comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do lacerare ñ cessat: s tẽ iniqͥtas os
suũ contrahit: cũ iustis qͣnta suppe¬
tat gła retributionis agnoscit. Tẽ enĩ
ei loqui contra bonos ñ uacat: qͥa ma-¬
loꝵ suoꝵ digna retributione linguam
torm̃ta ligant. Unde & bene anna pro-¬
phetante dr̃. Pedes scõꝵ suoꝵ seruabit.
& impii in tenebris conticescent.ix.
ed ut electus quisq et̾na supplicia
euadat. ut ad ꝑhennẽ głam pauꝑ
ascendat: deb& hic assiduis flagellis
atteri: quatinꝰ in udicio ualeat pur-¬
gatus inueniri. Ipso nãq infirmitatis
nr̃ȩ pondere deorsũ cotidie ducimur
nisi mira manu artificis ꝑ subuenien-¬
tia flagella releuemur. Unde & sub¬
cata: secunda aut̃ saltẽ ꝑpetrata cor-¬
rigere: s plerũq culpas ñ solũ immi¬
nentes minime uitans. uerũetiã nec
cõmissas agnoscimus: & peccatoriᷤ meis
tanto altius tenebrascit: qͣͥnto nec dãp¬
nũ suȩ cecitatis intelligit: unde fit

Expanded text:
do lacerare non cessat. Sed tunc iniquitas os do lacerare non cessat. Sed tunc iniquitas os suum contrahit, cum justis quanta suppetat gloria retributionis agnoscit. Tunc enim ei loqui contra bonos non vacat, quia malorum suorum digna retributione linguam tormenta ligant. Unde bene, Anna prophetante, dicitur: Pedes sanctorum suorum servabit, et impii in tenebris conticescent . Sed ut electus quisque aeterna supplicia evadat, et ad perennem gloriam pauper ascendat, debet hic assiduis flagellis atteri, quatenus in judicio valeat purgatus inveniri. Ipso namque infirmitatis nostrae pondere deorsum quotidie ducimur, nisi mira manu artificis per subvenientia flagella relevemur. Unde et subvitanda; secunda autem, saltem perpetrata corrigere. Sed plerumque culpas non solum imminentes minime vitamus, verum etiam nec commissas agnoscimus. Et peccatoris mens tanto altius tenebrescit, quanto nec damnum suae caecitatis intelligit. Unde fit
Abbreviated transcription (Latin):
modis ad culpã unus quisq ꝑtrabit᷑
aut delectatione enĩ ducit᷑. aut trore
suꝑat᷑. Gladius nãq oris . ẽ. iniquitas
ꝑsuasionis: manus aut̃ uiolenti . ẽ. ad¬
uersitas potestatis. S quia ueraciter
humilis. qui hoc loco pauꝑ uocat᷑. qͦ nul¬
la huiꝰ mundi ꝓsꝑa appetit. eo audent̃
etiã aduersa contẽpnit: recte dr̃. saluũ
faciet de gladio oris eoꝵ. & de manu ui¬
olenti pauꝑem: acsi aꝑte diceret᷑. Sic
in se ds̃ m̃tes humiliũ solidat: ut eas
ad ꝑpetrandã nequiciã. nec blandim̃ta
suasionũ ꝑtrahant: nec dolores fuppli¬
cioꝵ frangant. Spes quippe in ȩt̃nita¬
te animũ erigit: & idcirco nulla mala
exterius quȩ tolerat sentit. Unde &
subdit᷑. &erit egeno spes. Ad cuiꝰ spei
uidelic& fructũ cũ pauꝑ ꝑuenerit:
om̃is elatꝰ obmutescit. Unde adhuc sub¬
dit᷑. iniquitas aut̃ contrahet os suum.
N c̃ enĩ malus bonis derogat: & recta qͦ
agere negligit. hȩc in aliis obtrectan¬

Expanded text:
modis ad culpam unusquisque pertrahitur; aut delectatione enim ducitur, aut terrore superatur. Gladius namque oris est iniquitas persuasionis; manus autem violenti est adversitas potestatis. Sed quia veraciter humilis, qui hoc loco pauper vocatur, quo nulla hujus mundi prospera appetit, eo audenter etiam adversa contemnit, recte dicitur: Salvum faciet egenum de gladio eorum, et de manu violenti pauperem. Ac si aperte diceretur: Sic in se Deus mentes humilium solidat, ut eas ad perpetrandam nequitiam nec blandimenta suasionum pertrahant, nec dolores suppliciorum frangant. Spes quippe in aeternitatem animum erigit, et idcirco nulla mala exterius quae tolerat sentit. Unde et subditur: Et erit egeno spes. Ad cujus spei videlicet fructum eum pauper pervenerit, omnis elatus obmutescit. Unde et adhuc subditur: Iniquitas autem contrahet os suum. Nunc enim malus bonis derogat, et recta quae agere negligit. haec in aliis obtrectan
Abbreviated transcription (Latin):
TIS
ocłis quasi qͦdda speculũ opponit᷑: ut
interna nr̃a facies in ipsa uideat᷑. Ibi
& enĩ feda. ibi pulchra nr̃a cognoscimꝰ:
ibi sentimꝰ quantũ ꝓficimꝰ: ibi a ꝓfectu
quã longe distamꝰ. Narrat autẽ gesta
uiroꝵ. & ad imitationẽ corda ꝓuocat
infirmoꝵ: dũq illoꝵ uictricia facta
cõmemorat. contra uicioꝵ p̃lia debilia
nr̃a confirmat: fitq uerbis illus. ut
eominꝰ mens int̾ certamina trepidet:
qͦ ante se positos tot uiroꝵ fortiũ tri¬
umphos uidet. Nonnũqũa uͦ non so¬
lũ nobis eoꝵ uirtutes asserit: sed etiã
casus innotescit: ut & in uictoria forti¬
um. qđ imitando arripere: & rursus
uideamꝰ in lapsib qđ timere debeamꝰ.
Ecce enĩ iob describit᷑ tẽptatione ta¬
ctus: sed dauid tẽptatione ꝓstratus:
ut & maioꝵ uirtus sp̃e nrãm foueat.
litatis accingat: quatinꝰ dũ illa gau¬
dentes subleuant. ista metuentes p̃¬
mant: & auditis animꝰ illinc spei fidu.¬
cia. hinc humilitate timoris eruditus.

Expanded text:
tis oculis quasi quoddam speculum opponitur , ut interna nostra facies in ipsa videatur. Ibi etenim foeda, ibi pulchra nostra cognoscimus. Ibi sentimus, quantum proficimus, ibi a provectu quam longe distamus. Narrat autem gesta sanctorum, et ad imitationem corda provocat infirmorum. Dumque illorum victricia facta commemorat, contra vitiorum praelia, debilia nostra confirmat; fitque verbis illius, ut eo mens minus inter certamina trepidet, quo ante se positos tot virorum fortium triumphos videt. Nonnunquam vero non solum nobis eorum virtutes asserit, sed etiam casus innotescit; ut et in victoria fortium quod imitando arripere, et rursum videamus in lapsibus quod debeamus timere. Ecce enim Job describitur tentatione auctus, sed David tentatione prostratus; ut et majorum virtus spem nostram foveat, litatis accingat: quatenus, dum illo gaudentes subleemant; et audientis animus illinc spei fiducia, hinc humilitate timoris eruditus,
Abbreviated transcription (Latin):
N am sicut uno sole om̃s tangimur. nec
tam̃ sub eo uno ordine om̃s estuamur.
quia iuxta qͣlitatẽ corporis sentit᷑ etiã
pondus caloris: sic dampnatis & una
ẽ. gehenna quȩ afficit. & tam̃ non una
om̃s qͣlitate comburit: qͥa qͦd hic agit
dispar ualitudo corpoꝵ: hoc illic exibs
dispar causa meritoꝵ. Q uomͦ gͦ nullꝰ

Expanded text:
Nam sicut uno sole omnes tangimur, nec Nam sicut uno sole omnes tangimur, nec tamen sub eo uno ordine omnes aestuamus, quia juxta qualitatem corporis sentitur etiam pondus caloris, sic damnatis et una est gehenna quae afficit, et tamen non una omnes qualitate comburit, quia quod hic agit dispar valetudo corporum, hoc illic exhibet dispar causa meritorum. Quomodo ergo nullus
Abbreviated transcription (Latin):
& nisi torm̃toꝵ sũmã meritoꝵ acta di¬
rimerent: neqͣqͣm uidex ueniens. di
ad cõburendũ. Si enĩ in supplicus
nullus ordo seruat᷑: cur cõburenda
titania in fasciculis ligant᷑: S nimi¬
rũ fasciculos ad comburendũ ligare
est. hos qui ȩt̃no igni tradendi sunt
pares parib sociare: ut qͦs similis
culpa inquinat. par etiã pena costrin¬
gat: & qui neqͣqͣm dispari iniqͥtate
polluti sunt. neqͥqͣm dispari torm̃to
crucientur: quatinꝰ simul dãpnatio
conterat. quos simul elatiosubleua-¬
bat: quosq ñ dissimilit̃ dilatauit am¬
bitio. ñ dissimilis angustet afflictio
& par cruci& flãma supplicii. qͦs in
igne luxuriȩ par succendit flammna
peccati. Sicut enĩ in domo patriᷤᷤ man¬
siones multȩ sunt ꝓ diuersitate uir¬
tutis: sic dampnatos diuerso suppli¬
cio gehennȩ ignib subicit. disparili¬
tas criminis. Que scilic& gehenna
qͦmuis cunctis una sit: ñ tam̃ cun¬
ctos una eadẽq qͣlitate suecendit.

Expanded text:
nim tormentorum summam meritorum acta dirimerent, nequaquam judex veniens ad ad comburendum . Si enim nullus in suppliciis ordo servabitur, cur comburenda zizania in fasciculis ligantur? Sed nimirum fasciculos ad comburendum ligare est hos qui aeterno igni tradendi sunt pares paribus sociare, ut quos similis culpa inquinat, par etiam poena constringat, et qui nequaquam dispari iniquitate polluti sunt nequaquam dispari tormento crucientur, quatenus simul damnatio conterat quos simul elatio sublevabat; quosque non dissimiliter dilatavit ambitio, non dissimilis angustet afflictio, et par cruciet flamma supplicii quos in igne luxuriae par succendit flamma peccati. Sicut enim in domo Patris mansiones multae sunt pro diversitate virtutis , sic damnatos diverso supplicio gehennae ignibus subjicit disparilitas criminis. Quae scilicet gehenna quamvis cunctis una sit, non tamen cunctos una eademque qualitate succendit.
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta sua multitudine ad inferni
claustra descendit: Sepulchra autẽ
mortuos tegunt. Et quis alius mor¬
tem acrius ꝑtulit: quã is qui condi¬
torẽ suũ despiciens uitã reliqͥt: Quẽ
uidelic& mortuũ cũ humana corda
suscipiunt: eius ꝓcul dubio sepulchra
fiunt. Sed in circuitu illiꝰ sepulchra
eius sunt: quia in quoꝵ se m̃tib nẽ
ꝑ desideria sepelit. hos sibi post modũ
petrando suscipiunt: tc̃ sepulchra cũ
mortius ardebunt.

Expanded text:
cuncta sua multitudine ad inferni cuncta sua multitudine ad inferni claustra descendit. Sepulchra autem mortuos tegunt. Et quis alius mortem acrius pertulit quam is, qui conditorem suum despiciens vitam reliquit? Quem videlicet mortuum cum humana corda suscipiunt, eius procul dubio sepulchra fiunt. Sed in circuitu illius sepulchra eius sunt, quia in quorum se mentibus nunc per desideria sepelit, hos sibi postmodum ppetrando suscipiunt, tunc sepulchra cum mortuis ardebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ lucet ad pęnã: ut dampnatorũ
ocłis ignis supplicii & nulla claritate
candeat: & ad doloris cumulũ qͣliter
crucient᷑ ostendat. Quid aut̃ mirũ
si gehennȩ ignem credimus habere
suppliciũ simul obscuritatis & lumi-¬
rum flãma lucet obscura: Tc̃ edax
flamma comburit. qͦs nẽ carnalis de¬
lectatio polluit: tẽ infinite patens in-¬
ferni baratrũ deuorat qͦs nẽ in anis
elatio exaltat: atq qͦlib& ex uicio hic
uoluntatem callidi ꝑsuasoris exple-¬
uert̃. tẽ cũ duce suo reꝓbi ad torm̃ta
ꝑueniunt: & quãuis angłoꝵ atq ho¬
minũ longe sit natura dissimilis:
una tam̃ pena implicat. quos unꝰ in
crimine reatꝰ ligat. Qd bene ac bre¬
uit̃ insinuat ꝓpħa qui ait. Ibi assur
& om̃is multitudo eiꝰ & in circuitueiꝰ
sepulchra illius. Quis nãq assur suꝑ¬
bi regis nomine. nisi ꝑ elationẽ cadeis
antiquus hostis exprimit᷑ qui pro eo
quod multos ad culpã ꝑtrahit. cum

Expanded text:
et tamen lucet ad poenam: ut damnatorum et tamen lucet ad poenam: ut damnatorum oculis ignis supplicii et nulla claritatecandeat, et ad doloris cumulum qualiter cruciantur ostendat. Quid hic mirum, si gehennae ignem credimus habere supplicium, simul obscuritatis et lumidura flamma, lucet obscura. Tunc edax flamma comburit, quos nunc carnalis delectatio polluit. Tunc infinite patens inferni baratrum devorat, quos nunc inanis elatio exaltat. Atque qui quolibet ex vitio hic voluntatem callidi uerunt, tunc cum duce suo reprobi ad tormenta perveniunt. Et quamvis angelorum atque hominum longe sit natura dissimilis, una tamen paena implicat, quos unus in crimine reatus ligat. Quod bene ac breviter insinuat propheta, qui ait: ibi Assur et omnis multitudo eius, et in circuitu eius sepulchra illius. Quis namque Assur superbi regis nomine nisi ille per elationem cadens antiquus hostis exprimitur? Qui pro eo, quod multos ad culpam pertrahit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
geret illa auctori p̃posita carnalis
cognatio. pari ante ocłos ultione dãp¬
nata. Ignis itaq qui in obscuritate cru-¬
ciat: credendũ. ẽ quia lum̃ ad torm̃tũ
seruat. Quod si apꝓbare testimoniis
in sua exp̃ssione ñ possumus: suꝑ est
ut e diuerso doceamus. Tres qͥppe hebreȩ
gentis pueri ꝑ chaldei regis imꝑiũ suc-¬
censis camini ignib ligatis manib pedi¬
bq ꝓiecti sunt: quos tam̃ cũ idem rex
in camini incendio miseratꝰ explorar&.
illesis uestib deambulantes uidit: ubi
aꝑte colligit᷑. qͥa mira dispensatione con¬
ditoris ignis qualitas in diuersa uirtu¬
te temperata. & uestim̃ta ñ attigit. &
uincula incendit: scĩsq uiris & ad in¬
ferendũ torm̃tũ flãma friguit: & ad
solutionis mysteriũ exarsit. Sicut gͦ
electis. ignis ardere nouit ad solatium.
& tamen ardere ad suppliciũ nescit:
ita ẽ diuerso gehennȩ flãma. reprobis
& nequaqͣm lucet ad consolationis gr̃ã.

Expanded text:
geret illa Auctori praeposita carnaligeret illa Auctori praeposita carnalicognatio pari ante oculos ultione damnata. Ignis itaque qui in obscuritate cruciat credendus est, quia lumen ad tormentum servat. Quod si approbare testimoniis in sua expressione non possumus, superest ut e diverso doceamus. Tres quippe Hebraeae gentis pueri Chaldaei regis imperio succensis camini ignibus, ligatis manibus pedibusque projecti sunt. Quos tamen cum idem rex in camini incendio exploraret illaesis, vestibus deambulantes vidit. Ubi aperte colligitur quia mira dispensatione Conditoris, ignis qualitas in diversa virtute temperata, et vestimenta non attigit, et vincula incendit: sanctisque viris et ad inferendum tormentum flamma friguit, et ad solutionis mysterium exarsit. Sicut ergo electis ignis ardere novit ad solatium, et tamen ardere ad supplicium nescit, ita e diverso gehennae flamma reprobis, et nequaquam lucet ad consolationis gratiam,
Abbreviated transcription (Latin):
re deliquert̃: qͣtinus qui eoꝵ uitã car-¬
nalit̃ contra p̃cepta conditoris amaue¬
rant. ipsoꝵ qͦq eiꝰ interitus in augm̃to
ȩuuangło teste colligimus: in qͦ uerita¬
te nunciante. diues ille quẽ contigit ad
ȩt̃ni incendii torm̃ta descendere quinq
fratrũ describit᷑ meminisse: qͥ abrahã
petiit. ut ad eoꝵ eruditionẽ mitteret.
ne illuc eos qͣndoq uenientes par pęna
cruciar&. Qui gͥ ad doloris sui cumu¬
lum ꝓpinquoꝵ absentiũ meminit: con¬
stat ꝓculdubio. quia eos ad augm̃tum
supplicii paulopost potuit etiã p̃sentes
ris sui cumulũ eũ quẽ despexerat in
sinu abrahȩ latarũ uidit: Is gͦ cui pͣe¬
na crescer&. & uir electus apparuit:
cur non credendũ sit qͦd uidere in sup¬
plicio eos etiã quos contra dm̃ dilexe¬
rat possit: Qua ex re colligit᷑ qͦd eos
quos inordinate nc̃ reꝓbi diligt̃. miro
iudicii ordine secũ tẽ in torm̃tis uide¬
bunt: ut pęnã ꝓprie punitionis exag¬

Expanded text:
eliquerunt, quatenus qui eorum vitam carnaliter contra praecepta Conditoris amaverant, ipsorum quoque eos interitus in augmentoEvangelio teste colligimus, in quo, Veritate nuntiante, dives ille, quem contigit ad aeterni incendii tormenta descendere, quinque fratrum describitur meminisse ; qui Abrabam petiit ut ad eorum eruditionem eum mitteret, ne illuc eos quandoque venientes par poena cruciaret. Qui igitur ad doloris sui cumulum propinquorum absentium meminit, constat procul dubio quia eos ad augumentum supplicii paulo post potuit etiam praesenteris sui cumulum, eum quem despexerat, in sinu Abrahae Lazarum vidit? Si ei, cui ut poena cresceret, et vir electus apparuit, cur non credendum sit quod videre in supplicio eos etiam quos contra Deum dilexerat possit? qua ex re colligitur quod eos quos inordinate nunc reprobi diligunt, miro judicii ordine secum tunc in tormentis videbunt, ut poenam propriae punitionis exag
Abbreviated transcription (Latin):
tu. ipsa a suis qͣlitatib etiã tormenta
discordent: quatinus qͦ se impugnent
cruciatus augeant: & cũ uarie ꝓdeuñt.
multiplicit̃ sentiant᷑. Quȩ tam̃ sup¬
plicia in se dimersos & ultra uirescru
seris mors sine morte: finis sine fine:
defectꝰ sine defectu: quia & mors uiuit.
& finis semꝑ incipit: & deficere defe¬
ctus nescit. Qͥa gͥ & mors perimit. &
ñ extinguit: dolor cruciat. s nullate¬
nus pauorẽ fugat: flãma comburit.
ordinẽ ñ habent. quȩ ñ suã ꝑ ordinem
qualitatẽ tenent: quamuis illic ignis
& ad consolationẽ ñ lucet: & tam̃ ut
Imagis torqueat. ad aliqͥd lucet. Nam

Expanded text:
tu ipsa a suis qualitatibus etiam tormenta tu ipsa a suis qualitatibus etiam tormenta discordent; quatenus quo se impugnant, cruciatus augeant, et cum varie prodeunt, multipliciter sentiantur. Quae tamen supplicia in se diversos, et ultra vires cruit ergo miseris mors sine morte, finis sine fine, defectus sine defectu; quia et mors vivit, et finis semper incipit, et deficere defectus nescit. Quia igitur et mors perimit, sed non exstinguit; dolor cruciat, sed nullatenus pavorem fugat; flamma comburit, ordinem non habent, quae non suam per omnia qualitatem tenent: quamvis illic ignis et ad consolationem non lucet, et tamen ut magis torqueat ad aliquid lucet. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a arma iniqͥtatis peccato. Cum
armis gͦ ad infernũ descendere est.
cum ipsis qͦq m̃bris quib desideria
uoluptatis expleuert̃. et̃ni iudicii
torm̃ta tolerare: ut tc̃ eos undiq
dolor absorbeat. qui nc̃ suis delecta-¬
tionib subditi. undiq contra iusti¬
ciam iuste iudicantis pugnanT. Mi¬
rũ uͦ ualde. ẽ. qͦd dr̃ ubi nullꝰ ordo.
N eq enĩ omp̃s ds̃. qui mala bene punit.
inordinata ẽẽ ullo mͦ uel torm̃ta ꝑ¬
mittit: quia ipsa quoq supplicia. qͦ
ex lance iusticiȩ ꝓdeunt. inferri sine
ordine neqͣqm possuit. Quomͦ nãq
in suppliciis ordo ñ erit: dũ dãpna¬
tum quẽq iuxta modũ criminis. &
retributio sequit᷑ ultionis: Hinc qͥp¬
pe scriptũ. ẽ. Potentes potent̃ tor¬
m̃ta patient᷑. & fortiorib fortior in¬
stat cruciatio. Hinc in babylonis
clampnatione dr̃. Quantũ exaltauit
se & in delicus fuit: tantũ date illi
torm̃ta & luctũ. Si igit᷑ iuxta mo

Expanded text:
vestra arma iniquitatis peccato . Cum vestra arma iniquitatis peccato . Cum armis ergo ad infernum descendere est, cum ipsis quoque membris quibus desideria voluptatis expleverunt aeterni judicii tormenta tolerare: ut tunc eos undique dolor absorbeat, qui nunc suis delectationibus subditi undique contra justitiam juste judicantis pugnant. Mirum vero valde est, quod dicitur, ubi nullus ordo. Neque enim omnipotens Deus, qui mala bene disponit, inordinata esse ullo modo vel tormenta permittit. Quia ipsa quoque supplicia, quae ex lance justitiae prodeunt, inferri sine ordine nequaquam possunt, quomodo namque in suppliciis ordo non erit, dum damnatum quemque juxta modum criminis, et retributio sequitur ultionis? Hinc quippe scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur, et fortioribus fortior instat cruciatio . Hinc in Babylonis damnatione dicitur: Quantum exaltavit se, et in deliciis fuit, tantum date illi tormenta et luct
Abbreviated transcription (Latin):
ledicti in ignem ȩt̃nũ: qui paratꝰ. ẽ.
diabolo & angłis eiꝰ: quoꝵ rursum
om̃iũ corpꝰ in unius ꝑsonã significais
dicit. Ligate ei manus & pedes. & mit¬
tite eũ in tenebras exteriores. Si itaq
ignis qui reꝓbos cruciat. lum̃ habere
potuiss&: is qui repellit᷑ neqͦqͣm mitti
in tenebras diceretur. Hinc etiã psal¬
mysta ait. Suꝑ eos cecidit ignis: &
non uidert̃ solem. Ignis enĩ suꝑ un¬
pios cadit: s sol igne cadente ñ cerni¬
tur: quia quo illos gehennȩ flamma
deuorat. a uisione ueri luminis ce¬
cat: ut & foris eos dolor cõbustionis
cruci&: & intꝰ pęna cecitatis obscu¬
r&: quatinꝰ qui auctori suo corpore
& corde deliquert̃. simul corde & cor
pore puniant᷑ & utrobiq pęnas sen¬
tiant: qui dũ hic uuerent. prauis
sius delectationib ex utroq seruie¬
Arma quippe peccantiũ sunt membra
corporis: quib ꝑuersa desideria qͤ
concipiunt exsequunt᷑. Unde recte
ꝑ paulũ dr̃. Neq exibeatis membra

Expanded text:
m aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus ; quorum rursus omnium corpus in unius persona significans, dicit: Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores . Si itaque ignis qui reprobos cruciat, lumen habere potuisset, is qui repellitur, nequaquam mitti in tenebras diceretur. Hinc etiam Psalmista ait: Super eos cecidit ignis, et non viderunt solem : ignis enim super impios cadit, sed sol igne cadente non cernitur; quia quo illos gehennae flamma devorat, a visione veri luminis caecat, ut et foris eos dolor combustionis cruciet, et intus poena caecitatis obscuret. Quatenus qui auctori suo corpore et corde deliquerpore puniantur. Et utrobique poenas sentiant, qui dum hic viverent pravis suis delectationibus, ex utroque servieArma quippe peccantium, sunt membra corporis, quibus perversa desideria, quae concupiscunt, exsequuntur. Unde recte per Paulum dicitur: Neque exhibeatis membra
Abbreviated transcription (Latin):
seriȩ & tenebrarũ terra. ẽ. qͥa qͥs qͥs ad
toleranda eius mala descenderit. ne
mors exterior ab anima diuidit car¬
nem: ita mors int̾ior a dõ separat a¬
nimã. Umbra gͦ mortis.ẽ. obscuri¬
tas diuisionis: quia dapnatꝰ quisq
cũ et̃no igne succendit᷑. ab et̃no lu¬
mine tenebrat᷑. Naturȩ uͦ ignis est.
ut ex se ipso & lucẽ exhibeat & con¬
cremationẽ: s transactoꝵ illa ultrir
flamma uicioꝵ concremationẽ hab&.¬

Expanded text:
seriae et tenebrarum terra est, quia quisquis ad seriae et tenebrarum terra est, quia quisquis ad toleranda ejus mala descenderit, neqmors exterior ab anima dividit carnem, ita mors interior a Deo separat animam. Umbra ergo mortis est obscuritas divisionis. Quia damnatus quisque cum aeterno igne succenditur ab aeterno lumine tenebratur. Natura vero ignis est, ut ex se ipso et lumen exhibeat, et concremationem, sed transactorum illa ultrix flamma vitiorum concremationem hab
Abbreviated transcription (Latin):
stringit᷑. si qͦd deb& soluere ñ morat᷑.
Ubi & recte subdit᷑. Non reuertar: qͥa
Snequaqͣm ultra miscd̃ia parcentis li
Sberat. quos semel in locis penalib iu¬
Ssticia iudicantis dãpnat. Quȩ adhuc
subtilius loca describunt᷑. cũ dicitur
Terram miserię & tenebrarũ. Miseria
ad dolorẽ ꝑtins: tenebrȩ ad cecita¬
tem. Ea gͦ quȩ a conspectu districti
iudicis expulsos ten&. miseriȩ & tene¬
brarũ terra ꝑhibetur: qͥa foris dolor
cruciat. quos diuisos a uero lumine
intus cecitas obscurat: quãiuis mise¬
riȩ & tenebrarũ tr̃a intelligi & alit̃
potest. Nam hȩc quoq tr̃a in qua na¬
scimur. est quidẽ miseriȩ. s tenebraꝵ¬
non. ẽ: qͥa multa hic corruptionis
nr̃e mala patimur: s tam̃ adhuc
in ea ꝑ conuersionis gr̃ãm ad lucẽ
redimus: ueritate suadente quȩ ait.
ambulate dũ lucẽ habetis: ne uoste¬
nebrȩ cõp̃hendant. Illa uͦ simul mi¬

Expanded text:
stringitur, qui, quod debebat, solvere non moratur. stringitur, qui, quod debebat, solvere non moratur. Ubi et recte subditur: Non revertar, quia nequaqberat quos semel in locis poenalibus justitia judicantis damnat. Quae adhuc subtilius loca describuntur, cum dicitur: terram miseriae et tenebrarum. Miseria ad dolorem pertinet, tenebrae ad caecitatem. Ea ergo quae a conspectu districti judicis expulsos tenet, miseriae et tenebrarum terra perhibetur. Quia foris dolor cruciat, quos divisos a vero lumine intus caecitas obscurat. Quamvis miseriae et tenebrarum terra intelligi et aliter potest. Nam haec quoque terra in qua nascimur, est quidem miseriae, sed tenebrarum est. Quia multa hic corruptionis nostrae mala patimur, sed tamen in ea per conversionis gratiam ad lucem redimus, Veritate suadente, quae ait: Ambulate dum lucem habetis, ne vos tenebrae comprehendant . Illa vero simul mi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Generatio p̃terit. & generatio adue¬
nit: terra uͦ in ętnũ stat. Recte igit᷑
inferni claustra tenebrosa t̾ra nomi¬
nant᷑: quia qͦs puniendos accipiunt.
nequaqͣm pęna transitoria. uel fan¬
tastica imaginatione cruciant: s ulti¬
one solida ꝑpetuȩ dampnationis ser¬
uant. Quȩ aliqͦndo tam̃ laci appella¬
tione signant᷑. ꝓpħa attestante qͥ ait.
portauerunt ignominiã suã cum his
qui descendunt in lacũ. Infernꝰ gͦ tra
nominatur: quia susceptos stabiliter
tens. & lacus dr̃: quia hos quoᷤ semel
cȩperit. semꝑ fluctuantes & trepidos
torm̃tis circũ fluentib absorb&. Sc̃s
autẽ uir siue sua. seu humani gene¬
ris uoce dimitti se postulat anteqͣm
uadat: ñ quia ad t̾ram tenebrosam
qui culpam defl& iturus. ẽ: s qͥa ad
hanc ꝓculdubio qui plangere negli¬
git. uadit: sicut debitori suo credi¬
tor dicit. solue debitũ priusquã ꝓ
debito constringaris: qui tam̃ ñ con¬

Expanded text:
est: Generatio pręterit et generatio adveest: Generatio pręterit et generatio advenit, terra vero in aeternum stat. Recte igitur inferni claustra / tenebrosa terra nominatur, quia quos puniendos accipiunt, nequaquam paenę transitorie vel fantastica imaginatione cruciant, sed ultione solida perpetuae damnationis servant. Quae aliquando tamen laci appellatione Signatur, propheta attestante, qui ait: Portaverunt ignominiam suam cum his, qui descendunt in lacum. Infernus ergo et terra nominatur, quia susceptos stabiliter tenet, et lacus dicitur, quia hos, quos semel ceperit, semper fluctuantes et trepidos tormentis circumfluentibus absorbet. Sanctus autem vir sive sua seu humani generis voce dimitti se postulat, antequam vadat, non quia ad terram tenebrosam, qui culpam defleturus est, sed quia ad hanc procul dubio, qui plangere neglegit, vadat. Sicut debitori suo creditor dicit: Solve debitum, priusquam pro debito / constringaris! Qui tamen non con
Abbreviated transcription (Latin):
& enĩ uitam nr̃am ipsi rep̃hendimꝰ.
s tam̃ libent̃ agimꝰ. hoc qͦd in nobis
recte reꝓbamꝰ. Ad iusticiã sp̃c nos eri¬
git: ad consuetudinẽ caro restringit.
Amori suo mens renitit᷑ s ꝓtinꝰ delec-¬
te gͦ me. ut plangã paululũ dolorẽ
meũ: quia nisi a reatu culpe quo nos
ligauimus. miscdit̃ dimittamur: ꝑfe¬
cte flere ñ possumꝰ. hoc qͦd in nobisip¬
sis contra nosi& ipsos dolemꝰ. S tunc
ueracit̾ reatus nr̃i dolor plangit᷑: cũ
tenebrosa illa inferni retributio in¬
tento timore p̃uidet᷑. Unde apte sub¬
iungit. Anteqͣm uadã. & ñ reuertar
ad t̾ram tenebrosam & oꝑtam mortis
caligine. Quid enĩ tr̃ȩ tenebrosȩ no¬
mine. nisi tetra tartari claustra signa¬
nt᷑: Quȩ etnȩ mortis caligo oꝑit: qͥa
dampnatos quosq in ꝑpetuũ a uitae
luce disiungit. Nec immerito infernꝰ
terra dicit᷑: quia quisq ab eo capti fuc¬
rint. stabilit̃ tenent᷑. Scriptũ qͥppe

Expanded text:
etenim vitam nostram ipsi reprehendimus, etenim vitam nostram ipsi reprehendimus, sed tamen libenter agimus hoc quod in nobis recte reprobamus. Ad justitiam nos spiritus erigit, ad consuetudinem caro restringit. Amori suo mens renititur, sed protinus delecte me, ut plangam paululum dolorem meum! Quia nisi a reatu culpe, quo nos ligavimus, misericorditer dimittamur, perfecte flere non possumus hoc, quod in nobis ipsis contra nosmetipsos dolemus. Sed tunc veraciter reatus nostri dolor plangitur, cum tenebrosa illa inferni retributio intento timore praevidetur. Unde apte subiungit: Antequam vadam et non revertar ad terram tenebrosam et opertam mortis caligine. Quid enim terrę tenebrosae nomine nisi tenebrosa tartari claustra signantur? Quae aeternę mortis caligo operit, quia damnatos quosque in perpetuum a vita lucis disiungit. Nec inmerito infernus terra dicitur, quia quique ab ea capti fuerint, stabiliter tenentur. Scriptum quippe
Abbreviated transcription (Latin):
mitur. erũꝑe conat᷑. & ñ potest: ut hc̃
in se m̃te libera. conuersione integra.
ꝑsequat᷑. Flere gͦ dolorẽ suũ ñ ualet: qͥ&
iniquitatis suȩ reatũ considerat. & tam̃ ꝓ
qui prauȩ quidẽ consuetudin contra¬
ire ntitur: s tam̃ adhuc succrescen¬
tib desideriis carnis grauat᷑. Huius
semꝑ: qm̃ iniquitatẽ meã ego ꝓnun-¬
tio. & cogitabo ꝓ peccato meo. S solu¬
tis iniquitatis uincłis. dimissũ se no¬
uerat. qui exultabat dicens. disrupi¬
sti uincula mea: tͥ sacrificabo hostiam
laudis: Tunc igitur ad plangendũ do¬
lorẽ nos dñs dimittit: cũ & mala no¬
bis quȩ fecimꝰ demonstrat: atq ad hȩc
eadem flenda quȩ cognoscimꝰ adiuuat.
Culpas oculis obicit: & pia manu gr̃ae
uincula cordis soluit: ut ad uacationẽ
penitentiȩ mens nr̃a se erigat: & car-¬
nis soluta cõpedib. in auctorẽ suũ li¬
bera gressũ amoris tendat. Plerumq¬

Expanded text:
mitur, erumpere conatur, et non potest, ut hunc mitur, erumpere conatur, et non potest, ut hunc in se mente libera, conversione integra, persequatur. Flere ergo dolorem suum non valet, quia et iniquitatis suae reatum considerat, et tamen qui pravae quidem consuetudini contraire nititur, sed tamen adhuc succrescentibus desideriis carnis gravatur. Hujussemper, quoniam iniquitatem meam ego pronuntio, et cogitabo pro peccato meo . Sed solutis iniquitatis vinculis dimissum se noverat qui exsultabat dicens: Dirupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis lorem nos Dominus dimittit, cum et mala nobis quae fecimus demonstrat, atque ad haec eadem flenda quae cognoscimus adjuvat. Culpas oculis objicit, et pia manu gratiae vincula cordis solvit, ut ad vacationem poenitentiae mens nostra se erigat, et, carnis soluta compedibus, in auctorem suum libera gressum amoris tendat.
Abbreviated transcription (Latin):
tem iniquitas rapiat: cũ constet quod
ad t̃minũ citiꝰ mortalis uita ꝑcurrat
Sed sepe ocłs contẽplationis nr̃ȩ confun¬
dit᷑: dum dolor nr̃ flagellis crebrescen¬
tib aggrauat᷑. Lib& p̃sentis uite exili¬
um gemere: s p̃ ipsa afflictione mens
ñ ualet dãpna suȩ cecitatis estimare.
enim moderata afflictio lacrimas ex¬
primit. ita immoderata subducit: qͥa
meror ipse quasi sine merore fit: qui
afflicti m̃tẽ deuorans. sensũ doloris
tollit. Uir gͥ sẽs feriri plus qͣm sufficit
ꝑtimescat dicens. dimitte gͦ me ut plan-¬
gam paululũ dolorẽ meũ: acsi aꝑte
dicat. Flagella tuȩ ꝑcussionis tẽpera-
ut moderatis dolorib estimare mala
quȩ patior flendo conualescã. Quod
tam̃ intelligi & alit̃ potest. Sepe nãq
peccator iniquitatis suȩ uinculis ita
constringit᷑. ut pondus quidẽ peccatoꝵ
toler&: s tam̃ quia tolerat ignoret.
Sepe etiam si cognoscat qͥnto reatu pre¬

Expanded text:
tem iniquitas rapiat, cum constet quod tem iniquitas rapiat, cum constet quod ad terminum citius mortalis vita percurrat. Sed saepe oculus contemplationis nostrae confunditur dum dolor noster flagellis crebrescentibus aggravatur. Libet praesentis vitae exsilium gemere, sed prae ipsa afflictione mens non valet damna suae caecitatis aestimare. enim moderata afflictio lacrymas exprimit, ita immoderata subducit, quia moeror ipse quasi sine moerore fit, qui, afflicti mentem devorans, sensum doloris tollit. Vir igitur sanctus feriri plus quam sufficit pertimescit, dicens: Dimitte ergo me, ut plangam paululum dolorem meum. Ac si aperte dicat: Flagella tuae percussionis tempera, ut, moderatis doloribus, aestimare mala quae patior flendo convalescam. Quod tamen intelligi et aliter potest. Saepe namque peccator iniquitatis suae vinculis ita constringitur, ut pondus quidem peccatorum toleret, sed tamen quia tolerat ignoret. Saepe etiamsi cognoscat quanto reatu pre
Abbreviated transcription (Latin):
culus me uider&: Quod nimirũ pri¬
ma oratione iam ꝓtulit dicens. Quare
ñ in uulua mortuus sũ: Qui hoc qͦq
git dicens. sicut abortiuũ absconditũ
ñ subsisterẽ: uel qui concepti ñ uide¬
runt lucẽ. Qua uͦ hȩc suꝑiꝰ late diges¬
simus: ꝓ uitando lectoris fastidio. expo¬
sita replicare declinamꝰ. Sequit᷑. Nũqͥd
Cautum se ac sollicitũ uiuere ostendit:
qui breuitatẽ p̃sentis uitȩ considerans.
ñ eius usũ s t̃minũ conspicit: ut ex
fine colligat. nichil ẽẽ qͦd transiens de¬
lectat. Hinc nãq ꝑ salomonẽ dr̃. Si an¬
nis multis iuixerit homo. s in his om̃ib
letatus factus: meminisse deb& tenebro¬
si temporis & dierũ multoꝵ: qui cum
uenerint. uanitatis arguent᷑ p̃terita.
Hinc rursũ scriptũ ẽ In om̃ib oꝑib tuis
memorare nouissima tua: & in ȩternũ
non peccabis Igit᷑ cũ culpa animũ tẽp
tat: mens necesse. ẽ ut breuitatẽ suȩ de-¬
lectationis aspiciat: ne ad uiuacẽ mor¬

Expanded text:
od nimirum prima oratione jam protulit, dicens: Quare non in vulva mortuus sum? Qui hoc quoque git, dicens: Sicut abortivum absconditum non subsisterem, vel qui concepti non viderunt lucem . Quia vero haec superius late digessimus , sita replicare devitamus. Sequitur: VERS. - Cautum se ac sollicitum vivere ostqui brevitatem pręsentis vitę considerans, non eius usum, sed terminum conspicit, ut ex fine colligat nihil esse, quod transiens delectat. Hinc namque per Salomonem dicitur: Si annis multis vixerit homo et his omnibus laetatus factus, meminisse debet tenebrosi temporis et dierum multorum, qui, cum venerint, vanitatis arguuntur praeterita. Hinc rursus scriptum est: In omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in ęternum non tat, mens necesse est ut brevitatem suae delectationis aspiciat, ne ad vivacem mor
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾nũ se gr̃a deserat quos in p̃senti
uita mali sui retributio nulla casti¬
gat. Timent ne ultio quȩ suspendit᷑.
grauior in fine seruet᷑: feriri pat̾na
correptione desiderant: & dolorem
uulneris medicamina salutis putaĩs.
aꝑte diceretur. Quia ideo hic qͥb¬
dam parcit. ut eos in ꝑpetuũ feri¬
at: ideo hic me feriat. ut ñ parcen¬
do in ꝑpetuũ parcat. Ex afflictione
enim consolor: quia corruptionis hu-¬
manȩ putredinẽ sciens. ad spẽ salu¬
tis ex uulnere certus reddor. Quod
quia ñ tum̃ti s humili m̃te edidit.
subiungendo ut p̃diximꝰ patefecit

Expanded text:
ernum se gratia deseruerit, quos in praesenti vita mali sui retributio nulla custodit; timent ne ultio quae suspenditur gravior in fine servetur; feriri paterna correptione desiderant, et dolorem vulneris medicamina salutis putant. Raperte diceretur: Qui ideo hic quibusdam parcit, ut eos in perpetuum feriat; ideo hic me feriat, ut non parcendo, in perpetuum parcat. Ex afflictione enim me consolor, quia corruptionis humanae putredinem sciens, ad spem salutis ex vulnere certus reddor. Quod quia non tumenti sed humili mente edidit, subjungendo, ut praediximus, patefacit,
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ. Ante resurrectionẽ qͥppe sto¬
las singłas accepisse dicti st̃: quia so.¬
la adhuc m̃tis heatitudine ꝑfruunt᷑.
Binas gͦ accepturi st̃: quando cum
animarũ ꝑfecto gaudio etiã corpo¬
rũ incorruptione uestientur. Xii.¬
Decte autẽ afflictio quidẽ beati iob
Qdr: sed quantitas tẽporis in eius
afflictione reticetur: quia sc̃e eccłȩ
in hac uita tribulatio cernit᷑: sed
quanto hic tẽpore conterenda atq
differenda sit ignorat᷑: unde ex ore

Expanded text:
or: Ante resurrectionem quippe stolas singulas accepisse dicti sunt, quia sola adhuc mentis beatitudine perfruuntur. Binas ergo accepturi sunt, quando cum animarum perfecto gaudio, etiam corporum incorruptione vestientur. Viecte autem afflictio quidem beati Job dicitur sed quantitas temporis in ejus afflictione reticetur; quia sanctae Ecclesiae in hac vita tribulatio cernitur, sed quanto hic tempore conterenda atque differenda sit, ignoratur. Unde et ore
Abbreviated transcription (Latin):
ut intinguat extremũ digiti sui in
aquã ut refrigeret linguam meã:
quia crucior in hac flãma. Prius
epulatus cotidie splendide dr̃: &¬
post aqu̾a petere in lingua memo¬
ualde diffluere loquacitas solet.
ex pena indicat culpã: cũ eũ quem
epulatũ cotidie splendide ueritas
dixerat. in lingua plus ardere ꝑhi¬
bebat. Hi qui cordarũ armoniã tẽ¬
perant. tanta hanc arte dispensant.
ut plerũq cũ una tangit᷑. longe alia
ac multis int̃iacentib posita corda
quatiat᷑: cũq ista sonitũ reddit. illa
que in eodẽ cantu ẽ tẽperata aliis
imꝑcussis tremit. Sic gͦ in scriptu¬
ra sacra plerũq de uirtutib. sic de
uiciis agit᷑: ut dũ loquendo aliud
insinuat: tacendo aliud innotescat.
lingua dr̃. quȩ in conuiuio int̾ ali¬
as grauior fuerit culpa monstrat᷑.¬

Expanded text:
ut intingat extremum digiti sui in ut intingat extremum digiti sui in aquaquia crucior in hac flamma. Prius epulatus dicitur quotidie splendide, et post aquam petere in lingua memovalde diffluere loquacitas solet. Ex poena indicat culpam, cum eum quem epulatum quotidie splendide veritas dixerat, in lingua plus ardere bebat. Hi qui chordarum harmoniam temperant, tanta hanc arte dispensant, ut plerumque, cum una tangitur, longe alia ac multis interjacentibus posita chorda quatiatur: cumque ista sonitum reddit, illa, quae in eodem cantu temperata est, aliis impercussis, tremit. Sic ergo in Scriptura sacra plerumque de virtutibus, sic de vitiis agitur; ut dum loquendo aliud insinuat, tacendo aliud innotescat. lingua dicitur, quae in convivio inter alias gravior fuerit culpa monstrat
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd districtionis erga illos p̃sens age¬
ret: quib absens sollicitudine ñ de¬
esset. Sed hoc nobis ẽ sollert̃ intuer¬
dũ: qđ ꝑactis dieb conuiuuiii. pur¬
gatio ꝓ singulis adhibet᷑ holo causti.
Uir quippe sc̃s nouerat quia cele¬¬
brari conuiuia sine culpa uix pos¬
sent: nouerat quia magna purga.¬
tione sacrificiorũ diluendȩ st̃ epu¬
lȩ conuiuiori: & qͥcqͥd in semet ipsis
filii conuiuantes inqͥnauerant. pat᷑
sacrificiũ immolando t̃gebat. Non¬
nulla qͥppe st̃ uicia. quȩ a conuiui¬
is aut separari uix posst̃: aut certe
mitatur uoluptas. Nã dũ corpꝰ in
refectionis delectatione resoluit᷑: cor
ad inane gaudiũ relaxat᷑: unde
scriptũ ẽ: Sedit popłs manducare
& bibere. & surrexert̃ ludere. Pene
semꝑ epulas loquacitas sequit᷑: cũq
uent reficit᷑: lingua diffrenat᷑. Vn¬
de recte diues apud inferos aquã
petere describitur dicens. Pat̃ abra.¬
hã miserere mei: & mitte lazarũ

Expanded text:
d districtionis erga illos praesens ageret, quibus absens sollicitudine non deesset. Sed hoc nobis est solerter intuendum quod, peractis diebus convivii, purgatio per singulos adhibetur holocausti. Vir quippe sanctus noverat quia celebrari convivia sine culpa vix possent. Noverat quia magna purgatione sacrificiorum diluendae sunt epulae conviviorum; et quidquid in semetipsis filii convivantes inquinaverant, pater sacrificium immolando tergebat. Nonnulla quippe sunt vitia quae a conviviis aut separari vix possunt, aut certe mitatur voluptas. Nam dum corpus in refectionis delectatione resolvitur, cor ad inane gaudium relaxatur. Unde scriptum est: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . 11. Pene semper epulas loquacitas sequitur; cumque venter reficitur, lingua diffrenatur. Unde recte dives apud inferos aquam appetere describitur, dicens: Pater Abraham, miserere mei, et mitte Lazarum,
Abbreviated transcription (Latin):
offerre ꝑhibet᷑: aꝑte hystoria indi¬
cat. qđ beatus iob octauo die sacri.¬
ficiũ offerens. misteriũ resurrecti¬
cte numerat᷑. Qui gͦ octauo die of¬
ferre septẽ sacrificia dr̃: plenꝰ septi¬

Expanded text:
hibetur; aperte historia indicat quod beatus Job octavo die sacrificium offerens mysterium resurrecticte numeratur. Quia ergo octavo die offerre septem sacrificia dicitur, plenus septi
Abbreviated transcription (Latin):
quia beati iob filii. tanta fuerant
disciplina bonȩ institutionis accin¬
cti. ut neq ꝑ facta in conuiuiis. ne¬
q ꝑ uerba delinquerent: aperte
monstratur cum subditur.¬
filii mei: & benedixerint dõ in cor¬
dib suis. Perfectos qͥppe eẽ in oꝑe
& sermone docuerat: quib de sola
pat̾ cogitatione metuebat. Quia
uͦ de alienis cordib iudicare teme¬
agnoscimꝰ: quia ñ ait. quia benedi¬
xert in cordib suis: sed ne forte be¬
nedixerint dõ in cordib suis. Unde
bene ꝑpaulũ dr̃. Nolite iudicare
ante tempꝰ. quo adusq ueniat dñs:
qui & illuminabit abscondita tene

Expanded text:
quia beati Job filii tanta fuerant disciplina bonae accincti institutionis, ut neque per facta in conviviis, neque per verba delinquerent, aperte monstratur cum subditurfilii mei, et benedixerint Deo in cordibus suis . Perfectos quippe in opeet sermone docuerat, pro quibus de sola pater cogitatione metuebat. Quia vero de alienis cordibus judicare temeagnoscimus, qui non ait: Quia benedixerunt in cordibus suis: sed, Ne forte benedixerint Deo in cordibus suis. Unde bene per Paulum dicitur: Nolite judicare ante tempus, quoadusque veniat Dominus, qui illuminabit abscondita t
Abbreviated transcription (Latin):
diũ. Quisqͥs enĩ incogitatione ã
rectitudine exorbitat: in tenebris
peccat. Nos gͦ tanto minꝰ debemus
aliena corda audacter rep̃hende¬
re: quanto scimꝰ quia uisu nr̃o non
possumꝰ alienȩ cogitationis tenebraᷤᷤ
illustrare. Sed hac in re sollert᷑ intu¬
endũ ẽ. quanta pat̾ seueritate po-¬
tuit filioꝵ oꝑa corrigere: qui tan¬
ta sollicitudine studuit corda mun¬
tione cogitant: qͥ in cõmissis sibi nec
uulnera actionũ curant: Ut ue¬
ro huiꝰ scĩ oꝑis etiã ꝑseuerantia de¬
monstret᷑: recte subiungitur.
Sic faciebat iob cunctis dieb. Scͥp¬
tũ qͥppe ẽ. Qui ꝑseuerauerit usq
in finẽ: hic saluus erit. In sacrifi¬
dieb sacrificii. constantia scẽ actioniᷤᷤ¬
ostendit᷑. Hȩc breuit̃ hystoriã se¬
quendo transcurrimꝰ: nunc ordo ex¬
positionis exigit. ut exordiũ repe¬
tentes. allegoriarũ iã secreta panda¬
mus.

Expanded text:
I . Quisquis enim in cogitatione a rectitudine exorbitat, in tenebris peccat. Nos ergo tanto minus debemus aliena corda audacter reprehendere, quanto scimus, quia visu nostro non possumus alienae cogitationis tenebras illustrare. Sed hac solerter intuendum est, quanta pater severitate potuit filiorum opera corrigere, qui tanta sollicitudine studuit corda muntione cogitant, qui in commissis sibi nec vulnera actionum curant? Ut vero hujus sancti operis etiam perseverantia demonstretur, recte subjungituSic faciebat Job cunctis diebus. - Scriptum quippe est: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » In sacrifidiebus constantia sanctae actioniostenditur. Haec breviter historiam sequendo transcurrimus; nunc ordo expositionis exigit ut exordium repetentes, allegoriarum jam secreta pandamus.
Abbreviated transcription (Latin):
constat quia sine amore possedit
Notandũ quoq ẽ. qđ prius cordi
diuitiȩ: & post opes corporis descͥ¬
bunt᷑. Solet enĩ rerũ habundan¬
tia tantomagis a diino timore
I m̃tẽ soluere: quantomagis hanc
exigit diuersa cogitare. Nam dũ
ꝑmulta spargitur: stare in intimiᷤᷤ
fixa ꝓhibetur. Qd ꝑ semet ipsam
ueritas cũ parabolã seminantis ex¬
poneret. indicauit dicens. Qui semi.¬
natus ẽ in spinis. hic ẽ qui uerbũ au¬
dit: & sollicitudo scłi istiꝰ & fallacia
diuitiarũ suffocant uerbũ: & sine

Expanded text:
constat quia sine amore possedit. constat quia sine amore possedit. Notandum quoque est, quod prius cordis divitiae, et post, opes corporis describuntur. Solet enim rerum abundantia tanto magis a divino timore mentem solvere, quanto magis hanc exigit diversa cogitare. Nam dum per multa spargitur, stare in intimis fixa prohibetur. Quod per semetipsam Veritas, cum parabolam seminantis exponeret, indicavit dicens: Qui seminatus est in spinis, hic est, qui verbum audit, et sollicitudo saeculi istius, et fallacia divitiarum, suf
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe ad auaritiã cor parentis illicit
fecunditas ꝓlis: eo enĩ ad ambitũ con¬
gregandȩ hereditatis accendit᷑. quo
multis heredib fecundat᷑. Ut ergo
beati iob quã sca mens fuerit osten
dio deuotꝰ sacrificiis offerendis asse¬
rit᷑: ꝓmptꝰ autẽ largitatib etiã post
a semet ipso memorat᷑. Pensemꝰ gͦ
quanta fortitudine p̾ditꝰ extitit:
quẽ ad hereditatis tenaciã. nec tot
heredũ affectꝰ inclinauit. Sequit᷑.
Et fuit possessio eiꝰ. sept̾e milia oui¬
um. & tria milia cameloꝵ: quingen¬
ta qͦq iuga boũ. & quingentȩ asinȩ.
ac familia multa nimis. Scimus
quia ad maiorẽ dolorẽ mentẽ cõ¬
mouent. dãpna maiora. Ut gͥ osten¬
dat᷑ quantȩ uirtutis extitit: mul¬
tũ fuisse dr̃ qđ patient̃ amisit.
Nũquã qͥppe sine dolore amituit᷑:
nisi qđ sine amore possidet᷑. Itaq
dũ substantia magna clescribitur.
& tam̃ paulo post patient᷑ amissa
ꝑhibetur: quã sine dolore ꝑdidit.

Expanded text:
epe ad avaritiam cor parentis illicit fecunditas prolis. Eo enim ad ambitum congregandae haereditatis accenditur, quo multis haeredibus fecundatur. Ut ergo beati Job quam sancta mens fuerit, ostendio devotus sacrificiis offerendis asseritur, promptus autem largitatibus etiam post a semetipso memoratur. Pensemus ergo quanta fortitudine praeditus exstitit, quem ad haereditatis tenaciam nec tot haeredum atem millia ovium, et tria millia camelorum, quingenta quoque juga boum, et quingentae asinae, ac familia multa nimis. - Scimus quia ad majorem dolorem mentem commovent damna majora. Ut igitur ostendatur quantae virtutis exstitit, multum fuisse dicitur quod pariter amisit. Nunquam quippe sine dolore amittitur, nisi quod sine amore possidetur. Itaque dum substantia magna describitur, et tamen paulo post patienter amissa perhibetur; quam sine dolore perdidit,
Abbreviated transcription (Latin):
Solet int̾ fr̃s maior substantia: dis¬
cordie fieri grauioris causa. O in¬
estimabilẽ pat̾nȩ institutionis lau¬
dẽ. Et pat̾ diues dr̃. & filii concor¬
des asserunt᷑: & dũ diuidenda int̃
eos substantia aderat: corda tam̃
om̃iũ indiuisa caritas replebat.

Expanded text:
Solet inter fratres major substantia, discordiae fieri gravioris causa. O inaestimabilem paternae institutionis laudem! Et pater dives dicitur, et filii concordes asseruntur. Et dum dividenda inter eos substantia aderat, corda tamen omnium indivisa charitas replebat.
Abbreviated transcription (Latin):
hibet᷑. Consideremꝰ ergo cuiꝰ scĩta¬
tis iste uir fuerit: qui ad tã sedula
dĩ obsequia & sic occupatꝰ uacauit.
Necdũ precepti uirtꝰ emicuerat. quȩ
omĩa relinqui p̃ciꝑet: sed tam̃ bea¬
tus iob eiꝰdem iã p̃ceptionis uĩ in cor¬
de seruabat: quia nimirũ substan-¬

Expanded text:
t. --Consideremus ergo cujus sanctitatis iste vir fuerit, qui ad tam sedula Dei obsequia, et sic occupatus vacavit. Necdum praecepti virtus emicuerat, quae omnia relinqui praeciperet; sed tamen beatus Job ejusdem jam praeceptionis vim corde servabat; quia nimirum substan
Abbreviated transcription (Latin):
ta bona ꝑdet. Hinc iacobꝰ attestat᷑
dicens. Quicũq totã legẽ seruaue¬
rit. offendat autẽ in uno: factus ẽ
bonis extitit: sollert̃ indicat᷑. quam
narrantiũ solet. ut cũ palestrȩ cer¬
tam̃ insinuant. priꝰ luctantiũ mẽ¬
bra conscribant: quã latũ ualidũ¬
q sit pectꝰ. quã sanũ: pͣleni tume¬
ant lacerti: subt̃q positus uent̃. nec
mole gͣuet. nec extenuatione debi¬
litet: ut cũ priꝰ aptos certamini ar¬
tus ostenderint: tẽ demũ magne
fortitudinis ictus narrent. Quia gͦ
athleta nr̃. contͣ diabolũ fuerat cer¬
taturꝰ: quasi ante harenȩ spectacu.¬
lũ sacrę scriptor hystoriȩ in athle¬
ta hoc spũales uirtutes enumerans.
m̃tis m̃bra describit dicens. Erat uir
ille simplex & rectus. timens dm̃ &
recedens a malo: ut dũ mẽbrorũ
positio magna cognoscit᷑. ex hac ipsa
iã forti positione subsequens etiam
uictoria cognoscat᷑. Sequitur.

Expanded text:
Jacobus attestatur dicens: Quicunque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est bonis exstitit, solerter indicatur quam narrantium solet, ut cum palaestrae certamen insinuant, prius luctantium membra describant quam latum validumque sit pectus, quam sanum, quam pleni tumeant lacerti, quam subterpositus venter nec mole gravet, nec extenuatione debilitet; ut cum prius aptos certamini artus ostenderint, tunc demum magnae fortitudinis ictus narrent. Quia ergo athleta noster contra diabolum fuerat certaturus, quasi ante arenae spectaculum, sacrae scriptor historiae in athleta hoc spiritales virtutes enumerans, mentis membra describit, dicens: Erat vir ille simplex, et rectus, ac timens Deum, et recedens a malo, ut, dum membrorum positio magna cognoscitur, ex hac ipsa jam forti positione subsequens etiam victoria praenoscatur. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
aspectu & auditu iustus dr̃: quia ini¬
quoꝵ uita ñ delectando iusti aures
atq oculos. sed feriendo tangebat.
hinc paulus discipłis dicit in medio
nationis prauȩ & puersȩ. inter quos
lucetis sicut luminaria in mundo:
Subi sedes ẽ sathanȩ: & tenes nomen
meũ & ñ negasti fidẽ meã. Hinc scã
eccła sponsi uoce laudat᷑. cũ ei in a¬
moris cantico dr̃. sic̃ liliũ int̾ spinas.
sic amica mea int̾ filias. Bene ergo
beatus iob memorata t̾ra gentiliũ
int̾ iniquos uixisse describit᷑: ut uix¬
ta sponsi p̃coniũ int̾ spinas liliũ cre¬
uisse monstret᷑ Ubi recte mox subdi¬
ita st̃ simplices. ut rectũ quid sit igno¬
rent: sed eo uerȩ simplicitatis inno¬
centiã desert̃. qͦ ad uirtutẽ rectitudi.¬
nis ñ assurgt̃: quia dũ cauti eẽ ꝑ re

Expanded text:
aspectu et auditu justus dicitur, quia iniaspectu et auditu justus dicitur, quia iniquorum vita, non delectando justi aures atque oculos, sed feriendo tangebat. Hinc Paulus discipulis dicit: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis sicut luminaria in mundo .ubi sedes est Satanae; et tenes nomen meum, et non negasti fidem meam . Hinc sancta Ecclesia sponsi voce laudatur, cum ei in amoris Cantico dicitur: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias . Bene ergo beatus Job, memorata terra gentili, inter iniquos vixisse describitur; ut, juxta sponsi praeconium, inter spinas lilium crevisse monstretur. Unde recte mox subdiita sunt simplices, ut rectum quid sit ignorent. Sed eo verae simplicitatis innocentiam deserunt, quo ad virtutem rectitudinis non assurgunt. Qui dum c