comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum & formosa filia iherłm. Alioqͥn
si oĩa quȩ p̃cipiunt᷑ obcausasut in simi¬
litudinẽ fiant uere facta contendimꝰ:
Ergo et iheremias accinctꝰ lumbare. uesti¬
m̃to muliebrunt̃ innumerabiles na¬
tiones. & assirios atq: caldeos gentes
inimicissimas iudeoꝵ. iuit adeufratẽ
ut ibi ab consdet lumbare suũ: & pꝰ
multa temꝑa reu̾s inuenit illud c̃pu¬
truisse. qđ nullo ẽẽt usui. Quomͦ exi¬
re pot̾at et ire tã longe. obsessa iherłm.
extructis ꝑ circuitũ mumitionib fossa.
uallo. atq castellis. Qui cũ semelad
sitũ uoluisset exire. inporta capit᷑ et
fieri ñ potuit: gͦ et in ħ tẏpoqͥa sifiat
tͣpissimũ ẽ s respondeb̾ dõ iuibente

Expanded text:
sum et formosa, filiae Jerusalem . Alioquin sum et formosa, filiae Jerusalem . Alioquin si omnia quae praecipiuntur ob causas, ut in similitudinem fiant, vere facta contendimus: ergo et Jeremias accinctus lumbari, vestimento muliebri, inter innumerabiles nationes et Assyrios atque Chaldeos, gentes inimicissimas Judaeorum, ivit ad Euphratem, ut ibi absconderet lumbare suum, et post multa tempora reversus, invenit illud computruisse quod nulli esset usui . Quomodo exire poterat, et ire tam longe obsessa Jerusalem, exstructis per circuitum munitionibus, fossa, vallo, atque castellis? Qui cum semel adsitum voluisset exire, in porta capitur  fieri non potuit: ergo et hoc in typo, quia si fiat, turpissimum est. Sed respondebis, Deo jubente,
Abbreviated transcription (Latin):
dico uob̾: meretrices & publicam p̾ce¬
dent uos in regno dĩ. Uos em̃ missũ
aduos filiũ patris familia et dnm̃ uiee
qͥ plantauit eam susciꝑe noluistis. Ista
merettir exploratores meos duos forti¬
simos iuuenes. quoꝵ alterĩ ieirc̃cisio
nẽ. alterũ ad gentes misi humanitate
suscepit: abscondit studio. leuauit in
tectũ. oꝑuit li. instipula: q̃ cesa ꝑsecu¬
tionib. & lota inbaptisinate. inmutat
colorẽ: et de cetro in album uertit᷑. Nec
mirum si infigura dñi saluatoris ec ec¬
cłiȩ de peccatorib congregate hȩc fac¬
ta memoremꝰ: cũ ipse in hoc eodẽ dicat
ꝓpħa. Loquar ad ꝓpħas. ego uisiones
multiplicaui. & inmanib ꝓpħarũ adsi¬
milatꝰ sum. Ut quicqͥd ꝓpħȩ iubent᷑
oꝑari. ad meã referat᷑ similitudinẽ. eiuꝰ
uxor ethiopissa ẽ. cont᷑ ꝗͣ aarona&e maria
carnale sacerdotiũ uideoꝵ. & ꝓphetia
litt̾e se̾uiens musitantaet offendunt
dm̃. quȩ dic̃ in cantica canticoꝵ fusca

Expanded text:
licani praecedent vos in regno Dei . Vos enim missum ad vos Filium patris familiae et Dominum vineae, qui plantavit eam, suscipere noluistis. Ista meretrix exploratores meos duos fortissimos juvenes, quorum alterum in circumcisionem misi, alterum ad gentes, humanitate suscepit, abscondit studio, levavit in tectum, operuit lini stipula . Quae caesa persecutionibus, et lota in baptismate, immutat colorem, et de tetro in album vertitur. Nec mirum si in figura Domini Salvatoris, et Ecclesiae de peccatoribus congregatae, haec facta memoremus, cum ipse in hoc eodem dicat propheta: Loquar ad prophetas; ego visiones multiplicavi, et in manibus prophetarum assimilatus sum ; ut quidquid prophetae jubentur operari, ad meam referatur similitudinem. Cujus uxor Aethiopissa est, contra quam Aaron et Maria, carnale sacerdotium Judaeorum, et prophetia litterae serviens, mussitant et offendunt Deum : quae dicit in Cantico Canticorum: Fusca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlixiꝰ soͣcutꝰ ut difficillimã pͥmũ sol¬
uerẽ q̃stionẽ. & oppositũ in ipso eritu
scrupulũ dĩ auxilio p̃t̃grediens ad
tuta decurrerẽ. Ceterum ñ ignoro.
pãmachi kmñe amultis eccłasticis p̃t̃¬
missam: et qͥ expon̾e funt conati Apud
grecos repꝑi apollinarẽ laudocenũ:
Qui cũ in adolescentia sua breues et in
hc̃ et inalios ꝓpħas conm̃tariolos re-¬
liquisset. tangens magis sensus ꝗͣ. expli¬
cans: rogatꝰ ẽ. pꝰ ea. ut in oseȩ plenius
scribet. quilib̾ uenit in nr̃as manus:
s et ipse nimia breuitate ad ꝑfectã in¬
telligentiã lectorẽ doc̾e ñ pot̃. Orige¬
nis paruũ de hoc ꝓpħa scͥpsit libellũ

Expanded text:
 ut difficillimam primum solverem quaestionem, et obsitum in ipso exitu scopulum Dei auxilio praetergrediens, ad tuta decurrerem. Caeterum non ignoro, Pammachi charissime, a multis Ecclesiasticis praetermissam: et qui exponere sunt conati, apud Graecos reperi Apollinarem Laodicenum, qui cum in adolescentia sua breves et in hunc et in alios prophetas commentariolos reliquisset, tangens magis sensus, quam explicans, rogatus est postea, ut in Osee plenius scriberet: qui liber venit in nostras manus; ed et ipse nimia brevitate ad perfectam intelligentiam lectorem ducere non potest. Origenes parvum de hoc propheta scripsit lib
Abbreviated transcription (Latin):
mare solitudinis. & uerꝰ heliseꝰ aqͣs
steriles atq mortiferas sapientiȩ suȩ
condinit salȩ. & fec̃ ẽẽ potabiles maraq
legis quȩ int̾p̃cat᷑ amaritudo. ligno
patibuli dulcorata ẽ. Intelligimꝰ emĩ
qͥ sit udas patriarcha electꝰ in regẽ:
nec miram curadthamar qͣsi ad me¬
retricẽ uir sc̃s intro eat. Iuare sanson
qͥ int̃p̃tat᷑ sol dalidam amauerit. q̃
transfert᷑ in pauꝑem: & ꝓpt̃ ea irrisꝰ
& mortutis. adu̾sarioꝵ milia trucida¬
rit. Cur salmon uirum iꝰtũ ^ d ͦeͣ raab
meretrice generarit. qͥ ruth moabi¬
then pmnna paulii sui oꝑiens. & iacen¬
tẽ ad pedes. ad caput euͣ głii tñstulerit:
qͥd cause ẽ. ut cũ dauid tot habuerit
uxores. nullum aliũ regni sui fecerit
successorẽ. nͥ eum qͥ de bethsabeȩ ꝓcre
at᷑. ut ñ solũ meretrices. s &̃ adultere
dõ plac̾ẽ uideant᷑. Unde et in ħipso

Expanded text:
mare solitudinis: et verus Elisaeus aquas steriles atque mortiferas sapientiae suae condivit sale, et fecit esse vitales : Maraque Legis, quae interpretatur amaritudo, ligno patibuli dulcorata est . Intelligimus enim quis sit Judas patriarcha electus in regem, nec miratur cur ad Thamar quasi ad meretricem vir sanctus introierit ; quare Samson, qui interpretatur sol, Dalilam amaverit, quae transfertur in pauperem; et propter eam irrisus et mortuus adversariorum millia trucidarit ; cur Salmon virum justum Booz de Raab meretrice generarit, qui Ruth Moabiten pinna pallii sui operiens, et jacentem ad pedes, ad caput Evangelii transtulerit . Quid causae sit ut cum David tot habuerit uxores, nullum alium regni sui fecerit successorem nisi eum qui de Bethsabee procreatus est : ut non solum meretrices, sed etiam adulterae Deo placere vide
Abbreviated transcription (Latin):
&e adultam. Hȩc ẽ mulier meretrix &
adult̾a. q̃ in euͣgłio pedes dnĩ lacrimis
lauit. crinȩ det̾sit: & confessionis fuȩ
honorauit unguento. Indignantibꝰq
dispłis & maxime ꝓditore qđ ñ fuisset
uenditum. & p̃cium illiꝰ malim̃ta par¬
ꝑũ distributũ. Dñs respondic. Quid
putaremus leue eẽ. qđ fec̾at. & nardũ
pisticã. ⁊ dest unguentũ fidelissimũ. ad
aliud quid et ñ adeccłiã eẽ referendũ:
dat nob̾ occasionem intelligentiȩ et
magnȩ fidei magna p̃mia reꝑinicat
dicens. Am̃ am̃ dico uob̾. ubic̃q p̃dica¬
tũ fuerit hoc euͣgłm in toto mundo.
dicet᷑ et qd̃ ħ fec̃ inmemoriã eiꝰ. Hec ẽ.

Expanded text:
et adulteram. Haec est mulier meretrix et adultera, quae in Evangelio pedes Domini lacrymis lavit, crine detersit, et confessionis suae honoravit unguento, indignantibusque discipulis, et maxime proditore, quod non fuisset venditum, et pretium illius in alimenta pauperum distributuputaremus leve esse quod fecerat, et nardum pisticum, id est, unguentum fidelissimum, ad aliud quid, et non ad Ecclesiam esse referendum, dat nobis occasionem intelligentiae et magnae fidei, magna praemia repromittit, dicens: Amen, amen dico vobis, ubicumque praedicatum fuerit hoc Evangelium in toto mundo, dice
Abbreviated transcription (Latin):
uendidistis argento iustum. & pau¬
ꝑem ꝓ calciamentis : & in tantã lucri
rabiẽ ꝓsilistis. ut ñ frum̃ta quoꝵ esfu
hominũ corpora sustentent᷑. s quisqui¬
lias & purgam̃ta frum̃ti uendatis
pauꝑib ÷ puluerẽ &e paleas tritico com¬
miscentes. Qđ quidẽ &e ꝑuersos doc¬
stores ac principes qui absq timore¬
dei dominant᷑ cleris. de quib ihere¬
mias loquit᷑. cleri eoꝵ ñ ꝓder̃ eis. ññ¬
quã facere nouimꝰ: qui putant que¬
stũ eẽ pietatẽ ÷ & sedentes in tẽplo nũ¬
mularii ꝓponunt columbas ñ in ca-¬
ueis s in cathedris quasi magistri. sp̃c
scĩ dona uendendes: qui faciunt m̃su¬
ram minorẽ atq maiorẽ. ut pauꝑib
his de quib sectantur lucra in modũ
concionatoꝵ loquant᷑ sermone lon¬
gissimo : & ꝓpt̾ pecuniam conterant
capita pauꝑum atq conculcent: & ñ
frum̃tũ diũ qđ confirmat cor hõis.
sed quisquilias & iulissimũ puluerẽ

Expanded text:
vendidistis argento justum, et pauvendidistis argento justum, et pauperem pro calciamentis : in tantam lucri rabiem prosilistis, ut non frumenta, quorum esu hominum corpora sustentantur, sed quisquilias et purgamenta frumenti vendatis pauperibus, pulverem et paleas tritico commiscentes. Quod quidem et perversos doctores ac principes, qui absque Dei timore dominantur cleris, de quibus Jeremias loquitur: Cleri eorum non proderunt eis , nonnumquam facere cernimus, qui putant quaestum esse pietatem, et sedentes in templo nummularii proponunt columbas, non in caveis, sed in cathedris quasi magistri, Spiritus sancti dona vendentes: qui faciunt mensuram minorem atque majorem, ut pauperibus, his, de quibus sectantur lucra, in modum concionatorum loquantur sermone longissimo: et propter pecuniam conterant capita pauperum atque conculcent, et non frumentum Domini, quod confirmat cor hominis, sed quisquilias et vilissimum pulverem
Abbreviated transcription (Latin):
staterã iniquã. ut possideamꝰ in
pecuniam pauꝑes. & egenũ ꝓ cal¬
ciamentis : & de om̃i uenditione
negotiem᷑. Ne frustra uideat᷑ uncuiꝰ
pomoꝵ. & uas aucupis ẽẽ monstra¬
tũ. & ꝑ hec uicina ĩminere capti¬
uitas: cause offense dei breuit de¬
scribuntꝰ. O tu iuda. & o tu isrł au¬
dite quȩ scelera feceritis de nocte
surgentes. Poratione & himnis in
dm̃. studium habetis opprimendi
siue conterendi pauꝑes. ut fame &
egestate confecti auferant᷑ de t̾ra:
qui expectatis kalendas ut nego¬
ciemini. & usuras augeatis usuris.
&e sabbata. ut apperietis horrea:
detisq frumenta ampliꝰ recepturi:
& dei sollempnitates turpis lucri
gr̃a in ur̃a compendia uertitis: qͥ
minorẽ in uendendis mercibus
mensurã facitis. & maiora pondera in
accipiendis: staterãq iniqu̾a ut pos¬
sideatis pecuniã pauꝑis: & tã uiles
habeatis homines ut ĩpleatis illud
qđ supra de uobis dixerã. ꝓ eo qđ

Expanded text:
stateram iniquam, ut possideamus in stateram iniquam, ut possideamus in pecunia pauperes, et egenum pro calciamentis, et de omni venditione negotiemur. Ne frustra videatur uncinus pomorum, et vas aucupis esse monstratum, et per haec vicina imminere captivitas, causae offensae Dei breviter describuntur. O tu, Juda, o tu, Israel, audite quae scelera feceritis, de nocte surgentes, pro oratione et hymnis in Deum: studium habetis opprimendi, sive conterendi pauperes, ut fame et egestate confecti auferantur de terra. Qui exspectatis kalendas, ut negotiemini, et usuras augeatis de usuris, et sabbata, ut aperiatis horrea, detisque frumenta amplius recepturi, et Dei solemnitates turpis lucri gratia in vestra compendia vertitis: qui minorem in vendendis mercibus mensuram facitis, et majora pondera in accipiendis, stateramque iniquam, ut possideatis pecunia pauperes, et tam viles habeatis homines, ut impleatis illud, quod supra de vobis dixeram: Pro eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
&e ne sileas a me. & assimilabor des¬
centib in laccũ. In toto orbe t̾rarũ
ꝓiectum ẽ silentiũ iudeoꝵ: ubicũq
fuerint: musitant potiꝰ quã loquun¬
tur. Et cũ blasphemia eoꝵ contra
dñm saluatorẽ ad celũ usq ꝑueni¬
at̃. om̃is int̾pretatio scripturar̃ mu¬
ta ẽ & silens: & aures ñ penetrat
audientium. Audice hec qui conce¬
ritis pauꝑem: & deficere facitis ege¬
nũ t̾rę dicentes. Quando transibit
mensis. & uenundabimꝰ merces &
sabbatũ: & apperiemꝰ frumentũ ut
imminuamꝰ mensurã. & augeamus
siclum: & subponamꝰ stateras dolo¬
sas. ut possideamꝰ in argento egenos.
& pauꝑes ꝓ calciamentis : & quisqͥ
lias frumenti uendamꝰ. Lxx. Au¬
dite hec qui conteritis mane pau¬
perẽ. & opprimitis egenos de t̾ra:
qui dicitis quando ꝑtransibit msis
& negotiabim᷑. & sabbatũ. & apperi
emꝰ horreũ ut faciamus minorem
mensa. & maiꝰ pondus & faciamꝰ

Expanded text:
et ne sileas a me, et assimilabor deset ne sileas a me, et assimilabor descendentibus in lacum . In toto orbe terrarum projectum est silentium Judaeorum: ubicumque fuerint, mussitant potiusquam loquuntur, et cum blasphemia eorum contra Dominum Salvatorem ad coelum usque perveniat, omnis interpretatio Scripturarum muta est et silens, et aures non penetrat audientium. Audite hoc qui conteritis pauperem, et deficere facitis egenum terrae, dicentes: quando trmensis, et uenumdabimus merces; et sabbatum, et aperiemus frumentum, ut imminuamus mensuram et augeamus siclum et supponamus stateras dolosas, ut possideamus in argento egenos et pauperes pro calciamentis et quisilias frumenti vendamus. LXX: Audite haec qui conteritis mane pauperem, et opprimitis egenos de terra, qui dicitis: Quando pertransibit mensis, et negotiabimur: et sabbata, et aperiemus 338 horreum, ut faciamus minorem mensuram et majus pondus: et faciamus
Abbreviated transcription (Latin):
&e ululauer̃ cardines templi uł la-¬
quearia templi suꝑ occisum popłm
corruentis: &e in omĩ loco ꝑiectũ est
silencium. habentib iudeis moysen
& obturate sunt aures eoꝵ ut ñ au-¬
dirent: & incuruatum ẽ dorsũ eoꝵ
ne celum suspicerent. sed cum euͣgłica
illa muliere quȩ habebat sp̃m in¬
firmitatis semꝑ t̾rȩ incumberent:
& effusa c̃ suꝑ eos ira dei. & furor
ire eiꝰ comp̃hendit illos: ita ut fieret
habitatio eoꝵ deserta: & in taberna¬
culis eoꝵ ñ eẽt habitator. quando
completũ ẽ ecce dies ueniunt dicit
dñs. & emittã famen suꝑ t̾rã. ñ fa¬
men panis neq sitim aquȩ. s fam̃
audiendi uerbum dñi. De quo in
posteriorib si ꝑuenerimꝰ ad calcem.
pleniꝰ disserendũ ẽ. Nos gͦ cernen¬
tes quia ds̃ naturalib ramis ñ pe-¬
ꝑcit. timeamꝰ eade ꝑpeti : & aucu¬
pis laqueos declinemꝰ. dicamꝰq ad
dnm̃. Ne taceas neq compescaris ds̃

Expanded text:
Et ululaverunt cardines templi, vel laEt ululaverunt cardines templi, vel laquearia templi, super occisum populum corruentia. Et in omni loco projectum est silentium, habentibus Judaeis Moysen et obturatae sunt aures eorum, ut non audirent: et incurvatum est dorsum eorum, ne coelum suspicerent; sed cum Evangelica illa muliere, quae habebat spiritum infirmitatis , semper terrae incumberent. Et effusa est super eos ira Dei, et furor irae ejus comprehendit illos, ita ut fieret habitatio eorum deserta, et in tabernaculis eorum non esset habitator: quando completum est: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et emittam famem super terram: non famem panis, neque sitim aquae, sed famem audiendi verbum Domini : de quo in posterioribus, si pervenerimus ad calcem, plenius disserendum est. Nos ergo cernentes, quia Deus naturalibus ramis non pepercit, timeamus eadem perpeti, et aucupis laqueos declinemus, dicamusque ad Dominum: Ne taceas, neque compescaris, Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
sire ꝑmittat ᷤne solum de decẽ tribu¬
bus dicere uideret᷑: intulit. Stridebt̃
cardines templi siue laquearia in
accipiendũ qđ tam graue maloꝵ pon-¬
dus incumbit. ut ipsi quoq portarũ
cardines. & excelsa laquearia ululess.
& incredibilem sentiant uastitatẽ:
quando multi morient᷑. & captis ha¬
bitatorib uł occisis. in om̃i loco ꝓicia¬
tur silentiũ. Sin aũt uoluerimꝰ legere
ꝓ uncino pomoꝵ uas aucupis: hoc
nacherib. siue nabuchodonosor. quos
nunc aucupes intelligimꝰ. popłm suũ
priꝰ lib̾um &e legis obseruatione sub¬
limen cõp̃hendit: unxerit. transtule¬
rit  necarit. Non enim iniuste tendun¬
tur retia auib. Et hoc ñ solũ ad ba-¬
bilonie captiuitatis tẽpꝰ referendũ ẽ:
sed e in aduentũ dñi saluatoris qͣndo
dixer̃. aufer de t̾ra talem. crucifige
crucifige eũ: & ꝑdidunt alas colum¬
be. & uenit finis suꝑ eos. & extrema
captiuitas: ultra q ñ peꝑcit eis dñs:

Expanded text:
sire permittat. Et ne solum de decem tribusire permittat. Et ne solum de decem tribubus dicere videretur, intulit: Stridebunt cardines templi, sive laquearia in accipiendum est, quod tam grave malorum pondus incumbat: ut ipsi quoque portarum cardines et excelsa laquearia ululent, et incredibilem sentiant vastitatem: quando multi morientur, et captis habitatoribus vel occisis, in omni loco projiciatur silentium. Sin autem voluerimus legere pro uncino pomorum vas aucupis, hoc nacherib sive Nabuchodonosor, quos nunc aucupes intelligimus, populum suum prius liberum, et Legis observatione sublimem comprehenderit, vinxerit, transtulerit, enecarit. Non enim injuste tenduntur retia avibus. Et hoc non solum ad Babyloniae captivitatis tempus referendum est, sed et in adventum Domini Salvatoris, quando dixerunt: Aufer de terra talem: crucifige eum, crucifige eum , et perdiderunt alas columbae. Et venit 337 finis super eos, et extrema captivitas, ultraque non pepercit eis Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
cadentes er̃. in om̃i loco ꝓiciam silen¬
tium. Qđ iheremias subiurga cernit
uigiliarũ siue nucis. eo qđ uigilaue¬
rit suꝑ peccata popłi sui. nec quasi
clausis et conibentib ocłis eoꝵ delicꝰ¬
ta ñ uiderit: hoc nunc amos aduer¬
sum uidam & isrł parit̃ intuet᷑ sub
specie uncini qui hebraice appellat᷑
chelub: & alxx. in uas aucupis ues¬
titur: cũ auceps. moceps ꝓprie nun¬
cupet᷑. sicut supra in hoc eodẽ ꝓpħa
legimus. Si cadet auis suꝑ t̾ram si¬
ne aucupe. Et ẽ sensus. Sicut unci¬
no rami arboꝵ detrabuntur ad po¬
ne carpenda: ita ego captiuitatis tẽ¬
pus ꝓximum ad traxi. Et ut sciamꝰ
rac eẽ qđ dicimꝰ. ipse int̾pretat᷑ ds̃ qͥd
significet uisio quã ꝓpħȩ ostenderat:
uent finis suꝑ popłm meum isrł:
qđq sequit᷑ ñ adiciam ultra ut ꝑtnͣ¬
seam eum. hoc significat qđ iniqui¬
tates popłi sui ultra ñ transeat. nec
neglegat: neq impunita scelera tͣn¬

Expanded text:
cadentes erunt: in omni loco injiciam silencadentes erunt: in omni loco injiciam silentium. Quod Jeremias sub virga cernit vigiliarum, sive nucis eo quod vigilaverit super peccata populi sui, ne quasi clausis et conniventibus oculis eorum delicta non viderit: hoc nunc Amos adversus Judam et Israel pariter intuetur sub specie uncini, qui Hebraice appellatur CHELUB   et a LXX in vas aucupis vertitur: cum auceps proprie MOCES   nuncupetur, sicut supra in hoc eodem propheta legimus: Si cadet avis super terram sine aucupe. Et est sensus: Sicut uncino rami arborum detrahuntur ad poma carpenda: ita ego proximum captivitatis tempus attraxi. Et ut sciamus hoc esse, quod dicimus, ipse interpretatur Deus, quid significet visio, quam prophetae ostenderat. Venit finis super populum meum Israel. Quodque sequitur: Non adjiciam ultra ut pertranseam eum, hoc significat, quod iniquitates populi sui ultra non transeat, nec negligat, neque impunita scelera tran
Abbreviated transcription (Latin):
forncationi omnium: &e filii eiꝰ ac fi¬
liȩ quas male in errore generauit.
dñi mucrone ferient᷑. Humus quoq
illiꝰ ce uniuersa possessio erit pars
demonũ: &e ipse moriet᷑ in t̾ra pollu¬
ta. quȩ ñ babeat habitatorẽ dm̃ sed
multis praue religionis contaminet᷑
errorib : & omnis popłs qui falsum
sibi nom̃ assumit. Ifrł captiuus migra¬
bit de t̾ra sua. ut ñ seruiat deo: sed
hereticoꝵ ac demonĩ iugo colla sub¬
mutat. Hȩc ostendit mͥ dñs ds̃: & ec¬
ce uncinus pomoꝵ. Et dixit dñs. Quid
tu uides amos: Et dixi. Uncinum po¬
moꝵ. Et dixit dñs ad me. Uenit finis
suꝑ popłm meũ isrł: s̃ adiciã ultra
ut ꝑtranseam eum. Et stridebunt
cardines templi. in die illa: dicit dñs
ds̃. Multi morient᷑. in omi loco & ꝓi¬
cient᷑ silentiũ .Lxx. Sic ostendit mͥ¬
dñs ds̃: ecce uas aucupis. Et dixit. Qd
płm meum isrł Nl addam ultra ut
transeã eũ: & ululabunt laquearia
templi. In die illo dicit dñs ds̃. multi

Expanded text:
fornicationi omnium: et filii ejus ac filiae quas male in errore generavit, Domini mucrone ferientur: humus quoque illius et universa possessio erit pars daemonum, et ipse morietur in terra polluta, quae non habeat habitatorem Deum, sed multis pravae religionis contaminetur erroribus, et omnis populus qui falsum sibi nomen assumit Israel, captivus migrabit de terra sua, ut non serviat Deo, sed haereticorum ac daemonum jugo colla submittat. Haec ostendit mihi Dominus Deus: Et ecce uncinus pomorum, et dixit: Quid tu vides Amos et dixi uncinum pomorum et dixit Dominus ad me venit finis super populum meum Israhel non adiciam ultra ut pertranseam eum et stridebunt cardines templi in die illa dicit Dominus Deus multi morientur in omni loco proicietur silentium Deus: Et ecce vas aucupis. Et dixit: Quipulum meum Israel: non addam ultra 336 ut pertranseam eum; et ululabunt laquearia templi in die illa, dicit Dominus Deus. Multi
Abbreviated transcription (Latin):
gentes uł forticudines contrariȩ
suppliciis delegate. uł ad uersarie
queq uirtuces. bibent. & ab sorbe¬
bunt sanguinem suum ÷ & ad ex-¬
tremũ in cunctos ueniente crucia¬
tu. ipsi quoq er̃ quasi ñ sint. Qͥ
enĩ perit ei qui ẽ. & qui dic̃ ad mo¬
ysen qui ẽ misit me ad uos. scđm
reglam scripturarũ ñ ẽẽ dr̃. Unde
& in hester legimus. Ne tradas dñe
sceptrũ tuum his qui ñ sunt. Pos¬
sumus hunc locum alit̃ int̾p̃tari.
luia letati estis in ruina seruoꝵ me¬
oꝵ. eadẽ ꝑsecutio contra uos quoq
ueniet: &e patiemini quecumq fe
cistis. Et sic̃ letati estis aduersũ po¬
płm meum cum gentib reliquis: ita
om̃s gentes letabunt᷑ contra uos: &
deuorabunt & bibent. & ꝑsecutioẽ
simili conterent. In monce aũt sy on
erit saluatio. & erit sc̃s ce posside¬
bit domꝰ iacob eos qui se possederans.
& erit domus iacob ignis & domꝰ
ioseph flamma: & domus esau sti-¬

Expanded text:
gentes, vel fortitudines 378 contrariae gentes, vel fortitudines 378 contrariae suppliciis delegatae, vel adversariae quaeque virtutes, bibent et absorbebunt sanguinem tuum, et ad extremum in cunctos veniente cruciatu, ipsae quoque erunt quasi non sint. Qui enim perit ei qui est, et qui dicit ad Moysen: Qui est misit me ad vos , secundum regulam Scripturarum, non esse dicitur. Unde et in Esther legimus: Ne tradas, Domine, regnum tuum his qui non sunt . Possumus hunc locum et aliter interpretari: Quia laetati estis in ruina servorum meorum, eadem persecutio contra vos quoque veniet, et patiemini quaecumque cistis. Et sicut laetati estis adversum populum meum cum gentibus reliquis: ita omnes gentes laetabuntur contra vos, et devorabunt et bibent, et persecutione simili conterent. . In monte autem Sion erit salvatio, et erit sanctus et possidebit domus Iacob eos qui se possederant et erit domus Iacob ignis et domus Ioseph flamma et domus Esau sti
Abbreviated transcription (Latin):
los tuos ad petrã. Sic̃ enim super
mondem scm̃ meum syon bibisti
cũ babiloniis atq letatꝰ es: sic om̃s
gentes quas terũ habebat babilo¬
niꝰ in p̃sidio. uerse contra te bibent
& letabunt᷑. Et ñ solum bibent. s
ita te obsorbebt̃: ut sint idumei qͥsi
s̃ sint uł certe ipse gentes cum de
absorbuerint: ab sorbebunt᷑ a medis:
& hoc circulo uindicta ꝓcedet: ut
tu israhelẽ. te babilomꝰ. babiloniũ
medus ac persa consumat. S eqͣm᷑
int̃p̃tationis ordinẽ. Iuxta ẽ ohere¬
tice dies dni suꝑ om̃s gentes. Pro¬
pe ẽ tempꝰ iudicii. in quo om̃s iu¬
dicande sunt nationes. sic̃ fecisti
contra ȩccłiasticos. conuertet᷑ in ca¬
put tuũ dolor tuus: & inuerticẽ
tuum iniquitas tua descendet. Qmͦ
enim in nece eoꝵ letatꝰ es conuui-¬
umq celebrasti. & in monte scõ
meo hoc ẽ ęccłia bibisti ñ meũ ca-¬
licẽ sed diaboli. de quo & in aba-¬
cuc dr̃ De qui potat ꝓximũ suũ
subuersione turbida: ita uniu̾se

Expanded text:
l. suos ad petram. Sicut enim super montem sanctum meum, Sion, bibisti cum Babyloniis, atque laetatus es: sic omnes gentes quas tecum habebat Babylonius in praesidio, conversae contra te bibent: et laetabuntur. Et non solum bibent: sed ita te absorbebunt, ut sint Idumaei quasi non sint: vel certe ipsae gentes, cum te absorbuerint, absorbebuntur a Medis, et hoc circulo vindicta procedet, ut tu Israelem, te Babylonius, Babylonium Medus, ac Persa consumat. Sequamur interpretationis ordinem. Juxta est, o haeretice, dies Domini super omnes gentes: prope est tempus judicii in quo omnes judicandae sunt nationes. Sicut fecisti contra ecclesiasticos, convertetur in caput tuum dolor tuus, et in verticem tuum iniquitas tua descendet. Quomodo enim in nece eorum laetatus es, conviviumque celebrasti, et in monte sancto meo, hoc est, Ecclesia, bibisti non meum calicem, sed diaboli: de quo et in Abacuc dicitur: Vae qui potat proximum suum subversione turbida : ita universae
Abbreviated transcription (Latin):
tuos foras eicit. imꝑat ei qui cõburit
mortuos. & dissoluit in cineres. & eoꝵ
ossa comininuit ut caceat: & puris¬
simũ dei nom̃ mortuo ore ñ macu¬
lec. Peccatori aũt dixit ds̃. quare
tu enarras iusticias meas ⁊ &e assumis
testam̃tũ meũ ꝑ os tuum: lnde et
nos ꝓuidere debemꝰ. ne mortui sepe¬
liamus mortuos: sed ut magis ui
tace: quia indigni nomine dñi u
re queunt in petris equi ÷ aut arari
potest in bubalis: Qm̃ conuerastis
in amaritudinẽ uidiciũ. &e fructũ
iusticiȩ in absinchiũ: Qui letamini
in nichili: qui dicitis. nuniquid ñ in

Expanded text:
tuos foras ejicit, imperat ei qui comburit tuos foras ejicit, imperat ei qui comburit mortuos, et dissolvit in cineres, et eorum ossa comminuit, ut taceat: et purissimum Dei nomen mortuo ore non maculet. Peccatori enim dicit Deus: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum ? Unde et nos providere debemus, ne mortui sepeliamus mortuos; sed ut magis vivTace, quia indigni Dei nomine judre queunt in petris equi, aut arari potest in bubalis? Quoniam convertistis in amaritudinem judicium, et fructum justitiae in absinthium. Qui laetamini in n
Abbreviated transcription (Latin):
natũ coitꝰ desidium ⁊ut in iheremia
qui luxuriosos adulterosq describens
intulit. Unusquisq suꝑ uxorẽ ꝓxi¬
mi sui hinniebat. Tales equos xp̃i
aduentꝰ & dei ira sub neruat: & iurat
dñs ꝑ semet ipsum. qr maiorẽ ꝑ quẽ
uiret ñ ht̃. se detestari om̃s hereticoꝵ
contumelias ⁊ &e uniuersas regiones
eoꝵ odisse. Quicquid enĩ loquuntur
turũ ciuitatẽ. & conciliabula eorum
cũ his qui habitant. &e popłm uide¬
licet & magistros : ẽtiam si reliqui
fuerint decem uiri. Qui si fuissent
in sodomis & gomorris. nequa quã
suꝑ eas descendisset incendiũ: om̃s
ẽẽ morituros ea morce quȩ ducit
ad cartarum : De qua ihezechiel sc̃¬
bit. Anima quȩ peccauerit ipsa
moriet᷑. Astoꝵ ossa sepeliunt ꝓpiu¬
qui & demestici eoꝵ de quib dr̾.
Dimitte: sine mortui sepeliant morcu¬
os suos. Et ille qui foris ẽ. &. domũ
ñ ingredit᷑ mortuoꝵ. sed magis mor¬

Expanded text:
natum coitus desiderium, ut in Jeremia, natum coitus desiderium, ut in Jeremia, qui luxuriosos adulterosque describens, intulit: Unusquisque super uxorem proximi sui hinniebat . Tales equos, Christi adventus, et Dei ira subnervat. Et jurat Dominus per semetipsum quia majorem per quem juret non habet se detestari omnes haereticorum contumelias, et universas regiones eorum odisse . Quidquid enim loquuntur turum civitatem et conciliabula eorum cum his qui habitant, et populum videlicet, et magistros, etiamsi reliqui fuerint decem viri qui si fuissent in Sodomis et Gomorrhis , nequaquam super eas descendisset incendium, omnes esse morituros ea morte, quae ducit ad tartarum, de qua Ezechiel scribit: Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Istorum ossa sepeliunt propinqui et domestici eorum, de quibus dicitur: Sine, 318 mortui sepeliant mortuos suos . Et ille qui foris est, et domum non ingreditur mortuorum; sed magis mor
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ inprimamꝰ manꝰ. Principes bere¬
ticoꝵ qui ꝓpt̃ delicias suas meũ
popłm deuorar̃. &e nichil pacieban¬
tur suꝑ contricionẽ ioseph pͥmi du¬
cent᷑ ad penas. Et auferet᷑ hinnitus
equi ex ephraim. qui in scripturis
scĩs duplicit̾ accipit᷑. aut insuꝑbiã
potentiãq eoꝵ qui hinniunt. aut
in libidinis magnitudinẽ insuꝑbiã
maloꝵq consensũ: ut ibi hi in curri¬
bus. & hi in equis. & fallax equus
ad salutẽ. Et regib isrł p̃cipit᷑. ne si¬
bi multiplicent equoꝵ. Et in libro
iob. uox equi clangori tube cõpara¬
tur. In zacharia quoq legimꝰ qđ
euangłii testimonio cõꝓbat᷑. & refer¬
tur ad p̃sentiam saluatoris. G aude
nimis filia syon: p̃dica filia iherłm:
ecce rex tuus uenit tͥ iustus & salua¬
tor: ipse mansuet᷑ & ascendens suꝑ
asinã &e pullũ asinȩ. Et disꝑdet qua¬
drigas ex ephraim. & equos de iberun
In libidinis uero magnitudinẽ &e effre¬

Expanded text:
riae imprimamus manum. Principes haereriae imprimamus manum. Principes haereticorum, qui propter delicias suas meum populum devorabant, et nihil patiebantur super contritione Joseph, primi ducentur ad poenas, et auferetur hinnitus equi ex Ephraim: qui in Scripturis sanctis dupliciter accipitur, aut in superbiam potentiamque eorum, qui hinniunt, aut in libidinis magnitudinem. In superbiam malorumque consensum, ut ibi: Hi in curribus, et hi in equis . Et: Fallax equus ad salutem . Et regibus Israel praecipitur, ne sibi multiplicent equos . Et in libro Job, vox equi clangori tubae comparatur . In Zacharia quoque legimus, quod Evangelii testimonio comprobatur, et refertur ad praesentiam Salvatoris: Gaude nimis, filia Sion: praedica, filia Jerusalem. Ecce rex tuus venit tibi justus et Salvator: ipse mansuetus, et ascendens super asinam et pullum asinae: et disperdet quadrigas ex Ephraim, et equos de Jerusalem . In libidinis vero magnitudinem, et effre
Abbreviated transcription (Latin):
bri filium. &e samaritanũ. & habentẽ
demoniũ conclamabant. Iocirco ihe¬
rusalẽ tradita ẽ cum habitatorib suis
romanis exercitib. & in tantũ dei c̃tra
eos ira deseuiit: ut etiã si remanserits
decẽ uiri in domo una. ipsi quoq
turbis integra corpora efferre ñ ua¬
leant. Cumq iã lassus fuerit aspor¬
tando. int̾roget eum qui inpenetra¬
lib domꝰ t̾ utrũ suꝑsint quos sibi
tra dere ᷤ   illes respondeat finis ẽ: lã
ñ habeo qͣm tͥ t̾radam ad sepeliendũ.
Et ancequam ñ babere se iuret. ille qui
int̾rogauerat. &e foris erat. & ñ ẽẽ cog¬
nouerat: imꝑat ei &e dic̃. Iace. ñ recor¬
deris nominis dnĩ. Hoc aũt idcirco
cominemorat. ut ostendat ne maloꝵ
quidẽ ponde & necessitate compulsos
uelle nom̃ dei conficeri IEt in tantam
apud isrł obliuionẽ dei uenisse uoca¬
bulũ: ut ne in simplici quidẽ iuram̃¬
to nomen eiꝰ dignet᷑ audire. Tenues
historiȩ lineas duximꝰ: nunc allego¬

Expanded text:
 et Samaritanum, et habentem daemonium conclamabant : idcirco Jerusalem tradita est cum habitatoribus suis Romanis exercitibus. Et intantum contra eos Dei ira desaevit, ut etiamsi remanserint decem viri in domo una, ipsi quoqueturbis, integra corpora efferri non valeant. Cumque jam lassus fuerit asportando, interroget eum qui in penetralibus domus est, utrum supersint quos sibi tradere debeat, et ille respondeat: Finis est, jam non habeo quem tibi tradam ad sepeliendum; et antequam non habere se juret, ille, qui interrogaverat, et foris erat, et non esse cognoverat, imperat ei, et dicit: Tace, et non recorderis nominis Domini. Hoc autem 317 idcirco commemorat, ut ostendat, nec malorum quidem pondere et necessitate compulsos velle nomen Domini confiteri, et in tantam apud Israel oblivionem, Dei venisse vocabulum, ut ne in simplici quidem juramento nomen ejus dignetur audire. Tenues historiae lineas duximus, nunc allego
Abbreviated transcription (Latin):
rit demolient᷑ excelsa idoli. siue are risus
&e scĩficationes. uł cerimoniȩ isrł desola-¬
bunt᷑. Et consurgã suꝑ domũ iheroboam
in gladio. eo qđ idola penitꝰ destruantur.
quib p̾erat amasias sacerdos: & c̃tra ihe¬
roboam ds̃ consurgat in gladio nͥ egerit
penitentiam: ille de sua ñ mandat in iu¬
ria. ut de regis tantũ contumelia dolore
uideat᷑. Hec enim  dicit amos. Erras calũp¬
mator. In omĩb enĩ sermonib suis. ñ qͥsi
ex se ꝓpħa loquit᷑. sed semꝑ p̃ponit in
ticulo: hec dicit dñs. Igit᷑ quȩ loquutus

Expanded text:
rit, demolientur excelsa idolis, sive arae risus, rit, demolientur excelsa idolis, sive arae risus, et sanctificationes, vel caeremoniae Israel desolabuntur, et consurgam super domum Jeroboam in gladio, eo quod idola penitus destruantur, quibus praeerat Amasias sacerdos, et contra Jeroboam Deus consurgat in gladio, nisi egerit poenitentiam: ille de sua non mandat injuria, ut de regis tantum contumelia dolere videatur. Haec enim, inquit, dicit Amos. Erras, calumniator. In omnibus enim sermonibus suis non quasi ex se propheta loquitur, sed semper praeponit in titulo:
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ꝓpħabis. In bethel aũt ñ adicies ul¬
tra ꝓpħare: quia scĩficatio regis est
immo mandatũ. Noli arguere malos
ñ ocłint te. Et econtrario de bonis
p̃cepit. Argue sapientẽ & diligit te.
n alio quoq loca. Qui arguit inquit
hominis uias: gra̾m habebit magis
qũa his qui loquit᷑ que delectant. Ita
q &e amos emendationis affectu lo¬
quebat᷑ ad popłm. & ex sermonib dĩ
tribilia minabat᷑ : ut agentes peni¬
tentiam reuerterent᷑ ad dñm. & ido¬
la desererent. Tunc sacerdos bethel
in qua erat uitulus aureus quẽ con¬
sticuerat. iheroboam filiꝰ nabath. &
alii qui illi in imꝑium successerant.
mittit ad iheroboam nepotẽ hieu: qͥ
ti nuncient dicentes. Rebellauit ẽtra
te amos. siue congregationes facit atq
loquit᷑. ut t̾ra regni tui uerba eiꝰ su¬
stinere ñ possint. Audet aũt mittere
ad regem isrł quasi pontifex: metuens
ne si popłs conuertat᷑ ad cultũ dĩ ille sa¬
cerdocii ꝑdat głam. Cumq duo audie¬

Expanded text:
ibi prophetabis. In Bethel autem jam non adjicies prophetare, quia sanctificatio regis est, immo mandatum: Noli arguere malos, ne oderint te : Et econtrario de bonis praecepit: Argue sapientem, et diliget te. In alio quoque loco: Qui arguit, inquit, hominis vias, gratiam habebit magis quam is qui loquitur quae delectent . Itaque 331 et Amos emendationis affectu loquebatur ad populum, et ex sermonibus Dei terribilia minabatur, ut agentes poenitentiam, reverterentur ad Deum et idola desererent. Tunc sacerdos Bethel, in qua erat vitulus aureus, quem constituerat Jeroboam filius Nabath , et alii qui illi in imperio successerant, mittit ad Jeroboam nepotem Jehu, qui ei nuntiet, dicens: Rebellavit contra te Amos, sive congregationes facit atqueloquitur, ut terra regni tui verba ejus sustinere non possit. Audet autem mittere ad regem Israel quasi pontifex: metuens ne si populus convertatur ad cultum Dei, ille sacerdotii perdat gloriam. Cumque duo audie
Abbreviated transcription (Latin):
n habentes arte unguentariã absꝙ
ulla scientia scripturarũ. & tradicio¬
iibus ac doctrina apłoꝵ uendicant
sibi sacerdocii dignitatẽ. & anctos
sensus sui fece concaminant. Cumq
hȩc faciant in int̾fectionẽ eoꝵ quos
deceꝑunt. nullo dolore cruciantur:
sed gaudent in alienis mortib. &
miseroꝵ sanguine delectant᷑. Sensus
iste pulcherrimꝰ in quo dr̃ quasi
stantia putauer̃. & ñ quasi fugien¬
cia in hebraico ñ habet᷑. sed ꝓ eo scͥp¬
tum ẽ sic̃ dauit pucauer̃ se habere
uasa cantici. Unde uidet᷑ mͥ ab inꝙ̾̃ci¬
b ad ditꝰ. qui in descriptione luxuriȩ
contra uicia & uoluptates huiꝰmodi
sentenciam ꝓculer̃: ut ñ uercerent
qđ scriptũ erat. sed de suo qđ sibi
uideret᷑ adderent: immo nrutarent.
transinigrantiũ: & auferec᷑ factio
lasciuientiũ. Iurauit dñs ds̃ in ani¬
ma sua: dicit dñs ds exercituũ. Dete¬
stor ego suꝑbiam iacob. & domos eiꝰ
odi: & tradã ciuitatẽ cũ habitacori¬

Expanded text:
habentes artem unguentariam, absque ulla scientia Scripturarum, et traditionibus atque doctrina apostolorum, vindicant sibi sacerdotii dignitatem, et unctossensus sui faece contaminant. Cumque haec faciant in interfectionem eorum quos deceperunt, nullo dolore cruciantur; sed gaudent in alienis mortibus, et miserorum sanguine delectantur. Sensus iste pulcherrimus in quo dicitur: quasi stantia putaverunt, et non quasi fugientia, in Hebraico non habetur; sed pro eo scriptum est: sicut David putaverunt se habere vasa cantici. Unde videtur mihi ab interpretibus additum, qui in descriptione luxuriae, contra vitia et voluptates hujusmodi sententiam protulerunt, ut non verterent quod scriptum erat, sed de suo, quod sibi videretur, adderent, immo mutarent. transmigrantium, et auferetur factio lascivientium. Iuravit Dominus Deus in anima sua, dicit Dominus Deus exercituum: Detestor ego superbiam Iacob et domos eius odi, et tradam civitatem cum habitatori
Abbreviated transcription (Latin):
tur supplantator. Et cotidie sup¬
plantat uitia atq peccata. ⁊ acei¬
pit primiciua frĩs sui & heres pat̾
ne possessionis ẽ.idormiũ in betel
qđ inc̾p̃tat᷑ domꝰ dĩ. Sulcos gle¬
basq confregit: ut mollis iacta¬
tam sem̃tẽ t̾ra suscipiat. ⁊ faciat
centũ modios ordei. siue ut habe¬
tur in hebreo centuplum. Neq
enĩ credendũ ẽ. qđ patriarcha
saac hordeo studuerit.i ñ frum̃to:
lisq hodie uir ȩccłasticꝰ iacob. gle¬
bas historiȩ ⁊ littere duriciã con-¬
fringit in partes. ⁊ sp̃italit̾ diui-¬
dit: ut possint fruges reddere spi-¬
ritales. Qđ quidẽ & dñm fecisse
iegimꝰ. ut quinq legis panes quos
integros popłs comedere ñ pote¬
rat in frustra concerꝑet: ut per
apłoꝵ manꝰ uescendos credentib
omnẽ laborantem laborare: ut
fructꝰ capiat sẽpit̾nos. Semina¬
te uobis iniusticia: & metite in
ore miscdię. Innouate uob̾ no¬
uale: tẽpꝰ aũt requirendi dñm.

Expanded text:
tur supplantator, et quotidie suptur supplantator, et quotidie supplantat vitia atque peccata, et accipit primitiva fratris sui, et haeres paternae 117 possessionis est, et dormit in Bethel, quod interpretatur domus Dei, sulcos glebasque confringet, ut molli sinu jactatam sementem terra suscipiat, et faciat centum modios hordei, sive, ut habetur in Hebraeo, centuplum. Neque enim credendum est quod patriarcha Isaac hordeo studuerit, et non frumento. Usque hodie vir Ecclesiasticus Jacob glebas historiae et litterae duritiam confringit in partes, et spiritaliter dividit, ut possint fruges reddere spiritales. Quod quidem et Dominum fecisse legimus, ut quinque Legis panes, quos integros populus comedere non poterat, in frusta concerperet: ut per apostolorum manus vescendos credentibusomnem laborantem laborare, ut fructus capiat sempiternos. Seminate vobis in justitia, metite in ore misericordiae. Innovate vobis novale: tempus autem requirendi Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut discat contentiosa uacca atq
iasciuiens laborare qđ ñ uult.
udas aũt arabit sponte sua. qͥ ht̃
templũ:⁊morat᷑ in lege: ut totȩ cer¬
tatim duodecĩ trib arua p̾parẽt
tentiosus ẽ.⁊ñ uult legis onera
portare: imponam captiuitatẽ.
chil loquar de eo. Quic̃q em̃tã
de ephrami quam de ᵈ ͣ pͣcepta
seruauerit roborabit᷑ sibi: ⁊ uoca¬
dici pocest. qđ ephraii qͥ eru¬
ditꝰ fuit lege dĩ ut tereret arcã
scrpturarum :⁊ meditaret᷑ in ea
die ac nocte. Cepit diligere con¬
contende cont᷑ eccłasticos in sub¬
uersione audientiũ. Unde dñs ele¬
uatam ceruicẽ: isibi sublinia pro¬
mitentem. uł iugo p̃mit uł ipse
transiens calcabit pedib suis et
ascendet suꝑ eum: ut sciat se ha¬
bere dñm. Iudas aũt hoc ẽ ȩccle¬
siasticꝰ arabit: incepto oꝑe ꝑstue¬
rans. Siue reticebo inquit iudã.
ñ enim sam indigent medico:
s qͥ male habent. Iacob uͦ int̃p̃ta¬

Expanded text:
ut diseat contentiosa vacca atque ut diseat contentiosa vacca atque lasciviens laborare, quod non vult. Judas autem arabit sponte sua: quia habet templum, et moratur in lege, ut tota certatim duodecim tribus arva praeparent tentiosus est et non vult Legis onera portare, imponam captivitatem. nihil loquar de eo: quicumque autem tam de Ephraim, quam de Juda mea praecepta servaverit, roborabitur sibi et vocadici potest, quod Ephraim, qui eruditus erat legem Dei, ut tereret ream Scripturarum, et meditaretur in ea die ac nocte, coepit abjicere contendere contra ecclesiasticos in subversionem audientium. Unde Dominus elevatam cervicem et sibi sublimia promittentem, vel jugo premet, vel ipse transiens calcabit pedibus suis, et ascendet super eum, ut sciat se habere Dominum. Judas autem, hoc est, Ecclesiasticus arabit, in coepto opere perseverans. Sive: Retinebo, inquit, Judam. Non enim sani indigent medico, sed qui male habent . Jacob vero qui interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
logiã ⁊ mecaphorã. historię expri-¬
mat ueritatẽ. Lgit᷑ ephͣ
similis ẽ uacce uł uitule.
quȩ a iuuentute sua didicit areã
t̃rere: ⁊ ferreos orbes suꝑ aceruos
segetũ trahere. ut paleȩ atritico
separent᷑: ⁊ ñ solũ didicit. uerũ ni¬
mia consuetudine cepit amare
qđ docta ẽ. Et ego inquit transi¬
ui suꝑ pulchritudinẽ colli eiꝰ lie¬
rbũ hebraicũ abarchi. id̃ transi¬
memorat᷑. Quia gͦ ephraĩ uac¬
ca uł intula diligit areã tͤre¬
re.ego inquit transiui super
pulchritudinẽ colli eiꝰ: ⁊tum̃tes
ceruicũ teros iugo imposito edo¬
mui. Quid memorẽ legis iugum:
ipse ascendi suꝑ eã. & me ita la
iugũ ephrai :i arante uida: con¬
fregit aũt sibi sulcos iacob. Hunic
iacob ad distinctionẽ isrł ⁊ uidę.
duodecĩ trib intelligamꝰ: qđ ce¬
perint aratris glebas frangerert¬
rãq cõminuere: ut emollita reci¬
piat sem̃tẽ. ⁊ fecunda pꝰ modicũ
dam suꝑ pulchritudinẽ colli eiꝰ.

Expanded text:
am et metaphoram historiae exprimat veritatem. Igitur Ephraim similis est vaccae vel vitulae, quae a juventute sua didicit aream terere, et ferreos orbes super acervos segetum trahere, ut paleae a tritico separentur: et non solum didicit, verum nimia consuetudine coepit amare, quod docta est. Et ego, inquit, transivi super pulchritudinem colli ejus. Verbum Hebraicum ABARTHI  , id est, transimemoratur. Quia ergo Ephraim vacca vel vitula 116 diligit aream terere, ego, inquit, transivi super pulchritudinem colli ejus, et tumentes cervicum toros jugo imposito edomui. Quid memorem Legis jugum? ipse ascendi super eam, et me ita labjugum Ephraim, et arante Juda, confregit sibi sulcos Jacob. Hic Jacob ad distinctionem Israel et Judae, duodecim tribus intelligamus: quod coeperint aratris  Al. rastris glebas frangere, terramque comminuere: ut emollita recipiat sementem, et fecunda post modicum dam super pulchritudinem colli ejus:
Abbreviated transcription (Latin):
testes. gͣdientesq cum deo: &
cũ scĩs fideles. Scõs possumꝰ di¬
cere uł angłof. uel patriarchas
ac ꝓpħas. ⁊ cetderos qui dĩ ĩꝑio
seruiebant. Ad comparationẽ eñ
illius temporis quo hec diceba¬
ntur aberrante penitus epbraĩ.
ce decepto in idoloꝵ cultu isrł.
solus iudas remanserat qui in
set descendẽ cum eo. siue fortis
eẽ cũ forte. Rad enĩ ⁊ desensio¬
nẽ & fortitudinem significat.
ꝓ qͦ aquila transtulitꝰ ei TiRẜa¬
cumdant heretici dñm inm̃da¬
tio: immo innegatione. Quicqͥd
enĩ loqũit᷑. negatio imo atq¬
m̃datiũ. ÷z⁊ circũdant eũ in do¬
io siue in impietate domꝰ ifrł:

Expanded text:
testes, gradientesque cum Deo et testes, gradientesque cum Deo et cum sanctis fideles. Sanctos possumus dicere vel angelos, vel patriarchas ac prophetas, et caeteros qui Dei imperio serviebant. Ad comparationem enim illius temporis quo haec dicebantur, aberrante penitus Ephraim, et decepto in idolorum cultu Israel, solus Juda remanserat, qui inset descendere cum eo, sive fortis esse cum forte: RAD   enim et descensionem et fortitudinem significat: pro quo Aquila transtulit ἐπικράτcumdant haeretici Dominum in mendacio, immo in negatione. Quidquid enim loquuntur, negatio, immo mendacium est: et circumdant eum in dolo, sive in impietate
Abbreviated transcription (Latin):
ifrł iuida. Nc̃ cognouit eos dd̃ te
popłs sc̃s uocabit᷑ dei. Tradunt
hebrei huiꝰcemodi fabulã. In eri¬
tu isrł exegypto quando exalia
parte mons. ex alia rubrũ mare.
&e ex alia pharaonis cingebat ex¬
ercitꝰ. & inclusis popłs tenebat᷑.
ceteris tribub desꝑantib salu¬
tẽ: laut reuerti megypto̾. aut
bellare cupientib. solus iudas
fidelit̾ ingressus ẽ mare. unde &
regnum meruit accipe: Et hoc
eẽ qđ nunc dr̃ iudas cestis ser¬
monũ dĩ. & adstipulat ac uin¬
dex. descendit cum deo inmarer
& int̾ scõs fuit fidelissimꝰ ut u̾b̾
iubentis crederet dĩ. Hoc illi
dicunt: nos cepte explanatiõis
sequam᷑ ordinẽ : Qđ circũ dedit¬
isrł ephraĩ regia trib & domiᷤ
isrł. popłs qui tribui regiȩ
seruiebat ⁊&e circum ded̾it eum
innegatione siue m̃datio. dum
dm̃ negant & idola conficent᷑.
Iudas aũt hoc ẽ due trib quę
habebant templũ. legẽ. ꝓpħas.
&e seruabant p̃cepta legalia erãt

Expanded text:
 Juda: nunc cognovit eos Deus: et populus sanctus vocabitur Dei. Tradunt Hebraei hujuscemodi fabulam: In exitu Israel ex Aegypto, quando ex alia parte mons, ex alia Rubrum mare, et ex alia Pharaonis cingebat exercitus, et inclusus populus tenebatur, caeteris tribubus desperantibus salutem, et aut reverti in Aegyptum, aut bellare cupientibus, solus Juda fideliter ingressus est mare, unde et regnum meruit accipere, et hoc esse quod nunc dicatur: Judas testis sermonum Dei, et astipulator ac vindex descendit cum Deo in mare, et inter sanctos fuit fidelissimus, ut verbis jubentis crederet Dei. Hoc illi dicunt. Nos coeptae explanationis sequamur ordinem, quod circumdederit Ephraim regia tribus et domus Israel, populus qui tribui regiae serviebat, et circumdederit eum in negatione sive mendacio, dum Dominum negant, et idola confitentur. Judas autem, hoc est, duae tribus, quae habebant Templum, Legem, Prophetas, et servabant praecepta 133 legalia, erant
Abbreviated transcription (Latin):
id est excelsus dni. Danhel. ekoyna
Quȩ cum ita se habeant. obsecro mi
pamiachi qui omi arce pugnan¬
di aduersum diabolũ dimicas. ut
nobis contra amalech pugnantib
leues cum moyse ad dñm manus.
oe aduersarios isrł orationib suꝑ¬
es. Nuꝑ de egipto egressi sumꝰ. &e in
osee pharaone sub merso rubrũ
transiuimus mare. Nunc post latã
heremi uastitatẽ. multo nobis la¬
bore sudandũ ẽ. ut ad septuagip¬
ta palmas &e fonces aplicos puem¬
re ualeamus. Insurgat licet scor¬
piꝰ. & arcuato uulnere ferire co¬
necur. Tu comes itineris. & ex can¬
tator uenenatoꝵ morsuum. spĩtalẽ

Expanded text:
id est, excelsus Domini: Daniel, ἔκρινε Quae cum ita se habeant, obsecro, mi Pammachi, qui omni arte pugnandi adversum diabolum dimicas, ut nobis contra Amalec pugnantibus leves cum Moyse ad Dominum manus, et adversarios Israel orationibus superes. Nuper de Aegypto egressi sumus, et in Osee Pharaone submerso, Rubrum transivimus mare : nunc post latam eremi vastitatem, multo nobis labore sudandum est, ut ad Septuaginta palmas et fontes apostolicos pervenire valeamus. Insurgat licet scorpio, et arcuato vulnere ferire conetur: tu comes itineris, et excantator venenatorum morsuum, spirituale
Abbreviated transcription (Latin):
kyeyoy. id est memoria dm̃i. Ma¬
ciꝰ meus. Quȩ omĩa quo sensu acci¬
pienda sint: in suis uoluminb dis¬
seret᷑. Quattuor aũt reliqui ꝓpħȩ
ut sedecim compleamꝰ. isaia. ihe¬
zechiel. ieremia. damel: hanc ha

Expanded text:
Κυρίου, id est, memoria Domini. Matius meus. Quae omnia quo sensu accipienda sint, in suis voluminibus disseretur. Quatuor autem reliqui prophetae, ut sedecim compleamus, Isaias, Ezechiel, Jeremias, Daniel, hanc hab
Abbreviated transcription (Latin):
sextũ michã. septimũ naum. octauũ
abacuc. nonum sophoniam. decimũ
aggeum. undecimũ ⁊ achariam. duo¬
decimũ qui et ultimus est. malachi.
& quia semel om̃s unius uoluminis
ꝓpħas enumerauimꝰ: utile nobis ui.¬
ce et latine breuit̾ adnotare. O see in-¬
terpretatur. cizin: quẽ nos saluan¬
tem possumus dicere. Iohel. aexio¬
enoc idest incipiens. Amos. Bac-¬
tazon: qui apud latinos portans dr̃.
id est amplecus siue luctans. Sopho¬

Expanded text:
 septimum Naum, octavum Abacuc, nonum Sophoniam, decimum Aggaeum, undecimum Zachariam, duodecimum, qui et ultimus est, Malachiam. Et quia semel omnes unius voluminis prophetas enumeravimus, utile nobis vice et Latine breviter annotare. Osee interpretatur σώζων, quem nos salvatorem possumus dicere. Joel ἀρχόμενος, id est, incipiens. Amos, βαστάζων, qui apud Latinos portans dicitur. id est, amplexus sive luctans
Abbreviated transcription (Latin):
int̃p̃tes. qui in he
sextũ ionã. septimũ naũ. octa¬
uum abacuc. nonũ sophoniã. de¬
cimũ aggeũ.Undecimũ zacha¬
riã: duodecimũ malachiã. He

Expanded text:
interpretes, qui in Hebsextum Jonam, septimum Naum, octavum Abacuc, nonum Sophoniam, decimum Aggaeum, undecimum Zachariam, du