comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ritudine. Dies enĩ amaritudine in-¬
uoluit᷑ : cũ ad cognitionẽ m̃te redeun-¬
te. peccati blandim̃ta cruciatꝰ peniten¬
tiȩ sequunt᷑. Diem amaritudine in¬
uoluimꝰ: cũ prauȩ delectationis gau-¬
dium quȩ supplicia seqͣnt᷑ aspicimus:
& asꝑis hoc fletib circũdamꝰ. Quia
enim hoc quod inuoluit᷑ ex lat̾e om̃is
partis operit᷑: inuolui dies amaritu-¬
dine optatur: quatinꝰ quȩ mala incor¬
rectis imminent. ex om̃i parte quisq
conspiciat: & uoluptatis suȩ lasciuã
tristiciȩ lam̃tis tergat. SSed si diem¬
quam peccati delectationẽ diximꝰ. tot
impeti p̃cib audimꝰ. ut uidelic& cir¬
cumdantes fletus expient. qͥcqͥd delec¬
tatus ꝑ negligentiam animꝰ delinqͥt:
qͣnta animaduersione penitentiȩ huiꝰ
diei nox ferienda. ẽ uidelic& ipse iam
consensus ad culpam: Sicut enĩ mi¬
noris culpȩ. ẽ. cũ carnalit̾ mens in de
ñ solũ delectatione ꝑtrahi. s etiam
consensu famulari. Tanto gͥ artiori

Expanded text:
ione. --Dies enim amaritudine involvitur, cum ad cognitionem mente redeunte, peccati blandimenta 118 cruciatus poenitentiae sequuntur. Diem amaritudine involvimus, cum pravae delectationis gaudium, quae supplicia sequantur aspicimus, et asperis hoc fletibus circumdamus. Quia enim hoc quod involvitur, ex latere omnis partis operitur, involvi dies amaritudine optatur, quatenus quae mala incorrectis imminent, ex omni parte quisque conspiciat, et voluptatis suae lasciviam tristitiae lamentis tergat. quam peccati delectationem diximus, tot impeti precibus audivimus, ut videlicet circumdantes fletus expient quidquid delectatus per negligentiam animus delinquit, quanta animadversione poenitentiae hujus diei nox ferienda est, videlicet ipse jam consensus ad culpam? Sicut enim minoris culpae est, cum carnaliter mens in delnon solum delectatione pertrahi, sed etiam consensu famulari. Tanto igitur arctiori
Abbreviated transcription (Latin):
fecimus abscondit. Dicat᷑ gͥ recte. obs¬
curent eũ tenebrȩ. & umbra mortis:
acsi aꝑte diceret᷑. ille ueniat: qui ut a
morte carnis & sp̃c debitores eripiat.
enĩ nos hoc flendo insequim᷑: aut ipse
iudicando: restat. ut ad emendationẽ
suam semꝑ mens sollerter inuigilet.
In quo gͦ sibi quisq miscdit subueniri
considerat: hoc necesse. ẽ ut confitens
oculꝰ confundit᷑: ipsa ꝑ penitentiã m̃tiᷤ
nr̃ȩ confusio. caligo nominat᷑. Nã sicut
caligo nubilosa congerie obscurat diem:
ita confusio ꝑturbatis cogitationib ob-¬
nubilat m̃tem. De qua & ꝑ quemdã dr̃
est confusio adducens głam. Cũ enim
ad m̃tẽ male gesta penitendo reducimꝰ.
graui mox merore confundimur: ꝑstre¬
pit in animo turba cogitationũ: meror
conterit: anxietas deuastat: mnerump¬
nam mens uertitur: & qͦsi qͦdã nubilo
caliginis obscurat᷑. Hȩc nãq caligo con¬
fusionis eorũ m̃tẽ salubrit opp̃sserat:

Expanded text:
fecimus abscondit. Dicatur igitur recte: Obsfecimus abscondit. Dicatur igitur recte: Obscurent eum tenebrae et umbra mortis. Ac si aperte diceretur: ille veniat, qui ut a morte carnis et spiritus debitores eripiat, enim nos hoc flendo insequimur, aut ipse judicando, restat ut ad emendationem suam semper mens solerter invigilet. In quo ergo sibi quisque misericorditer subveniri considerat, hoc necesse est ut confitens oculus confunditur, ipsa per poenitentiam mentis nostrae confusio, caligo nominatur. Nam sicut caligo nebulosa congerie obscurat diem, ita confusio perturbatis cogitationibus obnubilat mentem. De qua per quemdam dicitur: Est confusio adducens gloriam . Cum enim ad mentem male gesta poenitendo reducimus, gravi mox moerore confundimur, perstrepit in animo turba cogitationum, moeror conterit, anxietas devastat, in aerumnam mens vertitur, et quasi quodam nubilo caliginis obscuratur. Haec namque caligo confusionis eorum mentem salubriter oppresserat;
Abbreviated transcription (Latin):
Quos enĩ constat ñ sp̃u. s sola carne mo-¬
ri: neqͦquã se uera morte. s unibra di¬
delectationis postulat umbrã mortis:
nisi qͦd ad delenda peccata ante dĩ ocłos
dĩ & hominũ mediatorem requirit: qͥ
solam ꝓ nobis mortẽ carns susciꝑet. &
ueram mortẽ delinquentiũ ꝑ umbrã
suȩ mortis deler&: Ad nos qͥppe ue¬
nit. qui in morte sp̃c carnisq tenebam᷑:
unã ad nos suam mortẽ detulit: & du¬
as nr̃as quas repꝑit soluit. Si enĩ ipse
utrãq susciꝑs: nos a nulla liberaret.
Sed unam miscdit accepit: & iuste utrãq
dampnauit. Simplam suã duplȩ nr̃ȩ con-¬
tulit: & duplam nr̃am moriens subegit.
Unde & ñ ĩmerito uno die in sepulchro.
& duab noctib iacuit: quia uidelic& lu¬
cem suȩ simplȩ mortis tenebris duplȩ
nr̃e mortis adiunxit. Qui gͦ solam ꝓ
nobis carnis mortẽ accepit: umbran
mortis ꝑtulit: & a dĩ oculis culpã qͣm

Expanded text:
Quos enim constat non spiritu, sed sola carne moQuos enim constat non spiritu, sed sola carne mori, nequaquam se vera morte, sed umbra didelectationis postulat umbram mortis; nisi quod ad delenda peccata ante Dei oculos, Dei et hominum mediatorem requirit, qui solam pro nobis mortem carnis susciperet, et veram mortem delinquentium per umbram suae mortis deleret? Ad nos quippe venit, qui in morte spiritus carnisque tenebamur; unam ad nos suam mortem detulit, et duas nostras, quas reperit, solvit. Si enim ipse utramque susciperet, nos a nulla liberaret. Sed unam misericorditer accepit, et juste utramque damnavit. Simplam suam duplae nostrae contulit, et duplam nostram moriens subegit. Unde et non immerito uno die in sepulcro et duabus noctibus jacuit, quia videlicet lucem suae simplae mortis, tenebris duplae nostrae mortis adjunxit. Qui ergo solam pro nobis mortem carnis accepit, umbram mortis pertulit, et a Dei oculis culpam quam
Abbreviated transcription (Latin):
niebat. ꝑ zachariã dr̃: illuminare his
qui in tenebris & in umbra mortis se¬
dent. In umbra enim mortis sedere. ẽ:
a diuini amoris noticia in obliuione las¬
sessere. mbra mortis imitatio antiqͥ
hostis accipit᷑: ipse enĩ qͥa mortẽ intulit.
mors uocatur: iohanne attestante qui
ait. s. nom̃ illi mors. Per umbrã gͥ mor¬
tis. eius imitatio designat᷑: qͥa sicut um¬
bra uixta qͣlitatẽ corporis ducit᷑: ita
actiones iniquoꝵ de specie imitationis
euis exprimunt᷑. Unde recte ysaias cũ
gentiles popłos in antiqui hostis cerne¬
r& imitatione defecisse. eosq ad ueri
solis ortum resurgere: que certo futura
considerat. quasi ex p̃teritis narrat di-¬
cens. Sedentib in tenebris & umbra
mortis: lux orta . ẽ. eis. Umbra etiam
mortis mors carnis accipit᷑: qͥa sicut
uera mors. ẽ. qua anima separat᷑ a dõ.
ita umbra mortis. ẽ. qͣ caro separat᷑ ab
anina. Vnde recte uoce martyrum

Expanded text:
niebat, per Zachariam dicitur: Illuminare his niebat, per Zachariam dicitur: Illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent . In umbra enim mortis sedere, est a divini amoris notitia in oblivione lassescere. Umbra mortis imitatio antiqui hostis accipitur. Ipse enim quia mortem intulit, mors vocatur, Joanne attestante, qui ait: Ut nomen illi mors . Per umbram igitur mortis ejus imitatio designatur; quia sicut umbra juxta qualitatem corporis ducitur, ita actiones iniquorum de specie imitationis 117 ejus exprimuntur. Unde recte Isaias cum gentiles populos in antiqui hostis cerneret imitatione defecisse, eosque ad veri solis ortum resurgere, quae certo futura considerat, quasi ex praeteritis narrat, dicens: Sedentibus in tenebris et umbra mortis, lux orta est eis . Umbra etiam mortis mors carnis accipitur; quia sicut vera mors est, qua anima separatur a Deo, ita umbra mortis est, qua caro separatur ab anima. Unde recte voce martyrum
Abbreviated transcription (Latin):
luce nãq qͦd uidemꝰ agnoscimꝰ: in tene¬
bris uͦ aut om̃imͦ nil cernimꝰ. aut incer¬
to uisu caligamꝰ. Occulta gͦ iudicia qͦ¬
si quȩdam ante oculos nr̃os tenebrȩ st̃.
quia ꝑscrutari nequaqͣm posst̃. Unde
& de dõ scriptũ. t̃: posuit tenebras lati¬
bulũ suũ. Et quia absolui ñ meremur.
agnoscimꝰ: s p̃ueniente nos diuina gr̃a
tenebrȩ obscurant: cũ flendũ nr̃ȩ dele-¬
ctationis gaudiũ ab illo iustȩ animad¬
uersionis radio inscrutabilia eiꝰ iudicia
miscdit̃ occultant. Ubi & apte subiun¬
sacra umbra mortis aliqͣndo obliuio m̃¬
tis accipitur: aliqͣndo imitatio diaboli:
aliqͦndo mors carnis. Umbra enĩ mor¬
tis obliuio m̃tis accipit᷑: qͥa & ut suꝑius
diximus. sicut mors hoc quod intficit
agit ut non sit in uita: ita obliuio hoc
qͦd int̃cipit. agit ut ñ sit in memoria.
Unde recte qͥa iohannes hebreoꝵ populo
eum cuiꝰ obliti fuerant dm̃ p̃dicare ue¬

Expanded text:
luce namque quod videmus agnoscimus; in teneluce namque quod videmus agnoscimus; in tenebris vero aut omnino nihil cernimus, aut incerto visu caligamus. Occulta ergo judicia quasi quaedam ante oculos nostros tenebrae sunt, quia perscrutari nequaquam possunt. Unde et de Deo scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum . Et quia absolvi non meremur, agnoscimus: sed praeveniente nos divina gratia, tenebrae obscurant, cum flendum nostrae delectationis gaudium, ab illo justae animadversionis radio inscrutabilia ejus judicia misericorditer occultant. Ubi et apte subjunsacra umbra mortis aliquando oblivio mentis accipitur, aliquando imitatio diaboli, aliquando mors carnis. Umbra enim mortis, oblivio mentis accipitur; quia, ut superius diximus, sicut mors hoc quod interficit, agit ut non sit in vita; ita et oblivio hoc quod intercipit, agit ut non sit in memoria. Unde et recte, quia Joannes Hebraeorum populo eum, cujus obliti fuerant, Deum praedicare ve
Abbreviated transcription (Latin):
peccata. Quia gͦ om̃e qͦd tegit᷑ uelut
in tenebris occultat᷑: in die extremi
iudicii ñ illustrat᷑ lumine: qͦd nunc
discutit᷑ ultione. Actus nãq nr̃os qͦs
tẽ iuste punire noluerit. ipsa sibi ali¬
quo mͦ sciens diuina miscd̃ia abscon¬
dit: in lumine uͦ ostendit᷑. quicquid
tẽ in conspectu om̃iũ demonstratur.
Hic gͦ dies uertat᷑ in tenebras: ut ui¬
delic& omẽ quod delinqͥmꝰ nos ꝑ peni¬
tentiam feriamus. Hunc diẽ dñs ñ
reqͥrat: & lumine ñ illustr&: ut sci-¬
lic& nobis culpã nr̃am ferientib. ip-¬
se hanc extremi iudicii animaduer¬
fugiat᷑ ñ. ẽ: s qͥa correptionis nr̃e fletib
placat᷑. solus ab illo locũ fuge inuenit:
qui post ꝑpetratã culpã nunc se ei in
penitentia abscondit. Vnde & apte ad¬
huc de hoc delectationis die subuingit᷑¬
Diem ꝓfecto tenebre obscurant: qͦrido de¬
lectationẽ m̃tis inflicta penitentiȩ la¬
m̃ta transuerberant. Possunt etiam ꝑ
tenebras. occulta iudicia designari. In

Expanded text:
tegitur, velut in tenebris occultatur; in die extremi judicii non illustratur lumine, quod non discutitur ultione. Actus namque nostros, quos tunc juste punire noluerit, ipsa sibi aliquo modo sciens divina misericordia abscondit. In lumine vero ostenditur, quidquid tunc in conspectu omnium demonstratur. Hic ergo dies vertatur in tenebras, ut videlicet omne quod delinquimus, nos per poenitentiam feriamus. Hunc diem Dominus non requirat, et lumine non illustret; ut scilicet nobis culpam nostram ferientibus, ipse hanc extremi judicii animadver Vet. XIX.  Sed quia correctionis nostrae fletibus placatur, solus ab illo locum fugae invenit, qui post perpetratam culpam nunc se ei in poenitentia abscondit. Unde et apte adhuc de hoc delectationis die subjungitDiem profecto tenebrae obscurant, quando delectationem mentis inflicta poenitentiae lamenta transverberant. Possunt etiam per tenebras occulta judicia designari. In
Abbreviated transcription (Latin):
eius: & tu dominaberis illiꝰ. In forib
quippe peccatũ adest: cũ in cogitatio¬
nib pulsat: cuiꝰ appetitus subter ẽ. eiq
homo dominat᷑: si cordis nequitia inspe¬
cta citius p̃mit᷑: & priusquã ad duriciã
crescat. reluctanti m̃ti subigat᷑. Ut gͦ
delictum suũ citius animus sentiat. &
culpȩ tyrannidẽ sub iure suo peniten¬
do restringat: dicat᷑ recte: noctẽ illam
tenebrosus turbo possideat: ac si aꝑte
diceret᷑. ne captiua mens culpȩ seruiat.
culpam a penitentia liberã ñ relinꝗͣt.
Et quia qͦd flendo insequimͦ. nequaquã
nobis a uenturo hoc iudice obici certi
sꝑamus: bene subdit᷑. ñ computet᷑ in¬

Expanded text:
ejus, et tu dominaberis illius . In foribus quippe peccatum adest, cum in cogitationibus pulsat. Cujus appetitus subter est, eique homo dominatur, si cordis nequitia inspecta, citius prematur, et priusquam ad duritiam crescat, reluctanti mente subigatur. Ut ergo delictum suum citius animus sentiat, 119 et culpae tyrannidem sub jure suo poenitendo restringat, dicatur recte: Noctem illam tenebrosus turbo possideat. Ac si aperte diceretur: Ne captiva mens culpae serviat, culpam a poenitentia liberam non relinquat. Et quia quod flendo insequimur, nequaquam nobis a venturo judice hoc objici certe speramus, bene subditur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
runt me renes mei. Potest aut̃ ꝑ diẽ
peccati delectatio: ꝑ noctẽ uͦ cecitas m̃¬
tis intelligi: ꝑ quã se homo patit᷑ in
culpe ꝑpetratione ꝓsterni. O ptat gͥ
perire diem: ut om̃e quod blandiri¬
culpa cernit᷑. uigore iusticiȩ int̃ueni¬
ente destruatur: optat etiam perire
noctem: ut qͦd cecata mens etiã ꝑ con¬
sensum ꝑpetrat. animaduersione pe¬
nitentiȩ extinguat. S quȩrendũ no¬
bis ẽ. cur in die homo natꝰ dr̃: in noc
te conceptus. Scriptura sacra trib
modis hominẽ appellat: scilic& aliqͦn¬

Expanded text:
runt me renes mei . Potest autem per diem, runt me renes mei . Potest autem per diem, peccati delectatio, per noctem vero caecitas mentis intelligi, per quam se homo patitur in culpae perpetratione prosterni. Optat igitur perire diem, ut omculpa cernitur, vigore justitiae interveniente, destruatur. Optat etiam perire noctem, ut caesata mens etiam per consensum perpetrat, animadversione poenitentiae exstinguat. Sed quaerendum nobis est cur in die homo natus dicitur, in nocte autem conceptus. Scriptura sacra tribus modis hominem appellat, scilicet aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
de latronib loquimur: qͥa captis suis
eo qͦd in usu p̃sentis uitȩ recognoscimꝰ
moralit̃ retractare.
eatus iob considerans post qͣm
a m̃tis statu succubuit. genus
humanũ. qͣnta in reb ꝓsꝑis fiducia
subleuetur. uel qͣnta ex aduersis ꝑt᷑¬
batione frangat᷑: ad illũ quẽ habere
in paradyso potuit incõmutabilita¬
tis statũ m̃te recurrit: & mortalitatiᷤᷤ
lapsũ ꝑ ꝓsꝑa & aduersa uariantem.
quam despicabilẽ cerner&. maledicen¬
E do declarauit dicens. Pereat dies in¬
est. cũ mundi huiꝰ ꝓsꝑitas arridet:
s dies iste in noctẽ desinit: qͥa sepe
temporalis ꝓsꝑitas ad tribulationis
tenebras ꝑducit. Hunc ꝓsꝑitatis diẽ
ꝓpħa despexerat. cum dicebat. diem
hominis ñ concupiui tu scis: hanc
tribulationis noctem postremo incar¬
nationis suȩ tempore passurũ se dñs
nunciabat: cũ ꝑ psalmistã qͣsi ex p̃te¬
rito diceret. usq ad noctẽ increpaue¬

Expanded text:
de latronibus loquimur, quia captivis suis de latronibus loquimur, quia captivis suis eo quod in usu praesentis vitae recognoscimus, moraliter retractare.eatus Job considerans, postquam a mentis statu succubuit genus humanum, quanta in rebus prosperis fiducia sublevetur, vel quanta ex adversis perturbatione frangatur, ad illum, quem habere in paradiso potuit, incommutabilitatis statum mente recurrit, et mortalitatis lapsum per prospera et adversa variantem, quam despicabilem cerneret, maledicendo declaravit dicens: CAPUT XIII est, cum mundi hujus prosperitas arridet. Sed dies iste in noctem desinit, quia saepe temporalis prosperitas ad tribulationis tenebras perducit. Hunc prosperitatis diem propheta despexerat, cum dicebat: Diem hominis non concupivi, tu scis . Hanc tribulationis noctem postremo incarnationis suae tempore passurum se Dominus nuntiabat, cum per Psalmistam quasi ex praeterito diceret: Usque ad noctem increpue
Abbreviated transcription (Latin):
tris hostia serpens aꝑuit: qͥa ꝑsuasio¬
ne callida in corde hominis mandatũ
cęleste dissoluit. Huiꝰ uentris ostia ser-¬
pens aꝑuit: qͥa munita suꝑnis monitis.
claustra m̃tis irrupit. Sẽs gͥ uir in
pena quã tolerat ad cu lpãm̃tis ocłos
reducat: doleat hoc qͦd tenebrosa nox
id.ẽ. antiqui hostis obscura suggestio
humanis m̃tib intulit: doleat hoc
qͦd suggestioni callide humana mens
in sua deceptione consensit. & dicat.¬
S quia non conclusit ostia uentris qui
portauit me: nec abstulit mala abo¬
culis meis. Nec moueat qͦd ñ conclusis¬
se quęrit᷑: quẽ aꝑuisse paradysi ianuã
decestat᷑. Non conclusit enĩ dicit ape¬
ruit: & mala ñ abstulit. s inrogauit.
Quasi auferr& enĩ si quiescer&: & quasi
clauder&. si ab inruptione cessaret.
Pensat nãq de quo loquit᷑: & ꝑpendit
qͦd prauo spũi quasi lucra nobis dedis¬
se fuerat. si dãpna ñ intuliss&. Sic nos

Expanded text:
tris ostia serpens aperuit, quia persuasiotris ostia serpens aperuit, quia persuasione callida in corde hominis mandatum coeleste dissolvit. Hujus ventris ostia serpens aperuit, quia munita supernis monitis claustra mentis irrupit. Sanctus igitur vir in poena quam tolerat, ad culpam mentis oculos reducat. Doleat hoc, quod tenebrosa nox, id est, antiqui hostis obscura suggestio humanis mentibus intulit; doleat hoc, quod suggestioni callidae humana mens in sua deceptione consensit, et dicat: Quia non conclusit ostia ventris, qui portavit me, nec abstulit mala ablvit. Nec moveat quod non conclusisse quaeritur, quem aperuisse paradisi januam detestatur. Non conclusit enim dicit, aperuit, et mala non abstulit, irrogavit. Quasi enim auferret, si quiesceret, et quasi clauderet si ab irruptione cessaret.Pensat namque de quo loquitur, et perpendit quod pravo spiritui quasi lucra nobis dedisse fuerat, si damna non intulisset. Sic nos
Abbreviated transcription (Latin):
lucem & ñ uideat: nec ortũ surgentis
aurorȩ. Iudea quippe lucẽ exspecta¬
uit. & ñ uidit: qͥa humani generis redẽp¬
torem uenturum quidẽ ꝓphetando su¬
stinuit: s uenientẽ minime cognouit:
& qͦs ad spem aperuit. m̃tis oculos ad
presentiam lucis clausit: quȩ & surgen¬
tis aurorȩ ortũ ñ uidit: quia infirma
illa sc̃e ȩcclȩ primordia uenerari con¬
tempsit: dũq hanc labefactari suorũ
mortib credidit: ad quȩ fortia ꝑueni-¬
ret ignorauit. S quia de infidelib
loquens. iniqui capitis m̃bra innotuit.
ad ipsum rursus iniquoꝵ caput uer¬
hostia uentris qui portauit me: nec
abstulit mala ab oculis meis. Quod
unicuiq homini uent̾.ẽ. matris: hoc
uniuerso humano generi extitit habi
tatio illa sũma paradysi. Ex ipsa nãq
& quasi ad increm̃ta corporis. sic ad aug¬
m̃ta ꝓpaginis foras emanauit. Ibi con¬
ceptio nr̃a coaluit: ubi origo hominũ
homo primus habrtauit. S huiꝰ uen¬

Expanded text:
lucem, et non videat, nec ortum surgentis lucem, et non videat, nec ortum surgentis aurorae. Judaea quippe lucem exspectavit, et non vidit; quia humani generis Redemptorem venturum quidem prophetando sustinuit, sed venientem minime cognovit; et quos ad spem aperuit 114 mentis oculos, ad praesentiam lucis clausit. Quae et surgentis aurorae ortum non vidit: quia infirma illa sanctae Ecclesiae primordia venerari contempsit; dumque hanc labefactari suorum mortibus credidit, ad quae fortia perveniret, ignoravit. Sed quia de infidelibus loquens, iniqui capitis membra innotuit, ad ipsum rursum iniquorum caput verostia ventris qui portavit me, nec abstulit mala ab oculis meis. - Quod unicuique homini venter est matris, hoc universo humano generi exstitit itatio illa summa paradisi. Ex ipsa namque quasi ad incrementa corporis, sic ad augmenta propaginis foras emanavit. Ibi conceptio nostra coaluit, ubi origo hominum homo primus habitavit. Sed hujus ven
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscunt: eoꝵ q celebre nom̃ mirant᷑
& qͦd ꝓ bene gestis laudes suscipiant.
uident: s qͣnto studio easdem laudeᷤ
fugiant. ñ uident. Aꝑta eoꝵ oꝑa con-¬
siderant: s qͦd sola spe intima hec ope¬
rentur. ignorant. Qui enĩ uera luce
iusticiȩ clarescunt: prius atenebris
int̾nȩ intentionis immutant᷑: ut ob-¬
scuritatem intꝰ terrenȩ appetitionis
plenȩ deserant: & corda sua ad suꝑnȩ
lucis desideria ꝑfecte conuertant: ne
cum aliis apparent lucidi. sint sibi
m& obscuri. Arrogantes gͦ qͥa bonoꝵ
facta considerant. corda non pensans.
imitant᷑ unde laudari foris ualeant:
ñ unde intus ad iusticiȩ lum̃ surgant.
& quasi ortum surgentis aurore ui¬
dere nesciunt: quia intentionẽ reli¬
giosȩ m̃tis considerare contẽpnunt.
nus. iudeȩ ꝑfidiam redemptore ue.¬
niente conspicere: eiꝰq cecitatis dãp¬
na ꝑ uerba hȩc quasi exoptantis qͣli¬
tate ꝓpħare ut dicat. Exspectet

Expanded text:
agnoscunt, eorumque celebre nomen mirantur, agnoscunt, eorumque celebre nomen mirantur, et quod pro bene gestis laudes suscipiant vident; sed quanto studio easdem laudes fugiant, non vident. Aperta eorum opera considerant; sed quod sola spe intima haec operentur, ignorant. Qui enim vera luce justitiae clari sunt, prius a tenebris internae intentionis immutantur, ut obscuritatem intus terrenae appetitionis plene deserant, et corda sua ad supernae lucis desideria perfecte convertant, ne cum aliis apparent lucidi, sibimetipsis sint obscuri. Arrogantes ergo quia bonorum facta considerant, et corda non pensant, imitantur unde laudari foris valeant, non unde intus ad justitiae lumen surgant: et quasi ortum surgentis aurorae videre nesciunt, quia intentionem religiosae mentis considerare contemnunt. nus, Judaeae perfidiam Redemptore veniente conspicere, ejusque caecitatis damna per verba haec quasi ex optantis qualitate prophetare, ut dicat: Exspectet
Abbreviated transcription (Latin):
scã ȩccła plenã aurora fit: cũ morta¬
litatis atq ignorantiȩ suȩ tenebras fun¬
aitus amittit. In iudicio gͦ adhuc au¬
rora. ẽ. s in regno dies: qͥa & si iam cũ
restauratione corpoꝵ uidere lum̃ in
iudicio inchoat: eius tam̃ uisũ pleniꝰ
in regno consummat. Ortus itaq au¬
rorȩ.ẽ. exordiũ clarescentis eccłȩ quẽ
uidere reprobi nequeunt: qui a cons¬
pectu districti iudicis maloꝵ suoꝵ ponde¬
głam dĩ. Hinc. ẽ. qͦd de hac aurora ꝑ
psalmistã dr̃. Abscondes eos in abscon-¬
dito uultus tui: a conturbatione ho¬
minũ. Electus enim qͥsq in iudicio ꝑ
int̾nũ uisũ in uultu diuinitatis abscon¬
ditur: dum reꝓboꝵ foris cecitas distri¬
cta animaduersione iusticiȩ repulsa
nient̃ accipimꝰ: si simulatoꝵ corda sub¬
tilius indagamꝰ. Arrogantes nãq & hy-¬
pochritȩ. bonoꝵ facta exteriꝰ aspiciuÑ.
eosq in factis suis laudari ab hominib

Expanded text:
sancta Ecclesia plena aurora fit, cum mortasancta Ecclesia plena aurora fit, cum mortalitatis atque ignorantiae suae tenebras funditus amittit. In judicio ergo adhuc aurora est, sed in regno dies; quia etsi jam cum restauratione corporum videre lumen in judicio inchoat, ejus tamen visum plenius in regno consummat. Ortus itaque aurorae est exordium clarescentis Ecclesiae, quem videre reprobi nequeunt, quia a conspectu districti judicis malorum suorum pondegloriam Dei . Hinc est quod de hac aurora per Psalmistam dicitur: Abscondes eos in abdito vultus tui, a conturbatione hominum . Electus enim quisque in judicio per internum visum in vultu Divinitatis absconditur, dum reproborum foris caecitas districta animadversione justitiae repulsa nienter accipimus, si simulatorum corda subtilius indagamus. Arrogantes namque et hypocritae bonorum facta exterius aspiciunt, eosque in factis suis laudari ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
te attestante quȩ ait. Am̃ dico uob̃.
receꝑunt mercedẽ suã. Ubi & bene sub¬
dit᷑ nec ortũ surgentis aurorȩ. Auro
oꝵ tenebris ad lucẽ iusticiȩ ꝑmutat᷑.
Unde & hanc sponsus in canticoꝵ cantico
mirat᷑ dicens. Quȩ. ẽ ista quȩ ꝓgredit᷑
quasi aurora consurgens: Quasi auro¬
ra qͥppe electoꝵ surgit ȩccla: quȩ praui¬
tatis pristinȩ tenebras deserit: & sese
in noui luminis fulgorem conuertit.
In illa gͥ luce quȩ in districti iudicis
aduentu monstrat᷑. corpus dampnati
hostis ortũ surgentis aurorȩ ñ uid&.
quia cum districtꝰ iudex uenerit ad
retributionẽ: iniquus qͥsq suoꝵ caligi¬
ne meritoꝵ pressus. qͣnta claritate scã
ȩccła in intimũ cordis lum̃ surgat. ig¬
norat. Tunc nãq electoꝵ mens in al¬
tum rapit᷑. ut diuinitatis radiis illu¬
stret᷑: & quo eius respectu ꝑfundit᷑. eo
ultra se gr̃ã coruscante subleuat᷑. Tunc

Expanded text:
te attestante, quae ait: Amen dico vobis, te attestante, quae ait: Amen dico vobis, receperunt mercedem 113 suam . Ubi et bene subditur: Necrum tenebris ad lucem justitiae permutatur. Unde hanc Sponsus in canticorum Canticis miratur, dicens: Quae est ista quae progreditur quasi aurora consurgens? Quasi aurora quippe electorum surgit Ecclesia, quae pravitatis pristinae tenebras deserit, et sese in novi luminis fulgorem convertit. In illa igitur luce quae in districti judicis adventu monstratur, corpus damnati hostis ortum surgentis aurorae non videt, quia cum districtus judex ad erit, iniquus quisque suorum caligine meritorum pressus, quanta claritate sancta Ecclesia in internum cordis lumen surgat, ignorat. Tunc namque electorum mens in altum rapitur, ut divinitatis radiis illustretur; et quo ejus respectu perfunditur, eo ultra se gratia coruscante sublevatur. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuas. s transitorios fauores quȩrt̃:
& tam̃ quia qͣsi scõs laudari se audi¬
unt: eẽ se ueracit̾ scõs arbitrant᷑. & qͣn¬
to se ex multoꝵ ęstimatione irrepre¬
hensibiles putant: tanto diẽ distric¬
ti iudicii securius exspectant: de qͥb¬
diẽ dñi: quib beatꝰ iob debitã senten¬
tiam ꝓfert. p̃dicentis studio. ñ optan¬
tis uoto dicens. exspectet lucẽ & ñ ui-¬
deat. Nox quippe illa. uidelic& tene¬
brosus hostis. in m̃bris suis lucẽ exspe¬
ctat & ñ uid&: qͥa uel hii qui fidem
sine oꝑib retinent. cũ ꝓ eadẽ fide in
extremo iudicio saluari se posse confi¬
dunt. spes eoꝵ frustrabit᷑: quia hanc
uiuendo demolitisunt. quã confiten.¬
do tenuert̃: uel hii qui ꝓ humana
laude in bona actione se exibent. in¬
cassum adueniente iudice retributi¬
onẽ bonoꝵ operũ spant: qͥa dũ hec
inostentatione faciunt. laudis iã pre¬
miũ ab humano ore recepert̃: uerita¬

Expanded text:
perpetuas, sed transitorios favores quaerunt. perpetuas, sed transitorios favores quaerunt. Et tamen quia quasi sanctos laudari se audiunt, esse se veraciter sanctos arbitrantur, et quanto se ex multorum aestimatione irreprehensibiles putant, tanto diem districti judicii securius exspectant. De qdiem Domini . Quibus beatus Job debitam sententiam profert, praedicentis studio; non optantis voto dicens: Exspectet lucem, et non videat. Nox quippe illa, videlicet tenebrosus hostis, in membris suis lucem exspectat, et non videt, quia vel hi qui fidem sine operibus retinent, cum pro eadem fide in extremo judicio salvari se posse confidunt, spes eorum frustrabitur, quia hanc vivendo demoliti sunt, quam confitendo tenuerunt, vel hi qui pro humana laude in bona actione se exhibent, incassum a veniente judice retributionem bonorum operum sperant; quia dum haec in ostentationem faciunt laudis, jam praemium ab humano ore receperunt, Verita
Abbreviated transcription (Latin):
rorȩ. In euuangło ueritas dicit. ego sũ
lux mundi. Sicut autẽ isdẽ redẽptor
nrͣ una ꝑsona . ẽ. cũ congregatione bo¬
norũ: ipse nãq caput. ẽ. corporis .s
nos huius capitis corpꝰ: ita antiquus
hostis una ꝑsona. ẽ. cũ cuncta collecti¬
one reꝓboꝵ: quia ipse eis adiniqͥtatẽ qͦsi
caput p̃mins: illi autẽ dũ ad ꝑsuasa
deseruunt. uelut subiunctũ capiti cor¬
pus inherent. Qa gͦ de hac nocte. id est
antiqͦ hoste dr̃: dignũ. ẽ. ut ad corpꝰ eiꝰ
id.ẽ ad iniqͦs qͦsq deriuet᷑ Quia gͥ re¬
demptor humani generis lux. ẽ: qͥd est
qͦd de hac nocte dr̃. exspect& lucẽ & ñ
uideat: nisi qͦd sunt ñuulli qͥ fidẽ qͣm
oꝑib destruunt. tenere se sermonib os-¬
tendunt: De qͥb ꝑ paulũ dr̃: qͥa confi¬
tentur se nosse dm̃: factis aut̃ negant.
Hii nimirũ aut praua sunt quȩ facuri:
aut recta oꝑa ñ recto corde sectantur.
Non enim de suis oꝑib retributiones

Expanded text:
rant. --In Evangelio Veritas dicit: Ego sum lux mundi . Sicut autem isdem Redemptor noster una persona est cum congregatione bonorum; ipse namque caput est corporis, et nos hujus capitis corpus; ita antiquus hostis una persona est cum cuncta collectione reproborum, quia ipse eis ad iniquitatem quasi caput praeeminet, illi autem dum ad persuasa deserviunt, velut subjunctum capiti corpus inhaerent. Quod ergo de hac nocte, id est antiquo hoste dicitur, dignum est ut ad corpus ejus, id est ad iniquos quosque, derivetur. Quia igitur Redemptor humani generis lux est, quid est quod de hac nocte dicitur: Exspectet lucem, et non videat: nisi quod sunt nonnulli qui fidem, quam operibus destruunt, tenere se sermonibus ostendunt? De quibus per Paulum dicitur: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hi nimiraut recta opera non recto corde sectantur: non enim de suis operibus retributiones
Abbreviated transcription (Latin):
aut etiã defendentiũ: sem& ipsũ in
trorsus discutiens ante iudiciũ uehe¬
m̃ter examinat: ut districtꝰ iudex eo
iam tranqͥlliꝰ ueniat: quo reum suũ
quẽ discutere appetit. iam ꝓ culpa
ds̃ quȩ iudicando discutit: ñ reqͥrit
quȩ ignoscendo in suo iam iudicio
impunita derelinqͥt. Hic itaq dies
id ẽ. hȩc peccati delectatio. a dño ñ reqͥ¬
ritur. si animaduersione spontanea
punitur: paulo attestante qͥ ait. si nos¬
ms ipsos duudicaremꝰ: ñ utiq a dũo
iudicaremur. Dõ gͦ diẽ nr̃m reqͥrere
est: contra m̃tẽ nr̃am subtilit̃ in iu¬
dicio om̃e qͦd de culpa gratulat᷑ inda¬
gare: in qua scilic& requisitione illũ
tc̃ seueruis ꝑcutit: quẽ sibi nẽ molliꝰ
peꝑcisse dep̃hendit. Bene aut̃ seqͥt᷑.
& ñ illustret lumine. In iudicio nãq
dñs apparens. om̃e qͦd tc̃ redarguit.
lumine illustrat. Quasi enĩ sub qͦdã
obscuritate tegit᷑: quicqͥd tẽ in memo¬

Expanded text:
aut etiam defendentium ; semetipsum iaut etiam defendentium ; semetipsum itrorsus discutiens, ante judicium vehementer examinat, ut districtus Judex eo jam tranquillus veniat, quo reum suum, quem discutere appetit, pro culpa Deus quae judicando discutit; non requirit quae ignoscendo in suo jam judicio impunita derelinquit. Hic itaque dies, id est, haec peccati delectatio, a Domino non requiretur, si animadversione spontanea punitur, Paulo attestante, qui ait: Si nosmetipsos dijudicaremus, non utique a Domino judicaremur . Deo ergo diem nostrum requirere, est contra mentem nostram subtiliter in judicio omne quod de culpa gratulatur indagare; in qua scilicet requisitione illum tunc severius percutit, quem sibi nunc mollius pepercisse deprehendit. Bene autem sequitur: Et non illustret lumine. In judicio namque Dominus apparens, 116 omne quod tunc redarguit, lumine illustrat. Quasi enim sub quadam obscuritate tegitur, quidquid tunc in memo
Abbreviated transcription (Latin):
dies in qua natus sũ. & nox in qͦ dictũ
ẽ. conceptꝰ . ẽ. homo: id ẽ. ꝑeat delecta¬
tio. quȩ in culpa hominẽ rapuit. ꝑe-¬
at incauta m̃tis infirmitas. quȩ usq
ad tenebras praui consensus excecauit.
Homo enim dum blandim̃ta delectatio¬
nis caute ñ ꝑspicit: & iam in noctem
nequissimȩ ꝑpetrationis ruit. Soller¬
ter gͦ uigilandũ. ẽ: ut cũ blandiri cul-¬
pa inchoat. ad qͣntum interitũ mens
tra hatur agnoscat: unde & aꝑte subdi¬
quippe in tenebras uertit᷑: cũ culpa
in ipso delectationis exordio. ad quẽ
ꝑditionis finẽ rapiat. uidet᷑. Intene¬
bras diem uertimꝰ. cu nosm& ipsos di¬
stricte punientes. ipsa delectationis
prauȩ blandim̃ta ꝑ districta peniten¬
tiȩ lam̃ta cruciamꝰ. cũ flendo inseqͥm᷑.
quicquid in corde taciti ex delectati¬
one peccamus. Quia enĩ fidelis qͥsq
cogitationes in iudicio exqͥri subtilit̾
ñ ignorat: paulo attestante qͥ ait int̃
se inuicem cogitationũ accusantiũ.

Expanded text:
 nox in qua dictum est, Conceptus est homo: id est, pereat delectatio, quae in culpam hominem rapuit, pereat incauta mentis infirmitas, quae usque ad tenebras pravi consensus excaecavit. Homo enim dum blandimenta delectationis caute non perspicit, etiam in noctem nequissimae perpetrationis ruit. Solerter ergo vigilandum est, ut cum blandiri culpa inchoat, ad quantum interitum mens trahatur, agnoscat. Unde et apte subdiquippe in tenebras vertitur, cum culpa in ipso delectationis exordio, ad quem perditionis finem rapiat, videtur. In tenebras diem vertimus, cum nosmetipsos districte punientes, ipsa delectationis pravae blandimenta per districta poenitentiae lamenta cruciamus, cum flendo insequimur quidquid in corde taciti ex delectatione peccamus. Quia enim fidelis quisque cogitationes in judicio exquiri subtiliter non ignorat, Paulo attestante, qui ait: Inter se invicem cogitationum accusantium,
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ nr̃am: homo ꝑ culpã. sicut scrip¬
tũ. ẽ. ego dixi dii estis. & filii excelsi
om̃s: uos aut̃ sicut homines morie¬
mini: acsi aꝑte dicat. sicut delinqͦn¬
tes obibitis: unde & paulꝰ ait. cũ sit
inter uos telus & contentio. nonne
carnales estis & scđ̃m hominẽ ambu¬
latis: ac si dicat. qui discordes m̃tes
ducitis. ñne adhuc ex rep̃hensibili
humanitate peccatis: Homo ꝑ infir
aꝑte dicer& in infirmitate. Homo
gͣ in die nascit᷑. s in nocte concipit᷑
quia neqͦquã a delectationẽ peccati
rapit᷑. nisi prius ꝑ uoluntarias m̃tis
tenebras infirmetur. Ante enim¬

Expanded text:
mo per culpam, sicut scriptum est: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes; vos autem sicut homines moriemini . Ac si aperte dicat: Sicut delinquentes obibitis. Unde et Paulus ait: Cum sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Ac si dicat: Qui discordes mentes ducitis, nonne adhuc ex reprehensibili humanitate peccatis? Homo per infiaperte diceret, in infirmitate. Homoergo in die nascitur, sed in nocte concipitur, quia nequaquam a delectatione peccati rapitur, nisi prius per voluntarias mentis tenebras infirmetur. Pere
Abbreviated transcription (Latin):
nãq ñnulli qui ante humanos ocłos ue¬
lut magnis oꝑib lucent: s qͥa hȩc ipsa
oꝑa amũdo corde ñ ꝓdeunt: capti inoc¬
cultis cogitationib noctis huiꝰ tenebris
obscurant᷑: qui sepe ea quȩ mundo cor¬
de ñ faciunt etiã opera amittuns. Qͥa
gͦ nox p̃ualere ꝑmittit᷑. qͣndo int̃ bona
oꝑa cordis. intentio minime mundat᷑:
dicatur recte. obscurent᷑ stellȩ caligine
eius: id ẽ. contra eos qui ante humanoᷤᷤ
oculos qͦsi bonis oꝑib splendent: mali¬
tia antiqui hostis obscura p̃ualeat: &
hoc qͦd ante humana iudicia sũpserañs.
lum̃ laudis deponant. Caligine qͥppe
noctis obscurant᷑: cũ eoꝵ uita aꝑto er¬
rore confundit᷑: ut nimirũ tales etiam
foras in actione appareant. qͦles apud
sem& ipsos intꝰ diuino parere iudicio
non formidant. Se QR. Exspect& lu

Expanded text:
namque nonnulli qui ante humanos oculos venamque nonnulli qui ante humanos oculos velut magnis operibus lucent; sed quia haec ipsa opera a mundo corde non prodeunt, capti in occultis cogitationibus, noctis hujus tenebris obscurantur; qui saepe ea quae mundo corde non faciunt, etiam opera amittunt. Quia ergo nox praevalere permittitur, quando et inter bona opera cordis intentio minime mundatur, dicatur recte: Obscurentur stellae caligine ejus; id est, contra eos qui ante humanos oculos quasi bonis operibus splendent, malitia antiqui hostis obscura praevaleat; et hoc, quod ante humana judicia sumpserant, lumen laudis deponant. Caligine quippe noctis obscurantur, cum eorum vita aperto errore confunditur; ut nimirum tales etiam foris in actione appareant, quales apud semetipsos intus divino parere judicio non formidant. Sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
ad aꝑta bella necdum suscitatꝰ. ẽ: quomͦ
qͦrũdã mentes nox ista nc̃ latent̃ obscu¬
lȩ. caligine eiꝰ In scriptura sacra stellaꝵ
tarũ fictio demonstrat᷑: qui bona quȩ
faciunt. ad ꝑcipiendas laudes hominib
ostendunt. Si enim recte uiuentes stel¬
lȩ ñ eẽnt: neqͣͦqͣm paulꝰ discipłis dicer&.
in medio nationis praue & ꝑuersȩ. int̃
qͦs lucetis sicut luminaria in mundo:
rursũ si int̾ eos qui recta agere uident᷑
quidam de actione sua retributionẽ
fauoris humani ñ quȩrerent: neqͣquã
stellas iohannes ruere a cȩlestib uide¬
ret dicens. misit draco caudã. & traxit
terciam partẽ stellarũ. Draconis enĩ
cauda stellarũ parstrahit᷑: qͥa extre¬
ma ꝑsuasione antixp̃i qͥdã qͥ uidentur
lucere. rapient᷑. Stellas nãq in terrã
trahere. ẽ: eos qui uident᷑ studio uitȩ
cȩlestis inherere: ex amore t̃reno in ini¬
quitate aꝑti erroris inuoluere. Sunt

Expanded text:
ad aperta bella necdum suscitatus est, quomodo ad aperta bella necdum suscitatus est, quomodo quorumdam mentes nox ista nunc latenter obscure. --In Scriptura sacra stellarutarum fictio demonstratur, qui bona quae faciunt, ad percipiendas laudes hominibus ostendunt. Si enim recte viventes, stellae non essent, nequaquam Paulus discipulis diceret: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis sicut luminaria in mundo . Rursum, si inter eos qui recta agere videntur, quidam de actione sua retributionem favoris humani non quaererent, nequaquam stellas Joannes ruere a coelestibus videret, dicens: Misit draco caudam, et traxit tertiam partem stellarum . Draconis enim cauda stellarum pars trahitur, quia extrema persuasione Antichristi quidam qui videntur lucere rapientur. 112 Stellas namque in terram trahere, est eos qui videntur studio vitae coelestis inhaerere, ex amore terreno iniquitate aperti erroris involvere. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
S qui. ẽ. diabolus & sathanas: & ligauit eũ
Sꝑ annos mille. & misit eũ in abyssũ: qͦm
tam̃ in mundi fine ad aꝑtiora certami-¬
na reuocat: & totũ contra nos in suis ui¬
rib relaxat. Unde illic rursũ scriptũ
ẽ. Cũ completi fuerint mille anni: sol¬
uet᷑ sathanas. Ille enĩ apostata angłs qͥ
ita conditꝰ fuerat. ut angłoꝵ cęteris le¬
gionib eminer&. ita suꝑbiendo succubu¬
it: ut nunc stantiũ angłoꝵ ditioni sub¬
stratus sit: quatinꝰ uel nc̃ ad utilitatẽ
nrãm eis ministrantib religatꝰ lateat:
uel tẽ ad ꝓbationẽ nr̃am eis relaxantib
totis se suis contra nos uirib solutus¬
exerccat. Quia gͥ hii electi sp̃s. suꝑbũ
apostatam cõprimunt. qͥ bc̃ humiles se.
qui noluerunt: ipsisq administrantib
disponit᷑. ut ad intentionẽ aꝑti certami-¬
nis destruendus funditꝰ qͣndoq reuoce-¬
tur: dicat᷑ recte. qui parati sunt suscita¬
re leuiathan. Quia tam̃ hostis callidꝰ

Expanded text:
 qui est diabolus et Satanas, et ligavit eum per annos mille, et misit eum in abyssum . Quem tamen in mundi fine ad apertiora certamina revocant, et totum contra nos in suis viribus relaxant. Unde illic rursum scriptum est: Cum completi fuerint mille anni, solvetur Satanas . Ille enim apostata angelus, qui ita conditus fuerat ut angelorum caeteris legionibus emineret, ita superbiendo succubuit, ut nunc stantium angelorum ditioni substratus sit; quatenus vel nunc ad utilitatem nostram eis ministrantibus religatus lateat, ut ad probationem nostram eis relaxantibus totis se suis contra nos viribexerceat. Quia igitur hi electi spiritus superbum apostatam comprimunt, qui humiles hunc sequi noluerunt, ipsisque administrantibus disponitur, ut ad intentionem aperti certaminis destruendus funditus quandoque revocetur, dicatur recte: Qui parati sunt suscitare Leviathan. Quia tamen hostis callidus
Abbreviated transcription (Latin):
cem ꝑcutit: serpens autẽ: qͥa se ꝑ insidi
cti angłoꝵ sp̃c̃ nunc in puteo abyssi clau¬
sum p̃munt: unde scriptũ. ẽ. Uidi an¬
głm descendentẽ de cęlo. habentẽ clauẽ
abyssi: & cathenã magnã in manu sua.

Expanded text:
cem percutit; serpens autem, quia se per insidiacem percutit; serpens autem, quia se per insidiacti angelorum spiritus nunc in puteo abyssi clausum premunt. Unde scriptum est: Vidi angelum descendentem de coelo, habentem clavem abyssi, et catenam magnam in manu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ desistit. Uel certe ꝑ exꝓbrationẽ leui¬
athan uocatꝰ. ẽ: id ẽ. additam̃tũ hominũ
dictꝰ. Eos namq in paradyso ĩmortales
repperit: s diuinitatẽ ĩmortalib ꝓmit¬
tendo. quasi eis aliquid ultra quã erant
se addere spopondit: s dũ blande ñha¬
bita se daturũ ꝑhibuit: callide & habita
subtraxit. Vnde & eumdẽ leuiathan.
ita ꝓpħa describit dicens. Suꝑ leuia¬
than serpentẽ uectẽ: suꝑ leuiathan ser¬
pentẽ tortuosum. Leiuiathan qͥppe iste
in eo qͦd se addere homini spopondit.
tortuosis ad eum sinib irrepsit: qͥa dũ
falso impossibilia ꝓmittit. uere & pos¬
cur qui serpentẽ dixerat. tortuosũq
ilico subiungebat. int̃posuit uectem:
nisi forte qͦd in serpentis tortitudine
fluxa mollicies. in uecte autẽ. ẽ. duricia
rigiditatis. Ut gͦ hunc & durũ signa¬
r& & mollẽ: & uectem nominat & serpen¬
tem. Durus qͥppe. ẽ ꝑ maliciã: mollis ꝑ
blandim̃tũ. Ulectis gͦ dr̃: qͥa usq ad ne¬

Expanded text:
er exprobrationem Leviathan vocatus est, id est, additamentum hominum dictus. Eos namque in paradiso immortales reperit; sed divinitatem immortalibus 111 promittendo, quasi eis aliquid ultra quam erant se addere spopondit. Sed dum blande non habita se daturum perhibuit, callide et habita subtraxit. Unde et eumdem Leviathan ita propheta describit dicens: Super Leviathan serpentem vectem, super Leviathan serpentem tortuosum . Leviathan quippe iste in eo, quod se addere homini spopondit, tortuosis ad eum sinibus irrepsit; quia dum falso impossibilia promisit, vere et poscur qui serpentem dixerat, tortuosumque illico subjungens, interposuit vectem, nisi forte quod in serpentis tortitudine fluxa mollities, in vecte autem est duritia rigiditatis. Ut ergo hunc et durum signaret, et mollem; et vectem nominat, et serpentem. Durus quippe est per malitiam, mollis per blandimenta. Vectis ergo dicitur, quia usque ad ne
Abbreviated transcription (Latin):
iste suꝑbiens sp̃c ostentare. etiã angli¬
cis potestatib uoluit: cũ se suꝑ cȩt̃os
quasi impotentia diuinitatis extolleis.
tot post se ad interitũ legiones trax̃
s hii nimirũ qui in auctore suo hu¬
mili corde ꝑstitert̃. cũ errori eiꝰ noc¬
tem inẽẽ conspicerent. diẽ claritatis
illius de sems. ipsis humilia sentien¬
do calcauert̃: qui nc̃ nobis doli eius
tenebras indicant: & qͣm sit illiꝰ despi¬
cienda ficta claritas demonstrant.
Dicat gͦ de tenebrosa nocte quȩ huma¬
nȩ infirmitatis oculos claudit. male¬
dic ant ei qui maledicunt diei: id ẽ.
illi electi spc̃ erroris eiꝰ tenebras dãp¬
nando denuntient: qͥ magnitudinẽ
claritatis illiꝰ iã ab exordio fictam
uident. B ene autẽ subditur. qͥ parati
sunt suscitare leuiathan. Leuiathan
quippe int̾p̃tatũ dr̃ additam̃tũ eorũ:

Expanded text:
iste superbiens spiritus ostentare etiam angeliiste superbiens spiritus ostentare etiam angelicis potestatibus voluit, cum se super caeteros quasi in potentia divinitatis extollens; tot post se ad interitum legiones traxit. Sed hi nimirum, qui in auctore suo humili corde perstiterunt, cum errori ejus noctem inesse conspicerent, diem claritatis illius de semetipsis humilia sentiendo calcaverunt: qui nunc nobis doli ejus tenebras indicant, et quam sit illius despicienda ficta claritas, demonstrant. Dicatur ergo de tenebrosa nocte, quae humanae infirmitatis oculos claudit: Maledicant ei, qui maledicunt diei, id est, illi electi spiritus erroris ejus tenebras damnando denuntient, qui magnitudinem claritatis illius jam ab exordio fictam ident. Bene autem subditur: Qui parati sunt suscitare Leviathan. Leviathan quippe intepretatus dicitur additamentum e
Abbreviated transcription (Latin):
teri ita ñ dr̃: s maledicat eã qͥ male-¬
dixit diẽ : qui capturus . ẽ. grandẽ
cetũ. Quib uerbis aꝑte ostendit᷑
qͦd a scõ uiro in fine mundi uentura
antixp̃i ꝑditio p̃uidet᷑. Malignus
namq spc̃. qui ꝑ meritũ nox. ẽ. diẽ se
in mundi fine simulat: cũ se qͣsi dm̃
hominib ostentat: cũ claritatẽ sibi
diuinitatis fallacit̾ tribuit: & supra
om̃e se qͦd ds̃ uel dicit᷑. uel collit᷑ extol¬
lit. Noctem gͥ maledicit. qͥ maledicit
diem: qͥa nunc ille eius maliciã destru¬
it. qui illustratione aduentꝰ sui tẽ etiã
potentiã enis fortitudinis extinguit.
Ubi & bene subiungit᷑. qui capturus est
grandẽ cetũ. Huius enĩ ceti fortitudo
in aquis capit᷑: quia antiqui hostis
uersutia baptismi sacram̃to superat᷑.¬
S quod tranlatione ueteri de aucto¬
re om̃iũ dr̃: hoc translatione hac quȩ
apud nos ex hebreo.ẽ. arabicoq sermo¬
ne deriuata. de electis eiꝰ angłis memo¬

Expanded text:
eam, qui maledixit diem, qui capturus est grandem cetum. Quibus verbis aperte ostenditur quod a sancto viro in fine mundi ventura Antichristi perditio praevidetur. Malignus namque spiritus, qui per meritum nox est, diem se in mundi fine simulat, cum se quasi Deum hominibus ostentat, cum claritatem sibi Divinitatis fallaciter tribuit, et se supra omne quod Deus vel dicitur, vel colitur, extollit. Noctem igitur maledicit, qui maledicit diem; quia ille nunc ejus malitiam destruit, qui illustratione adventus sui tunc etiam potentiam ejus fortitudinis exstinguet. Unde et bene subjungitur: Qui capturus est grandem cetum. Hujus enim ceti fortitudo in aquis capitur, quia antiqui hostis versutia baptismi sacramento superat quod translatione veteri de auctore omnium dicitur, hoc translatione hac, quae ad nos ex Hebraeo est Arabicoque sermone derivata, de electis ejus angelis memo
Abbreviated transcription (Latin):
suo corpore hostis ꝑeat: dũ multos
qͦs destruxerat redemptoris gr̃a refor.¬
mat. Solitaria gͦ nox efficit᷑: cũ subla¬
tis eis qui electi sunt. solus antiquus
tur. Bene aut̃ dr̃. nec laude digna.
Cum enim humanũ genꝰ erroris tene¬
bris pressum. deos lapides crederet:
ꝑ hoc qͦd idolis seruiebat. quid aliud
quã seductores sui facta laudabat:
Unde bene ꝑ paulũ dr̃. Scimꝰ qͥa nichil
est idolũ: s quȩ immolant gentes de¬
moniis immolant. Qui gͦ idoloꝵ ue-¬
nerationi substrati sunt: qͥd aliud ꝗͣ
noctis tenebras laudauert̃: S ecce
iam cernimꝰ qͥa nor illa ñeẽ laude
digna cognoscit᷑: cum a redẽpto hu¬
mano genere. idoloꝵ ueneratio reꝓ¬
batur: & solitaria nox relinqͥt᷑: quia
cum dãpnato apostata sp̃ũ ad torm̃¬

Expanded text:
suo corpore hostis pereat, dum multos suo corpore hostis pereat, dum multos quos destruxerat, Redemptoris gratia reformat. Solitaria ergo nox efficitur, cum sublatis eis qui electi sunt, solus antiquus tur. Bene autem dicitur, nec laude digna. Cum enim humanum genus erroris tenebris oppressum deos lapideos crederet; per hoc quod idolis serviebat, quid aliud quam seductoris sui facta laudabat? Unde bene per Paulum dicitur: Scimus quia nihil est idolum , sed quae immolant gentes, daemoniis immolant . Qui ergo idolorum venerationi substrati sunt, quid aliud quam noctis tenebras laudant? Sed ecce jam cernimus, quod nox illa non esse laude digna cognoscitur, cum a redempto humano genere idolorum veneratio reprobatur. Et solitaria nox relinquitur, quia cum damnato apostata spiritu ad torme
Abbreviated transcription (Latin):
Singuli enĩ quiq sp̃c qͥa lucent dies st̃:
s quia certis qͥbdã dignitatib distin¬
gunt᷑ ut alii throni. alii dominatio¬
nes. alii principatꝰ. alii potestate ᷤ sint:
ꝓ hac ipsa distributione agmnũ m̃ses
uocant᷑ S quia antiquus hostis neqͣꝗͣ
ad meritũ lucis. neqͦquã ad ordinem
suꝑnoꝵ agminũ reducit᷑: nec in dieb
anni. nec in m̃sib numerat᷑. Sic qͥppe
illũ ꝑpetrata suꝑbiȩ cecitas grauat:
ut ultra ad illa claritatis intimȩ ag¬
mina suꝑna ñ redeat. Neqͥqͣm iã stan¬
tib lucis dignitatib admiscet᷑: qͥa te¬
nebrarũ suarũ merito semꝑ ad ina
deprimit᷑. Qui qͥa ab illa patriȩ cȩle¬
stis frequentia exors in ꝑpetuũ ꝑman&:¬
litaria: nec laude digna. Nox illa soli¬
taria efficitur: quia districtione ꝑpe-¬
tua. a frequentia patriȩ suꝑnȩ seꝑat᷑
Quod tam̃ intelligi & alit̾ potest: ut
ditionem fecerat. amittat: & solus cũ

Expanded text:
Singuli enim quique spiritus, quia lucent, dies sunt. Singuli enim quique spiritus, quia lucent, dies sunt. Sed quia certis quibusdam dignitatibus distinguuntur, ut alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates sint; pro hac ipsa distributione agminum, menses vocantur. Sed quia antiquus hostis nequaquam ad meritum lucis, nequaquam ad ordinem supernorum agminum reducitur: nec in diebus anni, nec in mensibus numeratur. Sic quippe illum perpetratae superbiae caecitas gravat, ut ultra ad illa claritatis intimae agmina superna non redeat. Nequaquam jam stantibus lucis dignitatibus admiscetur, quia tenebrarum suarum merito semper ad ima deprimitur. Qui quia ab illa patriae coelestis frequentia exsors in perpetuum permanelitaria, nec laude digna. Nox illa solitaria efficitur, quia districtione perpetua, a frequentia patriae supernae separatur. Quod tamen intelligi et aliter potest, ut erditionem fecerat, amittat, et solus cum