comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Infideles aut̃ quos dds ñ p̃sciuit. nec p̃destinauit
conformes imaginis filii sui: ñ possunt ueracit̃
dicere se int̾ra ꝑegrmos. quanclo ibi funt. ubi
scđ̃m carnem nati sunt. Non enĩ habent alibi ci¬
uitatem.: ac ꝑhoc ñ sunt int̾ra alienigenȩ s t̾rige.¬
ne: unde ait alia scriptura dequodam. Posuit eni
apud mortem domũ suã: ⁊ apud inferos cũ t̾ri.¬
genis aces suos. Sunt aut̃ nipsi ꝑegrmi niĩqͥlim.
ñ hiuc t̾rę s ppło dĩ. a quo sunt alienigenȩ. Un.¬
de credentib ⁊scãm ciuitatem quȩ ñ ẽ. de boc
mundo habere incipientibus. apł̃s dic̃. Igitur
iam ñ estis ꝑegrim ⁊inquilini: s̃ estis ciues scõꝵ
⁊domestici dĩ. Ipsi gͦ sunt ciues t̾reni: quist̾
dĩ ppło ꝑegrini. Qui uͦ ciues st̃ in ppło clĩ. ipsi
sunt int̾ra ꝑegemi: quia totus idem popłs quã¬
diuẽ. icorpore ꝑegrinatur adnõ. Dicat itaq.
I ncola ego sum int̾ra. ñ absconclas ame mandata

Expanded text:
deles autem, quos Deus non praescivit nec praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui , non possunt veraciter dicere se in terra peregrinos, quando ibi sunt, ubi secundum carnem nati sunt: non enim habent alibi civitatem; ac per hoc non sunt in terra alienigenae, sed terrigenae. Unde ait alia Scriptura de quodam: «Posuit enim apud mortem domum suam, et apud inferos cum terrigenis axes suos» . Sunt autem et ipsi peregrini et inquilini, non huic terrae, sed populo Dei, a quo sunt alienigenae. Unde credentibus, et sanctam civitatem, quae non est de hoc mundo, habere incipientibus Apostolus dicit: «Igitur jam non estis peregrini et inquilini; sed estis cives sanctorum et domestici Dei» . Ipsi ergo sunt cives terreni, qui sunt Dei populo peregrini: qui vero cives sunt in populo Dei, ipsi sunt in terra peregrini; quia totus idem populus, quamdiu est in corpore, peregrinatur a Domino. Dicat itaque, «Incola ego sum in terra; ne abscondas a me mandata
Abbreviated transcription (Latin):
ic habeã. nbab̾e me sentiã: Non enĩ possũ c̃cupis.¬
cere desicdłiũ iustitiȩ. nͥ concupiscendo nistitiam.
An hocẽ. quod suꝑiꝰ dixii quod diligenda sit & iam
ipsa dilectio qua diligitur. quoe diligi uon oportet.
sic̃ odio babenda ẽ. dilectio qua cliligitur. quod dili¬
gi ñ operta. ⁊ddio quippe babeius concupiscen¬
tiã neim.: qua caro concupiscit ad ilsus spm̃o et.
quid ẽ.: ⁊sta concupiscentia: nͥ mala dilectio: Et
dibignnus cepcupiscentiã nram: quaspẽ cõurupis.:¬
Eit ad ilsus carnem. Et quidẽ. ista concupiseentia.

Expanded text:
id habeam, et habere me sentiam? Non enim possem concupisid habeam, et habere me sentiam? Non enim possem concupiscere desiderium justitiae, nisi concupiscendo justitiam. An hoc est quod superius dixi, quod diligenda sit etiam ipsa dilectio qua diligitur quod diligi oportet; sicut odio habenda est dilectio qua diligitur quod diligi non oportet? Odio quippe habemus concupiscentiam nostram qua caro concupiscit adversus spiritum: et quid est ista concupiscentia, nisi mala dilectio? Et diligimus concupiscentiam nostram qua spiritus concupiscit adversus carnem: et quid est ista concupisce
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscit. ñ habere fastidium. S hoc fastidiũ morbus
c̃. corporis: concupiscentia .u. qu& concupiscit desi-¬
derare cibsĩ. hocẽ. carore fastidio. in amipo ẽ. ñ in
corpore.: n hab&e eã ñ gutturis. st fauciũ delectatio.
que fistidio restinguitur. s recuꝑande ratio sani¬
tatis qua appellandũ ce fastidiũ ꝓuidetur. ldõ n
ẽ. mirũ si appetit anmus. ut appetat corpus.
quando appetit amnnis. nec appetit corpꝰ. Cũ hi
ista dtio sunit iñ unum: Uot quid enĩ cencupis¬
ce desiderare iustifrcationes tuas. ac ñ apsas uis¬
tificatiõnes potiꝰ quã coꝵ desideriũ cencupisce.
ut qͦ pacto possũ iustificationũ desiderium concu¬
piscere. npsas iustificationes ĩ concupiscere. cum
idõ earum Qesderiũ concupiscã: qr ipsas habere.
concupisco: luod si ita ẽ. iam ipsas utiq c̃cupisco.
Quid gͥ opꝰ ẽ. ut carũ deñderũ concupiscam. cũ iam

Expanded text:
cupiscit non habere fastidium: sed hoc fastidium morbus cupiscit non habere fastidium: sed hoc fastidium morbus est corporis. Concupiscentia vero qua concupiscit desiderare cibum, hoc est carere fastidio, in animo est, non in corpore: et habet eam non gutturis et faucium delectatio, quae fastidio restringitur; sed recuperandae ratio sanitatis, qua pellendum escae fastidium providetur. Et ideo non mirum est si appetit animus ut appetat corpus, quando appetit animus nec appetit corpus. Cum auista duo sunt, et non unum? Utquid enim concupisco desiderare justificationes, ac non ipsas justificationes potius quam earum desiderium concupisco? aut quo pacto possum justificationum desiderium concupiscere, et ipsas justificationes non concupiscere; cum ideo earum desiderium concupiscam, quia ipsas habere cupio? Quod si ita est, jam ipsas utique concupisco. Quid igitur opus est ut earum desiderium concupiscam, cum jam
Abbreviated transcription (Latin):
concupuit desiderare. Iustificationes aut̃. facta
st̃ iusta: id÷ oꝑa  nititie Cum itaq ñdũ siha¬
beat. ⁊⁊ qui iam desicderat᷑. x oncupiscebat:Et qua¬
longius ablris sunt. qui neq Boc  adhuc concur¬
piscunt. Mirum ẽ. aut̃ qͦmͦ concupiscat᷑.
desicdiũ: nec sit innobis ouiꝰ iam conoupiscentia
sit innobis. Neq enĩ pulchrum aliqđ corpus ẽ.
sic̃ aurum uł caro aliqua speciosa. quã potest
homo concupiscerenec habere. quia extra posita
ñẽ. in homine. Qiis nesciat inhomine eẽ. concu¬¬
piscentiam: in homine eẽ. desiłium. Cur ergo ñ¬
concupiscitur ut habeatur. quasi formsecꝰ inferat᷑:
A ut quomͦ haberi eiꝰ concupiscentia sine ipso potest.
cum sit .⁊ipsũ qͣuił aliud quam concupiscentia
Nam i desicłare. ꝓculdubio c̃cupiscere ẽ. Iuis ẽ. iste
imrabilis atq mexplicabilis langor ͦ Et tm̃ ẽ. Nã
negrotus. qui fastidio laborat ⁊ uult eudcłe hoc ma.¬
lum. concupiscit utiq desiderare cibum. dinnc̃.¬

Expanded text:
quid non concupisces: certum est enim non intelligi, cum ita dicitur, nisi malam concupiscentiam. Quid ergo hujus anima adhuc eas desiderare concupiscebat? et quam longius ab eis sunt qui neque hoc adhuc concupiscunt? 4. Mirum est autem quomodo concupiscatur desiderium, nec sit in nobis cujus concupiscentia jam sit in nobis. Neque enim pulchrum aliquod corpus est, sicut aurum, vel caro aliqua speciosa, quam potest homo concupiscere, nec habere, quia extra posita non est in homine. Quis nesciat in homine esse concupiscentiam, in homine esse desiderium? Cur ergo concupiscitur ut habeatur, quasi forinsecus inferatur? Aut quomodo haberi ejus concupiscentia sine ipso potest, cum non sit et ipsum quid aliud quam concupiscentia? Nam et desiderare procul dubio concupiscere est. Quis est iste mirabilis atque inexplicabilis languor? Et tamen est. Nam et aegrotus qui fastidio laborat, et vult evadere hoc malum, concupiscit utique desiderare cibum, dum con
Abbreviated transcription (Latin):
ramis ꝑpitintiam expetamus. Iuam qiuit q
hie sc d̃ni cirnẽ sumuis. cuiꝰ adoptione ⁊redemitio¬
dii seq̃m iel ꝑ quod sub sole sunnis. uanitati sub.¬
erti sumũ. Quam duui gͥ ita sumus. unde possu¬
mus ñ uidere uanitatẽ. ciu. eiam subiceti siuamus
inspei eRrid ẽ gͦ quo cliste dic̃ auerte oculos ies
ne uidẽnt uanitatẽ : An hoc petit ut ñ quidem
nibae uita quod iuispe gerimus impleatur. s ut
mea fnrte at quę millo quandoq possit imple.¬
r euin libalitur aserutite corruptionis.  spii
namina i corpore in lib̾tatẽ gł̃ȩ filiori dĩ ubi iam
ñuident uanititem. Possunt quidem uerba
ista sic intelligi. ñ pt̃ regulam sidĩ: s ei hbic als
Eensus. que mͥ fateoe plus placcre. Dñs dic̃ me¬

Expanded text:
 patientiam exspectamus.» Quamdiu itaque hic secundum carnem sumus, cujus adoptionem et redemptiodiu secundum id per quod sub sole sumus, vanitati subjecti sumus. Quamdiu igitur ita sumus, unde possumus non videre vanitatem, cui etiam subjecti sumus in spe? Quid est ergo quod iste dicit, «Averte oculos meos, ne videant vanitatem?» An hoc petit, ut non quidem in hac vita quod in spe gerimus impleatur, sed ut in ea sorte sit, quae in illo quandoque possit impleri, cum «liberabitur a servitute corruptionis,» et spiritu et anima et corpore, «in libertatem gloriae filiorum Dei» , ubi jam non videat vanitatem? 2. Possunt quidem verba ista sic intelligi, non praeter regulam fidei; sed est hic alius sensus quem mihi fateor plus placere. Dominus in E
Abbreviated transcription (Latin):
suã in custodiendo u̾ba dĩ. illo ragente. illo faciente.
Neq enĩ ꝑse ipse poss&: cũ ihereinias ꝓpħa fateatur ..
ubi addidit. in corde meo abscondi eloquia tua ut
non peccem tͥ. continuo diumũ quesiuit auxilium..
Nã ini corde eiꝰ. dĩ eloquia sine fructu abscondentur.
nͥ oꝑa iustitię sequerentur. Cum enĩ hoc dixisset.
adiunx̃. Benedictus es dñe. doce me iustificationes. D¬
tuas. Doce dix̃. Quo mͦ eas discunt. qui faciunt. non
quonͦi hi qui ut habeant. quod locantur tantum mͦ
meminer̃. Ham utiq iam dixerat. in corde meo
abscondi eloquia tua. ut ñ peccem tͥ. Iud gͦ ad.¬
huc ea querit discere. quȩ abscondita iã eustodit¬

Expanded text:
suam in custodiendo verba Dei, illo regente, illo faciente: neque enim per se ipse posset, cum Jeremias propheta fateatur et ubi addidit, «In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi;» continuo divinum quaesivit auxilium, ne in corde estitiae sequerentur. Cum enim hoc dixisset, adjunxit, «Benedictus es, Domine; doce me justificationes tuas. Doce» dixit, quomodo eas discunt qui faciunt; non quomodo hi qui ut habeant quod loquantur, tantummodo meminerunt. Nam utique jam dixerat, «In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi:» Quid ergo adhuc ea quaerit discere, quae abscondita
Abbreviated transcription (Latin):
ubie. ueritas: ñ e. uita ur̃a sub sole. ubi ua¬
nibentas. Si hoc tamrmagaũ bonum. magis
habemus inspe. ñ tͣenemus iare. i scdm spẽ
nr̃am beatus apłs ista locittus ẽ. quia ⁊ illũ
cum dixisse uanitati creatura subiecta ẽ. Adie¬
ott attq ait. Non sponte: sed ꝓpt̾ eum qui sub.¬
contemplande ueriti. subiecti sumus intimua¬
ntiti. ls rettura quppe isti spualis. aniinalis.
corporalis. que om̃s in homine ẽ. unino homio
spont peccauit:: imimica facta e ueritatid co.
ita ẽ uanitati. Demq post pauca. ñ solumaut̃¬

Expanded text:
ubi veritas, non est vita nostra sub sole ubi vanitas. Sed hoc tam magnum bonum magis habemus in spe, non tenemus in re: et secundum spem nostram beatus Apostolus ista locutus est; quia et illud cum dixisset, «Vanitati creatura subjecta est,» adjecit atque ait, «Non sponte, sed propter eum qui subjcontemplandae veritati, subjecti sumus interim vanitati. Creatura quippe ista spiritualis, animalis, corporalisque omnis in homine est; imo homo est. Sponte peccavit, et inimica facta est veritati: sed ut jecta est vanitati. Denique post pauca,
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia tua: nñ inauaritiã. Iuid ẽ. inclina.
tum ad aliquid cor habere: nͥ hoc uelleꝰ Et uoluit
gͦ. n orit ut uelit. Woluit cum dic̃. deduc me.
insemita manditoꝵ tuoꝵ. qm̃ ipsam uolui. Orat
aut̃ ut uelit. cum dic̃: melma cor meũ intesti¬
monia tua: n ñ mauaritiam. hoc itaq orat ut.
ipsa uoluntate ꝓficiat. Quę sunt aut̃ dĩ testi.¬
monia nͥ quibus sibi ipse ad testatue Testimoniis
enim aliquid ꝓbatur. ac uh¬

Expanded text:
aritiam.» Quid est inclinatum cor ad aliquid habere, nisi hoc velle? Et voluit ergo, et orat ut velit. Voluit, cum dicit, «Deduc me in semita mandatorum tuorum, quia ipsam volui:» orat autem ut velit, cum dicit, «Inclina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam.» Hoc itaque orat, ut in ipsa voluntate proficiat. Quae sunt autem Dei testimonia, nisi quibus sibi ipse attestatur? Testimoniis enim aliquid probatur; ac
Abbreviated transcription (Latin):
tant inquit amima mea pꝰ tedio. confirma me in
uerbis tuis. Qina ẽ. deritauit. nͥ ab spe refri¬
gut. quȩ se app̾hensirram ẽt̃. crediderat. Si con¬
trmame inquit inubis tuis: neabeis quoq ad
quas ꝑuenis me iam sentio. decidam doriitan.
mmirbilia ꝑuenire: Quid pitamus nͥ quod a se
amoueri in consequentibus rogat dicens. uiã inqui¬
tatis amouie ame: Et quia lex factoꝵ subitrauit.
ut abuncdar& delictum: sequitur ⁊ dic̃. Et lege
tua miserere mei. Iua lege: nͥlege fidĩ: Audi
apłm. Ebie. głatio tua: Exclusa ẽ. ꝑ qũa legem:
Factoꝵ: Non: s ꝑlegem fidĩ. hec ẽ. lex ficdĩ quam
credimus. noramis ꝑ grãm nob̾ donari. ut faci¬
amus quod ꝑ nosm& ipses implere ñ possumus.
ne iquorantes cĩ iusticiam inram uolentes cons.¬
tituere. iustitiȩ dĩ ñ simus subiecti. Inlege ttaq

Expanded text:
tavit anima mea prae taedio; confirma me in verbis tuis.» Quid est, «dormitavit,» nisi ab spe refriguit qua eas se apprehensuram esse crediderat? Sed, «confirma me,» inquit, «in verbis tuis,» ne ab eis quoque ad quae pervenisse me jam sentio, decidam dormitandomirabilia pervenire? Quid putamus, nisi quod a se amoveri in consequentibus rogat dicens: «Viam iniquitatis amove a me?» Et quia «lex» factorum «subintravit, ut abundaret delictum» ; sequitur, et dicit, «Et» «lege tua miserere mei.» Qua lege, nisi lege fidei? Audiquam legem? factorum? Non; sed per legem fidei» . Haec est lex fidei, qua credimus et oramus per gratiam nobis donari, ut faciamus quod per nosmetipsos implere non possumus; ne ignorantes Dei justitiam, et nostram volentes constituere, justitiae Dei non simus subjecti . In lege itaque
Abbreviated transcription (Latin):
opus confessionis in enisdẽ salutis admissione ꝑfice.¬
rent. S acceper̃ auxilium de tribulationẽ. non.
intuentes uanitatem. quia uana salus hominis.
i diem hominis ñ concupier̃: quia homo uanita.¬
testate. id ÷ ocłoꝵ auersio a uidenda uanitate ab-
illo nob conceclatur. quid nͥ eiꝰ gr̃a com̃clat᷑. Non¬
nulli enĩ ab ea uanitate ñ auerter̃ ocłes suos quia
pictauer̃ aseipsis se fieri iustos ⁊ibonos. ⁊ dilexr̃
głam hominum magis quã dĩ. quia ⁊ ipsi homi-.¬
nes sunt. qui sibi nimiũ placuer̃: ⁊ de sui ar.¬
bitrii uirib p̃sumpser̃. S &ĩam hęc uanitas
⁊ p̃sumptio sp̃s ẽ. Cum gͦ dixiss&e auerte ocłos

Expanded text:
opus confessionis in ejusdem salutis amissione perficeopus confessionis in ejusdem salutis amissione perficerent. Sed acceperunt auxilium de tribulatione, non intuentes vanitatem, quia vana salus hominis ; et diem hominum non concupierunt , quia homo vanitatestate, id est, oculorum aversio a videnda vanitate ab illo nobis concedatur, quid nisi ejus gratia commendatur? Nonnulli enim ab ea vanitate non averterunt oculos suos, quia putaverunt a seipsis se fieri justos et bonos, et dilexerunt gloriam hominum magis quam Dei ; quia et ipsi homines sunt, qui sibi nimium placuerunt, et de sui arbitrii viribus praesumpserunt: sed etiam haec vanitas et praesumptio spiritus est . Cum
Abbreviated transcription (Latin):
fineiss posuit hoc ẽ. głam dĩ. hoc debemus ꝗdo
aliqiid bom facimnus intueri. si auertuntur aua¬
nita  ocłi nr̃i. Non gͦ sit finis his uris boni
opis muicdibus hominũ: s ipsas laudes hominũ
corrigamus. ⁊ adlaudes di omĩa reftrannis aquo nob̾
datur quicquid in nob̃ sine lauclantis errore
lnidatur. Porro siuanumẽ. ꝓpt̾ hominũ laudes
bona facere: quanto uan̾is ẽ. ꝓpt̾ ad ipiscendam
pecuniã. uł agendam siue retmnendam. isi quid
enis modi ẽ. cominodi temporilis quod nob acce-¬
dit extrinsecus: quia omĩa uanitas: Iuę habun-¬
dantia hominis monũ labore suo quod ipse labo.¬
rat sub sole: Propt̃ ipsam deniq temporalem sa¬
lutem. ñ debenus facere bona oꝑa nr̃a: s potiꝰ
ꝓpt̃ illam qua sꝑamꝰ ȩt̾̃nã. ubi bono inmmutabili
ꝑ fruamur quod nob erit ex dẽ. immo quod nobis
ẽ. ipse dĩ. Si enĩ scĩ dĩ ꝓpt̾ hanc temporalem salutẽ
bona oꝑa facerent. nunquã martires xp̃i bonũ

Expanded text:
finem posuit, hoc est in gloria Dei, hoc debemus quando aliquid boni facimus intueri, si avertuntur a vanitate oculi nostri. Non ergo sit finis boni operis in laudibus hominum, sed ipsas laudes hominum corrigamus, et ad Dei laudes omnia referamus, a quo nobis datur quidquid in nobis sine laudantis errore laudatur. Porro si vanum est propter hominum laudes bona facere, quanto vanius propter adipiscendam pecuniam, vel augendam, sive retinendam, et si quid hujusmodi est commodi temporalis, quod nobis accedit extrinsecus? Quia «omnia vanitas: quae abundantia hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole?» Propter ipsam denique temporalem salutem non debemus facere bona opera nostra, sed potius propter illam quam speramus aeternam, ubi bono immutabili perfruamur, quod nobis erit ex Deo, imo quod nobis est ipse Deus. Si enim sancti Dei propter hanc temporalem salutem bona opera facerent, nunquam martyres Christi bonum
Abbreviated transcription (Latin):
mor ñ caim s abel. ñ ismahel s isaac. ñ esau s isrł.¬
ñ in anases s effram. ñ heli s samubel. ñ saul s claiud.
quid adiungat adtendite. In toto inquit corde meo
exquisiui te: ne repellas me amandatis tuis. Ecce orat
ut adiuuetur ad custodienda uba dĩ : inquo dixerat
uiã suã corrigere iumorem. Nam utiq hoc ẽ. ne re¬
pellas me amandatis tuis. Iuid÷ enĩ adõ repellis
nͥ ñ adiuuari: Mandatis quippe eiꝰ rectis atq ar.¬
duis. humana ĩ contemꝑatur infirinitas. nͥ p̃ueruens E¬
eiꝰ adiu& caritas. Iuos aut̃ ñ adiuuauit. hos me-¬
rito ꝑ. hibetur repellere. ⁊ tanquã flaminea framea
ꝓhibeantur indigni: ne manũ extẽdant ad arborẽ
uitȩ. Iuis ẽ. aut̃ dignus ex quo ꝑ imũ hominẽ
peccatũ intrauit inmundũ. ⁊ ꝑpeccatũ mors. ita
imom̃s hammines ꝑtransiit. in quo om̃s peccauer̃.
Sed indebita &i dĩ miscda : smnatur debita nr̃a mi¬
seria. Nam iste qui loquitur ⁊ dic̃ in toto corde

Expanded text:
c; non Esau, sed Israel; non Manasses, sed Ephraem; non Heli, sed Samuel; non Saul, sed David; quid adjungat attendite: «In toto,» inquit, «corde meo exquisivi te; ne repellas me a mandatis tuis.» Ecce orat, ut adjuvetur ad custodienda verba Dei, in quo dixerat viam suam corrigere juniorem. Nam utique hoc est, «Ne repellas me a mandatis tuis:» quid est enim a Deo repelli, nisi non adjuvari? Mandatis quippe ejus rectis atque arduis humana non contemperatur infirmitas, nisi praeveniens ejus adjuvet charitas. Quos autem non adjuvat, hos merito perhibetur repellere, tanquam flammea framea prohibeantur indigni, ne manum extendant ad arborem vitae . Quis est autem dignus, ex quo per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt ? Sed indebita Dei misericordia sanatur debita nostra miseria. Nam iste qui loquitur et dicit, «In toto corde
Abbreviated transcription (Latin):
quod mandas: intua iustitia inuifica me. ꝙ in me
unde morerer habui: Ende aut̃ uiuã. ñ inuemio
nͥ inte. Iustitia tua xp̃c ẽ. qui factus ẽ nob̾ sapientia
nio mandata tua quȩ cencupiui: ut intua iustita
hoc ẽ. milla uiuifices me. Ipse ẽ. eni ubũ cds. ⁊uer¬
bum caro factum est ut eẽt ⁊pximus meus.

Expanded text:
quod mandas. «In tua justitia vivifica me:» quia in me quod mandas. «In tua justitia vivifica me:» quia in me unde morerer habui; unde autem vivam non invenio nisi in te. Justitia tua Christus est, «qui factus est nobis sapientia nio mandata tua quae concupivi, ut in tua justitia, hoc est in illo, vivifices me. Ipse est enim Verbum Deus; et Verbum caro factum est, ut esset et proximus meus
Abbreviated transcription (Latin):
metipsis ñ intelligͣnt. hoc enł ꝓcliuius homo
suspicatur malio: quod sentit in se ipso. hoc itaq
ob pbrium sui petelit auferri. quod in se senserat
⁊in aliis fuerat suspicatus. ut ñeẽt diabolo
similis. qui de occultis scĩ iob suspicatus ẽ. quod
ñ gratis dñi coler&. quẽ poposcit temptandun.
alt̾iꝰ ebꝑbrium ñ nͥ emulatio suspicetur. dũbo¬
nũ opus rep̃hendi ñ potest: quia ñ se exerit quod
aꝑtum ẽ. ⁊ quo fine fiat rephenditur. quia ũ seexerit
quod eccultum ẽ. atq ita male suspicari ñ deba
tis: si dilectionem habuertas admuicem. Et dedi-¬
lectione dĩ ⁊pxum loquens. in his inquit duobus
putari. ecce inquit concupiui mandata tua: in.
tua iustitia uiuifica me. Ecce concupiui extoto
seorde. ex tota anima. ⁊extota m̃te diligere. ⁊ per
mũ sic̃ me. Nonminea. s intua iustitia iniufica
mehoc ẽ. ista caritate quã concupiui implertͤ.
adiuua me ut faciam quod cõmendas. Dona ipse

Expanded text:
metipsis» , non intelligunt: hoc enim proclivius homo suspicatur in alio, quod sentit in seipso. Hoc itaque opprobrium suum petebat auferri, quod in se senserat, et in aliis fuerat suspicatus; ut non esset diabolo similis, qui de occultis sancti Job suspicatus est quod non gratis Deum alterius opprobrium nonnisi aemulatio suspicetur, dum bonum opus reprehendi non potest, quia se asserit quod apertum est; et quo fine fiat reprehenditur, quia non se exserit quod occultum est; atque ita male suspicari eum libetis, si dilectionem habueritis in invicem» : et de dilectione Dei et proximi loquens, «In his,» inquit, «duobuputari, «Ecce,» inquit, «concupivi mandata tua; in tua justitia vivifica me.» Ecce concupivi ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente diligere te, et proximum sicut me: non in mea, sed «in tua justitia vivifica me,» hoc est, ista charitate quam concupivi, imple me. Adjuva ut faciam quod commendas, dona ipse
Abbreviated transcription (Latin):
minũ est Iuomͦ gͦ diligit ꝓxtmũ tanꝗͣ
seipsum: qui nescit ⁊ seipsum: llon enĩ frust
ille filius iunior. qui ꝓfectus inregionẽ longnniꝗͣ
ubi dissi pauit substantiã suã uiuens ꝓdlige ut
dicer&. surgam ⁊libo ad patrem meum. prius re¬
uersus ẽ. uisem e ipsum: nͥ q tam longe ꝑegrmatꝰ
ẽ. ut relinquer&e &iam sem&ipsii. nec tm̃ reuer¬
tẽtur ad se. si omm̃o nescir& se. nec dicerae siugã
uibo ad patrem meũ: si penitus ignorara dm̃. q¬
eirca ⁊ista aliquatenus scuntur. Et ut magis
magisq sciantur: non inmerito scienda poscun¬
tur. Qua ꝓpt̃ ut sciamus diligere dm̃. sciendus
ẽ. ds. ⁊ ut sciat homo diligere ꝓximũ tanquam
serpsum. prius delie diligendo dm̃. diligere seipsũ.
⁊uod unde pot̾it si nescit dm̃. si nescit. ⁊ seipsum:
Recte itaq dr̃ dõ. incola ego sũ int̾ra: ne abscondas
a me manclata tua. Merito namq absconetitur

Expanded text:
minum est. Quomodo ergo diligit proximum tanquam minum est. Quomodo ergo diligit proximum tanquam seipsum, qui nescit et seipsum? Non enim frustra ille filius junior, qui profectus in regionem longinquam, ubi dissipavit substantiam suam vivens prodige, ut diceret, «Surgam, et ibo ad partem meum,» prius reversus est in semetipsum , nisi quia tam longe peregrinatus est, ut relinqueret etiam semetipsum. Nec tamen reverteretur ad se, si omni modo nesciret se; nec diceret, «Surgam, et ibo ad patrem meum,» si penitus ignoraret Deum. Quocirca et aliquatenus ista sciuntur, et ut magis magisque sciantur, non immerito scienda poscuntur. Quapropter ut sciamus diligere Deum, sciendus est Deus; et ut sciat homo diligere proximum tanquam seipsum, prius debet diligendo Deum diligere seipsum: quod unde poterit, si nescit Deum, si nescit et seipsum? Recte itaque dicitur Deo, «Incola ego sum in terra; ne abscondas a me mandata tua.» Merito namque absconduntur
Abbreviated transcription (Latin):
tium. extoto corde tuo. ⁊ extota anima tua. i
extota iñte tua. ⁊ diliges ꝓpximũ cuũ tanquã
ca.: Nempe nomib fidelib ⁊ plurinis infide¬
ẜ nota sunt. Cur gͦ poscit fidelis ne sibi absẽ
nitur. quod nec infideli cernit abscondi: an
ua dm̃ nosse difficile ẽ.  Consequens ẽ. utiq ut
iligens dnm din tuũ. difficile intelligatur.
ni faciliqͭ ee. uidetur cognitio. Omĩs quippe hõ
oñ homini ꝓximus. nec ulla cogitanda est.
longniquitas generis: ubi ẽ. natura cõmunis.
uiaquam nec ꝓxunũ nouerat. qui dño ait. Et
quis ẽ. mͥ ꝓximuis. Iuando illi ẽ. ꝓpositus homo
quidam qui descendit abiherłm in ihericho &¬
incidit in latrones. cui ꝓximũ ñ fuisse. nͥ qͥ cũ
illo fec̃ misccłam: ipse qui int̾rogauera iudica¬
uit. Patutq infacienda misccła neminẽ alieñ
eẽ. putandũ. ab eo qui diligit ꝓximũ. S milti
nec seipso nouer̃. quia iscipsum nosse que admo¬
dũ homo sibi deba& in notescere.Non onnũ ho.¬

Expanded text:
tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua;» et, «Diliges proximum tuum tanquam data? Nempe et omnibus fidelibus, et plurimis infidelibus nota sunt. Cur ergo poscit fidelis ne abscondatur sibi quod nec infideli cernit abscondi? An quia Deum nosse difficile est, consequens est utique ut, «Diliges Dominum Deum tuum,» difficile intelligatur, imi facilior esse videtur cognitio. Omnis quippe homo est omni homini proximus, nec ulla cogitanda est longinquitas generis, ubi est natura communis. Quanquam nec proximum noverat qui Domino ait: «Et quis est mihi proximus?» Quando illi est propositus homo quidam, qui descendens ab Jerusalem in Jericho incidit in latrones: cui proximum non fuisse, nisi qui cum illo fecit misericordiam, ipse qui interrogaverat judicavit ; patuitque in facienda misericordia neminem alienum esse deputandum ab eo qui diligit proximum. Sed multi nec seipsos noverunt; quia et seipsum nosse, quemadmodum homo sibi debet innotescere, non omnium ho
Abbreviated transcription (Latin):
questio soluta ẽ. satisq apparuit scripture canonice¬
ae toritate fieri posse. ut ambulantes in iiis dr̃ ꝗuis
non siit sine peccato. ñ tm̃ id oꝑentur ipũ. ñ enĩ qui
oꝑantur miquitatem. hoc ẽ. pecatũ. quia peccatum
mniquitas ẽ. imuis eiꝰ ambulauer̃. Iam uero qͣ ratione
possit intelligi. ⁊ agens illud ꝓpt̾ corpus mertis huiꝰ
in quo lex peccati habitat. n ñ ipse agens illud ꝓpt̃

Expanded text:
quaestio soluta est, satisque apparuit Scripturae auctoritaquaestio soluta est, satisque apparuit Scripturae auctoritate canonicae, fieri posse ut ambulantes in viis Domini, quamvis non sint sine peccato, non tamen id operentur ipsi. «Non enim qui operantur iniquitateiis ejus ambulaverunt.» Jam vero qua ratione possit intelligi, et agens illud propter corpus mortis hujus, in quo lex peccati habitat, et non ipse agens illud propt
Abbreviated transcription (Latin):
currebam quando dicebam. bonũ certam̃ certaui.
cursum consũmaui. satis sint ista responsa quibus
abillo ⁊alia inquiramus. Bic obsecro o apłe. quando
adhuc incarne uiuens inuns dm̃ ambulabas. habebas
peccatum: an sine peccato eras: Audiamus utrum
seipse seducat. an uͦ quod beatus ibes eiꝰ coapłs sapiat.¬
tis ubi confiteor dicens. ñ enĩ qađ uolo facio bonĩ. sed
qđ nolebas agebas. cũ psalmus sc̃s miona& dicens. non
enĩ qͥ oꝑantur iniquitatem iniis eiꝰ ambulauerunt:
A udicontimio respondentẽ. ꝑfeqtientia consequentẽ.
S i qđ nolo inquit ego hec facio. iam ñ ego operor illud.
s qđ habitat inme peccatũ. Ecce quẽ admodũ qui
ambulant muis dñ ñ oꝑantur peccatum. ⁊tm̃ ñ
sunt sine peccato: qr iã ñ ipsi oꝑantur illud. s qaͣ
habitat in eis peccatũ. hic dic̃ aliqͥs. suomͦ agebat
quod nolebat malum Et quomͦ ipse ñ id agebat
s qđ habitabat millo peccatum. Int̾m iam illa

Expanded text:
cucurreram, quando dicebam, «Bonum certamen certavi, cursum consummavi» ? Satis sint ista responsa, quibusab illo et aliud inquiramus. Dic obsecro, o Apostole, quando adhuc in carne vivens in viis Domini ambulabas; habebas peccatum, an sine peccato eras? Audiamus utrum se ipse seducat, an vero quod beatus Joannes ejus coaposttis ubi confiteor, dicens: Non enim quod volo, facio bonum, sed  nolebas hoc agebas; cum Psalmus sanctus insonet dicens, «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt?» Audi continuo respondentem per sententiam consequentem: «Si quod nolo,» inquit, «ego hoc facio, jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum» . Ecce quemadmodum qui ambulant isunt sine peccato; quia jam non ipsi operantur illud, sed quod habitat in eis peccatum. 3. Hic dicet aliquis: Quomodo agebat quod nolebat malum, et quomodo ipse non id agebat, sed quod habitabat in illo peccatum? Interim jam ista
Abbreviated transcription (Latin):
qui dic. Ecce nunc retribue seruo tuo. uuam: i
custociam u̾ba tua. Quatuor eni retribittiones¬
iunt. aut mala ꝓ malis retribuatur. sic̃ ds̃ ignem
etnum retributurꝰ ẽ impns. aut bona ꝓbonis. sic̃¬
regnũ ȩtnũ retributurꝰ ẽ. iustis. aut bona ꝓmalis.
quatuer retributionum. duę pͥores ꝑtinent ac
iustitum. ut retribuantur mala ꝓmalis. bona ꝓ.
bonis: t̃tia ꝑtinet admiscãam. ut retribuantur
bona ꝓmalis Quartam as̃ necit milli eni maũ
ꝓbono recribuit. hȩc aut̃ qua t̾tioloco posutt.
pͥmitus necessariaẽ. Ilisi enĩ dĩ retribuerae bona
ꝓmalis. nullo mͦ eent. quib retribuerae bona ꝑ

Expanded text:
qui dicit, «Retribue servo tuo; vivam, et qui dicit, «Retribue servo tuo; vivam, et custodibo verba tua.» Quatuor sunt enim retributiones: aut mala pro malis retribuuntur, sicut Deus ignem aeternum retributurus est impregnum aeternum retributurus est justis; aut bona pro maliquatuor retributionum duae priores pertinent ad justitiam, ut retribuantur mala pro malis, bona pro bonis; tertia pertinet ad misericordiam, ut retribuantur bona pro malis: quartam Deus nescit; nulli enim malum pro bono retribuit. Haec autem quae tertio loco posita est, primitus necessaria est. Nisi enim Deus retribueret bona pro malis, nullo modo essent quibus retribuere
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiora meminis¬
nos debent ad i.¬
telligencla sequen¬
tia. Et enĩ que
tanquani exumus
hominis ꝑsona lo¬¬
quentur m̃bra st̃
caput tanquam¬
al unium ꝑtinert cepus. llempe lupi aert¬
in quo coerigit iunmae inam suam. incustodien¬
do uͥlu tua. Ecce minc aꝑtius ut id fiat: poscit
auoxilium. Retribue inquit seruo tuo: uiuami.
⁊ custodiã u̾ba tua. Si bona ꝓbonis sibi postula¬
uit retribui. uam custodierat u̾ba di. Non autt̃
dix̃ retribue seruo tuo quia custodiui u̾ba tua.
tinqua mercede bona ꝓbono obelientiȩ flagita¬
r&e. s. dix. retribue seruo tuo. uua. ⁊ custodiã
uba tua. Quid ẽ aliudd quam dicere mortuos
tuos intelligimus infideles. uuos aut̃ fideles.
qm̃ iustus exfide uiuit. nec possint custodiri
uibi postt. qui diẽ. retribue serus tuo. uiuam ncꝰ
todũ u̾ba tua. Et qm̃ ante fidem ñ homimi de¬
bentur nͥ mala ꝓmalis. retribut aut̃ ds̃ ꝑindebi¬
tam grãm bona ꝓmalis. hanc retributionẽ rogat

Expanded text:
superiora meminisnos debent ad intelligenda sequentia. Etenim quae tanquam ex unius hominis persona loquuntur, membra sunt caput tanquam unum pertinent corpus. Nempe superIn quo corrigit junior viam suam? In custodiendo verba tua.» Ecce nunc apertius, ut id faciat, poscit auxilium: «Retribue,» inquit, «servo tuo; vivam, et custodibo» «verba tua.» Si bona pro bonis sibi retribui postulavit, jam custodierat verba Dei. Non autem dixit, Retribue servo tuo, quia custodivi verba tua; tanquam mercedem bonam pro bono obedientiae flagitaret: sed dixit, «Retribue servo tuo; vivam, et custodibo verba tua.» Quod quid est aliud, quam dicere mortuos tuos intelligimus infideles, vivos autem fideles; quoniam justus ex fide vivit , nec possunt custodiri sibi poscit qui dicit, «Retribue servo tuo; vivam, et custodibo verba tua.» Et quoniam ante fidem non homini debentur nisi mala pro malis, retribuit autem Deus per indebitam gratiam bona pro malis; hanc retributionem rogat
Abbreviated transcription (Latin):
custodire ꝑ obedientiã : nͥ uideantur ꝑ intelligentiã.
h oc qͦ orationi addidit: ndic̃. Reuela oculos meo.
⁊ considerabo mirabilia de lege tua. Ad hoc &iã
illud ꝑtin& quod adiungit: in quiłmus ego sũ
initra. siue ut ñ nulli codices habent. incola ego
sum apud te. int̾ra: ñ abscondas ame mandata
tua. Iuod enĩ ait suꝑiꝰ reuela ocłos meos. hoc pe̾a
dix̃. ne abscondas ame. Et quod ibi dixerat mi-¬
rabilia de lege tua: hoc alio loco repetens ait man¬¬
clata tua. Nichil ẽ. aut̃ nurabilius inmandatis dĩ.
qua diligͥte immicos ur̃os. hoc ẽ. retribuite

Expanded text:
custodiri per obedientiam, nisi videantur per intelligentiam, hoc quoque orationi addit et dicit: «Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua.» Ad hoc etiam illud pertinet, quod adjungit, «Inquilinus ego sum in terra:» sive, ut nonnulli codices habent, «Incola ego sum in terra; ne abscondas a me mandata tua.» Quod enim ait superius, «Revela oculos meos;» hoc postea dixit, «ne abscondas a me:» et quod ibi dixerat, «mirabilia de lege tua;» hoc alio modo repetens ait, «mandata tua.» Nihil est autem mirabilius in mandatis Dei, quam, «Diligite inimicos vestros» ; hoc est, retribuite
Abbreviated transcription (Latin):
adtendite inquit. ne iustitiam urãm faciatis corã
hominibus ut uicleamim abeis. Alioqum. mercedẽ
ñ habebitis apud patrem ur̃m qui incelis ẽ. De¬
inde cum ipsius iustitie quasdam partes exe.¬
queretur: p̃cipiens de elemosinis. de orationibus.
de iriumis. ubiq id admonuit. ne aliquid eoꝵ.¬

Expanded text:
oram hominibus, ut videamini ab eis; alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum, qui in coelis est.» Deinde cum ipsius justitiae quasdam partes exsequeretur, praecipiens de eleemosynis, de oratione, de jejunio, ubique id admonuit, ne aliquid eo
Abbreviated transcription (Latin):
Iui eni dix̃. bonii certam̃ certaui. quancdo uince.¬
cursum consũmauit quando currer&. quando ꝑ-¬
uenir& nͥ illo adiutiante de qͦ ait: gͥ ii uolentis
neq currentis s nnserentis ẽ. di. Et qui fidẽ
seruauit quando id facerae. nͥ ut ipse ait. miscdã
consecutus fum ut fidelis eẽm. Nusquã gͦ se ex-¬
tollat humana suꝑbia : donis suis ds̃ retribuit
bona p̃mia. S iste qui iara orat ndic̃. retribue
Nseruo tuo uiiã. si penitus iam ñ eẽt mortuus ñ
orar&. s ab illo accepit untiũ bone concupiscen

Expanded text:
ui enim dixit, «Bonum certamen certavi,» quando vincercursum consummavit, quando curreret, quando perveniret, nisi illo adjuvante de quo ait, «Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei» ? Et qui fidem servavit, quando id faceret, nisi, ut ipse ait, misericordiam consecutus ut fidelis esset? 3. Nusquam ergo se extollat humana superbia: donis suis Deus retribuit bona praemia. Sed iste qui jam orat et dicit, «Retribue servo tuo, vivam;» si penitus esset mortuus, non or
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos quibus contemplamur. quare ficiamus quod.
faciꝰ. auerti poscit ne uideant uanitatem. ud est
ne hanc adtendat ꝓut̃ quam ficiat: cum boni ali.¬
quid facit. In qua uanttate p̃cipuum locum op¬
tin& amor laudis humane: ꝓpt̃ quã multa mag̃.¬
na fecer. qui magni in hoc scło nominati sunt.
multunq liudati inciuitatibus gentiũ. que-¬
rentes ñ apud dm̃ s apuad homines głam. ⁊ ꝓpt̾
ad quam ꝑuenientes: ꝑceper̃ mercedem suam.¬

Expanded text:
oculos quibus contemplamur quare faciamus quod facimus, averti poscit ne videant vanitatem; id est, ne hanc attendat, propter quam faciat, cum boni aliquid facit. In qua vanitate praecipuum locum obtinet amor laudis humanae, propter quam multa magna fecerunt qui magni in hoc saeculo nominati sunt, multumque laudati in civitatibus gentium, quaerentes non apud Deum, sed apud homines gloriam, et propter ad quam pervenientes perceperunt mercedem suam
Abbreviated transcription (Latin):
mandatum. quod erat inuitã. hoc eẽ. in mortem.
Retribuit aut̃ illi dĩ bonum ꝓmalo. hoc ẽ uitam
ꝓ morte. talem scilic& retributionem.: qualis hic
poscitur ubi dicitur. Retribue seruo tuo inuam:
⁊ custodiã u̾ba tua. Et uixit ⁊ custodiuit ub.¬

Expanded text:
andatum quod erat in vitam, hoc esse in in mortem» . Retribuit ergo illi Deus bonum pro malo, hoc est, vitam pro morte; talem scilicet retributionem, qualis hic poscitur, ubi dicitur, «Retribue servo tuo; vivam, et custodibo verba tua.» Et vixit, et custodivit
Abbreviated transcription (Latin):
dis. Inuia testimonioꝵ tuoꝵ iocundatus sum.
quasi momĩb diuitus. Sia testimꝰoꝵ dĩ nichil
citius. nichil certiꝰ. nichil breuius. nichilq grandius.
intelligimnus eẽ. quam xp̃m: inquo sunt om̃s thes-¬
auri sapientie ⁊ scientię absconditi. Inde niste ait
se iocundatũ. uł delectatũ inhac uia quasi inom̃ib
dliuitus. Testimonia quippe dĩ sunt. quib qͥntum
nos cdiligit. nobis ꝓbare dignatur. Corminclat aut̃

Expanded text:
dicit, «In via testimoniorum tuorum jucundatus sum, quasi in omnibus divitiis.» Viam testimoniorum Dei nihil citius, nihil certius, nihil brevius, nihilque grandius intelligimus esse quam Christum, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Inde et iste ait se jucundatum vel delectatum in hac via, «quasi in omnibus divitiis.» Testimonia quippe Dei sunt, quibus quantum nos diligat, nobis probare dignatur. Commen
Abbreviated transcription (Latin):
atus ille in pͥmo psalmo: inlege aim̃ medit abstur
hie nnocte. Inbis om̃ibus que ut potumus dispi¬
corde suo eloquia dĩ. ⁊enuntiat inlabus siuis om̃ia
sic mom̃ib duitus. ⁊ garriens uł sese exrcens in

Expanded text:
atus ille in primo psalmo, in lege Domini meditabitur atus ille in primo psalmo, in lege Domini meditabitur die ac nocte . 5. In his omnibus quae, ut potuimus, dispudit in corde suo eloquia Domini, et enuntiat in labiis suis omnia sicut in omnibus divitiis, et garriens ve
Abbreviated transcription (Latin):
mus. xp̃c ꝓnobis mortinis ẽ. Cũ gͦ ipse dicat ego
sum uia ꝯ humilitas eiui carhalis natiuitatis atq
pasionis euiclentia sint testimonia diuine erega
pleta. xlam futura erga nos quos semꝑit̾na
ꝓniusa sunt. expectannus. ⁊ sꝑamꝰ implenda. Qui
eiũ ꝓprio filio ñ ꝑeꝑcit. s ꝓnobis om̃ibus tracii¬
cut eum: quomͦ ñ icum illo omĩa nobis dona
uit: Sequitur. In mandatis tuis garriam.
iconsidabo uias tuas. Quod grecus hali& aduliscesso.
lectatione disputationis utrunq conunigitur. ⁊qͥsi
erutroq unum aliquia temperatur. ut ñ sit alie.¬
na ab hui mocli exercitatione garrulitas. Solent
eñ garruli uocari loquaces. Sic aut̃ se indĩ min¬
ditis exere& excła. adusus oms imiicos fidi xp̃i.¬
anȩ atq catholicȩ copiosis doctoꝵ cdisputationib
garrulaͭ que tuc fructuose sunt dispitantibus. si.
plenitudo inuenitur inxp̃o. ꝑhanc suauẽ exer.¬
atationem.: fit &ia quod adiungit. Iniustificatio.¬

Expanded text:
us pro nobis mortuus est . Cum ergo ipse dicat, «Ego sum via» , et humilitas ejus carnalis nativitatis atque passionis, evidentia sint testimonia divinae erga pleta, etiam futura erga nos, quae sempiterna promissa sunt, exspectamus et speramus implenda. Qui enim proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo omnia nobis dona Sequitur: «In mandatis tuis garriam et considerabo vias tuas.» Quod graecus habet ἀδολεσχήσω, lectatione disputationis, utrumque conjungitur, et quasi ex utroque unum aliquid temperatur, ut non sit aliena ab hujusmodi exercitatione garrulitas. Solent enim garruli vocari loquaces. Sic autem se in Dei mandatis exercet Ecclesia, adversus omnes inimicos fidei christianae atque catholicae copiosis doctorum disputationibus garrula: quae tunc fructuosae sunt disputantibus, si plenitudo invenitur in Christo. Per hanc suavem exercitationem fit etiam quod adjungit: «In justificatio
Abbreviated transcription (Latin):
ad hominẽ: cũ ꝓfecto ut aliquid exempli grãdicã.
unde iudicioꝵ dĩ conciatur imñsitas. cum nemo
sine iudicio dĩ sit tardus maninio. uł clauclus in-
corpore. hali& tm̃ unde dicat ȩccła. hoc ẽ. popłs ad¬
quisitionis: ⁊ueracit̃ dicat. In labiis meis emintia¬
u omĩa iudicia oris tui. id÷ nichil iudicioꝵ tuoꝵ.
tacui: que mͥ ꝑeloquia tua in notescere uoluisti.
s ꝓrsus omĩa inlabiis meis enuntiaui. hoc eni¬

Expanded text:
ad hominem, cum profecto ut aliquid exempli gratia dicam, ad hominem, cum profecto ut aliquid exempli gratia dicam, unde judiciorum Dei conjiciatur immensitas nemo sine judicio Dei sit tardus in animo, vel claudus in corpore: habet tamen unde dicat Ecclesia, hoc est, populus acquisitionis, et veraciter dicat: In labiis meis enuntiavi omnia judicia oris tui, id est, nihil judiciorum tuorum tacui, quae mihi per eloquia tua innotescere voluisti, sed omnia prorsus in labiis meis enuntiavi. Hoc eni
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑantis malũ iudeo pͥmũ ⁊ greco. głam uͦ ⁊ hono
rem .ipacem om̃i oꝑanti bomĩ uideo pͥmũ ⁊ greco.
Hec atq huimohi. iudicia dĩ euident̃ exp̃ssa nouit
ccła: s ñ ipsa sunt omĩa. cum sunit quedam inscru¬¬
tabilia. ⁊ sic̃ multa abyssus ꝑfunda ⁊ occulta. An nip.¬
sa nota sunt quibidam excellentioribus mbris ho.¬
minnis hauꝰ. qui cum suo capite saludtore totꝰ est
xp̃c. inscrictabilia em̃ fortase dicta suitt homĩ
quia urib suis cea ñ potest ꝑscritari. S quͣt ñ.
possit dono sp̃c scĩ cuicunq hoc dnis conferre dig¬
natur: Sic enĩ illud dictũ ẽ. ds habitat lucem
maccessibilem. ⁊ tm̃ audimus. accedite adeũ ⁊ il-¬
uirib nr̃is. accedatur aut̃ adeum mimerib suis.
pinqua ⁊si nemini omio scoꝵ. quãdiu corpus
quod corrumpitur ad grauat animã gestanti omĩa
iudicia dĩ scire conceditur. qr reuera multum ẽ.

Expanded text:
operantioperantimni operanti bonum, Judaeo primum et Graeco . Haec atque hujusmodi judicia Dei evidenter expressa novit Ecclesia: sed non ipsa sunt omnia, cum sint quaedam inscrutabilia, et sicut multa abyssus profunda et occulta. An et ipsa nota sunt quibusdam excellentioribus membris hominis hujus, qui cum suo capite Salvatore totus est ristus? Inscrutabilia enim fortasse dicta sunt homini, quia viribus suis ea non potest perscrutari. Sed cur non possit dono Spiritus sancti, cuicumque hoc Dominus conferre dignatur? Sic enim et illud dictum est: Deus habitat lucem inaccessibilem : et audimus tamen, Accedite ad me, et ilviribus nostris, accedatur autem ad eum muneribus suis. Quanquam etsi nemini omnino sanctorum, quandiu corpus quod corrumpitur, aggravat animam , omnia judicia Dei scire conceditur, quia revera multum est
Abbreviated transcription (Latin):
uelle intelligatur facendo. ñ memoria retmendo
⁊loquendo. Nid adño demonstrauit debere nos
petere : sine qͦ nichil possinnus facere. S hoc ante
istii. alio sermone iam tractauimus: nunc uͦ qͦmͦ
se dixerit om̃ia iudicia oris dĩ in labiis suis eñ¬
tiasse. cum dicta sint inscrutabilia. ⁊ de quoꝵ
ꝓfunditate alibi scriptum ẽ. iudicia tua abyssus
multa: quantũ ds̃ donat tractare suscepimus.
Quid gͦ inc intelligantis adtencdite. Nunquid ui-¬
dicia dĩ nescit eccła: Scit plane. Nam scit utiq
qualib dicturus sait uidex uiuoꝵ nmortuoꝵ.
uenite benedicti patris mei ꝑcipite regnum.¬
qualili dicturus sit ite inignẽ et̾num. Scit
inquam. neq formcatores. neq idolis seruientes.
neq illos. atq illos. quos ibi apłs paulus enume.¬
rat regnum dĩ possessuros. Seit iram nndignatio.¬
nẽ. trsbulationẽ ⁊ angustias moninẽ animã hominis

Expanded text:
velle intelligatur faciendo, non memoria retinendo velle intelligatur faciendo, non memoria retinendo et loquendo; et id a Domino demonstravit debere nos petere, sine quo nihil possumus facere. Sed hoc ante istum alio jam sermone tractavimus: nunc vero quomodo se dixerit omnia judicia oris Dei in labiis suis enuntiasse, cum dicta sint inscrutabilia, et de quorum profunditate alibi scriptum est, «Judicia tua abyssus multa» ; quantum Deus donat, tractare suscepimus. 2. Quid ergo hic intelligamus, attendite. Numquid judicia Dei nescit Ecclesia? Scit plane. Nam scit utique qualibus dicturus sit judex vivorum et mortuorum, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnumqualibus dicturus sit: Ite in ignem aeternum. Scit, inquam, neque fornicatores, neque idolis servientes, neque hos, neque illos, quos ibi apostolus Paulus enumerat, regnum Dei possessuros. Scit iram et indignationem, tribulationem et angustias in omnem animam hominis
Abbreviated transcription (Latin):
n inuestigabiles uiȩ eius: Iñs dic̃. Ad¬
huc multa habeo uobis dicere.: s ñ po-¬
testis portare modo. Et quaniris c̃tinuo
ꝓmiserit eis omnẽ ueritatẽ ꝑspm̃ scin
ꝓignus accepimus. ꝑduci nos ad or
ueritatem . s cum malia uit¬

Expanded text:
et investigabiles viae ejus» ! Dominus dicit, «Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo:» et quamvis continuo promiserit eis omnem veritatem per Spiritupignus accepimus, perduci nos ad omnem veritatem; sed cum in aliam vit
Abbreviated transcription (Latin):
Plus em̃ uolentes babere quã acceꝑant: ⁊ quod ac-¬
ceꝑant amiser̃. Cuiꝰ uestigiũ ueritatis quȩ ubiq
disꝑsa sunt. inforensi ture dephensus ẽ. quo in¬
stitutum ẽ. ut plus petendo causa cadat. ud est
ut qui plus petierit quã debetur. ⁊ quod ei de¬
bebatur amittat. Ois aut̃ a nobis circuncidit᷑
auaritia. si gratis colatur ds̃. ad quod scm iob
ingone temptationis ipse ꝓuocat municus cũ
de illo dic̃. Nunquid gratis colit iob dm̃ Puta¬¬
bat enĩ diabolus quod indõ colendo uir iustus
cor inclinatum haber& in auaritiam. n causa
emolumenti. uł utilitatis rerũ temporaliũ qͥb
eum ditauerit cdñs uelut mercenarius ei
ꝓtali mercede serura. S quã gratis eũ colente.
temptatus apparuit. Si gͦ cor ñ habeamus incli¬
natum inauaritiam : dm̃ ñ colimus uͥ ꝓpt̃ dm̃.
ut sui cultus ipse sit merces. Ipsum diligamus
ninseipso. ipꝰ an diligamus in nobis. ipsũ nꝗoei.

Expanded text:
ntes habere quam acceperant, et quod acceperant amiserunt. Cujus vestigium veritatis quae ubique dispersa est, et in forensi jure deprehensum est, quo institutum est ut plus petendo causa cadat: id est, ut qui plus petierit quam ei debetur, et quod ei debebatur amittat. Omnis autem a nobis circumciditur avaritia, si gratis colatur Deus. Ad quod sanctum Job in agone tentationis ipse provocat inimicus, cum de illo dicit: «Numquid gratis colit Job Deum» ? Putabat enim Diabolus quod in Deo colendo vir justus cor inclinatum haberet in avaritiam, et causa emolumenti vel utilitatis rerum temporalium quibus eum ditaverat Dominus, velut mercenarius ei pro tali mercede serviret: sed quam gratis Deum coleret, tentatus apparuit. Si ergo cor non habeamus inclinatum in avaritiam, Deum non colimus nisi propter Deum, ut sui cultus ipse sit merces. Ipsum diligamus in seipso, ipsum diligamus in nobis, ipsum in prox
Abbreviated transcription (Latin):
pouent instruemie. Quod expsius sle ouio. dicits
tibine intelligene. Et ex ercebor mintrabilibus tuis.
pas iui stisicationes ampliores quas ꝓficiendo eu¬
pit app̃hendere: mirabilia di uecat. Sunt ir ao
quedam iustificationes ita mirobiles. ut bu mano
intirant as abeis qui cxꝑti ñ furt: ñ adeas ꝓue.
nie pose credatir. nde laborans ute. Neariũ

Expanded text:
uod expressius de graeco dicitur, «fac me intelligere». «Et exercebor in mirabilibus tuis.» Ipsas justificationes ampliores, quas proficiendo cupit apprehendere, mirabilia Dei vocat. Sunt ergo quaedam Dei justificationes ita mirabiles, ut humana infirmitas ab eis qui experti non sunt, non ad eas posse pervenire credatur. Unde labor
Abbreviated transcription (Latin):
mancdatum tuũ p̃t̾iui. lumor gͦ ille correx̃ uiam
suã. qua se ita depͥuasse ꝑusanq habuisse confessus
ẽ. ut patri dicer&: iam nͥ sum dignus uocari filius
tuiis. Tertius quoq intellectus mͥ occurrit: quem
quidem ego quantũ ꝓmodulo meo sapio duobus
suꝑiorib antepono. ut semor agnoscatur uetꝰ homo:
mouus iunior. Semor qui portat imaginẽ t̾ren
hominuis. iunior qui cȩlestis: quia ñ prius quod
spuale ẽ. s quod animale. postea sp̃uale. Sit gͦ
lic& quilib& quantũ adetatem ꝑtinet corporis
annosa uetustate decrepitus. iumor erit ad dĩn
ꝑcepta grẽ nouitate conuersus. Et in hoc corri qit¬
umor uiĩ suã. incustodiendo uerba eiꝰ. hocẽ u̾bũ
ficĩ quod p̃dicamus: uipsa ẽ. fides quȩ ꝑdilectionẽ

Expanded text:
mandatum tuum praeterii.» Junior ergo ille correxit viam mandatum tuum praeterii.» Junior ergo ille correxit viam suam, quam se ita depravasse perversamque habuisse confessus est, ut patri diceret, «Jam non sum dignus vocari filius tuus» . Tertius quoque intellectus mihi occurrit, quem quidem ego, quantum pro modulo meo sapio, duobus superioribus antepono: ut senior agnoscatur, vetus homo; et novus, junior: senior, qui portat imaginem terreni hominis; junior, qui coelestis: quia «non prius quod spirituale est, sed quod animale; postea spirituale» . Sit ergo licet quilibet, quantum ad aetatem pertinet corporis, annosa vetustate decrepitus, junior erit ad Deum percepta gratiae novitate conversus; et in hoc corrigit viam suam, in custodiendo verba ejus: hoc est verbum fidei quod praedicamus , et ipsa est fides qu