comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qt boni a malis semꝑ ꝑsecunt᷑ ⁊
liari sub potenti manu der ut liberet
nos ĩ tp̃r tribulatõnus. Nam ⁊ dya¬
deuoret. ⁊ querere quos ex fidelib ꝑ-¬
dat ⁊ maxime illos quos aidenciores
in seruicio saluatoris eiq familia¬
res iuen̾it familiares dico eos qͦs
sacrari ⁊ ĩ ordĩe apłatus ⁊stitui no¬
luit. Ip̃i enĩ pro ppło int̾pellant et
⁊ oblatõnib ea delent atqr consu¬

Expanded text:
 boni a malis semper persequuntur et liemur sub potenti manu Dei, ut liberet nos in tempore tribulationis. Nam  sicet quaerere quos ex fidelibus perdat, et maxime illos quos ardentiores in servitio Salvatoris, eique familiares invenerit, familiares dico eos quos sibi sacrari et in ordine apostolatus constitui voluit. Ipsi enim pro populo interpellant, et et oblationibus ea delent atque consu
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc p̃ordinauit uos. ⁊ õs
qui summo sacerdotio fungunt᷑
ut iniusticias remoueatis. ⁊ pre¬
sumptões abscidatis ⁊ ĩ sacerdocio
laborantib succurratis. ⁊ obpro

Expanded text:
ad hoc praeordinavit vos et omnes qui summo sacerdotio funguntur, ut injustitias removeatis, et praesumtiones abscindatis, et in sacerdotio laborantibus succurratis, oppro
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m tropologiam ꝑseudo eos pro-¬
phetas debemus accipere qui auter
scripturarũ nerba accipiũt qͣm sp̃c
tura m̃tis sue incerta futuroꝵ qͣi
uera pronuntiant absq diuinoꝵ¬

Expanded text:
dum tropologiam pseudoprophetas eos debemus accipere, qui aliter Scripturarum verba accipiunt, quam Spituram mentis suae, et incerta futurorumque vera pronuntiant absque divino
Abbreviated transcription (Latin):
est. s afferamꝰ cliuinam statam de scͥp¬
turis scĩs. tamꝙͣ de thesauris lñicis.
Etm illa quid fit gͣuius appẽdamꝰ tẽ
penaꝵ exemplis cauenda mõstrauit¬
⁊ ydolum fab̾catũ atq adoratũ ẽ. et
ꝓpħicus lib̾ ira regis ꝯtemptoris in¬
census est ⁊ scisma temptatũ ydolat᷑a
gladio punita est exustio libri bellica
cede. ⁊ ꝑegrina captiuitate scisia hya¬
tu terre sepultis auctorib urus ⁊ cef¬
is celesti igne ꝯsũptis. Qͥs iã clubitat

Expanded text:
est,\' sed adferamus diuinam stateram de scripturis sanctis tamquam de thensauris dominicis et in illa quid sit grauius appendamus, penarum exemplis cavenda monstravit, et ydolum fabricatum atque adoratum est, et propheticus liber ira regis contemptoris incensus, et scisma temptatum: ydolatria gladio punita est, exustio libri bellica cedȩ et peregrina captivitate, scisma hiatu terrae, sepultis auctoribus vivis et ceteris celesti igne consumptis. Quis iam dubitaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
ugines que se do declicau̾nt si pactũ
ꝑlidint uirgunnitatis atq̃ eidẽ libicli
i suierint nõ intelligẽtes quid aclinise¬
rint. placuit nec ĩ fine eis dandã ẽẽ ꝯmr̃o
p cegat ad pñiam filia clici si deuota
marit᷑ duxit.

Expanded text:
gines, quae se Deo dedicaverunt, si pactum perdiderint virginitatis, atque eidem libidini servierint, non intelligentes quid amiserint, placuit nec in fine eis dandam esse communpoenitentiam filia clerici, si devota maritum duxerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ecernimus ut dum in qualib ꝓ¬
iuncia conciliũ agitatur unuis.¬
quis ep̃oꝵ admonitonib suis. infra
ui. mensiũ spacia om̃s abb̃es. ꝓb̃ros
conuentũ citatis ip̃ius. uͥ preesse di¬
noscit᷑ necũ ⁊ cunctã dyccesis sue ple¬
ueni aggregare nequaqͣm moretur
quatenus corã eis plenissime omma
reseret. que ineodẽ anno in concił. asta
cõicatõnis duoꝵ mensiũ curriculo ꝑsi¬

Expanded text:
ecernimus ut, dum in qualibet provincia concilium agitatur, unusquisque episcoporum admonitionibus suis intra sex mensium spatia omnes abbates, presbyteros, conventum civitatis ipsius, ubi praeesse dignoscitur, nec non et cunctam dioecesis suae plebem aggregare nequaquam moretur: quatenus coram eis plenissime omnia reseret, quae eodem anno in concilio actacommunicationis duorum mensium curriculo persi
Abbreviated transcription (Latin):
norem accessimꝰ. de ec̃ca nr̃a om̃ino ue¬
tuimꝰ ⁊ ꝑ pͣuam denuo ꝯsuetudinẽ ne-¬
quaꝙͣ usurpari ꝑmisimꝰ Memores qr
dũ abraham a filiis efron. hocẽ a filio
seor sepulchrũ precio ad humanclũ corp
ꝯiugis postularet. p̾mium acciꝑe re¬
nuit. ne ꝯmod̾ uid̾et᷑ de cadau̾e ꝯsecutus.
Sigͦ tante ꝯsid̾atõis paganꝰ uirfiit qͣn¬
tomagis nos qui sacercotes icuur
hoc facere ñ debemꝰ: uñ hoc auaricie uici¬
um. ne in alienis denuo temptari pre¬
sumatur ãmoneo. s si qñ aliqͣm ĩ ecc̃a
ur̃a sepeliri oceditis siquidẽpentes ip̃uᷤ
ꝓximi uł h̾edes ꝓlũinaribꝰ sponte quid
offre uolu̾int: acciꝑe nonuctamꝰ petiuͦ
aut aliquid exigi: om̃ino phibemꝰ. neꝙ
amini mortibꝰ gͣtulari: si ex eoꝵ cadau̾i¬
b strideatis q̃ rere quol modo ꝯpẽdium

Expanded text:
de Ecclesia nostra omnino vetuimus, et pravam denuo consuetudinem nequaquam usurpari permisimus; memores quia dum Abraham a filiis Emor, hoc est Ephron filio Seor, sepulcrum pretio ad humandum corpus conjugis postularet, pretium accipere renuit, ne commodum videretur de cadavere consecutus.. Si ergo tantae considerationis paganuto magis nos, qui sacerdotes dicimur, hoc facere non debemus. Unde ne hoc avaritiae vitium, vel in alienis denuo tentari praesumatur, admoneo; sed si quando aliquem in ecclesia vestra sepeliri conceditis, si quidem parentes ipsius, proximive haeredes, pro luminaribus sponte quid offerre voluerint, accipi non vetamus; peti vero aut aliquid exigi, omnino prohibemus. Quod amini mortibus gratulari, si ex eorum cadaveribus studetis quaerere quolibet modo compendium
Abbreviated transcription (Latin):
tem lex is qui ext̾citui p̾benda cõ¬
duxit. s nec pupillis testimoniũ deũ
cusator citare ñ d eum: qui publico
natus intestabił erit. Item lex. si res
exigit non tm̃ priuati s ⁊̃ magistratꝰ.
si in presenͣtisint testimoniũ dicant.
p̾tor quoq testimoium dare d ĩ uicli¬

Expanded text:
tem is qui quid exercitui praebendum conduxerit. Sed nec pupillis testimonium denuncusator citare non debet eum, qui iudicio natus intestabilis fit. Item: § 16. Si res exigat, non tantum privati, sed etiam magistratus, si in praesenti sint, testimonium dicant. Praetor quoque testimonium dare debet in judi
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut suam dẏabolus nequiciã
cognoscens iustũ super se deuudicium
timens: recedat ab homine nec iam cõ-¬
tendat eum arte sua subuertere. ne bap¬
tism̃ consequatur sedmagis honore
deocreatori suo exhibens: reddat opꝰ deo
cerdotes exorci⁊ ando. demõia expellũt.

Expanded text:
tur, ut diabolus suam nequitiam cognoscens justum super se Dei judicium timens recedat ab homine nec jam contendat eum arte sua subvertere, ne baptismum consequatur, sed magis honorem Deo creatori suo exhibens reddat opus Deo cerdotes exorcizando daemonia repellunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tificũ legunt᷑ celebrate. ⁊ tandem
id̃ ĩperatores religioso m̃tis affec¬
tu prefatis priuleguis renunti¬
auerũt multa inst donaria eccẽ
dei conferentes. Unde g̾g̃ .iiii.
Inconsultis legatis impe¬
ratoris adrianꝰ ad pontificatum¬

Expanded text:
tificum leguntur celebratae, et tandem tificum leguntur celebratae, et tandem iidem imperatores religioso mentis affectu praefatis privilegiis renunciaverunt, multa insuper donaria ecclesiae conferentes. Unde Gregorius sc. XXIX. Inconsultis legatis imperatoris Hadrianus II, ad Pontificat
Abbreviated transcription (Latin):
nui distribuentiũ ĩmo ext̾minã
adũsus eos prodier̾t. ut seinz el¬
tõni nõ inserent ⁊ quisquis eoꝵ¬
eoꝵ suffragio ecc̃ãm oꝑtin̾et a¬
nathatis iunculo innodaretur.
Sic̃ scriptura quo diuina dicit¬
ꝙ postqͣm erechias dissipauit
excelsa ⁊ ettunit statuas ⁊ succi-¬
dit lucos ⁊fregit q serpentẽ ene¬
um quẽ fecit moyses uidelicet
qr illũ serpentẽ ls fieri iusserat
ne serpentina morte ppłs int̾iret.
Id̾o ip̃e ppłs cole̾ ⁊ ueneran eũ cepe¬
rat. Et idcirco destruxit iste quẽ iu
bente d̃o fecerat ille. ac ꝑhoc mag¬
na auctoritas ista hñda est ĩ ecc̃a.
ut siñ nulli ex p̃decessorib ⁊ maio¬
rib nr̃s fecerũt aliqua que illo tẽ¬
pore potuert ẽẽ sñ culpa ⁊ postea u̾¬
tuntur in ercorem ⁊ suꝑsticionẽ
sũ tarditate aliqua ⁊ cum mag¬
na auͣcte a postĩs destruant᷑. Pos-¬
tremo p̃sentib legatis imꝑatoꝵ
⁊ ĩ ꝯsultis elestõnes romanoꝵ põ¬

Expanded text:
imi distribuentium, imo exterminanadversus eos prodierunt, ut semet electioni non insererent, et quisquis eorum suffragio ecclesiam obtineret anathematis vinculo innodaretur, sicut scriptura quoque divina dicit, quod Ezechias dissipavit excelsa, et contrivit statuas, et succidit lucos, et fregit serpentem aeneum, quem fecit Moyses; videlicet, quia illum serpentem Deus fieri jusserat, ne serpentina morte populus interiret, ideo ipse populus colere et venerari eum coeperat, et ijubente fecerat ille: ac per hoc magna auctoritas ista habenda est in Ecclesia, ut si nonnulli ex praecessoribus, vel majoris fecerunt aliqua, que illo tempore potuerunt esse / sine culpa et postea vertuntur in errorem et supersticionem, sine tarditate aliqua, sed cum magna auctoritate a posteris destruantur. ibus legatis imperatorum et inconsultis electiones Romanorum Pon
Abbreviated transcription (Latin):
rigo quidẽ amoris honesta erat s mag¬
intudo deformis. Nicħ̾ ã int̾est ex qua
re om̃is amatorturpis ẽ. in sua nimius. sa¬
piẽs iudicio deb amare ꝯuigẽ ñ affectu. Nõ¬
regnat in eo uoluptatis impetus nec preceps
fectur ad cortum nicħ est felius ꝙͣ uxorẽ ama¬
reqͣĩ acdultã. cerce qui clñt se cã rei publice ⁊ ge¬
ms hũam uxorib ꝯuingi. ⁊ filios ꝑcrearei
mu̾it. ñ perdant filios nec amatores. se uxori¬
b p̾beant s maritos. Iden
nͥginal castitas
ñ p̃fertur ꝯigio abrahe.

Expanded text:
rigo quidem amoris honesta erat, sed magnitudo deformis. Nihil autem interest, quam re omnis amor turpis est, in sua nimius. Sapiens vir judicio debet amare conjugem, non affectu. Regat impetus voluptatis, nec praeceps feretur § 2. Certe, qui dicunt se causa reipublicae et generis humani uxoribus jungi, et filios procreare, xoris intumuerit, non perdant filios, nec amatores se uxoribus exhibeant, sed maritos. C. ginalis castitas non praefertur conjugio Abrahae.
Abbreviated transcription (Latin):
pces faciat atq eoꝵ obłones quoꝵ no¬
mina recitanda st̃: sua or̃one ꝯmendet ꝙͣ
suꝑfiuũ sit: ip̃e per tuã prudẽtiã recognos¬
cis ut cuiꝰ hostiã. nec dum d̾o offeras. eiꝰ ante
nom̃ insinues ꝙͣuis illi incognitũ nichil¬

Expanded text:
s faciat, atque eorum oblationes, quorum nomina recitanda sunt, sua oratione commendet, quam superfluum sit, et ipse pro tua prudentia recognoscis, ut cujus hostiam necdum Deo offeras, ejus ante nomen insinues, quamvis illi incognitum
Abbreviated transcription (Latin):
abb̃is ordinati: eccͣsticas u̾o atq se¬
culares astc̃es attrastare ꝓhibñtur
ut ñ p̾sumant sͥ pr̃ocinia carum
nisi ab ep̃o ꝯmoniti fu̾int. nec scłati¬
b causis occupent᷑. ut resideant cog¬
nntores clirimandaꝵ litium. ¶ñ pe¬
monachus defensor fieri nõ debet

Expanded text:
ordinati. Ecclesiasticas vero atque saeculares actiones attrectare prohibentur, ut non praesumant sibi patrocinia causarum, nisi ab episcopo commoniti fuerint, nec saecularibus causis occupentur, ut resideant cognitores dirimendarum litium. Unde PeDeciae: C. XX. Monachus defensor fieri non debet
Abbreviated transcription (Latin):
tłici suas in quib orclinati stͥ ecc̃as
relinq̃ntes: ad alios concurrunt epõs. et
ignorante proprio ep̃o in alienis cõstitu¬
untur eccłus. ubi contingit eos sñ sin
examinatione ꝑman̾e precipimꝰ a mo¬
dout nullus omino cl̾icoꝵ in quoq gͣ¬

Expanded text:
ici suas, in quibus ordinati sunt, ecclesias relinquentes, ad alios concurrunt episcopos, et ignorante episcopo proprio in alienis constituuntur ecclesiis, ubi contingit, eos sine sui examinatione permanere, praecipimus amodo, ut nullus clericorum omnino, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
cocta cũ carnib non degustet iste ñ
obediens nͥ suspitõnẽ ixresis a se re-¬
mouens deponat de ordine cl̾icat᷑.

Expanded text:
cocta cum carnibus non degustet, iste non obediens nec suspicionem haeresis a se removens deponatur de ordine clericat
Abbreviated transcription (Latin):
duximꝰ. ut pontificis ur̃iloco uo¬
biscum ab eodemaliquis sb̃rogetur.
qui eius nomine ꝑiter unu̾isa cdispo¬
nat quatinus om̃ia p̾clia ad ur̃m re¬
uocetis stuliũ. nec cuiqͣm cłico ꝓpor¬
tõne sua aliquod solum ec̃ce putetis
ẽe ceputandum. ne ꝑincuriam ⁊ ne¬
głiam minuat᷑. s omnẽ pensionis
sũmam ex om̃ib precliis rusticis ur¬
lanis q collectam ad antistitem defe¬
ratis. Ex qua tñ collectõe hẽatur rõ qͥd
ad causas uł expensas accedentiũ nc̃ci¬
tatum opus eẽ ꝑspicitur. ut de medio
sequestret᷑. ⁊ quatuor portiones uł de
fidelium obłone. uł dehac fiant mõiꝰ¬

Expanded text:
duximus, ut pontificis vestri loco, vobiscum ab eodem aliquis subrogetur, qui ejus nomine pariter universa disponat: quatenus omnia praedia ad vestrum revocetis studium, nec cuiquam clerico pro portione sua aliquod solum ecclesiae putetis esse deputandum: ne per incuriam et negligentiam minuatur; sed omnis pensionis summam ex omnibus praediis rusticis, urbanisque collectam ad antistitem deferatis. Ex qua tamen collectione habeatur ratio, quid ad causas vel expensas accidentium necessitatum opus esse perspicitur, ut de medio sequestretur; et quatuor portiones vel de fidelium oblatione, vel de hac fiant modi
Abbreviated transcription (Latin):
osdem hr̃e ex illo baptismate illisq
minist̾iis arbitramur. Qm̃ cũ a ca¬
tholica fide auctores eoꝵ discederent
nec dare eius plenitudinẽ possunt.
que maxime ĩ orclinatõnib oꝑatur
qui per impietatis sue ꝑfidiam fidẽ
dñi perdiderũt. Propt̾ qd̃ fĩnõ potest
Ut eoꝵ profanos sacerdotes dignos
xp̃i honorib arbitrem᷑. quoꝵ laicos
imꝑfcos ut cdixi ad sp̃ sci ꝑcipiendã¬

Expanded text:
os habere ex illo baptismate, illisque ministeriis arbitramur, quoniam cum a catholica fide eorum auctores discederent, nec dare ejus plenitudinem possunt quae maxime in ordinationibus operatur qui impietatis suae perfidiam fidem Domini perdiderunt, propter quod fieri non potest ut eorum profanos sacerdotes dignos Dei honoribus arbitremur, quorum laicos imperfectos ut dixi ad sancti Spi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quidã metropolitanoꝵ fi¬
tem suã. scõm priscã ⁊snetu¬
dinem sc̃e sedis aplice expon̾e detͣc-¬
tur. placinit ut quisquis metropo¬
litanus ultra tres menses ⁊secra-¬
tionis sue ad fidẽ suã exponendã:
palliũq suscipiend̾. ad apłicam
sedẽ ñ miserit. ⁊missa sͥ careat di

Expanded text:
 quidam metropolitanorum fidem suam secundum priscam consuetudinem sanctae sedi apostolicae exponere detrectur, placuit, ut quisquis metropolitanus ultra tres menses consecrationis suae ad fidem suam exponendam palliumque suscipiendum ad apostolicam sedem non m
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̾rogatũ est si cduo de adul a¬
tio inculpati fu̾int ⁊ unꝰ profitet᷑.
⁊ alt̾ negat. quid inde agend̾ sit
u̾it. probabili se iudicio expurget. ⁊

Expanded text:
nterrogatum est, si duo de adulterio inculpati fuerint, et unus profitetur, et alter negat, quid inde agendum sitverit, probabili se judicio expurget, et
Abbreviated transcription (Latin):
uolũt tum̾i canones dicant
bñ fr̃nitas ur̃a nouit. Pastores ⁊¬
enĩ fc̃ sumus ñ ꝑcussores. Egregi
predicator dicit. Argue. obsecra. ĩ¬
crepa. cum om̃i pacĩa ⁊ doctrina. No¬
ua u̾o atq maudita est ista predi¬
catio que uerbib exigit fidẽ. Item¬
De eodem.

Expanded text:
volunt, canones dicant, bene fraternitas vestra novit. Pastores etenim facti sumus, non percussores, et egregius praedicator dicit: Argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina. Nova vero atque inaudita est ista praedicatio, quae verberibus exigit fidemDe eodem.
Abbreviated transcription (Latin):
uł muistriᷤ pro sui utilitate atq
m̾ari. S qd̃ exinde poliunt facere
ip̃oꝵ uoluntatis arbitrio subiace¬
bit. Qd̾ si hec post eorum mortẽ ĩor¬
clinatum fortasse remansĩt: ecc̃a cui

Expanded text:
 ministris pro sui utilitate atquemerari, sed quod exinde voluerint facere ipsorum voluntatis arbitrio subjacebit. Quod si hoc post eorum mortem inordinatum fortasse remanserit, ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ .n. possũ corrige finos cum
ftẽs em̃dare non possim: Aut qͣ ficlu-¬
cia succenseã laicis. cum a consorti
Ego aũ fres non deom̃ibꝰ ioquor.¬
Sunt cerce quiq deuoti. st̾ ⁊ alii ne¬
gligentes. Ego aũ neminẽ nomĩo
ꝯsciencia sua unĩquẽq ꝯuẽiat. ¶te
Eꝑo ad salutẽ

Expanded text:
Quomodo enim possum corrigere filios, cum fratres emendare non possim? Aut qua fiducia succenseam laicis, cum a consortibus Ego autem, fratres, non de omnibsunt certe quidam devoti, sunt et alii negligentes. Ego neminem nomino: conscientia sua unumquemque conveniat. C. ad salutem
Abbreviated transcription (Latin):
orũ nullus accuset uł ꝯsangũira¬
tera ⁊ eoꝵ ꝓcreatio. Si aũ ꝓgemes tota
defecerit ab antiquioribꝰ ⁊ ueraciorib
quib eadem ꝓpinquitas nota sit. ep̃c
canonice ꝑquirat ⁊ si muenta fint ꝓ

Expanded text:
orum nullus accuset, vel consanguinitartera, et eorum procreatio. Si autem progenies tota defecerit, ab antiquioribus et veracioribus, quibus eadem propinquitas nota sit, episcopus canonice perquirat, et, si inventa fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
memorie gͥg̃. lũ me indignum
orclinauit ⁊ ad ꝑdicanctũ u̾bũ dei
g̾manicis gentib misit sacram̃to
me astrinx. ut canonicis ⁊ iustisep̃i
⁊ pb̃ris in uerbo fĩo ⁊ consensu astipu¬
uina impłe stului gr̃a. falsos aũt
sacerdotes ypocritas. ⁊ secductores ppsor̃
uł corrigerẽ ad uiam salutis. uł cecli¬
narem ⁊ abstin̾em a ꝯmĩtione ip̃orũ

Expanded text:
memoriae Gregorius, dum me indignum ordinavit et ad praedicandum verbum Dei Germanicis gentibus misit, sacramento me constrinxit, ut canonicis et justis epiris in verbo, in facto, in consensu astiputia implere studui; falsos autem sacerdotes, ypochritas et seductores populorum vel corrigerem ad viam salutis vel declinarem et abstinerem a communione i
Abbreviated transcription (Latin):
oncedimus ⁊̃ ut situbi qd pro pet¬
catis nr̃is exigentib per plurimũ
ungaris ⁊ a malis xp̃ianis. seu aliqͦ
qualicumq modo ecc̃e fuint incense ⁊
combuste. in capellis cũ tabula ꝯsecͣta
missas interim celebrari ꝑmittumnus
donec ecc̃e ip̃e restaurari queant. Iitin̾e
uopositis si ecc̃a difi̾it suy cliuo seu in
tentoriis itatamen sitabula altaris ꝯ¬
secratu. cet᷑a q sacra mift̾ia ad id offm
ꝑtinentia ibi affuuint missaꝵ sollẽpni¬

Expanded text:
oncedimus etiam, ut sicubi quod peccatis nostris exigentibus perplurimum Ungaris, et a malis Christianis, seu alio qualicunque modo ecclesiae fuerint incensae et combustae, in capellis cum tabula consecrata missas interim celebrari permittimus, donec ecclesiae ipsae restaurari queant. In itinere vero positis, si ecclesia defuerit, sub dio, seu in tentoriis, si tabula altaris consecrata ceteraque sacra ministeria ad id officium pertinentia ibi affuerint, missarum solenni
Abbreviated transcription (Latin):
iuirgo nesciens uiro alient¬
nupsit alieno. ħ si semꝑ nesciat
nunqͣm ex hoc erit adult̾a. Si aũt sciat
iamex ħ adultã ẽẽ incipit ex quo cum
alieno sciens cubau̾it. Sic̾ in iure predi¬
oꝵ tamdiu quisz bone fidei possessor rec
enũ. cum u̾o scu̾nt nec ab aliena possõ¬
ne recesserit. tũc male fidei ꝑhibetur tẽ
iuste miustus uocabr. Hinc ⁊̃ igno
rancia excusat eũ qui nesciens dormuũ
cum sorore uxoris sue. Uñ in concilio
tyburiensi legr̃.¬

Expanded text:
uirgo nesciens uiro nupserit alieno? hoc si semper nesciat, numquam ex hoc erit adultera; si autem sciat, iam ex hoc esse incipit, ex quo cum alieno uiro sciens cubauerit. sicut in iure praediorum tamdiu quisque bonae fidei possessor rectenum, cum uero scierit nec ab aliena possessione recesserit, tunc malae fidei perhibetur, tunc iuste iniustus uocatur. absit ergorantia excusat eum, qui nesciens dormivit cum sorore uxoris sue. Unde in concilio Triburiensi leg
Abbreviated transcription (Latin):
pudencia duros efficiat. sponte nr̃a
plicia. Audunt caym a d̾o: ubi est a¬
bel fr̃ tuus: Et clixit nescio. Nunquid
custos frĩs mei sum ego: uides quom
adam ubi es: dixit. Audiui uocem tu
noscat ⁊ memoriã eoꝵ ꝑseuerant̾ reti¬
neat. Nullum inuenitur delictoꝵ ta-¬
le remediũ. sic̃ eoꝵ continuata memo¬

Expanded text:
pudentia duros efficiat. Sponte nostrplicia. Audivit Cain a Deo: Ubi est Abel frater tuus? et dixit: Nescio, numquid nam custos fratris mei sum ego? Vides, quomodo Adam, ubi es? dixit: Audivi vocem tuanoscat, et memoriam eorum perseveranter retineat. Nullum invenitur delictorum tale remedium, sicut eorum continuata memo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pacis afferre. Melius est gͦ tũc quiesc̾e
a. Que si semel fuit usipata nͥ iure
celebrata. nec prioris frustũ optinet
⁊ aufert usũ postioris. Sane ⁊ c̃ caro
repugnat mens ad deũ debet ẽẽ intẽ¬
ta ⁊ si oꝑa ñ sequunt fides ñ deserat¬
testates adu̾sarie maneat mens deo
dedita. Tunc enĩ maxime urget᷑. cum
caro ñ cedit. Et st̃ qui uehement̾ in-¬
cumbant misere aĩe. querentes om̃s
aufetre p̾sidiũ. uñ illd̃ est: examani-¬
te usq ad fundamentũ in ea. Quã
misertus do̾ ait. filia babylonis mi¬
sera. utiq babylonis filia est que fi
lia dei ẽẽ desunt cui tñ medicus inui-

Expanded text:
pacis afferre. Melius 439 est ergo tunc quiescere, entia. Quae si semel fuerit usurpata, nec jure celebrata, nec prioris fructum obtinet, et auferet usum posterioris . 105. Sane et cum caro repugnat, mens ad Deum debet esse intenta: et si opera non sequuntur, fides non deserattestates adversariae, maneat mens Deo dedita. Tunc enim maxime urgemur, quum caro cedit, et sunt qui vehementer incumbant, miserae animae quaerentes omne auferre praesidium. Unde illud est: Exinanite usque ad fundamentum in ea. Quam miseratus David ait: Filia Babylonis misera, misera utique, quia Babylonis filia est, quae Dei filia esse desivit, cui tamen medicum invi
Abbreviated transcription (Latin):
ulier qͣmius docta ⁊ sancta iuros in
conuentu docere ul aliquos baꝑtiza
suluit ⁊ c̾. ut supͣ in trastatu ꝯuigii: ubi
mento utam istam finiat. ⁊ laicos so¬
l̾e dare sacͣmentũ quod acceꝑant solemꝰ

Expanded text:
ulier, quamvis docta et sancta, viros in conventu docere, vel aliquos baptizarsuluit, etc., ut supra in tractatu conjugii, ubi mento hanc vitam finiat, etiam laico dare solere, sacramentum quod acceperunt, solemus
Abbreviated transcription (Latin):
i ex bono ĩmalũ deficientes bõa
uoluntate: moriunt᷑ respondeant
si possunt cur illos d̾s cũ fidełr ⁊ pie
uiu̾ent. non tũc de uite hꝰ ꝑiculis ra¬
puit. ne malicia mutaret intellcm¬
illoꝵ ⁊ nefict̾o deciperet aĩas eoꝵ Utr̃
hoc in potestate ñ hũit. aut eoꝵ mala
gͦ ñ fecit respondeant qui nos irridẽt
qͣn in talib reb exclamamus qͣm in¬
scrutabilia st̃ iudicia eius ⁊ inuesti¬
gabiles uie eius. Neq enĩ hoc ñ donat
d̾s quib nolu̾it. aut u̾o scriptura illa
te uelut ĩ matura hõis iusti ait. R ap¬
tus est ne malicia nuitaret intellec¬
tũ eius. ⁊ ne fictõ deciꝑet aĩam eius.
Cur gͥ hoc tam magnũ bñficiũ aliis
dat alis non dat ds. ap̃quẽ non est ĩ¬
state est qͣm diu quisq in hac nita m¬
ram. Sic̃ ergo cogunt᷑ fateri donũ d̾i
esse. ut fuuat homo uitã istã. añꝙͣ
ex bono mutet᷑ in malũ. cur aũt id
ta iamposui fateant᷑ nob̾c̃ ⁊ cura-¬

Expanded text:
i ex bono in malum deficiente bona voluntate moriuntur, respondeant, si possunt, cur illos Deus, quum fideliter et pie viverent, non tunc de vitae hujus periculis rapuit, ne malitia mutaret intell ne fictio deciperet animas eorum? Utrum hoc in potestate non habuit, an eorum mala ur. Cur ergo non fecit? Respondeant qui nos irrident, quando in talibus rebus exclamamus: Quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus. Neque enim hoc non donat Deus quibus voluerit, aut vero scriptura illa te velut immatura hominis justi ait: Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, aut ne fictio deciperet animam ejus . Cur igitur hoc tam magnum beneficium aliis dat, aliis non dat Deus, apud quem non est instate est, quamdiu quisque in hac vita terram? Sicut ergo coguntur fateri, donum Dei esse ut finiat homo vitam istam ante quam ex bono mutetur in malum, cur autem ta jam posui, fateantur nobiscum, et cur a
Abbreviated transcription (Latin):
qui u̾e st̃ filii promissionis. Namis¬
ti cum pie uiuũt. dñr filii dei. S qͥa
nctiui st̃ impie ⁊ in eadem impieta¬
te morituri non eos dicit filios dei

Expanded text:
qui vere sunt filii promissionis. Nam isti cum pie vivunt, dicuntur filii Dei: sed quoniam victuri sunt impie et in eadem impietate morituri, non eos dicit filios Dei
Abbreviated transcription (Latin):
quiclin morantur in mõa bẽt¬
stiis si postea ad clicatus ordinẽ per¬
tius diffinit a suo ꝓposito eis clisced̾e
ñ licet ⁊ sicut gͥg̾. testatur in mona¬
obsequiis simł des̾uire ñ possunt pa¬
tet qd̃ prochitanis ecciis monachi p̾¬

Expanded text:
qui diu morantes in monasteriis, si postea ad clericatus ordinem pertius definit, a suo proposito eis discedere non licet, et, sicut Gregorius testatur, in monaasticis obsequiis simul deservire non possunt: patet, quod parochianis ecclesiis monachi pr
Abbreviated transcription (Latin):
pemaculam ing̾it. queñ ex ambiẽ¬
tis petitõne processit. ¶Iustoritate
bonifaciipatent̾ ostendr qd̃ sicut nł¬
lus precio est inuitandꝰ ad rũsionẽ
ita nulli pecunie int̾uentu eccłie lar¬
grrioportet ingressũ. Auctoritate u̾o
gregorii datꝰ intelligi qd̃ pro ingres¬
su ecc̃e ñ licet pecuniã exig̾e s sponta¬

Expanded text:
maculam ingerit, quae non ex ambientis petitione processit. Gratian. Auctoritate Bonifacii patenter ostenditur, quod, sicut nullus pretio est invitandus ad conversionem, ita nulli pecuniae interventu ecclesiae largiri oportet ingressum. Auctoritate vero Gregorii datur intelligi, quod pro ingressu ecclesiae non licet pecuniam exigere, sed sponta
Abbreviated transcription (Latin):
pontificalis adhibende sibim
arripere facultatem. S istd̃ g̾g̾
sum legit᷑. Ind̾ aũt leonis ⁊ ge-
lasũ usu approbante p̃ualuit.
nisi forte ubi aliquoꝵ ⁊suetudo ħ
admisit ut mnabsencia ep̃i extre¬
ma necc̃tate cogente ex ꝯcessione
gg̃ii pb̃ri baptizatos in frontib li¬
miant. Prohibito u̾o leonis ppͥ et
gelasu in eo casu intelligit᷑. cum
ep̃i presentes st̃. uł cũ ñ cogit ul¬
tuna necc̃itas. Oleo uo sc̃ficato:
ꝑmittit᷑ eis ung̾e infirmos. uñ

Expanded text:
pontificalis adhibendae sibimet arripere facultatem. Gratian. Sed isum legitur. Illud autem Leonis Papae et Gelasii usu approbante praevaluit, nisi forte ubi aliquorum consuetudo hoc admisit, ut in absentia episcopi extrema necessitate cogente ex concessione Gregorii presbyteri baptizatos in fronte liniant. Prohibitio vero Leonis et Gelasii in eo casu intelligatur, quum episcopi praesentes sunt, vel quum non cogit ultima necessitas. Oleo vero sanctificato permittitur ei
Abbreviated transcription (Latin):
nã ip̃am iuolentiã ꝑtulisse ꝯftitit. statĩ
lib̾etur de potestate raptoris ⁊ raptor
mortis uł periarum impunitate ꝯce̾sa
tori ꝯsensit potestate prĩs excusata red¬
datur. ⁊ raptor pr̃i suꝑioris ꝯclitionis
satisfatõe teneatur obnoxius. ¶ Ex hac¬
sensit. aliq̃n utriq molentiam p̾fe¬
runt cum p̾mittitur. si raptor cũ rap¬
ta ꝯfug̾it. ⁊ feminã ip̃am iuolẽtiã per¬
tulisse ꝯstiterit. puelle aũ ⁊ ñ parẽtib¬

Expanded text:
nam ipsam violentiam pertulisse constiterit, statim liberetur de potestate raptoris, et raptor mortis vel poenarum impunitate concesstori consenserit, potestati patris excusata reddatur, et raptor a patre superioris conditionis satisfactione teneatur obnoxius. Ex cnsenserit. Aliquando utrique violentiam perferunt, quum praemittitur: si raptor cum rapta perfugerit, et feminam ipsam violentiam pertulisse constiterit. Puellae autem, non parentib
Abbreviated transcription (Latin):
Ad quid aliud nisi qr aut per fidem
ñ erat incordib eoꝵ longius se ab
eis reced̾e ostend̾et. ⁊ qr ip̃m ñ credebã
ẽẽ qd̃ erat. uidebant ⁊̃ eum aliũ qͣm
erat: Ecce in utraq uisione sua erat

Expanded text:
ad quid aliud, nisi ut, quia per fidem non erat in cordibus eorum, longius se ab iis recedere ostenderet, et quia ipsum non credebant esse quod erat, viderent et eum alium quam erat? Ecce in utraque visione sua erat
Abbreviated transcription (Latin):
ri. hñtem demonia .uii. ꝑfic̾e potuit
mina siml̾ eicienda docet. legionem
aũt ab alio eiciens neminẽ reliqͥt
de omnib qui lib̾atũ possideret. ostẽ¬
dens qd̃ si ⁊̃ pecc̃a sint misse oport̾e
eiesto demonio locutꝰ est mutus. Nũ¬
qͣm aliquẽ sanauit quẽ õmo ñ li¬
berauit. Totum enĩ hominẽ sanauͭ
crimine orto maĩa ⁊ corpore. Scio eĩ
dñm mimicũ om̃i criminoso quõ
gͦ qui crĩ reseruat. de alio recipiet
ueniam. Sine amore dei ⁊sequeret᷑
ueniã sine quo nemo unqͣm inue¬
nit grãm. hostis .n. dei est. dũ offen¬
dit ꝑseuerant quedam enĩ impietaᷤ
infidelitatis est. ab illo qui iustus ẽ

Expanded text:
i septem daemonia, proficere potuit mina simul ejicienda doceret. Legionem autem ab alio ejiciens , neminem reliquit ex omnibus qui liberatum possideret: ostendens quod si etiam peccata sint mille, oportet ejecto daemonio locutus est mutus. Nunquam aliquem sanavit, quem omnino non liberavit. Totum enim hominem sanavitcrimine orto in anima et in corpore. Scio enim Deum inimicum omni criminoso: quomodo ergo qui crimen reservat, de alio reciperet veniam? Sine amore Dei consequeretur indulgentiam, sine quo nemo unquam invenit gratiam. Hostis enim Dei est, dum offendit perseveranter. Quaedam enim impietas infidelitatis
Abbreviated transcription (Latin):
inadult̾io uiuens pro homicidio ob
ne alienũ ecc̃astica probatur ⁊suetu-¬
dine que pro eodẽ pecc̃o nisi it̾atũ fu̾it
nulli bis pñiam imponit. S qd̾ ei
qui crimen sibi reseruat. de alio ueni¬
a ñ prestet᷑ non solũ premissis ꝓba¬
turauctoritatib .s. esicu ⁊ amancii.

Expanded text:
in adulterio vivens pro homicidio obtne alienum ecclesiastica probatur consuetudine, quae pro eodem peccato nisi reiteratum fuerit nulli bis poenitentiam imponit. § 1. Sed quod ei, qui crimen sibi reservat, de alio venia non praestetur, non solum praemissis probatur auctoritatibus Hesychii, Adamantii,
Abbreviated transcription (Latin):
uera pñĩa ñ inueniret gram. pn̾ia
enĩ uera ad bapt̃i puritatẽ ⁊fitentẽ
conat᷑ ducẽ. Reste enĩ pñitentes qͥc¬
quid sordis post purificatõnẽ ⁊tra¬
xetint. oportet ut abluant saltem
lacrimis mentis s satis durus est
cuiꝰ mentis dolorem: oculi carius neq̃¬
unt declaraie. s sciat se culpabilit̾ du¬
rum qui deflet dampna tpris ul mor-

Expanded text:
entia invenire gratiam. Poenitentia enim vera ad Baptismi puritatem, poenitentem conatur adducere. Recte enim poenitens quidquid sordis post purificationem contraxit, oportet quod abluat saltem lacrymis mentis. Sed satis durus est, cujus mentis dolorem oculi carnis nequeunt declarare. Sed sciat se culpabiliter esse durum, qui deflet damna temporis vel morte
Abbreviated transcription (Latin):
i aliquid forte nos incautuis iurasse
contig̾it qd obsuatum peiorem uergat
mexitũ ur̃e ulud salubriori consilio imitã¬
dumnoiumꝰ acmagis instarite nc̃citate
peierandũ nob̾. ꝙͣ ꝓ euitanco ꝑuirio: ĩ aliud
crimen gͣuius ce cluitendũ. Deniq uira¬
uit dd̾ ꝑdeum occide nabal uirum stultũ. ⁊
impũi: atq om̃ia q̃ ad eum ꝑtinebãt demio¬

Expanded text:
i aliquid nos incautius iurasse contigerit, quod observatum peiorem vergat in exitum, libere salubriori consilio mutandum novimus, ac magis instante necessitate peierandum nobis, quam pro vitando periurio in aliud crimen gravius esse divertendum. Denique iuravit David per Deum occidere Nabal virum stultum et impium, atque omnia q
Abbreviated transcription (Latin):
nem. ne forte funamꝰ illũ ⁊ postea quid mã
lum manducent corpus xp̃i. unusqͣsq
accipit partem suam uñ ⁊ ipagr̃a ꝑtes uo¬
cantur ꝑpartes manclucatur. ⁊ manz in¬
teger totus incelis ꝑ partes manclutatur
tuo. Totus enim erat apud pĩem. q̃n uenit
inuirginẽ: impleuit illam nec recessit ab
illo. ueniebat ĩ camẽ. ut homines eũ man¬
clucarẽt ⁊ manebat integer apud prẽm uͭ

Expanded text:
e, ne forte finiamus illum, et postea quid manddum manducent carnem Christi. Unusquisque accipit partem suam, unde et ipsa gratia partes vocantur. Per partes manducatur et manet intetuo. Totus enim erat apud Patrem quando venit in Virginem implere illam, nec recessit ab illo. Veniebat in carnem ut eum homines manducarent, et manebat integer apud patrem ut
Abbreviated transcription (Latin):
raptismatis disputauit ut apparenit
ex huius doctrine sp̃u regeneranclis fi¬
liis homutũ. ⁊ in dei filios adoptan¬
dlis illum diem. ⁊ illud tempus elec¬
tum. in quo ꝑsimilitudinẽ formã¬
q mift̾ii ea que geruntur in mẽbris
hiis que in ip̃o sunt capite gesta ogru¬
ere. dum in baptismatis regula ⁊ mor̾
interuenit interfectõem pc̃ci ⁊ sepultu¬
ram triduana imitatur trina limñsio
⁊ ab aquis eleuatõ resurgẽtis ẽ ĩstar.
de sepulchio. Ip̃a ergooꝑis qualitas
docet celebrande generant̾ gre cliem
legittmũ eum ee. in quo orta est et
uirtus mus ⁊ species attionis. ad
cuius rei ꝯfirmationem. plimum

Expanded text:
aptismatis disputavit . Et apparet ex hujus doctrina, regenerandis filiis hominum, et in Dei filios adoptandis, illum diem et illud tempus electum, in quo per similitudinem formamque mysterii ea quae geruntur in membris, his quae in ipso capite sunt gesta, congruerent: dum in baptiintervenit interfectione peccati, et sepulturam triduanam imitatur trina demersio, et ab aquis elevatio resurgentis instar est de sepulcro. Ipsa igitur operis qualitas docet celebrandae generaliter gratiae diem legitimum eum esse in quo orta est, et virtus muneris, et species actionis ad cujus rei confirmationem plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ñ ex sanguinib neq ex uoluntate
camis neq ex uoluntate uiri s ex deo nati
sunt. Doꝰ ẽĩ nlliꝰ ĩdigens remissione pc̃ci nec
q̃rens remetlium renascendi sic uoluit
haptirari quomͦ ⁊ uoluit cirꝯcidi. hostiãq¬
ꝑ emundatione offerri. ut quinatus e¬
quamñ uenerat solue̾ s implere ⁊ ini¬

Expanded text:
ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt . Dominus enim nullius indigens remissione peccati, nec quaerens remedium renascendi sic voluit baptizari quomodo et voluit circumcidi, hostiamque emundationis pro se offerri, ut qui factus e, quam non venerat solvere, sed adimplere, et im
Abbreviated transcription (Latin):
Euntes docete omnes g̾s laptizantes
cos innomine prĩs ⁊ filii ⁊ sp̃s sancti
De quo utiq eos ⁊̃ ante passionem po-¬
tuiss instinere nisiꝓprie uoluiss ĩtel¬
ligi regn̾atõis grãm ex sua resurrecti¬
one cepisse adclitur sane huic obsuan¬
tie ⁊̃ pentecostes ex aclucntu sp̃c sc̃i sacͣ
sollempnitas:. que de paschalis festi de¬
pendet articulo ⁊ cumad alios clies a¬
ua festa ꝑtineant hec semꝑ ad eũdem
cliem qui resurrestio d ñi est: ĩ signis
cccurrit portigens quoda modo auxiliã¬
tis gr̃e manũ ⁊ eos quos a die pasche
aut molestia infirmitatis aut lõgiqͥ¬
tas itineris aut nauigatioĩs difficł¬
tas interclusit: inuitat ut quibl
necessitatib impediti desideri sui ef¬
fectũ dono spiritus sansti ꝯseqͣntur

Expanded text:
unc  docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. De quo utique eos ante passionem potuisset instruere, nisi proprie voluisset intelligi, regenerationis gratiam ex sua resurrectione coepisse. § 2. Additur sane huic observantiae etiam Pentecostes ex adventu Spiritus sancti sacra solennitas, quae de paschalis festi pendet articulo, et, quum ad alios dies alia festa pertineant, haec semper ad eum diem, qui resurrectione Domini est insignis, occurrit, porrigens quodammodo auxiliantis gratiae manum, et eos, quos a die Paschae aut molestia infirmitatis, aut longinquitas itineris, aut navigationis difficultas interclusit, invitat, ut quibuslibet necessitatibus impediti desiderii sui effectum dono Spiritus sancti consequantur
Abbreviated transcription (Latin):
qr in ip̃o orcdĩe consecratus ñ erat:
nũc quasi primũ ad ⁊secratõnem
ueniens ab ep̃o sacerdotalẽ bñclic¬
esecrandi hũit in prima unctõne
esecutus est ⁊secrationẽ. In scda u̾o
ñ reiteratur ⁊secratio s sola mnc-¬
tio sic̃ de quo dubium est. an sit
baptizatus an ño. deb baptirar.
qd̃ siprius baptizatus ñ fu̾at con

Expanded text:
 in ipso ordine consecratus non erat, nunc quasi primum ad consecrationem veniens ab episcopo sacerdotalem benedicconsecrandi habuit, in prima unctione consecutus est consecrationem; in secunda vero non reiteratur consecratio, sed sola unctio, sicut de quo dubium est, an sit baptizatus, vel non, debet baptizari; qui si prius baptizatus non fuerat, con
Abbreviated transcription (Latin):
on multũ tp̃ris interuallũ
est qd̾ quedã nobis de tua fr̃¬
nitate fũant nunciata. de quib
uobis nemente illuc castorio no¬
tario sc̃e cui d̾o austore p̾sidemus
ecc̃e subtilit nos indicasse memi-¬
nimus. Peruenerat namq ad
studioñ de illis attendi debuerat.
s oportuerat ħ eadẽ cum gr̃aꝵ ac
tione corng̾e¬

Expanded text:
on multum temporis intervalium est quod quaedam nobis de tua fraternitate fuerant nuntiata, de quibus vobis, veniente illuc Castorio, notario sanctae cui, Deo auctore, praesidemus Ecclesiae, subtiliter nos indicasse meminimus. Pervenerat namque adstudio, non de illis accendi debuerat, sed oportuerat te haec eadem cum gratiarum actione corrige
Abbreviated transcription (Latin):
p̾grauati: qͣ impeclitꝰ nullts posset
ꝓrimis sua p̾latc̃e ꝓdesse pͥmatis sin
debu̾at ⁊ ñ alioꝵ dioceseos antisticũ pre¬
stolarnudiciũ. Qd̃ si q̃lib ambigu¬
tas uelaliqua fortasse suꝑeius exami-¬
natione uel ep̃atus abrenuntiatione
aborta fuiss ꝯtentio: exmore adapłi¬
cam sedem refri ꝯuenerat. ⁊ nũa ĩ oĩo¬
hensione clignũ gefsit. postea uel cor¬
rectõe. nel digna aĩaduersiõe ciffim¬

Expanded text:
gravari, qua impeditus nullis posset proximis sua praelatione prodesse, primatis sui debuerat et non aliorum dioeceseos antistitum praestolari judicium. Quod si quaelibet ambiguitas, vel aliqua fortasse super ejus examinatione, vel episcopatus abrenunciatione oborta fuisset contentio, ex more ad apostolicam sedem referri convenerat, et nostra in his omhensione dignum gessit, postea correctione, vel digna animadversione defi
Abbreviated transcription (Latin):
ritur predo crassetur. Sz hec ⁊ alia of-¬
ficõꝵ precepta ꝓpria st̃ singłoꝵ. Mi¬
sicordia cõis est usus. Id̾o cõe precep¬
tum om̃ib est officus. om̃ib etatib
neccũa ⁊ ab omnib defẽnda. Non
publicanus ñ miles excipitur. nõ
agricola ułurbanus. Diues ⁊ pau¬
per: om̃s incõmune admonenturꝰ.
ut conferant ñ hñti. Miscclia enim
plenitudo uirtutũ est. Et id̾o omĩb
est p̾posita ꝑfecte forma nrtutis ne
uestimentis alimentisq siis parꝰ¬
cant. Miscd̃ie tñ ip̃ius pro possibili¬
tate conclitõis humane mensura
seruetur. ut ñ sibi unusquisq totũ
enpiat. s qd h̃t cum pauꝑe parciat᷑.¬
Idem. Cet̾m dei tradito est ut prius
pascas ꝑentes. Nam siiix̃ duunum
oracłm contumelia parentis morte
luitur. qͣntomag̾ fames que młto
gͣuior est: quo in hoc loco insolũtem
dñs infrenat iactantiã. dẽ in libꝰ

Expanded text:
aeritur, praedo grassetur. sed haec et alia officiorum praecepta propria singulorum, misericordia conmunis est usus, ideo conmune praeceptum, omnibus officiis, omnibus aetatibus necessaria et ab omnibus deferenda. non publicanus, non miles excipitur, non agricola uel urbanus, diues et pauper, omnes in conmune admonentur, ut conferant non habenti; misericordia enim plenitudo uirtutum est. et ideo omnibus est proposita perfectae forma uirtutis, ne uestimentis alimentisque suis parcant. misericordiae tamen ipsius pro possibilitate condicionis humanae mensura seruatur, ut non sibi unusquisque totum eripiat, sed quod habet cum paupere partiate, ceterum dei traditio est, ut prius pascas parentes. nam si iuxta diuinum oraculum contumelia parentis morte luitur, quanto magis fames, quae morte grauior est! quo loco insolentem dominus infrenat iactantiam. multi
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ sunt sp̃s dei. Nñquid tñ ñ ideo si nõ
accipiant. aut nũquid ideo si ꝑfec̾int
⁊ opuuonũ carnaliũ uanitate emen¬
dau̾int denuo qd̃ acceꝑant repetencdum
est accipit quisq sccłm ficem sua. s qnͣ¬
tum capit gubernante mĩa dei. Item¬

Expanded text:
 sunt Spiritus Dei. Numquid tamen ideo non accipiunt? aut numquid ideo si profecerint, et opinionum carnalium vanitatem emendaverint, denuo quod acceperant repetendum est? Accipit quisque secundum fidem suam, sed quantum capit gubernante illa mise
Abbreviated transcription (Latin):
cus ad uetus testamentũ ꝑtinebũt
Si aũ ꝓficiunt. ⁊ añqͣm capiant bap¬
tismũ ip̃o accessu ⁊ ꝓfestu ad nomum
ꝑtinent. ⁊ si pͥusqͣm sp̃uales fiant exhc̃
uita ipiuntur custoditi ꝑ sacͣmenti
sc̃itatem in frauiuentium ꝯputãtur

Expanded text:
cus, ad vetus testamentum pertinebunt. Si autem proficiunt, et antequam capiant baptismum, ipso profectu et accessu ad novum pertinent, et, si priusquam spiritales fiant, ex hac vita rapiantur, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra viventium computantur
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ qui eis ⁊senserint: legimꝰ. medi¬
cinam u̾o autenticam ex hac heresi
noĩatim ñ legimus nisi qd sic̃ usur¬
patũ est ĩ nouationis ł donatistis
minorib utiq hereticis: ñ canonice
s ex intuitu pietatis. ita ⁊̃ exhũs poᷤ¬
sefĩ colliginus Ido ⁊̃ qr aliorsũ per
ait b̃s augꝰ heretici cũ redierint qͣ
ꝑte se absciderint ab eccł̃ia: curentur.
qua u̾o ꝑte adheserint cognoscan-¬

Expanded text:
m, qui eis consenserunt, legimus, medicinam vero authenticam ex hac haeresi nominatim non legimus, nisi quod, sicut usurpatum est in Novatianis vel Donatistis, minoribus utique haereticis, non canonice, sed ex intuitu pietatis, ita etiam ex his posse fieri colligimus, ideo etiam, quia aliorsum per ait B. Augustinus, haeretici quum redierint, qua parte se absciderint ab ecclesia, curentur, qua vero parte adhaeserint, cognoscan
Abbreviated transcription (Latin):
sit a d̾o maledẽs. uitam pollicet᷑: cum
phemus. sacerdotiũ aclministrat:pro¬
fanus. componit altare sacrilegus.
ad ħ omĩa accedit ⁊ illd̾ malũ ut an-¬
tistes dyaboli audeat eucharistiã fa¬
ꝑ eius preces ⁊ orones prosit qui deũ
ip̃e uiolauit. Si .n. qui eccãm molant
ethinci ⁊ publicam hñtur. multoma¬
gis rebelles ⁊ hostes falsa altaria et
illicita sacerdocia ⁊ sacrificia sacrile¬
ga ⁊ om̃ia aclultina fingentes int̾
ethincos ⁊ publicanos necce est ut
computentur quos om̃s constat a

Expanded text:
it a deo maledictus, uitam pollicetur mortphemus, sacerdotium administrat profanus, ponit altare saAd haec omnia accedit etiam illud malum, ut antistes diaboli audeat eucharistiam faper ejus preces et orationem prosit, qui Deum ipsum violavit. Si enim qui Ecclesiam violant ethnici et publicani habentur, multo magis rebelles illicita sacerdotia, et sacrificia sacrilega, et nomina adulterata fingentes, inter ethnicos et publicanos necesse est computentur, quos omnes constat a
Abbreviated transcription (Latin):
i quis inquit de eccłia hetica p̃sũꝑ¬
tione exierit: a semetip̃o dampna
in libro regnoꝵ. ubi cũ homo dei ad ie¬
robdam missus esset qui pecc̃a sua ex¬
probraret. atq ultionem futurã pre-¬
dicẽt panem apudillũ ed̾e ⁊ aquam
bibere: prohibitus ẽ. Qd̃ cũ ñ custodi᷑¬
s. diuina snñia inde rediens morsu le¬
onis in itin̾e int̾iit. Andeb quisqͣm di¬
cere sacramentũ salutare ⁊ grãm cele¬
stem cõmunẽ cũ hereticis esse posse. c̃
quib nͨ terrestris cib nec scłaus potꝰ
deb eẽ cois: Constat aũt oleũ ide
baptrzati unguntur: scĩficari ⁊ eu¬
chaustiam fieri a pd̃ illos oĩo ñ posse
u̾spes nulla est ⁊ fides falsa. ubi om̃i
a ꝑ mendacia geriuitur. Nam hereticꝰ
mam humanã imitantur. nultum

Expanded text:
i quis, inquit, ab Ecclesia haeretica praesumptione exierit, a semetipso damnatuin libro Regnorum, ubi cum homo Dei ad Jeroboam missus esset, qui peccata sua exprobraret, atque ultionem futuram praediceret, panem apud illum edere et aquam bibere prohibitus est. Quod cum non custodisset, divina censura inde regrediens, morsu leonis in itinere interiit. Et audet quisquam dicere sacramentum salutare, et gratiam coelestem communem cum haereticis esse posse, cum quibus nec terrestris cibus, nec saecularis potus debeat esse communis? Constat autem oleum unde baptizati unguntur sanctificari, et eucharistiam fieri apud illos omnino non posse, ubi spes nulla est et fides falsa, ubi omnia per mendacium geruntur. Nam haeretici, mam hominis imita
Abbreviated transcription (Latin):
Nnccens credit oñ uerbo ñ euitanda.
uitupanda facilitas. s laudanda bonitaꝰ
hest innocentẽ c̃ẽ: ignorare quid noceat.
⁊ si circunscrib̾r ab aliquo de om̃ib tñ¬
inlicat qui fidem ẽẽ inom̃ib arhitrat᷑.
bacgͥ mentis sue dote inclinatꝰ ih̾c ut cre¬
d̾et gabaonitis testamentũ disposuit pa¬
cem declit ⁊ confirmaiit societatem S uͥ
inf̾ras eorum uentum ẽ dep̾hensa fraude
qd cum cẽnt finitimi. acluenas se c̃ẽ si¬
clignari cepit. Iħc tñ pacem ꝙͣ ded̾at reuo¬
candã ñ censuit. qr firmata erat sacͣmͣti
religione. ne clum alienam ꝑfidiam re¬
os meliori tñ obsequio mĩft̾ii clementior
nescitur illicitum t̃e: ip̃a ignorantia ex¬
cusat᷑. si putetur licitum ẽẽ. ñ ex ignorã¬
cia iuris s fc̃i. Aliud ẽ .n. si alicuius copu¬
la credatur ẽe licita. qr nescitur ẽe ꝯsãgui¬
nea uł q creclitur ẽe inclua. aliud si ideo
putatur ẽe licita: q ⁊ cõsanguinearum

Expanded text:
nnocens credit omni verbo. Non vituperanda facilitas, sed laudanda bonitas. Hoc est innocentem esse, ignorare quod noceat, et, si circumscribitur ab aliquo, de omnibus ticat qui fidem esse in omnibus arbitratur. Hac igitur mentis suae devotione inclinatus Josue, ut crederet Gabaonitis, testamentum disposuit, pacem dedit, confirmavit societatem. Sed ubi in terras eorum ventum est, deprehensa fraude, quod, quum essent finitimi, advenas se esse sidignari coepit. Josue tamen pacem, quam dederat, revocandam non censuit, quia firmata erat sacramenti religione, ne, dum alienam perfidiam reeos vilioris obsequio ministerii. Clementior nescitur illicitum esse, ipsa ignorantia excusat, si putetur licitum esse, non ex ignorantia juris, sed facti. Aliud enim est, si alicujus copula credatur esse licita, quia nescitur esse consanguinea, vel quia creditur esse vidua; aliud, si ideo putatur licita, quia consanguineorum
Abbreviated transcription (Latin):
suram uł religionis uestem susci¬
piat. seneutrum fc̃urum iuiramẽ¬
to furmai̾t. hoc qͣmius aliquib ui¬
deatur reprehensibile. qr opus carita¬
tis uram̃to se ñ fcũrum ꝓmisit. nł¬
qͣm cl̾icatus tonsuram uł religioniꝰ
uestem suscipiat. ñ tñ icomin salu¬
tem ꝓm̾eriual. cum ñ nulli in laita
li hitu sc̃issimi. ⁊ deocdilecti inuẽiant᷑
Quo exemplo euidenterdatur intel¬
ligi. quociens aliquis uirat se non
fr̃urum aliquid quo expeclitior s̃ in
a p̾paretur. ad õĩtudinem. dummodo
uiramꝰ sine quo utͣq salus eius pot

Expanded text:
suram vel religionis vestem suscisuram vel religionis vestem suscipiat, se neutrum facturum iuramento firmaverit. Hoc quamvis aliquibus videatur reprehensibile, quia opus caritatis iuramento se non facturum promisit, nuquam clericatus tonsuram vel religionis vestem suscipiat, non tamen ideo minus salutem promoveri valet, cum nonnulli in laici habitu sanctissimi et deo dilecti inveniantur. Quo exemplo evidenter datur intelligi, quoties aliquis se iurat non facturum avia praeparetur ad beatitudinem, dummodo ui, sine quo utraque salus ejus potest
Abbreviated transcription (Latin):
ri non possit fidem ꝓmissam s̾uare ꝑ¬
hibetur. Quorum exempla p̾misseᷤ.
auͣctes subiciunt. dumeum qui ho¬
micidium facere uł alimenta mr̃i ⁊
frĩb non sb̾ministrare in aduit̾io ꝑ¬
seu̾are uł ad pacem cum acłusatioñ
reclire. iuram̃tum p̾stando ꝓmiserit:
salubuori ꝯfilio illicita uot᷑a obs̃uare
ñ ꝑmittunt. Est ⁊̃ id ꝙ iuratur aliqñ
uemientib. ueluti cum aliquis post
uotum castitatis iurat alicui se hĩ¬
turum eamin conugẽ. Cõiugem
namq hr̃e in se ip̃o malum ñ ẽ. tñ hu¬
ic ex uoto ꝑnitõsum est. ħ aũ iuram̃¬
tum ⁊̃ si illicitum sit ñ tñ obs̃uari ꝓ-
hibetur. s de uiolatõe uoti pñia sibi
iubetur indici. Ex modo iurandi tc̃
est illicitum iuram̃tum. qñ inꝯside¬
rate.⁊ incirospecte aliquid iuratur
quonec corꝑalis nec sp̃ualis salus ad¬
mmuitur ⁊ sine quo utraq salus reꝑaui
⁊ uita cons uari ual. ueluti dũ ali
quis apentib coastus uł cłicatus tõ¬

Expanded text:
ri non possit, fidem promissam servare prohibetur; quorum exempla praemissae auctoritates subjiciunt, dum eum, qui homicidium facere, vel alimenta matri et fratribus non subministrare, in adulterio erare vel ad pacem cum adversario non redire, iuramentum prestando promiserit, salubriori consilio illicita vota observare non permittunt. Est autem id quod iuratur aliquando venientibus, veluti cum aliquis post votum castitatis, iurat alicui se habiturum eam in coniugem. Coniugem namque habere in seipso malum non est, tamen huic ex voto perniciosum est. Hoc autem iuramentuohibetur, sed de violatione voti poenitentia sibi jubetur indici. § 6. Ex modo jurandi tunc est illicitum juramentum, quando inconsiderate et incircumspecte aliquid juratur, quo nec corporalis, nec spiritualis salus adimitur, et sine quo utraque salus reparari et vita conservari valet: veluti dquis a parentibus coactus, ut clericatus ton