comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris acito ȩneo: apros carne integra ꝑtulerunt. Qm gͥ cur noxam quã peendi¬
b occisis solis radii ñ dederuit: lunare lum̃ effecit. Facilis est disariꝰ inqͥt & sum¬
plerista responsio. Nulliꝰ enĩ fit aliquando putredo: nisi calor humorq cõueueriit.
ccudũ aut̃ putredo nichil aliud est. nisi cũ deflipxio q̃dam latens soliditatẽ carnis
in humorẽ resoluit. Calor aũt si temꝑatꝰ sit & modicꝰ: nutrit humores. Sinimꝰ:
ersiccat. & habitudinem carins extenuat. Ergo de corporib enedis sol ut maioriꝰ
caloris haurit humorẽ. Luuare lum̃ inquo est ñ manfestꝰ caloꝵ: s occustt᷑ te¬
par magis diffundit humecta. & inde ꝓuenit ñecto tepore ⁊ audto humore pu¬
tredo. Hus dictis euangelus eustachiũ intuens: si racioni didȩ assentiris ait. an¬
nuias oportet. Aut si est qd̾ moneat ꝓferre ñ ꝑigeat qͥa ius nr̃i sermonis optinuit

Expanded text:
ris acuto aeneo apros carne integra pertulerunt. Quaero igitur cur noxam, quam pecudiris acuto aeneo apros carne integra pertulerunt. Quaero igitur cur noxam, quam pecudibus occisis solis radii non dederunt, lunare lumen effecerit? Facilis est, Disarius inquit, et simplex ista responsio. Nullius enim rei fit aliquando putredo, nisi calor humorque convenerint. Pecudum autem putredo nihil aliud est nisi cum defluxio quaedam latens soliditatem carnis in humorem resolvit. Calor autem si temperatus sit et modicus, nutrit humores: si nimius, exiccat et habitudinem carnis extenuat. Ergo de corporibus enectis sol, ut maioris caloris, haurit humorem: lunare lumen, in quo est non manifestius calor sed occultus tepor, magis diffundit humecta, et inde provenit iniecto tepore et aucto humore putredo. His dictis Evangelus Eustathium intuens: Si rationi dictae adsentiris, ait, annuas oportet, aut si est quod moveat, proferre non pigeat: quia vis vestri sermonis optinuit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ambigitur qͥnpͥus fuerint quã sem̃ suũ. aues qͦ opifice natura excitisse ꝑfec¬
tas & quia uis generandi inserta sit singulis: ablnis iã ꝓcedere nascendi modoᷤᷤ.
quos ꝓ diuersitate animanciũ natura uarianit. Habes euangele utrobiq qͥd te¬
neas. ⁊ dissimulata parilisꝑ irrisione: tecũ delibera qͥd sequaris. & euangelus.
Qitia & ex iocis seria facit molencia loquendi: hoc michi absoluatis uolo. cuius
dii me exercuit uera deliberatio. Nuꝑ enĩ michi detiburti agro meo exhibi¬
ti sunt apri. quos obtulit silua uenantib. & qͥa diutule cotinuata uenacio est.
ꝑlati sunt alii iit̾tui. noctu alii. Quos ꝑduxit dies integͣ carnis in colummita¬
te durarunt. qui uero ꝑ noctẽ lunari plenitudine lucente portati sunt putrui¬
erunt. Qs ubi scitũ est: qͥ sequenti nocte deferebant infixo cuicũq parti corpo¬

Expanded text:
non ambigitur quin prius fuerint quam semen suum, aves quoque opifice natura extitisse perfecnon ambigitur quin prius fuerint quam semen suum, aves quoque opifice natura extitisse perfectas: et quia vis generandi inserta sit singulis, ab his iam procedere nascendi modos quos pro diversitate animantium natura variavit. Habes, Evangele, utrobique quod teneas, et dissimulata paulipser inrisione tecum delibera quid sequaris. Et Evangelus: Quia et ex iocis seria facit violentia loquendi, hoc mihi absolvatis volo, cuius diu me exercuit vera deliberatio. Nuper enim mihi de Tiburti agro meo exhibiti sunt apri quos obtulit silva venantibus, et quia diutule continuata venatio est, perlati sunt alii interdiu, noctu alii. Quos perduxit dies integra carnis incolumitate durarunt: qui vero per noctem lunari plenitudine lucente portati sunt putruerunt. Quod ubi scitum est, qui sequenti nocte deferebant infixo cuicumque parti corpo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ex tempore aliquo sũpsisse pͥncipiũ: Natura pͥmiũ singła animalia ꝑfecta foema¬
uit. Deinde ꝑpetuã legẽ dedit ut cõtinuaret᷑ ꝓcreatione successio. ꝑfecta aũt ĩ exoedio
fieri potuisse testimonio sinit. nũc qͦ ñ pauca aminancia q̃ de t̾ra & imbre ꝑfecta nas¬
cuntur. ut inegypto mures. ut in locis aliis ranȩ serpentesq & similia. Oua aut̃
nnuimꝗͣ. de t̾ra sunt ꝓcirata. qͥa in illis nulla ꝑfectio est. Natura uͦ ꝑfecta format. &
de ꝑfectis ista ꝓcȩdunt. ut de integritate partes. Nam ut concedã oua aunũ ẽẽ sui¬
naria: uiqͥeamis qͥd de semine ipsa phylosophoꝵ definicio testatur. q̃ ita sãccit. Se¬
iñ est generacio ad eiꝰ exquo est similitudinẽ ꝑgens. Non potest aũt ad similitudi¬
nẽ ꝑgere quȩ necdũ est. Sicut nec sem̃ ex eo qd̾ adhuc ñ subsistit emanat. Ergo in
pͥmo rerum oetu intelligamꝰ cũ ceteris animantib q̃ solo semine nascunt᷑. de qͥb

Expanded text:
pium, natura primum singula animalia perfecta formavit, deinde perpetuam legem dedit ut continuaretur procreatione successio. Perfecta autem in exordio fieri potuisse testimonio sunt nunc quoque non pauca animantia quae de terra et imbre perfecta nascuntur, ut in Aegypto mures, ut aliis in locis ranae serpentesque et similia. Ova autem numquam de terra sunt procreata, quia in illis nulla perfectio est, natura vero perfecta format, et de perfectis ista procedunt, ut de integritate partes. Nam ut concedam ova avium esse seminaria, videamus quid de semine ipso philosophorum definitio testatur, quae ita sancit: Semen est generatio ad eius ex quo est similitudinem pergens: non potest autem ad similitudinem pergi rei quae necdum est, sicut nec semen ex eo quod adhuc non subsistit emanat. Ergo in primo rerum ortu intellegamus, cum ceteris animantibus quae solo semine nascuntur, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
diuersis meatib quib singula traderent᷑. s imꝰ ittͥq sufficeret ab eadem staci¬
one transinisso. Modo aut̃ seorsum uesica ce intestinũ seorsũ saluti seruit. qͥa il¬
i stomachꝰ tradit. pulmo uencȩ. Nec hoc p̃tereundũ est qd̃ in urina ꝗ̃ est retͥm̃¬
tum potus nullũ cibi uestigiũ reꝑitur. s nec aliqua qualitate illorũ retͥm̃torũ
uł caloris uł odoris ificitur. qd̃ si in uentre simui fuissent: aliqͣ illarũ sordiũ
qͣutas inficeretira. Nam postremo lapides qͥ de potii in uesica nascunt᷑: cur nũ¬

Expanded text:
diversis meatibus quibus singula traderentur, sed unus utrique sufficeret ab eadem statidiversis meatibus quibus singula traderentur, sed unus utrique sufficeret ab eadem statione transmisso: modo autem seorsum vesica et intestinum seorsum saluti servit, quia illi stomachus tradit, pulmo vesicae. Nec hoc praetereundum est quod in urina, quae est retrimentum potus, nullum cibi vestigium reperitur, sed nec aliqua qualitate illorum retrimentorum vel coloris vel odoris inficitur, quod, si in ventre simul fuissent, aliqua iqualitas inficeretur. Nam postremo lapides qui de potu in vesica nascuntur cur num
Abbreviated transcription (Latin):
ret. s ut ꝑeos siqͥd cibat᷑ inpulmonẽ decioerit: sucus eiꝰ mox iigret ĩ sedem
digestionis. Deinde arteria si quo casu scissa fuerit potꝰ ñ deuoratur. s qͣs fisso
incatii suo reicctatur foras incolium stomacho qd̾ ñ contingeret insi arteria ura
eet humoris. S & hoc in ꝓpatulo est: qͥa quib eger est pulmo accendunt᷑ ĩ maximã
sitim. Qt̃ ñ eueniret nͥ eẽt pulmo receptaculũ potꝰ. Hoc qͦ intuere. qd̃ animalia
qͥb pulnio ñ est potũ nesciunt. Hatura enĩ nichil suꝑfluũ s menbra singula ad
aniqͥs inuendi ministeriũ fecit qd̾ cũ deest usus eiꝰ ñ desiderat᷑. Uel hoc cogita.
qͥa si stomachꝰ cibũ potũq susciꝑet suꝑfluiis foret uesicȩ usus. poterat enĩ rtͣq
rei stomachus retruneuta intestino tradere. eui nc̃ solius cibi tͣait. nec opꝰ eẽt

Expanded text:
ret, sed ut per eos, si quid cibatus in pulmonem deciderit, sucus eius mox migret in sedem ret, sed ut per eos, si quid cibatus in pulmonem deciderit, sucus eius mox migret in sedem digestionis. Deinde ἀρτηρία si quo casu scissa fuerit, potus non devoratur, sed quasi fisso meatu suo reiectatur foras incolumi stomacho: quod non contingeret, nisi ἀρτηρία via esset humoris. Sed et hoc in propatulo est quia quibus aeger est pulmo accenduntur in maximam sitim: sed non eveniret, nisi esset pulmo receptaculum potus. Hoc quoque intuere quod animalia quibus pulmo non est potum nesciunt. Natura enim nihil superfluum, sed membra singula ad aliquod vivendi ministerium fecit: quod cum deest, usus eius non desideratur. Vel hoc cogita quia, si stomachus cibum potumque susciperet, superfluus foret vesicae usus. Poterat enim utriusque rei stomachus retrimenta intestino tradere cui nunc solius cibi tradit: nec opus esset
Abbreviated transcription (Latin):
onali parte idest de incoponeis anputat & illie inelimet᷑ ibi ae phisita qd est de
diuinis corporib uł cęli uł syderum tractat. Medicina aut̃ physicȩ partis extrema
ser est cui racio est cũ testeis t̾renisq corporib. S qͥd racionem nominaui: cum
magis apt̃ ipsam regnet cõiectura quã racio: Quş gͦ conieit de carue luttulerta an¬
aet ineqͥtare ꝓhilosopliȩ de I incorporis & uere diuis cera racione tͣctanti: S ne
indeatur cõmuins ista defensio. t̾ctatũ utare pulmonis. accipe causas quas
platona maiestas secuta est: eNTAUT⁊ ic. quã memoras. Innentũ nattux est
ad detetegendas. detegentasq certa alt̾nacione uias cibatꝰ & potus. ut illtĩ
stomacho transinitat. hunc pulmo suscipiat. p̃terea tot meatib distinatꝰ est
a int̾patet riuns ñ ut sp̃s egressiones habeat. ciri exalacio occulta ñ suffice¬

Expanded text:
onali parte, id est de incorporeis, disputat; et illic inclinetur ubi de physica, quod est de onali parte, id est de incorporeis, disputat; et illic inclinetur ubi de physica, quod est de divinis corporibus vel caeli vel siderum, tractat. Medicina autem physicae partis extrema faex est, cui ratio est cum testeis terrenisque corporibus. Sed quid rationem nominavi, cum magis apud ipsam regnet coniectura quam ratio? —Quae ergo conicit de carne lutulenta, audet inequitare philosophiae de incorpvideatur communis ista defensio tractatum vitare pulmonis, accipe causas quas Platonica maiestas secuta est. Ἐπιγλωττὶς, quam memoras, inventum naturae est ad tegendas detegendasque certa alternatione vias cibatus et potus, ut illum stomacho transmittat, hunc pulmo suscipiat. Propterea tot meatibus distinctus est et interpatet rimis, non ut spiritus egressiones habeat, cui exhalatio occulta suffice
Abbreviated transcription (Latin):
iipetu quo tͣlitur p̃terit in uesicã & sicciori cibo ꝓuenit tarda digestio. Hec ati¬
tem differentia ñ nasceret᷑ si a pͥucipio cibi & poiꝰ diusi ẽent meat᷑. Qd̃ aut̃ alce¬
us pocta dixit ⁊ uulgo canit᷑. oiNoti N. & ceta. ideo dictũ est qͥi pulmo ie nera gau
det liuinore s trahit quantũ sibi ȩstimat necessariũ. Uides sacius ftnsse phy¬
losopliorum omĩũ pͥcipi alienis abstinere. quã unuꝰ uota ꝓferre. Ad hec eusta¬
chius paulo cõmocior. nĩ inuꝰ te inqͥt disari phylosophis quã inedicis inserebã.
s modo uideris mͥ rem cõsensu gei̾s huiam decantatã & cieditã obliuiomi da¬
re. phylosoplnã aitẽ ẽẽ artiũ. ⁊ disciplinã disciplinarũ. & uc̃ in ipsã iuelitur
parricidali ausu mediciua. cũ philosoplna illic se habeat᷑ augustior: ubi de raci¬

Expanded text:
impetu quo trahitur praeterit in vesicam, et sicciori cibo provenit tarda digestio. Haec auimpetu quo trahitur praeterit in vesicam, et sicciori cibo provenit tarda digestio. Haec autem differentia non nasceretur, si a principio cibi et potus divis essent meatus. Quod autem Alcaeusdet umore sed trahit quantum sibi aestimat necessarium. Vides satius fuisse philosophorum omnium principi alienis abstinere quam minus nota proferre.» Ad haec Eustathius paulo commotior, «non minus te», inquit, «Dysari, philosophis quam medicis inserebam, sed modo videris mihi rem consensu generis humani decantatam et creditam oblivioni dare, philosophiam artem esse artium et disciplinam disciplinarum: et nunc in ipsam invehitur parricidali ausu medicina, cum philosophia illic se habeatur augustior ubi de rati
Abbreviated transcription (Latin):
aut tͣnsmitti potest ad locũ digestionis. cũ constet siquando casu aliqͥd paulo
densus in pulmonẽ uolencia sp̃s trabente deciderit mox nasci tussim in mus
asꝑam. & alias quassiones inq aduexationẽ salutis: Si aũt natuiralis ura potũ
in pulmonem traheret copolenta bibunt᷑ uł cũ haurit᷑ pottis admixtis gͣnis
er ie aliqua densiore qͥd huis sumptis pulino pateref᷑: Unde & etitacortica
a natura ꝓnisa est. q̃ cũ cibꝰ sumitur oꝑm̃to sit arteriȩ. neqͥd ꝑ ipsã in puliuo¬
nem spũ passo t᷑hente labat᷑. sicut & cũ sermo emittendus est indinat᷑ adoꝑien¬
dam stomachi uiã. ut aptupiani. uoci patere ꝑmittat. Est e hoc de exꝑicutia
notum qd̾ qͥ sensim tͣhunt potũ uenties habent humectiores. humore qͥ pau¬
latĩ sumꝑtꝰ est. diutiꝰ ꝑmanente. Siqͥs uero auidius hauserit: humo eodẽ

Expanded text:
aut transmitti potest ad locum digestionis, cum constet, si quando casu aliquid paulo aut transmitti potest ad locum digestionis, cum constet, si quando casu aliquid paulo densius in pulmonem violentia spiritus trahente deciderit, mox nasci tussim nimis asperam et alias quassationes usque ad vexationem salutis? Si autem naturalis via potum in pulmonem traheret, cum polenta bibuntur vel cum hauritur potus admixtus granis seu ex re aliqua densiore, quid his sumptis pulmo pateretur? Unde ἐπιγλωττὶς a natura provisa est, quae, cum cibus sumitur, operimento sit arteriae, ne quid per ipsam in pulmonem spiritu passim trahente labatur. Sicut et cum sermo emittendus est, inclinatur ad operiendi stomachi viam, ut ἀρτηρίαν voci patere permittat. Est et hoc de experientia notum quod qui sensim trahunt potum ventres habent humectiores humore qui paulatim sumptus est diutius permanente: si quis vero avidius hauserit, humor eodem
Abbreviated transcription (Latin):
ore in pulmonẽ. atq inde rtirsum in os & in nares cõmeare. ꝑ quȩ eadem uocis
fieri ineatum. Ac ne potꝰ cibꝰ ue aridior quã oporteret ĩ stomachiĩ ire ꝓcideret ex
ore. labereturq in eam fistulam ꝑ quã sp̃s rectꝑcatur ex eaq offensione int̾clude¬
ret᷑ aninȩ uia impositã eẽ arte qͣdam & ope naturȩ. enita utiaa. qͣs claustrum
ret. in illud qͣsi estuantis animȩ iteu. ac ꝓpterea nichil humoris influere ĩ pul¬
monẽ ore ipso arteriȩ cõmunito. hec erasistratꝰ cui ut ęstimo uera racio cõsentit.
Cum ciñ cibꝰ ñ squalidꝰ siccitate s humoris temꝑie mollis uentri inferendus sit. ne¬
cesse est eadem uiã ambob patere. ut cib potu temꝑatꝰ ꝑstomachũ in uentre cõ¬
datur. nec alit̃ natura componeret: nisi qd̾ salitare ẽẽt animali. Denide cũ pul¬
mo & solidus & leuigatꝰ sit: siqͥd spissum ĩ ipsũ deciderit: quẽadiodũ penetrari

Expanded text:
ore in pulmonem atque inde rursum in os et in nares commeare, perque eandem vocis fieri meatum; ac ne potus cibusve aridior, quem oporteret in stomachum ire, procideret ex ore labereturque in eam fistulam per quam spiritus reciprocatur, ex eaque offensione intercluderetur animae via, impositam esse arte quadam et ope naturae ἐπιγλωττίδα quasi ore in pulmonem atque inde rursum in os et in nares commeare, perque eandem vocis ret in illud quasi aestuantis animae iter, ac propterea nihil humoris influere in pulmonem ore ipso arteriae communito. Haec Erasistratus: cui, ut aestimo, vero ratio consentit. Cum enim cibus non squalidus siccitate sed humoris temperie mollis ventri inferendus sit, necesse est eandem viam ambobus patere, ut cibus potu temperatus per stomachum in ventrem condatur: nec aliter natura conponeret nisi quod salutare esset animali. Deinde, cum pulmo et solidus et levigatus sit, si quid spissum in ipsum deciderit, quemadmodum penetrat
Abbreviated transcription (Latin):
fabtlis minꝰ aptas itlinquo. hȩc st̃ quȩ in egypto diunarũ omiui discppl narũ
a pote. cur anilus htuc aigito magis inseratur agnori Int̾ hec cecina alnr̃.
Si uoientibr uobis erit inꝗrit iningdiũ ꝓfero q̃ ae hac eadem causa apꝰ ateium
caprtonẽ poutificui iuris uit̃ pͥmos ꝑitũ legnie meraini. q cũ nesas ẽe laneutet
ẽ ori formas insculꝑi anilis: ꝙ usq ꝓcessit ut & cur in hoc digito uł ui hac maiei
gestanet᷑ amulis ir taceret. Ueteres inqͥt n omnatꝰ s signandi causa anulũ secũ cir¬
etiserebant tride nec plus habere quã nnũ licebat. nec euiqua nisi libero. qͦd so¬
los fides deceret. q̃ signaculo cõtinettr Iẽo ius anulori fanili nͥ habebant Int¬
yͥmebatur aũt scułtita iaterie antili. sen ex serio sen ex auro sorttr  geltabaet
ut qͥs q uellet quacũq manii. quolabet digito. Postea indͥt flus lix nanttis gta¬
tis signaturas p̃ciosis geminis ceꝑit insculpere. & certati hec om̃s omeratuo

Expanded text:
minus aptas relinquo. Haec sunt quae in Aegypto divinarum omnium disciplinarum compote, cur anulus huic digito magis inseratur agnovi.» Inter haec Caecina Albinus, «si volentibus vobis erit», inquit, «in medium profero quae de hac eadem causa apud Ateium Capitonem, pontificii iuris inter primos peritum, legisse memini. Qui cum nefas esse sanciret deorum formas insculpi anulis, eo usque processit ut et cur in hoc digito vel in hac manu gestaretur anulus non taceret. Veteres, inquit, non ornatus sed signandi causa anulum secum circumferebant. Vnde nec plus habere quam unum licebat nec cuiquam nisi libero, quos solos fides deceret quae signaculo continetur. Ideo ius anulorum famuli non habebant. Imprimebatur autem sculptura materiae anuli, seu ex ferro seu ex auro foret, et gestabatur ut quisque vellet, quacumque manu quolibet digito. Postea, inquit, usus luxuriantis aetatis signaturas pretiosis gemmis coepit insculpere, et certatim haec omnis imitatio
Abbreviated transcription (Latin):
nis u̾ba sunt. ex oratione quã de acheis scͥpsit. Cũq hannibal t̾rã italiã la
tatis aut seuitie aut innanitatis genꝰ repperiri queat. qd̾ in eo tẽpore
italia ñ ꝑpessa sit. M. tulliꝰ quarto inuerrẽ. ꝗͣ ab isto sic spoliata atq di¬
repta est. ñ ut ab hoste aliqͦ: qͥ tam̃ ĩ bello religionẽ ⁊ cõsuetudinis uira re¬
tineret. s ut ab barbaris p̃donib uexata eẽ uideatira. de inlaudato autẽ
duo uident᷑ responderi posse. Unũ est en̾nodi. Nemo qͥsquã tã efflictis
om̃i tempore laude omĩ uacat. is inlaudatꝰ est. isq om̃iũ pessimꝰ det̾rimꝰ¬
q est. Ac sicuti om̃is culpȩ pͥuatio inculpatum facit: inculpatꝰ aut̃ instaa
est absolute uirtutis. illaudatus igitur finis est extreina malitiȩ. Itaq home¬
rus ñ uirtutib appellandis s uiciis detrahendis laudare amplit̾ solet. Hoc enĩ¬

Expanded text:
nis verba sunt ex oratione quam de Achaeis scripsit: "cumque Hannibal terram Italiam lacnis verba sunt ex oratione quam de Achaeis scripsit: "cumque Hannibal terram Italiam lactatis aut saevitiae aut immanitatis genus reperiri queat quod in eo tempore Italia non perpessa sit. M. Tullius quarto in Verrem: "quae ab isto sic spoliata atque direpta est, ut non ab hoste aliquo, qui tamen in bello religionem et consuetudinis iura retineret, sed ut a barbaris praedonibus vexata esse videatur." De "inlaudato" autem duo videntur responderi posse. Vnum est eiusmodi: nemo quisquam tam efflictis omni tempore laude omni vacat, is inlaudatus est isque omnium pessimus deterrimusque est, ac sicuti omnis culpae privatio inculpatum facit, inculpatus autem instar est absolutae virtutis, inlaudatus quoque igitur finis est extremae malitiae. Itaque Homerus non virtutibus appellandis sed vitiis detrahendis laudare ampliter solet. Hoc eni
Abbreviated transcription (Latin):
tori sqͣlorq splendoriq auri contiaria sit squaloris in luuief. & seruius.
De u̾bo uexasse ita responderi posse arbitron. uexasse gͣue ubum est: tͣctum¬
q ab eo uidetira qd̃ est uebere ini quo est iam uis q̃dã alieni arbitrii. ñ
enĩ sui potens est qui uehitun. uexare aũt qd̃ ex eo inclinatũ est: ui at¬
q motu ꝓcul dubio uastiore est. Nam qͥ fert᷑ ⁊ raptatira: atq huc & il¬
luc distrahitua: is uexari ꝓpͥe dicitua. sicuti taxare p̾ssius crebriꝰq est¬
quã tangere. unde id ꝓculdubio inclinatũ est. & iactare multo fusius lai¬
giꝰq est quam iacere. unde id u̾bum tͣductum est. Quassare etiã quã quate¬
re gͣuiꝰ uiolentiꝰq est. Non gͥ qͥa tiulgo dici solet ueratũ ẽẽ quẽ fumo aut
ueterib qͥ ꝓpͥe atꝙ signate locuti st̃. ita ut decut cõseruata est. M. catho¬

Expanded text:
am nitori splendorique auri contraria sit squaloris inluvies.» Et Servius: am nitori splendorique auri contraria sit squaloris inluvies.» Et Servius: «de verbo "vexasse" ita responderi posse arbitror: vexasse grave verbum est tractumque ab eo videtur quod est vehere in quo inest ienim sui potens est, qui vehitur. Vexare autem, quod ex eo inclinatum est, vi atque motu procul dubio vastiorest. Nam qui fertur et rapsatur atque huc atque illuc distrahitur, is vexari proprie dicitur, sicuti taxare pquam "tangere", unde id procul dubio inclinatum est, et "iactare" multo fusius largiusque est quam "iacere", unde id verbum traductum est, "quassare" etiam quam "quatere" gravius violentiusque est. Non igitur quia vulgo dici solet vexatum esse quem fumo aut proprie atque signate locuti sunt, ita ut decuit conservata est. M. Cato
Abbreviated transcription (Latin):
lo inqͥt doctoꝵ maxime. qͥo sit qd̾ uirgiliꝰ auxie semꝑ diligens fuerit. in u̾bis
ꝓ causȩ merito uł atrocitate ponendis. incuriose ⁊ abiecte in hiis u̾sib u̾bũ
posuit. Candida succinctã lat̾ntib inguina monstris: dulichias uexasse ra¬
tes. uexasse enĩ uerbum leuis ac parui incõmodi. nec tam atroci casui
cõgruens. cum repente homines a belua nnmanissima rapti laniatiq sig:
S a aliud huiꝰcemodi dep̃hendi. Qͥs aut euristhea durũ: aut inlaudati nes¬
cit busiridis auas: hoc eñ uerbum inlaudati ñ est idoneũ ad expͥmendã
scełatissimi hominis detestationẽ. qͥ qd̾ homines om̃ĩũ gentiũ immolare
solitꝰ fuit. ñ lande indignꝰ: s detestatione indiguꝰ est. & execratione totuuᷤ
tua. ꝑ tunicã sqͣientẽ auro. Non ꝯuenit eiũ dicere auro squalentẽ. qm̃ ni¬

Expanded text:
lo, inquit, doctorum maxime, quid sit quod, cum Virgilius anxlo, inquit, doctorum maxime, quid sit quod, cum Virgilius anxpro causae merito vel atrocitate ponendis, incuriose et abiecte in his versibus verbum posuit: candida succinctam latrantibus inguina monstris Dulichias vexasse rates. "Vexasse" enim verbum est levis ac parvi incommodi nec tam atroci casui congruens, cum repente homines a belua immanissima rapti laniatique sint. Sed et aliud huiuscemodi deprehendi: quis aut Eurysthea durum aut inlaudati nescit Busiridis aras? Hoc enim verbum "inlaudati" non est idoneum ad exprimendam sceleratissimi hominis detestationem, qui quod homines omnium gentium immolare solitus fuit, non laude indignus, sed detestatione exsecrationeque tur, per tunicam squalentem auro: non enim convenit dicere "auro squalentem" quoni
Abbreviated transcription (Latin):
figinata uelun. S exhiis quȩ dicta sunt omĩa similia diligens iector adnota¬
bit. Cum seruiꝰ ista dissereret: p̃textatꝰ auienũ eustachio insusurtantẽ uidenᷤ
Qͥ n age inqͥt enstathi uerectindiã auieni ꝓbi adolescentis iuna. & ipse puplica¬
to nobis qd̃ ipse umnurimirat. Citthatius iam dudũ inqͥt multa de uirgilio
gestit int̾rogare seruiũ. quoꝵ. enarratio respicit officiũ littatoris. & tẽpꝰ in¬
dulgeri oportet qͦ de obscuris ac dubiis sibi a doctiore fiat certior. & p̃tex¬
tatꝰ poo inqͥt ini auiene qo ea de quib ambigio elam te eẽ ñ pateris un¬
de exoratꝰ sit a nobis doctissimꝰ doctor. ut te secũ negociũ habere patiatur. qͥa ĩ
c̃omune ꝓficient q̃ desideras audire. netu modo uitra cesses aꝑire serino:
uiam de uirgilio disserendi. Tunc auienꝰ totꝰ comisus in seruiũ: dicas uo¬

Expanded text:
figurata velim: sed ex his quae dicta sunt omnia similia diligens lector annotafigurata velim: sed ex his quae dicta sunt omnia similia diligens lector annotabit. Cum Servius ista dissereret, Praetextatus Avienum Eustathio insusurrantem videns: Quin age, inquit, Eustathi, verecundiam Avieni probi adolescentis iuva, et ipse publicato nobis quod inmurmurat. Eustathius: Iamdudum, inquit, multa de Virgilio Servium gestit interrogare, quorum enarratio respicit officium litteratoris, et tempus indulgeri optat quo de obscuris ac dubiis sibi a doctiore fiat certior. Et Praetextatus: Probo, inquit, mi Aviene, quod ea de quibus ambigis clam te esse non pateris. Unde exoratus sit a nobis doctissimus doctor, ut te secum negotium habere patiatur, qui in commune proficient quae desideras audire, ne tu modo ultra cesses aperire Servio viam de Virgilio disserendi. Tunc Avienus, totus conversus in Servium: Dicas vo
Abbreviated transcription (Latin):
questio. Mene igitimi sociũ tantis adiungere reb: Hise fugis: Quid ⁊ illa exrogi¬
tatio. nouorũ sensuũ. Ut mentitaq tela. & ferrumq armare ueneno. & cultꝰ¬
q feros mollire colendo: exuerint. siluestres aminos. & uirgineũq alte bibit
nerant sucos oblita pͥores. & glacie cursus srenaret aquarũ. & nuxtaq riden¬
ti colocasia fundit achanto. & mollis flamina medullas: interea & tacitũ
uiuit sub pectore uulnus. & udo sub robore inuit: stuppa uomens tardum ignẽ
& seuitq canum latratus in auras. & celataq aninc̃ fundens pater machꝰ ur¬
na. & adfixȩ uenis aniniasq in uulnera ponunt. & qͥcquid de apib dixit in
nirorum fortium similitudinem. ut adderet qͦ mores & studia ⁊ popłos ⁊ p̾li¬
a. Quid plura. ut & qͥrites nocaret. Dies me deficiet si omĩa ꝑsequi. a uirgilio

Expanded text:
questio: mene igitur socium tantis adiungere rebus, Nise, fugis? Quid et illa excogiquestio: mene igitur socium tantis adiungere rebus, Nise, fugis? Quid et illa excogitatio novorum intellectuum ut mentitaque tela, et ferrumque armare veneno, et cultusque feros mollire colendo, et exuerint silvestrem animum, et virgineumque alte bibit nerant sucos oblita priores, et glacie cursus frenaret aquarum, et mixtaque ridenti colocasia fundit acantho, et est mollis flamma medullas interea et tacitum vivit sub pectore vulnus, et udo sub robore vivit stuppa vomens tardum fumum, et saevitque canum latratus in auras, et caelataque amnem fundens pater Inachus urna, et adfixae venis animasque in vulnera ponunt, et quicquid de apibus dixit in virorum fortium similitudinem, ut adderet quoque mores et studia et populos et proelia, quid plura, ut et Quirites vocaret. Dies me d
Abbreviated transcription (Latin):
parnasi nobis iuga: nã neq pindi: ullam moram facere. Quȩ uobis q̃ dig¬
na uiri ꝓ talib ausis. Uidisti quo turnꝰ eguo. quib ibat in armmis. Nec int̾¬
positiones eiꝰ ociosȩ sunt. Si te nulla mouet tantarum gła rerũ. At ramũ
hunc aꝑit ramitm. qͥ forte latebat. Agnoscis ut sceptrũ. hoc. dextra sceptrũ
nam forte gerebat. Nunquã fronde ieui. & Illa mutatio elegantissima est.
Ut de quo loquebatira: subito ad ipsum uerba conuerteret. ut bello egregiaᷤ
idem disiecerit urbes. troiamq oechaliãq ⁊ duros mille labores: Nege srib
eristeo fatis uinonis iniquȩ : ꝑtulerit tu nubigenas inuicte bimenbris: &
reliqua. Ina uͦ int̾iissio. Quos ego.s motos p̃stat conponere fludus: tͣcta est
piten ibit: hic ait. hȩc miseratio. O rapti neqͥcquã ex hoste penates. & illa
trepidacio. Ferte citi ferrum. date tela & scandite imuros: Hostis adest. & con¬

Expanded text:
Parnassi vobis iuga, nam neque Pindi ulla moram fecere. Quae vobis, quae digParnassi vobis iuga, nam neque Pindi ulla moram fecere. Quae vobis, quae digna, viri, pro talibus ausis? Vidisti quo Turnus equo, quibus ibat in armis? Nec interpositiones eius otiosae sunt: "si te nulla movet tantarum gloria rerum, at ramum hunc" —aperit ramum qui forte latebat— "agnoscis." "Vt sceptrum hoc" —dextra sceptrum nam forte gerebat— "numquam fronde levi ...". Et illa mutatio elegantissima est ut de quo loquebatur subito ad ipsum verba converteret: ut bello egregias idem disiecerit urbes, Troiamque Oechaliamque et duros mille labores rege sub Eurystheo fatis Iunonis iniquae pertulerit: "tu nubigenas invicte bimembris ..." et reliqua. Illa vero intermissio quos ego —sed motos praestat componere fluctus tracta est ppiter! Ibit hic?," ait, haec miseratio: o patria, o rapti nequiquam ex hoste Penates! Et illa trepidatio: ferte citi ferrum, date tela et scandite muros: hostis adest!, et con
Abbreviated transcription (Latin):
pulchre ponit. Oraq corticib sumunt horrenda cauatis. Ora ꝓ ꝑsonis. &
admodum atra refulget: S tñ pulebre usurpauit. & Simili frondescit uir¬
ga metallo. Quam bene usus est frondescit metallo. & nigri cum iacte
uenem. nigro imponere nom̃ lactis. &. haut aliter iustȩ quib est me¬
tentiꝰ uȩ. Odio esse aliquem usitatum. ux ẽẽ inuentũ maronis est. Itẽ
de duob incipit dicere. & in unũ desinit. Interea reges ingenti mole lati¬
n᷑ Quadriiugo uehitura curru. ut est apd̃ homerũ. oi ae ayo. & cetera. &¬
ꝓtiuꝰ orsi locum ⁊ buten. duo maxima teucrũ: corpora. S buten auersa
cuspioe fixit. & cetera Ioturuã fateo msero succurtere fratri: suasi
quos in spem statues submittere gentis. precipuũ iam inde a teneris impen¬
de laborem. Iro in eos impende. Facit pulcherrimas repetitiones. Nam neq

Expanded text:
pulchre ponit: oraque corticibus sumunt horrenda cavatis, "ora" pro "persopulchre ponit: oraque corticibus sumunt horrenda cavatis, "ora" pro "persoadmodum aura "refulget"? Sed tamen pulchre usurpavit. Et simili frondescit virga metallo, quam bene usus est "frondescit metallo"! Et nigri cum lacte veneni nigro imponere nomen lactis? Et haud aliter iustae quibus est Mezentius irae, "odio esse" aliquem usitatum, "irae esse" inventum Maronis est. Item de duobus incipit dicere et in unum desinit: interea reges, ingenti mole Latinus quadriiugo vehitur curru, ut est apud Homerum: οἱ δὲ δύω σκόπελοι tinus Orsilochum et Buten, duo maxima Teucrum corpora, sed Buten aversum cuspide fixit et cetera. Iuturnam misero. fateor, succurrere fratri suasi, quos in spem statues submittere gentis, praecipuum iam inde a teneris impende laborem, pro "in eos impende". Facit pulcherrimas repetitiones: nam neque
Abbreviated transcription (Latin):
locꝰ iecens cȩde: noue dictꝰ sit. & hec ait. & socii cessert̃ eqͦre uisso. Pͥro eo qd̃
me consortẽ nati concede sepulchro. Aliꝰ dixisset. & me consortẽ uato cõcede
sepuichri. & Illa uiam celerans ꝑ mille colorib arcũ: Idest ꝑ arcũ uulle
colorum. & hic alni spolia occisis direpta iatinis: Contiunt igni. ꝓ mig
leto canentia lumina soluit. ꝑ uettistate senilia. Exesȩq arboris antro:. ꝓ
cauerna. & frontem obscenam rugis arat. Non mime s pulchre dictũ. Ter
secum grato circumfert teginine siluã. ꝓiaculis. & uia gregis. ꝓ capro. &
ilia quam pulchra sunt. Aquę mons. ferreus ymber. Telorum seges. ut
pectore noctem. Accipit. & uocisq offensa resultat imago. & Pacemq ꝑ afas
exquirunt. & paulatim abolere sycheum: Incipit. Sepe etiã uerba ꝓ u̾bis

Expanded text:
locus recens caede nove dictus sit; et haec ait, et socii cesserunt aequore iusso, pro eo quod ilocus recens caede nove dictus sit; et haec ait, et socii cesserunt aequore iusso, pro eo quod iota sunt"; et me consortem nati concede sepulcro, alius dixisset, "et me consortem nato concede sepulcri." Et illa viam celerans per mille coloribus arcum, id est "per arcum mille colorum". Et hic alii spolia occisis direpta Latinis coniciunt igni, pro "in leto canentia lumina solvit, pro "vetustate senilia". Et exesaeque arboris antro pro "caverna". Et frontem obscenam rugis arat, "arat" non nimie sed pulchre dictum. Et Ter secum ... aerato circumfert tegmine silvam, pro "iaculis", et "vir gregis" pro "capro". Et illa quam pulchra sunt: "aquae mons", "telorum seges", "fpectore noctem accipit, et vocisque offensa resultat imago, et pacemque per aras exquirunt, et paulatim abolere Sychaeum incipit. Saepe etiam verba pro verbis
Abbreviated transcription (Latin):
berius in eꝓbebo. Licenciũ ac libidinẽ ut tollam togatȩ stirpis. Idẽ infra.
Iocireo ope nra dilatatum est domimũ togate gentis. figuras uero quas
trixit de netustate si uolentibus niobis exit cum repentina memoria suggesse¬
rit ennmerabo. S dicat uolo seruius ꝗ̃ in uagilio notauerit ab ipso figura¬
ta ñ a neterib accepta. uł atisu poetico nouȩ quidẽ s decent̃ usurpata. Cotidic
eñ romane indoli enarrando euindem iatẽ necesse est habeat huiꝰ ad notati¬
onis scientiã ꝓmptiorem. Placuit unu̾sis electo in reliqua suffecti adorta¬
ti sunt seruiũ. ut quȩ in se refusa sunt adnotaret. Iue sic incipit. Gates iste
uenerabilis. uarie modo uerba. modo sensus figurando multũ latnitati
leporis abiecist. qualia sunt hȩc. Supposita de matre nothos furata creauit.
Ut ipsa creauerit quos creari fecit. Tepidaq recentem: Cede locũ. Qum

Expanded text:
berius in Ephebo: licentiam ac libidinem ut tollam petis togatae stirpis. Idem infra: berius in Ephebo: licentiam ac libidinem ut tollam petis togatae stirpis. Idem infra: id circo ope nostra dilatatum est dominium togatae gentis. Figuras vero quas traxit de vetustate, si volentibus vobis erit, cum repentina memoria suggesserit, enumerabo. Sed nunc dicat volo Servius quae in Vergilio notaverit ab ipso figurata, non a veteribus accepta, vel ausu poetico nove quidem sed decenter usurpata. Cotidie enim Romanae indoli enarrando eundem vatem, necesse est habeat huius adnotationis scientiam promptiorem.» Placuit universis electio in reliqua suffecti, et adhortati sunt Servium ut quae in se refusa sunt adnotaret. Ille sic incipit: «vates iste venerabilis varie modo verba, modo sensus figurando multum Latinitati leporis adiecit. Qualia sunt haec: supposita de matre nothos furata creavit, ut ipsa creaverit quos creari fecit; et tepidaque recentem caede locum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
mare ueliuolum. Liuitis in helena. Tu qͥ ꝑmensus ponti maria alta ueliuo
dem in dromachera. Capit ex alto naues ueliuolas. uitisator curuã seruans
sub imagine falcem. Acciꝰ in bachis. O dionise pat̾ optime uitisator seme¬
la genitus eubia. Almaq curru uoctiuago phebe. Egnatiꝰ de rerum inatura li¬
bro pͥmo. Roscida noctiuagis astris labentib phebe pulsa loco cessit concedeis
lucib altis. Tu nubigenas inuicte bimenbres: Capͥgenũq pecꝰ nullo custode¬
ꝑ herbas: Pachubiꝰ in paulo. Qtiauis capͥgeno pecori grandior gressio sit: Acciꝰ
in phylotecte. Capͥgenũ trito ungulis. Idem in minatauro. Taurigeno semi¬
ne ortum an humano. Decent̃ & hiis opitetis uragłs usꝰ est. ꝓ sagitta uola¬
tile serrum. ⁊ ꝓ romanis: gentẽq togatam. quoꝵ altero sueius altero laberiꝰ
usus erat. Nam sueius in libro qͥnto ait. Uolucrumq uolatile telum. Ac la¬

Expanded text:
mare velivolum, Laevius in Helena: tu qui permensus ponti maria alta velivolmare velivolum, Laevius in Helena: tu qui permensus ponti maria alta velivolIdem in Andromache: rapit ex alto naves velivolas. Vitisator curvam servans sub imagine falcem, Accius in Bacchis: o Dionyse, pater optime vitisator, Semela genitus, Euhie. Almaque curru noctivago Phoebe Egnatius de rerum natura libro primo: roscida noctivagis astris labentibus Phoebe pulsa loco cessit concedens lucibus altis. Tu nubigenas, invicte, bimembris ..., Cornificiusper herbas, Pacuvius in Paulo: quamvis caprigeno pecori grandior gressio est; Accius in Philoctete: caprigenum trita ungulis; idem in Minotauro: taurigeno semine ortum fuisse an humano? Decenter et his epithetis Vergilius usus est: pro sagitta "volatile ferrum", et pro Romanis "gentemque togatam", quorum altero Sueius, altero Laberius usus erat. Nam Sueius in libro quinto ait, volucrumque volatile telum. Ac La
Abbreviated transcription (Latin):
primꝰ usurpauit. s affranũ seqͥtur. qui in prologo ex ꝑsona pͥapi ait. Nã qd̾ uii¬
go p̾dicant aurito ine parente natũ: ñ ita est. Et composita subungã: qd̾ ait
uirgilius. uidit thuricremis cũ dona imponeret aris. Iã lucretiꝰ in scõo di¬
xerat. Nam sepe aute dm̃ uitulus delubra decora. Turicremas ꝓpter mracta¬
tꝰ concidit aras. Qu̾a piꝰ arquitenens. hoc epiteto usus est neuiꝰ belli punici
ubro scd̃o. Deinde pollens sagittis: inclitꝰ arquitenens: sc̃s q delphys ꝓgnatꝰ
pychius apollo. Idem alibi. Cũ tu arquitenens sagntis pollens dea. S a hostiꝰ
libro scd̃o belli histrici. dia mineriia simul aut̃ inuictus apollo: arquiteneis
latomiꝰ. Siluicolȩ fauni. Neinꝰ belli punici libro pͥmo. Siluicolȩ homines bel¬
liq inertes. Acciꝰ in bachis. Iñc siluicolȩ ignota inuisentes loca. Despicienꝰ

Expanded text:
primus usurpat, sed Afranium sequitur, qui in prologo ex persona Priapi ait: nam quod vulprimus usurpat, sed Afranium sequitur, qui in prologo ex persona Priapi ait: nam quod vulgo praedicant aurito me parente natum, non ita est. Et ut composita subiungam, quod ait Vergilius, vidit, turicremis cum dona imponeret aris, iam Lucretius in secundo dixerat: nam saepe ante deum vitulus delubra decora turicremas propter mactatus concidit aras. Quam pius Arquitenens hoc epitheto usus est Naevius belli Punici libro secundo: deinde pollens sagittis inclitus arquitenens sanctusque Delphis prognatus Pythius Apollo. Idem alibi: cum tu arquitenens, sagittis pollens dea sed et Hostius libro secundo belli Histrici: dia Minerva simul, simul autem invictus Apollo arquitenens Latonius. Silvicolae Fauni ... Naevius belli Punici libro primo: silvicolae homines bellique inertes Accius in Bacchis: et nunc silvicolae ignota invisentes loca. Despiciens
Abbreviated transcription (Latin):
ben. idest uulcanꝰ. qõ ignis at ⁊ omĩa mulceat ac domet. Accins ĩpbylo¬
tecte
Heu mulciber arma: Ignauo imucta es fabͥcatus manui. & egnatiꝰ de rerũ
uatura libro pͥmo. Ueniq mulciber ipseferens altissima cęli: Contingunt.
Hediq petulci: florib insultent. Lucretiꝰ in scd̃o. Ete̾a teneri treninlis ĩ uoci¬
b hȩdi: Corniferas norunt matres. agniq petulci. Illud audaciȩ maximȩ ui¬
deri possit. qd̵ ait ĩ bucolicis. Et liquidi simul ignis ꝓ puro uł iucido. seuꝓ
effuso. ⁊ habundanti. Nisi pͥoa hoc ephiteto lucreti usus fuisset. in .uiͦ. hec eti¬
am fit uti de causa mobilis ile: deuolet in terram. liqͥdi calor aureꝰ ignis. Esti
ꝓ amaro t᷑nslatio decens est. ut tͥstisq lupini. & ita enmꝰ ĩ libro sabinarũ
quarto. Neq tͥste queritat sinapi neq cepem aestũ. Auritos lepores ñ mano

Expanded text:
ber est Vulcanus, quod ignis sit et omnia mulceat ac domet. Accius in Philober est Vulcanus, quod ignis sit et omnia mulceat ac domet. Accius in Philoctete: heu Mulciber! Arma ignavo invicta es fabricatus manu, et Egnatius de rerum natura libro primo: denique Mulciber ipse ferens altissima caeli contingunt .... Haedique petulci floribus insultent. Lucretius in secundo: praeterea teneri tremulis in vocibus haedi corniferas norunt matres agnique petulci. Illud audaciae maximae videri possit, quod ait in Bucolicis: et liquidi simul ignis, pro "puro" vel "lucido" seu pro "effuso et abundanti", nisi prior hoc epitheto Lucretius usus fuisset in sexto: hac etiam fit uti de causa mobilis ille devolet in terram liquidi calor aureus ignis. "Tristis" pro "amaro" translatio decens est ut tristisque lupini, et ita Ennius in libro Saturarum quarto: neque triste quaeritat sinapi, neque cepe maestum. "Auritos lepores" non Maro
Abbreviated transcription (Latin):
nicam ꝑ ethram. atte seruidam ferri facẽ. dedala cyrte. Quiꝰ lucretꝰ dixerat
ledala tellus. Reboant filueq & longꝰ olimpꝰ. Quia est apõ lucretiũ. Nec cy¬
thara reboant laqueata aurataq tecta. S hac ucentia iargius usi sunt neteres.
parcius matio. Qippe illi aixertiut ⁊ pansam ⁊ macherã. ⁊ acociã. ⁊ malacen
⁊ alia similia. Necũ ⁊ puuicis hoscisq uerbis usi sunt ueteres. Quoꝵ imita¬
tione uiugilius ꝑegrina u̾ba ñ respuit. ut in illo. Siluestres uri assidue
U ri eiũ gallica uox est qua seriboues significant᷑. & camuris hẏrtȩ sub cor¬
uib atires. S amturis ꝑegrinũ u̾bum est. ia est in se redeuntib. & forte noᷤ
ꝙͦ camaram hac rõne sigurauimꝰ. Muita quoq ephyteta apõ iurgilium
sunt quę ab ipso ficta creduntur. S ⁊ hec a ueterib tracta monstrabo.

Expanded text:
mmeam per aethram late fervidam ferri facem. Daedala Circe, quia Lucretius dixerat: mmeam per aethram late fervidam ferri facem. Daedala Circe, quia Lucretius dixerat: daedala tellus. Reboant silvaeque et longus Olympus, quia est apud Lucretium: nec cithara reboant laqueata aurataque tecta. Sed hac licentia largius usi sunt veteres, parcius Maro: quippe illi dixerunt et "pausam" et "machaeram" et "asotiam" et "malachen" et alia similia. Nec non et Punicis Oscisque verbis usi sunt veteres, quorum imitatione Vergilius peregrina verba non respuit, ut in illo silvestres uri adsidue "uri" enim Gallica vox est, qua feri boves significantur. Et camuris hirtae sub cornibus aures "camuris" peregrinum verbum est, id est in se redeuntibus. Et forte nos quoque camaram hac ratione figuravimus. Multa quoque epitheta apud Vergilium sunt quae ab ipso ficta creduntur, sed et haec a veteribus tracta monstrabo.
Abbreviated transcription (Latin):
tus atq ingens erat arbor ilex q̃ cͥcum ꝓiectis ramis maiorẽ pantẽ loci sũ¬
mi tegebat. Et uicretuns in t̾cio. Qualibet iminani ꝓiectu corpors extet. Et tẽ¬
em sine uento austro. Tum uero erit tempestita cum sem̃ suum maturũ erit
meruit oꝑi suo & greca u̾ba s ñ pͥmꝰ hoc ausus. Auctorum enĩ ueterũ auda¬
ciam secutꝰ est. dependent lichm laquȩariis aureis. Sicut enmꝰ ĩ x uiiiͦ. li¬
chnorum lumina uis sex: Ilucretius in qͥnto. Quinetiã nocturna tͥ terrestri¬
a quȩ sint: lumina pendentes lichm. lucilius in pͥmo. Porro kei nopodac chi¬
nopodas. lichnosq ut diximus cemnoc ante pedes iecdi atq lucernas.I qd̾ di¬
xit nec lucidus ethra. sydeiea polus. Eimmꝰ pͥor aycerat. insexto decimo. Inte¬
ira fax occidit. occeanũq rubra tͣdim obrunt ethra. & ilius inteutrante. Nlã¬

Expanded text:
tus atque ingens erat arbor ilex, quae circum proiectis ramis maiorem partem loci sumtus atque ingens erat arbor ilex, quae circum proiectis ramis maiorem partem loci summi tegebat." Et Lucretius in tertio: quamlibet immani proiectu corporis exstet. Et temem, sine vento austro; tum vero erit tempestiva cum semen suum maturum erit." Inseruit operi suo et Graeca verba, sed non primus hoc ausus; auctorum enim veterum audaciam secutus est. Dependent lychni laquearibus aureis, sicut Ennius in nono: lychnorum lumina bis sex, et Lucretius in quinto: quin etiam nocturna tibi, terrestria quae sunt, lumina, pendentes lychni. Lucilius in primo: porro "clinopodas" "lychnosque" ut diximus σεμνῶς ante "pedes lecti" atque "lucernas". Et quod dixit, nec lucidus aethra siderea polus. Ennius prior dixerat in sexto decimo: interea fax occidit Oceanumque rubra tractim obruit aethra. Et Iulius in Teuthrante: fla
Abbreviated transcription (Latin):
Ferit aures nr̃as hoc u̾bum discludere ut nouum. d pͥor lucretiꝰ in qͥnto. Dif¬
fugere inde loci partes cȩpere paresq. Cum parib uingi res & discludere mũ¬
dum. Pastorem tytire pingues pascere oportet oues dedtuctũ ducere carmen.
Deductum ꝓ tenui & subtile. legant̃ positũ est. Sic aut̃ ⁊ astranus ĩ uͥgine
Uerbis pauenlis respondit tristis uoce dectucta malleq se non quiesse aixit. Itẽ
apd̃ carnificium. deducta michi uoce garrienti. S hec ab illo fluxerũt. Qs̃
pomponus in atellania quȩ ualende manciȩ inscͥbitua: att. uocem deducas
oportet. ut mulieris uideanti uerba. Iube modo afferatira unus. Ego uocem
redoam tenuem ⁊ tinnulam. & infra. etiamnc̃ uocem deducam. ꝓiectaq sa
pugne. S ce sisenna in scdo dixit. Et marsi ꝓpius succetunt. atq ita scutis ꝓ¬
iectis tectis. saxa certatim ienta manib comtiunt in hostes. & in eodem. Ne¬

Expanded text:
Ferit aures nostras hoc verbum "discludere" ut novum, sed prior Lucretius in quinto: difFerit aures nostras hoc verbum "discludere" ut novum, sed prior Lucretius in quinto: diffugere inde loci partes coepere paresque cum paribus iungi res et discludere mundum. Pastorem, Tityre, pingues pascere oportet oves, deductum dicere carmen. "Deductum" pro "tenui et subtili" eleganter positum est: sic autem et Afranius in Virgine: verbis pauculis respondit tristis voce deducta mihi malleque se non quiesse dixit. Item apud Cornificium: deducta mihi voce garrienti. Sed haec ab illo fluxerunt quod Pomponius in Atellania quae Kalendae Martiae inscribitur ait: vocem deducas oportet, ut mulieris videantur verba. —Iube modo adferatur munus, ego vocem reddam tenuem et tinnulam, et infra: etiam nunc vocem deducam. Proiectaque pugnae. Sed et Sisenna in secundo dixit: "et Marsi propius succedunt atque ita scutis proiectis tecti saxa certatim lenta manibus coniciunt in hostes." Et in eodem: "ve
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ qm̃ sol paululum a meridie ia deuexꝰ uidet᷑. neq dum satis abhiis no¬
uellis arborib omĩs hic loc̃ opacatia. descendatur ad lyrim. eaq q̃ restant
in illis alnorũ umbraculis ꝓsequam᷑. Similit̾ in bruto. S ut & theoprasti
doctissimi hominis umbraculis. Transinittunt cursu campos atq agini¬
na cerui. Puluerulenta fugi glomerant. Qd̃ ait speciose transmittunt: ꝓ
tͣnseunt. Sic ⁊ lucretiꝰ in scd̃o. & circum uolitant eqͥtes mediosq repente:
Transintitunt ualido qͣtientes impete campos. S & pestanꝰ in bonensis
sic ait. Pedib equos transinisimꝰ. qd̾ est tͣnsiuimꝰ. Quam tota cohors imi¬
tata relictis: Ad t̾ram defluxit equis. Sic furiꝰ in pͥmo. Iue gͣui subito de¬
uinctus uulnere habenas. Misit equi lapsusq inunũ defluxit ⁊ armis
Reddit aeratis sonitũ. Tum durare solum. ⁊ disdudere nerea ponto: sepit.

Expanded text:
 igitur —quoniam sol paululum a meridie iam devexus videtur, neque dum satis ab his no igitur —quoniam sol paululum a meridie iam devexus videtur, neque dum satis ab his novellis arboribus omnis hic locus opacatur— descendatur ad Lirim eaque quae restant in illis alnorum umbraculis persequamur?" Similiter in Bruto: "Sed ut e Theophrasti doctissimi hominis umbraculis " Transmittunt cursu campos atque agmina cervi pulverulenta fuga glomerant. Quod ait speciose "transmittunt" pro "transeunt", sic et Lucretius in secundo: et circumvolitant equites mediosque repente transmittunt valido quatientes impete campos. Sed et "Paestanum et Vibonensem", Cicero ait, "pedibus aequis transmisimus," quod est "transivimus". Quam tota cohors imitata relictis ad terram defluxit equis. Sic Furius in primo: ille gravi subito devinctus vulnere habenas misit equi lapsusque in humum defluxit et armis reddidit aeratis sonitum. Tum durare solum et discludere Nerea ponto coeperit.
Abbreviated transcription (Latin):
to posuit. Nec res ulla magis qua phebi delphica laurꝰ t̃ribilisonitu flamina
crepitante cremat᷑. Tunc ferreus hastis horret agea. Horret mnire se habet. s ce
eninꝰ in quarto decimo. horrescit tęlis exercitꝰ asꝑ utͥnq. & in erecteo. Arma
arrigunt. horrescunt tela. Iin scipione. Sprarsis hastis longis. cãpus splen
lumine pontꝰ. Tremulum lum̃ de imagine. rei ipsiꝰ expressũ est. S pͥor en¬
niꝰ in meualippe. Lumine sic tremulo t̾ra ⁊ caua cerula candent. & lucre¬
tius in sexto. Pret̾ea solis radiis iactatu aquai. humor ⁊ in lucem tremu¬
lo rarescit ab estu. hic candida populꝰ antro. Imminet ⁊ lente texunt un¬
bracula uites. Sunt qͥ ęstimant hoc ubũ umbracula uirgilio auctore cõpo¬
sitũ. cũ uanno rerum diumarũ libro decimo dixerit. Nmillis magistrati¬
b in oppido id genꝰ umbracłi concesfum. & cicemo in quinto de legib. uis ne

Expanded text:
to posuit: nec res ulla magis quam Phoebi Delphica laurus terribili sonitu flamma to posuit: nec res ulla magis quam Phoebi Delphica laurus terribili sonitu flamma crepitante crematur. Tum ... ferreus hastis horret ager. 'Horret' mire se habet, sed et Ennius in quarto decimo: horrescit telis exercitus asper utrimque, et in Erectheo: arma arrigunt, horrescunt tela, et in Scipione: sparsis hastis longis campus splendlumine pontus. "Tremulum lumen" de imagine rei ipsius expressum est. Sed prior Ennius in Melanippe, lumine sic tremulo terra et cava caerula candent, et Lucretius in sexto: praeterea solis radiis iactatur aquai umor et in lucem tremulo rarescit ab aestu. Hic candida populus antro imminet et lentae texunt umbracula vites. Sunt qui aestiment hoc verbum "umbracula" Vergilio auctore compositum, cum Varro rerum divinarum libro decimo dixerit: "nonnullis magistratibus in oppido id genus umbraculi concessum"; et Cicero in quinto de legibus: "visne