comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. Su ꝑra diximts sobnam
fuisse pontificem: qui assyrris ꝓdi¬
dit eruitatem. S quia hoc tradi¬
donis est hebraice ce seͥꝑtura non lo¬
quitur. intelligamtis eum suꝑbum
tumidum &e uoluptuosum. suisq
pedib popłos conculcantem. & qͥa
fecerit cuncta que ꝓpħa describit sa¬
cerdodium erus ad eliachim filium
helchie fuisse dranslatum. ut illo
ciect̃o nouus pontifex fieret. Ex qͦ
intelligimus omni studio suꝑbiã
declinandam quȩ offendit deum.
& ne pontificatus quidem p̾uilegio
tuta ẽẽ potest. Iste est sobnas sicut
quidam putant ce eliachim de qͥb
idem ꝓpha subtexuit. Misit rex as
syriorum rapsacem de lachis in ihe¬
rusalem ad ezechiam regem in ma¬
ne fuꝑioris. in tia agͥfullonis. E gre¬
fusq est ad eum eliachim filiꝰ helchie
qui erat suꝑ domtii ce sobnas scriba
&e iohe filtus asapha commentartis.
qͥ habitabat tuxta.lxx. in pastoforio.
tuxta aquilam in tab̃nacło: ꝓ quose¬

Expanded text:
tus est. Supra diximus Sobnam tus est. Supra diximus Sobnam fuisse pontificem, qui Assyriis prodidit civitatem. Sed quia hoc traditionis est Hebraicae, et Scriptura non loquitur, intelligamus eum superbum, tumidum, et voluptuosum, suisque pedibus populos conculcantem: et quia fecerit cuncta quae Propheta describit, sacerdotium ejus ad Eliacim filium Helciae fuisse translatum, ut illo ejecto, novus Pontifex fieret. Ex quo intelligimus, omni studio superbiam declinandam, quae offendit Deum, et ne pontificatus quidem privilegio tuta esse potest. Iste est Sobna sicut quidam putant et Eliacim, de quibus idem Propheta subtexuit: Misit rex Assyriorum Rabsacen de Lachis in Hierusalem ad regem Ezechiam in manae superioris in via agri Fullonis et egressus est ad eum Eliachim filius Helciae qui erat super domum et Sobna scriba et Ioae filius Asaph a commentariis qui habitabat, juxta LXX, in pastophorio; juxta Aquilam, in tabernaculo: pro quo se
Abbreviated transcription (Latin):
te faciet ficut asportatur gallus gal¬
linatius. & quasi annetum sic suble¬
uabit te Coronans coronabit de
tribulatione: quasi pilam mittet te
in terram latam & spaciosam. Ibi mo¬
rieris. & ibierit cͣ riᷤ gloric tue: ig¬
nominia domus domini tui. &e ex¬
pellam de de statione tua. &e de mi¬
nisterio tuo deponam de. Et erit ĩ
die illa uocaboseruum meum elia¬
chim filium helchie. & induam cũ
tumea tua. &e cingło tuo conforta¬
bo eum: & potestatem titam dabo
in manu eius. & erit quasi pater
habitantib irłm & domiti tuda. Q
dabo clauem domus dauid suꝑ hu
mnerum eius. &e aꝑiet ⁊ nemo erit qͥ¬
claudat: &e claudet. &e non erit qͥ
aꝑiat. Et figam illum ꝑauxillum
in loco fideli: & erit in solium głe
uasor diuersa genera: omne uas par¬
uulum auasis craterarum usq ad
omne uas musicorum. In die illa
dicit dñs exereititum auferetur pax¬
illus quifixus fuerat in loco fideli.⁊
frangeti ce cadet. & ꝑibit quod pe¬
penderat Pm eo: quia dũs loco¬

Expanded text:
rtatur gallus gallinaceus, et quasi amictum sublevabit te. Coronans coronabit te tribulatione, quasi pilam mittet te in terram latam et spatiosam: ibi morieris, et ibi erit currus gloriae tuae, ignominia domus Domini Dei tui. Et expellam te de statione tua et de ministerio tuo deponam te et erit in die illa vocabo servum meum Eliachim filium Helciae et induam illum tunicam tuam et cingulo tuo confortabo eum et potestatem tuam dabo in manu eius et erit quasi pater habitantibus Hierusalem et domui Iuda et dabo clavem domus David super umerum eius et aperiet et non erit qclaudat: et claudet, et non erit qui aperiat. Et figam illum paxillum in loco fideli, et erit in solium glorvasorum diversa genera, omne vas parvulum, a vasis craterarum usque ad omne vas musicorum. In die illa dicit Dominus exercituum: Auferetur paxillus, qui fixus fuerat in loco fideli: et frangetur et cadet, et peribit quod pependerat in eo, quia Dominus locu
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ ꝓ eruitatib arim. quod nos
transferre possumus & aduers arios.
ut fit senfus. Nullus ex semine tuo qͥ
cupiat reparare regnum.aduersariꝰ
qͥ dixerunt semen pessimum para fili¬
os tuos interfectioni ꝓpter peccata pa¬
tris tui: quem sensum habeat sctre ñ
ualeo. Et consurganistiꝑ eol dic̃ hñs
ceercituum. & ꝑdam babylonis nom̃¬

Expanded text:
tum est pro civitatibus, ARIM , quod nos tum est pro civitatibus, ARIM , quod nos transferre possumus et adversarios; ut sit sensus: nullus ex semine tuo qui cupiat reparare regnum, adversarius erpretes, qui dixerunt: Semen pessimum, para filios tuos interfectioni propter peccata patris tui, quem sensum habeat, scire non valeo. Et consurgam super eos, dicit Dominus exercituum: et perdam Babylonis nom
Abbreviated transcription (Latin):
Uel aliter. Antiquum assyriorum
regnum de multum suꝑbiente & ele¬
uante contra dm̃ ceruicem tuam: oĩo
destructum est. Si cinm te egisses hu¬
militer. & scisses mens uram tuam.
assyriꝰ & babylomꝰ huc usq regnaret.
Siue hoc mͦ. Camerudelis fcusti in
ext̃nos: ut ctiam subiectos tibi poplos
ineteritum semen pessimorum. Pre¬
parate filios eitis occisioni: in iniqui¬
tate patrum suors. Non consurgen.
nec hȩreditabunt tram: nec imple¬
bunt faciem orbis ciuitatum. Onines¬
hystorie consentiunt. quod occis obal¬
thasar nepote nabuchodonosor & suc¬
codente dario in regnum chaldeorum
nullus de nabuchodonosor deinceps
styrpe regnarit. Hoc gͦscriptura p̃¬
dicit quod in tantam babylon ueni¬
at uastitatem. ut etiam de semine re¬
gio nullus remaneat. s ꝓpt impieta¬
tem pat̾s omnis soboles deleatur. Peo
autem qͦd nos inultima parte seN¬
tentiȩ tͣnstulimus. neq implebunt
faciem orbis cruitatum. in hebreoscͥp¬

Expanded text:
Vel aliter: antiquum Assyriorum Vel aliter: antiquum Assyriorum regnum, te multum superbiente et elevante contra Deum cervicem tuam, omnino destructum est. Si enim te egisses humiliter, et scisses mensuram tuam, Assyrius et Babylonius hucusque regnaret. Sive hoc modo: tam crudelis fuisti in externos, ut etiam subjectos tibin aeternum semen pessimorum. Praeparate filios ejus occisioni in iniquitate patrum suorum: non consurgent, nec haereditabunt terram, neque implebunt faciem orbis civitatum . Inhistoriae consentiunt, quod occiso Balthasar nepote Nabuchodonosor, et succedente Dario in regnum Chaldaeorum, nullus de Nabuchodonosor deinceps stirpe regnarit. Hoc ergo Scriptura praedicit, quod in tantam Babylon veniet vastitatem, ut etiam de semine regio nullus remaneat, sed propter impietatem patris omnis soboles deleatur. Pro eo autem quod nos in ultima parte sententiae transtulimus, neque implebunt facies orbis civitatum, in Hebraeo scrip
Abbreviated transcription (Latin):
Syminachꝰ hc̃ locum sic tͣnstulit. Etiã
cum his qͥ occidunt᷑ in bello: non me¬
reberis habe consortium seƿulture
ꝓ eo autem qͦd nos diximꝰ quasi styrps
inutilis. & in hebraico legit᷑. cham. ne¬
ser̃. nechaph: aquila interyretatus ẽ
qͣsi sames polluta. Meser autem ꝓpͥe
uirgultum appellat᷑ quod ad radicem
arbons nascitur. & quasimittile ab agͥ¬
colis amputat᷑. Possumus id ipsum
samem tabumq intelligere. Simul¬
q discimꝰ quod infermis fub terra sit̃.
dicente scͥptura usq ad fundam enta
laci. Tuenim terram tuam disꝑdi¬
disti: du popłm tuum occidisti. lux¬
ta.lxx. interp̃tes qui dixerunt. quia
terram meam ꝑdidisti. ce popłm meũ
occidisti. qͥd dicat᷑ nulla dubitatioẽ.
Terram enim iudeam ce popłm erus
isrł nabuchodonosor interfecit & ꝑdi¬
dit. Turta hebraicum difficilis intel
accipiendum est. eos qͦs tibi deus ĩ cor¬
reptionem dederat. tupenitꝰ ꝑdidisti

Expanded text:
Symmachus hunc locum sic transtulit: Etiam Symmachus hunc locum sic transtulit: Etiam cum his qui occiduntur in bello, non mereberis habere consortium sepulturae. Pro eo autem quod nos diximus, quasi stirps inutilis, et in Hebraeo legitur: CHANESER NETHAB  , Aquila interpretatus est, quasi sanies polluta. NESER   autem proprie virgultum appellatur, quod ad radices arborum nascitur, et quasi inutile ab agricolis amputatur: possumus id ipsum saniem tabemque intelligere. Simulque discimus quod infernus sub terra sit, dicente Scriptura: Usque ad fundamenta laci. Tu enim terram tuam disperdidisti, tu populum tuum occidisti. Juxta LXX Interpretes qui dixerunt: Quia terram meam perdidisti, et populum meum occidisti, quid dicant, nulla dubitatio est. Terram enim Judaeam, et populum ejus Israel Nabuchodonosor interfecit et perdidit. Juxta Hebraicum difficilis intellaccipiendum est, eos, quos tibi Deus in correptionem dederat, tu penitus perdidisti.
Abbreviated transcription (Latin):
fectisunt gladio: & descenderttuit ad
fundamenta laci. Quasi cadauer
putrictum ñ habeb consorttum cum
eis in sepultura. Parrant hebre huiꝰ¬
cemoch fabulam. Euilmerodach qui
patre stio nabuchodonosor uiuente
ꝑ .uii. annos int̾ bestias ante regnatie¬
rat : qñ ille resticutꝰ in regnum ẽ usq
ad mortem patͥs cum ioachim rege
sude inuincłis fuit. Quo mortuo cũ¬
rursꝰ in regno succedet & ñ susciꝑct᷑
a principib qui meduebant ne uiue¬
ret qͥ dicebat᷑ extinctus. ut fidem patͥs
mortui faceret. aꝑuit sepulchrum. ce
cadatier eius unco ce funib traxit. Qt
est sensꝰ. Sepultis omnib qui a te in¬
der fecti sunt: tu solus tnseptiltꝰ iacebiᷤ.
Aui uͦlocum istum sic interpietantur
Om̃s anime apud inseros aliquam re¬
quiem accipient. dusolus in extremas
tenebras reltgabis. Omnium enmoꝑ¬
ieris sanguine. & unitisorum eruor de¬
p̃met uelut inuolutam samie mortuoꝵ

Expanded text:
fecti sunt gladio et descenderunt ad fecti sunt gladio et descenderunt ad fundamenta laci quasi cadaver putridum non habebis consortium neque cum eis in sepultura usmodi fabulam. Evilmerodach qui, patre suo Nabuchodonosor vivente per septem annos inter bestias, ante regnaverat, postquam ille restitutus in regnum est, usque ad mortem patris cum Joachim rege Judae in vincrursus in regnum succederet, et non susciperetur a principibus, qui metuebant ne viveret qui dicebatur exstinctus; ut fidem patris mortui faceret, aperuit sepulcrum, et cadaver ejus unco et funibus traxit. 179 Et est sensus: Sepultis omnibus qui a te interfecti sunt, tu solus insepultus jacebis. Alii vero locum istum sic interpretantur: Omnes animae apud inferos aliquam requiem accipient, tu solus in extremas tenebras religaberis. Omnium enim operieris sanguine, et universorum te cruor premet velut obvolutum sanie mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
biam dixerat in cȩlum ascendam ero
similis altissimo. ñ solum ad infer¬
num. s ad infernum ultimum detͣ¬
hecur. Hoc enim sig̃cat laci ꝓfundi¬
tas. ꝓ quo in euangłio denebras exte¬
riores legimus. ubi ẽ fletꝰ & stridor den¬
tium. Qͥ te uidint ad te inclinabim¬
tur teq ꝓspicient. subaudit᷑ dicenteᷤᷤ
Munqͥd iste est uir qui conturbauit
derram qui concussit regna. qui po¬
siit orbem desertum & urbes cius de¬
strurit. uinctis eiꝰ non aꝑuit carõem.
Et hec uox infultandium est atq mi¬
rantium. qͦmͦ uastator omntum ce ip¬
se uastat᷑ sit. Quod autem ait umctsᷤ
eius non aꝑuit carcerem. magnitudo
crudelitatis & impietatis expͥmitur.
ut ctiam uinct̾os teneret in carcere. &
ñ scifficerent miscris cathene. nisi illos
reges gentium unitersi dormiert̃ ĩ gła.
uir in domofua. Tu acitẽ ꝓiect̾us es.
de septilchro tuo quasi styrps inutił.
pollutꝰ & obuolutꝰ cum his qui inter¬

Expanded text:
biam dixerat: In coelum ascendam, ero biam dixerat: In coelum ascendam, ero similis Altissimo, non solum ad infernum, sed ad infernum ultimum detrahitur. Hoc enim significat laci profunditas, pro quo in Evangelio tenebras exteriores legimus, ubi est fletus et stridor dentium . Qui te viderint, ad te inclinabuntur, teque prospicient subauditur dicentes: Numquid iste est vir qui conturbavit terram, qui concussit regna, qui posuit orbem desertum, et urbes ejus destruxit; vinctis ejus non aperuit carcerem? Et haec vox insultantium est atque mirantium, quomodo vastator omnium et ipse vastatus sit. Quod autem ait: Vinctis ejus non aperuit carcerem? magnitudo crudelitatis et impietatis exprimitur, ut etiam vinctos teneret in carcere: et non sufficerent miseris catenae, nisi illos reges gentium universi dormierunt in gloria vir in domo sua tu autem proiectus es de sepulchro tuo quasi stirps inutilis pollutus et obvolutus qui inter
Abbreviated transcription (Latin):
bo in monte testam̃ti in laterib aq̃lo¬
ins. ascendam suꝑ altitdinem nub¬
um. ero similis altissimo. deo quod
nos int̃pretatisumꝰ ob facilitatem in
expͥmamus ad uerbum legitur. quomͦ
cecidisti de celoulula fili dibucli. Dig¬
nificatur autem aliis uerbis lucifer
&e đi ei quod ficre debeat ce lugere:
qui qͣndam fic fuerit głosus. ut ful¬
gori luciferi comparatus sit. Sicut
inquit lucifer discutiens tenebras.
ardens & rutilus illucescit: sic &e tu
derisimilis uidebat᷑. S cecidisti m
terram gentrum uulnerator. qui ꝑ
suꝑbiam loquebaris. Tantam potentiã
sydera. ut sub pedib meis debeant fub¬
iacere. quamquam rudei celum &e astra
dei se uelint intelligier eo qtiod sequit᷑.
Sedebo tn monte testam̃ti.i. in templo.
Montes syon latera aquilonis. Nec
fuffecerat fuꝑbie eiꝰ desiderare cȩlestia.
nisi ad tantam ꝓrupisset insamiam
ut deisibi similitudinem uendicaret.
Meruntamen ad infernum detrahe¬
ris. in grofundum laci. Qui ꝑ suꝑ¬

Expanded text:
ibus Aquilonis; ascendam super altitudinem nubium, ero similis Altissimo. Pro eo quod nos interpretati sumus ob facilitatem intexprimamus ad verbum, legitur: Quomodo cecidisti de coelo, ulula fili diluculi. Significatur autem aliis verbis lucifer; et dicitur ei quod flere debeat et lugere, qui quondam sic fuerit gloriosus, ut fulgori luciferi comparatus sit. Sicut, inquit, lucifer discutiens tenebras, ardens et rutilus illucescit; sic et tuuderi similis videbatur; sed cecidisti in terram gentium vulnerator, qui per superbiam loquebaris: Tantam potentiam tet et sidera ut sub pedibus meis superna debeant subjacere. Quamquam Judaei coelum et astra Dei se velint intelligi, ex eo quod sequitur: Sedebo in monte testamenti, id est, in Templo, Montes Sion latera Aquilonis . Nec suffecerat superbiae ejus desiderare coelestia, nisi ad tantam prorupisset insaniam, ut Dei sibi similitudinem vindicaret. Verumtamen ad infernum detraheris in profundum laci. Qui per super
Abbreviated transcription (Latin):
Quod atitem ait ponam super dibon
additamenta. & questionem facere uide¬
batur. quid eẽt sequenti uer fictilo demon¬
stracuit dicens. his qͥ fugerint de moable¬
onem & reliquiis derre. ut eciam qͥ fuga
lapsi funt a bestiis consumant᷑. tanquam
& ꝑmethaforam leonem regem hostium
possumꝰ intelligere. ut podentiam eiꝰ qͣsi
rugitum nemo possit etiadere. Emicte¬

Expanded text:
Quod autem ait: Ponam super Dibon Quod autem ait: Ponam super Dibon additamenta, et quaestionem facere videbatur, quid esset, sequenti versiculo demonstravit dicens: His qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae: ut etiam qui fuga lapsi sunt, a bestiis consumantur. Quamquam et per metaphoram leonem, regem hostium possumus intelligere, ut potentiam ejus quasi rugitum nemo possit evadere. C
Abbreviated transcription (Latin):
sensus. Iurta orbim̃. magnitudinem.
erit uisitatio. Uigitationem hic non ꝑ
remedio. s ꝓplaga accipe. ¶azitabo
peccata cortm. Torrentem salicum baby¬
lonie accipe stummna de quib c&e datrid.
insalicib in medio eiꝰ fuspendimus orga
cius. & usq ad ꝑtiteum heltm clamor
ciꝰ. E adem ꝓpe omnia &e iheremias scͥ¬
bit.Ount autem urbes & loca moabita¬
rum.in quib clamor & ciulatio captiyi
popłi des cribitur. Quia aque dibon
replete sunt sanguine. Ubi pritis erat
lururia propt̃ trriguos agͦs & fontes tugit̃
emanantes: ibi ꝓpter multitudinem int̃¬
fect̾orum titi sanguinis fluent. Ponam
erm sup dibon additamenta: his qui
fugtrint de moableonem. & reliqius
terre. Ne quis scͥgtoris uittum putet : &
errorem dam emendare uult faciat: una
quib dimon silentium int̃pretat᷑: dibon
fluens. Indito utroq nomine ꝓpt̃ laticeᷤᷤ
qͥ tacite fluunt usq hodie indifferent̃
ce dimon &e dibon hoc oppidum dicit᷑.

Expanded text:
sensus: Juxta morbi magnitudinem sensus: Juxta morbi magnitudinem erit visitatio. Visitationem hic non pro remedio, sed pro plaga accipe. Unde tes eorum . » Torrentem salicum Babylonica accipe flumina, de quibus et David: « In salicibus in medio ejus suspendimus organa ejus, et usque ad puteum Elim clamor ejus. Eadem prope omnia, et Jeremias scribit. Sunt autem urbes, et loca Moabitarum, in quibus clamor, et ejulatio captivi populi describitur. Quia aquae Dibon repletae sunt sanguine. Ubi prius erat luxuria propter irriguos agros, et fontes jugiter emanantes, ibi prae multitudine interfectorum rivi sanguinis fluent. Ponam enim super Dibon additamenta his qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae. Ne quis Scriptoris vitium putet, et errorem emendare dum vult, faciat, una quibus Dimon, silentium interpretantur; Dibon, fluens. Indito utroque nomine propter latices qui tacite fluant, usque hodie indifferenter et Dimon et Dibon hoc oppidulum dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum sterilib. Stue autem allusit ad
nomen. siue quod ante non fuerat post
uastitatem accidit: ut etiam aque in
amaritudinem uterentur. Quia a¬
ruit herba defecit germen. utiroꝵ
omnis interiit. Nonrit quidam pu¬
tant uere ꝓpter steriles nemrim aqͣs
omnis herba exaruit. s ꝑ metaphorã
scͥptura loquitur. Et est sengus. In cun¬
eto moab aque nemrimerunt salse ce
amare. & quomͦ ibi nulla herba pultu¬
lat sic totam ꝓuinciam siccitas conseqͥt᷑.
.i. a segor usq adoronam a finib tisq ad
fines. Id ipsum iherenias. Nq̃nemrim
pessime erunt. Scdm magnitudinẽ¬
oꝑis ce uisitatio eortim. ad torrentem
salicum ducent eos. ꝗꝰ salicib in he¬
ce arabes intelligi. Et legi orbĩ. id ẽ
uilla in finib eorum sita. cinus a pleriᷤ¬
q accole inmonte oreb. helye p̾buisse
alim̃ta dicunt᷑. Quod nomen ꝓpter
ambiguitatẽ tranffert᷑ & in coruos. aqq
occidentem. locaq campestria. Est aũ

Expanded text:
ipsum sterilibus. Sive autem allusit ad ipsum sterilibus. Sive autem allusit ad nomen, sive quod ante non fuerat, post vastitatem accidit, ut etiam aquae in amaritudinem verterentur. Quia aruit herba, defecit germen, viror omnis interiit. Non ut quidam putant, vere propter steriles Nemrim aquas omnis herba exaruit, sed per metaphoram Scriptura loquitur. Et est sensus, in cuncto Moab aquae Nemrim erunt salsae et amarae; quomodo ibi nulla herba pullulat, sic totam provinciam siccitas consequetur, id est, a Segor usque ad Oronaim, a finibus usque fines. Id ipsum Jeremias: Aquae Nemrim pessimoperis et visitatio eorum, ad torrentem salicum ducent eos. » Pro salicibus in Heet Arabes intelligi et legi Orbim, id est, villa in finibus eorum sita, cujus a plerisque accolae in monte Oreb Eliae praebuisse alimenta dicuntur. Quod nomen propter ambiguitatem transfertur, et in corvos atque occidentem locaque campestria. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
.i. absorta. tradentib hebreis quod tercio
tre motu prostrata e. Ipsa e que hocdie sy¬
tosermone tiocat᷑ ⁊ orã hebreo segor. utͦq
paruula. Possumtis uitulam cont̃nantẽ.
annus in hominib: ita in pectidibuis ac
tumtis derctus robustissintus est. Cec¬
des qͦq ꝓ terminis & robore intellige. eo
qͦd segor infinib moabitarum sita sit:
diuidens ab eis terram phylistum. Per
ascensum enim Ituth flens ascendet.
Et ihercimas. P ascenstm tuith. plorats
ascendet in flctum. Intelligimus autem
cliuum ẽẽ itmneris. qͦd ducit ad assyrioᷤ.
&e ꝑhoc captiuitatem sig̃cari. Et inuia
oronanii.clamorem contritionis leua¬
bunt. Rursum iheremias. Uor cla¬
tnoris orona. uastitas & contritio ma¬
gna. Longum est si uelim de singulis
dicere: cum pspicuum sit uel urbtum
in moab. ul locorũ ẽẽ nomina. que de¬
scrunt transinigrantes. Aque enĩ nem¬
rim deserte erunt. Hoc oppidum suꝑ
mare mortuũ est salsis aquis. & obhoc

Expanded text:
est, absorpta, tradentibus Hebraeis, quod tertio est, absorpta, tradentibus Hebraeis, quod tertio terrae motu prostrata sit. Ipsa est quae hodie Syro sermone vocatur Zoora , Hebraeo Segor, utroque parvula. Possumus vitulam conternantem pro annus in hominibus, ita in pecudibus ac jumentis tertius robustissimus est. Vectes quoque pro terminis, et robore intellige, eo quod Segor in finibus Moabitarum sita sit, dividens ab eis terram Philisthiim. Per ascensum enim Luith flens ascendet. Et Jeremias: Per ascensum Luith plorans ascendet in fletum. Intelligimus autem clivum esse itineris quod ducit ad Assyrios, et per hoc captivitatem significari. Et in via Oronaim clamorem contritionis levabunt. Rursum Jeremias: Vox clamoris Oronaim, vastitas, et contritio magna. Longum est, si velim de singulis dicere, cum perspicuum sit vel urbium in Moab, vel locorum esse nomina, quae deserunt transmigrantes. Aquae enim Nemrim desertae erunt. Hoc oppidum super mare Mortuum est, salsis aquis, et ob hoc
Abbreviated transcription (Latin):
hunicris. syminachus accinetos interp̃¬
tatus est. qͥdam putant ñ utros s nom̃
urb intelligi q̃ hodie appellat᷑ elusia.
&e est in moabitis partib sita. Possumꝰ
autemee hoc dicere quod umuersa
pugnatorum fortitudo corruerit. & mu¬
tuis flecib omnis terra resonarit. Sin
aucem eluse ut aquila tiolint cxertis hu¬
meris intelligunt᷑. ille nob suggeritur
senstis. quod ad plangendum cuncti
midauerint pectora. Cormetim ad
moab clamabit. Pphaloguitur do¬
lentis affectu. tiel qͦd hostes quoq crea¬
tura sint dei. in quos tot mala supue¬
niant. uel quod tantis calamitatib
oppͥmendi. ut etiam inimicis mmserabi¬
lesfiant. Idipsum iheremtas. ꝓpterea
cor metm ad moab qͣi tibia resonabit.
Uectes ciususq ad gesor uitulam conter¬
nantem. Et iheremias. A segor inquit
usq ad oronam uitula conternante
num diximus: & nc breuit̃ annotamus
qͣdrpsasit.u̾ urbs post sodomam &e gomor¬
ram & acdamam & seboim. que ad p̃ces
loth paruaseruata est. Appellat᷑q bala.

Expanded text:
inctos interpretatus est, quidam putant non viros, sed nomen urbis intelligi, quae hodie appellatur Eluza, et est in Moabitidis partibus sita. Possumus autem et hoc dicere, quod universa pugnatorum fortitudo corruerit, et mutuis fletibus omnis terra resonarit. Sin autem Eluse, ut Aquila voluit, exertis humeris intelligantur, ille nobis sensus suggeritur, quod ad plangendum cuncti nudaverint pectora. Cor meum ad Moab clamabit. Propheta loquitur dolentis affectu, vel quod hostes quoque creatura Dei sint, in quos tot mala superveniant: vel quod tantis calamitatibus opprimendi, ut etiam inimicis miserabiles fiant. Idipsum Jeremias ait: Propterea cor meum ad Moab quasi tibia resonabit. Vectes ejus usque ad Segor vitulam conternantem. Et Jeremias: A Segor, inquit, usque ad Oronaim vitulam conternantediximus, et nunc breviter annotamus, quod ipsa sit quinta urbs post Sodomam, et Gomorrham, Adamam, et Seboim, quae ad preces Lot parva servata est. Appellaturque Bala, id
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ int̃ cȩlum terramq discurrunt:
qñ obterit᷑ nubib: uirta illud qͦd
scͥptum est. Qui oꝑit cclum nubib.
& dat terre pluuiam. Et in comini¬
natione siccitatis loqtnt᷑ ds. Ponam
celum eneum & terram ferream: ñ
quod elem̃toꝵ natura mutet᷑. s qͦd
ꝑ es & ferrum penarum maginitcido
monstrata sit. Aimt philosophi ñ
ampliꝰ .xͣ. stadus a terra nubes in fuib¬
lime fustolli: &e solis splendorem ab¬
scondi. Gͦnoncelum sacco obuoluit᷑.
s intelusocel lumine aer qui subt
est nub denbris obscuratur. Possu¬
mus celos obuolutos tenebs ce sacco
oꝑtossic int̃pretari. ut dicamꝰ om̃s
ẽẽ fub pecco. & scõs qͦq indigere mĩa¬

Expanded text:
quae inter coelum terramque discurrunt. quae inter coelum terramque discurrunt. quando obtexitur nubibus. Juxta illud quod scriptum est: Qui operit coelum nubibus, et dat terrae pluviam . Et in comminatione siccitatis loquitur Deus: Ponam coelum aeneum, et terram ferream . Non quod elementorum natura mutetur, sed quod per aes et ferrum poenarum magnitudo monstrata sit. Aiunt philosophi, non amplius decem stadiis a terra nubes in sublime sustolli, et solis splendorem abscondere. Ergo non coelum sacco obvolvitur, sed intercluso coeli lumine aer qui subter est, nubis tenebris obscuratur. Possumus coelos obvolutos tenebris, et sacco opertos, sic interpretari, ut dicamus omnes esse sub peccato, et sanctos quoque indigere mi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erat qui atidiret: illud possumꝰ
dicere quod qui tantorum signoꝵ
patrator ẽ. & cȩlum terrasq &e maria
suo facit seruire nutui. etiam ipse
crucem euadere potuerit: dicens
in euangłio. An putatis quia non
possum rogare pattem meũ. ut exhi¬
beret michi mͦ plusqͣm .xii. legiones
angłorum: Iuxta anagogen. ad in¬
crepationem dm̃i desertum fic mare.
qn omnis huiꝰ scł amartaudosicca¬
tur. & flumina desolantur. de qͥb
sp̃italis draco cticebat mnegypto. M ea
sunt flumina: & ego feciea. De qͥb
inaliolocolegimꝰ. Qͥd tͥ ẽ aemne egyo¬
tiorum. ut bibas aqͣs fluminum :
Psces qͦ sagena missainmare cõpu¬
trescent: qui a bonis piscib fuerint
separati. Qͦđdq sequitur. induam cę¬
lum denebris. & quasi cilicium erit
oꝑim̃tum cꝰ. uł omne qͦdsupra nos
est. indelligam celum. sic̃ uolatilia q̃
in aere sunt appellantur celestia. ce
adusarie podestates dicunt᷑ cȩlestes.

Expanded text:
non erat qui audiret, illud possumus non erat qui audiret, illud possumus dicere, quod qui tantorum signorum patrator est, et coelum terrasque, et maria suo facit servire nutui, etiam ipse crucem evadere potuerit, dicens in Evangelio: An putatis quia non possum rogare Patrem meum, ut exhiberet mihi modo plusquam duodecim legiones Angelorum ? Juxta anagogen, ad increpationem Domini desertum fit mare, quando omnis hujus saeculi amaritudo siccatur, et flumina desolantur, de quibus spiritualis draco dicebat in Aegypto: Mea sunt flumina, et ego feci ea . Et de quibus in alio loco legimus: Quid tibi est eiorum, ut bibas aquas fluminum ? Pisces quoque, sagena missa in mari, computrescent, qui a bonis piscibus fuerint separati. Quodque sequitur: Induam coelum tenebris, et quasoperimentum ejus, vel omne quod supra nos est, intelligamus coelum, sicut volatilia quae in aere sunt, appellantur coelestia; et adversariae potestates dicuntur esse coelestes,
Abbreviated transcription (Latin):
faciam mare:ponam flumina in
siccum. Computrescent pisces
sine aqua: & monent̾ insiti. In¬
ditam celos teneb̾s : & saccum po¬
nam opinientum corum: Lxx.
Hunquid non potest manus in c̃a
libare. aut ñ p̃ualet ut eruat: Ce¬
ce cõminatione mea desertum faci¬
ammare: &e ponam fluminain de¬
serto. & arefient pisces eorum. eo qd
non sit aqua ce morientutr in siti. Q
indtiam celum denebris. ce quas
cilicium oꝑtinentum eius. Aduer¬
sum eos qui putabant dm̃ ñ potuis¬
se libare popłinsuum de captirita¬
de poinit rationem &e erempla ple¬
nissima. qtiod qͥ mare rubrum fe¬
cit ꝑuium popłosuo. iordanis flu¬
enta siccauit. ce arescentib in egyp¬
to fluuiis pisces u̾tit in putredinẽ.
&e qui łͥb dieb in egypto tenebras
fecit c̃ẽ palpabiles. itant celum
quasi sacco oꝑtum ui deretur & te¬
nebris. uqq potuit & poplm stiũ
de picło libare. Siue qͥa supͣ dixe¬
rat. ueni. ce ñ erat homo. uocaui. &e

Expanded text:
faciam mare, ponam flumina in faciam mare, ponam flumina in siccum: computrescent pisces sine aqua, morientur in siti. Induam coelos tenebris, et saccum ponam operimentum eorum. LXX: Numquid non potest manus mea liberare, aut non praevalet ut erunt? Ecce comminatione mea desertum faciam mare, et ponam flumina deserta, et arescent pisces eorum: eo quod non sit aqua, et morientur in siti. Et induam coelum tenebris, et quasi cilicium ponam operimentum ejus. Adversum eos qui putabant Dominum non potuisse liberare populum suum de captivitate, ponit rationem et exempla plenissima. Quod qui mare Rubrum fecit pervium populo suo , Jordanis 577 fluenta siccavit, et arescentibus in Aegypto fluviis, pisces vertit in putredinem . Et qui tribus diebus in Aegypto tenebras fecit esse palpabiles, ita ut coelum quasi sacco opertum videretur et tenebris: utique potuerit et populum suum de periculo liberare. Sive quia supra dixerat: Veni, et non erat homo: vocavi, et
Abbreviated transcription (Latin):
s uoluntate ꝓpͥa recessisse : pꝰ multa
beneficia humanũ corpus assumpsi.
relinquentes: bestiarum & serpenti¬
Gemmina tuꝑarum. Et ad libidi¬
nosos. E qui nisamientes infeminas
te mittere margaritas ante porcos.
canib. Et in cõmtne de omnib.
Qisio quadrupedum q̃ erant in de¬
serto. Uenit itaq dominꝰ. &e ñ inue¬
int hominem. Homo enim cum in
honore cẽt non intellerit: compara¬
tus est rum̃tis insipientib. & simił
factus est illis. Uocaui inquit eos
quasi rationale animal. & dixi. in¬
clinate aurem urãm in uerbaoris
mei. & ñ audant popłs m̃s uocem
meam. Clamatqi & chixi. Qui sitit
ueniat ae bibat. Et in alioloco. ¶e¬
nice ad me oms qui laboratis & one¬
rati estis: & ñ erat qui audiret. Un¬
de eis tneuanglio sum locutus. Neq
speciem deiuidistis. neq uocem illiꝰ
audistis. qͥa ñ habetis sermonem eiꝰ
non ẽ in me uirtꝰ ad libandum:
Ecce inincrepatione mea descrtũ

Expanded text:
sed voluntate propria recessisse, post multa sed voluntate propria recessisse, post multa beneficia humanum corpus assumpsi, relinquentes, bestiarum ac serpentiGenimina viperarum . Et ad libidinosos: Equi insanientes in feminas ue mittatis margaritas vestras ante porcos . canibus . Et in communi de omnibus: Visio quadrupedum quae erant in deserto Venit itaque Dominus, et non invenit hominem. Homo enim cum in honore esset, non intellexit: comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est eis . Vocavi, inquit, eos quasi rationale animal, et dixi: Inclinate aurem vestram in verba oris mei , et non audivit populus meus vocem meam. Clamavi, et dixi: Qui sitit, veniat ad me, et bibat . Et alio loco: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis . Et non erat qui audiret; unde eis in Evangelio sum locutus: Neque speciem Dei vidistis, neque vocem illius audistis, quia non habetis sermonem ejusnon est in me virtus ad liberandum? Ecce in increpatione mea desertum
Abbreviated transcription (Latin):
a me. Manifesti funt qͥa inpie egeruñ
in me. Et ad ipsam. Erudiet te absce ᷤᷤ¬
sio tua. & malitia tua corripiet de: qe
scies qm̃ malum tͥsit quod reliqueris
me. S forsitan libellum repudii osten¬
dere non potestis. & aliquis crechitor
m̃s exigens pecuniam. me ñ habente
quam reddem uos in debiti compen¬
satione suscepit. Non ẽ ita. D ego
ostendam uob. quam obrem matrẽ
cum filus dereliquerim. Scelera ur̃a
atq peccata uos demonib uendider̃t.
ut p̃sentis scłi uoluptatib irregq. &
uos parentem & illa comugem derelm¬
queret. Unde adulteram matrem
urãm ultra tenere non podui: s tiolen¬
tem abire ꝑmisi. Qtiod autem peccatiᷤᷤ
derelict̾i nr̃a uoluntate uł ad bonum
cet. Ego autem carnalis sumuenun¬
datus ftib pecc̃o. Qui enm facit pec¬
catum. seritus est peccati. Et quomͦ
atiari atq raptores serui funt mamimo¬
ne: fic omne peccatum dñatur. pecca¬
torib. qͥb dr. Non regnet peceatum

Expanded text:
a me. Manifesti sunt qui impie egerunt a me. Manifesti sunt qui impie egerunt in me. Et ad ipsam, Erudiet te abscessio tua, et malitia tua corripiet te; et scies quoniam malum tibi sit quod reliqueris me. Sed forsitan libellum repudii ostendere non potestis, et aliquis creditor meus exigens pecuniam, me non habente quod redderem, vos in debiti compensationem suscipit? Non est ita: sed ego ostendam vobis, quamobrem matrem cum filiis dereliquerim. Scelera vestra atque peccata vos daemonibus vendiderunt, ut praesentis saeculi voluptatibus irretiti, et vos parentem, et illa conjugem derelinqueret. Unde adulteram matrem vestram ultra tenere non potui, sed volentem abire permisi. Quod autem peccatis derelicti, nostra voluntate, vel ad bonum, cet: Ego autem 576 carnalis sum, venundatus sub peccato . Qui enim facit peccatum, servus est peccati . Et quomodo avari atque raptores servi sunt mammonae; sic omne peccatum dominatur peccatoribus. Quibus dicitur: Non regnet peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
uenditi estis &e inscelerib urĩs dum¬
si matrem ur̃am: quia ueni ce ñerat
uir. uocaui &e ñ erat qui audiret.lxx.
Sic dicit dñs. Qualis ẽ lib repudis
matͥs ur̃e qͦ dimisi eam. aut cui credi¬
tori meo uendidiuos: Ecce peccatis
ñ erat homo. tiocaui & ñ erat qͥ obedi¬
ret. Post uocationem gentium &e regeᷤ
ac pͥncipes. nutͥcios & nutͥces. ce capti¬
urtatem fortis pͥꝰ atq robusti. cuiꝰ p̃da
apłis distributa ẽ. & post demonum
uesamam qͥ suis sadurat carnib suo¬
q in ebriati sunt sanguine q̃n om̃is
tis ipse ẽẽt ds ia cob: loquitur ad po¬
pulum iudeorum fuꝑsyon que prius
dixerat. dereliqͥt me dñs. ce dñs oblitꝰ
est mei. Putatis mea duricia matrem
pudii. & non potiꝰ quoduerum est in¬
delligitis illam suio ame uitio recessisse:
Dicente enmme ad eam. quiescite mi¬
q agere. discite bonum facere. aci¬
dire me noluit: s ũtit contra me
scaptilam recedentem. Unde locutꝰ
sum filiis eiꝰ. Ue illis qͣm recesser ct̃

Expanded text:
enditi estis, et in sceleribus vestris dimisi matrem vestram. Quia veni, et non erat vir: vocavi, et non erat qui audiret. LXX: Sic dicit Dominus: Qualis est liber repudii matris vestrae, quo dimisi eam? Aut cui credite dicitur: ecce peccatis non erat homo: vocavi, et non erat qui obediret. Post vocationem gentium, et reges ac principes, nutricios et notrices, et captivitatem fortis prius atque robusti, cujus praeda Apostolis distributa est, et post daemonum vesaniam, qui suis saturati carnibus, suoque inebriati sunt sanguine: quando omnis tis ipse esset Deus Jacob, loquitur ad populum Judaeorum super Sion, quae prius dixerat: Dereliquit me Dominus, et Dominus oblitus est mei. Putatis mea duritia matrem pudii, et non potius, quod verum est, intelligitis, illam suo a me vitio recessisse? Dicente enim me ad eam: Quiescite inique agere, discite bonum facere, audire me noluit; sed vertit contra me scapulam recedentem: Unde locutus sum filiis ejus: Vae illis, quoniam recesserunt
Abbreviated transcription (Latin):
in nob głosum pritis & inelitum fu¬
it. corru deleat᷑. &e ꝑeat. ce impleat᷑
ullud qͦd in psalmis drr. Combussert
igniscĩtartum titum. ꝓphanauer un
in t̾ra tabnacłm nominis tui. Quod
solus potest ille restinguere: de cuiꝰ
uentre fluent aq̃ uiuentis flumina

Expanded text:
in nobis gloriosum prius et inclytum fuit, corruat, deleatur et pereat. Et impleatur illud quod in Psalmis dicitur: Combusserunt igni sanctuarium tuum, profanaverunt in terra tabernaculum nominis tui. Quod solus potest ille restinguere, de cujus ventre fluunt aquae viventis flumina
Abbreviated transcription (Latin):
nificet. Cum gͥuenerit romanus exer¬
citus &e tenuerit p̃dam. & ñ fuerit qui
eruat: ꝓpħa compatientis affectu se
rungit popło ce ait. Aspiciemꝰ in t̾ram:
a ecce tenebre tͥbrilagonis. Cclum enĩ
aspicere ñ audebimꝰ. cuius habitatorẽ
offendimꝰ: & lux nr̃a quam semꝑ ha

Expanded text:
nificet. Cum igitur venerit Romanus exernificet. Cum igitur venerit Romanus exercitus, et tenuerit praedam, et non fuerit qui eruat, Propheta compatientis affectu se jungit populo, et ait: Aspiciemus in terram et ecce tenebrae tribulationis. Coelum enim aspicere non audebimus, cujus habitatorem offend
Abbreviated transcription (Latin):
& italia ab eo quod ibi hesperus oc¬
cidat: olim hesꝑia dicebatur. Et
hoc ueniende ꝑcussus est. & omnes
sudee montes turbat firnt ut in ter¬
pretatus ẽ theodotio. ce symmacꝰ.
uel commotut aquila posuit. uel
exacerbatut. lix. transtulerunt.
ne impetu hostium replerentur om̃s¬
plates cadlauerib mortuoꝵ. Descbit
gͦ sermo diumnꝰ uelocitatem uenientis
exercitꝰ: qui ñ sua s dñiuenerit uolun¬
tate immo actͣctus sit. & sibilo illius
ꝓuocatꝰ quod ñ defecerit nec tanto it¬
nere laborauerit. &e cupiditate p̃dan¬
di somnum ocłis non admiscrit: cal¬
ciamenta qͦ illiꝰ non sint atcͥca. sagit¬
tariorum multitudinẽ equitam dur¬
mnas & curruum qͣdrigarumq feruo¬
rem qͦd instar leonis. ñ tam ad pug¬
nandum quam ad p̃dandum ce uo-¬
randum uenerit. & ululatꝰ uincentis
crercitꝰ marinis fluctib comparatur.
Ex qͦ notandum ubicumq sonitus
maris in scͥpturis appellatur: quid sig¬

Expanded text:
et Italia ab eo quod ibi Hesperus ocet Italia ab eo quod ibi Hesperus occidat, olim Hesperia dicebatur. Et hoc veniente percussus est, et omnes Judaeae montes turbati sunt, ut interpretatus est Theodotio et Symmachus, vel commoti, ut Aquila posuit, vel acerbati, ut LXX transtulerun impetu hostium omnes replerentur plateae cadaveribus mortuorum. Describit ergo sermo divinus velocitatem venientis exercitus, qui non sua, sed Domini venerit voluntate; immo attractus sit, et sibilo illius provocatus, quod non defecerit, nec tanto itinere laboraverit, et cupiditate praedandi, somnum 88 oculis non admiserit, calciamenta quoque illius non sint attrita, sagittariorum multitudinem, equitum turmas, curruum quadrigarumque fervorem, quod instar leonis, non tam ad pugnandum, quam ad praedandum, et vorandum venerit, et ululatus vincentis exercitus, marinis fluctibus comparatur. Ex quo notandum ubicumque sonitus maris in Scripturis appellatur, quid sig
Abbreviated transcription (Latin):
siẽ sonitus maris. Aspiciemtis int¬
ram. & ecce tenebre tribulationis:
&e lux obtenebrata est. in caligine eiꝰ.
Hebre hẽ locum de babilonis ce na¬
buchodonosor intelligunt ꝓpħari:
quod dei uoluntate adductus sit in
terit. Nos autem sequentes ordinem
& sequentia suꝑiorib copulantes: ideo
signum innationib ꝓcul eleuatum
cos de finib derre. qm̃ abiecerunt
legem euangelii ce sermonem scm̃
blasphemauerunt. Si enim de ba¬
bilomis eẽt sermo iuxta consuetuchi¬
nem ꝓpħalem dixisset uocabo eum qͥ
ab agirilone est: eo quod iuxta sitũ
iudee assyrii atq chaldei in septem¬
trional plaga sint uel certe aꝑtiuᷤ
babilonios assyriosq des criberet.
Nunc uͦ dicendo leuabit signum in
nationib ꝓcul. & sibilabit ad eum
de finib terre. gentes longe positaᷤᷤ
sig̃cat. & q̃ in terre finib cõmorant᷑:
haud dubium qurin romanos ce õs
ttalie gallorumq &e hyspanie popo¬
los qͥ fubuespasiano &e adriano ro¬
mano imꝑio subiacebant. Unde

Expanded text:
piciemus in terram, et ecce tenebrae tribulationis, et lux obtenebrata est caligine ejus. Hebraei hunc locum de Babyloniis et Nabuchodonosor intelligunt prophetari, quod Dei voluntate adductus sit in terit. Nos autem sequentes ordinem, et sequentia superioribus copulantes, ideo signum in nationibus procul elevatum eos de finibus terrae; quoniam abjecerunt legem Evangelii, et sermonem sanctum blasphemaverunt. Si enim de Babyloniis 87 esset sermo, juxta consuetudinem prophetalem dixisset: Vocabo eum qui ab Aquilone est, eo quod juxta Judaeae situm, Assyrii atque Chaldaei in Septentrionali plaga sint. Vel certe apertius Babylonios Assyriosque describeret. Nunc vero dicendo: Levabit signum in nationibus procul, et sibilabit ad eum de finibus terrae, gentes longe positas significat, et quae in terrae finibus commorantur: haud dubium quin Romanos, et omnes Italiae, Galliarumque et Hispaniae populos, qui sub Vespasiano et Adriano, Romano imperio subjacebant. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Eiꝰdem eriminis ẽ bonum lucemq¬
& dulce contͣriis uocare nominibus:
cuius malum tenebͣs. & amarum uo¬
cabulis appellare uirtutum. Hoc con¬
tra eos qui peccatum ñ putant ẽe si
bono detrahant: ce non estimant ẽẽ
delict̾um si laudent malum. Pont̃
autem tudez bontm malum ⁊ lucem
tenebras. & dulce amarum: fusci¬
pientes barrabam latrocimi ce seditio¬
ns auctorem: ce crucifigentes iħm.
qui ñ tienerat nisi adoues ꝑditas
domus isrł: ut saluaret quod ꝑie
lum qͥ cum sit nox & tenebre. tranffi¬
guratur in angłm lucis. Unde et
apłs loquitur. Quȩ participatio iu¬
sticiȩ cum iniqͥtate: Que societas lu¬
ei ad tenebras. Qui consensus xp̃o
ad belialꝰ Deq enim lucerna tollen¬
da est ce ponenda sub modio uel sub
lecto s suꝑ candelabrum ut omnib
luceat. nec arbor malos afferens fru¬
ct̃us. bone arboris est appellanda
uocabulo. Onde &e in genes: mistz¬
co sermone narratur: quod diuise¬
rit ds inter lucem &e tenebras. quȩ

Expanded text:
ejusdem criminis est bonum, lucem et dulce contrariis vocare nominibus, cujus malum tenebras, et amarum vocabulo appellare virtutum. Et hoc contra eos dicitur, qui peccatum non putant si bono detrahant, et non aestimant esse delictum si laudaverint malum. Ponunt autem Judaei bonum malum, et lucem tenebras, et dulce amarum, suscipientes Barrabam latrocinii et seditionis auctorem, et crucifigentes Jesum , qui non venerat nisi ad oves perditas domus Israel, ut lum, qui cum sit nox et tenebrae, transfiguratur in Angelum lucis . Unde et Apostolus loquitur: Quae participatio justitiae cum iniquitate? quae societas luci ad tenebras? qui consensus Christi et Belial ? Neque enim lucerna tollenda est, et ponenda sub modio, vel sub lecto, sed supra candelabrum, ut omnibus luceat. Nec arbor malos afferens fructus, bonae arboris est appellanda vocabulo . Unde et in Genesi mystico sermone narratur, quod diviserit Deus inter lucem ac tenebras, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tarus hoc qͦd dr. leuabit signum in
nationib ꝓcul. & sibilabit ad eum
de finib terre. de uocatione gentium
debere intelligi: quod eleuato signo
erticis & depositis onerib peccatorum
uelocit uenerint atq credidint: sed
nescio qͦmͦ huic sensui possunt congru¬
ere que sequuntur. Explicit liber .iiꝰ.
ufficit mͥuolumnum mag¬
nitudo que in ͭ Ex planatione
ysaie ꝓpħe teritur: tibi aliquid pret̃¬
mittere. damnum est intelligentie.
Qtiamobrem in singłis libris qͥ tm̃
numerum ordinemq significant:
breues p̾factunculas posui. Teq uirgo
xp̃i eustochium p̃cor. ut in erpositio

Expanded text:
ariis, hoc quod dicitur: Levabit signum in nationibus procul, et sibilabit ad eum de finibus terrae, de vocatione gentium debere intelligi, quod elevato signo Crucis, et depositis oneribus peccatorum, velociter venerint atque crediderint. Sed nescio quomodo huic sensui possint congruere quae sequuntur. LIBER TERTIUS. mihi voluminum magnitudo, quae in explanatione Isaiae prophetae texitur, ubi aliquid praetermittere, damnum est intelligentiae. Quamobrem in singulis libris, qui tantum numerum ordinemque significant, breves praefatiunculas posui. Teque, virgo Christi Eustochium, precor, ut in expositio
Abbreviated transcription (Latin):
is post passionem dñi fubuespasiano ce
adriano: nemo dubitat. Cumq hȩc fac¬
ta sint non ẽ auersꝰ furor eiꝰ. s adhuc ma¬
nus eiꝰ extenta site excelsa: q̃ habitum iraᷤ¬
centis & ꝑcutientis ostendit. Et notan¬
dum in his omnib quod noneis expro¬
bret idolatriam ñ alia peccata ꝓpter q̃
offenderint dñm: s quia abiecerint le¬
gemeuangłii & sermonem dñi blasphe¬
mauerunt. Et eleuabit signum in
nationib ꝓcul: & sibilabit ad eum de
finib terre: &e ecce festinꝰ uelociter ue
met. Non erit deficiens neq laborãs
tneo: non dormitabit neq dormiet.
neq soluetur eingłm lumboꝵ erus:
nec rumpetur corrigia calciament
euis. Sagitte eiꝰ acute: &e om̃s arcus eitis
extenti. Ungłe equorum eiꝰ ut silex: ce
rote eius quas impetus tempestatis.
Rugitꝰ eius uit leonis. rugiet ut catuli

Expanded text:
is post passionem Domini sub Vespasiano et is post passionem Domini sub Vespasiano et Adriano, nemo dubitat. Cumque haec facta sint, non est adversus furor ejus: sed adhuc manus ejus extenta, sive excelsa, quae habitum irascentis, et percutientis ostendit. Et notandum in his omnibus, quod non eis exprobret idololatriam, non alia peccata, propter quae offenderint Deum, sed quia abjecerunt legem Evangelii, et sermonem Dlevabit signum in nationibus procul, et sibilabit ad eum de finibus terrae, et ecce festinus velociter veniet. Et non erit deficiens, neque laborans in eo: non dormitabit, neque dormiet, neque solvetur cingulum lumborum ejus, nec rumpetur corrigia calciamenti ejus. Sagittae ejus acutae, et omnes arcus ejus extenti: ungulae equorum ejus ut silex, et rotae ejus quasi impetus tempestatis. Rugitus ejus ut leonis, rugiet
Abbreviated transcription (Latin):
Onde diabolus sciens potentem manũ¬
dñi & brachium qͦd untuersis gentib
reuelatumẽ: dicit ad dñm. Miete ma¬
muntuam &e tange omnia que habet:
n̾ infacie benedixerit tͥ. Quod autem
quasi p̃t̾ictim dicitur. quod futurumẽ:
confuetudinem sequitur. ꝓpħalem. in
qua tam certa funt que futura dicunt᷑
ut putent̾ c̃ẽ precerita. Quod &e in psal¬
mis canitur. Dederunt in cibum meũ
fel: & insit mea potauertint me accto.
Et item. Diuiserunt sͥ uestimenta mea.
&e suꝑ uestem meam miserunt sortem.
Quodq sequitur & ꝑcussit cum .i. popu¬
tum fuum. & conturbati sunt montes:
montes qͥdam putant contrias fortitudi¬
nes: siue eossp̃c qui in ministerio dei suñ
&e quib tractunt᷑ peccatores ad ꝑtimen¬
dum. Nos autem yꝑbolice dictum puta¬
inus. quod ꝓ magnitudine malorum
immminenttum etiam montes commoue¬
antur & cadat̾ib mortuorum repleant᷑
om̃s platee urbrum. Hoc accidisse tude¬

Expanded text:
» Unde diabolus sciens potestatem in» Unde diabolus sciens potestatem inDomini, et brachium quod universis gentibus revelatum est, dicit ad Dominum: Mitte manum tuam, et tange omnia quae habet: nisi in faciem benedixerit tibi . Quod autem quasi praeteritum dicitur, quod 86 futurum est, consuetudinem sequitur prophetalem, in qua tam certa sunt quae futura dicuntur, ut putentur esse praeterita. Quod et in Psalmis canitur: Dederunt in cibum meum fel, et siti mea potaverunt me aceto . Et iterum: Diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestimentum meum miserunt sortem . Quodque sequitur: Et percussit eum, id est, populum suum, et conturbati sunt montes: montes quidam putant contrarias fortitudines; sive eos spiritus qui in ministerio Dei sunt, et quibus traduntur peccatores ad puniendum. Nos autem hyperbolice dictum putamus, quod pro magnitudine malorum imminentium etiam montes commoveantur, et cadaveribus mortuorum repleantur omnes plateae urbium. Hoc accidisse Judae
Abbreviated transcription (Latin):
egypt: ce sermonem sc̃i isrł blasphema¬
uerunt dicentes. demonium habet. &
samaritanꝰ est. ⁊ ñne hic est filiꝰfabri:
lccͥco iratus est furor dñi in popłm suũ
qͥ prius tratꝰ fuerat contra principes ⁊
podentes qui sapientes crant in oculis
sins. ce tustificauerunt imptum ꝓ mu
lam lingua ignis: & calor flamme ex¬
usserat: tit potentes potent̃ tormenta
paterent᷑. Et extendit manum suam
aduersꝰ eumquem uocat popłm fuum:
eo quod fuerit pars hȩreditatis cius.
funicłs possessiomis illius. Extendit au¬
tem manumut ꝑcudiat: & furor etus
trascat᷑. De qͦ & in alio loco legimꝰ. Dñe
ne infurore tuo arguas me:neq ĩ ira
tua corripiasme.Et iheremias. CoR¬
ripe nosinquit dñe:ueruntam̃ in tudi¬
cio ce ñ infurore. furere autem dñs đr.
uascentem audierimtis. dñm ñ timeamꝰ
Unde &e apłs scribit qͦd bonitas dei et
patientia ꝓuocent nos ad penitentiam
nos autem scd̾m dtiticiam &e cor impe¬
&e reuelationis iusti iudicii dei. Que sit

Expanded text:
i Israel blasphemarunt, dicentes: Daemonium habet, et Samaritanus est ; et: Nonne hic est filius fabri ? Idcirco iratus est furor Domini in populum suum, qui prius iratus fuerat contra principes et potentes, qui sapientes erant in oculis suis, et justificaverunt impium pro mlam lingua ignis, et calor flammae exusserat, ut potentes potenter tormenta paterentur. Et extendit manum suam adversum eum, quem vocat populum suum: eo quod fuerit pars haereditatis ejus, et funiculus possessionis illius . Extendit autem manum, ut percutiat, et furor ejus irascatur, de quo et in alio loco legimus: Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me . Et Jeremias: Corripe nos, inquit, Domine; verumtamen in judicio, et non in furore . Furere autem Dominus dirascentem audierimus, Dominum non timeamus. Unde et Apostolus scribit, , quod bonitas Dei, et patientia provocet nos ad poenitentiam: nos autem secundum duritiam et impoet revelationis justi judicii Dei. Quae sit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ graui peccatoꝵ sarcina p̾̃mebantur.
quasi plumbum in mare rubrum esse
demers os. Et in alio loco peccator lo¬
quitur. Imquitates mee suꝑgresse ca
put meum: sic̃ onꝰ graue grauate sunt
sciꝑ me. Dicunt᷑ autem hec ad pͥncipeᷤᷤ¬
rudeorum qͥ fupra redarguti sunt in
auaricia atq luxuria. quod ꝓuocat
a dño ad penitentiam. & postea ab apo¬
stolis eiꝰ usq hodie ꝑseuerent in blas¬
phenius: & der ꝑsingłos dies in omnib
synagogis sub nomine natarenorum
anathematizent uocabulum xp̃ianũ.
Est autem sensꝰ. ¶le uob qui putatis
diem iudicii non futurum uel nuentu¬
ram captiuitatem quam ꝓpħicus ser¬

Expanded text:
qui gravi peccatorum sarcina premebantur, qui gravi peccatorum sarcina premebantur, quasi plumbum in mare Rubrum esse demersos . Et in alio loco peccator loquitur: Iniquitates meae supergressae sunt caput meum: sicut onus grave gravatae sunt super me . DicuntJudaeorum, qui supra arguti sunt in avaritia atque luxuria, quod provocati a Domino ad poenitentiam et postea ab apostolis ejus, et usque hodie perseverant in blasphemiis, et tunc per singulos dies in omnibus synagogis sub nomine Nazaraenorum anathematizabant vocabulum Christianum. Est autem sensus: Vae vobis qui putatis diem judicii non futurum, vel non venturam captivitatem, quam propheticus ser