comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
resus citca mortui diuinare & ad inter¬
rogata respondere Nic ronenim
grec̃ mortuos mancia diuinationon¬
cupatur. ad quos scitandos cadaueri
sanguis adicitur namamaredemo¬
nes sanguineindicunt Idcoq quo¬
tiens nigromantia fit cruoraquae
misc&ur utcolore sanguinis facci¬
lius prouocarentur idromancũ ab
aquadicti. ẽ enim id romantia in a¬
que inspectione umbras demonũ
in uocare & imagines uel ludifiattones
corumui dere iͥbi qͦue abcis aliquaaudire
ubi cidhibico sanguinceamin ferros per¬
hibent sciscitari
Quod genus diuinationis apersis fertur
adlatũ uarrodicitdiuinationis quatuor¬
eẽ genera terrãaquã aerẽ ignem hinc
hominib: futura comecant Duost
enimgenera diuinationis ars & furori
incantatores dicti sunt quirem uerbis ꝑ¬
agunt arioliuocatia propter quodeir¬
ca ane sidolorum nefarias preces
emittunt & funestas a crificiaa offerunt
his quaecdebritatib: demoniũ respon¬
sa accipiuntariis pices nuncupa¬
ti quasi hontrũ inspectores. dies enĩ&

Expanded text:
uscitati mortui divinare, et ad interrogata respondere. Ηεκρὸς enim Graece mortuus, μαντεία divinatio nuncupatur: ad quos sciscitandos cadaveri sanguis adicitur. Nam amare daemones sanguinem dicitur. Ideoque quotiens necromantia fit, cruor aqua miscitur, ut cruore sanguinis facilius provocentur. Hydromantii ab aqua dicti. Est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines vel ludificationes eorum videre, ibique ab eis aliqua audire, ubi adhibito sanguine etiam inferos perhibentur sciscitari. Quod genus divinationis a Persis fertur adlatuesse genera, terram, aquam, aerem, et ignem. Hinc hominibus futura conjectant. Duo autem sunt genera divinationis, ars et furor. Incantatores vero dicti sunt, qui artem verbis peragunt. Arioli vocati sunt, propter quod circa ares idolorum nefarias preces emittunt, et funesta sacrificia offerunt: hisque celebritatibus, daemonum responsa accipiunt. Aruspices nuncupati, quasi horarum inspectores. Dies enim et
Abbreviated transcription (Latin):
sidor  anumissus dicitur quasi manus emis¬
sus apuduet eresenim quotiens manu
mitebant alcipapercursos arcum¬
agebant & liberos confirmabant un¬
deet manumif sidicti eoquod manuemit¬
terentur

Expanded text:
s. Manumissus dicitur quasi manu emissus. Apud veteres enim quotiens manu mittebant, alapa percussos circumagebant, et liberos confirmabant; unde et manumissi dicti, eo quod manu mitterentur
Abbreviated transcription (Latin):
đm alus ẽ arbornauis quauela susti¬
nentur malus autemdictus quia ha¬
b& instar malȩin summitate uelqr
qua si quibus dã malleolis lignei uela
cingitur. quorum uo lubi litaite iđafa¬
cilius deuant᷑.

Expanded text:
Malus est arbor navis, qua vela sustinentur. Malus autem dictus, quia habet instar mali in summitate, vel quia, quasi quibusdam malleolis ligneis cingitur, quorum volubilitate vela facilius elevantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Male sunt eminentes suboculis parte ãd
ꝓtectionẽ corum sub posicie uocatȩ autẽ
male si ue quodinfraoculos prominent in
rotunditeaẽ quȩ greci mella appellant
siue quod sint supermaxillas¬
maxillȩ¬

Expanded text:
Malae sunt eminentes sub oculis partes ad protectionem eorum suppositae. Vocatae autem malae, sive quod infra oculos promineant in rotunditatem, quae Graeci μῆλα appellant, sive quod sint super maxillasMaxill
Abbreviated transcription (Latin):
Manipulus ducentorum ẽmilitũ mani¬
Apuli autem sunt milites siue quibellum
primqma nuincipidiant. siuȩ quod antequã
signa es sent manipulos sibudẽ fasciculos
scipulare ueł trbealicuius prosignis faci¬
ebanta quo signo manipula resmilites
nipulos

Expanded text:
Manipulus ducentorum est militum. Manipuli autem dicti sunt milites, sive quia bellum primo manu incipiebant, sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, id est fasciculos stipulae vel herbae alicuius pro signis faciebant, a quo signo manipulares milites niplos
Abbreviated transcription (Latin):
Maleum promentorium graciae quod: co¬
intrat mare&. permilia quinquagin¬
ta protenditur ubiunda ita sa eua ẽ . ut
persenauigantes uidectur. hocutẽ
ꝓmenturium a maleorege argiuoꝵ
nomen accepitnlui dua¬

Expanded text:
Maleum promuntorium Graeciae, quod intrat mare, et per milia quinquaginta protenditur; ubi unda ita saeva est ut persequi navigantes videatur. Hoc autem promuntorium a Maleo rege Argivorum nomen accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
mo alamatiana ͫ alo couocatuunde priuss
ciduectũ ẽ nam multe arbores nomina exͣ
ri soleat ostenditdi
Maluuquiduua Nomen sumpsit aboppi¬
do quodẽ in insula cr& adequ& grecidice¬
resolent urbem cretensium matrem cido¬
niã excuius pomo cidonit᷑um conficitur. fit
quoque exea & uinum quo languentium
desideria falluntur nams pecȩ etgustu
& odorecuiuf lib& uimi ueterisi maginem
repraesentat

Expanded text:
Mala Matiana a loco vocata unde prius advecta sunt. Nam multae arbores nomina ex pri soleat ostendit. Mala Cydonia nomen sumpsit ab oppido qui est in insula Creta; de qua Graeci dicere solent urbium Cretensium matrem Cydoniam; ex cuius pomo cydonitum conficitur. Fit quoque ex ea et vinum quo languentium desideria falluntur: nam specie et gustu et odore cuiuslibet vini veteris imaginem repraesentat
Abbreviated transcription (Latin):
m anes dũos mortuorum dicunt pagtom
quorum potes catem incerlunam &tra
as serunt a quibus & manedicum oisti¬
ncant perauras. siuequia mitessunt
inmanibus contnarionominc hoc appel¬
lantur. Apuleius autem ait cos
cata antifra sindicimanes hocesẽ mi¬
tes ac modestos cumsiniterribiles &m
manes ut parca sic um enidor¬

Expanded text:
Manes deos mortuorum dicunt, quorum potestatem inter lunam et terram asserunt: a quibus et mane dictum existinant per auras, sive quia mites sunt immanibus, contrario nomine hoc appellantur. Apuleius autem ait eos cata antiphrasin dici manes, hoc est, mites ac modestos, cum sint terribiles et immanes, ut Parcas, ut E
Abbreviated transcription (Latin):
quod quida cunde mag& em lapide tenuerit
subucise argenteo. ferrumque superar¬
gentum posuerunt. de in desicut subter¬
sim de super mouebatur atq: argento me¬
dionihilq: patiente concitatifsimocur su
acrecursuin fra lapis ab homine sũ pra
ferrum rapiebatur a lapide. undefactũ ẽ¬
Quando aut̃ iuxta eum ponitur adamans
non rapitferrum & sũ amrapuerat utei
appiquauerit mox remittinẽ. quippe &

Expanded text:
quod quidam eumdem magnetem lapidem tenuerit quod quidam eumdem magnetem lapidem tenuerit sub vase argenteo, ferrumque super argentum posuerit, deferrum desuper mouebatur, adque argento medio nihilque patiente concitatissimo cursu ac recursu infra lapis ab homine, supra ferrum rapiebatur a lapide. Dixi Quando iuxta eum ponitur adamans, non rapit femlID. et si iam rapuerat, ut ei propinquauerit, mox remittit. India
Abbreviated transcription (Latin):
bilem ferriet̃ raptorem quodinquid beatis¬
in horruit . quipp&c ernebant a lapideferre¬
um anulum raptum atq: suspensum deinde
tam qua ferro quod rapueratuimdediss&
sua i commune qiue feciss& &idemanu¬
lus altri ad motus est eundem qua esus pen¬
dit. atqueutilli priori lapidi sicalter anu¬
lus priori anulo cohȩrebat. accessit eodẽ
mod ocercius accessitetquartus iam que sibi
ꝑ mutua circulis nexis non inplicatorum in¬
trinsccus sed inͦ trinsecus adhȩrentium qua¬
sicatena pependerat.¬
da MACnes lapisindicus abinuent ar quocattis
fuit autem in india primum reppertus da¬
uis crepitarum baculiq dictetrunt cospiid
hȩrens cum armenta ide magnes pascerce
postea & passiminuentus .ẽ dutẽ colore feru¬
gincus sed probaturcum ferro adiunctus
eius fecerit raptum nam adeo ad prehen¬
d& ferrum ut catenam faciat Anulorum unt
dectrum uulgus ferrum uiuum appellatdi¬
quorem quoq: uitriut ferrum trahercdredit᷑
cuius tantauis c̃ utre festbcatis simus aug̃st

Expanded text:
bilem ferri esse raptorem; quod inhorrui. Quippe cernebam a lapide ferreum anulum raptum adque suspensum; deinde tamquam ferro, quod rapuerat, uim dedisset suam communemque fecisset, idem anulus alteri admotus est eundemque suspendit, adque ut ille prior lapidi, sic alter anulus priori anulo cohaerebat; accessit eodem modo tertius, accessit et quartus; iamque sibi per mutua circulis nexis non inplicatorum intrinsecus, sed extrinsecus adhaerentium quasi catena pependerat Magnes lapis Indicus ab inventore vocatus. Fuit autem in India primum repertus, clavis crepidarum baculique cuspide haerens, cum armenta idem Magnes pasceret; postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adiunctus eius fecerit raptum. Nam adeo adprehendit ferrum ut catenam faciat anulorum: unde et cum vulgus ferrum vivum appellat. Liquorem quoque vitri ut ferrum trahere creditur; cuius tanta vis est, ut refert beatissimus August
Abbreviated transcription (Latin):
ra si credere fascst& dephitoniss aut ꝓ¬
ph&ca samuh&lis animam demn ferniab
secredamus & non aliquam fafitti sma¬
ticam inͥlusionemsatanȩ fallatia factã
Prudentiis quoq: demercuriosicait. Tra
uirge in lucereuocasse animas. astalias dã¬
nafseneci & post paululum adiecit mur¬
mure nani magi cotenues excirefiguras. at¬
q: scpulchrales scire incantare fauillas.
utait in dems polidrcalios ars noxia nou¬

Expanded text:
ra, si credere fas est, de Pythonissa, ut pra, si credere fas est, de Pythonissa, ut prophetae Samuelis animam de inferni abse credamus, et non aliquam phantasmaticam inlusionem Satanae fallacia factam? Prudentius quoque de Mercurio sic ait 1 virgae in lucem revocasse animas, ast alios damnasse neci. Et post paululum adiecit: Murmure nam magico tenues excire figuras, atque sepulchrales scite incantare favillas. Vita itidem spoliare alios ars noxia no
Abbreviated transcription (Latin):
pos sint uicitoribus unde eͥtiumentit illi conuer¬
terentur & necessaria queq portarent. p̃¬
que perfunta opera itcrumads gedirent
nectamen in cis mentẽ ficribestulens sed ra¬
tionalem humanã qlies eruari sicutapuleius
humano animo permanente a sinsficr&¬
quida &iam nomine prestantiu patri
suo coneigisse indicauit ut utueneium il¬
lũdpercascum indomo suci sumcr& &ia¬
cer& in lectosuo qua sid ormiens t̃ameiul:¬
lomodo poterat excitari
Post aliquõs auitm̃ dies cũ uelut euiglas¬
se dicebant & quasi somnia narras equȩ
passus c̃ caballum sesalic& ftitu atq: ho¬
nera interalidiumenta deportafsenili:¬
pertũẽ. quȩ tamenei sua somnia uidebintꝰ
que magius artib: excllebato¬
H accinquid secarminib promitat sol¬
uerementes qua sudl& ast aliis dura sin
mittere curas sis terȩaquã fluntunis & uer¬
tere siderar&ro: Nocturnos quc eici&
manes mugipe uidebis subpadib: terrã
& descendere montibus ornos: Quid plu¬

Expanded text:
iumenta ilico uerterentur et necessaria quaeque portarent poque perfuncta opera iterum ad se redirent; nec tamen in eis mentem fieri bestialem, sed rationalem humanamque seruari. sicut Apuleiushumano animo permanente asinus fierquidam nomine Praestantius patri suo contigisse indicabat, ut uenenum illud per caseum in domo sua sumeret et iaceret in lecto suo quasi dormiens, qui tamen nullo modo poterat excitari. Post aliquot autem dies eum uelut euigilasse dicebat et quasi somnia narrasse quae passus est, caballum se scilicet factum annonam inter alia iumenta baiulasse milinpertum est; quae tamen ei sua somnia uidebantur. que magicis artibus excellebat ait: Hec se carminibus promittit solvere mentes Quas mittere curas; sistere aquam fluminis, et vertere sidera retro; nocturnosque ciet manes; mugire videbis sub pedibus terram, et descendere montibus ornos.' Quid plu
Abbreviated transcription (Latin):
M ancipiumẽ quicquid manucapi subdi¬
que potestut homo equusouis. haccenĩ
animalia statimut nata sunt mancipiũ
mero sunt tunc uidentur: mancipium et̃
quando capi. siued omaricoeperint

Expanded text:
Mancipium est quicquid manu capi subque potest, ut homo, equus, ovis. Hac enim animalia statim ut nata sunt, mancipium mero sunt, tunc videntur mancipium esse, quando capi, sive domari coeperint
Abbreviated transcription (Latin):
Quiuilgo Malefia obfacin orũ magni¬
tud inẽ noncupantur hi& clementa c̃¬
cuciantꝰturbant mentes hominũ. hac
sincullo uenenidus tuuiolentia tantũ
carminis interimunt. Vnde& luca¬
nus mensaustinulla sanie polluta
ueneni incantata periit Demonib:
q: suos perimat malis artibus inimicos
h &iamsangumeutuntur & uictimis
& sepeconungunt corporamortuorũ¬

Expanded text:
qui vulgo malefici, ob facinorum magnitudinem nuncupantur. Hi elementa convertunt, turbant mentes hominum, ac sine ullo veneni haustu violentia tantum carminis interimunt. Unde et Lucanus: Mens hausti nulla sanie polluta veneni Incantata perit. PHARS. lique suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine utuntur et victimis, et saepe contingunt corpora mortuoru
Abbreviated transcription (Latin):
iiđ Malum punicumdici eoquod expunica
regione sitgenus cius tranflatum.
idẽ & malum granatum eo quod intra
corticis pocunditatem. granorum
contineit. multitudinem
res malorum a grocis appellatisunt
quitinas latini caducum uocant
Agrestium aut̃ maloꝵ flores greciba¬
laustion appellauerunt. quorum alii
albi aliipurporei. alii rosei. repo
cibo corporanrã nutriris edeo. sico¬
poͥnantur utendum utinedicare po¬
tius non alere uideatur
Malũ persicum cuius breuis aadniodũ
uita concessa ẽ trium gencrum fentur esse
malum dupliciter appellatur. unum qđ
bomo facit alterum quod patitur quod
tuncplenũ ẽ cum e pr&eritun ẽ & in
pendit ut sit& dolus & m&us

Expanded text:
 Malum Punicum dici eo quod ex Punica regione sit genus eius translatum. Idem et malogranatum, eo quod intra corticis rotunditatem granorum contineat multitudinem. generis. Flores malorum a Graecis appellati sunt κύτινος; Latini caducum vocant. Agrestium autem malorum flores Graeci βαλαύστιον appellaverunt; quorum alii albi, alii purpurei, alii rosei repericibo corpora nostra nutriri, snantur utendum ut medicare potius, non alere videatur.a Malum Persicum, cuius brevis admodum vita concessa est, trium generum fertur esse1. Dupliciter malum appellatur: unum quod homo facit, alterum quod patitur. Quod tunc plenum est, cum et praeteritum est, et impendet, ut sit et dolor et metus
Abbreviated transcription (Latin):
DEMAGIS: MAcoruo
Primus soroas tres rex. bactrianorũ
fuit quemninus rex assiriorum prae¬
lio interfecit De quo arestoriles scribit
quod uicies centummilia uersuum ab ipso
conditam indicus uoluminum eius dedarer
hanc artem multa posescła de mocritusam¬
plicunit quondo & yppocnites medicne
discipline effloruita ppud afsirio sant̃
magiccartes copiosȩ sunt testanteluca¬
no quis noscere fibr& factaque ãquis pro¬
dat aues quis fulgor acceliscrua
& assiria scrut&ur sidera cura
taque hȩcucinitas magicrum artiũ &¬
extnrditionc angdorum malorum in
toto terrarum orbeplurimis scłi ualu
it perquandam scientiã futurorũma
lorust infernorum & uoctitiones corum
inuenta sunt auspitia. augurationes. &
ips ciquedicunt᷑ oracula & nigromantia :
Necmnirũ demagnorum praestrigus quo¬
rum intintum prodigre maleficiorum artes
ut &iã morsi simillisumꝰ signis restitissent
uertentes uirgas in drcicones aquas in sangui
& desacrificio quod arcades deo suo licco im¬

Expanded text:
De magis. Magorum primus Zoroastes, rex Bactrianorum, quem nimis Ninus, rex Assyriorum, praelio interfecit. De quo Aristoteles scribit, quod vicies centum millia versuum ab ipso condita indiciis voluminum ejus declarentur. Hanc artem post multa saecula Democritus ampliavit, quando et Hippocrates medicinae disciplina effloruit. Apud Assyrios autem magicae artes copiosae sunt, testante Lucano: . . . . . Quis noscere fibra Fata queat? quis prodat aves aut fulgura coeli Servet et Assyria scrutetur sidera cura. Itaque haec vanitas magicarum artium ex traditione angelorum malorum in toto territ, per quamdam scientiam futurorum et infernorum, et per inventiones eorum inventa sunt aruspicia, augurationes, et ipsa quae dicuntur oracula, et necromantia: nec mirum, de magorum praestigiis: quorum intantum prodiere maleficiorum artes, ut etiam Moysi simillimis signis resisterent, vertentes virgas in dracones, aquas in sanguinet de sacrificio, quod Arcades Deo suo Lycco im
Abbreviated transcription (Latin):
mallcolus c̃nouellus palmesinatus. e¬
prioris anniflagello cognominatuquȩ
obsimilitudinemre quod inca parte
quadeciditur ex ueteris armento ꝓ¬
minens utrumq mallei speaẽ ten&¬

Expanded text:
Malleolus est novellus palmes innatus prioris anni flagello, cognominatusque ob similitudinem rei, quod in ea parte qua deciditur ex veteri sarmento prominens utrimque mallei specie
Abbreviated transcription (Latin):
Mactus magis acctus gloriaiȩ etc̃nom̃
tractum a sacris quotiens enimtis aut uinũ
superuictimam findebatur dicebant mac¬
tus ẽ. tciurus uino uł tͥure. hocẽ tumulata
.ẽ. ostia etmagis aucta

Expanded text:
Mactus, magis auctus gloria; et est nomen tractum a sacris. Quotiens enim tus aut vinum super victimam fundebatur dicebant: 'Mactus est taurus vino vel ture'; hoc est cumulata est hostia et magis aucta.
Abbreviated transcription (Latin):
haecuel fedsci sunt. ueltã inusitata : ut merito
demones aliquidopentri secundumnaturt
iudicia occulta sunt multa iniustitidnul¬
la nesan edemones natures creant. si ali
dem ulla rationȩ credendumẽ demonũ¬
I arteuel potestate in membra & liniam̃ta
lutueluti corponitũ in alicuius animalis ef¬
figiae appareatsensib: alienis ttilis qͣue
&iam sibupse homouideatꝰ sic̾ talis sibi
uideripossit in somnis & portecrehoncra
Quchonera si uera sunt corporaa dȩ mo
partim uera honerant corpora partĩ
iumtorum fals cicernaentib:¬

Expanded text:
Haec uel falsa sunt uel tam inusitata, ut merito daemones aliquid operari secundum naturae iudicia occulta sunt multa, iniusta nulla. Nec sane daemones naturas creant, si aliqdem ulla ratione crediderim daemonum arte uel potestate in membra et liniamenta lud ueluti corporatum in alicuius animalis effigie appareat sensibus alienis talisque etiam sibi esse homo uideatur, sicut talis sibi uideri posset in somnis, et portare onera; quae onera si uera sunt corpora, portantbus, partim uera onerum corpora, partim iumentorum falsa cernentib
Abbreviated transcription (Latin):
M agnus annus dicitur quando o mũ
sidera c&eristemporib numeris que con¬
pl&is ad suum locum uł ordinem reuertun᷑
quem annum antiqui quiundeuuicesi simo: an¬
nifiniriuł adimpleri dixerunt

Expanded text:
 Annus magnus dicitur, quo omnia sidera certis temporibus, numerisque completis, ad suum locum vel ordinem 12 revertuntur. Quem annum antiqui sexcentesimo anno finiri, vel adimpleri dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
simum exterum alii secunda ꝓ¬
secta cornutus. quicquid indatitur
dẽ quicquid distraicur¬
plut. Magnalia innullo autorelegitur quiat
uerbumnimis uilis simumnisi forte inali¬
quib: antiquis

Expanded text:
simum extum vel secundum prosectum; Cornutus ‘quicquid mactatur vel quicquid distrahitur. Magnalia in nullo auctore leguntur, quia est uerbum nimis uilissimum, nisi forte in aliquibus antiquis
Abbreviated transcription (Latin):
Nagalia numidarum a grestium oblon¬
gaincuruis lateribus tecta qua sinaumca¬
rinae sunt si ue rotunda imodum furno¬
rum & magaliadicta quasimagaria quia
magarpunicinouam uillamdicunt una
litera cominutata Vy proma gagibo

Expanded text:
ificia Numidarum agrestium oblonga, incurvis lateribus tecta, quasi navium carinae sunt, sive rotunda in modum furnorum. Et magalia dicta quasi magaria, quia 'magar' Punici novam villam dicunt, una littera commutata L pro R,
Abbreviated transcription (Latin):
machedonia hab& aboriente cgeummare.
aboreã rhaccã ab curo eubo eam &
madiedonicum sinum a ineridie acha¬
iam. a faboniomonae sacro cheraumȩ
mnangustus adriaticisinus quimontes
sunt contraepuleam atq: brundisiũ
aboccasudal matia. acirciod ardaniã
a septentrione mesiam.
ematie nominata erat. sed macedo
deu calionis maternis nepos postqua
ibiaccepit prinapatum mut aiuit uo¬
cabulummn achedoniã qlȩ a suonomine¬
inedixit. estautem confinis aborien¬
te ogeo maria meridiȩ achais oboca¬
sudab maciȩ. a septentrione mesiȩ. pa¬
tria alexandrimagni & regio aure¬
is uenis argenteis Qucobenna lapide
quȩ pcaniten uocant : istagignit. mon¬
solrmpus ineciẽ qui in excellentiuer¬
tice tantus attollitur utinconine
eius na nubes necuenti sentiantur ÷
Machedones a nomine emationis rẽ¬
gis ante emati noncupati sunt: postea
machedones dicti amachedoncrege
deucalionis materniͦ nepote

Expanded text:
MACEDONIA habet ab oriente Aegaeum mare, a borea Thraciam, ab euro Euboeam et Macedonicum sinum, a meridie Achaiam, a fauonio montes Acrocerauniae in angustiis Hadriatici sinus, qui montes sunt contra Apuliam atque Brundisium, ab occasu Dalmatiam, a circio Dardaniam, a septentrione Moesiam. Emathiae nomen erat, sed Macedo Deucalionis maternus nepos, postquam ibi accepit principatum, mutavit vocabulum, Macedoniamque a suo nomine dixit. Est autem confinis ab Oriente Aegaeo mari, a Meridie Achaiae, ab Occasu Dalmatiae, a Septentrione Moesiae. Patria Alexandri Magni, et regio aureis venis argenteisque opima. Lapidem quem paeantidem vocant ista gignit. MonOlympus in ea est, qui excellenti vertice tantus attollitur, ut in cacumine ejus, nec nubes, nec venti sentiantur. 14. Macedones a nomine Emathionis regis antea Emathii nuncupati sunt; postea Macedones dicti a Macedone rege, Deucalionis materno nepote
Abbreviated transcription (Latin):
filia numae pompilinatus hi curbẽ
inexitu tiberis condidit
quae eiperegrinͦ merces exciper&
os oa li moianur quam abipso site
ostice appellcođur
ueceritestam̃to electi sunt adcus¬
codiam templi
ut non ingreder &ur ciminmun¬
dus in omnire.
Dicti autem ostiarii quod
prtcesint ostuis templi ipsi
enimꝰtenentes clauem omnia in¬
quȩ interbonos & malos
habenes iudicium
fideles recipiunt respuunł
infideles
Ostitium quia exustoe
fitenim exdependendi fuligine
tectorum eiecta acssiduis ig¬
nibus unde et colore cius dem
tincturae flamieus est

Expanded text:
filia Numae Pompilii natus: hic urbem in exitu Tiberis condidit quae et peregrinas merces exciperet et hostem moraretur, quam ab ipso situ Ostiam appellavit. Veteri Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur in eum immundus in omni re. Dicti autem ostiarii: quod praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem, omnia inque inter bonos et malos habentes judicium, fideles recipiunt: respuunt infidelesOsticium, quia ex usto est. Fit enim ex dependenti fuligine tectorum egesta assiduis ignibus, unde et color ejusdem tincturae flammeus est
Abbreviated transcription (Latin):
placidi O ssordicitur quialium odiohabeat
& ẽ nomen generis conmunis
hic& hacc ossor ostixenim dici non
Ossor inimicus abodiodictus sicut
amator abamore & est
generis communis

Expanded text:
 Osor dicitur, qui alium odio habet, et est nomen generis communis, hic et haec osor. Osrix enim dici non Osor, inimicus, ab odio dictus, sicut amator ab amore; et est generis communis
Abbreviated transcription (Latin):
quarũ uniꝰ sicut ex illis sonds. i tatenuis
uirgula alterius .o. pinguis sonus
si cutetplena figura interfigunis. littera¬
rum & apicm ueteres dixerunt. Apicem
& incacumine littere ad ponitur. est enĩ
linea iacens superlittera aequaliterduc¬
ta. figura aute quatota littera scribit᷑¬

Expanded text:
quarum unius sicut exilis sonus est, ita tenuis quarum unius sicut exilis sonus est, ita tenuis virgula, alterius pinguis sonus, sicut et plena figura. Inter figuras literarum et apices, veteres distinxerunt. Apicem sed in cacumine litterae apponitur. Est enim linea iacens super litteram aequaliter ducta. Figura autem, qua tota littera scribit
Abbreviated transcription (Latin):
insedñs & initũ decursum adfinem & fi¬
nis decursum adinitium. Omnes aut̃ litte¬
re apud grecos et uerba componunt &¬
numeros faciunt nam alfa littera a puo
eos uocatur innumeris unu ubiautẽ seri¬
bunt b&a. uocatur duo. ubi scribunt
gamma uocatur in numeris ipsorum tria
ubis cribunt delta uocatur innumeris ipsorũ
quattuor & si communes littere apud eos
innumeros habent. Tat ini autem nu¬
meros ad litteras non conputant sed sola uer¬
figuram demonstrant ut .c. ꝓcentum d
ꝓquingentis .÷ prouno. I ꝓquinqua¬
ginta .t promille .v. proquinq: &
x litteraque & infigura crucẽ signi ficãt
didit carmentis autem dicta quia carmini¬
bus futura canebat. c& erum propriȩuo¬
Nomina luterarũ gentes ex sono propriȩ
linguȩ dederunt nocatis orissonis atq discre¬
tis Na post quaen sanim aduerterunt &
nomina illis & figuras in posucrunt figu¬
ras autẽ partim explacito partim ex sono
luterarum formauerunt utputa .i. & o

Expanded text:
in se Dominus et initii decursum ad finem et fiin se Dominus et initii decursum ad finem et finis decursum ad initium. Omnes autem litterae apud Graecos et verba conponunt et numeros faciunt. Nam Alpha littera apud eos vocatur in numeris unum. Ubi autem scribunt Beta, vocatur duo; ubi scribunt Gamma, vocatur in numeris ipsorum tres; ubi scribunt Delta, vocatur in numeris ipsorum quattuor; et sic omnes litterae apud eos numeros habent. Latini autem numeros ad litteras non conputant, sed sola verfigura demonstrant, ut C pro centum, D pro quingentis, I pro uno, L pro quinquaginta, M pro mille, V pro quinque X littera, quae et figura crucem significat didit. Carmentis autem dicta, quia carminibus futura canebat. Ceterum proprie vom literarum gentes ex sono proprie lingue dederunt, notatis oris sonis atque discretis. Nam postquam eas animadverterunt, et nomina illis et figuras imposuerunt. Figuras autem partim ex placito, partim ex sono literarum formaverunt, utputa i et o
Abbreviated transcription (Latin):
tam quippe & quȩ tidhuc se necuitiis
necuirtutib: dedit: Biuium autem
quod superẽ. ad adolestentia incipit
cuius dextra pars arduaẽ sedad
beat& uitd tendens sinistra facilior
sed abl labemin teritumq: deducens
Dequasic persius ait & tibiquaesamius
deduxitlutera ramos surgentem dex¬
tromons trtuit limite calle. Quin¬
q aute cẽ apud grecos misticcis lite¬
ras prima. U. quac huma nauita
significat de quanunc diximus  sccup
permedium telum iđ mortis signum de
terat&a. tertia tau. figuntm de monstrans
dominicȩ crucis und e& ħ lrcice signumint̃¬
pnr&atur de quadictu ẽ in etechido per
angdum transi permediu hieru scdem &
signat infrontib: uirorum gementium
& dolentium Reliquas uero ducis sum¬
mam & ultima sibiuĩ dicat xp̃s. ipseẽ tnĩ
principium ipscet finis dicens egosum
alfa & .ω concurrentib: enim interse
inuice alsa & c. usq: deuoluitur & rur¬
sus ω ad Afa replicaturutostendene

Expanded text:
tam quippe et quae adhuc se nec vitiis tam quippe et quae adhuc se nec vitiis nec virtutibus dedit. Bivium autem, quod superest, ab adolescentia incipit: cuius dextbeatam vitam tendens; sinistra facilior, sed ad labem, interitumque deducens. De qua sic Persius ait: Et tibi quae Samios deduxit littera ramos, Surgentem dextro monstravit limite callem. 8. Quinque autem esse apud Graecos mysticas litteras. Prima Υ, quae humanam vitam significat, de qua nunc diximus. Secundper medium telum, id est, mortis signum. Detera theta! 9. Tertia T, figuram demonstrans Dominicae crucis: unde, 6 et Hebraice SIGNUM interpretatur; de qua dictum est, in Ezechiele, angelo: Transi per mediam Jerusalem, et signa thau in frontes virorum gementium, et dolentium. Reliquas vero duas, summam, et ultimam sibi vindicat Christus. Ipse enim principium, ipse finis, dicens: Ego sum alpha et ω: concurrentibus enim in se invicem alpha ad ω usque devolvitur, et rursus ω ad alpha rep
Abbreviated transcription (Latin):
s reciuero uigintiquattuor. Latini
aut̃ẽ inter utnemq: lingua progre¬
dientes uigintitria elementahabent
hebreorum litents alege coepisse per
mor sẽs rrorum aut̃ & caldcorum per
abrabam. undeeicum hebrtis & nu¬
mero & sono concordant solis canate¬
ribus discrepant. Egrptiorum lit¬
tents. Ysis regina machis filia degre¬
cidueniens in egrptum repperit. & e¬
grptiis tradidit. apud egrptios aut̃
alias habuis selitteras s acerdotes ali¬
as uulgus sacerdotales Nepac
TIΑΝΑΔΕΥΜΟC. uulgares Gre¬
carum literarum usum primistni¬
ces inuenerunt unde & lucanus se¬
nices primimagnis si creditur ausi
mansura rudib: uocem signare figu¬
ris. Hinc ẽ quod & feniceo colore
librorum capitas cribuntur quia ab
ipsis littere initium haburunt
Cathinus a genoris filius graccis literas
tres adiecit NXC. postquem
us ad exemplum uitȩ humanȩ f̃pri¬
mus formauittuius uirgula subteri¬
or primama&atẽ significat incer

Expanded text:
; Graeci vero viginti quattuor. Latini ; Graeci vero viginti quattuor. Latini enim inter utramque linguam progredientes viginti tria elementa habent. Hebraeorum litteras a Lege coepisse per Moysen: Syrorum autem et Chaldaeorum per Abraham. Unde et cum Hebraeis et numero et sono concordant, solis characteribus discrepant. Aegyptiorum litteras Isis regina, Inachis filia, de Graecia veniens in Aegyptum, repperit et Aegyptiis tradidit. Apud Aegyptios autem alias habuisse litteras sacerdotes, alias vulgus; sacerdotales ἱερὰς, πανδήμους vulgares. Graecarum litterarum usum primi Phoenices invenerunt. Unde et Lucanus: Phenices primis famasi creditur ausi. Mansuram rudibus vocem signare figuris. Hinc est, quod et pheniceo colore librorum capita scribuntur, quia ab ipsis litere initium habueruntCadmus Agenoris filius, grecas literas tres adiecit, η, χ, ω. Post quem us ad exemplum vite humane primus formavit, cuius virgula subterior primam, etatem signi
Abbreviated transcription (Latin):
.s.s. ponebant ut hilarissat prohilaritat.
scribebant᷑ primordia grammatice artis
literȩ communes existunt quas librarii
calculatores sequuntur. quarum disciplina
uelut queda grammatice artis in fancia ẽ.
undcettam uarro litterationem uocat Lit¬
tereautẽ sunt in dices rerum signa uerborũ
quib: tantauis ẽ ut nobis dicta absentũ si ne
uoce loquantur. Uerbaenim ꝑoculos
non peraures introducunt usus litterarũ
reppertus propter memoriam uariarii¬
rerum namn cobliuione fugiant litteris
alligantur Intanta enimrerumuari&a¬
te nec disciaudiendo potenin tomnia nec
enim prius dictu est aleph. deinde ex simili¬
enuntiatione apud grecos tnactum est
al fa. deinde apud latinos. A. trenslator
enim exsimilis ono alterius linguȩ luttera
condidit ut nossepossimus lingua
hȩbraica omnium linguarum & litte¬
rarum eẽ matre sed hebreiuiginti
duo elementa littentrum secundum
ueteris testumenti libro sutuntur¬

Expanded text:
s S ponebant, ut 'hilarissat'; pro Y vero I s S ponebant, ut 'hilarissat'; pro Y vero I ibus. Primordia grammaticae artis litterae communes existunt, quas librarii et calculatores sequuntur. Quarum disciplina velut quaedam grammaticae artis infantia est; unde et eam Varro litterationem vocat. Litterae autem sunt indices rerum, signa verborum, quibus tanta vis est, ut nobis dicta absentium sine voce loquantur. Verba enim per oculos non per aures introducunt. Usus litterarum repertus propter memoriam rerum. Nam ne oblivione fugiant, litteris alligantur. In tanta enim rerum varietate nec disci audiendo poterant omnia, nenim prius dictuenuntiatione apud Graecos tractum est alpha, inde apud Latinos A. Translator enim ex simili sono alterius linguae litteram condidit, ut nosse possimus linguam Hebraicam omnium linguarum et litterarum esse matrem. Sed Hebraei viginti duo elementa litterarum secundum Veteris Testamenti libros utuntur
Abbreviated transcription (Latin):
piratio putatur eẽ non licteraq̃ ꝓ
indẽas pirationis notadicitur quiađ
uocemeleuat. Aspiratio enimẽ so¬
nus huberius leuatus. cuius contra¬
ria est prosodia sonus aequalit̃ flexus
Rlitteram salustius ludim agister
prius latinis adiecit. ut in sono discri¬
men faccr&. duarum litterarum.
.C. & q. quacid co s uperuacua dicitur
quia exceptis. Nł superflua iudicatur.
perc. enimuniuers a exprimimus .o
uacua ẽ. uocata quia per .C. cuncta uere¬
res scripserunt hanclittertm nec greci
sonant nec hebrei excpti senim latinis
hanc nulla alia linguahab& .x. lute
raus quȩ adaugusti tempus nondum a pd
latinos eratet digne hoc temporex pi
figura striptitatur. Dudumatiteꝓ
ea c. & s. scribebant. unde & duplex
uocatur. quia pro .C. & s. ponitup
hinc & excisdem litteris conpositum nom̃
hab& a grecͥs aut̃ duas litteras mutauit
latinitas .Y. & t. propter nomina scilie&
greca. & hȩ. apud romanosusq ad augst
tempꝰ nonscribebantur. sed prozduas¬

Expanded text:
piratio putatur esse, non littera, quae proinde aspirationis nota dicitur, quia vocem elevat. Aspiratio enim est sonus uberius elatus, cuius contraria est prosodia, sonus aequaliter flexus. K litteram Salvius ludimagister primus Latinis adiecit, ut in sono discrimen faceret duarum litterarum C et Q; quae ideo supervacua dicitur, quia exceptis 'Kalendis' superflua iudicatur: per C enim universa exprimimus. Q ervacua est vocata quia per C cuncta veteres scripserunt. X littera usque resonant, nec Hebraei. Exceptis enim Latinis hanc nulla alia lingua habet. Haera usque ad Augusti tempus nondum apud Latinos erat, et digne hoc tempore, quofigurat, scriptitatur, sed pro ea C et S scribebant, unde et duplex vocatur, quia pro C et S ponitur, unde et ex eisdem litteris conpositum nomen habet. A Graecis autem duas litteras mutuavit Latinitas, Y et Z, propter nomina scilicet Graeca, et haec apud Romanos usque ad Augusti tempus non scribebantur, sed pro Z dua
Abbreviated transcription (Latin):
ergo & terre spacia in orbeterrarũ
multas in sccontinent ꝓuintias sic̃
incorporelocus ẽ : parsuna multa in
sccontinens memba : sicut & domus
rum partes sunt prouintiaesicutinasi a
frigiã. ingallia ricia. & hispania
beica namasia locus c̃prouintia
asiac frigia. troiaregio frigiȩ iliũ
ciuitas troiae.

Expanded text:
et terrae spatia in orbe terrarum multas in se continent provincias, sicut in corpore locus est pars una, multa in se continens membra; sicut et domusrum partes sunt provinciae; sicut in Asia Phrygia, in Gallia Raetia, in Hispania Baetica. Nam Asia locus est, provincia Asiae Phrygia, Troia regio Phrygiae, Ilium civitas Troiae.
Abbreviated transcription (Latin):
iđ a uariae t ate uocum. quod diuer¬
sossonos efficiat liram primum
amercurio inuentã fuisse dicunt
hoc modo cum re grediens nilus in su¬
os meatus uaria in ccipis reliquiss&
animalia Relicca &ia testudo ẽ.
quecu putre facc&ess& etneruicius
remansissent extentuncorium per¬
cussa amercuria sonitum dedit
Ad cuus speoem mercurius lnte fec

Expanded text:
 a varietate vocum, quod diversos sonos efficiat. Lyram primum a Mercurio inventam fuisse dicunt, hoc modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus varia in campis reliquisset animalia, relicta etiam testudo est. Quae cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum dedit; ad cuius speciem Mercurius lyram fec
Abbreviated transcription (Latin):
Limꝰ ẽ cinitus quempublica habebantserui:
& dictus limus quiatransuersas hab& pur¬
puras idestlimas
Limus c̃ucstis que abumbilico usq ad pedes
producitur. hac caute uestis hab& in exere¬
mosuiubi purpuram lima iđ fluxuosam.
undcetnomen accepit Na limum obliquu
dicimꝰ¬

Expanded text:
Limus est cinctus quem publici habebant servi: et dictus limus quia transversas habebat purpuras, id est Limus est vestis, que ab umbilico usque ad pedes producitur: hec autem vestis habet in extremo sui purpuram limam, id est flexuosam, unde et nomen accepit: nam limum obliquum dicim
Abbreviated transcription (Latin):
Libia erprnaica & pentapolis pꝰ egyptũ
in part africȩprima ẽ. hacc incipit aicius¬
cate panti bonia & montibus cathabathmor
in secundo mariusq: ad antsphilenorum
extenditur. posschab&us quȩa doccanum
meridianum gentes libiȩ & hiopum &ga¬
ramantum huncẽ aboriente ꝓ grotu as piterone
marelibicum aboccasusyrtes maiores & tro¬
gloditȩ conna quos in sula calipso est a me¬
ridiae aediopicus occanus¬
acinercurbȩ m& ropoliq̃ ẽ in cius finibus
noncupata. huicin orente egrptiis est
abor casusirtes maiores & rogladite a sep¬
tentriono marelibitum a meridie & hio¬
pia et barbarorum uariachationes & so¬
litud in es in accessibiles q̃ &iam basi liscos
serpentes creat.

Expanded text:
LIBYA CYRENAICA ET PENTAPOLIS post Aegyptum in parte Africae prima est. haec incipit a ciuitate Parethonio et montibus Catabathmon, inde secundo mari usque ad aras Philenorum extenditur. post se habet usque ad oceanum meridianum gentes Libyoaethiopum et Garamantum. huic est ab oriente Aegyptus, a septentrione mare Libycum, ab occasu Syrtes maiores et Trogodytae — contra quos insula Calypso est — a meridie Aethiopicus oceanusa Cyrene urbe metropoli, quae est in eius finibus, nuncupata. Huic ab oriente Aegyptus est, ab occasu Syrtes majores et Troglodytae, a septentrione mare Libycum, a meridie Aethiopia et barbarorum variae nationes et solitudines inaccessibiles, quae etiam basiliscos serpentes creant.
Abbreviated transcription (Latin):
Licia nuncupata quod a boriente adiuncta
ciliciae sint. Nam abortuhab& ciliciam
aboccasu& meridie mart. aseptentrione
citriam : ibiest monsqͥmera qui nocturnis
astib: ignem exaltat sic̃ incilicia & hna¬
Licia sunt quib: staminatelarum ligantꝰ¬
E quasi ligia.

Expanded text:
Lycia nuncupata quod ab oriente adiuncta Ciliciae sit. Nam habet ab ortu Ciliciam, ab occasu et meridie mare, a septentrione Cariam. Ibi est mons Chimaera, qui nocturnis aestibus ignem exhalat: sicLicia sunt quibus stamina ligantur, quasi ligia.
Abbreviated transcription (Latin):
rum ardentium ẽ appellata alucer¬
narum flagnantia. gigniturmm mul¬
tis locis sed probatissima apud in dos
quida eamremissiorẽ carbunculũ
cẽ dixerunt. huius duplex speciessina
q̃ purpura radidt. Altera q̃ coccirubo¬
ri a soleex calefacta autdigitorũ ad tri¬
tu paleas et cartarum fila ad sera pe¬
redicitur sculpturis resistilti acsi
quando sculptaẽ dum signa in primit
quasi quodam anim alimorsũ parit
certȩ remtatben eracius quat tuor

Expanded text:
rdentium est, appellata a lucernarum flagrantia: gignitur in multis locis, sed probatissima apud Indos. Quidam eam remissiorem carbunculum esse dixerunt. Huius duplex facies; una quae purpura radiat, alia quae cocci rubore. A sole excalefacta aut digitorum adtritu paleas et chartarum fila ad se rapere dicitur; sculpturis resistit, ac si quando sculpta est, dum signa inprimit, quasi quodam animali morsu partem cerae retentat. Genera eius quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
Letamen dictum eo quod suonutrimento
la&a faciant germinareddat quear¬
uiapinguia & fecunda.
Lci&aniȩ gͥeconomine appellantur que
latanie dicuntur rogationes interl&a¬
nias autem & ex omologesin hocdiffert
quod ex omolo gesin. prosola confessione
peccatorum. agiturl& anteuero quȩ indũ¬
cuntur propterrogandum dm̃ & in p&ran¬
damin aliquo miseri cordiam cius. sed
nungamutrumq: uocabulum sũbuna de¬
signatione hab&ur nocdistatuulgo utrũ
l&aniȩ anexomologesis dicatur. hacc̃¬
plosumptum ẽ niniuatarum quidamna¬
tis pristiniuitiis totos setribus dib: ieiunio
a pacnitentia contulerunt & operti saccis
dm̃ ad miscricordiam prouocauerunt

Expanded text:
etamen vocatur, eo quod suo nutrimento laeta faciat germina reddatque arva pinguia et fecunda.autem Graeco nomine appellantur, quae Latine dicuntur rogationes. Inter litanias vero et exomologesin hoc differt, quod exomologesis pro sola confessione peccatorum agitur; litaniae vero, quae indicuntur propter rogandum Deum et inpetrandam in aliquo misericordiam eius. Sed nunc iam utrumque vocabulum sub una designatione habetur, nec distat vulgo utrum litaniae an exomologesis dicantur. plo sumptum est Ninivitarum, qui, damnatis pristinis vitiis, totos se tribus diebus jejunio ac poenitentiae contulerant, et operti saccis Deum ad misericordiam provocaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut nisi lesi nequeant ir a scipat& enim eorũ
miscricordia exemplis afsiduis. ꝓgtra¬
It senimparcunt : captiuos obuios repa¬
triari permitant: homineni nonni¬
si inmagna fame interimunt dequibus lu¬
crecius escimniꝙ leonum
Leo pardus exadulierio lecne & pardinascitꝰ
& terciam dugine mefficit sicut & plinius in
naturali historia dicit. leoneincum parda
aut pardum cum lcena concũbere & exut᷑:¬
q: coitudegenerte pr dos citariut mulis

Expanded text:
ut, nisi laesi, nequeant irasci. Patet enim eorum ut, nisi laesi, nequeant irasci. Patet enim eorum misericordia exemplis assiduis. Prostratis enim parcunt; captivos obvios repatriare permittunt; hominem 52 non nisi in magna fame interimunt. De quibus Lucretius: Scymnique leonumLeopardus ex adulterio leaenae et pardi nascitur, et tertiam originem efficit; sicut et Plinius in Naturali Historia8, 42 dicit, leonem cum parda, aut pardum cum leaena concumbere et ex utroque coitu degeneres partus creari, ut mulus
Abbreviated transcription (Latin):
Leonis uocabulum ex greca origine in¬
flexum ẽ in latinum greccenim leon
uocatur & c̃ nomen nothum. Quia expar¬
te corruptum lena uero totum gricum ẽ
sic̃ & dracenautautem lecna lea
dicatur usurpatumẽ a po&is leo aũ
grece latinerex interpru&atur eo quod
princps sit omnium bestiarum cuius
genus trifariumdicitur. equibus breues
& iuba crispa inbellessunt. longi&co¬
ma simplidi acresdmimos corum fons
& atuda indiccit uirtus corum in pec¬
tore: firmias incapite s tomꝗuenato¬
ribus terram contuntur qͦ mnus cons¬
pectis uenabulis terrcantur. Rota¬
rumtiment strepitus. sedignes magis
cum dormierint uigilant oculi cumã¬
bulant cauda sua cooperiunt uestigia
sua necos uenator inueniat cumge¬
nuerint catulum catulum tribus die¬
bus et frib: noctibus catulus dormire
fertur Tuncdcinde patris fremicu
uł rugitu. ueluti tremeftictus cubił
locus suscitaredicitur catulũ dorien¬
tem cir cahominem leonum natura ẽ:

Expanded text:
Leonis vocabulum ex Graeca origine inflexum est in Latinum. Graece enim leon vocatur, et est nomen nothum, quia ex parte corruptum est: leaena vero totum Graecum est, sicut et dracaena. Ut autem leaena lea dicatur, usurpatum est a poetis. Leo autem Graece, Latine rex interpretatur eo, quod princeps sit omnium bestiarum. Cujus genus trifarium dicitur, e quibus breves, et juba crispa, imbelles sunt: longi, et coma simplici, acres. Animos eorum frons et cauda indicat: virtus eorum in pectore est: firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur, quo minus conspectis venabulis terreantur. Rotarum timent strepitus, sed ignes magis. Cum dormierint, vigilant oculi: cum ambulant, cauda sua cooperiunt vestigia sua, ne eos venator inveniat. Cum genuerint catulum, tribus diebus et tribus noctibus catulus dormire fertur: tunc deinde patris fremitu vel rugitu veluti tremefactus cubilis locus, suscitare dicitur catulum dormientem. Circa hominem leonum natura mitis est:
Abbreviated transcription (Latin):
ntecum quuinin sulcm relegatur & cum qui de¬
partcur magna edifferentia primo quod re¬
legatum bonasua secuntur nisi fuerint senten¬
tia adepta. deportatur non sequintur nisi
palam ei fuerint concessa ita fitut relegato
menionem bonorum insententia non baberi
prosit deportato nocect. Item distaNTetiam
in locoquali tatem quodcum relegato quidem
humanius transigitur. deportatis uero haec
esolent in suleccdsignariquae sunt as ꝑrime
quac que sunt paulominus summo supplicio
Relatio criminis est quamideo inrefactum
dicitur aliquis ante iniuriam lacersitus sit
Relcctio equae refertur adaliquidquum enim
dicitur filius de monstratur & pater haecre¬
latiua simulincipiunt. nam queseruus hacdũ¬
sa notempore exordium hominis sumunł nec
aliquando inuenitur dñs prior seruo. nec ser¬
uus dño altcrum enimalteri p̃essenon potest

Expanded text:
eum qui in insulam relegatur et eum qui deportatur magna est differentia: primo quod relegatum bona sequuntur nisi fuerint sententia adempta, deportatum non sequuntur, nisi palam ei fuerint concessa. Ita fit ut relegato mentionem bonorum in sententia non haberi prosit, deportato noceat. Item distant et in loci qualitate. Quod cum relegato quidem humanius transigitur, deportatis uero hae solent insulae adsignari quae sunt asperrimae quaeque sunt paulo minus summo supplicio Relatio criminis est, cum ideo jure factum dicitur, quod aliquis ante injuriam lacessieritRelatio est, quae refertur ad aliquid. Cum enim dicitur filius, demonstratur et pater. Haec relativa simul incipiunt. Namque servus ac dominus uno tempore exordium nominis sumunt, nec aliquando invenitur dominus prior servo, nec servus domino. Alterum enim alteri praeesse non potest
Abbreviated transcription (Latin):
centum quad raginta quattuor plini
serpentiũ cõmuniũ terre & aque. cancrorũ
cancartim. lucus tarũ peloisdum pilipporũ
solearũ. lacertorũ. ut luligo & huiosimi¬
nature intellectu ordinẽ temporũ suorũ
agnoscunt. quedã uerom suis locissine
mutatione uagantur inpiscibus autẽ feminis
Ualiae cõmixtione masculi concipiunt & pari¬
modi aliȩ ponunt ouas ine masculi susceptio¬
ne concepta queidem in sequens suis seminis
iactu profunduntur & quae hoc munere
fucrunt afflata generabilia funt quae
uero profusa non fuerint sterilia per seue¬
rant atq putrescunt. pisces autem quae¬
partus siquid forte insidiarũ terrorsq
persenserint cirta catulos suos quẽ quã
iterũ facu quodã eos sui caloris animare
rant aut corporesuo oblectonatus suis
defendant periculis.

Expanded text:
centum quadraginta quattuor Pliniucentum quadraginta quattuor Pliniuserpentium communium terrae et aquae, cancrorum, concharum, lucustarum, peloridum, polyporum, solearum, lacertorum, et lulliginum, et huic siminaturae intellectu ordinem temporum suorum agnoscunt, quaedam vero in suis locis sine mutatione vagantur. In piscibus autem feminis aliae commixtione masculi concipiunt et parios: aliae ponunt ova sine masculi susceptione concepta, quae iterum insequentis sui seminis jactu perfunduntur: et quae hoc munere fuerint afflata, generabilia fiunt: quae vero perfusa non fuerint, sterilia perseverant aut putrescunt. Piscium autem partus, si quid forte insidiarum terrorisque praesenserint circa catulos suos quemquam miterum fotu quodam eos sui caloris animare,rant, aut corpore suo objecto natos suos defendant a periculis.
Abbreviated transcription (Latin):
tutaI sunt. aut ex similitudine terres¬
triũ  animaliũ aut exspeciar ꝓpria.
siue moribus seu colore. uel figura aut sexo
ex similitudine terrestriũ ut rane & untu¬
li aleonis & nigrimeruli. & paui diuerso
colore dorsꝗ & collo pato & turdi albo ua¬
ru& c&era quae sibi uxta species terres¬
trium animaliũ Nomina uinidicauert
exmoribus terrestrium ut canes in ma¬
ri a terrenis canibus nuncupati quod
mordeant & lupi quod in probrauara¬
citare alius ꝓsequatur a colore ut
umbra qui a colore umbrȩsunt & au¬
rate quia inicapite auricolorem ha¬
berit & auarii auari&ate quos uulgo
tructas uocant: asigura ut orbis
quirotunidus est totusq ii capite
constat. ut solia quidsit instar
calciamentoꝵ solũ.
Asexu ut mascu lus quod sit bellens
masculus. eiꝰ enim coitu concipe¬
re hȩcbellia ꝑhibetur.
Hinc &masculi conclearũ corũ lacer¬
te concipiunit ostre animalicum¬
omniũ iniaquis uiuenitiũ nomina

Expanded text:
tuta sunt aut ex similitudine terrestuta sunt aut ex similitudine terrestrium animalium, aut ex specie propria sive moribus seu colore, vel figura, aut sexu. Ex similitudine terrestrium: ut ranae et vituli et leones et nigri meruli et pavi diverso colore, dorso et collo picti, et turdi albo varii, et cetera quae sibi iuxta species terrestrium animalium nomina vindicaverunt. Ex moribus terrestrium: ut canes in mari a terrenis canibus nuncupati, quod mordeant; et lupi, quod inproba voracitate alios persequantur. A colore: ut umbrae, quia colore umbrae sunt; et auratae, quia in capite auri colorem habent; et varii a varietate, quos vulgo tructas vocant. A figura: ut orbis, quia rotundus est totusque in capite constat; ut solea, quod sit instar calciamentorum soleis. A sexu: ut musculus, quod sit ballenae masculus; eius enim coitu concipere haec bellua perhibetur. Hinc et musculi coclearum, quorum lacte concipiunt ostreae. Balomnium in aquis viventium nomina