comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris am̃ ce hominẽ fore. Petrus. Ita¬
ꝓtul dubio credo ego. qđ ce in mee fidei explana¬
mimo pͥus uolo respondeas. si quam adhuc
auctoritatem habeas de ꝓpħa: qđ puer ille
filius marie dematre sit natus sñ carna¬
li pr̃e. Petrus. Habeo utiq. Ait enĩ. Ro¬
rate celi desuꝑ & nubes pluant iustũ: aꝑi¬
atur terra & germinet saluatorem. E iusti

Expanded text:
eris Deum et hominem fore. PETRUS. Itaeris Deum et hominem fore. PETRUS. Itaocul dubio credo ego, quod et in meae fidei explanaimo prius volo respondeas, si quam adhuc auctoritatem habeas de propheta, quod puer ille, filius Mariae, de matre sit natus sine carnali patre. PETRUS. Habeo utique. Ait enim: Rorate, coeli, desuper, et nubes pluant justum; aperiatur terra et germinet Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
uocare pr̃em suũ ce matrẽ suam. aufẽt᷑
fortitudo damasci. & spolia samarie corã
rege assyrioꝵ: Nonne enim de eodem pu¬
ero dicta sũt omĩa. illo scilicet qui ante
destructionem natꝰ fuit: Petrus.
Non omĩa sane dexꝑo intelligimꝰ dicta
ẽẽ. Potuerunt ista dici ñ de eo s de puero
illo qui eo temꝑe natꝰ fuit. de qͦ dñs ad pro¬
pħam. uoca inquit nomen eius. acceła
spolia detrahere. festina p̃dari. uł de alio
aliquo. ¶ Illum certe puerũ qͥ em¬
manuel uocatus est: ostendam ego tͥ
quia illo sit tp̃r natus. Cum enĩ loqͤre¬
tur ꝓpħa de aduentu regis assur sitper
t̾ram uida: ait de eo. Q erit extensio ala¬
rum eiꝰ implens latitudinẽ t̾re tue o em¬
manuel. Hic namq ostendit: tꝑe aduẽ¬
tꝰeius iam ẽẽ emmanuel. P Non sa¬
ne ꝑ hoc comunces emmanuel tunc tẽ¬
ꝑis natum fore. Heq enim fuit hoc eiꝰ
intelligo tale qͥd. qł antea ñ dixisti. Hi¬
deris cnim innuere puerũ de qͦ ioqͤ¬

Expanded text:
vocare patrem suum et matrem suam, auferetur fortitudo Damasci, et spolia Samariae coram rege Assyriorum? Nonne enim de eodem puero dicta sunt haec omnia, illo scilicet qui et ante destructionem natus fuit? PETRUS. Non omnia sane de Christo intelligimus dicta esse. Potuerunt ista itaque dici non de eo, sed de puero illo qui eo tempore natus fuit, de quo Dominus ad prophetam: Voca inquit, nomen ejus, accelera spolia detrahere, festina praedari , vel de alio aliquo. MOYSES. Illum certe puerum qui Emmanuel est vocat, ostendam ego tibi, quia illo sit tempore natus. Cum enim loqueretur propheta de adventu regis Assur super terram Juda, ait de eo: Et erit extensio alarum ejus, implens latitudinem terrae tuae, o Emmanuel . Hic namque ostendit, tempore adventus ejus jam esse Emmanuel. PETRUS. Non sane per hoc convinces, Emmanuel tunc temporis natum fore. Neque enim fuit hoc ejusbis intelligo tale quid, quod antea non dixisti, videris enim innuere, puerum de quo loqu
Abbreviated transcription (Latin):
uł decies. ł cencies. uł alio numero ali¬
o Cur si breuiter laudare uellent: se¬
mel sanctꝰ ñ dicerent: Si uͦ multũ: cur
ñ centenã. uł millenã. uł ĩnum̾am lau¬
dem exhibeñt: ¶oyses. Nos qͥdem
in angłoꝵ laude causam millã uocis
dĩs: & qͥd aliud qͣm te iuctum &e contra¬
ire nescientem fateb̃is: Testat᷑ sane &
dauro ꝑsonarũ tͥnitatem: cum dicit.

Expanded text:
vel decies, vel centies, vel alio numero alivel decies, vel centies, vel alio numero aliquo? Cur si breviter laudare vellent semel sanctus non dicerent? Si vero multum, cur non centenam vel millenam, vel innumeram laudem exhiberent? MOYSES. Nos quidem in angelorum laude causam nullam vocis deris, quid aliud quam te victum et contraire nescientem fateris? Testatur sane et David personarum trinitatem cum dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ fatiem suam tͥ: ⁊ misereat᷑ tui.
Conũtat dñs uultũ suũ ad ter & det tͥ
pacẽ. His qͥppe bñdict̃õnib. sacerdos ali¬
ciui bñdicens ꝓtensas ante uultũ suũ
palmas utͣsq tenebat. Cũ uͦ dicebat ds̃.
quẽ hebraicẽ illo qđ supͣdiximꝰ tͥno ce u¬
no nomine expͥmebat tres digitos pͥores.
pollicẽ uidelicet. indicem. atq mediũ.
manꝰ utͥusq rectos altiꝰ erigebat: & dicto
ita dño digitos ut pͥus remittebat. S dic
mͥ o moyses qͥd tͥum digitoꝵ elenatõne
melius qͣmt̾nitatis excellentia poterit¬
allegorizari: ebsi quid aliud suꝑ his no¬
tare tu noris. & ualeas: mͥ queso edisse¬
ras. ¶Noyses. Sane neq illud qđ
dixisti. neq quicqͣm aliud suꝑ hec ũꝙͣ
notaiumꝰ. s nec doctores nr̃i qͥppiam no¬
tandũ ẽe dixert̃. P Eiud etiam
nͥ tͥnitas ꝑsonaꝵ in eo qd̾ dicit ysaias ꝓ¬
pħa notari potest: tͥna uidelicet angło¬
rũ uoce laudantrũ dm &e dicenciũ. sc̃s.¬

Expanded text:
t misereatur tui, convertat Dominus vultum suum ad te, et det tibi pacem . His quippe benedictionibus sacerdos alicui benedicens, protensas ante vultum suum palmas utrasque tenebat. Cum vero dicebat Dominus quem Hebraice illo quod supra diximus trino et uno nomine exprimebat, tres digitos priores, pollicem videlicet, indicem, atque medium manus utriusque rectos altius erigebat, et dicto ita Domino, digitos ut prius remittebat. Sed dic mihi, o Moyses, quid trium digitorum elatione melius quam Trinitatis excellentia poteriallegorizari? Quod si quid aliud super his notare tu noris et valeas, mihi, quaeso edisseras. MOYSES. Sane neque illud quod dixistis, neque quidquam aliud super haec unquam notavimus. Sed nec doctores nostri quidpiam notandum esse dixerunt. PETRUS. Quid etiam nisi trinitas personarum in eo quod dicit Isaias propheta notari potest, trina videlicet angelorum voce laudantium Deum et dicentium: S
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s. Ideo aũ de huiꝰ mõi re tecũ egi¬
mꝰ ita grosse. ut tu qui subtiliora ñ ꝑ¬
cipis. isto saltem moddo qͥcqͣm inde posses
ꝑcrꝑe. Qd si cũ aliquo inde loquerem᷑ x¬
ano: multo inde subtiliꝰ cum eo dispu¬
tare possem Moyses. Cum gͥ rõ¬
ne ostenderis. dm̃ sapĩam &e uoluntatem
hab̾e: pot̾ ne in alic̃ autentici lib̾ reꝑiri
serie: creatorem in mundi creatione.
sapĩa &e uotũtate usum fuisseͦ Pe¬
trus. Etiã. De sapĩa enuim salomon ĩ ꝓ¬
ũbiis ait. Dñs fundauit sap̃ia t̾ram:
stabilirit celos prudentia. De uolũ¬
uoluit fecit. Moyses. Q quid ẽ quod
tu sccłam tͥnitatis ur̃e ꝑsõam noĩe isto
qđ ẽ sap̃ia mncuparis: cum u̾bũ ap¬
pelietur ab alus: Petrus. In hoc sa¬
ne contͣrietas est nulla. Uerbũ namq
łi ꝑfecta eiꝰ ẽ sap̃ia: qđ & psaimista os¬
tendit cum diciti Uerbo dm̃i celi firma¬
tͥnitatis satis phylosophyce tractasti: s
uertẽ una saitem scͥpturaꝵ auctoritate

Expanded text:
sanctus. Ideo autem de hujusmodi re tecum egimus ita crasse, ut tu, qui subtiliora non percipis, isto saltem modo quidquam inde posses percipere. Quod si, cum aliquo inde loqueremur Christiano, multo inde subtilius cum eo disputare possemus. MOYSES. Cum igitur ratione ostenderis Deum sapientiam et voluntatem habere, potestne in alicujus authentici libri reperiri serie, Creatorem ipsum in mundi creatione, sapientia et voluntate usum fuisse. PETRUS. Etiam. De sapientia enim Salomon in Proverbiis ait: Dominus fundavit sapientia terram, stabilivit coelos prudentia . De volunvoluit fecit . MOYSES. Et quid est quod tu secundam Trinitatis vestrae personam nomine isto, quod est sapientia nuncuparis, cum verbum appelletur ab aliis. PETRUS. In hoc sane contrarietas est nulla. Verbum namque Dei perfecta ejus est sapientia: quod et Psalmista ostendit cum dicit: Verbo Domini coeli firmaTrinitatis satis philosophice tractasti, sed vellem una saltem Scripturarum auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
spũ scõ concipiens sine uiri cominixtio¬
ne peperit. Moyses.
am de maria uolo edisseras qualitey
eam sine uirili copula peperisse cre¬
das. & ego si potero contraibo. P
Credimꝰ sane sp̃u sco in eã sr̃uenien¬
te. & uͥtute altissimi ip̃am obumbrã¬
te: de ipsius menbris ut dõ placuit ĩ
unũ uires conuenisse. & ita iam sine
uiri copula ocepisse. Moyses.Illi¬
ra qͥdem res. ⁊ ad intelligendũ difficił.
quẽadmodũ de matre filus sine pr̃e
carnali gigni potuerit. Uidemꝰ enĩ in
ista hõiũ consueta gn̾atione. qr nͥ dua¬
b nat᷑is conuenientib uiri scił ac femi¬
ne. homo gr̾ari ñ possit.P Cur is¬
ta gn̾at̾o mra tͥ uidet᷑. ⁊ meffabilis: c̃
iam osimilem audieris. qͣm credimus ⁊
nos & uos. etiam uidełc sñ matre de
pr̃ẽ: hoc est de carne adam ꝓcreari:
Potuit sane gñatio illa sic̃ & ista

Expanded text:
sancto concipiens sine viri commixtione peperit. MOYSES. Jam de Maria volo edisseras, qualiter eam sine viri copula peperisse credas, et ego si potero contraibo. PETRUS. Credimus sane Spiritu sancto in eam superveniente, virtute Altissimi ipsam obumbrante, de ipsius membris, ut Deo placuit, vires in unum convenisse, et ita eam sine viri copula concepisse. MOYSES. Mira quidem res et ad intelligendum difficilis, quemadmodum de matre filius sine patre carnali gigni potuerit. Videmus enim in ista hominum consueta generatione, quia nisi duabus naturis convenientibus, viri quidem ac feminae, homo generari non possit. PETRUS. Cur ista generatio mira tibi videtur, et ineffabilis, cum jam consimilem audieris, quam credimus et nos et vos, Evam videlicet sine matre de patre, hoc est de carne Adam procreari? MOYSES. Potuit sane generatio illa sicut et ista
Abbreviated transcription (Latin):
ideo sane sapiens ẽ reputandꝰ qđ mel co¬
medat. & butyrum. Licet enim sint
dulcia c̃ salub̾a ñ sint.nec sũt bona.
ꝓbare malũ & elige̾ bonum. idest ut ꝑ
mellis comestionẽ ⁊ butyri. bom habeat
cognitionem & mali. idest sapiens sit.
si ita unꝙͣ intelligis. sapiens mͥ ñ uidis
Ubi enĩin rerum inuenit᷑ nat᷑is. qđ sa¬
prãm oferat. butẏri comestio. siue mel¬
tat gͥ ut illud allegorice intelligamus.
Moyses. Q qͣm ibi potes ĩtellig̾e̾ alle¬
goriam: Petrus. Potest quippe ꝑħ
duo uba lex utraq intelligi. eugłm ce lex
moysi. Multis siquidem in locis inuent¬

Expanded text:
ideo sane sapiens est reputandus, quod mel coideo sane sapiens est reputandus, quod mel comedet et butyrum. Licet enim sint et dulcia, cum salubria non sint, nec sunt bona, probare malum et eligere bonum, id est, ut per mellis comestionem et butyri, boni habeat cognitionem et mali, id est, sapiens sit, si ita inquam intelligis, sapiens mihi non videris, ubi enim in rerum innuitur naturis, quod sapientiam conferat butyri comestio sive meltat igitur ut illud allegorice intelligamus. MOYSES. Et quam ibi potes intelligere allegoriam? PETRUS. Potest quippe per haec duo verba lex utraque intelligi, evangelium et lex Moysi. Multis siquidem in locis inveni
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enĩ ait. uocabit. Acsi diceret. ip̃a tm̃
uocabit: & ñ pater. Houimꝰ etiam qd
neq aliqͥs achat filius. neq quisqͣm aliꝰ
homo tꝑis illius. hoc noĩe qd̾ est emma¬
nuel sit uocat᷑. ¶ Miror sane suꝑ
te uiro lingue nr̃e tam ꝑito. qđ ita u̾ba
ꝯfundis: ce scͥpt᷑as ꝑuertis. Neꝙ enĩ ut ĩp̃e
nosti. posuit ꝓpħa nom̃ in hebraico qd nͥ¬
ginem reddat in latmo. Qđ si facẽ uel¬
let: utiq betula posuisset. Posuit autem
hal ma: qd̾ puella tm̃ significat. P
Inuste ꝓfecto o moyses contradicis. nec
lingue usũ hebraice uł nat᷑am agnos¬
cẽ. iuderis. Mulier namq siue iiuenᷤ
sit aut corrupta potest nuncupari na¬
hra. halma uõ uocat᷑ nulla: nͥ sit iuirre¬
nis. & intacta. Qđ aũ addidit ꝓpħa de
puero dicens. butyrũ & mel comedet. ite
sciat repbare malum. & eligere bonum.
dic queso o moyses. quid ꝑ mel illud ĩ¬
telligi uoluit & butyrũ :: uoluit ibi
aliqͣm innuere allegoriam: uł melsi

Expanded text:
ipsa tamen vocabit. et non pater. Novimus etiam quod neque aliquid Achaz filius neque quisquam alius homo temporis illius, hoc nomine quod est Emmanuel sit vocatus. MOYSES. Miror sane super te, viro linguae nostrae tam perito, quod ita verba confundis, et Scripturas pervertis. Neque enim, ut ipse nosti, posuit propheta nomen in Hebraico, quod virginem reddat in Latino. Quod si facere vellet, utique bethula posuisset. Posuit autem halma, quod puellam tantum significat. PETRUS. Injuste profecto, o Moyses, contradicis, nec linguae usum Hebraicae, vel naturam agnoscere videris. Mulier namque sive juvenis si autem corrupta, potest nuncupari nahra. Halma vero vocatur nulla, nisi sit et juvenis et intacta. Quod autem addidit propheta de puero dicens: Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum et eligere bonum, dic, quaeso, o Moyses, quid per mel illud intelligi voluit et butyrum? voluit ibi aliquam innuere allegoriam, vel mel s
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis accipimꝰ. que suꝑueniente sp̃u
scõ &e concept᷑a & saluatorem fuãt parit᷑a.
S ce ꝑ hoc qđ est. ego dñs creaui eum. in¬
nuitur qd̾ absq pr̃is carnalis auxilio. dñs
eum ꝓgenuit. Uñ & contͣ illos qui hoc ñ
credunt intulit in sequenti. Ue qͥ contͣdi¬
cit factori suo. testa de samus cerre. Q alibi.
Nũqͥd dicit lutũ sigulo suo qͥd facis. & opꝰ
tuum absq manib est: Qł iterũ. Ue qͥ dic̃
pri: qͥd generas. &e mulieri qͥd parturis:
Siᷤ enĩ inuehit᷑ in illos quide hoc dubitant
&e querunt qͦmͦ ds eũ genuĩt. ce beatam cau¬
sant᷑ mariam qd̃ absq uiri cõmixtione
pepererit. Iterũ contra incredulos loq̃ns
ꝓpha ait. Numqͥd ego alios parere facio.
ip̃e ñ pariã dic̃ dñs. Si ego qui gu̾atõem
alus tr ibuo: sterił ero Ait dñs d̾s tuus.
Sic namq etiã ostendit᷑ qđ eũ sine car¬
uali pr̃e ds geniũt. Hec sane intelligen¬
tib credo sufficere. qd de mr̃e sñ carnali

Expanded text:
erveniente Spiritu sancto, et conceptura et Salvatorem fuerat paritura. Sed et per hoc quod est: Ego Dominus creavi eum, innuitur, quod absque patris carnalis auxilio, Dominus eum progenuit . Unde et contra illos qui hoc non credunt intulit in sequenti: Vae qui contradicit fictori suo, testa de Samiis terrae, et nunquid dicet lutum figulo suo: Quid facis, et opus tuum absque manibus est? et: Vae qui dicit patri: Quid generas; et matri: Quid parturis? Sic enim invehitur in illos, qui de hoc dubitant, et quaerunt quomodo Deus eum genuerit, et beatam causantur Mariam, quod absque viri commistione peperit. Iterum contra incredulos loquens propheta, ait: Nunquid ego, qui alios parere facio, ipse non pariam, dicit Dominus? Si ego, qui generationem aliis tribuo, sterilis ero, ait Dominus Deus tuus? Sic namque ostenditur quod Deus eum sine carnali patre genuerit. Haec sane intelligentibus credo sufficere, quod de matre sine carnali
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Moyses. e quomͦ hoc stare pote
ab achat usq ad mariam multa ut ip̃e no¬
sti annoꝵ centena tͣnsierint: Petrus.
ses. ꝓfecto aũ ꝑꝑ uxorem achat ex filiũ eiꝰ
erechiam qui de ea natus ẽ. P falsũ ẽ
a do nec reuerentiam nec honorẽ exhibe¬
tis: quin de eo m̃tiri & male sentire presu
iam erat rex ip̃e. s & filius eiꝰ erechias no¬
uẽ iã annos tͣnsierat. Die enĩ pͥma reg¬
ni achat erat ip̃e iuiginti annoꝵ. &e reg¬
nauit annis sexdecim. E rechias aũ filiꝰ

Expanded text:
ta. MOYSES. Et quomodo hoc stare poterab Achaz usque ad Mariam multa, ut ipse nosti, annorum centena transierint? PETRUS. SES. Profecto propter uxorem Achaz, et filium ejus Ezechiam qui de ea natus est. PETRUS. Falsum est a Deo nec reverentiam nec honorem exhibetis, quin de eo mentiri et male sentire praesumcta sunt, jam erat rex ipse, sed et filius ejus Ezechias novem jam annos transierat. Die etenim prima regni Achaz erat ipse viginti annorum, et regnavit annis sexdecim. Ezechias autem filius
Abbreviated transcription (Latin):
ice lingue regulas possit dici. Moyses.
cruce. eloy applłasse. Petrus. hoc mͥ¬
quidem in nullo ẽẽ nõui contͣrium.
modo in nomine qd est adon: idest dñs.
Nam cum dicimꝰ adon: singłaritatem
demonstrat. Cũ enim adonay. qͣi cdicã
dnĩ mei. płalitatẽ signando dñoꝵ. &
ce płes singnando dicentes. Cum uͦ di¬
co adoy quasi dicam dñs m̃s. &e dñm u¬
num. & dicentem notando unũ. Hoc
sic appłłari inuenit᷑. Cum itaq in scͥp¬
t᷑is sacris reꝑiat᷑ ds̃ applłari eloa & a

Expanded text:
cae linguae regulas, dici possit. MOYSES. cruce Elohi appellasse . PETRUS. Hoc quidem mihi nullum esse novi contrariom. modo in nomine quod est Adon, id est Dominus. Nam cum dicimus Adon, singularitatem demonstrat, cum Adonai, quasi dicam Domini mei, pluralitagnando dicentes: cum vero dico Adoni, quasi dicam Dominus meus, et Dominum unum, et dicentem notando unum. Hoc sic appellari invenitur. Cum itaque in Scripturis sacris
Abbreviated transcription (Latin):
enim suꝑus dm ñ posse sapĩa ce uolũta¬
te carerer postqͣm habuĩt. Qui uͭ easdem¬
principium habere concessi. neqͣqͣm
contͣdixi eũ posse habere. qđ ñ habuerit.
Petrus. Sane si exordium habue
se creat. Petrus. Ergo si ds eas crea¬

Expanded text:
enim superius. Deum non posse sapientia et voluntaenim superius. Deum non posse sapientia et voluntate carere, postquam habuerit. Quia vero easdemprincipium habere concessi, nequaquam contradixi eum posse habere, quod non habuerit. PETRUS. Sane, si exordium habuerseipsam creat. PETRUS. Ergo, si Deus eas crea
Abbreviated transcription (Latin):
tas eternales in do sint. &e ab eo inseꝑabiles:
nec ꝑ cempus ipĩs anterior ẽ ut credis. P
uerificabo. Cũ enĩ constet qr ds sap̃iam
habeat & uoluntatẽ: scire debemꝰ sihec sa¬
p̃ia & uoluntas in eo sint existentes. & ñ
separent᷑ ab eo. aut extͣ eũ. aut aliq̃n cũ
lutate. postqͣm haberet uoluntatẽ. qđ
fieri ñ pot̾. ut postqͣm in eo sint. separẽ¬
t᷑ ab eo. nͥ ꝑ accidens. ⁊ accidens ñ inuenit᷑
ineo. Petrus. Bñdicat teds. qr bñ ĩ¬
tellexisti u̾itatem. & concessisti. ⁊ bonã
fidẽ te hab̾e monstrasti. S adhuc debes
inqͥrere. utrũ ħ sapĩa & uoluntas sint
eterne uł initium habuĩnt. Moyses.
Ponat᷑ mͦ quia initium habiĩnt. P¬
Petrus. Tunc uerba tua sunt repugnã¬
tia. Dixtti enim quia ds ñ potest ee ñ sa¬
piens. postqͣm ẽet sapiens: nec sñ uolũta¬
te postqͣm habuisset uoluntatẽ. Dem̃ qr
hoc assertiomi mee minue ẽ ccͣrium. dixt

Expanded text:
tas, aeternaliter in Deo sunt, et ab eo sint inseparabiles, nec per tempus ipsis anterior est ut credis. PETRUS. Verificabo. Cum enim constet, quia Deus sapientiam habeat et voluntatem scire debemus, si haec sapientia et voluntas in eo existentes, et non separentur ab eo, aut extra eum, an aliquando cum luntate, postquam habuisset voluntatem, quia fieri non potest, ut postquam in eo sint separentur ab eo, nisi per accidens, et accidens non invenitur in eo. PETRUS. Benedicat te Deus, quia bene intellexisti veritatem et concessisti, et bonam fidem te habere monstrasti. Sed adhuc debes inquirere, utrum haec sapientia et voluntas sint aeternae, vel initium habuerint. MOYSES. Ponatur modo quia initium habuerint. PETRUS. Tunc verba tua sibi sunt repugnantia. Dixisti enim, quia Deus non potest esse non sapiens, postquam esset sapiens, nec sine voluntate, postquam habuisset voluntatem. Deinde, quia Hoc assertioni meae minime est contrarium. Dixi
Abbreviated transcription (Latin):
indigemꝰ s utrum sapĩa ce uolun¬
tas ip̃i insint sube: restat explanã¬
dum. ¶ Hoo iut̾rogo ego. Pe¬
trus. Cum gͥ constet uere sub̃am ẽẽ.
ce ip̃am creatricem om̃ium rerũ. &
pꝰ m aiõ ẏmaginando format. Et yma¬
ginatio ħ est sapientia. Cum añ sic sapit. aut
facit. aut ñ facit. Non autem facit. siñ ue¬
lit. Si uͦ facit: ce uulti Q hec ẽuoluntas. G
apparet in nr̃o sermone opꝰ p̃iri sapĩa ce
uoluntate. Mundi gͦ creator. creare aliqͥa
neqͥuit: añꝙͣ in eo saꝑe eẽt ce uelle. M¬

Expanded text:
indigemus. Sed utrum sapientia et volunindigemus. Sed utrum sapientia et voluntas ipsi insint substantiae, restat explanandum. MOYSES. Hoc interrogo ego. PETRUS. Cum igitur constet vere substantiam esse, et ipsam creatricem omnium rerum, etprius in animo imaginando formatur, et haeaginatio est sapientia. Cum autem sic sapit, aut facit, aut non facit. Non autem facit, si non velit. Si vero facit, et vult, et haec est voluntas. Ergo apparet in nostro sermone, opus praeiri sapientia et voluntate. Mundi ergo Creator, creare aliquid nequivit, antequam in eo sapere esset et velle. M
Abbreviated transcription (Latin):
atis hucusq contra sec¬
tam nrãm & sectã sar¬
racenoꝵ disputatum
est. Utͣmq enĩ cumex
rat̾one cũ ex auctorita¬
te confutasti. Nũc acũ
quał sit tua fules expone: ce modum
te credulitatis sub capitłis distin¬
gue P etrus. In mei pͥncipio lib
mee iam modum credulitatis sub ti¬
tuł tͥ p̃dixi. Nunc aũ quere sub qͦlibet
titulo ieodem disputando: & liceat
tͥsi potueris que a me dicta fum̃t de¬
struere. Moyses. Hoc desidero
si potero. Nunc itaq incipiam quer̾e
de pͥma tue credulitatis parte. s. qͦ¬
mͦ s est unus & tres ꝑsone. ita ut nł¬
la harum anterior nat᷑ałs alia tem¬
pore sit. nec alia substanciałr sepa¬
aliis tue partib credulitatis disputa¬
bimus. donec om̃s cõpleamꝰ. Gepla¬
na gͦ quid sĩt hee tres ꝑsone. &e hoc
applło. quia in ip̃a &e de ip̃a sũt sapĩa
&e uoluntas: ⁊ tp̃a de nullo: quamius
libri de sub̃a qͥđd satis firmit̾q oꝑ
sic tractauimꝰ nec ultra de ea querẽ

Expanded text:
atis hucusque contra sectam nostram et sectam Sarracenorum disputatum est. Utramque enim, tum ex ratione, tum ex auctoritate confutasti. Nunc autem qualis sit tua fides expone, et modum tuae credulitatis sub capitulis distingue. PETRUS. In mei principio libri, meae jam modum credulitatis sub titulis tibi praedixi. Nunc autem quaere sub quolibet titulo in eodem disputando, et liceat tibi si potueris quae a me dicta fuerint destruere. MOYSES. Hoc desidero, si potero. Nunc itaque incipiam quaerere de prima tuae credulitatis parte, ss est unus, et tres personae, ita ut nulla harum anterior naturaliter alia tempore sit, nec alia substantialiter sepaaliis tuae partibus credulitatis disputabimus, donec omnes compleamus. Explana ergo quid sint hae tres personae, et hoc appello, quia in ipsa et de ipsa sunt sapientia et voluntas, et ipsa de nullo, quamvis libri de substantia quidem satis firmiterque, quia sit tractavimus, nec ultra de ea quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
uͦi se ita ds applłauit. nłłis coactꝰ reguł siui
xta placitũ suũ fec̃. & placitũ suũ qdem nł¬
lis debet regłis subiacere. P ue
rũ qͥppe est noĩa illa nullis deb̾e reguł
supponi: s hec si ꝓpͥa sint ñ appłłatã.
Sunt aũ hec appłłatua &e ido regłis
recte oebent supponi: sicut sitꝑiꝰ expla

Expanded text:
us se ita appellavit, nullis coactus regulis, sed juxta placitum suum fecit, et placitum quidem suum nullis debet regulis subjacere. PETRUS. Verum quippe est nomina illa nullis debere regulis supponi, sed hoc, si propria sint, non appellativa. Sunt autem haec appellativa, et ideo regulis recte debent
Abbreviated transcription (Latin):
lius. Dehis legitur in ẏsaia propb̃d
Erit in nouissimis dieb preparat᷑
mons domus demim in uertieem
montium et eleuãbitur super men¬
tes et fluent ad eum onmnes gerites.
Querendum est sollicitiᷤ. quis sit hie
mons. et in quorum montium uer¬
tice preparatus. Mens iste xꝑistus
est. mons dei mons pinguis. Patriar¬
che et propħe mentes stͥ preꝑatorii
huuis montis. S et colles super eos¬
dem morites monti huie sunt uollat̾aleᷤᷤ
super quos mons iste iamicemꝑa¬
biliter cernitur eleuatus. Hos
n̾tto dixerim mariam et iosepb. queᷤ
quab esti to ei comunetiores. tãto susle ꝯ¬
stat  emmnentõres. libet intutti qͣnilã
qͣituntatẽ nouã. recentemꝰ fimdatam in
una domo. Mariaco et ieseph et in¬
fantem positum in presepio. Ioumqͥd
num hrudentur iam tibi dice. Men¬
tes excelsi ceruis preparamur filii
ddei sumus. sed ramdum apparet qd
erimus. Apparent fundamentã.
nondum turres et menia. S quia

Expanded text:
lius. De his legitur in Isaia propheta: lius. De his legitur in Isaia propheta: Erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium, et elevabitur super colles, et fluent ad eum omnes gentes . Quaerendum est sollicitius quis sit hic mons, et in quorum montium vertice praeparatus. Mons iste Christus est, mons Dei, mons pinguis. Patriarchae et prophetae montes sunt praeparatorii hujus montis. Sed et colles super eosdem montes monti huic sunt collaterales, supra quos mons iste jam incomparabiliter cernitur elevatus. Hos merito dixerim Mariam et Joseph, quos quanto ei conjunctiores, tanto fuisse constat eminentiores. Libet intueri quamdam quasi civitatem novam recentemque fundatam in una domo, Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Nunquid non hi videntur jam tibi dicere: Montes excelsi cervis praeparamur: filii Dei sumus, sed nondum apparet quid erimus? Apparent fundamenta, nondum turres et moenia. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
undamenta
eius in mon¬
dierunt. Quidam autem concupier̃t
uidere sicut dicit domimus de abra¬
ham. uderunt. et gauisisunt. Ex his
dausd fuisse credendus est qui deip̃o
protestatur in psalmo dicens. Sicrit au¬
diuimnus sic uidimus incruitate drã¬
funclarut eam inȩternum. Uẽruobesea
que uiderat in ead̾ clm̃tate presertib
et futuris fideliter comirainicare: eã
ab ipso fundamento in cipit descri¬
bere dicens. Fundamenta eius in
montib sanctis. Euis dicit quem ui¬
debat in sprcitumterurs. ad differen¬
tiam illius: que palam iudetur ex¬
terius. Due enim sunt ciuitates una
dei. Altera diaboli. Nna spicitalis. Al¬
tera cesrnalis. Ntruisq fundamenta¬
ic in montib. Carnalis ciuitatis fun¬
damenta in mentib gelboe ubi nec
ros nec pluiua inmontib aquilenis.
Sp̃alis in sanctis. in calidis montib.
ubiros hermon. ubi mandauit do¬
minus benedicionem et uitam. In¬
his sita est ciuitas que uergit ad au¬
srum. quo flante fluunt aremata il¬

Expanded text:
undamenta ejus in mondierunt . Quidam autem concupierunt videre, sicut dicit Dominus de Abraham: Viderunt et gavisi sunt. Ex his David fuisse credendus est, qui de seipso protestatur in Psalmo dicens: Sicut audivimus, sic vidimus in civitate Dfundavit eam in aeternum . Unde volens ea quae viderat in eadem civitate praesentibus et futuris fideliter communicare, eam ab ipso fundamento incipit describere dicens: Fundamenta ejus in montibus sanctis. Ejus, dicit, quam videbat in spiritu interius, ad differentiam illius quae palam videtur exterius. Duae enim sunt civitates, una Dei, altera diaboli: una spiritualis, altera carnalis. Utriusque fundamenta in montibus. Carnalis civitatis fundamenta in montibus Gelboe, ubi nec ros nec pluvia in montibus aquilonis; spiritalis in sanctis, in calidis montibus, ubi ros Hermon, ubi mandavit Dominus benedictionem et vitam. Insita est civitas quae vergit ad austrum, quo flante fluunt aromata il
Abbreviated transcription (Latin):
nes ceperint amar icari et ama¬
remn dulcedinem conuertentur.
ut iam cum magna iocunditaie
libeat decantare. Populus genti¬
um qui ambulabat in tenebris
uidit lucem magnam habitanti¬
b in regione umbre mortis lux
orta est eis. Proculdubio hec lux.
hec dulcedo. dexpisti humanita

Expanded text:
nes coeperint amaricari, et amanes coeperint amaricari, et amarae in dulcedinem convertentur, ut jam cum magna jucunditate libeat decantare: Populus gentium qui ambulabat in tenebris vidit lucem magnam; habi antibus in regione umbrae mortis lux orta est eis . Procul dubio haec lux, haec dulcedo de Christi humanita
Abbreviated transcription (Latin):
biliter ramis esse maiorem. aqua
rami et habent quod sunt. et pre¬
cisi abeanec quidem sunt. Radix
uero absq ramis in integritatẽ
sua ꝑmanet. nec portatur a ramiᷤ.
sed portat. nec confertur ei aliquid
ab eis. sed abea est quiequid iilł
profertur. Ecce ne erremus inso¬
litudine iminaquoso. et uiam ca¬
ritatis habitaculi non inuenien¬
tes. esurimnus et sitiamus. et sic deum
protectorem et domum refugii non
habentes anima nostra in nobis
deficiat excellentiorem caritatis
uiam quam teneamus nobis apl̃s
demonstrauit. Et forsitan secus
hanc uiam mendicat cecus ille:
quem dominiis in eluangelio
illuminat. Quid est enim cecum
iħm uidere. sequi et magnificare.
nisi mam prius in cogritam iu¬
uenire: O bone ihesu quanta
lux quantum gandium. quanta
securitas oritur. nouiter conrier¬
sis eum eis primo incipis appa¬
rere. cum eis lecicia salutaris infũ¬
ditur. eum dulcescere eiꝰ cepit no¬
men ihesu. et ad huius nominis
dulcedinem male duloes affectio¬

Expanded text:
biliter ramis esse majorem, a qua rami et habent quod sunt, et praecisi ab ea nec quidem sunt. Radix vero absque ramis in integritate sua permanet; nec portatur a ramis, sed portat; nec confertur ei aliquid ab eis, sed ab ea est, quidquid in illis profertur. Ecce ne erremus in solitudine in inaquoso, et viam civitatis habitaculi non invenientes , esuriamus et sitiamus, et sic Deum protectorem et domum refugii non habentes , anima nostra in nobis deficiat; excellentiorem charitatis viam, quam teneamus, nobis Apostolus demonstravit. Et forsitan secus hanc viam mendicat caecus ille, quem Dominus in Evangelio illuminat . Quid est enim caecum Jesum videre, sequi et magnificare, nisi viam prius incognitam invenire? O bone Jesu, quanta lux, quantum gaudium, quanta securitas oritur noviter conversis, cum eis primo incipis apparere, cum eis laetitia salutaris infunditur, cum dulcescere eis coeperit nomen Jesus: et ad hujus nominis dulcedinem male dulces affectio
Abbreviated transcription (Latin):
do suo amico amieus comu¬
ncando ꝑticur. Maxims. cũ
omnia suailli cominitut. et
omnib eum preficit. et pre¬
ponit. Sic pharao ioseph legi¬
tur henorasse. sic nabuchodo¬
nosor damelem sicrex asinerꝰ
aman honorare uolens. solĩ
eiis posuit super omnes prin¬
cipes quas habebat ita ut cun¬
eti serui regis eum flectentes
tanta abusu gloria. diu in ea
starenon potuit: illum peR¬
maximum uel miminum ho¬
norem dicere possumus qui nõ
momentaneus aut transitornus
inuenitur. eum eum quem õib
suis prefecit: etiam adoptatinꝰ
filrum. et suum constituit cohe-¬
redem. Sie xpistus suos uolens
honorare amitoᷤ ẽ factus ipsepri¬
mogenitus in multis fratribus
coheredes habere uoluerit : ce¬
teris tamen fratrib et amicis
beatos apostolos preferre uolu¬
it. quib et sp̃aliter dixit. uos
estis qui permansistis mecum
intemptationib meis. et ego

Expanded text:
do suo amico amicus commudo suo amico amicus communicando partitur; maximus, cum omnia sua illi committit, et omnibus eum praeficit et praeponit. Sic Pharao Joseph legitur honorasse , sic Nabuchodonosor Danielem , sic rex Assuerus Aman honorare volens, solium ejus posuit super omnes principes quos habebat, ita ut cuncti servi regis eum flectentes tanta abusus gloria diu in ea stare non potuit, illum permaximum vel nimium honorem dicere possumus, qui non momentaneus aut transitorius invenitur, cum eum quem suis omnibus praefecit, etiam adoptat in filium, et suum constituit haeredem. Sic Christus suos volens honorare amicos, cum factus ipse primogenitus in multis fratribus cohaeredes habere voluerit, caeteris tamen fratribus et amicis beatos apostolos praeferre voluit, quibus et specialiter dixit: « Vos estis qui permansistis mecum in tentationib
Abbreviated transcription (Latin):
omnia qui posiidet et de suis ab
eo nullus possit aliquid uiolent̾
auferre. Potentior audem: contra
quem nusbas se uelsua: possit defen¬
deteuel tueri. Potentissimus uero:
ci nec resistere potest ereatura
aliqua. nec nocere. S nimis ille
ssotatꝰ est us principatus. quinec
sine elauditur: nec in festatione
aliqua molestatur. Sic confortan¬
dum principatum apostoloꝵ.
sicq confortandas seras portaꝵ
nostrarum propheta preuidens
mirandogloriabat᷑ et gloriando
mirabatur. Et netantis princi¬
patus honore debito carere ui¬
deretur. premisit dicens. Nummis
honorati sunt amici tiri deus.
Magnus quippe homo amico
exhibetur. cum ad amci secreta
consilia: et ad quelibet eius
archana admitutur. sicut ait
dominus apostolis suis. uos
autem dixi amcos. quia que¬
cumq audiui apatre meo no¬
la feci uobis. et propheta grãs
agens domino: dicebat. Incer¬
ta ⁊ occulta sapientie tue mainfestasi
mͥ. Maior autem est honor: quan¬

Expanded text:
omnia quae possidet, et de suis ab omnia quae possidet, et de suis ab eo nullus possit aliquid violenter auferre; potentior vero, contra quem nullus vel se vel sua possit defendere vel tueri; potentissimus vero, cui nec resistere potest creatura aliqua, nec nocere. Sed nimis ille confortatus est principatus, qui nec fine clauditur, nec infestatione aliqua molestatur. Sic confortandum principatum apostolorum sicque confortandas seras portarum nostrarum Propheta praevidens, mirando gloriabatur et gloriando mirabatur. Et, ne tantus principatus honore debito carere videretur, praemisit dicens: Nimis honorati sunt amici tui, Deus . Magnus quippe honor amico exhibetur, cum ad amici secreta consilia, et ad quaelibet ejus arcana admittitur, sicut ait Dominus apostolis suis: Vos autem dixi amicos, quia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis . Et Propheta gratias agens Domino dicebat: Incerta et occulta sapientiae tuae, manifestasti mihi . Major autem est honor, quan
Abbreviated transcription (Latin):
tamen beatis congruit apłis.
qui pre ceteris sunt a domino
honorati. et potentiori princi¬
patu donati sicut alibi idem
propheta ait. Pro patribus
tius natisunt tibi filii consti¬
tues eos principes su per om¬
nem terram. Nun quid
non numis confortatu⁊ uidetur
principatus eorum. qui super
omnem terram sunt principes
constituti: Quis uinquam ter¬
renorum principium totam
terram obtinunt licet monar¬
chiam dicantur aliqui cenuis¬
se. immo quis uel mediam eiꝰ
partem aut per se: aut persu¬
os potuit peragrare: Beatiuͦ
apostolita sunt super omnem
non solum nigum dominatio¬
nis eorum nullus refugiat: qͥn
potius nullus sit aut princeps
aut subditus. qui non libent̾
ac gratanter ipsorum domirqo
deuotus colla submittat. qui
non eoxum patrocimo gaude¬
at. quinoneorum suffragiare¬
uepenter exqurat.slmis ergo
potensae fortis factus est pͥncipã
eorum. Satis ille potens principatꝰ¬
erꝑatus qui ita foraiter eustodit
atrium suum ⁊ ut in paee sint

Expanded text:
tamen beatis congruit apostolis, qui prae caeteris sunt a Domino honorati, et potentiori principatu donati, sicut alibi idem Propheta ait: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii; constitues eos principes super omnem terram . Nunquid non nimis confortatus videtur principatus eorum, qui super omnem terram sunt principes constituti? Quis unquam terrenorum principum totam terram obtinuit, licet monarchiam dicantur aliqui tenuisse? Imo quis vel mediam ejus partem aut per se, aut per suos potuit peragrare? Beati vero apostoli ita sunt super omnem non solum jugum dominationis eorum nullus refugiat, quin potius nullus sit aut princeps aut subditus, qui non libenter ac gratanter ipsorum dominio devotus colla submittat, qui non eorum patrocinio gaudeat, qui non eorum suffragia reverenter exquirat. Nimis ergo potens ac fortis factus est principatus eorum. Satis potens est ille principatus, qui ita fortiter custodit atrium suum, ut in pace sint
Abbreviated transcription (Latin):
sicut eis a domino predictum
erat testes eius effectim iherłm
et inuidea. et usq ad istamum
terre. Hec est illa cathedra in qua
cũmimerarentur. et nominaren¬
tur fortes dauid: primus abso
nomine legi tur sedens sapientil¬
simus princeps inter tres. quasi
tenerrimus ligni uermiculus
qui octingentos interfecit impe¬
tumo. Ibi inter fortes dauuid tti¬
ginta nominant᷑ fortes. deinde
tres foruores. tandem tres fortis¬
sum numerantur. quib ipso.
dauid addito: insumma trigit
ta seprem inuenurntur. In trigin¬
ta fortib bonorum coniu gatoꝵ
exprimitur fortitudo. qui for¬
tes infide fortrum operum misl¬
tiplicatione: fidem in se trinita¬
tis uinere protestantur. fides em̃
sine operib: mortua comproba¬
tur. In trib fortiorib. fides conti¬
nentium designatur. qui non so¬
lum luce bonorum operum. ac

Expanded text:
sicut eis a Domino praedictum sicut eis a Domino praedictum erat, testes ejus effecti in Jerusalem, et in Judaea, et usque ad ultimum terrae. Haec est illa cathedra, in qua cum numerarentur, et nominarentur fortes David, primus absque nomine legitur sedens sapientissimus princeps inter tres, quasi tenerrimus ligni vermiculus, qui octingentos interfecit impetu uno . Ibi inter fortes David triginta nominantur, deinde tres fortiores, tandem tres fortissimi numerantur, quibus ipso David addito, in summa triginta et septem inveniuntur. In triginta fortibus bonorum conjugatorum exprimitur fortitudo, qui fortes in fide fortium operum multiplicatione, fidem in se Trinitatis vivere protestantur. Fides enim sine operibus mortua comprobatur. In tribus fortioribus fides continentium designatur, qui non solum luce bonorum ac
Abbreviated transcription (Latin):
idem quiq respicere uidetur
quod triplex principis apłorum
mecclesia festiuitas celebratur.
Primo decathedra. secundo de
uinculis. tercio detriumpbo. Au¬
dientes siquidem eum de perse¬
cutore demundo. de morte. tam
gloriose triumphasse: m̃nto de tanta
e uirtute confidimus. ut quod no¬
stris non possumus: canti patro¬
nimerios assequamur. Audiẽtes
autem eum duab uinculatum
cathenis. diro carceri mancipa¬
tum. ad similia sustmnenda pro uuis¬
ticia: prouocamur. Quid de apłica
dicam doctrina q̃ ꝑ petricathedrã
designatur nisi quod orbe doto fi¬
de xpisti repleto. quatuor ipsius
partes. quatuor nichilominus pe¬
dib suis cahedraipsa concluserit
Q uatuorsiquidem modis coram re¬
gib. et principib populis. et na¬
tionib. nonien xpisti portando.
uerbo. morib. miraculis. morte
demq eiustestimoniũ sunt con¬
fessi. His quatuor pedib inuiten¬
tes. talib subnixam columpns
suam cathedram firmaueruint:

Expanded text:
idem quoque respicere videtur, idem quoque respicere videtur, quod triplex Principis apostolorum in Ecclesia festivitas celebratur: prima de cathedra, secunda de vinculis, tertia de triumpho. Audientes siquidem eum de persecutore, de mundo, de morte tam gloriose triumphasse, merito de tanta ejus virtute confidimus, ut quod nostris non possumus, tanti patroni meritis assequamur. Audientes autem eum duabus vinculatum catenis, diro carceri mancipatum, ad similia sustinenda pro justitia provocamur. Quid de apostolica dicam doctrina, quae per Petri cathedram designatur, nisi quod toto orbe fide Christi repleto quatuor ipsius partes quatuor nihilominus pedibus suis cathedra ipsa concluserit? Quatuor siquidem modis coram regibus et principibus, populis et nationibus nomen Christi portando, verbo, moribus, miraculis, morte denique, ejus testimonium sunt confessi. Ilis quatuor pedibus innitentes, talibus subnixam columnis, suam cathedram firmaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
edatis et bibatis super mensam
meam in regno meo. et sedeatis
super thronos iudicantes duo¬
decim trib israhel. Breuiter
ista pertranseo. Dans tantum
occasionem sapienti: ut sapien¬
tior fiat. S forte minus suffici¬
enter uidebitur aliquib assi¬
gnatum. qued sub trium por¬
tarum numero duodenariũ¬
apostolorum duximus conelu¬
dendum. Attendant ergoi aliud.
fortenon contempnendsim.
Trib siquidem modis apostoli
in ciuitate domini officium ob¬
tinent. et uicem portarum. Pri¬
mosiquidem nascenti ecclesie por¬
te fuerunt ad fidem. eotidie profi¬
cienti porte sunt ad iusticiam fidei.
tandem coronande ad iusticie pre¬
mium porte futuri. Quod non
immerico in eoforte designatur.
quod apostolice documenta.
doccrine trib tantum seriben¬
di modis distinguntur. Primo
in actib apostolorum actuum
et dictorum suorum hẏstoria te¬
xitur. secundo perepistolas eres¬
centis ecclesie commendantuR
uirtutes et uicia corriguntur.
ne maueant impios. et iistos

Expanded text:
s super mensam meam in regno meo; et sedeatis super thronos, judicantes duodecim tribus Israel . Breviter ista pertranseo, dans tantum occasionem sapienti, ut sapientior fiat. Sed forte minus sufficienter videbitur aliquibus assignatum, quod sub trium portarum numero duodenariuapostolorum diximus concludendum. Attendat ergo et aliud forte non contemnendum. Tribus siquidem modis apostoli in civitate Domini officium obtinent, et vicem portarum. Primo siquidem nascenti Ecclesiae portae fuerunt ad fidem, quotidie proficienti portae sunt ad justitiam fidei, tandem coronandae ad justitiae praemium portae futuri. Quod non immerito in eo forte signatur, quod apostolicae documenta doctrinae tribus tantum scribendi modis distinguuntur: primo in Actibus apostolorum actuum et dictorum suorum historia texitur; secundo per epistolas nascentis Ecclesiae commendantur virtutes, et vitia corriguntur; nae maneant impios, et justos
Abbreviated transcription (Latin):
bis. et illud. quia supra pauca fuisti
fidelis supra multa te constituam
intra in gaudium domini dui. Ignis
quippẽ est. deus eui quisqus per
caritatem ad heserit. ignis et ipse ef¬
ficitur. nec solum illi simllimus sed
in igneam absortus qualitatem. Be¬
ati igitur pacifici quia filii dei uo¬
cabuntur. et amici deflliis efficuint᷑.¬

Expanded text:
bis . Et illud: Quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam: intra in gaudium Domini tui . Ignis quippe est Deus, cui quisquis per charitatem adhaeserit, ignis et ipse efficitur; nec solum illi simillimus, sed in igneam absorptus charitatem. Beati igitur pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur , et amici de filiis efficient
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutum. quod sunter ministros
se inuenit. studeat inter filios compu¬
tari. Nam etiam delapidib potens
est dominus abrahe filios suscitare.
Si cuitem ad filiorum se gradum.
peruenisse per spiritum clamantem
abba pater cognoscit. etiam ad armi¬
corum ascendere prerogatiuam con¬
tendit. ut sic supra firmam petram
fundatus. soliditatem fundamentoꝵ
ciuitatis. potius in seipso. quam in ne¬
stris a picib legat. Non enim amicos
qui magistram habent unetionem
docereintendimus. qui utinam uel
ministris tale aliquid ministrare pos¬
simus. ut uel ministrorum nomine¬
censeri in ciuitate domim digni simꝰ
Ad ipsam igitur cuutatem iam pro¬
pius accedentes.non tam fundamen¬
ta locare. quam ab ipso domino uir¬
tutum locata perscrutari. diligen¬
tius studeamus. Ipse autem semper
alpha ⁊ io. sit nostri sermonis. qui

Expanded text:
virtutum. Quod si inter ministros virtutum. Quod si inter ministros se invenit, studeat inter filios computari: nam etiam de lapidibus potens est Dominus Abrahae filios suscitare . Si autem ad filiorum se gradum pervenisse, per Spiritum clamantem, Abba Pater , cognoscit, etiam ad amicorum ascendere praerogativam contendat, ut sic supra firmam petram fundatus, soliditatem fundamentorum civitatis potius in seipso quam in nostris apicibus legat. Non enim amicos qui magistram habent unctionem docere intendimus, qui utinam vel ministris tale aliquid ministrare possimus, ut vel ministrorum nomine in civitate Domini digni simus. Ad ipsam igitur civitatem jam propius accedentes, non tam fundamenta locare, quam ab ipso Domino virtutum locata perscrutari diligentius studeamus. Ipse autem semper Alpha et Omega sit nostri sermonis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
spiritus sunt. Quam unitatem non
unus tantum facit consensus gemine
uoluntatis seduna perfruitio. et unus
effectus gemine dilectionis. Licet enu
leua fratris subcapite sit sororis. et ean¬
dem eius dextera complexetur. non
tamen ad singularem sponsi gratiam
nisi sponsa assurrgit. nec gaudio gau¬
det ad uocem sponsi. nsiuel sponsauł
amicus sponsi. sed nec amicus semꝑ.
Non enim gaudium gaudii est ei. cũ
uox sponsi ad eum dirigit᷑ propter
sponsam. sed tunc solum gaudio gau¬
det. eum ad eum dirigitur sicut ad ꝓ¬
priam sponsam. Amicus enim est. cũ
sponse procurat profectus. Sponsa
cum soli sponso uacans omnes suos
collig t. et in sponsum tendit affectus.
illud unum desiderans. illud urum
insponso requirens. ut ostendat ei se¬
ipsum. Hoc detestimorais diuinis
dicenda credendi. antequam ad fũ¬
damentorum cractatum accederem.
ut ex talib testimoniis facilequisq
cognoscat. quem uel statura habeait.
uel gradum teneat in ciuitate domini

Expanded text:
spiritus sint. Quam unitatem non spiritus sint. Quam unitatem non unus tantum facit consensus geminae voluntatis, sed una perfruitio et unus effectus geminae dilectionis. Licet enim laeva fratris sub capite sit sororis, et eamdem ejus dextera complexetur, non tamen ad singularem sponsi gratiam nisi sponsa assurgit, nec gaudio gaudet ad vocem sponsi, nisi vel sponsa, vel amicus sponsi; sed nec amicus semper. Non enim gaudium gaudii est ei, cum vox sponsi ad eum dirigitur propter sponsam; sed tunc solum gaudio gaudet; cum ad eum dirigitur, sicut ad propriam sponsam. Amicus enim est, cum sponsae procurat profectus; sponsa, cum soli sponso vacans, omnes suos colligit et in sponsum tendit affectus, illud unum desiderans, illud unum in sponso requirens, ut ostendat ei seipsum. Haec de testimoniis divinis dicenda credidi, antequam ad fundamentorum tractatum accederem, ut ex talibus testimoniis facile quisque cognoscat, quem vel statum habeat, vel gradum teneat in civitate Domini
Abbreviated transcription (Latin):
si est. propter quam gaudio gaudet
amicus. qui et si ad uoceminagist᷑ ad
uocem domini. ad uocemfris. ad uocẽ
patris gaudeat. gaudio tamen gaudet.
enim monet. ut dominus comminat᷑.
et terret. ut magister docet. ut frater
congaudet. sicut sponsus coberet. ut fr̃a¬
ter complexatur. ut sponsus couritur.
iutroq suauitas. in utroq dilectio.
S inter fratrem et sororem germanior.
uiter sponsũra et sponsam ardentior.
Ibi copula nature. Hic gratie. ⁊ nature
quidem conformior. S suauior et poten¬
tior est gratie. itaut relictis homo pa¬
dre et matre ad hereat sponse sue. Int̾
fratrem et sororem complexus est una¬
minitatis. unum uelle et unum nolle
faciens inter duos. Inter sponsum et
sponsam coherentia mutue perfruita¬
tionis. per quam sponsa liquefacta to.¬
ta transit insponsum. et in eandem ima¬
ginem tranfformatur. ut sicut in carna¬
li copula. iamnon sunt duo. sed una ca¬
ro. ita insprritali iam non duo. sediiꝰ

Expanded text:
si est, propter quam gaudio gaudet si est, propter quam gaudio gaudet amicus, qui etsi ad vocem magistri, ad vocem domini, ad vocem fratris, ad vocem patris gaudeat, gaudio tamen gaudet enim monet, ut dominus comminatur et terret, ut magister docet, ut frater congaudet, sicut sponsus cohaeret. Ut frater complexatur, ut sponsus counitur, in utroque suavitas, in utroque dilectio, sed inter fratrem et sororem germanior, inter sponsum et sponsam ardentior. Ibi copula naturae, hic gratiae. Et naturae quidem conformior, sed suavior et potentior est gratiae, ita ut relictis homo patre et matre adhaereat sponsae suae. Inter fratrem et sororem complexus est unanimitatis, unum velle et unum nolle faciens inter duos, inter sponsum et sponsam cohaerentia mutuae permistionis, per quam sponsa liquefacta tota transit in sponsum, et in eamdem imaginem transformatur, ut sicut in carnali copula jam non sunt duo, sed una caro, ita in spirituali jam non duo, sed unus
Abbreviated transcription (Latin):
huie testimonia dei credibilia fac¬
ta sunt nunis. adeo ut alteriuis cestimo¬
mo iam dese non credat. sednec suo
quidem: Dicens cum apostolo. Nic hil
michi conserus sum. sed nonin hoc
iustificatus sum. qui autem iudicat
me dominus est. S nec ipsius domimi
testimoniis omnib se credit. sciens
dominum aliquos aliquando com¬
mendare propter alios. non propter
se ipsos. Undeet quibdam quibus
datus est sermo sapientie ad u̾tstita¬
tem dicturis infine. Nonne innomine
tuo prophetauius et innomine tuo
uirtutes multas fecimus: Responsur̃
se dicit. Amendico uobis nescio uos. Si¬
ue igiare detur amico sermo saprentie
siue sermosuentie. sine ꝓpħia. siue gen̾a linguaꝵ.
siue reuelentur mẏsteria omnia. si detͥ
etiam fides que montes tranfferat. Quo¬
modocumq amicus amco arridere
uideatur. non se omnib talib testimo¬
miiscredit. nisi cestimonium sentiat cari¬
tatis. Hoc solum testimonium uox spon¬

Expanded text:
Hinc testimonia Dei credibilia facHinc testimonia Dei credibilia facta sunt nimis; adeo ut alterius testimonio jam de se non credat, nec suo quidem, dicens cum Apostolo: Nihil mihi conscius sum, sed non in hoc justificatus sum. Qui autem judicat me, Dominus est . Sed nec ipsius Domini testimoniis omnibus se credit, sciens Dominum aliquos aliquando commendare propter alios, non propter seipsos. Unde et quibusdam, quibus datus est sermo sapientiae ad utilitatem, dicturis in finem: Nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo virtutes multas fecimus, responsurum se dicit: Amen dico vobis, nescio vos . Sive igitur detur amico sermo sapientiae, sive sermo scientiae, sive prophetia, sive genera linguarum, si revelentur mysteria omnia, si detur etiam fides, quae montes transferat, quomodocunque amicus amico arridere videatur, non se talibus omnibus testimoniis credit, nisi testimonium sentiat charitatis. Hoc solum testimonium vox spon