comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tegritate confirmentur manus impositiõe.
Si uͦ paruuli sunt. uel hebetes qui doctͥnam
non accipiant. respondeant proillis qui eo ᷤ
offerunt. uixta morem baptizandi. ⁊ sic ma¬
nus impositione ⁊ chrismate cõmuniti. eu¬
charistie mysteriis admittantur. Illi autem
qui insc̃ẽ trinitatis innocatione apud here¬
tieos non baptizati sunt ⁊ ueniunt. ad nos.
baptizari debere ꝓnunciamus non rebap¬
tizari. Noꝙ enim credendum ẽ eosfuisse bap¬
tratos. qui non in nomine patris ⁊ filii ⁊ spiritꝰ scĩ
uxta regłam a dño positam tincti sunt. ut sunt
chei. Uariata impletatis germina. uelcetere
istorum originis sine ordinis pestes. que duo
priacipia sibi ignota introducunt. ut cherdon
⁊ machion. uel cortraria ut manicheus. ułtria
⁊barbara ut secianus. ⁊ theodorus. uel multa. ut
ualentinus. uel xpm̃ hominẽ fuisse absq deo.
ut cherintus ebion. arthenion. ⁊ fotuuis. existis

Expanded text:
tegritate confirmentur manus impositione. tegritate confirmentur manus impositione. Si vero parvuli sunt vel hebetes, qui doctrinam non capiant: respondeant pro illis, qui illos offerunt juxta morem baptizandi: et manus impositione et chrismate communiti, Eucharistiae mysteriis admittantur. Illos autem qui non in sanctae Trinitatis invocatione apud haereticos baptizati sunt, et veniunt ad nos, baptizari debere pronuntiamus, non rebaptizari. Neque enim credendum est, eos fuisse baptizatos, qui non in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti juxta regulam a Domino positam tincti sunt, ut sunt chaei, variata impietatis germina: vel caeteri istorum originis sive ordinis pestisque, qui duo principia sibi ignota introducunt, ut Cerdo et Marcion: vel contraria, ut Manichaeus: vel tria et barbara, ut Secianus et Theodocus: vel multa, ut Valentinus: vel Christum hominem fuisse absque Deo, ut Cerinthus et Hebion et Harithemon et Fotmus. Ex istis
Abbreviated transcription (Latin):
tatis nr̃e. et ignauie. Non tamen ad optinen¬
dam sine illo: qui querentes facit inuenire
qui pulsantib aperit. qui petentib donat. Si¬
cut gͦ micram salutis nr̃e deo miserante et in¬
spirante habere noscredimus. ita arbitriũ
uature nr̃e sequax ẽẽ diuine inspirationis
libere confitemur. Igitur ut non labamur
abono nel nature nel meriti sollicitudinis nr̃e
ẽ. et celestis pariter adiutorii. ut labamur
potestatis nr̃e ⁊ignauie. xxi
fides ẽ. ubi in nomine patris ⁊ filii ⁊ sp̃s
sci datur. & ideo si qui apud illos hereticos bap¬
tizati sunt. qui in sc̃ẽ trinitatis confessiõe bap¬
tizant. ⁊ ueniunt ad nos. recipiantur qͥ dem
baptizati. nec sc̃ẽ trinitatis inuocatio uel con¬
fessio adnulletur. s doceantur ante ⁊ instruan.¬
tur quo sensu sc̃e trinitatis mysterium. in
eccł̃ia teneatur. & si consentiunt credere uł
acquiescunt confiteri. purgati iam fidei ĩ¬

Expanded text:
tatis nostrae est et ignaviae: non tamen ad obtinentatis nostrae est et ignaviae: non tamen ad obtinendam sine illo, qui quaerentes facit invenire, qui pulsantibus aperit, qui petentibus donat . Sicut ergo initium salutis nostrae Deo miserante et inspirante habere nos credimus, ita arbitrium nostrae naturae sequax esse divinae inspirationis libere confitemur Igitur ut non labamur a bono vel naturae, vel meriti, sollicitudinis nostrae est et coelestis pariter adjutorii; ut labamur, potestatis nostrae et ignaviae. 13 fides est ubi in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti datur. Et ideo siqui apud illos haereticos baptizati sunt, qui in sanctae Trinitatis confessione baptizant, et veniunt ad nos: recipiantur quidem, quasi baptizati, ne sanctae Trinitatis invocatio vel confessio annulletur; sed doceantur ante et instruantur: quo sensu sanctae Trinitatis mysterium in ecclesia teneatur. Et sicut sentiunt credere, vel acquiescunt confiteri: purgati jam fidei in
Abbreviated transcription (Latin):
cepti custodiam ꝑseuerarit. si uellet in id qͦd
creatus fuerat permanere. Postquam uͥ se¬
ductione serpentis. ꝑ euam cecidit nature bonũ
perdidit pariter. et ugorem arbitrii non tamen
electionem. ne non eẽt suum quod emendaret
peccatum. nec merito indulgeretur quod non
arbitrio diluisset. Manet itaq ad querendam
salutem arbitrii libertas. id estrõnalis uolun¬
tas. sed admonente prius deo ⁊ inuitante ad
salutem. ut uel eligat uelsequatur. uelagat oc¬
casione salutis. hoc ẽ inspiratione dei. Ut autẽ
consequatur quod elegit. uel quod sequitur
uel quod occasionem agat. dei ẽẽ libere confi¬
temur. Inicium gͦ salutis nr̃e deo miseran¬
te habemus: ut adquiescamus salunfere
inspirationi nr̃e potestatis ẽ ut adipisca¬
mur quod acquiescendũ admonitione cupimꝰ
diuini ẽ. inuneris. ut non labamur indemp¬
to salutis munere. Sollicituduns nr̃e ẽ. ut
celestis pariter adiutorii. ut labamur potes¬

Expanded text:
cepti custodia perseveraret, si vellet, in id ad quod cepti custodia perseveraret, si vellet, in id ad quod creatus fuerat permanere. Postquam vero seductione serpentis per Evam cecidit, naturae bonum perdidit, pariter et vigorem arbitrii: non tamen ele12 peccatum, nec merito indulgeretur quod non arbitrio diluisset. Manet itaque ad quaerendam salutem arbitrii libertas, id est, rationalis voluntas, sed admonente prius Deo, et invitante ad salutem, ut vel eligat, vel sequatur, vel agat occasione salutis, hoc est, inspiratione Dei. Ut autem consequatur quod eligit, vel quod sequitur, vel quod occasione agit, Dei esse libere confitemur. Initium ergo salutis nostrae Deo miserante habemus; ut acquiescamus salutiferae inspirationi, nostrae potestatis est; ut adipiscamur quod acquiescendo admonitioni cupimus, divini est muneris; ut non labamur in adepto salutis munere, sollicitudinis nostrae est et coelestis pariter adjutorii; ut labamur, potes
Abbreviated transcription (Latin):
nima humana non cum carne moritur.
seminatur. Sed formatoin uentre matris
corpore dei uidicio creari et infundi. ut uiuat
homo intus in utero. et sic procedat natiui¬
tate inmundo.
uab substanciis constat homo. anima
tantum ⁊ carne. Anima cum ratiõe sua.
et carne cum sensib sins. Quos tamen sensus
absq anime societate non mouet caro. Anima
uͦ ⁊ sine carne rõnale suum tenet. xix¬
on ẽ tercius in substancia hominis spiritꝰ
ut didimus contendit: sed sp̃s ipsa ẽ aui¬
ma prospĩtali natura. uel pro eo quod spirat
incorpore sp̃s appellatur. Anima uͦ ex eo uo¬
catur. quod ad iuuendum uel ad inuifican¬
dum ammet corpus. Tercium uͦ qui ab
apło cum anima ⁊ corpore inducitur sp̃m
orat apłs ut integra ꝑseueret in nob. nec
nr̃o uicio aut minuatur aut fugetur a no¬
bis. quia sp̃s sc̃s effugiat fictum. xx¬
ibertati arbitri sui commissus ẽ homo.
statim in pͥma conditione mundi. Ut sola
uigilantia mentis perficiente. etiam in pre¬

Expanded text:
nima humana non cum carne moritur, us seminatur: sed formato in ventre matris corpore, Dei judicio creari et infundi, ut vivat homo intus in utero, et sic procedat nativitate in mundum. Duabus substantiis constat homo, anima tantum et carne: anima cum ratione sua: et carne cum sensibus suis, quos tamen sensus absque animae societate non movet caro: anima vero et sine carne rationale suum tenet. Non est tertius in substantia hominis spiritus, ut Didymus contendit: sed spiritus ipsa est anima pro spiritali natura, vel pro eo quod spiret in corpore spiritus appellatur: animam vero ex eo vocari, quod datur ad vivendum, vel ad vivificandum animet corpus. Tertium vero quoniam ab Apostolo cum anima et corpore inducitur, spirorat Apostolus, ut integra perseveret in nobis: nec nostro vitio aut minuatur aut fugiatur a nobis: quia Spiritus sanctus effugiet fictum. Libertati arbitrstatim in prima mundi conditione, ut sola vigilantia mentis adnitente, etiam in prae
Abbreviated transcription (Latin):
noluit. quodcunq non fecit. euii
uappter etiam pͥmum hominẽ
ds in ea salute in qua conditꝰ erat
custodire uoluisset. eumq oportu¬
no tempore post genitos filios. sine
int̃positione mortis admeliora ꝑduce¬
ret. ubiiam non solum peocatum com
mittere. sed nec uoluntatem posset
habere peccandi. si ad ꝑmanendum
sine peccato sicut factus erat ꝑpetu¬
am uoluntatem habiturum eẽ p̃sci¬
ret. Quia uͦ eum male usurum libero
arbitrio. hoc est peccaturum ẽẽ presci¬
ebat. ad hoc pocius preparauit uolun¬
tatem suam. ut bene ipse faceret etiã

Expanded text:
nonoropter etiam primum hominem Deus in ea salute in qua conditus erat, custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine interpositione mortis ad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non committere, sed nec voluntatem posset habere peccandi, si ad permanendum sine peccato, sicut factus erat, perpetuam voluntatem habiturum esse praescisset. Quia vero eum male usurum libero arbitrio, hoc est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut bene ipse faceret etia
Abbreviated transcription (Latin):
entra bonum ẽ coram saluatore nr̃o
deo. idest ut etiam pro talib oretur. sta¬
tim ut desꝑationem tolleret addidit. Qͥ
ornes homines uailt saluos fieri. ⁊ acl
agnitionem ueritatis uenire. Hoc qͥp¬
pe ds̃ bonum iudicauit. ut or̃onibus
humilium. dignaretur salutem pre¬
stare sublimium: quod utiꝙ iam uidemꝰ
impletum. Isto locutionis modo ⁊ dominꝰ
est usus : in euangłio. ubi ait pharise¬
is. Decimatis mentam ⁊ rutam ⁊ om¬
ne olus. N eꝙ enim pharisei. ⁊ quecũq
aliena. ⁊ ominum ꝑ omnes terras alieni¬
genarum omnia olera decumabant. Sic̃
gͣ hic omne olus omne olerum genus
ita ⁊illic om̃s homines. orane homintim
genus intelligere possumus. & quocũꝙ
alio modo intelligi potest. dum tamen
crelere non cogamur aliquid om̃ipo¬
tentem dm̃ uoluisse fieri. factumq ñ
ẽe. qui sine ullis ambiguitatib in oe¬
lo ⁊interra sicut ueritas cantat. om̃ia
quecunꝙ uoluit fecit. profecto facere

Expanded text:
enim bonum est coram salvatore nostro enim bonum est coram salvatore nostro Deo, id est, ut etiam pro talibus oretur; statim ut desperationem tolleret, addidit, Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium: quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus est usus in Evangelio, ubi ait Pharisaeis, Decimatis mentam, et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecumque aliena et omnium per omnes terras alienigenarum omnia olera decimabant. Sicut ergo hic omne olus, omne olerum genus; ita et illic omnes homines, omne hominum genus intelligere possumus: et quocumque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri, factumque non esse; qui sine ullis ambiguitatibus, si in coelo et in terra, sicut eum veritas cantat, omnia quaecumque voluit, fecit, , profecto facere
Abbreviated transcription (Latin):
rum intelligamus ꝑ quascunq dif¬
ferentias clistributum. reges. pͥuatos.
nobiles ignobiles. sublimes. humiles.
doctos. indoctos. integri corporis. debiles.
ingeniosos. tarclicordes. fatuos. diui¬
tes. paupes. mnecliocres. mares. ferminaᷤ.
infarites. pueros. adolescentes. iuue.¬
nes. seniores senes. in linguis omnib.
in morib omnib. in artib ommbus.
in professionib omanib. inuoluntatum et¬
in conscientiarum uarietate. innumera¬
bili constitutos. et si quid aliud differen¬
tiarum ẽ in hominib. Quid ẽ enim eoꝵ
unde non ds̃ ꝑunigenitum suum dnm̃
i uelit: q ideo faciat: quia omnipotens
uelle maniter non potest. quodcunq
uoluerit. Preceꝑat enim apłs ut oraret᷑
pro omnib hominib. ⁊ specialiter
addiderat pro regib et his qui in sub¬
liritate sunt qui putari poterant faᷤ¬
tu et suꝑdia scłari fidei xp̃iane humili¬
tatem abhorrere. Proinde dicens. hoc

Expanded text:
num intelligamus per quascumque difnum intelligamus per quascumque differentias distributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes; in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, in professionibus omnibus, in voluntatum et conscientiarum varietate innumerabili constitutos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus. Quid est enim eorum unde non Deus per Unigenitum suum Dominum s velit, et ideo faciat, quia omnipotens velle inaniter non potest quodcumque voluerit? Praeceperat enim Apostolus ut oraretur pro omnibus hominibus, et specialiter addiderat pro regibus et iis qui in sublimitate sunt, qui putari poterant, fastu et superbia saeculari a fidei christianae humilitate abhorrere. Proinde dicens, Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mines saluos fieri quãus certũ sit nob̾ ñ õs hoĩes
saluos fieri ñ tam̃ ideo debemꝰ om̃ipotentissime dei
tioluntati aliquid derogare. seclita intelli¬
gere quod scriptum ẽ qui omnes homi¬
nes uult saluos fieri. tanquam dicere.¬
tur nullum hominem fieri saluum.
nisi quem ipse uoluerit. non quod nul¬
lus sit hominum nisi quem saluum
fier uelit. sed quod millus fiat nisi quẽ
uelit. et ideo sit rogandus ut uelit. qr
necesse est fieri si uoluerit. De orando
quippe deo agebat apłs ut hoc diceret.
Sic enum intelligimꝰ ⁊ quod in euange¬
lio scriptum ẽ. qui illuminat oranẽ
hominem. non quia nullus ẽ homi¬
num. qui non illuminetur. s quia
nisi ab ip̃o nullus iluminatur. Aut
certe sic dictum ẽ. Qui uult omnes ho¬
mines saluos fieri. non quod nullus
hominum ẽẽt quem saluum fieri
uollet. qui uirtutes miracłorum fa¬
oerenoluit apud eos quos dicit actu¬
ros fuisse penitentiam si fecisset. sedd
ut oiĩs homines omne genus huma¬

Expanded text:
certum sit nobis non omnes homines salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare; sed ita intelligere quod scriptum est, Qui omnes homines vult salvos fieri, tanquam diceretur nullum hominem fieri salvum, nisi quem fieri ipse voluerit: non quod nullus sit hominum, nisi quem salvum fieri velit; sed quod nullus fiat, nisi quem velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De orando quippe Deo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Sic enim intelligimus, et quod in Evangelio scriptum est, Qui illuminat omnem hominem : non quia nullus est hominum qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Aut certe sic dictum est, Qui omnes homines vult salvos fieri; non quod nullus hominum esset quem salvum fieri nollet, qui virtutes miraculorum facere noluit apud eos quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homines omne genus huma
Abbreviated transcription (Latin):
rum. clericum non ordinandum. Neq
eum qui unam qͥdem sed concubinam non
matronam habuit. nec illum qui uiduam
aut repucliatam. uel meretricem in ma¬
trimonio sumpsit. neq eum qui semet ip¬
sum. quolibet corporis membro sui indigna¬
tione aliqua uel iusto iniustoue tumore su¬
ꝑatus truncauerit. neꝙ illum qui usuras ac¬
cepisse conuincitur. aut in scena lusisse dinoscit᷑.
neq eum qui publica penitentia mortalia crimi¬
na deflet. neq eum qui ꝑ ambitionem ad imita

Expanded text:
rum clericum non ordinandum. Neque rum clericum non ordinandum. Neque eum qui unam quidem, sed concubinam, non matronam habuit. Nec illum qui viduam, aut repudiatam, vel meretricem in matrimonio sumpsit. Neque eum qui semetipsum quolibet corporis sui membro indignatione aliqua, vel justo, injustove timore superatus, truncaverit. Neque illum qui usuras accepisse convincitur, aut in scena lusisse dignoscitur. Neque eum qui publica poenitentia mortalia crimina deflet. Neque illum qui aliquando in furia
Abbreviated transcription (Latin):
sibi sufficit ad beatitudinem. nisi pro solo a
diuortium magis conuigii uidebitur ẽẽ quam
appeticio castitatis: xxix¬
irginitas utroq bono precelsior ẽ. quia et
naturam uicit et pugnam. Nam naturã
corporis integritate. pugnam castimonie pace.
onum est in cibo cum grãrum ac
amalis. sed quasi non necessariis. non ẽ malum.
Moderari uͦ carnium usu. ꝓ necessitate ⁊ tem¬
pore ꝓprie xp̃ianorum est. xxx¬
alaᷤᷤ dicere nuptias uel fornicationi com¬
Cibos quoꝙ credere malos. uel mali causas con¬
creari ꝑcipientib non est xp̃ianorum. sed pro
aut pro amore castigandi corporis absti¬
nentib a uino uel carnib nichil credere me¬
se ⁊post partum uirginem ꝑmansisse. Nec
hoc blasphenue heluidii ad quiescendum. qͥ
et terram non credimus abolenda ꝑ ig¬
uem. sed in melius commutanda. figuram au¬
tem mundi. idẽ imaginem. non substantiã
perib erogare: melius ẽ pro intentioẽ
sequendi deum semel donare. ⁊ absolutum

Expanded text:
sola sufficit ad beatitudinem, si pro solo amdivortium magis conjugii videbitur esse quam appetitio castitatis. irginitas utroque bono pretiosior est, quia et naturam vincit et pugnam. Nam naturam corporis integritate, pugnam castimoniae pace. Bonum est in cibo cum gratiarum amalis, sed quasi non necessariis, non est malum. Moderari vero carnium usum pro necessitate et tempore, proprie Christianorum est. Malas dicere nuptias, vel fornicationi comcibos quoque credere malos, vel malitias causare percipientibus, non est Christianorum, sed propaut pro amore castigandi corporis abstinentibus a vino vel carnibus nil credere mese, et post partum virginem permansisse. 334 Nec est blasphemiae Helvidii acquiescendum, qui et terram non credamus abolenda per ignem, sed in melius commutanda; figuram quoque mundi, id est, imaginem, non substantiam peribus erogare. Melius est pro intentione sequendi Dominum insimul donare, et absolutum
Abbreviated transcription (Latin):
bra eius. Predictum ẽ gͥ quod futurum
erat. ut ungeret ds̃ xp̃i hominem xp̃m qͥ
tamen sic factus ẽ homo. ut maneret ds̃.
Ungere autẽ nonuisibili et corporali oleo sed
spũ scõ quem scriptura nomine olei exulta¬
tionis figurata. ut solet locutione significat.
Dixit autem unxit. Non dixit uncturus ẽ
bi tutimens ne spiritus sc̃s quounctus est
ra maior ẽ homine xp̃o. qui enim scificat
eo qui scĩficatur est maior. hoc gͦ tunens uo¬
liusti oleo exultationis eam leticiam signi¬
ficatam uideri. qua filius exultauit cũ
patre quando ẽ condita creatura ⁊ cõmemo¬
rasti ut soles testimonia cause tue non necessa¬
ria. de leticia patris ⁊ filii. S quid facturus es
quo iturus quomodo id quod ẽ luce clarius
aut negaturus aut in aliud quodcunq uer¬
surus es cum recitabitur tibi quod beatus pe¬
trus in apłorum actib dixit. hunc iħm ana¬
zareth. quem iuixit ds sp̃ũ sc̃õ: Ecce quod

Expanded text:
bra ejus. Praedictum est ergo quod futurum bra ejus. Praedictum est ergo quod futurum erat, ut ungeret Deus Christi hominem Christum: qui tamen sic factus est homo, ut maneret Deus. Ungeret autem, non visibili et corporali oleo, sed Spiritu sancto, quem Scriptura nomine olei exsultationis, figurata, ut solet, locutione significat. Dixit autem, Unxit; non dixit, Uncturus esbi tu timens ne Spiritus sanctus, quo unctus est ra major est homine Christo; qui enim sanctificat, eo qui sanctificatur est major: hoc ergo timens, voluisti oleo exsultationis eam laetitiam significatam videri, qua Filius exsultavit cum Patre, quando est condita creatura. Et commemorasti, ut soles, testimonia causae tuae non necessaria, de laetitia Patris et Filii. Sed quid facturus es? quo iturus? Quomodo id quod est luce clarius, aut negaturus, aut in aliud quodcumque versurus es, cum recitatur tibi quod beatus Petrus in Apostolorum Actibus dixit: Hunc Jesum a Nazareth, quem unxit Deus Spiritu sancto . Ecce quod
Abbreviated transcription (Latin):
potestas. quid habet questionis: An forte
nos admonere uoluisti. quod baptizan do¬
minus uisserit gentes in nomine patris ⁊ filii
⁊ spititꝰ scĩ. ubi audis unum nomen. ⁊ unam
non uis intelligere deitatem: Quod autem
dicis ⁊ aute incarnationem xp̃i patrem dictũ
ẽe deum eius. qm̃ scripuim ẽ uuxit te deus
deus tans longe antequam xp̃c uenisset in
carne. ita ne intelligis in ꝓphetia ẽẽ predictũ
tanquam fuerit factum quod erat in futu¬
rum. An non sic in ꝓpbetia ait ipse dominꝰ
foderunt manus meas ⁊ pedes. ⁊ cetera ꝗt rib
passionem suam tanto ante p̃nunciauit
⁊ quod futurum fuerat. tanquam iam fac¬
tum ẽẽt expressit: Dictum ẽ gͦ in ꝓphetia re¬
rum futurarum. tanquam locutione re¬
rum preteritarũ. unxit te d̾s ds̃ tuus o¬
leo exultationis pre participib tus. Par¬
ticipes eius signi ficans. qui futuri erant
serui eius. socii eius. amici eius. fr̃s eiꝰ. mem¬

Expanded text:
potestas, quid habet quaestionis? An forte potestas, quid habet quaestionis? An forte nos admonere voluisti, quod baptizari Dominus jusserit gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti? Ubi audis unum nomen, et unam non vis intelligere deitatem. 3. Quod autem dicis, et ante incarnationem Christi, Patrem dictum esse Deum ejus, quoniam scriptum est, Unxit te, Deus, Deus tuus; longe antequam Christus venisset in carne: itane non intelligis in prophetia esse praedictum, tanquam fuerit factum quod erat futurum? Annon sic in prophetia ait ipse Dominus, Foderunt manus meas et pedes ; et caeterea quibus passionem suam tanto ante praenuntiavit, et quod futurum fuerat, tanquam jam factum esset expressit? Dictum est ergo in prophetia rerum futurarum, tanquam locutione rerum praeteritarum, Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis: participesservi ejus, socii ejus, amici ejus, fratres ejus, mem
Abbreviated transcription (Latin):
qui pater est xp̃i cliscutere quẽ admo¬
cdum dicta sunt suꝑfluum iudicaͦ. sed
a tefrusta cominem orata eẽ puto quod
nectu debeas dubitare. Iam uͦ illud ubi do¬
minus in eadem carne quam resuscitaue¬
rat constitutus. ⁊ eiudem hominẽ gerenꝰ
ait ad discipłos suos data ẽ michi om̃is
potestas in celo ⁊ interra. ⁊ euntes doce¬
te omnos gentes baptiantes eas in nomine pats
⁊ filii ⁊ sp̃s sancti. docentos eos seruare omnia que¬
cunq mandaui uob̃. ut quid cominemora ueris.
⁊ quid inde probare uolueris. prorsus nescio. Nũ¬
quid enum ait. data est michi a deo meo potes¬
tas: Quod si dixisset ꝓpter ipsam humanam
formam dictum suisse ambigi non deberet. Qͥa
uͦ non dixit quid isto testimonio uolueris age¬
re non intelligo. Inmo intelligo te id egisse ut
amplius loquereris. Si enun tanquam deo
data est hec potestas. nascenti eam pat̃ dedit
non indigenti. quia gignendo dedit non au¬
gendo. Si uͦ tanquam homini data est hec

Expanded text:
qui Pater est Christi, discutere quemadmodum dicta sint, superfluum judico: sed a te frustra commemorata esse, puto quod nec tu debeas dubitare. 2. Jam vero illud ubi Dominus in eadem carne quam resuscitaverat constitutus, et eumdem hominem gerens, ait ad discipulos suos, Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra: euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti; docentes eos servare omnia quaecumque mandavi vobis : utquid commemoraveris, et quid inde probare volueris, prorsus nescio. Numquid enim ait, Data est mihi a Deo meo potestas? Quod si dixisset, propter ipsam humanam formam dictum fuisse ambigi non deberet. Quia vero non dixit; quid isto testimonio volueris agere, non intelligo. Imo intelligo te id egisse, ut abundantius loquereris. Si enim tanquam Deo data est haec potestas, nascenti eam Pater dedit, non indigenti; quia gignendo dedit, non augendo. Si vero tanquam homini data est haec
Abbreviated transcription (Latin):
ritum asseram equalem filio. Ecce repperi ubi
etiam maior possit uideri. nisi reuocet pieras
que illum ueraciter confitetur equalẽ. Nã
utiq mauis aliquid sunt uirtutes celorum
que firmate sunt sp̃ũ oris domini. idest sp̃u
sc̃o quam celi qui firmati sunt uerbo domini.
hoc ẽ unigenito filio. S si consulas ueri¬
tatem. res utraq ab utroꝙ firmata est.¬
& id quod de uno dicitur et altero tacetur.
de utroq intelligiturꝰ. Quid ẽ autem inconside¬
ratius quam negare ẽẽ creatorem spm̃ dei. cũ
deo dicatur. auferes sp̃m eorum ⁊ deficient. et
inpuluerem suum conuertentur. emitte sp̃m
tuum ⁊ creabuntur et renouabis faciem
terre: Nisi forte minus idoneus erat sp̃c
sc̃s. creandis reb que fuerant defecture. cũ
sit idoneus crtandis que sunt sine fine man¬
sure. Paulo ante dixi. quid excellentius
increaturis quam uirtutes celorum: Qd
dicam de carne creatoris quandaquidem
Greator ipse ꝑ quem facta sunt omnia. pa¬

Expanded text:
m asseram Filio. Ecce reperi ubi etiam major possit videri, nisi revocet pietas, quae illum veraciter confitetur aequalem. Nam utique majus aliquid sunt virtutes coelorum, quae firmatae sunt Spiritu oris Domini, i3d est Spiritu sancto, quam coeli, qui firmati sunt Verbo Domini, hoc est, unigentio Filio. Sed si consulas veritatem, res utraque ab utroque firmata est; et id quod de uno dicitur et de altero tacetur, de utroque intelligitur. Quid est autem inconsideratius, quam negare esse creatorem Spiritum Dei, cum Domino dicatur: Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur: emittes Spiritum tuum, et creabuntur; et innovabis faciem terrae . Nisi forte minus idoneus erat Spiritus sanctus creandis rebus quae fuerant defecturae, cum sit idoneus creandis quae sunt sine fine mansurae. Paulo ante dixi: Quid est excellentius in creaturis quam virtutes coelorum? Quid dicam de carne Creatoris? Quandoquidem Creator ipse per quem facta sunt omnia, Pa
Abbreviated transcription (Latin):
quod etiã ꝑ illum facta sit creatura qnͣ¬
do de filio dictum ẽ omnia ꝑ ipsum facta
sunt. ⁊ deo putas dei spm̃ non ẽẽ creatorem
proculdubio nec in eius nomine poteris bap¬
tizatos dicere. quib ait petrus. agite pe¬
nitentiam. ⁊ baptiz etur uinusquisq ur̃m ĩ
nomine domini iłu xp̃i. quia non ait
et spiritꝰ sc̃i. slec in patris nomine: quia
nec ipse i bi ẽ nominatꝰ. Si autẽ etiam ñ
nominatis patre ⁊ spũ scõ in nomine iħu
xp̃i iuissi sunt baptizari. et tamen in¬
telliguntur non baptizati. nisi in nomine
patris ⁊ filii et sp̃s scĩ. cur non sic audis de
Nam quid ex cellentius in creaturis quam
uittutes celoꝵ : Scriptum ẽ autem. Uerbo do¬
mini celi firmati sunt. ⁊ sp̃ũ oris eius omnis¬

Expanded text:
quod etiam per illum facta sit creatura, quanquod etiam per illum facta sit creatura, quando de Filio dictum est, Omnia per ipsum facta sunt; ideo putas Dei Spiritum non esse creatorem: procul dubio, nec in ejus nomine poteris baptizatos dicere, quibus ait Petrus, Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in nomine Domini Jesu Christi ; quia non ait, Et Spiritus sancti: nec in Patris nomine, quia nec ipse ibi est nominatus. Si autem etiam non nominatis Patre et Spiritu sancto, in nomine Jesu Christi jussi sunt baptizari; et tamen intelliguntur non baptizati nisi in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti: cur non sic audis de ritum sanctum? 2. Nam quid excellentius in creaturis quam virtutes coelorum? Scriptum est autem: Verbo Domini coeli firmati sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
uirga directionis uirga regni tut. dilexisti
iusticiam et odisti iniquitatem. ꝓpterea un¬
xit te ds dõ tuus adeo patre unctus ẽ filiꝰ
qui sic factus ẽ homo. ut maneret deus. Qua
unctione plenus erat idest sp̃u sc̃o. Propt̃
quod de illo scriptum ẽ. Iħc autẽ plenus spi¬
pitu sc̃o regressus est aiordane.xuiii¬
icis in ꝑsona spiritus scĩ non posse suscipi
quod defilio dictum ẽ. omnia ꝑipsum
facta sunt. et sine ipso factum ẽ nichil. Et
hoc ideo dicis. ut quib potueris ꝑsuadeas qͦd
uob̾ male ꝑsuasum est. sp̃m scm non esse
creatorem quasi legeris omnia ꝑ ipsum
facta sunt sine sp̃u scõ. aut omnia ꝑ ne¬
minem facta sunt nisi ꝑ ipsum. Quan¬
quam si ⁊tale aliquid legeres. sic spm̃ sc̃m
ab hac oꝑatione. qua constituta est creatura
credere non deberemus exolsum. sicur
filius non excluditur ab eascientia de qua
dictum ẽ. que dei sunt nemo scit nisi sp̃s
dei. Si autem quia non est nominatus

Expanded text:
ga directionis, virga regni tui: dilexisti justitiam, et odio habuisti iniquitatem; propterea unxit te Deus, Deus tuus : a Deo Patre unctus est Filius, qui sic homo factus est ut maneret Deus, qua unctione plenus erat, id est, Spiritu sancto. Propter quod de illo scriptum est: Jesus autem plenus Spiritu sancto, reversus est a Jordaneicis in persona Spiritus sancti non posse suscipi quod de Filio dictum est, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Et hoc ideo dicis, ut quibus potueris persuadeas, quod vobis male persuasum est, Spiritum sanctum non esse creatorem: quasi legeris, Omnia per ipsum facta sunt sine Spiritu sancto; aut, Omnia per neminem facta sunt, nisi per ipsum. Quanquam si et tale aliquid legeres, sic Spiritum sanctum ab hac operatione, qua constituta est creatura, credere non deberemus exclusum; sicut Filius non excluditur ab ea scientia de qua dictum est, Quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei . Si autem quia non est nominatus,
Abbreviated transcription (Latin):
in melius commuta uerit quasi non qui
mortuus ẽ. ipse etiam resurrexerit. quasi
non forma que occisa ẽ ipa reuixerit. qͣsi
non ipsa incelum leuata fit. in ipsa clei
filius sedeat ad dexteram patris. in ip̃a
uenturus sit ad inuos ⁊ mortuos uidi¬
candos. Nonne clarissima contestatio ẽ
angłorum dicentium. sic ueniet quem¬
admodum uidistis eum euntem in ce¬
lum: Cur gͦ post resurrectionem nondi¬
dem forma fuerat ascensurus. ꝓpter quã
extempore ds̃ est ens. qui sine tempore
pater ẽ eiꝰ. Propt̃ quam formã non solũ
post resurrectionem uerum etiam post
iudicium subiectus erit ei qui ei subiecit

Expanded text:
in melius commutaverit: quasi non qui in melius commutaverit: quasi non qui mortuus est, ipse etiam resurrexerit; quasi non forma quae occisa est, ipsa revixerit; quasi non ipsa in coelum levata sit, in ipsa Dei Filius sedeat ad dexteram Patris, in ipsa venturus sit ad vivos et mortuos judicandos. Nonne clarissima contestatio est Angelorum dicentium, Sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Cur ergo post resurrectionem non didem forma fuerat ascensurus, propter quam ex tempore Deus est ejus, qui sine tempore Pater est ejus? Propter quam formam non solum post resurrectionem, verum etiam post judicium subjectus erit e
Abbreviated transcription (Latin):
raeam qua ostendi sic obedientem fuisseĩ
founa serur ut formam non amiteret dĩ
in qua equalis est patri. Tu nero uide
quam contumeliose filio dei. tribuas obe¬
dientiam cuius minuis in diuinitate
naturam. Quando autem a me audisti
ꝓpter uideos humilitatii non ueritatisgͣ¬
tia dixisse filium. quod ds̃ eils sit pater e¬
ius: hoc ame ita nunquam audire po¬
tiusti. sieut nunquam dixi. S plane
dixl: propt̃ formam serlli dictum esse.
Sicut autem ipsa forma setui uera ñ
falsa ẽ. Ita patrem suum ẽẽ etiam ꝓꝑter
illam dñm suum ueraciter dixit non hu¬
militer fuxrit. Quis enun est humili¬
tatis fructus. ubi detrimentum ẽ uerita¬
tis: Cu autem istam certissimam ueri¬
tatem ita es refutare conatus cit dice¬
res ideo uerba ipsa quib ait dominꝰ dm̃
meum ⁊ deum urm ad formam serui non
ꝑtinere. qula eis u̾bis post resurrectio¬
nem usus est dñs. quasi formam serui
resurrectione consumpserit. ac non pociꝰ

Expanded text:
meam, qua ostendi sic obedientem fuisse in meam, qua ostendi sic obedientem fuisse in forma servi, ut formam non amitteret Dei, in qua aequalis est Patri. Tu vero vide quam contumeliose Filio Dei tribuas obedientiam, cujus minuis in divinitate naturam. CAPUT XVI. 1. Quando autem a me audisti propter Judaeos, humilitatis, non veritatis gratia, dixisse Filium quod Deus ejus sit Pater ejus? Hoc a me ita nunquam audire potuisti, sicut nunquam dixi: sed plane dixi, propter formam servi dictum esse. Sicut autem ipsa forma servi vera, non falsa est; ita Patrem suum esse etiam propter illam Deum suum, veraciter dixit, non humiliter finxit. Quis enim est humilitatis, fructus ubi detrimentum est veritatis? Tu autem istam certissimam veritatem ita es refutare conatus, ut diceres ideo verba ipsa, quibus ait Dominus, Deum meum et Deum vestrum, ad formam servi non pertinere, quia eis verbis post resurrectionem usus est Dominus, quasi formam servi resurrectione consumpserit, ac non potius
Abbreviated transcription (Latin):
Aicis ⁊ equalem negas ⁊ talem qualis est
natus sine fine ꝑmanere non negas. ꝓ¬
culdubio minorim patre filium sinẽsi¬
ne remanere pronuncias. Ac ꝑboc nas¬
citur filius hominis minor patre. et qr
imꝑfectus nascitur. crescendo ad formam
ꝑuenit patris. Natus est filius dei mi¬
nor patre it quia ꝑfectus atꝙ imortali¬
ter natus ẽ. nullum accipit incxementũ
secl eum ipsa ꝑfectio aforma patris inet̃¬
num ꝑficit alienum. Ecce que creditis.
ecce que dicitis ecce sunt quod peius est
que docetis. S inauditorum inquis est
axbitrio. ut eligant alterum de duobus
aut obedientem patri filium qui se ex¬
inanuut formam serui accipiens. cui
⁊ pater donauit nomen. quod ẽ suꝑ om¬
ne nomen. aut int̃pretationem tuam. Pror.¬
sus auditores quib donat dñs intellec¬
tum. non unum de duob istis eligunt.
sedutrmꝙ. idest ⁊ obeclientem patai filiũ.
et int̃pretationem uel pocius expositionẽ

Expanded text:
dicis, et aequalem negas, et talem qualis est dicis, et aequalem negas, et talem qualis est natus sine fine permanere non negas; procul dubio minorem Patre filium sine fine manere pronuntias. Ac per hoc nascitur filius hominis minor Patre; et quia imperfectus nascitur, crescendo ad formam pervenit patris: natus est filius Dei minor Patre; et quia perfectus atque immortaliter natus est, nullum accipit incrementum, sed eum ipsa perfectio a forma Patris in aeternum efficit alienum. Ecce quae creditis, ecce quae dicitis; ecce sunt, quod pejus est, quae docetis. Sed in auditorum, inquis, est arbitrio, ut eligant alterum de duobus: aut obedientem Patri Filium, qui « se exinanivit, formam servi accipiens » , cui et Pater « donavit nomen quod est super omne nomen » ; aut interpretationem tuam. Prorsus auditores quibus donat Dominus intellectum, non unum de duobus istis eligunt, sed utrumque; id est, et obedientem Patri Filium, et interpretationem, vel potius expositionem
Abbreviated transcription (Latin):
tandem aliquando sii genitors impleat uo¬
luntatem. Uerissime omnino contra te loque¬
ris. S ut contra te non sit quod loqueris. Ag¬
nosce equalitatem patris ⁊ filii. quia ⁊ homo
si posset filium mox generaret equalem. nec
expectaret annos ꝑ quos in forma filii posset
uoluntas enis impleri. Ds̃ gͦ cur non equalẽ
genuit filium cui nec anm necessarii fuerunt
ꝑ quos idimpleretur: nec omipotentia defuit .:
An forte noluit : Ergo quod absit inudit.
S non inuidit: equalem igitur genuit. Ac
ꝑ hoc unius eiusdemꝙ substantie. quandoqͥ¬
dem horno qui ꝓpterea quia non potest. ñ gig¬
nit equalem: eiusdem tamen substantie gig¬
nit filium. cis ẽ ipse. quod si non eẽt. ꝓ¬
fecto uerus filius eẽ non posset. Quid ẽ
gͦ quod dicis pater talem genuit filiũ
qualis ⁊ nunc ẽ. qualis ⁊ ꝑmanet sine
fine: Hoc benediceres. si patri qualẽ ue¬
rum filium non negares. Cum uͦ ꝑfectum

Expanded text:
tandem aliquando sui genitoris impleat votandem aliquando sui genitoris impleat voluntatem. Verissime omnino contra te loqueris. Sed ut contra te non sit quod loqueris, agnosce aequalitatem Patris et Filii. Quia et homo si posset, filium mox generaret aequalem, nec exspectaret annos, per quos in forma filii posset voluntas ejus impleri. Deus ergo cur non aequalem genuit Filium, cui nec anni necessarii fuerunt per quos id impleretur, nec omnipotentia defuit? An forte noluit? Ergo, quod absit, invidit. Sed non invidit: aequalem igitur genuit. Ac per hoc unius ejusdemque substantiae: quandoquidem homo, qui propterea quia non potest non gignit aequalem, ejusdem tamen substantiae gignit filium, cujus est ipse. Quod si non esset, profecto verus filius esse non posset. Quid est ergo quod dicis, Pater talem genuit Filium qualis et nunc est, qualis et permanet sine fine? Hoc bene diceres, si Patri aequalem verum Filium non negares. Cum vero perfectum
Abbreviated transcription (Latin):
non habere nsi spiritꝰ dei dictus ẽ. non ex¬
cluditur xp̃o sic ab eo quod pater ⁊ xp̃c dic¬
tus ẽ solus uerus ds̃. non excluditur sp̃s
sõs. Sic ⁊ nomen illud quod in apocalypsi
nemo nosse dictus ẽ. nisi ipse qui hoc ha
scrutatur: etiam altitudines dei. Nisi for¬
te quia scrutari dictus ẽ. negatur appre¬
hendere. Negetur gͦ ds app̃hendere cor¬
da ⁊ renes hominum. Scriptum ẽ enĩ
sp̃s sc̃s. Non autẽ filius ut tibi udetur
solum potentem. solum sapientem. solum
bonum patrem dicit eẽ. sed deum. Deus
autem unus ⁊ solus ẽ ipsa trinitas. ut osten¬
dunt ea que suꝑius iam sepissime diximꝰ.
Quod autẽ non ꝓficientem. sed ꝑfectum dẽ
pater genuerit dm̃ filium uerum dicis sed
equare. hoc falsum dicis. et ueritati qua uerꝰ
est filius contradicis. hocno enim si posset in¬
quis ꝑfectum mox generare filium. non par¬
uulum generaret. qui coangmentatis anniꝰ

Expanded text:
non habere nisi Spiritus Dei dictus est, non exnon habere nisi Spiritus Dei dictus est, non excluditur Christus; sic ab eo quod Pater et Christus dictus est solus verus Deus, non excluditur Spiritus sanctus. Sic et nomen illud quod in Apocalypsi nemo nosse dictus est, nisi ipse qui hoc habscrutatur, etiam altitudines Dei . Nisi forte quia scrutator dictus est, negatur apprehendere: negetur ergo Deus apprehendere corda et renes hominum; scriptum est enim, Spiritus sanctus. Non autem Filius, ut tibi videtur, solum potentem, solum sapientem, solum bonum Patrem dicit esse Deum. Deus autem unus et solus est ipsa Trinitas, ut ostendunt ea quae superius jam saepissime diximus. 5. Quod autem non proficientem, sed perfectum Deus Pater genuerit Filium Deum; verum dicis. Sed  Patris non vis aequare; hoc falsum dicis, et veritati qua verus est Filius contradicis. Homo enim si posset, inquis, perfectum mox generare filium, non parvulum generaret, qui coaugmentatis annis
Abbreviated transcription (Latin):
uos dicere naturas eẽ diuersas purgare
eiuldem nature siue substancie dm̃ genuit.
Hoc si credideris et dixeris. nichil de hac re ul¬
terius accusa beris. Si autem hoc ñ dixeris
quid prodest quia dicis uerus innatus pat̃
uerum genuit filium. cum procul dubio uerꝰ
filius non sit si non est unius euistemq sub¬
stancie. cum illo qui genuit. Dicit qͥdem
filius ad patrem. Hec ẽ autẽ uita em̃a. ut
cognoscant te solum uerum deum ⁊ quẽ
noscant ih̃m xp̃m. solum deum uerum.
In quib uerbis uos solum patrem ñ cum
filio uerum accipientes deum quid aliud
quam filium negatis uerũ deum: Quia
uͦ pater ⁊ filius non duodii sedinus est
nos debet quod nominatus non est hoc
loco spiritus sc̃s. tanquam non sit deus.
aut non sit uerus deus. Tale ẽ enim qua¬
le si qiuis dicat. nescire xp̃m ea que dei
mo scit nisi spiritꝰ dei: quod ẽ solus ea scit
spiricus dei. Sicut gͦ ab hac scientia quam

Expanded text:
vos dicere naturas esse diversas, purgare vos dicere naturas esse diversas, purgare ejusdem naturae sive substantiae Deum genuit. Hoc si credideris, et dixeris, nihil de hac re ulterius accusaberis. Si autem hoc non dixeris, quid prodest quia dicis, Verus innatus Pater verum genuit Filium; cum procul dubio verus Filius non sit, si non est unius ejusdemque substantiae cum illo qui genuit? 4. Dicit quidem Filius ad Patrem, Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem noscant solum verum Deum. In quibus verbis vos solum Patrem non cum Filio verum accipientes Deum, quid aliud quam Filium negatis verum Deum? Quia vero Pater et Filius, non duo dii, sed unus est nos debet, quod nominatus non est hoc loco Spiritus sanctus, tanquam non sit Deus, aut non sit verus Deus. Tale est enim hoc quale si quis dicat, nescire Christum ea quaemo scit, nisi Spiritus Dei; quod est, Solus ea scit Spiritus Dei. Sicut ergo ab hac scientia, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tis. S hocuerum ea intentione uos dicitis
qua etiam diu̾se nature dicitur spiritꝰ.
Nam diuerse nature sunt spiritus dei
siue spiritꝰ d̃s. et sp̃s hominis. ⁊ tamen¬
uterq dicitur spiritꝰ. Item diuerse nature
siuit sp̃s hominis ⁊ sp̃c pecoris. et tamen
nichilominus uterq spiritꝰ dicitur. Item
dicitur. ds̃ deus. et dicitur d̾s homo. sicut
dictum ẽ dii estis ⁊ sicut clictus ẽ deus moy¬
ses pharaonis. & cum sit dei ⁊ hominis di¬
uersa substancia. tamen uterq appellat᷑
deus. Prorsus ueraciter argiumini. quã¬
ius dicatis de deo patre ⁊ deo filio sp̃s sp̃ra
genuit. naturas tamen diuersas dicere.
et quamius dicatis ds̃ deum genuit. etiã
sic non recedere a diu̾sitate nature. quia
non ꝑomnia similem patri ẽẽ dicitis filiũ.
Nanisi ꝑ omnia similem diceretis. consequẽ¬
ter intelligeremim quod eos diceretis etiam untꝰ euis
ne quod uob̾ obicitur. dei patris et dei filii

Expanded text:
tis: sed hoc verum ea intentione vos dicitis, tis: sed hoc verum ea intentione vos dicitis, quia etiam diversae naturae dicitur spiritus. Nam diversae naturae sunt Spiritus Dei, siuterque dicitur spiritus. Item diversae naturae sunt spiritus hominis et spiritus pecoris; et tamen niholominus uterque spiritus dicitur. Item dicitur, Deus Deus, et dicitur deus homo: sicut dictum est, Dii estis . Et sicut datus est deus Moyses Pharaoni . Et cum sit Dei et hominis diversa substantia, tamen uterque appellatur Deus. Prorsus veraciter arguimini, quamvis dicatis de Deo Patre et Deo Filio, Spiritus spiritum genuit, naturas tamen diversas dicere: et quamvis dicatis, Deus Deum genuit; etiam sic non recedere a diversitate naturae, quia non per omnia similem Patri esse dicitis Filium. Nam si per omnia similem diceretis, consequenter intelligeremini quod eos diceretis etiam unius ejusne quod vobis objicitur, Dei Patris et Dei Filii
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ nullomodo potest. nisi eiusdem sit cũ patre
substancie. etiam si non sit pomnia similis
patri. Quo circa uerus dei filius et unius¬
ẽ cum patre substancie. quia uerus filiꝰ
est. ⁊ ꝑomnia ẽ patri similis quia dei filiꝰ
est. Neꝙ enum sicut contingit infiliis ho¬
minum. uel quorumcũꝙ anim alium ita
fas ẽ dicere uerum dei filium substancie
quidem unius ẽẽ cum parre. sed non per
omnia similem patri. Nicenum igitur
tenete nob̃̾cum concilium. si uultis xp̃m
dicere uerum dei filium. Diuersas inquiᷤ
accusamur dicere naturas. & quid aliud
dicis de deo patre et deo filio. quid aliud
dicis: An ideo te putas ab ista accusatione
purgari. quia continuo subiuingis dicens
hoc scito quod nos dicimus quod pater sp̃s
sp̃m genuit. ante omnia scła deus deum ge¬
nuit. Hoc quidem dicitis ⁊ uerum dicitis.
sed hoc taciusti. quod falsum ⁊ execrabile di¬
citis. Spiritꝰ enim sp̃m genuit. uerum dici¬

Expanded text:
 nullo modo potest nisi ejusdem cum patre esse  nullo modo potest nisi ejusdem cum patre esse substantiae, etiamsi non sit per omnia similis patri. Quocirca verus Dei Filius et unius cum Patre substantiae est, quia verus Filius est; et per omnia est Patri similis, quia Dei Filius est. Neque enim sicut contingit in filiis hominum vel quorumcumque animalium, ita fas est dicere, verum Dei Filium substantiae quidem unius esse cum Patre, sed non per omnia similem Patri. Nicaenum igitur tenete nobiscum concilium, si vultis Christum dicere verum Dei Filium. 3. Diversas, inquis, accusamur dicere naturas. Et quid aliud dicis de Deo Patre et Deo Filio? quid aliud dicis? An ideo putas ab ista accusatione purgari, quia continuo subjungis dicens: Hoc scito quod nos dicimus, quod Pater spiritus spiritum genuit ante omnia saecula, Deus Deum genuit? Hoc quidem dicitis, et verum dicitis: sed hoc tacuisti, quod falsum et exsecrabile dicitis. Spiritus enim spiritum genuit, verum dici
Abbreviated transcription (Latin):
substancie. non ẽ uerus filius. & ideo fit
gratia filius. quia non ẽ natura. Si gͦ uul¬
tis dei filium uerum confiteri. prius illũ
ac precipue dicite. unius eusdemq sub¬
stantie. ut tanquam uerum filium ⁊ dei
filium ꝑ omnia similem patri ẽẽ dica¬
tis. Nam substantia quam putatis ha¬
bere diu̾sam. plus eum dissimilem quã
sumilem dicitis. ⁊ omnino uerum filium
denegatis. Nam uultis nosse ad ostenden¬
dum uerum filium quantum ualeat
una eademꝙ substancia. Etiam si filis
nulis patri. tamen quia eiusdem substan¬
tie ẽ. negari uerus filius non potest.
⁊ quia uerus ẽ filius negari enisdem sub¬
stantie non potest. uos autẽ ita dicitis ue¬
rum dei filium similem patri. ut substan¬
cie uelitis ẽẽ diuerse. ꝑ quam solam po¬
test filius uerus ostendi. slam duo uiri
homines. ⁊ si nullus corum filius sit alte¬
rius. unius tamen sunt. eiusclemꝙ substancie.
Homo autem alterius hominis uerus filius¬

Expanded text:
substantiae, non est verus filius; et ideo fit substantiae, non est verus filius; et ideo fit gratia filius, quia non est natura. Si ergo vultis Dei Filium verum confiteri, prius illum ac praecipue dicite unius ejusdemque substantiae, ut tanquam verum Filium et Dei Filium per omnia similem Patri esse dicatis. Nam quem substantiam putatis habere diversam, plus eum dissimilem quam similem dicitis, et omnino verum Filium denegatis. Nam vultis nosse, ad ostendendum verum filium quantum valeat una eademque substantia: etiamsi filius milis patri; tamen quia ejusdem substantiae est, negari verus filius non potest: et quia verus est filius, negari ejusdem substantiae non potest. Vos autem ita dicitis verum Dei Filium similem Patri, ut substantiae velitis esse diversae, per quam solam potest filius verus ostendi. Nam duo veri homines etsi nullus eorum filius sit alterius, unius tamen sunt et ejusdem substantiae: homo autem alterius, hominis verus filius
Abbreviated transcription (Latin):
seruire monstrauit. Uos qui deum pa¬
trem non natura deum ẽẽ creditis ubi eũ
constitiatis aduertite:Tales quales fue¬
fuerunt illi. quib dictum est. his qui
natura dii non sunt seriustis. uos si taleꝰᷤ
ẽẽ uultis. petimus ne uelitis. ⁊ deum pa¬
trem natura deum ẽẽ dicatis. eiusꝙ fi¬
lium quem non gratia. sed natura filiũ
iam ẽẽ dicitis eiusdem nature cuius pater ẽ
non negetis. ne nichil aliud quam filium eẽ
uerum negetis. Quomod enm dicitis et
uerum filium uos profiteri. et patri similẽ
non negare. quando eum negatis umꝰ cum
patre eẽ substancie: Sicut autem uerum
filium indicat una substantia. sic non ue¬
rum diuersa substancia. Quomodo autẽ
filium patri similem dicitis. cui patris sub¬
stanciam dare non uultis: Honne similis
homini ẽ pictura uel statua: et tamen filiꝰ
dici non potest. quia diuersa substancia
est. Homo nempe ad dei similitudinem
factus ẽ. tamen quia non ẽ uniuis eiusdẽꝙ

Expanded text:
servire monstravit. Vos ergo qui Deum Paservire monstravit. Vos ergo qui Deum Patrem non natura Deum esse creditis, ubi eum constituatis, advertitefuerunt illi quibus dictum est, His qui natura non sunt dii, servistis. Vos si tales esse vultis, petimus ne velitis, et Deum Patrem natura Deum esse dicatis: ejusque Filium, quem non gratia, sed natura Filium jam esse dicitis, ejusdem naturae cujus Pater est non negetis, ne nihil aliud quam Filium esse verum negetis. Quomodo enim dicitis, et verum Filium vos profiteri, et Patri similem non negare, quando eum negatis unius cum Patre esse substantiae? Sicut autem verum Filium indicat una substantia, sic non verum diversa substantia. Quomodo autem Filium Patri similem dicitis, cui Patris substantiam dare non vultis? Nonne similis homini est pictura vel statua, et tamen filius dici non potest, quia diversa substantia est? Homo nempe ad Dei similitudinem factus est; tamen quia non est unius ejusdemque
Abbreviated transcription (Latin):
e spũ autem scõ. quomodo ⁊ ipse de deo
sit nec tamen ⁊ ipse filius sit. qm̃ proce¬
dendo non nascendo legitur eẽ de deo. iam
suꝑius quantum satis uisum ẽ diputa¬
iii. Nos inquis in patrem deum innatũ
naturam non accipimus. & tanquã
rõnem reddens cur dei patris non dicatis
tdicis. Credimus quod ait xp̃c. Spiritꝰ
non spiritus sit. quem tamen natura
filium eẽ dixisti. Non gͦ pater ideo natira
nonẽ. quia spiritus ẽ. S forte quia natuᷤ
non est. ideo eum non uultis ẽẽ naturam.
Putatis enim quod anascendo natura
sit dicta. Scitote gͦ quod unaqueꝙ res eẽ
dicitur ꝑsubstantiam. hoc ẽẽ utiꝙ ꝑ natu¬
ram. Certe si non putatis eẽ dicendum eiꝰ¬
dem filium cuiuo pater ẽẽ nature. dicite
cuius pater est eẽ substantie. Ad causam qͣ
inter nos agitur. sufficit nob̃. Ueruntam̃
admonendi estis ut intueamim quod ait
apłs. his qui natura non sunt dii seruis¬
tis: ubi certe nos deo qui natura ẽ deus

Expanded text:
u autem sancto, quomodo et ipse de Deo sit, nec tamen et ipse filius sit, quoniam procedendo, non nascendo legitur esse de Deo, jam superius, quantum satis visum est, disputavi. Nos, inquis, in Patrem Deum innatum, naturam non accepimus. Et tanquam rationem reddens, cur Dei Patris non dicatis t dicis, Credimus quod ait Christus, « Spnon spiritus sit, quem tamen natura Filium esse dixisti. Non ergo Pater ideo natura non est, quia spiritus est. Sed forte quia natus non est, ideo eum non vultis esse naturam; putatis enim quod a nascendo natura sit dicta. Scitote ergo, quod unaquaeque res esse dicitur per substantiam, hoc esse utique per naturam. Certe si non putatis esse dicendum, ejusdem Filium cujus Pater est esse naturae; dicite cujus Pater est esse substantiae: ad causam quae inter nos agitur, sufficit nobis. Verumtamen admonendi estis, ut intueamini quod ait Apostolus, His qui natura non sunt dii, servistis : ubi certe nos Deo qui natura est Deus,