comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re. qđ non karitate generandifilios
uitȩ ȩt̃nȩ s cupiditate laudis humanȩ
popłis tam multis eugłm p̃dicauerint.
dantib cõparata. Immo uͦ tanta aderat
ut maior hominib ab hominib honor
& gła de ferri ñ debeant. Hanc in ȩccła
qđ illi diuina gr̃a cademq gratuita me¬
ruer̃. Huius głȩ auidus fuisse intelligi¬
reuocat dicens. Uulpes foueas habent
⁊ uolucres cęli diuersoria: filius aut̃ ho¬
minis ñ habet ubi caput suum reclinet.
Uidebat n eum dolosa fimulatione tene¬
brosume ⁊ uento elationis iactatũ ñ bes
re locum fidei ubi se inclinantẽ doctoia
humilitatis exciꝑet. qr indis¬
cipulatu
xp̃i ñ illius grãm s suam
gloriã re¬
quirebat. Hoc amore głȩU corrus
corruptie.¬
rant quos paul apłs notat qđ ꝑ inuidu¬
ło. et contentionẽ. ñ caste xp̃m annuntiares
Ouib tam̃ p̃dicantib gaudet apłs. scieno
fieri posse. ut dum illi sectant᷑ humane

Expanded text:
re, quod non caritate generandi filios re, quod non caritate generandi filios uitae aeternae, sed cupiditate laudis humanae populis tam multis euangelium praedicauerint. dantibus conparata; immo uero tanta aderat, ut maior hominibus ab hominibus honor et gloria deferri non debeat. hanc in ecclesiquod illi diuina gratia eademque gratuita meruerunt. huius auidus gloriae fuisse intellegingelio reuocat dicens: uulpes foueas habent et uolucres caeli diuersoria; filius autem hominis non habet, ubi caput suum reclinet. uidebat enim eum dolosa simulatione tenebrosum et uentosa elatione iactatum non habere fidei locum. ubi se inclinantem doctorem humilitatis exciperet, quia in discipulatu Christi non illius gratiam, sed suam gloriam requirebat. hoc amore gloriae corrupti erant, quos Paulus apostolus notat, quodiam et contentionem non caste Christum adnuntiarent; quibus tamen praedicantibus gaudet apostolus sciens fieri posse, ut, dum illi sectantur humanae
Abbreviated transcription (Latin):
uent᷑ : qñ se uident in una tẽperantiam
uirtutẽ non habent. ita de scõꝵ uiroꝵ
morib iudiciũ cõmittere ñ debemꝰ: sicut
deciboꝵ suauitate ac sa lubritate iudica
re febrientes ñ simmꝰ: potusq illis sa¬
noꝵ sensu & p̃cepto medicaminis: quã
ex eoꝵ egritudinis affectione alim̃ta p̃pa¬
ramus. ꝓinde isti si uolunt ñ false atq
ad umbrate s uere ac solide pudiciciȩ
caꝑe sanitatẽ: diuinȩ scripturȩ tamꝗͣ.
libris medicinalib credant. ñ frustra
tam magnũ honorem sc̃itatis tributũ
quib dã uiris cẽ plures uxores haben¬
tib: nisi qr fieri potest ut imꝑator car¬
nis animꝰ. tanta temperantiȩ potestate
prepolleat. ut genitalis delectationes
motũ in situm naturȩ mortaliũ. expro¬
uidentia generandi legis in positas nõ
ꝑmittat ex cedere. Alioquin possunt
isti maledici potius calumniatoreᷤ qͣm
ueridici iudices. etiã scõs apłos accusa¬

Expanded text:
ventur, quando se vident in una temperantiam ventur, quando se vident in una temperantiam virtutem non habent, ita de sanctorum virorum moribus judicium committere non debemus, sicut de ciborure febrientes non sinimus, potiusque illis sanorum sensu et praecepto medicamine quam ex eorum aegritudinis adfectione alimenta praeparamus. proinde isti si uolunt non falsae atque adumbratae, sed uerae ac solidae pudicitiae capere sanitatem, diuinae scripturae tamquam libris medicinalibus credant non frustra tam magnum honorem sanctitatis tributum quibusdam uiris etiam plures uxores habentibus, nisi quia fieri potest. ut imperator carnis animus tanta temperantiae potestate praepolleat, ut genitalis delectationis motum insitum naturae mortalium ex prouidentia generandi leges inpositas non permittat excedere. alioquin possunt isti maledici potius calumniatores quam ueredici iudices etiam sanctos apostolos accusa
Abbreviated transcription (Latin):
hoc faciat. nisi quia & morib ⁊ legib
hoc non licet: quȩ duo quisquis con¬
tẽpserit. etiã sitantũmꝰ causa gene¬
randiuti possit fȩminis plurib: peccat
tam̃. & ipsam uiolat humanã societa¬
tẽ.cui necessaria est ꝓpagatio filioꝵ.
S qr homines alit̾ se habentib iam mori¬
b & legib. non possunt delectari uxoꝵ
multitudine. nͥ libidinis magnitudine:
ideo errant & putant haberi omnino ñ
potuisse uxores multas. nͥ flagrantia con¬
cupiscentiȩ carnalis. & sordide uoluptatiᷤᷤ.
Comꝑantes.N. non alios quoꝵ animi uͥ¬
tutem ꝓrsus nosse ñ possunt s sicut ait
apłs semetipsos sibi metipsis non intelle¬
gunt. Et quia ipsi etiam si unã habu¬
erint. ad eandẽ non solum generandi of¬
ficio ducti uirilit̾ accedunt. s sepe coeun¬
di stimulo uicti eneruit᷑ ꝑtrahunt᷑ : quasi
ueracit̾ sibi uident᷑ comcere. quã maiore
hui cemodi morbo ꝑmultas alii capti¬

Expanded text:
hoc faciat, nisi quia et moribus et legibus hoc faciat, nisi quia et moribus et legibus hoc non licet ? quae duo quisquis contempserit, etiamsi tantummodo causa generandi uti possit feminis pluribus. peccat tamen et ipsam uiolat humanam societatem, cui necessaria est propagatio filiorum. sed quia homines aliter se habentibus iam moribus et legibus non possunt delectari uxorum multitudine nisi libidinis magnitudine, ideo errant et putant haberi omnino non potuisse uxores multas nisi flagrantia concupiscentiae carnalis et sordidae uoluptatis. conparantes enim non alios, quorum animi uirtutem prorsus nosse non possunt, sed, sicut ait apostolus, semet ipsos sibimet ipsis non intellegunt. et quia ipsi etiamsi unam habuerint, ad eandem non solum generandi officio ducti uiriliter accedunt, sed saepe coeundi stimulo uicti eneruiter pertrahuntur, quasi ueraciter sibi uidentur conicere, quam maiore huiuscemodi morbo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eius capax ẽẽ humana infirmitas pos¬
st. eoq mͦ se conuigi congruent᷑ aptaret.
AN. ab surdum immo quid ñ conuenien¬
tr futuroꝵ p̃nuntiatiom accõmodatũ
lpph̃a di carnale aliquid lusit ut eum
caperet affectus uxoris cum ipsum ũbum
di caro factum sit: ut habitaret in nobis.
am uͦ filio eius iacos qđ ꝓ ingenti crimi¬
ne quatuor obitiunt᷑ uxores: generali p̃-¬
locutione purgat᷑. Quando eñi moserat:
crimen non erat: & nunc ꝑpt̾ea crimen
ẽ: quia mos non ẽ. Alia sunt enĩ pecca¬
ta contͣ naturã. alia contͣ mores. alia
contͣ p̃cepta. Quȩ cũ ita sint: quid tandẽ
criminis ẽ. quod de plurib simul habi¬
tis uxorib obicitur scõ uiro iacob: Si
naturam consulas: non lasciuiendi s
gignendi causa illis mulierib utebat᷑.
Simorẽ: illo tẽpore atq in illis terris ħ.
factitabat᷑. Si preceptũ: nulla lege pro¬
hibebatur. Nunc uͦ cur cͥmen ẽ. siquis

Expanded text:
ut eius capax esse humana infirmitas posut eius capax esse humana infirmitas posset eoque modo se coniugi congruenter aptaret.enim absurdum, immo quid non convenienter futurorum praenuntiationi accommodatum, si propheta Dei carnaliter aliquid lusit, ut eum caperet affectus uxoris, cum ipsum verbum dei caro factum sit, ut habitaret in nobis? Iam uero filio eius Iacob quod pro ingenti crimine quattuor obiciuntur uxores, generali praelocutione purgatur. quando enim mos erat, crimen non erat; et nunc propterea crimen est, quia mos non est. alia enim sunt peccata contra naturam, alia contra mores, alia contra praecepta. quae cum ita sint, quid tandem criminis est, quod de pluribus simul habitis uxoribus obicitur sancto uiro Iacob ? si naturam consulas, non lasciuiendi, sed gignendi causa illis mulieribus utebatur; si morem, illo tempore atque in illis terris hoc factitabatur: si praeceptum, nulla lege prohibebatur. nunc uero cur crimen est, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
ege ille sic luderet quomͦ cum ea que cõ¬
mr ñ eẽt ludere ñ deceret. Qđ cum sc̃i
diugati faciunt. ñ in anit̾ faciunt s pru¬
anter. Descendunt n quodãmͦ ad femin ei
iris infirmitatẽ. ut aliquid blanda hila-¬
itate uł dicant uł faciant. ñ eneruantes
uñ ÷ qui dixerit aut fecerit: turpis est.
tũ hoc qđ ad mores humanitatis ꝑtinet
merim. nequis ꝗͣ. durus ⁊ sine affaectũ id ip-¬
im ꝓ crimine obiciat scõ uͥro. qđ cum sua¬
eniuge luserit. Tales.N. homines inhumani
ialiquem uirũ ludicrum aliquid garrien¬
tm puellis &̃ paruulis pueris uiderint qͦ
inꝑ lacteum sensum affabili & nutritoria
balitate ꝑ mulceat. tamꝗͣ delirantẽ rep̃¬
lendunt. obliti unde creuerint. aut in¬
gati ad qđ creuerint. Quid aut̃ sibi
dud in de sit cognitũ. uidet ꝓfecto quiꝰqͥs
ealiquid errando in eccła peocet. secretũ
ĩpatri paulisꝑ abscontlisse in forma serui.

Expanded text:
juge ille sic luderet, quomodo cum ea quae conjuge ille sic luderet, quomodo cum ea quae conjux non esset, ludere non deceret, quod cum sancti conjugati faciunt, non inaniter faciunt, sed prudenter: descendunt enim quodammodo ad feminei sexus infirmitatem, ut aliquid blanda hilaritate uel dicant uel faciant, non eneruantes,  quae uxor non est, qui dixerit aut fecerit, turpis est. uerum hoc, quod ad mores humanitatis pertinet, dixerim, ne quisquam durus et sine adfectu id ipsum pro crimine obiciat sancto uiro, quod cum coniuge sua luserit. tales enim homines inhumani si aliquem grauem uirum ludicrum aliquid garrientem pueris etiam paruulis uiderint, quo eorum lacteum sensum adfabili et nutritoria facilitate permulceat, tamquam delirantem reprehendunt, obliti unde creuerint. aut ingrati. quod ereuerint. quid autem sibiillud inde . sit cognitum, uidet profecto, quisquis, ne aliquid errando in ecclesiam peccet, secretum est patri, paulisper abscondisse in forma serui,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nondũ nouimꝰ in quiramꝰ. Ds̃ gͦ
qui nouit & de hominũ oꝑe malo fa¬
cere oꝑabona. gentes quas uoluit ex
illo semine ꝓpagauit. ñ scripturas suaᷤᷤ
ꝓpter hominũ peccata dãnauit. Pdi¬
bili sane impudentia faustus. Is a ac
quoq filium abrahȩ criminatꝰ est: qđ
rebeccam quȩ uxor erat sororẽ finxerit.
Genus .N. rebeccȩ ñ tacitum ẽ: et eam ꝑ
notissimã ꝓpmquitatẽ sororem eiꝰ fuis¬
se manifestũ est. Ut autẽ taceret uxo¬
rem.quid mirũ aut quid prauum
si mitatꝰ ÷ patrem. cũ eadem iusticia
defendat᷑. qua pater eius de simili ob¬
iecto in culpatus inuentus ẽ: Quȩs
uac filio  eius ualent quȩ recensere¬
÷ diffici le. nͥ forte studiosoꝵ aliqͥs
querat in cuiꝰ figure sacram̃to accipien¬
n sit. qđ rex alienigena rebeccã uiri sui
eniugẽ tunc ẽẽ cognouit qñ eum ludentẽ
ã ila uidit. qđ non cognouisset nͥ cũ con¬

Expanded text:
quod nondum novimus inquiramus. Deus ergo, quod nondum novimus inquiramus. Deus ergo, qui novit et de hominum opere malo facere opera bona, gentes quas voluit, ex illo semine propagavit, non Scripturas suas propter hominum peccata damnavit. Prodibili sane impudentia Faustus Isaac quoque filium Abrahae criminatus est, quod Rebeccam, quae uxor erat, sororem finxerit . Genus enim Rebeccae non tacitum est, et eam per notissimam propinquitatem sororem eius fuisse manifestum est. ut autem taceret uxorem, quid mirum aut quid prauum, . si imitatus est patrem, cum eadem iustitia defendatur, qua pater eius de simili obiecto inculpatus inuentus est? quae Isaac filio eius ualent. quae recenseret difficile; nisi forte studiosorum aliquis quaerat, in cuius figurae sacramento accipiendum sit, quod rex alienigena Rebeccam uiri sui coniugem vidit, quod non cognovisset, nisi cum con
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ sine aliquo uoluntatis eius uicio ꝑpea
sineret. Nos tam̃ scripturas sacras: non
hominũ peccata defendimꝰ. Sic aut̃ de
huius facti purgatione satagimꝰ. quasi
hoc ds nr̃ aut fieri uisserit aut factum
ad ꝓbauerit. aut ita iusti homines in ile
libris appellent᷑. ut ⁊ si uoluerint peccar
ñ possint. Cum gͦ in litteris quas isti
rep̃hendunt d̾s huic facto nullũ iustig
testimoniũ ꝑhibuerit. qua dem̃tia teme¬
ritatis hinc illas litteras accusare c̃ten¬
dunt. cũ aliis eaꝵ locis aꝑtissime in ueni¬
ant᷑ diuinis p̃ceptis ista ꝓhiberi Unãs
illa regesta de oꝑe filiaꝵ loth: narrata ist
sunt. ñ laudata. Quȩdã uͦ enuntiate iu
qo di. quedã tacito. narrari oportuit lut
quando ꝓmit᷑ quid inde uidicauerit dsꝰ
instruatur nr̃a imperitia: qñ aut̃ tace¬
tur: uł excerceat᷑ peritia. ut qđ alibi di¬
dicimꝰ recolamꝰ: uł excueiat᷑ pigritia: ut

Expanded text:
deus sine aliquo uoluntatis eius uitio perpeti deus sine aliquo uoluntatis eius uitio perpeti sineret. Nos tamen scripturas sanctas, non hominum peccata defendimus, sic autem de huius facti purgatione satagimus, quasi hoc deus noster aut fieri iusserit aut factum adprobauerit aut ita iusti homines in illis libris appellentur, ut si uoluerint peccare. non possint. cum ergo in litteris. quas isti reprehendunt, deus huic facto nullum iustitiae testimonium perhibuerit, qua dementia temeritatis hinc illas litteras accusare contendunt, cum aliis earum locis apertissime inueniantur diuinis praeceptis ista prohiberi? unde in illa re gesta de opere filiarum Loth narrata ista sunt, dicio Dei, quaedam tacito narrari oportuit: ut quando promitur quid inde judicaverit Deus, instruatur nostra imperitia; quando autem tacetur, vel exerceatur peritia, ut quod alibi didicimus recolamus; vel excutiatur pigritia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mũ int̾sit. nam nec ebriosus semꝑ ÷ ebri.
nec quisꝗͣ aliquando ebrius consequẽt᷑
ebriosus ÷: tam̃ in homine iusto huiꝰ et¬
si non ebriositatis at certe ebrietatis ca-¬
usa querenda ẽ. Quid .n. tandẽ cogeba¬
tur filiab suis crebro una miscentib.
aut fortasse nec mixta crebro porrigenti¬
b consentiret aut crederet : An adhoc fi¬
lias nimiã tristiciam fingentes ita uoluit
consolari. ut illius destitutionis & mat̃¬
ni luctus dolor de cogitatione mentis e¬
briȩ fugaret᷑ꝰ & ipsas tantundẽ bibere
eistimans. & aliqua fraude agentes ne
biberent : S etiã talem tristib suis ad¬
hibere consolationẽ: quomͦ uirũ iustum
decuerit: non uidemꝰ: An aliqua sodo¬
mitaꝵ arte pessima &̃ paucis poculis
patrem sic in ebriare potuer̃. ut illud
peccatũ cũ ignorante. uł potiꝰ de igno¬
rante cõmitterent: S mirũ si hoc
scriptura diuina tacuisset. uł seruũ siues

Expanded text:
mum intersit — nam nec ebriosus semper est ebrius mum intersit — nam nec ebriosus semper est ebrius nec quisquis aliquando ebrius consequenter ebriosus est — tamen in homine iusto huius ipsius etsi non ebriositatis, at certe ebrietatis causa quaerenda est. quid enim tandem cogebat, ut filiabus suis crebra uina miscentibus aut fortasse nec mixta crebro porrigentibus consentiret aut crederet? an ad hoc filias nimiam tristitiam fingentes ita uoluit consolari, ut illius destitutionis et materni luctus dolor de cogitatione mentis ebriae fugaretur, etiam ipsas tantundem bibere existimans et aliqua fraude agentes ne biberent? sed etiam talem tristibus suis adhibere consolationem quomodo uirum iustum decuerit, non uidemus. an aliqua Sodomitarum arte pessima etiam paucis poculis patrem sic inebriare potuerunt, ut illud peccatum cum ignorante uel potius de ignorante conmitterent ? sed mirum, si hoc scriptura diuina tacuisset uel seruum suum
Abbreviated transcription (Latin):
seruationẽ generis ꝓlem quererent. qͥ
utiq eis humanus erat ⁊ naturał affectꝰ¬
nec se credent inuenire posse alios uiros:
uelut exusto ex illa conflagratione orbe t̾ra¬
rum: neq.i discernere poterant qͦ usq
ignis ille seuierit. miscere se patri uoluer̃:
otius quidẽ numꝗͣ eẽ matres. quã sic uti
patre debuer̃. uerum tam̃ multũ uter ẽ
qđ ea causa usȩ s̃. ꝗͣ si concupiscentia tã
funestȩ uoluptatis uterent᷑. Ab illo aut̃
oꝑe ita patrẽ ab horrere sentiebant. ut id
sẽ impleturas ẽẽ non cred̾ent. nisi eiꝰ igno¬
rantiã ꝓcurarent. Namq scriptũ est.
In ebriauer̃ eum. & se nescienti miscuert̃.
Qua ꝓpt̾ culpandus est quidẽ: non tam̃
quantũ ille in cestus. s quantũ illa meret᷑
ebrietas. Nam ⁊ hanc lex ȩt̾na condẽpnat
qr cybum ac potum ad ordinẽ naturalẽ
ñ nisi gr̃a conseruandȩ salutis ad mittit.
Quãuis gͦ int̾ͥ ebriosum ⁊ ebrium pluri¬

Expanded text:
seruationem generis prolem quaererent, qui seruationem generis prolem quaererent, qui utique in eis humanus erat et naturalis adfectnec se crederent inuenire posse alios uiros uelut exusto illa conflagratione orbe terrarum - neque enim discernere poterant, quousque ignis ille saeuierit — miscere se patri uoluerunt. potius quidem numquam esse matres quam sic uti patre debuerunt; uerumtamen multum interest. quod ea causa usae sunt, quam si concupiscentia tam funestae uoluptatis uterentur. Ab illo autem opere ita patrem abhorrere sentiebant. ut id se inpleturas esse non crederent. nisi eius ignorantiam procurarent. namque, ut scriptum est, inebriauerunt eum et se nescienti miscuerunt. quapropter culpandus est quidem, non tamen quantum ille incestus, sed quantum illa meretur ebrietas. nam et hanc lex aeterna condemnat, quia cibum ac potum ad ordinem naturalem non nisi gratia conseruandae salutis admittit. quamuis ergo inter ebriosum et ebrium pluri
Abbreviated transcription (Latin):
te recto iudicio suo suꝑ peccatũ hominũ
tc̃ presentiũ. ⁊ uigilante ꝓuidentia sua
ꝓsignificatione futuroꝵ. ꝓinde illud
factum cũ in scã scriptura narrat᷑ ꝓphe¬
tia ẽ. cum uͦ in illoꝵ uita qui hoc cõmi¬
serunt considerat᷑ flagitiũ ẽ. Nec rur¬
sus tanta rep̃hensione atq accusatioẽ
res digna ẽ: quantã in eam faustꝰ ini¬
micus & cȩcus euomuit. Consulit᷑ enĩ
ȩt̃nalex illa: ordinẽ nat᷑alẽ conserua¬
ri iubens: ꝑturbari uetans. & ñ ita de
hoc facto iudicat: ac si illȩ infilias nefa¬
ria libidine exarserit. ut ears incestato
corꝑe frueretur. aut eas haberet uxo¬
res. s nec de illis fȩminis: ac si insui pa¬
tris carnem exsecrabili amore flagrassent.
Ratio quippe iusticiȩ ñ tantũ ꝗtud factũ
sit. uerũ etiam q̃r factum sit intuetur.
ut ex causis suis facta pendentia libram̃to
ȩquitatis examinet. Cum gͥ ille ad con¬

Expanded text:
te recto iudicio suo super peccatum hominum te recto iudicio suo super peccatum hominum tunc praesentium et uigilante prouidentia sua pro significatione futurorum. proinde illud factum cum in sancta scriptura narratur, prophetia est: cum uero in illorum uita, qui hoc commiserunt, consideratur, flagitium est. Nec rursus tanta reprehensione atque accusatione res digna est, quantam in eam Faustus inimicus et caecus euomuit. consulitur enim aeterna lex illa ordinem naturalem conseruari iubens, perturbari uetans, et non ita de hoc facto iudicat, ac si ille in filias nefaria libidine exarserit, ut earum incestato corpore frueretur aut eas haberet uxores, sed nec de illis feminis, ac si in sui patris carnem execrabili amore flagrassent. ratio quippe iustitiae non tantum, quid factum sit, uerum etiam, quare factum sit, intuetur, ut ex causis suis facta pendentia libramento aequitatis examinet. cum igitur illae ad con
Abbreviated transcription (Latin):
fatui neglegeremꝰ. s prudentes caueremꝰ
hoc malũ Unde ꝙ illa ut hoc ammonẽt.
nstatuã salis conu̾sa ẽ. Nam cũ p̃ciꝑet
ut se quisq ꝑseuerantissima ante¬
roꝵ intentione ab his quȩ retro st̃
eriꝑet. mementote inquit uxoris loth.
Sic etiã in ipso loth quando filiȩ cũ eo con¬
cubuerunt: ñ illud qđ cum a sodomis
liberatus ÷ s aliud aliquid figuratum ẽ.
Nam tc̃ ille ipse loth futurȩ ligis uidetur
gestare ꝑ sonam. ꝗͣ quidã ex illa ꝓcreati
& sub lege positi male intelligendo quo¬
dã mͦ in ebriant᷑. eaq ñ lsgitime utendo.
infidelitatis oꝑa pariunt. Bona ẽ .n. lex
ait apłs. siquis ea legntime utat᷑. Nec
ideo tñ hoc factũ uł ipsius loth uł eius
filiaꝵ iustificamꝰ. qr significauit aliquid.
qd futurã quoꝵdã ꝑuersitatẽ p̃mntia¬
ret. Aliud .n. ille ut hoc facerent inten¬
derunt. aliud ds qui hoc fieri ꝑmisit.
ut &̃ in de aliquid demonstraret. manen¬

Expanded text:
fatui neglegeremus. sed prudentes caueremus fatui neglegeremus. sed prudentes caueremus hoc malum. unde et illa, ut hoc admoneret, in statuam salis conuersa est. nam cum praeciperet, ut se quisque perseuerantissima anteriorum intentione ab iis. quae retro sunt, eriperet, mementote, inquit, uxoris Loth. sic etiam in ipso Loth, quando cum eo filiae concubuerunt, non illud, quod cum a Sodomis liberatus est, sed aliud aliquid figuratum est. nam tunc ille ipse Loth futurae legis uidetur gestasse personam, quam quidam ex illa procreati et sub lege positi male intellegendo quodam modo inebriant eaque non legitime utendo infidelitatis opera pariunt. bona est enim lex, ait apostolus, si quis eam legitime utatur. Nec ideo tamen hoc factum uel ipsius Loth uel eius filiarum iustificamus, quia significauit aliquid, quod futuram quorundam peruersitatem praenuntiaret. aliud enim illae, ut hoc facerent, intenderunt, aliud deus, qui hoc fieri permisit, ut etiam inde aliquid demonstraret manen
Abbreviated transcription (Latin):
pdt᷑ qđ fr̃ e:⁊ quis agnoscit eũ qr occul¬
tat᷑ quod sponss ẽ: Hȩc de patre abraham ad¬
uersũ impudentissimã ⁊ imꝑitissimã ⁊ calũ¬
mosissimã fausti uocẽ. satis dicta sunt.
Noth aut̃ fr̃ eiꝰ iustus & hospitalis in
sodomis. ⁊ ab omni sodomitaꝵ contami¬
natione purꝰ atq integer. ex illo incendi¬
o qdđ erat similitudo futuri iudicis: meru¬
it saluus euadere:: Typum gestans cor
iniquos atq impios gemit. quoꝵ factis
non c̃sentit. ⁊ a quoꝵ cõmixtione infine¬
scł̃i liberabitur. illis dãnatis supplicio ig¬
nis et̃m. Sicut aliud gemis hominũ in
aus uxore figuratũ ÷: eoꝵ scilicet qui
ꝑgr̃am di uocati retro respiciunt. ñ sic̃
piylos qui ea que retro s̃ obliuiscitur.
emea quȩ ante s̃ excenditur. Unde et
ipse dñs. Nemo inquit imponens ma¬
nũ suꝑ aratrũ respiciens retro. aptus
est regno celoꝵ. Nec illud exemplum
tacuit qđ nos tamꝗͣ. sale condiret. ut ñ

Expanded text:
est. et quis agnoscit eum? quia occultatur, quod sponsus est. haec de patre Abraham aduersum inpudentissimam et inperitissimam et calumniosissimam Fausti uocem satis dicta sunt. Loth autem frater eius iustus et hospitalis in Sodomis et ab omni Sodomitarum contaminatione purus atque integer ex illo incendio, quod erat similitudo futuri iudicii, meruit saluus euadere, typum gestans corpc inter iniquos atque inpios gemit, quorum factis non consentit et a quorum conmixtione in saeculi fine liberabitur, illis damnatis subplicio ignis aeterni. sicut autem aliud genus hominum in eius uxore figuratum est, eorum scilicet, qui per gratiam dei uocati retro respiciunt, non sicut Paulus, qui ea, quae retro sunt, obliuiscitur et in ea, quae ante sunt. extenditur. unde et ipse dominus, nemo, inquit. inponens manum super aratrum et respiciens retro aptus est regno caelorum. nec illud exemplum tacuit, quo nos tamquam sale condiret, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
phetiȩ littere apłicȩ hanc ꝓphetiam com¬
pletã in noui testam̃ti p̃dicatione testen¬
tur: quis quis ÷ qui audeat dicere no
ꝓpterea iussum ⁊ factum ꝓpter qđ se us¬
sisse ⁊ ꝓpħam fecisse inscĩs litteris qu
iussit᷑ ex ponit: Ait .n. apłs paulus
Ut notas faceretdiuitias głȩ suȩ inius¬

Expanded text:
anc prophetiam conpletam in noui testamenti praedicatione testentur: quis est, qui audeat dicere non propterea iussum et factum, propter quod se iussisse et prophetam fecisse ipse in sanctis litteris qui iussit exponit? ait enim apostolus Paulus: ut notas faceret diuitias gloriae suae in u
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ cõmittant᷑. qr & inscĩs inuenta sunt.
Ego peccatũ est factum uł dictũ uł concu¬
pitum aliqͥd contra et̾nã legem. Lex uͦ et̃¬
na est ratio diuina uł uoluntas di ordinẽ
naturalem conseruari iubens. ꝑturbari ue¬
tĩs Qs nam gͥ sit inhomine naturał or

Expanded text:
niae committantur, quia et in sanctis inuenta sunt. niae committantur, quia et in sanctis inuenta sunt. Ergo peccatum est factum uel dictum uel concupitum aliquid contra aeternam legem. lex uero aeterna est ratio diuina uel uoluntas dei ordinem naturalem conseruari iubens, perturbari uetans. quisnam igitur sit in homine nat
Abbreviated transcription (Latin):
ipsoꝵ peccata in uenerimꝰ ob ꝗͣ utilitatẽ
sint etiã condita litteris memoriȩ q man¬
data. diligenti quantũ possumꝰ ratione
uideamꝰ. Quȩ aut̃ repperimꝰ stultis seu
maliuoł uideri peccata ẽẽ quȩ ñ sunt: nec
tam̃ in eis eminent aliqua exempla uͥtu¬
tũ. hȩc qͦ intueam᷑ quã ob causam illis in¬
serta sit litteris quas ad utilitatẽ uite pre¬
sentis regendȩ: & futurȩ adipiscende c̃da¬
stas
slubrit̃ credimus. Porro aut̃ quecumq in
factis score elucent docum̃ta iusticiȩ. nullꝰ
uł imperitoꝵ dubitat debuisse conscribi.
De illis gͦ potest eẽ questio que uł in¬
anit̾ scrita uideri possunt si nec recte
ficta apparent. nec peccata s̃: uł etiam ꝑ¬
niciose si peccata ẽẽ conuincunt᷑. nec ualeañ
ad imitationẽ. sue ipsis libris rep̃hensa ñ sint¬
& ideo putari &̃ possint non ẽẽ peccata. si¬
ue illic qͦ rep̃hensa sint sub facili spe ue¬

Expanded text:
ipsorum peccata inuenerimus, ob quam utilitatem ipsorum peccata inuenerimus, ob quam utilitatem sint etiam ipsa condita litteris memoriaeque mandata diligenti, quantum possumus, ratione uideamus. quae autem reppererimus stultis seu maliuolis uideri peccata esse, quae non sunt, nec tamen in eis eminent aliqua exempla uirtutum, haec quoque intueamur, quam ob causam illis inserta sint litteris, quas ad utilitatem uitae praesentis regendae et futurae adipiscendae conditas salubriter credimus. porro autem quaecumque in factis sanctorum elucent documenta iustitiae, nullus uel inperitorum dubitat debuisse De illis ergo potest esse quaestio, quae vel inaniter scripta videri possunt, si nec recte facta apparent, nec peccata sunt; vel etiam perniciose, si peccata esse convincuntur, ne valeant ad imitationem, sive in ipsis libris reprehensa non sint, et ideo putari etiam possint non esse peccata; sive illic quoque reprehensa sint
Abbreviated transcription (Latin):
ferulis cederet᷑. ita quisqͥs cum aneila su
coniugis uolutatꝰ abrahȩ factũ qdđ dt ag
plem genuerit in exemplũ defensionis e¬
sumpserit. utinã ñ plane feruł s uł fustib
coercitꝰ emendet᷑. ne cum cet̾is adultis etno
supplicio puniat᷑. Minimȩ quidẽ ille res
iste aut̃ magne sunt: nec ad hoc inde dic¬
ta similitudo ÷ ut schema sacram̃to e solo¬
cisius ad ulterio coequet᷑. Uerũtam̃ ꝓpora.¬
ne sui cuiꝰq generis qđ in illis locutionũ qu¬
b dam uͥtutib seu uitus sapienta uł in sipi¬
entia ualet. Qua ꝓpt̾ ne inqueꝙ laudan¬
da uł uituperanda accusanda uł defendas¬
da. cohercenda uł relaxanda. dãnanda uł
ab soluenda. appetenda uł iutenda cemeri
inruamꝰ. in quib omnib peccata seu recte
facta uersant᷑: prius quid sit peccat ũ con¬
siderare debemꝰ. tunc deinde inspicere facta
scõꝵ. libris conscripta diuinis. ut si qua e

Expanded text:
ferulis caederetur, ita quisquis cum ancilla suae ferulis caederetur, ita quisquis cum ancilla suae coniugis uolutatus Abrahae factum, quod de Agar prolem genuerit, in exemplum defensionis adsumpserit, utinam non plane ferulis, sed uel fustibus coercitus emendetur, ne cum ceteris adulteris aeterno subplicio puniatur. minimae quidem iistae autem magnae sunt; nec ad hoc inde ducta similitudo est, ut schema sacramento, et soloecismus adulterio coaequetur: verumtamen proportione sui cujusque generis, quod in illis locutionum qugenere uirtutibus seu uitiis sapientia uel insipientia ualet. Quapropter ne in quaeque laudanda uel uituperanda. accusanda uel defendenda, cohercenda uel relaxanda, damnanda uel absoluenda, adpetenda uel uitanda temere inruamus, in quibus omnibus peccata seu recte facta uersantur, prius quid sit peccatum considerare debemus, tunc deinde inspicere facta sanctorum libris conscripta diuinis, ut si qua et
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum hominib int̾rogantib rospondisset.
rursus hoc facere cȩpit. Pichil ai sapiunt.
uec intelligunt in magnis animis qua̾dã
uͥitutes uitiis paruoꝵ animors ẽẽ similli¬
mas. ñ nulla specie s nulla cõparationis¬
equitate. Similes aut̃ sunt qui in mag¬
nis ista rep̃hendunt pueris imperitis in
scola qui cũ ꝓ magno didicerint nomi¬
ni num̃i singłaris uerbum num̃i singła¬
ris ẽc̃ redendũ. rep̃hendunt latinȩ lingriȩ
doctissimũ actorẽ quia dirit pars in fru¬
sta secant. Debuit.n inquiunt dicen s
cat. Et quia norunt religionẽ diçi cilpet
eum qr geminata littera dicit religiones
patrum̃. Unde ñ ab surde fortasse orat᷑
ingenere suo. quantũ distant schematae
meta plasmi doctoꝵ a solocismis &e parba¬
rismis imperitoꝵ: tantũ distare figurati
facta ꝓpharum alibidinosis peccatis ingu
Ac ꝑhoc sicut puer in barbarisio sepleis
si de uirgilis meta plasmo se uellet defne

Expanded text:
et, cum hominibus interrogantibus respondisset, et, cum hominibus interrogantibus respondisset, rursus hoc facere coepit. nihil enim sapiunt nec intellegunt in magnis animis quasdam uirtutes uitiis paruorum animorum esse simillimas nonnulla specie, sed nulla aequitatis conparatione. similes autem sunt, qui in magnis ista reprehendunt, pueris inperitis in schola, qui cum pro magno didicerint nomini numeri singularis uerbum numeri singularis esse reddendum, reprehendunt latinae linguae doctissimum auctorem, quia dixit: pars in frusta secant. debuit enim, inquiunt, dicere: secat. et quia norunt religionem dici, culpant eum, quia geminata 1 littera dixit: relligione patrum. unde non absurde fortasse dicatur in genere suo, quantum distant schemata et metaplasmi doctorum a soloecismis et barbarismis inperitorum, tantum distare figurata facta prophetarum a libidinosis peccatis iniquorum . ac per hoc sicut puer in barbarismo reprehensus si de Uergili metaplasmo se uellet defendere.
Abbreviated transcription (Latin):
nequiciȩ suȩ quer̃ patrocinia de ꝓpħis. Qua
inre hoc pͥmũ dico: illors hominũ noncan¬
tũ linguã: uerũ etiam uitã fuisse ꝓpheticã.
tdtũq illud regnũ gentis hebreor mag¬
num quendã q et magni cuiꝰdam fuisse
ꝓpħam Ouo circa qđ ad eos quidẽ atti¬
net qui illic e rant eruditi corde in sapien¬
tia dĩ. non solum in his quȩ dicebant. s &̃
in his que faciebant. qđ aut̃ ad ceteros
ac simul os illius gentis homines in his q̃
m illis uł de illis diuinitꝰ fiebant. ꝓphedda
Sic aut̃ isti in quib dã factis aquoꝵs altitu¬
dine longe sunt rep̃hendunt tamꝗ̃ libidi¬
nem ꝓph̾arũ: sicut ñ nulli etiam sacrilegi
paganoꝵ rep̃hendunt tamꝙͣ stulticiã uit
potuis camꝗͣ dementiã xp̃i. quia temꝑe
anni ñ congruo quesut poma in arbore.
aut puerlis cuiꝰdam fatiutatis affectum.
qdđ incdinato capite digito scibebat int̾ra.

Expanded text:
nequitiae suae quaerunt patrocinia de prophetis. Qua nequitiae suae quaerunt patrocinia de prophetis. Qua in re hoc primum dico illorum hominum non tantum linguam, uerum etiam uitam fuisse propheticam totumque illud regnum gentis Hebraeorum magnum quendam, quia et magni cuiusdam, fuisse prophetam. quocirca, quod ad eos quidem adtinet, qui illic erant eruditi corde in sapientia dei, non solum in his, quae dicebant, sed etiam in his, quae faciebant, quod autem ad ceteros ac simul omnes illius gentis homines, in his, quae in illis uel de illis diuinitus fiebant, prophetia Sic autem isti in quibusdam factis, a quorum altitudine longe sunt, reprehendunt tamquam libidinem prophetarum, sicut nonnulli etiam sacrilegi paganorum reprehendunt tamquam stultitiam uel potius tamquam dementiam Christi, quia tempore anni non congruo poma quaesiuit in arbore, aut puerilis cuiusdam fatuitatis adfectum, quod inclinato capite digito scribebat in terra
Abbreviated transcription (Latin):
xistis. Quos tam̃ etiam ipsos quales fu¬
isse suspicamini. parũ ÷ si dicam ur̃is elec¬
tis omnia manichei mandata seruantib
nͥ etiã ostendã ipso do ur̃o eẽ meliores.
qđ non agrediar demonstrare nͥ prius
scõs patres nr̃os patͥarchas et ꝓpħas acri¬
minatorib ur̃is ad iuuante dño ad uer¬
sum corda carnalia ꝑspicua ratione de¬
ad dentes ad cumulũ confusionis ur̃ȩ ut
etiam ds ur̃ longe peior inueniret᷑ ho¬
minib. quales ur̃os patres fuisse iactatiᷤ.
Sicgͦ ut dixi uob respondere sufficeret.
s qm̃ nulli ñ etiã pret̃ ur̃a uaniloquia.
sua sponte cõmouent᷑. uitã ꝓpħarum in
sueteri
testamento. cõparantes uitȩ apłoꝵ in nouo
testam̃to: nec ualentes discernere consuetudi¬
nẽ tempous illius quo ꝓmisso uelabatur
a consuetudine temꝑis istiꝰ quo ꝓmissio reue¬
latur: eis magis responde cõpellor qui uł
tẽperantiã suam audent p̃ferre ꝓpħis. uł

Expanded text:
xistis: quos tamen etiam ipsos quales fuxistis: quos tamen etiam ipsos quales fuisse suspicamini, parum est, si dicam uestris electis omnia Manichaei mandata seruantibus, nisi etiam ostendam ipso deo uestro esse meliores. quod non adgrediar demonstrare, nisi prius sanctos patres nostros patriarchas et prophetas a criminationibus uestris adiuuante me domino aduersum corda carnalia perspicua ratione deaddentes ad cumulum confusionis uestrae, ut etiam deus uester longe peior inueniretur hominibus, quales nostros patres fuisse iactatis. sic ergo, ut dixi, uobis respondere sufficeret. sed quoniam nonnulli etiam praeter uestra uaniloquia sua sponte conmouentur uitam prophetarum in uetere testamento conparantes uitae apostolorum in nouo testamento nec ualentes discernere consuetudinem temporis illius, quo promissio uelabatur, a consuetudine temporis istius, quo promissio reuelatur, eis magis respondere conpellor, qui uel temperantiam suam audent praeferre prophetis uel
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto gͦ melius eligeretis dm̃ incõpara¬
tionẽ peioris ñ qualem colimꝰ. s qualẽ nos
colere uł fingitis uł putatis. qui sine ullo
equitatis examine. sine ulla distinctione
bris sius uł innocentib. si necessitas crim̃
non ẽ. uł illi obcemperando factis nocen¬
tib. si & necessitas crimen ÷. ut ab illo in
et̃ñum dãnarent᷑. Cum quo uł simul ab¬
solui si post uictoriã respiraret lib̾tas.
uł simul damnari debuer̃. si & post uic¬
toriã tantũ saltm ualeret necessitas
ut aliquid ualeret & ȩquitas. Sicut
aut̃ dm̃ ñ illum uerũ ⁊ sũmũ quẽ coli¬
ius s alium nescio quẽ falsum confin
gitis quẽ nos colere uł calumniamini uł
tur. S meliorẽ fingitis eum quẽ tamquã
nr̃m accusatis. ꝗͣ eum quẽ ur̃m ad oratis.
Sic patͥarchas & ꝓpħas non tales uitupera¬
tis quales honorant᷑ a nob̾. s quales libris
nr̃is non intellectis maliuola uanitate fin¬

Expanded text:
quanto ergo melius eligeretis deum in conparaquanto ergo melius eligeretis deum in conparatione peioris. non qualem colimus, sed qualem nos colere uel fingitis uel putatis, qui sine ullo aequitatis examine, sine ulla distinctione bris suis uel innocentibus, si necessitas crimen non est, uel illi obtemperando factis nocentibus, si et necessitas crimen est, ut ab illo in aeternum damnarentur, cum quo uel simul absolui, si post uictoriam respiraret libertas, uel simul damnari debuerunt, si et post uictoriam tantum saltem ualeret necessitas, ut aliquid ualeret et aequitas. sicut autem deum, non illum uerum et summum, quem colimus, sed alium nescio quem falsum confingitis, quem nos colere uel arbitramini ueltur — sed meliorem fingitis eum, quem tamquam nostrum accusatis, quam eum, quem uestrum adoratis. Sic et patriarchas et prophetas non tales uituperatis. quales honorantur a nobis, sed quales libris nostris non intellectis maleuola uanitate fin
Abbreviated transcription (Latin):
mali. Ac ꝑhoc restat ut dicatis &̃ illas aĩas
in horribili globo ȩt̃na conligatione dãnan¬
das. ñ uoluntate s necessitate inimicas lumi¬
n scõ extitisse. talẽq dm̃ ur̃m uidicẽ consti¬
tuatis. apud quẽ ncħ ꝑdẽẽ possitis eis qͦͣꝵ
cusam demonstrata necessitate defenditis.
Ectalem regẽ a quo fr̃ib ur̃is filiis & menbris
illius quors mimicicias ad uersus uos &
ipsum ñ uoluntate s necessitate extitisse
phibetis. nec indulgentiã impetre ualeati.
Ommanissimã crudelitatẽ nͥ quod conũtitiᷤᷤ
uos add ipsius defensionẽ ut eũ ut eũ quoq
ista quod necessitate faciat excusetis. Sigͦ
possetis in uenire alterũ iudicẽ qui liber
uinculo necessitaͭ moderator existeret eqͥ¬
tatis: istum certe in illo globo ñ forinsecus
sig̾et. s cũ ipso t̾ribili hoste intus include¬
ret. Cur.x. non iuste prior sit ad pęnam
dãnationis. qͥ prior ẽ ad crimen necessitatiᷤ:

Expanded text:
mali. ac per hoc restat, ut dicatis etiam illas animas mali. ac per hoc restat, ut dicatis etiam illas animas in horribili globo aeterna conligatione damnandas non uoluntate, sed necessitate inimicas lumini sancto extitisse talemque deum uestrum iudicem constituatis, apud quem nihil prodesse possitis eis, quarum causam demonstrata necessitate defenditis, et talem regem, a quo fratribus uestris, filiis et membris illius, quorum inimicitias aduersus uos et ipsum non uoluntate, sed necessitate extitisse perhibetis, nec indulgentiam inpetrare ualeatis. o inmanissimam crudelitatem! nisi quod conuertitis uos ad ipsius defensionem, ut eum quoque ista quod necessitate faciat excusetis. si ergo possetis inuenire alterum iudicem, qui liber uinculo necessitatis moderator existeret aequitatis, istum certe in illo globo non forinsecus figeret, sed cum ipso terribili hoste intus includeret. cur enim non iuste prior sit ad poenam damnationis, qui prior est ad crimen necessitatis ?
Abbreviated transcription (Latin):
ui aliena fecer̃. quod cum possent malo
resistere noluer̃. Quod. i si facerent:
benefacerent. Si aut̃ non facerent gra¬
uter
ininanitq peccarent. si potuer̃ & ñ fecert.
utq noluert̃. Si gͦ noluer̃ ÷ uoluntatis
crim̃ ÷ ñ necessitatis. Auoluntate gͥ ini¬
aum peccati. Unde aut̃ iniciũ peccati. in¬
de untiũ mali. uł faciendi contͣ iustũ p̃cep¬
aum. uł paciendi scdm iustũ iudiciũ. Prom¬
de nulla causa ẽ cur querentes unde sit
nalũ irrueritiᷤꝰ in huiꝰ erroris tam magnũ
nalũ. nt naturã tot bonis abundantẽ. na¬
turam mali diceretis. ⁊ innatura sumibo¬
n ante cõmixtionẽ naturã mali. horren¬
dũ necessitatis malum poneretis. Et huius
n erroris ur̃i causa suꝑbia ẽ: quã ñ habebi¬
as si nolitis. S uos dum uultis illud quo
irruistis. quo quomͦ de fendere. aufertis
ouginẽ peccati a uoluntatis arbitrio. et
ponitis inuana & falsa fabulosa natura

Expanded text:
ui aliena fecerunt, quod, cum possent malo ui aliena fecerunt, quod, cum possent malo resistere, noluerunt. quod enim si facerent, bene facerent, si autem non facerent, grauiter inmaniterque peccarent , si potuerunt et non fecerunt. utique noluerunt. si ergo noluerunt, uoluntatis crimen est, non necessitatis. a uoluntate igitur initium peccati; unde autem initium peccati, inde initium mali uel faciendi contra iustum praeceptum uel patiendi secundum iustum iudicium. proinde nulla causa est, cur quaerentes, unde sit malum, inrueritis in huius erroris tam magnum malum, ut naturam tot bonis abundantem naturam mali diceretis et in natura summi boni ante commixtionem naturae mali horrendum necessitatis malum poneretis. et huius enim erroris uestri causa superbia est, quam non habebitis, si nolitis . sed uos dum uultis illud, s quo inruistis, quoquo modo defendere, aufertis originem peccati a uoluntatis arbitrio et ponitis in uana et falsa fabula naturam
Abbreviated transcription (Latin):
inuicerata pͥmȩ auiditati pͥncipũ tenc¬
brarũ ut originẽ suã recolere sequȩ i
hostili natura discernere ñ ualerent. E
aminȩ huiꝰ modi nicħ mali ipse fecer s
ĩnocente ᷤᷤ tantũ malum ꝑ pesse sunt. qͦ
adtantũ malum misit. hostis aut̃ camq̃
bonũ appetiuit: cupiens ꝑ frui ñ nocere
Ille sciens nocuit. ille nesciens. S qͥ in fir¬
mus atq in ops alit̃ sibi consulere non
ualebat. Prius ad u̾sus hostem imꝓbunt
et post aduersus in clusum. Saltem gͦ nõ
accuset eas quarũ obȩdientia tutus est:
quarũ morte securus ẽ. Si .ii. coactus est
p̃liari. numqͥd ⁊ calũpniari: Nam quse
errare apriore sua lucida natura passes.
uinimice lumini scõ extiterunt. ad hoc uti
ab hoste coacte s̃ cui refistere ñ ualuerui.
in nocentes dãnant᷑. Si aut̃ ualuer̃ nec
uoluer̃. quid adhuc tã fabulose inducii
naturã mali. cum appria uoluntate sit
origo peccati: Hoc n certe sua culpa nõ

Expanded text:
inuiscerata primae auiditati principum teneinuiscerata primae auiditati principum tenebrarum, ut originem suam recolere seque ab hostili natura discernere non ualerent? ergo animae huiusmodi nihil mali ipsae fecerunt, sed innocentes tantum malum perpessae sunt. quo ad tantum malum misit; hostis autem tamquam bonum adpetiuit cupiens perfrui, non nocere: ille sciens nocuit, ille nesciens. sed deus infirmus atque inops aliter sibi consulere non ualebat, prius aduersus hostem inprobum et post aduersus inclusum. saltem ergo non accuset ' eas, quarum oboedientia tutus est, quarum morte securus est. si enim coactus est proeliari, numquid et calumniari? nam quando se errare a priore sua lucida natura passae sunt et inimicae lumini sancto extiterunt, ad hoc utique ab hoste coactae sunt, cui si resistere non ualuerunt, innocentes damnantur; si autem ualuerunt nec uoluerunt, quid adhuc tam fabulose inducitis naturam mali, cum a propria uoluntate sit origo peccati? hoc enim certe sua culpa, non
Abbreviated transcription (Latin):
posset nͥ ꝑ sue partis pͥma flagicium
Deinde suppliciũ s ꝓuidisset: nulla
fuit indõ ur̃o nec in eius partib liba
uoluntas. ñ se fingat iudicẽ s agnos¬
cat reum. ñ qr passus ÷ qđ nolebat. s qr
simulat iusta tribuere dampnando eos
quos nouit malũ passos eẽ. pocius quã
fecisse. Qđ ad hoc tantũ simulat ne
uictus inueniat᷑. quasi aliqͥd ꝓsit ali¬
cui misero. si felix aut fortunatꝰ uocet᷑.
empe iam ⁊ hoc melius erat ut do ur̃
sine ullo equitatis examine hominib n
uistis nec peccatorib parceret. qđ mreo¬
hensione di nr̃i faustus nichil intelliga
ultimũ posuit. ꝙͣ in menbra sua sic setua¬
ret ut parũ sit qd ea in expiabilit̃ uene¬
randa hostib obtulit Nisi cẽ falso em¬
ne iniqͥtatis accuset. Quȩ ido mento a¬
eit pendere tam in mane ac sine fie
suppliciũ. qđ errare se apͥore sua lucida
natura passe s̃. & inmica lumini sc̃o &

Expanded text:
posset, nisi per suae partis primo flagitium, posset, nisi per suae partis primo flagitium, deinde subplicium sibi prouidisset nullaque fuit in deo uestro nec in eius partibus libera uoluntas, non se fingat iudicem, sed agnoscat reum, nec quia passus est, quod nolebat, sed quia se simulat iusta retribuere damnando eos, quos nouit malum passos esse potius quam fecisse: quod ad hoc tantum simulat, ne uictus inueniatur, quasi aliquid prosit alicui misero, si felix aut fortunatus uocetur. nempe iam et hoc melius erat, ut deus uester sine ullo aequitatis examine hominibus nec iustis nec peccatoribus parceret — quod in reprehensione dei nostri Faustus nihil intellegens ultimum posuit — quam in membra sua sic saeuiret, ut parum sit, quod ea inexpiabiliter uenenanda hostibus obtulit, nisi etiam falso crimine iniquitatis accuset. quae ideo merito dicit pendere tam inmane ac sine fine subplicium, quod errare se a priore sua lucida natura passa sunt et inimica lumini sancto
Abbreviated transcription (Latin):
illis menbris peccandi uł non peccandi
liberum arbitriũ quamꝗͣ de supstantia
dĩ quȩ uere substantia di est ac ꝑhoc oĩ¬
no in cõmutabilis quẽ ad modũ hoc dicat᷑
non inuenit᷑. Ds̃ .. omnino peccare ñ¬
potest: sicut negare se ipsum ñ potest
hõ aut̃ potest peccare & dm̃ negare . s
um. recte fortasse ꝓgrauib criminibus
illo globo supplicio plecteret᷑. Nunc aũ
libertatẽ uoluntatis illas parcicula ha¬
buisse dicere ñ potestis ꝗͣ totus c¬
IS ꝗͣ totus ds
ipse ñ habuit. qr si eaᷤ
ñ mitter&
inpeccatũ. totꝰ atene¬
brarum
gente ꝑuasus peccare
cogeret᷑.
Quod si cogi ñ posset: peccauit. cumeas
eo misit ubi cogi possent. Et ido magis
ipse illo parricidali culleo dignus qui
hoc fecit libero imꝑio: ꝗͣ ille qui obtẽ¬
perandȩ illuc ierunt ubi reste inuendi
arbitriũ liberum ꝑdider̃. Si aut̃ ad pec¬
tandũ ⁊ipse in uasus atq possessus cogi

Expanded text:
illis membris peccandi uel non.peccandi illis membris peccandi uel non.peccandi liberum arbitrium - quamquam de substantia dei, quae uere substantia dei est ac per hoc omnino incommutabilis, quemadmodum hoc dicatur, non inuenitur; deus potest, sicut negare se ipsum non potest : homo autem potest peccare, et Deum negare; sed um, recte fortasse pro gravibus criminibus illo globi supplicio plecterentur: nunc autem libertatem voluntatis illas particulas habuisse, dicere non potestis, quis, quam totus deus ipse non habuit, quia si eas non mitteret in peccatum, totus a tenebrarum gente peruasus peccare cogeretur: quod si cogi non posset, peccauit, cum eas eo misit, ubi cogi possent. et ideo magis ipse illo uelut parricidali culleo dignus, qui hoc fecit libero imperio, quam illae, quae obtemperando illuc ierunt, ubi recte uiuendi arbitrium liberum perdiderunt. si autem ad peccandum et ipse inuasus atque possessus cogi
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ posset ignoscere. si cũ iã miser sit: uł
humilis ẽẽt : Nunc aut̃ quis ferat rep̃¬
hendi a uob̃ dm irascentẽ suis aliensq
peccantib. cũ d̃s quẽ fi̾gitis menbra sua
quȩ coegit ire in fauces peccati. postea
dampnet inglobo. qđ quidẽ cũ faciet
ut dicitis irã ñ habebit: S m̾ror si fron¬
te habebit inferendo in eos quasi iun¬
dictam. a quib ueniã petere debet et
dicere. Obsecro ignoscite menbra mea
estis. quando ego in uos istud nͥ uictus
necessitate facere possum. Sritis & uos
qđ tc̃ qñ uos huc misi: horrendus ho¬
stis eruperat ⁊ qđ aut̃ nc̃ uos hic illigo:
timeo nerursus erũpat. Iam certe oẽ
illud fatemini multo melius ẽẽ homi¬
nũ milia ob nullam uł leuem culpã
tẽꝑali morte in t̾ficere. qͣ menbra sua.
id÷ men bra di. substanciã di &e plane
dm̃. & i pͥ eccati uoraginẽ tradere. & pene
sempit̾nȩ colligatione donare. Si. uesset

Expanded text:
jus posset ignoscere, si cum jam miser sit, vel jus posset ignoscere, si cum jam miser sit, vel humilis esset? Nunc autem quis ferat reprhendi a uobis deum irascentem suis alienisque peccantibus, cum deus, quem fingitis, membra sua, quae coactus coegit ire in fauces peccati, postea damnet in globo? quod quidem cum faciet, ut dicitis, iram non habebit. sed miror, si frontem habebit inferendo in eos quasi uindictam, a quibus petere deberet ueniam et dicere: obsecro, ignoscite, membra mea estis; quando ego in uos istuc nisi uictus necessitate facere possum? scitis et uos, quod tunc, quando uos huc misi, horrendus hostis eruperat; quod autem nunc uos hic inligo, timeo, ne rursus erumpat. iam certe etiam illud fatemini multo melius esse hominum milia ob nullam uel leuem culpam temporali morte interficere quam membra sua, id est membra dei. substantiam dei et plane deum et in peccati uoraginem tradere et poenae sempiternae conligatione damnare. si enim esset
Abbreviated transcription (Latin):
sigeret ñ haberet: Quanto melius
nature humane in uidet ui tam beatã.
ꝗͣ naturã diuinã daret in miseriam:
Desideraret sanguinẽ & adipem sacrificioꝵ.
potius ꝗͣ. ipse totiens etiã idolis mastare¬
tur mixtus ad ipi & sanguim ominiũ ui¬
ctimarũ : Pturbaret᷑ delo si illa sacrifi¬
cia & diis aliis offerent᷑. potis ꝗͣ ipse li¬
gatus ñ solum in om̃ib frugib uerũ &ẽ
in om̃ib carnib ꝑ omnes aras om̃b dęmo¬
nib offerretꝰ: Quanto melius uł huma¬
na indignatione cõmotꝰ ac turbidus
peccantib & suis alienis irasceret᷑. quã
ipse ñ solum in om̃ib irascentib s etiã
in om̃ib timentib turbaret᷑. inpeccantib¬
om̃ib comqͥ naret᷑: indãnatis omnib pu¬
mret᷑⁊ ubiq ligatus ex illa sua .p. ꝗͣ ad
tale dedecus in nocentẽ ipse damnaũ
ut ꝑ illã
uinceret qđ timebat.
etiã ipse
sub tam exitiosa necessi¬
tate dã natus. ut ei dãpnata pars

Expanded text:
fugeret non haberet! quanto melius fugeret non haberet! quanto melius naturae humanae inuideret uitam beatam quam naturam diuinam daret in miseriam, desideraret sanguinem et adipem sacrificiorum potius, quam ipse totiens etiam idolis mactaretur, mixtus adipi et sanguini omnium uictimarum, perturbaretur zelo, si illa sacrificia et diis aliis offerrentur, potius quam ipse ligatus non solum in omnibus frugibus, uerum etiam in omnibus carnibus per omnes aras omnibus daemonibus offerretur! quanto melius uel humana indignatione conmotus ac turbidus peccantibus et suis et alienis irasceretur, quam ipse non solum in omnibus irascentibus, sed etiam in omnibus timentibus turbaretur, in peccantibomnibus coinquinaretur, in damnatis omnibus puniretur; ubique ligatus ex illa sua parte, quam ad tale dedecus innocentem ipse damnavit, ut per illam vinceret quod timebat; etiam ipse sub tam exitiosa necessitate damnatus, ut ei damnata pars