comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poribus uiris debent si redierint.
& eas habere uoluerint. Unde leo
nicete ep̃o. Si uiri pꝰ longam cap¬
tiutatem reuersi ita indilectione
suarũ conuigiũ ꝑseuerant ut ea ᷤᷤ
cupiant redire in suũ consortiũ.
omittendũ ẽ ninculpabile iudi¬
candũ qͦd necessitaᷤᷤ intulit. ⁊ resti¬
tuendum qđ fides poscit. Si autẽ
aliquȩ mulieres ita post̾iorũ ui¬
rorum amore sunt capte. ut ma¬
lint his coherere quã ad legittumũ
redire consortiũ. merito sunt no¬
ne pͥuentur. Hȩc auctoritaᷤ uidec᷑
illas mulieres ꝓpter ignorantiã
exeusare. ⁊tñ coniunctionẽ pͥmã
ñ sit legittima ⁊ conuigalis. s tam̃
ꝑignorantiã uenialis. Si enĩ eum
secundis uiris fierent talit̃ coniun¬
ctiones legittimȩ. iam una mu¬
lier duos legutimos iuros habet
eodem tempore. quorum alterũ
sciret. alterum uiuere ignoraret.
Quiddam simile dici potest de ui¬
ro qui uxore sua relicta ꝑegͥnat᷑.
n aliquot annis in longinqua re¬

Expanded text:
oribus si ipsi redierint et ipsas habere voluerint. Unde Leo Niceto episcopo: Si viri post longam captivitatem reversi ita in dilectione suarum conjugum perseverant ut eas cupiant redire in suum consortium, omittendum est et inculpabile judicandum quod necessitas intulit, et restituendum quod fides poscit. Si autem aliquae mulieres ita posteriorum virorum amore sunt captae ut malint his cohaerere, quam in legitimum redire consortium, merito sunt noentur. Haec auctoritas videtur illas mulieres propter ignorantiam excusare, et tamen conjunctionem primam n sit legitima et conjugalis; sed propter ignorantiam venialis. Si enim cum secundis viris fierent tales conjunctiones legitimae, jam una mulier duos viros legitimos haberet eodem tempore; unum quem vivere sciret, alterum quem vivere ignoraret. Quiddam simile dici potest de viro qui, uxore sua relicta, peregrinatus et aliquot annis in longinqua re
Abbreviated transcription (Latin):
Inde augustinꝰ in pͥmo libro de
adult̾inis coniugiis. Cũ cepisset
euangeliũ gentib p̃dicari. iam
conrunctos gentiles gentilibus
comꝑit conuiges. Et paula post.
Non contra uissionem dñi genti¬
les ambo fuerant coniuncti. Idem
in libro de bono conuigali. Bonũ
nuptiarũ ꝑ om̃s gentes ⁊ ꝑ omnes
homines in causa generandi est
nin fide castitatis. quod autẽ ad
populũ dĩ ꝑtinet in fide sacram̃ti.
Innocentius de eodem. Sola pecc̃a
in baptismo dinittunt᷑: nec uxoꝵ
numerus aboletur. Nam si a deo
iunxit hõ non separet. quomͦꝰ int
peccata ista credamus posse dimit¬
ti: Ex his auctoritatib apparet int̃
infideles ẽẽ coniugiũ. Quod etiã ex¬
auctoritab apłi maxime confirma¬
tur qui ꝑmittit hominẽ ad fidem
uenientem cũ infideli coniuge
remanere qđ utiq ñ face̾t nͥ copu¬
lam coniugalem inter eos cognos¬
ceret eẽ. Notandũ tñ qͦd quorũdã
uerba auctorũ hanc sententiã infir¬

Expanded text:
Augustinus in libro primo De adulterinis conjugiis: Cum coepisset Evangelium gentibus praedicari, jam conjunctos gentiles gentilibus comperi conjuges. Et paulo post: Non contra jussionem Domini gentiles ambo fuerant conjuncti. Idem in libro De bono conjugali. Bonum nuptiarum per omnes gentes atque omnes homines in causa generandi est et in fide castitatis, quod autem ad populum Dei pertinet in fide sacramenti. Innocentius de eodem: Sola peccata in baptismo dimittuntur nec uxorum numerus aboletur. Nam si a Deo junxit homo non separet , quomodo inter peccata ista credamus posse dimitti? Ex his auctoritatibus apparet inter infideles esse conjugia, quod etiam auctoritate Apostoli maxime confirmatur qui permittit hominem ad fidem venientem cum infideli conjuge remanere , quod utique non faceret nisi copulam conjugalem inter eos esse cognosceret. Notandum est tamen quod quorumdam verba auctorum videntur hanc sententiam infir
Abbreviated transcription (Latin):
nearum ꝑsonarũ legittimũ
de coniunctione consensum. iuxta
auetoritatẽ nicholai pap& qͥ dicit.
Sufficiat scđm leges solus eor con¬
sensus quorũ de coniunctionib agtt
Qui consensus cũ solus in nuptiis
forte defuerit. cet̾a omĩa etiã cũ ip¬
ambrosius. de eadem re. Non deflo¬
ratio inquit uirginitatis fac̃ conui¬
gium. s pactio coniugalis. Iam nc̃
restat ut uerba inpredicta diffini

Expanded text:
narum legitimum de conjunctione consensum, juxta auctoritatem Nicolai papae, qui dicit: Sufficiat secundum leges solus eorum consensus de quorum conjunctionibus agitur. Qui consensus cum solus in nuptiis forte defuerit, caetera omnia etiam cum ipAmbrosius de eadem re sic ait: Non defloratio virginitatis facit conjugium, sed pactio conjugalis. Jam nunc resta
Abbreviated transcription (Latin):
tate comꝑtũ ẽ eum hoc egisse.
deos adorarent. paucissimis in
matrimoniũ contrahere. Qd̃ ideo
factũ ẽ ne illis paucis ꝯfiliis eoꝵ
deficientib. noticia ⁊ eultus uniꝰ¬
dĩ obliuioni traderet᷑. nec illud do¬
gium dñs inchoau̾it. non tam̃ si
urgeret necessitas inter plures
fieri ꝓhibuit. Moyses tñ a tẽpore
legis interdicit fieri conugiũ cũ
matre ꝓpria. cũ nouerca. cum soro¬
re. cũ nepti. eũ amitta. cũ mat̃tera.
cũ nurii. cũ ꝓprie uxoris filia. ꝑmi¬
sit aut̃ seꝑationẽ fieri de comugib
legitime copulatis. libello repuidii¬
dato. Et arbitror qđ sufficiebat illo

Expanded text:
 compertum est eum hoc egisse. deos adorarent, paucissimis in matrimonium contrahere. Quod idcirco factum est ne illis paucis et filiis eorum deficientibus notitia et cultus Dei oblivione deleretur. Nec illud gium inchoaverit, non tamen si urgeret necessitas inter plures fieri prohibuit. Moyses autem a tempore legis interdixit fieri conjugia cum matre propria, cum noverca, cum sorore, cum nepte, cum amita, cum matertera, cum nuru, cum propriae uxoris filia. Permisit autem separationem fieri ex conjugibus legitime copulatis dato libello repudii. Et arbitror
Abbreviated transcription (Latin):
hent. ⁊ qͦd fidem thori custodient.
Debent aut̃ obhoc continere ex uo¬
luntate ñ ex coactione. Coactus enĩ
consensus qui nec ętiã consensus
nũ inhec uerba scribens. De neptiᷤᷤ
tuȩ coniugio quã te euidam mili
dei pollicitatione firmasti. hoc de¬
creiuimus ut si illa uirũ illũ om̃i¬
no ut dicitur renuit. nequaquã in
uitã urenitentẽ eius uiri coniu
gio cogas sociari. Quorũ ⁊enĩ iũ
ti neoacti coniuincti sunt ꝑ aliquod
temꝑis spaciũ cohabitantes fami¬
liariter namicabilit̃ conuersari.
Ndu in suo consorcio remanere.
cũ habeant oportunitatẽ disceden¬
di. ꝓfecto uidetur quod ille consen¬
sus sequens suppleat illud qđ p̃ce
licet dos defuerit n sacerdotis be¬
nedictio. ⁊ alia nuptiarũ sollep̃nia.
uł etiã ipsa sexuum cõmixtio. sine
qua coniuges uere appellari posst̃.

Expanded text:
hent, et quod fidem custodient. hent, et quod fidem custodient. Debent autem ad hos consentire ex voluntate, non ex coactione. Coactus enim consensus qui nec consensus ns in haec verba. De neptis tuae conjugio quam te cuidam militdei pollicitatione firmasti, hoc discernimus ut si illa virum illum omnino ut dicitur renuit nequaquam eam invitam et renitentem ejusdem viri cogas conjugio sociari. Quorum enim unum ti et coacti conjuncti sunt per aliquod temporis spatium cohabitantes familiariter et amicabiliter conversari, et diu in suo consortio remanere cum habeant opportunitatem discedendi, profecto videtur quod consensus sequens suppleat illud quod pra, licet dos defuerit et sacerdotalis benedictio et alia nuptiarum solemnia, vel etiam ipsa sexuum commistio sine qua conjuges vere appellati possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
liere ñ simul cũ plurib coniugi¬
um unitur. dicente apło. ꝓpt̃ for¬
nicationem unusquisq uxorem
suã habeat. ⁊una queq uirũ su¬
um. Dicendo aut̃ uxorem suã ñ
suas. indicauit qͦd xp̃iano homini
ñ licet habere plures. Ideo autẽ
idonearũ ꝑsonarũ diximus. qr
multȩ sunt manerie hominũ
De quib postea lacius disseremus.
Ideo diximus legitimũ de coniui¬
nctione consensum quia eos qui
conuingunt᷑ sic oportet consenti¬
re ut inuieem spontaneȩ se reci¬
piant. qͦd iudicatur fieri si in des¬
ponsatione mime contradicãt.
Conseutit enĩ qui minime cont᷑¬
dicit. iixta illud pandatarũ. Intel¬
ligitur filia patri semꝑ consenti¬
re nisi eudent̃ dissentiat. ⁊ alibi.
Qui patris uoluntati ñ repugnat.
consentire intelligitur. Quando
aut̃ consentiendo se mincem reci¬
piunt. in illo consensu continetur
qd̾ dũ uterq uxerit sibi in necessa¬
riis ꝓuidebunt. nec carnis debitum
nisi ex cominuni consensu subtra¬

Expanded text:
onjugium, dicente Apostolo: Propter fornicationem unusquisque uxorem suam habeat et unaquaeque virum suum . Dicendo uxorem suam et non suas indicavit quod Christiano homini non liceat habere simul plures. Ideo autem idonearum personarum diximus; quia multae sunt maneries hominumde quibus latius postea disseremus. Ideo diximus legitimum de conjunctione consensum; quia eos qui conjunguntur sic oportet consentire ut invicem spontanee, se recipiant, quod judicatur fieri si in desponsatione minime contradicant. Consentit enim qui minime contradicit, juxta illud Pandectarum: Intelligitur filia semper patri consentire, nisi evidenter dissentiat. Et alibi: Quae patris voluntati non repugnat, consentire intelligitur. Quando autem consentiendo se invicem recipiunt, in illo consensu continetur quod dum uterque vixerit sibi in necessariis providebunt; nec carnis debitum nisi ex communi consensu sibi substra
Abbreviated transcription (Latin):
s quia adeo honeste legittie
coniungunt᷑ quando clam nfur¬
tiuȩ copulantur. p̃termissis quę
adhonestatẽ sacramenti leges fi¬
eri p̃cipiunt. Leo quoq ñ negat
quãuis sic dicat. Cũ societas nup¬
in qua docetur nuptiale ñ fuisse
nusteriũ.nc̃. Nam hoc dic̃ de con¬
cubinis. quȩ cum ad tempus assũp¬
te sint auiris absq consensu ꝑma¬
nendi ⁊ pinissione fidĩ comugalis
ncelebratione misterii nuptialis.
ñ sunt coniuges appellande. ñ qr
cȩlebratio nuptiarũ defuerit. s qr
consensu coniugalis ñ affuit. Ansuffici¬
ueri potest an sufficiat coniugiodᵈ
adpresens contrahendo iuram̃¬
tũ de futuro. quando sgł insuꝑ¬
adulta etate uir mulieri qđ eam
accipiat infuto. ⁊mulier id adiu¬
rat uiro. nec adp̃sens se recipiunt.¬

Expanded text:
deo honeste et legitime conjunguntur quando clam et furtive copulantur illis praetermissis, quae ad honestatem sacramenti leges fieri praecipiunt. Leo quoque non negat quamvis sic dicat. Cum societas nupin qua docetur nuptiale non fuisse mysterium, etc. Nam hoc dicit de concubinis quae cum ad tempus a viris assumptae sint absque consensu permanendi et permissione fide conjugalis et celebratione mysterii nuptialis non sunt conjuges appellandae; non quia celebratio nuptiarum defuerit, sed quia consensus conjugalis non adfuit. CAP. VIIeri potest an sufficiat conjugio ad praesens contrahendo juramentum de futuro, quando scilicet in superadulta aetate vir jurat mulieri quod eam accipiet in futuro, et mulier idem jurat viro: nec ad praes
Abbreviated transcription (Latin):
ueteri testam̃to ꝓhibitũ ẽ fideles
mino dicente. Nec uxorem de fili
faciant filios tuos in deos suos.
Iuxta qͦd dñi preceptũ. uideorũ
coniugia cũ gentib inita hes¬

Expanded text:
Veteri Testamento prohibitum est fideles mino dicente: Nec uxorem de filiafaciant filios tuos in deos suos . Juxta quod Domini praeceptum Judaeorum conjugia cum gentili
Abbreviated transcription (Latin):
ficiuntur eũ iurant in futuro se
facturos quod ad p̃sens efficiunt
stultũ uł etiã falsum ẽ iurare ali¬
qͥd in futuro eẽ faciendũ qd̃ in pre¬
senti sit effectũ. Item si exquo u
S quȩ res ẽ quã non possunt ho¬
mines ꝓmittere uł iurare anteqͣ

Expanded text:
cur jurant in futuro se facturos quod ad praesens efficiunt? Stultum vel etiam falsum est jurare aliquid in futuro esse faciendum quod in praesenti sit effectum. Iterum si ex quoSed quae res est quam non possint homines promittere vel jurare antequam
Abbreviated transcription (Latin):
s ut secreta eccłiȩ familiarius dis¬
cuteret. qđ exitu monstrauit cũ
eccłam quã in ꝑsona ficti fr̃is ne

Expanded text:
 ut secreta Ecclesiae familiarius discuteret: quod exitus monstravit cum Ecclesiam quam in persona ficti fratris ne
Abbreviated transcription (Latin):
E fids Et spe Que in no¬
bis sunt ommposcenti
rationem redđe ut ait
petrus in epła sua parati
ẽe debemus. cũ modestia
& timore. Itaq ut parit̃ seruent᷑. mode¬
stia insermone. tunor in assertione. pro¬
phanas uerborũ nouitates ut apostolꝰ
p̃cipit euitemꝰ ⁊ innullã partẽ p̃cipiti
assertione declinemus. Melius ẽ enĩ ñ
eloqui ubi sine ꝑiculo ñ errat᷑ magna.
quã diffinire contrariã. s ubicũq pos¬
sumus auctoritatũ uestigia imitem᷑:
ubi uͦ certa dec̃ auctoritas. his potissi¬
mũ assentire studeamꝰ. qui maxime
auctoritatib accedunt.: ⁊ ñ de sensu
suo presumentes scripturas expietate
ꝓfunditate attentos tenet.: magnos
u̾itate. paruulos nutrit affabilitate.
Si qua gͥ obscura nob̾ occurrerint.
sit nr̃i ꝓpositi pͥmum ad auctoritateᷤᷤ
confugere. deinde quoͥd nr̃i temꝑis
sapientes inde sentiant in medium
conferre: ⁊ cur potius hos quã illos imi¬
tari placeat. ratione nauctoritate si¬

Expanded text:
e fide et spe quae in nobis est, omni poscenti rationem reddere, ut ait Petrus in Epistola sua, parati esse debemus cum modestia et timore . Itaque, ut pariter servetur modestia in sermone, timor in assertione, profanas verborum novitates, ut Apostolus praecipit, vitemus ; et in nullam partem praecipiti assertione declinemus. Melius est enim non eloqui ubi sine periculo non erratur magna, quam definire contraria. Sed ubicunque possumus auctoritatum vestigia sequamur, ubi vero certa deest auctoritas, his potissimum assentire studeamus, qui maxime auctoribus accedunt; et non de sensu suo praesumentes, scripturas ex pietateprofunditate attentos tenet; magnos veritate, parvulos nutrit affabilitate. Si qua igitur obscura nobis occurrerint, sit nostri propositi primum ad auctoritates confugere; deinde quid nostri temporis sapientes de illis sentiant in medium conferre; et cur potius hos quam illos imitari placeat et ratione et auctoritate si
Abbreviated transcription (Latin):
on furtum facies. fu̾rtũ accipit᷑
in hoc loco. ꝓqualibet illicita
usurpatione rei aliene. siue occul¬
ta siue manifesta. Qui enĩ furcũ
yhibuit. rapinam non concessit.
cũ maius peccatũ sit ut testant᷑
sc̃i. aꝑte. ⁊ uolent̃ raꝑe. quã occul¬
de subtrahere. quia mauis odium
ꝯiram excitat. Sub furto etiã com¬
prehenditur usura. Mendacium ẽ
fallendi: quȩ uel presentialit̃ ad est.
uel post ea aduenit. Nam siquis alt̾i
ꝓmiteret se aliqͥd daturũ habens uo¬
luntatẽ dandi cũ ꝓmitteret. postea
uͦ mutata uoluntate dare nollet.
mendacium ẽẽt: ñ qr in ꝓmissione
cor duplex fuit. s ꝓmittens cor pꝰea¬
duplicauit. Periuriũ ẽ mendatium.
sacro sc̃a attestatione inducta confir¬
matum. De constructioẽ tab̾nacłi.

Expanded text:
on furtum facies . Furtum accipitur in hoc loco pro qualibet illicita usurpatione rei alienae, sive occulta, sive manifesta. Qui enim furtum prohibuit, rapinam non concessit, cum majus peccatum sit, ut testantur sancti, aperte violenter rapere, quam occulte subtrahere, quia majus odium et iram majorem excitat. Sub furto etiam comprehenditur usura. Mendacium est fallendi, vel quae praesentialiter adest, vel postea advenit. Nam si quis alteri promittens se aliquid daturum, habens voluntatem dandi cum promitteret, postea vero mutata voluntate dare nollet, mendacium esset, non quia in promissione cor duplex fuit, sduplicavit. Perjurium, est mendacium sacrosancta attestatione inducta confirmatum. CAP. IX. De constructione tabernac
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant p̃parati. Pugna phylisti¬
norum contra isrł. pugna demo¬
num contra eccłiam accipi pot̃.
Goliath uͦ suꝑbiam diaboli signi
alterũ nunc latent̃ insidiantem.
alterũ postea manifeste seuen¬
tem. ꝓuocauit suꝑbia humili¬
tatem: diabolus xp̃m. Accepit
arma bellica dauid. quȩ ꝓ etate
nparua statura portare ñ potuit
ꝯabiecit. Accepit quinq lapides
de flumine ⁊posuit inuase pasto¬
rali. His armatus iucit. Sic xp̃c
temꝑe reuelationis noui testam̃¬
ti insinuande ⁊ commendande
gr̃ã. deposuit corꝑalia ligis sacra¬
menta. quȩ ñ sunt imposita gen¬
tibus. quȩ inueteri lege legimus
ñ obseruamus. s adaliquam sig¬
nificationem p̃missa ⁊ posita in¬
telligimus. Hȩc de posuit tanqͣm¬
onera legis ⁊ ipsam legem accep̃.
Qunq enim lapides. qͥnq libroᷤ
moysi significant. Tulit quinq

Expanded text:
ed Philisthiim. Pugna Philisthinorum contra Israel, pugna daemonum contra Ecclesiam accipi potest. Goliath vero superbiam diaboli signifalterum nunc latenter insidiantem, alterum postea manifeste saevientem. Provocavit superbia humilitatem, diabolus Christum. Accepit arma bellica David quae pro aetate et parva statura portare non potuit, et abjecit. Accepit quinque lapides de flumine et posuit in vase pastorali: his armatus vicit. Sic Christus tempore revelationis Novi Testamenti insinuandae et commendandae gratiae, deposuit corporalia sacramenta legis, quae non sunt imposita gentibus, quae in veteri lege legimus et non observamus, sed ad aliquam significationem praemissa et posita intelligimus: haec deposuit tanqonera legis, et ipsam legem accepit. Quinque enim lapides quinque libros Moysi significant. Tulit Christu
Abbreviated transcription (Latin):
donis gr̃ȩ iterũ confortatus. ad
moab significat gentilitatẽ. ruth
ecclesiam gentilem: terra isrł.
conuersationem spiritalem ꝓpin¬
sores angelos. Sic sic multis enig¬
matibus ⁊ figuris. in ueteri testa¬
mento presignatũ est misteriũ¬

Expanded text:
donis gratiae iterum confortatus, ad donis gratiae iterum confortatus, ad Moab significat gentilitatem; Ruth, Ecclesiam gentilem; terra Israel, conversationem spiritualem; propinsores, angelos. Sic igitur aenigmatibus multis et figuris in Veteri Testamento praesignatum est mysteriu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Per angłm annuntiata
ẽnatiuitas sansonis: ⁊ ꝑ angłm an¬
nuntiata ẽ natiuitas saluatoris.
Sanson leonem interfecit.⁊ xp̃c
diabolũ occidit. Sanson de fauci¬
bus leonis extraxit fauum. ⁊xp̃c
de faucib diaboli genus humanũ.
Pera corpꝰ. mel sp̃c. Sanson dux̃
uxorem alienigenam. ⁊xp̃c gen
tilem eccłiam. Sanson strauit allo¬
porales inimicos. Sanson aspor¬
tans portas gaze. ascendit mon¬
inferni ascendit in cȩlũ. Sanson
plures hostium strauit morieis
quã ante fecerat uiuense xp̃e
plures moriendo. quã uiuendo. Se¬
cundũ sensum tropologicum sig
nificat sanson quelibet  fidelẽ.
infide fortem. Qui leonem int̾fic̃.
hit. dũ uel se uel alium de sugge¬
stionibus diaboli eruit. allophilos
sternit. dũ de se uicia spiritalia ⁊
carnalia expellit: s iste talis ac tan¬
tus aliquando uincitur. ⁊ molere
compellitur: dũ uidelicet dempta¬
sp̃u ⁊corꝑe affligitur. S recrescen¬
stium quã ante interficit: quia

Expanded text:
m. Per angelum nuntiata est nativitas Samsonis, et per angelum annuntiata est nativitas Salvatoris. Samson leonem interfecit, et Christus diabolum occidit. Samson de faucibus leonis extraxit favum, et Christus de faucibus diaboli genus humanum. Cera, cor; mel, spiritus. Samson duxit uxotium Ecclesiam. Samson stravit Alloporales inimicos. Samson fractis portis Gazae ascendit moninferni, ascendit in coelum. Samson plures hostium prostravit moriens, quam ante fecerat vivens, et Christus plures moriendo, quam vivendo. cundum sensum tropologicum, Samson significat quemlibet fidelem, in fide fortem; qui leonem interficithit, dum se vel alium a subjectione diaboli eruit. Allophylos prosternit, dum de se vitia spiritualia, et carnalia expellit. Sed iste talis ac tantus aliquando vincitur, et molere compellitur, dum videlicet tentapore affligitur. Sed recrescenstium quam ante interficit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
inis boni ẽ. non quo consumat᷑
ut ñ sit: s quo ꝑficitur ut plenũ
sit. finis mali ẽ. non quo eẽ desinat:
s quo usq nocendo ꝑducat. Unde unũ
ẽ suminũ bonũ: aliud aut̃ summum
malũ. Illud ꝓpter quod appetenda sunt
bona cetera: ipsum aut̃ ꝓpter se ipsũ:
hoc ꝓpter qͦd declinanda sunt mala
cetera. ipsum aut̃ propter se ipsum.

Expanded text:
inis boni est, non quo consumatur ut non sit, sed quo perficiatur ut plenum sit. Et finis mali est, non quo esse desinat, sed quo usque nocendo perducat. Unde unum est summum bonum, aliud autem summum malum; illud propter quod appetenda sunt bona caetera, ipsum autem propter se ipsum; hoc, propter quod declinanda sunt mala caetera, ipsum autem propter se ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
seipsum.et quia ille in sui di-¬
lectione non errat. qui diligit deum:
consequens ẽ ut ꝓximo addiligendũ
deum consulat. quẽ iubetur diligere

Expanded text:
oximum. Et quia ille in sui dilectione non errat, qui Deum diligit; consequens est ut proximo ad diligendum Deum consulat, quem jubetur diligere
Abbreviated transcription (Latin):
obdefectionem sp̃c deprecat᷑: cũ gr̃a
diuini inse muneris optat expleri.
luid eñi sibi ꝓderit exauditũ eẽ ue¬
lociter. nisi tanquã fidelis ⁊ dõ placens
ibeatis locis quieturus recedat e corꝑe:
Et ilcireo ait. Non auertas faciẽ tuã
nalem inferioꝵ locũ scriptura cõme¬
morat. ut in his psalmis ait. Tu dñe ab¬
raxisti ab inferis animã meã. saluasti
ne adescendentib in lacũ. Ergo nisi fa¬
cies dei qui ut.iq xp̃c ẽ. qui imago dĩ inuisi¬
bilis ẽ. unicuiq sc̃o affuerit. erit illis similis
qui pene inferni deputati. euita hac sine
spe quietis excesserĩt. S de spe sua ꝓpħa ñ
ambigit. neq extra euangłice securitatis
dñi contuentes eternitatȩ cadĩcoꝵ corꝑm
crediderunt. Id enĩ consequenti ait. Au¬
ditam fac mͥ mane miãm tuã. qr in te¬

Expanded text:
ob defectionem spiritus deprecatur, cum gratia ob defectionem spiritus deprecatur, cum gratia diuini in se muneris optat expleri. quid enim sibi proderit exauditum esse uelociter, nisi tamquam fidelis et deo placens et beatis locis quieturus excedat corpore? Et idcirco ait: non auertas faciem tuam nalem inferorum locum scriptura commemorat, ut in his psalmis ait: tu, domine, abstraxisti ab infero animam meam, seruasti me a descendentibus in lacum. ergo nisi facies dei, qui utique Christus est, qui imago dei inuisibilis est, unicuique sancto adfuerit, erit illis similis, qui poenae inferni deputati ex uita hac sine spe quietis excesserint Sed de spe sua propheta non ambigit neque extra euangelicse securitatis domini contuentes seternitatem caducorum corporum crediderunt. id enim consequenti ait: auditam fac mihi mane misericordiam t
Abbreviated transcription (Latin):
se semꝑ ymbrȩ pluiuiȩ cȩlestis expe¬
ctat. Ita ꝯ scĩ anima naturę suȩ conscia.
unmadescere se dono diuini eloquii
aesiderat. de quo moyses ait Spectet᷑
sent pluuia dictũ meũ. ⁊ descendant
sic̃ ros u̾ba mea. ut pluuia suꝑ gram̃.
ut niues suꝑ fȩnũ. Arens gͦ ⁊ sitiens
anima tali ꝓpħice doctrinȩ ymbrȩ ꝑfun¬
ditur: ut inortua nieina ariditatȩ
naturȩ muberes fructus p̃ceptor dĩ
cognitione reuiuescat. Iam in hisꝙ̃
serunt᷑ humanȩ fidei nconscientiȩ
confessio ẽ. ꝑ dia psalmi intercessionẽ
in patientia ꝓpħici desidii monstrata.
Nelociter exaudi me dñe. defec̾ .s. m̃s
osoras corꝑis sui ꝓpħa ñ patit᷑. ⁊ sccłm il¬
nillud miser ego hõ qͥs me lib̾abit de cor¬
pore mortis huiꝰ. n illud. quia inhoc ue¬
teri tabuaculo congemiscimꝰ desidantes
suꝑindus. tedium ipse in hoc mortis cor¬
pore patitur.S uelocitatẽ auxilii qđ

Expanded text:
semper imbre pluuise caelestis expesemper imbre pluuise caelestis expectat: ita et sancti anima naturse suse conscia, immadescere se dono diuini eloquii desiderat, de quo Moyses ait: expectetur sicut pluuia dictum meum, et descendant sicut ros uerba mea, ut pluuia super gramen et ut niues super faenum. arens ergo et sitiens anima tali propheticse doctrinse imbre perfunditur, ut mortua et ieiuna ariditate naturae in uberes fructus praeceptorum dei cognitione reuirescat. Iam in his, quae secuntur, humanae fidei et conscientise confessio est, per diapsalmi intercessionem inpatientia prophetici desiderii monstrata. uelociter exaudi me, domine, defecit soras corporis sui propheta non patitur et secundum ilto esse et illud: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? et illud: quia in hoc ueteri tabernaculo congemescimus desiderantes superindui taedia et ipse in hoc mortis corpore patitur, sed uelocitatem auxilii, quod
Abbreviated transcription (Latin):
meus u me. tur. ẽ cor meũ. Memor fui
dierũ. auti. meditatꝰ sũ in oĩb oꝑib tuis
in factis. ma. tuarũ meditabor. Seit adã
a diabolo captũ ⁊ idcirco memor ẽ anti¬
quoꝵ dierũ. Scit eũ ꝑtransgressionem
legis constitutȩ. naꝓmissionib dei ꝯui
colatu paradysi excidisse. Ꝙ idõ me¬
mor oꝑm dĩ. Scit ñ sufficere ex p̃terito
dĩ meditabit᷑. facta manuũ dĩ hõ ipse ẽ
qͥ posq̃uã peccauit peccati seruus effectus
ẽ. Talis gͥ. eẽ. meditatur. qualis ille qͥ adõ
factus ẽ fuit ante peccatũ. ꝑqđ qr non
ditabitur semꝑ. Et meditabit᷑ semꝑ:
qr antiquoꝵ dierũ memor. scit ꝑtrans¬
gressionem legis mortẽ introisse pecrĩ
yin oꝑib dĩ meditatꝰ ẽ. atq meditabit᷑
eẽ ue in solens existimet᷑ s ꝑ auxiliũ di
ad quẽ orauit sibi indultũ eẽ demon¬
arat. dicens. Expandi manus meas ad
te. anima mea sic̃. t̃. sine .a.tͥ. Cerra sine
aqua arida ⁊ infeciuida ẽ. ⁊irrigari se

Expanded text:
r fui dierum antiquorum, meditatus sum in omnibus operibus tuis, in factis manuum tuarum meditabar. scit Adam a diabolo captum et idcirco memor est antiquorum dierum. scit eum per transgressionem legis constitutae et a promissionibus dei et ab incolatu paradisi excidisse, et ideo memor est operum dei. scit non sufficere ex praeterito dei meditatur. facta manuum dei homo ipse est; qui, postquam peccauit, peccati seruus effectus est. talis igitur esse meditatur, qualis ille, qui a deo factus est, fuit ante peccatum. per quod quia non ditabitur semper; et meditabitur semper, quia antiquorum dierum memor, scit per transgressionem legis mortem introisse peccatiet in operibus Dei meditatus est, atque meditabitur, e, ne insolens existimetur, sed per auxilium dei, ad quem orauit, sibi indultum esse demonstrat dicens: expandi manus meas ad te: anima mea sicut terra sine aqua. terra sine aqua arida et infecunda est et inrigari se
Abbreviated transcription (Latin):
luptatis transfertur: qr peccator
regeneratus in mundo ꝑgrãm.
mariȩ conditio. peccati cognitio
firmamentũ inter aquas inferio¬
res ⁊aquas suꝑiores. discretio int̃
uicia ⁊ uirtutes: aquarũ inferio¬
rũ congregatio. uiciorũ cohibitio
ꝓductio germinũ. exhibitio bono¬
rũ oꝑum: luminariũ conditio.
ꝑfecta ueritatis agnitio: pisces
bona actio: uolucres contẽplatio:
animaliũ creatio. sensuũ corꝑali¬
um redintegratio: ade formatio.
iusti ꝑfectio: adam in paradiso.
sux primaria ante solem. sig¬
Inificat legem ante gr̃am: iohẽ
minor claritate: sic lex gratia. io¬
hannes xp̃o. initiũ ꝑfectione. gr̃a
gloria. priora dinoscunt᷑ ordine:
dos: aquȩ inferiores significant

Expanded text:
luptatis transfertur, quia peccator luptatis transfertur, quia peccator regeneratus in mundo per gratmariae conditio, cognitio; firmamentum inter aquas inferiores et aquas superiores, discretio inter vitia et virtutes; aquarum inferiorum congregatio vitiorum est cohibitio; productio germinum, exhibitio bonorum operum; luminarium conditio, perfecta veritatis agnitio; pisces, bona actio; volucres, contemplatio; animalium creatio, sensuum corporalium redintegratio; Adae formatio, justi perfectio; Adam in paradiso, ux primaria ante solem significat legem ante gratiam, Joanminor claritate; sic lex gratia, Joannes Christo, initium perfectione, gratia gloria, priora dignoscuntur ordine, oribus. Aquae superiores significant
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionem: ⁊ caro fructificat᷑
ꝑ bonam actionem. Conditio lu¬
minarium. significat ꝑfectam
nebulosar ignorantiȩ cecitate se
posita. ueritatis inspectationẽ.
E potest sol significare cogniti¬
luna cognitionẽ eoꝵ qͦ ꝑtinent adsc̃ã.
nent adunã qͣq creat᷑am. siue ad unã.¬
i fidelẽ aĩã. Pisces qͥ laborant in imo
olucres quȩ ad alta uolant. sign¬
ficant contemplationẽ çelestium.
ꝑquam ab imfimis ad summa
sensus corꝑis nr̃i: eo quod ipsa
participant sensib humanis. Qua¬
si et enim animalia in nobiscre¬
antur: cũnsensus corꝑis nr̃i ꝑua
nitatem pͥus corrupti. ꝑ diuinã
gr̃am redintegratitur. His ita cõ¬
positis. nouissime fit homo adima¬
ginem ⁊ similitudinẽ dĩ: qr talit̃
in nob̾ uirtutib nbonis oꝑib dis¬
po sitis. fit peccator. conformis
et consimilis dõ ꝑiusticiã: qͥ pͥ fuit
inforiis ⁊dissimilis ꝑculpã. Hõ
deniq formatus in paradisũ uo¬

Expanded text:
dilectionem, et caro fructificat dilectionem, et caro fructificat per bonam actionem. Conditio luminarium significat perfectam, nebulosa ignorantiae cposita, veritatis inspectione. Et potest sol significare cognitiluna cognitionem eorum quae pertinent ad sanctam nent ad unamquamque creaturam, sive ad unamquamque fidelem animam. Pisces, qui laborant in imo,Volucres, quae ad alta volant, significant contemplationem coelestium, per quam ab infimis ad summa sensus corporis nostri, eo quod ipsa participant cum sensibus humanis, quasi etenim animalia in nobis creantur, cum sensus corporis nostri per vanitatem prius corrupti, per divinam gratiam redintegrantur. His ita compositis novissime fit homo ad imaginem et similitudinem Dei, quia taliter in nobis virtutibus et bonis operibus dispositis, fit peccator conformis et consimilis Deo per justitiam, qui prius fuit informis et dissimilis per culpam. Homo denique formatus in paradisum vo
Abbreviated transcription (Latin):
ã urtiitihs dirimunt᷑. Deinde se¬
quiuerur congregatio a quarur
quȩ erant sub firmamento. Congre¬
gatio aquarũ.: cohibitionẽ expͥmit
uitiorum. Hicia uamq qr penitus
in p̃senti uita de nature huma¬
ne penetralib euacuari uel eli¬
minari ñ possunt. ꝓpter eorũ fo¬
mites originaliter nobis insitos.
debent quantũ ꝑdiuinã gr̃am
possibile ẽ coluberi. coartari. ⁊ in
unde redigiꝰ ne  totũ effuant.
totũ occupent ⁊⁊ corrumpant: &
sensus nr̃os. ab inquisitione ueri¬
tatis. affectus nr̃os ab exercitati¬
one uir tutis. membra nr̃a. ab ex¬
hibitione boni oꝑis impediant.
Sicut enĩ terra aquis occupata
ñ potuit germinare: sic nos ui¬
ciis implicati. nec sensib ueri¬
tatem inquirere. nec affectibus
iurtutes exercere. nec m̃bris oꝑa
bona ualemus exhibere. Nquis
igitur in unũ congregatis. aer
clarescit. ⁊ calefit. ⁊ derra germi¬
nat: qr uiciis cohibitis. anima
nr̃a lucet ꝑ cognitionẽ. ⁊ calet ꝑ

Expanded text:
a virtutibus dirimuntur. Deinde congregatio aquarum quae erant sub firmamento. Congregatio aquarum cohibitionem exprimit vitiorum. Vitia namque, quia penitus in hac vita de naturae humanae penetralibus evacuari vel eliminari non possunt propter eorum fomites naturaliter nobis insitos, debent, quantum per divinam gratiam possibile est, cohiberi, coarctari et in unum redigi, ne per totum effluant, totum occupent, et corrumpant, et sensus nostros ab inquisitione veritatis, affectus nostros ab exercitatione virtutis, membra nostra ab exhibitione boni operis impediant. Sicut enim terra aquis occupata non potuit germinare, sic nos vitiis implicati nec sensibus veritatem inquirere, nec affectibus virtutes exercere, nec membris opera bona valemus exhibere. Aquis igitur in unum congregatis, aer clarescit et calefit, et terra germinat, quia, vitiis cohibitis, anima nostra lucet per cognitionem, et calet per
Abbreviated transcription (Latin):
De significatione celi ⁊ terre.
n paincipio ereauit deus cȩlũ et terrã.
sau significat summa. terra uma. Ee
et sublimitate positionis. et excellens¬
tia conditionis. Sublimitate positioᷤ¬
nis: quia cȩteras uisibiles et mate¬
riales creaturas. altitudine suꝑcel¬
lit. Excellentia aut̃ conditionis. qr
res cȩteras sui soliditate. et quadã
ꝑpetuitate p̃cedit. Sic illa cȩlestiũ
sp̃uum angłica natura. creturas
uniuersas. et cȩlestis patriȩ man¬
sione. et conditionis suȩ dignitas¬
te suꝑat: et eis suꝑemicat. Terra
et conditionis minori dignitate.
Loci positione. quia cȩlo inferi¬
or. Conditionis minori dignita¬
te. qr çelo corruptibilior. Sic ho¬
mines respectu angłoꝵ et man
Secundũ p̃dictam quoq simili¬

Expanded text:
De significatione coeli et terrae. In principio creavit Deus coelum et terram. Coelum designat summa, terra ima; coeimitate positionis et excellentia conditionis, sublimitate positionis, quia cunctas visibiles et materiales creaturas altitudine supercellit. Excellentia autem conditionis, quia res caeteras sua soliditate, et quadam perpetuitate praecedit. Sic illa coelestium spirituum angelica natura, creaturas universas, et coelestis patriae mansione, et conditionis suae dignitate superat, et eis superemicat. Terra et conditionis minori dignitate. Loci positione, quia coelo est inferior; conditionis minori dignitate, quia coelo corruptibilior. Sic homines, respectu angelorum, et Secundum praedictam quoque insti
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ congregent᷑ in locũ unũ.
qr reꝓbi ꝑtotum mundũ mͦ disꝑsi.
congregabunt᷑ mninfertm̃ insempi¬
ternum pumendi. Quȩ sunt tam̃
iste aquȩ: Immundi. fornicarii.
concubinarii. incestuosi adulteri.
ebriosi. ꝑiuri. odiosi. homicide. nqͥ¬

Expanded text:
t: Congregentur aquae in locum unum, quia reprobi per totum mundum modo dispersi congregabuntur in infernum, in sempiternum puniendi. Quae sunt tamen istae aquae? Immundi, fornicatores, concubinarii, incestuosi, adulteri, ebriosi, per
Abbreviated transcription (Latin):
N puiscipio creauit ds̃ celũ et t̾rã.
Scorpus: qr sic̃ celũ terra sublimiꝰ
et solidius: sic excellentior ẽ ⁊ di¬
gnior corꝑe sp̃c. Mundus in pͥma
confusione: est homo in sua iniqͥ¬
tate. Sic̃ enĩ mundo pͥmordiali con¬
fuso. ñ in erat lux. aut futurus or¬
cto. nec lux lucet ꝑ cognitionẽ
ueritatis. nec ordo inest ꝑdupͦsi¬
tionem equitatis. Et ds̃ quasi ĩ
media confusione lucem pͥma¬
riam creat: quando peccatorem
diuersis scelerib confusũ. lucis
intima radiis illustratꝰ ut qͥd sit.
quid ẽẽ debeat agnoscat: & adnor¬
mam recte uiuendi semetipsũ
disponat. Significat itaq lux p¬
maria. pecc̃i cognitionẽ. firma¬
mentum uter aquas suꝑiores.
& aquas inferiores: discretio in
ter uicia ⁊uirtutes. Aquȩ nãq
inferiors designant uicia: aqͥ

Expanded text:
cipio creavit Deus coelum et terram . pus; quia sicut coelum terra sublimius et solidius, sic excellentior est et dignior corpore spiritus. Mundus in prima confusione, est homo in iniquitate sua. Sicut enim mundo primordiali confuso non inierat lux aut futurus orati, nec lux lucet per cognitionem veritatis, nec ordo inest per dispositionem aequitatis. Et Deus quasi in media confusione lucem priam creat, quando peccatorem diversis sceleribus confusum lucis intimae radiis illustrat, ut quid sit, quid esse debeat agnoscat, et ad normam recte vivendi semetipsum disponat. Significat itaque lux primaria peccati cognitionem. Firmamentum inter aquas superiores et aquas inferiores, discretio est inter vitia et virtutes. Aquae namque inferiores designant viti
Abbreviated transcription (Latin):
in equitate tua. Educes de tͥbulatiõea
om̃s inimicos qui ꝑsecunt᷑ animã mes
qm seriuis tuꝰ sũ ego. Habuit quiđ̃ u
diximus hoc iusticia uerecundiȩ ut
quicqͥd sibi beatitudinis sperat id ꝓma
guificentia dĩ potiꝰ qr dõ beata ⁊ etna
n boua tribuere sit dignũ qͣm ꝓmitto
ñ excludit officiũ. Nam cũ uiuifican¬
diis sit. uiuificandus tñ ẽ inȩquitate.
qr equũ sit uitã retͥbu stipendiis sc̃itati.
educit. ⁊ eadẽ disꝑdit. inimicos qͣ exii¬
torum diu̾sitate uł in penã uł in mĩam¬

Expanded text:
in sequitate tua. educes de tribulatione in sequitate tua. educes de tribulatione omnes inimicos qui persequuntur animam meam: quoniam servus tuus sum ego. Habuit quidem, ut diximus, hoc justitia verecundiae, ut quidquid illud sibi beatitudinis sperat, id pro magnificentia Dei potius quia Deo beata et aeterna et bona tribuere sit dignum, quam pro merito non exclusit officium. Nam cum vivificandus sit, vivificandus tamen est in aequitate; quia aequum sit vitam retribui stipendiis sanctitatis. educit, eadem disperdat inimicos: quia ex meritorum diversitate, vel in poenam, vel in mi
Abbreviated transcription (Latin):
Consonans apłi ꝯfessio ẽ ad id qͦd ait do¬
ce me facere uoluntatẽ tuã illud qͦd ꝑ
eum dictũ ẽ. E qui putat se se scire.
uondũ seit quẽ admodũ oporteat se
scire. Quod si nec orare quidẽ adhuc
bus postulante. ⁊ imꝑitiã nr̃am archa¬
no conscientis affectu repensante. scđm
hoc apłi dictũ. qͥd enĩ oremus scđm ia
lat ꝓ nob̾ gemitib inenarrabilib. ñ
orare. ut uoluntatem dei doceatur
explere. E competens illa humane
meriti ẽẽ sui arroget neq ꝑsatisfacti¬
onem ꝓprii obsequii id sibi postulet.
s totũ hoc adclarificandũ inse nom̃
dĩ expectet. ut ꝓpter honorẽ dĩ nõis in
terra recta eẽ statuat᷑. Et qr hãc terrã
rectã scit sibi ñ in corꝑe mortis huiꝰ pos¬
se concedi. quia labes carnes humanȩ
padmixtã in se uitioꝵ consuetudinẽ
aboleri penitus nͥcũ nat᷑e demutatiõe
ñ possit. uiuificari se quasi nondũ ui¬
uat expostulat dicens. Niuii ficabis me

Expanded text:
Consonans apostoli confessio est ad id, quod ait: doce me facere uoluntatem tuam, illud, quod per eum dictum est: et qui putat se scire, nondum scit, quemadmodum oporteat se scire. quod si ne orare quidem bus postulante, et imperitiam nostram arcano conscientiae affectu repensante, secundum hoc Apostoli dictum, Quid enim oremus secundum id lat gemitibus inenarrabilibus, non orare, ut uoluntatem dei doceatur explere. et conpetens illa humanaemeriti esse sui arroget neque per satisfactionem proprii obsequii id sibi postulet, sed totum hoc ad clarificandum in se dei nomen expectet, ut propter honorem dei nominis in terra recta esse statuatur. Et quia hanc terram rectam scit sibi non in corpore mortis huius posse concedi, quia labes carnis humanae per admixtam in se uitiorum consuetudinem aboleri penitus nisi cum naturae demutatione non possit, uiuificari se, quasi nondum uiuat, expostulat dicens: uiuificabis me
Abbreviated transcription (Latin):
in terra uitã meã. collocauit me in obs¬
curis sic̃ mortuos scłi. Obscuritas ꝑeor¬
poris uitia effunditur. ⁊cũ ꝑdiaboli la¬
quieos in cupiditatẽ carnis incidimus
a cognitionis luce depulsi inobscun
locatnur. gentiliũ tenebris demerii
libet ꝑsequens animã inimicus ⁊ hu¬
milians in corꝑe. tanquã mortuã scłi es¬
locet mobscuro. sp̃ualis tñ uiri anxie¬
tas his corꝑis tenebris ñ tenetur. ⁊ cor
suꝑ hac ipsa natȩ suȩ infirmitate tar¬
batur. repugnansq uiciis hominẽ su¬
um ui memoriã primȩ suȩ constitutio¬
nis ⁊ inmeditationẽ dĩ oꝑm conuertit.
Non enĩ eum immicus inobscuris mor¬
tuum scłi. s tanquã mortuũ scłi collocaũ¬

Expanded text:
in terra uitam meam, collocauit me in obsin terra uitam meam, collocauit me in obscuris sicut mortuos saeculi. obscuritas per corporis uitia effunditur, et cum per diaboli laqueos in cupiditates carnis incidimus, a cognitionis luce depulsi in obscuris collocamur gentilium tenebris demersi emlibet persequens animam inimicus et humilians in corpore tamquam mortuum saeculi collocet in obscuro. spiritalis tamen uiri anxietas his corporis tenebris non tenetur et cor super hac ipsa naturae sum infirmitate turbatur repugnansque uitiis hominem suum in memoriam primse suse constitutionis et in meditationem dei operum conuertit non enim eum inimicus in obscuris mortuum saeculi, sed tamquam mortuum saeculi collocau
Abbreviated transcription (Latin):
hos demutabilis nateͣ nr̃e promptissimoᷤᷤ
lapsus. scđm inde mutabilis substantię
suȩ indeflexam substantiã metiatur.
s iustus ⁊ moderans. tantũ abhomine
expectet quantũ meminerit humanȩ
licerȩ naturȩ. Et idõ subiecit adid qđ
se iniusticia dĩ orauit audiri. Et non
intres iniudiciũ cũ seruo tuo. qr ñ iusti¬
ficabitur in conspectu tuo om̃is uiuers.
Quid enĩ spei ẽ. si iudicare nos seđm se
ds̃ uelit. si ad comꝑationem sui uite nĩe
innocentiã postulabit: iustificari aut̃
in conspectu dĩ quis uiuentiũ potest.
cui ira. euidolor. cui cupiditas. eui igno¬
ratio. cui obliuio. cui casꝰ cui necessitas uel ꝑ
ctuantis ammixta sit. ciii n cotidie gra¬
uissimus hostis unmineat. diabolus
uidelicet animȩ uiri fidelis insuluans
eamq ad uiteritũ ꝑsequens: hanc enĩ
ẽẽ causam docet qua nemo uiuens iusti¬
ficari in conspectu dĩ possit. Quia ꝑse¬
cutus ẽ inimicꝰ ansmã meã. humiliaũ

Expanded text:
hos demutabilis naturae nostrae promptissimos lapsus secundum indemutabilis substantiae suae indeflexam constantiam metiatur, sed iustus et moderans tantum ab homine expectet, quantum meminerit humanae licere naturae. Et ideo subiecit ad id, quod se in iustitia dei orauit audiri: et non intres in iudicium cum seruo tuo: quia non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. quid enim spei est, si iudicare nos secundum se deus uelit, si ad conparationem sui uitse nostrse innocentiam postulabit? iustificari autem in conspectu dei quis uiuentium potest, cui ira, cui dolor, cui cupiditas, cui ignoratio, cui obliuio, cui casus, cui necessitas uel per ctuantis admixta sit, cui et cotidie grauissimus hostis immineat, diabolus uidelicet animae uiri fidelis insidians eamque ad interitum persequens? hanc enim esse causam docet, qua nemo uiuens iustificari in conspectu dei possit: quia persecutus est inimicus animam meam, humiliauit
Abbreviated transcription (Latin):
siones. ñ de absalon conquerens. s de
his qui absalon ad impietatis crim̃ ig¬
li sunt iacula. quȩ se in cor iudȩ ut
dñs traderetur unecerint. ⁊nẽ in filiis
in obedientiȩ oꝑentur. Ob qđ dñs assũp
ta peccati carnis similitudine. de pecc̃o
condempnauit peccatũ incarne. Trac
telligentis se in peccati corꝑe positũ. et
inter multas ⁊ graues diaboli temptati¬
onĩs ꝑhominẽ fatigari. Nam ut dñs pͥn¬
cipem mundi ñ ignorauit hec in se ꝑ
uideos itidãq gessisse. cũ apłos dic̃. ecce
ex uob̾ unus ẽ sathanas. totus enĩ hoc¬
eẽ qr ꝑ eum animabat᷑ ostendit᷑. ita ⁊ dõ
in absalon eos ꝑqͦs absalon ẽ: talis in¬
telligit. Et quia iam intercio psalmo
ex forma dĩ euacuans ac formã serui
assumens infirmũ nat᷑ȩ nr̃e hominẽ
ȩtiã usq ad ignorate diei atq horȩ suȩ
scientiã sit ꝓfessus. Ds̃ exaudi oratio

Expanded text:
siones: non de Abessalon conquerens, sed de siones: non de Abessalon conquerens, sed de his, quiAbessalon ad impietatis crimen igli sunt iacula, quae se in cor Iudae, ut dominus traderetur, iniecerint et nunc in filiis inob“dientise operentur. obta peccati carnis similitudine, de peccato condemnavit peccatum in carne. Tractetae, intelligentis se in peccati corpore positum, et inter multas et graues diaboli temptationes per hominem fatigari. nam ut dominus principem mundi non ignorauit haec in se per ludseos Iudamque gessisse. cum ad apostolos dicit: ecce ex uobis unus est satesse, quia per eum animabatur, ostenditur: ita et David in Abessalon eos, per quos Abessalon est talis, intelligit. Et quia jam in tertio psalmo ex forma Dei evacuans, ac forman servi assumens, infirmum naturae nostrae hominem etiam usque ad ignoratae dici atque horae suae scientiam sit professus. 3. Ora
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ suꝑ scriptio nulla eẽ scłm he¬
breos uidetur. Id enĩ abhis qͥ utraq
lingua eruditi sunt tradit᷑. Translato¬
resq cȩteri nicħ omnino de reb gestiᷤ
idẽ. absalon in dauid patris sui in se¬
tͥatione scripserunt. s hi septuagin¬
ta seniores quib legis ac ꝓpħarum sci¬
intia ultra. prescͥeptũ ⁊ ambiguitatẽ
luttere fuit. addenciõ hoc psalmo iu¬
dicauerunt. Causã uͦ indicii istius in
ixordio psalmoꝵ dociumꝰ. ꝑ quã ni¬
chil in psalmis nͥ ꝓpħicum cognos¬
ciius oportere tractari. Cũ enĩ nec
gestis sermo nec temꝑib conueniat.
reliquũ ẽ in exemplum ac scientiã
grendoꝵ ⁊ gesta omĩa in dautd. ⁊
iohis intellecta eẽ doceam᷑. Apposita
gͦ nc̃ psalmo supra scriptionẽ. quȩ non
extat in libro. ut ubi extat. id ẽ. sicut
in psalmo tertio in quo a facie eius qui
nẽ ꝑsequi scribitur fugerit ad scientiã
ꝓpħice intelligentiȩ nocaremͦ. ꝓphetat
gͦ nc̃ dauid passionib suis dñicas pas¬

Expanded text:
i superscriptio nulla esse secundum Hebrseos uidetur; id enim ab his, qui utraque lingua eruditi sunt, traditur. translatoresquo ceteri nihil omnino de rebus gestis, id est de Abessalon in Dauid patris sui insectatione scripserunt. sed hi septuaginta seniores, quibus.legis ac prophetarum scientia ultra praescriptum et ambiguitatem litterae fuit, addendum hoc psalmo iudicauerunt. causam uero iudicii istius in exordio psalmorum docuimus, per quam nihil in psalmis nisi propheticum cognoscimus oportere tractari. cum enim nec gestis sermo nec temporibus ordo conueniat, relicum est, in exemplum ac scientiam gerendorum et gesta omnia in Dauid et ab his intellecta esse doceamur. adposita ergo nunc psalmo superscriptio est, quae non extat in libro, ut, ubi extat — id est sicut in psalmo tertio, in quo a facie eius, qui nunc persequi scribitur, fugerit —, ad scientiam propheticae intellegentiae uocaremur. Prophetat ergo nunc Dauid passionibus suis dominicas pas
Abbreviated transcription (Latin):
quo ꝑmĩam cĩ potestas mortis infracta ẽ.
dire. De hinc sequit᷑. Notam fac mͥ uiam
in qua ambulem. q ad te. le.a. meã. Apłs¬
ꝑ nature humanȩ fragilitatis ignorans.
notas sibi fieri in quib ambulet uias orat.
Non enĩ he scłi iuȩ utiles sunt. Sp̃uales
ncȩlestes ille nosse desid̾at. Id enĩ ait.
Quia ad te leuaui . a. meã. Non in humi¬
libus ẽ anima illiꝰ s in excelsis nidcireo
excelsarũ uiarũ postulat notionem.
Scit eñĩ eẽ inimicos sibi: qui se malias
uias auocent. qui in uoluntatẽ alterã
dedticant. De inimicis istis sp̃ualibꝰ apłs
noseere rogat. ⁊ de uoluntate dñi doceri.¬

Expanded text:
ordiam dei potestas mortis infracta est dire. Dehinc sequitur: notam fac mihi uiam, in qua ambulem: quia adteleuaui aper naturam humanae fragilitatis ignorans, notas sibi fieri, in quibus ambulet, uias orat. non enim hse saeculi uise utiles sunt: spiritales illas et caelestes ille nosse desiderat. id enim ait: quia ad te leuaui animam meam. non in humilibus est anima illius, sed in excelsis et idcirco excelsarum uiarum postulat notionem. scit enim esse inimicos sibi, qui se in alias uias auocent, qui in uoluntatem alteram deducant. de inimicis istis spiritalibus apnoscere rogat et de uoluntate domini doceri
Abbreviated transcription (Latin):
huic fideli uiro d̃s exelem̃tis scłi. ñ ex re¬
gum nominib ñ exerrore scłi in saxis.
metallis ⁊ lignis. s uerus ei ẽ ds̃. eternus
omĩpotens. ⁊ uniu̾sitatis effector. Tercia
qͦ postulatione. ut in iusticia dĩ audiat᷑.

Expanded text:
huic fideli viro Deus ex elementis saeculi, non ex regum nominibus, non ex errore saeculi in saxis, metallis et lignis: sed verus ei Deus est, aeternus, omnipotens, et universitatis effector. Tertia quoque postulatio
Abbreviated transcription (Latin):
orare: Amplectenda quippe ẽ homini
qui ñ omnino potest carere peccato
tam benigna conditio: ut dimitten¬
do delicta aliena. diluat sua.
deerit: quando deus omĩa in illis oĩb
erit. Ad quã beatitudinemhi per ue¬
niunt. qui huic scło ante seꝑationẽ
anime a carne moriuntur: nec in eis
inuenientur cupiditatib quas solas suꝑat
dilectio dei. Ut ⁊ id paciatur iniquitas
qͦd elegit: neo bono fruatur iusticia

Expanded text:
? Amplectenda quippe est homini, ? Amplectenda quippe est homini, qui non omni potest carere peccato, tam benigna conditio; ut dimittendo delicta aliena, diluat sua. deerit, quando Deus omnia in illis omnibus erit. Ad quam beatitudinem hi perveniunt, qui huic saeculo ante separationem animae carne moriuntur, nec in eis inveniuntur cupiditatibus, quas sola superat dilectio Dei: ut et id patiatur iniquitas, quod elegit; et eo bono fruatur justitia,