comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
piant᷑ a nobis ⁊ cur illa rerũ signa iam ne¬
cesse ñ sit. ut obseruent᷑ anobis. Cum it
dicit scripta s̃ ꝓpt̾ nos. ꝓcul dubio demon¬
strat. qͣnca a nobis cura legenda ⁊ intelligẽ¬
da. it in qͣnta autoritate habenda sint quȩ
ꝓpt̃ nos utiq scripta st̃. Cum uͦ dicit figu¬
rę nr̃ę fuert̃. ⁊ infigura iontingebant illis:
ostendit iam ñ opus ẽẽ ut cũ res ipsas mani¬
festatas agimꝰ. figurã p̃nuntiantiũ cęlebra¬
tiom seruiamꝰ. Unde dicit alio loco.Ile¬
mo gͦ uos iudicet. incybo aut inpotu. aut
in parce dicifesti aut ncomemie. aut sabbatoꝵ.
quȩ sunt umbra futurors. Hinc etiã cum
aut̃ dicit. quod ÷ umbra futuroꝵ : osten¬
dit qr opentebat uc illoi tp̃r obseruarentur.
quo ista quȩ nob iam manifestata s̃ eluxert̃.
ꝑtales umbras figurarũ futura p̃dicebantur.
Pro inde si manichei resurrestione dñi iussi¬
ficarent᷑. cuiꝰ resurrectionis dies ex die quidẽ

Expanded text:
piantur a nobis et cur illa rerum signa iam nepiantur a nobis et cur illa rerum signa iam necesse non sit ut obseruentur a nobis. cum enim dicit: scripta sunt propter nos, procul dubio demonstrat, quanta nobis cura legenda et intellegenda et quanta auctoritate habenda sint, quia propter nos utique scripta sunt. cum uero dicit: figurae nostrae fuerunt et: in figura contingebant illis, ostendit iam non opus esse, ut, cum res ipsas manifestatas agimus, figurarum praenuntiantium celebrationi seruiamus. unde dicit alio loco: nemo ergo uos iudicet in ciboin parte diei festi aut neomeniae aut sabbatorum, quod est umbra futurorum. hic etiam cum autem dicit: quod est umbra futurorum, ostendit, quam oportuerit, ut illo tempore obseruarentur, quo ista, quae nobis iam manifestata eluxerunt, per tales umbras figurarum futura praedicebantur.' Proinde si Manichaei resurrectione domini iustificarentur, cuius resurrectionis dies ex die quidem
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo collaudes. Ego fallere non noui. qd
sentio. loquoi. Tam curpiũ ab iecisse me
fateor preceptores: quam ipsa precepta:
mentũ uetus ab heredib testam̃ti no¬
ui: iam sup̃ titimꝰ. S quia paulo ante de ꝓmis¬
sis cius faustus egit. nunc aut̃ de p̃ceptis age¬
re uoluit: respondeo istos om̃ino nescire qͥd
inter sit. int̾ ycepta uitȩ gendȩ. Ex hac qͥppe¬
imperitia manichei ⁊ om̃s quib displicent
litere ueteris testam̃ti. qͥcqͥd ds̃ mandauit
priori populo adcelebrandã umbrã futuroꝵe
ñ intelligentes. ⁊ ea mͦ n obseruari animad¬
uertentes. ex more p̃sentis cẽpors illa rep̃hen¬
dunt. quȩ utiq illi tempori c̃gruebant. quo
ista quȩ nunc manifestata s̃. uentura signi¬
ficarent᷑. D quid dicturi s̃c ad uersus apłm
qui ait. Hec om̃ia infigura ꝯtingebant ilł.
scripta s̃ aut̃ ꝓpt̾ nos. in quos finis scłoꝵ ob¬
uenit : Ecce ipse oꝑuit.cur ille litere acci¬

Expanded text:
uerbo conlaudes, ego fallere non didici; uerbo conlaudes, ego fallere non didici; sentio, loquor, tam turpium odisse me fateor praeceptores quam ipsa praecepta.mentum uetus ab heredibus testamenti noui, iam supra diximus. sed quia paulo ante de promissis eius Faustus egit, nunc autem de praeceptis agere uoluit, respondeo istos omnino nescire, quid intersit inter praecepta uitae agendae et imperitia Manichaei et omnes, quibus displicent litterae ueteris testamenti, quid quid deus mandauit priori populo ad celebrandam umbram futurorum non intellegentes et ea modo non obseruari animaduertentes ex more praesentis temporis illa reprehendunt quae utique illi tempori congruebant, quo ista quae nunc manifesta sunt . uentura significarentur. sed quid dicturi sunt aduersus apostolum, qui ait: haec omnia in figurautem propter nos, in quos finis saeculorum obuenit? ecce ipse aperuit, cur illae litterae acci
Abbreviated transcription (Latin):
certe non ego abstineo. cu itẽ ñ solam co¬
medis: ego qͥdem. qͥa omnẽ carnẽ in mundã
existimã. cu uͦ: qͥa nichil in mundũ. Quo
utroq: ab utroq nr̃m uetus destririt᷑ testa¬
m̃tũ. Atymoꝵs festas eb domadas: sceno¬
phegia uterq nr̃m tamꝗ̃ inutilia ⁊ uana c̃¬
tempsit. Lineis uestib ñ inserere purpurȩaᷤᷤ
in ulteriis ponere uestẽ linastimã. boue et a¬
sinum uingere si necesce sit in sacrilegiis nu¬
merare. caluũ aut reburrũ uł similis no¬
te hominẽ ñ constituere sacerdotẽ. quia sc̃
huius modi aput moysen in mundi: uterq
contẽpsimꝰ. Nisum: nec in scđis habuimꝰ.
nec in pͥmis qu Quȩ om̃ia p̃cepta sc̃ ⁊iusti¬
ficationes ueteris testam̃ti. Quod gͦ obicis:
tͥ mecũ cõmune ÷. siue crim̃ putandũ seu
recte factũ. Uterq it nr̃m : uetꝰ repuit
cestam̃tũ. Ergo siquid int̾ sit inter meã
et in liberalit̃ agere. ut quod mente oderis

Expanded text:
certe non ego sola abstineo, tu item non solam cocerte non ego sola abstineo, tu item non solam comedis. ego quidem, quia omnem carnem inmundam existimem, tu uero, quia nihil inmundum: quo utroque ab utroque nostrum uetus destruitur testamentum. azymophagiae hebdomadas, scenopegia uterque nostrum tamquam inutilia et uana contempsit; lineis uestibus non inserere purpuras, in adulteriis ponere uestem linostimam, bouem et asinum iungere, si necesse sit, in sacrilegiis numerare. caluum aut reburrum et similis notae hominem non constituere sacerdotem, quia sunt huiusmodi apud deum inmundi. uterque contempsimus, risimus nec in secundis habuimus nec in primis: quae omnia praecepta sunt et iustificatio mecum commune est, siue crimen putandum seu recte factum; uterque enim nostrum uetus respuit testamentum. ergo si quid intersit inter meam et inliberaliter agere, ut quod mente oderis,
Abbreviated transcription (Latin):
ca p̃cepta seruantes. ⁊ eugłica ꝓmissa sꝑan¬
tes. Sed ur̃m oculum maliuolus error
insolam paleã nr̃ȩ segetis ducit. nam et
criticũ ibi cito uideretis. si et ẽẽ uelletis.
In uob̾ aut̃ ⁊ qui manichei ficti sc̃. malis̃.
et qͥ ficti non s̃ uani s̃. Ubi it fides ipsa
ficta est. ⁊ qui ea simulate utit᷑: fallit: et
qui eam uerã ęxistimat: fallitur. Nec ex
ea post existere bona uita: qr ex amore
suo quisꝙ uiuit uł bene ł male. Uos
aut̃ si sp̃ualis atq in celligibilis boni kari¬
tate. ac non corporaliũ phantasmatũ cupidi¬
cate arderetis. ut cico dicã quod be uob̃ no.¬
tissimũ ÷ solem istũ corporeũ ñ ꝓdiuina
substantia. ⁊ ꝓsapientiȩ luce coleretis.
tu. Ulam peritom̃ ego ut pudendã despui.
ac si non fallor: et tui. cessationẽ sabbatoꝵs
ut suꝑ uacuã. credo. quod et tũ sacrificia:
ut ydolatriã ñ dubito qd̵̾ et cũ. Procina

Expanded text:
ca mandata seruantes et euangelica promissa speranca mandata seruantes et euangelica promissa sperantes. sed uestrum oculum maleuolus error in solam paleam nostrae segetis ducit; nam et triticum ibi cito uideretis, si et esse uelletis. in uobis autem et qui Manichaei ficti sunt, mali sunt; et qui ficti non sunt, uani sunt. ubi enim fides ipsa ficta est, et qui ea simulate utitur, fallit et qui eam ueram existimat, fallitur; nec ex ea potest existere bona uita, quia ex amore suo quisque uiuit uel bene uel male. uos autem si spiritalis atque intellegibilis boni caritate, ac non corporalium phantasmatum cupiditate arderetis, ut cito dicam, quod de uobis notissimum est, solem istum corporeum non pro diuina substantia et pro sapientiae lem, quia nec tu; nam peritomen ego ut pudendam despui, ac, si non fallor, et tu; cessationem sabbatorum ut superuacuam, credo. quod et tu; sacrificia ut idolatriam, non dubito, quod et tu; porcina
Abbreviated transcription (Latin):
it hȩc uanitas ad fidem eugłicam ꝑtineret:
NON debuit dicere dñs. esuriui et dedistis
michi manducare. s esuristis ⁊ manduca¬
stis me: aut esuriui ⁊ mandueaui uos.
Neq it ex illo iam minstrationis merito
scđm ur̃a deliram̃ta quis ꝗͣ recipiet᷑ in reg¬
nũ dĩ quia mandutare dedit scĩs. s quia
uel manducaui quos anhelaret uł quia man¬
ducatꝰ est aquib anhelaret᷑ in celum. nec
illi dicerent. dñe qͣndo te uidimꝰ esurientẽ
⁊ dedimꝰ tͥ manducare. s dicerent. qͣndo
te uidimꝰ esucientẽ ⁊ manducastis nos. qͥb
ille ũ respondet. cũ uni ex mimmis meis
dedistis mͥ dedistis. s cũ unus ex minimis
meis uos manducauit. ego uos manducaui
ȩc portenta sencientes ⁊ docentes et scđ̃m
hȩc uiuentes: audetis uos dicere euangłica
p̃cepta seruare. ⁊ catholicȩ ȩccłiȩ derogare.
inqͣ st̃ tam multi pusilli cũ magnis quos

Expanded text:
enim haec uanitas ad fidem euangelicam pertineret, enim haec uanitas ad fidem euangelicam pertineret, non debuit dicere dominus: esuriui et dedistis mihi manducare, sed: esuristis et manducastis me, aut: esuriui et manducaui uos. neque enim ex illo iam ministrationis merito secundum uestra deliramenta quisquam recipietur in regnum dei, quia manducare sanctis dedit, sed quia uel manducauit, quos anhelaret. uel manducatus est, a quibus anhelaretur in caelum. nec illi dicerent: domine, quando te uidimus esurientem, et dedimus tibi manducare? sed dicerent: quando te uidimus esurientem, et manducasti nos? quibus ille non responderet: cum uni ex minimis meis dedistis, mihi dedistis, sed: cum unus ex minimis meis uos manducauit, ego uos manducaui. Haec portenta sentientes et docentes et secundum haec uiuentes audetis uos et dicere euangelica praecepta seruare et catholicae ecclesiae derogare, in qua sunt tam multi pusilli cum magnis, quos
Abbreviated transcription (Latin):
dedit ꝓpt̾ stomachum et eiꝰ frequentes infir¬
mitates: s etiam qui samori atq fortiori cali¬
cem aquȩ frigide porrexit tantũ innomine
discipuli : sicut ibi seQUI⁊UR
non ꝑdet mercedẽ suã. Quici aut̃ fallitis
auditores ur̃os. qui cũ suis uxoub ⁊ filiis
⁊ domib ⁊ familiis ⁊ agris uobis seruͥ̾unt. si
quis quis ista om̃ia ñ dimiserit. ñ accipiet
euangłm : S quia eis ñ resurrectionẽ s re¬
uolutionẽ ad istam mortalitatẽ ꝓmittitis
ut rursus nascant᷑. ⁊ uita electoꝵ ur̃oꝵ ui¬
uant. tam uana ⁊ in epta sacrilega quã uoᷤ
inuitis qͣndo ualde laudamim. aut simelio¬
ris meriti st̃ in melones ⁊ cucu meres uł in
aliquos alios cẏbos ueniant. quos uos man¬
ducaturi estis. ut ur̃is ructatib cito purgent᷑.
merito eos amandatis euangelicis alienatis.¬
sed et uos ipsos talia sentientes atq sua¬
dentes. maxime inde separare debetis. Si

Expanded text:
dederit propter stomachum et frequentes infirdederit propter stomachum et frequentes infirmitates eius. sed etiam qui saniori atque fortiori calicem aquae J'rigidae porrexerit tantum in nomine discipuli, sicut ibi sequitur non perdet mercedem suam. Quid autem fallitis auditores uestros, qui cum suis uxoribus et filiis et familiis et domibus et agris uobis seruiunt, si quisquis ista omnia non dimiserit, non accipiet euangelium? sed quia eis non resurrectionem, sed reuolutionem ad istam mortalitatem promittitis, ut rursus nascantur et uita electorum uestrorum uiuant, tam uana et inepta et sacrilega, quam uos uiuitis, quando ualde laudamini; aut si melioris meriti sunt, in melones et cucumeres uel in aliquos alios cibos ueniant, quos uos manducaturi estis, ut uestris ructatibus cito purgentur: merito eos a mandatis euangelicis alienatissed et uos ipsos talia sentientes atque suadentes maxime inde separare debetis. si
Abbreviated transcription (Latin):
dã quasi cõmertiũ karitatis iungit᷑ etiam
quedã stipendiaria mulcitudo. cui dicetur
infine. Esuruu ⁊ dedistis mͥ manducare.
et cetera. Alioquin. dampnandi etunt illi
quoꝵ domos tam diligenti ⁊ solicita cura
cõponit apłs. monentes mulieres subditas ẽẽ
uiris suis. uiros diligere uxores suas. filios ob¬
temperare parentib. parentes filios nutrire
indisciplina. ⁊ correptione dñi. seruos obedire
cum metu dñis carnalib dños qd̃ iuistũ est et
equũ. seruis p̃stare. D absit ut istos a manda¬
tis euangelicis alienos. ⁊ auita ȩtna separa ndoᷤ
uidelicet apłs. quia ubi ait dñs. siquis non
tulerit crucẽ suã et secutꝰ me. fuerit. non
potest m̃s ẽẽ discipulus. ȩxortans firmiores
ad ꝑfectionẽ: ibi statim et istos consolatus
est dicens. Qui receꝑit iustũ in nomine iusti:
mercedẽ iusti acipiet. et qui receꝑit ꝓpħam
innomine ꝓpħȩ: mercedẽ ꝓpħȩ accipiet.
Unde noncantũ qui modicũ uini tymotheo

Expanded text:
dam quasi commercium caritatis subiungitur etiam quaedam stipendiaria multitudo, cui dicetur in fine: esuriui et dedistis mihi manducare et cetera. alioquin damnandi erunt illi, quorum domus tam diligenti et sollicita cura conponit apostolus monens mulieres subditas esse uiris suis, uiros diligere uxores suas; filios obtemperare parentibus, parentes filios nutrire in disciplina et correptione domini; seruos oboedire cum metu dominis carnalibus, dominos quod iustum est et aequum semis praestare. sed absit, ut istos a mandatis euangelicis alienos et a uita aeterna separandos iudicet, quia ubi ait dominus: si quis non tulerit crucem suam et secutus me fuerit. non potest esse discipulus meus, exhortans firmiores ad perfectionem, ibi statim et istos consolatus est dicens: qui receperit iustum in nomine iusti, mercedem iusti accipiet; et qui receperit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet. unde non tantum qui modicum uini Timotheo
Abbreviated transcription (Latin):
Proinde uos attendite in illa phantasia
ura de regno dei unde istam lucẽ solis:
carni cõspicuã tamꝗͣ ad ȩxemplũ uobis
ꝓpositã. diligitis et ad oratis qͣ carnalẽ sp̃ẽ
geratis. ⁊ in uenietis ieiuma ũra quomͦ
prudentiȩ carnis tamꝗͣ uestim̃to ueceri
assuant᷑. Uerũptam̃ cũ pannus nouus
uestim̃to ueteri ñ ꝯueniat. unde potuer&
pͥncipibꝰ tenebrarũ menbra di uri ñ ad¬
pancta atq consuta s quod ÷ uehem̃tiꝰ
cõmixta ⁊ concreta cohereres An utrũ.¬
ꝙ uetus est quia utrũq falsum. et
utrũq de prudentia carnis est e Uisi forte
inde uultis ꝓbare unũ fuisse nouũ. alterũ
uetus. qͥa tam peior scissura facta ẽ. ut mise¬
rabilis pannus de regno lucis abscindet᷑.¬
⁊ globo tenebrarũ ȩtna pena configeret᷑:
⁊tam̃ argutȩ sibi uidet᷑ uelut a cu bpugce
diuinarũ scripturarũ firmam̃ta consue

Expanded text:
Proinde attendite in illa phantasia Proinde attendite in illa phantasia uestra de regno dei, unde istam lucem solis carni conspicuam tamquam ad exemplum uobis propositam diligitis et adoratis, quam carnalem spem geratis, et inuenietis ieiunia uestra quomodo prudentiae carnis tamquam uestimento ueteri adsuantur. uerumtamen cum pannus nouus uestimento ueteri non conueniat, unde potuerunt principibus tenebrarum membra dei uestri non adiuncta atque consuta, sed, quod est uehementius, commixta et concreta cohaerere ? an utrumque uetus est, quia utrumque falsum, et utrumque de prudentia carnis est? nisi forte inde uultis probare unum fuisse nouum. alterum uetus, quia maior scissura facta est, ut miserabilis pannus de regno lucis abscinderetur et globo tenebrarum aeterna poena configeretur. et tamen argute sibi uidetur uelut acu linguae diuinarum scripturarum firmamenta conpu
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos pͥnuntiandos. s in libertate legimꝰ
quȩ scripta sunt ad nos confirmandos:
Quis itaq iam ñ incelligat unde galatã
reuocat apłs. ñ religiose scripturã cirtuci¬
sionis legentes s iam suꝑsticiose circũ cidi
uolentes : Unde ñ pannũ uouũ uestim̃¬
co ueteri assumꝰ. s erudim̃ in regno celoꝵ.
ad similitudinẽ illius patris familias. q̃m
cõmemorat dñs ꝓferentẽ de thesauro
suo noua ⁊ uetera. Alle aut̃ assuit pan-¬
nu nouũ uestim̃to ueteri. qui continenti¬
am uult habere spũalẽ ⁊ ñ dum de posu¬
it spem carnales Iam legite diligent & ui
dete deieuimo dñm interrogatũ. respon¬
dise. Nemo assuit pannũ nouu uestim̃tõ
ueteri. Ad huc i discipuli dñm carna¬
lit̃ diligebant. q̃nquidẽ etiam ne occisũ
anncterent formidabant. Unde petrum
reuocantẽ se apassione sat̾anan appellat.
qd̃ non saꝑet quȩ dĩ st̃.s quȩ hominũ.

Expanded text:
ad nos praenuntiandos, sed in libertate legimus, ad nos praenuntiandos, sed in libertate legimus, quae scripta sunt ad nos confirmandos. quis itaque iam non intellegat, unde Galatas reuocat apostolus, non religiose scripturam circumcisionis legentes, sed iam superstitiose circumcidi uolentes ? unde non pannum nouum uestimento ueteri adsuimus, sed erudimur in regno caelorum ad similitudinem illius pacommemorat Dominus proferentem de thesauro suo nova et vetera . Ille autem assuit pannum novum vestimento veteri, qui continentiam vult habere spiritualem, et nondum deposuit spem carnalem. Nam legite diligenter, et videte de jejunio Dominum interrogatum, respondisse, Nemo assuit pannum novum vestimento veteri . Adhuc enim discipuli Dominum carnaliter diligebant, quandoquidem etiam ne occisum amitterent, formidabant. Unde Petrum revocantem se a passione, satanam appellat, quod non saperet quae Dei sunt, sed quae hominum .
Abbreviated transcription (Latin):
ego etiã si natꝰ essem uideus sicut fuer̃
apłi dignũ tam̃ erat me nouo acepto
testam̃to. uetus repudiare. ut fecer̃ ips
Nunc uͦ et naturȩ beneficio consecutus
ut sub uigo seruitutis ñ nascerer. et
xp̃o mͥ ꝓtinus occurrente cũ pleno m¬
nere libertatis quã miser ⁊ stultus et
in suꝑ ingratus ero. sime ultro addixi¬
ro seruituci : Quippe.paulus inde ga¬
latas arguit. qđ ĩcircũcisionẽ relabentes
ad infirma redarẽt et egena elementi
quib denuo seruire uellent. Quomͦ gͦ
id ego admittã. in quo alium iud eã
rep̃hendi : Turpe est redire ĩ serui tura
s turpius ire:
satis suꝑuis ostendimꝰ. quare et
quomͦ teneamꝰ auctoritatẽ ueci¬
ris testam̃ti. ñ ad iudaicȩ seruitutis ĩ¬
quia omnia hec infigura contingebãt
illis Oscripta s̃ aũt ꝓptͣ. nos in qͦs
finis E scłoꝵ obuenit. Qua ꝓꝑt
non inseruitute facimꝰ qruȩ iussa sũ

Expanded text:
ego, etiam si natus essem Iudaeus, ut fuerunt ego, etiam si natus essem Iudaeus, ut fuerunt apostoli, dignum tamen erat me nouo accepto testamento uetus repudiare, ut fecerunt ipsi. nunc uero et naturae beneficio consecutus, ut sub seruitutis iugo non nascerer, et Christo mihi protinus occurrente cum pleno munere libertatis, quam miser et stuinsuper ingratus ero, si me ultra addixero servituti? Quippe Paulus inde Galatas arguit, quod in circumcisionem relabentes, ad infirma repedarent et egena elementa, quibus denuo servire vellent . Quomodo ergo id ego admittam, in quo alium videam reprehendi? Turpe est redire in servitutem, sed turpius ire. satis superius ostendimus, quare et quomodo teneamus auctoritatem Veteris Testamenti, non ad Judaicae servitutis imquia omnia haec in figura contingebant illis; scripta autem sunt propter nos, in quos finis saeculorum obuenit. quapropter non in seruitute facimus, quae iussa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ eius & fr̃s que rebant eum: Si au¬
t᷑ hoc mentitus est quod nolunt crede¬
re. quomͦ ei credunt dixise x p̃m. qd̃
nolunt intelligere: demque si x p̃m.
natum qͥa iam iuueni adheser̃ ñ po¬
tuit nosse mat heus. unde potuit
x p̃m non natum post tot annos
natus nosse maniche us: Dicturi s̃.
s p̃c sc̃s hoc sciebat. quierat in ma¬
nicheo. Ille sane si sp̃s sc̃s esset : ue¬
ra dixisset. S cur ñ potius discipulis eiuᷤ¬
scire potuer̃. siquid̃ lateret in reb hu¬
etiam solo humano sensu genꝰ x p̃ i
scđm carnẽ. ⁊ cotã originẽ collegerunt:
Et tam̃ cȩci ⁊ surdi cestes: dicunt᷑ apłi.¬
ne cã uana ⁊ sacrilega diceres. s etiã mutꝰ.e
ne talia diceres:
nouo: non c̃uenit : ut scriptura cestat᷑.
Nam pannisi inquit nouũ nemo assuit
uestim̃to ueteri. Alioquin. ma ior scissura
facerẽ. caueo xpianoꝵ nouitatẽ hebraice
nare inferioribris ueteres: Qua ꝓpte

Expanded text:
ter eius et fratres quaerebant eum? si auter eius et fratres quaerebant eum? si autem hoc mentitus est, quod nolunt credere, quomodo ei credunt Christum dixisse. quod nolunt intellegere? deinde si Christum natum. quia iam iuueni adhaeserat. non potuit nosse Matthaeus, unde potuit Christum non natum post tot annos natus nosse Manichaeus ? dicturi sunt: spiritus sanctus hoc sciebat, qui erat in Manichaeo. ille sane si spiritus sanctus esset, uera dixisset. sed cur non potius de Chrisscire potuerunt, si quid lateret in rebus huetiam solo humano sensu genus Christi secundum carnem et totam originem conlegerunt? et tamen caeci et surdi testes dicuntur apone tam uana et sacrilega disceres, sed etiam mutus, ne talia diceres! nouo non conuenit, ut scriptura testatur. nam pannum, inquit, nouum nemo adsuit uestimento ueteri, alioquin maior scissura facere caueo, christianam nouitatem Hebraicae nare inferioribus ueteres ? quapropter
Abbreviated transcription (Latin):
tus est: Qua ꝓꝑ iste qui in eo qđ putat
qͥ ꝓpterea dicit ñ credendũ apłis qui eius
non solũ diuinã s eciã humanã natiuita¬
tẽ annuntiauer̃ quia pꝰ ea iuueni adhese¬
rt̃. ⁊ nec uider̃ eũ natũ. nec se hoc ab illo
audisse dixer̃. Cur gͦ credunt ioħi di¬
centi. inpͥncipio erat uerbũ. ⁊ uerbũ erat
ap̃ dm̃. et d̾s erat uerbũ. hoc erat inpͥn¬
cipio ap̃ dm̃. omĩa ꝑ ipsum facta s̃ ⁊ sine
ipso factũ ẽ nichil : Et cetera. quȩ illis
quã uis ñ incelligentib: tm̃ placent.
Dicant ubi hoc ioħs uiderit aut ubi se
hoc abipso audisse dixerit. Quie qͥd¬
enim dixerint. unde hoc ioħs scire potu¬
erit. inde credimꝰ om̃s eciam annunciato¬
res natiuitatis x p̃ i id qd annunciaue¬
runt scire potuisse. De inde quero un¬
de credant dixisse dnm. que mͥ mat᷑.
aut qui fr̃s. isi qr hoc eugłista nara¬
uit. Uur ei ñ credunt & illud quia ma¬

Expanded text:
tus est. quapropter iste, qui in eo, quod putat tus est. quapropter iste, qui in eo, quod putat e qui propterea dicit non credendum apostolis, qui eius non solum diuinam, sed etiam humanam natiuitatem adnuntiauerunt, quia postea iuueni adhaeserunt et nec uiderunt eum natum nec se hoc ab illo audisse dixerunt. cur ergo credunt Iohanni dicenti: in principio erat. uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum; hoc erat in principio apud deum; omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil et cetera, quae illis quamuis non intellegentibus tamen placent? dicant. ubi hoc Iohannes uiderit aut ubi se hoc ab ipso domino audisse dixerit. quicquenim dixerint, unde hoc Iohannes scire potuerit, inde credimus etiam omnes adnuntiatores natiuitatis Christi id, quod adnuntiauerunt, scire potuisse. deinde quaero, unde credant dixisse dominum: quae mihi mater aut qui fratres? si quia hoc euangelista narrauit, cur ei non credunt et illud: quia ma
Abbreviated transcription (Latin):
longo post tp̃r id ⁊ pꝰ baptismũ cogno¬
uer̃ eũ : mͥ ⁊ om̃i recte uidicanti tam
stultũ uidetur hoc credere: quã siqͥs
marẽ causã cur ñ accipiat genea¬
ostentdit᷑ legentibꝰ quȩ supͣ dixi mus
de filio hominis quod cã crebo se x p̃c ẽẽ.
habeat in t̾ra. scđm carnẽ aut̃ sit ex semi¬
ne dd scd̃m quod apłica doctrina cestat᷑.
Unde oportet eũ credi ⁊ in telligi et apa-¬
tre exisse et de cȩlo uenisse. ⁊hic cam̃ uer¬
bum carnẽ faccũ int̾ homines habitasse.
Quod si ꝓpterea putant eũ ñ habuisse intͣ
qui fr̃s: suꝑ ẽ ut etiã discipłos eiꝰ quib
hoc exemplũ in se ipso p̃buit. ut treni ge¬
neris necessitudinẽ ꝓpt̾ regnũ celoꝵ con¬
tẽpnerent affirment ñ habuisse patres. qͥa
cuit: hoc ipse de matre ⁊ fr̃ib prior fecit.
sicut ⁊ alia multa. in quib se nob̃ ut eũ
imitarem̃ p̃bere. et ut serem preire digna¬

Expanded text:
longo post tempore, id est post baptismum cognolongo post tempore, id est post baptismum cognouerint eum: mihi et omni recte iudicanti tam stultum uidetur hoc credere, quam si quis marem causam, cur non accipiat geneaostenditur, legentibus quae supra diximus de Filio hominis, quod tam crebro se Christus m carnem autem sit ex semine David, sicut apostolica doctrina testatur . Unde oportet eum credi et intelligi, et a Patre exisse , et de coelo venisse , et hic tamen Verbum carnem factum inter homines habitasse . Quod si propterea putant eum non habuisse in terra qui fratres? superest, ut etiam discipulos eius, quibus hoc exemplum in se ipso praebuit, ut terreni generis necessitudinem propter regnum caelorum contemnerent, adfirment non habuisse patres, quia cuit, hoc ipse de matre et fratribus prior fecit, sicut et alia multa, in quibus se nobis, ut eum imitaremur, praebere et, ut sequeremur, praeire digna
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ x p̃o sit melior quo fallente. iꝑfs¬
ipse ñ fallet. an eo ipso ñ ueracis xp̃ is
se non didicisse fallere gloriatur.
genealogiã i F U Oultȩ quidẽ
sunt cause. s palmaris illa. quia nec ipse
ore suo usꝗͣ se fatetur patrẽ habere aut ge¬
nus int̾ra. s econt᷑ quia ñ sit de hoc mun-¬
do qr adõ patre ꝓcesserit. qi descenderit
patris sui fecerint qui incelis ẽ. ⁊ ad huc¬
qr illi ipsi qui has genea logias scribunt.
ñ eũ ante natiuitatẽ cognouisse uident᷑
s neq stat̃ ut natus ÷. quo crederentur
sta. s iuueni iam ⁊ maturo c̃iuncti s̃ ei.
id est annoꝵ ferme triginta. Si quidẽ
et etas diuinis asscribi potest. sine blasphe¬
mia. Quare cũ om̃i cestimonio ueritatis
hoc semꝑ queri soleat. utriine quis audi¬
erit an uiderit. isti uͦ nec audisse se fatean¬
tͣ ab ipso hunc generationis ordinẽ. aut
si om̃ino sit natꝰ nec uidisse oculis quia

Expanded text:
utrum Christo melior, quo fallente utrum Christo melior, quo fallente ipse non fallit, an eo ipso non ueracis Christi, sed se non didicisse fallere gloriatur. genealogiam Iesu? multae quidem sunt causae, sed palmaris illa, quia nec ipse ore suo usquam se fatetur patrem habere aut genus in terra, sed e contra, quia non sit de hoc mundo, quia a patre deo processerit, quia descenderit patris sui, qui in caelis est. et ad haec illi ipsi. qui has ei genealogias ascribunt, non eum ante natiuitatem cognouisse uidentur, sed neque statim, ut natus est, quo crederentur sta, sed iuueni iam et maturo coniuncti sunt ei, id est annorum ferme triginta, siquidem et aetas ascribi diuinis potest sine blasphemia. quare cum in omni testimonio ueritatis hoc semper quaeri soleat, utrumne quis audierit, an uiderit, isti uero nec audisse se fateantur ab ipso generationis hunc ordinem aut quia omnino sit natus, nec uidisse oculis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sinecesse ͥ sine decrim̃to oꝑis iungit. sapi¬
entẽ uero et stultũ ñ ut um̾is p̃cipiat
⁊ alter optẽperet. s ut parit̃ exequali
potestate annuncient uerbũ dĩ. ñ si ne scan¬
dalo quisq comites facit. Itaq eandem
scripturã tenemꝰ et tc̃ potestate p̃cipienti
umbris tegendũ qđ nunc aperiretur. a
nunc autoritate attestantẽ luce aꝑtum
quod tc̃ tegebat᷑. De caluo aut̃ ⁊ reburr
quod eos immundos lex dixerit: parum
faustus attenderat. aut inm̃dosũ codicẽ
inciderat. S utinã ipse caluã frontẽ ha¬
bere uoluisseᷤ. atq in eam crucẽ x p̃i fig̾i
non erubuisset. Fro fecto x p̃ os damas¬
tẽ ego sũ ueritas nec cũ falsis uulnerib
occubuisse. nec cũ falsis cicatricib resur¬
rexisse credidiset. Qum &̃ dicit ego falli¬
re ñ didici. quod sentio loquor. Non est gͥ
discipłs xp̃i sui quẽ falsas citatrices di¬
sanus opinat᷑. ⁊ ñ solum de ceteris uanita¬
tib suis:. s etiã de ipsa xp̃i fallacia sibi

Expanded text:
ue sine detrimento operis jungit. Sapientem autem et stultum, non ut unus praecipiat, et alter obtemperet, sed ut pariter aequali potestate annuntient verbum Dei, non sine scandalo quisque cScripturam tenemus, et tunc potestate praecipientem umbris tegendum, quod nunc aperiretur; et nunc auctoritate attestantem luce apertum, quod tunc tegebatur. De calvo autem et reburro , quod eos immundos Lex dixerit, parum Faustus attenderat, aut in mendosum codicem inciderat. sed utinam ipse caluam frontem habere uoluisset atque in ea crucem Christi figere non erubuisset! profecto Christum clamantem: ego sum ueritas, nec cum falsis uulneribus occubuisse nec cum falsis cicatricibus resurrexisse credidisset. quin etiam dicit: ego fallere non didici; quod sentio loquor. non est ergo discipulus Christi sui, quem falsas cicatrices dusanus opinatur et non solum de ceteris uanitatibus suis, sed etiam de ipsa Christi fallacia sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde quid tam in sanũ dici potest. ꝗͣ
conceptus factos antȩ uitȩ cõmixtionem
tanto uiuatiores fuisse. ut ab hortun et de
cdo in t̾rã ruentes uiuertnt. cõmixta aut̃
uita. nisi temꝑe maturo ȩditi uiuere non
possint. ⁊ si de paulo altiore loco cadant.
omnino mouunt᷑ e Utiq si regnũ uitȩ
contra regnũ mortis belligerauit cõmixta
uita uiuiaciolis facere debuit ñ corrupti¬
biliores. Quod si in sua natura queq res
magis suã retinet incorruptionẽ: ũ duas
naturas bonas ⁊ malas. s duas bonas qͣrũ
una sit melior. p̃dicare debutr̃. Unde gͥ as
ser̃ ĩ mundiores carnes quas de glo genus
ducere affirmant. istas dũ taxat omnibus
notase Nam ipsa prima corpora pͥncipũ
tenebrarũ. ex arborib ibidẽ natis tamꝗͣ uer¬
miculos opinant᷑ exorta. ipsas aut̃ arbores:
ex quinq illis elem̃tis. Proinde si animali¬
ũ corꝑa pͥmã originẽ habent ex arboribus

Expanded text:
deinde quid tam insanum dici potest quam deinde quid tam insanum dici potest quam conceptus factos ante uitae commixtionem tanto uiuaciores fuisse, ut et abortiui et de caelo in terram ruentes uiuerent, commixta autem uita nisi tempore maturo editi uiuere non possint, et si de paulo altiore loco cadant. continuo moriantur ? utique si regnum uitae contra regnum mortis belligerauit, commixta uita uiuaciores facere debuit, non corruptibiliores. quodsi in sua natura quaeque res magis suam retinet incorruptionem, non duas naturas, bonam et malam. sed duas bonas, quarum sit una melior, praedicare debuerunt. unde igitur adserunt inmundiores carnes, quas de caelo genus ducere adfirmant, istas dumtaxat omnibus notas? nam ipsa prima corpora principum tenebrarum ex arboribus ibidem natis tamquam uermiculos opinantur exorta, ipsas autem arbores ex quinque illis elementis. proinde si animalium corpora primam originem habent ex arboribus,
Abbreviated transcription (Latin):
in ibi captis. cũ exeis mundus constitu¬
eret᷑. plerosq eoꝵ incelestib fabricis
colligatos. in quib erant etiã femine ali¬
quȩ pgnantes. quȩ cũ celũ rotari cepissit.
candẽ uertiginẽ ferre ñ ualentes. concrp
tus suos ab ortu extusisse. eosdemq aboi¬
ciuos fecus ⁊ masculos ⁊ feminas int̾ra de
celo cecidisse. uixisse. creuisse. c̃cubuisse.
genuisse. Hinc ẽt dicunt onginẽ car¬
niũ omniũ quȩ mouent̾ int̾ra. in aqua.
inaere. Ergo s de celo ẽ origo carmũ:
ab surdissimũ est ꝑꝑ hoc eas ĩmundiores
putare. p̃sertĩ. quia in ipsa strustura mun¬
di eos de pͥncipss cenebrarũ ita ꝑ omnes
contextiones a summis usq adima col
ligatos dicunt. ut qͣnco quęq carnes ha¬
berent cõmixtionẽ boni cantosublimius
collocari mererent᷑. Ac ꝑ hoc mundioreᷤ
carnes ẽẽ deberent quarũ diigo de celo
est. quã fruges quȩ nascunt᷑ ex terͣa.

Expanded text:
indidem captis, cum ex eis mundus construindidem captis, cum ex eis mundus construeretur, plerosque eorum in caelestibus fabricis conligatos, in quibus erant etiam feminae aliquae praegnantes: quae cum caelum rotari coepisset, eandem uertiginem ferre tus suos abortu excussisse; eosdemque abortivos fetus et masculos et feminas de coelo in terram cecidisse, vixisse, crevisse, concubuisse, genuisse. Hinc esse dicunt originem carnium omnium, quae moventur in terra, in aqua, in aere. Ergo si de coelo est origo carnium, absurdissimum est propter hoc eas immundiores putare: praesertim quia in ipsa structura mundi, eosdem principes tenebrarum, ita per omnes contextiones a summis usque ad ima colligatos dicunt, ut quanto quaeque amplius haberent commixti boni, tanto sublimius conlocari mererentur ac per hoc mundiores carnes esse deberent, quarum origo de caelo est, quam fruges quae oriuntur ex terra.
Abbreviated transcription (Latin):
apłiq sentenciã nullas animaliũ car¬
nes ĩmundas habemꝰ. ueteri tn testa¬
dicte sc̃. non ad uersemut. Uos etiam
dicite quare ĩmundas carnes ȩxistime
ipse ds ur ĩmundiis esł. in ea parce ꝗͣ
uelut de bellandis & captiuandis holti
b et inquinandã misit ⁊ miscuit. De¬
inde ꝓꝑ ipsa cõmixtionẽ. etĩã qͥcqnud
manducatis ĩmundũ ÷. D dicis. Pulto
amplius ĩ munde st̃ carnes. Et quare
amplius immunde st̃ carnes : Lon¬
gum ẽ. eoꝵ de hac re de liram̃ta cõme¬
morare. S breuit actingam qđ sat ẽ.
ut inspiciant᷑ rep̃hensores ueteris testa¬
m̃ti canta stultitie uetustate cͥfecti. ut
carnis acusatores sine ulla sp̃uali ueri¬
tate. solam carne sapere conuincãtur.
Fortassis u ꝓlixior ista responsio sic ad¬
uers eos lectorẽ instruet: ut in ceteris
responsionib non a nob̾ tam multa u̾ba
homo eoꝵ cenebrarũ gentẽ elem̃tis falla¬
cib irretiuit. utriusq sexus pͥncipibus

Expanded text:
ique sententiam nullas animalium carnes inmundas habeamus, ueteri tamen testadictae sunt. non aduersemur: uos iam dicite, quare inmundas carnes existimetiipse deus uester inmundus est in ea parte, quam uelut debellandis et captiuandis hostibus absorbendam et inquinandam misit et miscuit, deinde propter ipsam commixtionem etiam quicquid aliud manducatis, inmundum est. sed dicitis: multo amplius inmundae sunt carnes. et quare amplius inmundae sunt carnes longum est eorum de hac re deliramenta commemorare, sed breuiter adtingam, quod sat est. ut inspiciantur reprehensores ueteris testamenti tanta stultitiae uetustate confecti, ut carnis accusatores sine ulla spiritali ueritate solam carnem sapere conuincantur. fortassis enim paulo prolixior ista responsio sic aduersus eos lectorem instruet, ut in ceteris responsionibus non a nobis tam multa uerba homo eorum tenebrarum gentem elementis fallacibus inretiuit, utriusque sexus principibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hec non nͥ ad uictu ⁊ ad cegum̃tũ necessania.
unã animã ⁊ cor unũ in dm̃ karitatis igne
conflantes atq in his om̃ib ꝓfessionib quã
mulci fallaces et ꝑti dep̃hendunt᷑. quã multi
etiam latent. quã multi pͥmo recte ambulan¬
tes. ꝑ uersa uoluntate cito deficiunt. quam
multi cẽptationib inueniunt᷑ quod alio a¬
nimo calem uitã adumbrata specie susce¬
per̃. et qua multi bumilit̃ ⁊ fidelit̾ scm cus¬
todientes ꝓpositũ. usq ad finẽ ꝑseuerant ⁊ sal¬
ui fiunt. Inquoꝵ societate qͣsi dispares ap

Expanded text:
et haec nonnisi ad victum et tegumentum necessaria; et haec nonnisi ad victum et tegumentum necessaria; unam animam et cor unum in Deum, charitatis igne conflantes? Atque in his omnibus professionibus quam multi fallaces et perditi deprehenduntur, quam multi etiam latent, quam multi primo recte ambulantes, perversa voluntate cito deficiunt; quam multi in tentationibus inveniuntur, quod alio animo talem vitam adumbrata specie susceperunt, et quam multi humiliter et fideliter sanctum custodientes propositum usque ad finem perseverant, et salvi
Abbreviated transcription (Latin):
se remouere cupientes. et unde publica t̃¬
renoꝵs pͥncipũ uota. ꝑ indulgentiã solent
relarare dampnatos. Deniq non multo
post. inde om̃s eadem sollẽpni sorte diris¬
si s̃. sãtemini gͦ eos fidem tenuisse ueriorẽ
iustiorẽ q uitã qui ꝓ ea multo ꝗͣ uos atro¬
ciora sustinere meruer̃. aut desinite uos
inde iactare qd̃ multis de testabiles sitis sed
cer aduertite. Quam multi aut̃ in nr̃a
cõmunione ueracit᷑ faciunt ista sublimiora
p̃cepta euangelica. de quoꝵ specie fallitis
imperitos. quã multi homines utriusq sexꝰ
ab om̃i concubitu puri atq incegri. quam
mult. exꝑti ⁊ postea c̃tinentes quã multi
rerũ suo&ꝵ distributores & relictores. quã
multi ieniniis uł crebris uł cotidians
uł etiam mcredibilit̾ continuatis. corpꝰ serui¬
tuti subici entes. quã multi frat̃ne cong̃gatio¬
nis nichil habentes ꝓpriũ.s omia cõmunia

Expanded text:
um removere cupientes; et unde publica teum removere cupientes; et unde publica terrenorum principum vota per indulgentiam solent relaxare damnatos. Denique non multo post inde omnes eadem solemni sorte dimissi sunt. Fatemini ergo illos fidem tenuisse veriorem, justioremque vitam, qui pro ea multo quam vos atrociora sustinere meruerunt; aut desinite vos inde jactare, quod multis detestabiles sitis: sed ter advertite. CAPUT IX. Quam multi autem in nostra communione veraciter faciunt ista sublimiora praecepta evangelica, de quorum specie fallitis imperitos? Quam multi homines utriusque sexus ab omni concubitu puri atque integri, quam multi experti, et postea continentes, quam multi rerum suarum distributores et relictores, quam multi jejuniis vel crebris, vel quotidianis, vel etiam incredibiliter continuatis, corpus servituti subjicientes? Quam multae fraternae congregationes nihil habentes proprium, sed omnia communia,
Abbreviated transcription (Latin):
quo quo mͦ usurpato atq suscepto quis qͥs
patit᷑ ꝑsecutionẽ iam ⁊ uerã sidem tenere¬
iusticiamq dicendus ẽ. concedite ut ille sit
fidei uerioris. maiousq iusticiȩ. quẽ multo
uob̾ gͣuiora ꝑpessũ potuerimꝰ ostendere.¬
imilia nr̃oꝵ martyrũ occurrent. atq ipse
p̃cipue cyprianus. cuiꝰ etiam litteris edoce¬
cetur. qd in x p̃ m crediderit natũ ex
Uiroine m ania. Pro hac ille fide qͣ
uos de testamini. usq ad gladium mortẽ¬
ꝙ ptienit cũ gregib Ex ꝑianor. cunc ita
credentiũ. atq ita grauusq morientiũ.
saustus aut̃ conuictus atq confessus qđ
manicheus ẽte: cũ aliis ñ nullis secũ ad
iudiciũ ꝓ consulare ꝓductis. eis ipsis xpi¬
anis aquib ꝓducti s̃ int̾cedentib. seuissi¬
ma pena. si tam̃ illa pena dicenda ẽ inmn¬
sulam ligatꝰ ÷: quod sua sponte cotidie ser¬
ui. dĩ faciunt a turbulendo strepitu popłor¬

Expanded text:
quoquo modo usurpato atque suscepto quisquis quoquo modo usurpato atque suscepto quisquis patitur persecutionem, iam etiam ueram fidem iustitiamque tenere dicendus est, concedite, ut ille sit fidei uerioris maiorisque iustitiae, quem multo uobis grauiora perpessum potuerimus ostenderem martyrum occurrant atque ipse praecipue Cyprianus, cuius etiam litteris edocetur, quod in Christum crediderit natum ei uirgine Maria. pro hac ille fide, quam uos detestamini, usque ad gladium mortemque peruenit cum gregibus christianoram tunc ita credentibus atque ita grauiusque morientibus. Faustus autem conuictus uel confessus, quod Manichaeus esset, cum ajudicium proconsulare perductis, eis ipsis christianis a quibus perducti sunt intercedentibus, levissima poena, si tamen illa poena dicenda est, in insulam relegatus est: quod sua sponte quotidie servi Dei faciunt, se a turbulento strepitu populor
Abbreviated transcription (Latin):
esurientẽ ⁊ sicientẽ iusticiam quã fau¬
stus inscriptis suis n addidit. credo ne sibi
de ẽẽ uideret᷑. si eam se ad huc esurire ac
si tire fateret᷑: S quã iusticiã isti esuriũt.
et sitiunt. quib ꝑfecta iusticia ñ erit damp¬
natis inglobo fr̃ib qui nichil suo uitio pec¬
cauer̃. s hostilitate. quo eos pat̾ misit in¬
expiabilit̾ infecti st̃. et in suꝑ triumphati :
Quomͦ ꝑsecutiones et odia sustinetis ꝓpter
uisticiã. qui hec sacrilegia p̃dicare ⁊ ꝑsua¬
dere iusticia ẽ e ẜqua impia ꝑuersicate.
ꝓpt̃ xp̃ianorũ cẽporũ mansuetudinẽ. quã
parua et ꝓpe nulla patiamini cur ñ cogita¬
tis : S tamꝗͣ cecis fatiusq loquamini.
iusticie ur̃e uelut magnũ ẽẽ uulcis indi¬
cium qd̃ opꝓbria sustinetis. psecutinẽq pa¬
cimin. Porro si tanto est quisq ustior
quanto gͣuioia ꝑpetit᷑: omuto dicere qd̃
uidere facillimũ est. quã multo grauiora

Expanded text:
esurientem et sitientem iustitiam, quam Fauesurientem et sitientem iustitiam, quam Faustus in scriptis suis non addidit, credo, ne sibi deesse uideretur, si eam se adhuc esurire ac sitire fateretur? sed quam iustitiam isti esuriunt et sitiunt quibus perfecta iustitia erit damnatis in globo fratribus, qui nihil suo uitio peccauerunt, sed hostili tabe, quo eos pater misit, inexpiabiliter infecti sunt, insuper triumphare? Quomodo persecutiones et odia sustinetis propter iustitiam, quibus haec sacrilegia praedicare et persuadere iustitia est? pro qua inpia peruersitate propter christianorum temporum mansuetudinem quam parua et prope nulla patiamini, cur non cogitatis? sed tamquam caecis fatuisque loquamini, iustitiae uestrae uelut magnum esse uultis indicium, quod obprobria sustinetis persecutionemque patimini. porro si tanto est quisque iustior, quanto grauiora perpetitur — omitto dicere, quod uidere facillimum est, quam multo grauiora
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã sustinentẽ. et dubitas utrũ accipiam
eugłm : Si hoc eẽt iustũ iustificare se ipsũ.
uerbis suis uolasset incelum hõ iste. cũ hec
loqueret᷑. S ego indelicias fausti non in ue-¬
hor. notas omnib auditorib manicheorũ. &
eis maxime qͥ sunt rome. Talem ꝓpono
manichum. qualc̃ constantius requirebał.
cum illa p̃cepta ȩxigebat impleri. ñ qualẽ
uideri uolebat. Et illum tam̃ quomͦ uideo
pauꝑẽ sp̃u. qui tam suꝑb est ut aĩa suã
dm̃ credat. nec captiuũ erubescat. Quomͦ
mitẽ. qui canqe auctoritati euanglice ma¬
uult insultare quã credere : Quomͦ pa¬
cificum. qͥ naturã ipsam diuinã qua d̃s est
quicquid est. qui solus uere ẽ. ꝑpetuam
pacem habere ñ potuisse putat : luomͦ
puro corde. inquo tumultuam tã sacrilega
et tã multa sigm̃ta e quomͦ lugentẽ. nͥ dm̃
captũ et ligatũ donec soluat᷑. et euadat. exqͣ¬
dam tam̃ parte decurtatꝰ. quȩ pars globo
tenebrarũ ligabit᷑ et ñ lugebiture Quomodo

Expanded text:
ustitiam; et dubitas utrum accipiam Evangelium? Si hoc esset justum esse, justificare seipsum, verbis suis volasset in coelum homo iste, cum haec loqueretur. Sed ego in delicias Fausti non invehor, notas omnibus Auditoribus Manichaeorum, et eis maxime qui sunt Romae: talem propono manichaeum, qualem Constantius requirebat, cum illa praecepta exigebat impleri, non qualem videri nolebat. Et illum tamen quomodo video pauperem spiritu, qui tam superbus est, ut animam suam Deum credat, nec captivum erubescat? Quomodo mitem, qui tantae auctoritati evangelicae mavult insultare, quam credere? Quomodo pacificum, qui naturam ipsam divinam, qua Deus est quidquid est, qui solus vere est, pepacem habere potuisse non putat? quomodo puro corde, in quo tumultuantur tam sacrilega et tam multa figmenta ? quomodo lugentem, nisi deum captum et ligatum, donec soluatur et euadat ex quadam tamen parte decurtatus, quae in globo tenebrarum a patre ligabitur et non lugebitur? quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
tm tͣnseuntes et ͤsurientes uellere spicas
sabbato ñ ꝓhibuit. unde c̃uinceret et p̃sen¬
tes iudeos. et futuros manicheos. Illos quia
sabbato fiebat: istos quia fiebat. S planȩ
manicheus p̃cepit. ut otiosis manib ur̃is.
de homicidiis uiuatis alienis. Et illa quidem
falsa st̃ homicidia: ur̃a aut̃ uera. cum cali
de moniors doctrina. miseras animas trłcida¬
tis. In ẽ tamen ille hereticus typus. intolerabił¬
q: suꝑbia uides in me inquid & p̃ i beatitudi¬
nes illas quȩ cugłm faciunt. et int̾rogas utrũ
illud acipiam  Uides pauꝑẽ uides mitẽ. uides¬

Expanded text:
tem transeuntes et esurientes uellere spicas tem transeuntes et esurientes uellere spicas sabbato non prohibuit, unde conuinceret et praesentes ludaeos et futuros Manichaeos: illos, quia sabbato fiebat, illos, quia fiebat. sed plane Manichaeus praecepit, ut otiosis manibus uestris de homicidiis uiuatis alienis. et illa quidem falsa sunt homicidia, sed uestra sunt uera, cum tali daemoniorum doctrina miseras animas trucidatis. Inest tamen ille haereticus typhus intolerabilisque superbia. uides in me, inquit, Christi beatitudines illas, quae euangelium faciunt, et interrogas, utrum illud accipiam? uides paupe
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ quȩ nos magna existimatis. Quibus
cum ur̃a infirmitas: cederet: disꝑsi estis quis¬
q inuiam suam. Unde illi qui in eis ꝑdura¬
te uoluer̃: a ur̃a societate scis mafeter̃. Et quia
inmaitis dormiunt: mattarii appellant᷑.
Aquoꝵ stratis longe dissimiles fuerunt
plume fausti. et caprinȩ ludices.Iuȩ deli¬
ciarũ affluentia. non solum mattarios
fastidiebatis etiam domũ patris sui. homi¬
nis pauꝑis mileuitani. Anferte gͦ ꝑditam
simulationẽ si de morib ñ uulcis: salcẽ de
bus elem̃tis sed uerbis pugnare uideatur
S ne in homines potius ñ implentes ea quȩ
sibi p̃cipiunt᷑ quã in ipsam sectam uanis¬
simi erroris. me ista dicere quisꝗͣ rep̃hen¬
dat: hoc dico. Talia sunt ipsa p̾cepta
manichei. ut si ea non faciatis se ductores.
si aut̃ faciatis. seducti sitis. Neq it & p̃c
uob̾ p̃cepit ut herbam ñ euellatis ne ho¬
micidiũ ꝑpetretis. qͥ discipulos suos ꝑ sege¬

Expanded text:
tamen quae magna existimatis: quibus tamen quae magna existimatis: quibus cum uestra infirmitas cederet, dispersi estis quisque in uiam suam. unde illi, qui in eis perdurare uoluerunt, a uestra societate schisma fecerunt, et quia in mattis dormiunt, Mattarii appellantur; a quorum stratis longe dissimiles fuerunt plumae Fausti et caprinae lodices, qua deliciarum adfluentia non solum Mattarios fastidiebat, sed etiam domum patris sui hominis pauperis Mileuitani. auferte ergo perditam simulationem, si de moribus non uultis, saltem de bus non elementis, sed uerbis pugnare uideatur. Sed ne in homines potius non inplentes ea, quae sibi praecipiuntur, quam in ipsam sectam uanissimi erroris me ista dicere quisquam reprehendat, hoc dico: talia sunt ipsa praecepta Manichaei, ut si ea non faciatis, deceptores, si autem faciatis, decepti sitis. neque enim Christus uobis praecepit, ut herbam non euellatis, ne homicidium perpetretis, qui discipulos suos per sege
Abbreviated transcription (Latin):
pugnare m̃dacus. q̃n et primũ homine
ur̃m cũ suis hostib uisue naturę ueritat
ueritate manentib. inutabili fallacia dimi¬
calse p̃dicatis. et ipsum x p̃ o qui dicit
ego sũ ueritas. speciem carnis. mortẽ crucis.
uulnera passionis. creatrices resurrectionis.
mentitum ẽc̃ suadetis : Pinde uos x p̃o un
ante ꝓom uultis. si illo mentiente. uos an¬
nuntiatis ueritatẽ. Si aut̃ x p̃ m ur̃m
sectari uultis. quis ñ in uob̃ caueat falsita¬
tem. ut in his quoq mandatis quȩ uos in¬
plere dicitis. ñ sit sola fallacia. qͥppe cũ ausus
sit faustus dicere. quod es in zoms ñ poristis:
Llisi forte id̃o uerũ ditit. quia ñ es in zonis
sed et aurum in arcellis et in sacculis habeatis.
Nec reprehenderent᷑ ista in uobis. nisi qr ali
nis ẽ ille constantius. mͦ iam fr̃ nr̃ catholicus
xp̃ianus. qui multos ur̃orũ rome indomũ
suam congregauerat. ꝓpt̃ implenda p̃cepta
manichei. satis quidã uana et in epta.sed

Expanded text:
are mendaciis, quando et primum hominem uestrum cum suis hostibus in suae naturae ueritate manentibus mutabili fallacia dimicasse praedicatis et istum Christum, qui dicit:. ego sum ueritas, speciem carnis, mortem crucis, uulnera passionis, cicatrices resurrectionis mentitum esse suadetis P proinde uos Christo uestro anteponi uultis, si illo mentiente uos adnuntiatis ueritatem. si autem Christum uestrum sectari uultis, quis non in uobis caueat falsitatem, ut in his quoque mandatis, quae uos inplere dicitis, non sit nisi sola fallacia? quippe cum ausus sit Faustus dicere, quod aes in zonis non portetis — nisi forte ideo uerum dixit, quia non aes in zonis, sed et aurum in arcellis et in sacculis habeatis — nec reprehenderentur ista in uobis, nisi quia prnis est ille Constantius, modo iam frater noster catholicus christianus, qui multos uestrum Romae in domum suam congregauerat propter inplenda praecepta Manichaei, satis quidem uana et inepta, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiam obseruanda p̃cepta st̃. Lem¬
pus ⁊t erat. qͦ non tantũ dictis: s eciam
factis ꝓpħari oporteret eaquȩ posten¬
ora temꝑe fuerant reuelanda. Quib
gintiũ onera obseruationũ ñ srmponẽ¬

Expanded text:
uerum etiam obseruanda praecepta sunt. tempus enim erat, quo non tantum dictis, sed etiam factis prophetari oporteret ea, quae posteriore tempore fuerant reuelanda. quibusgentium onera obseruationum non
Abbreviated transcription (Latin):
am. nichil ꝓdest. Quid gͦ uos camꝗ̃ de
xp̃iana pauꝑtate iactatis. cũ xp̃iana
karicate careatis : Habent it inter se
quam karitatẽ uocant etiam latrones. sibi
debentes facinorosam flagiciosãq contience
s non karicatẽ quã cõmendat apłs. et ut
eam a ceteris imꝑbandis repudiandisq se¬
cerneret: ait alio loco. Finis aut̃ precepi
est karitas de corde puro et conscientia
bona et fide ñ ficta. Unde gͦ habere po.¬

Expanded text:
am, nihil mihi prodest? quid ergo uos tamquam de am, nihil mihi prodest? quid ergo uos tamquam de christiana paupertate iactatis, cum christiana caritate careatis ? habent enim inter se quam caritatem uocant etiam latrones sibi debentes facinorosam flagitiosamque conscientiam, sed non caritatem, quam commendat apostolus. et ut eam a ceteris inprobandis repudiandisque secerneret, ait alio loco: finis autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. unde ergo habere po