comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suũ incȩlo uia ꝑcussi speciem plaga mu¬
tauerat. amici plorantes exclamant:
uestes scindunt: capita puluere asꝑgt̃:
ut cum mutatũ eũ adquẽ uenerant cer¬
nerent: ipsã etiã consolatorũ speciẽ spon¬
taneus dolor immutaret. Ordo qͥppe c̃¬
solationis ẽ: ut cũ uolumꝰ afflictũ quẽ¬
piã a merore suspendere: studeamꝰ priꝰ
merendo eiꝰ luctui concordare. Dolentẽ
namq ñ podest consolari. qͥ ñ concordat
dolori: qr eo ipso quo amerentis afflic¬
cione discrepat: minus ab illo recipit᷑.
cui mentis qualitate separat᷑: sed emol¬
liri priꝰ debet animꝰ. ut afflicto congru¬
at: congruens inhereat: inherens tra¬
hat. Neq enĩ ferrũ ferro coniungitur:
si ñ utrumq ex ustione ignis liquetur.
Q durum molli ñ adheret: ñ priꝰ eiꝰ du¬
ritia temꝑata mollescat: ut quasi hoc ip¬
sum fiat: quod curatur ut teneat. Sic nec
iacentes erigimꝰ: nͥ arigore nr̃i statꝰ incli¬
nemur: qr dũ rectitudo stantis a iacen

Expanded text:
uia percussi speciem plaga mutaverat, amici plorantes exclamant, vestes scindunt, capita pulvere aspergunt; ut cum mutatum eum, ad quem venerant, cernerent, ipsam etiam consolatorum speciem spontaneus dolor immutaret. Ordo quippe consolationis est, ut cum volumus afflictum quempiam a moerore suspendere, studeamus prius moerendo ejus luctui concordare. Dolentem namque non potest consolari, qui non concordat ejus dolori, quia eo ipso, quo a moerentis afflictione discrepat, minus ab illo recipitur, a quo mentis qualitate separatur. Emolliri itaque prius debet animus, ut afflicto congruat, congruens inhaereat, inhaerens trahat. Neque enim ferrum ferro conjungitur, si non utrumque exustione ignis liquetur; et durum molli non adhaeret nisi prius duritia ejus temperata mollescat, ut quasi hoc ipsum fiat, quod curatur ut teneat. Sic nec jacentes erigimus, nisi a rigore nostri status inclinemur, quia dum rectitudo stantis a jacentis
Abbreviated transcription (Latin):
tis. et demanu robustoꝵ eruite me. do¬
cete me. et ego tacebo. et siquid forte
ignoraui instruite me: quid desemetip¬
so sentiat paulo inferrus manifestat di¬
cens. Suꝑ pupillum irruistis. Luce itaq
clarius patet: quante se infirmitatis cois¬
piciat: quem pupillũ uocat. Sequitur.¬

Expanded text:
tis; et de manu robustorum eruite me? Dotis; et de manu robustorum eruite me? Docete me, et ego tacebo; et si quid forte ignoravi, instruite me; quid de semetipso sentiat, paulo inferius manifestat, dicens: Super pupillum irruitis . Luce itaque clarius patet quantae se infirmitatis conspiciat, quem pupillum vocat. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
sumissi: s cum rectitudo eos adlib̾tatẽ
uocis erigit: consid̾atio infirmitatis pro¬
priȩ inhumilitate custodit. Culpas qͥp¬
pe delinquentium. et si exalto increpã¬
tes feriunt. semetipsos tam̃ apud se srib¬
tilius iudicantes. quasi mabiectis ponũt:
et quo praua maliis insecunt᷑ eo adre¬
pͥm̃dos se attrociores reddunt᷑. Rur¬
sũq quo sibi met meliora agentibus
nequaquã parcunt: eo uigilantius ali¬
ena facta rep̃hendunt. Quid enĩ dehu¬
mana potentia mirari exterius potuer̃:
qui semecipsos quoq despiciunt. etiam
cum intimȩ pęne iam arcem sublimi¬
tatis apprehendunt : Iccirco igitur bene
foris diuidicant altitudinẽ t̾renȩ celsitu¬
dinis: quia intus ocłm ñ grauat pondꝰ
tumoris. Unde et beatus ios cũ in amicis
dura loquentib. t̾renã prudentiã. uires.
substantiamq despiceret dicens. nũquid
dixi afferte michi. et desubstantia ur̃a
donate michi. uł lib̃ate me de manuhos¬

Expanded text:
submissi, sed cum eos rectitudo ad libertatem submissi, sed cum eos rectitudo ad libertatem vocis erigit, consideratio infirmitatis propriae in humilitate custodit. Culpas quippe delinquentium, et si ex alto increpantes feriunt semetipsos tamen apud se subtilius judicantes, quasi in abjectis ponunt; et quo prava in aliis insequuntur, eo ad reprimendos se atrociores redeunt; rursusque quo sibimet meliora agentibus nequaquam parcunt, eo vigilantius aliena facta reprehendunt. Quid enim de humana potentia mirari exterius poterunt, qui semetipsos quoque despiciunt, etiam cum intimae pene jam arcem sublimitatis apprehendunt. Idcirco igitur bene foris dijudicant altitudinem terrenae celsitudinis, quia intus oculum non gravat pondus tumoris. Unde et beatus Job, cum in amicis dura loquentibus terrenam prudentiam, vires, substantiamque despiceret, dicens: Nunquid dixi: Afferte mihi, et de substantia vestra donate mihi? vel: Lib
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ regis ad eum: factaq c̃ sic̃ pͥus fuerat.
Quia suꝑbia gignere uirtutes nescit: qͣn¬
ta ex humilitate ꝓdiit. uox increpatio¬
nis ostenditur. quam signa comitantur.
Quomodo nathan contra daund regem
ꝑuerba increpationistumuit: qͥcũ increpan¬
daculpa de esset. int̾ram se eiꝰ conspectui
ꝓtinus strauit: Sicut scriptũ est. Nũ¬
tiauerunt regi dicentes. Ad est nathan¬
ꝓpħa. Cumq introiss ante conspectũ re¬
gis. ad orauit eũ promis int̾ra. Quomͦ
moyses regi egyptio lib̃e resistens eum
despicere potuit: qui deo familiariter
colloquens sequentem se iethro cogna¬
tũ humilis adorauit: Cuius ętiã consi¬
lio tantam obȩdientiam p̾buit ut post
secreta dĩ colloquia. magnũ lucrũ du¬
ceret. qđ foris ab ore hominis audiret.
Exaliis ergo scõꝵ factis discimus: quid de
aliis pensare debeamus. Scĩ et enĩ uiri
nec exelatione sunt lib̃i nec extimore

Expanded text:
manus regis ad eum, et facta est sicut prius fuerat . manus regis ad eum, et facta est sicut prius fuerat . Quia enim superbia gignere virtutes nescit, quanta ex humilitate prodit vox increpationis ostenditur, quam signa comitantur. Quomodo Nathan contra David regem per verba increpationis tumuit, qui cum increpanda culpa deesset, in terram se in conspectu ejus pronus stravit, sicut scriptum est: Nuntiaverunt regi dicentespropheta; cumque introisset ante conspectum regis, adoravit illum pronus in terra? Quomodo Moyses regi Aegyptio libere resistens eum despicere potuit, qui Deo familiariter colloquens, sequentem se Jethro cognatum humilis adoravit, cujus etiam consilio tantam obedientiam praebuit, ut post secreta Dei colloquia magnum lucrum duceret, quod foris ab ore hominis audiret? Ex aliis ergo sanctorum factis discimus quid de aliis pensare debeamus. Sancti etenim viri nec ex elatione sunt liberi, nec ex timore
Abbreviated transcription (Latin):
Quos aduitã miscdit̃ thrait. dicens. Penite¬
mini igitur et conuertimini: ut delean¬
tur peccata ur̃a. Quomodo heliseus
uide naaman exelatione noluit.
qui non solum se conspici. sed tene¬
ri ȩtiã amuliere ꝑmisit Dequa scriptum
est. Cumq uenisset adurũ dĩ inmonte:
app̃hendit pedes eiꝰ Et accessit giezi ut amo¬
ueret eam: et ait homo dĩ. Dimitte eã a¬
nimaenĩeiꝰ in amaritudine est. Quomodo
helias suꝑbo regi increpationis uerba per
tumorem intulit: qui ante eiꝰ currum
humilit̾ cucurrit sicut scriptũ est. accin¬
ctisq lumbis currebat ante achab: Quo¬
mͦ cur dĩ iheroboam p̃sentiã ex elatione
saluti pristinȩ ꝓtinꝰ expietate reparauit:
Sicut scriptũ est. Cũq audisset rex ser¬
monem hominis dei quem inclamaue¬
rat contra altare inbethel. extendit
manũ suã dealtari dicens.: App̃hendit
eum. & exaruit manꝰ eiꝰ. Et paulo post o¬
ra uit uir dei faciem dñi et reuersa est

Expanded text:
trahit, dicens: Poenitemini igitur et convertimini, ut deleantur peccata vestra . Quomodo Elisaeus videre Naaman ex elatione noluit, qui non solum se conspici, sed teneri etiam a muliere permisit? de qua scriptum est: Cumque venisset ad virum Dei in 238 montem, apprehendit pedes ejus; et accessit Giezi, ut amoveret eam, et ait homo Dei: Dimitte eam, anima enim ejus in amaritudine est . Quomodo Elias superbo regi increpationis verba per tumorem intulit, qui ante ejus currum humiliter cucurrit, sicut scriptum est: Accinctisque lumbis, currebat ante Achab ? Quomodo vir Dei Jeroboam praesentiam ex elatione saluti pristinae protinus ex pietate reparavit? sicut scriptum est: Cumque audisset rex sermonem hominis Dei, quem inclamaverat contra altare in Bethel, extendit manum suam de altari, dicens: Apprehendite cum; et exaruit manus ejus . Et paulo post: Oravit vir Dei faciem Domini; et reversa est
Abbreviated transcription (Latin):
gitur: qͥa illud repetit unde descendĩ.
ꝙrelaxata deꝑit qͥ a se per infima ĩntilit̃ spar¬
git. Quot enim suꝑ ua cius uerbis asilentii
sui cenfura dissipatur: quasi tot riuis extra
se ducit᷑. Vnde et redire interius ad sui cog¬
ntionem ñ fufficit: quia ꝑmultilo quiũ
exteriꝰ sparsa. uim intimȩ considãtionis
amittit. Totam se igitur insidiantis hostiᷤ
uulnerib detegit: quia nulla se munitio¬
ne custodiȩ circũcludit. Unde scriptũ
c̃ Sicut urbs patens et absq muroꝵ ã¬
bitu: siciur qui ñ potest inloquendo
colib̾e sp̃m suũ. Quȩ enĩ murũ silentii¬

Expanded text:
gitur, quia illud repgitur, quia illud repet relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium exterius sparsa, vim intimae considerationis amittit. Totam se igitur insidiantis hostis vulneribus detegit, quia nulla se munitione custodiae circumcludit. Unde scriptum est: Sicut urbs patens, et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere sp
Abbreviated transcription (Latin):
rum salomon dicit. Inmultiloquio pec¬
catũ ñ deerit. Hinc isayas dicit. Cult̾
iustitiȩ silentium.. Uidelicet indicãs
quia mentis iustitia desolat᷑: quando ab
inmodata locutione ñ parcitur. Hinc
iacob dicit. Siquis putat se religiosũ
eẽ. ñ refrenans linguam suã. s seducens
cor siĩ: huiꝰ uana est religio. Hinc rur¬
sus ait. Sit aut̃ omnis homo uelox ad
audiendum: tardus aut̃ adloquendũ.
hinc iterũ adiungit. Lingua inqͥctũ
malii: plena ueneno mortifero. hinc ꝑse
metipsam ueritas ad monet dicens. Om̃e
uerbum ociosum qđ loquuti fuerint
homines reddent deeo rationẽ in die
uiditiĩ. Ociosum qͥppe uerbũ est qđ au
ratione. austȩ necessitatis: aut intentio¬
ne piȩ utilitatis caret. Si ergo ratio de
ocioso sermone exigitur.⁊ pensandum
ualde ẽ. quȩ pęna illtd multilo quium
sequitur: in quo et iãꝑ suꝑbiȩ uerba pa¬
uerba dilabunt᷑. humana et enĩ mens
aquȩ more circũclusa ad suꝑiora colli¬

Expanded text:
rum dicit: In multiloquio peccatum non deerit ; hinc Isaias ait: Cultus justitiae silentium . Videlicet indicans, quia mentis justitia desolatur, quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus dicit: Si quis putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Hinc rursum ait: Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum . Hinc iterum adjungit: Lingua inquietum malum, plena veneno mortifero . Hinc per semetipsam nos Veritas admonet, dicens: Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent de eoudicii . Otiosum quippe verbum est, quod ratione justae necessitatis, aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo ratio de otioso sermone exigitur, pensandum valde est quae poena illud multiloquium sequitur, in quo etiam per superbiae verba pltiplicia verba dilabuntur . Humana etenim mens aquae more circumclusa ad superiora colli
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde etbene adhuc subdit᷑. Aut gustare
Lexnamq carnalit̃ degustata. mortẽ de¬
tulit: quia cõmissa delinquentiũ. dura
ammaduerfione distrixit. Mortẽ de¬
tulit: quia et ꝑp̃ceptum culpam inno¬
tuit: et hanc ꝑ grãm ñ deleuit: pau¬
lo attestante qui ait. Nichil ad ꝑfectũ
adduxit lex & rursum. Lex quidẽ scã
et mandatũ scm̃: et iustũ et bonũ. Et
paulo post. Peccatũ. ut appareat pec¬
catũ: ꝑbonũ michi oꝑatum est mortem.
Ad xp̃m uero conuersa gentilitas. qͥa
hunc sonare ꝑuerba legis intelligit : an¬
gustata desidiis suns eum quem uehem̃t̃
diligit: int̾p̃cepta carnalia sp̃ualit̃ re¬

Expanded text:
Unde et bene adhuc subditur: CAPUT IX. Unde et bene adhuc subditur: CAPUT IX. Lex namque carnaliter degustata mortem detulit, quia commissa delinquentium dura animadversione distrinxit; mortem detulit, quia et per praeceptum culpam innotuit, et hanc per gratiam non delevit, Paulo attestante, qui ait: Nihil ad perfectum perduxit lex . Et rursum: Lex quidem sancta, et mandatum sanctum et justum et bonum. Et paulo post: Peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Ad Christum vero conversa gentilitas, quia hunc sonare per verba legis intelligit, angustata desideriis suis, eum quem vehementer diligit inter praecepta carnalia spiritaliter re
Abbreviated transcription (Latin):
uidens: stans ante p̃sepe ieuinat. Que
nimirũ lex. quia ante mediatoris ad uen¬
tum. Nequaquã sp̃ualit̃. s carnalit̃ teneba¬
tur : recte subiungitur. Aut poterit¬
In lege sal litterȩ ẽ: uirtus intelligentię
occultȩ. Quisquis ergo obsequiis carnali¬
b intentus hanc intelligere spũalit̃ no¬
luit: quid altud quã insulsĩ comedit
misit : cũ latere inlege sapore occultȩ m¬
telligentiȩ docuit. dicens. Sicretdetis mo¬
ysi : credẽtis forsitan et michi. Deme eñi
ille scripsit: & rursum. habete sal inuo¬
b: et pacem habete int̃ uos. S quia ante
mediatoris aduentũ. iudea legem carna¬
lit̃ tenuit: p̃ceptis eiꝰ dura iubentib gen¬
tilitas subdi recusauit. Insulsũ ergo cibũ
comedẽ noluit: qͥa p̾ quã spc̃ condim̃tũ
ꝑcipet: seruare ium litterȩ expauit.
Quisnamq gentilium hoc qđ illic p̃cipit᷑
ftret: filioꝵ carnem ꝓobseqͥo religionis
incidẽ: uerboꝵ culpas morit resccare:

Expanded text:
videns, stans ante praesepe jejunat. Quae videns, stans ante praesepe jejunat. Quae nimirum lex, quia ante Mediatoris adventum nequaquam spiritaliter, sed carnaliter tenebatur, recte subjungitur: CAPUT VIIn lege sal litterae est virtus intelligentiae occultae. Quisquis ergo, obsequiis carnalibus intentus, hanc intelligere spiritaliter noluit, quid aliud quam insulsum cibum comisit, cum latere in lege saporem occultae intelligentiae docuit dicens: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi, de me enim ille scripsit . Et rursum: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos . Sed quia ante Mediatoris adventum Judaea legem carnaliter tenuit, praeceptis ejus dura jubentibus gentilitas subdi recusavit. Insulsum ergo cibum comedere noluit, quia prius quam Spiritus condimentum perciperet servare vim litterae expavit. Quis namque gentilium hoc quod illic praecipitur ferret, filiorum carnem pro obsequio religionis incidere, verborum culpas morte resecare?
Abbreviated transcription (Latin):
gentilis ppłs grãm diuinȩ incarnatio¬
nis accepit. Tunc bosua cuũ p̃sepe ñ
Unde et natꝰ dñs inp̃sepe ponitua ut
indelicet signaretur: qͥa scã anima¬
la quȩ ieuina apud legem diu intenta sunt.
in carnationis eiusfeno saciantur. Prestpe
enĩ natus impleuit : qui cibũ semetipsũ
m̃tib mortaliũ p̾buit. dicens. Qui come
dit carnem meã. et bibit sanguinem
meũ: in me manet. et ego ineũ. S: quia
diu et electoꝵ gentilium uota dilata st̃.
et ex hebraico popło scĩ quiq longo tp̃r
redemptionem suam expectando gemu¬
erunt. beatus ios bene ꝓphiȩ misteria
enarrans: ex utraq natione causas afflic¬
tionis insinuat dicens. Numquid rugiet
onager cum habuerit herbam: aut mu¬
giec bos. cum ante p̃sepe plenũ stecerit:
Acsi aꝑte dicat. Iccito gentilitas gemit:
quia eam redemptoris sui nec dũ gratia
reficit. Atq ideo iudea mugitus dilatat:
quia legem tenens. s legis auctorẽ non

Expanded text:
gentilis populus gratiam divinae incarnatiogentilis populus gratiam divinae incarnationis accepit. Tunc bos vacuum praesepe nUnde et natus Dominus in praesepe ponitur, ut videlicet signaretur quia sancta animalia, quae jejuna diu apud legem inventa sunt, incarnationis ejus feno satiantur. Preri voluit, qui cibum semetipsum mentibus mortalium praebuit dicens: « Qui comedit carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo . Sed quia diu et electorum gentilium vota dilata sunt, et ex Hebraico populo sancti quique longo tempore redemptionem suam exspectando gemuerunt, beatus Job, bene prophetiae mysteria enarrans, ex utraque natione causas afflictionis insinuat, dicens: Nunquid rugiet onager cum habuerit herbam? aut mugiet bos cum ante praesepe plenum steterit? Ac si aperte dicat: Idcirco gentilitas gemit, quia eam necdum Redemptoris sui gratia reficit; atque ideo Judaea mugitus dilatat, quia, legem tenens, sed legis auctorem non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ onagrum idẽ agrestem asinũ. nͥ gen¬
tilis ppłs designatur: Quẽ situt natura
extra stabulum disciplinȩ ȩdidit: ita ua¬
gus inuoluptatum suarũ campo ꝑmã¬
sit. Quid ꝑbouemꝰ msi plebs iudaica fi
adspem ꝓselitos colligens: ꝑ corda quȩ
ualuit uomerẽ legis traxit . S bi ios
uita attestante cognoscimꝰ: ut expec¬
tasse redemptoris aduentũ. multos
etiã ex gentilib credamus. & nascente
dño. sĩmeone sp̃u intemplũ ueniente¬
didicimus: quanto desidio explebe isra¬
helitica scĩ utri. incarnationis eiꝰ miste¬
riũ uidere cupierunt. Unde et ꝑeun¬
dem redemptorem discipłis dicit᷑. mul¬
ti dico uob̃ iusti et ꝓpħȩ desidaterũt
ergo onagri. et fenum bous est. hec
ipsa mediatoris in carnatio: ꝑ ꝗͦsimul
gentilitas et iudea saciatur. Quia eñi
ꝑ ꝓpħam dicitur. omnis caro fenum :
umuersitatis conditor. ex nrã substan¬
tia carnem fumens: fęnũ fieri uoluit:
Tunc ergo herbã onager inuenit: cum

Expanded text:
per onagrum, id est, agrestem asinum, nisi gentilis populus designatur? quem sicut natura extra stabula disciplinae edidit, ita vagus in voluptatum suarum campo permansit. Quid per bovem nisi plebs Judaica figad spem proselytos colligens, per corda quae valuit vomerem legis traxit. Sed beati Job vita attestante cognoscimus, ut exspectasse Redemptoris adventum multos etiam ex gentibus credamus. Et nascente Domino, Simeone in spiritu in templum didicimus quanto desiderio ex plebe Israelitica sancti viri incarnationis ejus mysterium videre cupierunt. Unde et per eumdem Redemptorem discipulis dicitur: Multi justi et prophetae desideraverunt ergo onagri, et fenum bovis est haec ipsa Mediatoris incarnatio, per quam simul gentilitas et Judaea satiatur. Quia enim per prophetam dicitur: Omnis caro fenum , universitatis conditor, ex nostra substantia carnem sumens, fenum fieri voluit, Tunc ergo herbam onager invenit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
da ñ uideant: et tunc ea postquã amiserint
cernant. Nunc qͥppe ȩtña intelligere ne¬
gligunt: uel appetere intellecta contemp¬
nunt. S tunc ea intelligentes ꝓculdubios Allis¬
desidantes conspiciunt: cum desidata asse¬
qui nequaquã possunt. Quȩ etiã beatiios
uiri animũ labefactare conabant᷑. Ait
enĩ. Confusi sunt: quia sꝑaui. Ac si aꝑte di¬
ceret. Dum me stultis increpationib ad
desꝑationem flectere nequeunt: ipn te¬
meritatis suȩ insania confundunt᷑. Uene¬
runt quoq usq adme: et pudore cooꝑ¬
ti funt. Ac si aꝑte dicat. Uidentes corporis
uulnera. s mentis constantiam nescientes :
dũme de iniustitia increpare ausi sunt:
usq ad me nec dum uenerunt. d dura
me inuectione pulsantes dũ stare ani¬
mũ int̾ aduersa dep̃hendunt: quasi ad
me uenientes erubescunt. E o enĩ ad me
ueniunt : quo me mintimis agnoscunt.
Ibiq eos pudor cooꝑit: ubi me stantẽ

Expanded text:
da non videant, et tunc ea postquam amiserint da non videant, et tunc ea postquam amiserint cernant. Nunc quippe aeterna intelligere negligunt, vel appetere intellecta contemnunt; sed tunc ea intelligentes procul dubio desiderantesque conspiciunt, cum desiderata assequi nequaquam possunt.  Vet. XXI. viri animum labefactare conabantur. Ait enim: Confusi sunt, quia speravi. Ac si aperte diceret: Dum me stultis increpationibus ad desperationem flectere nequeunt, ipsi temeritatis suae insania confunduntur. Venerunt quoque usque ad me, et pudore cooperti sunt. Ac si dicat: Videntes corporis vulnera, sed mentis constantiam nescientes, dum me de injustitia increpare ausi sunt, usque ad me necdum venerunt; sed dura me invectione 235 pulsantes, dum stare animum inter adversa deprehendunt, quasi ad me venientes erubescunt. Eo enim ad me veniunt quo me in intimis cognoscunt; ibique eos pudor cooperit, ubi me stantem
Abbreviated transcription (Latin):
confusi funt. quia sꝑaui. Acsi aꝑtedicat.
ñ emolliunt. erubescentes ꝓculdubio labo¬
rem suȩ crudelitatis ꝑdunt. Unde mox et
uenturȩ retributionis bona quasi p̃sentia
conspicit: et qui reatus inuiditio reꝓbos
maneat adtendit: subdens. Uener̃ quoq¬
ad scãm qͥppe eccłam in die iuditii rȩpbiue¬
munt: qͥa usq adeiꝰ tunc conspiciendã głam
ꝑducunt᷑: ut ad maiora reatus sui supplicia
repulsi. uideant qđ ꝑdiderunt. Tunc uero
iniquos pudor cooꝑit: cum eos inconspec¬
tu iudicis testis conscientia addicit. Tunc
iudex exterius cernit᷑: s accusator interiꝰ
tolerat᷑. Tunc om̃is ante ocłos culpa redu¬
cit᷑: et mens suꝑ gehennȩ incendia suo gra¬
uꝰ igne cruciat᷑. Dequib recte ꝑ ꝓpħam¬
dr̃. dñẽ exaltet᷑ manꝰ tua ut ñ uideant :
uideant et confundant᷑. Intellectũ qͥppe
rȩpboꝵ nunc merita obscurant: sed tc̃
cogitatio reatus illuminat. Ut et modo sequen¬

Expanded text:
Confusi sunt, quia speravi. Ac si aperte dicat: Confusi sunt, quia speravi. Ac si aperte dicat: non emolliunt, erubescentes procul dubio laborem suae crudelitatis perdunt. Unde et mox venturae retributionis bona quasi jam praesentia conspicit, et qui reatus in judicio reprobos maneat attendit, subdens: CAPUT ad sanctam quippe Ecclesiam in diem judicii reprobi veniunt, quia usque ad ejus tunc conspiciendam gloriam perducuntur, ut ad majora reatus sui supplicia repulsi videant quod perdiderunt. Tunc vero iniquos pudor cooperit, cum eos in conspectu judicis testis conscientia addicit. Tunc judex exterius cernitur, sed accusator interius toleratur. Tunc omnis ante oculos culpa reducitur, et mens super gehennae incendia suo gravius igne cruciatur. De quibus recte pDomine, exaltetur manus tua, ut non videant, videant et confundantur Intellectum quippe reproborum nunc merita obscurant, sed tunc cognitio reatus illuminat, ut et modo sequen
Abbreviated transcription (Latin):
ducit᷑. ipsa hoc mom̃ta sua que deferunt
impellunt: atq unde teñ i cernit᷑. inde agit᷑
neteneatur. Beatus aut̃ iob bene postquã
breuitatem p̃sentis uitȩ despiciens intulit
contra iniquos: ꝓtinꝰ iuocem omnũ eleccoꝵ
bonis mala rȩꝓbi ingerunt : si hos abspe inti¬
ma labefactari conspiciunt: affectu decep¬
tionis hylarescunt. Lucrũ nãq maximũ er¬
roris sui ꝓpagationem deputant: quia ha¬
bere se adꝑditionem socios exultant. Cũ uͦ
bonoꝵ spes interius figiturꝰ: et nequaquam
mał exteriorib adima reclinat᷑: prauorũ
mentẽ confusio occupat. Quia dũ ꝑueni¬
re ad afflictoꝵ intima nequeunt: incas¬
sum se existere crudeles erubescunt. Sc̃s
igitur uirdicat ex uoce suãdicat exuniuer¬
salis ȩccłẽ afflictȩ gementisq constantia:
quȩ interaduersa rȩꝓboꝵ suꝑnȩ retribu¬
tionis gaudium sine ullo m̃tis defectu de¬
sidat: atq aduitam moriendo ꝑdurat :

Expanded text:
ducitur, ipsa hoc momenta sua quae differunt ducitur, ipsa hoc momenta sua quae differunt impellunt; atque unde teneri cernitur, inde agitur ne teneatur. Bene autem beatus Job, postquam brevitatem praesentis vitae despiciens intulit, contra iniquos protinus in voce omnium electorum bonis mala reprobi ingerunt, si hos a spe intima labefactari conspiciunt, effectu deceptionis hilarescunt. Lucrum namque maximum, erroris sui propagationem deputant, quia habere se ad perditionem socios exsultant. Cum vero bonorum spes interius figitur, et nequaquam malis exterioribus ad ima reclinatur, pravorum mentem confusio occupat, quia dum pervenire ad afflictorum intima nequeunt, incassum se existere crudeles erubescunt. Sanctus igitur vir dicat ex voce sua, dicat ex universalis Ecclesiae afflictae gementisque constantia, quae inter adversa reproborum supernae retributionis gaudium sine ullo mentis defectu desiderat, atque ad vitam moriendo perdurat:
Abbreviated transcription (Latin):
animã ꝓpinquans minime conspicitira:
furi in nocte comꝑatur. Tanto igitur de¬
bet quasi semꝑ ueniens metui: quanto a
nob ñ ualet uenturꝰ p̃sciri. Unde et scĩꝑ
uiri quia breuitatem uitȩ in desinenter
aspiciunt: quasi cotidie morientes uiuũt.¬
& tanto se solidius mansuris p̃parant: qͣn
to nulla eẽ. transitoria semꝑ ex fine pen¬
sant. Hinc qͥppe psalmista ueloci cursu
fugere uitã peccatoris aspiciens: ait. Pufil¬
lum adhuc ec ñ erit peccator. Hinc iterũ
dicit. Nomo sicut fęnũ dies eiꝰ. hinc ysaias
ait. Ommis caro fenũ: et gła eiꝰ tanquam
flos feni. hinc mentes p̃sumentiũ iacobus
corripit dicens. Quȩ ẽ. uita ur̃a : Uapor ẽ.
admodicũ parens. Recte ergo dr̃. Expec ũ¬
tate paulisꝑ : quia et inm̃sum est qđ sine
t̃mino sequit᷑: et parũ ẽ qͥcqͥdfinitur. Loagũ
quippe nob̃ uidi ñ debet: qđ cursu fui tem¬
poris pandit᷑ ut ñ sit. Quoddũ ꝑ momenta

Expanded text:
animam propinquans minime conspicitur, animam propinquans minime conspicitur, furi in nocte comparatur. Tanto igitur debet quasi semper veniens metui, quanto a nobis non valet ventura praesciri. Unde et sancti viri, quia brevitatem vitae indesinenter ascipiunt, quasi quotidie morientes vivunt; et tanto se solidius mansuris praeparant, quanto et nulla esse transitoria semper ex fine pensant. Hinc quippe Psalmista, veloci cursu fugere vitam peccatoris aspiciens, ait: Pusillum adhuc, et non erit peccator . Hinc iterum dicit: Homo sicut fenum dies ejus . Hinc Isaias ait: Omnis caro fenum, et gloria ejus sicut flos feni . Hinc mentes praesumentium Jacobus corripit dicens: Quae est vita vestra? Vapor est ad modicum parens . Recte ergo dicitur: Exspectate paulisper, quia et immensum est quod sine termino sequitur, et parum est quidquid finitur. Longum quippe nobis 234 videri non debet quod cursu sui temporis tendit ut non sit; quod dum per momenta
Abbreviated transcription (Latin):
teporis attendite: et tunc spem deȩt̃nis fir¬
mius sumitis. si recto cordis ocło qđ maliis
uitas quasi du ꝑseueratura diligitur: ab
ȩtna spe animus frangit᷑. & delec tatus p̃¬
sentib: desꝑationis suȩ caligine reuerbat᷑.
Cũq longum putat qđ adiuuendũ sibi spa¬
cĩ restat repente uitã deserens ȩtña inueñ:
quȩ uitare iam nequeat. hinc est eñi qđ ꝑ
quendã sapientẽ dr̃. Ue his qui ꝑdiderunt
sustinentiã. Sustinentiã uidelicet ꝑdunt: qͥ
dũ diu se inmorari uisibilib estimant. spem
inuisibiliũ derelinquut. Cũq mens inp̃¬
sentib figitur. uita t̾minat᷑: et repente ad
supplicia inꝓuisa ꝑueniunt: quȩ decepti
siuis p̃sumptionib aut nũquã se continge¬
re. aut tarde credidunt. H inc ueritas dic̃.
Uigilate itaq: quia nescitis diem neq horã.
hinc rursum scriptũ est. Dies dñi sicut fur
ita innocte ueniet. Quia eñĩ ad rapiendã

Expanded text:
teporis attendite, et tunc spem de aeternis firteporis attendite, et tunc spem de aeternis firmius sumetis, si recto cordis oculo quod in aliis vitas quasi diu perseveratura diligitur, ab aeterna spe animus frangitur, et delectatus praesentibus, desperationis suae caligine reverberatur. Cumque longum putat quod ad vivendum sibi spatium restat, repente vitam deserens, aeterna invenit, quae vitare jam nequeat. Hinc est enim quod per quemdam sapientem dicitur: Vae his qui perdiderunt sustinentiam . Sustinentiam videlicet perdunt qui, dum diu se immorari visibilibus aestimant, spem invisibilium derelinquunt. Cumque mens in praesentibus figitur, vita terminatur; et repente ad supplicia improvisa perveniunt, quae, decepti suis praesumptionibus, aut nunquam se contingere, aut tarde crediderunt. Hinc Veritas dicit: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam . Hinc rursum scriptum estin nocte, ita veniet. Quia enim ad rapiendam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Dñs dedit dñs abstulit: sicut dño pla¬
cuit. ita factũ est: sit nom̃ dñi benedictũ.
S idiscretȩ m̃tes hanc uiuendi regłam nes¬
ciunt: et quo uias dñi dissolute appetũt:
co ad mundi itinera stulte replicantur.
Recte igitur sc̃s uir post theman semitas
saba itinera memorat : quia quos auster
rȩꝓbi teporis soluerit. hos mmirũ rete im¬
plicationis tenet. Bene aut̃ prauoꝵ facta
describens considare ad monet. quia per¬
uersa agendo diligimꝰ. s hȩc uisa maliis
diuidicamus: et quȩ in nob̾minꝰ diuidican¬
da credimus: quã sint turpia in alioꝵ ac¬
tione cognoscimus. Sicq fit ut adsemet¬
ipsam mens redeat: et agere qđ rep̃hendit
erubescat. Quasi enĩ abspecło fȩda facies
displicet: cũ mens auita simili inscipsa qđ
aduersetur uidet. Ait ergo. Considate
semitas theman. itmera saba: et expectate
paulisꝑ. Ac si aꝑte diceret. Damna alien

Expanded text:
dicit: Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino pladicit: Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum . Sed indiscretae mentes hanc vivendi regulam nesciunt, et quo vias Dei dissolute appetunt, eo ad mundi itinera stulte replicantur.Recte igitur sanctus vir post Theman semitas, Saba itinera memorat, quia quos Auster reprobi teporis solverit, hos nimirum rete implicationis tenet. Bene autem pravorum facta describens considerare haec admonet, quia perversa agendo diligimus, sed haec visa in aliis dijudicamus; et quae in nobis minus dijudicanda credimus, quam sint turpia in aliorum actione cognoscimus; sicque fit ut ad semetipsam mens redeat, et agere quod reprehendit erubescat. Quasi enim a speculo foeda facies displicet, cum mens a vita simili in se ipsa quod aversetur videt. Ait ergo: Considerate semitas Theman, itinera Saba, et exspectate paulisper. Ac si aperte diceret: Damna alieni
Abbreviated transcription (Latin):
et tamen abitinere ñ demutant gressus. Amo¬
rem qͥppe ꝑ compassionem sentiunt. s colla
posterius ñ deflectunt. Sic sic necesse est
incedẽ debeant qui sacrȩ legis iugo subposoor¬
siti. iam ꝑint̾nã scientiã dm̃ archã portãt:
quatinꝰ ꝑ hoc qđ ꝓpinquoꝵ necessitatibus
condolent: a cepto rectitudinis itiere non
cũ suꝑna scientia adint̾nȩ lucis habitacłm
ꝓpinquare. S tunc uere bethsamis tendi¬
mꝰ: cũ uiã rectitudinis gradientes ad uicina
erroris latera nec ꝓaffectu pignoꝵ decdina¬
mus. Quoꝵ nimirũ gratia mentẽ nr̃am teñe
debet. s reflectere ñ debet: ne hȩc eadem
mens aut si affectu ñ tangatur dura sit: aut
bet beatum iob in quo diuni timoris iugũ
colla cordis ateriuerat. sub quanto moͣdami
filioꝵ intram tonso capite corruit . S recco
tamen itmere mugiens graditur: quia os
eiꝰ ingemitu ad dei laudes apꝑitur: cũ ꝓtinꝰ

Expanded text:
et tamen ab itinere non demutant gressus. Amoet tamen ab itinere non demutant gressus. Amorem quidem per compassionem sentiunt, sed colla posterius non deflectunt. Sic sic necesse est ut incedere debeant qui, sacrae legis jugo suppositi, jam per internam scientiam Domini arcam portant, quatenus per hoc quod propinquorum necessitatibus condolent a coepto rectitudinis itinere noncum superna scientia ad aeternae lucis habitaculum propinquare. Sed tunc vere Bethsames tendimus, cum viam rectitudinis gradientes, ad vicina erroris latera nec pro affectu pignorum declinamus. Quorum nimirum gratia mentem nostram tenere debet, sed reflectere non debet, ne haec eadem mens aut si affectu non tangitur, dura sit; aut bet beatum Job, in quo divini timoris jugum colla cordis attriverat, sub quanto discretifiliorum, in terram tonso capite corruit ; sed recto tamen itinere mugiens graditur, quia os ejus in gemitu ad Dei laudes aperitur, cum protinus
Abbreviated transcription (Latin):
dem mentis uiscera repleat. s tam̃ absp̃uali
ꝓposito ñ auertat. Neq eñi sc̃ĩ uiri adim¬
plenda necessaria ꝓpinquos carnis ñ dili
nem uincunt. Quatinus sic eam discretiõis
modamine temꝑent: ut ꝑhanc in paruo
saltim ac minimo arecto itinere ñ dedmẽt.
Quos bene nob̃ ꝑsignificationẽ uaccȩ in¬
nuunt: quȩ subarcha dñi ad montana tẽ¬
dentes affectu simul et rigido sensu gradi¬
untur: sicut scriptũ est. Tollentes duas uac¬
cas quȩ lactabant uitulos. iunxerunt ad
plaustrum: uitulosq eaꝵ clauserunt domi:
& posuer̃ archãdĩ suꝑ plaustrum: & paulo
post. Ibant indirectũ uaccȩ ꝑuiam quȩ
dicit bethsamis. et itinere uno gradieban¬
tur ꝑgentes et mugientes: et ñ declinantes
neq addex teram neq adsinistram. E cce
enĩ recdusis domi uitulis uacce
quȩ subarcha domini plaustro religantur.
gemunt et ꝑgunt. dant ab intimis mugitꝰ:

Expanded text:
idem mentis viscera repleat, sed tamen a spirituali idem mentis viscera repleat, sed tamen a spirituali proposito non avertat. Neque enim sancti viri ad impendenda necessaria propinquos carnis non dilinem vincunt, quatenus sic eam discretionis moderamine temperent, ut per hanc in parvo saltem ac minimo, a recto itinere non declinent. Quos bene nobis per significationem vaccae innuunt, quae, sub arca Domini ad montana tendentes, affectu simul et rigido sensu gradiuntur, sicut scriptum est: Tollentes duas vaccas quae lactabant vitulos, junxerunt ad plaustrum, vitulosque earum clauserunt domi, et posuerunt arcam Dei super plaustrum . Et paulo post: Ibant in directum vaccae per viam quae ducit Bethsames, et itinere uno gradiebantur, pergentes et mugientes, et non declinantes neque ad dexteram, neque ad sinistram . Ecce enim, reclusis domi vitulis, vaccae quae sub arca Domini ad plaustrum religantur, gemunt et pergunt, dant ab intimis mugitus,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ utilit̃ negligit. tanto solidius diligat:
quanto in eis affectũ solubilem copulȩ car
nał ignorat. Debemus quidem et tempo¬
ralit̃ his quib uicinius iungim᷑. pluscete¬
ris ꝓdeẽ: quia et flamina ad motis rebus
incendium porrigit: s hoc ipsũ pꝰ ribi nas¬
citur incendit. Debemus copulam t̾renȩ
cognationis agnoscere: s tam̃ hanc cũ
cursũ mentis p̃pedit ignorare. Quatmꝰ
fidelis animiis indiumo studio accensus
necea quȩ sibi sunt ininfimis coniuncta des¬
piciat᷑ & hȩc ap̃ semetipsũ recte ordinans:
summoꝵ amore transcendat. Sollerti
ergo cura ꝓuidendũ est. ne carnis gratia
subrepat. atq arecto itinere cord gressũ
deflectat. ne uim suꝑni amorisimpediat:
et surgentẽ m̃tẽ suꝑ ĩposito pondẽ deorsum pre¬
mat. Sic et eñi quisq ꝓpinquoꝵ debet neces¬
sitatib compati: ut tam̃ ꝑ compassionẽ ñ sinat
ium suȩ intentionis impediri. Ut affectus qͥ¬

Expanded text:
Deum utiliter negligit tanto solidius diligat, Deum utiliter negligit tanto solidius diligat, quanto in eis affectum nalis ignorat. Debemus quidem et temporaliter his quibus vicinius jungimur plus caeteris prodesse, quia et haec flamma admotis rebus incendium porrigit, sed hoc ipsum prius ubi nascitur incendit. Debemus copulam terrenae cognationis agnoscere, sed tamen hanc, cum cursum mentis praepedit, ignorare, quatenus fidelis animus, divino studio accensus, nec ea quae sibi sunt in infimis conjuncta despiciat, et haec apud semetipsum recte ordinans summorum amore transcendat. Solerti ergo cura providendum est ne carnis gratia subrepat, atque a recto itinere cordis gressum deflectat, ne vim superni amoris impediat, et surgentem mentem superimposito pondere deorsum premat. Sic enim quisque propinquorum debet necessitatibus compati, ut tamen per compassionem non sinat vim suae intentionis impediri. Ut affectus qu
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ et animã fuã: ñ potest m̃s eẽ. discipłs.
Quo in loco indelicet dum ꝓpinquoꝵ odio.
animȩ quoq nr̃ȩ odium subinfertur. pa¬
tent̃ ostendit᷑. quia sic ꝓpinquos sicut nos¬
nalem grãm cũ p̃cedit postponentes dis¬
camus. temꝑate eos discretionis arte. et con¬
uenient̃ diligere:. et salubrit odio habere:
quatinus sic sciat ꝑ amorẽ odiũ surgere. ut
ualeamꝰ eos ꝑ odium uerius amare. hinc
rursũ ꝑmoysen dr̃. Qui dixit patri suo et
matri suȩ. nescio uos: et fr̃ib sins ignoro
illos. qui nescierunt filioᷤ suoᷤ I custodiert̃
cloquium tuũ. et pactũ tuum: et seruaue¬
runt iuditia tua. Ille em̃ scire dm̃ famili¬
arius appetit: qui p̃amore pietatis nesci¬
re desidat quos carnalit̾ scunt. Graui et¬
eñ damno scientia diuina minuit᷑: si cũ
carnis noticia partit᷑. Ex tracognatos ergo
qͥsq ac ꝓximos debet fieri: si uult parenti
omnuĩ ueriꝰ iungi. Quatmꝰ eosdem quosꝓpt̃

Expanded text:
animam suam, non potest meus esse discipulus . Quo in loco videlicet, dum propinquorum odio animae quoque nostrae odium subinfertur, patenter ostenditur quia sic propinquos, sicut nosnalem gratiam cum praepedit postponentes, discamus temperata eos discretionis arte et convenienter diligere, et salubriter odio habere, quatenus sic sciat per amorem odium surgere, ut valeamus eos verius per odium amare. Hinc rursum per Moysen dicitur: Qui dixerit patri suo et matri suae, Nescio vos, et fratribus suis, Ignoro illos, et nescierunt filios suos, hi custodierunt eloquium tuum et pactum tuum, et servaverunt judicia tua . Ille enim scire Deum familiarius appetit, qui prae amore pietatis nescire desiderat quos carnaliter scivit. 232 Gravi etenim damno scientia divina minuitur, si cum carnis notitia partitur. Extra cognatos ergo quisque ac proximos debet fieri, si vult parenti omnium verius jungi, quatenus eosdem quos propter
Abbreviated transcription (Latin):
uerbase mutilit̾ soluat: aut cũ loqͥ utiliter
potest. semetipsam pigre restringat. Qđ
bene psalmista considans breui postulatiõe
complexus ẽ. dicens. Pone dñe custodiam
ori meo: et ostium circũstantię labiismeis.
ostiũ namq aꝑit᷑ et claudit᷑. Qui ergo ori
fuo nequaquã pom obstacłm sostiũ peciit:
aꝑte docuit. qđ et ꝑdisciplinã retineri lingua
debeat. et ex necessitate laxari : quatinꝰ osdis¬
cretũ et congruo tp̃r uoxaꝑiat: et rursũ cor¬
gruo taciturnitati laudat. Qđ quia ł amici
beati iob.ł om̃s heretici quoꝵ hi speciẽ tenent
seruare nesciunt. inuentũ uerba ꝓferre ꝑ

Expanded text:
verba se inutiliter solvat; aut cum loqui utiliter verba se inutiliter solvat; aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quod bene Psalmista considerans brevi postulatione complexus est dicens: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Ostium namque aperitur et clauditur. Qui ergo ori suo nequaquam poni obstaculum, sed ostium petiit, aperte docuit quod et per disciplinam retineri lingua debeat, et ex necessitate laxari, quatenus os discretum et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. Quod quia vel amici beati Job, vel omnes haeretici, quorum hi speciem tenent, servare nesciunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
tranquille diceret. aconscientia dolor
emanaret. Uulnera em̃ clausa pluscru¬
ciant: quia cũ putredo quȩ intrinsec us
feruet eicitur: ad salutem dolor aꝑitur.
Plerũq nimis taciti dum quoꝵdam ma¬
la respiciunt. et tam̃ insilentio linguam
p̃munt: quasi conspectis uulnerib usum
medicaminis subtrahunt: & eo maloꝵaucᷤ¬
tores fiunt: quo uirꝰ qͦd poterant eicere
loquendo noluerunt. Unde et inmodatũ
nisi studiose lĩgua submagni modaminis
libratione frenanda ẽ. ñ in solubilit̾ obli¬
ganda: me aut laxata inuitium deflu¬
ut. aut restricta etiam abutilitate torpes¬
cat. Hinc namq ꝑ quendam sapientem dr̃.
dapiens tacebit usq ad tempus. Ut nimirũ
cũ oportunũ considat post posita censura
filentii loquendo quȩ congruunt musu
se utilitatis impendat. hinc salomon ait.
Tempus tacendi. et tempus loquendi. Dis¬
crete qͥppe uicissitudinis pensanda sunt tẽ.¬
pora: ne aut cũ restringi lingua debet ꝑ

Expanded text:
tranquille diceret, a conscientia dolor tranquille diceret, a conscientia dolor emanaret. Vulnera enim clausa plus cruciant, quia cum putredo, quae intrinsecus fervet, ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Plerumque nimis taciti dum quorumdam mala respiciunt, et tamen in silentio 241 linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt. Eo enim mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant ejicere loquendo noluerunt. Unde et immoderatum nisi studiose lingua sub magni moderaminis libratione frenanda est, non insolubiliter obliganda, ne aut laxata in vitium defluat, aut restricta etiam ab utilitate torpescat? Hinc namque per quemdam dicitur: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. Hinc Salomon ait: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut cum restringi 242 lingua debet, per
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ. qr cũ pauore nimio alocutione restringim᷑:
nt̃dũ plusꝙͣ. necesse ẽ. int᷑ claustra silentu coarta¬
m̃ Udũ linguę uitia incaute fugimꝰ. occulte de¬
t̃ioribꝰ implicam᷑. Nã sepe dũ abeloqͥo ĩmod̾atȩ cõ¬
pescim᷑ ⁊ graue multiloquium incorde
toleramus: ut eo plus cogitationes mĩ
te ferueant: quo illas uolenta custo¬
dia indiscreti silentii angustat. & ple-¬
rũq tanto lacius defluunt. quanto se
eẽ. securius estimant: quia foris arepre¬
hensorib ñ uident᷑. Unde mens ñ nũꝗͣ
insuꝑbiã extollit᷑ : eosq quos loquentes
audit. quasi infirmos conspicit. Cumq
os corporis claudit : quantis se uiciis suꝑ¬
biendo aꝑiat ñ agnosc it. Linguã et enĩ
p̃mit: cogitationem erigit: & cũ se per
negligentiam minime considat: tanto
apud se cunctos libius quanto et secreciꝰ
nulla iniusta paciunt᷑. eo inacriorẽ dolo¬
rem ꝓdeunt: quo ea quȩ sustinent ñ loqu¬
untur. Nam si illatas molestias lingua

Expanded text:
io a locutione restringimur, interdum plus quam necesse est intra claustra silentii coarctamur; et dum linguae vitia incaute fugimus, occulte deterioribus implicamur. Nam saepe dum ab eloquio immoderate compescimur, grave multiloquium in corde toleramus, ut eo plus cogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscreti silentii angustat; et plerumque tanto latius diffluunt, quanto se esse securiores aestimant, quia foris a reprehensoribus non videntur. Unde mens nonnunquam in superbiam tollitur, eosque quos loquentes audit quasi infirmos conspicit. Cumque os corporis claudit, quantum se vitiis superbiendo aperiat non agnoscit. Linguam etenim premit, cogitationem erigit; et cum se per negligentiam minime considerat, tanto apud se cunctos liberius, quanto et secretiusnulla injusta patiuntur, eo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatas molestias lingua
Abbreviated transcription (Latin):
stulta funt mundi elegit ds̃: ut confundat
sipientes. & siquis uidetur inter uossapiens
pauꝑtatis aꝑiens dicit. Quasi morientes: et
ecce uiumus. Vt castigati: et ñ mortificati.
Quasi tristes: semꝑ aut̃ gaudentes. Sicut

Expanded text:
stulta sunt mundi, elegit Deus, ut confundat stulta sunt mundi, elegit Deus, ut confundat sapientes . Et: Si quis videtur inter vos sapiens paupertatis aperiens, dicit: Quasi morientes, et ecce vivimus; ut castigati, et non mortificati; quasi tristes, semper autem gaudentes; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cursu ꝑallegoriã diximꝰ: restat ut moraliter &¬
dãp na ꝑtulerat. malignoꝵ spinm ꝑcussio¬
nib traditus dolores uulnerũ sentiebat. s sa-¬
pientem dĩ stulticiã diligens. stultam mun¬
di sapientiã m̃tis despectii calcauerat. Igitur con¬
tra mundi diuites pauꝑ: contra potentes op¬
pressus: contra sapientes stultus dĩ Ria respõ¬
dit: quia nec pauꝑ eoꝵ substantiam. nec op¬
p̃ssus ad iutortum contra robustos. nec stul¬
tus doctrinã sapientiȩ carnał querit. Sc̃s
it eñi uir quia m̃te su ꝑsemetipsũ rapitur.⁊
t pauꝑ inopia ñ angustatur. oppressus nichil
patit᷑: & uoluntarie stultꝰ: carnalẽ sapientiã ñ mi¬
tat᷑. hinc est em̃i qđ opp̃ssus alius pauꝑ dicit.
lporiamͣ. s ñ destituimͣ. ꝑsecutionẽ patimͣ:
siñ delinquimur. Deicimur : s: ñ ꝑimus. hincẽ.¬
qđ sapientiã scẽ stulticiȩ insinuans. ait. Quȩ

Expanded text:
cursu per allegoriam diximus, restat ut moraliter cursu per allegoriam diximus, restat ut moraliter damna pertulerat, malignorum spirituum percussionibus traditus dolores vulnerum sentiebat; sed, sapientem Dei stultitiam diligens, stultam mundi sapientiam mentis despectu calcaverat. Igitur contra mundi divites 236 pauper, contra potentes oppressus, contra sapientes stultus dicitur. Tria respondit, quia nec pauper eorum substantiam, nec oppressus adjutorium contra robustos, nec stultus doctrinam sapientiae carnalis quaerit. Sanctus etenim vir, quia mente super semetipsum rapitur, et pauper inopia non angustatur, et oppressus nihil patitur, et voluntarie stultus carnalem sapientiam non miratur. Hinc est enim quod oppressus alius pauper dicit: Aporiamur, sed non destituimur; persecutionem patimur, sed non derelinquimur; dejicimur, sed non perimusinsinuans, ait: Quae
Abbreviated transcription (Latin):
quasi m̃bra ostendunt: quo infide uul¬
nerati serpentis morsu incapite tenent᷑.
S scã eccła audire ab his stibtilia detem¬
tationib ñ uult: quia dum uera quędã
de conuersatione asserunt: ad falsa ꝑfidiȩ
quid dixi afferte mͥ et de substantia ura
donate michi: uel lib̾ate me demanu hos¬
tis et demanu robustoꝵ eruite me: Ma¬
nũ qͥppe hostis fortitudinem uocat:
et manũ robustoꝵ uires malignoꝵ
spuum appellat. Quos iccirco robustos
memorat: quia absq carnis infirmitate
sunt conditrprauis eoꝵ adnisib inbecilli¬
tas adiuncta ñ obinat. hoc uero qđ sub
ditͣ. docete me et ego tacebo. et siquid
forte ignoraui instruite me: subcuius
distinctionis libramine pendeat incertũ
sententia quasi ꝑ increpationẽ dicatur.
Docete me et ego tacebo: et siquid forte
ignoraui instruite me. Qđ utriq distĩc¬
tioni conuenit: quia ab intellectus san
tamite ꝑneutram recedit. S quia hȩc intrans¬

Expanded text:
ationis ostendunt, quo in fide vulnerati serpentis morsu in capite tenentur. Sed sancta Ecclesia audire ab his subtilia de tentationibus non vult, qui dum vera quaedam de conversatione asserunt, ad falsa perfidiae quid dixi: Afferte mihi, et de substantia vestra donate mihi? vel: Liberate me de manu hostis, et de manu robustorum eruite me? Manum quippe hostis Satanae fortitudinem vocat, et manum robustorum vires malignorum spirituum appellat. Quos idcirco robustos memorat, quia dum absque carnis infirmitate sunt conditi, pravis eorum adnisibus imbecillitas adjuncta non obviat. Hoc vero quod sub. Docete me, et ego tacebo, et si quid forte ignoravi instruite me. - Sub cujus discretionis libramine pendeat, incertum tur qua per increpationem dicatur: Docete me, et ego tacebo; et si quid forte ignoravi, instruite me. Quod tamen utrique distinctioni convenit, quia ab intellectus sani tramite per neutram recedit. Sed quia haec in trans
Abbreviated transcription (Latin):
Bene ergo dr̃. Quare detraxistis sermonib
ueritatis. cũ euobis nullus sit qui possit argu¬
re me: Ac si aꝑte diceret᷑. Qua temeritatẽ
audita rep̃henditis. qui ꝑcussionis meȩ cau¬
sas ignorantes. adhuc rep̃hensibilia ꝓfertis:¬

Expanded text:
Bene ergo dicitur: Quare detraxistis sermonibus Bene ergo dicitur: Quare detraxistis sermonibus veritatis, cum e vobis nullus sit qui possit arguere? Ac si aperte diceretur: Qua temeritate audita reprehenditis, qui, percussionis meae causas ignorantes, adhuc reprehensibilia profertis
Abbreviated transcription (Latin):
Oundꝰ inse eẽ. auitiss debet qui curat
aliena corrigere: ut t̾rena ñ cogitet᷑ ut de¬
sidiis infimis ñ succumbat. quatinus tanto
ꝑspicatius aliis fugienda iudeat. quanto hȩc
ipse ꝑ sanctam uitam uerius delinat: qͥa
nequaquam purȩ macłam inm̃bro con¬
sidat ocłs quem puluis grauat. et suꝑiec¬
tas sordes tergere ñualent. manꝰ quȩ
lutũ tenent. Qđ uixta antiqͤ translatio¬
nis seriem. bene ad dđ erga extĩora bella
laborantẽ ꝑsignificationem diuina uox
innuit cum dicit. Non tu ȩdificab̾ michi
templum: quia uir sanguinũ es. dĩ autẽ
templum ȩdificat: qui corrigendis atq
instruendis ꝓximoꝵ mentib ua cat.
Templum quippe dĩ sumꝰ: qui adueram
uitam ex enis inhabitatione construiur
paulo attes tante qui ait. Templũ dei
sanctũ est: qđ estisuos. S: uir sanguinũ
templũ deo ȩdificare ꝓhibet᷑ quia qui
adhuc actis carnalib incubat: necesse est ut
instruere sp̃ualit̾ ꝓ ximoꝵ m̃tes erubescat.

Expanded text:
undus ipse esse a vitiis debet qui curat aliena corrigere, ut terrena non cogitet, ut desideriis 239 infimis non succumbat; quatenus tanto perspicacius aliis fugienda videat, quanto haec ipse per scientiam et vitam verius declinat, quia nequaquam pure maculam in membro considerat oculus quem pulvis gravat, et superjectas sordes tergere non valent manus quae lutum tenent. Quod, juxta antiquae translationis seriem, bene ad David erga exteriora bella laborantem per significationem divina vox innuit, cum dicit: Non tu aedificabis mihi templum, quia vir sanguinum es . Dei autem templum aedificat, qui corrigendis atque instituendis proximorum mentibus vacat. Templum quippe Dei nos sumus, qui ad veram vitam ex ejus inhabitatione construimur, Paulo attestante, qui ait: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Sed vir sanguinum templum Deo aedificare prohibetur, quia qui adhuc actis carnalibus incumbat necesse est ut instruere spiritaliter proximorum mentes erubescat.