentes proximis placeant ad id, quod est utile. Haec est aedificatio, sicut alibi ait: Ego, inquit, per omnia omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. ẽ: ut unꝰ quisq in ꝓposito cordis
suimaneat. Beatꝰ quiñ iudicat se¬
metipsũ inꝰ quo  ꝓbat. Ynũq̃nq pro¬
prio iudicio censet cõ denpnandũ
Qui qđ dicit ñ debere se facere. facit:
u hunc beatũ qͥ ñ aliud facit qͣm si¬
bi utile ꝓbat: qͥ aũt discernit: si ede¬
rit dannatꝰ. c̃. Uerũ. ẽ. qͥa qui iudi¬
cat ñ edendũ & edec dannatꝰ. ẽ. Ipse
enĩ se danpnat quando id qđ sibi
inuale asserit. facit: qͥa ñ ex fide. N
uaq ex fide edit: qui edendtũ negat
& edit. Omẽ aut̃ qł ñ. ẽ. ex fide:
peccatũ . ẽ.. Recte peccatũ appellat
qđ alit̾ fit qͣmͣ ꝓbatũ. ẽ.. Qm romani
in lege inducti e̾rant sicut in primor¬
dio epłe memoraut: Aduenienientib
aũt qͥ rectiꝰ crederent. q̃stiones mo¬
uerent de edenda carne ce ñ edenda¬
& horũ pars qͥ edendã & ñ ꝓbandã di¬
ceret melior uideret᷑ qͥa omĩa munda

Expanded text:
dum est; ut unusquisque in proposito cordis dum est; ut unusquisque in proposito cordis sui maneat. Beatus qui non judicat semetipsum, in quo probat. Unumquemque proprio judicio censet condemnandum, qui quod dicit non debere se facere, facit: et hunc beatum, qui non aliud facit, quam sibi utile probat. Qui autem discernit, si ederit, damnatus est. Verum est, quia qui judicat non edendum, et edit, damnatus est; ipse enim se damnat, quando id quod sibi inutile asserit, facit. Quia non ex fide. Non utique ex fide edit, qui edendum negat, et edit. Omne autem quod non est ex fide, peccatum est. Recte peccatum appellat, quod aliter fit, quam probatum est. Quoniam Romani in lege inducti erant, sicut in primordio epistolae memoravi: advenientibus autem qui rectius crederent, quaestiones moverentet horum pars, quae edendam et non improbandam diceret, melior videretur; quia omnia munda
Abbreviated transcription (Latin):
his utunt᷑. Dedit eis respirandi solaciũ:
ut in uoluntate sua qͥescerent ꝙ dis¬
ceptatio ꝑ qͣm discordia fit: cessaret.
Cũ enĩ ñ latet bonũ. eẽ. & carnẽ ede¬
re & uinũ bibere & econtͣ carne ñ edere
nemo licigat. Creatura enĩ data. ẽ.
ad usũ uolentib ñ tam̃ necessitas. ẽ.
imposita aut uolenti aut nolenti.
Deq ent̃ in quo fr̃ tuus offendit aut
scandalixat᷑ aut infirmat᷑. E ãdẽ
dicit ñ debere fri qͥ infirmũ animũ si¬
bi constituit ad edendũ fieri questionẽ.
ne ꝑturbatꝰ offendat: nesciens qͥd te¬
neac. IU fidẽ habes penes temȩc¬
ipsũ. habe corãdo̾. Hoc. ẽ. tu qͥ esqͥ¬
etdis. securꝰ qͥa creatura dĩ bona.ẽ. ñ ẽ.¬
opꝰ ut de altero iudices: qͥa pluᷤ. ẽ. ut
pace habeas cũ fre̾. Hoc enĩ utile. ẽ.
apud dm̃. In esca em̃ utilitas carnis. ẽ.
In pacc uero: & carnis & aninȩ. Nc ꝑ
hoc ab huiꝰ modi disceptacione cessan¬

Expanded text:
his utuntur, dedit eis respirandi solatium; his utuntur, dedit eis respirandi solatium; ut et in voluntate sua quiescerent, et disceptatio per quam discordia fit cessaret. Cum enim non latet bonum esse carnem edere, et vinum bibere: 104 et e contra carnem non edere, igat: creatura enim data est ad usum volentibus, non tamen necessitas est imposita aut volenti, aut nolenti.s offendit, aut scandalizatur, aut infirmatur. Eadem dicit non debere fratri, qui infirmum animum sibi constituit ad edendum, fieri quaestionem; ne perturbatus offendat, nesciens quid teneat. Tu fidem habes penes temetipsum: habe coram Deo. Hoc est, tu qui sedes securut de altero judices; quia plus est, ut pacem habeas cum fratre; hoc enim utile est apud Deum. In esca enim utilitas carnis est, in pace vero et carnis et animae: ac per hoc ab hujusmodi disceptatione cessan
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝓpt̾ hoc qd humillimũ. ẽ. Hoc . ẽ. sa¬
luq fris studere ñ curã esce agere ut
frẽm contristes. Beneficiũ enĩ dĩ irricũ
facit qui fre̾m liberatũ a peccato ꝑ dis¬
ceptionẽ rursus ꝓuocat ad peccandũ.
hoĩem a peccato liberaret.O mĩa
quidẽ munda st̃. Uerũ ac manifestũ
.ẽ. omĩa niunda ẽẽ: qͥppe cũ genesi le
Sed malii. ẽ. hoĩ qͥ ꝑ offensionẽ cdit.
Cũ ergo ꝑ naturã omĩa bona & mun¬
la sint: dubitantib tam̃ fiunt ĩmunda
Et erit illi offendicłm: qui cũ dubitet
edit tam̃ ñ munda conscientia: qđ quia
sibi iucile putat: facit. Idõ nulli contͣ¬
dicẽ dũ . ẽ. qͥ in hac re sequat᷑ Bo¬
nũ . c̃. ñ edere carnẽ & ñ bibere uinũ.
Gũ de sola carne ageret: adiecit q
potũut cõfoucat eos qͥ ab his abstiner. n e¬
ꝑ id qđ licicu᷑ & carnẽ edere & uinĩ
bibere contristarent᷑ ab illis qui

Expanded text:
re propter id, quod humillimum est. Hoc est sare propter id, quod humillimum est. Hoc est saluti fratris studere, non curam escae agere, ut fratrem contristes. Beneficium enim Dei irritum facit, qui fratrem liberatum a peccato per disceptationem rursus provocat ad peccandum, hominem a peccato liberaret. Omnia quidem munda sunt. Verum et manifestum est omnia munda esse: quippe cum in Genesi legSed malum est homini, qui per offensionem edit . Cum ergo per naturam omnia bona et munda sint, dubitantibus tamen fiunt immunda: et erit illi offendiculum, qui cum dubitet, edit tamen immunda conscientia; quia quod sibi inutile putat, facit: ideo nulli contradicendum est quid in hac re sequatur. Bonum est non edere carnem, et non bibere vinum. Cum de sola carne ageretur, adjecit et potum; ut confoveat eos, qui ab his abstinent, per id quod licitum est et carnem edere, et vinum bibere. Ne contristarentur ab illis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ redẽptori placens dõ. Quare:
quia ipse misit xp̃m ut redimeret gi¬
nꝰ hoĩum. Sicut ipse dñs aic. Qui ñ
honorificat filiũ non honorificat pa¬
trẽ qui mis ÷ illũ. Qui ergo placet¬
pit enĩ donũ ꝑ qd appareat dignꝰ¬
dõ. Itaq quȩ pacis sc̃ sectem᷑ & qus
eclificationis st̃ inuicẽ cͦtodiamꝰ Qm
disceptatio discordiã parit. Idõq ur
pacifici. e̾ẽ. possimꝰ: ab in tencione
edendi aut ñ edendi dissimulare
nos docet: gdificationis aut̃ iã se¬
qui hortat᷑: ut cũ pace ea conferamꝰ.
ꝑ que mince nos edificemꝰ: ab his qus
infructuosa st̃. & magis contraria
declinances. C ollacio enĩ pocest ꝓlẽ
.Est cnĩ excicans m̃tem: si tam̃ uincendi
studiũ concennat᷑. Hoc . c̃. enĩ qł parit
liẽ. Noli ꝓpt̾ escã solucre opꝰ dĩ.
ꝓpt̃ hoĩem. Multũ ergo distat. Idõ no¬
li inqͥt hoc opꝰ dĩ qd p̃clarũ. ẽ. dissolue¬

Expanded text:
si redemptori, placet Deo. Quare? si redemptori, placet Deo. Quare? Quia ipse misit Christum, ut redimeret genus humanum, sicut ipse Dominus ait: Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem, qui misit illupit enim donum, per quod appareat dignDeo. Itaque quae pacis sunt, sectemur: et quae aedificationis sunt, invicem custodiamus. Quoniam disceptatio discordiam parit, ideoque ut pacifici esse possimus, ab intentione edendi aut non edendi dissimulare nos docet. Aedificationis autem viam sequi hortatur, ut cum pace ea conferamus, per quae invicem nos aedificemus, ab iis quae infructuosa sunt et magis contraria declinantes. Collatio enim potest prodesse, est enim excitans mentem; si tamen vincendi studium contemnatur: hoc est enim quod parit litem. Noli propter escam solvere opus Dei. propter hominem: multum ergo distat; ideo noli, inquit, hoc opus Dei quod praeclarum est, dissolve
Abbreviated transcription (Latin):
phemari: blasphemat᷑ aũt cũ dubi¬
tat᷑ de dĩ creatura: pocest & sic
intelligi bonũ nr̃m blasphemari.
qͥa qui bona oꝑa habet: si in alia
rep̃hendat᷑ reminima: bonũ illud
suũ effuscatꝰ. & incipiãt bonũ eiis
blasphemari ꝑ malũ eiꝰ sicut scrip¬
tũ. ẽ. in exechiel. Iusticia iꝰti ñꝑfi¬
fronte aut nasũ collisũ: unde de¬
formet᷑ species eiꝰ.Idõq illa mo¬
net sectanda q̃ bonis reliqͥs ñ tollãt
fauorẽ. Non. ẽ. enĩ regnũ dĩ: es¬
ca & potꝰ. Manifestũ est qͥa nemo
ꝑ escã placec dõ: aut displicct. S iͦ
cia & pax & gaudiũ in sp̃u scõ.Hos
in regnũ dĩ dicit intrare qui iꝰticiã
sequntur: & xp̃ianã habentes pacem
qͣm̃ dñs dedit dicciis. Pacẽ meã do uo¬
bis pacc̃ relinquo uobis. Ex quo ori¬
cur gaudiũ in sp̃u scõ. Dsceptatio aut̃
ñ habet gaudiũ s irã. Idõ ñ illic res
ficis sicut enĩ ex nobis contristatur
sic & gaudet in nobis. Qui eni ser

Expanded text:
phemari; blasphematur autem cum dubitatur de Dei creatura. Potest et sic intelligi bonum nostrum blasphemari, quia qui bona opera habet, si in alia reprehendatur re minima, bonum illud suum offuscat, et incipiet bonum ejus blasphemari per malum ejus, sicut scriptum est in Ezechiele: Justitia justi non profifronte, aut nasum collisum; unde deformetur species ejus. Ideoque illa monet sectanda, quae bonis reliquis non tollant favorem. Non est enim regnum Dei esca et potus. Manifestum est quia nemo per escam placia, et pax, et gaudium in Spiritu sancto. Hos in regnum Dei dicit intrare, qui justitiam sequuntur, sed christianam habentes pacem, quam Dominus dedit, dicens: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis ; ex qua oritur gaudium in Spiritu sancto. Disceptatio autem non habet gaudium, sed iram; ideo non illic respficis. Sicut enim ex nobis contristatur, sic et gaudet in nobis. Qui enim in