comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
credendo firmum tenuerimus. ea
que de natura incommutabili et
inusibili summeq uiuente. ac sͥ
sufficiente dicuntur. ñ ex consue¬
uidine uisibilium. atq mutabi¬
lum. et mortalium. uł egenarũ
rerum eẽ metienda S cum in his
etiam quȩ nr̃is corpr̃alibus adia¬
cent sensibus. uł qd nos ipsi in in¬
teriore homine sumus. scientia
comp̃hendendis. laboremus nec
sufficiamus: non tamen impuden¬
ter in illa que supͣ se s̃ duuna &
ineffabilia. pietas fidelis in ardesc̃:
non quam suarum uirium inflat
arrogantia. sed quam gr̃a ipsius
creatoris & saluatoris inflãmat:
qui ipsum intellectum suum quo
eum uult capere. nondum capit:
Si autem hunc iam capit. attendat
diligenter. nichil eo eẽ insua nat᷑a
meluis: & udeat utrum ibi ui¬
deat ulla liniamenta formaꝵ. ni¬
tores colorum.spaciosam grandi¬
tatẽ. partium distantiam. molis
distentionem. aliquas ꝑlocorum
interualla motiones: uł qͥd eius¬
modi: Nichil certe istorum inue¬

Expanded text:
credendo firmum tenuerimus, ea credendo firmum tenuerimus, ea quae de natura incommutabili et invisibili summeque vivente ac sibi sufficiente dicuntur, non ex consuetudine visibilium atque mutabilium et mortalium vel egenarum rerum esse metienda. Sed cum in his etiam quae nostris corporalibus adjacent sensibus, vel quod nos ipsi in interiore homine sumus, scientia comprehendendis laboremus, nec sufficiamus: non tamen impudenter in illa quae supra sunt divina et ineffabilia, pietas fidelis ardescit; non quam suarum virium inflat arrogantia, sed quam gratia ipsius Creatoris et Salvatoris inflammat. qui ipsum intellectum suum quo eum vult capere nondum capit? Si autem hunc jam capit, attendat diligenter nihil eo esse in sua natura melius, et videat utrum ibi videat ulla lineamenta formarum, nitores colorum, spatiosam granditatem, partium distantiam, molis distensionem, aliquas per locorum intervalla motiones, vel quid ejusmodi. Nihil certe istorum inve
Abbreviated transcription (Latin):
ine iam exordiens ea diccte.
quȩ diciut cogitant᷑ uel
ab homine aliquo. uł certe
a nobis non omnimodo possunt.
quamuis & ipsa nr̃a cogitatio cum
de deo trinitate cogitamus. longe
se illi de quo cogitat imparem senl¬
at. neq ut est cum capiat. sed ut scͥp¬
dõ nr̃o de quo semꝑ cogitare debemꝰ
ce de quo digne cogitare ñ possumꝰ
cui laudando reddenda est omni
tempore benedictio. & eui enunti¬
ando nulla competit dictio. & ad¬
utorium adintelligenda. atq ex¬
plicanda quȩ intendo. & ueniam
precor sicubi offendo: Memor enĩ
sum non solum uoluntatis: uerũ
etiam infirmitatis meȩ: Ab his
etiam qui ista lecturi sunt ut ig¬
noscant peto. ubi me magis uo¬
luisse quam potuisse dicere adu̾¬
terint. quod uł ipsi melius intel¬
ligunt. uł ꝓpter mei eloquii dif¬
ficultatem ñ intelligunt: sic̃ ego
uis ignosco. ubi ꝓpter suam tardi¬
tatẽ me ĩtelligere non possunt.
facilius autem nob̾ inuicem ig¬
noscimus. si nouerumus aut certe

Expanded text:
inc jam exordiens ea dicere, quae dici ut cogitantur vel ab homine aliquo, vel certe a nobis non omni modo possunt: quamvis et ipsa nostra cogitatio, cum de Deo Trinitate cogitamus, longe se illi de quo cogitat, imparem sentiat, neque ut est eum capiat, sed, ut scripDeo nostro, de quo semper cogitare debemus, et de quo digne cogitare non possumus, cui laudando reddenda est omni tempore benedictio , et cui enuntiando nulla competit dictio, et adjutorium ad intelligenda atque explicanda quae intendo, et veniam precor sicubi offendo. Memor sum enim, non solum voluntatis, verum etiam infirmitatis meae. Ab his etiam qui ista lecturi sunt, ut ignoscant peto, ubi me magis voluisse quam potuisse dicere adverterint, quod vel ipsi melius intelligunt, vel propter mei eloquii difficultatem non intelligunt: sicut ego eis ignosco, ubi propter suam tarditatem intelligere non possunt. 2. Facilius autem nobis invicem ignoscimus, si noverimus, aut certe
Abbreviated transcription (Latin):
et filii. aut si hoc non seđ̃m
substanciam dictum ẽ: dr̃ ergo
aliquid de deo non scđm subam:
stantiam intelligere. ingenitum
& genitum: Item dictum ẽ de fi¬
lio non rapinam arbitratus ẽ eẽ
equalis dõ: Querimus scđm quid
equalis: Si enim non scđm subam
Qd̃ si ꝓꝓterea ñ admittunt. quia
om̃ia de deo scđm substanciã dici
uolunt: scđdm substanciam filius

Expanded text:
et Filii. Aut si hoc non secundum substantiam dictum est, dicitur ergo aliquid de Deo non secundum substantiam intelligere ingenitum et genitum. Item dictum est de Filio, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo : quaerimus secundum quid aequalis. Si enim non secundum suQuod si propterea non admittunt, quia omnia de Deo secundum substantiam dici volunt, secundum substantiam Filius
Abbreviated transcription (Latin):
qua ipse est eadem magnitudo:
Q ideo sicut non dicimus tres eẽn¬
tias. sic nec tres magnitudines:
hoc est enum dõ eẽ: qd̾ ẽ magnum
dicimus. s unum magnum: quia
nec participatione magnitudinis
ds magnus ẽ. s se ipso magnomag¬
nus ẽ: quia ipse sua ẽ magnitudo:
Hoc or de bonitate. & de eternita¬
te. & de om̃ipotentia dictum sit. dĩ¬
om̃ib ꝙ omnino predicamentis
que de deo possunt pronunciari. qd̃
ad se ipsum dr̃. non trans latiue ac
ꝑ similitudinem. s ꝓprie: si tameri
de illo ꝓprie aliquid ore hominis

Expanded text:
qua ipse est eadem magnitudo. qua ipse est eadem magnitudo. Et ideo sicut non dicimus tres essentias, sic nec tres magnitudines; hoc est enim Deo esse quod est magnum dicimus, sed unum magnum: quia non participatione magnitudinis Deus magnus est, sed seipso magno magnus est, quia ipse sua est magnitudo. Hoc et de bonitate, et de aeternitate, et de omnipotentia Dei dictum sit, omnibusque omnino praedicamentis, quae de Deo possunt pronuntiari; quod ad seipsum dicitur, non translate ac per similitudinem, sed proprie; si tamen de illo proprie aliquid ore hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Icut gͦ ñdicimus tres cẽntias:
liãñ dicimus tres magnitudines.
neq tres magnos: In rebus enim
q̃ participatione magnitudinis
magnȩ s̃. quib aliud est ẽẽ. aliud
magnas ẽẽ. sicut magna domꝰ
d magnus mons. et magnus a¬
nimus: in his gͦ rebus aliud est
nagnitudo. aliud qd̃ ab ea mag¬
lituicdine magnum ẽ. E ꝓrsus
non hoc est magnitudo qd est
magna domus. s illa ẽ uera mag¬
nitudo. qua non solum magnaẽ
domus que magna est. & qua mag¬
nus mons ẽ. quisquis magnus ẽ:
sed &̃ qua magnum ẽ. quicquid
aliud magnum dr̃. ut aliud sit illa
magnitudo. aliud ea q̃ ab illa mag¬
na dicuntur: quȩ magnitudo utiq
prunitus magna ẽ: multoq excel¬
lentius quam ea q̃ participatione
eius magnas̃: Ds̃ aũt quia ñ ea
magnitudine magnus ẽ quȩ ñ ẽ
quod ipse. ut quasi particeps eiꝰ sit
ds̃ cum magnus est. alioquin illa
erit maior magnitudo quam ds̃.
deo autem non est aliquid maius:
ca igitur magnitudine magnus ẽ:

Expanded text:
icut ergo non dicimus tres essentias; ita non dicimus tres magnitudines, neque tres magnos. In rebus enim quae participatione magnitudinis magnae sunt, quibus est aliud esse, aliud magnas esse, sicut magna domus, et magnus mons, et magnus animus; in his ergo rebus aliud est magnitudo, aliud quod ab ea magnitudine magnum est, et prorsus non hoc est magnitudo quod est magna domus. Sed illa est vera magnitudo, qua non solum magna est domus quae magna est, et qua magnus est mons quisquis magnus est; sed etiam qua magnum est quidquid aliud magnum dicitur: ut aliud sit ipsa magnitudo, aliud ea quae ab illa magna dicuntur. Quae magnitudo utique primitus magna est, multoque excellentius quam ea quae participatione ejus magna sunt. Deus autem quia non ea magnitudine magnus est quae non est quod est ipse, ut quasi particeps ejus sit Deus cum magnus est; alerit major magnitudo quam Deus, Deo autem non est aliquid majus; ea igitur magnitudine magnus est
Abbreviated transcription (Latin):
precedentibus & malis nr̃is me¬
ritis. indebita largitate conferret:
Quia & ea quȩ di cuntur merita
nr̃a bona: dona sunt eius: Ut enĩ
fides ꝑ dilectionem oꝑetur: cari-¬
tas dĩ diffusa ẽ in cordib nr̃is. per
sp̃m scm̃ qui datus est nob̾: Tunc
est autem nobis datus: quando ẽ
iħe resurrectione głificatus: Lunc
enim eum se missurum ẽẽ ꝓmisit
et misit: quia tunc sicut de illoscͥp¬
tum ẽ. & ante predictum. ascendit
inaltum captiuauit captiuitatẽ.
dedit dona hominibus: Hȩc dona¬
quib ad summum bonum ĩmor¬
talis beatitudinis ꝑuenimus:
Commendat autem inqͥt apls
caritatem suam ds̃ innob: qm̃¬

Expanded text:
praecedentibus et malis meritis nopraecedentibus et malis meritis nostris, indebita largitate conferret? 14. Quia et ea quae dicuntur merita nostra, dona sunt ejus. Ut enim fides per dilectionem operetur , charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum qui datus est nobis . Tunc est autem datus, quando est Jesus resurrectione clarificatus. Tunc enim eum se missurum esse promisit et misit : quia tunc, sicut de illo scriptum est, et ante praedictum, Ascendit in altum, captivavit captivitatem, dedit dona hominibus . Haec donquibus ad summum bonum immortalis beatitudinis pervenimus. Commendat autem, inquit Apostolus, charitatem suam Deus in nob
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpeti. parumẽ sic refellere. ul
istum modum quo nos ꝑ media
asseramus bonum. & diuine con¬
guum dignitati: Uerum etiam
ut ostendamus. non alium modũ
possibilem deo defuisse. cuius po¬
istati cuncta equaliter subiacent:
s sanande nr̃ȩ miseriȩ conuenien¬
tiorem modum alium ñ fuisse. nec
ẽ oportuisse: Quid enim tam ne¬
issarium fuit aderigendam spem
nr̃am. mentesq mortalium con¬
ditione ipsuis mortalitatis abiec¬
tas abimmortalitatis desꝑatione
liberandas: quamut demonstrare.¬
uir nobis quanti penderet ds̃. qͣn¬
iumq diligeret: Quid uͦ huuisrei
tanto inditio isto manifestius atq
preclarius: quam ut dĩ filius im¬
miuabiliter bonus in se manens
quoderat. & a nobis pronob̾ acci¬
piens quod nonerat. preter suȩ na¬
turȩ detrimentum. nr̃m dignatus
mre consortium. prius sine ullo
ae sic iamcredentibus. quantum
iam sꝑantibus. dona in nos sua
siue ullis boruis meritis nr̃is. ĩ mo

Expanded text:
perpeti? parum est sic refellere, ut perpeti? parum est sic refellere, ut istum modum quo nos per Mediasseramus bonum et divinae congruum dignitati: verum etiam ut ostendamus non alium modum possibilem Deo defuisse, cujus potestati cuncta aequaliter subjacent; sed sanandae nostrae miseriae convenientiorem modum alium non fuisse, nec esse oportuisse. Quid enim tam necessarium fuit ad erigendam spem nostram, mentesque mortalium conditione ipsius mortalitatis abjectas, ab immortalitatis desperatione liberandas, quam ut demonstraretur nobis quanti nos penderet Deus, quantumque diligeret? Quid vero hujus rei tanto isto indicio manifestius atque praeclarius, quam ut Dei Filius immutabiliter bonus, in se manens quod erat, et a nobis pro nobis accipiens quod non erat, praeter suae naturae detrimentum, nostrae dignatus inire consortium, prius sine ullo ac sic jam credentibus quantum jam sperantibus, dona in nos sua sine ullis bonis meritis nostris, imo
Abbreviated transcription (Latin):
tibus innomine cius: quoq modo
filti di fierent ẽt adiunc tũ ꝙ n ass¬
ex uoluptate uiri sed ex deo nan
sunt: ne ista hominum quam
uidemus & gestamus infirim¬
tas tantam excellentiam desꝑa¬
ret. ilico adnexum ẽ. & uerbum
caro factum ẽ. & habitauit in no¬
bis: ut a contrario suaderitur. q
incredibile uidebatur: Si enm
natura dĩ filius. ꝓpter filios ho¬
minum miscdĩa factus ẽ homins
filius. hoc est enim uerbum ca
factum ẽ. & habitauit in homim
bus: Quanto est credibilius. nata
os. & habitare indeo: In quo solo
& de quosolo eẽ possint beati pas¬
ticipes immortalitatiᷤᷤ cius effic¬
ti: ꝓpter quod ꝑsuadendum di fili
particeps nr̃e mortalitatis et¬
fectus est: x¬
os itaq qui dicunt. itanede¬
fuit dõ modus alius. quoliba¬
ret̾ homines a misera mortalita¬
tis huius. ut unigenitum filiũ
dm̃ sͥ coeternum hominem fiet
uellet induendo animam ⁊ cat¬
nem. mortalemq factum mort.

Expanded text:
tibus in nomine ejus; quoque modo tibus in nomine ejus; quoque modo filii Dei fierent, esset adjunctum, ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt: ne ista hominum quam videmus et gestamus infirmitas tantam excellentiam desperaret, illico annexum est, Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; ut a contrario suaderetur quod incredibile videbatur. Si enim natura Dei Filius propter filios hominum misericordia factus est hominis filius; hoc est enim, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis hominibus: quanto est credibilius, naturfieri, et habitare in Deo, in quo solo et de quo solo esse possunt beati participes immortalitatis ejus effecti; propter quod persuadendum Dei Filius particeps nostrae mortalitatis effectus est? os itaque qui dicunt, Itane defuit Deo modus alius quo liberaret homines a miseria mortalitatis hujus, ut unigenitum Filium Deum sibi coaeternum, hominem fieri vellet, induendo humanam animam et carnem, mortalemque factum mortem
Abbreviated transcription (Latin):
tilissimis cruditi: ad indagandã
solius animȩ immortalitatem ꝑ¬
uenire potuerunt: Cui tamen
animȩ beatam uitam ñ inuener̃
stabilem. idẽ ueram: ad miserias
eam quippe uite huius. etiam post
beatitudinem redire dixer̃: Et
qui eorum de hacerubuer̃ senten¬
cia. & animam purgatam in sem¬
piternam bĩtudinem sine corpr̃e
collocandam putarunt: talia de
mundi retrorsus eternitate senti¬
unt: ut hanc de anima sententiã
suam ipsi redarguant: quod hiclon¬
gum ẽ demonstrare: S in libro du¬
odecimo deciuitate dĩ: satis a nob̃ ẽ
quantum arbitror explicatum: fi¬
des autem ista totum hominẽ un¬
mortalem futurum qui utiq con¬
stat exanima & corpr̃e. & obhoc
uere beatum non argumentatioe
humana: s diuna auctoritate ꝓ¬
mitut: & ideo cum dictum ẽẽt in
cugłio. qd iħs dederit potestatem
filios dei fieri his qui receperual
eum: & quid sit recepisse breuit̃
fuisset expositum dicendo. creden¬

Expanded text:
tilissimis eruditi, ad indagandam tilissimis eruditi, ad indagandam solius animae immortalitatem pervenire potuerunt. Cui tamen animae beatam vitam non invenerunt stabilem, id est veram: ad miserias eam quippe vitae hujus etiam post beatitudinem redire dixerunt. Et qui eorum de hac erubuerunt sententia, et animam purgatam in sempiterna beatitudine sine corpore collocandam putaverunt, talia de mundi retrorsus aeternitate sentiunt, ut hanc de anima sententiam suam ipsi redarguant: quod hic longum est demonstrare, sed in libro duodecimo de Civitate Dei, satis a nobis est, quantum arbitror, explicatum . Fides autem ista totum hominem immortalem futurum, qui utique constat ex anima et corpore, et ob hoc vere beatum, non argumentatione humana, sed divina auctoritate promittit. Et ideo cum dictum esset in Evangelio, quod Jesus dederit potestatem filios Dei fieri iis qui eum receperunt; et quid sit recepisse eum, breviter fuisset expositum, dicendo, Creden
Abbreviated transcription (Latin):
tam certa sententiaibeatos ẽẽ oms
homines uelle. si ipsi qui iambea¬
ti sunt. beati eẽ nec nolunt nec uo¬
lunt: Aut si uolunt ut ueritas
clamat. ut natura compellit. cui
sumine honus & immutabiliter
bs̃ creator hoc indidit: si uolunt
inquam beati eẽ qui beati s̃. beati
non ẽẽ utiq nolunt: Si autembĩ
non ẽẽ nolunt ꝓcul dubio nolunt
consumi &e ꝑire qd beatis̃: nec nͥ
uiuentes beati ẽẽ possunt: Nolt̃
igitur ꝑire quod uiuunt: Immor¬
tales g ẽẽ uolunt: quicumq uere
beati. uł s̃. uł eẽ cupiunt: Non au¬
tẽ uiuit beate: cui ñ ad÷ qđ uult: Nullo
rit sempit̃na: Hanc utrũ capiat hu
mana nat᷑a. qͣm t̾n desidabilẽ c̃fitet᷑ :
ñ parua q̃stio ẽ S si fides adsit. q̃ in÷
cis. qͥb dedit potestatẽ iħc filios dei
fieri: nulla qͣstio est: .ix.¬
umanis qͥppe argumentatiõib
hec inuenire conantes:
uix pauci magno prediti ingenio.
habundantes ocio. doctrinisq sub¬

Expanded text:
tam certa sententia, beatos esse omnes tam certa sententia, beatos esse omnes homines velle, si ipsi qui jam beati sunt, beati esse nec nolunt, nec volunt? Aut si volunt, ut veritas clamat, ut natura compellit, cui summe bonus et immutabiliter beatus Creator indidit hoc; si volunt, inquam, beati esse qui beati sunt, beati non esse utique nolunt. Si autem beati non esse nolunt, procul dubio nolunt consumi et perire quod beati sunt. Nec nisi viventes beati esse possunt: nolunt igitur perire quod vivunt. Immortales ergo esse volunt, quicumque vere beati vel sunt vel esse cupiunt. Non autem vivit beate, cui non adest quod vult: nullo rit sempiterna. CAPUT mana natura, quam tamen desiderabilem confitetur, non parva quaestio est. Sed si fides adsit, quae inest eis quibus dedit potestatem Jesus filios Dei fieri, nulla quaestio est. Humanis quippe argumentationibus haec invenire conantes, vix pauci magno praediti ingenio, abundantes otio, doctrinisque sub
Abbreviated transcription (Latin):
utm deserere: quia b̃s̃ nemo nolẽs
fit ac ꝑhoc quantomagis nolen¬
itinde serendo miserum facit: q̃si
nolenti p̃sto eẽt. miserum faceret:
Siautem uolentem deserit: etiam
sc quomodo beata erat. quam ꝑi¬
ire uoluit qui habebat: Restat ũ
dicant neutrum ẽẽ in animobi.
idest eum deseri abeata uita. cum
ꝑmortem deserit tota uita. nec
nolle nec uelle: adutrumq enĩ
ꝑato & equo corde consistere: S
nec ista beata ẽ uita quȩ talis ẽ:
ut quem beatum fac̃. amore eius
indigna sit: Quomodo ẽ enimbe¬
ata uita: quam ñ amat beatus:
aut quomodo amatur: qd utrum
iugeat an ꝑeat intlifferent̃ acci¬
pitur: Nisi forte uirtutes quas
ꝓpter solam beatitudinem sic
anamus ꝑsuadẽ nob̾ audent ut
ipsam beatitudinem ñ amemus:
qd si faciunt etiam ipsas utiq ama¬
re desistimus: q̃n illam ꝓpt̾ quam
solam istas amauimus. ñ amamꝰ.
Deinde quomͦ erit uera illa tam ꝑ¬
specta tam examinata. tam eliqͣta.

Expanded text:
tem deserere: quia beatus nolens nemo tem deserere: quia beatus nolens nemo fit; ac per hoc quanto magis nolentem deserendo miserum facit, quae si nolenti praesto esset miserum faceret? Si autem volentem deserit, etiam sic quomodo beata vita erat, quam perire voluit qui habebat? Restat ut dicant neutrum esse in animo beati; id est, eum deseri a beata vita, cum per mortem deserit tota vita, nec nolle nec velle, ad utrumque enim parato et aequo corde consistere. Sed nec ista beata est vita, quae talis est, ut quem beatum facit, amore ejus indigna sit. Quomodo enim est beata vita, quam non amat beatus? Aut quomodo amatur, quod utrum vigeat, an pereat, indifferenter accipitur? Nisi forte virtutes, quas propter solam beatitudinem sic amamus, persuadere nobis audent, ut ipsam beatitudinem non amemus. Quod si faciunt, etiam ipsas utique amare desistimus, quando illam propter quam solam istas amavimus, non amamus. Deinde quomodo erit vera tam illa perspecta, tam examinata, tam eliquata,
Abbreviated transcription (Latin):
qui uiuit uit uult. nec male aliqͥ
uult: Nemo autem male uult im¬
mortalitatẽ: si cius humana ca por
est deo donante natura: Cuius si
capax non ẽ: nec beatitudinis ca¬
pax ẽ: Ut enim homobeate iuuat
oportet ut uiuat: Quem porrom¬
rientem uita ipsa deserit: beata
uita cum illo manere qui potest.
Cum autem deserit. aut nolentim
proculdubio deserit. aut uolatẽ
aut neutrum: Si nolentẽ. quom¬
ẽ beata uita que ita ẽ in uolunta¬
te ut non sit in potestate: Cumq
beatus nemo sit aliquid uolendo
nec habendo. quantominus bs̃i
qui non honore. ñ possessione.i
qualibet alia re. sed ipsa beatal
ia nolens deseritur. quando ei ui¬
ca nulla erit. Unde &e si nullus
scusus relinquitur. quo sit misera.
ꝓterea enim beata uita discedit.
qua tota uita discedit: miser est
tamen quam dui sentit. quia scit
se nolente consumi: ꝓpter qd̃ cet̾a
e qd preceteris diligit: Non gͥ
potest uita & bcata ẽẽ & nolen¬

Expanded text:
qui vivit ut vult, nec male aliquid qui vivit ut vult, nec male aliquid vult. Nemo autem male vult immortalitatem, si ejus humana capax est Deo donante natura: cujus si non capax est, nec beatitudinis capax est. Ut enim homo beate vivat, oportet ut vivat. Quem porro morientem vita ipsa deserit, beata vita cum illo manere qui potest? Cum autem deserit, aut nolentem deserit procul dubio, aut volentem, aut neutrum. Si nolentem, quomodo beata vita est, quae ita est in voluntate, ut non sit in potestate? Cumque beatus nemo sit aliquid volendo nec habendo, quanto minus est beatus qui non honore, non possessione, non qualibet alia re, sed ipsa beata vita nolens deseritur, quando ei nulla vita erit? Unde etsi nullus sensus relinquitur, quo sit misera propterea enim beata vita discedit, quoniam tota vita discedit, miser est tamen, quamdiu sentit, quia scit se nolente consumi propter quod caetera et quod prae caeteris diligit. Non igitur potest vita et beata esse, et nolen
Abbreviated transcription (Latin):
fieri qd uis: id uelis qd possis: Com¬
mode hoc dictum ẽẽ quis negat:S
consilium ẽ datum misero:ne eẽt
miserior: Beatus autem quales se
eẽ om̃s uolunt. ñ recte. nec uere
dr̃: ubi non potest ficri quod uis:
Si enim beatus ẽ. quicquid uult fi¬
eri potest: quia nonuult qd fieri
non potest S non ẽ mortalitatis
huius hec uita. nec erit nisi qͣndo
& immortalitas erit: que si nul
lomͦ darihomin posset: frustra
&̃e beatitudo quereretur: que sine
unmortalitate ñ pot̃ eẽ: .uiii.
um gͦ beati eẽ om̃s homines
fecto cẽ ⁊ immortales uolunt.
Aliter enim beati ẽẽ non possuẽ
Deniq & de immortalitate int:¬
rogati sicut de beatitudine: oñs
eam se uelle respondent: Sed qui¬
liscumq beatitudo que potius
uocetur quam sit. in hac uita que¬
ritur. immo uͦ fingitur: dumim¬
mortalitas desꝑatur. sine quaue¬
ra beatitudo ẽe non potest: Ille
quippe beate uiuit qd iam supiu
diximus ce astruendo satisfecim

Expanded text:
fieri quod vis, Id velis quod possis. Comfieri quod vis, Id velis quod possis. Commode hoc dictum esse, quis negat? Sed consilium est datum misero, ne esset miserior. Beato autem, quales se esse omnes volunt, non recte nec vere dicitur, Non potest fieri quod vis. Si enim beatus est, quidquid vult fieri potest; quia non vult quod fieri non potest. Sed non est mortalitatis hujus haec vita, nec erit nisi quando et immortalitas erit. Quae si nullo modo dari homini posset, frustra etiam beatitudo quaereretur; quia sine immortalitate non potest esse.Cum ergo beati esse omnes homines fecto et esse immortales volunt: aliter enim beati esse non possent. Denique et de immortalitate interrogati, sicut et de beatitudine, omnes eam se velle respondent. Sed qualiscumque beatitudo, quae potius vocetur quam sit, in hac vita quaeritur, imo vero fingitur, dum immortalitas desperatur, sine qua vera beatitudo esse non potest. Ille quippe beate vivit, quod jam superius diximus, et astruendo satis fiximus,
Abbreviated transcription (Latin):
nullas ex eo pati molestias. ut id
haberet inpotestate. aut in ipsius
incorruptione corpr̃is: quod quia
non habet ac pendet incerto. ꝓfec¬
to nonuiuit ut uult: Iuamuis
enim ꝑ fortitudinem sit paratus
exciꝑe. & equo ferre animo quie¬
quid aduersitatis acciderit. ma-¬
uult tamen ut non accidat: et
sipossit facit. atq ita paratus est
in utrumq. ut quantum in ipso
ẽ. alterum optet. alterum urcet:
& si qd̾ uitat incurrerit. idõ uolẽs
ferat. quia fieri non potuit quod
uolebat: He opprimatur gͦ susti¬
net: sed premi nollet uomodo gͦ
uiuit ut uult: An quia uolens
fortis ẽ. ad ꝑferenda quȩ nollet il¬
lata: Ideo igitur iduult quod po¬
test: quoniam quod uult ñ pot̃:
Hec est tota utrum ridenda an
potius miseranda suꝑborum bea¬
titudo mortalium. głantium se
uiuere ut uolunt: qr uolentes pa¬
tient̃ ferũt. quȩ accidere sͥ nolunt:
hoc ẽ euim auint. quod sapienter
dixit terennius. quoniam ñ pot̃ id

Expanded text:
nullas ex eo pati molestias, ut id nullas ex eo pati molestias, ut id haberet in potestate, aut in ipsius incorruptione corporis: quod quia non habet, ac pendet in incerto, profecto non vivit ut vult. Quamvis enim per fortitudinem sit paratus excipere, et aequo ferre animo quidquid adversitatis acciderit; mavult tamen ut non accidat, et si possit facit; atque ita paratus est in utrumque, ut quantum in ipso est alterum optet, alterum vitet, et si quod vitat, incurrerit, ideo volens ferat, quia fieri non potuit quod volebat. Ne opprimatur ergo sustinet: sed premi nollet. Quomodo ergo vivit ut vult? An quia volens fortis est ad ferenda quae nollet illata? Ideo igitur id vult quod potest, quoniam quod vult non potest. Haec est tota, utrum ridenda, an potius miseranda, superborum beatitudo mortalium, gloriantium se vivere ut volunt, quia volentes patienter ferunt quae accidere sibi nolunt. Hoc est enim, aiunt, quod sapienter dixit Terentius, Quoniam non potest id
Abbreviated transcription (Latin):
nter toleret: quamuis eas uelit
possitq tolerare si patitur: Qͥs
uelit in tormentis uiuere: etiam
do habere. uł timendo amittere:
quod amabant siue nequit siuie
laudabiliter: Nam multi ꝑtran¬
sitoria mala ad ꝑmansura bona
fortiter tetenderunt: qui ꝓfecto
spe beati sunt etiam cum sunt
intransitoriis malis: ꝑ que ad
bona non transitoria ꝑueniunt:
am beatitudinem: ꝗͣ nondum te-¬
net: Qui uͦ sine ulla spe tali sine
ulla tali mercede cruciatur. qͣn¬
tamlibet adhibeat tolerantiam:
non ẽ beatus ueraciter s miser for¬
titer: Neq enim ꝓpterea miserñẽ:
quia miscrior ẽẽt. si et impatient̃
miseriam sustineret: Porro sustañ
patitur quȩ nollet pati in suo
corpore: nec tunc quidem beatus
habendus est. quoniam ñ uiuit
ut uult: Ut enim alia omittam.
que corpore illeso ad animi ꝑtinẽt
offensiones. sine quibus uiuere
uellemus. & sunt innumerabilia.
uellet utiq si posset ita saluum
atq incolume habere corpus. et

Expanded text:
titer toleret, quamvis eas velit titer toleret, quamvis eas velit possitque tolerare si patitur? Quis velit in tormentis vivere, etiam do habere, vel timendo amittere quod amabant, sive nequiter sive laudabiliter. Nam multi per transitoria mala, ad bona permansura fortiter tetenderunt. Qui profecto spe beati sunt, etiam cum sunt in transitoriis malis, per quae ad bona non transitura perveniunt. am beatitudinem quam nondum tenet. Qui vero sine ulla spe tali, sine ulla tali mercede cruciatur, quantamlibet adhibeat tolerantiam, non est beatus veraciter, sed miser fortiter. Neque enim propterea miser non est, quia miserior esset, si etiam impatienter miseriam sustineret. Porro si ista non patitur, quae nollet pati in suo corpore, nec tunc quidem beatus habendus est, quoniam non vivit ut vult. Ut enim alia omittam, quae corpore illaeso ad animi pertinent offensiones, sine quibus vivere vellemus, et sunt innumerabilia; vellet utique si posset ita salvum atque incolume habere corpus, et
Abbreviated transcription (Latin):
potest: Cũ autem ex hac uita ab
eo qui in his miserus fidelis ce bo¬
nus ẽ. uentum fuerit ad beatams
tunc erit uere. quod nunc ẽe nul¬
lomodo potest. ut sic homo uiuatͥ
quomodo uult: Non enim uolet
male uiuere in illa felicitate: aut
uolet aliquid quod deerit. aut
deerit quod uoluerit: Quicquid
amabitur aderit: nec desidabit᷑
quod non aderit: Omne quod ibi
quod est omnino beatissimum.
ita semꝑ fore certum erit: Nuas
uero fecerunt quidem sibi philo¬
sophi sicut corum cuiq placis
intas beatas suas: ut quasi ꝓpria
uitute possent. quod cominuni
mortalium conditione ñ poterãt:
si cilicet uiuere ut uellent: Sen¬
tebant enim aliter beatum ẽẽ ne¬
minem posse: nisi habendo quod
uellet. & nil patiendo qđ nollet:
Quis autem non qualemcumq ui¬
tam qua delectatur. et ideo bea¬
um uocat. uellet sic ẽẽ insua po-¬
testate ut eam posset habere per¬
petuam: Et tamen quis itemẽ.
qui uelit pati molestias quas for¬

Expanded text:
potest. Cum autem ex hac vita ab potest. Cum autem ex hac vita ab eo qui in his miseriis fidelis et bonus est, ventum fuerit ad beatam, tunc erit vere quod nunc esse nullo modo potest, ut sic homo vivat quomodo vult. Non enim volet male vivere in illa felicitate, aut volet aliquid quod deerit, aut deerit quod voluerit. Quidquid amabitur, aderit: nec desiderabitur quod non aderit. Omne quod ibi quod est omnino beatissimum, ita semper fore certum erit. Nunc vero fecerunt quidem sibi philosophi, sicut eorum cuique placuit, vitas beatas suas, ut quasi propria virtute possent, quod communi mortalium conditione non poterant, sic scilicet vivere ut vellent. Sentiebant enim aliter beatum esse neminem posse, nisi habendo quod vellet, et nihil patiendo quod nollet. Quis autem non qualemcumque vitam qua delectatur, et ideo beatam vocat, vellet sic esse in sua potestate, ut eam posset habere perpetuam? Et tamen quis ita est? Quis vult pati molestias quas for
Abbreviated transcription (Latin):
ni etiam non adepta quȩ appetit:
Propinquat enim beate uitȩ. qui
bene uult quecumq uult: ⁊ quȩ
adeptꝰ cũfuerit. beatus erit: Et
utiq non mala sedbona beatum
faciunt: quando faciunt quicqͥd¬
faciunt: Quorum bonorum ha¬
bet aliquid iam. idq non parui e¬
stimandum eam ipsam scilicet
uoluntatem bonam. qui debonis
quorum capax ẽ humana nat᷑a
non de ullius mali ꝑpetratione.
uł adeptione. gaudere desiderat:
et bona qualia in hac misera uita
ẽẽ non possunt. prudenti. tem¬
peranti. forti. et iusta m̃te secta¬
tur. & quantum datur asscquims
ut etiam inmalis sit bonus: Et
finitis malis omnib atq implats
honis omnibus: sit beatus: Uii¬
eꝑ hoc in ista mortali uita er¬
roribus erumpnisq plenissi
precipue fides est necessaria: qua
indm̃ creditur: Non enu quec̃s
bona maximeq illa quibus quisq
fit bonus. & illa quibus fit beatꝰ
unde nisi adeo in hominem ueri¬
ant. & homini accedant. inueniti

Expanded text:
ni, etiam non adepta quae appetit? ni, etiam non adepta quae appetit? Propinquat enim beato, qui bene vult quaecumque vult, et quae adeptus cum fuerit beatus erit. Et utique non mala, sed bona beatum faciunt, quando faciunt: quorum bonorum habet aliquid jam, idque non parvi aestimandum, eam ipsam scilicet voluntatem bonam, qui de bonis quorum capax est humana natura, non de ullius mali perpetratione vel adeptione gaudere desiderat; et bona, qualia et in hac misera vita esse possunt, prudenti, temperanti, forti, et justa mente sectatur, et quantum datur assequitur; ut etiam in malis sit bonus, et finitis malis omnibus atque impletis bonis omnibus sit beatus. er hoc in ista mortali vita erroribus aerumnisque plenissima, praecipue fides est necessaria, qua in Deum creditur. Non enim quaecumque bona, maximeque illa quibus quisque fit bonus, et illa quibus fiet beatus, unde nisi a Deo in hominem veniant, et homini accedant, inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo autem miseri. qui uł non
habent quod uolunt: uł id habẽt
quod non recte uolunt: Beatus gͥ
non est. nisi qui & habet omnia
que uult: & nichil uult male:¬
Uum gͦ ex bis duob .ui.
beata uitaconstet. atq om̃ib
nota. om̃ib cara sit: quid putamus
ẽẽ causȩ cur horum duum qͣndo
utrumq non possunt. magis eli¬
gant homines. ut om̃ia que uo¬
lunt habeant quam ut om̃iabe¬
ne uelint. etiam si non habeant:
Anipsa ẽ prauitas generis hu¬
mani. ut cum eos non lateat. nec
illum beatum ẽẽ qui quod uult
non habet. nec illum qui quod
male uult habet. sed illum qui &
habet quecumq uult bona. et
nulla uult mala: ex his duobus
quibus beata uita ꝑficitur. qͣndo
utrumq non datur. id eligatur
potius unde magis a beata uita
receditur. longuis quippe ab illa
est. quicumq adipiscitur male
concupita. quamqui ñ adipiscit᷑
concupita: cum potius eligi de¬
buerit uoluntas bona atq p̃po¬

Expanded text:
tthabent quod volunt, vel id habent quod non recte volunt. Beatus igitur non est, nisi qui habet omnia quae vult, et nihil vult malum ergo ex his duobus beata vita constet, atque omnibus nota, omnibus chara sit; quid putamus esse causae cur horum duorum, quando utrumque non possunt, magis eligant homines, ut omnia quae volunt habeant, quam ut omnia bene velint etiamsi non habeant? An ipsa est pravitas generis humani, ut cum eos non lateat, nec illum beatum esse qui quod vult non habet, nec illum qui quod male vult habet; sed illum qui et habet quaecumque vult bona, et nulla vult mala, ex his duobus quibus beata vita perficitur, quando utrumque non datur, id eligatur potius, unde magis a beata vita receditur longius quippe ab illa est quicumque adipiscitur male concupita, quam qui non adipiscitur concupita; cum potius eligi debuerit voluntas bona, atque praepo
Abbreviated transcription (Latin):
saltem reprebendere audente. in¬
suꝑ &e laudantibus plurimis: qm̃
sieut ait scriptura diuina. lau¬
datur peccator in desideriis ani¬
mȩ suȩ & qui iniqua gerit bene¬
dicitur. implet om̃s suas facinoro¬
sissimas & flagitiosissimas uolup¬
iates. deo beatumdicat quia ui¬
uit ut uult. cum profecto qͣmuis¬
s sic miser eẽt. minus tameneẽt.
si mchꝰ eorum que pperam uolu¬
isset habere potuissetͦ
mala
enim uoluntate uł sola quisq
miser efficitur: s miserior potesta¬
te: qua desidium male uoluntatiᷤᷤ
impletur: Quaꝓpter qͣm uerum ẽ
quod om̃s homines eẽ beati ue¬
lint. idq unum ardentissimo a¬
more appetant. & ꝓpter hoc cete¬
ra quecumq appetunt. nec quisꝗͣ
potest amare quod om̃ino quiduł
quale sit nescit: nec potest nescire
quid sit quod uelle se scit: sequit᷑
ut om̃s beatam uitam sciant. om̃s
autem beati habent quod uolunt.
quamuis non om̃s qui habent qd
uolunt. continuo sint beati: con¬

Expanded text:
saltem reprehendere audente, insaltem reprehendere audente, insuper et laudantibus plurimis, quoniam sicut ait Scriptura divina, Laudatur peccator in desideriis animae suae; et qui iniqua gerit, benedicitur , implet omnes suas facinorosissimas et flagitiosissimas voluntates, ideo beatum dicat, quia vivit ut etsi miser esset, minus tamen esset, si nihil eorum quae perperam voluisset, habere potuisset. Mala enim voluntate sed sola miser quisque efficitur; sed miserior, cum desiderium malae voluntatimpletur. Quapropter, quoniam verum est quod omnes homines esse beati velint, idque unum ardentissimo amore appetant, et propter hoc caetera quaecumque appetunt; nec quisquam potest amare quod omnino quid vel quale sit nescit, nec potest nescire quid sit quod velle se scit; sequitur ut omnes beatam vitam sciant. Omnes autem beati habent quod volunt, quamvis non omnes qui habent quod volunt continuo sint beati: con
Abbreviated transcription (Latin):
suisse beatam uitam. qd̃ eos ma¬
xime delecta. uit: ut uoluptas
epicurum. iurtus zenonen. sic
alium aliquid altud. nich dica¬
mus ẽẽ beate uiuere. nisi scđm
uiuere delectationem suam. &
idõ falsum noneẽ quod om̃s bea¬
te uiuere uelint: quia om̃s ita
uolunt ut quemq delectat: sa
& hoc populo si pronunciatum
ia ndarguit. ut qui h sentiunt
aubescant: At enim: Ecce autem
iophilosophi quidem. s ꝓmpti
amen ad disputandum. om̃s aiuiñ
ĩ beatos qui uiuant ut ipsi uelint:
hoc est quod nos diximus: ut qͦsq
delectat: Sed mox ille subiecit fal¬
sum id quidem. uelle enim quod
ideceat: io ipsum miserrimum::
Nec tam miserum ẽ non adipisci
quod uelis: quam adipisci uelleqd̃
non oporteat: preclarissime omni¬
noatq uerissime: Iuis namq ita
sit mente cecus.⁊ abomni luce
ueritatis alienus. ac tenebris dede¬
aris inuolutus: ut eum qui ne¬
quiter uiuit ac turpiter. & nullo
phibente. nullo ulciscente. nullo

Expanded text:
suisse beatam vitam quod eos masuisse beatam vitam quod eos maxime delectavit, ut voluptas Epicurum, virtus Zenonem; sic alium aliquid aliud, nihil dicamus esse beate vivere, nisi vivere secundum delectationem suam, et ideo falsum non esse quod omnes beate vivere velint, quia omnes ita volunt ut quemque delectat? Nam et hoc populo si pronuntiatum ita redarguit, ut qui hoc sentiunt, erubescant. Ait enim: Ecce autem non philosophi quidem, sed prompti tamen ad disputandum, omnes aiunt esse beatos, qui vivant ut ipsi velint: hoc est quod nos diximus, Ut quosque delectat. Sed mox ille subjecit: Falsum id quidem. Velle enim quod non deceat, idipsum miserrimum est: nec tam miserum est non adipisci quod velis, quam adipisci velle quod non oporteat. Praeclarissime omnino atque verissime. Quis namque ita sit mente caecus, et ab omni luce decoris alienus ac tenebris dedecoris involutus, ut eum qui nequiter vivit ac turpiter, et nullo prohibente, nullo ulciscente, et nullo
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere: Non igitur om̃s beate ui¬
uere uolunt: Immo pauci ħ uolt̃.
si non est beate uiuere. nisi scđm
uirturem animi uiuere: quod mł¬
ti nolunt: Itane falsum erit. unde
nec ipse cum academicis omĩa du¬
bia sint acͥ demicus cicero dubita¬
uit. qui cum uellet in hortensio
dialogo ab aliqua recerta de qua
nullus ambigeret sumere suȩ
dispurationis exordium: beati
certe inquit om̃s eẽ uolumus:
Absit ut hoc falsum eẽ dicamus
cendum ẽ. etiam si nicħ aliud pe¬
te uiuere quam scdm uirtutẽ aui¬
mi itiuere. tamen & qui hoc non
uult. beate uult uiuere: Nuns
quidem hoc udetur absurdum
Tale est enim ac si dicamus  qu
non uult beate uiuere: beate uult
uiuere: Istam repugnantiamqͥs
audiat. quis ferat.  Q tames
ad hanc contrudit necessitas: Si
& om̃s beate uelle uiuere uerũ:
& non om̃s sic uolunt uiuere. qͣm¬
nforte illud ẽ quod nos abhis
angustiis possit eruere. ut
quoniam diximus ibi quosq po¬

Expanded text:
vivere? Non igitur omnes beate vivivere? Non igitur omnes beate vivere volunt, imo pauci hoc volunt, si non est beate vivere, nisi secundum virtutem animi vivere, quod multi nolunt. Itane falsum erit, unde nec ipse cum Academicis omnia dubia sint Academicus ille Cicero dubitavit, qui cum vellet in Hortensio dialogo ab aliqua re certa, de qua nullus ambigeret, sumere suae disputationis exordium, Beati certe, inquit, omnes esse volumus? Absit ut hoc falsum esse dicamus. cendum est etiamsi nihil sit aliud beate vivere, quam secundum virtutem animi vivere, tamen et qui hoc non vult, beate vult vivere? Nimis quidem hoc videtur absurdum. Tale est enim ac si dicamus: Et qui non vult beate vivere, beate vult vivere. Istam repugnantiam quis audiat, quis ferat? Et tamen ad hanc contrudit necessitas, si et omnes beate velle vivere verum est, et non omnes sic volunt vivere, quoforte illud est quod nos ab his angustiis possit eruere, ut quoniam diximus ibi quosque po
Abbreviated transcription (Latin):
uero de aliquo mundi huiris a¬
gatur loco. ubi debeat quisq uel-¬
le uiuere qui uult beate uuere:
ac non ita queratur ubi sit beati¬
tudo sicut queritur que sit: Hã
utiq si incorporis uoluptate ẽ: ille
beatus ẽ qui fruitur corporis uo¬
luptate: Si inuirtute animi: ille
qui hac fruitur: si inutraq ille
qui fruitur utraq: Cum itaq aliꝰ
dicit. beate uiuere ẽ uoluptate
corporis frui. alius autembeate
iuiuere est. uirtute animi frui:
nonne aut ambo nesciunt que
sit beata uita. aut non ambo sci¬
unt: Quomodo gͦ ambo amant
eam. si nemo potest amare qd nes¬
cit: Anforte falsumẽ quod ꝓ ue¬
rissimo certissimoq posuimus be¬
ate uiuere om̃s homines uelle: si
enim beate uiuere ẽ. uerbi gr̃a se¬
cundum animi uirtutem uiuere:
quomodo beate uiuere uult. qui
hoc non uult: Nonne uerus dixe¬
rimus. homo iste non uult beate
uiiere. quia non uult scđm uirtu¬
tem iuuiuere. quod solum ẽ beate

Expanded text:
vero de aliquo mundi hujus avero de aliquo mundi hujus agatur loco, ubi debeat quisque velle vivere, qui vult beate vivere, ac non ita quaeratur ubi sit beatitudo, sicut quaeritur quae sit. Nam utique si in corporis voluptate est, ille beatus est qui fruitur corporis voluptate: si in virtute animi, ille qui hac fruitur: si in utraque, ille qui fruitur utraque. Cum itaque alius dicit, Beate vivere est voluptate corporis frui; alius autem, Beate vivere est virtute animi frui: nonne aut ambo nesciunt quae sit beata vita, aut non ambo sciunt? Quomodo ergo ambo amant eam, si nemo potest amare quod nescit? An forte falsum est quod pro verissimo certissimoque posuimus, beate vivere omnes homines velle? Si enim beate vivere est, verbi gratia, secundum animi virtutem vivere; quomodo beate vivere vult, qui hoc non vult? Nonne verius dixerimus: Homo iste non vult beate vivere, quia non vult secundum virtutem vivere, quod solum est beate
Abbreviated transcription (Latin):
at sidixisset. om̃s beati ẽẽ uultis.
miseri ẽe non uultis: dixisset ali¬
quid quod nullus in sua non ag¬
nosceret uoluntate: Quicquid
enim aliud quisquam latenter
uelit: ab hac uoluntate quȩ om̃ib
irum est autem cum capes¬
sende atq retinende bĩtudi¬
nis uoluntas una sit omnium.
unde tanta existat de ipsa beati¬
tuidine rursus uarietas & diuersi¬
tas uoluntatum: non quod aliquis
eam nolit: s quod ñ om̃s eam no¬
rint: Sienim eam om̃s nossent.
non ab aliis putaretur eẽ in iur¬
tute animi. aliis incorporis uo¬
luptate:. aliis inutroq & aliis
atq aliis. alibi atq alibi: Ut enĩ
eos queq res maxime delectauit:
ita inea constituerunt uitam be¬
atam: Quomodo gͥ feruentissime
amant om̃s quod ñ om̃s sciunt::
Quis potest amare quod nescit.
tudo amatur ab ominib. nec tamen
sciturab omnibus: An forte scuul
om̃s quȩ sit. sed non om̃s sciunt
ubi sit: & inde contentio ẽ: Quasi

Expanded text:
At si dixisset, Omnes beati esse vultis, At si dixisset, Omnes beati esse vultis, miseri esse non vultis; dixisset aliquid quod nullus in sua non agnosceret voluntate. Quidquid enim aliud quisquam latenter velit, ab hac voluntate quae omnibusirum est autem cum capessendae atque retinendae beatitudinis voluntas una sit omnium, unde tanta existat de ipsa beatitudine rursus varietas atque diversitas voluntatum, non quod aliquis eam nolit, sed quod non omnes eam norint. Si enim omnes eam nossent, non ab aliis putaretur esse in virtute animi; aliis, in corporis voluptate; aliis, in utraque; et aliis atque aliis, alibi atque alibi. Ut enim eos quaeque res maxime delectavit, ita in ea constituerunt vitam beatam. Quomodo igitur ferventissime amant omnes, quod non omnes sciunt? Quis potest amare quod nescit? tudo amatur ab omnibus, nec tamen scitur ab omnibus? An forte sciunt omnes ipsa quae sit, sed non omnes sciunt ubi sit, et inde contentio est? Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
parentes: & caro emat quȩ consu¬
mant libidines: Non est ut opi¬
nor incredibilis ista luxuries: Et
si querantur taleis. repperiuntis.
aut etiam gon quesiti fortassis
occurrunt: qui nequicia maiore
quam theatrica. ꝓpositioni uel
pronunciationt theatriģ insul¬
tent: magno precio stupra em̃do.
paruo autem rura iudendo: Lar¬
gitionis etiam gr̃a nouimus qͦsdã
anisse frumenta carus: & uilius
uendidisse suis ciuibꝰ: Illud etiam
quod uetus poeta dix enniꝰ. omnes
mortales sese laudari optant.
profecto & de se ipso & dehis qͦs
rrꝑtus fuerat coniecit in aliis: et
iuidetur ꝓnunciasse hominum
omnium uoluntatem: Deniq si
it minius ille dixisset. laudariõs
uultis. nemo ur̃m uult utuꝑari
similiter quod ẽẽt om̃ium uolun¬
tatis. dixisse uideretur: Sunt tñ
qui uitia sua oderint. & in quib
sibi displicent ipsi. nec ab aliis se
laudari uelint: grãsq agant
obuirgantium beniuolentiȩ: cũ
ideo uituꝑantur ut corrigantur:

Expanded text:
parentes, et caro emat quae consuparentes, et caro emat quae consumant libidines? Non est, ut opinor, incredibilis ista luxuries: et si quaerantur tales, reperiantur, aut etiam non quaesiti fortassis occurrant, qui nequitia majore quam theatrica, propositioni vel pronuntiationi theatricae insultent, magno pretio stupra emendo, parvo autem rura vendendo. Largitionis etiam gratia novimus quosdam emisse frumenta carius, et vilius vendidisse suis civibus. Illud etiam quod vetus poeta dixit Ennius, Omnes mortales sese laudarier optant; profecto et de se ipso et de iis quos expertus fuerat, conjecit in aliis, et videtur pronuntiasse hominum omnium voluntates. Denique si et mimus ille dixisset, Laudari omnes vultis, nemo vestrum vult vituperari; similiter quod esset omnium voluntatis dixisse videretur. Sunt tamen qui vitia sua oderint, et in quibus sibi displicent ipsi, nec ab aliis se laudari velint, gratiasque agant objurgantium benevolentiae, cum ideo vituperantur ut corrigantur.
Abbreviated transcription (Latin):
alus de se ipso quisq coniciat:
compatiente uł conspirante ui¬
cio seu natura: S altud ẽ uidere
uoluntatem suam: aliudqͣmuis
certissima coniectura conicere
alienam: Nam conditã romam
tam certum habeo in reb huma¬
nis. quam constantinopolim. cũ
romam uiderim ocłis meis: De
illa uero nichil nouerim. nsi quod
aliis testibus credidi: E mimus
quidem ille. uł se ipsum intuendo.
uł alios quoq exꝑiendo. uili uelle
emere & caro uendere: om̃ib idere
didit ẽẽ commune: S qͣm reuera
uicium ẽ. potest quisq adipiscies¬
modi iusticiamIuł alicuius alteriꝰ
uicii quod huic contrarium ẽ. in¬
currere pestilentiam: qua huic resi¬
stat et uincat: N amscio ipse homi¬
nem cumuenalis codex ei fuisset
oblatus. ꝑreciiq eius ignarum. et
ideo quiddam exiguum poscentẽ
cerneret uenditorem: iustum preci¬
um qd̵ multo amplius erat. nec
opinanti dedisse: Quidsi etiam sit
ut uilius uendat que dimiserus

Expanded text:
aliis de se quisque conjiciat, aliis de se quisque conjiciat, compatiente vel conspirante vitio seu natura? Sed aliud est videre voluntatem suam, aliud, quamvis certissima conjectura, conjicere alienam. Nam conditam Romam tam certum habeo in rebus humanis quam Constantinopolim, cum Romam viderim oculis meis, de illa vero nihil noverim, nisi quod aliis testibus credidi. Et mimus quidem ille vel se ipsum intuendo, vel alios quoque experiendo, vili velle emere, et caro vendere commune. Sed quoniam revera vitium est, potest quisque adipisci ejusmodi justitiam, vel alicujus alterius vitii quod huic contrarium est incurrere pestilentiam, qua huic resistat et vincat. Nam scio ipse hominem, cum venalis codex ei fuisset oblatus, pretiique ejus ignarum et ideo quiddam exiguum poscentem cerneret venditorem, justum pretium quod multo amplius erat, nec opinanti dedisse. Quid, si etiam sit ut vili vendat quae dimiserunt
Abbreviated transcription (Latin):
singulis note: Et cum quisq hõ
nesciat quid homoalius unus ue¬
lit. in quibusdam reb possit scire
quod om̃s uelint: unde illa curus¬
dam mimi facctissima predicatur
urbanitas: qui cum se ꝓmisisset
inthea ͤ tro quid in animo habe¬
rent & quid uellent om̃s. aliis
ludum eẽ dicturum: atq addiem
constitutum ingenti exspectatio¬
ne. maior multitudo conflueret.
suspensis & silentib om̃ibus dixis¬
se ꝑhibetur: uili uultis emere & ca¬
ro uendere: Inquo dicto leuissimt
scenici. om̃s tamen conscientias in¬
uenerunt suas: eiq uera ante ocłos
omnium constituta: & tamen in¬
prouisa dicenti. ammirabili fauo¬
re plauserunt: Cur autem tã mag¬
na exspectatio facta ẽ. illo promit¬
tente omnium uoluntatem se ẽẽ
dicturum: nisi quia latent homi¬
ne m. aliorum hominum uolun¬
tates: S numquid latuit ista i¬
stum : Numquidqͦm̃ quam latet:
Qua tandem causa. nisi quia sunt
quedam quȩ ñ inconuemienter u

Expanded text:
singulis notae: et cum quisque homo singulis notae: et cum quisque homo nesciat quid homo alius unus velit, in quibusdam rebus possit scire quid omnes velint. Unde illa cujusdam mimi facetissima praedicatur urbanitas, qui cum se promisisset in theatro quid in animo haberent, et quid vellent omnes, aliis ludis esse dicturum, atque ad diem constitutum ingenti exspectatione major multitudo conflueret, suspensis et silentibus omnibus, dixisse perhibetur: Vili vultis emere, et caro vendere. In quo dicto levissimi scenici, omnes tamen conscientias invenerunt suas, eique vera ante oculos omnium constituta, et tamen improvisa dicenti, admirabili favore plauserunt. Cur autem tam magna exspectatio facta est illo promittente omnium voluntatem se esse dicturum, nisi quia latent hominem aliorum hominum voluntates? Sed numquid ista latuit istum? Numquid quemquam latet? Qua tandem causa, nisi quia sunt quaedam quae non inconvenienter in