comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omñiũ robur suꝑ crescit qd̾ mũdat
uentrem ut agridiũ. pulmonem
ut ysopus. ip̃mq caput purgat
ut ꝑetrum ecĩam nõ solum m̃bra
debilia solidat: s qd̾ his om̃ibus
mais est. ip̃as illas consciẽciã
maculas abstigit ac leuigat.
Sufficiant ergo hec huis len¬
lo que nidita sunt sẽañ sinohe
miracula cernere m̾emur plos
ant propalari. De cet̾o u̾o un¬
tem eius deposcimꝰ: ut qui te
p̾stat ut tumulo. nos iam p
deo mortuos suscitare digneae
mortis ip̃ius de sepulchn: uoi
illo resurrectionis carnis oi te
nob̾ optineat indulgenciã aill
le prouehitur ad coronã. Ex
De puero a febre sanatoͬ
De contracco et cesa.
De seruo theodulphi.
De młtis infirmitatib saĩ
tis.
De una apud galliciam
De basillica scĩ apud urbeĩ
sanctoiicam.
De duob dissintericis.
De blederico cui filii nõ ẽm

Expanded text:
omnium robora supercrescit! quod mundat omnium robora supercrescit! quod mundat ventrem ut agridium, pulmonem ut hyssopus, ipsumque caput purgat, ut peretrum. Etiam non solum membra debilia solidat, sed, quod his omnibus majus est, ipsas illas conscientiarum maculas abstergit ac levigat. Sufficiant ergo haec huic libello quae indita sunt. Tamen si adhuc miracula cernere meremur, plaant propalari. De caetero tem eius deposcimus, ut qui talia praestat ex tumulo nos iam a peccatis Deo mortuos suscitare dignetur mortis istius de sepulchro, ut in illo resurrectionis carnis omni tempore nobis obteneat indulgentiam, cum iile provehitur ad coronam. EXPDe puero a febre sanato. 4. De contracto et caeca. 5. De servo Theodulfi. 6. De multis infirmitatibtis. 7. De uva apud Galliciam. 8. De basilica sancti apud urbem Sanctonicam. 9. De duobus disentericis. ibuit. 11. De Blederico, cui filii non eran
Abbreviated transcription (Latin):
dolore cõualuit. His dieb a
uerano antistite audiui: qd̾ qͦ dã
tempore dũ tipi quartam estu u¬
reretur. expetita bĩ mrtini basili¬
ca que in loco illo erat celebrata
iugilia fu̾it sauatus. Nos uero ex
hoc iinere auernũ nementes repi¬
Imus auitum ep̃m a t̾ciano ty
po gͣuit̾ concuti: nt eciam si aliqͥd
tibi sumieret stacs reiceret. S de
lioc pignore potu sumpto. calca¬
ta febre roboratus est Puos ex
pu̾is nrĩs ualitudinaria febris
nt ex hoc contagio plerũq asso¬
let. dolor seuus obsederat. Sz ab
hac bñdictione potati: sanatist᷑.
ip̃i dentes sed om̃s capud uenax
pulsib ac dolorẽ spiculis fige̾tur.
ac tempora ualide prosilirent: hoc
p̾sidiũ expecii. S mox dolore de¬
Ip̃llo cõualui Otiriatam menar¬
rabilẽ. o pignientũ in effabile. o
antidotum laudabile. opurgato¬
rium ut ita dicam celeste: qd̾ me¬
dicoꝵ uincit argucias. aromatũ
su auitates suꝑat. unguencorũ

Expanded text:
dolore, convaluit. His diebus a dolore, convaluit. His diebus a Verano antitiste audivi, quod quodam tempore, dum typi quartani aestu uriretur, expetita beati Martini basilica, quae in loco illo erat, celebrata vigilia, fuisse sanatum. Nos vero ex hoc itinere Arverno venientes, repperimus Avitum epiita graviter concuti, ut etiam si aliquid cibi sumeret, statim rejiceret: sed de hoc pignore potu sumpto, calcata febre roboratus est. Duos ex pueris nostris valetudinaria 1112 febris ut ex hoc contagio plerumque assolet, dolor saevus obsederat: sed ab hac benedictione potati, sanati suntipsi dentes, sed omne caput venarum pulsibus, ac dolorum spiculis figeretur, ac tempora valide prosilirent, hoc praesidium expetii, et mox dolore compresso convalui. O theriacam inenarrabilem! o pigmentum ineffabile! o antidotum laudabile! o purgatorium, ut ita dicam, coeleste, quod medicorum vincit argutias, aromatum suavitates superat, unguentorumque
Abbreviated transcription (Latin):
lstim duo uerues abeo ĩ mod
spenciũ processerũt. Qͥ ita mo
locilis hominũ inidebantur.
huiu̾e putarent᷑. His igitur
bo digestis: illico ad plene sa¬
natus ut cibum ut solicus erat
hausit et potũ. ruborq genis fu¬
gato pallore reddit᷑: membrisq
om̃ib solidatur.xi.
Portunitas causa nuper
extiterat: ut ad uisitandã
geitricem in eam t̾ritoriũ cabi¬
louensis urbis adirem. ¶ed me¬
tuens suꝑ uenturas infirmitare.
de hoc puluere. idest sepulchri bĩ
antistitis aufferre et mecũ deffer¬
re p̾sunisi: scilz. ut cũ quem piã
nr̃oꝵ morb aliquis inuasiss. u̾¬
tus scĩ oꝑe consuetudinaria sb̃ue¬
mret.Igituubi ad matrem sic¬
cessi: ꝓtinus unũ puerũ febris cã
dissinteria a rripit. atterit. et cõ¬
sumit. ita ut negato nsu uescen¬
di de solis febrib aleret᷑. Die t̾cia
cum hec audissem de lucũ pulue¬
rem ad bibendũ porrigo moribũ¬
do. Statimq fugata febre sedato

Expanded text:
statim duo vermes ab eo in modum statim duo vermes ab eo in modum serpentium processerunt, qui ita moveri oculis hominum videbantur, ut vivere putarentur. His igitur ab eo digestis, ilico adplene sanatus, et cibum, ut solitus erat, hausit et potum, ruborque genis, fugato pallore, redditur, membrisque omnibus solidatur. 60. Oportunitatis causa nuper exteterat, ut ad visitandam genetricem meam in terretorium Cavellonensis urbis adirem. Sed metuens superventuras infirmitates, de hoc pulvere, id est sepulchri beati antestitis, auferre et mecum deferre praesumpsi, scilicet ut, cum quempiam nostrorum morbus aliquis invasisset, virtus sancti ope consuetudinaria subveniret. Igitur, ubi ad matrem accessi, protinus unum puerum febris cum disenteria arripuit, adterit et consumit, ita ut, negato usu vescendi, de solis febribus aleretur. Die tertia cum haec audissem, delutum pulverem ad bibendum porrego moribundo, statimque fugata febre, sedato
Abbreviated transcription (Latin):
dam depucatus est. Cũ qui
decem aut eo ampluis ãnes
gioues urbesq circumiensl¬
bris onnub solidatus et.
ea die ceci illuminati: duoi l¬
gunĩ ad sepulchiũ antisul
emoudati sunt.
Dolescens quidam ex no¬
stris nocturnis febribus
uerabatur: in tantũ. ut ab ora
diei occana usq in crastinũ. scd̾a
diei hora nullai estuendi quie¬
tem possit accipere. Erat em̃ ei
horribilis om̃is cib: nec quic¬
qmͣ unde confortaret᷑ accipiebat.
dolor eciam seuus. membra
onña quaciebat: sed et pallor
genas obsederat. Dumq sic ĩt̾
manus ferretur ꝑ entũ ut eger:
ete obtinere potuit. ut ad sepl̾-¬
ain bĩ antistitis defferretur. Tñ¬
dem allatus: ut de sacro sc̃o tu¬
nuli puluere de luto potũ sũp¬
si. mox ab hac benedictione
silgato uniu̾so dolore febris ex¬
ancta est. Nec mora: secreta di¬
gatiom loca. puer expetit. dedu¬
air mangulo. uentris purgã¬
digĩa uerũ ubi uoluntatem al¬
uillatu impellente profudit.

Expanded text:
quibusdam deputatus est, cum quibus quibusdam deputatus est, cum quibus per decim aut eo amplius annos regiones urbesque circumiensbris omnibus solidatus est. Duo eadem die caeci inluminati; duo inergumini ad sepulchrum antistitis emundati sunt. 59. Adolescens quidam ex nostris nocturnis febribus vexabatur in tantum, ut ab hora diei octava usque in crastinum secunda diei hora nullam aestuandi quietem possit horribilis omnis cibus, nec quidquam unde confortaretur, accipiebat. Dolor etiam saevus membra omnia quatiebat, sed et pallor genas obsederat. Dumque sic inter manus ferretur parentum ut aeger, aegre obtinere potui ut ad sepulcrum beati Antistitis deferretur. Tandem allatus, ut de sacrosancto tumuli pulvere diluto potum sumpsit, mox ab hac benedictione, fugato universo dolore, febris exstincta est. Nec mora, secreta digestionum loca puer expetit, deducitur in angulo ventris purgandi gratia. Verum ubi voluntatem alvi, flatu impellente profudit,
Abbreviated transcription (Latin):
aspiciens: lucẽ uid̾e meruit.
Qd̃ cũ his qui aderant cũ gr̃a¬
rum actione uarraret: diccũ
est ei. ut silens pocins or̃onẽ
fiuideret. ut ceptam uirtuce bs̃
antistes sceleriꝰ adĩpleret. Tũc
prostratus t̾re cũ in lacrimis
prorupisset: firmatis oculis ĩ¬
columis a solo surrexit. Lix
Ost diem u̾o t̾ciũ huins
solempnitatis: erat quida
paliticus hoc in loco exorans
Cui debilitas hec de causa nsi
se narrauit eu euerat. Aus
esset inquit puer puulus a
cũ reliquis pecoꝵ in cauipoe
todiam gereret: suꝑ fonte
q̃ndam obdormiuit. aliisi
ad m̾idiem recedentib: hiui
lus remansit. Gandẽq ralda
a sompno: dũ corsurgere me
dolorib coartatur. Mox ñb
omnibz contractus. ac retuoi
extrorsũ brachiis. contracts
poplite nerus. calneis ad me
deductis. cũ nulla esset uͥtioe
di: ĩmense ab eo lacrime ailui
socus ad uisenda pectora: ssea¬
lans ĩuenit᷑. De hinc ꝑentra

Expanded text:
aspiciens lucem videre meruit. aspiciens lucem videre meruit. Quod cum his qui aderant cum gratiarum actione narraret, dictum est ei, ut silens potius orationem funderet, ut coeptam virtutem beatus antistis celerius adimpleret. Tunc prostratus terrae, cum in lacrimis prorupisset, firmatis oculis, incolomis a solo surrexit. 58. Post diem vero tertium huius solemnitatis erat quidam paralyticus hoc in loco exorans, cui debilitas hac de causa, ut ipse enarravit, evenerat. Dum esset, inquit, puer parvulus et cum reliquis pecorum in campo custodiam gereret, super fontem quondam obdormivit; aliis quoque ad meridiem recedentibus, hic solus remansit. Tandemque relictus a somno, dum consurgere nititur, doloribus coartatur. Mox membris omnibus contractis ac retortis extrorsum brachiis, contractis in poplite nervis, calcaneis ad crura deductis, cum nulla esset virtus eundi, inmensae ab eo lacrimae cum sociis ad visenda pecora, hic heiulans invenitur. Dehinc parentum
Abbreviated transcription (Latin):
Post ãnũ u̾o int̾ missa uniꝰ mẽ¬
sis ebdomada: nõ abscessit ad ba¬
silicam scãm. ¶edenti uero in hos¬
piciolo suo: oculus ei a dolore tñ
n unius ore mouito: ceca ab o¬
culis ambolus efficitͦ. Nec mora:
confessa culpam ad p̾sidia nota
confugit. Ibiq or̃onẽ supplicit̾
fundens ac peitenciã pro negli¬
gencia cõpuncte agens: die oc¬
taua sanguine ab oculis pro¬
sa calignus nube contec¬
ti: quodam gluttino comũctis
palpebris fu̾at obserati. Et qd̃
suꝑ erat uiro: magnis dolorib
tenebatur. Quid plura: Ffesti¬
uitatem sc̃i cũ reliquis deuotus
expeciit: attente exorans. ut a
uirtute b̃i antistitis insitari m̾e¬
retur in die solempnitatis. Sed
sacra solempina p̾ueiit poten¬
cia confessoris: ostendens se ad¬
esse populis: cũ tenebras pepit
lum̃q reffudit. Igitur añ diẽ
t̾cium festiuitatis. hoc in at̃o ꝙ
absidam corꝑis ambit. orante:¬
subito aꝑti sunt oculi eius. Et

Expanded text:
Post annum vero, intermissa unius menPost annum vero, intermissa unius mensis ebdomada, non accessit ad basilicam sanctam. Sedenti pitiolo suo oculus ei a dolore tranin unius horae momento caeca ab oculis ambobus efficitur. Nec mora, confessa culpam ad praesidia nota confugit; ibique orationem suppliciter fundens, ac poenitentiam pro negligentia compuncte agens, die octava, sanguine ab oculis prosa caliginis nube contecti, quodam glutino conjunctis palpebris fuerant obserati, et quod supererat viro, magnis doloribus tenebatur. Quid plura? Festivitatem Sancti cum reliquis devotus expetiit, attente exorans ut a virtute beati Antistitis visitari mereretur in die solemnitatis. Sed sacra solemnia praevenit potentia Confessoris, ostendens se adesse populis, cum tenebras pepulit, lumenque refudit. Igitur ante diem tertium festivitatis, hoc in atrio quod absidam corsubito aperti sunt oculi eius, et
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate. nullũ opus deĩceps
timq amotis digitis a palma:
manu directa discessit. Sñ
prences: ut ponens uiciũ aute
oullos: reddat in post̾ũ enĩdatos.
Pro hac causa: mulier aliade¬
bilicatur. Nam cũ die salb̾i post
solis ccrasũ qd̃ adiacet resurrec¬
lionis diñce nocti panẽ furno
lares: brachiũ eius dolore qͣ¬
panem. manus ĩiita lignun
qd̃ tenebat cepit astring̾e. In tel¬
ligeusqz mulier duuna se uirtu
te cõdempnari: uel ocit̾ palam ꝙͣ
tenebat abiecit. Nichomiuꝰ nõ ef¬
fugere potuit penã. Nam ita ma¬
nus eius cum graui dolore contͣ¬
cte sunt: ut ungule in ipaĩn de¬
sigerentur palmain. Ex hoc nul¬
luis medici se credens posse fomẽ¬
to sanari: bĩ basilican expetiuit.
Ibiq fidelr̃ orans: directis mani¬
b sanata dicessit.uouit q ut per
singulos m̾̃ses una ebdomada ad
scm̃ templum debeat deseruire.
Quod ꝑ unũ ãnũ eam obseruas¬
se: maifestissime cognitũ est.

Expanded text:
infirmitate, nullum opus deinceps infirmitate, nullum opus deinceps timque amotis digitis a palma, manu directa discessit. CAPUpientes, ut ponens vitium ante oculos, reddat in posterum emendatos. Pro hac causa mulier alia debilitatur. Nam cum die Sabbati post solis occasum, quod adjacet resurrectionis dominicae nocti, panem furno collocaret, brachium ejus dolore qupanem, manus invita lignum quod tenebat coepit astringere: intelligensque mulier divinae se virtu condemnari, velociter palam quam tenebat abiecit; nihilhominus non effugire potuit poenam. Nam ita manus eius cum gravi dolore contractae sunt, ut ungulae in ipsa difigerentur palma. Ex hoc nullus medici se credens posse fomento sanari, beati basilicam expetivit, ibique fideliter orans, directis manibus sanata discessit, vovitque, ut per singulos menses una ebdomada ad sanctum templum debeat deservire. Quod per unum annum eam observasse, manifestissime cognitum est.
Abbreviated transcription (Latin):
abba mõsf̾ii loco ꝓxiiiii: curit
ad comitem. rogaturus. pro en
Erat enĩ ex inde qͣi tͥb milib.
Optentaq cũ eo rei huius iutar
diit uinũq reꝑit. Quo asue¬
dio deposito. adduxit ad mõsti̾s
proficentem atq dicentẽ. quia
sensi uirtutem sc̃ĩ mͣrtini que iie
eripuit lb.
Rat enĩ homo infratͥm
nũ ipsius turonice urbia
ex uico montis laudiacenlis.
Et homo ille erat natura sin¬
plex: nexus uniculo cõuigali.
Cui cũ cõige quiescenti: nocte
media pauor exorit᷑. Et ext̾ntꝰ
ratus: indicat nutu cõuigi. ll
eum ad sc̃ĩ basilicam exhibent.
Qui adueniens: dũ añ bĩse
e mentes in oracione: ab soluta
ligna eloquium sicut aurea ha¬
dominico cum operam
crereret qm in die illo fieri pa¬
num inhibebat auccoritas ma¬
mis ei contracca diriguit digiti¬
qymn palmam defixi sunt. Que
oum dolorib cruciaretur: ad sã¬
camedem confessoris accessit.
nouitq ut si ab hac sauaretur

Expanded text:
abba monasterii a loco proximi, currit abba monasterii a loco proximi, currit ad comitem, rogaturus pro eo, – erat enim exinde quasi tribus milibus –, obtentaque cum eo rei huius vita, rediit vivumque repperit. Quo a suspendio deposito, adduxit ad monasterium profitentem atque dicentem, quia: 'Sensi virtutem sancti Martini, qui me eripuit'. 54. Erat enim inum ipsius Turonicae urbis, ex vico montis Laudiacensis, et homo ille erat natura simplex, nexus vinculo conjugali. Cui cum conjuge quiescenti nocte media pavor exoritur, exterritusque ratus, indicat nutu conjugi ut eum ad Sancti basilicam exhiberet. Qui adveniens, dum ante beatum decubat menses in oratione, absoluta lingua, eloquium sicut antea haDominico cum operam exerceret, quam in die illo fieri Patrum inhibet auctoritas, manus ejus contracta diriguit, digitique in palmam defixi sunt. Quae dum doloribus cruciaretur, ad sanctam aedem Confessoris accessit; vovitque, ut si ab hac sanaretur
Abbreviated transcription (Latin):
tus est.
Ed nec hoc silendum puta¬
iii: qd̃ sepius in mortem
p̾cipites extenta pietatis dextera
subleuanit. Demiq genitoris ci¬
ius nri seruus. a uidice profurti
scelere comp̾hensus. patibulo diiu¬
dicatur. Q cũ duc̾etur: nomẽ bĩ
antistitis inuocabat dicẽs. Libera
me sc̃e confessor mrͣtiue: ab ĩmi
uente ꝑicło. Appensus igitur ac
solus relictus cõmoto subito uẽto.
audut uocem dicencem. Li b̾e¬
mus eũ. Et ecce a quatuor ꝑtib
celi concussus stipis qui hoiẽm
sustentabat: cũ ĩmenso cespiteĩ
modũ arboris eradicare a terra.
diuellit᷑. Et sic hono morti dedi¬
tus. rediuiuꝰ engit᷑. Pnii¬
Lius quoq q̃ młta fec̾at
sceła. et cõpunctus a deo
peintenciã pro malis que gesse¬
rat agebat: app̾hensus sine qi
simili nece dampnatur: muo¬
cans semꝑ sc̃ĩ confessoris aurlu
Ꝙ cũ appensus fuisset: disrpi
uiuclis illesus ad t̾ram ruit ¶
mala mẽs hominũ. iteꝵ apped
quem deus erpuit. Qd audi

Expanded text:
tus est. tus est. ed nec hoc silendum putavi, quod saepius in morte praecipites, extenta pietatis dextera, sublevavit. Denique Genitoris civis nostri servus a iudice pro furti scelere conprehensus, patibulo diiudicatar. Qui cum duceretur, nomen beati antistitis invocabat, dicens: 'Libera me, sancte confessor Mnenti periculo. Appensus igitur ac solus relictus, commoto subito vento, audivit vocem dicentem: Liberemus eum. Et ecce a quatuor partibus coeli concussus stipes qui hominem sustentabat, cum immenso cespite in modum arboris eradicatae a terra divellitur, et sic homo morti deditus redivivus erigitur. Alius quoque qui multa fecerat scelera, et, compunctus a Deo, poenitentiam pro malis quae gesserat agebat, apprehensus sine causa, simili nece damnatur, invocans semper sancti Confessoris auxilium. Qui cum appensus fuisset, disruptis vinculis illaesus ad terram ruit. Sed mala mens hominum iterum appendit quem Deus eripuit. Quod audiens
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec mamillã ual̾et sugge̾. nec
aliũ caꝑe cibũ. Deficiente aũt eo:
iam die sexto postqmͣ grauius a¬
g̾e cepit. deposuimus eum añ al¬
tare flentes: atq eius obitũ pͥsto¬
lantes. Ego aũ dolorem non fẽs
distessi a domo: mandans mu¬
lieri. ut cũ obiret stacĩ eum sepł¬
ture locaret. flente autem genit¬
ce: iacuit infans usq ad uesꝑũ.
Cadente autem sole: eleuat uo¬
cem suam dicẽs. Dulcissima so¬
rorubi es: Sic eiĩ gemt̾cem. ut
blandicia infantũ h̃c. nocitare
solitus erat. At illa accurrit di¬
cẽs. Assũ fili dulcissĩe. Susceptoq
eo in ulius: moxq correpta ma¬
milla. hausto lacte cõualuit.
Is diebz quaudo nobis hec
si nimia defectione stonachi. Et
que proficiebant ꝑ inferiorẽ ꝑtẽ:
prs maxima truor erat. Et ea cã
eum magis affecerat: quia cibũ
quem icipiebat iualescence
nausia statũ reiciebat. Sed pro¬
tinus ut de sepulchri puluere bibͭ.
onũ infiritate dempta firma¬

Expanded text:
ut nec mammellam valeret sugere nec ut nec mammellam valeret sugere nec alium cibum. Deficiente autem eo, iam die sexto, postquam gravius agere coepit, deposuimus cum ante altare, flentes atque eius obitum praestolantes. Ego autem dolorem non ferens, discessi a domo, mandans mulieri, ut, cum obiret, statim eum sepulturae locaret. Flente autem genetrice, iacuit infans usque ad vesperum. Cadente autem sole, elevat vocem suam, dicens: „Dulcissima soror, ubi es?" Sic enim genetricem, ut blandicia infantum habet, vocitare solitus erat. At illa accurrit, dicens: „Adsum, fili dulcissime", susceptoque eum in ulnis, moxque porrecta papilla, hausto lac, convaluit'. 52. His diebus quando nobis haec re ac nimia defectione stomachi; et quae proiciebat per inferiorem partem, para maxima cruor erat. Et ea causa eum magis afficerat, quia cibum quod accipiebat, invalescente nausia, statim reiciebat; sed protinus ut de sepulchri pulvere bibit, omni infirmitate dempta, firma
Abbreviated transcription (Latin):
ens u̾ba serpentis antiqui: abiit
quo ceꝑat. Et prostratus corain
sũs pignorib orõnẽ fudit. Repit¬
q ibi duas candelulas: ex cera ac
papiro formatis. Quib assũptis:
ad domũ exhibet. Illuminatisq
eis: fauillai papircũ aq̃ mũ da
hausit. Mox saintacem recepit. Iu¬
deus uero ab hac infirmitate cor¬
reptus: ꝑ auni spaciũ uencilatus
st. Sed mẽs iniqͣ nec torm̃tis
nntaripotuit unqͣm. Li¬
Hardegisillus uero sancco¬
nice urbis cims cognomẽ¬
to gyso susceptis nobis in domũ
suam: ĩuitat ad oratoriũ: quod
nr̃ eius edificatũ. bĩ mrͣtini reliq̃¬
is consecrauit. Deniq cum exple¬
sa orõne soliciti essemus si ibidẽ
uireus antistitis ostensa fuisset:
respondit. Ante aunum t̾cim
puerulus iste filius meus. quẽ
corã ceruitis. cũ adhuc adint¬
penderet papillã: ĩ commode ag̾e
cepit. Ac ꝑ t̾ginta dies aut eo ã¬
plius ĩt̾ manus nõ sine labore
deportabat ᷑: donec ita ad dictusz

Expanded text:
ens verba serpentis antiqui, abiit ens verba serpentis antiqui, abiit quo coeperat, et prostratus coram sanctis pignoribus orationem fudit, reperitque ibi duas candelulas ex cera et papyro formatas. Quibus assumptis, 1106 ad domum exhibet, illuminatisque eis, favillam papyri cum aqua munda hausit, moxque sanitatem recepit. Judaeus vero ab hac infirmitate correptus, per anni spatium ventilatus est; sed mens iniqua neque tormentis mutari potuit unquam. hardegysilus vero Sanctonicae urbis civis cognomento Gyso, susceptis nobis ad domum suam, invitat ad oratorium, quod mater eius aedificatum beati Martini reliquiis consecravit. Denique cum, expleta oratione, solliciti essemus, si ibidem virtus antistitis ostensa fuisset, respondit: 'Ante annum tertium puerulus iste filius meus, quem coram cernitis, cum adhuc ad matpenderet papillam, incomode agere coepit ac per triginta dies aut eo amplius inter manus non sine labore deportabatur, donec ita addictus est,
Abbreviated transcription (Latin):
hinc a deuotis redemptus: a nexu
debiti absolutus est. Xlbiii
ꝑdito lumine in cecitate dum¬
bat. Audita sc̃i uiri miracillaq
lacri deuocione basilicam eius
expecteret. Prostrata aucẽ siui
aridam humũ ante sepulchiĩ.
sis. auriũ aditib opilatis: oris
officiis olstruitis: manuũ nsib
ꝑditis pedum gressib cõdẽpna-¬
tis. Quid plura: ita erat ouñl
m̃broꝵ usu p̾mortuus. ut solo
spũ palpitaret. Ut autẽ locum
scm̃ attigit: om̃i ꝓrsus debilita
bis pbr quodam tempre
grauit̾ a quartano typo nexabu¬
tur. ita ut accedente febre. neq
cibum neꝙ potũ sum̾e posset.
Int̾ea aduenit festiuitas sc̃i mr̃¬
tini antistitis. At ille celebrasas
buit in deũ. quo inquirente quli
ꝑgeret: respondit. Tipum qr̃ta¬
nũ incurri: et nũc ad basilicã scĩ
proꝑo: ut me uirtus eius abhc̃
infrrinitate discuciat. Q ait.
eñ pot̾it mortuus: uiuentib t̃¬
buere medicinamn. At ille despici¬

Expanded text:
hinc a devotis redemptus, a nexu hinc a devotis redemptus, a nexu debiti absolutus est. CAPUT Xperdito lumine, in caecitate durabat, auditis Sancti viri miraculis, alacri devotione basilicam ejus expeteret. Prostrata autem super aridam humum ante sepulcrum, sis, aurium aditibus oppilatis; oris officiis obstructis, manuum usibus perditis, pedum gressibus condemnatis. Quid plura? ita erat omnium membrorum usu praemortuus, ut solo spiritu palpitaret. Ut autem locum sanctum attigit, omni prorsus debilitatbis presbyter quodam tempore graviter a quartano typo vexabatur, ita ut accedente febre, neque cibum, neque potum sumere posset. Interea advenit festivitas sancti Martini antistitis. At ille celebratis buit Judaeum, et eo inquirente quo pergeret, respondit: Typum quartanum incurri, et nunc ad basilicam Sancti propero, ut me virtus ejus ab infirmitate hac discutiat. Qui ait: enim poterit mortuus viventibus tribuere medicinam. At ille despici
Abbreviated transcription (Latin):
cuins brachiũ contraccis
neruis emarcuerat: ad sepłchꝵ
retulit. Sed illico a dominis ser
uicio mancipata eadem ĩcurrit.
Reu̾ticur igit᷑: et sanatur. Tũt
bementes dommi eius. et eam
abdu c̾e uitentes: accepto de reb
dissoluendo debito qd in ne¬
cessicatib suis contrax̾at int̾pella¬
retur: nec eẽt uirtus atq faculta
ad reddendũ que nuituau̾at: in
carc̾e coartatur. Deniq cũ uid̾et
creditor qd̃ ei nich̾ extorqueri possit.
quia nicħ hẽbatur: nec esset qui
ei manũ mĩe porrigeret: arctius
eũ in uincula constringit. Nega¬
toq cibo potuq: dicebat. Ego te
faciam ad om̃iũ docum̃tũ fame
tabesce̾: donec omia reddas: Nec
autem cũ agerentur: scĩ anciftitiˢ
reliquie que suessioincũ in pagũ
ferebant᷑: ꝑ plateam p̾t̾ibant.
Auditasq uinctus psallencium
uoces: orauit. ut eũ nirtus sci ã¬
tistitis uisitaret. Statimq disso¬
lutis ligamib: nullo retinente.
basillicam scãm ingreditur. De¬

Expanded text:
erat, cujus brachium contractis erat, cujus brachium contractis nervis emarcuerat. Ad sepulcruretulit: sed ilvitio mancipata, cadem incurrit. Revertitur igitur et sanatur. Tunc venientes domini eius et eam abducere nitentes, accepto de rebusdissolvendo debito, quod in necessitatibus suis contracxerat, interpellaretur, nec esset virtus atque facultas ad reddendum quae mutuaverat, in carcere coartatur. Denique, cum videret creditor, quod ei nihil extorqueri possit, quia nihil habebat, ei manum misericordiae porrigeret, arctius eum in vincula constringit, negatoque cibo ac potu dicebat: Ego te faciam ad omnium documentum fame tabescere, donec omnia reddas. Haec autem cum agerentur, sancti Antistitis reliquiae, quae in Suessionicum pagum ferebantur, per plateam praeteribant. Auditis itaque vinctus psallentium vocibus, oravit ut eum virtus Antistitis sancti visitaret: statimque dissolutis ligaminibus, nullo retinente, basilicam sanctam ingreditur. De
Abbreviated transcription (Latin):
to demq anno: ad sc̃i basilicã
se efferri deposfit.In qͣ orõi decũ¬
lens: ꝑdita debilitate: sospitatẽ
meruit adipisci. lu.
riuit ᷑ uideantur incredi
sausa: qr cũ a sc̃o dĩ ĩcolumitati
fu̾nt redditi: statim recedunt:
et aliquociens ita clam redeũt.
ut si dici fas est auemme uideã¬
tur. Cũq runior surrex̾it. bĩ antis¬
titis apparusse uirtutẽ: uocatis
ad uos custodibz edis que sunt
acta cognoscinius. Nomĩa tam̃.
nõ semꝑ ab his discimus. Issos
u̾o plerũq nomimatĩ scribinius
quos uid̾e potu̾imꝰ. aut ip̃i discu¬
timꝰ. Ueuit ad festiuitatẽ uir
quidã ex biturigo. manib debilis.
cuius digitti in palma erant de¬
fixi: In tantũ ut putaretur u̾mi¬
b scatere N celebrita solempnita¬
te direccis ambarũ manuũ digit¬
tis incolumitati dognatꝰ est: uid̾¬
q eum omĩs ppłs sospitẽ redeũtẽ.
Cui causa debilitatis ex hoc cõtigͤ.
quod sepemi segetis die dñico cõpo

Expanded text:
to denique anno ad Sancti basilicam to denique anno ad Sancti basilicam se efferri deposcit: in qua orationi decumbens, perdita debilitate, sospitatem meruit adipisci. CAPUruntur videantur incredibcausa, quia cum a Sancto Dei incolumitati fuerint redditi statim recedunt: et aliquoties ita clam redeunt, ut, si dici fas est, a nemine videantur. Cumque rumor surrexit beati Antistitis apparuisse virtutem, vocatis ad nos custodibus aedis, quae sunt acta cognoscimus: nomina tamen non semper ab his discimus. Illos vero plerumque nominatim scribimus, quos videre potuerimus, aut ipsi discutimus. Venit ad festivitatem vir quidam ex Biturigo manibus debilis, cuius digiti in palma erant defixi in tantum, ut putaretur vermibus scatere. Sed, celebrata solemnitate, directis ambarum manuum digitis, incolomitati donatus est; viditque eum omnis populus sospitem redeuntem.Cui causa debilitatis ex hoc contigit, quod sepem segetis die Dominico comp
Abbreviated transcription (Latin):
incredule uideatur: codex ip̃e no¬
b̾ꝯ hodie retinetur. Oli
Eniq cũ quadã uice iter
ageremus: duo pu̾i dec¬
todib quoꝵ egrotare ceꝑuit.
Et unus quidẽ eoꝵ. ualitudĩe
alter dissinteria la borabat.u¬
trũq tam̃ febris ualida retie¬
bat. Lassatiq talr̃ ut nec suꝑ
cabelloꝵ dorsa possint ĩpositi sus¬
tmneri: extractum płueuerem
quẽ de sepulchro sancti abstu¬
leram capsella: delibutum aqͣ
pp̾is haurire p̾cipio. Mox cõp̾s¬
sa febre restincco dolore: ut̾q cõ¬
ualuit ¶Nclita sunt enĩ mi¬
iacla que cotidie dũs ad laudẽ
antistitis sui opari dignatur.
sout sepe testatus sum a me ĩ
ut ip̃a imꝑicia prestat elucubͣ¬
Alulfus quidam turoni¬
a t̾ritorii ciuis. eg̾tudĩe
leua cõp̾ssus: Lectulo anhelus
cceubuit. Ex quo tabescẽs ĩ cõ¬
llodo: manib pedibq cõtrahi¬
tur. Oeuq uero annoꝵ turricła:
ni hac debilicate sustinuit. Sex¬

Expanded text:
incredibile videatur, codix ipso noincredibile videatur, codix ipso nobiscum hodie retenetur. 43. Denique dum quadam vice iter ageremus, duo pueri de custodibus equorum aegrotare coeperunt, et unus quidem eorum valitudine, alter disenteria laborabat. Utrumque tamen febris valida retenebat, lassatique taliter, ut nec super caballorum dorsa possint inpositi susteneri. Extractum pulverem, quod de sepulchro sancti abstuleram capsella, delutum aqua, ipsis haurire praecipio. Mox, conpressa febre, restincto dolore, uterquo convaluit. 44. Inclita sunt enim miracula, quae cotidie Dominus ad laudem antistitis sui operare dignatur, et, ut saepe testatus sum, haec ut ipsa imperitia praestat, elucubralulfus quidam, Turonici territorii civis, aegritudine saeva compressus, lectulo in suo anhelus occubuit; ex quo tabescens incommodo, manibus pedibusque contrahitur. Quinque vero annorum curricula in hac debilitate sustinuit. Sex
Abbreviated transcription (Latin):
antistitis secum detulit sadue¬
uiente u̾o̾ uocte: in lectulo se di¬
uturno oppleto stramine collo¬
cat: librum ad caput locaus.¬
Cui dormienti apparuit u ꝑ sõ
puũ: dicens. Noli dormire in
his paleis. Sanguine enim
asꝑse sunt. Credo egout mor¬
talitas ht̃. aliquod in his fa¬
cinus ꝑpetratũ: et ob hoc non
pateretur uir b̃s u̾ba laudis
sue in ibi uolutari. Facilis aũ
prima uisio uiro fuit. Nec saͥ
commonicio ualuit. Mema e
t̾ribilĩ: monachũ catit sat ile
surgens. et ad oꝑa dilucło pro¬
grediens: pu̾o iubet ut paleas
a lectulo detractas igni consu¬
meret: nichil de libro cõmem¬
rans. Puer uero ignanis nꝰ
paleas app̾heusũ foris eiear.
et ignem accendit. Orb ĩfans¬
lam redactis: cũ nichil aliudi
cin̾es remansissent: apparum
lib̾ illesus: de quo nõ lr̃a: non
modo prop̾ilandes. ut librum
eius flãma non ureret: quem
aculens concupiscencie in hoc
seculo nõ adiussit.¶ Sed necui

Expanded text:
Antistitis detulit secum. AdveAntistitis detulit secum. Adveniente vero nocte, in lectulo se diuturno oppleto stramine collocat, librum ad caput locaCui dormienti apparuit vir per somnum, dicens: 'Noli dormire iu his paleis, sanguine enim aspersae sunt'. Credo ego, ut mortalitas habet, aliquod in his facinus perpetratum, et ob hoc non pateretur vir beatus, verba laudis suae inibi volutari. Facilis autem prima visio viro fuit, nec secunda commonitio valuit; tertia enim terribiliter monachum quatit. At ille surgens et ad operam diluculo progrediens, puerum iubet, ut paleas a lectulo detractas igni consumeret, nihil de libro commemorans. Puer vero ignarus inter paleas adprehensum foris eiecit et ignem accendit. Quibus in favillam redactis, cum nihil aliud nisi cineres remansissent, apparuit liber inlaesus, de quo non latera, nomodo proprii laudes, ut librum eius flamma non uriret, quem aculeus concupiscentiae in hoc saeculo non adussit. Sed ne cui
Abbreviated transcription (Latin):
fracta lib̾tate. Iugo seruitutis
addicitur Cbnde fcm̃ est: ut illa ñ
adquiescente in iustis domins q̃e¬
qͣm oꝑis ex̾cere: cachenis et cõpe¬
dib uinciretur. In qua custodia
dũ aliis bãm festiuitatẽ expeccẽti¬
b resideret. fleus et eiulans cur
nõ int̾esset bẽ festiuitati: subito tͣ¬
bes in qͣ pedes eius artacti erant
scinditur. et hec qͣuiam libera.
nexa quidem cathenis elapsa
bãm basilicam expetiuit. uerũ
ubi pͥmũ pedes euis satͣ limina
contigerunt: statim confracte ca¬
tene cecidunt a collo eius. Et sie
incolumitati pit̾ lib̾tatiq dona¬
ta est.¬
uid si ad ipsa bẽuire scrip¬
ta recurram: Nũquid ñ
erit admuirabile. qd̃ sacer ille huiꝰ
hystorie liber circondatus flãmis.
nec consumptus est. nec ad ustꝰ:¬
Monachus igit ͦ maioris moͣ¬
st̾ii ex iussu alb̾is ad cellulam
aliam quasi qui ddai opaturꝰ
accessit: ac pro salute anime
et uite correctione librũ uitebĩ

Expanded text:
fracta libertate, ad iugum servitutis fracta libertate, ad iugum servitutis addicitur; unde factum est, ut, illa non adquiescente iniustis dominis quicquam operis exercere, catenis et conpedibus vinceretur. In qua custodia dum, aliis beatam festivitatem expetentibus, resederet, flens et heiulans, cur non intereseet beatae festivitati, subito trabis, in qua pedes eius artati erant, scinditur, et haec quasi iam libera, nexa quidem catenis, elapsa beatam basilicam expetivit. Verum ubi primum pedes eius sacra limina contigerunt, statim confractae catenae caeciderunt a collo eius, et sic incolomitate pariter libertatique donata est.uid si ad ipsa beatae vitae scripta recurram? Numquid non erit admirabile, quod sacer ille huius historiae liber circumdatus flammis, nec consumptus est nec adustMonachus igitur Majoris monasterii ex jussu abbatis ad cellulam aliam, quasi aliquid operaturus, accessit, ac, pro salute animae ac vitae correctione, librum vitae beati
Abbreviated transcription (Latin):
crimis peteret: ilico directis ma¬
nib ac deb pedib stabilitis ad
soñ ad ducta sepulchrũ. grãs pro
accepta sospitate ꝑ egit ¶ Post hec
irgat se deduci ad hostiũ. ubi ꝓ¬
strata iterum dicit suis. Non hĩe
consurgam: nisi pͥus michi lum̃¬
sulorum reddat. qui pedũ ma¬
niũ restituat usum¶ Hec ea di¬
tente: subito in ergunũ torq̃ri se
proclamant: et mrͣtini a desse p̾sẽ¬
ciam conficentur. Sed dñ dya¬
bolus qui ab micio m̃dax est et
ad credendum minime admit
paulo ante directa fuerat: nũc
illuiimata adesse bñi antistitẽ
approbauit.
Odico autem su ccedente
spacio: iacebat ꝑaliticus
nunc in grabato: qui ex biturigo
plaustro deuectus aduenerat ¶sp̃e
eciam pari modo uircute bĩ autisti¬
tis uisitatus surrexit incoluiis:
suisq redditus gressib: parentũ
speccante cat̾ua. sanus excipitur.
Is dieb pu.¬
ella quedam ex lib̾tis pei¬
tib procreata. a filiis patronicon¬

Expanded text:
crymis peteret, illico directis macrymis peteret, illico directis manibus, ac pedibus stabilitis, ad sanctum adducta sepulcrum, gratias pro accepta sospitate peregit. Post haec rogat se deduci ad ostium, ubi prostrata iterum dicit 1101 suis: Non hinc consurgam, nisi prius mihi oculorum lumen reddat, qui pedum manuumque restituit usum. Haec ea dicente, subito energumeni torqueri se proclamant, et Martini adesse praesentiam confitentur. Sed cum diabolus, qui ab initio mendax est , ad eredendum minime admittpaulo ante directa fuerat, nunc inluminata, adesse beatum antestitem, adprobavit. 40. Modico autem succedente spatio, iacebat paralyticus unus in grabato, qui ex Biturigo plaustro devectus advenerat. Ipse etiam pari modo virtute beati antistitis visitatus, surrexit incolomis, suisque redditus gressibus, parentum spectante caterva, sanus excipitur. 41. His diebus puella quaedam iam ex libertis parentibus procreata, a filiis patroni, con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pop cula expleuisse iusinn est.
ualadicco discessit. QQuo aben̾te
tanto ocłĩ mei gluitino cõm̃ctis
palpebris adheserunt: ut eos
nullatenus aꝑire possemhDem¬
q cum in hac infirmitate t̾sis
abirẽ: desid̾iũ hñi sepulchrũbĩ
antistitis inisitare. Die autẽ till
postꝙͣ ueni: cũ euis sepulchro al¬
sisterem: subito febris magna
oculos meos arripuit. At ego
ingemere uehem̃t̾ cepi: et sc̃ au¬
niliũ fortit̾ dep̾caritlico autem
erũpens ex oculis meis sangͥs
noctem pepulit: dieniq redux.
Nec nobis dyacouus effatus ĩ¬
coluinis remeait ad propria.
Rat enimX
mulier quedai ceca:, que
contractis retrorsum manib ac
ꝑedib cũ ꝑentum solacio celebra¬
re bãm festiuitatem glosi autisti¬
tis expetit. Que cum die t̾cia
post decursam festinitatẽ ad domũ
redire cuꝑet: prostrata in sc̃a ba¬
silica orare cepit. ut ei dominus
solitain misericordie sue opem
dignaretur ostend̾e. QQd̃ dũ tũ la¬

Expanded text:
per pocula explevisse visum est, per pocula explevisse visum est, vale dicta, discessit. Quo abeunte, tanto oculi mei glutino coniunctis palpebribus adhaeserunt, ut eos nullatenus aperire possim. Denique cum in hac infirmitate tristis abirem, desiderium habui sepulchrum beati antestitis visitare; die autem tertio postquam veni, cum eius sepulchro adsisterem, subito febris magna oculos meos arripuit. At ego ingemere vehementer coepi et sancti auxilium fortiter deprecari; ilico autem erumpens ex oculis meis sanguis noctem pepulit diemque reduxit'. Haec nobis diaconus effatus, incolomes remeavit ad propria. 39. Erat enim mulier quaedam caeca, quae, contractis retrorsum manibus ac pedibus, cum parentum solatio celebrare beatam festivitatem gloriosi antestitis expetivit. Quae cum die post decursam festivitatem ad domum redire cuperet, prostrata in sancta basilica orare coepit, ut ei Dominus solitam misericordiae suae opem dignaretur ostendere. Quod dum cum la
Abbreviated transcription (Latin):
Sicq cuncta que ꝑtulerat ore
ut mox genti est.cũ aliis matu¬
tinas grãs celebrantib potum
hauriret oculoꝵ anussione mul¬
tatur. Recognoscens q reatũ sil¬
umiet se nõ dignam propositorẽ
gessissessuspenditur a cibo potuq
ma que totum lacte complexa est
orbem ad eius aures usq ꝑuenit
tistitem ad cuius sepulchrum se¬
pe taliũ infiriuitatem dades deps¬
sa quiesceret Nec moratur dya-¬
conus: led illo gi it̾ instrui uibẽs
ad basilicam scam̃ non dubius
prostratus solo orõi sũmissus:
die t̾cia aꝑtis oculis lumenre¬
cepit. Ego uero dum cantior n¬
cior extorq̃re u̾itatem. cur ei hn
euenissent: hec habeo didici fan
hos inquit septem menses: di
cõmoto matutinis signo eccãm
peterem: obuium habui unũ
amicoꝵ meoꝵ. In cuius ample¬
xus et oscula ruens: sciscitari
cepi. si cuncta domui prosꝑare
liquescet. Tunc reuocatus aui¬
a: potum cum eodem haurire ce¬
pi. Post qmͣ autem caritatem

Expanded text:
Sicque cuncta quae pertulerat ore Sicque cuncta quae pertulerat ore ut mos illi genti est, aliis matutinales gratias celebrantibus, cum potum hauriret, oculorum amissione multatur; recognoscensque reatum suum, et se non dignam proposito suo rem gessisse, suspenditur a cibo potuquema, quae totum late compleverat orbem, ad ejus aures usque pervenMartinum antistitem, ad cujus sepulcrum saepe talium infirmitatum clades depulsa quiesceret. Nec moratur diaconus, sed illico iter institui jubens, ad basilicam sanctam non dubius prostratus solo, orationi subnixus, die tertia apertis oculis lumen recepit. Ego vero dum cautius nitor extorquere veritatem, cur ei haec evenissent, haec ab eo didici. Ante hos, inquit, septem menses, dum, commoto matutpeterem, obviam habui unum amicorum meorum; in cuius amplexus et oscula ruens, sciscitare coepi, si cuncta domui prospera reliquisset. Tunc revocatus a via, potum cum eodem haurire coepi. Postquam autem caritatem
Abbreviated transcription (Latin):
uisum recepit.XXui.
ugustus enĩ quidam ciis
urbis turonice. dũ ninuũ
remũ dolore laborat: contraccus
pedib et prope ad ipõs reductis
reues pessime debilitatur.: In qua
infirmicate: ꝑ duorũ annoꝵ cͥcula
laboraiit. Demde a suis cõmoin¬
tus: basilicam sc̃ expeciit: Ibiq
septem dies ieumans et orans dẽp¬
to dolore directisq pedibus sauꝰ¬
Et tempore et nuilier que¬
dam dũ discedentib parib¬
sola tantũ remansit ad telam: ap¬
parut ei sedenti umbra teterri
et plangeus: cum nullum aspi¬
ceret auxiliũ. uirilit̾ tanĩ resist̾e¬
conabat᷑. Post decursa uero dua¬
rum aut tum horarũ spacia re¬
gresse mulieres relique: muene¬
runt eam seniuiuã humo iacẽ¬
tem. nichil penitus loqui posse.
Iunuebat quidem illa manu. sed
nichil illis incelligentib. hec mu¬
ta ꝑmansit umbra uero que ei
apparuerat in tantũ hõib domꝰ
illius insidiata est: ut relinquẽ¬
b decursis: ad basilicam puella
ueniens: eloquiñ recipere meruit.

Expanded text:
isum recepit. 36. Agustus enim quidam civis urbis Turonicae, dum nimium renium dolore laborat, contractis pedibus et prope ad ipsos reductus renes, pessime debilitatur; in qua infirmitate per duorum annorum curricula laboravit. Deinde a suis commonitus, basilicam sancti expetiit, ibique per septem dies ieiunans et orans, dempto dolore directisque pedibus, stempore et mulier quaedam, dum, discedentibsola tantum remansit ad telam, apparuit ei sedenti umbra teterrimet plangens, cum nullum aspiceret auxilium, viriliter tamen resisteconabatur. Post decursa vero duarum aut trium horarum spatia, regressae mulieres reliquae, invenerunt eam semivivam humo jacentem, nihil penitus loqui posse. Innuebat quidem illa manu: sed nihil eis intelligentibus, haec muta permansit. Umbra vero, quae ei apparuerat, in tantum hominibus domi illius insidiata est, ut relinquennsium diebus decursis, ad basilicam puella veniens, eloquium meruit recipere.
Abbreviated transcription (Latin):
I et de ea aqͣm hauserit: mox sa¬
natur. Est et apud condatẽsem
uicũ alia eque patena. a sc̃o ex¬
hibita. metallo cristallma: sile̾
infiruus hñficiũ p̾bens. si fidelr̃
expͤcatur. Bodillo. unus de nota¬
riis nr̃is cũ stomachi lassitudĩe
amino turbatus erat: itaut uec
scrib̾e iuxta consuetudinẽ uale̾t.
nec exciꝑe. Et que ei diccabaut᷑.
uix pot̾at recensere. Tuuc cum
sepius u̾bis increparet᷑ꝰ sr̃ hãc
bĩuiri patenam. qͣm nob̾ ꝯ esse
diximus. aqͣm fudit. ip̃amq ore
transpouit. Mox sensui suored¬
ditus: opus officii sagatius qmͣ¬

Expanded text:
, et de ea aquam hauserit, mox sa, et de ea aquam hauserit, mox sanatur. Est et apud Condatensem vicum, alia quoque patena a Sancto exhibita metallocrystallina, simile infirmis beneficium praebens, si fideliter expetatur. Bodillo unus de notariis nostris, cum stomachi lassitudine animo turbatus erat, ita ut nec scribere juxta consuetudinem valeret nec excipere, et quae ei dictabantur vix poterat recensere, tunc cum saepius verbis increparetur, super hanc beati Viri patenam, quam nobiscum esse diximus, aquam fudit, ipsamque ore transpoditus, opus officii sagatius, q
Abbreviated transcription (Latin):
lsam ĩgresso. rex eleuatur a so¬
lo. Et sic recipiens ĩdolum̃ fa¬
mulũ palaciũ repetunt. Testa¬
batur aũt maior p̾fatus: ħecse
urbem miraculis: ut de ẽe non
senciatus alienis. uiii
pecut. Construxerat enĩ ĩ eius
honorem basilicam: qͣm his pi¬
gnorib consecuit. Meruitq
ibi suspic̾e miracla: que sepius
urbs propria habet exꝑta ¶Nã
uit tres ꝑaliticos contractis pedi¬
bz aduenisse. Q statimint in basi¬
licam ingressi or̃onẽ fud̾unt : di¬
rectis uestigiis sam st̃ rediti ¶Du¬
o ceci in eo loco lum̃ reciꝑe fr̃a or̃o¬
ne meruerũt. set amplius qmͣ
duodecim a febre frigoritica detẽ¬
runt
theodorus: dissintenã cũ febre
morbo erant: ut nõ alit̾ insi ma
statĩ cõualuerũt.
lore saphirino: quã dr¬
Ipsactus de maxĩ imꝑatoris the¬
sauro detulisse. De qua suꝑ frigo¬
riticos uirtus sepe procedit. Nã¬
si martensu febriũ quis positus
qui cũ tremore fi̾solet. aduem̾it¬

Expanded text:
licam ingresso, rex elevatur a solicam ingresso, rex elevatur a solo, et sic recipiens incolumem famulum palatium repetivit. Testabatur autem major praefatus haec se urbem miraculis, ut deesse non sentiatur alienis. CAPUTpetiit. Construxerat enim in ejus honorem basilicam, quam his pignoribus consecravit, meruitque ibi suscipere miracula quae saepius urbs propria habet experta. Navit tres paralyticos contractis pedibus advenisse; qui statim ut in basilicam ingressi orationem fuderunt, directis vestigiis, sanitati sunt redditi. Duo caeci in eo loco lumen recipere facta oratione meruerunt, et amplius quam duodecim a febre frigoritica detenrunt.Theodorus, dysenteriam cum febre morbo erant, ut non aliter nisi mastatim convaluerunt. lore sapphirino, quam dicitur Sanctus de Maximi imperatoris thesauro detulisse, de qua super frigoriticos virtus saepe procedit. Nain accessu febrium quis positus, qui cum tremore fieri solet, si advenerit
Abbreviated transcription (Latin):
arente la certo diriguit. Eil
enĩ mimꝰ regis: qui ei ꝑ u̾ba io¬
cularia leticiam erat solitus ex¬
citare. Sed non eñ emĩ adiuuit
chachiuus aliquis. neq p̾stigi¬
un aitis sue: sed cogente dolore.
ures dare cepit accide. Succur¬
nte uiri misero. subuenite opp̾sso.
ferte leuam̃ appenso. et sc̃i ãtisti¬
ns mrͣtini unrtutem pro me de¬
pͥcanũ. qui tali exitu crucior: ta¬
liplaga affligor: tali incisione
disiũgor: Egressus quo rex. cũ
rem que acta fu̾at didiciss: cãto
furore contra pu̾m est accensus
ut enmnanus uelit afcidere. si a
lus prohibitus non fuiss: dicẽ¬
ib tum p̾terea famulis. Noli
orex uidicio dei tuam a diũgere
ulciouẽ: ne forte ĩiuriã qmͣ mniua¬
uis pu̾o. inte retorq̃as. Tunc il¬
le compunctus corde ingressus
basilicam. prostratus coram al¬
uim̃.: nͨ añ a panim̃to surrexit.
qñ flum̃ ocłor huius pagniã
deliti deleret. Quo a uincło. qͦ
lerus fuat absoluto. et in basi¬

Expanded text:
arente lacerto, diriguit. Erat enim mimus regis, qui ei per verba jocularia laetitiam erat solitus excitare. Sed non eum adjuvit cachinnus aliquis, neque praetigium artis suae; sed cogente dolore, voces dare coepit ac dicere: Succurrite viri misero, subvenite oppresso, ferte levamen appenso, et sancti antistitis Martini virtutem pro me deprecamini, qui tali exitu crucior, tali plaga affligor, tali incisione disjungor. Egressus quoque rex, cum rem quae acta fuerat didicisset, tanto furore contra puerum est accensus, ut ejus manus vellet abscidere, si a suis 1120 prohibitus non fuisset. Dicentibus tamen praeterea famulis: Noli, o rex, judicio Dei tuam adjungere ultionem, ne forte injuriam quam minaris puero, in te retorqueas. Tunc ille compunctus corde, ingressus basilicam, prostratus coram sanDominum: nec ante a pavimento surrexit, quam flumen oculorum hujus paginam delicti deleret. Quo a vinculo quo nexus fuerat absoluto, ac in basi
Abbreviated transcription (Latin):
p̾teriens. or̃ois gr̃a hoc tẽpll
adiret: dix ͤ sius. Cauete uei
tinguatis unũ ex his botaior¬
b: ne forte offensam sauciã¬
tistitis ĩcurratis. Om̃ĩa ens
in hoc habent᷑ ato: ip̃i sacili
sunt. Hec audiens unus si¬
eroꝵ: ait itͣ se. Utrũ sint h
huic sacro sa crata an nou.
noro. Hnũ scio: qr delib̾aci

Expanded text:
eriens orationis gratia hoc templum adiret, dixit suis: 'Cavete, ne contingatis unum ex his botrionibus, ne forte offensam sancti antistitis incurratis. Omnia enim quae in hoc habentur atrio ipsi sacrata sunt'. Haec audiens unus puerorum, ait infra se: 'Utrum sint haec huic sancto sacrata an non, ignoro. Unum scio, quia diliberati
Abbreviated transcription (Latin):
Ad cuius basilican accedens: ml¬
to tempore ieumiis et orõibz uacãs
auxilium bĩ implorat antistitis.
Deniq adnemente sacro sc̃a festi¬
uicate: populis missaꝵ solempui¬
a spͣtantib. huic uisus est redditꝰ.
Redutq in prĩam uidens: qui ad
scãm basilicam alio ducent ꝑue¬
uerat. Pro tanto pietatis gaudi¬
o: nouit se ibidem tonsorari . Q. d̾
postea rediens deuotus impleuit
Am et quidam ux¬
de transmarinis ꝑtibus
uemens: dũ oꝑam exerceret i a¬
gro: subito orta suꝑ se molencia
uenti cum pulu̾e: lũe caruit ocło¬
rũ. et qui dui cecis uia fu̾at: ip̃e
doni alio regente deducitur. In hxͣ
enĩ cecitate ꝑ t̾ui ãnoꝵ curricłm de¬
tinet᷑. Post hec basilicam bĩ con¬
fessoris expecut. Ad qm̃ ꝑ quatuor

Expanded text:
Ad cuius basilicam accedens, mulAd cuius basilicam accedens, multoque tempore ieiuniis et orationibus vacans, auxilium beati implorat antistitis. Denique adveniente sacrosancta festivitate, populis missarum solemnia spectantibus, huic visus est redditus; rediitque in patriam videns, qui ad sanctam basilicam alio deducente pervenerat. Pro tantae pietatis gaudia vovit se ibidem tonsorari, quod postea rediens devotus implevit. 20. Nam et quidam de transmarinis partibus veniens, dum operam exerceret in agro, subito ortam super se violentiam venti cum pulvere, lumen caruit oculorum; et qui diu caecis via fuerat, ipse domi alio regente deducitur. In hac enim caecitate per trium annorum curriculum detenetur. Post haec ad basilicam beati confessoris expetiit; ad
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃as age̾ cepit dicens. Terria enĩ
dies erat: qd̃ de hac aure auditũ
anuseram. Sed cũ tecũ loquerer:
Noli dulcissime fili. iñ aliquid gr̃a¬
rũ referre: sed ei cuiꝰ tibi uirtus au¬
ditũ resticuit. Nainscias bĩ mrtĩ
mecũ haberi pignora: cuiꝰ tibipo¬
tencia auditus grauitas est de
in peocora ut nec ad recuperaudũ
genus putaret᷑ aliq̃d reman̾e. qͥdã
de nrĩs basilicam sã adiit: oleũq
lichuoꝵ qui cam̾a depeudebant sꝰ¬
cepit cũ ip̃is aquis in uasculo. De¬
portatũq domi: peccora q̃ sid huc
hic morb nõ attig̾at ĩtinctũ digi¬
tũ in liquore ꝑfronces et dorsa cru¬
ce dõca signat. Ipĩsq aninia lib
t̾re deiectis. resupignarisq ex hoc
unguine fide plenus ĩfudit ĩ ore.
Mox dicto cicuis clam destina pe¬
ste propulsa: peccora liberata st̃.
Brincatinus quaqr¬
incola. cui per serannos
uidendi usus fu̾at denogatus: bĩ
confessoris expetiit saluari p̾sidio.

Expanded text:
gratias agere coepit, dicens: Tertia jam gratias agere coepit, dicens: Tertia jam dies erat, quod de hac aure auditum amiseram, sed cum tecum loquerer, Noli, dulcissime fili, mihi aliquid gratiarum referre, sed ei cujus tibi virtus auditum restituit. Nam scias beati Martini mecum haberi pignora, cujus tibi potentia auditus gravitas est depin pecora, ut nec ad recuperandum genus putaretur aliquod remanere, quidam de nostris ad basilicam sanctam adiit, oleumque lychnorum, qui camerae dependebant, suscepit cum ipsis aquis in vasculo, deportatumque domo, pecora quae adhuc hic morbus non attigerat, intinctum digitum in liquore, per frontes et dorsa cruce dominica signat, ipsisque animalibus terrae deiectis resupinatisque ex hoc unguine fide plenus infudit in ore. Mox dicto citius, clandestina peste propulsa, pecora liberata sunt. 19. Abrincatinus quoqincola, cui per sex annos videndi usus fuerat denegatus, beati confessoris expetiit salvari praesidio.