comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nepos abicus a genere quodimscorpionum
quinatossuos consumit excepto cuamqui
dor sumcius in sederit n amrur sumipsẽ
qui seruatus fucrit consumit patrem&
homines quibona partntum ꝓluxbnã
consumunt nepotes dicuntur hincquoq
nepotato ꝓluxoria ponitur quacerte
qua̧ pres consumuntur or¬

Expanded text:
Nepos dictus a genere quodam scorpionum qui natos suos consumit, excepto eum, qui dorso eius insiderit; nam rursus ipse qui servatus fuerit consumit patrem: unde homines qui bona parentum per luxuriam consumunt nepotes dicuntur. Hinc quoque nepotatio pro luxuria ponitur, qua certe quaeque res consumuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ird Naum incptatur germei siue consolator
increpatenim ciunatom sanguinum & p̃
euersionem illius consolatum siondicens
Ecesuꝑmontes pedes cuangditantes¬
& adunciantes pacem.¬

Expanded text:
id. 13. NAHUM, gemens, sive consolator. Increpat enim civitatem sanguinum, et post eversionem illius consolatur Sion dicens: Ecce super montes pedes evangelizantannuntiantis pacem
Abbreviated transcription (Latin):
facca uaptconappellariput antundeet grece
id estignem enutriat
siła Hapocculis ex duob: olerib: c̃positũ iom̃ ab&
qrdũ sit saporenabo similis nõin radices edintasium̃¬
riũ conscenditut caulis
etradicisgustu subacrior ẽ nominis aut̃ad fini¬
tas in utris que inde poenecom munis qutrũq scm̃
in alterũ uicis si mutant ñ rapain alio solo utemi

Expanded text:
facta, naphthan appellari putant: unde et Graece id est, ignem nutriat Napocaulis ex duobus oleribus compositum nomen habet, quia dum sit sapore napo similis, non in radice, sed in thyrsum conscendit, ut cauliset radicis gustu subacrior est. Nominis autem adfinitas in utrisque inde pene communis, quia utrumque semen in alterum vicissim mutatur. Nam rapa in alio solo, ut Aemi
Abbreviated transcription (Latin):
Naturales dicunt ingenuarũ c̃cubinar& filiquos
sola natunt genuitñ honest coniuginđe &pueri apub
Haturał scenti dr̃ ubi unius cuiꝰq: rtinatura discutit᷑
quanihilgeneratur inuita sedunum quod q
hi susib: deputantur inquib: a creatore dest¬
uuremsN aturale in situm ingenuũ ngeneratũ mnatũ

Expanded text:
naturales dicuntur filii concubinarum quos sola natura genuit non honestas coniugii; et inde aturalis dicitur, ubi uniuscuiusque rei natura discutitur, qua nihil generatur inuita, sed unumquodque his usibus deputatur, in quibus a Creatore defiu
Abbreviated transcription (Latin):
esd Habugbo donosor ꝓpber& lagunculȩ
angusitie siue proph&ans istius modi
signũ ꝑ somniũ scilic& futuroꝵ qsui
sessio inagnitione angusticȩ ꝓhis quim
cciptiuitant ab coductis uꝑ¬

Expanded text:
s. Nabuchodonosor prophetia lagunculae angustae, sive prophetans istiusmodi signum, pro somnio scilicet futurorum quod sessio in agnitione angustiae, pro his qui in captivitatem ab eo ducti
Abbreviated transcription (Latin):
st m usio appallat qđ murib: infertus s̃itͥiunc
uulgus captum acaptura uocat. allidicunt
qđ captat id ÷̃uid& nã fanto acutocernit in
fulgore luminis noctis tenbras super&
undcet agrecouenit catus id ẽ ingeniosus¬

Expanded text:
 musio -nis, quia muribus infestus sit: hunc vulgus captum a captura vocat; alii dicunt quia captat, idest videt: nam tanto acute cernit ut fulgore luminis noctis tenebras superet; unde et a greco venit catus, idest ingeniosus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is quiaccipit &ã
si ñ ipse soluturꝰ ẽ cũ enĩ miscricordib:
ds̃ plurarestituat om̃is quibene ficiũ
prestat fenerat᷑. aut sin plac& accipere
mutuantem: Nisicum qui accipitred ditu¬
rus intellegendum ẽ. dnm̃ in euangelio
ips aduogenera praestanda eẽ cõplexuũ¬

Expanded text:
omnis qui accipit, etiam si non ipse soluturus est. Cum enim misericordibus Deus plura restituat, omnis qui beneficium praestat, feneratur. Aut si non placet accipere mutuantem, nisi eum qui accipit redditurus, intelligendum est dominum ipsa duo genera praestandi esse complexu
Abbreviated transcription (Latin):
Murrina. apud partȩ hos gigrutur: sed p̃¬
cipua ingermania humorem subterra
putant calore densatũ uiide & nomeN
sumpsit. uarietas eius inpurpurã can¬
quosdã colorũ reꝑcus sus quales i
caelesti arcuspectantur.: cuius contra¬
ria causa cristallũ gelu uehe meritiori

Expanded text:
Murrina apud Parthos gignitur, sed praecipua in Germania, humorem sub terra putant calore densatum unde et nomen sumpsit. Varietas eius in purpuram canosdam colorum repercussus, quales in caelesti arcu spectantur. Cuius contraria causa crystallum facit, gelu vehementiori
Abbreviated transcription (French):
Am uste ladictaquasimus longus natelũ a lon¬
gitudinedictũ haecingenio subdo la indo¬
mib: ubinutrit catulos suos titons fert
mutatq sedem.
Serpentes ctiam & murtꝰ persequitur. duo¬
errans falso autemopinantur quidicunt
mustdã ore concipere aureeffundere partũ
aut e creditũ mustum quodinsdimum &t̃
rã habeat mixtt̃ nã mus traunde eebumꝰ.
cuiꝰ tuntauis feruoris ẽutu sa quãuis
ili codis rumpat

Expanded text:
Mustela dicta, quasi mus longus; nam telum a longitudine dictum. Haec ingenio subdola in domibus, ubi nutrit catulos suos, transfert mutatque sedem. Serpentes etiam et mures persequitur. Duoerrans. Falso autem opinantur qui dicunt mustelam ore concipere, aure effundere partum. autem creditur mustum quod in se limum et terram habeat mixtam; nam mus terra, unde et humus. Cuius tanta vis fervoris est ut vasa quamvis illico disrumpat.
Abbreviated transcription (Latin):
Rithmica ẽ. que requirit incursionem
uerboꝵ utrũ benesonus anincle
cohaereat.
Maricaest. que menisurã diuersorum
metroꝵ ꝓlabili rationẽ cognosetesut uerbi
gratia. heroiconiã bicon. elegia con & cace
cantilenarũ est triformem constat esse
naturam. prima est armonica quae
ex uocum canitibus constat.
Secunda organica. quȩ ex flqͥtu c̃sistit.
tertia rithmica. quae pulsudigitorũ¬
Numerus recipit. Nã aut auoce editur.
sonus sicut ꝑ fauces. aut flatusicut ꝑtubuã
uł tibiã aut pulsu sicut ꝓcithitrã aut ꝑ
quod lib& aliud qđ ꝑcutierido canoꝵ ẽ.
prima diuisio musicȩ que ar monica dicit᷑.
id ẽ modulatio uocis ꝑtin& ad comedosstra¬
go edos uł choros uł adom̃s quiu oceꝓpria
canunit hec ex amimo & corpore motũ
facit & ex motu sonum. ex quo colligitur
musicaque in homine uox appellatur
uox .ẽ aer spũ uerberatus. unde & uer¬
bã sunit nuncupata. propriae autem

Expanded text:
Rhythmica est, quae requirit incursionem Rhythmica est, quae requirit incursionem verborum, utrum bene sonus an male cohaereat. Metrica est, quae mensuram diversorum metrorum probabili ratione cognoscit, ut verbi gratia heroicon, iambicon, elegiacon, et cetecantilenarum est, triformem constat esse naturam. Prima est harmonica, quae ex vocum cantibus constat. Secunda organica, quae ex flatu consistit. Tertia rnumeros recipit. Nam aut voce editur sonus, sicut per fauces: aut flatu, sicut per tubam aut tibiam: aut pulsu, sicut per citharam aut per quodlibet aliud, quod percutiendo canorum est. Prima divisio musicae, quae harmonica dicitur, id est, modulationis, pertinet ad comoedos, tragoedos vel choros, vel ad omnes, qui voce propria canuntfacit, et ex motu sonum, ex quo colligitur Musica, quae in homine vox appellatur. Vox est aer spiritu verberatus, unde et verba sunt nuncupata. Proprie autem
Abbreviated transcription (Latin):
uocabula. łtaq sine musica nulla
d̾sciplina pocest esse ꝑfecta Nuibil
enum sineilla nã & ipsemunidus.
quadã armonia sonorum fertur.
esse compositus. & caelũ ꝓpsum sub armo¬
niae modulationere uolui.
Musica mou& affectus. prouocat in
diuersum babitũ senisus. in proelus
quoque tubȩ concentus pugnantes
accenida & quanito uebementior fu¬
erit dangor: tauto fit adcer tameri
ammus fortior. Siquidem & remi¬
ges caritus ortatur. adtolerandos
quoque labores musica animũ mulcae.
& singulorũ operũ fatigationem mo¬
dolatio uocis solat᷑ excitatos quoque
aNmos musica sedat sicut dedauid legi¬
tur: qui abspũ inimundo saulem arte
modolationis eripuit. ipsas quoque
bestias. nec noni & serpenites uolucres
atq delfinos ad auditũ sue modulatio¬
nis musica prouocat. Sed & qurquid
loquimur uł intrinsecus uenarum
pulsibus cõmouemus ꝑmusicos rithmos
armonie uirtutibus probat᷑us esse
quȩ decerruit in sonis acutũ & grauẽ.

Expanded text:
usica . Itaque sine Musica nulla disciplina potest esse perfecta, nihil enim sine illa. Nam et ipse mundus quadam harmonia sonorum fertur esse conpositus, et coelum ipsud sub harmoniae modulatione revolvi. Musica movet affectus, provocat in diversum habitum sensus. In proeliis quoque tubae concentus pugnantes accendit, et quanto vehementior fuerit clangor, tanto fit ad certamen animus fortior. Siquidem et remiges cantus hortatur, ad tolerandos quoque labores musica animum mulcet, et singulorum operum fatigationem modulatio vocis solatur. Excitos quoque animos musica sedat, sicut de David legitur, qui ab spiritu inmundo Saulem arte modulationis eripuit. Ipsas quoque bestias, necnon et serpentes, volucres atque delphinas ad auditum suae modulationis musica provocat. Sed et quidquid loquimur, vel intrinsecus venarum pulsibus commovemur, per musicos rhythmos harmoniae virtutibus probatur esse quae decernit in sonis acutum et gravem.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit reꝑtorẽ musicȩ artis fuis sefu¬
bal. quifuit destirpecaim antecliluuiũ
greciuero pitagoran dicunt huius artis
iniuenis se primordia exmalleorum
sonitu & cordarũ exterisione percussa
alii linũ tebeũ. & tetũ. & anfion in mu¬
sica arte primos daruisse fer. post
quos paulatĩ directa ẽ. p̃cipue. haec
disciplina & auste multis modis erat¬
ras int̃ponebat᷑ aut̃ nom nodissaccis
s& & omiibus sollemnib: omnibus¬
queletis & tristiorib rebus ut enim¬
in ueneratione diuina ymniita in nup¬
tus y menei & in funerib treni & ad
lamenta ad tibias canebant᷑. in conuiui¬
is uero lira uł cythara Circũ ferebat᷑.¬
& accubantibus singulis ordinabantur
conuiuiale genius canticorũ. hiinsiluis¬

Expanded text:
dicit repertorem musicae artis fuisse Tubal, qui fuit de stirpe Cain ante diluvium. Graeci vero Pythagoram dicunt huius artis invenisse primordia ex malleorum sonitu et cordarum extensione percussa. Alii Linum Thebaeum et Zetum et Amphion in musica arte primos claruisse ferunt. Post quos paulatim directa est praecipue haec disciplina et aucta multis modis, eratras. Interponebatur autem non modo sacris, sed et omnibus solemnibus, omnibusque letis vel tristioribin veneratione divina hymni, ita in nuptiis Hymenaei, et in funeribus threni, et lamenta ad tibias canebantur. In conviviis vero lyra vel cithara circumferebatur, et accubantibus singulis ordinabatur conviviale genus canticorum. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Muscipulum. laqueum
rimusculi capita neruorũ ex sanguine¬
singulis membris cordis locosunt ut cor
in media totius corporis parte appellant¬
& lxtesti siuetori Q̾ ille iuscera torta uideant᷑.
musculi.
quasi muruf culus.

Expanded text:
m viscera capita nervorum ex sanguinesingulis membris cordis loco sunt ut cor in media totius corporis parte, appellantur etiam et tori, quod illic viscera torta videamasculi.quasi murusculus:
Abbreviated transcription (Latin):
Musica est. peritia modulationis sono
cantuque consistens & dicta musica
ꝑ diriuationem amusis.
Muse aut̃ appellate a potiimusa idest
aquerendo qđ ꝑ eas sicut antiqui uolu¬
erunit uis carminum & uocis madu¬
latio quereretur. quarũ sonus quia
sensibilis res est pret̃fluit in p̃teritũ
tempus in primitur quae memoriae
inide a poetis iouis & memoriae filias
musa sẽpe confictum ẽ Nisi enum
ab homine memoria teneanitur.
sonipereunt quia scribi ñ possunt:

Expanded text:
Musica est peritia modulationis sono cantuque consistens; et dicta musica per derivationem a musis. Musae autem appellatae apo tou mosthai, id est, a quaerendo: quod per eas sicut antiqui voluerunt vis carminum et vocis modulatio quaereretur: quarum sonus ex sensibilis res est praeterfluit in praeteritum tempus, imprimiturque memoriae, inde a poetis Jovis et Memoriae filias Musas esse confictum est. Nisi enim ab homine memoria teneantur soni, pereunt, quia scribi non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qsiđt. Mus. pusillũ animal. grecũ illi nom̃ est
quicquid uere ex eo trahit latinum fit.
aliidicunt mures qđ ex humore terrȩ
nascanitur. Nãmus. terra unide
&humus. his inpleni lunio iett
crescit sicut quȩdã mariama augeNT
querursus minuente luna deficiuntur.
inisardina animal ꝑexggiũ aranet
formaque solifuga dicitur qđ diem fugiat
impetallis argentarus plurima est. oceul¬
tum reptans & ꝑ in prudentiã suꝑsedentib
pestes facit.

Expanded text:
s . Mus pusillum animal. Graecum illi nomen est; quidquid vero ex eo trahit Latinum fit. Alii dicunt mures quod ex humore terrae nascantur; nam mus terra, unde et humus. His in plenilunio iecur crescit, sicut quaedam maritima augentur, quae rursus minuente luna deficiunt. in Sardinia animal perexiguum, aranei forma, quae solifuga dicitur, quod diem fugiat. In metallis argentariis plurima est, occultim reptans, et per inprudentiam supersedentibus pestem facit.
Abbreviated transcription (Latin):
pliodi Murex dicitur. coclea maris a cuta
quȩ abo nominẽ concͥliũ nominat᷑.
ex qua purpura nobilis nificitur.
dicunt᷑ & morices pareinlittore
similes muricis uius acutissime & na¬
uibus perniciose.

Expanded text:
 Murex dicitur cochlea maris acuta, quae alio nomine conchylium nominatur, ex qua purpura nobilis inficitur. Dicuntur et murices petrae in litore similes muricibus uiuis, acutissimae et nauibus perniciosae.
Abbreviated transcription (Latin):
mine & asperitate quȩ alio nomine
ferro lacrimas purpurei coloris emit¬
tat. ex quibus purpura tinguit᷑ & inde
hostrũ appelłatũ qđ haectinctura ex
teste bumore digitur

Expanded text:
ine et asperitate: que alio nomine ferro lacrimas purpurei coloris emittat ex quibus purpura tingitur; unde et ostrum appellatum est quia hec tinctura ex teste humore elicitur
Abbreviated transcription (Latin):
grgoro Misericors dicit᷑. quipietatẽ ad pxi mum
ꝑ mou&ur miseri cordia aut̃ amisericor¬
de uocata ẽ eo qđ unus quisq intueatur
quempiã miser̃ atq: conpatiens dũ dolores dłs. Miserum¬
animi tangitur ipsecormiserũ facitut eũ sesdt
csidori Misericors. a conpatiendo alienȩ miscriȩ
uocabulũ sortitur & hic appellatã miseridns esđt iMu¬
qđ miserũ corfaciat dolentis alienã miseriã :¬
ñ aut̃ occurrit ubiq hec & himologia
nã est in dõ misercđa sine ullo cords¬
ałs. Misericordia cordis miseria.

Expanded text:
facit. Misericors dicitur qui pietate ad proximum permovetur. Misericordia autem a misero corde vocata est, eo quod unusquisque intueatur quempiam miserum, atque ei compatiens, dum dolore animi tangitur, ipse cor miserum facit, ut eum ndat. Misericors a conpatiendo alienae miseriae vocabulum est sortitus: et hinc appellata misericordia, quod miserum cor faciat dolentis aliena miseria. Non autem occurrit ubique haec etymologia; nam est in Deo misericordia sine ulla cordis miser
Abbreviated transcription (Latin):
se incirtulos. hanc feminiꝰ tantũ sexus
essegradunt & concipere a serpente ob id apisc
fustis difficult̃ int̃ imit᷑ feralẽ ptinꝰ
Animã incauda habere certũ ẽ. nam
capite ꝑcusso uixeã int̃imi caudam
statim ex animari

Expanded text:
se in circulos. Hanc feminini tantum sexus esse tradunt et concipere a serpente: ob id a pisfustis difficulter interimitur, ferula protinus. Animam in cauda habere certum est; nam capite percusso vix eam interimi, cauda statim exanimari
Abbreviated transcription (Latin):
DENUMTRISMUSICS
Numerus aut̃ secundũ musicã itaqueris: po¬
sitis extremis ut puta sex & decus diporis¬
dius uides qđ monadibus superetur sex
dutis ꝑ quadratum : sexies seni faciunit
XxuI. coniunnigis extrema illa prima
& nouem partris tricies sexies. ꝑdecus
octo efficit dipondius. hos uinigis cũ sum¬
ma minore iđ sexies erunt octo & erit
octo superanit sex. duabus monadibus
id est tertia desexis & superant᷑ octo.
aduodecim quattuor monadibus t̃ tia
partione qua par teergo superanteadẽ
superatur. Sed haec ratioquẽ admodũ
inimundo est ex uolubilitate circulorũ
ita & inmicros mos intantũ p̃teruocẽ
ual&̃ ut sine ipsius ꝑfectione &iã homo
simphonꝰ carens n consiste eugdẽmusicȩ persic¬
tionc&iã maraconsistuntiin arsi feechesis iđ ÷

Expanded text:
De numeris musicis . Numeros autem secundum musicam ita quaeris. Positis extremis, utputa VI et decas dipondius, vides quot monadibus superetur VI ducis per quadratum, sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema illa prima, XVIII. Partiris tricies sexies per decas octo, efficit dipondius. Hos iungis cum summa minore, id est sexies, erunt VIII et erit VIII superant VI duabus monadibus, id est tertia de VI, et superantur VIII a XII quattuor monadibus, tertia portione. Qua parte ergo superat, eadem superatur. Sed haec ratio quemadmodum in mundo est ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non constet. Eiusdem musicae perfectione etiam metra consistunt in
Abbreviated transcription (Latin):
csiđ̵  Municipium ẽ. qđ manente statucuitatis
ius aliqđ minoris aut maioris officis a prin¬
cipe impetrat. dictũ aut̃ munipiũ ama
liberales & famossissime cau sẽ & quȩ
expranicipȩ ꝓficiscuntur ibi ñ cogunt᷑
haec erumꝰ ad dignitatẽ ciuitatũ ꝑtineNt¬

Expanded text:
 Municipium est, quod, manente statu civitatis, jus aliquod minoris aut majoris officii a principe impetrat. Dictum autem municipium aliberales et famosissimae causae, et quae ex principe proficiscuntur, ibi non aguntur. Haec enim ad dignitatem civitatis pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
murena uulgo uocata. Quȩscilico¬
auri m&allo inuirgulis lentescerte
quadã ordinis flexuosi catena con
texitur. in similitudine murenule
serperitis quȩ ad collũ ornandiũaptat᷑
haec interdũ auriatq argentitexit᷑.
uirgulis. unde & incanticis dicitur¬
hłs. Mures

Expanded text:
murenulam uulgus uocat, quod scilicet metallo in uirgulas lentescente quaedam ordinis flexuosi texitur in similitudinem murene serpentis, que ad collum ornandum aptatur; hoc interdum auri et argenti texitur virgulis, unde in Canticis las aureas
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis sententus que in sua peccata ꝓferunt᷑
ne que illis di sermonibus quos nondum in¬
tellegit sed nullum beneficiũ prȩstat eicui
ñ contradicit uec resistit misericors aut̃
ita non resistit ut ꝓpt̃ eius correptionem
ita facit quẽ redder& resistendo peiorem

Expanded text:
divinis sententiis quae in sua peccata proferuntur, neque illis Dei sermonibus quos nondum intelligit; sed nullum beneficium praestat ei cui non contradicit nec resistit: misericors autem ita non resistit, ut propter ejus correctionem id faciat, quem redderet resistendo pejorem
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃ Misericordiã & miserationẽ haec diffe¬
renitia est. bene uelle misdiȩ est :
bene facere miserationis dicitur enim
affectus tantũ cordis ẽ cucopellimur
condolere misero nouit &iã sinonsit unde
tribuat᷑ miseratio aut̃ exopere conpbatur:¬

Expanded text:
Inter misericordiam et miserationem. Bene uelle misericordiae est, bene facere miserationis. Dicitur enim affectus tantum cordis est quo compellimur condolere misero nouit, etiam si non sit unde tribuatur; miseratio autem ex opere comprobatur
Abbreviated transcription (Latin):
haec aboriente ostis clanubii uugtiur
donia. ab occasu istriȩ copulat᷑
post misiã aut̃ pannonina eft Inde
norius agerfrigidos & parcios
fiactuosus postquem reticus frigibus
ferax qui excipit galliã belliꝰcam

Expanded text:
habet ab oriente ostia fluminis donia, Post Moesiam autem Pannonia est, inde Noricus ager frigidus et parcius fructuosus, post quem Rheticus frugibus ferax, qui excipit Galliam Bellicam
Abbreviated transcription (Latin):
esiđt Municipes s̃ in codẽ municipio natiab officio
muner ũ dicti eo qđ publica munia accipiunT
muna enĩ officias. unde & inmunes dicunt᷑
quinullũ gerunt officiũ. municipales ori¬
ginales ciues & in locũ officiũ gerentes:¬

Expanded text:
21. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt; unde et immunes dicuntur, qui nullum gerunt officium. 22. Municipales originales cives, et in locum officium gerentes
Abbreviated transcription (Latin):
& c&cra. Illo qu& empore ia cobtranslo¬
cum ubi posteatem plum aedificatũ est
babuis s&entoria. sed siqua cramusor¬
dinem uiae pastorum iuxtaib&hlecm

Expanded text:
 etc. , illoque tempore Jacob trans locum ubi postea templum aedificatum est, habuisse tentoria. Sed si sequamur ordinem viae, pastorum juxta Bethle
Abbreviated transcription (Latin):
cidori A& hio pesdicti a filioRam qui uocatꝰ
estcus exquo originem trahunt cuseni
hebraicalingua & hiops int̾ptait᷑
hi quondam ab indo flumine consur¬
gentes iuxta acgyptum int̾nilum &
occanum in meridie subipsa solis uici¬
nitate in seder̃ quorũ tressunt popu¬
bi hesperigaramantes. & in dehespe¬
risunt occidentes. Taramantes tripo¬
lis in degrintis
qsulu A  hio piadieta a colorepopulorum
quod solis uicinitas torr&. deniqueui
sideris ꝓdithominũ calor c̃cnimibiiũ¬
gis aestus. nam quicquid eius ẽ subme¬
ridiano cardint est. urca occiduum
aut montuosa est a renosa in medio
Adorientalem uero plaga desertam. Cu¬
ius situs ab occiduo athlantis montis ad
orientem usq in aegypti fines porrigit᷑.
Ameridie oceano aseptentrioneflu¬
minenilo flumine clauditur. pluri¬
mas habens gentes diuerso uultu &
monstruosaspeciae horribiles fera¬
raruꝰ quoque &serp&ium referta e
cones ingentes. ex quorum carebro
gemmac extrabuntur. Iachintus quo¬

Expanded text:
ia. Aethiopes dicti a filio Cham, qui vocatus est Chus, ex quo originem trahunt. Chus enim Hebraica lingua Aethiops interpretatur. Hi quondam ab Indo flumine consurgentes, iuxta Aegyptum inter Nilum et Oceanum, in meridie sub ipsa solis vicinitate insiderunt, quorum tres sunt populi: Hesperi, Garamantes et Indi. Hesperi sunt occidentis, Garamantes Tripolis, Indi orientiss. Aethiopia dicta a colore populorum, quos solis vicinitas torret. Denique vim sideris prodit hominum color; est enim ibi iugis aestus; nam quidquid eius est, sub meridiano cardine est. Circa occiduum autem montuosa est, arenosa in medio, ad orientalem vero plagam deserta: cuius situs ab occiduo Athlantis montis ad orientem usque in Aegypti fines porrigitur, a meridie Oceano, a septentrione Nilo flumine clauditur; plurimas habens gentes, diverso vultu et monstruosa specie horribiles. Ferarum quoque, et serpentium referta escones ingentes, ex quorum cerebro gemmae extrahuntur, hiacynthus quo
Abbreviated transcription (Latin):
A&nus dictus quia si n&emporȩ est
non enim hab& iniciu neque fine
hic & sempitꝰnus eoquodsit semꝑ
a &ernus a quibus dam autom A&¬
nus hab& here creditur dictus. ꝗm
caclum sedescius hab&̃. unde c̃illud
i dẽ quoque cunomeni ab ainomio
quodimdialectico acci discipulo ex
cuius nomine magis in notuer: dis¬
simile patrias screntes filiu. & filio
spin scm̃. dicunt &iamnullum in¬
putari peccatum infidem anentium¬

Expanded text:
nus est, quia sine tempore est: non enim habet initium neque finem. Hinc et sempiternus, eo quod sit semper aeternus. A quibusdam autem aeternus ab aethere creditur dictus, quomodo coelum sedes ejus habetur. Unde est illud: iidemque Eunomiani, ab Eunomio quodam dialectico Aetii discipulo, ex cujus nomine magis innotuerunt, dissimilem Patri asserentes Filium, et Filio Spiritum sanctum. Dicunt etiam nullum imputari peccatum in fide manentium
Abbreviated transcription (Latin):
uersa fuit enim ȩgepta conplexiu
abra hȩ aduena causa generan di
data quȩ post contemptum ange¬
lo increpante conuersa c̃ad sar¬
ram

Expanded text:
versa. Fuit enim Aegyptia, complexui Abrahae advena causa generandi data, quae post contemptum, angelo increpante, conversa est ad Saram
Abbreviated transcription (Latin):
Agger cuius lib& reiẽ a ceruatio
unde fossac autualles possunt reple¬
riabaggregando
co aggeratus lapidibus structa
ab aggere idẽ coaceruatione dic¬
ta quam his toriciui ammilita rem
dicunt. ut qualissa epe dep̃hensus
in aggere serpens

Expanded text:
Agger est cujuslibet rei acervatio, unde fossae, aut valles possunt repleri ab aggregando. coaggeratis lapidibus strata, ab aggere, id est, a coacervatione dicta, quam historici viam militarem dicunt, ut: Qualis saepe viae deprensus in aggere serpens
Abbreviated transcription (Latin):
d& A frimitrum grece latine sru¬
mantrie. dequa quidam. ait.
rusticus es. nescis quid greconomi¬
nedicar. spumauo cornutrigre¬
cus es
A fronitrii colligitꝰ aut inasia
inspeluncis distillans. debicsic¬
catur sole. Optimum puccitur
siminimefuerit pondero sum &
maxime ficri habile colore pene
purpureo

Expanded text:
8. Aphronitrum Graece, Latine spuma nitri est, de quo quidam ait: Rusticus es, nescis quid Graeco nomine dicar. Spuma vocor nitri Graecus es aphronitrum. Colligitur autem in Asia, in speluncis distillans, dehinc siccatur sole. Optimum putatur, si minime fuerit ponderosum, et maxime friabile, colore pene purpureo
Abbreviated transcription (Latin):
Aggeus in latinum festinus &¬
& la&us resonat destructum enĩ
tcmplum adificandum ꝓph&ut¬
& post luctum captiuitates regres¬
sionis la&itiam

Expanded text:
Aggeus in Latinum festivus et laetus resonat. Destructum enim templum aedificandum prophetat, et post luctum captivitatis regressionis laetitiam
Abbreviated transcription (Latin):
arborum unde & in his a gris nihil sub¬
seciborum intuenit. noualis ager c̃
primum proscsus siue quia alteri¬
us annis uacat nouandarum sibi uiri¬
um causa. noualia enim semd cũ fructu
erunt & semduacua. squalidusago
quasi escolidus quodiam acultur a
exierit. sicut ex consul quod a conso¬
latudiscesserit uliginosus a gerem
sem ꝑ auidus nam umidus dicitur qui
aliquando siccatur. uligo enimhu¬
mor terrae est naturalis ab canum¬
quam recdens subsiciui agris

Expanded text:
arborum; unde et in his agris nihil subarborum; unde et in his agris nihil subsicivorum intervenit. Novalis ager est primum proscissus, sive qui alternis annis vacat novandarum sibi virium causa. Novalia enim semel cum fructu erunt et semel vacua. Squalidus ager quasi excolidus, quod iam a cultura exierit; sicut exconsul, quod a consulatu discesserit. Uliginosus ager est semper uvidus. Nam humidus dicitur qui aliquando siccatur. Uligo enim humor terrae est naturalis, ab ea numquam recedens. Subseciva sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ager latine appella ridicitur
coquod in cogatur aliquid aliia grũ
exgreco nominarimani festius creduntꝰ
unde & uilla grecaechor. agros dici¬
tur. omnis autem ager. ut uarro docat¬
quadrifarius diuiditur autenimar¬
uus ẽ ager id ẽsacionalis aut consi¬
tus idẽ aptus arboribus. aut pascu¬
uus qui berbis tantum & animalibuse
uacat aut florcus quos orti apibus
congruentes & floribus. quo &iam
uirgilius in quattuor libris georgi¬
corum secutus erura u& cres incul¬
tos agros dicebant id c̃siluas & pas¬
cua. Agrum uero qui colebatur. nã
rus ẽ quomelquo lac quo pecus ha¬
beripotest unde & rusticus nomi¬
natur hacca grestium prima &oci¬
osa selicitas. seges ager est. in quo
colȩ conpascuus a gerdictus quia
diui soribus agrorum relictus ẽ
ad pascendum communiter uicinis
Aluius ager ẽ quem paulatim fluui¬
us in agrum reddidit. arcifinius a¬
gerdictus est. quia certis linearum
mensuris non contin&ur. sed arcent᷑
fines eius obiectu fluminum montiũ

Expanded text:
Ager Latine appellari dicitur eo quod in eo agatur aliquid. Alii agrum ex Graeco nominari manifestius credunt. Unde et villa Graece †coragros† dicitur. quadrifarius dividitur: aut enim arvus est ager, id est sationalis; aut consitus, id est aptus arboribus; aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut florus, quod sunt horti apibus congruentes et floribus. Quod etiam Vergilius in quattuor libros Georgicorum secutus est. Rura veteres incultos agros dicebant, id est silvas et pascua; agrum vero, qui colebatur. Nam rus est quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest; unde et rusticus nominatur: haec agrestium prima et otiosa felicitas. Seges ager est in quo colae. Conpascuus ager dictus qui a divisoribus agrorum relictus est ad pascendum communiter vicinis. Alluvius ager est quem paulatim fluvius in agrum reddit. Arcifinius ager dictus est qui a certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines eius obiectu fluminum, montium,
Abbreviated transcription (Latin):
xquor appellatum quia acqualiter
sursum est & quamuis aque flue urg¬
tuantes udud montes crigantur se¬
datis rur sum tempestatibus a dac¬
quantur altitudo enimmaris diuer¬
sa estin er&a tamendorsicius
acqualitas

Expanded text:
quor autem vocatum, quia aequaliter sursum est, et quamvis aquae fluctuantes velut montes erigantur, sedatis rursus tempestatibus adaequantur. Altitudo enim maris diversa est, indiscreta tamen dorsi ejus aequalitas
Abbreviated transcription (Latin):
endoA crarium uocatum quia primuaer
signatum ibirc condebatur. hocenim
olim inusuerat auro argento. quacꝰ
necdum signato ex quorum m&alla
quamuis posca facta fuis set pedinia
nomen camen ararii ꝑmansit tob come¬

Expanded text:
nt. Erarium vocatum, quia prius es signatum recondebatur ibi, hoc enim olim in usu erat, auro argentoque nondum signato; ex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen erarii permansit, ab eo me
Abbreviated transcription (Latin):
Acstimatio duob modis ponisol&
inscripturis. dicitur enim aestimare
siuc qui aliquid putat ẽc̃ quodnon ẽ
siue quicertissime scit essequod nonẽ
ad estimationem incerte cognitionis
ꝑtin& quod beatus stephanus dicit
descomorse in actibus a postolorum
quamaestimationem ut incertum cẽ¬
monstrar& adiecit. at illinon intelle¬
xerunt. similitꝰ in codẽ libro cumbcatũ
p&rum de carcere angelus eduxisset
dicitur. & nesciebat quicum uerũ est
quod ficbat ꝑangelum aestimabat
scui sum uidere. Nomine aut̃ aesti¬
mationis certissima scientia poni¬
tur in libro sapientia cubi dicitur
deipsa sapientia. & similitudinem
quisscientiat desiderat. scit p̃terita
& defuturis aestimabat. quid ẽaut
sapicntȩ aestimare nisicertissime
scire. Vnde & paulus sensum xp̃i ha¬
bens quod se a estima redicebat. Cer¬
tissime nouerat. undeait. ex istimo
enim quodnons digne passiones
huius temporis ad futurã gloriam
quȩ reuelabit in nob. neq enimin pau¬

Expanded text:
autem duobus modis poni assolet in Scripturis. Dicitur enim aestimare, sive qui aliquid putat quod non est, sive qui certissime scit esse quod est. Ad aestimationem incertae cognitionis pertinet quod beatus Stephanus dicit de sancto Moyse, in Actibus apostolorum:. Quam aestimationem ut incertam monstraret, adjecit: At illi non intellexerunt. Similiter in eodem libro, cum beatum Petrum de carcere angelus eduxisset, dicitur: Et nesciebat quia verum est quod fiebat per angelum, aestimabat autem se visum videre . Nomine autem aestimationis certissima scientia ponitur in libro Sapientiae, ubi dicitur de ipsa Sapientia: Et si multitudinem quis scientiae desiderat, scit praeterita et de futuris aestimat . Quid est autem Sapientiae aestimare, nisi certissime scire? Unde et Paulus sensum Christi habens, quod se aestimare dicebat, certissime noverat, unde ait: Existimo enim quod non sunt condignae passiones hujus temporis, ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Neque enim in Pau
Abbreviated transcription (Latin):
A cpulae opulantiac rerum dictae
Aepulac aut simplices induo necessa¬
ria diuiduntur. panem &uinum & in
duo suꝑflua quae terrac & mariuos¬
cendi causa exquiruntur. dapesait
regium sunt apule priuatorum

Expanded text:
 Epulae ab opulentia rerum dictae. Epulae autem simplices in duo necessaria dividuntur, panem et vinum; et in duo superflua, quae terra et mari vescendi causa exquiruntur. Dapes autem regum sunt, epulae privatorum
Abbreviated transcription (Latin):
bi Agere& pati. abagentis & pacientis
significationcconsistunt. namscrig
bocis actum hab&. qm̃ facientis re¬
mindicat: scribor pacientis est. qm̃
patis eostendit

Expanded text:
 agere, et pati ab agentis et patientis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum habet, quoniam facientis rem indicat. Scribor patientis est, quoniam pati se ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
nosi A esta sẽ cum sol in septentrionẽ sẽsub¬
rigit. & spatia diurna pducit. noctes
uero coartat. & adstringit. Itaque quo
magis uso assiduo acribuic copula¬
tur atq misc&ur. coamplius acrem
ipsum uaporat. & humere exsiccato
terram fatescit inpulucrem & ado¬
lescerefacit semina. & tamquam sa¬
cos uiri des matures cerefacit poma
siluarum tuncquia sola estiuis fla¬
grat ardorib: minores umbra facit
inmeridianum quõ ex alto huncin¬

Expanded text:
. 3. Aestas est, cum sol in septentrionem se subrigit, et spatia diurna producit, noctes vero arctat et stringit. Itaque quo magis usu assiduo aeri huic copulatur, atque miscetur, eo amplius aerem ipsum vaporat, et humore exsiccato terra fatiscit in pulverem, et adolescere facit semina, et tanquam succos virides maturescere cogit poma silvarum. Tunc, quia et sol aestivis flagrat ardoribus, minores umbras facit in meridiano, quoniam ex alto hunc il
Abbreviated transcription (Latin):
qualitates sic sibi singula commiscuN¬
ł Aegra
terracnim cum sitar da cefria
coniungitur aque ꝑ cognitionem
qualitatis. frigidatursus a qua
acriphumorem quia humidus est
Aer. Aqua uero qua siquib: dam duo¬
bus bradis frigoris atquebamoris
altero tram alceroa crem uidetur con¬
plecti. frigido quidm terrania cñt̃
homido ipse quoque aermedius
int̾ duo conpugnantia ꝑnatura hoc
est intaquam & ignem utrum que al¬
lud elementum sibi conciliat. quia¬
÷ a aquis humoris. & igniscalo¬
re coniungitur. Ignis quoquocũ
sit calidus & siccus calore aeri
nectitur sicatate in communione
terrac socutur. a quac ita sibi ꝑ
hunc circuitum qua si ꝑ quandam
concordiis societatem conuniunt
unde & grece oena dicuntus. quȩ
latinae: adementa uocantur eo

Expanded text:
qualitates sic sibi singula commiscqualitates sic sibi singula commisc. Terra enim, cum sit arida, et frigida, conjungitur aquae per cognationem qualitatis frigidae. Rursus aqua aeri per humorem, quia humidus est aer. Aqua vero quasi quibusdam duobus brachiis frigoris, atque humoris, altero terram, altero aerem videtur complecti, frigido quidem terram, aerem humido. 3. Ipse quoque aer medius inter duo compugnantia per naturam, hoc est, inter aquam et ignem, utrumque illud elementum sibi conciliat, quia aquae humore et igni calore conjungitur. Ignis quoque, cum sit calidus, et siccus, calore aeri annectitur, siccitate autem in communionem terrae sociatur, atque ita sibi per hunc circuitum, quasi per quemdam chorum concordi societate conveniunt. Unde et Graece στοιχεῖα dicuntur, quae Latine elementa voca
Abbreviated transcription (Latin):
Aclementamundi ex quib generant᷑¬
mixtas si quidem & in cerra ignem
repperias. quia exlapidibus & ferro
frequenter excutitur. & in celo cumis it
ignitus & micans fulgentibus stellis
populus aqua ee possit intellegi. que
uel sopracclum ẽ uel de illo superi¬
oreloco interra largo frequenterim¬
bredimittitur
A clementamundi. quattuor sunt
ignis. aer. aqua : terra. quar̃ haec
est natura. Ignis tenuis acutus. &
mobilis. aermobilis acutus & crass
a quacras sa obtunsa & mobilis. ter¬
ita commiscuntur terraquidẽ
crassa obtunsa & in mobiliscum a qua
cras situdino & obtim sitate conligatur.
dem de aqua atricrassi tad inc & mo¬
bili taie coniangituror rut ioe
igni communione acutus & mobilis
conligatur Terra autem & ignis ase se¬
parintur sed aduob: mediis aqua &
one commiscuntur. Ita his uerbis
distinguit. terra inquid arida & sti¬
gidat̃ aqua frigida atquebumida
Aercallidus c̃& humidus. ignis cali aidaois¬
dus atque siccus ꝑ hasenim iuga les

Expanded text:
creata sunt, ex quibus generantmixta sunt, siquidem et in terra ignem repperias, qui ex lapidibus et ferro frequenter excutitur, et in caelo, cum sit ignitus et micans fulgentibus stellis polus, aqua esse possit intellegi, quae uel supra caelum est uel de illo superiore loco in terram largo frequenter imbre demittitur Partes mundi quatuor sunt: ignis, aer, aqua, terra. Quarum haec est natura: ignis tenuis, acutus et mobilis; aer mobilis, acutus et crassus; aqua crassa, obtusa et mobilis; tita commiscentur. Terra quidem crassa, obtusa et immobilis, cum aquae crassitudine et obtusitate colligatur. Deinde aqua aeri crassitudine et mobilitate conjungitur. Rursus aer igni communione acuti et mobilis colligatur. Terra autem et ignis a se separantur, sed a duobus mediis aqua et one commiscentur ita his verbis distinguit: Terra, inquit, arida et frigida est; aqua frigida atque humida; aer calidus atque humidus; ignis calidus atque siccus. Per has enim jugabiles
Abbreviated transcription (Latin):
a qutm Aesculanum & filium eius ar¬
tauer ut haberent aeream
ar genteã que pecuniã. nam
ideo patrem argentini.
ȩs cu lanũ posuer quia prius
aerta pecunia inusu coepit c̃c̃ pͥargen

Expanded text:
lano et filio eius Art haberent aeream argenteamque pecuniam? Nam ideo patrem Argentini Aesculanum posuerunt, quia prius aerea pecunia in usu coepit esse, post argen
Abbreviated transcription (Latin):
A crumniosus a rumine dictus quodꝑ
in opiam miserfactus esuriat & siciat
Uer in anitas plurimum habens a dmix¬
tum raritatis quam c&era. dementa
ab eo quod ferat terram uel ab eo quod
feratur. hicaut partim adterrenam
partim ad celestem materiam ꝑtin&.
namille suptilis ubiuentuosi acꝓcellosi
motus non poss̃ existere ad celes itm
pertin& partem Is ceuei idrbul er¬
tior quieealationibus hamidis cor po¬
rescit terrȩ deputcetur. quiq exsemal¬
tas species reddit nam commotus uen¬
tos facit uehementius concitatus. i¬
nes & thonitrua contractus nubila cons¬
pissatus pluuiam. congelatis nubibus
niuem. turbulentinis congelantibus
desioribus nubibus grandinem dis¬
uentus screnum efficit nam a crem
den sam nubemesse
Nabem rarefactum & solutã a erem

Expanded text:
Aerumnosus a rumine dictus, quod per inopiam miser factus esuriat et sitiatAer est inanitas plurimum habens admixtum raritatis quam cetera elementa.ab eo quod ferat terram, vel ab eo quod feratur. Hic autem partim ad terrenam, partim ad caelestem materiam pertinet; nam ille subtilis, ubi ventosi ac procellosi motus non possunt existere, ad caelestem pertinet partem; iste vero turbulentior, qui exhalationibus humidis corporescit, terrae deputatur; quique ex se multas species reddit. Nam commotus ventos facit; vehementius concitatus ignes et tonitrua; contractus nubila; conspissatus pluviam; congelantibus nubilis nivem; turbulentius congelantibus densioribus nubilis grandinem; distentus serenum efficit. Nam aerem densum nubem esse, nubem rarefactam et solutam aerem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc & caldarium quod tantum fun¬
ditur nammalleis fragileest. si¬
quidem omne acsdiligentius pur¬
gatis igneuitiis ex coctis quereguli
scilic& ꝓuincia quȩ c̃initaliae
partib utensilib & uassis omni¬
b probatissimum acs om̃s rigore
magnemelius funditur. Ac̃sru¬
bi ginem celerius trahitnisileo ꝑ¬
unguatur seruare aut̃ idopti¬
me &iã in liquida pice tradunt
incomniam& alla aes uocalissi¬
mũ c̃ & maxime potestatis. ideo
acris atque argenti fornacibus insi¬
dente nidore. namq ut ipse lapis ex
quo fit a es cathinia uocatur. sicrur¬
s̃ in fornacib: existit & nominis suori¬
ginẽ recipit. aeris flos siue gignitur
conflationib: resoluto atq reliqua¬
to acre suꝑfusa frigida. Repenti¬
na enim densatione tamquam des¬
putoreparatur flos. Eruginẽ quo¬
quo aescreat. nam lamine a crȩ
suꝑuas ac&i asperrimi sarmo̾tis
suprapositae atque ita distillantib
quod ex eo cetidit in ipsum ac&ũ teri¬
tur & cribatur

Expanded text:
Hoc et caldarium quod tantum funHoc et caldarium quod tantum funditur. Nam malleis fragile est. Siquidem omne aes diligentius purgatis igne vitiis excoctisque regularscilicet provincia quae est in Italiae partibus, utensilibus et vasis omnibus probatissimum. Aes omne frigore magno melius funditur. Aes rubiginem celerius trahit nisi oleo perunguatur; servari autem id optime etiam in liquida pice tradunt. Inter omnia metalla aes vocalissimum est et maximae potestatis. Ideo aeris atque argenti fornacibus insidente nidore. Namque ut ipse lapis, ex quo fit aes, cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit et nominis sui originem recipit. Aeris flos fit seu gignitur conflationibus, resoluto atque reliquato aere, superfusa frigida. Repentina enim densatione tamquam de sputo reparatur flos. Aeruginem quoque aes creat. Nam lamminae aereae super vas aceti asperrimi sarmentis superpositis atque ita distillantibus, quod ex eo cecidit in ipsum acetum teritur et cribratur
Abbreviated transcription (Latin):
casus primum miscuit corinthocum ca pe¬
gessit᷑ cĩ incendit. Eta ex hac commix¬
tione fabrisustulerunt & fecer̃ pa¬
rapsides sic corintbea natas ex omnib
in unum nec hoc nec illud. undeus que
in hodiernum diem. siue exipso siue
eximitatione cius. aes corinth cum
ud corinthea uasa dicuntur. huiustri¬
Agenera unum candidum adar
gentinitorem accedens. alte rumin
quoplus aurifulua naturac̃. t̃ ciũ
in quo acqualis cunctorum temperi¬
es coronarium exductili aeretenu¬
atur in laminas taurorum que
felle tinctum speciem auri in coro¬
nis strionum p̾b&. unde & appl¬
latum pẏropum igneus coloruoca¬
uit. Nam que in singulas uncias
aeris additis auri scriptulis senis
p̃tenui brattea ignescit flammas¬
que imitatur. unde& pyropum
dicitur regulare aesdicitur qđ
ab aliis ductile appellatur : quale
omne cyprumẽ. ductileut dicit
coquod malleo producatur. sic
contra fusile quitantum fundit.

Expanded text:
casus primum miscuit Corintho, cum caperecasus primum miscuit Corintho, cum caperegessit, et eas incendit. Ita ex hac commistione fabri sustulerunt, et fecerunt paropsides. Sic Corinthia nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc, nec illud. Unde et usque in hodiernum diem, sive ex ipso, sive ex imitatione ejus, aes Corinthium, vel Corinthia vasa dicuntur. Hujus tria genera: unum candidgenti nitorem accedens; alterum, in quo ipsius auri fulva natura est; tertium, in quo aequalis cunctorum temperies. Coronarium ex ductile aere tenuatur in lamminas, taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet; unde et appellatum. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris additis auri scripulis senis praetenui brattea ignescit flammasque imitatur; unde et pyropum dicitur. Regulare aes dicitur quod ab aliis ductile appellatur, quale omne Cyprium est. Ductile autem dicitur eo quod malleo producatur, sicut contra fusile qui tantum funditur.
Abbreviated transcription (Latin):
Aos. abspleudoreatrisi uocatum
sicutaurum & argentum. apud anti¬
quos autem prioraeris quam ferri
cognitus usus acrequippeprimi pscin¬
debant t̾ram. acrecer tamina belli
gerebant. erat que in pciomagis aes
aurum uero & argentum pptꝰ in utili¬
tatem reiciebantur. nuncuers auice
porarerum & quod fuit in ptio. fit
nullo denique honore usus aeris poste¬
a transiit insimulacris in uasis.
in acdificiorum structuris maxime
& ad ꝑp&uittaem monum̃ torum &iã
publice in cis constitutiones seriptues
cyprium a es incrpro insula priusre¬
ꝑtum. undee tuocatum factum exla¬
pide erosoquem cadimian uocant.¬
& est ductile huicsi addatur plum¬
bum colore fit purporeo. Auri¬
calcum dictum. quod & splendorem
auri & duriciam acris possideat. ẽ
aut̃ nomen compositũ ex lingua latina
& greca. acscai sermone grecorũ
calco uocatur. fitaut ex aere & igne
multo acmedica unibus ꝑducitur
ad aureum colorcorinthyu nest
commixtio ẽ ominium mae allorum qđ

Expanded text:
Aes ab splendore aeris vocatum, sicut aurum et argentum. Apud antiquos autem prior aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe primi proscindebant terram, aere certamina belli gerebant, eratque in pretio magis aes; aurum vero et argentum propter inutilitatem reiciebantur. Nunc versa vicepora rerum, et quod fuit in pnullo denique honore. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris, maxime et ad perpetuitatem monimentorum etiam publicae in eis constitutiones scriptae sunt. 2. Cyprium aes in Cypro insula prius repertum, unde et vocatum: factum ex lapide eroso, quam Cadmiam vocant, et est ductile; huic si addatur plumbum, colore purpureo fit. 3. Aurichalcum dictum, quod et splendorem auri et duritiam aeris possideat. Est autem nomen compositum ex lingua Latina et Graeca. Aes enim sermone Graecorum χάλκος vocatur. Fit autem ex aere et igne multo, ac medicaminibus perducitur ad aureum colorem. 4. Corinthium est commistio omnium metallorum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
A frica ꝑ omnia situ & popalis mino¬
rem uideri quia & natura suiminus
habeat spaci & caeli inclementia
plus deserti
Africa sumit principium a finib ae¬
gypti urbis que alex an driac ubi
par& bonium ciuitas sitaie suꝑhoc
marẽ magnum quo doms plagaster¬
rasq: medias intluit: unde ꝑloca
quae a colae catabathmonuocant
non longe a castris alexan drimagni
& suꝑ lacum chalcarcium. de inde iux¬
ta su periorum fines absitarum missa
intransuersum pa& hiopica deser¬
tameridianum contingit oceanum
termini africae ad occidentem ides
quite curopae. id c̃faucs gaditani
cabu Africat nominatam quidam
inde exis timant quasi a pricam quod
sit apta celo uel soli & sineborrorefri¬
goris. Alii dicunt.
Africam appellari ab uno expos¬
teris abrahae dec& tura quicatus
gipti pgins iuxta meridiem ꝑu&hi¬
opiam usque ad athlantemmontem
a septentrionali uero partemedi¬
terra neomari coniuncta claudit᷑

Expanded text:
Africam per omnia situ et populis minoAfricam per omnia situ et populis minorem uideri: quia et natura sui minus habeat spatii et caeli inclementia plus desertiAFRICAE principium est a finibus Aegypti urbisque Alexandriae ubi Parethonio ciuitas sita est, super mare hoc Magnum, quod omnes plagas terrasque medias interluit. unde per loca quae accolae Catabathmon uocant haud procul a castris Alexandri Magni et super lacum Chalearzum, deinde iuxta superiorum fines Auasitarum missa in transuersum per Aethiopica deserta meridianum contingit oceanum. termini Africae ad occidentem idem sunt qui et Europae, id est fauces Gaditani cam autem nominatam quidam inde existimant, quasi apricam, quod sit aperta coelo, vel soli, et sine horrore frigoris. 165 Alii dicunt Africam appellari ab uno ex posteris Abrahae de Cethura, qui vocatus gypti, pergens juxta Meridiem per Aethiopiam usque ad Atlantem montem. A Septentrionali vero parte, Mediterraneo mari conjuncta clauditur,
Abbreviated transcription (Latin):
Aetas ꝑa &ꝑ .e. scribendum¬
Actas plcrum que dicitur & ꝓ
quod demultis sdis instruitur.&
dicta ȩtas quasi acuitas. i deste
simi litudo acui. nama euus est:
adas ꝑpetua cuius neque initiũ
neque exortum agnoscitur quod
greciuocant a conas. quod aliqum¬
do apudeos prosiculo. aliquan
doꝑa&no ponitur: unde & apito
latinus est diriuitũ. Aetas autꝰ
ppriae duob modis dicit̾ aut
enim hominis sicut infantia in

Expanded text:
umAetas plerumque dicitur et pro quod de multis saeculis instruitur. Et dicta aetas, quasi aevitas, id est similitudo aevi. Nam aevum est aetas perpetua, cuius neque initium neque extremum noscitur, quod Graeci vocant αἰῶνας; quod aliquando apud eos pro saeculo, aliquando pro aeterno ponitur. Unde et apud Latinos est derivatum. Aetas autem proprie duobus modis dicitur: aut eni
Abbreviated transcription (Latin):
A&hor sublimior pars est : in quo
si dera constituta sunt sane a &her
aerigneus ẽsuperior
significat cum igne quia toto
mundo in altum separtitus est sa¬
ne caeher cĩpsum elemtũ a &be¬
rauero splendor a&beris & ẽser¬
mogrecus

Expanded text:
autem sublimior caeli pars est in quo sidera constituta sunt. Sane aether aer igneus est superior, significat eum ignem qui a toto mundo in altum separatus est. Sane aether est ipsum elementum; aethra vero splendor aetheris, et est sermo Graecus