comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo imꝑtitã. iusticie dĩ ñ
sunt subiecti. Utiq: quia suꝑbi
de suo putantes. ñ de di posse
ideo et arbiter conscienti¬
arũ. ipse uidet cogitationes
hominum qm̃ uane sunt. Unde
uane sunt. nisi qr ꝓprie hominũ
sunt. et ab illo non sunt aquo iy¬
si homines sunt: Arcus fortus
suꝑatus ẽ. et infirmi accinti fe
robore. Infirmatus ẽ arcus id
ẽ intentio eoꝵ quitam potend
sibi uidentur eẽ: ut sine cłi dono
atq adiutorio. humana sufficit¬
tia: diuina possint implere ma¬
et ab illo solatia quert̃. dicentes
infirmus sum. Infirmus erat
popłs gentilis. quando alienus
a testamento łi fuerat. Nunc
ergo p̃cinctus ẽ robore. eum in¬
dutus ẽ scuto fidi et galea sa¬
lutis: et gladio sp̃ẽ. hostis ant¬
qui tela ignita ꝓterit. Saturati
prius ꝓpane se locauerunt. et
famelici saturati sunt. Qui suit
intelligendi saturati panibus
nisi idem ipsi quasi potentes

Expanded text:
ab illo impartitam, « justitiae Dei non ab illo impartitam, « justitiae Dei non sunt subjecti. » Utique, quia superbi de suo putantes, non de Dei posse ideo et arbiter conscientiarum, ipse videt cogitationes hominum, quoniam vanae sunt. Unde vanae sunt, nisi quia proprie hominum sunt, et ab illo non sunt a quo ipsi homines sunt? « Arcus fortium superatus est et infirmi accincti sunt robore. » Infirmatus est arcus, id est, intentio eorum qui tam potentes sibi videntur esse, ut sine Dei dono atque adjutorio, humana sufficientia, divina possint implere maet ab illo solatia quaerunt, dicentes infirmus sum . » Infirmus erat populus gentilis, quando alienus a testamento Dei fuerat. Nunc ergo praecinctus est robore, cum indutus est scuto fidei, et galea salutis, et gladio Spiritus hostis antiqui tela ignea proterit . « Saturati prius pro pane se locaverunt, et famelici saturati sunt, » etc. Qui sunt intelligendi « saturati panibus, » nisi iidem ipsi quasi potentes,
Abbreviated transcription (Latin):
bra ad comparationẽ corporis
ñ ẽ. et fumus ad comparationẽ
ignis ñ ẽ. Nolite multiplicare
loqui sublimia głantes. Et sa
lomon dixit. Altiorate ne que¬
sieris. Et alibi. Dñs in celo
et tu suꝑ terram. ideo sint pauci
sermones tui. Rececdant uetera
de ore ur̃o. hoc ẽ uani loquium
ñ exeat deore ur̃o. Omĩs sermo
dñs ẽ. et ipsi p̃parantur cogi¬
tationes. Ipse uos scit. et ubi ne¬
mo seit. sp̃e enĩ omĩa serutat᷑
etiam ꝓfunda dĩ. Unde qui
putat se aliquid eẽ cum nichil
sit. ipse se seducit ipsum. Hec
dicunt᷑ aduersariis ciuitatis
đi. ad babiloniam ꝑtinentibus.
p̃sumentibus. in se ñ indño
głantibus. ex quibus sunt etiã
carnales. isrłite terrene iberłm.
ciues t̾rigene. qui ut dicit apłs
ignorantes di iusticiam. id ẽ
quam dat homini ds̃. qui sob
ẽ iustus atq iustificans. et
suam uolentes constituere. id
ẽ uelut ase sibi paratam. non

Expanded text:
bra ad comparationem corporis bra ad comparationem corporis non est, et fumus ad comparationem ignis non est. « Nolite multiplicare loqui sublimia, gloriantes, » etc. Et Salomon dicit: « Altiora te ne quaesieris . » Et alibi: « Dominus in coelo, et tu super terram; ideo sint pauci sermones tui . » « Recedant vetera de ore vestro. » Hoc est, inaniloquium non exeat de ore vestro. « Omnis sermo Dominus est, et ipsi praeparantur cogitationes. » Ipse vos scit, et ubi nemo scit. « Spiritus enim omnia scrutatur, etiam profunda Dei » . « Unde qui putat se aliquid esse cum nihil sit, seipsum seducit . » Haec dicuntur adversariis civitatis Dei ad Babyloniam pertinentibus, mentibus, in se, non in Domino gloriantibus. Ex quicarnales Israelitae terrenae Jerusalem, cives terrigenae, qui, ut dicit Apostolus , « ignorantes Dei justitiam, » id est, quam dat homini Deus, qui solus est justus atque justificans, « et suam volentes constituere, » id est, velut a se sibi paratam, non
Abbreviated transcription (Latin):
inse s: indño do suo exaltatum ẽ
Et malio loeo dieit. Ex altabuntur
cornua iusti. Quia de erucis xp̃i
apicibus iustis conferunt᷑ hec cor¬
nua. in his uendilabimus atq de¬
struenius aduersarias potestates.
anime nr̃e in sicdiantes. Dilata:¬
tum ẽ os meum suꝑ inimicos
meos. quia et inangustiis pres¬
surarum sermo di non ẽ alliga¬
tus. nec inp̃conibus alligatis.
Quia letata sum in salutari tuo.
senex amplectens paruum. ag¬
noscens magnum. nune dimit¬
tis inquit dñẽ seruum tuum
inpace. quia uiderunt ocłi mei
salutare tuum. Siletatus fuero
in salutare dñi. tunc dilatatũ ẽ
os meũ. Per meditationẽ utiq
eleuationẽ cordis ueniemus.
patet o corinthii cor nr̃m dilata¬
tum ẽ. Ex latitudine enim cordis.
qui dicuntur dii multi. et dñi
multi. nullus tam̃ eoꝵ natura¬
lit̾̃ ẽ id qd cłs ẽ. qr ipse solus ẽ
qui dixit. ad moysen seruum
sicũ. ego sum qui sum. Nam um¬

Expanded text:
ex se, sed in Domino Deo suo exaltatum est. ex se, sed in Domino Deo suo exaltatum est. Et in alio loco dicit: « Exaltabuntur cornua justi , » quia de crucis Christi apicibus justis conferuntur haec cornua. In his ventilabimus atque destruemus adversarias potestates, animae nostrae insidiantes. « Dilatatum est os meum super inimicos meos, » quia et in angustiis pressurarum sermo Dei non est alligatus, nec in praeconibus alligatus. « Quia laetata sum in salutari tuo. » senex amplectens parvum, agnoscens magnum: « Nunc dimittis, inquit, Domine, servum tuum in pace, quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . » Si laetatus fuero in salutari Domini, tunc dilatatum est os meum. Per meditationem utique levationem cordis veniemus. patet, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est . » Ex latitudine enim cordis oqui dicuntur dii multi » et domini multi, nullus tamen naturaliter est id quod Deus est, quia ipse solus est qui dixit ad Moysen servum suum: « Ego sum qui sum . » Nam um
Abbreviated transcription (Latin):
eius dictaq ꝓ oratione reputan¬
tur. qr iustus sine int̃missione
que iusta sunt agit. ꝑ hoc. sine
int̾̃missione iustus orabit. Et in
psalius dicit. Eleuatio manu¬
um mearũ sacrificium uesꝑtimꝰ
E leuat manus ille. qui eleuat ac¬
tus suos. Aliter. Moyse eleuan¬
te manus uincebat isrł. dimit¬
tente uero. uincebat amalecb.
qr donec famulus cłi eleuat aci
suos ad dnm uincit plebs đi
cũ aut̃ dimiserit actus suos.
uineit amalech inimieus di.
Exultauit inquit anna cor meum.
et necessarie addidit in dño. ut
paulus dixit. gaudete in dño sem
gaudere. Cum me homines lau¬
dant. ñ in dño gaudeo s gaudeo
inuanitate. Hine compungar
grã plena. ꝓle fecunda. dicat
qđ tanto ante dese ꝓpħatum ꝑ
os huins pie matris agnoscit.
E xultauit cor meum in clño. et exal¬
tatum ẽ cornu meum incdo meo.
Uere exultauit cor. quia in dño.
Et uere exaltatum coru. quia non

Expanded text:
ejus dictaque pro oratione reputanejus dictaque pro oratione reputantur, quia justus sine intermissione quae justa sunt agit. Et ob hoc sine intermissione justus orabit. Et in psalmis dicit: « Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . » Elevat manus ille qui elevat actus suos. Aliter: « Moyse elevante manus, vincebat Israel; dimittente vero vincebat Amalec . » Quia donec famulus Dei elevat actus suos ad Dominum, vincit plebs Dei; cum autem dimiserit actus suos, vincit Amalec, inimicus Dei: Exsultavit, » inquit Anna, « cor meum, » et necessarie addidit, « in Domino, » ut Paulus dixit: « Gaudete in Domino semper, gaudere in carnalibus. Cum me homines laudant, non in Domino gaudeo, sed gaudeo in vanitate. Hinc compungar gratia plena, prole fecunda, dicat, quod tanto ante de se prophetatum per os hujus piae matris agnoscit: « Exsultavit cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Deo meo. » Vere exsultavit cor, quia in Domino; et vere exaltatum cornu, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
puero noluit illum ducere ad
domum di antequã ablactaret᷑
significat eccłam matrem quẽ¬
libet filioꝵ suoꝵ ñ ante ad sacer¬
dotium ꝓ uehere. quam illum
a lacte infantie et paruitate sen¬
sus educatum. effecerit capacẽ
spĩtalis doctrine. Omĩs enim
ait apłs qui lactis ẽ particͥes.
expers ẽ sermonum iusticie.
Offert enim muitulis tribus et
tribus modiis farine siue mo¬
dio farine et amphora uini. hoc
ẽ in sacrificio pie confessionis
mexercitio bone oꝑationis. et
grã sacre cruditionis. et fide sc̃ẽ
trinitatis pleniter instructum
que possit dicere cũ ꝓpħa. redde
offerat cdigne sacramentũ corpo¬
ris et sanguinis di. Et oraut¬
anna et ait. Ii Exultauit
cor meum in dño. et exaltatũ ẽ
cornu meum indo meo. et ceta
Non inuenitur orare in hoc cant¬
co. nisi ꝑ duo uerba tantum.
ut dicit. letata sum insalutan
int̾missione. Illi enĩ qui indium
uersatur officio. omĩa gesta

Expanded text:
puero, noluit illum ducere ad puero, noluit illum ducere ad domum Dei antequam ablactaretur, significat Ecclesiam matrem quemlibet filiorum suorum non ante ad sacerdotium provehere quam illum a lacte infantiae et parvitate sensus educatum effecerit capacem spiritalis doctrinae: « Omnis enim, ait Apostolus, qui lactis est particeps, expers est sermonum justitiae . » Offert eum in vitulis tribus; et tribus modiis farinae sive modio farinae, et amphora vini, hoc est, in sacrificio piae confessionis, in exercitio bonae operationis, et gratia sacrae eruditionis, et fide sanctae Trinitatis pleniter instructum, qui possit dicere cum propheta: « Reddofferat digne sacramentum corporis et sanguinis DoAnna et ait: « Exsultavit cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Deo meo. » Non enim invenitur orare in hoc cantico, nisi per duo verba tantum, ut dicit: « Laetata sum in salutari intermissione . » Illi enim qui in divino versatur officio, omnia gesta
Abbreviated transcription (Latin):
suum. donee amoueret eũ a lacte
Et adduxit eum secum post quã
ab lactauerat inuitulis tribus.
et tribus modiis farine. et am¬
phora uini. In hebreo ñ tribus
modiis farine. s modio farine
legitur. Quem locum apud la¬
tinos scriptoꝵ uitio constat ẽẽ
deprauatum. Si enim cum uitu
lis tribus tres modios farine
obtulit. contra legis p̃ceptum
fecit. In lege itaq ita p̃cipitur.
Mensis septimi prima dies. uene¬
rabilis et scã erit uobis. Omne
opus seruile non facietis. dies clan¬
goris ẽ et tubarum. Offeretisq
holocaustumt̃ odorem sua¬
uissimum dño. Uitulum de ar¬
mento unum. arietem unum.
eoꝵ simile oleo consꝑse. tres deci¬
mas ꝑsingłos uitulos. duas de¬
cimas ꝑ arietem. unam decimã
ꝑ agnum. Hec uero decima pars
ephierat. unde datur intelligi.
qđ elehana ñ obtulerit tres mo¬
dios farme cum tribus uitulis.
s nouem decimas quibus scdm
ebraicam mensuram unus effici¬
tur ephi. Quod aut̃ anna nato

Expanded text:
suum donec amoveret eum a lacte. suum donec amoveret eum a lacte. Et adduxit eum secum, postquam ablactaverat, in vitulis tribus, et tribus modiis farinae, et amphora vini. » In Hebraeo non, « tribus modiis farinae, » sed « modio farinae, » legitur. Quem locum apud Latinos scriptorum vitio constat esse depravatum. Si enim cum tribus vitulis tres modios farinae obtulit, contra legis praeceptum fecit. In lege itaque ita praecipitur: « Mensis septimi prima dies venerabilis et sancta erit vobis. Omne opus servile non facietis, dies clangoris est et tubarum. Offeretisque holocaustum in odorem suavissimum Domino vitulum de armento unum, arietem unum, eorum similae oleo conspersae tres decimas per singulos vitulos, duas decimas per arietem, unam decimam per agnum . Haec vero decima decima pars ephi erat, unde datur intelligi quod Elcana non obtulerit tres modios farinae cum tribus vitulis, sed novem decimas, quibus secundum Hebraicam mensuram unus efficitur ephi. Quod autem Anna, nato
Abbreviated transcription (Latin):
na. fenenna filios habet. s qui
manes fiunt. nam de sacrificiis
diuinis edunt.Unus quisq ergo
qui conuertitur apeccato. ex con¬
uersione generat iusticie oꝑa. et
pꝰ ea excitata anna. id ẽ anima
fidelis ꝑ delum bonum precem
fundit dño ut ipsa filios gene¬
ret qui adsistant dõ. hoc ẽ filios
gr̃a. Qui enim do uacat. et sem
ꝑ legem di die ac nocte medita¬
tur. hic ẽ filius gr̃ẽ. In eu̾ugłio
buius historie forma ostenditur
unde martha satagit circa fre¬
quens ministerium. explet oꝑa
iusticie. et ꝑhec uelut filios con¬
uersionis generat. Et mraria sedens
secus pedes dni. audiens uerbum
illius. optimam partem dicitur
elegisse. et intelligitur uelut gr̃ȩ¬
na generat filiũ samuel. de quo
dicitur. Moyses et aaron in sacer¬
dotibus eius. et samuel int̾ eos
qui inuocant nomen eius. Qui di¬
cit᷑ ubi ipse d̾s. ubi enim sp̃ẽ grẽ
dicens. uere ds̃ inuobis ẽ. Sic gͦ
Mansit gͦ mulier et lactauit filiũ

Expanded text:
na. Phenenna filios habet, sed quina. Phenenna filios habet, sed quiamen inanes fiunt, nam de sacrificiis divinis edunt. Unusquisque ergo qui convertitur a peccato, ex conversione generat opera justitiae, et postea excitata Anna, id est, anima fidelis, per zelum bonam precem fundit Domino, ut ipsa filios generet qui assistant Deo, hoc est, filios gratiae. Qui enim Deo vacat, et semper « legem Domini die ac nocte meditatur , » hic est filius gratiae. In Evangelio hujus historiae forma ostenditur, unde « Martha satagit circa frequens ministerium , » explet opera justitiae, et per haec velut filios conersionis generat; et Maria sedens secus pedes Domini, audiens verbum illius, optimam parteelegisse, et intelligitur velut grana generat filium Samuel, qui Deo assistit, de quo dicitur: Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus et Samuel inter eos qui invocant nomen ejus ; quodest, ubi ipse Deus. Ubi enim spiritus grdicens: Vere, Deus in vobis est . Mansit ergo mulier, et lactavit filium
Abbreviated transcription (Latin):
te effraim eẽ dicit᷑. hoc ẽ de mr¬
te fructifero in quo nobilitas on¬
um uirtutũ fructificare dinosi¬
tur. Habuit uir ille duas uxor
quarũ pͥma ut p̃diximus nobi¬
lior anna sterilis erat. ut fut
prima uxor abrahe sara nobil
Seda quidẽ hoc ẽ fenenna fecun
fuit. sicut abrahe sccła uxors
ẽ agar ȩgyptia s ignobilior.
Et effectus ẽ abraham primun
pat̾ de ignobili. postea de nol¬
li coniugio. Ita elchana qui
possessio dĩ ẽ. pͥmum de scd̾a
uxore efficit᷑ pater. ꝙ conclui¬
ne. aꝑuit uuluam anne. Fenci¬
na int̾pretatur conu̾sio. Auna
gra interpretatur. Qui uult effici pos¬
sessio cłi. ducat has duas uxores.
et iungat sibi primum eam que
nobilior ẽ. hoc ẽ grãm. Hec enim
prima. ꝑfidem coniungit᷑ homi
sequi debet. Prima filios nobis
generat fenenna. quia pͥmos no¬
bis fructus ꝓferimus ꝑconu̾sionẽ
lisi enim conu̾tamur amalo. non
poterimus effici patres de an¬

Expanded text:
onte Ephraim esse dicitur, hoc est, de moonte Ephraim esse dicitur, hoc est, de monte frugifero, in quo nobilitas omnium virtutum fructificare dignoscitur. Habuit vir ille duas uxores. Quarum prima, ut praediximus, nobilior, Anna, sterilis erat, ut fuit prima uxor Abrahae Sara nobilior , secunda quidem, hoc est, Phenenna, fecunda fuit, sicut Abrahae secunda uxor, id est, Agar Aegyptia, sed ignobilior. Et effectus est Abraham primum pater de ignobili, postea de nobili conjugio. Ita Elcana, qui possessio Dei est, primum de secunda uxore efficitur pater, quinnae aperuit vulvam Annae. Phenenna interpretatur conversio; Anna gratia interpretatur. Qui vult effici possessio Dei, ducat has duas uxores, et jungat sibi primum eam quae nobilior est, hoc est, gratiam. Haec enim prima per fidem conjungitur hominsequi debet. Prima filios nobis generat Phenenna, quia primos nobis fructus proferimus per conversionem. Nisi enim convertamur a malo, non poterimus effici patres de An
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Unde ꝑ scripturã dicit᷑. In sipi¬
ens sic̃ luña mutat᷑. Luna cũ ui¬
deat᷑ una eẽ ꝑ substantiã. per
mutationẽ dierũ semꝑ asemet¬
ipsa alia ẽ et diu̾sa. Sic et pec¬
catores quimutant᷑ semꝑ scien¬
tia et cupiunt diu̾sa. ĩstabiles
sunt ĩ omĩbus uiis suis. Unus
aut̃ dicit᷑ ds. ñ de numero. s
qr ñ qu̾a a semet. ipso alt̾ efficit᷑.
idõ ñ ꝙͣ mutat᷑. Ut ẽ illud. Tu
aut̃ idem ipse es. et anni tui ñ
deficient. Fuit inquit uir unꝰ
deramatha. sothun de monte
effraim. Ramata. siue arma¬
tha ut in aliquibus exemplaribu
habetur. altitudo eoꝵ int̾pretato
Sothim specula. uel seopulus. effri¬
im fructificatio. Qui inmonte eft¬
im et in ramatha sothim commor¬
se dicitur. in alta scilicet contẽp¬
tione uirtutum. ut anullis sub¬
centibus et cireũlatrantibus u¬
oꝵ cogitationibus m̃tis eius su¬
limitas deiceretur uł unitas sen¬
deretur. et iccirco ñ de uallibꝰ nec
de campis. ñ de collibus s dem¬

Expanded text:
nsipiens sicut luna mutatur . » Luna, cum videtur una esse per substantiam, per mutationem dierum semper a semetipsa alia est et diversa; sic et peccatores, qui mutantur semper scientia et cupiunt diversa, instabiles sunt in omnibus viis suis. Unus autem dicitur Deus, non de numero; sed quia nunquam a semetipso alter efficitur, ideo nunquam mutatur, ut est illud. « Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . » « Fuit, inquit, vir unus de Ramatha Sophim, de monte Ephraim. » Ramatha, sive Armatha, ut in aliquibus exemplaribus habetur, altitudo eorum interpretatur; Sophim, specula sive scopulus: Ephraim, fructificatio. Qui in monte Ephraim et in Ramatha Sophim commorasse dicitur, in alta scilicet contemplatione virtutum, ut a nullis subjacentibus et circumlatrantibus vitiorum cogitationibus mentis ejus sublimitas dejiceretur vel unitas scinderetur; et idcirco non de vallibus, neque de campis, non de collibus, sed de m
Abbreviated transcription (Latin):
bum salutis rite ñ impendant.
ipsi finee filio heli cõparantur.
Q đ aut̃ sequit᷑ in uerbis heli. si
peccauerit uir in uirum. placari
quia in uirũ peccare. peccatum
queilecũq ẽ. contra ꝓrximũ fac¬
tum: leuiorq ẽ eius remissio.
In dm̃ uero peccare: idẽ ab euis
cultu recedere: impietatis pec¬
catũ ẽ. difficiliorq remissio. Et
qm̃ cum inuirum quis peccat: pla¬
cato sibi uro facit dm̃ sibi placa¬
bilem. In dm̃ aut̃ cum quis peccat:
quis orabit ꝓ eo: Ac si dicatur. ꝑ
quem sibi dm̃ inquem peccauit
ꝓpitium facere poterit: Tamen
ñ ita intelligendum ẽ. qđ nulla
uenia sꝑanda sit his qui indiui¬
no officio aliquid deliquerint. e¬
tiam si digne penitentiã gerãt:
s qđ difficilior sit uenia. et ma¬
ior agenda penitentia his qui
in rebus dõ sacratis offendunt.
quã siquis ꝓximum suũ inuer¬
bo uel in facto aliquid leserit. qr
quantũ maior gła. tanto graui

Expanded text:
bum salutis rite non impendant, bum salutis rite non impendant, ipsi Phineae, filio Heli, comparantur. Quod autem sequitur in verbis Heli: « Si peccaverit vir in viruquia in virum peccare peccatum qualecunque est, contra proximum factum, levisque est ejus remissio. In Deum vero peccare, id est, ab ejus cultu recedere, impietatis peccatum est, difficiliorque ejus remissio. Et quoniam cum in virum quis peccat, placato sibi viro facit Deum sibi placabilem; in Deum autem cum quis peccat, quis orabit pro eo? Ac si dicatur: Per quem sibi Deum, in quem peccavit, propitium facere poterit? Tamen non ita intelligendum est, quod nulla venia speranda sit his qui in divino officio aliquid deliquerint, etiamsi digne poenitentiam gerant, sed quod difficilior sit venia, et major agenda poenitentia his, qui in rebus Deo sacratis offenderint, quam si quis proximum suum in verbo, vel in facto aliquid laeserit. Quia quanto major gloria, tanto gravi
Abbreviated transcription (Latin):
neus quippe ado: qui ñ tenet
disciplinam. et filios ñ corrigit
ut bene et caste uiuant. Qui aut̃
ñ corripit filios ut emendent qͤ
praua gesserunt. impie ẽ puis
qr indulget uitiis et consensũ
p̃bet iniquis ĩ malum suum.
fui quidem int̾pretat᷑ insania
conisionis. Et merito ita nuncu¬
patur qui differt conuerti in melius.
et longe efficitur auera conu̾sione
addm̃. queemendat hominem a
uitiis et peccato. Finees oris obtu¬
ratio siue ori prircens taterp̃tat᷑
Duoꝰ finees sacerdotes legimus in
scriptura. illum iustũ filiũ elea¬
zar. et iniustum filium heli. Sunt
aut in sacerdotibꝰ hodie. qui utrĩ¬
q typum tenent. Sacerdotes gͥ
qui custodiunt os suum et cõpes¬
cunt amalo et prauo eloquio se
lus exore eoꝵ ñ ꝓcedat: hi finee
filio eleazari comparantur. Illi
aũt qui obturatum os habent si¬
ue imꝑitia uł uitio siue conscien¬
tia peccatoꝵ ut ꝓximis suis uer¬

Expanded text:
eus quippe a Deo est, qui non tenet eus quippe a Deo est, qui non tenet disciplinam, et filios non corrigit ut bene et juste vivant. Qui autem non corripit filios suos, ut emendent quae prave gesserunt, impie est pius, quia indulget vitiis et consensum praebet iniquis in malum suum. Ophni quidem interpretatur insania conversionis; et merito ita nuncupatur, quia differt converti in melius, et longe efficitur a vera conversione ad Dominum quae emendat hominem a vitiis et peccato. Phinees, oris obturatio, sive ori parcens, interpretatur. Duos Phinees sacerdotes legimus in Scriptura : illum justum, filium Eleazar; et injustum, filium Heli. Sunt autem in sacerdotibus hodie, qui utriusque typum tenent. Sacerdotes igitur qui custodiunt os suum et compescunt a malo et pravo eloquio, selus ex ore eorum non procedat , hi Phineae filio Eleazari comparantur. Illi autem qui obturatum os habent, sive imperitia, sive vitio, sive conscientia peccatorum, ut proximis suis ver
Abbreviated transcription (Latin):
udeoꝵ de his duobus filiis ita
refert. Heli sacercdoti erant
filii duo. ofni et finees. circa
homines inuiriosi. et circa di¬
uinitatẽ impii. nulliq iniqui¬
tatem parcebant. Et alia qͥdĩ
munera aboblaturis ꝓpter hono¬
rem sibimet sequestrabant. alia
uero rapine mͦ tollebant: mulie¬
ribus religionis causa conueni¬
entibus. contumelias inferebant.
lus quidem uolentias facientes:
alis uero ꝑsuadentes donis. ni¬
chilq eoꝵ uita a tyrannide pessi¬
ma differebat. Unde et heli sacer¬
dos ꝓ eoꝵ iiquitate dampnatus
ẽ. qđ eos peccantes minus se uera
anim adu̾sione plectebat. Et qui¬
dem coercuit: et quidem corripu¬
it: s lenitate et mansuetudine
patris: ñ seueritate et auctoritate
pontificis. Qua sententia discant
sacerdotes. quomͦ ipsi ꝓpter pec¬
cata filioꝵ. idẽ ꝓpter scelera popłi
puniantur. quiq etiam quan¬
uis scĩ sint culpa tam̃ subditoꝵ
cs dem si non coerceant reputat᷑.¬

Expanded text:
Judaeorum, de his duobus filiis ita Judaeorum, de his duobus filiis ita refert; « Heli sacerdoti erant filii duo, Ophni et Phinees, circa homines injuriosi, et circa Divinitatem impii, nullique iniquitati parcebant; et alia quidem munera ab oblaturis propter honorem sibimet sequestrabant, alia vero rapinae modo tollebant. Mulieribus religionis causa venientibus contumelias inferebant: aliis quidem violentias facientes, aliis vero persuadentes donis; nihilque eorum vita a tyrannide pessima differebat. Unde et Heli sacerdos pro eorum iniquitate damnatus est, quod eos peccantes minus severa animadversione plectebat. Et quidem coercuit, et quidem corripuit, sed lenitate et mansuetudine patris, non severitate et auctoritate pontificis. » Qua sententia discant sacerdotes quomodo propter peccata filiorum, id est, propter scelera populi puniantur. Quique etiam, quamvis sancti sint, culpa tamen subditorum eisdem, si non coerceant, reputa
Abbreviated transcription (Latin):
ei mat̾ sua. quã afferebat ei sta¬
tutis diebus ascendens cũ uiro
suo ut immolaret hostiam sollẽpne
dnõ. Cunica hec parua quã anna
mat̾ hoc ẽ gr̃ã formauit. et pue¬
ro tradidit. significat doc trinã
facilem qua imbuendis rudes
animi credentium. qualibꝰ ꝑau¬
lus dicit. Lac uobis potũ dedi ñ
escam. nondum enim poteratis.
Perfectoꝵ aut̃ cibus ẽ solidus. N
ñ et suꝑ humerale lineum signi¬
ficat castitatẽ et continentiam
cũ bonis oꝑibus. quia quis qͥs
diuino ministerio fungi appeti
necesse ẽ ut primũ caste contir̃¬
tͣq uiuat. ac sic in bonis oꝑibus
semet ipsum exerceat. Porro fili
heli diuina sacra temerantes.
peccabant coram dño. unde sen¬
ptum ẽ. Filii heli filii belial n¬
scientes dnm̃. neq officiũ sact¬
dotum ad popłm. Et paulo pꝰ.¬
Erat gͦ inquit peccatũ pueroꝵ
grande nimis coiam dño. q
detrahebant homines sacrifi¬
cio dnĩ. Iosephus historicus

Expanded text:
ei mater sua, quam afferebat staei mater sua, quam afferebat statutis diebus, ascendens cum viro suo, ut immolaret hostiam solemnem Domino. » Tunica haec parva, quam Anna mater, hoc est, gratia formavit et puero tradidit, significat doctrinam facilem qua imbuendi sunt rudes animi credentium, qualibus Paulus dicit: « Lac vobis potum dedi, non escam, nondum enim poteratis . » Perfectorum autem cibus est solidus. Nec non et superhumerale lineum significat castitatem et continentiam cum bonis operibus. Quia quisquis divino ministerio fungi appetit, necesse est ut primum caste continenterque vivat, ac sic in bonis operibus semetipsum exerceat. Porro filii Heli divina sacra temerantes peccabant coram Domino. Unde scriptum est: « Filii Heli, filii Belial, nescientes Dominum, neque officium sacerdotum ad popuerorum grande nimis coram Domino, quia detrahebant homines a sacrificio Domini. » Josephus, historicus
Abbreviated transcription (Latin):
dio tempore cõmutant᷑. s in qͥbꝰ
extremis inuentus fuerit qui
iudicabit᷑. f. Et dabit imꝑium re¬
gi suo. hoc ẽ popło xp̃iano dat eis
uirtutẽ qua carnẽ sicut reges
regnant. et in illo qui ꝓpter eos fu¬
dit sanguinem suum: mundum
quippe unctos eius cͥrismate. re¬
cte xpos possumus dicere. qđ
tamen totum cum suo corpore¬
dem transfigurata ẽ mutatio
uetĩs sacerdotii. et nunc imple¬
ta quando infirmata ẽ que
multa erat infiliis. ut nouum
haberet in xp̃o sacerdotiũ steri¬
lis que peꝑit septem. iii¬
nterea samuel erat ministrans
intemplo diuĩ accintus ephot
bath. hoc ẽ suꝑ humerali lineo
qđ distat ab illo ephod quo in¬
duebatur pontifex. Quia istud
tantummꝰ lineum fuit: & con¬
cessũ minoribꝰ gͣdib ad utendũ.
illud uero quod uestͥebat pon¬
tificem ex quatuor coloribus id
ẽ iacincto. bisso. cocco purpura
et ex auro habebatur contextũ.
F. Et tunicam paruam faciebat

Expanded text:
dio tempore commutantur, sed in quibus dio tempore commutantur, sed in quibus extremis inventus fuerit qui judicabitur. « Et dabit imperium regi suo, » hoc est, populo Christiano; dat eis virtutem qua carnem, sicut reges, regant, et in illo qui propter eos fudit sanguinem suum mundum quippe unctos ejus chrismate recte christos possumus dicere, quod tamen totum cum suo cidem tunc figurata est mutatio veteris sacerdotii, et nunc impleta, quando infirmata est quae multa erat in filiis, ut novum haberet in Christo sacerdotium sterilis quae peperit septem. Interea Samuel erat ministrans in templo Domini, accinctus ephod rar, hoc est, superhumerali lineo, quod distat ab illo ephod quo induebatur pontifex, quia istud tantummodo lineum fuit, et concessum minoribus gradibus ad utendum; illud autem quod vestiebat pontificem, ex quatuor coloribus, id est, hyacintho, bysso, cocco, purpura, et ex auro habebatur contextum. « Et tunicam parvam faciebat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhoc ñ głetur potens insua po¬
tentia. et ñ głetur pruclens in
sua prudentia. nec diues in diui¬
tiis suis. s in hoc głetur qui gła¬
t᷑. in telligere et scire dnm̃. et
facere iudicium et tusticiã. in
medio t̾re. ñ parua ex parte
intelligit et scit dnm̃: qui in¬
telligit et scit. etiam hoc sibi
a dño dari. ut intelligat. et sciat
dnm̃. S quia retributio iusta in
die nidici futura ẽ a dño suꝑ fi¬
lios ade. inde sequitur. Dñs in¬
ascendit celos et tonuit. ipse ui¬
dicabit extremũ t̾re quia iustus ẽ
Prorsus ordinem tenuit confessio¬
nis fidelium. hec ꝓpħissa. Ascendit
tuos. Nam quis ascendit sicut
dicit apłs: nisi qui et descendit
ad inferiores partes terre: Qui
descendit ipse ẽ qui ascendit suꝑ
om̃s celos. ut aclimpleret omĩa.
Uer nubes gͦ suas tonuit: quas scõ
spu cum ascendisset. impleuit.
eam imbrẽ. Sic aut̃ dictum ẽ.
hominis. Quia ñ iudicabuntur
que inmelius uł indeterius me¬

Expanded text:
on glorietur potens in sua potentia, et non glorietur prudens in sua prudentia, nec dives in divitiis suis; sed in hoc glorietur, qui gloriatur, intelligere et scire Dominum, et facere judicium et justitiam in medio terrae . » Non parva ex parte intelligit et scit Dominum, qui intelligit, et scit etiam hoc sibi a Domino dari, ut intelligat et sciat Dominum. Sed quia retributio justa in die judicii futura est a Domino super filios Adae, inde sequitur: « Domin, coelos et tonuit; ipse judicabit extremum terrae, quia justus est. » Prorsus ordinem tenuit confessionis fidelium haec prophetissa. Ascendit candos. Nam quis ascendit, sicut dicit apostolus, nisi qui et descendit in inferiores partes terrae? Qui descendit, ipse est et qui ascendit super omnes caelos, ut adinpleretPer nubes ergo suas tonuit, quia sancto Spiritu cum ascendisset, implevit: eam imbrem. Sicut autem dictum est: hominis, quoniam non judicabuntur quae in melius vel in deterius me
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit.
De quã lapide templum sit factum¬
X Quando. uł uͥ edific̾tũ sit tẽplũ.¬
abiete tectum. sculi.¬
X De distineta m̃sura tẽpli ipsius et i¬
XUI Qd oĩs domꝰ sit cedro uestita et aut¬
xix Qcł parietes sculpti et pauiment
sit auro uestitum.¬
xX Deingressu oracłi siue templi.¬
xxi Deatriis domus dñi.¬
xxii Quot annis tẽplũ sit edificatũ.¬
xxiii. De colunnis aireis.¬
exu Debasibus decẽ et luteribus.¬
ex i Qđ in regione iordanis facta sint .xxxuii¬
uasa domus dñi.¬
xxI De altari utroq
De mensis decem aureis.
De decem candelabris.
De cardimbus hostioꝵ et ꝑfectione exxyii¬
tͣ ñ apparebant extrinsecus sicut
prius apparere consueuerant.¬
rexii De eo qđ uebula impleuit domũ
dni. et ñ poterant sacerdotes
stare et ministrare ꝓpt̾ nebulã

Expanded text:
habuerit. De quo lapide templum sit factum. Quando, vel ubi aedificatum sit templum.abiete intextum. De distincta mensura templi ipsius, et oraculi. Ut omnis domus sit cedro vestita, et aufactura. Ut paries sculptus, et pavimentum sit auro vestitum. De ingressu oraculi, sive templi. De atriis domus Domini. Quot annis templum sit aedificatum. De Columnis aereis.eo. De basibus decem, et luteribus. Quod in regione Jordanis facta sunt vasa domus Domini. De altari utroque. De mensis decem aureis domus Domini. De decem candelabris. De cardinibus ostiorum, et perfectione dus ultra non apparebant extrinsecus sicut prius apparere consueverant.--De eo quod nebula implevit domum Domini et non poterant sacerdotes stare et mi
Abbreviated transcription (Latin):
& seruierunt diis alienis: sic fa¬
ciunt etiam tibi. Nunc gͦ audi uo¬
cem eorum. uerutamen contesta¬
re eos & p̾dic eis us regis qui reg¬
naturꝰ est suꝑ eos. Et cet̾a
Saul ergo qui offenso dõ consti¬
tutꝰ. ẽ. suꝑ istłitas rex: tẏpum ce¬
net populi iudeorum: Nam sic̃
ille in regale culmen subleuatꝰ.
uixta cõuenientes mores eorum
qui petierunt suꝑ se et̃ regem a
mansuetudinem dni sꝑnebant.
durus et rigidus ac suꝑbus effi¬
tus est. ita ut eos seruili honere
magis p̾meret quam lib̾tate dei¬
naret: sic & popłs iudaicus lu
unct̾us in sac̃dotib et regib for
camen quia filius ancille erat
quȩ in seruitutem generabat ñ
lib̾tatem perfectam ꝑ ipsam ui¬
tionem consequi potuit: mari
quia illum ad se uenientem q
uere rex erat et mansuetus ade

Expanded text:
et servierunt diis alienis, sic faet servierunt diis alienis, sic faciunt etiam tibi: nunc ergo audi vocem eorum: verumtamen contestare eos, et praedic eis jus regis qui regnaturus est super eos, » etc. Saul ergo, qui, offenso Deo, constitutus est super Israelitas rex, typum tenet populi Judaeorum. Nam sicut ipse in regale culmen sublevatus juxta convenientes mores eorum qui petierunt super se esse regem et mansuetudinem Domini spernebant, durus ac rigidus ac superbus effectus est, ita ut eos servili onere magis premeret, quam libertati donaret: sic et populus Judaicus, licet unctus in sacerdotibus et regibus foret, tamen quia filius ancillae erat, quae in servitutem generabat, nunquam libertatem perfectam per ipsam unctionem consequi potuit: maxime quia illum ad se venientem, qui vere rex erat, et mansuetus ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
gentis haberet & palestinos affli¬
geret qui eis erant pͥoris iusticiȩ
debitores. Iohel intrep̃tatur in¬
cipiens. uel fuit dĩ. Abia int̾p̃ta¬
tur pater dñs. uł paten fuit.
Recte gͦ qui non inchoata uisti¬
tia ꝑmanserunt & paternitatẽ
dñi seruare neglexerunt: fuit dĩ
uł pater fuit. nominantur. ut
significetur paternitate dĩ eos
eẽ Indignos qui usticia relic¬
ta. in iniquitatẽ corruerunt. S.
quia filii samuhelsic̃ suꝑuis dic¬
tum ẽ. declinauerunt post aua¬
ritiam & accipiebant munera: &
tam iniqui uidices extiterunt ut
populus nequaquam eos ferens.
regem sibi in similitudinem cete¬
rarum gentium postularet: his pe¬
titionib d̾s irritatꝰ ad dolentem
ꝓpħam ita locutus est. Audi uo¬
cem popłi in omĩb quȩ locunt᷑
tibi. Non enim te abiecerunt. s
me ne regnem suꝑ eos. Iusta oia
oꝑa sua que fecerunt a die qua
eduxi eos de egipto usq ad diẽ
hunc sicut dereliquerunt me.

Expanded text:
gentis haberet, et Palaestinos affligentis haberet, et Palaestinos affligeret qui eis erant prioris injustitiae debitores. » Joel interpretatur incipiens, vel fuit Dei. Abia interpretatur pater Dominus, vel pater fuit. Recte ergo qui non in inchoata justitia permanserunt, et paternitatem Domini servare neglexerunt, fuit Dei vel pater fuit, nominantur, ut significetur paternitate Dei eos esse indignos qui, justitia relicta, in iniquitatem corruerunt. Sed quia filii Samuel sicut superius dictum est declinaverunt post avaritiam, et acceperunt munera, et tam iniqui judices exstiterunt, ut populus nequaquam eos ferens, regem sibi in similitudinem caeterarum gentium postularet, his petitionibus Deus irritatus ad dolentem prophetam ita locutus est: « Audi vocem populi in omnibus quae loquuntur tibi. Non enim te abjecerunt, sed me, ne regnem super eos. Juxta omnia opera sua quae fecerunt a die qua eduxi eos de Aegypto usque ad diem hanc, sicut dereliquerunt me,
Abbreviated transcription (Latin):
cus filiis suis popłi tribuit pͥn¬
cipatam. Quorum senior. quidẽ
dicebatur iohel: uinior. autem
abia. Preposuit autem alium
quidẽ in bethleem ciuitate ut
illic sederet & udicaret. alium
dem et moderati ex malis ita et
pͣui ꝓducuntur ex bonis. Nam
& patris sui studium ñ recordan¬
tes et uiam contrariam ambu¬
lantes: & munerib turpibq
lucris iusticiam cõpͥmebant et
ꝓferebant: ad epulas ptiosaq
cõuiuia declinantes. Primum
quidem quȩ erant inimica dño.
gerebant scđo etiam patri uide¬
bantur adu̾si. qui multo studio
ac ꝓ uidentia gesserat ut etiã
plebs sciret seruare iusticiam.
Popłs itaq dum contumeliã
pͥori conu̾satione ꝓpħe filii fece¬
runt grauiter hoc ferens: ad
patrem de nuo remeauit. qui
in ramaha ciuitate cõmorabat᷑
eiq iniusticias filiorum om̃s ex¬
posuit. & quia cum sen ex eẽt
ñ poterat: supplicabant ei atq
rogabant ut aliquem eorum re¬
gem eligeret qui et principatũ

Expanded text:
tus, filiis suis tribuit printus, filiis suis tribuit principatum, quorum senior quidem dicebatur Joel, junior autem Abia. Praeposuit autem alium quidem in Bethlehem civitate, ut illic sederet et judicaret; alium dem et moderati ex malis, ita et pravi producuntur ex bonis. Nam et patris sui studium non recordantes, et viam contrariam ambulantes, et muneribus turpibusque lucris justitiam comprimebant, et ferebant, ad epulas et pretiosa convivia declinantes. Primum quidem, quae erant inimica Deo gerebant; secundo etiam patri reddebantur adversi, qui multo studio ac providentia gesserat ut etiam plebs sciret servare justitiam. Populus itaque, dum contumeliam priori conversationi prophetae filii fecerunt, graviter hoc ferens, ad patrem denuo remeavit, qui in Ramatha civitate commorabatur, eique injustitias filiorum omnes exposuit. Et quia cum senex esset, non poterat: supplicabant eum atque rogabant, ut aliquem eorum regem eligeret, qui et contra principatum
Abbreviated transcription (Latin):
ue uel in considerate uel malue¬
la mente: sed id quod nobis r¬
uelat san eta seriptura et inti¬
tione bona. et amore Frateru
uidicemus proximoᷤᷤ nostros.
Sicq in ramatha domum nost
reuertamur. hoc est ad inter¬
na pectoris nostri redeamus
ut contemplationi cłi uacemu
et uitam nostram in nobismqͥ¬
ipsis diuidicemus. quatinus
in altare fidei gratas hosti¬
as bonorum actuum et bo¬
actum est autem cum seͥuis¬
set samuhel posuit filios
suos uidices israhel. Fuit¬
q nomen filii eius pͥmoge¬
Initi iohel & nomen scđi
abia iudicum in bersabeȩ.¬
t non ambu lauerunt filii eiꝰ
inuiis eius s declinauerunt post
isrłitas & reliquos cananeos ꝓpħa
samuel ita decreuit ut deposito
popło chananeorum iudeisq red¬
dita ciuitate in ea eos cõuenire p̃¬
cepit: & de diuersis ac̾tib ad inui¬
no circiuens ciuitates iudicabat
et multo tempore sub equitate
om̃ĩa expleuit. Deinde senectute
grauats & age̾ sollẽpnia p̃pedi¬

Expanded text:
rve vel inconsiderate, vel malivorve vel inconsiderate, vel malivola mente, sed juxta id quod nobis revelat sacra Scriptura, et intentione bona, et amore fraterno judicemus proximos nostros. Sicque in Ramatha domum nostram revertamur: hoc est, ad interna pectoribus nostris redeamus, ut contemplationi Dei vacemus, et vitam nostram in nobismetipsis dijudicemus, quatenus in altari fidei gratas hostias bonorum actuum et boactum est autem cum senuisset Samuhel posuit filios suos iudices Israhel fuitque nomen filii eius primogeniti Iohel et nomen secundi Abia iudicum in Bersabee et non ambulaverunt filii illius in viis eius sed declinaverunt post Israelitas et reliquos Chananaeos propheta Samuel ita decrevit, ut deposito populo Chananaeorum, Judaeisque reddita civitate, in ea eos convenire praecepit, et diversis artibus ad invino circumiens civitates judicabat, et multo tempore sub aequitate omnia explevit. Deinde senectute gravatus, et agere solemnia praepedi
Abbreviated transcription (Latin):
s ex eo tempore qͦ ibi ab iherobo¬
am filio nabath uituli aurei fa¬
bricati st̃. et adecẽ tͥbubꝰ ad orati
uocatũ ẽẽ bethaun idẽ domꝰ idoli.
qͥ antea uocabat᷑ domꝰ di. Galga¬
la. hȩc ẽ quã supͣ posiumꝰ golgol
cũcidit. et pascha celebraũ. ac de¬
ficiente manna triticeis panibꝰ
usus ẽ isrł. In ipso loco lapides qͦ¬
q qͦs de alueo ior clanis tulerant se¬
tuert̃. ul et tabernacłm testimoni
firũ multo tẽpore fuit. Cecidit ad
in sortẽ tribꝰ uide. et ostendit᷑ is
hodie locus desertꝰ. in scdo iheru
miliario ab illius regionis morti¬
libꝰ miro cultu habitꝰ. S et uixti
bethel qͥdam aliã galgalã suspa¬
cant᷑. Galgala interpretat᷑ uoli¬
tatio siue reuelatio. Apte gͥ pi
łi: in bethel. galgala et masphes
uidicauit isrł. sicq reuertens
ramatha uͥ erat domꝰ eiꝰ. ibi iud¬
cauit isrł. edificauitq ibi altan
dño. nobis exemplum tribuers
cum consistit nobis faciendum
iudicium indomo di. ñ prote¬

Expanded text:
 ex eo tempore quo ibi ab Jeroboam filio Nabath vituli aurei fabricati sunt: et a decem tribubus adorati, vocatum esse Bethaun, id est, domus idoli, quae ante vocabatur domus Dei. la haec est, quam supra posuimus, Galgol,pulum circumcidit, et pascha celebravit, ac, deficiente manna, triticeis panibus usus est Israel . In ipso loco lapides qquos de alveo Jordanis tulerant, statuerunt, ubi et tabernaculum testimonii fixum multo tempore fuit . Cecidit autem in sortem tribus Juda, et ostenditur usque hodie locus desertus in secundo a Jericho milliario, ab illius regionis mortalibus miro cultu habitus. Sed et juxta Bethel quidam aliam Galgalam suspicantur. Galgala interpretatur volutatio sive revelatio. Apte igitur propheta Dei in Bethel, Galgala et Masphat judicavit Israel. Sicque revertens in Ramatha, ubi erat domus ejus, ibi judicavit Israel, aedificavitque ibi altare Domino: nobis exemplum tribuens, cum consistit nobis faciendum judicium in domo Dei, non prote
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. ad illum iã ꝑtinet sa¬
cerdotem euius figuram gessit
hiuic suceeclendo samuel. ꝓm
t᷑. Et suscitabo mͥ sacerdotẽ fide¬
lem qui omiã que in corde me¬
o sunt et que in anima mea
faciat. et edificabo ei domum
xp̃o meo. omĩbus diebus. Tran¬
sibit dixit conu̾sabitur: sicut su¬
pius dixerat de domo a aron
dixi domus tua et domus patrs
tui transibunt coram me in eterni
ẽ ñ de illo sacerdote qui ẽ xp̃c.ii
se mediator atq saluator. Dom
gͦ eius. coram illo transibit. Pot̾
transibit. intelligi de morte ad
uitam omĩbus diebꝰ quibꝰ ꝑ agit
usq infinem scłi huius ista mor
mea faciat. ñ arbitrem᷑ habere
animã dm̃. cũ sit conditor anime
s: ita boc dedõ t̾ropice ñ ꝓprie
dicitur. sicut manus et pes. et
alia corporis menbra. De samu¬
ele quidem recte potest accipi
qđ in omĩbus eius uoluntati si¬
eut homo dõ paruerit. de dño
aut̃ saluatore. qđ sicut filius un¬

Expanded text:
sequitur ad illum jam pertinet sasequitur ad illum jam pertinet sacerdotem cujus figuram gessit huic succedendo Samuel. Protur: « Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem qui omnia quae in corde meo et quae in anima mea faciat, et aedificabo ei domum Christo meo omnibus diebus. » « Transibit, » dixit, conversabitur, sicut superius dixerat de domo Aaron: « Dixi, domus tua et domus patris tui transibunt coram me in aeternuest, non de illo sacerdote qui est Christus ipse Mediator atque Sergo eius coram illo transibit. Potest et transibit intellegi de morte ad uitam, omnibus diebus, quibus peragitur usque in finem saeculi huius ista mort anima mea faciat: non arbitremur habere animam Deum, cum sit conditor animae; sed ita hoc de Deo tropice, non proprie dicitur, sicut manus et pes et alia corporis meele quidem recte potest accipi, quod in omnibus ejus voluntati, sicut homo, Deo paruerit. De Domino autem Salvatore, quod, sicut Filius un
Abbreviated transcription (Latin):
ui in domo pharaonis. et elegi
domum patris tui ex om̃ibus
sceptris isrł mͥ sacerdotio fun¬
gi. Quis patrũ fuit huius in
illa egypti seruitute unde cum
liberati ee̾nt. electus: ad sacerdo¬
tium nisi aaron: De huius ergo
stirpe isto loco dixit futurum
fuisse: ut ñ eẽnt ulterius sacer¬
dotes qđ iam uidemꝰ impletũ.
Nullus sacerdos ẽ scdm ordinẽ
aaron. Et quicũq ex eius gene¬
re ẽ homo. eum uidet sacrifici¬
um xp̃ianoꝵ toto orbe pollere.
sibi aut̃ honorem illum magnum
eẽ subtractum. deficiunt ocłi eiꝰ
et defluit anima eius p̃nimietate
meroris. Propͥe aut̃ ad huiꝰ domũ
heli cui hec dicebant᷑. qđ seqͥt᷑
ꝑtinet. Et omĩs qui suꝑ erit do¬
die uno morient᷑ ambo. Hoc gͦ
signum factum ẽ mutandisacer¬
dotii dedomo huius quo signo
significatum ẽ mutandũ. sacer¬
dotium domus aaron. Mors
quippe filioꝵ. significauit mor¬
tẽ ñ hominum s ipsius sacer¬
dotii. de filiis aaron. Quod aut̃

Expanded text:
vi in domo Pharaonis: et elegi vi in domo Pharaonis: et elegi domum patris tui ex omnibus sceptris Israel mihi sacerdotio fungi. » Quis patrum fuit hujus in illa Aegypti servitute, unde cum liberati essent electus est ad sacerdotium, nisi Aaron? De hujus ergo stirpe isto loco dixit futurum fuisse ut non essent ulterius sacerdotes, quod jam videmus impletum. Nullus sacerdos est secundum ordinem Aaron. Et quicunque ex ejus genere est homo, cum videt sacrificium Christianorum toto orbe pollere, sibi autem honorem illum magnum esse subtractum, deficiunt oculi ejus. et defluit anima ejus prae nimietate moeroris. Proprie autem ad hujus domum Heli, cui haec dicebantur, quod sequitur pertinet: « Et omnis qui supererit dodie uno morientur ambo. » Hoc ergo signum factum est mutandi sacerdotii de domo hujus: quo signo significatum est mutandum sacerdotium domus Aaron. Mors quippe filiorum significavit mortem, non hominum, sed ipsius sacerdotii de filiis Aaron. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
ret. F. Mistice aut̃ hec ꝓpħia de
mutatione sacerdotii ñ ẽ in samu¬
samuelem ꝓpħam pꝰ ea sacerdoteᷤᷤ
fuerunt de genere aaron sicut
sadoc et abiathar regnante dł̃.¬
et alii deinceps antequã tempꝰ
ueniret. quo istud sacerdotium
mutandũ ꝑ xp̃m effici oportebat.
lam cũ diceret loquens locutus
sum ut domus tua et domus
patris tui ministraret in cons¬
pectu meo usq insempiternum.
nunc aut̃ dicit dñs. Absit hoc
ame. S quicũq glorificauerit
me. glorificabo eum. Qui aũt
contẽpnunt me. erunt ignobiles.
Ecce dies ueniunt dicit dñs. ecce
isti sunt dies qui ꝓnunciati sunt.
Iam enim nullus sacerdos ẽ sedm
ordinẽ aaron. Qd̃ enim nominat
domũ patris eiꝰ. ñ eũ de ꝓrimo
patre dicere. s de illo aaron qͥ
primus ẽ sacerdos institutus
de cuius ꝓgenie cȩteri sequeren¬
t᷑. suꝑiora de monstrant ubi ait.
Reuelatus sum addomũ patris
tui cum ee̾nt interra egypti ser¬

Expanded text:
ret. Mystice autem haec prophetia de ret. Mystice autem haec prophetia de mutatione sacerdotii non est in SamueSamuelem prophetam postea sacerdotes fuerunt de genere Aaron, sicut Sadoc et Abiathar, regnante Det alii deinceps, antequam tempus veniret ex quo ista de sacrificio mutando per Christum effici oportebat. 5. Nam cum diceret: Loquens locutus sum, ut domus tua et domus patris tui ministraret in conspectu meo usque in sempiternum. Nunc autem dicit Dominus: Absit hoc a me, sed quicunque glorificaverit me, glorificabo eum; qui autem contemnunEcce dies veniunt, dicit Dominus. » Ecce isti sunt dies qui pronuntiati sunt. Jam enim nullus sacerdos est secundum ordinem Aaron. Quod enim nominat domum patris ejus, non eum de proximo patre dicere, sed de illo Aaron qui primus sacerdos est institutus, de cujus progenie caeteri sequerentur, superiora demonstrant, ubi ait: « Revelatus sum ad domum patris tui, cum essent in terra Aegypti ser
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ filiis tius ofmi et finees. in die
uno morient᷑ ambo. et cet̃a. Et
inquit dies uenunt et p̾cidas
brachium tuũ. et brachiũ dom
patͥs tui. Per brachiũ dignitati
et robur sumini ex pͥmit sacer¬
dotii. ut ñ fit inquit senex in
domo tua. ꝑsenem sacerdotĩ
magnũ ostendit. Et uidebis
emulum tuum intemplo. in uniu̾sis
pspis isrł. Emulus domus heli. sa¬
doc sacerdos extitit: qui eiecto abi¬
athar asalomone: sacerdotiũ susce¬
pit. sicut in malachim legitur. ꝓ
iecitq salomon abiathar: ne eẽt
sacerdos dñi. ut impleret᷑ u̾bum
dñi qd̃ locutus ẽ suꝑ domũ heli.
cruntam̃ ñ auferam penitus ui¬
rum exte ab altarimeo ut defici¬
ant ocłi tui. et tabescat anima
tua. Ido dñs se ñ penitus abla¬
turum ex domo heli uirum ab
altari suo dicit. ut semꝑ de domo
heli eẽt in domo dñi uir qui in
dignitatem sacerdotii alium sub¬
stitutum iuideret. et se eadem
dignitate pͥuatum uidens. ocłi
eius deficerent. et anima tabesce¬

Expanded text:
ie uno morientur ambo, » etc. « Ecce, » inquit, « dies veniunt, et praecidam brachium tuum, et brachium domus patris tui. » Per brachium dignitatem et robur summi exprimit sacerdotii. « Ut non sit, » inquit, « senex in domo tua. » Per senem sacerdotem magnum ostendit. « Et videbis aemulum tuum in templo in universis prosperis Israel. » Aemulus domus Heli Sadoc sacerdos exstitit, qui, abjecto Abiathar, a Salomone sacerdotium suscepit, sicut in Malachim legitur : « Projecitque Salomon Abiathar, ne esset sacerdos Domini, ut impleretur verbum Domini quod locutus est super domum Heli. » « Verumtamen non auferam penitus virum ex te ab altari meo, ut deficiant oculi tui, et tabescat anima tua. » Ideo Dominus se non penitus ablaturum ex domo Heli virum ab altari suo dicit, ut semper de domo Heli esset in domo Domini vir qui in dignitatem sacerdotii alium substitutum videret, et se eadem dignitate privatum videns, oculi ejus deficerent et anima tabesce
Abbreviated transcription (Latin):
ne tuo uirtutes multas fecimus. qu¬
tamen dicturus est non noui uos uni
discedite a me qui oꝑamini iniquia¬
tem. Mistice autem exemplum hal
saul nuntiorumq eius. in hac sen¬
tentia figurat. non nullas heretios
qui alit̾d boni de munerib scĩ sp̃
habent sicut testam̃ta legis et eue
aut quasi non habebant tradend
s tamen eos non ideo debere salis¬
illos accepisse cernimus: s oporte.s
cognoscere unitatem & societaide¬
ĩ uinculo pacis. sine qua ominoss¬
quid habere potuerunt quam P¬

Expanded text:
ine tuo virtutes multas fecimus. Quine tuo virtutes multas fecimus. Quibus dicturus est: Non novi vos: discedite a me, operarii iniquitatis . Mystice autem exemplum hujus Saul nuntiorumque ejus in hac sententia figurat nonnullos haereticos, qui aliquid boni de muneribus sancti Spiritus habent, sicut testamenta legis et Evanaut quasi non habeant tradendum: sed tamen eos non ideo debere illos accepisse credimus. Sed oportet eos cognoscere unitatem et societatem vinculo charitatis, sine qua omnino quidquid habere poterunt, quam