comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hac incertaminib in uictos fieri magi uolũt. si credimꝰ. E nidros ab aqua uo¬
cata. ex undar eñi aquã.ita ut clausã in ea putes fontaneã scarurientẽ. Omniũ¬
ardentiũ gemarũ principatũ carbunculo h̃t. Carbunculꝰ aũt dietꝰ q sit
ignitꝰ ut carbo. cuius fulgor nec nocte uincit᷑. Lucet eñi in tenebus a deo ut
flãmas ad oculos uibret. gen̾a eius.xii. soc prestantiores qui uident᷑ fulgere.
dido p̾enet. gignit᷑ in libĩ apud trogoditas. Autracites uocato qͥsit o ip̃e

Expanded text:
Hac in certaminibus invictos fieri magi volunt, si credimus. Enhydros ab aqua voHac in certaminibus invictos fieri magi volunt, si credimus. Enhydros ab aqua vocata; exundat enim aquam, ita ut clausam in ea putes fontaneam scaturriginem. ardentium gemmarum principatum carbunculus habet. Carbunculus autem dictus quod sit ignitus ut carbo, cuius fulgor nec nocte vincitur; lucet enim in tenebris adeo ut flammas ad oculos vibret. Genera eius duodecim, sed praestantiores qui videntur fulgere dicitur. Gignitur in Libya apud Trogodytas. A
Abbreviated transcription (Latin):
sunt gn̾a. unũ d germania mittit. cristallini simmile. splend& tam̃ ceruleo
et si sb̾cliuo positꝰ fuerit fulgorẽ rapit siderũ. Ceraunũ alterũ hispania
mlusitanis littorib gignit. cõcolor piro ꝓ rubenti. & qͣlitas ut ignis. hec
aduersus ium fulgurũ opitulari fertur si credimꝰ. Dicta aũt ceraunia qm̃
alibi ñ inuenit᷑ ꝙͣ in loco fulimne icto ꝓximo grece fulm̃ ceunos dr̃. Iris ap̃¬
arabiam ĩmari rubio nascitꝰ coloris cristallim. sex angulata.dicta exargum̃te
iris. Nam sb̾tecto ꝑcussa sole acies et colores areus celestis ĩꝓximos parietes
mit tat᷑. Astrion ex india ẽ cristallo ꝓpinqͣ. incuiꝰ centro stella ꝑlucer fulgore
lune plene. Sumpsit aũt nom̃ qd astris opposita fulgorẽ rapir ac regir. Electri¬
a qiͣ electoria. inuentriculis em̃i gallinacii inuenit᷑ specie. magnitudine fabe.

Expanded text:
sunt. Unum, quod Germania mittit, crystallini simile, splendet tamen caeruleo, sunt. Unum, quod Germania mittit, crystallini simile, splendet tamen caeruleo, et si sub divo positum fuerit, fulgorem rapit siderum. Ceraunium alterum Hispania in Lusitanis litoribus gignit, cui color e pyropo rubenti, et qualitas ut ignis. Haec adversus vim fulgurum opitulari fertur, si credimus. Dicta autem ceraunia quoniam alibi non inveniatur quam in loco fulmine icto proximo; Graece enim Arabiam in mari Rubro nascitur, coloris crystallini, sexangulata, dicta ex argumento iris. Nam sub tecto percussa sole species et colores arcus caelestis in proximos parietes imitatur. Astrion ex India est, crystallo propinqua, in cuius centro stella lucet fulgore lunae plenae. Sumpsit autem nomen quod astris opposita fulgorem rapit ac regerit. Electria, quasi alectoria: in ventriculis enim gallinaciis invenitur, crystallina specie, magnitudine fabae.
Abbreviated transcription (Latin):
tus radiis solis a deo rapir flãmas ut aridis fungis uel foliis ignem p̾beat.
usus eius eciam ad pocula destinat᷑. Nichil aũr aliud quam frigidam pati potest.
Adamans indicus lapis parius. et indecor. ferrugineus. Hñs colorẽ et splẽ¬
dorẽ xpistalli. Nũꝙͣ aũt ultra magnirudinẽ nielei auellane reꝑitur. hic ułłi
cedit materie. nec ferro. quidẽ nec igni. nec umꝙͣ incalescit. Unde et nom̃
int̾pretatõne greca indomita uis accepit. soe dũ iniuctꝰ ferri ignisq ꝯtẽptor
hircmo rũpit᷑ sangiuine recenti. & calido. macerat᷑. sicq multis ictib ꝑfrin
aũt discider cũ magnete lapide. in tantũ ut uirta posit ferrũ ñ patiat᷑ abstra¬
hi a magnere.aut si admotꝰ magnes cõprehendit. rapit̾.arq aux fe̾rt. Fert᷑
qͦ in electri similitudine uenena de prehende. metus uanos expellere. malefi¬

Expanded text:
tus radiis solis adeo rapit flammam ut aridis fungis vel foliis ignem praebeat. tus radiis solis adeo rapit flammam ut aridis fungis vel foliis ignem praebeat. Usus eius etiam ad pocula destinatur: nihil autem aliud quam frigidum pati potest. Adamans Indicus lapis parvus et indecorus, ferrugineum habens colorem et splendorem crystalli. Nunquam autem ultra magnitudinem nuclei avellani repertus. Hic nulli cedit materiae, nec ferro quidem, nec igni; nec unquam incalescit. Unde et nomen interpretatione Graeca indomita jus vis accepit. Sed dum sit invictus, ferri ignisque contemptor, hircino rumpitur sanguine recenti, et calido maceratur, sicque multis ictibus ferriautem dissidet cum magnete lapide in tantum, ut juxta positus ferrum non patiatur abstrahi a magnete: aut si admotus magnes comprehenderit, rapit atque aufert. Fertur quoque in electri similitudine venena deprehendere, metus vanos expellere, malefi
Abbreviated transcription (Latin):
color. Unde et hoc sͥ nom̃ adoptauit. Tam diu̾sis enĩ notis sparsꝯ ẽ. ut .lx. gẽ¬
marũ coloreᷤᷤ ĩ paruo orbiculo eius deprehendãt᷑. Nascitur aũt in libia apud
trogoditas. Murrina ap̃ parthos gignitꝰ. s& precipua ĩ germania. humorẽ sb̃
t̾ra putant calore densatũ. Unde et nom̃ sũpsit. uarietas euis in piram cando¬
rẽq et ignẽ cũ quorindã coloꝵ reꝑcussu quales in celesti arcu expectantur. cu¬
sius contraria causa xpistallum facit gelu ueemẽtiore cõcretum. De xpistallinis.
RIstallus resplendens et aquosus colore: tradit᷑. qdđ sit nix glacies dura¬
ta ꝑ annos. Unde et nomẽ ei greci deder̃. Gignit᷑ aũt in asia et cipro. maxi¬
me ĩ septẽtrionũ alpib. ubi nec estate sol feruentissimꝰ inuenit᷑. Ideoq ip̃a
diurna x annosa cduricia reddit hanc speciem que xpistallus dr. Nic opposi¬

Expanded text:
color; unde et hoc sibi nomen adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est ut sexaginta gemcolor; unde et hoc sibi nomen adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est ut sexaginta gemmarum colores in parvo orbiculo eius deprehendantur. Nascitur autem in Libya apud Trogodytas. Murrina apud Parthos gignitur, sed praecipua in Carmania. Humorem sub terra putant calore densatum; unde et nomen sumpsit. Varietas eius in purpuram candoremque et ignem cum quosdam colorum repercussus, quales in caelesti arcu spectantur. Cuius contraria causa crystallum facit, gelu vehementiori concreto. § 13 De crystallinis. Crystallus resplendens et aquosus colore. Traditur quod nix sit glacie durata per annos; unde et nomen ei Graeci dederunt. Gignitur autem in Asia et Cypro, maxime in septentrionum Alpibus, ubi nec aestate sol ferventissimus invenitur; ideoque ipsa diuturna et annosa duritia reddit hanc speciem quae crystallus dicitur. Hic opposi
Abbreviated transcription (Latin):
et ocͥore suo ebrietati resistere ꝓbat᷑. Piritis nigra quidẽ. s& atrita digitoᷤ adur
INGRUs uarius ex om̃ib pene colorib ꝯstans. unde et nominat᷑. De¬
sca barbari nominis ex fuluo et nigro uiridiq colore. et candido ẽ. Mitm¬
dix sole ꝑcussa colorib micar uariis. Gignit᷑ in ꝑsida. Droselitus uarius no¬
minis causa. quia si ad ignẽ applicet᷑ uelut sudorẽ mittit. Oppalus distincto
diuersarũ colore gẽmarũ est eñi in eo carbuncłi tenuior ignis. a metisti fulgẽ
purpura. Smaragdi nitens uiriditas. et cuncta parit̾ sb̾ qualã uarietate lu¬
cencia. Nom̃ hr̃ ex patria. sola eñi eũ parturit india. Pontice a ponte ditũr
genere diu̾so. nunc sanguineis. nun auratis guitis micantes. alie ħn ͭ ͤᷤ ftellas
alie longis coloꝵ ductib lineate. Exocontalitus in parua magnitudine młti¬

Expanded text:
et odore suo ebrietati resistere putatur. Pyritis nigra quidem, sed adtritu digitos aduret odore suo ebrietati resistere putatur. Pyritis nigra quidem, sed adtritu digitos adurrus varius ex omnibus pene coloribus constans; unde et nominatus. Olca barbari nominis ex fulvo et nigro viridique et candido est. Mithridax sole percussa coloribus micat variis. Gignitur in Persida. Drosolithus varius. Nominis causa quia si ad ignem adplicetur, velut sudorem mittit. Opalus distinctus diversarum colore gemmarum. Est enim in eo carbunculi tenuior ignis, amethysti fulgens purpura, smaragdi nitens viriditas, et cuncta pariter sub quadam varietate lucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponticae a Ponto dicuntur, genere diverso, nunc sanguineis, nunc auratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus lineatae. Hexecontalithos in parva magnitudine multi
Abbreviated transcription (Latin):
postea plurimis in t̾ris. Est aũt igra hñs ĩ medio cireulos nigros. ec albos.
uineros et uariatos. similes emaridi. Magi sb̾ situ earũ si credit᷑ tẽpestates
auertunt. flumna sistunt. Absictos nigra et pondosa. distincta uenis reͥbẽ¬
tib. Hec et calefacta. ignis septẽ dieb calorẽ tenet. Egiptilla ingra ẽ radice
cerulca facie. exegipto ubi inuenit᷑ uocata. Media nigra ẽ amedia illa fabulo¬
sai inuenta. h̃t uenas erei coloris. sudorẽ reddiz croci. saporẽ uimi. Uegentana
neis et albis notis. Meromelas nigra uena quẽlib& colorẽ secante ꝑ medias.
⁊eneris erines nigerrimi nitoris ꝯtinens inse spẽm rufi crinis. Tricinis
ex africa nigra. s& tres sucos reddit̾. A radice nigrũ. e medio sanguineũ. e sũ¬
mo ocree. Dionisia nigra mixtis rudentib notis. ex quarrita uinũ flagrat

Expanded text:
minis, postea plurimis in terris. Est autem nigra, habens in medio circulos nigros et albos minis, postea plurimis in terris. Est autem nigra, habens in medio circulos nigros et albos iunctos et variatos, similis haematiti. Magi suffitu earum, si creditur, tempestatus avertunt, flumina sistunt. Apsyctos nigra et ponderosa, distincta venis rubentibus. Haec excalefacta igni septem diebus calorem tenet. Aegyptilla nigra est radice, caerulea facie, ex Aegypto, ubi invenitur, vocata. Media nigra est, a Media illa fabulosa inventa. Habet venas aerei coloris; sudorem reddit croci, saporem vini. Veientana s nigra est cum sanguineis et albis notis. Mesomelas nigra vena quemlibet colorem secante per medias. Veneris crines nigerrimi nitoris, continens in se speciem rufi crinis. Trichrus ex Africa nigra est, sed tres sucos reddit, ab radice nigrum, e medio sanguineum, e summo ochrae. Dionysia nigra mixtis rubentibus notis ex aqua trita vinum fragrat,
Abbreviated transcription (Latin):
b fẽcimdat ub̃a. Infantiũ qͦ collo suspensa. saliuã facere fert᷑ more aũt liq̃scere
et memoria adunere. Mitũt eam inlo et acelous amness̃ qui smaragdũ albis
uenis circũligatũ galictiten uocant. Gelacies gnandinis et candorẽ prefert eͥͭ ͥ¬
et cduriciaqͦ inuicta ur adamans. & in igne posita manere suũ frigo. Solis
gẽma candicla ẽ. trax̃q nom̃ qd ad speciem solis in orbẽ refulgentis spargit ridi¬
sida. Cunetia inuenitur incerebro piscis eusdẽ nominis et᷑ oblonga. p̾sagare
his fer magi signa tranqͥllititis aut tẽpestaris. belloculꝯ albicans pupillã cingic¬
nigrã. eͥmedio aureo fulgore lucentẽ. & p̃p sp̃ẽm assirioꝵ regi bello dicatã unde
& appellata. E pimelas dr̃ c̃ incandida gẽma suꝑ nigreseit color. unde et no¬
mẽ ht̃. Ex hebenus speciosa et candida q̃ aurifices aurũ poliunt. De ingr

Expanded text:
 fecundat ubera; infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere  fecundat ubera; infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. Chalazias grandinis et candorum praefert et que invicta, ut adamas; etiam in ignes posita manere suum frigus. Solis gemma candida est, traxitque nomen quod ad speciem solis in orbem fulgentis spargit radiersida. Cinaedia invenitur in cerebro piscis eiusdem nominis, candida et oblonga. Praesagare his ferunt maris signa tranquillitatis vel tempestatis. Beli oculus albicans pupillam cinginigram e medio aureo fulgore lucentem, et propter speciem Assyriorum regi Belo dicatam; unde et appellata. Epimelas dicitur quum in candida gemma superne nigricat color; unde et nomen habet. Exebenus speciosa et candida, qua aurifices aurum poliunt. § 11 De
Abbreviated transcription (Latin):
maculis. Ciama sithie gẽma ceruleo coruscans nitore. purpureo int̾dũ et punc
tulis int̾ micantib auratis puluiculis uarians. Rotidis rose ẽ
et ex eo nomen accepit. Do candido .x.
AsGarita prima candidarũ gẽmarũ. quã inde margaritũ auint uoca¬
tum qđ in ꝯculis ꝯclusis maris hoc genus lapidũ iuuenit᷑. In est eni ĩ carne
coclee calculo nato sic̃ incerebro piscis lapilla. Gignit᷑ aũt de celesti rore quẽ
certo anni tp̃re coclee hauriũt. ex quib margaritis quidã uniones uocint᷑. aptũ
sccła ẽ post margaritũ candidarũ gẽmarũ. de qua queritꝰ obscuras colore nu¬
decoris uocabulo factasit. Asterites candida ẽ inelausã lucẽ ꝯtiuens ueluti stel
lã intꝰ ambulantẽ. redditq solis cindicantis radios. unde et nom̃ accepit. Galac¬
tites lacteus ẽ. qui attritus reddit sucũ albũ. et lactis saporẽ. feminis nutrienti

Expanded text:
maculis. Cyanea Scythiae gemma caeruleo coruscans nitore, pura, interdum maculis. Cyanea Scythiae gemma caeruleo coruscans nitore, pura, interdum tulis intermicantibus auratis pulvisculis varians. 8. Rhodites rosea est, et ex eo nomen accepit. CAPUT X. De candidis. 1. Margarita, prima candidarum gemmarum, quam inde margaritam aiunt vocatam, quod in conchulis maris hoc genus lapidum inveniatur. Inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus. Gignitur autem de coelesti rore, quem certo anni tempore cochleae hauriunt. Ex quibus margaritis quaedam uniones vocantur: aptum secunda post margaritam candidarum gemmarum, de qua quaeritur in quo colore nu praerogativa vocabulo facta sit. 3. Asterites candida est, inclusam lucem continens, veluti stellam 272 intus ambulantem, redditque solis candicantis radios, unde et nomen invenit. 4. Galactites lactea est, quae attrita reddit succum album ad lactis saporem, feminis nutrienti
Abbreviated transcription (Latin):
purcus ẽ ꝑmixto uiolaceo colore. et qĩ rose nitore et leniter quasdã flamulas
fundens. Alterũ eius geniis descendit ad iaceinctos. causã nominis eius ef¬
fer̃ qr sit quidã in purpura illius ñ ex toto igneũ. s& unicolorẽ hñs. Est añt
nominis sui fulgore uocat᷑. hic methiopia inuenit᷑ ceruleũ colorẽ hñs opti¬
mus qui nͨ rartis ẽ nec densitate obrunsus. s& utroq tẽꝑanito lucer. purpu¬
raq refulgens. hic aũt ñ rutilar equalit̾. sereno eñi ꝑspicuus atq gratae̾. mi
bilo corã oculis euanescit. atq marcescit. In osinissus frigidꝰ ẽ. insculpturis du¬
rissimꝰ. ñ tñ inuictꝰ. Nam ad amante scribit᷑ et signat᷑. Iacinctirota indicꝰ
ẽ iacinctũ ꝓpe referens. Quidã aũt eoꝵ xpistalli similes capillam̃tis int̾currẽ
igniculꝰ in amitisti uolã exit. Celedonia ex hirundineo colore uecata. et duoꝵ

Expanded text:
pureus est permisto violaceo colore, et quasi rosae nitore, leniter quasdam flammulas pureus est permisto violaceo colore, et quasi rosae nitore, leniter quasdam flammulas fundens. Alterum ejus genus descendit ad Hyacinthos. Causam nominis ejus afferunt, quia sit quidam in purpura illius non ex toto igneum, sed vini colorem habens. Est autem nominis sui flore vocatus. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, sed ex utroque temperamento lucet purpuraque refulgens; hic autem non rutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signatur. Iacinthizonta Indicus et iacinthum prope referens. Quidam autem eorum crystalli similes capillamentis intercurreigniculus in amethysti violam exit. Chelidonia ex hirundinum colore vocata; et duoru
Abbreviated transcription (Latin):
mutatas ĩ arbores ppłos lacrimis electrũ om̃ib annis funde iuxta herida¬
nũ amnẽ. et electiũ appellatũ. qm̃ sol uocitatꝰ sit elector plurum poete di¬
xere. Constar aũt eũ nõ eẽ succũ ppłi. s& pinee arboris. Nam accensꝰ tede
nidore flagrar. Nascit᷑ aũt ininsulis oceani septẽtrionalis sic̃ gummi. dẽ¬
saturq ue xpistallũ rigore uł tempore. Ex ca fu̾t decoris grã agrestiũ fẽ¬
minarũ monilia. Uocati au̾t̾ a quibusdã. arpaga. eoqd attritu digitoꝵ ac¬
cepta caloris anima folia paleasq et uestiũ fimbrias rapiat sic̃ magnes
ferrũ. Quocũq aũt modo libear ringit᷑. Nam atticuse radice ꝯsilioq ĩ fi¬
citur. liguriꝰ uocatꝰ qd fiar ex urina bnicis bestie. tp̃re indurata. Est au̾r sic̃
Nt eR purpureas gẽmas pͥncipatũ ametistꝰ indicus tenet. Ametistꝰ pur¬

Expanded text:
mutatas in arbores populos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridamutatas in arbores populos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et electrum appellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. Constat autem eum non esse sucum populi, sed pineae arboris; nam accensus taedae nidore fragrat. Nascitur autem in insulis Oceani septentrionalis sicut gummis, densaturque ut crystallum rigore vel tempore. Ex ea fiunt decoris gratia agrestium feminarum monilia. Vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod adtritu digitorum accepta caloris anima folia paleasque et vestium fimbrias rapiat, sicut magnes ferrum. Quocumque autem modo libeat tinguitur; nam anchusae radice conchylioque inficurius vocatus, quod fiat ex urina lyncis bestiae tempore indurata. Est autem, sicut nter purpureas gemmas principatum Amethystus Indicus tenet. Amethystus pur
Abbreviated transcription (Latin):
dorẽ in similitudinẽ ungius humane grẽci eñi unguẽ onixen dicũt.
hanc india uł arabia gignit. Distant aũt inuicẽ. Nam indica ignis colo
rẽ ht̃. albis cingentib ⁊ ons. arabica au̾z igͣ ẽ ẽ candidis z onis. Uenera
eius. U. Sardonix ex duoꝵ nominũ societate uocata. Est aũt ex onicis cã¬
dore ec sardo. Constar aut trib colorib. sb̾teris nigro. medio candido. sr̃i
niueo. hec sola ĩ signando nichilcere ueliz. Reꝑit᷑ au̾t ap̃ indos et ara¬
bes. dececta torrentib. Genera eiꝯ. u. ẜmatides rubore sanguineus. ac
p̃pea emathides uoct. Emath quippe sanguis ẽ. gignit᷑ in eriopia quidẽ.
s& pͥncipalis ĩ arabia. et in africa inuenit᷑. de qua ꝓmitur magi quiddã ad
coarguendas barboꝵ insidias. Sucimus quẽ appellant greci electron fului
cereiq coloris fert᷑ arboris succus eẽ.: ob id sucinus appellari fabulosa argu¬
m̃tatio dedit. Namq fẽtonte fulinnus ictu ĩterempto. sorores eius luctu

Expanded text:
unguis humanae. Graeci enim unguem ὄνυχα dicunt. Hanc India vel Arabia gignit; distant autem invicem; nam Indica igniculos habet albis cingentibus zonis, Arabica autem nigra est cum candidis zonis. Genera eius quinque. Sardonyx ex duorum nominum societate vocata; est enim ex onychis candore et sardo. Constat autem tribus coloribus; subterius nigro, medio candido, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae avellit. Reperitur autem apud Indos et Arabes detecta torrentibus. Genera eius quinque. Haematites rubore sanguineus, ac propterea haematites vocatus; αἷμα quippe sanguis est. Gignitur in Aethiopia quidem principalis, sed in Arabia et in Africa invenitur. De qua promittunt magi quiddam ad coarguendas barbarorum insidias. Sucinus, quem appellant Graeci ἤλεκτρον, fulvi cereique coloris, fertur arboris sucus esse et ob id sucinum appellari. Electrum autem vocari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu interempto sorores eius luctu
Abbreviated transcription (Latin):
fragnentũ saxi eius ĩclusisse ferro. ac digito circũdedisse. hisq inicus cepiᷤ¬
se anulũ att geminã. Genera gẽmarũ ĩnumerabilia ẽẽ dicunt᷑. e quib nos ea
tantũ que pͥncipalia s̃ siue notissima ad notabimꝰ. Gẽme uocate q instar gũ¬
mi tramslucent. Preciosi lapides ideo dictis̃ quia care ualenz. siue ut a uilib
discerni possũt. seud raris. Om̃e eñi qd rarũ ẽ magnũ et p̾ciosũ uocat᷑. sic̃ et

Expanded text:
fragmentum saxi eius inclusisse ferro ac digito circumdasse, hisque initiis coepisfragmentum saxi eius inclusisse ferro ac digito circumdasse, hisque initiis coepisse anulum atque gemmam. Genera gemmarum innumerabilia esse traduntur, e quibus nos ea tantum quae principalia sunt sive notissima adnotavimus. Gemmae vocatae quod instar gummi transluceant. Pretiosi lapides ideo dicti sunt quia care valent, sive ut a vilibus discerni possint, seu quod rari sint. Omne enim quod rarum est magnum e
Abbreviated transcription (Latin):
te diu̾soꝵ coloꝵ cornito primũ reꝑtꝰ. ex quo colimine ingentes. liminaq
fuit. ac trabes. Caristeũ uiride optimũ. nom̃ ab aspͤtu hñs. eođ gratꝰ sit his
qui gẽmas sculp̃t. eius enĩ uriditas reficit ocłos. Numidicũ marmor numidia
mittitꝰ. ad cotẽ succũ dimittit croco similẽ. unde et nomẽ accepit. ñ crustis s&
ĩ massa et liminũ usu aptũ ẽ. Lucelleũ marmor nascit᷑ in theo insula. eui lͥ cu
lo ꝯsul nom̃ dedit. qui delectatꝰ illo primus romã inuexit. solumq pene hoc
marmor ab amatore nom̃ accepir. Est et luuensis te fragian appellatꝰ a colore
cineris. cuiꝰ lapidis alligatio ẽ ꝯtra spentẽ lapidat᷑. Ebur a barro idẽ elefanto dic
ost marmoꝵ gen̾a gẽme sequinit᷑. que multũ auro lecorẽ tribuũt ue¬
nuftate coloꝵ Primordia eusis a rupe caucaso. Fabule fer̃ ꝓmetheũ pͥmũ¬

Expanded text:
te diversorum colorum. Corintho primum repertus. Ex eo columnae ingentes liminaque te diversorum colorum. Corintho primum repertus. Ex eo columnae ingentes liminaque fiunt ac trabes. Caristeum viride, optimum; nomen ab aspectu habens, eo quod gratus sit his qui gemmas sculpunt; eius enim viriditas reficit oculos. Numidicum marmor Numidia mittit: ad cutem sucum dimittit croco similem, unde et nomen accepit; non crustis, sed in massa et liminum usu aptum. Luculleum marmor nascitur in Melo insula; cui Lucullus consul nomen dedit, qui delectatus illo primus Romam invexit; solumque pene hoc marmor ab amatore nomen accepit. Est et Lunensis. Tephrias appellatus a colore cineris, cuius lapidis alligatio contra serpentes laudatur. Ebur a barro, id est elephanto,ost marmorum genera gemmae secuntur, quae multum auri decorem tribuunt venustate colo
Abbreviated transcription (Latin):
batissimꝰ uero ĩ india. Parius candoris eximii. liglimis cognom̃to. hic apud
paron insulã nascit᷑. Unde et parius nuncupatt. magnitudo eiꝯ que lance ᷤ
craterasq ñ exceclatꝰ. unguentis et ip̃e apt. Coralliticus ĩ asia reꝑtꝰ mensurã
ñ ultra cubitabina. candore ꝓximo ebons. et quadaĩ sumlitudine ediu̾so nig̾¬
Alabandico t̾re sue nõie nuncupato. purpure aspͨtu similis. iste ĩ oriente igni
liqͣtur. atq ad usũ utri fundit᷑. Thebaicꝰ int̾ tinctꝰ aureis guttis. inuenit᷑
circa fiennẽ uł cuca thebas nascit᷑. Trabes ex eo fecere reges. Marmora aũt
que ĩ officiisnis rupibq gignunt᷑. ex quib itasuis diu̾si coloris maculis clistĩc¬
tus. cuius primũ usũ insule ciclades deder. Lesbuis liuidior ẽ paulo hiic. s&
ip̃e diu̾si coloris maculas hñs. Corintheus ãm̃oniace gutte similiᷤ. ẽ uarieta

Expanded text:
robatissimus vero in India. Parius candoris eximii, lygdinus cognomento: hic apud robatissimus vero in India. Parius candoris eximii, lygdinus cognomento: hic apud Paron insulam nascitur, unde et Parius nuncupatus. Magnitudo eius, qua lances craterasque non excedat; unguentis et ipse aptus. Coralliticus in Asia repertus, mensurae non ultra cubita bina, candore proximo eboris et quadam similitudine. E diverso nigAlabandicus terrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in oriente igni liquatur atque ad usum vitri funditur. Thebaicus interstinctus aureis guttis invenitur circa Syenem, vel Thebas nascitur; trabes ex eo fecere reges. 12. Marmora autem, quae in officinis sunt, rupibus gignuntur, ex quibus Thasius diversis coloris maculis distinctus est, cujus primum usum insulae Cyclades dederunt. 13. Lesbius lividior est paulo hoc, sed et ipse diversi coloris maculas h
Abbreviated transcription (Latin):
sparsa s̃. et preciosissimi generis sic̃ lacedemoniũ uiri de cumcris reꝑtũ priꝰ
ap̾ lacedemonios. unde et uocabũlũ traxit. Ophites spentiũ maculis siłe ẽ.
Unde et nocabulũ sũpsit. Duo eius gen̾a molle candidũ. iigrũ durũ. Augus¬
u̾so modo colligunt. Namangusteũ uncdatum ẽ crispum inuerticẽ. tiberinũ
sparsa ñ ꝯuoluta cmicie. Purpuritis ex egipto ẽ. rubens candidis int̾ueniẽ¬
tib punctis. nominis eiꝰ causa qd rubear purpura. Basanites ferrei coloris siẽ
duricia. unde et nom̃ ei datũ ẽ. inuenta ĩ egipto. et ĩ ethiopia. Alabastritis
lapis candidꝰ int̾ tinctꝰ uariis colorib. ex quo euugłici illius unguenti
uasculũ finit. Cauant eñi hunc ad uasa unguentaria. qm optime łuare ĩ¬
corrupta dr̃. Nascitꝰ circa thebas egiptias. et damascũ sirie cet̾is candidior. ꝓ¬

Expanded text:
sparsa sunt et pretisparsa sunt et pretis, repertum prius apud Lacedaemonios, unde et vocabulum traxit. Ophites serpentium maculis simile, unde et vocabulum sumpsit. Duo eius genera: molle candidum, nigrum durum. Augusverso modo colligunt. Nam Augusteum undatim est crispum in vertices; Tiberium sparsa, non convoluta, canitie. Porphyrites in Aegypto est rubens, candidis intervenientibus punctis. Nominis eius causa quod rubeat ut purpura. Basanites ferrei coloris sive duritiae; unde et nomen ei datum est: inventus in Aegypto et Aethiopia. Alabastrites lapis candidus, intertinctus variis coloribus, ex quo Evangelici illius unguenti vasculum fuit. Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, quoniam optime servare incorrupta dicitur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae, ceteris candidior, p
Abbreviated transcription (Latin):
des qͦ medicinaliũ mortarioꝵ et pigm̃tarioꝵ usib apti. E desius precipius
et inde colotio. Tabacus qͦ et basanites lapides nichil ex se remurentes.
Specularis lapis uocatꝯ ẽ. qui uitri more transluceat. reꝑtꝰ primũ in hispa¬
ma citeriori. curra segobricĩ urbẽ. Inuenit᷑ eñi sb̾ t̾ra. et effossꝰ exciditur
aiq findit᷑ in quaslib& tenues crustas. De marmorib.U.
os t̾ lapidũ gen̾a ueniamꝰ ad marmora. Nam int̾ marmora et lapi¬
es differencia ẽ. Nã marmora dicunt᷑ eximis lapides qui maculis et colori¬
b cõmendant᷑. M̾armor sino grecus ẽ a uiriditate uocatꝰ. et ꝙͣuis postea et
alii colores inueniant᷑. nom̃ tñ pristinũ a uiriditate retimier̃. Marmorũ colo¬
res et gen̾a ĩmimerabilia s̃. ñ tñ om̃ĩa erupib absenicdunt᷑. soe multa sb̾ t̾ra

Expanded text:
des quoque medicinalium mortariorum et pigmentorum usibus apti: etesius praecipuus des quoque medicinalium mortariorum et pigmentorum usibus apti: etesius praecipuus et inde chalazius; Thebaicus quoque et basanites lapides nihil ex sese remittentes. Specularis lapis vocatus est quod vitri more transluceat; repertus primum in Hispania citeriori circa Segobricam urbem. Invenitur enim sub terra et effossus exciditur atque finditur in quamlibet tenues crustas. De marmoribus . Post lapidum genera veniemus ad marmora. Nam inter lapides et marmora differentia est. Nam marmora dicuntur eximii lapides, qui maculis et coloribus commendantur. Marmor sermo Graecus est a viriditate vocatus, et quamvis postea et alii coloris inveniantur, nomen tamen pristinum a viriditate retinuerunt. Marmorum colores et genera innumerabilia sunt. Non tamen omnia e rupibus exciduntur, sed multa sub terra
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ bites ebori similis. in quo dariũ condidtũ fer̾ parioq similis: candore et
cduricia. minꝯ tantũ pondosꝯ. qui poiꝰ uocat᷑. Ostracites uocatꝰ d similitu
dinẽ teste heat. usus eius ꝓ pinnice. Melanitis lapis dicto ẽ. eoqd melleũ et
dulcẽ succũ emuitat. Ismiris lipis asꝑ et indountꝰ. et om̃a atterens. ex
Amnites similis nitro. soe durior.gignit᷑ in egipto uł in arabia. qͥ nascit᷑¬
ĩ ethiopia ueluti uiridis. s& lacteus c̃resoluit᷑. remordens uehement᷑. Cora¬
nus albꝯ ẽ. durioq pario. Mollotiꝰ ueluti uidis et grandis inuenit᷑ in
egipto. Tusculanꝰ a loco italie dictꝰ. dissilire igni tradit᷑. Sabinus fuscus
addito oleo &̾ lucere fertꝰ. E st ec quidã uridis lapis uehement̾ igni resiᷤᷤ¬
tens. Si fus mollis et candidꝰ. et calefactꝰ oleo ingrescit atq cdurescit. Lapi¬

Expanded text:
Chemites ebori similis, in quo Darium conditum ferunt, Parioque similis candore et Chemites ebori similis, in quo Darium conditum ferunt, Parioque similis candore et duritia, minus tantum ponderosus, qui porus vocatur. Ostralitites lapis dictus, eo quod melleum, et dulcem succum emittat. 27. Smyris lapis asper, et indomitus, et omnia atterens, ex Hammites similis nitro, sed durior, gignitur in Aegypto et Arabia. 30. Thyitin Aethiopia veluti viridis, sed lacteus cum resolvitur, remordens vehementer. Coranus albus est duriorque Pario. Molotius veluti viridis et gravis invenitur in Aegypto. Tusculanus, a loco Italiae dictus, dissilire igni traditur. Sabinus fuscus addito oleo etiam lucere fertur. Est et quidam viridis lapis vehementer igni resistens. Siphnius mollis et candidus, excalfactus oleo nigrescit atque durescit. Lapi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ scissi a luminis similis. ueneficiis resistens oib. specialit̾ magoꝵ. Brac¬
tacides similis ẽ teste laminmose seissibilis. Galactites colore cirenens. gustu
suauis. soe icleo uocam q quidã de se lacteũ attrut dimitar. Obsius lapis
niger ẽ. trans lucido. et uitri hñs similitudinẽ. ponit᷑ inspeculis parietũ.
p̃p imaginũ ubram reddendã. Multi gẽmas ex eo faciũt. nascitur ĩ india.
et in samo italie. Mitridas lapis eufratis sole reꝑcussꝰ colorib micat uarus.
Etides lapides reꝑiunt᷑ innidis aquilarũ. Auint binos inueniri marẽ et
feminã. nec sine his parere aquilas. Horũ masculos duros similes galle sb̃¬
cie lapis duriciã h̃r marmoris candido atq translucens. ex quo qͦndã templũ
ꝯstructũ ẽ.a quodã rege fõrib aureis. quib clausis claritas intꝰ diurna erat.

Expanded text:
est scissi aluminis similis, veneficiis resistens omnibus, specialiter magorum. Batest scissi aluminis similis, veneficiis resistens omnibus, specialiter magorum. Batrachites similis est testae laminis scissibilis. Galactites colore cinereus, gustu suavis; sed ideo vocatus quod quiddam de se lacteum adtritus dimittat. Obsius lapis niger est translucidus et vitri habens similitudinem. Ponitur in speculis parietum propter imaginum umbras reddendas. Gemmas multi ex eo faciunt: nascitur in India et in Samnio Italiae. Mithridax lapis Euphratis sole repercussus coloribus micat variis. Aetites lapides reperiuntur in nidis aquilarum. Aiunt binos inveniri, marem et feminam, nec sine his parere aquilas: horum masculus durus, similis gallae, subciae lapis, duritia marmoris, candidus atque translucens; ex quo quondam templum constructum est a quodam rege foribus aureis, quibus clausis claritas intus diurna erat.
Abbreviated transcription (Latin):
rofagi lapis dictꝰ. eo qđ corpora defunctoꝵ condita infra ĩ eo.xl. dies absumant᷑.
ditꝰ: Sunt & eiusdẽ gn̾ris ĩ oriente sara. que &ẽ uiuentib alligata erodũ cor¬
pori. mitiores aũt sũandis corpr̃ib. nͨ absumentes. E matites appellato eoqd cote
resoluit incolorẽ ueniar sanguinis. Est aũt ad modũ liuidꝰ. ẽ & feriigineꝰ.
Nascit᷑ in ultuna egipti babilonia. et in ispania.Androda mantꝰ colore nger
ponde et duricia insignis. unde et nom̃ traxit. Precipuus reꝑit᷑ in africa.
T̃rahere aĩt uisc argentũ uł aes dr̃. quiq attritꝰ ut emarites in colore redigi¬
t᷑ sanguinis. Iscistos ĩuenit᷑ inultima hispania croco similis. c̃ legi fulgore fa¬
cile fricabilis. Amiantos appellatꝰ a uet̾ib. eoqd si ex ip̃o uestis fuerit ꝯterta.
ꝯtra ignẽ resistat. et igni imposita ñ ardear soc splendore accepto nitescar. &

Expanded text:
rcophagus lapis dictus eo quod corpora defunctorum condita ircophagus lapis dictus eo quod corpora defunctorum condita iditur. Sunt et eiusdem generis in oriente saxa, quae etiam viventibus alligata erodunt corpora. Mitiores autem servandis corporibus nec absumendis haematites appellatus, eo quod cote resolutus in colorem veniat sanguinis. Est autem ammodum lividus; est et ferrugineus. Nascitur in ultima Aegypti, Babylonia et Hispania. Androdamantus colore niger, pondere et duritia insignis, unde et nomen traxit, praecipuus reperitur in Africa. Trahere autem in se argentum vel aes dicitur, quique adtritus, ut haematites, in colorem redigitur sanguinis. Schistos invenitur in ultima Hispania, croco similis, cum levi fulgore, facile friabilis. Amiantos appellatus a veteribus eo quod, si ex ipso vestis fuerit contexta, contra ignem resistat et igni inposita non ardeat, sed splendore accepto nitescat; et
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ flagrat. et qd in illo mirũ ẽ ebrierati resistir. Tracius niger et sonorꝰ nasci¬
t᷑ influmine cuiꝰ nomenẽ pontꝰ ĩ equicia. Frigus lapis ex loco traxit uocabulũ
guit᷑. t̾nis uicib. tingendis uestib tantũ utilis. Sirius lapis asiria ubi re¬
ꝑit᷑ appellatꝰ. Hic integer fluctuare traditꝰ. cõmuiitꝰ mergi. A rabicus simi¬
lis ẽ eboris sine ulli macula. hic defricato ad cotẽ. succũ dimittit croco simi¬
lẽ. Iuclaicꝰ lipis alba ẽ atq forma ĩ scemate grandis. scripturis sb̾ iniucẽ
moclulatus. quas greci grãmas uocant. Samius a samo ĩsula. ubi reꝑit᷑ uo¬
cat᷑. et ẽ grauis & candidꝰ. poliendo auro urilis. Alenifitis uocato a loco egip¬
ti. & ẽ gr̃ma nature. Hic tritus atq in his que urendas̃ et secanda
ex aceto in luntꝰ ponͥtus. ita obstupetere faciz corpꝰ ut ñ sciar cruciatũ. So¬

Expanded text:
vinum fragrat, et quod in illo mirum est, ebrietati resistit. Thracius niger et sonorus; nascivinum fragrat, et quod in illo mirum est, ebrietati resistit. Thracius niger et sonorus; nascitur in flumine cuius nomen est Pontus in Equitia. Phrygius lapis ex loco traxit vocabulum; guitur ternis vicibus, tinguendis vestibus tantum utilis. Syrius lapis a Syria, ubi reperitur, appellatus; hic integer fluctuari traditur, comminutus mergi. Arabicus similis est eboris sine ulla macula. Hic defricatus ad cotem sucum dimittit croco similem. Iudaicus lapis albus est atque in schemate glandis, scripturis subinvicem modulatus, quas Graeci γραμμὰς vocant. Samius a Samo insula, ubi reperitur, vocatus: et est gravis et candidus, poliendo auro utilis. Memphitis vocatus a loco Aegypti; et est gemmantis naturae. Hic tritus atque in his quae urenda sunt et secanda ex aceto inlinitus ita obstupescere facit corpus ut non sentiat cruciatum. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
neris fuisse fanũ. ibiq candelabrũ. et ĩ eo lucernã sic fb̾ diuo ardentẽ. ut
eã milla tẽpestas nłłs imber extingueret. Pirites ꝑsicus lapis fului. eris simu¬
lins qualitatẽ. cuius plurimꝰ ignis siquidẽ facile scintillas emittit. Hic tenẽtiᷤᷤ
manũ si uehenientiꝰ premat᷑ aduriz. p̃p qd ab igne nom̃ accepit. Est alius piriteᷤᷤ
uulgaris. quẽ uiuũ lapidẽ appellant. qͥ ferro uł lapide ꝑcussꝰ scintillas emittir.¬
que excipiunt᷑ fulgore uł alus fungis. uł fohis. et dicro sceleriꝰ preb& ignẽ.
hunc uulgꝰ focarẽ paerã uocat. filenites qͥlatine lunaris int̾pretat᷑ eo qđ int̾ĩo¬
rẽ eius candorẽ c̃ luna crescere atq deficere aiunt: gignit᷑ inꝑsida. Dionisius
lapis fuscꝯ et rubentib notis sparsꝰ. Uocat᷑ aũt ita. qr si aqua mixtꝰ ꝯt̾atur.

Expanded text:
is fanum, ibique candelabrum et in eo lucernam sub divo sic ardentem ut is fanum, ibique candelabrum et in eo lucernam sub divo sic ardentem ut eam nulla tempestas, nullus imber extingueret. Pyrites Persicus lapis fulvus, aeris simulans qualitatem, cuius plurimus ignis, siquidem facile scintillas emittit: hic tenentis manum, si vehementius prematur, adurit, propter quod ab igne nomen accepit. Est alius pyrites vulgaris, quem vivum lapidem appellant, qui ferro vel lapide percussus scintillas emittialiis fungis vel foliis, et dicto celerius praebet ignem. Hunc vulgus focarem petram vocant. Selenites, qui Latine lunaris interpretatur, eo quod interiorem eius candorem cum luna crescere atque deficere aiunt, gignitur in Persida. Dionysius lapis fuscus et rubentibus notis sparsus. Vocatur autem ita quia, si aquae mixtus conteratur,
Abbreviated transcription (Latin):
mouebat᷑ Unde factũ ẽ ut in qͣdam templũ simulatrũ e ferro pendere ĩ
a ere uderet᷑. Est quippe et alius in ethiopia magnes qui ferrũ ñ abigit
respiurq. Omnisq au̾t magnes tanto melior ẽ qͣnto magis ceruleus ẽ. Ga¬
gates lipis primus inuentꝰ ẽ in sicilia gagatis fluminis fluore reiectꝰ. unde
et nominatꝰ silicoe in britannia sit plurimus. Est aũt niger. plinus. leniᷤ.
et arclens igni ad motus. fictilia ex eo scripta ñ delent᷑. Incensꝰ spentes
fugat. demoniacos ꝓdiz. uirginitatẽ deprehendit. M irũ qr accendit᷑ aqua.
oleo extinguit᷑. Abeston archadie lapis ferrei coloris. ab igni nom̃ sortimꝰ. eo
d accensꝰ semel miꝙͣ extinguit᷑. De quo lapide mecanicũ aliqͥd ars huma¬
na molita ẽ. qd gentiles capti sacrilegio mirarent᷑. Deniq ĩ templo quodã ue¬

Expanded text:
movebatur. Unde factum est, ut in quodam 254 templo simulacrum ex ferro pendere in movebatur. Unde factum est, ut in quodam 254 templo simulacrum ex ferro pendere in aere videretur. Est quippe alius in Aethiopia magnes, qui ferrum omne abigit, respuitque. Omnis autem magnes tanto melior est, quanto magis caeruleus. 3. Gagates lapis primum inventus est in Cilicia, Gagatis fluminis fluore rejectus. Unde et nominatus, licet in Britannia sit plurimus. Est autem niger, planus, lenis, et ardens igni admotus. Fictilia ex eo scripta non delentur, incensus serpentes fugat, daemoniacos prodit, virginitatem deprehendit: mirum quia accenditur aqua, oleo restinguitur. 4. Asbestos Arcadiae lapis, ferrei coloris, ab igne nomen sortitus, eo quod accensus semel nunquam exstinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid ars humana molita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur. Denique in templo quodam
Abbreviated transcription (Latin):
Natura eiꝰ mirũ aliquid facit. Postꝙͣ au̾t̾ arserit. aquis incendit᷑. quib solet
ignis exringuii. oleo extinguit᷑ quo sol& ignis acceudi. Usus eiꝰ structuris
fabriece necessariꝰ. Nlam lipis lapidi ñ pͣ adherere fortius. ñ calce ꝯuinetꝰ. Cales¬
ariditate dicta ñ ab herendo ĩ fabricis ut quidã uolũt. huius ꝓbatõ: si ma
nu impressa stridat. aut si in uestẽ candidã sparsa nichil sordis reliiquat.
seꝑiꝰ. clauis crepidarũ buculiq cuspidi herens. c̾ arm̃ti idem magnes paᷤᷤ¬
ceret. Postei ẽ passim inuentꝰ. Est aũt colore ferrugineus. s& ꝓbat᷑ c ferro
adiunctꝰ. q euis fecerit raptũ. Nam adeo ad p̾hendit ferrũ. ut catenã fã
rũ trahere creditꝰ᷑. Cuius tanta uis ẽ ut refert beatissimis augustinꝰ q qui¬
dam eundẽ magnetẽ lapidẽ tenuerit sb̾ uase argenteo ferrũq suꝑ argen¬
tẽ posuerit. demde sb̾ ter mouente manu c̃ lapide. ferrũ cursu de suꝑ

Expanded text:
Natura ejus mirum aliquid facit: postquam enim arserit, aquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessarius. Nam lapis lapidi non potest adhaerere fortius, nisi ad sit calcariditate dicta, non ab adhaerendo in nu imprimum repertus: clavis crepidarum, baculique cuspidi haerens, cum armenta idem Magnes pasceret, postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adjunctus ejus fecerit raptum. Nam adeo apprehendit ferrum, ut catenam facirum, trahere creditur, cujus tanta vis est  ut refert beatissimus Augustinus quod quidam eumdem magnetem lapidem tenuerit sub vase argenteo, ferrumque super argentum posuerit, deinde subtermovente manu cum lapide ferrum cursim desuper
Abbreviated transcription (Latin):
parietũ ꝓ unagine umbras reddente gẽmas multi exeo faciunt. Hunc lapi¬
dem et inĩdia &e in italia & ad oceanũ in hispania nasci tradũt. Fer̃ aũt sb̾
tib̾io cesare quendã artificẽ ex cogitasse uitri temꝑamẽtũ. ut flexibile eẽc
& ductibile. Quidũ ad missꝯ fuisser ad cesarẽ porrexit fiolã cesari quã ille uidig¬
tamꝙͣ uas eneũ. deinde marculũ de sinu ꝓtulit et fiolã correx̃. Hoc facto cesar
dix artifici. Numqͥd aluis scit hane conditurã iutroꝵ: Postquã ille iurans
neganit alterũ hoc scire. iussit illũ decollari. ne dũ hoc cognitũ fierer aurũ ꝓ
luto hẽret᷑. &. om̃ia metalloꝵ precia abstraherent᷑. Et re uera quia si uasa ui

Expanded text:
parietum pro imagine umbras reddente; gemmas multi ex eo faciunt. Hunc lapiparietum pro imagine umbras reddente; gemmas multi ex eo faciunt. Hunc lapidem et in India et in Italia et ad Oceanum in Hispania nasci tradunt. Ferunt autem sub Tiberio Caesare quendam artificem excogitasse vitri temperamentum, ut flexibile esset et ductile. Qui dum admissus fuisset ad Caesarem, porrexit phialam Caesari, quam ille indigtamquam vas aeneum; deinde marculum de sinu protulit et phialam correxit. Hoc facto Caesar dixit artifici: 'Numquid alius scit hanc condituram vitrorum?' Postquam ille iurans negavit alterum hoc scire, iussit illum Caesar decollari, ne dum hoc cognitum fieret, aurum pro luto haberetur et omnium metallorum pretia abstraherentur; et revera, qu
Abbreviated transcription (Latin):
aliud flitu figurat᷑. et aliud torno terit᷑. aliud argenti modo celat᷑. T̃ingunt᷑
em̃ multis modis ut ita iacinctos saphirosq et iurides mittet᷑ et omces ułalia¬
rũ gẽmarũ colores. Neq ẽ alia speculis aptior materia uł picrure acõmodati¬
or. maximus tñ honor ĩ candido uitro ꝓximaq in xpistalli similitudine.
unde et ad potandũ argenti metalla et auri repulit. Uitrũ olim fiebar et in
italia et ꝑ gallias. et in ispania. harena alba mollissima pila molaq terebatur
et ide miscebat᷑ trib partib intri. ponde ut mensura. ac liquata inalias for¬
nasces tranfundebat᷑ que massa uocabat᷑ ad monitrũ. atq hec recocta fiebat̾
iutrũ purũ et candidũ. In gn̾e aũt utri et obsianiis lapis ad numerat᷑. Est
aũt iurens int̾ędũ et niger aliq̃no et translucidꝰ crassiore uisu. et inspecuł

Expanded text:
aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud argenti modo caelatur. Tinguitur aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud argenti modo caelatur. Tinguitur etiam multis modis, ita ut iacinthos sapphirosque et virides imitetur et onyches vel aliarum gemmarum colores; neque est alia speculis aptior materia vel picturae adcommodatior. Maximus tamen honor in candido vitro, proximoque in crystalli similitudine; unde et ad potandum argenti metalla et auri pepulit vitrum. Olim fiebat et in Italia, et per Gallias et Hispaniam arena alba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscebatur tribus partibus, nitri pondere vel mensura, ac liquata in alias fornaces transfundebatur, quae massa vocabatur ammonitrum; atque haec recocta fiebat vitrum purum et candidum. In genere vitri et obsianus lapis adnumeratur. Est autem virens interdum et niger aliquando et translucidus, crassiore visu et in speculis
Abbreviated transcription (Latin):
fienit. et fallir oculos sb̾dole quelã falsa uiriditas. quo adusq nõ ẽ qui
ꝓber simulatũ. et arguat. Sic et alia atq alia aliͦ modo. neq ẽ sine frau¬
de ulla uita mortaliũ. Om̃s aũt ñ trins lucidat gẽmas cecas appellari. eoq̃
densitate sua obscurent᷑. De uitro .xu.¬
qualis ẽ interiꝰ talis ext̾i declaratꝰ. et quodã modo clausq pater. Cuiuis ori¬
go hec fuit in parte sirie que fenicis uocat᷑. finitima uidee. Circa radicẽ
montis carmeli palus ẽ ex qua nascit᷑ belus amnis. miliũ passuũ ĩ mare
fl̾uens. iuxta ptolomaidẽ. cinus arene decurrente fluctu sordib eluunt᷑.
Ac fama ẽ pulsa naue mercatoꝵ nitri c̃ sparsim ꝑ licus epulas pararent. nec
ẽ ingeniosa sollercia ñ fuit ꝯtenta solo nitro. soe et aliis mixturis hanc artẽ
nacib ur es licat᷑. masseq fiũt postea ex massis. rursꝯq funditur ĩ officimis. ⁊

Expanded text:
ficiunt, et fallit oculos subdole quadam falsa viriditas, quoadusque non est qui ficiunt, et fallit oculos subdole quadam falsa viriditas, quoadusque non est qui probet simulatum et arguat; sic et alia alio atque alio modo. Neque est sine fraude ulla vita mortalium. Omnes autem non translucidas gemmas caecas appellari, eo quod densitate sua obscurentur. § 16 De vitro. Vqualis est interius talis exterius declaratur, et quodammodo clausus patet. Cuius origo haec fuit. In parte Syriae, quae Phoenice vocatur, finitima Iudaeae circa radices montis Carmeli palus est, ex qua nascitur Belus amnis, quinque milium passuum spatio in mare fluens iuxta Ptolomaidem, cuius arenae de torrente fluctu sordibus eluuntur. Hic fama est pulsa nave mercatorum nitri, cum sparsim per litus epulas pararent, nec est ingeniosa sollertia, non fuit contenta solo nitro, sed et aliis mixturis hanc artem nacibus ut aes liquatur, massaeque fiunt. Postea ex massis rursus funditur in officinis, et
Abbreviated transcription (Latin):
pureus. hunc magi impositũ lingue futura prenuinciare fing̃t. Broma a ca¬
pite testudinũ et hoc tonitrib cadere putat᷑. & stringere fulminis ictꝰ. hien¬
nia lapis inoculis hiene bestie inuenit᷑. Quisi sb̾ lingua hominis sb̾duto fue¬
rit. futura eũ precinere dicũt. So et corallius tẽpestati et gr̾adini resist̾e fert᷑.
Pontica ẽ. gẽma quedã liuore ꝑlucida. hñs stellas rubeas. inidũ et aureas. di¬
cũtꝰ ꝑ eani int̾rogare demones e: fugare. In quibrdã gemiarũ generib uera
a falsis discernere magna difficultas ẽ. Quippe c̃ inuentũ sit ex uero gen̾e alt̾iꝯ
in alia falsa transducere. ut sardonicẽ que ternis glurinant᷑ geminis ita ut
deprehẽ diñ possint. Figũt eñi cas ex diuerso gen̾e. uigro. candido. mineoq.¬
colore. Nam et ꝓ lapide precio.si. ssimossmaragdo quidã uitrũ arte in¬

Expanded text:
pureus. Hunc magi inpositum linguae futura pronuntiare finguntur. Brontea a capureus. Hunc magi inpositum linguae futura pronuntiare finguntur. Brontea a capite testudinum; e tonitribus cadi putatur, et restinguere fulminis ictus. Hyaenia lapis in oculis hyaenae bestiae invenitur; qui si sub lingua hominis subditus fuerit, futura eum praecinere dicunt. Sed et corallius tempestati et grandini resistere fertur. Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam interrogare daemones et fugare. In quibusdam gemmarum generibus veras a falsis discernere magna difficultas est, quippe quum inventum sit ex vero genere alterius in alia falsa transducere; ut sardonyches, quae ternis glutinantur gemmis ita ut deprehendi non possint. Fingunt enim eas ex diverso genere: nigro, candido mineoqcolore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vitrum arte in
Abbreviated transcription (Latin):
ũt p̾atẽ. nã ex eo limares motꝰ excitari putant. Sunt et quedã gẽmarũ gn̾a
cognominata ab animalib. s̃ chites uiꝑcas maculas exprimit. Carcini ma-¬
rini cancri coloris ẽ. Scorpias scorpionẽ et colore et effigie referz. Mirmitiᷤ
formice raptantis effigiẽ imitatur. T̃ auos pauoni ẽ sumlis heracitis accipi¬
tris colore. Etitis aquile. egobtalmos caprino oculo similis. Locoptalmus qͣtuor
coloꝵ ex rutilo. sanguineo. ĩ medio ingrũ. cindido cingit. lupoꝵ oculos expͥmit¬
ꝯeconites papauer exprimit. Sunt et quedã gẽme quas gentiles insuꝑstiti¬
onib quibdã utunt᷑. Liparea susita om̃s bestias euocare tradũt. Ananciti
da iidromantia demonũ imagines euocare tradr̃. Sinocitide umbras
inferoꝵ euocatas tenere aiunt. Celonitis ocłis indice testudinis uarius et pur¬

Expanded text:
unt potestatem; nam ex eo lunares motus excitari putant. Sunt et quaedam gemmarum genera unt potestatem; nam ex eo lunares motus excitari putant. Sunt et quaedam gemmarum genera cognominata ab animalibus: echites vipereas maculas exprimit; carciniae marini cancri color est; scorpitis scorpionem et colore et effigie refert; myrmecitis formicae reptantis effigiem imitatur; taos pavoni est similis; hieracitis accipitris colore, aetitis aquilae; aegopthalmos caprino oculo similis; lycopthalmos quattuor colorum, ex rutilo sanguinea, in medio nigrum candido cingit, ut luporum oculi; meconites papaver exprimit. Sunt et quaedam gemmae quas gentiles in superstitionibus quibusdam utuntur. Liparea suffita omnes bestias evocare tradunt. Anancitide in hydromantia daemonum imagines evocari dicunt. Synochitide umbras inferorum evocatas teneri aiunt. Chelonitis oculus est Indicae testudinis, varius et pur