comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Foce nunc tempꝰ acceptabile: ecce nunc eli¬
es salutis. N emini dantes ullã offen¬
sionẽ: ut non uituꝑetur mimst̾iũ nr̃m̃.
Tempꝰ adẽẽ. dicit quopossunt ad indul¬
gentiã ꝓficere peccatores. Tempꝰ adeẽ. di¬
to qͦ mor bis mortalibꝰ medicina possit
infundi. Et ido se sollicitũ ẽẽ. circa¬
egrorum salutẽ ne forte negl egentia
aliqua medicinȩ gr̃a effectu careret.
bonȩ uoluntatis suȩ. Fide gͦ & iugilan
amputat: ne forte horũ segnitia occasi
e. simplicit om̃i in stantia p̾dicant.
Unde subiecit. Ne uituꝑetur mini
is ut fierent exempla non darent. Sed
in omnibꝰ cõmendemꝰ nosmetipsos ut
dĩ ministri. Dĩ ministri sine adulatione
docent: ut ei cuiꝰ ministri sunt placeant.
Nor sicut psendo apłi: scientes se eẽ. ado
missos p̃senti utilitati studebant. In
multa patientia. Patientia ÷ qussaluat
homines. Nisi enĩ patientia ab usus eẽt.
quomͦ saluasset corinthios. quos pꝰ pre¬
dicationẽ suom tantis uitiis morũ st er¬

Expanded text:
nunc dies salutis; nemini dantes ullam offensionem, ne vituperetur ministerium nostrum. Tempus adesse dicit, quo possint ad indulgentiam proficere peccatores: tempus adesse dicit, quo morbis mortalibus medicina possit infundi; et ideo se sollicitum esse 185 circa aegrorum salutem, ne forte negligentia aliqua medicinae gratia effectu careret bonae voluntatis suae. Fide ergo et vigilantamputat; ne horum forte segnitia offensiest simpliciter omni instantia praedicant. Unde subjecit: Ne vituperetur minis, ut fierent, exempla non darent. Sed in omnibus commendemus nosmetipsos ut Dei ministros. Dei ministri sine adulatione docent, ut ei cujus ministri sunt, placeant, non sicut pseudoapostoli, qui scientes non se a Deo missos, praesenti utilitati studebant. In multa patientia. Patientia est, quae salvat homines; nisi enim patientia abusus esset, quomodo salvasset Corinthios, quos post praedicationem suam tantis vitiis morum, et er
Abbreviated transcription (Latin):
letaretur. Immenior factus passioniꝰ¬
& dõ gr̃ãs ageret ꝓ horũ salute.: sic hi
estimans quasi remunerationẽ tribi¬
lationũ. ANnuntians nobis ur̃m
desidiũ. Nuntiauit titus desidium
habere illos emendandi se. Addis¬
centes enĩ quȩ ꝓmissa sint beneuiuen¬
tibꝰ. incitati sunt addesid̾iũ horum
UÑm fletum. Correpti flebant dolensi
quia peccauerant nec exeusare mais
unde głatur in his. Urãm cinulatio¬
nem ꝓme. Addiscentes enĩ caritatẽ
apłi. Ergase: cȩperunt illum defendẽ
contͣ aduersarios. Ita ut magis gaud̾em.
Paesi c̃tristainuos in ȩpła. non me
penitet. Manifestũ ÷ non debere pe¬
errores eorũ: non inquit me penitet
asꝑiꝰ scripsisse quia hoc causa poposcit.
ñc̃ gaudeo. Hoc dicit sime penit̾et
inquit ꝓpter caritatẽ quia uos con-¬
stristaui. consolatiosuc.cederet gaudiĩ.
qͥa ꝓfuit quod uos contristaui. N on
quia contristati estis. s quia contrista¬

Expanded text:
laetaretur, et immemor factus passionumlaetaretur, et immemor factus passionum, Deo gratias ageret pro eorum salute, sic hoc aestimans quasi remunerationem tribulationum. Annuntians nobis vestrum desiderium. Nuntiavit Titus desiderium habere illos emendandi se; addiscentes enim quae promissa sunt bene viventibus, incitati sunt ad desiderium horum. Vestrum fletum. Correpti flebant, dolentes quia peccaverunt, nec excusare nisatur in his. Vestram aemulationem pro me; addiscentes enim charitatem Apostoli erga se, coeperunt illum defendere contra adversarios. Ita ut magis gauderem; unde etsi contristavi vos in epistola, non me poenitet. Manifestum est non debere poeerrores eorum. Non, inquit, me poenitet asperius scripsisse; quia hoc causa poposcit. nc gaudeo. Hoc dicit, quia si me poeniteret, inquit, propter charitatem; quia vos contristavi, consolatio succederet gaudii; quia profuit quod vos contristavi. Non quia contristati estis, sed quia contrista
Abbreviated transcription (Latin):
foris pugne idẽ. in publico aꝑsidis ficreat
contͣ fidos: dũ furore pleni resistebant
u̾itati. Cuiꝰ rei nuntꝰ intus timores
timeat angustias: s quia inłi rebus
ꝓpensior erat: timorẽ hunc suꝑabat.
ei qui consolat᷑ humiles. consolatus
suorũ non ẽ. ĩmemor & semꝑ dat cis
in tribulatiõe solatiũ. Adcele rauit
aduentũ titi. ut refrigerio eẽt. positis
inferuore. Magna enĩ consolatio ẽ
patientis. si secũ habeat consolantem
tione quȩ consolatꝰ ẽ. in nob̃. Plus ad¬
dit adconso lationem quia audisses
atito significat conuersiones eorũꝓmp¬
ta uoluntate. In tantũ ut citus quido¬
lorẽ habebat in obauditionis illorũ
consolationẽ acciꝑet de penitentia il¬
lorum. Quantũ affectũ se circaeos¬
hab̾e ostendit apłs. ut nec ima carcetiᷤ
nec plagarũ dolorẽ computaret scis¬
si corꝑis. neq neruũ quo pedes con¬
clusierant s auditã correptione corũ

Expanded text:
foris pugnae, id est, in publico a perfidis fierent foris pugnae, id est, in publico a perfidis fierent contra fidos, dum furore pleni resistebant veritati: cujus rei nuntius intus timore timeat angustias? Sed quia in Dei rebus propensior erat, timorem hunc spe superabat. Sed qui consolatur humiles Deus, consolatus uoin tribulatione solatium, acceleravit adventum Titi, ut refrigerio esset positis in fervore. Magna enim consolatio est patientis, si secum habeat condolentem. tione, qua consolatus est ipse in vobis. Plus addit ad consolationem; quia audisse se a Tito significat conversionis eorum promptam voluntatem, in tantum ut Titus qui dolorem habebat inobauditionis eorum, consolationem acciperet de poenitentia illorum. Quantum affectum haberet circa eos, ostendit Apostolus; ut nec ima carceris, nec plagarum dolorem computaret scissi corporis, neque nervuum, quo pedes ejus conclusi erant: sed audita correctione eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
id quod sibi libitũ ẽ. expleat: uerba di
adult̾at ut sensum inuertat. Adult̾a¬
re ÷ aũ. uerũ sensũ ꝑ falsũ uelle exclu¬
dere. Sed in manifestatione u̾ita¬
tis conm̃dantes nos mec ipsos ad omirẽ
conscientiã hominũ. Corã dõ hoc di¬
ete quia in p̃dicatione cuangłica nul¬
li se fecre suspectũ. Addens ampliꝰ
cũ cdiẽ corã dã at hoc ipsum non solũ
homnibus mancfestũ ꝓbet. s etiã dõ
cui nichil occultũ est. Testimonum gͦdĩ
ĩplorat ut uł ip̃si credat᷑ quia ita p̃dicat¬

Expanded text:
id quod sibi libitum est, expleat, verba Dei id quod sibi libitum est, expleat, verba Dei adulterat, ut sensum invertat. Adulterare est autem verum sensum per falsum velle excludere. Sed in manifestatione veritatis commendantes nosmetipsos ad omnem conscientiam hominum coram Deo. Hoc dicit, quia in praedicatione evangelica nulli se fecit suspectum, addens amplius, cum dicit: Coram Deo; ut hoc ipsum non solum hominibus manifestum probet; sed etiam Deo, cui nihil occultum est. Testimonium ergo Dei implorat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ta spes dr̃ ãministrationis huiꝰ ut ñ
deficiat in pressuris confortat᷑ fide ꝓmis¬
sionũ unde suꝑtꝰ dic̃: Multa fidũtia
utamur. Fidentes enĩ in bis que ꝓmiꝰ¬
sa sunt: quicquid aduersii accidĩt to¬
lerant. Quodñ hu manis meritis de
it demde iustificat adoptans filiũ ds
coris. Ut illigłe dignus sit homo:
omia turpia & polluta quę fieri & co¬
gitari posunt amouenda docet᷑. ut
non solũ oꝑe sed & de cogitatione pel¬
lantur. inuitantis uerba sunt. Sub sua
enĩ ce suoruĩ ꝑsona ad meliorẽ uttã hor¬
taturꝑꝑ sup̃dicta uitia que in lis sepe re¬
prehendit possunt & hȩc occulta de¬
adecoris eẽ. quȩ pͣno sensu ad predicandũ
meditantur ut fallant. Unde subiecit.
Non ambulantes in astutia neq adult̾an¬
tes uerbñ cłi. Aadedecꝰ enĩ &. deforma¬
tionẽ eiꝰ ꝓficit qui sub dolam̃ts confe in¬
gi doctrinã. ad decipiendũ corda si¬
delium: turpis enim mucuietur in
die uiditii. Astutia enĩ male iñtis ite

Expanded text:
abere administrationis hujus, ut non deficiat in pressuris, confortatus fide promissionum. Unde superius dixit: Multa fiducia utamur ; fidentes enim in his, quae promissa sunt, quidquid adversum acciderit, tolerant. Quod non humanis meritis depit, deinde justificat, adoptans Filium Deocoris. Ut illius gloriae dignus sit homo, omnia turpia et polluta, quae fieri et cogitari possunt, amovenda docet; ut non solum de opere, sed et de cogitatione pellantur. Invitantis verba sunt; sub sua enim et suorum persona ad meliorem vitam hortatur, propter supradicta vitia, quae in his saepe reprehendit. Possunt et haec occulta dedecoris esse, quae pravo sensu ad praedicandum meditantur ut fallant; unde subjecit: Non ambulantes in astutia, neque adulterantes verbum Dei. Ad dedecus enim et deformationem ejus proficit, qui subdola mente confingit doctrinam ad decipiendum corda simplicium; turpis enim invenietur in die judicii Dei. Nam astutia malae mentis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
li sunt gͦ fittt xpĩ senlus obcecare neui¬
deant uerttatẽ euuangelii inaiestati sip̃
Hoc gͦ illis prestat quod uolunt: quia
enĩ maliuoli sunt homines & intellig̃e¬
tes uerũ ddicunt eẽ. falsum: in eo ipso ad¬
tũ asserunt: teluiquentes gesta eiꝰ. soliꝰ
carnis fatiunt mentionẽ. De quibꝰ dix̃
ysaias. Obcecauit oculos corũ ne mdi¬
ant & aures ne audiant: usq in hos

Expanded text:
ti sensus obcaecare, ne videant veritatem Evangelii majestatis Christi. Hoc ergo illis praestat, quod volunt. Quia enim malevoli sunt homines, et intelligentes verum, dicunt esse falsum, in eo ipso adtum asserunt: et relinquentes gesta ejus, solius carnis faciunt mentionem, de quibus dixit Esaias: Obcaecavit oculos eorum, ne videant; et aure
Abbreviated transcription (Latin):
um nr̃m. in his qui ꝑeunt est oꝑtũ. Ue.¬
rũq̃uia increduli non uident ꝑfidia ob¬
cecante splendorẽ uirtutis dĩ. Ue lam̃ em̃
est supͣ cor eorũ& obtunsio infidelitati
uideis maxime:. In quibꝰ ds̃ scłi huiꝰob¬
cecauit sensus irfideliũ: ut ñ ꝑuideant

Expanded text:
um nostrum, in his qui pereunt. Verum est, quia increduli non vident, perfidia obcaecante, splendorem virtutis Dei; velamen enim est supra cor eorum, et obtusio infidelitatis, in Judaeis maxime. In quibus Deus saeculi hujus obcaecavit sensus infidelium; 179 ut non pervideant
Abbreviated transcription (Latin):
yss uelam̃ẽ. supͣ cor eorũ. Manifestũ
bqua cũ legit᷑. Hȩc pars legis senten
ullorũ recitat᷑ qui sunt sub lege. Cũ
aut cõu̾fus fuerit addnm̃. anferet᷑ uela¬
H. Conuerti ad dnm̃ hoc ẽ. credẽ i

Expanded text:
situm supra cor eorum. Manifestum est, quia cum legitur haec pars Legis, sententia illorum recitatur, qui sunt sub Lege. Cum autem conversus fuerit ad Dominum, auferetur velamen. Converti ad Dominum, hoc est, credere in
Abbreviated transcription (Latin):
meliores effici ceꝑant. Cognito affectu
deri testatur in filios obaudientes. & tc̃ deb̾e
iuderi. qnͣdo ꝓdest. id÷. in die uidicii
dĩ hoc dicens ꝑseuerandũ monec.¬
t it hac fidutia uoluerã pͥus uenire
ad uos ut socdam gr̃ãm haberetis ut ꝑ¬

Expanded text:
meliores effici, cognito affectu deri testatur in filios obaudientes; et tunc debere videri, quando prodest, id est, in die judicii Dei. Hoc dicens, perseverandum monet. Et hac fiducia volueram prius venire ad vos, ut secundam gratiam haberetis: et
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s autẽ lex fidłi quȩ non seribit᷑ s am¬
mo continet᷑ inuificat reos mortis.
Conuertentes tam̃ se ut iustificati de
cȩt᷑o non peccent. Recte gͦ data fuerat
tis euaderent mortẽ credentes in xp̃o.
Hȩc ẽ. p̃dicatio noui testamentiquod

Expanded text:
st, lex fidei quae non scribitur, sed anst, lex fidei quae non scribitur, sed animo continetur, vivificat reos mortis; convertentes tamen se, ut justificati, de caetero non peccent. Recte ergo data fuerat tis, evaderent mortem credentes in Christo. Haec est praedicatio novi Testamenti, quod
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. Seripta non atramento s spũ
eꝑdit memoriã. Non intabulis la¬
sũeis s in tabulis cordis carnalibus.
huc legẽ ueterẽ pulsat: que pͥmũ da
am lapideis tabulis abolita ẽ. frac¬
is tabulis sub monte a moyse. Noua
autẽ lex in animo scribit᷑ hoc ẽ. in cor
etera autẽ p̃cepta deficiente mundo
essabunt. Quomꝰ gͦ diffȩtet lex a lege:
differunt dispensatores illiꝰ legis a
fidutiã ad dm̃ quia minor fuit ãmini¬
stratio. Naͣm quod sufficientes si¬
mus estimare alqui da nob tanꝗͣ a no¬
bis sit. sed sufficientia nr̃a ex do ẽ: quia
& idoneos nos fecit ministros nom
testam̃ti non litt̾a s spũ. Litt̾a emĩ
occidit spc̃ autẽ uiuificat. Quãuis
preferat apłicã dignitatẽ. inlĩ tñ
laude p̃rumpit: non istud m̾itis hu¬
manis ad scribens. sed eiꝰ gr̃ȩ qui dig¬
natꝰ ⁊ ꝓ uita humana salutarẽ p̃di-¬
cationẽ ordinare. quȩ quos lex uetꝰ
tẽpnentes legẽ occidet scđm is natẽ¬

Expanded text:
bunt. Scripta non atramento, sed Spiperdit memoriam. Non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. Nunc legem veterem pulsat, quae primum data in lapideis tabulis abolita est, fractis tabulis sub monte a Moyse. Nova autem lex in animo scribitur , hoc est in cvetera autem praecepta, deficiente mundo, cessabunt. Quomodo ergo differt lex a lege; ita differunt dispensatores illius legis a fiduciam ad Deum; quia minor fuit administratio. Non quod sufficientes simus aestimare aliquid a nobis, tamquam a nobis sit: sed sufficientia nostra ex Deo est, qui et idoneos nos fecit ministros novi Testamenti, non littera, sed spiritu. Littera enim occidit, spiritus autem vivificat. Quamvis praeferat apostolicam dignitatem, in Dei tamen laudem prorumpit, non istud meritis humanis ascribens, sed ejus gratiae, qui dignatus est pro vita humana salutarem praedicationem ordinare, quae quos lex vetus temnentes Legem occideret secundum jus nat
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ hacparte: ꝓpt̃ excellentẽ głam. Man¬
festũ c̃. non ẽẽ. factũ głosũ quod uisũ
cet non suo uitio s peccantiũ. Tam̃ in
hac parte gła ñ ẽ. Illa autẽ.ẽ. magis
gła quȩ habundat ĩ gr̃a: ut purifica¬
ti homines ddonodĩ abstersa caligine
possent uidere głam xp̃i. Si enim
fuisse in lege uł in nultu moy si sed ñ
apparuit ueritas manens semꝑzut quan¬
tum int̃.ẽ. inter imaginẽ & ueritatẽ:
bute credi seruo: hec uero tanta quanta

Expanded text:
in hac parte, propter excellentem gloriam. Manin hac parte, propter excellentem gloriam. Manifestum est non esse factum gloriosum, quod visum cet non suo vitio, sed peccantium; tamen in hac parte gloria non est. Illa autem est magis gloria, quae abundat in gratia; ut purificati homines dono Dei, abstersa caligine, possint videre gloriam Christi. Si enim fuisse in lege, vel in vultu Moysi, sed nonapparuit veritas manens semper; ut quantum interest inter imaginem et veritatem, buit credi servo: haec vero tanta, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
non magis ãminstratio sp̃s erit in
legis fidĩ quã legis moisi. Quanuis
enĩ adhoc data sit lex moysi ut ꝓdeẽt:
contempta tñ facta ÷ lex mortis. Frgo
quia peccatorbus ꝓuidere non potuit: uenit
lex fidĩ quȩ hos saluaret non solumig¬
noscens s & iustificans eos. Multũ gͦ
inter est int̾ legẽ & legẽ. Tunc enĩ
maculati peccato. uultũ moisi. Descen¬
dentᷤ de monte cũ lege accepta inta¬
bulis intueri non poterant.: quia gło¬
sa facta erat facies eiꝰ ne apeccatoribꝰ
posset aspici. qͥa digni erant morte
Quc nunc gła euaeuatur ꝑ legẽ sp̃s. cũ
accepta remissione peccatorum facti
icisti dignisunt aspitere & possunt
głam ds. Siẽ uiderunt in monte pe¬
multomagis habundauit ministra¬
tio iusticiȩ in gła. Hoc dicit quia am
quã in morte. Quanuis iuste daninet.
tamen adlaudẽ ꝓficit magis si indul¬
geat. ut ⁊ issit reus corrigere se. Hec
emĩ głosum factũ ẽ. id quod głificatũ ẽ

Expanded text:
atio Spiritus erit in legis fidei, quam legis Moysi, quamvis enim ad hoc data sit lex Moysi, ut prodesset: comtempta tamen, facta est lex mortis. Ergo quia peccatoribus providere non potuit, venit lex fidei, quae hos salvaret, non solum ignoscens, sed et justificans eos. Multum ergo interest 177 inter legem et legem; tunc enim maculati peccato in vultum Moysi, descendentis de monte cum lege accepta in tabulis, intueri non poterant; quia gloriosa facta erat facies ejus ne a peccatoribus posset aspici, qui digni erant morte . Quae nunc gloria evacuatur per legem Spiritus, cum accepta remissione peccatorum facti justi, digni sunt aspicere et possunt gloriam Dei, sicut viderunt in monte Pemulto magis abundabit administratio justitiae in gloria. Hoc dicit, quia amquam in morte: quamvis juste damnet, tamen ad laudem proficit magis, si indulgeat; ut possit reus corrigere se. Nec enim gloriosum factum est id, quod glorificatum est
Abbreviated transcription (Latin):
Ayt nunquid indigeinꝰ sic̃ quidã cõm̃da¬
ticiis epłis aduos. aut ex uobis : hoci¬
cens & suũ sensũ purgat. & adhuc pse¬
udo apłos notat: quos ꝓpͥi honoris &r
questus causas circiũre ȩccłias ꝓbat ad
auferendã ñ ad tribuendã salutẽ echiᷤᷤ
erant quibꝰ dñs dicit: comeditis domꝰ uidi¬
arũ & pupillorũ orationẽ longa ore¬
tes. ꝓptea accipietis maiꝰ iditiũ. hi en̾
& res corũ & animas eorũ inuidebant.
Apłs autẽ nec res corũ tangebat & u̾itast
doctrine ammas corũ saluabat. Non
gͦ carnalit s spĩalit̾ se cõmendabat ad
ꝓfectũ salutis illorũ: ut hoc de illo erł
derent quoderat. qr qͥ de bono male
sentit pecra: Ne ꝑhoe cõiuendato
bȩc istis magis ꝓficit. Epistola nr̃a
anũ qui cũ illo eiant. Semꝑ enĩ de sa¬
lute eorũ cogitabant. Cũ gͦ in corde
sunt apłi & corũ qui cũ ipso erant. epi¬
stola sunt scripta in cordibꝰ eorũ. quia
qui semꝑ alicuiꝰ memorẽ. scriptꝰ ẽ. in aĩo

Expanded text:
quid indigemus, sicut quidam, commendatitiis epistolis ad vos, aut ex vobis. Hoc dicens, suum sensum purgat, et adhuc pseudoapostolos notat, quos proprii honoris et quaestus causa circuire Ecclesias probat, ad auferendam, non ad tribuendam salutem. Ex his erant quibus dicit Dominus: Comeditis domos viduarum et pupillorum oratione longa orantes, propterea accipietis majus judicium . Hi enim et res eorum, et animas invadebant: Apostolus autem nec res eorum tangebat, et veritate doctrinae animas eorum salvabat. Non ergo carnaliter sed spiritualiter se commendabat ad profectum salutis illorum, ut de illo hoc crederent, quod erat; quia qui de bono male sentit, peccat: ac per hoc commendatio haec istis magis proficit. Epistola nostrorum qui cum illo erant; semper enim de salure eorum cogitabant. Cum ergo in corde sint Apostoli, et eorum qui cum ipso erant, epistola sunt scripta in cordibus eorum; quia qui semper alicujus memor est, scriptus est in animo
Abbreviated transcription (Latin):
sentimꝰ magis ꝑegrinari. a corꝑe. & p̃¬
demꝰ enĩ fichutiã ꝓmissionis di & scien¬
tes multũ expedire illic eẽ. quod inle¬
culo consentiunt & optant excedere ll
corꝑc. ut requiescant usq aadiẽ resur¬
rectionis sub altare di. Ido enĩ conten¬
dimꝰ siue psentes siue ꝑ egrinantes place¬
re illi. Id agendũ dicit & bonis oꝑibꝰ
insistendũ. ut sine ĩ hac adhucutta posta plit¬
ei. siue aute tribunal xp̃i presentes¬

Expanded text:
egrinari a corpore, et prbentes enim fiduciam promissionis Dei, et scientes multum expedire illic esse, quam in saeculo, consentiunt et optant excedere de corpore; ut requiescant usque in diem resurrectionis sub altare Dei. Et ideo contendimus sive praesentes, sive peregrinantes placere illi. Id agendum dicit, et bonis operibus insistendum; ut sive in hac adhuc vita positi, sive ante tribunal
Abbreviated transcription (Latin):
indui cupientes s quidẽ induti non midi
inueniam᷑. Propterea dicit inp̃cibꝰ i¬
gemisci. ut gła ꝓmissa decȩlis possit re¬
surgentes inducre. Hoc gͦ desiderantes in¬
sistũt p̃cibꝰ. ne surgentes recepto utiq
coꝵꝑe. nudi idẽ. alieni ꝓmissa gła inue¬
niantur. Hoc enĩ opus÷ ut induta ant¬
quȩ .ẽ. inmutatio in cdaritatẽ. Mors emĩ
decerra .ẽ. resurrectio de cȩlis. sitam̃

Expanded text:
erindui cupientes; siquidem induti, non nudi erindui cupientes; siquidem induti, non nudi inveniamur. Propterea dicit in precibus ingemisci, ut gloria promissa de coelis possit resurgentes induere. Hoc ergo desiderantes insistunt precibus; ne resurgentes, recepto utique corpore, nudi, id est, alieni a promissa gloria inveniantur. Hoc enim opus est, ut induta aniquae est immutatio in claritatem. Mors enim de terra e
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Desidium gelestiũ & spũaspã ha¬
entes hȩc p̃sentia & terrena sꝑnere
pstetur: quia ad comꝑationẽ spualiũ
he nulla sunt: sic em̃ suit hȩc adsu¬
perna quo modo figura adueritatẽ: figa
habitationis dissoluat᷑.: quia ȩdificationẽ
adõ habemus domũ ñ manu factã ec̃nã
incelis. Hac fidutia dic̃ non timendũ
dissolui de corꝑe uolentia infideliũ
aut sorte uitȩ: quia p̃ꝑata ẽ. huiꝰ mõi hõibꝰ ha¬
bitatio in cęlis ȩt̃na. ut tͤemꝑali & t̾rena
expulsi inꝑpetua domo recipiant᷑. Unde
alius peat: sitam̃ occidsit libenter feren¬
dum ẽ. Terrestrẽ enĩ domũ carnẽ hat̃
dicit quia mortałẽ. Qd̾si de hac disso¬
luti fuerimꝰ edificatã inueniemꝰ in ce¬
lis domum eteruã ħ domꝰ corpus im¬
mortale significat. in quo resurgentes
semꝑ erimꝰ: cuiꝰ forma iã inceł : in ddomiui
corpe declarata Et em̃ in ħ ĩ gemiscimꝰ¬
corp̃e. habitađo nr̃o quo d de crlo ẽ suꝑ¬

Expanded text:
sunt. Desiderium coelestium et spiritualium habentes, haec praesentia et terrena spernere profitetur; quia ad comparationem spiritualium haec nulla sunt. Sic enim sunt haec ad superna, quomodo figura ad veritatem: figura habitationis dissolvatur, quia aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam, aeternam in coelis. Hac fiducia dicit non timendum dissolvi de corpore violentia infidelium, aut sorte vitae; quia praeparata est hujusmodi hominibus habitatio in coelis aeterna, ut de temporali et terrena expulsi, in perpetuam domum recipiantur. Unde alius pereat; si tamen acciderit, libenter ferendum est. Terrestrem enim domum carnem hanc dixit, quia mortalis est: ut si de hac dissoluti fuerimus, aedificatam inveniemus in coelis domum aeternam. Haec domus corpus immortale significat, in quo resurgentes, semper erimus, cujus forma jam in coelis est in Domini corpore declarata. Etenim in hoc ingemiscimus habitaculo nostro, quod de coelo est, sup
Abbreviated transcription (Latin):
hec uult illos eẽ. obe. dientes ut confir.¬
ment frẽm in caritate. suscipientes inc̃¬
munione. Si cui autẽ aliquid do¬
nastis & ego. Manifestũ ẽ. quia quod
iubet fieri ipse facit: nec potest hocab¬
nuere quodetiã obsecrars ut fiat scri¬
bit cũ haberet potestatẽ iubendi. sedq

Expanded text:
hoc vult illos esse obedientes, ut confirhoc vult illos esse obedientes, ut confirment fratrem in charitate, suscipientes eum in communionem. Si cui autem quid donastis, et ego. Manifestum est quia quod jubet fieri, ipse facit: nec potest hoc abnuere, quod etiam obsecrans ut fiat, scribit; cum haberet potestatem jubendi. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ammo ÷. hoc ẽ. si correptꝰ statĩ in animo
doleat: ꝓfecto haberet fructũ. Deniq
guisset eũ ꝓpħa cõmotus animo statim
meruit ueniã. Et dauid in causa urie
cethei correptus quia cognouit peccasse¬
se : deliclũ eiꝰ deletũ ẽ. Ita c apł s illũ
qui incestũ cõmiserat habens uxorẽ patriᷤ
obiurgatũ & abiectũ dolentẽ reuocari iu¬
bet: ne diu uidens se contristatũsꝑni. dsꝑans
de se daret animũ ad mundũ fruendũ.
quasi qui locũ apud dm̃ iam non haberet.
Hoc ẽ. maiore tristicia absorberi desꝑantẽ
de se conu̾ti ad dimitrenda peccata qui¬
bꝰ gͣuatꝰ absorbeat᷑ a scda morte. Hȩc eñ
uera penitentia ẽ. iã cessare a peccato. Sie
in illo caritatẽ. Ad hoc enĩ & scripsi. ut
scirẽ an inomnibꝰ obedientes estis. Quan.¬
tũ datur intelligi obedientes hos factos
in ceteris ꝓbat: em̃dauerant enĩ quȩ ad
ordinẽ ȩccłiasticũ ꝑtinent. Unde etiã in

Expanded text:
animo est, hoc est, si correptus statim in animo animo est, hoc est, si correptus statim in animo doleat, protinus, habet fructum. Denique guisset eum propheta, commotus animo statim meruit veniam . Et David in causa Uriae Hethaei correptus quia cognovit se peccasse, delictum ejus deletum est . Ita et Apostolus illum, qui incestum commiserat, habens uxorem patris, objurgatum et abjectum, dolentem revocari jubet; ne diu videns se contristatum sperni, desperans de se, daret animum ad mundum fruendum, quasi qui locum apud Deum jam non haberet. Hoc est enim majori tristitia absorberi, desperantem de se converti ad admittenda peccata, quibus gravatus absorbeatur a secunda morte. Haec enim vera poenin illum charitatem: nam ad hoc scripsi, ut probarem an in omnibus obedientes sitis. Quantum datur intelligi; obedientes hos factos in caeteris probat; emendaverant enim quae ad ordinem ecclesiasticum pertinent. Unde etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mltas lacrimas. ut non contristemini
secdut cognoscatis caritatẽ quã habeo ha¬
bundantiꝰ in uob̃. Manifestũ ⁊ quia qũ
hȩc affectu quis aliquẽ corripit ut pł
illo doleat peccatis eiꝰ: Nonutiq ut il¬
lũ contristet corripit. sed ut ostendat
illi quo amore diligat eũ. qui enĩ non
fectu corripit frẽm contristat. Insulta
enĩ. qui non Rlolet frĩ. Siquis autẽ
contristauit. non me contristauit s er
parte.att non onerẽ uos om̃s. Om̃s hos
pulo sunt sic̃ in pͥma epła memoraui:
higͦ ex parte scõrũ sunt. quos contrista¬
tos mnerore fris significat: ficut & semet¬
ipsũ. hoc dicens honerauit peccantẽ.
Uel eum qui peccauerat: plus eĩ fit reꝰ
in cuiꝰ delicto multi tribulantͤ᷑ ac ꝑ hoc
horrere. Ita ut econtra magis donetis
&e consolemins. neqͦ modo habundan¬
tiore tristicia absorbeat᷑ qui eiꝰ modi est.
Afflicto homini peccati ꝓprii causa sub¬
uemre p̃cepit: qͣuia penitentia si de uero

Expanded text:
ontristemini, sed ut cognoscatis quam charitatem habeam abundantius in vobis. Manifestum est quia quando hoc affectu quis aliquem corripit, ut plus illo doleat peccatis ejus; non utique ut illum contristet, corripit: sed ut ostendat illi, quo amore diligat eum. Qui enim non ratrem contristat; insultat enim, qui non condolet fratri. 174 Si quis autem contristavit me, non me contristavit, sed ex parte; ut non onerem vos omnes. Omnes hos pulo sunt, sicut in prima epistola memoravi. Hi ergo ex parte sanctorum sunt, quos contristatos in errore fratris significat, sicut et semetipsum. Hoc autem dicens, oneravit peccantem, vel eum qui peccaverat. Plus enim fit reus, in cujus delicto multi tribulantur: ac per het pluribus horrere. Ita ut e contra magis donetis, et consolemini; ne quomodo abundantiori tristitia absorbeatur, qui ejusmodi est. Afflicto homini peccati proprii causa subvenire praecipit; quia poenitentia, si de vero
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽ. ut uixta fidẽ illorũ fiat eis.
Aliis autẽ odor uitȩ ad utã. Uerũ ẽ.
quia fidis sermo auditꝰ dĩ nuntiꝰ ẽ. sa¬
lutis et̃nȩ: & scdm fidẽ eorũ continget
eis. Siue gͦ in his qui ꝑeunt. siue in
his qui salui fuint. xp̃i bonꝰ oclor erant

Expanded text:
cesse est ut juxta fidem illorum fiat eis. cesse est ut juxta fidem illorum fiat eis. Aliis autem odor vitae ad vitam. Verum est, quia fidis sermo auditus Dei nuntius est salutis aeternae, et secundum fidem illorum continget eis. Sive ergo in his, qui pereunt, sive in his, qui salvi fiunt, Christi bonus odor Deo erant
Abbreviated transcription (Latin):
dõ lande dignus ineo qui cretit: nc uitu¬
perabilis in illo qui non credit. Quiuꝰ ñ
recte asserit xp̃m malus odor ÷ dõ tã in illiᷤᷤ
qͥ fidi st̃. quã in illis qui difsidunt.
Pitͥsq enĩ reꝰ erit qui enĩ diffidit: iocir¬
couidet᷑ non credere quia ꝑuersũ ẽ qđ̃ au¬
gis locutus ẽ. ut sic̃ in lege qui hostias
bono uoto offerebat bonꝰ odor erat dõ
& acceptabilis: Ita & nunc p̃cticationis uint̾
doctrinȩ odorẽ prestat flagrantẽ dõ. Qmͣ
ob causã auxilis suistutos pr̃abat ds
derent patentibꝰ auribus siue iudeis fi¬
ue gentilibꝰ addito hic sacramento nati¬
uitatis dñi iłru scđm uoluntatẽ dĩ & pa¬
tris eiꝰ inimitatẽ ficdi salutaris ad salut̃
credetitiũ & ꝑditionẽ diffidentiũ.
Aliis quidẽ odor mortisin mortẽ ħ dic̃ qr
mneredulis p̃dicatio crucis xp̃i odor mor¬
tis est audientes enĩ uerbum dĩ saccipi¬
unt quasi pestẽ ex qua orit᷑ mors. & ne-¬

Expanded text:
Deo, laude dignus in eo qui credit, nec vituperabilis in illo qui non credit: qui vero non recte asserit Christum, malus odor est Deo, tam in his qui fidi sunt, quam in illis qui diffidunt; pro utrisque enim reus erit. Qui enim diffidit, idcirco videtur non credere; quia perversum est, quod augis locutus est, ut sicut in Lege qui hostias bono voto offerebat, bonus odor erat Deo et acceptabilis: ita et nunc praedicationis virtus doctrinae odorem praestat flagrantem Deo. Quam ob causam auxiliis suis tutos praestabat Deus derent patentibus auribus, sive Judaeis, sive gentilibus, addito his sacramento nativitatis Domini Jesu secundum voluntatem Dei et Patris ejus in unitate fidei salutaris ad salutem credentium, et perditionem diffidentium. Aliis quidem sumus odor mortis in mortem. Hoc dicit, quia incredulis praedicatio crucis Christi odor mortis est; audientes enim verbum Dei, sic accipiunt quasi pestem, ex qua oritur mors: et ne
Abbreviated transcription (Latin):
uolentibꝰ eis emendare se: offerunt com¬
ne it̾m intristicia uenirẽ ad uos. Aptũ
c̃. quia idõ uoluit ire. ne forte corripiẽs
paucos. multos contristaret. Ipse enĩ
contristatus: compatiunt᷑ enĩ omĩa mẽ¬
bra uniꝰ merort. Sienĩ contristo uoᷤ.
& quis ẽ. qui me lȩcificet. nisi qui contri¬
stat᷑ ex me: hoc dic̃ quia non uult eos
contristare.s quia percatis studuerant.
necesse erat illos contristari inuito apło
Ita tñ ut de ceto obaudieutes facti leciti¬
carent eo qui contristabant᷑ cũ cisut qͥ
corripiendo contristauerat eos letaret᷑
ex eis dũ corrigunt᷑. Ldo & scripsihoc ipsũ
ne cũ uenissẽ tristiciã haberẽ a quibꝰo
poͥtuerat me gaudere. c̃ertũ habens qr
meum gaudiũ om̃ũ ur̃m ẽ. Iccirtodic̃
hec se scripsisse ut postea uemens ñ es¬
s& unde contristaret᷑ sullatis antiis. s gau¬
ab infidelibus tribulatiombꝰ afficiebant᷑
abhis utiq gͣudent qui crecuiderant.

Expanded text:
volentibus eis emendare se, offerunt comne iterum in tristitia venirem ad vos. Apertum est quia ideo noluit ire, ne forte corripiens paucos, multos contristaret, ipse etiam contristatus; compatiuntur enim omnia membra unius moerori. Si enim ego contristo vos, et quis est qui me laetificet, nisi qui contristatur ex me? Hoc dicit, quia non vult eos contristare: sed quia peccatis studuerant, necesse erat illos contristari, invito Apostolo; ita tamen ut de caetero obaudientes facti, laetificarent eos, qui contristabantur cum eis; ut qui corripiendo contristaverat eos, laetificaretur ex his, dum corriguntur. Ideo et scripsi hoc ipsum, ne cum venissem, tristitiam haberem, a quibus oportuerat me gaudere: certum habens, quia meum gaudium omnium vestrum est. Idcirco dicit haec se scripsisse, ut postea veniens, non esset unde contristaretur, sublatis vitiis: sed gauab infidelibus tribulationibus afficiebatur, ab his utique gauderet, qui crediderant.
Abbreviated transcription (Latin):
fecit nec inuentus ẽ. dolus in orẽ eiꝰ. Et
quia participes hos cõmunis fidi dixit:
Resuscitatos constitu&e uobisc̃ ut uniꝰ fi¬
di in una sit domo pacis. Cũ enĩ intelli¬
gunt quia ꝓ ipsis patiunt᷑ exitia. Et isti
solliciti sunt de passionibꝰ horũ uelut
cõpatientes simul & participes erunt
iuita ꝓmissa: ut simul contristati simul
gaudeant.ꝓpt̾ illoᷤsic loquitur quiresir¬
rectionem negabant. quos & in pͥma
epła exꝓbat.. Domia enĩ ꝓ uob̾ ut¬

Expanded text:
fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Et fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Et quoniam participes hos communis fidei dixit, resuscitatos, inquit, constituet vobiscum; ut unius fidei in una sint domo pacis. Cum enim intelligunt quia pro ipsis patiuntur exitia, et isti solliciti sunt de passionibus horum velut compatientes, simul et participes erunt in vita promissa; ut simul contristati, simul gaudeant. Propter illos sic loquitur, qui resurrectionem negabant, quos et in prima epistola exprobrat. Omnia enim propt
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑalã fiat in hac mortali carne nr̃a.
tuis xp̃c. huic mortali carninr̃e p̃stet᷑:
hoc ẽ. non timere moriꝑꝑ resurrectionẽ
eorũ morti subiciebant᷑. Qentibus enĩ
p̃dicantes inmiticias sibi. extitabant
tam a iudeis quam a gentilibus usq ad
uobiscum. Iddo enĩ ꝓ ipsis tanta patiebã-¬
tur mala: ut inuncẽ sibi copularent᷑ in
didit fut᷑am resurrecꝰtionẽ securꝰ gͦ de
futura uita p̃sentẽ uitã non habet ca¬
rã. quippe cum hoc credat᷑ ut tunc illa
beata uita sꝑetur. si hec contempnat᷑.
securus gͦ quia quod credidit uerũ ẽ:
audet hoc p̃dicare ut ceteros speisue
participes faciat. Scientes quod qui
sucitauit dñm iħm & nos cũ iłu exsus¬
citaliit & constitust uob̾cum. hac spedi-¬
surrectionis dñi iłu quiꝰ fut᷑i erunt qui
credunt. Quia sicut in adam om̃s mo¬
riunt᷑. ita & in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑.
Adã enĩ forma mortis ẽ. causa peccati. xp̃c
uero forma inteꝑꝑsticiã: qͥa peccatum non

Expanded text:
su palam fiat in hac mortali carne nostra. tuis Christus, huic mortali carni nostrae praestetur, hoc est, non timere mori propter resurrectionem eorum morti subjiciebantur; gentibus enim praedicantes, inimicitias sibi excitabant tam a Judaeis, quam gentilibus, usque avobiscum. Ideo enim pro ipsis tanta patiebatur mala, ut invicem sibi copularentur indit futuram resurrectionem. Securus ergo de futura vita, praesentis vitae non habet curam; quippe cum hoc credatur, ut tunc illa beata vita speretur, si haec contemnatur. Securus ergo quia quod credidit, verum est, audet hoc praedicare, ut caeteros spei suae participes faciat. Scientes quod qui suscitavit Dominum Jesum, et nos cum Jesu suscitabit et constituet vobiscum. Hac spe disurrectionis Domini Jesu, quid futuri erunt qui credunt; quia sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur. Adam enim forma mortis est, causa peccati: Cropter justitiam; quia peccatum non
Abbreviated transcription (Latin):
est et non: s ẽ. in illo fuit. Quantũ acͥ
ido neos p̃dicatores ꝑtinet hoc debet tẽ.
ut sit ap̃ illos. ẽ. ẽ. ñ. ñ: ut non aliud
faciant quã seiunt utile. Quia eñ fre¬
utilitatẽ. iõ apłs uolĩtati sue utilitatẽ p̃posutiue
iret adillos. N xp̃o enĩ iħu non fut
ẽ. & non s ẽ. in illo fuit: quia ñꝙͣ ali¬
uduoluit quã ẽ. utile. Semꝑ enĩ uolun¬
tas eiꝰ cũ utilitate ẽ ne ĩmutatus em̃ ut

Expanded text:
Est et non: sed Est in illo fuit. Quantum ad Est et non: sed Est in illo fuit. Quantum ad idoneos praedicatores pertinet, hoc debet esse, ut sit apud illos, Est, est, non, non; ut non aliud faciant, quam sciunt utile. Quia enim freutilitatem, ideo Apostolus voluntati suae utilitatem praeposuit, ne iret ad illos. In Christo enim Jesu non fuit, Est et Non, sed Est in illo fuit; quia numquam aliud voluit, quam est utile. Semper enim voluntas ejus cum utilitate est: nec immutatus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tate uai. Ido ne forte istud de apło
arbitrarentur. hoc purgat quia non
istud leinter s cum consilio fecit ut
non impleret qͦd disposuerat. Aut
nonqͥt que cogitoiuquit sođm carnẽ co-¬
gito: Qui enĩ scdm carnẽ cogitat. tẽ
non implec quȩ disponit qũ aut ꝑso¬
nis amplioribꝰ defert aut certe lucris
implet: qñ ꝓuidentiꝰ aliquid ꝓsalute
amiinȩ meditat᷑. Sic̃ &e apłs ido nonimr¬
pleitt que uoluerat: ut ꝑ hoc ipsũ me¬
liores efficerent᷑ scientef. Ido distulisse
eũ quia quidã adhuc inter eos nonse
purificauerunt a peccatis. ut sit in qͥt
non aliud egit quam sciit agendũ: quia
utilitas anteponenda ẽ. uoluntati. Hic sen¬
sus sp̃ialis ẽ: carnalis autẽ sensus sic mit¬
tatur ut auceponat uoluntatẽ utilita
in se dicit dĩ p̃dicationẽ. Nã hoc faciunt
adulatores. Frequent̃ enĩ ne hõie̾ offen¬
dant: q̃ uera st̃ p̃termitunt. Dĩ enĩ
tus ẽ. ꝑ me siluanũ & thimotheũ ñ fuit

Expanded text:
tate uti? Ideo ne forte istud de Apostolo arbitrarentur, hoc purgat; quia non istud leviter, sed cum consilio fecit, ut non impleret, quod disposuerat. Aut numquid quae cogito, inquit, secundum carnem cogito? Qui enim secundum carnem cogitat, tunc non implet quae disponit, quando aut personis amplioribus defert; aut certe lucris implet, quando providentius aliquid pro salute animae meditatur; sicut et Apostolus ideo non implevit quod voluerat, ut per hoc ipsum meliores efficerentur, scientes ideo distulisse eum, quia quidam adhuc inter eos non se purificaverant a peccatis. Ut sit, inquitnon aliud egit, quam scivit agendum; quia utilitas anteponenda est voluntati. Hic sensus spiritalis est: carnalis autem sensus sic mutatur, ut anteponat voluntatem utilitatin sedicit Dei praedicationem: nam illud faciunt adulatores. Frequenter enim, ne homines offendant, quae vera sunt, praetermittunt. Dei enim tus est, per me et Silvanum et Timotheum, non fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
iã ignotũ eͣni ut donẽt etiã ipsi hortatur.
Ie possideam᷑ a sathana nec enĩ ignoramꝰ¬
uersutias eiꝰ. Hoc dicit quod supͣmemo¬
ialii. quia consolatio debet subsequi frẽm
delutũ flentẽ. ne diu contristatus & con¬
temptus a caritate ȩccłiȩ. incipiat. desꝑa¬
it de se.ꝙ uidens qui semꝑ insidiis & sub

Expanded text:
 hortatur? Ne possideamur a satana; non enim ignoramus astutias ejus. Hoc dicit quod supra memoravi, quia consolatio debet subsequi fratrem delictum flentem; ne diu contristatus, et contemptus a charitate Ecclesiae, incipiat desperare de se, et videns qui semper in insidiis est sub
Abbreviated transcription (Latin):
Drat ne adhuc exulcerato ammo aduer¬
sum illũ durũ illis eẽc. habere cũ illo
cõmunionẽ eccłiȩ. Neq eñi tanta iud
erat quanta in apło ꝓuidentia ut sta¬
tim intelligerẽt facie̾ dũ ẽẽ. quod dice¬
bat apłs. in causa huiꝰ dũ taxat. Io ob¬
secrat᷑ ut dimittant illi significans dñ
illi ignouisse. quia nichil sine d̃i spũ age¬
bat apłs. Et enĩ ego quod donaus
gͣuat illos. quia si magister petentibꝰ dis¬
cipłis donauit cui uoluerunt peccatũ:⁊
quanto magis obaudire debent discipłi
magistrũ: Et ut ratũ ei cui donauit
ostenderet apud dmñ: ait. In ꝑson a xp̃i
se donasse quod donauit. Hoc̃ accepto
tuilisse xpm curiꝰ legatione fungebat᷑. uit
factũ apłi factũ sit xp̃i sicut dixit. Qe¬
cunq solueritis suꝑ t̾rã: erunt soluta ce
incȩlo. Si gͦ huic ꝓ quo petiuerunt per¬

Expanded text:
to animo adversus illum, durum illis esset habere cum illo communionem Ecclesiae. Neque enim tanta in eis erat, quanta in Apostolo providentia; ut statim intelligerent faciendum esse, quod dicebat Apostolus in causa hujus dumtaxat: ideo obsecrat ut dimittant illi, significans Deum illi ignovisse; quia nihil sine Dei Spiritu agebat Apostolus. Etenim ego quod donavi, gravat illos; quia si magister petentibus discipulis donavit, cui voluerunt, peccatum; quanto magis obaudire debent discipuli magistro? Et ut ratum ei, cui donavit, ostenderet apud Deum, ait in persona Christi se donasse, quod donavit: hoc est, accepto tulisse Christum, cujus legatione fungebatur; ut factum Apostoli, factum sit Christi, sicut dixit: Quaecumque solveritis super terram, erunt soluta et in
Abbreviated transcription (Latin):
dit regiã honorisicentiã. sicut dicit pe¬
trus apłs. Quia sumꝰ inquit genis
regale ꝑ unxionẽ spĩalẽ cuiꝰ typꝰ fuit
in regibus iudeorũ. Qui & signauit
nos dando sp̃m suũ nob pignus ait
ñ ambigamꝰ de ꝓmissis ciꝰ. Si enĩ ad¬
huc mortalibus sp̃m suiĩ credidit: ddu¬
bium non ẽ. quia iã in mortalibus ad¬
datꝰ głam. Unt̃ tñ opꝰ dicit patris ꝙ fi¬
lii quia & xp̃m dicit confirmare or
dm̃. Queni enĩ confirmat filiꝰ con¬

Expanded text:
rificentiam, sicut dicit Petrus apostolus: Quia sumus, inquit , genus regale per unctionem spiritalem, cujus typus fuit in regibus Judaeorum. Qui et signavit nos, dando Spiritum suum nobis pignus; ut non ambigamus de promissis ejus. Si enim adhuc mortalibus Spiritum suum credidit, dubium non est quin jam immortalibus addat ad gloriam. Unum tamen opus dicit Patris et Filii; quia et Christum dicit confirmare, et Deum. Quem enim confirmat Filius, con
Abbreviated transcription (Latin):
enẽ. Om̃is eñ sũma ꝑfectionis in trum¬
iate consistit. Eõo ucro testẽ adm̃ inuo¬
od in animã meã: quod parcens uobisñ
ueni corĩthũ. Nunc manifestat quacau¬
sacũ uoluisset ire adillos distulit. ut tuc
iret qñ iã ꝓpe om̃s em̃datos inueniret
hisenĩ nc̃ loquit᷑ qui indebant᷑ se corri¬
ere:. s oꝑa non dabat᷑ ut hoc implerem.
Iuiagͦ corripere illos necesse erat it̃ suũ
Au alros conuertit: ne contristaret mul¬
. Et hoc fuit illis parcere. quod ut m̃itibꝰ
oꝵ comm̃d&. dm̃ cestẽ dat. ne putarẽt
nelignos se tc̃. &. contẽpti ali illo: qͥuo
comꝑto ut p̃sentiam eiꝰ mererent᷑ emen¬
darerit se. Nonquł dñem̃ fidei urȩ:
s adiutores sumꝰ gaudii ur̃i. E ide enĩ

Expanded text:
 omnis enim summa perfectionis in Trinitate consistit. Ego vero testem Deum invoco in animam meam, quod parcens vobis, nondum veni Corinthum. Nunc manifestat qua causa, cum voluisset ire ad illos, distulit; ut tunc iret, quando jam prope omnes emendatos inveniret. His enim nunc loquitur, qui videbantur se velle corrigere, sed operam non dabant, ut hoc implerent. Quia ergo corripere illos necesse erat, iter suum in alios convertit; ne contristaret multos, et hoc fuit illis parcere. Quod ut mentibus eorum commendet, Deum testem dat; ne putarent se indignos esse, et contemni ab illo: quo comperto, ut praesentiam ejus mererentur, emendarent se. Non quod dominemur fidei vestrae, sed adjutores sumus gaud
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ sensũ aptatã: cuiꝰ p̃dicat ores
dupplici gn̾e in sapientia carnali ac¬
cusat. Quia & iuxta mundi fensum p̃di¬
cabant. ne facile offenderent. homines:
& questus causahocagebant ꝓpriis lu¬
cris carualibꝰ carnalibꝰ studentes. Unde
apłs nunquam acorinthiis sũptus uolu¬
it acciꝑe: ne his occasionẽ dar&. eo qd̾
similis eis eẽt. in hac re: hinc est quod
dicit. habundantiꝰ apud uos sĩplicit̾ sumꝰ¬
ꝯu̾sati: quia cũ ab aliis acceꝑit. ab his no¬
luit ne arguendi eos auccoritatẽ amit¬
teret. Non enĩ alias scripsimꝰ uobis
quã quȩ legistis & cognoscitis. Ca se dhi¬
cit scrib̾e quȩ non solum litt̾is cerner̃.
s. &. oꝑibꝰ eius manifesta haberent. ut
ꝓbaret ea que loquit᷑ gestis se implere
quibꝰ uniꝰcuiꝰq mens & ꝓpositũ dĩcit᷑.
Sꝑo autr̃ quod usq infinẽ cognoscstis
sicut & cognouistis nos ex parte. quia

Expanded text:
humanum sensum aptatam , cujus praedicatores humanum sensum aptatam , cujus praedicatores duplici genere in sapientia carnali accusat; quia et juxta mundi sensum praedicabant, ne facile offenderent homines: et quaestus causa hoc agebant, propriis lucris carnalibus studentes. Unde Apostolus numquam a Corinthiis sumptus voluit accipere; ne his occasionem daret, eo quod similis eis esset in hac re. Hinc est quod dicit: Abundantius apud vos simpliciter conversati; 172 quia cum ab aliis acceperit, ab his noluit, ne arguendi eos auctoritatem amitteret. Non enim alia scribimus vobis, quam quae legistis et cognoscitis. Ea se dicit scribere, quae non solum litteris cernerent, sed et operibus ejus manifesta haberent; ut probaret ea, quae loquitur, gestis se implere, quibus uniuscujusque mens et propositum discitur. Spero autem quod usque ad finem cognoscetis, sicut et cognovistis n
Abbreviated transcription (Latin):
one cel ebret᷑ ꝓ nob̃ Hoc dicit quia
ure eis ingerebant᷑. Ac ꝑ hoc quia om¬
nũ causa ẽ. cunctidõ grãs referant. cõm
cesat temptatio: aut cũ otitur simul
obsecrent᷑. G ła enĩ nr̃a hȩc ẽ. testimo¬
mũ conscientiȩ nr̃ȩ. Hoc dicit quiꝰ de con¬
scientia sua p̃sumebant q̃uia pura erat
abom̃i simulatione. Quãobrẽ de dĩaux¬
iliis non diffidebant. Quia insimplici¬
tate & sinceritate non in sapientia car¬
uali s in grã dĩ conuersati su¬
mꝰ in hoc mundo. habundantiꝰ ante ap̃
los. Hȩc ẽ. gła conscientiȩ nr̃ȩ quã dixit
limplicitas &e sinceritas.& quia hec de dĩ
destrina sunt adiecit. Non in sapientia
carnali s in gr̃a dĩ. ut ostenderet non
humanȩ sapientiȩ s eũgłicȩ p̃cticationi
libam se conscienuiã cxibuisse. p̃terita re¬
plicat. Hoc enĩ signficat quod in pͥma
epła arguit fuscatã p̃dicationẽ unta

Expanded text:
one celebretur pro nobis. Hoc dicit, quia one celebretur pro nobis. Hoc dicit, quia  et pressurae eis ingerebantur: ac per hoc, quia omnium causa est, cuncti Deo gratias referant, cum cessat tentatio: aut cum oritur, simul obsecrentur. Gloria enim nostra haec est testimonium conscientiae nostrae. Hoc dicit, quia de conscientia sua praesumebant, quae pura erat ab omni simulatione; quamobrem de Dei auxiliis non diffidebant. Quia in simplicitate et sinceritate, non in sapientia carnali, sed in gratia Dei conversati sumus in hoc mundo: abundantius autem apud vos. Haec est gloria conscientiae, quam dixit, simplicitas et sinceritas. Et quia haec de Dei doctrina sunt, adjecit: Non in sapientia carnali, sed in gratia Dei; ut ostenderet non humanae sapientiae, sed evangelicae praedicationi liberam se conscientiam exhibuisse. Praeterita refricat; hoc enim significat, quod in prima epistola arguit fucatam praedicationem juxta
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ mala salutis illorũ causa patieban¬
tur: ut non gͣuius ferrent si corriꝑent᷑
errores illorũ abhis qui hȩc tã asꝑa to¬
lerabant ꝓ illis: quis enĩ medicorũ ũ
arguat susceptũ suũ neglegentius se
tractantẽ. he cura inedicinȩ eiꝰ siue effec¬
turemaneat᷑. Sed ipsi in nobis respon-¬
sum mortis habuimus. ut non simꝰ fidẽ¬
tes in nob̾: s in dõ qui suscitat mortuos.
lantã insolentiã unquitatis significat in¬
surrȩtisse contra fidi p̃dicatores: ut mor¬
tẽ autẽ ocłos hab̾ent. Demq ereptide
ipsa p̾ssura resuscitatos se dic̃t sic enĩ
afflicti fuerant. ut desꝑarent de p̃senti
uita: s quia  psidia sua non negat in
necessitate positis maxime suif. Eripu¬
it illos desꝑantes de semet ipsis fidentes
autẽ de dõ. Nimia enĩ p̃ssura deficere
ne. ut in multorũ facie donũ quod¬
in nos collatũ ẽ. ꝑ multos ingr̃arũ actio¬

Expanded text:
quae mala salutis illorum causa patiebanquae mala salutis illorum causa patiebantur, ut non gravius ferrent, si corriperentur errores illorum ab iis, qui haec tam aspera tolerabant pro illis. Quis enim medicorum non arguat susceptum suum negligentius se tractantem; ne cura medicinae ejus sine effectu remaneat? Quin et ipsi in nobis responsum mortis accepimus; ut non essemus fidentes in nobis, sed in Deo, qui suscitat mortuos. Tantam insolentiam iniquitatis significat insurrexisse contra fidei praedicatores; ut mortem ante oculos haberent; denique erepti de ipsa pressura, resuscitatos se dicunt. Sic enim afflicti fuerant, ut desperarent de praesenti vita. Sed quia Deus praesidia sua non negat in necessitate positis, maxime suis, eripuit illos desperantes de semet ipsis, fidentes autem de Deo. Nimia enim pressura deficere ne; ut quod multorum faciebus donum in nos collatum est, per multos in gratiarum acti
Abbreviated transcription (Latin):
estis passionũ: sic & sotii consolationis eri¬
tis. G ñ aliter loquit᷑ ut quia credenti¬
tium causa ꝑsecutionss patiebant᷑ a ꝑ-¬
fidis. subiecti imuriis. & passionibus&.
cedibꝰ. sic tt̾m auxilio dĩ lib̾abantur ad
consolationẽ credentiũ ne scandalũ
passi a fide excident: quia iniurie apło¬
rũ tẽptationes erant credentisĩ. Sicut
scriptsĩ ẽ. in ꝓpħa ⁊acharia. Percutiam
ꝑastorẽ. & disꝑgent᷑ oues g̾gis. Quanus
futura credant. fidelis. tñ int̃ ipsa pͥmor¬
dia p̃ssurȩ nouellis. faciunt scandalũ
Putant enĩ in anẽ eẽ. ꝓmissionẽ si ui
opp̃ssum uidint p̃dicantẽ. Sed hiã tir¬
mus ẽ. credens compatit᷑ cũ suo magistro.
fidens de spe fut᷑a. ut simul consolet᷑
cũ quo & cõpatur. Non enĩ uolumꝰ
facta c̃. in asia. qͥa supra modũ gͣuati
sumꝰ supͣ uir es. itaut d̾sꝑaremꝰ noᷤᷤ etiã ui¬
uere. Idõ passiones p̃ssurarũ indicat
ꝓpe usq ad mortẽ illatas. ut osteudat

Expanded text:
estis passionum, sic et consolationis eritis. Generaliter loquitur; ut quia causa credentium persecutiones patiebantur a perfidis, subjecti injuriedibus; sic iterum auxilio Dei liberarentur ad consolationem credentium, ne scandalum passi a fide exciderent; quia injuriae apostolorum tentationes erant credentium, sicut scriptum est in propheta Zacharia: Percutiam pastorem, et dispergentur oves gregis . Quamvis futura credant fideles, tamen inter ipsa primordia pressurae novellis faciunt scandalum: putant enim inanem esse promissionem, si vi oppressum viderint praedicantem. Sed si jam firmus est credens, compatitur cum suo magistro, fidens de spe futura; ut simul consoletur, cum quo et compatitur. Non enim volumus facta est in Asia; quia supra modum gravati fuimus supra vires, ita ut desperaremus nos etiam vivere. Ideo passiones pressurarum indicat prope usque ad mortem illatas, ut ostendat