comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum ẽ. in libro fȩderis huiuis.
q reliqͥ. Quod autem prȩdictꝰ q̃
rex eiectis ydolis de terra. nec non
phitonib & ariolis: & omnib im¬
mundiciis atq abhominationib
ablatis. in octauo decimo anno
regni sui domino phase cȩleb̾ri¬
mum fecisse legitur: moraliter
docet nos. ut purgemus primũ
terram cordis nr̃i ab omnib uitiis.
& mundemus actꝰ nrõs ab omni mn¬
quinam̃to peceatorum. & ab oꝑi¬
b mortuis: ut seruite possimus
deo uiuenti. Sicq gratum domi¬
no cȩlebremus pascha. non utiq
infermento malicie. & nequitie.
s inazimis sinceritatis & uerita¬
tis. Secundum allegoriam autẽ.
iosias iste typum tenet domini
saluatoris. qui salus & fortitudo
domini merito dr̃: quia ipse ẽ.
de quo scriptura dicit. Dominus
fortis. dominus potens inprȩlio.
& alibi. Ipse enu saluum faciet
populum suum. a peccatis eor.
Ipse quidem zelo dĩ mundat tr̃am
Cuuis uentilabrum inmanu sua:
& purgabit aream suam. De quo

Expanded text:
scriptum est in libro foederis hujus, » etc. Quod autem praedictus rex ejectis idolis de terra, necnon pythonibus et ariolis et omnibus immunditiis atque abominationibus ablatis, in octavo decimo anno regni sui Domino phase celeberrimum fecisse legitur, moraliter docet nos, ut purgemus primum terram cordis nostri ab omnibus vitiis et mundemus actus nostros ab omni inquinamento peccatorum, et ab operibus mortuis, ut servire possimus Deo viventi. Sicque gratum Domino celebramus pascha « non utique in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis . » Secundum allegoriam autem Josias iste typum tenet Domini Salvatoris qui salus et fortitudo Domini merito dicitur, quia ipse est de quo Scriptura dicit: « Dominus fortis, Dominus potens in praelio . » Et alibi: « Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . » Ipse quidem zelo Dei mundat terram Cujus ventilabrum in manu sua, et purgabit aream suam . » De quo
Abbreviated transcription (Latin):
claudat. Qui hȩc agens inspelunce
ostio stetisse de scribitur. Quid nãq
spelunca nr̃a ẽ: nisi hec corruptio¬
ins habitatio. inquaad huc ex ue¬
tustate retinemur: S cum aliquid
ꝑciꝑe decognitione diuinitatis in¬
cipunus. quasiam inspeluncȩ
nr̃ẽ ostio stamus. Quia enim ꝓgredi
ꝑfecte nonpossumus: ad cognitio¬
nem tamen ueritatis in hiantes.
iamaliquid de lib̾tatis aura captamꝰ.
ningressu ergo speluncȩ stare ẽ:
repressio nr̃ȩ corruptionis obstacu¬
lo ad cognitionem ueritatis incipe¬
re exire. Unde & nube intab̾nacu¬
lo descendente. israhelite e lon¬
ginquo cernentes. inpapilionum
suorum ostiis stecisse memorant᷑:
quia hi quiaduentum diuinita¬
tis ut cumq conspicuint: quasi
am ex habitaculo carnis ꝓcedt̃.
Et ecce uox adheliam dicens. Qͥ a
hicagis heliaꝰ Et ille respondeis
ait. Telo telatus sum ꝓdomino

Expanded text:
claudat. Qui haec agens, in speluncae claudat. Qui haec agens, in speluncae ostio stetisse descrispelunca nostra est, nisi haec corruptionis habitatio, in qua adhuc ex vetustate retinemur? Sed cum aliquid percipere de cognitione divinitatis incipimus, quasi jam in speluncae nostrae ostio stamus. Quia enim progredi perfecte non possumus, ad cognitionem tamen veritatis inhiantes, jam aliquid de libertatis aura captamus. In ingressu ergo speluncae stare est represso nostrae corruptionis obstaculo ad cognitionem veritatis incipere exire. Unde et nubes in tabernaculo descendentes Israelitae e longinquo cernentes in papilionum suarum ostiis stetisse memorantur , quia hi qui adventum divinitatis utrumque conspiciunt, quasi jam ex habitaculo carnis procedunt. « Ecce vox ad Eliam dicens: Quid hic agis, Elia? et ille respondens ait: Zelo zelatus su
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecte conspicere prȩualet. dñł ñẽ.
Cum uͦ subtile aliquid conspicit.
hoc ẽ. quod de incomprehensibili
substantia ȩtͣnitatis audit. Quasi
enim sibilum tenuis aure ꝑcipi¬
mus: cum saporem in circum scrip¬
de ueritatis. contemplatione su¬
bita subtiliter degustamus. Tc̃
gͦ uerum ẽ. quod de deo cognosci¬
mus: cum plene nos aliquid de illo
cognoscere non posse sentimus.
nde bene illiᷤ subditur. quod cũ
audisset helias. operuit uultum
suum pallio. & ingressus stetit in
ostio speluncȩ. Post aurȩ tenuis
sibilum. uultum suum ꝓpħa pal¬
lo operuit: quia inipsa subtilissi¬
ia contemplatione ueritatis. qͣn¬
taignorantia homo tegatur agnos¬
cit. Uultiu namq pallium super-¬
ducere ẽ. ne altiora mens querere
audeat. hanc consideratione ꝓpriȩ
infirmitatis uelare: ut nequaquã
intelligentie ocłosultra se pixcipi¬
tanter aperiat. sed ad hoc quod ad¬
prȩhendere non ualet. reuerent̃

Expanded text:
perfecte conspicere praevalet, Deus non est: perfecte conspicere praevalet, Deus non est: cum vero subtile aliquid conspicit, hoc est quod de incomprehensibili substantia aeternitatis audit. Quasi enim sibilum tenuis aurae percipimus, cum saporem incircumscriptae veritatis contemplatione subita subtiliter degustamus. Tunc ergo verum est quod de Deo cognoscimus, cum plene nos aliquid de illo cognoscere non posse sentimus. Unde bene illic subditur: Quod cum audisset Elias, operusuum pallio, et ingressus stetit in ostio speluncae. Post aurae tenuis sibilum vultum suum propheta pallio operuit, quia in ipsa subtilissima contemplatione veritatis quanta ignorantia homo tegatur agnoscit. Vultui namque pallium superducere, est, ne altiora mens quaerere audeat, hanc ex consideratione propriae infirmitatis velare, ut nequaquam intelligentiae oculos ultra se praecipitanter aperiat, sed ad hoc, quod apprehendere non valet, reverenter
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. Telo ⁊ elatus sum ꝓdo
mino deo exercituum. quia dere¬
liquerunt pactum tuum filii is¬
racl. Aitarra tua destruperunt.
& ꝓpħas tuos occiderunt gladio:
& derelictus sum ego solus. & quert̃
animam meam ut auferant eam. st̃
ait. Egredere. & sta inmontem corã
domino. Et ecce dominus transit.
& sp̃c grandis & fortis subuertens
montes & conterens petras ante do¬
spm̃ commotio. Non incommotione
dominus: & pꝰ commotionem ignis.
Nonuigne domunus: & post ignẽ
sibilus aure tenuis. Quode umau¬
disset helias. operuit uultum siũ
pallio: & egressus sterit in medio
num eu̾tit montes. ꝙ petras conte¬
rit. quia pauor qui exaduentu euis
irruit. & altitudinem cordis nr̃i
deicit. & duritiam liquefacit: s
spiritui. commotionis. & ignis ñ tu¬
ẽẽ. dominus dicit᷑. eẽ uero insibilo
aurȩ tenuis ñ negatur : quia nimi¬
rum mens cum incontemplationis
sublimitate suspenditur. quicqͥd

Expanded text:
respondit: Zelo zelatus sum pro respondit: Zelo zelatus sum pro Domino Deo exercituum, quia dereliquerunt pactum tuum filii Israas tuos occiderunt gladio, et derelictus sum ego solus, et quaerunt animam meam, ut auferant eam. Et ait: Egredere et sta in monte coram Domino. Et ecce Dominus transiet, et spiritus grandis et fortis subvertens montes, et conterens petras ante Dopost spiritum commotio non in commotione Dominus et post commotionem ignis non in igne Dominus et post ignem sibilus aurae tenuis quod cum audisset Helias operuit vultum suum pallio et egressus stetit in ostio num evertit montes, et petras 169 conterit; quia pavor, qui ex adventu ejus irruit, et altitudinem cordis nostri dejicit, et duritiam liquefacit. Sed spiritui commotionis et igni non inesse Dominus dicitur, esse vero in sibilo aurae tenuis non negatur; quia nimirum mens cum in contemplationis sublimitate suspenditur, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
tib. usq ad montem dei oreb. ꝙ¬
cetera. Quidgͦ hic helias bis pa¬
stus abangelo exprimit. nisina¬
turȩ nr̃ȩ infirmitatem: Quib
non sufficit simplex pastus. sed
duplex: quatinus ad suꝑna uale¬
amus ascendere. Sicut enim corpꝰ
sine alimento corporali subsistere
nequit: ita nec anima uiuere po¬
test sine uerbo dĩ. Angelus enim
qui heliam pauit: quem congru-¬
entius quam ipsum sumini consi¬
lii angelum significat. Cuiꝰ ope.
tam incorporali quam etiam inspi¬
rituali natura subsistimus. Am¬
bulauit enim helias postquam sur¬
rexit a sumpno & comedit & bi¬
bit. infortitudine cibi illiꝰ .xl.
erciȩ sompnum a nob̾ excutimꝰ
necesse ẽ. ut diumno solatio con¬
fortati. gressu bonorum operũ
ꝑomne tempus uitȩ prȩsentis
summopere festinemus ascende
inmontem dĩ. & in locum scm̃ eiꝰ.
ut ibi requiem inueniamus ȩter¬
nam.
umq uenisset illuc. mansit
inspelunca. Et ecce sermo
domini ad eum: dixitq
illi. Quid hic agis helia: At ille

Expanded text:
tibus, usque ad montem Dei Horeb, etc. » Quid ergo hic Elias bis pastus ab angelo exprimit, nisi naturae nostrae infirmitatem, quibus non sufficit simplex pastus, sed duplex, quatenus ad superna valeamus ascendere? Sicut enim corpus sine alimento corporali subsistere nequit, ita nec anima vivere potest sine verbo Dei. Angelus enim qui Eliam pavit, quem congruentius, quam ipsum summi consilii angelum significat, cujus ope tam in corporali quam etiam in spirituali natura subsistimus? Ambulavit enim Elias, postquam surrexerat a somno, comedit et bibit in fortitudine cibi illius quadertiae somnum a nobis excutimus, necesse est ut divino solatio confortati, gressu bonorum operum per omne tempus vitae praesentis summopere festinemus ascendere in montem Dei et in locum sanctum ejus, ut ibi requiem inveniamus aeternam « Cumque venisset illuc, mansit in spelunca. Et ecce sermo Domini ad eum, dixitque illi: Quid hic agis, Elia? At ille
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes faciat. unde sic infirmꝰ.
ut ita feminam ꝑtimescat. nisi
quia dispensationes suꝑni nutus
mensura occulti libraminis ad pen¬
duntur. ut ipsi scĩ homines. &
multum ualeant ꝑ potentiam
dei: & rursum quadam mensu¬
ra moderati sint ꝑinsirmitatẽ
suam. In illis uirtutib quidde
deo acceperat helias: in istis in¬
firmitatib. quidde se poterat
agnoscebat. Illa potentia. uirtꝰ
suit: ista infirmitas. custos uir
tutis. In illisuirtutib ostende¬
bat quodacceperat: inistis infir¬
mitatib hoc quod acceperat
custodiebat. Inmiracłis monstra¬
batur helias. ininfirmitatib ser¬
uabatur. Et ecce angłs dnĩ te¬
tigit eum: dixitq illi.Surge et co¬
mede. Respexit: & ecce ad caput
suum subcinericiꝰ panis a uas¬

Expanded text:
virtutes faciat, unde sic infirmus virtutes faciat, unde sic infirmus ut ita feminam pertimescat, nisi quia dispensatoris superni nutu mensura occulti libraminis appenduntur, ut ipsi sancti homines Dei et multum valeant per potentiam Dei, et rursum quadam mensura moderati sint per infirmitatem suam? In illis virtutibus Elias quid de Deo acceperat, in istis infirmitatibus quid de se esse poterat, agnoscebat. Illa potentiae virtus fuit, ista inftutis. In illis virtutibus ostendebat quod acceperat, in istis infirmitatibus hoc quod acceperat, custodiebat. In miraculis monstrabatur Elias, in infirmitatibus servabatur. « Et ecce angelus tetigit eum, et dixit illi: Surge, « comede. Respexit, et ecce ad caput suum subcinerici
Abbreviated transcription (Latin):
leuante spũ. ad sumina rapiuntur:
quam diu inhac urta sunt. ne ali¬
qua elatione suꝑbiant. quibus¬
dam temptationib reprimuntur.
ut nequaquam tantum ꝓficere
ualeant quantum uolunt. Sed
ue extollantur suꝑbia: etiam fit
ineis ipsarum quȩdam mensura
uirtutum. Hinc ẽ. enim quod
helias dum tot uirtutib inalta
ꝓfecisset. quadam mensura sus-¬
pensus ẽ: dum hiesabel postmo¬
dum. quamuis reginã. tam̃ muli¬
erculam fugit. ꝑpendo quippe
hunc mire uirum uirtutis ignẽ
decelo trahere. & secundo quin¬
quagenarios uiros cum sins omĩb
peticione. subita concremare: uer
tantem mortuos. uentura queq
prȩuidentẽ. & ecce rursus animo
occurrit: quo pauore ante unam
mulierculam fugit. Considero
uirum timore ꝑculsum. de ma-¬
nu dei mortem petere nec acciꝑe:
de manumulieris mortem fugien¬
do uitare. Querebat enĩmortẽ
dum fugeret. dicens. Sufficit mͥ.
tolle animammneam. neq enim
melior sum. quam patres mei.
Unde ergo sic potens. ut tot illas

Expanded text:
levante spiritu ad summa rapiuntur, quamdiu in hac vita sunt, ne aliqua elatione superbiant, quibusdam tentationibus reprimuntur; ut nequaquam tantum proficere valeant, quantum volunt; sed ne extollantur superbia, fit in eis ipsarum quaedam mensura virtutum. Hinc est enim quod Helias, dum tot virtutibus in alta profecisset, quadam mensura suspensus est, dum Jezabel postmodum, quamvis Reginam, tamen mulierculam fugiit. Perpendo quippe hunc mirae virtutis virum, ignem de coelo trahere, et secundo quinquagenarios viros cum suis omnibus petitione subita concremare: verbtantem mortuos, ventura quaeque praevidentem: et ecce rursus animo occurrit, quo pavore ante unam muliercvirum timore perculsum de manu Domini mortem petere nec accipere, de manu mulieris mortem fugiendo vitare. Quaerebat enim mortem dum fugeret dicens, Sufficit mihi, tolle animam meam; neque enim melior sum quam patres mei. Unde ergo sic potens ut tot illas
Abbreviated transcription (Latin):
le corrigere. Gulit itaq heliseꝰ
par boum. & mactauit illud.
& inaratro boum corit carnes.
& dedit populo & comederunt:
cum populus xp̃ĩanus carnalia
desideria mactans. totum ererci¬
tium suum inopus euangelizandi
conuertit. unde sufficientẽ pa¬
stum auditorib suis prebe possit.
Ipse uero sequitur nr̃m heliam
& ministrat ei: quia uestigia eiꝰ
sequens. hoc ẽ. mandata illuis fi¬
deliter obseruans. ministerium
ei bonorum operũ con digne exi¬
bere satagit.

Expanded text:
le corrigere. « Tulit itaque Eliseus le corrigere. « Tulit itaque Eliseus par boum, et mactavit illud. Et in aratro boum coxit carnes, et dedit populo et comederunt. » Cum populus Christianus carnalia desideria mactans, totum exercitium suum in opus evangelizandi convertit, unde sufficientem pastum auditoribus suis praebere possit. Ipse vero sequitur nostrum Eliam, et ministrat ei qui, vestigia ejus sequens, hoc est, mandata illius fideliter observans, ministerium ei bonorum operum condigne exhibere satagit.
Abbreviated transcription (Latin):
dientium pȩna. Dolaui eos inquit
mei. Pro fectus gͦ inde helias. rep
perit heliseum filium saphat.
arantem xii. uigis boum: cum¬
redemptor nr̃ descendens decelo.
diumo iudicio ad quisunt popu¬
lum ad huc terrenis oꝑib inhi¬
antem. In quo salutem fecit: cũ
eumad fidem conuertit. Heliaᷤ
enim interprȩtatur ut iamdixi¬
mus dominiis deus: saphat u¬
dicans. & heliseus dei mei salus.
misit. cum illum dominus fide
bus cucurrit post heliam. & ait.
osculer oro te patrem meum & ma¬
trem meam. & sic sequar te: quia
mox ut electorum chorus audiuit
loquentem ꝑ ȩuangłium dnm. qͥ
non renuntiauerit omib quȩ pos¬
sidet. non potest m̃s eẽ. discipłs.
statuncessauit terrenis lucris in¬
hiare. secularib desideriis de¬
seruire.totum se contulit ad ser¬
uitium xp̃i: nec tam̃ aliis uerbũ
iitȩ predicare desiit. Hoc est
enim osculari patrem & matrem.
cum quoscumq possit. siue de
uidȩis. siue degentib sermone uel¬

Expanded text:
dientium poena: « Dolavi eos, inquitdientium poena: « Dolavi eos, inquitmei . » « Profectus perit Heliseum filium Saphat arantem in Redemptor noster descendens de coelo, divino judicio acquisivit populum adhuc terrenis operibus inhiantem, in quo salutem fecit, cum eum ad fidem convertit. Elias enim interpretatur ut jam diximus Dominus Deus: Saphat, judicantis: et Elisaeus Dei mei salus. misit, cum illum Dominus fide bus, cucurrit post Eliam et ait: Osculer, oro te, patrem meum et matrem meam, et sic sequar te. » Quia mox ut electorum chorus audivit loquentem per Evangelium Dominum: « Qui non renuntiaverit omnibus quae possidet, non pstatim cessavit terrenis lucris inhiare, saecularibus desideriis deservire, totum se contulit ad servitium Christi, nec tamen aliis verbum vitae praedicare desivit. Hoc est enim osculari patrem et matrem, cum quoscunque possit, sive de Judaeis, sive de gentibus, sermone vel
Abbreviated transcription (Latin):
Et ait domuius adheliam. Uade
& reuertere imuam tuam ꝑdeser¬
tum damasci. Cumq ꝑuen̾is:
& hẏeu filium namsi unges regẽ
suꝑ isrł. heliseum autem filium sa-¬
phat qui ẽ. de abel maula: unges
ꝓpħam ꝓte. Et eritquicumq fuge¬
rit gladium azahel. occidet eum
hiei: & quicumq fugerit gladiũ
hieii. interficiet eum heliseus. ꝙ¬
teliqͦ. Hoc nonita accipiendum
ẽ. quod ꝓpħa dei heliseus homici¬
da futurus sit & tẏrannus: sed ma¬
gis spiritaliter intelligendum.
quia iusticia diuina quȩ singłis
reddit secundum oꝑa sua. punit
peccata hominum. aliquando ma-¬
nifesta ultione. Aliquando occul¬
to iudicio. Uindicat ꝑ reges & du¬
ces: uindicat ꝑ ꝓpħas ꝙ sacerdo¬
tes. cum alios nocentes facit plec¬
ti muchrone. alios transuerberat
gladiolinguȩ. Unde dauid &
salomon & cȩteri reges penam
a reis exigebant. cumeos truci¬
dare iubebant: Mitem alibi
scriptum ẽ. de suꝑborum & mobe¬

Expanded text:
« Et ait Dominus ad Eliam: Vade « Et ait Dominus ad Eliam: Vade et revertere in viam tuam per desertum Damasci. Cumque perveneret Jehu, filium Namsi, unges regem super Israel; Eliseum autem, filium Saphat, qui est de Abelmehul, unges prophetam pro te. Et erit, quicunque fugerit gladium Azael, occidet eum Jehu. Et quicunque fugerit gladium Jehu, interficiet eum Eliseus. » Hoc non ita accipiendum est, quod propheta Dei Eliseus homicida futurus sit et tyrannus; sed magis spiritualiter intelligendum, quia justitia divina, quae singulis reddit secundum opera sua, punit peccata hominum aliquando manifesta ultione, aliquando occulto judicio, vindicat per reges et duces, vindicat per prophetas et sacerdotes, cum alios nocentes facit plecti mucrone, alios transverberat gladio linguae. Unde David et Salomon et caeteri reges poenam a reis exigebant, cum eos trucidare jubebant. Et item alibi scriptum est de superborum inobe
Abbreviated transcription (Latin):
os occiderunt gladio. & derelictꝰ
sum ego solus. & querunt animã
meam. ut auferant eam. Et reliqͣ.¬
ertum ẽ. quod cordis si oculum
ꝑelationis tenebras extinguit : qͥ
cum recta agit considerare melioꝵ
merita negligit. At contͣ magno
humilitatis radio semet ipsumin¬
luminat. qui aliorum bona sub¬
tiliter pensat: quia dum ea que
ipse fecerit. facta foris & ab aliis
conspicit. eum qui de singulari¬
tate intus erumpere nititur:
suꝑ biȩ tumorem p̃mit. Huic ẽ.
quod uoce dei ad heliam solum
septem milia uirorum qui ñ cur¬
uauerunt genua ante baal:
ut dum non solum se remansis¬
se cognosceret. elationis głam quȩ
ei desingularitate surgebat. in¬
clinaret. & pħa nempe erat. &
sepe mysteria suꝑna cognouerat.
Quid ergo difficile fuit agnoscere.
in hoc mundo fideliter dĩ famulos
remansisse: Sed hinc sollerter
intuendum ẽ. oculum cordisela¬
tio quam nequiter claudat: quan¬
do qui humilis & occulta dĩ no¬
uerat. elatus & aꝑta nesciebat.

Expanded text:
nt gladio, et derelictus sum ego solus, et quaerunt animam meam, ut auferant eam. » Certum est quod cordis sui oculum per elationis tenebras exstinguit, qui cum recta agit considerare, meliorum merita negligit. At contra magno humilitatis radio semetipsum illuminat, qui aliorum bona subtiliter pensat, quia dum ea quae ipse fecerit, facta foris et ab aliis conspicit, eum qui de singularitate intus erumpere nititur superbiae tumore premit. Hinc est quod vere Del ad Eliam solum septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal, » ut, dum non solum se remansisse cognosceret, elationis gloriam, qua ei de singularitate surgebat, inclinaret. Propheta nempe erat, et saepe mysteria superna cognoverat; quid ergo difficile fuit agnoscere in hoc mundo fideliter Deo famulos remansisse? Sed hinc solerter intuendum est, oculum cordis elatio quam nequiter claudat, quando qui humilis et occulta Dei noverat, elatus et aperta nesciebat.
Abbreviated transcription (Latin):
riciam & impenitens cor eorum
die ac nocte. insȩcula seculoꝵ.¬
Postea helias ascendit inuerticẽ
carmeli. & pnus interram. posu¬
it faciem inter genua sua. & di¬
xit ad puerum suum. Ascende
& ꝓspice contra mare. Quicum
ascendisset & contemplatus eẽt.
ait. Nonẽ. quicquam. Et rursũ
ait illi. Reuertere septem ui¬
cib. Inseptima autem uixe. ecce
re significatur. nisi quod nas¬
centẽ xpõ dei filio inter homines.
tudmi & teneritudine carnis nr̃e acci-¬
piente. postquam mortem gusta¬
uit. & uictor de mundo ad oelos
ascendit. imbrem gratiȩ diuinȩ
ꝑ septiformem spm de suiꝑnis ad ter¬
rasmisit: qui nos a peccato mun-¬
daret. & spiritales fructusgis¬
nere faceretꝰ xlix.
imuit helias. & surgens abi-¬
it quocumq eum ferebat

Expanded text:
duritiam et impoenitens cor eorum duritiam et impoenitens cor eorum die ac nocte in saecula saeculo« Post haec Elias ascendit in verticem Carmeli et protinus in terram posuit faciem inter genua sua, et dixit ad puerum suum: Aspice et ascende contra mare. Qui cum ascendisset et contemplatus esset, ait: Non est quidquam. Et rursum ait illi: Revertere septem vicibus. In septima autem vice, ecce re significatur, nisi quod nascente Christo Dei Filio inter homines, et teneritudinem carnis nostrae accipiente, postquam mortem gustavit, et victor de mundo ad coelos ascendit, imbrem gratiae divinae per septiformem Spiritum de supernis ad terras misit, qui nos a peccato mundaret, et spiritales fructus gignere faceret. CAPUT XIX. « Timuit Elias et surgens abiit quocu
Abbreviated transcription (Latin):
erat inaquȩ ductu lambens:
dicta & facta. ac totam uitam
nr̃am ꝑfecte examinans. ꝓban¬
do nos sicut igne ꝓbatur argen¬
tum. immortales ac beatos factoᷤᷤ
insede collocabit ꝑpetua: ut ad
instar uerorum israhelitarum
inȩt̃num gratulando canamꝰ.
Dñs ipse ẽ. ds̃. ipse fecit nos &
non ipsi nos. nos autem popłs
eius & oues pascuȩ eiꝰ. Nunda¬
to itaq altari domini & consũp¬
tis holocaustis: dix̃ helias ꝓpha
dei ad popłm. App̃hendite om¬
nes ꝓpħa baal: & ne unus quidẽ
fugiat ex eis. Quos cum app̃hen¬
dissent. duxit eos helias ad torren¬
tem cison: qui interprȩtatur du¬
ricia eorum. & interfecit eosibi.
Sic quoq redemptor nr̃ aduenien¬
te die iudicii. mittet angłos suos.
& colligent omnia scandala de reg¬
no eius. & eos qui oꝑantur mniꝰ¬
quitatem. & mittent eos instag¬
num ignis & sulphuris. ubi est
bestia & pseudo ꝓpħȩ: ubi &
missus ẽ. diabolus qui seducebat
eos. & cruciabuntur ibi scđmdu

Expanded text:
erat in aquaeductu lambens, erat in aquaeductu lambens, dicta et facta, ac totam vitam nostram perfecte examinans, probandos nos sicut igne probatur argentum, immortales ac beatos factos in sede collocabit perpetua: ut ad instar virorum Israelitarum in aeternum gratulando canamus: « nus ipse est Deus, ipse fecit nos, et non ipsi nos. Nos autem populus ejus, et oves pascuae ejus . » Mundato itaque altari Domini, et consumptis holocaustis, dixit Elias propheta Dei ad populum: « Apprehendite omnes prophetas Baal, et ne unus quidem fugiat ex eis. Quos cum comprehendissent, duxit eos Elias ad torrentem Cison qui interpretatur duritia eorum , et interfecit eos ibi. » Sic quoque Redemptor noster, adveniente die judicii, « mittet angelos suos, et colligent omnia scandala de regno ejus, et eos qui operantur iniquitatem, et mittent eos in stagnum ignis et sulphuris ubi est bestia et pseudoprophetae, ubi et missus est diabolus qui seducebat eos, et cruciabuntur ibi secundum
Abbreviated transcription (Latin):
fec itq aquȩ ductum quasi ꝑ
duas aratiunculas incircuitu
altaris: ex contrito uidelicet
corde & humiliato spũ fiumi¬
na ꝓducendo lacrimarum. ꝓ
tinore gehennȩ & desidio uitȩ ȩt̃¬
nȩ.Ibi etiam composuit ligna:
quia & scõrum dicta. & facta ad
exemplum credentib constituit.
Diuisitq ꝑmembra bouem. & po¬
suit suꝑ ligna: cum om̃s actus su¬
os ad exemplum scõrum patrum
fidelesformare docuit. Iussitq suꝑ
holocaustum & suꝑ ligna semel.
iterum. atq tercio. aquam in¬
fundere: quia omni tempore ne¬
cesse ẽ. nob̾. uerba. cogitarus. atq
oꝑa nr̃a. in pura oratione atq cõ¬
punctione lacͥmarum inundare.
& non prius cessare quam fosse
aquȩ ductus repleantur. id est
donec futurum gaudium prȩ¬
senti merori succedens. ꝑfecte
compleatur. Sicq erit uxta id
quod sequitur. ignis de cęlo cadeis
ad inuocationem heliȩ. uorauit
holocaustum. ligna. & lapides.
puluerem quoq & aquam que

Expanded text:
Fecitque aquaeductum quasi per Fecitque aquaeductum quasi per duas aratiunculas in circuitu altaris, » ex contrito videlicet corde et humiliato spiritu flumina producendo lacrymarum prae timore gehennae et desiderio vitae aeternae. « Ibi et composuit ligna, » quia et sanctorum dicta et facta ad exemplum credentibus constituit. « Divisitque per membra bovem, et posuit super ligna, » cum omnes actus suos ad exemplum sanctorum patrum fideles formare docuit. « Jussitque super holocaustum et super ligna semel iterum atque tertio aquam infundere, » quia omni tempore necesse est nobis verba, cogitatus atque opera nostra in pura oratione atque compunctione lacrymarum mundare, et non prius cessare, quam fossae aquaeductus repleantur, id est, donec futurum gaudium praesenti moerori succedens perfecte compleatur. Sicque erit juxta id quod sequitur: « Ignis de coelo cadens ad invocationem Eliae voravit holocaustum, ligna et lapides, pulverem quoque et aquam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cim lapides iuxta numerum tri¬
buum filiorrm iacob & ȩdificauit
lapidib altare in nomine domini.
fecitq aquȩ ductum quasi ꝑdua ᷤ
aratumculas incircuitu altaris.
& composuit ligna diuisitq per
membra bouem: & posuit super
ligna & ait. implete quatuor ydri-¬
as aqua. & fundite suꝑ holocau¬
stum & suꝑ ligna. rursumq dix̃.
& iam secundo hoc facite. qui
cum fecissent secundo. ait. & iam
tercio idipsum facite: fecerutq¬
& tercio. & currebant aque cir¬
ca altare. & fossa aquȩ ductꝰ re¬
nientius figurare potest. quam
quod redemptor nr̃ contra mun-¬
di principem eiusq satellites
decertans. ac suꝑans. altare do¬
mini quod destructum fuerat.
hoc ẽ. fidelium suorum corda.
ab omni labe iniquitatis pur¬
gans: aram deo dedicat: Quȩ
ex duodecim lapidib construc¬
ta. ẽẽ. memoratur: quia exhis
seudoctrinam sequuntur. gra¬
tissima deo ara construitur. in
qua cotidie sacrificium laudis
inodorem suauitatis offertur.

Expanded text:
cim lapides juxta numerum tricim lapides juxta numerum tribuum filiorum Jacob, et aedificavit de lapidibus altare in nomine Domini: fecitque aquaeductum, quasi per duas aratiunculas, in circuitu altaris, et composuit ligna: divisitque per membra bovem, et posuit super ligna, et ait: Implete quatuor hydrias aqua, et fundite super holocaustum, et super ligna. Rursumque dixit: Etiam secundo hoc facite. Qui cum fecissent secundo, ait: Etiam tertio id ipsum facite. Feceruntque tertio, et currebant aquae circum altare, et fossa aquaeductus renientius figurare potest, quam quod Redemptor noster contra mundi principem ejusque satellites decertans ac superans, altare Domini, quod destructum fuerat, hoc est, fidelium suorum corda ab omni labe iniquitatis purgans, aram Deo dedicat, quae ex duodecim lapidibus constructa esse memoratur, quia ex hisseu doctrinam sequuntur, gratissima Deo ara construitur, in qua quotidie « sacrificium laudis in odorem suavitatis » offertur . » «
Abbreviated transcription (Latin):
ost dies multos uerbũ dñi
fac̾tũ ẽ ad heliam inanno der¬
cio dicens. Uade & ostende te
hab: ut dem pluuiam suꝑ faciem
terre T resanni famisscientiã
scẽ trinitatis popło iudȩorum
uel intoto mundo defuisse prȩ¬
figurabant: sex uero menses ad
opus bonum ꝑtinent. Quod pe¬
nitus desierat ab illis de quibus
ꝓpħa dicit. Non est qui faciat
bonum. ñ ẽ. usq adunum. Ab¬
dias pͥnceps exercitus isrł cuiuis
nom̃ interpretatur seruus dñi.
illos quodammꝰ prȩsignabat. qui
ex principib uidȩoꝵ credide¬
rant. & erant occulti discipuli do¬
mini. ut nichodemꝰ. & cȩt̾i. Nam
quod ait ad populum. usq quo
claudicatis in duas partes: ita
potest intelligi. Illi enim utroq
pede claudicant: qui deo parit̃
uit eigo helias ut ostenderet se
ahab. & cet̾a. Quod autem he¬
lias congregans uniuersum isrł.
cont᷑ ꝓpħas baal disceptabat:
illisq frustra intentib. ipse al¬
tare domini curauit. quod de¬
structum fuerat. & tulit duode¬

Expanded text:
ost dies multos verbum Domini factum est ad Eliam in anno tertio, dicens: Vade et ostende te Achab, ut dem pluviam super faciem terrae. » Tres anni famis, scientiam sanctae Trinitatis, populo Judaeorum vel in toto mundo defuisse praefigurabant. Sex vero menses ad opus bonum pertinent, quod penitus desierat ab illis, de quibus propheta dicit: « Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. » Abdias princeps exercitus Israel, cujus nomen interpretatur servus Domini, illos quodammodo praesignabat, qui ex principibus Judaeorum crediderant et erant occulti discipuli Domini, ut Nicodemus et caeteri. Nam quod ait ad populum: « Usquequo claudicatis in duas partes? » ita potest intelligi. Illi enim utroque pede claudicant, qui Deo pariter it ergo Elias, ut ostenderet se Achab, etc. » Quod autem Elias congregans universum Israel, contra prophetas Baal disceptabat, illisque frustra nitentibus, ipse altare Domini curavit quod destructum fuerat, et tulit duode
Abbreviated transcription (Latin):
riatur homo ꝓpopło: & nonto¬
ta genspereat. Sidimit tumis
eum sic. om̃scredent ineum. &
uenient romani & tollent nr̃m
locum & gentem. Sed sicut p¬
pheta dei. uerbis uiduȩ ñ exaspe¬
ratus. quin potius misertus ait ad
eam. da michi filium tuum. tulit¬
q eum de sinu illius. & portauit
incȩnaculum ubi ipse manebat.

Expanded text:
moriatur pro populo, et non tomoriatur pro populo, et non tota gens pereat. Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum. Et venient Romani et tollent nostrum locum et gentem . » Sed sicut propheta Dei, verbis viduae non exasperatus: quin potius misertus ait ad eam: « Da mihi filium tuum: Tulitque eum de sinu illius et portavit in coenaculum ubi ipse manebat,
Abbreviated transcription (Latin):
tauit incenaculum ubi ipse ma-¬
nebat. & posuit suꝑ lectum su-¬
um. & reł. Hic actus heliȩ de
suscitato mortuo filio uiduȩ. apd
quam hospitabat᷑. & cuius bene¬
dixit farinȩ & oleo: bene expͥmit
actum redemptoris nr̃i. inresur¬
rectione populi ad fidem conu̾si:
Que enim hȩc uidua melius in¬
telligi potest. quam sinagoga ui-¬
deorum : Quȩ moysi morte ui¬
duata. filium nutriebat paruu¬
lum. hoc ẽ. populum carnalem
iudȩorum. Hic gͦ ad ingressum
helie hoc ẽ. saluatoris nr̃i infir¬
mabatur: quia ineum ñ creden¬
do sed spernendo. ualida febre
infidelitatis egrotauit. Unde
& mater ipsa conquerendo de
infirmitate pueri. ad ꝓpħam
dicit. quid mͥ & tͥ uir dei. in¬
gressus es adme ut rememora¬
rentur iniquitates mee. ꝙ in¬
terficeres filium meum. cum
synagoga iudȩorum de aduentu
saluatoris conqueritur. quasup¬
se. eẽt. causa interfectionis popłi
iudaici. Hinc ẽ. quod cay phas
conspirans de nece xp̃i. ad turbã
ait. Expedit enim ut unus mo

Expanded text:
tavit in coenaculum ubi ipse manebat, et posuit super lectum suum, » et reliqua. Hic actus Eliae, de suscitato mortuo filio viduae, apud quam hospitabatur, et cujus benedixit farinae et oleo, bene exprimit actum Redemptoris nostri, in resurrectione populi ad fidem conversi. Quae enim haec vidua melius intelligi potest, quam Synagoga Judaeorum, quae Moysi more viduata filium nutriebat parvulum, hoc est, populum carnalem Judaeorum. Hic ergo ad ingressum Eliae, hoc est, Salvatoris nostri infirmabatur, quia in eum non credendo, sed spernendo, valida febre infidelitatis aegrotavit. Unde et mater ipsa conquerendo de infirmitate pueri, ad prophetam dicit: « Quid mihi et tibi, vir Dei? ingressus es ad me ut rememorarentur iniquitates meae, et interficeres filium meum? » Cum Synagoga Judaeorum de adventu Salvatoris conqueritur, quasi ipse esset causa interfectionis populi Judaici. Hinc est quod Caiphas conspirans de nece Christi, ad turbam ait: « Expedit enim ut unus homo
Abbreviated transcription (Latin):
oro anima pueri huius inuisce¬
ra eus: ita & redemptor nr̃ non
exasꝑatus malicia iudȩorum. s
misertus populi credentis. tulit
eum de sinumatris. cum eum tu¬
lit de carnali obseruantia legis:
ꝙ posuit eum suꝑ lectum suum.
hoc ẽ. demonstrauit ei uitam hab̾e
inmorte sua. ex panditq se trib
uicib atq mensus ẽ. suꝑ puerũ.
cum trinitatis fidem illi p̃dican¬
do. sanitates faciendo. insinuabat.
& clamans ad patrem dixit. Pãt̃
ignosce illis. quia nesciunt qͥd fa¬
ciunt. Et it̾m. Pater inquit clari¬
fica filium tuum. ut filius tuus cla¬
rificet te . Sicut dedisti ei pote¬
statem omnis carnis. ut om̃e quod¬

Expanded text:
« anima pueri hujus in viscera ejus; » ita et Redemptor noster, non exasperatus malitia Judaeorum, sed misertus populi credentis, tulit eum de sinu matris, cum eum tulit de carnali observantia legis, et posuit super lectum suum, hoc est, demonstravit ei vitam habere in morte sua. Expanditque se tribus vicibus atque mensus est super puerum, cum Trinitatis fidem illi, praedicando et sanitates faciendo, insinuabat, et clamans ad Patrem dixit: « Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . » Et item: « Pater, inquit, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut om
Abbreviated transcription (Latin):
quam dominus non frumenti s
uerbi pane pascebat. eadem ipsa
ẽ. de qua dicitur inpsalmo. Ui¬
duam eius benedicens benedicã.
lusait. Mortuo uiro. quib uolet
nuptiis libera ẽ: quia desinente le-
licet ad xp̃m quasi uidua legis in¬
nuipsit. Huius nunc inuasis. ole¬
um giẽ. & benedictionis farina ñde¬
ficit: inomnib fere gentib same
manente. quarum typus. uitȩ esu¬
riem. & fidei trinitatis inediam
congrue prȩfigurauit illa quondã
triennio fames. xluii.¬
actum ẽ: autem pꝰ u̾ba hȩc.
egrotauit filius mulieris ma¬
tris familiȩ. & erat languor eiꝰ for

Expanded text:
quam Dominus non frumenti, sed quam Dominus non frumenti, sed verbi pane pascebat, eadem ipsa est de qua dicitur in psalmo: « Viduam ejus benedicens benedicam lus ait : Mortuo viro, quibus volet nuptiis libera est, quia desinente legilicet ad Christum, quasi vidua legis nupsit. Hujus nunc in vasis oleum gratiae et benedictionis farina non deficit, in omnibus fere gentibus fame manente, quarum cibus vitae esuriem ac fidei Trinitatis inediam, congrue praefiguravit illa quondam triennio fames. « Factum est autem post verba haec, aegrotavit filius mulieris matrisfamilias, et erat languor e
Abbreviated transcription (Latin):
muidȩa. pasceretur ibi si mul &
pasceret. & receptus uidelicet a
credentib & reficiens ipse cre¬
dentes. Unde bene hȩc eadem
uidua. insarepta sidoniȩ dicitur
ẽẽ. morata. Sidonia quippe in uti¬
lisuenatio. sarepta uͦ incendium.
uel angustia panis int̃prȩtatuR:
quiaubi habundauit peccatum.
suꝑhabundauit grã. Ubi rebus
super uacriis adquirendis. quasi
occupandi cura impendebatur:
ubi dirȩ sitis incendium panisq
spiritalis antea fiebat angustia.
ibi fariua. oleumq ore. ꝓpħico
benedicit᷑. Quȩm uolebat duo lig¬
na colligere pͥusquam moreretur.
Non hic solo ligni nominȩ. s & iam
numero lignorum. signum crucis
expͥmitur: quo nob̾ ẽ. panis uitę
p̃paratus ȩt̃nȩ. Benedicitur fari¬
na eius & oleum. hoc ẽ. gr̃ã corpo¬
ris dominici. & crismatis uncꝰtio.
siue fructus & hylaritas caritatis:
quȩ cum impenditur. ñ defecisse.
dr̃. Hylarem enim datorem di¬
ligit deus. Uidua autem ista.

Expanded text:
in Judaea, pasceretur ibi, simul et in Judaea, pasceretur ibi, simul et pasceret, et receptus videlicet a credentibus, et reficiens ipse credentes. Unde bene haec eadem vidua in Sarepta Sidoniae dicitur esse morata. Sidonia quippe inutilis venatio, Sarepta vero incendium, vel angustia panis interpretatur, quia « ubi abundavit peccatum, superabundavit et gratia . » Ubi rebus supervacuis acquirendis, quasi occupandi cura impendebatur, ubi dirae sitis incendium panisque spiritalis antea fiebat angustia, ibi farina oleumque ore prophetico benedicitur. « Quae volebat duo ligna colligere priusquam moreretur. » Non hic solo ligni nomine, sed etiam numero lignorum, signum crucis exprimitur, quo nobis est panis vitae praeparatus aeternae. Benedicitur farina ejus et oleum, hoc est, gratia corporis Dominici, et chrismatis unctio sive fructus et hilaritas charitatis; quae cum impenditur, non defecisse dicitur. « Hilarem enim datorem diligit Deus . » Vidua autem ista,
Abbreviated transcription (Latin):
cum eandem fidem usq ad finẽ
mundi seruans incontam inatã.
cum carnis resurrectione ueni¬
enti uidici presentat. Post dies
uitȩ absorta erit mors inuicto¬
ria. & iam ultra mors non erit
neq luctus neq clamor. quia pͥma
abierunt. Hanc & enim intelli¬
gentiam prudenti lectori relin¬
quimus si hanc sibi eligere uolu¬
erit: quia nob̾ decoruorum refra-¬
gare uidetur intellectu. xlui.¬
actus ẽ. igitur sermo
domini ad eum dicens. Sur¬
ge & uade insareꝑta sẏdoniorum.
& manebis ibi. P recepi enim mu
lieri uiduȩ: ut pascat te. Mutit᷑
helias pascendus adalienigenam
uiduam. Hȩc igitur uidua gen¬
tium de signat eccłiam: quȩ a suo
diutius conditore deserta. popłm
sidei uere & recte ueritatis nesciũ.
quasi pauꝑem filium egena stipe
nutriebat. idẽ. uerbi fructu ex
pertem docebat. donec aduemiens
sermo ꝓpheticus. qui ex siccato
uellere israhelitis. ut pote clausa
eluanua. famȩ periclitabatur

Expanded text:
cum eamdem fidem usque ad finem cum eamdem fidem usque ad finem mundi servans incontaminatam, cum carnis resurrectione venienti judici praesentat. « Post dievitae, « absorpta erit mors in victoria : » etiam « ultra mors non erit, neque luctus, neque clamor, quae prima abierunt . » Hanc etenim intelligentiam prudenti lectori relinquimus, si hanc sibi eligere voluerit, quia nobis de corvorum refragare videtur intellectu. « Factus est igitur sermo Domini ad eum dicens: Surge et vade in Sarepta Sidoniorum et manebis ibi. Praecepi enim ibi mulieri viduae, ut pascat te. » Mittitur Elias pascendus ad alienigenam viduam: haec igitur vidua gentium designat Ecclesiam, quae a suo diutius Conditore deserta, populum fidei verae, et rectae veritatis nescium, quasi pauperem filium egena stirpe nutriebat, id est verbi fructu ex parte docebat, donec adveniens sermo propheticus, qui exsiccato vellere Israelis ut pote clausa coeli janua periclitabatur
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib helias ministrantib cor¬
uis pastus ẽ. oꝑa pietatis & obse¬
quium quod eidem dño a fidelib
expopło iudȩorum ȩxibitum est.
prȩfigurasse ñ dubium ẽ. Sicca¬
tio torrentis abolitionem signifi¬
cat legis: quamadueniente sal¬
uatore. incarnalib obseruatio¬
nib defecisse certum ẽ.Non¬
nulli uolunt aliter intelligi: qd
nob̾ dissonum eẽ. uidetur qͥb¬
.m̃. dam in locis. Absconditus ẽ. in¬
quiunt helias nr̃ intorrente ca¬
rith qui interprȩtatur caluus.
& ibi de torrente bibit. cum in
caluarie loco ubi abscondita ẽ.
uirtꝰ  głȩ euis: de torrente
mor talitatis nr̃e dominus
gustauit. Corui autem pasce¬
bant heliam deferentes ei pa
litas de nigredine peccatorum
ueniens. xpõ dnõ salutem nrãm
esurienti. panem fidei. & spem
resurrectionis ꝑgrãm eiꝰ inlumu¬
nata offert. Mane iudelicet ȩuan¬
gelicȩ p̃dicationis: Et item paues
& carnes uesperi simlit̃ defert:

Expanded text:
ex quibus Elias, ministrantibus corex quibus Elias, ministrantibus corvis, pastus est, opera pietatis et obsequium, quod eidem Domino a fidelibus ex populo Judaeorum exhibitum est, praefigurasse non dubium est. Siccatio torrentis abolitionem significat legis, quam, adveniente Salvatore, in carnalibus observationibus defecisse certum est. Nonnulli volunt aliter intelligi, quod nobis dissonum esse videtur, quibusdam in locis. Absconditus est inquiunt Elias noster in torrente Carith, qui interpretatur calvus, et ibi de torrente bibit, cum in calvariae loco, ubi abscondita est virtus gloriae ejus, de torrente mortalitatis nostrae Dominus gustavit. Corvi autem pascebant Eliam, deferentes ei panlitas de nigredine peccatorum veniens, Christo Domino salutem nostram esurienti, panem fidei et spem resurrectionis per gratiam ejus illuminata offert, mane videlicet, evangelicae praedicationis. Et item panem et carnes vesperi similiter defert,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde recte nc̃ ꝑuirum
dei
heliam dicitur: iuuit
deus isrł incinus con¬
spectu sto. Hic iustus incon¬
spectu domini stat. ut fidelit̃ ui¬
tȩ accipiat. Ihesba igitur unde
onis galaditidis regionis. Cȩt̾m spi-¬
ad similatꝰ ẽ: cui & auctoritas &
nomen ueridice congruit. He¬
lias enim dominus deus interp̃¬
tatur siue fortis ds̃. Quod nom̃
sustantialiter dei filio uẽ: aucto¬
ritatem sibi uidelicet faciendi
quod uelit naturaliter uindi
autem captiuans siue conuertens
interpixtatur : sicut & de dño
scͥptum ẽ. Conuerte domine cap¬
tiuitatem nram. Et sicut mel¬
chisedech inscripturis qui utiq
typum gessit saluatoris origo ta¬
cetur: ita & heliȩ. in illius p̃figu¬
ratione gemus minime narratur.
cum subito nom̃ illius introduc̃.
ex qua tͥbu uel familia ortus sit
minime ꝓfertur. Torrens cyson.
qui & carith. qui interprȩtatur
cognitio. siue concisio uel diui
sio: udaico popło congruere
certissimum ẽ. Panes uͦ & carnes

Expanded text:
Unde recte nunc per virum Dei Eliam dicitur: « Vivit Deus Israel in cujus conspectu sto. » His justus in conspectu Domini stat ut fideliter viverba, etc. » Thesba igitur, unde as est Galaditidis regionis. Quod assimilatus est, cui et auctoritas et nomen veri Dei congruit: Elias enim Dominus Deus interpretatur, sive fortis Deus, quod nomen substantialiter Dei Filio inest, auctoritatem sibi videlicet faciendi quid velit naturaliter vindicautem captivans sive convertens interpretatur, sicut et de Domino scriptum est: « Converte, Domine, captivitatem nostram chisedech in Scripturis qui utique typum gessit Salvatoris origo tacetur, ita et Eliae; in illius enim praefiguratione genus minime narratur, cum subito nomen illius introducitur, ex quo tribu vel familia ortus sit minime profertur. Torrens Cison qui et Carith interpretatur cognitio, sive concisio, vel divisio, quod Judaico populo congruere certissimum est. Panes vero et carnes
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. autem helias. ꝙ reuersa ẽ. aĩa
pueri intra eum. & reuixit. Tulitq
illum &. reddidit matri suȩ: cum
debat in credulis. ut cognosce¬
rent ueraciter illumuiuere. qui
credit in nominȩ eius. & sic eueni¬
et. ut uerba mulieris admirantis
de suscitato puero. plebs iudaica
ueritate superata. ꝓclamet ad xp̃m¬

Expanded text:
est autem Elias, « et reversa est anima pueri intra eum, et revixit. Tulitque illum et reddidit matri suae, » cudebat incredulis, ut cognoscerent veraciter illum vivere, qui credit in nomine ejus. Et sic eveniet ut verba mulieris admirantis de suscitato puero plebs Judaica veritate superata proclamet ad
Abbreviated transcription (Latin):
cȩnacula quoq tecta sunt auro:
adeundem sensum respic̃. Sicut
enim interior domus scã scõꝵ ubi
erat archa. internam scõrum ui-¬
tam inconspectu sui conditoris &
redemptoris significat. uixta illud
psalmistȩ. abscondes eosin abscon¬
dito uultus tui a conturbatione
hominum: ita cȩnacula. malto
eandem uitam hoc ẽ. incelis. eẽ.

Expanded text:
coenacula quoque tecta sunt auro, coenacula quoque tecta sunt auro, ad eumdem sensum respicit. Sicut enim interior domus sancta sanctorum ubi erat arca, internam sanctorum vitam in conspectu sui Conditoris et Redemptoris significabat, juxta illud Psalmistae: « Abscondes eos in abscondito vultus tui, a conturbatione hominum : » ita coenaculo in alto, eamdem vitam, hoc est in coelis e
Abbreviated transcription (Latin):
quorum institutione carnemno¬
stram crucifigere cum uitiis & con¬
cupiscentiis docemur. Quos hab̃̾e
desiderabat ꝓpħa cumait. Confi¬
ge clauis atimore tuo carnes meas.
aiudiciisenim tiuis timui. Qui rur¬
lum ad ꝑfectiora ꝑueniens. dicit
de clauis dilectionis. Michi autẽ
adherere deo bonum ẽ. Hichilq
erat intemplo quod non auro tege¬
retur: sed & totum altare oraculi
texit auro. De aurata ẽ. quippe
porticus ante templum: quia patres
ueteris testamenti deo ꝑcaritatem
placuerunt. De auratum ẽ. ipsum
templum: quia eadem ipsa caritas dĩ
diffusa ẽ. incordib nr̃is. ꝑspm̃ scm̃¬
qui datus ẽ. nob̃̾. De aurata ẽ. do¬
mus interior: quia insuꝑna patria I¬
sola caritas regnat. Sedibi eo ueriꝰ
& securius: quo pix sensipse deus
qui ẽ. caritas uidetur. Ibi eo certiꝰ.:
quo ipse mediator dei & hominũ
qui solus paternorum ẽ. conscus
secretorum. uelut archa destam̃ti
⁊t semꝑ aspicitur. Quod autem

Expanded text:
quorum institutione carnem noquorum institutione carnem nostram crucifigere cum vitiis et concupiscentiis docemur: quas habere desiderabat Propheta, cum ait: « Confige clavis a timore tuo carnes meas, a judiciis enim tuis timui . » Qui rursum ad perfectiora perveniens, dicit de clavis dilectionis: « Mihi autem adhaerere Deo bonum est . » « Nihilque erat in templo quod non auro tegeretur. Sed et totum altare oraculi texit auro. » Deaurata est quippe porticus ante templum, quia Patres Veteris Testamenti Deo per charitatem placuerunt. Deauratum est ipsum templum, quia eadem ipsa « charitas Dei diffusa est in cordibus nostris, per Squi datus est nobis . » Deaurata est domus interior, quia in superna patria sola charitas regnat. Sed ibi eo verius et securius, quo praesens ipse Deus, qui est charitas, videtur. Ibi eo certius, quo ipse mediator Dei et hominum, qui solus paternorum est conscius secretorum, velut arca Testamenti semper aspicitur. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
uiaurei quib erant affixe lamininȩ.
ipsa sunt prȩcepta caritatis. siue ꝓ¬
missa ȩternȩ claritatis: ꝑquȩ inexer¬
citio studioq uirtutum. ne deficia¬
mus donante xpi grã continemur.
Unde bene de eisdem clauis inlibro
paralipomenon scriptum ẽ. Sed
ꝙ clauos fecit aurȩos: ita ut singuli
claui sic los quin quagenos appen¬
derent.Quinquagenario namq:
numero sollet inscripturis remissio
na figurari. Ꝙ quĩquageniorum erat̃
siclorum claui singuli. quibus lam¬
minȩ auti affigebantur inparietib
domus domini: quia nimirum t̾ba
celestia quib inamore bonorum ope¬
rum ꝓficimꝰ & conseruamur. ueni¬
am nobis ꝓmittunt peccatorum.
turo pollicentur ȩt̃num. & hi qui¬
dem sunt claui dilectionis. sunt uͦ
alii claui timoris : quib incipien¬
tesquiq & nec dum adꝑfectionẽ
ꝑuenientes illecebras uiciorũ car¬
nalesq uoluptates mortificant.
illi uidelicet sermones ueritatis

Expanded text:
vi aurei, quibus erant affixae laminae, vi aurei, quibus erant affixae laminae, ipsa sunt praecepta charitatis, sive promissa aeternae claritatis, per quae in exercitio studioque virtutum ne deficiamus, donante Christi gratia, continemur. Unde bene de eisdem clavis in libro Paralipomenon scriptum est: « Sed et clavos fecit aureos, ita ut singuli clavi siclos quinquagenos appenderent . » Quinquagenario namque numero solet in Scripturis remissio quies aeterna figurari. « Et quinquagenorum erant siclorum clavi singuli, quibus lamina auri affigebantur in parietibus domus Domini. » Quia nimirum verba coelestia, quibus in amore bonorum operum proficimus et conservamur, veniam nobis promittunt peccatorum, turo pollicentur aeternum. Et hi quidem sunt clavi dilectionis. Sunt vero alii clavi timoris, quibus incipientes quique et necdum ad perfectionem pervenientes, illecebras vitiorum carnaliumque voluptatum mortificant. Illi videlicet sermones veritatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ris nr̃i amore flagramus: ut nec dum
ipsum uidere facie ad faciem ualea¬
mus. Unde aꝑte domus hec auro
quidem purissimo cooperta: sed in¬
terposito erat medio pariete ab
oraculo secreta. Oraculum namq
uocatur: cum uel diuina hominib
uel angelica alloquutio cum secre¬
torum qͦtũ q reuelatione concedi¬
tur. Unde bene oraculum inadi¬
tis hoc ẽ in interiori domo factũ
ẽ: quia insuꝑna patria & angeloꝵ
nobis usio atq alloquutio. & ipsa
dei prȩsentia reuelabitur. Domusgͦ
ante oraculum auro tecta ẽ: quia ꝑ¬
fecti quiq iusti in hac uita ubinec¬
dum palam de patre audire idẽ. nec¬
dum palam patrẽ uidere queunt.
fidem & opus iusticiȩ diuino ornant
amore: ꝑ quem plenam dei cognitio¬
nem mereant᷑ acciꝑe. Lamminȩ
auri quib oꝑta ẽ. domus. operato¬
nessunt multifariȩ pietatis. quas in ob-¬
sequium uel sui creatoris uel fraternȩ
uecessitatis amor castus exhibet. Cla¬

Expanded text:
ris nostri amore flagramus, ut necdum ris nostri amore flagramus, ut necdum ipsum videre facie ad faciem valeamus. Unde apte domus hquidem purissimo cooperta; sed interposito erat medio pariete ab oraculo secreta. Oraculum namque vocatur, cum vel divina hominibus vel angelica allocutio cum secretorum quorumque revelatione conceditur. Unde bene oraculum in aditis, hoc est in interiori domo factum est, quia superna patria, et angelorum nobis visio atque allocutio, et ipsa Dei praesentia revelabitur. Domus ergo ante oraculum auro tecta est, quia perfecti quique justi in hac vita, ubi necdum palam de Patre audire, id est necdum palam Patrem videre queunt, fidem et opus justitiae divino ornant amore: per quem plenam Dei cognitionem mereantur attingere. Laminae auri, quibus operta est domus, operationes sunt multifariae pietatis, quas in obsequium vel sui creatoris, vel fraternae necessitatis, amor castus exhibet. Cla