comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nocte Pures inmaturitate. ñ duob u̾bis s uns. Cuiꝰ
uocabuli nomiinatiuus c̃. inmaturitas. Nonmulli u in
duob u̾bis. sic̃ grerus posuit inimmaturitate. Aouia
tio si gnficet. in qua hora. alitra ꝑtineat ad compositis¬
ñe uapes nominis. Nichil sane int̃ ẽ. adsententiam:
uttrũ quis discat egisse se aliquid gallicanti an incalli
cantu. Ita ichil int̾ eẽt. itrum intempesta nocte.
an uͦ in initempesta nocte. id÷ in nocte intemperta¬
uacte clamasse se dicere. Grecus tm̃ inuocte intem¬
pesta dix̃. quoa idem ualet sidicatur inminatiutta¬
te. id÷ intempore noctirno i mmaturo. Actenus
de obicuro u̾bo fuerit disputatum: nunc uideamus

Expanded text:
nocte,» plures, «immaturitate,» non duobus verbis, sed uno, cujus nocte,» plures, «immaturitate,» non duobus verbis, sed uno, cujus vocabuli nominativus est immaturitas; nonnulli vero in duobus verbis, sicut graecus posuit, «in immaturitate;» ἀωρία tio significet in qua hora, altera pertineat ad compositionem nominis. Nihil sane interest ad sententiam, utrum quis dicat egisse se aliquid galli cantu, an, in galli cantu: ita nihil interesset, utrum «intempesta,» an vero «in intempesta nocte,» id est, «in nocte intempesta» clamasse se diceret. Graecus tamen «in nocte intempesta» dixit, quod idem valet si dicatur, «in immaturitate,» id est, in tempore nocturno immaturo. Hactenus de obscuro verbo fuerit disputatum; nunc videamus
Abbreviated transcription (Latin):
ci cilatim. clamaui te saliũ mȩ fac. Sitd ẽ clamaui
te. nͥ clamando muocaui te. S cum dixiss& saluũ
me fac quiel adium̃ : Et custodiam testanonia tua.
ne te scilicet in siuuatee negem. Salus quipꝑe aniine
facit ut fiat quod faciendum ẽẽ. cognoscitur iusq
ad mortem corporis si hoc flagitat extrima tempta¬
tio ꝓtestrinonioꝵ diumoꝵ ueritate certetur. Ubi
aut̃ ñ ẽ. salus succumbit infirmitas. ⁊ deseritur ue¬
ueteres oportunim:. intempestuuum importibnum
a tempore ducto uocabulo. ñ ab illa tempestate quae
cõufietudine latine linguȩ celi ꝑturbatio iom uocaf᷑:
Quanquam isto uerbo libẽter utantur hustorici.
ut dicanit ea tempestate. quod uolunt eo tempore in¬
tellig᷑ ẽt quod agtt locutor egreguis. ncde hec
tam clara repente tempestas: Non celũ mmibis uen¬
tisue ticrbatum: s magis subita isplendida sererm¬
tate ful. gidum si gnficauit hoc nomine. Quod gͦ gre¬
inomine. hoc intp̃tes nr̃i quidam dixer. intẽpesta

Expanded text:
Clamavi te,» nisi, clamando invocavi te? Sed cum dixisset, «salvum me fac,» quid adjunxit? «Et custodiam testimonia tua:» ne te scilicet per infirmitatem negem. Salus quippe animae facit ut fiat quod faciendum esse cognoscitur, et usque ad mortem corporis, si hoc flagitat extrema tentatio, pro testimoniorum divinorum veritate certetur: ubi autem non est salus, succumbit infirmitas, et deseritur veeteres opportunum; et intempestivum, inopportunum: a tempore ducto vocabulo, non ab illa tempestate, quae consuetudine latinae linguae coeli perturbatio jam vocatur. Quanquam isto verbo libenter utuntur historici, ut dicant, Ea tempestate, quod volunt Eo tempore intelligi: et quod ait locutor egregius, Unde haec tam clara repente Tempestas? non coelum nimbis ventisve turbatum, sed magis subita et splendida serenitate fulgidum significavit hoc nomine. Quod ergo graenomine; hoc interpretes nostri quidam dixerunt, «intempesta
Abbreviated transcription (Latin):
git itt tali noctis tempore uugilet amore di. imagno
surgenadoͣ orationis affitu ñ expectatur s puematur.
quodđ post gilli cantum consueuit eẽ. tempꝰ orandia
Sinit accipiamus hoc totũ scłm necte. itiq intẽpesti
Item tẽperis in quo nob̵ readituruse. quod ꝓmist¬

Expanded text:
tempore vigilet amor Dei, et magno urgente orationis affectu, non exspectetur sed praeveniatur quod post galli cantum consuevit esse tempus orandi. Si autem accipiamus hoc totum saeculum noctem; utique intempesta atem temporis in quo nobis redditurus est quod promis
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã quer⁊ i quando cam quer quia ñ querunt
ipsam.Tiaqutin unuerent scãm ipsam ẜ. uelunt
uerbis eiꝰ inflari. ⁊ quanto mags inflantur. tanto ma¬
qs̃ eficuntur extra ipsam. Iste ait̃ hoc ipsum posaensꝰ
admo qued eũ iub& facere dñs. ut ipse inillo tlami
quod imꝑat oꝑetur. ds̃ e. eni qui oꝑatur in nobis nuel
le. iopii ꝓbona uoluntate: clamaui inquit intoto cor¬
de meo exnudi me dnẽ. ĩustificationes tuas ex quiram:
Stiq ficiendas ñ tantum mͦ sciendas ne simlis fiat illi.
feruo duro: qui aiam si intellexerit ñ obiudia. Clama¬

Expanded text:
 quia non quaerunt ipsam, alioquin viverent secundum ipsam: sed volunt verbis ejus inflari; et quanto magis inflantur, tanto magis efficiuntur extra ipsam. Iste autem hoc ipsum poscens a Domino, quod eum jubet facere Dominus, ut ipse in illo etiam quod imperat operetur; Deus est enim qui operatu pro bona voluntate : «Clamavi,» inquit, «in toto corde meo; exaudi me, Domine: justificationes tuas exquiram:» utique faciendas, non tantummodo sciendas; ne similis fiat illi servo duro; qui etiamsi intellexerit, non obaudiet
Abbreviated transcription (Latin):
cet᷑a. Clamor ad
dnin qui fit ab
erantibus si soni¬
tu uocis corpora
ls fiat. ñ inden¬
latere ñ dm̃. Siue gͦ cum uoce carins quando id opꝰ:
siue cum silentio addm̃. cum oramus corde clamandũ
c̃. est aut clamor cordis. magna cogitationis intentio. qͥ
ciumnẽ. inoratione magnuim exprnmt᷑ desderantiã ⁊ peten
affactum.: ut n desper& effeccum. Tunc porro intoto co¬
ae clamatur. quando aliunde ñcagitatir. Iales oratione
rre sunt multis. crebre aut̃ paucis ttis uͦ umquar
cuiquã nescitio talem suã cõmemorat orationem: qui
cantit hunc psalmũ dicens. Clamaui in toto corde mes.
ex nudi me dñe. Cui aut̃ rei suus clamor ꝓficiut: ad iui¬
x̃. Iustificationes tuas requiram. Ad hoc gͦ elamiauit.
in toto corde suo. i sibi desicd̃auit adnõ exaudiente p̃s¬
tari. ut istificationes eiꝰ exquirat. Proinde ꝗuiod ut
faciamus iubetur. ut exquiramꝰ oratur. Quam longe
e. adhucꝰ faciente quid exquiras.: Nor¬

Expanded text:
 Clamor ad Dominum, qui fit ab orantibus, si sonitu corporalis vocis fiat, non intenlatere, non Deum. Sive ergo cum voce carnis, quando id opus est, sive cum silentio, ad Deum, cum oramus, corde clamandum est. Est autem clamor cordis magna cogitationis intentio; quae cum est in oratione, magnum exprimit desiderantis et petentis affectum, ut non desperet effectum: Tunc porro in toto corde clamatur, quando aliunde non cogitatur. Tales orationes rarae sunt multis, crebrae autem paucis; omnes vero utrum cuiquam, nescio. Talem suam commemorat orationem, qui cantat hunc psalmum, dicens: «Clamavi in toto corde meo; exaudi me, Domine.» Cui autem rei suus clamor proficiat, adjunxit: «Justificationes tuas exquiram.» Ad hoc ergo clamavit in toto corde suo, et hoc sibi desideravit a Domino exaudiente praestari, ut justificationes ejus exquirat. Proinde quod ut faciamus jubetur, ut exquiramus oratur. Quam longe est adhuc a faciente qui exquirit? No
Abbreviated transcription (Latin):
Hhoc aut̃ nom̃ comparatuũ ẽ. ndõ bene intelligitur
incomparatione maioris. Duos gͦ ppbos hic agnosca¬
mis: qui &iam in rebecce uto luctabantur quando
ñ ex oꝑibus. s exuocante dictum ẽ. ei. maior serui&
minori. Sed contemptũ sẽ dicit hic niior. icdõ fac¬
tus ẽ. maior: quia ignobilia ⁊ centemptibilia mrindi
elegit dĩ. ⁊ ea quȩ ñ sunt tanquã sint: ut que st̃
euacuentur. Qẽcce st̃ nouissimi qui erant primi.¬

Expanded text:
Hoc autem nomen comparativum est, et ideo bene intelligitur in comparatione majoris. Duos ergo populos hic agnoscamus, qui etiam in Rebeccae utero luctabantur; quando «non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Major serviet minori» . Sed contemptum se dicit hic minor; ideo factus est major: quia ignobilia et contemptibilia mundi elegit Deus, et ea quae non sunt, tanquam sint, ut quae sunt evacuentur
Abbreviated transcription (Latin):
sus enĩ sibi zelat sponsam suam. amicis aut̃ sponsi
ñ eam sibi deb& zclare s sponso. Bonus gͦ n hinus
intelligendus ẽ. zelus. causam namq subiungit n
dicit: quia obliti sunt u̾boꝵ tuoꝵ mimici mei. Re
uehem̃t̃ ardent̃. ut eo zelo tabefactum sedicer&.
illi aut̃ obhoc ipsum iimeitias exercebant. quia
utiq ut dm aiarent uolebat. quos amando zela
conciliatus dõ. &iam ipse suos diligebat inimicos.
icos telabat dõ. dolens ⁊tabesaens. quod cent u̾boꝵ ciꝰ
ualde. ⁊seruus tuus dilex̃ illud. Merito zelabit
insins iminicis cor impenitens: qui fuerant ebliti u̾¬
boꝵ dĩ. Ad hoc enĩ enã eos flagrabat adducere. qđ
ipse flagrantisime diligelut. lumor ego sum inqͥt¬

Expanded text:
sus enim sibi zelat sponsam suam: amicus autem sponsi non eam sibi zelare debet, sed sponso. Bonus ergo et hujus intelligendus est zelus: causam namque subjungit et dicit, «Quia obliti sunt verborum tuorum inimici mei.» Revehementer et ardenter, ut eo zelo tabefactum se diceret; illi autem ob hoc in ipsum inimicitias exercebant: quia utique ut Deum amarent volebat, quos amando zelabconciliatus Deo, etiam ipse suos diligebat inimicos, et eos zelabat Deo, dolens et tabescens quod essent verborum ejus et servus tuus dilexit illud.» Merito zelabat in suis inimicis cor impoenitens, qui fuerant obliti verborum Dei: ad hoc enim flagrabat eos adducere, quod ipse flagrantissime diligebat. 4. «vers.
Abbreviated transcription (Latin):
natur diuinitus quicunq dampnatur. nec ẽi amino
qui de fua dampnitione contra dm̃ iustum recte con¬
cnuieri possit. Inde flecus rectus ẽ. penitentis. qisi
uir. dane iustitiam dicit testimonia dĩ iustum
codices habent zelus tuus. kabent̃ nonnulli &iamñ
domus tue i ñ cabefecit me. si comedit me. qued ex
alis psalmo quantum mͥ uidetur putandum ẽ. em̃¬
dandum. ubi scriptũ ẽ. zelus domus tue comedit me.
uod commemeratũ &iam in euanguio nouimus simi¬
le tm̃ aliquid ee. ẽ. tabeftcit. iͥ quod ibi ẽ. comedit.
elus aut̃ ms quoci plures codices habent: nullam in¬
gerit questionem. Iuid eiũ mirum ẽ. sizelo suo qͥsq
tibescit: Quod uͦ habent aliqui zelus tuus. si gnificant
hominẽ dõ ⁊elantem ñ sibi: s ñ repugnat. si ipse dicit᷑

Expanded text:
nitus quicumque damnantur; nec est omnino qui de sua damnatione contra Deum justum recte conqueri possit. Inde fletus rectus est poenitentis; quonnaretur. Sane justitiam dicit testimonia Dei: justum codices habent, «zelus tuus?» Habent nonnulli etiam, «domus tuae:» et non, «tabefecit me;» sed, «comedit me.» Quod ex alio psalmo, quantum mihi videtur, putatum est emendandum, ubi scriptum est, «Zelus domus tuae comedit me:» quod commemoratum etiam in Evangelio novimus . Simile tamen aliquid est, «tabefecit,» ei quod ibi est, «comedit. Zelus» autem «meus,» quod plures codices habent, nullam ingerit quaestionem: quid enim mirum est si zelo suo quisque tabescit? Quod vero habent aliqui, «zelus tuus,» significat hominem Deo zelantem, non sibi; sed non repugnat si ipse dicatur et
Abbreviated transcription (Latin):
initio. aliqui uitio. aliqui mintus int̃p̃tati sunt. Si qui
quod entiureãs. grece quisi pluralit̃ s aduerbualit̃ dicit᷑.
q uale ẽ. apud nos cum diciius alias Ioc facio. pliilem
numerum femunini generis dicere uidemnur. s ad uer¬
bnũ ẽ. ⁊ significat alio tempore. Quid ẽ. gͦ abinitio cogno¬
ui.uł potiꝰ ut ⁊nos adubialit̃ id dicimnus: iitio cagno¬
testimonis. Quȩ it ista testimonia: nͥ quib teitatus ẽ.
ds datirum se regnũ sius filiis sẽptt̃nũ: Et quia hoc
funditi. quia ia quod ꝑea ds ꝓmisit ȩt̾nũ ẽ. nã ꝑse
ipsa testimonia tunc ñ er̃ necessiria. quando res ipsa
uidebitur: ꝓpt̾ quã credendim nunc testimonia reqͥ¬
runtur: idõ bene intelligitur dictum fundasti ca. quia
inxp̃o uera monstrantur. Finlam̃tũ enĩ aliud nenio
potest panere p̃t̃ id quod positii ẽ. quod ẽ xp̃e iłis. Unoe¬

Expanded text:
initio,» aliqui «initio,» aliqui «in initiis» interpretati sunt. Sed qui quod καταρχὰς graece quasi pluraliter, sed adverbialiter dicitur: quale est apud nos, cum dicimus, Alias hoc facio; pluralem numerum feminini generis dicere videmur, sed adverbium est, et significat Alio tempore. Quid est ergo, «Ad initio cognovi,» vel potius, ut et nos adverbialiter id dicamus, «Initio cognotestimoniis. Quae sunt ista testimonia, nisi quibus testatus est Deus daturum se regnum suis filiis sempiternum? Et quia hoc fundata, quia id quod per ea Deus promisit, aeternum est. Nam per se ipsa testimonia tunc non erunt necessaria, quando res ipsa videbitur, propter quam credendam nunc testimonia requiruntur. Et ideo bene intelligitur dictum, «fundasti ea,» quia in Christo vera monstrantur. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod posit
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̃ hanc ⁊ passus ẽ. ꝑsecutionẽ iunior Amaiore.
ut dicer&. iumor quod sequitur. Tribulatio ⁊ neces¬
sitas inuener̃ me: mandata tua meditatio mea ẽ. Se¬
uiant. ꝑsequantur. dũ tiñ mandata dĩ ñ relinquan¬
tur: ⁊ exipsis mandatis &iam qui seuiunt diligantur.
uã. Intellectũ posseit iste iumor: quẽ si n habere. ñ
suꝑ semores intelligerae. s dm poscit intribulatione ⁊̃
necessitate quod intelligat quam sit contempnendum
quod ei possunt auferre ꝑsequentes immici: aquibus
tribulatio necessitasq ꝑuenłrit. ut ꝑinimicoꝵ ꝑse¬
quentium manus uita ista fimatur nuiuet inȩt̾nũ.¬

Expanded text:
Propter hanc passus est persecutionem junior a majore, ut diceret junior quod sequitur: «Tribulatio et necessitas invenerunt me, mandata tua meditatio mea est.» Saeviant, persequantur; dum tamen mandata Dei non relinquantur, et ex ipsis mandatis etiam qui saeviunt diligantur. vivam.» Intellectum poscit iste junior; quem si non haberet; non super seniores intelligeret: sed eum poscit in tribulatione et necessitate, quo intelligat quam sit contemnendum quod ei possunt auferre persequentes inimici, a quibus tribulatio necessitasque pervenerit, ut per inimicorum persequentium manus vita ista finiatur; vivet in
Abbreviated transcription (Latin):
illi nom̃ quod ÷ suꝑ omne nom̃. ut in nomine iħu
om̃e gemu flect.tur. cȩlestium t̾restriũ ⁊ infemo¬
resurgenti. ascendenti. donauit nom̃ quod ẽ. suꝑ
onĩe nom̃. ut in nomine iħu onĩe genu flectatur.
cȩlestiũ t̾restriũ ninfernoꝵ. Ebi erit dauid. ut
ei ñ sit diis. Incelo sit. int̾ra sit. ininferno sit. dnis
eiꝰ erit. quid ẽ. dñs cęlestiũ. t̾restriũ. ⁊infernoꝵ.
Gaudeat gͦ nobiscum ⁊ dauid filii sui natiuitate ho¬
noratus. dominatu lib̾atuis. i gaudens dicat: ut ͣgau¬
dentib audiatur. Dix̃ dñs dño meo. sede adextris
tuoꝵ. Sede ñ solũ malto: si nnocculto. excellens ut
domineris: latens ut credaris. Iue cet merces fidei:
nͥ laten& quod credimus. Merces aut̃ fidĩ ẽ. uidere
quod credidinnus antequã uidemis. Sic̃ aut̃ scrip¬
tura ꝑsonat: iustus exfide uiuit. Nen gͥeet iusti¬
tia fidi. nͥ eẽt absconditum. quod p̃dicatum crede¬
remus. ⁊ credendo ad uidendum ꝑuenirennus. Iuã

Expanded text:
od est super omne nomen; ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernoresurgenti, ascendenti, «donavit nomen quod est super omne nomen; ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, ternon ei sit Dominus? In coelo sit, in terra sit, in inferno sit: Dominus ejus erit, qui est Dominus coelestium, terrestrium et infernorum. Gaudeat ergo nobiscum David, filii sui nativitate honoratus, dominatu liberatus: et gaudens dicat, ut a gaudentibus audiatur: Dixit Dominus Domino meo, sede a dextris . «Sede,» non solum in alto, sed et in occulto: excellens ut domineris, latens ut credaris. Quae enim esset merces fidei, nisi lateret quod credimus? Merces autem fidei est, videre quod credidimus antequam videremus. Sicut autem Scriptura personat, «Justus ex fide vivit» . Non ergo esset justitia fidei, nisi esset absconditum quod praedicatum crederemus, et credendo ad videndum perveniremus. «Quam»
Abbreviated transcription (Latin):
insamus ebrio: Quid plerunq iracundius: Est
ẜ uinum quod uere letificat cor: i non nouit ali¬
ud nͥ letificare cor. S ne putes hoc quidem de
spũali uino debere accipitde illo aut̃ pane non
quod ⁊ ipse sp̃ualis sit. expofuit n ipsum. Et pa.¬
nis inquit cor hominis confirmat. Ergo sic accipe
depane : quomͦ accipis de unio. Intus ẽsuri. intꝰ
saturabuntur. Panis ille iustitia ẽ. uinum illud

Expanded text:
insanius ebrio? quid plerumque iracundius? Est insanius ebrio? quid plerumque iracundius? Est ergo vinum quod vere laetificat cor, et non novit aliud nisi laetificare cor. Sed ne putes hoc quidem de spirituali vino debere accipi, de illo pane autem non; quod et ipse spiritualis sit, exposuit et ipsum: «Et panis,» inquit, «cor hominis confirmat.» Ergo sic accipe de pane, quomodo accipis de vino; intus esuri, intus quia ipsi saturabuntur» . Panis ille justitia est, vinum illud
Abbreviated transcription (Latin):
ppsius ẽ regnum. ⁊ ipse dominatur gentiũ. Tanta
enĩ e. eius grã: ut multi qui ineum ñ credunt
laudent eum: ⁊ ꝓpt̾ea dicant nolle se meũ credẽ
quia nemo potest implere quod iub&. Laudando
impediuntur. qui millum uituꝑando seuuebant.
a matur tm̃ abomibus. pͥdicatur ab omnibus. quia
ne unctus: s corpus siũ totum ꝑũgit. Oñs gͦ uem¬
entes accipiunt gram. ut exhilarentur facies in eo.
iste uisibilis: stomacũ confirmat: uentrẽ c̃firmat.
E st alius panis qͥ confirmat: quia panis÷ cordis. Ia
enĩ dixerat de pane suꝑuis: ut educat panẽ det̾ra:
s ñ dixerat qualis panis sit ille. Xuinum letificat
cor hominis. Didetur iã dicere de spuali uino¬
quia nam ideo letificat cor hominis. ded ad inic
putetur de uino isto dici: quia ebru quasi leto
corde uidentur apparere. Utinam letentur: ⁊⁊ ñ
rixentur. Dicis mͥ. Iuid letius ebrio: Immo quid

Expanded text:
ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium» . Tanta ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium» . Tanta est enim ejus gratia, ut multi qui in eum non credunt, laudent eum, et propterea dicant nolle se in eum credere, quia nemo potest implere quod jubet. Laudando impediuntur, qui in illum vituperando saeviebant. Amatur tamen ab omnibus, praedicatur ab omnibus; quia ne Unctus: sed corpus suum totum perunguit. Omnes ergo venientes accipiunt gratiam, ut exhilaretur facies in oleoiste visibilis stomachum confirmat, ventrem confirmat: est alius panis qui cor confirmat, quia panis est cordis. Jam enim dixerat de pane superius, «Ut educat panem de terra,» sed non dixerat qualis panis sit ille. «Et vinum laetificat cor hominis.» Videtur jam dicere de spirituali vino; nam id laetificat cor hominis. Sed adhuc putetur de vino isto dici, quia ebrii quasi laeti corde videntur apparere. Utinam laetentur, et non rixentur. Dicis mihi: Quid laetius ebrio? Imo quid
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc int̾ra ambulantibus. ad huc corpis t̾renũ
se ad hebrietatem par&: immo se omis homo al
hebritatem par&: Calix tuus inebrians quam p̾cla¬
rus ẽ: Uolumus dicere: nemo inebriet᷑. In ebri¬
amin: si uidete unde. Siuos inebriat calix dni:
p̃clarus uidebitur. Ista ebrietas. moꝑibus ur̃is ui¬
debitur : in sco amore iustitię : uidebitur postre¬
mo inalienatione m̃tis nͣrẜ. s ad t̾remis incelũ.
Ut exhilar& faciem inoleo. Uidete quę t̾ra. quan¬
tum fructum edueat. si ꝓducat fentũ iunĩtis.
Non isti serui uendunt quod dant. ñ em̃ uenditores
euangłu sunt. Gratis dant: qui gratis acceperunt.
Si audent bonis oꝑibus ur̃ĩs. hoc enĩ uob̾ ꝓdest.
N on gͦ quer̃ datum. s requir̃ fructum. Quidẽ. ex¬
hilaratio faciei moleo: Grã dĩ. nitor quidam in.
oleum dr̃ innitore diumo. Et qm̃ excellentissima
inxꝑo apparuit. totus orbis eum diligit. Qui con

Expanded text:
adhuc in terra ambulantibus, adhuc corpus terrenum adhuc in terra ambulantibus, adhuc corpus terrenum brietatem paret; imo se omnis homo ad ebrietatem paret. «Calix tuus inebrians quam praeclarus est» ! Nolumus dicere: Nemo se inebriet. Inebriamini, sed videte unde. Si vos inebriat calix Domini praeclarus, videbitur ista inebrietas in operibus vestris, videbitur in sancto amore justitiae, videbitur postremo in alienatione mentis vestrae, sed a terrenis in coelum. «Ut exhilaret faciem ejus in oleo.» Video quae terra quantum fructum educat, si producat fenum jumentis. Non isti servi vendunt quod dant; non enim venditores Evangelii sunt: gratis dant, quia gratis acceperunt. Gaudent bonis operibus vestris; hoc enim vobis prodest: non enim quaerunt datum, sed requirunt fructum. Quid est exhilaratio faciei in oleo? Gratia Dei, nitor quidam in moleum dicitur, in nitore divino; et quoniam excellentissima in Christo apparuit, totus orbis eum diligit: qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
unde tabulas lapideas acciꝑe meruer̃. sed t̾ra fructi¬
fera. t̾ra quȩ trrigita sredit agricole. Ili ipsi corde
lapideo. quod signficatum ẽ. lapideis tabulis. decimaᷤ
dabant. &iam gemite nnchil huc exeat. Sigeniitis.
parturite. si parturitis. parite. Iuare gemitus inanis:
Quare gemitus sterilis: Uiscera torquentur. Annẽ. initꝰ
quod edatur: Rigans montes de suꝑiorib suis. de
iñtis. nherbam seruitita hominũ. Et quid hoc:
De peͬro. de paulo. de cet̾is dispensateribus ueritatis. Au¬
di quia de t̾ra. habennis inquit thesaurum istũ
in uasis fictilibus. Ut emmenentia uirtutis sit eĩ.
ipse c̃. pannis. qui decelo descendit. ut de t̾ra educat᷑.
Cũ ꝑseruor suoꝵ carnem p̾̃dicat᷑. t̾ra fenuĩ ꝓducit.
ut panẽ de t̾ra educat. Quȩ t̾ra femim ꝓducit:. Ple¬
bes pie. plebes scẽ. Aut de qua t̾ra panis eduͥtur. Uer¬
bum dĩ. de apłis. de dispensatoribis sac̾mentoꝵ dĩ.

Expanded text:
unde tabulas lapideas accipere meruerunt; sed terra fructiunde tabulas lapideas accipere meruerunt; sed terra fructifera, terra quae irrigata reddat agricolae. Illi ipsi corde lapideo, quod significatum est lapideis tabulis, decimas dabant. Etiam gemitis, et nihil adhuc exit. Si gemitis, parturite; si parturitis, parite. Quare gemitus inanis? quare gemitus sterilis? Viscera torquentur, an non est intus quod edatur? «Rigans montes de superioribus suis: de mentis, et herbam servituti hominum.» Utquid hoc? ua terra? De Petro, de Paulo, de caeteris dispensatoribus veritatis. Audi quia de terra: «Habemus,» inquit, «thesaurum istum in vasis fictilibus, ut eminentia sit virtutis Dei» . Ipse est panis qui de coelo descum suorum carnem praedicatur. Terra fenum producit, ut panem de terra educat. Quae terra fenum producit? Plebes piae, plebes sanctae. Ut de qua terra panis educatur? Verbum Dei de Apostolis, de dispensatoribus Sacramentorum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
tem i pauꝑem. Tu contra t̾ra dura: lapidea. ñ irri¬
gata: aut frustra irrigata: seruat tibi dicere. Non
sciebani: non noueram: nemo michi dixit. Nemotibi
doxit: Xpc̃ non cessat cdicere : ꝓpħȩ ñ cessant dicere.
beatus qui intelligit suꝑ egenum .⁊ pauperem. Non
uides archam Inanem. p̃positi tui: Uides certe uel
surgentem fabricam. quo intraturus. ⁊ oraturus es. n¬
ne admouetur occłis tus: Nisi forte putatis fr̃s. q̃r
p̃positi ur̃i thesaurizant. Nouimus multos ñ thesau¬
rizare. ⁊ ad coticdiana egere. de quibus ominno non
creditur. quos ⁊ uos inueniretis siuelletis: si circunspi¬
ceretis. si ad hoc uigilaretis. ut fructũ daretis. Dixi
quod potui. quantum potui. Puto aut̃ manifestos
nos ẽẽ. uob̾. sic̃ ait apłs. non iclõ nos dicere. ut in nos
ista faciatis. Prestae hoc ds̃. ut hoc ñ frustra dixerim:
p̃stet dĩ. ut t̾ra mrigata sitis. ñ lapidea sic̃ iudeorũ.

Expanded text:
tem et pauperem. Tu contra, terra dura, lapidea, non irritem et pauperem. Tu contra, terra dura, lapidea, non irrigata, aut frustra irrigata, servas tibi dicere: Non sciebam, non noveram, nemo mihi dixit. Nemo tibi dixit! Christus non cessat dicere, propheta non cessat dicere: «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem.» Non vides arcam inanem praepositi tui: vides certe vel surgentem fabricam, quo intraturus et oraturus es. Nonne admovetur oculis tuis? Nisi forte putatis, fratres, quia praepositi vestri thesaurizant: et novimus multos non thesaurizare, et ad quotidiana egere, de quibus omnino non creditur; quos et vos inveniretis, si velletis, si circumspiceretis, si ad hoc vigilaretis, ut fructum daretis. Dixi quod potui, quantum potui. Puto autem manifestos nos esse vobis, sicut ait Apostolus, non ideo nos dicere, ut in nos ista faciatis. Praestet Deus ut haec non frustra dixerim: praestet Deus ut terra irrigata sitis, non lapidea, sicut Judaeorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pascebatur helias: Nonne coruus afferebat panẽ
n carnem. seruiente seruo dĩ creaturam: Missus ẽ.
tm̃ pascendus aduiduã: non ut militi. s ut ꝓuntia¬
li aliquid p̃staretur. Ergo quia dicebanus fr̃s
tm̃ quando dix̃ iude. eũ tradituro. qued facis fac ci¬
tius. non intelligentes cet̃i quid dixiss&. arbitrati st̃
eum dixisse. ut aliquid p̃parar&e quod daretur pau¬
peribus. Ille enĩ loculos habebat. hoc meuangło scrip¬
tuinẽ. Possent hoc suspicari.: nsi hoc haber& in consuetu.¬
dine dñs. De his gͦ que clabantur. ⁊ tm̃ in loculos mit¬
tebantur. dabantur tm̃ ⁊ illis pauꝑib quos ds̃ docuit
ñ contempnendos. Scõ si illĩ ñ contempnis: quanto ma¬
gis bouem ꝑquẽ trituratur hec area: Quanto mnagis
seruum tuum: Non indig& cibo: forte ueste indige.
H on indiget ueste: forte tecto indigx. Forte ęccłam fabri¬
cat. forte aliquid itile indomo dĩ molitur. ⁊ expec¬
tat ut intendas: expectat ut intelligas. suꝑ egen¬

Expanded text:
ebatur Elias? nonne corvus afferebat panem et carnem, servo Dei serviente creatura ? Missus est tamen pascendus ad viduam; non ut militi, sed ut provinciali aliquid praestaretur. 12. Ergo quia dicebamus, fratres, udae eum tradituro, «Quod facis, fac velociter;» non intelligentes caeteri quid dixisset, arbitrati sunt eum dixisse, ut aliquid praepararet quod daretur pauperibus. Ille enim loculos habebat, hoc in Evangelio scriptum est . Possent hoc suspicari, nisi hoc haberet in consuetudine Dominus? De his ergo quae dabantur et in loculos mittebantur, dabatur tamen et illis pauperibus, quos Deus docuit non contemnendos. Sed si illum non contemnis, quanto magis bovem per quem trituratur haec area? quanto magis servum tuum? Non indiget cibo, forte veste indiget. Non indiget veste, forte tecto indiget, forte ecclesiam fabricat, forte aliquid utile in domo Dei molitur; exspectat ut attendas, exspectat ut intelligas super egen
Abbreviated transcription (Latin):
diabolũ ꝑtinere: ad paleã ꝑtinere: ad zizania ꝑti¬
seuntes uiã ñ illis benedixer̃. Transe untes ꝓpħȩ. omĩa
de illis mala dixer̃. Ecce & iste quẽ portamꝰ dđ: tͣnsit
uã. Audistis. qͥd de illis dicit. Dns iustꝰ concidet cer

Expanded text:
diabolum pertinere, ad paleam pertinere, ad zizania pertidiabolum pertinere, ad paleam pertinere, ad zizania pertiseuntes viam non illos benedixerunt. Transeuntes Prophetae omnia de illis mala dixerunt. Ecce et iste quem portamus, David transiit viam; audistis quid de illis dixit: «Dominus justus concidet cer
Abbreviated transcription (Latin):
uiã: benedictio dni suꝑ uos: benediximꝰ uob̾ in no¬
mine dñi. Nostis enĩ frẽs quando tͣnsit̾ ꝑ oꝑ antes
ẽ. consuetudo. ut dicat᷑ illif Benedictio dnĩ suꝑ
uł in uinea uel in messe. uł aliqͥd eiꝰmodi: ñ licebat
tͣnsire sine benedictione. Alii st̃ qͥ manipłos col¬
ligunt : alii st̃ tͣnseuntes uiã. Qui manipłos colli¬
gunt. ñ de illis replent manꝰ: qr ñ colligit᷑ ad hor.¬
reũ foenũ tectoꝵ. Qui sunt qͥ manipłos colligunt:
Messores. Qui st̃ messores: Dñs dixit. Messor es au-¬
tẽ: angłi st̃. Iui st̃ tͣnseuntes. Illi qͥiã ꝑ uiã istã.
idest ꝑ uitã istã tͣnsier̃ hinc ad patriã. Apli tͣnse¬
tis uider̃. Quos aut̃ iuuener̃ in tectis eminere. & su.¬
ꝑbire in ceruicẽ scuti sui: dixer̃ contͣ illos qđ futuri
erant. benedictionẽ autẽ suꝑ eos ñ deder̃. Ergo om̃s
istos malos qͦs portat ȩccła. qͥ legitis in scripturis. inue¬
nitis maledictos designatos ad antrxp̃m ꝑtinere. ad

Expanded text:
viam, Benedictio Domini super vos; benediximus vos in nomine Domini.» Nostis enim, fratres, quando transitur per operantes, est consuetudo ut dicatur illis, «Benedictio Domini super vel in vinea, vel in messe, vel aliquid hujusmodi; non licebat transire sine benedictione. Alii sunt qui manipulos colligunt, alii sunt transeuntes viam. Qui manipulos colligunt, non de illis replent manus; quia non colligitur ad horreum fenum tectorum. Qui sunt qui manipulos colligunt? Messores. Qui sunt messores? Dominus dixit: «Messores autem Angeli sunt.» Qui sunt transeuntes? Illi qui jam per viam istam, id est, per vitam istam transierunt hinc ad patriam: Apostoli transetis viderunt. Quos autem invenerunt in tectis eminere et superbire «in cervice scuti sui,» dixerunt contra illos quod futuri erant, benedictionem autem super eos non dederunt. Ergo omnes istos malos quos portat Ecclesia, qui legitis in Scripturis, invenitis maledictos designatos ad antichristum pertinere, ad
Abbreviated transcription (Latin):
lib donauit. Omĩa facta sunt. Sidescendi¬
mus & uulnerati sumꝰ. ascendamꝰ cantemꝰ
ñ cessisse sermonib hominũ. fe̾cer mͥ pecca-¬
tores qđ portarẽ: ñ cui miscerer: & facta ẽ. ini¬
quitas eoꝵ longe ame. Quid enĩ tã ꝓpe: quã
duo homines in una ȩccła: Quid enĩ tã lon¬
ge: quã iniquitas aiusticia: Ubi ẽ. enĩ consen-¬
sio: ibi ꝓpinquitas. Ligant᷑ duo & mittunt᷑ ad
udicẽ : latro & colligatꝰ Ille sceleratꝰ: ille in¬
nocens. Una catena ligant᷑: & longe st̃ ase.
Quantũ longe sunt ase: Quantũ longe ẽ
scelꝰ ab iusticia :. Ecce isti longe sunt a se¬
ab inuicẽ. Aliꝰ latro in hispania facit scele.¬
ra. ꝓximꝰ ẽ. ei qͥ facit in africa. Suantũ ꝑxi¬
mꝰ: Quantũ sibe sungunt᷑ scelꝰ & scelus:
quantũ sibi ungunt᷑ latrociniũ & latroci¬
niũ. Nemo gͦ tuneat: mixtos sibi corpore
malos. Longe ab illis sit corde: & securus
portat qđ ñ timet. Longe fecer̃ iniusticiã¬

Expanded text:
libus donavit . Omnia facta sunt: si descendimus, et vulnerati sumus; ascendamus, cantemus, sermonibus hominum. Fecerunt mihi peccatores quod portarem. non cui commiscerer, et facta est iniquitas eorum longe a me. Quid enim tam prope, quam duo homines in una Ecclesia? quid tam longe, quam iniquitas a justitia? Ubi enim consensio, ibi propinquitas. Ligantur duo, et mittuntur ad judicem; latro, et colligatus: ille sceleratus, ille innocens, una catena ligantur, et longe sunt a se. Quantum longe sunt a se? Quantum longe est scelus ab innocentia. Ecce isti longe sunt ab invicem. Alius latro in Hispania facit scelera, proximus ei est qui facit in Africa. Quantum proximus? Quantum sibi junguntur scelus et scelus, quantum sibi junguntur latrocinium et latrocinium. Nemo ergo timeat mixtos sibi corpore malos. Longe ab illis sit corde, et securus portat quod non timet: «Longe fecerunt injustitia
Abbreviated transcription (Latin):
de. & ñ ascende. secdde ascensione cogitate.
quia qui descendebat abihrłm iniherico incidit
in latrones. Si ũ deseendet. non incidet. in latrones.
Iã gͦꝰ acdã descendit. & incidit in latrones. Om̃s
enĩ nos. adã sumꝰ. Sed transit sacerdos. & con¬
tẽpsit. Transit leuita: & contẽpsit. quia lex
sanare non potuit. Transiit Samaritanꝰ qͥdã¬

Expanded text:
dere et non ascendere, sed de ascensione cogitate: dere et non ascendere, sed de ascensione cogitate: quia qui descendebat ab Jerusalem in Jericho, incidit in latrones. Non descenderet, et non incideret in latrones. Jam ergo Adam descendit, et incidit in latrones: omnes enim nos Adam sumus. Sed transiit sacerdos, et contempsit; transiit Levita, et contempsit; quia Lex sanare non potuit. Transiit Samaritanus quida
Abbreviated transcription (Latin):
at misecłiã. obtat. eẽ. miseros. crudelẽ habet
misericordiã. Quomodo si medicꝰ ut exerceret
artẽ suã. obtaret ẽẽ. multos egrotos: crudel
medicina. ert. Meliꝰ erat ut om̃s sani suit.
quã ut exerceat᷑ medici ars. Meliꝰ. ẽ. ergoͭ os
pendat᷑ miscdia. Tam̃ qͣmdiu ẽ. qͥb impendat᷑
non defitiamꝰ in ista erũna mittere semina.
t licũ fletu seminamꝰ: tam̃ cũ gaudio metemꝰ.
nilla enĩ resurrectione mortuoꝵ. recipiet uuiꝰ.¬
qͥsq manipulos suos id est fructũ seminis.
coronã gaudioꝵ & exultationis. Iunc erit
triũphus letantiũ: & ipsi morti insultantiũ:
inqͥ gemebat᷑. Tc̃ dicent morti. Ubrẽ. mors
contentio tua. Ibi ẽ. mors aculeus tuus:
Sed quare iã gaudent. Quia portant mani¬
rime adfaciendã miscłia. qͥa hinc ascendit᷑.
Et uidetis quia ille cantat canticũ graduũ:
qͥ ascendit. Nementote. & nolite ama̾re descen¬

Expanded text:
at misericordiam optat esse miseros, crudelem habet at misericordiam optat esse miseros, crudelem habet misericordiam: quomodo si medicus ut exerceret artem suam, optaret esse multos aegrotos, crudelis medicina esset. Melius est ut omnes sani sint; quam ut exerceatur ars medici. Melius est ergo ut pendatur misericordia. Tamen quamdiu sunt quibus impendatur, non deficiamus in ista aerumna mittere semina. Etsi cum fletu seminamus, tamen cum gaudio metemus. In illa enim resurrectione mortuorum recipiet quisque manipulos suos, id est fructum seminis, coronam gaudiorum et exsultationis. Tunc erit triumphus laetantium, et ipsi morti insultantium, in qua gemebatur: tunc dicent morti, «Ubi est, mors, contentio tua? Ubi est, mors, aculeus tuus» ? Sed quare jam gaudent? Quia «portant manixime ad faciendam misericordiam, quia hinc ascenditur; et videtis quia ille cantat canticum graduum, qui ascendit. Mementote; nolite amare descen
Abbreviated transcription (Latin):
apparuer̃ Ziz ania. Nulli apparent mali in ȩccłi.
Sͦ ex eo qđ mixti st̃ mali int̾ bonos. putaret
baniꝰ: eras enĩ moriem᷑. Non corruper̃ ser¬
sed attendite indigentes circauos sul guia
cum laborib && erunt uis funt usta inistaui¬
camndite deficere. Inlacrinis seminosa. m
gauidio metetis. Ꝙͥ d em̃ fis mei iꝑse agri¬
cola quando ꝓcedit cũ aratro. s poretat
seinen. norne aliqͥndo frigidus .ẽ. uentus
se unbepio de terret. & attendit celũ
icdet cristem die tremit frigore. srenit¬
& tamen ꝓcedit. & seminat᷑: limet enĩ ne
cũ triste die aͣcendit. & exspectat. die le¬
tũ tempꝰ transeat. & non inueniat. qđ me¬
tat. Nolite differre frs mei seminate in
hyeme. seminate bona oꝑa: & cũ ploratis.
quia quiseminat inlacrimis ingaudio me¬
tent. Mittunt semina sua bonaꝰ uoluntatẽ.
tes semina sua. Ore flebant: Qͥa int̾ mi¬
ser: qͣm ut cufacias miscdiã: qui enĩ ut faci¬

Expanded text:
apparuerunt zizania» . Nulli apparent mali in Ecclesiaapparuerunt zizania» . Nulli apparent mali in Ecclesiaergo ex eo quod mixti sunt mali inter bonos, putaret bamus; cras enim moriemur.» Non corruperunt sersed attendite indigentes circa vos. Sed quia cum laboribus et aerumnis fiunt ista in ista vita, nolite deficere. In lacrymis seminatis, in gaudio metetis. Quid enim, fratres mei? Ipse agricola quando procedit cum aratro, et portat semen, nonne aliquando frigidus est ventus, et imber deterret? Attendit coelum, videt triste, tremit frigore, et tamen procedit, et seminat. Timet enim ne cum tristem diem attendit et exspectat diem laetum, tempus transeat, et non inveniat quod metat. Nolite differre, fratres mei; seminate in hieme, seminate bona opera et cum ploratis; quia «qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» Mittunt semina sua, bonam voluntatem tes semina sua.» Quare flebant? Quia inter miser, quam ut tu facias misericordiam. Qui enim ut faci
Abbreviated transcription (Latin):
iustoꝵ: sicut zizaniã atritico. F rumentũ re¬
condent in horreo: palcã autẽ cõburent igni
in extingiubili. Portaui qͦusq potui. iã gaudens
tͣnseo i horreũ dĩ & securꝰ canto. Sepe ex¬
pugnauer me a uiuentute mea. Quid enĩ
iͥ facere potuer̃: qr expugnauer̃ mea iuen¬
tute mea: Exercuer̾ me: ñ opp̃sser̃. Ualuerꝰ
mͥ sic̃ ignis ad aurũ. Iñ sicut ignis ad fęnũ.
gnis enĩ accedens ad aurũ. sordẽ tollit: acce.¬
dens ad foenũ: in cinerẽ uertit. Et enĩ ñ potuer̾
Suꝑ dorsũ meũ fabricauer̃ peccatores: longe
fecer̃ iniusticiã suã. Fecer̃ qđ tolerẽ: & ñ fecer̃
cui consentirẽ. Iã gͦ iniusticia ipsoꝵ: longe ẽ.
a me. Mali mixti st̃ bonis: ñ solũ in sȩcło. sed
& in ipsa intꝰ ȩccła: mali mixti st̃ bonis. Plostis
enĩ &e ꝓba̾tis: & magis ꝓbabitis. si boni fueritis.
Cũ enĩ creuisset herba &e fructũ fecisset. ⁊ c̃

Expanded text:
justorum, sicut zizania a tritico; frumentum rejustorum, sicut zizania a tritico; frumentum recondent in horreo, paleam autem comburent igni inexstinguibili. Portavi quousque potui, jam gaudens transeo in horreum Dei, et securus canto, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» 8. Quid enim mihi facere potuerunt, quia «expugnaverunt me a juventute mea?» Exercuerunt me, non oppresserunt. Valuerunt mihi sicut ignis ad aurum, non sicut ignis ad fenum. Ignis enim accedens ad aurum, sordem tollit; accedens ad fenum, in cinerem vertit. «Etenim non potueru«Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores, longe fecerunt injustitiam suam.» Fecerunt quod tolerem, et non fecerunt cui consentirem. Jam ergo injustitia ipsorum longe est a me. Mali mixti sunt bonis, non solum in saeculo, sed et in ipsa intus Ecclesia mali mixti sunt bonis. Nostis, et probastis; et magis probabitis, si boni fueritis. «Cum» enim «crevisset herba et fructum fecisset, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
mea: & enĩ ñ potuer mͥ. Suꝑ dorsũ meũ fabri¬
cauer᷑ peccatores. Hoc ẽ. ñ potuer̾ agere ut
consentiã: feccĩ qđ portẽ. Quã p̃clare dictũ ẽ.
quã optime significatũ est: & enĩ ñ potuer̃ nͥ:
suꝑ dorsũ meũ fabricauer̃ peccatores. Agunt
nob̾cũ primo ut consentiamꝰ illis ad facta ina.
Si ñ consenserimꝰ: tolerate nos dicunt. Ergo qi
ñ potuisti mͥ: ascende in dorsũ meũ. Portare
te habeo: qͦusq ueniat finis. Sic enĩ mͥ p̃ceptũ
ẽ ut fructũ afferã cũ tolerantia. Nonte
corrigo: tolero te. Aut forte cũ tolero te. cor¬
riges te. Ssñ te corriges usq in finẽ: tolero te
usq in finẽ: &e usq in finẽ siꝑ dorsũ meũ eris
usq ad tepꝰ. Nlũquid sẽꝑ suꝑ dorsũ meũ eris:
Ueniet enĩ qͥ inde te excutiat: ueniet tẽ pꝰ mes¬
sis: ueniet finis sȩcłi: mittet ds̃ messores. ales¬
sores autẽ: angłi st̃. Separant malos de medio

Expanded text:
mea. Etenim non potuerunt mihi: supra dorsum meum fabrimea. Etenim non potuerunt mihi: supra dorsum meum fabricaverunt peccatores:» hoc est, non potuerunt agere ut consentiam; fecerunt quod portem. Quam praeclare dictum est, quam optime significavit, «Etenim non potuerunt mihi: supra dorsum meum fabricaverunt peccatores.» Agunt nobiscum, primo ut consentiamus illis ad facta mala: si non consenserimus, Tolerate nos, dicunt. Ergo quia non potuisti mihi, ascende in dorsum meum; portare te habeo quousque veniat finis: sic enim mihi praeceptum est, ut fructum afferam cum tolerantia . Non te corrigo, tolero te: aut forte, cum tolero te, corrigis te. Si non te corrigis usque in finem, tolero te usque in finem; et usque in finem super dorsum meum eris, usque ad tempus. Numquid semper super dorsum meum eris? Veniet enim qui inde te excutiat: veniet tempus messis, veniet finis saeculi; immittet Deus messores. Messores autem Angeli sunt: separant malos de medio
Abbreviated transcription (Latin):
uis. Sȩpe expugnauer̃ me aiuuentute mea: di¬
cat uͦ isrł: sȩpe expugnauer̃ me aiouentute. mea¬
Et ent̃: audent etiã feneratores dicere. Nonha e¬
beo aliud unde uiuã. Hoc mͥ &e latro diceret de¬
p̃hensꝰ in fauce: hoc & effractor diceret dep̃¬
hens circa parietẽ alienũ: hoc mͥ & leno diceret.
e mens puellas ad ꝓstitutionẽ: hoc & malefio
incantans mala. ot uendens nequiciã suã. Qiuc¬
qͥd tale ꝓhib̾e conarem̃: respondent om̃s qr ñ ha¬
bent unde uiuerent: ꝙ inde se pascerent: qͣsi ñ
hocipsũ in illis maixime punendũ. esset. qr artẽ
neqͥciȩ diligerent. unde uetet̃ transigant: &
inde se uolunt pascere. unde offendant eũ a
qͦ om̃s pascunt᷑. Sed cũ clamaueris hoc & dixe¬
ris illis: ili respondent. Si sic ñ adhuc accedimꝰ
si sic ñ int᷑mꝰ in ipsã ȩccłam: ueniant. intrent.
audiant. Seꝑe expugnauer̃ me aiuuentute

Expanded text:
vis: «Saepe expugnaverunt me a juventute mea, divis: «Saepe expugnaverunt me a juventute mea, dicat vero Israel, Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» Audent etiam feneratores dicere: Non habeo aliud unde vivam. Hoc mihi et latro diceret, deprehensus in fauce; hoc et effractor diceret, deprehensus circa parietem alienum; hoc mihi et leno diceret, emens puellas ad prostitutionem; hoc et maleficus incantans mala, et vendens nequitiam suam; quidquid tale prohibere conaremur, responderent omnes quia non haberent unde vivein illis maxime puniendum est, quia artem nequitiae delegerunt, unde vitam transigant, et inde se volunt pascere, unde offendant eum a quo omnes pascuntur. 7. Sed cum clamaveris hoc et dixeris, illi respondent: Si sic, non huc accedimus; si sic, non intramus in ipsam Ecclesiam. Veniant, intrent, audiant: «Saepe expugnaverunt me a juventute
Abbreviated transcription (Latin):
dat dm̃ auaricia: qr dm̃ laudat luxuria: Non
laudant ista: qr ñ ipse ea fecit. Laudant ibi homi¬
nes dm̃. Honunis creator ẽ. ds̃. Auaricia opꝰ e.
mali hominis: homo ipse opꝰ ẽ. dĩ. Et quid uult
As̃. Occidẽ inte qđ ipse fecisti: & saluare quẽ
ipse fecit. Noli fenerare. Tu accusas scriptu¬
rã dicentẽ : qͥ pecuniã suã ñ dedit ad usurã.
Non ego illud scripsi: ñ de ore meo primo exuit:
Dm̃ audi. Et ille cleriçi ñ fȩnerent. Et forte qͥ
Nunqͥd fenerat. qͥꝑ ipsũ loqͥtur : Si facit qđ tͥ di¬
cit: & ñ tu facis: tu in ignẽ: ille in regnũ. Si
ñ facis qđ tͥ dicit. & parit̾ facit mala quȩ facis:
&e dicit bona quȩ ñ facit: parit̾ in ignẽ foenũ
ardebit uerbũ autẽ dnĩ manet in ȩt̾nũ.
& de ipsis. Quȩ dicunt facite: quȩ autẽ faci¬
unt facere nolite. Non habes tu unde te excuses. ⁊¬
quando sermo dĩ tͥ loqͥt᷑: qr ñ potes int̾ficere. sermo¬

Expanded text:
dat Deum avaritia, quia laudat Deum luxuria? Non dat Deum avaritia, quia laudat Deum luxuria? Non laudant ista, quia non ipse illa fecit. Laudant ibi homines Deum; hominis creator est Deus. Avaritia opus est mali hominis; homo ipse opus est Dei. Et quid vult Deus? Occidere in te quod ipse fecisti, et salvare quod ipse fecit. 6. Noli fenerare. Tu accusas Scripturam dicentem, «Qui pecuniam suam non dedit ad usuram» . Non ego illud scripsi, non de ore meo primo exiit: Deum audi. Et ille: Clerici non fenerent. Et forte qui numquid fenerat qui per ipsum loquitur? Si facit quod tibi dicit, et non tu facis; tu in ignem, ille in regnum. Si non facit quod tibi dicit, et pariter facit mala quae facis, et dicit bona quae non facit; pariter in ignem. Fenum ardebit, verbum autem Domini manet in aeternum . et de ipsis: «Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite» . Non habes tu unde te excuses, quando sermo Dei tibi loquitur. Quia non potes interficere sermo
Abbreviated transcription (Latin):
cos. de quib dicit᷑. sȩpe expugnauer̃ me a iuuentute
mea. ut etiã ipsũ dm̃ accusare ñ dubitent. Accu¬
sas auarũ: & ille accusat dm̃ qͣfecit au rũ. Noli auar
esse. & ñ faceret ds̃ aurũ. Ia hoc restat: qr mala oꝑ a
tua cobibe ñ potes. Accusas oꝑa dĩ bona: displicet
tͥ creator & fabricator mundi. Non faceret & solẽ:
qr multi infenestris contendunt de luminarib:
& ad iudicia se trabnt. Osi uicia nr̃a cohibeamꝰ.
qr bona st̃ omĩa: qr bonꝰ ds̃ qͥfecit omia. Et laudant
illũ oꝑa sua. considata qr bona st̃. ab eo qͥ habet sp̃m̃
considandi: sp̃m pictatis & sapientiȩ Undiq ds̃ lau.
dat᷑ ab oꝑib suis. Quomͦ illũ laudant oꝑa suaPer
Laudant cęli: laudant angłi: laudant sida: laudant
sol & luna: laudant dies & noctes: laudat qͥcqͥd uoli
frigora & estas: & cȩtera omĩa quȩ ds̃ fecitellu¬
distis qr laudant dm̃. Nunqͥd audistis ibi ꝙ lau¬

Expanded text:
eos de quibus dicitur, «Saepe expugnaverunt me a juventute eos de quibus dicitur, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea,» ut etiam ipsum Deum accusare non dubitent? Accusas avarum, et ille accusat Deum quia fecit aurum. Noli avarus esse. Et non faceret Deus aurum. Jam hoc restat, quia mala tua opera cohibere non potes, accusas opera bona Dei: displicet tibi creator et fabricator mundi. Non faceret et solem; quia multi in fenestris contendunt de luminaribus, et ad judicia se trahunt. O si vitia nostra cohibeamus! quia bona sunt omnia, quia bonus Deus qui fecit omnia; et laudant illum opera sua, considerata quia bona sunt, aconsiderandi, spiritum pietatis et sapientiae. Undique laudatur Deus ab operibus suis. Quomodo illum laudant opera sua per Laudant coeli, laudant Angeli, laudant sidera, laudant sol et luna, laudant dies ac noctes, laudat quidquifrigora et aestus; et caetera omnia quae Deus fecit, audistis quia laudant Deum : numquid audistis ibi quia lau
Abbreviated transcription (Latin):
ante ostiũ tuũ ex eo qđ habes des pauꝑi. Liger es ad
faciendũ ante te opus bonũ: & strenuus es ad transe¬
undũ mare. Quia auaricia ĩꝑat seruis: qr ds̃ iubet
odisti. Et qͥd: Cũ odisfe cȩꝑit. incipit uelle criminari
eos aqͥb audit bona p̾cepta: & uelle ꝑsuspitiones
suas crimina querere seruoꝵ dĩ. Quid nob̾ ista dict.¬
e ipsi ñ faciunt ista & ista: siue quȩ faeiunt. siue quȩ
ñ faciuntEt quȩ ñ fiunt dicunt᷑ fieri: & quȩ fiunt
bene: dicunt᷑ male ficri & quȩ̨ toleramꝰ ad culpã nrãm
applicant᷑. Nos qͥd respondemꝰ: Noli me attende.
sermonẽ istũ attende. Ipse tͥ loquit᷑: ꝑ quelibet
Huic tu inimicꝰ es. Concorda cũ aduersario tuo:
dũ es cũ eo in uia. Aduersariũ tuũ. sermonẽ dĩfeci¬
sti. Noli attende: qr ille tͥ loquit᷑. Malus ẽ ꝑquẽ
dm̃ accusa si potes. Creditis frc̃s hucusq ꝑuenisse

Expanded text:
ante ostium tuum ex eo quod habes des pauperi: piger es ad ante ostium tuum ex eo quod habes des pauperi: piger es ad faciendum ante te opus bonum, et strenuus es ad transeundum mare. Quia avaritia imperat, servis; quia Deus jubet, odisti. Et quid? Cum odisse coeperit, incipit velle criminari eos a quibus audit bona praecepta, et velle per suspiciones suas crimina quaerere servorum Dei. Qui nobis ista dicunt, ista non faciunt ipsi? Et ista sive quae fiunt, sie fiunt bene, dicuntur male fieri: et quae toleramus, ad culpam nostram applicantur. Nos quid respondemus? Noli me attendere; sermonem istum attende: ipse tibi loquitur per quemlibet; huic tu inimicus es. Concorda cum adversario tuo, cum es cum eo in via : adversarium tuum sermonem Dei fecisti. Noli attendere quia ille tibi loquitur: malus est per quem  accusa, si potes. 5. Creditis, fratres, huc usque pervenisse
Abbreviated transcription (Latin):
potuer̃ mͥ. Suid est ñ potuer̃ mͥ: Non illis consen¬
si ad malũ. Om̃s enĩ malus idõ ꝑseqͥt᷑ bonũ: qr ñ
illi consentit bonꝰ ad malũ. Faciat aliqͥd mali: non
loquat᷑ & rep̃hendat: &si ñ repetat: malꝰ. ẽ. Mał
ẽ. qͥ rep̃hendit raptorẽ. & bonꝰ ẽ. qui rapit. Am¬
bulet. Manducemꝰ & bibamꝰ: cras enĩ moriem᷑.
Cont᷑ apłs. Corrũpunt mores bonos. colloqͥa mala.
Sobrii estote  x uigilate: & nolite peccare. Sonat
uerbũ: sonat sermo contradictor libidinis. At ille
amieus libidinis suę. & inimicꝰ sermoni contͣdicenti
amice suȩ. infestꝰ e. & odit sermonẽ dĩ. Facta ẽ.¬
enĩ amica auaricia: inimicꝰ ds̃. Cont᷑ dictt  ds̃ auariciȩ.
& uult nichil possideri ab auaricia. Ego possidear cla¬
mat. Quid uis ab auaricia possideri: Dura iubet.
leuia iubeo. Onꝰ eiꝰ graue ẽ: sarcina mea leuis ẽ. Iugũ
possicłi. Iubet auaricia ut mare tͣnseas: & optẽꝑas
Iubet ut te ꝓcellis uentisq cõmittas: iubeo ego ut

Expanded text:
e. Quid est, «non potuerunt mihi?» Non illis consensi ad malum. Omnis enim malus ideo persequitur bonum, quia non illi consentit bonus ad malum. Faciat aliquid mali, non loquatur et reprehendat, etsi non repetat, malus est. Malus est qui reprehendit raptorem, et bonus est qui rapit! Ambulet, «Manducemus et bibamus; cras enim moriemur.» Contra Apostolus: «Corrumpunt bonos mores colloquia mala. Sobrii estote justi,» , «et nolite peccare» . Sonat verbum, sonat sermo contradictor libidinis: at ille amicus libidinis suae, et inimicus sermoni contradicenti amicae suae infestus est, et odit sermonem Dei. Facta est amica avaritia, inimicus Deus. Contradicit enim Deus avaritiae, et vult nihil possideri ab avaritia. Ego possidear, clamat. Quid vis ab avaritia possideri? Dura jubet, levia jubeo: onus ejus grave, sarcina mea levis est; jugum possideri. Jubet avaritia ut mare transeas, et obtemperas: jubet ut te ventis procellisque committas; jubeo ego ut
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ. Eisti tͣnseuntes siue ꝓpħȩ. siue patriarchȩ. siue
in nomine dni. Quando me inqͥt benedirit petris:
Quando me benedixit paulus : Attende in scriptu¬
ris: uide si bene uiuis: & uide ibi benedictũ te fusse.
Om̃s bene uiuentes: benedixer̃. Et qͦmͦ benedixer̃.
In nomine dnĩ: ũ in nomine suo sicrt heretici. Q

Expanded text:
 sive Patriarchae, sive «in nomine Domini.» Quando me, inquis, benedixit Paulus? quando me benedixit Petrus? Attende in Scripturis, vide si bene vivis, et vide ibi benedictum te fuisse. Omnes bene viventes benedixerunt. Et quomodo benedixerunt? «In nomine Domini;» non in nomine su