comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corpus & sanguis ẽ xp̃i: ut ñ simꝰ ingrat
tantis eius beneficiis. B eda in lycam
anis corpus xp̃i mystice intelligit᷑. ui
dñici calicis aqua miscet᷑. Unde iohanneᷤ.
licet offerri uł aquã solam uł uinũ solũ.
sicut nec granũ frum̃ti solũ sine aquȩ
admixtione in panẽ. Qd siquẽ mouet
curcenatis saluator apłis suũ corpꝰ & san¬
guinẽ tradidit. quare nos ieiuni eadem
sacram̃ta ꝑcipiamꝰ: audiat qͥa tc̃ necesse
erat typicũ pascha consũmari. & sic ad
uerũ pascha transiri. nc̃ aut̃ in honorẽ
tanti sacram̃ti placuisse magistris ecclȩ
pͥmo nos dñicȩ passionis parcicipatiõe
muniri. & spł̃ialib epulis satiari. demn¬
de t̾renis dapib corpꝰ refici. Aus̃ de concor
pauit ante benedictionẽ panis. & postea
repetendo ordimauit alioꝵ orline. Maõ.
d ui post calicẽ datum traditorem
cõmemorat: pret̾missa recaprtula¬
re uidetur. P robatenm hylarius suꝑ

Expanded text:
corpus et sanguis est Christi, ut non simus ingrati corpus et sanguis est Christi, ut non simus ingrati tantis ejus beneficiis. Beda in Lucam: « Panis corpus Christi mystice intelligitur, viDominici calicis aqua miscetur. Unde Joannes: licet offerri vel aquam solam vel vinum solum, sicut nec granum frumenti solum sine aquae admistione in panem. Quod si quem movet, cum coenatis Salvator apostolis suum corpus ac sanguinem tradiderit, quare nos jejuni eadem sacramenta percipiamus; audiat quia tunc necesse erat typicum pascha consummari, et sic ad verum Pascha transiri, nunc autem in honorem tanti sacramenti placuisse magistris Ecclesiae, primo nos Dominicae passionis participatione muniri, et spiritualibus epulis satiari, deinde terrenis dapibus corpus refici. » AUGUST. pavit ante benedictionem panis, et postea repetendo ordinavit aliorum ordine. Quod vero post calicem datum, traditorem commemorat, praetermissa recapitulare videtur. Probat enim Hilarius super
Abbreviated transcription (Latin):
otest simplicit᷑ accipi. qđ ab hora
cenȩ usq ad tempus resurrectioĩs
uinum bibiturus ñ eẽt. Postea nanq
manducauit & bibit ut ait petrꝰ apłs
qͥ manducauimꝰ cũ illo. postquã resur¬
rexita mortuis. Multo tamen conse¬
quentius intelligitur. ut neget se ultra
gustaturũ typicũ potũ. donec manifesta¬
ta gła resurrectiõis. regnidĩ fides mundo
adueniat. L Hoc facite in meã cõmemo¬
rationem. Hoc exponit apłs dicens. Qti¬
ensc̃q manducatis panẽ hunc & calicem
bibitis. mortẽ dm̃ annunciate donec ueniat.
anc ultimã memoriã nob̃ reliqͥt. quem¬
admodũ siquis ꝑegre ꝓficiscens. ali¬
quod pignꝰei quẽ diligit relinquat. ut qͦ¬
tienscunq illud uidit. possit eiꝰ bñficia
& amicicias memorari. Quẽ siille ꝑfecte
dilexit: sine ingenti illud desicd̾io uł fletu
ñ potest uidere. Ideo hoc saluator tradi¬
quia ꝓ nobis mortuus ẽ. Nlam & idõ cũ
accipimꝰ. a sacerdotib cõmonem᷑. quia

Expanded text:
otest simpliciter accipi, quod ab hora coenae usque ad tempus resurrectionis, vinum bibiturus non esset. Postea namque manducavit et bibit, ut ait Petrus Apostolus: qui manducavimus cum illo, postquam resurrexit a mortuis . » Multo tamen consequentius intelligitur, ut neget se ultra gustaturum typicum potum, donec manifestata gloria resurrectionis, regni Dei fides mundo adveniat. L. Hoc facite in meam commemorationem. Hoc exponit Apostolus, dicens: Quotiescunque manducatis panem hunc et calicem bibitis, mortem Domini annuntiate donec veniat . anc ultimam memoriam nobis reliquit quemadmodum si quis peregre proficiscens, aliquod pignus ei quem diligit, relinquat, ut quotiescunque illud viderit possit et ejus beneficia et amicitia memorari. Quem si ille perfecte dilexit, sine ingenti illud desiderio vel fletu non potest videre. Ideo hoc Salvator tradiquia pro nobis mortuus est. Nam et ideo cum accipimus, a sacerdotibus commonemur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
carni & animȩ uniat᷑ & conformet᷑ Ampliꝰ.
anis ẽ sacram̃tum corporis xp̃i. qđ est
eccła. unde icronimꝰ in marcũ. Accepit iũc
panẽ. figurans corpꝰ suũpane. qđ ẽ eccl̃a
presens. q̃ accipit in fide. benedicit᷑ in nu¬
mero. frangitur passionib. dat᷑ exemplis.
sumit᷑ doctrinis. Format sanguinẽ suum
in calice. uino & aqua myxtis. ut alio purge¬
mura uiciis & aculpis.alio redimam᷑ a pe¬
nis.Sanguine nanq agni domꝰ seruantur
a ꝑcussione angli. & aqua maris rubri extm¬
guurit᷑ inimici. q̃ st̃ mysteria ȩcclȩ xp̃i. Tres
enĩ testes st̃.aqua. sanguis. & sp̃s. Aqua ad
lauachrũ. sanguis ad p̃cium. sp̃s ad resur¬
rectionẽ. Ampliꝰ. Panis ẽ sacram̃tũ caritati.
uinũ spei. aqua fidĩ. sine qͥb scilicet fide.
spe. & caritate. unitas ⁊ c̃formitas xp̃i ñ po

Expanded text:
mplius: Panis est sacramentum corporis Christi, quod est Ecclesia. Unde Hieronymus in Marcum: « Accepit Jesus panem, figurans corpus suum pane, quod est Ecclesia praesens, quod accipitur in fide, benedicitur in numero, frangitur in passionibus, datur exemplis, sumitur doctrinis. Format sanguinem suum in calice, vino et aqua mistis, ut alio purgemur a culpis, alio redimamur a poenis. Sanguine namque agni domus servantur a percussione angeli, et aqua maris Rubri exstinguuntur inimici, quae sunt mysteria Ecclesiae Christi. Tres enim testes sunt aqua, sanguis et spiritus . Aqua ad lavacrum, sanguis ad pretium, spiritus ad resurrectionem. » Amplius: Panis est sacramentum charitatis, vinum spei, aqua fidei. Sine quibus, scilicet fide, spe, charitate, unitas et conformitas Christi non
Abbreviated transcription (Latin):
pane & uino & aqͥ. Et ẽ panis sacram̃tũ
dñici corporis. illuduͦ incarnatȩ diuini¬
tatis. Est inqͥt apłs magnũ pietatis sa¬
cram̃tum. qd manifestatũ ẽ in carnẽ. Un¬
de augustinꝰ. Iilud corpꝰ uisibile & palpa¬
bile sacram̃tũ ẽ inuisibilis formȩ. idz pa¬
nis cȩlestis qͦ uiuunt angłi. Cũ enĩ nichil
uerbum cui unita ẽ inspirabat. qͥs ñ ui¬
det corpꝰ ẽẽ sacram̃tũ iuhabitantis dĩtatiᷤ:
Uinũ aut sacram̃tũ sanguinis ẽ. in quo

Expanded text:
pane et vino et aqua. Et est panis, sacramentum Dominici corporis, illud vero incarnatae divinitatis. Est, inquit Apostolus, magnum pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne . Unde Augustinus: « Illud corpus visibile et palpabile, sacramentum est invisibilis formae, id est, panis coelestis quo vivunt angeli. Cum enim nihil uantum Verbum cui unita est inspirabat, quis non videt corpus esse sacramentum inhabitantis Deitatis? » Vinum autem sacramentum sanguinis est, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
le cogitarent. s plus credunt magistro
quam s̾. & tim̃tes fragilitatẽ suam triste
querunt de peccato. cuius ñ habent con¬
Quib ait. Qui intingit Lxuiii.¬
mecum manũ in catino: hic me tradet.
et̾is contristatis & retrahentib manꝰ
& int̃dicentib cibos orisuo: iudas
impudens qua ꝓditurꝰ erat magistrum
manũ misit in parapside. ut audacia
bonam conscientiã mentiret᷑. M aonst̃.¬
t notandũ qđ om̃s duodecim de eo¬
dem uase incircuitu cibos cum dño
sumebant. in cenaculo strato qͣsi iacendo
more antiqͦ recũbentes. Alioqͥn ꝓditor
ꝑ intinctionẽ manus exp̃sse notatus eẽt.
si nullus de aliis ad escam dñi manum
d uͦ matheus parapsidẽ. marcus cati¬
num dicit: unus quadraturã uasis.
alt̃ quia eẽt fictile designat. Filius quidẽ
hominis uadit: sicut scriptũ est de illo.

Expanded text:
le cogitarant, sed plus credunt magistro le cogitarant, sed plus credunt magistro quam sibi, et timentes fragilitatem suam, tristes quaerunt de peccato, cujus non habent conQuibus ait: Qui intingit mecum manum in catino, hic me tradet. Caeteris contristatis et retrahentibus manus, et interdicentibus cibos ori suo, Judas impudentia qua proditurus erat magistrum, manum mittit in paropsidem, ut audacia bonam conscientiam mentiretur. Et notandum quod omnes duodecim de eodem vase in circuitu cibos cum Domino sumebant, in coenaculo strato, quasi jacendo, more antiquo recumbentes. Alioquin proditor per intinctionem manus expresse notatus esset, si nullus de aliis ad escam Domini manum o Matthaeus paropsidem, Marcus catinum dicit, unus quadraturam vasis,, alter quia esset fictile designat. Filius quidem hominis vadit, sicut scriptum est de illo.
Abbreviated transcription (Latin):
Dico enim uob̃. quia ex hoc ñ manduca¬
bo illud. donec impleat᷑ in regno di. Beoa
oc ẽ ñ ultra moysaicũ in marcum.
pascha celebrabo. donec inȩccła q̃ est
regnum dĩ sp̃ualit̾ intellectũ cõpleatim
In hoc regno dñs hodie pascha man¬
ducat. quia ea quȩ moyses rudi popłõ
carnalit᷑ obseruanda p̃cepit. ipse in mem¬
bris suis sp̃ualiter exercet. A. cxxi.¬
occultum crim̃. ut uidens ꝓditor se late¬
re ñ posse. pęniteat facti. Nlectam̃ desi¬
gnat eum ex nomine. ne aꝑte coargutus:
impudentior fiat. Mitit gͦ crimen in
numerd. ut conscius penitentiam agat.
urbatus ẽ dñs potestate.  uoust¬
transfigurans in se affectũ nr̃e infirmi
Peant argum̃ta phylosophoꝵ qͥ negas
in sapientẽ cadere ꝑturbationes animor.
ficat turbandos sp̃uales ex caritate. cum
urgens causa zizania a tritico ante mes¬
sem cogit separare. M. cclxxx.R. clxii
contristari. & dicere ei singillatim. Nlum¬
ouerant undecim apli qđ nichilta¬

Expanded text:
hoc non manducabo illud, donec impleatur in regno Dei. BEDA. Hoc est, non ultra Mosaicum pascha celebrabo, donec in Ecclesia, quae est regnum Dei, spiritualiter intellectum compleatur. In hoc regno Dominus hodie pascha manducat, quia ea quae Moyses rudi populo carnaliter observanda praecepit, ipse in membris suis spiritualiter exercet. A. 121IIst, praedicit occultum crimen, ut videns proditor se latere non posse, poeniteat facti, nec tamen designat eum ex nomine, ne aperte coargutus, impudentior fiat. Mittit ergo crimen in numero, ut conscius poenitentiam agat. Turbatus est Dominus potestate, transfigurans in se affectum nostrae infirPereant argumenta philosophorum, qui negant in sapientem cadere perturbationes animorumficat turbandos spirituales ex charitate, cum urgens causa zizania a tritico ante messem cogit separare. R. 162 M. 288 contristari et dicere singulatim: NunNoverant undecim apostoli quod nihil ta
Abbreviated transcription (Latin):
paulopostait: ubidicit supra pectus m̃u.
pse ẽ ioħs quem diligebat m̾c. Marõ.¬
ñ plus om̃ib s familiarius. ut adolescen¬
tem. ut cognatũ. ut uirginem. in quo for
cũ ad se uemiret. tanꝗͣde alio loqueret᷑.
ꝑsinũ significat᷑ secretũ. de qͦ bibit diui¬
nitatis sacram̃tum. Iunuit gͦ hiuic sy¬
monpetrus. & dicit ei. Qͥs ẽ de quo dicit:
Itaq cum recubuisset ile supͣ pectus itu:
dicit ei. Dñe qͥs ẽ : Respondit m̃c. Iue ẽ. cui
ego intinctũ panem porrexero. Interro¬
gat petrus ioħem ñ uerbis. s nutu corpo¬
ris. ioħes dũm familiari consilio. cui sub¬
missa uoce expͥmit ꝓditorẽ. A. cxxiiii.
Et cũ intinxisset panem. L.cclxii.¬
dedit iudȩ symonis secariothis. Et post

Expanded text:
paulo post ait, ubi dicit supra pectus Jesu. Ipse est Joannes, quem diligebat Jesus non plus omnibus, sed familiarius, ut adolescentem, ut cognatum, ut virginem, in quo formcum ad se veniret, tanquam de alio loqueretur. Per sinum significatur secretum, de quo bibit divinitatis sacramentum. Innuit ergo huic Simon Petrusbuisset ille supra pectus Jesu, dicit ei: Domine, quis est? Respondit Jesus: Ille est cui ego intinctum panem porrexero. Interrogat Petrus Joannem non verbis, sed nutu corporis, Joannes Dominum familiari consilio, cui submissa voce exprimit proditorem. A. 124IX L. 262 Et cum intinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscari
Abbreviated transcription (Latin):
dulcius ẽ quã cet̾a maria. id minꝰ amarũ.
Iel usitate & simplicit dictum est. IeR¬
multo melius ẽẽ ñ subsistere quãmale
subsiste̾. ut si de aliqͦ pessimo diceret᷑. Meliꝰ
ẽẽt illi si nunquã fuisset. A. cxxii. . cc¬

Expanded text:
maria, id est, minus amarum. Vel usitate et simpliciter dictum est, multo melius esse non subsistere, quam male subsistere, ut si de aliquo pessimo diceretur: Melius esset illi si nunquam fuisset. A. 122I M.
Abbreviated transcription (Latin):
altarib malignus accedit. & p̃cordiis
aliquo scelere pollutis. B onumerat ei. si
natus ñ fuisset homo ille. Mas ister
im utero matͥs mortuus fuisset ne unius
nasceret᷑: in cõparatione mali qđ postea¬

Expanded text:
nctis malignus accedit, et praecordiis aliquo scelere pollutis. Bonum erat ei, si natus non fuisset homo ille. Si in utero matris mortuus fuisset, ne vivus nasceret
Abbreviated transcription (Latin):
pleuert᷑ eas usq ad summũ. Et dicit eis
ii̾c. Haurite nunc: & ferte architriclino.
Et tulerunt. Archytriclinꝰ ẽ princeps
triclinis. id discumbentiũ in triclinio.
Triclinũ uͦ dicunt ẽẽ aulam tricamera¬
tam. ueltres domos siue tres cameras
cum testudine factas. i quib sedebaÑ
discumbentes quasi sub trib arcubus.
t autõ gustauit archytriclinꝰ aquã iu¬
num factũ. & ñ sciebat unde eẽt. mini¬
stri aũt sciebant qui hauserant aquã:

Expanded text:
ad summum. Et dicit eis Jesus: Haurite nunc et ferte architriclino. Et tulerunt, Architriclinus est princeps triclinii, id est, discumbentium in triclinio. Triclinium vero dicunt esse aulam tricameratam, vel tres domos sive tres cameras cum testudine factas, in quibus sedebant discumbentes, quasi sub tribus arcubus. Ut autem gustavit architriclinus aquam vinum actam, et non sciebat unde esset; ministri a
Abbreviated transcription (Latin):
I Nec potest m̃s eẽ discipłs. Ieromimus.
Iemo pietatẽ debet anteferre religiom.
In cantico legitur. Ordinate in me
caritatẽ. Rectus ordo ẽ post dm̃ amare pa¬
trem ⁊ amicos. Si aũt necessitas uenerit
ut utrunq seruari ñ possit. odiũ in suoᷤᷤ.
pietas ẽ in dm̃. Crucẽ dicit ardorem fidi.

Expanded text:
L. nec potest meus esse discipulus. HIERON. L. nec potest meus esse discipulus. HIERON. Nemo pietatem debet anteferre religioni. In cantico legitur: Ordinavit in me charitatem . Rectus ordo est, post Deum amare patrem et amicos. Si autem necessitas exigit ut utrumque servari non possit, odium in suos, pietas est in Deum. Crucem dicit ardorem fidei.
Abbreviated transcription (Latin):
aduersꝰ patrẽ suum. & filiã adu̾sus ma¬
trem suam. & nurũ adu̾sus socrũ suam¬
& inimici hominis domestici enie
ii duo ⁊ in tres. significat contra duo &
contra tres. Quȩ mat̾ ẽ filii socrus est
uxoris eiꝰ. & sic eadẽ contra filiam suã &¬
contra nurũ ẽ diuisa. Allegorice triaad
eos qͥ fidem tͥnitatis seruant ꝑtinent.
duo illis congruunt qui ad fidei integri¬
tatem ñ ꝑueniunt. Boni gͦ contraria ma¬
lis.⁊ mali contraria bonis sentiendo atq
agendo. ad inuicẽ diuidunt᷑. Pater nr
erat diabolus. quia eũ imitabamͣ. suenit
gladius u̾bi clĩ qui nos ab illo separauit.
& ostendit alt̾um patrẽ qui ẽ in cęlis. Ma¬
ter synagoga ẽ. cuius filia pͥmittua ȩccli.
int̃ quas magna contradictio fuit. So
in nurũ ⁊ filiam ẽ diuisa. quia creden¬
tes de utroq popło ꝑsequitur.
Quiamat patrẽ aut matrẽ plusquam
filiam suꝑ me: ñ ẽ me dignꝰ. Et qui ñ acci¬
pit crucem suã ⁊ sequitur me: ñ ẽ me dignꝰ.

Expanded text:
filiam adversus matrem suam, et nurum adversus socrum suam, inimici hominis domestici ejus. In duo et in tres, significat, contra duos et contra tres. Quae mater est filii, socrus est uxoris ejus, et sic eadem contra filiam suam nurum est divisa. Allegorice tria ad eos qui fidem Trinitatis servant, pertinent: duo illis congruunt, qui ad fidei integritatem non perveniunt. Boni ergo contraria malis, et mali contraria bonis sentiendo atque agendo, ab invicem dividuntur. Pater noster erat diabolus, quia eum imitabamur; sed venit gladius verbi Dei, qui nos ab illo separavit, et ostendit alterum patrem, qui in coelis est. Mater Synagoga est, cujus filia primitiva Ecclesia, inter quas magna contradictio fuit. Socin nurum et filiam est divisa, quia credentes de utroque populo persequitur. Qui amat patrem aut matrem plusquam i non accipit crucem suam et sequitur me, non est me dignus,
Abbreviated transcription (Latin):
onnulli uͦ ꝑ aquã baptis. Mas̃.¬
accipiunt. Unde ⁊ uinũ prius fertͣ ar¬
chytridino id ipsi ioħi. qui antebibit
riclinium id tres ordines in nup¬
tiis discumbentiũ altitudine distantes
iter se: designant tres ordines fideliũ¬

Expanded text:
Nonnulli vero per aquam baptisNonnulli vero per aquam baptisaccipiunt. Unde et vinum prius fertur architriclino, id est, ipsi Joanni, qui ante bibit LBINUS. Triclinium, id est tres ordines in nuptiis, discumbentium altitudine distantes inter se, designant tres ordines
Abbreviated transcription (Latin):
surȩ inscripturis. dũ pat̾ & filius no¬
minatur. s ibi sp̃e qui patris ẽ & filiĩ
intelligitur. ut ibi. Om̃ĩa in sapientra
id in filio fecisti. Tres metrete sunt. dũ
nominato spũ sc̃o trinitas manifestius
intelligitur. ut ibi. Baptizate eos in no¬
uł t̾ne mensurȩ st̃ om̃s gentes. ad quas
ꝑtinent scͥpturȩ: binȩ ꝓpt̃ p̃putium ⁊ cir¬
cuncisionem. ternȩ. quia a trib filiis
noe sunt disseminate. Quod iussu dñi
implete sunt hydriȩ. significat quia
uetus scriptura ab eo est. Albinus.
otuit quidẽ uacuas implere uno.
qui cuncta creat ex nichilo. s ma¬
luit de aqua uinũ facere. ut doceret se
ñ legem soluere s implere. ⁊ in euangłio
lum tempꝰ fuit a salutari doctrina ua¬
cuum. Archytriclinꝰ intelligit᷑ pͥnceps
in ꝑitia scripture continentis hystorias.
& moralitates. & allegorias. Dumgͦ tali
uelut nichodemo. gamalieli. discipło
euis saulo. u̾bum euangłii offert᷑: uiũ
de aqua factũ archytriclino ꝓpinatur.

Expanded text:
surae in Scripturis, dum Pater et Filius nominantur, sed ibi Spiritus qui Patris est et Filii intelligitur, ut ibi: « Omnia in sapientia , » id est in Filio fecisti. Tres metretae sunt, dum nominato Spiritu sancto Trinitas manifestius intelligitur, ut ibi: « Baptizate eos in novel ternae mensurae, sunt omnes gentes, ad quas pertinent Scripturae; binae, propter praeputium et circumcisionem; ternae, quia a tribus filiis Noe sunt disseminatae. Quod jussu Domini impletae sunt hydriae, significat quia vetus Scriptura ab eo est. ALBINUS. Potuit quidam vacuas implere, vino, qui cuncta creat ex nihilo; sed maluit de aqua vinum facere, ut doceret se non legem solvere, sed implere; et in Evangelio lum tempus fuit a salutari doctrina vacuum. Architriclinus intelligitur principes in peritia Scripturae continentis historias vel moralitates et allegorias. Dum ergo tali velut Nicodemo, Gamalieli, discipuloque ejus Saulo, verbum Evangelii offertur, vinum de aqua factum architriclino propinatur.
Abbreviated transcription (Latin):
De qͦ monte precidit᷑ nͥ de regno iudȩoꝵ¬
unde xp̃c scd̾m carnẽ natus ẽ. sine opere
humano. quia sine amplexu maritali:
Ad sextam etatẽ ꝑtinet ioħes baptista di¬
cens. Nolite dicere patrẽ habemꝰ abra¬
ham. Potens ẽ ds̃ de lapidib istis susci¬
tare filios abrahe: lapides dicens genteᷤ
ñ ꝓpt̾ firmitatẽ s stoliditatis duriciam.
dum adorabant simulaera similes fa¬
cti illis. Unde illud. Similes illis fiant
tem. Sex hydriȩ st̃ ꝑfecta corda scoꝵ in
his ȩtatib receptin scripturarũ dĩ para¬
ta. in exemplũ uiuendi atq credendi ꝓ¬
posita. Et sunt lapidea. id fortia in xp̃o
lapide. Scdm purificationẽ iudeorũ
dictũ est. quia illi tantũ popło iudeorũ

Expanded text:
De quo monte praedicitDe quo monte praedicitus secundum carnem natus est sine opere humano, quia sine amplexu maritali? Ad sextam aetatem pertinet Joannes Baptista, dicens: Nolite dicere: Patrem habemus Abraham; potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae : lapides dicens gentes, non propter firmitatem, sed stoliditatis duritiam, dum adorabant simulacra, similes facti illis. Unde illud: Similes illis fiant Item sex hydriae sunt perfecta corda sanctorum, in his aetatibus receptui Scripturarum Dei parata, in exemplum vivendi atque credendi proposita. Et sunt lapidea, id est fortia in Christo lapide. Secundum purificationem Judaeorum dictum est, quia illi tantum populo Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
in uinũ miram᷑. & ñ miram quia
om̃i anno hoc facit ds̃ in uitib ⁊ de uno
grano multa facit. ⁊ qd̾ mauis ẽ glũ &
terram de nichilo creauit. eaq mirabi¬
liter gub̃nat. Ergo quia homines in ali¬
ud intenti. ꝑdidert̃ considerationẽ ope¬
rum dñi. inqua eũ cotidie laudarent:
seruauit sͥ quędã inusitata q̃ faceret. ut
tanq̃uã dormientes homines ad se colen¬
dum mirabilib excitaret. Aquã uertit
i̾c in uinum. cũ infipidã m̃tem carna¬
lium sapore scientiȩ celestis imbuit. Fra¬
mus enim aqua. id÷ insipientes: ⁊ fecit
nos uinũ. id sapientes fidem ipsius.
Uel aqua intelligit᷑ scien Albinus.¬
tia. mundans auditores a sordib pecca¬
in uinũ. quando aliquis ex toto
obliuiscit᷑ pret̾itoꝵ maloꝵ ne in ea inci¬
dat. ⁊ incipit calere in dĩ amore. sicut
uinũ inebrians obluuosos facit pota¬
tores & calefacit. AugustiNu¬
carnalia uidebant᷑ in lege sp̃ualia

Expanded text:
in vinum miramur, et non miramur quia omni anno hoc facit Deus in vitibus, et de uno grano multa facit, et quod majus est, coelum et terram de nihilo creavit, eaque mirabiliter gubernat. Ergo quia homines in aliud intenti, perdiderunt considerationem operum Domini, in quo eum quotidie laudarent, servavit sibi Deus quaedam inusitata quae faceret, ut tanquam dormientes homines ad se colendum mirabilibus excitaret. Aquam vertit Jesus, in vinum, cum insipidam mentem carnalium, sapore scientiae coelestis imbuit. Eramus enim aqua, id est, insipientes; et fecit nos vinum, id est, sapientes fidem ipsius. ALBINUS. Vel aqua intelligitur scientia, mundans auditores a sordibus peccain vinum, quando aliquis ex toto obliviscitur praeteritorum malorum, ne in ea incidat, et incipit calere in Dei amore, sicut vinum inebrians, obliviosus facit potatores et calefacit. Concarnalia videbantur in lege, spiritualia
Abbreviated transcription (Latin):
d. Tu aũt seruasti bonũ uinũ usq adhuc.
Hoc fecit inicrum signoꝵ irĩc in chana ga¬
lilee. et manifestauit głam suã. Int̃ mul¬
ta signa quȩ fecit m̾c in chana galileȩ fu¬
it hoc pͥmum. & quodã dignitatis priui¬
legio elem̃toꝵ conu̾sione manifestauit
głam suam. id latentem dĩtatem. Pri

Expanded text:
num usque adhuc. Hoc fecit initium signorum Jesus in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam. » Inter multa signa quae fecit Jesus in Cana Galilaeae fuit hoc primum, et quodam dignitatis privilegio elementorum conversione, manifestavit gloriam suam, id est latentem deitatem. Mi
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ in nomine discipłi. Rquia xꝑi
estis. N R am̃ dico uob̾ ñ ꝑdet merce¬
ocasionẽ excludit de pauꝑtate.
nequis causetur de inopia. ut qͥ
ñ ht̃ unde aquã calefaciat. saltem fri-¬
gidam det ꝓ deo petenti. Masister.
icut gͦ ꝑiculum ñ suscipientiũ te¬
stimonio excussi pulueris denun¬
ciauit: ita meritũ bono affectu recipi¬
entium ultra sꝑatũ comm̃dat. B eda in¬

Expanded text:
 in nomine discipuli, R. quia Christi estis: M. R. Amen dico vobis, non perdet merceOccasionem excludit de paupertate, ne quis causetur de inopia, ut qui non habet unde aquam calefaciat, saltem frigidam det pro Deo petenti. Sicut ergo periculum non suscipientium testimonio excussi pulveris denuntiavit, ita meritum bono affectu recipientium ultra speratum commendat. Fin
Abbreviated transcription (Latin):
enim ad hoc ueni. ut carnales affectus
ꝯfirmem. s ut sp̃uali gladio u̾bi dĩ dis¬
sociem. O stendit itaq quid prius p̃¬
dicationem sequatur. leronimu.¬
Id fidem xp̃i totus orbis contra se
diuisus ẽ. quia unaq̃q domꝰ ⁊ infideles
habuit & credentes. Unde bellum bonũ
missum ẽ: ut rumꝑetur pax mala. Tale
quid ⁊ ingenesi legitur. de uolentib ȩdi¬
ficare turrẽ: quia ds̃ linguas eoꝵ diui¬
serit. Unde illud. Dissipa gentes q̃ bella
uolunt. Hinc ysaias. Ecce dñs ascendet
suꝑ nubem leuẽ. & ingredietur egyptũ.

Expanded text:
enim ad hoc veni, ut carnales affectus enim ad hoc veni, ut carnales affectus confirmem, sed ut spirituali gladio verbi Dei dissociem. Ostendit itaque quid post praedicationem sequatur. Ad fidem Christi totus orbis contra se divisus est, quia unaquaeque domus et infideles habuit et credentes. Unde bellum bonum missum est, ut rumperetur pax mala. BEDA. Tale quid et in Genesi legitur de volentibus aedificare turrim, quia Deus linguas eorum diviserit . Unde David: Dissipa gentes quae bella volunt . Hinc Isaias: Ecce Dominus ascendet super nubem, et ingredietur Aegyptum,
Abbreviated transcription (Latin):
l. et angłis eius. R. et filius hominis
confundet᷑ eũ cum uenerit in gła patris
sui cum angelis scĩs.
ui coram hominib ubi ꝓdesse de
bet nominis mei confessio. negauerit me
dm̃ uł hominẽ eẽ. & ego corã patre meo
& angłis negabo eũ. id÷ ñ manifestabo
ei patrẽ neq me in maiestate patris.
Qui fuerit me confusus. idz habens
me confusũ. uł confusus id confundens.
scilicet erubescens. filius hominis con¬
fundetur. id÷ habebit᷑ confundens eum.
Uel passiuum accipit᷑ ꝓ actiuo. confun¬
detur id confundet eum. & qͣsi erubescets
de illius p̃sentia. excludet eũ a gła. Pat̃
in celis ẽ. hoc ẽ in consortio scõꝵ. Beda.
unt qui dicunt. nos ñ erubescimꝰ dm̃
confiteri. s ad ꝓbationẽ fidei ñ suffi¬
cit uox ꝓfessionis. xp̃ianȩ.dũ dedignan¬
tur imurias tolerare: dũ erubescunt si
iurgium contigerit. priores satis facere.¬
Nonuem pacẽ mittere s gladiũ. Alas̾.
radet fr̃ fr̃em ut scipradictũ ẽ. ñ

Expanded text:
 angelis ejus. R. et Filius hominis confundetur eum, cum venerit in gloria Patris sui cum angelis sanctis. Qui coram hominibus, ubi prodesse debet mei nominis confessio, negaverit me Deum vel hominem esse, et ego coram Patre meo et angelis negabo eum, id est, non manifestabo ei Patrem, neque me in majestate Patris. Qme confusum; vel confusus, id est, confundens scilicet erubescens, Filius hominis, confundetur, id est habebitur confundens eum. Vel passivum accipitur pro adjectivo. Confundetur, id est, confundet eum et quasi erubescens de illius praesentia, excludet eum a gloria. Pater in coelis est, hoc est, in consortio sanctorum. Sunt qui dicunt, nos non erubescimus Deum confiteri, sed ad probationem fidei non sufficit vox professionis Christianae, dum dedignantur injurias tolerare, dum erubescunt, si jurgium contigerit, priores satisfacere.nerim pacem mittrater fratrem, ut supra dictum est. Non
Abbreviated transcription (Latin):
Uinum ñ hñt. Quasidicat. Tmũ da eis.
Uinum defecit. quia sp̃ualis intelligentia
legis. fallacẽ pbarisȩorum expositionẽ
latere ꝙꝑat. Et dicit ei iti̾s. Quid mͥ &
tibi ẽ mulien : Nondum uenit hora mea.
uid cõmune ẽ bͥ matri Auous÷.¬
acdĩ sapientiȩ ex qua futurũ ẽ qd petis e
Ueniet hora mea. id passionis oportum¬
tas. in qua uidelicet cum pendere in cruce
infirmitas cȩꝑit cuiꝰ tu mat̾ es: agnoscã
te matrẽ ut filius. curã tui discipło com¬
mittens. Predicato aut̃ euangłio. & uir¬
tute diuina ostensa mundo. fuit hora
passionis. Non necessitatis scilicet hora
ut heretici calumiant᷑. s uoluntatis.
Unde illud. Potestatẽ habeo ponere ani¬
mam meã. & itum sumere eam. Nonenĩ
auctor tempoꝵ. fato temporis regittiu.
rit uob̃ facite. Erant aũt ibi lapidee
ydriȩ sex positȩ scd̾m purificationẽ iu
deoꝵ capientes singulȩ metretas binas
filii pietate ad ipsam. ut fiat quod

Expanded text:
Vinum non habent. Quasi dicat: Vinum da eis. Vinum non habent. Quasi dicat: Vinum da eis. Vinum defecit, quia spiritualis intelligentia legis, fallacem Pharisaeorum expositionem latere coeperat. Et dicit ei Jesus: Quid mihi et tibi est mulier? Nondum veni» Quid commune est tibi mater, secac Dei sapientiae, ex qua futurum est miraculum quod petis. Veniet hora mea, id est passionis opportunitas, in qua videlicet cum pendere in cruce infirmitas coeperit, cujus tu mater es agnoscam te matrem ut filius, curam tui discipulo committens. Praedicato autem Evangelio et virtute divina ostensa mundo, fuit hora passionis. Non necessitatis scilicet hora, ut haeretici calumniantur, sed voluntatis. Unde illud: « Potestatem habeo ponere animam meam, et iterum sumere eam . » Non enim auctor temporum fato temporis regitur. « rit vobis facite. Erant autem ibi lapideae hydriae sex podaeorum, capientes singulae metretas binas filii pietate ad ipsam, ut fiat quod
Abbreviated transcription (Latin):
& orent suꝑ ipsũ. ungentes eũ oleo in nomi¬
ne dñi. Et si in peccatis sit. dimitent᷑ ei.
Unde patet ab ipsis apłis hunc sc̃e eccłȩ mo¬
rem cẽ contraditũ. ut pontificali benedi¬
ctione consecrato oleo ꝑungant᷑ egroti.
isibilis itaq unctio sacra. Magister¬
mentũ ẽ. res uͦ sacram̃ti remissio. quȩ
spũali unctione gr̃ẽ confert᷑animȩ. XIU.
scipuli eius ad nuptias. Augustinus.¬
oluit dñs presentia sui necñ miracłõ
nuptias comm̃dare. ne eas heretici
damnare presumerent. Albine.
ystice desiderio patrũ p̃cedentium
ante legem. sub lege. uocatꝰ ẽ sponsus
ad ȩccłam sponsam uenire. & in gr̃a eũgłii
xit sͥ sponsus in ut̾o uirginis. Uerbum
enĩ sponsꝰ. ⁊ sponsa carohumana ẽ. Albinꝰ.
Nchana galileȩ. id in ⁊ elo transmigra.¬
tionis fiunt nuptiȩ. quia bi st̃ digni xp̃o
qui feruore deuotionis de uiciis ad uir¬
tutes. de terra ad cȩlos transmigrant. Et
deficiente uino dicit mat᷑ in̾u ad eum.

Expanded text:
 orent super ipsum, ungentes eum oleo in nomine Domini: et si in peccatis sit, dimittentur ei . Unde patet ab ipsis apostolis hunc sanctae Ecclesiae morem esse contraditum, ut pontificali benedictione consecrato oleo perungantur aegroti. Visibilis itaque unctio, sacramentum est; res vero sacramenti, remissio, quae spirituali unctione gratiae confertur animae. A. scipuli ejus ad nuptias. Voluit Dominus praesentia sui nec non miraculo, nuptias commendare ne eas haeretici damnare praesumerent. ALBINUS. Mystice. Desiderio Patrum praecedentium ante legem, sub legevocatus est sponsus ad Ecclesiam sponsam venire; et in gratia bi sponsus in utero virginis. Verbum enim sponsus, et sponsa caro humana est. ALBINUS. In Cana Galilaeae, id est, in zelo transmigrationis fiunt nuptiae. Quia hi sunt digni Christo, qui fervore devotionis de vitiis ad virtutes, de terra ad coelos transmigrant. Et deficiente vino, dicit mater Jesu ad eum:
Abbreviated transcription (Latin):
mam suã ꝑdet illam. Et qͥ ꝑdidĩt
animã suam ꝓpt̾ me: inueniet eã. Qui
inuenit animam suã tẽporalit᷑ saluare
negando me: et̃nalit̾ ꝑdet eã. Et qui
om̃ia postponens amori meo paratꝰ ẽ
animam hic ꝑde. ut ꝓme mortẽ subeat
temporalẽ: in futuro iueniet eã saluã

Expanded text:
det illam, et qui perdiderit animam suam propter me, inveniet eam. Qui invenit animam suam, temporaliter salvare negando me, aeternaliter perdet eam. Et qui omnia postponens amori meo, paratus est animam hic perdere, ut pro me mortem subeat temporalem, in futuro inveniet eam salvam
Abbreviated transcription (Latin):
eũ corã patre meo qͥ in celis ẽ. L et coram
timendi tortores carnis: gͦ con¬
fitemini me. Om̃is enĩ qͥ me confitet᷑
coram hominib id ñ solum cordis fide.
s ore ⁊ oꝑe. ñ recusans scilicet mori ꝓ me.
& ego confitebor eũ in conspectu fuꝑne ci¬
uitatis. et̃niq regis ac iudicis dicens. ue¬

Expanded text:
eum coram Patre meo, qui in coelis est, L. et coram timendi tortores carnis, ergo confitemini me. Omnis enim qui me confitetur coram hominibus, id est, non solum cordis fide, sed ore et opere, non recusans scilicet mori pro me; et ego confitebor eum in conspectu supernae civitatis, aeternique regis ac judicis, dicens: Ve
Abbreviated transcription (Latin):
ceret & predicaret in cuutatib eorũ.
Ciuitates discipłoꝵ dicit. in quib erant uł
natiuł eruditi. Predicans itaq udeis ñ
samaritanis. Ñ gentib. fecit qd̃ docuerat.
ut scdm ꝓmissa prius offeratur iudeis salu¬
Exeuntes aũt̃ discipli predicabant ut
pęnitentiam agerent. & demonia multa

Expanded text:
ret et praedicaret in civitatibus eorum. Civitates discipulorum dicit, in quibus erant vel nati vel eruditi. Praedicans itaque Judaeis, non Samaritanis, non gentibus, fecit quod docuerat, ut secundum promissa prius offeratur Judaeis saluExeuntes autem discipuli, praedicabant ut poenitentiam agerent: et daemoni
Abbreviated transcription (Latin):
qui recipit iustũ in nomine iustr mer¬
cedem iusti accipiet. LeNONIM
udei carnalit᷑ intelligentes ꝓpħas: merce¬
dem ꝓpħarum ñ accipiunt. Alit̾. In om̃i
ꝓfessione ⁊ rianium ẽ mixtũ tritico. Ergo
pseudo ꝓpħas & uidam ꝓditorẽ debemus
reciꝑe. & illis alimoniã ministrare. Qd̃
hic ꝓcurans dñs dicit ñ ꝑsonas suscipi¬
endas s nomina. & mercedem ñ ꝑdere
suscipientes. licet indignus sit qui su¬
ystum dicit quemlibet p̃dicatorẽ dignũ.
Merito mercodẽ ꝓpħe ⁊ ust recipiet. qͥ
quasi oꝑarios in ꝓpħia & in oꝑib iusticiȩ
dͥ constituit. dũ sustentat aliquos ne in

Expanded text:
usti, mercedem justi accipiet. HIERON. Judaei carnaliter intelligentes prophetas, mercedem prophetarum non accipiunt. Aliter: In omni professione zizanium est mistum tritico. Ergo et pseudoprophetas et Judam proditorem debemus recipere, et illis alimoniam ministrare. Quod hic procurans Dominus, dicit non personas suscipiendas, sed nomina: et mercedem non perdere suscipientes, licet indignus sit qui sustum dicit quemlibet praedicatorem dignum. Merito mercedem prophetae et justi recipiet, qui quasi operarios in prophetia et in operibus justitiae sibi constituit, dum susten
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Unde ꝓpħa. Et reliquiȩ cogitatio¬
nis diem festum agent tͥ. Nazarei etiam
in lege comam nutrire iubent᷑. & noua¬
cula suꝑ caput samuelis ñ ascendit. qͥa
sapientium cogitatio bona saluatur in
ꝑpetuũ. Custos aut̃ om̃ium uirtutum
patientia ẽ. in qua animas quȩ corpus
possident possidemꝰ. cũ ipsas animas
ad patiendũ ratione regimꝰ. Uera aut̃ pa¬
tientia ẽ. aliena mala ȩquanimit ꝑpeti.
contra eũ qͥ mala irrogat nullo dolore

Expanded text:
tur. Unde propheta: Et reliquiae cogitatiotur. Unde propheta: Et reliquiae cogitationis diem festum agent tibi . Nazaraei etiam in lege comam nutrire jubentur, et novacula super caput Samuelis non ascendit , quia sapientium cogitatio bona salvatur in perpetuum. Custos autem omnium virtutum patientia est, in qua animas quae corpus possident possidemus, cum ipsas animas ad patiendum ratione regimus. Vera autem patientia est, aliena mala aequanimiter perpeti; contra eum qui mala irro
Abbreviated transcription (Latin):
dent uos in tribulationẽ & occidẽ
uos: & eritis odio om̃ib gentib ꝓpt̃ no¬
men meũ. Perapłos om̃ium credenti¬
um ꝑsona signatur.quos quia iudei
post occisionẽ dñi ꝓpt̃ nominis & fida
eiꝰ confessionẽ ꝑsecuti sunt: mertto
aterminantur. GREGORN.
Iruis quidẽ corda hominũ. & post elem̃¬
taturbantur. ut cum rerũ ordo confundi¬
tir. ex quare tribulatiouemat monstret᷑.
t capillus de capite ur̃o ñ ꝑibit. & iN
patientra ur̃a possidebitis animas ur̃as.
uia dura st̃ quȩ p̃dicunt᷑ Bsda.
de asstictione mortis: datur consola¬
tio de gaudio resurrectionis Aesidicat
martyrib sius. Curtimetis ne ꝑeat qđ
mcisum dolet: quandoquidẽ & illud in
uob̾ ꝑire ñ potest qđ incisum ñ dolete Ca¬
ro incisa dolet: capillus ñ dolet. Aliter.
ita dicam actenuissima cogitationũ su¬
ꝑficies. q̃ de occulta cordis radice quasi
de cerebro cesaries exit. apud nistũ iudi¬
cem conseruata. digna mercede donabi¬

Expanded text:
 occident vos et eritis odio omnibus gentibus propter nomen meum. Per apostolos omnium credentium persona signatur, quos quia Judaei post occisionem Domini propter nominis et fidei ejus confessionem persecuti sunt, merito exterminantur. GREGOR. Prius quidem corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua re tribulatio veniat, monstretur. t capillus de capite vestro non peribit, et in ia vestra possidebitis animas vestras. Quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, datur consolatio de gaudio resurrectionis. Ac si dicat martyribus suis: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quandoquidem et illud in vobis perire non potest, quod incisum non dolet? Caro incisa dolet, capillus non dolet. Aliter: ita dicam, ac tenuissima cogitationum superficies, quae de occulta cordis radice, quasi de cerebro caesaries exit, apud justum judicem conservata, digna mercede donabi
Abbreviated transcription (Latin):
meditari quẽ ad modũ respondeatis Ego
enim dabo uob os & sapientiã. cui ñ po¬
terunt resistere & contradicere om̃s ad¬
uersarii ur̃i. Acsi membris suis infir¬
Emantib dicat. Nolite ꝑtimescere. Uos
adcertam̃ acceditis s ego prelior: uos
uerba editis. s ego loquor M. c̃c xluͦ.¬
unc scandalizabunt᷑ multi. & inuricẽ
tradent. & odio habebunt inucẽ. Et mul¬
ti pseudo ꝓphe surgent: & seducent mul

Expanded text:
atis. Ego enim dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii vestri. Ac si membris suis infirmantibus dicat: Nolite pertimescere. Vos ad certamen acceditis, sed ego praelior; vos verba editis, sed ego loquor M. 245X Tunc scandalizabuntur multi, et invicem tradent, et odio habebunt invicem, et multi pseud
Abbreviated transcription (Latin):
Tenixa est agnam. Lenoniaiys.
ystice regnũ contra regnũ & pestilen¬
tiȩ eoꝵ quoꝵ sermo ut cancer serpit. & fa¬
mes audiendi uerbi dĩ. cõmotio terrȩ. &
a fide separatio in ħeticis intelligit᷑. qui
contra se inuicẽ dimicantes. eccłe uicto

Expanded text:
enixa est agnam. HIERON. Mystice, regnum contra regnum, et pestilentiae eorum, quorum sermo ut cancer serpit, et fames audiendi verbi Dei, commotio terrae et a fide separatio in haereticis intelligitur: qui contra se invi
Abbreviated transcription (Latin):
designant de usticia legis elatos. uidua
uͦ pauꝑ eccłiȩ simplicitatẽ significat. Quȩ
recte pauꝑ uocatur. quia & suꝑbiȩ spm̃¬
& mundi diuitias abiecit. Uidua ẽ. quia uir
eius ꝓ ea mortuus ẽ. Hȩc ingarophilatiũ
minuta duo mittit. quia in conspectu cdĩ
dilectionẽ eius & ꝓximi. seu fidẽ & oratio¬
nem defert. Namom̃s hi ex abundantisͥ
miserunt in munera di. hec aũt totũ ex
eo qđ deest illi uictũ suũ quẽ habuit misit.
Ex eo qd̾ deest illi intelligit᷑ bona uolun¬
tas eius. qđ potuit misit & qd̾ ñ potuit
desiderauit. Iudeus mittit diuitias ex ab¬
undantia. quasi orando dicat apud se. deus
gras ago tͥ. quia ñ sum sicut cȩti hominũ.
raptores. iniusti. & cetera. eccła om̃em uictũ
suum in dĩ munera mittit. quasi orando
dicat. Nil meis meritis attribuo dnẽ ds̃ ꝓpi¬
cius esto mͥ peccatori. L.cCX II IT.

Expanded text:
designant, de justitia legis elatos; vidua designant, de justitia legis elatos; vidua vero pauper Ecclesiae simplicitatem significat. Quae recte pauper vocatur, quia et superbiae sp mundi divitias abjecit. Vidua est, quia vir pro ea mortuus est. Haec in gazophylacium minuta duo mittit, quia in conspectu Dei dilectionem ejus et proximi, seu fidem et orationem defert. Nam omnes hi ex abundanti sibi miserunt in munera Dei; haec autem ex eo quod deest illi, totum victum suum quem habuit, misit. Ex eo quod deest illi, intelligitur bona voluntas ejus: quia quod potuit misit, et quod non potuit desideravit. Judaeus mittit divitias ex abundantia, quasi orando dicat apud se: Deus, gratias ago tibi quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti , et caetera. Ecclesia omnem victum suum in Dei munera mittit, quasi orando dicat: Nil meis meritis attribuo, Domine Deus, propitius esto mihi peccatori L.
Abbreviated transcription (Latin):
seruare dr̃. & gara lingua ꝑsica diuitiȩ uo¬
cantur. Erat aũt archa foram̃ habens de¬
suꝑ. posita uixta altare. ad dexteram ingre¬
dientib domũ dñi. in quam mittebant᷑
sacerdotes ostia custodientes pecimrã quȩ
deferebatur ad templũ. atq seruabat᷑ ad
instaurationẽ eiusdẽ templi. Lege uerba
dierum. Yidit aũt & quandã iuduã pau¬
ꝑculam mittentẽ era minita duo: qđ est
quadrans. Et conuiocans discipłos suos. ait
illis. Uere dico uob̃. quia uidira hec pauꝑ
plusquã om̃s misit. Quadrantẽ uocan
calculatores quartã partẽ cuiusq rei. uel¬
uti loci. temporis. pecunȩ. Forsitangͦ hic
quartã partẽ sicli. id quinq obolos signi¬
ficat. Moralit̃ intimatur quã sit accepta¬
bile dõ quicqͥd bono animo offerimꝰ. Con
nimirũ & ñ substanttã pensat ds. nec ꝑ¬
pendit quantũ in eius sacrificiis. s ex qͣnto
ꝓferatur. Iuxta allegoriam diuites qͥ m
gazophilatiũ munera mittebant. iudeoᷤᷤ

Expanded text:
servare dicitur, et gaza lingua Persica divitiae vocantur. Erat autem arca foramen habens desuper, posita juxta altare ad dexteram ingredientibus domum Domini, in quam mittebant sacerdotes ostia custodientes, pecuniam quae deferebatur ad templum, atque servabatur ad instaurationem ejusdem templi; lege Verba dierum. Vidit autem et quamdam viduam pauperculam, mittentem aera minuta duo, quod est quadrans. Et convocans discipulos suos, ait illis: Vere dico vobis quia vidua haec pauper plus quam omnes misit. Quadrantem vocant calculatores quartam partem cujusque rei, veluti loci, temporis, pecuniae. Forsitan ergo hic quartam partem sicli, id est quinque obolos significat. Moraliter intimatur quam sit acceptabile Deo quidquid bono animo offerimus. Cor nimirum et non substantiam pensat Deus, nec perpendit quantum in ejus sacrificiis, sed ex quanto proferatur. Juxta allegoriam divites qui in gazophylacium munera mittebant Judaeos
Abbreviated transcription (Latin):
copulauit diruptã amiciciam. angłoꝵ
& hominũ. hic acus figit & ꝑtransit:
& uulnus ñ facit. Nuditis aũt his disci¬
puli: mirabantur ualde dicentes. Quiᷤ
ergo poterit saluus esse: BEDA.
itellexer̃ diuitiarũ amatores. etiã si
ñ habeant in diuitũ numero deputa¬
ri. Altt̃ enim cũ multo plures sint pau¬
ꝑes quã diuites. ñ dicerent. qͥs poterit
saluus eẽ: Aspiciens aũt m̾c dix̃ illis.
Apud homines hoc impossibile ẽ. apd̾¬

Expanded text:
copulavit diruptam amicitiam angelorum copulavit diruptam amicitiam angelorum et hominum; hic acus figit et pertransit, et vulnus non facit. Auditis autem his discipuli mirabantur valde, dicentes: Quis ergo poterit salvus esse? BEDA. Intellexerunt divitiarum amatores, etiamsi non habeant, in divitum numero deputari. Aliter enim, cum multo plures sint pauperes quam divites, non dicerent, quis poterit salvus esse? Aspiciens autem Jesus, dixit illis: Apud homines hoc impossibile est, apu
Abbreviated transcription (Latin):
stinuit. Unde illud. Quanto magnus es:
humilia te in om̃ib. ꝑacũ significat pun¬
ctiones. in passione susceptas. Foramen
gͦ acus dicit angustias passionis. qͦ na¬
turȩ nr̃ȩ quasi scissa uestim̃ta resarci¬
re dignatus ẽ. id÷ reparare post lapsũ.
acilius ẽ gentes tortuosas animo
intrare ꝑ angustũ ostium regn cȩlestis. ꝗͣ.
udeos diuites uisos in lege & ꝓpħis. Gen¬
tes habebant gibbũ ydolatriȩ: sic̃ camelus
ht̃ gibbũ qui ñ ꝑmittit eũ erigere collum.
Acus ẽ filius dĩ. cuius prima pars subtilis
& acuta. significat diuimitatẽ eius. nouis¬
sima incarnationẽ. Totus ẽ rectus filius
dĩ ut acus. ñ habens scrupulũ peccati.
ꝑ cuius uulnus passionis gentes ingres¬
sȩ st̃ in uitã et̾̃nam. Ab eo consuta ẽ im¬
mortalitatis tunca. q̃ concisa erat in
adam. Hic acus consuit sp̃m carm. & ui¬
daicũ ppłm gentili. Unde apłs. Ipse est
pax nr̃a. qui fecit utraq unũ. Hic acus

Expanded text:
stinuit. Unde illud: Quanto magnus es, stinuit. Unde illud: Quanto magnus es, humilia te in omnibus . Per acum significat punctiones in passione susceptas. Foramen ergo acus dicit angustias passionis, qua naturae nostrae quasi scissa vestimenta resarcire dignatus est, id est reparare post lapsum. acilius est gentes tortuosas animo intrare per angustum ostium regni coelestis, quam Judaeos divites visos in lege et prophetis. Gentes habebant gibbum idololatriae, sicut camelus habet gibbum, qui non permittit eum erigere collum. Acus est Filius Dei, cujus prima pars subtilis et acuta, significat divinitatem ejus; novissima, incarnationem. Totus est rectus Filius Dei ut acus, non habens scrupulum peccati, per cujus vulnus passionis gentes ingressae sunt in vitam aeternam. Ab eo consuta est immortalitatis tunica, quae conscissa erat in Adam. Hic acus consuit spiritum carni, et Judaicum populum gentili. Unde Apostolus: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Hic acus
Abbreviated transcription (Latin):
melũ ꝑforam̃ acus transire. quã diuitẽ
intrare inregnũ cȩloꝵ. Facilius id minꝰ
dificile ẽ. & idõminus difficile. qͥa minꝰ
impossibile. Impossibilius enĩẽ. cupidũ
intrare in regnũ cęloꝵ. quã ꝑforam̃ acus
transire camelum. Caritas enĩ cuiꝰ dilata¬
tio iungit dõ. contraria ẽ cupiditati. cuiꝰ¬
angustra separat a dõ. Sic̃ gͦ impossibilissi¬
mum ẽ nigrũ dũ fuerit nigrũ albere.
quia nigrũ albo contrarium ẽ: ita nichil
impossibilius ẽ quã cupidũ dõ uingidũ
fuerit cupidꝰ. Quis ñ uidet cõparationis
asinum. a quo minus differt. Be da.¬
uomͦ gͦ plurimi diuites intrauert̃
regnum di. nͥ quia dõ inspirante di¬
uitias ꝓ nichilo habuer̃: Nũqͥd daurom
diuitiis confidebat. de se ipso canens. qͥa
unicus & pauꝑsũ ego: Alios etiam ita
hortatur. diuitiȩ si affluant nolite cor
humiliatus infirmitatis nr̃ȩ onera su¬

Expanded text:
melum per foramen acus transire quam divitem melum per foramen acus transire quam divitem intrare in regnum coelorum. Facilius, id est minus difficile est, et ideo minus difficile, quia minus impossibile. Impossibilius est enim cupidum intrare in regnum coelorum, quam per foramen acus transire camelum. Charitas enim cujus dilatatio jungit Deo, contraria est cupiditati, cuangustia separat a Deo. Sicut ergo impossibilissimum est nigrum, dum fuerit nigrum, albere, quia nigrum albo contrarium est; ita nihil impossibilius est, quam cupidum Deo jungi dum fuerit cupidus. Quis non videt comparationis asinum, a quo minus differt. Quomodo ergo plurimi divites intraverunt regnum Dei, nisi quia, Deo inspirante, divitias pro nihilo habuerunt? Nunquid David in divitiis confidebat, de seipso canens: Quia unicus et pauper sum ego . Alios etiam ita hortatur: Divitiae si affluant, nolite cor humiliatus, infirmitatis nostrae onera su
Abbreviated transcription (Latin):
amore dĩ relinquunt. dolentes tam̃
& flentes. Licet enim ꝓximũ diligant
seipsos iure magis diligunt. & idõsuis
usib diuitias potius cupiunt quã aliis.
quib tam̃ totas distribuunt. monen¬
te deo quẽ sͥ p̃ferunt. Sic & martyres
carnẽ suam nimirũ quã diligunt inui
ti martyrio tradunt. s tam̃ ꝓpt deum
tradere ñ dubitant. Et circũspiciens
iñc: ait discipłis suis. Quã difficileqͥ
pecunias habent in regnũ dĩ intͦibunt.
Am̃ dico uob̃. quia diues difficile intͣbit
in regnũ celoꝵ Occasione huiꝰ haben¬
tis diuitias. ingreditur sermonem de
auaro sub nomine diuitis. Ubi gͦ diffi¬
cile ponit. ñ impossibilitatẽ precendi.
s raritas demonstratur. difficilit̾ enĩ diui¬
tiȩ contẽpnunt᷑. & iux aliquis res scłisine
scłi ipsius uiciis assequitur. Hȩ sunt enĩ
spinȩ & tribuli qui sem̃ di suffocaueruns.
Qua re tutũ ẽ. nec habere nec amare di¬
uicias Et it̾um dico uob̃. Facilius ẽ ca¬

Expanded text:
amore Dei relinquunt, dolentes tamen et flentes. Licet enim proximum diligant, seipsos jure magis diligunt, et ideo suis usibus divitias potius cupiunt quam aliis, quibus tamen totas distribuunt, monente Deo quem sibi praeferunt. Sic et martyres carnem suam nimirum quam diligunt, inviti in vita. martyrio tradunt; sed tamen propter Deum tradere non dubitant. Et circumspiciens Jesus, ait discipulis suis: Quam difficile qui pecunias possident, in regnum Dei introibunt! Amen dico vobis, quia dives difficile intrabit in regnum coelorum. Occasione hujus habentis divitias, ingreditur sermonem de avaro sub nomine divitis. Ubi ergo difficile ponit, non impossibilitatem praetendit, sed raritas demonstratur: difficulter enim divitiae contemnuntur, et vix aliquis res saeculi sine saeculi ipsius vitiis assequitur. Hae sunt enim spinae et tribuli, qui semen Dei suffocaverunt, quare tutum est, nec habere nec amare divitias. Et iterum dico vobis: Facilius est ca
Abbreviated transcription (Latin):
reliquimꝰ om̃ra. ⁊ secuti sumꝰ te. Qͥb gͦ
erit nobis: ¶ randis fiducia. Petrus
piscator erat. diues ñ fuerat. uictum
manu et arte q̃ rebat. & tam̃ loquitur
confident̃. dimisimꝰ om̃ia. Et quia ñ
sufficit dimittere. hoc enĩ & socrates
phylosophus fecit: iungit qđ ꝑfectũ
ẽ. et secuti sumtte. qd̾ est credentium.
Fecimus qͦdiussisti. Qdgͥ nob̃ dabis p̃miĩ¬

Expanded text:
a, et secuti sumus te. Quid ergo erit nobis? Grandis fiducia. Petrus piscator erat, dives non fuerat, victum manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confidenter, Dimisimus omnia. Et quia non sufficit dimittere, hoc enim et Socrates philosophus fecit, jungit quod perfectum est: Et secuti sumus te, quod est credentium. Fecimus quod jussisti. Quid ergo nobis dabis praemii