comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit se ne de cetero peccet: neq peccatũ ei
dñabitur neq sub lege ẽ. Cessat enimcir¬
ca eum auetoritas legis: qr lib̾atus ẽ a pec-¬
cato. Quos enim reos tenet lex: a peccato
pot̃ ẽẽ sub lege. Quid gͦ᷑ Peccabimꝰ quia
sibi opponit: si ex deo ẽ inquit lex. eur
ñ debemus eẽ sub lege: Hoc purgat.
ac docet cum dĩ uoluntate qui auetor ẽ
enim recte data sit lex: data est enim ut¬
& reos ostenderet apud dm̃ qui peccaue
rant ante legẽ ⁊ timori eẽt ne de cetero
peccaretur. S quia infirmitate imbe¬
cillitatis suȩ genꝰ hominum a peccatis
se inhibere ñ potuit faccum obnoxium
mortis infernȩ: motus ds̃ pietate clem̃tiȩ
sue qͣ semꝑ humano generi subuenit pro¬
uidit ꝑ xp̃m quaratione desꝑatis iam
daretur medela.Ut remissione peccato¬
rum accepta eruti alege quȩ illos tene¬
bat obnoxios releuati ⁊ reꝑati dõ adtu¬
uante ꝑfidẽ uiciis a qͥb pͥus subacti fuerãt

Expanded text:
dit se, ne de caetero peccet, neque peccatum ei dit se, ne de caetero peccet, neque peccatum ei dominabitur, neque sub Lege est. Cessat enim circa eum auctoritas Legis, qui liberatus est a peccato; quos enim reos tenet lex, traditi supotest esse sub Lege. Quid ergo? peccabimus, quia sibi proposuit: Si ex Deo est Lex, inquit, cur non debemus esse sub Lege. Hoc purgat, ac docet cum Dei voluntate, qui Legis aucenim recte data sit Lex data est enim, ut et reos ostrunt ante legem, et timori esset, ut de caetero non peccaretur: sed quia imbecillitate infirmitatis suae genus humanum a peccatis se inhibere non potuit, factum obnoxium mortis inferni; motus Deus pietate clementiae suae, qua semper humano generi subvenit, providit per Christum, qua ratione desperatis jam daretur medela, ut remissione peccatorum accepta, eruti a lege quae illos habebat obnoxios, et relevati et reparati, Deo adjuvante per fidem, vitiis a quibus prius subacti fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
tes eẽtis ex mortuis uiuentes. Et m̃braur̃a
Sarma iusticiȩ deo. Tanta nos modestia con¬
uersationem niãm uult gub̾nare ut actꝰ
nr̃i usticiȩ dĩ ꝓficientes ñ mundanȩ iu¬
sticiȩ quia mundi iusticia sine fide ẽ xp̃i
sine qua non itita s mors ẽ: arma p̃beant
illi ad defendendos nos. Cui cum arma
ꝑ oꝑa bona prebemus: dignos facimus¬
nos adiuuari ab ea: Quia dĩ iusticia in¬
dignos despicit. Vbi enum iusticia d̾i fue¬
becillitatẽ nr̃am. Sic̃ enim peccato arma
prebemus cum male agimus: ita ⁊ iusti¬
ciȩ cum recte uersamur m̃bra nr̃a custo¬
dientes ab om̃i turpitudine. Peccatũ aũt
ur̃ĩ non dñabitur: ñ enim sublege estis
s sub grã. Si scdm p̃cepta quȩ dat am¬
om̃is peccator seruus ẽ peccati. & necesse
ẽ sit sublege quamdui remissã ñ accipit.
eccatum enĩ auctoritate legis reũ faẽ pec¬
cadorẽ. Ac ꝑ hoc eui data remissio ẽ ⁊ custo¬

Expanded text:
tes, essetis ex mortuis viventes. 61 Et membra vestra tes, essetis ex mortuis viventes. 61 Et membra vestra arma justitiae Deo. Tanta nos modestia conversationem nostram vult gubernare, ut actus nostri justitiae Dei proficientes, non mundanae justitiae quia mundi justitia sine fide est Christi, sine qua non vita, sed mors est arma praebemus illi ad defendendos nos: cui cum arma per opera bona praebemus, dignos nos facimus adjuvari ab ea; quia justitia Dei indignos despicit. Ubi enim justitia Dei fuebecillitatem nostram; sicut enim peccato arma praebemus, cum male agimus: ita et justitiae, cum recte versamur, membra nostra custodientes ab omni turpitudine. Peccatum aut non dominabitur; non enim sub Lege estis, sed sub gratia. Si secundum praecepta quae dat, amfacit peccatum, servus est peccati : et necesse est ut sit sub Lege, quamdiu remissa non accipit; peccatum enim auctoritate Legis reum facit peccatorem: ac per hoc cui data remissio est, et custo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a ab om̃i oꝑe iniquitatis c̃tinere debemꝰ:
ut inimicus nr̃ mermis intientus subi¬
ciatur. Et ñ dix̃ exhibete corprã ur̃a. sed
dictauerint ministris erratur. ñ toto cor¬
pr̃ẽ. S exhibete uos dõ tanꝗͣ ex mortuis
uiuentes. Mortem ignorantiã ⁊ infide¬
litatem cum mala uita significat: Quia
nemo sine parente ortum sumit uitȩ. oĩa
qui ñ agnoscit parentem om̃ium dm̃ eẽ
habetur ac si ñ sit. Ipse enu semet ipsum
ẽẽ negat: dum sine parente dõ ẽẽ putat.
taq ignorantia ⁊ turpis uita mors ẽ. Ci¬
cia enim ista mortẽ acquirunt. Non mor¬
tem hanc quȩ cõmunis ẽ om̃ib s mortẽ
gehennȩ sicut supramemoraui. ut cogni¬
tio parentis dĩ ⁊ scã conuersatio uita sit.
Non hȩc quȩ occasui subiacet s illa futuri seli
quȩ uocatur ȩterna. Quamobrem exhibete
uos inquit deo quem cognoscentes ꝓfeci¬
stis in salutem: ut inhonestȩ uitȩ nuncian¬

Expanded text:
nostra ab omni opere iniquitatis continere debemus, nostra ab omni opere iniquitatis continere debemus, ut inimicus noster inermis inventus subjiciatur. Et non dixit: Exhibete corpora vestra, sed ministris erratur, non toto corpore. Sed exhibete vos Deo, tamquam ex mortuis viventes. Mortem ignorantiam et infidelitatem cum mala vita significat; quia a enim nemo sine parente ortum sumit vitae, omniaqui non cognoscit parentem omnium esse Deuhabetur ac si non sit: ipse enim semetipsum esse negat, dum sine parente Deo esse se putat. Itaque ignorantia et turpis vita mors est; vitia eum ista mortem acquirunt, non mortem hanc, quae communis est omnibus, sed mortem gehennae, sicut supra memoravi; ut cognitio parentis Dei, et sancta conversatio vita sit, non haec quae occasui subjacet, sed illa futuri saeculi, quae vocatur aeterna. Quamobrem, exhibete vos Deo, inquit, quem cognoscentes profecistis in salutem; ut inhonestae vitae renuntian
Abbreviated transcription (Latin):
est ex causa preuaricationis adȩ.fide au¬
tem xp̃i fore creditur ĩmortale. Ut autẽ
ad ꝓmissionem hanc ueniatur. ñ obedi¬
endum dic̃ peccato ne regnet in nr̃o mor¬
tali corprẽ. Regnat aũt dum imꝑat. Si
autem ñ regnat. ñ iudebitur corpus hoc
cẽ mortale: quia in spe ȩt̃nitatis ẽ. Non ꝓp¬
ter dissolutionem dix̃ mortale corpus. s
ꝓpter pęnam gehenne: ut ile mortalis di¬
catur qui ingehennam muttendꝰ ẽ. quia
euadunt a qua saluator in se credentes
libauit. Mortale gͦ dicens corpus totum
hominem significauit: qr qui obȩdiunt
peccato mortales dicunt᷑. Anima enĩ in¬
quit quȩ peccauit ipsa morietur. idẽ totꝰ
homo. Nemo enim sine corpr̃e iudicabit᷑.
S neq exhibeatis m̃bra ur̃a arma iniqͥta¬
tis peccõ. Ostenctit diabłm nr̃is nos iaculis
impugnare. Occasio enim datur illi ꝑ nr̃a
peccata: ut deserente nos dõ accepta pote.¬
state illudat & mortificet nos. Idcirco m̃bra

Expanded text:
est ex causa praevaricationis Adae, ex fide autem Christi fore creditur immortale. Ut autem ad promissionem hanc veniatur, non odediendum dicit peccato; ne regnet in nostro mortali corpore: regnat autem dum imperat. Si autem non regnat, non videbitur corpus hoc esse mortale, quia in spe aeternitatis est. Non propter dissolutionem dixit mortale corpus, sed propter poenam gehennae; ut ille mortalis dicatur, qui in gehennam mittendus est; quia inferni non evadunt, a qua Salvator in se credentes liberavit. Mortale ergo dicens corpus, totum hominem significavit; quia qui obediunt peccato, mortales dicuntur: Anima enim, inquit, quae peccat ipsa morietur , id est, totus homo, nemo enim sine corpore judicabitur. Sed neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato. Ostendit diabolum nostris nos jaculis impugnare; occasio enim datur illi per nostra peccata; ut deserente nos Deo, accepta potestate illudat et mortificet nos. Ideo membra
Abbreviated transcription (Latin):
ti ad iniquitatẽ: ita nunc exhibete m̃bra
Iurã seruire iusticiȩ in scĩficationẽ. Ut
occasionẽ nob̃ auferret timoris acceden¬
di ad fidemqͥa qͣs importabił nob̾ ce asꝑa
uideretur. ea m̃sura nos dõ seruire p̃cepit.
qua priꝰ famulabamur diabło: cũ utiq
hic salus illic dampnatio oꝑetur. Medicuꝰ
tam̃ sp̃alis non plus a nobis exigit: ne
dum p̃cepta quasi grauia fugeremus. ꝑ¬
pendentes ininfirmitatem nr̃am mane-¬
remus in morte. Unde dñs. Tollite in qͥt
ugum meũ suꝑ uos ⁊ discite a me quia

Expanded text:
iniquitatem; ita nunc exhibete membra vestra servire justitiae, in sanctificationem. Ut occasionem nobis auferret timoris accedendi ad fidem, quia quasi importabilis nobis et aspera videretur, ea mensura nos Deo servire praecepit, qua prius famulabamur diabolo: cum utique hic salus, illic damnatio operetur; medicus tamen spiritalis non plus a nobis exigit, ne dum praecepta quasi gravia fugeremus, perpendentes infirmitatem nostram, maneremus in morte. Unde Dominus: Tollite, inquit, jugum meum super vos . . . . quia
Abbreviated transcription (Latin):
tabo. Hoc autem dicebat inquit de tẽplo
corprĩs sui & quia resurrex̃ in nouam
uitam: quȩ iam mori nesciat. Noua aũt
xp̃iana. Nos aũt baptizati consepulti su
uoluamtir. Qui enĩ moritur iã ñ peccat.
ors enim finis peccati ẽ Nã & ido ꝑ aqmͣ ce¬
lebrat᷑ ut sic̃ aqͣ sordes corprĩs abluit. ita
&e nos ꝑbaptismũ ab om̃i peccato sp̃alit̃
purgatos nos &e innouatos credamus.
ut quod incorpr̃ale ẽ inuisibilit̃ abluat᷑.
i enim complantati sumꝰ similitudini
mortis eiꝰ sunul ⁊ resurrectionis erimus
militudini mortis eiꝰ fuerimꝰ cõplantau:
idẽ si in baptismo omĩa uicia deponentẽ
tn nouam uitam translati de cet̾o ñ pec¬
cemus. ꝑ qd simul ⁊ resurrectionis illius
similes erimꝰ qr similitudo mortis simi¬
lem p̃stabit resurrectionẽ. Sic̃ ioħs apłs
memorat dicens. Scimuis qr cũ apparue¬
rit similes illi erimus hoc ẽ ĩmortalẽ et
glosum resurgere nec enim hȩc erit simi¬
litudo ut nicħ distet: qr similis erit i

Expanded text:
. Hoc autem, inquit, dicebat de templo corporis sui ; et quia resurrexit in novam vitam, quae jam mori nesciat. Nova autem disciplina christiana. Nos autem baptizati consepulti sumvolvamur. Qui enim moritur, jam non peccat: mors enim finis peccati est. Nam ideo per aquam celebratur, ut sicut aqua sordes corporis abluit; ita et nos per baptismum ab omni peccato spiritualiter purgatos nos et innovatos credamus; ut quod incorporale est, invisibiliter abluatur. Si enim complantati sumus similitudini mortis ejus, simul et remilitudini mortis ejus fuerimus complantati, id est, si in baptismo omnia vitia deponentes, in novam vitam translati de caetero non peccemus: per quod simul et resurrectionis illius similes erimus, quia similitudo mortis similem praestabit resurrectionem. Nec enim erit memorat dicens: Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus , hoc est, immortalem et gloriosum resurgere. Nec enim haec erit similitudo, ut nihil distet; quia similis erit in
Abbreviated transcription (Latin):
lex qͥde subuenire potuit demonstraret. In¬
uenio igitur legem mͥ uolenti facerebonr̃.
quia inest. michi malum. Legem moysi
aliud cogit fac̃ eꝗͣ qđ uult homo ⁊ lex.
sondelector enim legi dĩ scdm interiorẽ
hominẽ. Animã obleetari dic̃ hiꝰ q̃ a lege
traduntur. hic ẽ int̾ior homo quia. Non
in animo habitat peccatũ s in carne:. qr
ẽ ex origine carnis peccati: ⁊ꝑtraducẽ oĩs¬

Expanded text:
Lex quidem subvenire potuit, demonstraret. InLex quidem subvenire potuit, demonstraret. Invenio igitur Legem volenti mihi facere bonum, quia inest mihi malum. Legem Moysi liud cogit facere, quam quod vult homo et Lex. Condelector enim Legi Dei secundum interiorem hominem. Animum his oblectari dicit, quae a Lege traduntur: hic est interior homo; quia non in animo habitat peccatum, sed in carne, quae est ex origine carnis peccati, et per trad
Abbreviated transcription (Latin):
quia sic pressus ẽ dominatione peccati. ut
ñ possit ire quo uult. neq ualeat. aut au¬
deat contradicere quia potestatis eius alt̃
est dominus. homo enĩ iã c̃suetudine pec¬
candi grauat᷑ ⁊ facilius subcumbit pecca¬
to quam legi ꝗͣ scit hona dĩcere. Ac si uelit
bonum facere:p̃mit illum consuetudo ad iu¬
tore inimico. Non enuim qđ uolo faciobonũ.
s quod nolo malum hoc ago. frequent ite¬
rat ut dilucidet. Hoc ẽ ergo quod supͣdictũ ẽ:
qͥa ut captiuus ꝑ supͣdictas causas illud cogit᷑ fa
uit: quia pressus & subuigatus peccato. ñ
suam s illius ꝑficit uoluntatẽ. Numqͥd qr
inuitum hominẽ dicit peccare ĩmunis iri¬
uicio & desidia hȩc c epta sunt. Quia eñ
mancipauit se ꝑ assensum peccato: iure illiꝰ
dominatur. Primum enim suadet. ⁊uicto
iam dominatur. Apls aũt ut grãm dĩ pre¬
ferat hec exponit de quantis malis homi¬
nem lib̾auerit ut quȩ exitia ex adam tra

Expanded text:
quia sic pressus est potestate peccati, ut quia sic pressus est potestate peccati, ut non possit ire quo vult, neque valeat contradicere; quia potestatis ejus alter est Dominus. Homo enim jam consuetudine peccandi gravatur, et facilius succumbit peccato quam legi, quam scit bona docere; ac si velit bona facere, premit illum consuetudo, adjutore inimico. Non enim quod volo, facio bonum: sed quod nolo malum, hoc ago. Saepe repetit, ut dilucidet. Hoc ergo est, quod supra dictum est, quia ut captivus per supradictas causas illud cogitur fa supra memoravit, quia pressus et subjugatus peccato, non suam, sed illius perficit voluntatem. Numquid quia invitum hominem dicit peccare, immunis debvitio et desidia haec coepta sunt. 68 Quia enim mancipavit se per assensum peccato, jure illius dominatur; primum enim suadet, ut victo jam dominetur. Apostolus autem ut gratiam Dei praeferat, haec exponit de quantis malis hominem liberaverit, aut quae exitia ex Adam trah
Abbreviated transcription (Latin):
sibidicit. Nunc aũt iam ñ ego oꝑor illud
s quod inhabitat in me peccatum. m̃
lege uidet ꝓhiberi qd̃ agit. consentit nõ
debere fieri. Ac ꝑhoc aluidẽe cuius impul¬
su hȩc agit declatat. id est peccatum. Pecca
bonum. Non dicit sicut quibusdã iudet᷑
carnem malã: s qđ habitat in carne nõ
ẽẽ bonum. s ẽẽ pecc̃m. Qͦmͦ habitat in carne
boni: Qm̃ primi hominis corpus corruptũ
est ꝑ peccatum ut ẽẽt solubile. ipsa peccati
corruptio ꝑ conditionem offensionis ma¬
net in corpre robur tenens diuine senten¬
ciȩ datȩ in adam qd ẽ signum legiꝰ diabol
manet inhabitare dr̃ peccatum in carne:
ad quam accedit diabłs quasi ad suam legẽ¬
Tambona asserit que iubet lex. ut nat᷑alit
sibi placere dicat dicat & uelit facere. ꝑ¬
ficere aũt bonum ñ inuenio. Et placet
gͦ quod lege iubetur ⁊ uoluntas ẽ facien¬
di s ut impleatur potestas ⁊ uirtus deẽ:

Expanded text:
sibi dicit. Nunc autem jam non ego operor illud, sibi dicit. Nunc autem jam non ego operor illud, sed quod inhabitat in me peccatum. Quoniam lege videt prohiberi quod agit, et consentit non debere fieri ac per hoc aliud esse, cujus impulsu haec agi declarat, id est, peccatum. Peccatum bonum. Non dicit, sicut quibusdam videtur, carnem malam: sed quod habitat in carne, non esse bonum, sed peccatum. Quomodo inhabitat in carne boni? Quoniam primi hominis corpus corruptum est per peccatum ut possit dissolvi: ipsa peccati corruptio per conditionem offensionis manet in corpore, robur tenens divinae sententiae datae in Adam, quod est signum diaboli, manet, inhabitare dicitur peccatum in carne, ad quam diabolus accedit, quasi ad suam legeTam bona asserit, quae jubet Lex, ut naturaliter sibi placere dicat, et velit facere. Perficere autem bonum non invenio. Et placet ergo quod a Lege jubetur, et voluntas est faciendi: sed ut impleatur, potestas et virtus deest;
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ enim subiectum ẽẽ peccato. nͥ corpus
habere uicio animȩ corruptũ. Cui se inse¬
rat peccatum ⁊ impellat hominẽ quasi
captiuum delictis: ut faciat uoluntatem
eiꝰ. hinc dñs inter cetera ait. Nam ante
p̃uaricationẽ hominis priusꝗͣ se manci
teriora hominis accedẽ ⁊ cogitatioĩs. Uñ¬
eum ⁊ subuigauit. potestatẽ in eũ accepit
ut int̾iorem hominẽ pulsaret copulãs se
menti eiꝰ. Ita ut ñ possit agnoscere qͥd suũ
sit incogitatione quid illius. nͥ respiciat
legem. Qd̃ enim oꝑor ñ intelligo. Hon
initelligit qͦd oꝑatur. qr uidet aluid se ꝑ
legem scire & aliud agere. Non enim qđ̃
uolo hoc ago. s quod odi illud facio.Sub¬
iectus peccato facit utiq qd non uult. Si
autem qd̃ odi illud facio. consentio legi. P¬
bat legem recce ꝓhibere qñ inuitum se hoc
facere qd lex uetat ꝓfitetur. ⁊ natͣȩ suȩ dic̃
eẽ qd̃ manciat lex: qr extra qd̃ facit odiosỹ

Expanded text:
Quid est enim subjectum esse peccato, nisi corpus Quid est enim subjectum esse peccato, nisi corpus habere vitio animae corruptum, cui se inserat peccatum, et impellat hominem quasi captivum delictis, ut faciat voluntatem ejus? Hinc Dominus inter caetera ait: Vepraevaricationem hominis, priusquam se morti teriora hominis accedere, et cogitationes eum et subjugavit, potestatem in eum accepit, ut interiorem hominem pulsaret, copulans se menti ejus; ita ut non possit agnoscere quid suum sit in cogitatione, quid illius, nisi respiciat legem. Quod enim operor, non intelligo. Non intelligit quod operatur, quia videt aliud se per Legem scire, et aliud agere. Non enim quod volo, hoc ago: sed quod odi, illud facio. Subjectus peccato facit utique, quod non vult. Si autem quod odi, illud facio, consentio Legi. Probat Legem recte prohibere, quando invitum se hoc facere, quod lex vetat, profitetur: et naturae suae dicit esse, quod mandat Lex; quia quod extra facit, odiosum
Abbreviated transcription (Latin):
quia peccari ꝓhibet sp̃alis ẽ. Quippe cum
uisibilia &e carnalia coli ꝓhibeat. Hȩc ad
comiñdationem legis ꝑtinent: ne culpa for¬
te digna putaretur ab aliquo. qr seueritatẽ
lem appellat: dum ꝑeccat uenditus subpe¬
cato. hoc ẽ uenditum eẽ sub peccato. ex
adam qui prior peccauit originẽ trahere:
& ꝓprio delicto subiectum fieri sub peccato.¬
S sicut dicit isaias ꝓpħa. Uenditi inquit
estis peccatis ur̃is. Adam enĩ uendidit se
prior: ac ꝑhoc om̃e semen eius subiectum
ẽ peccato. Quamobrem infirmum ẽẽ ho¬
minẽ ad p̃cepta legis seruanda. nͥ duunis
auxiliis muniatur. Hinc ẽ unde ait. Lex
sp̃ał est. ego aũt carnalis sum uenditus
sub peccato. Hoc ẽ lex firma ẽ & iusta. et
caret culpa. Homo autem fragilis ẽ ⁊ pat̃
te sui ñ uti possit circa obedientiam legis.
ueritatem legis effugiat: & exoneratiͦs de¬
lictis de cetero deo fauente inmico resistat.

Expanded text:
quia peccare prohibet, spiritalis est; quippe cum quia peccare prohibet, spiritalis est; quippe cum visibilia et carnalia coli prohibeat. Haec ad commendationem Legis pertinent, ne culpa forte digna putaretur ab aliquo; quia severitatem lem appellat, dum peccat. Venditus sub peccato. Hoc est venditum esse sub peccato ex Adam qui prior peccavit, originem trahere, et proprio delicto subjectum fieri peccato, sicut dicit Esaias propheta: Venditi estis, inquit, peccatis vestris : Adam enim vendidit se prior, ac per hoc omne semen ejus subjectum est peccato. Quamobrem infirmum esse hominem ad praecepta legis servanda, nisi divinis auxiliis muniatur, hinc est unde ait: Lex spiritalis est; ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato, hoc est, Lex firma est et justa, et caret culpa: homo autem fragilis est, et pate sui uti non possit circa obedientiam Legis. veritatem Legis effugiat, et exoneratus delictis, de caetero Deo favente, inimico resistat.
Abbreviated transcription (Latin):
peccans ꝑ mandatũ. Quid ẽ supra modũ:
Q uasi datus sit modus delinquentib Sed
peccata amoreieoꝵ. ꝑ quod ostendit m̃su¬
ram ẽẽ qͣndã delictorum: quam c̃ imple¬
uerĩ peccatores uita digni minime uidi¬
centur. Sic̃ & pharao qr iustum modum
impleuerat. dĩ uircutes ⁊ signa millum
ostensa sunt. ꝑque ceteri territi adȩmo¬
lumenta uite se exercerent. ut in mortuo
uita discatur. S aln̾s modus ẽ quem trac¬
tat apls. ut ostendat enim plus peccatum
eẽ post legem quam fuerat ante legem
ut ꝓuidentia di contͣria hoĩ fieret cumti¬
more legis minime yeccare debuerit. Hinc
ds̃ ut inuidiã diabłi uinceret ⁊ ꝓuiden¬
tiam suam homini ratã faceret. mutauit
ordinem: inittens saluator ẽ xp̃m qui ⁊ dia
loquitur: idõ ait. scimus quia lex spalis
ẽ. N ec se enim darent sublegẽ. nisi agnos¬
cerent istam ẽẽ sp̃alem. Egoaũt carnał¬
ysi spãlem uocat. quȩ ẽ data in tabulis q̃

Expanded text:
peccans per mandatum . Quid est, supra modum; peccans per mandatum . Quid est, supra modum; quasi datus sit modus delinquentibus, cupeccata Amorrhaeorum . Per quod ostendit mensuram quamdam esse delictorum, quam cum impleverint peccatores, vita digni minime judicentur; sicut et Pharao, quia istum modum impleverat, Dei virtutes et signa in illum ostensa sunt, per quae caeteri territi ad emolumenta vitae se exercerent, ut in mortuo vita discatur. Sed alius est modus, quem tractat Apostolus; ut ostendat enim plus peccatum esse sub Lege, quam fuerat ante Legem, ut providentia Dei contraria fieret homini, cum timore Legis minime peccare debuerit. Ideo Deus ut invidiam diaboli vinceret, et providentiam suam homini ratam faceret, mutavit ordinem, mittens Salvatorem Christum qui et diaeo ait: Scimus quia Lex spiritalis est; nec enim se sub Lege darent, nisi agnoscerent istam esse spiritalem. Legem Moyem vocat, quae est data in tabulis: quae
Abbreviated transcription (Latin):
iabłm ꝑbonum dic̃ occasionẽ accepisse
ut malum oꝑaretur homini. dum illũ
seducit ad mortẽ: qr ut ea quȩ ante legẽ
male gesta s̃ ꝑ illecebram cupidinis pro¬
barentur ẽẽ peccata ⁊ de cetero iutarent᷑:
data ẽ lex manifesta in utteris. Sic incensꝰ
ẽ sathanas ꝑbonum utiq. Quia enim
uidit ꝓuideri homini. illicita illi suasit.
negligentiȩ humanȩ asscribendum ẽ: q̃
sic uigorem naturȩ suȩ infirmauit cupidi¬
tate peccandi ut suggestiones diablĩ repͥ¬
mere ñ posset. Inimicꝰ tam̃ quẽ in peccato
significat.: ut appareat ẽẽ inimicꝰ. ꝑ legẽ
accepit occasionem oꝑari homini mortẽ.
Dum enim ad illicita illum suadet apparet
eẽ inimicus. Quamquam ⁊ ante legem
mortem homini ꝓcurauerit excepta pri¬
ma causa adȩ: pꝰ legem tam̃ maiores ei
penas apud inferos ubimors scda ẽ adus¬
uenit. Mius enim criminis ẽ ante ma
nifestatam legem percasse: quam pꝰ legem
Ut faciat supra modum ipsum peccatum

Expanded text:
 bonum occasionem accepisse, ut malum operaretur homini, dum illum seducit ad mortem; quia ut ea quae ante Legem male gesta sunt, per illecebram cupidinis probarentur esse peccata, et de caetero vitarentur, data est Lex, manifestata in litteris. Tunc incensus est Satanas, per bonum utique; vidit enim provideri homini, et illicita illi suasit; negligentiae humanae ascribendum est, quae sic vigorem naturae suae infirmavit cupiditate peccandi, ut suggestiones adversarii reprimere non posset. Inimicus tamen, quem in peccato significat, ut appareat esse inimicus, per Legem accepit occasionem operari homini mortem. Dum enim ad illicita illum suasit, apparet esse inimicus. Quamquam et ante legem mortem homini procuraverit, excepta prima causa Adae, post Legem tamen majores ei poenas apud inferos, ubi mors secunda est, adinvenit. Minus enim criminis est ante Legem manifestatam peccasse, quam post Legem. Ut fiat supra modum ipsum peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ sathanas. peccauit peccatũ in carne
corprĩs saluatoris. Quofacto. dampnauit
ds̃ peocatũ in carne. ibi utiq uͥ peccauit. sic̃
& in alia epła ait. Detriumphans ilłos in
ipso. idẽ in xp̃o. Nam &e solet dici de quoc̃q
dampnato: in qua causa dampnatꝰ ẽ. Res¬
pondetur itꝑuta in homicidio. Ita ⁊ pec¬
catum in earne dampnatũ ẽ: hoc ẽ in pec¬
cato qd amisit in carne. Hoc itaq peccato
reus factus sathanas amisit dñium retenta¬
rum animaꝵ ut signatos iam signo crucis
in qͣuictus ẽ in sccła morte tenere ñ audeat.
uamobrẽ ad securitatem nr̃am hec tractat
apłs. Ut iustificatio legis impleret᷑ in nob
qui ñ scdm carnẽ ambulamꝰ s scdm sp̃m.¬
dõ dampnatũ dix̃ peccatũ ut impleretur
in nobis iustificatio legis data ea moyse.
ublati enim de conditione legis facti su¬
mus amici eiꝰdem. Iustificati enĩ amicile¬
gis s̃. Iuomͦ aũt impletur in nob̃ iusti¬
ficatio. nͥ cum datur remissio om̃iũ pecca¬

Expanded text:
qui est Satanas, peccavit peccatum in carne corporis Salvatoris: quo facto damnavit Deus peccatum in carne, ibi utique ubi peccavit, sicut et in alia epistola ait: Detriumphans illos in ipso ; id est, in Christo. Nam solet dici de quocumque damnato: In qua causa damnatus est? Respondetur, ut puta, in homicidio. Ita et peccatum in carne damnatum est, hoc est, in peccato, quod admisit in carne. Hoc itaque peccato reus factus Satanas, amisit dominium retentarum animarum, ut jam signatos signo crucis, in qua victus est, in secunda morte tenere non audeat. Quamobrem ad securitatem nostram haec tractat Apostolus. Ut justificatio Legis impleretur in nobis, qui non secundum carnem ambulamus, sed s damnatum dicit peccatum ut impleretur in nobis justificatio legis datae a Moyse: sublati enim de conditione legis facti sumus amici ejusdem, justificati enim amici legis sunt. Quomodo autem impletur in nobis justificatio, nisi cum datur remissio omnium pecca
Abbreviated transcription (Latin):
reum fecit peccantẽ facta ẽ lex data ad
uitam eẽ ad mortẽ: s ut dixi peccanti quia
obedientib ꝓfecit ad uitam. Nã peccatũ
occasione accepta ꝑ mandatum sedux̃
me te ꝑ illud occidit Peccatum hoc locodia¬
bolum intellige qͥ auctor peccati ẽ. Hic oc
tem suam de nece hominis saciaret. Ut qr
legis incurreret: ut abea quȩ illi ꝓfutura
data erat dampnaret᷑. Quia enim inuito
illo lex data ẽ exarsit inudia aduersum
hominẽ ut eum ampliꝰ uiciosis uoluptati¬
b macularet. ne manus eiꝰ euadet. Itaq
lex quidem scã. ⁊ mandatũ scm̃ ⁊ iustum

Expanded text:
reum fecit, facta est Lex data ad vitam, esse ad mortem: sed ut dixi, peccanti; quia obedientibus proficit ad vitam. Nam peccatum, occasione accepta per mandatum, seduxit me, et per illud occidit. Peccatum hoc loco diabolum intellige, qui auctor peccati est. Hic ocitatem suam de nece hominis satiaret; ut quiLegis incurreret; ut ab ea quae illi profutura data erat, damnaretur. Quia enim invito illo data est Lex, exarsit invidia adversus hominem, ut eum amplius vitiosis voluptatibus macularet, ne manus ejus evaderet. Itaque Lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit: nisi quia sine tunore dĩ homo
uuebat securus quod ñ eẽt ds̃ uidicaturꝰ
actus humanos. S cum uenit mandatũ
peccatum reiux̃. Ideo dixit reuixit pecca¬
tum: ut significaret quia ante uixerat.
ostea autẽ desidia hominũ mortuũ esti¬
matum ẽ cum uiueret: sicut assolet fama
fieri ꝑegrinis ñ uera. Hoc gͦ significat qd̾
in inicus non latuerit peccatum impu¬
tari apud dm̃ hoc est uxisse. S cum con¬
suetudo peccandi hoc oblitteras set mor¬
tuum estimatum ẽ.ut crim̃ cum ꝑsona
defecisse putaretur. Cum aũt data eẽt lex
uł reformata: reuixit apud eos apud quos
mortutim estimatũ erat. Ceper̃ enim scire
imputari peccatum. Ego aũt mortuussũ.
Mortuus ẽ homo quia uidit se reum ẽẽ apud
dm̃. Qui ante se putabat ñ futurũ obnoxi¬
Sum ex his quȩ peccabat. Et inuentum ẽ mͥ

Expanded text:
mo vivebat, securus quod non esset Deus judicaturus actus humanos. Sed cum venisset mandatum, peccatum revixit. Ideo dixit revixisse peccatum, ut significaret quia ante vixerat: postea autem desidia hominum mortuum aestimatum est, cum viveret, sicut assolet falsa fama fieri peregrinis. Hoc ergo significat quod in initiis non latuerit peccatum imputari apud Deum, hoc est vixisse: sed cum consuetudo peccandi hoc oblitterasset, mortuum aestimatum est; ut crimen cum persona deficere putaretur. Cum autem data esset Lex vel reformata, revixit apud eos, apud quos mortuum aestimatum erat; coeperunt enim scire imputari peccatum. Ego autem mortuus sum. Mortuus est homo; quia videt se reum esse apud Deum, qui ante se putabat non futurum obnoxium ex his quae peccabat. Et inventum est mihi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dilectam dilectam erit enĩ in loco ubi
filii dĩ uiui. Aꝑtum ẽ istud de gentib
eẽ predictum qr prius ñerat plebs dei.
deis adoptati in filios &e dilecti sut iui
loco ubi ñ uocabantur plebs dĩ illic uo¬
carentur filii dĩ iuui. Prius enim nus¬
quam uocabantur filii dĩ nisi iniudea.
hoc ẽ in ierosolimis uͥ domus dĩ erat.

Expanded text:
diam consecutam; erit enim in loco, ubi filii Dei vivi. Apertum est istud de gentibus esse praedictum, quia prius non erant plebs Dei, daeis, adoptati in filios et dilecti sunt, ut in loco ubi non vocabantur plebs Dei, ibi vocarentur filii Dei vivi. Prius enim nusquam vocabantur filii Dei vivi, nisi in Judaea, hoc est Hierosolymis, ubi domus Dei erat,
Abbreviated transcription (Latin):
de suo ablatũ dnĩo. agnouerat enim hõo
quom penam inferni euaderet. Hinc ex
arsit iracundia aduersum hominẽ ut illi
legem inuerteret. ut ꝓhibita admiten¬
do dnĩn rursum offenderet:⁊ denuo ri
potestatem diabłi caderet. Sine lege enĩ¬
peccatũ mortuũ erat. hoc duplici gen̾e
intelligendum ẽ. ut & diabłm in perca¬
to scias significatũ ⁊ hoc ipsum peccatum
quod uocatur peccatum. Mortuus enĩ dr̃
sionem hominis ante legem. Et erat qͣsi
mortuũ dix̃ qr putabat᷑ qͦd ñ ĩputaretur ap̃¬
dm̃. Ac ꝑhoc apud hominem mortuum
erat quasi impune peccaret᷑. Nam ñ late¬
bat peccatum sicut supͣdixi. S hoc igno¬

Expanded text:
de suo sublatum dominio; agnoverat enim homo de suo sublatum dominio; agnoverat enim homo qarsit iracundia adversus hominem, ut illi legem inverteret, ut prohibita admittendo Deum rursus offenderet, et denuo in potestatem diaboli caderet. Coepit npeccatum mortuum erat. Hoc duplici genere intelligendum est, ut et diabolum in peccato sciat significatum, et hoc ipsum peccatum, quod vocatur peccatum: mortuus enim dicitur fsionem hominis ante legem, et erat quasi m esse dixit; quia putabatur quod non imputaretur apud Deum: ideo apud hominem mortuum erat, quasi impune peccaretur. Nam non latebat peccatum, sicut supra dixi: sed igno
Abbreviated transcription (Latin):
nanq ñ discreuit concupiscentiã hanc᷑ pec¬
cato s miratur: hoc significans qr cum
ne suspicio quidem ẽẽt istud ñ licere. ap̃
dm̃. cognoui inquit ẽẽ peccatum. Sub
sua quasi ꝑsona generalem agit causã.
Lex itaq concupiscentiã ꝓhibet: que ꝓpt̃¬
ea quod oblectam̃to ẽ non putabatur eẽ
peccatum. Simplex enim uidebat᷑ causa
concupiscere aliquid ꝓximi. Hoc lex ꝓdi¬
dit eẽ peccatum. Scl̃arib namq homini¬
ta peccatum ꝑ mandatũ oꝑatum ẽ in
me omnẽ concupiscentiã. Omnẽ con
cupiscentiam cuncta peccata sig̃cat. Supͣ
enu concupiscentiã iuxta legẽ memo.¬
rat. cui nunc cetera addens uicia omnẽ
dix̃ concupiscentiã oꝑatam in homine
ĩpulsu diabłi. quem in peccato significat
dara erat ut prodesset. Uidens enĩ dia¬
bolus auxilium ꝑ legem homini ꝓiusỹ
quem incondicionise tam ꝓpt̃ peccatũ
ade. quam ꝓpt̾ ipsius habere gratula¬
batur. intellexit factum aduersum se.

Expanded text:
Non discrevit concupiscentiam a peccato, sed miscuit, hoc significans, quia cum nec suspicio quidem esset istud non licere apud Deum: cognovi, inquit, esse peccatum. Sub sua persona quasi generalem agit causam. Lex itaque concupiscentiam prohibet, quae propterea quod oblectamento est, non putabatur esse peccatum. Simplex enim videbatur causa, concupiscere aliquid proximi, hoc lex prodidit esse peccatum: saecularibus namque hominita, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Omnem dicens concupiscentiam, cuncta peccata significat. Supra enim concupiscentiam juxta Legem memorat, cui nunc caetera addens vitia, omnem dixit concupiscentiam operatam in homine impulsu diaboli, quem in peccato significat; data erat, ut prodesset. Videns enim diabolus auxilium per Legem provisum homini, quem in conditione se tam propter peccatum Adae, quam propter ipsius habere gratulabatur, intellexit factum adversum se.
Abbreviated transcription (Latin):
taq ꝑcorpus xp̃i hoc consequimͣ benefi.¬
cium. Tradens enim saluator corpꝰ suum
mortem uicit: ⁊ peccatũ dampnauit. In
ipsum enim peccauit diabłs cum illum
uinocentẽ occidit: qui peccatũ om̃ino nes¬
ciret. Cum enĩ hominem sͥ peccati causa
defenderet: inuentꝰ est in eo reus in quo
accusabat. Hinc factum ẽ ut om̃s creden¬
tes in xp̃m eruantur a lege dampnato
qui ad illum ꝑtinent a quo uietus est.
Dum enim ñ peccat & occiditur quasi reus
uicit peccatum de peccato. Hoc ẽ diabo¬
lum ꝓprio peccato quod in eum admisit
dampnauit. & eyrografum qđ peccato
adȩ decretum erat deleuit qͣndo ab infe¬
ris resurrex̃. data huiuscemodi forma cre¬
dentib sͥ ut a morte scda teneri ñ possẽt.
ac ꝑ hoc mortui sumus legi ꝑcorpus xp̃i.
Qui enim legi mortuus ñ fuerit reus est.
terius qui ex mortiuis resurrexit ut fruc¬
tificemus deo. Hoc dicit quia ideomortui
sumus legi ut de cetero xp̃i simus serui

Expanded text:
Itaque per corpus Christi hoc consequimur benefiItaque per corpus Christi hoc consequimur beneficium; tradens enim corpus suummortem vicit, et peccatum damnavit. In ipso enim peccavit diabolus, cum illum innocentem occidit, qui peccatum omnino nesciret; cum enim hominem sibi peccati causa defenderet, inventus est in eo reus, in quo accusabat. Hinc factum est ut omnes credentes in Christum, eruantur a lege, sublato qui ad illum pertinent, a quo victus est. Dum enim non peccat et occiditur quasi reus; vicit peccatum de peccato, hoc est, diabolum proprio peccato, quod in eo admisit, damnavit: et chirographum quod peccato Adae decretum erat, delevit ; quando ab inferis resurrexit, data hujusmodi forma credentibus sibi, ut a morte secunda teneri non possent. Ac per hoc mortui sumus Legi per corpus Christi; qui enim Legi mortuus non fuerit, reus est:terius qui ex mortuis resurrexit, ut fructificemus Deo. Hoc dicit, quia ideo mortui sumus Legi, ut de caetero Christi simus servi
Abbreviated transcription (Latin):
ulteri s̃. & nichil illis ꝓderit dici xp̃ianoᷤᷤ
quia obnoxii erunt ultioni. Nec enim
legis erit adulter s eugłii: quia mortua
lege iunctus eugłio pꝰ redit adlegẽ. Mlor¬
Qd si mortuus fuerit uir lib̾ata ẽ alege
uiri: ut ñ sit adultera. si uincta fuerit al¬
teri iuro. Sublati alege accepta remissi¬
one peccatoꝵ & iuncti eugłio ñ s̃ adulte¬
ri legis: qr mortua illis ẽ. Si autem seruã.¬
tes legem accedere se putant ad eugłm rei
erunt adulterii. qr uiua lege ixertint se
fidei & erunt inutraq adulteri. Itaq fr̃s
mei & uos mortificati estis legi ꝑ corpus
xp̃i. Qm̃ saluator corpꝰ suum diabłocru¬
cifigere ꝑmisit. sciens ẽẽ ꝓ nobis ẽtra illũ:
idcirco ꝑcorpus xp̃i saluos nos dic̃ factos.
Mori enu legi. uiuere est deo: quia lex do¬
minatur peccatorib. Cui gͦ dimittuntur
peccata moritur legi. hoc est lib̾ari alege.

Expanded text:
ulteri sunt, et nihil illis proderit dici Christianos, ulteri sunt, et nihil illis proderit dici Christianos, quia obnoxii erunt ultioni. Nec enim legis erit adulter, sed Evangelii, qui mortua lege junctus Evangelio, post redit ad legem; mord si mortuus fuerit vir ejus, liberata est a lege viri; ut non sit adultera, si juncta fuerit alteri viro. Sublati a Lege, accepta remissione peccatorum, et juncti Evangelio, non sunt adulteri Legis; quia mortua apud illos est. Si autem servantes Legem, accedere se putant ad Evangelium, rei erunt et adulteri; quia viva lege junxerunt se fidei, et erunt in utraque adulteri. Itaque, fratres mei, et vos mortificati estis Legi per corpusiam Salvator corpus suum diabolo crucifigere permisit, sciens esse pro nobis et contra illum; idcirco per corpus Christi salvos nos dicit factos. Mori enim legi vivere est Deo: quia lex dominatur peccatoribus. Cui ergo dimittuntur peccata, moritur Legi, hoc est, liberari a Lege.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt Scuint gͦ legem romani. quia ñ s̃
barbari. s comprehenderunt naturalẽ
Fritas. Nam ordo legis romanis ex athenis
ꝑlatus ẽ. Non ignorantib gͦ legem dic̃.
Quia lex dña:. tur homini qͣnto tp̃re
iuuit: Non ẽ occultum omnẽ uitam ho¬
minis eẽ sub lege naturȩ q̃ data ẽ mundo.
om̃ib fit specialis: ꝑ quam uult ꝓbare
assertionem suã. Gradatim enim uult
tradere ueritatẽ. dicit gͦ. Nam quȩ sub ui¬
de eugł̾io est: non ex moy se. neq ex iusti.¬
cia terrena. Aliquid gͦ ducenatura aliqͥd
ex lege moysi addiscentes: ꝑfecti factisũt
nec ultͣiam expedire ẽẽ sub lege ne grãch̃ eua
cuet reg̾ss sub legẽ: qr grã dĩ lib̾auit homi¬
nem a lege: ut spũ idẽ mente seruiat dõ.
Sieut enim mulier mortuo uiro lib̾a ẽ a
lege uiri non alege naturȩ ita & hi qͥ gr̃a
dĩ liberati a lege sunt. a qͣ tenebantur rei.¬
adulceri. Si enimuruit apud illos lex. ad¬

Expanded text:
sunt. Sciunt enim legem Romani, quia non sunt sunt. Sciunt enim legem Romani, quia non sunt barbari, sed comprehenderunt naturalem ritas. Nam leges Romanis ex Athenis tas. Non ignorantibus ergo legem dicit: Quia Lex dominatur homini, quanto tempore vivit. Non est occultum omnem vitam hominis esse sub lege naturae, quae data est mundo: omnibus, fit specialis per quam vult probare assertionem suam; gradatim enim vult tradere veritatem. Dicit ergo: Nam quae sub vide Evangelio est, non ex Moyse, neque ex justitia terrena. Aliquid ergo, duce natura, aliquid ex lege Moysi addiscentes, perfecti facti suntnec ultra jam expedire esse sub lege, ne gratiam Dei evacuet reversus sub legem, quia gratia Dei liberavit hominem a lege, ut spiritu, id est mente, serviat Deo. Sicut enim mulier, mortuo viro, liberata est a lege viri, non a lege naturae: ita et hi qui gratia Dei liberati a lege sunt, a qua tenebantur rei,adulteri. Si enim lex apud illos vivit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
cetero abstinent se apeccatis stipendium
accipient uitam eternã. Qui enĩ ñpeccãt:
aliem s̃ a morte scd̾a. Gr̃a autem dĩ uita
tes peccatũ acquir̃ mortẽ. ita & sequentes
gr̃am dĩ id est fidẽ xp̃i quȩ donat peccata.
habebunt uitam ȩternã: ut gaudeant se
ad tempꝰ dissolui.Scientes hanc se uitam¬
consecuturos quȩ & om̃i dedio careat et
suecerssionẽ ñ habeat. Iuam sc̃s symeon
exoptans petit se hinc dissolui ut iret in
pace. id est uitam quȩ nullam patitur in¬
quietudinẽ & hoc donum a dõ ꝑ xp̃m no¬
bis datum dñm nr̃m testatur ut dõ patri
grãs ꝑ nullum alterũ nisi ꝑfilium eius
Sagamus. An ignoratis fr̃s scientib enim
legem loquor. Ut animos illoꝵ firmet in
doctrina diuina exemplo humanȩ legis
utitur ut ꝑterrena suadeat celestia. Sic̃¬
& amundi creatura ds̃ agnoscitur. Quia
enim uniuis ẽ totum licet diuersȩ sint res:
ex aliqua tam̃ parte sibi inuicem similes

Expanded text:
caetero abstinent se a peccatis, stipendium caetero abstinent se a peccatis, stipendium accipiunt vitam aeternam; quia qui non peccant, alieni sunt a morte secunda. Gratia autem Dei vita tes peccatum acquirunt mortem, ita et sequentes gratiam Dei, id est, fidem Christi, quae donat peccata, habebunt vitam aeternam ut gaudeant se ad tempus dissolvi, scientes hanc se consecuturos, quae et omni taedio careat, et successionem non habeat. Quam sanctus Simeon exoptans, petiit se hinc dissolvi ; ut iret in pace, id est vita, quae nullam patitur inquietudinem. Et hoc donum a Deo per Christum nobis datum Dominum nostrum testatur; ut Deo Patri gratias per nullum alterum nisi per Filium ejus agamlegem loquor. Ut animos illorum firmet in doctrina divina, exemplo humanae legis utitur, ut per terrena suadeat coelestia, sicut a mundi creatura Deus agnoscitur, quia enim unius est totum, licet diversae sint res, ex aliqua tamen parte sibi invicem similes
Abbreviated transcription (Latin):
um peccat enim recedit a dõ: & fit sub pec¬
cato. Quales gͦ sunt fructus peccati. in qͥb
addiscentes bonam uitã confundimur eo
qd dudum tur piter uixerimꝰ. Et ñ solum
nisi spurcus int̃sit saciamentum mutum ẽ
& torpescit religio. Ecce maculis plena lib̃¬
tas & sqͣlorib mancipata cuiꝰ opꝰ turpẽ mer-¬
cedẽ habet: cuius consũmatio mors ẽ: finẽ
dixit exitum uitȩ &e actitum eui aut mors
aut uita succedit. S hoc locomors duplex:
a morte enĩ ad mortẽ tͣnsitur. Nunc autem
liberati peccato serui aũt facti dõ habetis
fructum ur̃m in scĩficationẽ: finẽ uͦ uitã et̾nã:
Hẽ si accepta remissione peccatoꝵ bonoꝵ ac¬
tuum emuli fuerimus acquirimꝰ scĩta¬
tem: finẽ uͦ habebimus id ẽ exitum uitã
ꝑꝓctuam. Amorte enim hac ꝗͣ finem dixit.
transimꝰ ad uitam quȩ sine fine ẽ. Nam
merces peccati mors ẽ. Questũ peccati mor¬
tem dic̃ qr ꝑ peccatum mors. Ae ꝑ hoc qͥde

Expanded text:
um peccat enim, recedit a Deo, et fit sub peccato. Quales ergo sunt fructus peccati, in quibus conversati addiscentes bonam vitam, confundimur, eo quod dudum turpiter vixerimus: et non solum hst, in qua nisi spurcus intersit, sacramentum mutum est, et torpescit religio! Ecce maculis plena libertas, et squaloribus obligata, cujus opus turpem mercedem habet: Cujus finis mors est: finem dixit exitum vitae et actuum, cui aut mors, aut vita succedit. Sed hoc loco mors duplex, a morte enim ad mortem transitur. Nunc vero liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam. Hoc est, si accepta remissione peccatorum, bonorum actuum aemuli fuerimus, acquiremus sanctitatem, finem vero habebimus, id est, exitum, vitam perpetuam; a morte enim hac, quam finem dixit, transibimus ad vitam, quae sine fine est. Nam merces peccati mors est. Quaestum peccati mortem dicit, quia per peccatum mors: ac per hoc qui de
Abbreviated transcription (Latin):
scdm adam uixerimus moriemͣ. Adam
enim p̃uaricans uendidit se peccato. de
ex sensib: Id est de auditu iusu tactu o¬
doratu uł gustatu carm deputantur. Oĩs
enim cogitatio dum foras respicit incur¬
rit peccatũ. Nam & primo homini de¬
foris peccatum natũ ẽ. Scd̾m carnẽ gͦ
uiuere mors ẽ. Om̃is enim actus carnis
extͣ legem ẽ. Si aũt ꝑ sp̃m facta carnis
mortificetis uiuetis. Corpꝰ uult lege
animȩ gubernari. Uñ ostendit qr sidu¬
ce scõ spũ actus ⁊ consilia carnis quȩ huniꝰ
mũdi instigantib potestatib componũ¬
tur fuerint repressa nec agendi accipi¬
ant potestatem uitam p̃stari. Mortifica-¬

Expanded text:
secundum Adam vixerimus, moriemur; Adam secundum Adam vixerimus, moriemur; Adam enim praevaricans vendidit se peccato carnex sensibus, id est, de auditu, visu, tactu, odoratu, vel gustu, carni deputantur. Omnis enim cogitatio foras respiciens, incurrit delictum; nam et primi hominis deforis peccatum natum est. Secundum carnem ergo vivere, mors est; omnis enim actus carnis extra Legem est. Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Corpus vult lege animae gubernari; unde ostendit quia si duce sancto Spiritu, actus et consilia carnis, quae hujus mundi instigantibus postestatibus concinnantur, fuerint repressa, ne agendi accipiant potestatem, vitam praestari. Mortifica
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ habitantẽ sp̃m eius in nob̾. Ipsum
sensum eadẽ tractat ratione. Corpr̃a enĩ
te scda:. hic iterum ꝓpt̃ bonam uitam
mortalia corprã uinificari ꝓmisit. idẽ
totum hominẽ. Igitur fr̃s debitores su
mus ñ carm ut scd̃m carnẽ uiuamus.
Aectum ⁊ manifestum ẽ non nos adĩuen¬
tioni ade qui carnalit egit obsecunda¬
re deb̾e. Qui prior peccans mortẽ nobis
hereditatis titulo reliquit. S legi xp̃i
seruire nos deb̾e qui nos sp̃ati ratione
amorte supradicta redemit. Huic enim¬
sumꝰ debitores qui nos a carnalib itici¬
is sordidatos ꝑlauachrũ sp̃c ablutos iu-¬
stificauit: ⁊ filios deo fecit. Priuis enim
incarne positi exemplo adȩ uiuebamus
subiecti peccatis. Nunc uͦ lib̾ati reddere
debemus obsequium redemptori. Quod
quidem obsequium ñ uli utiq proficit
qui nullius eget s nob̃ acquirit uitam
eternã. Sic enim diligit nos. ut sͥ impinde
qd proficit nob̾. Si enim scdm carnem
iuxeritis moriemini. Nichil ueriꝰ quia si

Expanded text:
inhabitantem Spiritum ejus in vobis. Ipsum sensum eadem tractat ratione; corpora enim te secunda, hic iterum propter bonam vitam mortalia corpora vivificari promisit, id est, totum hominem. Igitur, fratres, debitores mus non carni, ut secundum carnem vivamus. Rectum et manifestum est, non nos adinventioni Adae, qui carnaliter egit, obsecundare debere, qui prior peccans mortem nobis haereditatis titulo dereliquit: sed legi Christi servire nos debere, qui nos spiritali ratione a morte supradicta redemit; huic enim debitores sumus, qui nos carnalibus vitiis sordidatos per lavacrum Spiritus ablutos justificavit, et filios Dei fecit. Prius enim in carne positi, exemplo Adae vivebamus subjecti peccatis: nunc vero liberati, reddere debemus obsequium Redemptori. Quod quidem obsequium non illi utique proficit, qui nullius eget: sed nobis vitam acquirit aeternam; sic enim diligit nos, ut sibi imputet, quod proficit nobis. Si enim secundum carnem vixeritis, moriemini. Nihil verius, quia si
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & qui de hominib aliquid sꝑat in car¬
ne ẽ: & qui male incelligit xp̃m incarne
ẽ. Et siquis xp̃ianus luxuriosã haboe
uitam incarne ẽ. Hoc tam̃ loco in carne
ẽẽ intelligamꝰ. quia ante fidem in carne
& peccatis subiacebamꝰ. Sensꝰ aut̃ carnis ẽ ñ cde

Expanded text:
 qui de hominibus aliquid sperat, in carne est; et qui male intelligit Christum, in carne est; et si quis Christianus luxuriosam habet vitam, in carne est. 64 Hoc tamen loco in carne esse sic intelligemus, quia ante fidem in carne et peccatis subjacebamus. Sensus autem carnis est, non cre
Abbreviated transcription (Latin):
uituꝑantes incredulũ ⁊ stultũ asser̃. Ac ꝑ
hoc dĩ legi subiecta eẽ ñ pot̾. ista carnus
prudentia. Ad hoc enim studiũ suũ exacr¬
unt ut digestis repugnent. Qui enm i
carne s̃ deo placere ñ possunt. Sapienteᷤ
contra legem di ẽ carnale ẽ qr ex mundo
ẽ. Totus enim mundꝰ caro ẽ. Om̃e enĩ ui¬
fibile carni deputatur. Cognata s̃ enim
carnis. ĩmo elem̃ta carms. Idõq qui mr̃¬
danis reb ⁊ causis obtemꝑat incarne ẽ.
llos aũt non estis incarne s in spũ. In
carne positi dicunt᷑ ñ eẽ in carne. si ad
ententia enim homini suã quasi fingit
naturam ut hoc appelletur qđ sentit. Si
tamen sp̃c dĩ habitat in uob̃. hoc idõ am¬
bigue dix̃. quia in legem inducti ñ adhuc
ꝑfecte erant fidei. s uidebat in eis spem
ꝑfectionis. Uñ aliquando laudat. Aliq̃n¬

Expanded text:
vituperantes, 72 incredulum et stultum asserunt: ac per vituperantes, 72 incredulum et stultum asserunt: ac per hoc Dei legi subjecta esse non potest ista carnis prudentia; ad hoc enim studium suum exacuunt, ut Dei gestis repugnent. Qui enim in carne sunt, Deo placere non possunt. Sapientes contra legem Dei est, carnale est; quia ex mundo est; totus enim mundus caro est: omne enim visibile carni deputatur; cognata enim sunt carnis, immo elementa carnis. Ideoque qui mundanis rebus obtemperat, in carne est. Vos autem non estis in carne, sed in spiritu. In carne positi, dicuntur non esse in carne, si assiligant; sententia enim hominis suam quasi fingit naturam; ut hoc appelletur, quod sentit. Si tamen Spiritus Dei habitat in vobis. Hoc ideo ambigue dicit, quia in Legem inducti, non adhuc perfectae erant fidei: sed spem in eis videbat perfectionis. Unde aliquando quasi
Abbreviated transcription (Latin):
peccare. Prudentia aũt sp̃c uite ⁊ pax.
ere hec est sapientia quȩ uitã acquirit
⁊ pacẽ. Sequens &ẽ sp̃alia contemptis ille
&x pena ẽ. Qm̃ sapientia carns intinica est
dõ. legi enim dĩ non ẽ subieeta. nec enĩ pot̃
on carnem dix inmicam s sapientiã car.¬
nis: id ẽ ñ substantiam. s aut malos actus.
pientia gͦ carnis ẽ primo in loco astroꝵ ab
hominib p̃sumpta disputatio. deinde ui¬
sibilium oblectatio. Hȩc enim dõs inimi
equant quȩ facit. Astruentes nicħ posse fieri
pret̾ ꝗͣ mundi continet ratio. Quamobrẽ
negant dnm fecisse ut uirgo pareret. aut
mortuoꝵ corpr̃a ut resurgant. Qͥa stultũ
ẽ inquiunt ut ds̃ faceret ultra ꝗͣ sapit hõ¬
tant dmn ñ debere aliter facere quam fec̃.
ondita abeo creatura. ut ipse simił creat᷑is
putetur. Sic cecati s̃ ne udeant qualem
contumeliã dõ faciant. Opus enĩ qd̃ ad lau¬
dem suam p̃dicandũ facere dignatus ẽ. Isti

Expanded text:
ntia autem spiritus vita et pax. Vere haec est sapientia, quae vitam acquirit et pacem: sequens enim spiritalia, contemptis illecn est. Quoniam sapientia carnis inimica est Deo; legi enim Dei non est subjecta, nec enim potest. Non carnem dixit inimicam, sed sapientiam carnis; id est, non substantiam, sed aut malos actus, pientia ergo carnis est primo in loco astrorum ab hominibus inventa disputatio, deinde visibilium oblectatio. Haec inimica Deo suntaequant, quae fecit, astruentes nihil posse fieri, praeter quam mundi continet ratio. Quamobrem negant Deum fecisse, ut Virgo pareret, aut mortuorum corpora resurgerent; quia stultum est, inquiunt, ut Deus fecerit ultra, quam sapit hotant Deum non debere aliter facere, quam facit ab eo condita creatura; ut ipse similis creaturis putetur! Sic caecati sunt, ne videant qualem contumeliam Deo faciunt. Opus enim quod in laudem suam praedicandam facere dignatus est, isti