comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃ semina formarũ. formę seminum. motꝰ seminũ
atq formarũ. qui dedit ⁊ carni originẽ. pulchritu¬
dinem. ualitudinem. ꝓpagationis fecunditatem. m̃¬
broꝵ dispositionem. salutem. concordiam. qͥ ⁊ animȩ
irrationali dedit memoriam. sensum. appecitum.
rationali aũt insuꝑmñtẽ. intelligentiam. uoluntatẽ.
qui ñ solum cęlum et terram. nec solum angłm et ho¬
minem. s nec exigui et contemptibił animantis ui¬
scera. nec auis pennulam. nec herbȩ fiosculum. nec
arboris folium. sinc suarũ partiũ conuenientia.
⁊ quadam uelutipace dereliquit: muillomꝰ ẽ creden¬
dꝰ regna hominum. eoꝵq dominationes ⁊ seruitu¬
tes. a sue ꝓuidentie legib alienas ẽẽ uoluisse. Prom̃
uerus ad augendum imꝑium adiuuare dignatꝰ ẽ:
in cuiꝰ potestate sunt ctiam regna t̾rena. Quod ut ab¬
solutius dissertre possemus. ad hoc ꝑtinentem et suꝑi¬

Expanded text:
sunt semina formarum formae seminum motus seminum sunt semina formarum formae seminum motus seminum adque formarum; qui dedit et carni originem pulchritudinem ualetudinem, propagationis fecunditatem membrorum dispositionem salutem concordiae; qui et animae inrationali dedit memoriam sensum adpetitum, rationali autem insuper mentem intellegentiam uoluntatem; qui non solum caelum et terram, nec solum angelum et hominem, sed nec exigui et contemtibilis animantis uiscera nec auis pinnulam, nec herbae flosculum nec arboris folium sine suarum partium conuenientia et quadam ueluti pace dereliquit: nullo modo est credendus regna hominum eorumque dominationes et seruitutes a suae prouidentiae legibus alienas esse uoluisse. CAPUT uin cujus potestate sunt etiam regna terrena. Quod ut absolutius disserere possemus, ad hoc pertinentem et su
Abbreviated transcription (Latin):
rum eẽ p̃sciuit: immo idõ non dubitat᷑ ipsum pec¬
care cũ peccat. quia ille cuiꝰ p̃scientia falli ñ potest.
non fatum. ñ fortunam. ñ aliqͥd aliud s ipsum
itaq summꝰ ⁊ uer: cũ u̾bo suo ⁊ spũscõ quȩ tria
unum sunt. ds̃ unus omp̃s creator ⁊ factor omĩs
animȩ atq omnis corporis. cuꝰ sunt participa¬
tione felices. quicimqᷤ uertiate ñi uanitate felices. qͥ fec̃
hominẽ rationale animal ex anima et corpore. qͥ eũ
peccantẽ nec impunitũ eẽ ꝑmisit nec sine mĩa dereli¬
quit. quibonis et mał eẽntiã etiam cum lapidib. ui¬
tã seminale etiam cũ arborib. uitam sensualem
etiã cum pecorib uitam intellec̾tualẽ cũ soł angłis
dedit. a quo ẽ omĩs modꝰ. om̃is species. omĩs ordo.
a qͣ e isura. numerꝰ. pondꝰ. aquo ẽ qͥcqͥd naturalit̃¬
ẽ. cuiꝰcunq generis ẽ. cuilibet estimationis ẽ. aquo

Expanded text:
rum esse praesciuit; immo ideo non dubitatur ipsum pecrum esse praesciuit; immo ideo non dubitatur ipsum peccare cum peccat, quia ille, cuius praescientia falli non potest, non fatum, itaque summus et verus, cum Verbo suo et Spiritu sancto, quae tria unum sunt, Deus unus omnipotens creator et factor omnis animae atque omnis corporis cujus sunt participatione felices, quicunque suhominem rationale animal ex anima et corpore; qui eum peccantem nec impunitum esse permisit, nec sine misericordia dereliquit; qui bonis et malis essentiam etiam cum lapidibus, vitam seminalem etiam cum arboribus, vitam sensualem etiam cum pecoribus, vitam intellectualem cum solis Angelis dedit: a quo est omnis modus, omnis species, omnis ordo; a quo est mensura, numerus, pondus; a quo est quidquid naturalitest, cuiuscumque generis est, cuiuslibet aestimationis est; a quo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd futurum eẽt in nr̃a uoluntate. ñ utiq nicħ. s ali¬
quid p̃sciuit: ꝓfecto ⁊ illo p̾sciente ẽ aliqͥd innrã uo¬
luntate. Quo circa nullomͦ cogimͣ. aut retenta p̃sci¬
entia dĩ. tolłe uoluntatis arbitrium. aut retento
uoluntatis arbitrio dm̃ qđ nefas ẽ negare p̃scũt
futurorum: s utrunq amplectim̃. utrunq fidelit̃
⁊ ueraciter confiteiur. Illud ut bene credamꝰ: hoc
ut bene uiuamꝰ. Male autem uiuit᷑ si de dõ ñ bñ
credit᷑. Uñ absit a nob̾ eĩ negare p̃scientiam. ut
libe uelimus: quo adiuuante sumus liberi uel
etimꝰ. Pinde ñ frustra sunt leges. obiurgationes.
exhortationes. laudes. ⁊ uituꝑationes. quia ⁊ ipsas
futuras ẽe p̃sciui: ⁊ ualent plurimũ quantũ eas
ualituras cẽ p̃sciuit. Et preces ualent ad ea impetn¬
da quȩ se p̃cantib concessurum eẽ p̃sctuit: ⁊ iuste
p̃mia bonis factis. et peccatis supplicia constituta ft̃.
Neq enimidõ peccat homo quia ds̃ illum peccatu¬

Expanded text:
ra uoluntate, non utique nihil, sed aliquid praesciuit: profecto et illo praesciente est aliquid in nostra uoluntate. Quocirca nullo modo cogimur aut retenta praescientia Dei tollere uoluntatis arbitrium aut retento uoluntatis arbitrio Deum quod nefas est negare praescium futurorum; sed utrumque amplectimur, utrumque fideliter et ueraciter confitemur; illud, ut bene credamus; hoc, ut bene uiuamus. Male autem uiuitur, si de Deo non bene creditur. Unde absit a nobis eius negare praescientiam, ut libere uelimus, quo adiuuante sumus liberi uel erimus. Proinde non frustra sunt leges obiurgationes exhortationes laudes et uituperationes, quia et ipsas futuras esse praesciuit, et ualent plurimum, quantum eas ualituras esse praesciuit, et preces ualent ad ea inpetranda, quae se precantibus concessurum esse praesciuit, et iuste praemia bonis factis et peccatis supplicia constituta sunt. Neque enim ideo peccat homo, quia Deus illum peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
cis adu̾sus dm̃ cuiꝰ saciam̃tum gerunt murmurare
ñ dubitant: mͦ cum illis theatra. mͦ ȩccłias nob̾cum
replentes. De correptione aũt quoꝵdam etiam taliũ
multo minꝰ ẽ desꝑandum: si apud aꝑtissimos adu̾sa¬
rios p̃destinati amici latitant. adhuc ignoti etiam
sibi. ꝑplere quippe sunt iste duş ciuitates in hoc scło.
inuicemq ꝑmirtȩ: donec ultimo iuditio dirimant᷑.
De quarum exortu et ꝓcursu et debitis finib qđ dicen¬
dum arbitror. qͣntum diuinitꝰ adiuuabor expediam:
da sunt aduersus eos. qui romanȩ reipublicȩ clades
in religionem nr̃am referunt: qua diis suis sacrifica¬
re ꝓhibentur. Commemoranda st̃ enim: quȩ et qͣn¬
ta occurrere potuerint uel satis ec̃ uidebunt᷑ mala
quȩ illa ciuitas ꝑtulit. uel ad eiꝰ imꝑtum ꝓuintis¬

Expanded text:
cis aduersus Deum, cuius sacramentum gerunt, murmurare cis aduersus Deum, cuius sacramentum gerunt, murmurare non dubitant, modo cum illis theatra, modo ecclesias nobiscum replentes. De correctione autem quorundam etiam talium multo minus est desperandum, si aput apertissimos aduersarios praedestinati amici latitant, adhuc ignoti etiam sibi. Perplexae quippe sunt istae duae ciuitates in hoc saeculo inuicemque permixtae, donec ultimo iudicio dirimantur; de quarum exortu et procursu et debitis finibus quod dicendum arbitror, quantum diuinitus adiuuabor, expediam da sunt aduersus eos, qui Romanae rei publicae clades in religionem nostram referunt, qua dis suis sacrificare prohibentur. Commemoranda sunt enim quae et quanta occurrere potuerint uel satis esse uidebuntur mala, quae illa ciuitas pertulit uel ad eius imperium prouinci
Abbreviated transcription (Latin):
uel in locis mr̃m eiꝰ hostiles manꝰ euadẽtis. Romulꝰ
et remus asylum constituisse ꝑhibent᷑: quo qͥs qͥs
confugeret ab omĩnoxa lib̾ eẽt augere querentes
creande multitudinem ciuitatis. Mirandum in
honorem xͥ ꝓcessit exemplum. Hoc constituerunt
cuersores ur̃bis: quod constituerant antea condito¬
res. Quid aũt magnum si hoc fecert̃ illi ut ciuium
suoꝵ numerꝰ suppleret᷑: quod fecert̃ isti ut suoꝵ
hostium numerositas seruaret᷑: Hȩc et talia siqua¬
uberiꝰ et cõmodiꝰ potuerit. respondeat inimicis suis
Memmerit sane impsis inmicis lat̾e ciues futuros:
ne infructuosum uel apud ipsos putet. qd donec ꝑ¬
ueniat ad confessos. portat infenssos. sicut ex illoꝵ
numero etiam di ciuitas ht̃ secum quãdiu ꝑ egrina¬
tur ĩmundo coneros communione sacram̃toꝵ: nec
secum futuros in ȩt̃na sorte scoꝵ: qͥ partim in occul¬
to. partim in aꝑto sunt. Qui etiam cum ipsis inimi¬

Expanded text:
uel in locis martyrum eius hostiles manus euaderetis. Romulus uel in locis martyrum eius hostiles manus euaderetis. Romulus et Remus asylum constituisse perhibentur, quo quisquis confugeret ab omni noxa liber esset, augere quaerentes creandae multitudinem ciuitatis. Mirandum in honorem Christi processit exemplum. Hoc constituerunt euersores Urbis, quod constituerant antea conditores. Quid autem magnum, si hoc fecerunt illi, ut ciuium suorum numerus subpleretur, quod fecerunt isti, ut suorum hostium numerositas seruaretuberius et commodius potuerit, respondeat inimicis suis Meminerit sane in ipsis inimicis latere ciues futuros, ne infructuosum uel aput ipsos putet, quod, donec perueniat ad confessos, portat infensos; sicut ex illorum numero etiam Dei ciuitas habet secum, quamdiu peregrinatur in mundo, conexos communione sacramentorum, nec secum futuros in aeterna sorte sanctorum, qui partim in occulto, partim in aperto sunt, qui etiam cum ipsis inimi
Abbreviated transcription (Latin):
ra quam fuerant antea faceretis: Hanc animoꝵ
labem ac pestem. hanc ꝓbitatis et honestatis eu̾sionẽ
uobis scipio ille metuebat qñ construi cheatra ꝓhi¬
bebat: quando reb ꝓsꝑis uos facile corrumpi atq
eẽ nolebat. Neq enim censebat ille felicem ec̃ rem
publicam. stantib mȩnib. ruentib morib: s in
uobis plus ualuit. qd demones impii seduxerunt
quam qd homines ꝓuidi p̃cauerunt. Hinc ẽ qd̾
mala quȩ facitis uobis imputan ñ uultis: mala
uͦ quȩ patimim xp̃ianis temporib imputatis.
Neq enim inurã securitate pacatam rempublicã.
s luxuriã q̃ritis impunitã: qui deprauati rebus
ꝓsꝑis. nec corrigi potuistis adu̾sis. Uolebat uos
ille scipio t̃rer abhoste. ne in luxuriã flueretis:¬
uos nec contriti abhoste luxuriam rep̃ssistis. ꝑdi¬
uobparcendo admonet ut corrigamini penitendo qͥ
uob̾ etiam ingratis p̃stitit. ut uel sub noĩe seruoꝵ eiꝰ.

Expanded text:
ra quam fuerant antea faceretis? Hanc animorum ra quam fuerant antea faceretis? Hanc animorum labem ac pestem, hanc probitatis et honestatis euersionem uobis Scipio ille metuebat, quando construi theatra prohibebat, quando rebus prosperis uos facile corrumpi adque i terrore nolebat. Neque enim censebat ille felicem esse rem publicam stantibus moenibus, ruentibus moribus. Sed in uobis plus ualuit quod daemones inpii seduxerunt, quam quod homines prouidi praecauerunt. Hinc est quod mala, quae facitis, uobis inputari non uultis, mala uero, quae patimini, Christianis temporibus inputatis. Neque enim in uestra securitate pacatam rem publicam, sed luxuriam quaeritis inpunitam. qui deprauati rebus prosperis nec corrigi potuistis aduersis. V Volebat uos ille Scipio terreri ab hoste, ne in luxuriam flueretis: nec contriti ab hoste luxuriam repressistis, perdiparcendo admonet, ut corrigamini paenitendo; qui uobis etiam ingratis praestitit, ut uel sub nomine seruorum eius
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim ⁊ illa corpors pestilentia idõ conquietit
qͥa ppło bellicoso et solis antea ludis circensib
assueto. ludoꝵ scenicoꝵ delicata subintiauit insania:
s astutia spũum nefandoꝵ p̃uidens illã pestilentiã
iam fine debito cessaturam. aliã longe gͣuiorẽ qͣ plu¬
rimum gaudet exhac occasione ñ corporib s mo¬
rib curauit immittere. Quȩ animos miseroꝵ tan¬
tis obcecauit tenebris. tanta deformitate fedauit: ut
etiam mͦ qd incredibile forsitan erit. si a nr̃ĩs posteris
audiet᷑. romana urbe uastata quos pestilentia ista
possedit atq inde fugientes cartaginem ꝑuenire
potuerunt. intheatris cotidie certatim ꝓhistrionib
furor. ut exitium ur̃m sicut audiuimꝰ plangentib ori¬
entalib ppłis ⁊ marimis ciuitatib inremotissimis t̃¬
ris publicum luctum meroremq ducentib uos the¬
atra quer̾etis. intraretis. impleretis. ⁊ multo insanio¬

Expanded text:
Neque enim et illa corporum pestilentia ideo conquievit, Neque enim et illa corporum pestilentia ideo conquievit, quia populo bellicoso et solis antea ludis circensibus assueto ludorum scenicorum delicata subintravit insania: sed astutia spirituum nefandorum praevidens illam pestilentiam jam fine debito cessaturam, aliam longe graviorem, qua plurimum gaudet, ex hac occasione non corporibus, sed moribus curavit immittere; quae animos miserorum tantis obcaecavit tenebris, tanta deformitate foedavit, ut etiam modo quod incredibile forsitan erit, si a nostris posteris audietur, Romana urbe vastata, quos pestilentia ista possedit, atque inde fugientes Carthaginem pervenire potuerunt, in theatris quotidie certatim pro histrionibus t exitium uestrum, sicut audiuimus, plangentibus orientalibus populis et maximis ciuitatibus in remotissimis terris publicum luctum maeroremque ducentibus uos theatra quaereretis intraretis inpleretis, et multo insanio
Abbreviated transcription (Latin):
aut suntelligebat. placandos etiam ipse potius
quam contempnendos existimabat. Nondum e¬
nim fuerat declarata gentib suꝑna doctrina: quȩ
fide cor mundans ad cȩlestia uel suꝑcelestia capes¬
senda. humili pietate humanũ mutaret affectũ.
et a dñatu suꝑborum demonũ liberaret Uerun
latis aduertitȩ. qui adũsus lib̾atorem atalib do¬
minis murmuratis: Ludi scemiq spectacła tur¬
pitudinum et licentia uanitatum: ñ hominũ uici
lius diumos honores deferretis illi scipioni: qͣm
deos huiꝰmodi coleretis. Neq enim erant ill dii:
suo pontifice meliores. Ecce attendite: si mens tan
diu potatis errorib ebria. uos aliquid sanum consi¬
derare ꝑmittit. Dii ꝓpt̃ sedandam corpors pestilen¬
tiam. ludos sibi scenicos exhiberi iubebant: ponti¬
fex autem ꝓpt̾ animoꝵ cauendam pestilentiam.
ipsam scenam construi ꝓhibebat. Si aliqua luce m̃¬
tis animum corpori p̃ponitis: eligite quẽ colatis.

Expanded text:
aut, si intellegebat, placandos etiam ipse potius aut, si intellegebat, placandos etiam ipse potius quam contemnendos existimabat. Nondum enim fuerat declarata gentibus superna doctrina, quae fide cor mundans ad caelestia uel supercaelestia capessenda humili pietate humanum mutaret adfectum et a dominatu superborum daemonum liberaret. CAPUT latis, aduertite, qui aduersus liberatorem a talibus dominis murmuratis: ludi scaenici, spectacula turpitudinum et licentia uanitatum, non hominum uitilius diuinos honores deferretis illi Scipioni quam deos huius modi coleretis. Neque enim erant illi di suo pontdiu potatis erroribus ebria, vos aliquid sanum considerare permittit. Dii propter sedandam corporum pestilentiam ludos sibi scenicos exhiberi jubebant; pontifex autem propter animorum cavendam pestilentiam, ipsam scenam construi prohibebat. Si aliqua luce mentis animum corpori praeponitis, eligite quem colatis.
Abbreviated transcription (Latin):
eiq uirtuti lib̾tas congrua ꝑmanẽt. Hinc etiam e¬
rat. et exhac ꝓuidentissima patriȩ caritate ueniebat
quod idem ipse ur̃ pontifer marimꝰ a senato illiꝰ tem¬
poris quod sepe diccndum ẽ eledꝰ. sine tilla sententia¬
rum discrepantia uir optimꝰ. caucam theatri sena¬
tum construere molientem. abhac dispositione et
cupiditate compescuit: ꝑsuasitq oratione grauis¬
sima. ne grecam luxuriam uirilib patriȩ morib
paterent᷑ obreꝑe: et ad uirtutem labefactandã ener¬
uandamq romanam ꝑegrinȩ consentire neqͥcie.
Tantumq auctoritate ualuit. ut uerbis ciꝰ cõmota
senatoria ꝓuidentia. etiam subsellia quib ad ho¬
ram congestis inludorum spectacło iam ut ciui¬
tas ceꝑat: deinceps ꝓhiberet apponi. Quanto stu¬
dio iste aburbe roma ludos ipsos scenicos abstulis¬
set. si auctoritati eoꝵs quos deos putabat resistere
auderet. quos ẽc̃ noxios demones ñ intelligebat.

Expanded text:
eique uirtuti libertas congrua permaneret. Hinc etiam eeique uirtuti libertas congrua permaneret. Hinc etiam erat et ex hac prouidentissima patriae caritate ueniebat, quod idem ipse uester pontifex maximus, a senatu illius temporis quod saepe dicendum est electus sine ulla sententiarum discrepantia uir optimus, caueam theatri senatum construere molientem ab hac dispositione et cupiditate conpescuit persuasitque oratione grauissima, ne Graecam luxuriam uirilibus patriae moribus paterentur obrepere et ad uirtutem labefactandam eneruandamque Romanam peregrinae consentire nequitiae, tantumque auctoritate ualuit, ut uerbis eius commota senatoria prouidentia etiam subsellia, quibus ad horam congestis in ludorum spectaculo iam uti ciuitas coeperat, deinceps prohiberet adponi. Quanto studio iste ab urbe Roma ludos ipsos scaenicos abstulisset, si auctoritati eorum, quos deos putabat, resistere auderet, quos esse noxios daemones non intellegebat
Abbreviated transcription (Latin):
liora paterent᷑ a ciuib: eaq ipsa libido dnãndi. q̃
int̾ alia uicia generis humani merãtior merat
uniuerso ppło romano: postea quam inꝑaucis po¬
tentiorib uicit. obtritos fatigatosq cȩteros etiã
iugo seruitutis opp̃ssit. Nam q̃n illa quiesceret in¬
suꝑbissimis m̃tib. donec continuatis honorib ad
potestatem regiam ꝑueniret: Honors porro cont¬
nuandoꝵ facultas non ec̃t: nͥ ambitio preualeret.
Minime autem p̃ualert ambitio: nͥ in ppło auari¬
cia luxuriaq corrupto. Atarus uͦ lixunosusq
ppłs scdis rebus effectus est. quãnasica ille prudentis¬
sime cauendas eẽ censebat. qñ ciuitatẽ hostium ma¬
ximam. fortissimam. opulentissimam nolebat aufer¬
ri. ut timore libido p̃meret᷑. libido p̃ssa ñ luxuriarit᷑
lururiaq cohibita. nec auariciacrassart᷑. Quib ui¬
tis obscratis. ciuitati utilis untꝰ floreret et crescerit:

Expanded text:
liora paterentur a civibus: eaque ipsa libido dominandi, quae liora paterentur a civibus: eaque ipsa libido dominandi, quae inter alia vitia generis humani meracior inerat universo populo Romano, posteaquam in paucis potentioribus vicit, obtritos fatigatosque caeteros etiam jugo servitutis oppressit. CAPUT perbissimis mentibus, donec continuatis honoribus ad potestatem regiam perveniret? Honorum porro continuandorum facultas non esset, nisi ambitio praevaleret. Minime autem praevaleret ambitio, nisi in populo avaritia luxuriaque corrupto. Auarus uero luxuriosusque populus secundis rebus effectus est, quas Nasica ille prouidentissime cauendas esse censebat, quando ciuitatem hostium maximam fortissimam opulentissimam nolebat auferri, ut timore libido premeretur, libido pressa non luxuriaretur luxuriaque cohibita nec auaritia grassaretur; quibus uitiis obseratis ciuitati utilis uirtus floreret et cresceret
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio totiꝰ senatus uir optimꝰ istam uob metuensca¬
lamitaiẽ. nolebat cmulam tẽ imꝑn romani cartagi¬
uem dirui. et decernenti ut dirueret᷑ contdicebat ca¬
coni: timens infirmis animis hostem sccuritatẽ. e
tanquam pupillis ciuub idoneũ tutorẽ necessarium
uidens eẽ ttrrorem. Nec cum sententia fefellit. Re
ipsa ꝓbatum ẽ qͣm uerum dicet. Deleta qͥipe carta¬
gine. magno scilicet trore romanȩ rei publicȩ de¬
pullo ⁊ crtinto. tanta de reb ꝓspie ortamala conti¬
nuo subsecuta sunt. ut corrupta diruptaq concor¬
dia. prius seus cruentisq seditionib. deinde mox
malarũ conexione causarum. bellis etiam ciuilib
tantȩ strages ederent᷑ tantꝰ sanguis effundet᷑. tanta
cupiditate ꝓscriptionum ac rapinarũ ferueret¬
immanitas: ut romani illi qͥ uita integriore mala
metuebant abhostib ꝑdita in tegritate uitȩ crude¬

Expanded text:
iudicio totius senatus uir optimus, istam uobis metuens caiudicio totius senatus uir optimus, istam uobis metuens calamitatem nolebat aemulam tunc imperii Romani Carthaginem dil\'ui et decernenti ut dirueretur contradicebat Catoni, timens infirmis animis hostem securitatem, et tamquam pupillis ciuibus idoneum tutorem necessarium uidens esse terrorem. Nec eum sententia fefellit: re ipsa probatum est quam uerum diceret. Deleta quippe Carthagine magno scilicet terrore Romanae rei publicae depulso et extincto tanta de rebus prosperis orta mala continuo subsecuta sunt, ut corrupta diruptaque concordia prius saeuis cruentisque seditionibus, deinde mox malarum conexione causarum bellis etiam ciuilibus tantae strages ederentur, tantus sanguis effunderetur, tanta cupiditate immanitas, ut Romani illi qui vita integriore mala metuebant ab hostibus, perdita integritate vitae crude
Abbreviated transcription (Latin):
estiꝰ cum quibꝰ itob̾ loqui dignum sit salte de diis urĩs.
gentiũ demonia. dñs autem cȩlos fec̃ Sinasica ille sci
pio ur̃ qͦndam pontifex uiueret. quẽ sub trore belli
punici insuscipiendis frigꝰ sacris. cũ uir optimꝰ que¬
reret᷑ uniuersus senatus deg̾it. cuiꝰ os fortasse ñ auderetis
aspicere ipse uos abhac impudentia cohibet. Curcnim NXXX¬
afflicti rb adu̾sis de temporib querimini xp̃ianis. nͥ
qͥa uram luxuriam cupitis hab̾e securam. et ꝑdicissimiꝰ
morib remota omĩ molestiarum asꝑitate defluere :
Neq enimꝑptẽa cupitis hab̾e pacem. et omigenc copia¬
rum habundare ut his bonis honeste utamini. hoc
ẽ modestȩ. sobrie. temꝑant. pie: sedut infinita uarictas
uoluptatum in sanis effusionib exquirat᷑ secundis q
reb camala oriant᷑ inmorib. quȩ scuientib pciora
suit hostib. At ille scipio pontifex mnaximꝰ. ur ille

Expanded text:
estis, cum quibus loqui dignum sit saltem de dis uestris, estis, cum quibus loqui dignum sit saltem de dis uestris, di gentium daemonia, Dominupio uester quondam pontifex uiueret, quem sub terrore belli Punici in suscipiendis Phrygiis sacris, cum uir optimus quaereretur, uniuersus senatus elegit, cuius os fortasse non auderetis aspicere, ipse uos ab hac inpudentia cohiberet. Quur enim adflicti rebus aduersis de temporibus querimini Christianis, nisi quia uestram luxuriam cupitis habere securam et perditissimis moribus remota omni molestiarum asperitate diffluere? Neque enim propterea cupitis habere pacem et omni genere copiarum abundare, ut his bonis honeste utamini, hoc est modeste sobrie, temperanter pie, sed ut infinita uarietas uoluptatum insanis effusionibus exquiratur, secundisque rebus ea mala oriantur in moribus, quae saeuientibus peiora sunt hostibus. At ille Scipio pontifex maximus uester, ille
Abbreviated transcription (Latin):
contulit eis et diligit meis. Habet itaq om̃is familia
summi et ueri dei consolationem suam. ñ fallacem. nec
inspe rerum nutantiũ uel labentiũ constitutam. uitãq
etiam ipsam temporalem minime penitendã. inqua
erudit᷑ ad eternam. bonisq trenis tanqͣm ꝑegrina utit̾
nec capitur. malis aut aut ꝓbat᷑ aut einendat᷑ Illi uͦ qͥ xxi.
ꝓbitati ei insultant eiq dicunt. cum forte in aliqua tẽ¬
pora mala deuenerit. uͥ ẽ ds tuus: ipsi dicant uͥ st̃ dii eoꝵ
cũ talia patiunt᷑ ꝓ qͥb euitandis eos uel colunt uł colen¬
dos ẽc̃ contendunt. Namista respondet. Ds ms̃ uͥq p̃¬
sens ẽ. uͥq totꝰ. nusq̃m inclusus. qui possit ad cẽ secret᷑.
abeẽ ñ motꝰ Ille cum me adu̾sis reb exagitat. aut me¬
rita examinat. aut peccata castigat: mercedẽ qͦq mͥ ȩt̃nã
ꝓcoleratis pie malis temporalib seruat. Uos aute qui

Expanded text:
contulit eis et diligit icontulit eis et diligit isummi et ueri Dei consolationem suam, non fallacem nec in spe rerum nutantium uel labentium constitutam, uitamque etiam ipsam temporalem minime paenitendam, in qua eruditur ad aeternam, bonisque terrenis tamquam peregrina utitur nec capitur, malis autem aut probatur aut emendatur. Illi uero, qui probitati eius insultant eique dicunt, cum forte in aliqua temporalia mala deuenerit: Ubi est Deus tuus? ipsi dicant, ubi sint di eorum, cum talia patiuntur, pro quibus euitandis eos uel colunt uel colendos esse contendunt. Nam ista respondet: Dens meus ubique praesens, ubique totus, nusquam inclusus, qui possit adesse secretus, abesse non motus; ille cum me aduersis rebus exagitat, aut merita examinat aut peccata castigat mercedemque mihi aeternam pro toleratis pie malis temporalibus seruat; uos autem qui
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt forsitan poterant: non ablata ẽ castitas. s hu¬
militas psuasa. Illarum tͥmori succursum ẽ ĩmanen¬
ti: istarum occursum ẽ imminenti. Quanquam:
illud non sit tacendum: quod qͥbdam que ista ꝑpesse
sunt potuit uideri continentiȩ bonum in bonis
corporalib deputandum. ⁊ tunc man̾e̾ sinulliꝰ libi¬
dine corpꝰ actrectaret᷑: non autem eẽ positum in solo
adiuto diumitꝰ robore uoluntatis. ut sit scm̃ et cor¬
pus et spc̃. nec tale bonum ẽẽ quod inuito animo
non possit auferri. Q error: eis fortasse sublatusc̃.
Cum enim cogitant qua conscientia deo serierint.
et fide inconcussa ñ de illo sentiunt. qd ita sibi serui¬
entes eumq ita inuocantes deserere ullo mͦ potuerit.
qͣntumq illi castitas placeat dubitare ñ possunt: ui¬
dent ẽẽ consequens nequaquam illum fuisse ꝑmissurũ
ut hec acciderent scĩs suis. si eo mͦ ꝑne posset scĩtas. qͣm

Expanded text:
esset, forsitan poterant, non ablata est castitas, sed huesset, forsitan poterant, non ablata est castitas, sed humilitas persuasa; illarum tumori succursum est inmanenti, istarum occursum est inminenti. Quamquam et illud non sit tacendum, quod quibusdam, quae ista perpessae sunt, potuit uideri continentiae bonum in bonis corporalibus deputandum et tunc manere, si nullius libidine corpus adtrectaretur; non esse autem positum in solo adiuto diuinitus robore uoluntatis, ut sit sanctum et corpus et spiritus; nec tale bonum esse, quod inuito animo non possit auferri: qui error eis fortasse sublatus est. Cum enim cogitant. qua conscientia Deo seruierint, et fide inconcussa non de illo sentiunt, quod ita sibi seruientes eumque inuocantes deserere ullo modo potuerit, quantumque illi castitas placeat dubitare non possunt, uident esse consequens nequaquam illum fuisse permissurum, ut haec acciderent sanctis suis, si eo modo perire posset sanctitas, quam
Abbreviated transcription (Latin):
si earum quoq aliquas barbarica libido comp̃ssit¬
ꝑmissum hoc ẽc̃ causent᷑. nec ideo credant dm̃ ista
negligere. quia ꝑmittit qd̾ nemo impune cõmittt
Quedam enim ueluti pondera malarum cupidita¬
tum. et ꝑ occultum p̃sens diuinum iuditiũ relaxan¬
tur: et manifesto ultimo rescruantur. Fortassis enim
iste quȩ bene sibi sunt conscis non se ex isto castitatis
bono cor inflatum extulisse. et tam̃ iuim hostilem in
carne ꝑpesse sunt. habebant aliquid latentis infirm¬
tatis. quȩ posset insuꝑbiȩ fastum sihanc humilitatẽ
inuastatione illa cuasissent extolli. Sic̃ gͦ quidam
morte rapti sunt. ne malicia mutaret intellectum eoꝵ:
ita qͥddam ab istis uiraptum ẽ. ne ꝓsꝑitas mutaret
modestram earum. Utrisq gͥ quȩ de carne sua qd̃
turpem nulliꝰ eẽt ꝑpess& contactum. uel iam suꝑbie¬
bant. uel suꝑbue si nec hostium uiolentia contrectate

Expanded text:
si earum quoqsi earum quoqpermissum hoc esse causentur; nec ideo credant Deum ista negligere, quia permittit quod nemo impune committit. Quaedam enim veluti pondera malarum cupiditatum, et per occultum praesens divinum judicium relaxantur, et manifesto ultimo reservantur. Fortassis autem istae, quae bene sibi sunt consciae non se ex isto castitatis bono cor inflatum extulisse, et tamen uim hostilem in carne perpessae sunt, habebant aliquid latentis infirmitatis, quae posset in superbiae fastum. si hanc humilitatem in uastatione illa euasissent, extolli. Sicut ergo quidam morte rapti sunt, ne malitia mutaret intellectum eorum, ita quiddam ab istis ui raptum est, ne prosperitas mutaret modestiam earum. Utrisque igitur, quae de carne sua, quod turpem nullius esset perpessa contactum, uel iam superbiebant uel superbire, si nec hostium uiolentia contrectata
Abbreviated transcription (Latin):
ita ẽc̃ respondenint. nolite nurarihoc uos amisisse uñ
hominib placere gestistis: illud uob̾ remansisse. qd
ostendi hominib non potest. Si peceantib ñ consen¬
sistis: diuint grẽ ne amitteret᷑ diuinum accessit auxiliũ:
humanȩ głȩ ne amaret᷑ humanum successit oppbriũ.
Inucroq consolamini pusillanimes. Illine ꝓbate: hĩe
castigate. Illinc iustificate: hinc emendate. Quarũ
ũ corda interrogata respondent. nunquam se de bo¬
no uirginitatis uel tuduitatis uel comugalis pudi¬
cicie suꝑbisse. s humilib consentiendo de dono dĩ
cum tremore exultasse. nec inuidisse cuiquam paris
excellentiam sc̃itatis et castitatis. s humana laude
post posita quȩ tanto maior deferrisolet. qͣnto ẽ bo¬
num rarius quod exigit laudem. optasse potius
ut earum amplior numerus eẽt. qͣm ut ipse in pau¬
citate amplius eminerent: nec istt quitales sunt.

Expanded text:
ita esse responderint, nolite admirari hoc uos amisisse, unde ita esse responderint, nolite admirari hoc uos amisisse, unde hominibus placere gestistis, illud uobis remansisse, quod ostendi hominibus non potest. Si peccantibus non consensistis, diuinae gratiae, ne amitteretur, diuinum accessit auxilium; humanae gloriae, ne amaretur, humanum successit obprobrium. In utroque consolamini, pusillanimes, illinc probatae hinc castigatae, illinc iustificatae hinc emendatae. Quarum uero corda interrogata respondent numquam se de bono uirginitatis uel uiduitatis uel coniugalis pudicitiae superbisse, sed humilibus consentiendo de dono Dei cum tremore exultasse, nec inuidisse cuiquam paris excellentiam sanctitatis et castitatis, sed humana laude postposita, quae tanto maior deferri solet, quanto est bonum rarius quod exigit laudem, optasse potius ut amplior earum numerus esset, quam ut ipsae in paucitate amplius eminerent: nec istae, quae tales sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
so. tot nefandis crudelitatib furioso. tot errorib
⁊ terrorib imimico: Hoc quia nefas ẽ dicere: nefas
ẽ ꝓfecto se occidere. Nam si hoc sponte faciendi ulla
causa iusta ẽẽ posset: ꝓculdubio iustior qͣm ista ñ eẽt
tedio sit uita ur̃a. siludibrio fuit hostib castitas ur̃a.¬
XXUII. Habetis magnam ueramq consolationẽ: si fidam
conscientiam retinecis. ñ uos consensisse peccatis eoꝵ.
qui inuos peccare ꝑmissi sunt. Quod si forte cur ꝑ¬
missi si nt queritis: alta quidem ẽ ꝓuidentia crea¬
toris mundi atq rectoris. et inscrutabilia sunt iu¬
dicia eius. et iuestigabiles uiȩ eiꝰ. Ueruntam̃ int̾¬
rogate fidelit̃ animas urãs: ne forte de isto indegri¬
tatis et continentiȩ uel pudiciciȩ bono uos inflate
extulistis. et humanis laudib delectate in hoc etiã
aliquib inuidistis. Non accuso qd̾ nescio: nec au¬
dio qd̾ uob̾ inctrrogaia corda utã respondent. Tam̃ si

Expanded text:
so, tot nefandis crudelitatibus furioso, tot erroribus so, tot nefandis crudelitatibus furioso, tot erroribus et terroribus inimico\'? Hoc quia nefas est dicere, nefas est profecto se occidere. Nam si hoc sponte faciendi ulla causa iusta esse posset, procul dubio iustior quam ista non esset. edio uita uestra, si ludibrio fuit hostibus castitas uestra. Habetis magnam ueramque consolationem, si fidam conscientiam retinetis non uos consensisse peccatis eorum, qui in uos peccare permissi sunt. Quod si forte, quur permissi sint, quaeritis, alta quidem est prouidentia creatoris mundi adque rectoris, et inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius; uerum tamen interrogate fideliter animas uestras, ne forte de isto integritatis et continentiae uel pudicitiae bono uos inflatius extulistis et humanis laudibus delectatae in hoc etiam aliquibus inuidistis. Non accuso quod nescio, nec audio quod uobis interrogata uestra corda respondent. Tamen si
Abbreviated transcription (Latin):
quib hȩc uita non ducit᷑ Quid gͥ causȩ ẽ cur in eis
exhortationib tempora consumamꝰ. quib baptira¬
tos alloquendo studemus accendẽ. siue ad uirgina¬
lem integritatem. siue ad continentiam uidualem.
siue ad ipsam thori coniugalis fidem: cum habeamꝰ
meliora. et ab omnib peccandi ꝑicłis remota cõ¬
pendia. ut quibꝰcunq post remissionem recentissi¬
mam peccatoꝵ ampiendam mortem sibiq ingeren¬
dam ꝑsuadere potuerimus. eos ad dñm saniores puri¬
oresq mitamus: Porro si quisqͥs hoc aggrediendũ
et suadendum putat: ñ dico desipit s insanit qua
tandem fronte homini dic̃ int̾fice te. ne paruis tuis
peccatis adicias grauius. dum uus sub dnõ barbaris
morib impudico. qui non pocest nisi sceleratissime
dicere interfice te peccatis tuis omnib absolutis.
ne rursus talia uel etiam peiora cominittas dum
uiuis in mundo. tot impuris uoluptatib illecebro¬

Expanded text:
quibus haec uita non ducitur? Quid igitur causae est, quur in eis quibus haec uita non ducitur? Quid igitur causae est, quur in eis exhortationibus tempora consumamus. quibus baptizatos adloquendo studemus accendere siue ad uirginalem integritatem siue ad continentiam uidualem siue ad ipsam tori coniugalis fidem, cum habeamus meliora et ab omnibus peccandi periculis remota conpendia, ut, quibuscumque post remissionem recentissimam peccatorum adripiendam mortem sibique ingerendam persuadere potuerimus, eos ad Dominum saniores purioresque mittamus? Porro si, quisquis hoc adgrediendum et suadendum putat, non dico desipit, sed insanit: qua tandem fronte homini dicit: <Interfice te, ne paruis tuis peccatis adicias grauius, dum uiuis sub domino barbaris moribus inpudico\', qui non potest nisi sceleratissime dicere: \'Interfice te peccatis tuis omnibus absolutis, ne rursus talia uel etiam peiora committas, dum nimis in mundo tot inpuris uoluptatibus inlecebro
Abbreviated transcription (Latin):
remissionem acceꝑint peccatorum. Tc̃ enim tempꝰ
ẽ cauendi omnia futura peccata: cum sunt omĩa
deleta preterita. Quod si morte spontanea recte fit.
cur ñ tunc potissimum fit: Car baptiratꝰ sibi qͥs¬
ꝙͣ parcit: Cur liberatum caput. tot rursus uitȩ
huiꝰ ꝑicłis inserit. cumsit facillimȩ potestatis illata
sibi nece omnia deuitare. scriptũq sit qui amat ꝑicu¬
lum incidet millud: Curgͦ amant᷑ tot et tantaꝑi¬
cła. uel certe etiam siñ amant᷑ suscipiunt᷑ Cur ma¬
net inhac uita. cui abscedere licitum ẽ Anuͦ tam
insulsa ꝑuersitas cor euertit. et a consideratione ue¬
ritatis auertit. ut si se quisq interimere debe̾t ne
umus captiuantis dñatu corruat inpeccatum. uiuen¬
dum sibi existimet ut ipsum ꝑferat mundum ꝑ om̃s
horas temptationib plenum. et talib qualis sub
uno dño formidat᷑ et innumerabilib cȩteris sinc

Expanded text:
remissionem acceperint peccatorum. Tunc enim tempus remissionem acceperint peccatorum. Tunc enim tempus est cauendi omnia futura peccata, cum sunt omnia deleta praeterita. Quod si morte spontanea recte fit, quur non tunc potissimum fit? Quur baptizatus sibi quisque parcit? Quur liberatum caput tot rursus uitae huius periculis inserit, cum sit facillimae potestatis inlata sibi nece omnia deuitare scriptumque sit: Qui amat periculum, incidet in illud? Quur ergo amantur tot et tanta pericula uel certe, etiamsi non amantur, suscipiuntur, cum manet in hac uita, cui abscedere licitum est? An uero tam insulsa peruersitas cor euertit et a consideratione ueritatis auertit, ut, si se quisque interimere debet, ne unius captiuantis dominatu conruat in peccatum, uiuendum sibi existimet, ut ipsum perferat mundum per omnes horas tentationibus plenum, et talibus, qualis sub uno domino formidatur, et innumerabilibus ceteris, sine
Abbreviated transcription (Latin):
cium ñ usurpamus. Nemo scit quid agat᷑ in ho¬
mine: nͥ spc̃ hominis qͥ mipso ẽ. Hoc dicimꝰ hoc
asserimus. hoc modis omnib approbamꝰ. nemi¬
nem spontaneam mortẽ sibi inferre deb̾e. uelut fu¬
giendo molestias temporales ne incidat in ꝑpetuas:
neminem ꝓpt̃ alicna peccata. nec hoc ipso iuupiat
habere grauissimum ꝓprium. quem ñ polluebat alie¬
num: neminem ꝓpt̾ sua peccata preterita. propter
quȩ magis hac uita opus ẽ. ut possint penitendo
sanari: neminem uelut desiderio uitȩ melioris quȩ
post mortem sꝑatur. quia itum suc̨ mortis. melior
qua dicere ceꝑam. qua utile putatur ut se quisq
int̾ficiat: scilicet ne in peccatum irruat uel blandi¬
ente uoluptate. uel dolore sciuente. Quam causã
si uoluerimus admittere: eo usq ꝓgressa ꝑueniet.
ut hortandi sint homines. tunc se potius interime¬
re. cum lauacro scẽ regenerationis abluti. uniũsors

Expanded text:
cium non usurpamus. Nemo scit quid agatur in hocium non usurpamus. Nemo scit quid agatur in homine nisi spiritus hominis, qui in ipso est. Hoc dicimus, hoc adserimus, hoc modis omnibus adprobamus, neminem spontaneam mortem sibi inferre debere uelut fugiendo molestias temporales, ne incidat in perpetuas; neminem propter aliena peccata, ne hoc ipse incipiat habere grauissimum proprium, quem non polluebat alienum; neminem propter sua peccata praeterita, propter quae magis hac uita opus est, ut possint paenitendo sanari; neminem uelut desiderio uitae melioris, quae post mortem speratur, quia reos suae mortis melior qua dicere coeperam, qua utile putatur ut se quisque interficiat, scilicet ne in peccatum inruat uel blandiente uoluptate uel dolore saeuiente. Quam causam si uoluerimus admittere, eo usque progressa perueniet, ut hortandi sint homines tunc se potius interimere, cum lauacro sanctae regenerationis abluti uniuersorum
Abbreviated transcription (Latin):
non est credere: Cum autem ds̃ iubet eq iubere fine
ullis ambagib intimatꝰ quis obedientiam in crimen
uocet. qͥs obsequium pietatis accuset: S ñ ideo. sine
scelere facit. quisquis dõ filium immolare decreue¬
rit: quia hoc abraham etiam laudabilit̃ fecit. Nã
⁊ miles cum obȩdiens potestat subqua legitime con¬
stitutus ẽ. hominem occidit: nulla ciuitatis suȩ le¬
ge reus ẽ homicidii: immo nͥ fecerit reus ẽ imꝑii
descrti atq contempti. Q uod si sua sponte atq
auctoritate fecisset: crim̃ effusi humani sanguinis
incidisset. Itaq unde punitur si fecit iniussus:
inde punietur nͥ fecerit iussus. Quod si ita ẽ iubente
imꝑatore: quantomagis iubente creatore: Qui gͦ
audit non licere se occidere: faciat suussit cuiꝰ ñ
licet iussa contempnere. Tantummꝰ uideat: utrũ
diuina iussio nullo nutet incerto. Nos ꝑ aurem
conscientiam conuenimus: occultorum nob̾ iudi¬

Expanded text:
non est credere. Cum autem Deus iubet seque iubere sine non est credere. Cum autem Deus iubet seque iubere sine ullis am. bagibus intimat, quis oboedientiam in crimen uocet? quis obsequium pietatis accuset? Sed non ideo sine scelere facit, quisquis Deo filium immolare decreuerit, quia hoc Abraham etiam laudabiliter fecit. Nam et miles cum oboediens potestati, sub qualibet legitime constitutus est, hominem occidit, nulla. ciuitatis suae lege reus est homicidii, immo, nisi fecerit, reus est imperii deserti adque contemti; quod si sua sponte adque auctoritate fecisset, crimen effusi humani sanguinis incidisset. Itaque unde punitur si fecit iniussus. inde punietur nisi fecerit iussus. Quod si ita est iubente imperatore, quanto magis iubente creatore! Qui ergo audit non licere se occidere, faciat, si iussit cuius non licet iussa contemnere; tantummodo uideat utrum diuina iussio nullo nutet incerto. Nos per aurem conscientiam conuenimus, occultorum nobis iudi
Abbreviated transcription (Latin):
ieoq spe posita cius adiutorio nitit᷑ absit in qͣm
ut mens talis cuiuslibet carnis uoluptatib ad
consensum turpitudinis cedat. Quod si illa con¬
cupiscentialis inobedientia quȩ adhuc in membris
moribundis habitat preter nĩȩ uoluntatis legẽ. q̃si
lege sia mouet᷑ quantomagis absq culpa ẽ. incor¬
pore non consentientis. si absq culꝑa ẽ in corpore
ꝑsecutionis ut in sectatores suȩ pudiciciȩ deuitarent.
inrapturum atq necaturum se fluiium ꝓiecerunt
coq mͦ defunde sunt: carumq martirra in catholica
ecclia ueneratione celeberrima frequentant᷑. De his
nichil temere audeo iudicare. Utrum enim ȩccłic
aliquib fide dignis testificationib. ut carũ me¬
moriam sic honoret. diuma psuaserit aucdoritas :
nescio. Et fieri potest ut ita sit. Quid si enim hoc fe¬
cerunt. ñ humanitꝰ deceptȩ. s. diuinitꝰ iusse. nec er¬
rantes s obedientes: sicut de samsone aliud nob̃ fas

Expanded text:
in eoque spe posita eius adiutorio nititur, absit, inquam, in eoque spe posita eius adiutorio nititur, absit, inquam, ut mens talis quibuslibet carnis uoluptatibus ad consensum turpitudinis cedat. Quod si illa concupiscentialis inoboedientia, quae adhuc in membris moribundis habitat, praeter nostrae uoluntatis legem quasi lege sua mouetur, quanto magis absque culpa est in corpore non consentientis, si absque culpa est in corpore rsecutionis, ut insectatores suae pudicitiae deuitarent, in rapturum adque necaturum se fluuium proiecerunt eoque modo defunctae sunt earumque martyria in catholica ecclesia ueneratione celeberrima frequentantur. De his nihil temere audeo iudicare. Utrum enim ecclesiae aliquibus fide dignis testificationibus, ut earum memoriam sic honoret, diuina persuaserit auctoritas, nescio; et fieri potest ut ita sit. Quid si enim hoc fecerunt, non humanitus deceptae, sed diuinitus iussae, nec errantes, sed oboedientes? sicut de Samsone aliud nobis fas
Abbreviated transcription (Latin):
ne concitate: qui deo potius eiusq sapientiȩ. qͣm cor¬
pori concupiscentieq subiectus ẽ. Ueruntam̃ si de¬
testabile facinus et dampnabile scelus ẽ etiam se ip
sum hominem occidere. sicut ueritas manifeste ꝓ¬
damat: quis ita desipiat ut dicat. iam nc̃ peccemꝰ
ne postea forte peccemus. iam nunc ꝑpetremꝰ ho¬
micidium. ne postea forte incidamus in adult̾iũ:
Nonne si tantum dominat᷑ iniquitas ut ñ in nocen¬
tia sed peccata potius eligant᷑ satius ẽ incertum de
futuro adulterium. quam certum dep̃senti homi¬
cidium: Nonne satius ẽ flagitium commititre qd̃
penitendo sanet᷑ quam tale facinus ubi locus salu¬
bris penitentie ñ relinquit᷑: Hȩc diti ꝓpt̃ cos uł eas:
quȩ non aliem s ꝓprii peccati deuitandi causa. ne
sub alterius libidinc etiam excitate suȩ forte con¬
sentiant. uim sibi quam moriant᷑ inferendam pu¬
tant. Ceterum absit inte xp̃iana quȩ deosuo fidit

Expanded text:
ne concitatae, qui Deo potius eiusque sapientiae quam corne concitatae, qui Deo potius eiusque sapientiae quam corpori eiusque concupiscentiae subiectus est. Verum tamen si detestabile facinus et damnabile scelus est etisum hominem occidere, sicut veritas manifesta proclamat; quis ita desipiat, ut dicat, Jam nunc peccemus, ne postea forte peccemus; jam nunc perpetremus homicidium, ne forte postea incidamus in adulterium? Nonne si tantum dominatur iniquitas, ut non innocentia, sed potius peccata eligantur, satius est incertum de futuro adulterium, quam certum de praesenti homicidium? nonne satius est flagitium committere, quod poenitendo sanetur, quam tale facinus ubi locus salubris poenitentiae non relinquitur? Haec dixi propter eos ve eas, quae non alieni, sed proprii peccati deuitandi causa, ne sub alterius libidine etiam excitatae suae forte consentiant, uim sibi, qua moriantur, inferendam putant. Ceterum absit a mente Christiana, quae Deo suo fidit
Abbreviated transcription (Latin):
mortem minime formidarent. uictores tam̃ dños
ferre quam eam sibi inferre malucrunt: qͣntomagis
xp̃iani uerum dm colentes. et suꝑnȩ patriȩ suspi¬
rantes. abhoc facinore temꝑabunt. si eos diuina
dispositio uel ꝓbandos. uel emendandos ad tempꝰ
hostib subiugauerit. quosimilla humilitate non
deserit. qui ꝓpter costam humiliter altissimus
ucnit p̃sertim quos nulliꝰ militaris potestatis
ued talis militiȩ iura constringunt. ipsũ hostem fe¬
rire suꝑatum: Quis gͦ tam malus error obrepit ut ho¬
mo se occidat uel quia in cum peccauit. uel ne in eũ
peccet inimicus: cum uł peccatorem uel peccaturũ
corpus. illecebrosa uoluptate animum alliciat con¬
senure peccato. Proinde inquiunt ñ iam ꝓpt̃ alie¬
num s ꝓpter suum peccatum antequam hoc qͥsq
cõmittat. se debet occidere. Nullomͦ hoc qͥdem faciet
animꝰ ut conscnitiat libidini carnis suȩ aliena libidi¬

Expanded text:
mortem minime formidarent, uictores tamen dominos mortem minime formidarent, uictores tamen dominos ferre quam eam sibi inferre maluerunt: quanto magis Christiani, uerum Deum colentes et supernae patriae suspirantes, ab hoc facinore temperabunt, si eos diuina dispositio uel probandos uel emendandos ad tempus hostibus subiugauerit, quos in illa humilitate non deserit, qui propter eos tam humiliter altissimus uenit, praesertim quos nullius militaris potestatis uel talis militiae iura constringunt ipsum hostem ferire superatum. Quis ergo tam malus error obrepit, ut homo se occidat, uel quia in eum peccauit, uel ne in eum peccet inimicus, cum uel peccatorem uel peccaturum corpus inlecebrosissima uoluptate animum adliciat consentire peccato. Proinde, inquiunt, non iam propter alienum, sed propter suum peccatum, antequam hoc quisque committat, se debet occidere. Nullo modo quidem hoc faciet animus, ut consentiat libidini carnis suae aliena libidi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ se occid̾e noluit: uitȩ huiꝰ amore fecit. Hoc
ꝓbauit: cum causa ꝓmissi turisq iurandi ad eos¬
dem hostes quos grauius insenatu uerbis quã¬
in bello armis offenderat. sine ulla dubitatione
remeauit. Tantus itaq uitȩ huius contemptor cum
seuientib hostib ꝑquaslibet penas eam finire
quam se ipse ꝑimere maluit: magnum scelus cẽ sise
hõ interimat ꝓculdubio iudicauit. Inter om̃s suos
laudabiles. et untutis insignib illustres uiros. ñ ꝓ¬
ferunt romanimeliorem. quem neq felicitas corru¬
ꝑit. nam intanta uictoria ꝑmansit pauꝑrimus:
nec infelicitas fregerit. nam ad tanta exitia reu̾tit.
intrepidus. Porro si fortissimi et p̃clarissimi uiri t̃re¬
nę patriȩ defensores. deorumq licet falsoꝵ ñ tm
fallaces cultores s ueracissimi etiam iuratores. qui
hostes uictos more ac iure belli ferire potuerunt.
hi abhostibus uicti se ipsos ferire noluerunt: et cũ

Expanded text:
quod se occidere noluit, uitae huius amore fecit. Hoc quod se occidere noluit, uitae huius amore fecit. Hoc probauit, cum causa promissi iurisque iurandi ad eosdem hostes, quos grauius in senatu uerbis quam bello armis offenderat, sine ulla dubitatione remeauit. Tantus itaque uitae huius contemtor, cum saeuientibus hostibus per quaslibet poenas eam finire quam se ipse perimere maluit, magnum scelus esse, si se homo interimat, procul dubio iudicauit. Inter omnes suos laudabiles et uirtutis insignibus inlustres uiros non proferunt Romani meliorem, quem neque felicitas corruperit, nam in tanta uictoria mansit pauperrimus, nec infelicitas fregerit, nam ad tanta exitia reuertit intrepidus. Porro si fortissimi et praeclarissimi uiri terrenae patriae defensores deorumque licet falsorum, non tamen fallaces cultores, sed ueracissimi etiam iuratores, qui hostes uictos more ac iure belli ferire potuerunt, hi ab hostibus uicti se ipsos ferire noluerunt et, cum
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ uirum iob qui tamhorrenda mala insua car¬
ne ꝑpeti maluit. quam illata sibi morte omnib
carere cruciatib. uł alios scõs ex litteris nr̃is fum¬
ma auctoritate celsissimis fideq dignissimis. qͥ
captiuitatem dominationẽq hostium ferre qͣm
sibi necem inferre maluerunt catoni p̃feramus.
S ex litteris eorundem illum marco catonimar¬
cum regulum p̃feramꝰ. Cato enim nunqͣm cęsa
rem uicerat. cui uictus dedignatꝰ ẽ subici: et ne su¬
biceret᷑ a se ipso elegit occidi. Regulus autem pȩ¬
nos iam uicerat imꝑioq romano romanus im¬
ꝑator non ex ciuib dolendam. s erhostib lau¬
dandam uictoriam reportauerat. Abeis cñ postea
uictus. maluit eos ferre seruiendo: quam eis se
auferre moriendo. Proinde seruauit et sub car¬
thaginensium dñatione patientiã. et in romanoꝵ
dilectione constantiam: nec uictum auferens cor¬
pus abhostib nec inuictum animũ aciuib. Nec

Expanded text:
sanctum virum Job, qui tam horrenda mala in sua carsanctum virum Job, qui tam horrenda mala in sua carne perpeti maluit, quam illata sibi morte omnibus carere cruciatibus, vel alios sanctos ex nostris Litteris summa auctoritate celsissimis, fideque dignissimis, qui captivitatem dominationemque hostium ferre, quam sibi necem inferre maluerunt, Catoni praeferamus: sed ex litteris eorum, eidem illi Marco Catoni Marcum Regulum praeferamus. Cato enim nunquam Crem uicerat, cui uictus dedignatus est subici et, ne subiceretur, a se ipso elegit occidi: Regulus autem Poenos iam uicerat imperioque Romano Romanus imperator non ex ciuibus dolendam, sed ex hostibus laudandam uictoriam reportauerat; ab eis tamen postea uictus maluit eos ferre seruiendo quam eis se auferre moriendo. Proinde seruauit et sub Carthaginiensium dominatione patientiam et in Romanorum dilectione constantiam, nec uictum auferens corpus ab hostibus nec inuictum animum a ciuibus. Nec