comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃a est lux. Si enĩ uerbo fecit. ꝑ te fecto: et udo dcm̃ est. om¬
na ꝑ ip̃m fc̃a sũt: et sine ipso fc̃m est nichil. Diuisit ds
uit̾ lucem et tenebras: lucẽ uocauit diẽ: et tenebras uota¬
uit noctem. Que est illa nox que cũ uen̾it nemo pot̾it
oꝑari : Audi quid sit dies: et tunc intelligis que sit nox
Unde sumꝰ audituri: qͥs nam sit dies iste: Ipse dicat. Qm̃¬
du in mundo sum: lux sũ mundi. Ecce ip̃e est ddies. Lauet
ocł̾os cecus in die: ut uideat diẽ. Qͣmdiu inqͥt in hoc¬
muindo sũ. liyx sũ mundi. Etgo nescio que nox erit qͣu¬
do ibi xp̃c non erit: Ee ideo nemo ꝑot̾it oꝑari. Restat inqͥre¬
re fr̃es mer parienter accipite inqͥrentẽ me. Uobiscũ quero:
uobiscũ inueniam qd quero. Constat exptessũ. ac diffini¬
tum est. ciẽ cõmemorasse dñm hoc loco se ipst̃ id est lum̃
mundi. Qͣm diu inqut sc̃ in hoc mitndo: lux sum mundi.

Expanded text:
facta est lux . Si enim Verbo fecit, per te fecit: et ideo dictum est, Omfacta est lux . Si enim Verbo fecit, per te fecit: et ideo dictum est, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Divisit Deus inter lucem et tenebras; lucem vocavit diem, et tenebras vocavit noctem . 5. Quae est illa nox, quae cum venerit, nemo poterit operari? Audi quid sit dies, et tunc intelliges quae sit nox. Unde sumus audituri quisnam sit dies iste? Ipse dicat: Quamdiu in hoc mundo sum, lux sum mundi. Ecce ipse est dies. Lavet oculos caecus in die, ut videat diem. Quamdiu, inquit, in mundo sum, lux sum mundi. Ergo nescio quae nox erit, quando ibi Christus non erit; ideo nemo poterit operari. Restat inquirere, fratres mei, patienter accipite inquirentem me: vobiscum quaero, vobiscum inveniam a quo quaero. Constat, expressum ac definitum est, diem commemorasse Dominum hoc loco seipsum, id est lumen mundi: Quamdiu, inquit, sum in hoc mundo, lux sum mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
ut cetus nasceret᷑. Si gͦ ñ petcato parentũ fcm̃ est ut cecus naᷤᷤ¬
ceret᷑: quare cetus natus est: Audi magistrũ dicentẽ. Que¬
rit credentẽ. ut faciat intelligentẽ. Ip̃e causam dicit: qͣre
ille cetus sit natꝰ. Ncq hic peccauit. neq parentes eiꝰ: sea ut
manifestent᷑ oꝑa di in illo. Deinde seqͥtur. Me oportet oꝑari
oꝑa eiꝰ qui misit me. Ecte est ille missus: in quo fatiẽ la¬
uit cecus Et uidete qͥd dixerit. Me oportet operari oꝑa eiꝰ.
qͥ misit me: donec diei est. Mementote quomꝰ unu̾sam glam
illi dat de quo est: qͥa ille habet filiũ qui deillosit. ipse
ñ habet de quo sit. Sed qͣre dixisti dñe. donec dies est: Au¬
di qͣre. Ueniet uot: qͣndo nemo potest oꝑari. Nec tudñe:
Itane tantũ ualebit nox illa: ut nec tu in ea possis oꝑati.
do. atq confirmo. te ibi fuisse qͣndo dixit qd̃s fiat lux: et

Expanded text:
ut caecus nasceretur. Si ergo non peccato parentum factum est ut caecus nasut caecus nasceretur. Si ergo non peccato parentum factum est ut caecus nasceretur, quare caecus natus est? Audi magistrum docentem, quaerit credentem, ut faciat intelligentem: ipse causam dicit quare sit ille caecus natus. « Neque hic peccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestentur opera Dei in illo. 4. Deinde quid sequitur? Me oportet operari opera ejus qui misit me. Ecce est ille missus in quo faciem lavit caecus. Et videte quid dixerit, Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. Memento te quomodo universam gloriam illi dat de quo est: quia ille habet filium qui de illo sit, ipse non habet de quo sit. Sed quare dixisti, Domine, donec dies est? Audi quare. Venit nox quando nemo potest operari. Nec tu, Domine? Itane tantum valebit nox illa, ut nec tu possis in ea operarido atque confirmo te ibi fuisse, quando dixit Deus, Fiat lux; et
Abbreviated transcription (Latin):
ab intuio. et in u̾ttate ñstecit qͥa u̾tas ñ est ines. Cũ loquit᷑
m̃daciũ. de ꝓpͥis loqͥt᷑ qͥa mendax est: et non solũ mendaꝵ est i
ec pat̾ eiꝰ est. id est ip̃ius m̃dacii qd̵ loqͥt᷑ pat̾ ẽ: qͥa ip̃e genuit
mendaciũ suũ. Ego autẽ qͥa u̾itatẽ dico: ñ creditis mͥ. Qͥs ex
uobis arguet me de peccato: qm gͦ arguo et uos to patrt̃ ur̃ms

Expanded text:
b initio, et in veritate non stetit, quia veritas non est in eo: cum loquitur mendacium, de propriis loquitur; quia mendax est. Et non solum mendax est, sed et pater ejus est: id est, ipsius mendacii quod loquitur, pater est, quia ipse genuit mendacium suum. Ego autem quia veritatem dico, non creditis mihi. Quis ex vobis arguit me de peccato; quomodo eg
Abbreviated transcription (Latin):
blitanꝰ ccłos in t̾ram dimittens. et pectus suũ ꝑcutiens diceret.
Dñe ꝓpiciꝰ esto mͥ peccatori. Et ista confecsione meruit iustifica¬
tionẽ: quom iste cecus illuminationẽ. A scło ñ est auditũ: quia
aꝑuit quis ocłos ceri nari. Nlisi essec hic a deo: ñ pot̾at facere qͥceͣ
Libere: constanter: ueracit᷑. Hec enim que facta sũt a dño: a quo
fierent nͥ a dño. Aut qͣndo a disciplis talia fierent: nisi m eis dñz
habitaret: Responderunt et drxerunt ei. In peccatis natꝰ eĩ totus.
Totus quid est: Cum ocłis cdansis. Sed qui aꝑuit ocłõs. saluat
et totũ. Ipse dabit ad dexteram resurrestiont̃: qui in facie dedit
illumi. ationẽ. In peccatis natꝰ es totus: et tu dotes nos: Et eie¬
cerunt eũ foras Ipsi illũ magistrũ fecerunt: ipsi ut discerent
totiens int̾rogauerunt: it ingrati docentẽ piterunt. Ded qd

Expanded text:
blicanus oculos in terram demittens, et pectus suum percutiens, diceret: blicanus oculos in terram demittens, et pectus suum percutiens, diceret: Domine, propitius esto mihi peccatori ; et ista confessione meruit justificationem, quomodo iste caecus illuminationem. Sed peccatorisi esset hic a Deo, non poterat facere quidquam. Libere, constanter, veraciter. Haec enim quae facta sunt a Domino, a quo fierent nisi a Deo? Aut quando a discipulis talia fierent, nisi in eis Dominus habitaret? 14. Responderunt, et dixerunt ei: In peccatis natus es totus. Totus quid est? Cum oculis clausis. Sed qui aperuit oculos, salvat et totum: ipse dabit ad dexteram resurrectionem, qui in facie dedit illuminationem. In peccatis totus natus es, et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. Ipsi illum magistrum fecerunt, ipsi ut discerent toties interrogaverunt, et ingrati docentem projecerunt. 15. Sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
iam sum: Iumqͥd et uos uultis: Iam uideo: s ñ inuideo. Ma
ledixerunt ei. ⁊ dixerunt᷑. Ti discips eiꝰ as. Tale maledictum
suꝑ nos: ⁊ suꝑ filios nros. Malcaictũ est enĩ si cordiscittias ñ
si uerba ꝑpendas. Nos autẽ moysi discipłi sumꝰ. Nos scimꝰ qͥa
moysi loquutꝰ est ds: istũ autẽ nescimꝰ unde sit. utinã scirt.¬
tis. qͥa moysi loquit̃ est ds. saretis qd per moysen predicatus
est ds. Habetis enĩ dñm dicentẽ. Si crederetis moysi: credere¬
tis et mͥ. De me enĩ ille scͥpsit. Itane seqͥmini seruũ: et dorsum
ponitis cont᷑ dñm: Sea nec seruũ seqͥmini: nam ꝑ illũ ad dñm
duc̾emini. Respondit ille homo: et aixit cis. In hoc mirabile
est qͥa uos nescitis unde sit.: et aꝑuit ocłos meos. Dcimꝰ autẽ qͥa¬
ds peccatores ñ exaudit: sed si quis dĩ cultor est et uoluntatẽ
eiꝰ facit. hunc exaudit. Adhuc munctus loqͥt᷑: nam et peccato¬
res exaudit ds. Si enĩ peccatores dds ñ exaudiret: frustra ille pu¬

Expanded text:
sum? Numquid et vos vultis? Jam video, sed non invideo. 12. Maledixerunt ei, et dixerunt: Tu discipulus ejus sis. Tale maledictum super nos, et super filios nostros. Maledictum enim est, si cor discutias, non si verba perpendas. Nos autem Moysi discipuli sumus: nos scimus quia Moysi locutus est Deus, istum autem nescimus unde sit. Utinam sciretis quia Moysi locutus est Deus; sciretis quia per Moysen praedicatus est Deus. Habetis enim Dominum dicentem, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Itane sequimini servum, et dorsum ponitis contra Dominum? Sed nec servum sequimini; nam per illum ad Dominum duceremini. 13. Respondit ille homo, et dixit eis: est, quia vos nescitis unde sit, et aperuit oculos meos. Scimus autem quia peccatores Deus non exaudit; sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur; nam et peccatores exaudit Deus. Si enim peccatores Deus non exaudiret, frustra ille Pu
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ seruus. hoc et crudelissim latro. Non ẽ magnũ tim̃e penã.
s magnũ ẽ amare uisticiã. Qui gͦ amat uissitiã: uichil ti¬
met: Timec plane: ñ. Ne incidat in penã: s ne amittat uisti¬
ciã. ft̃s mei cralite: et conicite ix eo qd̃ amatis. Amat aliqͥs ues¬
trũ petuniã. Putas inuenio aliquẽ ur̃m qͥ ñamet petnniã: ex
hoc tam̃ ip̃o qd amat. intelligat que dico. simet dampnum.
Qre timet dampnĩ: Q a pecuntã diligit. Qmũ amat pecrmiã.
tantũ tumet ne ꝑdeit pecuniã Ergo inuenit̃ aliqͥs amator ius

Expanded text:
mus servus, hoc et crudelissimus latro. Non est magnum timere poenam, mus servus, hoc et crudelissimus latro. Non est magnum timere poenam, sed magnum est amare justitiam. Qui ergo amat justitiam, nihil timet? Timet plane: non ne incidat in poenam, sed ne amittat justitiam. Fratres mei, credite, et conjicite ex eo quod amatis. Amat aliquis vestrum pecuniam. Putas, invenio aliquem qui non amet? Ex hoc tamen ipso quod amat, intelligat quod dico. Timet damnum: quare timet damnum? Quia pecuniam diligit. Quantum amat pecuniam, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ alia q̃stio. Qmͦ tep̃tat ut sciat: quẽ latere nichil potest an¬
teꝙͣ. tempteo: Nongͥ d̾s nescit: s dictũ ut seiat: qd̾ est ut scire uoᷤ
faciat. Loquituiones tales. et in sermonib nr̃is sunt: ⁊ ĩ auctori¬
b eloquentie teꝑiunt᷑. De sermone nr̃o altqͥd dicã. fossa ceta
dicit᷑. ñ qͥa ip̃a ocdos ꝑdidit: s qͥa latendo ñ uidentes fat̃ Ali¬
qͥd et de illis auctorib dicam Tristes lupmos ait qͥdã. hoc
est amaros: ñ qͥa ip̃i sũt tͥstes: s qͥa gustati contͥstant: hoc est
tͥstes faciunt. St̾ gͥ ec in scͥptĩs loquutiones eimodi. Qi talib
q̃stionib cognoscendis. laborant: in seluendis talib q̃stionib
latebat. Admisit tẽptatorẽ. et fecit illũ sui cogntorẽ. Qd dde
duob timorib: Est timor scruilis. est timor castꝰ. Est timor ne pa¬
traris penã: est aliꝰ timor ne amittas iustitiã. łimor ille ne pa¬
tiaris penã seruilis ẽ. Eo magnũ ẽ nin̾e pena: Hoc et neqͥssi¬

Expanded text:
tur quaestio, quomodo tentat ut sciat, quem latere nihil potest antequam tentet. Non ergo Deus nescit: sed dictum est, ut sciat, quod est, ut scire vos faciat. Locutiones tales et in sermonibus nostris sunt, et in auctoribus eloquentiae reperiuntur. De sermone nostro aliquid dicam. Fossa caeca dicitur, non quia ipsa oculos perdidit, sed quia latendo non videntes facit. Aliquid et de illis auctoribus dicam. Tristes lupinos ait quidam , hoc est amaros: non quia ipsi sunt tristes, sed quia gustati contristant, hoc est, tristes faciunt. Sunt ergo et in Scripturis locutiones ejusmodi. Qui in talibus quaestionibus cognoscendis laborant, in solvendis talibus quaestionibus latebat; admisit tentatorem, et fecit cum sui cognitorem. 7. Quid de duobus timoribus? Est timor servilis, et est timor castus; est timor ne patiaris poenam, est alius timor ne amittas justitiam. Timor ille ne patiaris poenam, servilis est. Quid magnum est timere poenam? Hoc et nequissi
Abbreviated transcription (Latin):
scli. Non eũ tollit karitas nec foras mittit: s magis ampleciit᷑
et comitẽ teneni. simul possidet. Uenimꝰ enĩ ad am. it rudeamꝰ
facie ad faciẽ: ibi timor cast᷑ nos seruat. Timor enĩ elle ñ ꝑtͣ¬
bat. s confirmat᷑. Timec mulier adult̾a. ne uit eiꝰ ueniat.
timet casta ne uir eiꝰ abscedat. Ergo sic̃ scđm aliã tẽptationẽ
ds neminẽ tẽptat. scđm aliã uero temptat uos dñs qs ur: et¬

Expanded text:
magis complectitur, et comitem tenet simul et possidet. Venimus enim ad Dominum, ut videamus facie ad faciem: ibi timor castus nos servat; timor enim ille non perturbat, sed confirmat. Timet mulier adultera ne vir ejus veniat, timet et casta ne vir ejus abscedat. 8. Ergo sicut secundum aliam tentationem, Deus neminem tentat; secundum aliam vero
Abbreviated transcription (Latin):
or. qͥ pat̾ dico. Pat̃ głificame. ea gła quã habru apd̾te: ante¬
ꝙͣ mundus eẽt. stͥd est ea gła: ab humana infatione discreta.
Scał̃m hoc nidicat pat᷑. Qd ẽ uidicat. Disc̾nit. Eto est discer¬
nit: Głam filĩ sui a głã hominũ: qͥa id̾o dc̃m est. unxit te q̃s
łs tuus oleo exultanonis p̃ parcicipib tuts. Non ensĩ qͥa homo
st̃s est. iam cõparandꝰ ⁊̃ nobis. Nos hoĩes cũ peccato: ille sine petra¬
to. Nos hoĩes t̾hentes de adã et mortẽ et delictũ: ille de u̾ͥgine
carnẽ mortalẽ. nullã iniqͥtatẽ. Deniq nos nec qͥa uolium na
anteꝙͣ nasc̾e̾t᷑ elegit de qua nasc̾et᷑: natꝰ fet̃ ut a magis adora¬
ret᷑ Creuit infans: et mirałis se d̾m ostendebat: infirmitate
hoiẽm p̃strebat. Postrimo elegit et genꝰ mortis: hoc ẽ ut in cru¬
cepend̾et. ⁊ ip̃am crucẽ in frontib fideliũ sigeret: ut dicat x
ꝙͣ diu uoluit iacuie: qñdo uoluit. tamꝙͣ de iecto surrexit.

Expanded text:
or, qui Patri dico, Pater, glorifica me ea gloria quam habui apud te, antequam mundus esset . Quid est, ea gloria? Ab humana inflatione discreta. Secundum hoc judicat Pater. Quid est, judicat? Discernit. Quid discernit? Gloriam Filii sui a gloria hominum; quia ideo dictum est, Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Non enim quia homo factus est, jam comparandus est nobis. Nos homines cum peccato, ille sine peccato: nos homines trahentes de Adam et mortem et delictum; ille de Virgine carnem mortalem, nullam iniquitatem. Denique nos nec quia vo elegit de qua nasceretur, natus fecit ut a Magis adoraretur, crevit infans, et miraculis se Deum ostendebat, et infirmitate hominem praeferebat. Postremo elegit et genus mortis, hoc est, ut in cruce penderet, et ipsam crucem in frontibus fidelium figeret: ut dicat chquamdiu voluit, jacuit; quando voluit, tanquam de lecto surrexit.
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde post tale conuitit̃: hoc solũ dixit de gła siia. Ded hono¬
rifico inqͥt pecrẽ meũ: et uos in honorastisme. Hoc ẽ gͦ. ego ñ me
honorifico. ne uob̾ arrogans uidear: habeo quẽ honortticẽ. Sed
sime uosagnosc̾tus: sic̃ ego honortico petrrẽ. sic et uos honorifi¬
caretis me. Ego facio qd̾ debeo: uos ñ factris qd̾ debetis. łgo autẽ
inqͥt ñ quero głam meã: est qui q̃rat ⁊ uidicet. Quẽ uult in
telligi nͥ patrẽ Qm gͦ alio loco dicit. pat̾ ñ uidicat quẽq̃m. s
omne iuiditiũ dedit filio: et hic dic̃ ñ q̃ro głam meã. est qͥquerat¬

Expanded text:
Deinde post tale convicium, hoc solum dixit de gloria sua: Sed honoDeinde post tale convicium, hoc solum dixit de gloria sua: Sed honorifico, inquit, Patrem meum, et vos inhonorastis me. Hoc est, Ego me non honorifico, ne vobis arrogans videar, habeo quem honorificem; sed si vos me agnosceretis, sicut ego honorifico Patrem, sic et vos honorificaretis me: ego facio quod debeo, vos non facitis quod debetis. 4. Ego autem, inquit, non quaero gloriam meam; est qui quaerat et judiceisi Patrem? Quomodo ergo alio loco dicit, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio ; et hic dicit, Non quaero gloriam meam; est
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ñ sũ samaritanꝰ. et utiq duo fu̾arit obiefta. Qmius
maledictũ maledicto ñ reddeatͥt. qͣmuis conuiciũ ñ conuicio
refutau̾it: panuit tam̃ ad eũ negart unãrem. alterã ñ ne¬
gare. Non fcustra fr̃s. Samartiañ enĩ. int̃pretat᷑ custos. slo¬
nuit ad eũ ut redimerem᷑: et ñ ꝑtineret ut seruarem᷑: Deniq
ut plemiꝰ nou̾tus myst̾iũ qͣre se samarttanũ negare ñ debu¬
it: parabolã illam nocissimã attendite. uibi homo qͥdã descẽ¬
debat ab itłm in iħico. et incidit in latrones: qͥ eũ gͣuit uul¬
ñantes semunuũ in uia reliq̃rũt. Transut sac̃das. neglexit
esr tñsiit leuites: et ip̃e p̃teriit. Transiit qͥdã samaritan: ipẽ
est custos nr̃: ip̃e accessit ad sautiũ: ip̃e impendit miscłiam:
eiꝙ se p̾stitit pximũ. quẽ ñ deputauit alienũ. ad hoc gͥ solũ
qd̾ demoniũ s̃ haberet: ñ auctẽ se samartranũ ñ ẽẽ respondit.

Expanded text:
 et utique duo fuerant objecta. Quamvis maledictum maledicto non reddiderit, quamvis convicium non convicio refutaverit; pertinuit tamen ad eum negare unam rem, alteram non negare. Non frustra, fratres. Samaritanus enim interpretatur Custos. Nonuit ad eum ut redimeremur, et non pertineret ut servaremur? Denique ut plenius noveritis mysterium quare se Samaritanum negare non debuit, parabolam illam notissimam attendite, ubi homo quidam descendebat ab Jerusalem in Jericho, et incidit in latrones, qui eum graviter vulnerantes, semivivum in via reliquerunt. Transiit sacerdos, neglexit eum: transiit Levites, et ipse praeteriit: transiit quidam Samaritanus, ipse est custos noster; ipse accessit ad saucium, ipse impendit misericordiam, eique se praestitit proximum, quem non deputavit alienum . Ad hoc ergo solum quod daemonium non haberet, non autem se Samaritanum non esse, respondit. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
erant. ec ex illo si erant. Qmͦ ex illo erarit: Qͥa ip̃e creauit ho¬
minẽ: de quo nati trant. Qm ex illo erant: Qͥa ip̃e ẽ conditor
uitiosi a se ip̃is fc̃i erant. Ex illo ñ erant: qͥa initando diabo¬
est. qd peccator est. ñ est ex deo. A natura uicis̃ secernat᷑. agnos¬
cat᷑ natura. unde creator laudet᷑: agnoicat᷑ uiciũ ꝓpt̾ qd me¬
ditis inuocet᷑. Qtd gͦ ait dñs. qͥ est ex do u̾ba dei atidit. ꝓpt̾ea

Expanded text:
a ipse creavit hominem de quo nati erant. Quomodo ex illo erant? Quia ipse est conditor rant? Quia vitiosi a seipsis facti erant. Ex illo non erant, quia imitando diaboest: quod peccator est, non est ex Deo. A natura vitium secernatur: agnoscatur natura, unde Creator laudetur; agnoscatur vitium, propter quod medicus invocetur. Quod ergo ait Dominus, Qui est ex Deo, verba Dei audit:
Abbreviated transcription (Latin):
credite. Et addidit qui eo loquor uob: id est qͥa humilis ꝓpt̾
uos fc̾s: ad ista u̾ba descendi. Nlam si pͥncipis̃ sicuti est ita ma¬
neret apd̾ patrẽ: ut ñ acciꝑet formã serui. et homo loquere¬
tur hominib: qͣm ei crederent. cũ infirma corda intelligi¬
credite me ẽẽ pͥncipiũ. qͥa ut credatis ñ solũ sũ: scã et loqͦr

Expanded text:
idit: quod et loquor vobis. Id est, quia humilis propter vos factus ad ista verba descendi. Nam si principium, sicuti est, ita maneret apud Patrem ut non acciperet formam servi, et homo loqueretur hominibus, quomodo ei crederent, cum infirma corda intelligicredite me esse principium, quia ut credatis non solum sum, sed et loquor
Abbreviated transcription (Latin):
Am̃ am̃ dico uobis. qui ñ intrat ꝑ ostiũ in ouile ouiũ. sed alcẽ¬
dit aliunde: ille fur est et latro. Drxerant enim se cocos ñ esse
uidere autẽ tunc possent: sioues xp̃i esserit. Unde sibi usurpa¬
bant lumen: qui furebant cont᷑ diẽ: ꝓpter illoꝵ gͦ uanam
et suꝑbã et insanabilẽ arrogantiã. dñs iħ̾e ista contexuit. in
quib nos salubrit̾ si adi̾tamꝰ ammonit. Nulti enĩ sũt qui

Expanded text:
amen dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in qu
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cer suã aĩam et carnt̃ altqͣm nat᷑am in hõib q̃ peccato uici¬
ata si eẽt inuenit. s qm̃ p̾scierat qͥ fuerant creditrri. ipsos
dixit ex deo: qm̃ regen̾ationis adoptione nascerent᷑ ex deo.
uitiosi erant: nã hoc malũ ꝯmune erat oĩb s etiã p̃cogni¬
ti qd ñ fu̾ant crediturt. ea fide qua sola possent a pectatorũ
in co ꝑmansciros q̃d ex diabolo erant: id est in suis pectatis atꝙ im¬
pietate morit᷑os. inqua ei similes erant: nec uenturos ad rege¬
n̾ationem in qua eslent fili dĩ: hoc est ex d̾onati. a quo erant
hor̃es crrati. Scđm hanc p̾destinationẽ loquttꝰ ẽ dñs: ñ qd̃ ali¬
quẽ hominũ inuen̾it. qͥ uel scd̾m regen̾ationẽ iam tẽt ex deo:

Expanded text:
 aliquam naturam in hominibus quae peccato vitiata non esset, invenit: sed quoniam praescierat qui fuerant credituri, ipsos dixit ex Deo, quoniam regenerationis adoptione renascerentur ex Deo. vitiosi erant nam hoc malum commune erat omnibus, sed etiam praecogniti quod non fuerant credituri, ea fide qua sola possent a peccatorum in eo permansuros, quod ex diabolo erant, id est in suis peccatis atque impietate morituros, in qua ei similes erant, nec venturos ad regenerationem, in qua essent filii Dei, hoc est ex Deo nati, a quo erant homines creati. Secundum hanc praedestinationem locutus est Dominus, non quod aliquem hominem invenerit, qui vel s
Abbreviated transcription (Latin):
net in domo in et̾nii. Ecclia est domꝰ: seruꝰ peccatorẽ. Nuba ma
tͣnt in eccd̃iam peccatorts. Non gͦ dixit seruꝰ ñ est in domo: sed
ñ manet indomo in et̾nũ. digͦ nullus ibi seruꝰ erit: qͥs ibre¬
rit: Cũ enĩ rex uistꝰ sederit in throno sic̃ scͥpt᷑a loqͥt᷑:
qͥs głabit᷑ castũ se hab̃e cor  Aut qͥs głabit᷑ mũ¬
dc̃ se eẽ a peccato: Multũ nos terruit ofẽs mei: dicen¬
do. seruꝰ non manet indomo in ct̾nũ. Adiungit autẽ: et di
Nullus illi ppłs coberebit.: Em erit capit. si ñ eric corpus. An
forte tocũ hoc filiꝰ caput et corpꝰ. Ion trĩ sine causa et t̾ru¬
te et spem dedit. Terruit. ne pectatũ amarimꝰ. spẽ dedit.
ne de peccati solutione diffidem. Oranis inqͥt qͥ facit pecca¬
tũ: seruꝰ est peccati. Deruꝰ autẽ: ñ manet in domo in et̾nĩ.

Expanded text:
ernum. Ecclesia est domus, servus peccator est. Intrant multi in Ecclesiam peccatores. Non ergo dixit, Servus non est in domo; sed, non manet in domo in aeternum. Si ergo nullus ibi servus erit, quis ibi erit? Cum enim rex justus sederit in throno, sicut Scriptura loquitur, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato ? Multum nos terruit, o fratres mei, dicendo, Servus non manet in domo in aeternum. Adjungit autem, et dicnullus illi populus cohaerebit? Cui erit caput, si non erit corpus? An forte totum hoc Filius, caput et corpus? Non enim sine causa et terruit, et spem dedit: terruit, ne peccatum amaremus; spem dedit, ne de peccati solutione diffideremus: Omnis, inquit, qui facit peccatum, servus est peccati. Servus autem non manet in domo in aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuica destruet᷑ mors. O portet enĩ corruptibile hoc induere
ĩcorruptionẽ: et mortale hoc indũe ĩmortalitatẽ. Cũ autẽ
mortale hoc iuduerit ĩmortalitatẽ: tũt fiec sermo qͥ scͥptꝰ ẽ.
absorta ẽ mors ĩ uictoria. ubi ẽ mors contentio tua: st̃d ẽ ũ est
Iam uiuemꝰ: iam ñ moriem᷑ in illo qͥ ꝑ nob̾ mortuus ẽ. et relur¬
texit. utt qͥ uiuũt inqͥt. ĩ ñ s uiuant: ẜ ei qͥ ꝑip̃is mortuus est

Expanded text:
inimica destruetur mors. Oportet enim corruptible hoc induere inimica destruetur mors. Oportet enim corruptible hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem: cum autem morAbsorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua » ? Quid est, Ubi est, Jam vivemus, jam non moriemur, in illo qui pro nobis mortuus est et resurrexit: ut
Abbreviated transcription (Latin):
mali ẽ. Hoc dicebat ille. ꝑfic̾e bonũ ñ mͥ adtacet: qr ñ pot̾at
fac̾e. ut ñ cõcupisces. faciebat tantũ. ut cõtupiscentiã frena¬
ret: ut cõcupisceritie ñ consentiret: et concupiscentie mẽbra
ad satellitiũ. ñ pberet. ꝑfic̾e gͦ inqͥt bonsi ñ mͥadiatet: ñ pos¬
sũ implere qđ ac̃m ẽ. ñ concupisces. Qͥd gͦ op̃ est uͥmpleas. post
contupiscentias tuas ñ eas. Hoc age int̾im: ꝙͣ dui ĩsũt illici¬
te concupiscentie in carne tua. post concupiscentias tuas
ñ eas. Mane in serutatte d̾i. in lib̾tate xp̃i. m̃te serui legi di.
nolite donare concupiscentiis tiuis: sequendo eas. iures ei ad¬
dis. Dando eis uires qͣm uincis: qͣndo uit᷑ te inimicos nutͥs
dixit. Si uos filiꝰ lib̾aũit: tunc u̾e libi eritis. Qndo plena et
ꝑfecta lib̾cas erit: Qͣndo nulle ĩimicicie: qͣndo nouissima

Expanded text:
mali est. Hoc dicebat illemali est. Hoc dicebat illefacere ut non concupisceret: faciebat tantum ut concupiscentiam refrenaret, ut concupiscentiae non consentiret, et concupiscentiae membra ad satellitium non praeberet. Perficere ergo, inquit, bonum non mihi adjacet: non possum implere quod dictum est, Non concupisces. Quid ergo opus est? Ut impleas, Post concupiscentias tuas non eas . Hoc age interim quamdiu insunt illicitae concupiscentiae in carne tua, Post concupiscentias tuas non eas. Mane in servitute Dei, in libertate Christi; mente servi legi Dei tui. Noli te dare concupiscentiis tuis: sequendo eas, vires eis addis; dando eis vires quomodo vineis, quando contra te inimicos nutrisdixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis; quando plena et perfecta libertas erit? Quando nullae inimicitiae, quando « novissima
Abbreviated transcription (Latin):
mouent᷑ in mynist̾iũ fureritis pectati. Teneat arcẽ imꝑator
int̾ior. qi sub maiore imꝑatore uuandus assistit. Frena uũ
coberce concupiscentiã. Inest tam̃ qd̃ frenet᷑. inl̃ qd̵ coherteat᷑:
in est qd̾ teneat᷑. Quid autẽ uolebat ille uist. ñtte seruiens
legi di: nͥ ut omnino ñ ẽẽt qd frenaret᷑: Et hoc debet conari
om̃is qͥ tendit ad ꝑfetlionẽ: ut et ip̃a concitpiscentia. cui ñ dan¬
tur ad obediendũ m̃bra. cotidie ĩ ꝑficiente minuat᷑. Uelle in¬
quit adiacet mͥ: ꝑfic̾e autẽ bonũ. ñ. Nũqͥd dixit. ñ mͥadiacet
facere bonũ. Si hoc dixisset: spes nulla eẽt. Non ait ñ mͥ adia¬
cec fac̾e: s ñ mͥ adiacet ꝑfic̾e. Que ẽ enĩ ꝑfestio bont. nͥ cõsũp¬
tio et finis mali : Que ẽ autẽ cõsũptio mali nͥ qd̾ lex dicit. ñ cõ¬
cupisces: Onmino ñ concupisc̾e ꝑfestio boni ẽ: qr cõsũmatio

Expanded text:
moventur in ministerium furentis peccati. Teneat arcem imperator moventur in ministerium furentis peccati. Teneat arcem imperator interior, quia sub majore imperatore juvandus assistit; frenet iram, coerceat concupiscentiam. Inest tamen quod frenetur, inest quod coerceatur, inest quod teneatur. Quid autem volebat ille justus mente serviens legi Dei, nisi ut omnino non esset quod frenaretur? Et hoc debet conari omnis qui tendit ad perfectionem, ut et ipsa concupiscentia cui non dantur ad obediendum membra, quotidie in proficiente minuatur. Velle, inquit, adjacet mihi, perficere autem bonum non . Numquid dixit, Non mihi adjacet facere bonum? Si hoc dixisset, spes nulla esset. Non ait, Non mihi adjacet facere, sed, Non mihi adjacet perficere. Quae est enim perfectio boni, nisi consumptio et finis mali? Quae est autem consumptio mali, nisi quod Lex dicit, Non concupisces ? Omnino non concupiscere perfectio boni est, quia consumptio
Abbreviated transcription (Latin):
nos contͣcii de diuersis pͥncipiis uenientes: s ip̃e ego mente sir¬
iuo legi di carne autẽ legi peccati. ꝙͣ diui langor obluctat᷑ salu
ti. Ded si carne seruis legi peccati: fac qd̾ ait ip̃e apl̃. Nongͦ reg¬
net peccatũ in ur̃o mortali corpore. ad obediendũ desideriis esꝰ:
neq erbibeatis m̃bra ur̃a. arma iniqͥratis peccato. Non ait ñ sit.
s ñ regnit. Qmidu peccatũ necełse ẽ eẽ in m̃bris tuis: sabt̃ illi
regnũ auferat᷑: ñ fiat qd̾ iubet. Surgit ira: noli dare ire linqͣn
ad maledicendũ: noli dare ire manũ aut pedẽ ad feriendũ. stõ
surg̾et ira ista irrationabilis: nͥ pectatũ eẽt in m̃bris. Ded to¬
lle illi regnũ: ñ habeat arma. unde cont᷑ te pugnet: discet
etiã ñ surg̃e: cũ arma ñ ceꝑit inuenire. Non exhibeatis tũbra
ur̃a arma iniqͥtatis pectato. alioqͥn. toti captiui eritis: et ñ trit
dic̾e. mente seruio legi dĩ. Mens enĩ si teneat arma. m̃bra nõ

Expanded text:
iversis principiis venientes; sed ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati, quamdiu languor obluctatur saluti. 12. Sed si carne servis legi peccati, fac quod ait ipse Apostolus: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus, neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato . Non ait, Non sit; sed, Non regnet. Quamdiu peccatum necesse est esse in membris tuis, saltem illi regnum auferatur, non fiat quod jubet. Surgit ira? noli dare irae linguam ad maledicendum; noli dare irae manum aut pedem ad feriendum. Non surgeret ira ista irrationabilis, nisi peccatum esset in membris: sed tolle illi regnum, non habeat arma unde contra te pugnet; discet etiam non surgere, cum arma coeperit non invenire. Non exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato; alioquin toti captivi eritis, et non erit dicere, Mente servio legi Dei. Mens enim si teneat arma, membra non
Abbreviated transcription (Latin):
dice intͣ uosmet ip̃os. patrem habemꝰ abraham. Potens est
enĩ d̃: de lapidib istis suscitare filios abrahe. Si fructus
dignos peniteritie ñ fecitis: nolite uob de illa styrpe blan¬
diri. Potens ẽ ds et nol dampnare: et abraham filiis ñ frau¬
dare. Habet enĩ: unde excitet filios abrabe. fient filii. qͥ fidera
suerint imitati. Potens ẽ ds̃: de lapidib istis suscitare filios
abralx. Nos sumꝰ in parentib nr̃is lapides eramꝰ. qͣndo pro
do lapides colebamꝰ. De talib lapidib familiã ds fectt ab

Expanded text:
os ipsos, Patrem habemus Abraham: potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Si fructus dignos poenitentiae non feceritis, nolite vobis de illa stirpe blandiri: potens est Deus et vos damnare, et Abraham filiis non fraudare. Habet enim unde excitet filios Abrahae; fient filii qui fidem fuerint imitati: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Nos sumus: in parentibus nostris lapides eramus, quando pro Deo lapides colebamus; de talibus lapidibus familiam Deus fecit Ab
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. Respondit ille: et dixit. quasi adhuc inunctuis. Quis ẽ
dñe. ut crelam in eũ : Ec dixit ei iħc. Et iuidisti esi: et qui loqͥ¬
tur tecũ. ipse est. Missus est ille: iste lauans faciẽ insyloa: qd̾
int̾pretat᷑ missus. Deniꝙ iam facie lota cordis. et mundata¬
conscientia: agnoscens illum ñ filiũ hom̃ĩs tantũ. qd̾ tantũ¬
prius crediderat: sediam filiũ dĩ qui carnẽ susceꝑat: ait. Cre

Expanded text:
nunctus, Quis est, Domine, ut credam in eum? Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum, ipse est. Missus est ille, iste lavans faciem in Siloe, quod interpretatur Missus. Deniconscientia, agnoscens illum non Filium hominis tantum, quod ante crediderat, sed etiam Filium Dei, quem videbat, ait: Credo,
Abbreviated transcription (Latin):
ñs ñr etiã in forma serui ñ seruꝰ. s in forma eciam¬
serui dñs fuit. Qppe illa carnis forma seruulis: s
qͣmiuis essec similitudo carnis peccati. ñ erat caro
peccati. lib̾tatẽ ꝓmisit credentib in se. Indei uero tãꝙͣ de sua lib̾¬
tate suꝑbientes. dedignati sĩtt ficri libi. cũ eẽnt serui peccats. Idoꝰ
autẽ se lib̾o eẽ dixetũt qͥa semen erant abrabe. Qͥd gͦ eis ad hec
responderte dñs: hodierna lestio cũ retttaret᷑ audiuimꝰ. Scio
inqͥt qr filii abrahe estis: s q̃ritis me int̾fice. q sermo m̃s si capit
in uobis agnosco uos inqͥt. filii abrahe estis: s q̃ritis me occid̾e.
Agnosco carnis originẽ. ñ cordis fidẽ. filii abrahe estis: sed scãm

Expanded text:
nus in forma servi. « Non servus, sed in forma servi Dominus. Fuit quippe illa carnis forma servilis, sed quamvis esset similitudo carnis peccati, non erat caro peccati. Libertatem rtate superbientes, dedignati sunt fieri liberi, cum essent servi peccati. Ideo autem se liberos esse dixerunt, quia semen erant Abrahae. Quid ergo eis ad haec responderit Dominus, hodierna lectio eum recitaretur, audivimus. Scio, inquit, quia filii Abrahae estis: sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in vobis. Agnosco vos, inquit: filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere. Agnosco carnis originem, non cordis fidem. Filii Abrahae estis, sed secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tem habet:⁊pse de se loquat᷑. filiꝰ quidem nr̃ est. sed uiste cog̃t¬
mur loqͥ promtante. qͥa ipte ꝑse loqͥ non posset. Olim loquit᷑
mͦ uidet. Cccum a natiuitate nouimꝰ : loquentẽ olim scimus:
uidentẽ mͦ uidemꝰ. Ipsum int̾rogate: ut instruamini. Qiud
nobis chalumpniamini: Hec dixerunt parentes erꝰ: qͥa time¬
bant iudeos. Iam enĩ conspirauerant iudei: ut si quis eum

Expanded text:
et, ipse de se loquatur. » Filius quidem noster est, sed juste cogeremur loqui pro infante, quia ipse pro se loqui non posset: olim loquitur, modo videt; caecum a nativitate novimus, loquentem olim scimus, videntem modo videmus: ipsum interrogate, ut instruamini; quid nobis calumniamini? Haec dixerunt parentes ejus, quia timebant Judaeos. Jam enim conspiraverant
Abbreviated transcription (Latin):
potestis. et quẽ non uidetis offendere. Hoc gͦ abraham non
fecit. Uos facius oꝑa pat̾s ur̃i Ec adhuc ñ dictt. qͥs est iste pa¬
ter coꝵ. Modo illi quid responder̃t: Ceꝑunt enim ut cũq cog¬
nostere. ñ de carnis generatione dm loqui: s de uite institu¬
tione. Et qͥa consuetudo scͥpturaꝵ est quas legebant. fornica¬
tionẽ sp̃alit̾ appellare cum diis mutis et falsis. aĩa tamꝙͣ ꝓsu¬
titia subicit᷑. ad hoc responderunt. Dixer̃t itaꝙ ci. sios ex for¬
ntatione non sumꝰ nau: unũ patrẽ habemꝰ dni. Iam uilu
dico: quia erat talis abraham cuiꝰ facta ñ imitabant᷑: et de
illiꝰ gen̾e głabant᷑. Et mittauerũt responsionẽ: credo dicẽ

Expanded text:
e, et quem non videtis offendere. Hoc ergo Abraham non fecit. Vos facitis opera patris vestri. Et adhuc non dicit quis est iste pater eorum. 7. Modo illi quid responderunt. Coeperunt enim utcumque cognoscere, non de carnis generatione Dominum loqui, sed de vitae institutione. Et quia consuetudo Scripturarum est, quas legebant, fornicationem spiritualiter appellare, cum diis multis et falsis anima tanquam prostituta subjicitur, ad hoc responderunt: Dixerunt itaque ei, Nos ex fornicatione non sudico; quia erat talis Abraham, cujus factum non imitabantur, et de illius genere gloriabantur. Et mutaverunt responsionem, credendo
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ. sed ñ recessit a filio. Non enĩ qua misit filiũ. ñ ibi erat
pat̃: ubi enĩ ñ ẽ qͥ fecit omnia: ubi ñ est qͥ dixit. celũ et t̾rã
ego impleo. Dea forte pater ubiq ẽ: et filiꝰ ñ est ubiq  E uͣn¬
głistã audi. In hoc mundo erat: et mundus ꝑ eũ fĩs ẽ. Ergo
inqͥt qͥ me misti. cuiꝰ austoritate. tamꝙͣ tett̾na incarnatꝰ sũ:
inqͥt solũ: qͥa ego q̃ placita st̃ ei facio semꝑ. Ip̃a ẽ eqͣlitas sc̃ꝑ.
ñ ex qͦdam inttio et deinceps: sed sine initio sine fine. Dei enĩ
gen̾atio ñ habet initiũ tp̃ius: qͥa ꝑ gerttũ fcã sunt temꝑa.
Hec illo loq̃nte: multi credidert̃ in eũ Utinã et me loquent¬
te multi qui aliud sapiebant intelligarit: et credant in cũ
Qͥdam enĩ foctasse sunt in ista multitudine arriani. Non
audeo suspicari ẽẽ sabellianos: qͥ ip̃m patrẽ dicunt eẽ qui

Expanded text:
Filium, sed non recessit a Filio. Non enim quo misit Filium, non ibi erat Filium, sed non recessit a Filio. Non enim quo misit Filium, non ibi erat Pater. Ubi enim non est qui fecit omnia? ubi non est qui dixit, Coelum et terram ego impleo ? Sed forte Pater ubique, et Filius non ubique est? Evangelistam audi: In hoc mundo erat, et mundus per eum factus est . Ergo, inquit, qui misit me, cujus auctoritate tanquam paterna incarninquit, solum quia ego quae placita sunt ei, facio semper. Ipsa est aequalitas semper, non ex quodam initio et deinceps, sed sine initio, sine fine. Dei enim generatio non habet initium temporis, quia per genitum facta sunt tempora. 7. Haec illo loquente, multi crediderunt in eum. Utinam et me loquente multi qui aliud sapiebant intelligant, et credant in eum. Quidam enim fortasse sunt in ista multitudine ariani. Non audeo suspicari esse sabellianos qui ipsum Patrem dicunt esse qui
Abbreviated transcription (Latin):
fatis. Delectet te. et liber es. Noli tim̃e penã: s ama usticiam.
Non dũ potes amare iusticiã: time nel penã: ut ꝑuenuas ad a¬
mandam iusticiã. Ergo iam ille ex parte suꝑiore liberũ se esse
sentiebat: unde dicebat. Condelector legi dei: scd̃m utt̾ior em
hoĩera. Delectat me lex: delestat me qd̾ uibet lex: delestat mt
ip̃a iusticia. uideo autt̃ aliã legẽ irm̃bris meis: hec est q̃ remã¬
sit infirmitas repugnantẽ legi ñitis mee: et captiuantẽ me
in lege peccati q̃ est in m̃bris meis. Ex hac parte sentit cap¬
tiuitatẽ: ubi ñ est impleta iusticia. siam ubi cõdelestat᷑ legi
d̃i. ñ captuiꝰ s legis amicꝰ est: et ideo lib̾ qͥa amitꝰ. Qtd gͦ ex eo qd̾
restat: qͥd nͥ respiciamꝰ ad illũ qͥ dit̃. si uos filiꝰ lib̃au̾tt tunc¬

Expanded text:
non delectat: delectet te, et liber es. Noli timere poenam, sed ama justitiam. non delectat: delectet te, et liber es. Noli timere poenam, sed ama justitiam. Nondum potes amare justitiam? time vel poenam, ut pervenias ad amandam justitiam. 11. Ergo jam ille ex parte superiore liberum se esse sentiebat, unde dicebat, Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Delectat me lex, delectat me quod jubet lex, delectat me ipsa justitia. Video autem aliam legem in membris meis: haec est quae remansit infirmitas: repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Ex hac parte sentit captivitatem, ubi non est impleta justitia: nam ubi condelectatur legi Dei, non captivus, sed legis amicus est; et ideo liber, quod amicus. Quid ergo ex eo quod restat? Quid, nisi respiciamus ad illum qui dixit, Si vos Filius lib
Abbreviated transcription (Latin):
ũsus carnẽ: ut ñ ea q̃uultis faciatis. Ex parte lib̃tas: ex parce s̃¬
uitꝰ. Non dũ tota. ñ dũ pura: ñ dũ plena lib̾tas: qͥa ñ dũ et̾nitas.
Habemꝰ enĩ ex parte infirmitatẽ: ex parte accipimꝰ lib̾tatẽ. Qͥo¬
qͥd pectatũ est a nob̾ antea: deletũ est in baptismo. Nũqͥd qi dele¬
ta ẽ tota ĩiqͥtas: nulla remansit infirmitas: Si ñ remansissec: si¬
ne peccato hic iuu̾emꝰ. Qͥs autẽ audeat hoc dic̾e nͥ suꝑb nͥ mi¬
scd̃ia lib̾atoris indignꝰ. nͥ qͥ se ip̃m uult deciꝑe: et in quo u̾ttas
ñ est : Ergo ex eo qd̾ remansit aliqͥd ĩfirmitatis : audeo aliqͥa dicẽ.
Ex qͣ parte scrumꝰ do lebi suntꝰ: ex qͣ parte seruimtꝰ legi peccati
adhuc serui suimꝰ. Unde aicit apls. qd̾ dic̾e ceꝑamꝰ. Condelet¬
tor legi der. scqͣm utt̾iorẽ hoĩem. Ecce inde lib̾i: unde condelet¬
tam̃ legi dei. Lib̃cas enĩ delectat. Nlam ꝙͣ di timore facis qd

Expanded text:
ut non ea quae vultis illa faciatis. » Ex parte libertas, ex parte servitus: nondum tota, nondum pura, nondum plena libertas, quia nondum aeternitas. Habemus enim ex parte infirmitatem, ex parte accepimus libertatem. Quidquid peccatum est a nobis, antea deletum est in Baptismo. Numquid quia deleta est tota iniquitas, nulla remansit infirmitas? Si non remansisset, sine peccato hic viveremus. Quis autem audeat hoc dicere nisdia liberatoris indignus, nisi qui seipsum vult decipere, et in quo veritas non est? Ergo ex eo quod remansit aliquid infirmitatis, audeo dicere, ex qua parte servimus Deo, liberi sumus: ex qua parte servimus legi peccati, adhuc servi sumus. Unde dicit Apostolus quod dicere coeperamus: Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Ecce unde liberi, unde condelectamur legi Dei: libertas enim delectat. Nam quamdiu timore facis quo
Abbreviated transcription (Latin):
cõsumit᷑ ꝑfestoꝵ. Orima ẽ gͦ lib̾tas: carere cͥminib. Id̃o et apłs
paulus qͣndo elegit ordinandos uel p̾sbtt̾os. uel diaconos. et qͥ¬
cũq ordinandus ẽ ad p̃positurã eccłie: ñ ait. si qͥs sine peccato
est. hoc enĩ si dic̾et. om̃is ho repbaret᷑. nullus osdinaret᷑: sedato.
siqͥs sine cmine ẽ. sicuti est homicidiũ. adutt̾iũ. aliqͣ innũdicia
forncatioĩs. furcũ fraus. sacͥlegiũ: et cet̾a huiꝰmc̾i. Cũ ceꝑit ea¬

Expanded text:
orum. 10. Prima est ergo libertas, carere criminibus. Ideo et apostolus Paulus quando elegit ordinandos vel presbyteros vel diaconos, et quicumque ordinandus est ad praeposituram Ecclesiae, non ait, Si quis sine pest hoc enim si diceret, omnis homo reprobaretur, nullus ordinaretur. Sed ait: Si quis sine crimine est, sicuti est homicidium, adulterium, aliqua immunditia fornicationis, furtum, fraus, sacrilegium et caetera hujusmodi. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
illis qͥ capiunt᷑. Ad salutẽ qͥppe. ñ ad ꝑniciẽ capiunt᷑. Unde dñs
disciplis suis dixit. Uentte post me: ut faciã uos pilcatores homi¬
nũ son gͦ isti erant tales et tam̃ filii erant abtabe. filiz homĩs
di. hoĩes miqͥ. Trahebant enĩ ab eo carnis genꝰ: s degents tc̃i trãt.
nõ unitando fidẽ illiꝰ cuiꝰ filii erant. Audistis certe dñm dicentẽ:
icio qͥa fibg abrahe estis. Auditt qͥd dicat postea. Ego qd tusdi
apd̃ patrẽ meũ loqͦr. et uos q̃ uidistis apd patrẽ ut̃ma factus.
Iam dix̾at: scio qr filii abrahe estis. Qⁱͥd autẽ faciũt qd̾ eis di¬

Expanded text:
capiuntur. Unde Dominus discipulis suis ait: Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Non ergo isti erant tales: et tamen filii Abrahae erant; filii hominis Dei, homines iniqui. Trahebant enim carnis genus, sed degeneres facti erant, non imitando fidem illius cujus filii erant. 2. Audistis certe Dominum dicentem, Scio quia filii Abrahae estis; audite quid dicat postea: Ego quod vidi apud Patrem meum, loquor; et vos quae vidistis apud patrem vestrum, facitis. Jam dixerat, Scio q
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ. sinc peccato. Dolus dic̾e potuit: ette ueraet
pͥnceps mundi huiꝰ: et in me nichil inueraet. Quemisiq a¬
liũ licet iustũ discusseris: ñ omĩmꝰ t̃ sine peccato. Nec qͣlis
trat iob: cui dñs tale testimoriũ ꝑhibebat ut ei diabolus
inuderet. et postularet temptandũ: temptans suꝑaret᷑: ut
ille ꝓbaret᷑. Ideo autemille ꝓbatꝰ ẽ: ñ qr latebat dm coronã¬
dus: sed ut u. otesceret hõib imitandꝰ. Etiã ip̃e iob qͥd dic̃:
Qs enĩ mundꝰ: Nec uifans cuiꝰ est uriꝰ dici uita suꝑ t̾ram.

Expanded text:
e potuit, Ecce veniet princeps mundi, et in me nihil inveniet. Quemcumque alium licet justum discusseris, non omnimodo est sine peccato. Nec qualis erat Job, cui Dominus tale testimonium perhibebat, ut diabolus invideret, et postularet tentandum, tentans superaretur, ut ille probaretur . Ideo autem ille probatus est, non quia latebat Deum coronandus, sed ut innotesceret hominibus imitandus. Etiam ipse Job quid dicit? Quis enim mundus? Nec infans, cujus est unius diei vita super terram
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s. ad aliqͥd est pater. id est ad filtũ et filiꝰ ds. ad aliqͥd est fili
id est ad patrẽ: sed ñ qͣm illi dtio hot̃es furit. sic isti duo dii
Quare hoc tra est ibi : Qa illud aliud. hotautẽ aliid est:
qͥa illa diuinitas ẽ ibi aliqͥd ineffabile. qd̾ t̾bis explicati
ñ possir: ut et numerꝰ sit. et numerꝰ non sit. Uidete enĩ: si
tres: Deficit numerꝰ. Ita dͥs nec recedit a numero: nec capi¬
tur num̾̃o. Qatres uente tamꝙ̃ est nuim̃t. Si q̃tis qͥd ires
ñ est numetꝰ. Unde aẽm est Mlagnꝰ dñs dͥs nr̃. et magna iurtus eiꝰ:¬

Expanded text:
Deus ad aliquid est Pater, id est ad Filium; et Filius Deus ad aliquid est Filius, Deus ad aliquid est Pater, id est ad Filium; et Filius Deus ad aliquid est Filius, id est ad Patrem: sed non quomodo illi duo homines sunt, sic isti duo dii. Quare hoc non ita est ibi? Quia illud aliud, hoc autem aliud est: quia illa divinitas est. Est ibi aliquid ineffabile, quod verbis explicari non possit, ut et numerus sit, et numerus non sit. Videte enim si tres? Deficit numerus. Ita Deus nec recedit a numero, nec capitur numero. Quia tres sunt, tanquam est numerus: si quaeris quid tres, non est numerus. Unde dictum est, Magnus D
Abbreviated transcription (Latin):
est filiꝰ: d̾s est sp̃c sc̃s. et tam̃ pert̾ non est qui filiꝰ: nͥ filuis
qui pat̾: nec sp̃c sc̃s pat̾s et filii sp̃c. auto pert ẽ aut filius.
Trinitas trꝰ ds.: t̾nitas una et̾nitas. una potestas: una
maiestas. T̃res. s ñ dig tres. Non mͥ chalcĩpmatorrespõ¬
teat. Qd gͥ tres. Si enĩ tres ait: oportet diccis qͥd treᷤ.. fie¬
quid tres expͥme: ĩ mo tu nuraa. Nam ego compleo tres:
ad filiũ ẽ. pat̾ ẽ. Ccd̃ filiꝰ ao se ipsũ. ds est: qd̾ ad patrẽ est filiꝰ
est. Ista que dico: potestis de similitudinib cotidianis agnos
cere. Homo ec alter homo. Si ille sit pat̾. ille filiꝰ: qd̾ homo
est. ad se ip̃m est: qd̃ pat̾ ẽ. ad filiũ ẽ. Et filiꝰ qd horno est ad se
ip̃m ẽ. qd̾ autẽ filiꝰ est. ad patrẽ est. Pat̾ enĩ nom̃ est dictũ ad
aliqͥd: et filiꝰ ad aliqͥd. Sed isti duo hoĩes sunt. At uero pater

Expanded text:
est Spiritus sanctus: et tamen Pater non est qui Filius, nec Filius est est Spiritus sanctus: et tamen Pater non est qui Filius, nec Filius est qui Pater, nec Spiritus sanctus Patris et Filii Spiritus aut Pater est aut Filius. Trinitas unus Deus: Trinitas, una aeternitas, una potestas, una majestas; tres, sed non dii. Non mihi calumniator respondeat: Quid ergo tres? Si enim tres, ait, oportet dicas quid tres. Requid tres exprime. Imo tu numera: nam ego compleo tres, ad Filium est, Pater est: quod Filius ad seipsum est, Deus est; quod ad Patrem est, Filius est. 4. Ista quae dico potestis de similitudinibus agnoscere quotidianis. Homo et alter homo, si ille sit pater, ille filius; quod homo est, ad seipsum est; quod pater est, ad filium est: et filius quod homo est, ad sipsum est; quod autem filius est, ad patrem est. Pater enim nomen est dictum ad aliquid, et filius ad aliquid: sed isti duo homines sunt. At vero Pater
Abbreviated transcription (Latin):
et tam̃ qui pat̾ est ñ est filtꝰ: qui filiꝰ est ñ est pat̾. Sp̃c autẽ
sc̃s pati et fili sp̃t: nec pat̾ est nec filiꝰ Quamuis gͦ sicitt au¬
res catholice sunt erudite in gremio mat̾s eccłi̾e. net ille qͥ
uisibilia ad mutsibilia: creaturã cõparantib creatori. Int̾¬
rogant enĩ nos aliqͣndo infideles: et dicũt. Patrẽ quẽ dicitis.
dm dicitis: Respondemꝰ. Dm̃. filiũ quẽ dicitis. dm dicitit: fe¬
spondemꝰ. Dm̃. Sp̃m sc̃m quẽ dictas. dm dicitis: Respondemꝰ.
Dm̃. Ergo inqͥunt. pater et filiuis ec sp̃c sc̃s tres sunt dii: Re¬
spondemꝰ. Non. Turbant᷑: qͥa ñ illitminant᷑. Cor clausũ habẽ:
qͥa clauẽ fidei ñ habent. Nos gͦ fr̃s fide p̃cedente q̃ sanat ocłm
cordis nr̃i: qd intelligimꝰ sinc obscuritate capiamꝰ. qd̾ non
intelliginius sine dubitatione credant᷑. A fundam̃dofider ñ
recedamꝰ. ut ad culm̃ ꝑfectionis ueniam᷑. Ds est ꝑa ter. as̾¬

Expanded text:
Filius est, non est Pater: Spiritus autem sanctus Patris et Filii Spiritus, nec Pater est nec Filius. Quamvis ergo, sicut aures catholicae sunt eruditae in gremio matris Ecclesiae, nec ille qui visibilia ad invisibilia, creaturam comparantibus Creatori. Interrogant enim nos aliquando infideles et dicunt: Patrem quem dicitis, Deum dicitis? Respondemus: Deum. Filium quem dicitis, Deum dicitis? RespondemDeum. Ergo, inquiunt, Pater et Filius et Spiritus sanctus tres sunt dii? Respondemus: Non. Turbantur, quia non illuminantur: cor clausum habent, quia clavim fidei non habent. Nos ergo, fratres, fide praecedente, quae sanat oculum cordis nostri, quod intelligimus, sine obscuritate capiamus; quod non intelligimus, sine dubitatione credamus: a fundamento fidei non recedamus, ut ad culm
Abbreviated transcription (Latin):
nos petani: ut eiꝰ sangͥne redimarã. Dicit enĩ d̃. Gratis
uenundati esti⁊: et sine argento redimemira. dine p̃tio.¬
s ur̃o: qͥa meo. Hoc dñs dicit. Ip̃e erĩ p̃ciũ dedit: si argen¬
tũ. s sangͥnẽ suũ: nã nos et serui et egem remanserantꝰ.
Lib̾at gͦ ab hac scruitute: solus dñs. Qui illã ñ habuit: ip̃e
de illa libat. Solus enĩ in hac carne uenit: sine peccato. Nlã
quos uidetis in manib matrũ paruulos ferri. si dũ ambu
lant: et iã sunt cõpediti. Traxert de adam: qd soluat᷑ a xp̃o.
ꝑtinet euã ad ip̃os cũ baptizant᷑ ista grã qͣm dñs pollicetur:
qͥa de peccato solus lib̾are potest. qͥ uenit sine peccato: et
fõs ẽ sacͥficiũ ꝓ peccato. Audistis enĩ: cũ apl̃s leget᷑ ẜ xp̃o in¬

Expanded text:
nos petamus, ut ejus sanguine redimamur. Dicit enim Dominus, Gratis nos petamus, ut ejus sanguine redimamur. Dicit enim Dominus, Gratis venumdati estis, et sine argento redimemini dedit, non argentum, sed sanguinem suum. Nam nos et servi et egeni remanseramus. 5. Liberat ergo ab hac servitute solus Dominus: qui illam non habuit, ipse de illa liberat; solus enim in hac carne venit sine peccato. Nam quos videtis in manibus matrum parvulos ferram quod solvatur a Christo. Pertinet etiam ad ipsos, cum baptizantur, ista gratia quam Dominus pollicetur; quia de peccato solus liberare potest, qui venit sine peccato, et factus est sacrificium pro peccato. Audistis enim cum Apostolus legeretur: Pro