comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ditoris nr̃i grãm cognosce. si eiꝰ amo¬
re confirmari. si adeiꝰ uisionem
ꝑuenire desidãmꝰ: fugiamꝰ sollici¬
titurbam ñ solum nos turbanti¬
um cogitationũ affectuũq pͣuoꝵ.
uerum etiã hominũ nequã. qui
nr̃ȩ sinceritatis possint impedire
ꝓpositũ: uł malum uidelicet ex¬
emplum suũ monstrando: uel
bona nr̃a oꝑa dirigendo. aut etiã
ꝓbibendo. Confugiamꝰ seduli.
ad domũ orationis: ubi secreta
lib̃tate dñm inuocantes. et de per¬
ceptis ab eo beneficiis grãs agamꝰ᷑:
et de ꝑcipiendis humili deuotione
p̃cemur: immo etiam ipsi templũ
dĩ sc̃m in quo uenire et mansionẽ
fac̾e dignet᷑ exist̾e curemꝰ: audien¬
tes ab apłõ. quia corꝑa ur̃a templũ

Expanded text:
ditoris nostri gratiam cognoscere, si ejus amoditoris nostri gratiam cognoscere, si ejus amore confirmari, si ad ejus visionem pervenire desideramus, fugiamus sollicite turbam non solum nos turbantium cogitationum affectuumque pravorum, verum etiam hominum nequam qui nostrae sinceritatis possint impedire propositum, vel mala videlicet exemplo suo monstrando, vel bona nostra opera deridendo aut etiam prohibendo. Confugiamus seduli ad domum orationis, ubi secreta libertate Dominum invocantes, et de perceptis ab eo beneficiis gratias agamus, et de percipiendis humili devotione precemur. Imo etiam ipsi templum Dei sanctum, in quod venire et mansionem facere dignetur, existere curemus, audientes ab Apostolo: Quia corpora vestra templum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ unu s om̃idie nos ab om̃i inqͥe¬
tudine uicioꝵ man̾e feriatos. Si
enĩ iuxta uocẽ dñicam. om̃is qui
facit peccatum seruusẽ peccati
patet liquido. quia peccata recte
oꝑa seruilia intelligunt᷑: aquib
quasi in die septima in ꝑceptione
grȩ spũalis immunes incedẽ iube¬
mur:: nec solum a prauis contin̾e
s et bonis insist̾e̾ factis. Qđ in hac
qͦ lectione dñs typice ostendit: cũ
eum. quiduodẽquatlraginta an¬
nos languebat in die sabbati. ñ
solum surg̾e: uerum etiã graba¬
tum tolle. et ambłare p̃cepit: ui¬
delicet insinuans eos qui longo
uicioꝵ languore tabescunt. et
dĩ ac ꝓrimi dilectionis in anes
quasi a ꝑfecta uirtutũ summa
eoꝵq discusso torpore. cum fr̃ne di¬
lectionis onere. ad uisionẽ debere
sui ꝓꝑare conditoris. Qd̃ autẽ isqͥ
sanatusẽ. ih̃m ñ in turba adhuc
positus s post in templo cognoscit:
mistice nos instruit : ut siuere con¬

Expanded text:
non una, sed omni die, nos ab omni inquienon una, sed omni die, nos ab omni inquietudine vitiorum manere feriatos. Si enim juxta vocem Dominicam, omnis qui facit peccatum servus est peccati, patet liquido quia peccata recte opera servilia intelliguntur, a quibus quasi in die septima in perceptione gratiae spiritualis immunes incedere jubemur: nec solum a pravis continere, sed et bonis insistere factis. Quod in hac quoque lectione Dominus typice ostendit, cum eum qui duodequadraginta annos languebat, in die sabbati non solum surgere, verum etiam grabatum tollere et ambulare praecepit: videlicet insinuans, eos qui longo vitiorum languore tabescunt, et Dei ac proximi dilectionis inanes, quasi a perfecta virtutum summa eorumque discusso torpore, cum fraternae dilectionis onere ad visionem debere sui properare conditoris. Quod autem is qui sanatus est Jesum non in turba adhuc positus, sed post in templo cognoscit, mystice nos instruit ut si vere con
Abbreviated transcription (Latin):
tionem credere ac sp̃ualit̾ sanari
debuerant. econtra scandalirant᷑:
et saluato parit̾ ac saluatori calũ¬
nias struunt: saluato quidẽ. quia
sabbato grabatum tulerit: salua¬
toriautẽ quia sabbato et illum sal¬
uari. & grabatũ tolli p̃ceꝑit: qͦsi
meliꝰ ipsi de sabbato. quã tanta di¬
umnitatis potentia nosset. Dicebañ
gͦ iudei illi qui sanatꝰ fuerat.Sab¬
batũ ẽ: ñ licet tͥ tollere grabatum
tuũ. Litterã legis stulte defende¬
bant: ignorando dispensationẽ
eius qui legis quondam edicta ꝑser¬
uum decernens. nc̃ ipse adueniens
eandem legem gr̃a mutare dispo¬
suit: ut qđ̃ iuxta litteram diu car¬
nales carnalit̾ obseruabant. dem¬
ceps sp̃uales spũalit̾ obseruandũ
cognosc̃ent. Sabbato quippe car¬
nali. qđ iuxta litteram custodie¬
batur popłs ab om̃ĩ oꝑe seruili
die septima uacare p̃ceptus ẽ: sp̃u¬
ale autẽ sabbatum ẽ in luce gr̃ȩ
sp̃ualis que septiformis accipitur

Expanded text:
tionem credere ac spiritualiter sanari tionem credere ac spiritualiter sanari debuerant, e contra scandalizantur, et salvato pariter ac Salvatori calumnias struunt: salvato quidem, quia sabbato grabatum tulerit; Salvatori autem, quia sabbato et illum salvari, et grabatum tolli praeceperit, quasi melius ipsi de sabbato quam tanta divinitatis potentia nosset. Dicebant ergo Judaei illi qui sanatus fuerat: Sabbatum est, non licet tibi tollere grabatum tuum. Litteram legis stulte defendebant, ignorando dispensationem ejus qui legis quondam edicta per servum decernens, nunc ipse adveniens eamdem legem gratia mutare disposuit, ut quod juxta litteram diu carnales carnaliter observabant, deinceps spirituales spiritualiter observandum cognoscerent. Sabbato quippe carnali, quod juxta litteram custodiebatur, populus ab omni opere servili die septima vacare praeceptus est; spirituale autem sabbatum est in luce gratiae spiritualis, quae septiformis accipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ alibi dicit. Subportantes in ui¬
cem in karitate. solliciti seruare
unitatẽ sp̃s in uincłõ pacis. Am¬
bula autẽ: toto corde. tota anima
tota uirtute dm̃ dilige: et ut ad eiꝰ
uisionem ꝑting̾e merearis. cotidia¬
nis bonoꝵ oꝑum passib de uirtute
in uirtutẽ ꝓgredẽ: nec frẽm quem
sufferendo ducas. obamorẽ eiꝰ ad
quem ꝑgis deserens: nec obfrĩsamo¬
rem ab illo querendo cum quo ma¬
nere defideras. intentionem recti
incessꝰ au̾tens: s ut ꝑfecte possis sal¬
uari. surge tolle grabatum tuum
& ambła: id ẽ relinque peccata pͥsti¬
na: necessitatib fr̃m succurre: &
in uniu̾sis que agis. uide ne in
hoc scło m̃tem figas: s ad uiden¬
dam faciem tui festines redemp¬
toris. Surge bona oꝑando: porta
grabatum diligendo ꝓrimum
& amblã expectando beatã spẽ.
& aduentũ głe magnidĩ.S mira
ꝑfidoꝵ dem̃tia: qui ad tam ino¬
pinatam diulanguentis sana¬

Expanded text:
sicut alibi dicit: Supportantes invisicut alibi dicit: Supportantes invicem in charitate, solliciti servare unitatem Spiritus in vinculo pacis . Ambula autem: toto corde, tota anima, tota virtute Deum dilige: et ut ad ejus visionem pertingere merearis, quotidianis bonorum operum passibus de virtute in virtutem progredere, nec fratrem, quem sufferendo ducas, ob amorem ejus ad quem pergis deserens, nec ob fratris amorem ab illo quaerendo cum quo manere desideras intentionem recti incessus avertens; sed ut perfecte possis salvari, Surge, tolle grabatum tuum et ambula, id est, relinque peccata pristina, necessitatibus fratrum succurre, et in universis quae agis vide ne in hoc saeculo mentem figas, sed ad videndam faciem tui festines Redemptoris. Surge bona operando, porta grabatum diligendo proximum, et ambula exspectando beatam spem et adventum gloriae magni Dei. Sed mira perfidorum dementia, qui ad tam inopinatam diu languentis sana
Abbreviated transcription (Latin):
tate dep̃ssum: cuiꝰ significando rea¬
tui. etiam modus temꝑis quo iste
languebat congruit. Nam duode¬
quadraginta annos habebat in in¬
firmitate. Quadragenariꝰ autem
numerus. qui denario quat̾ ducto
conficit᷑ ꝓ ꝑfectione recte conu̾sa¬
tionis solet in scͥpturis accipi: qͥa
quisq ꝑfecte conu̾sationis oꝑaege¬
rit. legis ꝓfecto decalogum ꝑ qͣtuor
scĩeugłii libros implet. Aqua nimi¬
rum ꝑfectione duo minꝰ habet: qui
a dĩ et ꝓrimi dilectione. quã legis
pariter et eugłii scͥptura comm̃dat
uacuus incedit. Qđ etiam dñs my¬
stice sanans infirmũ docuit: cum
cute: et ad exercitium uircutum
quib ꝑpetuo salueris erig̾e. Tolle
grabatum tuũ: porta diligens ꝓri¬
mũ tuũ. patient̾ eiꝰ infirma tole¬
rando: qui te adhuc temptationũ
fasce dep̃ssum. qui patient̾q susti¬
nuit. Alt̾ enim alt̾ius onera porta¬
te: et sicadimplebitis legẽ. xp̃i. Et

Expanded text:
tate depressum, cujus significando reatate depressum, cujus significando reatui etiam modus temporis quo iste languebat congruit. Nam duodequadraginta annos habebat in infirmitate. Quadragenarius autem numerus qui denario quater ducto conficitur pro perfectione rectae conversationis solet in Scripturis accipi; quia quisquis perfectae conversationis opera egerit, legis profecto decalogum per quatuor S. Evangelii libros implet: a qua nimirum perfectione duo minus habet, qui a Dei et proximi dilectione, quam legis pariter et Evangelii scriptura commendat, vacuus incedit. Quod etiam Dominus mystice sanans infirmum docuit, cum cute, et ad exercitium virtutum, quibus perpetuo salveris, erigere. Tolle grabatum tuum: porta diligens proximum tuum, patienter ejus infirma tolerando, qui te adhuc tentationum fasce depressum diu patienterque sustinuit. Alter enim alterius onera portate, et s
Abbreviated transcription (Latin):
isꝑgłam patͥs: ita et uos in nouita¬
te uitȩ amblemꝰ. Bene autẽ dr̃. quia
qui pͥmus descendisset post motũ
aquȩ sanꝰ fiebat aquocunq languo¬
re detineret᷑: quia unus dñs. una
fides. unum baptisma. unus deus.
Et qui in unitate catholica xͥ mi
steriis mmbuitur. sanus fit a quoc̃q
peccatoꝵ languore detineat᷑: quisq
autẽ ab unitate discrepat. salutem
que ab uno ẽ consequi ñ ualet. Hec
de pͥmo euglicȩ lectionis miracło
qđ dñs dedit locuti: nc̃ de scd̃o qd̃
ipse dederit fr̃ntati ur̃e loquam᷑.
In quo etiam ipso. unus comm̃dat᷑
sanatus: ñ quia omp̃is pietas salua¬
toris. om̃s quos ibi languentes urue¬
nit sanare nequiuerit: s ut doc̾et
p̃ter unitatẽ catholicȩ fidĩ nullum
cuilibet patere locum salutis. Erat
autem quidam homo ibi inquit
tͥginta et octo annos habens. in in¬
firmitate sua. Homo iste multoꝵ
infirmitate detentus annoꝵ signi¬
ficat peccatorẽ quemilibet. enormi¬
scelerum magnitudine ut num̾osi¬

Expanded text:
iam patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus . Bene autem dicitur quia qui primus descendisset post motum aquae sanus fiebat a quocunque languore detineretur, quia unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus: et qui in unitate catholica Christi mysteriis imbuitur sanus fit a quocunque peccatorum languore detineatur: quisquis autem ab unitate discrepat, salutem quae ab uno est, consequi non valet. Haec de primo evangelicae lectionis miraculo quod Dominus dedit locuti, nunc de secundo quod ipse dederit fraternitati vestrae loquamur: in quo etiam ipso unus commendatur sanatus, non quia omnipotentis pietas Salvatoris omnes quos ibi languentes invenit sanare nequiverit, sed ut doceret praeter unitatem catholicae fidei nullum cuilibet patere locum salutis. Erat autem quidam homo ibi, inquit, triginta et octo annos habens in infirmitate sua. Homo iste multorum infirmitate detentus annorum significat peccatorem quemlibet enormscelerum magnitudine vel numerosi
Abbreviated transcription (Latin):
ac doctrina sua: ut occidẽtur ipse
qui sua morte corꝑali ñ solũ sp̃ua¬
lit̾ languentes sanare. s et mortuos
inuificare suffic̾et. Motus gͦ aquȩ
passionem dñi que mota turbata¬
q iudeoꝵ gente facta ẽ insinuat. &
quia ꝑ eandem passionẽ redempti
st̃. credentes a maledicto legis: qͣsi
descendentes in aquã piscmȩ tur¬
batam sanabant᷑ : qui eatenꝰ iacu¬
erant in porticib egroti. Legis siqͥ¬
dem littera que nescientes quid a¬
gendũ quid uitandũ eẽt edocuit:
nec tam̃ edoctos ut sua decreta cõ¬
plerentur adiuuit: quasi eductos
de sedib ignorantiȩ pͥoris. in porti¬
cib suis continebat. nec sanabat
languidos. Grã autẽ eugłii. que ꝑ
fidem ac mysteriũ dñice passionis
sanat om̃s languores iniquitatum
nr̃arum. a quibꝰ in lege moysi ñ po¬
tuimꝰ iustificari: quasi eiectos de
porticib legis egrotos. in aquam
piscine turbidam immittit.ut sana¬

Expanded text:
ac doctrina sua, ut occideretur ipse ac doctrina sua, ut occideretur ipse qui sua morte corporali non solum spiritualiter languentes sanare, sed et mortuos vivificare sufficeret. Motus ergo aquae passionem Domini quae mota turbataque Judaeorum gente facta est insinuat. Et quia per eamdem passionem redempti sunt credentes a maledicto legis, quasi descendentes in aquam piscinae turbatam sanabantur qui eatenus jacuerant in porticibus aegroti. Legis siquidem littera, quae nescientes quid agendum, quid vitandum esset edocuit, nec tamen edoctos ut sua decreta complerentur adjuvit, quasi eductos de sedibus ignorantiae prioris in porticibus suis continebat, nec sanabat languidos. Gratia autem Evangelii quae per fidem ac mysterium Dominicae passionis sanat omnes languores iniquitatum nostrarum, a quibus in lege Moysi non potuimus justificari, quasi ejectos de porticibus legis aegrotos in aquam piscinae turbidam immittit, ut sana
Abbreviated transcription (Latin):
tica. id ẽ pecualis piscia ferturap
pellata: qđ in ea sacerdotes hostias
lauare consueuerint. Multitudo
languentiũ que in memoratis por¬
ticib iacebat. aquȩ motũ expectans:
significat eoꝵ cat̾uas. qui legis u̾ba
audientes. suis sehanc uirib im¬
plere ñ posse dolebant: atq idõ dñi¬
cȩ auxilium gr̃ȩ. totis animȩ affecti¬
b implorabant. Ceci erant: qui nec¬
dum ꝑfectũ fidĩ lum̃ habebant.
Claudi: qui bona que nouerant.o¬
ꝑandi g̃ssib implere nequibant.
aridi: qui qͣmliba ocłm scientiȩ
habentes: pinguedine tam̃ spei et
dilectionis egebant. Tales inqͥnq
in quinq porticib iacebant: ẜ ũ
nͥ in piscina angło uemiente sanabã¬
tur: quia ꝑ legem cognitio peccati
inuisibilit̾ descendens in piscinam
ad suggerendam uim sanandi mo¬
uebat aquam. Descendit enĩ carne
indutus magni consilii angłs. idẽ
pat̾ne uoluntatis nuntiꝰ. in popło
iudeoꝵ: et mouit peccatores factis

Expanded text:
tica, id est pecualis piscitica, id est pecualis piscipellata, quod in ea sacerdotes hostias lavare consueverant. Multitudo languentium quae in commemoratis porticibus jacebat, aquae motum exspectans, significat eorum catervas qui, legis verba audientes, suis se hanc viribus implere non posse dolebant, atque ideo dominicae auxilium gratiae totis animi affectibus implorabant. Caeci erant, qui necdum perfectam fidem habebant; claudi, qui bona quae noverant operandi gressibus implere nequibant; aridi, qui quemlibet oculum scientiae habentes, pinguedine tamen spei, et dileinque porticibus jacebant, sed non nisi in piscina angelo veniente sanabantur, quia per legem cognitio peccati,invisibiliter descendens in piscinam ad suggerendam vim sanandi movebat aquam. Descendit enim carne indutus magni consilii angelus, id est paternae voluntatis nuntius in populum Judaeorum, et movit peccatores factis
Abbreviated transcription (Latin):
uo pariter mira pb̃ri.¬
cula humane sanationiᷤ
hodierna nob̃ scĩ eugłii
lectio tradit: unũ inui¬
sibilit̾ ꝑ anglĩcam administratio-¬
nem: alt̾um ꝑ dñicam p̃sentiam
uisibilit̾ erhibitũ. S utͥusq nob̃ st̃
breuit̾ exponenda mysteria: ne pro¬
lirȩ lectionis. ꝑlira qͦ: explanatio cui¬
quã forte grauis existat. ꝓbatica pis¬
ema que quinq porticib cingebat᷑
populus ẽ uideoꝵ: legis undiq cu¬
stodia ne peccare debeat munitus.
ta ẽ. quinario num̾o figurat᷑: recte ppłs
qui in qͥbꝰdam munditiã uitȩ seruare.
in qͥbꝰda uͦ solebat immundoꝵ spũum
temptamentis agitari. ꝑ aqũã signa-¬
tur piscineꝰ que nc̃ placida uentis
stare. nunc eis irruentib turbari¬
consueuerat. Et bene pisema eadẽ
ꝓbatica uocat᷑. ꝓbaton quippeg̃¬
ce: oues dicunt᷑: quia nimirũ in il¬
lo popło qui dice dño nossent. Nos
autẽ popłs tuus et oues gͣgis tur cor¬
ficebim᷑ tͥ in scła. Uulgo autẽ ꝓba¬

Expanded text:
uo pariter miracula humanae sanationis hodierna nobis sancti Evangelii lectio tradit; unum invisibiliter per angelicam administrationem, alterum per Dominicam praesentiam visibiliter exhibitum: sed utriusque nobis sunt breviter exponenda mysteria, ne prolixae lectionis prolixa quoque explanatio cuiquam forte gravis existat. Probatica piscina quae quinque porticibus cingebatur, populus est Judaeostodia, ne peccare debeat, munitus. ta est, quinario numero figuratur. Recte populus qui in quibusdam munditiis vitae servire, in quibusdam solebat immundorum spirituum testamentis agitari, per aquam significatur piscinae quae nunc placida ventis stare, nunc eis irruentibconsueverat. Et bene piscina eadem probatica vocatur. Probaton quippe Graece oves dicuntur: quia nimirum in illo populo qui dicere Domino nossent: Nos autem populus tuus et oves gregis tui confitebimur tibi in saecula . Vulgo autem proba
Abbreviated transcription (Latin):
pauci admodũ. et ꝑfectiores quiq no¬
uerant᷑. quamuis om̃is popłs etiam tẽ
eiusdem mysti̾a fidĩ in legalib cerimo¬
niis typice portaret. Unde hic dr̃quia
dñs consummatis incarnationis sue
sacram̃tis aꝑuit discipłis sensum: ut
intellig̾ent scͥpturas. Aꝑuit discipłis
sensum: ut ea que obscure ꝓpħe dixe¬
runt. ipsi palam intellig̾e. atq intel¬
ligenda credentib tradẽ possent. Apu¬
it illis sensum ut intellig̾ent. qͥa que¬
cumq ille in carne gessit uł docuit:
hec eadem eum ꝓpħe acturum doctu¬
rumq ẽẽ p̃dixerant. Et dixit eis. Qm̃
sic scͥptum ẽ: et sic oportebat patixp̃m
et resurg̾e a mortuis die t̾cia: et p̃dica
ri in nomine eiꝰ penitentiã & remissi¬
onem peccatoꝵ in om̃s gentes: inci¬
pientibꝰ ab iherosolima. Nom̃ xp̃i et
ante passionẽ resurrectionẽq illius
iamolim ꝓpħarum ut diximꝰ pa¬
trumq fides nouerat: petro actestante

Expanded text:
pauci admodum et perfectiores quique nopauci admodum et perfectiores quique noverant, quamvis omnis populus etiam tunc ejusdem mysteria fidei in legalibus ceraemoniis typice portaret; unde hic dicitur quia Dominus, consummatis incarnationis suae sacramentis, aperuit discipulis suis sensum ut intelligerent Scripturas. Aperuit discipulis sensum, ut ea quae obscure prophetae dixerunt, ipsi palam intelligere, atque intelligenda credentibus tradere possent. Aperuit illis sensum ut intelligerent, quia quaecunque ille in carne gessit vel docuit, haec eadem eum prophetae acturum docturumque esse praedixerant. Et dixit eis: Quoniam sic scriptum est, et sic oportebat pati Christum, et resurgere a mortuis die tertia, et praedicaomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, incipientibus ab Hierosolyma. Nomen Christi et ante passionem resurrectionemque illius jam olim prophetarum, ut diximus, patrumque fides noverat, Petro attestante,
Abbreviated transcription (Latin):
runt. idem passionis illiꝰ archanum
popłis intimare ñ cessant: quo ꝑ hoc
conicipossit. qͣnta fidelib p̃mia sit da¬
turꝰ in celis. qui ꝓ illoꝵ salute filium
suum unigenitum passurũ misitad
terras. Q uod autẽ duo portantes botrũ
similit̾ quidẽ eum portare. s ñ similit̾
ualebant intueri: hoc nimirũ signi¬
ficat. qđ saluator ipse discipłis sue uisio¬
nis gr̃a głificatis ait. Beati ocłi qui ui¬
dent que uos uidetis. Dico enim uob̃:
quia multi ꝓpħe et reges uoluert̃ uidẽ
que uos uidetis. et ñ uidert̃. et audire
que auditis. et ñ audiert̃. Nel certe illd̃
qđ unum eundemq dñice crucis tͥumphũ
pͥus ꝓpħe et moyses quam apli noue¬
rant et p̃dicabant: s ꝓpħe aliquotienᷤᷤ
hoc figuratis uelatisq sermonib: a po¬
stoli autẽ. apłoꝵq successores. patefac¬
ta luce eugłii. semꝑ aꝑte p̃dicabant:
ita ut nc̃ om̃is popłs. xp̃ianꝰ scire & con¬
fiteri. debeat fidem. quam eo temꝑe

Expanded text:
idem passionis illius arcanum populis intimare non cessant, quo per hoc conjici possit quanta fidelibus praemia sit daturus in coelis, qui pro illorum salute Filium suum unigenitum passurum misit ad terras. Quod autem duo portantes botrum similiter quidem eum portare, sed non similiter valebant intueri, hoc nimirum significat, quod Salvator ipse discipulis suae visionis gratia glorificatis ait: Beati oculi qui vident quae vos videtis. Dico enim vobis, quia multi prophetae et reges voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt, et audire quae auditis, et non audierunt . Vel certe illud quod unum eumdemque Dominicae crucis triumphum prius prophetae et Moyses quam apostoli noverant et praedicabant; sed prophetae aliquoties hoc figuratis velatisque sermonibus; apostoli autem apostolorumque successores, patefacta luce Evangelii, semper aperte praedicabant, ita ut nunc omnis populus Christianus scire et confiteri debeat fidem quam eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
na gr̃a donatum.ẽ: ut exquo homo
fiericepisset. ꝑfectus eẽt et ds̃. Cui si¬
mile ẽ qd̃ ioħs scribit. eum plenũ
grã et u̾itate: eandem ipse diuinita¬
tis excellentiam et u̾itatis. quã lucaᷤ
sapientie nomine comm̃dans.

Expanded text:
na gratia donatum est, ut ex quo homo na gratia donatum est, ut ex quo homo fieri coepisset, perfectus esset et Deus. Cui simile est, quod Joannes scribit, eum plenum gratia et veritate, eamdem ipse divinitatis excellentiam veritatis, quam Lucas sapientiae nomine
Abbreviated transcription (Latin):
candus iueniret᷑. egyptuma pa¬
rentibeẽ delatum. defunctoq hero¬
de.sic demum galileam reu̾sum
narareth ciuitatẽ suam inhabitare
cepisse. Solent enĩ eugłiste singli
ficomitt̾e quedam. que ul ab aliis
commemorata uidint. uł ab aliis
commemoranda in sp̃u p̃uidint:
ut continuata sue narrationis se¬
rie quasi nulla p̃termisisse uidean¬
tur. Que tam̃ alt̾ius eugłiste conside¬
rata scͥptura. quo loco transilita fue¬
rint diligens lector inueniat. Puer
aut̃ crescebat. et confortabat᷑ plenus
sapientia: et gr̃ã dĩ erat in illo. Notan
mane fragilitatis induerat. cresc̾ẽ
et confortari. habebat: in eo uͦ quod
etiam u̾bum dĩ et ds̃ eternus erat
nec confortari indigebat. nec habe¬
bat augeri. Unde rectissime plenuꝰ
sapientia ꝑhibet᷑. et gr̃a. Sapientia
quidẽ. quia in ipsohabitat om̃is
plentudo diuinitatis corporalit̾
gr̃ẽ autẽ quia eidem mediatori dei
et hominum homini iħ uxp̃o mag¬

Expanded text:
candus inveniretur, Aegyptum a pacandus inveniretur, Aegyptum a parentibus esse delatum. Defunctoque Herode, sic demum Galilaeam reversum, Nazareth civitatem suam inhabitare coepisse. Solent enim evangelistae singuli sic omittere quaedam, quae vel ab aliis commemorata viderint, vel ab aliis commemoranda in spiritu praeviderint, ut continuatae suae narrationis serie quasi nulla praetermisisse videantur. Quae tamen, alterius evangelistae considerata Scriptura, quo loco transilita fuerint, diligens lector inveniat. Puer autem crescebat, et confortabatur plenus sapientia, et gratia Dei erat in illo. Notandmanae fragilitatis induerat, crescere et confortari habebat. In eo vero quod etiam Verbum Dei et Deus aeternus erat, nec confortari indigebat, nec habebat augeri. Unde rectissime plenus sapientia perhibetur et gratia . Sapientia quidem, quia in ipso habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Gratia autem, quia eidem mediator Dei et hominum, homini Jesu Christo mag
Abbreviated transcription (Latin):
nium anne: et imitamini illud.
Siquando uob̃ euen̾it ut ꝑdatis
uiros: considate quid de ea scͥptũ
sit. Septem annis uix̾ a uirgini¬
tate sua cum uiro: et reliqua ꝓpt̾ea
ꝓphes fuit. Neq enim ut libet et
fortuitu:sp̃s sc̃s habicauit in ea.
Bonum ẽ et pͥmum. si qua potest
uirginitatis grãm possidẽ: si autẽ
hoc ñ potuerit. s euen̾it ei ut ꝑdat
uirum: uidua ꝑseueret. Qđ̃ quidẽ
ñ solum post mortem uiri. s etĩa
cum ille uiuit. debet hab̃e in ani¬
mo: ut etiam siñ euen̾it. uolun¬
tas ipsius et ꝓpositum a dño coro¬
netur et dicat. Hoc uoueo atq ꝓ¬
mitto: si mͥhumanũ aliquid qđ
ñ opto contig̾it: nichilaliud faciam
quam incontaminata et uidua ꝑse
uerem. Et ut ꝑfecerunt omĩa scđ̃m
legem dñi: reu̾si sunt in galileam
in ciitatem suam. narareth. Pret̾¬
misit hoc locolucas. quea matheo
satis exposita nouerat: dñm uide¬
licet post hec ne ab herode ne¬

Expanded text:
nium Annae, et imitamini illud, nium Annae, et imitamini illud, si quando vobis evenerit ut perdatis viros. Considerate quid de ea scriptum sit: Septem annis vixit a virginitate sua cum viro suo, et reliqua, propterea prophetes fuit. Neque enim ut libet et fortuito Spiritus sanctus habitavit in ea. Bonum est et primum, si qua potest virginitatis gratiam possidere. Si autem hoc non potuerit, sed evenerit ei ut perdat virum, vidua perseveret. Quod quidem non solum post mortem viri, sed etiam cum ille vivit debet habere in animo, ut etiamsi non venerit voluntas ipsius et propositum, a Domino coronetur, et dicat: Hoc voveo atque promitto, si mihi humanum aliquid quod n opto contigerit, nihil aliud faciam quam incontaminata viduaque Et ut perfecerunt omnia secundum legem Domini, reversi sunt in Galilaeam in civitatem suam Nazareth. » Praetermisit hoc loco Lucas, quae a Mattheo satis exposita noverat, Dominum videlicet, post haec ne ab Herode ne
Abbreviated transcription (Latin):
eas penitus int̾fici. Unde et nos si
peceau̾imꝰ: debemus dicere. Pecca¬
tum meum notum fecitͥ: et iniqui¬
tatem meã ñ abscondi.Dixi. an
qui possunt mederi uuln̾ib nr̃is
atq peccatis: delebunt᷑ peccata ab
eo quiait. Ecce delebo ut nubem
iniquitates tuas. et sicut caliginẽ
peccata tua. Post symeonis ꝓpħiã
quia necesse erat ut mulieres etiã
saluarentur: uenit ꝓphes mulier
de qua scribitur. Et eratanna ꝓphe¬
tes filia fa nuhel detͥbuaser. Quã
pulcherordo. Non uenitante uirũ
mulier.⁊s pͥus uenit symeon. qui
app̃hendit infantem. et tenuit in
brachiissuis. Deinde mulier cuiꝰ
ñ sunt quidem u̾ba digesta: sed
dictum ẽ gen̾aliter qđ confessa sit
dño. et locuta de eo om̃ib qui expe¬
ctabant redemptionẽ iherłm. Et
iuste scã mulier sp̃m ꝓpħandime¬
ruit acciꝑe: quia longa castitate
longisq ieiuniis ad hoc culm as¬
cendat. Hidete mulieres testimo¬

Expanded text:
eas penitus interfici. Unde et nos, si eas penitus interfici. Unde et nos, si peccaverimus, debemus dicere: Peccatum meum notum feci tibi, et iniquitatem meam non abscondi. Dixi, Annqui possunt mederi vulneribus nostris atque peccatis, delebuntur peccata nostra ab eo, qui ait: Ecce delebo ut nubem iniquitates tuas, et sicut caliginem peccata tua . Post Simeonis prophetiam, quia necesse erat ut mulieres etiam salvarentur, venit prophetes mulier, de qua scribitur: Et erat Anna prophetissa, filia Phanuel de tribu Aser. Quam pulcher ordo! Non venit ante virum mulier, sed primum venit Simeon, qui apprehendit infantem, et tenuit in brachiis suis: deinde mulier, cujus non sunt quidem verba digesta; sed dictum est generaliter quod confessa sit Domino, et locuta de eo omnibus qui exspectabant redemptionem Israel. Et juste sancta mulier spiritum prophetandi meruit accipere, quia longa castitate, longisque jejuniis ad hoc culmen ascenderat. Videte, mulieres, testimo
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Et tuam ipsius animã ꝑtransi¬
bit gladius. Nulla docet hystoria
beatam mariã ex hac uita gladii
occisione migrasse: p̃sertim cum
ini̾fici. Unde restat intelligi gladiũ
illum de quo dr̃. et gladius ẽ in la¬
bis eoꝵ. hocẽ dolorem dñice passio¬
nis. eius animã ꝑtransisse. Que et
sirp̃m ut pote dĩ filium sponte ꝓpͥa
mori. mortemq ipsam ñ dubitaret
ẽẽ deuicturũ: ut sua tam̃ carne
ꝓcreatum. ñ sine doloris affectu
potuit uide crucifigi. Nam et fer¬
rum qđ animam ioseph ꝑtransis¬
se canitur: nullum meliꝰ quam
dura m̃tis tͥbulatio intelligitur.
Ut reuelentur ex multis cordibus
cogitationes. Cogitationes erant
male in hominib: que ꝓpterea
reuelate st̃. ut ꝓlate in mediũ ꝑde¬
rentur: et int̾fecte atq emortue.
eẽ desinerent: & occidẽt eas ille qui
ꝓ nob̃ mortuus ẽ. Quamdiu enim
abscondite erant cogitationes nec
plate in medium: impossibile erat

Expanded text:
ait: Et tuam ipsius animam pertransiait: Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. Nulla docet historia beatam Mariam ex hac vita gladii occisione migrasse, praesertim cum interfici. Unde restat intelligi gladium illum de quo dicitur: Et gladius est in labiis eorum , hoc est, dolorem Dominicae passionis ejus animam pertransisse. Quae etsi Christum ut pote Dei Filium sponte propria mori, mortemque ipsam non dubitaret esse devicturum, ut sua tamen carne procreatum, non sine doloris affectu potuit videre crucifigi. Nam et ferrum, quod animam Joseph pertransisse canitur, nullum melius quam dura tribulatio mentis intelligitur. Ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Incerterea revelatae sunt, ut prolatae in medium, perderentur, et interfectae atque emortuae esse desinerent, et occideret eas ille qui pro nobis mortuus est. Quandiu enim absconditae erant cogitationes, nec prolatae in medium, impossi
Abbreviated transcription (Latin):
se de celis: alii tale quale nos corpus
habuisse: ut ꝑsimilitudinem corporis
etiam corpora nr̃a redim̾et apeccatis
et daret nob̃ spem resurrectionis.Re¬
surrer̃ a mortiris: et hoc ẽ cui contra¬
dicitur. Quomͦ resurrex̾it. utrum
ipse. et talis qualis mortuus ẽ: an
certe in melioris substantie corptis
resurrexerit: et ẽ infinita contentio:
aliis dicentib figuram clauoꝵ tho¬
me monstrauit. in manib suis: aliis
e regione tractantib. Si idem corpꝰ
questio concitetur: et sit signum
cui contradicat᷑. Ego et hoc quod
ꝓpħarum ore p̾dictum ẽ: putosig¬
num ẽẽ cui contradicit᷑. S unt enĩ
plures heretici: qui assert euma
ꝓphis penitus ñ fuisse p̾dictum.
Et quid me necesse ẽ multa ꝑseqͥ:
Om̃ia que de eo narrat hystoria.¬
signum ẽ cui contradicit᷑: ñ quo
contradicant hi qui credunt in eũ
uniu̾sa que de eo seͥpta sunt. signũ
sit cui contradicat᷑. Deinde symeon

Expanded text:
se de coelis, alii tale quale nos corpus se de coelis, alii tale quale nos corpus habuisse, ut per similitudinem corporis, etiam corpora nostra redimeret a peccatis, et daret nobis spem resurrectionis. Resurrexit a mortuis: et hoc signum est cui contradicitur, quomodo resurrexit, et utrum ipse, et talis qualis mortuus est, an certe in melioris substantiae corpus resurrexerit. Et est infinita contentio: aliis dicentibus, fixuram clavorum Thomae ostendit in manibus suis : aliis e regione tractantibus, si idem corpusquaestio concitetur, et fit signum cui contradicitur. Ego et hoc quod prophetarum ore praedictum est, puto signum esse cui contradicitur. Sunt enim plures haeretici, qui asserunt eum a prophetis penitus non fuisse praedicatum. Et quid me necesse est multa prosequi? Omnia quae de eo narrat hsignum est cui contradicitur, non cui contradicant hi qui credunt in eum.universa quae de eo scripta sunt, signum sint cui contradicitur. Deinde Simeon
Abbreviated transcription (Latin):
to mͥutilior fu̾it quam illud tempꝰ
quo uidebar stare.Stabam enĩ pec¬
cato: tempore quo peccato unebam.
Et quia peccato stabam: pͥma mͥuti¬
ltas fuit ut cadem. et peccato more
rentur. Hoc ipsum et saluatortibi
pͥmum concedit: ut corruas. Echncꝰ
eras: cadat in teechnicꝰ D iligebas scor¬
ta: pͥmum in te scortator int̾e̾at.
Peccator eras. cadat in te peccator
ut possis de hinc resurgere & dic̾e.
si cũ mortui sumꝰ: et conuiuemus.
Et si conformes factisumꝰ mortis.
conformes et resurrectionis erimꝰ.
Iste gͥ in ruinã et in resurrectionẽ
multoꝵ positus ẽ in isrł: hocẽ in
his qui plena possunt acie et ratione
conspic̾e. Et in signum cui contra¬
dicet᷑. Om̃ib que narrat hystoria
de saluatore: contͣdicit᷑. ħ irgo mat̾
ẽ: signum ẽ cui contradicit᷑. Marti¬
ex uiro et muliere ita natũ ẽẽ. ut
nos qͦ nascimur. Habuit corpus
humanũ: et hoc signum ẽ cuicon¬
tradicit᷑. alii enĩ eum dicunt uenis¬

Expanded text:
 utilior fuerit, quam illud tempus quo ante videbar stare. Stabam enim in peccato, tempore quo peccato vivebam. Et quia peccato stabam prius, mihi utilitas fuit ut caderem, et peccato morerrentur. Hoc ipsum et Salvator tibi primum concedit ut corruas. Ethnicus eras? cadat in te ethnicus. Diligebas scorta? primum in te scortator intereat. Peccator eras? cadat in te peccator, ut possis dehinc resurgere et dicere: Si commortui sumus, et convivemus: et si conformes facti sumus mortis, conformes et resurrectionis erimus . Iste igitur in ruinam et in resurrectionem multorum positus est in Israel, hoc est, in his qui plena possunt acie et ratione conspicere. Et in signum cui contradicetur. Omnibus quae narrat historia de Salvatore, contradicitur. Virgo mater est, signum est cui contradicitur. Marciex viro et muliere ita natum esse ut nos quoque nascimur. Habuit corpus humanum, et hoc est signum cui contradicitur. Alii enim dicunt eum venis
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ suoꝵ recolit. ꝓhis ꝑpeti suppli¬
cia et̾na ꝑtimescit: qđ ẽ unũ tur¬
turem. siue pullum columbe ꝓ
meroris anrietate fuerit formi¬
do consumpta: quedam iam de
p̃sumptione ueniȩ securitas nasci¬
tur: et in amore cȩlestiũ gaudioꝵ
animꝰ inflammat᷑. Et qui pͥus fle¬
bat neduceret᷑ ad suppliciũ: post¬
modum flere a marissime incipit
quia differtur a regno: qđ ẽ de al¬
tero turture. siue pullo columbi¬
no holocaustum facere.Holocau¬
stum namq totum incensum dr̃.
Et holocaustum se ipsum dño facit:
qui sp̃tis om̃ib t̾renis. solo suꝑne be¬
atitudinis desiderio estuare: solam
hanc ꝑluctus ac lacͥmas querere dul¬
ce habet. Contemplat᷑ etenim mens
qui sint illi angłoꝵ chori: que ipsa
societas beatoꝵ sp̃uum: que maie¬
stas et̾nȩ uisionis dĩ: & amplius
et̾na metuebat. Utramq autẽ nr̃e
compunctionis hostiam gratant᷑
gentib. atq afflictis clem̃ter erra¬

Expanded text:
lorum suorum recolit, pro his perpeti supplilorum suorum recolit, pro his perpeti supplicia aeterna pertimescit, quod est unum turturem sive pullum columbae moeroris anxietate fuerit formido consumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amore coelestium gaudiorum animus inflammatur. Et qui prius flebat ne duceretur ad supplicium, postmodum flere amarissime incipit quia differtur a regno, quod est de altero turture sive pullo columbino holocaustum facere: holocaustum namque totum incensum dicitur. Et holocaustum se ipse Domino facit qui, spretis omnibus terrenis, solo supernae beatitudinis desiderio aestuare, solam hanc per luctum ac lacrymas quaerere dulce habet. Contemplatur etenim mens, qui sint illi angelorum chori, quae ipsa societas beatorum spirituum, quae majestas aeternae visionis Dei, et amplius aeterna metuebat. Utramque autem nostrae compunctionis hostiam gratantergentibus atque afflictis clementer erra
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ insultãdo nitunt᷑ contra ire.
Unde oportet frẽs ut quotiens u̾bũ
imitem tͥsticiam cordis eoꝵ. qui pas¬
sum in carne dĩ u̾bum digno dolo¬
re compassionis sustinebant:quo¬
ties uͦ idem u̾bum in audicoꝵ fide¬
lium m̃te ꝑ dilectionẽ resurgere.
atq ad glam nr̃i conditoris ꝑbo
naoꝑa ꝓficere uiderimꝰ: gauideamꝰ
cum eis. qui xp̃m resurrexisse a mor¬
tuis. atq ad cȩlos ascendere uotisas¬
sperere felicibus. Sane qm̃ castas
simplices et gemebundas auesdño
offerri consuesse cognouimꝰ: quib
nr̃a sobrietas. simplicitas. et com¬
punctio cordis. auctori nr̃o semꝑ
turtures. aut duo pulli columbȩ. &
unus ex hisppeccato. alter in holoca¬
ustum offerri debere p̃cipitur. Duo
cordis immolant: quia nimirũ
fic̃ ex patrũ dictis accipimꝰ. dm̃ si¬
tiens anima pͥus timore compun-¬
git᷑: post amore. Prius enim sese
in lacͥmis afficit: quia dum ma¬

Expanded text:
potius insultando nituntur contraire. potius insultando nituntur contraire. Unde oportet, fratres, ut quoties verbum imitemur tristitiam cordis eorum qui passim in carne Dei verbum digno dolore compassionis tenebant: quoties vero idem verbum in auditorum fidelium mente per dilectionem resurgere, atque aiderimus, gaudeamus cum eis qui Christum resurrexisse a mortuis atque ad coelos ascendere votis aspexere felicibus. Sane quoniam castas, simplices et gemebundas aves Domino offerri consuevisse cognovimus, quibus nostra sobrietas, simplicitas et compunctio cordis auctori nostro semper turtures, aut duo pulli columbae, et unus ex his pro peccato, alter in holocaustum offerri debere praecipitur. Duo cordis immolant: quia nimirum, sicut ex Patrum dictis accepimus, Deum sitiens anima prius timore compungitur, postea amore. Prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum ma
Abbreviated transcription (Latin):
confestim pus quisq gaudebat.
herodes autẽ turbatus ẽ. & om̃is
iherosolima cum illo. p̃dicante¬
illo et miracta faciente. om̃s tur¬
bȩ timebant. et głificabant dm̃
ifrł: pharisei autem et scribȩ. dicta
ac facta eiꝰ salutaria. tabido ore
carpebant. Passo in cruce. impii
leticia stulta. piiͥsticia iusta re¬
plebant᷑: s resurgente a mortuis
& ascendente in celum. hoꝵ leticia
merore: illoꝵẽ mesticia gaudio
mutata ꝑhemni: sicq iurta pro¬
phetiam beati symeonis. appa-¬
rente in carne dño reuelatȩ ft̃
ex multis cordib cogitationes.
Non hec autem dispariũ reuela¬
tio cogitationũ ñ solum acta in
denda ẽ actitari. Et nc̃ enim dño
apparente reuelant᷑ er multis
cordib cogitationes: cũ lecto uel
p̃dicato u̾bo salutis. alii audien¬
tium libent̾ auscultant: gauden¬
tes ꝑficere actu. que auditu didis-¬
cerint: alii fastidientes que audi¬
unt ñ hec agendo patrare. s his

Expanded text:
confestim pius quisque gaudebat, confestim pius quisque gaudebat, Herodes autem turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo. Praedicante et miracula faciente, omnes turbae et timebant, et glorificabant Deum Israel: Pharisaei autem et Scribae dicta ac facta ejus salutaria rabido ore carpebant. Passo in cruce impii laetitia stulta, pii tristitia justa replebantur; sed resurgente a mortuis, et ascendente in coelum horum laetitia moerore, illorum est moestitia gaudio mutata perenni: sicque juxta prophetiam beati Simeonis apparente in carne Domino, revelatae sunt ex multis cordibus cogitationes. Non haec autem disparium revelatio cogitationum tunc solum acta in denda est actitari. Et nunc enim Domino apparente revelantur ex multis cordibus cogitationes, cum lecto vel praedicato verbo salutis, alii audientium libenter auscultant, gaudentes perficere actu quae auditu didicerint; alii, fastidientes quae audiunt, non haec agendo patrare, sed his
Abbreviated transcription (Latin):
quia melius erat eis uiam ueritatiᷤᷤ
ñ agnoscere: quam post agnitionẽ
retrosum conu̾ti ab eo qđ traditũ
ẽ illis: hocẽ scõ mandato. Et in
signum inquit cui contradicetur.
Signo dñice crucis multi sepeiu¬
deoꝵ ext̾ius. multi contradixere
gentiliũ: multi qd̃ ẽ grauiꝰ falsi
frẽs. hoc int̾ius ꝓfessionis suꝑficie
nimiũ ꝑsecunt᷑: dicentes se nosse
dm̃. factis autẽ negantes. Et tuã
ipsiꝰ animã ꝑtransibit gladius.
Gladiũ appellat affectũ dñice paᷤᷤ
riȩ anmam ꝑtranfiuit: quia ñ
sine acerbo dolore. potuit erucifi¬
xum morientemq uidere: quem
licet resurrecturũ a morte quasi
dm̃ nullatenꝰ ambigebat: quasi
sua tam̃ e carne ꝓcreatum. mori
pauida dolebat. It reuelent᷑ ex
multis cordib cogitationes. Ante
incarnationẽ dm̃cam uelatȩ erañ
cogitationes multoꝵ: nec late pate¬
bat quis ȩt̾noꝵ amore. flagraret.
qui celestib bonis temporalia m̃te
p̃ferret. S nato celi rege interra

Expanded text:
quia melius erat viam veritatis non agnoscere, quam post agnitam retrorsum converti ab eo quod traditum est illis sancto mandato. Et in signum, inquit, cui contradicetur. Signo Dominicae crucis multi saepe Judaeorum exterius, multi contradixere gentilium; multi, quod est gravius, falsi fratres hoc interius professionis superficie nimium persequuntur, dicentes se nosse Deum, factis autem negantes. Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. Gladium appellat affectum  Al., effecriae animam pertransivit: quia non sine acerbo dolore potuit crucifixum morientemque videre, quem licet resurrecturum a morte quasi Deum nullatenus ambigebat, tamen quasi sua e carne procreatum mori pavida dolebat. Ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Ante incarnationem Dominicam velatae erant cogitationes multorum, nec late patebat quis aeternorum amore flagraret, quis coelestibus bonis temporalia mente praeferret: sed nato coeli rege in terra
Abbreviated transcription (Latin):
agnum: duos iam turcures. uł du¬
os columbȩ pullos offerrent. Ergo
lum homo fieri cũ ds̃ eẽt. s etiam
cum diues eẽt. pauꝑ fieri dignatꝰ
ẽ ꝓ nob̃: ut nos sua pauꝑtate fimul
& humanitate. diuitiarũ et diui
nitatis suȩ donaret ẽẽ participes.
S libet paulisꝑ intueri. cur he ma-¬
xime uolucres. inhostiam dñi iu-¬
berentur offerri. Nam et abraham
patͥarcha tanto ante legem tẽpore
has in holocaustum dñi legitur
obtulisse: et in plerisq legis ceri¬
moniis qui mundandus ẽẽt ꝑhas
tatem: turtur indicat casticatem:
quia et columba simplicitatis.
castitatis amator ẽ turtur: ita ut
si conugem casu ꝑdid̃it: ñ aliam
ultra querere curet. Inde n lau¬
dib ecclie loquit᷑ dñs. Pulchre st̃
genȩ tuȩ sicut turturis. Et it̾um.
Ecce tu pulchra es amica mea:
ecce tu pulchra: ocłi tui colum¬
barũ. Genas quippe ut turturis
habetanima: que ab om̃i impudi-¬
citiȩ peste castam se custodit e mi¬

Expanded text:
agnum, duos jam turtures, vel duagnum, duos jam turtures, vel duos columbae pullos offerret. Ergo Dlum homo fieri, cum Deus esset, sed etiam cum dives esset, pauper fieri dignatus est pro nobis, ut nos sua paupertate, simul et humnitatis suae donaret esse participes. Sed libet paulisper intueri cur hae maxime volucres in hostiam Domini juberentupatriarcha tanto ante legem tempore has in holocaustum Domino legitur obtulisse, et in plerisque legis caeremoniis, qui mundandus esset, per has tatem, turtur indicat castitatem; quia et columba simplicitatis, et castitatis amator est turtur, ita ut si conjugem casu perdiderit, non aliam ultra quaerere curet. Unde in laudibus Ecclesiae loquitur Dominus: Pulchrae sunt genae tuae, sicut turturis . Et iterum: Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra, oculi tui columbarum. Genas quippe ut  Al. om. ut turturis habet, qui ab omni impudicitiae peste castum se custodit et i
Abbreviated transcription (Latin):
uictimis debere mundari: pacet
ꝓfecto. quia illam que sine uirilis
susceptione seminis uirgo peꝑit.
una cum filio qui natꝰ ẽ . ei. neq
immundam describat: neq ꝑ
hostias salutares doceat ẽe mun¬
dandam. S siẽ dñs ac saluator
nr̃ qui diuinitꝰ legem dedit. appa¬
rens in homine fieri uoluit sub
lege. ut eos qui sub lege erant re¬
dimeret: ut adoptionẽ filioꝵ re¬
ciꝑemꝰ: ita ut etiam beata genitͥx
illius. que singłari pͥuilegio supͣ
legem fuit: ꝓ ostendendo tam̃ hu¬
militatis exemplo. legalib subdi
ñ refugit institutis: iuxta illud
uiri sapientis. Quanto magnus
es: humilia te in om̃ib. Et ut da¬
rent inquit hostiam scd̃m qd̃
dictum ẽ in lege dñi: par turtu¬
rũ. aut duos pullos columbarũ.
Hostia hec pauꝑum erat. p̃cepit
quippe dñs in lege. ucqͥ possent
agnum ꝓ filio uł filia simul et
turturem. siue columbam offerreñ.¬
si qui uͦ ñ suffic̾ent ad offerendũ

Expanded text:
ictimis debere mundari, patet ictimis debere mundari, patet profecto quia illam quae sine virilis susceptione seminis virgo peperit, una cum Filio qui natus est ei, neque immundam describat, neque per hostias salutares doceat esse mundandam. Sed sicut Dominus ac Salvator noster, qui divinitatis legem dedit, apparens in homine, fieri voluit sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus; ita etiam beata genitrix illius, quae singulari privilegio supra legem fuit, pro ostendendo tamen humilitatis exemplo, legalibus subdi non refugit institutis: juxta illud viri sapientis: Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus . Et ut darent, inquit, hostiam secundum quod dictum est in lege Domini, Par turturum, aut duos pullos columbarum. Hostia haec pauperum erat. Praecepit quippe Dominus in lege ut qui posset, agnum pro filio vel filia, simul et turturem sive columbam offerret; qui vero non sufficeret ad offerendum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e mascłĩnum adaꝑiens uuluã
lex. ut mulier que suscepto semi¬
ne peꝑisset filium. immunda
ginta tres dies. ab ing̃ssu templi
ac uiri thoro abstineret: donec
quadragesimo natiuitatis die:
filiũ cum hostiis ad templũ dm̃
deferret. Pͥ mogenitũ autẽ omne
mascłim serus. scm dño uocari:
atq idõ munda queq offerridõ:
immunda autẽ mundis mutari
Si autem feminã peꝑisset mulier.
immunda fieri iussa ẽ quatuor¬
decim dieb: et seraginta sex diebꝰ
aliisa templi ing̃ssu suspendi:
donec octogesimo natiuitatis die
que dies purgationis eiꝰ uocabat᷑.
illa se suamq sobolem hostiis scĩ¬
ficat᷑a ueniret: ac sic demum ad
thoꝵ uiri libera rediret. Intueam̃
quam beatissima dĩgenitͥr et ꝑ¬
petua uirgo maria. simulcum
filio quem genuit. ab om̃i fuerit
legis subiectione liberrima. Cum
enim dicat lex mulierẽ que suscep¬
co semme peꝑisset immundam
decern: et ꝑ longa temꝑa simul
cũ ꝓle quam genuisset. oblatis dõ¬

Expanded text:
inum adaperiens vulvam, lex ut mulier quae suscepto semine peperisset filium, immunda ginta tres dies ab ingressu templi ac viri toro abstineret, donec quadragesimo nativitatis die filium cum hostiis ad templum Domini deferret: primogenitum autem omnis masculini sexus sanctum Domino vocari, atque ideo munda quaeque offerri Deo, immunda autem mundis mutari,Si autem feminam peperisset mulier, immunda fieri jussa est quatuordecim diebus, et sexaginta sex aliis diebus a templi ingressu suspendi, donec octogesimo nativitatis die, quae dies purgationis ejus vocabatur, illa se suamque sobolem hostiis sanctificatura veniret, ac sic demum ad torum viri libera redire deberet. Intueamurquam beatissima Dei genitrix, et perpetua virgo Maria, simul cum Filio quem genuit, ab omni fuerit legis subjectione liberrima. Cum enim dicat lex, mulierem quae suscepto semine peperisset, immundam decerni, et per longa tempora simul cum prole quam genuisset oblatis v
Abbreviated transcription (Latin):
qui uiuit et credit in me ñ mori¬
etur in ęt̾num: s ñ minus t̾ribilit̾
sonat qđ p̃mittit᷑. ecce positus ẽ
hic in ruinam. Infelix namq sa¬
tis ẽ. qui agnita resurrectionis gła
dec̾ius cadit: qui uisa luce uerita¬
tis grauiorib peccatoꝵ nebulis ob¬
cecat᷑. Inde curandũ nob̃ sũmoꝑe
ẽ. ut recta que cognouimꝰ. oꝑan¬
do semꝑ exercere memmerius:
ne de nob̃ dicat᷑ illud apłĩ petri.¬

Expanded text:
credit in me, non morietur in aeternum . Sed non minus terribiliter sonat quod praemittitur, Ecce positus est hic in ruinam. Infelix namque satis est, qui agnita resurrectionis gloria deterius cadit, qui visa luce veritatis gravioribus peccatorum nebulis obcaecatur. Unde curandum nobis summopere est ut recta quae cognovimus, operando semper exercere meminerimus, ne de nobis dicatur illud apostoli Petri
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. quam quadrage¬
simo dñice natiuitatis
die debitis ueneram᷑ officiis: max¬
ime eiꝰdem dñi ac saluatoris nr̃i
simul et intemerate genitͥcis eiꝰ
humilitate dedicatam. sacra

Expanded text:
quadragesimam Dominicae Nativitatis diem debitis veneramur officiis, maxima ejusdem Domini salvatoris nostri, simul et intemeratae genitricis ejus humilitate dedicatam, sacra
Abbreviated transcription (Latin):
ligunt excipiunt: illum ꝓfecto
figurate denuntiant. que longa
int. & piarum ulnis actionũ. et
fidĩ ñ ficte uocib exaltare ac mag¬
gnificare studuit: acclamans
illi et dicens. Dirige me in uerita
te tua et doce me: quia tuaes ds̃
die. S et hoc dicendum. quia me¬
rito ut̾q sexus ei gratulabundꝰ
occurrerit: qui utriusq redemp¬
tor apparebat. Magno sane metu
fr̃s mei audienda st̃ u̾ba: quibus
idem symeon dedño ꝓpħans. ma¬
trem eiꝰ alloquit᷑. Ecce positus ẽ hic
in rumam et resurrectionẽ multoꝵ
in isrł: et in signum cui contra di

Expanded text:
ligunt, excipiunt, illam profecto ligunt, excipiunt, illam profecto figurate denuntiant, quae longa nit, et piarum ulnis actionum, et fidei non fictae vocibus exaltare ac magnificare studuit, acclamans illi et dicens: Dirige me in veritate tua, et doce me, quia tu es Deusdie . Sed et hoc dicendum quia merito uterque sexus ei gratulabundus occurrerit, qui utriusque redemptor apparebat. Magno sane metu, fratres mei, audienda sunt verba quibus idem Simeon de Domino prophetans matrem ejus alloquitur: Ecce positus est hic in ruinam et resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui co