comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina. ihabitauerit aduena int̾ia urã.⁊ moratꝰ fuerit inter
uos ne ex ꝓbrtis ei s sit int̾uos qͣsi indigena. & diligetis eũ quasi
uos met ipsos. Fuistis enĩ ⁊ uos aduenȩ int̾ra egẏpti. ego dnisds̃ ur¬
Ruã nobis adõ datã et̃ culturã uirtutõ bonãq eiꝰ doctrinã: su¬
perius diximus. Siqͥs aut̃ adhanc accesserit aduena udelicet uoles
conuerti ad nr̃am fidẽ ⁊ terrȩ illius ciuis conscribi de qͣ paulus
ait. Accessistis adsion montẽ ⁊ ciuitatẽ dĩ uiuentis uerusalẽ cę¬
lestẽ ⁊ multoꝵ miliũ angłoꝵ frequentiȩ ⁊ eccłam prutitiuoꝵ qͥ cons
criptis incelis : N afflga nꝰ eu id ÷ ñ grauemꝰ contra eũ iugũ ut modoge¬
nito in ouit᷑̃ credeni grauiora mandata ĩ ponamꝰ. ut ñ sicut pharisȩi &
scribȩ peccemꝰ. Quos accusansdrs̃ dicebat Allizant honera grauia &
inportabilia. ⁊ĩ ponunt ẽci suꝑ humeros homini ipsi aut̃ digitosuo

Expanded text:
dominus. si habitauerit aduena in terra uestra et moratus fuerit inter uos, ne exprobretis ei, sed sit inter uos quasi indigena, et diligetis eum quasi uosmet ipsos: fuistis enim et uos aduenae in terra Aegypti. ego dominus ram nobis a Deo datam, esse culturam virtutum, bonamque ejus doctrinam, superius diximus. Si quis autem ad hanc accesserit advena, videlicet volens converti ad nostram fidem, et terrae illius civis conscribi, de qua Paulus ait: Accepistis ad Sion montem et civitatem Dei viventis Hierusalem coelestem, et multorum milcripti sunt in coelis , non affligamus eum, id est, non aggravemus contra eum jugum, ut modo genito et noviter credenti graviora mandata imponamus, ut non sicut Pharisaei et scribae peccemus, quos accusans Dominus dicebat: Alligant onera gravia et importabilia, et imponunt ea super humeros hominum, ipsi autem digito suo
Abbreviated transcription (Latin):
mare peccttũ cũ ⁊ ipsi insimilib deliq̃rint: ad qͦs paulus dice¬
bat Fropt̃ qđ in excusabilis es ohomo om̃is qͥiudicas. inqͦ eni aliũ re¬

Expanded text:
mare peccatum, cum et ipsi in similibus deliquerunt. Ad quos Paulus dicemare peccatum, cum et ipsi in similibus deliquerunt. Ad quos Paulus dicebat: Propter quod inexcusabilis es, o homo omnis qui judicas: in quo eni
Abbreviated transcription (Latin):
guis eoꝵ sit suꝑ eos Dictas hac in hoc leuiticolibro alegis latore
superius. s illic qͥdẽ ñ reuelab tur pitudinẽ patriftiu ⁊ matris. nec
n sororis ⁊ nurus. & reliquoꝵ ꝑ ordintẽ dix. Quando & nos hȩc expo¬
tientes ñ solũ turpis cognatoꝵ ⁊ nefariȩ cõmixtionis aduersionẽ legẽ
p̃cipere s & denreuelands quȩ cognouimꝰ neq diffamandis carna¬
liũ spĩtaliũ ue cognatoꝵ peccatis dicta er̃ ex posuimꝰ : hic aut̃ dicit᷑
lidormierit addidit. illũ ꝓcul dubio deducens ad medius̃ qͥ eandẽ
actionẽ praua quã ꝓximũ egisse cognouit. nihilominꝰ agit nec pec¬
catisocietatẽ erubescens etiã sic exiftit ꝓditor. inqͦ et mortis pena
legis lator recde definiuit. Beneaut̃ nouercȩ nurũ coniunxit: qr
hoc qͥdẽ in patre afilio delinquit᷑. illud aut̃ infiliũ apatre. Sim¬
lis aut̃ impittas ẽ filiũ patris. aut patrẽ filii demuidare siue diffa¬

Expanded text:
 Ex Hesychio. Dictasunt haec in hoc Levitici libro a legislatore superius, sed illic quidem, non revelabis turpitudinem patris tui et matris, nec non sororis et nurus et reliquorum per ordinem dixit, quando et nos haec exponentes, non solum turpis cogna diffamandis carnalium spiritaliumve cognatorum peccatis, dicta esse exposuimus. His autem Deus, Si dormierit addidit, illum procul dubio deducens ad medium, qui eamdem actionem pravam quam proximum egisse cognovit, nihilominus agit, nec peccati societatem erubescens, etiam sic existit proditor in quo et mortis poenam legislator recte definivit. Bene autem novercae nurum conjunxit, quia hoc quidem in patre a filio delinquitur, illud autem in filium a patre. Similis autem impietas est filium patris, aut patrem filii denudare sive diffa
Abbreviated transcription (Latin):
miuidicantes. Ait enĩ dñs. In quoidicio iudicaueritis udicabimii:
& inqͣm̃sura m̃si fueritis metiet᷑ uobis Qd ipse interp̃tans quẽ ad¬
modũ deber& intellegi. subdidit. Quid aut̃ uides festucã inoculo
fr̃ĩs tui. trabẽ aut̾ quȩ moculotuo ẽ ñ uides: sednec in ponderibus
ra. id÷ leges scripturȩ diuinȩ cufodiamꝰ Nullatenꝰ eis staterã aut
pondus suꝑ imponentis ꝓpͥũ etneq hoc qd̃ pharisei patiam De quib¬

Expanded text:
icabimini, et in qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis . Quod ipse interpretans, quemadmodum deberet intelligi subdidit: Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est non vides? Sed nec in ponderibus s et pondera, id est, leges Scripturae divinae custodiamus. Nullatenus eis stateram aut pondus super imponentes proprium, et neque hoc quod Pharisaei patiamur. De quib
Abbreviated transcription (Latin):
gant. atq sic ad munda accedunt. corrũ punt siue dis ꝑdunt sic̃
nadab & abiud. ⁊ filios eli. Unde & paulus dehis qͥ incir cũ specͤ¬
te mystica ꝑcipiunt subdidit Propterea multi in uob infirmm &
in becilles idormunt multi. Unde inc legis lator addidit. ego dis̃

Expanded text:
gant, atque sic ad munda accedunt, corrumpunt sive disperdunt, sicut gant, atque sic ad munda accedunt, corrumpunt sive disperdunt, sicut Nadab et Abiu, et filios Heli; unde et Paulus de his qui incircumspecte mystica percipiunt, subdidit: Propterea multi in vobis infirmi, et imbecilles, et dormiunt multi , unde et nunc legislator addidit: Ego Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ne pslius filia tuã. ⁊ contaminet᷑ terra iim pleat᷑ piaculo. UI
Sieni pares qs oporia filios eñdare. ad fornicatione nos
hortant᷑ ꝓuocantes. aut uiuentes tur piter. ut ipsi et imitationẽ pa
plet᷑. iadomnẽ specuem ĩ pieiatis ꝓficit. qe eosqͥeruditores eẽ debuertꝰ
admalũ pueri pedagogos habent. Sednec animã nr̃ãm q̃ nob̾ filia uni¬
genita ẽ. ita ut dđ dicer&: libera Alconib: untꝑã mea. & demano
canis unicã meai : ꝓstituiamꝰ adõ illã discessĩones docentes. neforni¬
cante anima fornicet᷑ & corpꝰ. Hocens terra ut pote qđ det̾ĩa ortũ ÷.
omis niqͥtas dominat᷑ incorpore. Sabbata meti cuftodite. et scc̃a¬
rui meũ metuite: ego dñs. Picut uno existentespeciali sabba¬
to septima uidelicet die omne aliud legitimũ otiu sabbatis̃ appellat᷑
bitis : qr quẽ admodũ eosqͥ quomͦ debent ac cedunt a dea scĩficent.
sic hi qͥiq p̃sumunt in eis. ⁊ ñ prius semet ipsos sorde maliciȩ pur¬

Expanded text:
Ne prostituas filiam tuam ne contaminetur terra et impleatur piaculo. Si enim patres, quos oportet filios emendare, ad fornicationem eos hortantur provocantes aut viventes turpiter, ut ipsi ad imitationem parpletur, et ad omnem speciem impietatis proficit, quia eos qui eruditores esse debuerunt, ad malum pueri paedagogos habent. Sed nec animam nostram, quae nobis filia unigenita est, ita ut David diceret, Libera a leonibus animam meam, et de manu canis unicam meam , prostituamus, a Deo illam discessionem docentes, ne fornicante anima fornicetur et corpus. Hoc enim terra ut pote, quod de terra ortumomnis iniquitas dominatur in corpore. Sabbata mea custodite, et sanctuarium meum metuite: Ego Dominus. Sicut uno existente speciali sabbato, septima videlicet die, omne aliud legitimum otium sabbatum appellaturbitis; quia quemadmodum eos qui quo debent modo accedunt ad ea sanctificant, sic hi qui inique praesumunt in eis, et non prius semetipsos sorde malitiae pur
Abbreviated transcription (Latin):
ño port& sic̃ diximꝰ barba radere. E sic̃ lxx corrũpere faciẽbar¬
be: qr ꝑfectionis nrȩ signũ barba ẽ. Uirtutes aut̃. designant
nrãm uerã ꝑfectionẽ. Quas in congruu ÷ corrũpere operantes ñ ue¬
re sed subfalbõ & ficlohabito. necincisiones facere suꝑ anina bonims.
Incorporeeni s̃ delectationes. q̃ adnocendã animã incidunt corpꝰ&
corrũpunt led stigmita id ÷ malȩ doctrinȩ dognata qe inherent &
in fingunt᷑ animȩ ꝑ quȩ da blandim̃ta uł sillogis mos. uł ꝑque libet aliũ

Expanded text:
faciem barbae, quia perfectionis nostrae signum barba est, virtutes autem designant veram nostram perfectionem, quas incongruum est corrumpere, operantes non vere, sed sub falso et ficto habitu. Nec incisiones facere super anima bonum est, in corpore sunt enim delectationes quae ad nocendam animam incidunt corpus et corrumpunt. Sed et stigmata, id est, malae doctrinae dogmata, quia inhaerent et infiguntur animae per quaeda
Abbreviated transcription (Latin):
tepꝰ ligni pomũ comedit Hinc ꝑpsalmistã ueritas dicit. Hanuĩ e
uobis ante lucẽ surgere. surgite pꝰquã sederitis: Antelucẽ quippe
surgere ẽ. priusquã claritas ȩt̾̃nȩ r& ributionis appareat. in p̃¬
sentis uitȩ nocte guidere. Sedendũ gͦ prius e ut pꝰ recte surgamꝰ:
qr quisqͥs nc̃ sese sponte ñ humiliat: neqͣquã hunc sequens gloria¬

Expanded text:
tempus pomum comedit. Hinc per Psalmistam Veritas dicit: Vanum est tempus pomum comedit. Hinc per Psalmistam Veritas dicit: Vanum est vobis ante lucem surgere, surgite postquam sederitis . Ante lucem quippe surgere, est priusquam claritas aeternae retributionis appareat, in praesentis vitae nocte gaudere: sedendum ergo prius est, ut post recte surgamus, quia quisquis nunc sese sponte non humiliat, nequaquam hunc sequens gloria
Abbreviated transcription (Latin):
Recte gͦ scs̃ erat. ut pote ascõscõꝵ pfectus. s & laudabilis. Omĩa enĩ
quȩ xp̃s operat᷑. bone fames atq gloriosȩ. ita ut etiã ab ingratis
iudeis glorificent᷑. Cũenĩ paraliticũ portantẽ suꝑ huneros gra¬
battũ uidissent. glorificabant dm̃ quitalẽ poteftatẽ dedisi & ho¬
minibus. Unde ñsimplicitꝰ. sed laudabilẽ dño fructõ hunc lex ap¬
pellauit. Necdis enĩ erat popło edibilis. nec di eiũ hic scđm spñx pͥi
Scđm tropologiã uͦ ligna pomiferas. opera uirtutib fecunda
pͣputia itaq lignoꝵ auferimꝰ: cũ deipsa inchoationis infirmitate sus¬
pecti. primordia q̃roꝵ operũ ñ ad ꝓbamꝰ Pomaaut̃ quȩ germinant im¬
munda ducimꝰ nr̃isq esib ñ aptamꝰ qe eu primordia boni laudan¬
tur oprris. dignõ ÷ uthoc animũ n pascat optrantis. Nedũ accepta
laussuauit carpit᷑. fruct operis intẽpestiue comedat᷑. Quigͦ incho¬
atȩ uirtutis abhumano orȩ laudẽ receperit: qͣsi plantati ante

Expanded text:
laudabibis: omnia enim quae Christus operatur, bonae famae sunt atque gloriosa, ita ut etiam ab ingratis Judaeis glorificentur. Cum enim paralyticum portantem super humeros grabatum vidissent, glorificabant Deum, qui talem potestatem dedisset hominibus . Unde non simpliciter sed laudabilem Domino fructum hunc lex appellavit. Necdum autem erat populo edibilis, necdum enim hic secundum spiritSecundum tropologiam vero, ligna pomifera sunt opera virtutibus fecunda. Praeputia itaque lignorum auferimus, cum de ipsa inchoationis infirmitate suspecti, primordia nostrorum operum non approbamus. Poma autem quae germinant immunda ducimus, nostrisque esibus non aptamus, quia cum primordia boni laudantur operis, dignum est ut hoc animum non pascat operantis, ne dum accepta laus suaviter carpitur, fructus operis intempestive comedatur. Qui ergo inchoatae virtutis ab humano ore laudem receperit, quasi plantati ligni ante
Abbreviated transcription (Latin):
paul turpis luorigrã . Morte moriat᷑ mechus & ad ultera: id ÷ qͥ
alien suꝑseminat᷑ uerbũ. & eccła quȩ inse talia patit᷑ seminori. hand
enĩ sicut diximꝰ uxorẽ intellegamꝰ primũ qͥdẽ ueri coniugi. uideli¬
cet xp̃i . deinde & coniugẽ eiꝰ cui ax p̃õ credita e eccła sacerdotis
aut forte doctoris. Quot quot enĩ emulando xpm̃ ⁊ ad suu odiuĩ uerbũ
corrũ punt circa fidẽ paufragantes sic̃ hymeneus & alex ander
qs tradidit paulus sathanȩ ut discerent ñ blasphemare : hoꝵ adul¬
teriũ in ꝑsonã xpĩ reputat᷑. Tuicũq aut̃ emulatione homine qͥte¬
gendas ecłas s̃ sortiti tale quippiã faciunt ut eoꝵ doctrinã subro¬
ant. qđ paulus alex andrũ fecisse dix̃ ararium : Ait enĩ A lexander
eririus multa mala mͥ ostendit. reddat ei dns scđm opera sua. que &

Expanded text:
ulus: Turpis lucri gratia. Morte moriatur et moechus et adultera, id est, qui alienum superseminat verbum, et Ecclesia quae in se talia patitur seminari. Hanc enim sicut diximus uxorem intelligamus: Primum quidem veri conjugis videlicet Christi, deinde et conjugem ejus, cui a Christo credita est Ecclesia, sacerdotis aut forte doctoris. Quotquot enim aemulando Christum, et ad suum odium verbum corrumpunt, circa fidem naufragantes. Sicut Hymenaeus et Alexander, quos tradidit Paulus Satanae, ut discerent non blasphemare ; horum adulterium in personam Christi reputatur: quicunque autem aemulatione hominum qui regendas Ecclesias sunt sortiti, tale quippiam faciunt, ut eorum doctrinam subruant quod Paulus Alexandrum fecisse dixit aerarium. Ait enim: Alexander aerarius multa mala mihi ostendit, reddat ei Dominus secundum opera sua, quem et
Abbreviated transcription (Latin):
timonii ad sacrificiũ deducat᷑ sed & qui ꝓpe debet intellegi pecca¬
tũ delicti ea q̃desacrificus oli sancitas et exposita ꝓserutans. inueni¬
es xp̃m ineis uelut inimagine fizutttũ. qui ꝑ crucẽ immolatꝰ cũ aliis
omib peccatis etiã hoc ignouit quȩ uidȩoꝵ cõmisit popłs. & his

Expanded text:
timonii ad sacrificium deducatur, sed et qui proprie debet intelligi peccatimonii ad sacrificium deducatur, sed et qui proprie debet intelligi peccatum delicti? Ea quae de sacrificiis olim sancita sunt et exposita perscrutans, invenies Christum in eis velut in imagine figuratum, qui per crucem immolatus cum aliis omnibus peccatis, etiam hoc ignovit quod Judaeorum commisit pop
Abbreviated transcription (Latin):
Uisitationẽ aut̃ eis ꝓmisit. id ÷ alegis seruitute lib̾tatẽ. Moseni
ẽ diumnę scripturȩ : lib̾tatẽ uisitationẽ appellare. Nã ⁊ libera¬
tionẽ seruitutis aegẏpti. uisitationẽ in uenimꝰ diñ nominantem.
qnͣdo ad moysen dicebat Conuoca seniores filio isrł. & dices ad
cos. Dñs ds̃ patrũ uroꝵ apparuit mihi. ds̃ abrahã. & ds̃ isaac. &
ds̃ iacob. dics̃ llisitans uisitauiuos. Sed qͥa primi iudei hanc salu¬
tẽ ⁊ liberationẽ. ut pote etiã alios seducentes habeant necessariã.
cũ is qͥdorinit id ÷ qͥmiscet᷑ ut seminis eoꝵ & do ctrinȩ particepsef¬
ficiat᷑. huic ꝑsacrificiũ prefiat᷑ remisio sed ꝑ xp̃i. Hocenĩ sacri¬
fi cui significins arietẽ ꝓpeccato p̾cepit offerri : et ꝑeiꝰ oblationẽ
sacerdotẽ dep̃cari. Quis ẽ aut̃ hic qͥ primo omnũ mundo de p̃catus
e. & quis aries qui ꝑ peccato offert᷑. & cur ante ostiũ tabnaculites¬

Expanded text:
libertatem. Mos enim est divinae Scripturae, libertatem visitationem appellare. Nam et liberationem servitutis Aegypti, visitationem invenimus Deum nominantem, quando ad Moysen dicebat: Convoca seniores filiorum Israel, et dices ad eos: Dominus Deus patrum vestrorum apparuit mihi, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob, dicens: Visitans visitavi vos . Sed quia primi Judaei hanc salutem et liberationem, ut pote etiam alios seducentes, habebant necessariam, cum his qui dormit, id est, qui miscetur, ut seminis eorum et doctrinae particeps efficiatur, huic per sacrificium praestatur remissio, sed per Christi: hoc enim sacrifsacerdotem deprecari. Quis est autem hic qui primo omnium mundo deprecatus est, et quis aries qui pro peccato offertur, et cur ante ostium tabernaculi tes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quȩ ostindit qr & ant aduentũ xp̃i qͥcũq exteroꝵ illis cõmisce¬
bat᷑ opꝰ habebat intellizibilis arietis sicrificio ad ꝓpitiationẽ sua.
conferensillud m̃te. ⁊ describens apud scm& ipsũ ꝑfiuras utritatẽ
Sic cni ñsolũ condepnari ex obueniente sibi uirtute iudaicȩ litre¬
rȩ s etiã liberari abea ⁊ amorte infi delitatis spĩtalit̾ legẽ accipi

Expanded text:
 quae ostendit quia et ante adventum Christi quicunque exterorum illis commiscebatur, opus habebat intelligibilis arietis sacrificio ad propitiationem suam, conferens illud mente et describens apud semetipsum per figuras veritatem. Sic enim non solum non condemnari ex obveniente sibi virtute Judaicae litter
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa unũ reperiunt᷑ hi qͥ sibi coniugali consortio sociant᷑. scm̃ aut̃
indoc torali uerbo accipi debere. multiplicit in hoc leuincolibro
primo demonstrauimꝰ. Quicũq gͦ ante quã hȩc ꝑ aduentũ tp̃i li
beraret᷑ hoc fecerat. recit ĩ monebat᷑ Nã. isisc đm littera et a

Expanded text:
Quasi unum reperiuntur hi qui sibi conjugali consortio sociantur. Semen autem Quasi unum reperiuntur hi qui sibi conjugali consortio sociantur. Semen autem in doctorali verbo accipi debere multipliciter in hoc Levitico libro pridem demonstravimus. Quicunque ergo haec antequam per adventum Christi liberar
Abbreviated transcription (Latin):
Quantũ int̃ libertatẽ et seruitutẽ int̾sit. oftendere ꝑra quȩ nc̃
dic̾tas legis lator intendit. Nã in ea q̃libera ẽ desponsata adus¬
teriũ ex̃ eĩ delicty qui cũea fornicats e asserit. mortisq pene
delictũ fornicationis admctti: s ancilla desponsatã siue custodtam
omini Iudeoꝵ dicit si nigoga. quȩ legi custodita ẽ. Nec despondi
xp̃o priusquã mortrit legis littera poterat. Unde & pulus dice
dicens docuit. qr abrahã duos filios habuit. unĩ ex ancilła & un
delibera. Deinde qua uoluit ancillã intellegi ex ponens subdidit
Iuȩs ꝑ allcgoriã dicta. Hec enĩ s duo testam̃ta: Vnui qͥdẽ exmonte
sina in seruitutẽ generans quȩ ÷ agar lina aitĩ mons ẽ in arabia.
coniundtus ei quȩ nc̃ eͥ itrusalẽ quȩ struit. Cũ hacgͦ si quis dor¬
mierit cortu seminis: id÷ qͥhuiꝰ partceps efsrctꝰ fuerit doctrinȩ i&
tantu ut coniungat᷑ ei. & coeat cũra ꝑlegis uidelicet conusationẽ.

Expanded text:
Quantum inter libertatem et servitutem intersit, ostendere per ea quae nunc dicta sunt legislator intendit. Nam in ea quae libera est desponsata, adulterium esse delictum ejus qui cum ea fornicatus est asserit, mortisque poenae delictum fornicationis admitti, sed ancillam desponsatam sive custoditam homini, Judaeorum dicit Synagogam, quae legi custodita est, nec despondi Christo priusquam moreretur, legis littera poterat. Unde et Paulus dicdicens docuit, quia Abraham duos filios habuit, unum ex ancilla et unum de libera . Deinde quam voluit ancillam intelligi, exponens subdidit: Quae sunt per allegoriam dicta. Haec enim sunt duo Testamenta, unum quidem ex monte Sina, in servitutem generans, quae est Agar. Sina autem mons est in Arabia conjunctus ei quae nunc est Hierusalem quae servit . Cum hac ergo si quis dormierit coitu seminis, id est, qui hujus particeps effectus fuerit doctrinae: in tantum ut conjungatur ei et coeat cum ea, per legis videlicet conversationem.
Abbreviated transcription (Latin):
hocsit. paulio aꝑte corurdius scripsit N potestis m̃sȩ di parti¬
cipari. ⁊ mse demonior. Et rurs qui inlege iustificamini. a grã
excidistis. Neq eni iudaicis seductionib: Net errorigentilio
opora fideles comiscer. Ium̃ta gͦ id ÷ populares homines ñ ꝑ¬
mittamꝰ alterius generis animantib id ÷ ns sectari cir cũ cisionẽ &
baptisma. Alteruis enĩ iugi ẽ circucisio grauis ⁊inportabilis.
deqͦ dix̃ p&rus. Quid tẽptatis dm̃ suꝑ im ponere iugũ ceruicib
discipłor qđ nec patres nr̃i nec nos portare potuimꝰ: Alteri

Expanded text:
rum. Non potestis mensae Dei participare et mensae daemoniorum: et rursus: Qui in lege justificamini, a gratia excidistis. Neque enim Judaicis seductionibus, nec errori gentilium oportet fideles commisceri. Jumenta ergo, id est, populares homines, non permittamus alterius generis animantibus, id est, non sectari circumcisionem et baptisma, alterius enim jugi est circumcisio gravis et importabilis. De quo dixit Petrus: Quid tentatis Deum, superimponere jugum in cervicibus discipulorum, quod nec patres nostri, nec no
Abbreviated transcription (Latin):
sonite filis mer̃ salomonẽ in mulã meã Dicens enĩ mea. osten¬
dit qr & ipse in mula sedebat. liaut ium̃ta cõmisceri alterius
generis animantib. id ÷ a sinũ eqͦ cõmisceri lex ueiutt:⁊ abomi¬
nabile hocerat. oportebat etea q̃ firbunt ⁊ ca que nascelunt᷑ exe¬
is ꝓculdubio ab ominari. Sed & sĩ uestuntũ ex duob fieri ñiult
quomͦ sapiens ille deforti muliere hȩc in ꝓuerbi is dic̃. inuenit
lanã ⁊ limꝰ toperata ẽ utile manib suis. & rurs exbysio &
purpura sibi uestim̃ta : Uec enĩ inutilias uestim̃tã. Uonũ aut̃
indum̃tũ ei siue utiledix̃ eẽ uefam̃tũ unũ qͥdẽ lana ⁊ lino. a¬

Expanded text:
Ponite filium meum Salomonem in mulam meam ; dicens enim meam, ostendit quia et ipse in mulam sedebat. Si autem jumenta commisceri alterius generis animantibus, id est, asinum equo commisceri lex vetuit, et abominabile hoc erat, oportebat et ea quae fiebant, et ea quae nascebantur ex eis procul dubio abominari. Sed et si vestimentum ex duobus fieri non vult, quomodo Sapiens ille de forti muliere haec in Proverbiis dicit: Invenit lanam et linum et operata est utile manibus suis ; et rursus: Ex bysso et purpura vestimenta ejus . Nec enim utilia sunt vestimenta. Bonum autem indum
Abbreviated transcription (Latin):
et propterea delinquere docebat. remissiontq necessariã habe¬
bat: qr dnicũ p̃ceptũ non scđm dnicã fludebat uoluntatẽ. Ue¬
rutamꝰ qͥa ñ adhuc erat liberata & ꝓpterea occulta erat legis contẽ¬
platio. unde & tẽpus uidebat̾ habere conuersatiolitterȩ. necmor¬
tisubicidi cunt᷑. & uisitationẽ eis ꝓmisit Nã qđ nrã t ranslatio ha

Expanded text:
sionemque necessariam habebat, quia Dominicum praeceptum non secundum Dominicam studebat voluntatem. Verumtamen quia non adhuc erat liberata, et propterea occulta erat legis contemplatio, unde et tempus videbatur habere conversatio litterae, nec morti subjici dicuntur, et visitatio
Abbreviated transcription (Latin):
comedetis fructꝰ congregantes poma quȩ ꝓferunt. ego dñs ds uester
Permanet in intentione etiai hc̃ legis lator: quã habuit pͥus
aliis uerb pcedentib similia sanciens. oftendensq nec habere
triennio fructũ eiꝰ omis t̃rȩ ligni ñesse esibile dicebat. se dnec ul
lomꝰ mundũ. s & mundationẽ quarto anno necessariã habentẽ.: &
quȩ erat haec mundatio. ñ asꝑsio. ñsa crificiu. ñ aliud quippiã huͦ C
modi. qͣle alio lex scđm lit tera p̃cepit. Ergonacat necessariȩ ad
contẽplationẽ sp̃s. eũ qui ñ solũ meditari legr. sed et alid̃ exra ꝑcipe¬
reꝰ ne cõmodũ cupit. Terrã gͦ dĩ dat quã ipsũ daredecet: id est
diuinã scripturã quȩ uirtutõ fructus ẽ. quȩ hab& illa uitã & co¬
lit siue operat᷑. quã dauid colere & optrare ꝓmituit Ubienĩ dõ
placere magis homo quã inmandars & operib bonis potest. Ait

Expanded text:
comedetis fructus, congregantes poma quae proferunt. Ego Dominus Deus vester. Permanet in intentione etiam nunc legislator, quam habuit prius aliis verbis praecedentibus similia sanciens, ostendens quidem nec habere tuisse. Cur enim triennio fructum ejus omnis ligni non esse esibilem dicebat, sed nec ullo modo mundum, sed et mundationem quarto anno necessariam habentem? Et quae erat hloco lex ad litteram praecepit. Ergo vacat necessario ad contemplationem spiritus eum qui non solum meditari legem, sed et aliquod ex ea percipere commodum cupit. Terram ergo Deus dat, quam ipsum dare decet, id est, divinam Scripturam quae virtutum fructus ferat, quae habet illam vitam, et colit sive operatur, quam David colere et operari promittit. Ubi enim Deo placere magis homo quam in mandatis et operibus bonis potest? Ait
Abbreviated transcription (Latin):
nora ꝑ sonã senis. & time dnm̃ dm̃ tuõ ego sum dr̃is. Bonũ e¬
quidẽ ettx̃ quiã ad canitiem ꝑuenit. honorare. Habet eni te pus ali¬
quid ã plius. ꝓculdubio ad prudentiã seda honorẽ quẽ ꝓuectiorib
impendimꝰ : nos qͦq aminorib merebim᷑. Atq ex hoc ordobonꝰ utã
nram in honestate custo diens nob ꝓfligat᷑ Canũ ait̃. uere senẽ ide eũ
qͥ sapientia ꝓuectus÷ intellege. Deqͦ ait moyses int̾ roga patrẽticõ¬

Expanded text:
nora personam senis, et time Dominum Deum tuum: Ego sum Dominus. Bonuquidem et eum, qui jam ad canitiem pervenit, honorare. Habet enim tempus aliquid amplius procul dubio ad prudentiam, sed et honorem quem provectioribus impendimus, nos quoque a minoribus merebimur, atque ex hoc ordo bonus vitam nostram in honestate custodiens nobis profligatur. Canum autem vere senem, id est, eum qui sapientia profectus est, intelliget, de quo ait Moyses: Interro
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑsem& ipsos nocere ñualentes. misceri solent multitu dinr
Q necesse ÷ ut qͣndo plures simul conuenunt malicia ualemor
inueniatur Hic enĩ eo modit manos. alter linguã. alius hisq̃
agunt᷑ consensũ pbet. Alt̃ innut ⁊ ita malicie consumat᷑ insa
nici Neoderis frattẽ tuũ. Addidit incorde tuo. qs frequentꝰ o
ꝑ sons peccuntiu. ꝑsonã odiocos hbentis indu cõpelam̃ Pndt paub III
thesalonicensib. p̃cipiebat. Siqͥs ñ oboedit uerbo nro. ꝑ epiftolam
hunc notate : et ñ conmisceamini cũeo ut confundat᷑ . Hocaut̃ cusit
odii pbet p̃sũption:. Quoꝵ enĩ aliorũ nisi odientiũ & aduersin¬
um ẽ ñ cõmisceri : sed hanc aduersionẽ non p̃cepit incorde fueri
Ait enĩ. Non cõmisceamini ei ut confundat᷑. ⁊ erubescensomĩ modo
em̃ detur Quiaut em̃ dabat eũ cui ñ cõniscebat᷑. nullatenꝰ eũ odire
in corde suo poterat. Id confirmans. etiã hocaddidit Et noliteqͥs

Expanded text:
et per semetipsos nocere non valentes, misceri solent multitudini, et per semetipsos nocere non valentes, misceri solent multitudini, et necesse est ut quando plures simul conveniunt, malitia valentior inveniatur. Hic enim commodat manum, alter linguam, alius his quae aguntur consensum praebet, alter innuit, et ita malitiae consquenter in personis peccantium personam odio eos habentium indui compellimur. Unde Paulus Thessalonicensibus praecipiebat: Si quis non obedit verbo nostro per epistolam, hunc notate, et non commisceamini cum illo ut confundatur. Hoc autem dum fit, odii praebet praesumptionem; quorum enim aliorum, nisi odientium et adversantium est non commisceri? Sed hanc aversationem non praecepit in corde fieri, ait enim: Non commisceamini ei ut confundatur, et erubescens omnimodo emendetur . Qui autem emendabat eum cui non commiscebatur, nullatenus eum odisse in corde suo poterat. Quod confirmans etiam hoc addidit, Et nolite quasi
Abbreviated transcription (Latin):
moyses in deutero nomio ita dics̃ Nrespicies ꝑsonã inuiditio. scđm
paruũ ⁊ minorẽ iudicabis. Ñ distinguas ꝑsonã hominis. qͥa io¬
diciũ dĩ ẽ. Ergo siuis ꝑsona donare potentis. ꝑ sona di dona
Donas. uii. siad partẽ te iustitiȩ̨ contuleris. Illic enĩ hab& ꝑso¬
obrẽ etiã nc̃ iustriudicati piximo p̃cepit: oport& enĩ nos nos¬
seqe in qͦ uidicio udi cauerimꝰ eaeo dẽ iudicabim᷑. His addidit
Dolo sanguinẽ conunxit: uidelicet homicidiũ sic̃ ⁊dauidpsal¬
lti Virũ sanguinũ & dolosũ abominabit᷑ dm̃. & iterũ. Uirisan¬
guint i dolosi ñ dimidiabt diesfuos Cladius enĩ occultꝰ eꝰ dolus.
ensis. a cutꝰ & latens. ita ut dauidrurs dicer&. sic̃ nouacola
acuta fecisti dolũ Sed nos abro uelocit̾ recedamꝰ. ex paurs¬
centes illũ ꝓpt̾ peccati uicinia cui meri eẽ conunctos Nec
contra sangiunẽ ꝓximistemꝰ. sed om̃s insidias & collegio qd̃
pro qͣlib& iniqͥtate fit fugiamꝰ : quia qͥdẽ singularit᷑ infirmi

Expanded text:
m parvum et minorem judicabis. Non distinguas personam hominis, quia judicium Dei est . Ergo si vis personae donare potentis, personae Dei dona: donas autem, si ad partem te justitiae contuleris, illic enim habet persoobrem etiam nse quia in quo judicio judicaverimus, in eodem judicabimur. His addidit:Dolo sanguinem conjunxit, videlicet homicidium, sicut et David psallit: Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus ; et iterum: Viri sanguinum et dolo novacula acuta fecisti dolum ; sed nos ab eo velociter recedamus, expavescentes illum pro peccati vicinia, cui meruit esse conjunctus; nec contra sanguinem proximi stemus, sed omnes insidias et collegium quod pro qualibet iniquitate fit, fugiamus: quia quidam singulariter infirmi,
Abbreviated transcription (Latin):
tib delinquit᷑ trinsit ad mortẽ. Vndt̃ nimis oportune dauid beatũ
dix̃ eu qui incathedra pestilentiȩ. id ÷ deridentiũ ñsedit. Nos aut
ad eadẽ rursus ex sequenda ꝑgamꝰ Noneñ solũ pecuniarũ calũniam.
& uĩ lex ꝑhibuit. sed onnẽ aliã & multomagis etĩ quȩ ÷ inspĩtali¬
bus ut ñ gloriã arripiamꝰ alterius. nec qd̾ alterius labore correc¬
tũ ÷ in nob met ipsis attra hamꝰ Propt̃ qđ & paulus dicebat. Non
enĩ in aliena regula in his q̃ paratas głari. Et rursus donatõ sibidi
ȩdificar&. Alterũ aut̃. alterius interp̾tatio ẽ. Nolebat enĩ p̃dica¬
re ubi alter p̃dicauit. ut ñ mercedes arripera alienas. Dehis enĩ
mercedib ait legis lator. N morabit̾ opꝰ mercennarii a pudte. usq
mane Noniã p̃dicantib. sed adhuc discentib mandans n ne glege¬
re. nec otiosũ apud se sinere doctorale utrbũ Mercennarius enĩ di

Expanded text:
tibus delinquitur, transit ad mortem; unde nimis opportune David, beatum tibus delinquitur, transit ad mortem; unde nimis opportune David, beatum dixit eum qui in cathedra pestilenton enim solum pecuniarum calumniam et vim lex prohibuit, sed et omnem aliam, et multo magis eam quae est in spiritalibus, ut non gloriam arripiamus alterius, nec quod alterius labore collectum est, in nobismetipsis attrahamus; propter quod et Paulus dicebat: Non enim in aliena regula in his quae parata sunt gloriari ; et rursus donatum sibi diaedificaret . Alterum autem alterius interpretatio est: nolebat enim praedicare, ubi alter praedicavit, ut non mercedes abriperet alienas. De his enim mercedibus ait legislator: Non morabitur opus mercenarii apud te usque mane. Non jam praedicantibus, sed adhuc discentibus mandans non negligere, nec otiosum apud se sinere doctorale verbum; mercenarius enim Dei
Abbreviated transcription (Latin):
potentia qͣlibet. uł ꝑcir cũ uentione iudicioꝵ Aut fraude. uł quo¬
lib& alio simili mͦ his careit: sed & qͥdie tota operatis eͥ. ut acci¬
per& mercedes ex qͥb cũ filuis ⁊uxore a parentib expectan¬
tib casdẽ mercedes uiuer& ñ accepit. sed dilatus c̃ : ñ ne & ui pa
borẽ suftimut ꝑmansit ieuinꝰ uĩ ꝑtulit & calupniã passus ÷
& qđ aliis substantia ẽ. hoc s̃ mercedes laborantib: ergo rec
cet: & qͥ ponit corã eis cȩcis offendiculũ inqͦ pedib offendant᷑
his qͥdem qͥ surdus ẽ dũ maledict nocet᷑ p̃ solũ qͥa deeo de¬
trahit᷑. sed qr em̃ dare aut hac cauere in quib deeo detrahit᷑
potest. Sed nec cȩc̃ ab offendiculo qͥei pont custodire sẽ por÷
dum conaritur ꝑ offindiculũ. surdo aut maledicto qua si deprincipe
detraxiss&. autaliud quippiã fecisset qđ ei peticulũ ingerer&s semet¬
ipsũ minime corrigenti. & hoc qr uidet᷑ eẽ paruũ qđ amultis sepe luden¬

Expanded text:
a qualibet, vel per circumventionem judiciorum, aut fraude, vel quolibet alio simili modo his careat; sed et qui die tota operatus est ut acciperet mercedes, ex quibus cum filiis et uxore et parentibus exspectantibus easdem mercedes viveret, et non accepit, sed dilatus est, nonne calumniaborem sustinuit, permansit jejunus, vim pertulit et calumniam passus est. Et quod aliis substantia est, hoc sunt mercedes laborantibus. Ergo reccet; et qui ponit coram caecis offendiculum, in quo pedibus offendant. Is quidem qui surdus est, dum maledicitur nocetur, non solum quia de eo detrahitur, sed quia emendare, aut haec cavere in quibus de eo detrahitur non potest; sed nec caecus ab offendiculo qui ei ponitur, custodire se potestdum conteritur per offendiculum; surdo autem maledicto, quasi de principe detraxisset, aut aliud quidpiam fecisset, quod ei periculum ingereret, semetipsum minime corrigenti. Et hoc quod videtur esse parvum, quod a multis saepe luden
Abbreviated transcription (Latin):
sit data m̃datio. Ubi aut uenia dat᷑. manifestũ ÷ eẽ peccatõ ledil.
lud cauendũ ẽ. nerta quisq ex istimet eti cĩ ceteris peccatis. si ꝓpt̃ libe¬
rationes homin fiant: itaueniã posse concedi. MNulta enĩ mala into¬
lerabilia ⁊ nimis̃ deteftanda istõ consecunt᷑ errorẽ. Tines nobis bone
conuersationis legis lator ostendii: simulq & peccata quã adsein Es¬
uicẽ habeant cognationẽ tradit Quȩ enĩ nos parua putamꝰ. maxina
sunt. si qͥdẽ inm̃datio singulis ut ita dicamꝰ dieb solemꝰ delinquere.
uł ioco uł studio. Similiterq iuris uirandi p̾uaricatione. Hxc aut̃
intantũ s̃ praua: ut ea furto coniunger&. Q recte ꝗe furto ope¬
rat᷑ plerũq mendatiũ. Propt qđ ⁊acharias ꝓpheta falcẽ quã con
contra fures eã ⁊ contra ꝑiures. exacutã demonstrauit. Attenĩ.

Expanded text:
sit data msit data mlud cavendum est, ne ita quisque existimet etiam caeteris peccatis si propter liberationes hominum fiant, ita venia posse concedi: multa enim mala intolerabilia et nimium detestanda istum consequuntur errorem. Fines nobis bonae conversationis legislator ostendit, simulque et peccata quam ad se invicem habeant cognationem tradit. Quae enim nos parva putamus, maxima sunt, siquidem in mendacio, singulis ut ita dicam diebus solemus delinquere, vel loco, vel studio, similiterque jurisjurandi praevaricatione. Haec autem intantum sunt prava, ut ea furto conjungeret, et recte, quia furtum operatur plerumque mendacium, propter quod Zacharias propheta falcem quam contcontra fures eam et contra perjuros exacutam demonstravit: ait enim:
Abbreviated transcription (Latin):
pies ꝓpt̃ ipsũ peccatũ. consequent̃ adiunx. in uindicat᷑ manꝰ tua.
utrũ ꝓeo qđ est ñpunct᷑. animo enĩ bono facies. cũ disciplinã peccanti
poaimo ĩ ponis nec accipias peccatũ eiꝰ neglegendo. Adhoc enĩ ꝑtinet:
qđ ante posuit ñ odio habeħ ꝓximũ tuũ in animotuo. Uideri enĩ po¬
test ei qͥ arguit᷑ qđ oderis eũ. cũ non sit inanimo tuo Anñ uindicat᷑ ma¬
nus tu. hoc potius ad monet. nequeras uindicari manii tuã. nec ul¬
ciscendi libidine rapiaris. Nã quid ÷ aliud uindicari uelle. nisi le¬
tari uł consolari dealieno malo: & ideo dictũ ⁊ ñ irasceris filis
repulitiui. Se cnirecste ura definita ẽ. quod sit ulcis crndilibido :¬
Quida uͦ codices habent et ñ undi cabit᷑ mañ tua. ide neargu¬
endo uindicare te uelis. sid potius consulere illique ar gus¬
Iumtatua ñ facies cõmisceri cũ alterius generis animantibus.

Expanded text:
 ipsum peccatum, consequenter adjunxit, et non vindicetur manus tua, utrum pro eo quod est non punitur? Animo enim bono facies cum disciplinam peccati proximo imponis, ne accipias peccatum ejus nquod ante posuit: non odio habebis proximum tuum in animo tuo. uideri enim potest ei qui arguitur, quod oderis eum, cum non sit in animo tuo. an "non uindicatur manus tua" hoc potius admonet, ne quaeras uindicari manum tuam nec ulciscendi libidine rapiaris? nam quid est aliud uindicari uelle nisi laetari uel consolari de alieno malo? et ideo dictum est: non irasceris filiis populi tui. sic enim recte ira definita est, quod sit ulciscQuidam vero codices habent, Et non vindicabitur manus tua, id est, ne arguendo vindicare te velis, sed potius consulere illi quem arguta tua non facies commisceri cum alterius generis animantibus:
Abbreviated transcription (Latin):
sanciri dr̃: ꝑsonã aut accipere iniuditio hi qͥmagistratiũ p̃sident
uł udicũ tribunalib qsͦ uidicantes nec qͥdẽ pauperũ ꝑsonas acci¬
pere oport&. Nemo enĩ dõ miseri cordior ẽ. qͥmisericors & mise¬
rator suꝑ om̃s appellat᷑. Ulerũtam̃ iudicii tẽpore. neqͣquã iã
ita appellari uult. sed iuftꝰ teste dauid qͥdicit. Ds̃ nidex iuftꝰ.¬

Expanded text:
sanciri dicitur. Personam autem accipere in judicio, hi qui magistratuum praesident vel judicum tribunalibus, quos judicantes nec quidem pauperum personas oportet accipere. Nemo enim Deo misericordior est, qui misericors et miserator super omnes appellatur: Verumtamen judicii tempore nequaquam jam ita appellari vult, sed justus, teste Da
Abbreviated transcription (Latin):
ralib nosuacart desiderat. & quȩ adiuuam̃ s̃ anime. & ꝓuectũ ꝑti¬
nentia operari. Utrũ enĩ sabbatũ e. nihil materiale ihil adter¬
rĩ hominiẽ deprimins. ⁊ ad corruptionẽ carnalẽ trahens agere Cũ
hoc diti quidaliud nc̃ ds̃ pcepit. nolite conuerti a didola nec dos
conflatiles facietis uob ego dñs. Non conuerti aut̃ adidola ẽ ñ
condescendere his quȩ idoloꝵ lex mutta ꝓ fana que exigit. sed nec
conflatiles deos facietis uob. n solii in animaliũ forinis sed nec inpe¬
cuniarũ thesauris. nec auri aut argenti massis. haec enĩ deos suos fa¬
ciunt hi : qͥea faciunt ⁊ congregant᷑ intantũ subtarũ domimo cons¬
ntuti. ut timeant ex eis uł quantuliĩ cũq contingere Qui daũt
factaq imitriui. atq omia rursꝰ ad indigentiã redigere ualco.
Si immolaueritis hostiã pacificoꝵ dño ut sit acceptabilis. eo

Expanded text:
ralibus nos vacare desiderat, et quae ad juvamen sunt animae et provectum pertiralibus nos vacare desiderat, et quae ad juvamen sunt animae et provectum pertinentia operari. Verum enim sabbatum est, nihil materiale, nihil ad terram hominem deprimens, et ad corruptionem carnalem trahens, agere. Cum hoc autem quid aliud nunc Deus praecepit, nolite converti ad idola, nec deos conflatiles facietis vobis: Ego Dominus. Non converti autem ad idola est, non condescendere his, quae idolorum lex multa profanaque exigit. Sed nec conflatiles deos facietis vobis: non solum in animalium formis, sed nec in pecuniarum thesauris, nec in auri aut argenti massis; haec enim deos suos faciunt hi qui ea faciunt et congregant, intantum sub earum dominio constituti, ut timeant ex eis vel quantulumcunque contingere. Quid autefactaque nutrivi, atque haec omnia rursus ad indigentiam redigere valeo. Si immolaveritis hostiam pacificorum Do
Abbreviated transcription (Latin):
ponere aliud. Unꝰ quisq ait pattẽ ⁊ matrẽ suã timeat. Ferscĩficatio¬
nẽ qͥdẽ putã mentẽ ergo ereatorẽ mandans. ꝑ honorẽ pattis &
matris inpendinaturȩ benignatitẽ. parentibusq. honoritn. seda
timorẽ deberi a filiis sicitt dominis dedit Deinde legis mandata re¬
capitulart uolers. id ÷ N occides ñ furaberis. ñ adulterabis. non ꝑ¬
iurabis. ñ assumes nom̃ dni di tiu inuan. ñ concupisces uxorẽ ꝑicimi
tui. Qut breuit continentiã amalo p̃ ciper&. sab̃bata ceo custo¬
dete rationabilit̃ subdidit. Quia utrũ sabbaty e nullũ corrup¬
tionis op̃ operari Nã & om̃ẽ op̃usseruile insabbato ñ fieri moyses
p̃oc̃pit. Apte aboperib carnis quęs forncatio i munditia. ⁊ similia
ins cauere p̃cipiens &x qͥ sabbatõ cdebrare uult sodm legẽ ip̃i. sednc
causã sabbati ignorart oporta: Sic & enĩ uirtutẽ legis quȩ dero est
faciunt Adomne animã. & subdidit ꝑ hoc aꝑte ostendens. qr corpo¬

Expanded text:
 timeat: per sanctificationem quidem puram mentem erga Creatorem mandans, per honorem autem patris et matris impendi naturae benignitatem, quae parentibus honorem, sed et timorem deberi a filiis, sicut Dominus dedit. Deinde legis mandata recapitulare volens, id est, non occides, non furaberis, non adulterabis, non perjurabis, non assumes nomen Domini Dei ta malo praeciperet, Sabbata mea custodite rationabiliter subdidit, quia verum sabbatum est, nullum corruptionis opus operari. Nam et omne opus servile in sabbato non fieri Moyses praecepit, aperte ab operibus carnis, quae sunt fornicatio, immunditia, et similia his, cavere praecipiens eum, qui sabbatum celebrare vult secundum legem spiritus. Sed nec causam sabbati ignorare oportet, sic etenim virtutem legis quae de eo est, faciunt ad omnem animam et subdidit, per hoc aperte ostendens: quia a corpo
Abbreviated transcription (Latin):
illud sine aliqͣ dubitatione ꝓhibuit. qr totꝰ legis fructꝰ in aduen¬
tu dni ÷ Huius enĩ tẽpus scđm ordinẽ tẽpoꝵ superius nominatoꝵ

Expanded text:
illud sine aliqua dubitatione probavit, quia totus legis fructus in advenillud sine aliqua dubitatione probavit, quia totus legis fructus in adventu Domini est. Hujus enim tempus secundum ordinem tempo
Abbreviated transcription (Latin):
litteras Propt̃ qđ & liznũ qđ edi potest id ÷ mandata q̃ diximus.
plantare p̃ceptisunt. Hi qͥdẽ eas meditantes. hi aut̃ ⁊ p̃dicantes
Quia enĩ plantatiomi lignoꝵ meditatio legi ⁊ p̾dicatio ꝓpt̃ eũ ꝓ¬
uectũ qui ꝑ partes ꝑuenit ad similetͥ: audidđ dicentẽ. & inle Ee¬
ge eiꝰ meditabit᷑ die Ac nocte: & erit tãꝙ ligie qđ plantatũ ÷
sec̃ decurs aquarũ. Paulus aut̃ dep̃dicatione quã p̃dicauit corin¬
thiis. scripsit. Egoplantaui aApollo rigauit. s ds̃ increm̃tõ de¬
le appellat᷑ Illi aut̃ modo qͦdebebant ñ opetabant᷑. scđ mlitte¬
rã lege utentes Erat gͦ eoꝵ fruct operatio. uidelicet legis
triennio i munda. Dicit aut̃ trienniũ. atẽ pore legis usq ad dauid
tẽpꝰ. & ad auidusq ad trans migrationẽ babiloniȩ:⁊ atrans migra¬
tionẽ babyloniȩ usq ad aduentuõ dnĩ. Sic enĩ ⁊ matheus diftinc¬
xit. Iuia gͦ quarto hoc anno omnẽ fructũ ipsius legis scm̃&lau

Expanded text:
litteras, propter quod et lignum, quod edi potest, id est, mandata quae diximus, plantare jussi sunt, hi quidem eas meditantes, hi autem et praedicantes. Quia enim plantationi lignorum meditatio legis et praedicatio, propter eum profectum qui perit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum . Paulus autem de praedicatione quam praedicavit Corinthiis scripsit: Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dele appellatur. Illi autem modo quo debebant non operabantur, secundum litteram lege utentes. Erat ergo eorum fructus, operatio videlicet legis, triennio immundus. Dicit autem triennium a tempore legis usque ad David tempus, et a David usque ad transmigrationem Babyloniae, et a transmigratione Babyloniae usque ad adventum Domini. Sic enim et Matthaeus distinxit. Quia ergo quarto hoc anno omnem fructum ipsius legis sanctum e
Abbreviated transcription (Latin):
Omiã enĩ qut ꝓhibent᷑ cõmitti in pximĩ. ad hoc unũ referen¬
das quã dicuũ ÷ ñ nocebis ꝗrximo. Nã qđ sequit̾ ñ rapies. nisi ad
hoc referat᷑ ne rapiendo noceat᷑. aliqñdo euenit ut ñ rapiendo is¬
q noccat. Nã gladiuis insanienti rapiendus e & sin fecerit qd ut
oportuerit magis nocuerit. Uides quẽ ad madũ paulati lexei
quilege tiꝰ accẽpit colat m̃tẽ. & ea quȩ uident̃ paruula peccata c̃¬
iungit magnis ut timore definite in maiorib peccatis pene & ami¬
norib Abstintamꝰ. sicut enĩ eis sociant᷑ in mandato ita unpenaso

Expanded text:
hibentur committi in proximum, ad hoc unum referenda sunt quod dictum est: Non nocebis proximo; nam quod sequitur, Non rapies, nisi ad hoc referatur ne rapiendo noceatur, aliquando evenit ut non rapiendo quisque noceat. Nam gladius insanientis rapiendus est, et si non fecerit quis ut oportuerit, magis nocuerit. Vides quemadmodum paulatim lex ejus qui legem accepit colat mentem, et ea quae videntur parvula peccata conjungit magnis, ut timore definitae in majoribus peccatis poenae et a minoribus abstineamus. Sicut enim eis sociantur mandato, ita et in po
Abbreviated transcription (Latin):
deret exea. ꝓfanꝰ erit ⁊ ĩpietatis rtus. portabit imqͥtatẽ suã
quia sem diũ polluit. & peribit aiima illa depo pulosuo Omiã qui¬
dẽ ut ita dicamꝰ moy ses legis capitula bis terq popło p̃cepit frt¬
quenti traditione memoriaĩ eoꝵ auditorib ꝓfligans multomagis tam̃
pridẽ cũ desacrificiis p̃cipera cũet nos plenedehoc in pͥmolibro huiꝰ
leuitiqe int̾ p̃tationis discusi mꝰ. etcenc̃rurs recapitulauit. ⁊ nos
breuit recapitulemꝰ. que tẽ ꝑ multa diximꝰ. Sacrifi ciũ enĩ salutare
ĩmolari p̃cipiens ipsũ recte innuit in qͦ ea queꝑtinent ad salutẽ ope¬
tam᷑. Huic aut̃ ut sit placabilis. o port& ĩmnolari. Hȩc utiq omĩmodo ad¬
sequentes quȩ acceptabilia do sunt. de qꝰ dixit piulus cũ quom opor

Expanded text:
fanus erit, et impietatis reus portabit iniquitatem suam, quia sanctum Domini polluit, et peribit anima illa de populo suo. Omnia quidem, ut ita dicam, Moyses legis capitula, bis terque populo praecepit: frequenti traditione memoriam eorum auditoribus profligans, multo magis tampridem cum de sacrificiis praeciperet, cum et nos plene de hoc in primo libro hujus Leviticae interpretationis discussimus: ecce nunc rursus recapitulavit, ut et nos breviter recapitulemus quae tunc permulta diximus. Sacrificium enim salutare immolari praecipiens, ipsum recte innuit, in quo ea quae pertinent ad salutem operamur: huic autem, ut sit placabilis, oportet immolari: haec utique omnimodo assequentes, quae acceptabilia Deo sunt. De quo dixit Paulus, cum q
Abbreviated transcription (Latin):
scientia eiꝰ cu sit in firma edificabit᷑ ad manducandũ de ido loto:
ris necho nores uiltõ potentis Iuste iudica peximotio seris
crminator isusurto in popidis dstabis contasinguns prrimi
tii. egodns. Nori qua libet iustitiã sed sumã & p̃fectã studeri lex
maxime in p̃sentib conftituit. recto itinere ordineq ꝓcedens. ut pri¬
us uideat᷑ pauperib legẽ confittuere. deindepotentib. ac demde
principat ⁊ potestates habentib. ut ꝑ ꝑ hoc ostender& ꝑsonã ñ
deberiaccipi. ñ furtũ. nec calũ nia facere. nec iurare in iniusto.
Et si diuitib uł potentib aliqnͣdo contingit. urrũtam̃ ꝓpͥa pau¬
perũ quodã modos peccata. ꝑ pauꝑtatẽ enĩ furari. ⁊ calũnari. &
trans gredi sacram̃ta cõpelli udent᷑: ita ut sapiens ille in ꝓuerbius
dicer&. diuitias & pauꝑtatẽ nedederis mͥ. nefortesaciatꝰ in lici¬

Expanded text:
scientia ejus, cum sit infirma, aedificabitur ad manducandum idolothita scientia ejus, cum sit infirma, aedificabitur ad manducandum idolothita ris. Nec honores vultum potentis. Juste judica proximo tuo: Non eris criminator et susurio . Non quamlibet justitiam, sed summam et perfectam studeri lex, maxime in praesentibus, constituit, recto itinere ordineque procedens, ut prius videatur pauperibus legem constituere, deinde potentibus, ac deinde principatus et potestates habentibus, ut et per hoc ostenderet personam non deberi accipi. Non furtum enim nec calumniam facere, nec jurare in injusto, etsi divitibus vel potentibus aliquando contingit, verumtamen propria pauperum quodammodo sunt peccata: per paupertatem enim furari et calumniari et transgredi sacramenta compelli videntur, ita ut Sapiens ille in Proverbiis diceret: Divitias et paupertatem ne dederis mihi, ne forte satiatus illici
Abbreviated transcription (Latin):
mientib hominib uidelicet neglegentib. stminare di cebat inimi¬
cũ tizaniã. mane aui futurõ sełm ẽ. qe nocti psentis uitȩ succe¬
dit. ⁊ luxin ex tinguiblis in co habitnt. Ñ ergo oport& ociosu eẽ
a pud nos doctoꝵ uerbu ꝑome hoc tẽpus cui futuri reporis ma¬
ne succedit: ꝗe & in hoc Auaritia ⁊ iniustiua indoctorib exeraen¬
tur mercede ꝑdentib que eis ex purcto discipuloꝵ debrret᷑. Per
surdu aut & cecũ cos qͥin eboedientiȩ & ignotantie detinent lex in¬
nuit. ad qͦs esaias dix Surdi audite. & ceci intiumini adudendo.
Hin maledicendis sed ad monendi sitam̃ eos conuti uolum. Vnde
paulus ũ qͥ docet. in mansuetudine docere cos qͥ contradicunt docto¬
rib eccłe p̾ceptt. sed nec offendiculũ eiꝰ falsa dicontes autagae¬
tes debemꝰ effici. Hocenĩ ipse paulus phibens atq corrigens scrip¬
sit si qͥs uiderit eũ qͥ hab& scientia inidolio recũbentẽ. n necon¬

Expanded text:
mientibus hominibus, videlicet negligentibus, seminare dicebat inimicum zizania. Mane autem futurum saeculum est, quia nocti praesentis vitae succedit, et lux inexstinguibilis in eo habitat. Non ergo oportet otiosum esse apud nos doctorum verbum, per omne hoc tempus cui futuri temporis mane succedit, quia et in hoc avaritia et injustitia in doctoribus exercentur, mercedem perdentibus quae eis ex provectu discipulorum deberetur. Per surdum autem et caecum, eos qui inobedientiae et ignorantiae morbo detinentur lex innuit, ad quos Isaias dixit: Surdi, audite, et caeci, intuemini ad videndum . Hi non maledicendi sunt, sed admonendi, si tamen eos converti volumus. Unde Paulus eum qui docet in mansuetudine docere eos qui contradicunt doctoribus Ecclesiae praecepit; sed nec offendiculum eis falsa dicentes aut agentes debemus effici. Hoc enim ipse Paulus prohibens atque corrigens scripsit: Si quis viderit eum qui habet scientiam in idolio recumbentem, nonne con
Abbreviated transcription (Latin):
in modico totã legẽ & ꝑ unũ tibi hoc mandatũ omĩa custo dire facile
est. Caritas enĩ ait paulus. ꝑximimalũ ñ operat᷑ Plentudogͦ legis
cartas:. Sed & omnẽ uitã ntim̃. ex̃ inbonis facit. si eni diligo ncimo
sicut meipsũ. ⁊ forsitan filios ñ haburto. aut diuitias. aut decorẽ.
aut mundiglãm. aut potentiã. uideo Ait ꝓximu habente. & ni¬

Expanded text:
in modico totam legem, et per unum tibi hoc mandatum omnia custodire facile est. Charitas enim, ait Paulus, proximo malum non operatur. Plenitudo ergo legis charitas est . Sed et omnem vitam nostram esse in bonis facit; si enim diligo proximum sicut meipsum, et forsitan filios non habuero, aut divitias, aut decorem, aut mundi gloriam, aut potentiam, video autem proximum habentem,
Abbreviated transcription (Latin):
terea metentes autundemiantes omi no iterart todẽ tẽ port ipsã
m̃surã uindemiã que ñ p̾cepit sednec ex totometere aut iundemi¬
are sincurt. Sed relin q̃re questr onimodo pauperi ⁊psclito¬
denessione ⁊ uindema reliquias & dõ. qui fructus ipsos oririfac̃.
p̃tationẽ eos at trectare. sed cedere quedã pauperi ⁊ pseltto. doctoib

Expanded text:
terea metentes aut omnino vindemiantes, iterare eodem tempore ipsam messuram vindemiamque non praecepit, sed nec ex toto metere, aut vindemiare sancivit, sed relinquere quasdam omnimode pauperi, et prosde messione et vindemia reliquias, et Deo qui fructus ipsos oriri faciterpretationem eos attrectare, sed cedere quaedam pauperi et proselyto, doctoribus