comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
serui accipiens insimilitudine hom¬
nũ fac̾tꝰ ⁊ habitu inuentꝰ ut homo:
huc illucq deambulabat. quia ⁊ ui¬
deam uirta & longe positas gentes
uocat: Suꝑ mortuum septies inspi¬
rat: quia ꝑaꝑtionem diuini mune¬
ris grãm sepufortnis sp̃c inpeccati
morte iacentib aspirat: Moxq ui¬
uens erigitur. quia is quem troris
uirga suscitare non potuit: ꝑamo¬
ris sp̃m puer ad uitam redit .xxii.

Expanded text:
servi accipiens, in similitudinem homiservi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Huc illucque deambulabat, quia et Judam juxta et longe positas gentes vocat. Super mortuum septies inspirat, quia per apertionem divini numinis gratia septiformis Spiritus in peccati morte jacentibus aspirat; moxque vivens agitatur, quia is quem terroris virga suscitare non potuit, per amoris spiritum puer ad vitam rediit. XX.
Abbreviated transcription (Latin):
de filio sumamitis quem puer abhe¬
lyseo missus cum baculo non resu¬
scitat: ꝑ semet ipsum uͦ helyseꝰ ue¬
niens. seq suꝑ mortuum st̾nens atq
ad euis menbra se colligens. huc il¬
lucq deambulans. ⁊ inore mortus
septies aspirans. hunc ad rediuiuã
lucem ꝓtinus ꝑ minist̾ium cõpas¬
humaui ds quasi mortuũ puerũ
doluit: cum extinc̾tos nos iniqͥta¬
tis aculeo miseratus asper̃ O qͥa
ꝑ moysem t̾rorem legis ꝓtulit: q̃si
ꝑ puerum uirgam misit Plegem
quippe iurgam ds tenuerat: cum
dicebat. Si quis hȩc uł illa fecit:
morte moriatur. a peccat gͥ morte timor
ussuscitare nonualuit: s adstatũ uitȩ
aspirata mansuetudinis gr̃a erexit.
S puer cum baculo mortuum susci¬
tare non ualuit: quia attestante¬
iex. Ipse aut̾ ꝑsemet ipsum ueniens
suꝑ cadauer se humilit sternens: ad
exequanda sibi mortui menbra se col¬
legit: quia cum informa dez ẽet non
rapinam arbitratus ẽ esse se equalem
deo s semet ipsum exinanuut. formã

Expanded text:
de filio Sunamitis, quem puer ab Helisaeo missus cum baculo, non resuscitavit. Per semetipsum vero Helisaeus veniens, seque super mortuum sternens, atque ad ejus membra se colligens, huc illucque deambulans, et in ore pueri septies aspirans, hunc ad redivivam lucem protinus per mysterium compasDeus, quasi mortuum puerum doluit, cum exstinctos nos iniquitatis aculeo miseratus aspexit. Et quia per Moysen terrorem legis protulit, quasi per puerum virgam misit. Per legem quippe Deus virgam tenuerat, cum dicebat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur. A peccati igitur morte timor suscitare non valuit, sed ad statum vitae, aspirata mansuetudinis gratia, erexit. Sed puer cum baculo mortuum suscitare non valuit, quia, Paulo attestantelex . Ipse autem pet super cadaver se humiliter sternens ad exsequenda sibi mortui membra se collegit; quia, cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam
Abbreviated transcription (Latin):
añ iudicii diem p̾uenit. Ecce malũ
& quasi cum difficultate credidit
cũ audiuit: ⁊ tamen sine tarditate
ꝑcussit. cum uer̃ cognoscendo rep¬
ꝑit: ut nob̾ uidelic& dans. exẽplũ
qd maiora cͥmina & tarde c̃denda
sunt cũ audiunt᷑: ꝙcitꝰ punienda st̃

Expanded text:
ante judicii diem praevenit. Ecce malum ante judicii diem praevenit. Ecce malum et quasi cum difficultate credidit, cum audivit, et tamen sine tarditate percussit, cum verum cognoscendo reperit: ut nobis videlicet daret exemplum, quod majora crimina, et tarde credenda sunt cum audiuntur, et citius pun
Abbreviated transcription (Latin):
painactiõe. Pecc̾m uͦ etiã cũ clamo¬
reẽ: culpa cum lib̾tate. S qͥd hoc ex¬
emplo: nͥ nos ãmonem᷑. ne ad ꝓferen¬
dã sententiã uͥquã p̾cipites ẽẽ debe
amͦ: ne tem̾e indiscussa udicemꝰ:
ne quelib male audita noᷤ moueat.
ne passim dicta sine ꝓbatioe odamꝰ¬
Qd̃ ꝓfec̾to ꝑpetrare ꝑtimescimꝰ: s auc̃¬
toris nr̃i subtilius fac̾ta pensemꝰ
Ip̃se qͥppe ut nos ap̃cipita sententiȩ
ꝓlatiõe compesc&̾. cum omĩa nuda
& aꝑta sint oculis eiꝰ: mala tamen
sodomȩ noluit audita iudicare qͥ
ait. Bescendam & uidebo utrũ cla¬
morẽ quiuenit adme oꝑe cõpleue¬
ꝓbationem quasi dubitat: nͥ ut gͥ¬
uitatis nob̃ exemplũ ꝓponat. ne ma¬
cinorosos ꝑcutit: atq ille patiens
de qͦ rursũ scͥptum ẽ. dñs patiens eꝰ
redditor. intanto cͥmine inuolutoᷤᷤ
inueniens. qͣsi patientiã pt̾misit:
& diẽ extͣmi uidicii ex spectare ad
undic̾tã noluit: s eos igne iudicii.

Expanded text:
pa in actione, peccatum vero etiam cum clamore, est culpa cum libertate. Sed quid hoc exemplo nisi nos admonemur, ne ad proferendam sententiam unquam praecipites esse debamus, ne temere indiscussa judicemus, ne quaelibet mala audita nos moveant, ne passim dicta sine probatione credamuquod profecto perpetrare pertimescimus, si auctoris nostri subtilius facta pensamus. Ipse quippe ut nos a praecipitata sententiae prolatione compesceret, cum omnia nuda et aperta sint oculis ejus, mala tamen Sodomae noluit audita judicare, qui is: Descendam et videbo utrum clamorem qui venit ad me opere compleveprobationem quasi dubitat, nisi ut gravitatis nobis exemplum proponat, ne macinorosos percutit; atque ille patiens, de quo rursum scriptum est: Dominus patiens est redditor ; in tanto crimine involutos inveniens, quasi patientiam praetermisit, et diem extremi judicii exspectare ad vindictam noluit, sed eos igne judicii
Abbreviated transcription (Latin):
ra exaltat: & sunt non nulli qͥ dũ
se t̾renis opib habundare conspi¬
ciunt ueras dei diuitias ñ requi
ralib fulciunt᷑ putant. Non est
gͦ census incͥmine. s affec̾tus. Cunꝰ¬
taenĩ quȩ ds condidit bona sũt
s qͥbonis maie utit᷑ ꝓfec̾to agit: it
quasi ꝑedacitatis ingluuẽ. ineo
qui insinu lararũ tenebat. Qui
tamen auctori suo colloquens di¬
cit: loquar ad dumͣ meũ cũ sim
pulus & cinis. Qͥo itaq iste diui¬
tias suas estimare nouerat: qͥsemis¬
ipsũ pulu̾em cin̾emq pensabat:

Expanded text:
ra exaltat. Et sunt nonnulli, qui, dum se terrenis opibus abundare conspiciunt, veras dei divitias non requiralia sufficere putant. Non est ergo sensus in crimine, sed affectus. Cuncta enim quae Deus condidit bona sunt. Sed qui bonis male utitur, hic agit ut per edacitatis ingluviem eo, um in sinu tenebat, qui tamen auctori suo colloquens, dicit: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Quid itaque iste divitias suas aestimare noverat qui semetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
płm aquibdam ꝓhibuit: quȩ¬
dam uͦ ei inusu pͥstino seruauit:
s hec ipsa tam̃ in melioris uite fi¬
gura composuit. Bruta namq
animalia ydolis megẏpto mac̾¬
tabant: eiq inusum pꝰ modum
animaliũ mactationẽ retinuit.
s ydolors cultum uitauit: ut
dum de usu suo aliquid amitt̾as
consolaretur eius infirmitas ꝑ hoc
qd̾ de usu suo aliquid haberet Mi¬
ra aut̃ dispensatione consilii. qd
ei dñs de consuetudine carnali
retinuit: hoc infigura sp̃c po¬
tentius u̾tit. Qd enim sacͥficia
illoꝵ animaliũ: nisi unigeniti
mortem designant: Quid sacri¬
ficia illoꝵ animaliumꝰ nͥ extinc̾¬
tionem carnalis uite nr̃e signifi¬
cant: Unde gͦ imbecillitati pꝰpłi
rudis condescenditur: inde ei ꝑ
umbratas allegoriar sp̃es maior
fortitudo sp̾c nunciatur. In expo¬

Expanded text:
pulum a quibusdam prohibuit, quaepulum a quibusdam prohibuit, quaedam vero ei in usum pristinum servavit, sed haec ipsa tamen in melioris vitae figura composuit. Bruta namque animalia idolis in Aegypto mactabant, eique in usum postmodum animalium mactationem retinuit, sed idolorum cultum vetavit, ut dum de usu suo aliquid amitteret, consolaretur ejus infirmitas per hoc quod de usu suo aliquid haberet. Mira autem dispensatione consilii, quod ei Dominus de consuetudine carnali retinuit, hoc in figuram spiritus potentius vertit. Quid enim sacrificia illorum animalium nisi unigeniti mortem designant? Quid sacrificia illorum animalium nisi exstinctionem carnalis nostrae vitae significant? Unde ergo imbecillitati populi rudis condescenditur, inde ei per obumbratas allegoriarum species major fortitudo spiritus nuntiatur. Re
Abbreviated transcription (Latin):
tollunt. Roma qͦ arborum deuo¬
rant: quando uanis laudib quo¬
rumdam iam quasi fortium &o¬
Condescensiõe rudib ad uirtu¬
tum sublimia ꝓuocandis trac̾ta
tis. Mentes usui uite carnalis in¬
herentes euelli ab infimis ñ posst̃
nisi gradatim ductȩ ꝑp̃dicationẽ
ꝓficiant. Hinc quippe ẽ. qd in egyp¬
to positis iusto pioq moderami¬
ne latenti eoꝵ concupiscentiȩ con¬
descenditur: S uicinors suoes ua¬
sis aureis & argenteis sublatis
discedere iubentur. Qͥ ad syna
montẽ ducti: accepta lege mox
aucliunt. non concupisces rem
ꝓrimi tui. Hinc ẽ. qd̾ in eadem le¬
ge. ocłm ꝓ ocło dentem ꝓdente.
p̾cipiuntur exigere: & quando¬
q tam̃ reuelata grã ꝑcussi in¬
marillam. alt̾am uibent᷑ p̾bere.
Quia eni plus semꝑ ira inuindic̃¬
tam erigit. quã iniuria accepit:
dum discunt mala non multipli¬
cuis reddere. quaudoq discerent
ea & multiplicata sponte tolera¬
re. Hinceꝰ. qd̾ eundem rudem po¬

Expanded text:
tollunt. Poma quoque arborum devotollunt. Poma quoque arborum devorant, quando vanis laudibus quorumdam jam quasi fortium opcondescensione rudibus ad virtutum sublimia vocandis tractaretis. --Mentes usui vitae carnalis inhaerentes, evelli ab infimis non possunt, nisi gradatim ducta praedicatione proficiant. Hinc quippe est quod in Aegypto positis, pio justoque moderamine, latenti eorum concupiscentiae condescenditur, et vicinorum suorum vasis aureis argenteisque sublatis, discedere jubentur. Qui ad Sinam montem ducti, accepta lege mox audiunt: Non concupisces rem proximi tui . Hinc est quod in eadem lege, oculum pro oculo, dentem pro dente praecipiuntur exigere , et quandoque tamen revelata gratia, percussa maxilla alteram jubentur praebere . Quia enim plus semper ira in vindicta exigit quam injuria accepit, dum discunt mala non multiplicius reddere, quandoque discerent ea et multiplicata sponte tolerare. Hinc est quod eumdem rudem po
Abbreviated transcription (Latin):
herba t̾rȩ: & quicquid pomorum
in arborib fuit. Exhibite celitꝰ
egypti plage. quȩ erigentib me¬
ritis corꝑalit semel illate sũt. q̃
mala prauas m̃tes cotidie feriant
sp̃italit̾ signauerunt. E is enĩ egro¬
tus plagis affecta ẽ. inquib ext̃i¬
ore ꝑcussione conmota doleusq
ꝑpend̾et. quȩ deuastatiõis damp¬
na int̾iuis negligens toleraret:
ut dũ foras ꝑire minima s am¬
plius dilecta cerneret: ꝑ eorũ speci¬
em & quȩ intus ꝑtulerat grauio¬
ra sentiret. Quid gͦ ꝑ significati¬
onem locustȩ portendunt. quȩ
plusquam cetera minuta quȩq
animantia humaniᷤᷤ frugibus
nocent: nisi linguas adulantuĩ
conspiciunt: hȩc inmod̾atiu lau¬
dando corrumpunt. Fruc̾tꝰ qͥp¬
pe egyptiorũ: ẽ. oꝑatio chenodoro¬
rum Quã locustę ext̾minant:
dum adulantes lingue ad apptn¬
das laudes transitorias cor oꝑan¬
tis inclinant. Herbam uͦ locustȩ
comedunt: quando adulatores qui¬
q u̾ba loquentium fauorib ex¬

Expanded text:
quidquid pomorum in arboribus fuit. Exhibitae coelitus Aegypti plagae, quae exigentibus meritis corporaliter semel illatae sunt, quae mala pravas mentes quotidie feriant, spiritualiter signaverunt. Eis enim Aegyptus plagis affecta est, in quibus exteriore percussione commota dolensque perpenderet, quae devastationis damna interius negligens toleraret; ut dum foris perire minima, sed amplius dilecta cerneret, per eorum speciem quae intus pertulerat, graviora sentiret. Quid ergo per significationem locustae portendunt, quae plusquam caetera minuta quaeque animantia humanis frugibus nocent, nisi linguas adulantium conspiciunt, haec immoderatius laudando corrumpunt? Fructus quippe Aegyptiorum, est operatio cenodoxorum, quam locustae exterminant, dum adulantes linguae ad appetendas laudes transitorias cor operantis icomedunt, quando adulatores quique verba loquentium favoribus ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipitur: tanto fit minꝰ singłis¬
quanto diuiditur inmultis: ⁊iccuro de¬
sid̾antis mentem liuor excruciat. quia
hoc qd̾ appetit. aut fundit̾ alter accipi¬
eus adimit aut aquantate restrin¬
git. Qui gͦ liuoris peste plene carere
desiderat: illam herecditatem diligat
quam heredum numerus non ang̾¬
tat: quȩ & omnib una ẽ. ꝙ singulis
tota: ⁊ quanto largior ostenditur:
tanto adhanc ꝑcipientium multi¬
tudo dilatatur. Inminutiogͦ liuo¬
ris ẽ affec̾tus surgens int̾nȩ dulce¬
dinis: ⁊ plena mors eius ẽ. ꝑfec̾tꝰ
amor ȩt̾nitatis. Nam cum menꝰ ab
eius rei appetitu trahitur quȩ ac¬
cipientium num̾o partitur: tan¬
tomagis ꝓximum diligit. quanto
minus ex prouec̾tu illius sua dapͣ¬
na ꝑtimescit: quia si ꝑfec̾te inamo¬
re cȩlestis patȩ rapitur. plene etiã
in ꝓximi dilec̃tione solidat᷑: quia
cũ nulla t̾rena desid̾at: nichil est
qd̾ eius erga ꝓximũ caritati cont̃

Expanded text:
percipitur, tanto fit minus singulispercipitur, tanto fit minus singulisquanto dividitur in multis. Et idcirco desiderantis mentem livor excruciat, quia hoc, quod appetit, aut funditus alter accipiens adimit, aut a quantitate restringit. Qui ergo livoris feste plene carere desiderat, illam hereditatem diligat, quam coheredum numerus non angustat. Quae et omnibus una est et singulis tota, quae tanto largior ostenditur, quanto ad hanc percipientium multitudo dilatatur. Inminutio ergo livoris est affectus surgens internę dulcedinis, et plena mors eius est perfectus amor aeternitatis. Nam cum mens ab eius rei appetitu retrahitur, quae accipientium numero partitur, tanto magis proximum diligit, quanto minus ex profectu illius sua damna pertimescit. Quae si perfecte in amore cęlestis patriae rapitur, plene etiam in proximi dilectione solidatur, quia cum nulla terrena desiderat, nihil est, quod eius erga proximum
Abbreviated transcription (Latin):
In patientia ur̃a: possidebitis an¬
sanitas cordis: putredo ossium
iluidia. Quio enim ꝑcarnes nisi
infirma quedam ac terrena: & qͥd
possa nisi fortia acta signantur:
Plerumq contingit. ut quidam cũ
uera cordis innocentia in non nul¬
lis suis ac̾tionibus infirmi iude¬
antur: quidam uͦ iam quedã an¬
te humanos oculos robusta exer¬
ceant: s tamen erga aliorũ bona
intus inuidiȩ pestilentia tabes¬
cant. Benegͦ dicitur uita car¬
nium sanitas cordis: quia si men¬
tis innocentia custoditur: etiam¬
si qua foris infirma sunt quando¬
q roborant᷑. Et rec̾te subditur.
putredo ossu in inuidia: quia ꝑ
liuoris uicium ante oculos dei pe¬
reunt etiam fortia ac̾ta uirtutũ.
Osa quippe yinuidiam putrescere
ẽ: quȩdam robusta deꝑire. S cur
hȩc de inuidia dicimus: si non
etiam qualit̾ eneruat᷑ intimamꝰ:
Difficile namq est. ut hoc alteri
non inuideat. qd̾ ad ipisci alt̾ ex¬
optat: quia quicquid temporale

Expanded text:
In patientia vestra possidebitis anIn patientia vestra possidebitis ansanitas cordis; putredo ossium, invidia . Quid enim per carnes, nisi infirma quaedam ac tenera? Et quid per ossa, nisi fortia acta signantur? Et plerumque contingit ut quidam cum vera cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur, quidam vero jam quaedam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen erga aliorum intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: vita carnium sanitas cordis, quia si mentis innocentia custoditur, etiamsi qua foris infirma sunt, quandoque roborantur. Et recte subditur: putredo ossuum invidia, quia per livoris vitium ante dei oculos pereunt etiam fortia acta virtutum. Ossa quippe per invidiam putrescere est, quaedam etiam robusta deperire. Sed cur haec de invidia dicimus, si non etiam, qualiter eruatur, intimemus? Difficile namque est, ut hoc/ alteri non invideat, quod adipisci alter exoptat, quia quicquid temporale
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: fiducia fortitudinis. libͦ.
Tlmori qiuppe dñ inesse fiducia for¬
nitudinis dicitur: quia nimir meus.
nr̃a tanto ualentius t̾rores rerũ tem¬
poralium despicit: quanto se auc̃¬
tori eoruidem temporalium uera¬
cius ꝑformidinem subdit. Quȩ in
timore dñi constituta non inuenit
extra qd̾ metuat: quia dum recto
metu conditori omĩum uingitur
potestate quadam supra om̃ia sub¬
leuatur. Fortitudo aut̾ non nͥ in
adu̾sitate ostenditur: unde ⁊ mox
yꝰ fortitudinem patientia subroga¬
tur Tanto enim se quisq ad forti¬
tudinem ꝓfecisse uerius demonstrat:
quato aliena mala robustꝰ tolerat.
Namminus inse conualuit. que ali¬
ena iniquitas sternit: qui ineo qd̃
contrarietatem ferre non ualet.
pussilanimitatis suȩ gladio con¬
fossus iacet Quia uͦ de patientia
ꝑfec̃tio nascitur: statim post pati¬
est. Nam qui alienam imꝑfectio¬
nem ferre non uaiens deserit: ip¬
se sibi testis ẽ. qd̃ ꝑfec̃te nondum
ꝓfecit. Hinc in eiiugłio u̾itas dic̾

Expanded text:
ni fiducia fortitudinis . Timori quippe Domini inesse fiducia fortitudinis dicitur, quia nimirum mens nostra tanto valentius terrores rerum temporalium despicit, quanto se auctori eorumdem temporalium veracius per formidinem subdit. Quae in timore Domini constituta, non invenit extra quod metuat, quia dum recto metu conditori omnium jungitur, potestate quadam supra omnia sublevatur. Fortitudo autem nonnisi in adversitate ostenditur, unde et mox post fortitudinem patientia subrogatur. Tanto enim se unusquisque ad fortitudinem profecisse verius demonstrat, quanto aliena mala robustius tolerat. Nam minus in se convaluit, quem aliena iniquitas sternit. Qui in eo quod ferre contrarietatem non valet, pusillanimitatis suae gladio confossus jacet. Quia vero perfectio de patientia nascitur, statim post patiest. Nam qui alienam imperfectionem ferre non valens deserit, ipse sibi testis est quod perfecte necdum proficit. Hinc in Evangelio Veritas dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
diuiciȩ eor. Si enim coronam sapi¬
entium t̾renas diuitias diceret. ꝓ¬
culdubio fatuitatem stultoꝵ. pau¬
ꝑtatem potius quã imprudentiã
fateretur. S dum fatuitatẽ stui¬
toꝵ imprudentiam subdidit: sapi¬
entium diuitias quia prudentiã
direrit indicauit. Has inse paulus
scientiȩ diuitias contemplatꝰ: acon¬
templatione sua consid̾ationẽ hu¬
manȩ fragilitatis humilians ait.
Habemus thesaurum istum in uasis
fic̾tilib. Multas itaq apud nos di¬
uitias repperimus. cumdona habũ¬
dantis intelligentiȩ sacra eloquia in¬
uestigando ꝑcipimus: atq in hiis
plura nec tamen cdiu̾sa sentimus
Nonẽ aut̃ secura lȩticia indiunis pa¬
ginis uł fortia uł multa cognosc̾e
s cognita custodire. Nam qui bene
intelligit. quid intelligendo agere¬
debeat. agnoscit. Quanto enim in¬
tellectu latius extenditur: tanto ad
erplenda oꝑa enixius ligat᷑. Und̾
in euu̾głio u̾itas dic̃. Cui multũ
datũ ẽ: mł̾tum reqͥretur abeo.¬

Expanded text:
dentia . Si enim coronam sapientium terrenas divitias diceret, procul dubio fatuitatem stultorum paupertatem potius quam imprudentiam fateretur. Sed dum fatuitatem stultorum imprudentiam subdidit, sapientum divitias quia prudentiam dixerit, indicavit. Has in se Paulus scientiae divitias contemplatus, et contemplationem suam consideratione humanae fragilitatis humilians, ait: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Multas itaque apud nos divitias reperimus, cum dona abundantis intelligentiae, sacra eloquia investigando percipimus, atque in his plura, nec tamen sibimet diversa sentimus. Non est autem secura laetitia 701 in divinis paginis vel fortia, vel multa cognoscere, sed cognita custodire. Nam qui bene intelligit, quid intelligendo debeat agnoscit. Quanto enim intellectu latius extenditur, tanto ad explenda opera enixius ligatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Cui multum datum est, multum quaeretur ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
au̾ terent: si quod unum testam̃¬
tum ꝓmitteret. aliud negaret.
ut se uicissim respiciant: in ꝓpiti¬
atorium intendunt. Qd enim de¬
signauit testam̃tum uetꝰ hoc te¬
stam̃tum nouum exhibuit. Ut
enim pauca de multis loquar: qͥd
ẽ qd̾ adam dormiente eua ꝓducit᷑.
nisi qd̾ moriente xp̃o ȩccła fideliũ
nascitur: Quid e̾ qd̾ ysaac ad ĩmo¬
landum ducit᷑ & ligna portat. arȩ
suꝑimponit᷑ & uiuit: nisi qͦd re¬
demptor nr̃ ad passionem ductꝰ
lignum crucis ipse portauit sibi
sibi inmediatorẽ dei ꝙ hominũ
congruunt: ut qd unũ signat.
ꝑ duo cherubin. nisi utraq testam̃¬
ta signantur: Quid uͦ ꝑꝓpitiatori¬
umꝰ nisi in carnatus dñs figura¬
tur: De quo iohannes ait. Ipse
denuntiat qd̃ testamentũ nouũ
de dño fac̾tũ damat: quasi utraq che¬
rubin se inuicem aspiciunt. dũ
int̾se positum incarnatũ dnin ui¬
dent. a suo aspec̾tu non discrepant:
quȩ dispensationis eius mist̾ium

Expanded text:
averterent, si quod unum Testameaverterent, si quod unum Testamentum promitteret, aliud negaret. ur, vicissim ut se respiciant, in propitiatorium intendunt. Quod enim designavit Testamentum vetus, hoc Testamentum novum exhibuit. Ut enim pauca de mulest quod Adam dormiente Eva producitur , nisi quod moriente Christo Ecclesia formatur? Quid est quod Isaac ad immolandum ducitur, et ligna portat, arae superimponitur et vivit , nisi quod Redemptor noster ad passionem ductus lignum sibi crucis ipse portavit? Et sibi in mediatorem Dei et hominum congruunt, ut quod unum signat, si utraque Testamenta signantur? Quid vero per propitiatorium, nisi incarnatus Dominus figuratur? De quo Joannes ait: « Ipsdenuntiat, quod Testamentum Novum de Domino factum clamat, quasi utraque cherubim invicem aspiciunt, dum inter se positum incarnatum Deum vident, a suo aspectu non discrepant, quae dispensationis ejus mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Quid uͦ ꝑduo cherubin qͥ ple¬
nitudo scientiȩ dicuntur: nͥ utraq
testam̃ta signata sunt: Ex quib
unus ad summitatẽ unam ꝓpitia¬
torii. alt̾ uͦ ad sũmitatẽ alt̾am stat.
q: qd testam̃tum uetus de incarna¬
tionis nr̃i redemptoris mist̾io ce¬
pit ꝓpħando ꝓmittere: hoc testam̃¬
tum nouum ꝑfec̾te narrat ex ple¬
tum. Duo aut̾ cherubin ex auro
mundis simo fac̾ti sunt: quia u
traq testam̃ta pura ac simplici
u̾itate descͥbuntur. Expandunt
nos qui omipotñtis dei oraculũ
sumus. aculpis inminentib scͥp¬
turȩ sacrȩ edificatione ꝓtegimur:
cuius dum sententias sollicite a¬
spicimꝰ. ab errore ignorantiȩ eius
alis uelamur. Utriq uͦ cherubin sẽ
mutuo respiciunt. u̾sis uultibus
inꝓpitiatorium: quia utraq testam̃¬
ta innullo ase discrepant: et quasi
aosemet ipsa uicissim faciem tenent.
quiadum qd̾ unũ ꝓmittit. hoc ali
atorem dei & hominum uident. Fa¬
cies quippe ad semet ipsis cherubin

Expanded text:
duo Cherubim, qui plenitudo scientiae dicitur, nisi utraque Testamenta signata sunt? Ex quibus unum a summitate una propitiatorii, aliud vero a summitate altera stat, quia quod Testamentum vetus de incarnatione nostri Redemptoris coepit prophetando promittere, hoc Testamentum novum perfecte narrat expletum. Duo autem cherubim ex auro mundissimo facta sutraque Testamenta pura ac simplici veritate describuntur. Expandunt nos qui omnipotentis Dei oraculum sumus, a culpis imminentibus, Scripturae sacrae aedificatione protegimur. Cujus dum sententias sollicite aspicimus, ab errore ignorantiae, ejus alis velamur. Duo ergo cherubim se mutuo respiciunt versis vultibus in propitiatorium, quia utraque Testamta in nullo a se discrepant, et quasi ad semetipsa vicissim faciem tenent; quia dum quod unum promittit, hoc aliuatorem Dei et hominum vident. Facies quippe a semetipsis cherubim
Abbreviated transcription (Latin):
Adunctumẽ. Cum debet tͥ quip¬
piam fr̃ tuus & abstuleris pig¬
nus abeo: ante solis occasum pig¬
nus restitue. Quid hoc loco pigno
ris nomine: nisi confessio peccatz¬
b ꝓrimus in nos aliquid deliquiᷤ¬
se monstratur. Peccata quippe de
bita uocamus. Unde peccatori seruo
drom̃e debitumdimisi tibr. Ꝙ in
dimitte nob̃ debita nr̃a sic̃ & nos
dimittimꝰ debitorib nr̃is. Adebi¬
tore aut̃ nr̃o pignus accipimus:
quando abeo qui in nobis peccas¬
se cognoscitur. peccati iam con¬
fessionẽ tenemus. ꝑ quã relara¬
re peccatum qd̃ in nos ꝑpetratũ
ẽ. postulamur. Qui enĩ peccatũ
qd̃ conmisit fatetur & ueniam
petit: iam quasi ꝓdebito pignꝰ
dedit. Qd̃ nimir̾ pignus ante so¬
lis occasum reddere uibem᷑: quia
pͥus quã in nobis ꝑdolorẽ cordis
sol iusticiȩ occidat. debemꝰ ei
fessionem accepimus culpe: ut qͥ
se deliquisse innos meminit. a no¬
bis mox relaratum sentiat quod
deliquit.

Expanded text:
tum est: Cum debet tibi quippiam frater tuus, et abstuleris pignus ab eo, ante solis occasum pignus reris nomine, nisi peccati confessio datquilibet proximus in nos aliquid deliquisse monstratur. Peccbita vocamus. Unde peccatori servo dicitur: Omne debitum dimisi tibi . Et in Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . A debitore autem nostro pignus accipimus, quando ab eo qui in nobis peccasse cognoscitur, peccati ejus jam confessionem tenemus; per quam relaxare peccatum, quod in nobis perpetrandum est, postulamur. Qui enim peccatum quod commisit fatetur et veniam petit, jam quasi pro debito pignus dedit. Quod nimirum pignus ante solis occasum reddi jubetur: quia priusquam in nobis per dolorem cordis sol justitiae occidat, debemus et fessionem accepimus culpae: ut qui se deliquisse in nos meminit, a nobis etiam relaxatum sentiat quod deliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
apte subditur. Qui semꝑ erunt
incͥculis: nec umquã ext̾hent᷑
abeis: quia nimir̾ necẽẽ est. ut qui
ad officium p̾dicationis excubant
a sacrȩ lectionis studio ñ recedant
Ad hoc namq uec̾tes incirculis sẽ¬
per iubentur eẽ: ut cum portari
archam oportunitas erigit. dein¬
tͦmittendis uectib portandi tar¬
ditas nulla gn̾e. tur: quia uide¬
licet cum sp̃uale aliquid asubditꝰ
pastor inquiritur: ignomimosũ
ualdeẽ. si tunc querat discere. cum
questionem deb enodare. S cͥcu¬
lis uectes inhereant: ut doc̃toreᷤ sẽ¬
per insuis cordib eloquia sacra
meditantes. testam̃ti archam si¬
ne mora eleuent: & qͥcquid neceẽ
e. ꝓtinus doceant. Unde bene pri¬
mus pastor ȩccłȩ pastores ceteros
amonet dicens. Parati semꝑad
satisfac̾tionẽ om̃i petenti racionẽ
de ea quȩ inuobis ẽ. spe. Acsi aꝑ¬
te dicat. Ut ad portandam archã
mora nulla p̃pediat: uec̾tes acͥcu¬
lis nunquam recedant. In conm̃ta

Expanded text:
apte subditur: Qui semper erunt apte subditur: Qui semper erunt in circulis, nec unquam extrahentur ab eis, quia nimirum necesse est ut qui ad officium praedicationis excubant, a sacrae lectionis studio non recedant. Ad hoc namque vectes esse in circulis semper jubentur, ut cum portari arcam opportunitas exigit, de intromittendis vectibus portandi tarditas nulla generetur, quia videlicet cum spirituale aliquid a subditis pastor inquiritur, ignominiosum valde est si tunc quaerit discere, cum quaestionem debet enodare. Sic circulis vectes inhaereant, ut doctores semper in suis cordibus eloquia sacra meditantes testamenti arcam sine mora elevent, si quidquid necesse est protinus doceant. Unde bene primus pastor Ecclesiae pastores caeteros admonet, dicens: Parati semper ad satisfactionem omni poscenti vos rationem de ea quae in vobis est spe . Ac si aperte dicat, ut ad portandam arcam mora nulla praepediat, vectes a circulis nunquam recedant. CA
Abbreviated transcription (Latin):
or cͥculos aureos: quos pones ꝑ
quatuor arcȩ angłos. Duo cir¬
culi sint inlatere uno: ꝙ duo
in altero. F acies qͦ uec̾tes de ligniˢ
sethin. Moꝑies eos auro. inducesq
ꝑcͥculos qui sunt inarcȩ lat̾ib.
ut portetur ineis. qui semꝑerũt
incͥculis: nec umquam extrahen¬
tur abeis. Quid ꝑ archamꝰ nisi
scã ȩccła figuratur: Cui quatu¬
or cͥculi aurei ꝑ quatuor angu¬
los iubentur adiungi: quia in
dilatata tenditur: ꝓculdubio
Uecͣtesq de lignis setbim fuint:
qui eiscdem ad portandum cͥculiᷤ
inseruntur: quia fortes ꝑseue¬
rantesq doc̾tores uelut imputri¬
bilia ligna querendi sunt. qui
instructioni sacroꝵ uoluminũ
semꝑ inherentes sc̃e ȩccłȩ unitatẽ
denuntient: & quasi intͦmissi
qͥppe archam portare ẽ: boniꝰ doc¬
torib scãm ȩccłam ad rudes ufi¬
delium m̃tes p̾dicando deducere
Qͥ auro qͦ iubentur oꝑiri: ut cũ
sermone aliis insonant. ipsi etiã
uitȩ splendore fulgescant. De qͥb

Expanded text:
or circulos aureos, quos pones per quatuor arcae angulos: duo circuli sint in latere uno et duo in altero. Facies quoque vectes de lignis Setim, et operies eos auro. Inducesque per circulos qui sunt in arcae lateribur in eis qui semper erunt in circulis, nec unquam extrahentur ab eis . Quid per arcam, nisi sancta Ecclesia figuratur? Cui quatuor circuli aurei per quatuor angulos jubentur adjungi, quia in dilatata tenditur, 34 procul Vectesque de lignis sethim fiunt, qui eisdem ad portandum circulis inseruntur; quia fortes perseverantesque doctores velut imputribilia ligna quaerendi sunt, qui instructioni sacrorum voluminum semper inhaerentes, sanctae Ecclesiae unitatem denuntient, et quasi intromissi quippe arcam portare, est bonis doctoribus sanctam Ecclesiam ad rudes infidelium mentes praedicando deducere. Qui auro quoque jubentur operiri, ut dum sermone aliis insonant, ipsi etiam vitae splendore fulgescant. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Duos quoq cherubin aureos et
ꝓiuc̾tiles facies ex utraq parte ora¬
culi. Cherubin unus sit inlat̾e uno.
& alter in altero: utrumq latus ꝓ
pitiatorii tegant expandentes alas
suas & oꝑientes oracłm: respiciantꝙ
se mutuo u̾sis uultib in ꝓpitiatoriũ.¬

Expanded text:
Duos quoque cherubin aureos et productiles facies ex utraque parte oraculi. Cherub unus sit in latere uno, et alter iropitiatorii legant, expandentes alas suas, et operientes oraculum, respiciantque se mutuo, versis vultibus in propitiatoriu
Abbreviated transcription (Latin):
peruerit cist̾nam & foderit et
non oꝑuerit eam. cecid̾itq boᷤ ut
nam: nisi intellec̾tu ualido scͥptu¬
re sacrȩ archana penetrare: Quio
aut ꝑ bouem & asinum idẽ. mun¬
dum & inmundum animal: nͥ
fidelis quisq uł infidelis accipr:
Qͥgͦ cist̾nam fodit cooꝑiat. ne illuc
bos uł asinus ruat: idẽ qui in
sacro eloquio iam alta inteligit.
sublimes sensus coram non capi¬
entib ꝑsilentium tegat: ne per
scandalum m̃tis aut fidelem par
uulum. aut infidelẽ qui credere
potuiss int̾imat. Ex morte enĩ
ium̃toꝵ debet p̾cium: quia illd̾
scilicet amisisse conuincit᷑. unoe
ad agendam pęnitñtiã reus tenet᷑
Quisqͥs namq ad alta scientiȩ fu¬
enta ꝑueniens. cum hȩc apͥbruta
audientiũ corda non contegit.
penȩ reus addicit᷑. si ꝑu̾ba eiꝰ in
scandalum siue munda seu menͤ
inmunda capiatur. Oꝑienda est
itaq cist̾na: quia coram parui¬
lis mentib tegenda ẽ. alta scien¬
tia: ne unde cor docentiũ ad sũ¬

Expanded text:
peruerit cisternam, et effoderit, et non operuerit eam, descenderitque bos vel  aperire cisternam, nisi intellectu valido Scripturae sacrae arcana penetrare? Quid autem per bovem et asinum, id est, mundum, et immundum animal, nisi fidelis quisque vel infidelis accipitur? Qui ergo cisternam fodit et cooperuit, ne illuc bos vel asinus ruat, id est, qui in sacro eloquio jam alta intelligit, sublimes sensus coram non accipientibus per silentium tegat: ne per scandalum mentis aut fidelem parvulum, aut infidelem, qui credere potuisset interimat. Ex morte enim jumentorum debet pretium, quia illud scilicet amisisse convincitur, unde ad agendam poenitentiam reus tenetur. Quisquis namque ad alta scientiae fluenta perveniens, cum haec apud bruta audientium corda non contexerit, poenae reus addicitur, si per verba ejus in scandalum, sive munda, seu mens immunda capiatur. Operienda est itaque cisterna, quia coram parvulis mentibus tegenda est alta scientia, ne unde cor docentium ad sum
Abbreviated transcription (Latin):
ad iunc̾tum ẽ. qd moyses accepturꝰ
legem inmontẽ ascendit. Quid ẽ
qd̃ moyses ut sublunia dei p̾cepta
ꝑciperet alta conscendit. atq ut
int̾na penetrarit abext̾nis tumł¬
tib occultatur: nisi qd sc̃i uiri
qui ext̾ioribus ministiis deserui¬
re officii necessitate cogunt᷑. studi¬
ose semp adcordis secreta refugiũt.
ibiq cogitationis intimȩ cacum
ascendunt: & legem quasi in mõ¬
tem ꝑcipiunt: dum pꝰpositis tu¬
multib actionũ temꝑaliũ in
contemplationis suȩ u̾tice super¬
nȩ uoluntatis sententiã ꝑscru¬

Expanded text:
nctum est: Quod Moyses accepturus legem in montem ascendit. -- Quid est quod Moyes, ut sublimia Dei praecepta perciperet, alta conscendit, atque ut interna penetraret, ab externis tumultibus occultatur? nisi quod sancti viri, qui exterioribus ministeriis deservire officii necessitate coguntur, studiose semper ad cordis secreta refugiunt, ibique cogitationis intimae cacumen ascendunt, et legem quasi in monte percipiunt, dum postpositis tumultibus actionum temporalium, in contemplationis suae verticem, supernae voluntatis sententiam perscru
Abbreviated transcription (Latin):
rapitur. etiam a sua rectitudine
sp̃c infirmatus inclinat᷑. Et re¬
quisitus adam culpam confite¬
ri noluit:. quia uidelios. sp̃s qͦ¬
peccando a u̾itate disiungitur
eo m ruinȩ suȩ audatia nequiꝰ obdu¬
ratur. ꝑ timorem quidem adam se¬
met ipsum absconsurus fugerat:
s tamen requisitus innotuit. quan¬
tum etiam timens tumebat. Cũ e¬
nim expeccato presens pena metu¬
ctur. & amissa dei facies ñ amat᷑:
timor ex tumore eͥ. ñ ex humilitate.
Suꝑbit quippe. qui peccatum si lice¬
at non puniri non deserit. Etiam eiꝰ¬
dem quatuor modis peccatum consũ¬
matur in opere. Prius namq latenꝰ
culpa agitur: postmodum uͦ etiam
ante oculos hominum sine confusiõe
reatus aꝑitur: dehinc inconsuetu di¬
nem ducitur: ad extremũ uͭ uel fal¬
se spei seductio nib uł obstinatiõe
miserȩ desꝑationis enutͥtur. In er¬

Expanded text:
rapitur, etiam a sua rectitudine rapitur, etiam a sua rectitudine spiritus infirmatus inclinatur. Et requisitus Adam confiteri noluit culpam, quia videlicet sppeccando a veritate disjungitur, eo in ruinae suae audaciam nequius obduratur. Per timorem quidem Adam semetipsum absconsurus fugerat, sed tamen requisitus innotuit, quantum etiam timens tumebat. Cum enim ex peccato praesens poena metuitur, et amissa Dei facies non amatur, timor ex tumore est, non ex humilitate. Superbit quippe, qui peccatum, si liceat non puniri, non deserit. Eisdem et Quatuor modis peccatum consummatur in opere. Prius namque latens culpa agitur, postmodum vero etiam ante oculos hominum sine confusione reatus aperitur, dehinc et in consuetudinem ducitur, ad extremum quoque, vel falsae spei seductionibus, vel obstinatione miserae desperationis enutritur.
Abbreviated transcription (Latin):
tuor modis peccatum ꝑ petratur
in corde: iiiͣi. consũmat᷑ in opere.
In corde namq suggestiõe. delecta¬
tiõe. consensu: & defensionis auda¬
tia ppetratur. Fit enim sugge¬
stio ꝑ adu̾sarium: delec̾tatio per
carnem: consensus ꝑsp̃m: defen¬
sionis audatia ꝑ elationem. Cui¬
þa enim quȩ terrere mente̾ de¬
buit extollit: & deiciendo ele¬
uat. s grauiꝰ eleuando supplan¬
tat. Unde & illam pͥmi hominis
rec̾titudine̾. antiquus hostis
hus .iiͦii. ic̾tibus fregit. Nam ser¬
pens suasit: eua delec̾tata est:
adam consensit. Qͥ etiam requi¬
situs: confiteri culpam ꝑauda¬
tiã noluit. Noc uͦ inhumanoge¬
nere cotidie agitur: qd ac̾tũ in
pͥmo parente nr̃i gn̾is non ig¬
noratur. Serpens suasit. quia
occultus hostis mala cordibus
hominum latent̾ suggerit. P¬
ua delectata ẽ: quia carnalis sen¬
sus ad u̾ba serpentis mox se de¬
lec̃tiõe substernit. Assensum uͦ
adam mulieri p̾positus p̾buit.
quia dum caro in delec̾tionem

Expanded text:
tuor modis peccatum perpetratur in corde; quatuor consummatur in opere. In corde namque suggestione, delectatione, consensu, et defensionis audacia perpetratur. Fit enim suggestio per adversarium, delectatio per carnem, consensus per spiritum, defensionis audacia per elationem. Culpa enim quae terrere mentem debuit, extollit, et dejiciendo elevat, sed gravius elevando supplantat. Unde et illam primi hominis rectitudinem antiquus hostis quatuor his ictibus fregit. Nam serpens suasit, Eva delectata est, Adam consensit; qui etiam requisitus, confiteri culpam per audaciam noluit. Hoc vero in humano genere quotidie agitur, quod actum in primo parente nostri generis non ignoratur. Serpens suasit; quia occultus hostis mala cordibus hominum latenter suggerit. Eva delectata est; quia carnalis sensus, ad verba serpentis mox se delectationi substernit. Assensum vero Adam mulieri praepositus praebuit; quia dum caro in delectationem
Abbreviated transcription (Latin):
uenite: quia nimir᷑ hoc ipsũ nũ¬
quã adiuina contẽplatiõe descre¬
sc̾e. indiuina contẽplatiõe semꝑ
accrescere est: & nunquã corde re¬
ced̾e. quasi quodã stabili motu est
semꝑ uenire. Quib & dic̃. Descenda¬
mͦ & confundamꝰ linguã eoꝵ. Ascen¬
dt̾ angłi in eo qd̃ creatorẽ conspici¬
ut. descendunt angłi ineo qd̃ crea¬
turã sese in illicitis erigentẽ exa¬
mine diftͬctionis p̾munt. Dicere
gͦ dei est. descendamꝰ & confundam᷑
linguã eoꝵ. inse ipso ei hoc qd̾ recte agat᷑
ostendere: & ꝑium int̾nȩ uisionis
eoꝵ mentib exhibenda uidicia oc¬
cultis motib inspirare. In expositiõe

Expanded text:
enite: quia nimirum hoc ipsum nunquam a divina contemplatione decrescere, in divina contemplatione semper accrescere est, et nunquam a corde recedere, quasi quodam stabili motu est semper venire. Quibus et dicit: Descendamus, et confundamus ibi linguam eorum. Ascendunt angeli, in eo quod creatorem conspiciunt. Descendunt angeli, in eo quod creaturam sese in illicitis erigentem examine districtionis premunt. Dicere ergo Dei est: Descendamus et confundamus linguam eorum, in seipso eis hoc, quod recte agatur ostendere, et per vim internae visionis, eorum mentibus exhibenda judicia occultis motibus inspirare. 10. Alite
Abbreviated transcription (Latin):
cũ drͣ ut de se minime p̾sumat. s to¬
tã se indiuinȩ spei fiduciã transferit
despicͥ: & cessante studio adeẽ sibi uitȩ
subsidia posse diffidit. Unde & hec e¬
adem sara ꝓmissioes dei audiens ri¬
det. s ridens corripit᷑: correpta aũ
uigens fecundari ñ potuit. annis
fracta senilib ut̾o marcescentẽ con¬
cepit: qͥa cũ cura carnis. sui confidñ¬
tiã habere desierit. contra sp̃e ex diui¬
na ꝓmissiõe recipit. qd̾ habituram
se ex humana raciõe dubitauit. Unde

Expanded text:
cum dicitur ut de se minime praesumat, sed tocum dicitur ut de se minime praesumat, sed totam se in divinae spei fiduciam transferat, despicit, et, cessante studio, adesse sibi vitae subsidia posse diffidit. Unde et haec eadem Sara promissiones Dei audiens ridet, sed ridens corripitur, correpta autetute vigens fecundari non potuit, annis fracta senilibus, utero marcescente, concepit, quia cum cura carnis sui confidentiam habere desierit, contra spem ex divina promissione accipit quod habituram se ex humana ratione dubitavit. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
ostiũ stetit. Discretiõe magni mo¬
d̾aminiᷤ carnis cura frenanda ẽ. ut
seruiat & minime pͥnc ipet᷑: ne qͣsi
dña animũ uincat. s subacta menti
dominio qͣsi ancilla famulet᷑: ut uis¬
sa adsit. atq ad nutum cordis repul¬
sa dissiliat: ut uix a tergo scȩ cogita¬
tioi̾s appareat: & nunquã contra fa¬
ciẽ recta cogitantis obsistat Qd̃ bñ
nob hystoria sacrȩ lec̾tionis innuit᷑
cum abraham tͥbus angłis occurriˢ¬
se memorat᷑. Ipse quippe uenientib
extra ostium occurrit: sara uͦ post
abrahȩ occursũ innuit᷑: nͥ qͥa uide¬
licet ut uir ac dominꝰ domꝰ spũalis.
nͣr scilic& intellec̾tus. debet incogi¬
tatiõe tͥnitatis claustra carnis erce¬
dere. &quasi habitationis infimȩ ia¬
nuas exire: Cura aut̾ carnis ut fe¬
mina foras non appareat. & uideri
iactant erubescat: ut quasi pꝰ tͥgum
iuri sit discretiõe sp̃c solis necessarus
intenta: neqͣꝗͣ sciat ꝓcacit̾ detegi. s
uerecunde moderari. Cui tam sepe

Expanded text:
oncedit: discretione ergo magni moderaminis carnis cura frenanda est, ut serviat et minime principetur, ne quasi domina animum vincat, sed subacta mentis dominio quasi ancilla famuletur, ut jussa adsit, atqsa dissiliat, ut vix a tergo sanctae cogitationis appareat, et nunquam contra faciem recta cogitantis obsistat. Quod bene nobis historia sacrae lectionis innuitur, cum Abraham tribus angelis occurrisse memoratur . Ipse quippe venientibus extra ostium occurrit, Sara vero post Abrahae occursum innuitur, nisi quod videlicet ut vir ac dominus domus spiritualis, noster scilicet intellectus, debet in cogitatione Trinitatis claustra carnis excedere, et quasi habitationis infimae januam exire? Cura autem carnis ut femina non appareat, et videri jactanter erubescat, ut quasi post tergum viri sub discretione spiritus solis necessariis intenta, nequaquam sciat procaciter detegi, sed verecunde moderari. Cui tamen saepe
Abbreviated transcription (Latin):
hã ñ solũ tres uiros uidere potuit.
szetiã habitacło t̾reno susciꝑe: nec
solum suscipere. s eoꝵ usib etiam ci¬
bos adhibere. Nisi enĩ angłi quedã
nob̾ int̾na nuntiantes ad tempꝰ ex
aere corꝑa sum̾ent: ext̾iorib ꝓfẽcto
nr̃is obtutib ñ apparerent. Nec ci¬
boᷤ cũ abrahã caꝑent. nͥ ꝓpt̾ noᷤ solid̃
aliqͥd excȩlesti elem̃to gestarent. Nec
mir qd illic ipsi qͥ suscepti st̃. mͦ an¬

Expanded text:
solum tres viros videre potuit, sed etiam habitaculo terreno suscipere, et non solum suscipere, sed eorum usibus etiam cibos adhibere . Nisi enim Angeli quaedam nobis interna nuntiantes ad tempus ex aere corpora sumerent, exterioribus profecto nostris obtutibus non apparerent; nec cibos cum Abraham caperent, nisi propter nos solidum aliquid ex coelesti elemento gestarent. Nec mirum quod illic ipsi qui suscepti sunt, modo an
Abbreviated transcription (Latin):
subortȩ cogitatiões polluunt: t̾re¬
narũ rerum delec̾tatiõib tangun¬
t᷑: s dũ citius manu scę distric̾tio¬
niᷤ abiguntur. festine agit᷑. ne cordiᷤᷤ
faciem caligo temptatiõis oꝑiat: q̃
hanc iam ex illicita cogitatiõe tan¬
gebat. Nam sepe inipso oronis nr̃e
sacͥficio importunȩ se cogitationes
ingerunt. quȩ hoo raꝑe uł macłare
ualeant. qd in nobis dõ flentes ĩmo¬
lamͦ. Unde & abraham cum ad occa¬
sũ solis sacͥficium offerret. insisten¬
tes aues ꝑtulit: quas studiose ne obla¬
tum sacͥficium raperent abegit. Sic
noᷤ dum inara cordis holocaustum
cdo offerimus. ab inmundis uolucͥb
offerre se deoutilit̾ sperat In expositio¬

Expanded text:
subortae cogitationes polluunt, et terrenarum rerum delectationibus tangunt. Sed dum citius manu sanctae discretionis abiguntur, festine agitur, ne cordis faciem caligo tentationis operiat, quae hanc jam ex illicita delectatione tangebat. Nam saepe in ipso rationis nostrae sacrificio importune se cogitationes ingerunt, quae hoc rapere vel maculare valeant, quod in nobis Deo flentes immolamus. Unde et Abraham cum ad occasum solis sacrificium offerret, et insistentes aves perculit, quas studiose, ne oblatum sacrificium raperent, abegit. Sic nos dum in ara cordis holocaustum Deo offerimus, ab immundis his volucoffere se Deo utiliter sperat. CAP. XLI
Abbreviated transcription (Latin):
adiunc̾tũ ẽ. Maledic̃tꝰ canaan puer¬
diuina sei̾tas inulta remanere
peccã ꝑmittit: s ira iudicii a nĩn
hic correptione inchoat: ut in rey¬
boꝵ dãpnatiõe conquiescat: sicut
scͥptum est. Tempꝰ est ut incipiat
iudiciũ dedomo dei. Si aut̃ pͥmũ
a nob̾: quis finis eoꝵ qͥ ñ credunt
ua flagella non sentiant: quo ȩter¬
na eos supplicia expectant. Bene
aut̃ eoꝵ multa nequitia cham pec¬
cante signata est: cui a patre dicit᷑.
Maledic̾tus canaan puer: seriuis e¬
rit frũm suoꝵ. Chanaan uidelias¬
cham peccante. chanaan eius fuius
sententiam ultionis accepit: Quid
est. qͦd non inse. s inpost̾itate ꝑcutit᷑.:¬

Expanded text:
adjunctum est: Maledictus Chanaam puseveritas inulta remanere peccata permittit, sed ira judicii a nostra hic correptione inchoat, ut in reproborum damnatione conquiescat, sicut c Petrus ait, Tempus est vt incipiat iudicium de domo Dei: Si autem primum a nobis, quis finis eorum qui non credunt lia flagella non sentiant, quo aeterna eos supplicia exspectant. Bene autem inulta eorum nequitia Cham peccante signata est, cui a patre dicitur: Maledictus Chanaan puer, servus erit fratribus suis . Chanaan videCham peccante, Chanaam ejus filius sententiam ultionis accipit? Quid est quod non in se, sed in posteritate percutit
Abbreviated transcription (Latin):
sari dicimꝰ. qd repbamꝰ. Quid est gͦ
qd̃ filii u̾ecumdiam patͥs suꝑiec̾to
dorsis pallio au̾si uenientes oꝑiunt.
Inͥ qd bonis subditis sic p̾positoꝵ suꝙ
mala displicent. ut tamen hȩç aba¬
lus occultent: Dꝑimentũ auersi
deferunt: quia indicantes fac̾tum.
ꝙ. uen̾antes magift̾ium. nolu̾t uide¬

Expanded text:
sari dicimus quod reprobamus. Quid est ergo, quod filii verenda patris superjecto dorsis pallio aversi venientes operiunt, nisi quod bonis subditis sic praepositorum suorum mala displicent, ut tamen haec ab aliis occultent? Operi mentum aversi deferunt, quia dijudicantes factum, et venerantes magisterium, nolunt vide
Abbreviated transcription (Latin):
quasi rigida ext̾us uenustate palli¬
antur. O sunt non nulli qui ui les
iuderi ab hominib appetunt: atq
om̃e qd̾ sunt deiectos se exhibendo
contempnunt: s tam ap̃se introrsus
quasi ex ipso m̾ito ostense uilitatis in¬
tumescunt: ⁊ tanto magis incorde e¬
lati sunt. qͣnto amplꝰ inspecie elatio¬
nem pͥmunt. Quȩ utraq unius elatio¬
nis bella magna dauid cͥcuispec̾tiõe
repͥhendit: mira uͥtute suꝑauit Qa
enĩ de semet ipso intꝰ humilia senti¬
eus honorem extius non querit: in¬
nequaq̃m int̾ius intumescit: adiun¬
git. eroq humilis in ocłis meis. Ac
sidicat. Qualem me ert̾us despicienᷤ
exhibeo: talem me int̾us attendo.
Qͥd gͦ acturi sunt. quos doc̾tna eleuat.
sidauid ex carne sua uenturꝰ redẽp¬
torem nouerat. eiusq gaucua pro¬
pħando nuntiabat: ⁊tam̃ insemet¬
ipso ceruicem cordis ualida discre¬
tionis calce depͥmebat dicens. eroq
humilis in oculis meis: In exposi¬

Expanded text:
quasi rigida exterius venustate palliquasi rigida exterius venustate palliantur. Et sunt nonnulli qui viles videri ab hominibus appetunt, atque omne quod sunt dejectos se exhibendo contemnunt; sed tamen apud se introrsus quasi ex ipso merito ostensae vilitatis intumescunt, et tanto magis in corde elati sunt, quanto amplnem premunt. Quae utraque elationis bella magna David circumspectione deprehendit, mira virtute separavit. Quod enim de se humilia sentiens, honorem exterius non quaerit, innequaquam interius intumescit, adjungit: Eroque humilis in oculis meis. Ac si dicat: Qualem me exterius despiciens exhibeo, talem me interius attendo. Quid ergo acturi sunt quos doctrina elevat? si David ex carne sua venturum Redemptorem noverat, ejusque gaudia prophetando nuntiabat, et tamen, in semetipso cervicem cordis, valida discretionis calce deprimebat, dicens: « Eroque humilis in oculis meis. » CAP
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate solidaret. qui coram ho¬
minib gesserat fortia. Qo de eiꝰ fac̃¬
lis abalus sentiatur ignoro: ego da¬
uid plus saltantem stupeo ꝙ̃ pug¬
uantem. Pugna noo quippe hostẽ
subdidit: saltando aut̃ coram dño. se¬
met ipsum uicit. Quem michol fili¬
asaul adhuc ex tumore regii gn̾is in¬
sana cum humiliatũ despicer& di¬
cens. quã głosus fuit hodie rer is¬
rł discooꝑiens se ante anc illas ser¬
uor suoꝵ: inudatus ẽ. quasi si nude
post ait. E t ludam ⁊ uilior fiam plꝰ¬
quã fac̾tus sum: eroq humilis iuo¬
culis meis. Ac si aꝑte dicat. Uilesce¬
re coram hominib appeto. quia serua¬
re mͥ coram do ingeniũ ꝓ humilita¬
te quero. St uͦ non nulli qui de sem&.¬
ipsis humilia sentiunt: quia in ho¬
norib posit nichil se ẽe. nͥ puluerem
fauillamq ꝑpendunt: s tamencorã
hominib uiles apparere refugiunt:
n contra hoc qd̾ de se int̾ius cogitant.

Expanded text:
humilitate solidaret quae coram hohumilitate solidaret quae coram hominibus gesserat fortia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur ignoro; ego David plus saltantem stupeo quam pugnantem. Pugnando quippe hostem subdidit, saltando autem coram Domino semetipsum vicit. Quem Michol, filia Saul, adhuc ex tumore regii generis insana, cum humiliatum despiceret, dicens: Quam gloriosus fuit hodie rex Israel, discooperiens se ante ancillas servorum suorum et nudatus est quasi si nudetpost ait: Et ludam, et vilior fiam plusquam factus sum, eroque humilis in oculis meis. Ac si aperte dicat: Vilescere coram hominibus appeto, quia servare me coram Domino ingenuum per humilitatem quaero. Sunt vero nonnulli qui de semetipsis humilia sentiunt, quia in honoribus positi nihil se esse nisi pulverem, favillamque perpendunt; sed tamen coram hominibus viles apparere refugiunt, et contra hoc quod de se interius cogitant,