comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
causa suꝑ alium ueniat misciłia eiꝰ. suꝑ altum
ira eiꝰ maneat. Qui enim sunt isti qͥ responde¬
ant cło. qñdoquidẽ ille rebecce utero habenti ge¬
minos ex uno concubitu ysaac patͥs nr̃i cum
illi ñdum nati nicħ egissent boniuł mali. ut
scd̃m electionẽ ꝓpositum eiꝰ maneret. electionem
scilicet gr̃s ñ debiti. electionem qua eligendos
facit ipse ñ inuenit. ñ ex oꝑib s ex uocante dicit
minori seruiturũ ẽẽ maiorẽ: Inqͣm sententiam
assumpsit. iacobdilexi. esau autẽ odio habui. ut
nascerent᷑ erat indi p̃destinatione ꝑ grãm. Quid
esau anteqͣm natus feciss aliqͥd mali. nͥ originale
pecc̃m: Nam nec in illo diligẽt iustitiam. quam
nullam ille fecerat. neq in istoodiss nat᷑am. qͣm
ipse bonam fecerat. Mirum ẽ autẽ cum his cohar¬
tant᷑ angustiis in qͣnta se abrupta p̃cipitent. me¬
tuentes retia ueritatis. Ideo inquiunt. ñdũ natoꝵ

Expanded text:
causa super alium ueniat misericordia eius, super alium causa super alium ueniat misericordia eius, super alium maneat ira eius. Qui enim sunt isti. qui respondeant deo. quando quidem ille Rebeccae habenti geminos ex uno concubitu Isaac patris nostri, cum illi nondum nati nihil egissent boni uel mali, ut secundum electionem propositum eius maneret. electionem scilicet gratiae, non debiti, electionem. qua eligendos facit ipse. non inuenit, non ex operibus sed ex uocante dicit minori seruiturum esse maiorem? in quam sententiam posterioris adsump- sit: Iacob dilexi. Esau autem odio habui, ut nascerentur. erat in dei praedestinatione per gratiam. quid Esau, antequam natus fecisset aliquid mali, nisi originale peccatum? nam nec in illo diligeret iustitiam, quam nullam ille fecerat. neque in isto odisset naturam. quam bonam ipse fecerat. Mirum est autem, cum his coartantur angustiis. in quanta se abrupta praecipitent metuentes retia ueritatis. \'Ideo\', inquiunt. nondum natorum
Abbreviated transcription (Latin):
citudine baptitat᷑. fit et̾ni consors et particeps
rogni. Ista cogitent ista consident. hic audeant
dicere dm̃ uł acceptorẽ in suagr̃a ꝑsonarũ. ut
remuneratorẽ p̃cedentiũ m̃itoꝵ. Nam et si cona¬
bunt᷑ maioris etatis aliqua merita suspicari:
seu bona seu mala. qͥd de ipsis infantib dicent.
quoꝵ nec iste sͥ ullis m̃itis ꝓpͥis malis acquirere
potuit uiolentiã suffocantis. nec bonis ule dili¬
gentiã baptirantis: Nimiȩ uanitatis ⁊ cecitatis
sunt: sietiã his consid̾atis ñdum dignant᷑ ex¬
clamare nob̾cum. o altitudo diuitiarũ sapien¬
tis et scientiȩ di. qmͣ inscrutabilia st̃ iudicia
eius. et inuestigabiles uiȩ eiꝰ. N itaq miscłiȩ gra¬
tuitȩ dĩ: ꝑtinacissima adu̾sent᷑ insarua Sinãt
filium hominis in qualibet etate. querere. ⁊ sal¬
uum fac̾e qd̾ ꝑierat. nec de inscrutabilib iudi¬
ciis eiꝰ audeant iudicare.cur in una eademq

Expanded text:
citudine baptizatur, fit aeterni consors et particeps citudine baptizatur, fit aeterni consors et particeps regni. ista cogitent, ista considerent, hic audeant dicere deum uel acceptorem in sua gratia personarum uel remuneratorem praecedentium meritorum. Xam etsi conabuntur maioris aetatis aliqua merita suspicari seu mala seu bona. quid de ipsis infantibus dicent. quorum nec iste sibi ullis propriis meritis malis adquirere potuit uiolentiam suffocantis nec bonis ille diligentiam baptizantis? nimiae uanitatis et caecitatis sunt, si etiam his consideratis nondum dignantur exclamare nobiscum:s o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! non itaque misericordiae gratuitae dei pertinacissima aduersentur insania. sinant filium hominis in qualibet aetate quaerere et saluum facere, quod perierat, nec de inscrut-abilibus iudiciis eius audeant iudicare, cur in una eademque
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qui ut gr̃a dari possit ñnulla p̃cedẽ m̃ita
humana contendunt. ne sit ꝑsonarũ acceptord̃s:
Que tandem hic merita p̃cesserunt: Si eorũdem
cogitauis paruuloꝵ: nulla s̃ ꝓpͥa. Utͥsq ẽ illa
massa cõmunis.Si parentũ atdend̾is. bona st̾illa
quoꝵ filii repentinis mortib sine xp̃i baptisma¬
uoluntate ñ cadit passer suꝑ t̾ram. que nec fato
p̃mitur. nec fortuitis casib impedit᷑. nec ulla ini¬
quitate corrumptt᷑. ut renascant᷑ ad hereditatẽ
cȩlestem. ñ consulit õib paruulis filioꝵ suoꝵ. et
ñnullis consulit. etiã pariuilis impioꝵ. Iste in¬
fans de fidelib coniugatis ortus. leticia parentũ
susceptus. matͥs uł nittͥcis somnolentia suffocat᷑.
fit ersors et expers suoꝵ fidi. ille infans de sacͥle.¬
go stupro nascit᷑. crudeli timore matͥs exponitur.
alienoꝵ miscdi pietate colligit᷑. eoꝵ xp̃iana solli¬

Expanded text:
sunt, qui, ut gratia dari possit, nonnulla praecedere merita sunt, qui, ut gratia dari possit, nonnulla praecedere merita humana contendunt, ne sit personarum acceptor deus? quae tandem hic merita praecesserunt? si eorundem cogitaueris paruulorum, nulla sunt propria, utrisque est illa massa communis: si parentum adtenderis, bona sunt illa, quorum filii repentinis mortibus sine Christi baptismauoluntate non cadit passer in terram. quae nec fato premitur nec fortuitis casibus impeditur nec ulla iniquitate corrumpitur, ut renascantur ad hereditatem caelestem, non consulit omnibus paruulis filiorum suorum et nonnullis consulit etiam paruulis impiorum. iste infans de fidelibus coniugatis ortus. laetitia parentum susceptus. matris uel nutricis somnolentia suffocatus fit exsors expers suorum fidei; ille infans de sacrilego stupro nascitur. crudeli timore matris exponitur, alienorum misericordi pietate colligitur. eorum Christiana solli
Abbreviated transcription (Latin):
condempnationẽ unde ñ lib̾at nͥ unꝰ ille. de quo
idemait. ꝑuniꝰ iustificationẽ. in om̃s hoĩes ad
iustificationẽ uite. ut hoc gͦ int̾im omittã et
cordissima fidi conspiratione ꝑfracti. sine ulla re¬
cusatione concedunt. qd̾ nullꝰ pariuilꝰ nͥ renat᷑ ex
aqua et sp̃u intrat in celoꝵ regnum qm queso alla¬
turi sunt causam qd̾ aliꝰ sic gub̃nat᷑ ut baptitat᷑
hinc exeat. alius infideliũ manib traditus. uł
etiam fideliũ pͥusqm ab eis baptitandꝰ offerat᷑. ex¬
piret: Anhoc fato uł fortuns daturis̃: N opinor
eos in tantã dem̃tiã ꝓrupturos. qͣntulũcumq
noñ xp̃ianum tenere cupientes. Curgͦ in regnũ
celoꝵ ñ accepto regn̾ationis lauachio paruulus
nullus intrabit: Nũqͥdnã ipse sͥ parentes infi¬
beles uł negligentes de quib nasceretur elegit:
Quid dicam de inopinatis ⁊ repentinis innumera
cram̃to regn̾ationis emigrent: Quid hic dicturi

Expanded text:
condemnationem, unde non liberat nisi unus ille, de quo condemnationem, unde non liberat nisi unus ille, de quo idem ait: Per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae, ut hoc ergo interim omittam et rum populorum concordissima fidei conspiratione perfracti sine ulla recusatione concedunt, quod nullus paruulus nisi renatus ex aqua et spiritu intrat in regnum turi sunt causam, quod alius sic gubernatur ut baptizatus hinc exeat, alius infidelium manibus traditus, vel etiam fidelium priusquam ab eis baptizandus offeratur, exspirat? An hoc fato, vel fortunae daturi sunt? Non opinor eos in tantam dementiam prorupturos, quantulumcumque nomen christianum tenere cupientes. 32. Cur ergo in regnum coelorum, non accepto regenerationis lavacro, parvulus nullus intrabit? numquidnam ipse sibi parentes infideles vel negligentes, de quibus nasceretur, elegit? Quid dicam de inopinatis, et repentinis innumerabcramento regenerationis emigrent? quid hic dicturi
Abbreviated transcription (Latin):
in se habuit cumpeccaret. aut aoquisiuit etiam
eet̾a uitia cũ in se ip̃so unus quisq ꝑdite uiueret.
S neq ab illo qd originalit̾ trahit᷑. neq ab his que
unusquisq inuita ꝓpͥa uł ñ intelligendo uł nolen¬
do intelligere. mala congregat. uł etiã instructus
ex lege additam̃to p̃uaricationis exaggerat. qͥsqm
lib̾atur et iustificat᷑ nͥ gr̃a dĩ ꝑ uĩm xp̃m dñm¬
one fid̾i et timoris dĩ. imꝑtito salubrit̾ orationis
affectu ⁊ effectu. donec sanet om̃s languores nr̃os.
et redimat decorruptione uitam nr̃am. et coro¬
net nos in miseratione. et miscđia. Uerum isti qͥ
ꝑsonarũ acceptorẽ fieri existimant dm̃ si in una
alios maneat ira eiꝰ. nempe totas iures argum̃ta¬
tionis humanȩ in pariuilis ꝑdunt. Nam ut
int̾im taceam qđ non ẽ pret̾ pariuilos qͣmlibet
a mat̾no ut̾o recentissimos ea pena de qua lo¬
quens apłs ait. ꝑ uniꝰ delictum in om̃s hoĩes ad

Expanded text:
in se habuit, cum peccaret, aut adquisiuit etiam in se habuit, cum peccaret, aut adquisiuit etiam cetera uitia. cum in se ipso unusquisque perdite uiueret. sed neque ab illo. quod originaliter trahitur, neque ab his, quae unusquisque in uita propria uel non intellegendo uel nolendo intellegere mala congregat uel etiam instructus ex lege additamento praeuaricationis exaggerat, quisquam liberatur et iustificatur nisi gratia dei per one fidei et timoris dei impertito salubriter orationis affectu et effectu. donec sanet omnes languores nostros et redimat de corruptione uitam nostram et coronet nos in miseratione et misericordia. Verum isti, qui personarum acceptorem fieri existimant deum, si in una s, super alios maneat ira eius, nempe totas uires argumentationis humanae in paruulis perdunt. nam ut interim taceam, quod non est praeter paruulos quamlibet a materno utero recentissimos ea poena, de qua loquens apostolus ait: Per unius delictum in omnes homines ad
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ excusationis iustitiã lib̾ant᷑. Si autẽ gr̃a ẽ.
qua lib̾ant᷑: ꝓfecto hec excusatio iusta ñ ẽ. Tunc
enim uera grã ẽ. qua homo lib̾at᷑. si ñ scd̾m de¬
bitum iustitiȩ retͥbuit᷑. Nichil gͦ fit in eis qͥ
dicunt. qd adhuc conquerit᷑. nam uoluntati eiꝰ
quis resistit. nͥ qd̾ legitur in libro salomonis
insipientia uiri uiolat uias eiꝰ. dm̃ autẽ cau¬
satur corde suo. Qmuis itaq ds faciat uasa
us in ꝑditionẽ. ut ostendat irã et de monstret
potentiam suã qua bene utat᷑ etiam malis. et
tum. s sue gr̃ȩ largitate donatũ. tam̃ in eisdem
ire uasis ꝓpt̃ m̾itum massȩ in contumeliã debi¬
tam factis. idẽ in hominib ꝓpt̾ naturȩ qͥdem
bonum creatis. s ꝓpt̾ uitia supplicio destinatis.
iniquitatẽ quã rectissime ueritas imꝓbat. dãp¬
nare nouit ipse ñ facere. Sic̃ enĩ uoluntati eius
tͥbuitur humana natura nullo dubitante lau¬
danda: sic hominis uoluntati culpa tͥbuitur

Expanded text:
huius excusationis iustitiam liberantur. si autem gratia est. qua liberantur, profecto haec excusatio iusta non est. tunc enim uera gratia est, qua homo liberatur, si non secundum debitum iustitiae retribuitur. nihil ergo fit in eis. qui dicunt: Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit? nisi quod legitur in libro Salomonis: Insipientia uiri uiolat uias eius: deum autem causatur corde suo. Quamuis itaque deus faciat nasa irae in perditionem, ut ostendat iram et demonstret potentiam suam, qua bene utatur etiam malis, et tum sed suae gratiae largitate donatum. tamen in eisdem irae uasis propter meritum massae in contumeliam debitam factis. id est in hominibus propter naturae quidem bona creatis sed propter uitia supplicio destinatis iniquitatem, quam rectissime ueritas inprobat, damnare nouit ipse, non facere. sicut enim uoluntati eius tribuitur humana natura nullo dubitante laudanda, sic hominis uoluntati culpa tribuitur
Abbreviated transcription (Latin):
anullo fiunt hõie. Omne enĩ qd̾ ñ ẽ fide: pecc̃m
ẽ. Quappt̾ ne se. uł ipsius orationis m̃itũ extollat.
ñ oranti. Quȩ utiq nͥ data eẽt: orare ñ poss. Quo¬
mͦ enĩ inuocabunt inquẽ ñ credidunt: Aut qͣm

Expanded text:
a nullo fiunt homine. « Omne enim quod non est ex fide, peccatum a nullo fiunt homine. « Omne enim quod non est ex fide, peccatum est . » Nec ipsius orationis meritum se extollat; non oranti, quae utique nisi data esset, orare non posset. Quomodo enim invocabunt, in quem
Abbreviated transcription (Latin):
bit de corpore mortis huiꝰ. Grã di ꝑ iñm xp̃m do¬
minũ nr̃m. Possunt quidẽ dicere remissionẽ pec¬
catoꝵs eẽ grãm: quȩ nullis p̃cedentib m̃itis datur.
ipsa remissio pecc̃oꝵ sine aliqͦ merito ẽ: si fidelis
hanc impetrat. Neq enĩ nullũ ẽ meritũ fidei.
pecc̃ori. et descendit iustificat᷑ m̃ito fidelis humi¬
litatis: qm̃qͥ se humiliat exaltabit᷑. Restat ꝙͥ ut
ipsam fidẽ unde oĩs iustitia sumit inttiũ ꝓter
transies ab inttio fiłi. restat inqm ut ipsam fi¬
dem ñ humano qd̾ isti excollunt tͥbuam̾ arbi¬
tero. nec ullis p̃cedentib meritis. q̃m inde inci¬
piunt bona quecunq sunt merita s gͣcuitũ dei
donum ẽẽ fateam᷑. sigr̃am uerã. idẽ sine meritis
cogitamꝰ. qͥa sic̃ in eadem epła legit᷑. ds unicuiq
partit᷑ m̃suram fidi. Oꝑa quippe bona fuint ab
homine. fides autẽ fit in homine. sinequa illa

Expanded text:
bit de corpore mortis hujus? Gratia Dei per bit de corpore mortis hujus? Gratia Dei per minum nostrum. Possunt quidem dicere remissionem peceatorum esse gratiam. quae nullis praecedentibus meritis datur; ipsa remissio peccatorum sine aliquo merito est. si fides hanc impetrat. neque enim nullum est meritum fidei.  peccatori et descendit iustificatus merito fidelis humilitatis, quoniam, qui se humiliat, exaltabitur. restat igitur, ut ipsam fidem, unde omnis iustitia sumit initium, propm: Venies et pertransies ab initio fidei, restat. inquam, ut ipsam fidem non humano, quod isti extollunt, tribuamus arbitrio nec ullis praecedentibus meritis, quoniam inde incipiunt bona, quaecumque sunt, merita. sed gratuitum dei donum esse fateamur. si gratiam ueram, id est sine meritis cogitemus, quia, sicut in eadem epistula legitur, deus unicuique partitur mensuram fidei. opera quippe bona fiunt ab homine. fides autem fit in homine, sine qua ill
Abbreviated transcription (Latin):
enim qua iustificat᷑ impiꝰ. id ẽ fit iustus qͥ prĩ
fuerat impiꝰ. Q ideo ꝑcipiendȩ huiꝰ gr̃e m̃tta nul¬
la p̃cedunt. qͥa metitis impii ñ gr̃a s pena de¬
betur: Nec ista eẽt gr̃ã. si ñ daret᷑ gratuita. s de¬
bita redderet᷑. S cum ab istis querit᷑ qm grãm pe¬
lagiꝰ cogitaret. sine ullis p̃cedentib meritis dar
qͣm anathematizabat eos quidicunt grãmdĩ scd̃m
merita nr̃a dari. respondent. sine. ullis p̃cedentib̾
meritis gr̃am illã humanã eẽ naturã. in qua
conditi sumꝰ. Neq enĩ anteͣm eẽm̾ mereri aliqͥd
potiumꝰ ut eẽmꝰ. Abiciat᷑ a xp̃ianoꝵ cordib ista
fallacia. Non õino ñ istam grãm cõm̃dat. apłs.
quacieati sumꝰ ut hoĩes eẽmꝰ. s iustificati sum̾ ut
nr̃m. Wenĩ xp̃c ñ ꝑnullis ut hoĩes conderent᷑.s
ꝓimpus mortuus ẽ ut iustificarent̃. Iam quippe
homo erat qͥ dicebat. Miser ego homo quis me liba¬

Expanded text:
enim, qua iustificatur impius, id est fit iustus, qui prius enim, qua iustificatur impius, id est fit iustus, qui prius fuerat impius. et ideo percipiendae huius gratiae merita nulla praecedunt. quia meritis impii non gratia sed poena debetur nec ista esset gratia, si non daretur gratuita, sed debita redderetur. Sed cum ab istis quaeritur. quam gratiam Pelagius cogitaret sine ullis praecedentibus meritis dari. quando anathematizabat eos, qui dicunt gratiam dei secundum merita nostra dari. respondent sine ullis praecedentibus meritis gratiam ipsam humanam esse naturam, in qua conditi sumus; neque enim. ante quam essemus, mereri aliquid potuimus, ut essemus. abiciatur a Christianorum cordibus ista fallacia. non, omnino non istam gratiam commendat apostolus, qua creati sumus, ut homines essemus. sed qua iustificati, cum mali non pro nullis ut homines conderentur, sed pro impiis mortuus est ut justificarentur: jam quippe homo erat qui dicebat, Miser ego homo, quis me libera
Abbreviated transcription (Latin):
mĩã grẽ ⁊ q̃ uute obdurat ñ iniqͥtate h uerta te un¬
s dict̾e. Quȩ tamet
imscłia et ueritas ita sͥ occurrunt. qͥa scͥptũ ẽ
miscdia et ueritas occurrunt .sͥ. ut nec miscd̾ia
impediat ueritatem. qua plectit᷑ dignꝰ. nec ueri¬
tas miscdiam qualib̾at᷑ indigñ. Que gͥ sua
m̾ta iactatur᷑ ẽ lib̾atus. cum si digna suis
meritis redderent᷑. ñ eẽc nͥ damnat᷑: Nullane
gͥ sunt merita iustoꝵ: Sunt plane: qͥa iusti st̃.
S ut iusti fierent. merita ñ fuerunt. Iusti enĩ
mici infestiq sint isti: pelagius tam̃ in eccłasti¬
co iudicio palestino ñ enim alit̾. inde. impunit᷑
exisset: anathematitauit. eos qui dicunt gr̃ãm
dĩ scd̾m nr̃a merita dari. S nicħ aliud in eorũ
etiam post̾iorib dispucationib inuentt. qm me¬
ritis dari gr̃am decuiꝰ comm̃datione maxime
ad romanos apłica epła loquit᷑. ut inde se p̃dica¬
tio eiꝰ uelut. a capite orb̃ toto orbe diffrindet. Fa ẽ

Expanded text:
iae e t, quem uult, obdurat non iniquitate sed ueritate uindictae. quae tamen misericordia et ueritas ita sibi occurrunt, quia scriptum est: Misericordia et ueritas occurrerunt sibi, ut nec misericordia impediat ueritatem. qua plectitur dignus. nec ueritas misericordiam. qua liberatur indignus. quae igitur sua merita iactaturus est liberatus. cum, si digna suis meritis redderentur. non esset nisi damnatus? nullane igitur sunt merita iustorum? sunt plane, quia iusti sunt. sed ut iusti fierent, merita non fuerunt: iusti enim mici infestique sint isti. Pelagius tamen in ecclesiastico iudicio Palaestino — non enim aliter inde inpunitus exisset — anathematizauit eos, qui dicunt gratiam dei secundum merita nostra dari. sed nihil aliud in eorum etiam posterioribus disputationibus inuenitur quam meritis dari eam gratiam, de cuius commendatione maxime ad Romanos apostolica epistula loquitur. ut inde se praedicatio eius uelut a capite orbis toto orbe diffunderet: ea est
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ in maiorib duintarat etatib m̾ito dici pot̾. Hi
noluert̃ intellig̾e ut bene agẽnt. hi qd̾ ẽ grauĩ
intellererunt et ñ obedierunt. quia sic̃ scͥptum ẽ.
u̾bis ñ em̃dabit᷑ seruus durꝰ. Si enĩ et intellex̾it
ñ obediet. Uñ ñ obediet. nͥ sua pessima uolunta¬
te. cuigrauior dãpnatio diuina eqͥtate debetur:
Cui enimplus dat᷑: plus exigit᷑ ab eo. Istos qͥppe in¬
rat inqͥtas. Reuelabit᷑ enim iradi de cęloait

Expanded text:
atibus merito dici potest: Hi noluerunt intelligere, ut bene agerent . Hi, quod gravius est, intellexerunt, et non obedierunt: quia, sicut scriptum est, Verbis non emendabitur servus durus; si enim et intellexerit, non obediet . Unde non obediet, nisi sua pessima voluntate? Cui gravior damnatio divina aequitate debetur: cui enim plus datur, plus evigitrat iniquitas. reuelatur enim ira dei de caelo, ait
Abbreviated transcription (Latin):
calix iste tͣnsire. fiat uoluntas eiꝰ qͥ mali aliqͥd ñ uelle
potest. Certe iam uides qđ te scͥpseras ñ uidẽ. qͣnitũ
boni consequant̃ ppłi xp̃iani. si in p̾sentib malis
non cis desit p̾sentia ministrorũ xp̃i. Qrũ uides c̃ẽ
quantũ obsit absentia. dũ sua quert̃ ñ que iħu xp̃i:
nec habent illam illam de qua dictum ẽ. non q̃tit
que sua sunt: nec imitant᷑ eum qͥ dix̃. non querens

Expanded text:
calix iste transire, fiat uoluntas eius, qui mali aliquid non calix iste transire, fiat uoluntas eius, qui mali aliquid non potest uelle. Certe iam uides, quod te scripseras non mdere, quantum boni consequantur populi Christiani, si in praesentibus malis non eis desit praesentia ministrorum Christi. quorum uides etiam quantum obsit absentia, dum sua quaerunt, non quae Iesu Christi. nec habent illam, de qua dictum est: Non quaerit, quae sua sunt, nec imitantur eum, qui dixit: Non quaerens
Abbreviated transcription (Latin):
ab omm etate concursus: aluis haptismũ flagitan¬
tibus: aliis reconciliationem: alus &̃ penitentie iꝑ¬
sius actionem: omibꝰ consolationem. & sac̾mentoꝵ
confectionem. & erogationem: Ubi si ministͥ desuit.
quantum exicium seqͥt᷑ eos qͥ de isto scło uel ñ re¬
generati exeunt ł ligati: Quantꝰ ẽ &̃ luctꝰ fide¬
lum suouũi. qͥ eos secũ in uite et̾ne reqͥem ñ habeb̾t:
Quantꝰ deniq gemitꝰ omnium. & qͦrũdam quanta
blasphemia: de absentia ministiorũ &e ministrorum:
Uide qͥd faciat maloꝵ tẽꝑalium timor: quanta in eosit
acqͥsitio malorũ et̾norum. Si autem minist̾ adsint
ꝓ uiribꝰ quas eis dns subministrat: omibꝰ subuenit᷑:
Nlui baptizant᷑: alii reconciliant᷑: nulli dnici cor¬
ꝑis cõmunione fraudantur: omnes consolant᷑. edifi¬
cant. ex hortant᷑ ut dm̃ togent: qͥ potens ẽ om̃a que
timentur aũtere: ꝑati ad utrũq ut si ñ potest ab exꝰ

Expanded text:
ab omni aetate concursus aliis baptismum flagitanab omni aetate concursus aliis baptismum flagitantibus aliis reconciliationem aliis etiam paenitentiae ipsius actionem omnibus consolationem et sacramentorum confectionem et erogationem? ubi si ministri desint, quantum exitium sequatur eos, qui de isto saeculo uel non regenerati exeunt uel ligati? quantus est etiam luctus fidelium suorum. qui eos secum in uitae aeternae requiem non habebunt! quantus denique gemitus omnium et quorundam quanta blasphemia de absentia ministeriorum et ministrorum! uide, quid faciat malorum temporalium timor et quanta in eo sit adquisitio malorum aeternorum. si autem ministri adsint. pro uiribus, quas eis dominus subministrat, omnibus subuenitur: alii baptizantur, alii reconciliantur, nulli dominici corporis communione fraudantur, omnes consolantur, aedificantur, exhortantur, ut deum rogent, qui potens est omnia, quae timentur, auertere, parati ad utrumque, ut, si non potest ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
trucidentur. uͥ quandocunq qͦcunq mortis genere
morituri sunt. Mag̃ timeamꝰ ne sensu intĩore corrup¬
to ꝑeat castitas fidi: quam ne fimine iuolent̾ con¬
stuprentur in carne: qͥa uiolentia ñ iuolat᷑ pudici¬
tia si m̃te seruatur: q̃m nec in carne uiolat᷑. qͣndo¬
uoluntas patientia sua tͣpit̾ carne ñ utit᷑. s sine con¬
sensione tolerat qd aliꝰ oꝑatur. Mag̃ tueamꝰ ne la¬
pides uiui extinguantur. deserentibꝰ nob̾: quã ne la
pides & ligna t̾renorum edificioꝵ incendant᷑ p̾senti¬
spiritali uictu necent᷑: quam m̃bra corꝑis nr̃i op¬
p̾ssa hostili impetu torqueant᷑. Non qͥa ista ñ sunt
uitanda cum possunt: sed quia potiꝰ ferenda sũt.
quando uitari sine. impictate ñ possunt: nͥ forte qͥs¬
quam contendit non ẽc̃ ministrum impium. qͥ
tunc subt̾nt ministĩum pietati necessarium. quan¬
di. quantꝰ in eccła fieri soleat ab utroq sexu. atq

Expanded text:
trucidentur. ubi quandocumque quocumque mortis genere trucidentur. ubi quandocumque quocumque mortis genere morituri sunt; magis timeamus, ne sensu interiore corrupto pereat castitas fidei, quam ne feminae uiolentstuprentur in carne, quia violentia non violatur pudicitia, si mente servatur, quoluntas patientis sua turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat, quod alius operatur; magis timeamus, ne lapides uiui extinpides et ligna terrenorum edificiorum incendantur presentispiritali uictu necentur, quam ne membra corporis nostri oppressa hostili impetu torqueantur, non quia ista non sunt uitanda, cum possunt, sed quia potius ferenda sunt, quando uitari sine impietate non possunt, nisi forte quisquam contenderit non esse ministrum impium, qui tunc subtrahit ministerium pietati necessarium, quandi, quantus in ecclesia fieri soleat ab utroque sexu atque
Abbreviated transcription (Latin):
deserta plebe catholica que in alexandria cõmane¬
bat. Cum autẽ plebs man&e & ministri fugiunt. mi¬
nistĩumq subthitur: qͥd erit nͥ mercennarioꝵ illa
fuga damnabilis: qͥb ñ est cura de ouibus. Uenice
enim lupus ñ homo sed diabolus. qͥ plerũq fideles
apostatas eẽ ꝑsuasit: qͥb cotidianũ ministĩum dñi¬
ci corꝑis defuit: & ꝑibit infirmꝰ in tua ñ scientia s ig
osattinet qͥ in hac re ñ fallunt᷑ errore. s formidine
suꝑant᷑: q̃re non potiꝰ contͣtimorem suũ dno mise¬
rante adtq adiuante fortit̃ dimicant: ne mala si¬
ne comꝑatione gͣuiora. que multo ampliꝰ sunt tre¬
menda contingant: Fit hoc uͥ di caritas flagrat:
non mundi cupiditas fumat. Caritas enĩ dic̃. Qs in¬
firmat᷑ & ego ñ infirmor: Quis scandalizatur: ꝙ ego ñ
uroi: Sed caritas exdo est. Oremꝰ gͦ. ut ab illo detur.
a qͦ iubetur: & ꝑ hanc mag̃ timcaniꝰ. ne oues. xp̃i sp̃i¬
talis neqͥtie gladio in corde. quam ne ferro in corꝑe

Expanded text:
deserta plebe catholica, quae in Alexandria commanebat? cum autem plebs manet et ministri fugiunt ministeriumque subtrahitur, quid erit, nisi mercennariorum illa fuga damnabilis, quibus non est cura de ouibus? ueniet enim lupus. non homo sed diabolus, qui plerumque fideles apostatas esse persuasit, quibus cotidianum ministerium dominici corporis defuit, et peribit infirmus in tua non scientos attinet qui in hac re non falluntur errore, sed formidine superantur, quare non potius contra suum timorem domino miserante atque adiuuante fortiter dimicant, ne mala sine comparatione grauiora, quae multo amplius sunt tremenda, contingant? fit hoc, ubi dei caritas flagrat. non mundi cupiditas fumat. caritas enim dicit: Quis infirmatur et non ego infirmor? quis scandalizatur et non ego uror? sed caritas ex deo est oremus ergo, ut ab illo detur, a quo iubetur. et per hanc magis timeamus, ne oues Christi spiritalis nequitiae gladio in corde, quam ne ferro in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
nri. Qđ ipsũ ut scilicae eccłia s ñ desere̾nt dĩ dono ñnulli
pͣdentes & sci uiri. & uelle. & facẽ meruerunt: & int den¬
tes obtrectantium. a sui ꝓpositi intentione minime
tuos pudicitia coniugalis: ornꝙ so¬
brietas. & frugalitas. Bene enum a¬
gere. & illicita ñ ꝓhibere: consensus
errons est. Quedam dum eccła egr editur. xp̃i urgo
sacrata: ebriam gochi herpe mentem & corpus incuriit.
Habeat queso miles sub comite posit̾ disciplinami. Gra¬
ut ẽ enim. ut quem non uincit homo. uincat libido:
aut uolutetur uino. qui ñ uincitur ferro: Bonifaciꝰ
nõ merito honorabili patri augustino
Bonefacius. T̃ue sci̾tatis epłam. ammoni¬
tu me t̾rificantem: suscepi. Etenim uenerabilis papa
si thorus ille legitimus pauidos hab& accessus: q̃ debae
puniri supplicio. diuinas qͥ temerat rationes: Erguet᷑
ꝙ ꝓfecto. qͥ diuina atq humana neglexit. Et quem

Expanded text:
nostri. quod ipsum, ut scilicet ecclesias non desererent, dei dono nonnulli nostri. quod ipsum, ut scilicet ecclesias non desererent, dei dono nonnulli prudentes et sancti uiri et uelle et facere meruerunt et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione minime tuos pudicitia conjugalis; ornet sobrietas et frugalitas. Bene enim agere, et illicita non prohibere, consensus erroris est. Quaedam dum de ecclesia egreditur, Christi virgo sacrata ebriam Gothi Herpae mentem et corpus incurrit. Habeat, quaeso, miles sub comite positus disciplinam. Grave est enim, ut quem non vincit homo, vincat libido; aut volutetur vino, qui non vincitur ferro. EPISTOLA no merito honorabili patri AUGUSTINO BONIFACIUS. Tuae Sanctitatis epistolam admonitu me terrificantem suscepi. Etenim, venerabilis papa, si torus ille legitimus pavidos habet accessus; quo debet puniri supplicio divinas qui temerat rationes? Arguetur ergo profecto qui divina atque humana neglexit, et quem
Abbreviated transcription (Latin):
qͦcunq uadit. euadit: cuiꝰ miscdiam u̾cunꝙ sit mit¬
nire potest. qͥ nusquam uult ire. siue certis necessta¬
tibꝰ impeditꝰ siue laborare nolens ad incerta sufigi
deserendi non sunt minist̾io xp̃iano. Si autem hoc
audito abire maluint: nec illis manendum ẽ qͥ¬
ꝓpt̾ illos manebant: qͥa ibi iam ñ sunt ꝓpt̾ qͦs manẽ
adhuc debeant. Q cunq gͥ isto mͦ fugit. ut cccłe neto¬
satium minist̾ium illo sugiente ñ desit. facit qđ ãno
p̾cepit. siue ꝑmisit. Q autẽ sic fug̾. ut gregi xp̃i ca
qͥbꝰ spiritalit̾ uiuit alimenta subtͣhant᷑: mercena¬
rius ille ẽ qͥ uidet lupum uenientẽ & fugit: qͣm ñ
qua existimaui uĩtate. & c̾ta caritate. rescͥpsi: sed
ne meliorem si inuenis sequaris sententiam ñ p̾scͥpsi
Meliꝰ tamen qđ in his ꝑicłis faciamꝰ inuenire ñ possu¬
mus. quam orationes ad dñm d̃m nr̃m: ut misereat᷑

Expanded text:
quocumque uadit, euadit, cuius misericordiam. ubicumque sit, potquocumque uadit, euadit, cuius misericordiam. ubicumque sit, potest inuenire, qui nusquam uult ire siue certis necessitatibus impeditus siue laborare nolens ad incerta suffugia deserendi non sunt ministerio Christiano. si autem hoc audito abire maluerint, nec illis manendum, qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quicumque igitur isto modo fugit, ut ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente non desit, facit, quocepit, sive permisit . Qui autem sic fugit, ut gregi Christi ea quibus spiritualiter vivit alimenta subtrahantur, mercenarius ille est, qui videt lupum venientem et fugit, quoniam non qua existimaui ueritate et certa caritate, rescripsi; sed ne meliorem, si inueneris, sequaris sententiam, non praescripsi. melius tamen, quod in his periculis faciamus, inuenire non possumus quam orationes ad dominum deum nostrum, ut misereatur
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: qͥs eam rep̃hendẽ audebit: Quis ñ eam iͥ impit
aut inuidus congrua p̃dicatione laudabit: Qds ron
plac& facẽ cuiꝰ facti non occurrit exemplum. Nuilliue
fuga faciat. ut eccłe ministĩum. marime in tantis pi¬
culis necessarium ac debitum desit. Nemo accipiat
ꝑsonam suam: ut si aligua grã uidet᷑ excerte. ido seci¬
displicae. Sunt sane qͥ arbit̾ntur epos & clericos ñ fugi
entes in talibꝰ ꝑicłis sed manentes facẽ ut plebes decipi¬
antur: cum ido ñ fugiunt. qͥa manẽ suos p̃positas cer¬
nunt. Sed facile ẽ hanc responsionem uel intuidiam¬
declinare: alloquendo easdem plebes. atq ddicendo:
Non uos decipiat: qđ de loco isto non fugimꝰ. Nonem̃
soliustis. Qđ tunc puto eẽ dicendum: quando utreui¬
dec̃ utile eẽ. ad loca tutiora mig̾re. Ci audito. si ue ons
uel aliqd dexerint. in illtꝰ potestate sumꝰ cuiꝰ iram mur

Expanded text:
fuerit, quis eam reprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus fuerit, quis eam reprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat personam suam, ut, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se didisplicet. Sunt sane. qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis, sed manentes, facere ut plebes decipiantur, cum ideo non fugiunt, quia manere suos praepositos cernunt. Sed facile est hanc responsionem vel indeclinare adloquendo easdem plebes atque dicendo: \'Non uos decipiat, quod de loco isto non fugimus; non ensoluistis.\' quod tunc puto esse dicendum, quando uere uidetur utile esse ad loca tutiora migrare. quo audito si uel omnes uel aliqui dixerint: \'In illius potestate sumus. cuius iram nullus,
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥ eorum fugiant. ne morte omnium deserat᷑ eccła.
Tale dppe ctamen erit int̾ eos uͥ utͥꝙ ferueant carita¬
te: & utq placeant caritati. Que disceptatio. si alit̃ ñ
potuerit t̾minari: quantũ mͥ uidet᷑ qͥ maneant. &
qͥ sugiant sorte eligendi sunt. Q enim dixiñt se po¬
tiꝰ fugẽ deb̾e: aut timidi uidebunt᷑. qͥa ĩminens ma¬
sis hi q meliores sunt eligent ꝓ frib animas ponẽ.
& hi seruabunt᷑ fugiendo. qͦrum ẽ minꝰ utilis uita:
Ia minor consulendi. a gub̾nandi ꝑitia. Q tam̃ si pi¬
e sapiunt. cont̾dicent eis: quos uident & uiuẽ potiꝰ
Meltꝰ enim ds̃ in huscemodi ambagid quam homines
iudicant: siue dignet᷑ ad passionis fructũ uocare
meliores. & parcẽ infirmis: siue istos face̾ ad mala ꝑ¬
ferenda fortiores. o huic uite subthere qͥtum ñ pot̾
di eccle̾ tantum. quãtum illoꝵ uita ꝓdlcoe. Res
ddem fice minꝰ usstata: si fiat ista sorticio. Sea si saceta

Expanded text:
et qui eorum fugiant, ne morte omnium deseratur ecclesia! et qui eorum fugiant, ne morte omnium deseratur ecclesia! tale quippe certamen erit inter eos, ubi utrique ferueant caritate et utrique placeant caritati. quae discpotuerit terminari, quantum mihi videtur, qui maneant et qui fugiant, sorte legendi sunt. Qui enim dixerint se potius fugere debere, aut timidi videbuntur, quia imminens masis ii qui meliores sunt, eligent pro fratribus animas ponere; et hi servabuntur fugiendo, quorum est minus utilis vita, quia minor consulendi et gubernandi peritia: qui tamen si pie sapiunt, contradicent eis quos vident et vivere potius melius enim Deus in hujuscemodi ambagibus, quam homines, judicat; sive dignetur ad passionis fructum vocare meliores et parcere infirmis, sive istos facere ad mala perferenda fortiores, et huic vitae subtrahere, quorum non potest dei ecclesiae tantum quantum illorum uita prodesse. res quidem fiet minus usitata, si fiat ista sortitio; sed si facta
Abbreviated transcription (Latin):
lum: sic̃ in naui una commune picłm ẽ. mercatorum.
atq nautarum. Uerum absit ut tantipendenda
sit hec nauis nr̃a. ut debeant eam naute. & marime
gub̾natores picliclitantem deserẽ: ꝙ̃ si m scapha tͣnsi¬
liendo. uel ꝙ̃ natando possint effugẽ. Qbꝰ enim metu¬
imus ne nr̃a desertione ꝑeant: non tr̃ꝑalem mortem
que qnͣq uentã ẽ. sed et̾nam que potest sinon caueat᷑
uenire. & potest si caueatur ñ uenire metuimꝰ. In com¬
muni autem picło uite huiꝰ. cur existimamꝰ uͥcunꝙ fu¬
erit hostilis incursus. om̃s clericos. & ñ c om̃s laicos
ẽẽ morituros: ut simul finant hanc uitã cui sunt
clerici necessarii: Fut cur ñ sꝑemꝰ sicut aliqͦs laicos
sic cẽ clericos ꝑmansuros: a qͥbꝰ necessarium eis mini¬
stium ualeat ex hi beti: Quãquam o si int̾ di ministo
inde sit disceptatio: qͥ eorum maneant ne fuga om̃iũ.

Expanded text:
lum, sicut in naui una commune periculum est mercatorum lum, sicut in naui una commune periculum est mercatorum atque nautarum. uerum absit, ut tanti pendenda sit haec nauis nostra, ut debeant eam nautae et maxime gubernator periclitantem deserere, etiam si in scapham transiliendo uel etiam natando possit effugere. quibus enim metuimus, ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, uenire et potest, si caueatur, etiam non uenire, metuimus. in communi autem periculo uitae huius cur existimamus, ubicumque fuerit hostilis incursus, omnes clericos et non etiam omnes laicos esse morituros, ut simul finiant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exhiberi? Quamquam o si inter dei ministros inde sit disceptatio, qui eorum maneant, ne fuga omnium,
Abbreviated transcription (Latin):
tentibus sup̃sit non ip̃e p̾sũpsit. Alioqͥn multos
imitatores fecisset ignauie. qͥ eum credent hoc feciᷤ¬
se non considatione utilitatis aliorum: sed sue per¬
turbatione formidinis. Occurrit aliqͣnto alia questio.
quam contemnẽ ñ debemus. Si enm hec utilitas
negligenda ñ ẽ. ut aliqͥ minist̾ ꝓpt̾ea fugiant im¬
minente aliq̃ uastitate. ut seruent᷑ qͥ eis ministrent.
qͣs post illam cladem residuos poterunt inuenire:
dd fic uͥ om̃s uident᷑ interituri nͥ aliqͥ fugiant: Quid
enim si hactenꝰ seuiat illa ꝑnicies. ut solos eccłe mini
nists fugientibꝰ eccła: ne a morientibꝰ miserabiliꝰ relĩ¬
cuiꝰ potestate sunt om̃a: qd potest & ñ fugientẽ ꝑ mira¬
bilem conseruare potentiam. Sed ido querimꝰ qͥd noᷤ
face debeamꝰ:. ne in omĩbꝰ querendo diuina miracła.
temptare dñm iudicem̃. Non qͥdem talis ẽ ista tem¬
pestas: qñdo laicorum & clericorum ẽ commune ꝑicu¬

Expanded text:
tentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin multos tentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin multos imitatores fecisset ignauiae, qui eum crederent hoc fecisse non consideratione utilitatis aliorum sed suae perturbatione formidinis. Occurrit aliquanto alia quaestio, quam contemnere non debemus. si enim haec utilitas neglegenda non est, ut aliqui ministri propterea fugiant imminente aliqua uastitate, ut seruentur, qui ministrent eis, quos post illam cladem residuos potuerint inuenire, quid fiet, ubi omnes uidentur interituri. nisi aliqui fugiant? quid? si enim hactenus saeuiat illa pernicies, ut solos ministros enistris fugientibus ecclesia, ne a morientibus miserabilius relincuius potestate sunt omnia, qui potest et non fugientem per mirabilem conseruare potentiam. sed ideo quaerimus, quid nos facere debeamus. ne in omnibus expectando diuina miracula temptare dominum iudicemur. non quidem talis est ista tempestas, quando laicorum et clericorum est commune pericu
Abbreviated transcription (Latin):
toris pͥncipis illiꝰ insidias ñ fugisset: nͥ se aliis qͥbꝰ ne¬
cessarius erat seruare uoluissce. Propt̾ qđ ait. Com¬
pellor autem ex duob. concupis centiã hñs dissolui ⁊ ẽẽ
cum xp̃o multoniag̃ optimũ. manẽ in carne necessari¬
um ꝓpt̾ uos. Hic forte qͥs dicat. ido deb̾e ministros dĩ
fugẽ talibꝰ iminentibꝰ malis: ut se ꝓ utilitate cccłe tẽꝑi¬
bus tnqͥuiqͥllioribꝰ seruent. Recte hoc fit a qͥb̾dã: qͣn¬
do ñ ddesunt alii. ꝑ qͥs suppleat᷑ eccłasticũ ministĩũ. ne
ab omnibꝰ deserat᷑: qł fecisse athanasium sup̃diximꝰ.
qđ uir ille mansit in carne. catholica fides nouit:
que adni̾sus arrianos ħeticos. ore illiꝰ. & amore defen¬
sa ẽ. Sed qͣndo ẽ cõmune ꝑicłm. mag̃ q timendum ẽ
ne qͥsquam id fac̃ẽ credat᷑. ñ consulendi uoluntate.
sed timore moriendi. mag̾q fugiendi obsit exẽplo.
quam uiuendi ꝓsit officio: nulla ratione faciendũ ẽ.

Expanded text:
toris principis illius insidias non fugisset. nisi se aliis. quibus necessarius erat, seruare uoluisset, propter quod ait: Compellor autem ex duobus concupiscentiam habens dissolui et esse cum Christo, multo magis optimum; manere in carne necessarium fugere talibus imminentibus malis, ut se pro utilitate ecclesiae temporibus tranquillioribus seruent. recte hoc fit a quibusdam. quando non desunt alii, per quos suppleatur ecclesiasticum ministerium, ne ab omnibus deseratur, quod fecisse Athanasium supra diximue profuerit, quod uir ille mansit in carne, catholica fides nouit, quae aduersus Arrianos haereticos ore illius et amore defensa est. sed quando est commune periculum magisque timendum est, ne quisquam id facere credatur non consulendi uoluntate sed timore moriendi magisque fugiendi obsit exemplo, quam uiuendi prosit officio. nulla ratione faciendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uicti. Cur autem sibi putant indifferent̃
optemꝑandum ẽẽ p̃cepto u legunt de ciuitate
in ciuitatem eẽ fugiendum: & mercennarium ñ
exhorrent qͥ uidet lupum uenientem & fugit. qm̃
nonẽ ei cura de ouibꝰ: Cur ñ istas duas d̃nicas ueras¬
q sententias. unã scilicet uͥ fuga sinit᷑. aut iubet᷑ al¬
teram uͥ arguitur atq culpat᷑. sic intellig̾e student.
ut int̾se repꝑiant᷑ ñ eẽ contrarie. sic̃ non sunt: Et hoc
lios necessarium minift̾ium. qͥbꝰ eadem ñ ẽ causa
fugiendi: Sicut in sporta summissus fugit apłs
cum a ꝑsecutorib ipse ꝓpe querertur. aluis uti¬

Expanded text:
sunt uicti. Cur enim sibi putant indifferenter sunt uicti. Cur enim sibi putant indifferenter obtemperandum esse praecepto, ubi legunt de ciuitate in ciuitatem esse fugiendum, et mercennarium non exhorrent. qui uidet lupum uenientem et fugit, quoniam non est ei cura de ouibus? cur non istas duas dominicas uerasque sententias unam scilicet, ubi fuga sinitur aut iubetur, alteram, ubi arguitur atque culpatur, sic intellegere student, ut inter se reperiantur non esse contrariae, sicut non sunt? et hoc alios necessarium ministerium, quibus eadem non est causa fugiendi: sicut in sporta submissus fugit Apostolus, cum a persecutore ipse proprie quaereretur, aliis uti
Abbreviated transcription (Latin):
& hec que formidant᷑ aũtere. Nec ido tam̃ ꝓpt̾
ista que incerta sunt debae ẽẽ officii nr̃i certa de-¬
sertio: sine quo ẽ plebi certa ꝑnicies. ñ in rebꝰ uite
huiꝰ. s alt̾ius incomꝑabilit̾ diligentiꝰ sollicitiꝰ ꝙ
curand&. Nam si certa eeñt ista mala. que tim̃t̃.
ne in locis in qͥb sumꝰ forte contingant: pͥꝰ inde fu¬
gerent om̃s ꝓpt̾ qͣs ibi manendum ẽ: & nos a ma¬
nendi necessitate liberos reddent. Non enim qͥsqͣmẽ
qͥ dicat mustros manere oportere: uͥ iam ñ fui̾nt
qͥbꝰ necẽẽ sit ministrare. Ita qͥdam scĩ ep̃i de hispa¬
nia ꝓfugerunt: pͥꝰ plebibꝰ partim fuga lapsis. partĩ
ꝑemptis: partim obsidione consũptis. captiuitate
disꝑsis. Sed multo plures. illic manentib ꝓpt̾ qͦs
manerent. sub eoꝵ. dem ꝑicłoꝵ densitate manser̾t.
& si aliqͥ deseruert̾ plebes suas. hoc ẽ qđ dicimus
fieri ñ deb̾e. Neq enim tales docti auctoritate
diuina: s humano uel errore decepti. uel timore

Expanded text:
et hec, que formidantur, avertere. Nec ideo tamen propter ista, que incerta sunt, debet esse nostri officii certi desercio, sine quo est plebi certa pernicies non in rebus huius huius sed alterius incomparabiliter diligentius sollicitiusque curandae. nam si certa essent ista mala, quae timentur ne in locis, in quibus sumus. forte contingant, prius inde fugerent omnes, propter quos ibi manendum est, et nos a manendi necessitate liberos redderent; non enim quisquam est. qui dicat ministros manere oportere, ubi iam non fuerint, quibus necesse sit ministrare. ita quidam sancti episcopi de Hispania profugerunt prius plebibus partim fuga lapsis partim peremptis partim obsidione consumptis partim captiuitate dispersis; sed multo plures illic manentibus, propter quos manerent, sub eorundem periculorum densitate manserunt. et si aliqui deseruerunt plebes suas, hoc est, quod dicimus fieri non debere; neque enim tales docti auctoritate diuina, sed humano uel errore decepti uel timore
Abbreviated transcription (Latin):
ministͥ u̾bi ce sac̾menti eiꝰ. qđ p̾cepit. siue ꝑmisit. fũgi¬
ant omnino de ciuitate in ciuitatem. quando eoru
qͥsq spͥctialit̾ a ꝑsecutorib queritur. ut ab aluis qui
non ita requiruntur. ñ deserat᷑ eccła: s p̃beant ci¬
baria conseruis sitis: qͦs alit̾ uiu̾ẽ ñ poose nouerunt:
Cũ autẽ omnum. id est ep̃oꝵ & clericoꝵ ẽ cõmune
ꝑicłm: hi qͥ aliis indigent. ñ deserant᷑ ab his qͥbus
indigent. Aut gͥ ad loca munita om̃s tͣnseant: aut
qͥ habent remanendi necessitatem ñ relitquant᷑
ab eis ꝑ qͦs illorũ est eccłastica supplenda neceos ita ᷑ ut
aut parit̾ uiuant. aut parit̾ sufferant. qđ eos pat̾¬
familias uolet ꝓpet. Qđ si contigerit ut siue alu ma¬
ius alu minus. siue om̃s equalit᷑ patiant᷑: q eoꝵ sint
q̃ ꝓ aliis patiant᷑ apparde: illi scilicce qͥ cum se posent
talibus malis cripe fugiendo. ne alioꝵ necess itate d

Expanded text:
ministri uerbi et sacramenti eius. quod praecepit siue permisit. fugiministri uerbi et sacramenti eius. quod praecepit siue permisit. fugiant omnino de ciuitate in ciuitatem, quando eorum quisquam specialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis, qui non ita requiruntur. non deseratur ecclesia, sed praebeant cibaria conseruis suis, quos aliter uiuere non posse nouerunt. cum autem omnium, id est episcoporum et cpericulum, ii qui aliis indigent non deserantur ab his quibus indigent. Aut igitur ad loca munita omnes transeant, aut qui habent remanendi necessitatem, non relinquantur ab eis, per quos illorum est ecclesiastica supplenda necessitas, ut aut pariter vivant, aut pariter sufferant quod eos paterfamilias volet perpeti. Quod si contigerit ut sive alii minus, alii majus, sive omnes aequaliter patiantur, qui eorum sint qui pro aliis patiantur apparent, illi scilicet qui cum se possent talibus malis eripere fugiendo, ne aliorum necessitatem d
Abbreviated transcription (Latin):
plum facẽ nitam̃. uͥ fugiendum eẽ de ciuitate in ci¬
uitatim monet. Recolimꝰ enim u̾ba dicentis. Cũ au¬
tem ꝑsequentur uos in ciuitate ista: fugite in aliã
Qluis autem credat ita hoc dm fieri uolus sc. ut ne¬
cessario ministĩo sine qͦ uiue nequeunt deserẽntur
greges. qͦs suo sangͥne comꝑauit: Hunqͥd hoc ip̃se
fecit. qͣndo portantib parentib in egiptum paruu¬
lus fugit: qͥ ñdum eccłas comꝑauerat. quas ab eo
desertas fuisse dicamꝰ: Sunqͥd quando apłs paulꝰ
ne illum comp̃hendẽt inimicus. ꝑ fenestram in spor¬
tam submissꝰ ẽ & esfugit manꝰ eiꝰ. deserta ẽ qucibi
erat eccła necees ario ministi̾o. & ñ ab aluis fr̾ibus¬
ibidem constitutis qđ oportebat impletum ẽ. Eis ꝙ
uolentib hoc apłs fecerat: ut seipsum seruane eccłe.
quem ꝓpͥ̾e ꝑsetutor ille querebat. fãciant g̾ setui xp̃i

Expanded text:
plum facere nitamur, ubi fugiendum esse de ciuitate in ciplum facere nitamur, ubi fugiendum esse de ciuitate in ciuitatem monet; recolimus enim uerba dicentis: Cum autem persequentur uos in ciuitate ista, fugite in aliam. quis autem credat ita hoc dominum fieri uoluisse, ut necessario ministerio, sine quo uiuere nequeunt, desererentur greges, quos suo sanguine comparauit? numquid hoc fecit ipse, quando portantibus parentibus in Aegyptum paruulus fugit, qui nondum ecclesias congregauerat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? numquid, quando apostolus Paulus, ne illum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta submissus est et effugit manus eius, deserta est, quae ibi eratibidem constitutis, quod oportebat, impletum est? eis quippe uolentibus hoc apostolus fecerat, ut se ipsum seruaret ecclesiae, quem proprie persecutor ille quaerebat. faciant ergo serui Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
cõ fr̃i & coepõ honorato: au¬
gustinus in dño salutẽ. Ga¬
ritati tue misso exemplo e
i onere caruisse qđ mͥ ĩposui¬
sti: querendo consilium. qͥd
in his ꝑicłis que temꝑa nr̃a
inuenert sacẽ debeatis. Qm̃uiᷤᷤ enĩ epłam illam bre¬
uit᷑̾ scͥpserim: nichil me tam̃ p̃terimnisisse arbitror.
qđ & respondenti dicẽ. & querenti audire sufficer&:
qͣnquidem dixi. nec eos eẽ ꝓhibendos qͥ ad loca si pos¬
sunt munita migrare desidatit. & minist̾ii nr̃i uin¬
cula qͥb nos xp̃i caritas alligauit. ne deseramꝰ eccłas
qͥbꝰ seruire debemꝰ non eẽ rumpenda. Ista dͥppe u̾ba
sunt: que in illa epła posui. Restat gͦ inquã: ut nos
qͣrum minist̾ium quantulecũq plebi dĩ uͥ sumꝰ ma¬
nenti ita neces sarium ẽ. ut sine hoc eam ñ oporteat
remanẽ: dicamꝰ dno. Esto nob̃ in dm ꝓtectorem. & in
locum munitum. Sed hoc consilium t̾ ꝓpt̾ea non
sufficit ut scͥbis: ne contra p̃ceptum dn uel exem¬

Expanded text:
coepiscopo Honorato, Augustinus, in Domino salutem. Charitati tuae misso exemplo ep onere caruisse, quod mihi inposuisti quaerendo consilium, quid in his periculis, quae tempora nostra inuenerunt, facere debeatis. quamuis enim epistulam illam breuiter scripserim, nihil me tamen praetermisisse arbitror, quod et respondenti dicere et quaerenti audire sufficeret, quando quidem dixi nec eos esse prohibendos, qui ad loca, si possunt, munita migrare desiderant, et ministerii nostri uincula, quibus nos Christi caritas alligauit, ne deseramus ecclesias, quibus seruire debemus, non esse rumpenda. ista quippe uerba sunt, quae in illa epistula posui: \'Restat ergo\', inquam, ut nos, quorum ministerium quantulaecumque plebi dei, ubi sumus, manenti ita necessarium est, ut sine hoc eam non oporteat remanere, dicamus domino: Esto nobis in deum protectorem et in locum munitum\'. Sed hoc consilium tibi propterea non sufficit, ut scribis, ne contra domini praeceptum uel exem
Abbreviated transcription (Latin):
animas ꝓ frĩb ponere. Nam qͥ fugiunt. uel suis
deiuincti necessitatib fugẽ non possunt: si cõpre¬
hensi patiantur: ꝓse ipsis ñ ꝓfrĩbꝰ utiq patiuntur:¬
Qũ ꝓpt̾ea patiunt᷑. qͥa frs̃ qͥ eis ad xp̃ianam salutem
indigebant deserẽ noluert: sine dubio suas anima
ꝓfrĩb ponunt. Unde illud qđ epm quẽdam qicisse
uͥ potest fructus eẽ martirii: quantomag̃ debenꝰ
fugẽ steriles passiones. qͣndo ẽ barbaricꝰ & hostilis
incursus: Gerum ẽ qͥdem & acceptabile: s his qe
eccłastici officii ñ tenent uincła. Nam qͥ clades ho¬
stiles idõ non fug̃ cum possit effugẽ. ne deserat
ininist̾ĩum xp̃i. sine qͦ ñ possunt homines uel fien
ł uiu̾e xp̃iani: maiorem caritatis inuenit fru¬
ctum: quam qͥ ñ ꝓpt̾ fr̃s. sed ꝓpt̾ seipsum fugiens
atq comp̃hensus ñ negat xp̃m: suscipit q mar¬

Expanded text:
animas ponere . Nam qui fugiunt, vel suis devincti necessitatibus fugere non possunt, si comprehensi patiantur, ipsi non pro fratribus utique patiunturpterea patiuntur, quia fratres. qui eis ad Christianam salutem indigebant, deserere noluerunt, sine dubio suas animas pro fratribus ponunt. Unde illud. quod episcopum quendam dixisse ubi potest fructus esse martyrii, quanto magis debemus fugere steriles passiones, quando est barbaricus et hostilis incursus!" uerum est quidem et acceptabile sed his, quos ecclesiastici officii non tenent uincula. nam qui clades hostiles ideo non fugit. cum posset effugere, ne deserat ministerium Christi, sine quo non possunt homines uel fieri uel uiuere Christiani, maiorem caritatis inuenit fructum, quam qui non propter fratres sed propter se ipsum fugiens atque comprehensus non negat Christum suscipitque mar
Abbreviated transcription (Latin):
bebunt. Frotegat uos incolumes & feliciores dex¬
tera altissimi. domine honore dignissime & p̾stan¬
tissime filie. Pignora scitatis ur̃e p̃cipue ipsam scĩ¬
tatem ur̃am precipuam. debito ur̃is mi̾tis offici¬

Expanded text:
bebunt. protegat uos incolumes et feliciores dexbebunt. protegat uos incolumes et feliciores dextera altissimi. dominae honore dignissimae et praestantissimae filiae. pignera sanctitatis uestrae, praecipue ipsam sanctitate praecipuam debito uestris meritis offici