comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñs habitatores ierłm. &r qui infir¬
mus in eis fuerit. in die illa erit
quasi domus dauid. & domꝰ dauid
quasi domus dĩ: & angłs dñi in ẽs¬
pectu eoꝵ. Iuda obtinente uicto¬
riam: & dño restituente taberna¬
cula eius sicut fuerant a princi-¬
pio: ut nequaꝗͣ domus regia contͣ
popłm głietur. In ulo die. &r in illo
tempore. dñs cuiꝰ auxilio iudas ã
dextris. &a sinistris aduersarios de¬
uorabit: ꝓteget etiã obsessos ierłm:
&r in tantã felicitatẽ. ac beatitudinẽ
omnia mutabuntur. ut qui uilis¬
simus putabatur: sit quasi domꝰ
regia: & qui de domo regia erat ⁊
sit quasi de domo dei: id ẽ quasi
nuntius dñi: & anglice dignita¬
tis in conspectu eoꝵ qui eo tẽpore
fuerint resaluati. Iuxta ati a¬
T UT NA ꝓteget dñs habitato¬
res eccłiȩ pace eccłiarũ post ꝑsecu¬
tionem grauissimã reddita. qͣndo
& sui nominis int̃pretatione de¬
corabitur. Hierłm enĩ uisio pa¬

Expanded text:
Dominus habitatores Jerusalem; et qui infirDominus habitatores Jerusalem; et qui infirmus in eis fuerit in die illa, erit quasi domus David; et domus 901 David, quasi domus Dei, et angelus Domini in conspectu eorum. Juda obtinente victoriam, et Domino restituente tabernacula ejus sicut fuerant a principio, ut nequaquam domus regia contra populum glorietur, in illa die et in illo tempore, Dominus cujus auxilio Judas a dextris et a sinistris adversarios devorabit proteget etiam obsessos Jerusalem: et in tantam felicitatem ac beatitudinem omnia mutabuntur, ut qui vilissimus putabatur, sit quasi domus regia; et qui de domo regia erat, sit quasi de domo Dei, id est, quasi nuntius Domini et angelicae dignitatis in conspectu eorum, qui eo tempore fuerint resalvati. Juxta anagogen: Proteget Dominus habitatores Ecclesiae, pace Ecclesiarum post persecutionem gravissimam reddita, quando et sui nominis interpretatione decorabitur: Jerusalem enim visio pa
Abbreviated transcription (Latin):
gia gradiem: uia dextra parcitas
sinistra luxuries: media rectaq fru¬
galitas. Om̃s igitur qui sunt in uia
dextra quib dicit᷑. nesis iustus n¬
mis: & in sinistra qui audiunt.
uiȩ quȩ ad sinistrã sunt. peruerse
sunt. deuorans flãma consumet:
& deletis omnib aduersariis. atq
sublatis: rursũ ierłm id ẽ ecctia.
pristinã głam recipiet: & erit in
toriis. & tabernaculis ire cupimꝰ
ad donũ quȩ ñ ẽ manu facta: o
ad cȩlestẽ ierłm. Propterea autem
tabernacula plebis. & omniũ qui
censent᷑ nomine xp̃iano. & repu¬
tantur in uulgꝰ. anteꝗͣ pacem re¬
cipiant obsessis eccłiarũ principi¬
bus: & in fugam uersis. ut nequaꝗͣ
putent magistri atq doctores sua
doctrina & sapientia: s dñi auxi¬
lio pacem eccłiis redditã. In die illo
ꝓteget dĩis habitatores ierłm. et
erit qui offenderit ex eis in die illa
quasi domus dauid: & domus d
quasi dĩ. sicut angłs dĩ in conspectu
eoꝵ.Lxx. Et erit in die illa ꝓteget

Expanded text:
 XX. Via dextera, parcitas sinistra, luxuries: media rectaque frugalitas. Omnes igitur qui sunt in via dextra, quibus dicitur: Ne sis justus nimis : Et in sinistra, qui audiunt: Viae quae ad sinistram sunt, perversae sunt , devorans flamma consumet, et desertis adversariis atque sublatis, rursum Jerusalem, id est Ecclesia, pristinam gloriam recipiet, et erit in toriis et tabernaculis ire cupimus ad domum, quae non est manufacta, et ad coelestem Jerusalem. Propterea autem tabernacula plebis et omnium qui censentur nomine Christiano, et reputantur in vulgus, antiquam pacem recipient obsessis Ecclesiarum principibus, et in fugam versis, ut nequaquam putant magistri atque doctores sua doctrina et sapientia: sed Domini auxilio pacem Ecclesiis redditam. In die illa proteget Dominus habitatores Jerusalem, et erit qui offenderit ex eis in die illa; quasi David: Et domus David, quasi Dei, sicut Angelus Damini in conspectu eorum. LXX: Et erit in die illa, proteget
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is ꝑ sp̃m scm̃: qui datus ẽ nob̾.
Et in supradicto uolumine conti¬
netur. quȩ in cęlo sunt quis inues¬
tigauit: nisi quod tu dedisti sapi
de excelsis. & sic correctȩ sunt semi¬
tȩ eoꝵ qui uersant᷑ in t̾ra: & quȩ
tibi placent erudisti homines.
Et in isaia loquitur dĩ. Dedi sp̃m
meũ suꝑ te. Et rursũ. de eodem.
scriptura cõmemorat. Dedi sp̃m meũ
sum largitatis ostendit: sic̃ mani¬
festũ est in eo quod diximus. Cari¬
tas dei effusa ẽ in cordib ur̃is. Et
in alio loco ex ꝑsona dñi. Effundã

Expanded text:
ritum sanctum, qui datus est nobis . Et in supradicto volumine continetur: Quae in coelo sunt, quis investigabit? nisi quod tu dedisti sapiede excelsis: et sic correctae sunt semitae eorum qui versantur in terra: et quae tibi placent, eruditi sunt homines . Et in Isaia loquitur Deus: Dedi spiritum meum super te . Et rursum de eodem Scriptura commemorat: Dedi spiritum msum largitatis ostendit: sicut manifestum est in eo quod diximus: Charitas Dei diffusa est in cordibus vestris. Et in ali
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ & corporis: unũ animal cõpin¬
geret. Sp̃s enĩ ꝓ anima frequenter
accipitur ut ibi: pat̃ in manꝰ tuas
cõmendo spm meũ. & aufereᷤᷤ sp̃m¬
eoꝵ & deficient: & in puluerem
suũt̃ reuertent᷑. Iste igitur creator
ut qui limen eius attigerit: inebri¬
etur & corruat: sie ipsũ suꝑ limi¬
nare in eũ corruat a quo contingit᷑.
tem: cogetur obsidere metropolim
ponet cunctis popłis quasi suꝑ limi¬
nare crapulȩ: s ponet illã & quasi
lapidem oneris cunctis popłis: quȩ̃
qui leuare uoluerit. concisione
lacerabitur. Con gregabunt᷑ enĩ
aduersũ ierłm omnia regna terra¬
rum. Oos ẽ in urbib palestinȩ. &
usq hodie ꝑ omnẽ iudeam uetꝰ

Expanded text:
mae et corporis, unum animal compinmae et corporis, unum animal compingeret. Spiritus enim pro anima frequenter accipitur, ut ibi: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Et: Auferes spet deficient, et in pulverem suum revertentur . Iste igitur Creator ut qui limen ejus attigerit, inebrietur et corruat, sive ipsum superliminare in eum corruat a quo contingitur. tem, cogetur obsidere metropolim ponet cunctis populis quasi superliminare crapulae; sed ponet illam quasi lapidem oneris cunctis populis, quem qui levare voluerit, concisione lacerabitur. Congregabuntur enim adversus Jerusalem omnia regna terrarum. Mos est in urbibus Palaestinae, et usque hodie
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dñs exercituũ: ꝑcute pastorẽ:
& disꝑgentur oues. Alii enĩ iudeoꝵ
putant iam hec ex parte completa:
a zorobabel usq ad gneiũ pomperũ:
qui primus romanoꝵ iudeã ceꝑit
& templũ: quã historiam scribit io¬
sephus. Ali uero quando ierłm
fuerit instaurata in fine mundi
eẽ complenda: qđ sibi cũ NC¬
A N N ũ suo: quẽ supra stultum
pastorem legimus. mirabilis gens
iudea ꝓmittit. Alii aut̃. hoc est nos.
qui xp̃i censemur nomine
in ȩccłiam usq adSa finem
mundi cotidie expleri: & explenda
memoramus. Et ne ꝑ singula exten¬
damus modũ uoluminis ꝓponen¬
tes. hec dicunt illi: sic alii suspicant᷑.
nos ita sentimus. Tres ꝓposuimus
sententias. ut ex int̃pretationis uari¬
etate quid cui coaptandũ sit: pru¬
dens lector intelligat. Dñs igit᷑ qui
celũ extendit ut pellem. & terram
alta mole solidauit: & spm̃ hominĩ
finxit in eo: idẽ animarũ creator ẽ
omniũ: ut ex duab substantiis. ani¬

Expanded text:
dicit Dominus exercituum: Percute pastorem, et dispergentur oves. Alii enim Judaeorum putant jam haec ex parte completa a Zorobabel, usque ad C. Pompeium, qui primus Romanorum Judaeam cepit et templum, quam historiam scribit Josephus. Alii vero quando Jerusalem fuerit instaurata, in fine mundi esse complenda: quod sibi cum ἠλειμμένῳ suo, quem supra stultum pastorem legimus, miserabilis gens Judaea promittit. Alii autem, hoc est, 896 nos qui Christi censemur nomine, in Ecclesia usque ad finem mundi quotidie expleri et explenda, memoramus. Et ne per singula extendamus modum voluminis, proponentes: Haec dicunt illi: sic alii suspicantur: nos ita sentimus, tres posuimus sententias, ut ex interpretationis varietate, quid cui coaptandum sit, prudens lector intelligat. Dominus igitur qui coelum extendit ut pellem, et terram alta mole solidavit, et spiritum hominis finxit in eo, idem animarum Creator est omnium, ut ex duabus substantiis ani
Abbreviated transcription (Latin):
bat: et̃nis tenebris obscuretur. Onuis
uerbi dm̃ suꝑ isrł: dix̃ dñs extendeis
cȩlũ: & fundans t̾ram: & fingens spm
hominis in eo. Ecce ego ponã ierłm.
ut suꝑ liminaria quȩ mouentur
illo ponã ierłm lapidem qui concul¬
catur a cunctis gentib. Omnis qui
conculcauerit eam illudens illudet:
& congregabo suꝑ eam om̃s gentes
t̃re. Triplex int̃pretatio ẽ ab eo loco
in quo legimus: ecce ego ponã ierłm
suꝑ liminare crapulȩ om̃ib popłis
in circuitu: usq ad eũ locũ ubi scrip

Expanded text:
bat, aeternis tenebris obscuretur. Onus bat, aeternis tenebris obscuretur. Onus verbi Domini super Israel: Dixit Dominus extendens coelum, et fundans terram, et fingens spiritum hominis in eo: Eut superliminaria quae moventur illo, vonam Jerusalem lapidem qui conculcatur a cunctis gentibus: omnis qai conculcaverit eam illudens illudet, et congregabo super eam omnes gentes terrae. Triplex interpretatio est ab eo loco, in quo legimus: Ecce ego ponam Jerusalem superliminare crapulae omnibus populis in circuitu, usque ad eum locum ubi scr
Abbreviated transcription (Latin):
credider̃ ueritati ne salui fierent:
credant m̃datio ut iudicent᷑: quia
consenserunt iniquitati. Descripto
aut̃ pastore pessimo: stulto: & imꝑi¬
to: ad ipsũ pastorem ꝓpħalis sermo
conuertit᷑. O pastor & idolũ. Tam
sceleratus ẽ pastor: ut non idolorũ
cultor: s ipse idolum nominetur.
dũ se appellat dm̃: & uult ab homi¬
nib adorari. Qui dereliquit gregẽ
a bestuis deuorandũ. quẽ dñs tanto
tẽpore custodierat: gladius suꝑ bra
nere sacramenta: & plus uide quã
om̃s retro ꝓpħȩ uiderant: in tantũ:
ut dĩ filiũ se uocaret. Gladius aut̃
ille ẽ de quo supͣ diximꝰ: & nc̃ dicamꝰ
ex parte: de quo & isaias loquitur.
Inebriatus ẽ gladiꝰ m̃s in cęlo. Propte¬
rea aut̃ gladius dñi suꝑ brachiũ eiꝰ :
& suꝑ oculũ dextrũ illius erit: ut o¬
omne robur eiꝰ. & omnis iactantia
fortitudinis ariditate siccetur: & sci¬
entia quã sibi falso nomine ꝓmitte¬

Expanded text:
crediderunt veritati, ne salvi fierent, crediderunt veritati, ne salvi fierent, credant mendacio, et judicentur, quia consenserunt iniquitati. Descripto autem pastore pessimo, stulto et imperito, ad ipsum pastorem prophetalis sermo convertitur: O pastor, et idolum. Tam sceleratus est pastor, ut non idolorum cultor, sed ipse idolum nominetur, dum se appellat Deum, et vult ab omnibus adorari. Qui dereliquit gregem a bestiis devorandum, quem Dominus tanto tempore custodierat. Gladius super brnere sacramenta, et plus videre quam omnes retro prophetae viderant, intantum ut Dei Filium se vocaret. Gladius autem ille est, de quo et supra diximus, et nunc dicemus ex parte, de quo et Isaias loquitur: Inebriatus est gladius meus in coelo . Propterea autem gladius Domini super brachium ejus, et super oculum dextrum illius erit: ut robur ejus et omnis jactantia fortitudinis ejus ariditate siccetur, et scientia, quam sibi falso nomine promitte
Abbreviated transcription (Latin):
nudus ingreditur: & hieremias ua¬
dit ad domũ figuli: ut ex dissipatio¬
ne uasis. qđ currebat in rota. & ma¬
ut subuersionẽ ierłm. & fugã sede¬
rias habitũ stulti. & imꝑiti pastoriᷤ
assumit. ut eũ nuntiet qui uentu¬
rus ẽ. Iste pastor ideo consurget in
isrł. quia uerus pastor dixerat: iã
ñ pascam uos: qui alio nomine et
abhominatio desolationis sessurus:
in templo dñi ꝓpħatur. & se facturꝰ
in dm̃: qui & ꝑ isaiam magnꝰ sensus
dicit᷑ : & ad hoc uenit. ñ ut sanet s
ut ꝑdat gregẽ isrł. Pastor enĩ bonus.
egrotantia peccora uisitat: disꝑsa in¬
quirit: relicta affert: lassa susten¬
tat. Et econtrario pastor malus om¬
nia aduersa agit: or carnib pingui¬
um deuoratis. ungulas arietum &
ouiũ dissoluit. atq ꝑuercit: ne rec¬
to ingrediantur pede. Hunc pasto¬
rẽ suscepere iudei quẽ dñs iħs int̾¬
ficiet sp̃u oris sui: & euacuabit illu¬
minatione aduentus sui: ut qui ñ

Expanded text:
nudus ingreditur : et Jeremias vanudus ingreditur : et Jeremias vadit ad domum figuli, ut ex dissipatione vasis quod currebat in rota, et maut subversionem Jerusalem et fugam Sederias habitum stulti et imperiti pastoris assumit, ut eum nuntiet qui venturus est . Iste pastor ideo consurget in Israel, quia verus pastor dixerat: Jam non pascam vos. Qui alio nomine et abominatio desolationis, sessurus in templo Domini prophetatur, et se facturus ut Deum, qui et per Isaiam magnus sensus dicitur . Et ad hoc venit, non ut sanet, sed ut perdat gregem Israel. Pastor enim bonus aegrotantia pecora visitat, dispersa inquirit, relicta affert, lassa sustentat. Econtrario pastor malus omnia adversa agit, et carnes pinguium devorat, ungulas arietum et ovium dissolvit atque pervertit, ne recto ingrediantur pede. Hunc pastorem suscepere Judaei, quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui, et evacuabit illuminatione adventus sui, ut qui non
Abbreviated transcription (Latin):
citabo pastorẽ suꝑ t̾ram. qui dere¬
lictũ non uisitet: & disꝑsũ ñ reqͥrat.
& fractũ non sanet: & in tegrũ non
dirigat. & carnes electoꝵ deuoret:
& talos eoꝵ ꝑuertat. O qui pascitis ua¬
na. & qui dereliquistis oues. gladius
pastoris stulti. illud significat: qđ
assũpserit sibi uirgas duas. unam
decorẽ. & alterã funiculũ: & quia
illas suo uitio. peccatoq proiecit.¬
& soluta germanitate int̾ iudã et
isrł: nos inserti sumus in radicem
bonȩ oliuȩ: & cecitas ex parte facta
ẽ domui isrł. donec intraret pleni¬
tudo gentiũ: nunc ꝓpħȩ dicitur:
ut grauissimũ pastoris stulti. siue
imperiti ad sumat uaticiniũ. Pas¬
tor stultus & imꝑitus: haud dubiũ
quin antixp̃s sit: qui in consũmati¬
one mundi dr ẽẽ uenturus: & qua¬
lis uenturus sit indicatur. Uasa
aut̃ pastoris: insignia illius. & ha¬
bitũ debemus acciꝑe: peram. bacu¬
lũ. fistulã. & sibilũ: & quomͦ isaias.
ut captiuitatẽ popłi demonstraret:

Expanded text:
orem super terra, qui derelictum non visitet et dispersum non requirat, et fractum non sanet, et integrum non dirigat, et carnes electorum devoret, et talos eorum pervertat. O qui pascitis vana, et qui dereliquistis oves, gladius pastoris stulti, illud significat quod supra assumpserit sibi virgas duas, unam decorem, et alteram funiculum. Et quia illas suo vitio peccatoque projecit, et soluta germanitate inter Judam et Israel, nos inserti sumus in radicem bonae olivae, et caecitas ex parte facta est domui Israel, donec intraret plenitudo gentium , nunc prophetae dicitur, ut gravissimum pastoris stulti, sive imperiti, assumat vaticinium. Pastor stultus, et imperitus, haud dubium 894 quin Antichristus sit; qui in consummatione mundi dicitur esse venturus, et qualis venturus sit, indicatur. Vasa autem pastoris, insignia illius et habitum debemus accipere, peram, baculum, fistulam, et sibilum. Et quomodo Isaias, ut captivitatem populi demonstraret,
Abbreviated transcription (Latin):
qui contra domũ dĩ dimicauert̃:
in ebrient᷑ eo calice quod uniuersis
gentib propinet hieremias. ut bi¬
bant & inebrientur : & cadant. et
uomant: & insaniant.Scio ꝑsecuti¬
onis tempore multos e nr̃is contra
eccłiam pugnare compulsos: s qui¬
cũq hoc pondus uoluerit subleua¬
re: leuabit quidẽ: & ꝓ ira dñi qua
corripit peccatores. suis manib sus¬
tentabit: uerũ ipse non erit impu¬
nitus: dĩ contra se gladio dimican¬
te.Pro lapide oneris quẽ nos ut po¬
tuimus interp̃tati sumꝰ: septuagin¬
ta uerterunt lapidẽ conculcatum a
cunctis gentib. Omnis qui concul¬
cauerit eũ. siue eã: id ẽ ierłm: illu¬
dens illudet: qui manifestus ẽ sen-¬
micis gentib & a ꝑsequutorib con-¬
culcanda sit: & illudendũ ꝓ uolunta¬
te illudentiũ: s melior & uerior ẽ
sensus suꝑior. Breuit̃ singula expo¬
nimus: ut tandẽ ueniamꝰ ad calcẽ:
ne si ꝓlixius scripserimꝰ: & rerum

Expanded text:
qui contra domum Domini dimicarunt qui contra domum Domini dimicarunt inebrientur eo calice quo universis gentibus propinat Jeremias, ut bibant, et inebrientur, et cadant, et vomant, et insaniant . Scio persecutionis tempore multos e nostris contra Ecclesiam pugnare compulsos; sed quicumque hoc pondus voluerit sublevare, levabit quidem, et pro ira Domini qua corripit peccatores, suis manibus sustentabit: verum ipse non erit impunitus, Dei contra se gladio dimicante. Pro lapide oneris, quem nos, ut potuimus, interpretati sumus, Septuaginta verterunt, lapidem conculcatum a cunctis gentibus. Omnis qui conculcaverit eum sive eam, id est, Jerusalem illudens illudet. Qui manifestus est senmicis gentibus, et a persecutoribus conculcanda sit et illudendum ei pro voluntate illudentium. Sed melior et verior est sensus superior. Breviter singula exponimus, ut tandem veniamus ad calcem, ne si prolixius scripserimus, et rerum
Abbreviated transcription (Latin):
o castellis: rotundi
ponant᷑ lapides grauissimi
ponderis: ad quos iuuenes exercere
se soleant: & eos ꝓ uarietate uiriũ
subleuare: alii usq ad genua: alii
usq ad umbilicũ: alii ad humeros
& caput: non nulli suꝑ uerticẽ erec¬
tis. runctisq manib magnitudinẽ
uiriũ demonstrantes: pondus extol¬
lant. In arce atheniensiũ iuxta simu
potui: cum quererem quid nã sibi
uellet: responsũ ẽ ab urbis eius cul¬
torib athletarũ in illa massa forti¬
tudinẽ comꝓbari: nec priꝰ ad ago¬
nẽ quẽquã descendere. quã eleuatio¬
ne ponderis: sciatur quis cui debeat
comparari. Sensus ergo iste ẽ. Ponã
ierłm. cunctis gentib quasi grauis¬
simũ lapidem subleuandũ. Leuabt̃
quidẽ eam. & pro uiriũ uarietate
uastabunt: s necesse ẽ. ut dũ leuat᷑
in ipso nisu & eleuatione ponderis:
grauissimus lapis scissuram aliquã.
uł rasuram in leuantiũ corporib
derelinquat.Suꝑ eccłia sic inter¬
p̃tari potest. qđ cuncti ꝑsequutores

Expanded text:
 castellis rotundi ponantur lapides gravissimi ponderis, ad quos juvenes exercere se soleant, et eos pro varietate virium sublevare, alii usque ad genua, alii usque ad umbilicum, alii ad humeros et caput, nonnulli super verticem, rectis junctisque manibus, magnitudinem virium demonstrantes, pondus extollant. In arce Atheniensium, juxta simulpotui. Cum autem quaererem, quidnam sibi vellet, responsum est ab urbis ejus cultoribus, athletarum in illa massa 897 fortitudinem comprobari, nec prius ad agonem quemquam descendere, quam ex levatione ponderis sciatur quis cui debeat comparari. Sensus ergo iste est: Ponam Jerusalem cunctis gentibus, quasi gravissimum lapidem sublevandum. Levabunt quidem eam, et pro virium varietate vastabunt; sed necesse est ut dum levatur, in ipso nixu et elevatione ponderis, gravissimus lapis scissuram aliquam vel rasuram in levantium corporibus derelinquat. Super Ecclesia sic interpretari potest, quod cuncti persecutores
Abbreviated transcription (Latin):
offendere iudei: ideo eos opp̃ssimus:
& ex p̃cio eoꝵ diuites facti sumꝰ. Nec
mirũ inquit si hostes iure uictorũ.
occidebant peccora: & ñ dolebant:
uendebant: & in suo scelere gloria-¬
bant᷑: cũ ipsi pastores eoꝵ atq docto¬
res ñ peꝑcerint eis: & culpa eorum:

Expanded text:
offendere Judaei: ideo eos oppressimus, offendere Judaei: ideo eos oppressimus, et ex pretio eorum divites facti sumus. Nec mirum, inquit, si hostes jure victorum occidebant pecora, et non dolebant, vendebant, et in suo scelere gloriabantur; cum ipsi pastores eorum, atque doctore
Abbreviated transcription (Latin):
sionis. hoc ẽ nunc interim nutriat᷑¬
& crescat: qui postea ab hostib occi¬
dendus ẽ: quas oues & peccora prin¬
cipes romanoꝵ qui possidebant ea
& obtinebant iure uictoriȩ: int̾ficie¬
bant. & non miserabant᷑: siue ĩmo¬
labant: & ñ sentiebant dolorẽ: id ẽ
nichil mali ꝓ tanta crudelitate pati¬
ebant᷑: & uendebant ea quȩ ñ ꝓpt̃
clem̃tiam: s ꝓpt̾ preciũ reseruabañ.
Legamꝰ ueteres hystorias. & traditio¬
nes plangentiũ iudeoꝵ: qđ in taber¬
naculo abrahȩ ubi nunc perannos
singulos mercatus celeb̃rimus exer¬
cetur post ultimã euersionẽ. quam
sustinuer̃ ab adriano. multa hominũ
milia uenundata sint: & quia uendi
ñ potuerint. translata in egyptum:
& tam naufragio & fame. quam gen-¬
tiũ cede truncata. Isti gͦ uictores. et
uendebant peccora atq dicebant. Be¬
nedictus dñs: diuites factisumꝰ. Hanc
habebant sententiã. ꝓpt̃ peccata sua

Expanded text:
sionis, hoc est, nunc interim nutriatur, etsionis, hoc est, nunc interim nutriatur, et crescat, qui postea ab hostibus occidendus est, quas oves et pecora, principes Romanorum, qui possidebant ea, et obtinebant jure victoriae, interficiebant, et non miserebantur, sive immolabant, et non sentiebant dolorem, id est, nihil mali pro tanta crudelitate patiebantur, et vendebant ea quae non propter clementiam, sed propter pretium reservabant. Legamus veteres historias, et traditiones plangentium Judaeorum, quod in tabernaculo Abrahae ubi nunc per annos singulos mercatus celeberrimus exercetur post ultimam eversionem, quam sustinuerunt ab Adriano, multa hominum millia venundata sint, et quae vendi non potuerint, translata in Aegyptum, et tam naufragio et fame, quam gentium caede truncata. Isti ergo victores, et dolebant, et vendebant pecora atque dicebant: Benedictus Dominus, divites facti sumus, hanc habebant sententiam. Propter peccata sua
Abbreviated transcription (Latin):
agebant penitentiã: & qui uende¬
bant eas dicebant. Benedictus dñs.
qm̃ diuites facti sumꝰ. & pastores ea¬
rũ nichil patiebant᷑ suꝑ eis. Ubi ma
tio: ut alios bonos. alios malos dica¬
mus ẽẽ pastores: & hoc tam ad ueterẽ
popłm referri quã ad nouũ: id est
tã ad tudeoꝵ sacerdotes & principeᷤ.¬
cũq pastores fuerint negligentes.
& unũ de minimis scandalitaue¬
ego ñ uror: Et uendebant
popłos sibi creditos de quib scriptũ
ẽ. qui deuorant popłm meũ sicut
escam panis. Et ex alioꝵ mortib di¬
uitias consequebant᷑: laudantes eos
qui p̃das agunt de miseris: & inqͥs
bendicentes. Hec alii int̾ p̃tent᷑
ut uolunt: nos teneamꝰ expla¬
nationis ordinem.quẽ semel arri
te st̃: ululatꝰq pastoꝵ auditꝰ ẽ. & ru¬
gitus leonũ: quia om̃is pulchritu¬
do & suꝑbia iordanis uastata est.
atq consũpta. Idcirco. hec mͥ dicit
iste sermo confert᷑: pasce gregẽ occi¬

Expanded text:
agebant poenitentiam, et qui vendeagebant poenitentiam, et qui vendebant eas, dicebant: Benedictus Dominus, et divites facti sumus, et pastores earum nihil patiebantur super eis. Ubi mantio, ut alios bonos, alios malos dicamus esse pastores, et hoc tam ad veterem populum referri, quam ad novum, id est, tam ad Judaeorum sacerdotes quicumque pastores fuerint negligentes, et unum de minimis scandalizaveego non uror ? et vendant populos sibi creditos, de quibus scriptum est: Qui devorant populum meum sicut cibum panis , et ex aliorum mortibus divitias consequantur, laudantes eos, qui praedas agunt de miseris, et iniquis benedicentes. Haec alii interpretentur ut volunt: nos teneamus explanationis ordinem quem semel arriptae sunt, ululatusque pastorum auditus est, et rugitus leonum, quia omnis pulchritudo et superbia Jordanis vastata est atque consumpta: idcirco haec mihi dixiiste sermo confertur: Pasce gregem occi
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. quos excelsas arbores. & rursũ
pastores eosdẽ nunc leones appellat.
Et quia leones dixerat: seruat tͣns¬
titudini libani cõparauit. Nichil
enĩ libano in t̾ra reꝓmissionis ex¬
celsius ẽ. nec nemorosius atq conden¬
sius: sic iordani fluuio qui maximꝰ
in udea ẽ: iuxta quẽ morant᷑ leo¬
nes. fremitũ iunxit leonũ ꝓpter
ardorẽ sitis: uł ob deserti uiciniã.
& latitudinẽ uastȩ solitudinis : et
harundineta. & carecta. Unde & ꝑ
contͣ ierłm. Alit̃. Uox rugitus leo¬
nũ: qm̃ uastata ẽ suꝑbia iordanis.
Uox inquit optimatiũ. quia tẽplũ
destructũ ẽ: unde sꝑabant semper
auxiliũ: & quod iustos. & bellatores.
ac potentes: quondã nutriebat leo.¬
nes. Hec dicit dñs dĩ m̃s. Pasce pe¬
Scora occisionis: quȩ qui possedebar
Soccidebant. & ñ dolebant: & uende¬
bant ea dicentes. Benedictus dñs. ⁊
diuites facti sumus: & pastores eoꝵ¬
possederunt int̾ficiebant: & non

Expanded text:
num, quos excelsas arbores, et rursum num, quos excelsas arbores, et rursum pastores, eosdem nunc leones appellat. Et quia leones dixerat, servat transtitudini Libani comparavit nihil enim Libano in terra repromissionis excelsius est, nec nemorosius atque condensius sic Jordani fluvio, qui maximus in Judaea est, juxta quem morantur leones, fremitum junxit leonum propter ardorem sitis, et ob deserti viciniam et latitudinem vastae solitudinis, et arundineta, et carecta. Unde et pcontra Jerusalem. Aliter: Vox rugitus leonum, quoniam vastata est superbia Jordanis. Vox, inquit, optimatum, quia templum destructum est, unde sperabant semper auxilium, et quod justos et bellatores ac potentes quondam nutriebat leones. Haec dicit Dominus Deus meus: Pasce pecora occisionis, quae qui possederant, occidebant, et non dolebant, et vendebant ea dicentes: Benedictus Dominus, divites facti sumus, et pastores eorpossederunt, interficiebant, et non
Abbreviated transcription (Latin):
celsoꝵ: & suꝑ omnẽ arborẽ quercꝰ
basan. Et de hoc libano asserunt
ꝓpħari: libanus cũ excelsis cadet.
Nos aut̃ priorẽ int̃pretationẽ se¬
quamur: p̃sertim cũ & ea que
sequunt᷑ huic sensui congruant.
Uox ululatus pastoꝵ: quia uas-¬
tata ẽ magnificentia eoꝵ: uox
rugitus leonũ. quia uastata ẽ su-¬
ꝑbia iordanis. Lxx. Uox lugen-¬
tiũ pastoꝵ: qm̃ misera facta est
magnificentia eoꝵ: uox rugien¬
tiũ leonũ: quia afflictus ẽ fremitꝰ
iordanis. Par suꝑioris capituli. & his
uersiculis continetur. quos uoca-¬
uerat cedros. abietes: pinos. & quer¬
cus basan: & exponens quȩ essent
iste arbores: intulerat dicens. Qm̃
magnifici uastati sunt. nunc per
pastores: id ẽ principes atq doctores:
& qui primi erant in popło. Qđ¬
aut̃ flere debeant & lugere: quia
magnificentia eoꝵ. & pulchritudo.
& decus uastata sit atq consũpta:
templũ uidelicet in quo sibi glori¬
abant᷑. Et uox inquit rugitus leo¬

Expanded text:
celsorum, et super omnem arborem quercus Basan. Et de hoc Libano asserunt prophetari: Libanus cum excelsis cadet. Nos autem priorem interpretationem sequamur, praesertim cum et ea quae sequuntur, huic sensui congruant. Vox ululatus pastorum, quia vastata est magnificentia eorum: vox rugitus leonum, quia vastata est superbia Jordanis. LXX: Vox lugentium pastorum, quoniam misera facta est magnificentia eorum. Vox rugientium leonum, quia afflictus est fremitus Jordadanis. Pars superioris capituli, et in his versiculis continetur. Quos vocaverat cedros, abietes, pinos et quercus Basan, et exponens quae essent istae arbores intulerat, dicens: Quoniam magnifici vastati sunt, nunc per pastores, id est, principes atque doctores, et qui primi erant in populo, quod flere debeant et lugere, quia magnificentia eorum et pulchritudo et decus vastata sint, atque consumpta: templum videlicet, in quo sibi gloriabantur. Et vox, inquit, rugitus leo
Abbreviated transcription (Latin):
mã ignis. Cũ sic ꝓbati fuerint paruu¬
li. suꝑ quos dñs conuercit manũ suã.
& ꝑ uocationẽ eoꝵ om̃is nationum
turba crediderit: tunc credentium
popłs uocabit xp̃m nomine suo. &
illo dicente. tu es popłs m̃s: populus
respondebit: dñs deus m̃s es tu. Iudei
hec ad xp̃m referunt: & in ultimo
tẽpore futura contendunt. Sed hoc
int̾ nos & illos ẽ. qđ nos expleta iã di-¬
cimus: illi explenda cõmemorant.
Ecce dies ueniunt dni: & diuident᷑¬

Expanded text:
mam ignis . Cum sic probati fuerint parvumam ignis . Cum sic probati fuerint parvuli, super quos Dominus convertit manum suam, et per vocationem eorum omnis nationum turba crediderit, tunc credentium populus vocabit Christum nomine suo, et illo dicente: Tu es populus meus, populus respondebit: Dominus Deus meus es tu. Judaei haec ad Christum referunt: et in ultimo tempore futura contendunt; sed hoc inter nos et illos est, quod nos expleta jam dicimus, illi explenda commemorant. Ecce dies veniunt Vulg. venient
Abbreviated transcription (Latin):
declinauerunt simul inutiles facti
sunt: non ẽ qui faciat bonũ. non est
usq ad unũ. Pereuntibq gentilibus
& iudeis: t̾cia in orbe pars. hoc ẽ tc̃ius
Et pulchre ait. t̾cia pars relinquet᷑
in ea. hoc ẽ in t̾ra: quia de iudeis atq
gentib hi qui dñm confessi st̃ soli ui¬
te & habitationi t̾rȩ reseruati sunt.
Ipsa quoq t̾cia pars. ne delicata eẽt &
secura confessio. quasi argentũ & au¬
rũ ꝑ ignẽ ducitur. & ꝓbatur. quẽ &
dñs in credentib ardere cupit. et
paulus feruere desiderat. Unde et
apłi in spũ & in igne dñi baptirati
loquuntur in psalmo. Qm̃ ꝓbasti nõ
ds̃ igne nos examinasti. sic̃ examina¬
tur argentũ. Et post paululũ. Tran-¬
siuimꝰ ꝑ ignẽ & aquã: & cet̾a. Et in
alio loco dicitur ad credentẽ. Si tran¬
sieris ꝑ ignẽ flamma ñ cõburet te:
quia tecũ sum. Ideirco aut̃ non con¬
sumit incendium. & flamina ñ de¬
uorat: quia uox dñi int̾cidentis flã¬

Expanded text:
les facti sunt; non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Pereuntibus 912 gentilibus et Judaeis, tertia in orbe pars, hoc est, tertiuccrevit. Et pulchre ait: Tertia pars relinquetur in ea, hoc est, in terra: quia de Judaeis atque gentilibus hi qui Dominum confessi sunt, soli vitae et habitationi terrae reservati sunt. Ipsa quoque tertia pars ne delicata esset, et secura confessione, quasi argentum et aurum per ignem ducitur et probatur, quem et Dominus in credentibus ardere cupit , et Paulus fervere desiderat . Unde et apostoli in spiritu et igne Domini baptizati loquuntur in psalmo: Quoniam probasti nos, Deus, igne nos examinasti sicut examinatur argentum . Et post paululum: Transalio loco dicitur ad credentem: Si transieris per ignem, flamma non comburet te: quia tecum sum . Idcirco autem non consumit incendium, et flamma non devorat, quia vox Domini intercidentis flam
Abbreviated transcription (Latin):
dentur spolia tua in te: & congregabo
omnes gentes suꝑ ierłm ad bellandũ.
& capietur ciuitas. & diripient᷑ domꝰ:
& m ulieres polluent᷑. & egredietur
media pars ciuitatis in captruitatẽ:
reliqui aut̃ popłi mei: non peribt̃
de ciuitate. Dies quos uenturos dñs
comminat᷑. ut diuidant᷑ spolia ierłm
in medio eiꝰ: & cȩtera quȩ ꝓpħalis
sermo cõprehendit: hi sunt de quib
& in isaia legimꝰ. Dies dñi in sanabi¬
lis ueniet furoris & irȩ: ponere totũ
orbem in solitudine: & peccatores au-¬
ferre de eo. Quanta aut̃ necessitas e¬¬
rit: ut spolia eius diuidant᷑ in medio
eiꝰ. Solet hoc frequent̾ accidere: ut
quȩ subito impetu in ciuitate dep̃s¬
sa sunt. foris in agro. aut in solitu¬
dine diuidantur: ne forte hostes
suꝑueniant. Hic aut̃ tantũ maloꝵ
pondus in cõbet. ut quȩ direpta st̃:
in ciuitatis medio diuidant᷑: ꝓ secu-¬
ritate uictoriȩ. Et ñ solũ capietur

Expanded text:
in te, et congregabo omnes gentes super Jerusalem, ad bellandum, et capietur civitas, et diripientur domus, et mulieres polluentur, et egredietur media pars civitatis in captivitatem: reliqui autem populi mei non peribunt de civitate. Dies quos venturos Dominus comminatur, ut dividantur spolia Jerusalem in medio ejus, et caetera quae prophetalis sermo comprehendit, 913 hi sunt de quibus et in Isaia legimus: Dies Domini insanabilis veniet furoris et irae, ponere totum orbem in solitudinem, et peccatores auferre de eo . Quanta autem necessitas erit, ut spolia ejus dividantur in medio illius? Solet hoc frequenter accidere, ut quae subito impetu in civitate direpta sunt, foris in agro aut in solitudine dividantur, ne forte hostes superveniant. Hic autem tantum malorum pondus incumbet, ut quae direpta sunt, in civitatis medio dividantur pro securitat
Abbreviated transcription (Latin):
habui cũ uida & isrł: usq hodie
enĩ pȩnitentib porrigit manum.
s de uno popło credentes alios: et
alios non credentes int̃ se diuidet
dicens: nolite arbitrari quia ueni
mittere pacẽ in t̾ram: non ueni
mittere pacẽ s gladium: ueni enĩ
separare hominẽ aduersũ patrem

Expanded text:
habui cum Juda et Israel usque hodie habui cum Juda et Israel usque hodie enim poenitentibus porrigit manum sed ut de uno populo credentes alios, et alios non credentes inter se divideret, dicens: Nolite arbitrari quia veni mittere pacem in terram: non veni mittere pacem, sed gladium. Veni enim separare h
Abbreviated transcription (Latin):
concordia uide & effraim spiritalit̃
sentienda st̃: huic capitulo coaptan-¬¬
tis: nos aut̃ ceptũ sequam᷑ ordinẽ.
Postquã a uideis crucifixus ẽ dñs.
& triginta ad p̃ciatus argenteis. &
p̃cium sanguinis eiꝰ in sepulturã
ꝓfecit gentiũ: quȩ peregrinȩ eratt
alege. & mandatis dĩ. statim dñs
sententiã suã ultra non differens:
ꝓprie mea erat: quȩ sic mͥ herebat.
ut in hieremia ꝑizoma. & cinctori¬
um. atq lumbare. siue ut consueto
uerbo utar. coxalẽ sit appellata: q̃
scđa uirga quondã appellata funicu¬
lus: & pars mea ame ideo ꝓiecta est.
ut dissoluerẽ fedus. & germanitatẽ
atq concordiã. quȩ int̾ idã fuerat
& isrł: & frẽs a se inuicẽ separarem.
pellaretur: & confitens dm̃ suũ. isrł
aut̃ & effraim. & ioseph uocarentur.
qui in cordis duritia ꝑmanentes.
dixerunt: non habemus regẽ nisi
cesarem. Unde ñ intulit: ut irritũ
facerẽ pactũ. siue testam̃tum quod

Expanded text:
concordia Judae et Ephraim spiritualiter concordia Judae et Ephraim spiritualiter sentienda sunt, huic capitulo coaptantis. Nos autem coeptum sequamur ordinem. Postquam a Judaeis crucifixus est Dominus et triginta appretiatus argenteis, et pretium sanguinis ejus in sepulturam projecit gentium, quae peregrinae erant a Lege et mandatis Dei: statim Dominus sententiam suam ultra non differens, proprie mea erat, quae sic mihi haerebat, ut in Jeremia perizoma et cinctorium atque lumbare, sive, ut consueto verbo utar, coxale sit appellata: quae secunda virga quondam appellata funiculus et pars mea, a me ideo projecta est, ut dissolverem foedus et germanitatem atque concordiam, quae inter Judam fuerat et Israel, et fratres a se invicem separarem. pellaretur et confitens Deum suum: Israel autem et Ephraim et Joseph vocarentur, qui in cordis duritia permanentes dixerunt: Non habemus regem, nisi Caesarem . Unde non intulit: ut irritum facerem pactum, sive testamentum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
domo figuli. creatorisq omniũ sepe-¬
limur: & requiescimus. Pro plasta
atq fictore: statuarium olim inter¬
p̃tatus sum. uerbi ambiguitate com-¬
pulsus: quȩ statuariũ fictoremq uno
sermone significat. Iudei istũ locum
malitiose int̃̾pretantes. triginta ar-¬
genteos: triginta legis mandata com¬
memorant: quȩ facere iubeantur
in tele. Et rursũ triginta sex alia q̃
ꝓhibebant᷑ in lege: & dici eis: ut ar-¬
gentũ mandatoꝵ dñi plastȩ suo atq
fictori reddant deo: qđ quia facere
noluerunt: ẽẽ ꝓiectos. Breuit̃ uolui
indicare quid sentiant: alioquin ex-¬
planationẽ eoꝵ laciniosissimã tedet
reuoluere: ut ad reliqua transeamꝰ.
testamentũ qđ erat int̾ iudã & isrł.
Et in hoc loco longã cuiꝰdã explana¬
tionẽ: immo tricas inextricabiles
legisse me noui: duarũ uirgarum
in unã societatẽ ex iet echielis uolu-¬
mine ꝓferentis: & omnia quȩ de

Expanded text:
domo figuli 892 Creatorisque omnium sepedomo figuli 892 Creatorisque omnium sepelimur et requiescimus. Pro πλάστῃ atque fictore, statuarium olim interpretatus sum, verbi ambiguitate compulsus, quod statuarium fictoremque uno sermone significat. Judaei istum locum malitiose interpretantes, triginta argenteos, triginta Legis mandata commemorant, quae facere jubeantur in Lege, et rursum triginta sex alia quae prohibeantur in Lege, et dici eis, ut argentum mandatorum Domini plastae suo atque fictori reddant Deo: quod quia facere noluerunt, esse projectos. Breviter indicare volui quid sentiant, alioquin explanationem eorum laciniosissimam taedet revolvere, ut ad reliqua transeamus.testamentum quod erat inter Judam et Israel. Et in hoc loco longam cujusdam explanationem, immo tricas inextricabiles legisse me novi, duarum virgarum in unam societatem ex Ezechielis volumine proferentis, et omnia quae de
Abbreviated transcription (Latin):
nos fictorẽ & figulũ possumꝰ dicere.
Et ẽ sensus. Proice p̃cium meũ ad fi¬
gulũ qui creator & fictor ẽ omniũ:
nec dixit depone s ꝓice: ut fictoris
plasteq iudicio merces dĩ pende¬
idẽ diuinȩ maiestatis in triginta
cernens argenteis: & tã uili merce.¬
de se proditũ: decoꝵ inquit p̃cium
qđ adp̃ciatus sũ ab eis. Hoc aut̃ ex-
pressius ẽ legendum cũ irrisione
& subsannatione dicentis: tanto
me popłs m̃s & pauꝑes quondam
gregis. & a me electi in filios:emen¬
dũ atq uendendũ precio iudicar̃.
domũ dñi ad fictorẽ. In domo dñi
feci eos a ꝓditore reddi sacerdotib
& phariseis. ipso confitente qui uen¬
didit. peccaui. tradidi sanguinem
iustũ: at illi qm̃ preciũ sanguinis
erat: noluerunt reponere in cor-¬
banan. id ẽ in gazophilatio: s eme-¬
runt ex eo agrũ figuli: in sepultu¬
rã peregrinoꝵ. Nos enĩ om̃s qui pe¬
regrini. & aduene legis fuimus:
redẽpti p̃ciosissimo eiꝰ sanguine in

Expanded text:
, quem nos, fictorem et figulum possumus dicere. Et est sensus: Projice pretium meum ad figulum, qui Creator et fictor est omnium. Nec dixit, depone; sed, projice, ut fictoris plastaeque judicio merces Domini pendeid est, divinae majestatis, in triginta cernens argenteis, et tam vili mercede se proditum: Decorum, inquit, pretium quo appretiatus sum ab eis; hoc autem pressius est legendum cum irrisione et subsannatione dicentis: Tanto me populus meus et pauperes quondam gregis, et a me electi in filios, emendum atque vendendum pretio judicarunt. domum Domini ad fictorem: in domo Domini feci eos a proditore reddi sacerdotibus et pharisaeis, ipso confitente, qui vendidit: Peccavi, tradens sanguinem justum . At illi quoniam pretium sanguinis erat, noluerunt illud reponere in corbonam, id est, in gazophylacio; sed emerunt ex eo agrum figuli in sepulturam peregrinorum. Nos enim omnes qui peregrini et advenae Legis fuimus, redempti pretiosissimo ejus sanguine, in
Abbreviated transcription (Latin):
elegi gregem. & creator omniũ uo
lui paruũ habere funiculũ. reddi¬
te mͥ mercedẽ meã: id ẽ mea p̃cepta
seruate. Sin aut̃ non uultis merce¬
dẽ reddere: nec placet in oculis ues¬
tris meo censeri nomine: aperte
rennuite: & facite quod uultis:
Qui tunc quidẽ responder̃ morsi.
omnia quecũq dicit dñs faciemiis:
in fine aut̃ tempoꝵ ꝓ eo qđ eos elegi
de medio nationũ. & liberaui de egy¬
pti fornace ferrea: appender̃ merce¬
dẽ meã triginta argenteos ꝓ meo
sanguine dantes iude ꝓditori. Et

Expanded text:
elegi gregem, et Creator omnium 891 elegi gregem, et Creator omnium 891 volui parvum habere funiculum, reddite mihi mercedem meam, id est, mea praecepta servate. Sin autem non vultis mercedem reddere, nec placet in oculis vestris meo censeri nomine, aperte renuite, et facite quod vultis. Qui tunc quidem responderunt Moysi: Omnia qaaecumque dicit Dominus, faciemus . In fine autem temporum pro eo quod eos elegi de medio nationum, et liberavi de Aegypti fornace ferrea, appenderunt mercedem meam triginta argenteos, pro meo sanguine dantes Judae proditori . Et
Abbreviated transcription (Latin):
tes: ꝓ eo qđ ẽ sic pauꝑes. hoc ẽ cheñ.
ẽ in oculis ur̃is. afferte mercedẽ meã.
Et si non: quiescite. Et appenderun
mercedẽ meã: triginta argenteos.
Et dix̃ dñs ad me. Proice illos ad sa¬
tuariũ decoꝵ pretiũ: qđ adp̃ciatus
sũ ab eis. & tuli triginta argenteos
riũ.Lxx. Et dicã ad eos. Si bonũ est
in conspectu ur̃o: date statuentes
mercedẽ meã: aut rennuite. Et sta¬
tuerunt mercedẽ meã: triginta
argenteos. Et dix̃ dñs ad me. Depone
eos in conflatoriũ: & recogita si ꝓba¬
tũ ẽ. sic̃ ꝓbatus sũ ꝓ eis. Et tuli tri¬
data custodiunt: uerbũ eẽ dñi quod
loquutus sũ. & uera quȩ dixi: id ẽ¬
pauꝑes gregis. si uobis placet. homi¬
nes enĩ estis. & semel libero arbitrio
uos creaui. quib & in heremo sum¬
loquutus: si audieritis me quȩ bo¬
na sunt t̾rȩ comedetis: ꝓ hac assũp¬
tione. quia abieci uniuersũ homi¬
nũ genus: & uos mͥ in peculiarẽ

Expanded text:
tes, pro eo quod est, sic pauperes, hoc est, CHEN tes, pro eo quod est, sic pauperes, hoc est, CHEN est in oculis uestris, adferte mercedem meam; et si non, quiescite. et adpenderunt mercedem meam triginta argenteos. et dixit dominus ad me: proice illud ad statuarium, decorum pretium, quod adpretiatus sum ab eis. et tuli triginta argenteos riunt. LXX: Et dicam ad eos: Sibonum est in conspectu vestro, date statuentes mercedem meam, aut renuite. Et statuerunt mercedem meam triginta argenteos. Et dixit Dominus ad me: Depone eos in conflatorium, et recogita si probatum est, sicut probatus sum pro eis. Et tuli tridata custodiunt, verbum esse Domini quod locutus sum, et vera quae dixi, ait peres gregis, si vobis placet homines enim estis et semel libero arbitrio vos creavi, quibus et in eremo locutus sum: Si audieritis me, quae bona sunt terrae, comedetis  pro hac assumptione, qua abjeci universum hominum genus, et vos mihi in peculiarem
Abbreviated transcription (Latin):
egrotare: & perpetua infirmitate cru¬
ciari cȩpit. Et irritũ ait deductũ est
fȩdus meũ qđ cũ omnib inierã na¬
tionib. & intellexerunt pauperes
gregis. idẽ popłs isrł qui mea man¬
data custodit: quia uerbũ dñi est.
id ẽ uoluntatis ẽ dñi. abicere gentes
negantes: & in abrahã isrł assumere
confitentẽ. Pro eo qđ nos int̃pretati
sumus. & cognouerunt sic pauꝑes
gregis: septuaginta transtulerunt :¬
& cognoscent chananei oues quȩ cus¬
todiuntur mͥ. Qđ ita nonnulli edis¬
serunt: cognoscet popłs iudeoꝵ. ad
quẽ dictũ ẽ sem̃ chanaan & ñ uida.
qui nunc cerimoniis custodit᷑. siue
quia chanaan int̃pretantur parati
ad humilitatẽ cognoscent qui olim
parati sunt: ut humilient᷑ a dño &
relinquant᷑. Cur aut̃ ꝓ eo quod nos
int̃pretati sumꝰ: sic pauꝑes illi dixer̃
chananeos: causa manifesta ẽ. Apud¬
hebreos enĩ sichen dicit᷑: anie paupe¬
res. Illi duo uerba in unũ copulan.¬

Expanded text:
ere, et perpetua infirmitate cruciari . Et in irritum, ait, deductum est foedus meum quod cum omnibus 890 inieram nationibus. Et intellexerunt pauperes gregis, id est, populus Israel qui mea mandata custodit, quia verbum Domini est, id est, voluntatis est Domini abjicere gentes negantes, et in Abraham Israel assumere confitentem. Pro eo quod nos interpretati sumus, et cognoverunt sic pauperes gregis, Septuaginta transtulerunt, et cognoscent Chananaei oves, quae custodiuntur mihi, quod ita nonnulli edisserunt: Cognoscet populus Judaeorum, ad quem dictum est: Semen Chanaam, et non Juda ; qui nunc meis caeremoniis custoditur: sive quia Chananaei interpretantur, parati ad humilitatem, cognoscent qui olim parati sunt ut humilientur a Domino, et relinquantur. Cur autem pro eo quod nos interpretati sumus, sic pauperes, illi dixerunt, Chananaeos, causa manifesta est: apuHebraeos enim, sic, CHEN   dicitur: ANIE  , pauperes; illi duo verba in unum copulan
Abbreviated transcription (Latin):
pastoris stulti: quia ecce ego susci¬
tabo pastorẽ in t̾ra qui derelicta ñ
uisitabit: disꝑsũ ñ queret: & contri¬
tũ non sanabit: & id quod stat non
enutriet: & carnes pinguiũ comȩ¬
det: & ungulas eoꝵ dissoluet. O pas-¬
tor & idolum derelinquens gregẽ:
gladius suꝑ brachiũ eius. & super
oculũ dextrũ eiꝰ. Brachiũ eiꝰ aridi¬
tate siccabit᷑: & ocłs dext̃ tenebres¬

Expanded text:
o suscitabo pastorem in terra, qui derelicta non visitabit, dispersum non quaeret, et contritum non sanabit, et id quod stat non enutriet, et carnes pinguium comedet, et ungulas eorum dissolvet. O pastor, et idolum, derelinquens gregem: gladius super brachium ejus, et super oculum dextrum ejus: Brachium ejus ariditate siccabitur, et oculus dexter
Abbreviated transcription (Latin):
se ad rogandũ: & ostendit se retineri
posse ab eo. Quod morit᷑ inquit mori¬
atur: & quod succidit᷑. succidatur: om¬
niũ corpora ruant in solitudine. et
uersi in seditionẽ instar bestiarum
mutius lacerentur morsib: nullusq
t̃ram reꝓmissionis introeat. Quidã
duas uocationes iudeoꝵ & gentilium.
in primo isrł. & nouissimo intelle¬
xere nomine xp̃iano:s quomͦi uoca-¬
tio xp̃iana ante ꝓiecta sit. & iudei re¬
manserint. & pasti sint a dõ: ñ satis
attenderunt. Et tuli uirgã meã q̃
uocabatur decus: & abscidi eã ut irri-¬
tũ facerẽ fedus meũ qđ ꝑcussi cũ om

Expanded text:
 ad rogandum, et ostendit se ab eo  ad rogandum, et ostendit se ab eo posse retineri. Quod moritur, inquit, moriatur, et quod succiditur succidatur; omnium corpora ruant in solitudine, et versi in seditionem, instar bestiarum mutuis lacerentur morsibus, nullusque terram repromissionis introeat. Quidam duas vocationes Judaeorum et gentium, in primo Israel, et novissimo intellexere nomine Christianos. Sed quomodo vocatio Christiana ante projecta sit, et Judaei remanserint et pasti sint a Deo, non satis attenderunt. Et tuli virgam meam quae vocabatur decus, et abscidi eam ut irritum facerem foedus meu
Abbreviated transcription (Latin):
pastores qui in uno m̃se succisi sunt
moy ses uidet᷑ & aaron. & maria. qͦꝵ
maria in m̃se primo qui uocatur
ñ isani. mortua in deserto Siti: et
in eodẽ loco ꝓpt̃ aquã contradictio¬
nis: eodemq mense morses & aaron
condẽpnati sunt: ne t̾ram repromis-¬
sionis intrarent. Atq ita factum ẽ ut
trib pastorib alia p̃senti morte succi¬
deret᷑: alii sentencia mortis futurȩ.
Et contracta ẽ inquit anima mea suꝑ
eos. uidelicet suꝑ tres pastores. quos p̃¬
posuerã gregi meo: quia & illoꝵ anima
uariauit in me: ñ enĩ glorificaueruñ
ad aquã contradictionis. Si autem ad
popłm referemꝰ. qđ anima popłi uari-¬
auerit in dm̃: sic exponendũ ẽ. Idcir¬
co eis indignatus sũ. quia & ipsi inter
me & idola fluctuantes: uariis contra
me pugnauere modis. Quã obrẽ in-¬
dignatus dixi ad moysen ñ pascam
eos: dimitte me & ꝑdã eos: quando aut̃
dix̃ cui irascitur. dimitte me: ꝓuocat¬

Expanded text:
pastores qui in uno mense succisi sunt, pastores qui in uno mense succisi sunt, Moyses videtur, et Aaron, et Maria ; quorum Maria in mense primo, qui vocatur NISAN  , mortua est in deserto Sin, et in eodem loco propter aquam contradictionis, eodemque mense, Moyses et Aaron condemnati sunt, ne terram repromissionis intrarent. Atque ita factum est, ut e tribus pastoribus, alia praesenti morte succideretur, alii sententia mortis futurae. Et contracta est, inquit, anima mea super eos: videlicet super tres pastores quos praeposueram gregi meo. Quia et illorum anima variavit in me, non enim glorificaverunt 889 me ad aquam contradictionis. Si autem ad populum referimus, quod anima populi variaverit in Deum, sic exponendum est: Idcirco eis indignatus sum, quia et ipsi inter me et idola fluctuantes, variis contra me pugnaverunt modis. Quamobrem indignatus dixi ad Moysen: Non pascam vos: dimitte me, et disperdam eos . Quando autem dicit, cum irascitur, Dimitte me, provocat
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Et id circo uacatio cunctarum
quos ȩquali conditione generauit.
Et alterã uocauit funiculũ: quando
enĩ diuidebat altissimus gentes. & dis¬
seminabat filios adam: statuit termi¬
nos gentiũ iuxta numerũ angłorũ
dĩ: & facta ẽ pars dñi popłs eiꝰ. iacob
funiculus hereditatis eius isrł. Et pa¬
ui inquit gregẽ. siue ipsũ isrłem. siue
cũ isrłe omne hominũ genus. Et suc¬
cidi inquit tres pastores in mense uno.
Legi in cuiꝰdã commentariis. pastores
dni indignatione suocisos. in sacerdo¬
tib & falsis ꝓpłis. & regib intelligi
uideoꝵ: qđ post passionẽ xp̃i. uno om¬
nia succisa sint tempore: de quib lo¬
quit᷑ hieremias. Sacerdotes ñ dixert̃
ubi ẽ dñs: tenentes legem meã nescie
one contentꝰ. tres pastores in m̃se uno
succisos: eos uult accipi: qui in patrẽ
aut in tres simul peccauere ꝑsonas.
dixit ille qtł uoluit: neq enĩ alte¬
riꝰ sensui detrahendũ ẽ. Nobis tres

Expanded text:
rant. Et idcirco vocatio cunctarum rant. Et idcirco vocatio cunctarum ter, quos aequali conditione generavit. Et alteram vocavit funiculos; quando enim dividebat Altissimus gentes, et disseminabat filios Adam, statuit terminos gentium, juxta numerum angelorum Dei . Et facta est pars Domini populus ejus Jacob; funiculus haereditatis ejus Israel. Et pavi, inquit, gregem: sive ipsum Israelem, sive cum Israele omne hominum genus. Et succidi, inquit, tres pastores in uno mense. Legi in cujusdam Commentariis: Pastores Domini indignatione succisos, in sacerdotibus et falsis prophetis et regibus intelligi Judaeorum; quod post passionem Christi, uno omnia succisa sint tempore, de quibus loquitur Jeremias: Sacerdotes non dixerunt: Ubi est Dominus. Tenentes legem meam, nescieone contentus, tres pastores in uno mense succisos, eos vult accipi, qui in Patrem aut in tres simul peccare personas. Dixerit ille quod voluit, neque enim alterius sensui detrahendum est. Nobis tres