comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec peccasse. nec stultum aliqͥd contra
dm̃ locutus asseritur: hoc de illo petrꝰ
sicut & iã prediximus aꝑte testatur di¬
cens. Qpeccatũ ñfecit: nec dolus inuentꝰ
est inore eiꝰ. Dolus qͥppe inore. quanto
apud homines prudentiꝰ callet: tanco
apud dm̃ stultius desipit: paulo attesti¬
stante quiait. Dapientia huius mundi.
stultitia est. apud dm̃. Quia ergo dolus
inore eius ñ fuit: stulcum ꝓcul dubio n¬
chil dixit. Hunc contra dnm sacerdotes
& pͥncipes. locutum stulte credider̃t:
cũ interrogatus passionis tempore. dei
se filium testaretur. Unde & conqͤrentes
dicunt. Quid adhuc egemus testibus:
Ecce ipsi audiuimus blasphemiã. Sed
contra dm̃ stulte nichil dixit: ꝙr uera
loquens. hoc de se infidelibus & iã mo¬
riendo intulit: quod paulo post redẽp¬
tis omnib resurgendo monstrauit. Hȩc¬
insignificatione nr̃i capitis breuiter tra¬
ctata transcurrimus: nunc inȩdifica¬
tionem eius corporis ea moraliter trac¬

Expanded text:
nec peccasse, nec stultum aliquid contra Deum locutus asseritur; hoc de illo Petrus, sicut jam praediximus, aperte testatur, dicens: Qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus . Dolus quippe in ore, quanto apud homines prudentius callet, tanto apud Deum stultius desipit, Paulo attestante, qui ait: Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum . Quia ergo dolus in ore ejus non fuit, stultum proculdubio nihil dixit. Hunc contra Deum sacerdotes et principes locutum stulte crediderunt, cum interrogatus passionis tempore, Dei se Filium testaretur. Unde et conquirentes dicunt: Quid adhuc egemus testibus? ecce ipsi audivimus blasphemiam . Sed contra Deum stulte nihil dixit: quia vera loquens, hoc de se infidelibus etiam moriendo intulit, quod paulo post redemptis omnibus resurgendo monstravit. in significationem nostri capitis breviter tractata transcurrimus: nunc in aedificationem ejus corporis, ea moraliter trac
Abbreviated transcription (Latin):
oRlo Quem diuina inspiratio contra hostẽ
roborat: hunc quasi insatanȩ aurib d̃s
laudat. Laudare qͥppe eiꝰẽ. & prius bo¬
na concedere: & post concessa custodire.
Sed antiquus hostis eõ contra bonos grauiꝰ
seuit: quõ uallarieos diuinȩ ꝓtectionis
munere conspicit. Unde & subiungens

Expanded text:
Quem divina inspiratio contra hostem roborat, hunc quasi in Satanae auribus Deus laudat. Laudare quippe ejus est, et prius bona concedere, et post concessa custodire. Sed antiquus hostis eo contra bonos gravius saevit, quo vallari eos divinae protectionis munere conspicit. Unde et subjungens
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ locuiꝰ est. Quia tẽptationũ tribula¬
tionibus dep̃hensi. &iã tacito cogitatio¬
num motu possumus ñloqͣndo peccare:
beato iob & oris testimoniũ ꝑhibet᷑. &¬
cordis. Priꝰ enim dicitur ñpeccauit: &
tunc demũ subdit᷑: neq stultũ aliqͥd
contͣ deum loquutus ẽ Qui enĩ stultũ locu¬
tꝰ ñẽ: culpã alingua cõpescuit. Sed
cũ p̃mittit᷑ ñ peccauit: constat qd mur¬
murationis uitiũ &iã a cogitatione re¬
strinxit. Nec peccauit gͦ nec stulte locu¬
cus ẽ: qr nec ꝑ conscientiã tacitus tumu¬
it: nec linguam in contumaciã relaxa¬
uit. Stulce autẽ contra dm̃ loqͥt᷑: qui
inter diuinȩ anmaduersionis flagella
positꝰ iustificare semet ipsũ conat᷑. Si enĩ
innocentẽ se asserere suꝑbe audeat: qͥd
aliud qͦm iusticiam ferientis accusat
Huc usq nos uerba historiȩ transcurris¬
se sufficiat: iam nunc ad indaganda al¬
legorie mysteria expositionis se sermo
conuertat. Ded in hoc qͦd scriptũ ẽ. qͣ¬

Expanded text:
dis abstinuit. --Quia tentationum tribulationibus deprehensi, etiam tacito cogitationum motu possumus non loquendo peccare, beato Job et oris testimonium perhibetur, et cordis. Prius enim dicitur: Non peccavit; et tunc demum subditur: Neque stultum aliquid contra Deum locutus est. Qui enim stultum locutus non est, culpam a lingua compescuit; sed cum praemittitur, Non peccavit, constat quod murmurationis vitium etiam a cogitatione restrinxit. Nec peccavit ergo, nec stulte locutus est, quia nec per conscientiam tacitus tumuit, nec linguam in contumaciam relaxavit. Stulte enim contra Deum loquitur, qui inter divinae animadversionis flagella positus, justificare semetipsum conatur. Si enim innocentem se asserere superbe audeat, quid aliud quam justitiam ferientis accusat? Hucusque nos verba historiae transcurrisse sufficiat: jam nunc ad indaganda allegoriae mysteria expositionis se sermo convertat. Sed in hoc quod scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ per hoc quod deus ẽ. cum patre dat
expectatam incarnationis eius presentiã
contempsisset: dñs abstulit. Data qͥppe
est cũ ꝑ quosdam futura credidit᷑ sed exi¬
gente merito suȩ ocitatis ablata ẽ: cũcre¬
dita ꝑqͦsdam uenerari contẽpsit. Inse au
tem credentes edoceat: ut inflagellis po¬
siti benedicere dño sciant: cum subdit᷑.
Sicut dño placuit ita factum ẽ: sit no¬
m dñi benedictũ Vnde & teste euangłio
cum ꝓpinquare passioni dicitur: accep¬
to pane grãs egisse ꝑhibetur. Grãs itaq
agit: qͥ alienȩ flagella iniqͥtatis suscep̃.
& qͥ nil dignum ꝑcussione exhibuit:
humiliter in ꝑcussione benedicit: ut
hinc uidelicet ostendat. quid unusqͥsq
in flagello culpȩ ꝓpriȩ facere debeat:
si ipse ȩquammiter flagella culpȩ por¬
tat alienȩ : ut hinc ostendat quid incor¬
reptione faciat subditus: siin flagello po¬
situs. patri gr̃as agit ȩqualis. Sequitur.¬

Expanded text:
noster per hoc quod Deus est, cum Patre dat exspectatam incarnationis ejus praesentiam contempsisset: Dominus abstulit. Data quippe est, cum per quosdam futura credidit; sed exigente merito suae caecitatis ablata est, cum credita per quosdam venerari contempsit. tem credentes edoceat, ut in flagellis positi benedicere Domino sciant, cum subditur: Sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum. Unde et teste Evangelio , cum 63 propinquare passioni dicitur, accepto pane gratias egisse perhibetur. Gratias itaque agit, qui flagella alienae iniquitatis suscipit. Et qui nihil dignum percussione exhibuit, humiliter in percussione benedicit; ut hinc videlicet ostendat quid unusquisque in flagello culpae propriae facere debeat, si ipse aequanimiter flagella culpae portat alienae ut hinc ostendat quid in correptione faciat subditus, si in flagello positus Patri gratias agit aequalis. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
ignorare: qui dum ex lege ñ nulla recipi¬
unt: ñ nulla contempnunt: quasi came¬
lorum more uelud mundum animal ru¬
minant: sed immundum ungulam ne¬
quaqͣm findunt. Qmuis & eos cameli ru¬
minantes. s tam̃ ungulã ñfindentes indi¬
cant: qui iniudȩa iuxta litterã. historiam
audierant: s uirtutem eiꝰ discernere spĩta¬
liter nesciebant. Quos trib turmis chaldei
rapiunt: dum pharisei᷑. herodiani. & sadu¬
cei: ab om̃i sensus rectitudine iniqua ꝑsua¬
sione ꝑuertunt. Simulq pueros gladio
feriunt: ꝙ & si qui inpopulo utiiam ratioẽ
poterant. eis ipsi ñ uirtute rationis: s po¬
testatis auctoritate contra ibant. Dumq
se quasi p̃positos imitari a subditis uolunt:
& su ntelligere aliquid sequentes possunt:
exauctoritate tam̃ suscepti regiminis. eos
ad ꝑnitiem ꝑtrahunt. Aqͥb bene solus
puer quinuntiet fugit: quia phariseis. he¬
rodianis. atq saduceis. iniqua patrantib:

Expanded text:
ignorare? Qui dum ex lege nonnulla recipiignorare? Qui dum ex lege nonnulla recipiunt, nonnulla contemnunt, quasi camelorum more, velut mundum animal ruminant, sed ut immundum ungulam nequaquam findunt. Quamvis et eos cameli ruminantes, sed tamen ungulam non findentes, indicant qui in Judaea juxta litteram, historiam audierant, sed virtutem ejus discernere spiritaliter nesciebant. Quos tribus turmis Chaldaei rapiunt; dum Pharisaei, Herodiani et Sadducaei ab omni sensus rectitudine iniqua persuasione pervertunt. Simulque pueros gladio feriunt, quia etsi qui in populo uti jam ratione poterant, eis ipsi non virtute rationis, sed potestatis auctoritate contraibant; dumque se quasi praepositos imitari a subditis volunt, etsi intelligere aliquid sequentes possunt, ex auctoritate tamen suscepti regiminis eos ad perniciem pertrahunt. A quibus bene solus puer qui nuntiet fugit: quia Pharisaeis, Herodianis, atque Sadducaeis iniqua patrantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiarem tibs. Quia chaldeos interpretari
feroces nouimꝰ: qui alũ chaldeorũ nomine
de signantur. nisi ꝑsecutionis auctores usq
ad aꝑtos clamores malitie prũpentes: cũ di¬
cunt crucifige crucifige: qui de semetip¬
sis tres turmas faciunt: cum se ad ꝓponen¬
das questiones dño. pharisei: herodiani:¬
& saducei. diuiserunt. Core quidem sapi¬
entiȩ uicti sunt. s quia stultos qͦsdam
post se traxisse credendum ẽ: factis cur¬
mis camelos tulerunt. Unusqͥsq namq eoꝵ
ordo in praua quȩ sapuit: insipientium cor¬
da corrupit: & dũ ꝑsuadendo ad interitũ
ꝑtrahit: quasi cortuosas mentes infirman¬
tium ad captiuitatem duxit. Predicante
qͥppe insamaria dño: multi ex samarita¬
nis fuerunt in possessione eiusdem nr̃i redẽp¬
toris assciti. Sed numquidhi qͥ pro septẽ
uiris unius mulieris mortuis. de resurrec¬
tionis desꝑatione dñm tẽptant: nequaqͣm
conati sunt credentes samaritanos afide
reducere: quos constat sp̃e resurrectionis

Expanded text:
ntes. --Quia Chaldaeos interpretari feroces novimus, qui alii Chaldaeorum nomine designantur, nisi persecutionis auctores usque ad apertos clamores malitiae prorumpentes, cum dicunt: Crucifige, crucifige ? Qui de semetipsis tres turmas faciunt, cum se ad proponendas quaestiones Domino Pharisaei, Herodiam et Sadducaei diviserunt. Qui ore quidem Sapientiae victi sunt: sed quia stultos quosdam post se eos traxisse credendum est, factis turmis camelos tulerunt. Unusquisque namque eorum ordo in prava quae sapuit, insipientium corda corrupit; et dum persuadendo ad interitum pertraxit, quasi tortuosas mentes infirmantium ad captivitatem duxit. Praedicante quippe in Samaria Domino, multi ex Samaritanis fuerunt in possessionem ejusdem Redemptoris nostri asciti. Sed nunquid ii qui pro septem viris unius mulieris mortuis, de resurrectionis desperatione Dominum tentant , nequaquam conati sunt credentes Samaritanos a fide reducere, quos constat spem resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
bonis p̃dicatorib sẽd tam̃ inpassione fu¬
gientib: ꝓximi mei a longe steterunt:
dicens de cunctis ualde formidantibus:
ꝑcutiam pastorem & disꝑgent᷑ oues gregis.
iob surrexit: qr iudȩa in infidelitate ꝑdi¬
ta. p̃dicatorib inpauoris morte caden¬
tib: redẽptor humani generis qͥnto¬
iudicio ꝑsecutores suos deserue  rit
demonstrauit. Surgere qͥppeT eiꝰ ẽ:
Qͣ districtione peccatores derelinqͥt
ostendere. Quasi enim iacere eiꝰ ẽ. patien¬
ter mala colerare. Surgit gͦ: cũ contra
reꝓbos iudicium iusticiȩ exerit. Unde
& recte uestim̃ta scidisse phibetur. Qd
enim uestimentũ dñi. nisi synagoga
extitit: quȩ ꝓpħis p̃dicantib expecta¬
tioni incarnationis illius adhesite sic̃
enim his nunc uestitur a qͥb diligitur.
paulo attestante qui ait: ut exhiberet
sibi głosã ȩccłam. ñ habentem maculã
aut rugam: quȩ enĩ maculã aut ru¬

Expanded text:
bonis praedicatoribus, sed tamen in passione fubonis praedicatoribus, sed tamen in passione fugientibus: Proximi mei a longe steterunt ; dicens de cunctis valde formidantibus: Percutiam pastorem, et dispergentur oves gregis . Job surrexit, quia Judaea in infidelitate perdita, praedicatoribus in pavoris morte cadentibus, Redemptor humani generis udicio persecutores suos deseruit, demonstravit. Surgere quippe ejus est qua districtione peccatores derelinquat ostendere, quasi enim jacere ejus est patienter mala tolerare. Surgit ergo, cum contra reprobos judicium justitiae exerit. Unde et recte vestimenta scidisse perhibetur. Quid enim vestimentum Domini nisi Synagoga exstitit, quae prophetis praedicantibus expectationi incarnationis illius adhaesit? Sicut enim his nunc vestitur, a quibus diligitur, Paulo attestante qui ait: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam . Quae enim maculam aut ru
Abbreviated transcription (Latin):
gulos domus concussit: ꝙ ab ĩmundis sp̃i¬
tib temptatio irruit: & mendes qͣtuor
ordinum. inmalitiam persecutionis exci¬
cauit. Quȩ domus corruens oppressit li¬
beros: quia dũ iudȩa incrudelitatẽ domi¬
nicȩ ꝑsecutionis cadit: apłorum fidẽ de¬
sꝑationis formidine obruit. Tenerienim
tantũmͦ magistrum uiderunt: & iã ne¬
gantes ꝑdiuersa fugiebant. E qmuis in¬
terna manus eorum sp̃m inp̃scientia ad
uitam tenuit: auita tam̃ fidei.eos interĩ
carnał timor extinxit. Qui gͦ auctorem su¬
um uidȩa seuiente reliquerunt: quasic̃¬
cussis angulis. domo euersa necati sunt.
Qd autẽ illo tempore. de grege fideliũ
factũ credimꝰ : cũ fugisse ipsos & iã arie¬
ces scimus: sed inter hȩc unus qui nun¬
ciet euadit: qr cum ualuisse ͤ sermo pro¬
pħicus qui hȩc denuntiauerat ostendit
dicens. de ꝑsecutore ppło: dilectus meus ĩ
domo mea fecit scelera multa: dicens de

Expanded text:
mus angulos concutit, quia ab immundis spirimus angulos concutit, quia ab immundis spiritibus tentatio irruit, et mentes quatuor ordinum, in malitiam persecutionis excitavit. Quae domus corruens, oppressit liberos, quia dum Judaea in crudelitatem Dominicae persecutionis cecidit, apostolorum fidem desperationis formidine obruit. Teneri enim tantummodo magistrum viderunt, et jam negantes per diversa fugiebant. Et quamvis interna manus eorum spiritum in praescientia ad vitam tenuit, a vita tamen fidei eos interim carnalis timor exstinxit. Qui ergo auctorem suum, Judae saeviente, reliquerunt, quasi concussis angulis domo eversa necati sunt. Quid autem illo tempore de grege fidelium factum credimus, quo fugisse ipsos etiam arietes scimus? Sed inter haec unus qui nuntiet evadit, quia convaluisse se sermo propheticus, qui haec denuntiaverat, ostendit, dicens de persecutore populo: Dilectus meus in domo mea fecit scelera multa ; dicens de
Abbreviated transcription (Latin):
sentiamus Qindomo fr̃is pͥmo geniti con¬
uiuari referunt᷑: quia inhabitatione adhuc
iudaici ppłi. sacrȩ p̃dicationis deliciis ues¬
cebantur. Repente autẽ uentus uehemers
irruit.a regione deserti.Regio desertiẽ: cor
infidelium. Qđ dum creator deserit: nullus
inhabitator colit. Uentus autem uehemens:
qͥd aliud quã temptatio fortis accipitur:
Uentꝰ autem uehemens a regione deserti
irruit: ꝙ in passione redemptoris nr̃i contͣ
fideles eiꝰ fortis tẽptatio a cordib iudȩorũ
uenit. Pocest &iã deserti regio: derelicta
immundorũ spirituum multitudo ñ in¬
conuenienter intelligi. Aqua uentꝰ ue¬
nit: & domũ concutit: ꝙ abeis tẽptatio
ꝓdiit: & ꝑsecutorum corda cõmouit. Sed
lii. in quãtuor angulis stabat. Tres
enim regentium ordines insinagoga
cognoiuinu s: sacerdotum scili¬
cet: scribarum. atq seniorum populi. Qui¬
b si & phariseos iungimus: quattuor in hac
domo angulos inuenimus. Aregione de

Expanded text:
geniti convivari referuntur, quia in habitatione adhuc Judaici populi sacrae praedicationis deliciis vescebantur. Repente autem vehemens ventus irruit a regione deserti. Regio deserti est cor infidelium, quod dum Creator deserit, nullus inhabitator colit. Ventus autem vehemens quid aliud, quam tentatio fortis accipitur? Ventus ergo vehemens a regione deserti irruit; quia in passione Redemptoris nostri contra fideles ejus, fortis tentatio a cordibus Judaeorum venit. Potest etiam deserti regio, derelicta immundorum spirituum multitudo non inconvenienter intelligi. A qua ventus venit, et domum concutit, quia ab 60 eis tentatio prodiit, et persecutorum corda commovit. 54. lii, in quatuor angulis stabat. Tres enim regentium ordines in synagoga cognovimus, sacerdotum scilicet, scribarum atque seniorum populi. Quibus si et Pharisaeos jungimus, quatuor in hac domo angulos invenimus. A regione igitur
Abbreviated transcription (Latin):
solus: qͥs est iste nuncius. qui aliis ꝑeuntib
solus euasit: nͥ ꝓpħicꝰ sermo ⁊ qͥ dũ fiunt
lus redit. Dum enim uera dixisse de ꝑdito¬
rũ casu cognoscitur: quasi int̾ mortuos urxs¬
se monstratur. Hinc ẽ. quod ad rebeccã¬
inisaac coniugio deducendam puer mitti¬
tur: ꝙ uidelicet ad desponsandã ecclesiã
dño. inter posita ꝓpħia famulat᷑. Sabeis gͦ
irruentibus solus puer qui nunciaret euasit:
qͥa malignis spĩtib infirmorum mentes in
captiuitatem ducentibus: sententia ꝓpħȩ
conualuit: quȩ eandem captiuitatem pre¬
nuntians dicit. Propt̾ea captiuus ductus ẽ.
ppłs m̃s: qr ñ habuit scientiam ꝓphetiag
quaĩi saluatur: dũ captiuitas qͦm predixit

Expanded text:
is pereuntibus, solus evadit, nisi propheticus sermo, qui, dum fiunt lus redit? Dum enim vera dixisse de perditorum casu cognoscitur, quasi inter mortuos vixisse monstratur. Hinc est, quod ad Rebeccain Isaac conjugio deducendam puer mittitur , quia videlicet ad desponsandam Ecclesiam Domino, interposita prophetia famulatur. Sabaeis ergo irruentibus, solus puer qui nuntiaret evasit, quia malignis spiritibus infirmorum mentes in captivitatem ducentibus, sententia prophetiae convaluit; 58 quae eamdem captivitatem praenuntians dicit: Propterea captivus ductus est populus meus, quia non habuit scientiam . Prophetia ergo quasi salvatur, dum captivi
Abbreviated transcription (Latin):
uertim᷑ ad gentes. Hĩ itaq filii sponsi
de quib & eiusdem sponsi uoce dicitur.
ñ ieuinabunt filii sponsi. qndiu cũ illis
ẽ sponsus: indomo fr̾is pͥmogeniti conui¬
uantur: ꝙ uidelicet adhuc apłi sacrȩ scͥp¬
turȩ deliciis in solius iudaici ppłi collecti¬

Expanded text:
vertimur ad gentes . Hi itaque filii sponsi, vertimur ad gentes . Hi itaque filii sponsi, de quibus et ejusdem voce sponsi dicitur: Non jejunabunt filii sponsi, quandiu cum illis est sponsus , in domo fratris primogeniti convivantur, quia videlicet adhuc apostoli sacrae Scripturae deliciis in solius Judaici populi collecti
Abbreviated transcription (Latin):
titudinem. Incarnatꝰ autem dñs prius
ex iudȩa ad fidem paucos elegit: & post
sibi multitudinem populi gentił aggre¬
gauit. Qs autem maior dnĩ filius. nͥ iuda¬
icus accipi ppłs debet: qͥ eidudum datȩ
legis fuerat doctrina generatus : Minor
autem gentit ppłs. qͥ & inmundi extre¬
mitate collectus ẽ: Quia gͥ cum sat᷑an
utilitati hominum nesciens deseruiret:
& corruptis ꝑsecutorũ cordib licentiã
dominice passionis expeteret: sc̃i a¬
płi nec dũ aggregandã dõ gentilitatẽ
nouerant: & soli iudeȩ fidei archana
predicabant. Cum satãn exisse ad nõ dr̃.
filii & filiȩ indomo fr̃is pͥmo geniti coniu¬
uari referuntur. Dictum qͥppe eis fuerat.
Inuiã gentium ne abieritis. Post mortẽ
nãq. resurrectionemq dnĩ. ingentiũ p̃di¬
cationem conuersi sunt: unde & insuis
actib dicunt. Uob̃ oportebat pͥmũ loqͥ
uerbum dei: sed qr reppulistis illud. & in¬
dignos uos iudicastis et̾nȩ uite: ecce con¬

Expanded text:
e. Incarnatus autem Dominus prius ex Judaea ad fidem paucos elegit, et post sibi 57 multitudinem populi gentilis aggregavit. Quis autem major Domini filius, nisi Judaicus accipi populus debet, qui ei dudum datae legis fuerat doctrina generatus: minor autem gentilis populus, qui et in mundi extremitate collectus est? Quia igitur cum Satan utilitati hominum nesciens deserviret, et corruptis persecutorum cordibus licentiam Dominicae passionis expeteret, sancti apostoli necdum aggregandam Deo gentilitatem noverant, et soli Judaeae fidei arcana praedicabant; cum Satan exiisse a Domino dicitur, filii et filiae in domo fratris primogeniti convivari referuntur. Dictum quippe eis fuerat: In viam gentium ne abieritis . Post mortem namque resurrectionemque Domini in gentium praedicationem conversi sunt. Unde et in suis Actibus dicunt: Vobis oportebat loqui primum verbum Dei; sed quia repulistis illud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ecce con
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ꝑfiguram boues: qͣm bene oꝑantes:
qͥd aliud asinas: qͦm qͦsdam simpliciter
uiuentes accipimꝰ: Quȩ bene iuxta boues
pasci dicuntur: qr mentes simpliciũ & iã
cũ alta caꝑe ñ possunt.⁊ eõ magis uicinȩ
sunt: quõ & frat̃na bona sua ꝑ caritatem
credunt. Cumq in uidere alienis sensib
nesciunt: quasi inpastu se minime diuidt̃.
Simul gͦ se asinȩ cumbub reficiunt: qr
prudentib comuncti tardiores eorũ in¬
telligentia pascunt᷑. Sabei autem: capti-¬
uantes interpretantur. Equid aliud cap¬
tiuantium nomine. nisi ĩmundi sp̃s de sig¬
nantur: qui cunctos qͦs sibi subiciunt in
infidelitatem captiuos ducunt: qͥ & pu¬
eros gladio feriunt: qr eos temptationis suȩ
grauit᷑ iaculis uulnerant: quoᷤ nec dũ uiue¬
nilis constantia liberos uel robustos seruat.
Quibene quidem bona incipiunt: sed in
ipsa adhuc inchoationis suȩ teneritudine.
captiuantib immundis spiritib subster¬
nuntur. Quos gladio hostis ꝑcutit: qr ȩt̃¬

Expanded text:
aliud per figuram boves, quam bene operantes; quid aliud asinas, quam quosdam simpliciter viventes accipimus? Quae bene juxta boves pasci referuntur; quia mentes simplicium etiam cum alta capere non possunt, eo magis vicinae sunt, quo et fraterna bona, sua per charitatem credunt; cumque invidere alienis sensibus nesciunt, quasi in pastu se minime dividunt. Simul ergo se asinae cum bobus reficiunt, quia prudentibus conjuncti tardiores, eorum intelligentia pascuntur. Sabaei autem captivantes interpretantur. Et qui alii captivantium nomine, nisi immundi spiritus designantur, qui cunctos quos sibi subjiciunt in infidelitatem captivos ducunt? Qui et pueros gladio feriunt, quia eos tentationis suae graviter jaculis vulnerant, quos necdum juvenilis constantia liberos vel robustos servat. Qui bene quidem bona incipiunt, sed in ipsa adhuc inchoationis suae teneritudine captivantibus immundis spiritibus substernuntur. Quos gladio hostis percutit, quia aete
Abbreviated transcription (Latin):
enim tranqͥllitatis tempore deigr̃a custo¬
ditum credidit: peccare posse ꝑpassio¬
nem putauit. Ac si aꝑte dicat. Int̾rogatꝰ
afflictionib homo & peccator agnoscit᷑.¬
intellectu discutimꝰ: satͥanȩ manꝰ. ñ po¬
testas sed cẽptatio debet intelligi. Uniuer¬
sa itaq quȩ habet in manu tẽptantis
dantur: & in eo temptationis manꝰ ex¬
tendi ꝓhibet᷑. Qđ cam̃ fieri substantia
amissa concedit᷑: qr nimirũ priꝰ iudȩa
quȩ possessio illius fuerat. in infideli¬
tate sublata ẽ: & pͦ eiꝰ caro patibulo cru¬
cis affixa. Qigitur prius iudȩã aduer¬
santẽ ꝑtulit: & post modũ usq ad cru¬
cem uenit: quasi prius habita amisit. & pͦꝰ
insemet ipso aduersantis neqͥtiã ꝑtulit. Egres

Expanded text:
enim tranquillitatis tempore, Dei gratia custoditum credidit, peccare posse per passionem putavit. Ac si aperte dicat: Interrogatus afflictionibus homo, et peccator agnoscit Satanae manus non potestas, sed tentatio debet intelligi. Universa itaque quae habet, in manum tentantis dantur, et in eum tentationis manus extendi prohibetur, quod tamen fieri substantia amissa conceditur: quia nimirum prius Judaea, quae possessio ejus fuerat, in infidelitate sublata est, et post ejus caro patibulo crucis affixa. Qui igitur prius Judaeam adversantem pertulit, et postmodum usque ad crucem venit, quasi prius habita amisit, et post in semetipso adversantis nequitiam pertulit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
creuit int̾ra. Antiquus hostis redemptorẽ
humani generis debellatorem suum. in
mundũ uenisse cognouit: unde & ꝑ obses¬
sũ hominẽ in euangłio dicit. Quid nobis
& t̾ fili dei: uenisti ante tẽpus corqͤre
nos. Qui tam̃ priꝰ cũ hunc passibilẽ cerne¬
ret: cũ posse mortalia ꝑpeti humanitatis
milem conspicit: dm̃ ẽẽ dubitauit. Unde
& ad temptationũ se argum̃ta conuer¬
tit: dicens. Si filius dei es: dic. Eut lapi¬
des isti panes fiant. Quia igit᷑ pas sibilẽ
uidit : ñdm̃ natum: sed dei grã custoditũ
credidit. Unde & nunc inferre phibetdir

Expanded text:
anes fiant . Antiquus hostis Redemptorem humani generis debellatorem suum, in mundum venisse cognovit. Unde et per obsessum hominem in Evangelio dicit: Quid nobis et tibi, Fili Dei, venisti huc ante tempus torquere nos ? Qui tamen prius cum hunc passibilem cerneret, et posse mortalia perpeti humanitatis de et ad tentationum se argumenta convertit, dicens: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Quia igitur passibilem vidit, non Deum natum, sed Dei gratia custoditum credidit. Unde et nunc inferre perhibetur
Abbreviated transcription (Latin):
uallatã dicit: qr tẽptando eiꝰ conscientiã
penetrare ñ potuit. Substantiã eiꝰ ualla¬
tam asserit: ꝙ electos eiꝰ in uadere ñp̃¬
sumit. Oꝑib manuum eiꝰ benedixisse de¬
um: & possessionẽ eiꝰ excrescere int̾ra
querit᷑: ꝙ scilicet tabescens uidet. qͦd fi¬
des eius innotitiam hominũ. p̃dicantib
apłis multiplicatur. Possessio qͥppe eiꝰ
crescere dicit᷑: dũ laborantib. p̃dicatori¬
b fideliũ cotidie numerꝰ auget᷑. Hȩc itaq
satan dõ dixisse. ẽ: calia inuidendo sen¬
sisse. Hȩc satan dõ dixisse ẽ: de his ta¬
bescendo doluisse. Seqͥt᷑. Sed extende¬

Expanded text:
vallatam dicit; quia tentando ejus conscientiam penetrare non potuit. Substantiam ejus vallatam asserit, quia electos ejus invadere non praesumit. Operibus manuum ejus benedixisse Deum, et possessionem ejus excrevisse in terra queritur: quia scilicet tabescens videt, quod fides ejus in notitiam hominum, praedicantibus apostolis, multiplicatur. Possessio quippe ejus crescere dicitur, dum laborantibus praedicatoribus, fidelium quotidie numerus augetur. Haec itaque Satan Deo dixisse est, talia invidendo sensisse. Haec Satan Deo dixisse est, de his tabescendo, doluisse. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
ui forma tegeret: hoc qͦd incircũscripte
omnia ex diuinitate penetraret. Nei autẽ
ad sat̾an ꝑ figurã dicere ẽ. nũqͥd conside¬
rasti. seruũ meũ iob unigenitũ fi¬
lium contra eũ informa serui admi¬
rabilẽ demonstrare. Eõ enĩ qͦ illũ tantȩ
uirtutis in carne innotuit: qͣsi suꝑbienti
aduersario. quod dolens consideraret in¬
dicauit. Ded q bonum quod miraret᷑ intu¬
lerat: restat ut ad repͥmendã eiꝰ suꝑbiam
uirtutes illius ad huc enumerando subiun¬

Expanded text:
vi forma tegeret hoc quod incircumscripte vi forma tegeret hoc quod incircumscripte omnia ex divinitate penetraret. Dei autem ad Satan per figuram dicere est: Nunquid considerasti servum meum Job? unigenitum filium contra eum in forma servi admirabilem demonstrare. Eo enim, quo illum tantae virtutis in carne innotuit, quasi superbienti adversario, quod dolens consideraret, indicavit. Sed quia bonum quod miraretur intulerat, restat ut ad reprimendam ejus superbiam virtutes illius adhuc enumerando subjun
Abbreviated transcription (Latin):
Quod iob interpretetur doleis: paulo an¬
te iam diximꝰ. Dolens uero ipse ueracit̃
ꝑfigurã dicit᷑. qui portare dolores nr̃os
ꝓpħa attestante ꝑhibetur. Cui int̾ra si¬
mił ñẽ: qr omnis homo tantũ mͦ homo ẽ.
ipse autẽ ds & homo. Int̾ra ei similis ñ ẽ:
qr & si adoptiuus qͥsq filiꝰ ad ꝑcipiendam
diuinitatem ꝓficiat: nequaqͣm tam̃ ut
deus naturalit̾ ẽẽt accȩpit. Qbene etiã
seruus dictꝰ ẽ: ꝙr formã serui susciꝑe de¬
dignatꝰ ñ est. Nec maiestati iniuriã intu¬
lit assũpta humilitas carnis: qr &e ut ser¬
uanda susciꝑet. nec tam̃ habita ꝑmutaret.
nec diuina humanitate minuit: nec huma¬
na diuinitate consũpsit: qr & si ꝑ paulũ dr̃. ⁊
qͥ cũ informa dei ẽẽt ñ rapͥnã arbitratꝰ ẽ.
esse se ȩqualem dõ: s semet ipsũ exinani¬
uit formã serui accipiens Ei semet ipsũ
exinanisse ẽ: ab inuisibilitatis suȩ mag¬
nitudine se uisibilẽ demonstrasse ⁊ut ser¬

Expanded text:
Quod Job interpretetur dolens, paulo ante jam diximus. Dolens vero ipse veraciter per figuram dicitur, qui portare dolores nostros, Propheta attestante, perhibetur. Cui in terra similis non est, quia omnis homo tantummodo homo est, ipse autem Deus et homo. In terra ei similis non est, quia etsi adoptivus quisque filius ad percipiendam divinitatem proficit, nequaquam tamen ut Deus naturaliter sit accipit. Qui bene etiam servus dictus est, quia formam servi suscipere dedignatus non est. Nec majestati injuriam intulit assumpta humilitas carnis; quia et ut servanda susciperet, nec tamen habita permutaret, nec divina humanitate minuit, nec humana divinitate consumpsit; quia etsi per Paulum dicitur: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens , ei semetipsum exinanisse, est ab invisibilitatis suae magnitudine se visibilem demonstrasse, ut ser
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus simplex: ad ñ parcendũ malig¬
nis spiritib rectus: ad debellandã suꝑbiã
timens dm̃: ad de tergendã. uͦ inelectis su¬
is uitȩ immunditiã. recedens a malo. De
plebit eum sp̃s timoris dñi. Ꝙ ipse amalo
singulariter recessit: qr imitari facta ñuo¬
luit quȩ in hominib inuenit: qm atte¬
stante petro. peccatũ ñfecit: nec inuen¬
tus est dolus more eiꝰ. Seqͥtur. Respon¬
dens autẽ satan ait. Numqͥd frustra iob

Expanded text:
hominibus. simplex; ad non parcendum malignis spiritibus, rectus; ad debellandam superbiam, timens Deum; ad detergendam vero in electis suis vitae immunditiam, recedens a malo. De plebit eum spiritus timoris Domini . Et ipse a malo singulariter recessit: quia facta imitari noluit, quae in hominibus invenit, quoniam attestante Petro: Peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus . Sequitur: Respondens Satan ait: Nunquid frustra
Abbreviated transcription (Latin):
uestigia imp̃ssit. Cadens enĩ asublimi
b humanas mentes iure possedit: qr ĩ
culpȩ suȩ uinculo uolentes astrinx̃. Tan¬
tõq latiꝰ inmundo uagatꝰ ẽ: qͣntõ a rea¬
tu qͥsq illiꝰ lib̃ ꝑ omĩa inuentꝰ non ẽ. Cui
qͣsi ex potestate mundũ circũisse ẽ: nul¬
lum hominẽ qui sibi plene resisteret
inuenisse. S iam satan redeat: idẽ. ab
effectu suȩ malitiȩ ius illũ diuina con¬
stringat: qr iam apparuit in carne: qͥ inpec¬
cati contagio ex carnis nil habet infirmitate.
Uenit humił: quẽ & suꝑb hostis admiret᷑:
qͣti nꝰ qͥfortia diuinitatis eiꝰ despererat: etiã
humilitatis eiꝰ infirma ꝑtimescat. Unde &
mox significatione mirifica contra eũ ip¬
sa humanitatis infirmitas obstupescenda

Expanded text:
vestigia impressit. Cadens enim a sublimibus vestigia impressit. Cadens enim a sublimibus 55 humanas mentes jure possedit, quia in culpae suae vinculo volentes astrinxit; tantoque latius in mundo vagatus est, quanto a reatu quisque illius liber per omnia inventus non est. Cui quasi ex potestate mundum circuisse est, nullum hominem qui sibi plene resisteret invenisse. Sed jam Satan redeat, id est, ab effectu suae malitiae vis illum divina constringat, quia jam apparuit in carne qui in peccati contagione ex carnis nihil habebat infirmitate. Venit humilis, quem et superbus hostis admiretur; quatenus qui fortia divinitatis ejus despexerat, etiam humanitatis ejus infirma pertimescat. Unde et mox significatione mirifica, contra eum ipsa humanitatis infirmitas obstupescenda
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & ei diuina uoce mox dicit᷑. Unde¬
uenis: indie satan de uiis suis reqͥritur:
qr inluce manifestatȩ sapientiȩ occul¬
ti hostis insidiȩ deteguntur. Quia gͦ in¬
carnato dño diabolus increpat᷑: & asua
pestifera effrenatione corripitur: rec¬
te subiungitur. Cui dixit dñs. Unde
uenis: Iunc enĩ satanȩ uias reqͥrendo
arguit: cũ ꝑ mediatoris aduentũ. ꝑsuasi¬
onis eiꝰ neqͥtias repͥmens increpauit. Nec
inmerito in hoc die filii dei corã dño asti¬
tisse dicunt᷑: q uidelicet ad ȩt̾nȩ patriȩ
uocationẽ. electi om̃s luce sapientiȩ se il¬
lustrande collecti sunt. Quos quãuis in¬
carnata sapientia aggregare effectuoꝑ¬
is uenerat: diuinitati tam̃ illiꝰ. iã ꝑ eiꝰ pre¬
scientiã intrinsecꝰ assistebant. S qr de
ande aduentũ dñi: om̃s post segentium
nationes traxit. Circũiuit t̾ram & ꝑ ã¬
bulauit: ꝙr ꝑ corda gentium. iniqͥtatis suȩ

Expanded text:
Unde et ei divina voce mox dicituUnde et ei divina voce mox dicitu--In die Satan de viis suis requiritur, quia in luce manifestatae sapientiae occulti hostis insidiae deteguntur. Quia ergo incarnato Domino diabolus increpatur, et a sua pestifera effrenatione corripitur, recte subjungitur: Cui dixit Dominus: Unde venis? Tunc enim Satanae vias requirendo arguit, cum per Mediatoris adventum persuasionis ejus nequitias reprimens increpavit. Nec immerito in hoc die filii Dei coram Domino astitisse referuntur; quia videlicet ad aeternae patriae vocationem electi omnes, luce sapientiae se illustrante, collecti sunt. Quos quamvis incarnata Sapientia aggregare effectu operis venerat, divinitati tamen illius jam per ejus praescientiam intrinsecus assistebant. Sed quia de ante adventum Domini, omnes post se gentium nationes traxit. Circuivit terram et perambulavit, quia per corda gentium iniquitatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
suis meritis decipiatur. Neq enĩ fasẽ. cre¬
dere bonũ sp̃m fallaciȩ deseruire uolu¬
isse: ut diceret. Egrediar: & ero m̃dax
rex peccatis p̃cedentib dignꝰ erat. ut ta¬
li debuisset deceptione dãpnari: qua¬
tinꝰ qͥ sepe uoleis ceciderat inculpã. qͣn¬
doq noleis caperetur adpȩnã: occulta
iusticiȩ licentia malignis spiritib dat᷑
ut qͦs uolentes inpeccati laqueo stran¬
gulant: inpeccati pęnaȩtiã nolentes tra-¬
hant. Qđ gͦ illic adextris & sinistris dĩ
exercitꝰ cęli astitisse describit᷑. hochic
int̾ filios dei. satan affuisse ꝑhibet᷑. Ec ce
adextris dei steterunt angeli: qr nomi¬
nant᷑ filii dei. Ecce asinistris stant an
non inconuenienter accipimus. quod in
die dñs satan uidit: ꝙr uias eiꝰ insapientię
suȩ incarnatione corripuit. Quasi eum
ñuidisse fuit: qͣm diu prauitatẽ illius
inhumani generis ꝑditione tolerauit.

Expanded text:
suis meritis decipiatur. Neque enim fas est cresuis meritis decipiatur. Neque enim fas est credere bonum spiritum fallaciae deservire voluisse, ut rex peccatis praecedentibus dignus erat, ut tali debuisset deceptione damnari: quatenus qui saepe volens ceciderat in culpam, quandoque nolens caperetur ad poenam, occulta justitia licentia malignis spiritibus datur, ut quos volentes in peccati laqueo strangulant, in peccati poenam etiam nolentes trahant. Quod ergo illic a dextris atque sinistris Dei, exercitus coeli astitisse describitur, hoc hic inter filios Dei Satan adfuisse perhibetur. Ecce a dextris Dei steterunt angeli, quia nominantur filii Dei; ecce a sinistris stant angnon inconvenienter accipimus quod in die Dominus Satan vidit, quia vias ejus in Sapientiae suae incarnatione corripuit; quasi eum non vidisse fuerit, tandiu pravitatem illius in humani generis perditione tolerasse.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ita ẽ intra omĩa. ut etiã sit extraoĩa:
nec dextra nec simstra concluditur:
sed dextra dei angłorũ pars electa: siniff̃
autẽ dei. pars angłorũ reꝓba designat᷑.
Non enim ministrant dõ solũ mͦ boniqͥ ad¬
iuuent: s etiã mali qͥ ꝓbent. Non solũ qͥ
aculpa redeuntes subleuent: s etiã qͥ re¬
dire nolentes grauent. Nec qͦd cȩli exerci¬
tꝰ dicit᷑. angelorũ pars reꝓba in eo intel¬
ligi posse ꝓhibet᷑. Quas enĩ suspendi in
aere nouimꝰ: aues cȩli nominamꝰ. & de
eis dẽ spiritib paulus dicit. Contra sp̃ita¬
lia neqͥtiȩ incęlestib. Quorũ caput enun
tians. ait. Ocdm pͥncipẽ potestatis aeris
huius. Adextris gͦ dei & sinistris angelo¬
rũ exercitꝰ stat: qr & uoluntas electorũ
spĩtuum diuinȩ pietati concordat: &
reꝑborũ sensus suȩ malitiȩ seruiens. iu¬
dicio districtionis eiꝰ obtemꝑat. Unde
& mox fallax sp̃s inmediũ ꝓsilisse de¬
scribitur: ꝑ quẽ achab rex exigentib

Expanded text:
 ita est intra omnia, ut etiam sit extra omnia, nec dextra, nec sinistra concluditur. Sed dextra Dei, angelorum pars electa; sinistra autem Dei, pars angelorum reproba designatur. Non enim ministrant Deo solummodo boni, qui adjuvent; sed etiam mali, qui probent; non solum qui a culpa redeuntes sublevent, sed etiam qui redire nolentes gravent. Nec quod coeli exercitus dicitur, angelorum pars reproba in eo intelligi posse prohibetur. Quas enim suspendi in aere novimus, aves coeli nominamus. Et de eisdem spiritibus Paulus dicit: Contra spiritalia nequitiae in coelm principem potestatis aeris hujus . A dextera ergo Dei et sinistra angelorum exercitus stat, quia et voluntas electorum spirituum divinae pietati concordat, et reproborum sensus suae malitiae serviens, judicio districtionis ejus obtemperat. Unde et mox fallax spiritus in medium prositiisse describitur, per quem Achab rex exigentibus
Abbreviated transcription (Latin):
qr ium doloris uertit in laudem condito.¬
ris dicens. dñs dedit. dñs abstulit: sicut
dño placuit ita factum ẽ. sit nom̃ dñi
benedictũ: suꝑbum hostem humilitate
ꝑculit: crudelem patientia strauit. Nec
credamꝰ: qͦd bellator nr̃ accepit uuln̾a
& ñ inflixit. Quot enĩ uoces patientiȩ. ĩ
laude dei ꝑcussus reddidit: quasi tot
in aduersarii pectore iacula intorsit:
& acriora ualde qͣm sustinuit infixit.
Afflictꝰ enim terrena ꝑdidit. s afflic¬
tionẽ humilit sustinens: cȩlestia mul¬

Expanded text:
quia vim doloris vertit in laudem conditoquia vim doloris vertit in laudem conditoris, 52 dicens: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum; superbum hostem humilitate perculit, crudelem patientia stravit. Nec credamus, quod bellator noster accepit vulnera, et non inflixit. Quot enim voces patientiae in Dei laudem percussus reddidit, quasi tot in adversarii pectore jacula intorsit, et acriora valde quam sustinuit infixit. Afflictus enim terrena perdidit, sed afflictionem humiliter sustinens coelestia mul
Abbreviated transcription (Latin):
nos agitur: cui ñ nͥ iustũ placet. Si igit᷑
iusta placere dño scimꝰ: pati autẽ nulla
nͥ quȩ dño placuerint possumꝰ: iusta st̃
cuncta quȩ patim᷑. Ꝙ ualde iniustũ ẽ:
si de iusta passione murmuramꝰ. Sed
contra aduersariũ alligauit audiuimꝰ:
nc̃ qͦmͦ inorationis suȩ termino iudicẽ
benedicendo laudet audiamꝰ Seqͥt᷑ Sit
nom̃ dñi benedictũ. Ecce om̃e qͦd rec¬
tũ sensit. dñi benedictione conclusit.
ut hinc aduersariꝰ inspiciat. & ad pęnã
suã uictꝰ erubescat: ꝙ ipse dõ contu¬
max & iã inbeatitudi ne conditꝰ extitit.:
cui homo hẏmnũ głȩ & iã ꝑcussus dicit.
ꝑcutit: quot tẽptationib affligit. Coti¬
diȩ nãq in acie stamꝰ: cotidie cela tẽpta
tionũ eiꝰ excipimꝰ. Sed & nos contra illũ
iacula mittimus: si c̃fossi cribulationib.
humilia respondemꝰ. Beatꝰ igit᷑ iob per¬
cussus dãpno rerũ. ꝑcussus morte filioꝵ:

Expanded text:
nos agitur, cui nonnisi justum placet. Si igitur nos agitur, cui nonnisi justum placet. Si igitur justa placere Domino scimus, pati autem nulla, nisi quae Domino placuerint, possumus; justa sunt cuncta quae patimur, et valde injustum est, si de justa passione murmuramus. 32.contra adversarium allegavit, audivimus; nunc quomodo in orationis suae termino judicem benedicendo laudet audiamus. Sequitur: Sit nomen Domini benedictum. Ecce omne quod rectum sensit, Domini benedictione conclusit; ut hinc adversarius isuam unde erubescat, quia ipse Deo contumax etiam in beatitudine conditus exstitit, cui homo hymnum gloriae etiam percussus dicit. percutit, quot tentationibus affligit. Quotidie namque in acie stamus, quotidie tentationum ejus tela excipimus. Sed et nos contra illum jacula mittimus, si confossi tribulationibus, humilia respondemus. Beatus igitur Job percussus damno rerum, percussus morte filiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
cepta. sed relinquenda ꝑdidi: qͥd ꝓͥũ
uingit. Dñs dedit dñs abstulit: sicut¬
tante aduersario cuncta ꝑdiderat: sed
tam̃ sciens. qr contra se satan tẽptandi
dñs dedit. diabolus abstulit: s ait. dñs
dedit. dñs abstulit. Fortasse enĩ fuerat
dolendũ: si quod conditor dederat. hos¬
stis abstulisset. At postqͣm ñ abstulit. nͥ
ipse qui dedit ⁊ sua recȩpit. ñ nr̃a abstulit.
Siem̃ nos ab illo accȩpimꝰ quib inhac uita
utim: cur doleamus. qͦd ipso iudicante ex¬
igimur: quo largiente feneram᷑e nec
aliqͣndo iniustus ẽ creditor: qͥ dũ p̃fixo
reddendi dempore ñ constringit. qͣndo
uult exigit. quod feneratur. Ubi & bene
subditur. Sic̃ dño placuit: ita factũ ẽ.
Cum enĩ in hac uita ea quȩ nolumꝰ pati¬
mur: necesse ẽ ut adeũ qͥ iniustũ uelle
nil podest: studia nr̃ȩ uoluntatis incli¬
nemꝰ. Magna qͥppe ẽ consolatio. in eo
qͦd displicet: quod illo ordinante erga

Expanded text:
cepta, sed relinquenda perdidi, quid proprium cepta, sed relinquenda perdidi, quid proprium uitur: Dominus dedit, Dominus abstulit. tante adversario cuncta perdiderat, sed tamen sciens quia contra se Satan tentandi Dominus dedit, diabolus abstulit; sed: Dominus dedit, Dominus abstulit; fortasse enim fuerat dolendum, si quod conditor dederat hostis abstulisset: at postquam non abstulit nisi ipse qui dedit, sua recepit, non nostra abstulit. Si enim ab illo accipimus, quibus in hac vita utimur, cur doleat quod ipso judicante exigimur, quo largiente feneramur? Nec aliquando injustus est creditor, qui dum praefixo reddendi tempore non constrigitur; quando vult, exigit quod feneratur. Ubi et bene subjungitur: Sicut Domino placuit, ita factum est. Cum enim in hac vita ea quae nolumus, patimur, necesse est ut ad eum qui injustum velle nil potest, studia nostrae voluntatis inclinemus. Magna quippe est consolatio in eo quod displicet, quod illo ordinante erga
Abbreviated transcription (Latin):
O qͣm altę sedi int̾ni consilii. p̃sidet iste:
qͥ scissis uestib. int̾ra ꝓstratꝰ iacet. Quia
enim iudicante deo cuncta amiserat
ꝓseruanda patientia illud tempꝰ ad me-¬
moriã reduxit. qͦ nec dũ ista quȩ ꝑdidãt
habebat: ut dum in tuetur qͦd aliqͣndo
illa ñ habuit: dolorẽ tẽperet qͦd amisit.
Magna enĩ consolatio in rerũ amissio¬
ne ẽ. illa tẽpora adm̃tẽ reducere: qͥb
nos contigit res quas ꝑdimꝰ ñhabuisse.
merito matrem uocamꝰ. Unde scͥptũ ẽ.¬
Graue iugũ suꝑfilios adam. a die exitꝰ
de uentre matris eorũ: usq indiẽ sepul¬
ture in matrẽ omĩũ. Beatꝰ igit᷑ iob. ut
patienter lugeat. quod hic amisit:ui-¬
gilanter attendit. qͣł huc uenerit. Ad
augm̃tũ autẽ seruandȩ patientiȩ: adħuc
sollertiꝰ inspicit. hinc quał recedit: & dic̃.
Nudus egressus sũ de utero matris mee:
nucdus reuertar illũc. Ac sidicat. Nu¬
dũ me huc intrantem t̾ra ꝓtulit: nudũ

Expanded text:
O quam altae sedi interni consilii praesidet iste, qui scissis vestibus in terra prostratus jacet! Quia enim judicante Domino, cuncta amiserat, pro servanda 51 patientia illud tempus ad memoriam reduxit, quo necdum ista quae perdidit habebat; ut dum intuetur quod aliquando illa non habuit, dolorem temperet quod amisit. Magna enim consolatio est in rerum amissione, illa tempora ad mentem reducere, quibus nos contigit res quas perdidimus non habuisse. merito matrem vocamus. Unde scriptum eios Adam a die exitus de ventre matris eorum, usque in diem sepulturae in matrem omnium . Beatus igitur Job, ut patienter lugeat quod hic amisit, vigilanter attendit qualis huc venerit. Ad augmentum autem servandae patientiae, adhuc solertius inspicit hinc qualis recedit, et dicit: Nudus egressus sum de utero matris meae, nudus revertar illuc. Ac si dicat: Nudum me huc intrantem terra protulit, nudum
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ : & q̃ aprolrindo eligimꝰ. & quȩ rȩpbando dãp¬
namꝰ: qi cuad hanc animꝰ u̾tit᷑ ab illa
cogitatioẽ separatur. Cũ uͦ ad illã re¬
ducitur: ab hac cui inhesit amouet᷑.¬

Expanded text:
sumus, et quae approbando eligimus, et quae reprobando damsumus, et quae approbando eligimus, et quae reprobando damnamus: quia cum ad hanc animus vertitur, ab illa cogitatione separatur; cum vero ad illam reducitur, ab hac cui inhaesit removet
Abbreviated transcription (Latin):
cipuli: in cognitione tanti misterii ista
fuerant dispensatione nutriendi: ut
paulisꝑ aliqͥd querentes inuenirent:
inuenientes crescerent: & crescentes
cognita robustius tenerent. Quia igit᷑
ñ repente. s causarũ uerborũq incre¬
mentis quasi quibdã ad ȩternitatem
passib ducim᷑: intus apud eũ qͦdã die
aliqͥd. factũ dicit᷑: qͥ ipsa qͦq tempora
dicitur: indicare sacra scriptura stu¬
duit. ꝙ inluce ds̃ cenebras uidit: nos
qͥppe uno eodẽq contuitu lucẽ & de¬
nebras intueri ñpossumꝰ : qr cũ intene¬
bras oculus figitur: lux fugatur. Ꝙ
cũ ad lucis sẽ choruscationẽ uerterit:
tenebrarũ umbra discedit. Illa autẽ
uis quȩ cuncta mutabilia immuta¬
biliter uidet: quasi indie ei satãn affu¬
it: qr apostatȩ angłi tenebras sine ob¬
scuritate cõp̃hendit. Nos ut dictũ ẽ.
uno eodẽq intuitu contẽplari ñ pos¬

Expanded text:
cipuli, in cognitione tanti mysterii ista cipuli, in cognitione tanti mysterii ista fuerant dispensatione nutriendi, ut paulisper aliquid quaerentes invenirent; invenientes crescerent, et crescentes cognita robustius tenerent. Quia igitur non repente, sed causarum verborumque incrementis, quasi quibusdam ad aeternitatem passibus ducimur, intus apud eum quadam die aliquid factum dicitur, qui ipsa quoque tempora dicitur, indicare sacra Scriptura studuit quia in luce Deus tenebras vidit? Nos quippe uno eodemque contuitu lucem et tenebras intueri non possumus: quia cum in tenebras oculus figitur, lux fugatur; et cum ad lucis se coruscationem verterit, tenebrarum umbra discedit. Illa autem vis, quae cuncta mutabilia immutabiliter videt, quasi in die ei Satan adfuit, quia apostatae angeli tenebras sine obscuritate comprehendit. Nos, ut dictum est, uno eodemque intuitu contemplari non pos
Abbreviated transcription (Latin):
leuet. Ꝙ dum de ȩt̾nitate aliqͥd tẽpo¬
ralit̾ narrat: assuetos tẽporalib sensim
ad ȩt̃na traiciat: seq bene nr̃is m̃tib
ȩt̃nitas incognita. dum uerbis cognitis
blandit᷑. infundat. Qd autẽ mirũ si
insacro ȩloqͥo incõmutabilitatem su¬
am ds̃ pre ꝓpe humanȩ m̃ti ña perit:
qͣndo & resurrectionis suȩ sollẽpni¬
tate cȩlebrata. quib dã ꝓuectionũ ac¬
cessib innotuit incorruptionẽ cor¬
poris quod resũpsit: luca qͥppe at¬
testande ita didicimus: quod qͥb dã
se inmonum̃to querentib prius ange¬
los misit: & rursum discipulis de se in
uia loquentib ipse quidem. s ñ cog¬
noscendus apparuit: qͥ post exhortatio¬
nis moras cognoscendũ se inpanis frac¬
tione monstrauit: adextremũ uͦ re¬
pente ingrediens: ñ solum se cognos¬
cibilem. s etiã palpabilẽ p̾buit. Quia
enĩ infirma adhuc gestabant corda dis¬

Expanded text:
levet; et dum de aeternitate aliquid tempolevet; et dum de aeternitate aliquid temporaliter narrat, assuetos temporalibus sensim ad aeterna trajiciat; seque bene nostris mentibus aeternitas incognita, dum verbis cognitis blanditur, infundat. Quid autem mirum, si in sacro eloquio incommutabilitatem suam Deus praepropere humanae menti non aperit; quando et resurrectionis suae solemnitate celebrata, quibusdam provectionum accessibus innotuit, incorruptionem corporis, quod resumpsit? Luca quippe attestante didicimus quod quibusdam se in monumento quaerentibus prius angelos misit; et rursum 53 discipulis de se in via loquentibus ipse quidem, sed non cognoscendus apparuit , qui post exhortationis moras, cognoscendum se in panis fractione monstravit; ad extremum vero repente ingrediens, non solum se cognoscibilem, sed etiam palpabilem praebuit. Quia enim infirma adhuc gestabant corda dis
Abbreviated transcription (Latin):
prius ẽ. cur quadã die factum aliqͥd co¬
ram dño dicitur: cũ apud illum neqͣ¬
qͣm cursus temporis. mutatione diei
noctisq uarietur. Neq enĩ in ea luce
quȩ sine accessu ea quȩ eligit illustrat.¬
& sine recessu ea quȩ respuit deserit:
defectꝰ mutabilitatis uenit: ꝙ insemae¬
ipsa manendo immutabilis. mutabi¬
lia cuncta disponit. Dicq inse tran¬
seuntia condidit: ut apud se transire
nequaqͣm possint. Nec tempꝰ intꝰ inc̃¬
spectu eiꝰ defluit: quod apud nos fo¬
ras decurrit. Unde fit. ut inȩt̾nitate
eiꝰ fixa maneant: ea quȩ ñfixa ext̾ius
scłorum uolumina emanat᷑. Curgͦ a¬
pud eum dicitur qͥdã die: cui nimi¬
rũ dies una ẽ ȩt̾nitas sua: Quã uide¬
licet nec fine claudi. nec initio uidit a¬
piri psalmista: cũ dicit. Melior ẽ dies
una: in atriis tuis suꝑ milia. Sed cũ¬
scriptura sacra temporalit̃ ȩditis loqͥt᷑
dignum est ut uerbis temporalibus
utatur: quatinus cum descendendo

Expanded text:
prius est, cur quadam die factum aliquid coram Domino dicitur, cum apud illum nequaquam cursus temporis, mutatione diei noctisque varietur. Neque enim in ea luce, quae sine accessu ea quae eligit illustrat, et sine recessu ea quae respuit deserit, defectus mutabilitatis venit; quia in semetipsa manendo immutabilis, mutabilia cuncta disponit; sicque in se transeuntia condidit, ut apud se transire nequaquam possint; nec tempus intus in conspectu ejus defluit, quod apud nos foras decurrit. Unde fit ut in aeternitate ejus fixa maneant ea quae non fixa exterius saeculorum volumina emanant. Cur ergo apud eum dicitur, Quadam die, cui nimirum dies una est aeternitas sua? quam videlicet nec fine claudi, nec initio vidit aperiri Psalmista, cum dicit: Melior est dies una in atriis tuis super millia . Scriptura sacra temporaliter editis loquitur, dignum est ut verbis temporalibus utatur, quatenus condescendendo