comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
captꝰ ibidẽ ẽẽ cognoscit᷑. Doceat
gͥ loch hoĩem ext̾iorẽ. ne pͥnceps
mundi huiꝰ ꝑ pulchtudinẽ re¬
rũ blandiat᷑ ei: ne discedens
a socio capiat᷑ ab hostib. Place¬
ret forsitan alicui: si dead¬
ducto exemplo exquisiti¬
us loqueremurAudiat gͦ di¬
ligens lector. qui ñ qͦs uult
uł qͣndo uult explanationũ
potest hab̾e libros audiat
ñ me. s beatũ ambrosiũ cuiꝰ
auctoritatem hic seqͥ uolumꝰ.
u̾ba ponentes. Et ut ad maio¬
rem instructionẽ loqͥ uale¬
amꝰ: int̃pretationes nominũ
ñ sit annotari difficile. Abͣ¬
ham enĩ int̃pretat᷑ pater:
loth uͦ declinatio ⁊ iordanis
aut̃ descensio. Hec omina¬
ri: qͥa mens iusti hominis¬
qͣsi pat̾ ẽẽ dicit᷑. Sic̃ enim
pater filiis p̃uidet ⁊ sic m̃s
iusti cogitationib p̾sidet:
et uagos sensuũ motus quasi
quodam dulei pat̾nitatis regit
affectu. Ioth aut̃ declinatio dr̃r
Seꝑatur gͦ loth ab abraham:

Expanded text:
captus ibidem esse cognoscitur. Doceat captus ibidem esse cognoscitur. Doceat igitur Loth hominem exteriorem, ne princeps mundi hujus per pulchritudinem rerum blandiatur ei, ne discedens a socio capiatur ab hostibus. Placeret forsitan alicui, si de adducto exemplo exquisitius loqueremur. Audiat ergo diligens lector qui non quos vult, vel quando vult, explanationum potest habere libros, audiat non me, sed beatum Ambrosium, cujus auctoritatem hic sequi volumus, verba ponentes. Et ut ad majorem instructionem loqui valeamus, interpretationes nominum non sit annotari difficile. Abram enim interpretatur pater, Loth vero declinatio, Jordanis autem descensio. Haec omnri, quia mens justi hominis pater esse dicitur. Sicut enim pater filiis praesidet, sic mens justis cogitationibus praesidet, et vagos sensuum motus quasi quodam paternitatis dulci regit affectu. Loth autem declinatio dicitur. Separatur ergo Loth ab Abram,
Abbreviated transcription (Latin):
delectationem tẽporaliũ
antiqꝰ hostis minas precendit:
nc̃ uͦ ꝑ pulchritudinẽ rerum
tnͣseuntiũ homini blanditur
ut decipiat ⁊ pulchritudini e¬
ut et ipsa pulchritudo sit de¬
lectationis causa. Ad hoc illud
ꝑtin̾e credimꝰ qd̾ in uet̾i testa¬
cha abraham: a quo cũ seꝑa¬
ri uellet loth. et daretur ei a
patruo eligende possessionis
libertas ⁊ leuauit ocłos et as¬
pexit omnẽ regionẽ iordaniᷤ:
quȩ irrigabatur pͥusqͣm eu̾te¬
ret dñs sodomã et gomorram.
sicut paradisus dñi. Hanc ele¬
git : s postea int̾ diu̾sos reges
ortum ẽ bellũ. et cũ quinq
regib captũ loth narrat hys¬
toria: quo comꝑto abraham
culos: et cũ trecentis decẽ et oc¬
regionẽ aspexit iordanis. quȩ
irrigabatur sic̃ ꝑadisus dñi:
et loci pulchritudinẽ utilita¬
ti pͣposuit. Infirmior enim
ut ait beatꝰ ambrosiꝰ amena eligit:
utilia fastidit. Sic ñ tm captus
locipulcͥhtudine ad amena iorda¬
nis descendit: s etiã ab hostib

Expanded text:
delectationem temporalium antiquus hostis minas praetendit, nunc vero per pulchritudinem rerum temporalium homini blanditur ut decipiat. Pulchritudini eut ipsa pulchritudo sit delectationis causa. Ad hoc illud pertinere credimus quod in Veteri Testacha Abram, a quo cum separari vellet Loth, et daretur ei a patruo eligendae possessionis libertas, levavit oculos et aspexit omnem regionem Jordanis, quae irrigabatur, priusquam everteret Dominus Sodomam, et Gomorrham, sicut paradisus Domini, hanc elegit; sed postea inter diversos reges ortum est bellum, et a quatuor regibus captum Loth, narrat historia: quo comperto Abram culos, et cum trecentis decem et ocregionem aspexit Jordanis, quae irrigabatur sicut paradisus Domini, et loci pulchritudinem utilitati praeposuit. « Infirmior enim, ut ait beatus Ambrosius, amoena eligit, utilia fastidit. » Sic non tantum captus loci pulchritudine, ad amoena Jordanis descendit, sed etiam ab hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
Mittit & ad campos. idẽ. ad e¬
os qui t̾rena sapiunt : qͥ pla¬
nitiȩ uoluptatũ delectantur:
qui sunt quasi pecora campi.
pͥni ad uicia. Mittit et ad re¬
gem symeori: qui interp̾ta¬
tur exauditio. In bonã quã¬
doq partem ponitur exau
men accepit: exaudierat e¬
nim deus uocem matris eius.
Dicitur enĩ econt᷑rio exaudi¬
tio: qͣndo quis exaudit p̾cep¬
tum diaboli. Solet enĩ dic̾e.
di ꝓcidens adorau̾is me: da¬
bo tibi hec omĩa. Et ad euã
dixisse legitur. Eritis inqͥt
unt diabolum: cum rege assur
occurrunt isrłitis. Mittit a. in
fenendor. Fenendor int̃pretat᷑
conuersio. Conu̾sio dupliciter
dicit᷑. Est enĩ conu̾sio qua qͦs
ad dm̃ conu̾titur: et ẽ. alia de
qua paulus apłs galathis dicit.
Currebatis bene quis uos im¬
pediuit: Id ẽ. a cursu bono: &.
rus: in quo ꝑ similitudinem
rotas quib feratur. equos qͥ
ipsum tͣhant. aurigam qui
regat. qui ue sedeat in ipso ẽ¬
ru. assignare possumus:

Expanded text:
Mittit et ad campos, id est, ad eMittit et ad campos, id est, ad eos qui terrena sapiunt, qui planitie voluptatum delectantur, qui sunt quasi pecora campi, proni ad vitia. Mittit et ad regem Simeon, qui interpretatur exauditio. In bonam quandoque partem ponitur exaudmen accepit . Exaudierat enim Dominus precem matris ejus. Dicitur autem econtrario exauditio, quando quis exaudit praeceptum diaboli. Solet enim dicere: Si procidens adoraveris me, dabo tibi haec omnia . Et ad Evam dixisse legitur: Eritis sicut unt diabolum, cum rege Asor occurrunt Israelitis. Mittit et in Fennendor, qui interpretatur conversio. Conversio dupliciter dicitur. Est enim conversio qua quis ad Deum convertitur. Est et alia de qua Apostolus ad Galatas dicit: Currebatis bene, quis vos impedivit , id est, a cursu bono et orus, in quo per similitudinem rotas quibus feratur, equos qui ipsum trahant, aurigam qui regat, quive sedeat in ipso curru, assignare possumus
Abbreviated transcription (Latin):
dor. S et multos alios ꝯgregat
qͦs ẽ enum̾are difficile. S qͥd
ait dñs ad iħm filiũ naue qui
pͥncipatum post moysen sus¬
ceꝑat: Ne uerearis ait dñs faci¬
em eoꝵ: quia crastina die ad
hanc horam. ego tradam eos
sauciatos ante faciem isrł. Et
equos eoꝵ subneruabis: & currꝰ
eoꝵ igne combures. Audiat ħ
qui ẽ. de exercitu iħu. ñ filii
naue. s filii dei. In unoquoq
enĩ homine: bellũ hoc reppe¬
riri potest. Iabin enĩ rex assur:
congregat exereitum. IabiN
int̾pretat᷑ sensus. siue prudẽ¬
tia: assur uͦ aula. id ẽ. mundus.
Mittit gͦ ad chananeos. qui
habitant in maritunis locis
uicinos fluctib ⁊ qui in mõ¬
tib et fluctib ꝑmouent ꝯ¬
ta: qui sunt ex gn̾e chana¬
an filii cham. filii noe. Chã
interp̾tatur calor: chanaan
uͦ commotio. Qui aut̃ calet.
ambrosius. Mittit et ad mon¬
tana id ẽ. ad illos qui głant᷑ ĩ
sublimib: et ambulant ĩ ma¬
gnis &. in mirabilib super se.

Expanded text:
 sed et multos alios congregat quos est enumerare difficile . Sed quid ait Dominus ad Jesum filium Nave qui principatum post Moysen susceperat? « Ne verearis, ait Dominus, faciem illorum, quia crastina die ad hanc horam tradam eos sauciandos ante faciem Israel, et equos eorum subnervabis, et currus eorum igne combures » Audiat hoc qui est de exercitu Jesu, non filii Nave, sed Filii Dei. In uno enim quoque homine bellum hoc reperiri potest. Jabin enim, rex Asor, congregat exercitum. Jabin autem interpretatur sensus sine prudentia. Asor vero aula, id est, mundus. Mittit ergo ad Chananaeos qui habitant in maritimis locis, vicinos fluctibus, qui in montibus et fluctibus permovent cuncta, qui sunt ex genere Chanaan, filii Cham, filii Noe. Cham interpretatur calor, Chanaan vero commotio. Qui autem calet . Mittit et ad montana, id est, ad illos qui gloriantur in sublimibus, et ambulant in magnis et mirabilibus super se.
Abbreviated transcription (Latin):
latio. an angustia: an aliquod
eorum quȩ sequunt᷑: Nemo gͥ
a caritate nos seꝑet: qui enu
caritatem habu̾it. antiqͥ hostis
minas time ñ pot̾it. quia kari¬
tas foras mittit timorem. nec ĩ¬
pugnationib delectationum
cedet. qui karitatis utitur cli¬
sustinet. Hoc gͥ clipeo homo in¬
t̾ior et extior utantur ad defen-¬
sionem. ne uł t̃reant᷑ minis.
uł impugnationib cedant: et
hec de prima ꝓpositiõe sufficiãt.

Expanded text:
 an aliquid eorum quae sequuntur? Nemo igitur a charitate nos separet. Qui enim charitatem habuerit, antiqui hostis minas timere non poterit, quia charitas foras mittit timorem , nec impugnationibus delectationum cedet qui charitatis utitur clysustinet . » Hoc igitur clypeo homo interior et exterior utantur ad defensionem, ne vel terreantur minis, vel impugnationibus cedant. Et haec de prima propositione sufficiant.
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ undas. uidit uentũ ualidũ
mergi. clamauit dicens. Dñe:
pereo. salua me. Aquo uento
ualido turbatus ẽ petrus: Ait
beatus augustinꝰ cũ expon̾et
illum locum: turbatꝰ ẽ. inquit
a uoce inimici. et atribulatiõe
peccõris. Sic temptat diabolus
quoslibet ꝑ huiꝰmodi deceptio¬
nes a caritate remou̾i: cui contͤ¬

Expanded text:
inter undas; vidit ventum validum mergi, clamavit, dicens: Domine, pereo, salva me . « A quo vento valido turbatus est Petrus? » ait beatus Augustinus, cum exponeret illum locum, « turbatus, inquit, est a voce inimici, et a tribulatione peccatoris. » Sic tentat diabolus quoslibet per hujusmodi tentationes a charitate removere, cui cont
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Placet quoq opuscłi huius
spaciũ. in quatuor libellos releuã¬
de mentis gr̃a scindi. quia ut
ait beatus augustinus ita libRi
t̃mino reficit᷑ lectoris intentio. sic̃
iuatoris labor ospicio. Primꝰ qͥdem.
quid noceat claustralib uł mũdo
renunciare uolentib continet. Se¬
cundus uͦ claustri mat̾ialis ordi¬
nationẽ. in quo tenetur homo ex¬
t̾ior. docet. Terciꝰ. animȩ claustrum
ordinat. Quartꝰ claustri ñ manu¬
facti habitationẽ quȩ ẽ in cęlo. cõ¬
mendat appetendã. et summi
albatis scilicet. xp̃i. pacẽ qͣm ibi
habet cũ subiectis. hic hortatur
cum fratrib gabendam. Expliẽ

Expanded text:
cat. Placet quoque opusculi hujus spatium in quatuor libellos relevandae mentis gratia scindi, quia, ut ait beatus Augustinus: « Ita libri termino reficitur lectoris intentio, sicut labor viatoris hospitio. » Primus quidem quid noceat claustralibus vel mundo renuntiare volentibus, continet. Secundus vero claustri materialis ordinationem, in quo tenetur homo exterior, docet. Tertius animae claustrum ordinat. Quartus claustri non manufacti habitationem quae est in coelo, commendat appetendam. Summi quoque abbatis, scilicet Christi, pacem quam ibi habet cum subjectis, hic hortatur cum fratribus exhibendam. CAP. I.
Abbreviated transcription (Latin):
de complexionib loquit᷑ ⁊ infirmi¬
tates diu̾sas siteneatur religio. ge¬
n̾ari p̃dicat. S quare hoc: Non
ut mederi uelit: s ut occid̾e pos¬
sit. Non ut egͥtudinẽ curet: sed
ut securiꝰ inferat mortem. Uidet
ex subtͣctione ciboꝵ luxuriȩ ui¬
res posse minui: et ideo ñ tardari
minatur egͥtudinẽ. Timet ociũ
ꝑire. et somnolentiã destitui: et
id̾o laboris intolerantiã. et ꝓten¬
sa uigiliaꝵ spacia. p̃tendit. Cre¬
dit ex pauꝑtate humilitatẽ nu

Expanded text:
de complexionibus loquitur: infirmide complexionibus loquitur: infirmitates diversas, si teneatur religio, generari praedicat. Sed quare hoc? Non ut mederi velit, sed ut occidere possit; non ut aegritudines curet, sed ut securius inferat mortem. Videt ex subtractione ciborum luxuriae vires posse minui, et ideo non tardat minari aegritudinem. Timet otium perire et somnolentiam destrui: et ideo laboris intolerantiam, et protensa vigiliarum spatia praetendit. Credit ex p
Abbreviated transcription (Latin):
nem nr̃ãm qͣm pigro et indiscreto
formã: et consuetudines eiusdem
adu̾santescarni. Ostendit ei ꝓpositi
difficultatẽ: et cũ hoc qͣntum sit
ad lapsũ ꝓnta humanȩ naturȩ
fragilitas pretendit. Uestis asꝑitatẽ.
Necti duriciã. uihium ciboꝵ assidu
tediũ ⁊ constitutas silentii horas ÷
heiunii diuturnitatẽ: et ciboꝵ li¬
cet uiliũ. subtͣctionem. Et ut guiꝰ
t̃reat. et fieri posset ad desꝑationẽ
ꝑtͣhat: quid ex istis euenire mali
queat. diligent̃ inquirit et anñ¬
tiat. Om̃ia ista imbecillitati car¬
nis adu̾saria fore testatur. et uer̃
dicit ⁊ s uoluntarie patim᷑ ista:
insanabiles nascituras affirmat:
ñ ẽẽ bonũ naturȩ complexiones
turbare. cũ ex subtctione ciboꝵ
mutentur complexiones: ex mu¬
tatione complexionũ. cont᷑batio
naturȩ contingat: ex cont᷑batioẽ
naturȩ. infirmitas: ex infirmi¬
tate mors. Ecce fr̃s diabolus phi¬
sicam docet ⁊ ecce medicus factꝰ ẽ:

Expanded text:
nem nostram quam pigro et indiscreto formam et consuetudines ejusdem adversantes carni; ostendit ei propositi difficultatem. Et cum hoc fecerit, quantum sit ad lapsum prompta humanae naturae fragilitas, praetendit; vestis asperitatem, lecti duritiam, vilium ciborum assiduitaedium, constitutas silentii horas, jejunii diuturnitatem, et ciborum licet vilium subtractionem. Et ut gravius terreat, et si fieri possit ad desperationem pertrahat, quid ex istis evenire mali queat diligenter inquirit, et annuntiat. Omnia ista imbecillitati carnis adversaria esse testatur; et verum dicit, sed voluntarie patimur ista,s aegritudines insanabiles nascituras affirmat. Non esse bonum naturae complexiones turbare, cum ex subtractione ciborum mutentur complexiones, ex mutatione complexionum conturbatio naturae contingat; ex conturbatione naturae infirmitas; ex infirmitate, mors. Ecce, fratres, diabolus physicam docet: ecce medicus factus est,
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ commñdat ⁊ delectationiᷤ
uͦ pessime uicium dampnat
Monet eum ne abhorreat fluc¬
tuationẽ huiꝰ uitȩ quia ad tẽpꝰ
ẽ: s ponat anchorã spei et dicat.
Expectabo eũ qui saluũ me fa¬
tempestate: ñ dabit enĩ inet̃¬
num fluctuationẽ iusto. hor¬
tatur iterũ illũ ne contristet᷑
in exercitatione sua: ne cont᷑¬
betur a uoce inmici et a tri-¬
bulatione peccõris: s dicat pa¬
ratus sũ et ñ sũ turbatꝰ. ut cus¬
todiam mandata tua. His et
int̾ior consolatur ext̾iorem:
licet cũ eo impugnetur et con¬
tristecur in exercitatione sua.
Cũ enim caro in se affligitur.
conuicia. tunc homo int̾ior ut
ait beatus augustinus. affectꝰ
tedio. et multoꝵ rabie circun¬
latratus. reluctans odio ut ꝑ¬
ficiat dilectionem. in ipsa luc¬
ta contͥstatur: et id̾o dicat cũ
am. et ne despexis p̃cem meã:¬

Expanded text:
bonum commendat, delectationis bonum commendat, delectationis vero pessimae vitium damnat; monet eum ne exhorreat fluctuationem vitae hujus, quia ad tempus est, sed ponat anchoram spei, et dicat: Exspectabo eum qui salvum me fetempestate, non dabit enim in aeternum fluctuationem justo . Hortatur iterum illum ne contristetur in exercitatione sua, ne conturbetur a voce inimici, et a tribulatione peccatoris, sed dicat: Paratus sum et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua . His et interior consolatur exteriorem, licet cum eo impugnetur, et conturbetur in exercitatione sui. Cum enim caro in se affligitur, convicia, tunc « homo interior, ut ait beatus Augustinus, affectus taedio, et multorum rabie circumlatratus, reluctatur odio, ut perficiat dilectionem et in ipsa lucta contristatur, » et ideo dicat cum am, et ne despexeris deprecat
Abbreviated transcription (Latin):
replicare claustralib ñ desinit:
hec plurib de reñtiatione mun-¬
di cogitantib anteponit. Ocal¬
liditas antiqui hostis: o ingeni¬
um sine sapientia. s ñ sine ma¬
licia: abstinentiã & ieiunium
et cet̾a que suꝑius diximꝰ dam¬
nat. et ꝑ ista naturã carnis de¬
focatur uel excedit t̃minos suos.
Sic fr̃s mundi huiꝰ pͥnceps. ho¬
mini ext̾iori id ẽ. carni ꝑ delec-¬
tationẽ temꝑaliũ minatur ut
t̃reat ⁊ sic locũ munitionis agg̾¬
ditur: inquo nouit ẽẽ. debiliorẽ.
S homo int̾ior discretus et ex¬
peditus uidelicet anima. exci¬
tatus tumultu minarũ. sine
mora socio ad defensionẽ adiun¬
gitur. implens illud qd̃ beatus
est: ubi muri fragiliores sunt.
Pigrũ sociũ ne deficiat horta¬
tur. salomonis utens consilio
dicentis: fili accedens ad serui¬
tutem d̾i. pͣpara aĩam tuã ad tẽ¬
ptationẽ. Docet rationabilicer
indiscretũ qualit̃ sustin̾e debe¬
at minas hostiũ: religionis

Expanded text:
replicare claustralibus non desinit, haec pluribus de renuntiatione mundi cogitationibus anteponit. O calliditas antiqui hostis! o ingenium sine sapientia, sed non sine malitia! Abstinentiam et jejunium, et caetera quae superius diximus, damnat, et per ista naturam carnis defocatur, vel excedit terminos suos. Sic, o fratres, mundi hujus princeps homini exteriori, id est carni, per delectationem temporalium minatur ut terreat, sic locum munitionis aggreditur in quo novit esse debiliorem. Sed homo interior discretus et expeditus, scilicet anima, excitatus tumultu minarum, sine mora socio ad defensionem adjungitur, implens illud quod beatus Aest, ubi muri fragiliores sunt. » Pigrum socium, ne deficiat, hortatur; Salomonis utitur consilio dicentis: Fili, accedens ad servitutem Dei, praepara animam tuam ad tentationes ; docet rationabiliter indiscretum, qualiter sustinere debeat minas hostium; religionis
Abbreviated transcription (Latin):
kine ut ea quȩ de
medicina anime
ad ioh̃em medicum
scͥbere ceꝑam: tibi
tͣnsmitere ñ omittam. Siẽ enĩ
dicifea multis utilia fore credis.
Nec solũ si attente conside̾ntur.
animas incolumes seruant:s
etiam corporib humanis sani¬
tatem p̾stant. Breui siqͥdem ser¬
mone docent: quȩ corꝑi et aĩȩ
ꝓsunt. uł nocent. Tuȩ autem
discretioni notũ cupio fieri. qd̾̃
ea quȩ de medicina animȩ scͥ¬
bere ceꝑam: ꝑ negligentiã priꝰ¬
qm alibi scͥpta fuissent amisi.
duc̾e potero: sine dilatione tibi
tͣnsmitere curabo. Nec mireri
si ea quȩ multo labore quesita.
siuis in locis ordinau̾am: minꝰ
ordinate et qͣsi qͣsdam excepti¬
ones. in unũ collecta cõponã.
gelio siqͥdem de lepso. de para¬
litico. de febricitante. et de mul¬
tis aliis legit᷑. qd̾ a dño inirabi¬
lit̃ ẽẽ curati ꝑhibent᷑. Nec illud
solũ ẽẽ factũ reor ad reꝑationẽ
de collirio. quedã scͥpta reppi:
quȩ a scĩs patͥb sp̃italit̃ intel¬

Expanded text:
ime, ut ea, quae de medicina animae ad Joannem medicum scribere coeperam, tibi transmittere non omittam. Sicut enim dicis, ea multis utilia fore credis. Nec solum, si attente considerentur, animas incolumes servant, sed etiam corporibus humanis sanitatem praestant. Brevi siquidem sermone docent quae corpori et animae prosunt vel nocent. Tuae autem discretioni notum cupio fieri quod ea quae de medicina animae scribere coeperam, per negligentiam, priusquam alibi scripta fuissent, amisi.emoriam reducere potero, sine dilatione tibi transmittere curabo. Nec mireris si ea, quae multo labore quaesita suis in locis ordinaveram, minus ordinate et quasi quasdam excerptiones in unum collecta componam. gelio siquidem de leproso, de paralytico, de febricitante, et de multis aliis legitur, qui a Domino mirabiliter esse curati perhibentur. Nec illud solum esse factum reor ad reparationede collyrio quaedam scripta reperi, quae a sanctis Patribus spiritaliter intel
Abbreviated transcription (Latin):
In uno sordes deponunt᷑. in alio mũ¬
dicia recipit᷑: in tercio candor. Ti¬
mor repͥmit actionum peccata: a¬
mor delicta cogitationũ eliminat.
ignis uero meditationũ. humorẽ
carnalium uoluptatũ exsiccat. Un¬
de psalmista.&. in meditatione
mea erardescet ignis. Potest et ali
materiales panni aqua frigida. pꝰ¬
tea uero calida lauari: et sic ad ra¬
dios solis ut siccentur poni. Aqua
miscetur cineri. colatur ut ita di¬
cam ꝑ pannum ne cinis transeat:
et sic que lauant᷑ citius mundant᷑.
Cum enim ꝑamorem celestium
desidiorum compunctionis exci-¬
nem ponitur aqua. Cum carnea
fragilitas attendit᷑: tunc quasi ci¬
nerib aqua miscet᷑. Colatur per
pannum et cõmouet᷑ cinis: dum ꝑ
memoriam considerat animus tur¬
bationem carnee fragilitatis. Phec¬

Expanded text:
In uno sordes deponuntur, in altero munIn uno sordes deponuntur, in altero munditia recipitur, in tertio candor. Timor exprimit actionum peccata, amor delicta cogitationum eliminat. Ignis vero meditationum humorem carnalium voluptatum exsiccat. Unde Psalmista: Et in meditatione mea exardescit ignis . Potest et aliumateriales panni, prius aqua frigida, postea vero calida lavari, et sic ad radios solis, ut siccentur, poni. Aqua miscetur cineri, colatur, ut ita dicam, per pannum, ne cinis transeat, et sic quae lavantur, citius mundantur. Cum enim per amorem coelestium desideriorum compunctionis lacrynem ponitur aqua. Cum carnalis fragilitas attenditur, tunc quasi cineribus aqua miscetur. Colatur per pannum, et commovetur cinis, dum per memoriam mortis considerat animus turbationem carnalis fragilitatis. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
accenditur desid̃ĩo: tunc quasi ex
irriguo suꝑiori. id. ẽ. ex amore. duo
ruuili ad fontem compunctionis
descendunt. Hec ẽ hereditas are fi¬
liȩ caleph: filii ieffone. qui duxerit
eam inorem. tali ditabitur heredi¬
tate. Caleph cor int̃pretatur. ieffo¬
ne conuersio: qui enim conitun¬
tur ad cor irrigua compunctionis
possident. et australi terra delectã¬
tur: id.ẽ. bone menti que calore
sp̃c scĩ feruens flagrescit dnãntur.
in his riuulis anime sordes ablu¬
untur: et carnis inquinamenta
purgantur. In inferiori enim irri¬
guo animȩ uestes a grossiorib sor¬
dib mundant᷑. in suꝑiori mundio¬
res furnt: in australi uero t̾ra sic¬
cantur: Timor lauat. amor mun¬
dat: calor exsiccat. In inferiori irri¬
guo timor. in suꝑiori amor: in austͣ
li calor. Tmor er pena. amor ex de¬
sidio: calor ex igne. Sensualitas ti¬
met. ratio delectatur: animus ra¬
dio contemplationis illuminatur.

Expanded text:
ascenditur desiderio, tunc quasi ex ascenditur desiderio, tunc quasi ex irriguo superiori, id est, ex amore duo rivuli ad fontem compunctionis descendunt. Haec est haereditas Axae filiae Caleb, filii Jephonae, qui duxerit eam uxorem tali ditabitur haereditate. Caleb cor interpretatur, Jephone conversio: qui enim convertuntur ad cor, irrigua compunctionis possident, et australi terra delectantur, id est, bonae menti, quae calore Spiritus sancti fervens flagrescit, dominantur. In his rivulis animae sordes abluuntur, et carnis inquinamenta purgantur. In inferiori irriguo animae vestes a grossioribus sordibus mundantur, in superiori mundiores fiunt, in australi vero terra siccantur. Timor lavat, amor mundat, calor siccat. In inferiori irriguo timor, in superiori amor, in australi est calor. Timor ex poena, amor ex desiderio, calor ex igne. Sensualitas timet, ratio delectatur, animus radio contemplationis illuminatur.
Abbreviated transcription (Latin):
inferiori ascendunt: fons compun¬
ctionis augmentatur et crescit hec
ẽ terra quam dedit calepħ ares
liȩ sue sedenti suꝑ asinum suspi¬
ranti et dicenti. da michi pater be¬
nedictionem. Terram australem
et arentem dedisti michi: iunge
et irriguam. Beditq ei pat̾ suus
irrigium suꝑus: et irrignum in¬
ferius. Ara quamlibet animã fi¬
delem. asinus eidem anime subie¬
ctam carnem: terra australis ardo
rem bonȩ mentis. irrignum suꝑiꝰ.
et irriguum inferius. duo genera
compunctionis. timoris scilicet et¬
amoris: gemitus suspirantis. dolorẽ
penitentiȩ designat. Pirriguum gͥ
et amor intelligitur. Dum enim
ex consideratione presentis miseriȩ
uel ex recordatione gehennalispe¬
ne ꝓfluimus lacͥmis: tunc quasi
geminos aquȩ ductus ex irriguo
inferiori. idẽ ex timore: ad fontem
compunctionis dirigimꝰ. Cum uero
amimus foras mittit timorem. et
mens emollit᷑ ꝑ amorem: dum
truciat mentem dilatio. et animus

Expanded text:
inferiori ascendunt, fons compuninferiori ascendunt, fons compunctionis augmentatur et crescit. Haec est terra, quam dedit Caleb Axae filiae suae sedenti super asinum, suspirantique et dicenti: Da mihi, pater, benedictionem. Terram australem et arentem dedisti mihi; junge et irriguam. Deditque ei pater suus irriguum superius et irriguum inferius . Axa quamlibet animam fidelem, asinus eidem animae subjectam carnem, terra australis ardorem exprimit bonae mentis. Irriguum superius et irriguum inferius duo genera compunctionis, timoris et amoris. Gemitus suspirantis dolorem poenitentiae designat. Per irriguum et amor intelligitur. Dum enim ex consideratione praesentis miseriae, vel ex recordatione gehennalis poenae, profluimus lacrymis, tunc quasi geminos aquaeductus ex irriguo inferiori, id est ex timore, ad fontem compunctionis dirigimus. Cum vero animus foras mittit timorem, et mens emollitur per amorem; dum cruciat mentem dilatio, et animus
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus. sp̃c consilii et fortitu
timoris dñi. De fonte sapientie
ꝓfluit aqua doctrine: sp̃c intel¬
ligentie emittit riuulum ꝓ¬
uidentie. de fonte consilii. pro¬
cedit uena solatii.de fonte for¬
titudinis robur boni oꝑis. Emit¬
tit fons scientie gemitum do¬
loris: qui enim addit scientiã.
addit et dolorem. Reddit autẽ
fons pietatis debitum compas¬
sionis: riuulus uero timoris fru¬
ctum confessionis. Anima itaq
deum sitiens compungitur ci¬
more: compungitur et amore.
Dum enim consid̾atiute p̃sentis
xxilium. uel dum recolit infer¬
ni supplitium: tunc affligitur
lacrimis. uexatur suppliciis. Cũ
uero longa meroris anxietate
consumpta. de uenia securitaᷤ
nascitur. aut contemplatione
celestium mens delectatur: tc̃
ẽ oneri transeundi ad regnum
dilatio. et cruciatur mens de-¬
sidio. Ea his igitur quatuor
affectionib animi. tanquã ex qua¬
tuor rnulis quorum dno desten¬
dunt ex suꝑiori irriguo. duo uͦ ex

Expanded text:
intellectus, spiritus consilintellectus, spiritus consiltimoris Domini. De fonte sapientiae procedit aqua doctrinae. Spiritus intelligentiae emittit rivulum providentiae. De fonte consilii procedit vena solatii. De fonte fortitudinis robur boni operis. Emittit fons scientiae gemitum doloris: qui enim addit scientiam, addit et laborem. Reddit autem fons pietatis decursum compassionis. Rivulus vero timoris, fructum confessionis. Anima itaque Deum sitiens compungitur timore, compungitur et amore. Dum enim cogitat vitae praesentis exsilium, vel dum recolit inferni supplicium, tunc affligitur lacrymis, vexatur suspiriis. Cum vero longa moeroris anxietate consumpta, de venia securitas nascitur, aut contemplatione coelestium mens delectatur, tunc est oneri transeundi ad regnum dilatio, et cruciatur mens desiderio. Ex his igitur quatuor affectionibus anim tanquam ex quatuor rivulis, quorum duo descendunt ex superiori irriguo, duo vero ex
Abbreviated transcription (Latin):
Euanesut pulcͥtudo. labitur etas:
cito fit de puero iuuenis. de iuuene
senex: de sene decrepitus. Sic mun¬
dana transeunt: et tamen hec seqͥ¬
mur. Hi enim sedent suꝑ fluenta
luxuriȩ. illos trahit torrens iracum¬
die. hunc uorago gule demergit. a¬
lum profunditas cupiditatis absor¬
bet. hunc loquacitas impetus sub¬
uertit: illi occiositatis stagna pla¬
cent. assimilatur occiositas stagno.
quia sicut stagnum habundat pis
titudinem nutrit. Hec sunt flumi¬
ma gͥ km̃e: ut educaris de lacu
miseriȩ. et de luto fecis. ut uenias
et bibas de fontib isrł: et hauri¬
as aquas in gaudio de fontib sal¬
uatoris: fons compunctionis: ẽ unꝰ
de fontib saluatoris. In hoc fonte
salus et sanitas. Bibit petrus ex
hoc fonte: et salutem recepit. Ue¬
nit maria magdalene ad hunc
Septem sunt enim fontes isrł. qͥb
uidentium deum mentes prri¬
gantur. id ẽ. septem sunt sp̃c scĩ
dona.que sunt sp̃c sapientie et

Expanded text:
Evanescit pulchritudo, labitur aetas, Evanescit pulchritudo, labitur aetas, cito fit de puero juvenis, de juvene senex, de sene decrepitus. Sic mundana transeunt, et tamen multi sequuntur ea. Hi enim sedent super fluenta luxuriae, illos trahit torrens iracundiae, hunc vorago gulae demergit, illum cupiditatis profunditas absorbet. Hunc loquacitatis impetus subvertit, illi otiositatis stagna placent. Assimilatur otiositas stagno; quia, sicut stagnum abundantiam titudinem cognitionum. Haec sunt me, ut educaris de lacu miseriae, et de luto faecis , ut venias et bibas de fontibus Israel, et haurias aquas in gaudio de fontibus Salvatoris . Fons compunctionis est unus de fontibus Salvatoris. In hoc fonte salus et sanitas. Bibit Petrus ex hoc fonte, et salutem recepit. Venit Maria Magdalene ad hunc Septem sunt enim fontes Israel, quibus videntium Deum mentes irrigantur, id est septem sunt sancti Spiritus dona, quae sunt spiritus sapientiae, et
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatem: cognitio mundi. ipsiꝰ
mundi despectionem: cognitio dĩ ca¬
ritatis ardorem. Cognitio sui illumi¬
nat ꝓfunditatem: contemptus mũ¬
di pellit delectationem: audor uero
caritatis sedat uentoꝵ id. ẽ. tempta¬
tionum cõmotionem. Sic gͥ conue¬
nunt illa tria. scilicet claritas. pu¬
ritas. et tranquillitas. In intelligen¬
tia claritas. in conscientia puritas. in
morib tranquillitas. Ueniant igit᷑
ad fontem compunctionis: illi qui
sedent suꝑ flumina babylonis. S
quomodo uenient: Recordando sy¬
on. Inde psalmista. Suꝑ flumina
babylonis ulic sedimus et fleiumus:
dum recordaremur syon. Qui secunt᷑
fluctus humanȩ confusionis. quod ẽ
ẽẽ suꝑ flumina babylonis: si contẽ¬
plentur celestia. solo eoꝵ desidio exci¬
tantur ad latͥmas. More enim flu¬
minis mundana cuncta transeunt.
amntunt᷑ diuuicie. mutant᷑ honores.
edifitia corriuint. preciose uestes ad¬
illi senio: hi casu:. illi infirmitate.

Expanded text:
humilitatem, cognitio mundi ipsius humilitatem, cognitio mundi ipsius mundi despectionem, cognitio Dei charitatis ardorem. Cognitio sui illuminat profunditatem, contemptus mundi pellit delectationem, ardor vero charitatis sedat ventorum, id est, tentationum commotionem. Sic igitur congregantur illa tria, scilicet claritas, puritas et tranquillitas. In intelligentia claritas, in conscientia puritas, in moribus tranquillitas. Veniant igitur ad fontem compunctionis illi, qui sedent super flumina Babylonis. Sed quomodo venient? recordando Sion. Unde Psalmista: Super flumina Babylonis illic sedimus et flevimus, dum recordaremur tui, Sion. . Qui scrutantur fluctus mundanae confusionis, quod est esse super flumina Babylonis, si contemplentur coelestia, solo eorum desiderio excitentur ad lacrymas. More enim fluminis mundana cuncta transeunt. Amittuntur divitiae, mutantur honores, aedificia corruunt, pretiosae vestes coilli senio; hi casu, illi infirmitate.
Abbreviated transcription (Latin):
tur: nisi terra eiciatur S tunc ei¬
citur tra: cum ꝑ confessionem mẽs
absoluitur a culpa. Cum autẽ no¬
uiter purgatur: trib adhuc modi
obscuratur. Obscuratur enim ꝓfun¬
ditate: turbatur limo:agitatur
uento. P rofunditas fontis ẽ. longe c̃õ¬
suetudinis in peccatis. assiduitas m̃¬
tis. Limus uero ẽ. delectatio carna¬
lis: quia licet animus pectatis reñ¬
ciet. ex consuetudine tamen prece¬
denti. quedam dulcedo delectatiois
in carne quandoq remanet. Agta¬
tur uento: cum mens nouit̃ conũ¬
sa turbine suggestionũ. aliquantilũ
mouet᷑ a cepto S dum cessat uen¬
tus. dum lius ima petit. dum il¬
luminatur ꝓfunditas fontis radio
contemplationis: tunc mens tranqͥl¬
litatem recipit. et fit purum quod
erat obscurum. fĩt itaq fons purus.
sit purior fit purissimus. Purus effi¬
atur ꝑ cognitionem sui. purior ꝑ co¬
gnitionem mundi:. purissimus per
cognitionem dei. Cognitio sui gn̾at

Expanded text:
tur, nisi terra ejiciatur. Sed tunc ejitur, nisi terra ejiciatur. Sed tunc ejicitur terra, cum per confessionem mens absolvitur a culpa. Quando autem noviter purgatur, tribus adhuc modis obscuratur. Obscuratur enim profunditate, turbatur limo, agitatur vento. Profunditas fontis est longae consuetudinis in peccatis assiduitas mentis. Limus vero delectatio carnalis, quia licet animus peccato renuntiet, ex consuetudine tamen praecedenti, quaedam dulcedo delectationis in carne quandoque remanet. Agitatur vento cum mens noviter conversa vento suggestionum aliquantulum movetur accepto. Sed dum cessat ventus, dum limus ima petit, dum illuminatur profunditas fontis radio contemplationis, tunc mens tranquillitatem recipit, et fit illustre quod erat obscurum. Fit itaque fons purus, fit purior, fit purissimus. Purus efficitur per cognitionem sui, purior per cognitionem mundi, purissimus per cognitionem Dei. Cognitio sui generat
Abbreviated transcription (Latin):
morie. dat singultꝰ. ⁊ psalmoꝵ dulce
murm᷑. auribꝰ cordis insonat. dũ
trahit suspiria. Sunt gͥ ruiuli sal¬
tus. animi singultus. psalmoꝵ uero
ruminatio fluentis ẽ aque mur¬
muratio. Suꝑ ripas huius fontis
dulce ẽ commorari. et considerare
uultum natiuitatis sue quasi in
speculo:ut si qua macula dinoscat᷑
in facie: mundetur aqua. Contin¬
git quandoq ut fons compuncti¬
onis repleatur terra. nec aliquos
habeat decursus. s obstrusis ue¬
narũmeatib. bitumine et limo
plenus suꝑabundet. Tunc fons
repletur terra. cum mens nichil
nisi terrena cogitat: sicut in iere¬
chiele dicit᷑ de edifitio in monte u¬
so. Et terra inquit erat usqi ad fe¬
edificii eccl̃ie prelati. Clauduntur
fenestre: quia terra erat usqi ad fe¬
nestras. Intenti enim terrenis desi¬
deriis eccł̃ie prelati. lumen uerbi¬
dei subtrahunt subiectis. et hoc ẽ
fenestras ẽe clausas. Sic fons com¬
punctionis dum t̾ra repletur sicra¬

Expanded text:
moriae, dat singultus, et psalmorum dulce moriae, dat singultus, et psalmorum dulce murmur auribus cordis insonat. Dum e singulis trahit suspiria. Sunt igitur rivuli saltus, animi singultus; psalmorum vero ruminatio, fluentis est aqua murmuratio. Super ripas hujus fontis dulce est commorari, et considerare vultum nativitatis suae quasi in speculo . Ut si qua macula dignoscatur in facie, mundetur aqua. Contingit quandoque, ut fons compunctionis repleatur terra, nec aliquos habeat decursus, sed obstrusis venarum meatibus bitumine et limo plenus superabundet. Tunc fons oppletur terra, cum mens nihil nisi terrena cogitat sicut in Ezechiele dicitur de aedificio in monte viso: Et terra, inquit, erat usque ad feaedificii, Ecclesiae praelati, clauduntur fenestrae, quia terra erat usque ad fenestras. Intenti enim terrenis desideriis Ecclesiae praelati lumen verbi subtrahunt subjectis, et hoc est fenestras esse clausas. Sic fons compunctionis, dum terra repletur, sicca
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tiũ sorde ᷤᷤ lauat. carnaliũ desidĩor
restͥngit sitĩ: irrigat᷑ ab hoc fonte
castitatis ortus. humectant᷑ ab eodẽ
uirtutum plantaria. Huus hu¬
mor nutrit oluieta miscđ̾ie. rose¬
ta martirii. castitatis lilia. inuio¬
latas uirginitatis iolas gingnit:
et uarios iuuentutis emittit flores.
Sicut ex aquarũ humore et calore
solis terra ista facta fecumdior. co¬
piosiorem cultori suo reddit fructũ:
sic ortus animȩ nr̃e dum lacrima¬
rum affluentia suffunditur. dum
rore celesti et sc̃i sp̃c calore uapo¬
ratur. segeti uirtutũ prestat mere¬
mentum: pullulare cogit uirgul
sunt in conuallib humilitatis. qͣs
illuminat radius contemplationi¬
a temptationis priuna: ꝑ humorẽ
compunctionis intime replentur
intelligentia diuma.Sicut ruui¬
lus lene sonantis aque obiectu la¬
pidũ dat saltꝰ. ⁊ qͣsi qͦdã d̾lectabili m᷑mu¬
reaures demulcet audientiũ: sic riuulꝰ
cõpunctionis dũ peccoꝵ oceurit me¬

Expanded text:
mentium sordes lavat, carnalium desideriorum restinguit sitim. Irrigatur ab hoc fonte castitatis hortus, humectantur ab eodem virtutum plantaria. Hujus humor nutrit oliveta misericordiae, roseta martyrii, castitatis lilia, inviolatae virginitatis violas gignit, et varios moratae juventutis emittit flores. Sicut ex aquarum humore, et calore solis terra ista facta fecundior copiosiorem cultori suo reddit fructum, sic hortus animae nostrae dum lacrymarum affluentia suffunditur, dum rore coelesti et sancti Spiritus calore vaporatur, segeti virtutum praestat incrementum, pullulare cogit virgultsunt in convallibus humilitatis, quas illuminat radius contemplationia tentationis pruina, per humorem compunctionis intimae, replentur intelligentia divina. Sicut rivulus lene sonantis aquae objectu lapidum dat saltus, et quasi quodam delectabili murmure aures demulcet audientium, sic rivulus compunctionis dum peccatorum occurrit me
Abbreviated transcription (Latin):
natũ hominẽ qui exiturꝰ inpub¬
licum fascia uxoris pectus colli¬
p̾̃sentia eiꝰ carere pot̾at: potio¬
nemq nullã nͥ alt̾ius tͣctam la¬
bris. uir ⁊ urorhauriebant.
Aua deinceps ñ minꝰ mnepta
facientes: inquȩ inꝓuida uis ar¬
dentis affectus erumpebat. De hoc
eodem exemplo dicit ieronimus
contͣ iouinianũ. Origo quidem
amoris honesta erat: s magnitu¬
do deformis. Nich̾ autẽ inter est
qm exhonesta causa quis in sani¬
at. Uñ ⁊ sextus insententiis. Ad
ulter est inquit insuam urorẽ:
amator ardentior. In aliena quip¬
pe uxore omnis amor turpis est:
insua nimiꝰ. Sapiens uir iudicio
debet amare coniugẽ ñ affectii:¬
ut regat impetus uoluptatiᷤ.
nep̃ceps ferat᷑ in coitum. Nich
enim fediꝰ est. qm uxorem amare
qͣi ad ailt̾am. Certe qui dicunt
se causa rei familiaris.⁊generi
humani uroribꝰ iungi. ⁊ liberoᷤ
tollere. imitent᷑ saltem pecude.
⁊ postqͣm uxoꝵ uent̾ intumue¬

Expanded text:
natum hominem, qui exiturus in pubnatum hominem, qui exiturus in publicum fascia uxoris pectus collipraesentia ejus carere poterat, potionemque nullam nisi alternis tractam labiis vir et uxor hauriebant, alia deinceps non minus inepta facientes, in quae improvida vis ardentis affectus erumpebat. De hoc eodem exemplo dicit Hieronymus contra Jovinianum: « Origo quidem amoris honesta erat, sed magnitudo deformis. » Nihil autem interest ex qua honesta causa quis insaniat. Unde ulter est, inquit, in suam uxorem amator ardentior. In aliena quippe uxore omnis amor turpis est, in sua nimius'. Sapiens uir iudicio debet amare coniugem, non affectu. Reget impetus uoluptatis, ne praeceps feratur in coitu. Nihil est fedius quam uxorem amare quasi adulteram. Certe qui dicunt se causa rei publicae et generis humani uxoribus iungi et liberos tollere, imitentur saltem pecudes, et, postquam uxoris uenter intumue
Abbreviated transcription (Latin):
excusat. blandit᷑ oculis. seducit
tur inmuliere forma ñ anima
Amor forme uiriles eneruat
animos: ñ atcendit cui ad hese¬
rit: rõnis expers ẽẽ dinoscit᷑. Scͥ¬
pserunt sic̃ legifse me recolo
aristotiles.⁊ seneca de mat̾monio
libros: inquibꝰ amorem forme
ut̾q accusat. Amor inquiunt
bat consila. altos ⁊ generosos
sp̃c frangit amalignis cogita¬
tionibꝰ. ad humillimaᷤ detrahit:
querulosos. iracundos temera¬
rios. dure imꝑiosos. seruiłr blan¬
dos. omnib inutiles ip̃i nouissi¬
me amori fac̃. Nam cum fruen¬
di cupiditate insaciabilis fla¬
grat plura temꝑa suspitionibꝰ
lacͥmis. conquestib ꝑdit: odiũ
facit sui. ⁊ ip̃e nouissime odiũ ẽ
Tota amoriᷤ insectatio apd̃ pla¬
tonẽ posita ẽ. & omia eiꝰ in cõmo¬
da. lysias explicauit qd ñ iudi¬
cio s furore ducat᷑. ⁊ maxime
uroꝵ pulcͥtudini. grauissimꝰ
custos accubet. Refert p̾terea
seneca cognouisse se quendã or¬

Expanded text:
excusat. » Blanditur oculis, seducit excusat. » Blanditur oculis, seducit tur in muliere forma, non anima. Amor autem formae viriles enervat animos, non attendit cui adbaeserit, rationis expers esse dignoscitur. Scripserunt sicut legisse recolo Aristoteles et Seneca de matrimonio libros, in quibus amorem formae uterque accusat. « Amor, inquiunt,bat consilia, altos et generosos spiritus frangit, a magnis cogitationibus ad humillimas detrahit, quaerulosos, iracundos, temerarios, dure imperiosos, serviliter blandos, omnihus inutiles, etiam ipsi novissime amori facit. » Nam, cum fruendi cupiditate insatiabilis flagrat, plurima tempora suspicionibus lacrymis, conquestionibus perdit, odium facit sui, et ipse novissime odium est. Tota amoris insectatio apud Platonem posita est, et omnia ejus incommoda Lysias explicavit, ut qui non judicio, sed furore ducatur, et maxime uxorum pulchritudini gravissimus custos accubet. Refert praeterea Seneca cognovisse quemdam or
Abbreviated transcription (Latin):
parit̾ oꝑam dare. fert᷑ ⁊ socrateᷤᷤ
duas uxores habuisse: xandipen.
⁊ mironeptem aristidis. Que
cum eũ crebro conuitiis aggre¬
derent᷑. nouissime u̾terunt im¬
S forsitan putat aliquiꝰ cõcor¬
die ꝓuidisse: si pauꝑemducat
uxorem. Marcꝰ cato censorius
humili loco natã. uiolentam.
regem macedonũ contra quẽ
demosthenis philipice tonant:
intͦeuntem exmore cubiculũ.
uxor exclusit irata. Quid igit᷑
dilecte mi. doctior es catone:
an philippo rege potñtior: Nõ
adquiescit mulier suꝑba uiro
sapient: nec potentem ueret᷑
irata. Tote euripidis turge¬
die. in mulierẽ maledicta sũt.
Uñ ⁊ hermione loquit᷑ : malaꝵ
me mulierũ deceꝑe consilia.
Scbit erodotꝰ: qd mulier cum
ueste deponat u̾ecundiã. Quod
sñ teste gerit: quasi ñ fec̾it obli¬
uiscit᷑. Siquis autẽ testis ad fu¬
crit: ip̃a tñ artificio lingue cog̃
bis excusare ñ ualet. boc lacͥmiᷤ

Expanded text:
pariter operam dare. Fertur et Socrates pariter operam dare. Fertur et Socrates duas uxores habuisse, Xantippen et Mironem neptem Aristidis. Quae cum eum crebro conviciis aggrederentur, novissime verterunt imSed forsitan putet aliquis concordiae providisse, si pauperem ducat uxorem. Marcus Cato Censorius humili loco natam, vinolentam, regem Macedonum, contra quem Demosthenis Philippicae, introeuntem ex more cubiculum uxor exclusit irata. Quid igitur, dilecte mi? num doctior es Catone? num Philippo rege potentior? Non acquiescit mulier superba viro sapienti, nec potentem veretur irata. Totae Euripidis tragoediae in mulierum maledicta sunt, unde et Hermione loquitur. « Malarum me mulierum decepere consilia. » Scribit Herodotus, quod « mulier cum veste deponat verecundiam. Quod sine teste gerit, quasi non fecerit, obliviscitur. Si quis autem testis adfuerit, ipsa tamen artificio linguae fatet. Quod verbis excusare non valet, hoc lacrymis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filiꝰ ñ statim patͥ suo uocabu¬
lum referat. ⁊ innum̾abiles
sint qͥ eodẽ appellent᷑ nomine:
Atq senectutis auxilia st̃ nutͥre
domi illũ. qui aut pͥor te forte
moriat᷑. aut ꝑu̾sissimis morib
sit. aut cerce cum ad mat᷑am etat̃
uen̾it tarde ei uidearis mori: Hec
⁊ b̾modi thephrastus edisserens
quẽ nt̾m ñ moueat ad quietam
continentie uitã: Quieta est enĩ
continentie uita. qmͣ ñ inquietit
uroris suspicio: ñ sollicitant ancil¬
laꝵ sumptꝰ. nec conturbat filioꝵ
ꝑu̾sitas. Que mundicie gignit
florem: puritatiᷤ parit fructum:
bone conscientie ꝓfert odorẽ. Hec
tergit carn is maculaᷤ: animam
sincerat: restͥngit cogitationum
fluxꝰ. Siquis autem uxoris ñ est
exꝑtus incõmoda: exꝑto credat.
Cicero enim rogatꝰ ab hyrcio ut
pꝰ repudium terentie. sororẽ eiusˢ
duceret ñ ad quieuit: dicens nõ
se posse ⁊ uxori ⁊ phylosophie

Expanded text:
et filius non statim patri suo vocabuet filius non statim patri suo vocabulum referat, et innumerabiles sint, qui eodem appellentur nomine? At quae senectutis auxilia sunt nutrire domi illum, qui aut prior te forte moriatur, aut perversissimis moribus sit, aut certe cum ad maturam aetatem veneris, tarde ei videaris mori. Haec et hujusmodi Theophrastus edisserens, quem nostrum non moveat ad quietam continentiae vitam? Quieta est enim continentiae vita, quam non inquietat uxoris suspicio, non sollicitant ancillarum sumptus, nec conturbat filiorum perversitas. Quae munditiae gignit florem, puritatis parit fructum, bonae conscientiae profert odorem. Haec tergit carnis maculas, animam sincerat, restringit cogitationum fluxus. Si quis autem uxoris non est expertus incommoda, experto credat. Cicero enim rogatus ab Hircio, ut post repudium Terentiae sororem ejus duceret, non acquievit, dicens non se posse et uxori et philosophiae
Abbreviated transcription (Latin):
minã si adu̾s us uiri faciat uo¬
luntatẽ. idest qd̾ placet: ñ qd̾
iubet᷑. Assid̾e autẽ egrotanti
magis possunt amiq. ⁊ u̾nule
benefitiis obligat: qm illa
languentis animũ desꝑatione cõ¬
turbet. Quod si languerit: coe¬
grotandum est.⁊ nunqͣm ab eiꝰ
lectulo recedendũ. Aut sibona
fu̾it. aut suauis uxor q̃ tñ rara
aut nulla est cum parturiente
gemimꝰ cũ ꝑiclitante torq̃mur.
Sapiens aũ nunqͣm solꝰ ẽẽ pot̃.
Ht̃ secum om̃s qui sunt. quiq¬
potiꝰ fuerunt boni: ⁊ animũ li¬
berum. quocũq uult tnsfert:
qd̃ corꝑe ñ potest. cogitatione
complectit᷑. Et si hominũ copia
defuerit: loquit᷑ cũ do. Nun¬
qͣm minꝰ solus erit: qͣm cũ solꝰ
fu̾it. Porro liberoꝵ causa uxorẽ
at. uł habeamꝰ senectutiᷤͤ p̾si¬
dia.⁊ ut certis utuamͣ heredibꝰ:
stolidissimũ est. Quid it ad noᷤ
recedentiᷤ emundo ꝑtinet. si
nomine nr̃o aliꝰ nõ uocet᷑ : cũ

Expanded text:
minam, si adversum viri faciat vominam, si adversum viri faciat voluntatem, id est, quod placet, non quod jubetur. Assidere autem aegrotanti magis possunt amici, et vernulae beneficiis obligati, quam illa languentis animum desperatione conturbat. Quod si ipsa languerit, coaegrotandum est, et numquam ab ejus lectulo recedendum. Aut si bona fuerit et suavis uxor quae tamen rara avis est, cum parturiente gemimus, cum periclitante torquemur. Sapiens autem numquam solus esse potest. Habet secum omnes qui sunt, qui umquam fuerunt boni, et animum liberum quocumque vult, transfert. Quod corpore non potest, cogitatione complectitur. Et si hominum defuerit, loquitur cum Deo. Nunquam minus solus erit, quam cum solus fuerit. Porro liberorum causa uxorem vel ut habeamus senectutis praesidia, et ut certis utamur haeredibus stolidissimum est. Quid enim ad nos recedentes e mundo pertinet si nomine nostro alius non vocetur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
rabit uenena anus. Aurifices
sericaꝵ q uestium. si introdu¬
xeris. ꝑiculum pudicitie est:
si ꝓhibueris suspitioniᷤ in iu¬
ria. Um̃ qͥd ꝓdest diligens custo¬
dia. cumuxor impudica ser¬
uari ñ possit pudica ñ debeat:
Infida enim custos est castitatiᷤ
necc̾itas: et illa uere pudica
dicenda est cui licuit peccare
s noluit. Pulcra cito ad amat᷑:
feda facile concupiscit. Diffi¬
cile custodit᷑ qd̾ plures amãt.
Molestum est possid̾e : qd̾ ne¬
mo habere dignet᷑. Minore
tamen miseria deformis habet᷑:
qm formosa seruat᷑. Nich tñ
tutum est: in quo tociꝰ ppħ
uota suspirant. Alius forma
alius ingenio. aliꝰ facetiis. aliꝰ
liberalitate sollicitat. Aliquo
incessit᷑. Quod si ꝓpter dispen¬
sationẽ domus ⁊ languoris so¬
latia ⁊ fugam solitudinis
ducant᷑ urores. multo meliꝰ
seruus fidelis dispensat. obe¬
diens auctoritati domini ⁊ dis¬
pensationi enis obtemꝑans:
quã uxor q̃ in eo se estimat do¬

Expanded text:
rabit venena anus. Aurifices,rabit venena anus. Aurifices,sericarumque vestium si introduxeris, periculum pudicitiae est. Si prohibueris, suspicionis injuria. Verum quid prodest diligens custodia, cum uxor impudica servari non possit, pudica Infida enim custos est castitatis necessitas; et illa vere pudica dicenda est, cui licuit peccare si voluit. Pulchra cito adamatur, foeda facile concupiscit. Difficile custoditur, quod plures amant. Molestum est possidere, quod nemo habere dignetur. Minore tamen miseria deformis habetur, quam formosa servatur. Nihil tutum est, in quod totius populi vota suspirant. Alius forma, alius ingenio, alius facetiis, alius liberalitate sollicitat. Aliquo incessitur. Quod si propter dispensationem domus et languoris solatia, et fugam solitudinis, ducuntur uxores: multo melius servus fidelis dispensat, obediens auctoritati domini, et dispositioni ejus obtemperans, 315 quam uxor, quae in eo se existimat do
Abbreviated transcription (Latin):
qualis aduem̾it talis sit haben¬
da: si iracunda. si fatua. si defor¬
mis. si suꝑba. si fetida. qd̃cũq
uitii est post nuptias discimꝰ.
Equus asinꝰ. bos. canis. ⁊ uilis¬
sima mancipia. uestes ⁊ lebetꝰ.
sedile ligneum. calix. ⁊ urceoluᷤ
fictilis. ꝓbant᷑ pͥꝰ: et sic emunt᷑
Sola uxor ñ ostendrͣ: ne ante
displiceat qm ducat᷑. Atten¬
denda est semꝑ eius facies. et
pulcͥtudo laudanda: ne si al¬
deram inspexeris. se estimet dis¬
plicere. Uocanda est domina.
celebrandꝰ nataliꝰ eius: iurand̾
est ꝑsalutẽ illius. ut sit suꝑstes
obtandum honoranda est nu
tus.⁊ in longam securãq libi¬
dinem. exsectus spado: subqͥb
nominibꝰ adult̾i delitescunt.
Quoscumq illa dilexerit: hi
gratis amanch.Si totam e do¬
mum regendã cõmiseriˢ. serui¬
endũ est: si aliquid tuo arbitͥo
reseruau̾is. fidem sͥ haberi ñ
putabit.⁊ modiũ uertit᷑ ⁊ iur¬
gia. Et nͥ cito consulueris: pa¬

Expanded text:
qualis advenerit talis sit habenqualis advenerit talis sit habenda, si iracunda, si fatua, si deformis, si superba, si fetida, quodcunque vitii est, post nuptias discimus. Equus, asinus, bos, canis, et vilissima quaeque mancipia, vestes et lebetes, sedile ligneum, calix et urceolus fictilis probantur prius, et sic emuntur: sola uxor non ostenditur, ne ante displiceat, quam ducatur. Attendenda est ergo semper ejus facies, et pulchritudo laudanda, ne si alteram inspexeris, se existimet displicere. Vocanda est domina, celebrandus natalis ejus, jurandum est per salutem illius, ut sit superstes optandum, honoranda est, nutus, et in longam securamque libidinem exsectus spado, sub quibus nominibus adulteria delitescunt. Quoscunque illa dilexerit, ii gratis amandi. Si totam ei domum regendam commiseris, serviendum est; sin aliquid tuo arbitrio reservaveris, fidem sibi haberi non putabit, et in odium vertitur et jurgia. Et nisi cito consulueris, pa