comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filon a numero foliorum dicta. Uñ¬
et eam latim quĩqͥfoliũ uocant.
herba a deo munda ut purificati¬
om et templis adhiberi a gentili¬
bus solita esset. Isopos her̾ba pur¬
gandis pulmonibus apta. Unde ⁊
in ueteri testamento ꝑ isopi fasci¬
culos asꝑgebant᷑ agm sanguine
qui mũdari uolebat. llascit᷑ in
petris. herens saxo radicibus. Reu¬
arbarum siue renponticum illud
hod trans danubium in solo bar¬
barito istud quod circa pontũ colli
radix barbara. quasi radix pontica
Iosqͥamos a grecis dicta alatins her¬
ba calitularis qd̾ caliculi eius in fi¬
guram cantarorum nascant᷑. ut est
mali puniti quoꝵ ora serrata sunt.
hñtes int̾nsetus semina papaueris
similia. hͨ arba et insana uocatur
quia ulul eius periculosus est. De¬
mq si bibatur uel edatur in samã
facit. uel sompni miagmationẽ
torpidam. hauc uulgu̾s milimm¬
drum uocat. propter quod aliena.¬
tionem mentis inducit. Saritla¬
gra uotata quod semen eius petͣs

Expanded text:
lon a numero foliorum dicta, unde eam Latini quinque folium vocant: herba adeo munda, ut purificationi et templis adhiberi a gentilibus solita esset 39. Hyssopus herba purgandis pulmonibus apta. Unde et in Veteri Testamento per hyssopi fasciculos aspergebatur agni sanguine, qui mundari volebat. Nascitur in petris haerens saxo radicibus. 40. Reubarbarum, sive reuponticum: illud, quod trans Danubium in solo barbarico; istud, quod circa Pontum colligradix barbara. Reuponticum, quasi radix pontica. 41. Hyoscyamos a Graecis, a Latinis herba calicularis, quod calculi ejus in figuram cantharorum nascantur, ut est mali Punici, quorum ora serata sunt, habentia intrinsecus semina papaveris 356 similia. Haec herba et insana vocatur, quia ejus usus periculosus est. Denique si bibatur, vel edatur, insaniam facit, vel somni imaginem torpidam. Hanc vulgus milimindrum dicit, propter quod alienationem mentis inducit. 42. Saxifraga vocata, quod semen ejus petras
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ a cirone centauro fertur reꝑta.
tis nascit᷑. eadem fel terre. proꝑt̾
amaritudinem. Glicirina grece
er eo dicta quod dulcem radicem
babeat. glicin em̃ greci dulce di¬
cunt. cadem ad ipsos qr sicientib
sitim sedat. Dracontea uocata
quod asta eiꝰ uaria sit in modum
colubri. similitudinẽ q draconis
mtet᷑. uel quod eam berbam ui¬
yera timeat. Eliotropium nomẽ¬
accepit p̾mo quod estiuo solticio flo¬
reat uel quod solis motibus folia
arcum aucta ꝯuertat. Unde et a
latins solsequia nũcupatur. Nã
et sole oriente flores aꝑit eadem
se recludit cum sol occubuerit. Ipã
e quã latim in tubũ siluaticũ uo¬
cant. hec et uerrutaria. quod ex¬
tingat uerrucas ex aqua patata.
uel in cataplas mate posita abster

Expanded text:
quoniam a Chirone Centauro fertur reperta. quoniam a Chirone Centauro fertur reperta. tis nascitur. Eadem et fel terrae propter amaritudinem. Glycyriza Graece ex eo dicta quod dulcem radicem habeat; γλυκὺ enim Graece dulce dicunt. Eadem ἄδιψος, quia sitientibus sitim sedat. Dracontea vocata, quod hasta eius varia sit in colubri et similitudinem draconis imitetur, vel quia eam herbam vipera timeat; eaccepit primo, quod aestivo solstitio floreat, vel quod solis motibus folia circumacta convertat. Unde et a Latinis solisequia nuncupatur. Nam et sole oriente flores suos aperit; idem se recludit, cum sol occubuerit. Ipsa est quam Latini intubum silvaticum vocant. Haec et verrucaria, quod extinguat verrucas ex aqua pota, vel in cataplasmate posita abster
Abbreviated transcription (Latin):
cutiat. unde et eius pabulo fere ꝑ¬
cusse sagittas corpori inherentes ei¬
cuint. hanc quidã latinorũ puleiũ
martis dicunt. propt̾ belli tela ex¬
cutienda. Mllandragora dicta. qd̾
habeat mala suaue̾ olencia. in ma¬
gntudine mali maciam. unde et
eam la tim malum terre uocant.
lant. quod habeat radicem formã
hominis simulantem. Cuiꝰ cortex
uino mixta ad bibendũ datur. qͦꝵ
corpus propter curã secandũ est ut
soporati dolorem minime senciant.
huiꝰ species due. femina folus lac¬
tuce liuulibus. mala generans in
similicudine primorũ. Masculꝰ ue¬
io foliis bete similibus. Papauer
herba sompnifera. de qua uirgilius
alia est usualis. alia agrestis. ex
qua fluit succus que opion appellãt.
Coloquintis tuturbita agrestis et
uehement̾ amara. q̃ similit̾ ut tut᷑¬
dita. per terram flagella atendit.
Dicta autẽ colo qͥntida quod fit fruc¬
tu rotunda atq foliis ut cucumis
usualis. Centauream greci uocãt.

Expanded text:
cutiat; unde et eius pabulo ferae pcutiat; unde et eius pabulo ferae percussae sagittas a corpore inhaerentes eiciunt. Hanc quidam Latinorum puleium Martis dicunt, propter belli tela excutienda. Mandragora dicta quod habeat mala suaveolentia, in magnitudinem mali Matiani: unde et eam Latini malum terrae vocant. lant, quod habeat radicem formam hominis similantem. Cuius cortex vino mista ad bibendum datur, quorum corpus propter curam secandum est, ut soporati dolorem non sentiant. Huius species duae: femina, foliis lactucae similibus, mala generans in similitudinem prunarum; masculus vero foliis betae similibus. Papaver herba somnifera; de qua Vergilius alia est usualis, alia agrestis, ex qua fluit sucus quem opion appellant. Colocynthis cucurbita agrestis et vehementer amara, quae similiter ut cucurbita per terram flagella tendit. Dicta autem colocynthis quod sit fructu rotundo atque foliis ut cucumis usualis. Centauream Graeci vocant
Abbreviated transcription (Latin):
et ingrum. Aconeportus est bi¬
thime qui prouentu malorũ gra¬
minũ usq adõ celebris est ut no¬
xias herbas. aconta illuit nomi¬
na toxica eodicta est. quod ex arbo¬
ribus taxeris exp̾mantur. maxime
apud cantabriam. Eu forbiun
dictum. qud eius succus oculorum
ocuat iusum. cuiꝰuis tanta est
ut duris carnbus super adiecta
citius quoqui ꝯpellat. Nascitur
in multis locis sed plurimum
m mauritama. laser herbanas¬
citur in monte oscobagi. ubi et
ganges flumꝰ oritur. cuiꝰ suctus
dictus. p̾mus laxir. qm̃ manat.
i modum lactis. deinde usu diri¬
uãte. laser nominatꝰ est. hoc et
a quibusdam opium cirmaitũ appel¬
latur. qm̃ et apud cire nascit᷑. Alo¬
es herba amarissimi suctus. Pa¬
nates herba fragrantis odoris. Tr¬
so ferule similis ex quo profluit suc¬
et pinguis. odore grauis ⁊ amaris¬
mons crete ex quo dictãnũ herba
dicte tante enĩ potencie est. ut fer¬
rum a corpore expellat. sagitas ex¬

Expanded text:
et nigrum. Acone portus est Biet nigrum. Acone portus est Bithyniae qui proventu malorum graminum usque adeo celebris est ut noxias herbas aconita illinc nomina eo dicta quod ex arboribus taxeis exprimitur, maxime apud Cantabriam. Euphorbium dictum quod eius sucus oculorum acuat visum. Cuius vis tanta est ut duris carnibus superadiecta citius coqui conpellat. Nascitur in multis locis, sed plurima in Mauretania. Laser herba nascitur in monte Oscobagi, ubi et Ganges fluvius oritur; cuius sucus dictus primum lacsir, quoniam manat in modum lactis, deinde usu derivante laser nominatum est. Hoc et a quibusdam opium Cyrenaicum appellatur, quoniam et apud Cyrenas nascitur. Aloe herba amarissimi sucus. Panaces herba fragrantis odoris; thyrso ferulae similis, ex quo profluit suet pinguis, odore gravis et amarismons Cretae, ex quo dictamnum herba Dictaeos. Tantae enim potentiae est ut ferrum a corpore expellat, sagittas ex
Abbreviated transcription (Latin):
candoren retinet foliorum. Nosa
ab specie floris nũcupata. eutilã¬
ti colore rubeat. Lilia lactei floris
herba. unde et nũcupata. quasi li¬
clia cuiꝰ dum candor sit in folus.
speties tamen auri nitus effulget.
Uiola propter ium odoris. nomen
accepit. huius genera sunt tria.
Purpureũ.album. metlinũ. Acan¬
tus herba egyptia semꝑ frondens.
spinis plena. flexibile uirgultum.
n tuiꝰ imitatione arte uestis orna¬
tur. que a tantina dicit᷑ ex acantis
dicta. Edera dicta qd̾ arboribus rap¬
tando adhereat. De qua uirgilius
ros. Alii ederam auint uotatam qd̾
edis propt̃̾ lactis habundanciam i
estam a ueteribus prebebant᷑. Ede¬
phĩcol. nam antifiorma cofi ebrie¬
tatis est si quis potu edera corone¬
tur. Elleborum memorant greci
circa elleborem quẽdam fluuium
plurimũ gigni.atq inde agrecis
appellaui. Hunt romam alio noĩe
ueratrum dñt. pro eo qd̾ sumptũ
motam mentem ad santatẽ redu¬
cit. Duo sunt autẽ genera. Albũ

Expanded text:
candore retinet foliorum. Rosa candore retinet foliorum. Rosa ab specie floris nuncupata, quod rutilanti colore rubeat. Lilia lactei floris herba, unde et nuncupatur, quasi liclia; cuius dum candor sit in foliis, auri tamen species intus effulgit. Viola propter vim odoris nomen accepit. Huius genera sunt tria: purpureum, album, melinum. Acanthus herba Aegyptia semper frondens, spinis plena, flexibili virgulto; in cuius imitatione arte vestis ornatur, quae acanthina dicitur; et acanthis dicta. Hedera dicta quod arboribus reptando adhaereat. De qua Vergilius ros. Alii hederam aiunt vocatam quod haedis supra lactis abundantiam in escam a veteribus praebebatur. Hedephysicos. Nam antipharmacum ebrietatis est, si quis potus hedera coronetur. 24. Elleborum memorant in Graecia circa Elleborum quemdam fluvium plurimum gigni, atque inde a Graecis appellari. Hunc Romani alio nomine veratrum dicunt pro eo quod sumptum motam mentem in sanitatem reducit. Duo sunt autem genera: album
Abbreviated transcription (Latin):
redolent q timo fragrancia mel¬
la. Epitimũ grecũ nomen est qd̾
latine dicit᷑ flos timi. Nam flos
grece timũ uotat᷑. est autẽ flos
timbre similis. Sam suctus quã
latim amatracũ uocant. cuiꝰ noĩs
usum uirgilius. etiam aduenerẽ
referens ait. ubi mollis amaracus
illũ floribus aspirans. amplettie
umbram. Apta est autẽ hec berba
ungentis. Unde et nomẽ sumpsit.
amaracus a puero cuiusdem regis
qui casu lapsus dum fercet unguẽ¬
ta. nouũ et gratissimũ. ex confusi¬
one odorem creauit. Iacinitus est
herba habens florem purpureum.
traxit autẽ nomen a puero quo¬
dam nobili qui in saltibus inter
purpureos flores reꝑtus est inter¬
fectus. Dedit q nomẽ herbe pue¬
rilis funeris tasus. Est autẽ radi¬
ce et flore similis uolui pueros a
pubertate retinens. Narcissꝰ her¬
ba fabulose impositũ nomẽ habet.
a quodam puero cuiꝰ membra in
hunc florem transierunt. qui et
nomẽ narcissi in appellatione cus¬
todit. et decus pulcritudinis in

Expanded text:
Redolentque thymo fragrantia mella. Epithymum Graecum nomen, quod Latine dicitur flos thymi; nam flos Graece θύμον vocatur: est autem flos thymbrae similis. Sampsuchus, quem Latini amaracum vocant. Cuius nominis usum Vergilius etiam ad Venerem referens ait Aen. 1, 693: Ubi mollis amaracus illum floribus aspirans amplectitur umbra. Apta est autem haec herba unguentis: unde et nomen traxit amaracus a puero cuiusdam regis, qui casu lapsus, dum ferret unguenta, novum et gratissimum ex confusione odorem creavit. Hyacinthus herba est habens florem purpureum. Traxit autem nomen a puero quodam nobili qui in saltibus inter purpureos flores repertus est interfectus; deditque nomen herbae puerilis funeris casus. Est autem radice et flore bulbi similis, pueros a pubertate retinens. Narcissus herba fabulose inpositum nomen habet a quodam puero cuius membra in hunc florem transierunt, qui et nomen Narcissi in appellatione custodit et decus pulchritudinis in
Abbreviated transcription (Latin):
sit quibuidam pecoribus imfectum
huc. Apud grecos autẽ inuentorẽ
uitis liberum appellari uolunt. Uñ
et eum gentiles post mortem dm̃
esse uoluerunt. uitis dicta quod m̃
habeat ciciꝰ radicandi. Aln ꝑutat
uites dictas ꝙ miutem se uitis in¬
nectant. uitimsq arboribus reptã¬
doreligentur. Est enĩ earũ natura
flexibilis. que si brachiis quibus¬
dam quicquid ꝯprehendint strm¬
gant. labrusca est uitis agrestis
que in terre margnbus nascit᷑.
Unde et labrusca dicta. a labris et
extremitatibus terre. Codex dutꝰ
quasi caudex. Sic enĩ ueteres ⁊
dodum pro claudo dicebant. Sar¬
mentum a serendo id est quasi ser¬
umentum. Malleolus est nouel¬
lus palines innatꝰ prioris amini
flagello. cognominatus que ob
simulitudinem rei quod in ea ꝑte
qua decidit᷑ ex ueteri sarmento
prominens ut̾nq mallei spetiẽ
prebet. Spadones sunt surculi¬
qr fruge carentes ex ipã appella¬
tione quod sit inhabiles fructu ⁊
sterilitate affecti. Sagittam

Expanded text:
sit quibusdam pecoribus infestum,culo. Apud Graecos autem inventorem vitis Liberum appellari: unde et et eum gentiles post mortem Deum esse voluerunt. Vitis dicta, quod vim habeat citius radicandi. Alii putant vites dictas, quod invicem se vittis innectant, vicinisque arboribus reptando religentur: est enim earum flexibilis, quae quasi brachiis quibusdam quidquid conprehenderint stringunt. Labrusca est vitis agrestis quae in terrae marginibus nascitur: unde et labrusca dicta, a labris et extremitatibus terrae. Codex dictus quasi caudex. Sic enim veteres et clodum pro claudo dicebant. Sarmentum a serendo id est quasi serimentum. Malleolus est novellus palmes innatus prioris anni flagello, cognominatusque ob similitudinem rei, quod in ea parte qua deciditur ex veteri sarmento prominens utrimque mallei speciem praebet. Spadones sunt surculi fruge carentes, ex ipsa appellatione, quod sint inhabiles fructu et sterilitate affecti. Sagittam
Abbreviated transcription (Latin):
pulsib ꝯmouemur. ꝑ musicos rithinos
armonie uirtutib probat᷑ esse sociatũ:
tres .i. armonica. rithinita nus.
in sonis. acutũ et grauem: Rithinica
est que requirit incursione in uerborũ.
utrum bñ sonus an male cohereat.
Metrita est que mensuram diu̾sorũ
metrorũ probabłi ratione cognoscit.
Ut uerbi grã eroicon. iãbicon. elegiatõ.¬
et cetera .c.u. de t̾formi musice
uazum est. t̾formem ꝯstat ẽẽ
naturam ÷ Prima est armonica que
ex uotum tantibus ꝯstat: Scdã orgaĩ¬
ca. que ex flatu ꝯsistit: Tercia rithimi¬
ca. que pulsu digitoꝵ nuͣos recipit:
aut flatu. sicut ꝑ tubam uel tybiam. aut
pulsu. sicut ꝑ cytharam. aut ꝑ quodlibet
id quod ꝑcutiendum canoꝵ est .ui. de pͥͣ

Expanded text:
pulsibus commouemur, per musicos rithmos armoniae uirtutibus probatur esse sociatum. tres: armonica – rithmica – in sonis acutum et grauem. Rithmica est quae requirit incursionem uerborum, utrum bene sonus an male cohaereat. Metrica est quae mensuram diuersorum metrorum probabili ratione cognoscit, ut uerbi gratia heroicon, iaet cetera. § 19 De triformi Musicaenarum est, triformem constat esse naturam. Prima est harmonica, quae ex vocum cantibus constat. Secunda organica, quae ex flatu consistit. Tertia rhythmica, quae pulsu digitorum numeros recipit. aut flatu, sicut per tubam vel tibiam, aut pulsu, sicut per citharam, aut per quodlibet aliud, quod percutiendo canorum est. § 20 De p
Abbreviated transcription (Latin):
obłcurant᷑. ex quo etiam uitio il¬
lor ũ nomen est. Ametistizontas ap
pellatus qr eius extremus igniculus
exit. Celidonia ex birũdinũ colore
uocata et duioꝵ est generum. quaꝵ
una ex altera ꝑte pura purpura
et alia purpurea igris interueĩ¬
entibus maculis. Eianea scithie
gemina ceruleo choruscans into¬
re. Pura interdum et punctulis
interincantibus auratis puluis

Expanded text:
obscurantur hoc enim uitio ilobscurantur hoc enim uitio illorum pellatus quia eius extremus igniculus exit. Chelidonia ex hirundinum colore vocata; et duorum est generum, quarum una ex altera parte purpurea, et alia purpurea nigris intervenientibus maculis. Cyanea Scythiae gemma caeruleo coruscans nitore, pura, interdum et punctulis intermicantibus auratis pulvis
Abbreviated transcription (Latin):
sicut et suctinũ fulua ad trahens
a metistus idicus. Ametistꝰ
purpureus est ꝓmixto molatio colo¬
re et quasi rose intor et leniter qͣs¬
dam tlãmulas fundens Aiterum
eius genus descendit ad iacintos.
causam nominis eius efferunt quia
sit quidam in purpura illius non
ex toto igneum sed uni colorem hñs.
Est aute̾m sculturis facilis. genera
eius quĩq. Sapphirus cerulens est cũ
purpura habens. pulueres. aureos
sparsos. obtimꝰ apud medos. nusꝙͣ
tamen plucidus. Iacintus ex nõĩs
sui fulgore uocatus. hic in ethiopi¬
a muenitur ceruleum colorem hñs.
ob timus qui nec rarus est nec den¬
sitate obtunsus. sed exutroq tem¬
pamento luce purpura q refulgẽs.
Hic autẽ non rutilat equalit᷑. Se¬
reno enĩ perspicuus atq gradus est.
nubilo coram oculis euanescit. atq
marcescit. in os missus frigidus est
i stulturis durissimus. nec tamen
inuictus. Ilam ad amante scribit᷑ͣ
et signatur. Iacrutizonta indicus
est iacuctum prope referens. Qui

Expanded text:
sicut et sucinum, fulva, adtrahens amethystus Indicus tenet. Amethystus purpureus est permixto violacio colore; et quasi rosae nitor, et leniter quasdam flammulas fundens. Alterum eius genus descendit ad iacinthos. Causam nominis eius afferunt quia sit quiddam in purpura illius non ex toto igneum, sed vini colorem habens. Est autem sculpturis facilis: genera eius quinque. Sapphirus caeruleus est cum purpura, habens pulveres aureos sparsos; optimus apud Medos, nusquam tamen perlucidus. Iacinthus ex nominis sui flore vocatus. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, sed ex utroque temperamento lucet purpuraque refulgens; hic autem non rutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signatur. Iacinthizonta Indicus et iacinthum
Abbreviated transcription (Latin):
inuoluunt᷑cum sit st̾pturis minus
ydonea cap̃.iii. de pargamenis.
argamem reges cum cata
indigerent m̃branam p̾mi
ex cogitauerunt. nñ et par¬
gamenoꝵ nomen huc usq tradente sibi
posteritate seruatum est hec et m̃bea
ffiebant autẽ p̾ͥmũ coloris lucei .i. crotei:
Postea uͦ rome candide m̃brane reꝑte sunt.
quod apparuit inhabiles esse quod et facile
sordestant.aciem q legencium ledant.
cum ꝑitiores architectĩ. neq aurea la¬
cunaria ponenda in bybliothecis putent
neq pauimenta alia. quam eucaristeo
marmore. quod auri fulgor hebetet
et eucaristi uiuiditas reficiat oculos:
Nam et qui nũmulariã discunt dena¬
riorum formis mirteos pannios subiciũt
et gẽmaꝵ stultores scarabeorũ t̾ga
quibi mebil uitidius subinde cespitiuuit.
Et pictores idem faciunt. ut laborem
nisus eorum iuriditate receent: Illẽ¬
brana autem aut candida aut lutea
aut purpurea sunt. Candida naͣliter
existunt. luteũ membranũ bicolor est.

Expanded text:
involvuntur, cum sit scripturis minus idonea. § 11 De pergamenis. Pergameni reges cum carta indigerent, membrana primi excogitaverunt. Unde et pergamenarum nomen hucusque tradente sibi posteritate servatum est. Haec et membrFiebant autem primum coloris lutei, id est crocei, postea vero Romae candida membrana reperta sunt; quod apparuit inhabile esse, quod et facile sordescant, aciemque legentium laedant; cum peritiores architecti neque aurea lacunaria ponenda in bibliothecis putent neque pavimenta alia quam e Carysteo marmore, quod auri fulgor hebetat et Carystei viriditas reficiat oculos. Nam et qui nummulariam discunt, denariorum formis myrteos pannos subiciunt, et gemmarum sculptores scarabaeorum terga, quibus nihil est viridius, subinde respiciunt, et pictores idem faciunt, ut laborem visus eorum viriditate recreent. Membrana autem aut candida aut lutea aut purpurea sunt. Candida naturaliter existunt. Luteum membranum bicolor est,
Abbreviated transcription (Latin):
absorbeat. Est em̃ mato uertico¬
sum. et unde lamata ibi uaufra¬
gia profundo ĩmerguntur. Ter
autem in die erigit fluctus et ter
ab sorbet. llam accipit a quas ut
euomat. nomit ut rursus acipi¬
at. Sirtes sunt arenosa loca in
mari. Sirtes autẽ salustius a
tractu uocari dicit. quod omnia
ad se trahant. et appropinquã¬

Expanded text:
absorbeat. Est enim mare verticoabsorbeat. Est enim mare verticosum, et inde ibi laniata naufragia profundo emergunt. 129 Ter autem in die erigit fluctus, et ter absorbet; nam accipit aquas, ut vomat; vomit, ut rursus accipiat. 6. Syrtes autem sunt arenosa in mari loca. Syrtes autem Sallustius a tractu vocari dicit, quod omnia ad se trahant, et appropinqua
Abbreviated transcription (Latin):
.quod sit circa arabiam.
Llam estus est maris accessus.
uel recessus. id est inquietudo.
dit. Fretum autẽ appella tum qd
ibi semꝑ mare ferueat. Llam
fretum est augustũ et quasi fer¬
uens mare. ab undarũ feruore
nominatum. ut gaditanũ. uel
siculum. Nam freta dicta uarix
ait quasi feruida .i. feruencia.
et motũ feruoris habencia. Fre¬
tum sicilie qd̾ regiũ dicit᷑. Sa¬
lustius tali ex causa uocari sc̃p¬
sit dicens. It alie olim siciliam
diũctam fuisse. et dũ esset una
gudm nominatũ qr grece ab rup¬
t̾um hoc noiẽ nũcupat᷑. Est añi
artissimũ tͥum miliun spasio
siciliam ab italia diuidens fabu¬
losis in fame monstris. cuiꝰ hin
inde scilla et carip̾dis ostendit᷑
Scillam a colle saxũ mari ĩmi¬
nens appellant simile celebrate
forme procul iusentibꝰ. Unde ł
monstruosam speciem fabuleil¬
li dederunt quasi formã honũs.
capitib succunctam canis quia
collisi ibi fluctus latratul iu¬
dentur exp̾mere. Caribdis dicta

Expanded text:
quod sit circa Arabiam. nam Aestus est maris accessus, vel recessus, id est, inquietudo, recedit. 2. Fretum autem appellatum, quod ibi semper mare ferveat; nam fretum est angustum, et quasi fervens mare, ab undarum fervore nominatum, ut Gaditanum, vel Siculum; nam freta dicta Varro ait, quasi fervida, id est, ferventia, et motum fervoris habentia. 3. Fretum Siciliae, quod Rhegium dicitur, Sallustius ex tali causa vocari scribit, dicens Italiae olim Siciliam conjunctam fuisse, et dum esset una γιον nominatum, quia Graece abruptum hoc nomine nuncupatur. Est autem arctissimum, trium millium spatio Siciliam ab Italia dividens, fabulosis infame monstris, quibus hinc inde Scylla et Charybdis ostenditur. 4. Scyllam, accolae saxum mari imminens appellant simile celebratae formae procul visentibus. Unde et monstrosam speciem fabulae illi dederunt, quasi formam hominis capitibus succinctam caninis, quia collisi ibi fluctus latratus videntur exprimere. 5. Charybdis dicta
Abbreviated transcription (Latin):
antea cultoribus ad impleta est.
Tarraconam in hispamã scipio¬
nes ꝯstruxerunt ideo caput est
tarraconensis prouĩtie. Cesaulu¬
gusta tarraconensis hispanie op¬
pidum.a cesare augusto et sitũ
et nominatum. loci amenitate
et deliciis prestancius. ciui tatib
hispanie cunctis. atq illustrius
florẽs scõꝵ martirũ sepulcris.
Affri sub annibale maritima
bispanie occupantes. kartaginẽ
spartariam ꝯstruxerunt.que
mox a romanis capta. et coloma
facta. nomẽ etiã prouĩcie dedit.
Nunc aut̃ agothis subuersa atq
in desolutionẽ redacta est. Sa¬
guutum greci ex insula iacincto
profecti in hispaniã odiderunt.
quã affri pꝰ ea impetitam bello¬
deleuerunt. Emeritam cesar du¬
gustus edificauit. postꝙͣ lusita¬
niam et quasdã occeam insulas
cepit. Dans ei nouien ab eo ꝙ ibi
mlites ueteranos osticuisset. Nã
emneriti dnr̃ ueteran. solutiq mi¬
licia. Olisipona ab ulire est con¬
dita. et nũcupata. Quo loco sicut

Expanded text:
antea cultoribus adimpleta est. antea cultoribus adimpleta est. Terraconam in Hispania Scipiones construxerunt; ideo caput est Terraconensis provinciae. Caesaraugusta Terraconensis Hispaniae oppidum a Caesare Augusto et situm et nominatum, loci amoenitate et deliciis praestantius civitatibus Hispaniae cunctis atque inlustrius, florens sanctorum martyrum sepulturis. Afri sub Hannibale maritima Hispaniae occupantes, Carthaginem Spartariam construxerunt, quae mox a Romanis capta et colonia facta, nomen etiam provinciae dedit. Nunc autem a Gothis subversa atque in desolationem redacta est. Saguntum Graeci ex insula Zacyntho profecti in Hispania condiderunt; quam Afri postea bello inpetitam deleverunt. Emeritam Caesar Augustus aedificavit, postquam Lusitaniam et quasdam Oceani insulas cepit, dans ei nomen ab eo quod ibi milites veteranos constituisset. Nam emeriti dicuntur veterani solutique militiae. Olisipona ab Ulixe est condita et nuncupata; quo loco, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
muntoriũ leucatẽ in quo actii
apoll mis templum fuit. bellum
augustus ꝯtra antonium gessit.
Quo uicto. urbem in actiaco sinu
condidit. quã auictoria taco polĩ
appellauit. Palantus parche moꝵ
dux. parthemos ꝯstituit. Taras
neptum filius fuit. a quo tarẽtũ
ciuitas. et condita et appellata ẽ.
Cum cirus maritimas urbes gre¬
cie occuparet. et phocenses ab eo
expugnati omĩb austiis augusti¬
is p̃merent᷑. iurauerunt ut pro¬
fugerent. quã longiss mmie ab im¬
perio ꝑsarum.u ne noraẽ quidẽ
eorum audirent. Atq ita in ul¬
timos gallie sinꝰ nauib profecti.
armmis qr se adu̾sus gallicam feri¬
tatem tuentes massiliam condi¬
derunt. et ex noiẽ ducis nũcupi¬
uerunt. hos uarro trilingues ẽẽ¬
ait. quod et grece loquant᷑. et
latine et gallice. llarbonam et
arelatũ. et pictauis colomi prop̾i
condiderunt. Burdigalim appel¬
latam ferunt quod burgos gallos
pͥmũ colonos habuerit. quibus

Expanded text:
muntorium Leucaten, in quo Actii muntorium Leucaten, in quo Actii Apollinis templum fuit, bellum Augustus contra Antonium gessit. Quo victo, urbem in Actiaco sinu condidit, quam a victoria Nicopolim appellavit. Phalantus Partheniorum dux Parthenios constituit. Taras Neptuni filius fuit, a quo Tarentum civitas et condita et appellata est. Cum Cyrus maritimas urbes Graeciae occuparet, et Phocaeenses ab eo expugnati omnibus angustiis premerentur, iuraverunt ut profugerent quam longissime ab imperio Persarum, ubi ne nomen quidem eorum audirent; atqtimos Galliae sinus navibus provecti, armisque se adversus Gallicam feritatem tuentes, Massiliam condiderunt et ex nomine ducis nuncupaverunt; ADRV hos Varro trilingues eait, quod et Graece loquantur et Latine et Gallice. Narbonam et Arelatum et Pictavis coloni proprii condiderunt. Burdigalim appellatam ferunt quod Burgos Gallos primum colonos habuerit, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ancꝰ marchus ex filia nume põ¬
pilii natus. Hic urbem in exitu tp¬
beris ꝯdidit. que et ꝑegrinas mer¬
ces exciperet. et bostei mora ret
quam ab ipo situ hostiam appella¬
uit. Galli quidã intestina discor¬
dia et assiduis dissenfionibus su¬
orũ ꝑ moti. sedes nouas querẽtes¬
in italiam profecti sunt. sedib¬
q propriis tuscis expulsis medio¬
lanum atq alias urbes odiderũt
Uocatũ autẽ mediolanũ. ab eo qd̾
sus media lanea ꝑhibet᷑ ibi muẽ¬
ta. Historicis placet a mesopo
greco messapie datã originẽ. u̾sa
post modum in nomẽ calabrie.
quam in exordio cenotrii frater
pencetiꝰ peucetiã noiãuerat.
Manto tyresie filia post interi¬
tum thebanorũ dicit᷑ delata in
italiani. et mantuam ꝯdidisse.
Est autẽ in uenecia. que galli¬
a scisalpina dicit᷑. et dicta man¬
tua quod manes intuetur. Parte¬
nepia apartenope quadã uirgi
ta. Quod oppidũ post ea augustꝰ
ueapolim esse maluit. Ad pro¬

Expanded text:
Ancus Marcius ex filia Numae PomAncus Marcius ex filia Numae Pompilii natus: hic urbem in exitu Tiberis condidit quae et peregrinas merces exciperet et hostem moraretur, quam ab ipso situ Ostiam appellavit. Galli quidam intestina discordia et assiduis dissensionibus suorum permoti, sedes novas quaerentes Italiam profecti sunt, sedibusque propriis Tuscis expulsis, Mediolanum atque alias urbes condiderunt. Vocatum autem Mediolanum ab eo quod ibi sus medio lanea perhibetur inventa. Historiis placet a Messapo Graeco Messapiae datam originem, versam postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominaverat. Manto Tiresiae filia post interitum Thebanorum dicitur delata in Italiam Mantuam condidisse: est autem in Venetia, quae Gallia Cisalpina dicitur: et dicta Mantua quod manes tuetur. Parthenope a Parthenope quadam virginta; quod oppidum postea Augustus Neapolim esse maluit. Ad pro
Abbreviated transcription (Latin):
mens ab uxoris nomine lauiniũ
condidit. Ascanius uero relicto la¬
uinie nouerçe sue regno. Albam
longam edificauit. Alba autẽ uo¬
cat᷑a propter colorẽ suis. longua q
longun est oppidũ iuxta prolixi.¬
tatem tollis in quo sita est. Ex hͨ etiã
urbe reges albanorum appellari ce¬
perunt᷑. Capnam capis liluiꝰ rex al¬
banorum ostruxit. appellatã noiẽ
conditoris. licet sint qui dicant a
capacitatẽ eam rapuamdictã. quod
euis terra omne uite fructũ capiat.
Alui a locis campestribus in quibus
sita est. Est autẽ caput urbiũ cam¬
panie inter tres maximas romam
kartaginem q munerata. ex qua
et prom̃cia italie campama dicta
est. Romulus cum int̾ fecto apud
albam amullo. auumi muntorem
in regno restituisset. in eum locũ
u̾ nunt roma est deuenit. ibiq se¬
des posuit. menia construxit. ur¬
bemq ex suo noiẽ romam uocauit.
Hanc autẽ antea euander dicitur
condidisse. ut est illud. Tunc pat̾

Expanded text:
niens, ab uxoris nomine Lavinium niens, ab uxoris nomine Lavinium condidit. Ascanius vero relicto Laviniae novercae suae regno, Albam Longam aedificavit. Alba autem vocata propter colorem suis; Longa, quia longum oppidum est, iuxta prolixitatem collis in quo sita est. Ex hac etiam urbe reges Albanorum appellari coeperunt. Capuam Capys Silvius rex Albanorum construxit, appellatam a nomine conditoris; licet sint qui dicant a capacitate eam Capuam dictam, quod eius terra omnem vitae fructum capiat: alii a locis campestribus in quibus sita est. Est autem caput urbium Campaniae, inter tres maximas Romam Carthaginemque numerata; ex qua et provincia Italiae Campania dicta est. Romulus cum interfecto apud Albam Amulio avum Numitorem in regnum restituisset, in eum locum ubi nunc Roma est devenit, ibique sedes posuit, moenia construxit, urbemque ex nomine suo Romam vocavit. Hanc autem antea Evander dicitur condidisse, ut est illudVirg. Aen. 8
Abbreviated transcription (Latin):
ia condidit cormthus orestis fi¬
lius. Hanc greci choenithiam uo¬
cant. hoc ad mĩstrationem rei¬
publite. Thebas boetie cadinus
ueniens a phenicibus condidit.
thebis egiptus prius ab eo construc
dita a la cedemone semele filis.
Sparta a sparto phoronei filio¬
uocata. qui fuit filiꝰ machi. Ip̃ãr
lutem esse spartam quam et
acedemoniam ciuitatẽ atq inde
lacedemomos spartanos dici. ã¬
chaia ab acheo ꝯstructa. Pelops qͥ
apud grecos regnauit. peloponẽ¬
sem urbem conͥdidit. Cicrops in
insula rodos rodum edificauit.
Carpatus coũ. aeus titonis filius
paphum.Angeus ligurgi filius sa
dictum est grece. quod brunda ca¬
put cerui dicat᷑. Sie est enĩ ut ⁊
tornua uideant᷑ et caput et lingua.
in positione ipĩus ciuitatis. In ita¬
lia autẽ a iauo ianiculum. a satͣ¬
no satͣma. atq latiũ oditũ. eo qd̾
ibi fugiens latuisset cognomina
boum duxerat. Eneas autẽ post
excidiũ troie in eadem it alia ue¬

Expanded text:
ia condidit Corinthus Orestis fiia condidit Corinthus Orestis filius. Hanc Graeci Corintheam vocant, hoc est administrationem reipublicae. Thebas Boeotiae Cadmus veniens a Phoenicibus condidit, Thebis Aegyptiis prius ab eo constructdita a Lacedaemone Semelae filio. Sparta ab Sparto filio Phoronei vocata, qui fuit filius Inachi. Ipsam autem esse Spartam quam et Lacedaemoniam civitatem, atque inde Lacedaemonios Spartanos dici. Achaia ab Achaeo constructa: Pelops, qui apud Argos regnavit, Peloponnensem urbem condidit: Cecrops in insula Rhodo Rhodum aedificavit: Carpathus Coum: Aeos Typhonis filius Paphum: Angeus Lycurgi filius Samdictum est Graece quod brunda caput cervi dicatur: sic est enim ut et cornua videantur et caput et lingua in positione ipsius civitatis. In Italia autem a Iano Ianiculum, a Saturno Saturnia atque Latium conditum, eo quod ibi fugiens latuisset cognominatboum duxerat. Aeneas autem post excidium Troiae in eadem Italia ve
Abbreviated transcription (Latin):
eam cognominantes. Nlam castor
et polsur grece dioscori appellãt᷑.
llichomedia anichomede rege
suo instituit. solã rome meritis
et potencia adequatam. Hanc
oditam pͥmũ a pausama rege spar¬
tanorum. et uocatabirantium.
uel quod tamen patet int̾ adriati¬
cum mare et propotidẽ. uel quod
sit receptaculũ terre marisq co¬
piis. Unde et eam constantinus
aptissimam condidere iudicauit.
ut receptatulum sibi terra mari¬
sedes. et totiuis caput orientis.
sicut et roma occidentis. Epirus
ciuitas tracie condita est apyrro
et cognominata. Athenas in hel¬
lada citrops condidit. et suo noĩe
des qui ingrecia tercius post ci¬
cropem regnauit. minerue lacra¬
uit. et nomẽ ciuitati athenas de¬
dit. Nlam minerua grece athe¬
nas dicit᷑. Unde et mineruam
greci inuentricem multarum
arcium asserunt. qr et lictere ⁊
artes diu̾ soeum studioꝵ. et ipã
philosophia quasi templũ athe¬
nas habuerunt. Cornitũ in acha¬

Expanded text:
eam cognominantes; nam Castor eam cognominantes; nam Castor et Pollux Graece Διόσκουροι appellantur. Nicomedia a Nicomedo rege suo instituit, solam Romae meritis et potentia adaequatam. Haec condita primum a Pausania rege Spartanorum, et vocata Bizantium, vel quod tantum pateat inter Adriaticum mare et Propontidem, vel quod sit receptaculum terrae marisque copiis. Unde et eam Constantinus aptissimam condere judicavit, ut receptasedes et totius caput est orientis, sicut et Roma occidentis. Epirum civitas Thraciae condita est a Pyrrho et cognominata. Athenas in Hellade Cecrops condidit, et ex suo nomine dem qui in Graecia tertius post Cecropem regnavit, Minervae sacravit et nomen civitati Athenas dedit; nam Minerva Graece Ἀθήνη dicitur. Unde et Minervam Graeci inventricem multarum artium asserunt, quia et litterae et artes diversorum studiorum et ipsa philosophia veluti templum Athenas habuerunt. Corinthum in Acha
Abbreviated transcription (Latin):
captam antiochus solo coequauit.
Quam postea berodes a fundamẽ¬
tis instaurans in honorẽ augusti
angustam .ad est sabastem greco
sermone uocauit. Ibi siti sunt ab¬
dias et hesyseus prophete. et quo
maior inter natos mulieꝵ non fu¬
uero herodes aliꝰ in iudea i noĩe
tybern cesaris odidit. Tyrꝰ urbs
phenitũ ꝯdita. a phenicib fuit.
Hec est ciuitas ex qua aurũ regi
salomom deferebatur. in qua op¬
tima purpura. tingit᷑. unde et¬
tyria nobilis purpura dicit᷑. Phe¬
nices a rubro profecti mari: sꝑdo
nem opulentissimã urbeni con¬
in spria. ip̃i uticam in affrica.
ipponem. leptĩ. aliasq urbes in
ora maritima odiderunt. Ipĩ the¬
bas in boetiam duce cadino. Ip̃i
postremo in ultima orbis tendẽte
urbem in octeano ostruxerunt.
eamq lingua sua cades nomina.¬
uerunt. Nlam mos erat antiquus
phenicum gentis. multos simul
mercandi tausa a domo proficis¬
ci. et cũ incolarũ amimos ꝯm̃tio

Expanded text:
captam Antiochus solo coaequavit. captam Antiochus solo coaequavit. Quam postea Herodes a fundamentis instaurans in honorem Augusti Augustam, id est Sebastiam Graeco sermone, vocavit. Ibi siti sunt Heliseus et Abdias Prophetae, et, quo maior inter natos mulierum non fuvero Herodes alius in Iudaea in nomine Tiberii Caesaris condidit. Tyrus urbs Phoenicum condita a Phoenicibus fuit. Haec est civitas ex qua aurum regi Salomoni deferebatur; in qua optima purpura tinguitTyria dicitur nobilis purpura. 28. Phoenices a Rubro profecti mari, Sidonem urbem opulentissimam conin Syria; ipsi Uticam in Africa, Hipponem, Leptim, aliasque urbes in ora maritima condiderunt. 29. Ipsi Thebas in Boeotia, duce Cadmo; ipsi postremo in ultima orbis tendentes, urbem in Oceano construxerunt, eamque lingua sua Gades nominaverunt. Nam mos erat antiquus Phoenicum gentis, multos simul, mercandi causa, a domo proficisci, et cum incolarum animos, commercio
Abbreviated transcription (Latin):
nomen locus accepit bethel. id est
domus dei. Qñ autẽ ibi a ieroboã
uituli aurei fabricati sunt. nocata
est bethanen id est domus ydoli. q̃
autea uocabat᷑ domꝰ dei. Uelleem
uida cuutas dauid q̃ mũdi genuit
saluatorem. a iebuseis odita fert᷑
et uocata.p̾mũ effrata. Qñ autẽ
ibi iacob pecora sua paicit eidẽ loco
bechlecm nomen quodã uaticimo fu¬
turi imposuit. quod domꝰ panis ĩtꝑe
propt̾ eũ dico panẽ qui ibi de celo dei¬
cendit. Ebron ciuitas udee. que qͦndã
uocabat᷑ arbe. condita est agigan¬
tibus ante .uni. annos quã ab eis ta¬
nis urbs egipti dderet᷑. Ipã est arbe.
a numero ita uocata. quod ibi tres
prĩarche sepulti sunt. et quar tus
Uadam. Ipã est et mambre uocata.
ex uno amico abrahe. Samariã
aqua omĩs regio que circa eani
fuit nomen accepit. sennacherib
rer assiriorum ostruxit. uocauit
q samariam.ad est custodem. qr
qñ isrł transtulit. medos ibi cu
stodes ꝯsticuit. Hanc ossidione

Expanded text:
nomen locus accepit Bethel, id est nomen locus accepit Bethel, id est domus Dei. Quando autem ibi Ieroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est domus idoli, quae antea vocabatur domus Dei. Bethleem Iuda, civitas David, quae mundi genuit salvatorem, a Iebusaeis condita fertur et vocata primum Euphrata. Quando autem ibi Iacob pecora sua pavit, eidem loco Bethleem nomen quodam vaticinio futuri inposuit, quod domus panis intepropter eum panem qui ibi de coelo descendit. 24. Chebron civitas Judaeae, quae quondam vocabatur Arbe, condita est a gigantibus ante septem annos quam ab eis Tanis urbs Aegypti conderetur. Ipsa est Arbe a numero ita vocata, quod ibi tres patriarchae sepulti sunt, et quartus Adam. Ipsa est et Mambre vocata ex uno amico Abrahae. 25. Samariam, a qua omnis regio quae circa eam fuit nomen accepit, Sennacherib rex Assyriorum construxit, vocavitque 199 Samariam, id est, custodiam, quia quando Israel transtulit, stodes constituit. Hanc obsidione
Abbreviated transcription (Latin):
cham. et filius mesrami. Doriubs.
fuit quondam potentissima. et
uersa uite straconis turris. Post¬
ca ab herode rege iudee i honotẽ
cesaris augusti tesarea nũcupata.
in qua cornelu domꝰ xpĩ iuidẽtur
ecclĩa. et pbilippi edicule. et cubi¬
culũ .mi ͦ. uirgniũ prophetarum.
quod iũculoꝵ andromede uestigia
ad huc retinet. Cuiꝰ belue forma
eminentior elefantis fuit. Ierito a
iebus eis condita tradit᷑ a quibus
et nomẽ traxisse ꝑbibetur. hant
subuectit ihs post ꝙͣ instruxit aliã
ozani. de bethel ex tribu effraim.
Sed hec eo tempore quo ihrłm op¬
pugnabatur a romanis propt̾ ꝑfi¬
diam cuuũ capta atq destructa ẽ.
propt᷑ quã tercia edificata est urbs
que usq hodie ꝑmanet. Sichem
lamarie uebem. que la tine et gre¬
ce sichima uocatut. edificauit᷑ emor
Ipã est nunc neopolis ciuitas sama¬
ritanorũ. Bethel urbem samarie
condiderunt iebusei. que prius
uocabatur luza. Sed postꝙͣ ibi

Expanded text:
Cham et filius Mesraim. Dor urbs Cham et filius Mesraim. Dor urbs fuit quondam potentissima; et versa vice Stratonis turris, postea ab Herode, rege Iudaeae, in honorem Caesaris Augusti Caesarea nuncupata. In qua Corneli domum Christi vidit Ecclesia, et Philippi aediculas, et cubiculum quattuor virginum prophetarum. quod vinculorum Andromedae vestigia adhuc retinet; cuius beluae forma eminentior elephantis fuit. Iericho a Iebusaeis condita traditur, a quibus et nomen traxisse perhibetur. Hanc subvertit Iesus. Post quam instruxit aliam, Ozam de Bethel ex tribu Ephraim. Sed et haec eo tempore quo Hierusalem obpugnabatur a Romanis, propter perfidiam civium capta atque destructa est; propter quam tertia aedificata est urbs, quae hodieque permanet. Sichem Samariae urbem, quae Latine et Graece Sichima vocatur, aedificavit Emor, Ipsa est nunc Neapolis, civitas Samaritanorum. Bethel urbem Samariae condiderunt Iebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postquam do
Abbreviated transcription (Latin):
didit eam q ex anthiochi patris
lui noiẽ anthiochiam nũcupauit.
et sprie caput instituit. Ip̃e quoq
laodiciam et seleuciam. ipẽ apa¬
miã et edessam urbes ꝯstrurit.
Damas cũ syrie conditam et nũ¬
cupatam ad amasco dispensatoris
habrahe filio. hec antea in omi
syria tenuit p̾ncipatũ. Necdum
enim florebant atthiochia. lao¬
dicia. et a panna. quas iubes post
alexandrũ ꝯstructas esse cognos¬
timus. Hic est damascus quem
abrabam futurũ sibi heredem di¬
xerat anteꝙͣ esset illi promissus
ysaat. Gara opidũ palestine cõ¬
diderunt euei. in qua habitaue¬
uint capadoces p̾stims cultoribꝰ
int̾fectis. Uocata autẽ guza eo
quod ibi cambises rex ꝑsarũ thes¬
sauros suos posuit cum bellũ egip¬
chs intulisset. Persaꝵ em̃ lingua¬
thesaurus gara nominat᷑. Phi.¬
listim urben condiderunt allo.¬
pbili. Ipã est et ascalon de qua
superius memorauimꝰ. nũcupata
ex noĩe ceslomi. qui fuit nepos

Expanded text:
didit, eamque ex Antiochi patris didit, eamque ex Antiochi patris sui nomine Antiochiam nuncupavit, et Syriae caput instituit. Ipse quoque Laodiciam, et Seleuciam, ipse Apamiam, et Edessam urbes construxit. 15. Damascus Syriae, condita et nuncupata a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum. Necdum enim florebant ibi Antiochia, Laodicia, et Apamia, quas urbes post Alexandrum constructas esse cognoscimus. Hic est Damascus, quem Abraham futurum sibi haeredem dixerat, antequam esset illi promissus Isaac. 16. Gazam oppidum Palaestinae condiderunt Hevaei, in qua habitaverunt Cappadoces pristinis cultoribus interfectis. Vocata autem Gaza, eo quod ibi Cambyses rex Persarum thesauros suos posuit, cum bellum Aegyptiis intulisset. Persathesaurum 'gaza' nominatur. Philistim urbem condiderunt Allophyli; ipsa est Ascalon, de qua superius memoravimus, nuncupata ex nomine Cesloim, qui fuit nepos
Abbreviated transcription (Latin):
quoq parchi apud parthiam cẽ¬
diderunt. in emulatione urbis
babilome. Susis opidũ ꝑside
aiunt mẽnoms fratrem᷑ ꝯstitu.¬
isse. Dictũ aũt susis quod ĩmi¬
neat suse fluuio. Ibi est regia cui
lapide candido et uario cũ colũnis
aureis et lacunaubus. gemiis q
gnatum. et cetera humanis mẽ¬
t̾ibus incredibilia. Bactrum opi.¬
dum bact̾am condiderunt. ex pro¬
prio eũ ame cognominãtes. qui
bactros uotatur. Carza ciuitas
mesopotanne trans edessam cõ¬
dita a parchis. u̾ quondã roma¬
nus eit cesui exertitus. et tras¬
sus dux captus. Edessam urbẽ
mesopotamie condidit menitoth
filius chus. postꝙͣ de babilone
migrauit. in qua et regnauit
que antea iare cognominata ẽ.
Ipẽ construxit et talanne que
postea uerso nomine a seleuco ie¬
ge dicta est. seleucia. Fila delphi¬
am iubem a rabie odidit raphaĩ
gens antiquissima. quã int̾ fece¬
runt filu loch. Seleutus unus
gno orientis iubeni in spriam cõ¬

Expanded text:
quoque Parthi apud Parthiam conquoque Parthi apud Parthiam condiderunt in aemulationem Babyloniae urbis. Susis oppidum Persidae aiunt Memnonis fratrem constituisse. Dicta autem Susis quod inmineat Susae fluvio. Ibi est regia Cyri, lapide candido et vario cum columnis aureis et lacunaribus gemmisque gnatum, et cetera humanis mentibus incredibilia. Bactrum oppidum Bactriani condiderunt, ex proprio amne eum cognominantes, qui Bactros vocatur. Carra civitas Mesopotamiae trans Edessam condita a Parthis, ubi quondam Romanus est caesus exercitus, et Crassus dux captus. Edessam urbem Mesopotamiae condidit Nembroth, filius Chus, postquam de Babylone migravit, in qua et regnavit; quae antea Arach cognominata est. Ipse construxit et Chalannen, quae postea verso nomine a Seleuco rege dicta est Seleucia. Philadelphiam urbem Arabiae condidit Raphaim, gens antiquissima, quam interfecerunt filii Loth. 14. Seleucus unus gno Orientis, urbem in Syria con
Abbreviated transcription (Latin):
um turrẽ. Iudei asserunt sem fi.¬
lium noc quẽ dñt melchisedech
p̾mũ post dilirurũ in syria condis.¬
se urbem salem. in qua regnum
fuit eiuldem melchisedech. Hanc
postea tenuerunt iebusei ex q̃bus
et sortita est uocabulum. iebus.
sic q duobus nomĩbus copulatis
iebus et salem. uocata est ihrłm.
Que postea a salomone ierosoli¬
ma quasi ierusalomoma dicta ẽ.
hec et corrupte a poetis solima
nũtupata est. et post modum ab
constituta sit. et de longe ueĩen
cia cõtempletur. Ihrlm̃ autem
pacifica in nrõ sermone transfer¬
tur. Oppida autẽ nobilia qui uel
que constituerunt. Dionisius q̃
et liber pat̾ cũ indiam iuctor ꝑ¬
ambulasset. nisam urbem ex
suo nomine iuxta indũ fluuium
mediam construxit. Unde et re¬
gio eiꝰ medie nomẽ sortita est.
Psi polimi urbem caput ꝑsici ree¬
ni. ꝑseus achei filiꝰ ꝯdidit. fam̾o¬
sissimam cõfertissimam q opibꝰ.
a qͣ et ꝑsida dicta est. Itesifontẽ

Expanded text:
um turrem. Iudaei asserunt Sem, fium turrem. Iudaei asserunt Sem, filium Noe, quem dicunt Melchisedech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech. Hanc postea tenuerunt Iebusaei, ex quibus et sortita vocabulum est Iebus; sicque duobus nominibus copulatis Iebus et Salem vocata est Hierusalem, quae postea a Salomone Hierosolyma quasi Hierosolomonia dicta est. Haec et corrupte a poetis Solyma nuncupata est, et poconstrutia contempletur. Hierusalem autem pacifica in nostro sermone transfertur. Oppida nobilia, qui vel quae constituerunt. Dionysius, qui et Liber pater, cum Indiam victor perambulasset, Nysam urbem ex suo nomine iuxta Indum fluvium Mediam construxit; unde et regio eius Mediae nomen sortita est. Persepolim urbem caput Persici regni Perseus †Adeae† filius condidit famosissimam confertissimamque opibus; a quo et Persida dicta est. Ctesiphontem
Abbreviated transcription (Latin):
E aucto.¬
ribus cõ¬
ditarum
urbium
plerum¬
qr dissen¬
sio inueĩ¬
go possit
diligenter agnosti. Nam salustius
dicit. Urbem romam sicuti ego acte¬
ꝑi condidere atq habit auere in initio
troiani. et cum hiis ab origenes.
Alii dicunt ab euandro. scom̃ quod
ta roma. Si gͥ tante ciuitatis cer¬
ta ratio non apparet. ñ est mirum
si in aliaꝵ opimone dubitatur. Uñ
nec istoricos nec cõmenta tores ua¬
ria dicentes in ꝑicie ꝯdempnare
debenius. qr antiquitas ipã treauit
errorem. Sane quasdã de quibus
ut sancte sẽpture aut hystorie gẽ¬
cium certã originẽ referunt. pau¬
tis ad modũ u̾bis retexere oportet.
Primus ante diluiuũ cam ciuitatẽ
enoc ex nomine filii sui in india cõ¬
didit. quam urbem sola multitu¬
dine sue posteritatis impleuit. Pri¬
mus post dilinium nenroth gi.¬
gas babylonem urbem mesopo̾ta¬
mie fundauit. hanc semiramis
regina assyriorum ampliauit. mu.¬
ritm q urbis bitumine et cocto late¬
re fecit. uocabulum autẽ sumpsit

Expanded text:
e auctoribus, conditarum urbium plerumque dissensio invenigo possit diligenter agnosci. Nam Sallustius dicitCat. 6: 'Urbem Romam, sicuti ego accepi, condere atque habitare initio Troiani et cum his Aborigines.' Alii dicunt ab Evandro, secundum quta Roma. Si igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Unde nec historicos nec commentatores varia dicentes imperite condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem. Sane quasdam, de quibus aut sanctae Scripturae aut historiae gentium certam originem referunt, paucis admodum verbis retexere oportet. Primus ante diluvium Cain civitatem Enoch ex nomine filii sui in Naid condidit, quam urbem sola multitudine suae posteritatis implevit. Primus post diluvium Nembroth gigans Babylonem urbem Mesopotamiae fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit
Abbreviated transcription (Latin):
flatu.
nec re¬
sistit. nͨ
stare no¬
uit. sicͭ
ait pro¬
pheta. Tã.¬
ꝙͣ puluis quẽ proicit uentus afa¬
cie terre. limꝰ uocatur qd̾ leuis
sit. Cenumest norago luti. Emis
ex incendio dicit᷑. ab eo enĩ fit fa¬
uilla. quod ꝑ ignem effecta sit. Alã
fos ignis est. Gleba quod sit glo¬
bus pulueris .n. collectione com¬
pngit᷑. et in uno glomere aduna¬
tur. Terra autẽ ligata gleba ẽ

Expanded text:
flatu, nec resistit, nec stare novit, sicut ait Propheta: Tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae. 2. Limus vocatsit. Coenum est vorago luti. Cinis ex incendio dicitur. Ab eo enim fit. Favilla, quod per ignem effecta sit: nam phos ignis est. Gleba, quod sit globus; pulveris enim collectione compingitur, et in uno glomere adunatur: terra autem ligata, gleba est