comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arsuros qui ꝓpeccatis suis facere dignas
elemosinas neglegunt. propt̃ illud qđ ait
Apłs ia cobus. Iudiciũ autẽ sine miscđia.
illi qui ñfecit miscđiã. Qui ergofecit iN¬
quiunt. quã uis ñ correxerit ꝑditos mores.
sed nefarie ac nequit᷑ int̃ ipsas suas elemo¬
sinas uixerit. cũ miscđia illi futurũ est
iudiciũ. ut aut ñdã net᷑ om̃ino. aut
post aliquod tẽpus adãnatiorie
no uissima liberetꝰ. Nec obali ud existi¬
mant x pm desolo delicto atq. neglecto
elemosinarũ. discretionẽ int̃dextros &
sinistros eẽ facturũ quorũ alios in regnũ.
Alios in suppliciũ mittat ae t̃nũ. Ut autẽ
cotidiano sibi opinent᷑. quae facere om̃ĩ no¬
ñ cessant. qualia cũq & quanta cũq. sint
ꝑ elemosi nas dimita posse peccata. or att¬
onẽ quã docuit ipse dñs & suffragatricẽ
sibi ad hiberẽ conant᷑ & testẽ. Sicut enĩ
nullus ẽ. inqui unt dies quo axp̃i anis

Expanded text:
arsuros qui de pro peccatis suis faarsuros qui de pro peccatis suis faelemosynas neglexerunt, propter illud quod ait apostolus Iacobus: iudicium autem sine misericordia illi qui non fecit misericordiam. qui ergo fecit, inquiunt, quamuis non correxerit perditos mores, sed nefarie ac nequiter inter ipsas suas elemosynas uixerit, cum misericordia illi futurum est iudicium, ut aut non damnetur omnino aut post aliquod tempus a damnatione nouissima liberetur. nec ob aliud extimant Christum de solo dilectu atque neglectu elemosynarum discretionem inter dextrsinistros esse facturum, quorum alios in regnum, alios in supplicium mittat aeternum. Ut autem quotidiana sibi opinentur, quae facere omnino non cessant, qualiacumque et quantacumque sint, per eleemosynas dimitti posse peccata, orationem quam docuit ipse Dominus, et suffragatricem sibi adhibere conantur, et testem. Sicut enim nullus est, inquiunt, dies, quo a Christianis
Abbreviated transcription (Latin):
Mel sapientia ẽ primatũ dulcoris teneus
in aescis cordis. Quã ergo multi inimici dñi
m̃ cientes dño cybant᷑. ñ solũ ex adipe fru¬
m̃ti sed etiã depetra melle. desapientia
xp̃i. Quã multi delectant᷑ uerbo eius. &
cognitione sacram̃torũ eius. solutione
para bolarũ eius. quã multi delectantur:
quã multi clamant. & ñ ẽ. hoc mel de quo¬
libet homine. sed depetra. Petra autẽ erat
xp̃s. Quã multi ergo saciant᷑ de melle
isto. clamant. dicunt. suaue ẽ. dicunt.
N ihil melius. nibil dulcius intelligi ueldici
potuit. & ta m̃ inimici dnĩ m̃tit sunt ei.
Nolo ampliꝰ immorari. in rebus dolendis.
Quã quã t̃ribilit̃ psalmus ad hoc finitus sit.
tam̃ a sine eius obsecro uos recurra mus
ad caput. Exultate dõ. ad iutori nr̃o.¬
CL. CORTRAEORŨ PEREUASIONE RUI
eutani sibinox osfuyra lic¬
CATA IN QUIBUS CŨ HELEMOSINAS
FACERET PERSTITERUNT. EX
dicunt at̃no igni illos tantũ modo

Expanded text:
Mel sapientia est, primatum dulcoris tenens Mel sapientia est, primatum dulcoris tenens in escis cordis. Quam ergo multi inimici Domini mentientes Domino cibantur, non solum ex adipe frumenti, sed etiam de petra melle, de sapientia Christi! quam multi delectantur verbo ejus, et cognitione sacramentorum eius, solutione parabularum eius! quam multi delectantur! quam multi clamant! et non est hoc mel de quolibet homine, sed de petra: petra autem erat Christus. quam multi ergo satiantur de melle isto! clamant, dicunt: "suaue est." dicunt: "nihil melius, nihil dulcius intellegi uel dici potuit." et tamen inimici domini mentiti sunt ei. nolo amplius immorari in rebus dolendis: quamquam terribiliter psalmus ad hoc finitus sit, tamen a fine eius, obsecro uos, recurramus ad caput: exultate deo adiutori noCL. Contra eorum persuasionem qui putant sibi non obfutura peccata, in quibus cum eleemosynas facerent perstiterunt; ex dicunt aeterno igne illos tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
funda m̃tũ posuisti ñ aurũ : argentum.
lapides p̃ciosos. sed ligna senũ. stipulã.
Salius ergo eris. si ardere ceperit qđ edificas¬
ti. sic tam̃ tã quã ꝑignẽ. Nemo ergo suꝑ
sundam̃tũ hoc aedificet adulteria. blas¬
phemias. sacrilegia. idolatriã ꝑ iuria.
& putet se saluũ futurũ ꝑ ignẽ. quasi ista
sint ligna. fenũ. stipula. sed si aedificat
liũ. & ipse saluuserit ꝑ idoneũ fundam̃tũ.
Inimici dñi mentiti sunt ei. dicendo. Eo
Ad uineã & non eundo. & erit tẽpus ñ
ad tẽpus sed in aet̃nũ. Et qui sunt isti
Et cibauit illos ex adipe frum̃ti. Nostis
ad ipẽ frum̃ti unde cibant᷑ multi in imici
qui mentiti sunt ei. Et cibauit illos ex adipe
frum̃ti miscuit eos sacram̃tis suis. & iudã
quando dedit buccellã ex adipe frum̃ti
cibauit. Et inimicus dnĩ mentitus ẽ. ei
ex adipe frum̃ti. & depetra melle saturauit
eos. In heremo depetra a quã ꝓduxit. ñ mel.

Expanded text:
fundamentum posuisti non aurum, argentum, fundamentum posuisti non aurum, argentum, lapides pretiosos, sed ligna, faenum, stipulam: saluus ergo eris, si ardere coeperit quod aedificasti, sic tamen tamquam per ignem. nemo ergo super fundamentum hoc aedificet adulteria, blasphemias, sacrilegia, idolatrias, periuria et putet se saluum futurum per ignem, quasi ista sint ligna, faenum, stipula; sed si aedificat lium et ipse saluus erit per idoneum fundamentum. Inimici domini mentiti sunt ei dicendo: eo ad uineam et non eundo; et erit tempus non ad tempus, sed in aeternum. et qui sunt isti? et cibauit illos ei adipe frumenti. nostis adipem frumenti, unde cibantur multi inimici, qui mentiti sunt ei. et cibauit illos ex adipe frumenti: miscuit eos sacramentis suis. et Iudam, quando dedit buccellam, ex adipe frumenti cibauit; et inimicus dex adipe frumenti, et de petra melle saturavit eos: in eremo aquam de petra produxit, non mel.
Abbreviated transcription (Latin):
domos ꝓprias. grauit̃ conturbant᷑. fenum.
stipula: lignũ ardet. Habent ergo ligna &
fenũ. & stipulã suꝑ funda m̃tõ. sed rerũ
netessariarũ ñ illicitarũ. Dico enĩ fr̃s.
Possides fundam̃tũ. here caelo. calca terrã.
Sitalis es. ñ edificas nisi aurũ. argentũ. lapides
p̃ciosos Cũ autẽ dixeris. amo possessionẽ
istã. timeo ne pereat. & imminet dãnũ
possessionẽ istã nisi dixeris falsũ testimo¬
niũ. Et hoc ñ facere. xpm in funda m̃to
ponere ẽ. Ueritas enĩ dixit. Os qđ m̃titꝰ.
occidit animã. Ergo si possessionẽ tuã
diligis. ñ tam̃ ꝓpt̃ illã facis rapinã. note
ꝓpt̃ illã dicis falsũ testimoniũ ñ ꝓpt̃
illã facis homicidiũ. ñ ꝓpt̃ illã falsũ iuras.¬
ñ ꝓpt̃ illã xpm negasi eo qđ ñ ꝓpt̃ illã facis
haet xp̃m habes infunda m̃to. Iamen qr
diligis illã : c̃tristaris siꝑdas illã. Super

Expanded text:
domos proprias, graviter conturbantur; fenum, et domos proprias, graviter conturbantur; fenum, et stipula, et ligna ardent. Habent ergo ligna, fenum, stipulam super fundamentum; sed rerum concessarum, non illicitarum. Dico enim, fratres: possides fundamentum; haere coelo, calca terram. Si talis es, non aedificas nisi aurum, argentum, et lapides pretiosos. Cum autem dixeris, Amo possessionem istam, timeo ne pereat; et imminet damnum, possessionem istam, nisi dixeris falsum testimonium. Et hoc non facere, Christum in fundamento ponere est: Veritas enim dixit, «Os quod mentitur, occidit animam» . Ergo si possessionem tuam diligis, non tamen propter illam facis rapinam, non propter illam dicis falsum testimonium, non propter illam facis homicidium, non propter illam falsum juras Christum negas, eo, quod non propter illam facis haec, Christum habes in fundamento; tamen quia diligis illam et contristaris, si perdis illam, super
Abbreviated transcription (Latin):
ut si ꝑdiderit conturbe t᷑. Non appetit ux orẽ
Alienã. sed sic heret. sic miscet᷑ suae. ut modũ
ñ ibi teneat. p̃scriptũ tabuilis. liberorum
ꝓcreandorũ causa: ut Non tollit aliena
sed repeat sua. & habet iudiciũ cũ fre suo.
alib. enĩ dicit᷑. Iã quidẽ om̃ino delictũ ẽ.
qr iudicia habetis uobiscũ. Verũ ipsa
iudicia in ȩccła iubet agi. ñ ad forũ trahi.
tam̃ delicta eẽ . dicit. Contendit enĩ xp̃ia¬
nus. de rebus t̃raenis amplius quã decet
eũ cui ꝑmissũ ẽ. regnũ caelorũ. Non totũ cor
sursũ leuat. sed aliquã eius partẽ trait in
t̃ra. Deniq siueniat tẽptatioducendi mar¬
trru. illi qui habent in fundam̃to xepm̃
& aedificant aurũ. argentũ lapides p̃ciosos.
qui dicunt ex hac oportunitate. bonũ est
muĩhi dissolui & eẽ. cũ xxp̃o. Alacrescurruri.
Aut nihil aut modice det̾rena fragilitate
contristant᷑. Illi autẽ amantes resꝓprias¬

Expanded text:
ut si perdiderit, conturbetur. Non appetit uxorem ut si perdiderit, conturbetur. Non appetit uxorem alienam; sed sic inhaeret suae, sic miscetur suae, ut modum non ibi teneat praescriptum tabulis, liberorum procreandorum causa; non tollit aliena, sed repetit sua, et habet judicium cum fratre suo. talibus enim dicitur : iam quidem omnino delictum est, quia iudicia habetis uobiscum. uerum ipsa iudicia in ecclesia iubet agi, non ad forum trahi; tamen delicta esse dicit. contendit enim christianus pro rebus terrenis amplius quam decet eum cui promissum est regnum caelorum; non totum cor sursum leuat, sed aliquam eius partem trahit in terram. denique si ueniat temtatio ducendi martyrii, illi qui habent in fundamento Christum et aedificant aurum, argentum, lapides pretiosos, qui dicunt ex hac opportunitate: bonum est mihi dissolui et esse cum Christo, alacres currunt, aut nihil aut modice de terrena fragilitate contristantur; illi autem amantes res
Abbreviated transcription (Latin):
eiq coherendũ illis consulat. uel hoc in eis
diligat qđ m̃bra sunt xxp̃i. Absit ut ista
dilettiore periat᷑ in lignis. feno & stipula.
c̃su m̃da. sed prorsus aedificio aureo. argen¬
teo. gẽmeo deputabit᷑. Quo modo autem¬
potest eos plus amare quã xp̃m. quos
aedificant supra funda m̃tũ quo modo non
pereant sed salui fiant. sic tam̃ quasi ꝑ ignẽ.
Obscura quidẽ ẽ. illa quęstio. setl ut possum
breui t̃dicã. Fr̃s sunt homines om̃i no
c̃ teptores scłi huiꝰ. quib ñ ẽ. notũ quic quid¬
tẽporalit̃ fluit. ñ herent dilectione aliqua
t̃raenis operib casti. scĩ: continentes: iusti.
fortassis & omĩa sua uendentes. & pauperib
distribuentes. aut possidentes tã quã non
possidentes. & utentes hoo mundo tã quã
ã utentes. Sunt autẽ alii qui reb. infirmi¬
tati concessis inherent aliquantũ dilecti¬
one. Nonrapit uillã alienã sedamat suã.

Expanded text:
eique cohaerendum illis consulat, uel hoc in eis eique cohaerendum illis consulat, uel hoc in eis diligat, quod membra sunt Christi: absit ut ista dilectio reperiatur in lignis, feno, stipula consumenda. sed prorsus aedificio aureo, argenteo, gepotest eos plus amare quam Christum, quos aedificant supra fundamentum quomodo non pereant, sed salui fiant, sic tamen tamquam per ignem. obscura quidem illa quaestio, sed ut possum breuiter dicam, fratres. sunt homines omnino contemtores saeculi huitemporaliter fluit; non haerent dilectione aliqua terrenis operibus, sancti, casti, continentes, justi, fortassis et omnia sua vendentes et pauperibus distribuentes, aut possidentes tanquam non possidentes, et utentes hoc mundo tanquam non utentes . Sunt autem alii qui rebus infirmitati concessis inhaerent aliquantum dilectione. Non rapit villam alienam; sed sic amat suam,
Abbreviated transcription (Latin):
aedificia siue aurea siue fenea. super
ille ꝓbet utraq & de aliis gaudiũ. & de
Aliis inferatdãnũ. neutros tam̃ ꝑdat
in quib. haet inueniet. ꝓpt̃ stabile funda¬
m̃tũ. Quicũq autẽ ñ dico uxorẽ cuius
etiã cõmixtione carnis ad carnalẽ utit᷑
uoluptatẽ. sed ipsa quae ab huius modi
delectationib aliena sunt nomina pieta¬
tis humano more carnalit̃ diligendo. xp̃o
Ante ponit. ñ eũ habet infundam̃to. & ido
ñ ꝑ ignẽ saluus erit. sed saluus non erit. qr
eẽ. cũ saluatore ñ poterit. qui de hac re
Aꝑtissime loquens ait. Quiamat patrem
Aut matrẽ plusquã me. non ẽ me dignus
Et qui amat filiũ aut filiã suꝑme : ñ ẽ. me
dignus. Uerũ qui has necessi tudines sic
nat. malitq ipsis carere quã x p̃o. si adhunc
erit saluus. Quia & earũ amissione tantũ
necesse ẽ. urat dolor. quantũ hȩserat amor.
xp̃m dilexerit. ut ad eius regnũ optinendũ

Expanded text:
aedificia, siue aurea siue fenea, super aedificia, siue aurea siue fenea, super ille probet utraque et de aliis gaudium, de aliis inferat damnum, neutros tamen perdat., in quibus haec inueniet, propter stabile fundamentum! Quicumque autem, non dico uxorem, cuius etiam commixtione carnis ad carnalem utitur uoluptatem, sed ipsa quae ab eius modi delectationibus aliena sunt nomina pietatis humano more carnaliter diligendo Christo anteponit, non eum habet in fundamento et ideo non per ignem saluus erit, sed saluus non erit, quia esse cum Saluatore non poterit, qui de hac re apertissime loquens ait: Qui\' amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus; et qui amat filium aut filiam super me, non est me dignus. Verum qui has necessitudines sic nat, malitque ipsis. carere quam Christo, si ad hunc  erit saluus, quia et earum amissione tantum necesse est urat dolor, quantum haeserat amor. Christum dilexerit. ut ad eius regnum obtinendum
Abbreviated transcription (Latin):
Aliiuero sentiant. qui eius modi scđm
aedificia portauer̃ siue ibi tantũ. siue &
hic. & ibi. siue ideo hic ut ñ ibi. secularia
quãuis adã natione uenialia. c̃ cremantẽ
ignẽ transitorie tribulationis inueniant.
Non redarguo quia forsicaniuerũ ẽ. Potest
quippe ad istã tribulationẽ ꝑtinere etiã
mors ipsa carnis. quae de primi peccati ꝑ pe¬
tratione concepta ẽ. ut scđm cuiusq aedifi¬
ciũ tẽpus qđ cã sequit᷑ ab unoquoq sentiat᷑.
Persecutiones quoq quib mastyres coronati
sunt & quas patiunt᷑ quicũq xp̃iani. ꝓban̾
utraq aȩdificia uelut ignis & alia c̃sumun
cũ suis aedificatorib si xp̃m in eis ñ in ueni¬
unt funda m̃tũ . alia sine ipsis si inueniuNt.
qr licet cũdã no. salui erunt ipsi. Alia
uero ñ consumunt. qr talia re periunt
quae maneant in at̃nũ. Erit etiã in fine
scłi tribulatio. tẽpore anti christi. qualis
nũquã antea fuit. uã multa erunt tunc

Expanded text:
lii uero sentiant, qui eius modi secum lii uero sentiant, qui eius modi secum aedificia portauerunt, siue ibi tantum, siue et hic et ibi, siue ideo hic ut non ibi saecularia, quamuis a damnatione uenialia. concremantem ignem transitoriae tribulationis inueniant: non redarguo, quia forsitan uerum est. Potest quippe ad istam tribulationem pertinere etiam mors ipsa carnis, quae de primi peccati perpetratione concepta est, ut secundum cuiusque aedificium tempus quod eam sequitur ab unoquoque sentiatur. Persecutiones quoque, quibus martyres coronati sunt et quas patiuntur quicumque Christiani, probant utraque aedificia uelut ignis et alia consumunt cum ipsis aedificatoribus, si Christum in eis non inueniunt fundamentum; alia sine ipsis. si inueniunt, quia licet cum damno salui erunt ipsi; alia uero non\' consumunt, quia talia reperiunt quae maneant in . aeternum. Erit etiam in fine saeculi tribulatio tempore Antichristi, qualis numquam antea fuit. Quam multa erunt tunc
Abbreviated transcription (Latin):
In illũ enĩ soli sinistri nouissima & ꝑpetua
dãs natione mittent᷑. Iste autẽ. dex tros
ꝓbat. Sed alios eorũ sic ꝓbat. ut aedificiũ
Alios autẽ alit̃. idẽ. ut qđ suꝑ aedifica uerunNt
ardeat: dã nũq inde patiant᷑. Salui fiaNt
Si autẽ saluifient. ꝓfecto & ad dexterã
stabunt. & cũ cę̧teris audient. Uenite
benedicti patris mei. possidete paratum
uobis regnũ. ñ ad sinistrã. ubi illi erunt
qui salui ñerunt. & ideo audient. Disce¬
dite ame maledicti. in ignẽ aeternum.
Nemo quippe ab illo igne saluabit᷑. quia
insuppliciũ aet̃nũ ibunt illiom̃s. ubi
scła scłorũ: post istiussane corporis mortẽ
donec ad illũ ueniat᷑ qui post resurrecti¬
onẽ corporũ futurus ẽ. da nationis & re¬
munerationis ultimus dies. Si hoc tẽporis
in t̃uallo sp̃s de functorũ eius modi ignẽ
dicunt᷑ ꝑ peaquẽ nonsentiant illi qui ñ
habuerunt tales mores inhuius corporis

Expanded text:
in illum enim soli sinistri nouissima et perpetua in illum enim soli sinistri nouissima et perpetua damnatione mittentur, iste autem dextros probat. sed alios eorum sic probat, ut aedificium,alios autem aliter, id est ut quod superaedificauerunt ardeat damnumque inde patiantur, salui fiant si autem salui fient, profecto et ad dexteram stabunt et cum ceteris audient: uenite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, non ad sinistram, ubi illi erunt qui salui non erunt et ideo audient: discedite a me, maledicti, in ignem aNemo quippe ab illo igne salvabitur, quia in supplicium aeternum ibunt illi omnes, ubsaecula saeculorum. Post istius sane corporis mortem, donec ad illum ueniatur qui post resurrectionem corporis futurus est damnationis et remunerationis ultimus dies, si hoc temporis interuallo spiritus defunctorum eius modi ignem dicuntur perpeti, quem non sentiant illi qui non habuerunt tales mores i
Abbreviated transcription (Latin):
in troibit in regnũ dĩ. ipse etiã dixit. nisi
habundauerit iusticia ur̃a suꝑ scribarũ &
phariscorũ ñ in trabias in regnũ cȩlorũ
Cur illud tim̃do multi currunt babazari.
& hoc ñ tim̃do ñ multicurrant iustificari :
Sicut ergo ñ fr̃ĩ suo dicit fatue. qui cũ hoc
dicit ñ ipsi frat̃nitati sed peocato rius in¬
fensus ẽ. Alioquin. reus erit gehennȩ ignis:
ta econtrario qui porrigit elemosinã xp̃ia
frĩ suo dicat fatue. idẽ ñ eius peccatum
nisi etiã qđ ibi sequit᷑ remediũ reconcilia¬
tionis ad iungit. Ibi enĩ sequit᷑. Siergo
offers munus tuũ ad altare. & ibi recor

Expanded text:
dixit, Nisi abundaverit justitia vestra super Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum? Cur illud timendo multi curant baptizari; et hoc non timendo non multi curant justificari? Sicut ergo non fratri suo dicit fatue, qui cum hoc dicit non ipsi fraternitati, sed peccato ejus infensus est, alioquin reus erit gehennae ignis; ita e contrario qui porrigit eleemosynam Chrisfratri suo dicat fatue, id est, non ejus peccatum nisi etiam quod ibi sequitur remedium reconciliationis adjungat. Ibi enim sequitur: Si ergo offers munus tu
Abbreviated transcription (Latin):
unt qui ꝓpt̃ id qđ scriptũ ẽ. qui ꝑseueraue¬
Irit usq infinẽ hic saluus erit. non nisi
in ȩcła catholica ꝑseuerantib quã uis in ea
male uiuentib hoc ꝓmitunt. Per ignem
uidelicet saluandis merito fundam̃ti. de quo
ait apłs. Eunda m̃tũ enĩ aliud nemo potest
ponere p̃t̃ id qđ positũ ẽ. qđ est xp̃siħs.¬

Expanded text:
 qui propter id quod scriptum est: Qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit, non nisi in ecclesia catholica perseuerantibus, quamuis in ea male uiuentibus, hoc promittunt, per ignem uidelicet saluandis merito fundamenti, de quo ait apostolus: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter id, quod positum est, quod est Chris
Abbreviated transcription (Latin):
iudici futurũ suspicari solent. ñ post
iudiciũ. Qua opinione quidã cũ uideret
homines impunitatẽ sibi ꝑ uersissi me
pollicentes eo qđ om̃s isto modo ad libera¬
tionẽ ꝑtinere posse uideant᷑. elegantis¬
sime respondisse ꝑhibet᷑. bene potius ẽẽ.
ui uendũ. ut int̃ eos quisq repperiatur
qui paliis in t̃cessuri sunt liberandis. ne
tã pauci sint ut cito ad numerũ suum
uel tricenũ. uel sexa genũ. uel centenũ
uno quoq: eorũ ꝑ ueniente . multi rema¬
neant qui erui iã depęnis illorũ int̾cessi¬
one ñ possint. & in eis inueniat᷑ quisquis
sibi spemfructus alieni. temeritate
uanissima pollicetur.
CLI. DEETERNA
BĨET IN COMMUTABIIIUOLN¬
TATE EX LIBRO OECIUITATE DĨ.

Expanded text:
judicii futurum suspicari solent, non post judicii futurum suspicari solent, non post judicium. Qua opinione quidam cum videret homines impunitatem sibi perversissime pollicentes, eo quod omnes isto modo ad liberationem pertinere posse videantur, elegantissime respondisse perhibetur, bene potius esse vivendum, ut inter eos quisque reperiatur qui pro aliis intercessuri sunt liberandis, ne tam pauci sint, ut cito ad numerum suum, vel tricenum, vel sexagenum, vel centenum unoquoque eorum perveniente multi remaneant, qui erui jam de poenis illorum intercessione non possint, et in eis inveniatur quisquis sibi spem fructus alieni temeritate vanissima pollicetur. CAPUT CLI. De aeterna et incommutabili voluntate; ex lib. de Civitate D
Abbreviated transcription (Latin):
uolueret humana segnitia. nec euolui
talib. implicam̃tis ullius uirtutis expe¬
ditione curaret. sed tantũ modo quȩ reret
Aliorũ meritis liberari. quos amicossibi
de mã mona iniqui tatis elemosi narum
largitate fecisset. Nunc uero dũ uenia¬
lis iniquitatis etiã siꝑ seueret ignoratur
modus. ꝓfecto & studiũ in meliora pro¬
ficiendi orando & instando uigilantius
Ad hibet᷑ & faciendi demã mona iniqui¬
tatis scõs amicos. cura ñ sꝑnit᷑. Uerum
ista liberatio quae fit siue suis quibiq. ora¬
tionib. siue int̾cedentib scĩs. id agit ut
in ignẽ quisq ñ mitat᷑ et̃nũ. non ut
cũ fuerit missus post q̃uantũ cũq inde
tẽpus eruat᷑. Nã & illud quiputant sic
in telligendũ eẽ. qđ scriptũ ẽ. afferre t̃rã
bonã uberẽ fructũ. aliã tricenũ. aliã
sexagenũ aliã centeniũ. ut scĩ ꝑdiuersita
te meritorũ alii tricenos homines lieNt
Alii sexagenos. alii centenos. hoc indiem

Expanded text:
uolueret humana segnitia, nec euolui uolueret humana segnitia, nec euolui talibus inplicamentis ullius uirtutis expeditione curaret, sed tantummodo quaereret aliorum meritis liberari, quos amicos sibi de mammona iniquitatis elemosynarum largitate fecisset. Nunc uero dum uenialis iniquitatis, etiamsi perseueret, ignoratur modus, profecto et studium in meliora proficiendi orando et instando uigilantius adhibetur et faciendi de mammona iniquitatis sanctos amicos cura non spernitur. Verum ista liberatio, quae fit siue suis quibusque orationibus siue intercedentibus sanctis, id agit ut in ignem quisque non mittatur aeternum, non ut, cum fuerit missus, post quantumcumque inde tempus ematur. Nam et illi, qui putant sic intellegendum esse quod scriptum est, adferre terram bonam uberem fructum, aliam tricenum, aliam sexagenm, alii tricenos homines liberent, alii sexagenos, alii centenos, hoc in die
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad iecit atq ait. Quiq sui memores.
Alios facert merendo id ẽ qui ꝓmerueruNt.
alios eosq memores ꝑmerendo fecerunt.
Prorsus tãquã eis diceret. Qđ frequentat᷑
ore xp̃ianorũ. cũ se cuiq scõrũ humilis
quisq cõ m̃dat & dicit. memor mei estote.
atq id ut eẽ. possit ꝓmerendo efficit. Sed
quis iste fit modus. & quae sint ipsa pecca¬
ta quae ita impediunt ꝑ uentione ad
regnũ dĩ ut tam̃ amicorũ scõrũ meritis
impetrent indulgentiã . difficillimũ ẽ
in uenire . periculo sissimũ definire.
Ego certe usq ad hoc tẽpus cũ inde satage¬
rẽ. ad eorũ indaginẽ ꝑ uenire ñ potui. &
fortassis ꝓpterea latent. ne studiũ ꝓfici¬
endi ad omĩa cauenda peccata pigrescat.
qm̃ si scirent᷑ quae uel qualia sunt delicta
ꝓ quib etiã ꝑmanentib. nec ꝓuec tu uitae
melioris absumptis in t̃cessio sit inquiren¬
da & speranda iustorũ. eissecura se ob¬

Expanded text:
sed adiecit atque ait: quique sui memores sed adiecit atque ait: quique sui memores alios fecere merendo, id est qui promeruerunt alios eosque sui memores promerendo fecerunt; prorsus tamquam eis dicerent quod frequentatur ore christianorum, cum se cuique sanctorum humilis quisque commendat et dicit : "memor mei esto", atque id ut esse possit promerendo efficit. sed quis iste sit modus et quae sint ipsa peccata, quae ita impediunt peruentionem ad regnum dei, ut tamen amicorum sanctorum meritis impetrent indulgentiam, difficillimum est inuenire, periculosissimum definire. ego certe usque ad hoc tempus cum inde satagerem, ad eorum indaginem peruenire non potui. et fortassis propterea latent, ne studium proficiendi ad omnia cauenda peccata pigrescat; m si scirentur quae uel qualia sint delicta. pro quibus etiam permanentibus nec prouectu uitae melioris absumtis intercessio sit inquirenda et speranda iustorum, eis secura se ob
Abbreviated transcription (Latin):
ueras sed quas in iquas putat eẽ. diuitias.
qm̃ nescit quae sunt uere diuitia. quibus
illi Abundant qui & alios recipiunt in
taberna cula aet̾na. Est itaq quidã uitae
modus. nec tã malȩ ut his qui eã uiuunt
nihil ꝑsit ad capessendũ regnũ caelorũ
largitas elemosinarũ quib: etiã iustorũ¬
se sustentat᷑ in opia. & fiunt a mici qui
in tabernacula aet̾na recipiant. nec tã
bone ut ad tantã beatitudinẽ ad ipis¬
cendã eis ipsa sufficiat. nisi eorũ meritis
quos amicos fecerint miscđiã c̃sequant᷑.
Mirari autẽ soleo. etiã apud uirgiliũ repe¬
riri istã dnĩ sententiã. ubi ait. facite
uobis amicos demã mona iniquitatis.
ut & ipsi recipiant uos in tabernacula
aet̃na. cui ẽ & illa simillima. ui recipit
ꝓphetã in nomine ꝓphetae. mercedẽ ꝓpħe
describeret. ubi putant habitare animas
beatorũ: ñ solũ ibi posuit eos qui ꝓpriis
merius ad illas sedes ꝑuenire potuerunt.

Expanded text:
ueris, sed quas iniquitas putat esse diuitias, ueris, sed quas iniquitas putat esse diuitias, quoniam nescit quae sunt uerae diuitiae, quibus illi abundant qui et alios recipiunt in tabernacula aeterna. est itaque quidam uitae modus nec tam malae, ut his qui eam uiuunt nihil prosit ad capessendum regnum caelorum largitas elemosynarum, quibus etiam iustorum sustentatur inopia et fiunt amici qui in tabernacula aeterna suscipiant, nec tam bonae, ut ad tantam beatitudinem adipiscendam eis ipsa sufficiat, nisi eorum meritis quos amicos fecerint misericordiam consequantur. mirari autem soleo etiam apud Vergilium reperiri istam domini sententiam, ubi ait: facite uobis amicos de mamona iniquitatis, ut et ipsi recipiant uos in tabernacula aeterna; cui est et illa simillima: qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae describeret, ubi putant habitare animas beatorum, non solum ibi posuit eos qui propriis meritis ad illas sedes peruenire potuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
denarios. In his ergo qui filii sunt ꝓmissionis
& uasa miscłiae. ualet qđ ait idem apłs.
scĩtate uixerunt ut alios quoq recipiant
in tabernacula &t̃na. a quib amici facti suNt
de mã mona iniquitatis.: ut tales essent
miscđia liberatisunt. ab eo qui iustificat
impiũ. imputans mercedẽ scđm grãm. non
scđ̃m debitũ. In eorũ qui ppe numero est
Apłs. quidicit Miscđiã consecutus sũ. ut fidelis
essem. Illi autẽ qui recipiunt᷑ a talib. inta¬
bernacula at̃na. faciendũ ẽ. qđ ñ sint his
morib p̃diti. ut eis liberandissine suffragio
scorũ sua possit uita sufficere. Ac ꝑ hoc multo
ideo putandus ẽ. quisquã sceleratissimus
nequaquã uita uel bona uel tolerabiliore
mutatus recipi in tabernacula ae terna
qm̃ obsecutus ẽ. scĩs de mã mona iniquita¬
tis. idẽ. de pecunia ueldiuitiis quae male
fuerant ac quisitȩ. aut et iãsbene. ñ tam̃

Expanded text:
denarios. in his ergo qui filii sunt promissionis denarios. in his ergo qui filii sunt promissionis et uasa misericordiae, ualet quod ait idem apostolus sanctitate uixerunt, ut alios quoque recipiant in tabernacula aeterna, a quibus amici facti sunt de mamona iniquitatis, ut tales essent, misericordia liberati sunt ab eo qui iustificat impium, imputans mercedem secundum gratiam, non secundum debitum. in eorum quippe numero est apostolus, qui dicit: misericordiam consecutus sum, ut fidelis essem. illi autem qui recipiuntur a talibus in tabernacula aeterna, fatendum est quod non sint his moribus praediti, ut eis liberandis sine suffragio sanctorum sua possit uita sufficere; ac per hoc multideo putandus est quisquam sceleratissimus nequaquam uita uel bona uel tolerabiliore mutatus recipi in tabernacula aeterna, quoniam obsecutus est sanctis de mamona iniquitatis, id est de pecunia uel diuitiis, quae male fuerant adquisitae, aut etiam si bene, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
bi nos considerantes qualib loquebat᷑ & audien¬
tes dictũ peccata ur̃a. nihil aliud debemus
ex istimare quã parua. qm̃ taliũ iã non erant
magna. Uerũ tam̃ nec ipsa magna quibus
omĩ no mutatis in melius morib. recedendũ
ẽ. dimittunt᷑ orantib nisifiat qđ ibi dicit᷑.
sicut & nos dimittimus debitorib nr̃is. Sienĩ¬
minima peccata sine quib. ñ ẽ. etiã uita
iustorũ alit̃ ñ remiitunt᷑ quanto magis
multis & magnis crimimb. inuoluti etiãsi ea
ꝑ petrare desinant. nullã indulgentiã cora¬
sequent᷑. si ad remittendũ aliis qđ in eis quisq
peccauerit in exorabiles fuerint cũ dicat
etiã iacobus apłs ait. iudiciũ futurũ sine
miscđia. illi qui ñ fecerit miscđiã. Uenire
quippe debet in m̃tẽ etiã seruus ille. cui
debitori dñs relaxauit decẽ milia talentorũ.
quae postea iussit ut redderet. qr ipse non
misertus ẽ. c̃serui sui. qui ei debebat centũ

Expanded text:
ibi nos considerantes qualibus loquebatur et audienibi nos considerantes qualibus loquebatur et audientes dictum: peccata uestra nihil aliud debemus existimare quam parua, quoniam talium iam non erant magna. uerum tamen nec ipsa magna, a quibus omnino mutatis in melius moribus recedendum est, dimittuntur orationibus, nisi fiat quod ibi dicitur: sicut et nos dimittimus debitoribus nata, sine quibus non est etiam uita iustorum, aliter non remittuntur, quanto magis multis et magnis criminibus inuoluti, etiam si ea perpetrare desinant, nullam indulgentiam consecuntur, si ad remittendum aliis quod in eis quisque peccauerit inexorabiles fuerint, cum dicatetiam Iacobus apostolus ait, iudicium futurum sine misericordia illi qui non fecit misericordiam. uenire quippe debet in mentem ille seruus, cui debitori dominus eius relaxauit decem milia talentorum, quae postea iussit ut redderet, quia ipse non misertus est conserui sui, qui ei debebat centum
Abbreviated transcription (Latin):
non timeremus hominũ leges. uel astu¬
cia qua ipsos homines falleremus. sed ut
ꝑ ipsã disceremus ñ putare nos eẽ. sine
peccatis. etiã si a criminib essemus immu¬
nes. Sicut etiã legis ueteris sacerdotes
hoc ipsũ ds̃ desacrificiis ad monuit. qui
iussit eos primũ ꝓsuis. de inde ꝓpopłi
offerre peccatis. Nã & ipsa uerba tanti
magistri & dñi nr̃i. uigilant̃ intuenda s̃
Non enĩ ait. sidimiseritis peccata hominib¬
& pat̃ ur̃ dimittet uobis qualia cũq peccata.
seclait peccata urã. Cotidianã quippe
orationẽ docebat. & iustificatis utiq disci¬
pulis loquebat᷑. Ruid ẽ ergo peccata urã.
nisi peccata sine quib. nec uos eritis qui
iustificati & scĩ ficati estis. Ubi ergo illi
qui ꝑhanc orationẽ occasionẽ ꝑpetran¬
dorum cotidie scelerũ quarunt dicunt
dnm̃ significasse etiã magna peccata. qm̃
ñ dixit dimicte nobis parua. sed peccata nr̃ã.

Expanded text:
non timeremus hominum leges uel astunon timeremus hominum leges uel astutia qua ipsos homines falleremus; sed ut per illam disceremus non putare nos esse sine peccatis, etiamsi a criminibus essemus inmunes; sicut etiam legis ueteris sacerdotes hoc ipsum Deus de sacrificiis admonuit, quae iussit eos primum pro suis, deinde pro populi offerre peccatis. Nam et ipsa uerba tanti magistri et Domini nostri uigilanter intuenda sunt. Non enim ait: Si dimiseritis peccata hominibet pater uester dimittet nobis qualiacumque peccata" sed ait: peccata uestra. cotidianam quippe orationem docebat et iustificatis utique discipulis loquebatur. quid est ergo: peccata uestra nisi "peccata, sine quibus nec uos eritis, qui iustificati et sanctificati estis" ? ubi ergo illi qui per hanc orationem occasionem perpetrandorum cotidie scelerum quaerunt, dicunt dominum significasse etiam magna peccata, quoniam non dixit: "dimittet uobis parua", sed peccata uestra:
Abbreviated transcription (Latin):
Ad uersũ te. relinque ibi munus tuum
ad altare. & uade prius reconciliari frĩ
tuo. & tunc ueniens offer munus tuum.
Ita parũ ẽ. elemosinas quantas libet facere
ꝓquocũq scelere. & inc̃suetudine scelerũ
ꝑ manere. Oratio uero cotidiana quã docuit
ipse iħs. unde & dominica nominat᷑. delet
quidẽ cotidiana peccata. Cotidie dicit᷑.
di mitte nobis debita nr̃a . atq id qđ sequit᷑
ñ solũ dicit᷑ sedetiã fit. sicut &e d̾ios dimit¬
timus debitorib nris. Sed qr fiunt peccata
ideo dicit᷑. ñ ut ideo fiant qr dicit᷑. Perhanc enĩ
nobis uoluit saluator ostendere. quantũ libet
iuste in huius uitae caligine atq infirmita¬
te uiuamus ñ nobis de eẽ.petcata ꝓquib
dimittendis debemus orare. & eis qui in nos
peccant ut & nobis ignoscat᷑ ignoscere. Non
itaq ꝓpt̃ ea dñs ait. si dimiseritis peccata
hominib dimittet uobis & pat̃ ur̃ peccata
urã. ut dehac oratione confisi. securi coti¬
diana scelera faceremus. uel potentia qua

Expanded text:
sum te, relinque ibi munus tuum ad altare et uade prius reconciliari fratri tuo, et tunc ueniens offers munus tuum — ita parum est elemosynas quantaslibet facere pro quocumque scelere et in consuetudine scelerum permanere. oratio uero cotidiana, quam docuit ipse Iesus — unde et dominica nominatur — delet quidem cotidiana peccata, cum cotidie dicitur: dimitte nobis debita nostra atque id quod sequitur non solum dicitur, sed etiam fit: Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; sed quia fiunt peccata, ideo dicitur, non ut ideo fiant, quia dicitur. Per hanc enim nobis uoluit Saluator ostendere, quantumlibet iuste in huius uitae caligine adque infirmitate uiuamus, non nobis deesse peccata, pro quibus dimittendis debeamus orare et eis, qui in nos peccant, ut et nobis ignoscatur, ignoscere. Non utique propterea Dominus ait: Si dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis et Pater uester peccata uestra, ut de hac oratione confisi securi cottidiana scelera faceremus, uel potentia qua
Abbreviated transcription (Latin):
dolorũ. & ipsius mortis. Quic quid homo
ei merces dominabit᷑. Quia sicesserit diabolo
cũ illo dã ⁊nabit᷑. Sed opera miscđiae cũ
pia humilitate impetrant ad ñõ. ut ñ
ꝑmita t seruos suos tẽptari ultra quã¬
possunt sustinere.
CCII. QUODNONSIT
CORTRARIUS AEĨS DICENS PECCANTES
CORÃ OMNIBUSAROUE DÑO DICENTI
CORRIEEEUM INTERTE ETIESŨ

Expanded text:
dolorum et ipsius mortis. quidquid homo dolorum et ipsius mortis. quidquid homo ei merces donabitur, quia, si consenserit diabolo, cum illo damnabitur. sed opera misericordiae cum pia humilitate impetrant a domino, ut non permittat seruos suos tepossunt sustinere. CAPUT CCII. Quod non sit contrarius Apostolus dicens: Peccantes coram omnibus argue, Domino dicente: Corripe eum inter te et ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
eris dõ. Homines autẽ ꝑ uersos. etiã si in¬
trent parietes ȩccłae ñ eos arbitreris in traturos
in regnũ caelorũ. quia suo tẽpore separabunt᷑
sise in melius ñ cõmutauerint. Homines ergo
bonos imitare. malos tolera. Om̃s ama. quia
nescis quid cras futurus sit qui hodie malusẽ.
Net eorũ ames in iusticiã. sed ipsos ideo ames.
ut app̃hendant iusticiã. Quia ñ solũ nobis
dilectio dĩ p̃cepta ẽ. sed etiã dilectio ꝑximi.
In quib duob. p̃ceptis. tota lex pendet & pro¬
phetae. Quã non implet. nisi quidonũ acce¬
perit spm scm̃. patri & filio utiq aequalem.
quia ipsa trinitas ds̃ est. In quodõ spes om̃is
ponenda est. Nã in homine non ẽ.ponenda
qualiscũq ille fuerit. Aliud ẽ enĩ ille
a quo iustificamͣ. aliud illi cũ quib. iusti¬
ficam᷑. Non autẽ solũ ꝑ cuꝑidita tes diaboł
tẽp̃tat. sed eaã ꝑ t̾rores insultationũ. &

Expanded text:
eris deo. homines autem peruersos, etiam si ineris deo. homines autem peruersos, etiam si intrent parietes ecclesiae, non eos arbitreris intraturos in regnum caelorum, quia suo tempore separabuntur, si se in melius non commutauerint. homines ergo bonos imitare, malos tolera, omnes ama, quia non scis quid cras futurus sit qui hodie malus est. nec eorum ames iniustitiam, sed ipsos ideo ames, ut apprehendant iustitiam, quia non solum nobis dilectio dei praecepta est sed etiam dilectio proximi, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. quam non implet nisi qui donum acceperit spiritum sanctum, patri et filio utique coaequalem, quia ipsa trinitas deus est. in quo deo spes omnis ponenda est. nam in homine non est ponenda, qualiscumque ille fuerit. aliud est enim ille a quo iustificamur, aliud illi cum quibus iustificamur. non autem solum per cupiditates diabolus temtat sed etiam per terrores insultationum et
Abbreviated transcription (Latin):
etiã quos in ipsa ȩccła catholica uideris
male uiuentes. aut im moderatis uolup¬
tatib. uentris & guituris. aut impudictis.
aut uanis curiositatib uel iillicitis deditos.
siue specta culorũ. seu remediorũ. aut diui¬
nationũ diabolicarũ. siue in pompa &
in tr̃po auariciae atq suꝑbiae. siue aliqua
uita quã lex dãsinat & punit. ñ eos imiteris.
sed potius coniungaris bonis quos inuen¬
turus es facile. si & tu talis fueris ut si mul
colatis & diligatis dm̃ gratis. Quia totũ
p̃miũ nr̃m ipse erit. ut in illa aet̾̃na uita
bonitate eius & pulchritudine ꝑfruam᷑.
Sed amandus ẽ. ñ sicut aliquid qđ uidetur
oculis. sed sicut a matꝰ sapientia & ueritas.
& scĩtas. & iusticia & caritas. & siquid
ipso fonte in corruptibilis & in cõmutabilis
sapientiae. Quoscũq ergo uideris haȩc amare.
illis coniungere ut ꝑ xp̃m qui homo factꝰ ẽ.
ut eaẽ. mediator dĩ & hominũ. reconcili¬

Expanded text:
etiam quos in ipsa ecclesia catholica uideris etiam quos in ipsa ecclesia catholica uideris male uiuentes aut immoderatis uoluptatibus uentris et gutturis aut impudicos aut uanis curiositatibus uel inlicitis deditos sine spectaculorum sine remediorum aut diuinationum diabolicarum, siue in pompa et in tyfo auaritiae atque superbiae sine in aliqua uita, quam lex damnat et punit, non eos imiteris, sed potius coniungaris bonis, quos inuenturus es facile, si et tu talis fueris, ut simul colatis et diligatis deum gratis, quia totum praemium nostrum ipse erit, ut in illa aeterna uita bonitate eius et pulchritudine perfruamur. sed amandus est non sicut aliquid, quod uidetur oculis, sed sicut amatur sapientia et ueritas et sanctitas et iustitia et caritas et si quid ipso fonte incorruptibilis et incommutabilis sapientiae. quoscumque ergo uideris haec amare, illis coniungere, ut per Christum, qui homo factus est, ut esset mediator dei et hominum, reconcili
Abbreviated transcription (Latin):
mã uentilationẽ patien tissime sufferat.
ad ignẽ debitũ segregabit. Qui autẽ ir¬
rident resurrectionẽ putantes qđ caro
ista quia putrescit. resurgere ñ potest.
ad penas in ea resurrecturi sunt & osten¬
det eis ds̃ quia quipotuit haec corpora
facere antequã essent. potest ea mom̃to
resti tuere sicut erant. Om̃s autem
fideles regnaturi cũ xp̃o. ita resurgent
in eodẽ corpore. ut etiã cõmutari mere¬
Ant᷑ ad in corruptionẽ angłicã. ut fiant
Aequales angłis dĩ sicut dñs ipse ꝓmisit.
& laudent eũ sine aliquo defectu. & si ne
aliquo fastidio semꝑ uiuentes in illo &
de illo cũ taligaudio & beatitudine.
qualis nec dici. nec cogitari ab hominib
potest. Tu itaq credens ista. caue tẽpta¬
tiones. quia diabolus quaerit qui secũ
pereant. Ut non solũ ꝑ eos qui extra
ȩccłam sunt siue pagani. siue iuda ei.
siue heretici. ñ te hostis ille seducat. sed

Expanded text:
mam ueutilationem patientissime sufferat, mam ueutilationem patientissime sufferat, ad ignem debitum segregabit. qui autem irrident resurrectionem putantes, quod caro ista, quia putrescit, resurgere non potest, ad poenas in ea resurrecturi sunt et ostendet eis dfacere antequam essent, potest ea in momento restituere sicut erant. Omnes autem fideles regnaturi cum Christo, ita resurgent in eodem corpore, ut etiam commutari mereantur ad incorruptionem angelicam: ut fiant aequales Angelis Dei, sicut Dominus ipse promisit ; et laudent eum sine aliquo defectu et sine aliquo fastidio, semper viventes in illo et de illo, cum tali gaudio et beatitudine, quali nec dici nec cogitari ab homine potest. 55. Tu itaque credens ista, cave tentationes quia dipereant, ut non solum per eos qui extra ecclesiam sunt siue pagani siue Iudaei siue haeretici non te hostis ille seducat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ȩccła eius ꝑ uniuersũ orbẽ terrarũ et.
futura ꝑ scõrũ mas trria passionesq disse¬
minata. & cũ p̃dictũ quando ad huc
nomen eius & latebat gentes. & ubi notũ
erat ridebat᷑ & tam̃ inuirtutib miraculoꝵ
eius siue quae ꝑse ipse. siue quae ꝑseruos suos
fecit dũ annunciant᷑ haec & credunt᷑ iã
uidemus qđ p̃dictũ ẽ eẽ. cõpletũ. Regesq
ipsos t̃rae. qui antea ꝑsequebant᷑ xp̃ia nos.
iã xp̃i nomine sub iugatos. Predictũ ẽ
etiã qđ scis mata & hereses ex eius ȩccła
essent exiturae. & sub eius nomine ꝑ loca
& ista cõpleta sunt. Nũ quid ergo illa
quaerestant. non sunt uentura: manifestũ
est quia sicut ista p̃dicta uenerunt. sic
etiã illa uentura sunt. Quaecũq iustorũ
tribulationes adhuc restant. & iudicu
dies qui separabit om̃s impios a iustis
in resurrectione mortuorũ & non solũ
eos qui sunt extra ȩccłam. sed etiã ipsius
ȩccłae paleas quas oportet usq ad nouissi¬

Expanded text:
uniuersum orbem terrarum esset futura, per sanctorum martyria passionesque disseminata, et tunc praedictum, quando adhuc nomen eius et latebat gentes et ubi notum erat ridebatur. et tamen in uirtutibus miraculorum eius, siue per se ipse siue quae per seruos suos fecit, dum annuntiantur haec et creduntur, iam uidemus quod praedictum est esse completum regesque ipsos terrae, qui antea persequebantur christianos, iam Christi nomini subiugatos. praedictum est etiam, quod schismata et haereses ex eius ecclesia essent exiturae et ex eius nomine per loca, et ista completa sunt." "Numquid ergo illa quae restant non sunt uentura? manifestum est, quia, sicut ista praedicta uenerunt, sic etiam illa uentura sunt, quaecumque iustorum tribulationes adhuc restant, et iudicii dies, qui separabit omnes impios a iustis in resurrectione mortuorum, et non solum eos qui sunt extra ecclesiam, sed etiam ipsius ecclesiae paleas, quas oportet usque ad nouissi
Abbreviated transcription (Latin):
eua serunt in archa. sacram̃tũ futurae
ȩccłae demonstrabant. quae nunc in fluc¬
tib scłi natat. & ꝑlignũ crucis xp̃i. a sub¬
mersione liberat᷑. Predictũ ẽ. abrahae
fideli seruodĩ uni homini. qđ deillo eaẽ.
popłs nasciturus. qui coleret unũ dm̃ inter
cȩteras gentes quae idola colebant. & omĩa
quae illi popło uentura p̃dicta sunt. Prophea¬
tus ẽ in illo pepło etiã xp̃s rex om̃iũ scõrũ
& ds̃ uenturus ex semine ipsius abrahã
scđm carnẽ quẽ assũpsit. ut om̃s etiã filii
essent abrahȩ uoluit qui fidẽ eius imita¬
rent᷑. & sic ẽ factũ. Natus ẽ ap̃s de maria
uirgine. quae ex illo genere suit. Predictũ
ẽ ꝑ prophetas qđ incruce passurus eãẽ. ab eodẽ
popło iudaeorũ. decuius genere scđm carnẽ
ueniebat. & sic est factũ. Predictũ ẽ. qđ

Expanded text:
evaserunt in arca, sacramentum futurae evaserunt in arca, sacramentum futurae Ecclesiae demonstrabant, quae nunc in fluctibus saeculi natat, et per lignum crucis Christi a submersione liberatur. Praedictum est Abrahae fideli servo Dei, uni homini, quod de illo esset populus nasciturus, qui coleret unum Deum inter caeteras gentes quae idola colebant: et omnia quae illi populo ventura praedicta sunt, sic etus est in illo populo etiam Christus rex omnium sanctorum et deus uenturus ex semine ipsius Abraham secundum carnem, quam assumsit, ut omnes etiam filii essent Abrahae, qui fidem eius imitarentur; et sic est factum. natus est Christus de Maria uirgine, quae ex illo genere fuit. praedictum est per prophetas, quod in cruce passurus esset ab eodem populo Iudaeorum, de cuius genere secundum carnem ueniebat; et sic factum est. praedictum
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris sui. misit unigenitũ filiũ suũ
hoc ẽ. uerbũ suũ aequalesibi ꝑ quod c̃didit
omĩa. & manens quidẽ in sua diuinitate
& ñ recedens a patre nec in aliquo mutatꝰ.
assum̃do tam̃ hominẽ & in carne mortali
hominib apparendo uenit adhomines
ut quẽ ad modũ ꝑ unũ hominẽ qui prius
factus ẽ. id ẽ. adã mors in trauit in genus
humanũ. qr consensit mulieri suae sed uc¬
tae adiabolo ut p̃ceptũ dĩ trans grederent᷑
sic ꝑ unũ hominẽ qui etiã ds̃ dĩ filiũ iħm
xp̃m. delets om̃ib peccatis p̃teritis. cre-¬
dentes in cũ om̃s in aet̾nã uitã in grederent᷑.
O mĩa enĩ quae nunc uides inȩcda dĩ. &¬
subxp̃i nomine ꝑ totũ orbẽ terrarũ geri
ante scła iã p̃dicta sunt. & sicut ealegimꝰ
ita & uidemus. & inde aedificam᷑ in fidem.
Factũ ẽ aliquando diluuiũ ꝑ totã terrã.
ut peccatores delerent᷑. & tam̃ illi qui

Expanded text:
Creatoris sui, misit unigenitum Filium suum, Creatoris sui, misit unigenitum Filium suum, hoc est, Verbum suum aequale sibi, per quod condidit omnia. Et manens quidem in divinitate sua, et non recedens a Patre, nec in aassumendo tamen hominem et in carne mortali hominibus apparendo uenit ad homines, ut, quemadmodum per unum hominem, qui prius factus est, id est Adam, mors intrauit in genus humanum, quia consensit mulieri suae seductae a diabolo, ut praeceptum dei transgrederentur, sic per unum hominem, qui etiam deus, dei filium legum Christum deletis omnibus peccatis praeteritis credentes in eum omnes in aeternam uitam ingrederentur." n Omnia enim, quae nunc uides in ecclesia sti nomine per totum orbem terrarum geri, ante saecula jam praedicta sunt, et sicut ea legimus, ita et videmus; et inde aedificamur in fidem. Factum est aliquando diluvium per totam terram, ut peccatores delerentur: et tamen illi qui
Abbreviated transcription (Latin):
Talis fortasse a nobis instrueret᷑ alloquio
Dõ grãs frat̃. ualde tibi gratulor. & gau¬
deo dete qđ in tantis & periculosis huiꝰ
scłi tẽpestatib. de aliqua uera & certa
securitate cogitasti. Nã & in hac uita.
homines magis laborib. requiem quaer̃
& securitatẽ . sed prauis cupiditatibus ñ
inueniunt. Volunt enĩ requiescere in
rebus inquietis. & ñ ꝑmanentib & quia
illȩ cẽpore subtrahunt᷑ & transeunt.
timorib & dolorib eos agitant. nec quietos
eos ꝑ ᷤ mittunt. Si enĩ indiuitiis uelit homo
requi escere. magis suꝑbus efficit᷑ quã secu
rus. Uere frat̃ illa magna & uera beatitudo
ẽ. que in futuro scło scis ꝓmittit᷑. Omĩa
uero ui sibilia transeunt. & om̃s huiꝰ scłi
pompȩ & delitiae & curiositas interibunt.
& secũ ad interitũ trahunt amatores suos.
A quo in teritu. hoc ẽ. penis sempit̃nis. ds
miscricors uolens homines liberare. si sibi
ipsi ñ sint inimici. & ñ refistant miscłiae

Expanded text:
tali fortasse a nobis instrueretur alloquio: Deo gratias, Prater, valde tibi gratulor, et gaudeo de te, quod in tantis ac tam periculosis hujus saeculi tempestatibus, de aliqua vera et certa securitate cogitasti. Nam et in hac vita homines magnis laboribus requiem quaerunt et securitatem, sed pravis cupiditatibus non inveniunt. Volunt enim requiescere in rebus inquietis et non permanentibus, et quia illae tempore subtrahuntur et transeunt timoribus et doloribus eos agitant, nec quietos esse permittunt. Sive enim in divitiis velit homo requiescere, magis superbus efficitur quam secu52. Vere, frater, illa magna et vera beatitudo est, quae in futuro saeculo sanctis promittitur. Omnia vero visibilia transeunt, et omnis hujus saeculi pompa et deliciae et curiositas interibunt, et secum ad interitum trahunt amatores suos. A quo interitu, hoc est, poenis sempiternis Deus misericors volens homines liberare, si sibi ipsi non sint inimici, et non resistant misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
epane & pisce. & ouo. quib: contraria
posuit lapidẽ . serpentẽ. scorpionẽ.
intelligit᷑ panis caritas ꝓpt̃ maiorem
Appetitũ. & tã necessariũ. ut sine illo
cȩtera nihil sint. sicut sine pane mensa
in ops est. Cui contraria ẽ. cordis duricia.
quã lapidi cõparauit. Piscis autẽ intelli¬
git᷑ fides in uisibiliũ. uel ꝓpt̃ a quã bab¬
tismi. uel quia de in uisibilib locis capit᷑.
Qdetiã fides huius mundi fluctib circũ¬
latrata ñ frangit᷑. recte pisci cõparat᷑.
Cui contrariũ posuit serpentẽ. ꝓpt̃ uene¬
na fallacie: quae etiã primo homini
male suadendo p̃seminauit. In ouo.
intelligit᷑ spes. Ouũ enĩ ñdũ ẽ. fȩtus
ꝑ fectus. sed fouendo sperat᷑. Cui contra¬
riũ posuit scorpionẽ. cuius aculeus
uenena tus retro timendus ẽ. sicut
spei contrariũ est retro respicere. cũ
spes futurorũ in ea quae ante sunit
extendat.

Expanded text:
pane et pisce et ouo, quibus contraria posuit lapidem, serpentem, scorpionem. intellegitur panis caritas propter maiorem appetitum et tam necessarium, ut sine illo cinops: cui contraria est cordis duritia, quam lapidi comparavit. Piscis autem intelligitur fides invisibilium, vel propter aquam Baptismi, vel quia de invisibilibus locis capitur; quod etiam fides hujus mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur: cui contrarium posuit serpentem, propter venena fallaciae, quae etiam primo homini male suadendo praeseminavit. In ovo intelligitur spes; ovum enim nondum est fetus perfectus, sed fovendo speratur: cui contrarium posuit scorpionem, cujus aculeus venenatus retro timendus est; sicut spei contrarium est retro respicere, cum spes futurorum in ea quae ante sunt, se extendat.