comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uodam loco in euangelio dñs ait. PRQOeNTeoꝯ auditorem
uerbi sui similem ẽẽ. deb̾e honuni : qui uolens aedificare fo-¬
dit altius donec perueniat adfundamentun stabilitatis petrȩ.
& ibi securus constituat quod fabricat aduersus impetum
fluminis.
ut cum uenerit. repercutiatur potius fir-¬
mitate aedificũ.
quamimpulsu suo runam faciat illi do¬
mui. Putemus scripturam dei. tanquam agrum eẽ. ubi si uolumus
aliquid aedificare: nonsimus pigri. nec suꝑficiȩ contempti. Fodiamus
altius: donec ꝑueniamus ad petram. Petra autem: erat xp̃s. Hodierna
lectio de testimonio dñi nobis locuta ẽ. quia non habet necessarium abho-¬
minibus testimonium : sedhabeat maus. quam suit homines: atq id
estimonium dixit quid sit. Oꝑainquit quae ego facio: testimonium
me misit pater. Ipsaq oꝑa quae facit: apatre se accepisse dicit. Testimo
nium gͦ ꝑ hibent oꝑa: testunontum ꝑhib&e pater. Nullumne testimo¬
num ꝑhibuit iohannes. Perhibuit plane. sed tanquam lucerna.

Expanded text:
uodam loco in Evangelio Dominus ait, prudentem auditorem verbi sui similem esse debere homini qui volens aedificare, fodit altius, donec perveniat ad fundamentum stabilitatis petrae, et ibi securus constituat quod fabricat adversus impetum fluminis: ut cum venerit, repercutiatur potius firmitate aedificii, quam impulsu suo ruinam faciat illi domui . Putemus Scripturam Dei tanquam agrum esse, ubi volumus aliquid aedificare. Non simus pigri, nec superficie contenti; fodiamus altius, donec perveniamus ad petram: Petra autem erat Christus . 2. Hodierna lectio de testimonio Domini nobis locuta est, quia non habeat necessarium ab hominibus testimonium, sed habeat majus quam sunt homines; atque id testimonium dixit quid sit: Opera, inquit, quae ego facio, testimonium  misit me Pater. Ipsaque opera quae facit, a Patre se accepinium ergo perhibent opera, testimonium perhibet Pater. Nullumne testimonium perhibuit Joannes? Perhibuit plane, sed tanquam lucerna,
Abbreviated transcription (Latin):
Cito dixit finitum: quodpꝰea factume. Uenerunt transiare incapharnaũ:
aȩ redit ut exponat quomodouenerunt. quiaper stagnum nauigantes transiert̃.
Et dum nauigarent a deumlocum quo eosuenisse iam dixit: recapitulando
crebrescunt terrores: crescit iniquitas. erescit infidelitas. Lux deniq quae
caritas apudiohannem ipsum euangelistam satis aꝑteq demonstratur:
ita ut diceroe. qui odit frem suum intenebris. ẽ: creberrime extinguitꝰ.¬

Expanded text:
« Cito dixit finitum, quod postea factum est. Venerunt trans mare in Capharnaum. « Cito dixit finitum, quod postea factum est. Venerunt trans mare in Capharnaum. Et redit, ut exponat quomodo venerunt, quia per stagnum navigantes transierunt. Et cum navigarent ad eum locum quo eos venisse jam dixit, recapitulando crebrescunt terrores, crescit iniquitas, crescit infidelitas. Lux denique quae charitas apud Joannem ipsum evangelistam satis aperteque monstratur, ita ut diceret: Qui odit fratrem suum, in tenebris est , creberrime exstinguit
Abbreviated transcription (Latin):
cauit: fugiendo. Quide. fugit. & non potiuit intelligi altitudo eius. Quic¬
quidenim non intellexeris: fugit me dicis. Ergo iterum fugit in montem
se solus. primogenitus amortius: ascendens suꝑ omines caelos. & inter¬
pellans pronobis. Interea illo sur sum posito. solo asacerdote magno. qui in¬
trauit in interiora ueli: foris populo constituto. hunc enun sacerdos ille¬
sito. discipuli innauicula quid patiebantur. & Ham illo in altis constituto.
uicula illa ȩccłam praesignabat. Dinon hoc primo in aeccła intelligimꝰ
quodilla nauicula patiebatur : non erant illa significantia. sed simpliciteR
transeuntia. Si autem uidemus exprimi maeccła ueritatem illarum sig¬
ntficationum: manifestum. quia facta xp̃i genera sunt locutionum
Ut autem sero factum ẽ. inquit: descenderunt discipuli eius ad mare. Et
cum ascendissent nauiculam: uenerunt transmare in capharnaum.

Expanded text:
icavit fugiendo. Quid est, fugit? Non potuit intelligi altitudo ejus. Quidicavit fugiendo. Quid est, fugit? Non potuit intelligi altitudo ejus. Quidquid enim non intellexeris, Fugit me, dicis. Ergo fugit iterum in montem ipse solus. Primogenitus a mortuis ascendens super omnes coelos, et interpellans pro nobis . 5. Interea illo surtravit in interiora veli, foris populo constituto. Sed videamus sito, discipuli in navicula quid patiebantur? Nam illo in altis constituto, navicula illa Ecclesiam praesignabat. Si non hoc primo in Ecclesia intelligimus, quod illa navicula patiebatur; non erant illa significantia, sed simpliciter transeuntia: si autem videmus exprimi in Ecclesia veritatem illarum significationum; manifestum est quia facta Christi genera sunt locutionum. Ut autem sero factum est, inquit, descenderunt discipuli ejus ad mare: et cum ascendissent naviculam, venerun
Abbreviated transcription (Latin):
Prus colligam: quodexhibeam. Altitudinem amatis. & altitudinem adipisce.¬
mini: s phumilitatemine sequimini. Sicde illo &iam predictum ẽ. Et con-¬
gregatio populorum circundabit tẽ: & propter hancmaltum regredere.
I de. ut circundoꝵ te congregatio populorum ut multos colligas: regredere
in altum. Siefecit. pauit: & ascendit. Quare autem dictum ẽ. fugit. o. Neq
enunuere sinollo teneretur: sinolloe raꝑetur. qui si noll&e necagnosceretur.
Iamut noueritis hoc mysticȩ factum: non ex necessitate. s exsignificante di-¬
spositione : modo inconsequenti uidebitis : qui a eisdem turbis quae eum quȩ¬
rebant apparuit. & cumeis loquens: multaillis dixit. multa depane cel esti
difputauit. N onne cumipsis depane disputans erat. ã quibus neteneretur
aufugerat. & Nongͦ & tunc poterat agere. ut non ab eis comprachenderet᷑.
quemadmodum postea. quando cumeis loquebatur. & Aliquia gͦ signi-¬

Expanded text:
prius colligam quod exhibeam: altitudinem amatis, et altitudinem adipisceprius colligam quod exhibeam: altitudinem amatis, et altitudinem adipiscemini; sed per humilitatem me sequimini. Sic de illo etiam praedictum est, Et congregatio populorum circumdabit te, et propter hanc in altum regredere ; id est, ut circumdet te congregatio populorum, ut multos colligas, regredere in altum. Sic fecit; pavit, et ascendit. 4. Quare autem dictum est, fugit? Neque enim vere si nollet teneretur, si nollet raperetur, qui si nollet nec agnosceretur. Nam ut noveritis hoc mystice factum, non ex necessitate, sed ex significante dispositione, modo in consequenti videbitis; quia eisdem turbis quae eum quaerebant apparuit, et cum eis loquens multa eis dixit, multa de pane coelesti disputavit: nonne cum ipsis de pane disputans erat, a quibus ne teneretur aufugerat? Non ergo et tunc poterat agere ut non ab eis comprehenderetur, quemadmodum postea quando cum eis loquebatur? Aliquid ergo signif
Abbreviated transcription (Latin):
oculi tenerentur ne abeis agnosceretur: sermonem tractantibus miscuit.
It illi narrantes eiunde sermocinarentur: dixerunt. quodille magni
propħa. infactis & dictis. occisus ẽẽt ãprincipibus sacerdotum. & nos in-¬
quiunt sꝑabaimus: quia ipse ẽẽt. redemptio isrł. B ecte sꝑabatis. uerum
sꝑabatis: in illo ẽ. redemptio isrł. Sedquid festinatis. o Rapere uultis.
lud & iamindicat nobis hunc sensum : quia cum ab eo quęrerent discip
define. dixerunt ei. Si hoc intempore praesentaberis. a Et quandoreg¬
numisrł. Iamenim eẽ. cupiebant: iainuolebant. Hoc ẽ. raꝑe uelle.
&̧ regem facere. Sed ait discipulis: quia adhuc solus ascensurus erat. NoN¬
ẽ. inquit ur̃m scire tempora quae pater posuit in sua potestate.: s accipietis
artutem exalto: sp̃m scm̃ suꝑuenienteminuos: & eritismichi testes mierłm.¬
iniudea. & samaria: & usq adfines terrae. Wltis ut iam exhibeam regnum.

Expanded text:
eorum tenerentur ne ab eis agnosceretur, sermonem tractantibus miscuit: eorum tenerentur ne ab eis agnosceretur, sermonem tractantibus miscuit: at illi narrantes ei unde sermocinarentur, dixerunt quia ille magnus propheta in factis et dictis occisus esset a principibus sacerdotum; Et nos, inquiunt, sperabamus quia ipse esset redempturus Israel . Recte sperabatis, verum sperabatis: in illo est redemptio Israel. Sed quid festinatis? Rapere vultis. Illud etiam indicat nobis hunc sensum, quia cum ab eo quaererent discipuli de fine, dixerunt ei: Si hoc in tempore praesentaberis, et quando regnum Israel? Jam enim esse cupiebant, jam volebant; hoc est rapere velle, et regem facere. Sed ait discipulis, quia adhuc solus ascensurus erat: Nonest uestrum scire tempora quae pater posuit in sua potestate, sed accipietis uirtutem spiritus sancti superuenientem in uos, et eritis mihi testes ii Judaea et Samaria, et usque in fines terrae . Vultis ut jam exhibeam regnum;
Abbreviated transcription (Latin):
cium supra ipse dixit: quod filius hominis ipse facturus sit. Dequoregno
etiam apłs dicit. cum tradiderit regnum dõ & patri. Unde etiam ipse.
Uenite benedicti patris mei : ꝑcipite regnum. quod uobis paratum ẽ. ab
mitio mundi. Discipuli autem & turbae credentes in eum : putauerunt
n sicuenisse ut iam regnaroȩ. Hocẽ. uelle raꝑe & regem facere: praeuenire
uelle tempus eius. quod ipse apudse occultabat : ut opportune proder&.
& opportune infine scłideclarar&e. Hamut noueritis. quia regem uolebant
facere. id ẽ. ante uenire. o iai habere manifestum xp̃i regnum: quem pͥ-¬
moopportebat iudicari. & deinde iudicare: ubi crucifixus ẽ. & illi qui in
um sꝑabant. spem resurrectionis eius ꝑdiderant.: resurgens amortuis. u¬
uenit inde duos cum desꝑatione sibi sermocinantes: & cum gemitu quae
gesta fuerant colloquentes. & apparens eisuelut in cognitus. cum eorum

Expanded text:
cium supra ipse dixit quod filius hominis facturus sit . De quo regno cium supra ipse dixit quod filius hominis facturus sit . De quo regno etiam Apostolus dixit: Cum tradiderit regnum Deo et Patri . Unde etiam ipse ait: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Discipuli autem et turbae credentes in eum, putaverunt illum sic venisse ut jam regnaret: hoc est velle rapere et regem facere, praevenire velle tempus ejus, quod ipse apud se occultabat, ut opportune proderet, et opportune in fine saeculi declararet. 3. Nam ut noveritis quia regem cum volebant facere, id est, antevenire, et jam habere manifestum Christi regnum, quem primo oportebat judicari, et deinde judicare: ubi crucifixus est, et illi qui in eum sperabant, spem resurrectionis ejus perdiderant, resurgens a mortuis invenit inde duos cum desperatione sibi sermocinantes, et cum gemitu quae gesta fuerant colloquentes; et apparens eis velut incognitus, cum oculi
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus regnum dar&. Nunquid forte & hic aliquid significat nobis
iohannes. cuius facta ũba sunt. Ergo in hoc quod uoluerunt eum raꝑe
regem facere: & propter hoc fugit inmontem ipse solus. hoc in illo factum
tacoe. nichilloquitur. nichil significat. ⁊ anforte hoc erat raꝑe eum. prae-¬
nire uelle tempus regni  ei. & enim uenerat modo: noniam regnar
quomodo regnaturus. ẽ : in eo quod dicimus. adueniat regnum tuum.
Semper quidem ille cum patre regnat. scđm quod. ẽ. filius dĩ. ũbum dei.
uerbum ꝑ quod facta sunt omĩa. Praedixerunt autem propħae regnum
eius: & iam scđm id quod homo factus ẽ. xp̃s. & fecit fideles suos xp̃ianos.
Eritgͦ regnum xp̃ianorum : quod modo colligitur. quod modo comparatꝰ.
quod modo emitur sanguine xp̃i. Erit aliquando manifestum regnum eiꝰ:
quandoerit aꝑta claritas scõrum eius. post iudicium ab eo factum. quodudi-¬

Expanded text:
hominibus regnum daret. Numquid forte et hic aliquid significat nobis hominibus regnum daret. Numquid forte et hic aliquid significat nobis Jesus, cujus facta verba sunt? Ergo in hoc quod voluerunt eum rapere et regem facere, et propter hoc fugit in montem ipse solus, hoc in illo factum tacet, nihil loquitur, nihil significat? An forte hoc erat rapere eum, praevenire velle tempus regni ejus? Etenim venerat modo, non jam regnare, quomodo regnaturus est in eo quod dicimus, Adveniat regnum tuum . Semper quidem ille cum Patre regnat secundum quod est Filius Dei, Verbum Dei, Verbum per quod facta sunt omnia. Praedixerunt autem Prophetae regnum ejus, etiam secundum id quod homo factus est Christus, et fecit fideles suos Christianos. Erit ergo regnum Christianorum quod modo colligitur, quod modo comparatur, quod modo emitur sanguine Christi: erit aliquando manifestum regnum ejus, quando aperta erit claritas sanctorum ejus post judicium ab eo factum; quod judi
Abbreviated transcription (Latin):
STERNAM EXEXANGELIO LeCTIONEM. ISTA eSE HOPIERNIA
quae sequitur : unde hodiernus sermo debetur. Facto illomiraculo
ubi quinq milia hominum dequinq panibus pauit iesus: cum
admirate ẽẽnt. turbȩ. & eum magnum propħam dicerent.
quiuenit imundum : sequitur hoc. Iħs gͦ cum cognouissoȩ
quia uenerant ut raꝑent eum & facerent eum regen: fugit in montem iterũ
ise solus. Daturgͦ intelligi. quod dñs cum seder& inmonte cum discipulis
sius & uidaerae turbas ad seuenientes: descenderat demonte. & circa inferiora
loca turbas pauerat. Nam quo modo fieri ꝓotest: ut rursus illuc fugerce. nisi
ante demonte dlescender&. o dignificat gͥ aliquid qd clñs de alto descendit ad
pascendas turbas: pauit & ascendit. Quare autem ascendit. cum cognouissoe.
quod eum uelloẽ raꝑe. & regen facere. quidenim. & nonerat rex. quitimebat
fierirex. erat omnino. Hectalis rex qui abhominibus fieret: sedtalis qui

Expanded text:
sternam ex Evangelio lectionem, ista est hodierna quae sequitur, unde hodiernus sermo debetur. Facto illo miraculo, ubi quinque millia hominum de quinque panibus pavit Jesus, cum admiratae essent turbae, et eum magnum Prophetam dicerent qui venit in mundum, sequitur hoc: Jesus ergo cum cognovisset quia venerant ut raperent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. Datur ergo intelligi quod Dominus cum sederet in monte cum discipulis suis, et videret turbas ad se venientes, descenderat de monte, et circa inferiora loca turbas paverat. Nam quomodo fieri potest ut rursus illuc fugeret, nisi ante de monte descenderet? Significat ergo aliquid, quod Dominus de alto descendit ad pascendas turbas. Pavit, et ascendit. 2. Quare autem ascendit, cum cognovisset quod eum vellent rapere et regem facere? Quid enim? non erat rex, qui timebat fieri rex? Erat omnino: nec talis rex qui ab hominibus fieret, sed talis qui
Abbreviated transcription (Latin):
est natus. Et nos deadam cȩcinati sumus: illo illuminante opꝰ haberius.
Miscuit saliuam cum terra. u̾bum caro factum ẽ: & habittuit in nobis.
Miscuit saliuam cum terra: ideo praedictum ẽ. Ueritas de terra orta ẽ. Ipse
utem dixit. Egosum uia: ueritas & uita. Ueritate ꝑfruemur: cum
uiderimus facie ad faciem. quia & hoc promittitur nobis. Nam quis au-¬
deret sꝑare: quod ds̃ nondignatus eẽt. uel polliceri ueldare. & ui debimꝰ
faciead faciem. Apostolus dicit. Nunc scio ex parte: nunc inenigmate
ꝑspeculum. tunc autem facie ad faciem. Et iohannes apostolꝰ: inepła sus
Dilectissimi fili i dĩ sumus: & nondum apparuit quid erunus. Scimus

Expanded text:
est natus . Et nos de Adam caeci nati sumus, et illo illuminante opus habemus. est natus . Et nos de Adam caeci nati sumus, et illo illuminante opus habemus. Miscuit salivam cum terra: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Miscuit salivam cum terra; ideo praedictum est, Veritas de terra orta est : ipse autem dixit, Ego sum via, veritas et vita . Veritate perfruemur, cum viderimus facie ad faciem; quia et hoc promittitur nobis. Nam quis auderet sperare quod Deus non dignatus esset vel polliceri vel dare? Videbimus facie ad faciem. Apostolus dicit: Nunc scio ex parte, nunc in aenigmate per speculum, tunc autem facie ad faciem . Et Joannes apostolus in Epistola sua: Dilectissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum appa
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit : non ẽ. putatus sequendus. sed deserendus. ł ostea uͦ quam dñs
ꝑeuangelium clamauit. uenite adme ad me om̃s qui laboratis & onerati
estis. & ego uos reficiam: tollite uigum meum suꝑ uos & discite ãme quia
mitis sum. & humilis corde: quam multi fecerunt audito euangelio. quod
exore ipsius auditum diues ille non fecit. G modo faciamus. Sequamur
dñm: soluantus compedes. quibus impedimur sequi. Et quis idoneus
solueretales nodos: nisi ille adiuuet cui dictum ẽ. dirupisti uincula
mea.& dequo alius psalmus dicit. Dñs soluoȩ compeditos : dñs eriget
elisos. Et quid sequuntur soluti & erecti. nisi lumen a quo audiuit. ego
sum lumen mundi. qui sequitur me non ambulabit intenebris. quia
dñs illuminat cȩcos. a Iuuminamur gͦ modo fr̃s: habentes colyrium
fidei. Praecessit enim eiussaluia cum terra: unde inungueretur qui cecꝰ

Expanded text:
voluit, non est sequendus putatus, sed deserendus. Postea vero quam Dominus voluit, non est sequendus putatus, sed deserendus. Postea vero quam Dominus per Evangelium clamavit, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam; tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde : quam multi fecerunt audito Evangelio, quod ex ore ipsius auditum dives ille non fecit? Ergo modo faciamus, sequamur Dominum; solvamus compedes quibus impedimur sequi. Et quis idoneus solvere tales nodos, nisi ille adjuvet cui dictum est, Disrupisti vincula mea ? De quo alius psalmus dicit, Dominus solvit compeditos, Dominus erigit elisos . 9. Et quid sequuntur soluti et erecti, nisi lumen a quo audiunt, Ego sum lumen mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris? quia Dominus illuminat caecos. Illuminamur ergo modo, fratres, habentes collyrium fidei. Praecessit enim ejus saliva cum terra, unde inungeretur qui caecus
Abbreviated transcription (Latin):
adeo.  ipse petitur a se ipso : qui promittit se ipsum. Extendat anima cupi¬
ditatem suam : & sinu capatiore querat comprȩhendere quod oculus noa
idit. nec auris audiuit: nec incor hominis ascendit. Desiderari potest
concupisci potest: suspirari in illud potest. digne cogitari & ubis explicari
sequitur non ambulabit intenebris s habebit lumenuitȩ. quib ũbis
aliud ẽ. quod iussit: alud iquod promisit. faciamus quod uissit.:
impudenti fronte desideremus quod promisit: nedieat nobis inuidicio
suo. Fecistine quod uissi. ut expectas quod promisi. a Quid gͦ uissis ti
re me. Tristis abscescit: non ẽ. secutus. Quaesiuit magistrum bonum.
interpellauit doctorem. & contempsit docentem. Tristis abscessit: ligatꝰ
cupiditatibus suis. Tristis abscessit: habens grandem sarcinam auariciȩ
suꝑ humeros suos. laborabat : estuabat. Et qui ab illo sarcinam depor

Expanded text:
a Deo? Ipse petitur a seipso, qui promittit seipsum. Extendat anima cupia Deo? Ipse petitur a seipso, qui promittit seipsum. Extendat anima cupiditatem suam; et sinu capaciore quaerat comprehendere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Desiderari potest, concupisci potest, suspirari in illud potest: digne cogitari, et verbis explicsequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae: quibus verbis aliud est quod jussit, aliud quod promisit: faciamus quod jussit, ne impudenti fronte desideremus, quod promisit; ne dicat nobis in judicio suo, Fecisti enim quod jussi, ut expetas quod promisi? Quid ergo jussisti, o; et veni, sequere me. Tristis abscessit, non est secutus: quaesivit magistrum bonum, interpellavit doctorem, et contempsit docentem: tristis abscessit, ligatus cupiditatibus suis; tristis abscessit, habens grandem sarcinam avaritiae super humeros suos . Laborabat, aestuabat; et qui ab illo sarcinam deponere
Abbreviated transcription (Latin):
tibi : & contemplabor. Quid ẽ. mane. & Transacta nocte scłihuius: transactis
terroribus temptationum. suꝑato illo leone qui nocte rugiens circũit quȩ
ens quem deuoroe. Mane astabotͥ: & contemplabor. Nunc uͦ quid puta
fr̃s huic tempori congruere: nisi quod rursus inpsalmo dicitur. lauabo ꝑ
singulas noctes lectum meum: lacrunis meis stratum meum rigabo. a
Per singulas noltes inquit flebo: desiderio lucis ardebo. Uidoꝵ dñs desiderium
meum : qm̃ dicit illi psalmus. Ante te. ẽ. omne desiderium meum :
gemitus meus non ẽ. absconditus atẽ. Desideras aurum : uideri potest.
Quęrens enim aurum : manifestuseris hominibus. Desideras frumentum:
interrogaᷤ qui habeat. & cupiens puenire adid quod desideras: indicas te deside¬
ras se. Dm̃ q uis uidet. nisi ds.& A quo enim petis din. sicut panem: sici
aquam. sicut aurum. & argentum. sicut frumtum. a a quo petis dm̃n. nisi

Expanded text:
tibi, et contemplabor . Quid est, mane? Transacta nocte saeculi hujus, transactis tibi, et contemplabor . Quid est, mane? Transacta nocte saeculi hujus, transactis tertoribus tentationum, superato illo leone qui nocte rugiens circuit, quem devoret quaerens . Mane astabo tibi, et contemplabor. Nunc vero quid putamus, fratres huic tempori congruere, nisi quod rursus in Psalmo dicitur, Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo ? Per singulas noctes, inquit, flebo: desiderio lucis ardebo. Videt Dominus desiderium meum; quoniam dicit illi alter psalmus, Ante te est omne desiderium meum, et gemitus meus a te non est absconditus . Desideras aurum? videri potes; quaerens enim aurum manifestus eris hominibus. Desideras frumentum? interrogas qui habeat; cui et cupiens pervenire ad id quod desideras, indicas. Desideras Deum? quis videt, nisi Deus? A quo enim petis Deum, sicut panem, sicut aquam, sicut aurum, sicut argentum, sicut frumentum? A quo petis Deum, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa tenebat. Dstiuis: ubiq totus ẽ. Sinon ab illo facias casum: nunquam atẽ
se facit occasum. Quigͦ me inquit sequitur : non ambulabit intenebris.s
habebit lumen uitȩ. Quod promisit : futuri temporis u̾bo posuit. NoN
enim ait hab&e: sed habebit inquit lumen uitȩ. Nec ait tamen. qui me seqͥt.
s qui me sequitur. In eo quod facere debeinus: pręsens tempus posuit. Quod
autem promisit facientibus.: futuri tempus temporis u̾bo significaun
Qui sequitur: habebit. Modo sequitur: pꝰ habebit. modo sequitur ꝑfidem: post
habebit ꝑspeciem. Quam dui enim sumus in corpore ait apostolus: peregrina¬
mur ã dño. Per fidem enim ambulam: non ꝑspeciem. Quando autẽ ꝑspeciem.
um habuerimus lumen uitȩ : eum ad illam uisionem uenerimus. quar
nox ista transierit. De illo quippe die qui exorturus ẽ : dictum ẽ. M ane ad stabo

Expanded text:
omnia tenebat. Deus tuus ubique totus est: si non ab illo facias casum, nunquam a te omnia tenebat. Deus tuus ubique totus est: si non ab illo facias casum, nunquam a te ipse facit occasum. 7. Qui ergo me, inquit, sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quod promisit, futuri temporis verbo posuit: non enim ait, habet; sed, habebit, inquit, lumen vitae. Nec ait tamen, qui sequetur me; sed, qui sequitur me. In eo quod facere debemus, praesens tempus posuit: quod autem promisit facientibus, futuri temporis verbo significavit. Qui sequitur habebit. Modo sequitur, post habebit: modo sequitur per fidem, post habebit per speciem. Quamdiu enim sumus in corpore, ait Apostolus, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Quando per speciem? Cum habuerimus lumen vitae, cum ad illam visionem venerimus, quando nox ista transierit. De illo quippe die qui exorturus est, dictum est, Mane astabo
Abbreviated transcription (Latin):
Et si forte nocte sitiamus: lum̃ accendimus. ut fontem iuencͥamus. Hon ẽ.¬
sic apud dm̃. Q uodlumen hocẽ. fons. Quitibi luc& ut uideas: ipset̾ ma¬
nat ut bibas. Uidetis gͦ fr̃smei: uidetis suntus uidetis. quale hoc lumen
de quo dñs dicit : qui me sequitꝰ. non ambulabit intenebris. Sequere
istum solem: uideamꝰ sinon ambulabis intenebris. Eore oriendo exit dete
Ille eursu suo ad occidentem ꝑgit: ⁊ibi forte adorientem profecaiorst. Si tu
in contrariam partem ꝑgas. qua ille tendit: sequendo eum profecto er rabis
& prooriente occidentẽ tenebis. Tueum interra si sequaris. errabis: nauta
si cum inmari sequatur. errabit. Pos tremo. uidetꝰ tͥ sequendũ et̃. solem:
& tendis etiam ipse ad occidentẽ: quo& ille tendit. Uideamus: cum occiderit si non
ambulabis nitenebris. Uide : quem admodum & si nolueris eum tu deseri
ipsete deseret : seruitutis suȩ necessitate pagens diem. Dñs autem nr̃ iesus xp̃c.

Expanded text:
et si forte nocte sitiamus, lumen accendimus ut ad fontem veniamus. Non sic apud Deum: quod lumen est, hoc est fons; qui tibi lucet ut videas, ipse tibi manat ut bibas. 6. Videtis ergo, fratres mei, videtis, si intus videtis, quale hoc lumen est de quo Dominus dicit, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris. Sequere istum solem, videamus si non ambulabis in tenebris. Ecce oriundo exit ad te: ille cursu suo ad occidentem pergit; tibi forte ad orientem profectio est: nisi tu in contrariam partem pergas, non qua ille tendit, sequendo eum profecto errabis, et pro oriente occidentem tenebis. Tu eum in terra si sequaris, errabis: nauta si eum in mari sequatur, errabit. Postremo videtur tibi sequendum esse solem, et tendis etiam ipse ad occidentem, quo et ille tendit: videamus cum occiderit, si non ambulabis in tenebris. Vide quemadmodum etsi nolueris eum tu deserere, ipse te deseret, servitutis suae necessitate peragens diem. Dominus autem noster Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
Et qualis pax erit. a Oportet corruptibile hoc induere incorruption
& mortale hoc induere immortalitatem. Quo ut ueniamꝰ. quia tunc
erit uire: nunc sequamur inspe eum quidixit. Ego sum lux mundi.
Quime sequitur : non ambulabit in tenebris. sed habebit lum̃ uitȩ.

Expanded text:
Et qualis pax erit? Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, Et qualis pax erit? Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem . Quo ut veniamus, quia tunc erit in re, nunc sequamur in spe eum qui dixit, Ego sum lux mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
sitates. Plerunq homo tedio affectus: dieit aprid se ipsum. Quid michi ẽ.
pati contradietores. patieos qui reddunt mala pro bonis.a Ego uolo consulere.
illi uolunt perire. Consumo uitam meam litigando. Pacem non habeo.
ninicos insuꝑ facio quos amicos habere deberem: si beniuolentiam con¬
sulentis attenderent. Quid nuchi ẽ. ista ꝑpeti.a Redeam ame: mecũ ero.
dimineum inuocabo. Redi ad te ipsum: ibi inuenies rixam. Si coepisti dĩn
sequi: ibi inuenis rixam. Quam rixam inquis inuenio. a Caro concupiscit
tecum es. ecce alium nullum hominẽ pateris: seduides aliam legem
ininenbris tiuis. repugnantem legi mentis tuȩ : & captiuantẽ t̾e in lege
peccati. quȩ ẽ. inmbris tuis. Exclama gͦ: & arixa uiteriore clama ad
non ambulabit intenebris: s habebit lumenuitȩ. finita tota rixa:
immortalitas consequetur. quia nouissima inunica destruetur mors.

Expanded text:
sitates? Plerumque homo taedio affectus, dicit apud semetipsum: Quid mihi est sitates? Plerumque homo taedio affectus, dicit apud semetipsum: Quid mihi est pati contradictores, pati eos qui reddunt mala pro bonis? Ego volo consulere, illi volunt perire: consumo vitam meam litigando; pacem non habeo: inimicos insuper facio, quos amicos habere deberem, si benevolentiam consulentis attenderent: quid mihi est ista perpeti? redeam ad me, mecum ero, Deum meum invocabo. Redi ad teipsum, ibi invenis rixam: si coepisti Deum sequi, ibi invenis rixam. Quam rixam, inquis, invenio? Caro concupiscit tecum es, ecce alium nullum hominem pateris: sed vides aliam legem in membris tuis, repugnantem legi mentis tuae, et captivantem te in lege peccati, quae est in membris tuis. Exclama ergo, et a rixa interiore clama ad non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Finita tota rixa, immortalitas consequetur, quia novissima inimica destruetur mors.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrinamꝰ a dño. manentes incorpore. Cum autem ꝑ ambulauerim
uiam : & adipsam patriam uenerimꝰ. quiderit nobis lȩtius: quid erit
nobis beatius. quia nichil pacatius. & nichil enim adũsus hominem re-¬
bellabit. Nunc uͦ fỹs: difficile sine rixa. sumꝰ. Ad concordiam quidem
ocati sumus: iubemur pacem hab̾e unt̾ nos. Adhoc conandum ẽ. om̃ib
nitendum uiribus: ut aliquando ueniamus ad ꝑfectis suam pacem.
Modo autem litigamus plerumq cum eis: quibus consulere uolumus
Ille errat: tuuis ducere aduiam. resistit tͥ litigans. Resistit paganus.
disputas contra errores idolorum & dęmoniorum. Resistit hereticu
disputas contra alias doctrinas dȩmoniorum. Mlalus catholicꝰ: non uult
bene uiuere. Corripis etiam interiorem fratrem tuum. Lecũ manet
indomo: & ꝑditas uias quęrit. estuas quomodo corrigas: ut deillo
onam rationem dño amborum reddas. Quantȩ undiq rixarum neces¬

Expanded text:
peregrinamur a Domino, manentes in corpore: cum autem perambulaverimus peregrinamur a Domino, manentes in corpore: cum autem perambulaverimus viam, et ad ipsam patriam venerimus, quid erit nobis laetius? quid erit nobis beatius? Quia nihil pacatius: nihil enim adversus hominem rebellabit. Nunc vero, fratres, difficile sine rixa sumus. Ad concordiam quidem vocati sumus, jubemur pacem habere inter nos; ad hoc conandum est, omnibusque nitendum viribus, ut aliquando veniamus ad perfectissimam pacem: modo autem litigamus plerumque cum eis quibus consulere volumus. Ille errat, tu vis ducere ad viam; resistit tibi, litigas: resistit paganus, disputas contra errores idolorum et daemoniorum: resistit haereticus, disputas contra alias doctrinas daemoniorum: malus catholicus non vult bene vivere, corripis etiam interiorem fratrem tuum: tecum manet in domo, et perditas vias quaerit; aestuas quomodo corrigas, ut de illo bonam rationem Domino amborum reddas. Quantae undique rixarum neces
Abbreviated transcription (Latin):
sequor .o. Si dixiss& tͥ dñs dĩ tuus. ego sum ueritas & uita : desiderans
ueritatem. concupiscens uitam: uam qua ad hȩc ꝑuenire posses. pro¬
fecto quereres. Et diceres tͥ. Magna resueritas: magna resuita : si eẽt. quo¬
modo illuc ꝑuenirꝙ anima mea. Quaeris. qua. & audi eum dicentẽ pͥmo.¬
A uouia. a & ueritas ox uita. Primo dixi quauenias: postea dixi quo uenias
Ego sum iua: ego suun ueritas. ego uita. Manens apud patrem. ueritas
& iuta: induens se carne: factus ẽ. uia. Nontͥ dicitur. Labora quȩrendo
uiam : ut ꝑuenias aducritatem & uitam. Nonhoctͥ dicitur. Piger. surge:
uia ipsa ad te uenit. & tede somno dormmentem excitauit. Si tamen ex cita¬
uit: surge ambula. Forte conaris ambulare & non potes: quia doler
pedes. Unde dolent pedes.o Aniubente auaricia ꝑ asꝑa cucurrerunt.
Seddĩ ũbum: sanauit & claudos. Ecce inquis sanos habeo pedes: s ipsam
uiam non uideo. Illuminauit & cęcos. hoc totum ꝑfidem: quam diu

Expanded text:
s Deus tuus, Ego sum veritas et vita; desiderans veritatem, concupiscens vitam, viam qua ad haec pervenire posses profecto quaereres, et diceres tibi: Magna res veritas, magna res vita; si esset quomodo illuc perveniret anima mea! Quaeris qua? audi eum dicentem primoQuo via? Et veritas et vita. Primo dixit qua venias, postea dixit quo venias. Ego sum via, ego sum veritas, ego vita. Manens apud Patrem, veritas et vita: induens se carnem, factus est via. Non tibi dicitur, Labora quaerendo viam, ut pervenias ad veritatem et vitam; non hoc tibi dicitur. Piger, surge; via ipsa ad te venit, et te de somno dormientem excitavit, si tamen excitavit: surge, et ambula. Forte conaris ambulare, et non potes, quia dolent pedes. Unde dolent pedes? an jubente avaritia per aspera cucurrerunt? Sed Dei Verbum sanavit et claudos. Ecce, inquis, sanos habeo pedes, sed ipsam viam non video. Illuminavit et caecos. 10. Hoc totum per fidem, quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ habendũ dm̃ diligunt: ipsi se di¬
ligunt. Ergo ut sediligant: dm̃ dili¬
gunt. Ñ ẽ hec dilectio in hominibus
om̃ib. Pauci se ꝓpterea diligunt:
ut sit ds̃ omĩa iN om̃ibrS.

Expanded text:
propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt. Ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus. Pauci enim se diligunt, ut sit Deus omnia in omnibus .
Abbreviated transcription (Latin):
ENTole. Iã uͦ istã seutentiã & antea dixe.¬
rat : deqͣ me uobis ut potui disputasse
meminisse debetis. Ibi enĩ sicait. Mati¬
datũ nouũ douobis ut diligatis ĩuicẽ
sicut dilexi uos: ut & uosdiligatis
inuicẽ. huiꝰ itaq mandati repeticio:
cõm̃datio est. Nisi qdđ ibi. mandatũ
inqͥtͥ nouũ do uobis. Hic autẽ. hoc est
inqͥt mandatũ ieũ. Ibi canꝙͣ n fue¬
rit ante tale mandatũ: hic tanquã
ñ sit aliud eiꝰ mandatũ. S ibi dictũ
hoc ÷ mandatũ meũ. uelud ñsit ali.¬
solũ eiꝰ deista dilectione mandatũ ẽ.
qua diligimꝰ inuicẽ : Nonne ÷ & a
liud maiꝰ ut diligamꝰ dm̃: Aut uͦ
de sola ds̃ nobis dilectione mandauit.¬

Expanded text:
ἐντολή. Jamvero istam sententiam et antea dixeἐντολή. Jamvero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis inviccommendatio est, nisi quod ibi mandatum novum, inquit, do vobis; hic autem, hoc est, inquit, mandatum meum. Ibi tanquam non fuerit antea tale mandatum, hic tanquam non sit aliud Hoc est mandatum meum, velut non sit alisolum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut vero de sola D
Abbreviated transcription (Latin):
Absit hoc fr̃is. Dei beatitudo qr nec minor
fuerat sine nobis: ñ fit maior ex nobis.
Gaudĩ igitꝰ eiꝰ desalute nrã qͦd in illo sẽꝑ
fuit cũ p̾sciuit & p̾destinauit nos: cepit
eẽ. in nobis. quando uocauit nos. Et hoc
gaudiũ merito nrm̃ dicimꝰ: quo & nos
beati futuri sumꝰ. S hoc gaudiũ nrm̃
crescit & ꝓficit. & ad suã ꝑfeccionẽ ꝑseue¬
rando ꝑtendit. Ergo inchoatꝰ infide re¬
nascentiũ. ĩplebit᷑ in p̾mio resurgentuĩ
Ecce unde dictũ existimo hȩc locutꝰ sum
uobis ut gaudiũ meũ in uobissit: & gau¬
diũ urm ĩpleatꝰ. In uobis sit meũ. ĩpleatꝰ
Sed sit & in uobis. cũ hoc efficimini qđ
p̾sciui deuobis. Impleatꝰ autẽ urm̃: qr
beati eritis qđ ñdũ estis. sicut creati es.¬
t̾is qͥñdũ fuistis. Hoc ẽ. inqͥt p̃ceptũ me¬
ũ ut diligatis inuicẽ: sicut dilexi uos.
Siue dicat᷑ p̃ceptũ siue mandatũ. ex uno
uerbo grao utrũq int̾pretat᷑ qđ est

Expanded text:
Absit hoc, fratres: Dei beatitudo quia nec minor Absit hoc, fratres: Dei beatitudo quia nec minor fuerat sine nobis, non fit major ex nobis. Gaudium igitur ejus de salute nostra, quod in illo semper fuit cum praescivit et praedestinavit nos, coepit esse in ngaudium merito nostrum dicimus, quo et nos beati futuri sumus. Sed hoc gaudium nostrum crescit et proficit, et ad suam perfectionem perseverando pertendit. Ergo inchoatur in fide renascentium, implebitur in praemio resurgentium. Ecce unde dictum existimo: Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur: in vobis sit meum; impleatursed fit et in vobis, cum hoc efficimini quod praescivi de vobis. Impleatur autem vestrum: quia beati eritis, quod nondum estis; sicut creati estis qui non fuistis. 2. Hoc est, inquit, praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. Sive dverbo graeco utrumque interpretatur, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
rote : ñ habebis partẽ mecũ. Gaudiũ
gͦ eiꝰ in nobis: grã ẽ. quã p̾stitit nobis.
psa ẽ. & gaudiũ nr̃m. S dehac ille
etiã ex et̾nitate gaudebat quando nos
elegit ante mundi constitutioriẽ.
Nec recte possumꝰ dicere: qđ gaudiuꝰ
eiꝰ plenũ ñ erat. Non eni dĩ inꝑfecte
aliquando gaudebat. S illud eiꝰgaudiũ
innobis ñ erat. quianec nos in qͥbꝰ eẽ. poss
iã eramꝰ: nec quando eẽ. cepimꝰ. cũ illo
ec̃. cepimꝰ. In ipso autẽ seꝑ erat: qͥ nos suos
futuros certissima suȩ p̾scientię ueritate
gaudebat. P roinde gaudiũ iã ipse per¬
fectuĩ denobis habebat: quandonos p̃¬
sciendo & p̃destinando gaudebat. Neq
enĩ ullꝰ in illo eiꝰgaudio metꝰ eẽ. poterat.
ne forte ñfieret: qđ sofacturũ cẽ. p̃scie¬
bat. S neq cũ id facere cepit qͦd se factu¬
rũ eẽ. p̃sciuit. gaudiũ eiꝰ quobeatꝰ ẽ. cre.¬
uit. Alioquin beatior factus ẽ. qr nosfecit.

Expanded text:
bis partem mecum . Gaudium ergo ejus in nobis, gratia est quam praestitit nobis: ipsa est et gaudium nostrum. Sed de hac ille etiam ex aeternitate gaudebat, quando nos elegit ante constitutionem mundi . Nec recte possumus dicere quod gaudium ejus plenum non erat: non enim Deus imperfecte liquando gaudebat. Sed illud ejus gaudium in nobis non erat: quia nec nos in quibus esse posset jam eramus; nec quando esse coepimus, cum illo esse coepimus. In ipso autem semper erat, qui nos suos futuros certissima suae praescientiae veritate gaudebat. Poinde gaudium jam ipse perfectum de nobis habebat, quando nos praesciendo et praedestinando gaudebat: neque enim ullus in illo ejus gaudio metus esse poterat, ne forte non fieret quod se facturum esse praesciebat. Sed neque cum id facere coepit, quod se facturum esse praescivit, gaudium ejus, quo beatus est, crevit; alioqui beatior factus est, quia nos fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
hor caritas. & si in caritate hoc ẽ. in
dilectione concluduntꝰ duo illa p̾¬
cepta: maiortam̃ dicta ẽ. eẽ. ñ sola.
Defide gͥ nobis quã multa mandata
st̃. quã multa despe. qͥs potest cunc¬
ta colligere. qͥs enumerando suffice.¬
re: S intueamꝰ : qđ ait idẽ apłs. Pie¬
nitudo legis: caritas. Ubi gͦ caritas:
ẽ: quid ẽ. qđ possit de eẽ : Uibi autẽ
ñ ẽ. qͥd ẽ. qđ possit ꝑdesse: DemoN
credit: nec diligitꝰ. Nemo diligit:
qͥ ñcredit. Frustra qͥdẽ. s tam̃ potest
sꝑare ueniã: qui ñ dilit. Nemo autẽ
potest desꝑare: qͥdiligit. ltaq ubidi.¬
lectio ẽ: ibi necessario fides. & spes.
& ubi dilectio ꝑrimi: ibi necessario
dilectio dĩ. Qui enĩ ñ diligit dm̃.
quomͦ diligit ꝓrimũ tanꝙͣ seipsũ.¬
qppe ĩpiꝰ & iniquus. Q ui autẽ diligit
iniquitatẽ: ñ plane diligit. s odit ani.¬

Expanded text:
tas . Etsi in charitate, hoc est in dilectione, concluduntur duo illa praecepta, major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere? quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem Apostolus: Plenitudo legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? Ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Daemon credit, nec diligit . Nemo diligit qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit. Nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes; et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipspe impius et iniquus. Qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit ani
Abbreviated transcription (Latin):
non licet interficere quenquam.
& omni modo instantes. ut non ab
eis sed ap̃side occidetur. & idõ eũ
occidendum acciꝑe recusantes:
si nunc eũ accipiunt occidendum:
Aut si hoc nonfit: cur dictum ẽ tunͦgͦ
tradidit eis illum ut orucrucifigere¬
tur: An aliquid inter ẽ: Plane in¬
ter.ẽ. Non ẽ enim dict̾um. tunc gͦ
tradidit eis illum ut crucifigerent
eum: s ut crucisigeretur id . ẽ. ut
iudicio ac potestate p̾sidis crucifige¬
retur. Sed idõ illis traditum dixit
euuangelista: ut eos crimine implica¬
tos. a quo alieni. ẽẽ. conabantur osten¬
det. Non enim faceret hoc pilatus.
nisi ut id qͦd eos cuꝑe cernebat mi¬
pleret. &a gͦ sequitur. susceꝑunt
aut iħm & eduxerunt : potest ad mi¬
lites iam referri. apparitores p̾sidis.
Nam postea euidentius dicitur. Mili¬
tes gͦ cum crucifixissent eum. Quã.¬
uis euangelista & iam si totum uideis
tribuit. merito facit. Ips enĩ susceꝑunt.
qͦd auidissime flagitauerunt. Et

Expanded text:
non licet interficere quemquam, non licet interficere quemquam, et omni modo instantes, ut non ab eis, sed a praeside occideretur, et ideo eum occidendum accipere recusantes, si nunc eum accipiunt occidendum? Aut si hoc non fit, cur dictum est: Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigeretur? An aliquid interest? Plane interest, non est enim dictum: Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigerent eum; sed ut crucifigeretur, id est, ut judicio et potestate praesidis crucifigeretur. Sed idEvangelista, ut eos crimini implicatos, a quo alieni esse conabantur, ostenderet: non enim faceret hoc Pilatus, nisi ut id quod eos cupere cernebat, impleret. Quod autem sequitur, Susceperunt autem Jesum, et eduxerunt, potest ad milites jam referri apparitores praesidis. Nam postea evidentius dicitur, Milites ergo cum crucifixissent eum : quamvis evangelista etiamsi totum Judaeis tribuit, merito facit; ipsi enim susceperunt quod avidissime flagitaverunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
disserimnus. Cum gͦ ꝓ tribunali sedis¬
sec pilatus: dicit uideis. Ecce rex ur̃
I lli aut̃ clamabant. Tolle. tolle. cru¬
cifige eum. Dicit eis pilatus. Regem
ur̃m crucisigam᷑ Ad huc terrorẽ
quẽ decesare ingesserant. suꝑare
conatur. deignominia eorũ uolens
eos frangere. dicendo. regẽ ur̃m
crucifigam. qͦs de ignominia xp̃i
mitigare non potuit. Sed timore
mox uincitur. Responderunt pon¬
tifices. Non habemiꝰ regẽ: nisi cesarẽ.
unc gͦ tradidit eis illum. ut cruoifige¬
retur. Aꝑtissime quippe contra
cesarem uenire uiderecur: si rege̾
se non habere nisi cesarẽ ꝓfiten¬
tib alium regẽ uellet intelligere.
dimittendo inpunitum. quẽ ꝓpt᷑
hos ausus ei tradiderant occiden¬
dum. Tradidit gͦ eis illun: ut cruci¬
figeretur. Sed num qͥd aliud & ante
cupiebat quando dicebat. accipite
eum uos & crucifigite. uel & iam su¬
ꝑuis. accipite eum uos: & scđm legem
tantoꝑe noluerunt dicentes. nobis

Expanded text:
disseremus. Cum ergo pro tribunali sedisdisseremus. Cum ergo pro tribunali sedisset Pilatus, Dicit Judaeis: Ecce rex vester. Illi autem clamabant: Tolle, tolle, crucifige eum. Dixit eis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Adhuc terrorem quem de Caesare injecerant superare conatur, de ignominia eorum volens eos frangere, dicendo: Regem vestrum crucifigam? quos de ignominia Christi mitigare non poterat, sed timore mox vincitur. Responderunt enim pontifices: Non habemus regem nisi Caesarem. Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigeretur. Apertissime quippe contra Caesarem venire videretur, si regem se non habere nisi Caesarem profitentibus alium regem velit ingerere, dimittendo impunitum, quem propter hos ausus ei tradiderunt occidendum. Tradidit ergo eis illum, ut crucifigeretur. Sed nunquid aliud ante cupiebant, quando dicebat: Accipite eum vos, et crucifigite? vel etiam superius: Accipite eum vos, et secundum legem tantopere noluerunt, dicentes: Nobis
Abbreviated transcription (Latin):
qui se regem facit : contradicit ce¬
sari. Maiorem timorẽ se ingere
putauerunt pilato. terrendo dece¬
sare ut occideret. xp̃m. quã suꝑtus
ubi dixerunt. nos legẽ habemꝰ.
& scđm legem de betꝰ mori: quia
filium dĩ s̾e fecit. E orum legeni
quippe ille non timuit occidere:
sed magis filium dĩ timuit ne oc¬
ciderẽt᷑. Nunc uͦ non sie potuit
contempnere cesarem auetorẽ
potestatiꝰᷤ sue. quẽ ad modũ legem
gentis aliene. Adhuc tamen euan¬
gelista sequitur: & dicit. Pilatus
aut̃ cum audisset hos sermones :
ad durit foras iħm. & sedit ꝓtri¬
bunali in loco qͥ dicitur litostrotos.
hebraice aut̃ gabata. Erat autẽ
parasceue pasche: hera quasi sexta
Qua hora sit dñs crucifixus. ꝓpter
euuangeliste alterius testimonium.
qͥ dixit᷑. erat aut̃ hora tercia & cru¬
cifixerunt eum. qm̃ magna discep¬
tatio solet oboriri: cum ad ipsũ locũ
ubi crucifixus narratur uentum
fuerit. ut poterimꝰ si dñs uoluerit

Expanded text:
qui se regem facit, contradicit Caequi se regem facit, contradicit Caesari. Majorem timorem se ingerere putaverunt Pilato. terrendo de Caesare, ut occideret Christum, quam superius ubi dixerunt, Nos Legem habemus, et secundum Legem debet mori quia Filium Dei se fecit. Eorum Legem quippe ille non timuit, ut occideret: sed magis Filium Dei timuit, ne occideret. Nunc vero non sic potuit contemnere Caesarem auctorem potestatis suae, quaemadmodum Legem gentis alienae. 8. Adhuc tamen Evangelista sequitur, et dicit: Pilatus autem cum audisset hos sermones, adduxit foras Jesum, et sedit pro tribunali, in loco qui dicitur LitHebraice autem Gabbatha. Erat autem Parasceve paschae hora quasi sexta. Qua hora sit Dominus crucifixus, propter evangelistae alterius testimonium, qui dixit: Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum : quoniam magna disceptatio solet oboriri, cum ad ipsum locum ubi crucifixus narratur ventum fuerit, ut potuerimus, si Dominus voluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
es metuendo. Nec timendo quidem.
presertim in nocentem. homo
hominem debet occidere. s tamen
id telando facere: multomagis
malum ẽ. quam timendo. Et idõ non
ait uerax magister. qui me tibi tra¬
didit ipse habet peccatum. t anquan
ille non hab̾et: sed ait maius habet
peccatum. ut &iam se habere intelli¬
geret. Neq eium ꝓpt̃ea illud nullũ
ẽ: quia hoc maius ẽ. Ex inde querebat
pilatus dimittere eum. Ed ẽ. hoc qͦd
dictum ẽ exinde. quasi antea nonque¬
rebat. Lege suꝑiora. & inuenies iam¬
dudum eum querere dimittere
iħm. E xinde intelligendum ẽ. ꝓptꝰ
hoc id ẽ.ex hac causa ne haberet
peccatum occidendo in nocentem
sibi traditum: quãuis minus pec¬
cans quam iudei qͥ eu illi tradide¬
rant occidendum. Exinde gͦ. id est
idõ ne hoc peceatum faceret. non
nunc primum. s abinatio querehat¬
eum dimittere. ludei aut̃ clama¬
bant dicentes. Si hunc dimittis:
non es amicus cesaris. Omnis enim

Expanded text:
es metuendo Nec timendo quidem es metuendo Nec timendo quidem praesertim 629 innocentem, homo hominem debet occidere: sed tamen id zelando facere multo majus malum est quam timendo; et ideo non ait verax Magister: Qui me tibi tradit, ipse peccatum habet, tanquam ille non haberet; sed ait: Majus habet peccatum, ut etiam se habere intelligeret. Neque enim propterea illud nullum est, quia majus est. Exinde quaerebat Pilatus dimittere eum. Quid est hoc quod dictum est, exinde, quasi antea jam non quaerebat? Lege superiora, et invenies jamdudum eum quaerere dimittere Jesum. Exinde itaque intelligendum est, propter hoc, id est, ex hac causa, ne haberet peccatum occidendo innocentem sibi traditum, quamvis minus peccans quam Judaei, qui eum illi tradiderunt occidendum. Exinde ergo, id est, ideo, ne hoc peccatum faceret, non nunc primum, sed ab initio quaereeum dimittere. 7. Judaei autem clamabant dicentes: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris. Omnis enim
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus me potestatem ullam.
terea qui tradidit me tibi maiꝰ
peccatum habet. Ecce respondit.¬
& tamen ubicunq non respon¬
 dit: non sicut reus siue dolosus.
Ised sicut agnus hoc . ẽ. sieut
simplex atqͦ in nocens. non ap¬
ꝑuut os sium. Proinde ubi non
respon debat. sieut ouis
silebat. Ubi respondebat. sicut
pastor docebat. Discamꝰ gͦ qͦd dix̃
eat qui potestati in nocentem occi¬
odendum liuore tradit: quam po¬
testas ipsa sieum timore alterius
maioris potestatis occidit. Talem
quippe ds̃ pilato dederat potes¬
tatem. ut eẽt & iam subcesaris po¬
testate. Qua ꝓpt̾ non hab̾es in¬
qͥd aduersus me potestatem ul
lam. id ẽ. quantulam cunq habes.
uisi hoc ipsum qͥcqͥd ẽ. tibi ẽẽt.
datum desuꝑ. Sed qm̃ scio quantũ
sit. non enini tantum ẽ. ut tibi
omnimodo lib̾um sit: ꝓpt̾ea qui
tradidit me tibi. in au̾is peccatũ
habet. Ille quippe me tuȩ potes¬
tati tradidit inuidendo. tu uͦ ean¬
dem potestatem mme exerturꝰ

Expanded text:
dversus me potestatem ullam, terea qui me tradidit tibi, majus peccatum habet. Ecce respondit, et tamen ubicunque non respondit, non sicut reus sive dolosus, sed sicut agnus, hoc est, sicut simplex atque innocens non aperuit os suum. Proinde ubi non respondebat, sicut ovis silebat; ubi respondebat, sicut pastor docebat. Discamus ergo quod dcat qui potestati innocentem occidendum livore tradit, quam potestas ipsa, si eum timore alterius majoris potestatis occidit. Talem quippe Deus Pilato dederat potestatem, ut esset etiam sub Caesaris potestate. Quapropter: Non haberes, inquit, adversus me potestlam, id est, quantulamcunque habes, nisi hoc ipsum, quidquid est, tibi esset datum desuper. Sed quoniam scio quantum sit, non enim tantum est, ut tibi omni modo liberum sit, propterea qui tradidit me tibi, majus peccatum habet. Ille quippe me tuae potestati tradidit invidendo, tu vero eamdem potestatem in me exerciturus
Abbreviated transcription (Latin):
mendabatur prius imitanda patien¬
tia. Sic regnum oͦsd de hoc mundo non
erat: suꝑbum mundum non atrocitate
pugnandi sed patiendi humilitate uin¬
cebat. Sic illud granum multiplicadũ
seminabatur horribili contumelia:
ut mirabili pullularet ingła. Exiit iter̃
pilatus foras: & dicit eis. Ece ad duco
eum foras: ut cognoscatis quia meo nul¬
lam causam inuenio. ł xiit gͦ iħc: por¬
tans sṗmeam coronam & purpureum

Expanded text:
mendabatur prius imitanda patienmendabatur prius imitanda patientia; sic regnum quod de hoc mundo non erat, superbum mundum non atrocitate pugnandi, sed patiendi humilitate vincebat; sic illud granum multiplicandum seminabatur horribili contumelia, ut mirabili pullularet in gloria. 2. Exiit iterum Pilatus foras, et dicit eis: Ecce adduco eum foras, ut cognoscatis quia in eo nullam causam invenio. Exiit ergo Jesus portans spineam coronam et purpure