comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tre manarunt: Ablata ẽ ab eis lex. & ꝓ¬
phete: & ȩt̾̃no conticuere silentio: Mouen¬
tur a mari usq ad mare. ab occeano bri¬
tannico: usq ad occeanũ athlanticium.
id ẽ ab occidente ad meridiem. & ab aqui¬
lone usq ad orientẽ toto orbe peregri¬
m: uerbũ dĩ ñ ualent inuenire. In quo
loco int̾rogabimꝰ iudeos. quã illã diem
significari putant. in qua sustineant
famẽ audiendi uerbũ dĩ: p̃sertim cũ
legant scripturas. & humilitatẽ sequan¬
tur littere: quibus ingerimus faciem
repperitur Circũeunt orbem. & que¬
runt uerbũ dñi & ñ inueniunt: quia
in manib omniũ ꝓpħarũ: qđ in prin¬
cipio apud patrẽ erat. qđ caro factũ est
& habitabͣit in nobis. In illo tẽpore defe¬
cerunt uirgines pulchre & adolescentẽ.
siue electi atq doctores. hoc enĩ signifi¬
cat baurim: defecerunt in siti. Uirgi¬
nes pulchras synagogas int̾pretantur.

Expanded text:
tre manarunt. Ablata est ab eis Lex, et Ptre manarunt. Ablata est ab eis Lex, et Prophetae aeterno conticuere silentio: moventur a mari ad mare, et ab oceano Britannico, usque ad oceanum Atlanticum, id est, ab Occidente ad Meridiem, et ab Aquilone usque ad Orientem, toto orbe peregrini, verbum Dei non valent invenire. In quo loco interrogabimus Judaeos, quam illam diem significari putent, in qua sustineant famem audiendi verbum Dei: praesertim cum legant Scripturas, et humilitatem sequantur litterae? Quibus ingerimus  Al. ireperitur. Circumeunt orbem, et quaerunt verbum Domini, et non inveniunt: quia in manibus omnium prophetarum, quod in principio apud Patrem erat, quod caro factum est, et habitavit in nobis . In illo tempore defecerunt virgines pulchrae, et adolescentes, sive electi, atque doctores hoc enim significat BAURIM   defecerunt in siti. Virgines pulchras synagogas interpretantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ad orientẽ circũibunt. querentes u̾bũ
dñi & ñ inuenient. In die illa defici¬
ent uirgines pulchre & iuuenes in si¬
ti. qui iurant ꝑ ꝓpiciationẽ samarie:
qui dicunt uiuit ds̃ tuus dan. & uiuit
ds̃ tuus bersabee. & cadent & ñ resur¬
gent amplius. Aque in hebraico ñ ha¬
bentur. & ꝓpitiatio quã nos in delictũ
uertimꝰ. & ab hebreis uocatur asamathi
idolũ significat: qđ principiũ peccatoꝵ
ẽ. Uetus narrat historia tã latina quã
greca. & omniũ gentiũ barbararum.
nichil fame durius. quȩ sepe cõpellit
obsessos humanis uesci carnib & in
suã seuire naturã. ita ut nec parentes
parcant paruulis liberis. & maritalis
affectus. dudũ uxoris amate membra
dilaceret. Si hoc facit fames corporum.
quid dicendũ ẽ de fame animarum.
quȩ in die resurrectionis dñi opp̃ssit
popłin uedeoꝵ. & iuncta fame ardentis¬
sime siti. ñ habentiũ panẽ qui de cȩlo
descendit. & eas aquas quȩ de ihu uen¬

Expanded text:
ntem circuibunt quaerentes verbum Domini, et non invenient. In die illa deficient virgines pulchrae, et juvenes in siti: qui jurant per propitiationem Samariae: qui dicunt: Vivit deus tuus, Dan, et vivit deus tuus, Bersabee: et cadent, et non 342 resurgent amplius. Aquae in Hebraico non habentur, et propitiatio, quam nos in delictum vertimus, et ab Hebraeis vocatur ASAMATH  , idolum significat: quod principium peccatorum est. Vetus narrat historia, tam Latina quam Graeca, et omnium gentium barbararum, nihil fame durius, quae saepe compellit obsessos humanis vesci carnibus, et in suam saevire naturam: ita ut nec parentes parvulis parcant liberis, et maritalis affectus dudum amatae uxoris membra dilaceret. Si hoc facit fames corporum, quid de fame dicendum est animarum? quae in die resurrectionis Domini oppressit populum Judaeorum, et juncta fami ardentissima sitis, non habentium panem, qui de coelo descendit, et eas aquas, quae de Jesu ven
Abbreviated transcription (Latin):
lumbos ur̃os in ueritate. Iui aut̃ ꝓ ue¬
ritate. circundati st̃ diaboli m̃dacio. No¬
strũ capiit de quo saluator loquit᷑. ur̃i
aut̃ & capilli capitis numerati st̃. haboe
comã ꝑpetuam. & in capite nr̃o qͥ xp̃s ẽ¬
fortitudinẽ possidemꝰ. ut int̾ficiamus
leonẽ: illi aut̃ dormierunt in meretri¬
cis sy nagoge genib. & diabolo tonden¬
te derasi. uirtutẽ capitis ꝑdiderunt: amit¬
tentes cũ roboroᷤ ocłos. de quib in ȩcclesi¬
aste legimꝰ. Sapientis ocłi in capite eius.
qui aut̃ stultus ẽ. in tenebris ambulat.

Expanded text:
lumbos vestros in veritate . Illi autem pro velumbos vestros in veritate . Illi autem pro veritate circumdati sunt diaboli mendacio. Nostrum caput, de quo Salvator loquitur: Vestri autem et capilli capitis numerati sunt , habet comam perpetuam, et in capite nosfortitudinem possidemus, ut interficiamus leonem. Illi autem dormierunt in meretricis synagogae genibus , et diabolo tondente derasi, virtutem capitis perdiderunt, amittentes cum robore oculos, de quibus in Ecclesiaste scriptum est: Sapientis oculi in capite ejus: qui au
Abbreviated transcription (Latin):
bus. in planctũ luctũq mutata sunt.
quando lacrimarũ & penitudinis & ci¬
licioꝵ repleta st̃ om̃ia: & capita habue¬
re caluiciũ. quȩ prius nazareoꝵ decora¬
ta cesarie comã dño nutriebant. Tunc quia¬
primogenitus filius dĩ popłs isrł. in uni¬
genitũ & uere filiũ dei miserat manũ.
& et̃no luctui traditus est. & nouissima
eiꝰ. siue qui cũ eo erant: amaritudine st̃
repleta. Hunc gͥ illis habentib tenebras
qui repulert solem iusticie. nos qͥ sede¬
bamus in tenebris & in umbra mortis.
uidimus lucẽ magnã: & illoꝵ uniu̾sa
festiuitas ad ȩccłiȩ ẽ translata misteria.
ut illis flentib nos laudes dño concina¬
inus. Illi ꝓrona accingunt᷑ funib & cili¬
eiis. nobis cũ apłis dicit᷑. sint lũbi ur̃i p̃¬
cuicti. & lucerne ardentes in manibus
ur̃is. Nos accincti sumꝰ xp̃o. ueritate im¬
plentes. ulud qđ scriptũ e.: state accincti

Expanded text:
bus, in planctum luctumque mutata sunt: bus, in planctum luctumque mutata sunt: quando lacrymarum et poenitudinis et ciliciorum repleta sunt omnia, et capita habuere calvitium, quae prius Nazaraeorum decorata caesarie, comam Domino nutriebant. Tunc primogenitus filius Dei, populus Israel, qui in Unigenitum et vere Filium Dei miserat manum, aeterno luctui traditus est: et novissima ejus, sive qui 341 cum eo erant, amaritudine sunt repleta. Nunc ergo illis habentibus tenebras, qui repulerunt solem justitiae: nos qui sedebamus in tenebris et in umbra mortis, vidimus lucem magnam , et illorum universa festivitas ad Ecclesiae translata est mysteria, ut, illis flentibus, nos laudes Domino concinamus. Illi pro zona accinguntur funibus et ciliciis: nobis cum apostolis dicitur: Sint lumbi vestri pcincti, et lucernae ardentes in manibus vestris . Nos accincti sumus Christi veritate, implentes illud quod scriptum est: State accincti
Abbreviated transcription (Latin):
planctũ. & inducã suꝑ omnẽ lumbũ sac¬
cum. & suꝑ om̃e caput caluitiũ: & pona
eã quasi luctũ dilecti. & qui cũ eoft̃ quali
in assirios atq chaldeos: quib p̃ tristi¬
ciȩ magnitudine. occidet sol meridie.
& clara om̃ib luce tenebre cuncta com¬
plebunt: quando festiuitates eoꝵ. & om¬
nia cantica in luctũ. planctũq conu̾sa
st̃. & suꝑ om̃e dorsũ. siue lũboꝵ accinc¬
ti st̃ cilicio. & iuxta consuetudine uete¬
rũ lugentiũ. capita habuere caluitiũ.
qđ & iob in mortib liberoꝵ fecisse legi¬
mus. & tanta erit magnitudo luctus
atq tristicie: ut unci filii morientis.
matriq lem̃ȩ uincat dolorẽ: & omnia
planctu & amaritudine cõpleant᷑. Possu¬
mus hunc locũ & in dñi intelligere
passionẽ. quandõ sol hora sexta retrax̃
radios suos. & pendentẽ in cruce dñm
suũ spectare ñ ausus ẽ. quando tene¬
bris cuncta cõplentibus. festiuitates eoꝵ
& cantica. uespasiano titoq superanti¬

Expanded text:
em lumbum saccum, et super omne caput calvitium: et ponam eam quasi luctum dilecti: et qui cum eo sunt, quasi in Assyrios atque Chaldaeos, quibus prae tristitiae magnitudine occidet sol meridie: et clara omnibus luce, tenebrae cuncta complebunt: quando festivitates eorum et omnia cantica in luctum planctumque conversa sunt. Et super omne dorsum, sive lumbos, accincti sunt cilicio, et juxta consuetudinem veterum lugentium, super capita habuere calvitium: quod et Job in mortibus filiorum fecisse legimus . Et tanta erit magnitudo luctus atque tristitiae, ut unici filii morientis matrique charissimi vincat dolorem: et omnia planctu et amaritudine compleantur. Possumus hunc locum et in Domini intelligere passione, quando sol hora sexta retraxit radios suos, et pendentem in cruce Dominum suum spectare non ausus est : quando tenebris cuncta complentibus, festivitates eorum et cantica, Vespasiano Titoque superanti
Abbreviated transcription (Latin):
& humilitate contẽpta habitare in mõ¬
tibus: & ibi scrutantẽ manũ dĩ. euade
ñ ualebit. Qđ si desperans salutẽ. ocu¬
los dñi uitare tẽptauerit: & in ultimõ
salsorũ. fluctuũq t̾minos ꝑuenire. etiã
ibi mandauit dñs. sepenti tortuoso &
antiquo. qui ẽ inimicus & ultor: & mor¬
debit eam. Capta quoq uitiis atq pec¬
catis gladio dñi puniet᷑. & ponet ocu¬
los suos suꝑ eam in malũ & ñ in bonũ.
ut ꝑ cruciatus atq supplicia. ad dñm
reuertatur. Cũq ds̃ om̃ps tetigerit ter¬
ram eorũ atq concusserit. & tabescere
fecerit cuncta t̾rena. intelligentes sce¬
lera sua. uertent᷑ in luctũ: ipse dñs du¬
plicit̾ ascendet atq descendet. Ascendet
suꝑ scõs quasi fluuiꝰ consumationis eiꝰ.
idẽ t̃rȩ: ut oꝑa eoꝵ t̾rena consumat:
descendet suꝑ peccatores quasi flumen
egypti. ut in tormentorũ amaritudi¬
nẽ & impetu dñi detrudant᷑. Qui edi¬

Expanded text:
et humilitate contempta, habitare in monet humilitate contempta, habitare in montibus, et ibi scrutantem manum Dei evadere non valebit. Quod si desperans salutem, oculos Domini vitare tentaverit, et in ultimos falsorum 349 fluctuum terminos pervenire, etiam ibi mandabit Dominus serpenti tortuoso et antiquo , qui est inimicus et ultor, et mordebit eam. Capta quoque vitiis atque peccatis gladio Domini punietur, et ponet oculos suos super eam in malum, et non in bonum, ut per cruciatus atque supplicia ad Dominum revertatur. Cumque Deus omnipotens tetigerit terram eorum atque concusserit, et tabescere fecerit cuncta terrena, intelligentes scelera sua, vertentur in luctum, et ipse Dominus dupliciter ascendet atque descendet. Ascendet super sanctos quasi fluvius consummationis ejus, id est, terrae: ut opera eorum terrena consumat. Descendet super peccatores quasi flumen Aegypti, ut in tormentorum amaritudinem impetu Domini detrudantur. Qui aedi
Abbreviated transcription (Latin):
ego p̃cipio tͥ hodie. ñ supͣ te ẽ: neq ꝓcul
positũ. nec in cęlo sitũ: ut possis dicere.
quis urm ad cȩlũ ualet conscendere. ut
deficiat illud ad nos & audiamꝰ. atq oꝑe
cõpleamus: Neq trans mare positũ. ut
causeris & dicas. quis e nob̾ transfretare
poterit mare. & illud ad nos usq defer¬
re: ut possimꝰ audire. & facere illud qd̃¬
p̃ceptũ ẽ ͤ S iuxta ẽ sermo ualde in ore¬
enĩ anima uinculis laxata corporeis
uolandi quo uelit. siue quo ire cõpelli¬
tur: ꝓpt̾ tenuitatẽ substantiȩ habuerit
libertatem: aut ad infernũ ducitur.
de quo scriptũ ẽ. conuertant᷑ peccatores
in infernũ. om̃s gentes quȩ obliuiscun¬
tur dm̃. & in inferno quis confitebit᷑
tibi: & descendet in infernũ gła tua:
aut certe ad cȩlestia subleuabit᷑. ubi st̃
spiritalia nequitiȩ in cęlestib Et si sibi
uere cirtũcisionis scientiã uoluerit
uindicare: hoc enĩ int̾pretat᷑ carmebꝰ.

Expanded text:
hodie non supra te est neque procul positum nec in caelo situm ut possis dicere quis nostrum ad caelum valet conscendere ut deferat illud ad nos et audiamus atque opere conpleamus neque trans mare positum ut causeris et dicas quis e nobis transfretare poterit mare et illud ad nos usque deferre ut possimus audire et facere quod praeceptum est sed iuxta te enima vinculis laxata corporeis, volandi quo velit, sive quo ire compellitur, propter tenuitatem substantiae habuerit libertatem, aut ad inferna ducetur de quibus scriptum est: Convertantur peccatores in infernum, omnes gentes quae obliviscuntur Deum . Et: In inferno quis confitebitur tibi ? Et: Descendit in infernum gloria tua . Aut certe ad coelestia sublevabitur, ubi sunt spiritualia nequitiae in coelestibus, et si sibi verae circumcisionis scientiam voluerit vindicare, hoc enim interpretatur Carmelus,
Abbreviated transcription (Latin):
egypto uocaui filiũ meũ. percutiã in
atq concussos. mundabo & eligam: ut
qui lapillus fuerit & penitentia robo¬
ratus. de cribro meo ñ excidat: Qui aut̃
instar pulueris ceciderit in t̾ram. ꝑcu¬
tiatur gladio: & moriant᷑ peccatores po¬
puli mei: ñ quia ante peccauerint. s
quia usq ad mortẽ ꝑseuerauerint in
peccatis. Omnis aut̃ qui ẽ isrł. o prius
din m̃te conspiciens. eductusq de egrp
to desidans uitia egypti. & scłi uolupta¬
tes: ñ solũ in egyptũ. s in ethiopiã reu̾¬

Expanded text:
Aegypto vocavi filium meum , percutiam in Aegypto vocavi filium meum , percutiam in atque concussos, mundabo et eligam, ut qui lapillus fuerit, et per poenitentiam roboratus, de cribro meo non excidat: qui autem instar pulveris ceciderit in terram, percutiatur gladio, ut moriantur peccatores populi mei: non quia ante peccaverint; sed quia usque ad mortem perseveraverint in peccatis. Omnis autem qui est Israel et prius Deum mente conspiciens, eductusque de Aegypto, si desiderans vitia Aegypti, et saeculi voluptates, non solum in Aegyptum, sed in Aethiopiam re
Abbreviated transcription (Latin):
nichil potest: qui tango t̾ram. & moue¬
bitur. qui edifico in cęlo ascensionẽ meã.
qui uoco aquas maris. & effundo eas su
xi luto: & ȩquali sorte generaui. Deniq
ethropes palestinos. srros. atq iudeos: dis¬
tantes locis atq corporib mortalitatis
lege sociaui: & ꝓ arbitrio meo seruos me¬
os huc illucq cõmuto. & in uniuersas
ꝓuincias tranffero. Ne erigamini in su¬
ꝑbiam. qđ uos de egypto eduxerim: et
quasi peculiarẽ popłm pharaoni serui¬
re ñ passus sum. Hoc idẽ feci. & palestinĩ
quos septuaginta alienigenas transtu¬
lerunt. qui hebraice appellant᷑ cãpthorĩ.
Nut transferrẽ eos de capadotia. & in pa-¬
Hlestine regionib collocarẽ. Syros quoq
id ẽ aram. transtuli de cyrene: ex quo
qui ȩquali conditione sunt facti. ȩqͣli
uidicii mei sententia punient᷑: & om¬
nia absq discretione ꝑsonarũ impia re¬
gna subuertã. Uos aut̃ o filii isrł de qͥb
dixi. primogenitꝰ filius m̃s isrł: & ex

Expanded text:
nihil potest, qui tango terram, et movebitur: qui aedifico in coelo ascensionem meam: qui voco aquas maris, et effundo eas supxi luto, et aequali sorte generavi. Denique Aethiopes, Palaestinos, Syros atque Judaeos, distantes locis atque corporibus, mortalitatis lege sociavi, et pro arbitrio meo servos meos huc illucque commuto, et in universas provincias transfero. Ne erigamini in superbiam, quod vos de Aegypto eduxerim, et quasi peculiarem populum meum Pharaoni servire non passus sim: hoc idem feci et Palaestinis, quos Septuaginta alienigenas transtulerunt, qui Hebraice appellantur CAPHTHORIM  , ut transferrem eos de Cappadocia, et in Palaestinae regionibus collocarem: Syros quoque, id est, ARAM   transtuli de Cyrene: ex quo qui aequali conditione sunt facti, aequali judicii mei sententia punientur, et omnia absque discretione personarum, impia regna subvertam. Vos autem, o filii Israel, de quibus dixi: Primogenitus filius meus Israel . Et: Ex
Abbreviated transcription (Latin):
amasias solet interdũ mittere ad hiero¬
boam regẽ hereticũ. atq hereticoꝵ patro¬
nũ: o& scõs uiros. ac p̃cones fidei accusare
apud eũ &r iubere doctoribꝰ ne p̾dicent
misrł: ne contra regis faciant uolunta¬
tẽ: qui a bethel hoc domus dĩ ẽ. & falsa
eccłia scĩficatio regis sit: & domꝰ regni.
Solent enĩ dicere. imꝑator nob cõmu¬
nicat: & siquis eis restiterit statĩ calũni¬
antur. Ergo tu contra impatorẽ facis.
angusti mandata contẽpnens: & tam̃
consideremꝰ. quod multi reges xp̃iani
qui ꝑsecuti st̃ ȩccłam dĩ. & arrianam
impietatẽ. in toto orbe fundere conati
st̃ uincant in scelere hieroboam regẽ
isrł. Iue enĩ falsi sacerdotis mandata
despexit: nec ad suggestionẽ eiꝰ qͥc qͣ
uoluit respondere. Isti aut̃ cũ multis
amasiis sacerdotib suis. fame. & penu¬
ria. carterib & exiliis. amos ꝓphetam.
Sor sacerdotes dñi neccauert̃. Et respon¬

Expanded text:
Amasias solet interdum mittere ad JeroAmasias solet interdum mittere ad Jeroboam regem haereticum, atque haereticorum patronum, et sanctos viros ac praecones fidei accusare apud eum, et jubere doctoribus, ne praedicent in Israel, ne contra regis faciant voluntatem; quia Bethel, hoc est, domus Dei, et falsa Ecclesia sanctificatio regis sit, et domus regni. Solent enim dicere: Imperator nobis communicat, et si quis eis restiterit, statim calumniantur: ergo tu contra imperatorem facis? Augusti mandata contemnis? Et tamen consideremus, quod multi reges Christiani qui persecuti sunt Ecclesiam Dei, et Arianam impietatem in toto orbe fundare conati sunt, vincant in scelere Jeroboam regem Israel. Ille enim falsi sacerdotis mandata despexit, nec ad suggestionem ejus quidquam voluit respondere. Isti autem cum multis Amasiis sacerdotibus suis, fame et penuria, carceribus et exsiliis 333 Amos prophetam et sacerdotes Domini necaverunt. Et respon
Abbreviated transcription (Latin):
libent̃ audirent: ꝓpt̃ qđ & regi retulit:
congregationes facit contra te amos:
apte iniuriã ñ audet facere. ne audien¬
tes ledere uideat᷑. Uade inqͥt in terram
ida in qua natus es. ubi libent̃ audiun¬
tur insani: & comede ibi panem tuũ.
or ibi uiue: aut certe exerce artẽ tuam.
per quã tibi reperias cibos: & ibi uatici¬
nare. quia habes multos: quos consueui¬
sti seducere. In bechel aut̃ in qua ego sũ
sacerdos ultra ñ adicies ꝓpħare: quia
scificatio regis ẽ. & domus regni. Et hoc
quasi falsus sacerdos loquitur: adulans
regali fastigio: ut ñ dicat scĩficatio dĩ
ntr̃i ẽ & domus idoli: s scĩficatio regis.
& domꝰ regni: hanc habentib cunctis.
qui falsos deos colunt consuetudinẽ.
ut suꝑbiam suã regib imputent: & qđ
ipsi faciunt. rex fecisse uideat᷑ Omnia
quȩ de amasia. & hieroboam. & isrł. et
ad hȩreticos referenda st̃: quoꝵ sacerdos

Expanded text:
libenter audirent: propter quod et regi retulit, libenter audirent: propter quod et regi retulit, congregationes facit contra te Amos: aperte injuriam non audet facere, ne audientes laedere videatur. Vade, inquit, in terram Juda, in qua natus es, ubi libenter audiuntur insani: et comede ibi panem tuum, vel ibi vive, aut certe exerce artem tuam per quam tibi reperias cibos, et ibi vaticinare, qui habes multos quos consuevisti seducere: in Bethel autem, in qua ego sum sacerdos, ultra non adjicies prophetare, quia sanctificatio regis est, et domus regni. Et hoc quasi falsus sacerdos loquitur, adulans regali fastigio, ut non dicat: sanctificatio Dei nostri est, et domus idoli; sed sanctificatio regis, et domus regni: hanc habentibus cunctis qui falsos deos colunt consuetudinem, ut superbiam suam regibus imputent, et quod ipsi faciunt, rex fecisse videatur. Omnia quae de Amasia, et Jeroboam, et Israel, et ad haereticos referenda sunt: quorum sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
s consurget dñs suꝑ domũ bieroboam
in gladio. cõminans pęnã: ñ inferens.
Hec dix̃ in gladio moriet᷑ iheroboan. s
consurgã in gladio suꝑ domũ hieroboã.
Hieroboam quippe gladio ñ ẽ mortu¬
us. s domus eiꝰ id ẽ filiꝰ eiꝰ racbarias: deo
ꝑcutiente deletus ẽ. Et isrł inqͥt capti¬
uus ducet᷑ de t̾ra sua. Adde & cȩtera: si
ñ egerit penitentiã. Porro hieroboam
uanissima amasie mandata contemp¬
nens: nichil ad ea quȩ mandauerat uo¬
luit respondere. Unde ipse sibi assumit
auctoritatẽ sacerdotalis fastigii: & loqͥt᷑
ad amos. Qui uides. egredere: fuge in t̃¬
ram uida. Propħȩ ut crebro diximus
prius appellant᷑ uidentes: quia quȩ uen¬
tura dicebant: cordis oculis intuebant᷑.
Querat prudens lector. quare uidentẽ
uocet ex nomine ꝓpħali: quẽ de t̾ra
isrł exire cõpellit Cui respondendũ ẽ.
uidebat multos eẽ in popło. qui eum

Expanded text:
sed, consurget Dominus super domum Jeroboam sed, consurget Dominus super domum Jeroboam in gladio: comminans poenam, non inferens. Nec dixit: In gladio morietur Jeroboam: sed, consurgam in gladio super domum Jeroboam. Jeroboam quippe gladio non est mortuus, sed domus ejus, id est, filius Zacharias, Deo percutiente, deletus est. Et Israel, inquit, captivus migrabit de terra sua: adde et caetera, si non egerit poenitentiam. Porro Jeroboam vanissima Amasiae mandata contemnens, nihil ad ea quae ille mandaverat voluit respondere: unde ipse sibi assumit auctoritatem sacerdotalis fastigii, et loquitur ad Amos: Qui vides, gradere: fuge in terram Juda. Prophetae, ut crebro diximus, 332 prius appellabantur videntes, quia quae ventura dicebant, cordis oculis intuebantur. Quaerat prudens lector, quare videntem vocet et nomine prophetali, quem de terra Israel exire compellit? Cui respondendum est:videbat multos esse in populo, qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
quasi pontifex: metuens ne si populus
conuertatur ad cultũ dĩ: ille sacerdotii
perdat głam: Cumq duo audierit. de¬
molient᷑ excelsa idoli. siue arȩ. risus. or
scificationes. uł cȩ rimome isrł desola¬
bunt᷑: & consurgã suꝑ domũ hierobo¬
am in gladio. eoqđ idola pęnitus destru¬
antur. quib p̃erat amasias sacerdos.
& contra hieroboam ds̃ consurgat in gla¬
dio. nisi egerit pęnitentiã: ille de sua
ñ mandat iniuria: ut de regis tantũ
contumelia dolere uideat᷑. Hec enĩ in qͥt
dicit amos. Erras calumniator. In om̃ib
enĩ sermonib suis. ñ quasi exse ꝓpheta
loquit᷑. s semꝑ p̃ponit intitulo: hec dic̃
dñs. Igitur quȩ locutus ẽ dñs. amos ꝓpħã
dixisse cõmemorat: ut magis regem ꝓ¬
uocet ad uindictã. Quȩ st̃ quȩ dic̃ amõ:
In gladio morietur hieroboam: & in hoc
mentiris: ñ enĩ dix̃ moriet᷑. Si enim hoc
dixisset. uidebat᷑ ñ suscipere penitentiã:

Expanded text:
quasi pontifex: metuens ne si populus quasi pontifex: metuens ne si populus convertatur ad cultum Dei, ille sacerdotii perdat gloriam. Cumque duo audierit, demolientur excelsa idolis, sive arae risus, et sanctificationes, vel caeremoniae Israel desolabuntur, et consurgam super domum Jeroboam in gladio, eo quod idola penitus destruantur, quibus praeerat Amasias sacerdos, et contra Jeroboam Deus consurgat in gladio, nisi egerit poenitentiam: ille de sua non mandat injuria, ut de regis tantum contumelia dolere videatur. Haec enim, inquit, dicit Amos. Erras, calumniator. In omnibus enim sermonibus suis non quasi ex se propheta loquitur, sed semper praeponit in titulo: Haec dicit Dominus. Igitur quae locutus est Dominus, Amos prophetam dixisse commemorat, ut magis regem provocet ad vindictam. Quae sunt quae dicit Amos? In gladio morietur Jeroboam. Et in hoc mentiris: non enim dixit, morietur; si enim hoc dixisset, videbatur non suscipere poenitentiam;
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ꝓpħabis. In bechel aut̃ non adities ul¬
tra ꝓpħare: quia scĩficatio regis ẽ. & domꝰ
regni: Salomonis ꝓuerbiũ ẽ immo man¬
datũ: noli arguere malos ne oderint te
& econtrario de bonis p̃cepit: argue sa¬
pientẽ: & diliget te: In hoc quoq loco. qͥ
arguit inqͥt hominis uias. grãm habe¬
bit: magis quã is. qui loquit᷑ quȩ delec¬
tent. Itaq & amos emĩdationis affectu lo¬
quebatur ad popłm: & ex sermonib dĩ
t̾ribilia minabatur. ut agentes pęni¬
tentiã reuerterent᷑ ad dnm̃: & idola de¬
sererent. Tunc sacerdos bethel in qua
erat uitulus aureus quẽ constituerat
hieroboam filius nabath. & alii qui illi
in imperiũ successerant mittit ad hie¬
roboam. nepotẽ hieu: qui ei nuncient
dicentes. Rebellauit contͣ te amos: si ue
congregationes facit. atq conuentus in
medio popłi tui isrł: & tanta loquit᷑. ut
terra tui regni uerba eiꝰ sustinere non
possit. Audet aut̃ mittere ad regẽ isrł.

Expanded text:
hel autem non adjicies ultra prophetare, quia sanctificatio regis est, et domus regni. Salomonis proverbium est, immo mandatum: Noli arguere malos, ne oderint te : Et econtrario de bonis praecepit: Argue sapientem, et diliget te. In alio quoque loco: Qui arguit, inquit, hominis vias, gratiam habebit magis quam is qui loquitur quae delectent . Itaque 331 et Amos emendationis affectu loquebatur ad populum, et ex sermonibus Dei terribilia minabatur, ut agentes poenitentiam, reverterentur ad Deum et idola desererent. Tunc sacerdos Bethel, in qua erat vitulus aureus, quem constituerat Jeroboam filius Nabath , et alii qui illi in imperio successerant, mittit ad Jeroboam nepotem Jehu, qui ei nuntiet, dicens: Rebellavit contra te Amos, sive congregationes facit atque conventus in medio regni tui, Israel, et tanta loquitur, ut terra regni tui verba ejus sustinere non possit. Audet autem mittere ad regem Israel
Abbreviated transcription (Latin):
editio BoΥROAO transtulerunt: qui
arm̃ta pascit ñ oues: soli seꝑtuaginta.
AINTIO dixerunt. qui proprie pastor
bus conuersant᷑. ut oftendat greges ca-¬
prarũ sẽꝑ rupes. & asꝑas cautes: & altio¬
ra conscendere: S qm̃ infert & tulit me
corib uidetur oues magis significare
quã capras: licet in principio leuitici
legerimiis. & oues. & capras peccorũ no¬
mine demonstrari. Ita enĩ dñs loquit᷑.

Expanded text:
editio βουκόλον transtulerunt, qui editio βουκόλον transtulerunt, qui armenta pascit; non oves. Soli Septuaginta αἰπόλον dixerunt: qui proprie pastor bus conversatur: ut ostendat greges caprarum semper rupes et asperas cautes et altiora conscendere. Sed quoniam infert: Et tulit mecoribus, videtur oves magis significare, quam capras: licet in principio Levitici legerimus, et oves et capras, pecorum nomine demonstrari. Ita enim Dominus loquitur.
Abbreviated transcription (Latin):
& nc̃ audi sermonẽ dñi. Tudicis. noli
ꝓpħare super isrł: & ne congreges audi¬
entes suꝑ domũ iacob Propterea hec di¬
cit dñs. Ueor tua in ciuitate fornicabi¬
tur: & filii tui. & filiȩ tuȩ in gladio ca¬
dent. Et̾ra tua funiculo diuidet᷑: & tu
in t̾ra inmunda morieris. israhęl autẽ
captiuus ducet᷑ de t̾ra sua. Hocͦ beatos
apłos fecisse scriptura cõmemorat.
quando denunciauert̃ eis scribe et
pharisei ne docerent in nomine ibu
& illi responder̃ dicentes. obedire deo
idoloꝵ pontifice ne ꝓpħaret in bechel
ñ solũ ꝓpħat & ostendit se magis dm̃
timere mittentẽ. quã illũ ꝓhibentẽ.
s audact᷑ & libe ipse denuntiat sup¬
plicia qui uetare conatus ẽ. & dĩ in¬
plere sermonẽ. Non solũ inqͥt non sum
de ꝓpħali stirpe descendens. s cũ essẽ ar-¬
m̃tarius. & ruboꝵ mora distringerẽ:
tulit me dñs sequentẽ greges. Pro arm̃¬
tario qui hebraice dicitur BoceR: aqͥla
& simmachus. & theodocio. & quinta

Expanded text:
nc audi sermonem Domini: tu dicis, Noli prophetare super Israel, et ne congreges audientes contra domum Jacob. Propterea haec dicit Dominus: Uxor tua in civitate fornicabitur, et filii tui et filiae tuae in gladio cadent, et terra tua funiculo dividetur, et tu in terra immunda morieris; Israel autem captivus ducetur de terra sua. Hoc quod beatos apostolos fecisse Scriptura commemorat, quando denuntiaverunt eis Scribae et Pharisaei ne docerent in nomine Jesu; et illi responderunt dicentes: Obedire Deo idolorum pontifice, ne prophetaret; in Bethel, non solum prophetat, et ostendit se magis Deum timere mittentem, quam illum prohibentem; sed audacter et libere ipsi denuntiat supplicia qui vetare conatus est, et Dei impedire sermonem. Non solum, inquit, non sum ali stirpe descendens; sed cum essem armentarius et ruborum mora distringerem, tulit me Dominus sequentem greges. Pro armentario, qui Hebraice dicitur BOCER  , Aquila et Symmachus et Theodotio, et quinta
Abbreviated transcription (Latin):
sistit. humilib aut̃ dat grãm: s om̃ia
memorit̃ teneat quecũq peccauerint.
& usq ad finẽ & iudicii tempus addu-
neris iniquitatũ nr̃arũ antiquarum:
p̃sertim cũ aduersus superbos ipsa t̾ra
moueat᷑. siue turbetur: & lugeat ñ colo¬
mis & aduena. s habitator eiꝰ: & ascen¬
dat sicut fluuiꝰ consũmatio. & descen¬
dec sicut flumen egipti. ut qui egerit
pęnitentiã ascendat cũ fluuio scanden¬
te. Qui aut̃ ꝑseuerauerit in delictis. des¬
cendat sic̃ fluuius egipti. & ingressus
mare absorbeat᷑. ac ꝑ hoc ostendit super¬
biã iacob contra quã iurat dñs et̃nis su¬
Spliciis deuorandam. Et erit in die illa¬

Expanded text:
stit, humilibus autem dat gratiam ; sed omnia memoriter teneat quaecumque peccaverint, et usque ad finem et judicii tempus adducaneris iniquitatum nostrarum antiquarum : praesertim cum adversus superbos ipsa terra moveatur, sive turbetur et lugeat, non colonus et advena, sed habitator ejus: et ascendat sicut fluvius consummatio, et descendat sicut 340 flumen Aegypti: ut qui egerit poenitentiam, ascendat cum fluvio scandente: qui autem perseveraverit in delictis, descendat sicut fluvius Aegypti, et ingressus mare absorbeatur. Ac per hoc ostendit superbiam Jacob, contra quam jurat Dominus, aeternis suppliciis devorandam. Et erit in die illa
Abbreviated transcription (Latin):
s cũ euangłica illa muliere quȩ habebat
spm infirnitatis suͤꝑ t̾re incõberent: & ef¬
fusa ẽ suꝑ eos ira dĩ. & furor irȩ eiꝰ comp̃¬
hendit illos: ita ut fieret habitatio eorũ
deserta. & in tabernaculis eoꝵ ñ eẽt habi¬
tator Quando cõpletũ ẽ. ecce dies uenunt
dicit dñs: & emittã famẽ suꝑ t̾ram. non
famẽ panis neq sitim aque. s fam̃ audi

Expanded text:
ebat spiritum infirmitatis , semper terrae incumberent. Et effusa est super eos ira Dei, et furor irae ejus comprehendit illos, ita ut fieret habitatio eorum deserta, et in tabernaculis eorum non esset habitator: quando completum est: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et emittam famem super terram: non famem panis, neque sitim aq
Abbreviated transcription (Latin):
nicȩ captiuitatis tempus referendũ est:
s & in aduentũ dñi saluatoris. quando
dixer. aufer de t̾ra talem. crucifige. cru¬
cifige eũ: & ꝑdiderunt alas colũbȩ: & ue¬
nit finis suꝑ eos. & extrema captiuitas.
ultrõq ñ peꝑcit eis as̃. Et ululauer̃ cardi

Expanded text:
niae captivitatis tempus referendum est, niae captivitatis tempus referendum est, sed et in adventum Domini Salvatoris, quando dixerunt: Aufer de terra talem: crucifige eum, crucifige eum , et perdiderunt alas columbae. Et venit 337 finis super eos, et extrema captivitas, ultraque non pepercit eis Dominus. Et ululaverunt card
Abbreviated transcription (Latin):
sui ultra ñ transeat. nec negligat: neq
impunita scelera transire ꝑmitat. Et
ne solũ de decẽ tribubus dicere uideret᷑
intulit stridebt̃ cardines tẽpli. siue laque¬
aria in die ula: dicit dñs. Hoc aut̃ yti Nõ¬
loꝵ pondus in cõbat: ut ipsi quoq portarũ
cardines. & excelsa laquearia ululent. et
incredibilẽ sentiant uastitatem: quando
multi morient᷑. & captis habitatorib uel
occisis: in om̃i loco ꝓiciat᷑ silentiũ. Sin
aut uoluerimus legere ꝓ uncino pomoꝵ.
uas aucupis: hoc dicendũ ẽ qđ quo modo
auceps uisco. uł retib aues uolantes per
aerem. & sublimius discurrentes ad t̾ram
detrahit. sic dñs ꝑ sennacheriph. siue nabu¬
cho donosor. quos nc̃ aucupes intelligimꝰ.
popłm suũ prius liberũ. & legis obseruati¬
one subtimiẽ cõprehenderit. uinxerit. tͣns¬
tulerit & necauerit. N enĩ iniuste ten¬
dunt᷑ retia auibꝰ. Et hoc ñ solũ ad babilo¬

Expanded text:
sui ultra non transeat, nec negligat, neque sui ultra non transeat, nec negligat, neque impunita scelera transire permittat. Et ne solum de decem tribubus dicere videretur, intulit: Stridebunt cardines templi, sive laquearia in die illa, dicit Dominus. Hoc autem ὑπερlorum pondus incumbat: ut ipsi quoque portarum cardines et excelsa laquearia ululent, et incredibilem sentiant vastitatem: quando multi morientur, et captis habitatoribus vel occisis, in omni loco projiciatur silentium. Sin autem voluerimus legere pro uncino pomorum vas aucupis, hoc dicendum est, quod quomodo aucupes visco vel retibus aves volantes per aerem, et sublimius discurrentes ad terram detrahit, sic Deus per Sennacherib sive Nabuchodonosor, quos nunc aucupes intelligimus, populum suum prius liberum, et Legis observatione sublimem comprehenderit, vinxerit, transtulerit, enecarit. Non enim injuste tenduntur retia avibus. Et hoc non solum ad Babylo
Abbreviated transcription (Latin):
ix̃ dñs ad me. Ueniet finis suꝑ populũ
meũ isrł. Non addã ultra ut transeã eũ.
& ululabt̃ laquearia templi. in die illo
dicit dñs ds. Multti cadentes erunt: in
om̃i loco ꝓiciam silentiũ. Ad hieremiaᷤᷤ
sub uirga cernit uigiliarũ. siue nucis.
eo qđ uigilauerit suꝑ peccata popłi sui:
Hec quasi clausis & comibentib ocłis. eoꝵ
delicta ñ uiderit: hoc nc̃ amos adu̾sum
udã. & isrł. parit̾ intuet᷑ sub specie un¬
cini. qui hebraice appellat᷑ ct̃dos. ce a
septuaginta in uas aucupis uertit᷑: cũ
supra in hoc eodem ꝓpħa legimꝰ. Si cadet
auis suꝑ t̾ram sine aucupe: & ẽ sensus:
Sic̃ uncino rami arboꝵ detrabuntur
ad poma carpenda: ita ego ꝓximũ cap¬
tiuitatis tempus adtraxi. Et ut sciamus
hoc ẽẽ qđ dicimꝰ ipse int̾pretat᷑ ds̃. quid
significet uisio quã ꝓpħȩ ostenderat:
uenit finis suꝑ popłm meũ isrł. Qđq
sequit᷑. Non additiã ultra ut ꝑtranseam
eũ. hoc significat: qđ iniquitates popłi

Expanded text:
me: Venit Al. Veniet finis super populum meum Israel: non addam ultra 336 ut pertranseam eum; et ululabunt laquearia templi in die illa, dicit Dominus Deus. Multi cadentes erunt: in omni loco injiciam silentium. Quod Jeremias sub virga cernit vigiliarum, sive nucis eo quod vigilaverit super peccata populi sui, ne quasi clausis et conniventibus oculis eorum delicta non viderit: hoc nunc Amos adversus Judam et Israel pariter intuetur sub specie uncini, qui Hebraice appellatur CHELUB   et a LXX in vas aucupis vertitur: cum supra in hoc eodem propheta legimus: Si cadet avis super terram sine aucupe. Et est sensus: Sicut uncino rami arborum detrahuntur ad poma carpenda: ita ego proximum captivitatis tempus attraxi. Et ut sciamus hoc esse, quod dicimus, ipse interpretatur Deus, quid significet visio, quam prophetae ostenderat. Venit finis supsequitur: Non adjiciam ultra ut pertranseam eum, hoc significat, quod iniquitates populi
Abbreviated transcription (Latin):
s Thxor tua in ciuitate fornicabit᷑. & filii¬
⁊ tui. & filiȩ tuȩ in gladio cadent. Et¬
⁊ humus tua funiculo metiet᷑: & tu in
S t̾ra polluta morieris. & isrł captiuus¬
S inigrabit de t̾ra sua lxx. Et respon¬
dit amos: & dix̃ ad amasiam. Non erã¬

Expanded text:
 Uxor tua in civitate fornicabitur, et filii tui, et filiae tuae in gladio cadent, et humus tua funiculo metietur, et tu in terra polluta morieris, et Israel captivus migrabit de terra sua. LXX: Et respondit Amos, et dixit ad Amasiam: Non era
Abbreviated transcription (Latin):
tas indicatur: sic & animã non ẽẽ substan¬
tialem. s affectũ mentis interne: & cogi¬
tationũ locũ: ꝑ que ds̃ suam indicet uo¬
luntatẽ. Iurauit gͦ dñs ds̃ exercituũ. idẽ
sabaoth. pro quo uirtutũ septuaginta
transtulerunt. se detestari suꝑbiã iacob
& domos eiꝰ odisse. Hic iacob scđm superiꝰ
capitulũ ubi scriptũ ẽ. & nichil patiebant᷑

Expanded text:
ur: sic et animam non esse substantialem, sed affectum mentis internae, et cogitationum locum, per quem Deus suam indicet voluntatem. Juravit ergo Dominus, Deus exercituum, id est, Sabaoth pro quo, virtutum Septuaginta transtulerunt, se detestari superbiam Jacob, et domos ejus odisse. Hic Jacob secundum superius capitulum, ubi scriptum est: Et nihil patieba
Abbreviated transcription (Latin):
te inferoꝵ ñ p̃ualuerunt aduersus eũ:
Hic uir. & dñs qui stat supͣ murũ ada¬
mantinũ: habet in manu sua ad amantẽ.
qui nisi dĩ teneat᷑ manu. & illiꝰ uallet᷑
auxilio: omnẽ ꝑdit fortitudinẽ. dicente
dño in euangłio. Nemo potest rape de
ut dicatur ad eum Si transieris ꝑ ignem
flãma te ñ cõburet: quantoq magis tẽp¬
tationib ceditur: tanto plus fortior fit:
&r ꝓ nomine saluatoris int̾ flagella letat.
Cũq a nullo suꝑari queat: solo mortife¬
relibidinis calore dissoluit᷑. Hec enĩ san¬
guis hyrcoꝵ. & ipsius hyrci dicit᷑ ẽẽ na¬
tura: ut sit ad libidinem calidissimus.
& qđ ignis edomare nequeat: solus illius
dissoluat cruor. Ponit gͦ dñs huiꝰcemodi
adamantẽ in medio popłi sui isrł: & ułt
ñ transit eũ: nec dimittit ut dissipent᷑
are. quȩ risu. & subsannatione st̃ digne
r omnia hereticoꝵ misteria domumq
hieroboam. qui primus dĩ popłm sepa¬
rauit. ꝑcutiat gladio: atq subuertat.

Expanded text:
 non 330 praevaluerunt adversus eum . Hic vir et Dominus, qui stat super murum adamantinum, habet in manu sua adamantem, qui nisi Dei teneatur manu, et illius valletur auxilio, omnem perdit fortitudinem, dicente Domino in Eut dicatur ad eum: Si transieris per ignem, flamma non comburet te ; quantoque magis tentationibus tunditur, tanto plus fortior fit et pro nomine Salvatoris inter flagella laetatur. Cumque a nullo superari queat, solo mortiferae libidinis calore dissolvitur. Haec enim sanguinis hircorum et ipsius hirci dicitur esse natura, ut sit ad libidinem calidissimus, et quod ignis edomare nequeat, solus illius dissolvat cruor. Ponit ergo Dominus hujuscemodi adamantem in medio populi sui Israel, et ultra non transit eum, nec dimittit ut dissipentur arae, quae risu et subsannatione sunt dignae, et omnia haereticorum mysteria domumque Jeroboam, qui primus Dei populum separavit, percutiat gladio, atque subvertat.
Abbreviated transcription (Latin):
nun a pͥmo usq ad no¬
iussimum. uxta ordinẽ qͦ legunt᷑
s ut potiumꝰ. & rogati sumꝰ: ita cos
disseruimꝰ Naum: micheam: sopho¬
tochio HPΩCΕΦOΝICd sedõ in ab acuc
duos libros chromatio aquileiensi ep̃o
delegaui : tertio pꝰ longi tẽporis silenti
alexandro monachis: malachiã ꝓpħam
int̾pretatꝰ sum. Statimq recurrens ad pͥn¬
cipium uoluminis oseȩ. & iohel. & amos.
tͥ negare ñ potui: & pꝰ grauissimã corpo¬
ris egrotationẽ dictandi celeritate osten¬
di temeritatẽ meã: ut qͦd alii stilũ sepe
uertendo ñ audent scribere: ego cõmit¬
terẽ casui: qͥ semꝑ dictantes seq̃r: & de
ingenio. atq doctrina. audatię periculũ
facit. Qm̃ ut sepe testatꝰ sũ laborẽ ꝓpͥa
scribendi manu ferre non ualco: & in ex¬
planatione scarũ scripturarũ. non u̾ba
cõposita & oratoriis florib adornata:
sed eruditio & simplicitas queritur ueri¬
TRANSETE IN: CHAS¬
lanne & uidete: & ite in¬
de in emath magnã & des¬

Expanded text:
ad novissimum, juxta ordinem quo leguntur, sed ut potuimus, et ut rogati sumus, ita eos disseruimus. Naum, Michaeam, Sophotochio προσεφώνησα: secundo in Abacuc duos libros Chromatio Aquileiensi episcopo delegavi: tertio post longi temporis silentiuAlexandro monachis Malachiam prophetam interpretatus sum. Statimque recurrens ad principium voluminis, Osee et Joel, et Amos, tibi negare non potui. Et post gravissimam corporis aegrotationem, dictandi celeritate ostendi temeritatem meam: ut quod alii stylum saepe vertendo non audent scribere, ego committerem casui, qui semper dictantes sequitur, et de ingenio atque doctrina, audaciae periculum facit: quoniam, ut saepe testatus sum, laborem propria scribendi manu ferre non valeo, in explanatione sanctarum Scripturarum, non verba composita, et oratoriis floribus adornata, sed eruditio et simplicitas quaeritur veritransite in Chalanne et videte et ite inde in Emath magnam et des
Abbreviated transcription (Latin):
indicus: scđs arabicus. terciꝰ macedonicus.
quartus eyprius: ꝓ qualitate regionum.¬
uł plus. uł minus duriciã possidentes:
Dicit᷑ quoq in electri similitudinẽ uene¬
na dep̃hendere: & maleficis artibꝰ resiste

Expanded text:
Indicus: secundus Arabicus: tertius Macedonicus: Indicus: secundus Arabicus: tertius Macedonicus: quartus Cyprius, pro qualitate regionum plus vel minus duritiam possidentes. Dicitur quoque in electri similitudinem venena deprehendere, et maleficis resiste
Abbreviated transcription (Latin):
lapis ẽ. quẽ latine indomitũ possumus
appellare: eoqđ nulli cedat matherie.
ne ferro quidẽ. Nam si ponat᷑ suꝑ incũde
& graui ictu feriat᷑ mallei: ante inchus
& malleus uulnus accipiunt: quã ada¬
mans conteratur Cũq ignis omnia do¬
met. & uniuersa metalla consumat: red¬
dit adamantẽ puriorẽ. ut ne paruulos
quidẽ in eo angulos uis nimii ardoris
obtundat. Uidi & in auro adamantẽ
magnitudinẽ illius
Cumq uicinum consumatur aurũ
longo usu. ac nimia uetustate: solus ad¬
amans ñ atterit᷑. & nulla lima ĩminui
potest. s e contrario lima terit: & qͥcqͥd
attigerit: lineis sulcat. Hic lapis duris¬
simus &x indomabilis: solo hyreoꝵ cruo¬
re dissoluit᷑. & missus in calidũ sangui¬
nẽ: ꝑdit fortitudinẽ suã. Eet aut̃ paruũ
o indecorus. ferrugineũ habens colorem.
or splendorẽ christalli. Quatuor quoq ad¬
amantis genera describunt᷑. Primus est

Expanded text:
lapis est, quem Latine 329 indomitum possumus lapis est, quem Latine 329 indomitum possumus appellare: eo quod nulli cedat materiae, nec ferro quidem. Nam si ponatur super incudem, et gravi ictu feriatur mallei, antea incus et malleus vulnus accipiunt, quam adamas conteratur. Cumque ignis omnia domet, et universa metalla consumat, reddit adamantem duriorem, ut ne parvulum quidem in eo angulum vis nimii ardoris obtundat. Vidi et in auro adamantem magnitudine millii: cumque vicinum consumantur aurum longo usu ac nimia vetustate, solus adamas non atteritur, et nulla lima imminui potest: sed econtrario limam terit, et quidquid attigerit, lineis sulcat. Hic lapis durissimus et indomabilis solo hircorum cruore dissolvitur, et missus in calidum sanguinem, perdit fortitudinem suam. Est autem parvus et indecorus, ferrugineum habens colorem, et splendorem crystalli. Quatuorque adamantis genera describuntur. Primus est
Abbreviated transcription (Latin):
itaq cernit᷑ stans super murũ stagnatũ.
siue litũ: & in manu eiꝰ stagnatio siue trul¬
la cementarii. qua solent suꝑinduci pa¬
rietes: & non solũ pulchritudinẽ acciꝑe:
s etiã fortitudinẽ contra iniuriã imbri¬
um. & creberrimas tẽpestates. Legimus in
inetechiel dñm cõminantẽ: qđ tẽpestate
& grandine consurgente: nequaꝗͣ linat.
Snec uestiat parietem isrł: ipse angularis¬
Slapis edificator domus qd deponat trul¬
Ulam. in medio popłi sui isrł. & cessare fa¬
ciat atq torpere: ut nequaquã ultra su¬
Sꝑinducat: & suo uestiat. ac tuetͣ auxilio.¬
I Cumq dñs ꝓtectionẽ suã. & ut ita dicã
Sparietis uestimentũ trulla cessante sub¬
Straxerit: tunc demolient᷑ excelsa idoloꝵ
que hebraie appellantur bamoth. in qͥ
ut potuimus quid ab hebreis nobis iux¬
ta hystorie sit traditũ ueritatẽ: transeaniꝰ
ad anagogen de xenocrate. qui scripsit
super lapidũ gẽmarũq naturis: pauca
uerba ponentes. Adamans sui nominis

Expanded text:
itaque cernitur stans supra murum stannatum sive litum, et in manu ejus stannatio sive trulla caementarii, qua solent superinduci parietes, et non solum pulchritudinem accipere, sed et fortitudinem contra injuriam imbrium et creberrimas tempestates. Legimus in Ezechiele , Dominum comminantem, quod tempestate et grandine consurgente, nequaquam linat nec vestiat parietem Isrlapis, aedificator domus, quod deponat trullam in medio populi sui Israel, et cessare faciat atque torpere, ut nequaquam ultra superinducat eum, et suo vestiat ac tueatur auxilio. Cumque Dominus protectionem suam, et, ut ita dicam, parietis vestimentum trulla cessante subtraxerit, tunc demolientur excelsa idolorum, quae Hebraice appellantur BAMOTH  , etut potuimus quid ab Hebraeis nobis juxta historiae sit traditum veritatem: transeamus ad anagogen, de Xenocrate, qui scribit super lapidum gemmarumque naturis pauca verba ponentes: « Adamas sui nominis
Abbreviated transcription (Latin):
ra ꝑgentibꝰ: in eodẽ psalmo imperabit᷑.
Cantate dõ. psallite dño qui ascendit su¬
per cȩlũ cęli: ad orientẽ. Unde & in mis¬
teriis primũ renuntiamꝰ ei qui in occi¬
dente ẽ. nobisq morit᷑ cũ peccatis. & sic
uersi ad orientẽ. pactũ inimꝰ cum sole
iusticiȩ: & ei seruituros nos ẽẽ ꝓmittimꝰ:
Pro torrente occidentis: symiachus int̾¬
pretatꝰ ẽ. uallẽ campestrẽ: theodotio tor¬
rentẽ arabiȩ. aquila correntẽ: qui ẽ in
planiciȩ. Equib uerbis ostendit᷑. neqͣꝗͣ
in eis a murata ciuitate exclusis: mori
posse peccata: nec ꝑuenire illos ad torrentẽ
cãpestrem. & planũ siue deserti. qͥ correns
dicit᷑ uoluptatis: iuxta illud qđ legimus:
de torrente uoluptatis tue potabis eos. Hec
Sostendit michi dñs ds̃. Et ecce fictor locu¬
ste in principio gerininantiũ serotini
Simbris: & ecce serotinũ. post tonsor siue
tonsura regis Et factũ ẽ cum consũmas¬

Expanded text:
ra pergentibus in eodem psalmo imperabitur: ra pergentibus in eodem psalmo imperabitur: Cantate Deo, psallite Domino qui ascendit super coelum coeli ad Orientem . Unde et in mysteriis, primum renuntiamus ei qui in Occidente est, nobisque moritur cum peccatis, et sic versi ad Orientem, pactum inimus cum sole justitiae, et ei servituros nos esse promittimus. Pro torrente Occidentis, Symmachus interpretatus est, vallem campestrem: Theodotio, torrentem Arabiae: Aquila, torrentem qui est in planitie. Quibus verbis ostenditur nequaquam in eis a murata civitate exclusis, mori posse peccata, nec pervenire illos ad torrentem campestrem et planum sive deserti, qui torrens dicitur voluptatis, juxta illud quod legimus: De torrente voluptatis tuae potabis eos . Haec ostendit mihi Dominus Deus: Et ecce fictor locustae in principio germinantium 323 serotini imbris, et ecce post serotinum tonsor sive tonsura regis. Et factum est cum consummas
Abbreviated transcription (Latin):
cata. & extremã suꝑbiã quȩ iniquitatẽ
loquit᷑ contra dm̃: & ponit in excelso
bulet eos: immo ꝓhibeat ingredi in e¬
math. & usq ad torrentẽ occidentis:
Emath int̃pretat᷑ murus: aut murata.
Uetabunt᷑ itaq ab hac gente seuissima
cui supplicia delegata st̃. confugere ad ci¬
uitatẽ munitã. quȩ ẽ celestis iherłm: ne
introeant & saluent᷑: in modũ illiꝰ capi¬
tuli quo in genesi legimus. ubi posuit
as̃ cherubim. & flãmeam rompheã: quȩ
uertitur ad custodiendã uiã ligni uitȩ:
ut qui eiectus fuerat de paradiso: neqͣꝗͣ
illuc ingrederet᷑ indignus. Qđ̃q sequit᷑.
usq ad torrentẽ occidentis. de sexagesimo
septimo psalmo int̾pretabim᷑: in qͦ scrip¬
tũ ẽ. Cantate dño. psalmũ dicite nomi¬
ni eiꝰ: iter facite ei. qui ascendit suꝑ oc¬
casũ: dñs nom̃ illi: Hisi enĩ mala oꝑa
aurigã: tc̃ nobis ꝓficientib & ad melio¬

Expanded text:
cata et extremam superbiam, quae iniquitatem cata et extremam superbiam, quae iniquitatem loquitur contra Deum, et ponit in excelso bulet eos, immo prohibeat ingredi in Emath, et usque ad torrentem Occidentis. Emath interpretatur murus, aut murata. Vetabuntur itaque ab hac gente saevissima, cui supplicia delegata sunt, confugere ad civitatem munitam, quae est coelestis Jerusalem, ne introeant et salventur: in modum illius capituli quod in Genesi legimus, ubi posuit Deus Cherubim et flammeam rompheam , quae vertitur ad custodiendam viam ligni vitae, ut qui ejectus fuerat de paradiso, nequaquam illuc ingrederetur indignus. Quodque sequitur: Usque ad torrentem Occidentis, de sexagesimo septimo Psalmo interpretabimur, in quo scriptum est: Cantate Domino, psalmum dicite nomini ejus: iter facite ei qui ascendit super occasum: Dominus nomen illi . Nisi enim mala opera aurigam: tunc nobis proficientibus et ad melio
Abbreviated transcription (Latin):
guinitate. aut amicicia. aut econtrario.
uł hostili odio. uł in imicicuis in udican¬
do dicit᷑. ꝑuertit udiciũ xp̃i: qui ẽ iusti¬
cia: & fructũ illiꝰ uertit in amaritudinẽ.
Qui hoc faciunt: letantur in nullo u̾bo
bono. siue frustra ut sim machus transtu¬
lit. id ẽ. MUTOC: & erecti in suꝑbiã di¬
cunt. Donne in fortitudine nr̃a habuimiꝰ
cornua. Cũ e regione iustus in dño glo¬
riet᷑ & dicat. in te inimicos nr̃os uen¬
tilabimꝰ cornu. Et in alio loco. Non enim
in arcu meo sꝑabo: & gladius m̃s ñ salua¬
bit me Unde & in exodo iuxta hebra¬
icum & aquile editionẽ legimus: & mo¬
yses nesciebat quia cornuta erat species
te inimicos meos cornu uentilo. Legimꝰ
& in alio loco. exaltabit cornu populi
sui & exaltabit cornu xp̃i sui. Et cor¬
nu altaris. &r munda animalia atq cor¬
nuta. quȩ sola offerunt᷑ dõ. quoꝵ inter¬
p̃tatio ñ huiꝰ ẽ tẽporis. obhec tanta pec¬

Expanded text:
guinitate, aut amicitia; et econtrario, guinitate, aut amicitia; et econtrario, vel hostili odio, vel inimicitiis in judicando ducitur, pervertit judicium Christi, qui est justitia; et fructum illius vertit in amaritudinem. Qui hoc faciunt, laetantur in nullo verbo bono, sive frustra, ut Symmachus transtulit, id est, ἀλόγως, et erecti in superbiam dicunt: Nonne in fortitudine nostra habuimus cornua? cum e regione justus in Domino glorietur, et dicat: In te inimicos nostros ventilabimus cornu. Et in alio  Al. eodem loco: Non enim in arcu meo sperabo, et gladius meus non salvabit me . Unde et in Exodo juxta Hebraicum, et Aquilae editionem, legimus: Et Moyses nesciebat, quia cornuta erat species te inimicos meos cornu ventilo. Legimus et in alio loco: Et exaltabit cornu populi sui: Et: Exaltabit cornu Christi sui , et cornu altaris, et 322 munda animalia atque cornuta, quae sola offeruntur Deo, quorum interpretatio non hujus est temporis. Ob haec tanta pec