comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re domus. agni sanguinem po¬
nit Uel certe domus nostrȩ.
ipsa sunt corpora: in quibus
quousq uiuimus. habitamus.
Et in superliminare domus agni
sanguinem ponimus: quia cru¬
cem passionis illius. in fronte
portamus: De quo adhuc ag¬
no: subditur: Et edent carnes
nocte illa: assas igni. In nocte
quippe agnum comedimus:
qui in sacramento. modo domi¬
nicum corpus accipimus: quan¬
do adhuc ab inuicem nras con¬
scientias non uidemus Quȩ
tamen carnes. igni assande stͣ:
quia nimirum dissoluit carneᷤ
quas aqua coxerit: quas uero
ignis sine aqua excoquit: robo¬
rat: Carnes itaq agni nr̃i ignis
coxit: quia eum ipsa uis passi¬
onis illius. ad resurrectionem
ualentiorem reddidit: atq ad
incoruptionem roborauit: ui
enim ex morte conualuit: uide¬
licet carnes illius. ab igne duru¬
erunt Unde etiam per psalmi¬
stam dicit Exaruit uelut cesta:
uirtus mea: Quid namq ẽ testa
ante ignem: nisi molle lutum:

Expanded text:
ri domus agni sanguinem pori domus agni sanguinem ponit. Vel certe domus nostrae ipsa sunt corpora, in quibus, quousque vivimus, habitamus. Et in superliminari domus agni sanguinem ponimus, quia crucem passionis illius in fronte portamus. De quo adhuc agno subditur: Et edent carnes nocte illa assas igni . In nocte quippe agnum comedimus, quia in sacramento modo dominicum corpus accipimus, quando adhuc adinvicem nostras conscientias non videmus. Quae tamen carnes igni assandae sunt, quia nimirum dissolvit ignis carnes, quas aqua coxerit; quas vero ignis sine aqua excoquit, roborat. Carnes itaque Agni nostri ignis excoxit, quia eum ipsa vis passionis illius ad resurrectionem valentiorem reddidit, atque ad incorruptionem roboravit. Qui enim ex morte convaluit, videlicet carnes illius ab igne duruerunt. Unde etiam per Psalmistam dicit: Exaruit velut testa virtus mea . Quid namque est testa ante ignem, nisi molle lutum?
Abbreviated transcription (Latin):
calciamenta habebitis in pedi¬
bus : tenentes baculos in ma¬
nibus: et comedetis festinan¬
tes Quȩ uidelicet cuncta. ma¬
gnam nobis edificationem pa-¬
riunt: si fuerint mystica inter¬
pretatione discussa Quis nãq
Qui sanguis. super utrunq po¬
stem ponicur: quando ñ solũ
ore corporis. sed etiam ore cordis
hauritur: In utroq enim poste.
agni sanguis ẽ. positus: quan-¬
do sacramentum passionis illi-¬
us. cum ore ad redemptionem
siimitur: ad imitationem quoq.
intenta mente cogitatur. Nam
qui sic redemptoris sui sangui¬
nem accipit. ut imitari passio¬
nem illius necdum uelit: in
uno poste sanguinem posuit:
Q ui etiam. in supliminaribus
domorum ponendus ẽ: Quid
enim spiritaliter domos. nisi
mentes nr̃ãs accipimus : in qui¬
bus. ꝑ cogitationes inhabita¬
mus: Cuius domus super¬
liminare est: ipsa intentio. quȩ
preminet actioni: Qui igitur
intentionem cogitationis suȩ.
ad imitationem dominicȩ pas¬
sionis dirigit: in superlimina¬

Expanded text:
amenta habebitis in pedibus vestris, tenentes baculos in manibus, et comedetis festinantes . Quae videlicet cuncta magnam nobis aedificationem pariunt, si fuerint mystica interpretatione discussa. Quis namqueQui sanguis super utrumque postem ponitur, quando non solum ore corporis, sed etiam ore cordis hauritur. In utroque etenim poste sanguis agni est positus, quando sacramentum passionis illius cum ore ad Redemptionem sumitur, 1534 ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. Nam qui sic Redemptoris sui sanguinem accipit ut imitari passionem illius necdum velit, in uno poste sanguinem posuit, qui etiam insuper liminaribus domorum ponendus est. Quid enim spiritaliter domos nisi mentes nostras accipimus, in quibus per cogitationem inhabitamus? Cujus domus superliminare est ipsa intentio, quae praeeminet actioni. Qui ergo intentionem cogitationis suae ad imitationem dominicae passionis dirigit, in superlimina
Abbreviated transcription (Latin):
ni: quod dicitur magister Di¬
cit ei iħc: Noli me tangere:
Nondum enim ascendi ad patrẽ
meum: Uade autem ad fratres¬
meos: & dic eis: Ascendo ad pa¬
trem meum et patrem uestrum:
ad deum meum et deum ur̃m
Uenit maria magdalene annunti¬
ans discipulis. quia uidi domi¬
num: et hȩc dixit michi:¬

Expanded text:
i: quod dicitur Magister. Dicit ei Jesus. Noli me tangere: nondum enim ascendi ad Patrem meum. Vade autem ad fratresmeos: et dic eis. Ascendo ad Patrem meum et ad Patrem vestrum: et ad Deum meum et ad Deum vestrum. Venit Maria Magdalene annuncians discipulis suis: quia vidi Dominum: et hec dixit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
namq quod occidimus: agimus
ut penitus non sit: Ex eo eteruim
quod mordemus : partem abstra¬
imus: partemq relinquimꝰ. Quia
gͦ in electis suis funditus occi¬
dit mortem: mors mortis exti¬
tit Quia uͦ ex inferno partem
abstulit. & partem reliquit. non
occidit funditus: sed momor¬
dit infernum Ait ergo. ero moᷤ
tua. omors: ac si apertȩ dicat:
quia in electis meis te funditus
ne: quia sublatis eis. te ex parte
transsigo Quȩ ẽ gͦ ista sollem¬
pnitas. quȩ inferni claustra de¬
struxit: et ianuas nob̾ regni
cȩlestis aperuit: Inquiratur
subtilius nomen eius: requira¬
tur egregius predicator: uide¬
amus. quid de eius estimatione
denuntiet. Ait enim Etenim
nobis est. quid de pascha lex
loquitur: ut indagemus sub¬
tilius. an de xp̃o dicta uideami
Moyses quippe ait: Sument de san¬
guine agni. ac ponent super
utrunq postem: et insuper li¬
minaribus domorum. in quib
comedent illũ: Et edent carneᷤ

Expanded text:
namque quod occidimus, agimus namque quod occidimus, agimus ut penitus non sit. Ex eo etenim quod mordemus, partem abstrahimus, partemque relinquimus. Quia ergo in electis suis funditus occidit mortem, mors mortis exstitit. Quia vero ex inferno partem abstulit, et partem reliquit, non occidit funditus, sed momordit infernum. Ait ergo: Ero mors tua, o mors. Ac si aperte dicat: Quia in electis meis te funditus ne, quia sublatis eis, te ex parte transfigo. Quae est ergo ista solemnitas quae inferni claustra destruxit, et januas nobis regni coelestis aperuit? Inquiratur subtilius nomen ejus. Requiratur egregius praedicator. 7. Videamus quid de ejus aestimatione denuntiet. Ait enim: Etenim pensandum nobis est quid de pascha lex loquitur, ut indagemus subtilius an de Christo dicta videantur. Moyses quippe ait: Sument de sanguine agni, ac ponent super utrumque postem, et in superliminaribus domorum in quibus comedent illum; et edent carnes
Abbreviated transcription (Latin):
rum. pro sui magnicudine di¬
cuntur: ita hȩc festiuitaᷤ. rectȩ dici
pot̃ sollempnitas sollempnitatũ:
Ex hac quippe sollempnitate. exem¬
plum resurrectionis datum ẽ nob̾:
spes cȩlestis patriȩ aperta: et fa-¬
cta supern regni iam presum¬
ptibilis gła Per hanc electi qͥ
quamuis in tranquillitatis si¬
nu. tamen apud inferni claustͤ
tenebantur: ad paradisi ame¬
na reducti sunt: Quod ante pas¬
sionem dixit: in resurrectione
sua dominus impleuit: Si exal¬
tatus fuero a terra: omnia tra-¬
ham ad me. Omnia etenim
traxit: qui de electis suis apud
inferos nullum reliquit: Om̃ia
abstulit: utiq electa Neq ete¬
nim infideles quosq. et pro
suis criminibus ęcerns suppli¬
ciis deditos. ad ueniam dñs re¬
surgendo reparauit: s illos ex
inferni claustris rapuit: quos
suos in fide et actibus recog¬
nouit Unde. rectȩ etiam per
osee dicit Ero mors tua o mors:
ero morsus tuus. inferne. Id

Expanded text:
rum, pro sui magnitudine dirum, pro sui magnitudine dicuntur, ita haec festivitas recte dici potest solemnitas solemnitatum. Ex hac quippe solemnitate exemplum nobis resurrectionis datum est, spes coelestis patriae aperta, et facta superni regni jam praesumptibilis gloria. Per hanc electi, qui quamvis in tranquillitatis sinu, tamen apud inferni claustra tenebantur, ad paradisi amoena reducti sunt. Quod ante passionem dixit, in resurrectione sua Dominus implevit: Si exaltatus fuero, inquit, a terra, omnia traham ad me . Omnia etenim traxit, qui de electis suis apud inferos nullum reliquit. Omnia abstulit, utique electa. Neque etenim infideles quosque, et pro suis criminibus aeternis suppliciis deditos, ad veniam Dominus resurgendo reparavit; sed illos ex inferni claustris rapuit, quos suos in fide et actibus recognovit. Unde recte etiam per Osee dicit: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne . Id
Abbreviated transcription (Latin):
tes portat Unde. & ꝑ. ꝓpħam
dicit: Laboraui sustinens: Deus
autem apparuit in carne: labo¬
rauit ex nr̃a infirmitate: Quẽ
laborem passionis eiꝰ. dum inctre¬
duli uiderunt: eum uenerari
noluerunt: Quem enim uide.¬
bant carne mortalem: dedigna¬
ti sunt credere immortalem esse
diuinitate. Unde etiam iheremi¬
as ait: Reddes eis uicem dñe.
iuxta opera manuum suarum:
dabis eis scucum cordis. laborẽ
tuum: Ne enim p̃dicationis spi¬
cula. eorum corda penetrarent:
dum passionis eius laborem de¬
dignati sunt. quasi eundemila¬
borem illius ꝓ scuco tenueru
ut eo ad se transire eius uerba
ñ ꝑmicterent:: quo eum laborl¬
re usq ad mortem utiderent¬
euuangelica lectione transcur¬
rimus: nunc restat. ut de ipsa
tantȩ sollempnitatis nobilica¬
te aliquid loquamur. Hanc
enim rectȩ nobilitatem sollem¬
pnitatis dicam: quia sollemp¬
nitates cȩteras antecedit. Sicuc
enim in sacro eloquio. sancta
sanctorum. uel cantica cantico¬

Expanded text:
tes portat. Unde et per prophetam tes portat. Unde et per prophetam dicit: Laboravi sustinens . Deus autem apparuit in carne, laboravit ex nostra infirmitate. Quem laborem passionis ejus dum increduli viderunt, eum venerari noluerunt. Quem enim videbant carne mortalem, dedignati sunt credere immortalem esse divinitate. Unde etiam Jeremias ait: Reddes eis vicem, Domine, juxta opera manuum suarum, dabis eis scutum cordis laborem tuum . Ne enim praedicationis spicula eorum corda penetrarent, dum passionis ejus laborem dedignati sunt, quasi eumdem laborem illius pro scuto tenuerunt, ut eo ad se transire ejus verba non permitterent, quo eum laborare usque ad mortem viderevangelica lectione transcurrimus; nunc restat ut de ipsa tantae solemnitatis nobilitate aliquid loquamur. Hanc enim recte nobilitatem solemnitatis dicam, quia solemnitates caeteras antecedit. Sicut enim in sacro eloquio sancta sanctorum, vel Cantica cantico
Abbreviated transcription (Latin):
um capitis dñi. cum linteamimbꝰ
ñ inuenitur in monumento. nisi
sibilia sacramenta. ab infirmita¬
tis nr̃e cognitione disiuncta st̃.
eiusq potentia. creaturȩ transcen¬
dit naturam: Et notandum qd̃
ñ solum separatim: s etiam in¬
uolutum inueniri dicidur in u¬
num locum: Linteum quippe
qd̾ inuoluitur: eius nec initiũ
nec finis aspicitur Rectȩ gͦ su¬
darium capitis. inuolutum in¬
uentum ẽ: quia celsitudo diui¬
nitatis. nec cepit esse nec desinit:
nec ꝑ mnitium nascitur: nec ter¬
mino coangustatur: Bene autẽ
additur. in unum locum: quia
in scissura mentium. ds̃ non ẽ:
Ds̃ quippe: in unitate est: Et illi.
eius habere grãm merentur:
qui se abinuicem. ꝑ sectarum
scandala ñ diuidunt: S quia
solet ꝑ sudarium. laborantium
sudor detergi: potest etiam suda¬
rii nomine. exprimi labor dere
qui. in se quidem quietus semꝑ
atq in cominutabilis ꝑmanet:
sedtam̃ laborare se deniintiat:
cum duras hominum praiita¬

Expanded text:
um capitis Domini cum linteaminibus non invenitur in monumento, nisi sibilia sacramenta ab infirmitatis nostrae cognitione disjuncta sunt, ejusque potentia creaturae transcendit naturam? Et notandum quod non solum separatim, sed etiam involutum inveniri dicitur in unum locum. Linteum quippe quod involvitur, ejus nec initium nec finis aspicitur. Recte ergo sudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo divinitatis nec coepit esse, nec desinit; nec per initium nascitur, nec termino coangustatur. 4. Bene autem additur: In unum locum, quia in scissura mentium Deus non est. Deus quippe in unitate est, et illi ejus habere gratiam merentur, qui se ab invicem per sectarum scandala non dividunt. Sed quia solet per sudarium laborantium sudor detergi, potest etiam sudarii nomine exprimi labor Dei, qui in se quidem semper quietus atque incommutabilis permanet, sed tamen laborare se denuntiat cum duras hominum pravita
Abbreviated transcription (Latin):
dit enim ioħs posita linteami¬
na:. ñ tamen introiuit: quia ui¬
delicet sẏnagoga & scͥpturȩ sacre
sacramenta cognouit: ettam̃ ad
fidem passionis dominicȩ creden¬
do intrare distulit: Quem diu
longeq ꝓphaũ. presentem uidit.
& rennuit: hominem esse despe¬
xit: dm̃ carne mortalem factũ
credere noluit Quid gͦ ẽ nisi
quia & citius cucurrit: ettam̃
ante monum̃tum uacua stecit:
Ulenit autem sy mon petrus. seqͣns
eum: & introiuit in monum̃tũ:

Expanded text:
dit enim Joannes posita linteamidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamen ad fidem passionis dominicae credendo intrare distulit. Quem diu longeque prophetavit, praesentem vidit, et renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetit: Venit autem Simon Petrus sequens eum, et introivit in monumentum,
Abbreviated transcription (Latin):
iadcũ petiit. ⁊ accepit: Nec¬
dũ uͦ eadem redempta. uł alia
eius discipula. a lectulo iacentis
abscesserant:⁊ & ecce subito in
platea ante eiusdẽ cellulȩ ostiũ.
duo chori psallentiũ constiter̃.
&e sicut se dicebant sexus ex uo¬
cibus discreuisse: psalmode
cantus dicebant uiri: & femus
respondebant: Cumq ante
fores cellȩ exhiberent᷑ celeste
exequiȩ: sca illa anima. carni
soluta ẽ. Qua ad cęlũ duct᷑a:
quanto chori psallentium al¬
dius ascendebant. tanto cepit
psalmodia lenius audiri: q̃usq
& etꝰ dem psalmodiȩ sonitus &
odoris suauitas elongata fini
corpore: quis illam haberet in
honore: Indigna cunctis: õĩbꝰ¬
despecta uidebatur. Quis ad
illam accedere: quis ad illam
uenire dignaret᷑: Sed latebat
in sterquilinio: margarita dĩ
Scerquilimum fr̃s: hanc ipsam
corruptibilitatẽ corporis appel¬
lo: Sterquilinũ abiectionẽ pau¬
ꝑtatis nomino. Assũpta ẽgͦ
margarita. quȩ iacebat in ster¬

Expanded text:
viaticum petiit, et accepit. Necviaticum petiit, et accepit. Necdum vero eadem Redempta, vel illa alia ejus discipula a lectulo jacentis abscesserant, et ecce subito in platea ante ejusdem cellulae ostium duo chori psallentium constiterunt, et sicut se dicebant sexus ex vocibus discrevisse, psalmodiae cantus dicebant viri, et feminae respondebant. Cumque ante fores cellulae exhiberentur coelestes exsequiae, sancta illa anima carne soluta est. Qua ad coelum ducta, quanto chori psallentium altius ascendebant, tanto coepit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmodiae sonitus, et odoris suavitas elongata finirxit in corpore, quis illam haberet in honore? Indigna cunctis, despecta omnibus videbatur. Quis ad illam accedere, quis illam videre dignaretur? Sed latebat in sterquilinio margarita Dei. Sterquilinium, fratres, hanc ipsam corruptibilitatem corporis appello, sterquilinium abjectionem paupertatis nomino. Assumpta est ergo margarita quae jacebat in ster
Abbreviated transcription (Latin):
gnę multitudinis ingredentis
sonitus audiri: ostium ellulȩ
concuti: ac si ingredientium tur¬
ba p̃meret᷑: atq ut dicebant in¬
trantium multitudinẽ sentie¬
bant: s nimietate timoris et
luminis. uidere nil poterant:
quia earum oculos. & pauor
depresrat: & ipsa tanti luminiᷤ
clarita reuerberabat Quã lucẽ
ꝓtinu miri odoris ẽ fraglanti¬
a subsquuta: ita ut earum ani¬
mũ. ꝗia lux emissa terruerat:
odorisuauitas refoueret Sed c̃c
ium ciritatis illius ferre ñ pos¬
sent: cpic cadem romula assi¬
stentei & trementẽ redempt̃ã
suoꝵ norum magistram. blan¬
da ucce consolari. dicens Noli
timer mater: ñ morior mͦ. Cũq
ħ crebi diceret: paulatim luxq̃
fuera emissa. subtracta ẽ: s is
qui sibsequutꝰ ẽ. odor. reman¬
sit Scq dies secundus & t̃cius
tranlit: ut aspersa fraglantia¬
odons remaneret. Nocte igit᷑
quatta: eandem magistrã suã
iterum uocauit Qua ueniente:

Expanded text:
gnae multitudinis ingredientis gnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostium cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur. Atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis videre nil poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam lucem protinus miri odoris est fragrantia subsmum quem lux emissa terruerat odoris suavitas refoveret. Sed cum vim claritatis illius ferre non possent, coepit eadem Romula assistentem et trementem Redemptam suorum morum magistram blanda voce consolari, dicens: Noli timere, mater, non morior modo. Cumque hoc crebro diceret, paulatim lux quae fuerat emissa subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. Sicque dies secundus et tertius transiit, ut aspersa odoris fragrantia remaneret. Nocte igitur quarta eamdem magistram suam iterum vocavit; qua veniente,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i iacebat menbroꝵ officio
destituta: nec tam̃ hec cadem.
eius m̃tem ad impatientiã fla¬
gella ꝑduxerant. Nam ipsaei
detrimenta menbroꝵ. facta fu¬
erant incrementa uirtucũ: qͥa
tanto sollicitius ad usum ora¬
tionis excreuerat: qͣnto & ali¬
ud quodlibet agere nequaqͣm
ualebat. Nocte gͥ quadã. eandẽ
redemptam quam p̾fauis sum.
quȩ utrasq discipulassuas. fili¬
arum loco nutriebat. icauit:
dicens Mlater ueni: hat̃ uenl.
Quȩ mox. cum alia eius siscipi¬
la surrexit: sicut utriso referen¬
tib. & multis res eadei claruit:
& ego quoq in eodemempore
agnõui Cumq nocti medi¬
O lectulo iacentis asssterent:
subito cȩlicus lux emisi. om̃e
illius cellulȩ spatium in pleuit:
& splendor tantȩ claricitis emi¬
cuit. ut corda assistentium in¬
estimabili pauore ꝑstringeret:
atq ut post ipse referebint.
omne in cis corpus obrigesceret:¬
& in subito stupore reminerẽt:
Cepit namq quasi cuiusdĩ ma¬

Expanded text:
omnium jacebat membrorum officio omnium jacebat membrorum officio destituta, nec tamen haec eadem ejus mentem ad impatientiam flagella perduxerant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fuerant incrementa virtutum, quia tanto sollicitius ad usum orationis succreverat, quanto et aliud quodlibet agere nequaquam valebat. Nocte ergo quadam eamdem Redemptam, quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filiarum loco nutriebat, vocavit dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia ejus discipula surrexit, sicut utrisque referentibus et multis res eadem claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctis medio, lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit; et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam ma
Abbreviated transcription (Latin):
chaos magnum firmatũ ẽ: ut
hi qui uolunt ad uos transire.
non possint:neq inde huc
transmeare Qua inre ualde
querendum ẽ quomͦ dicatur.
hi qui uolunt ad uos transire.
ñ possint Quia enĩ hi qui
in inferno sunt. ad beatoꝵ sor¬
tem transire cupiunt: dubiũ
ñ ẽ. Qui uͦ iam in beatitudi¬
nis sortẽ suscepti sunt. quo
pacto dicit᷑. quia transire adeoͤ
qui in inferno cruciant᷑ uolũt:
osa ualde. ad continuȩ orationis
usum: Sed quia plerunq ha
quos iam ꝑfectos homines esti¬
mant. adhuc in oculis summi
opificis aliquid imꝑfectionis
habent: sicut sepe imperiti
homines. necdum ꝑfectȩ scul¬
pta sigilla conspicimnus. & iam
quasi ꝑfecta laudamꝰ. q̃ adhuc
artifex considerat & limat:
laudari iam audic. ettamenȩa
tundere meliorando ñ desistit:
hec quã p̃diximus romula. ea
quam greco uocabulo medici
paralysin uocant. molestia cor¬
porali ꝑcussa ẽ: multisq an¬
nis in lectulo decubans: pene

Expanded text:
chaos magnum firmatum est, ut chaos magnum firmatum est, ut hi qui volunt hinc transire ad vos non possint, neque inde huc transmeare. Qua in re valde quaerendum est quomodo dicatur: Hi qui volunt ad vos transire non possint. Quod enim hi qui in inferno sunt, ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est. Qui vero jam in beatitudinis sortem suscepti sunt, quo pacto dicitur quia transire ad eos qui in inferno cruciantur volunt? osa valde ad continuae orationis usum. Sed quia plerumque hi quos jam perfectos homines aestimant adhuc in oculis summi opificis aliquid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines necdum perfecte sculpta sigilla conspicimus, et jam quasi perfecta laudamus, quae adhuc artifex considerat et limat, laudari jam audit, et tamen ea tundere meliorando non desinit; haec quam praediximus Romula ea quam Graeco vocabulo medici paralysin vocant molestia corporali percussa est, multisque annis in lectulo decubans pene
Abbreviated transcription (Latin):
quia recepit mala: ꝓfecto mon¬
strat᷑& latarus habuisse malũ aliqd.
qđ purgaretur Sed mala lata¬
ri purgauit ignis inopie: et
bona diuitis remunerauit felici¬
tas transeuntis uicę Illũ. pau¬
pertas afflixit. & tersit : istum.
abundantia remunerauit. & rep¬
pulit Quicumq gͦ bene in
hoc scło habetis: cum uos bo¬
na egisse recolicis. ualde de
ipsis ꝑtimescite: ne concessa
uob̾ ꝓsperitas. eorumdem re¬
muneratio sit bonoꝵs.: Et cum
quoslibet pauꝑes nonnulla re¬
p̾hensibilia ꝑpetrare conspici.¬
tis: nolite despicere. nolite de¬
sperare: quia fortasse qd̃ suꝑ¬
fluitas tenuissimȩ prauitatis
inquinat: caminus pauꝑtatẽ
purgat De uob̃ om̃im᷑ perti¬
mescite: quia nonnulla etiam
maleacta. ꝓspera uita sequuta
ẽ: de illis uͦ. sollicicȩ pensate.
quia eorum uitã magistra
pauꝑtas cruciat: quousq ad
rectitudinem ꝑducat Seqͥt᷑.
Et in his om̃ib inter nos & uoᷤ.

Expanded text:
quia recepit mala, profecto monquia recepit mala, profecto monstratur et Lazarus habuisse malum aliquod quod purgaretur. Sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia remuneravit et repulit. Quicunque ergo bene in hoc saeculo habetis, cum vos bona egisse recolitis, valde de ipsis pertimescite, ne concessa vobis prosperitas eorumdem remuneratio sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspicitis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pravitatis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia nonnulla etiam male acta prospera vita secuta est. De illis vero sollicite pensate, quia eorum vitam etiam magistra paupertas cruciat, quousque ad rectitudinem perducat. 7. Sequitur: Et in his omnibus inter nos et vos
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quod is qui conuiuando
magis de loquacitate peccaue¬
rat. ꝑ recributionis iusticiam.
in lingua atrocius ardebat.
Sed cum graui ualde ẽ. pauore
pensandum hoc qd̃ ei ꝑ abra¬
hȩ responsionem dicit᷑ fili. re.¬
cordare quia recepisti bona in
uita tua: & lazarus similiter
mala. Nunc aut hic consolatur:
tu uͦ cruciaris Ista fr̃s Rm̃i sen¬
tentia: pauore potius indig&e.
qͣm expositione: Nam si qui
estis. qui in hoc mundo exte¬
rioris boni aliquid accepistis:
ipsum ut ita dicam donum
exttrius ꝑtimescere debetis. ne
uob̾. ꝓ quorundam urorum
actuum recompensatione sic
datum: ne iudex. qui hic bo¬
na exteriora restituit. a retri-¬
butione boni incimi repellat̾
ne honor hic uł diuitiȩ. ñ ad¬
iuip̃tum uirtutis: s remune¬
ratio sit laboris Ecce enim
dum dicitur. recepisti bonain
uita tua: indicatur. & diues iste
bonĩ aliquid habuisse: ex quo.
in hac uita bona reciꝑet: Rur¬
sumq dum de lazaro dicicur.

Expanded text:
nisi quod is qui convivando nisi quod is qui convivando magis de loquacitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius ardebat? 6. Sed cum gravi valde est pavore pensandum hoc quod ei per Abrahae responsionem dicitur: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ista, fratres mei, sententia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepistis, ipsum, ut ita dicam, donum exterius pertimescere debetis, ne vobis pro quorumdam vestrorum actuum recompensatione sit datum, ne judex qui hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repellat, ne honor hic vel divitiae, non adjumentum virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. Rursumque dum de Lazaro dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ualde ẽ: quid sit quod diues
in igne positus. linguam suã
refrigerari petit Mos qͥppe
ẽ. sacri eloquii. ut aliquando
aliud dicat: sed ex eodem di¬
cto aliud innuat Superius
autẽ. hunc suꝑbum diuitem
dñs ñ loquacitati uacantem
dixerat. s suꝑfluȩ conuiuantẽ.
neq hunc de loquacitate nar¬
rauit. sed cum elatione & tena¬
cia. de ȩdacitate peccasse: Sed
quia abundare in conuiuiis
loquacitas solet: is qͥ h male
conuiuatus dicitur: apud in¬
fernum. grauius in lingua ar¬
dere ꝑhibetur Prima namꝙ
male coninuantib famulat᷑
culpa loquacitatis: post loqͣ¬
citatẽ. ludendi etiam leuitas
sequit᷑ Nam quia ȩdacitatem
lusus sequat᷑: testatur scriptura.
quȩ ait Sedit popłs mandu¬
care & bibere: & surrexerunt
lũdere Sed priusqͣm ad lusũ
moueatur corpꝰ: ad iocos ac uer¬
ba mania. mouetur lingua:
Quid gͦ ẽ. qđ innuitur. quia in
tormentis positus. diues lin¬
guam suã refrigerari postulat:

Expanded text:
valde est quid sit quod dives valde est quid sit quod dives in igne positus linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri eloquii ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc superbum divitem Dominus non loquacitati vacantem dixerat, sed superflue convivantem. Neque hunc de loquacitate narravit, sed eum elatione et tenacia de edacitate peccasse. Sed quia abundare in conviviis loquacitas solet, is qui male hic convivatus dicitur, apud infernum gravius in lingua ardere perhibetur. Prima namque male convivantibus famulatur culpa loquacitatis, post loquacitatem vero ludendi etiam levitas ur. 1657 Nam quia edacitatem lusus sequatur, testatur sacra Scriptura, quae ait: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Sed priusquam ad lusum moveatur corpus, ad jocos ac verba inania movetur lingua. Quid ergo est quod innuitur quia in tormentis positus dives linguam suam refrigerari postulat,
Abbreviated transcription (Latin):
no: Qui nimirũ diues. cum
cuii in hac uita misereri ñ uolu¬
it: in suo iam supplicio positꝰ.
patronum querit: Dam ecce sub¬
iungitur: Qui eleuans oculos.
cum esset in tormentis: uidit
abraham alonge. & lazarumin
sinu eius Et ipse clamans dix̃.
Pater abraham miserere mei:&¬
mitte lazarum. ut intinguat
extremũ digiti sui in aquam.
& refrigeret linguam meam:
quia crucior in hac flamina.
Oquanta ẽ subtilitas iudicioꝵ
dei: o qͣm districtȩ agitur bo¬
norum actuum maloꝵq recri-¬
butio Certȩ superius dictũ ẽ.
quia in hac uita latarus caden-¬
tes micas de mensa diuitis que¬
rebat: & nemo illi dabat: nunc.
de supplicio diuitis dicit᷑: quia
de extremo digito latari. distil¬
lari aquam in ore suo comcupi
Diues enim iste. qui uulnerato
pauꝑi mense suȩ dare uel
minima noluit: in inferno
positus. usq ad minima que¬
renda ꝑuenit: Nam guitam
aquȩ petiuit: qui micas pa¬
nis negauit Sed notandũ

Expanded text:
no. Qui nimirum dives eum no. Qui nimirum dives eum cui in hac vita misereri noluit in suo jam supplicio positus patronum quaerit. Nam ecce subjungitur: Qui elevans oculos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum in sinu ejus. Et ipse clamans dixit: Pater Abrahamum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. O quanta est subtilitas judiciorum Dei! O quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! Certe superius dictum fuit quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat; nunc de supplicio divitis dicitur quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupisDives enim iste qui vulnerato pauperi mensae suae vel minima dare noluit, in inferno positus, usque ad minima quaerenda pervenit. Nam guttam aquae petivit, qui micas panis negavit. Sed notandum
Abbreviated transcription (Latin):
cisset egritudo. etiãsi subsidiũ
adesset: Sed ut ꝓbaretur am¬
plius pauꝑ: simul hunc. et
pauꝑtas & egrituido tabefecit:
atq insuꝑ uidebat ꝓcedentem
diuitem obsequentib cuneis ful¬
ciri: & se in infirmitate & ino¬
pia: a nullo uisitari Nam quia
nemo ei ad uisitandũ aderat:
testantur canes: qui licenter uuil
nera lingebant Ex una gͦ re
omp̃s ds̃. duo iudicia exhibu¬
it: dum latarum pauꝑem ante
ianuam diuitis iacere ꝑmisic:
ut et diues impius. dampna-¬
tionis sibi augeret uldionem:
& temptatus pauꝑ cresceret
ad remunerationẽ. Conspicie¬
bat ille cotidie. cui ñ misereret᷑:
uidebat iste. de quo ꝓbaretur:
Duo inferius corda: sed unus
desuꝑ inspector: qui & hunc
temptando exercebat ad głam:
& illũ tolerando. expectabat
ad penam: Nam sequitur
Factum ẽ. autẽ ut moreretur
latarus & portaret᷑ ab angłis
in sinu abrahȩ: mortuus ẽ auitẽ
& diues: & sepultus ẽ. in infer¬

Expanded text:
cisset aegritudo, etiamsi subsidium cisset aegritudo, etiamsi subsidium adesset? Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit. Atque insuper videbat procedentem divitem obsequentibus cuneis circumfulciri, et se in infirmitate et inopia a nullo visitari. Nam quia nemo ei ad visitandum aderat, testantur canes, qui licenter ejus vulnera lingebant. Ex una ergo re omnipotens Deus duo judicia exhibuit, dum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius damnationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Conspiciebat ille quotidie cui non miseretur, videbat iste de quo probaretur. Duo inferius corda, sed unus desuper inspector qui et hunc tentando exercebat ad gloriam, et illum tolerando exspectabat ad poenam. Nam sequitur: 5. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in infer
Abbreviated transcription (Latin):
longe esset diues ab oculis ul¬
cerosi paupis: min ꝯrẽ coleras¬
set in animo temptationẽ pauꝑ.
Sed dum egenum & ulceratum.
ante ianuam diuitis & deliciis
affluentis posuit: in una eadẽq
rẽ. & ex uisione pauꝑis. ñ mise¬
renti diuiti cumulum dampna¬
tionis intulit: & rursũ. ex uisi¬
one diuitis. temptatũ cotidie
pauꝑem ꝓbauit Quantas nãq
hunc egenum & uulnerib ob.¬
sessum temptationes creditis in
sua cogitatione tolerasse: cum
ipse egeret pane. & ñ haberet
etiam salutẽ. atq ante se diui¬
tem cerneret. salutem & diui¬
tias habere cum uoluptate: se
dolore & frigore affici. illum
gaudere conspiceret. bysso &
purpura uestiri: se deprimi
uulnerib. illum defluere ac¬
ceptis rebus: se egere illum
nolle largiri: Quantus puta¬
mus fr̃s km̃i tunc in corde
pauꝑis tumultus tẽptationis
fuit: cui certe poterat ad pę¬
nam sufficere pauꝑtas etiam¬
si sanus fuisset: rursum. suffe¬

Expanded text:
longe esset dives ab oculis ullonge esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tolerasset in animo tentationem pauper. Sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentis posuit, in una eademque re et ex visione pauperis 1656 non miserenti diviti cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie pauperem probavit. Quantas namque hunc egenum et vulneribus obsessum tentationes creditis in sua cogitatione tolerasse, cum ipse egeret pane, et non haberet etiam salutem, atque ante se divitem cerneret salutem et delicias habere cum voluptate; se dolore et frigore affici, illum gaudere conspiceret, bysso et purpura vestiri; se deprimi vulneribus, illum diffluere acceptis rebus; se egere, illum nolle largiri? Quantus putamus, fratres mei, tunc in corde pauperis tumultus tentationis fuit, cui certe poterat ad poenam sufficere paupertas, etiamsi sanus fuisset; et rursum suffe
Abbreviated transcription (Latin):
les nouit atq approbat. & su¬
ꝑbos ignorat Vnde. & qui¬
busdam de miraculoꝵs uir¬
tute suꝑbientib.: in fine di-¬
cturus ẽ. Nescio uos unde
sitis: discedite a me om̃s ope¬
rarii iniquitatis At contra:
moysi dicitur: Noui de ex no¬
mine Ait gͦ de diuite: ho¬
mo quidam: ait de paupere:
egenus. nomine latarus Nc
si apertȩ dicat Pauꝑem hu¬
milem scio: suꝑbum diuitẽ
nescio Illum cognitum per
approbationem habeo: hunc.
ꝑ iudicium reꝓbationis ignõ¬
ro:. Pensandum nob̃ ẽ. etiam:
conditor nr̃. om̃ia qͣnta consi¬
deratione dispensat: Una et̃¬
enim res: ñ ꝓ una re agitur:
Nam ecce plenus ulcerib men¬
dicus lazarus: ante ianuã di¬
uitis iacet Qua de re ina: dñs
duo iudicia expleuit: Habuis¬
set enim fortasse aliquam ex¬
cusationem diues: si lat̾arus
pauꝑ & ulcerosus ante eius
ianuam ñ iacuisset: si remotꝰ
fuisset: si eius mopia ñ esset
oculis importima Rursũ. si

Expanded text:
les novit atque approbat, et sules novit atque approbat, et superbos ignorat? Unde et quibusdam de miraculorum virtute superbientibus in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis: discedite a me omnes operarii iniquitatis . At contra Moysi dicitur: Novi te ex nomine . Ait ergo de divite: Homo quidam. Ait de paupere: Egenus, nomine Lazarus. Ac si aperte dicat: Pauperem humilem scio, superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc per judicium reprobationis ignoro 4. Pensandum nobis est etiam conditor noster quanta omnia consideratione dispensat. Una etenim res non pro una re agitur. Nam ecce plenus ulceribus mendicus Lazarus ante januam divitis jacet. Qua de re una Dominus duo judicia explevit. Habuisset enim fortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset oculis importuna. Rursum si
Abbreviated transcription (Latin):
qui torquetur apud inferos.
bysso & purpura indutus fu¬
isset. Nemo quippe uestim̃ta
precipua. nisi ad manẽ głam
querit: uidelicet ut honorabi¬
lior cȩteris esse uideatur: Nam
quia ꝓ sola mani gła uestim̃¬
tum preciosius querit᷑: res ipsa
testatur: qd nemo uult ibi pre¬
ciosis uestibus indui: ubi ab
aliis non possit uideri Quã
culpam possumus melius
etiam ex diuerso colligere:
quia si abiectio uilis indum̃¬
ti uirtus ñ esset: eugłista ui¬
gilanter de ioħe ñ diceret:
erat inditus pilis camelorũ.
Sed notandum nobis magnoꝑe¬
ẽ: in ore ueritatis. de superbo
diuite & humili paupere. qͣntꝰ
sit ordo narrationis Ecce enim
dicitur: homo quidam erat di¬
ues: & ꝓtinus subinfertur: &
erat quidam mendicus. nomi¬
ne lazarus: Certe. in populo:
plus solent nomina diuitum
qͣm pauꝑum sciri. Quid ẽgͦ.
quod dñs de paupere & diui¬
de uerbum faciens. nomen
pauperis dicit. & nom̃ diui¬
tis ñ dicit: nisi qđ ds̃ humi¬

Expanded text:
qui torquetur apud inferos qui torquetur apud inferos bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior caeteris esse videatur. Nam quia pro sola inani gloria vestimentum pretiosius quaeritur res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri. Quam culpam possumus melius etiam ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis camelorum . Sed notandum nobis est magnopere, in ore Veritatis de superbo divite et humili paupere quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives; et protinus subinfertur; Et erat quidam mendicus nomine Lazarus. Certe in populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Quid est ergo quod Dominus, de paupere et divite verbum faciens, nomen pauperis dicit, et nomen divitis non dicit, nisi quod Deus humi
Abbreviated transcription (Latin):
prehendicur.⁊ s ꝓpria ñ dedisse:
Nec dicitur. quia ui quem qͣm op¬
pressisset: s quia in acceptis
reb se exculit. Hinc gͦ. hinc
summoperȩ colligendum est.
qua pena multandus sit qui
aliena diripit: si inferni dam¬
pnatione ꝑcutitur. qui ꝓpria
ñ largitur. Nemo itaq secu¬
rum se estimet. dicens: ecce ali¬
ena ñ rapio. s concessis licitȩ
rebus fruor: quia diues iste. nͣ
iccirco punitus ẽ. qm̃ aliena
abstulit : s quia acceptis reb
semetipsum male dereliquit:
hocq fuit. qđ hunc inferno
tradidit: quia in sua felicitate
timidus ñ fuit : quia ꝑcepta
dona. ad usum arrogantiȩ in-¬
flexit: quia uiscera pietatis
ignorauit: quia peccata sua
redimere. etiam cum sibi abun¬
daret precium. noluit: Et sunt
nonnulli: qui. cultum subti¬
lium preciosarumq uestium.
ñ putant esse peccatũ. Quod
si uidelicet culpa ñ esset: ne¬
quaqͣm sermo dei tam uigi¬
lanter exprimeret. qđ diues

Expanded text:
prehenditur, sed propria non dedisse. prehenditur, sed propria non dedisse. Nec dicitur quia vi quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo summopere colligendum est qua poena multandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui propria non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus est quoniam aliena abstulit, sed quia acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hoc quoque fuit quod hunc inferno tradidit, quia in sua felicitate timidus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum. Quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret quod dives
Abbreviated transcription (Latin):
De me enim: ille scripsit Imple¬
tur gͦ. qđ ꝑ abrahȩ responsio¬
nẽ dicit᷑ Ex mortuis enim dñs
resurrexit: sed iudaicus popłs.
quia moysi credere nolunt: ei
ctiam qui resurrexit ex mortuis.
credere contempsit: Cumq mo¬
ysi uerba sp̃italiter intelligere
condempsit: ad eum de quo
gandis allegoriȩ mysteriis suc¬
cincte transisse sufficiat: nunc.
ad in tuendam latius rei gestȩ¬
moralitatem animus recurrat.
Homo quidam erat diues. & in¬
duebatur purpura & bysso: &
epulabatur cotidie splendide:
Et eiat quidam mendicus. nomi¬
ne lararus: qui iacebat ad ia¬
nuam duntis. ulcerib plenus.
Nonnulli putant: precepta uete¬
ris testamenti. districtiora esse
qͣm noui: Sed hi nimirum:
improuida consideratione fal-¬
luntur In illo enim: ñ tenaci¬
a. s rapina multat᷑. Ibi res in¬
iuste sublata. restitutione quã¬
drupli punitur: hic autẽ di¬
ues iste. ñ abstulisse aliena re¬

Expanded text:
De me enim ille scripsit . ImpleDe me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur. Ex mortuis enim Dominus resurrexit, sed Judaicus ille populus, quia Moysi credere noluit, ei etiam qui resurrexit ex mortuis credere contempsit. Cumque Moysi verba spiritaliter intelligere contempsit, ad eum de quo gandis allegoriae mysteriis succincte transcurrisse sufficiat; nunc ad intuendam latius rei gestmoralitatem animus recurrat: Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus, qui jacebat ante januam divitis, ulceribus plenus. Nonnulli putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi; sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur . Ibi res injuste sublata 1655 restitutione quadrupli punitur . Hic autem dives iste non abstulisse aliena re
Abbreviated transcription (Latin):
quem tam̃ a tormento ñ liberat:
qm̃ huius infidelis popłi pre¬
cedentes patres fideles. quia
multos a sua fide deuiasse con¬
siderant: eos nulla compassi¬
one a tormentis eripiunt: qͦs
tam̃. ꝑ carnem filios recogno¬
scunt In tormentis audem
diues positus. quinq fr̃s ha-¬
bere se ꝑhibet: quia suꝑbus
isdem iudaicus popłs. qui ex
magna iam parte dampnatꝰ
ẽ: sequaces suos quos super
terram reliquit: quinq sen¬
sib corporis deditos nouit:
Quinario gͦ numero. fr̃s quos
reliquerat. expͥmit: quia eosad
spiritalem intelligentiam ñ as¬
surgere. in inferno positus. ge¬
mit Pecit ut ad eos lazarus
mittatur: cui. quia moysen &
ꝓpħas habeant. dicitur S ait.
quia ñ credunt: nisi quis ex
mortuis resurrexerit. Cui. ꝓ¬
tinus respondetur: Si moysen
& ꝓpħas non audiunt: neq
si quis ex mortuis resurrexerit.
credent ei: Certe de moyse ue¬
ritas dicit Si crederetis mo¬
ysi: crederetis utiq & michi

Expanded text:
quem tamen a tormento non liberat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus quinque fratres habere se perhibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte damnatus est, sequaces suos quos super terram reliquit, quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres quos reliquerat exprimit, quia quos ad spiritalem intelligentiam non assurgere in inferno positus gemit, petit ut ad eos Lazarus mittatur. Cui quia Moysen et prophetas habeant dicitur. Sed ait: Quia non credent, nisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui protinus respondetur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent ei. Certe de Moyse Veritas dicit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
illius ñ implebitur: quia qͥs¬
quis hoc solummꝰ laborat ut
sciat quod loqui debeat: ab
ipsa refectione suȩ scientir.
mente uacua ieiunat Ab ex¬
tremo digiti se tangi deside¬
rat: quia ȩternis suppliciis da¬
tus. optat operatione iustoꝵs
uel ultima participari Cui
respondetur. quod in hac uica
bona receperit: quia omne
suum gaudium. felicitatem
transitoriam pucauit Habere
hic etenim possunt & iusti
bona: nec tamen hec in recõ¬
pensatione recipere: quia dũ
meliora idest ȩterna appecũt:
eorum iudicio. quȩlibet bona
affuerint. cum. scĩs desideriis
estuant: bona minimȩ uident᷑.
Unde dauid ꝓpħa. qui regnidi¬
uitiis. multisq obsequiis ful¬
ciebatur: qͣmuis hec ad neces¬
sitatem bona esse conspiceret:
uni tamen singulariter bono
inhiander estuabat. dicens:
Michi autẽ. adherere deo bonũ
est. Inter hȩc uͦ notandum ẽ.
qđ ei dicitur: memento fili
Ecce enim abraham filiũ uocat:

Expanded text:
illius non implebitur , quia quisillius non implebitur , quia quisquis hoc solummodo laborat, ut sciat quid loqui debeat, ab ipsa refectione suae scientiae mente vacua jejunat. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est aeterna, appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Unde David propheta, qui regni divitiis multisque obsequiis fulciebatur, quamvis et haec ad necessitatem bona esse conspiceret, uni tamen singulariter bono inhianter aestuabat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat,
Abbreviated transcription (Latin):
ham & ysaac & iacob. in regno
celorum: filii autẽ regni: eici¬
entur in tenebras exteriores:
Qui enim purpura indutus di¬
citur: recte. regni filius uocat᷑
Qui de longinquo ad uidendũ
lararum oculos leuat: quia
dum ꝑ dampnationis suȩ sup¬
plicia. infideles in imosunt: fi¬
deles quosq ante diem extre¬
mi iudicii. suꝑ se in requie at¬
tendunt: quors post. gaudia
contemplari nullatenus posst̃:
Longe uͦ ẽ qđ conspiciunt: qͥa
illuc per meritum ñ attingunt:
In lingua autẽ amplius ardere
ostendicur: cũ dicit Gicte la¬
tarum. ut intinguat extremũ
digiti sui in aqua. & refrigeret
linguam meã: quia crucior
in hac flamina Infidelis po¬
pulus. uerba legis. in ore te¬
nuit: quȩ. opere facere contem¬
psit Ibi gͦ amplius ardebat:
ubi se ostendit scire qd̾ facere
noluit: Quaꝓpter bene de do¬
ctis & negligentib: ꝑ salomo¬
nem dicitur. Omnis labor ho¬
minis. in ore eius: sed anima

Expanded text:
ham et Isaac et Jacob in regno ham et Isaac et Jacob in regno coelorum; filii autem regni ejicientur in tenebras exteriores . Qui enim purpura et bysso indutus dicitur recte regni filius vocatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, 1654 quia crucior in hac flamma . Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Quapropter bene de doctis et negligentibus per Salomonem dicitur: Omnis labor hominis in ore ejus, sed anima
Abbreviated transcription (Latin):
res scĩ peccata dampnant: con¬
fessionem uͦ peccators appro¬
bant. dicentes: conficemini al¬
terutrum peccata ur̃a. & orate
ꝓinuicem ut saluemini: ulce¬
ra lazari canes lingunt: Sc̃i
etenim doctores. dum gentili¬
um confessiones accipiunt:
mentium uulnera saluti resti¬
tuunt: Unde & bene lararꝰ
interp̃tatur aduicus : quia ip¬
si hunc ad ereptionẽ iuuant:
qui eius uulnera. ꝑ lingue
correptionem curant: Pocest
etiam ꝑ linctionem canum:
lata adulantium lingua signa¬
ri Adulantib etenm. uulnera
nr̃a lingere ẽ: quia plerunq
solent etiam ipsa mala que noᷤᷤ
in nob̾ reprehendimꝰ. inꝓbo
fauore laudare. Contigit uͦ:
ut uterq moreret᷑ Duies qui
induebatur pinpura & bẏsso.
sepultus ẽ in inferno: in sinũ
uͦ abrahȩ latarus ab angelis
ductus est. Quid abrahȩ sinus
nisi secretam requiem significat
pacris: De qua. ueritas dicit:
Alulti uenient ab oriente & occi¬
dente: & recumbent cum abra¬

Expanded text:
res sancti peccata damnant, conres sancti peccata damnant, confessionem vero peccatorum approbant, dicentes: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini , ulcera Lazari canes lingunt. Sancti etenim doctores dum gentilium confessiones accipiunt, mentium vulnera saluti restituunt. Unde et Lazarus bene interpretatur adjutus, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, quia ejus vulnera per linguae correptionem curant. Potest etiam per linctionem canum lata adulantium lingua signari. Adulantibus etenim vulnera nostra lingere est, quod plerumque solent etiam ipsa mala quae nos in nobis reprehendimus improbo favore laudare. Contigit vero ut uterque moreretur. Dives, qui induebatur purpura et bysso, sepultus est in inferno; in sinum vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus nisi secretam requiem significat patrum? De qua Veritas dicit: Multi, inquit, venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abra
Abbreviated transcription (Latin):
tatem habuit. s ad elationem:
quasi de acceptis opib tumuic:
Et quia ei uerba defluebant dt
scientia: quasi mice cadebant
de mensa At contra. iacents
pauꝑis uulnera: lingebant cans̃
Non nunqͣm solent in sacro eloco
ꝑ canes: predicatores intelligi.
Canum etenim lingua. uulnus
dum lingit. curat: quia &e do¬
ctores scĩ. dum in confessione
peccati nr̃i nos instruunt: quasi
uulnus mentis. ꝑ linguã tangũt
Et quia nos loquendo a peccatꝰ
eripiunt: quasi tangendo uul¬
nera. ad saluitem reducũt. Qma
enim canum nomine. p̃dicatoꝵ
lingua signat᷑: dño. ꝑ psalmistã
dicitur Lingua canum tuorũ:
ex inimicis ab ipso Ex iudeis
quippe infidelib. sc̃i predicato¬
res electi sunt: qui. inassertio¬
ne ueritatis. contra fures latro¬
nesq uenientes: magnos ꝓ dño
ut ita dicam latratus dederunt.
Iuo contra: de quorũdam repbu¬
tione dicitur. Canes muti. ñ ua¬
lentes latrare. Quia gͥ p̃dicato¬

Expanded text:
itatem habuit, sed ad elationem, itatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit. Et quia ei verba defluebant de scientia quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. 1653 Canum etenim lingua vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt; et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt. Quia enim canum nomine, praedicatorum lingua signatur, Domino per Psalmistam dicitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso . Ex Judaeis quippe infidelibus sancti praedicatores electi sunt, qui, in assertione veritatis contra fures latronesque venientes, magnos pro Domino, ut ita dicam, latratus dederunt. Quo contra de quorumdam reprobatione dicitur: Canes muti, non valentes latrare . Quia ergo praedicato