comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eis ibc̃ manifeste. Lararus mortuus ẽ:
et gaudeo ꝓp̃t uos ut c̃datis quia nõ
eram ibi: s eamꝰ adeũ. Iam pot̾ant
tirari qr dñi eum dicebat mortuũ.
qd̃ ei nunciatũ ñ fuerat. Et c̃clatis in¬
quid scit robustius. fides enĩ illoꝵ
miraculis augebat᷑. Dyxit gͦ thomas
qui dicitut dĩdimꝰ. ad condiscipulos.
E amꝰ et nos. ut moriamur cũ eo. Uenit
itaq iħc. et inuenit eũ .iiͦiͦͬ. dies. iam
in monum̃to hñtem. Nũs iste .iiii. di¬
es mortis significat. homo cũ morte
peccati ade nascitur. ut apls ait.ꝑ
unũ hominẽ peccatũ intrauit inmñ¬
dñ. ⁊ ꝑ peccatum mors. Ecce unꝰ di¬
es moitis. homines pꝰqua ueniunt
ad rationabiles anuos. naturalem le¬
gem que dicit incorcie qd tibi ñ uis
alii nefeceris : trans grediuntur. Ecce
alt̃ dies mortis. Data ẽ lex ꝑ moisem
et contennitur. ecce t̃cius dies mor¬
tis. E ngłiũ p̃dicatur et contennitur.
ecce quartꝰ dies mortũ. in qua putte

Expanded text:
us est, et gaudeo propter vos, ut credatis quia non eram ibi. Sed eamus ad eum. Jam poterant mirari quia Dominus eum dicebat mortuum, quod ei nuntiatum non fuerat. Ut credatis, inquit, scilicet robustius, fides enim eorum miraculis augebatur. Dixit ergo Thomas qui dicitur Didymus, ad condiscipulis: Eamus et nos, ut moriamur cum eo. Venit itaque Jesus, et invenit eum quatuor dies jam in monumento habentem. Numerus iste quatuor dies mortis significat. Homo cum morte peccati Adae nascitur, ut Apostolus ait: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors . Ecce unus dies mortis. Homines postquam pervenerint ad rationabiles annos, naturalem legem, quae dicit in corde, quod tibi non vis, alii ne feceris , transgrediuntur. Ecce alter dies mortis. Data est lex per Moysen, et contemnitur. Ecce tertius dies mortis. Evangelium praedicatur et contemnitur. Ecce quartus dies mortis, in qua putet
Abbreviated transcription (Latin):
ueni et sana. et sufficit amanti nun¬
ciare. qui ñ deserit que ainat. In betha¬
nia infirmabatur lararꝰ. qd̾ castellum
erat ꝓximũ ierosoluis. Iste sorores
ne .x: uł in et̃nam beatituditĩe iam re¬
ceptoꝵ: qui ꝓfratre sanando.i. ꝓ reli¬
quis intenebris ignorancie adhuic errã¬
tibus c̃o supplicant. Iudiens aut̃¬

Expanded text:
eni et sana: et sufficit amanti nuntiare, qui non deserit quem amat. In Bethania infirmabatur Lazarus, quod castellum erat proximum Hierosolymis. Istum in aeterna beatitudine jam receptorum, qui pro fratre sanando, id est pro reliquis in tenebris ignorantiae adhuc errantibus, Domino supplicant ex not
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ꝑ eam. Nec infirmitas nec ip̃a mors a
que imminebat ad mortem fuit. s po¬
cius ad ruraculũ quo om̃s cred̾erent in
xp̃m. Glorificatio añ filiũ dĩ ñ auxit
cum sit plenꝰ ds̃. s nobis ꝓfuit. Dili¬
gebat autem iħc martham. et sorotẽ
eiuis mariam et latarum. T̾tistium con¬
solator. languenciũ saluator. et mor¬
tuoꝵ suscitator latarũ diligebat: ꝑ quẽ
pec̾cator significatur. quiã ñ uenut
uocare uiftos s peccatores. Ut gͦ au¬
diuit qr infirma batur. tunc quidem
mansit in eodem loco duobus diẽbus

Expanded text:
 Nec infirmitas, nec ipsa mors, quae imminebat, ad mortem fuit, sed potius ad miraculum, quo omnes crederent in Christum. Glorificatio autem Filium Dei non auxit, cum sit plenus Deus, sed nobis profuit. Diligebat autem Jesus Martham, et sororem ejus Mariam et Lazarum. Tristium consolator, languentium salvator, et mortuorum suscitator, Lazarum diligebat, per quem peccator significatur, quia non venit vocare justos, sed peccatores . Ut ergo audivit quia infirmabatur, tunc quidem m
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ eẽtit: dñs contra eor arroganciam
ꝓposuit hauc similitudinẽ. õstendit ita¬
q qr nec sapiencia. nec obseruatio le.¬
gentilis etiam philosophus doceat
bene uiuẽ. uł bereticus sub nomitie
nquã quicũq uult uittare ꝑ xp̃m¬
miliet. ne ascendeus ꝑmacetiam dũ
exaltatur cadat. Alumide utiq as¬
głam s suam quetendo. Fur gͦ est qr
male intrat. qd̾ alienũ est suũ dicit.

Expanded text:
ti essent, Dominus contra eorum arrogantiam proposuit hanc similitudinem. Ostendit itaque quia nec sapientia, nec observatio leeus, sive gentilis etiam philosophus, doceat bene vivere, vel haereticus sub nomine CIn quam quicunque vult intrare, pmiliet, ne ascendens per maceriam, dum exaltatur cadat. Aliunde itaque asgloriam, sed suam quaerendo. Fur ergo est qui male intrat, et quod alienum est suum dic
Abbreviated transcription (Latin):
Hilius hominis non uenit animas ꝑdẽ.
s saluare. Et abierunt in aliud caftel¬
lũ. helias multos morte affecit. et ꝓͥa
mann. et igne diuinitus inpetrato.
n cuiꝰ exemplũ cũ uoluissent apłi pe¬
tere ignẽ de celo ad cõsum̃dũ eos qui
tibi hõspiciũ ñ p̃stiterant. rep̃hendit
dũs. in eis uoluntatem undican tli: aui¬
madu̾tens eos ũ amore correctionis s
odio desiderare iundictam. Sbis apłi
petri ananias et uxor eius exanues ce¬
ciderunt. ñ odio s uixͥta uindicta. Pau¬
lus aẽ quendã peccatorẽ tradidit satane
inintitũ carnis. ut aĩa salua fit. Nesci
estis. et iõ uultis ꝑodiũ qd̾ ñ licẽt illis
qͥ serui dĩ sunt iundictam exercere:

Expanded text:
Filius hominis non venit animas perdere, sed salvare. Et abierunt in aliud castellum. Elias multos morte affecit, et propria manu et igne divinitus impetrato . In cujus exemplum, cum voluissent apostoli petere ignem de coelo ad consumendum eos qui sibi hospitium non praestiterant, reprehendit Dominus in eis voluntatem vindicandi, animadvertens eos non amore correctionis, sed odio desiderare vindictam. Verbis apostoli Petri Ananias et uxor ejus exanimes ceciderunt, non odio, sed justa vindicta . Paulus etiam quemdam peccatorem tradidit Satanae in interitum carnis, ut anima salva sit . Nesciestis, et ideo vultis per odium, quod non licet illis qui servi Dei sunt, vindictam e
Abbreviated transcription (Latin):
Si aũ facio. et si mͥ ñ uultis c̃dere oꝑibꝰ
credite. ut oognoscatis et c̃datis quia
ĩme est pat̃ et ego in patre. Siñ uultis
credere uerbis et innocencie uite. fidẽ
adbibete oꝑibus : ut merito fidĩ ampliꝰ
cognoscendo oꝑa. ueniatis ad fidem dĩ¬
tatis. Pat̃ est infilio ut insapĩa ex se
nata et sibi pari: qua ñ minus se no¬
uit quam ẽ filius est inpatre. ut sa¬
piencia dĩ indõ. ñ participatione s na¬
Querebant gͦ cum app̃ R.xxui.¬
bende. et exut de manibꝰ eoꝵ. Et
abuit iterum transiordanem in eum
locum ubi erat ioħs baptrians pͥmũ.
et mansit ibi. Qui intelligit apprehũ¬
chit eum ut habeat. uidĩ autem uole¬
bant eum apprehendere ut non habe¬
Et multi uenerunt ad eum. et dice¬
bant: qr ioh̃s quidem signũ fecit nul¬
lũ. omĩa autem quecumq dixit ioħs
de ħuera erant. et multi crediderunt
meum. Ioh̃s ñ illuminauit cecos. non
suscitauit mortuos. et quicquid dice¬
bat huic testimoniũ ꝑhibebat. Iucerna

Expanded text:
 facio, et si mihi non vultis credere, operibus credite, ut cognoscatis et credatis, quia in me est Pater, et ego in Patre. Si non vultis credere verbis et innocentiae vitae, fidem adhibete operibus, ut merito fidei amplius cognoscendo opera, veniatis ad fidem Deitatis. Pater est in Filio, ut in sapientia ex se nata et sibi pari, qua non minus se novit quam est. Filius est in Patre, ut sapientia Dei in Deo, non participatione, sed naQuaerebant ergo eum apprehendere, et exivit de manibus eorum. Et abiit iterum trans Jordanem, in eum locum ubi erat Joannes baptizans primum et mansit ibi. Qui intelligit, apprehendit eum ut habeat. Judaei autem volebant eum apprehendere, ut non habeEt multi venerunt ad eum, et dicebant, quia Joannes quidem signum fecit nullum. Omnia autem quaecunque dixit Joannes de hoc, vera erant, et multi crediderunt in eum. Joannes non illuminavit caecos, non suscitavit mortuos, et quidquid dicebat, huic testimonium perhibebat. Lucerna
Abbreviated transcription (Latin):
phemia. et qr tu homo cũ sis facis te¬
ipsum dm̃. Respondit eis iħc. Nõne scrip¬
tum est in lege ur̃a. quia ego dixi du
estis: Aliquando intria distribuuntur
scripture ut illud. oportebat impleri om¬
nia que scripta sunt in lege et ꝓpħis et
psalmis de me. aliqñ induo ut illud.
lex et ꝓpħẽ usq ad ioh̃m. hic autem
gñaliter ds̃ appellauit om̃s illas scrip¬
turas. legem. Tribus modis dicitur ds̃
natura. adoptione. opinione. Natura dẽ
om̃ip̃s. Ad optione. participes dĩtatis de
quibus inpsalmo dicitur. cdu estis. Opi¬
nione. demones ut idola. Si illos di¬
xit deos ad quos sermo dĩ factus ẽ et ñ
pot̃ solui scriptura: que pat̾ sanctifica¬
uit et misit in mũdũ. uos dicitis quia

Expanded text:
cis teipsum Deum. Respondit eis Jesus: Nonne scriptum est in lege vestra, quia ego dixi dii estis ? Aliquando in tria distribuuntur Scripturae, ut illud: Oportebat impleri omnia quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me , aliquando in duo, ut illud: Lex et prophetae usque ad Joannem . Hic autem generaliter Deus appellavit omnes illas Scripturas, legem. Tribus modis dicitur Deus, natura, adoptione, opinione. Natura, Deus omnipotens; adoptione, participes Deitatis, de quibus in psalmo dicitur: Dii estis; opinione, daemones vel idola. Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptura, quem Pater sanctificavit et mis
Abbreviated transcription (Latin):
sabut in regionem iuxta desertuma .ii.
ciuitatẽ que dicitur effrem. et ibi mõ¬
rabatur cũ discipłis suis. Cognanerunt
magis defunte quã pͥus interficẽ eum
s ipse uiuendi exemplũ dedit discipłns
on enĩ ẽ pecẽm. si fideles oculis ꝑsequẽ¬
ad eccłam genciũ.xci.

Expanded text:
em juxta desertum in civitatem quae dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum discipulis suis. Cogitaverunt magis definite quam prius interficere eum, sed ipse vivendi exemplum dedit discipulis. Non enim est peccatum, si fideles oculis persequenad Ecclesiam gentium. A.
Abbreviated transcription (Latin):
herencos. Ampliꝰ. Ing̾dietur eccdãm ut
hic ꝑfidem uiuat. qr ustus ex fide ui¬
u̾it. Et eg̃dietur eciam ꝑ ostium fidĩ xͥ
de hac uita: ut in et̾nũ iuuat. S enim
subiungit. ego ueni ut uitam habeant
et habundancius habeant. uidetur di¬
cere ut uitam habeant ugdientes. et
habundanciꝰ habeant egdientes. Itaq
pascua intellige gaudia sempiterna
paradisi. p̃sentem uultum dĩ: qui dñ
sine defectui conspicitut sine fine mens
uite cibo saciatur. Fur ñ uenit nͥ ut fu¬
retur. et mactat et ꝑdet. Ego ueni ut
uitam habeant. et habundanciꝰ habe¬
ant. Fur uenit ut furetur aliena. rem
Sͥ usurpando. mact& afide retrahendo.
pastor bonꝰ. Bonꝰ pastor animam su¬
am dat ꝓoiubꝰ suis. Non ex accidñti
s ẽẽncialit ẽ bonꝰ. Qui formã bonitatis
qua imitemur. adiungit dicens. Sonꝰ
pastor animã suam dat ꝓ ouibꝰ suis.
ecit qd̵ monuit. ostñdit qd̾ uissit. a¬
niniam posuit ut isacram̃tũ nr̃m

Expanded text:
haereticos. Amplius: Ingredietur Ecclesiam ut haereticos. Amplius: Ingredietur Ecclesiam ut hic per fidem vivat, quia « justus ex fide vivit . » Et egrediita, ut in aeternum vivat. Ubi enim subjungit: Ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant, videtur dicere, ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredientes. Itaque pascua intellige gaudia sempiterna paradisi, praesentem vultum Dei, qui dum sine defectu conspicitur, sine fine mens vitae cibo satiatur. Fur nretur, et mactet, et perdat. Ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant. » Fur venit ut furetur, alienam rem sibi usurpando; mactet, a fide retrahendo; pastor bonus. Bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . » Non ex accidenti sed essentialiter est bonus, qui formam bonitatis quam imitemur adjungit, dicens: « Bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis. » Fecit quod monuit, ostendit quod jussit; an
Abbreviated transcription (Latin):
ti intus laudant. blasphematuri. s
ris. in qua oues ñ audiunt alienos: et
inqua ñ oues audiunt xp̃m. Que est
ista nox : Q ꝑseuerau̾it usq infinem.
ħ saluus erit. hanc uocem non negli¬
git ꝓpͥus. ñ aucdit alienꝰ. Nam qui p̃¬
destinatus ẽ et p̃scitus ad uitã. licet
ad tempus erret. tandem redit et ꝑ¬
seuerat. Ego sum ostiũ dicit dñs.¬
ꝑ me siquis introierit saluabitur. et
ingredietur et eg̃dietur. et pascua
in ueniet. Exercet obscuris: pascit
manifestis magister u̾itats. Quis.¬
libet ñ fictus ꝑ claritatẽ sap̃ie dĩ
intrans catholicam eccłam salua¬
bitur ꝑseuerando. et eciam prius
erat in ouili p̃destinatione diuina.
ng̃dietur intus bene cogitando scm̃
apłm dicentem. habitare xp̃m ꝑfidẽ
incordibꝰ nr̃is: eg̃dietur extra bñ oꝑan¬
do sccłm̃ psalmistam. Exice homo ad
opus suũ. Alit̃. Ingredietur c̃dñdo.
oꝑando: eg̃dietur ad pugnam contͣ

Expanded text:
ti intus laudant blasphematuri, sedti intus laudant blasphematuri, sedris, in qua oves non audiunt alienos, et in qua non oves non audiunt Christum. Quae est illa vox? « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Hanc vocem non negligit proprius, non audit alienus. Nam qui praedestinatus est et praescitus ad vitam, licet ad tempus erret, tandem redit et perseverat. « Ego sum ostium; per me si quis introierit salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. » Exercet obscuris, pascit manifestis Magister veritatis. Quilibet non fictus, per claritatem sapientiae Dei intrans catholicam Ecclesiam, salvabitur perseverando, et etiam prius erat in ovili praedestinatione divina. Ingredietur intus bene cogitando sanctum Apostolum dicentem habitare Christum per fidem in cordibus nostris . Egredietur, extra operando secundum Psalmistam: « Exiet homo ad opus suum . » Aliter: Ingredietur credendo, operando egredietur ad pugnam contra
Abbreviated transcription (Latin):
endũ est qr non om̃s qͥ audierunt uo¬
cẽ pastoris oues sunt. fuerunt. ut ui¬
das. Sub ouina pesle audiens pasto¬
rem litpus erat. pastori infictians. Ali¬
qui uͦ eoꝵ qui xp̃m crucifixerũt nõ
audiebant. et ones erant. de quibꝰ
dñs ait. Cum exaltau̾itis filiũ homitis.
tũc cognoscetis qr ego sũ ħ aliquis ita
soluit. Quando non audiebant adhuc
erant lupi. s qñ facti sunt oues aucdi¬
etunt. Utcũq pot̃ dici. s ꝑ ierechielẽ
dñs obuirgando pastores dicit de o¬
uibꝰ. Errantẽ ñ reuocastis. Et errantẽ
dicit: et ouem appellat. Si errabat
qñ ouis erat: ꝓcul dubio ñ pastoris
s furis et latronis uocem audiebat.
S dñs dicit. Quotquot uenerunt p̃t̃
me fures sunt et latrones. s ñ aucdie
uidñtis qui sunt eus. multe oues
sunt foris. et multi lupi intus. Mul¬
ti nãq blasphemant xp̃m c̃dituti
in eum. qui sunt oues foris. s adhuc
alienam uocem secuntur. Item mul¬

Expanded text:
endum est quia non omnes qui audierunt voendum est quia non omnes qui audierunt vocem pastoris oves fuerunt, ut Judas. Sub ovina pelle audiens pastorem, lupus erat pastori insidians. Aliqui eorum qui Christum crucifixerunt, non audiebant, et oves erant. De quibus Dominus ait: « Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . » Hoc aliquis ita solvit: « Quando non audiebant, adhuc erant lupi; sed quando facti sunt oves, audierunt. Utcunque potest dici, sed per Ezechielem Dominus objurgando pastores dicit de omnibus: « Et errantem non revocastis . » Errantem dicit et ovem appellat. Si errabat quando ovis erat, procul dubio non pastoris, sed furis et latronis vocem audiebat. Sed Dominus ait: « Quotquot venerunt praeter me fures sunt et latrones, sed non audientiam Dei videntis qui sunt ejus, multae oves sunt foris, et multi lupi intus. Multi namque blasphemant Christum, credituri in eum, qui sunt oves foris; sed adhuc alienam vocem sequuntur. Item mul
Abbreviated transcription (Latin):
s porte: ꝑ quas ꝑuenitur adostiũ.
m̃s quotquot uenerunt fures st̃
et latrones. s ñ audierunt eos oues
Qͥ uenerunt ñ qui missi sunt fu¬
res fuerunt. Eñ in ꝓpħã Seniebãt.
et egoñ mittebam eos Inuenienti¬
bꝰ presũptio temeritatis. in missis
obsequium seruitutis ẽ. Sł ita.
Quoquot uenerunt scilicet p̃t̃ me.
fuerunt latrones. Precones uerita¬
tis ñ uenerunt p̃t eum qui ẽ ueui¬
tas. qr sic crediderunt in eum uen¬
turũ. quomͦ nos c̃dimꝰ in eum qui
uenit. T emꝑra uariata sunt ñ fides.
Snꝰ canon scripturarũ ẽ. omĩa ñ adtom̃
referris ad partem maximã. ut ibi. os
dedinauerunt simul inutiles facti suert
imilit̃ hic. Om̃s qui uenerunt ante me
fures fuerunt et latrones. Et paulus
ad corinthios. Om̃uibꝰ inquit omĩa fac¬
tus sum. ut om̃s luc facerẽ. Et adphi¬
lippenses. Om̃s enĩ que sua sunt queñt.
ñ ea que sunt xͥ iħũ. Ita ẽ illud patris
ad filiũ frugi. Omĩa mea tua sunt. Sci¬

Expanded text:
ad ostium. Omnes quotquot venerunt fures sunt et latrones, sed non audierunt eos oves. Qui venerunt non qui missi sunt fuerunt. Unde in propheta: « Veniebant et ego non mittebam eos . » In venientibus praesumptio temeritatis, in missis obsequium servitutis est. Vel ita: Quotquot venerunt, scilicet praeter me, fuerunt latrones. Praecones veritatis non venerunt praeter eum, qui est veritas, quia sic crediderit in eum ventuRON. Tempora variata sunt, non fides. Unus canon Scripturarum est, omnia non ad totum referri, sed ad partem maximam, ut ibi: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Similiter hic: Omnes qui venerunt ante me, fures fuerunt et latrones. Et Paulus ad Corinthios: Omnibus, inquit, omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem . Et ad Philippenses: Omnes enim quae sua sunt quaerunt, non ea quae sunt Jesu Christi . Ita est illud Patris ad Filium frugi: Omnia mea tua sunt
Abbreviated transcription (Latin):
structura eccłẽ ẽscit. Dedicatio octaui
anni. significat festiuitatẽ celestis
patrie. Et qr octaua die resurrexit
dñs. bene octonariꝰ m̃is. festa nr̃e nre¬
surrectior̃s. significat. Ed templũ abosti¬
bus incensum rursum. construitut.
uarios insinuat euentus. ecłẽ. q̃ nunc
p̃mitur. nc̃ lib̾atur. nc̃ antiqui hostis.
quos ꝑdidisse uidebatur. Qod templũ¬
scđo. Xlui. annis edificatũ ẽ. siguificit
dñcũ corpus: de quo dixit uidñs. Sol¬
uite templũ hoc. ⁊ intribꝰ diebus exci¬
in m̃broꝵ distinctione formetur. atꝙ
iõ ñ casu gestum s cuinitus ꝓcura¬
tũ eft: ut eo annoꝵ ñno. templumt
edificaretur. Qd aũ enchenia ꝑ om̃s
anuos celebrari sanc citũ est. nos ad

Expanded text:
structura Ecclesiae crescit. Dedicatio octavi anni, significat festivitatem coelestis patriae; et quia octava die resurrexit Dominus, bene octonarius numerus festa nostrae resurrectionis significat. Quod templum ab hostibus incensum, rursum construitur; varios insinuat eventus Ecclesiae, quae nunc premitur, nunc liberatur, nunc antiqui hostis quos perdidisse videbatur. Quod templusex annis aedificatum est significat Dominicum corpus, de quo dixit Judaeis: Solvite templum hoc, et in tribus diebus exciin membrorum distinctione formetur, atque ideo non casu gestum, sed divinitus procuratum est, ut eo annorum numero templum aedificaretur. Quod autem encaenia per omnes annos ce
Abbreviated transcription (Latin):
antiochiis. rex gcoꝵ ⁊ nefandissimꝰ sraude
capta ih̃rłm̃. templũ sordibꝰ ydoloꝵ ꝓ
fauauit. auferens indec et confringens
altare dñi qͣn reum. et m̃sam ꝓpositioĩs.
et candelabrũ. et cet̃a aurea: et statuit
intemplo. ionis. simulacrũ. et multos ꝓ
custodia legis.trucidauit. int̃ quos mat̃
illa .Uii. filioꝵ coronam. martirii cum
sobole meruit. S uidas machabeus de
gñe sacerdotalĩ arma corripiens ad¬
uersus ducesantiochi. expulit de iu¬
eos
dea: eos. et templũ emundans. noua al¬
taria. et ornam̃ta faciens dedicauit.
ea cũ templo quinta die m̃sis noui. qͥ
apud nos decemb appellatur. et quem
constat ẽẽ inhieme. et statuit om̃ibꝰ
annis. diem encheniorum .i. innonati¬
onis. et dedicationis templi. Que ꝓfec¬
to ut docet apłs infigura nr̃i facta funt.
iõ q spũalit cdiscucienda. Saliͦmon
cuius nomints intp̃tatio est pacificiti.
tedẽp̃torẽ ñm significat: de quo hesa¬
ias ait. Multiplicabitur eiꝰ imꝑium: et

Expanded text:
Antiochus rex Graecorum nefandissimus, fraude capta Jerusalem, templum sordibus idolorum profanavit, auferens inde et confringens altare Domini aureum, et mensam propositionis, et candelabrum et caetera aurea, et statuit in templo Jovis simulacrum, et multos pro custodia legis trucidavit, inter quos mater illa septem filiorum, coronam martyrii cum sobole meruit. Sed Judas Machabaeus de genere sacerdotali, arma corripiens adversus duces Antiochi, expulit eos de Judaea , et templum emundans, nova altaria et nova ornamenta faciens, dedicavit ea cum templo quinta die mensis noni, qui apud nos December appellatur, et quem constat esse in hieme, et statuit omnibus annis diem encaeniorum, id est invocationis et dedicationis templi. Quae profecto, ut docet Apostolus, in figura nostri facta sunt , ideoque spiritualiter discutienda. Salomon, cujus nominis interpretatio est pacificus, Redemptorem nostrum significat. De quo Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et
Abbreviated transcription (Latin):
ne uir eiꝰ ueniat. casta ne uir eiꝰ absce¬
dat. Im̃ am̃ dico uobis siquis sermonẽ
meñ seruauerit. mortẽ ñ uidebit inet̃nũ.
xemplo suo nos admonet. ne cũ malor
ꝑu̾sitas c̃scit p̃dicare cessemꝰ. ꝙ et boni
meliores ꝑ cõtu melias fiunt. ⁊ reprobi
de benefitio peiores. Pixerunt gͦ ui¬
dĩ. Nc̃ cognouimꝰ qr demoniũ habes
Abraham mortuus est ⁊ ꝓphẽ.⁊ tu dicis¬

Expanded text:
r ejus abscedat. « Amen, amen dico vobis, si quis sermonem meum servaverit mortem non videbit in aeternum. » Exemplo suo nos admonet ne, cum malorum perversitas crescit, praedicare cessemus, quia et boni meliores per contumelias fiunt et reprobi de beneficio pejores. « Dixerunt ergo Judaei: Nunc cognoscimus quia daemonium habes. Abraham mortuus est et
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝓendem mori. Sñ ioħ̃s inepła.
ferenciã mercennarii ut furis. Quicũq
p̃positi ecclẽ sunt filu. sunt pastores.
Si pastores quom᷑ unꝰ pastor. nͥ qr sunt
om̃s m̃bra uniꝰ pastoris. cuiꝰ oues ꝓpͥe¬

Expanded text:
am ferentiam mercenarii vel furis. Quicunque praeposit Ecclesiae sunt filii, sunt pastores. Si pastores, quomodo unus pastor, nisi quia sunt omnes membra unius pastoris, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
cet ad breue tempꝰ. et resurgam. Sbũ
ex quo suscepit hominẽ .i. carnẽ et am¬
m̃ã. nũꝗͣ deposuit anim̃a: ut eẽt anima
aũbo separata. S caro posuit animam
qñ expirauit. qua redeunte surrexit.
Mors gͦ ad tempꝰ carnẽ ⁊ animam seꝑauit.
s non anim̃a au̾bo dĩ. Absit enĩ ut qͥ
anim̃a latronis ñ deseruit. asua separa.
que sine anima remansit. Caro dicit᷑¬

Expanded text:
surgam. Verbum ex quo suscepit hominem, id est carnem et animam, nunquam deposuit animam, ut esset anima a Verbo separata. Sed caro posuit animam, quando exspiravit; qua redeunte, surrexit. Mors ergo ad tempus carnem et animam separavit, sed non animam a Verbo Dei. Abiit enim ut qui animam latronis non deseruit, a sua separare caro Christi, quae sine anima remansit. Caro dicit
Abbreviated transcription (Latin):
I qr eiecerunt eum foras. et cura
inuenisset eum dixit ei . T uc̃dis infiliũ
di. Respondit ille et ixit. Qitis est do¬
mine ut c̃dam in eum: his uerbis oftãidit
ad huc inunctus. se iamdudũ cor ad
c̃dñdũ paratũ habuisse: s in quem cce¬
de debeat ignorasse. Et cdixit eis ihẽ
Et uidisti eum. et qui loquitur tecum
faciem cortus. iam ñtes oculos illumi¬
nat: et ille cordis confitetur ñ tantũ
filiũ hominis s eciam dĩ. Et dixit a

Expanded text:
eum foras, et cum invenisset eum dixit ei: Tu credis in Filium Dei? Respondit ille et dixit: Quis est, Domine, ut credam in eum? His verbis ostendit adhuc inunctus, se jam dudum cor ad credendum paratum habuisse, sed in quem credere debeat ignorasse. Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum,faciem cordis, jam mentis oculos illuminat, et ille confitetur non tantum filium hominis, sed etiam Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ audistis. me. quid iterum uultis an.¬
dire: Nunqͥd et uos uultis discipuli eiꝰ
fieri. ħ quasi stomacans et quasi exce¬
co uidens. iam ñ ferens cecos respondit.
Maleclixerunt ei. et dixerunt. Tu dis¬
cipulus illꝰ sis: nos aũ moysi chsci¬
puli sumꝰ. Nos sciꝰ qr moysi locutus
est dds̃ hunc autẽ nescimꝰ uñ sit. Suꝑtꝰ
dixerant. hunc scimꝰ uñ sit : hic dicunt
se uescire. S nescire nos dicimꝰ. que
abicimꝰ. Itaq scdm cor eoꝵ maledie¬
tio ẽ qd dicũnt. tu discipulus euis fis:
s qd dicitur optabile ẽ om̃ibꝰ ut dis¬
cipuli .xͥ. fint. Nespondit ille homo:

Expanded text:
audistis; quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri? Hoc quasi stomachans et quasi ex caeco videns, jam non ferens caecos, respondit. Maledixerunt ei et dixerunt: Tu discipulus ejus sis, nos autem Moysi discipuli sumus. Nos scimus quia Moysi locutus est Deus: hunc autem nescimus unde sit. Superius dixerant, hunc scimus unde sit; hic dicunt se nescire. Sed nescire nos dicimus quae abjicimus. Itaque secundum cor eorum maledictio est quod dicunt: tu discipulus ejus sis, sed quod dicitur est optabile omnibus, ut discipuli Christi sint. Respondit ille homo
Abbreviated transcription (Latin):
tres.x. s unus . xͦ. Fãc gradũ de homi¬
ne ut meluis intelligas. et quere nͥ est
apłs paulus mͦ. Si quis respondeat in
requic cũ xp̃o. uerũ dicit. Item si quis res¬
pondeat rome in sepulchro: et ip̃e ue¬
rũ dicit. Illud de anima. ħ de carne.
am ex quo consorciũ carnis ⁊ aĩe. homi¬
nis nom̃ accepit: utrũ libet eoꝵ eciam
separatim nom̃ hominis tenuit .6.xͣ.¬

Expanded text:
risti, sed unus Christus. Fac gradum de homine, ut melius intelligas, et quaere. Ubi est apostolus Paulus modo? Si quis respondeat, in requie cum Christo, verum dicit. Item si quis respondeat, Romae in sepulcro, et ipse verum dicit. Illud de anima, et hoc de carne. Nam ex quo consortium carnis et animae, hominis nomen accipit, utrumlibet eorum etiam separatum nomen hominis tenuit.
Abbreviated transcription (Latin):
secuntur. s fugiũt ab eo. qr ñ noue¬
runt uocem alienoꝵ. ħ ꝓuerbium
dixit eis ihc. Illi autẽ ñ cognouer̃.
q̃uid loqueretur eis. In hoc conum¬
cuntur ẽẽ ceci. Int̾ ẽ enĩ int̃ nos ⁊ il¬
los añquã ista u̾ba agnoscamus:
qm̃ pulsamꝰ ut aꝑiatur nobis. illi
aũ non. Hixit gͥ eis iterũ iħc̃. am̃
am̃ dico uobis. qr egosum ostiũ
ouiũ. Sicut filius ꝑse nouit pa¬
tr̃e. nos aũ ꝑ illũ. sic intrat in oiule
.i. ad corda ouiũ ꝑse. et nos ꝑ ip¬
sum. Oculus carnis se uidẽ ñ pot̃.
alia uid̃et. s intellectus et se et alia
intelligit. Sic xp̃c ad se ⁊ ad te

Expanded text:
ab eo, quia non noverunt vocem alienorum. Hoc proverbium dixit eis Jesus. Illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. In hoc convincuntur esse caeci. Interest enim inter nos et illos, antequam ista verba agnoscamus, quoniam pulsamus ut aperiatur nobis, illi autem non. Dixit ergo eis iterum Jesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. » Sicut Filius per se novit Patrem, nos autem per illum, sic intrat in ovile, id est ad corda ovium per se et nos per ipsum. Oculus carnis se videre non potest, alia videt; sed intellectus et se et alia intelligit. Sic Christus et ad se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa ẽ. Querebant quomͦ eũ de sina¬
goga pellerent. s ille constant̃ dixit
eum ꝓpħãm eẽ ad huc corde inunctus
Non crediderunt gͦ uidĩ de illo qr
cecus fuisset et uidissec. donec uo¬
cauerunt parentes eiꝰ qͥuiderat: et

Expanded text:
a est. Quaerebant quomodo eum de Synagoga pellerent, sed ille constanter dixit eum prophetam esse, adhuc corde inunctus. Non crediderunt ergo Judaei de illo quia caecus fuisset et vidisset, donec vocaverunt parentes ejus qui viderat,
Abbreviated transcription (Latin):
isset hic frater m̃i ñ fuisset mortiuis. Sed
et ñc scio: quia quecumꝙ poposceris a
dõdabit tͥ ds̃. hoc scio: quia potes susci¬
tare. si uis. qd̾ tuo arbitrio relinquo. Non
enĩ p̃sumo nec rogo. ut fratrẽ suscites. q
nescio an sit ei utilis resurrectio. Dixit
illi iħc̃. Resurget frat̃ tuus. hoc ambigu¬
ũ fuit an dicẽret de p̃senti resurrectio¬
ne an de futura. que cõmunis erit oĩũ.
Dicit ei martha. Scio quia resurgetĩre

Expanded text:
isses hic, frater meus non fuisset mortuus. Sed et nunc scio quia quaecunque poposceris a Deo dabit tibi Deus. Hoc scio, quia potes suscitare si vis, quod tuo arbitrio relinquo. Non enim praesumo nec rogo ut fratrem suscites, quia nescio an sit ei utilis resurrectio. Dixit illi Jesus: Resurget frater tuus. Hoc ambiguum fuit, an diceret de praesenti resurrectione, an de futura quae communis erit omnium. Dicit ei Martha: Scio quia resurget in re
Abbreviated transcription (Latin):
diligas. quos toleres. quos caueas. Di¬
sigeadus est pastor. tolerdus mer¬
cennarius : cauendiis latro. Mercen¬
narius enĩ canonice uitrat. uera do¬
cet. quamuis intñtione sinistra. Fur
uͦ male intrat. falsa docet: et iõ est
P pat̃. et ego agnosco patrem. Ed
filiꝰ agnoscit patrem ꝑse. et tim̃ ne¬
mo uidet nͥ ꝑfiliũ. manifestũ est
ex ħ capitulo et ex eus concanonicis
It animã mean pono. ꝓ ouibus
Tineis. ħ est ꝓbatio dilectionis. ad
patrem. et ad ones. Sic et petrus. t̃cio con¬
recici apollinariste dicti. qui ansi
Et alias oues habeo que ñ sunt exħ
Souili. et illas ad ducere õportet me
unitas inxp̃o. Sñ paulus. Ip̃e est pax
nr̃a. qui fecit utraq unũ. Ex hoc ouili dic¬
tũ est de illis qui saluandi ecant in
ppło illi ad gentes enĩ ñ ꝑrexit s misit
suos. in quibuns ip̃e locutis. est. Prop¬
t̃ea me pat̾ cuiligit. qr ego pono anim̃a
meã. et iterũ sũmo eam. Ppt̃ea apparos

Expanded text:
diligas, quos toleres, quos caveas. Didiligas, quos toleres, quos caveas. Diligendus est pastor, tolerandus est mercenarius, cavendus est latro. Mercenarius enim canonice intrat, vera docet, quamvis intentione sinistra. Fur vero male intrat, falsa docet, et ideo est Pater, et ego agnosco Patrem. » Quod Filius agnoscit Patrem per se, et Deum nemo videt nisi per Filium, manifestum est ex hoc capitulo et ex ejus caEt animam meam pono pro ovibus meis. Haec est probatio dilectionis ad Patrem et ad oves. Sic et Petrus tertio conretici, Apollinaristae dicti, qui ausi Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me unitas in Christo. Unde Paulus: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Ex hoc ovili, dictum est de illis qui salvandi erant in populo illi. Ad gentes enim non perrexit, sed misit suos, in quibus ipse locutus est. Propterea me Pater diligit, quia ego pono animam meam et iterum sumo eam
Abbreviated transcription (Latin):
sũmissus insporta ꝑ murũ. oues namq
pastori in celo sedenti orationibꝰ cõm¬
dabat. se aut̃ utilitati earum fugien¬
do seruabat. sicut quodam loco ait. Ma¬
ñe in carne necessarium ꝓpt̃ uos. Ab ip̃o
namq pastore. om̃s audierant. Si uos
ꝑsecuti fuerint inuna ciuitate. fugite
in aliam. In m̾cennario gͦ rep̃henditur
ñ corporis fuga s m̃tis. et qd sua que¬
rit ñ que iħũ xp̃i. Ego sum pastor bo¬
nꝰ. et cognosco meas et cognoscunt
me meẽ. Cognosco meas iͦ. diligo. et
nbonis est ostiũ. ostiarius. pastor.o¬
nes. In malis fures. latrones. m̃cen.
tane autem et pastor zostiũ et ouis.
anꝗͣ enĩ oun ad ĩmolandũ c̾uctus est.
Iauna est incapite. pastor incorpore.
ieit petro. pasce oues meas. Quasi di¬
ceret. Quid mͥ dabis qr amas me:
ħ la mͥ si amas me. pasce oues meas.
ianuam intra. nam qui exalia parte
ascencut. ille fur ẽ et latro. Inhis ꝑ¬

Expanded text:
submissus in sporta per murum. Oves namque submissus in sporta per murum. Oves namque pastori in coelo sedenti orationibus commendabat, se autem utilitati earum fugiendo servabat, sicut quodam loco ait: « Manere in carne necessarium propter vos . » Ab ipso namque omnes audierant: « Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . » In mercenario ergo reprehenditur, non corporis fuga, sed mentis, et quod sua quaerit, non quae Jesu Christi. « Ego sum pastor bonus, et cognosco meas et cognoscunt me meae. » Cognosco meas, id est diligo; et In bonis est ostium, ostiarius, pastor, oves. In malis fures; latrones, mercenadine autem et pastor, et ostium, et ovis. Tanquam enim ovis ad immolandum ductus est. Janua est in capite, pastor in corpore. Dixit Petro: « Pasce oves meas . » Quasi diceret: Quid mihi dabis, quia amas me? Hoc da mihi: Si amas me, pasce oves meas. Per januam intra; nam qui ex alia parte ascendit, ille fur est et latro. In his p
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate iusticis fideles contr̃a
ꝑu̾soꝵ iniusticiam uendicamus. Est
eciã malignus sp̃c lupus. m̃tes non
corpora dilanians : caulas fidelium
assidue circũiens. de quo dicitur
disꝑgit ones. c̃ unc enim disꝑgit. cũ
alium ad luxuriam ꝑtrahit. alium
in auariciam incendit. aliũ insuꝑbiã
erigit. hc̃ inuidia stimulat. illum
falsacia supplantat. Quasi gͦ lupus
gregem dissipat. cum fideles diabo¬
lus ꝑ tẽptationes necat. Mercenna¬
ruis aũ uidens lupñ fugit qr m̃cen¬
narius est. et ñ diligit in ouibus xpm̃.
s lac et lanam. Peccantem ñ libere au¬
det arguere. ex cõmunicandũ ñ auda
ex cõmunicare. ne ꝑdat cõmoditatẽ
humane amicicie. et ne incurrat mo¬
lestiam humanarũ inmicieiatũ. Fn¬
git gͦ qr tacet. tacet qr timae. fuga aĩ
timor est: ne ꝑdat que diligit. Cor¬
pore stat. sp̃n fugit. Qd̾ ille ⁊̃ faciebat.
unt si cedẽt ꝑsecinioni. ũt ip̃e apłs

Expanded text:
auctoritate justitiae fideles contra auctoritate justitiae fideles contra perversorum injustitiam vindicamus. Est etiam malignus spiritus lupus mentes non corpora dilanians, caulas fidelium assidue circuiens. De quo dicitur: Et dispergit oves. Tunc enim dispergit cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit, alium in superbiam erigit: hunc invidia stimulat, illum fallacia supplantat. Quasi ergo lupus gregem dissipat, cum fideles diabolus per tentationes necat. Mercenarius autem videns lupum fugit, quia mercenarius est et non diligit in ovibus Christum, sed lac et lanam: peccantem non libere audet arguere, excommunicandum non audet excommunicare, ne perdat commoditatem humanae amicitiae, et ne incurrat molestiam humanarum amicitiarum. Fugit ergo quia tacet, tacet quia timet; fuga animi timor est, ne perdat quem diligit. Corpore stat: spiritu fugit. Quod ille non faciebat unt si cedunt persecutioni, ut ipse Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
ne suie ueritate .xͦ. annuncietur. en¬
tas a.xͦ. amercennariis occasione. afili¬
is ueritate annunciatur. Filii et̃nam
hereditatem patris pacient̃ expectant.
m̃cennaru tꝑralem m̾cedem festinã¬
t̃ exoptant. Meccennaruis itaq est
qui locum pastoris tenet. s lucrum ani¬
marũ ñ querit. qr t̾renis cõmodis in¬
hiat. et honore prelationis gaudet.
Utrũ tñ metcennarius sit non bene
dinoscitur nͥ cũ lupus accedit. qui
indicat quo animo grex aquoq custo¬
diatur. Uenit aũ lupus : cum quili¬
bet iniustus ⁊ raptor fideles oppͥmit.
fugit gͦ qui pastor eẽ uidebatur et
ñ e̾rat ñ mutanddo locum. s subtra¬
hendo solaciũ . dacet enĩ. et ñ audet
resistere in iusticie. de quo ꝑ ꝓphãm
dicitur. Non ascendistis ex aduerso. ne¬
q opposiustis murũ ꝓ dõmo istuhel
so ascendere est. prauis lib̃a ratione
contͣ ire. Murũ opponere e stare i
plio indie dm̃i ꝓ domo ifrł ẽ. cũ ex

Expanded text:
ne sive veritate Christus annuntietur? ne sive veritate Christus annuntietur? tus a mercenariis occasione, a filiis veritate annuntiatur. Filii aeternam haereditatem prius patienter exspectant, mercenarii temporalem mercedem festinanter exoptant. Mercenarius itaque est qui locum pastoris tenet, sed lucrum animarum non quaerit, quia terrenis commodis inhiat, et honore praelationis gaudet. Utrum tamen mercenarius sit, non bene dignoscitur, nisi cum lupus accedit, qui indicat quo animo grex a quoque custodiatur. Venit autem lupus cum quilibet injustus et raptor fideles opprimit. Fugit ergo qui pastor esse videbatur, et non erat, non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Tacet enim, et non audet resistere injustitiae. De quo per prophetam dicitur: « Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel,» Ex adverso ascendere est pravis libera ratione contraire. Murum opponere et stare in praelio in die Domini pro domo Israel est, cum et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃positus eccłẽ querit temꝑr̃alia cõmo¬
da. ⁊ ñ ea que sunt xͥ. mercentiariꝰ
est. De talibꝰ dicit dñs. Am̃ dico uo¬
bis. receꝑunt m̃cedem suam. Mer¬
cennarii tñ necessarii sunt. qr ꝑ eos
trantẽ iñcennarios. Sctibe inquid et
pbarisei suꝑ cathediã monsi sedent.
que dicunt facite. que aũ faciunt
facẽ nolite. Quid aliud dixit. nͥ ꝑ mer
cenuarios uocem pastoris audite. Nul¬
lus enĩ merrennarius ausus ẽ dicere
Botrũ carpe. spinã caue. Botrus ali¬
qnͣ conseritur spinis. et portat spina
nõsuũ fructũ. qñ spinis palma̾s incũ¬
bit. Cathedra moisi uitis erat. phari¬
seoꝵ mores spine: doctrina uera ꝑ
malos ꝑalmes insepe. et botrus int̃ spinas
aute elige. ne dũ queris fructum la¬
ceres manũ. et cũ audis bona dicen¬
tẽ: ne umniteris mala facientẽ. Que
dicunt facite: eligite uuas. Que aut̃
faciunt facere nolite. cauete spinas
audite apłm. de mercennariis loqñ¬
tem. Quid enĩ dũ omimͦ sitie occafio¬

Expanded text:
commoda, et non ea quae sunt Christi, mercenarius est. De talibus dicit Dominus: « Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . » Mercenarii autem necessarii sunt, quia per trantem mercenarios. « Scribae, inquit, et Pharisaei super cathedram Moysi sederunt; quae dicunt, facite, quae autem faciunt, facere nolite . Quid aliud dixit, nisi, per mercenarios vocem pastoris audire? Nullus enim mercenarius ausus est dicereBotrum carpe, spinam cave. Botrus aliquando conseritur spinis, et portat spina non suum fructum, quando spinis palmes incumbit. Cathedra Moysi vitis erat Pharisaeorum; mores, spinae; doctrina vera per malos; palmes in sepe et botrus inter spinas. Caute elige, ne dum quaeris fructum, laceres manum, et cum audis bona dicentem, ne imiteris mala facientem. Quae dicunt, facite, eligite uvas. Quae autem faciunt, facere nolite, cavete spinas. Audite Apostolum de mercenariis loquentem: Quid enim, dum omni modo sive occasio
Abbreviated transcription (Latin):
phemare non dõ głam dare. Dare glã
dõ ẽ. ũitatem de aliquo tanꝗͣ p̃sente dõ
dic̃e. Dicunt gͦ Confitere iustum nõ
ẽẽ istũ sicut nos. s peccatorem. Nos
scimꝰ qr hic homo peccator est dixit
gͦ ille. Si peccator est nescio. Unũ scio.
qr cecirs cum eẽm mͦ uidõ. dixerunt¬

Expanded text:
phemare, non Deo gloriam dare. Dare gloriam Deo, est veritatem de aliquo tanquam praesente Deo dicere. Dicunt ergo: Confitere justum non esse justum sicut nos, sed peccatorem. Nos scimus quia hic homo peccator est. Dixit ergo ille: Si peccator est, nescio. Unum scio quia caecus cum e
Abbreviated transcription (Latin):
acta sunt aũ enchenia. inmeroso.¬
limis. et hiens erat. Enchenia festi¬
uitas dedicationis templi. erat. Chenõ
g̃ce : dr̃ nouũ. Quandocũq nouũ aliqͥd
fuerit dedicatũ. encheniũ uocatur. Iam
et usus ht̃ ħ ũbũ. Si quis noua tunica
induitur. encheniare quasi iuiciare dr̃.
s ad ultimam ꝑtinent. qd̾ eo facile col¬
ligitur. qr hieme facta referunt᷑. Prim a
dedicatio asalomone temꝑre autumni.
metlia arorobabel  ib̃u sacerdote tp̃e
ueris. ultima apida machabeo tp̃re hi¬
emis facta est. qñ specialit̃ constitutũ
est ut eadem dedicatio ꝑ om̃s annos
imemoriam sollẽnibꝰ officuis reuocare¬
sur: hec aũ fuit cansa scde et t̃cie de¬
dicationis. Quia salimon templũ uii.
annis ꝑfecit. oc tauo anuo decimo die
m̃sis septuni qui a nobr̃ septemb appella¬
tur dedicauit. Que dies et antea ꝑ legẽ
erat statuta sollenuns. ita ut mea tab̃na¬
culũ om̃e ꝑ singulos annos maioribus
hostus expiari deberet. deniq ⁊achati¬

Expanded text:
acta sunt autem encaenia in Hierosolymis, et hiems erat. BEDA. Encaenia festivitatis dedicationis templi erat. Caenon Graece dicitur novum. Quandocunque novum aliquid fuerit dedicatum, encaenium vocatur. Jam et usus habet hoc verbum. Si quis nova tunica induatur, encaeniare, i ad ultimam pertinent, quod eo facile colligitur, qua hieme facta referuntur. Prima dedicatio a Salomone tempore autumni; media a Zorobabel et Jesu sacerdote, tempore veris; ultima a Juda Machabaeo, tempore hiemis facta est: quando specialiter constitutum est, ut eadem dedicatio per omnes annos in memoriam solemnibus officiis revocatur. Haec autem fuit causa secundae et tertiae dediannis, octavo anno decimo die mensis septimi, qui a nobis September appellatur, dedicavit. Quae dies et antea per legem erat statuta solemnis, ita ut in ea tabernaculum omne per singulos annos majoribus hostiis expiari deberet. Denique Zachari
Abbreviated transcription (Latin):
itaq el. Non ex forticatione non sumꝰ
nati. unũ patrẽ habemꝰ dm̃. Iam ut cũ¬
q ceꝑunt cognoscere: ñ de carnis gña¬
tione dũm loqui. s de uite iustitu¬
tione. Et qr confuetudo sctipturarum
ẽ. foruicationẽ appellare. falsis duis fui¬
re: dixer̃t unũ patrẽ habemꝰ dm̃
recdoqr cogitabant. Quocieus nomina¬
bimꝰ abraħam.dicturus est nobis
uare ñ unutamini eum de cuiꝰ gñe gła¬
mini : Et qr tantũ uirũ mutari ñ possu¬
mꝰ. dicanius nos habere patr̃e dm̃. ut
audiamꝰ quid dicet. Hixit gͦ eis ihc̃.
Si ds pater ur̃ ẽẽt. diligeretis utiq me.
Ego enĩ ex dõ ꝓcessi et uemi. Neq enĩ
ame ip̃o ueni: s ille me misit. Sicut p̃¬
ostãdit de abraham. ita nc̃ oftñdit dñm
ñ eẽ eis patrem : qr ñ cognoscunt filiũ
quẽ mrsit nec diligunt. ꝓcedẽ est.ꝙ.
ds̃ naturał origo ⁊ et̃ua causa est sãpi¬
encie sue ut sit: uenire aũ ẽ incarnari.

Expanded text:
aque ei: Nos ex fornicatione non sumus nati, unum Patrem habemus Deum. Jam utcunque coeperunt cognoscere non de carnis generatione Dominum loqui, sed de vitae institutione. Et quia consuetudo Scripturarum est fornicationem appellare falsis diis servire, dixerunt: Unum patrem habemus Deum. Credo quia cogitabant: Quoties nominabimus Abraham, dicturus est nobis: quare non imitamini eum de cujus genere gloriamini? Et quia tantum virum imitari non possumus, dicamus nos habere patrem Deum, ut auditer esset, diligeretis utique me. Ego enim ex Deo processi et veni. Neque enim a meipso veni, sed ille me misit. Sicut praeostendit de Abraham, ita nunc ostendit Deum non esse eis patrem, quia non cognoscunt Filium quem misit, nec diligunt. Procedere est, quod Deus naturalis origo et aeterna causa est sapientiae suae ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
mũdus eẽt: que ẽ ab humana inflatio¬
t̃ ñ iudicat quem quã. s om̃e udici¬
um dedit filio. scd̃m uidiciũ discre¬
tionis uidicat. ut in psalmo. Iudica
me ds̃. huiꝰ uidicĩ: expositio sequit᷑.
t discerne inquid causam meam de
gente ñ sc̃a. Similit̃ duas tẽptationes
intelligimꝰ: una decipit. Altã ꝓbat.
Nam scriptũ est. ds̃ neminẽ tẽptat. e
ut sciat si diligitis eum. Ut sciat dic¬
tũ ẽ. ꝓscire faciit. Iob latebat se. s
dm̃ nõ. Admisit ds̃ tẽp̃tatorem.⁊ fe¬
cit eum sui cognitorẽ. Sic ⁊ duo timo¬
res sunt: seruilis. cũ times ne pariaris
peñã: castus. cũ times ne amttas uisti¬
ciam. Alterũ ꝑfecta caritas forasmit

Expanded text:
mundus esset, quae est ab humana inflatioter non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio; secundum judicium discretionis judicat ut in psalmo: « Judica me Deus . » Hujus judicii expositio sequitur: « Et discerne, inquit, causam meam de gente non sancta . » Similiter duas tentationes intelligimus, quarum una decipit, altera probat. Nam scriptum est: « Deus neminem tentat . » Et ut sciat si diligitis eum . Ut sciat dictum est, pro scire faciat. Job latebat se , sed Deum non. Admisit Deus tentatorem, et fecit eum sui cognitorem. Sic et duo timores sunt, servilis, cum times ne patiaris poenam, castus, cum times ne amittas justitiam. Alterum perfecta charit
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ eius audiunt. In quocũq sonet uox
u̾bi cdĩ. p̃destinati ad uitam audiunt
obectiendo. Et tiotandũ qd̾ ñ om̃ns̃ qͥ
uitrat ꝑ ostiũ pastor ẽ. qr et oues in¬
irant. S eruntam̃ unitas unu̾sitatis
ecdẽ. uͥbo et exemplo cotidie pascit.
ostiarius est xp̃c qui seipsum aꝑit.
ꝓprias oues uocat nominatim. et e¬
d̾ucit eas. Et cum ꝓprias oues emise¬
rit. añ eas uadit. et oues illum se¬
cuntur. qr sciunt uocem eiꝰ. Oues uo¬
cat noiatim. qui ait discipulis suis.
gaudete qr noĩa ur̃a scripta sunt
incelo. Eñ alibi. Nouit dñs qui sũt
eius. Educit eas hino aduitam ẽt̃.¬
nam. emittit eas absoluendo aiin¬
culis peccatoꝵ. et p̃cedit eas surgẽs
amortus. Alit̾. Educit oues de tene¬
bris ad lucem doctrine. et añ eai.
sic emissas quasi de egipto uadit
uelut in colũna nubis et̃ ignis: exẽ¬
plo indicans qd docuit. Oues illum
secuntur quocumq ierit. ꝑseu̾ando
usq insinem scli. Nec enĩ bene ui¬

Expanded text:
cem ejus audiunt. In quo cum sonet vox verbi Dei praedestinati ad vitam audiunt obediendo. Et notandum quod non omnis qui intrat per ostium, pastor est, quia et oves intrant. Verumtamen uEcclesiae, verbo et exemplo quotidie pascit. Ostiarius est Christus, qui seipsum aperitproprias oves vocat nominatim, et educit eas. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit, et oves illum sequuntur, quia sciunt vocem ejus. Oves vocat nominatim, qui ait discipulis suis: Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo . Unde alibi: Novit Dominus qui sunt ejus . Educit eas hinc ad vitam aeternam, emittit eas, absolvendo a vinculis peccatorum, et praecedit eas, surgens a mortuis. Aliter: Educit oves de tenebris ad lucem doctrinae, et ante eas sic emissas quasi de Aegypto, vadit velut in columna nubis et ignis, exemplo indicans quod docuit. Oves illum sequuntur quocunque ierit, perseverando usque in finem. Nec enim bene vi
Abbreviated transcription (Latin):
facti sunt. dñs aũ est ante mñdum.
qr in pͥncipio etat u̾bũ Si enĩ ñ cre¬
dideritus ꝙ egosum. motiemimi in pec¬
cato ur̃o. Econtratio dat spem c̃ditu¬
ris. ut de mũdo leuentur ad eum qui
mũdũ fecit. Ed nich addidit dicetts
qr egosum : multa sub intelligi detit:
scilicet ego sum u̾bum patris. concli¬
tor mũdi. hominis formatos ⁊ refor¬
mator. Ed qui ñ c̃dit: moritur inpec¬
catis. Monsi eciam dixit. ego sũ qui sũ.
ħ est uerũ ẽẽ habeo. qr non sum mu¬
tabilis s semꝑ idem. In om̃i motu re:¬
rũ inueto p̃titũ et fututũ: inu̾itate
dĩ solum p̃sens. Dicebant gͦ ei. c̃u
quies: dixit eis iħc. Principiũ qui
loquor uob̃. Principiũ ẽ. cui dictum s.ꝙ̃.¬
ẽ. Tu autem idem ip̃e es. et anui
tui non deficient. Sciebat ibi ẽẽ quos¬
dam credituros: et iõ dixisse uui qui
es. ut scirent quid illũ ẽẽ crederent.
Respondit gͦ pͥncipiũ. ñ tanquam
diceret pͥncipiũ sum: s tanquam di¬

Expanded text:
m, quia in principio erat Verbum. Si enim non credideritis quia ego sum, moriemini in peccato vestro. Econtrario dat spem credituris, ut de mundo leventur ad eum qui mundum fecit. Quod nihil addidit, dicens: Quia ego sum, multa subintelligi dedit, scilicet ego sum Verbum Patris, Conditor mundi, hominis formator et reformator. Quod qui non credit, moritur in peccatis. Moysi etiam dixi: Ego sum qui sum , hoc est verum esse habeo, quia non sum mutabilis, sed semper idem. In omni motu rerum invenio praeteritum et futurum, in veritate Dei solum praesens. Dicebant ergo ei: Tu quis es? Dixit eis Jesus: Principium, qui et loquor vobis. Principium est, cui dictum est: Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Sciebat ibi esse quosdam credituros, et ideo dixisse: Tu quis es? ut scirent quid illum esse crederent. Respondit ergo, principium, non tanquam diceret, principium sum, sed tanquam di
Abbreviated transcription (Latin):
pondisti: ħ fãc ⁊ uiues. Quiã salnis nr̃a
consistit in cognitione u̾ttatis ⁊ amo¬
re uirtitis. saducei longe sũt a regno
dĩ. cũ nec cognoscenda cognoscant.
nec diligenda diligant. hic autem
suꝑbus rep̃tator minꝰ longe est ex
dĩ. si augeretur ei cogntio ueri et di¬
lectio boni ut xp̃m tam uidm̃ quam
lle aut̃ uolens iustificare se ipsũ.
dixit ad iħm. Et quis est meus¬

Expanded text:
ra consistit in cognitione veritatis et amore virtutis, Sadducaei longe sunt a regno Dei, cum nec cognoscenda cognoscant, nec diligenda diligant. Hic autem superbus tentator minus longe est extDei, si augeretur ei cognitio veri, et dilectio boni, ut Christum tam in Deum quam Ille autem, volens justificare seipsum, dixit ad