comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retincbã. Et enim sub orta ẽ. mͥ &iam cogitatio. prudentioreᷤ illo̾ cȩt̾is
funsse phylosophos quos achademicos appellant. qd̾ de om̃ib dubitandũ
ẽẽ censuerant. nec aliqͥd ueri ab homine conphendi posse decreuerat
ta enĩ & mͥ liquido sensisse uidebant᷑ ut uulgo habent᷑. &iã illoꝵ it¬
tentionẽ ñdum intellegenti. Nec dissimulaui eundẽ hospitẽ meũ
repͥmere: animia fiducia quã sensi eum habere de reb fabulosis. qͥb
manichei libri plenist̃. Anuicitia tam̃ eoꝵ familiariꝰ utebur. quã ꝯt̾oꝵ
hominũ qui in illa heresi ñ fuissent. nec eã defendendã pͥstina animosi¬
cate. sed tam̃ familiaritas eoꝵ plures enĩ eos roma occultat. pigrius me
ficiebit aliud querere p̃sertĩ desꝑantẽ in ȩccłia tua dñe gli & terrȩ.
critor om̃iũ uisibiliũ & inuisibiliũ posse inueniri. uerũ unde me

Expanded text:
retinebam. Etenim suborta est etiam mihi cogitatio, prudentiores illos ceteris retinebam. Etenim suborta est etiam mihi cogitatio, prudentiores illos ceteris fuisse philosophos, quos Academicos appellant, quod de omnibus dubitandum esse censuerant nec aliquid ueri ab homine conprehendi posse decreuerant. ita enim et mihi liquido sensisse uidebantur, ut uulgo habentur, etiam illorum intentionem nondum intellegenti. nec dissimulaui eundem hospitem meum reprimere a nimia fiducia, quam sensi eum habere de rebus fabulosis, quibus manichaei libri pleni sunt. amicitia tamen eorum familiarius utebar quam ceterorum hominum, qui in illa haeresi non fuissent. nec eam defendebam pristina animositate, sed tamen familiaritas eorum - plures enim eos Roma occultabat — pigrius me faciebat aliud quaerere praesertim desperantem in ecclesia tua, domine caeli et terrae, creator omnium uisibilium et inuisibilium, posse inueniri uerum, unde me
Abbreviated transcription (Latin):
sem ñ cfiteri me fecisse. ut sanares aiam meã qm̃ peccabat tͥ. S excusare
cã amabã. Et accusare nescio qͥd aliud q mecũ ẽẽt. & ego ñẽẽm. Ueruos
aũt. ẽ. totũ ego erã & adu̾sus me ĩpietas mea me diuiserat. & ad erat peccatũ
insanabilius. qͦ me peccatorẽ ñ ẽẽ arbitrabar. & execrabilis iniqͥtas. te ds̃
omp̃s. te inme adꝑniciẽ meã. quã me ate ad salutẽ malle suꝑari. Nondũ
gͦ posueras custodiã ori meo. & ostiũ continentiȩ̨ circũ labia mea. ut nor
declinaret cormeũ in uerba maligna. ad excusandas excusationes in pec¬
catis. cũ hominib oꝑantib iniqͥtatẽ. & iõ adhuc conuiiebã cũ electis eorẜ.
S: tam̃ iam desperans in ea falsa doctrina me posse ꝓficere. ea quȩ ipsa qͥb
nichil melius repperirem contẽptꝰ eẽ decieuerã: lam remyssus neglrgentuisq

Expanded text:
sem, non confiteri me fecisse, ut sanares animam meam, quoniam peccabat tibi; sed excusare sem, non confiteri me fecisse, ut sanares animam meam, quoniam peccabat tibi; sed excusare eam amabam, et accusare nescio quid aliud, quod mecum esset, et ego non essem. Verum autem totum ego eram, et adversum me impietas mea me diviserat: et id erat peccatum insanabilius, quo me peccatorem non esse arbitrabar; et exsecrabilis iniquitas te, Deus omnipotens, te in me ad perniciem meam, quam mea te ad salutem malle superari. Nondum ergo posueras custodiam ori meo, et ostium continentiae circum labia mea, ut non declinaret cor meum in verba maligna, ad excusandas excusationes in peccatis cum hominibus operantibus iniquitatem, et ideo adhuc conbinabam cum electis eorum, sed tamen desperans in ea falsa doctrina me posse proficere, eaque ipsa, quibus, si nil melius reperirem, contentus esse decreueram, iam remissius neglegentiusque
Abbreviated transcription (Latin):
immo uͦ adcras & exaudiebas. & facichas ordine qͦ p̃destinaueraᷤᷤ ẽc̃ faciendũ.
Absit ut tu falleres eã in illis uisionib & responsis tuis. quȩ iã cõmemoraui.
& quȩ ñ cõmeinoraui. quȩ illa fideli pectore tenebat. & semꝑ orans tãq
om̃a debita dimittis. xiã ꝓmissionib debitor fieri. Recreasti gͦ me abilla
egritudine. & saluũ fecisti filiũ ancillę tuę Tunc interim corpore. ut eẽt
cui salutẽ meliorẽ atq certiorẽ dares. & iungebar xtã tẽromȩ falsis illis
itq fallentib scĩs. Non enĩ tantũ auditorib eoꝵ quoꝵ enumero eRat
xiĩ is. in cuiꝰ domo egrotauerã & conualuerã. sed eis ⁊̃ qͦs dcctoᷤ uocan.
Ad huc enĩ mͥ uidebat᷑. ñ ẽẽ nos qͥ peccaniꝰ. sed nescio quã aliã in nobis pec
care nat̾am. Q delectabit suꝑbiã meã extͣ culpã ẽc̃. & cum aliqͥd malifecis¬

Expanded text:
inmo uero aderas et exaudiebas et faciebas ordine, quo praedestinaueras esse faciendum. inmo uero aderas et exaudiebas et faciebas ordine, quo praedestinaueras esse faciendum. absit, ut tu falleres eam in illis uisionibus et responsionibus tuis, quae iam conmemoraui et quae non conmemoraui, quae illa fideli pectore tenebat et semper orans tamquam omnia debita dimittis, etiam promissionibus debitor fieri. Recreasti ergo me aL illa aegritudine et saluum fecisti filium ancillae tuae tunc interim corpore, ut esset cui salutem meliorem atque certiorem dares. et iungebar etiam tunc Romae falsis illis atque fallentibus sanctis: non enim tantum auditoribus eorum, quorum e numero erat etiam is, in cuius domo aegrotaueram et conualueram, sed eis etiam, quos electos uocant. adhuc enim mihi uidecare naturam; et delectabat superbiam meam extra culpam esse; et cum aliquid mali fecis
Abbreviated transcription (Latin):
satis eloquor qͥd erga me habebat animi. & qͥnto maiore sollicitudine
me parturiebat sp̃u. quã carne pepererat. Non itaq uideo quoniodo
sanaret᷑ si mea talis illa mors transuerberasset uiscera dilectionis eius.
Et ubi ẽẽnt tantę p̾ces. & tam crebrę sine uit̾missione: Nusquã nͥ adte.
sobriȩ frequentantis elemosinas. obsequentis atq seruientis seĩs tius.
Hulluor diẽ p̃ter mittentis oblationẽ ad altare tuum: bis dic̃ inme & uespe.
ad ȩccł im cuã sine ulla int̾missione uenientis. Non ad uanas fabulas
& aniles loquacitates. sod ut te audiret in tuis sermonib & tu ill ĩ in suis
orationib. Huiꝰ ne tu lacrimas qͥb ñ adte aurum & argentũ petebit. ncc
aliquit nutabile auut uolubile bonum. s salutẽ aĩę filii sui. cu cuiꝰ
muncre talis erat contẽpnieres & repelleres ab auxilio tuo. Neguaq dñc¬

Expanded text:
satis eloquor, quid erga me habebat animi et quanto maiore sollicitudine satis eloquor, quid erga me habebat animi et quanto maiore sollicitudine me parturiebat spiritu, quam carne pepererat. Non itaque uideo, quomodo sanaretur, si mea talis illa mors transuerberasset uiscera dilectionis eius. et ubi essent tantae preces, tam crebrae sine intermissione? nusquam nisi ad tsobriae, frequentantis elemosynas, obsequentis atque seruientis sanctis tuis, nullum diem praetermittentis oblationem ad altare tuum, bis die, mane et uespere, ad ecclesiam tuam sine ulla intermissione uenientis, non ad uanas fabulas et aniles loquacitates, sed ut te audiret in tuis sermonibus et tu illam in suis orationibus? huiusne tu lacrimas, quibus non a te aurum et argentum petebat nec aliquod nutabile aut uolubile bonum, sed salutem animae filii sui, tu, cuius munere talis erat, contemneres et repelleres ab auxilio tuo? nequaq
Abbreviated transcription (Latin):
Quam gͦ falsa mͥ uidebat᷑ mors carnis eiꝰ. tã uera erat animę meac:
Et quã uera erat mors carnis eiꝰ. tã falsa uita aĩȩ meȩ̨. quȩ id ñ credebat
Et in grauescentib febrib iam ibã & ꝑibã. Quo enĩ irẽ si hinc tẽ abirẽ.
nͥ in ignem ad torm̃ta digna factis mis in ueritate ordinis tui: Q& hoc
illa uesciebat. & tam̃ ꝓme orabat absens. Cu aũt ubiq p̾sens ubi erat ex¬
audiebas eã. & ubi erã miserebaris mͥ. ut recuꝑirem salutem corporis.
adhuc insanus corde sacrilego. Neq enĩ desiderabã in illo tanto ꝑiculo
baptisiũ tuum. & melior erã puer quo illum de mat̾na pietate fla¬
gitaui sicut iam recordatꝰ atq c̃fessus sũ. sed in dedecus meũ creueraoi.¬
& consiliũ medicinȩ tuę demens irridebã. qui ñ me siuisti talem
bis mori. Quo uulnere si feriret᷑ cor matris. nũq sanaret᷑ Non enim

Expanded text:
quam ergo falsa mihi uidebatur mors carnis eius, tam uera erat animae meae, quam ergo falsa mihi uidebatur mors carnis eius, tam uera erat animae meae, et quam uera erat mors carnis eius, tam falsa uita animae meae, quae id non credebat. et ingrauescentibus febribus iam ibam et peribam. quo enim irem, si hinc tunc abirem, nisi in ignem atque tormenta digna factis meis in ueritate ordinis tui? et hoc illa nesciebat et tamen pro me orabat absens. tu autem ubique praesens ubi erat exaudiebas eam et ubi eram miserabaris mei, ut recuperarem salutem corporis adhuc insanus corde sacrilego. neque enim desiderabam in illo tanto periculo baptismum tuum et melior eram puer, quo illum de materna pietate flagitaui, sicut iam recordatus atque confessus sum. sed in dedecus meum creueram et consilia medicinae tuae demens irridebam, qui non me siuisti talem bis mori. quo uulnere si feriretur cor matris, numquam sanaretur. non enim
Abbreviated transcription (Latin):
doloꝵ flagello uapular&. Amabat enĩ secũ p̾sentiã meã more
matrũ. sed multis multo amplius. Et nescielut quid tu illi
gaudioꝵ facturꝰ eẽs. de absentia mea. Nesciebat. idõ flebat & cula¬
bat. Atq illis cruciatib arguebat᷑ in ea reliquiaꝵ euę. cũ gemitu que¬
rens qd̾ cum gemitu peperierat. Et tam̃ pꝰ accusationẽ fallaciarũ. &
crudelitatis meȩ. conuersa rursus ad dep̾candum te ꝓ me. abiit
absoluta. & ego romã. Et ecce excipior ibi flagello egritudinis corpo¬
ralis. & ibam iam ad inferos portans om̃a mala quȩ cõmiserã & inte.
& in me. & in alios. multa et grauia suꝑ originalis peccati iunculũ
qͦ om̃s in adam morim᷑. Non enim qͥcquã eoꝵ mnͥ donaueras in xp̃o.
nec soluerat ille in cruce sua inimicicias qͣs tecũ contraxerã peccatis
meis. Quomꝰ enĩ eas solueret in cruce fantasinatiꝰ. qde illo ñ credideraon:

Expanded text:
dolorum flagello uapularet. amabat enim secum praesentiam meam more dolorum flagello uapularet. amabat enim secum praesentiam meam more matrum, sed multis multo amplius, et nesciebat, quid tu illi gaudiorum facturus esses de absentia mea. nesciebat, ideo flebat et eiulabat atque illis cruciatibus arguebatur in ea reliquiarium Euae, cum gemitu quaerens quod cum gemitu pepererat. et tamen post accusationem fallaciarum et crudelitatis meae conuersa rursum ad deprecandum te pro me abiit ad solita, et ego Romam. Et ecce excipior ibi flagello aegritudinis corporalis et ibam iam ad inferos portans omnia mala, quae conmiseram et in te et in me et in alios, multa et grauia super originalis peccati uinculum, quo omnes in Adam morimur. non enim quicquam eorum mihi donaueras in Christo nec soluerat ille in cruce sua inimicitias, quas tecum contraxeram peccatis meis. quomodo enim eas solueret in cruce phantasmatis, quod de illo credideram?
Abbreviated transcription (Latin):
uolle deserere. doncc uento facto nauigaide. & mentit᷑ sũ matui.
qua me abluto. siccarcut᷑ flumina mat̾noꝵ oculoꝵ. quib ꝓme
t cotidie rigabut t̾rã sub uultu suo. Et tam̃ recusanti sine me
redire uix ꝑsuasi. ut in loco qui ꝓximus nr̃e naui erat. memo¬
ria beati exypriani maner& ea nocte. Sed ea nocte. elã ego
ꝑfect᷑ sum. Illi aũt ñ. Mansit orando & flendo. Et quid ate
petebat ds̃ ñs tantis laerimis. nͥ ut nauigare me ñ sineres:
S cu alte consulens & exaudiens cardinẽ desiderii eiꝰ. ñ curisti qd̾
tunc petebat. ut me faceres qd semiꝑ petebaat. Fauit uentus &
impleuit uela nr̃a. & litus subtraxit aspectib nͣ̃ris. In quo
mane illa insaniebat dolore. & querelis. & gemitu implebat
aures tuas contẽpnentis ista. cũ & me eupiditatib meiꝰ raperes
adfinicndas ipsas eupiditates. & illi carnale desiderium usto

Expanded text:
nolle deserere, donec uento facto nauigaret. et mentitus sum matri, nolle deserere, donec uento facto nauigaret. et mentitus sum matri, qua me abluto siccarentur flumina maternorum oculorum, quibus pro me cotidie tibi rigabat terram sub uultu suo. et tamen recusanti sine me redire uix persuasi, ut in loco, qui proximus nostrae naui erat, memoria beati Cypriani, maneret ea nocte. sed ea nocte clanculo ego profectus sum, illa autem non mansit orando et flendo. et quid a te petebat, deus meus, tantis lacrimis, nisi ut nauigare me non sineres? sed alte consulens et exaudiens cardinem desiderii eius non curasti quod tunc petebat, ut me faceres quod semper petebat. flauit uentus et impleuit uela nostra et litus subtraxit aspectibus nostris, in quo mane illa insaniebat dolore et querellis et gemitu implebat aures tuas contemnentis ista, cum et me cupiditatibus raperes ad finiendas ipsas cupiditates et illius carnale desiderium iusto
Abbreviated transcription (Latin):
& incõparabilit̃ patiant᷑ peiora quã faciunt. Eego quos mores cum
studerent mes eẽ nolui cos. cum docerẽ. cogebar ꝑpeti alienos.
& ido placebat ubi talia ñ talia ñ fieri om̃s qui nouerant indica¬
buint. Uerum autẽ tu spes mea ce portio mea in t̾ra uiueneiũ. ad
mutandũ trarum locum ꝓsalute anime mee. & carthaginus sti
facientes inde uana pollicentes. Et ad corrigendos gressus meos ute¬
bariꝰ occulte. & illoꝵ &e mea ꝑuersitate. Nam & qui ꝑturbabant
ociuim meũ foeda rabie eȩci erant. & qui inuitabant ad aliud
trã sapiebant. Ego aũt qui detestabar hic uerã miseriã. illio
falsam felicitatem appetebã. Sed quare hinc abirẽ && illue irem
tu serelus ds̃ nec indicabas mͥ nec matri. que me ꝓfectũ atrocit̃
plunxit. & usq ad iare sequuta. ẽ. Sed refelli eam uiolent᷑ me
tenentẽ. ut auit reuocaret. aut mecũ ꝑgeret. Et finxi ie amieũ

Expanded text:
et inconparabiliter patiantur peiora, quam faciunt. ergo quos mores cum et inconparabiliter patiantur peiora, quam faciunt. ergo quos mores cum studerem meos esse nolui, eos cum docerem cogebar perpeti alienos, et ideo placebat ire, ubi talia non fieri omnes qui nouerant indicabant. uerum autem tu, spes mea et portio mea in terra uiuentium, ad mutandum terrarum locum pro salute animae meae et Carthagini stimm, hinc insana facientes, inde uana pollicentes, et ad corrigendos gressus meos utebaris occulte et illorum et mea peruersitate. nam et qui perturbabant otium meum, foeda rabie caeci erant, et qui inuitabant ad aliud, terram sapiebant, ego autem, qui detestabar hic ueram miseriam, illic falsam felicitatem appetebam. Sed quare hinc abirem et illuc irem, tu sciebus, deus, nec indicabas mihi nec matri, quae me profectum atrociter planxit et usque ad mare secuta est. sed fefelli eam uiolenter me tenentem, ut aut reuocaret aut mecum pergeret, et finxi me amicum
Abbreviated transcription (Latin):
bam carthagine. Et hoc unde mͥ ꝑsuasũ. c̃. ñ p̃teribo confiteri tͥ
qm̃i & uihis altissimi tui recessus. & p̾sentissima innos mĩa tua.
cogitanda & p̾dicanda. ẽ. Non idõ romã ꝑgere uolui. đ maiores
bat᷑ quãquã & ista ducebant animũ tẽ ineũ. sod illa erat cuisa
maxima & penȩ sola q iudiebã quietius ibi studere adoles¬
centes. & ordinatiore disciplinę cohiertione sodari. nec in ei scolã
qͦ magistro ũ utunt᷑ passim & ꝓterue irruant. nec cos aminitti
om̃ino nͥ ille ꝑmiserit. Contra apud cirduginẽ focda ẽ. et
in temperans licentia seolasticoꝵ. irrumpunt impudenter
& ꝓpe furiosa fronte ꝑturbant ordinẽ. quẽ quisq discipulis ad¬
ꝓficiendum instituerit. Multa iniuriosa faciunt. mira hebitudi¬
ne & punienda legib. nͥ consuetudo patrona sit. Hoc iniseriores
Et in pune se facere arbitrint᷑. cum ipsa faciendi cȩcitate puniant᷑.

Expanded text:
bam Carthagini. et hoc unde mihi persuasum est, non praeteribo confiteri tibbam Carthagini. et hoc unde mihi persuasum est, non praeteribo confiteri tibi, quoniam et in his altissimi tui recessus et praesentissima in nos misericordia tua cogitanda et praedicanda est. non ideo Romam pergere uolui, quod maiores batur; quanquam et ista ducebant animum tunc meum: sed illa erat causa maxima et pene sola, quod audiebam quietius ibi studere adolescentes, et ordinatiore disciplinae coercitione sedari, ne in ejus scholam quo magistro non utuntur, passim et proterve irruant; nec eos admitti omnino, nisi ille permiserit. Contra, apud Carthaginem foeda est et intemperans licentia scholasticorum. Irrumpunt impudenter, et prope furiosa fronte proficiendum instituerit. multa iniuriosa faciunt mira hebetudine et punienda legibus, nisi consuetudo patrona sit, hoc miseriores et inpune se facere arbitrantur, cum ipsa faciendi caecitate puniantur
Abbreviated transcription (Latin):
docebã. & leg̾e cum eo. siue que ille audita desideraret. siue quȩ
ipse tali ingenio apta existimarẽ. Ceteruos conatus om̃is m̃s qͦ
ꝓficere in illa secta statuerã. illo homine cognito ꝓrsus int̾eidit.
ñ ut abeis om̃ino separarer: sed quasi melius quiequã ñ inueniens
multis laqueus mortis extitit incũ qͦ captꝰ crã relaxare iam
ceperat nec uolens. nec sciens. Mlanꝰ enĩ tuę ds̃ m̃s in abdito
ꝓudentię tuę non deserebant animã meã. & de sangune cor¬
dis matris mec. ꝑlacrimas eiꝰ dieb & noctib ꝓme sacrificab at᷑
T & egisti mecũ miris & occultis modis. łu illud egisti ds̃ m̃s.
Nã adño gressus hominis dirigunt᷑. & uiam eiꝰ uolet. aut que
ꝑcuratio salutis. p̃ter manũ tuã reficientẽ quę fecisti. Egisti
gͦ mecũ. ut mͥ ꝑsuaderet᷑ romã ꝑgere. & pociꝰ ibi docere qd doce¬

Expanded text:
docebam, et legere cum eo siue quae ille audita desideraret siue quae docebam, et legere cum eo siue quae ille audita desideraret siue quae ipse tali ingenio apta existimarem. ceterum conatus omnis meus, qui proficere in ille secta statueram, illo homine cognito prorsus intercidit, non ut ab eis omnino separarer, sed quasi melius quicquam non inueniens multis laqueus mortis extitit, meum quo captus eram relaxare iam coeperat nec nolens nec sciens. manus enim tuae, deus meus, in abdito prouidentiae tuae non deaerebant animam meam, et sanguine cordis matris meae per lacrimas eius diebus et noctibus pro me sacrificabatur tibi, et egisti mecum miris modis. tu illud egisti, deus meus. nam a domino gressus hominis diriguntur, et uiam eius uolet. aut quae procuratio salutis praeter manum tuam reficientem quae fecisti? Egisti ergo mecum, ut mihi persuaderetur Romam pergere et potius ibi docere quod doce
Abbreviated transcription (Latin):
nec cum puduit confiteri. Non erat de talib quales multos loqͥce
passus eram. conantes ea ine docere. & dicentes nicħ. Iste uero cor
habebat & si ñ rectum ad te. nec tam̃ nimis incautũ ad seipsum.
Non usq quaq imꝑitꝰ erat imꝑitię suę. & noluit se temere dispu¬
tando in ea coartare. unde nec exitus ei ullus. nec facilis ẽẽt
redit. Etiam hinc mͥ ãpli placuit. Pulchrior. ẽ. enĩ temperantaa
eficentis animi. quã illa quę nosse eupiebã. & eum in om̃ibus
difficiliorib ce subtiliorib questionib talem inuenichã. Refracto
itaq studio qd̵ intenderã in minichei litteras magiq desperans
deoxteris eoꝵ doctorib qͣndo in multis quȩ me mouebant ita ille¬
nominat᷑ꝰ appiruit. Cocpi cũ eo ꝓstudio eiꝰ ageie uitã. quo ipse fla¬
grabat in eas litt̾as. qͥs tunc iam rethor carthagiuis adolescentes

Expanded text:
nec eum puduit confiteri. non erat de talibus, quales multos loquaces nec eum puduit confiteri. non erat de talibus, quales multos loquaces passus eram, conantes ea me docere et dicentes nihil. iste uero cor habebat, etsi non rectum ad te, nec tamen nimis incautum ad se ipsum. non usquequaque inperitus erat inperitiae suae et noluit se temere disputando in ea coartari, unde nec exitus ei ullus nec facilis esset reditus: etiam hinc mihi amplius placuit. pulchrior est enim temperantia confitentis animi quam illa, quae nosse cupiebam. et eum in omnibus difficiitaque studio quod intenderam in Manichaei litteras, magisque desperans de caeteris eorum doctoribus, quando in multis quae me monominatus apparuit, coepi cum eo pro studio illius agere uitam, quo ipse flagrabat in eas litteras, quas tunc iam rhetor Karthaginis adulescentes
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃m̃s arbiter c̃scientię meę: Coram te cor meũ & recordatio mea
qͥ me tẽ agebas abdito secreto ꝓuidentie tuę. & in honestos errores
ineos iam conuertebas ante faciem ineã. ut uiderem & odissem
uerã satis apparuit. desperare coepi posse mͥ eũ illa quę me morieb. i
aꝑire. atq difsoluere. Quoꝵ quidẽ ignar posset ueritatẽ tenere
pietatis. sed si manicheus ñ ẽẽt. Libri qͥppe coꝵ. pleni st̃ longissimis
fabulis decęlo & syderib & sole & luna. quȩ mͥ eum qd̾ utiq cu¬
piebam collatis numeroꝵ rationib quas alibi ego legerã. utruos
potius ita ẽent ut manichei libri ẽtinebant. an certe ł par etiam
inde ratio redderet᷑. subtilit̾ explicare posse iã non arbitrabar.
Quę tam̃ ubi consideranda & discutienda ꝓtuli. modeste & sane
ille nec ausus.ẽ. subire ipsã sarcinam. Nouerat enĩ se ista ñ nosse.

Expanded text:
deus meus, arbiter conscientiae meae? coram te cor meum et recordatio mea, deus meus, arbiter conscientiae meae? coram te cor meum et recordatio mea, qui mecum tunc agebas abdito secreto prouidentiae tuae et inhonestos errores meos iam conuertebus ante faciem meam, ut uiderem et odissem.ueram, satis apparuit, desperare coepi posse mihi eum illa, quae me mouebant, aperire atque dissoluere; quorum quidem ignarus posset ueritatem tenere pietatis, sed si manichaeus non esset. libri quippe eorum pleni sunt longissimis fabulis de caelo et de sideribus et sole et luna: quae mihi eum, quod utique cupiebam, conlatis numerorum rationibus, quas alibi ego legeram, utrum potius ita essent, ut Manichaei libris continebatur, an certe uel par etiam inde ratio redderetur, subtiliter explicare posse iam non arbitrabar. quae tamen ubi consideranda et discutienda protuli, modeste sane ille nec ausus est subire ipsam sarcinam. nouerat enim se ista non nosse
Abbreviated transcription (Latin):
multiᷤᷤ. uł eciã p̃multiᷤᷤ laudabã ac efferebã. Sed moleste habebã qd̃
in cȩtu audientiũ ñ sinerer illi ingerere & partiri cum eo curas
questionũ meaꝵ conferendo familiarit᷑ & accipiendo ac reddendo
sermonẽ. Qđ ubi potui & aures ei cum famliarib meis eo tẽpore
occupari cępi. quo ñ dedeceret alternis disserere. & ꝓtuli quedam
quȩ mouebant. Exꝑtus sum pͥus hominẽ exꝑtẽ liberalium dis¬
ciplinarũ. nͥ grãmaticȩ atq eĩ ipsius usitato modo. Et qͥa legerat
aliquas tullianas orationes & paucissimos senecę libros. & ĩnulla
poetarum. & suę secte. si qua uolumina latinȩ atq composite
c̃scripta erant. Et qͥa ad erat cotidiana sermocinandi exercitatio.
inde suppetebat eloquiũ qd̾ fiebat acceptuis: magisq seductoriũ
moderamine ingenii & quodã lepore nat᷑ali. Itane ẽ. ut recolo dñe

Expanded text:
multis, vel etiam prae multis laudabam ac efferebam; sed moleste habebam quod multis, vel etiam prae multis laudabam ac efferebam; sed moleste habebam quod in coetu audientium non sinerer illi ingerere, et partiri cum eo curas quaestionum mearum, conferendo familiariter, et accipiendo ac reddendo sermonem. Quod ubi potui, et aures ejus cum familiaribus meis eoque tempore occupare coepi, quo non dedeceret alternis disserere, et protuli quaedam me monebant, expertus sum prius hominem expertem liberalium disciplinarum nisi grammaticae atque eius ipsius usitato modo. et quia legerat aliquas Tullianas orationes et paucissimos Senecae libros et nonnulla poetarum et suae sectae si qua uolumina latine atque conposite conscripta erant, et quia aderat cotidiana sermocinandi exercitatio, inde suppetebat eloquium, quod fiebat acceptius magisque seductorium moderamine ingenii et quodam lepore naturali. itane est, ut recolo, domine
Abbreviated transcription (Latin):
nolle adquiescere si cõpto atq uberi serione ꝓmeret᷑. Me autẽ iam
docueras ds̃ m̃s miris & occultis modis. & ꝓpt̾ca credo qd tu ine docueriᷤ.
qm̃ uerũ ẽ. Nec quisq p̃ter te alius doctor. ẽ. ueri. ubicumq & unde¬
cũq claruerit. Iã gͦ abste didicerã. nec eo debere uideri aliqͥd ueruo
dici. qͥa eloqͦnter dicit᷑. nec eo falsum qͥa in cõposite sonant signa
labiorum. Rursus nec idõ uerum. qͥa inpolite enuntiat᷑. nec idõ fal-¬
sum. quia splendidus sermo. ẽ. sed ꝑinde ẽẽ sapientiã & stulticiam.
sicut st̃ cibi utiles & in utiles. Uerbis autẽ ornatis & inornatis. sicut
uasis urbanis & rusticanis utrosq cibos posse ministrari. Igitur a¬
uiditas mea qͣ illũ tanto tempr̃e expectabam hominẽ delecta¬
batur quidẽ motu affectuq disputantiꝰ & ũbĩ congruentib atq
ad uestiendas sententias facile occurrentib Delectabar aut & cũ

Expanded text:
nolle adquiescere, si comto atque uberi sermone promeretur. me autem iam nolle adquiescere, si comto atque uberi sermone promeretur. me autem iam docueras, deus meus, miris et occultis modis, et propterea credo, quod tu me docueris, quoniam uerum est nec quisquam praeter te alius doctor est ueri, ubicumque et undecumque claruerit. iam ergo abs te didiceram nec eo debere uideri aliquid uerum dici, quia eloquenter dicitur, nec eo falsum, quia inconposite sonant signa labiorum; rursus nec ideo uerum, quia inpolite enuntiatur, nec ideo falsum, quia splendidus sermo est, sed perinde esse sapientiam et stultitiam, sicut sunt cibi utiles et inutiles, uerbis autem ornatis et inornatis sicut uasis urbanis et rusticanis utrosque cibos posse ministrari. Igitur auiditas mea, qua illam tanto tempore expectaueram hominem, delectabatur quidem ad vestiendas sententias facile occurrentibus. Delectabar autem et cum
Abbreviated transcription (Latin):
turum expectabã istũ faustũ. Cęteri enĩ eoꝵ in quosforte incurris¬
sem. qui talium rerum questionib ame obiectis deficiebant. illuo
mͥ ꝓmittebant. Cuius aduentu collatoq colloquio. facillime mͥ hȩc.
& siqua forte inaiora quererẽ enodatissime expedirent᷑. Ergo ubi ueñ.
exꝑtꝰ sum. hominẽ gratum & iocundum uerbis. & ea ipsa quȩ̨ illi
solent dicere multo suauius garrientẽ. Sed qͥd ad meã sitĩ p̃tiosorum
poculoꝵ decentissimꝰ in inistrator: lam reb talib saciatȩ erant aureᷤ
meȩ. Nec idõ m meliora uidebant᷑. qr melius dicebant᷑. nec idõ uera.
qr diserta. Nec idõ sapiens aĩa. quia uultꝰ congruus. & decorum
eloquiũ. Illi aut qͥ eũ mͥ ꝓmittebant. ñ boni rerum existimatores
erant. & idõ illis uidebat᷑ prudens & sapiens. qͥa delectabat eoloquẽs.
Sensi aut aliud genꝰ hominũ. ęciã ueritatem habere suspectã. & ei

Expanded text:
turum expectabam istum Faustum. ceteri enim eorum, in quos forte incurristurum expectabam istum Faustum. ceteri enim eorum, in quos forte incurrissem, qui talium rerum quaestionibus a me obiectis deficiebant, illum mihi promittebant, cuius aduentu conlatoque conloquio facillime mihi haec et si qua forte maiora quaererem enodatissime expedirentur. ergo ubi uenit, expertus sum hominem gratum et iucundum uerbis et ea ipsa, quae illi solent dicere, multo suauius garrientem. sed quid ad meam sitim pretiosorum poculorum decentissimus ministrator? iam rebus talibus satiatae erant aures meae, nec ideo mihi meliora uidebantur, quia melius dicebantur, nec ideo uera, quia diserta, nec ideo sapiens anima, quia uultus congruus et decorum eloquium. illi autem, qui eum mihi promittebant, non boni rerum existimatores erant, et ideo illis uidebatur prudens et sapiens, quia delectabat eos loquens. sensi autem aliud genus hominum etiam ueritatem habere suspectam et ei
Abbreviated transcription (Latin):
assurgat norus homo in uirum ꝑfectum. & circumferRi
ñ possit om̃i uento doctrine. In illo aũt qͥ doctor. qͥauetor.
qui dux & pͥnceps coꝵ quib illa succederet. ita fieri ausus.c̃. ut qͥ euor
sequerent᷑ ñ quelib& hominẽ. sed sp̃m tuum scm̃ sese qui arbitrarent᷑.
Quis tantã dementiã sicubi falsa dixisse coniunceret᷑. ñ de testandam
longeq abiciendã eẽ iudicaret. Sed tam̃ ñdum liquido cõpererã utrũ
etiã scd̃m eiꝰ uerha uicissitudines longioꝵ & breuioꝵ dierum. atq
noctiũ. & ipsius noctis & diei. & deliquia luminũ. & siqͥd eimodi
in aliis libris legerã possoe exponi. ut si forte posset. incertum qͥdem¬
m fieret utrũ ita seres haberet an ita. Sed adfidem meã illius aue¬
toritatem ꝓpt̾ creditã scĩtatem p̃ponerẽ. & ꝑannos ferme ipsos nouẽ
quib eos animo uacabundus audiuii. nimis extento desiderio uen¬

Expanded text:
assurgat nouus homo in uirum perfectum et circumferri assurgat nouus homo in uirum perfectum et circumferri non possit omni uento doctrinae. in illo autem, qui doctor, qui auctor, qui dux et princeps eorum, quibus illa suaderet, ita fieri ausus est, ut qui eum sequerentur non quemlibet hominem, sed spirithm tuum sanctum se sequi arbitrarentur, quis tantam dementiam, sicubi falsa dixisse conuinceretur, non detestandam longeque abiciendam esse indicaret? sed tamen nondum liquido conpereram, utrum etiam secundum eius uerba uicissitudines longiorum et breuiorum dierum atque noctium et ipsius noctis et diei et deliquia luminum et si quid eius modi in aliis libris legeram, posset exponi, ut, si forte posset, incertum mihi fieret, utrum ita se res haberet an ita, sed ad fidem meam illius auctoritatem propter creditam sanctitatem praeponerem. Et per annos ferme ipsos nouem, quibus eos animo uagabundus audiui, nimis extento desiderio uen
Abbreviated transcription (Latin):
plenaria ꝑsonalit̾ in se ẽẽ ꝑsuadere conatꝰ ẽ. Itaq cum de cęlo
ac stellis. & de solis ac lunę motib falsa dixisse dep̾henderet᷑.
quamuis ad doctrinã religionis ista ñ ꝑtineant. tamen ausus
eiꝰ sacrilegos fuisse satis emineret. eum ca ũsolum ignoratã
sed etiã falsatã uesana suꝑbię uanitate diceret. ut ea tanquã
duunȩ̨ ꝑsone tribuere sibi niteret᷑. Cũ enĩ audio. xp̃ianuoi
aliquẽ frẽm illum aut illum ista nescientẽ. & aliud pro alio
sentientẽ. patient̃ intueor opinantẽ hominẽ. nec illi ob ẽe¬
uideo cum de te dñe creator om̃ium ñ credat indigna. si
forte situs & habitꝰ creaturę corporalis ignoret. Obest autẽ.
si hoc ad ipsã doctrinę & pietatis formã ꝑtinere arbrtretur
& ꝑtinacius affirmare audeat qd ignorat. Sed ęciam talis
infirmitas in fidei cunabulis a caritate matre sustinet᷑. donec

Expanded text:
plenaria personaliter in se esse persuadere conatus est. Itaque, cum de coelo plenaria personaliter in se esse persuadere conatus est. Itaque, cum de coelo ac stellis, et de solis ac lunae motibus falsa dixisse deprehenderetur, quamvis ad doctrinam religionis ista non pertineant, tamen ausus ejus sacrilegos fuisse satis emineret; cum ea non solum ignorata, sed etiam falsa, tam vesana superbiae vanitate diceret, ut ea tanquam divinae personae tribuere sibi niteretur. 9. Cum enim audio christianum aliquem fratrem, illum aut illum, ista nescientem, et aliud pro alio sentientem, patienter intueor opinantem hominem; nec illi obeuideo, cum de te, domine creator omnium, non credat indigna, si forte situs et habitus creaturae corporalis ignoret. obest autem, si hoc ad ipsam doctrinae pietatis formam pertinere arbitretur et pertinacius affirmare audeat quod ignorat. sed etiam talis infirmitas in fidei cunabulis a caritate matre sustinetur, donec
Abbreviated transcription (Latin):
quasi nichil habens om̃ia possidet. inherendo tͥ cui seruiunt om̃a.
quãuis nec saltem septemtrionũ geros nouerit. dubitare stulty
.c̃. quin utiq melior sit quam mensor &eli. & numerator syderũ.
& pensor clementoꝵ. & negligens tui. qͥ om̃ia in mensura & nu¬
mero & pondere disposiusti. Sed tam̃ qͥs querebat manicheum
nescio quẽ ętiam ista scribere. sine quoꝵ ꝑitia pietas disci poterat.
Dixisti enim homini. ecce pietas.ẽ. sapientia. quã ille ignorare poᷤ¬
set. etiã si ista ꝑfecte noss&. Ista uͦ quia ũ nouerat in pudentissi¬
me audens docere ꝓrsus illa nosse ñ posset. Uanitas ẽ. enun.
mundana ista ctiã nota ꝓfiteri. pietas autẽ tͥ confiteri. Unde
ille deuius ad hoc ista multũ loquutꝰ ẽ. ut coniuctꝰ abeis qui
ista uere didicissent. qui c̃ẽt ciꝰ sensus in cęteris quę abditiora
st̃ manifeste cognosceret᷑. Non enĩ parui se estimari uoluit. sed

Expanded text:
quasi nihil habens omnia pquasi nihil habens omnia pquamvis nec saltem septentrionum gyros noverit; dubitare stultum est quin utique melior sit quam mensor coeli, et numerator siderum, et pensor elementorum, et negligens tui, qui omnia in mensura et numero et pondere disposuisti. Sed tamen quis quaerebat manichaeum nescio quem etiam ista scribere, sine quorum peritia pietas disci poterat? dixisti enim homini: ecce pietas est sapientia. quam ille ignorare posset, etiamsi ista perfecte nosset: ista uero quia non nouerat, impudentissime audens docere, prorsus illam nosse non posset. uanitas est enim mundana ista etiam nota profiteri, pietas autem tibi confiteri. unde ille deuius ad hoc ista multum locutus est, ut conuictus ab eis, qui ista uere didicissent, quis esset eius sensus in ceteris, quae abditiora sunt, manifeste cognosceretur. non enim parui se aestimari noluit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
minarium. nec quicqͥd tale in libris secularis sapientiȩ didiceram.
bi autẽ eredere iubebar. & ad illas rationes numeris & oculiᷤᷤ meis
ex ploratas ñ occurrebat. & longe diuersum erat. Nũqͥd dñe d̃s
ueritatis quisquis nouit ista. um plac& tibi. Infelix enĩ homo
qui scit illa om̃ia. te aũt nescit. Beatus aũt qͥ te scit.n si illa nesciat.
A uͦ & te & illa nouit. ñ ꝓpt̃ illa beatior. sed ꝓpt̾ te solũ beatus. est
si cognoscens te sic. ut te glorific& & gr̃as agat. & ñ euanescat
in cogitationib suis. Sicut enĩ melior ẽ. qͥ nouit possider e
arborem & de usu eiꝰ tͥ gr̃as agit quãus nesciat uł qͦt cubitis
alta sit. uł quanta latitudine diffusa. quã ille qͥeã metit᷑ & om̃s
ramo eiꝰ numerat. et neq possid& eam. neq creatorẽ eiꝰ nouit
aut diligit. sic fidelis homo cui totꝰ mundus diuiciaruo. ẽ &

Expanded text:
minarium nec quidquid tale in libris saecularis sapientiae didiceram. minarium nec quidquid tale in libris saecularis sapientiae didiceram. ibi autem credere iubebar, et ad illas rationes numeris et oculis meis exploratas non occurrebat et longe diuersum erat. Numquid, domine deus ueritatis, quisquis nouit ista, iam placet tibi? infelix enim homo, qui scit illa omnia, te autem nescit; beatus autem, qui te scit, etiamsi illa nesciat. qui uero et te et illa nouit, non propter illa beatior, sed propter te solum beatus est, si cognoscens te sicut te glorificet et gratias agat et non euanescat in cogitationibus suis. sicut enim melior, qui nouit possidere arborem et de usu eius tibi gratias agit, quamuis nesciat uel quot cubitis alta sit uel quanta latitudine diffusa, quam ille, qui eam metitur et omnes ramos eius numerat et neque possidet eam neque creatorem eius nouit aut diligit, sic fidelis homo, cuius totus mundus diuitiarum est et
Abbreviated transcription (Latin):
ascendant ad cum. Et inulta uera de creat᷑a dicunt. & uerita¬
tẽ creat̾ę artificem ñ pię querunt. & idõ ñ inueniunt. aut si in¬
ueniunt cognoscentes dm̃. ñ sicut dm̃ honorant. aut gr̃as agunt.
&ͥ euanescunt in cogitationib suis. & dicunt se ẽc̃ sapientes sibi
tribuendo quę tua st̃. ac ꝑhoc student ꝑuersissima cęcitate & iã
tͥ tribuert quȩ sua st̃. mendatia scilic& inte conferentes qͥueritas
es. inmutantes głam incorrupti dei insimilitudinẽ inaigẏnis
corruptibilis hominis. & uolucrũ. & quadrupedũ. & serpenciũ.
& conuertunt ueritatẽ tuam in mendaciũ. & colunt & seruiuN
creat᷑e poti quã creatori. Multa tam̃ abcis exipsa crtata uera
dicta retinebã. & occurrebt in ratio ꝑnumeros & ordinẽ tẽpoꝵ.
& uisibiles attestationes syderuor. & conferebam cum dictis ma¬
nichei quȩ dehis reb multa scripsit copiosissimȩ delirans. & ñ mͥ
occurrebat ratio nec solsticioꝵ & equinoctioꝵ. nec defectuũ lu¬

Expanded text:
cor eorum. et multa uera de creatura dicunt et ueritatem, creaturae artificem, non pie quaerunt et ideo non I inueniunt, aut si inueniunt, cognoscentes deum non sicut ; deum honorant aut gratias agunt et euanescunt in cogitationibus suis et dicunt se esse sapientes sibi tribuendo quae tua sunt, ac per hoc student peruersissima caecitate etiam tibi tribuere quae sua sunt, mendacia scilicet in te conferentes, qui ueritas es, et inmutantes gloriam incorrupti dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium, et conuertunt ueritatem tuam in mendacium et colunt et seruiunt creaturae potius quam creatori. Multa tamen ab eis ex ipsa creatura uera dicta retinebam, et occurrebat mihi ratio per numeros et ordinem temporum et uisibiles attestationes siderum et conferebam cum dictis Manichaei, quae de his rebus multa scripsit copiosissime delirans, et non mihi occurrebat ratio nec solistitiorum et aequinoctiorum nec defectuum lu
Abbreviated transcription (Latin):
miseribilit̃ consonꝰ negotiose ꝑuersus exiret. Mirandum ñ ẽc̃ dicebat.
si exaĩa humana suꝑiore aliquo instinctu nesciente quid inse fiero.¬
n arte sed sorte sonaret. aliqͥd qd̃ int̾rogantis rebus factisq concineret.
At hoc quidẽ ab illo uł ꝑ illum procurasti mͥ. & quid ipse postea ꝑme
ipsum quererẽ in memoria mea deliniasti. Tunc aũt nec ipse. nec
bini nĩs nebridius adolescens ualde bonꝰ. & ualde cautꝰ irridens totũ
illud diuinationis genus ꝑsuadere mͥ potuert̃ ut hȩc abicerẽ. qm̃ ine
amplius ipsoꝵ auctoꝵ mouelat auctoritas. Et nullũ certũ quale
querebam documentũ adhuc inuenerã. quo mͥ sine ambiguitate
apparer&. quę ab eis consultis uera dicerent᷑ sorte n arte
inspectoꝵ sydcrũ dici. In illis annis qͦ pͥmũ tẽpore in muncipio quo
nat sum docere coeperã. comꝑauerã amicũ societate studioꝵ nimis

Expanded text:
mirabiliter consonus negotio saepe versus exiret; mirandum non esse dicebat, mirabiliter consonus negotio saepe versus exiret; mirandum non esse dicebat, si ex anima humana, superiore aliquo instinctu, nesciente quid in se fieret, non arte sed sorte sonaret aliquid quod interrogantis rebus factisque concineret. 6. Et hoc quidem ab illo vel per illum procurasti mihi. Et quid ipse postea per me ipsum quaererem in memoria mea delineasti. Tunc autem nec ipse, neccarissimus Nebridius, adulescens ualde bonus et ualde castus, inridens totum illud diuinationis genus, persuadere mihi potuerunt, ut haec abicerem, quoniam me amplius ipsorum auctorum mouebat auctoritas et nullum certum quale quaerebam documentum adhuc inueneram, quo mihi sine ambiguitate appareret, quae ab eis consultis uera dicerentur, forte uel sorte, non arte inspectorum siderum dici. In illis annis, quo primum tempore in municipio, quo natus sum, docere coeperam, conparaueram amicum societate studiorum nimis
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ ꝓfessionẽ pͥmis annis aetatissuş deferre uoluiss& qua uitã degeret.
Et si ypochraten intellexisset. & illas utiq litteras potuisse intelligere.
Et tam̃ ñ obaliam causã se p̾ea illis relictis medicinã assequutũ. nͥ quod
cas falsissimas comperiss&. & noll& uir graus decipiendis hominib uie¬
tũ querere. At tu inqͥt quo te in hominib sustentaᷤᷤ rethoricã tenes.
Hanc aũt fallaciã libero studio ñ necessitate rei familiaris sectari quo
magis te mͥ oport& de illa credere. qͥ eam tã ꝑfecte discere elaboraui. quã
exea sola uiuere uolui. Aquo ego eũ quesissẽ quȩ causa gͦ facer& ut
multa inde uera ꝓnuntiarent᷑ respondit ille ut potuit. Uim sortis
hoc facere in rerũ uat᷑a usq quaq diffusa. Si enĩ de paginis poetarum
cuiuspiã longe aliud cancntis atq intendentis. cũ forte quis consulit

Expanded text:
ejus professionem primis annis aetatis suae deferre voluisset, qua vitam degeret; ejus professionem primis annis aetatis suae deferre voluisset, qua vitam degeret; et si Hippocratem intellexisset, et illas utique litteras potuisse intelligere: et tamen non ob aliam causam se postea, illis relictis, medicinam assecutum, nisi quod eas falsissimas comperisset, et nollet vir gravis decipiendis hominibus victum quaerere. At tu, inquit, quo te in hominibus sustentas, rhetoricam tenes; hanc autem fallaciam libero studio, non necessitate rei familiaris sectaris; quo magis mihi te oportet de illa credere, qui eam tam perfecte discere elaboravi, quam ex ea sola vivere volui. A quo ego cum quaesissem quae causa ergo faceret ut multa inde vera pronuntiarentur; respondit ille, ut potuit, vim sortis hoc facere in rerum natura usquequaque diffusam. Si enim de paginis poetae cujuspiam longe aliud canentis atque intendentis, cum forte quis consulit,
Abbreviated transcription (Latin):
& uenus hoc fecit. aut saturnus. aut mars. scilie& ut homo sinc
culpa sit caro. & sanguis. & suꝑba putredo. eulpandus sit aut celi ic
non spernis. Ereit eo tẽpore uir̃ sagax medicinȩ pitissim. atq in ca
nobilissiuꝰ. qui ꝓ consul manu sua eoronã illã agonisticã im posu¬
erat ñsano capiti meo. sed non
ut medicus. Nlam illi morbi¬
tu sanator qui resistis suꝑbis.
humilib autẽ das gratiam.
Numqͥd tam̃ ȩtiã ꝑillum senẽ defiusti mͥ. aut destitisti mederi aĩs̨ meę:
Quia enĩ factꝰ ei crã familiarior: et ei sermonib. Erant enĩ sinc uerbors
cultu uiuacitate sententiaꝵ iocundi & graues. assiduus & fixus inhere¬
bam. Ubi cognouit ex colloqͥo meo libris genethleacorũ ẽẽ me deditũ.
benigne ac pat̾ne monuit ut eoᷤᷤ abicerẽ. neq curã & oꝑã reb utilib
necessariã illi uanitati frustra impenderẽ. dicens se ita didicisse illã. ut

Expanded text:
et "V en us hoc fecit aut Saturnus aut Mars," scilicet ut homo sine et "V en us hoc fecit aut Saturnus aut Mars," scilicet ut homo sine culpa sit, caro et sanguis et superba putredo, culpandus sit autem caeli ac iatum non spernis? Erat eo tempore uir sagax, medicinae artis peritissimus atque in ea i proconsul manu sua coronam illam agonisticam inposun sano capiti meo, sed non ut medicus. nam illitu sanator, qui resistis superbis, humilibus autem das gratiam . Numquid tamen etiam per illum senem defuisti mihi, aut destitisti mederi animae meae? Quia enim factus ei eram familiarior, et ejus sermonibus erant enim sine verborum cultu vivacitate sententiarum jucundi et graves assiduus et fixus inhaerebam; ubi cognovit ex colloquio meo libris genethliacorum esse me deditum, benigne ac paterne monuit ut eos abjicerem, neque curam et operam rebus utilibus necessariam, illi vanitati frustra impenderem: dicens ita se illam didicisse, ut
Abbreviated transcription (Latin):
abste. et fidit infalsis & pascit uentos: Sed uidelicet sacrificari pro me
nollẽ demonib. quib me illa suꝑsticione ipse sacrificabam. Quid . ẽ
enĩ aliud uentos pascere. quam ipsos pascere. hoc ẽ. crrando eiꝰ uolup¬
tati ẽc̃ atq derisus. Idõq illos planos quos mnathematicos uocant plan
consulere ũ desistebam. qd̃ quasi nullũ eis cẽt sacrificiũ & nulls̨ p̃ces ad
aliquẽ sp̃m obdiuinationẽ dirigerent᷑. Quod tam̃ xp̃iana & uera pictas
consequent᷑ repellit & dampnat. Bonũ ẽ. enĩ confiteri tibi dñe & dicere
miserere mei. & cura aĩam meã qͥa peccaui tͥ. Neq ad licentiã peccandi
abuti indulgentia tua. sed dominicę meminisse uocis. ecce san fact
es iam noli peccare. nequid tͥ deteriꝰ contingat. quã totã salubritatẽ
int̾ficere conant̾ cum dicunt. De cęlo tͥ ẽ. in eutabilis causa peccandi.

Expanded text:
abs te et fidit in falsis et pascit uentos? sed uidelicet sacrificari pro me abs te et fidit in falsis et pascit uentos? sed uidelicet sacrificari pro me nollem daemonibus, quibus me illa superstitione ipse sacrificabam. quid est enim aliud uentos pascere quam ipsos pascere, hoc est errando eis esse uoluptati atque derisui? Itaque illos planos, quos mathematicos uocant, plane consulere non desistebam, quod quasi nullum eis esset sacrificium et nullae preces ad aliquem spiritum ob diuinationem dirigerentur. quod tamen christiana et uera pietas consequenter repellit et damnat. bonum est enim conMiserere mei; cura animam meam, quoniam peccavi tibi ; neque ad licentiam peccandi abuti indulgentia tua, sed meminisse dominicae vocis, Ecce sanus factus es; iam noli peccare, ne quid tibi deterius contingat. quam totam illi salubritatem interficere conantur, cum dicunt: "de caelo tibi est ineuitabilis causa peccandi"
Abbreviated transcription (Latin):
fidem. inqua sane experirez exemplo meo quid distar& int̾ coniugalis pla¬
citi modũ. quod focderatũ eẽt generandi gr̃a. & pactum libydinosi
amoris. ubi proles contͣ uotũ nascit᷑ quãuis nata cogat se diligi. Rccolo ⁊̃
cumi mͥ theatrici carminis certamen inire ꝙlaciuss&. mandasse mͥ nescio
quẽ aruspicẽ quid ei dare uellẽ mercedis ut uincerẽ. me aũt foeda illa sa¬
cramenta detestatũ. & ab̃: ominatũ respondisse. Nec si corona illa c̃et in¬
mortalit̾ aurea. muscã ꝓinctoria mea necari sinerẽ. Nec aturus enioi
erat ille insacrificiis suis animantia. & illis honorib inuitaturus inͥ
suffragatura dȩmonia iudebat᷑. Sed hoc quoq malii. ñ ex tua castitate
repudiaui dĩ cordis mei. Non enĩ amare te nouerã. qͥnͥ fulgores corporeos
cogitare ñ noueram. Talibus enĩ figm̃tis suspirans anima. non ne fornicat᷑

Expanded text:
fidem, in qua sane experirer exemplo meo, quid distaret inter coniugalis plafidem, in qua sane experirer exemplo meo, quid distaret inter coniugalis placiti modum, quod foederatum esset generandi gratia, et pactum libidinosi amoris, ubi proles etiam contra. uotum nascitur, quamuis iam nata cogat se diligi. Recolo etiam, cum mihi theatrici carminis certamen inire placuisset, mandasse mihi nescio quem haruspicem, quid ei dare uellem mercedis, ut uincerem, me autem foeda illa sacramenta detestatum et abominatum respondisse, nec si corona illa ita esset inmortaliter aurea, muscam pro uictoria mea necari sinere. necaturus enim erat ille in sacrificiis suis animantia et illis honoribus inuitaturus mihi suffragatura daemonia uidebatur. sed hoc quoque malum non ex tua castitate repudiaui, deus cordis mei. non enim amare te noueram, qui nisi. fulgores corporeos cogitare non noueram. talibus enim figmentis suspirans anima nonne fornicatur
Abbreviated transcription (Latin):
te uͥ dux inp̃ceps: Aut qͥd sum cũ mͥ bene ẽ. nͥ sugens lac tuum.
aut fruens te cibo qͥ ñ corrũpit᷑: Et qͥs homo ÷ quilib& homo
eũ sit homo: Sed irrideant nos forte & potentes. nos autẽ infirini
& mopes confiteam᷑ tͥ. docebam in illis anniꝰ artem rethorica. &
uictoriosam loquacitatem. iuct cupiditatiᷤ uendebã. Malebã
tam dne tu seis bonos habere diseipłos sicut appellant᷑ bon i oe
cos sine dolo docebam dolos. ñ quib contra caput iunocentis agerent. sed
aliqͣndo ꝓcapite nocentis. Et ds uidisti de longinquo lapsantẽ in lubrico.
& in multo fumo scintillantẽ fidem meã. quã exhibebam in illo magys¬
terio diligentib uanitatẽ. & querentib mendatiũ socius coꝵ. In illis anniᷤ
unam habebam. ñ eo qd̃ legitimũ uocat᷑ coniigio cognitã. sed quã indaga¬
uerat uagus ardor inops prudentiȩ. Sed unã tam̃ ei quoq seruans thori

Expanded text:
te nisi dux in praeceps? aut quid smn, cum mihi bene est, nisi sugens lac tuum te nisi dux in praeceps? aut quid smn, cum mihi bene est, nisi sugens lac tuum aut fruons tc cibo, qui non corrumpitur? et quis homo est quilibet homo, cum sit homo? sed inrideant nos fortes et potentes, nos autem infirmi et inopes confiteamur tibi. Docebam in illis annis artem rhetoricam et uictoriosam loquacitatem uictus cupiditate uendebam. malebam tamen, domine, tu scis, bonos habere discipulos, sicut appellantur boni, et eos sine dolo docebam dolos, non quibus contra caput innocentis agerent, sed aliquando pro capite nocentis. et, deus, uidisti de longinquo lapsantem in lubrico et in multo fumo sciiitillantem fidem meam, quam exhibebam in illo magisterio diligentibus uanitatem et quaerentibus mendacium, socius eorum. in illis annis unam habebam non eo quod legitimum \'uocatur coniugio cognitam, sed quam indagauerat uagus ardor inops prudentiae; sed unam tamen, ei quoque seruans tori
Abbreviated transcription (Latin):
tricesimũ seducebam. & sed ucebamus falsi atq
fallenteᷤᷤ in uariis cupiditatib. & palã ꝑdoctrinaᷤ
quas liberales uocant. occulte aũt falso nomine
religionis. Hic suꝑbi illic suꝑsticiosi. ubiq uani ae
ppłaris głȩ scctantes in anitatẽ usq ad theatrico plaus.
& contentiosa carmina. & agonẽ coronarũ fencariun.
& spectaculoꝵ nugas. & intẽperantiã libydinum. Ilace
autẽ purgari nos ab istis sordib expetentes. cũ eis qui ap¬
pellarent᷑ ȩlect. & scĩ. afferrenus aescas de quib nobis in
officina aqualiculi sui fabricarent angłos & deos ꝑquos libe¬
rarem̃. & sectabar ista atq faciebã cum amicis meis. ꝑme.
ac mecũ deceptis. Irrideant me arrogantes. & ñdũ salubriter pro
obsecro. & dimͥ circum ic. p̾sentt memoria p̃teritoᷤᷤ circiuitꝰ erroriᷤᷤ
mei. & immolaret tibi hostiã iubilationis. Quid enĩsũ mͥ ego sine

Expanded text:
tricensimum, seducebamur et seducebamus falsi atque tricensimum, seducebamur et seducebamus falsi atque fallentes in uariis cupiditatibus et palam per doctrinas, quas liberales uocant, occulte autem falso nomine religionis, hic superbi, ibi superstitiosi, ubique uani, hac popularis gloriae sectantes inanitatem usque ad theatricos plausus et contentiosa carmina et agonem coronarum faenearum et spectaculorum nugas et intemperantiam libidinum, illae autem purgari nos ab istis sordibus expetentes, cum eis, qui appellarentur electi et sancti, aiferremus escas, de quiljus nobis in officina aqualiculi sui fabricarent angelos et deos, per quos liberaremur. et sectabar ista atque faciebam cum amicis meis per me ac mecum deceptis. inrideant me arrogantes et nondum salubriter prosoblielTo, et da mihi circuire praesenti memoria prae-, teritos circuitus erroris mei et immolare tibi hostiam iubilationis. quid enim sum ego mihi sine