comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ refrenationẽ. Qui ꝑ hanc ingrediunt᷑.
cohibent freno tẽꝑantie impetũ ire. hi¬
atum auaricie. uoracicatẽ gule. fluxũ
luxurie. Portauidicialis. sigrat discreti.¬
onẽ. Phanc qui ing̃diuntur discernũt
uerũ ce falsum. bonũ & malũ. iusticiam
et culpam. u̾itatem & nĩdaciũ. honestũ
⁊inhonestũ. Ht̃ itaq scã eccłia murũ ꝑ
munim̃ uirtutũ. turres ꝑ illos qui st̃ in cõ

Expanded text:
orum refrenationem. Qui per hanc ingrediuntur, orum refrenationem. Qui per hanc ingrediuntur, cohibent freno temperantiae impetum irae, hiatum avaritiae, voracitatem gulae, fluxum luxuriae. Porta judicialis significat discretionem. Per hanc qui ingrediuntur, discernunt verum et falsum, bonum et malum, justitiam et culpam, veritatem et mendacium, honestum et inhonestum. Habet itaque sancta Ecclesia murum per munimen virtutum, turre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphani qui st̃ st̾cora ꝑ culpam. ⁊ ꝓiciunt᷑
ꝑ iundictam. St̾cora ꝓpͥo facto ꝑiciuntur
uerbo diuino. Non enim decet ut accub
hedus cũ agno. pecc̃or cũ iusto. immundꝰ
cũ mundo. adult̾ cum casto. ne forte nistꝰ
ꝓuocatꝰ exemplo peccõris. extendat ad
iquitatẽ manꝰ suas. Porta fontis dicta
ad salutẽ gñis human. Oqͣm bonꝰ fon
fons iste sapĩe u̾bum dei in excelsis. cuiꝰri¬
uulo. potant᷑ sitibundi. satiant᷑ famelici.
reuocant᷑ abiecti. sanant᷑ egroti. reconcili
hanc porta st̃. st̃ infideles. qͥ intͣ sunt. st̃ fideles.
infideles m̃bra diaboli. fideles m̃bra xͥ. M̃bra
diaboli. diabolo unita cu diabolo dãnanda.
Unita ꝑculpã: damnanda ꝑpenã. oq̃bra xͥ¬
ꝑ grãm. beatificanda ꝑglam. Porta aqͣꝵ
sigc̃at compunctionẽ. qui hanc ingredi¬
unt᷑. in hac abluunt᷑. Extra hanc sordidi.
int᷑ mundi. extra nigri. intra candidi. extͣ
hedi. intͣ agni. Porta equoꝵ sig̾cat uici¬

Expanded text:
ani, qui sunt stercora per culpam et projiciuntur per vindictam; stercora proprio facto, projiciuntur verbo divino. Non enim decet ut accubet haedus cum agno, peccator cum justo, immundus cum mundo, adulter cum Christo, ne forte justus, provocatus exemplo peccatoris, extendat ad iniquitatem manus suas. Porta fontis dicta ad salutem generis humani. O quam bonus fons! Fons iste sapientiae Verbum Dei in excelsis, cujus rivulo potantur sitibundi, satiantur famelici, revocantur abjecti, sanantur aegroti, reconciliahanc portam sunt, sunt infideles; qui intra sunt, sunt fideles. Infideles membra diaboli, fideles membra Christi. Membra diaboli diabolo unita, cum diabolo damnanda: unita per culpam, damnanda per poenam. Membra Christo beatificanda per gloriam. Porta aquarum significat compunctionem. Qui hanc ingrediuntur, in hac abluuntur. Extra hanc sordidi, intra hanc mundi; extra nigri, intra candidi; extra haedi, intra agni. Porta equorum significat viti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ innocentiã. portã piscium ꝑ peniten¬
tiam. portã uet̾em ꝑ caritatẽ. portãual¬
lis ꝑ humilitatẽ. portam st̾coris ꝑ excõ¬
municationẽ. portã fontis ꝑ fidem. por¬
tam a quaꝵ ꝑ cõpunctionẽ. portã eqͦꝵ.
ꝑ uicioꝵ refrenationẽ. portã iudicialẽ
ꝑ discretionem. Beati qui ing̾diunt᷑ ꝑ portas

Expanded text:
per innocentiam, portam piscium per poenitentiam, portam veterem per charitatem, portam vallis per humilitatem, portam stercoris per excommunicationem, portam fontis per fidem, portam aquarum per compunctionem, portam equorum per vitiorum refrenationem, portam judicialem r discretionem. Beati qui ingrediuntur per portas
Abbreviated transcription (Latin):
incelum erectam. ⁊ dñm innixum
scale. & angłos ascendentes et descen¬
dentes. Deinde uenit in agrũ ad pu¬
teum uxta aram uͥ greges pasceban¬
tur. & ad aquabantur. De inde conu̾satꝰ
cum laban accepit liam et rachel filias
eius uxores. & ex eis & ancillis eaꝵ .xii.
patriarchas genuit. & apd̾ laban est
locupletatꝰ. Iacob scd̃m sensũ tropo¬
cessaria. & esausignificat corpꝰ. quia
corpꝰ pilosum ẽ dum instigante con¬
cupiscentia querit suꝑflua. De istoꝵ¬
frm discordia scriptum ẽ. Corpꝰ quod
corrumpit᷑ aggrauat animam: & de

Expanded text:
nnixum scalae, et ascendentes angelos et descendentes. Deinde venit in agrum ad puteum juxta Aran, ubi greges pascebantur, et adaquabantur. Deinde conversatus cum Laban, accepit Liam, et Rachel filias ejus in uxores: et ex eis, et ancillis earum duodecim patriarchas genuit et apud Laban est locupletatus . Jacob, secundum sensum tropocessaria. Esau significat corpus, quia corpus pilosum est, dum, instigante concupiscentia, quaerit superflua. De discordia istorum scriptum est: Corpus, quod corrumpitur, aggravat anima
Abbreviated transcription (Latin):
cedit ⁊ iustus ñ ñqͣm minꝰ caute se dis¬
cutiens. uirtutes a deo collatas sibi la¬
tent̾ ascribit. Laban consecutus est ia¬
cobfugientem in monte. & d̾s conse¬
quitur iustũ. ꝑ manes cogitationes a
se discedentem in elatione. Affirmabat
laban. quod quecunq habebat iacob.
erant de suis bonis. et łs ostendit ho¬
mini. quod quecũq habet bona. sunt
ex sus donis. Iacob alaban reu̾tens a
fratre timuit occidi. & sp̃c humanus
ꝓpt̾ infirmitatẽ mortalitatis ad infe¬
riora descendens. a corporis uicio ti¬
met temptari. Iacob noluit habere
esau. nec socium inuia. nec uicinũ in
tatus. contempnit feruorem habere
carnis. uel consortem in oꝑe. uł affi¬
nem in delectatione. Iacob gͥ sp̃c. esa
us sapĩa. lia bona accio. rachel contẽ¬
platio. ditatio iacob in ꝓle ce pecoribuᷤ
multiplicatio iusti inuirtute. & bonis

Expanded text:
cedit; et justus nonnunquam minus caute se discedit; et justus nonnunquam minus caute se discutiens, virtutes a Deo collatas sibi latenter attribuit. Laban consecutus est Jacob fugientem in montem, et Deus consequitur justum per inanes cogitationes a se discedentem in elationem. Affirmabat Laban, quod quaecunque habebat Jacob erant de suis bonis, et Deus ostendit homini quod quaecunque habet bona, sunt ex suis donis; Jacob a Laban revertens, a fratre timuit occidi; et sensus humanus propter infirmitatem mortalitatis ad inferiora descendens, a corporis vitio timet tentari. Jacob noluit habere Esau socium in vita, nec vicinum in tatus, contemnit fervorem carnis habere, vel consortem in opere, vel affinem in delectatione. Jacob igitur, spirius, sapientia; Lia, bona actio; Rachel, contemplatio; ditatio Jacob in prole et pecoribus, multiplicatio justi in virtute et bonis
Abbreviated transcription (Latin):
de qua potantur fideles. Lapis qͦ os
putei oꝑiebatur. intelligentie diffi¬
cultatẽ expͥmit. Et om̃s doctores ad
hoc inscriptura laborant. ut remoto
lapide. idest difficultate intelligen¬
tie. potum fidelib administrent. ue
re & latentis sapie. In hoc agro ue¬
re iustods occurrit. in obsequiũ su¬
ũ illũ assumit. & duas filias suas ei¬
tribuit. liam que int̾pretat᷑ labori
osa. id est uitam actiuam. & rachel
que int̾p̃tat᷑ uisum pͥncipiũ. id est
uitam contemplatiuã. Datq famu¬
lam racheli ut illi subseruiat. sirmã
scilicet rationem ⁊ lie quoq dat fa¬
mulam. in corruptã uidelicet sensua¬
litatẽ. Ratio namꝙ subseruit contẽ¬
plationi. & sensualitas actioni. Mul¬
tiplicatus ẽ iacob in filiisce pecorib cum
sensib spiritalib affectionib cogitati¬
onib sermonib. oꝑib. habitans cũd̾o.
A laban cum reb suis furtiue iacobdis¬

Expanded text:
de qua potantur fideles. Lapis, quo os de qua potantur fideles. Lapis, quo os putei operiebatur, intelligentiae difficultatem exprimit. Et omnes doctores ad hoc in Scriptura laborant ut, remoto lapide, id est difficultate intelligentiae, fidelibus administrent potum verae et latentis sapientiae. In hoc agro Deus occurrit justo, in obsequium suum illum assumens, et duas filias suas attribuit. Liam, q id est activam vitam, et Rachelem, quae interpretatur visum principium, id est vitam contemplativam. Datque famulam Racheli; ut illi serviat, firmam scilicet rationem. Et Liae quoque famulam, incorruptam scilicet sensualitatem. Ratio namque subservit contemplationi, et sensualitas actioni. Multiplicatus est Jacob in filiis et pecoribus cum sensibus spiritualibus, affectionibus, cogitationibus, sermonibus, operibus, habitans eum Deo. A Laban cum rebus suis furtive Jacob dis
Abbreviated transcription (Latin):
Sed sp̃c accepta benedictione grẽ. fu¬
git mucronem corporalis concupis
fornicationem. Laban quiint̾p̃tat᷑
dealbatio. dm̃ designat qui sũma mu¬
ditia ẽ. cui spc̃ iusti dum carnales ille¬
cebras fugit. apꝓpinqͣre & inherere
concupiscit. Qui scilicet sp̃c bene ini¬
tiuere dormit. qͣndo in spuali ꝓfectio¬
ne astrepitu scłi p̃sentis conquiescit.
dis claudere. intus meretur de inuisi¬
bilib mira uidere. Qui nequaqͣm suꝑ
t̾ram sed suꝑ lapidem caput ponit. qr
firmã fidem xp̃i uirtutib & oꝑib sus
fundam̃tum facit. Ager ad quẽ iacob
uenit sacra scriptura ẽ. in qua diuersi
pastores id ẽ diu̾si doctores diu̾sos pascc̃
greges. diu̾sos scilicet fideles. In hoc agͦ
pascuntur conuigati. pascuntur con¬
tinentes. pascuntur uirgines. alii pa¬
scuntur ꝑ hystoriam. alii ꝑ allegori¬
am alii ꝑ tropologiam. Omnes inde
carpunt pastum nutrim̃ti: qui rade
sumunt doctͥnam recte uiuendi. Pu¬
teus de quo adaquabaut᷑ greges. di¬

Expanded text:
Sed spiritus, accepta benedictione gratiae, fugit mucronem corporalis concupiscfornicationem . Laban, qui interpretatur dealbatio, Dominum significat, qui summa munditia est, cui spiritus justi, dum carnales illecebras fugit, appropinquare et inhaerere concupiscit. Qui spiritus scilicet bene in itinere dormit, quando in spirituali profectione, a strepitu praesentis saeculi quiescit. us oculos, intus meretur de invisibilibus mira videre. Qui nequaquam super terram, sed super lapidem caput ponit; quia firmam fidem Christi virtutibus et operibus suis fundamentum facit. Ager, ad quem Jacob venit, sacra Scriptura est, in qua diversi pastores, id est diversi doctores, diversos pascunt greges, diversos, scilicet fideles. In hoc ergo pascuntur conjugati, et continentes, et virgines. Alii pascuntur per historiam, alii per allegoriam, alii per tropologiam. Omnes inde capiunt pastum nutrimenti, qui inde sumunt doctrinam recte vivendi. Puteus, de quo adaquabantur greges, di
Abbreviated transcription (Latin):
potamꝰ. dum nos in ipso sp̃u exul¬
seca carnalium obseruantiarũ custo¬
dia. & carnalis inscripturis intelli¬
gentia. pelles hedoꝵ confessio pec¬
catoꝵ. cibus uirtutum exercitatio.
uinum gaudium in sp̃u scõ. uestim̃¬
ato gregorio flos uue ꝑ p̃dicationẽ.
flos silii ꝑ castitatem. flos uiole phu
flos rose ꝑ patientiam. Odiuit esau
iacob. & odio habuit ppłm xp̃ianũ
ex gentib collectum uidei. uidenteᷤ
eum sibi dominari. Qͤm ꝑrerit ia

Expanded text:
potamus, dum nos in Spiritu sancto exsulseca, carnalium observationum custodia, et carnalis inscriptionis intelligentia. Pelles haedorum, confessio peccatorum; cibus, virtutum exercitatio; vinum, gaudium in Spiritu sancto; vestimeato Gregorio, flos uvae per praedicationem, flos lilii per castitatem, flos violae per flos rosae per patientiam. Odivit Esau Jacob; odio habent populum Christianum ex gentibus collectum Judaei, videntes eum dominari
Abbreviated transcription (Latin):
grã uota nutrit que reddat lauda¬
tiones deo. & benedicitur ab eo in mun¬
do ꝑ gr̃am. in celo ꝑ głam. Esau pͥor
natus foris uenationi deseruiens. be¬
nedictionem amittens. ppłm isr ł si¬
gnificat. qui pͥus ad cognitionẽ dei¬
uenit. sed foris in litt̾a iusticiã que¬
rit. & benedictionẽ celestis heredita¬
tis amittit. Pelles quib rebecca filiũ
oꝑuit. confessionem exprimunt pec¬
catoꝵ. Cibus sunt uirtutes quib ds pa¬
scitur. dumꝑ gentilem ppłm coope¬
rante grã exercent᷑. Uestes sunt opa

Expanded text:
gratia vota nutrit, quae reddunt laudagratia vota nutrit, quae reddunt laudationes Deo: benedicitur ab eo in mundo per gratiam, in coelo per gloriam. Esau prior natu, foris venationi deserviens, benedictionem amittens, populum Israel significat qui ad Dei cognitionem venit, qui foris in littera justitiam quaerit, et benedictionem coelestis haereditatis dimittit. Pelles, quibus Rebecca filium cooperuit, confessionem exprimunt peccatorum. Cibus, sunt virtutes quibus Deus pascitur, dum per gentilem populum cooperante gratia exercetur. Vestes
Abbreviated transcription (Latin):
ri abrahe. libros designant ꝓpħarũ.
Aqua ẽ scientia que abluit ce potat.
abluit culpam. potat ꝑ grãm. Ysaac
contendunt de puteis script᷑aꝵ et
eos t̾raimplent ꝓpt̾ carnalem & cerre¬
nam intelligentiam suã. Puteꝰ quem
ysaac ultimum fodit & latitudinẽ
uocauit. ⁊ quem ñ impleuert̃ palesti¬
ni. euangłica doccrina ẽ que ꝑmũ¬
dũ ẽ dilatata. quam uidei nequaꝗͣ
auferre posst̃. Abraham igitur ꝑat̾.
ysaae. filius. pueri abrahe. ꝓpħe. pu¬
eri ysaac. apłi et euangłiste. putei qͦs
foderunt. libri qͦs scripserunt. Puteᷤ
qui uocatur latitudo. eugłica p̃dica¬
de benedictione patͥs supplan¬
ĩauit. Ysaac sig̾cat dm. a quo descen¬
dit benedictio suꝑ caput iusti. Re¬
becca significat matrem gr̃ãm que
lacob de petenda benedictione con¬
sulit. Iacob posterior natus domi re¬
manens. benedictionem consequens.
gentilem designat ppłm. qui post
isrłiticum ppłm ad cognitionẽ diui¬
nam uenit: ⁊intra se cum matre

Expanded text:
ri Abrahae libros designant prophetarum. Aqua est scientia, quae abluit et potat: abluit culpam, gratiam potat. Isaac contendunt de puteis Scripturarum, et eos terra implent, propter carnalem et terrenam intelligentiam suam. Puteus, quem Isaac ad ultimum fodit et latitudinem vocavit, et quem non impleverunt Palaestini, evangelica doctrina est, quae per mundum est dilatata, quam Judaei nequaquam auferre possunt. Abraham igitur, Deus Pater; Isaac, Filius; pueri Abrahae, prophetae; pueri Isaac, apostoli et evangelistae; et putei quos foderunt, libri quos scripseserunt; puteus, qui vocatur latitudo, Evangeli benedictione patris supplantavit . Isaac significat Deum, a quo descendit benedictio super caput justi. Rebecca significat matrem gratiam, quae Jacob de paterna benedictione consuluit. Jacob posterior natu, domi remanens, benedictionemque consequens, gentilem designat populum, qui post Israeliticum populum ad cognitionem divinam venit, et intra se cum matre
Abbreviated transcription (Latin):
data ẽ die quinquagesima post qͣm
celebratũ ẽ pascha. in t̾ra egipti: gr̃a
data ẽ die qͥnquagesuna post resur¬
rectionẽ dnĩ. Lex data ẽ in monte
excelso gr̃ã data ẽ sursum in cena¬
culo. Lex data est in fulgorib igne¬
is: grã data ẽ in linguis igneis. Lex
stat in duob p̃ceptis caritatis. De¬
ue tabule testam̃ti in quibus
lex erat scripta digito dei. sig¬
inficant duo testam̃ta. Duo cheru¬
bin eo qd̾ cherubm intͣp̃tat᷑ plenitu¬
do scientie. duo significant testam̃ta.

Expanded text:
postquam celebratum est pascha in terra Aegypti: gratia data est die quinquagesimo post resurrectionem Domini. Lex data est in monte excelso; gratia nata est sursum in coenaculo. Lex data est in fulgoribus igneis, gratia data est in linguis igneis. Lex stat in duobus praeceptis charitatis. Duae tabulae Testamenti, in quibus lex erat scripta digito Dei, significant duo Testamenta. Duo Cherubim, eo quod Cherubim interpretatur plenitudo scientiae, duo Testamenta
Abbreviated transcription (Latin):
diuina scriptura
materiam opus
restaurationis. Duo
quippe st̃ oꝑa: opus
conditionis. ⁊ opus restaurationis.
Opus conditionis ẽ: quo factum ẽ
ut eẽnt q̃ ñ erant. Opus restaurati¬
onis ẽ: quo factum ẽ ut meliuᷤꝰ ẽẽnt
q̃ ꝑierant. Opusconditionis ẽ. creatio
mundi cũ omnib elem̃tis suis: opꝰ
restaurationis ẽ incarnatio uerbi cũ
omnib sacram̃tis suis. Opꝰ conditio¬
nis in sex dieb factum ẽ: opus restau¬
rationis ñ nͥ sex etatib ꝑfici potest.
Sex tñ sc̃ contra sex: ut idem cognos¬
catur eẽ redemptor quicreator. Qd̃¬

Expanded text:
ina Scriptura materiam habet opus restaurationis. Duo quippe sunt Dei opera: opus conditionis, et opus restaurationis. Opus conditionis est quo factum est ut essent quae non erant; opus restaurationis est quo factum est ut melius essent quae perierant. Opus conditionis est creatio mundi cum omnibus elementis suis. Opus restaurationis incarnatio Verbi est cum omnibus sacramentis suis. Opus conditionis in sex diebus factum est. Opus restaurationis non nisi sex aetatibus perfici potest. Sex tamen sunt contra sex, ut idem cognoscatur esse Redemptor, qui et Creator.
Abbreviated transcription (Latin):
despecti huiꝰ mundi philosophie oꝑam
dantes. et sensus subtilitatem. & locu¬
tionis uenustatẽ acquirunt. unde ec¬
clesie usib bene instructi. deseruire
possunt. Qui bene qͣtuor eẽ memo¬
imbuti. in .iiiiͬ. mundi partib fideiu̾i¬
tatẽ p̃dicent. de hieu. xxix.¬

Expanded text:
di meditationi philosophiae operam dantes, et sensus subtilitatem et locutionis venustatem adquirunt, unde Ecclesiae usibus bene instructi deservire possimbuti, in quatuor mundi partibus fidei veritatem praedicent. CAP. XXX
Abbreviated transcription (Latin):
merabant pecuniam q̃ inueniebat᷑
indomo dnũ. & dabant eam uixta nu¬
merũ atq m̃suram in manu eoꝵ qͥ
p̃erant cem̃tariis domꝰ dni. Scͥba et
pontifex sig̾cant apłos ⁊ sũmos doc¬
tores. quos pͥncipes in eccł̃ia electio di¬
uina constituit. qui ꝑ discipłos suos¬
u̾bi semina ꝑ totũ orbem sparsert̃.¬
quatinꝰ oꝑarios uoluntati dei idone¬
os inauditorib suis ꝑficerent. quoꝵ
alii fabͥcabant ligna. cũ se ce sibi obe¬
dientes ligna fructifera in domodm̃
parare studebant. Alii sartatecta tem¬
pli faciebant. qñ illa que ꝑ hesim ce scis¬
mata rupta erant reedificabant. Alii
saxa cedebant. cũ duros corde ⁊ incredu¬
loᷤ fortit̾ increpabant. ita ut impleret᷑
instauratio in uniu̾sis q̃ indigebant ex¬
pensa ad domũ dm̃ muniendam iuxta
illud. Unicuiq autẽ nr̃m data ẽ gr̃a

Expanded text:
merabant pecuniam, quae inveniebatur in domo Domini, et dabant eam juxta numerum, atque mensuram in manus eorum qui praeerant caementariis in domo Domini . Scriba et pontifex significant apostolos et summos doctores, quos principes in Eccvina constituit, per discipulos verbi semina per totum orbem sparserquatenus operarios voluntatis Dei idoneos auditoribus suis praeficerent, quorum alii fabricabant ligna, cum se et sibi obedientes ligna fructifera in domo Domini parare studebant. Alii sartatecta templi faciebant, quando illi, quae per haeresim et schismata rupta erant raeedificabant; alii saxa caedebant, cum duros corde et incredulos fortiter increpabant, ita ut impleretur instauratio in universis, quae indigebant expensa ad domum Domini muniendam, juxta illud: Unicuique autem vestrum data est gra
Abbreviated transcription (Latin):
fert᷑ ꝓp̃cio anime. ⁊ qͣm sponte ⁊ ar¬
bitͥo cordis sui cnferunt. intemplum
diũ. accipiant illam sacerdotes iuxta
ordinemsuũ ⁊ istaurent sartatecta
domꝰ. si quid necessariũ uidi̾nt instau¬
omnẽ pecuniã. q̃ ap̃t̾euntib iustis
scientie spũalis. uł bonoꝵ exemploꝵ
inthesaurũ dñi confertur. ⁊ ꝑ p̃dica¬
toꝵ officia ad instaurationẽ templi

Expanded text:
etio animae, et quam sponte et arbitrio cordis sui inferunt in templum Domini, accipiant illam sacerdotes juxta ordinem suum, et instaurent sarta tecta domus, si quid necessarium viderint instauomnem pecuniam, quae a praetereuntibus justis scientiae spiritualis, vel bonorum exemplorum in thesaurum Domini confertur, vel praedicatorum officia ad instaurationem templi
Abbreviated transcription (Latin):
xitq hieu. Ad quẽ ex omnib nobis:
ad ille dixit. ad ce o pͥnceps. Et sur¬
rexit. & ingressus ẽ cubicłm. At ille
pͥncipatũ quẽ dñs destinauit. ut sacͥ¬
rũ occidit. ⁊ apłos eius ꝑsecuta ẽ. ult¬
one iusta ꝑimẽt. & sacdotiũ qd̃ post
xp̃m mnamit̾ habuerat destrueret. tẽ¬
plumq subu̾tet. nec ñ & impiam syna¬
gogam que sanguinẽ scõꝵ semꝑsiti¬
ebat de regni culimne p̃cipitaret. ac
rectores illius int̾ficeret. De iohas et¬

Expanded text:
 ex omnibus nobis? At ille dixit: Ad te, o princeps. Et surrexit, et ingressus est cubiculum. At ille principatum. Quem Dominus destinavit, ut sacrrum occidit, et apostolos ejus persecuta est, ultione juxta perimeret, et sacerdotium quod post Christum inaniter habuerat, destrueret, templumque subverteret, necnon et impiam Synagogam, quae sanguinem sanctorum semper sitiebat, de regni culmine praecipitaret, ac rectores illius interficeret. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
dediti uł errorib impliciti. fecundita¬
tẽ ex int̾na peste educentes ostendt̃ in
cute. hos dñs sepe conu̾tens ad fidem.
⁊ mundans a uiciis. uere salutis ñci¬
os efficit. Uñ matħs ex publicano apłs
factꝰ ẽ. apparuitq dñs post resurrecti¬
onẽ pͥmo marie magdalene de qͣ eie¬
cerat septem demonia. Illa uadens

Expanded text:
ersis erroribus impliciti, foeditatem ex interna peste educentes, ostendcute. Hos Dominus saepe convertens ad fidem, et emundans a vitiis, verae salutis nuntios efficit. Unde Matthaeus ex publicano apostolus factus est. Apparuit Dominus post resurrectionem Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem daemon
Abbreviated transcription (Latin):
ordei stat̾e uno. Modiꝰ simile ꝑfectaẽ
m̃sura diuine sapĩe. q̃ ẽ in nouotes¬
siam. Cessante enim t᷑bine ꝑsecutio¬
nis que fit hodie. dabit dñs cras .i.
tempore futuro tͣnqͥllitatẽ. ut p̃di¬

Expanded text:
odius, etc. Modius similae perfecta est mensura divinae sapientiae quae est in Novo Tessiam. Cessante enim turbine persecutionis quae fit hodie, dabit Dominus cras, id est tempore futuro, tranquillitatem, ut praedi
Abbreviated transcription (Latin):
rigitur mare rubrum ab occeano
orientali occidentem uersus: usq
ad confima arabie ⁊ palestine. Inter
mare rubrum ⁊ occeanũ australem
adorientem. supͣ est ethiopia suꝑioe.
que ab occidente montib echiopicis
ꝑ transuersũ clauditur. Sub ethiopia

Expanded text:
rigitur mare Rubrum, ab oceano rigitur mare Rubrum, ab oceano Orientali occidentem versus usque ad confinia Arabiae et Palaestinae. Inter mare Rubrum et oceanum Australem ad orientem supra est Aethiopia superior, quae ab occidente montibus Aethiopicis per transversum clauditur. Sub Aethiopia
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Sub scitia amari caspio usq
ad eusmum uel hellespontũ:⁊ fluuiũ
thanaim. sunt amazonia. albania.
hircania. bactria. hyberia. armenia.
cappadocia. colcos. asia minor.cilicia.
Amaronia dicta ẽ eo quod in ea femi¬
ne regnent: que ne impediant᷑ ad
sagittandum. puellis suis dextram
mãmillam adimunt. Albania: ab
albedine popłi. Huius terre canes
ingentes tante feritatis sunt: ut cay¬
ros p̃mant. leones ꝑimant. Hyrcania
ab hyrcana silua: copiosa feris. tigri¬
b panteris. ⁊ pardis. Bactrie: bac¬
trus amnis nom̃ dedit. Hec habet ca¬
melos. pedes nunqͣm atterentes. Ar¬
menia: ab armeno quodam nomen
trahit. In eius montib post diluui¬
um arca quieuit. Capadociam urbs
ꝓpria nominauit: terra aute alia
nutrix equoꝵ. Asia minor habet
ꝓiuncias. bithiniam. frigiam. gala¬
tiam. lidiam. cariam. pamphiliam.
isauriam. ⁊ litiam. Cilicia: acilice
quodã nom̃ ht̃. Habet metropolim
tharsum. In latere australi asie por¬

Expanded text:
mus. Sub Scythia a mari Caspio usque mus. Sub Scythia a mari Caspio usque ad Euxinum, vel Hellespontum, et fluvium Tanaim sunt Amazonia, Albania, Hircania, Bactria, Hiberia, Armenia, Cappadocia, Cholcos, Asia minor, Cilicia. Amazonia dicta est eo quod in ea feminae regnant, quae, ne impediantur a sagittando, puellis suis dextram mamillam adimunt. Albania ab albedine populi. Hujus terrae canes ingentes tantae feritatis sunt, ut tauros premant, leones perimant. Hircania ab Hircania silva copiosa feris, et gregibus, pantheris, et pardis. Bactriae Bactrius amnis nomen dedit. Haec habet camelos, pedes nunquam atterentes. Armenia ab Armeno quodam nomen trahit. In ejus montibus post diluvium arca quievit. Cappadociam urbs proprie nominavit, terra ante alias nutrix equorum. Asia minor habet provincias Bithyniam, Phrygiam, Galatiam, Lydiam, Cariam, Pamphi liam, Isauriam et Lyciam. Cilicia a Cilice quodam nomen habens, habet metropolim Tarsum. In latere australi Asiae por
Abbreviated transcription (Latin):
thus. myrra. cynnamomũ. auis phe
nix. sardonius gemina. Int̾ eufraten ⁊
mare mediterraneũ: st̃ syria. fenitia.
& palestina que continet uideam et
samariã ⁊ galileam. Syriam syrus qͥ¬
dam nomine. a suo fertur uocabulo
nuncupasse. Inuenitur in ea lapis
syrius. qui integer fluctuare dicitur.
cõminutꝰ mergi. Fenicie. phenix qͥ int̾
ea regnauit nomen dedit. In ea est ty¬
rus. Palestina: a philistiim sua metͦ¬
poli nominatur. Iudea: auida. hec
est chandiam dicta: a chanaam fili¬
opum diues. frugib fertilis. aquis il¬
lustris: opuna balsamis. Samaria ab
oppido qd̾ samaria dictum ẽ: nom̃
habet. Galilea dicta est. qd̾ candidoᷤᷤ
homines gm̾inat: terra frugib satiˢ
fecunda. In lat̾e asie ad aquilonẽ ab
occeano orientali occidentem uersus.
porrigitur scithia. Hec undiq monti¬
b clauditur. In eius extremitate ad
orientem sunt seres. Inuenit᷑ in easma¬
ragdus optimus: et cristalluꝰ purissi¬

Expanded text:
thus, myrrha, cinnamomum, Phoenix thus, myrrha, cinnamomum, Phoenix avis, sardonyx gemma. Inter Euphratem et mare Mediterraneum sunt Syria, Phoenicia, et Palaestina, quae continet Judaeam, et Samariam, et Galilaeam. Syriam Syrus quidam nomine a suo fertur vocabulo nuncupasse. Invenitur in ea lapis Syrius qui integer fluctuare dicitur, comminutus mergi. Phoeniciae Phoenix, qui in ea regnavit nomen dedit. In ea est Tyrus. Palaestina a Philisthiim sua metropoli nominatur; Judaea a Juda. Haec est Chanaan dicta a Chanaan filiopum dives, frugibus fertilis, aquis illustris, opima balsamis. Samaria ab oppido, quod Samaria dictum est nomen habet. Galilaea dicta est, quod candidos homines gignat, terra frugibus satis fecunda. In latere Asiae ad aquilonem ab oceano Orientali occidentem versus porrigitur Scythia, haec undique montibus clauditur, in ejus extremitate ad orientem sunt Seres. Invenitur in ea smaragdus optimus, et crystallus purissi
Abbreviated transcription (Latin):
sos. adamantes. lignetes. carbun¬
culos. margaritas. uniones quibus
n obilium feminarum ardet ambi¬
tio. Habet et montes aureos. quos adi
uium: sunt aracusia. parthia. assyria.
media. ꝑsis. Aracusia: ab opidosuo no¬
men accepit. Parthiam. parchia sci¬
thia egressi occupauert̃: eamq de
suo nomine parthiam uocauerunt.
Assyria ab assiu filio sem ẽ uocata:
qui illam post diluuium pͥmꝰ ineo¬
luit. In hac inuentꝰ ẽ usus purpure:
inde ordores. crinium ⁊ corpoꝵ un¬
guenta uenerunt. Media ⁊ ꝑsis: a
medo et ꝑseo regib sunt nominate.
In media arbor inuenit᷑: quã alia
regio ñ habet. ꝑse ignem colunt: &
ydromantiam dicuntur inuenisse.
Inter cygrim et eufratem fluiũ: st̃
mesopotamia. chaldea.arabia. Meso¬
potamia greca echimologia dicit᷑: qd̾
duob flu̾us ambiatur. tygri ⁊ euphra¬
ce. Arabia appellatur idest sacra: eo qd̃
sit regio thurifera. Hec dicta ẽ saba: a
saba filio chus. Inuenitur in ea arbor

Expanded text:
sos, adamantes, lignetes, carbunsos, adamantes, lignetes, carbunculos, margaritas, uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio. Habet et montes aureos, quos adiri vium sunt Aracusia, Parthia, Assyria, Media, Persis. Aracusia ab oppido suo nomen accepit. Parthiam Parthi e Scythia egressi occupaverunt, eamque de suo nomine Parthiam vocaverunt. Assyria ab Assur filio Sem est vocata qui illam post diluvium primus incoluit. In hac inventus est usus purpurae. Inde odores crinium, et corporum unguenta venerunt. Media et Persis a Medo et Perseo regibus sunt nominatae. In Media arbor invenitur, quam alia regio non habet. Persae ignem colunt, et pyromantiam dicuntur invenisse. Inter Tigrim et Euphratem fluvios sunt Mesopotamia, Chaldea, Arabia. Mesopotamia Graeca etymologia dicitur quod duobus fluviis ambiatur, Tigri et Euphrate. Arabia appellatur, id est sacra, eo quod in ea sit regio thurifera. Haec dicta est Saba a Saba filio Chus. Invenitur in ea arbor
Abbreviated transcription (Latin):
res sunt partes. cap̃.i.¬
mundi. asia. europa. af¬
frica: quarum asia illã
medietatẽ t̾re q̃ ẽ ad ori¬
entem tenet. Alie due
illam quẽ est ad occidentẽ: & mari
magno ab inuicem diuiduntur. De
sumpto inicio a paradiso. Paradisus ẽ lo¬
cus inorientis partib: omni genere
ligni & pomiferarũ arboꝵ consitus.
Habet lignũ uite: ñ ibi frigus : ñ estus
sed ꝑpetua aeris temꝑies: habet fontẽ
qui in quatuor flumina diuiditur.
Paradisus g̾ce. hebraice dicit᷑ eden.
quod utrumq iunctum. in nr̃a lingͣ
dicit᷑ ortus deliciarum. India asie re¬
gio ẽ. uiter occeanum ⁊ indum fluui¬
um: & ab indo fluuio nom̃ trahit.
Habet gentes multas & opida. Insu¬
lam taꝓbanem gemmis et elephan¬
tib refertam. crisam & argiram au¬
ro & argento fecundas. bis metit in
anno. ginit tincti coloris homines.
elephantos ingentes. monoceron be¬
stiam. psitacum auem. ebenũ lignũ
cinnamonũ.piꝑ. & calamũ aroma¬
ticũ. Mrttit ebur: berillos. crisopͣs¬

Expanded text:
res sunt partes mundi, Asia, Europa, Africa. Quarum Asia illam medietatem terrae, quae est ad orientem, tenet. Aliae duae illam, quae est ad occidentem: et mari magno ab invicem dividuntur . CAsumpto initio a paradiso. Paradisus est locus in Orientis partibus omni genere ligni et pomiferarum arborum consitus. Habet lignum vitae; non ibi frigus est, non aestus, sed perpetua aeris temperies. Habet fontem, qui in quatuor flumina dividitur. Paradisus Graece, Hebraice dicitur Eden, quod utrumque junctum in nostra lingua dicitur hortus deliciarum. India Asiae regio est inter Oceanum et Indum fluvium, et ab Indo fluvio nomen trahit. Habet gentes multas, et oppida, insulam Taprobanam gemmis et elephantibus refertam, Chrysam et Argyram auro et argento fecundas. Bis metit in anno, gignit tincti coloris homines et elephantos ingentes, et rhinoceronta bestiam, psittacum avem, ebenum lignun, cinnamomum, piper, et calamum aromaticum. Mittit ebur, berillos, chrysopra
Abbreviated transcription (Latin):
mo angulari lapide xp̃o ih̃u. Parietes st̃
contẽplatiui. ipsi fundam̃to qd suꝑiꝰ ẽ uici¬
ni. t̾rena deserentes celestil adhentes. Tectũ
in hoc sp̃ali edificio ñ sursũ eminet. sed de¬
orsum dependet. in hoc ab edificio mat̾iali
diu̾sum. ⁊ ab ipsotalis dispositionis. dissimi¬
limodo remotum. Tectum sc̃ actiui t̾renis
actionil ꝓximi. ꝓpt̾ suam imꝑfectionẽ mi¬
nꝰ celestib intendentes. & necessitati primo

Expanded text:
. Parietes sunt contemplativi, Christi fundamento, quod superius est vicini, terrena deserentes, coelestibus adhaerentes. Tectum in hoc spirituali aedificio non sursum eminet, sed deorsum pendet: in hoc ab aedificio materiali diversum, et ab ipso talis dispositionis dissimili modo remotum. Tectum sunt activi, terrenis actionibus proximi, propter suam imperfectionem minus coelestibus intendentes, et necessit
Abbreviated transcription (Latin):
gna st̃ p̃dicatores qui u̾ba di locunt᷑: fe¬
nestre uitree sc̃ uiri spũales. ꝑ quos no¬
bis duuna cognitio illucet. Int̾ior deal¬
batura. sigc̾at munditiã cordiũ. Ext̾ior.
munditiã corpoꝵ. Duodecim cerei .xii.¬

Expanded text:
gna sunt praedicatores, qui verba Dei loquuntur. Fenestrae vitreae sunt viri spirituales, per quos nobis divina cognitio illucet. Interior dealbatura significat munditiam cordium; exterior, munditiam corporum. Duodecim cerei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ nauis. Sic dignior ẽ chorꝰ uirginũ ꝗͣ ordo
continentiũ. ⁊ dignior ordo continentiũ
tredine cad auerũ. qͥa st̃ pleni corruptio¬
ne uicioꝵ. De hoc atͥo scͥptũ ẽ. Atͥum qd̾
tib. ⁊ dabunt᷑ ad puniendũ demonib.

Expanded text:
quam navis. Sic dignior est chorus virginum quam ordo continentium, et dignior ordo continentium tredine cadaverum, quia sunt pleni corruptione vitiorum. De hoc atrio scriptum est: Atrium, quod tibus, et dabuntur ad puniendum daemonibus.
Abbreviated transcription (Latin):
eleuat᷑. Possumꝰ etiã dicere qd̾ longitudo
scẽ eccłie ẽ ab oriente usq ad occidentem.
latitudoa septentͥone. usq ad m̾idiem.
De longitudine dictũ ẽ. Uenient ab ori¬
ente & occidente & recumbent cũ abra¬
ham ⁊ ysaacae iacob in regno celoꝵ. De

Expanded text:
elevatur. Possumus dicere etiam quod longitudo sanctae Ecclesiae est ab oriente usque ad occidentem. Latitudo a septentrione usque ad meridiem. De longitudine dictum est: Venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob in regno
Abbreviated transcription (Latin):
eam circiuuit & introiuit. foris eam eru¬
dien do ꝑ doctͥnam. intꝰ scĩficando ꝑ gra¬
ciã. In pͥmo circuitu dix̃. Carnẽ cũ san¬
guine ñ comedetis. In scd̃o dix̃. ñ occide¬
tis. In t̾cio dix̃. Qui irascit᷑ fr̃i suo reusẽ
iudicio. Multi autẽ estimant᷑ in hoc sp̃u¬
ali edificio ꝑ scĩtatẽ contineri. qui lon¬
ge ab ipso ꝑ pͣuitatẽ st̃ remoti. Extra
ipsũ st̃ immundi. formcarii. concubina¬
rii. adult̾i incestuosi. ebriosi. fen̾atores.
auari. fures. rapaces. odiosi. homicide.
m̃daces. ꝑuiri. ⁊ qui dic̃t fr̃i suo fatue.
qui uident mulierẽ ad concupiscendũ
eã. nec ipsiꝰ st̃ lapides qui caritatis ñ
st̃ participes. Talem gͥ uitam fr̃s agamꝰ

Expanded text:
eam circuivit et introivit, foris eam erudiendo per doctrinam, intus sanctificando per gratiam. In primo circuitu dixit: Carnem cum sanguine non comedetis . In secundo dixit: Non occidetis . In tertio dixit: Qui irascitur fratri suo, reus est judicio . Multi autem existimantur in hoc spirituali aedificio per sanctitatem contineri, qui longe ab ipso per pravitatem sunt remoti. Extra ipsum sunt immundi, fornicarii, concubinarii, adulteri, incestuosi, ebriosi, feneratores, avari, fures, rapaces, odiosi, homicidae, mendaces, perjuri, et qui dicunt fratri suo, fatue . Qui vident mulierem ad concupiscendum eam ibid. Nec ipsius sunt lapides, qui charitatis non sunt participes. Ta
Abbreviated transcription (Latin):
gitudine. ht̃ latitudinẽ. ht̃ altitudinẽ. ht̃
altare. ht̃ currim. ht̃ signasonantia. ht̃
uitreas fenestras. ht̃ dealbaturã int̾orem
tẽ. Omnia q̃ dicta st̃. plena st̃ sacram̃tis. &
spũalia p̃fert̃ docum̃ta. Singłi lapides sc̃
singłi fideles. quadri & ⁊ firmi. quadrista¬
bilitate fidei. firmi uirtute patiendi. Ce¬
mentũ ẽ caritas que singłos coaptat con¬
nngit & unificat: ⁊ ne ꝑ aliquã discordiam¬
in inuicem discrepent. uniformit̾ equat.

Expanded text:
gitudinem, habet latitudinem, habet altitudinem, habet altare, habet turrim, habet signa sonantia, habet vitreas fenestras, habet dealbaturam interiorem . Omnia quae dicta sunt, plena sunt sacramentis et spiritualia praeferunt documenta. Singuli lapides sunt singuli fideles, quadri et firmi, quadri stabilitate fidei, firmi virtute patiendi. Caementum est charitas, quae singulos coaptat, conjungit et vivificat; et ne per aliquam discordiam invicem discrepent, uniformiter aequat.
Abbreviated transcription (Latin):
spic̾es: ego te p̃ cet̾is magnũ feci. Quia
uͭ te magnũ conspicis: a me paruulus
estimaris. Qd̾ contͣ dauid cũ regni sui
potentiã. coram archa dnĩ saltando de¬
spicẽt: dixit. Ludam. ⁊ uilior fiam płꝗͣ
factꝰ sum: & ero humilis in ocłis. Si gͦ
antur. Miranda actio cum elatione ñ
eleuat. sed grauat. Qui enim sine humi¬
litate uirtutes congregat. in uentum
pulũem portat. Uñ aliqͥd ferre cer

Expanded text:
spiceres, ego te prae caeteris magnum feci. Quia vero tu te magnum conspicis, a me parvus existimaris. Quocirca, David cum regni sui potentia coram arca Domini saltando despiceretur, dixit: Ludam, vilior fiam, plusquam factus sum: et ero humilis in oculis meis . antur. Miranda quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congregat, in ventum pulverem portat; et unde aliquid ferre cer
Abbreviated transcription (Latin):
uamq alia leuis & occulta. alia leuis
& manifesta. alia grauis & occulta. alia
grauis ⁊ manifesta. Tria autẽ st̃ que
nos temptant. caro nr̃a. mundꝰ dia¬
bolus. Caro nos temptat ꝑgulam et
ut frangat. Diabolus autẽ omnibus
modis nos aggreditur. & ad omnem
nequiciam nos ꝑducere conatur. Pat̾
ne nos inducas in temptõnem. ne noᷤᷤ
ꝑmittas temptari supraid quod pos¬

Expanded text:
a enim levis et occulta, alia levis et manifesta; alia gravis et occulta, alia gravis et manifesta. Tria autem sunt quae nos tentant, caro, mundus, diabolus. Caro nos tentat per gulam et ut frangat. Diabolus omnibus modis nos aggreditur et ad omnem nequitiam nos perducere conatur. Pater, ne nos inducas in tentationem, ne nos permittas tentari supra id quod pos
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia sua abstractus & illectꝰ. qͥd
ẽ qd̾ petimꝰ cum dicimꝰ. ne nos inducas
in temptationẽ: Est gͥ sensus. Nenos in¬
ducas in temptationem. ñ ut ñ qͣm nos¬
ꝑmittas temptari sed ut nunqͣm nos¬
ꝑmitta a a temptationib suꝑari. & da
ut ꝑtemptationes ꝓbemur. ñ repbe¬
mur. Multum ꝓsunt temptationes e¬
lectis. quia ꝑtemptõnum uictoriam ꝑ¬
dicens. Beatusuir qui suffert tẽptõnẽ.¬

Expanded text:
ntia sua abstractus et illectus , quid est quod petimus cum dicimus: Et ne nos inducas in tentationem? Est igitur sensus: Ne nos inducas in tentationem, non ut nunquam permittas tentari, sed ut nunquam permittas a tentatione superari; et da ut per tentationes probemur, non reprobemur. Multum enim prosunt tentationes electis, quia per tentationum victoriam perstolus: Beatus vir qui suffert tertatione
Abbreviated transcription (Latin):
Anificium ẽ prima species.xu
mechanie. Ad hanc ꝑtinet omiᷤ oꝑa
nendi. retorquendi. consuendi: qͥc¬
quid fit instrum̃to. colo. fuso. acu.
pectine. calamistro. girgillo. allibro.
subula: in mat̾ia lim. lane. canabi.
⁊ suberis: omnis usus floccoꝵ. filtro¬
rum. sagoꝵ. sagmatum. matulaꝵ
et sportarum: De armatura. xui.

Expanded text:
Lanificium est prima species mechanicae. Ad hanc pertinet omnis opera nendi, retorquendi, consuendi, quidquid fit instrumento, colo, fuso, acu, pectine, calamistro, girgillo, allibro, subula; in materia lini, lanae, canabis, et suberis; omnis usus floccorum, filtrorum, sagorum, sagmatum, matularum, et sportarum . CAP. XVI.
Abbreviated transcription (Latin):
diuina: scd̾m hystoriam. scd̾m alle¬
goriam. scd̃m tropologiam. Hysto¬
ria ẽ rerum gestarum narratio qͦ
inprima significatione litt̾e conti¬
netur. Allegoria ẽ: cũ ꝑ id qd̾ factũ
dicit᷑. aliud factum sue in pret̾ito.
siue in p̃senti. siue in futuro signi¬
ficatur. Tropologia ẽ: cum ꝑ id qd̃
factũ legimꝰ. qͥd nobis sit faciendũ
agnoscimꝰ. Et in hoc ualde excellen¬
tior ẽ diuina scriptura scientia se¬
culari: qd̾ in ea non solum uoces.
s et res significatiue st̃. Sicut gͥ in
eo sensu qui ẽ int̾ uoces & res. neces¬
saria cognitio uocum: sic in eo sen¬
su qui inter res et facta uel facien¬
da mistica u̾satur. necessaria est
cognitio rerum. Cognitio uocum
in duob consistit: in ꝓnunciatio¬
ne ce significatione. Ad solam pro¬
nunciationẽ ꝑtinet grammatica.Nd
solam significationẽ. ꝑtinet dialeti¬
ca. Ad ꝓnunciationẽ simul et sig¬
nificationẽ: ꝑtinet rethorica. Co¬
gnitio rerum ẽ: in natura et forma

Expanded text:
ecundum historiam, secundum allegoriam, et secundum tropologiam. Historia est rerum gestarum narratio, quae in prima significatione litterae continetur. Allegoria est, cum per id quod factum dicitur, aliud factum sive in praeterito, sive in praesenti, sive in futuro significatur. Tropologia est, cum per id quod factum legimus quid nobis sit faciendum agnoscimus, et in hoc valde excellentior est divina Scriptura scientia saeculi, quod in ea non solum voces, sed et res significativae sunt. Sicut igitur in eo sensu, qui est inter voces et res, necessaria est cognitio vocum, sic in eo sensu qui inter res et facta vel facienda mystica versatur, necessaria est cognitio rerum. Cognitio vocum in duobus consistit, in pronuntiatione et significatione. Ad solam pronuntiationem pertinet grammatica, ad solam significationem pertinet dialectica. Ad pronuntiationem simul et cognitionem pertinet rhetorica. Cognitio rerum est in forma et natura.
Abbreviated transcription (Latin):
tores scĩ. hora cene tempꝰ grẽ. uocatiop̃¬
dicatio. Inuitati ad cenam uenire nolen¬
tes. repbi t̾renis intendentes. Ille qͥ uil¬
lamemit sig̾cat cupidos. ille qui qͥnꝙ
iuga boum emiit. quinq sensuscorꝑis
reb ext̾ioribus intentos. ille qui uxo¬
rem duxit. carnis uoluptatib deditoᷤ.
tur. Exi cito in plateas & uicos ciuita¬
tis. Piatee sunt late patentis iniqͥtatis
uie. uici ciuitatis contubernia in ho¬
neste conu̾sationis. Pauꝑes. debiles. clau¬
di. ⁊ ceci qui introducuntur. sunt illi
qui apud mundi amatores habent᷑
uiles. ⁊ iudicantur inutiles. sed ꝑp̃di¬
cationem uocati. ꝑ grãm iustificati.
apud dm cognoscuntur eẽ głosi et
sublimes. Dnẽ factum est ut imꝑasti
& adhuc locus ẽ. Et ait dñs seruo. Exi
inuias et sepes & compelle intrare. Isti¬
qui intrare compelluntur. sunt illi qͥ
adu̾sitatib fracti a prauitatibus cor¬
riguntur. & ad amorem dei reducunt᷑.
Possumꝰ autem ꝑ pͥmos ad cenam uem¬

Expanded text:
tores; hora coenae, tempus gratiae; vocatio, praedicatio; invitati ad coenam venire nolentes, reprobi terrenis inhaerentes. Ille qui villam emit, significat cupidos; ille, qui quinque juga boum emit, quinque sensus corporis rebus exterioribus intentos; ille, qui uxorem duxit, carnis voluptatibus deditos.que sexu, geminantur. Exi cito in plateas, et vicos civitatis. Plateae, sunt late patentis iniquitatis viae; vici civitatis, contubernia inhonestae conversationis; Pauperes, debiles caeci, et claudi qui introducuntur, sunt illi qui mundi amatoribus habentur viles, et judicantur inutiles. Sed per praedicationem vocati, per gratiam justificati, apud Deum cognoscuntur esse gloriosi et sublimes. Domine, factum est ut imperasti: et adhuc locus est. Et ait Dominus servo: Exi in vias, et sepes, equi intrare compelluntur, sunt illi qui adversitatibus fracti a pravitatibus corriguntur, et ad amorem Dei reducuntur. Possumus autem per primos ad coenam ven
Abbreviated transcription (Latin):
tate dei p̃ticulati sunt. Habuit p̃t̾ea¬
tres filios. karolum. pipinũ. & ludoui¬
cum. Uerũ tandem magnificꝰ imꝑa¬
tor karolus cũ finem uite sibicernet
imininere. ludouico filio suo coronã
imꝑialem dereliquit. Decessit autem

Expanded text:
tate Dei praetitulati sunt. Vini etate Dei praetitulati sunt. Vini etres filios, Carolum, Pippinum, et Ludovicum. Verum tandem magnificus imperator Carolus cum finem sibi vitae cerneret imminere, Ludovico filio suo coronam imperialem dereliquit. Decessit autem
Abbreviated transcription (Latin):
circit̾. xl. & uii. Hic suscepta sicut su¬
ꝑius dictum ẽ. & ordinata re publi¬
ca inchoauit oꝑa plurima adimꝑii
dignitatem. Inter que uident᷑ eẽ p̃ci¬
pua basilica scẽ marie aquisgran.
et pons apd̃ magunciacum in reno
qͥngentoꝵ passuum longitudinis.
Precipue edes sacras in toto regno
suo ubicumq collapsas repꝑit. ponti¬
ficib ad quoꝵ curam ꝑtinebant. ut
testaurarentur adhibens curam ꝑ
legatos impauit. ut impata ꝑficeren¬
tur. Precipue uͦ romanam eccłiam de¬
fendebat: et suis opib exõnabat. Reli¬
gionem xp̃ianam sumina pietate ex
coluit: & eccłiam mane & uesꝑe et
nocturnis horis et sacrificii tempore
impigre frequentauit. Circa pauꝑeᷤᷤ
quoq maxima libera litate p̃ditus
erat. ut qui ñ solum in regno suo. ue¬
rum etiam intransmarins regionib
illis subueniebat. et in syriam egiptũ
et affricam et ierosolimis. & alexandri¬
e. atq carthagine pecunias multas
mittere satagebat. Legebant᷑ ei histo

Expanded text:
inta septem. Hic suscepta sicut superius dictum est et ordinata republica inchoavit opera plurima ad imperii dignitatem, inter quae videntur esse praecipua, basilica Sanctae Mariae Aquisgrani, et pons apud Maguntiacum in Rheno quingentorum passuum longitudinis. Praecipue aedes sacras in toto regno suo ubicunque collapsas reperit, pontificibus, ad quorum curam pertinebant ut restaurarentur, adhibens curam per legatos imperavit, ut imperata perficerentur. Praecipue vero Romanam Ecclesiam defendebat, et suis opibus exornabat. Religionem christianam summa pietate semper excoluit, et ecclesiam mane et vespere, et nocturnis horis, et sacrificii tempore impiger frequentavit. Circa pauperes quoque maxima liberalitate praeditus erat, ut qui non solum in regno suo, verum etiam in transmarinis regionibus illis subveniebat, et in Syriam, Aegyptum, et Africam, et Jerosolymam, et Alexandriam, atque Carthaginem pecunias multas mittere satage
Abbreviated transcription (Latin):
gram. Eodem quoq cpr̃e claruit sõs
egidius confessor p̃cipuus. natione
grecus. qui dei nutu ueniens ad gal

Expanded text:
. Eodem quoque tempore floruit sanctus Egidius confessor precipuus, natione Grecus, qui Dei nutu veniens ad Gal
Abbreviated transcription (Latin):
de talib dicit. Putabant se habere uasa can¬
tici sic̃ dd̃. Dum enĩ subtilib uocib u̾ba
diuine laudis sibilant: ⁊ duplici aut tri¬
plici modulatione cantica sonant. uasa
cantici se habere sic̃ dd̾ putant. qͥa u̾e se
laudatores eẽ dei existimant. S ñ placet
uox quia uita displicet. Nos gͦ fr̃s cante¬
mꝰ dño sic̃ p̃cepit psalmista dicens. Rex
omnis t̾red̃s psallite sapient̾. Qͥd ẽ sapien¬
ter: Nonsimꝰ pͣuis oꝑib dediti. ñ in psal¬
lendo u̾bis ociosis intenti. ñ uanis respec¬
tib curiosi. ñ risu dissoluti. ñ ex cursiri
discursu uagi. Cantemꝰ sic̃ quidã u̾sifica¬
cor ait. Oĩb his horis. eadem uox cordis
ioris. Uoxẽ gͣtachori. qnͣdo cor ꝯcinit ori.
increatione mundi. alt̾m in redemptio¬
ne gn̾is humani. & facturus ẽ duo. unũ
in renouatione creati. alt̾m ingłificõe
redempti. In fine namq scłi qñ noua
faciet omnia. tc̃ faciec mirabilia in re¬
nouatione creati. Qndo autẽ dicet elec¬

Expanded text:
de talibus dicitur: Putabant se habere vasa cantici sicut David . Dum etenim subtilibus vocibus verba divinae laudis sibilant, et duplici aut triplici modulatione cantica sonant, vasa cantici se habere sicut David putant, quia se vere laudatores esse Dei existimant. Sed non placet vox, quia vita displicet. Nos ergo, fratres, cantemus Domino sicut praecepit Psalmista. Rex omnis terrae Deus, psallite sapienter . Quid sapienter? Non simus pravis operibus dediti, non in psallendo verbis otiosis intenti, non vanis aspectibus curiosi, non risu dissoluti, non excursu et discursu vagi. Cantemus sicut quidam versificator dicit. Omnibus his horis eadem vox cordis et oris. Vox est grata chori, quando cor concinit ori. in creatione mundi, alterum in redemptione generis humani. Et facturus est duo: unum in renovatione creati, alterum in glorificatione redempti. In fine namque saeculi, quando nova faciet omnia, tunc faciet mirabilia in renovatione creati. Quando autem dicet elec
Abbreviated transcription (Latin):
cuto. Gͣuis sige̾ uitã coniugatoꝵ. acutus¬
uitã continentiũ. suꝑacutꝰ uitã uirgiũ.
Qͥ bñ uiuit. bñ cantat. qͥ male uiuit ma¬
lecantat. qr discordat. Ab hoc cantico dis¬
cordant auari. fures. rapaces immundi.
fornicatores. adult̾i. molles. mascłoꝵ ꝯ
cubitores. ꝑuiri. m̃daces. homicide. ab
hoc cantico discordant cẽ multi qͥsacͥsor¬
dinil st̃ sublimati. qͥ in domib eburne¬
is deberent habitare .i. castitatẽ serua¬
re. sic̃ st̃ subdiaconi. diaconi. pb̃ri. ep̃i.
regłares. monachi. he̾mite. reclusi. hoꝵ
conu̾satione. qr qͣmuis rectã hant de do
corcdant gͦ a cantico laudis dei. qr ñ est
speciosa laus in ore peccoris. Om̃s tales
canticũ uetꝰ cantant. qd̃ mag̃ sig̾cat tri¬
stitiã qͣm gaudiũ. De huiꝰmͦi laudatorib
scͥptũ ẽ. Quomͥ multitudinẽ uictimaꝵ¬

Expanded text:
conjugatorum, acutus continentium, superacutus virginum. Qui bene vivit, bene cantat, qui male vivit male cantat, quia discordat. Ab hoc cantico discordant avari, fures, rapaces, immundi, fornicatores, adulteri, molles, masculorum concubitores, perjuri, mendaces, homicidae. Ab hoc cantico discordant etiam multi qui sacris ordinibus sunt sublimati, qui in domibus eburneis debent habitare, id est castitatem servare sicut sunt subdiaconi, diaconi, praesbyteri, regulares, monachi, eremitae, reclusi Horum conversatione; et quamvis rectam habeant de Deo cordant ergo a cantico laudis Dei, quia non est speciosa laus in ore peccatoris . Omnes tales canticum vetus cantant, quod magis significat tristitiam quam gaudium. De hujusmodi laudatoribus scriptum est: Quo mihi multitudinem victima
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedit uirtutes. Uitis sigc̃at sapĩam.
qͥa uinũ modice sũptũ acuit ingeniũ.
ficulnea q dulces ht̃ fructus. dulcedi¬
nẽ designat int̾nam. Solet aut̃ patͥ assi
sc̃s ficulneam. Sciendũ ẽ tam̃ qd̃ licet ta¬
lem faciamꝰ discretionẽ in huiꝰ modi as¬
signatione tͥum uirtutũ. nulla tñ ẽ in¬
telligenda diuisio in oꝑatione tͥũ ꝑso¬

Expanded text:
m, m, quia vinum, modice sumptum, acuit ingenium. Ficulnea, quia dulces habet fructus, dulcedinem designat internam. Solet autem Patri assigpiritus sanctus ficulneam. Sciendum est tamen quod, licet faciamus talem discretionem in hujusmodi assignatione trium virtutum, nulla tamen est intelligenda divisio in operatione trium perso