comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Isuã. ait scͥptura: & peꝑit filium. uoca¬
uitq nom̃ illius sech: dicens. S osuit mͥ ds̃
sem̃ aliud ꝓ abel: quẽ occidit cain. S ec
seth natus ẽ. filius. quẽ uocauit enos. Iste
cepit inuocare nom̃ dñi. Ab isto gͦ altero
semine mulieris: generatio rectorũ quȩ se¬
cundũ carnẽ defecerat in abel. resuscitata
ẽ.Unde ce congruũ satis uocabulũ posuit
illi pat̾ ut. ut uocaret eũ sech. Sech nanꝙ:
refurrectio interpretat᷑. Nunirũ. uł ꝓphetico
sp̃u. uł ab exꝑim̃tis quiblibet adam p̃doc¬
tus ẽ. ut sciret eũ esse d parte dei: &e ꝑ gen̾a¬
tionẽ eius. implendũ eẽ ꝓpositũ dei. ut pre¬
destinati nascerent᷑ electi: ce iccͥeo dix̃. Po¬
suit mͥ ds̃ aliud sem̃ ꝓ abel: qͦm occidit ca¬
im. Quanta mora fuerat: anteqͣm resusci¬
taret᷑ hoc pͥnerpiũ bonȩ gen̾ationis: U ixit
adam inquit scͥptura. centũa tͥginta
annos: ce genuit filiũ ad simi .s litudinẽ

Expanded text:
tura, et peperit filium vocavitque nomen eius Seth dicens: Posuit mihi deus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain. Sed et Seth natus est filius, quem vocavit Enos. Iste cępit invocare nomen domini. Ab isto ergo altero semine mulieris generatio rectorum, quę secundum carnem defecerat in Abel, resuscitata est. Unde et congruum satis vocabulum posuit illi pater, ut vocaret eum Seth. Seth namque 'resurrectio' interpretatur. Nimirum vel prophetico spiritu vel ab experimentis quibuslibet Adam predoctus est, ut sciret eum esse de parte dei, et per generationem eius implendum esse propositum dei, ut predestinati nascerentur electi, et idcirco dixit: Posuit mihi deus aliud semen pro Abel, quem occidit Cain. Quanta mora fuerat, antequam resuscitaretur hoc principium bonę generationis? Vixit Adam, inquit scriptura, centum triginta annas et genuit ad similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
U I d ageret : qͦ se u̾teret. ile serpens
antiquus: dũ semini suo ꝯtrarium
sem̃ dei multiplicaret᷑. Inuenit qͥd faceret:
unde u̾bum dei suꝑare. ꝓpositũq eiꝰ adhuc
sese au̾tere posse speraret.s ciebat. qd̾ per
mulierẽ uirũ primũ cȩpissec. At uͦ tunc.
multȩ succreuerant mulieres. pulchrȩ ce
concupiscibiles: &e uiri qͣmius iusti ad libi¬
dinẽ proni: ut pote de uiciata radice nati.
Sciens gͦ. ualere sͥ ad mortis ipsoꝵ ꝓuentũ.
consortia mulierũ alienarũ id ẽ. earũ quȩ
de gen̾atione cain exorte st̃: egit ut fieret.
quod scͥptura factũ narrat. dicens. Cumq
cepissent hoĩes multiplicari suꝑ t̾ram fi¬
liasq ꝓcreassẽt᷑ ͥ udentes filii dei filias
hominũ. qd̾ eẽnt pulchre: acceꝑunt sͥ ipxo¬

Expanded text:
uid ageret, quo se verteret ille serpens antiquus, dum semini suo contrarium semen dei multiplicaretur? Invenit quid faceret, unde verbum dei superare propositumque eius adhuc sese avertere posse speraret. Sciebat quod per mulierem virum primum cępisset. At vero tunc multe succreverant mulieres pulchrę et concupiscibiles et viri quamvis iusti ad libidinem proni, utpote de vitiata radice nati. Sciens ergo valere sibi ad mortis ipsorum proventum consortia mulierum alienarum, id est earum, quę de generatione Cain exortę sunt, egit ut fieret, quod scriptura factum narrat dicens: Cumque cępissent homines multiplicari super terram filiasque procreassent, videntes filii dei filias hominu
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicari suꝑ t̾ram: uidentes filii dei filiaᷤ
hominũ qd̾ eẽnt pulchix. acceꝑunt sibi
uxores ex om̃ĩb quas elegerant. Hoc ita
contͣ dei statutũ euenit. sic̃ ce sllud. qͦd lon¬
ge posteriꝰ. filii isrł contͣ p̃ceptũ dm̃ duxe¬
runt uxores. filias cananeoꝵ ipsiq filias
suas eorum filiis tradider̃t. Unde accidit. ut
ꝑ mulieres subu̾si. facerent malũ in conspec¬
tu dñiͥ seruiendo diis alienis. Sic inqͣm. et
illud. contͣ d̾̃i p̃ceptum extitit: quod tunc
filii dei. idest homines electȩ gen̾ationis.
filias hominũ .i. gen̾ationis reꝓbȩ. cuiꝰ cain
erat pͥncipiũ. ipxores acceꝑunt: unde ce ita
corrupti sunt: ut induc̾et ds̃ diluuiũ cede¬
leret eos. benitet enĩ inquit me fecisse eos.
Cum gͥ sublatus eẽt iustus abel: quasi de
uictoria tumidꝰ serpens sͥ plaudebat: eo qd̾
sublato bonȩ gn̾ationis seminario. sola in
mundo pullularet gn̾atio sua: generatio
mala &e adultera.

Expanded text:
 terram, videntes filii dei filias hominum, quod essent pulchrę, acceperunt sibi uxores ex omnibus, quas elegerant. Hoc ita contra dei statutum evenit, sicut et illud quod longe posterius filii Israel contra preceptum domini duxerunt uxores filias Chananeorum ipsique filias suas eorum filiis tradiderunt. Unde et accidit, ut per mulieres subversi facerent malum in conspectu domini serviendo diis alienis. Sic inquam et illud contra dei preceptum exstitit, quod tunc filii dei, id est homines electę generationis, filias hominum, id est generationis reprobę cuius Cain erat principium, uxores acceperunt; unde et ita corrupti sunt, ut induceret deus diluvium et deleret eos; pęnitet enim, inquit, me fecisse eos. Cum igitur sublatus esset iustus Abel, quasi de victoria tumidus serpens sibi plaudebat eo, quod sublato bonę generationis seminario sola in mundo pullularet generatio sua, generatio mala et adultera.
Abbreviated transcription (Latin):
agnũ. simplex aĩal ⁊⁊ ĩnocuũ ꝯtͣ serpentẽ malitiosũ.
atq nociuũ. S qͥd euenitꝰ Qł ĩmicitiarũ t̃c
euentus extitit: Pium impus occidit. sem̃
bonũ inuidia seminis ne qͣm extuixit.
E coe iniciũ belloꝵ dñi. Hic pͥmus ex a¬
cie u̾bi: uictoriã eiusdẽ u̾bi. piȩ mortis p̃

Expanded text:
al et innocuum contra serpentem malitiosum atque nocuum. Sed quid evenit, qualis inimicitiarum tunc eventus exstitit? Pium impius occidit. Semen bonum invidia seminis nequam exstinxit. Ecce initium bellorum Domini. Hic primus, ex facie Verbi Dei, victoriam ejusdem Verbi piae mort
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptura loquit᷑. quia loquit᷑ hoĩb. Ita
ẽẽ consentimꝰ: ueruntam̃ necesse e̾ uerũ
eẽ. guod scͥptura u̾itatis loqͥtur. Dolore
cordis dm̃ tartũ fuisse ꝓnuntiat. Porro
dolor. quedã passio ẽ. de gͣtuor passionib
una: quarũ hȩc sunt nomina. d olor si¬
ue tͥsticia: gaudiũ siue in epta leticia. me¬
tus. siue timiditas: spes. siue cupiditas.
Has quatuor passiones. immo uicia pu¬
eri legimꝰ apd̃ poetam insignẽ. dicentẽ
qͣm breuissime. Hinc metiuunt.: cupiunt:
gaudentq. dolentq C um gͦ sit impassi¬
bilis diuinitas. offendit᷑ quispiã qͦ ciens
ꝓrem̃tio fit huiꝰ loci: ubi dolore cordis iun¬
trinsecꝰ dm̃ fuisse tactum. scã narrat scͥp¬
tura. Setecontia sciendũ: quia dolor aliꝰ.
gaudiũ aliud. alia spes. alius timor. a
scã nob̃ scͥptura p̃dicant᷑. que ñ passiones
siue uicia. immo sũms uͥtutes a sp̃ualibꝰ¬

Expanded text:
uia loquitur hominibus. Ita esse consentimus. Verumtamen necesse est verum esse, quod scriptura veritatis loquitur. Dolore cordis deum tactum fuisse pronuntiat. Porro dolor quędam passio de quattuor passionibus una, quarum hęc sunt nomina: dolor sive tristitia, gaudium sive inepta lętitia, pietas sive timiditas, spes sive cupiditas. Has quattuor passiones immo vitia pueri legimus apud poetam insignem dicentem quam brevissime: Hinc metuunt, cupiunt gaudentque dolentque. Cum ergo sit impassibilis divinitas, offenditur quispiam, quoties pro re mentio fit huitrinsecus Deum fuisse tactum sacra narrat Scriptura. Sed econtra, sciendum quia dolor alius, gaudium aliud, alia spes, alius timor, a sancta nobis Scriptura praedicantur, quae non passiones sive vitia, imo summae virtutes a spi
Abbreviated transcription (Latin):
abel. ñ relicto semine. idẽ. nullos habens
liberos. fuerat int̾fectus. Sciendũ guippe
ẽ cain ceabel duarũ fuisse generationũ
pͥncipia: quarũ altera. reꝓboꝵ lalt̾a elec-¬
toꝵ generat̾o ẽ. S unt quidẽ generationeᷤᷤ
istȩ scd̃̾m carnẽ comixtȩ. s hoc accidit ꝑ

Expanded text:
Abel non relicto semine, id est nullos habens Abel non relicto semine, id est nullos habens liberos, fuerat interfectus. Sciendum quippe est Cain et Abel duarum generationum fuisse principia, quarum altera reproborum, altera electorum generatio est. Sunt quidem generationis istae, secundum carnem com
Abbreviated transcription (Latin):
danti ẽ. hoc astruere. quod omĩum primuᷤ
abel mortuus hominib. nichilominꝰ uixe¬
nit dõ. nisi qd̃ delectabileẽ. ĩsultare serpen¬
ti antiqͦ. qui tam fatuus ẽ. ut uictorẽ faci¬
at dm̃ in bono ꝓposito. dũ cupit ip̃e ẽẽ uic¬
tor: quia quẽ fecit int̾fici hominib. meliꝰ
fecit uiu̾e &e hominib ce dõ. uerȩ suꝑ pectꝰ
suũ gradiens. id ẽ. nequissime intentioni
suȩ omĩno ꝯtraria efficiens.
It e R e a uelocit̾ pullulabat semen
serpentis. qd̾ erat cain: uideł. scdm̃ imita¬
tionẽ patris euismi id ẽ serpentis antiqui:
ut pote homicide ce inuidi. qͥa ꝑ inuidiã
&e ip̃e occidit. N eloct inquã pullulabat
semen illud. sãq regnare ꝓpembat. ꝯdenꝰ
ciuitates & oppida: sicut scriptũ ẽ. Et edi¬
ficauit caim ciuitatẽ: uocauitq nomen
eius. ex nomine filii sui enoch. P orro se¬
men mulieris. siue sem̃ dei tardius ueni¬
ebat: ĩmo ce a iadice perisse uidebat᷑. q̃ m

Expanded text:
danti est hoc astruere quod omnium primus Abel mortuus hominibus nihilominus vixerit Deo, nisi quod delectabile est insultare serpenti antiquo, qui tam fatuus est ut jam victorem faciat Deum in bono proposito, dum cupit ipse esse victor. Quia quem fecit interfici hominibus, melius fecit vivere hominibus et Deo, vere super pectus suum gradiens, idem nequissimae intentioni suae omnino contraria efficiens.Interea velociter pullulabat semen serpentis quod erat Cain, videlicet secundum imitationem patris ejus, id est serpentis antiqui, utputa homicidae et invidi, quia per invidiam et ipse occidit. Velociter, inquam, pullulabat semen illud, jamque regnare properabat, condens civitates et oppida sicut scriptum est: « Et aedificavit Cain civitatem, vocavitque nomen ejus ex nomine filii sui Enoch . » Porro semen mulieris sive semen Dei, tardius veniebat, imo a radice periisse videbatur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
R Im u m serpentis sem̃ extitit ca¬
im. hinc ioħes inepła sua non inqͥt
sicut cam: qͥ ex maligno erat. S erpentis gͦ
sem̃ erat. uidelicet unitatione inuidiȩ. non
nat᷑a. Q orro sem̃ mulieris. sem̃ benedictio¬
nis deiꝰ pͥmus exittit abel. S em̃ autẽ mu
lieris dico: qͥa fuit ñ ex peccato ꝓpt̾ qͦd mu¬
lieri dictũ ẽ. multipicabo erũpnas tuas.
ce conceptꝰ tuos:s ex dono benedictionis ÷
q̃ ante peccatũ benedicendo &e dicendo.
crescite & multiplicamini. nasci iusserat
omĩs scõs. Int̾ hoc sem̃ mulieris. & illud se¬
m̃ serpentis. dõ menior ꝓpositi. statim ini¬
micitias posuit. Inimicitiarũ. pͥncipium
illud extitit. qd̾ a semet ipsis dissenserunt.
studiis diu̾sis immo contrariis. Cain nãq.
infidelis & agricola extitit: abel fideł et
pastor ouiũ fuit. De quo apłs. fide inguit
plurimã hostiã abel qͣm cam optulit dõ:
ꝑ qͣm testimoniũ consecutꝰ e̾ eẽ iustus:¬

Expanded text:
rimum serpentis semen exstitit Cain. Hinc Joannes in Epistola sua: « Non, inquit, sicut Cain, qui ex maligno erat , » serpentis ergo semen erat, videlicet imitatione invidiae, non natura. Porro semen mulieris, semen benedictionis Dei, primus exstitit Abel, semen autem mulieris dico, quia fuit non ex peccato, propter quod mulieri dictum est: Multiplicabo erumnas tuas et conceptus tuos, sed ex dono benedictionis, qua ante peccatum benedicendo et dicendo: Crescite et multiplicamini, nasci iusserat omnes sanctos. Inter hoc semen mulieris et illud semen serpentis deus memor propositi statim inimicitias posuit. Inimicitiarum principium illud exstitit, quod a semestudiis diversis, imo contrariis. Cain namque infidelis et agricola exstitit, Abel fidelis et pastor ovium fuit , de quo Apostolus: « Fide, inquit, plurimam hostiam Abel quam Cain obtulit Deo, per quam testimonium consecutus est
Abbreviated transcription (Latin):
tudine significabat᷑. N on gͦ uinci. s uinc̾e
incipiebat u̾bum uł ꝓpositũ dei. in morte
iusti: qͥ tunc reuera ꝑfectus ẽ ad imaginẽ
&e similitudinẽ dei: qͣndo tali mͦ decidit.
E tenĩ hominib qͥdem mortuus ẽ s d̾o ui¬
uit᷑ dõ loquit᷑. immo & u̾obis loquit᷑. & u̾¬
bum dei sonat sangͥs eiꝰ. nam &e tp̃e ds̃. uox
inqͥt sang̾nis frĩs tui elamat ad me de tͥ¬
ra. & apłs dĩ cũ dixiss fide plurimã hosti

Expanded text:
tudine significabatur. Non ergo vinci, sed vincere tudine significabatur. Non ergo vinci, sed vincere incipiebat verbum vel propositum dei in morte iusti, qui tunc revera perfectus est ad imaginem et similitudinem dei, quando tali modo decidit. Etenim hominibus quidem mortuus est, sed deo vivit, deo loquitur, immo et nobis loquitur et verbum dei sonat sanguis eius. Nam et ipse deus: Vox, inquit, sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Et apostolus dei cum dixiss
Abbreviated transcription (Latin):
c e e iam unũ hominẽ de massa
ailla cuiꝰ pͥncipia fuerant adam ce
eua iuxta suam ꝓuexit intentionẽ bo¬
nam. qͣm ꝓposuerat dicendo faciamꝰ ho¬
minẽ ad imaginẽ &e similitudinẽ nr̃am.
Iste enĩ ñ solum ad imaginẽ dei factus ẽ.
idẽ rationał. qd̃ ñ negat᷑ etiã de maligno
camn. uerũ ad similitudinẽ qͦ eius dẽ dei:
in eo quod imitator eius extitit. ꝑ iustici¬
am fidei. Ampliꝰ autẽ. in eo spectat ad si¬
militudinẽ di᷑ qd̃ pulcherrimã in semet¬
ip̃o p̃tulit siguram u̾bi dei. uibi mearnan¬
di: e ꝑpacientiam. ꝑacturi uietonã pecẽi
&e mortis. Notum ẽ alũpnis sc̃ẽ eccłie pene
cunctis quod dicimꝰ: qͥa in abel. xp̃c. in ca¬
erat occisurus: in uoce uł clamore sangui¬
nis abel. accusatio scełis iudeorũ in excu¬
sabiliũ: in t̾ra quş aperuit o̾suũ. & suscep̃
sangͥnẽ abel. eccłia quȩ sanguinẽ. xp̃i fide¬
lit̾ in sacͣmento bibitura erat. pia simili¬

Expanded text:
ce iam unum hominem de massa illa, cuius principia fuerant Adam et Ęva iuxta suam provexit intentionem bonam, quam proposuerat dicendo: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Iste enim non solum ad imaginem dei factus est, id est rationalis, quod non negatur etiam de maligno Cain, verum ad similitudinem quoque eiusdem dei in eo, quod imitator eius exstitit per iustitiam ftdei. Amplius autem in eo spectat ad similitudinem dei, quod pulcherrimum in semetipso pretulit figuram verbi dei, verbi incarnandi et per patientiam peracturi victoriam peccati et mortis. Notum est alumnis sanctę ecclesię pene cunctis, quod dicimus, quia in Abel Christus, in Caerat occisurus, in voce vel clamore sanguinis Abel accusatio sceleris Iudeorum inexcusabilium, in terra, quę aperuit os suum et suscepit sanguinem Abel ecclesia, quę sanguinem Christi fideliter in sacramento bibitura erat, pia simili
Abbreviated transcription (Latin):
antiochꝰ omĩ regno suo. ut eẽt omĩs po¬
płs unus. Et misit libros. ꝑmanus
⁊phiberent holocausta. ⁊ sacͥficia.
n placationes fier intemplo d̾i. iꝓhi¬
berent celebrare sabbatũ. ⁊ dies sollẽp

Expanded text:
Antiochus omni regno suo, ut esset omnis poAntiochus omni regno suo, ut esset omnis populus unus, et misit libros per manuet prohiberent holocausta et sacrificia et placationes fieri in templo Dei, et prohiberent celeb
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: ꝑditio ppłi multi. nam ⁊ ciuita¬
tem succendit antiochꝰ igni. domosqͦ
n⁊ muros. in circuitu destruxit. hec in¬
quam omĩa ꝑtinent ad iram paruꝗ̃.
uixta qͦd ait ipẽ dñs. quia ego iratus
sum parum. Parua nãq hec fuerunt.
quia circa corpus. omĩa u̾sata sunt. et
bona temporalia. bona caduca. ⁊ qñq
defutura citius. sustulert̃. De causauł
cupiditate eiꝰ qua intrauit in egyptũ.
bellum inferens nepotib suis. idẽ. so¬
roris suȩ filiis. tholomco philometori.
⁊ frĩ eiꝰtholomeo phiscon ex tholomeo
epiphane gentis: i qualit̾ imꝑio roma¬
noꝵ circũ scͥptꝰ ac det̾ritus. in de recesse¬
rit: recitare p̃sentis ñ ẽ. negotii: p̃sertĩ.
quia ꝓpositi sui uiam tenens ammus.
uigniora ꝓspicit᷑:⁊ ad ip̃a tendit.xxii
quuntur ea quȩ recte dicas addi¬
tam̃tum eorũ: quẽadmodũ ait.
ip̃i uͦ addidert inmalum. Et sc̾psit rex

Expanded text:
tatis et perditio populi multi nam et civitatatis et perditio populi multi nam et civitatem succendit Antiochus igni, domos quoque et muros in circuitu destruxit, – hec, inquam, omnia pertinent ad iram parvam iuxta quod ait ipse dominus: Quia ego iratus sum parum, Parva namque hęc fuerunt, quia circa corpus omnia versata sunt, et bona temporalia, bona caduca et quandoque defutura, citius sustulerunt. De causa vel cupiditate eius, qua intravit in Ęgyptum bellum inferens nepotibus suis, id est sororis suę filiis Ptholomeo Philometori et fratri eius Ptholomeo Phiscon ex Ptholomeo Epiphane genitis, et qualiter imperio Romanorum circumscriptus ac deterritus inde recesserit, recitare presentis non est negotii, presertim quia propositi sui viam tenens animus digniora prospicit et ad ipsa tendit. quuntur ea quae recte dicas additamentum eorum, quemadmodum ait: « Ipsi vero addiderunt in malum . » Et scripsit rex
Abbreviated transcription (Latin):
quã ipẽ fecit. S de illo:⁊ de cet̾is iam
oictũ est. ad ea quȩ impius gessit ant¬
ochus. sermo deuenit.xxiii.
na: pꝰquã ꝯp̃hendit eiuitates munitaᷤᷤ
int̾ra egypti. ⁊ accepit spolia t̾re egypti
ꝯu̾tit se:i ascendit ad isrł. ⁊ ascendit
iherosolimam. in multitudine gra¬
ui. ⁊ intrauit inscĩficationem. cum
suꝑbia: ⁊ accepit altare aureum. et
candelabrum luminis. ⁊ unu̾sa ua¬
sa. ⁊ ornam̃ta. quȩ in facie templi e¬
rant᷑ ⁊ ꝯminuit omiã. ⁊ cetã. usq ad
iherłm. multiplicata ignomima eiꝰ:¬
⁊ sublimitas eius ꝯũsa ẽ. in luctum.
hec omĩa. scd̃m hunc modũ. cune¬
ta scd̾m hoc genus malorũ. direptio
atq ꝯminutio uasoꝵ scõꝵ. direptio
thesauroꝵ ⁊⁊ cedes hominũ. planctus
magnus in isrł. ⁊ in omĩ loco eorum.
gemitus pͥncipũ. ⁊ senioꝵ. infirmatio
iuuenũ ⁊ uirginũ. lam̃tũ maritoꝵ
⁊ luctus matronar̃. plaga magna ciui¬

Expanded text:
quam ipse fecit. Sed de illo et de ceteris iam quam ipse fecit. Sed de illo et de ceteris iam dictum est; ad ea, quę impius gessit Antiochus, sermo devenit. 23. itas in terra Aegypti, et accepit spolia terrae Aegypti, convertit et ascendit ad Israel, et ascendit Hierosolymam in multitudine gravi, et intravit in sanctificationem cum superbia, et accepit altare aureum, et candelabrum luminis, et universa vasa et ornamenta, quae in facie templi erant et comminuit omnia, et caetera usque ad em multiplicata est ignominia et sublimitas eius conversa est in luctum. Hex: omnia secundum hunc modum, cuncta secundum hoc genus malorum: direptio atque comminutio vasorum sanctorum, direptio thesaurorum et cędes hominum, planctus magnus in Israel et in omni loco eorum, gemitus principum et seniorum, infirmatio iuvenum et virginum, lamentum maritorum et luctus matronarum, plaga magna civi
Abbreviated transcription (Latin):
ad discernendũ qͥd iustus d̾s fieri uolu¬
erit. illi ppło iratus parum᷑: ⁊ qͥd illi. ra¬
oix peccatrix. ille antiochꝰ illustris. plus
fuerat esau. scił. ut pinguedine t̾rȩ ⁊ rore
celi desuꝑ. idẽ bomis t̾rems ⁊ temporalib.
one acceꝑat: quatinꝰ eidem :⁊ de rore ce¬
li. ⁊ de pinguedine t̾rȩ daret d̾s. habun¬
dantiam frum̃ti ⁊ uini olei: quȩ par
cata gentib deuastandũ tradidit. sicut
scͥptum ẽ. Et tradidit eos in manus gen¬
tiumł ⁊ dnãti sunt eoꝵ qui oderunt coᷤ:
⁊ tͥbulauert̃ eos inimici eoꝵ᷑ ⁊ humiliatist̃
submanib eorũ. Ipsi uͦ ad diderunt in ma¬
lum: quotiens ad hoc nisi sunt. ut mĩam
ñ ut ipsi possid̾ent̾ s neficret ulli homini:
ne ue eẽt apud ullũ hominẽ fides di: aut
u̾bum ꝓmissionis: agitante illos diabolo
oracone antiquoͬ ut exempli grã. nabu¬
chodonosor regem babilonis agitauit:
quatinuis cres pueros mmittẽt in eamiñ
ignis. quia statuã noluert̃ ad orare.

Expanded text:
d iustus deus fieri voluerit illi populo iratus parum, et quid illa radix peccatrix, ille Anthiocus illustris plus ffuerat Esau, scilicet ut pinguedine terrę et rore cęli desuper, id est bonis terrenis et temporalibus one acceperat, quatenus eidem et de rore celi et de pinguedine terre, daret deus abundancata gentibus devastandum tradidit, sicut scriptum est: « Et tradidit eos in manus gentium et dominati sunt eorum qui et tribulaverunt eos inimici eorum et humiliati sunt sub manibus eorum. Ipsi vero addiderunt in malum, quotiens ad hoc nisi sunt, ut misericordiam mn ut ipsi possiderent, sed ne fieret ulli homini neve esset apud ullum hominem fides dei aut verbum promissionis agitante illo diabolo, dracone antiquo, ut exempli gratia Nabuchodonosor regem Babylonis agitavit, quatenus tres pueros mitteret in caminum ignis, quia statuam noluerunt adorare,
Abbreviated transcription (Latin):
mortis: idẽ diabolus in sanire cepit. ⁊ ꝯtra
ꝓmissionem eandem. quatinꝰ ñ fieret qͦd
ꝓmissũ fuerat. illa capita sua. de quib
nob̾ nunc sermo ẽ furiosus erexit: quȩ
nimirum quantũ in ipsis fuit maximȩ
illi ppło quotiens d̾s iratus ẽ. paruitr ad¬
diderunt in malũ: ut uideł. ablata illis
ub̾tate uitȩ p̃sentis. auferrent etiã dm̃.¬
hoc e̾. additam̃tum eoꝵ ÷ O pt̃ qͦd ip̃e qͥ
addidit. uł ad dere uoluit. dictus ẽ. leui¬
athan: qͦd uocabulũ. ñ alium quẽpiã.
s ipm̃ ꝯstat posuisse dm̃. Primũ. in
iob.cũ dicit ad eũ. an extrahere pot̾is
leuiathan amo. ⁊ fune ligabis linguã
eius: Et cetã. Deinde in ysaia. In die

Expanded text:
mortis, idem diabolus insanire cępit et contra mortis, idem diabolus insanire cępit et contra promissionem eandem, quatenus non fieret, quod promissum fuerat, illa capita sua, de quibus nobis nunc sermo est, furiosus erexit, quę nimirum, quantum in ipsis fuit, maxime illi populo, quoties deus iratus est parum, addiderunt in malum, ut videlicet ablata illis libertate vitę presentis auferrent etiam dHoc est additamentum eorum, propter quod ipse, qui addidit vel addere voluit, dictus est Leviathan. Quod vocabulum non alium quempiam, sed ipsum constat posuisse deum. Primum in Iob, cum dicit ad eum: An extrahere poteris Leviathan hamo et fune ligabis os eiu
Abbreviated transcription (Latin):
antiquus qui uocatur diabolus ⁊ sa¬
thanas. uocetur etiã leuiathan: qͦd int̾¬
p̃tatur: additam̃tum eoꝵ. Quoꝵ enim
coꝵ: nͥ sepedictoꝵ: Ex quo dñs. generi hu¬
mano parum iratus. dixit ad adam. ana¬
ledicta t̃ra in oꝑe tuo. in laborib come¬
des eam cunctis dieb iutę tue̾. spinas
n tribulos germinabit tͥ. ⁊ comedes her¬
bas terre: in sudore uultus tui uesceris
pane cuo. donec reu̾teris int̾ram dequa
sũptus es. quia puluis es ⁊ inpulucre
reu̾tĩs: ⁊ emisit eum de paradiso uolup¬
tatis: ex quo inquã suis quoq electis. ta¬
lit̾ parũ iratus. mortales eos eẽ. ⁊ breui
tempore uiuere.⁊ in laborib breuem ui¬
tã ducere uoluit: semꝑ diabolus insticit.
ut magna quoq ira adderetur illis. idẽ.
ut morte quoq ammȩ ꝑmanerent mor¬
tui. Amplius aũ. pꝰquam factũ ẽ. ad abra¬
ham u̾bũ ꝓmissionis quo ꝓmissa ẽ. bene¬
uictio: que utiq ẽ. destructio peocati et

Expanded text:
antiquus, qui vocatur diabolus et Saantiquus, qui vocatur diabolus et Satanas, vocetur etiam Leviathan, quod interpretatur additcapitum sepe dictorum? Ex quo dominus generi humano parum iratus dixit ad Adam: Maledicta terra in opere tuo, in laboribus comedes eam cunctis diebus vitę tuę spinas et tribulos germinabit tibi et comedes herbas terrę, in sudore vultus tupane tuo, donec revertaris in terram, de qua sumptus es, quia pulvis es et in pulverem reverteris, et emisit eum de paradyso voluptatis, – ex quo, inquam, suis quoque electis taliter parum iratus, mortales eos esse et brevi tempore vivere et in laboribus brevem vitam ducere voluit, semper diabolus institit, ut magna quoque ira adderetur illis, id est ut morte quoque animę permanerent mortui. Amplius autem, postquam factum est ad Abraham verbum promissionis, quo promissa est benedictio, quę utique est destructio peccati et
Abbreviated transcription (Latin):
idolum desolationis. suꝑ altare d̾i. et
ꝑumiu̾sas eiuitates uidȩ in cireuitu.
edifica uer̃t aras:i ante ianuas domo¬
rum. ⁊ inplateisancendebant chura.
i sacͥficabant᷑: ⁊ libros legis di ꝯbusse¬
runt igni scindentes eos. Et apudquẽ¬
cumq inuemebantur libri testam̃ti
umĩ: qͥẽq obseruabant legẽ dñi: scd̾m
edictum regis. trucidabant eum. Quiᷤᷤ
dubitet qͥs discernere ñ querat totum
hoc additũ eẽ. suꝑ iram dnĩ: i patris.ser¬
uos aut filios suos. ñ ꝑdere. s corriꝑe uo¬
lencise Ego enim in quit. iratussum pa
rum᷑. scił uifitando in uirga iniquita¬
addidert̃ inmalũ.: uideł. adhoc tenden¬
auferrem abeis: ut irritũ face̾m u̾bũ
ꝓmissionis. tollendo legem. auferendo
testam̃tũ. ⁊ libros testam̃ti.⁊ ipãm qͦ
gentem: ut dum ñ suꝑeẽt gens. unde
salus futura sꝑabatur. ꝯ sequent̾ nec ip̃a
salus mundi.xp̃e nasceretur.xxu¬
erpende nunc quam rectȩ. ⁊ quã¬
ta ꝓredraco iste magnus. serpens

Expanded text:
desolationis super altare Dei et per universas civitates Iudae in circuitu aedificaverunt aras et ante ianuas domorum et in plateis incendebant tura et sacrificabant et libros legis Dei conbuserunt igni scindentes eos et apud quemcumque inveniebantur libri testamentiuicunque observabant legem Domini, secundum edictum regis trucidabant eum . » Quis dubitet, quis discernere non queat totum hoc additum esse super iram Domini et Patris, servos aut filios suos non perdere, sed corripere volentis? « Ego enim, iisitando in virga iniquitaaddiderunt in malum, videlicet ad hoc tendendiam meam auferrem ab eis, ut irritum facerent verbum promissionis, tollendo legem, auferendo testamentum et libros testamenti et ipsam quoque gentem, ut dum non superesset gens, unde salus futura sperabatur, consequenter nec ipsa salus mundi Christus nasceretur.erpende nunc quam recte et quanta pro re draco iste magnus, serpens
Abbreviated transcription (Latin):
circumcisionẽ suã. inqͥt iosephus. uela¬
uerunt: ut ñ apparerent grecis eẽ dissi¬
miles. Quod ille dicit ⁊ uelauert̃ circũ¬
cisionem suã. hoc ẽ qͦd ait scͥptura libͥ
machabeoꝵ⁊ fecer̃t sibi p̃pucia. Circũ¬
cisis nãq impossibile erat alit̾ sibi facẽ
p̃putia: nͥ uelando circũcisionem ne ap
pareret qͦd ñ haberent p̃putia. Hoc faci¬
endo. recessert̃ inqͥt a testam̃to scõ. sub¬
auditur qͦd pepigit ds̃ cum abraham: in
cireumcisionẽ signacłm fid̾i uelando p̃pu¬
tia sibi fecerunt: ⁊ ita ueracit᷑ a testam̃to
scõ recesserunt. xix¬
iitium doloꝵ fuit hoc: qͦd nimirũ accer¬
sierunt sibimet ultro. Hoc initiũ statĩ se¬
cutus ẽ ꝑfectus: i successit inerem̃tũ. Et enĩ
ausus sub ipã arte sẏon gymnasiũ ꝯstitũs.
ansus ẽ etiã optimos qͦsq epheboꝵ in
lupanarib ponere. Erat aũ inqͥt sc̃ptã
hoc ñ uncium. s merem̃tum qͦddã et

Expanded text:
circumcisionem suam, inquit Iosephus , velacircumcisionem suam, inquit Iosephus , velaverunt, ut non apparerent Grecis esse dissimiles. Quod ille dicit: et velaverunt circuracisionem suam, hoc est, quod ait scriptura libri Machabeorum: Et fecerunt sibi preputia. Circumcisis namque impossibile erat aliter sibi facere preputia nisi velando circumcpareret quod non haberent praeputia. Hoc faciendo recesserunt, inquit, a testamento sancto, subauditur quod pepigit Deus cum Abraham, in circumcisionem signaculum fidei velando praeputia sibi fecerunt, et ita veraciter a testamento sancto recesserunt. itium dolorum fuit hex;, quod nimirum accersierunt sibimet ultro. Hoc initium statim secutus est profectus et successit incrementum. Etenim ausus est sub ipsa arce Syon gymnasium instituere, ausus est etiam optimos quosque epheborum in lupanaribus ponere. Erat autem, inquit scriptura, hoc non initium sed incrementum quoddam et
Abbreviated transcription (Latin):
quã. ut sepe dictũ ẽ in m̃te tunc habebat
eccła. scd̾m similitudinẽ mulieris. in
utero habentis. Malũ ip̃oꝵ pͥmũ ab ip¬
sis ꝓcessit᷑: ita ut exigeret iusticia fieri.
qͦd faciendũ ec̃ dixerat in dauid ds̃ in ser¬
monib suis iustus ⁊ uncens cũ udi¬
catur. Uisitabo inqͥt in uirga iniqui¬
tates coꝵ: ⁊ in u̾berib peccata eoꝵ. Acto
namq ut occidetur onias pontifex
pui fiꝓpt̾ quem.ut iam dictũ ẽ. leges
optimȩ custodiebant᷑ p̃dicti. iason et
menclatis.⁊ multi ab ipsis ꝑsuasi ac¬
cesserunt ad antiochũ:i ad uoticiam
eius ꝓduxert̃ qͦd uellent patrias relin¬
quere leges: ⁊ ꝯu̾sationem ⁊ mores ob¬
seruare grecorum. Rogauer̃t gͦ eũ ut
ꝑmutẽt eis. edificare gẏmnasiũ ihe¬
rosolimis. Est aũ gymnasiũ. nudoꝵ
exertitiũ: quo. iuuenes nudi luctantiͥs.
se exercebant. Gymnos grece: nudus
latine. Cumq concessisset antiochus:

Expanded text:
quam ut sepe dictum est in mente tunc habebat quam ut sepe dictum est in mente tunc habebat ecclesia secundum similitudinem mulieris in utero habentis. Malum ipsorum primum ab ipsis processit, ita ut exigeret iustitia fieri, quod faciendum esse dixerat in David deus in sermonibus suis iustus et vincens cum iudicatur: Visitabo, inquit, in virga iniquitates eorum et in verberibus peccata eorum. Acto namque ut occideretur Onias pontifex pius, propter quem ut iam dictum est leges optime custodiebantur, predicti Iason et Menelaus et multi ab ipsis persuasi accesserunt ad Antiochum et ad notitiam eius perduxerunt, quod vellent patrias relinquere leges et conversationem et mores observare Grecorum. Rogaverunt ergo eum, ut permitteret eis ędificare gymnasium Iherosolimis. Est autem gymnasium nudorum exercitium, quo iuvenes nudi luctantes se exercebant. Gymnos grece, nudus latine. Cumque concessisset Anthiochus,
Abbreviated transcription (Latin):
uasoꝵ dederat. int̾ficẽtur onias. Et
ita factũ ẽ. Occisus itaq ẽ. ꝓpt̾ iusticiã.
uir. in uita sua. ipꝰ mortẽ suã uenerabi¬
le habens testimoniũ. qͦd fuerit uir bo¬
nus ⁊ benignus: uisu uerecundꝰ. modestꝰ
morib: ieloquio decorus: atq apuero
inuirtutib exercitatꝰ. Primꝰ in hunc ꝑ se¬
cutionẽ egit frat̾ ipsius iason. qͥ patrio
nomine dictus fuerat iħe: s sieut de me¬
nelao iam dictũ ẽ grecas. patriȩ legi p̃ferẽs
głas : grecũ in pͥmis uocabulũ assũpserat.
ut uocaretur iason. Iste ambiens sũmũ
sacerdotiũ: pecuniis oblatis. impuis fa¬
cile obtinuit apud regem impium. Post
hec: uitã quoq ut iam dictũ ẽamisit oni¬
icendũ iam in pͥmis qualia ꝓpt̾ pecc̃ã.
ꝑmissũ ac iustũ fuit ante dm̃. ut
potestatem hab̾et caput illud neqͥssimũ.
a du̾sus testam̃tũ di᷑. talem tam magnã.
ut pene ꝑielitata fuerit ut spes ꝓmissiõĩs.

Expanded text:
vasorum dederat, interficeretur Onias, et vasorum dederat, interficeretur Onias, et ita factum est. Occisus itaque est propter iustitiam, vir in vita sua et post mortem suam venerabile habens testimonium, quod fuerit vir bonus et benignus, visu verecundus, modestus moribus et eloquio decorus atque a puero in virtutibus exercitatus. Primus in hunc persecutionem egit frater ipsius Iason, qui patrio nomine dictus fuerat Iesus, sed sicut de Menelao iam dictum est, grecas patrię legi preferens glorias grecum imprimis vocabulum assumpserat, ut vocaretur Iason. Iste ambiens summum sacerdotium pecuniis oblatis impius facile obtinuit apud regem impium. Post hoc vitam quoque ut iam dictum est amisit Oniicendum jam in primis qualia propter peccata permissum ac justum fuit ante Deum, ut potestatem haberet caput illud nequissimum adversus testamentum Dei, talem, tam magnam, ut pene periclitata fuerit spes promissionis,
Abbreviated transcription (Latin):
Rincipiũ sanguinis quo caput istd̃¬
draconis. caput qͥntũ maduit. ⁊ ruf¬
fũ cepit fieri. cedes ome pontificis extitit:
pii⁊ mala odio habentis ⁊ꝓt̾ cuiꝰ pietatẽ.
cum leges ad huc optimȩ eustodirentur.
n scã ciuitas in omĩ pace habitaretur: ⁊¬
fiebat ut ipi reges. ⁊ pͥncipes. locũ sũ mo
honore dignũ duce̾nt: ⁊ templũ maxi¬
mis munerib illustrarent: ita ut seleu¬
cus asyȩ rex de red̾itib suis p̃staret om̃s
sũptus ad ministĩum sacͥficioꝵ ꝑtinen¬
tes. Hita excesserat seleucus: regnũq sus¬
ceꝑat antiochus: qui epiphanes. id ẽ. no¬
bilis appellabat᷑. Rege illo. falso nobili.
uerȩ ignobili. regnante: menelaus qui
onias dictus fuerat. s grecoꝵ emulatꝰ
głam. int̾ cetã gentilis ritus insignia.
grecũ quoq nom̃ assũpserat. ut uoca¬
retur menelaus:aurea quedã uasa tẽ¬
plo furatus. alia donauerat. alia uen¬
diderat: obquã rem. cũ argueretur ab
onia: egit. ut ab andromeo. cui partẽ

Expanded text:
rincipium sanguinis, quo caput istudraconis, caput quintum maduit, et rufum coepit fieri, caedes Onyae pontificis exstitit pii, et mala odio habentis, propter cujus pietatem, cum leges adhuc optime custodirentur, et sancta civitas in omni pace habitaretur, fiebat, ut ipsi reges et principes locum summo honore dignum ducerent et templum maximis muneribus illustrarent, ita ut Seleucus Asię rex de redditibus suis prestaret omnes sumptus ad ministerium sacrificiorum pertinentes. Vita excesserat Seleucus regnumque susceperat Antiochus, qui Epiphanes, id est nobilis appellabatur. Rege illo falso nobili, vere ignobili regnante Menelaus, qui Onias dictus fuerat, sed Grecorum emulatus gloriam inter cetera gentilis ritus insignia grecum quoque nomen assumpserat, ut vocaretur Menelaus, aurea quędam vasa templo furatus, alia donaverat, alia vendiderat; ob quam rem cum argueretur ab Onia egit, ut ab Andronico, cui partem
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥ benedixĩt tͥ benedictionib repleat᷑.
Eo nãq illa benedictio tendebat᷑: ut ds
nascẽtur. qũ responsũ fuerat rebeccȩ.
oue gentes in uto̾tuo sunt. ⁊ duo ppłi
ex uentre tuo diuident᷑. iccireo fieri
ñ potãt ut ex ambob nascẽtur. utpo¬
te diuisis i acob. ⁊ esaũ. Illa bñdictio quã
sortitus ẽ. eiulans esaii. dicente patre. in
pinguedine t̾re. ⁊ in rore celi erit bene¬

Expanded text:
qui benedixerit tibi, benedictionibus repleatur. qui benedixerit tibi, benedictionibus repleatur. Eo namque illa benedictio tendebat, ut deusnasceretur, quoniam responsum fuerat Rebeccę: Duę gentes in utero tuo sunt et duo populi ex ventre tuo dividentur, et idcirco fieri non poterat, ut ex ambobus nasceretur, utpote divisis Iacob et Esau. Illa benedictio, quam sortitus est eiulans Esau dicente patre: In pinguedine terrę, et in rore celi desuper erit bene
Abbreviated transcription (Latin):
Porro. ira d̾i magnaẽ. qͦd ñ zelatur. qͣm¬
admodũ miheremia dicit ip̃e. cũ ze¬
lus meus recesserit ate: ⁊ exerrantẽ aĩã
ñ requirit. neq sepit uiam eus spinis:
ut adu̾sis offensa. reu̾tatur ad creatorẽ
suum. iuxta qͦd inpsalmo dictũ ẽ. scd̃m
multitudinẽ uȩ suȩ ñ queret. Huic irȩ
magnę. magna ẽ opposita miscd̾ia. dequa
cũ dixisset ad dauid iniuram̃to suo. ui¬
sitabo inuirga iniquitates eoꝵ. ⁊ in uer¬
b̾ib peccã eoꝵ. sub auditur filioꝵ dauid:
adimpleta: Nam ⁊ alibi: ds̃ inquit
ꝑsona. idẽ. de semet ipõ ꝓloquens deo sus¬
ceptorem suum dice̾ potuit: quia futur̃
erat :⁊ factum ẽ. ut d̾s suus. ũbũ d̾i. u̾¬
bum d̾i susciꝑet ipm̃ dauid. susciꝑet car¬
nem nr̃am hominẽ uerum de semine
ipsuis dauid. hec mĩã tam magna.
tuiorũ: ⁊ incuruent᷑ ante te. filii matͥs
tue. Qui maleredixit tͥ sit ille malediet.

Expanded text:
» Porro ira Dei magna est, quod non zelatur, quem» Porro ira Dei magna est, quod non zelatur, quemadmodum in Hieremia dicit ipse: « Cum zelus meus recesserit a te, et exsecrantem animam non requirit, neque sepit viam ejus spinis, ut adversis offensa revertatur ad Creatorem suum. » Juxta quod in Psalmo dictum est: « Secundum multitudinem irae suae non quaeret . » Huic irae magnae, magna est opposita misericordia. De qua cum dixisset ad David in iuramento suo: Visitabo in virga iniquitates eorum et in verberibus peccata eorum subauditur: filiorum David, em impleta? Nam et alibi: Deus, inquit,persona id est de semetipso proloquens David susceptorem suum dicere potuit, quia futurum erat et factum est, ut deus suus, verbum dei, verbum deus, susciperet ipsum David, susciperet carnem nostram, hominem verum de semine ipsius David. Hęc misericordia tam magna ftuorum et incurven. Qui maledixerit tibi sit ille maledictus;
Abbreviated transcription (Latin):
ihrłm ⁊ syon.zelo magno. E contrama
cente. qͥd faciam tibi effraim. qͥd faciã
Ra d̾i parua uirta quam dicit. quia ego
iratus sum parum. subauditur ihrłm
⁊ sẏon.ira pat̾na ẽ. uirga discipline ẽ. scł
temporał afflictio. siue ueratio:. ualens
ad hoc. ut intellectũ det auditui: ne for¬
de ihrłm siue syon.scił electa quȩlibet
amma temporalib bonis inebriata. con¬
sopiatur: i auditꝰ eius. intellectũ u̾bi
uĩ ñ habeat. in quo uita ẽet̾na. Talis
ira. zelus recte uocat᷑sdicente ip̃o. zela¬
tus sum ihrłm ⁊ syon.zelo magno:
ueluti cũ uir. diligens dilectam suã.
fortit emulatur euntem pꝰ amatores
suos: ecce inquiens ego sepiam uiam
tuam spinis. ⁊ sepiam eã maceria. et
semitas suas ñ inueniet:⁊ sequetur
amatores suos. ⁊ ñ app̃hendet eosꝰ et
queret eos:⁊ ñ inueniet: ⁊ dicet. Uadã.¬
n⁊ reuertar ad uirum meũ pͥorem: qr
benemͥ tunc erat. magis quã minc.

Expanded text:
Iherusalem et Syon zelo magno. Econtra maIherusalem et Syon zelo magno. Econtra macente: Quid faciam tibi Ephraim, quid faciam ra dei parva, iuxta quam dicit: Quia ego iratus sum parum subauditur: Iherusalem et Syon, ira paterna est, virga disciplinę est, scilicet temporalis afflictio sive vexatio, valens ad hoc, ut intellectum det auditui, ne forte Iherusalem sive Syon scilicet electa quelibet anima temporalibus bonis inebriata consopiatur et auditus eius intellectum verbi dei non habeat, in quo est vita ęterna. Talis ira zelus recte vocatur dicente ipso: Zelatus sum Iherusalem et Syon zelo magno, veluti cum vir diligens dilectam suam fortiter emulatur euntem post amatores suos. Ecce, inquiens, ego sepiam viam tuam spinis et sepiam eam maceria et semitas suas non inveniet, et sequetur amatores suos et non apprehendet eos, et quęret eos et non inveniet et revertar ad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc .
Abbreviated transcription (Latin):
latus sum iherłm ⁊ syon. zelo magno.
⁊ ira magna ego irascor suꝑ gentes opu¬
ientas: ꝯtimio causã istam subiungit.
Quia ego iratus sũ parum: ip̃i uͦ addi¬
derunt in malũ. Et ẽ. sensus. Ego zelo
bono ductus ansitaui in uirga iniqui¬
tates eoꝵ ⁊i in u̾b̾ ib peccã eoꝵ potestatẽ
uando gentib ut eos affugerẽ pͥarũ:
ipĩ aũ. quib ꝑmisi potestatẽ. ꝑmisso
abutentes. excesserunt modũ. Nunc uͦ
Discrete attendendũ. ⁊ attentȩ discernẽ¬
dum ẽ: qͥd ustus ds̃ fieri uoluit illi po¬
pło. iratus parum᷑. ⁊ qͥd gentes. ut cunc
temporis erant greq. plus faciendo ad¬
diderunt in malũ. Quod ut ꝯmodius
fiat: dicendũ in pͥmis. inquo sit ira d̾i
parua. iuxta quã dicit: quia ego ira¬
tus sum parum: ⁊ in quo ira eius mag¬
na. iuxta quã loquitur. nira magna
ego irascor suꝑ gentes opulentas: simł¬
q et illud ꝯsid̾abit᷑. quia paruã iram
suam. zelum uocat᷑. dicendo. ⁊ elatus sũ

Expanded text:
latus sum Iherusalem et Syon zelo magno et ira magna irascor super gentes opulentas, continuo causam istam subiungit: Quia ego iratus sum parum, ipsi vero addiderunt in malum. Et est sensus: Ego zelo bono ductus visitavi in virga iniquitates eorum et in verberibus peccata eorum potestatem dando gentibus, ut eos affligerem parum; ipsi autem, quibus permisi potestatem, permisso abutentes excesserunt modum. Nunc ergo discrete attendendum et attente discernendum est, quid iustus deus fieri voluerit illi populo iratus parum, et quid gentes, ut tunc temporis erant Greci, plus faciendo addiderunt in malum. Quod ut commodius fiat, dicendum in primis, in quo sit ira dei parva, iuxta quam dicit quia ego iratus sum parum, et in quo ira eius magna, iuxta quam loquitur: Et ira magna ego irascor super gentes opulentas. Simulque et illud considerabitur, quia parvam iram suam zelum vocat dicendo: Zelatus sum
Abbreviated transcription (Latin):
tica uisio designat. De uno aũ ex qua¬
tuor cornib egressum ẽ. cormi unum
modicũ. idẽ. de seleueo. qui cognomi¬
natus ẽnichanor.ut iam dictum ẽ. exi¬
it rex iste antiochus octauus ab illo rex:
uirtute modicus: arrogantia mag¬
nus: ⁊ factũ ẽ. cornu illud magnũ. cõtia
moridiem. ⁊ ꝯtra orientẽ. ⁊ ꝯtra forticu¬
uinẽ: i magnificatũ ẽ usq ad fortitu

Expanded text:
autem ex quatuor cornibus egressum est cornu unum modicum, id est de Seleuco, qui cognominatus est Nicanor ut iam dictum est, exiit rex iste Antiochus octavus ab illo, rex virtute modicus, arrogantia magnus, et factum est cornu illud magnum contra meridiem et contra orientem et contra fortitudin
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Nisi dñs exercituũ reliquisset nob̾
serñ: quasi sodoma fuissem᷑: ⁊ quasi go¬
morra similes eẽmus. Hec iccirco dicta
sint: ut appareat aliquatenus eqͥtas iꝰti
iudicii di: quia nisi grã sola reseruari
uoluisset gentẽ illam. ꝓpt̃ adimplen¬
dam ueritatẽ ꝓmissionis: ñ tantum
scelestis manib impii antiocln: uerli
etiã tali penȩ. iustũ fuisset illossubiq
quali. sodoma uł gomorra succubis sẽ
etiã grauius erat peccatũ istoꝵ. scͥptã
legem habentiũ: quã sodomoꝵ legem
eiusmodi ñ habentium .xx¬

Expanded text:
s exercituum reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus et quasi Gomorra similes essemus. Hęc idcirco dicta sint, ut appareat aliquatenus equitas iusti iudicii dei, quia, nisi gratia sola reservare voluisset gentem illam propter adimplendam veritatem promissionis, non tantum scelestis manibus impii Antiochi, verum etiam tali pęnę iustum fuisset illos subici, quali Sodoma vel Gomorra succubuit. Nam etiam gravius erat peccatum istorum scriptam legem habentium quam Sodomorum legem eiusmodi non habentium.
Abbreviated transcription (Latin):
cipem fortitudinis magnificatus ẽ:
⁊ ab eo tulit iuge sacrificium. ⁊ deiecit
locum scĩficatioi̾s eiꝰ: sicut machabeoꝵ
libris en arratur. Hane maloꝵ partẽ
ueclamare. nr̃i ꝓpositi ẽ. Nam cetã regni
illiꝰ mala. quȩ ꝯtra semet ipsos. alexandri
pͥncipes. uel duces seu comites a nox fae¬
q reges gesserunt᷑ adp̾sens ñ ꝑtinent
negotiũ: quia uideł ꝯtin di testam̃tũ.
manus suas uł arma sua ñ extulerunt:
s suũ inuicẽ sanguinẽ. male ꝓdigi bi¬
berunt. Sunt historie qͣs qͥ c̃q legit pla¬
ne animadu̾tẽ potest. alexan drum ñ
degenerasse a serpente. ⁊nmo demonio.
ue quo. sub nomine ammonis. fuisse
ꝯceptũ se ipe gloriatꝰ ẽ. eui uideł alexan¬

Expanded text:
m fortitudinis magnificatum est et ab eo tulit iuge sacrificium et deiecit locum sanctificationis eius, sicut Machabeorum libris enarratur. Hanc malorum partem declamare nostri propositi est. Nam cetera regni illius mali, quę contra semetipsos Alexandri principes et duces seu comites mox facti reges gesserunt, ad presens non pertinent negotium, quia videlicet contra dei testamentum manus suas vel arma sua non extulerunt, sed suum invicem sanguinem male prodigi biberunt. Sunt hystorię, quas quicumque legit, plane animadvertere potest Alexandrum non degenerasse a serpente, immo dęmonio, de quo sub nomine Ammonis fuisse conceptum se ipse gloriatus est, cuius videl
Abbreviated transcription (Latin):
participes ficri palestrȩ: ⁊p̃bitionis enis
inuistę. ⁊ in exerectiis dises: i patrios qͥdĩ
honores nichili habentes: grecas głas
optimas arbitrabantur. Ubi tales erãt
sac̾dotes: qualis putas erat ppłs: lłbi oc¬
ciso onya pontifice pio suffectus iason
impuis. ⁊ ñ sac̾dos optimos epheboꝵ
in lupanarib ponebat: qualis putas
erat iuuentus. tam gregii pontificis alũ¬
pna. Iam utiq locus. ⁊ tempuis erat ut
ueniret suꝑ eos sententia maledictionũ.
illa de libro deuteronomii: quatinus
fierent in exemplũ subu̾sionis sodome
⁊ gomorrȩ. adamȩ:⁊ seboim. quas sub¬
u̾tit dñs in ira ⁊ furore suo: nͥ teneret do¬
minũ dm̃. uiram̃tum suũ. qͦd uirauerat.

Expanded text:
cipes fieri palestrę et prebitionis eius iniustę et in exercitiis disci et patrios quidem honores nihili habentes grecas glorias optimas arbitrabantur. Ubi tales erant sacerdotes, qualis putas erat populus? Ubi occiso Onia pontifice pio suffectus Iason impius et non sacerdos optimos epheborum in lupanaribus ponebat, qualis putas erat iuventus tam egregii pontificis alumna? Iam utique locus et tempus erat, ut veniret super eos sententia maledictionum illa de libro deuteronomii, quatenus fierent in exemplum subversionis Sodomę et Gomorre, Adamę et Seboim, quas subvertit dominus in ira et furore suo, nisi teneret dominum deum iuramentum suum, quod iuraverat
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ. ut iam dictũ ẽ ꝓ̃ mortẽ alexan¬
dri. syris regnauit seleucus cogno¬
m̃to nichanor. seds antiochus. qui appel¬
latus ẽ. sother.: t̾cius ⁊ ip̃e antiochus. qui
uocabatur theos. idẽ. ds: quartus seleu¬
cus qui cognominatꝰ ẽ. callinicus: quin¬
antiochus. fr̃ seleuci. qui appellatus est
magnufiseptimꝰ seleucus filuis antio¬
chi magniͥ octauus antiochus. qui aꝑ
chabeoꝵ sic incipit. Et exiit ex eis radre
peccatrix. antiochus illustris. filius
antiochi regis. qui fuerat rome obses:
⁊ regnauit inanno centesimo. ⁊ septi

Expanded text:
rimus, ut jam dictum est, post mortem Alexandri Syriae regnavit Seleucus, cognomento Nicanor, secundus Antiochus, qui appellatus est Soter, tertius et ipse Antiochus, qui vocabatur Theos, id est Deus, quartus Seleucus, qui cognominatus est Callincius, quin fulmen, sextus Antiochus, frater Seleuci, qui appellatus est Magnus, septimus Seleucus filius Antiochi Magni, octavus Antiochus, qui appchabaeorum sic incipit: « Et exiit ex eis radix peccatrix Antiochus illustris filius Antiochi regis, qui fuerat Romae obses, et regna
Abbreviated transcription (Latin):
sũptũ ẽ. idem ẽ. ac si dicant. Sacͥficium
quod erat ꝓpeccato. curñ oomedebatur.
s ꝯburebatur: uideł quia ñ erat munda¬
tum. cũ eẽt ꝓpeccato: quia sicut munda¬
tũ e. peccatum: ita qͦderat ꝑ peocato sacͥfici¬
um ñ ꝑtinebat ad esum. sicut hostiȩ pa¬
cificoꝵ ꝯgruumq erat totũ illud crema¬
ri sicut opus habemꝰ. peocatũ nr̃m. scĩ
otiosȩ scd̾m sepedictam intentionem siã
memorant: ut uideł̾. ꝯstet. templũ sc̃m
eẽ in qͦ peccatũ ꝯsumitur. teste igne dato
diuinitus: sacrificiũ ꝓ peccato ꝯsum̃te:
fims tandem nob̾ iã sit huiꝰcetnodi trac¬
tatus in littera ꝓemii. quod mͥ explanan¬
uum imposuist: quodsi utcũq utiliter
factũ ẽ. ti quoq grãm benedictionis reciꝑs
debes ab om̃ib quib hoc utile uisũ fu̾it:

Expanded text:
sumptum est, idem est acsi dicant: sacrificium, sumptum est, idem est acsi dicant: sacrificium, quod erat pro peccato, cur non comedebatur, sed comburebatur? Videlicet quia non erat mundatum, cum esset pro peccato; quia sicut immundum est peccatum, ita quod erat pro peccato sacrificium, non pertinebat ad esum sicut hostię pacificorum, congruumque erat totum illud cremari, sicut opus habemus peccatum nostrum sanotiose secundum sepedictam intentionem suam memorant, ut videlicet constet templum sanctum esse, in quo peccatum consumitur teste igne dato divinitus et sacrificium pro peccato. Finis tandem nobis iam sit huiusce tractatus in littera proemii, quod mini explanandum imposuisti, quod si utcumque utiliter factum est, tu quoque gratiam benedictionis recipere debes ab omnibus, quibus hoc utile Visum f
Abbreviated transcription (Latin):
ptum. habentib templum ñ legitimũ.
scͥpsert̃ ad suimet ꝯpetentẽ ꝯsolationem:
minor uideri deb̾et: qͦd eo tempore. tab̾na¬
cłm:⁊ archã :⁊ altare incensi. ñ hab̾ent. xxiii.¬
lo. i ꝯsũpsit holocaustũ. dixit moyses eo
qͦd ñ sit mundatũ quod erat ꝓ peccatoͬ ⁊
ꝯsũptũ ẽ: ad idem respicit. scił. ad testimo¬
Imũ scĩtatis. uł scĩficationis: qͦd templũ
illud. iure sc̃m habendum fucrit in quo.
ꝯstabat peccã ꝯsumi. igne qui diuinitus
datus ẽ. sicut. qñ oiabat moyses. Neqiem
minus miracłi fuit in eo qͦd de aqua suꝑ
sacrificium asꝑsa magnus accensiis ẽig¬
nis: quã in eo quod moyse orante a dño
egressus ẽ. ignis. ⁊ holocaustũ ꝯsũpsit. Ce¬
lesti auctoritate defensum eẽ uoluntn¬
chil mimis sc̃itatis uł dignitatis illitem¬
plo quã moysi a sc̃bendum fuisse tab̾na¬
cło. OQuod auint dixit moyses. eoqͦd
ñ sit mundatum qͦd erat ꝓ peccato. ⁊ con¬

Expanded text:
ptum, habentibus templum non legitimum, ptum, habentibus templum non legitimum, scripserunt ad suimet competentem consolationem, minor videri deberet, quod eo tempore tabernaculum et arcam et altare incensi non haberent. CAPUT XXIII.onsumpsit holocaustum, dixit Moyses: Eo quod non sit mundatum, quod erat pro peccato et consumptum est, ad idem respicit, scilicet ad testimonium sanctitatis vel sanctificationis, quod templum illud iure sanctum habendum fuerit, in quo constabat peccata oonsumi igne, qui divinitus datus est, sicut et quando orabat Moyses. Neque enim minus miraculi fuit in eo, quod de aqua super sacrificium aspersa magnus accensus est ignis, quam in eo, quod Moyse orante a domino egressus est ignis et holocaustum consumpsit. Cęlesti auctoritate defensum esse volunt nihil minus sanctitatis vel dignitatis illi templo quam Moysi ascribendum fuisse tabernaculo. Quod aiunt: Dixit Moyses: Eo quod non sit mundatum, quod erat pro peccato, et con