comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
labiis tuis: ꝓpt̾ea benedixite
deus inscła. Accingere gladi¬
ũ tuũ circa fem᷑ tuũ potentissime
tem pestiuitate et pulchri¬
tudine tua: Cũ et pat̾ postea
quã diminuit eũ modicũ ertra
angłos. G la & honore coronauit
Et tc̃ cognoscent eum. quẽ pypu¬
gerunt: et cedent pectora sua
trib ad tͥbum undiq qͦd re¬
tro ñ agnouert eũ. in humili¬
tate conditionihumane consti¬
tum: Et homo est inqͥt hiere¬
nuas: et quis cognoscet eũ: quia
⁊ natiuitatem eiꝰ inqͥt ẽsaias: qͥs
enarrabit: Sic et apud rachari¬
amait inꝑsona eius. immo et
ipsiꝰ noĩs sacram̃to. uerissimꝰ sa¬
c̃dos patͥs xp̃i ipsius. dupplici abi¬
tu. in duos aduentꝰ dilimatur:
Primũ sordib indutꝰ. id est carniᷤ
passibilis & mortalis indignita¬
ac tor scilicet iude traditorͤ
quieũ etiam post baptisma tẽp¬
tauerat. De hinc spoliatus pristi¬
nas sordes. ex ornatus pode re&
rem adeptus cle monstratur. nec

Expanded text:
labiis tuis, propterea benedixit te labiis tuis, propterea benedixit te Deus in saecula. Accingere ensem tuum circa femur tuum, potens tempestivitate et pulchritudine tua : cum et Pater postea, cum diminuit illum modicum quid citra angelos, gloria et honore coronavit Tunc et cognoscent eum, qui compugerunt; et caedent pectora sua tribus ad tribum; utique quod retro non agnoverunt cum in humilitate conditionis humanae constitutum. Et homo est, inquit Hieremias ; et quis cognoscet illum? quia et nativitatem eius, inquit Esaias, quis enarrabit? Sic et apud Zachariam in persona ipsius, immo et in ipsius nominis sacramento, verissimus sacerdos patris Christus ipsius duplici habitu in duos adventus deliniatur. Primo sordibus indutus est, id est carnis passibilis et mortalis indignitaei, auctor scilicet Judae traditoris, qui eum etiam post baptismum tentaverat. Dehinc spoliatus pristinas sordes, exornatus podere etrem adeptus demonstratur. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
enti: & nonerat ei species. neq
speciem. neq decorem: sed spe¬
cytra filios hominũ: homo in
plaga positus. et sciens ferre
inf̾irmitatem: Scilicet ut po¬
situs apatrem in lapidem of¬
fensionis. et minoratus abeo
modicũ citra angelos uermẽ
se pronuncians & ñ hoiem. ig¬
plebis. quȩ ignobilitatis ar¬
gum̃ta Primo aduentui
conͣpetunt: sublimitatis eius.¬
onis. nec petra scandali sed la¬
bationẽ assũptus et in sub
regnorũ cũ minuet. et conte¬
ret dequoscdo aduentu eiu.
ꝓphetes Ecce cũ nubib cȩli
tanꝗͣ filius hominis uenienᷤ
uenit usq ad antiquũdierũ:
et adera inconspectu eiꝰ Et qͥ
adsistebant. ad duxerunt eũ:
& data est illi potestas. regia
omĩs gła seruiens ei. & potes¬
tas eius ȩt̾na. quȩ non aufere¬
tur: et regnum eiꝰ quod ñcor¬
indeficientem suꝑ filios hoĩũ.
tempestiuus nc̃ decore. citra fili¬
os hoĩũ: Effusa ẽ. grã inqͥt in

Expanded text:
enti. Non est ei species, neque enti. Non est ei species, neque speciem, neque decorem, sed spea prae omnibus hominibus: homo in plaga, et sciens ferre infirmitatem : scilicet ut positus a Patre in lapidem offensionis : et minoratus ab eo modicum citra angelos , vermem se pronuntiat, et non hominem, igpuli. quae ignobilitatis argumenta primo aduentui competunt sicut sublimitatis secuonis nec petra scandali, sed labationem adsumptus et sublimaregnorum comminuet et conteret. de quo aduentu idem prophetes: et ecce cum nubibus caeli i tamquam filius hominis ueniens uenit usqet aderat in conspectu ejus. Et qui adsistebant, adduxerunt illum: et data est ei potestas regia, omnis gloria servient illi: et potestas illius aeterna, quae non auferetur, et regnum ejus quod non corindeficientem supra filios hominum: tempestivus enim decore citra filios hominum. Effusa est gratia, inquit, in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cognouit. et populꝰ eum non
intellexit sed derelinquit ma¬
gis et ad indignationẽ ꝓuocauit
scm isrł. sic & machera̾ conditio¬
nalius cumminat᷑ :Si nolueritiᷤ¬
inqͥt nec obaudieritisme: gladiꝰ
uos comedet: exquo ꝓbaniꝰ. ma¬
diendo.perierũt. Iui et inpsalmo¬
Quȩ & rursus ꝑysaiam in exul
anxitetate dormiet᷑is: blȩc gͥ
disꝑsionẽ demorari cernamus:
accidisse: cum inspirante sensu
tur. cum uenerit gͦ pacientur.
et ubi tc̃ filia syon relinquen¬
da. quȩ inuidea hodie ẽ. ubi ciui¬
tates exurende. quȩ iam in tu
extorris est. redde statum iudee.
quȩ xp̃m inueni at: et alium
contende uenire: dicite nũc
ex abundanti errorris urĩ du¬
in humilitate. utiq pͥmũ. cũ
tanquã ouis adiuctimã dedu¬
ci habebat. et tãquã agnus
ante tondentem sine uoce sic
non aperiens. os. ne aspectu
qͥdem honestus: ad ñciauimꝰ
enĩ inquit de illo ⁊ sicut pu¬
erulus. sicut radix int̾ra sici

Expanded text:
non cognovit, et populus eum non non cognovit, et populus eum non intellexit, sed dereliquit magis et ad indignationem provocavit sanctum IsraÃ«l. Sic et machaerae condicionalis comminatio: Si nolueritis nec obaudieritis, gladius vos comedet, Ex quo probamus madiendo perierunt, qui et rursus per Esaiam in exustanxietdispersionem demorari cernamus, accidisse, conspirante sensu tur, cum venerit, ergo patientur. Et ubi tunc filia Sion relinquenda, quae nulla hodie est? ubi civitates exurendae, quae iam in tumextorris? Redde statum Iudaeae, quem Christus inveniat, et alium contende venire. Discite nunc ex abundantia erroris vestri duin humilitate, utique primum, cum tanquam ovis ad victimam duci habebat, et tanquam agnus ante tondentem sine voce, sic non aperuit ?? suum, ne aspectu quidem honestus. Annuntiavimus enim, inquit, de illo sicut puerulus, sic
Abbreviated transcription (Latin):
cerunt ad horare uanis et noci¬
iufndest ex quo gentes nos di
abstulit enĩ dñs sabaoth uide¬
is. et ab ierłm iut̃cetera & sapi¬
entẽ architectũ: qͥa ȩdificat.
de destitit apud illos dĩgrã &
mandatũ est nubib ne plurent
imbren suꝑ iuneam sorechid
eũ extorserat: et ita subtractis
charismarũ erroribus. lex et ꝓpħe
usq ad iohannẽ fuert̃. & piscina
bethsaida. usq ad aduentũ xp̃i
furoris sui. nom̃ dñi ꝑ ipsos blas¬
phemaretur sic̃ scͥptumẽ. Prop¬
ter uos nomĩdiũ blasphematur
int̃gentes: ab illis enĩ cepit in¬
fanua et tẽpus mediũ atyberio
um usq ad uespasiamĩ qͥ cũ ista cõ¬
mississent. Nec intellexissent xͫ¬
entem: facta est terra eoꝵ de¬
serta ciuitates eoꝵ igni exuste.
regionẽ ipsorũ subeorum cons¬
pectu extraneis deuorantib. de¬
relicta ẽ filie syon sicut specula
inuinea. uelut in cumerariã
casula: Ex quo scilicet isrł dñn

Expanded text:
cerunt adorare vanis et nocicerunt adorare vanis et nocivis, id est, ex quo gentes nos dilAbstulit enim dominus sabaoth in Iudaeis et ab Hierusalem inter cetera et sapientem architectum, qui aedificat de destitit apud illos Dei gratia. Et mandatum est nubibus ne pluerent imbrem super vineam Sorech , eum extorserat: et ita subtractis charismatis prioribus, lex et prophetae usque ad Joannem fuerunt; et piscina Bethsaida usque ad adventum Chrisfuroris sui nomen Domini per ipsos blasphemaretur; sicut scriptum est: Propter vos nomen Dei blasphematur in gentibus . Ab illis enim incipit infamia, et tempus medium a Tiberio usque ad Vespasianum. Quae cum ita commisissent, nec intellexissent ent, facta est terra eorum deserta, ciuitates eorum exustae, regionem eorum sub ipsorum conspectu extranei deuorant, derelicta filia Sion est tamquam specula in uinea uel in cucumerario casula, ex quo scilicet IsraÃ«l dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ oĩb sacrificium: qͥ tãꝙͣ ouiᷤ
ad iuctimã ductꝰ ẽ: et uelut
agnus coram tundente sine
uoce sic non aꝑuit ossuum.
hinc enun pylato interroganti
nichil locutus. in humilitate
enĩ uidiciũ eius sublatũ est:
natiuitatẽ autẽ eiꝰ quis enar¬
rauerit: Quarequia nulluᷤ
om̃ino hoĩũ natiuitatis xp̃i
fuit conscius in concepty cũ
ũgo maraa uerbo dei pregnanꝰ
inueniretur & qͥa tolleretur
aterra uita eiꝰ. Cur. Utiq post re¬
surrectionẽ eius amortuis. qͥa
die tertia effectaest: cȩli eum
sam huiꝰ modi ante lucẽ sur¬
gent ad me dicentes: Eamus.
post biduũ indie t̾cia. que est
resurrectio eiꝰ gloriosa deter¬
ra incęlo eum recipit: Unde
& uenerat ipse sp̃s aduirginẽ:
cuiꝰ neq natiuitatẽ neq passi¬
onẽ uidei agnouert̃: Igrair
qm̃ ad huc contendunt iudernec¬
dũ uenisse. xp̃m. quẽ tot modi ᷤ
ob impietatẽ. qua eũ et dispexe¬
runt & interfecerunt. Primo
ta sua aurea. et argenteaqͤ fe¬

Expanded text:
 fieri sacrificium, qui tamquam ovis ad victimam ductus est, et velut agnus coram tondente se sine voce, sic non aperuit os suum . Hic enim Pilato interrogante nihil locutus est : in humilitate enim judicium ejus sublatum est. Nativitatem autem eius quis enarrabit? quia nullus omnino hominum nativitatis Christi fuit conscius in conceptu, cum virgo Maria a verbo dei praegnans inveniretur, et quia tolleretur a terra vita eius. Cur itaque post resurrectionem eius a mortuis, quae die tertia effecta est, caeli eum sam huiusmodi. Ante lucem surgent ad me dicentes, Eamus ePost biduum, in die tertia, quae est resurrectio eius gloriosa, de terra in caelos eum recepit, unde et venerat ipse spiritus ad virginem, cuius neque nativitatem neque passionem Iudaei agnoverunt. Igitur quoniam adhuc contendunt Iudaei necdum venisse Christum, quem tot modis ob impietatem qua eum et despexerunt et interfecerunt. Primo ta sua aurea et argentea, quae fe
Abbreviated transcription (Latin):
diuinꝰ. bis acutꝰ ex duob testam̃tiᷤ
iegisantiq̃ et legis noue actufssa
Exp̃ pientiȩ suȩ equitate. red¬
dens unicuiq sed̾m actũ
suũ ͦ Licuit gͦ et xͦ dĩ. inpsalmis
sine bellatis reb ensem sermo¬
nes dĩ p̾cingi sigurate. cui p̃dicta
tẽpestiuitas congriat. cũ gratia
labioꝵ: quẽ tẽ iam cingebat᷑
suꝑ fem᷑ apud dauid. quando
uenturꝰ in terris ex deipatͥs de¬
creto nunciabatur deducet in¬
quit te magnifice dextera tua:
uirtiis scilicet grẽ spiritalisi
dequa xͥ agnitio deducitur sa¬
gitte tuȩ inquit aciite ꝑ uole̾n¬
tia ubiq dei prȩceptaͥ minau¬
tes traductionẽ uniꝰ cuiꝰq cor¬
dis: et conpungentes. et trans¬
f: ingentes conscientrã. Nam¬
q ppłi subte cadent. utiq
ad orantes sic belli potens et
lia. non soliꝰ samariȩ. uerũ et
omĩiũ gentium cognosce et spo¬
lia figurata: cuiꝰ et arma allagori¬
ea didicistiatq ita in tantum

Expanded text:
divinus, bis acutus duobus testamentis divinus, bis acutus duobus testamentis legis antiquae et legis novae, acutus sapientiae suae aequitate, reddens unicuique secundum actum suum. Licuit ergo et Christo dei in psalmis sine bellicis rebus ense sermonis dei praecingi figurato, cui praedicta tempestivitas congruat cum gratia labiorum, quem tunc cingebatur super femur apud David, quando venturus in terras ex dei patris decreto nuntiabatur. Deducet, inquit, te magnitudo dexterae tuae, virtus scilicet gratiae spiritalis, de qua Christi agnitio deducitur. Sagittae tuae, inquit, acutae, pervolantia ubique dei praecepta, minantes traductionem uniuscuiusque cordis, et compungentes et transfigentes conscientiam quamque. Populi sub te cadent, utique aderantes. Sic bellipotens et lia non solius Samariae, verum et omnium gentium. Agnosce et spolia figurata, cuius et arma allegerica didicisti. Atque ita in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
be.:et scõꝵ de bellatricis. hoc
itaq modo magoꝰs quoq sama¬
ritanoꝵ appellatione titula¬
uit. dispoliatos quã habuerant
assyrioꝵ: aduersus diabolum: qͥ
ad hoc se regnare putat: si scõs are¬
ligione dei deturb&. ad iuuabi¬
tur autẽ hȩc nr̃a intͣpretatio:
dũ et alibi bellatoremxͫ. scͥptu¬
re designant. obarmoꝵ qͦrũdã
uocabula et eiꝰ modiũ ba sed hȩc
reliquoꝵ sensuũ conparationẽ
conuincent᷑ iudei. Accingere
in qͥt cdauid ensem suꝑ femur:s
qͥd suꝑ legis dexpo. tempestiuuᷤ
de cõre suꝑ filios hominũ. Dif¬
fusa est gra in labiis tus. ualde¬
ense cingebat ei de tempestiui¬
tate de choris. et labiorũ grã. blan¬
diebatur. dequo sub iugͥgens di
cebat extende. et ꝓsꝑa. et regna :¬
& adiecit ꝓpt̾ lenitatẽ et iꝰticiã¬
tuam: qͥs enĩ ense oꝑatur. et
ũ contraria lenitati et iustitre
exercit. idẽ. dolũ et as płritatẽ.
et iniustrã ꝓpria scilicet negotia

Expanded text:
erbae et sanctorum debellatricis. Hoc erbae et sanctorum debellatricis. Hoc itaque modo Magos quoque Samaritanorum appellatione titulavit, despoliatos, quod habuerant Assyriorum, adversus diabolum, qui ad hoc se regnare putat, si sanctos a religione dei deturbat. Adiuvabitur autem haec nostra interpretatio, dum et alibi bellatorem Christum scripturae designant ob armorum quorundam vocabula et eiusmodi verba. Sed ex reliquorum sensuum comparatione convincentur Iudaei. Accingere, inquit David, ensem super femur. Sed quid supra legis de Christo? Tempestivus decore super filios hominum, effusa est gratia in labiis tuis. ridense cingebat, ei de tempestiuitate decoris et labiorum gratia blandiebatur. sic item subiungens: et extende et prosperare et regna, adiecit: propter ueritatem et lenitatuam. Quis ense operabitur, et non contraria lenitati et iustitiae exercet, id est dolum et asperitatem et iniustitiam, propriam scilicet negotii
Abbreviated transcription (Latin):
uissent. et munerib honoras¬
sent. & genu posito ad orassent
ut dñm et rege̾. subtestimo¬
nio indicis stelle. spolia sunt
facti samarie. idẽ. idolatrie.cre¬
latriam enĩ. ut samariȩ nomi¬
ne notauit ut ignominiose.
obidolatriẽ. qua desciuerat tẽ
adeo.sub rege ieroboam: nec hoc
enĩ nouum scͥpturis diuinis:
figuratȩ utitrans lationẽ no¬
minũ. ex conparatione crimi¬
nũ. Nam et archontas sodomo¬
rũ. apellat archontas urõs: et
populũ ur̃m. populũ gomor¬
tates olim extincte: et alibi ꝑ¬
inquit tuus amorreus. et mat̾
tua chetͥea. quoꝵ exgenere. pro¬
creati nonsunt. sed ob c̃similem.
aliquando etiam filios suos di¬
xerat ꝑysaiam ꝓpħam. filioᷤ ge¬
neraui et exaltaui. sic et egyp¬
tus. ñ nũquã totꝰ orbis intelligi¬
tur apud illũ. suꝑstitionis et
maledictionis elogio sic et ba¬
bylon. apud iohannẽ nr̃m ro¬
mane urb̃ figurã portat. pro¬
inde ut magne. et regno suꝑ¬

Expanded text:
vissent et muneribus honorasvissent et muneribus honorassent et genu posito adorassent, quasi dominum et regem, sub testimonio ducis et indicia stellae, spolia sunt facti Samariae, id est idololatriae, crelatriam enim Samariae nomine notavit, ut ignominiosae oh idololatriam, quae desciverat tune a deo sub rege Hieroboam. Nec hoc enim novum scripturis divinis, figurate uti translatione nominum ex comparatione criminum. Nam et archontas Sodomorum appellat archontas vestros, et populum vestrum populum Gomortates istae extinctae. Et aiibi inquit, tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethea ; quorum ex genere procreati non sunt, sed ob consimilem aliquando etiam filios suos dixerat per Esaiam prophetam: Filios generavi et exaltavi. Sic et Aegyptus nonnunquam totus orbis intellegitur apud illum superstitionis et maledictionis elogio. Sic et Babylon apud Ioannem nostrum Romae urbis figura est, proinde et magnae et regno sup
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est mirabile signũ: serua
modũ ȩtatis.: et quere sensũ prȩ¬
dicationis. Imino redite ueri¬
tati. ciii credere ñ uultis: et
intelligitur ꝓpħia quȩ renun¬
ciatur expuncta credant᷑ ori¬
entales illi magr infantiã xp̃i¬
recentẽ. auro & ture munerante᷑.
& accepit uifans uirtutẽ damasci:
sine prelio. &. armis. nã patet
quod omĩb notũ ẽ: orientis uir¬
tutẽ ide̾. uires. auro et odorib
pollere solitam ⁊ certe et exdiui¬
nis scͥpturis. uirtutẽ ceteraꝵ¬
qͦ gentiũ. auro constituere:
sicut ꝑrachariam dicit: Et iu
Nam de hoc aurimunere: etiam
dauid dix̾ . &. dabitur illi ex au¬
ro arabie: et rursus. reges ara¬
bun et saba munera a fferent
illi: Ham et magos reges fere
habuit oriens: et damascus ara¬
bie retro deputabatur: ante¬
ꝙͣ trans scͥpta eẽt et insyrofe¬
nioẽ. ex distinctione syriarũ.
endo insignia eiꝰ. aurũ scilicet
et odores: spolia aut̾ẽ samarie.
ipsos magof. quicũ illũ cogno¬

Expanded text:
 Servate modum aetatis, et quaerite sensum praedicationis, immo reddite veritati quae credere non vultis, et intellegitur prophetia qua renuntiatur expuncta. Credantur orientales illi Magi infantiam Chriut regem auro et ture munerantes, et accepit infans virtutem Damasci sine proelio et armis. Nam praeter quod omnibus notum est Orientis virtutem, id est enim vires, auro et odoribus pollere solitam, certe est divinis scripturis virtutem quoque ceterarum gentium aurum constituere. Sicut per Zachariam dicit: Et IudNam de hoc auri munere etiam David dixit: Et dabitur illi de auro Arabiae. Et iterum: Reges Arabum et Saba munera adferent illi. Nam et Magos reges fere habuit Oriens, et Damascus Arabiae retro deputabatur, antequam transscripta esset in Syrophoenicen ex distinctione Syriarum, endo insignia eius, aurum scilicet et odores, spolia autem Samariae, ipsos Magos, qui cum illum cogno
Abbreviated transcription (Latin):
urãm futurã erechiel n̾eiat.&
nit. sed et indie retributions
qui sub sequitur. qͣ clade nemo
lib̾abit᷑. nisi qui passione.xͥ quã
respiustis fuerit obsignatus:
runt. non uid&e uos dñs: dere¬
li quit dñs t̾ram. et dixit ad
me: ad huic conu̾sus uidebis fa¬
cinora ma iora ꝗͦ isti faciunt.
et introdurit me adlimina ia¬
bat ad quilonẽ & ecce illic
mulieres sedentes et plangen¬
tes tamur. & dixit dñs adme
fili hominis. uidisti. nũquid
modica domꝰ iuda. ut faciant
facinora q̃ fecerunt: Et adhiic
uisurus ad fectiones magͥores
eoꝵ. &. introduxit me in edem
domꝰ dni interiorem: Et ecce in
rant ad templũ dñi: Et facies
suas adorientem: hi ad orabant
solem. & dixit adme. uides fili
hoĩs Nũquid pus illa domus
iuda. ut faciant facinora. quȩ
fecerunt hic : Qm̃ ĩpleuerunt
inpietates suas .& ecce ipsi qua¬
si subsannantes: et egofaciã cũ
inclignatione mea tĩ parcet
oculus m̃s. s neq miserebor
Et clamabunt adaures meas

Expanded text:
echiel nuntiat: et nit, sed in die retributionis, quae subsequetur. Qua clade nemo liberabitur, nisi qui passione Christi, quem respuitis, fuerit obsignatus. runt: Non videt nos Dominus, dereliquit Dominus terram. Et dixit ad me: Adhuc conversus videbis facinora majora quae isti faciunt. Et introduxit me ad limina jaad aquilonem, et ecce illic mulieres sedentes, et plangentes Thammuz; et dixit Dominus ad me: Fili hominis, vidisti? Numquid modica domui Juda, ut faciant facinora quae fecerunt: et adhuc visurus es adfectiones majores eorum. Et introduxit me in aedem domus Domini interiorem, ecce in runt ad templum Domini, et facies suas contra Orientem, hi adorabant solem; et dixit ad me: Vides, fili hominis? Numquid pusilla domui Juda, ut faciant facinora quae fecerunt hic. Quoniam impleverunt impietates suas, et ecce ipsi quasi subsannantes. Ego faciam cum indignatione mea, non parcet oculus meus, neque miserebor. Exclamabunt ad aures meas
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝓmorte eius: quia scelus ñ fe¬
cit. nec dolus inore eiꝰ inuentꝰ ẽ:
Et ds uoluit ex imere amorte ani¬
mam eiꝰ. & cetera. dicit etiam ad¬
hiic. sepultura eiꝰ sublata ẽ. de me¬
dio: Nec sepultus enĩ est. nisi mor¬
tuus. nec sepultura eiꝰ sublata d me
dio. nisi ꝑ resurrectõẽ Deniq sub¬
iungit: ꝓpterea ipse multos in here¬
clitatem habebit: et multorũ di¬
uid& spolia Quis aliꝰ. nisi quã
natꝰ ut supra ostendinus ꝓ eo qͦd
traditaẽ inmorte aĩa eiꝰ: ostensa
enĩ causa grã eiꝰ ꝓ in uiria scili¬
cet mortis repensande: parit̾ q
ostensũ est. hȩc illũ ꝓpt̾ mortẽ¬
utiq post resurrectiõnẽ conse¬
cuturum: Nã qͦd inpassionẽ
eiꝰ accidit. ut media dies tene
minis: et conuertã dies festos
caput caluciũ et ponam eũ qͣ¬
si luctũ delictret eos qui cum

Expanded text:
tes pro morte eius, quia scelus non fetes pro morte eius, quia scelus non fecit, nec dolus in ore eius inventus est, et deus voluit eximere a morte animam eius, et cetera. Dicit etiam adhuc: Sepultura eius ablata est e medio. Nec sepultus enim est nisi mortuus, nec sepultura eius sublata est e medio nisi per resurrectionem eius. Denique subiungit: Propterea ipse multos in haereditatem habebit, et multorum dividet spolia. Quis alius, nisi qui natus est, ut supra ostendimus, pro eo quod tradita est in mortem anima eius? Ostensa enim causa gratiae eius, pro iniuria scilicet mortis repensandae, pariter ostensum est haec illum propter morteutique resurrectionem consecuturum. Nam quod in passione ejus accidit, ut media dies tenebminis, et convertam dies festos caput calvitium, et ponam eum quasi luctum dilecti, et eos qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
tamus in pane eius lignu᷑ & con¬
teramꝰ eũ aterra uiuoꝵ: et nomĩ
illiꝰ ñ me morabitur ãpliꝰ. Utiq
incorpus eius. lignũ missũ est:
Si enim xp̃s reuelauit panẽ. corp
suũ apellans. cuiꝰ retro corpusin¬
ris dũice crucis p̾dicationẽ: satiᷤ
iamtt̃ głam suã: foderunt in qͥt
manꝰ meas & pedes. q̃ ꝓpriaẽ. atro¬
nib uni cornuoꝵ humilitatem
meã:. deapicib scilicet crucis. ut
supͣ ostendimꝰ: quã cruce̾. nec ip¬
se dd passus ẽ. necullus regũ iu¬
deorũ. nec putes alteriꝰ ali cuius
ꝓpħarũ passionẽ quã eiꝰ qͥ solus
apopło tam insigniter crucifixꝰ
nes respuerit & in riserit duri¬
cia cordis ur̃i ꝓbauimꝰ. Sufficere
intelligatur ꝑ crucem euenisse:
nec alii deputandã. fuisse passio¬
nẽ crucis. quã cuiꝰ mors p̃dicaba¬
tur: Nam mortẽ eiꝰ et passionẽ
et sepulturã: una uoce ysaie uolo
ostendere. afacinorib inquit
populi mei ꝑductus: ad mortẽ
dabo malos ꝓsepultura eiꝰ & diui¬

Expanded text:
in panem eius lignum, et conteramus eum a terra vivorum, et nomen illius non memorabitur amplius. Utique in corpus eius lignum missum est. Sic enim Christus revelavit, panem corpus suum appellans, cuiaeres Dominicae crucis praedicationem, satis jam tunc gloriam suam: Foderunt, inquit, manus meas et pedes . Quae propria est atronibus unicornuorum humilitatem meam ; de apicibus scilicet crucis, ut supra ostendimus: quam crucem nec ipse David passus est, nec ullus regum Judaeorum, ne putetis alterius alicujus prophetari passionem, quam ejus qui solus a populo tam insigniter crucifixus istas respuerit et inriserit duritia cordis vestri, probavimus sufficere , intelligatur per crucem evenisse, nec alii deputandam fuisse passionem crucis, quam cujus mors praedicabatur. Nam mortem ejus et passionem et sepulturam una voce Esaiae volo ostendere: A facinoribus, inpopuli mei perductus est ad mortem, et dabo malos pro sepultura eius, et divi
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ dict̾ parere natura ñ pa
credibiliꝰ reidicendo. Quod signũ
eẽt futurũ: ꝓpt̾ea inqͥt dabit᷑
uob̃ signũ: Ecce uirgo concipi¬
et in utero: & pariet filiũ. signũ
autẽ adeo. nisi nouitas aliqua
monstruosa fuiss signũ n̾ui¬
deretur deniq si quando ad
deiciendos aliquos ab hac di
iuina p̃dicatione. uel conuer
tisanẽtiri audetis: quasi ñ uir¬
ginẽ. s iuiuenculã conceptu¬
ram et parituram scͥpnira ꝯ¬
tineat: Hinc quoq reuinei¬
mini qͦd nichil signi uideripoᷤᷤ¬
sit rescotidiana ⁊ iiuencłe sci¬
licet pregnatus. et partus. In
signũ gͦ nob̾ posita uirgo mat᷑
merito creditur. Infans uero
bellatorͥ ñ eque enĩ &. hic signi
ratio uersat᷑. s signo natiuita¬
tis noue ad scripto. ex inde pꝰt
signũ. aliꝰ iamordo infantis
e dicitur mel et butyrũ man¬
ducaturũ illũ: Et hoc utiq in

Expanded text:
ginem, inquiunt, parere natura non paginem, inquiunt, parere natura non pacredibili rei, dicendo quod signum esset futurum. Propterea, inquit, dabitur vobis signum: Ecce virgo concipiet in utero et pariet filium. Signum autem a Deo, nisi novitas aliqua monstruosa fuisset, signum non videretur. Denique, si quando ad dejiciendos aliquos ab hac divina praedicatione, vel converttitis, mentiri audetis, quasi non virginem, sed juvenculam concepturam et parituram Scriptura contineat; hinc quoque revincimini, quod nihil signi videri possit res quotidiana, juvenculae scilicet praegnatus et partus. In signum ergo nobis posita virgo mater merito creditur, infans vero bellator non aeque. Non enim et hic signi ratio versatur, sed signo nativitatis novae adscripto, exinde post signum alius jam ordo infantis edicitur, mel et butyrum manducaturi. Nec hoc utique in
Abbreviated transcription (Latin):
cat emmanuel uenit. id est no¬
b̃ cũ deus Eque sono nominis
inducunt᷑. cũ uirtutẽ damasci.
et spolia samarie et regnũ asy¬
rioꝵ sic accipiunt. quasi bella
re patrẽ et matrẽ: accipiet uir¬
tutẽ damasci. et spolia samariȩ.
adu̾sus regem assẏrioꝵ. Ante :
enĩ speciis ȩtatis demonstratio¬
ista ȩtas possit nedũ imꝑatorem:
scilicet uagitu ad arma eẽt con¬
uocaturꝰ infans. et signũ belli.
ñ tuba sed crepita cillodaturus.
tricis et gerule suȩ dorso siue
collo. hostem designaturꝰatq ita
damascũ. et samariã ꝓmanimiᷤᷤ
sub acturꝰ. aliud ẽ sipene̾: suos
infantes. inpreli rũpunt. cre¬
do adsolem unctipͥus. de hinc
pa̾nis armat & butyrosstipen¬
diati qͥante noriit iantiare ꝗͣ.
la tiuare. enĩ uerosinus quam
hoc natura concedit: Ante mi¬
litare qua uirũ facere. ante uir¬
tutẽ damasci sumere. quã pa¬
trẽ nosse: sequitur. ut figuratȩ
ꝓnuntiatũ uideatur s et uir¬

Expanded text:
cat Emmanuel venit, id est Nocat Emmanuel venit, id est Nobiscum deus. Aeque sono nominis inducuntur, cum virtutem Damasci et spolia Samariae et regnum Assyriorum sic accipiunt, quasi bere patrem et matrem, accipiet uirtutem Damasci et spolia Samariae aduersus regem Assyriorum. anenim inspicias aetatis demonstratioista aetas possit, nedum imperatorem; scilicet vagitu ad arma esset convocaturus infans; et signum belli, non tuba, sed crepitacillo daturus; tricis et gerulae suae dorso sive collo hostem destinaturus; atque ita Damascum et Samariam pro mammis subacturus. Aliud est, si penes vos infantes in praelium erumpunt, credo ad solem uncti prius, dehinc pannis armati, et butyro stipendiati, qui ante norint lanceare quam lancinare. Enim vero si nusquam hoc natura concedit, ante militare quam virum facere, ante virtutem Damasci sumere quam patrem nosse, sequitur ut figurate pronuntiatum videatur. Sed et vir
Abbreviated transcription (Latin):
assirioꝵ. Itaq dicunt iudey ꝓ
uocemꝰ istam prȩdicationem.
ẏsaie: et faciamꝰ conparationẽ:
an.xͦ. qui iam uenit. conpetat
illi pͥmo nom̃ qͦd ysaias p̃dica¬
uit: & insignia eiꝰ. quȩ denun¬
ciauit: & quidem ẽsaias p̃dica¬
uit. eũ emmanuel uocitari
oportere: de hinc uirtutẽ supera
turũ damasci. et spolia samariȩ.
adu̾sus regem assyrioꝵ: Porro¬
neq sub eiꝰ modi noĩe est dictus:
neq re ulla bellica functus. at
nos e contrario admonendos
eos existimamꝰ. coherentra quo¬
q huiꝰ capituli recognoscant:
subiuncta ẽ enĩ et int̃prȩtatio
eminanuel nob̃cũ ds̃ ÷uti non
solũ sonũ dei nõis expectes. sed&
sensũ. sonus enĩ hebraicus. quod
gͦ. anista uox nob̃cũ ds quod ẽ
enmanuel: Ex inde quodxͦ in¬
luxit. agitetur inxp̃o: et puto.¬
non negabis. Nam qui exiuda
leͥnt dicere. nobcũ dm̃ eẽ sig¬
nificant. at q ita consentient
uenisse illũ. qui p̃dicabatur
emmanuel. quia quod signifi¬

Expanded text:
unt Iudaei: Provocemus istam praedicationem Esaiae, et faciamus comparationem, an Christo qui iam venit competat illi primo nomen quod Esaias praedicavit, et signa eius quae de eo nuntiavit. Equidem Esaias praedicat eum Emmanuel vocitari oportere, re Damasci et spolia Samariae aduersus regem Assyriorum\'. porroneque sub eiusmodi nomine est editus neque ulla re bellica funcnos e contrario admonendos eos existimavimus, uti cohaerentia quoque hujus capituli recognoscant. Subjuncta est enim et interpretatio Emmanuel, nobiscum Deus, uti non solum sonum nominis spectes, sed et sensum. Sonus enim Hebraicus, quod ergo an ista uox nobiscum deus\\ quod est Emmanuhel, exinde quod Christus inluxit, agitetur innon negabis. Nam qui ex ludalent dicere, nobiscum deum esse significant, atque ita constat iam venisse illum qui praedicabatur Emmanuel, quia quod signifi
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ inbaptismo liberatur⁊ Ut qͦd
perierat olim ꝑlignũ in ada.
scilicet. et qui successimꝰ in loco
ꝓpħarũ ea sustinentes hodie
inscło. quȩ semꝑ passisunt pro¬
phet& ꝓpt̾ diuinã religionem:
alios enĩ lapidauerunt alios
fugauerunt: plures uero ad
mortis necem tradiderunt. qͦd negare
non possunt: hoc lignũ sibi &
isaac filiꝰ abrahe ad sacrificiũ
ipse portabat. rũ sibieum d̾s
hostiam fieri precepisset: Sed
qm̃ hec fuerant sacramĩta q̃
b herente: Et xp̃s suis tem¬
ꝑib lignũ humeris suis por¬
tauit. inerens cornib crucis:

Expanded text:
ejus, in baptismo liberatur, ut quod ejus, in baptismo liberatur, ut quod perierat olim per lignum in Adam, cessimus in loco prophetarum, ea sustinentibus hodie in saeculo, quae semper passi sunt prophetae propter divinam religionem. Alios enim lapidaverunt, alios fugaverunt, plures vero ad mortis necem tradiderunt, quod negare non possunt. Hoc lignum sibi et Isaac filius Abrahae ad sacrificium ipse portabat, cum sibi eum Deus hostiam fieri praecepisset . Sed quoniam haec fuerant sacramenta, qubus haerente et Christus suis temporibus lignum humeris suis portavit, inhaerens cornibus cruc
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. uos aut̃ esuri&is. Seriuien¬
tes mͥ potabunt᷑. uos aut̃ sicietis.
& a contribulatione sp̃s ullulabi¬
tis. Remi̾tetis enim nom̃ ur̃m
insacietatem electis meis. uos
autẽ in t̃ficiet deus. Eis autẽ
qͥ seruiunt mͥ. nom̃ noĩabitur
nouũ quod benedicẽtur int̾riᷤ.
Ad huc huius ligni sacram̃tũ etiã
in regnorũ legimꝰ celebratũ. Nã
cuĩ filiiꝓphetarũ suꝑ flumen ior¬
danẽ lignũ securib cęderent:
exiliit ferrũ & mersũ est in flu¬
mine. atq ita eliseo ꝓpheta suꝑ¬
ueniente petunt abeo filiip¬
phetarum. utiferrũ fluminiꝰ qͦd
inmersum fuerat erueret. Atq
ita elisens accepto ligno et miᷤ¬
so meum locũ ribi submersum
fuerat ferrũ statim suꝑ nata¬
uit:et lignũ mersumẽ. qͦd rece¬
perunt filii ꝓphetaꝵ ex quo
intellexert̃ quod helie sp̃s ineo
sit rep̃sentatiis quid manifestiꝰ
huiꝰ ligni sacram̃to: qͦd duritia
omĩs seculi mersa est inꝑfundo
erroris. & aligno xͥ idẽ. passionis

Expanded text:
bunt, vos autem esurietis: servientes mihi potabuntur, vos autem sitietis, et a contribulatione spiritus ululabitis; remittetis enim nomen vestrum in satietatem electis meis, vos autem interficiet dominus; eis autem, qui serviunt mihi, nomen nominabitur novum, quod benedicetur in terris. Adhuc huius ligni sacramentum etiam in Regnorum legimus celebratum. Nam cum filii prophetarum super flumen Iordaneexiliit ferrum, et mersum est in flumine, atque ita Heliseo propheta superveniente, petunt ab eo filii prophetarum uti ferrum flumini quod mersum fuerat erueret. Atque ita Heliseus accepto ligno, et misso in eum locum ubi submersum fuerat ferrum, statim supernatavit, et lignum mersum est, quod receperunt filii prophetarum . Ex quo intellexerunt quod Heliae spiritus in eum sit repraesentatus. Quid manifestius hujus ligni sacramento? quod duritia hujus saeculi mersa in profundo erroris, et a ligno Christi, id est passionis
Abbreviated transcription (Latin):
aliȩ septem & dimidiȩ ebdoma¬
dis quȩ sunt diuise in abscisione
pͥorum ebdomadaꝵ: in qͦ actu
sint ad impletae: Post enĩ augus
tum. qui suꝑ uixit post natiui¬
tatem xͥ annis .xuͦ. efficiuntur:
cui succedit tiberius acesar: &
quasi.xxx. cũ pateretur: Item
consul acesar. qui & a cligula:
berius claudius. annis .xiͦii. meñ¬
.xͦiͦ. meñ. uiͣii: dieb xiiͦi. Galbaa
perii sui. debellauit udeofiet
nã imꝑauit  . xͦi. atq ita in diẽ
suȩ expugnationis. iudei imple¬
uerunt ebdoniadas.Lxͣx. predicꝰ¬
tas. indaniele: Igitur ex pletis
hisquoq temꝑib et debellatiᷤᷤ
uideis. ⁊ postea cessauert illic
libamina et sacͥfitia: quȩ ex in¬
de illic celebrare non potuert̃
nã et unctio illic ext̾minata
ẽ. post passionẽ xͥ erat enĩ p̃¬
dictũ ext̾minari illic unctio¬
nẽ. sic̃ inpsalmis erat ꝓ pheta¬
tumext̾minauert̃ manꝰ me¬
as. & pedes: Que passio huus
ext̾minii intratẽꝑa .lxx. ebdoma¬

Expanded text:
 et dimidiae hebdomades, quae sunt subdivisae in abscissione priorum hebdomadarum, in quo actu sint impletae. Post Augustum enim, qui supervixit post nativitatem Christi anni XV efficiuntur. Cui succedit Tiberius Caesar, et quasi XXXIII, cum pateretur. Item, Caius Caesar, qui et Caligula, berius Claudius annis XIII, mensXI, mensibus IX, diebus XIII. Galba perii sui debellat Iudaeos, et Nam imperavit annis XI. Atque ita in die suae expugnationis Iudaei impleverunt hebdomadas LXX praedictas in Daniele. Igitur expletis his quoque temporibus et debellatis Iudaeis postea cessaverunt illic libamina et sacrificia, quae exinde illic celebrari non potuerunt; nam et unctio illic exterminata est post passionem Christi. Erat enim praedictum exterminari illic unctionem, sicut est in psalmis prophetatum: Exterminaverunt manus meas et pedes. Quae passio huius exterminii intra tempora LXX hebdoma
Abbreviated transcription (Latin):
ligamꝰ quȩ post xp̃m futura
prȩdicabantur. ex dispositione
diuina reddantur expuncta.
nisi enĩ ille uenisset post quẽ
habebant ex punginullo.mͦ
euenissent que: ĩ aduentu
eiꝰ futura p̃dicabantur Igit᷑
si uniu̾sas nationes deꝓfun¬
do erroris humani ex inde
emergentes. ad dñm creato¬
rem et xp̃m eiꝰ cernitis. quod
ꝓphetatũ non aud etis nega¬
re.quia et sinegaretis. statim
uob̃ inpsalmis sicuti iam prȩ¬
loquuti sumꝰ ꝓmissio patris
occurrit. dicentis filius m̃s
estu ego hodie genuitẽ. Pete
ame. et dabo tibi gentes heredi¬
tatem. et possessionẽ tuã termi¬
nos terre. Hec poteritis inis¬
tam prȩdicationem magis da¬
uid filium salomonẽ uendi
orbem euangelii suirachis il¬
luminauit: deniq et thronus
in euum magis in xp̃odei filio
conpeti⁊ quam salomoni. Tẽ¬
ꝑali scilicet regi qui solo isrł re¬
gnauit: Xp̃m enĩ hodie in uo¬
cant nationes que eu̾ñ scie¬
bant. Et populi hodie ad xp̃ũ
confugunt. quẽ retro ignora¬

Expanded text:
 quae post Christum futura praedicabantur ex dispositione divina credantur expuncta. Nisi enim ille venisset post quem habebant expungi, nullo modo evenissent quae in adventum eius futura praedicabantur. Igitur si universas nationes de profundo erroris humani exinde emergentes ad deum creatorem et Christum eius cernitis quod prophetatum non audetis negare, quia etsi negaretis, statim vobis in psalmis, sicuti iam praelocuti sumus, promissio patris occurreret, dicentis: Filius meus es tua me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae ; nec poteritis in istam praedicationem magis David filium Salomonem vindicorbem Evangelii sui radiis inluminavit. Denique et thronus in aevum magis Christo Dei filio competit, quam Salomoni, temporali scilicet regi, qui soli Israel regnavit. Christum enim hodie invocant nationes quae eum non sciebant, et populi hodie ad Christum confugiunt, quem retro ignora
Abbreviated transcription (Latin):
et dimissa sunt peccata: quȩ per
bant de illo. quod eẽt uenturꝰ
et pati haberet: Igitur qm̃ ad
imipleta ẽ ꝓpħia ꝑ aduentũ eiꝰ:¬
ꝓpterea signari uisionẽ et pro¬
phetiam dicebat: qm ipse eẽt sig¬
naculũ oĩu̾ ꝓpħarũradĩplens
si hoc nonita ẽ: exibeant uidei. ali
uolumina: angłoꝵ Aliquoꝵ ui¬
sibilia miracula: quȩ retro patri¬
arche uiderunt. usq ad ad uen¬
tum xͥ qui iam uenit: ex quo. sig¬
uata est uisio ⁊ ꝓpħia: idẽ statu¬
ta. et merito euangłista.lex et
id ẽ scĩficãte aquas insuo baptiᷤ¬
mate. omiis plenitudo. spirita¬
liũ retro charisinatũ inxͦ cessa¬
uit. signante uisionẽ. s ꝓphetiaᷤ
orñs. quas aduentu suo ad imple

Expanded text:
et dimissa sunt peccata, quae per fet dimissa sunt peccata, quae per fbant de ipso quod esset venturus, et pati haberet. Igitur quoniam impleta est prophetia per adventum epropterea signari visionem et prophetiam dicebat: quoniam ipse est signaculum omnium prophetarum, adimplens ue hoc si non ita est, exhibeant Iudaei volumina, angelorum aliquorum visibilia miracula, quae retro patriarchae viderunt usque ad adventum Christi, qui iam venit, ex quo signata est visio et prophetia, id est statuta. Et merito evangelista: Lex et id est sanctificante aquas in suo baptismate, omnis plenitudo spiritalium retro charismatum in Christo cesserunt, signante visionem et prophetias omnes, quas adventu suo ad
Abbreviated transcription (Latin):
Unde gͥ ostendimus. qm̃ uenit
.xͦ. intra sexaginta duas ⁊ dimi¬
diã ebdomadã numerauimꝰ
nicȩ appħatione sermonis res¬
pondere me tibi hȩc Unde apri¬
mo anno darii debemꝰ conputa¬
re: quando hanc uidit uisio¬
nẽ daniel uideamꝰ gͥ anniqͦmͦ
regnauit artataxerses annos
der macedo annis .xͣ. deinde post
alexꝰ drum qui & niedis et per¬
sis regnarat qͦs deuicerat. et in
alexandria regnũ suũ firma¬
uerat. qnͣdo et noĩe suo eam
apellauit: Postea regnauit
illic malexandria soter. annis
xuii. cleopatra annis .xx. men¬
sib qͥnq Item ad huc cleo patra
conregnauit augusto. annis
.xiiii: Post cleo patrã augustꝰ aliis
annis .xliii. imꝑauit. nanioni¬
nes anni imperii augusti fuert̃
ex quo nascitur xp̃s. annis xiͦ.
et erunt reliqua temꝑa annoꝵ.
in diem natiuitatis xp̃i in anniᷤ¬
untur annisimul cccc .xxxuiͣi.
meii᷑. sii. indie natiuitatis xp̃i:
& manifestata ẽ. iustitia et̾na:
et unctus ẽ. scanctus sc̃oꝵ. id ẽ.

Expanded text:
uit , ostendimus quia Christus venit intra septuaginta duas hebdomadas? Numera njice a prophetatione sermonis respondere me tibi haec. » Unde a primo anno Darii debemus computare, quando hanc vidit visionem Daniel. Videamus anni quomodo vem; Artaxerxes annis m. Alexander Macedo annis duodecim. Deinde post Alexandrum qui et Medis, et Persis regnaverat, quos devicerat, et in Alexandria regnum suum firmaverat, quando et nomine suo eam appellavit regnavit illic in Alexandria Soter annis tXVII. Cleopatra annis XX, mensibus V. Item adhuc Cleopatra conregnavit Augusto annis XIII. Post Cieopatram Augustus aliis annis XLIII imperavit; nam omnes anni imperii Augusti fueruntex quo nascitur Christus annis XV, et erunt reliqua tempora annorum in diem nativitatis Christi in annunt annos CCCCXXXVII, menses VI in die nativitatis Christi. Et manifestata est iustitia aeterna, et unctus est sanctus sanctorum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
cabitur in latitudinẽ. et conual¬
lationẽ et inuocabunt᷑ temꝑa.
Et post ebdomadas .ixͣ ii. semis. ex¬
terminabi tur unctio. et non
erit: et ciuitatẽ ⁊ scũarium ex¬
terminabt̃: cũ duce adueni¬
ente: & concidentur qͦmͦ inca¬
taclysmo.usq in fine belli qd̃
conciditur usq ad interitum
⁊ c̃firma bit testam̃tũ inmultiᷤ.
ebdomada una et dimidia eb¬
domadis: auferetur enim sacri¬
fitiũ & libato: et inscõ ex secratio
uastationis. usq ad finẽ temꝑis.
consũmatio dabitur suꝑ hanc
ras: inquib. si receperint eũ:
edificabitur in latitudinẽ et
longitudinẽ. innoͥcͥabuntur
temꝑa. Puidens autẽ ds̃ qͥd
ee̾t futurũ. qm ñ tantũ ñ re
ter. et tradent eum morti et
recapitulauit & dixit. iusexa¬
nasci illum: et unguis sanctũ
dimidia cũ implerentur. pa¬
ti haberet: et ciuitatẽ ex t̃mi¬
nari post unã et dimidiã eb¬
domadam: quo scilicet et sep¬
tẽ et dinudia ebdomade̾ con¬

Expanded text:
titudinem et convallationem, et innovabuntur tempora; et post hebdomadas has LXII, exterminabitur unctio, et non erit; et civitatem et sanctum exterminabit cum duce adveniente, et concidentur quomodo in cataclysmo usque in finem belli, quod concidetur usque ad interitum. Et confirmabit testamentum in multis. Hebdomada una et dimidia hebdomadis auferetur meum sacrificium et libatio, et in sancto exsecratio vastationis, et usque ad finem temporis consummatio dabitur super hacras, in quibus si receperint eum, aedificabitur in altitudinem et in longitudinem, et innovabuntur tempora. Providens autem deus quid esset fur, et tradent eum morti, et recapitulavit, et dixit: In sexanasci illum et ungi Sanctum dimidia cum implerentur, pati habere, et civitatem exterminari post unam et dimidiam hebdomadam, quo scilicet tempore septem et dimidia hebdomadae com
Abbreviated transcription (Latin):
bel.idẽ. populi nr̃i sacrifitia. di¬
ũsa demonstrata. Namq ma¬
ior natir cam. de fructu t̃rȩ
obtulit munera deo: minor
uero filiꝰ abel. defructu ouiũ
suarũ. Et respexit d̃s inabel
& inmunera eius: in cain autẽ.
et inmunera eiꝰ non respexit:
& dix̃ deus a̾cain. quare conci¬
dit uultꝰ tuus: qm si recte qui¬
dem offeras: ñ recte autẽ diui¬
das: peccasti Qur escȩ adte enĩ
dixit. nescio. Nũ quid custos sũ¬
frĩs mei ego: Cuideus dixit. uox
sanguimis frĩs tui ꝓ clamat ad
me deterra. propt᷑ quod mal&¬
dicta terrãqͣ apperuit os suũ.
ad excipiendũ sanguinẽ frĩs tui.¬
terrã: & erit. omĩs quite inue¬
scriptũ ppło isrł. ut sacrifitia
nullo alio in loco offerentur do
quã interram ꝓmissionis: quã
tur sacrifitia & holocausta.tã ꝓ
peccatis quã ꝓanimab &. nusꝗͣ
alibi. nisi int̾ram scãm Cur uã¬
q postea ꝑ ꝓpħas prȩdicat sp̃s

Expanded text:
bel, id est populi nostri, sacrificia dibel, id est populi nostri, sacrificia diversa demonstrata. Namque major natu Cain de fructu terrae obtulit munera Deo, minor vero filius Abel de fructu ovium suarum. Respexit Deus in Abel et in munera ejus, in Cain autem et in munera ejus non respexit. Et dixit Deus ad Cain: Quare concidit vultus tuus? nonne si recte quidem offeras, non recte autem dividas, peccasti? quiesce: ad te enim xit, Nescio; numquid custos fratris me?? sum ego? Cui deus dixit, Vox sanguinis fratris tui proclamat ad me de terra. Propter quod maledicta terra, quae aperuit os suum ad excipiendum sanguinem fratriterram, et omnis qui me invescriptum populo IsraÃ«li ut sacrificia nullo alio in loco offerrentur deo quam in terra promissionis, quam tur sacrificia et holocausta tam pro peccatis quam pro animabus, et nusquam alibi nisi in terra sancta. Cur itaque postea per prophetas praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ enim dieb Unde cũq
initium acciperent. sabbati
diem secũ c̃cludant ⁊ lecesse ẽ:
quo die. non tantũ sacerdotes
sint oꝑati: sed in ore gladii pre¬
da facta sit ciuitatis. ab omĩ po¬
pulo isrł Hec dubium ẽ opuᷤ
seruile eos oꝑatos. cũ prȩ das bel¬
li agerent. ex dei p̃cepto: Ham
et temꝑib machabeoꝵ. sabba¬
tis pugnando. fortit̾ fecerunt :
et ostes allophilos expugnaue¬
rt̃legenq pat̾nam. ad pris¬
tinũ itastatũ pugnando sab¬
batis reuocauert̃: Nec putẽ aliã
legẽ eos defendisse: nisi inqua de
die sabbatoꝵ meminerent eẽ
prescͥptũ Unde manifestũ est.
a tempus. et aprȩsentis cause
necessitatẽ huiꝰ modi prȩcepta
daluisse:. non ad ꝑpetuitem
sacrifitia terrenarũ oblatio¬
nũ & spiritaliũ sacrificiorũ prȩ¬
dicta ostendiniꝰ. Et quidẽ apri¬
mordio maioris filii. idẽ. iraelis in¬
terrena fiusse incain prȩ osten¬
sa sacrifitia: sed minoris filii a¬

Expanded text:
Septem enim dies, undecunque Septem enim dies, undecunque initium acceperint, sabbati diem secum cencludant necesse est, quo die non tantum sacerdotes sint operati, sed et in ore gladii praeda facta sit civitas ab omni populo IsraÃ«l. Nec dubium est opus servile eos operatos, cum praedas belli agerent ex dei praecepto. Nam et temporibus Maccahaeorum sabbatis pugnando fortiter fecerunt, et hostes allophrunt, legemque paternam ad pristinum vitae statum pugnando sabbatis revocaverunt. Nec putem aliam legem eos defendisse, nisi in qua de die sabbatorum meminerant esse praescriptum. Unde manifestum est ad tempus et praesentis caussae necessitatem hujusmodi praecepta valuisse, et non ad perpetui temsacrificia terrenarum oblationum et spiritualium sacrificiorum praedicata ostendimus. Et quidem a primordio majoris filii, id est Israel, terrena fuisse in Cain praeostensa sacrificia; et minoris filii A
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. sabbati religione placuisse:
aut enoch trans latum. sabbati
cultorem fuisse: aut noe arche
fabricatorẽ ꝓpt̾ diluuiũ immi¬
nentes. sabbatũ obseruasse: aut
abrahã. in obseruatione sabbati
ysaac filiũ suũ obtulisse: aut mel¬
chisedech. insuo sacerdotio legẽ
sabbati accepisse s dicturi st᷑
iuder. ex quo hoc prȩceptũ datũ
ẽ ꝑ moysen. ex inde obseruandũ
fuisse mauifestũ itaq ẽ ñ et̃nũ:¬
hȩc sollẽpnitas celebrandaẽ. Ut
iħs naue. eo temꝑe quo iericho
ciuitatem debellabat. p̃ceptũ
sibi adeo dicer&. uti populo man¬
clara.. Ut sacerclotes archam tes¬
tam̃ti dei septem dieb circũfer¬
rent incircuitu ciuitatis atq
ita septimi diei circuitu ꝑ acto
sponte ruerent muriciuitati:
Quod ita factum est. ut finito
spatio diei septimisicut predic̃¬
tum erat Ruerent muri ciui¬
tatis. ex quo manifeste ostendi¬
tur. Innumero istorum dierũ
septẽ. incurrisse diẽ sabbati:

Expanded text:
tem, sabbati religione placuisse; tem, sabbati religione placuisse; aut Enoch translatum sabbati cultorem fuisse; aut Noe arcae fabricatorem propter diluvium immensum, sabbatum observasse; aut Abraham in observatione sabbati Isaac filium suum obtulisse; aut Melchisedech in suo sacerdotio legem sabbati accepisse. Sed dicturi sunt Judaei, ex quo hoc praeceptum datum est per Moysen, exinde observandum fuisse. Manifestum est itaque, non aeternuhaec sollemnitas celebranda est, ut Iesus Nave, eo tempore quo Hiericho civitatem debellabat, praeceptum sibi a deo diceret uti populo mandaret ut sacerdotes arcam testamenti dei septem diebus circumferrent in circuitu civitatis, atque ita septimi diei circuitu peracto sponte ruerent muri civitatis. Quod ita factum est, et finito spatio diei septimi, sicut praedictum erat, ruerunt muri civitatis. Ex quo manifeste ostenditur in numero istorum dierum septem incurrisse diem sabbati.
Abbreviated transcription (Latin):
net: Unde nos magis intelligi
mꝰ sabbatirarenos abomĩ oꝑẽ
seruili semꝑ debere. ⁊ non tan¬
tum septimo quoq dieͥ sed per
omne tempus: ac ꝑ hoc. queren¬
dũ nob̃. quod sabb̃m nos deus
uellit custodire: nã sabbatũ et̃¬
nũ. et sabb̃m tẽ ꝑale. scͥpture de
tã. sabbata ur̃a: o dit aĩa mea: et
a ꝓ fanastis: unde dinoscimꝰ. sab¬
batũ temꝑale. ẽẽ humanĩi. &
sab batũ ȩt̾nũ. censeri diuinũ: de
quo. ꝑ ysaiam p̾̃dicat: Et erit
inquit mensis ex m̃se. et dies
dedie. et sabbatũ desabbato: et ue¬
niet omĩs caro ad orare inerłm.
dicit dñs Quod intelligimꝰ ad im¬
ũ eiꝰ sicut ꝑ propħas p̃dicatũ est.
erat et sabbatũ et̃nũ. p̃ ostensũ
et pre indictum: &ͦ mͦ et ante cir¬
cũcisionem carnalem fuisse et spi¬
ritalis circumcisio pre ostensa ÷
deniq doceant. sicuti iam p̃locu¬
tisumꝰ. aut adam sabbatuasse.
aut abel ostiã deo scãm offeren¬

Expanded text:
net. Unde nos intellegimus net. Unde nos intellegimus magis sabbatizare nos ab omni opere servili semper debere, et non tantum septimo quoque die, sed per omne tempus. Ac per hoc quaerendum nobis quod sabbatum nos deus vellet custodire? Nam sabbatum aeternum et ta, Sabbata vestra odit anima mea; et a profanastis. Unde dinoscimus sabbatum temporale esse humanum, et sabbatum aeternum censeri divinum, de quo per Esaiam praedicat: Et erit, inquit, mensis ex mense et dies de die et sabbatum de sabbato, et veniet omnis caro adorare in Hierusalem, dicit dominus. Quod intellegimus adimum ejus, sicut per Prophetam praedicatum est: erat et sabbatum aeternum praeostensum et praedictum, quomodo et ante circumcisionem carnalem fuit et spiritalis circumcisio praeostensa. Denique doceant, sicuti jam praelocuti sumus, Adam sabbatizasse; aut Abel hostiam Deo sanctam offeren
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ seculi pastus. s angeloꝵ
panib manna cibatus. satisq
beneficiis deo obligatus. dnĩ
et deisui oblitus est: dicens ad
aaron: fac nobis deos. qui noᷤ
ante cedant: moyses enĩ ille qͥ
nos eduxit de t̾ra egypti dere¬
liquid nos: & quid illi accide¬
rit. nescimꝰ: Et ideo nos qͥ non
populus dei retro. facti sumꝰ po¬
pulꝰ eiꝰ accipiendo qͦ nouã legẽ¬
et supradictam: et nouã cireũ¬
cisionem. ante p̃dictam: Seqͥt᷑
itaq quate̾nus circũcisiones car¬
nales. et legis uet̾is a bolitio expu¬
gnata sius temꝑis demonstrat᷑:
Ita sabbati quoq obseruatio. tẽ¬
poraria fuisse demonstraretur:
Dicunt enĩ iudĩ. qͦd apͥmordio scĩ¬
ficauerit deus diem septimũ.
requiescendo in eo ab omĩb oꝑi¬
bus suis quȩ fecit. et indĩe. etiã
moy sen dixisse ad ppłmimem̃to¬
te diẽ sabb atoꝵ. scĩficare eũ:
omne opus seruile ñ facietis in
eopret̃ quã quod ad animã ꝑti¬

Expanded text:
huius cibis pastus, sed angelorum huius cibis pastus, sed angelorum panibus manna cibatus satisque beneficiis deo obligatus, domini et dei sui oblitus est, dicens ad Aaron, Fac nobis deos, qui nos antecedant; Moyses enim ille, qui nos eiecit de terra Aegypti, dereliquit nos, et quid illi acciderit, nescimus. Et ideo nos, qui non populus dei retro, facti sumus populus eius accipiendo novam legem, supra dictam, et novam circumcisionem, ante praedictam. Sequitur itaque ut, quatenus circumcisionis carnalis et legis veteris abolitio expuncta suis temporibus demonstratur, ita sabbati quoque observatio temporaria fuisse demonstretur. Dicunt enim Iudaei quod a primordio sanctificaverit deus diem septimum, requiescendo in eo ab omnibus operibus suis quae fecit, et inde etiam Moysen dixisse ad populum, Mementote diem sabbatorum, sanctificare eum; omne opus servile non facietis in eo, praeterquam quod ad animam perti