comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in natura sui quȩdã sunt aliis magis
solida ⁊ firma. magis ȩciã aliis ⁊ munda
nclara. sic n in illis sp̃ualib natis conue¬
nientes suȩ puritati. ⁊ excellentie in
essentia. ⁊ informa. differentiȩ gradus.
in ipso exordio conditionis potuert̃ ẽẽ
quib alii suꝑiores ẽẽ ^ aui inferiores.
Suꝑiores qͥ nat᷑a mag̃ subtileᷤᷤ ⁊ sapĩa ã¬
pliꝰ ꝑspieaces. Inferioreᷤᷤ qͥ ĩnat᷑a minus
subtiles. ⁊ sapĩa minꝰ ꝑspicaces ꝯditist̃.
Sistas discretiones intusibileᷤ inuisibiliũ.
solꝰ pondare potuit. qͥ oĩa i nũo. ponde
⁊ m̃sura fec̃. Qrit̾ si õs eiꝰd̃ ordiniᷤ pares
c̃ scͥpt̃a dicat. Lucifer cunct̾iᷤᷤ alii ᷤ excel¬
lentior est quem constat fuis se
de ordine superiorum et tamen
uitñ in ordine illo excellentior. Sic̃ enĩ
omnes urgines unius sunt ordinis. et¬
ordo de hominib compleri debeat. Mali
enĩ angłi cũ de singulis ordinib cadent.

Expanded text:
in sui natura, quaedam sunt aliis magis in sui natura, quaedam sunt aliis magis solida et firma, magis 1062 etiam aliis et munda et clara, sic et in illis spiritualibus naturis convenientes suae puritati et excellentiae, et in essentia, et in forma differentiae gradus, et in ipso exordio conditionis potuerunt esse, quibus alii superiores, alii inferiores: superiores, qui natura magis subtiles, et sapientia amplius perspicaces; inferiores, qui natura minus subtiles, et sapientia minus perspicaces conditi sunt. Sed istas discretiones invisibiles invisibilium solus ponderare potuit, qui omnia in numero, er si omnes ejusdem ordinis pares cum Scriptura dicat Luciferum cunctis aliis excellentiorem, quem constat fuisse de ordine superiorum, et tamen in illo ordine excellentiorem. Sicut enim omnes virgines unius ordiniscimus ordo de hominibus compleri debeat; mali namque angeli cum de singulis ordinibus caderent,
Abbreviated transcription (Latin):
s etiã inscientia p̃minet. uñ quidã sic
exponunt auctoritatẽ illam. eius rei
nomine quisq ordo censetur. qͦm in
munere plenius accepit. Plenius non
ñ ad angelos fit. s adalia dona. Sic̃ enĩ
in hominib cũ idem habeat plures
uirtutes. tñ unã plenius aliis ut iob
patientiã dauid humilitatẽ. ita ⁊in an¬
gelis. Unde sic exponi pot̾ illa aucto¬
ritas. eius rei nomine qͥsq ordo censet᷑.
ꝗͣ in munere pleniꝰ accep̃. ñ plemꝰ aliis
angłis om̃ib. s aliis donis. Hic restat
inquirere. si ordines isti a creatione eoꝵ¬
Sic fuert̃. Quod ita fuisse constat cũ
auctoritas dicat de singulis ordinibus
aliquos cecidisse. S ex alia parte ñ pot̾
dici qđ tc̃ caritate ardent. Non gͦ uidet᷑
qͦd tc̃ eẽt seraphin. Ad qͦd pot̃ dici qͦdqͣm
uis inpͥncipio creationis ñ arderent ca¬
ritate. tñ in hoc erat ille ordo discretus
ab aliis quia addiligendũ habilior cetis
erat. Sicut enĩ uidemus in corꝑib qͦd

Expanded text:
 quidam sic exponunt auctoritatem illam. Ejus rei nomine ordo quisque censetur, quam in munere plenius accepit. Plenius non n ad angelos, sed ad alia dona. Sicut enim in hominibus cum idem habeat plures virtutes; tamen unam plenius aliis: ut Job patientiam, David humilitatem: ita et in angelis. Unde sic exponi potest illa auctoritas: Ejus rei nomine censetur quam in munere plenius accepit, non plenius aliis angelis omnibus, sed aliis donis. Hic restat quaerere, si ordines isti a prima creatione fuerint: quod ita fuisse constat, cum auctoritas dicat de singulis ordinibus aliquos cecidisse; sed ex illa parte non potest dici quod tunc charitate arderent; non ergo videtur quod tunc essent seraphim. Adis a principio creationis non arderent charitate, tamen in hoc erat ille ordo discretus ab aliis, quia ad diligendum caeteris habilior erat. Sicut enim videmus in corporibus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
frustra putari potest abinicio tẽꝑis
diabolum suꝑbia cecidisse. nec fuit
tore apostatasse. quia ut ait dñs non
stetit. ⁊ hoc abinicio ex quo ipse creatꝰ
ẽ qui staret si stare uoluisset. quȩ aue¬
toritas supradicto mͦ potest exponi. De¬
Nter eos qui ceciderunt excellentia luciferi
omnib aliis. ⁊ non solum illis qui ce¬
eiderunt. s om̃nib ñ eum fuisse excel¬
lentiorem uidentur auctores uelle.
quẽ admodũ iob dicit. ipse ẽ pͥncipiũ
uiarum dĩ. ⁊in iezechiele. Tu signaeu¬
lum similitudinis plenus scientia
nꝑfectus decore: in deliciis paradisi dĩ¬
fiusti. Quod gregorius sic exponit.
Quanto in eo subtilior ẽ natura. eo in
illo imago dei similius insinuat᷑ im¬
pressa. Item in iezechiele. Omĩs lapis
preciosus oꝑimentũ eiꝰ. omĩs lapis p̃ci¬
ut dicit gregoruis in illorum cõpara¬
tione cunctis clarior fuit. unde appel¬
latus ẽ lucifer qui ñ unus ordo. s unꝰ

Expanded text:
frustra putari pfrustra putari pdiabolum superbia cecidisse nec fuissetore apstetit, et hoc ab initio ex quo ipse creatus est, qui staret si stare voluisset; quae auctoritas supra dicto modo exponi potest. CAPUT XX. De excellentia Luciferi liis, et non solum his qui ceciderunt, sed et omnibus eum fuisse excellentiorem videntur auctoritates velle, quemadmodum Job dicit: « Ipse est principium viarum Dei . » Et in Ezechiele: « Tu signaculum similitudinis, plenus scientia, et perfectione decorus, in deliciis paradisi fuisti . » Quod Gregorius sic exponit: Quanto in eo sublimior est natura, eo in illo imago Dei sublimius insinuatur expressa. Item in Ezechiele: « Omnis lapis pretiosus operimentum ejus . » Omnis lapis pretiut dicit Gregorius: Illorum comparatione cunctis clarior fuit, unde appellatus est Lucifer, qui non unus ordo, sed unus
Abbreviated transcription (Latin):
culpa in hoc pot̾ consid̾ari. qr licet sine
gr̃a cooꝑante quã nondũ acceperant
non possent ꝓficere. tñ ꝑ id quod eis
collatum erat ex gr̃a peecatriee pote¬
rant ñ cadere. Nichil enĩ in eis erat
quod adhoc compelleret eos. ⁊ si ñ deli¬
nassent ꝓpria uoluntate qͦd datum ẽ¬
aliis daretur nistis. Queritur utrũ ali¬
qua mora fuerit int̾ creationẽ eoꝵ
n casum. Ad quod pot̾ dici quod non
fuit mora. ⁊ tñ illud pͥus. istud post̾ius.
s sinc interuallo. Non enĩ semꝑ fuer̃t
mali ut quidam dicere uolunt. ꝓ illa
aucłoritate. ab inicio homicida fuit
⁊ inueritate ñ stetit. s ñ dictt᷑ in in¬
qͥn in ea fuerit. Homicida pot̾ dici
sui ipsius. quia ⁊ ipse appellat᷑ hõ ut
ibi. nimmicus hõ hoc fecit. uelut au¬
gustinus exponit. abinicio .i. ex quo
homo fuit. homicida fuit. qr eum ꝑ
inuidiã in mortem p̃cipitauit. Item
dicit augustinus suꝑ genesim. Non

Expanded text:
culpa in hoc potest considerari; quia licet sine culpa in hoc potest considerari; quia licet sine gratia cooperante quam nondum acceperat non possent proficere, tamen per id quos eis collatum erat ex gratia creatrice, poterant non cadere. Nihil enim in eis erat quod ad hoc eos compelleret. Et si non declinassent propria voluntate; quod aliis datum est, daretur et istis. Quaeritur utrum aliqua mora fuerit inter creationem eorum et casum? Ad quod potest dici quod non fuit mora; et tamen illud prius, istud posterius, sed sine intervallo. Non enim semper fuerunt mali, ut quidam dicere volunt pro illa auctoritate. Ab initio homicida fuit; et in veritate non stetit . Sed non dicitur in inquin in ea fuerit. Homicida potest dici sui ipsius, quia et ipse appellatur homo, ut ibi: « Inimicus homo hoc fecit ; » vel ut Augustinus exponit: Ab initio, id est ex quo homo fuit homicida fuit, quia per invidiam in mortem praecipitavit. Item dicit Augustinus super Genesim: Non
Abbreviated transcription (Latin):
latum sit istis post creationẽ ꝑ quod
diligerent. Quod est ita scilicet cooꝑais
gratia. sine qua ñ potest ꝓficere ra
perante. Unde uideri pot̃ quod ñ sit
imputandũ illis quia cecidert̃. Sine
gr̃a enĩ cooꝑante ꝓficere ñ poterant.
s illa ñ est data. nec culpa eorũ fuit.
qͦd ñ est oata. quia in eis nulla culpa
adhuc p̃cesserat: ad quod pot̾ dici qđ¬
quib data ẽ illa gr̃a. ñ fuit data ex
merito. ꝙ adhuc nullũ erat meritum.
s quod aliis ñ est data culpa eoꝵ fuit.
ñ quȩ precesserit temꝑr. s causa.
qr sic̃ in eis gr̃a ẽ causa meriti. ⁊ temꝑe
ñ precessit meritũ ipsum: ita in istis
culpa fuit causa quare exiudicio dĩ
iusto gr̃a non daretur. ⁊ tn temꝑe hoc
ñ precessit illud. qr cũ deo omnia sint
p̃sentia nec egeat alicuius testimonio
quã etto aliquis peccat iuste potest
eum iudicare ñ post. s simul. quod si
placet differre misericordia ẽ. Illorũ

Expanded text:
latum sit istis post creationem per quod latum sit istis post creationem per quod diligerent? Quod ita est, scilicet cooperans gratia; sine qua non potest proficere ratperante. Unde videri potest quod non sit imputandum illis quod ceciderunt, sine gratia enim cooperante proficere non poterant; sed illa non est data, nec culpa eorum fuit quod non est data; quia in eis nulla culpa adhuc pquibus data est illa gratia, non fuit data ex merito, quia adhuc nullum meritum erat; sed quod aliis non est data, culpa eorum fuit, non quod praecesserit tempore, sed in causa; quia sicut in eis gratia est causa meriti, et tempore non praecessit meritum ipsum, ita in istis culpa fuit causa, quare ex judicio Dei justo gratia non daretur; et tamen tempore, hoc non praecessit illud, quia, cum Deo omnia sint praesentia, nec eget alicujus testimonio, quam cito aliquis peccat, juste potest eum judicare, non post, sed simul. Quod si placet differre, misericordia est. Illorum
Abbreviated transcription (Latin):
naturã. quod ht̃ quicqͥd debitum ẽ uł
expedit natx suȩ adglorificationẽ. et
hoc mͦ ꝑfecti post confirmationẽ. ⁊ sc̃i¬
post resurrectionẽ. Uniuersalit̃ n sũme
ꝑfectũ. cui. nichil de est qđ ẽ soliꝰ dĩ.
Quales fuerunit angłi increatione hoc
diximus. Statim post creationem
quidã sunt conuersi adcreatorem
suum. quidã auersi. Conuerti ad
deum. fuit diligere. auerti. odio ha¬
bere. In conuersis quasi in speculo
relucere çȩpit dĩ sapientia. qua ipsi
illuminati sunt. auersi excecati sũt.
nec reluxit in eis diuina sapientia.
quia auersi sunt alumine tanquã
speculũ a faciȩ uidentis. Illis stantibꝰ
i illis ruentib. discreuit lucem ate¬
nebris lucem fecit ndiscreuit quia
quicquid boni erant eius donũ fuit.
tenebras ñ fecit. s ab eis lucẽ discreuit.
et ita angłi pͥus creati. unde dictũ est.¬
inpͥncipio creauit deus cȩlum .i. angłos
deinde formati quando sunt adcrea¬
torem conuersi. Unde dictum ẽ fiat

Expanded text:
naturam quod habet quidquid debitum est vel expedit naturae suae ad glorificationem; et hoc modo perfecti post confirmationem tionem. Universaliter, et summe perfectum, cui nihil deest quod est solius Dei. Quales fuerint angeli in creatione, hoc diximus. Statim vero post creationem, quidam sunt conversi ad Creatorem suum, quidam aversi. Converti autem ad Deum, fuit diligere; averti, odio habere. In conversis, quasi in speculo relucere 1057 coepit Dei sapientia, qua ipsi illuminati sunt. Aversi excaecati sunt, nec reluxit in eis divina sapientia, quia aversi sunt a lumine, tanquam speculum a facie videntis. Illis stantibus, et illis ruentibus discrevit Deus lucem a tenebris. Lucem fecit et discrevit, quia quod boni erant, ejus donum fuit. Tenebras non fecit, sed ab eis lucem discrevit, et ita angeli pIn principio creavit Deus coelum , id est angelos. Deinde formatis quando scilicet ad Creatorem sunt conversi. Unde dictum est: Fiat
Abbreviated transcription (Latin):
qr ut supra diximus quãuis sine pecc̃o
nullus sit. tñ ex quo ñ regnat peccatum
in homine liber ẽ a peccato. s a pena pec¬
cati nullus liberatus in p̃senti. Ex p̃¬
dictis constat in quo ꝑ peccatũ sit im¬
minutũ liberum arbitriũ. qr tẽ nulla dif¬
ficultas ad recte uolendũ. nullũ impe¬
dimentũ de lege membroꝵ ad bonum
ꝑficiendũ. s mͦ anteqͣm ꝑ gr̃am lib̾atũ
sit a peccato nec uelle nec ꝑficere potest
bonũ. sic̃ diceremꝰ de aliquo compedito.
ñ pot̾̃ hic ambulare. idẽ in potestate
sua ñ liabet hoc. ntũ concederemꝰ pos¬
sibile ẽ ambulare hc̃. qr pot̃ euenire
ut soluat᷑. ⁊ ambulet. Hunc nr̃m defe¬
ctum apłs memorat inquiens. uelle
Hisi enĩ liberetur ꝑgr̃am intus oꝑantẽ
nexcitantẽ cor ñ potest arbitriũ ipsum
bonũ. Et ita indiget mͦ oꝑante gr̃a ꝑ qͣm¬

Expanded text:
quia, ut supra diximus, quamvis sine peccato nullus sit, tamen ex quo non regnat peccatum in homine, liber est a peccato; sed a poena peccati nullus liberatur in praesenti. Ex praedictis constat in quo per peccatum sit diminutum liberum arbitrium; quia tunc nulla difficultas ad recte volendum, nullum impedimentum de lege membrorum ad bonum perficiendum; sed modo antequam per gratiam liberatum sit a peccato, nec velle nec perficere bonum potest. Sicut diceremus de aliquo compedito: non potest hic ambulare, id est in potestate sua non habet tamen concederemus, possibile est hunc ambulare, quia potest evenire ut solvatur et ambulet. Hunc nostrum defectum Apostolus commemorat, inquiens: Velle » Nisi enim liberetur per gratiam intus operantem et excitantem cor, non potest arbitrium ipsum bonum, et ita indiget modo operante gra
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio. ⁊se ꝑdidit ⁊ipsum. Non ẽ amis¬
s̃a lib̾tas anecessitate. s libertaᷤ a pecc̃o.
Qui enĩ facit pecatũ: seruus ẽ peccati.
Hanc lib̾tatem que ẽ apecc̃o. illi soli
habent qui ꝑgr̃am reꝑantur. ñ qͦd peni¬
tus sine peccato suit. s qr ñ dominat᷑ eis
peccatũ. Et hec ꝓpͥe appellatur libertas.
In malo faciendo ñ ꝓpriȩ dicit᷑ lib̃m ar¬
bitriũ. qr ratio discordat ibi a uoluntate.
Iudicat namq ratio ñ ẽẽ faciendũ quod
uoluntaᷤ appetit. In bono concordat uo
luntati. eiq ñ contradicens seruit. Uñ
dic̃ augustinus in enchiridion. Ipsa ẽ
uera lib̾tas ꝓpter recte faciendi licentiã.
ypia seruitus ꝓpter p̃cepti obedientiã.
Et ita apparet quod in bonis ⁊ ingalis
uoluntas lib̾a ẽ a necessitate. s in solis
bonis lib̾a ẽ a pecc̃o. Uñ augustinꝰ in li¬
bro de grã ⁊ libero arbitrio. Semꝑ ẽ in
nob̾ uoluntaᷤ lib̾a. s ñ semꝑ ẽ bona.
A ut enĩ aiusticia lib̾a ẽ quando seruit

Expanded text:
psum. Non est amissa libertas a necessitate, sed libertas a peccato. « Qui enim facit peccatum, servus est peccati . » Hanc libertatem, quae est a peccato, illi soli habent qui per gratiam reparantur, non quod penitus sine peccato sint, sed quod non dominatur eis peccatum; et hoc proprie appellatur libertas. In malo faciendo non proprie dicitur liberum arbitrium, quia ratio ibi discordat a voluntate. Judicat namque ratio non esse faciendum quod voluntas appetit. In bono concordat ratio voluntati, eique non contradicens servit. Unde dicit Augustinus in Enchiridion: Ipsa autem est vera libertas propter recte faciendi licentiam, et pia servitus propter praecepti obedientiam; et ita apparet quod in bonis et malis voluntas libera est a necessitate, sed in solis bonis libera est a peccato. Unde Augustinus in libro De gratia et libero arbitrio : Semper in nobis uoluntas libera, sed non semper est bona. aut enim a iustitia libera est, quando seruit
Abbreviated transcription (Latin):
posset uniri suo creatori. S cũ sp̃e
creaturȩ sic̃ est corpus in tanta dile
ctione uniatur. ut ñ possit coarta¬
ri ad hoc ut uelit eã reluiquere. pa¬
tet sp̃m creatũ eodem mͦ tã sũmo
bono uniri posse. Ideo ȩtiã animȩ
sunt associate corꝑibꝰ. ut in eis dõ fa¬
mulentur. ⁊uerum ⁊ summũ bonũ
dm̃ ꝓmereantur. Cũ itaq in angłos¬
n in homines distincta sit rationalis
creatura. pͥmum de angłis agendũ
uidetur. De quib considerandũ ẽ qñ
creati fueruit. ubi facti fuerint. qua¬
les ȩtiã facti fuerint. Quȩdã. auctori¬
tates uidentur uelle quod ante quod
ante omnẽ creaturã facti sunt angłi
ut illud. Primo omniũ creatura est
sapientia. quod de angłis dictũ ẽ. Cui
uidetur contrariũ qͦd ingenesi dr̃. In pͥn

Expanded text:
posse uniri suo Creatori. Sed, cum spiposse uniri suo Creatori. Sed, cum spicreaturae, sicut est corpus, in tanta dilectione uniatur, ut non possit coarctari ad hoc ut velit eam relinquere; patet spiritum creatum eodem modo tam summo bono uniri posse. Ideo etiam animae sunt associatae corporibus; ut in eis Domino famulentur, et verum et summum bonum promereantur. Cum itaque in angelos et homines distincta sit rationalis creatura; primum de angelis agendum videtur. De quibus considerandum est quando creati fuerint; ubi facti fuerint; quales etiam facti fuerint. Quaedam auctoritates videntur velle quod ante omnem aliam creaturam facti sunt angeli. Unde illud: Prior omnium creata est sapientia ; quod de angelis dictum est. Cui videtur contrarium quod dicitur in Gen
Abbreviated transcription (Latin):
ertractatis partib fidei: adiciendũ
uidetur de rerũ pͥma creatione.
Cũ plato dixerit tria eẽ pͥncipia. ma¬
teriam. formã. opificem. fides catholi¬
ca unum pͥncipium credit ẽẽ omniũ¬
rerũ. dm̃ scił. cuiꝰ bonitas omniũ rerũ
causa fuit. Cũ enĩ summe bonus ⁊ ꝑfectȩ
bcatus ęternaliter ẽẽt. uoluit alios parti¬
cipes ẽẽ suȩ beatitudinis. E quia ñ pot̃
eius beatitudo participari nͥ ꝑ intellectũ.
nquantomagis intelligitur. tantomagis
habetur. fecit rationalem creaturã u ĩtel¬
ligeret. intelligendo amaret.amando
possicłet. possidendo frueret᷑. Et eam hoc
mͦ distinxit. ut pars in sui puritate
ꝑmaneret. scilicet angłi. pars corpori
anuna. si in sui puritate ꝑmaneret.
Ad quod potest dici qͦd licet anima
dignior esset sine corꝑe. tñ eã corꝑi
uoluit deus associari. ut inhumana
conditione ostenderet nouũ exemplũ
ȩternȩ unionis. quȩ ẽ uiter sp̃m et
deũ. Ui debatur enĩ creaturȩ quod ñ

Expanded text:
Tractatis partibus fidei adjiciendum videtur de prima rerum creatione. Cum Plato dixerit tria esse principia, materiam, formam et opificem, fides Catholica unum principium omnium credit esse Deum, cujus scilicet bonitas omnium rerum causa fuit. Cum enim summe bonus et perfecte beatus aeternaliter esset, voluit alios participes esse suae beatitudinis; et, quia non potest ejus beatitudo participari nisi per intellectum, et quanto magis intelligitur, tanto magis habetur, fecit rationalem creaturam, ut intelligeret, intelligendo amaret, amando possideret, 1054 possidendo frueretur, et eam hoc modo distinxit, ut pars in sui puritatem permaneret, scilicet angeli, pars corpori tis esset anima, si in sui puritate permaneret. Ad quod potest dici, quod licet anima dignior esset suo corpore, tamen eam corpori voluit Deus associari, ut in humana conditione ostenderet novum exemplum aeternae unionis, quae est inter spiritum et Deum. Videbatur enim creaturam non
Abbreviated transcription (Latin):
Tereius status non necessitatẽ morien¬
habuit xp̃c posse mori. posse ñ mori.
Sola nãq uoluntate mortuus ẽ. Unde
ȩtiã dicitur aquibdã. Uoliuitate mor¬
talis erat natura immortalis quia cũ
eẽt sine pecc̃o quod ẽ causa mortis. nũ
habuit defectus istos. fam̃. sitim. ⁊ceta:
de tercio statu habuit ñ posse peccare.
FPotest queri cũ posset xp̃c mori
morte ñ illata ab aliis. ⁊ in ea recdim̾e
humanũ genus. quare uoluit mori
traheret addilectionem sui. Quanto
enĩ grauiorem mortem ꝓ nob̃ susti¬
nuit: tanto magis eum diligere debe¬
morte seꝑata sit diuinitas ab huumani¬
tate. Quidã uolunt dicere quod a car¬
ne seꝑata sit diinitas ñ ab anima.
Quib non ẽ credendũ cũ dicat leo
papa ex quo hominem assumpsit ñ
deposuit. n hoc omnes religiosi tenent
ẽ diuinitas. pꝰ illã in effabilem unionẽ.
Non enĩ diuinitas bis incarnata ẽ. Ex¬

Expanded text:
Tertius locus  f. status non necessitatem habet morienTertius locus  f. status non necessitatem habet morienhabuit Christus posse mori, posse non mori, sola namque voluntate mortuus est: unde etiam dicitur a quibusdam voluntate mortalis, natura immortalis; quia, cum esset sine peccato, quod est causa mortis, nunqhabuit defectus istos, famem, sitim, etc. De tertio statu habuit non posse peccare. Potest quaeri, cum posset Christus mori morte non illata ab aliis, et in ea redimere humanum genus, quare voluit mori traheret ad dilectionem sui. Quanto enim graviorem mortem pro nobis sustinuit, tanto magis eum diligere debemorte separata sit divinitas ab humanitate. Quidam volunt dicere quod a carne separata sit divinitas, non ab anima, quibus non est credendum cum dicat Leo papa: Ex quo hominem assumpsit non deposuit. Et hoc omnes religiosi tenent,illa divinitas post illam ineffabilem unionem. Non enim est divinitas bis incarnata;
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃n ita sunt confirmati ꝑ gr̃am quod
peccare ñ possunt. S multo magis cre¬
dimus illum hominẽ deo unitum per
gr̃am confirmatũ eẽ abipsa conceptiõe.
Item opponunt. hõ ille potuit ñ ẽẽ unitͦ
uerbo. & si non eẽt unitus uerbo. peccaret
sic̃ alii homines. Ergo potuit peccare hõ
ille. S hoc ñ negamus qͥn peccare posset
si non ẽẽt unitus uerbo. s postquã fuit
unitus uerbo peccare ñ potuit. Si enĩ
peccare potuit. ⁊dampnari potuit. qr
peccatũ sequitur dampnatio. S quid
absurdius quã quod filuis dĩ qͦd erat
de uno quoq susceꝑit filius dĩ. Primꝰ
status ante peccatum in quo fuit hõ
conditus. Sed̾s status adquẽ ꝓ peccatũ
ẽ lapsus. Tertius status adquẽ pꝰ resur¬
rectionem ẽ transferendus. Primꝰ statꝰ
possibilitatẽ moriendi babuit ñ neces¬
sitatem. Poterat enĩ. mori. poterat ñ
mori. Scd̾s status I necessitatẽ mori¬

Expanded text:
et tamen ita sunt confirmati per gratiam, quod et tamen ita sunt confirmati per gratiam, quod peccare non possunt. Sed multo magis credimus hominem illum Deo unitum per gratiam, confirmatum esse ab ipsa conceptione. Item opponitur: Homo ille potuit non esse unitus Verbo, et si non esset unitus Verbo, peccaret sicut alii homines, ergo peccare potuit homo ille. Sed hoc non negamus, quin peccare possetsi non esset unitus Verbo; sed postquam fuit unitus Verbo, peccare non potuit. Si enim potuit peccare, et damnari potuit, quia peccatum sequitur damnatio. Sed quid absurdius quam quod Filius Dei qui erat de unoquoque susceperit Dei Filius. Primus status ante peccatum in quo fuit homo conditus. Secundus status ad quem per peccatum est lapsus. Tertius status ad quem post resurrectionem est inferendus. Primus status possibilitatem moriendi habuit, non necessitatem. Poterat enim mori, poterat non mori. Secundus 1052 status necessitatem mori
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmeruit glorificationẽ. impassibilitatẽ.
S quod dicit gregorusñ habuit aĩa
xp̃i in quo ꝓficere posset. intelligen̾
est de scientia. de dilectione. Non enĩ po¬
terat eius scientia augeri. uł dilectio.
Iilud quoq sciendum est quod illius ꝑso¬
honio. Si enĩ partes integrales ẽẽnt
illius ꝑsone. tẽ ẽẽt augmentata illa ꝑso¬
na ꝓpter assumptũ hominẽ. Augustinus.¬
x p̃c una ꝑsona ẽ gemine substantiȩ.
nec tñ deus pars huius ꝑsone dici pot̃.
Alioquin filius dĩ antequã formã serui¬
susciꝑet. ñ erat totus n creuit. cũ homo
diuinitati eius accessit. ¶ Solet queri
utrum xp̃c peccare potuit. Quod quidã
uolunt ꝓbare illa auctoritate. Potuit
transgredi nũ est transgressus. face̾ mala¬
nñ fecit. S hoc ñ putamus dictum de¬
xp̃o. s de scĩs hominib. Item opponunt.
xp̃c habuit liberum arbitriũ. gͦ mut᷑m¬
q partẽ potuit flecti. S hoc ñ ualet
cũ nangłi habeant liberũ arbitrium.

Expanded text:
meruit glorificationem, impassibilitatem, etc. Sed quod dicit Gregorius: Non habuit anima Christi, in quo proficere posset, intelligendum est de scientia et de dilectione. Non enim poterat ejus scientia augeri, vel dilectio. Illud quoque sciendum est, quod illius persohomo. Si enim partes integrales esset illius personae, tunc esset augmentata illa persona propter assumptum hominem. Augustinus est una persona geminae substantiae, nec tamen Deus pars hujus personae dici potest: alioquin Filius Dei antequam formam susciperet non erat totus; et crevit cum homo divinitati ejus accessit. Solet quaeri utrum Christus peccare potuerit. Quod quidam volunt probare auctoritate illa. Potuit transgredi non fecit . » Sed hoc non putamus de Christo, sed de sanctis hominibus. Item opponunt: Christus habuit liberum arbitrium, ergo in utramque partem potuit flecti. Sed hoc non valet, cum et angeli habeant liberum arbitrium,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ. quia mortuus. inmortalis ñdum. quia
pꝰ resurrectionẽ tm̃. quod nos satis concedimꝰ:
qͥa tc̃ nͨ mortal nec immortalis erat.
obiciunt auctoritatẽ anastasii. hanc sclicet.
maledictus qui h̃c totũ hominẽ. idẽ aĩa
ncorpus quod assumpsit. denuo assumptũ
uł liberatũ post terciã diem a mortuis
resurrexisse ñ confitetur. fiat fiat. Ad qͦd
dicimus anastasium tẽ loqui contra eos
qui negabant eius resurrectionẽ. ⁊ puta¬
bant quod in morte detineret᷑ ille qui
solus inter mortuos lib̃ ẽ. ⁊ideo dixit
hominẽ denuo assumptũ uł liberatũ
a morte. Item abrosiꝰ suꝑ lucã. Clamauit¬
ih̃c uoce magna dicens. Deus d̃s m̃s res¬
pice me qͣre me deliqͥsti Clamat hõ sepa¬
ratione diuinitatis moriturus. Nam ẽ
diuinitas sit libera mortis. utiq mors
ẽẽ non potest nͥ uita discedet. qr uita

Expanded text:
non, quia mortuus; immortalis nondum, quia non, quia mortuus; immortalis nondum, quia post resurrectionem tantum. Ad quod nos satis concedimus quod nunc nec mortalis, nec immortalis. Objiciunt tamen auctoritatem Anastasii, hanc scilicet: Maledictus qui hunc totum hominem, id est animam et corpus quod assumpsit denuo assumptum vel liberatum post tertium diem a mortuis resurrexisse non confitetur: Fiat fiat. Ad quod dicimus Anastasium loqui contra illos qui negabant ejus resurrectionem: et putabant quod in morte detineretur ille, qui solus inter mortuos liber. Et ideo dixit hominem denuo assumptum, id est liberatum a morte. Item Ambrosius super illud: Clamavit voce magna dicens: Deus Deus meus, quare me dereliquisti? Clamat homo separationem divinitatis moriturus. Nam cum divinitas mortis libera sit, utique mors esse non pote
Abbreviated transcription (Latin):
exponit augustinus illa uerba pote¬
statem habeo ponendi animã meã n
iterũ sumendi eã. Non diuinitas ani¬
mam deposuit. s caro nanimã posuit
in morte: nanimã. resumpsit in resur¬
rectione. Ite in libro adfelicianũ dic̃.
augustinus. Sic in sepulero carnẽ suã
commoriendo ñ deseruit. sic̃ in utero
uirginis connascendo formauit. Sic gͦ
ñ discedente uita mortuus ẽ. sic̃ passus¬
ẽ. Nam p̃eunte uitȩ potentia: erat uno¬
atq eodem tempore. totus in inferno.
totus in celo. Erat apud inferos resur¬
rectio mortuorũ. erat suꝑ çȩlos uita
ñ ꝑdidit. Opponitur. si filius dĩ ẽ non
separatus abhomine in ipsa morte. gͦ
ẽ homo. nec gͥ t̾ẽ erat hõ. Quod qͣm fri¬
uolum sit. cuilibet manifestũ ẽ. Ita enĩ
posset dici. mͦ non ẽ hõ. qr ñ est animal¬
rationale mortale. Quod pęnitꝰ falsum
scłm hc̃ statũ. Item opponit᷑. si tc̃ erat
hõ uł mortalis uł unmortalis. s immortał

Expanded text:
exponit Augustinus verba illa: « Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam . » Non divinitas animam deposuit, sed caro et animam posuit in morte, et animam resumpsit in resurrectione. Idem in libro ad Felicianum dicit Augustinus: Sic in sepulcro carnem suam commoriendo non deseruit, sicut in utero Virginis connascendo formavit. Sic ergo non discedente vita mortuus est, sicut passus, non pereunte in se potentia. Erat uno eodemque tempore totus in inferno, totus in coelo. Erat apud inferos resurrectio potentior, erat super coelos vita didit. Opponitur: Si Filius Dei non est separatus ab homine in ipsa morte, 105est homo, nec igitur tunc erat homo. Quod quam frivolum sit cuilibet manifestum est. Ita enim posset dici: Homo non est homo, quia non est rationale mortale, quod penitus falsum secundum hunc statum. Item opponitur: Si tunc erat homo, vel mortalis vel immortalis, sed mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ ẽ. Quod fidem habuit ñ est ꝯce¬
dendũ. Querit᷑ etiã si aliquid meruit
sibi. Certũ est enĩ qͦd in membris me¬
bilitatem.S cũ ipse in nocens eẽt. hoc
totum debebatur ei. nita ñ ex merito
hoc habuit. Potest tñ aliquis ꝓmereri¬
aliquid quod sibi debetur ut filius eui
debetur hereditaᷤ patris. ꝓmeret᷑ eam

Expanded text:
nobis est. Quod fidem habuerit, non est concedendum. Quaeritur etiam si aliquid meruerit sibi; certum est enim quod membris mebilitatem. Sed, cum ipse innocens esset, hoc totum debebatur sibi, et ita non ex merito hoc habuit. Potest tamen aliquis promereri quod sibi debetur, ut filius, cui debetur haereditas patris, promeretur eam
Abbreviated transcription (Latin):
luntas rationis qua idem uolebat cũ pat᷑.
Quod duȩ uoluntates fuissent in xp̃o ha¬
bemus a metropolitana synodo. in qua fu¬
uel desideraret qͦd ñ impetraret. Quidã
uolunt dicere quod ñ sit exaudita illa
oratio qua ipse orabat. pat̾ si possibile¬
ẽ transeat ame calix iste. qr illud exhu¬
mana infirmitate orabat. Similiter
uolunt dicere quod ipse scđm huma¬
num affectũ uolu̾it salutẽ omniũ. un¬
de illud. In siti mea. potauerunt me ace¬
to. idest cũ desiderarem fidem illorũ.
S cũ ipse dicat in ioħe. ñ pro his rogo
qui de mundo sunt. ñ uidetur quod ipse¬
unquã orauerit. nisi ꝓsaluandis. Non enĩ
uidetur conueniens quod eius oratio ñ¬
uerit quod patri sciret non placere.
cũ ipse omĩa sciret. AAquibdã so¬
let quęri utrum sit concedendũ xp̃m eẽ
creaturã. Non uidetur ꝑse concedendũ.
Nam si creatura ẽ: inicium ht. S xp̃e
ab ȩterno. Hoc itaq sequet᷑ inde. Si est
creatura. habet uucium. Si h̃t unciũ

Expanded text:
ntas rationis qua idem volebat cum Patre. Quod duae voluntates fuerunt in Christo, habemus a metropolitana synodo, in qua fuvel desideraverit quod non impetraverit. Quidam volunt dicere quod non sit exaudita illa oratio qua ipse orabat: Pater si fieri potest transeat a me calix iste; quia ex humana infirmitate illud orabat. Similiter volunt dicere quod ipse secundum humanum affectum voluerit salutem omnium. Unde illud: In siti mea potaverunt me aceto ; id est cum desiderarem fidem illorum. Sed cum ipse dicat in Joanne: Non pro his rogo qui de mundo sunt ; non videtur quod unquam oraverit nisi pro salvandis. Non enim videtur conveniens quod ejus oratio noverit quod Patri sciret non placere, cum ipse omnia sciret. CAP. let quaeri utrum sit concedendum: Christus est creatura. Non videtur per se concedendum. Nam si creatura est, initium habet. Si habeab aeterno, hoc itaque sequeretur inde: Si est creatura, habet initium; si habet initium,
Abbreviated transcription (Latin):
cunt xp̃m ñ tuuisse. S ẽ quidã timor
moderatus qui naturalit̾ in ẽ õi hõi.
nsine pecc̃o ẽ. sic̃ fames. sitis. ⁊ ille fuit
in xp̃o. Horruit quippe mortẽ. ⁊ est no¬
tandũ quod in xp̃o due fuerunt uolun¬
tates. Dicit namq augustinꝰ. Non ẽ alia
uolunta s patris quã filii. ⁊ sedm illã uo¬

Expanded text:
cunt Christum non timuisse. Sed est quidam timor cunt Christum non timuisse. Sed est quidam timor moderatus qui naturaliter inest omni homini, et sine peccato est, sicut fames et sitis; et ille fuit in Christo, horruit quippe mortem. Est etiam notandum quod in Christo fuerunt duae voluntates. Dicit namque Augustinus: Non est alia voluntas Patris quam Filii; et secundum illam vo
Abbreviated transcription (Latin):
sic assumpsit. quomͦ carnẽ. Si enĩ ñ fuit
tristis cũ eu̾geliũ dicat. tristis ẽ anima
mea usq ad mortẽ. gͦ ⁊ quando dicit
eu̾głium dormiuit. ñdormiuit. Ih̃e gͦ
suscepit ueram tristiciã. Ambrosius.
Suscep̃ gͦ tristiciã meã. suscep̃ uolun¬
tatem meã. Confident̃ tristiciã nomi¬
no. qui crucẽ predico. Inueniunt᷑ tam̃
aliȩ auctoritates quȩ uident᷑ a saluato¬
re tristiciã ytimorem remouere. Iero¬
nimus. Ne passio in illius animo dñaret᷑.
ꝓ passione cep̃ contristari. Aliud est enĩ
contristari. ⁊ aliud incipere contristari.
Item. Erubescant qui putant saluatorẽ
timuisse mortẽ. ⁊ passionis pauore dix¬
isse. Pater si fieri potest. transeat ame
dicendũ ẽ quod ẽ quedã tristicia. ⁊qͥdã
timor. qui urtantum dominant᷑ animo
nsubiugant rationem. ut hominẽ con¬
tempto dei p̃cepto ducant in peccatũ.
sicuti petrus timore negauit. ⁊ de huiꝰ¬
modi loquuntur auctores quando di¬

Expanded text:
sic assumpsit quomodo carnem. Si enim non fuit tristis cum Evangelium dicat: Tristis est anima mea usque ad mortem, ergo et quando dicit Evangelium: Dormivit, non dormivit. Jesus suscepit tristitiam veram. Ambrosius: Suscepit ergo tristitiam meam, suscepit voluntatem meam. Confidenter tristitiam nomino qui crucem praedico. Inveniuntur tamen aliae auctoritates quae videntur a Salvatore tristitiam et timorem removere. Hieronymus: Ne passio in illius animo dominaretur per passionem, coepit contristari. Aliud enim est contristari; et aliud incipere contristari. Item: Erubtimuisse mortem, et passionis pavore dixisse: Pater, si fieri potest, transeat a me dicendum est quod est quaedam tristitia et quidam timor, quae in tantum dominantur animo et submergunt rationem, ut hominem, Dei contempto praecepto, ducant in peccatum; sicuti Petrus timore negavit. Et de hujusmodi loquuntur auctores quando di
Abbreviated transcription (Latin):
hõ ei conuenit. De hoc qͦd diẽ ambro¬
sius. quicqͥd ht̃ filius dĩ ꝑnaturã. ht̃
filius hominis ꝑ gr̃am. Solet opponi.
Deus immensus ẽ. ȩternus. immortalis.
Ergo hõ ille ȩternus. ⁊c. S hõ ille extp̃r.
mortalis. passibilis. Ad quod pot̾ dici. quod
sicut dr̃ deus passus. mortiis. crucifixiᷤ.
deus in natura sua non potest mori. ñ
pot̾ pati. s ꝑunionẽ hominis dicunt᷑ de
deo hec omnia. ita quȩ sunt dĩ dicunt᷑

Expanded text:
o, ei convenit. De hoc quod dicit Ambrosius: Quidquid habet Filius Dei per naturam, habet Filius hominis per gratiam. Solet opponi: Deus immensus, aeternus, immortalis, ergo homo ille aeternus, etc. Sed homo ille ex tempore mortalis, passibilis. Ad quod potest dici, quod, sicut dicitur Deus passus, mortuus, crucifixus; Deus in natura sua non potest mori, non potest pati; sed per unionem Verbi dicuntur de Deo haec omnia: ita et quae Dei sunt
Abbreviated transcription (Latin):
omnia infirmitatis nr̃e preter pecẽm.
Ut enim ꝓbaretur uertim corpꝰ hab̾e.
suscepit defectus corꝑis. fam̃. sitim. ne̾.¬
ut ꝓbaretur ueram animã habere.
suscepit defectus anime. scilicet tristi
opponi quod ignorantiã non babuerit.
ntñ ignorantia non ẽ pecc̃m. Hon gͥ oĩa
nr̃ȩ infirmitatis suscepit. Ad quod pot̃
dici qͦd sicuti concupiscentia peccatũ
ẽ ⁊⁊ tñ post remedium sacram̃ti ñ in¬
putatur nͥ ĩputat᷑ nͥ ꝯsentiat᷑ illi motui.
ignorat ignorabit᷑. S inuincibił igno¬
rantia ñ ĩputat᷑. E tñ ut assignauimꝰ pec
do sumꝰ. ⁊ ab eo recedimꝰ. ⁊ ĩo dr ꝑecc̃m.¬

Expanded text:
omnia infirmitatis nostrae praeter peccatum; omnia infirmitatis nostrae praeter peccatum; ut probaret se verum corpus habere, suscepit defectus corporis, famut probaretur veram animam habere, suscepit defectus animae, scilicet tristitopponi quod ignorantiam non habuerit, et tamen ignorantia non est peccatum; non ergo omnia nostrae infirmitatis suscepit. Ad quod potest dici, quod sicuti concupiscentia peccatum est, et tamen post remedium sacramenti non imputatur nisi consentiatur illi motui, ignorat, ignorabitur , » sed invincibilis ignorantia non imputatur; est tamen, ut assignamus, peccDeo sumus, et ab eo recedimus, et ideo dic
Abbreviated transcription (Latin):
datus. S cũ in xp̃o sint duȩ nate᷑. uidea¬
mus cui sit sp̃c datus. uel diuinȩ uł hu¬
mane. Diuine ñ conuenit dari s dare.
Est gͦ humane natȩ datus sp̃c. sine men¬
sura. S ubi ñ est mensura: ñ est t̃minꝰ.
Ergo illa anima seiuit omĩa. Si enim
quedã sciuit. quedã non. cũ m̃sura sciuit.
quia terminũ habuit scientia eiꝰ. fulgen¬
tius etiã multa opponit contra illũ erro¬
rem. asserens quod omniũ rerũ scientiam
mͦ. Hichil scit aliquis: qͦd eius anima nes¬
ciat. S hoc omnes concedunt qͦd xp̃c oĩa
supradictis respondere nequeant. adhuc
tñ nobis opponunt. Si illa anima scit
omnia quia unita ẽ scienti omĩa. gͦ de¬
bet dici omp̃c. qr unita ẽ omnipotenti.
ne mensura. cuius ipsa naturalit̃ capax
ẽ. S cũ idem sit dm̃ ẽẽ quod omĩpoten¬
tem ẽẽ. non potuit illud conferri cre
aturȩ. Post supradicta uidendũ est qͦd

Expanded text:
datus . Sed cum in Christo sint duae naturae, videadatus . Sed cum in Christo sint duae naturae, videamus utri sit spmanae. Divinae non convenit dari, sed dare: est ergo humanae naturae datus spiritus sine mensura, sed ubi non est mensura non est terminus; igitur illa anima scivit omnia. Si enim quaedam scivit, quaedam non; cum mensura scivit; quia terminum habuit scientia ejus. Fulgentius multa opponit contra illum errorem, asserens quod omnium rerum scientiam ari hoc modo. Nihil scit aliquis quod ejus anima nesciat; sed hoc omnes concedunt quod Christus ed quamvis supradictis respondere nesciant, adhuc tamen nobis opponunt. Si anima illa scit omnia quia unita est scienti omnia, ergo debet dici omnipotens, quia unita est omnipotenti. ne mensura cujus ipsa naturaliter capax est, sed cum idem sit esse Deum quod omnipotentem esse, non potuit illud conferri crerit. Post supradicta videndum est quod,
Abbreviated transcription (Latin):
entia. animȩ illi ꝑgr̃am. Item qͦd oppo¬
nitur. deus in omni bono maiorem ht¬
sufficientiã. quã creata  eius. Hoc ibi di¬
ctum ẽẽ sciant ubi aliud create bonũ
a bono creatoris inuenitur. S cũ sapĩa
illius animȩ ñ sit aliud quã diuina sa¬
pientia: quomͦ pot̃ ibi comꝑatio fieri:
Indubitant̃ namq ẽ dicendũ qͦd alia sa¬
pientia preter diuinã sapientiã non fuit
in anima xp̃i. Si enĩ alia eẽt adiuina
sapientia. minor eẽt: ⁊ si minor eẽt sapĩa
totũ comprehend̾et: Minus gͦ sciret
hõ ille quã deus. Ideo ut istam u̾itatẽ
firmiter teneamꝰ quod illa anima nich
ignorauit. s omnia sciuit. dicendũ est
quod ñ alia sapĩa fuit illa anima sapieis.
s in deo ꝑnaturam. in illa anima ꝑgr̃am.
facit contra eos. Statim supponit apłs.
omnib sp̃m dei habuit. Contra illorum
mensurã datur. s xp̃o non ẽ admensurã

Expanded text:
entia, animae per gratiam. Item quod oppoentia, animae per gratiam. Item quod opponitur: Deus in omni bono habet majorem sufficientiam quam creatura ejus: hoc ibi dictum esse sciant, ubi aliud creaturae bonum a bono Creatoris invenitur, sed cum sapientia illius non sit aliud quam divina sapientia quomodo potest ibi comparatio fieri? Indubitanter namque dicendum est quod alia sapientia, praeter divinam sapientiam, non fuit in anima Christi; si enim alia esset a divina sapientia, minor esset; si minor esset sapientia totum comprehenderet; minus ergo sciret ille homo quam Deus. Ideo ut istam veritatem firmiter teneamus, quod illa anima nihil ignoravit, sed omnia scivit, dicendum est quod non alia sapientia erat illa anima sapiens, sed in Deo per naturam, in illa per gratiam. facomnibus Spiritum Dei habuit. Contra pravitatmensuram datur; sed Christo non est ad mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
fiebant. sic̃ solet dici ꝓficit iste in ep̃atu
suo. ñ quod ipse aliquando sapientior fi¬
at. s quia ipse bene instruut alios. Apd̃
deũ ⁊ homines idest adhonorem dei ⁊ ad
ꝓfectum hominũ. Beda suꝑlucã. Recte
dicitur plenus sapientia. ñ ꝑinterualla
temporum ꝓficiendo in sapĩa. qua sẽꝑ
plenus fuit abhora conceptionis. quoniã
in ipso ut ait apłs habitat omis pleni¬
tudo diuinitatis corꝑaliter. Solet aqͥb¬
dam queri utrum anima xp̃i sapĩã
scientiã nec omĩa sciuit quȩ d̃s scit.
Quod ita uolunt ꝓbare. Anima illa cre¬
atura ẽ. s in nullo equatur creat᷑a cre¬
atori: ñ gͦ sciuit quȩ ds̃ scit. Item si aĩa
illa cũ deo habeat equalem sapientiã.
bere sufficientiã quã eius creat᷑a᷑. Item
etiã ꝓfunda dĩ. Igitur anima ila ñ pot̃
scire omĩa. Ad quod dicit᷑ quod licet
anima illa unita uerbo dĩ sciat qͥqͥd¬
ipsum uerbũ. non tñ equatur ei in sci¬
entia. quia uerbo in ẽ ꝑnaturã illa sci¬

Expanded text:
fiebant, sicut solet dici: Proficit iste in episcopatu suo, non quod ipse aliquando sapientior fiat, sed, quia bene instruit alios; apud Deum, id est ad honorem Dei et ad profectum hominum. Beda super Lucam: Recte dicitur plenus sapientia, non per intervalla temporum proficiendo in sapientia, qua semper plenus fuit ab hora conceptionis, quoniam « in ipso, ut ait Apostolus, habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter . » Solet a quibusdam quaeri utrum anima Christi habuescientiam, nec omnia scivit quae Deus scit. Quod ita volunt probare. Anima illa creata est, sed et in nullo aequatur creatura Creatori; non igitur scivit quae Deus scit. Item, si anima illa cum Deo aequalem sapientiam hbere sufficientiam, quam ejus creaturam. Item etiam profunda Dei ; igitur illa anima non potest scire omnia. Ad quod potest dici quod, licet anima illa unita Verbo Dei, sciat quidquid Verbum, non tamen aequatur ei in scientia, quia illi inest per naturam illa sci
Abbreviated transcription (Latin):
celo. S opponitur. Si hõ ille ẽ ȩternus.
ergo caret inicio. Quod falsum ẽ. Habet
enim inicium extempore. S ñ sequit᷑
de homine: Si est ȩternus: ⁊ caret inicio
quia pͥma ẽ figuratiua. sicut ñ sequeret᷑.
iuuere. ut enim dicit augustinꝰ. uiden¬

Expanded text:
Sed opponitur: Si homo ille aeternus est, ergo caret initio; quod falsum est, habet enim initium ex tempore. Sed non seqnitur de homine si est aeternus quod caret initio; quia prima est figurativa. Sicut non sequeretur, init esse vel vivere. Ut enim dicit Augustinus, viden
Abbreviated transcription (Latin):
dicere quod in xp̃m descendisset ꝑcon¬
cupiscentiã. quod falsum ẽ penitus.
Quidã uolunt dicere qͦd sicut ante
pecẽm in adam fuit illa particula
usq ad mariã conseruata sit: ⁊ hoc di¬
cunt a gregͥ se habere. qͦd hõ ille ab ip̃a
conceptione plenus grȩ n uitatis fue¬
rit. ⁊ quod tantã habuerit sapientiam
quod augeri non poterat. Multȩ aucto¬
ritates testantur. Ieremias. Nouã rem
suꝑ terrã gremio uteri sui. Quid ẽ femi¬
na circũdabit uirum: nisi quia ab ipsa
conceptione ꝑfectus ẽ homo scđm sapiẽ¬
nincruce. Ab ipsa conceptione unxit eũ

Expanded text:
dicere quod in Christum descendisset per concupiscentiam, quod falsum est penitus. Quidam volunt dicere quod sicut ante peccatum in Adam fuit illa particula usque ad Mariam conservata sit. Et hoc dicunt se a Gregorio habere. Quod homo ille ab ipsa conceptione plenus gratiae et veritatis fuerit, et quod tantam habuerit sapientiam quod augeri non poterat: multae auctoritates testantur. Jeremias: Novum facimdabit virum gremio uteri sui. Quid est hoc femina circumdabit virum; nisi quia ab ipsa conceptione perfectus homo secundum sapienin cruce? Ab ipsa enim conceptione unxit eum
Abbreviated transcription (Latin):
dit in celũ. nͥ qui descendit de cȩlo filius¬
hominis. Ut enĩ gregorius dicit. ipse est¬
temporalis ex matre. ipse ẽ eternus ex pat᷑.
ipse qui fecit. ipse qui factus ẽ. De hac
solet queri. homo assumptus est ds̃ utrũ
sit concedenda. s cũ augustinꝰ dieat. hõ
assumptus. ẽ. unigenitus dĩ filius. ñ uidõ
qua fronte negari possit. Quidã tñ eius
negatiuã concedunt. ho assumptus ñ est
deus. id ẽ humana natura ñ est diuina.
n quod hc̃ sensum habeat ꝓbant aue¬
toritate ieronimi qui ait. uerbũ ẽ ds̃
ñ caro assumpta. Quȩ auctoritaᷤ nich
contra nos facit. Nullus enĩ concedit
hec uerba. caro assumpta. ẽ. ds̃. uł hu¬
mana natura ẽ deus. Licet enĩ. idem
tura. differentiã tñ faciunt in mͦ dicen¬
natura. ut enĩ dic̃ ambrosius. ñ u̾sibi¬
litate nateͫ. s unione ꝑsone. ⁊ hõ ẽ dt̃.¬
reterea hoc indubitanter creddendũ¬
est. quod ñ prius carnẽ ut quidã di¬

Expanded text:
i descendit de coelo . Ut enim Gregorius dicit: Ipse temporalis ex matre, aeternus ex Patre; ipse qui fecit, ipse qui factus est. De hoc solet quaeri, homo assumptus est Deus, utrum sit concedendum. Sed cum Augustinus dicat, homo assumptus est unigenitus Dei Filius; non video qua fronte negari posset. Quidam tamen ejus negativam concedunt, homo assumptus non est Deus; id est humana natura non est divina. Et quod hunc sensum habeat probant auctoritate Hieronymi qui ait: Verbum est Deus, non caro assumpta. Quae auctoritas nihil contra nos facit. Nullus enim concedit haec verba, caro assumpta est Deus, vel humana natura est Deus. Licet enim idem tura, differentiam tamen faciunt in modo dicennatura. Ut enim dicit Ambrosius: « Non versibilitate naturae, sed unione personae et homo Deterea hoc indubitanter est credendum, quod non prius carnem ut quidam di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectus hõ. idest inu̾itate carnis ⁊ animȩ
natus ẽ. De carne cui unitũ ẽ uerbũ que¬
ritur utrũ in maria pͥus fuit caro illa
obligata peccato. Quod ita fuisse augustinꝰ
te pecc̃i mundauit. quem tñ sic debili¬
de natura ngr̃a. Excepta sc̃a uirgine ma¬
ria de qua ꝓpter honorem dñi nullam
ꝓrsus cũ de peccĩs agitur haberi uolo
questionẽ. inde enĩ seimus qͦd ei plus
gr̃ȩ sit collatũ adiuncendũ omi ex par¬
te peccatũ. qͦd conciꝑe ac parere meruit
quẽ constat nullum habuisse pecc̃m.
quod toħes ait. si dix̾imus qr pecc̃m ñ
habemus. nos ipsos seducunꝰ. S si caro
xp̃i in maria. ⁊ in aliis de quib descen
soluit augustinis. Leui decimatus ẽ
in abraham. qr inde ꝑconcupiscentiã
descendit. xp̃c ñ est in eo decimatus.

Expanded text:
est, in veritate carnis et animae natus est. De carne illa cui unitum est Verbum quaeritur utrum prius in Maria fuit caro illa obligata peccato. Quod ita fuisse Augustinusmundavit; quem tamen sic debiliDe natura et gratia: Excepta sancta Virgine Maria, de qua propter honorem Domini nullam prorsus, cum de peccatis agitur, haberi volo quaestionem; inde enim scimus, quod ei plus gratiae sit collatum ad vincendum omni ex parte peccatum, quia concipere ac parere meruit quem constat nullum habuisse peccatum. quod Joannes ait: « Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus . » Sed, si caro Christi in Maria, et in aliis de quibus dessolvit Augustinus: Levi decimatus est in Abraham, quia inde per concupiscentiam descendit,
Abbreviated transcription (Latin):
augustinꝰ. ꝑfecta ⁊ notabilis facta fuit. ⁊ in
ipso mom̃to seꝑationis carnẽ nanimam
simul sumpsit uł suscep̃: ⁊istis magis
assentiunt auctores. Gregortꝰ in morał.
Angło nuntiante nadueniente spũ. mox
uerbũ in utero. mox intra uterũ uerbũ
caro. Augustinꝰ in libro de trinitate. Hon
eẽt lĩ hominũq mediator. nͥ idem d̃s. idẽ

Expanded text:
Augustinus, perfecta et notabilis fuit, et in ipso momento separationis carnem et animam simul suscepit, et istis magis assentiunt auctoritates. Gregorius Junior: Angelo nuntiante, adveniente Spiritu mox Verbum in utero, mox intra uterum Verbum caro. Augustinus in lib. De Trinitate: Non esset Dei hominumque mediator, nisi idem Deus, homo,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ anima. Hõ ẽ deus sic exponit᷑. homo ẽ
unitus deo. deus ẽ hõ. deus ẽ unitus homini.
Quã expositionẽ ego ñ imꝓbo. s tũ michi
uidetur quod plus in uerbis illis ꝯtineat᷑.
Si enĩ nicħ aliud clr̃. in uerbis illis. hõ est
deus. nͥ hõ est unitus deo. quare ñ potest

Expanded text:
est anima. Homo est Deus sic exponitur, id est, unitus Deo; Deus est homo, id est, unitus homini. Quam expositionem ego non improbo; sed tamen mihi videtur quod plus in istis verbis contineatur. Si enim nihil aliud dicitur his verbis, homo est Deus, nisi homo unitus
Abbreviated transcription (Latin):
S cũ inmundo ẽẽt filius dĩ qui ubiq
ẽ. quomͦ uenit in mundum: Henit.
quia uisibilis apparuit. Sõlet quȩri.
quare ñ pater nec sp̃c sc̃s carnem as¬
sumpsit. s solus filius. ad quod potest
dici quod patrem ñ decuit. quia ei ñ
conuenit mitti ab aliquo cũ ñ sit ab
alio. neq sp̃m sc̃m. ne alius eẽt filius
in humanitate nalius indiuinitate. &
ita ẽẽnt duo filii in trinitate. ẽ gͥ ꝑsona
filii incarnata. ut idem qui erat filius
in diuinitate. eẽt filius in humanitate.
Erat ȩtiã decens ut sicitti ꝑsapientiã ds̃
nquia in homine utraq natura corrup¬
ta erat. scilicet anima ⁊ corpus. utrũq
suscepit. ut utrũq lib̾aret. Nec tñ ꝑsonã
hominis suscepit. Naturã nãq suscepit

Expanded text:
Sed, cum in mundo esset Filius Dei, qui ubique Sed, cum in mundo esset Filius Dei, qui ubique est, quomodo venit in mundum? Venit, quia invisibilis apparuit . Solet quaeri quare non Pater, nec Spiritus sanctus carnem assumpsit, sed solus Filius. Ad quod potest dici: Quod Patrem non decuit, quia ei non convenit mitti, cum non sit ab alio; nec Spiritum sanctum, ne alius esset Filius in humanitate, et alius in divinitate, et ita essent duo Filii in Trinitate. Est igitur persona Filii incarnata, ut idem qui erat Filius in divinitate esset Filius in humanitate. Erat etiam Et quia in homine utraque corrupta erat natura, scilicet anima et corpus; utramque suscepit ut utrumque liberaret. Nec tamen personam hominis suscepit; naturam suscepit