comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quiᷤᷤ & qualis homo fuerit iste ho¬
ioseph.Simul & memento ma¬
gni illius qͦndam patriarchȩ
uenditi in egypto: & scito ipsiꝰ
istum non solum uocabulũ fuis¬
se sortitum: s & castimoniam
adeptum: innocentiã assecutũ.
& grãm. Siquidem ille ioseph fr̃¬
na ex inuidia uenditus & ductus
inegyptum. xp̃i uenditionem
p̃figurauit: istȩ ioseph herodia¬
nam inuidiam fugiens xp̃m in
egypto portauit. Ille dño suo fidẽ
seruans. dñe noluit commisceri:
istȩ dñam suã dñi sui matrem
iurginem agnoscens. & ipse con¬
tinens fideliter custodiuit. Iili da¬
ta ẽ intelligentia in mysteriis som¬
morum: isti datum ẽ conscium
fieri atq participem cęlestium
sacramentoꝵ. Ille frumenta ser¬
uauit ñ sibi s omni populo: istȩ
panem uiuum ecȩlo seruandũ
accepit. tam sibi qͣm toti mun¬
do. Non ẽ dubium. quin bontis
& fidelis homo fuerit istȩ ioseph:
cui mater desponsata ẽ saluatoris.

Expanded text:
quis et qualis homo fuerit iste Jquis et qualis homo fuerit iste Joseph. Simul et memento magni illius quondam patriarchae venditi in Aegypto : et scito ipsius istum non solum vocabulum fuisse sortitum, sed et castimoniam adeptum, innocentiam assecutum et gratiam. Siquidem ille Joseph, fraterna ex invidia venditus et ductus in Aegyptum, Christi venditionem praefiguravit: iste Joseph Herodianam invidiam fugiens, Christum in Aegyptum portavit . Ille domino suo fidem servans, dominae noluit commisceri : iste dominam suam, Domini sui matrem, virginem agnoscens, et ipse continens fideliter custodivit. Illi data est intelligentia in mysteriis somniorum : isti datum est conscium fieri atque participem coelestium sacramentorum . Ille frumenta servavit non sibi, sed omni populo : iste panem vivum e coelo servandum accepit tam sibi quam toti mundo. Non est dubium quin bonus et fidelis homo fuerit iste Joseph, cui Mater desponsata est Salvatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
gitante. quo scilicet occultȩ di¬
mitteret eam:apparuit ei ange¬
lus in somnis dicens. Ioseph fili
dauid noli timere acciꝑe mariã
s. ẽ. Itaq ꝓpt̾ istas rationes despon¬
sata ẽ maria iosẽph: ut potrꝰ sic̃
ponit euangłista. uiro cui nom̃
erat ioseph.Uirum nominat: ñ
quia maritus. s qͦd homo turtu¬
tis erat. Uel potius quia iurta ali¬
um euanglistam non uir simpli¬
citer sed uir eius dictus ẽ: meri¬
to appellatur qͦd necessariȩ puta¬
tur. Debuit gͦ uir eius appellari.
quia necesse fuit & putari: sicut
& pat̾ saluatoris. non quidẽ esse
s dici meruit ut putaretur esse:
dicente hoc ipso euangłista. Et
quainuis certa ut dictum ẽ. et
necessaria dispensatione. utrũq
ad tempus & appellatus sit. &
pucatus. Coniee tamen ex hac ap¬
pellatione qua licet dispensatoria
meruit honorari. adõ ut pat̾ dĩ
& dictus & creditus sit: conice ⁊
ex ꝓprio uocabulo qͦd augmen¬
dum non dubitas interpretari:

Expanded text:
gitante, scilicet quod occulte digitante, scilicet quod occulte dimitteret eam, apparuit ei angelus in somnis, dicens: Joseph fili David, noli timere accipere Mariam st . Itaque propter istas rationes desponsata est Maria Joseph, vel potius, sicut ponit evangelista, viro, cui nomen erat Joseph. Virum nominat, non quia maritus, sed quod homo virtutis erat. Vel potius quia, juxta alium evangelistam, non vir simpliciter, sed vir ejus dictus est, merito appellatur quod necessarie putatur. Debuit ergo vir ejus appellari, quia necesse fuit et putari: sicut et pater Salvatoris non quidem esse, sed dici meruit, ut putaretur esse, dicente hoc ipso evangelista: Et quamvis certa ut dictum est et necessaria dispensatione utrumque ad tempus et appellatus sit et putatus. 16. Conjice tamen ex hac appellatione, qua, licet dispensatoria, meruit honorari a Deo, ut pater Dei et dictus, et creditus sit: conjice et ex proprio vocabulo quod augmentum non dubitas interpretari
Abbreviated transcription (Latin):
geretur rationem.Quid enim
dure ceruicis: populo non cre¬
denti & contradicenti: Si dic̾et
qͦd sentiebat: qͦd de ulius purita¬
te comꝓbauerat:nonne mox in¬
creduli & crudeles iudei subsan¬
narent illum. lapidarent ulam:
Quando namq ueritati credent
tacenti in utero: quã postea con¬
dempserunt clarmantem i
demplo: Quid facerent necdum
apparenti: cui postmodũ impi¬
as manus imecerunt. etiã mira¬
culis choruscanti: Merito eigo
uir iustus.:ne aut mentiri aut
diffamare cogeretur in noxiã:
occulte uoluit dimittere eam.
Sin uͦ alit̃ quis sentiat & ioseph
sic̃ hominẽ dubitasse conten¬
dat: s quia iustus erat noluis¬
se quidem habitare cũ ea ꝓpter
suspicionem. nec tamen qͥa pius
erat traducere uoluisse suspectã.
& ideo uoluerit occulte dimitt̾e
eam: breuiter respondeo. etiam
sic illam dubitationem ioseph fu¬
isse necessariam. quȩ diuino me¬
ruerit certificari oraculo. Sic qͥp¬
pe seriptum ẽ. Hec autem eo co¬

Expanded text:
geretur rationem. Quid enimgeretur rationem. Quid enim durae cervicis, populo non credenti et contradicenti? Si diceret quod sentiebat, quod de illics puritate comprobaverat, nonne mox increduli et crudeles Judaei subsannarent illum, lapidarent illam? Quando namque Veritati crederent tacenti in utero, quam postea contempserunt clamantem in templo? Quid facerent necdum apparenti, qui postmodum impias manus injecerunt etiam miraculis coruscanti? Merito ergo vir justus, ne aut mentiri, aut diffamare cogeretur innoxiam, voluit occulte dimittere eam. 15. Sin vero aliter quis sentiat, et Joseph sicut hominem dubitasse contendat, sed quia justus erat, noluisse quidem habitare cum ea propter suspicionem, nec tamen quia pius erat traducere voluisse suspectam, et ideo voluerit occulte dimittere eam, breviter respondeo, etiam sic dubitationem illam Joseph fuisse necessariam, quae divino meruit certificari oraculo. Sic quippe scriptum est: Haec autem eo co
Abbreviated transcription (Latin):
sum dignus ut intres sub tectũ
meum. Ita gͦ & ioseph. indignum
& peccatorem se reputans: dice¬
bat intra se.atali &tanta non
debere sibi ultra familiare pre¬
star contubernium: cuius supͣ
se mirabilem expauescebat dig¬
nitatem. Uidebat et horrebat
diuinȩ p̾sentiȩ certissimum ge¬
stantem insigne: et quia myste¬
rium penetrare non poterat:
uolebat dimittere eam. Expa¬
uit petrus potentiȩ magnitu¬
dinem: expauit centurio p̃sen¬
diȩ maiestatem: ex horruit nimi¬
rum et ioseph sicut homo huiꝰ
sterii ꝓfunditatem: & ideo uo¬
luit occulte dimittere eã. Mira¬
ris qͦd ioseph pregnantis sese
consortio uirginis iudieabat ĩ¬
dignum: cum audias & seãm
elisabeth eius non posse ferre p̃¬
sentiam. nͥ cum tremore quidẽ
reuerentia: Ait enim. Unde
hoc michi ut ueniat mat̾ dñi
mei adme:Ideo itaqs ioseph uo¬
luit dimittere eam. S qͣre occul-¬
te & non palam:Ne uidelicet di¬
uortii causam inquireretur: exi¬

Expanded text:
sum dignus ut intres sub tectum sum dignus ut intres sub tectum meum . Ita ergo et Joseph indignum et peccatorem se reputans, dicebat intra se, a tali et a tanta non debere sibi ultra familiare praestari contubernium, cujus supra se mirabilem expavescebat dignitatem. Videbat et horrebat divinae praesentiae certissimum gestantem insigne: et quia mysterium penetrare non poterat, volebat dimittere eam. Expavit Petrus potentiae magnitudinem, expavit Centurio praesentiae majestatem. Exhorruit nimirum et Joseph, sicut homo, hujus sterii profunditatem: et ideo occulte voluit dimittere eam. 742 Miraris quod Joseph praegnantis sese consortio Virginis judicabat indignum, cum audias et sanctam Elisabeth ejus non posse ferre praesentiam, nisi cum tremore quidem et reverentia? Ait namque: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? Ideo itaque Joseph voluit dimittere eam. Sed quare occulte, et non palam? Ne videlicet divortii causam inquireretur, exi
Abbreviated transcription (Latin):
do uinci: nob̃ manentib suꝑbiͤ:
Necessario gͥ desponsata ẽ. maria
ioseph. quando ꝑhoe & a cam¬
bus scm̃ absconditur: & aspon¬
so unrginitas comꝓbatur: ⁊ uir¬
ginis tam uerecundiȩ parcitur.
qͣm fame ꝓuidetur. Quid sapi-¬
entius:Quid dignius diuina
ꝓuidentia: Ano tali consilio se¬
cretis cȩlestib & admittit᷑ testis.
& excluditur hostis: & integra
seruatur fama uirginis matris.
Alioquin quando pepeisset iu
traducere: quia sicut nequaqͣm
iustus eẽt si cognitam ream con¬
sensisset: sic nichilominus iuistꝰ
non esset si ꝓbatam innoxiam
condempnasset. Cum gͦ esset iu
stus & nollet eam traducere: uo
luit dimittere eam. Quare uo¬
luit dimittere eam: Accipe ⁊
in hoc non meam s patrũ sen¬
tentiã. Propt̃ hoc ioseph uoluit
dimittere eam. ꝓpt̾ qͦd et petrꝰ
dnm̃ a se repellebat dicens. exi a
me dñe. quia homo peccator sũ:
ꝓpt̃ qͦd ⁊centuro a domo sua eũ
ꝓhibebat cum diceret. dñe non

Expanded text:
Deo vinci, nobis manentibus superbis? Deo vinci, nobis manentibus superbis? Necessario igitur desponsata est Maria Joseph, quando per hoc et a canibus sanctum absconditur, et a sponso virginitas comprobatur, et Virginis tam verecundiae parcitur, quam famae providetur. Quid sapientius, quid dignius divina providentia? Uno tali consilio secretis coelestibus et admittitur testis, et excluditur hostis, et integra servatur fama Virginis matris. Alioquin quando pepercisset jtraducere: quia sicut nequaquam justus esset, si cognitam ream consensisset; sic nihilominus justus non esset, si probatam innoxiam condemnasset. Cum ergo justus esset et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam. 14. Quare voluit dimittere eam? Accipe et in hoc non meam, sed Patrum sententiam. Propter hoc Joseph voluit dimittere eam, propter quod et Petrus Dominum a se repellebat, dicens: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum : propter quod et Centurio a domo sua eum prohibebat, cum diceret: Domine, non
Abbreviated transcription (Latin):
maliciȩ fraudi dum ars pietatiᷤ
illuderet. ac maligni fortitudinẽ
xp̃i uirtus conteret: diabolo ds̃
& prudentior appareret & fortior.
Ita quippe decuit incarnatam
sapientiam spiritalem uincere
maliciam: quo non solum atcin¬
geret. a fine usq ad finem fortit̃
sed & disponeret omnia suauit̃.
Attigit autem a fine usq ad finẽ
id÷ a celo usq ad infernum.Si aᷤ¬
scendero inquit in cȩlum tu illic
es:si descendõ ininfernum ades.
Utrobiq uͦ fortiter: quando & de
suꝑnis expulit suꝑbum. & ap̃
inferos spoliauit auarum. Con¬
ueniens gͦ erat. ut suauiter quoq
omnia cȩlestia scilicet & terrena
disponeret: quatinus & illinc
deiciens inquietum. reliquos in
pace firmaret: et huc debellatu¬
rus inuidum. nobis prius suȩ
humilitatis & mansuetudinis
ualde necessarium exemplum
relinqueret: sicq mirabili fieret
moderamine sapientiȩ. ut ⁊ sus
suauis. et hostib fortis appareret.
Quid enim ꝓdesset diabolum a

Expanded text:
malitiae fraudi dum ars pietatis malitiae fraudi dum ars pietatis illuderet, ac maligni fortitudinem Christi virtus contereret, diabolo Deus et prudentior appareret et fortior. Ita quippe decuit incarnatam Sapientiam spiritualem vincere malitiam, quo non solum attingeret a fine usque ad finem fortiter, sed et disponeret omnia suaviter . Attingit autem a fine usque ad finem, id est a coelo usque ad infernum. Si ascendero, inquit, in coelum,tu illic es: si descendero in infernum, ades . Utrobique vero fortiter, quando et de supernis expulit superbum, et apud inferos spoliavit avarum. Conveniens ergo erat ut suaviter quoque omnia, coelestia scilicet et terrena, disponeret: quatenus et illinc dejiciens inquietum, reliquos in pace firmaret, et hic debellaturus invidum, nobis prius suae humilitatis et mansuetudinis valde necessarium exemplum relinqueret: sicque mirabili fieret moderamine sapientiae, ut et suis suavis, et hostibus fortis appareret. Quid enim prodesset diabolum a
Abbreviated transcription (Latin):
cur: Poterat utiq: S ñ poterat
latere demones: qͦd scirent homi¬
nes. Oportebat autem a pͥncipe
mundi aliquandiu celari diui¬
ni consilii sacramentum: ñ qͦd
ds̃ si palam opus suũ facere uel¬
let impediri posse ab illo metue¬
ret:s quia ipse qui non solum
potenter s etiam sapienter quȩ¬
eunq uoluit fecit. sieut mom:¬
nib suis oꝑib quasdam rerum
uel temporum congruentias ꝓ¬
pter ordinis pulchritudinẽ ser¬
uare consueuit: ita in hoc qͦ dã
magnifieo oꝑe suo nr̃ȩ uidelicet
reparationis.non tantum poten
diam sed et prudentiam suã ostñ¬
dere uoluit Et quamqͣm ulud ali¬
ter quomͦ uellet ꝑficere potuisset:
placuit ei tamen eo potiꝰ et mͦ ⁊
ordine hominẽ sibi reconciliare.
quo nouerat cecidisse: ut sicut
diabolus prius feminã sediueit.
& postmodum uirum ꝑ femi¬
nam uicit: ita prius a femina
uirgine seduceretur. & pꝰ a uiro
xp̃o aꝑte debellaretur: quatinꝰ

Expanded text:
tur? Poterat utique; sed non poterat tur? Poterat utique; sed non poterat latere daemones, quod scirent homines. Oportebat autem a principe mundi aliquandiu celari divini consilii sacramentum: non quod Deus, si palam opus suum facere vellet, impediri posse ab illo metueret: sed quia ipse, qui non solum potenter, sed etiam sapienter quaecunque voluit fecit, sicut in omnibus operibus suis quasdam rerum vel temporum congruentias propter ordinis pulchritudinem servare consuevit, ita in hoc quoque tam magnifico opere suo, nostrae videlicet reparationis, non tantum potentiam suam, sed et prudentiam ostendere voluit. Et quanquam illud aliter, quomodo vellet, perficere potuisset; placuit ei tamen eo potius et modo, et ordine hominem sibi reconciliare, quo noverat cecidisse: ut, sicut diabolus prius seduxit feminam, et postmodum virum per feminam vicit, ita prius a femina virgine seduceretur, et post a viro Christo aperte debellaretur: quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ pudiciciȩ fidelissimus
testis. Pulchra utruisq rei conue¬
nientia. Et dubitatio thomȩ & de¬
sponsatio mariȩ. poteraut quidẽ
similis nobis laqueum erroris ini¬
cere: fidez uidelicet in illo. castita¬
tis in illa ueritatem in suspicionẽ
metuebatur suspicio firma sit
certitudo.Nam et de filii resur¬
rectione. cicius quidẽ ego qui ĩ¬
firmus sum crediderim thomȩ
dubitanti & palpanti qͣm cephȩ
audienti & credenti: & de matͥs
continentia facilius sponso eius
custodienti & exꝑienti: quã ipsi
qͦ uirgini de sola sua conscientia
se defendenti.Dic queso.quis eã
uidens non desponsatam & graui¬
dam: non potius diceret meretri
decebat hoc dici de matre dñi.
Tolerabilius uͦ atq honestius fuit.
putari ad tempus xp̃m de con¬
iugio fuisse natũ qͣm de formea¬
tione.S non poterat inquis ds̃
aꝑtum aliquod ostendere signũ:
quo uidelicet fieret ut eiꝰ nec ort᷑
infamaretur. nec mat crimmare¬

Expanded text:
factus est pudicitiae fidelissimus factus est pudicitiae fidelissimus testis. Pulchra utriusque rei convenientia: et dubitatio Thomae, et desponsatio Mariae. Poterant quidem similis erroris laqueum nobis injicere, fidei videlicet in illo, castitatis in illa, veritatem in suspicionem metuebatur suspicio, firma sit certitudo. Nam et de Filii resurrectione citius quidem ego, qui infirmus sum, crediderim Thomae dubitanti et palpanti, quam Cephae audienti et credenti: et de Matris continentia facilius sponso ejus custodienti et experienti, quam ipsi quoque Virgini de sola sua conscientia se defendenti. Dic, quaeso, quis 741 eam videns non desponsatam et gravidam, non potius diceret meretricdecebat hoc dici de Matre Domini. Tolerabilius vero atque honestius fuit putari ad tempus Christum de conjugio fuisse natum, quam de fornicatione. 13. Sed non poterat, inquis, Deus apertum aliquod ostendere signum, quo videlicet fieret ut ejus nec ortus infamaretur, nec mater criminare
Abbreviated transcription (Latin):
desponsatam ioseph. Aduirginẽ
inquit desponsatam. Quare de¬
sponsatam: Cum eẽt inquam uͥ¬
go electa. & ut ostensum ẽ uirgo
conceptura. uirgo paritura: mi¬
rum cur desponsata fuerit non
nuptura. Numquid uł hoc casu
factum quis dixerit: Non ẽ casu
factum qͦd rationabił causa com¬
mendat: causa ualde utilis ⁊ ne¬
cessaria: & duuni ꝓrsus adinuen¬
tione consilii digna Dic̃a qͦd mͥ
immo qͦd ante me. patrib uisũ
fuit. Illa itaq fuit ratio desponsa¬
tionis mariȩ: quȩ & dubitationiᷤ
ut a die desponsationis suȩ. usq
ad tempꝰ nuptiarũ sponsis spon¬
sȩ traderentur custodiendȩ: qua¬
tinus earum ipsi eo sibi pudicici¬
am curiosius seruarent: quo sibi
ipsi fideliores existerent. Sicut gͥ
thomas dubitando. palpando.
constantissimus fact̾us ẽ dñice
confes sor resurrectionis: ita no
seph mariam sibi desponsando
erꝰq conu̾sationem in tempore
custodiȩ studiosius comꝓbando.

Expanded text:
desponsatam Joseph. 12. Ad Virginem, desponsatam Joseph. 12. Ad Virginem, inquit, desponsatam. Quare desponsatam? Cum esset, inquam, virgo electa, et, ut ostensum est, virgo conceptura, virgo paritura, mirum cur desponsata fuerit, non nuptura. Nunquid vel hoc casu factum quis dixerit? Non est casu factum, quod rationabilis causa commendat, causa valde utilis et necessaria, et divini prorsus adinventione consilii digna. Dicam quod mihi, imo quod ante me Patribus visum fuit. Illa utique fuit ratio desponsationis Mariae, quae et dubitationis ut a die desponsationis suae, usque ad tempus nuptiarum, sponsis sponsae traderentur custodiendae: quatenus earum ipsi eo sibi pudicitiam curiosius servarent, quo sibi ipsi fideliores existerent. Sicut ergo Thomas dubitando, palpando, constantissimus factus est Dominicae confessor resurrectionis, ita et Joseph Mariam sibi desponsando ejusque conversationem in tempore custodiae studiosius comprobando,
Abbreviated transcription (Latin):
aroncos flores exposuit.Ecce
inquit uirgo concipiet & pariet
filium. En habes feminã: scilicet
uirginem.uis et de uiro audire
quiꝰ sit: Et uocabitur ait nom̃ eiꝰ
emmanuel᷑.id nobiscum ds. fẽ¬
mina itaq cireumdans uirum:
uirgo ẽ concipiens dm. Uides qͣ
pulchrȩ & concorditer sc̃oꝵ mi¬
ra fact̾a & mystica dict̾a sibi in¬
uicem concinunt: Aides quam
stupendum sit hoc unum de uir¬
gine & in uirgine factum mira
racula. tot oracula ꝓmiserunt:
Vnus nimirum fuit sp̃s ꝓphaꝵ:
cemporib.eandem rem diuersi
non diuerso spũ et preuiderunt
&predirerunt. Quod moysi mõ¬
stratum ẽ. in tubo & igne. aaron
inuirga & flore. gedeoni in uel¬
lere ⁊ore: hoc aꝑte salomon pre¬
uidit in forti muliere & eiꝰ precio.
aꝑtius ieremias preciit de femi¬
na & uiro. aꝑtissime ysaias decla-¬
rauit de uirgine & dõ: gabrieltã¬
dem exhibuit ipsam urginem
nunc euanglista. Missus ẽ ait an¬
gelus. gabriel.a.d. ad uirginem

Expanded text:
aronicos flores exposuit. Ecce, aronicos flores exposuit. Ecce, inquit, virgo concipiet, et pariet filium. En habes, feminam, scilicet Virginem. Vis et de viro audire quis scit? Et vocabitur, ait, nomen ejus Emmanuel, id est, Nobiscum Deus . Femina itaque circumdans virum, Virgo est concipiens Deum. Vides quam pulchre et concorditer sanctorum mira facta et mystica dicta sibi invicem concinant. Vides quam stupendum sit hoc unum de Virgine et in Virgine factum miracnerunt, tot oracula promiserunt. Unus nimirum fuit spiritus protemporibus, eamdem rem diversi, non diverso spiritu et praeviderunt, et praedixerunt. Quod Moysi monstratum est in rubo et igne, Aaroni in virga et flore, Gedeoni in vellere et rore; hoc aperte Salomon praedixit in forti muliere et ejus pretio; apertius Jeremias praecinuit de femina et viro, apertissime Isaias declaravit de Virgine et Deo, Gabriel tandem exhibuit ipsam Virginemnunc Evangelista: Missus est, ait, angelus Gabriel a Deo ad Virginem,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ante non haberet:s quod ac¬
cedere uideretur quando uole
cum ꝓficis. nec qͣndo nec qͣntũ
uis ꝓficis: s te nesciente tuus ꝓ¬
fec̾tus moderatur: tua uita dis
suam: & qͣnde uolebat. & quib
uolebat sapiens apparebat. qñ
& quib uolebat sapientior: q̃ñ⁊
qͥb uolebat sapientissimꝰ. quamqͣm
in se numquam eẽt nisi sapien¬
tissimus. Similiter & cum semꝑ
omni gr̃a plenus fuisset. siue qͣm
apud dm̃. siue qͣm apud homi¬
nes habere deberet: ꝓ suo tamen
arbitrio eam nunc plus. nẽ mi¬
nus ostentabat. ꝓut cernentiũ
ut meritis congruere uł salut
expedire sciebat. Constat ergo
quia semꝑ iħc uirilem animũ
Habuit: & si semꝑ in corꝑe uir ñ
apparuit. Cur deniq dubito ui¬
rum fuisse in utero: quem inibi
dm̃ fuisse non ambigo: Mius
quippe ẽ ẽẽ turum qm esse dm.
S uide si non etiam hanc Ihere¬
miȩ nouitatem ysayas lucidissi¬
me aꝑit: qui & nouos suꝑiuis a¬

Expanded text:
quod ante non haberet; sed quod acquod ante non haberet; sed quod accedere videretur, quando volebcum proficis, non quando, nec quantum vis proficis: sed te nesciente tuus moderatur profectus, tua vita dispsuam, et quando volebat, et quibus volebat sapiens apparebat, quando et quibus volebat sapientior, quando et quibus volebat sapientissimus: quanquam in se nunquam esset nisi sapientissimus. Similiter et cum semper omni gratia plenus fuisset, sive quam apud Deum, sive quam apud homines habere deberet, pro suo tamen arbitrio eam nunc plus, nunc minus ostendebat, prout cernentium vel meritis congruere, vel saluti expedire sciebat. Constat ergo quia semper Jesus virilem animum habuit, etsi semper in corpore vir non apparuit. Cur denique dubito virum fuisse in utero, quem inibi Deum fuisse non ambigo? Minus quippe est esse virum, quam esse Deum. 11. Sed vide si non etiam hanc Jeremiae novitatem Isaias lucidissime aperit, qui et novos superius A
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse iħ̃m. non solum cũ iam
diceretur uir ꝓph̾a potens in
oꝑe & sermone:s etiam cũ de¬
nera adhuc infantis di menbra
mater blando uł foueret in gre¬
erat ihs necdum etiã natus: s
sensuum. ñ corpulentia men¬
broꝵ. Neq enim minus habu
ens inp̃sepio. siue iam grandiꝰ.¬
culus interrogans doctores in
templo. suie iam ꝑfectȩ ȩtatis
docens in populo: eque ꝓfecto
plenus fuit spũ sco.Nec fuit ho¬
ra inquacunq ȩtate sua. qua de
plenitudine illa qͣm in sui con¬
ceptione accepit in utero. uel
aliquid minueretur. ut eidem
aliquid addiceretur. s aprinei¬
pio ꝑfectus. a principio inquã
plenus fuit spũ sapientie &. in¬
tellec̾tus. spũ consilii. & fortitu¬
dinis: sp̃u scientiȩ & pietatis:
spũ timoris dñi. Nec te moueat
qͦd de ipso legis in alio loco.
mines.Nam qͦd de sapientia h¬
erat. s sedm qͦd apparebat in¬
telligendum ẽ. Non quia uide¬
licet aliquid nouum ei accedẽt

Expanded text:
fuisse Jesum, non solum jam cum fuisse Jesum, non solum jam cum diceretur vir propheta, potens in opere et sermone , sed etiam cum tenera adhuc infantis membra Dei mater blando vel foveret in greerat Jesus necdum etiam natus, sedsensuum, non corpulentia membrorum. Neque enim minus habuiens in praesepio, sive jam grandiusculus interrogans doctores in templo, sive jam perfectae aetatis docens in populo, aeque profecto plenus fuit Spiritu sancto. Nec fuit hora in quacunque aetate sua, qua de plenitudine illa quam in sui conceptione accepit in utero, vel aliquid minueretur, vel aliquid eidem adjiceretur: sed a principio perfectus, a principio, inquam, plenus fuit spiritu sapientiae et intellectus, spiritu consilii et fortitudinis, spiritu scis Domini . 10. Nec te moveat, quod de ipso legis in alio loco: mines . Nam quod de sapientia eerat, sed secundum quod apparebat, intelligendum est: non quia videlicet aliquid ei novum accederet,
Abbreviated transcription (Latin):
conceptum pardumq uirgina¬
lem: si forte int plurima noua
ac mira quȩ ibi ꝓfecto inspicit.
qui diligenter inquirit etiam
longutido breuis: latitudo an¬
gusta: altitudo subdita: ꝓfun¬
ditas plana. Ibi agnoseitur lux
ñ lucens: uerbũ infans: aqua
sitiens: panis esuriens. Uideas si
attendas potentiam regi: sapi¬
entiam instrui: uirtutem susten¬
tan: dm̃ deniq lac̾tentẽ. s an¬
głos reficientem: uagientem. s
miseros consolantem.Uideas
si attendas tristari lȩticiã: paue¬
re fidiiciam: salutem pati: uitã
mori: fortitudinem infirmari. S
qͦd non minus mirandum ẽ. ipsa
ibi cernitur tristicia letificans:
pauor confortans: passio saluanͤ:
mors uiuificans: infirmitas ro¬
borans. Cui iam illud qͦ non oc¬
currat qͦd querebam: Num quid
ñ facile tͥ ẽ. int̾ hec feminã agno¬
scere uirum cireumdantem: cũ
mariam uideas uirũ apꝓbatũ
a dõ iħm suo utero curum plec¬
tentem: llirum autẽ dixerim

Expanded text:
conceptum partumque virginaconceptum partumque virginalem, si forte inter plurima nova ac mira, quae ibi profecto inspicit qui diligenter inquirit, etiam longitudo brevis, latitudo angusta, altitudo subdita, profunditas plana  alias, plena. Ibi agnoscitur lux non lucens, verbum infans, aqua sitiens, panis esuriens. Videas, si attendas, potentiam regi, sapientiam instrui, virtutem sustentari: Deum denique lactentem, sed angelos reficientem; vagientem, sed miseros consolantem. Videas, si attendas, tristari laetitiam, pavere fiduciam, salutem pati, vitam mori, fortitudinem infirmari. Sed, quod non minus mirandum est, ipsa ibi cernitur tristitia laetificans, pavor confortans, passio salvans, mors vivificans, infirmitas roborans. Cui jam illud quoque non occurrat, quod quaerebam? Nunquid non facile tibi est inter haec feminam agnoscere virum circumdantem, cum Mariam videas virum approbatum a Deo Jesum suo utero circumplectentem? Virum autem dixerim
Abbreviated transcription (Latin):
remiam noua ueterib uaticinã¬
tem: & quem presentem monst᷑¬
re non poterat uenturum & ar¬
denter desid̾antẽ & fidenter pro¬
mitcentẽ. Nouum inquit creauit
dñs suꝑ terram: femina circum¬
dabit uirum. Quȩ ẽ. hȩc femina :
Quis uͦ iste uir:: Aut si uir. quomͦ
a femina circumdatus: Aut si a
femina circumdari potest: qͦmͦ
uir:: Et ut aꝑtius dicam: quomͦ
puericiam. adolescentiam. atq
iuuentutem transeuntes. ad gͣ¬
dum usq senectut ꝓrimum
ꝑuenerunt. Qui gͦiam adõ gͣn¬
dis ẽ. quomͦ a femina circumda¬
ri potest: Si dixisset femina cir¬
cumdabit infantem. uł femi¬
na circum dabit paruulum: nec
nouũ iuideretur nec mirũ. Nũc
autem quia nil tale posuit. sed
dixit uirum: querimus quȩ sit
hȩc nouitas quã d̃s fecit int̾ra.
& uir intra feminei uniꝰ corpꝰ¬
culi menbra sese cohiberet. Qͥd¬
hoc ẽ miraculi: Numqͥd potest
homo utait nichodemus in
uentrem matris suȩ iterato in¬
tioire & nasci: S uerto me ad

Expanded text:
remiam nova veteribus vaticinantem, et quem praesentem monstrare non poterat, venturum et ardenter desiderantem, et fidenter promittentem: Novum, inquit, creavit Dominus super terram: femina circumdabit virum . Quae est haec femina? quis vero iste vir? Aut si vir, quomodo a femina circumdatus? aut si a femina circumdari potest, quomodo vir? Et ut apertius dicam, quomodpueritiam, adolescentiam atque juventutem transeuntes, ad gradum usque senectuti proximum pervenerunt. Qui ergo jam adeo grandis est, quomodo a femina circumdari potest? Si dixisset, Femina circumdabit infantem; vel, Femina circumdabit parvulum; nec novum videretur, nec mirum. Nunc autem quia nil tale posuit, sed dixit virum, quaerimus quae sit haec novitas, quam Deus fecit in terra, et vir intra feminei unius corpusculi membra sese cohiberet? qhoc miraculi? Nunquid potest homo, ut ait Nicodemus, in ventrem matris suae iterato introire, et renasci? 9. Sed verto me ad
Abbreviated transcription (Latin):
gruere. ut qui uicerat ꝑ feminã.
uinceretur ꝑ ipsam: uehemen¬
ter admirans aiebat. Mulierẽ
fortem quis inueniet: Qͦd est
dicere.Si ita de manu femine
pendet. & nr̃a omĩum salus.⁊
innocentiȩ restitutio. & de ho¬
ste uictoria: fordis ornnino ne¬
cesse ẽ. ut prͦuideatur: quȩ ad

Expanded text:
congruere ut qui vicerat per feminam, congruere ut qui vicerat per feminam, vinceretur per ipsam, vehementer admirans aiebat: Mulierem fortem quis inveniet? Quod est dicere: Si ita de manu feminae pendet et nostra omnium salus, et innocentiae restitutio, et de hoste victoria: fortis omnino nec
Abbreviated transcription (Latin):
fortitu inuentam: s a scło elec¬
tam: ab altissimo precognitam
& sibi p̃paratam: abangłis ser¬
uatam: a patrib p̃signatam. a
ꝓpħis ꝓmissam. Serutare scrip¬
turas: & ꝓba quȩ dieo. Uis ne ut¬
& ego aliqua exhis destimonia
hic inseram: Ut pauea loquar
de plurib: quã tibi aliam d̃s̃ p̃¬
dixisse uidetur quando ad serpẽ¬
tem ait. inimicicias ponam int̃
de & mulierem: Et si adhuc du¬
bitas an de maria dixerit: au¬
di qͦd sequitur. ipsa conderet
caput tuum. Cui hȩc seruata
uictoria ẽ. nͥ mariȩ: Ipsa ꝓcul
dubio caput contriuit uene¬
natum. quȩ omnimodã mali¬
gni suggestionem tã de carmᷤ
illecebra. qͣm de mendis suꝑbia
deduxit adnichilum. Quã uͦ
aliam salomon requirebat cũ
dicebat: mulierem fortem qui ᷤ
inueniet: Nouerat quippe
uir sapiens huius sexus infir¬
mitatem: fragile corpꝰ. lubricã
mentem: quia tamen & d̃m le¬
gerat ꝓmisisse. & ita uidebat

Expanded text:
fortuitu inventam, sed a saeculo elecfortuitu inventam, sed a saeculo electam, ab Altissimo praecognitam et sibi praeparatam, ab angelis servatam, a patribus praesignatam, a prophetis promissam. Scrutare 738 Scripturas, et proba quae dico. Visne ut et ego aliqua ex his testimonia hic inseram? Ut pauca loquar de pluribus, quam tibi aliam praedixisse Deus videtur, quando ad serpentem ait: Inimicitias ponam inter te et mulierem? Et si adhuc dubitas quod de Maria non dixerit, audi quod sequitur: Ipsa conteret caput tuum . Cui haec servata victoria est, nisi Mariae? Ipsa procul dubio caput contrivit venenatum, quae omnimodam maligni suggestionem tam de carnis illecebra, quam de mentis superbia deduxit ad nihilum. 5. Quam vero aliam Salomon requirebat, cum dicebat: Mulierem fortem quis inveniet? Noverat quippe vir sapiens hujus sexus infirmitatem, fragile corpus, lubricam mentem. Quia tamen et Deum legerat promisisse, et ita videbat
Abbreviated transcription (Latin):
ferat. ipsa patri ꝓ matre satis¬
faciat: quia ecce si uir cecidit
ꝑ feminam. iam non erigitur nͥ ꝑ
feminam. Quid dicebas oadam:
culpam. Uerumptamen sap̾ia
uicit maliciam: cum occasionẽ
ueniȩ quam ate ds̃ int̾rogando
Redditur nempe femina ꝓ fe¬
gustum tͥ porrigat uitȩ: et ꝓ
uenenoso cibo illo amaritudi¬
nis. dulcedinẽ pariat fructus
ȩterni. ¶Iuta gͥ uerbum iniquȩ
excusationis in uocem gr̃arũ
actionis: & dic Dñe mu¬
lier quam dedisti mͥ .d.mͥ. de .l.
uitȩ & comedi: & dulce fac̾tũ ẽ
suꝑ mel ori mȩo: quia in ipso
iuuificasti me. Ecce enim ad
hoc missus ẽ ãd uirginẽ angłs.
Oadmirandã & omni honore
dignissimam uirginem. O fe¬
minam singłarider uenerandã.
suꝑ om̃s feminas admirabilẽ:
parentum reparatricem: poste¬
rorum iuuificatricem. Missus
ẽ inquit angłs ad uirginẽ. Airgi¬
nem carne:uirginem mente: uͭ¬
ginem ꝓfessione:uirginem de¬
niq qualem describit apls m̃te

Expanded text:
ferat, ipsa patri pro matre satisferat, ipsa patri pro matre satisfaciat: quia ecce si vir cecidit per feminam, jam non erigitur nisi per feminam. Quid dicebas, o Adam?culpam. Verumtamen Sapientia vicit malitiam, cum occasionem veniae, quam a te Deus interrogando Redditur nempe femina pro fegustum tibi porrigat vitae, et pro venenoso cibo illo amaritudinis dulcedinem pariat fructus aeterni. Muta ergo iniquae excusationis verbum in vocem gratiarum actionis, et dic: Domine, mulier, quamvitae, et comedi; et dulce factum est super mel ori meo, quia in ipso vivificasti me. Ecce enim ad hoc missus est angelus ad Virginem, O admirandam et omni honore dignissimam Virginem! o feminam singulariter venerandam, super omnes feminas admirabilem, parentum reparatricem, posterorum vivificatricem! 4. Missus est, inquit, angelus ad Virginem. Virginem carne, virginem mente, virginem professione, virginem denique, qualem describit Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
eua & parturimini cũ tristicia
& parturitis: adite uirginalem
thalamum: ingredimini si pote¬
stis pudicum sororis ur̃ȩ cubi¬
culum. Ecce enim d̃s̃ mittit ad
uirginem: ecce affatur angłs
mariam.Appomite aurem pa¬
rieti: auscultate quid nunciet
ei:si forte audiatis unde conso¬
lemini. Letare pat adam.s mag̃
tu o eua mat̾ exulta: qui siẽ om¬
nium parentes. Ita omĩum fui¬
stis ꝑemptores: et qͦd infelicius
ẽ prius ꝑemptores qͣm parentes.
Ambo in quam consolamini suꝑ
filia: & tali filia.S ula ampliꝰ
de qua malum ortum ẽ. prius:
cuius obꝓbrium iom̃s ꝑtranᷤᷤ¬
iit mulieres. Instat namq tp̃s
quo iam tollatur obꝓbrium:
nec habeat uir quid causetur
aduersus feminam: qui utiq
dum se imprudenter excusare
conaretur. crudeliter illam ac¬
cusare non cunctatus ẽ dicens.
Mulier qͣm dedisti mͥ dedit mͥ de
ligno & comedi. Propterea eua
curre ad mariã. curre mat̾ ad
filiam: filia ꝓ matre responde

Expanded text:
Eva, et parturimini cum tristitia, Eva, et parturimini cum tristitia, et parturitis. Adite virginalem thalamum, ingredimini, si potestis, pudicum sororis vestrae cubiculum. Ecce enim Deus mittit ad Virginem, ecce affatur angelus Mariam. Apponite aurem parieti, auscultate quid nuntiet ei, si forte audiatis unde consolemini. 3. Laetare, pater Adam, sed magis tu, o Eva mater, exsulta, qui, sicut omnium parentes, ita omnium fuistis peremptores; et, quod infelicius est, prius peremptores, quam parentes. Ambo, inquam, consolamini super filia, et tali filia; sed illa amplius, de qua malum ortum est prius, cujus opprobrium in omnes pertransiit mulieres. Instat namque tempus, quo jam tollatur opprobrium, nec habeat vir quid causetur adversus feminam: qui utique dum se imprudenter excusare conaretur, crudeliter illam accusare non cunctatus est, dicens, Mulier quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno, et comedi . Propterea curre, Eva, ad Mariam; curre, mater, ad filiam; filia pro matre respondea
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uirgin partum. qui ei iam
ante & uirginitatis inspiraue¬
rat uotum: & humilitatis p̃ro¬
gauerat meritum. Alioquin qͦmͦ
angłs eam in sequentib gr̃a ple¬
nam ꝓnuntiat: si quippiam uł
tura scã eẽt corpe. accepit donũ
uirginitatis: ut eẽt & mente: ac¬
cepit humilitatis. His nimirũ
uirgo regia gemmis ornata uͥ¬
tutum. geminoq mentis parit
& corꝑis decore p̃fulgida: sp̃e
sua & pulcritudine sua in cȩle¬
stib cognita. cęli ciuium inse
ꝓuocauit aspec̾tus: ita ut et re¬
gis animum in sui concupis¬
centiam inclinaret: & cȩlestem
nuneium adse de suꝑnis edu-¬
ceret Et hoc ẽ qͦd nob̾ hic euan¬
gelista commendat: cum ange¬
lum ꝑhibet a dõ destinatum
ad uirginem. Adõ inquit ad
ulrginem. Id÷ acelso ad humilẽ.
a dño ad ancillam: a creatore ad
creaturã. Quanta dignatio dĩ.
quanta uirginis excellentia.
Currite matres.currite filiȩ. cur¬
rite om̃s quȩ post euam & ex

Expanded text:
ergo Virgini partum, qui ei jam ergo Virgini partum, qui ei jam ante et virginitatis inspiraverat votum, et humilitatis praerogaverat meritum. Alioquin quomodo angelus eam in sequentibus gratia plenam pronuntiat, si quidpiam vel tura, sancta esset corpore, accepit donum virginitatis: ut esset et mente, accepit et humilitatis. His nimirum Virgo regia gemmis ornata virtutum, geminoque mentis pariter et corporis decore praefulgida, specie sua et pulchritudine sua in coelestibus cognita, coeli civium in se provocavit aspectus, ita ut et Regis animum in sui concupiscentiam inclinaret, et coelestem nuntium ad se de supernis educeret. Et hoc est quod nobis hic Evangelista commendat, cum angelum perhibet a Deo destinatum ad Virginem: A Deo, inquit, ad virginem: id est, a celso ad humilem, a Domino ad ancillam, a Creatore ad creaturam. Quanta dignatio Dei! quanta Virginis excellentia! Currite, matres; currite, filiae; currite, omnes quae post Evam, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
modulos. ne ipsarum quidem
iurginum ulla digna inueniet᷑
quia soli merito decantandum
seruabitur.quȩ sola de partu. &
partu diuino gloriatur. Glatur
dixerm de partu non in se: s in
ipso quem pepit.Ds̃ siquidẽ. ds̃
enim ẽ quem peꝑit. matrẽ suam
singlari in celestib donaturus
gła. singłari inderris p̃uenire cu¬
rauit & gr̃a: qua uidelicet inef¬
fabiliter & intact̾a concipet &¬
pareret incorrupta Porro dm̃ hui¬
modi decebat natlititas: qua ñ nͥ
de uirgine nasceret᷑. Talis cor¬
gruebat & uirgini partus: ut ñ
pareret nͥ deum. Proinde factor
hominũ ut homo fieret nascitu¬
rus de homine talem sibi erom¬
nib debuit deligere immo con¬
dere matrem: qualem & se decere
sciebat & sibi rnouerat placi¬
turam. Uoluit itaq uirginem:
dequa umaculata immacula¬
tus ꝓcedet omnium maculaspur¬
gaturus. Uoluit & humilem: de
qua mitis & humilis corde pro¬
diret harum inse untutum ne¬
cessarium omnib saluberrimũ¬
q exemplum ostenslirus. Dedit

Expanded text:
modulos ne ipsarum quidem virginum ulla digna invenietur; quia soli merito decantandum servabitur, quae sola de partu, et partu divino gloriatur. Gloriatur dixerim de partu, non in se, sed in ipso quem peperit. Deus siquidem Deus enim est quem peperit. Matrem suam singulari in coelestibus donaturus gloria, singulari in terris praevenire curavit et gratia, qua videlicet ineffabiliter et intacta conciperet, et pareret incorrupta. Porro Deo hujusmodi decebat nativitas, qua nonnisi de Virgine nasceretur: talis congruebat et Virgini partus, ut non pareret nisi Deum. Proinde factor hominum ut homo fieret, 737 nasciturus de homine, talem sibi ex omnibus debuit deligere, imo condere matrem, qualem et se decere sciebat, et sibi noverat placituram. Voluit itaque esse virginem, de qua immaculata immaculatus procederet, omnium maculas purgaturus: voluit et humilem, de qua mitis et humilis corde prodiret, harum in se virtutum necessarium omnibus saluberrimumque exemplum ostensurus. Dedit
Abbreviated transcription (Latin):
humanȩ suo se quietissimo elap
su uirgineum demisit in uterũ:
postmodum uͦ ubiq terrarũ dif¬
fusa ẽ. ꝑ ora p̃dicatorum: non iã
sicut pluua inuellus. s sic̃ stilli¬
cidia stillantia suꝑ derram. eum
quodam utiq strepitu uerboꝵac
sonitu miraculorum. Siquidem
recordatȩ sunt nubes ille quȩ por¬
tabant pluuiam: p̃ceptum sibi
fuisse cũ mitterentur. Qͦd dico uo¬
bis intenebris. dicite in lumine:
& qͦd in aure auditis. p̃dicate suꝑ

Expanded text:
humanae, suo se quietissimo illaphumanae, suo se quietissimo illapsu  alias, elapsu virgineum demisit in uterum: postmodum vero ubique terrarum diffusa est per ora praedicatorum, non jam sicut pluvia in vellus, sed sicut stillicidia stillantia super terram, cum quodam utique strepitu verborum, ac sonitu miraculorum. Siquidem recordatae sunt nubes illae, quae portabant pluviam, praeceptum sibi fuisse cum mitterentur: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate
Abbreviated transcription (Latin):
florem filium. iurgã intellige ma¬
trem: qm̃ & uirga floruit absq
germine: & uirgo concepit non
ex homine. Nec uirgȩ irorẽ flo¬
ris lesit emissio: nec uirginis pu¬
dorem. sacri partus editio. Profe¬
ramus & alia uirgini mat̾ doq
filio congrua. de seripturis de¬
stimonia. Quid illud gedeonis
sum. s sine uulnere carnis. in area
ponitur. & nunc quidem lana.
nunc uͦ area rore ꝑfunditur: nͥ
carnem assumptã de carne uir¬
ginis & absq detrimento uirgi¬
nitatis: Cui utiq distillantib
celis tota se infudit plenitudo
diuinitatis: ado ut ex hac ple
arida sumꝰ. Huic qͦ gedeonico fa¬
ct̾o ꝓpħicum dictum pulchre
satis conuenire uidetur: ubi le¬
gitur. Descendet sicut pluuia ĩ
uellus. Nam ꝑ hoc qͦd sequitur.
& sicut stillicidia stillantia suꝑ¬
uentam rore madidã aream. Plu¬
uia nempe uoluntaria qͣm segre¬
gauit ds̃ hereditati suȩ. placide
prius & absq strepitu oꝑationiᷤ

Expanded text:
florem Filium, virgam intellige Maflorem Filium, virgam intellige Matrem; quoniam et virga floruit absque germine, et virgo concepit non ex homine. Nec virgae virorem floris laesit emissio, nec virginis pudorem sacri partus editio. 7. Proferamus et alia Virgini Matri, Deoque Filio congrua de Scripturis testimonia. Quid illud Gedeonis sum, sed sine vulnere carnis in area ponitur, et nunc quidem lana, nunc vero area rore perfunditur , nisi carnem assumptam de carne Virginis, et absque detrimento virginitatis? Cui utique distillantibus coelis tota se infudit plenitudo divinitatis: adeo ut ex hac plenarida sumus. Huic quoque Gedeonico facto propheticum dictum pulchre satis convenire videtur, ubi legitur: Descendet sicut pluvia in vellus. Nam per hoc quod sequitur, et sicut stillicidia stillantia suventam 739 rore madidam aream. Pluvia nempe voluntaria, quam segregavit Deus haereditati suae, placide prius et absque strepitu operationis
Abbreviated transcription (Latin):
emisit. ñ solum flore uel fructu.
s ipsis etiam frondib eundem
significari. Noueris & apud moy¬
sen nec fruc̾tu uirge nec flore:s
ipsa uirga demonstrari.Illa utiq
uirga: qua feriente. aqua uł di¬
uiditur transituris. uł de petra
excutitur  bibituris. Nullum
autem inconueniens ẽ diuersis
reb diuersis excausis xp̃m figu¬
rari: & in uirga quidẽ potentiã.
in flore uͦ fraglantiam. in fructu
audem saporis dulcedinem. iN
frondib quoq sedulam eius in¬
telligi ꝓtectionem: qua uidelicet
paruulos ad se confugientes. sub
umbra alarũ suarum ꝓtegere ñ
desmit: siue abestu carnalium de¬
sidiorum. siue a facie impiorum
qui eos affuxerunt. Bona & desid̾a¬
bilis umbra sub alis iħu: ubi tutũ
ẽ fugientib refugiũ. gratum fesgiᷤˢ
refrigerium. ¶iserere mei dñe ihͣu
miserere mei. qm̃ inte confidita¬
nima mea: & in umbra alarũ tuaꝵ
sꝑabo. donec transeat iniquitas.
In hoc tamen ysaiȩ testimonio.

Expanded text:
emisit non solum flore vel fructu, emisit non solum flore vel fructu, sed ipsis etiam frondibus eumdem significari. Noveris et apud Moysen nec fructu virgae, nec flore, sed ipsa virga demonstrari; illa utique virga, qua feriente, aqua vel dividitur transituris , vel de petra excutitur bibituris . Nullum autem inconveniens est, diversis rebus diversis ex causis Christum figurari; et in virga quidem potentiam, in flore vero fragrantiam, in fructu autem saporis dulcedinem, in frondibus quoque sedulam ejus intelligi protectionem, qua videlicet parvulos ad se confugientes sub umbra alarum suarum protegere non desinit, sive ab aestu carnalium desideriorum, sive a facie impiorum, qui eos afflixerunt. Bona et desiderabilis umbra sub alis Jesu, ubi tutum est fugientibus refugium, gratum fessis refrigerium. Miserere mei, Domine Jesu, miserere mei; quoniam in te confidit anima mea, et in umbra alarum tuarum sperabo, donec transeat iniquitas . In hoc tamen Isaiae testimonio,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quesisse uideatur desꝑando:
subdit ꝓpħando. Pcul & de ul¬
timis finib precium euis. Hoc
ẽ. non uile.non paruum.ñ medi¬
ocre: non deniq de terra s de cȩ¬
lo: nec de cȩlo ꝓrimo terris pre¬
cium fortis huius mulieris:
s a summo cęlo egressio eius.
Quid deinde rub ille quondam
mosaycus portendebat. fłamas
quidem emittens s non ardens:
nͥ mariam parientem & dolorẽ
ñ sentientem: Quid rogo uir¬
ga aaron florida nec humecta¬
ta: ñ ipsam concipientem qͣm¬
ius uirum non cognoscentem:
Huius magni miraculi maiusmy¬
sterium ysaias edisserit dicens:
egredietur uirga de radice iesse
&flos de radice eius ascendet.
uirgam uirginem. florem uir¬
ginis partum intelligens. S si
tibi qͦd nunc in flore. xp̃e intelli¬
gi dicitur. suꝑiori uidetur ad¬
uersari. sententiȩ. qua non uirgȩ
flore. s floris fructu designari di¬
cebatur:noueris ineadem a¬
aronica uirga quȩ non solum
floruit s & fronduit & fruet̾um

Expanded text:
etur desperando, subdit prophetando, Procul et de ultimis finibus pretium ejus : hoc est non vile, non parvum, non mediocre, non denique de terra; sed de coelo, nec de coelo proximo terris pretium fortis hujus mulieris, sed a summo coelo egressio ejus. Quid deinde rubus ille quondam Mosaicus portendebat, flammas quidem emittens, sed non ardens , nisi Mariam parientem, et dolorem non sentientem? Quid, rogo, virga Aaron florida , nec humectata, nisi ipsam concipientem, quamvis virum non cognoscentem? Hujus magni miraculi majus mysterium Isaias edisserit, dicens, Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet : virgam, virginem; florem, virginis partum intelligens. 6. Sed si tibi quod nunc in flore Christus intelligi dicitur, superiori videtur adversari sententiae, qua non virgae flore, sed floris fructu designari dicebatur; noveris in eadem Aaronica virga quae non solum floruit, sed et fronduit, et fructum
Abbreviated transcription (Latin):
gans illum sanari. Qui orans bre¬
uiter: uade inquit filius tuus sa¬
nabitur. It ⁊ crastino redit cũ filio:
s minime sanato. Tum surgẽs ma¬
lachias ⁊ stans suꝑ eum diutius ora¬
uit: & ille sanatus ẽ. Et conuers ad
patrem: offer inquit illum dõ. An-¬
nuit homo.sz non denuit: & post
aliquot annos ille iam iuuenis re¬
cidit inidipsum: sine dubio ꝓpt̃
mobedientiam patris. & patni tͣns¬
gressionem. ¶Aluis quidã de lon¬
ginquo cũ esset malachias in fini¬
b mumunie attuilit ad eum fi¬
lium: pedum penit᷑ officio desti-¬
tutum. Ecunctatus quo nam mͦ
illi accidisset: ut suspicor inquit
demonũ malignitate. & addit.
Ludenti in prato ipsi ni fallor im¬
misere soporem: euigilansq pu¬
erulus sic se inuenit. Hȩc dicens
cum lacrimis precem fundit.
efflagitat opem. Misertus eius

Expanded text:
gans illum sanari: qui orans bregans illum sanari: qui orans breviter, « Vade, » inquit, « filius tuus sanabitur. » It, et crastino redit cum filio, sed minime sanato. Tum surgens Malachias, et stans super eum diutius oravit, et ille sanatus est. Et conversus ad patrem: « Offer, » inquit, « illum Deo. » Annuit homo, sed non tenuit: et post aliquot annos ille jam juvenis recidit in idipsum, sine dubio propter inobedientiam patris, et pacti transgressionem. Alius quidam veniens de longinquo, cum esset Malachias in finibus Mumoniae, attulit ad eum filium, pedum penitus officio destitutum. Percunctatus quonam modo illi id accedisset: « Ut suspicor, » inquit, « daemonum malignitate. » Et addit: « Ludenti in prato ipsi, ni fallor, immisere soporem, evigilansque puerulus, sic se invenit. » Haec dicens, cum lacrymis precem fundit, efflagitat opem. Misertus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
pauloante traditus fuerat. Nec
latuit flagicium. Ancilla que do¬
minam comitabatur. recurrens
domũ. nempe haud ꝓcul aberat
loco. nunciat anhela qͥd mali ac¬
eidit. Ad quam uocem germans
illius qui domi erant zelantes so¬
roris stuprum. tota᷑ illo festinan¬
tia ꝑuolant: pudiciciȩ hostem ip¬
so in loco ⁊ oꝑe sceleris dep̃hensũ.
multis confossum uulnerib in¬
terimunt.Nec dum conuentus
solutus erat: cum ecce armiger
illius qͦd euenerat nunciauit. &
mirati sunt uniu̾si: qͦd sententia
Malachiȩ tam celerem habuis¬
set effec̾tum. Timuerunt quiq
flagitiosi audito hoc uerbo: na
multi erant in terra: ⁊ derriti pus¬
gati sunt lauantes manus sua
in sanguine peccatoris. Piarmi
tium comitem multo iam qp̃re
discumbentem lecto. duriter quidẽ
increpans qͦd malus homo esset
immoderatius seruiens uentri &
gulȩ: benedicta aspsum aqua si-¬
Ln urbe caselensi uenit homo
ante eum cum filio paralytico: ro¬

Expanded text:
paulo ante traditus fuerat. Nec paulo ante traditus fuerat. Nec latuit flagitium. Ancilla, quae dominam comitabatur, recurrens domum nempe haud procul aberat loco nuntiat anhela quid mali acciderit. Ad quam vocem germani illius, qui domi erant, zelantes sororis stuprum, tota illo festinantia pervolant, pudicitiae hostem, ipso in loco et opere sceleris deprehensum, multis 679 confossum vulneribus interimunt. Necdum conventus solutus erat, cum ecce armiger illius, quod evenerat, nuntiavit. Et mirati sunt universi, quod sententia Malachiae tam celerem habuisset effectum. Timuerunt quique flagitiosi audito hoc verbo nam multi erant in terra, et territi purgati sunt, lavantes manus suas in sanguine peccatoritium comitem, multo jam tempore decumbentem lecto, duriter quidem increpans, quod malus homo esset, immoderatius serviens ventri et gulae, benedicta aspersum aquIn urbe Caselensi venit homo ante eum cum filio paralytico, ro