comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis erat: qui dixer̃ ei Ecce nos di¬
misimꝰ om̃a : & sequutisumꝰ te Sed
ibi quoq audierunt: Quicũq ista
dimiserit ꝓpt̾ me: accipiet in hoc
scło centies tantũ Habebat ergo dis¬
cipłs centuplicit̾ plura quã dimise
rat: in quȩ susciperet eius matrẽ qui
illa donauerat: Sed in ea societate be¬
atus ioħs receperat centuplũ: ubi
nemo dicebat aliquid suum: sed erag
illis om̃ia cõmunia. sicut in actibus
apłoꝵ scriptũ est Sic enĩ apłi erant
quasi nichil habentes: ce om̃a possiden¬
tes: Quomodo ergo matrẽ magistri
& dñi sui discipulꝰ & famulꝰ accepit
in sua: ubi aliquid suũ nemo dice¬
bat : An quia paulo post in eodem
libro legitur: quotquot enĩ possesso¬
res predioꝵ uel domoꝵ erant. uenden¬
tes afferebant p̾cia illoꝵs. & ponebats
ad pedes apłoꝵ. distribuebat᷑ autẽ
uniciuiq ꝓut cuiq opꝰ erat: intelli¬
gendum est sic distributũ fuisse hiuic

Expanded text:
ex eis erat qui dixerunt ei, Ecce nos diex eis erat qui dixerunt ei, Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te. Sed ibi quoque audierat, Quicumque ista dimiserit propter me, accipiet in hoc saeculo centies tantum . Habebat ergo ille discipulus centupliciter plura quam dimrat, in quae susciperet ejus matrem qui illa donaverat. Sed in ea societate beatus Joannes perceperat centuplum, ubi nemo dicebat aliquid suum, sed erant illis omnia communia, sicut in Actibus  scriptum est. Sic enim Apostoli erant, quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Quomodo ergo matrem magistri et Domini sui discipulus et famulus accepit in sua, ubi aliquid suum nemo dicebat? An quia paulo post in eodem libro legitur, Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant, vendentes afferebant pretia eorum, et ponebant ad punicuique prout cuique opus erat ; unde intelligendum est sic distributum fuisse huic
Abbreviated transcription (Latin):
uidet: fidẽ negat. & est infideli de-¬
terior: Quid autẽ tam cuiq domesti¬
cum quã parentes filus. aut parenti¬
bus filii: Huiꝰ autẽ saluberrimi p̃¬
cepti. ipse magist scõꝵ de se ipso consti¬¬
tuebat exemplũ: quando non ut famu¬
lȩ dĩ quã creauerat &e regebat : sed ut
matri homo de qua creatus fuerat. &¬
quam relinquebat. alterũ ꝓse quodã¬
modo filiũ ꝓuidebat: Nam cur hoc
fecerit : qđ sequitur indicat Ait enĩ
euangelista Ex illa hora accepit eam
discipłs in sua: de se ipso dicens Sic
quippe commemorare se solet. qđ eũ
diligebat iħs : qui utiq om̃s diligebat.
sed ipsũ p̃ceteris &e familiarius dilige.¬
bat: ita ut in coniuuio suꝑ pectus
suũ discũbere faceret: credo ut istiꝰ
euangelii qđ ꝑ eum fuerat p̾dicatu¬
rus. diuinã excellentiã hoc modo altiꝰ
commendaret: Sed in quȩ sua ioħs
matrẽ dñi accepit: Neq enĩ non

Expanded text:
rovidet, fidem negat, et est infideli derovidet, fidem negat, et est infideli deterior . Quid autem cuique tam domesticum quam parentes filiis, aut parentibus filii? Hujus itaque saluberrimi praecepti, ipse magister sanctorum, de seipso constituebat exemplum, quando non ut famulae Deus, quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat, et quam relinquebat, alterum pro se quodammodo filium providebat. Nam cur hoc fecerit, quod sequitur indicat. Ait enim evangelista: Ex illa hora accepit eam discipulus in sua, de seipso dicens. Sic quippe commemorare se solet, quod eum diligebat Jesus: qui utique omnes, sed ipsum prae caeteris et familiarius diligebat, ita ut in convivio super pectus suum discumbere faceret ; credo ut istius Evangelii, quod per eum fuerat praedicaturus, divinam excellentiam hoc modo altius commendaret. 3. Sed in quae sua Joannes matrem Domini accepit? Neque enim non
Abbreviated transcription (Latin):
Mulier. ecce filiꝰ tuus Deinde dicit disci¬
pło Ecce mat̾ tua Ex illa hora acce¬
pit eam discipłs in sua Hȩc nimirũ
est illa hora: de qua iħs aquã conuersu¬
rus in uinũ. dixerat matri: Quid mͥ
&e tibi est mulier: nondũ uenit hora
mea Hanc itaq horã p̃dixerat. quȩ
tunc nondũ uenerat: in qua deberet ag¬
noscere moriturus: de qua fuerat mor¬
talit̃ natus: Tunc eigo diuina facturꝰ
non diuinitatis sed infirmitatis matrẽ
uelut incognitã repellebat: Nunc aut̃
humana iam patiens: ex qua factus
fuerat homo: affectu comidabat hu¬
mano: Iunc enĩ qui mariã creauerat
innotescebat uirtute : nunc uero qđ
maria pepererat pendebat in cruce
M oralis igitur insinuatur locus: Qđ
faciendo ammonet: exemplo suo
instruxit magister bonus: ut a filiis
piis impendatur cura parentibus:
tam quã lignũ illud ubi erant fixa men-¬
bra morientis etiã cathedra fuerit
magistri docentis Ex hac doctrina
autẽ suis & maxime domesticis non ꝓ¬

Expanded text:
uus; deinde dicit discipulo: Ecce mater tua. Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua. Haec nimirum est illa hora de qua Jesus aquam conversurus in vinum dixerat matri: Quid mihi et tibi est, mulier? Nondum venit hora mea . Hanc itaque horam praedixerat, quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnoscere moriturus de qua fuerat mortalis natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed infirmitatis, matrem velut incognitam repellebat; nunc autem humana jam patiens, ex qua fuerat factus homo, affectu commendabat humano. Tunc enim qui Mariam creaverat innotescebat virtute; nunc vero quod Maria pepererat pendebat in cruce. Moralis igitur insinuatur locus. Facit quod faciendum admonet. Exemplo suo instruit Praeceptor bonus, ut a filiis piis impendatur cura parentibus, tanquam lignum illud ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit Magistri docentis. Ex hac doctrina autem suis, et maxime domesticis non p
Abbreviated transcription (Latin):
libet: sonus significans qui lingua
ꝓmitur : sic arundo dici potest lit¬
tera. quȩ arundine scribitur Sed
sonos significantes uocis humanȩ.
usitatissime dicimus linguas: scrip¬
turam uero arundinẽ dici quo minꝰ
est usitatũ eo magis est misticȩ figu¬
ratum: faciebat ista popłs impius:
patiebatur ista misericors xp̃s Quid
faciebat qiui qđ faceret nesciebat:
Qui patiebatur autẽ. non solum quid
fieret. ce cur fieret sciebat: uerũetiã
de malefacientib bene ipse oꝑabat᷑:
Cũ ergo accepisset iħs acetũ: dixit:¬
nichil remanserat qđ ante quã mo-¬
reretur fieri adhuc oporteret :
tamquã ille qui potestatem habebat
ponendi animã suam &e iterũ sum̃-¬
di eam: ꝑactis om̃ib quȩ ut ꝑ age-¬
rentur expectabat. inclinato capi-¬
te tradidit sp̃m Quis ita dormit
quando uoluerit : sicut iħs mortu-¬
us est quando uoluit: Quis ita ues¬
tem ponit quando uoluerit: sicut

Expanded text:
libet, sonus significans qui lingua libet, sonus significans qui lingua promitur, sic arundo dici potest littera quae arundine scribitur. Sed sonos significantis vocis humanae usitatissime dicimus linguas; Scripturarum vero arundinem dici, quo minus est usitatum, eo magis est mystice figuratum. Faciebat ista populus impius, patiebatur ista misericors Christus. Qui faciebat quid facere nesciebat. Qui patiebatur autem, non solum quid fieret, et cur fieret, sciebat, verum etiam de male facientibus bene ipse faciebat. Cum ergo accepisset Jesnihil remanserat, quod antequam moreretur, fieri adhuc oportebat. Tanquam ille, qui potestatem habebat ponendi animam suam et iterum sumendi eam, peractis omnibus quae ut peragerentur exspectabat, inclinato capite tradidit spiritum. Quis ita dormit quando voluerit, sicut Jesus mortuus est quando voluit? Quis ita vestem deponit quando voluerit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cauernͦis quodã modo atq tortuosis
latibulis fraudulentum: Hisopũ au-¬
tem cui circũposuerunt spongiam
aceto plenã: qm̃ herba est humilis ꝙ
pectus purgat. ipsius xp̃i humilita.¬
tem congruent̃ accipimꝰ : quã circũ.¬
dederunt & circũ uenisse se putaue¬
runt Onde est illud in psalmo: Asꝑ¬
humilitate mundamur: quia nisi
humiliasset semet ipsum factus obe¬
diens usq ad mortem crucis: non
utiq sanguis eius in peccatorũ re¬
missionẽ. hoc est in nrãm mundatio¬
nem fuisset effusus Nec moueat
quomodo spongia ori eius ad moue-¬
ri potuerit: quiꝰ in crucẽ fuerat exal¬
tatus a terra Sicut enim apud ali¬
os euangelistas legitur. qđ hic p̃ter¬
misit in arundine est factũ: ut in
spongia talis potus ad crucis sublimi¬
a leuaretur: Per arundinẽ uero
scriptura significatur: quȩ imple¬
batur hoc facto Sicut enim lingua
dr̃ uel greca. uel latina. uł alia quȩ¬

Expanded text:
cavernosis quodammodo atque tortuosis cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum autem cui circumposuerunt spongiam aceto plenam, quoniam herba est humilis, et pectus purgat, ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus: quam circumdederunt, et se circumvenisse putaverunt. humilitate mundamur, quia nisi humiliasset semetipsum, factus obediens usque ad mortem crucis , non utique sanguis ejus in peccatorum remissionem, hoc est, in nostram mundationem fuisset effusus. Nec moveat quomodo spongiam ori ejus potuerint admovere, qui in cruce fuerat exaltatus a terra. Sicut enim apud alios evangelistas legitur quod hic praetermisit in arundine est factum , ut in spongia talis potus ad crucis sublimia levaretur. Per arundinem vero Scriptura significabatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur, vel Graeca, vel Latina, vel alia quae
Abbreviated transcription (Latin):
ori eius Cum ergo accepisset dħs ace¬
tũ : dixit: Consummatum est: & in¬
clinato capite: tradidit spm Quis
potest quȩ fecit ita disponere. quomo¬
do disposuit homo iste quȩ passus. ẽ.
Sed homo mediator dĩ ce hominũ: ho¬
mo de quo p̃dictũ legitur & homo .ẽ.
&e quis agnoscit euͫ qͦm̃ homines ꝑ
quos hȩc fiebant. non agnoscebant ho-¬
minem dm̃: Homo quippe apparebat :
ds̃ latebat Patiebatur hȩc om̃a qui
apparebat: & idẽ ipse disponebat hȩc om̃a
qui latebat Uidit ergo quia consũma¬
ta sunt om̃a: quȩ opportebat ut fie-¬
ret᷑ antequam acciperet acetũ. & tra¬
deret sp̃m Atq ut hoc etiã consũma¬
siti mea potauer̃ me aceeto: sitio in¬
quit: Iamꝗ diceret Hoc minus fecis¬
tis: Date qđ estis Iudei quippe ipsi e¬
rant acetũ: degenerantes a uino patri-¬
archarũ. & ꝓpħarũ: &e tãquã de ple¬
no uase de iniquitate mundi huuis
impleti: cor habentes uelut spongiã.

Expanded text:
episset Jesus acetum, dixit: Consummatum est. Et inclinato capite, tradidit spiritum. » Quis potest quae facit, ita disponere, quomodo disposuit homo iste quae passus est? Sed homo mediator Dei et hominum; homo de quo praedictum legitur, Et homo est, et quis agnoscet eum? quoniam homines per quos haec fiebant, non agnoscebant hominem Deum. Homo namque apparebat qui Deus latebat; patiebatur haec omnia qui apparebat, et idem ipse disponebat haec omnia qui latebat. ta sunt omnia quae oportebat ut fierent, antequam acciperet acetum, et traderet spiritum, atque ut hoc etiam consummasiti mea potaverunt me aceto , Sitio, inquit. Tanquam hoc diceret: Hoc minus fecistis, date quod estis. Judaei quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino patriarcharum et prophetarum; tanquam de pleno vase, de iniquitimpleti, cor habentes velut spongiam,
Abbreviated transcription (Latin):
RCFLXO DNO
postea quã diuisio
uestimentoꝵs eius
etiam missa sorte cõ¬
pleta est: quȩ deinde
hannes uideamus Et milites quidem
hȩc fecerunt: Stabant autẽ uixta
crucẽ iħu mat̾ eius. & soror matriseiꝰ
maria cleopȩ: & maria magdalenȩ: Cũ¬

Expanded text:
fixo Domino, postquam divisio vestimentorum ejus etiam missa sorte completa est, quae deinde lista, videamus. Et milites quidem haec fecerunt. Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleop
Abbreviated transcription (Latin):
Sorsenim missa est: quis illam tunicã
tolleret De qua qm̃ narrare p̃termisit
qualis fuerit: & quemad modũ ȩqua.¬
biliter factis partib sola remanserit :
quȩ ne conscinderetur uenerit in
sortẽ: ꝓpterea positum est qđ ait.
quis quid tolleret: id est quis eam
tolleret : tãquã si totũ ita diceretur
Diiser̃ uestimenta eiꝰ : mittentes sor¬
tem suꝑ eis. quis tunicã que partib
ȩqualib suꝑfuerat tolleret Querat
forte aliquis: quid significet in tot
partes uestimentoꝵ facta diuisio: &
de tunica illa sortitio Quadriꝑtita
uestis dñi nr̃i iħu xp̃i. quadriptitã
figurauit eiꝰ eccłam: toto scilicet
quatuor partib constat orbe terrarũ
id est concordit̃ distributam Propter
qđ alibi dicit: missurũ se angłos suos.
ut colligant electos eiꝰ a quatuor uen¬
tis: Qđ quid est nisi a quatuor parti¬
b mundi. oriente. occidente. aquilo.
ne. meridie: Iunica uero illa sorti-¬

Expanded text:
sors enim missa est, quis illam tunicam sors enim missa est, quis illam tunicam tolleret: de qua quoniam narrare praetermisit qualis fuerit, et quemadmodum aequalibus factis partibus sola remanserit, quae ne conscinderetur, veniret in sortem; propterea positum est quod ait, Quis quid tolleret, id est, quis eam tolleret: tanquam si totum ita diceretur, Diviserunt vestimenta ejus, mittentes sortem super eis, quis tunicam quae partibus aequalibus superfuerat, tolleret. 4. Quaerat forte aliquis, quid significet in tot partes vestimentorum facta divisio, et de tunica illa sortitio. Quadripartita vestis Domini Jesu Christi, quadripartitam figuravit ejus Ecclesiam, toto scilicet, qui quatuor partibus constat, terrarum id est, concorditer, distributam. Propter quod alibi dicit missurum se angelos suos, ut colligant electos ejus a quatuor ventis . Quod quid est, nisi a quatuor partibus mundi, Oriente, Occidente, Aquilone, et Meridie? Tunica vero illa sorti
Abbreviated transcription (Latin):
est aut̃ utrũ dicatur diuidentes
miser̃ sortes. qđ ait lucas: an diuiser̃
sortẽ mittentes. qđ ait matheus :
nisi qđ lucas dicendo sortes pluralẽ
ꝓ singulari numero posuit: Quȩ
lo quutio in scripturis scĩs insolita
non est Quamius nonnulli codices
sortem repperiantur habere: non
sortes Marcus itaq iuidetur aliquã
intulisse quȩstionẽ : dicendo mitten¬
tes sortes suꝑ eis. quis quid tolleret:
tãquã suꝑ om̃ib uestimentis. non
enĩ dictũ est Mittentes sortẽ super
eis: ac si diceret᷑. mittentes sortẽ cum
diuiderentur Qđ &e factũ ẽ Om̃iũ
quippe uestimentoꝵ eiꝰ diuisio cõple¬
ta non esset: nisi sorte claruisset quis
etiã illã tunicã tolleret: ut sic conten¬
tio diuidentiũ finiretur: uel nulla
pocius oriretur Qđ ergo ait quis
quid tolleret: quando quidẽ hoc sor¬
ti deputatur: non ad om̃a quȩ diui-¬
sa sunt uestimenta referendũest

Expanded text:
interest utrum dicatur: Dividentes interest utrum dicatur: Dividentes miserunt sortes, quod ait Lucas, an: Diviserunt sortem mittentes, quod ait Matthaeus? nisi quod Lucas dicendo sortes, pluralem pro singulari numerum posuit: quae locutio Scripturis sanctis insolita non est, quamvis nonnulli Codices sortem reperiantur habere, non sortes. Marcus itaque solus videtur aliquam intulisse quaestionem. Dicendo enim: Mittentes sortem super eis, quis quid tolleret , tanquam super omnibus vestimentis, non enim dictum est mittentes sortem super eis, ac si diceretur: Mittentes sortem cum dividerentur: quod et factum est. Omnium quippe vestimentorum ejus divisio completa non esset, nisi sorte claruisset quis etiam illam tunicam tolleret, ut sic contentio dividentium finiretur, vel nulla potius oriretur. Quod ergo ait, Quis quid tolleret, quandoquidem hoc sorti deputatur, non ad omnia quae divisa sunt vestimenta referendum est;
Abbreviated transcription (Latin):
meam miser̃ sortẽ: Non enĩ ait sortiti.
sed partiti Nec ait sortientes par¬
titi sunt: sed in ceteris uestim̃tis sor¬
tem om̃ino non nominans: postea dix̃
& in uestem meam miser̃ sortẽ: ꝓpt̃
illam reliquam tunicam: De qua re
dicã qđ ipse donauerit: cũ prius eã
quȩ ob oriri potest. tãquã euangelistȩ
int̾ se discrepent calumniã ꝓpulsa uero:
demonstrans nulliꝰ cȩterorum narra¬
tioni ioħis esse uerba contraria: Mathe¬
us enim dicendo duuserunt uestim̃¬
ta eius sortẽ mittentes: ad totã diui¬
sionẽ uestimentoꝵ uoluit intelligi etiã
illam tunicam ꝑtinere de qua sortẽ
miserunt: quia utiq om̃s uestes di¬
uidendo in quib &e illa fuit: de
ipsa sortitum est Iale est qđ etiam
lucas ait: Diuidentes uestimenta eiꝰ:
miserunt sortes Diuidentes enĩ ue¬
nerunt ad tunicam de qua est fac¬
ta sors. ut int̾ eos uniuersa uestim̃¬
toꝵ eiꝰ diuisio cõpleretur: Quid int̃

Expanded text:
meam miserunt sorem. Non enim ait sortiti, meam miserunt sorem. Non enim ait sortiti, sed partiti. Nec ait: Sortientes partiti sunt in caeteris vestimentis sortem, omnino non nominans, postea dixit: et in vestem meam miserunt sortem, propter illam reliquam tunicam. De qua re dicam quod ipse donaverit, cum prius eam quae oboriri potest, tanquam evangelistae inter se discrepent, calumniam propulsavero, demonstrans nullius caeterorum verba narrationi Joannis esse contraria. Matthaeus enim dicendo: Diviserunt vestimenta ejus sortem mittentes , ad totam divisionem vestimentorum voluit intelligi etiam illam tunicam pertinere, de qua sortem miserunt, quia utique omnes vestes dividendo, in quibus et illa fuit, de ipsa sortiti sunt. Tale est quod ait etiam Lucas: Dividentes vestimenta ejus, miserunt sortes . Dividentes enim venerunt ad tunicam, de qua facta est sortitio, ut inter eos universa vestimentorum ejus divisio compleretur. Quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
do p̾sidi paruer̃ Manifeste quippe
ait: Milites ergo cũ crucifixissent
eũ : acceꝑunt uestimenta eiꝰ: & fe¬
cer̃ quatuor partes: unicuiq mi¬
liti partẽ: Acceper̃ & tunicã: Sic locu
tꝰest. ut de ceteris uestimentis nullã
sortẽ missã esse uideamꝰ: sed
de tunica quã simul cũ ceteris acce¬
per̃. sed ñ similit̾ diuiserunt: De hac
enim sequitur exponens Erat aut̃
tunica in consutilis: desuꝑ contexta
ꝑ totũ: Cur aut̃ de illa sortẽ miseruN
narrans: dixer̃ ergo inquit ad iniucẽ:
Non scindamꝰ eã : sed sortiam᷑ de illa
cuiꝰ sit Apparet itaq in aliis uestib¬
eos ȩquales habuisse partes ut sorti¬
ri necesse non fuerit: in illa uero
una. non eos habere potuisse singulas
partes. nisi scinderetur: ut & pannos
eiꝰ inutilit̾ tollerent Qđ ne facerens:
erunt: Cuiꝰ euangelistȩ narrationi.
tura inquit impleretur dicens. parti¬
ti sunt uestimenta mea &e suꝑ uestem

Expanded text:
do praesidi paruerunt. Manifeste quippe do praesidi paruerunt. Manifeste quippe ait, Milites ergo cum crucifixissent eum, acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi ptus est, ut de caeteris vestimentis nullam sortem missam esse videamus, sed de tunica, quam simul cum caeteris acceperunt, sed non similiter diviserunt. De hac enim sequitur exponens: Erat autem tunica inconsutilis, desuper contexta per totum. Cur autem de illa sortem miserint, narrans: Dixerunt ergo, inquit, adinvicem, Non scindamus eam, sed sortiamur de illa cujus sit. Apparet itaque in aliis vestibus aequales eos habuisse partes, ut sortiri necesse non fuerit; in illa vero una, non eos habere potuisse singulas partes, nisi scinderetur, ut pannos ejus inutiliter tollerent. Quod ne facerent, erunt. Hujus evangelistae narrationi ctura, inquit, impleretur, dicens: Partiti sunt vestimenta mea sibi, et in vestem
Abbreviated transcription (Latin):
tura dicens Partiti sunt uestimenta
mea: & suꝑ uestẽ meam miserunt sor¬
tem: factũ est qđ uoluer̃ uidȩi Nõ
ipsi sed milites qui parebant pilato :¬
udicante ipso crucifixerunt iħm:
Et tamen si uoluntates: si insidias si ope¬
ram : si traditionẽ: postremo si extor¬
quentes clamores eoꝵ cogitemꝰ : magis
utiq uidei crucifixer iħm Sed de par¬
titione & sortitione uestimentoꝵ euis
non est p̃tereunt̃ loquendũ Quãuis
enim om̃s euangelistȩ quatuor. huiꝰ
rei meminerint: ceteri tamen breuiꝰ
quam ioħs Et clause illi: iste uero
aꝑtissime: Nam matheus ait Postꝗ
uero crucifixer̃ eũ : diuiser̃ uestimen.¬
ta eius sortem mittentes: Marcus: &
crucifigentes eum: diuiser̃ uestim̃ta
eius: mittentes sortẽ suꝑ eis. ut qͥs
quid tolleret: Lucas: diuidentes uero
uestim̃ta eiꝰ miser̃ sortes Ioħs autem
& quot partes de uestimentis eius fe¬
singulas tollant: Unde apparet .iiiͬ.
fuisse milites: qui in eo crucifigen¬

Expanded text:
tur dicens, Partiti sunt vestimenta mea sibi, et in vestem meam miserunt sortem. » Factum est quod voluerunt Judaei: non ipsi, sed milites qui parebant Pilato, judicante ipso, crucifixerunt Jesum; et tamen si voluntates, si insidias, si operam, si traditionem, postremo si extorquentes clamores eorum cogitemus, magis utique Judaei crucifixerunt Jesum. 2. Sed de partitione et sortitione vestimentorum ejus non est praetereunter loquendum. Quamvis enim omnes Evangelistae quatuor hujus rei meminerint, caeteri tamen brevius quam Joannes: et clause illi, iste vero apertissime. Nam Matthaeus ait: Postquam autem crucifixerunt eum, diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes . Marcus: Et crucifigentes eum, diviserunt vestimenta ejus, mittentes sortem super eis, quis quid tolleret . Lucas: Dividentes vero vestimenta ejus, miserunt sortes . Joannes autem et quot partes de vestimentis ejus fesingulas tollerent. Unde apparet quatuor fuisse milites qui in eo crucifigen
Abbreviated transcription (Latin):
&e inpacta est. & tam̃ ea significari
recte intelligitur qđ ait apłs. quȩ
sit latitudo & longitudo & altitudo
&e ꝓfundũ : Lata est quippe in trans¬
uersoli gno. quo extenduntur pen-¬
dentis manꝰ: &e significat oꝑa bona.
in latitudine caritatis Longa est a
transuerso ligno usq ad terrã. ubi
dorsum pedesq figuntur: & signi-¬
ficat ꝑseuerantiam in longitudine
temporis usq in finẽ Alta est in ca-
nũ finẽ. quo cuncta oꝑa referuntur.
qm̃ cuncta quȩ latitudine ac longi¬
tudine bene ac perseuerant̾ fiunt
ꝓpt̾ altitudinẽ diuinoꝵ faciendas
premioꝵ Profunda est in ea par-¬
te qua in terra figitur Ibi qruip¬
pe occulta est nec uideri potest.
sed cuncta eius apparentia & eminen-¬
tia inde consurgunt: sic̃ bona nr̃a
de ꝓfunditate grẽdĩ quȩ conp̃hen¬
di ac iuidicari non potest uniuer.¬
sa ꝓcedunt: Sed & si crux xp̃i boc

Expanded text:
et impacta est? Et tamen ea significaret impacta est? Et tamen ea significarrecte intelligitur, quod ait Apostolus: Quae est latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum . Lata est quippe in transverso ligno, quo extenduntur pendentis manus, et significat opera bona in latitudine charitatis; longa est a transverso ligno usque ad terram, ubi dorsum et pedes figuntur, et significat perseverantiam in longitudine temporis, usque ad finem; alta est in cacuernum finem quo cuncta opera referuntur, quoniam cuncta quae latitudine ac longitudine bene ac perseveranter fiunt, propter altitudinem divinorum facienda sunt praemiorum; profunda est in ea parte, qua in terra figitur: ibi quippe occulta est, nec videri potest, sed cuncta ejus apparentia et eminentia inde consurgunt; sicut bona nostra de profunditate gratiae Dei, quae comprehendi ac dijudicari non potest, universa procedun
Abbreviated transcription (Latin):
ei dr̃. tibi dabo claues regni cęloꝵ.
tamquã ligandi atͥq solus acceperit
potestatem: cũ & illud unꝰ ꝓ om̃ib
dixerit: & hoc cũ om̃ib tãquã ꝑsonã
gerens ipsius unitatis acceperit:
idõ unꝰ ꝓ om̃ib: quia unitas est in
om̃ibus Unde & hic cũ dixisset. de¬
suꝑ contexta: addidit ꝑ totũ Qđ
si referamꝰ ad id qđ significat: nemo
eius est expers. qui ꝑtinere inuenit᷑
ad totũ: a quo toto sicut greca in¬
dicat lingua catholica uocatur
ȩcła In sorte aut̃ quid nisi gr̃a dĩ
cõmendata est: Sic quippe in uno
ad om̃s ꝑuenit. cum sors om̃ib pla¬
cuit: quia &e dĩ grã in unitate ad
om̃s ꝑuenit: &e cũ sors mittitur ñ
ꝑsonȩ cuiꝰcũq uel meritis. sed occul¬
to dĩ uidicio ceditur Nec idõ ista
non aliquid boni significasse dixe-
rit quis quia ꝑ malos facta sunt. ñ
scilicet ꝑ eos qui xp̃m sequuti sed qͥ
sunt ꝑsequiti Quid enĩ de ipsa
cruce dicturi sumꝰ. quȩ certe ab ini¬

Expanded text:
i dicitur: Tibi dabo claves regni coelorum ; tanquam ligandi et solvendi solus acceperit potestatem, cum et illud unus pro omnibus dixerit, et hoc cum omnibus, tanquam personam gerens ipsius unitatis acceperit. Ideo unus pro omnibus, quia unitas est in omnibus. Unde et hic cum dixisset desuper contexta, addidit per totum. Quid si referamus ad id quod significat: nemo ejus est expers, qui pertinere invenitur ad totum a quo toto, sicut Graeca indicat lingua catholica vocatur Ecclesia? In sorte autem quid nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit, quia et Dei gratia in unitate ad omnes pervenit; et cum sors mittitur, non personae cujusquam, vel meritis, sed occulto Dei judicio ceditur. Nec ideo ista, non aliquid boni significasse quis dixerit, quia per malos facta sunt, non scilicet per eos, qui Christum secuti, sed qui sunt persecuti. Quid enim de ipsa cruce dicturi sumus, quae certe simili
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ iħu xp̃i sunt carnẽ suã crucifixe¬
runt cũ passiorub & concupiscen¬
ci is: quã magnũ est Nec tam̃ facit
hoc nisi concupiscens aduersus car¬
nẽ sp̃s bonus: cũ illã crucẽ xp̃i fece¬
malus: Postremo quid .ẽ. qđ om̃s
credentiũ siue ipsiꝰ quȩ ex qua gene¬
rantur. siue oleo quo crismate ungun¬
tur. siue sacrificio quo aluntur: nichil
eoꝵs rite ꝑficitur. Quomodo ergo ꝑ
id qđ mali faciunt nichil boni signi¬
ficatur : quando ꝑ crucẽ xp̃i quam
fecer̃ mali in celebratione sacram̃toꝵ
eius bonũ nobis omẽ signatur: Sed
hȩc hactenꝰ. Quȩ sequuntur alias
ut dñs opitulabitur disserenda uide

Expanded text:
i sunt, carnem suam crucifixerunt cum passionibus et concupiscentiis , quam magnum bonum est? Nec tamen facit hoc, nisi concupiscens adversus carnem spiritus bonus, cum illam crucem Christi fecemalus. Postremo quid est, quod omncredentium, sive ipsi aquae ex qua regenerantur, sive oleo quo chrismate unguntur, sive sacreorum vita perficitur. Quomodo ergo per id quod mali faciunt, nihil boni significatur; quando per crucem Christi, quam fecerunt mali, in celebratione Sacramentorum ejus bonum nobis omne signatur? Sed haec hactenus: quae autem sequuntur, alias, ut Deus opitulabitur, disserendo vide
Abbreviated transcription (Latin):
TQUEEESTA
sunt uixta crucẽ
dñi cũ iam crucifi¬
Ixus esset: isto quan¬
mone tractemus:
Milites ergo clim crutifixissent eum: acce¬
per̃ uestimenta eius & fecer quat tuor
partes : unicuiq militi partẽ. & tunicã:

Expanded text:
quae gesta sunt juxta crucem Domini, cum jam crucifixus esset, isto, quanmone tractemus. « Milites ergo cum crucifixissent eum, acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes; unicuique militi
Abbreviated transcription (Latin):
noscere etiam suꝑ eminentẽ scientiȩ
om̃a: caritatẽ quȩ est uinculũ ꝑfeo¬
tionis Si ergo caritas ce suꝑ eminenti¬
orẽ habet iuã: & suꝑ eminet scientiȩ
&e suꝑ om̃a p̃cepta est: merito uestis
qua significatur. desuꝑ contexta per-¬
hibetur Inconsutilis autẽ: ne aliꝗ¬
do dissuatur Et ad unũ ꝑuenit:
quia in unũ om̃s colligit: sic̃ in apłis.
cũ esset etiam ipse duodenariꝰ nu

Expanded text:
nentem scientiae haec, charitatem, quae est vinculum perfectionis . Si ergo charitas et supereminentiorem habet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est, merito vestis quae significatur, desuper contexta perhibetur: inconsutilis autem, ne aliquando dissuatur, et ad unum pervenit, quia in unum omnes colligit, sicut in apostolis, cum esset etiam ipse numerus du
Abbreviated transcription (Latin):
ita do uobis: Qui ꝓpterea dant sibi pa-¬
cem: ut sine molestia litium atq belloꝵ
non dõ sed amico suo mundo ꝑfruantꝰ:
Et qđ iustis nunc dant pacem. ut non eos
ꝑsequantur : pax esse non potest uera:
ubi non est uera concordia: quia distinc¬
ta sunt corda Quomodo enum consors
dicitur. qui sortem uingit: ita ille con¬
sors dicendus. ẽ. qui cortła uingit: Nos
dus sed sicut ille ꝑ quem factus ẽ. nun-¬
dus: ut concordes simus iungamus
inuicem corda : & cor unũ sursum ha-¬
beamus. ne corrum pat in terra:

Expanded text:
ita do vobis? Qui propterea dant sibi pacem, ut sine molestia litium atque bellorum, non Deo, sed amico suo mundo perfruantur: et quando justis dant pacem ut non eos persequantur, pax non potest esse vera, ubi non est vera concordia; quia disjuncta sunt corda. Quomodo enim consors dicitur, qui sortem jungit; ita ille concors dicendus est, qui corda jungit. Nos dus, sed sicut ille per quem factus est mundus, ut concordes simus; jungamus invicem corda, et cor unum sursum habeamus, ne corrumpatur in terra.
Abbreviated transcription (Latin):
q ut haberet quȩ non habebat acce-¬
perit: qm̃ quicquid ds̃ pat̾ dõ filio
dedit. gignendo dedit Ita enim
dedit filio pater sine quib filius
esse non posset: sicut ei dedit ut
esset. Nam quomodo alit̃ uerbo
uerba daret aliqua: in quo in effabi-¬
liter dixit om̃a: Sed quȩ sequun¬
tur : alio sunt ex pectanda sermone:
DE EOQUOD DICIT. EGO PRO EIS ROGO

Expanded text:
que ut haberet quae non habebat acceque ut haberet quae non habebat acceperit; quoniam quidquid Deus Pater Deo Filio dedit, gignendo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut ei dedit ut esset. Nam quomodo aliter Verbo verba daret aliqua, in quo ineffabiliter dixit omnia? Sed jam quae sequuntur, alio sunt exspectanda sermone. De eo quod dicit Jesus, Ego pro eis rogo
Abbreviated transcription (Latin):
quã acciperent. quomo¬
do serua-¬
uer̃ cius sermonẽ. qđ de
illis quas i
fecerint dixit : quando
primus eo¬
rũ ter negauit. cum
ex ore eius audisset quid futu¬
rũ esset homini qui eũ corã homini¬
bus nega uisset: Dedit ergo eis uerit¬
ba sicut
quȩ dedit ei pater Sed quando illa
non foris in aurib sed intus in cordib¬
sp̃ualit̾ acceperunt: tunc uere acce¬
perunt : quia tunc uere cognouerunt.
uere autem cognouer̃: quia tunc uere
crediderunt: Ipsi autem filio quomͦ
pater ea uerba dederit: quib uerbis
homo poterit explicare : facilior sane
questio uidetur si scđm hoc qđ filiꝰ
est hominis accepisse a patre illa uer¬
ba credatur Quãquã natus ex iurgi¬
ne quando &e quomodo ea didicerit
quis enarrabit: quando etiã ipsam
quȩ de uirgine facta est generationẽ
eius quis en arrabit: Si uero seđm id
qđ est de patre genitus patriq coȩ
nichil ibi temporis cogitetur. quasi
prius fuerit qui ea non habuerit. at¬

Expanded text:
quam acciperent quomoquam acciperent quomodo servaverunt ejus sermonem, quod de illis quasi fecerint, dixit; quando primus eorum ter eum negavit , cum ex ore ejus audisset quid futurum esset homini qui eum coram hominibus negavisset ? Dedit ergo eis verba sicut quae dedit ei Pater: sed quando illa non foris in auribspiritaliter acceperunt. Tunc vere acceperunt, quia tunc vere cognoverunt; vere autem cognoverunt, quia vere crediderunt. 7. Ipsi autem Filio quomodo Pater ea verba dederit, quibus verbis homo poterit explicare? Facilior sane quaestio videtur, si secundum id quod filius est hominis, accepisse a Patre illa verba credatur. Quanquam natus ex Virgine quando et quomodo ea didicerit, quis enarrabit; quando etiam ipsam quae de Virgine facta est, generationem ejus quis enarrabit? Si vero secundum id quod est de Patre genitus Patrique coaenihil ibi temporis cogitetur quasi prius fuerit qui ea non habuerit, at
Abbreviated transcription (Latin):
uere Quod enĩ dixit cognouer̃ uere:
ex ponere uoluit. adungendo &
credider̃: Hoc itaq cognouer̃ uere.¬
exiui: qđ est tu me misisti. Cũ ergo
dixisset cognouer̃ uere: ne quisquã
putaret istã cognitionem tamquã¬
ꝑ speciem factam non ꝑ fidem: ex¬
ponendo addidit &e crediclerunt: ut
subaudiamus uere: & intelligamus
hoc dictũ esse. cognouerunt᷑ uere
qđ est crediderunt uere: non eo mͦ
quẽ significauit paulo ante cum
dixit: Modo creditis: benit hora &
iam uenit: ut disꝑgamini unus quis¬
q in ꝓpria: & me solũ relinquatis:
Sed crediderunt uere idest quomodo
credendũ est : in concusse : firme :
stabilit̾: fortit̾: non iã in ꝓpria redi¬
turi ce xp̃m relicturi Ad huc ergo
discipłi non erant tales. quales eos di¬
cit uerbis p̃teriti temporis quasi iã
essent : p̃nuncians quales futuri essen
accepto
scilicet sp̃u scõ: qui eos
sicut ꝓ-¬
missũ est doceret omnia.
Quem prius¬

Expanded text:
vere: quod enim dixit, cognoverunt vere, vere: quod enim dixit, cognoverunt vere, exponere voluit adjungendo, et crediderexivi, quod est, tu me misisti. Cum ergo dixisset, cognoverunt vere, ne quisquam putaret istam cognitionem jam per speciem factam, non per fidem; exponendo addidit, et crediderunt, ut subaudiamus vere, et intelligamus hoc dictum esse, cognoverunt vere, quod est crediderunt vere: non eo modo quem significavit paulo ante, cum dixit, Modo creditis? Venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinquatis . Sed crediderunt vere, id est quomodo credendum est, inconcusse, firme, stabiliter, fortiter; non jam in propria redituri, et Christum relicturi. Adhuc ergo discipuli non erant tales, quales eos dicit verbis praeteriti temporis, quasi jam essent, praenuntians quales futuri essent, accepto scilicet Spiritu sancto, qui eos, sicut promissum est, doceret omnia. Quem prius
Abbreviated transcription (Latin):
hic cogitatio carnalis: atq dispere¬
at. De mundo sibi a patre dicit filiꝰ
datos homines: quib alio loco dicit.
ego uos de mundo elegi Quos ds̃ filiꝰ
de mundo elegit cum patre: idem
ipse homo filius de mundo eos acce
pit a patre: Non enim pat̾ illos filio
dedisset: nisi elegisset Ac ꝑ hoc filiꝰ
sicut non inde sẽparauit patrem quan-¬
do dixit. ego uos de mundo elegi: qͣm̃
simul eos elegit &e pater: sic non in¬
de separauit oe se quando dixit. tui
erant: quia & ipsiꝰ filii parit̾ erant:
Nunc autem homo idem ipse filiꝰ acce¬
pit eos qui non erant ipsius: quia &e for
ipsius Sequitur: &e dicit Et sermo¬
nẽ tuũ seruauer̃: Nunc cognouerun:
quia om̃a quȩ dedisti michi abs te s
Idẽ cognouer̃ quia abs te sũ: Simul
genuit qui
haberet om̃a Quia uerba
declisti michi dedi eis: &¬
ipsi accepe
Et cognouer̃
inquit uere quia a te exiui: & credi¬
derunt quia tu me misisti. Et hic
subaudi¬
endũ¬

Expanded text:
hic cogitatio carnalis, atque disperehic cogitatio carnalis, atque dispereat. datos esse homines, quibus alio loco dicit: Ego vos de mundo elegi . Quos de mundo Dei Filius elegit cum Patre, idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre. Non enim Pater illos filio dedisset, nisi elegisset. Ac per hoc Filius, sicut non inde separavit Patrem, quando dixit: Ego vos de mundo elegi, quoniam simul eos elegit et Pater, sic non inde separavit et se, quando dixit Tui erant, quia et ipsius filii Pater erat. Nunc autem homo idem ipse Filius accepit eos, qui non erant ipsius, quia et formipsius. Sequitur ac dicit: Et sermonem tuum servaverunt. Nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi abs te sunt, id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul genuit, qui haberet omnia. Quia verba, dedisti mihi, dedi eis, ipsi acceperEt cognoverunt, inquit, vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. Et hic subaudiendu
Abbreviated transcription (Latin):
tuit pater semꝑ cum illo filius potu-
it : qm̃ ille qui nũquã fuit &e non po-¬
tuit. nũquam sine patre fuit: nũquã
sine illo pater fuit Ac ꝑ hoc sicut pat̾
ȩternus om̃ipotens: ita filius coeternus¬
& filius Id enim pocius uerbum e uer¬
Qđ nr̃i non sic interpretantur ut om¬
nipotens dicerent cũ sit pantocrator
omnitenens: nisi tantumdẽ ualere
sentirent: Quid ergo dare umquam po-¬
tuit ȩternus om̃itenens: qđ non simul
habuerit coeternus om̃itenens: Quod
itaq ait. & michi eos declisti: bomi-¬
nem se accepisse hanc potestatem ut
eos haberet ostendit: qm̃ qui semper
om̃ps fuit: non semꝑ homo fuit Quã¬
obrem cũ patri pocius tribrisse uide¬
atur. ut ab illo eos acceperit: qm̃ ex
ipso ẽ quicquid ẽ de quo est: etiam
ipse sibi eos dedit: hoc est cum pa
tui erant &e michieos dedisti: iam su-¬
perius eisdem discipłis dixerat: Ego
uos de mundo elegi: Conteratur

Expanded text:
tuit Pater, semper cum illo Filius potuit; tuit Pater, semper cum illo Filius potuit; quoniam ille qui nunquam fuit et non potuit, nunquam sine Patre fuit, nunquam sine illo Pater fuit. Ac per hoc sicut Pater aeternus omnipotens, ita Filius coaeternusnitenens. Id enim potius verbum e verτωρ: quod nostri non sic interpretarentur, ut omnipotens dicerent, cum sit παντοκράτωρ omnitenens, nisi tantumdem valere sentirent. Quid ergo unquam habere potuit aeternus omnitenens, quod non simul habuerit coaeternus omnitenens? Quod itaque ait, Et mihi eos dedisti, hominem se accepisse hanc poteeos haberet, ostendit, quoniam qui super omnes fuit non semper homo fuit. Quamobrem cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo illos acceperit, quoniam ex ipso est quidquid est, de quo est, etiam ipse sibi eos dedit, hoc est, cum PaTui erant, et mihi eos dedisti, jam superius eisdem discipulis dixerat: Ego vos de mundo elegi. Conteratur
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat: sed loquebatur quasi fecisset.
qđ inmobilit̾ esse prefixũ sciebat ut
faceret. Quid est autem quos dedis¬
ti michi de mundo : dictũ est enim¬
de illis: qđ non essent de mundo Sed
hoc eis regeneratio prestitit: non gene¬
ratio: Quid ͤetiam qđ sequitur: tui
erant &e micbi eos dedisti: An aliquan¬
do erant patris quando non erant uni¬
geniti filii eius: &e habuit aliquando
pater aliquid sine filio: Absit: Lierũ¬
tamen cũ patre habuit aliquid ali-¬
quando filius ds̃. qđ nondũ habuit
idem ipse homo filius: quia nondum
erat homo factus ex matre: quando
tamen habebat uniuersa cum patre:
Q uaꝓpter qđ dixit. tui erant: non inde
se separauit di filius. sine quo nichil
unquam pater habuit: sed solet ei tri¬
buere om̃e qđ potest. a quo est ipse
qui potest A quo enim habet ut sit
ab illo habet ut possit Et simul utrũ
q habuit semꝑ: quia nũquã fuit &
non potuit: Quo circa quicquid po-¬

Expanded text:
fecerat, sed loquebatur quasi fecisset, fecerat, sed loquebatur quasi fecisset, quod immobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. 5. Quid est autem, Quos dedisti mide illis quod non essent de mundo. Sed hoc illis regeneratio praestitit, non generatio. Quid est etiam quod sequitur, Tui erant et mihi eos dedisti? An aliquando erant Patris, quando non erant unigeniti Filii ejus; et habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit. Verumtamen habuit aliquid aliquando Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius; quia nondum erat homo factus ex matre, quando tamen habebat universa cum Patre. Quapropter quod dixit, Tui erant, non inde se separavit Deus Filius, sine quo nihil unquam Pater habuit; sed solet ei tribuere omne quod potest, a quo est ipse qui potest. A quo enim habet ut sit, ab illo habet ut possit; et simul utrumque semper habuit, quia nunquam fuit et non potuit. Quocirca quidquid po
Abbreviated transcription (Latin):
conspicuũ: & ante quã in buerentur in
fide xp̃i. notus om̃ib gentib ds̃. In
hoc autem qđ non est iniri is siuis. &¬
cũ diis falsis colendus: notꝰ in iudea
quem tollit peccatum mundi: hoc no-¬
men eius prius occultum om̃ib nunc
manifestauit eis quos dedit ei pater
ipse de mundo: Sed quomodo mani-¬
festauit: si nondũ uenit hora : de qua
suꝑuis dixerat qđ ueniret hora cum
iã non in ꝓuerbi is inquit loquar uobis.
sed palam de patre annunciabo uobis:
An uero annunciatio manifesta putabit᷑
in ꝓuerbi is: Cur ergo dictũ est palam
annunciabo uobis: nisi quia in ꝓuerbi¬
is non est palam: Qđ autem non in
ꝓuerbiis occultatur. sed uerbis mani.¬
festatur ꝓculdubio palam dicitur
Q uomodo ergo manifestauit qđ nondũ
palam dixit: Pinde siintelligendũ . ẽ.
ꝓ tempore futuro p̃teritum positum:
quemad modũ illud om̃a que audiui
a patre meo nota feci uobis: qđ nondũ

Expanded text:
conspicuum, et antequam imbuerentur in conspicuum, et antequam imbuerentur in fide Christi, notus omnibus gentibus Deus. In hoc autem quod non est injuriis suis cum diis falsis colendus, notus in Judaehristi, per quem tollit peccatum mundi, hoc nomen ejus prius occultum omnibus, nunc manifestavit eis quos dedit ei Pater ipse de mundo. Sed quomodo manifestavit, si nondum venit hora de qua superius dixerat, quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis ? An vero annuntiatio manifesta putabitur in proverbiis? Cur ergo dictum est, Palam annuntiabo vobis, nisi quia in proverbiis non est palam? quod autem non in proverbiis occultatur, sed verbis manifestatur, procul dubio palam dicitur. Quomodo ergo manifestavit quod nondum palam dixit? Proinde sic intelligendum est, pro tempore futuro praeteritum positum, quemadmodum illud, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : quod nondum
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus: quid de illis a quib tuncꝰ
audiebatur. discipłis suis dicat Mani¬
festaui nomen tuum hominib: quos
dedisti michi: Non ergo nouerant dĩ
nomen cum essent uidei : &e ubi est
qđ legitur : notus in uidea ds̃ in
isrł magnum nomen ei us: Ergo mani-¬
festaui nomen tuũ hominib: istis quos
dedisti michi de. mundo. qui me hȩc¬
audunt dicentem : non illud nomen
tuum quo uocaris ds̃: sed illud quo
uocaris pat̃ m̃i Qđ nom̃ manifestari
sine ipsius filii manifestatione non posset:
am om̃ib gentib ante quam in xp̃m cre-¬
derent. non om̃imodo potuit esse hoc
nomen ignotum: Hȩc est enim uera eiꝰ¬
uis diuinitatis: ut creaturȩ rationali
iam ratione utenti. non om̃ino ac peni-¬
tus possit abscondi Exceptis enim pau-¬
cis in quib natura nimiũ depͣuata est:
uni uersũ genus humanum dm̃ mun-¬
di huiꝰ fatetur auctorem In hoc ergo
qđ fecit hunc mundum gelo terraq

Expanded text:
videamus quid de illis a quibus tunc videamus quid de illis a quibus tunc audiebatur discipulis suis dicat: Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi. Non ergo noverant Dei nomen, cum essent Judaei? et ubi est, quod legitur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem, non illud nomen tuum, quo vocaris Deus, sed illud quo vocaris Pater meus, quod nomen manifestari sine ipsius Filii manifestatione non posset. am omnibus gentibus antequam in Christum crederent, non omni modo esse potuit hoc nomen ignotum. Haec est enim vis verae divinitatis, ut creaturae rationali jam ratione utenti, non omnino ac penitus possit abscondi. Exceptis enim paucis in quibus natura nimium depravata est, universum genus humanum Deum mundi hujus fatetur auctorem. In hoc ergo quod fecit hunc mundum coelo terraque
Abbreviated transcription (Latin):
quam mundus esset apud te: om̃s
suos uolebat intelligi quib notum
faciendo patrem clarificat eũ: Cum
enim dixisset ut filius tuus clarifi.¬
cet te: mox quemad modũ id fieret
demonstrauit dicens Sicut declisti
ei potestatem om̃is carnis: ut om̃e
qđ dedisti ei det eis uitam ȩternam:
Hȩc est autem uita eterna: ut cognos.¬
tant te solũ uerum dm̃ & quẽ misis¬
tu ab̃m xp̃m Non enim potest cogni¬
tione hominum clarificari pater:
nisi ce ille cognoscatur ꝑ quẽ clari¬
ficatur id est ꝑ quẽ popłis inno¬
tescit Hȩc est clarificatio patris:
quȩ non circa solos illos apłos facta
est sed cirea om̃s homines fit. quib
sus menbris capud est xp̃s Neq enĩ
de solis apłis potest intelligi: sicut de¬
disti ei potestatem om̃is carnis. ut
om̃e qđ dedisti ei det eis uitam ȩt̃nã.:
sed utiq de om̃ib quib in eum creden¬
tib uita ȩterna donatur lam nunc gͦ

Expanded text:
quam mundus esset, apud te, omnes quam mundus esset, apud te, omnes suos volebat intelligi, quibus notum faciendo Patrem, clarificat eum. Cum enim dixisset: Ut Filius tuus clarificet te, mox quemadmodum id fieret demonstravit, dicens: Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeteec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum. Non enim potest cognitione hominum clarificari Pater, nisi et ille cognoscatur, per quem clarificatur, id est, per quem populis innotescit. Haec est clarificatio Patris, quae non circa solos illos apostolos facta est, sed circa omnes homines fit, quibus suis membris caput est Christus. Neque enim de solis apostolis potest intelligi: Sicut dedisti eis potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam aeternam, sed utique de omnibus quibus in eum credentibus vita aeterna donatur. Jam nunc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mundo usq in consũmationem
scłi Non itaq recte intelliguntur
de quib dixerat. cũ essem cum eis
ego seruabam os nisi hi quos in se
credentes seruare iam ceperat p̾sen-¬
tia corporali: & quos relicturus erat
absentia corporali : ut eoscũ patre
seruaret presentia sp̃ituali Post
uero ad uingit & ceteros suos ubi di¬
cit. Non ꝓ his autem rogo tantum:
sed & ꝓ eis qui credituri sunt ꝑuer¬
bũ eoꝵs in me Libi manifestius osten¬
ditur: qđ non de om̃ib ad eũ ꝑti¬
nentib superius loqueretur. ab eo
loco ubi ait. manifestaui nomen tuũ
hominib: quos dedisti michi: sed de
his tantũ qui eum cumlla diceret
audiebant. Ab illo itaq orationis eius
exordio. ubi subleuatis oculis in cęlũ
dixit. pat̾. uenit hora. clarifica filiũ
tuum ut filius tuus clarificet te.
usq ad illud qđ paulo post ait: et
nunc clarifica me tu pater apud te¬
met ipsum. claritate quã habui priꝰ¬

Expanded text:
hoc mundo usque in consummationemhoc mundo usque in consummationem non utique recte intelliguntur de quibus dixerit: Cum essem cum eis, ego servabam eos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia corporali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt bum eorum; ubi manifestius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi, sed de his tantum qui cum eum illa diceret audiebant. Ab ipso itaque orationis ejus exordio, ubi, sublevatis oculis in coelum dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te, usque ad illud quod paulo post ait: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, claritate quam habui ante
Abbreviated transcription (Latin):
uere quia ate exiui. & credider̃ quia
tu me misisti Quamquam & hȩc om̃a
specie ꝑfecta: cum adhuc essent fu.¬
tura. Sed ut de his solis quos tunc ha¬
bebat discipłis hec loqui intelliga¬
tur: illud magis urget qđ paulo pꝰ
ait Cũ essẽ cũ eis: ego seruabam eos
in nomine tuo Quos dedisti michi
custodiui: & nemo ex his periit. nisi¬
filius ꝑditionis: ut scriptura imple¬
atur. ludã significans qui tradidit
eum: Ex isto quippe duodenario
Unde manifestum est. eũ de corporali
sua dixisse presentia cum essem cum
eis ego seruabam eos: ueluti iam cum
eis p̾sentia ea non esset: Eo modo enĩ
significare uoluit ascensionem suam
mox futuram : de qua dixit. nunc aut̃
ad te uenio iturus utiq ad dexterã
patris: unde uenturꝰ est ad uiuos &
mortuos uidicandos presentia itidẽ
corporali : scđm fidĩ regulam. sanãq
doctrinã: Nam presentia sp̃uali cũ
eis erat utiq futurus post ascensio¬
nem suam: &e cum tota eccła sua in

Expanded text:
crediderunt quia tu me misisti. Quanquam et haec omnia spe jam perfecta, cum adhuc essent futura: sed ut de his solis quos tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget quod paulo post ait, Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo: quos dedisti mihi custodivi, filius perditionis, ut Scriptura impleatur. Judam significans, qui tradidit eum. Ex isto quippe duodenario Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia: Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesentia non esset. Eo modo enim significare voluit ascensionem suam mox futuram, de qua dixit: Nunc autem ad te venio, iturus utique ad dexteram Patris, unde venturus est vivos et mortuos judicare, praesentia itidem corporali secundum fidei regulam sanamque doctrinam; nam praesentia spirituali cum eis erat utique futurus post ascensionem suam, et cum tota Ecclesia sua in