comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patitur audire: ut uidentes hoc
contra se eẽ. reuerterentur ad
pͥmanfidem: Inuenim autẽ
et falsi testes dei qm̃ testimoniũ
diximꝰ aduersus dm̃ qđ suscita
uerit xp̃m. que non suscitauit:
citauit: falsus est cestis si ñ est
factũ. uirtutẽ tam̃ dei p̃dicat.
Nonutiq ut immicus: qui cam
admirabile factũ uirtuti eius
ad scribit: Quod si uerũ est. quia
excitauit xp̃m amortuis: quid
hic dicendum est qui et testis
contra dm̃ factus ẽ. et opꝰ eius
stultitiã a sserit. Namsimortui
non resurgunt. neq xp̃s resur¬
retit qđ si xp̃s non resurrerit:
uana est fides ur̃a. ad huc em̃i
Gerret illos:ut quia nemosibi
male uult: doleat illoshoc cepis¬
se credere. quodcontra ipsos ẽ.
quis enim peccata sibi remissa
nolit audire: et qui dormiert̃
inxp̃o. perierunt. Addit ad ter¬
rorem:quia carorum suorum
excessum nolunt estimare ꝑdi¬
tionem: Qui enim subhac spe
de scło exierunt: siue occidi non
timuerunt. quia resurgere ex¬

Expanded text:
patitur audire; ut videntes hoc patitur audire; ut videntes hoc contra se esse, reverterentur ad primam fidem. Invenimur autem et falsi testes Dei; quia testimonium diximus adversuChristum, quem non suscitavit. citavit, falsus est testis, si non est factum; virtutem tamen Dei praedicat, non utique ut inimicus, qui tam admirabile factum virtuti ejus ascribit. Quod si verum est, quia excitavit Christum a mortuis, quid huic dicendum est, qui et testis contra Deum falsus est, et opus ejus stultitiam asserit? Nam si mortui non resurgunt, neque Christus resurrexit. Quod si Christus non resurrexit, vana est fides vestra; adhuc enim erunt. Terret illos, ut quia nemo sibi male vult, doleat illis hoc coepisse credere, quod contra ipsos est. Quis enim peccata sibi remissa nolit audire? Ergo et qui dormierunt in Christo, perierunt. Addit ad terrorem, quia charorum suorum excessum nolunt aestimare perditionem. Qui enim sub hac spe de saeculo exierunt, sive occidi non timuerunt; quia resurgere ex
Abbreviated transcription (Latin):
tum. neq incarne passũ. neq
resurrexisse ad seuerabant: quos
it iohannes apłs de notat. quod
xp̃mincarne tienisse negabant
Inde dicit. qui negat xp̃m in
carne uenisse. hic ẽ antixp̃s:
et qui negat filiũ: nec pacrem
habet. isti calit̃ ambulabant:
et quorundã fidem.ne ĩpru¬
dentes a mundi sapientib iu¬
dicarentur. subu̾tebant: Quia
prudentes scłi ftulcũ iudicant:
um audiunt resurrectionem
mortuorũ: Quod sinquit ue¬
iũest quia xp̃s non resurrexit.
flsi sumꝰ p̃dicatores et fides
urã manis erit: Hoc enĩ credide¬
runt apło p̃dicante quia mor¬
tui resurgent. et hac spe adtrac¬
ti sunt ad fidem. qđ utiq ad de¬
trim̃tũ illorũ ꝓficere a sserit. si
crediderunt qđ futurũ non est.
et pudoris est ut aliquis ꝓfiteat᷑
hoc se credidisse. quod falsum est:
Et uerecundiã gͦ illis incutit: et
labores illorũ dicit infractuosos:
siquod a falsis aplis audierunt.
uierum est.quia mortui non re¬
surgent: Quod nemoutiq de se

Expanded text:
tum, neque in carne passum, neque resurrexisse asseverabant: quos et Joannes apostolus denotat, quod Christum in carne venisse negabant. Unde dicit: Qui negat Christum in carne venisse, hic est Antichristus: et qui negat Filium, nec Patrem habet . Isti ambulabant, et quorumdam fidem, ne imprudentes a mundi sapientibus judicarentur, subvertebant; quia prudentes saeculi stultum judicant, cum audiunt resurrectionem mortuorum. Quod si, inquit, verum est quia Christus non resurrexit, falsi sumus praedicatores, et fides vestra inanis est. Hoc enim crediderunt, Apostolo praedicante, quia mortui resurgent, et hac spe attracti sunt ad fidem. 162 Quod utique ad detrimentum illorum proficere asserit, si crediderunt quod futurum non est: et pudoris est, ut aliquis profiteatur hoc se credidisse, quod falsum est. Et verecundiam ergo illis incutit, et labores illorum dicit infructuosos; si quod a falsis apostolis audierunt, verum est, quia mortui non resurgent: quod nemo utique de se
Abbreviated transcription (Latin):
contradicent i resister: ne dis¬
endia fiat incorpore: qui eñi
mpace tiocantur: pacientiȩ
debent studere: ne pacis iura
gatiẽ sp̃s alteriꝓphete con¬
entit: siue sp̃s humilitatis
T caritatis debet ẽẽ inꝓphe¬
t: Attia non est deus suꝑbie
e dissensionis. quiineis inha¬
bitat s pacis: quia ei nota st̃
que ꝓphetant: Sicut in om̃i¬
h ecclesiis scõrũ doceo: Hoc
dicto hortatur illos. ut que
p̃cepit faciant: quando simi¬
liter sealiis ȩcclesiis scõrum p̃¬
dicare testatur Mulieres in
ecclesia taceant. Nuncredit
ineccła p̃cepit. modo ut quie¬
te sint et uerecunde. ostendit:
quia contra ordinẽ. ẽ. nature
tł legis: ut inconuentu uiro¬
rumfemine loquantur:

Expanded text:
contradicendi, resistere; ne discontradicendi, resistere; ne discordia fiat in corpore. Qui enim in pace vocantur, patientiae debent studere; ne pacis jura gratiae spiritus alteri prophetae consentit, sive spiritus humilitatis et charitatis debet esse in prophetis: quia non est Deus superbiae et dissensionis, qui in eis non habitat, sed pacis, quia eis nota sunt quae prophetant. Sicut in omnibus Ecclesiis sanctorum doceo. Hoc dicto hortatur illos; ut quae praecepit faciant; quando similiter se Ecclesiis sanctorum praedicare testatur. Mulieres vestrae in Ecclesia in ecclesia praecepit, modo ut quietae sint et verecundae ostendit, quia contra ordinem est naturae vel legis, ut in conventu virorum feminae loquantur.
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑ inferior. qđ̃ potior
concessum nonẽ. Sieut eñi¬
uni totum concedi non pocest.
licet potiori. ita et non potest
alicui quãuis inferiori mehis
ĩꝑtire: ut nemo sit uacuus
agratia dei: Potestis eñi ꝑsingu¬
los ꝓphetare.ut om̃s discant:
et om̃s exhortentur. Hectra¬
ditio synagoge est.quam nos
uult sectari:quia xp̃ianis qui¬
dem scribit. s exgentib factis
non exiudeis: at sedentes dis¬
putent senores dignitate in
cathedris: sequentes instibsel¬
liis: nouissimi in patumento
suꝑ matias: si quib si retiela¬
tum fuerit. dandũ locũ dicen¬
di p̃cipit: nec despiciendos:
quia menbra corporis sunt:
Ut sp̃s ꝓphetarũ. ꝓphetis sub¬
iectus sit Quia enim unus
atq idem sp̃s est. qui tãꝓphe¬
tis futura dicentib quã his
qui reuelant scripturas in¬
fundit seꝓratione et quali¬
fate catisarum: id circo dixit.
sbiectus est ꝓphetis. ut inge¬
nã accenderet: hac sp̃e qđ sp̃s

Expanded text:
videtur inferior, quod potiori videtur inferior, quod potiori concessum non est. Sicut enim totum uni concedi non potest, licet potiori; ita et non potest alicui, quamvis inferiori, nihil impertiri; ut nemo sit vacuus a gratia Dei. Potestis enim per singulos prophetare; ut omnes discant, et omnes exhortentur. Haec traditio Synagogae est, quam nos vult sectari; quia christianis quidem scribit, sed ex gentibus factis, non ex Judaeis; ut sedentes disputent, seniores dignitate in cathedris, sequentes in subselliis, novissimi in pavimento super mattas. Quibus si revelatum fuerit, dandum locum dicendi praecipit, nec despiciendos; quia membra corporis sunt. Et spiritus prophetarum prophetis subjectus est. Quia enim unus atque idem Spiritus est, qui tam prophetis futura dicentibus, quam iis qui revelant Scripturas, infundit se pro ratione et qualitate causarum; idcirco dixit: Subjectus est prophetis; ut ingenia accenderet hac spe, quod S
Abbreviated transcription (Latin):
nationem fratrũ. Siuelin¬
gua quis loquitur. Scdm
duos aut multũ tres. et ꝓpar¬
est duo aut tres plus non
linguis loquantur. s̃ singu¬
li. non simulom̃s: ne insanire
uiderentur: Ideo ergo ut mul¬
tum.tres: ne occuparent diem
linguis loquentes int̃p̃tes il¬
lorum: et non haberent ꝓphe
tempus scripturas disseren¬
di: qui sunt totius eocłẽ illu¬
minatores: S i att̃e non fue¬
rit int̃pres. taceat inȩccła.sͥ
autem loquatur et deo. Hoc
est.intra se tacite oret:aut lo¬
quatur deo.qui audit muta
om̃ia: In ȩccła enim ille debet
aut tres loquantur. singuli
autẽ. sicut supra Ceteros aut̃
interrogare ꝑmisit. de his q̃
forte inambiguis ueniunt:
aut que a ssequialiquis non
potest: quia diu̾sa sunt inge¬
nia: ut disputatione plamore
dilucidentur. Qđ si alii re¬
uelatum fuerit sedenti: pͥor
taceat. Idẽ. ꝑmittat potior
inferiori. ut sipotest dicat.
nec egre ferat: quia potest et
illi daridonum ut dicat. cũ

Expanded text:
nationem fratrum. Si linnationem fratrum. Si lingua quis loquitur, per duos, aut ut multum, tres; et parest, duo aut tres non plus linguis loquantur: sed singuli, non simul omnes; ne insanire viderentur. Ideo, ergo ut multum, tres, ne occuparent diem linguis loquentes, et interpretes illorum; et non haberent prophetae tempus Scripturas disserendi, qui sunt totius Ecclesiae illuminatores. Quod si non fuerit interpres, taceat in Ecclesia: sibi autem loquatur et Deo; hoc est, intra se tacite oret, aut loquatur Deo, qui audit muta omnia; in Ecclesia enim ille debet vel tres loquantur; singuli autem, sicut supra. Caeteros autem interrogare permisit de iis, quae forte in ambiguum veniunt, aut quae assequi aliquis non potest; qui diversa sunt ingenia, ut disputatione planiore dilucidentur. Quod si alii revelatum fuerit sedenti, prior taceat: id est, permittat potior inferiori, ut si potest dicat: nec aegre ferat; quia potest et illi dari donum, ut dicat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uĩmpsalmũ habet: Idẽ laudẽ
dei ꝑcanticum eloquatur.
Doctrinã habet: Hoc est. sensu¬
um ꝑsp̃italem prudentiam ha¬
bet expositionem. A pochalyp¬
sinhabet: Idẽ sub est et ꝓphetia
ocultorum quȩ ad omniũ m̃tẽ
ꝑueniat. fauente spt scõ: Lin¬
ut eos qui linguis loqui pote¬
rant. non contristaret: ꝑmisit
eos loqui linguis: ita tamen ut
interp̃tatio sequeretur. et ideo
ait: Interp̃tationem habet:¬
daretur locus loquenti linguis.
sus: ut qui intelligit psalmũ.
apochalypsin hoc est reuelati¬
onem aliquam mysteriorum.
similiter: ut nichil sit in uobis
quod non uos alterutrũ edificet.
Omĩa adedificationẽ fiant:
Conclusio hec est: ut nichil in¬
cassum mȩcła geratur. S hoc¬
magis elaborandum.ut et im¬
periti ꝓficiant: nequid sit cor¬
poriꝑ ĩꝑitiã tenebrosũ. Et ic¬
curco om̃s paratos uult contieni¬
re diuersis donis sp̃italib ut ipsa
auiditate animi uigilantes in¬
uicem se exortati. meliora do¬
na emularentur. ad inlumi¬

Expanded text:
um habet: id est, laudem Dei per canticum eloquitur. Doctrinam habet: hoc est, sensuum per spiritalem prudentiam habet expositionem. Revelationem habet: id est, subest ei prophetia occultorum, quae ad omnium mentem perveniat, favente Spiritu sancto Linut eos qui lingua loqui poterant, non contristaret, permisit eos loqui linguis: ita tamen, ut interpretatio sequeretur. Ideo ait: Interpretationem habetdaretur locus loquendi linguis. sus, ut qui intelligit psalmum, apocalypsim, id est revelationem aliquam mysteriorum, caetera similiter, ut nihil sit in eis quod non alterutrum aedificet. Omnia ad aedificationem fiant. Conclusio haec est, ut nihil incassum in Ecclesia geratur, hocque elaborandum magis, ut et imperiti proficiant; ne quid sit corporis per imperitiam tenebrosum. Idcirco omnes paratos vult convenire diversis donis spiritalibus; ut ipsa aviditate animi vigilantes, invicem se exhortantes, meliora dona aemularentur, ad illumi
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam enĩ territi asperitate
sermonis.dum quasi pie uo¬
lunt sentire: aꝓprietate sen¬
sus de clinant:Horrent enim
sonum u̾biaudientes. eum
tradiderit regnũ deo et pa¬
tri: putantes tradicionem
hanc regni.si itxta sonũ u̾bi
intelli gatur. uacuã remanere :
ut sitradit. iam ipse nonhabeat:
quasi pat̃ tradens omĩa filio.
euacuauerit se. Nam ipse dñs
ait: Omĩa michitradita sunt
apatre meo: Tradit gͦ regnũ¬
deo et patri: cum ꝑ illũ ꝑspeci¬
emcognoscet᷑ pater: Regnum
enim eius sunt. inquib nunc
regnat ꝑfidem: Aliter enim
Scđm qđ̃. orat qui dicit. pos¬
re monstrauerit:ut ꝑspeciem
manifestationẽq darescat.
qd nunc a fidelib credit᷑. et
ab infidelib non putatur:
principatũ et potestatẽ. et¬

Expanded text:
quidam territi asperitate sermonis, dum quasi pie volunt sentire, a proprietate sensus declinant. Horrent enim sonum verbi audientes: Cum tradiderit regnum Deo et Patri; putantes traditione hac regni, si juxta sonum verbi intelligatur, vacuum remanere; ut si tradit, jam ipse non habeat: quasi Pater tradens omnia Filio, evacuaverit se. Nam et ipse Dominus ait: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo Deo et Patri, cum per illum per speciem cognoscitur Pater. Regnum enim ejus sunt, in quibus nunc regnat per fidem. Aliter enim secundum quod orat qui dicit: Posre monstraverit, ut per speciem manifestationemque clarescat, quod nunc a fidelibus creditur, et ab infidelibus non putatur. principatum, et potestatem,
Abbreviated transcription (Latin):
acciperent. accedentes ad fide:
unde dicit. aut inuos solos ꝑ¬
tienit t̾ibum dei: Omĩs enim qͥ
uult aliquid emere quod scit
abaliis non requirieũ quodã
fastidio accedit ademptionẽ :
quasi beneficiũ prestaturus
tiendenti: Ideo hoc apłs arguit
incorinthiis. quia tales se pre¬
bebant elatione uanitatis:
quasi siipsi nonobedirent ũ¬
bis fidei. nemocẽt qui crede¬
ret: sicut dicit iudȩis: uobis
primis oportebat loqui u̾iba
uite huius: s quia reppulistis
ea: indignos uos facientes
ȩt̃ne uite: ecce conu̾timur ad
tangit supra memoratos
falsos apłos aquib fuerant
de prauati: qui ꝓdesideriis
hominũ. non diuina s terre¬
na docebant: Ideohie nichil
suum tradere se dicit.s dm̃
ut quib suadet. deo acdquisi¬
ti non hominib uideantur.
Qua fidutia et constanter p̃¬
dicat: liberam habens con¬
scientiam: quia non hominib
placere uult. sed deo: Unde
peccatorib non blandit᷑. ut
crescant:s admonet ut desi¬

Expanded text:
acciperent, accedentes ad fidem; acciperent, accedentes ad fidem; unde dicit: Aut in vos solos devenit verbum Dei. Omnis enim qui vult aliquid emere, quod scit ab aliquibus non requiri, cum quodam fastidio accedit ad emptionem, quasi beneficium praestiturus vendenti. Ideo hoc Apostolus arguit in Corinthiis, qui tales se praebebant elatione vanitatis; quasi si ipsi non obedirent verbis fidei, nemo esset qui crederet, sicut dicit Judaeis: Vobis primum oportebat loqui verba vitae hujus: sed quia repulistis ea, indignos vos facientes aeternae vitae, ecce convertimur nos ad tangit supra memoratos falsos apostolos, a quibus fuerant depravati, qui pro desideriis hominum non divina, sed terrena docebant. Ideo hic nihil suum tradere se dicit, sed Domini; ut quibus suadet, Deo acquisiti non hominibus videantur: qua fiducia et constanter praedicat, liberam habens conscientiam; quia non hominibus placere vult, sed Deo. Unde peccatoribus non blanditur, ut crescant: sed admonet, ut desi
Abbreviated transcription (Latin):
et castitatẽ doceant. s insexu¬
suo simul et cum ostendit lo¬
cum tibi taceant: alibi eas
loqui ꝑmisit. Siquid autẽ¬
interrogent: turpe ẽ. enim
mtlierib. ineccła loqui:
Turpe ẽ: quia contra discipli¬
nam est. ut indomodei qui
eas subiectas uiris suis eẽ
ũcipit de lege loqui non pre¬
sumant: cum sciant illic uiros
habere pͥmatũ et sibi magis
cõpetere. ut indomo dei pre¬
cib uacent. linguã retinentes.
aures aperiant. ut auidiant
quomodo miscdia dei mortẽ
loqui dedecus est:quia ic cir¬
co uelantur. ut humiliate
apparcant. Ille autẽ se inuere¬
cunde ostendunt.: quod et tu¬
ris obꝓbrium est: In mulierũ
enim insolentia: etiã mariti
notantur: An auob̃ uerbũ
uenit:Arguentis uerba sunt
sic enim inflati erant. quasi ip¬
sis ꝓmissa fuiss: hec salus:et
exemplo eorũ ceterȩ gentes uo¬
carentur ad fidem: ut ñ essent
aliqui qui possent suscipere
gratiam dei apłis p̃dicantib:
Sicenim se iactabant quasibe¬
neficium darent magisquam

Expanded text:
et castitatem doceant; sed in sexu, simul et cum ostendit locum ubi taceant, alibi eas loqui permisit. Sed suinterrogent; turpe est enim mulieribus in Ecclesia loqui. Turpe est, quia contra disciplinam est, ut in domo Dei, qui eas subjectas viris suis esse praecepit, de Lege loqui praesumant; cum sciant illic viros habere primatum, et sibi magis competere, ut in domo Dei precibus vacent, linguam retinentes: et aures aperiant; ut audiant quomodo misericordia Dei mortem loqui, dedecus est; quia idcirco velantur, ut humiliatae appareant: illae autem se inverecundas ostendunt, quod et viris opprobrium est; in mulierum enim insolentia etiam mariti notantur. An a vobis verbum evenit? Arguentis verba sunt; sic enim inflati erant, quasi ipsis promissa fuisset haec salus; et exemplo eorum ceterae gentes vocarentur ad fidem, aut non essent aliqui, qui possent suscipere gratiam Dei, apostolis praedicantibus. Sic enim 160 se jactabant quasi beneficium darent magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
frustra eredidistis. Ostendit
illis. quia si inhac causa que sub¬
rcta est atraditione ciꝰ se ducti
sunt. ꝑdiderunt quoderedide¬
iunt. Omĩs enim spes credenti¬
um inhoc sensuiest:quia mor¬
ui resurgent: Quod autem
dicit. Inquo et statis: his dicit.
qui infirmierant infine tra¬
ditionis huius: Pmniseuis enĩ
loquitur: ut et hiquifixi infide
sunt gaudeant: et qui nutant.
corripise doleant. et corrigant᷑
Tradidi enim uob̃ in primis.
est ꝓpeccatis nrĩs scđm scriptu¬
ras. Seripturas testam̃ti uete¬
nis memorat: quȩ futurã pas¬
sionem domini cecinerunt Diẽ
enimysaias ꝓpħa Vt ouis ad
immolandum ductus est: Et
intercetera qm̃ tolletur a terra
tuta eius. ab iniquitatib popłi
mei ductus est admortẽ: Hȩc
inxp̃o reꝑta noscuntur.: Et

Expanded text:
causa credidistis. Ostendit illis quia si in hac causa quae subjecta est, a traditione ejus seducti sunt, perdiderunt quod crediderunt; omnis enim spes credentium in hoc sensu est; quia mortui resurgent. Quod autem dicit: In quo et statis, his dicit, qui firmi erant in fide traditionis hujus; promiscuis enim loquitur, ut et ii qui in fide sunt, gaudeant: et qui nutant, corripi se doleant, et corrigantur. Tradidi enim vobis in primis, est pro peccatis nostris secundum Scripturas. Scripturas Testamenti veteris memorat quae futuram passionem Domini cecinerunt. Dicit enim Esaias propheta: Ut ovis ad immolandum ductus est . Et inter caetera: Quoniam tolletur a terra vita ejus, ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem : haec in Christo reperta noscuntur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
amplius amare quam xp̃s:
quianimã suã posuit ꝓouib
suis: Et tamencum petrum
et alios apłos solo uerbo uocas¬
s: paulum. prius saulũ. cełe
sue postea magnum ȩdifica¬
torẽ. s horrendum antea uasta¬
torem. non sola uoce conpescu¬
it. uerum etiã potestate ꝓstra¬
uit: atq ut infidelitatis tene¬
bras seuientẽ: ad considerandũ
lumen cordis urgeret: prius
corporis cecitate ꝑcussit. si pe¬
na illa noneẽt. non eo post mo¬
dum sanaretur: et quandoa¬
ꝑtis oculis nichil uidebat: si
eos saluos haberet: nonadim¬
positionem manus ananiȩ.
ut eorum aperirent᷑ obtutus.
tanquam squamas quib clau¬
sus. fuerat. cecidisse scriptura

Expanded text:
amplius amare quam Christus, amplius amare quam Christus, qui animam suam posuit pro ouibus suis? et tamen cum Petrum et alios apostolos solo uerbo uocasset. Paulum. prius Saulum. ecclesiae suae postea magnum aedificatorem sed horrendum antea uastatorem, non sola uoce compescuit. uerum etiam potestate prostrauit atque, ut infidelitatis tenebris saeuientem ad desiderandum lumen cordis urgeret, prius corporis caecitate percussit. si poena illa non esset, non ab ea postmodum sanaretur et, quando apertis oculis nihil uidebat, si eos saluos haberet, non ad inpositionem manus Ananiae, ut eorum aperiretur obtutus, tamquam squamas, quibus clausus fuerat, inde cecidisse scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
primo apparuit cephe:nã
eẽt contrarium quod pͥmo
mulierib apparuisse ineuan¬
gelio legitur: Postea inquit
undecim quib libet. qua ho¬
ra libet: ipso tamen resurrecti¬
onis die:deinde apparuit
plusquam quingentis fr̃ib
simul: siue isticum illis unde¬
cim erant congregati clausis
hostiis ꝓptermetũ iudȩorũ.
unde cum exisset thomas. uenit
adeos iħs: siue post octo illos
dies. quandolibet. nichil habet
aduersi. Postea inquit apparu¬
it iacobo: Non tunc autẽ pͥmũ
accipere debemus. uisũ ẽẽ iaco¬
bo: s aliqua ꝓpria manifesta¬
tione singulariter: Deincde
apłis om̃ib: Nec illis tune pͥ¬
mum: s iam ut familiarius
conuersa retur cum eis.usq
addiem ascensionissuȩ. et postsͥ¬
oranti intemplo: abortiuum
sedixit:quia extra tempus na¬
tus inxp̃o. apostolatũ accepit:
iam xp̃o. incȩlis recepto cũ car¬
ne: E goenim sum minimus.
ris catisam sibi adscribit: Tem¬
pore enim minor est: non digni¬
tate. Quis enim potest nos

Expanded text:
"primo apparuit Cephae"; nam esset contrarium quod primo mulieribus apparuisse in euangelio legitur. postea, inquit, duodecim; quibuslibet, qua hora libet, ipso tamen resurrectionis die. deinde apparuit plus quam quingentis fratribus simul, siue isti cum illis xi erant congregati, clausis ostiis propter metum Iudaeorum, unde cum exisset Thomas, uenit ad eos Iesus; siue post octo illos dies quandolibet, nihil habet aduersi. postea, inquit, apparuit Iacobo; non tunc autem primum accipere debemus uisum esse Iacobo, sed aliqua propria manifestatione singulariter. deinde apostolis omnibus; nec illis tunc primum, sed iam ut familiarius conuersaretur cum eis usque ad diem ascensionis suae. nouisoranti in templo . Abortivum se dixit; quia extra tempus natus in Christo, apostolatum accepit jam Christo in coelos recepto cum carne. Ego enim sum minimus oris causam sibi ascribit; tempore enim minor est, non dignitur. Quis enim nos potest
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Cum igit᷑ dr. occultacor¬
dis eiꝰ manifesta fiunt ꝓferdd
monstiat᷑. quia ꝑhunc mo¬
dum ꝓphetiȩ. sp̃s non p̃dicit
quod futurum est: s ostendit
ist. qđ recte ꝓphecia dr̃. non
qua p̃dicit futura: s quia ꝓ¬
dit occulta: Rem quippe quã¬
uibet sicut aboctlis nr̃is in fu¬
turo subtrahunt tempora:
sta aboculis nrĩs in p̃senti sub¬
trahit causa. Uentura eñĩ oc¬
cultãtur in futuro tẽpore: pre¬
sens autem cogitatio abscondi¬
tur in latenticorde. Est enim
ꝓphetia p̃sens. cum res que libet
non ꝑanimũ. s ꝑ absentẽ locũ
degitur: quȩ tamen ꝑ sp̃m de¬
nudatur: et ibi fit p̃sens pro¬
naaman syri munera ꝑcipi¬
ebat: Qui tam̃ isdem ꝓpheta
dicit. Nonne cormeũ inp̃sens
erat: quando reuersus est
bomo de currusuo inoccur¬

Expanded text:
r: Occulta cordis ejus manifesta fiunt, profecto monstratur quia per hunc modum prophetiae spiritus non praedicit quod futurum est, sed ostendit est quod recte prophetia dicitur, non quia praedicit ventura, sed quia prodit occulta. Rem quippe quamlibet, sicut ab oculis nostris in futuro subtrahunt tempora, ita ab oculis nostris in praesenti subtrahit causa. Ventura enim res occultatur in futuro tempore, praesens autem cogitatio absconditur in latenti corde. Est etiam prophetia praesens, cum res quaelibet non per animum, sed per absentem locum tegitur, quae tamen per spiritum denudatur. Et ibi fit praesens proNaaman Syri munera percipiebat, cui tamen idem propheta dicit: Nonne cor meum in praesenti erat, quando reversus est homo de curru suo in occur
Abbreviated transcription (Latin):
eum elegit: et dignitatẽ suam
non sibi defendit: s indignum
sedicit Vnde uere plus meret᷑:
sciens dixisse dñm. qui se exal¬
redditum est cibonũ ꝓmalo:
Ineo quod secutus ad iunxit.
Itq ut ostenderet liberum
arbitrium: mox addidit Et
um hominis exhortatur. et
maliis quibdicit: Rogamus:
ne inuacuum gratiã dei susci¬
patis: Ut quid enim eos rogat:
sigratiam sic susceperunt. ut
ꝓpriam ꝑderent uoluntatẽ:
samen ne ipsa uoluntas sine¬
dei gratia putetur bonialiqͥd
posse. ꝯtinuocũ dixiss gratia
eius in metacua non fuit :¬

Expanded text:
eum elegit; et dignitatem suam non sibi defendit, sed indignum se dicit. Unde vere plus meretur, sciens dixisse Dominum: Qui se humil malo: ideoque secutus adjunxit, Atque ut ostenderet et liberum arbitrium, mox addidit, etum hominis exhortatur et in aliis, quibus dicit, Rogamus ne in vacuum gratiam Dei suscipiatis . Utquid enim eos rogat, si gratiam sic susceperunt, ut propriam perderent voluntatem? Tamen ne ipsa voluntas sine gratia Dei putetur boni aliquid posse, continuo cum dixisset, Gratia ejus in me vacua non fu
Abbreviated transcription (Latin):
inopere:ad iunxit. s gratia dei
mecum: Ac sidiceret. Inbono
oꝑe laboraui. non ego:s ego in
eoenim qđ solo dñi dono p̃uent̾
sum nonego. In eo autẽ qđ donũ
uoluntate subsecutꝰ: et ego. his
igitur brectit̃ contrapelagiũ
et celestinũ dictis: ad exponen¬
di ordinẽ redeamus: S iueeñt
ego. siue illi. sic p̃dicautimus.
et sic credidistis. Hoc est quod
supra significauit quia non
ꝯfidiam corinthiorũ. quiacũ
manifesta eẽt credulitas hec
apud om̃s ecclesias: hiabhac
fide et spe desciuerant: quam
sibiecit. dicens: Si autẽ xp̃s
q̃dicatur quod ex mortuis rescir¬
iait huomodo quidã dicunt
mortuorũ non est. neq xp̃s resur

Expanded text:
in opere, adjunxit: Sed gratia Dei in opere, adjunxit: Sed gratia Dei mecum. Ac si diceret: In bono opere laboravi, non ego, sed et ego. In hoc enim quod solo Domini dono praeventus sum, non ego: in eo autem quod donum voluntate subsecutus, et ego. His igitur breviter contra Pelagium et Coelestium dictis, ad exponendi ordinem redeamus. De peccatego, sive illi, sic praedicamus, et ita credidistis. Hoc est, quod supra significavit, quia non perfidiam Corinthiorum, quia cum manifestata esset credulitas haec apud omnes Ecclesias, hi ab hac fide et spe desciverant, quam subjecit, dicens: Si autem Christus praedicatur, quod ex mortuis resurrexit; quomodo dicunt m
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ: Et ne laborẽ sibi tribuisse
uideretur: ilico ad iunxit. Non
autẽ ego s gratia dei mecũ Quia
eñi p̃ueniente dĩgrã et iã ipse
ꝑliberũ arbitrium fuerat sub¬
secutus: apte subitinxit: Non¬
muneri noneẽt ingratus: et ca¬
mena merito liberiarbitrii non
remaneret extraneus.Ac ꝑhoc.¬
nec gratia dĩ sola: nec ipse solus:
s gratia dĩ cũ illo: ut autẽ de
celo uocaretur. et tã magna effi¬
cacissima uocatione conuertent᷑:
gratia deierat sola: quia merita
eius erant magnasz mala: ideo¬
nichil boniagebat: s quia nichil
ageret. si illa non adiuuaret:
Quamquã ipsa possibilitas li¬
beri arbitrii tam inbonũ quam
inmalum. exequa lancis ꝑpen¬
sione huic facilitati locũ reliqͥt
quam saltim uidetur ẽẽ confes¬
no p̃uentus est:quasi alienum
se abono suo opere agnouit. di¬
cens. Non autẽ ego: s quia p̃ue¬
mens grãliberũ ineo arbicriũ
fecerat inbono: qđ liberũ arbitri¬
um eadẽ gratia ẽt subsecutus

Expanded text:
ravi , ne labores suos sibi tribuisse videretur, illico adjunxit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum. Quia enim praevenientem Dei gratiam in se per liberum arbitrium fuerat subsecutus, apte subjungit, muneri non esset ingratus, et tamen a merito liberi arbitrii non remaneret extraneus. nec gratia Dei sola, nec ipse solus, sed gratia Dei cum illo. Ut autem de coelo vocaretur, et tam magna efficacissima vocatione converteretur , gratia Dei erat sola; quia merita ejus erant magna, sed mala. Denihil boni agebat, sed quia nihil ageret, si illa non adiuuaret? quamquam illa possibilitatis liberi arbitrii tam in bonum quam in malum ei aequa lance perpensio nec huic facilitati locum relinquit, quam saltem uidetur esse confesno praeventus est, quasi alienum se a bono suo opere agnovit, dicens: Non autem ego. Sed quia praeveniens gratia liberum in eo arbitrium fecerat in bonum, quo libero arbitrio eamdem gratiam est subsecutus
Abbreviated transcription (Latin):
scripturas: et quia uisus est
cephe: et post hec illis undec̃i:
Deinde insus est plusquã quin¬
gentis fribr simul: ex quibus
multimanent usq adhuc:
quidam autẽ dormierunt:
Deinde tusus est iacobo: deinde

Expanded text:
scribitur: Quia visus est Cephae, post haec illis undecim: deinde visus est plus quam quingentis fratribus simul, ex quibus multi manent usque adhuc: quidam autem dormierunt: deinde visus est Jacobo, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
oseudo apłorũ p̃dicationes:
Stloqui linguis nolite ꝓhibere:
St hoc ꝓpt̾ caritatẽ: ut qui pos¬
sunt loqui linguis. et qñ inter¬
pres fuerit p̃sens: ñ uetent᷑ ne
fiat dissensio. Omĩa aut̃ẽ ho¬
neste et sed̃m ordinem fiant. hoc
ẽsedm ordinẽ supradictum:
honeste autẽ illud fit. qđ cum
pace et disciplina fit: Notum

Expanded text:
ones. Et loqui linguis nolite prohibere. Et hoc propter charitatem, ut qui possunt loqui linguis, si interpres fuerit praesens, non vetentur, ne fiat dissensio. Omnia autem honeste et secundum ordinem fiant; hoc est, secundum ordinem supradictum. Honeste autem illud fit, quod cum pace et disciplina fit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
legis sententia infirmetur:
Quius memor sarra uiro suo
erat subiecta sicut dictũ ẽ. quã¬
uis uina carosit: s duab excati¬
sis iubetur ẽẽ subiecta: quia
et ex iro est: et ꝑ ipsã intra¬
uit peccatum: S requirendũ.¬

Expanded text:
legis sententia infirmetur, cujus memor Sara, viro suo erat subjecta, sicut dictum est . Quamvis una caro sit, sed duabus ex causis jubetur esse subjecta; quia et ex viro est, et per ipsam intravit peccatum. Si quid
Abbreviated transcription (Latin):
b: Cum eñi intelligit et in¬
telligit᷑ audiens laudari dm̃
et adorari xp̃m. p̃tudet tierã
eẽ et uenerandam religionẽ.
inqua nichil fucatũ. nichil
intenebris uidet geri:sicut
apud paganos. quib uelant᷑
oculi: nec q̃ sacrauocant ꝑei¬
pientes uariis seuanitatib
cernent illudi: Om̃is enun
ĩpostura tenebras pecit: et
falsa ꝓueris ostendit: Ideo apã
nos nichil astute. nichil sub
uelamine: s simplicit̃ unus
aut a quo ipse discutiatur. po¬
cest dicere. se ductionẽ eẽquan¬
dam et uanitatẽ: quȩ ideo lin¬
guis canitur.quia pudoris ẽ.

Expanded text:
 Cum enim intelligit et intelligitur, audiens laudari Deum, et adorari Christum, pervidet veram esse et venerandam religionem, in qua nihil fucatum, nihil in tenebris videt geri, sicut apud paganos, quibus velantur oculi; ne quae sacra vocant perspicientes, variis se vanitatibus cernant illudi. Omnis enim impostura tenebras petit, et falsa pro veris ostendit; ideo apud nos nihil astute, nihil sub velamine: sed simpliciter unus aut a quo ipse discutiatur, potest dicere seductionem esse quamdam et vanitatem, quae ideo linguis canitur, quia pudoris est,
Abbreviated transcription (Latin):
non nisi ꝑ xp̃m renascunt᷑.
sicut om̃s qui nascuntur in
condemnationẽ: Nonnisi
ꝑadam nascuntur. Nemo
quippe est in illa generatio¬
ne p̃cer adam:nemo inista¬
qui possent carne generari.
rentur: Sos dem autẽ om̃s:
postea multos dicit: possum
quippe inaliqua reom̃s ẽẽ.
qui pauci sunt: s multos ha¬
bet generatio carnalis. mui¬
tos et sp̃italis: Quam uis ñ
tam multos hȩc sp̃italis. quia
illa carnalis:. Ueruntamen
que admodum illa om̃s ha¬
bet homines: sic ista om̃s
iustos homines: quia sicut
nemo p̃ter illamhomo: sic
nemo p̃ter istam iustus ho¬
mo: Et inutraq multi: Tam¬
fuit: ȩtiam si illudunũ sit
tantum: Idoneũ est ꝑ ducere
ad condemnationem:etiã¬
si nullis additis ceteris: sic̃
ꝑducit paruulos morien

Expanded text:
non nisi per Christum renascuntur: sicut omnes qui nascuntur in condemnationem, non nisi per Adam nascuntur. Nemo quippe est in illa generatione, praeter Adamqui possent carne generari rentur. eosdem autem\'omnes\' postea\'multos\' dicit; possunt quippe in aliqua re omnes esse qui pauci sunt. sed multos habet generatio carnalis, multos et spiritalis, quamuis non tam multos haec spiritalis quam illa carnalis. uerum tamen quemadmodum illa omnes habet homines sic ista omnes iustos homines, quia sicut nemo praeter illam homo sic nemo praeter istam iustus homo et in utraque multi. quia etiamsi illud unum sit, tamen idoneum est perducere ad condemnationem, etiam nullis additis caeteris, sicut perducit parvulos morien
Abbreviated transcription (Latin):
meis. Quid mirum siuas
electionis ꝓxp̃i gloria et fr̃m
suorũ conuersione. gentisq
priuilegio anathema fieri
optet axp̃o: Cum micheas
quoq ꝓpheta uelit semenda¬
cem fieri. et ab inspiratione
sc̃ĩ sp̃s alienũ. Dum modo
plagas illas et captiuitates¬
et exitia. quȩ sua uatinatione
predixerat. plebs iudaicȩ ua¬
stationis euadat: Utinam in¬
quiens. non essem uir habens
spm̃: et mendacium potius
loquerer. Ut p̃ter mittamus
illum legis latoris affectum.
quicum fr̃ib sius etiam ꝑitu¬
ris non rennuit interire di¬
cens. Obsecrodne. peccauit
populus iste peccatum mag¬
num: atit dimicte eis hanc
noxam: aut si non facis. dele

Expanded text:
et quid mirum si uas electionis pro Christi gloria et fratrum suorum conuersione gentisque priuilegio anathema fieri optat a Christo, cum Michaeas quoque propheta uelit se mendacem fieri et ab inspiratione sancti spiritus alienum, dummodo plagas illas et captiuitatis exitia quae sua uaticinatione praedixerat plebs ludaicae nationis euadat, utinam, inquiens, non essem uir habens spiritum, et mendacium potius loquerer: ut praetermittamus illum legislatoris adfectum, qui cum fratribus suis etiam perituris non rennuit interire dicens: obsecro, domine, peccauit populus iste peccatum magnum: aut dimitte eis hanc noxam, aut si non facis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nobis Nisi eñi fides reuo¬
cet quacredimus. dm̃ non
accusaturum adt̾isus electis
suos et xp̃m non condemna¬
turum electos suos: Pocest
illud p̃nuntiari. quis accu.¬
sabit aduersus electos dei.
ut hanc interrogationem:
quasi responsio consequat᷑.
Ds̾ qui iustificat: et icẽ incer¬
ogetur. quis est qui condem¬
net: et respondeatur. Xp̃s
iħs qui mortuus est. quod
credere quia de mentissimũ
est:ita ꝓnuntiabitur. ut pre¬
cedat ꝑcuntatio: sequatur
iterrogatio: Inter ꝑcuntati¬
onem autẽ et interrogationẽ.
hoc ueteres inter ẽẽ dixerunt:
quod ad ꝑcuntationẽ mul¬
ta responderi possunt:ad
interrogationem uero:aut ñ.
alit etiam ꝓnuntiabitur:
Ergo ita ut post ꝑcuntatio¬
nem qua dicimus.quis ac¬
cusabit adu̾sus electos dei.
illud quod sequitur. sonoin¬
terrogantis enuntiet᷑: Deus
quiiustificat: Ut tacite res¬
pondeatur:Non. Et item
ꝑcuntemur.quis est quicon¬
demnet: rursusq interro¬
get᷑mus. xp̃s iħs qui mortu¬

Expanded text:
 culpa. nisi enim fides reuocet, qua credimus deum non accusaturum aduersus electos suos et Christum non condemnaturum electos suos, potest illud sic pronuntiari: quis accusabit aduersus electos dei? ut hanc interrogationem quasi responsio subsequatur: deus, qui iustificat et item interrogetur: quis est, qui condemnet? et respondeatur: Christus Iesus, qui mortuus est. quod credere quia dementissimum est, ita pronuntiabitur, ut praecedat percontatio, sequatur interrogatio. inter percontationem autem et interrogationem hoc ueteres interesse dixerunt, quod ad percontationem multa responderi possuinterrogationem vero aut non, aut etiam. Pronuntiabitur ergo ita ut post percunctationem qua dicimus, Quis accusabit adversus electos Dei, illud quod sequitur sono interrogantis enuntietur, « Deus qui justificat, » ut tacite respondeatur: « Non. » Et item percunctemur: « Quis est qui condemnet: » rursusque interrogemus, « Christus qui mortu
Abbreviated transcription (Latin):
qui est suꝑ omĩa ds̃ benedictꝰ¬
cordis eius: ut iste tantus ae
talis abeis non reciperetur:
de quorum stirpe generatꝰ
est ꝙ nichil hominus lau¬
dat iudicii ueritatẽ: ne sen¬
tintia dei inꝓpinquos et
frosuos displicere uideatur:
et uelaustera ẽẽ. uł nimia
Inquib igitur tanta fuert̃
et saluator nr̃. filius dei uerꝰ
scđm diuinitatem. et filius
hominis uerus scđm carnẽ :
non exeo quod ẽ. suꝑ om̃ĩa
deus benedictus inscła. ex
semine dauid natus est: s
exilla infirmitate quam
suscepit ex nobis: Ut inea
moreretur ꝓnobis: et eam
sanaret innobis. Non exfor

Expanded text:
qui est super omnia deus benedictamen, ut iste tantus ac talis ab eis non recipi perciperetur, de quorum stirpe generatus est. et nihilominus laudat iudicii ueritatem, ne sententia dei in fratres et propinquos displicere uideatur et uel austera esse uel nimia. in quibus igitur tanta fuerint et Salvator noster Filius Dei verus secundum divinitatem, et filius hominis verus secundum carnem, non ex eo quod est super omnia Deus benedictus in saecula ex femina natus est; sed ex illa infirmitate quam suscepit ex nobis, ut in ea moreretur pro nobis, et eam sanaret in nobis: non ex for
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcit᷑. Oat preterea indicium
maximũ ingentis erga nos
pepcerit. s ꝓnobis om̃ib ad
passionem tradiderit eum:
Et ut maiore ad miratione¬
nos constringeret: addidit
sermonem ingentis arehan
conscium dicens:quia ꝓprio
filio non peꝑcit: Oixerat eñi
stiꝑius: quia etiam nos qui
sp̃m adoptionis accepimus.
filii dei sumus: Ne ergo ista¬
communi appellatione fili¬
liorum. unum aliquẽ exhis
putaretur qui infilios uide¬
bantur nuncupari: addidit.

Expanded text:
 Dat praeterea indicium maximum ingentis erga nos percerit, sed pro nobis omnibus ad passionem tradiderit eum . Et ut majore nos admiratione constringeret, addidit sermonem ingentis arcani conscium dicens, quia proprio Filio non pepercit. Dixerat enim superius, quia etiam nos, qui spiritum adoptionis accepimus, Filii Dei sumus . Ne ergo communi ista appellatione filiorum, unum aliquem ex his aretur, qui in filios videbantur asciti, addidit,
Abbreviated transcription (Latin):
et iterũ:. filios genui: et erai¬
taui: nunc autem dicit fili
alien mentiti sunt michi.
Et quorũ gła: ut decunctis
gentib eligerentur in peru¬
lia rem poptilũ dei Et quos
testam̃ta: unum inlittera¬
incarne seruierant cheremo¬
tera: postea seruirent in spñ
mandatis euangelii sempiter¬
ni: Et legis latio. adutrumq
respondet: et nõtu et ueteris
testamenti. et cultus: ⁊idẽ uera
religio. et ꝓmissiones: ut que¬
quid ꝓ missũ est patrib cõ¬
pleretur infiliis: Et qđ om̃ib
ris sui unosermone compre¬

Expanded text:
el et: filios genui et exaltaui, nunc dicit: filii alieni mentiti sunt mihi. et quorum gloria, utde cunctis gentibus eligerentur in peculiarem populum dei. et quorum testamenta, unum in litterai prius in carne seruierant caerimopostea seruirent in spiritu mandatis euangelii sempiterni. et legislatio ad utrumque respondet: et noui et ueteris testamenti. et cultus, id est uera religio. et repromissiones, ut, quicquid repromissum est patribus, conpleretur in filiis. et — quod omnibus ris sui uno sermone conpre
Abbreviated transcription (Latin):
axp̃o ꝓ isrł: primum quadã
se illos nonodisse:s eorum¬
causa plurimum contristari.
quod xp̃o credere noluerunt.
qui eis fuerat reꝓmissus: et
adeos uenit missus. Om̃tri¬
stitia est michi magna. et con
tinuus dolor cordimeo Que
est istatanta mutatio. immo
inaudita prudentia: ut pro
caritate xp̃i nolit habere
xp̃m: et ne ei forsitan nonere¬
damus: Iurat et confirmat
in xp̃o. et conscientie sue de¬
stem inuocat sp̃m sc̃m: seha¬
bere tristiciam et non leuem
et fortuitã s magnã et incre¬
dibilem: et habere dolorem
incorde.nonqui ad horam
pugnat. et transeat. s qui iu¬
giter incorde ꝑmaneat. Qua¬

Expanded text:
pro Israel, primum quadam se illos non odissecausa plurimum contristari, quod Christo credere noluerunt, qui eis fuerat repromissus et ad eos venit missus. Tristinuus dolor cordi meo: quest ista tanta mutatio, immo inaudita prudentia, ut pro caritate Christi nolit habere Christum? et ne ei forsitan non credamus, iurat et connrmat in Christo et conscientiae suae testem inuocat spiritum sanctum, se habere tristitiam non leuem et fortuitam sed magnam et incredibilem et habere dolorem in corde, non qui ad horam pungat et transeat, sed qui iugiter in corde permaneat. qu
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ michi sufficit una hora
tadie: hoc est om̃i uite meȩ tẽ¬
pore.Sienĩ totamuitã meam
inꝑsecutionib et ꝑiculis agã:
dicam.Quia non sunt con¬
digne passiones huiꝰ tẽporis
ad futuram głam quȩ reue¬
labitur in nobis: Breue est
eñi huius uitȩ tempꝰ et exigu¬
um. qđ in ꝑsecutionib ducimꝰ.
et̃num uero et ꝑpetuum: qđ̃
erpectamus ingloria. Esti¬

Expanded text:
Non enim mihi sufficit una hora ta die, hoc est, omni vitae meae tempore. Si enim totam vitam meam in persecutionibus et periculis agam, dicam, quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Breve est enim hujus vitae tempus, et exiguum quod in persecutionibus ducimus: aeternum vero et perpetuum quod exspectamus in gloria. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnobis. Unigenito enĩ filio
ꝓhomine inder pellare est:
Apud coȩt̃num patre. se ipsũ
hominẽ demonstrare:.Eiq
ꝓhumana natura rogare ẽ:
eandem naturam indiuinita¬
tis sue celsitudinem suscepisse:
Inter pellat igitur ꝓnobis
dominꝰ: non uoce. s miserati¬
one:quia quod dampnare
inelectis noluit: suscipiendo
acaritate xp̃i: tribulatio.an
angustia. anꝑsecutio an fa¬
tentia pendet: ubi ait. si cam̃
conpatimur: ut et cũglorifi¬
cemur. Existimo enĩ quod
non sunt condigne passiones
huiꝰ temporis. ad futurã głam
que reuelabitur innobis.Ad
ipsam bortationẽ om̃ĩs huiꝰ
loci intentio directa est: ne
illi quib loquebatur ꝑsecuti¬
onib frangerent᷑.siuiuerent
scđm prudentiã carnis. qua
tẽporalia bona appetunt᷑. ⁊tim̃t᷑

Expanded text:
it: Unigenito enim Filio pro homine interpellare est apud coaeternum Patrem se ipsum hominem demonstrare: eique pro humana natura rogasse, est eamdem naturam in divinitatis suae celsitudinem suscepisse. Interpellat igitur pro nobis Dominus non voce, sed miseratione, quia quod damnari in electis noluit, suscipiendo i? tribulatio? an angustia? an persecutio? tentia pendet, ubi ait, Si tamen compatimur, ut et glorificemur: existimo enim quod non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Ad ipsam enim hortationem omnis hujus loci intentio directa est, ne illi quibus loquitur persecutionibus frangerentur, si viverent secundum prudentiam carnis, qua temporalia bona appetuntur, et timentur
Abbreviated transcription (Latin):
nis: In nobisenim maxime
impletur hoc testimonium:
quib nec resistere licet. exem¬
plũ magistri et dñi sequenti¬
b qui uelut ouis adoccisionẽ
ductus est. Sed inhis om̃ib
superamus: ꝓpt̃ eũ quidi¬
lexit nos. Ideo inhis inqͥt
om̃ib suꝑamus: non nr̃a
lexit. dum eñĩ in illius amo¬
re pendimus: sensum dolo¬
ris non recipimus. Illius
enim caritas qua nos dilex̃.
et nr̃m adse rapuit affectũ:
cruciatũ corporis et dolorẽ
sentire nos non facit.Ideo
ergo in his om̃ib suꝑamus:
Certus sum enĩquia neq
mors. neq uita neq angeli.
tes. neq instantia. neq futu

Expanded text:
s. In nobis maxime impletur hoc testimonium, quibus nec resistere licet, exemplum magistri et domini sequentibus, qui velut ovis ad occisionem ductus est. Sed in his omnibus superamus, propter eum qui dilexit nos. omnibus superamus, non nostra lexit nos. Dum enim in illius amore pendemus, sensum doloris non recipimus. Illius enim charitas qua nos dilexit, et nostrum ad se rapit affectum, cruciatum corporis, et dolorem sentire nos non facit. Ideo ergo in his omnibus superamus. Certus sum enim quia neque mors, neque vita, neque angeli, s, neque instantia, ne
Abbreviated transcription (Latin):
manis curiositas earum rerũ
quȩ inueniri non possunt.
aut frustra etiam inueniun¬
tur. sitie incȩlosiue in abysso:
separant adeo: nisi caritas
uincat: qtie ad certa sp̃italia.
nonuanitate rerum que fo
quod duob modis intelligi
pocest. aut uisibilis creatura:
quiaet nos. idẽ anima crea¬
tura sumus. s inuisibilis:
ut hoc dixerit.quod nos non
separat alia creatura. idest
amor corporum:aut certe
quia nos non separat alia
creatura acaritate dei : Ex co
quod nulla creatura est. alia
inter nos et dm̃. quȩ se oppo¬
nat. et aconspectu eiꝰ exclu¬
dat. supra humanas enĩ m̃¬
tes quȩ rationales sunt:iã
nulla creatura. s deus est:

Expanded text:
inanis curiositas earum rerum inanis curiositas earum rerum quae inveniri non possunt, aut frustra etiam inveniuntur sive in coelo sive in abysso, separat a Deo, nisi charitas vincat, quae ad certa spiritualia non vanitate rerum quae foQuod duobus modis intelligi potest: aut visibilis creatura, quia et nos, id est anima, creatura sumus, sed invisibilis; ut hoc dixerit, quod nos non separat alia creatura, id est, amor corporum: aut certe quia nos non separat alia creatura a charitate Dei, ex eo quod nulla creatura est alia inter nos et Deum, quae se opponat, et a complexu ejus excludat. Supra humanas enim mentes quae rationales sunt, jam nulla creatura, sed Deus est.
Abbreviated transcription (Latin):
dixit opinor: plena em̃ fia:
tenuit. quod nec mors ula.
nec uita tẽporalis ꝓmissa.
nec cetera subsequentia pos¬
sunt credentẽ acaritate dei
de torquere. Nemo ergosepa¬
rat qui minatur mortẽ. qua
qui credit in xp̃olicet mori¬
tur. uiuit: neq qui pollicet᷑
uitam: quia illedat uitã etñi.
Nam temporalis uitȩ pollt¬
tatio: ȩt̃nȩ comparatione con¬
temnenda ẽ. neq angelus sepa¬
rat: quia licet angłs inquit
de cȩlo descendat et adnunti¬
et ciob̾ p̃ter quã quodaccepi¬
stis a nathema sit: Neq prin¬
cipatus. idest contrarius: quos
exuit ipse hos principatus it
potestates:triumphans eos in
semet ipso: Neq p̃sentia. neq
futura: idẽ tẽporalia: uel que
delectant. uł quȩ premunt. uł
que spemdant: uelque ineu
tiunt timorẽ: neq uircus.
Et hic uirtutẽ contrariamo¬
portet intelligi: scđm quam
dicit. Nemo potest tiasa fortis¬
diripere: nisi prius alligaue¬
rit forcẽ. neq altitudo: neq
ꝓfundum: Plerumq enim

Expanded text:
dixit, Opinor enim; plena fide tenuit, quod nec mors ulla, nec vita temporalis promissa, nec caetera subsequentia possunt credentem a charitate Dei detorquere. Nemo ergo separat, nec qui minatur mortem; quia qui credit in Christo, licet moriatur, vivet: neque qui pollicetur vitam; quia ille dat vitam aeternam. Nam temporalis vitae pollicitatio, aeternae comparatione contemnenda est. Neque Angelus separat, quia licet Angelus, inquit, de coelo descendat, et annuntiet vobis praeterquam quod accepistis, anathema sit . Neque principatus, id est, contrarius, quia exuit se ipse hos principatus et potestates, triumphans eos in semetipso . Neque praesentia neque futura, id est, temporalia vel quae delectant, vel quae premunt, vel quae spem dant, dixit, Opinor enim; plena fide tiunt timorem. Neque virtus: et hic virtutem contrariam oportet intelligi, secundum quam dicit: Nemo vasa diripiet, nisi prius alligaverit fortem . Neque altitudo, neque profundum. Plerumque enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nobis p̃tiosum fundendo
sanguinem filios fecit. quo¬
modo noncum ipso omĩa no¬
dis donauit: Nichil est em̃
siue uisibilis siue inuisibilio
creatuirȩ: quȩ filio possit eqͥri¬

Expanded text:
pro nobis pretiosum fundendo sanguinem fecit, quomodo non cum ipso omnia nobis donabit? Nihil est enim, sive visibilis, sive invisibilis, creaturae quod Filio possit
Abbreviated transcription (Latin):
dedit illi et retribuetur ei:
s ecce quando uocatus es:
uel iam eras: Quando p̃desti¬
nareris:quando noneras:
quid deo dedisti:quando qui
aliquid dares noneras:quid
ergo fecit deus:quando pre¬
destinauit qui non erat: qd̃
ait apłs. quiuocat eaquȩ non
sunt. tanquam eaquȩ sunt.
Si iam esses: non p̃destina reris:
nisi auersus esses non uocareris:
nisi impius esses: Non iustifi¬
careris: nisi terrenꝰ et abiectus
esses non glorificareris: Quis
ergo pͥor dedit illi et retribu¬
etur ei: qm̃ ex ipso et ꝑ ipsum:
et in ipso sunt omĩa: Quid gͦ
reddimus: Ipsi gloriã. quia ñ
eramus quando sumus p̃de¬
stinati: quia auersi eramꝰ qͦn¬
do sumus uocati:quia pecca¬
tores eramus.quando sumus
iustificati: Agamꝰ deogratias:
ne remaneamus ingrati:¬

Expanded text:
dedit illi, et retribuetur ei? Sed ecce quando vocatus es, vel jam eras. Quomodo praedestinareris, nisi quando non eras? Quid Deo dedisti, quando qui aliquid dares, non eras? Quid ergo fecit Deus, quando praedestinavit qui non erat? Quod ait Apostolus: Qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt . Si jam esses, non praedestinareris; nisi aversus esses, non vocareris; nisi impius esses, non justificareris, nisi terrenus et abjectus esses, non glorificareris. Quis ergo prior dedit illi, et retribuetur ei? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Quid ergo reddimus? Ipsi gloria . Quia non eramus, quando sumus praedestinati; quia aversi eramus, quando sumus vocati; quia peccatores eramus, quando sumus justificati: agamus Deo gratias, ne remaneamus ingrati
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ adquieuit: Insacris
namq libris facere interdũ
ds̃ dr̃ in quib faciendis uide¬
tur prestare pacientiam: Aiia
ꝗtuppe sunt qtiȩ fieri ds̃ uult:
Aua quȩ fierisinit. Nult ergo
fieri: quȩ facta apparent exe.
meliora: At uero deteriora ꝑ¬
mittit: ut libertas humani
constet arbitris: Inqua arbi¬
trii libertate bonorum ma¬
lorum ue sectatorib. diuino
itidicio ex hibeat᷑ retributio
itosta meritorum: Quomo¬

Expanded text:
tioni adquieuit. in sacris namque libris facere interdum deus dicitur in quibus faciendis uidetur praestare patientiam. alia quippe sunt quae fieri deus uult, alia quae fieri sinit. uult ergo fieri quae facto apparet esse meliora. at. uero deteriora permittit, ut libertas humani constet arbitrii in qua arbitrii libertate bonorum malorumue sectatoribus diuino iudicio exhibeatur retributio iusta meritorum.