comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ omnis carnis Cȩpit ergo apparere
iam rex ille: cum diceretur. adte omĩs caro
ueniet. Adte inquit omnis caro ueniet. rẽ
adillum omnis caro ueniet: Quia earnem
assumpsit: quo ueniat omnis caro Tulit
inde primitias: exutero uirginali. Assũptis
primitiis. eȩtera consequentur: ut holoeau¬
stum compleatur. Unde ergo omĩs caro:
Omnis homo: Et unde omnis homo: Nun¬
quid om̃s credituri prenuntiati sunt in
xp̃m: Nonne multi impii: qui etiã dam¬
nabuntur: Nonne cottidic multi non cre¬
dentes. insua infidelitate moriuntur: Se¬
cundum quid gͦ intelligimus. adte omĩs
caro ueniet: Omnis caro dixit: omnis ge¬
neris caro Ex omni genere carnis: ueniet᷑
adte. Quid e. ex omni genere carnis: Nun¬
quid uenerunt pauꝑes: et ñuenerunt di¬
uites: Nunquid uenerunt humiles: & ñ
runt uiriꝰ et ñuenerunt femine: Nunqͥd
uenerunt dñi: & non uenerunt serui: Nũ¬
quid uenerunt senes: & ñ uenerunt iuue¬

Expanded text:
testatem omnis carnis . Coepit ergo apparere testatem omnis carnis . Coepit ergo apparere jam Rex ille, cum diceretur, ad te omnis caro veniet. Ad te, inquit, omnis caro veniet. Quare ad illum omnis caro veniet? Quia carnem assumpsit. Quo veniet omnis caro? Tulit inde primitias ex utero virginali: assumptis primitiis caetera consequentur, ut holocaustum compleatur. Unde ergo, omnis caro? Omnis homo. Et unde, omnis homo? Numquid omnes credituri praenuntiati sunt in Christum? Nonne multi impii qui etiam damnabuntur? Nonne quotidie multi non credentes, in sua infidelitate moriuntur? Secundum quid ergo intelligimus, ad te omnis caro veniet? Omnis caro dixit, omnis generis caro: ex omni genere carnis venietur ad te. Quid est, ex omni genere carnis? Numquid venerunt pauperes, et non venerunt divites? numquid venerunt humiles, et norunt viri, et non venerunt feminae? numquid venerunt domini, et non venerunt servi? numquid venerunt senes, et non venerunt juve
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ Noiussima inimica destruetur mors.
Redddã uotum meum Qđ uotum: Quas
holocaustum: Holocaustum enim tunc di¬
citur: quando totum ignis absumit: holo¬
caustum sacrificium ẽ ubi totum consu¬
mitur holon enĩ totũ dicit᷑ caustis incen¬
sio. holocaustum totũ incensum. Arripiat
ergo nos ignis: ignis duunus inierlem.
Incipiamus ardere caritate: donec totum
mortale consumatur: et qđ contra nos fuit
eat insacrificio dei. Unde alibi dicitur. Be¬
ne fac dñe inbona uoluntate tua syon: et
edificentur muri iherłm Iunc acceptabis
sacrificium iusticie oblationes et holocau¬
sta Te decet hymnus ds̃ insyon: et tibi red¬
detur uotum inihrłm. Querimtis hic. ne
ce decet hẏmnus ds̃ insyon. et tibi redaetur
uotũ inihrłm: s si dicerem michi potius qͣ
scͥpture crederetur: et ideo forte ñm credere¬
tur: Audiamus sequentia. Exaudi inqͥt
Et habemus dnm dicentem: datã sibi po¬

Expanded text:
est? Novissima inimica destruetur mors . est? Novissima inimica destruetur mors . Reddam votum meum. Quod votum? Quasi holocaustum. Holocaustum enim tunc dicitur, quando totum ignis absumit: holocaustum sacrificium est ubi totum consumitur; ὅλον enim totum dicitur, καῦσις, incensio. Holocaustum totum incensum. Arripiat ergo nos ignis, ignis divinus in Jerusalem: incipiamus ardere charitate, donec totum mortale consumatur, et quod contra nos fuerit, eat in sacrificium Domino. Unde alibi dicitur: « Benigne fac, Domine, in bona voluntate tua Sion, ut aedificentur muri Jerusalem: tunc acceptabis sacrificium justitiae, oblationes et holocausta . Te decet hymnus, Deus in Sion; et tibi reddetur votum in Jerusalem. » Quaerimus hic, ne Te decet hymnus, Deus, in Sion; et tibi reddetur votum in Jerusalem. Sed si dicerem, mihi potius quam Scripturae crederetur; et ideo forte non mihi crederetur. Audiamus sequentia. 5. vers. 3.Et habemus Dominum dicentem, datam sibi po
Abbreviated transcription (Latin):
hoc induerit immortalitatem: tunc fiet
sermo qui scriptus ẽ. Absorta ẽ mors inuic¬
toria Ibi ẽ. mors aculeus tuus: Nodo .ti.
inchoatis in nob̃ pruitiis mentis. unde de¬
sideramus ihrłm. multa excarne corrupti¬
bili contendunt aduersum nos: quȩ non
contendent cum fuerit mors absorta inuic¬
toria. Uincet pax: et finetur bellum. Qñ
autẽ uincet pax: uincet et illa ciuitas quę
dicitur uisio pacis Nulla gͦ erit amorte
contentio: Modo cum morte quanta con¬
iendimus: Inde sunt enim delectationes
carnales. quȩ nob̃ etiam illicite multa sug¬
gerunt: quib ñ consentimus: s tam̃ non
consentiendo contendimus. Primo gͦ con¬
cupiscentia carnis sequentes duxit nos: poᷤ¬
dea renitentes trarit nos Deinde accepta
grã cȩpit nos nec ducere nec trahere: s ad¬
huc contendere nobiscum: Post contentio¬
nem: erit uictoria: Modo te et si obpugnat.
ñ expugnet. Postea cũ absorta fuent mor
inuictoria. et pugnare cessabit. quid dictũ

Expanded text:
tunc fiet sermo qui scriptus est: Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, aculeus tuus » ? Modo enim inchoatis in nobis primitiis mentis, unde desideramus Jerusalem, multa ex carne corruptibili contendunt adversum nos, quae non contendent, cum fuerit mors absorpta in victoriam. Vincet pax, et finietur bellum. Quando autem vincet pax, vincet illa civitas quae dicitur Visio pacis. Nulla ergo erit a morte contentio. Modo cum morte quanta contendimus! Inde sunt delectiones carnales, quae nobis etiam illicite multa suggerunt: quibus non consentimus, sed tamen non consentiendo contendimus. Primo ergo concupiscentia carnis sequentes duxit nos, postea renitentes traxit nos; deinde accepta gratia coepit nos nec ducere, nec trahere, sed adhuc contendere nobiscum: post contentionem erit et victoria. Modo te etsi oppugnat, non expugnet: postea cum absorpta fuerit mors in victoriam, et pugnare cessabit. Quid dictum
Abbreviated transcription (Latin):
detur totum uotum nr̃m: ñ solũ anima
s etiam ipsa caro.iam non corraptibilis: qͥa
iam ñ inbabilonia. s iam corpꝰ celeste immu¬
tatum Qualis immutatio ꝓmittitur: Os
pse dixit Inictu ocłi: in nouissima tuba
Canet enim tuba. et mortui resurgent incor¬
rupti. idest integri: & nos immutabimur:
Qualis autẽ erit uia immutatio: Sequitur
& dicit Oportet enim corruptibile hoc ĩ¬
duere incorruptionẽ: et mortale hoc indue¬
re immortalitatẽ. Cum autem corruptibi

Expanded text:
rum; non sola anima, sed ipsa etiam caro jam non corruptibilis, quia jam non in Babylonia, sed jam corpus coeleste immutatum. Qualis mutatio promittitur? Omnes ipse dixit: In ictu oculi, in novissima tuba: canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, id est integri, et nos immutabimur. Qualis autem erit illa immutatio, sequitur et dicit: « Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere immor
Abbreviated transcription (Latin):
ppiciaberis: Heatus quem elegisti & assũp¬
sisti Quis ẽ electus abeo. et assumptus abeo:¬
& assumptus aliquis electus a saluatore dño
electus et assumptus ẽ. ut tanquam uerbo dei
dieatur qđ erat inprincipio. sieut dicit euan¬
gelista. inprincipio erat uerbum: et uerbũ erat
apud d̃m. et ds̃ erat uerbum. quia et ipse filiꝰ
d̃i. uerbum di. de qͦ etiã dic̃. om̃ia ꝑipsum
facta sunt. et sine ipso factum ẽ nichil. ut
illi dicatur filio di. qͥa ipse ẽ. sacerdos nr̃.
postea carne assumpta. beatus quẽ elegisti
et assumpsisti. id÷ ile homo qͦ indutus ẽ.
qui cepit extempore. natus exfemina. tem¬
plũ quodam illius ẽ. qui semꝑ inȩt̃numẽ.
et inȩternum fuit: anpotius ipse xp̃e as
sumpsit quendam beatum. et ñ dieatur
ipse quẽ assumpsit. qͣsi inplurali numero
s insingulari: Unum enim assumit: qͥa
unitatem assumit. Scismata ñ assumit.
hereses ñ assumit Multitudinẽ de se fecert̃.
ñ ẽ. unus qui assumitur. Qui autẽ manẽt

Expanded text:
 Beatus quem elegisti, et assumpsisti. Quis est electus ab eo, et assumptus? Aliquis electus a Salvatore nostrelectus et assumptus est? ut tanquam Verbo Dei dicatur quod erat in principio, sicut dicit evangelista, In principio eet ipse est Filius Dei, Verbum Dei, de quo etiam dicit, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil : ut illi dicatur Filio Dei, quia ipse est sacerdos noster, postea carne assumpta, Beatus quem elegisti, et assumpsisti: id est, ille homo quo indutus es, qui coepit ex tempore, natus ex femina templum quodammodo illius qui semper in aeternum est, et in aeternum fuit. An potius ipse Christus assumpsit quemdam beatum, et non dicitur ipse quem assumpsit quasi in plurali numero, sed in singulari? Unum enim assumit, quia unitatem assumit. Schismata non assumit, haereses non assumit: multitudinem de se lecerunt; non est unus qui assumatur. Qui autem manent
Abbreviated transcription (Latin):
caducã. atq terrenam: s: tamen talem qͣlẽ
et ego adeo desiderabam: Uidi illos habere
qͥ ñ seruiebant dõ qđ ego desiderabam ut
seruirem deo: et moti sunt pedes mei. et pe
hoc habent peccatores: dicit breuiter. Qa
non .ẽ. declinatio mortis eoꝵ. et fumamen¬
tum inflagellis eoꝵs: Inlaborib hominũ
ñ sunt: et cum hominib ñflagellabuntur.
Iam intellexi inquit illi quare habent pacẽ.
et florent interra: quia mortis eoꝵ non est
declinatio: idest quia certa mors et ȩterna
eis manet. que nec declinat abeis. nec ipsi
abea declinare possunt Quia non. ẽ decli¬
natio mortis eorum: et firmamentum it
flagello eoꝵ: ft̃ est firmamentum infla¬
gello eoꝵ. Non est enim temporale flagel¬
lum eoꝵ: s firmum insempiternum: Ppt̃
hec ergo mala quȩ illis eterna sunt futura:
modo quid: Inlaborib hominum ñsunt.
eccum hominib ñ flagellabuntur: Nunqͥd
etipse diabolus cũ hominib ñ flagellabit

Expanded text:
caducam atque terrenam; sed tamen talem qualem caducam atque terrenam; sed tamen talem qualem et ego a Deo desiderabam. Vidi illos habere qui non serviebant Deo, quod ego desiderabam ut servirem Deo; et moti sunt pedes mei, et penhoc habent peccatores, dicit breviter: Quia non est declinatio mortis eorum; et firmamentum in flagello eorum. In labnon sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. Jam intellexi, inquit, quare illi habent pacem, et florent in terra; quia morti eorum non est declinatio, id est, quia certa mors et aeterna eos manet, quae nec declinat ab eis, nec ipsi ab ea declinare possunt. Quia non est declinatio mortis eorum; et firmamentum in flagello eorum. Et est firmamentum in flagello eorum: non est enim temporale flagellum eorum, sed firmum in sempiternum. Propter haec ergo mala quae illis aeterna futura sunt, modo quid? In laboribus hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. Numquid et ipse diabolus cum hominibus non flagell
Abbreviated transcription (Latin):
S: quemadmodum sol oculos puros.sanos.
uegetos. fortes habenti tranquillus ap¬
paret: inocłos autem lyppos quasi dela
aspa iaculatur. intuentem autẽ ulum
uegetat. hunc excruciat. ñ mutatus s mu¬
tatum: sic cum ceꝑis ẽẽ ꝑuersus. et ds̃ tibi ꝑ
uersus uidebitur: tu mutatꝰ es ñ ille. Erit gͦ
tibi pęna: qđ bonis gaudium: Hoc. istȩ reco¬
ti sunt pedes: Quando commoti sunt pedeᷤᷤ
nͥ qͣndo ñ erat reccum cor: Unde non erat rec¬
tum cor: Audi Paulominus effusi sunt
gressus mei. Quod dixit pene: hoc dicit
paulominus. Et qđ̃ pene moti sunt pedes:
hoc dirit essusi sunc gressus. Pene moti st̃
pedes: pene effusi sunt gressus. Moti sunt¬
pedes. Sed unde moti pedes: et effusi gressus:
Aderrandum effusi sunt gressus: pedes ad lap¬
sum: Non omnino. s pene. Quid enim ẽ:
Iam ibam in errorem: ñ ieram. lam cadebam:
ñ cecideram: Sed quare et hoc: Quia zelaui
ens: Attendi peccatores: uidi illos habere pa¬
ccin: Quã pacem: Temporalem: fluxam:

Expanded text:
 quemadmodum sol, oculos puros, sanos, vegetos fortes habenti, tranquillus apparet, in oculos autem lippos quasi tela aspera jaculatur; intuentem illum vegetat, hunc excruciat, non mutatus, sed mutatum: sic cum coeperis esse perversus, et tibi Deus perversus videbitur; tu mutatus es, non ille. Erit ergo tibi poena, quod bonis gaudium. Hoc iste recoti sunt pedes. Quando commoti sunt pedes, nisi quando non erat rectum cor? Unde non erat rectum cor? Audi: Paulo minus effusi sunt gressus mei. Quod dixit, pene; hoc dixit, paulo minus: et quod dixit, pene moti sunt pedes; hoc dixit, effusi sunt gressus. Pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus. Moti pedes: sed unde, moti pedes, et effusi gressus? Moti pedes, ad errandum; effusi gressus, ad lapsum; non omnino, sed pene. Quid enim est? Jam ibam in errorem, non ieram: jam cadebam, non cecideram. ens. Attendi peccatores; vidi illos habere pacem. Quam pacem? Temporalem, fluxam,
Abbreviated transcription (Latin):
domus. si dauid figurabat. xp̃m. ut xp̃c int̃¬
hoc adcorpus.xp̃i: quia int̃ficere xp̃m erat
rupti sunt ut dicerent. quia cum dormi¬
rent. uenerunt discipłi eius. et abstule¬
runt eum: Hoc ẽ uere. xp̃m uelle interfi¬
cere. nom̃ resurrectionis eiꝰ extinguere: ut
mendatiũ euangłio p̃ferretur: S quomͦ
illud ñ effecit saul. ut dauid int̾ficeretur
sicet hoc ñ potuit regnum iudeoꝵ efficere.
ut plus ualeret testimonium custodũ dor¬
mientium. quam apłoꝵ iugilantium: Qd
enim edoct sunt eustodes ut dicerent: Da¬
mus uob̃ inquiunt quantum uultis pecu¬
niȩ: et dicite. quia eum dormistis. uencrun
discipłi eius. et abstulcrunt eum : Ecce qua¬
les testes mendatii contͣ ueritatem. et resur¬
rectionem xp̃i: inimici eius ꝑsaul figurat
ꝓduxerunt: Interroga infidelitatis testes
dormientes: respondeant tibi qͥd accũ sit
insepulchro. Qui si dormiebant: unde scie¬
runt:Si uigilabant: fures quare non de¬

Expanded text:
domus, si Dadomus, si Dahoc ad corpus Christi, quia interficere Christum erat rupti sunt ut dicerent quia cum dormirent, venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum . Hoc est vere Christum velle interficere, nomen resurrectionis ejus exstinguere, ut mendacium Evangelio praeferretur. Sed quomodo illud non effecit Saül, ut interficeret David; sic hoc nec potuit regnum Judaeorum efficere, ut plus valeret testimonium custodum dormientium, quam Apostolorum vigilantium. Quid enim edocti sunt custodes ut dicerent? Damus vobis, inquiunt, quantum vultis pecuniae; et dicite quia cum dormiretis, venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum. Ecce quales testes mendacii contra veritatem et resurrectionem Christi inimici ejus per Saül figurati produxerunt. Interroga, infidelitas, testes dormientes; respondeant tibi quid actum sit in sepulcro. Qui si dormiebant, unde scierunt? Si vigilabant, fures quare non te
Abbreviated transcription (Latin):
scientia peccati deterritus. fugit agaudio
suo: Et uere dereliquit illum ds̃: qͥa ipse
deseruit dm Exquo adam.xp̃c cum car¬
nem accepisset: hoc exꝑsona ipsius carnis
ait: quia uetus homo nr̃ simul crucifixꝰ
ẽ. cum illo cruci Audiamus gͦ qđ sequit᷑
quando misit saul et custodiuit domũ eiꝰ
ut eum int̃ficeret: Hoc ñ adcrucem dñi: s
tam̃ adpassionem dñi ꝑtinet Crucifixus
enĩ xp̃c et mortuus. & sepultus ẽ. Erat gͦ
illa sepultura tanquã domus: adquam
custodiendam misit regnum iudeoꝵ: qñ
custodes adhibiti sunt sepulchro .xͥ Est q̃¬
dam hystoria inscriptura regnorum: qñ
misit saul adcustodiendã domũ. ut inter¬
ficeret dauid S et quantũ inde sũpsit
qͥ psalmum scripsit: tantum debemꝰ di¬
scutere cum titulũ psalmi tractꝰamus:
Hoc nob significare tantum uoluit: quia
missum ẽ addomum ut custo diret᷑. et ille
intficeretur: Q uom̃ gͦ adhoc eustodita ẽ

Expanded text:
scientia peccati deterritus fugit a gaudio scientia peccati deterritus fugit a gaudio suo ; et vere dereliquit illum Deus, quia ipse deseruit Deum: ex quo Adam Christus cum carnem accepisset, hoc ex persona ipsius carnis ait, quia tunc vetus homo noster simul confixus est cruci cum illo . 3. Audiamus ergo quod sequitur: Quando misit Saül, et custodivit domum ejus, ut eum interficeret. Hoc non ad crucem Domini, sed tamen ad passionem Domini pertinet. Crucifixus enim Christus, et mortuus, et sepultus est. Erat ergo illa sepultura tanquam domus: ad quam custodiendam misit regnum Judaeorum, quando custodes adhibiti sunt sepulcro Christi . Est quidem historia in Scriptura Regnorum, quando misit Saül ad custodiendam domum, ut interficeret David : sed quantum inde sumpsit qui Psalmum scripsit, tantum debemus discutere cum titulum Psalmi tractamus. Hoc nobis significare tantum voluit, quia missum est ad domum ut custodiretur, et ille interficeretur? Quomodo ergo ad hoc custodita est
Abbreviated transcription (Latin):
ria uirgine: Non gͦ illũ solum qui est caput
nr̃m cogitemus. qͣndo audimus .xp̃m loqui:
s cogitemꝰ xp̃m caput & corpꝰ totũ integiũ
quendã uirum: Nob̃ enim dicitur. uos enĩ
estis corpus. xp̃i & menbra. ab apło paulo:
Et de illo dicitur. ab eodem apło. Qui ẽ cap̃
eccłiȩ Si gͦ ille caput. nos corpus: totus.tͦ.
caput & corpus: Aliquando enim inueniˢ
uerba quȩ non congruant capiti: & nisi ea
coaptaueris corpori. nutabit intellectus tu¬
us Rursus inuenis uerba quȩ non apta
sint corpori: & xp̃s tamen loquitur: Ibi ñ
timendum ẽ. ne erret quisq: cito enim ꝑa¬
git ut capiti aptet. qđ uidet corpori non
conuenire: Ipse deniq incruce pendens: ex
querat. xp̃m: a quo derelictus non est: Aut
uͦ sic adnos uenit ut illum desereret: aut
sic illum misit ut abillo disceret: S quia
homo desertus ẽ adeo. adam ille peccans.
qui cum soleret gaudere ad faciem di. con¬

Expanded text:
ria virgine : non ergo illum solum qui est caput ria virgine : non ergo illum solum qui est caput nostrum cogitemus, quando audimus Christum loqui; sed cogitemus Christum caput et corpus, totum integrum quemdam virum. Nobis enim dicitur, Vos autem estis corpus Christi et membra , ab apostolo Paulo. Et de illo dicitur ab eodem Apostolo quia est caput Ecclesiae . Si ergo ille caput, nos corpus; totus Christus caput et corpus. Aliquando enim invenis verba quae non congruant capiti, et nisi ea coaptaveris corpori, nutabit intellectus tuus: rursus invenis verba quae non apta sunt corpori, et Christus tamen loquitur. Ibi non timendum est ne erret quisque; cito enim pergit ut capiti aptet quod videt corpori non convenire. Ipse denique in cruce pendens, ex querat Christum, a quo derelictus non est. Aut vero sic ad nos venit, ut illum desereret; aut sic illum misit, ut ab illo discederet? Sed quia homo desertus est a Deo, Adam ille peccans, qui cum soleret gaudere ad faciem Dei, con
Abbreviated transcription (Latin):
nos terre: Reges eos inuirga ferrea: et tan¬
quam uas siguli contere S eos: Quos regit:
quos conterit: Regit obedientes: conterit
resistentes: Ergo ne corrumpas:optime &
ppħice : quandoquidẽ et illi uidei sugges¬
serunt tunc pilato & dixerunt. noli scribe
rex iudeoꝵ. s scribe quia ipse se dixit regẽ
iudeoꝵ: nam et iste ditulus inquiunt confir¬
mauit illum regem nobis Et pilatus: Qđ
scripsi scripsi: Et impletum ẽ. ne corrumpaᷤ.
Nec iste solus psalmus habet huius mod ĩ¬
scriptionem: ut titulus ñ corrumpat᷑. Aliqͥ
psalmi sic prenotati sunt:s: tamen inomĩb
passio dm̃ prenuntiatur: Ergo intelligam᷑
caput et corpus: Sic semꝑ aut ꝓpe sẽp
audiamus uoces. xp̃i dȩ psalmo: ut non
solum intueamur caput illud unum me¬
diatorem dĩ et hominum hominẽ. xp̃m
iħm: qui etiã scđm diuinitatẽ inpͥncipio
erat uerbũ ds̃ apud dm: qđ uerbum caro
factum ẽ. et habitauit innob̾: caro exse¬
mine abraham exsemine dauid. de ma¬

Expanded text:
ea, et tanquam vas figuli conteres eos . Quos reget? quos conteret? Reget obedientes, conteret resistentes. Ergo, Ne corrumpas, optime et prophetice: quandoquidem et illi Judaei suggesserunt tunc Pilato, et dixerunt, Noli scribere rex Judaeorum, sed scribe, quia ipse se dixit regem Judaeorum; nam iste titulus, inquiunt, confirmavit illum regem nobis. Et Pilatus: Quod scripsi, scripsi . Et impletum est, Ne corrumpas. 2. Nec iste solus psalmus habet hujusmodi inscriptionem, ut titulus non corrumpatur. Aliquot psalmi sic praenotati sunt , sed tamen in omnibus passio Domini praenuntiatur. Ergo et hic intelcaput et corpus. Sic semper, aut prope semper audiamus voces Christi de Psalmo, ut non solum intueamur caput illud unum mediatorem Dei et hominum, hominem in principio erat Verbum, Deus apud Deum, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , caro ex semine Abraham, ex semine David de Ma
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt: ideo regis sui dñationem euertere
potuerunt: Rex ẽ & supra illos. Nam ille
rex uirgam ferreã gerit: qͣet regit & frangit:
Ego inquit constitutus sum rex abeo super
sẏon montẽ scm̃ eius: p̃dicans preceptũ ei¬

Expanded text:
dixerunt, ideo regis sui dominationem evertere dixerunt, ideo regis sui dominationem evertere potuerunt? Rex est et supra illos. Nam ille rex virgam ferream gerit, qua et regit et frangit. Ego, inquit, constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus, p
Abbreviated transcription (Latin):
icut solet scriptura psal¬
morum mysteria intitulis
ponere. & frontẽ psalmi
sublimitate sacramenti
decorare: ut sciamus qui
intratur sumꝰ. cũ tanquã
suꝑ postem qͥd intus aga¬
tur legerimꝰ ut cuis domꝰ
sit. uł quiᷤᷤ nam sit illius
predii possessor: ita et in hoc psalmo scrip¬
tus ẽ titulus detitulo: Habet enim tta
nfinem necorrumpas ipsi daud intituli
inscriptionẽ. Hoc ẽ. qđ diri titulus dde ti¬
tulo: Quȩ nam enim sit tituli inscriptio.
quam cortumpi uetat: euangłium nob
indicat: Nam cum dñs crucifigeretur. titu¬
lus inscriptus ẽ. apilato. et positus rex iu¬
deoꝵ trib linguis: hebrea. greca. latina
Quȩ linguȩ. toto orbe maximȩ excellunt. Igitͣ
si rex iudeoꝵ crucifixus ẽ. et iudei regẽ suũ
crucifixerunt: crucifigendo eũ etiã regem
gentium fecerunt magis quã occiderunt:
guine suo redemit nos. Et mͦ non ẽ. corruptꝰ
titulus: qͥa ille rex est. ñ solum gentiũ sed
etiã ipsoꝵ iudeoꝵ. Quid enim. qͥa contra¬

Expanded text:
icut solet Scriptura Psalmorum mysteria in titulis ponere, et frontem Psalmi sublimitate sacramenti decorare, ut sciamus qui intraturi sumus, cum tanquam super postem quid intus agatur legerimus, vel cujus domus sit, vel quisnam sit illius praedii possessor: ita et in hoc psalmo scriptus est titulus de titulo. Habet enim, In finem, ne corrumpas ipsi David in tituli inscriptionem. Hoc est quod dixi, titulus de titulo. Quaenam enim sit tituli hujus inscriptio quam corrumpi vetat, Evangelium nobis indicat. Nam cum Dominus crucifigeretur, titulus inscriptus est a Pilato et positus, Rex Judaeorum, tribus linguis hebraea, graeca, et latina : quae linguae toto orbe maxime excellunt. Igitur si rex Judaeorum crucifixus est, et Judaei regem suum crucifixerunt; crucifigendo eum etiam regem Gentium fecerunt, magis quam occiderunt. guine suo redemit nos. Et modo non est corruptus titulus: quia ille rex est, non solum Gentium, sed etiam ipsorum Judaeorum. Quid enim? Quia contra
Abbreviated transcription (Latin):
paulominus esfusi sunt gressus eius. ut
iam dieat sibi anima. Quȩ utilitas quia ser¬
uio deo: Eece ille non seruit et felir ẽ: ego
seruio et laboro Postremo. puto quia ego fe¬
ur sum. quando et ile felix ẽ. qui ñ serut:
Quare me putem ideo felicem eẽ. quia seruio:
Iue autem psalmus cuiꝰ testimoniũ ꝓduxi.
precedit istum quẽ nunc inmanib habemus.
Oportune autem ñ ex nr̃a. sedd exdi dispensatio¬
ne factum ẽ: ut modo audiremus exeuan¬
głio. quia lex ꝑmoysen data ẽ. grã et ueritas
piħm xpm fact̾a ẽ. Si enim discernimus duo
testamenta uetus et nouum: non sunt eadẽ
sacramenta. nec eadem ꝓmissa: eadem tam̃
pleraq precepta. Nam non occides: non me¬
chaberis: non furaberis: honora patrẽ et ma¬
trem: non falsum testimonium dixeris. non
coneupisces rem ꝓrimi tui. ñ concupisces
uxorem ꝓrimi tui: tit nob̃ preceptum est.
Etquisqͥs ea ñ obseruauerit. deuiat: nec om¬

Expanded text:
paulo minus effusi sunt gressus ejus, ut paulo minus effusi sunt gressus ejus, ut jam dicat sibi anima: Quae utilitas, quia servio Deo? Ecce ille non servit, et felix est; ego servio, et laboro. Postremo puta quia ego felix sum; quando et ille felix est qui non servit, quare me putem ideo felicem esse quia servio? Ille autem psalmus cujus testimonium produxi, praecedit istum quem nunc in manibus habemus. 2. Opportune autem non ex nostra, sed ex Dei dispensatione factum est, ut modo audiremus ex Evangelio, Quia lex per Moysen data est; Gratia et veritasistum facta est . Si enim discernimus duo Testamenta, Vetus et Novum, non sunt eadem Sacramenta, nec eadem promissa: eadem tamen pleraque praecepta. Nam, Non occides, Non moechaberis, Non furaberis, Honora patrem et matrem, Non falsum testimonium dixeris, Non concupisces rem proximi tui, Non concupisces uxorem proximi tui , et nobis praeceptum est; et quisquis ea non observaverit, deviat, nec om
Abbreviated transcription (Latin):
isrłita sum exsemine abrahȩ: extribu ben¬
iamin: Hic gͦ intelligamus qđ ꝓpħe dire¬
runt: reliquiȩ saluȩ fient. Reliquiaꝵ itaq
saluatarum audiamus hic uocem. ut loqua¬
tur sẏnagoga quȩ acceꝑat. uetus cestam̃tũ:
et intenta erat inꝑmissa carnalia: et ex hoc
factum ẽ. ut nutarent ei pedes. Nam et in
alio quodam psalmo ubi etiam titulus ha¬
bet asaph qͥd dicitur: Quam bonus ds̃ isrł.
tem pene moti sunt pedes. Et quasi dicere¬
mus unde tibi moti sunt pedes. paulomi¬
nus inquit effusi sunt gressus mei : quia
zelaui inpeccatorib. pacem peccatoꝵs in¬
tuens Cum enim scđm ꝓmissa dĩ adue¬
tus testamentum ꝑtinentia expectaret feli¬
citatem terrenã: ammaduercit eã abunda¬
re apud impios: in his reb quas expectabat
adeo. pollere ilos qui non colerent deum:
et canquam sine causa deo seruisset. nuta¬
uerunt pedes eius: Ibi enim dicit. Fece ipsi
peccatores et abundantes in scło: obtinue¬
runt diuitias. Nunquid inuano iustifica¬

Expanded text:
ita sum ex semine Abrahae, de tribu Benjamin . Hic ergo intelligamus quod Prophetae dixerunt: Reliquiae salvae fient . Reliquiarum itaque salvatarum audiamus hic vocem; ut loquatur Synagoga, quae acceperat Vetus Testamentum, et intenta erat in promissa carnalia; et ex hoc factum est ut nutarent ei pedes. Nam et in alio quodam psalmo, ubi etiam titulus habet Asaph, quid dicitur? Quam bonus Deus Israel tem pene moti sunt pedes. Et quasi diceremus: Unde tibi moti sunt pedes? Paulo minus, inquit, effusi sunt gressus mei, quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Cum enim secundum promissa Dei ad Vetus Testamentum pertinentia exspectaret felicitatem terrenam, animadvertit eam abundare apud impios; in his rebus quas exspectabat a Deo, pollere illos qui non colerent Deum; et tanquam sine causa Deo servisset, nutaverunt pedes ejus. Ibi enim dicit: Ecce ipsi peccatores et abundantes in saeculo obtinuerunt diuitias. numquid uano iustifica
Abbreviated transcription (Latin):
occiderunt: eandem terram occisi ꝑdide¬
runt. Et eo tempore qͦulum occiderunt:
eo ipso tempore admonentur quare ista
ꝑpessi sunt. Quando enĩ euersa ẽ. ciuitas
iudeoꝵ pascha celebrabant: et inmultis
milib hominum tota ipsa gens adillius
ꝑiniustos. sed iustus et iuste. ita meos uin¬
dicauit: ut ꝑimerentur multa hominũ
milia: et ipsa ciuitas euerteretur. Hoc ĩisto
psalmo plangit intellectus asaph: et ĩipso

Expanded text:
occiderunt, eamdem terram occisi perdideocciderunt, eamdem terram occisi perdiderunt; et eo tempore quo illum occiderunt, ut ex ipso tempore admonerentur quare ista perpessi sunt. Quando enim eversa est civitas Judaeorum, Pascha celebrabant, et in multis millibus hominum tota ipsa gens conveneraper injustos, sed justus et juste, ita in eos vindicavit, ut perimerentur multa hominum millia, et ipsa civitas everteretur. Hoc in isto psalmo plangit intellectus Asaph; et in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
uitate liberauit: qui eos ꝑdiuisum mare
durit: qui eoꝵs inimicos ꝑsequentes fluc¬
tib obruit: non mn illo p̃sumentes qͥ daret
utiq celestia grandib sic̃ terrena paruu¬
lis dedit: dimentes ꝑdere qđ acceꝑant. occi¬
derunt qui dederat. Hec dicimus frg̃: ut
homines de nouo testamento discatis ñ
inherere terrenis. Si enĩ iui mnercusabilit̃
t̾renis inheserunt. quib ipsũ nouũ testa¬
mentum nondum fuerat reuelatũ: qͣnto
in exeusabilius t̾rena sectant᷑. quib iam
ꝓmissa cęlestia in nouo testamento reue¬
lata sunt: Nam recolite fr̃s meiqͥd dictũ
sit aꝑsequentib xp̃m. Si dimiserimꝰ eũ¬
sie:uenient romani. ettollent a nob̾ et lo¬
eum et gentem.Uidete quia timendo ter¬
rena ꝑdere: regẽ cęli occiderant: Et qͥd eis
fact̾um ẽ: Pdiderunt etiam ipsa terrena.
Et ubi occiderunt xp̃m ibi occisi sunt. Et
cum terram nolentes ꝑdere datorẽ uite

Expanded text:
vitate liberavit, qui eos per divisum mare vitate liberavit, qui eos per divisum mare duxit, qui eorum inimicos persequentes fluctibus obruit ; non in illo praesumentes qui daret utique coelestia grandibus, sicut terrena parvulis dedit, timentes perdere quod acceperant, occiderunt qui dederat. Haec dicimus, fratres, ut homines de Novo Testamento discatis non inhaerere terrenis. Si enim illi inexcusabiliter terrenis inhaeserunt, quibus ipsum Novum Testamentum nondum fuerat revelatum; quanto inexcusabilius terrena sectantur, quibus jam promissa coelestia in Novo Testamento revelata sunt! Nam recolite, fratres mei, quid dictum sit a persequentibus Christum. Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis, et locum, et gentem . Videte quia timendo terrena perdere, regem coeli occiderunt. Et quid eis factum est? Perdiderunt etiam ipsa terrena; et ubi occiderunt Christum, ibi occisi sunt: et cum terram nolentes perdere, datorem vitae
Abbreviated transcription (Latin):
ludiera pueroꝵ ds̃ ꝑnouũ destamentum
excussit demanib filioꝵ. ut aliquid uti¬
lius grandescentib daret: ꝓpterea priora
illa non ipse dedisse putandus ẽ: Ipse
batur. Hoc gͦ intellexit asaph iste. Demq
lata sunt Ybi ẽ. regnum eoꝵ: ubi tẽplũ:
Ubi unctio: Ubi sacerdos: Ubi iam apud
illos ꝓphece: Exquo uenit qui ꝑꝓpħas
ẽsiam ꝓdidit terrena: et nondũ querit cȩ¬
lestia. Inherere ꝙͦ terrenis: quamius ea
ds̃ donet ñ debes. Heruntamen non quia
inherere eis ñdebemus: aliũ ea dare nͥ dm̃
credere debemus. Ipse ea dat. S noli pro
magno erpectare abeo bonũ. qđ dat et ñ
bono: Nam si ꝓmagno ea daret: malis ea
ñ daret. Ideo autem illa uoluit dare et ma¬
lis: ut discant boni aliud abilo querere. qd̃
ñ dat et malis. Iui autem inherentes t̾renis
miseri. et ñ de illo presumentes qui fecit cę¬
lum etterram: qui eis dedit et ipsa terre¬
na: qͥ eos etiam temporalit̃ de egypti capti¬

Expanded text:
ludicra puerorum Deus per Novum Testamentum ludicra puerorum Deus per Novum Testamentum excussit de manibus filiorum, ut aliquid utilius daret grandescentibus, propterea priora illa non ipse dedisse putandus est: ipse batur. Hoc ergo intellexit Asaph iste. Deniqulata sunt. Ubi est regnum eorum? ubi templum? ubi unctio? ubi sacerdos? ubi jam apud illos Prophetae? Ex quo venit qui per Prophetas um est; jam perdidit terrena, et nondum quaerit coelestia. 3. Inhaerere ergo terrenis, quamvis ea Deus donet, non debes. Verumtamen non quia inhaerere eis non debemus, alium ea dare, nisi Deum, credere debemus; ipse ea dat; sed noli pro magno exspectare ab eo bonum, quod dat et non bono. Nam si pro magno ea daret, malis ea non daret. Ideo autem ea voluit dare et malis, ut discant boni aliud ab eo quaerere, quod non dat et malis. Illi autem inhaerentes terrenis miseri, et non de illo praesumentes qui fecit coelum et terram, qui eis dedit et ipsa terrena, qui eos etiam temporaliter de Aegypti capti
Abbreviated transcription (Latin):
mo ꝓmitti oportebat: Quia non primo
qđ spuitale ẽ. sed qđ animale: postea inqͥt
qđ spuitalo Primus homo deterra terre¬
nus: scds homo decelo celestis. Qualis ter¬
renus:tales et terrem. Et qualis celestis:
tales et cȩlestes: Sicut portauimus imagi¬
nem terreni.portemus et imaginem eius qͥ
decelo ẽ. Adimaginem terren ꝑtinet uetꝰ
testamentum: adimaginem cȩlestis nouũ
testamentu.S: ne quisquam putaret.ab
alio factum eẽ. hominem terrenum. abalio
celestem: ideo ds̃ ostendens se ẽẽ utriusq
creatorem: etiam utriusq destamenti. se es¬
se uoluit auctorem: ut et terrena ꝓmitteret
diu terrena sapis: Nunquia qm̃ puero dan¬
tur quedam puerilia ludrica. quib pue¬
rilis anmus auocetur. ꝓpterea grandescen¬
de numinus excutitur emanib. ut aliqͥd
iã utilius tractet. qđ grandẽ decet: uerum
tu ipse dedisti filio tuo et nuces paruulo:
et codicem grandi. Non gͦ quia illa quasi

Expanded text:
mo promitti oportebat? Quia « non primo mo promitti oportebat? Quia « non primo quod spirituale est, sed quod animale; postea, » inquit, « spirituale. Primus homo de terra terrenus; secundus homo de coelo coelestis: qualis terrenus, tales eavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est » . Ad imaginem terreni pertinet Vetus Testamentum; ad imaginem coelestis Novum Testamentum. Sed ne quisquam putaret ab alio factum esse hominem terrenum, ab alio coelestem; ideo Deus ostendens se esse utriusque creatorem, etiam utriusque Testamenti se esse voluit auctorem; ut et terrena promittereenus es? quamdiu terrena sapis? Numquid quoniam puero dantur quaedam puerilia, ludicra quibus puerilis animus avocetur, propterea grandescenti non ei excutiuntur e manibus, ut aliquid jam utilius tractet, quod grandem decet? Verumtamen tu ipse dedisti filio tuo, et nuces parvulo, et codicem grandi. Non ergo, quia illa quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ccpta. aut omnia eadem inueniuntur. uix
aliqua meuangłio sunt que dict᷑a sunt a
ꝓpħis. Precepta eadem sacramenta non ea¬
dem: ꝑmissa noneadem. Uideamus quare p̃¬
cepta eadem: quia scđm hec deo seruire de¬
bemus. Sacramenta non eadem. qͥa alia st̃
sacramenta dantia salutem: alia ꝓmitten¬
tia saluatorem Sacramenta noui testam̃ti
dant salutem: sacramenta ueteris testam̃¬
ti ꝓmiserunt saluatorem. Cum gͦ iã tene¬
as ꝓmissa: quid queris ꝓmittentia: Ha¬
bens iam saluatorem hoc dieo teneas ꝓmis¬
sa: non qd iam acceꝑimus uitam ȩternam:
nuntiabatur Mutata sunt sacramenta:
fact᷑a sunt faciliora. pauciora. salubria. feli¬
ciora: Promissa quare non eadem: Quia ꝓ¬
missa ẽ. terra chanaan: terra copiosa. frue¬
tuosa: affluens lacte et melle: ꝓmissum
regnum temporale: ꝓmissa feliettas scłi:
ꝓmissa fȩcunditas filiorum. ꝓmissa sub¬
iectio inimicorum Hec omnia: ad terre¬
nam felit᷑atem ꝑtinent. S quare ipsa pri¬

Expanded text:
aecepta, aut omnia eadem inveniuntur, aut vix aliqua in Evangelio quae non dicta sint a Prophetis. Praecepta eadem; Sacramenta non eadem, promissa non eadem. Videamus quare praecepta eadem; quia secundum haec Deo servire debemus. Sacramenta non eadem, quia alia sunt Sacramenta dantia salutem, alia promittentia Salvatorem. Sacramenta Novi Testamenti dant salutem; Sacramenta Veteris Testamenti promiserunt Salvatorem. Cum ergo jam teneas promissa, quid quaeris promittentia, habens jam Salvatorem? Hoc dico, teneas promissa, non quod jam acceperimus vitam aeternam; rophetas praenuntiabatur. Mutata sunt Sacramenta; facta sunt faciliora, pauciora, salubriora, feliciora. Promissa quare non eadem? Quia promissa est terra Chanaan, terra copiosa, fructuosa, affluens lacte et melle; promissum regnum temporale, promissa felicitas saeculi, promissa fecunditas filiorum, promissa subjectio inimicorum : haec omnia ad terrenam felicitatem pertinent. Sed quare ipsa pri
Abbreviated transcription (Latin):
tulus psalmi dicens: intellectus asaph.
Intellectus gͦ. quedam congregatio ẽ: eurꝰ
uocem audituri sumus. S qm ꝓprie sy¬
nagoga dict̾a ẽ. congregatio popłi isrł. tta
ut ubicunq audierimus synagogam. non
iam soleamus nntelligere nisi popłm iudeoꝵ.
uideamus ne forte ipsius uor sit inisto psal¬
mo: Sed qualium udeoꝵ: et qualis popli
isrł: Non enim palee s forte frumenti. ñ
ramoꝵ fractorum: s forte confirmatorum.
Non enim om̃s qui sunt exisrł hi sunt is¬
rahelite: s inysaac inquit uocabitur tib
semen. hoc ẽ. non hi qui filii carnis. hi filii
dĩ: sed filii ꝓmissionis deputant᷑ insemine.
Sunt ergo quidam isrłite: exquib erat ille
de quo dictum ẽ ecce uere isrłita. in qͦ dolus
non ẽ. Non seđm hoc dico. qđ et nos isrłite
sumus:quia et nos semen abrahe sumus.
Gentib quippe loquebatur apłs eum dice¬
ret: ergo semen abrahȩ estis. sedm ꝓmissio¬

Expanded text:
tulus Psalmi, dicens: Intellectus Asaph. tulus Psalmi, dicens: Intellectus Asaph. Intelligens ergo quaedam congregatio est, cujus vocem audituri sumus. Sed quoniam proprie Synagoga dicta est congregatio populi Israel, ita ut ubicumque audierimus Synagogam, non jam soleamus intelligere nisi populum Judaeorum; videamus ne forte ipsius vox sit in isto psalmo. Sed qualium Judaeorum, et qualis populi Israel? Non enim paleae, sed forte frumenti ; non ramorum fractorum , sed forte confirmatorum. Non enim omnes qui sunt ex Israel, hi sunt Israelitae; sed in Isaac, inquit, vocabitur tibi semen: hoc est, non hi qui filii carnis, hi filii Dei; sed filii promissionis deputantur in semine . Sunt ergo quidam Israelitae, ex quibus erat ille de quo dictum est: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Non secundum hoc dico, quod et nos Israelitae sumus, quia et nos semen Abrahae sumus; Gentibus quippe loquebatur Apostolus, cum diceret: Ergo semen Abrahae estis, secundum promissio
Abbreviated transcription (Latin):
gal Mi huius titulus
ẽ intellectus asaph. Asaph
latine congregatio: grece
synagoga dicitur. Uidea¬
mus quid intellexerit
ista sẏnagoga. Nos au¬
tem intelligamus primi¬
tus synagogam: exinde
intelligemus quid intellexerit sẏnagoga.
Omnis congregatio. generali nomine syna¬
goga appellatur. Et pecoꝵ et hominum:
potest dici congregatio: Non autem hie
pecoꝵs congregatio.ẽ: quando audiuimꝰ
intellectum: Nam homo eum inse negle¬
xerit intellectum. inhonore positus: qͥd
de illo dictum ẽ: Audi. homo in honore
positus non intellexit: comparatus ẽ. iu¬
mentis insensatis. et similis factus ẽ. illis.
Quia gͦ non ẽ pecoꝵ congregatio: nec diu
disserendum ẽ nec diligentius commen¬
dandum ẽ Sed quia hominum ẽ: quoꝵ
hominum sit debemus intelligere. Non
utiq hors hominum ẽ. qui inhonore po¬
siti non intelligentes. comparati iumentis
insensatis. et similes facti sunt illis: s eoꝵ
qui intelligunt Prescribit enim hoc di¬

Expanded text:
almi hujus titulus est: Intellectus Asaph. Asaph latine Congregatio, graece Synagoga dicitur. Videamus quid intellexerit ista synagoga. Nos autem intelligamus primitus synagogam; exinde intelligemus quid intellexerit synagoga. Omnis congregatio generali nomine synagoga appellatur: et pecorum et hominum potest dici congregatio; non autem hic pecorum congregatio est, quando audivimus intellectum. Nam homo cum in se neglexerit intellectum in honore positus, quid de illo dictum est audi: Homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Quia ergo non est pecorum congregatio, nec diu disserendum est, nec diligentius commendandum; sed quia hominum est, quorum hominum sit hoc debemus intelligere. Non utique eorum hominum est, qui in honore positi non intelligentes, comparati sunt jumentis insensatis, et similes facti sunt eis; sed eorum qui intelligunt. Praescribit enim hoc ti
Abbreviated transcription (Latin):
ieut aliquam domum
intraturi.cuius sit et ad
quem ꝑtineat. intitulo
inspiciamus: ne forte si¬
importune irruamus qͦ
non oportetꝰ neq rursus
timiditate reuocemirr
abeo quo oportet intrare: Tanquam ergo
si legerimus. inhis prediis illius aut illius:
ita insuꝑliminaripsalmi huius habemus
inscriptum. infinem popło qui ascĩs longe
faccus ẽ: ipsi dauid intituli inscriptionem.
cum tenuerunt eum allophili ingeth.
Gnos camus gͥ populum qͥ
longe factus ẽ ascĩs: inti¬
tuli inscriptionem: ꝑtinet

Expanded text:
icut aliquam domum intraturi, cujus sit et ad quem pertineat in titulo inspicimus, ne forte importune irruamus quo non oportet, neque rursus timiditate revocemur ab eo quo oportet intrare: tanquam ergo si legeremus, Haec praedia illius aut illius; ita in superliminari psalmi hujus habemus inscriptum, In finem, pro populo qui a sanctis longe factus est, ipsi David in tituli inscriptionem, cum tenuerunt eum Allophyli in Geth. Agnoscamus ergo populum qui longe factus est a sanctis in tituli inscriptionem
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ut homo mentiatur: ñpotest fieri ut
ueritas mentiatur. Exueritatis ore. agno¬
sco xp̃m ipsam ueritatem: exueritatis ore
agnosco ȩccłiam participem ueritatis:
Nemo mͥ falsa loquatur: qui errauit abute¬
ro inuiscerib ȩccłiȩ. Primo uiderim: qͥd me
uelit docere Uideo alienatum auuluaꝰ ui

Expanded text:
fieri ut homo mentiatur: non potest fieri ut fieri ut homo mentiatur: non potest fieri ut veritas mentiatur. Ex veritatis ore agnosco Christum, ipsam veritatem: ex veritatis ore agnosco Ecclesiam, participem veritatis. Nemo mihi falsa loquatur, qui erravit ab utero in visceribus Ecclesiae: primo viderem quid me vellet docere.
Abbreviated transcription (Latin):
Huc ueni. huc ueni: eccłia ꝑom̃s gentes: inci¬
pientib abierłm: Non dico huc ueni: ipsa
adte uenit: Iiu autem obsurdescentes aduersꝰ
euuangłium: et ñ nos ꝑmittentes legere u̾ba
di quȩ se iact̾ant custodisse ad flaminã. & uo¬
lunt delere linguã: locunt᷑ sua. locunt᷑ inania:
lle tradidit: ⁊ille tradidit: lmo egodico. ⁊ ille
tradidit: ⁊ ille tradidit: iuerũ dico: S qͥd ad me:
Nec tum qͦs nominas ex eugłio legis: nec ego quos
nomino exeugłio lego: Auferant᷑ de medio car¬
te nr̃e: procedat in medium codex d̃i audixp̃o
dicentem: audi ueritatem loquentem: Pre¬
dicari in nomine eiꝰ inqͥt penitentiã ⁊ remissionẽ
peccatoꝵ pom̃s gentes: incipientib ab
hicrłm: Non inquiunt: s qđ nos dicimꝰ:
Audite qͥd dicit euangłium:. Holumꝰ au¬
dire: Alienati sunt peccatores auulua:
errauerunt auentre. locuti sunt falsaz
Nos loquamur uera. quia audiuimꝰ uera:
qđ dñs dicit: non qđ homo dicit. Potest

Expanded text:
huc veni. Ecce Ecclesia per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem: non dico, Huc veni; ipsa ad te venit. Illi autem obsurdescentes adversus Evangelium, et non nos permittentes legere verba Dei, quae se jactant custodisse a flamma et volunt delere lingua, loquuntur sua, loquuntur inania: Ille tradidit, et ille tradidit. Imo et ego dico, Et ille tradidit, et ille tradidit: et verum dico. Sed quid ad me? Nec tu mihi quos nominas ex Evangelio legis, nec ego quos nomino ex Evangelio lego. Auferantur de medio chartae nostrae, procedat in medium Codex Dei. Audi Christum dicentem, audi veritatem loquentem: Praedicari in nomine ejus, inquit, poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem. Non, inquiunt; sed quod nos dicimus audite: quod dicit Evangelium nolumus audire. Alienati sunt peccatores a vulva, erraverunt a ventre, locuti sunt falsa. Nos loquamur vera, quia audivimus vera; quod Dominus dicit, non quod homo dicit. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbia ẽ. Ultima enim pęna ẽ. ignis ȩternus:
aut ignis inferni. Iam dampnatoꝵ int̾ illud
pͥmum peccatum. & hanc ultimam penã.
catoꝵ. Tã multa enĩ dix̃ apls ficri abeis. quȩ
peccata sunt detestabilia: et tamen penas
ea dicit Propter hoc inquit tradidit illos¬
ds̃ in eoncupiscentias cordis eoꝵ ininmun¬
ditiam: ut faciant quȩ ñ conueniunt: Et
ne putaret quisquã inipsis pęnis tantum
se affligi quib mͦ delectatur: et non tim̾e
qd uenturum. ẽ infinem: commemorauit
ultimam penam: Qui cum cognouissent
agunt digni sunt morte: ñ solum qui fa¬
ciunt s etiam qui consentiunt facientib.
Qui ea agunt: digni sunt morte. Que: Que
suꝑius enumerauit inpenis eẽ. Nã tradidit
illos ds̃ dix̃ inconcupiscentias cordis eorũ:
ut faciant quȩ ñ conueniunt: Ut aduit̃ sit
iam pena ẽ: ut mendax sit. auarus. ut frau¬
dulentus. ut homicida. lã penȩ sunt. Cuius

Expanded text:
perbia est: ultima poena est ignis aeternus, perbia est: ultima poena est ignis aeternus, aut ignis infernus; jam enim damnatorum. Inter illud primum peccatum et hanc ultimam poenam, nae. Tam multa enim dicit Apostolus fieri ab eis, quae peccata sunt detestabilia; et tamen poenas eas dicit. Propter hoc, inquit, Deus tradidit eos in concupiscentias cordis eorum, in immunditiam, ut faciant quae non conveniunt. Et ne putaret quisquam ipsis poenis tantum se affligi quibus modo delectatur, et non timeret quod venturum est in fine, commemoravit ultimam poenam: Qui cum justitiam Deiagunt, digni sunt morte; non solum qui faciunt, sed etiam qui consentiunt facientibus. Qui ea agunt digit in poenis esse: nam tradidit illos Deus, dixit, in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt. Ut adulter sit, jam poena est; ut mendax, ut avarus, ut fraudulentus, ut homicida, jam poenae sunt. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi ardor. ẽ. ignis: Ignis consumit uestẽ:
libido adulterii ñ consumit animam:
Decogitatu adulterii cũ loqueretur scͥpt᷑a
ait: Auligabit qͥs ignem insinum: etue¬
stimenta sua ñcomburet: Gestas insinu
prunas: ꝑforatur tunica: Gestas incogi¬
tatione adulterium: & uitegra ẽ anima:
S istas pęnas pauci uident: ꝓpt̾ea eas ma¬
centem: Tradidit illos ds̃ inconcupiscen¬
tias cordis eoꝵ: Ecce ignis acuiꝰ facie tan¬
quam cera liquescunt: soluuntur enim
aquadam constantia castitatis: ꝓpterea :⁊
ipsi euntes in libidines suas soluti et fluxi
dicuntur. Unde fluxi: ynde soluti: Abig¬
ne concupiscentiaꝵ:Tradidit illos ds̃ in
concupiscentia cordis eoꝵ: ut faciant quȩ
nonconueniunt. repletos om̃i iniquitate:
Et enumerat multa quȩ peccata sunt: &
pęnas dicit eẽ peccatoꝵ. Nam dicit pͥmã
penam suꝑbiam: immo non pęnam. sed
primum peccatum: Primum peccatum: su¬

Expanded text:
quasi ardor est et ignis. Ignis consumit vestem, quasi ardor est et ignis. Ignis consumit vestem, libido adulterii non consumit animam? De cogitato adulterio cum loqueretur Scriptura ait: Alligabit quis ignem in sinu suo, et vestimenta sua non comburet? Gestas in sinu prunas, perforatur tunica: gestas in cogitatione adulterium, et integra est anima ? 18. Sed istas poenas pauci vident: propterea eas macentem: Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum. Ecce ignis, a cujus facie tanquam cera liquescunt: solvuntur enim a quadam constantia castitatis; propterea et ipsi euntes in libidines suas, soluti et fluxi dicuntur. Unde fluxi? unde soluti? Ab igne concupiscentiarum. Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt, repletos omni iniquitate. Et enumerat multa quae peccata sunt, et poenas dicit esse peccatorum. Nam dicit primam poenam superbiam: imo non poenam, sed primum peccatum superbiam. Primum peccatum su
Abbreviated transcription (Latin):
desiderabat adño: et nutauerunt illi pedes.
usq quo uideret qͥd infinem uł timendum
ut sꝑandum sit.Ait enim ineodem psalmo:
Hoc labor. ẽ ante me: donec introeam inscũa¬
rium di. & intelligam innouissima: Non
gͦ pęnas inferorum: ñpenas illius post resur¬
rectionem ignis ȩc̃ni: ñpęnas istas quȩ ad¬
huc in hoc scł̃o ꝓmiscuȩ sunt iustis et in¬
iustis: et plerumq grauiores iustoꝵ quam
iniustorum: s nescio quam pęnam p̃sentis
uitȩ. uult commendare sp̃s dĩ Aduertite:
audite hoc me dicturum qđ noueratis: sed
dulcius ẽ qđ inpsalmo ostenditur: qui ob¬
scurus ante quam ostenderctur putabat᷑:
Ea enim ꝓfero quȩ iam noueratis: s qͥa inde
pferuntur ub nondum ea uidebatis: fit
ut etiã nota tanquam noua delectent: Audi¬
te pęnam impioꝵ. Sic̃ cera inquit lique¬
fact̾a auferentur: Dixi ꝓconcupiscentiis
suis hoc eis fieri Concupiscentia mala:

Expanded text:
desiderabat a Domino: et nutaverunt illi pedes, desiderabat a Domino: et nutaverunt illi pedes, usquequo videret quid in finem vel sperandum vel timendum sit. Ait enim in eodem psalmo: Hoc labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima . Non ergo poenas inferorum, non poenas illius post resurrectionem ignis aeterni, non poenas istas quae adhuc in hoc saeculo promiscuae sunt justis et injustis, et plerumque graviores justorum quam injustorum: sed nescio quam poenam praesentis vitae vult commendare Spiritus Dei. Advertite, audite hoc me dicturum quod noveratis: sed dulcius est cum in Psalmo ostenditur, qui obscurus antequam ostenderetur, putabatur. Ecce enim profero quae jam noveratis: sed quia inde proferuntur, ubi nondum ea videbatis, fit ut etiam nota tanquam nova delectent. Audite poenam impiorum: Sicut cera, inquit, liquefacta auferentur. Dixi per concupiscentias suas hoc eis fieri. Concupiscentia mala,