comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝑtrahunt. Uideamus gͦ quid dicat.
Asticerunt reges t̾rȩ. Inuenio in scripturis
scĩs alium dici sp̃m fornicationis: alium
alitẽ appellari sp̃m elationis. Sic & in aliis
uiciis intelligi pot̾. Optinet itaq aliꝰ regnũ
in luxuriosis: alius ingulosisͤ aliꝰ presidet
auaris: alius iracundis. Hic principat᷑ in¬
uidis: ille dominat᷑ clatis. Quid igit᷑ aliud
ẽ huiꝰmodi reges sͥ inuicem assistere: nisi
unĩquemq in nominũ impugnatione
alium adiuuate: Nam dum ab unoquo¬
libet qͥspiam in aliqd̃ uiciũ deicit᷑: ex eo
iplo sepe. ad resistendum aliis infirmior in¬
uenit᷑. fieri eñi solee ut qui ꝑ crapulam gra¬
uat᷑: multo ciciꝰ multoq facilius ꝑ luxuriã
inflammet᷑. Reges it aq sͥ assistunt: qñ ui-¬
cissim sͥ ad nos expugnandos opẽ ferunt.
Principes in unum conueniunt: qͥa qͥcqͥd
qmͣuis diuersũ agant. in nr̃a subuersioẽ
tam̃ parit̾ consentiunt. Recte eciam ho ᷤ re

Expanded text:
tem pertrahunt. Videamus ergo quid dicat: tem pertrahunt. Videamus ergo quid dicat: Astiterunt reges terrae. Invenio in Scripturis sanctis alium dici spiritum fornicationis, alium autem appellari spiritum elationis. Sic et in his aliis vitiis intelligi potest. Obtinet itaque alius regnum in luxuriosis, alius in gulosis, alius praesidet avaris, alius iracundis: hic principatur invidis, ille dominatur elatis. Quid igitur aliud est hujusmodi reges sibi invicem assistere, nisi unumquemque in hominum impugnatione alium adjuvare? Nam dum ab uno quolibet quispiam in aliquod vitium dejicitur, ex eo ipso saepe ad resistendum aliis infirmior invenitur. Fieri enim solet, ut qui per crapulam gravatur, multo citius, multoque facilius per luxuriam inflammetur. Reges itaque sibi assistunt quando vicissim sibi ad nos expugnandos opem ferunt. Principes in unum conveniunt, quia quidquid quamvis diversum agant in nostra subversione, tamen pariter consentiunt. Recte ergo etiam hos
Abbreviated transcription (Latin):
terram ibis. In huiusmodi terra demo¬
nes quos apłs mundi huius princi¬
pes & rectores tenebrarum appellat. re¬
gnum tenent & dominatũ exercent:
dum eos ad immunda desideria i-¬
pellunt. & ꝑ mundanas cupiditateᷤ
distrahiune. Rex a regendo dicit᷑: & ꝑ
terram. cor terrenis desideriis inhianᷤᷤ
recte intelligit᷑. Illi gͦ demones in scri¬
ptura sacra reges dicunt᷑: qui in subuer¬
tendis sibiq subiugandis hominib.
fraude potius quam uutute nitunt᷑.
Est enĩ in aliis astutia maior. in aliis
aut̃ẽ audacia uehementior: hi occultius
temptant: illi uehementiꝰ instant. Horum
temptatio fraudulenta: illor aut̃e iuo¬
lenta. Hi quasi consulendo decipiunt:
illi accius instando quodammͦ oppͥmunt.
Hos itaq ꝑ regis: illos intelligamꝰ ꝑ prin¬
cipes. Isti & enim̾ quasi regendo. illi uͦ prin¬
cipando hominib p̾sunt: qͦs uel astutia
deceptoᷤᷤ. uel instantia deicctos. ad iniquita¬

Expanded text:
terram ibis . In hujusmodi terra, daemoterram ibis . In hujusmodi terra, daemones quos Apostolus mundi hujus principes et rectores tenebrarum appellat , regnum tenent et dominatum exercent, dum eos ad immunda desideria impellunt, et per mundanas cupiditates distrahunt. Rex autem a regendo dicitur, et per terram cor terrenis desideriis inhians recte intelligitur. Illi ergo daemones in Scriptura sacra reges dicuntur, qui in subvertendis, sibique subjugandis hominibus fraude potius quam virtute nituntur. Est enim in aliis astutia major, in aliis autem audacia vehementior. Hi occultius tentant, illi vehementius instant. Horum tentatio fraudulenta, illorum autem violenta. Hi quasi consulendo decipiunt, illi acrius instando quodammodo opprimunt. Hos itaque per reges, illos intelligamus per principes. Isti etenim quasi regendo, illi vero principando hominibus praesunt, quos vel astutia deceptos, vel instantia dejectos ad iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
sane qđ̃ fremitus est bestiarum: non ho¬
minum. Gentes utiq fremere ẽ: praua
desideria contra rationem exurgere.
Quotiens iusta d̃i iudicia reprehendi¬
mus: quotiens contͣ eius flagella murmu¬
ramus: totiens uocem humanam qͣsi
in fremitum cominucamus. Quotiens
appetitum potius quam rationem se¬
quimur: quasi homines nos eẽ pigeat.
bestias imitam᷑. Increpet gͦ primum
fremitũ iniquitatis: postea redarguat
etiam studium uanitatis. Nam in eo
qđ dicit᷑ et ppłi meditati sunt in ania:
studium uanitatis reprehendit᷑. Ꝙ forte
inania cogitare ueniale: meditari aut̃e
omnino reprehensibile. Aliud est enim
quod ex negligentia uel inuiti patimur:
& aliud quando çirca inutile studuum
sponte occupam̃. Astiterunt reges terrȩ:
& principes conuenctunt in unum
Queramus prius qui sint isti reges: uł
qui sint illi quos nominat principes.
Reges dicit: sed terrȩ reges asserit. Dec¬
catori autem dicitur. Terra es: & in

Expanded text:
sane quod fremitus est bestiarum, non hosane quod fremitus est bestiarum, non hominum; gentes utique fremere, est prava desideria contra rationem exsurgere. Quoties justa Dei judicia reprehendimus; quoties contra ejus flagella murmuramus, toties vocem humanam quasi in fremitum commutamus. Quoties appetitum potius quam rationem sequimur, quasi homines nos esse pigeat bestias imitamur. Increpet ergo primum fremitum iniquitatis; postea redarguat etiam studium vanitatis. Nam in eo quod dicitur: Et populi meditati sunt inania, studium vanitatis reprehenditur. Et forte inania cogitare, veniale; meditari autem, omnino reprehensibile. Aliud est enim quod ex negligentia vel inviti patimur; et aliud quando circa inutile studium sponte occupamur. Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum. Quaeramus prius qui sint isti reges, vel qui sint illi quos nominat principes. Reges dicit, sed terrae reges asserit; peccatori autem dicitur: Terra es, et in
Abbreviated transcription (Latin):
.s.s. ĩtellectu. A cogitatiõib inqͥt: q. ft̃ sine
intellectu. Quid fiet de his cogitationi¬
b quȩ ad mittere non possumus sine
turpi & illecebroso affectu. uel ab his
quȩ libent̃ accipimus. non sine prauo
quodam consensu: si ab his se aufert
sp̃e sẽs quȩ sunt sine incellectu: Quod
igit᷑ ille cogitationes ꝓuersas aꝑte no¬
minat: hoc iste gentes figuralit̾ quasi
homines ꝑuersos. & a deo uero auer¬
sos appellat. Quod ille cogicationes sine
intellectu dicere uoluit: Noc iste nfallor
ppłõs mnania meditantes nominauit
Deiores itaq sunt quȩ non sunt sine
nequicia: quam quȩ uage discurit
sine intelligentia. Vnde & nos gentes
nominat: illo ᷤᷤ ppłos appellat. Nam
gentes quidẽ sua ꝑuersitas dampnat:
ppłos uͦ quamuis fideles. sua ignobi¬
litas humiliat. Sic utiq sic omnis
cogitatio uana. siue ociosa. uilis: pͣua
autem atq ꝑuersa cogitatio. omnino¬
dicat. Quare fremuerunt gentes: et
ppłi meditati sunt inania. Notandum

Expanded text:
sine intellectu . A cogitationibus, inquit, quae sunt sine intellectu. Quid fiet de his cogitationibus quas admittere non possumus sine turpi et illecebroso affectu, vel de his quas libenter accipimus non sine pravo quodam consensu, si ab his se aufert Spiritus sanctus quae sunt sine intellectu? Quod ergo ille cogitationes perversas aperte nominat, hoc iste gentes figuraliter, quasi homines perversos et a Deo vero aversos appellat. Quod ille cogitationes sine intellectu dicere voluit, hoc iste, ni fallor, populos inania meditantes nominavit. Pejores utique sunt quae non sunt sine nequitia, quam quae vagae discurrunt sine intelligentia. Unde et hos gentes nominat, et illos populos appellat. Nam gentes quidem sua persuasitas damnat, populos vero quamvis fideles sua ignobilitas humiliat. Sic utique, sic omnis cogitatio vana, sive otiosa, vilis; prava autem, atque perversa cogitatio dicat: Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? Notandum
Abbreviated transcription (Latin):
ritas tua. ascribere mala mea mͥ: attri¬
buere bona mea tibi: & iccirco compla¬
cui in ueritate tua. Didici quia ꝑ me
surgere ñ possum: cognoui qͥa sine te
stare ñ possũ. credo et fateor qr tu es qͥ
oꝑaris in me. & uelle et ꝑficere ꝓ bona
uoluntate tua: et ob hoc complaciui in

Expanded text:
ritas tua ascribere mala mea mihi, attriritas tua ascribere mala mea mihi, attribuere bona mea tibi, et idcirco complacui in veritate tua. Didici quia per me surgere non possum; cognovi quia sine te stare non possum: credo et confiteor quia tu es qui operaris in me, et velle, et perficere pro bona voluntate tua, et o
Abbreviated transcription (Latin):
na: s in ueritate tua. Non scdm os lo¬
quentium iniqua: ñ scđm cor fingen¬
mundus sũ corꝑe: si purus sũ corde:
tunc scio quia complacii in ueritate
tua. Si iusta sune oꝑa. si casta desgͥe¬
ria: uere complacui in ueritate tua.
Si placeo interiꝰ. si placeo exteriꝰ. com¬
placeo in utroq complaceo undiq.
Philosophi gentium uirtutẽ colunt.
s uera non credunt: quoꝵ & si opus
placet. fides displicet. & iccirco ipsi
complacere ñ possunt. qui fide uerã
despiciunt. falsi xꝑiani fidẽ hñt. s
fidĩ oꝑa non hñs. in uno placent.
in altero displicent. & iccirco. uł ip̃i
complacere nequeunt. Ego si utrũq
habeo: scio uere quia tͥ complaceo. Ad
neutrũ tam̃ attigero ꝑ me ip̃m neu¬
trũ ex me ipso habere possum. O:
quis me hoc docuit: nͥ ueritas tua:
Et ob hoc complacui in hac ueritate
tua. Docuit me ueritas tua bona
mea eẽ dona tua: mala mea eẽ peccã mea.
& complacui .i.ii. tua. E rudiuit me ue¬

Expanded text:
ria, sed in veritate tua. Non secundum os loquentium iniqua, non secundum cor fingenmundus sum corpore, si purus mente, tunc scio quia complacui in veritate tua. Si justa sunt opera, si casta desideria, vere complacui in veritate tua. Si placeo interius, si placeo exterius, complaceo in utroque, complaceo undique. Philosophi gentium virtutem colunt, sed vera non credunt: quorum et si opus placet, fides displicet, et idcirco ipsi complacere non possunt qui fidem veram despiciunt. Falsi Christiani fidem habent, sed fidei opera non habent; in uno placent, in altero displicent, et idcirco vel ipsi complacere nequeunt. Ego si utrumque habeo, scio vere quia tibi complaceo. Ad neutrum tamen attingo per meipsum, neutrum ex meipso habere possum. Sed quis me hoc docuit, nisi veritas tua? Et ob hoc complacui in veritate tua. Docuit me veritas tua bona mea esse bona tua, mala mea esse peccata mea, et complacui in veritate tua. Erudivit me ve
Abbreviated transcription (Latin):
ridendo feditatem illius dissimulamꝰ:
subsannando nram quȩ nulla est simu¬
lamus. Fit uͦ ex huiusmodi simulati¬
one uel dissimulatione ut aliena de¬
formitas deformius appareat: & nr̃a
formositas formorsior emineat. Quid
igitur aliud est dominum suos im¬
micos irridere: quam eos ad forcia que¬
dam. uel etiam magna agenda relaxare
in quib possint ad tempus sibi uel aliiᷤ
głosi apparere: E tunc quasdam quasi
eor laudes in eors aurib loquit᷑: cum
eos id agere ꝑmutat. unde suꝑba mens
eoꝵ. in aniter gletur. Quales ꝓpħa ꝑcu¬
tit: cũ dicit. Disꝑdat uniuersa labiado¬

Expanded text:
ridendo foeditatem illius dissimulamus, ridendo foeditatem illius dissimulamus, subsannando nostram, quae nulla est, simulamus. Fit vero ex hujusmodi simulatione vel dissimulatione, ut aliena deformitas deformius appareat, et nostra formositas formosior emineat. Quid igitur aliud est Dominum suos inimicos irridere, quam eos ad fortia quaedam, vel etiam magna agenda relaxare, in quibus possint ad tempus sibi vel aliis gloriosi apparere? Et tunc quasdam quasi eorum laudes in eorum auribus loquitur cum eos id agere permittat unde superba mens eorum inaniter glorietur. Quales Propheta percutit cum dicit: Disperdat Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui habitat in celis irridebit eos: ꝙ dñs
subsannabit eos. Qui in celis habitat.
qui animas in habitare amat: ipse sibi
defendat: ipse hostes repellat. conuncat.
irrideat. Qui habitat in celis irridebit
eos: & dominus subsannabit eos. Ali¬
ud est irtidere: aluid ẽ subsannare. Itri¬
sio est quando aliqũe yronice laudamus :
cum supra id qđ est. uel aliquid qd̾ om¬
nino non ẽ. amplificando ei ascribimꝰ:
ascribendo amplificamus. S ubsan¬
natio uͦ est quando in alicuius deno¬
tatione uultum nr̃m simulata desor¬
mitate transfiguramur: & qualis ipse
sit. uel potius quales nos ẽẽ credat m̃¬
tita deformitate depingimus. Ee
licet subsannatio. a nasi deductione spe¬
cialiter dici iuideat᷑: recte tamen que¬
libet labior nasi. oculorꝵ. faciei irriso¬
ria decorsio subsannatio dicitur. Irriden¬
do gͦ alterius pulchritudinem simula¬
mus: subsannando uͦ nrãm quodam¬
modo dissimulamus. Uel potius ir¬

Expanded text:
Qui habitat in coelis, irridebit eos; et Dominus Qui habitat in coelis, irridebit eos; et Dominus subsannabit eos. Qui in coelis habitat, qui animas inhabitare amat, ipse sibi defendat, ipse hostes repellat, convincat, irrideat. Qui habitat in coelo irridebit eos, et Dominus subsannabit eos. Aliud est irridere, aliud est subsannare. Irrisio est quando aliquem ironice laudamus, cum supra quod est, vel aliquid quod omnino non est amplificando ei ascribimus, ascribendo amplificamus. Subsannatio vero est quando in alicujus denotatione vultum nostrum simulata deformitate transfiguramus, et qualis ipse sit, vel potius quales nos esse credat, mentita deformitate depingimus. Et licet subsannatio a nasi deductione specialiter dici videatur, recte tamen quaelibet labiorum, nasi, oculorum, faciei, irrisoria detorsio, subsannatio dicitur. Irridendo igitur alterius pulchritudinem simulamus, subsannando vero nostram quodammodo dissimulamus, vel potius ir
Abbreviated transcription (Latin):
tis archanum numquã sensus carnis¬
in greditur: numquam ad illa intima
secrcta. sensus corporeus admittitur:
Dola anima quȩ ad similitudinem eiꝰ
facta ẽ: diuinȩ nature sub̃am uidere
potest. S nec eam aliquis ibi corporalit̃
uidere desiderabit: sicuti nec hic sapicn¬
tiam suam corporalit̃ uidere querit.
Qm̃ igitur sola amima diuine clarita¬
tis lumine capax est. ad qd̃ sensus corpo¬
reus numquam penetrare potest: meri¬
to in celo hoc est in anima dͥs habitare
asseritur: quȩ eius ineternum & presen¬
tia fruit᷑: et uisione letat᷑. Quid igitur
mirum si d̾s animam sibi contra nosteᷤᷤ
defendit: in qua inecernum nabitare ele¬
git: Sic scriptum ẽ. Hec requies mea
in seculum seculi: hic habitabo qm̃ legi
eam. fiducialiter itaq agam. & ñ timebo.
si talem inhabitatorem nabuero: si talem
ꝑtectorem inuenero: tunc demum int̃ hosteᷤᷤ
securus cis in sultare non trepidabo dicenᷤ

Expanded text:
tis arcanum nunquam sensus tis arcanum nunquam sensus ingreditur carnis, nunquam ad illa intima secreta sensus corporeus admittitur. Sola anima quae ad similitudinem ejus facta est, divinae naturae substantiam videre potest. Sed nec eam aliquis ibi corporaliter videre desiderabit, sicuti nec hic sapientiam suam corporaliter videre quaerit. Quoniam igitur sola anima divinae claritatis capax est, ad quod sensus corporeus nunquam penetrare potest, merito in coelo, hoc est in anima, Deus habitare asseritur, quae ejus in aeternum et praesentia fruitur, et visione laetatur. Quid igitur mirum si Deus animam sibi contra hostes defendit, in qua in aeternum habitare elegit, sicut scriptum est: Haec requies mea, in saeculum saeculi hic habitabo, quoniam elegi eam? Fiducialiter itaque agam, et non timelio si talem habitatorem habuero, si talem protectorem invenero, tunc demum inter hostes securus in eis insultare non trepidabo, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur etiam ꝑ contemplationem: in tercio
uͦ cernit᷑ facie ad faciem. Pfidem cum uidemꝰ:
qñ illa quȩ de eo scripta sunt firmiter cre¬
dimus. Der contemplationem autem eum
cernit: qui in eo qđ de illo prius credidit.
ex inspiratione diuina intelligentiȩ oculoᷤᷤ
figit. Der spetiem uͦ uidetur: qnͣdo in ꝓpri¬
a substantia sicuti ẽ facie ad faciem cernit᷑.
Uerumptamen quocumq modo uideat᷑:
non tamen uidet᷑ nisi in celo. Nam in pri¬
mo ut diximus ꝑ fidem : in scdo celo per
contemplationem: in tercio uero uidet᷑
ꝑ spetiem. Solum modo in huiusmodi
celis habitat ꝑ grãm: cum tamen nusqũa
desit ꝑ potentiȩ uel centiȩ sue presentiam.
Quia gͥ singulari quodam modo in scĩs
dominus innauitat: recte scriptura eum
in celis sp̃aliter locum nabere designat.
Sed si ꝑ terram carnem. ꝑ celum anim̃a
intelligimus: est adhuc aliud quod in
his uerbis animad uerti debemus. Sci¬
endum namq qm̃ ad illud diuinita¬

Expanded text:
contemplationem; in tertio vero cernitur facie ad faciem. Per fidem eum videmus, quando illa quae de eo scripta sunt firmiter credimus. Per contemplationem autem eum cernit, qui in eo quod de illo prius credidit, ex inspiratione divina intelligentiae oculos figit. Per speciem vero videtur, quando in propria substantia sicuti est facie ad faciem cernitur. Verumtamen quocunque modo videatur, non tamen videtur nisi in coelo. Nam in primo, ut diximus, per fidem; in secundo coelo per contemplationem; in tertio vero videtur per speciem. Solummodo in hujusmodi coelis habitat per gratiam, cum tamen nusquam desit per potentiae vel essentiae suae praesentiam. Quia ergo singulari quodammodo in sanctis Dominus habitat, recte Scriptura cum in coelis specialiter locum habere designat. Sed si per terram carnem, per coelum animam intelligimus, est adhuc aliud quod in his verbis animadvertere debemus. Sciendum namque quoniam ad illud Divinita
Abbreviated transcription (Latin):
mine iam intꝰ sum. uide qui intuᷤ
es. qm̃ in innocentia mea ingressuᷤ
sũ: ut te andire possem. ut tecũ loqͥ
possem: iccirco ad te ingressus sũ: et̃
ecce iam intus tecũ sum. Loqueregͦ
dñe: qͥa audit seruus tuus. Paratꝰ¬
sũ iam audire: quid loquat᷑ in me
dñs ds m̃s. Qui eiũ extra sunt. qui
adhuc exteriora diligunt: qui sola
ex teriora cogitant: uocẽ tuam audire
nequeunt. Alii sunt extra. ꝑ cogitati¬
onem & dilectionem: alii autẽ ꝑ solam
cogitationem. Sunilit̃ quid̾a intus ft̃
sola cogitatione: alii uͦ parit cogitatiõe
& dilectione. Nam qui uanitatem
cogitat. & uanitatẽ amat: extͣ utiq
ẽ nonsolũ ꝑ cogitationem: s etiam ꝑ
dilectionẽ. S qui exceriora inuiti ex
dispensationes officio administrant.
s: tam̃ exterioꝵ. curam non tã amãt
quam tolerant: isti quide qu̾auiᷤ intꝰ
sint ꝑ dilectionem: cogunt᷑ quidem
exire saltẽ ꝑ cogitationem. Quid̾a st̃

Expanded text:
mine, jam intus sum, vide qui intus mine, jam intus sum, vide qui intus es; quoniam in innocentia mea ingressus sum, ut te audire possem, ut tecum loqui possem, idcirco ad te ingressus sum et ecce jam intus tecum sum. Loquere ergo, Domine, quia audit servus tuus. Paratus sum audire quid jam loquatur in me Dominus Deus meus. Qui enim extra sunt, qui adhuc exteriora diligunt, qui sola exteriora cogitant, vocem tuam audire nequeunt. Alii extra sunt per cogitationem et dilectionem, alii autem per solam cogitationem. Similiter quidam intus sunt sola cogitatione, alii vero pariter cogitatione et dilectione. Nam qui vanitatem cogitat et vanitatem amat, extra utique est, non solum per cogitationem, sed etiam per dilectionem. Sed qui exteriora inviti ex dispensationis officio administrant, sed tamen exteriorum curam non tam amant quam tolerant, isti quidem quamvis intus sint per dilectionem, coguntur quidem exire saltem per cogitationem. Quidam sunt
Abbreviated transcription (Latin):
homo mendax. Parum namq mͥ de me¬
ipso credo ut pote homini mendacr: ti¬
mens ne si me ipsum udico. mentiat᷑
iniquitas sͥ. Tu rectius hoc facis. qui
uerax es: tu melius hoc potes qui ue¬
ritãs es. Intret gͦ ueritas in cor meũ:
uerum contͣ mne ꝑhibeat testimonur.
uerũ de me ꝓferat iudiciũ. Iud ica me
gͦ dñe: indica michi obsecro quał sim
dũe. Tu ueram de me ꝓfer senteutiã.
ego ipse de me ipso ȩxerceo undictam.
Uel si forte in me ꝑ penitentiam deleta
ẽ culpa: ostende mͥ quid adhuc mͥ desit
de ꝑfecta uisticia. Utilit̃ enĩ me coram
me ipso iudicas: si qualis apud te sim mͥ
manifeste indicas. Iudica me gͦ dñe. qm̃
intus eras. ego foris eram: & iccirco uo¬
cem tuam audire non poteram. Ex¬
tra eram dum exteriora querebam:
dũ exteriora cogitabam. S iam unꝰ
ex his factus qui conuertunt᷑ ad cor
festinaui implert illud preceptũ quo dicit᷑.
redite p̃uaricatores ad cor. Et ecce do¬

Expanded text:
homo mendax. Parum itaque mihi de mehomo mendax. Parum itaque mihi de meipso credo, utpote homini mendaci, timens ne, si meipsum judico, mentiatur iniquitas sibi. Tu rectius hoc facis qui verax es. Tu melius hoc potes qui veritas es. Intret ergo veritas in cor meum, verum contra me perhibeat testimonium, verum de me proferat judicium. Judica me ergo, Domine; indica mihi, obsecro, qualis sum, Domine; tu veram de me profers sententiam, ego ipse de meipso exerceo vindictam. Vel si forte in me per poenitentiam deleta est culpa, ostende mihi quid adhuc mihi desit de perfecta justitia. Utiliter enim me coram meipso judicas, si qualis apud te sim mihi manifeste indicas. Judica me ergo, Domine,intus eras, ego foris eram, et idcirco vocem tuam audire non poteram. Extra eram, dum exteriora quaerebam, dum exteriora cogitabam. Sed jam unus ex his factus, qui convertuntur ad cor, festinavi implere illud praeceptum quo dicitur: Redite, praevaricatores, ad cor . Et ecce, Do
Abbreviated transcription (Latin):
plus odiunt bona nr̃a quã corm̃ta sua:
immo malunt cotidie cormenta sua au¬
gere. quam nr̃a bona. qũa merita nr̃a ñ
minuere: & tam̃ cot conatib tantis discͥ¬
minib nil aliud agunt: nisi ut boni ꝙͥ
cotidie meliores fiant. Irrident᷑ itaq cũ
se aliquid contra electos posse głant᷑: sub¬
sannant᷑ autem cũ contra dei dispositi¬
onem aliquid agere arbitrant᷑. Saluti
quippe electoꝵ. militat quicqͥd contͣ ilłã
inimica malignitas actitat: & inde or¬
dinationem di implere cogit᷑: uñ eam
impedire friuole nitit᷑. Recte gͦ de his
dicit᷑: quia irridebit. & dñs subsanna¬
bit eos:¬
udica me dñe. Uellen scire qualis ipse
sum: s ux de me ipso uera discernere
possum. Amor namq pͥuatus quẽ erga
meipsũ habeo: aufert michi uerũ uidi¬
cium de me ipso. Iudica me gͦ dñe: qͥ
ueracit nosti me. Tu mͥ dicis de te qr
ego sum ueritas: & ego scio quia om̃is

Expanded text:
plus odiunt bona nostra quam tormenta sua; plus odiunt bona nostra quam tormenta sua; imo malunt quotidie tormenta sua augere, quam nostra bona, quam merita nostra non minuere; et tamen tot conatibus, tantis discriminibus nil aliud agunt, nisi ut boni quique quotidie meliores fiant. Irridentur itaque, cum se aliquid contra electos posse gloriantur; subsannantur autem, cum contra Dei dispositionem aliquid agere arbitrantur. Saluti quippe electorum militat quidquid contra illam inimica malignitas actitat, et inde ordinationem Dei implere cogitur, unde eam impedire frivole nititur. Recte ergo de his dicitur quia irridebit, et Dominus subsannabit eosudica me, Domine. Vellem scire qualis ipse sum, sed vix de meipso vera discernere possum. Amor namque privatus quem erga meipsum habeo, aufert mihi verum judicium de meipso. Judica me ergo, Domine, qui veraciter nosti me. Tu mihi dicis de te, quia ego sum veritas; et ego scio, quia omnis
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Suas quasi laudes. sed falsas audi¬
unt: inquantum de se magna. sed mi¬
nime uera credunt. Dominum autem
quasi deformem aspiciunt: quamdiu
de eo indigna sentiunt. Maxime autẽ
malignis spiritib hec sententia conueni¬
re uidetur: contra quos spiritalit̃ prolata
uidetur. S uis enim temptationio da¬
uid fatigabant: suis enim insidiis sub¬
uertere festinabant. Sed dauid de do¬
gni spiritus electis quibusdam ad tempꝰ
p̾ualere ꝑmitunt᷑. Unde fit: ut illoᷤ qͦs
dñs sͥ ineternũ seruat: contra dĩ dispo¬
sitionem ꝑdere moliant᷑. S dum sepe
pꝰ lapsum electi quilibet tanto fortiores.
quanto humiliores resurgunt: quid aliud
suis impugnationib maligni sp̃c qu̾a
bonoꝵ ꝓfectib nolences seruiunt: Uide
si potes qualit̃ irrident᷑: cognosce quomͦ
derident᷑. N. chil est unde magis doleant.
nichil ẽ quod amplius ingemiscant. qͣ
bonũ nr̃m:. quam ꝓfectum nr̃m. Pene

Expanded text:
unt, suas quasi laudes, sed falsas audiunt, suas quasi laudes, sed falsas audiunt in quantum de se magna, sed minime vera credunt. Dominum autem quasi deformem aspiciunt, quandiu de eo indigna sentiunt. Maxime autem malignis spiritibus haec sententia convenire videtur, contra quos specialiter prolata videtur. Suis enim tentationibus David fatigabant, suis eum insidiis subvertere festinabant, sed David de Dogni spiritus electis quibusdam ad tempus praevalere permittuntur, unde fit ut illos quos Dominus sibi in aeternum servat, contra Dei dispositionem perdere moliantur. Sed dum saepe post lapsum electi quilibet tanto fortiores, quanto humiliores resurgunt, quid aliud suis impugnationibus maligni spiritus quam bonorum profectibus nolentes serviunt? Vide si potes qualiter irridentur, cognosce quomodo deridentur. Nihil est unde magis doleant, nil est quod amplius ingemiscant, quam bonum nostrum, quam profectum nostrum. Pene
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ẽ cũinimicoꝵ suor fortitudinem
sumulat. Subsannatio uͦ ẽ: cũ suam
potentiam uel uisticiam dissimulat. Sepe
enum inuistos in hac uita ꝓsꝑariͤ iustoᷤ
uͦ affligi ꝑmittit: quasi qui maliciȩ resi¬
stere non possit. uel uinocentiȩ compati
nolit. Dum gͥ ꝑuersis mentib uel minuᷤ
potens. uel minus iustus appareat: quid
nisi uultus sui rectitudinem ut ita dicam
in eoꝵ. considerationem detorquet: Quia
enim qui iustus est. iustus ẽe non credit᷑:
quasi uultus ipsius spetiositas. in suo de¬
core ab ipsis non uidetur. fit namq sepe
ut dum impii mala impune faciant:
dm̃ res humanas minime curare credant
Quales illi describunt᷑: qui dixerunt non
uidebit dominus nec intelliget ds̃ iacob.
Quors quidam dixit in corde suo oblitꝰ
est ds: auercit faciem suam ne iudeat
in finem. Peruersi itaq irtident᷑. cum de
se ipsis tam falsa quam magna p̃sumunt:
subsannant᷑ autem. cum tam ꝓfana quã
uana de domino insana mente concim¬

Expanded text:
itaque est cum inimicorum suorum fortitudinem simulat. Subsannatio vero est cum suam potentiam, vel justitiam dissimulat. Saepe enim injustos in hac vita prosperari, justos vero affligi permittit, quasi qui malitiae resistere non possit, vel innocentiae compati nolit. Dum igitur perversis mentibus, vel minus potens, vel minus justus apparet, quid nisi vultus sui rectitudinem, ut ita dicam, in eorum consideratione detorquet? Quia enim, qui justus est justus esse non creditur, quasi vultus ipsius speciositas in suo decore ab ipsis non videtur. Fit namque saepe ut dum impii mala impune faciant, Deum res humanas minime curare credant. Quales illi describuntur, qui dixerunt: Non videbit Dominus, nec intelliget Deus Jacob . Quorum quidam dixerunt in corde suo: Oblitus est Deus, avertit faciem suam ne videat in finem . Perversi itaque irridentur, cum de seipsis tam falsa quam magna praesumunt. Subsannantur autem, cum tam profana quam vana de Domino insana mente concipi
Abbreviated transcription (Latin):
hec uel illa suꝑare: maius tamen est
utrisq posse resistere. Si tamen ꝓphe¬
ta utrumq non posset: eis cum tanta
fiducia non insultaret. cum dicat.
Quare fremuerunt gentes: & popu¬
li meditati sunt inama. Astiterunt
reges terre : & principes conuenerũt

Expanded text:
haec, vel illa superare, majus tamen est haec, vel illa superare, majus tamen est utrisque posse resistere. Si tamen Propheta utrumque non posset, eis cum tanta fiducia non insultaret, cum dicat: Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? Astiterunt reges terrae, et principes c
Abbreviated transcription (Latin):
ciam restitisse uel resistere nos posse no¬
uerimus: multumq nos ꝓfecisse puta¬
remus: immo ñ iam nomines. sed
supra nomines nos esse crederemus.
Iste autem non tantum a gente uel rege
se sentit impugnari: immo a gentib
& populis et regib & principib se
non posse suꝑariͤ ee nouir & scriptit.
et posteris legenda relinquit: ut uel
sic confundat suꝑbiam nr̃am qui ni-¬
chil sumusͥ &. tamen suꝑbire non
erubescimus. Siquis autem gentes
populosq ad cogitationes. reges uerd
& principes referre uelit ad affictio¬
nes. facile cedo: quia animi affectioes
cogitationib presidere non ambigo.
Dic tam̃ hunc intellectum recipia¬
mus. ut suꝑiorem quidem non destru¬
amus: qui scripturam sacram mul¬
tiplicem expositionem reciꝑe non du¬
bitamus.Siue gͦ totum ad anii
uicia. siue totum referamus ad demo¬
nia: aut si melitis partim ad uicio¬
sos mores. partim referimus ad iuci¬
orꝑ incentores: multum quidem est

Expanded text:
tiam restitisse vel resistere nos posse notiam restitisse vel resistere nos posse noverimus, multum nos profecisse putaremus; imo non homines, sed supra homines nos esse crederemus. Iste autem non tantum a gente vel rege se sentit impugnari; imo a gentibus, et populis, et regibus, et principibus se non posse superari, et novit, et scripsit, et posteris legenda reliquit, ut vel sic confundat superbiam nostram qui nihil sumus, et tamen superbire non erubescimus. Si quis autem gentes populosque ad cogitationes, reges vero et principes referre velit ad affectiones, facile credo; quia animi affectiones cogitationibus praesidere non ambigo. Sic tamen hunc intellectum recipiamus, ut superiorem quidem non destruamus, qui Scripturam sacram multiplicem expositionem recipere non dubitamus. Sive ergo totum ad animi vitia, sive totum referamus ad daemonia, aut si melius partim ad vitiosos mores, partim referimus ad vitiorum incentores, multum quidem est
Abbreviated transcription (Latin):
ppłos differentiam querimꝰ: facile quidem
eos adinuicem distinguere poterimus. Nã
gentem a gente consuetudinis uel linguȩ
diuersitas distinguit: & sepe gens quelib&.
multo ᷤ habere ppłos consueuit. In uno gͦ.
mor dissimilitudinẽ: in altero in nuie
& alii aliis uehementius fauent uł stu¬
diuersitatem. & in qualib& distm ctiõe
innumerã multitudinẽ esse ꝑspexit:
iccirco fortassis et gentes dixit. &. ppłos.
subsequenter nominauit. Sic ergo discre¬
tionem sp̃uum habemus. si eor differen¬
tias diligent̃ attendimus: non tantum
ꝑ reges et principes. sed etiam ꝑ gentes
& ppłos. demonum differentias intel¬
ligere poterimus. Coguet gͥ qui pot̃
qualis quantusq uir iste fuerit: quali
discretione. quanta uirtute preditus
fuerit: contra quem gentes et populi
deseuiunt. contra quem regos & prin-¬
cipes conueniunt. Nos si contra uniuᷤ¬
cuiuslibet demonis seuiciam uel astu¬

Expanded text:
populos differentiam quaerimus, facile quidem populos differentiam quaerimus, facile quidem eos ab invicem distinguere poterimus. Nam gentem a gente consuetudinis vel linguae diversitas distinguit, et saepe gens quaelibet multos habere populos consuevit. In uno ergo morum dissimilitudinem, in altero innuit  alii aliis vehementius favent vel studiversitatem et in qualibet distinctione innumeram multitudinem esse perspexit, idcirco fortassis et gentes dixit, et populos subsequenter nominavit. Si ergo discretionem spirituum habemus, si eorum differentias diligenter attendimus, non tantum per reges et principes, sed etiam per gentes et populos daemonum differentias intelligere poterimus. Cogitet ergo qui potest, qualis, quantusque vir iste fuerit; quali discretione quantaque virtute praeditus exstiterit, contra quem gentes et populi desaeviunt, contra quem reges et principes conveniunt. Nos si contra uniuscujuslibet daemonis saevitiam vel astu
Abbreviated transcription (Latin):
Possumꝰ tam̃ ñsolum ꝑ reges & principes. sed
etiam ꝑ gentes & ppłos. demones intelligere:
& eoꝵ differentias in his nominib subtilit̃
distinguere. Cogita igit᷑ ñ quasi numerosã
quanda demonũ multitudin̾ẽ: ĩmo mul¬
tiplicem innumerositat̾e. Ex his alios aliis
sicut natura subtiliores: sic ne dubites & in
p̃sumptione audatiores: & in deceptione cal¬
lidiores. Unde fit ut aliis infirmiorib licet
numero ampliorib principent᷑: & suꝑ eoᷤᷤ li¬
bere dominent᷑. Est igit᷑ in subicctis infcriori¬
b multitudo copiosior: s in suꝑiorib tam
audacia quam prudentia maior. Unde
fit ue ꝓpt̃ ampliorem audatiam infir mio¬
rib libe dominatũ exerceant: & ꝓpt̃ maior̃e
prudentiam. stolidioꝵ studia uel officia ꝓ
luo arbitrio disponant. Hoc nos fortasse scri¬
ptura monere uoluit: qñ alios reges uel pͥn¬
cipes nominauit: alios aut̃e ꝑ gentes et
ppłos delignauit. Si aut̃ẽ iit̃ gentes &

Expanded text:
ssumus tamen non solum per reges et principes, sed etiam per gentes et populos daemones intelligere, et eorum differentias in his nominibus subtiliter distinguere. Cogita igitur nunc quasi numerosam quamdam daemonum multitudinem, imo multiplicem innumerositatem. Ex his alios, aliis sicut natura subtiliores, sic nec dubites, et in praesumptione audaciores, et in deceptione callidiores. Unde fit ut aliis infirmioribus, licet numero amplioribus principentur, et super eos libere dominentur. Est igitur in subjectis inferioribus multitudo copiosior, sed in superioribus tam audacia quam prudentia major. Unde fit ut propter ampliorem audaciam in infirmioribus libere dominatum exerceant, et propter majorem prudentiam stolidorum studia et officia pro suo arbitrio disponant. Hoc nos fortasse Scriptura monere voluit, quando alios reges vel principes nominavit; alios autem per gentes et populos designavit. Si autem inter gentes et
Abbreviated transcription (Latin):
constat ubiq eẽ. uoluit tam̃ scriptura in celo
sp̃aliter assignare: ꝙ ibi maxime ineẽ dicit᷑:
ubi ab omnib inhabitatorib incessant̃ ui¬
act᷑: ut qui eum uidere desiderat. ubi uide¬
ri potest. illuc ꝑ meritum ascendat. Et ẽ qͥdem
in terra. nec tamen eum uidemus qui in t̾ra
sumus: nec in inferno deest. quamuis ab
inferm habitatorib uideri posse non credi¬
mus: eundem tamen in celis eẽ. & in celis
uideri non dubitamus. Sciendum tam̃ est
qd aliter uidet᷑ ꝑ fidem: aliter autem ꝑ contẽ¬
plationem : aliter uͦ cernit᷑ ꝑ spctiem. Qd̃ est
inter celum cȩ terram: hoc interẽ inter fidełe
et infidelem. E possumus qu̾elibet imꝑte¬
ctum dicere celum ꝓpt̃ fidem. Huic tam̃ celo
suꝑeminet aliud celum: dignitas scilicet sp̃a¬
lium uiror. cui tam̃ suꝑfertur tercium: sub¬
limitas uidelicet angłoꝵ. In primo itaq ui

Expanded text:
constat ubique esse, voluit tamen Scriptura in coelo constat ubique esse, voluit tamen Scriptura in coelo specialiter assignare, et ibi maxime inesse dicitur ubi ab omnibus inhabitatoribus incessanter videtur. Ut qui eum videre desiderat ubi videri potest, illuc per meritum ascendat: et est quidem in terra; nec tamen eum videmus, qui in terra sumus; nec in inferno deest, quamvis ab inferni habitatoribus videri posse non credimus. Eumdem tamen in coelis esse, et in coelis videri non dubitamus. Sciendum tamen est quod aliter videtur per fidem, aliter autem per contemplationem, aliter vero cernitur per speciem. Quod est inter coelum et terram, hoc interest inter fidelem et infidelem, et possumus quemlibet perfectum dicere coelum propter fidem. Huic tamen coelo supereminet aliud coelum, dignitas scilicet spiritualium virorum, cui tamen superfertur tertium sublimitas, videlicet angelorum. In primo it
Abbreviated transcription (Latin):
naus uincula eors: & ꝑiciamus a nobis iu¬
gum ipsor. ꝑ uincula retinemur. ne eamꝰ
quo ire uolumus: sub uigo cogim᷑ inuiti
operari qđ nolumus. Duo magna mala:
impediri a bono. occupari in malo. A bo¬
no nos reuocant uincula cupiditatis: ad
malum nos impellit iugum timoris.
ominus huiꝰmodi uigum ꝓicere. S forte
modũ queris: qͦmͦ id fieri possit audire con¬
cupiscis. Audi: s negligere noli. Noli diligere
mundum. nec ea quȩ in mundo sunt: et
uincula dirupisti. Noli timere eos qui occi¬
dunt corpus. anime uͦ non habent quid fa¬
ciant: & iugum ꝓiecisti. Dirumpamus uin¬
cula coꝵ: et ꝑiciamus a nob iugum ipsors.
Qui habitat in celis irridebit eos: ꝙ dominus
subsannabit eos. Mirum ualde si dominus
ubiꝙ ẽ. cur in celo et non potius ubiq ẽẽ d̃r:
uel si in celo tantum ẽ. cur ubiq eẽ credatur.
s usus nr̃ habet ut res quelibet uideat᷑ ibi. ubi
ẽ ubi u̾ non ẽ minime uideri pot̃. Quem gͦ

Expanded text:
mus vincula eorum et projiciamus a nobis jumus vincula eorum et projiciamus a nobis jugum ipsorum. Per vincula retinemur ne eamus quo ire volumus. Sub jugo cogimur inviti operari quod nolumus. Duo magna mala, impediri a bono, occupari in malo. A bono nos revocant vincula cupiditatis, ad malum nos impellit jugum timoris. lominus hujusmodi jugum projicere. Sed forte modum quaeris; quomodo id fieri possit audire concupiscis. Audi, sed negligere noli. Noli diligere mundum, nec ea quae in mundo sunt , et vincula dirupisti. Noli timere eos qui occidunt corpus, animae vero non habent quid faciant , et jugum projecisti. Dirumpamus vincula eorum, et projiciamus a nobis jugum ipsorum: Qui habitat in coelis irridebit eos: et Dominus subsannabit eos. Mirum valde si Dominus ubique est, cur in coelo, et non potius ubique esse dicitur? vel si in coelo tantum est, cur ubique esse credatur? Sed usus noster habet, ut res quaelibet videatur ibi ubi est, ubi vero non est, minime videri potest. Quem vero
Abbreviated transcription (Latin):
quilq nititur habere ꝑ gram : qdđ possiddere
minime potuit ꝑ naturam. Illa gͥ accipunus
a pruma conditione ex munere creatoris: ista
tempore congruo accipimus ex beneficio sal¬
uatoris. Quando itaq dͥona nature corrum¬
pimus. in creatorem peccamus: qui eius opus
destruere ñ timemus. Quando uͦ quis dona
grẽ destruit. contra saluatorem situm sp̃alit̃
agit: qui ꝓ reꝑatione nr̃a usq ad mortem
sudauit. Quia gͥ uiciosi mores siue uicior
incentores demones.tam bona nature quã
dona gr̃e in nobis subuertere nitunt᷑: recte
nonsolum contra dominum. sed etiam con¬
tra xp̃m eius. gentes & populi. reges & pͥn¬
cipes assistere phibent᷑ : quia ad creatoris
iniuriam in nobis corrumꝑe festinant o¬
pus creationis: & ad contumeliam salua¬
tous. euacuare satagunt opus redemptiois.
Recte gͦ dicit᷑. Astiterunt reges terre. & pͥn¬
cipes conuenerunt in unum: aduersus do¬
minum & aduersus xp̃m eius. Dirumpa¬

Expanded text:
quisque nititur habere per gratiam quod possidere quisque nititur habere per gratiam quod possidere minime potuit per naturam. Illa igitur accipimus a prima conditione ex munere Creatoris; ista tempore congruo accipimus ex beneficio Salvatoris. Quando itaque dona naturae corrumpimus, in Creatorem peccamus, qui ejus opus destruere non timemus. Quando vero quis dona gratiae destruit, contra Salvatorem suum specialiter agit, qui pro reparatione nostra usque ad mortem sudavit. Quia igitur vitiosi mores, sive vitiorum incentores daemones tam dona naturae quam dona gratiae in nobis subvertere nituntur, recte non solum contra Dominum, sed etiam contra Christum ejus, gentes et populi, reges et principes assistere perhibentur. Quia ad Creatoris injuriam in nobis corrumpere festinant opus Creatoris, et ad contumeliam Salvatoris evacuare satagunt opus redemptionis. Recte ergo dicitur: Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum adversus Dominum, et adversus Christum ejus. Dirumpa
Abbreviated transcription (Latin):
meditati sunt inania: Astiterunt reges
terrȩ. &. principes conuenerunt in unum:
aduersus dñm & aduersus xp̃m eiꝰ. Ad¬
uersus dominũ inquit: et ad uersus xp̃m
eiꝰ. Ala sunt in nobis dona naturẽ: et
alia sunt dona gr̃ȩ. Distinguamus nichil¬
ominus dominum: & xp̃m eius. ꝑ dnm̃n
intelligite creatorem: ꝑ xp̃m intelligite
saluatorem Alunde dicit᷑ creator: & ali¬
unde saluator. Creator est ꝓ eo qd̃ fecit.
qd non erat: saluator autem inde dicitur
quia restauiauit qđ ꝑierat. Dona gͥ na¬
turȩ ꝑtinent ad creatorem: dona uͦ gr̃ȩ.
sp̃aliter ꝑtinere uident᷑ ad saluatorem. Dona na¬
turȩ dico. quando scdm naturalem complexi¬
onem. hos uidemus ꝓniores ad miscłiam:
illos rigidiores ad iusticiam: nos naturalit̃
prudentiores: illos simpliciores. & cetera huiꝰmo¬
di quȩ naturalit̃ quisq habet: non ex indu¬
stria possidet. Oratiȩ autem dona dicunt᷑: qñ

Expanded text:
meditati sunt inania? Astiterunt reges meditati sunt inania? Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt inadversus Dominum et adversus Christum ejus. Adversus Dominum, inquit, et adversus Christum ejus. Alia sunt in nobis dona naturae, et alia sunt dona gratiae. Distinguamus nihilominus Dominum, et Christum ejus. Per Dominum intellige Creatorem, per Christum intellige Salvatorem. Aliunde dicitur Creator, et aliunde Salvator. Creator est pro eo quod fecit quod non erat; Salvator autem inde dicitur, quia restauravit quod perierat. Dona ergo naturae pertinent ad Creatorem, dona vero gratiae specialiter pertinere videntur ad Salvatorem. Dona naturae dico quando secundum naturalem complexionem hos videmus proniores ad misericordiam, illos rigidiores ad justitiam; hos naturaliter prudentiores, illos simpliciores, et caetera hujusmodi, quae naturaliter quisque habet, non ex industria possidet. Gratiae autem dona dicuntur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
cipes conuenerunt inunum: s cont̾ quẽ:
Aduersus dominũ inquit: & aduersus
xp̃m eius. De illo gͦ uictoriam presumebat:
qui in ipso contra tot hostes indefesse di¬
micabat. Quid enim aliud quam que¬
dam di turris dauid anima exticit: qũe
Sͥ dominus quasi ur pugnator omnipo¬
tens nomen eius contra tot hostes defendit:
Una utiq ex his currib erat: ꝑ quib ali¬
bi ipse dauid ꝓclamat. Fiat pax in uirtu¬
te tua: & abundantia in turrib tuis.
Hanc itaq ꝑre ceteris turrem fortem. et
inter fortes singularem: pͥmo gentes im¬
pugnant. populi obsic̾one uallant᷑ sed
quia preualere non possunt: tande assi¬
stunt reges. conueniunt pruicipes. Sed
in expugnabilis manebat: quam do minuᷤs
sibi uigiter defendebat. Otabat itaq dauid
inter tot hostes de dei ꝑtectione securus:
& de tot hostib ꝑ dĩ uictoriam tandem
triumphaturus. Insultare gͦ non metu¬
it ÷ quos sibi non posse p̃ualere ꝑspexit:
& dicit. Quare fremuerunt gentes: & .p.

Expanded text:
t in unum. Sed contra quem? Adversus Dominum, inquit, et adversus Christum ejus. De illo ergo victoriam praesumat, qui in ipso contra tot hostes indefesse dimicabat. Quid enim aliud quam quaedam Dei turris David anima exstitit, quem sibi Dominus quasi vir pugnator omnipotens nomen ejus, contra tot hostes defendit? Una utique ex his turribus erat pro quibus alibi ipse David proclamat: Fiat pax in virtute tua et abundantia in turribus tuis . Hanc itaque turrem prae caeteris fortem, et inter fortes singularem primo gentes impugnant, populi obsidione vallant. Sed quia praevalere non possunt, tandem assistunt reges, conveniunt principes. Sed inexpugnabilis manebat quam Dominus sibi jugiter defensabat. Stabat itaque David inter tot hostes de Dei protectione securus, et de tot hostibus per Dei victoriam tandem triumphaturus. Insultare ergo non metuit, quos sibi non posse praevalere perspexit, et dicit: Quare fremuerunt gentes et populi
Abbreviated transcription (Latin):
nisi prauas ꝑuersasq cogitationes accipi¬
mus: & quid in ppłis mnania meditan-¬
tib. nisi uanas ineptasq cogitationes
intelligimus: De illis dictum est. Per¬
uerse enim cogitationes separant a deo
De istis autem scriptum ẽ. Sp̃s enĩ sc̃s¬

Expanded text:
gitationes accipimus? et quid in populis inania meditantibus, nisi vanas et ineptas cogitationes intelligimus? De illis dictum est: Perversae enim cogitationes separant a Deo . De istis autem scriptum est: Spiritus enim s
Abbreviated transcription (Latin):
confringet dñs cedros libani. pꝰea addat
& dilectus quẽ ad modũ filius unicorñ.
ac si dixisset dñs ac xp̃c eius. S dicto
confringet dñs. quid addi oportes & xͦ
eius: cum sit unus atq ide dñs ñsolũ
pat̃ et filius. s et sp̃c sanctꝰ: Nonne qͥ¬
cumq facit pat̾: hec et filius facit si¬
milit: E tam̃ in plurib seͥpture lociꝰ
talem distinctionẽ inuenire poteris: ut

Expanded text:
Confringet Dominus cedros Libani, postea addat, Confringet Dominus cedros Libani, postea addat, et dilectus quemadmodum filius unicornium. ac si dixisset Dominus ac Christus ejus. Sed dicto, confringet Dominus, quid addi oportet et Christus ejus, cum sit unus atque idem Dominus, non solum Pater et Filius, sed et Spiritus sanctus? Nonne quaecunque Pater facit, haec et Filius facit similiter; et tamen in pluribus Scripturae locis talem distinctionem invenire poteris, ut
Abbreviated transcription (Latin):
homo ẽ et quis cognoscet eum: Homo
inquã & hominis filiꝰ : uerumtam̃ qͥs
cognoscet illum: Quid putatis que
dicunt homines ẽẽ filiũ hominis:
Respondeat petrus unus ꝓ omnib.
di pai̾s. Res mira & ammiratione
digna. ut unus ideq sit filiꝰ dĩ uiui.
& filius hominis. morituri dicã an
mortui: Nam si mortuũ negamꝰ. illud
quomͦ stabit qd legimus : In quacũꝙ
die comederis ex eo: morte morieris.
S forte tunc incipit uiucre: cũ inci¬
pit tałẽ filium habere. O qũata hu¬
militaᷤ omnipotenteᷤ: o quał sublimitaᷤᷤ
hominis. Dm̃ habere hominẽ patr̃e.
humilita ᷤ in comꝑabił: hominẽ hab̾e
filium dm. sublimitas inestimabilis.
Oqu̾ã recte diligit᷑ iste tam humilis.
tam altus. uere singulari amore dignꝰ.
iste nr dilectus. Dilectus hominũ: dile¬
ctus angłoꝵ. dilectus omniũ: dilectus qũe¬
ad modum filius unicorniũ. Nunc autẽ
illud querendum restat. cur pꝰqu̾ã dixit

Expanded text:
homo est, et quis cognoscet illum? Homo, homo est, et quis cognoscet illum? Homo, inquam, et hominis filius, verumtamen quis cognoscet illum? Quid putatis, quem dicunt homines esse filium hominis? Respondeat Petrus unus, pro omnibDei Patris. Res mira, et admiratione digna ut unus idemque sit Filius Dei vivi, et filius hominis morituri, dicam, an mortui? Nam si mortuum negamus, quomodo illud stabit quod legimus? In quacunque die comederis ex eo, morte morieris . Sed forte tunc incipit vivere, cum incipit talem filium habere. O quanta humilitas Omnipotentis, o qualis sublimitas hominis! Deum habere hominem patrem, humilitas incomparabilis! Hominem habere Filium Deum, sublimitas inaestimabilis! O quam recte diligitur iste tam humilis, tam altus, vere singulari amore dignus iste noster dilectus! Dilectus hominum, dilectus angelorum, dilectus omnium, dilectus quemadmodum filius unicornium. Nunc autem illud quaerendum restat, cur postquam dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
rias: oꝑando nutͥas. Uide qd̾ in pote¬
state ciiusq relinquit᷑ utrum nam
tantȩ ꝓlis mat̾ efficiat᷑. Merito ergo
talem filium ꝓ uoto habere pocuit. Cur¬
putas similit̾ ñ maledictus qui ñ gignit.
sicuti maledicta sterilis & quȩ ñ parit.
nͥ quia non equȩ in nr̃a pocestate consi¬
stit. ueritatẽ intelligere. et ueritati consen¬
tire: Non enim semꝑ ueritatẽ intelligo
cum uolo: intellectȩ aut̃e semꝑ consentio.
si uoluero. Felix homo ẽ. cui p̃sto ẽ. cum
uoluerit habere filium: nec qualecũq
s dm̃. O quanta dignitas hominis: fili¬
um habere dm̃ maiestatis. Audi homo:
ausculta. o homo. Tandẽ erigere spem.
exhilara faciem. Si confundĩs de patre
tuo: confide tandẽ de filio tuo. Si eru¬
bescis in parente: exulta in ꝓle. Si con¬
tristaris in adam pͥmo: congratulare
in adam scdo. Maior hic ad erigendũ.
quã ille ad deiciendum. ꝑ illũ eiectus
a ꝑadiso: ꝑ istum głificandus in celo.
Intuemini quantus sit głosus iste. et

Expanded text:
ris, operando nutris. Sic, sic in potestate cujusque relinquitur, utrumnam tantae prolis mater efficiatur. Maledicta ergo talem filium putas, similiter non maledictus qui non gignit, sicuti maledicta sterilis et quae non parit, nisi quia non aeque in nostra potestate consistit veritatem intelligere et veritati consentire. Non enim semper veritatem intelligo cum volo, intellectae autem semper consentio si voluero. Felix homo est cui praesto est cum voluerit habere filium, nec qualemcunque, sed Deum. O quanta dignitas hominis filium habere Deum majestatis! Audi, homo; ausculta, o homo! Tandem erige spem, exhilara faciem. Si confunderis de patre tuo, confide tamen de filio tuo. Si erubescis in parente, exulta in prole. Si contristaris in Adam primo, congratulare in Adam secundo. Major hic ad erigendum quam ille ad dejiciendum. Per illum ejectus a paradiso, per istum glorificandus in coelo. Intuemini quantus sit gloriosus iste, et