comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura diuina animas mortuas. ꝓfecto
in uenies in iustas. impias in fideles. Nam
licet ꝑ illas uiuant corpora impiorũ. dequib.
dictũ ẽ. qđ mortui sepeliant mortuos suos.
& ibi intelligant᷑ etiã iniquae anime ñ eẽ
sine aliqua uita. Neq enĩ alit̃ ex eis possent
corpora uiuere. nisi quali cũq uita. qua
om̃ino animae carere ñ possunt. Unde
immortales merito uocant᷑. Non tamen
Ab aliud amissa iusticia dicunt᷑ mortuae
nisi quia & animarũ licet immortaliter
uita qualicũq uiuentiũ. uerior & maior
uita iusticia ẽ. tã quã uita uitarũ. Qua cũ
sint in corporib etiã ipsa corpora uiua sunt.
quae ꝑse ipsa uiuere nequeunt. Qua ꝓpter
sianimȩ ñ possunt nisi etiã in se ipsis utcũq
uiuere. quia ex eis uiuunt & corpora. quib
deserta moriunt᷑: quanto magis uera uisti¬
cia etiã in se ipsa uiuere in telligenda eͥst.
ex qua siu̾iuunt anime ut hac amissa mor¬

Expanded text:
scriptura diuina animas mortuas; profecto scriptura diuina animas mortuas; profecto inuenies iniustas, impias, infideles. nam licet per illas uiuant corpora impiorum, de quibus dictum est, quod mortui sepeliunt mortuos suos, et ibi intellegantur etiam iniquae animae non esse sine aliqua uita — neque enim aliter ex eis possent corpora uiuere, nisi qualicumque uita, qua omnino animae carere non possunt, unde immortales merito uocantur — non tamen ob aliud amissa iustitia dicuntur mortuae, nisi quia et animarum licet immortaliter uita qualicumque uiuentium uerior et maior uita iustitia est, tamquam uita uitarum; quae cum sunt in corporibus, etiam ipsa corpora uiua sunt, quae per se ipsa uiuere nequeunt. quapropter si animae non possunt nisi etiam in se ipsis utcumque uiuere, quia ex eis uiuunt et corpora, a quibus deserta moriuntur: quanto magis uera iustitia etiam in se ipsa uiuere intellegenda est, ex qua sic uiuunt animae, ut hac amissa mor
Abbreviated transcription (Latin):
siue mirabili modo qm̃ in effabilis ẽ. spirita¬
lis corporis grã. etiã corpore uideamus
ñ ta m̃ ꝑlocorũ int̃ualla nec in parte mino¬
rẽ. in parae maiorẽ. qm̃ ñ est corpus. &
ubiq tota ẽ. ꝓnr̃a capacitate uidebimus.
Quod uero posuisti inepła tua uideri tibi.
uel potius qđ uidebat᷑ tibi. nihil uiuũ scđm
substantiã in eẽ. iusticiae. ideoq te ñ posse
ad huc dm̃ idẽ. uiuentẽ naturã iusticiae
similẽ cogitare. quae iusticia ficut dicis
ñ in se sed in nobis uiuit. immo potius nos
scd̃m illã uiuimus. ipsa uero ꝑse iusticia
nequa quã uiuit.: ad hoc ut tibi ipse respon¬
deas illud in tuere utrũ recte dici possit
uitã ipsã ñ uiuere. qua fit ut uiuat. quic¬
quid ñ false dicimus uiuere. Puto enĩ absur¬
dũ tibi uideri. ut ꝑ uitã uiuat᷑. & uita ñ
uiuat. Porro siuita ipsa p̃ripue uiuit. qua
uiuit omẽ qđ uiuit. recole obsecro quas dicat

Expanded text:
siue mirabili modo, quoniam ineffabilis est spiritasiue mirabili modo, quoniam ineffabilis est spiritalis corporis gratia, etiam corpore uideamus, non tamen per locorum interualla nec in parte minorem, in parte maiorem, quoniam non est corpus et ubique tota est, pro nostra capacitate uidebimus. Quod uero posuisti in epistula tua, uideri tibi, uel potius quod uidebatur tibi nihil uiuum secundum substantiam inesse iustitiae ideoque te non posse adhuc deum, id est uiuentem naturam iustitiae similem cogitare, nquiaquia iustitia" sicut dicis "non in se, sed in nobis uiuit, immo potius nos secundum illam uiuimus, ipsa uero per se iustitia nequaquam uiuit": ad hoc ut tibi ipse respondeas, illud intuere, utrum recte dici possit uitam ipsam non uiuere, qua fit, ut uiuat quidquid non falso dicimus uiuere. puto enim absurdum tibi uideri, ut per uitam uiuatur et uita non uiuat. porro si uita ipsa praecipue uiuit, qua uiuit omne quod uiuit, recole, obsecro, quas dicat
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ facta ẽ. si cogitationes nr̃as & intelligen¬
tias ñ euicerit. sed eius qđ habet p̃cipuũ idest
ipsã m̃tẽ atq intelligentiã m̃te atq intel¬
ligentia potuerimus apprehendere : ñ erit
fortassis absurdũ ut eã ad suũ quoq crea¬
torẽ in telligendũ ipso ad iuuante meditemꝰ
attollere. Si autẽ in se ipsa deficit. sibiq
suc cũbit. pia fide contenta sit. quã diupere¬
grinat᷑ adnõ. donec fiat in homine quod
ꝓmissũ ẽ. faciente illo qui potens ẽ. sicut
Ait apłs. facere supra quã petimus aut in¬
telligimus. Restat itaq ut ita credamus¬
unius eẽ substantiae crinitatẽ ut ipsa
essentia ñ aliud sit quã ipsa trinitas. ad quã
uidendã quantũ libet in hac uita ꝓficiamꝰ.
ꝑspeculũ erit & in enigmate qđ uidebimꝰ.
ũ uero qđ in resurrectione ꝓmitit᷑ spiritale¬
corpus habere ceperimus. siue illã mente.

Expanded text:
ginem facta est, si cogitationes nostras et intellegenginem facta est, si cogitationes nostras et intellegentias non euicerit, sed eius quod habet praecipuum, id est ipsam mentem atque intellegentiam, mente atque intellegentia potuerimus apprehendere, non erit fortassis absurdum, ut eam ad suum quoque creatorem intellegendum ipso adiuuante meditemur attollere. si autem isuccumbit, pia fide contenta sit, quandiu peregrinatur a Domino, donec fiat in homine quod promissum est; faciente illo qui potens est, sicut ait Apostolus, facere supra quam petimus et intelligimus. Restat itaqunius esse substantiae trinitatem, ut ipsa essentia non aliud sit quam ipsa trinitas. ad quam uidendam quantum libet in hac uita proficiamus, per speculum erit et in aenigmate, quod uidebimus. cum uero, quod in resurrectione promittitur, spiricorpus habere coeperimus, sine illam mente
Abbreviated transcription (Latin):
corpora pulchritudine molis aut magni¬
tudine superat. sed dissimili tudine ac
dis paritate naturae. Et si discreta t̃. a cõpa¬
ratione bonorũ animi nr̃i. qualia sunt
sapientia iusticia. caritas. castitas. & cet̃a
talia qua̧ ꝓfecto non mole corporis pendimꝰ
nec eorũ quasi corporeas formas cogitatio¬
ne figuramus. sed ea quando recte intelli¬
gimus sine aliqua corpulentia uel simili¬
tudine corpulentiae in luce m̃tis aspicimꝰ
quanto ẽ. ab om̃iũ qualicatũ & quancitatũ
corporaliũ cõparatione discretior : ñ eam
tam̃ a nr̃o intellectu omĩno aborrere
Apłs testisẽ. ubi ait. In uisibilia enĩ euis
a constitutione mundi. ꝑ ea quae factas
intellecta conspiciunt᷑. sempit̃na quoque
eius uirtus ac diuinitas. Ac ꝑ hoc cũ eadẽ
trinitas fecerit & corpus & animã. sine
dubitatione ẽ utroq p̃stantior. Anima
itaq considerata maxime humana &e ra¬
tionalis atq intellectualis quae ad eius ima¬

Expanded text:
corpora pulchritudine molis aut magnicorpora pulchritudine molis aut magnitudine superat, sed dissimilitudine ac disparilitate naturae. et si discreta est a comparatione bonorum animi nostri, qualia sunt sapientia, iustitia, caritas, castitas et cetera talia, quae profecto non mole corporis pendimus nec eorum quasi corporeas formas cogitatione figuramus, sed ea quando recte intellegimus, sine aliqua corpulentia uel similitudine corpulentiae in luce mentis aspicimus: quanto est ab omnium qualitatum et quantitatum corporalium comparatione discretior? non eam tamen a nostro intellectu omnino abhorrere apostolus testis est, ubi ait: inuisibilia enim eius a constitutione Mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque eius uirtus ac diuinitas. ac per hoc, cum eadem trinitas fecerit et corpus et animam, sine dubitatione est utroque praestantior. anima itaque considerata maxime humana et rationalis atque intellectualis, quae ad eius ima
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑. & incuius luce. de his om̃ib. uera¬
cit̃ iudicat᷑. In quo istorũ genere. cre¬
dendũ ẽ eẽ istã quã nosse uolumus
trinitatẽ : ꝓfecto aut in aliquo. aut in
nullo: Si in aliquo eo utiq qđ ẽ aliis dueb.
p̃stantius. sicut ẽ. sapientia. Qđ sidonũ
eius in nobis ẽ. & minis ẽ. quã illa sũ ma
& in cõmutabilis quae dĩ sapientia dicit᷑.
puto qđ ñ debemus dono suo inferius
cogitare donantẽ. Si autẽ aliquis splendor
eius in nobis ẽ. quae nr̃a sapientia dicitur.
quantũ cũq eius ꝑspeculũ & inenigmate
capere possumus oportet eã & ab om̃ib
corporib & ab omib corporũ similitudi¬
nib secernamus. Si autẽ innullo istorũ
genere reputanda ẽ. ista trinitas & sic ẽ.
in uisibilis ut ne m̃te uideat᷑. multominus
huius modi opinionẽ habere debemus ut
eã rebus corporalib uelcorporaliũ rerũ ima¬
ginib similẽ eẽ. credamus. Nonenim

Expanded text:
citur et in cuius luce de his omnibus ueracitur et in cuius luce de his omnibus ueraciter iudicatur: in quo istorum genere credendum est esse istam quam nosse uolumus trinitatem ? profecto aut in aliquo aut in nullo. si in aliquo, eo utique quod est aliis duobus praestantius, sicut est sapientia. quod si donum eius in nobis est et minus est quam illa summa et incommutabilis quae dei sapientia dicitur, puto quod non debemus dono suo inferius cogitare donantem. si autem aliquis splendor eius in nobis est, quae nostra sapientia dicitur, quantumcumque eius per speculum et in aenigmate capere possumus, oportet eam et ab omnibus corporibus et ab omnibus corporum similitudinibus secernamus. Si autem in nullo istorum genere esse putanda est ista trinitas et sic est inuisibilis, ut nec mente uideatur, multo minus de illa huius modi opinionem habere debemus, ut eam rebus corporalibus uel corporalium rerum imaginibus similem esse credamus. non enim
Abbreviated transcription (Latin):
corpori quid certũ & om̃iũ corporũ dissi¬
millimũ intelligentia contẽ plet᷑. Hocergo
lum̃ ubi haec cuncta di iudicant᷑. ñ utiq
sicut huius solis. & cuiusq corporei luminis
fulgore ꝑ localia spacia circũ quaq diffun¬
dit᷑. m̃ tẽque nram quasi uisibili candore
efficit cesta quae scđm ipsũ cuncta conspi¬
cimus. Cũ igit᷑ tria sunt rerũ genera quae
uident᷑ unũ corporaliũ sicut hoc calũ & t̃ra.
& quic quid ineis corporeus sensus cerrit &¬
tangit. Alterũ simile corporalib. sicut sunt
eaquaȩ spũ cogitata imaginamͦ. siue re¬
cordata uel oblita quasi corpora c̃ tuem
Unde sunt etiã uisiones quae uel insomnis.
uel in aliquo m̃tis ex cessu. his quasi loca¬
lib quantitatib. ingerunt᷑. Terciũ ab
utroq dis cretũ. qđ neq sit corpus neque
habeat ullã similitudinẽ corporis. sicuti
ẽ. sapientia. quae m̃ te in tellecta conspi¬

Expanded text:
corpori, quid certum et omnium corporum dissicorpori, quid certum et omnium corporum dissimillimum intellegentia contempletur, hoc ergo lumen, ubi haec cuncta diiudicantur, non utique sicut huius solis et cuiusque corporei luminis fulgor per localia spatia circumquaque diffunditur mentemque nostram quasi uisibili candore effecit certa, quae secundum ipsum cuncta conspicimus. Cum igitur tria sint rerum guidentur, unum corporalium, sicut hoc caelum et terra et quidquid in eis corporeus sensus cernit et tangit, alterum simile corporalibus, sicut sunt ea quae spiritu cogitata imaginamur, siue recordata uel oblata quasi corpora contuemur; unde sunt etiam uisiones, quae uel in somnis uel in aliquo mentis excessu his quasi localibus quantitatibus ingeruntur; tertium ab utroque discretum, quod neque sit corpus neque habeat ullam similitudinem corporis, sicuti est sapientia, quae mente intellecta conspi
Abbreviated transcription (Latin):
bilia sunt ab inuisibilib distinctius cogi¬
tenus Et cũ cogitatione qualia sunt imagi¬
nam satis utiq nouimus. ea nobis nota
ñ ẽẽ. Nã & antiochiã cogito in cognitã.
sed ñ sicut cartaginẽ cognitã. Illã quippe
uisionẽ cogitatio mea fingit. hanc recolit.
Nequaquã ta m̃ dubito siue qđ de illa testib.
multis. siue qđ de ista meis aspectib cre¬
didi Iusticiã uero & sapientiã. & quic¬
quid eius modiẽ ñ alit̃ imaginam. alit̃
contuemꝰ. sed haec in uisibilia simplici m̃tis
ullis formis & molib. corporalib si ne
ullis linia m̃tis figurisq m̃brorũ. sine
ullis localib siue finib. siue spacus infi¬
nitis. ipsũq lum̃ quo cuncta ista discer¬
nimus. in quo nobis satis apparet quid
credamus in cognitũ. quid cognitũ tene¬
amus. quã formã corporis recordemur.
quã cogitatione singamus. quid corporis
sensus attingat. quid imaginet᷑ animus simile

Expanded text:
bilia sunt, ab inuisibilibus distinctius cogibilia sunt, ab inuisibilibus distinctius cogitemus, et, cum cogitatione, qualia sint, imaginamur, satis utique nouimus ea nobis nota non esse. nam et Antiochiam cogito incognitam sed non sicut Carthaginem cognitam; illam quippe uisionem cogitatio mea fingit, hanc recolit; nequaquam tamen dubito, siue quod de illa testibus multis siue quod de ista meis aspectibus credidi. iustitiam uero et sapientiam et quicquid eius modi est non aliter imaginamur, aliter contuemur, sed haec inuisibilia simplici mentisullis formis et molibus corporalibus, sine ullis liniamentis figurisque membrorum, sine ullis localibus siue finibus siue spatiis infinitis. ipsumque lumen, 6 quo cuncta ista discernimus, in quo nobis satis apparet, quid credamus incognitum, quid cognitum teneamus, quam formam corporis recordemur, quam cogitatione fingamus, quid corporis sensus adtingat, quid imaginetur animus simile
Abbreviated transcription (Latin):
sed os tendi modo nullo possunt modo.
Q uae uero ita sunt ut neq p̃tereant. neque
futura sint sed aet̃na ꝑmaneant partĩ
sunt in uisibilia sicut iusticia. sicut sapi¬
entia. partĩ uisibilia. sicut xp̃i immor¬
tale iã corpus. Sed in uisibilia. intellecta
conspiciunt᷑. ac ꝑ hoc & in ipsa modo quodã
sibi c̃gruo uident᷑. Et cũ uident᷑. multo
certiora sunt quã ea quae corporis sensus
attingit. Sed ideo dicunc᷑ in uisibilia quia
oculis istis mortalib uideriomĩno ñ possunt.
Atilla quae uisibilia sunt ꝑmanentia. possunNt
si ostendant᷑ etiã his morta lib oculis cons¬
pici. sicut se discipłis post resurrectionẽ
dñs ostendit. Sicut etiã post ascensiotiẽ
apło paulo. & diacono stephano Proinde
ista uisibilia ꝑmanentia ita credimus ut
etiã si ñ de monstrent᷑ speremus ea nos quan-¬
doq uisures. nec ea conem ratione in tel¬
lectuq cõprehendere. nisi ut ea quia uisi¬

Expanded text:
sed ostendi modo nullo possunt modo. sed ostendi modo nullo possunt modo. quae uero ita sunt, ut neque praetereant neque futura sint, sed aeterna permaneant, partim sunt inuisibilia sicut iustitia, sicut sapientia, partim uisibilia sicut Christi inmortale iam corpus. sed inuisibilia intellecta conspiciuntur ac per hoc et ipsa modo quodam sibi congruo uidentur et, cum uidentur, multo certiora sunt quam ea, quae corporis sensus adtingit; sed ideo dicuntur inuisibilia. quia oculis istis mortalibus uideri omnino non possunt. at illa, quae uisibilia sunt permanentia, possunt, si ostendantur. etiam his mortalibus oculis conspici, sicut se discipulis post resurrectionem dominus ostendit, sicut etiam post ascensionem apostolo Paulo et diacono Stephano. Proinde ista uisibilia permanentia ita credimus, ut, etiam si non demonstrentur, speremus ea nos quandoque uisuros nec ea conemur ratione intellectuque comprehendere, nisi ut ea, quia uisi
Abbreviated transcription (Latin):
uidet uerũ et̃ qđ nondũ uidet. &e quibus
certissi me uidet ñdũ se uidere qđ credit.
Porro autẽ qui uera ratione iã qđ tantũ
modo credebat intelligit. ꝓfecto p̃ponen¬
dus ẽ ei qui cupit ad huc intelligere qđ
credit. Si autẽ nec cupit. & ea quae intel¬
ligenda sunt credenda tantũ modo existi¬
mat: cui rei fides ꝓsit ignorat. Nãpia
fides. sine spe & si ne caritate eẽ . ñ uult.
Sic igitꝰ homo fidelis debet credere. qđ ñdũ
uidet: ut uisionẽ & speret & amet. Et uisi¬
biliũ quidẽ rerũ p̃teritarũ quae tẽpora¬
lit̃ transicrunt. sola fides ẽ. qm̃ ñ ad huc
uidenda sperant᷑. sed facta & trans acta
credunt᷑. Sicut ẽ illud. qđ xp̃s semel ꝓ
peccatis nr̃is mortuus ẽ. & resurrexit.
nec iã morit᷑. & morsei ultra ñ domina¬
bit᷑. Ca uero quae ñdũ sunt sed futura sunt.
sicut nr̃orũ spiritaliũ corporũ resurrec¬
tio.: ita credunt᷑ ut etiã uidenda sperent᷑.

Expanded text:
uidet uerum esse, quod nondum uidet, et quibus uidet uerum esse, quod nondum uidet, et quibus certissime uidet nondum se uidere, quod credit. porro autem qui uera ratione iam, quod tantum modo credebat, intellegit, profecto praeponendus est ei, qui cupit adhuc intellegere, quod credit; si autem nec cupit et ea, quae intellegenda sunt, credenda tantum modo existimat, cui rei fides prosit, ignorat; nam pia fides sine spe et sine caritate esse non uult. sic igitur homo fidelis debet credere, quod nondum uidet, ut uisionem et speret et amet. Et uisibilium quidem rerum praeteritarum, quae temporaliter transierunt, sola fides est, quoniam non adhuc uidenda sperantur, sed facta et transacta creduntur, sicut est illud, quod Christus semel pro peccatis nostris mortuus est et resurrexit nec iam morietur et mors ei ultra non dominabitur. ea uero, quae nondum sunt, sed futura sunt sicut nostrorum spiritalium corporum resurrectio, ita creduntur, ut etiam uidenda sperentur;
Abbreviated transcription (Latin):
Iogitationis carnalis cõpositionẽ
uanũq figm̃tũ ubi uera ratio labe¬
factare incipit. continuo intus illo ad¬
iuuante atq illuminante quicũ talibus
idolis incorde nr̃o habitare ñ uult. ita ista
c̃fringere atq a fide nr̃a quodã modo ex¬
cutere festinamus. ut ne puluerẽ quidẽ
ullũ taliũ fantas matũ. illic rema nere
patiamͦ. Quã obrẽ nisi rationẽ disputa¬
tionis quaforinsecus ad. monia. ipsi in¬
trinsetus ueritate lucente haec falsa eẽ.
ꝑspicimus. fides in nr̃o corde ante cessisseti
quae nos indueret pietate. ñ ne in cassũ
sequens ratio aliquid eorũ quae inquire¬
bat inuenit. Falsa itaq ratione ñ solũ
ratio uera qua id qđ credimus intelligimꝰ
uerũ etiã fides ipsa rerũ ñdũ intellecta¬
rũ sine dubio p̃ferenda ẽ. Melius ẽ enĩ
quã uis ñdũ uisũ credere qđ uerũ est.¬
quã putare te uerũ uidere qđ falsũ est.
Habet nãq fides oculos suos. quib. quodã mͦ

Expanded text:
ogitationis carnalis compositionem uanumque figmentum ubi uera ratio labefactare incipit, continuo intus illo adiuuante atque inluminante, qui cum talibus idolis in corde nostro habitare non uult, ita ista confringere atque a fide nostra quodam modo excutere festinamus, ut ne puluerem quidem ullum talium phantasmatum illic remanere 5 patiamur. Quam ob rem nisi rationem disputationis, qua forinsecus admoniti ipsi intrinsecus ueritate lucente haec falsa esse perspicimus, fides in nostro corde antecessisset, quae nos indueret pietate, nonne incassum, sequens ratio aliquid eorum, quae inquirebat, inuenit. falsae itaque rationi non solum ratio uera, qua id, quod credimus, intellegimus, uerum etiam fides ipsa rerum nondum intellectarum sine dubio praeferenda est. melius est enim quamuis nondum uisum credere, quod uerum est,quam putare te uerum uidere, quod falsum est. habet namque fides oculos suos, quibus quodam modo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. esse aequalisdõ. sed semetipsũ exx in ani¬
uit formã serui accipiens. insimilitu¬
dinẽ hominũ factus oe habitu in uentus
ut homo. Est ergo dĩ filius dõ patri natu¬
ra aequalis. habitu minor. In forma eñi
serui quã accepit: minor ẽ. patre. IN
forma autẽ dĩ inqua erat etã ante¬
quã hanc accepisset : aqualis ẽ. patri
In formadĩ uerbũ ꝑ quod facta sunt omĩai
informa autẽ serui factus ex muliere
factus sublege. ut eos qui sublege erant
redimeret. Pro inde informadĩ fecit
hominẽ. & in forma serui factus ẽ. homo
Nã si pat̃ tantũ sine filio fecisset hominẽ.
ñ scriptũ eaẽ. Faciamus hominẽ adima¬
ginẽ & similitudinẽ nram. Ergo quia
formadĩ accepit formã serui. utrũ que
Accipientẽ dm̃. utrũq. autẽ homo ꝓpt̃
acceptũ hominẽ. Neque enĩ illa suscep¬
tione alterũ eorũ in alterũ conuersũ.
atq mutatũ ẽ. Nec diuinitas qui ppe

Expanded text:
est esse aequalis Deo; sed semetipsum exinaniest esse aequalis Deo; sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Est ergo Dei Filius Deo Patri natura aequalis, habitu minor. In forma enim servi quam accepit, minor est Patre: in forma autem Dei in qua erat etiam antequam hanc accepisset, aequalis est Patri. In forma Dei, Verbum per quod facta sunt omnia : in forma autem servi, factus ex muliere, factus sub Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret . Proinde in forma Dei fecit hominem; in forma servi factus est homo. Nam si Pater tantum sine Filio fecisset hominem, non scriptum esset, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Ergo quia forma Dei accepit formam servi, utrumque accipientem Deum, utrumque autem homo propter acceptum hominem. Neque enim illa susceptiatque mutatum est. Nec Divinitas quippe
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑ me ẽ. Ueritas autẽ ostendit scđm
istũ modũ etiã seipso minorẽ filiũ. Quo-¬
modo enĩ ñ etiã seipso minor factus est
qui sẽmetipsũ exinaniuit formã serui
Accipiens : neque enĩ sic accepit formã
serui ut amitteret formã inqua erat
Aequalis patri. Si ergo ita accepta est
forma serui. ut ñ amitteret᷑ forma
di. cũ & informa serui & informadĩ idẽ
ipse sit filius unigenitus dĩ patris in forna
dĩ aȩqualis patri. in forma serui media¬
intelligat qđ in forma dĩ etiã ipse seipso
maior ẽ. In forma autẽ serui. etiã seipso
minor ẽ : Non itaq immerito scriptura
utrũq dicit. & aequalẽ patrifiliũ. &
patrẽ maiorẽ filio. Illud enĩ ꝓpt̃ formã
dĩ. hoc autẽ ꝓpt̃ formã seruĩ sine ulla
confusione intelligit᷑. Et haec nobis
regula ꝑ om̃s scãs scripturas dissoluen¬
de huius quęstionis. eoc uno capitulo
ista distinctio cõm̃dat᷑. Ait enĩ. Qui
cũ informa dĩ etẽ. ñ rapinã arbitratus

Expanded text:
est. ueritas autem ostendit secundum istum modum etiam se ipso minorem filium; quomodo enim non etiam se ipso minor factus est qui semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens? neque enim sic accepit formam serui, ut amitteret formam dei, in qua erat aequalis patri. si ergo ita accepta est forma serui, ut non amitteretur forma dei, cum et in forma serui et in forma dei idem ipse sit filius unigenitus dei patris, in forma dei aequalis patri, in forma serui mediaintellegat, quod in forma dei etiam ipse se ipso maior est, in forma autem serui etiam se ipso minor est? non itaque immerito scriptura utrumque dicit, et aequalem patri filium et patrem maiorem filio; illud enim propter formam dei, hoc autem propter formam serui sine ulla confusione intellegitur. regula per omnes sacras Scripturas dissolvendae hujus quaestionis, ex uno capitulo ista distinctio commendatur. Ait enim: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus
Abbreviated transcription (Latin):
intulit. ipsi gloria in scłi sclorũ. Unde cũ
cepit hunc sensu ñ ait. O altitudo diuitiarũ
sapientiae & scientie patris aut filii. aut
sp̃s sc̃i. sed sapientie & scientiae dĩ. Quã in¬
cõ p̃hensibilia sunt iudicia eius. & inuesti¬
gabiles uie ipsius : quis enĩ cognouit sensũ
dñi. aut quis consiliarius eius fuit : aut
quis ei prior dedit & retribuet᷑ ei : Q m̃ ex
ipso. & ꝑ ipsũ. & in ipso sunt omĩa. ipsigła
in scła scłorũ amen. Si autẽ hoc de patre
tantũ modo intelligi uolunt: quomodo
ergo omĩa ꝑ patrẽ sunt sicut hic dicitur
& omĩa ꝑfiliũ sicut ad chorintios ubi ait.

Expanded text:
intulit: Ipsi gloria in saecula saeculorum. Unde enim intulit: Ipsi gloria in saecula saeculorum. Unde enim coepit hunc sensum, non ait: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Patris, aut Filii, aut Spiritus sancti, sed « sapientiae et scientiae Dei! » quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ipsius! Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit, aut quis ei prior dedit, et retribuetur ei? quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia; ipsi gloria in saecula saeculorum. Amen. Si autem hoc de Patre tantummodo intelligi volunt, quomodo ergo omnia per Patrem sunt, sicut hic dicitur, et omnia per Filium, sicut ad Corinthios, ubi ait:
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatẽ. quo modo dictũ ẽ. qui facit
mirabilia solus. Quod uelimscire. dequo
dictũ accipiant. Side patre tantũ. quomͦ
ergo uerũ ẽ. qđ ipse filius dicit. Quae cũq
enĩ pat̃ facit. haet eadẽ & filius similiter¬
facit : Anquicquã ẽ int̃mirabilia mira¬
bilius quã resuscitare & uiuificare mortu¬
os: Dicit autẽ idem filius. Sicut pater
suscitat mortuos & ui uificat. sic & filius
quos uult uiuificat. Quomodo ergo solus
pat̃ facit mirabilia. cũ haec uerba nec
pacrẽ tantũ nec filiũ tantũ ꝑmittant
intelligi. sedutiq dm̃ unũ solũ. uerũ id ẽ.
omĩa & nos ꝑipsũ. Quis dubitet eũ omĩa
quae creata sunt dicere sicut ioħs omĩa
ꝑ ipsũ facta sunt: Quero itaq dequo dicit
omĩa. ipsi gła in scła scłorũ. Sienĩ depatre
&e filio & spũ scõ ut singulis ꝑsonis singula
in ipso spũ scõ. mani festũ qđ pat̃ & filius
& sp̃s̃ sc̃s unus ẽ. ds̃ quando singulariter

Expanded text:
mortalitatem, quomodo dictum est: qui facit mortalitatem, quomodo dictum est: qui facit mirabilia solus. quod uelim scire, de quo dictum accipiunt; si de patre tantum, quomodo ergo uerum est quod ipse filius dicit: quaecumque enim pater facit, haec eadem et filius facit? An quicquam est inter mirabilia mirabilius, quam resuscitare et vivificare mortuos? Dicit autem idem Filius: Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Quomodo ergo solus Pater facit mirabilia, cum haec verba nec Patrem tantum, nec Filium tantum permittant intelligi, sed utique Deum unum, verum, solum, id est omnia et nos per ipsum. quis dubitet eum omnia quae creata sunt dicere, sicut Iohannes: omnia per ipsum facta sunt? quaero itaque, de quo dicit omnia, ipsi gloria in saecula saeculorum? si enim de patre et filio et spiritu sancto, ut singulis personis singula in ipso, spiritu sancto, manifestum, quod pater et filius et spiritus sanctus unus deus est, quando singula
Abbreviated transcription (Latin):
habet im mortalitatẽ. cũ ita dictũ sit.
Ut seruef inquit mandatũ sine macula
irrep̃hensibile. usque in aduentũ dñi
beatus & solus potens rex regũ & dris
dominantiũ qui solus habet immorta¬
litatẽ. & lucẽ habitat in accessibilem.
quẽ nemohominũ uidit nec uidere
nec filius. nec sp̃s sc̃s. sed beatus & solus
potens rex regũ & dñs dominantiũ. qđ
unus & solus & uerus ds̃ ipsa trinitas. nisi
forte quae seqͥunt᷑ ꝑ turbabunt hunc in¬
tellectũ qui a dixit. quẽ nemo hominũ
uidit nec uidere potest. cũ hoc etiã ad
xp̃m ꝑtinere scđm eiusdẽ diuinitatẽ
accipiat᷑. quã ñ uiderunt iud ti quita m̃
carnẽ uiderunt & crucifixerunt. Uideri
autẽ diuinitas huma no uisu nullo modo
potest. sed eo uisu uidet᷑. qͣm̃ qui uident non
homines sed ultra homines sunt. Recte ergo
ipse ds̃ trinitas in telligit᷑. beatus & solus potens.
bus ꝓpriis. Sic enĩ dictũ ẽ. solus habet im¬

Expanded text:
habet immortalitatem, cum ita dictum sit: habet immortalitatem, cum ita dictum sit: ut serues, inquit, mandatum sine macula, inreprehenbeatus, & solus potens. Rex Regum, & Dominus Dominantium: 16. qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum vidit, nec videre nec Filius, nec Spiritus sanctus, sed beatus et solus potens rex regum et Dominus dominantium, quod est unus et solus et verus Deus, ipsa Trinitas. Nisi forte quae sequuntur, perturbabunt hunc intellectum, quia dixit: Quem nemo hominum vidit, nec videre potest: cum hoc etiam adtinere secundum eius diuinitatem accipiatur, quam non uiderunt Iudaei, qui tamen carnem uiderunt et crucifixerunt. uideri autem diuinitas humano uisu nullo modo potest, sed eo uisu uidetur, quo iam qui uident, non homines, sed ultra homines sunt. recte ergo ipse deus trinitas intellegitur beatus et solus potens, emporibus propriis. sic enim dictum est: solus habet im
Abbreviated transcription (Latin):
paulũ. qui solus habet immortalitatẽ.
sed de uno & solo dõ qđ ẽ ipsa trinitas.
Neque enĩ ipsa uita aet̃na mortalis ẽ. scđm
Aliquã mutabilitatẽ : ac ꝑ hoc filius dĩ
quia uita aet̃na ẽ. cũ patre etiã ipse intel¬
ligit᷑ ubi dictũ ẽ. solus habet immortalitatẽ.
Eius enĩ uitae aet̾nae & nos participes facti.
ꝓ modulo nr̃o immortales efficimur.
Sed aliud ẽ. ipsa cuius paraicipes efficim᷑
uita &e t̃na: Aliud nos qui eius participati¬
one uiuemus in aet̾nũ. Sienĩ dixisset. & quẽ
tẽ porib ꝓpriis ostendet pat̃beatus & solus potens
rex regũ & dñs dominantiũ. qui solus habo
im morta litatẽ. nec sic inde separatũ filiũ
oporteret intelligi. Neque enĩ quia ipse
silius alibi loquens uoce sapientiae. ipse ẽ.
enĩ sapientia dĩ ait.girũ caeli circũi ui sola.
separauit ase patrẽ. quanto magis ergo
nonẽ. necesse ut tantũ modo depatre
p̃ter filiũ intelligat᷑ qđ dictũ ẽ. solus

Expanded text:
Paulum: qui solus habet immortalitatem, sed de uno et solo deo, quod est ipsa trinitas. neque enim ipsa uita aeterna mortalis est secundum aliquam mutabilitatem, ac per hoc filius dei, quia uita aeterna est, cum patre etiam ipse intellegitur, ubi dictum est: solus habet immortalitatem; eius enim uitpro modulo nostro immortales efficimur. Sed aliud est ipsa cujus participes efficimur, vita aeterna; aliud nos qui ejus participatione vivemus in aeternum. Si enim dixisset, Quem temporibus propriis ostendet Pater beatus et solus potens, Rex regum et Dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem, nec sic inde separatum Filium oporteret intelligi. Neque enim, quia ipse filius alibi loquens uoce sapientiae — ipse est enim sapientia dei — ait: gyrum caeli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de patre praeter filium intellegatur quod dictum est: solus
Abbreviated transcription (Latin):
riunt. nescitis qm̃ corpora ur̃a tem plũ
in uobis ẽ sp̃s scĩ quẽ habetis adõ: Quid autẽ
in sanius magisq sacrilegũ ẽ. quã ut quis quã
dicere audeat m̃ bra xxp̃i tẽplũ cẽ creature
minoris scđm ipsos quã xp̃s ẽ Alio enĩ loco
dicit. Corpora urã . m̃bra sunt xp̃i. Si autẽ

Expanded text:
riunt: nescitis, quia corpora uestra templum riunt: nescitis, quia corpora uestra templum in uobis est spiritus sancti, quem habetis a deo? quid autem insanius magisque sacrilegum est, quam ut quisquam dicere audeat membra Christi templum esse creaturae minoris secundum ipsos, quam Christus est? alio enim loco dicit: corpora uestra membra sunt Christi. si autem
Abbreviated transcription (Latin):
uicẽ. qđ ẽ grece duleũ. sed eo modo quo
idola trȩdicunt᷑. qui simulachris eã serui¬
enĩ seruitutẽ dictũ ẽ. Dnm̃ dñi tuũ ado¬
rabis. & illi soli serui es. Nã hoc distincti¬
us ingreca scriptura inuenit᷑. Lã treusis
enĩ habet. Porro sitali seruitute creaturae seruire
tuũ ad orabis. & illi soliseruies. unde &
apłs detestat᷑ eos qui coluerunt & seruier̃
creatura potius quã creatori: ñ ẽ utiq
creatura sp̃s sc̃s. cui ab om̃ib scĩs talis ser¬
uitus exhibet᷑. dicente apło. Nosenim
sumus circũ cisio. qui spũ dĩ serui entes.
qđ ẽ in greto lã treuontes. Plures enim
codices etiã latin sic habent. qui spuĩ dĩ
seruimus. Greci autẽ om̃s aut pene om̃s
nnon nullis autẽ exẽplarib: latinis inue¬
nimus ñ spũi dĩ seruimus. sed spũ dõ
seruimus. Sed qui in hor errant. & auc¬
toritati grauiori cedere detractant.
nũ quid & illud uariũ in codicib reype¬

Expanded text:
uicem, quod est graece dovXeveiv, sed eo modo, quo uicem, quod est graece dovXeveiv, sed eo modo, quo idololatrae dicuntur qui simulacris eam quenim seruitutem dictum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. nam hoc distinctius in graeca scriptura inuenitur ????? enim habet. porro si tali seruitute creaturae seruire tuum adorabis et illi soli seruies; unde et apostolus detestatur eos qui coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori—non est utique creatura spiritus sanctus, cui ab omnibus sanctis talis seruitus exhibetur dicente apostolo: nos enim sumus circumcisio, spiritui dei seruientes, quod est in graeco XatQetovreg; plures enim codices etiam latini sic habent: qui spiritui dei seruimus; graeci autem omnes ant paene omnes. in nonnullis autem exemplaribus latinis inuenimus non spiritui dei seruimus, sed spiritu deo seruimus. sed qui in hoc errant et auctoritati grauiori cedere detractant, numquid et illud uarium in codicibus repe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ patrẽ & omĩa ꝑfiliũ eadẽ ꝑ patrẽ quae
ꝑfiliũ. Aequalis ẽ ergo patri filius. & in¬
separabilis operatioẽ. patris & filuꝰ uia
siuel filiũ fecit pat̃ quẽ ñ fecit ipse filius.
ñ omĩa ꝑfiliũ facta sunt. At omĩa ꝑfiliũ
facta sunt. ipse igit᷑ factus ñ est. ut cũ
patre faceret omĩa quae facta sunt. Auã¬
quã nec ab ipso uerbo tacuerit apłs. &&
aꝑ tissime om̃i no dixerit. Quicũ informa
dĩ etẽ. ñ rapinã arbitratus ẽ. eẽ se ae qualẽ
dõ. Hic dm̃ ꝓprie patrẽ appellans. sicut
Ante nos qui haec disputa uerunt habun¬
dantius usi sunt. quia & ipseds a&e ñ creat᷑a
Q uod si ñ creatura ñ tantũ ds̃ nã & homines
dicti sunt du. sed etiã uerus ds̃. Ergo patri
& filio ꝓrsus aequalis & intrinitatis unitate
consubstantialis & coxt̃nus. Maxime uͦ
illo loco satis claret qđ sp̃s ñ sit creatura. ubi
iubemꝰ ñ seruire creatura sed creatori. ñ
eo modo quo iubem᷑ ꝑ caritatẽ seruire in¬

Expanded text:
 patrem quae per filium. aequalis ergo patri est filius et inseparabilis operatio est patris et filii, quia, si uel filium fecit pater, quem non fecit ipse filius, non omnia per filium facta sunt; at omnia per filium facta sunt: ipse igitur factus non est, ut cum patre faceret omnia, quae facta sunt. quamquam nec ab ipso uerbo tacuerit apostolus et apertissime omnino dixerit: qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, hic deum proprie patrem appellans, sicut ante nos qui haec disputauerunt abundantius usi sunt, quia et ipse deus, et non creatura. quod si non creatura, non tantum deus — nam et homines dicti sunt dii — sed etiam uerus deus. ergo patri et filio prorsus aequalis et in trinitatis unitate consubstantialis et coaeternus. maxime uero illo loco satis claret, quod spiritus sanctus non sit creatura, ubi iubemur non seruire creaturae, sed creatori, non eo modo, quo iubemur per caritatem seruire in
Abbreviated transcription (Latin):
substantiae cuius pat̃. ergo facta substan¬
tia ẽ. Si facta substantia ẽ ñ om̃ia ꝑ ipsũ
facta sunt. At si omĩa ꝑipsũ facta sunt
unius igit᷑ eiusdẽq cũ patre substantiae
est. Et ideo ñ tantũ ds sed & uerus ds̃. qđ
idem ioħs aꝑtissime in epła sua dicit. Scimꝰ
qđ filius dĩ uenerit & dederit nobis intel¬
lectũ ut cognoscamus uerũ. & simus in
uero filio eius iħu xp̃o. Hicẽ. uerus ds̃. &

Expanded text:
substantiae cujus Pater; ergo facta substansubstantiae cujus Pater; ergo facta substantia est: si facta substantia est, non omnia per ipsum facta sunt: at omnia per ipsum facta sunt; unius igitur ejusdemque cum Patre substantiae est. Et ideo non tantum Deus, sed et verus Deus. Quod idem Joannes apertissime in Epistola sua dicit: Scimus quod Filius Dei venerit, et dederit nobis intellectum ut cognoscamus verum Deum, et simus in vero Filio
Abbreviated transcription (Latin):
quia mutabilẽ : ma nifestissima diuinorũ
testimoniorũ & consona uoce conuicti sunt.
Unde sunt illa. In principio erat uerbũ. &
uerbũ erat apud dm̃. & dserat uerbum.
M anifestũ ẽ. enĩ. qđ uerbũ dĩ filiũ dĩ unicũ
accipimus dequo post dicit. Et uerbum
caro factũ ẽ. ꝓpt̃ natiuitatẽ in carnatio¬
nis eius. quae facta ẽ intẽpore ex uirgine.
Ineo autẽ declarat ñ tantũ dm̃ eẽ. sedetiã
eiusdẽ cũ patre substantiae. Qui cũ dixisset.
& dĩ erat uerbũ. hoc erat inquit in principio
apud dm̃. Omĩa ꝑ ipsũ facta sunt & si ne
ipso factũ ẽ. nihil. Neq enĩ dicit omia
nisi quae facta sunt. id ẽ. omnẽ creaturã.
Unde liquido apparet ipsũ factũ non eẽ.
ꝑ quẽ facta sunt omĩa. Et si factus ñ ẽ.
creatura ñ est. Si autẽ creatura non ẽ.
eiusdẽ cũ patre substantiae ẽ. Om̃is enĩ¬
substantia quae ds̃ ñ ẽ. creatura ẽ. Et que
creatura ñ ẽ. ds̃ ẽ. Et si ñ est filius eiusdẽ

Expanded text:
quia mutabilem manifestissima divinorum testimoniorum et consona voce convicti sunt, unde sunt illa: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Manifestum est enim quod Verbum Dei, Filium Dei unicum accipimus: de quo post dicit: Et Verbum caro factum est: propter nativitatem incarnationis ejus, quae facta est in tempore ex Virgine. In eo autem declarat non tantum Deum esse, sed etiam ejusdem cum Patre substantiae, quia cum dixisset, Et Deus erat Verbum: hoc erat, inquit, in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Neque enim dicit omnia, nisi quae facta sunt, id est omnem creaturam. Unde liquido apparet ipsum factum non esse per quem facta sunt omnia: et si factus non est, creatura non est, si autem creatura non est, ejusdem cum Patre substantiae est. Omnis eni creatura est; et quae creatura non est, Deus est. Et si non est Filius ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
PROPTER FORMÃ SERUI MINOR
PATREDICATUR AUIINFORMA DĨ
AERUAUS EST PATRI EX EODEM
Tis & talibus diuinarũ scripturarũ
testimonus quib ut dixi priores copio¬
sius usi expugna uerunt hereti corũ tales
calũ nias uel errores. insinuat᷑ fidei nr̃ae
unitas & aequalitas trinitatis. Sed quia
multa in scĩs libris ꝓpt̃ in carnationem
uerbi dĩ quae ꝓsalute nr̃a reparanda facta
ẽ. ut mediator dĩ & hominũ etẽ. homo
xp̃s iħs. ita dicunt᷑ ut maiorẽ filio patrẽ
significent. uel etiã aꝑtissime ostenda nt.
errauerunt homines minus diligenter
scrutantes uel intuentes uniuersã seriem
quae ante in carnationẽ sempit̃ naerat.
& sempit̃ naẽ. trans ferre conatisunt.
Et illi quidẽ dicũnt minorẽ siliũ eẽ quã

Expanded text:
propter formam servi minor Patre dicatur, qui in forma Dei aequalis est Patri, ex eodem His et talibus divinarum Scripturarum testimoniis, quibus, ut dixi, priores copiosius usi, expugnaverunt haereticorum tales calumnias vel errores, insinuatur fidei nostrae unitas, et aequalitas Trinitatis. Sed quia multa in sanctis libris propter incarnationem Verbi Dei, quae pro salute nostra reparanda facta est, ut mediator dei et hominum esset homo Christus Iesus, ita dicuntur, ut maiorem filio patrem significent uel etiam apertissime ostendant: errauerunt homines minus diligentes, scrutantes uel intuentes uniuersam seriem quae ante incarnationem sempiterna erat et sempiterna est, transferre conati sunt. et illi quidem dicunt minorem
Abbreviated transcription (Latin):
miserebor cui misertusero. & miscđiã p̾sta¬
bo cui miscđiã prestitero. Quib. uerbis phi¬
buit hominẽ uelut deꝑpriarũ uirtutũ
meritis gloriari. ut quigloriat᷑ in dño glori¬
et᷑. Nonenĩ ait. miscrebor talib ueltalib
sed cui misericors fuero. ut neminẽ p̃ce¬
dentib: bonis operib suis. miscđiã tantae
uocationis meruisse de monstret. Et enĩ
xp̃s ꝓimpiis mortuus ẽ sed utrũ hoc idem
ti sunt cui miscricors fuero. Anali quid int̾̃ sit
nescio. Qđ enĩ ingreta lingua duob uerbis
uersis uerbis dicere. & ideo diuersis modis
candẽ miscđiã repetiuit. Si autẽ dicere¬
rebor cui misereor. aut miserebor cui miser¬
tus cro. ñ satis cõmode dici uidet᷑. Et tam̃
fortius ille ipse ibi sensus ẽ qđ aut ipsius
miscđiae sue firmitatẽ ds̃ ista repetitione
monstrauit. sicut am̃ am̃. sicut fiat fiat.
sicut repetitio somni pharaonis pluraq

Expanded text:
miserebor cui misertus ero, et misericordiam praestamiserebor cui misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero. quibus uerbis prohibuit hominem uelut de propriarum uirtutum meritis gloriari, ut qui gloriatur in domino glorietur. non enim ait: "miserebor talibus uel talibus", sed: cui misericors fuero: ut neminem praecedentibus bonis operibus suis misericordiam tantae uocationis meruisse demonstret. etenim Christus pro impiis mortuus est. Sed utrum hoc idem ti sunt, cui misericors fuero — an aliquid intersit nescio. quod enim in graeca lingua duobus uerbis uersis uerbis dicere et diuersis modis eandem misericordiam repetiuit. si autem dicererebor cui misereor" aut "miserebor cui misertus ero", non satis commode dici uideretur. et tamen fortius ille ipse ibi sensus est, quod aut ipsius misericordiae suae firmitatem deus ista repetitione monstrauit — sicut: "amen, amen", sicut: "fiat, fiat", sicut repetitio somnii Pharaonis pluraque
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ inconspectu tuo. tãquã in conspec tu
popłi isrł. cuius moyses cũ haec audiret. tipũ
gerebat. In conspectu enĩ gentis ipsius ubiq
Uocabo autẽ dixit ñ uocabor actiuũ uerbũ
ꝓpassiuo ponens. genere locutionis in usita¬
to. in quonimirũ magnussensus latet.
Sicenĩ fortasse significare uoluit se ipsũ
hoc facere. idẽ. grãsuafieri. ut uocet᷑ dñs
in om̃ib gentib Qđ uero addidit. & mise¬
rebor cui miserts ero. & miscđiã p̃stabo
cui miscđiã p̃stitero ibi plane ex p̃ssius
ostendit. uocatione quanos uocauit in suũ
sua. Am̃ enĩ segentes intro ducturũ pollice¬
bat᷑ dicens. Uocabo nomine dñi in conspectu
tuo cõm̃dauit hoc misericordit̃ facere sicut
apłs dicit. Dico enĩ xp̃m ministrũ fuisse
circũ cisionis ꝓpt̃ ueritatẽ dĩ. ad c̃firman¬
das ꝓmissiones patrũ. Gentes autẽ super
miscđia. gloriare dm̃. Hoc ergo p̃dictũ ẽ

Expanded text:
domini in conspectu tuo, tamquam in conspectu domini in conspectu tuo, tamquam in conspectu populi Israhel, cuius Moses, cum. haec audiret, typum gerebat. in conspectu enim gentis ipsius ubique uocabo autem dixit, non" uocabor", actiuum uerbum pro passiuo ponens genere locutionis inusitato: in quo nimirum magnus sensus latet. sic enim fortasse significare uoluit se ipsum hoc facere, id est gratia sua fieri, ut uocetur dominus in omnibus gentibus. Quod uero addidit: et miserebor cui misertus ero et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero, ibi plane expressius ostendit uocationem, qua nos uocauit in suum uoniam enim se gentes introducturum pollicebatur dicens: uocabo nomine domini in conspectu tuo, commendauit hoc se misericorditer facere; sicut apostolus dicit: dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter ueritatem dei ad confirmandas promissiones patrum, ge glorificare deum. hoc ergo praedictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
rebor cui misertus ero. cũ paulo ante
dixxisset ipse antecedã te. & requiem tibi
dabo Qđ mor̃ses sic uidet᷑ accepisse ante¬
cedã te. tãquã ñ ei popło p̃sens initinere
fucurus etẽ. Et ideo ait. Siñ tuipse simul
ueneris nobiscũ. neme educas hinc. & cet̃a.
Ds̃ autẽ. neq hoc ei nega uit dicens. Et hoc
tibi uerbũ qđ dixistifaciã. Quomodo ergo
cũ dixisset morses ostende mihi głam tuã
rursus tãquã p̃cessurus & ñ cũ cissimul
fucurus uidet᷑ dicere. ego transibo antete.
git᷑ dicere. transibo antete: dequo dicit
euangłi ũ. Cũ uenisset hora. ut transiret
iħs de hoc mundo ad patrẽ. ui transitus.
etiã pascha int̃ p̃tari ꝑ hibet᷑. Haec itaq
magna omĩno ꝓphetia ẽ. Ipse enĩ ante
parare illis mansiones regnicaelorũ. quas
dabit illis in resurrectione mortuorum.
Qm̃ transiturus ante om̃s primogenitus a
mortuis factus ẽ. grãm uero suã in eo ipse
ualde cõm̃dat. cũ dicit. Et uocabo nomine

Expanded text:
ricordiam praestitero; cum paulo ante dixisset: ipse antecedam te et requiem tibi dabo. quod Moses sic uidetur accepisse: antecedam te, tamquam non ei populoque praesens in itinere futurus esset; et ideo ait: si non tu ipse simul ueneris nobis-cum, ne me educas hinc et cetera. deus autem neque hoc ei negauit dicens: et hoc tibi uerbum, quod dixisti, faciam. quomodo ergo, cum dixisset Moses: ostende mihi gloriam tuam, rursus tamquam praecessurus et non cum eis simul futurus uidetur dicere: ego transibo ante te, gitur loqui et dicere: transibo ante te, de quo dicit euangelium: cum uenisset hora, ut transiret Iesus de hoc mundo ad patrem: qui transitus etiam pascha interpretari perhibetur. haec itaque magna omnino prophetia est. ipse enim ante parare illis mansiones regni caelorum, quas dabit eis in resurrectione mortuorum; quoniam transiturus ante omnes primogenitus a mortuis factus est Gratiam uero suam in eo ipso ualde commendat, cum dicit: et uocabo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
factus qđ ñ erat. Ipse ẽ nobis fides in rebus
ortis. quiest ueritas in aet̾nis. Hoc magnũ
& inenarrabile sacram̃tũ. hoc regnũ &
sacer dotiũ antiquis ꝑ ꝓphetiã reuelabat᷑.
posteris eorũ ꝑ euangeliũ p̃dicat᷑. Oporte
bat enĩ. ut aliquando in om̃ib gentibus
redderet᷑. qđ diu ꝑ unã gentẽ ꝓmittebat᷑.
Proinde qui ꝓphetas ante descensionẽ suã
p̃misit ipsẽ & apłos post ascensionẽ suã
misit.

Expanded text:
factus quod non erat. ipse est nobis fides in rebus factus quod non erat. ipse est nobis fides in rebus ortis qui est ueritas in aeternis. Hoc magnum et inenarrabile sacramentum, hoc regnum et sacerdotium antiquis per prophetiam reuelabatur, posteris ebat enim, ut aliquando in omnibus gentibus redderetur, quod diu per unam gentem promittebatur. proinde qui prophetas ante descensionem suam praemisit, ipse et apostolos post ascensionem suam misit.
Abbreviated transcription (Latin):
fide. ut aet̃ narũ ꝑcipiat ueritatẽ. Nã
quidc̃ eorũ nobilissimus philosophus
plato. in eo libro quẽ timeũ uocant. sic ait.
Iuantũ ad id qđ ortũ est aet̃nitas ualet.
tantũ ad fidẽ ueritas. Duo illa. sursũ s.
Aet̃nitas & ueritas. Duo ista deorsũ. qđ
ortũ est. & fides. Ut ergo abimis ad sũma
reuocaremur. atq id qđ ortũ ẽ recipiat
aet̃ nitatẽ. ꝑfidẽ ueniendũ est ad ueritatẽ
Et qr omĩa quae incontrariũ ꝑgunt. ꝑ aliquid
mediũ reducunt᷑. ab aet̾na iusticia. tẽpora¬
lis iniquitas nos alienabat. Opus ergo erat
media iustitia tẽporalis. quȩ medietas
tẽ poralis eã de imis. iusta desũmis. atq
itase nec a brũ pens a sũmis. & contẽ ꝑ ans
imis: ima redderet sũmis. Idõ xp̃s mediator
dĩ & hominũ dictus est. int̾dm̃ immor¬
talẽ & hominẽ mortalẽ ds̃ & homo. recon¬
cilians hominẽ dõ. Manens id qđ erat.

Expanded text:
fidem, ut aeternarum percipiat ueritatem. nam et fidem, ut aeternarum percipiat ueritatem. nam et quidam eorum nobilissimus philosophus Plato in eo libro, quem Timaeum uocant, sic ait: quantum ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. duo illa sursum sunt, aeternitas et ueritas, duo ista deorsum, quod ortum est et fides. ut ergo ab imis ad summa reuocemur adque id quod ortum est recipiat aeternitatem, per fidem ueniendum est ad ueritatem. et quia omnia quae in contrarium pergunt per aliquid medium redducuntur, ab aeterna iustitia temporalis iniquitas nos alienabat, opus ergo erat media iustitia temporali, quae medietas temporalis esset de imis, iusta de summis, adque ita se nec abrumpens a summis et contemperans imis ima redderet summis. ideo Christus mediator dei et hominum dictus est inter deum inmortalem et hominem mortalem deus et homo, reconcilians hominem deo, manens id quod erat,
Abbreviated transcription (Latin):
uã Iꝓpt̃ cũ ipse xp̃s sapientia dĩ perquẽ
creata sunt omĩa. Cũq nullȩ m̃tes
rationales siue angłorũ. siue hominũ
nisi participatione ipsius sapientes fiant.
ds̃ est Consultũ ẽ diuina ꝓuidentia
mortalibus quorũ tẽporalis uita in rebus
orientib & occidentib occupata tenebat᷑.
ut eadẽ ipsa dĩ sapientia ad unitatem
ꝑsonȩ suae homine assũp̃to. in quo tẽpo¬
ralit̃ nasceret᷑. uiueret. moreret᷑. resurge¬
ret. c̃grua saluti nr̃ae dicendo & faciendo.
patiendo & sustinendo fieret & deorsũ
hominib exẽplũ redeundi: qui sursũ ẽ
Angłis exẽplũ manendi. Nisi enĩ iN
Animae rationali natura tẽporali ter
aliquid oriret᷑. idẽ inciperet eẽ qđ non
erat. nũ quã ex uita pessima & stulta
ad sãpientẽ atq optimã ꝑueniret. Ac ꝑ hoc
cũ rebus xet̃nis contẽplantiũ ueritas per¬
fruat᷑. rebus autẽ ortis fidescredentiũ
debeat᷑. purgat᷑ homo urerũ tẽporaliũ

Expanded text:
sit ipse Christus sapientia dei, per quam creata sunt omnia, cumque nullae mentes rationales siue angelorum siue hominum nisi participatione ipsius sapientes fiant, deus est, consultum est diuina prouidentia mortalibus, quorum temporalis uita in rebus orientibus et occidentibus occupata tenebatur, ut eadem ipsa dei sapientia ad unitatem personae suae homine adsumto, in quo temporaliter nasceretur, uiueret, moreretur, resurgeret, congrua saluti nostrae dicendo et faciendo, patiendo et sustinendo fieret et deorsum hominibus exemplum redeundi, qui sursum est angelis exemplum manendi. nisi enim et in animae rationalis natura temporaliter aliquid oreretur, id est inciperet esse quod non erat, numquam ex uita pessima et stulta ad sapientem adque optimam perueniret. ac per hoc, cum rebus aeternis contemplantium ueritas perfruatur, rebus autem ortis fides credentium debeatur, purgatur homo per rerum temporalium