comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mini inflamina ignis inrubo. .iiii.¬
Educ̃e illos deterra illa interrã bonã. &
multam. interrã fluentem lac et mel.
trum terrã fluentẽ lac et mel spiritalit᷑
anlocutionis moẽ qͦ id adlaudẽ uber¬
tatis & suauitatis referatur.u.
Et nc ecce clamor filioꝵ isrł uenit adme. ñ
sicut clamor sodomorum quo iniquitas
sine timore et sine uerecundia significat᷑.
Quod mandauit dñs hebreis ꝑmo .ui.¬
ysen ut acciꝑent abegyptiis uasa aurea
et argentea & uestẽ atq addidit. et preda¬
bimun eos maudati huius non potest in¬
iustum eẽ uidiciũ. Mandatum enim dĩ
ẽ dequo ñiudicandum s ei obtemperan¬
dum fuit. Ille enĩ nouit qͣm iuste man¬
dauerit. ad seruum autẽ ꝑtinet obedient̃
face̾ qͦd mandauit. Quod ait moy .uii.¬
ses addominũ precor dñe non sum elo¬
quens ante hesternum. neq ante nudiꝰ¬
tercianum diẽ neq exquo cȩpisti loqui
famulo tuo intelligitur credere posse

Expanded text:
mini in flamma ignis de rubo. mini in flamma ignis de rubo. Educere illos de terra illa in terram bonam et multam, in terram fluentem lac et mel. utrum terram fluentem lac et mel spiritaliteran locutionis est, qua id ad laudem ubertatis et suauitatis referatur? Et nunc ecce clamor filiorum Israhel uenit ad me, non sicut clamor Sodomorum, quo iniquitas sine timore et sine uerecundia significatur. Quod mandauit dominus Hebraeis per Moysen, ut acciperent ab Aegyptiis uasa aurea et argentea et uestem atque addidit: et praedabimini eos, mandati huius non potest iniustum esse iudicium. mandatum enim dei est, de quo non iudicandum sed ei obtemperandum fuit. ille enim nouit quam iuste mandauerit: ad seruum autem pertinet oboedienter facere quod mandauit. Quod ait Moyses ad dominum; precor, domine, non sum eloquens ante hesternum neque ante nudiustertianum diem neque ex quo coepisti loqui famulo tuo, intellegitur credere posse se
Abbreviated transcription (Latin):
disserendum ẽ ꝓpter alia exempla que
inscripturis repperiuntur. Defacto.ii.
moysi cum occidit egyptiũ ad defenden¬
dos fĩs suos satis disputauimus in illo
opere quod deuita patriarcharũ aduersꝰ
faustum scripsimꝰ utrũ indolis ineo lau¬
dabilis fuerit qua hoc peccatum admi¬
serit. sicut solet uber terra etiam ante uti¬
lia semina quadã herbarum qͣmuis inuti¬
lium feracitate laudari. anomnino ipsum
factum iustificandum sit. qͦd ideo ñuide¬
tur quia nullam adhuc legntimã potes¬
tatem gerebat. nec acceptã diuinitꝰ nec
humana societate ordinatã. tamen sicut
telligere fr̃s suos qͦd ꝑeum ds̃ daret illis
salutem. ut ꝑhoc destimoniũ uideatur
moyses iã diuinitus ammonitꝰ qͦd scrip¬
tura eo loco tacere hoc audere potuisse.
Clamauit illũ dominus de rubo: dñs .iii.
in angło. andñs angłs ille qͥ dictus est
magni consilii angłs et intelligit᷑ xp̃s.
Supra enim dirit apparuit uli angłs do¬

Expanded text:
disserendum est propter alia exempla quae disserendum est propter alia exempla quae in scripturis reperiuntur. De facto Moyse, cum occidit Aegyptium ad defendendos fratres suos, satis disputauimus in illo opere, quod de uita patriarcharum aduersus Faustum scripsimus: utrum indoles in eo laudabilis fuerit. qua hoc peccatum admiserit, sicut solet uber terrae etiam ante utilia semina quadam herbarum quamuis inutilium feracitate laudari. an omnino ipsum factum iustificandum sit. quod ideo non uidetur. quia nullam adhuc potestatem gerebat legitimam nec acceptam diuinitus nec humana societate ordinatam. tamen, sicuttellegere fratres suos, quod per eum deus daret illis salutem, ut per hoc testimonium uideatur Moyses iam diuinitus admonitus — quod scriptura eo loco tacet — hoc audere potuisse. Clamauit illum dominus de rubo. dominus in angelo? an dominus angelus ille qui dictus est" magni consilii angelus" et intellegitur Christus? supra enim dixit: adparuit illi angelus do
Abbreviated transcription (Latin):
cium dignum p̃mio iudicabat incertũ
ẽ Aliud enim faciebant obstetrices iuiui¬
ficando infantes paruulos. aliud pha¬
raoni mentiendo. Nam illis uuificandis
opus miscđiȩ fuit. mendatio uero illo ꝓ
se utebantur nenoceret illis pharao. qͦd
potuit non adlaudẽ s adueniã ꝑtinere.
eq hinc auctoritatẽ admentiendũ ẽẽ pro¬
positam mͥ uidetur eis dequib dictum
ẽ et nonẽ inuentũ inore eoꝵ mendatiũ.
Quorundã enĩ uita longe inferior aꝓfessi¬
one scorũ si habeat ista mendatiorum pec¬
cata ꝓuectu ipso et indole feruntur. Pre¬
sertim si beneficia diuina ñdum norunt
expectare cȩlestia. s cura derrena occupã¬
tur. Qui autẽ ita uiuunt ut eoꝵ conũ¬
satio sicut dicit apłs incelis sit. non eos
existimo linguȩ suȩ mobũ qͣntum adue¬
ritatem ꝓmendam attinet falsitatẽq ui¬
tandam eremplo illo obstetipcum deb̾e
formare. S diligentius dehac questione

Expanded text:
cium dignum praemio iudicabat, incertum cium dignum praemio iudicabat, incertum est. aliud enim faciebant obstetrices uiuificando infantes paruulos, aliud Pharaoni mentiendo; nam in illis uiuificandis opus misericordiae fuit: mendacio uero illo pro se utebantur, ne noceret illis Pharao, quod potuit non ad laudem, sed ad ueniam pertinere. neque hinc auctoritatem ad mentiendum esse propositam mihi uidetur eis, de quibus dictum est: et non est inuentum in ore eorum mendacium. quorundam enim uita longe inferior a professione sanctorum si habeat ista mendaciorum peccata, prouectu ipso et indole feruntur, praesertim si beneficia diuina nondum norunt expectare caelestia, sed circa terrena occupantur. qui autem ita uiuunt, ut eorum conuersatio, sicut dicit apostolus, in caelis sit, non eos existimo linguae suae modum, quantum ad ueritatem promendam adtinet falsitatemque uitandam, exemplo illo obstetricum debere formare. sed diligentius de hac quaestione
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt om̃s qui operantur icõmemo¬
rantur ut septuaginta quinq animȩ cõ¬
pleantur usq adnepotes beniamin. Sicu
enim dicit hii filii liȩ qͦs peꝑit ipsi iacob
in mesopotamia syriȩ loquens etiã debis
qui nonerant nati quia illic parentes eoꝵ
erquib nati sunt pepererat ibi eos phibes
natos qm causa qua nascerentur ibi nata
ẽ idẽ parentes eorum quos lia ibi peperit
ita qm̃ causa intrandi inegyptum iacob
inioseph habuit. totum tempus qͦ megyp¬
to uixit ioseph ingressio erat iacob inegyp¬
tum ꝑsuam ꝓgeniem quȩ illo uiuo ꝓpa¬
gabat᷑ ꝑ quem factum ẽ ut ingrederetur.
eobstetricum mendatio quo fe..¬
fellerunt pharaonem ne occiderent
masculos israhelitas qͣndo nascebant᷑
dicentes non ita parere mulieres hebreas
sic̃ pariebant egyptiȩ. Queri solet utrũ
talia mendatia approbata sint auctori¬
tate diuina. qͣndoquidẽ scriptum ẽ dm̃
ignoscebat mendatio. an et ipsum menda¬

Expanded text:
tuerunt omnes qui commemotuerunt omnes qui commemorantur, ut septuaginta quinque animae compleantur usque ad nepotes Beniamin. sicut enim dicit: hi filii Liae. quos peperit ipsi Iacob in Mesopotamia Syriae, loquens etiam de his qui non erant nati, quia illic parentes eorum ex quibus nati sunt pepererat, ibi nos perhibens natos, quoniam causa qua nascerentur ibi nata est, id est parentes eorum. quos ibi Lia peperit: ita. quoniam causam intrandi in Aegyptum Iacob in Ioseph habuit, totum tempus quo in Aegypto uixit Ioseph ingressio erat Iacob in Aegyptum per suam progeniem, quae illo uiuo propagabatur, per quem factum est ut ingrederetur. obstetricum mendacio, quo fefellerunt Pharaonem, ne occiderent masculos Israhelitas quando nascebantur, dicentes non ita parere mulieres hebraeas sicut pariebant aegyptiae, quaeri solet, utrum talia mendacia adprobata sint auctoritate diuina, quandoquidem scriptum est deum ignoscebat mendacio an et ipsum menda
Abbreviated transcription (Latin):
nepotes filioꝵ dicat scriptura iosepħ ui¬
uendo uidisse qͦmͦ eos iuingit illis septu¬
aginta quinq hominib cum qͥb iacob
inegyptum dic̃ intrasse qͣndoquidẽ io¬
seph senescendo ꝑuenit ut eos natos ui¬
deret. Iacob autem cum ingres sus ẽ uiegy¬
ptum uiuenis erat iosepħ. et eum pater
moriens qͥnqͣgesimũ et sextum fere ȩtatis
annum agentẽ reliquit unde constat
certi mysterii causa illũ numerum id:
septuagenarium et quintum scͥturam
commendare uoluisse. Si autem quisqͣm
exigit quomͦ etiam secundum hystoriȩ
fidem uerum fit iacob cum septuaginta
quinq animis in egyptum intrasse. non
illo uno die quo uenit eius ingressum
oportet intelligi. sed quia infilus sutͤ ple¬
rumq appellatur iacob. hoc ẽ inpostett
suis. et ꝑ ioseph eum constat inegyptum ĩ¬
trasse. introitus eius accipiendus ẽ qͣmdiu
uixit ioseph. ꝑ quẽ factum ẽ ut intraret
T oto quippe illo tempore nasci et uiuere po¬

Expanded text:
nepotes filiorum dicat Scriptura Joseph vinepotes filiorum dicat Scriptura Joseph vivendo vidisse, quomodo eos jungit illis septuaginta quinque hominibus, cum quibus Jacob Aegyptum dicit intrasse : quandoquidem Joseph senescendo deret, Iacob autem cum ingressus est in Aegyptum, iuuenis erat Ioseph et eum pater moriens quinquagesimum et sextum fere aetatis annum agentem reliquit? unde constat certi mysterii causa illum numerum, id est septuagenarium et quintum scripturam commendare uoluisse. si autem quisquam exigit, quomodo etiam secundum historiae fidem uerum sit Iacob cum septuaginta quinque animis in Aegyptum intrasse, non illo uno die quo uenit eius ■ ingressum oportet intellegi; sed quia in filiis suis plerumque appellatur Iacob, hoc est in posteris suis, et per Ioseph eum constat in Aegyptum intrasse, introitus eius accipiendus est quamdiu uixit Ioseph, per quem factum est, ut intraret. toto quippe illo tempore nasci et uiuere po
Abbreviated transcription (Latin):
Et fecit luctum patri suo septem dies ne¬
scio utrum inueniatur alicui scõꝵ inscͥp¬
turis celebratum eẽ luctũ nouẽ dies qͦd
apud latinos nouendial appellant. unde
mͥ uidẽtur abhac consuetudine ꝓhiben¬
di si qui xpĩanorũ istũ inmortuis suis
numerũ seruant. qui magis ẽ ingentiliũ
consuetudine. septimꝰ uͦ dies auctoritatẽ
inscripturis habet unde alio loco scͥptũ
ẽ. Luctus mortui septẽ dierum. fatui
autẽ om̃s dies uitȩ ei. Septenariꝰ autẽ
numerus ꝓpt̃ sabbati sacramentũ p̃ci¬
pue quietis indicium ẽ unde merito mor¬
tius tanqͣm requiescentib exhibetur.
quẽ tamen numerum inluctu racob de¬
culpauerunt egyptii qui eum septuagin¬
ta dieb lurerunt. Et uixit io .clxxii.
seph annos centum decem et uidit iosepi
effrem filios usq ad terciã generationẽ &
filii machir: et filii manasse nati sunt suꝑ
femora ioseph cum hos filios filioꝵ uel

Expanded text:
Et fecit luctum patri suo septem diebus. neEt fecit luctum patri suo septem diebus. nescio utrum inueniatur alicui sanctorum in scripturis celebratum esse luctum nouem dies, quod apud Latinos nouendial appellant. unde mihi uidentur ab hac consuetudine prohibendi, si qui christianorum istum in mortuis suis numerum seruant, qui magis est in gentilium consuetudine. septimus uero dies auctoritatem in scripturis habet. unde alio loco scriptum est: luctus mortui septem dierum, fatui autem omnes dies uitae eius. septenarius autem numerus propter sabbati sacramentum praecipue quietis indicium est: unde merito mortuis tamquam requiescentibus exhibetur. quem tamen numerum in luctu Iacob decuplauerunt Aegyptii, qui eum septuaginta diebus luxerunt. Et uixit Ioseph seph annos centum decem, et vidit Joseph Ephraem filios usque ad tertiam generationem, et filii Machir filii Manasse nati sunt super femora Joseph. Cum hos filios filiorum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
tergressi sunt enĩ locũ inqͦ erat mortuꝰ
sepeliendus milia sic̃ ꝑhibent qͥ nouerunt
plus qͣm qͥnquaginta tantum quippe spa¬
cii ẽ plus minus abeo loco ubi sepulti s̃
patriarchȩ inquib uacob usq adhunc lo¬
cum qͦ eos aduenisse narratur. Nã post
factum ibi luctum & planctũ magnum
redierunt adlocum quẽ preterierant rur¬
sus iordane traiecto nͥ forte qͥs dicat ali¬
quorum hostium uitandorũ causa per
heremum eos uenisse cum corꝑe qͣ etiam
ppłs isrł ductus ẽ ꝑmoy sen abegypto li¬
beratus. Illo quippe itinere et plurimum
circuitur: et ꝑiordanem uenitur adhabra¬
hamium. ubi sunt corpora patriarcharũ
id ÷ adterrã chanaan. S qͦmͦ factum sit
ut trans illa loca adonentem uersꝰ tantr̃
iretur:. et inde adea ꝑiordanen ueniretur
significationis causa factum eẽ credendũ
ẽ. qͦd ꝑiordanen uenturꝰ erat adeas terras
postea israhel infiliis suis. .clxxi.¬

Expanded text:
tergressi sunt enim locum in quo erat mortuus tergressi sunt enim locum in quo erat mortuus sepeliendus milia —r- sicut perhibent qui nouerunt — plus quam quinquaginta: tantum quippe spatii est plus minus ab eo loco, ubi sepulti sunt patriarchae, in quibus et Iacob, usque ad hunc locum, quo eos aduenisse narratur. nam post factum ibi luctum et planctum magnum redierunt ad locum quem praeterierant rursus Iordane transiecto. nisi forte quis dicat aliquorum hostium uitandorum causa per heremum eos uenisse cum corpore, qua etiam populus Israhel ductus est per Moysen ab Aegypto liberatus. illo quippe itinere et plurimum circuitur et per Iordanem uenitur ad Abrahamium, ubi sunt corpora patriarcharum, id est ad terram Chanaan. sed quoquo modo factum sit, ut trans illa loca ad orientem uersus tantum iretur et inde ad ea per Iordanem ueniretur, significationis causa factum esse credendum est, quod per Iordanem uenturus erat ad eas terras postea Israhel in filiis suis.
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta int̾pretũ auctoritaᷤᷤ q̃ tanto
etiã diuinitꝰ facto miracło cõmendat᷑ tan.Clxuiiii.¬
ta in eccliis uetustate firmet᷑. Qd̃ mandauit ioseph ad
potentes egẏpti ut dicerent pharaoni
nomine eis. Pat̃ m̃s adiurauit me di¬
cens. In monumento quo ego fodi mͥ in
terra chanaan ibi me sepelies. Queri po¬
test qͦmͦ uerum sit cũhec uerba patris
eius quando de sua sepultura mandaũ
ñlegint᷑ s ad sentenciam uerba referre de¬
bemus. sic̃ inaliis supra similit iteratis
uerbis uel narrationib ammoniumus
uoluntati enim enunciande et innoticiã
ꝑferende oportet uerba seruire. Fodisse au¬
dem sͥ iacob sepulchrũ nusqͣm suꝑiꝰ in
scripturis legitur. s nͥ fieret cũ in eisoem
derris essent modo ñdiceretur..clxx.
Q uid sͥ uult qͦd cum pergerent ad sepeli¬
endum iacob scriptura dic̃ et aduenert̃
ad aream atad que ẽ transiordanen: pre¬

Expanded text:
Septuaginta interpretum auctoritas, quae tanto Septuaginta interpretum auctoritas, quae tanto etiam diuinitus facto miraculo commendatur, tanta in ecclesiis uetustate firmetur. Quod mandauit Ioseph, potentes Aegypti ut dicerent Pharaoni nomine eius: pater meus adiurauit me dicens: in monumento quod ego fodi mihi in terra Chanaan. ibi me sepelies, quaeri potest quomodo uerum sit, cum haec uerba patris eius. quando de sua sepultura mandauit. non legantur. sed ad sententiam uerba referre debemus, sicut in aliis supra similiter iteratis uerbis uel narrationibus admonuimus. uoluntati enim enuntiandae et in notitiam perferendae oportet uerba seruire. fodisse autem sibi Iacob sepulcrum nusquam superius in scripturis legitur. sed nisi fieret, cum in eisdem terris essent, modo non diceretur. Quid sibi uult quod cum pergerent ad sepeliendum Iacob scriptura dicit: et aduenerunt ad aream Atad, quae est trans Iordanem? prae
Abbreviated transcription (Latin):
consonuisse firmantur triduũ posuert̃
qͣmuis ñ ignorarent qͦd dies quadra¬
ginta inebreis codicib legerent᷑ ut indo¬
mini nr̃i ihũ xp̃i clarificatione intelli¬
gerent᷑ dissolui aboleriq peccata de qͦ
dictum ẽ. Qui traditus ẽ ꝓpter delicta
nr̃a. et resurrexit ꝓpter iustificationem
nrãm. Clarificatio autẽ d̾ni uiresurrec¬
tionẽ ⁊incelum ascensionem cognoscit᷑
Unde etbis numero qͣiius unũ ⁊eundẽ¬
post triduũ resurrexit. Post quadraginta
autẽ dies ascendit unum horum quod
posterius factũ numerum dierũ codices
hebrei significant. Alterũ autẽ detͥduo
qͦd adeandẽ etiam rẽ ꝑtineret septuagin¬
ta commemorare ñinterpretacionis ser¬
uitute s ꝓpħica auctoritate uoluerunt.
on gͦ dicamus unũ horum falsum esse.
et ꝓaliis interpretib aduersus alios liti¬
gemꝰ. cũ & illi qͥ ex hebreo int̃pretant᷑. pro¬
bent nob hoc scriptũ c̾ẽ qd̾ int̃pretant᷑. &

Expanded text:
consonuisse firmantur, triduum posuerunt, consonuisse firmantur, triduum posuerunt, quamuis non ignorarent quod dies quadraginta in hebraeis codicibus legerentur, ut in domini Iesu Christi clarificatione intellegerentur disdictum est: qui traditus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram. clarificatio autem domini in resurrectione et in caelum ascensione cognoscitur. unde et bis numero quamuis unum et eundepost triduum resurrexit, post quadraginta autem dies ascendit; unum horum, quod posterius factum est, per numerum dierum codices hebraei significant: alterum autem de triduo, quod ad eamdem etiam rem pertineret, Septuaginta commemorare, non interpretationis servitute, sed prophetiae auctoritate voluerunt. Non ergo dicamus unum horum falsum esse, et pro aliis interpretibus adversus alios litigemus, cum et illi qui ex hebraeo interpretantur; probent nobis hoc scriptum esse quod interpretantur; et
Abbreviated transcription (Latin):
ieiumoꝵ sunt constituti quib moyses
et helias etipse dominus ieiunauit
et eccł̃ia precipuam obseruationem ie¬
iunioꝵ quadragesimam uocat. unde
et in ebreo deniniuitis apud ionam
ꝓpħam scriptum ꝑhibent. Quadra¬
ginta dies et nimue euertetur ut ꝑ
tot dies accommodatos uidelicet hu¬
miliationi pęnitentium intelligat᷑
inieiuniis sua defleuisse peccata un
petrasse misericordiam di. nec tamen
putandũ ẽ. istum numerum luctui pe¬
nitentiũ tantummꝰ conuenire. alio¬
quin non quadraginta dies fecisset
dñs cũ discipłis suis post resurrectionẽ
intrans cũ eis erens manducans ⁊bibens.
Qui dies utiq magnȩ leticiȩ fuerunt.
Nec septuaginta interp̃tes qͦs legere con¬
sueuit eccłia errasse credendi sunt ut ñ
dicerent quadraginta dies. s triduũ &
niniue euertetur. maiore quippe auctori¬
iate piediti qͣm interpretum officiuẽ.
int̃pretacionib qͦdmagnũ miraculũ fuit

Expanded text:
ieiuniorum sunt constituti, quibus Moyses ieiuniorum sunt constituti, quibus Moyses et Helias et ipse dominus ieiunauit; et ecclesia praecipuam obseruationem ieiuniorum quadragesimam uocat. unde et in hebraeo de Nineuitis apud Ionam prophetam scriptum perhibent: quadraginta dies et Nineue euertetur: ut per tot dies, accommodatos uidelicet humiliationi paenitentium, intellegantur in ieiuniis sua defleuisse peccata et impetrasse misericordiam dei. nec tamen putandum est istum numerum luctui paenitentium tantummodo conuenire; alioquin non quadraginta dies fecisset dominus cum discipulis suis post resurrectionem intrans cum eis et exiens, manducans et bibens: qui dies utique magnae laetitiae fuerunt. nec septuaginta interpretes, quos legere consueuit ecclesia. errasse credendi sunt, ut non dicerent; quadraginta dies, sed: triduum et Nineue euertetur. maiore quippe auctoritate praediti quam interpretum officium esinterpretationibus, quod magnum miraculum fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
cce eium deiacob dicitur iã quidẽ mor¬
tuo sednondum sepulto. et adquẽ po¬
pulum apponatur non imꝓmptu
ẽ iudere. Exillo enim populus pͥor
nascitur qui dictus ẽ populus ifraha
Qui uero eum precesserunt tam pauci
iusti nominantur ut eos populum
appellare cunctemur. nam si dictum
esset appositus ẽ ad patres suos nulla
questio fieret. anforte populus ẽ non
solum hominum scõrum. uerum⁊
angłorum populus ciuitatis illius
unde cuicitur adnebreos s accessisus
admontem syon. et adciuitatẽ iheru¬
salem. et admilia angłorum exultan¬
ciim: huic populo apponuntur qui¬
post hanc uitam placentes do fuint
tẽ enim dicuntur apponi qͣndo nul¬
la iam remanet sollicitudo tempta¬
cionum et periculũ peccatoꝵ qͦd intu¬
ens ait scriptura ante mortẽ ne lau
ginta dies sepulture qͦs cõmemorat
scriptura forte significant aliqͥd pe¬
nitentiȩ qua peccata sepeliuntur. Non
enim frustra etiam quadraginta dies

Expanded text:
ecce enim de Iacob dicitur iam quidem morecce enim de Iacob dicitur iam quidem mortuo, sed nondum sepulto, et ad quem populum apponatur non in promtu est uidere. ex illo enim populus prior nascitur, qui dictus est populus Israhel; qui uero eum praecesserunt, tam pauci iusti nominantur, ut eos populum appellare cunctemur. nam si dictum esset: appositus est ad patres suos", nulla quaestio fieret. an forte populus est non solum hominum sanctorum uerum et angelorum, populus ciuitatis illius, unde dicitur ad Hebraeos: sed accessistis ad montem Sion et ad ciuitatem dei Hierusalem et ad milia angelorum exsultantium? huic populo apponuntur qui hanc uitam placentes deo finiunt. tunc enim dicuntur apponi, quando nulla iam remanet sollicitudo temtationum et periculum peccatorum. quod intuens ait scriQuadraginta dies sepulturae, quos commemorat Scriptura, forte significant aliquid poenitentiae, qua peccata sepeliuntur. Non enim fru
Abbreviated transcription (Latin):
cȩ an quia salẽ ciuitatem siccimorũ
filii eius expugnauerunt et iure belli
potuit eius fieri ut iustũ bellum cũ
eis gestum uideatur qͥ tantam pͥores
iniiiam fecerunt ineius filia con¬
taminanda. Cur non ergo illis illam
terrã dedit qui hoc ꝑpetrauerunt.
hoc ẽ maiorib filiis suis deinde si mͦ
exilla tuctorię glorians dat eam t̾rã
filio suo ioseph. eur ei displicuerunt
tunc filii qui hoc cõmiserunt: Cur
demq etiã nunc cum eos benediceret
erꝓbrando id cominemorauit infactis
eoꝵ. Pculdubio ergo aliqͦd hic latet ꝓ¬
pħicum sacramentũ. quia et ioseph
quadam precipua significatione xp̃m
p̃figurauit. et ei datur illa t̾ra ubi di¬
sperdiderat obruendo deos alienos. iacob:
ut xp̃c intelligatur possessurus gentes
diis patruum suoꝵ renuntiantes. &
qͦm dicant scripture qͦd assiduȩ dicũt
demortuis et appositus ẽ ad patressu¬
os. uel appositus ẽ adpopulũ suum

Expanded text:
cae. an quia Salem ciuitatem Sicimorum cae. an quia Salem ciuitatem Sicimorum filii eius expugnauerunt et iure belli potuit eius fieri, ut iustum bellum cum eis gestum uideatur, qui tantam priores iniuriam fecerunt in eius filia contaminanda? cur non ergo illis illam terram dedit, qui hoc perpetrauerunt, hoc est maioribus filiis suis? deinde si modo ex illa uictoria glorians dat eam terram filio suo Ioseph, cur ei displicuerunt tunc filii qui hoc commiserunt? cur denique etiam nunc, cum eos benediceret, exprobrando id commemorauit in factis eorum? procul dubio ergo aliquod hic latet propheticum sacramentum, quia et Ioseph quadam praecipua significatione Christum praefigurauit et ei datur illa tsperdiderat obruendo deos alienos Jacob; ut Christus intelligatur possessurus gentes diis patrum suorum renuntiantes, et odo dicant scripturae quod assidue dicunt de mortuis: et appositus est ad patres suos uel: appositus est ad populum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
matrem ioseph ubi xp̃c fuerat nasciturꝰ
Quod ita benedirit nepotes suos isrł ut clxu.
dexteram manũ minori imponat. ma¬
iori autẽ sinistram. ethoc filio suo io¬
seph uolenti corrigere qͣsi errantẽ atq
nescientem ita respondet scio filii scio.
⁊ hic erit inpopulũ. et hic exaltabitur.
s frat eius unior maior illo erit ⁊ sem̃
eius erit inmultitudine gentiũ. Hac¬
tenus de xp̃o accipiendum ẽ. quatenꝰ
etiam deipso iacob et fr̃e eius dictũ ẽ
qͥa maior seruiet minori. Secundum
enim hoc significauit aliquid ꝓpħice
hoc faciendo isrł. quod ppłs posterior
ꝑ xp̃m futurus. regeneratione spirita¬
li suꝑaturus erat populũ priorẽ. decar¬
nali patrum genestatione głiantem
dare filio suo ioseph et addit qͦd eã pos¬
sederit inglacdio suo & arcu. Queri pot̃
quẽ admodũ ualeat adlitteram conue¬
nire emit enu centum agnus posses¬
sionẽ illam ñcȩpit iure uictorie belli¬

Expanded text:
matrem Ioseph, ubi Christus fuerat nasciturus. matrem Ioseph, ubi Christus fuerat nasciturus. Quod ita benedicit nepotes suos Israhel, ut dexteram manum minori inponat. maiori autem sinistram, et hoc filio suo Ioseph uolenti corrigere quasi errantem atque nescientem ita respondet: scio, fili, scio; et hic erit in populum, et hic exaltabitur. sed frater eius iunior maior illo erit et semen eius erit in multitudine gentium, hactenus de Christo accipiendum est, quatenus etiam de ipso Iacob et fratre eius dictum est quia maior seruiet minori. secundum hoc enim significauit aliquid prophetice hoc faciendo Israhel, quod populus posterior per Christum futurus generatione spiritali superaturus erat populum priorem de carnali patrum generatione gloriantem. dare filio suo Ioseph et addit, quod eam possederit in gladio suo et arcu, quaeri potest quemadmodum ualeat ad litteram conuenire. emit enim centum agnis possessionem illam, non cepit iure uictoriae belli
Abbreviated transcription (Latin):
ut existiment ita dictum tanqͣm sialio ᷤ
genuisset ioseph istorum nominib eos
iacob appellari preciperet. qͦd nonita ẽ
uerboꝵ quippe ordo conteritur. Hunc gͦ
filui tui duo qͥ facti sunt tibi interra egyp¬
ti prius qͣm adte uenirẽ inegyptum.
mei sunt effrem et manasse tamqͣm ru¬
ben et symeon erunt mͥ innomine frm̃
suorum appellabunt᷑ insortib eorum
hoc ẽ simulhereditatẽ capient cũ frĩb
suis ut simul uocentur filii isrł. duę
quippe ipse trib adiunctaᷤ sunt ut ex¬
cepta tribu leui quȩ sacerdotalis fuit
duodecim essent que terram duiderent
et decimas p̃berent. Illud autẽ int̃ po¬
situm ẽ qͦd dealus filiis ioseph si nasce
dicare ubi et qͣndo sepelierit matrem eiꝰ
cum et ipse simul fuerit cum frĩb suis.
sed et si erat tam paruus ȩtate ut illud
uel curare uel animo retinere ñ posset
quȩ res compulit mͦ dici nͥ forte adrem
ꝑtinuit commamorare ibi sepultam¬

Expanded text:
ut existiment ita dictum, tamquam si alios ut existiment ita dictum, tamquam si alios genuisset Ioseph. istorum nominibus eos Iacob appellari praeciperet: quod non ita est. uerborum quippe ordo contexitur: nunc ergo filii tui duo qui facti sunt tibi in terra Aegypti, priusquam ad te uenirem in Aegyptumt Manasse; tamquam Ruben et Symeon erunt mihi, in nomine fratrum suorum appellabuntur in sortibus eorum, hoc est: simul hereditatem capient cum fratribus suis, ut simul uocentur filii Israhel. duquippe ipsae tribus adjunctae sunt, ut excepta tribu Levi, quae sacerdotalis fuit, duodecim essent quae terram dividerent, et decimas praeberent. Illud autem interpositum est, quod de aliis filiis Joseph si nascerdicare, ubi et quando sepelierit matrem ejus, cum et ipse simul fuerit cum fratribus suis; sed etsi erat tam parvus aetate, ut illud vel curare vel animo retinere non posset, quae res compulit modo dici? nisi forte ad rem pertinuit comm
Abbreviated transcription (Latin):
tantis ꝑ insigne potestatis filii suȩ ubi
sigura magnȩ rei futurȩ p̃signabatur
qͣmus inhebreo facillima huius questio¬
nis absolutio ẽẽ dicatur ubi scriptũ ꝑhi¬
bent. et ad orauit isrł ad caput lecti inqͦ
utiq senex iacebat. et sic positũ habebat
ut ineo sine labore qͣndo uellet oraret.
nec ideo tamen qͦd septuaginta interp̃¬
tati sunt nullũ uelleuem sensũ habere
putandum ẽ. Etiam hic cõmemo clxii.¬
rat iacob ꝓmissiones dĩ erga se factas.
dic̃ eni sibi dictũ. faciã te incongregatio¬
nes gentium. quib uerbis magis fide¬
lium uocationẽ significat qͣm carnalis
generis ꝓpagationem. Quod scͥ .Clxiii.¬
tum ẽ dicente iacob deeffrem et manasse.
unc ergo filii tui duo qui facti sunt tibi
inegẏptum mei sunt effrem et manas¬
se tanqͣm ruben et sẏmeon erunt mͥ. ua
tos autem si genueris postea tͥ erunt in
nomine fr̃m suorum appellabantur in
sortib eorum. fallit legentes aliquando

Expanded text:
tantisper insigne potestatis filii sui, ubi tantisper insigne potestatis filii sui, ubi figura magnae rei futurae praesignabatur. quamuis in hebraeo facillima huius quaestionis absolutio esse dicatur, ubi scriptum perhibent: et adorauit Israhel ad caput lecti, in quo utique senex iacebat et sic positum habebat, ut in eo sine labore, quando uellet, oraret. nec ideo tamen quod Septuaginta interpretati sunt nullum uel leuem sensum habere putandum est. Etiam hic cum commemorat Iacob promissiones dei erga se factas dicit sibi dictum: faciam te in congregationes gentium. quibus uerbis magis fidelium uocationem significat quam carnalis generis propagationem. Quod scriptum est dicente Iacob de Ephraem et Manasse: nunc ergo , mei sunt: Ephraem et Manasse, tanquam Ruben et Simeon erunt mihi. Nanatos autem si genueris postea. t i hie run t - in nomine fratrum suorum appellabuntur in sortibus eorum, fallit legentes aliquando,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ caput uirgȩ eius. non nulli emen¬
dantęs habent ad orauit suꝑ caput
iurgȩ suȩ uel incapite uirgȩ suȩ: suic
incacumen. uel suꝑ cacumen. fallit e¬
nim eos grecũ uerbum qͦd eisdẽ litteris
scribitur siuie eius siue suȩ sedaccentꝰ
dispares sunt. et abeis qui ista nouert
incodicib ñ contẽ pnunt᷑. ualent enim
admagnam discretionem qͣmuis &
unam plus litteram habere posset si
ꝑhoc merito querit᷑ quid sit qͦd dic¬
tum ẽ nam facile intelligeretur senẽ
qͥuirgã ferebat eo more quo illa ętas
baculum solet ut se inclinauit addm
adorandum. idutiq fecerit suꝑ cacu¬
men uirgȩ suȩ. qͣm sic ferebat. ut suꝑ
eam caput inclinando adoraret dm̃.
Quid ẽ gͦadorauit suꝑ cacumen uirgȩ
eius. id÷ filii sui ioseph: an forte tule¬
rat abeo uirgam qͣndo ei uirabat idẽ
filius. et dum eam denet post uerba ui¬
rantis ñdum illam redditam mox ado¬
rauit dm̃: Non enim pudebat eũ ferre

Expanded text:
super caput uirgae eius, nonnulli emensuper caput uirgae eius, nonnulli emendantes habent: adorauit super caput uirgae suae, uel in capite uirgae suae siue in cacumen uel super cacumen. fallit eos enim graecum uerbum, quod eisdem litteris scribitur siue eius siue sudispares sunt, et ab eis qui ista noverunt in codicibus non contemnuntur. Valent enim ad magnam discretionem, quamvis et unam plus litteram habere posset, et si hoc merito quaeritur, quid sit hoc quod dictum est. Nam facile intelligeretur senem, qui virgam ferebat, eo more quo illa aetas baculum solet, ut se inclinavit ad Dominum adorandum, id utique fecerit super cacumen virgae suae, quam sic ferebat, ut super eam caput inclinando adoraret Deum. Quid est ergo, adoravit super cacumen virgae ejus, id est, filii sui Joseph, et is forte tulerat ab eo virgam, quando ei jurabat idem filius, et dum eam tenet post verba jurantis nondum illam redditam, mox adoravit Deum. Non enim pudebat eum ferre
Abbreviated transcription (Latin):
cadauera patriarcharũ nͥ inea terra uͥ
ille crucifirus ẽ cuius sanguine facta
ẽ remissio peccatorum: Mortib enĩ patui¬
archarum. peccata hominum figura¬
ta sunt. Dicitur autem abeo loco quod
abrahiniũ uocatur ubi sunt ista cor¬
pora ab ẽẽ locum ubi crucifixus ẽ dñs.
fere triginta milib ut etiã ipse numerꝰ
eum significare intelligatur. qͥ inbaptis¬
mo apparuit fere triginta annoꝵ. &
siquid aliud dere tanta. uelhoc mͦ uel
sublimius intelligi potest. dum tam̃¬
ñ frustra arbitremur tales ac tantoᷤ homi¬
nes dĩ tantam gessisse curam ꝓsepelien¬
dis corporib suis cũ sit atq eẽ debeat
fideliũ uta securitas. qͦd ubicũq corpora
eoꝵ sepeliant᷑. uel insepulta etiã ꝑmi¬
micorum rabiẽ relinquantur. aut pro
eorum libidine dilacerata assumantur.
ñ ideo uel minus integram. uel minus
głosã eorũ resurrectionẽ futurã. clxi.¬
Q uod habent latini codices. et adorauit

Expanded text:
cadauera patriarcharum nisi in ea terra, ubi cadauera patriarcharum nisi in ea terra, ubi ille crucifixus est cuius sanguine facta est remissio peccatorum ? mortibus enim patriarcharum peccata hominum figurata sunt. dicitur autem ab eo loco, quod Abramium uocatur, ubi sunt ista corpora, abesse locum, ubi crucifixus est dominus, fere xxx milibus, ut etiam ipse numerus eum significare intellegatur qui in baptismo apparuit ferme xxx annorum; et si quid aliud de re tanta uel hoc modo uel sublimius intellnon frustra arbitremur tales ac tantos homines dei tantam gessisse curam pro sepeliendis corporibus suis, cum sit atque esse debeat fidelium ista securitas. quod ubicumque corpora eorum w sepeliantur uel insepulta etiam per inimicorum rabiem relinquantur aut pro eorum libidine dilacerata absumantur, non ideo uel minus integram uel minus gloriosam eorum resurrectionem futuram. Quod habent latini codices: et adorauit
Abbreviated transcription (Latin):
iuro sollicita corꝑis cõmendatio ut ñ
inegypto sepeliatur s interra chanaan
uixta patres suos mirum uidetur &
qͣsi absurdum nec conueniens tantȩ ex¬
cellentiȩ mentis ꝓpħicȩ. si hoc exhomi¬
num consuetudine metiamur. Si autẽ
inhis omnib sacramenta querantur.
maioris ammirationis gaudium ipsi
qͥ inuenerit orietur. Cadauerib qͥppe
mortuoꝵ peccata significari in lege ñ
dubium ẽ cũ iubentur homines post
eoꝵ contractacionem siue qualẽcumq
contactum tanꝗͣab inmundicia purificat.
ethinc illa sententia ducta ẽ. Qui baptra¬
tur amortuo et iterum tangit illum qͥd
ꝓficit lauatio eius. sic et qͥ ieuinat suꝑpi
cata sua. et iterum ambulans hȩc eadẽ
facit. sepultura. Ergo mortuoꝵ remissio¬
nem significat peccatorum eo ꝑtinens
qͦd dictum ẽ. Beati quoꝵ remissȩ sunt
iniquitates. et quoꝵ tecta sunt peccata
bi gͦ sepelienda erant hoc significantia

Expanded text:
uiro tam sollicita corporis commendatio, ut non uiro tam sollicita corporis commendatio, ut non in Aegypto sepeliatur, sed in terra Chanan iuxta patres suos, mirum uidetur et quasi absurdum nec conueniens tantae excellentiae mentis propheticae, si hoc ex hominum consuetudine metiamur. si autem in his omnibus sacramenta quaerantur, maioris admirationis gaudium ipsi qui inuenerit orietur. cadaueribus quippe mortuorum peccata significari in lege non dubium est, cum iubentur homines post eorum contrectationem siue qualemcumque contactum tamquam ab immunditia purificari. et hinc illa sententia ducta est: qui baptizatur a mortuo et iterum tangit illum, quid proficit lauatio eius? sic et qui ieiunat super peccata sua et iterum ambulans haec eadem. facit. sepultura ergo mortuorum remissionem significat peccatorum, eo pertinens quod dictum est: beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. ubi ergo sepelienda erant hoc significantia
Abbreviated transcription (Latin):
undatione ꝓuenire: Magis enim dicuntur
paludes ille feracius pascua gignere. qͣndo
aqua nili minus excrescit. Moriturꝰ .clx.
iacob filio suo ioseph dic̃. Sunueni grãm
inconspectu tuo subice manum tuã subfe¬
more meo. et facies inine miscđiam et ueri¬
tatẽ. ea filium iuratione constringit. qua
seruum constrinrerit abrabam. Ille man¬
dans unde uxor ducat᷑ filio suo iste sepul¬
turam cõmendans corꝑis sui. Inutraq
tamen causa nominata sunt duo illa
quȩ magna habenda atq pendenda sũt
inscripturis omnib quacumq disꝑsim
leguntur miscdia et iusticia uel mise¬
ricordia et uidicium. uel miscłia etue¬
ritas. quando quidẽ quodam loco scͥptũ
hec duo multum commendata multum
consideranda sunt. Seruus autt̃ abrahȩ
dixerat sifacitis in dñmmeum miseri¬
cordiam et iusticiam sic̃ et iste filio suo
dic̃ ut facias in me miscłiam ⁊ iusticiã
& ueritatem. Quid sͥ autẽ uelit atanto

Expanded text:
undatione prouenire? magis enim dicuntur undatione prouenire? magis enim dicuntur paludes illae feracius pascua gignere, quando aqua Nili minus excrescit. Moriturus Iacob filio suo Ioseph dicit: si inueni gratiam in conspectu tuo, subice manum tuam sub femoremeoetfaciesin me misericordiam et ueritatem. ea filium iuratione constringit, qua senium constrinxerat Abraham: ille mandans unde uxor ducatur filio suo, iste sepulturam commendans corporis sui. in utraque tamen causa nominata sunt duo illa, quae magni habenda atque pendenda sunt in scripturis omnibus. quacumque dispersim leguntur, misericordia et iustitia uel misericordia et iudicium uel misericordia et ueritas, quandoquidem quodam loco scriptum haec duo multum commendata multum consideranda sunt. seruus autem Abrahae dixerat: si facitis in dominum meum misericordiam et iustitiam; sicut et iste filio suo dicit: ut facias in me misericordiam et ueritatem. quid sibi autem uelit tanto
Abbreviated transcription (Latin):
uidit adorauit nec qͣndo abillo triticum
accipiebat. Quomͦ gͦ somnium iosepħ mͦ
impletum putabimus et ñ pocius ma¬
ioris rei continere prophetiam.. cluiii.
mum pharaonis. ꝑtinuit adscripturã
inhac etiam re commendare fidẽ famuli
peccora ur̃a et dabo uobis panes ꝓpecco¬
ribus ur̃is si defecit argentum. Queri po¬
dest cũ ioseph frumenta collegerit unde
homines uiuerent pecora unde iuiue¬
bant. cum tanta fames inualesceret ma¬
ximȩ quia fr̃s loseph pharaoni dixerant
Non sunt enim pascua pecorib pueroꝵ
tuorum. inualuit enĩ fames interra cha¬
naan. et ꝓpter hanc etiã inopiã pascuoꝵ
se uenisse commemorauerantz ꝓide si ea
fame pascua defecerant interra chanaan.
cur inegẏpto ñdefecerant. eadem tc̃ fame
ubiq inualescente: an sic̃ ꝑhibetur ab eis
qͥ loca sciunt. inmultis egypti paludibus
poterant pascua ñde ẽt̃ etiam cũ fames
eẽt frumentoꝵ. que solent nili fluminis in¬

Expanded text:
vidit adoravit, nec quando ab illo triticum vidit adoravit, nec quando ab illo triticum accipiebat: quomodo ergo somnium Joseph modo impletum putabimus , et non potius majoris rei continere prophetiam? CLIX. Ibmum Pharaonis. Pertinuit ad Scripturam in hac etiam re commendare fidem famuli pecora vestra, et dabo vobis panes pro pecoribus vestris, si defecit argentum. Quaeri potest, cum Joseph frumenta collegerit unde homines viverent, pecora unde bant, cum tanta fames inualesceret, maxime quia fratres Ioseph Pharaoni dixerant: non sunt enim pascua pecoribus puerorum tuorum; inualuit enim fames in terra Chanaan, et propter hanc etiam inopiam pascuorum se uenisse commemorauerant. proinde si ea fame pascua defecerant in terra Chanaan, cur in Aegypto non defecerant eadem tunc fame ubique inualescente? an, sicut perhibetur ab eis qui loca sciunt, in multis Aegypti paludibus poterant pascua 11011 deesse, etiam cum fames esset fi-umentomm, quae solent Nili fluminis in
Abbreviated transcription (Latin):
cundum hoc etillud inpsalmo dictũ intel¬
ligitur inquilinus ego sũ interra et pere¬
grinus. sic̃ om̃s patres mei. Nam iterum
dic̃ deipsis dieb itȩ suc ñ ꝑuenerunt
indies annorum uitȩ patrum meorum
qͦs dies incoluerunt. Nonenm hic aliud
uoluit intelligi qͣm id qͦd latim codices
habent iuxerunt. ac ꝑhoc significauit hãc
uitam incolatus ẽẽ suꝑ terram id÷ pere¬
grinationis habitacionẽ sed credo scĩs hoc
conuenire quib aliã patriam eternã do¬
minus pollicetur. Unde uidendum est
quemadmodum dictum ẽ deimpus in¬
colent et abscondent ipsi calcancũ meũ
obseruabunt. Dehis enim conuenientius
accipit᷑ qͥut abscondant incolunt. id÷
ut insidientur filiis ñ manent indomo¬
nem interra optima interram ramesem
sic̃ precepit pharao. querendũ utrũ t̾ra
ramessem ipsa sit gessem. Ipsam enim
petierant et ipsam eis pharao dari prece
patͥ suo ioseph. et tam̃ eum pat̾ nec qͣndo

Expanded text:
cundum hoc et illud in psalmo dictum intelcundum hoc et illud in psalmo dictum intellegitur: inquilinus ego sum in terra et peregrinus sicut omnes patres mei. nam iterum dicit de ipsis diebus uitae suae: non peruene runt in dies annorum uitae patrum meorum, quos dies incoluerunt. non enim hic aliud uoluit intellegi quam id quod latini codices habent ,"uixerunt "; ac per hoc significauit hanc uitam incolatum esse super terram, id est peregrinationis habitationem. sed credo sanctis hoc conuenire, quibus aliam patriam aeternam dominus pollicetur. unde uidendum est quemadmodum dictum est de inpiis: incolent et abscondent ipsi, calcaneum meum obseruabunt. de eis enim conuenientius accipitur, qui ut abscondant incolunt, id est: ut insidientur filiisnem in terra optima, in terra Ramessem, sicut praecepit Pharao. Quaerendum est utrum terra Ramessem ipsa sit Gessen. Ipsam enim petierant, et ipsam eis Pharao dari praecepatri suo Joseph; et tamen eum pater nec quando
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt adte: ecce terra egypti antete
ẽ interra optima colloca patrẽ tuũ
et fr̃s tuos. Hec repeticio ñ pretermisse
raonem fr̃s ioseph et qͥd eis dixerit uel
abeis audierit. sed hoc nunc uel ut ab
initio repetuit. ut inde contexeret nar¬
rationem abeis uerbis quȩ soli ioseph
pharao dirit. quoꝵ omnium incodicib
grecĩ qͥ adiligentiorib conscripti st̃ q̃dã
dam astericos. quib ea significantur quȩ
habent hebrei. nec habent septuaginta.
Quid ẽ qͦd dirit iacob pharaoni dies . Clu.¬
annorum uitȩ meȩ qͦs in loco. Sic enim ea¬
habent greci. qͦd latini habent ago. ut
nondum ppls diuina ꝓmissione heredi-¬
tatis acceperat. et ibi uitã ducens utiq
maliena terra erat. ñsolum quando pere¬
grinabatur sic̃ inmesopotamia. Uerum etiã
qͣndo ibi erat ubi natus ẽ. an potiꝰ scđm
id accipiendum ẽ. Quod ait apłs. qͣm diu¬
sumus incorpore peregrinamur adño. Se¬

Expanded text:
nerunt ad te: ecce terra Aegypti ante te nerunt ad te: ecce terra Aegypti ante te est. in terra optima conloca patrem tuum et fratres tuos. haec repetitio non praetermissae raonem fratres Ioseph et quid eis dixerit uel ab eis audierit. sed hoc nunc uelut ab initio repetiuit, ut inde contexeret narrationem ab his uerbis, quae soli Ioseph Pharao dixit. quorum omnium in codicibus graecis, qui a diligentioribus conscripti sunt, quaedam dam asteriscos, quibus ea significantur quae habent hebraei nec habent Septuaginta. Quid est quod dixit lacob Pharaoni: dies annorum uitae meae, quos incolo? sic enim habent graeci, quod latini habent "a g 0" nondum populus diuina promissione hereditatis acceperat, et ibi uitam ducens utique in aliena terra erat, non solum quando peregrinabatur. sicut in Mesopotamia, uerum etiam quando ibi erat ubi natus est? an potius secundum id accipiendum est, quod ait apostolus: quam diusu mus in corpore, peregrinamur a domino? se
Abbreviated transcription (Latin):
belli posset occidi quia seruatus ẽ seruis
ẽ appellatus. inde. & mancipia qͥa manu
capta sunt. Est etiam ordo naturalis iN
hominib ut seruiant feminȩ uiris ⁊ fili
parentib quia et illic hec iusticia est
ut infirmior ratio seruiat fortiori hec
gͥ indominationib ⁊seruitutib clara
iusticia ẽ. ut qͥ excellunt ratione excel¬
lant dominatione. qͦd cũ in hoc scło ꝑ
iniquitatẽ hominũ ꝑturbatur. uel ꝑra
turarũ carnalium aduersitatẽ ferun
iusti demporalem ꝑuer sitatem
infinem habituri ordinatissimam &
sempiternã felicitatem.. cliii.¬
bhominatio ẽ enim egẏptiis omnis
pastor ouium. Merito egyptiis inquib
figura ẽ p̃sentis scłi in quo habundat in¬
iquitas abhominatio ẽ omĩs pastor
peccorum. Abhominatio ẽ enm iniqͦ
uir iustus. Uenerunt autem in .cliiii.¬
egyptum adioseph iacob ⁊ filii eiꝰ. iau¬
diuit pharao rex egypti. etait pharao
adioseph dicens. Pat̃ tuus et fr̃s tui ue¬

Expanded text:
belli posset occidi, quia seruatus est, seruus belli posset occidi, quia seruatus est, seruus est appellatus; inde et mancipia, quia manu capta sunt. est etiam ordo naturalis in hominibus, ut seruiant feminae uiris et filii parentibus, quia et illic haec iustitia est, ut infirmior ratio seruiat fortiori. haec igitur in dominationibus et seruitutibus clara iustitia est, ut qui excellunt ratione, excellant dominatione. quod cum in hoc saeculo per iniquitatem hominum perturbatur uel per naturarum carnalium diuersitatem, ferunt iusti temporalem peruersitatem in fine habituri ordinatissimam et sempiternam felicitatem. Abominatio est enim Aegyptiis omnis pastor ouium. merito Aegyptiis, in quibus figura est praesentis saeculi, in quo abundat iniquitas, abominatio est omnis pastor pecorum; abominuir iustus. Venerunt autem in Aegyptum ad Iosepli Iacob et filii eius; et audiuit Pharao rex Aegypti. et ait Pharao ad Ioseph dicens: pater tuus et fratres tui ue
Abbreviated transcription (Latin):
luteram conuenire. precipue innumeris
qͦs scripturis ẽẽ sacratissimos et mysteri¬
orum plenissimos exquibusdã qͦs inde
nosse potuimus dignissime credimus.
Commendatur in patriarchis qͦd .clii.
peccorum nutritores erant apuericia
sua. et aparentib suis et merito. Nam hec
ẽ sine ulla dubitacione iusta seruitus
et iusta dominatio cum peccora homini
seruiunt. et homo pecorib dominatur
Sic enim dictum ẽ cum crearetur: faciamꝰ
hominem adimaginem et similitudinẽ
nrãm. et habeat potestatem pisciũ maris
luolatilium cȩli etomnium peccorum
quȩ sunt suꝑ terram. ubi insinuatur
rationem de bere dominari inrationa¬
bili uite. Senium autem hominem
ẽ. Maledictus chanaan erit scruus frĩb
suis. Aduersitas uero sic̃ accidit ipsi ioseph
ut uenditus afrĩb seruus alienigene ficrt.
taq primos seruos quib hoc nomen inla¬
tina lingua inditum ẽ bella fecerunt
Qui enim homo abhomine suꝑatus iure

Expanded text:
litteram conuenire praecipue in numeris, litteram conuenire praecipue in numeris, quos in scripturis esse sacratissimos et mysteriorum plenissimos, ex quibusdam, quos inde nosse potuimus, dignissime credimus. Commendatur in patriarchis, quod pecorum nutritores erant a pueritia sua et a parentibus suis. et merito : nam haec est sine ulla dubitatione iusta seruitus et iusta dominatio, cum pecora homini seruiunt et homo pecoribus dominatur. sic enim dictum est, cum crearetur: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram; et habeat potestatem piscium maris et uolatilium caeli et omnium pecorum quae sunt super terram. ubi insinuatur rationem debere dominari inrationabili uitae. seruum autem hominem est: maledictus Chanaan; erit seruus fratribus suis; aduersitas uero, sicut accidit ipsi Ioseph, ut uenditus a fratribus seruus alienigenae fieret. itaque primos seruos, quibus hoc nomen in latina lingua inditum est, bella fecerunt. qui enim homo ab homine superatus iure
Abbreviated transcription (Latin):
potes habere potuerunt: s neq ulla
hebraica ueritate ista soluitur questio.
Quemadmodum enim upleri potuit
ut tot nepotes susciperet iacob ante¬
qͣm intraret inegyptum etiam debe¬
niamin qͥilla ȩtate uenit ad frem. Hon so¬
lum autem scriptura filios eum habuis¬
se cominemorat. sed et nepotes et ꝓnepo¬
tem qui omnes adnumerant᷑ seraginta
sex hominib cum quib iacob inegyptũ
etlam scđm hebraicam ueritatẽ ꝑhibet᷑
intrasse: uidendum ẽ. Etiam quid sibi ue¬
lit quod cum ioseph et filii eius ñ ampliꝰ
qͣm octo comiemorentur. beniamm uͦ
et eius filii simul undecim repperiant᷑
non decem et nouem omnes sicut sunt
octo iundecim. sed decem et octo referan¬
tur insummã. et postea ioseph cũ filus
suis non animȩ octo sed nouem fuisse
dicantur. cum octo inueniantur. Hec
omnia quȩ indissolubilia uident᷑ mag¬
nam continent sine dubitacione ratio¬
nem. S nescio utrum possint cuncta ad

Expanded text:
potes habere potuerunt? sed neque ulla potes habere potuerunt? sed neque ulla hebraeica ueritate ista soluitur quaestio. quemadmodum enim inpleri potuit, ut tot nepotes susciperet Iacob, antequam intraret in Aegyptum, etiam de Beniamin, qui illa aetate uenit ad fratrem ? non solum autem scriptura cum filios habuisse commemorat, sed et nepotes et pronepotes, qui omnes adnumerantur sexaginta sex hominibus, cum quibus Iacob in Aegyptum etiam secundum hebraeicam ueritatem perhibetur intrasse. uidendum est etiam, quid sibi uelit, quod. cum Ioseph et filii eius non amplius quam octo commemorentur. Beniamin uero et eius filii simul undecim reperiantur, non decem et nouem omnes sicut sunt octo et undecim, sed decem et octo referantur in summam, et postea Ioseph cum filiis suis non animae octo, sed nouem fuisse dicantur, cum octo inueniantur. haec omnia, quae indissolubilia uidentur, magnam continent sine dubitatione rationem; sed nescio utrum possint cuncta ad