comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mouit eum sardorum mastrugamutauit. mastruga autem quasi monstruosa eo quod quiea in¬
duuntur quasi inferarum habitutrans formantur : Dinoscuntur et gentesita habitusicu
et lingua discordes persa e bracia etcruralinia mentis caputtiara tegunt eminent apici¬
bus fastigiatisalani. orent et mnaletecticum latratoribus linguis scotti sagati suntalam¬
solum inuestibus. sed et in corporealiqua sibi propriquasi in signia uindicant. ut uide muscirros ger¬
ertundunta rabes aures. flauent capitibus intectisgetae. nitent albanialbentibus crinibus.
mauros habettetra nox corporum galloscandidacutis sin ee quis inertes extantalani. nechabest
genspictorum nomena corpore : quosiinuti sopifexacuspunctis et ex pressus natiui graminis sucusinlu¬
t ut has ad suis pecimencicatrices ferat pictis artubus maculosa nobilitas. habet et sexus institutamspeci¬

Expanded text:
commovit, eum Sardorum mastruca mutavit?' Mastruca autem quasi monstruosa, eo quod qui ea incommovit, eum Sardorum mastruca mutavit?' Mastruca autem quasi monstruosa, eo quod qui ea induuntur quasi in ferarum habitum transformantur. Dinoscuntur et gentes ita habitu sicut et lingua discordes. Persae brachia et crura lineamentis, caput tiara tegunt; eminent apicibus fastigiatis Alani; horrent et male tecti cum latratoribus linguis Scotti; sagati sunt Alamansolum in vestibus sed et in corpore aliqua sibi propria quasi insignia vindicant: ut videmus cirros Gereputia, pertundunt Arabes aures, flavent capitibus intectis Getae, nitent Albani albentibus crinibus. Mauros habet tetra nox corporum, Gallos candida cutis; sine equis inertes extant Alani; nec abest gens Pictorum, nomen a corpore, quod minutis opifex acus punctis et expressus nativi graminis sucus inludit, ut has ad sui, specimen cicatrices ferat, pictis artubus maculosa nobilitas. Habet et sexus institutam speci
Abbreviated transcription (Latin):
nes hispanis stringes sardismastrugae: Sarabara sunt fluxa acsinuosa uestimenta. De quibus
gitur indanihelo etsarabarae eorum. non sunt in mutata : et publius ut quidergo inuentre tuo par¬
tis a rabara suspenderunt. apud quosdamautem sarabara quaedam capitũ tegmina nuncupant
qualia uidemus in capita magorumpicta. Linnae sagaqua dra et mollia sunt. De quibus plautus
in a co operta est textrinogallia. Renones sunt uaelamina humerorũ et pectorisus queumbil¬
cum atque in tortis uillis ad eo hispida utimbremrespuant. quosuulgoreptosuocat. eo quod lon¬
tudo uillorumquasi reptat. De quibus sallustius germanuntectum renonibus corpustegun
Dicti autem renones a reno germaniae flumine ubihis frequenterutuntur. Mastrugaues¬
tis germanica expelliculis ferarum. Dequa cicero proscauro quempurpura regalis non

Expanded text:
nes, Hispanis stringes, Sardis mastrucae. Sarabarae sunt fluxa ac sinuosa vestimenta, de quibus nes, Hispanis stringes, Sardis mastrucae. Sarabarae sunt fluxa ac sinuosa vestimenta, de quibus legitur in Danielo 3, 94: 'Et sarabarae eorum non sunt inmutatae.' Et Publilius 19: Ut quid ergo in ventre tuo Parthi sarabaras suspenderunt? Apud quosdam autem sarabarae quaedam capitum tegmina nuncupantur, qualia videmus in capitibus Magorum picta. Linnae saga quadra et mollia sunt. De quibus Plautus frag. 176: Linna coopertus est textrino Gallia. Renones sunt velamina humerorum et pectoris usque umbilicum, atque intortis villis adeo hispida ut imbrem respuant. Quos vulgo reptos vocant, eo quod longitudo villorum quasi reptat. De quibus Sallustius Hist. 3, 104: 'Germani intectum renonibus corpus tegunt.' Dicti autem renones a Reno Germaniae flumine, ubi his frequenter utuntur. Mastruca vestis Germanica ex pelliculis ferarum, deo qua Cicero pro Scauro 45: 'Quem purpura regalis non
Abbreviated transcription (Latin):
transeu fratentulit lumbarem suum ibique illud inforamine petreabscondit et posteascis sumrep¬
perit hoca quibus da metrena ledicitur quia rembusalligatur. Limus est uestis quae abumbilico
usquead pedes producitur haec autem uestis ab et in extremosui purpuramlimam idest flucsuosan
unde et nome naccepit . namlimum oblicum dicimus. licinum uocatum quod textura eius lignata sit
in totum qua sidiceret liginum .c. pro .g. littera commutata. ar melausa uulgo uocata quod ante
et retrodiuisa atq a perta est in armostantum clausa Qua si armilausa clittera ablata e¬
misias uocari quod in his dormimus in camis idest instratis nr̃is. siue quod primum fiebanta
ueretunda corporis hisuelentur. tubrucosuocatos quod tibiabracasque tegant tubruciquodabra
autemnationibus suacuique propria uestis est ut partissarabare gallis linnae germanisreno¬

Expanded text:
trans Euphratem tulit lumbare suum, ibique illud in foramine petrae abscondit, et postea scissum retrans Euphratem tulit lumbare suum, ibique illud in foramine petrae abscondit, et postea scissum reperit. Hoc a quibusdam et renale dicitur, quia renibus alligatur. 26. Limus est vestis quae ab umbilico usque ad pedes producitur. Haec autem vestis habet in extremo sui purpuram limam, id est, flexuosam. Unde et nomen accepit. Nam limum obliquum dicimus. 27. Licinum vocatum, quod textura ejus ligata sit in totum, quasi diceret liginum, c pro g littera commutata. 28. Armelausa vulgo vocata, quod ante et retro divisa atqamisias vocamus, quod in his dormimus in camis, id est in stratis nostris sive quod primum fiebant a verecunda corporis his velentur. Tubrucos vocatos quod tibias bracasque tegant. Tibraci, quod a utem nationibus sua cuique propria vestis est, ut Parthis sarabarae, Gallis linnae, Germanis reno
Abbreviated transcription (Latin):
leuidensi dicta quod grauiter praessa atque calcata sit. Citrosa quasi concrispa ad similitudi
exotica uestispere grina de forisueniens ut in his pania agrecis polimata multi coloris polimatus
enim textus multorum colorumest. Acupicta uestis a cutextilis uelacuornata. eademet frigia
Huius enimartis periti frigii omnesdicuntur siue quia in frigia inuenta est unde etartifices qui id
plex etbiplex R alla quae uulgora silis dicitur. interpola uestis illa uocatur quȩ dum sit uetus ad
nouamspeciem recuratur . pannucia nuncupata quod sit diuersis pannis obsita. Colouiumd
quia longume stet sine manicis. Antiqui enimmagis hocutebantur. leuitonarium est colouiũ
lineumsine manicis quale a egiptiimonaciutuntur. lumbare uocatur quod lumbis religetur uel
quod lumbi sereat. hoc inaegipto et siria non tantũ feminae sede turiutuntur . unde ethieremias

Expanded text:
levidensi dicta, quod graviter pressa atque calcata sit. Citrosa, quasi concrispa ad similitudinlevidensi dicta, quod graviter pressa atque calcata sit. Citrosa, quasi concrispa ad similitudinExotica vestis peregrina deforis veniens, ut in Hispania a Graecis. Polymita multicoloris; polymitus enim textus multorum colorum est. Acupicta vestis acu textilis vel acu ornata. Eadem et Phrygia; huius enim artis periti Phrygii omnes dicuntur, sive quia in Phrygia inventa est; unde et artifices, qui id simplex et bilex. Ralla, quae vulgo rasilis dicitur. Interpola vestis illa vocatur quae dum sit vetus ad novam speciem recuratur. Pannucia nuncupata quod sit diversis pannis obsita. Colobium dictum quia longum est et sine manicis; antiqui enim magis hoc utebantur. Levitonarium est colobium lineum sine manicis, quale Aegyptii monachi utuntur. Lumbare vocatur quod lumbis religetur, vel quod lumbis
Abbreviated transcription (Latin):
rat quorum texturab ombocinum dicitur. conficiturq: in insulacoo. A pocalama
Sarica a sericodicta uel quod eam primimiserunt. Oloserica tota serica oloenim totum. Tra mose¬
a istamine lino trama exserico. Olophara tota expurpura olo enim totum. Bissina candida
confecta ex quodam generelini grossioris. sunt qui et genus quoddam lini brssum esse existimant
Fibrina tramam de fibrila nahabens. Caprina
Masticina etmena. Lin ea
quia exlino fit. lin ostema uestis est ex lanalinoque contexta. et dicta linostema quia in stamine linum
intramalanam habet. Recta dicitur uestisquam sursum uersumstantesque texunt. Secmenta
tonis quibus damet quasi praecisamenti sornata. Nam et particula scuicumque materia e abscisas
praes exminastuocantur. leuidensis quodraro filo sit leuiter quedensata . pauitensis contraria

Expanded text:
rat, quorum textura bombycinum dicitur; conficiturque in insula Coo. Apocalama. rat, quorum textura bombycinum dicitur; conficiturque in insula Coo. Apocalama. Serica a serico dicta, vel quod eam Seres primi miserunt. Holoserica tota serica; ὅλον enim totum. Tramoserica stamine lineo, trama ex serico. Holoporphyra tota ex purpura; ὅλον enim totum. Byssina candida confecta ex quodam genere lini grossioris. Sunt qui et genus quoddam lini byssum esse existimant. Fibrina tramam de fibri lana habens. Caprina. Masticina et mena. Linea, quia ex solo lino fit. Linostema vestis est ex lana linoque contexta: et dicta linostema quia in stamine linum, in trama lanam habet. Recta dicitur vestis quam sursum versum stantesque texunt. Segmentata zonis quibusdam et quasi praecisamentis ornata; nam et particulas cuicumque materiae abscisas praesegminas vocant. Levidensis, quod raro filo sit leviterque densata. Pavitensis contraria
Abbreviated transcription (Latin):
tamgreciuocant. Dalmatica uestis primumindalmatia prouincia greciae texta est tumca sa cen¬
taliscandida cumclauis expurpura. Russata quam greci fenicenã uocant noscoccinã reppertã alacede¬
niis a caelandũ coloris similitudine sanguinẽ quotiens quis inacie uulneratur ne contemplanti aduersa
animus augesceret. Hanc sub consulibu s romaniusi sunt milites undectiamrus satiuo cabantur. solebant
ampridie quam dimicandum es setante principia proponi. quasi admonitio et indiciũ futurai
pugnȩ Laculata est que lacusqua drato quosdamcumpictura habet in textos aut additosacu. Ia¬
intina uestis esta erio coloreresplendens. Molo cinia que e maluarum stamine conficitur. quam
alii molocinam aliimaluella iuocant. Bombocina ebombiceue rmiculoqui longissima exsefila ge¬

Expanded text:
οδύτην Graeci vocant. Dalmatica vestis primum in Dalmatia, provincia Graeciae, texta est, tunica sacerdoοδύτην Graeci vocant. Dalmatica vestis primum in Dalmatia, provincia Graeciae, texta est, tunica sacerdotalis candida cum clavis ex purpura. Russata, quam Graeci phoeniceam vocant, nos coccinam, repertam a Lacedaemoniis ad celandum coloris similitudine sanguinem quotiens quis in acie vulneraretur, ne contemplanti adversario animus augesceret. Hanc sub consulibus Romani usi sunt milites; unde etiam russati vocabantur. Solebat etiam pridie quam dimicandum esset ante principia proponi, quasi admonitio et indicium futurae pugnae. Laculata est quae lacus quadratos quosdam cum pictura habet intextos aut additos acu. Iacinthina vestis est aerio colore resplendens. Molochinia, quae malvarum stamine conficitur; quam alii molocinam, alii malvellam vocant. Bombycina e bombyce vermiculo qui longissima ex se fila gene
Abbreviated transcription (Latin):
nere coloris auta nominereppertorum. Uestis anti quissima hominum fuit paritomatum id est
subcinctoriũ quo tantum genitalia conteguntur. hoc primum primimortales efolus arborum sibi¬
fecerunt quando postpra euaricationẽ erub escentespuden dauelarunt. Cuius usum qued ambar¬
rȩgente sdum sint nuda e usque hodia etenent. Haec et cam pestria nuncupantur proeo quode
iuuenes quinudi exercentur in campopudenda operiunt. Tunica uestis antiquissima. appellata quia
notuincendentis sonum facit tonus enim sonus est primum autem fuere pelliciae tunicae quibu
post offensamet eiectionem de para disoadameteua induti sunt. Talaris tunicadicta eo quodtalos
uediscendat et ad pedesdefluat sicut pectoralis qui apud antiquos breuiserat ut tantum pectuso
riret. licet nunc profusiorest. Maniclea tatunica idest manicata eo quodhabeatmanicas : quam ciro¬

Expanded text:
nere coloris, aut a nomine repertorum. Vestis antiquissima hominum fuit perizomatum, id est nere coloris, aut a nomine repertorum. Vestis antiquissima hominum fuit perizomatum, id est subcinctorium, quo tantum genitalia conteguntur. Hoc primum primi mortales e folfecerunt, quando post praevaricationem erubescentes pudenda velarunt. Cujus usum quaedam barbarae gentes, dum sint nudae, usque hodie juvenes qui nudi exercentur in campo, pudenda operiunt. 6. Tunica vestis antiquissima appellata, quia in motu incedentis sonum facit. Tonus enim sonus est. Primum autem fuere pelliceae tunicae, quibus post offensam et ejectionem de paradiso Adam et Eva induti sunt. 7. Talaris tunica dicta, eo quod ad talos usque descendat, et ad pedes defluat, sicut pectoralis quia apuriret, licet nunc profusior est. Manicleata tunica, id est manicata, eo quod habeat manicas: quam χειρ
Abbreviated transcription (Latin):
ra gramma ton hebraicis litteris habebatscriptũ. Batinsiue feminalia id est braceline
usque ad genua pertingentes quibusuerecundasa cerdotis uelabanturomo¬
PIDIUIR SITATE IINOMINIBUS Uestimentorum Diuersitasues timentorumte gmen
tegumen in dumentum uestimentum etreliqua. Tegmendictum eo quod tegatmembra. Sicut
tegumentecta quȩ teguntcorpora. Vestmentum uero est quodusquea duestigium praetenditur
qua siue stigimentum utesttunicatalaris sed ethoc consuetud o sermonis auctorum confundit
Indumentum quodintus ad corpus induitur. quasi intumentum. Amictus.
Discernitur autemuestitus acultũ. qñm lautius intellegitur cultus: Itemcultus ab habitu. Nam habi¬
tus ad naturampertinet cultus adhomines. plereque autemuestium auta tempore quomaximȩ
inusa sunt appellantur auta locis ubi uel primum confectae. uel maxime uenditantur. auta ge¬

Expanded text:
Dei tetragrammaton Hebraicis litteris habebat scriptum. Batin sive feminalia, id est bracae lineae Dei tetragrammaton Hebraicis litteris habebat scriptum. Batin sive feminalia, id est bracae lineae usque ad genua pertingentes quibus verecunda sacerdotis velabantur. De diversitate et nominibus vestimentorum . Diversitas vestimentorum: tegmen, tegumen, indumentum, vestimentum, et reliqua. Tegmen dictum eo quod tegat membra; sicut tegumen tecta, quae tegunt corpora. Vestimentum vero est quod usque ad vestigium pertenditur, quasi vestigimentum, ut est tunica talaris. Sed et hoc consuetudo sermonis auctorum confundit. Indumentum, quod intus ad corpus induitur, quasi intumentum. Amictus. Discernitur autem vestitus a cultu, quoniam latius intellegitur cultus. Item cultus ab habitu; nam habitus ad naturam pertinet, cultus ad homines. Plerique autem vestium aut a tempore, quo maxime in usu sunt, appellantur, aut a locis, ubi vel primum confectae vel maxime venditantur, aut a ge
Abbreviated transcription (Latin):
ut flores at que gemmae in eo esse uiderentur distinctae. pilleum est exbissorutundumqu¬
sisphera media capud te genssacerdotalae. et in occipitiouita constrictum hoc grecietnsitrarã
uel galeria muocant᷑. Mahil quodesttunicata laristota iaquintina habensadpedesse ptua¬
ginta duotintinabula totidemque intermixta ac dependentia punicamala ephod quo
interpretatur latinae super indumentum era tenim palleum superhumerale ex quat¬
tuor coloribus et auro contextum. Habensinutroque humerolapides duos smaragdi nos
auro condusos in quibus scalpta erant nomina patriarcarum Logũ quodlatinaediciturra¬
onal on pannus duplex auro et quattuor textuscoloribus: Habens magnitudinem palmiper
qua drumꝰ. Cuuntextierant duo decimpraetiosis simila pides Hic pannus supr&a humeralicontra
pectus pontificis ad nectebatur. Petalum aurea lammina in fronte pontificis quae nom̃

Expanded text:
ut flores atque gemmae in eo esse viderentur distinctae. Pilleum est ex bysso rotundum quut flores atque gemmae in eo esse viderentur distinctae. Pilleum est ex bysso rotundum quasi sphaera media, caput tegens sacerdotale et in occipitio vitta constrictum. Hoc Graeci et nostri tiaram vel galerum vocant. Mahil, quod est tunica talaris, tota iacinthina, habens ad pedes septuaginta duo tintinnabula totidemque intermixta ac dependentia punica mala. Ephod, quod interpretatur Latine superindumentum; erat enim pallium superhumerale ex quattuor coloribus et auro contextum, habens in utroque humero lapides duos smaragdinos auro conclusos, in quibus sculpta erant nomina patriarcharum. Logium, quod Latine dicitur rationale, pannus duplex, auro et quattuor textus coloribus, habens magnitudinem palmi per quadrum, cui intexti erant duodecim pretiosissimi lapides. Hic pannus superhumerali contra pectus pontificis adnectebatur. Petalum aurea lammina in fronte pontificis, quae nomen
Abbreviated transcription (Latin):
MINERUÃQUANDAGINTILIS
Multis ingenis praedicant. hanc enimpri¬
mamlene ficiiusum monstrasse : Hancetiam telamordisse et colorasselanasperibet. oliuae quoq
incdicunt in uentricem et fabricae multarumque artium reppertricem ideoque illiuulgo opisi¬
cessupplicant. sed hoc poeticae fingitur. Non enimminerua istarum artium princeps est sedquia
sapientia in capite essedicitur hominis et minerua decapite iouis nata fingitur hoc est in geniumio¬
que sensus sapientis quiinuenit om̃nia in capite est ideo et dea artium minerua dicitur quia nihil
excellentius ẽ ingenio quore guntur uniuersa DEUESTE SACIR DOTALI IN LIGT
Octo sunt in lege genera sacerdo taliũ uestimentorum ẜ hoderis c̃ sacerdo talis linea corporiads¬
tricta etusq ad pedes descendens. Vnde et nuncupata quam uulgo camissamuocant ab ante cin¬
gulum sacerdotale rotundum polimata arte ex coccopurpura iacintoque contextum ita

Expanded text:
Minervam quandam gentiles multis ingeniis praedicant. Hanc enim primam lanificii usum monstrasse, hanc etiam telam ordisse et colorasse lanas perhibent. Olivae quoque hanc dicunt inventricem et fabricae, multarumque artium repertricem, ideoque illi vulgo opifices supplicant. Sed hoc poetice fingitur; non enim Minerva istarum artium princeps est, sed quia sapientia in capite esse dicitur hominis, et Minerva de capite Iovis nata fingitur, hoc est ingenium; ideoque sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est. Ideo et dea artium Minerva dicitur quia nihil excellentius est ingenio, quo reguntur universa. De veste sacerdotali in lege . Octo sunt in lege genera sacerdotalium vestimentorum. Poderis est sacerdotalis linea, corpori adstricta et usque ad pedes descendens; unde et nuncupata; quam vulgo camisiam vocant. Abanet cingulum sacerdotale rotundum, polymita arte ex cocco, purpura, iacinthoque contextum, ita
Abbreviated transcription (Latin):
diuiditur et in sclesiccatur. Hac obseruantia silamminas aereas sermentis superponas eruginem
creant. Calcantum dictum quia calcitis esttimum id est flos unde et apud latinoseris flosappellatu

Expanded text:
dividitur et in sole siccatur. Hac observantia si lamminas aereas sarmentis superponas, aeruginem dividitur et in sole siccatur. Hac observantia si lamminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. C
Abbreviated transcription (Latin):
glebamsilicis bonae igne excoquas et acetoa cerrimosuperfusam extingua s made facta
fungia colorem purpureum reddet eamubi contriueris ustaerit : omne autem atramentũ
soleperficitur omnescolores calcis admixtione corrumpuntur. Melinum dictum quod eius
metalliferax sit una excicla dibus insula melos nomine est̃ enim candidum necutuntur
eum pictores propt̃nimiã pinguedinẽ. Anulare quoduocant candidum ẽ qđ mulie bres picturae
minantur fit et ipsud excreta ad mixtis uitreis gemmis. Cerus sa fit hoc modo inua soen
acet o a cerrimo impleto. sarmenta aminea in eo demuasculo conlocabis. Ac sũper sarmenta
tabulas plumbitenuis simaspones De indeuas diligentis sima e claudis in linisque nealiquid
inspiraminis exeat postdies autem triginta uas aperitur et ex distillatione tabularũ innata
cerussa inuenitur quod ablato eta refactumteritur. atque iterum aceto admixto in pastillis

Expanded text:
glebam silicis bonae igne excoquas, et aceto acerrimo superfusam extinguas, madefacta glebam silicis bonae igne excoquas, et aceto acerrimo superfusam extinguas, madefacta spongia colorem purpureum reddet. Eam ubi contriveris usta erit. Omne autem atramentum sole perficitur: omnes colores calcis admixtione conrumpuntur. Melinum dictum quod eius metalli ferax sit una ex Cycladibus insula Melos nomine. Est enim candidum, nec utuntur eum pictores propter nimiam pinguedinem. Anulare, quod vocant, candidum est, quod muliebres picturae luminantur. Fit et ipsud ex creta admixtis vitreis gemmis. Cerussa fit hoc modo: in vaso enim aceto acerrimo inpleto sarmenta aminea in eodem vasculo conlocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudis, inlinisque, ne aliquid inspiraminis exeat. Post dies autem triginta vas aperitur, et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admixto in pastillis
Abbreviated transcription (Latin):
purariis officinis spuma inereis cotinis innatans. quam in fectores detrahentes siccant
A tramentum dictun quod sitatrum cuius species et picturae et cotidia nousuine cessaria est
iste inter facticios est. fit enim efoligine pluribus modis super ardentestedasresina adi¬
talacusculo a edificata quae fumum retineat huic pictorescum a quamadmiscunt gluten
ut in lustrius resplendeat ad festinationẽ aut̃ operis etiã sarmentorũ ueterorũ carbones
cumglutino triti inducendis parietibus a tramentis peciem reddunt sunt et quiuini fe¬
cemsic catam ex quoquant. adfirmentq si ex bonouino fex fuerit indicispeciem id
a tramentum praebere sed et sarmentum uua eni graeuino optimo tinctũ
quam siccitate aurierit si exuras et conteras adiecto glutennitorem indici
reddet usta quae plurimum necessaria est nullonegotio prouenit namsiet

Expanded text:
purariis officinis, spuma in aereis cortinis innatans, quam infectores detrahentes siccant. purariis officinis, spuma in aereis cortinis innatans, quam infectores detrahentes siccant. Atramentum dictum quod sit atrum, cuius species et picturae et quotidiano usui necessaria est; iste inter facticios est. Fit enim e fuligine pluribus modis super ardentes taedas resina adiecta, lacusculo aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua admiscunt gluten ut inlustrius resplendeat. Ad festinationem autem operis etiam sarmentorum veterum carbones cum glutino triti inducendis parietibus atramenti speciem reddunt. Sunt et qui vini faecem siccatam excoquant, adfirmantque, si ex bono vino faex fuerit, Indici speciem id atramentum praebere. Sed et sarmentum uvae nigrae vino optimo tinctum posteaquam siccitate aruerint, si exuras et conteras adiecto gluten, nitorem Indici reddet. Usta, quae plurimum necessaria est, nullo negotio provenit. Nam si et
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsa in insula rubrimaristopat ongignitur. ubietsandaraca. fit quoque etocra exusta
rubrica in ollis nouis luto circumlitis quae quanto magis in camino arserit tanto melior fit:
Venetum
Ccruleum temperare primum alexandria
repperit in italia exrenae puluere et nitriflore idem faciunt sed siciprium in fornaceadustũ
huic permixtioniaddes uestorianisimilitudo erit purpuris sum ex creta argentaria cumpurp
paritertinguitur. bibetque eum colorem celerius lanis. praecipuum est᷑tamen aliud quod ad¬
hucuasorudibus medicamentis in aebriatur. proximum est egesto eo addita creta in iusidem
et quotiens id factum est elabatur bonitas pretiosissimae purpurae. Causa est quod scino maxi¬
me inficitur rubeaque. Indicum in indicis inuenitur calamis spuma aderentelimo es auti
coloriscianei mixturam purpurae cerulique mirabilem red dss est alterum genus in pi¬

Expanded text:
et ipsa in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi et sandaraca. Fit quoque et ochra exusta et ipsa in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi et sandaraca. Fit quoque et ochra exusta rubrica in ollis novis luto circumlitis, quae quanto magis in camino arserit tanto melior fit. Venetum. Caeruleum temperare primum Alexandria repperit. In Italia ex arenae pulvere et nitri flore idem faciunt. Sed Cyprium in fornace adustum huic permixtioni addes; Vestoriani similitudo erit. Purpurissum ex creta argentaria. Cum purpuris pariter tinguitur bibitque eum colorem celerius lanis. Praecipuum est tamen aliud quod adhuc vaso rudibus medicamentis inebriatum: proximum est egesto eo addita creta in ius idem, et quotiens id factum est elevatur bonitas. Pretiosissimae purpurae causa est quod hysgino maxime inficitur rubeaque. Indicum in Indicis invenitur calamis, spuma adhaerente limo: est autem coloris cyanei, mixturam purpurae caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in pur
Abbreviated transcription (Latin):
inuentio argentum atque indicum prodit. Namuenae eius cumhis habent naturae socie¬
tatem. Cipria ab insulacipro ubi plurima repperitur.
Sanda raca in in sula rubrima ristopatonascitur colorecinnabari odoresulphureo inuenitur
teminaureis et in argentariis metallis melior quam magis rufaquoque magis uirus redo
quam quametcerussã sit orreatur infornace sandaracum facit unde et colore est flã¬
meus quod sitorreatur Aequa parte rubrica admixta sandicemreddet Arsenim quo
latini obcolore auripigmentum uocant. Colligitur in ponto exaurari materia ubetiam
sandaraca. optimum est quodin aureum colorem transit. purum et fissile graciliuenari
discursu. quod uero pallidus aut sandarace simile est deterius iudicatur est et tertium
genussquamosum quomiscitur aureus color uis earum ut sandarace sed acrior. Ocra

Expanded text:
inventio argentum atque Indicum prodit. Nam venae eius cum his habent naturae socieinventio argentum atque Indicum prodit. Nam venae eius cum his habent naturae societatem. Cypria ab insula Cypro, ubi plurima reperitur. Sandaraca in insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aureis et in argentariis metallis, melior quo magis rufa quoque magis virus redolet; quamquam et cerussa si torreatur in fornace sandaracum facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur aequa parte rubrica admixta, sandycem reddit. Arsenicum, quod Latini ob colorem auri auripigmentum vocant, colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam sandaraca. Optimum est quod in aureum colorem transit, purum et fissile gracili venarum discursu; quod vero pallidius aut sandaracae simile est deterius iudicatur: est et tertium genus squamosum quo miscitur aureus color. Vis earum ut sandaracae, sed acrior. Ochra
Abbreviated transcription (Latin):
et inter facticius. Nam sepe fit aut insinopide aut sandice mixtis. Minium primi
÷ in efesiorũ solo inuenis se traduntur. Cuius pigmenti his pania ceteris regioni
olus abundat. Vnde etiam nomen proprio flumini dedit:
huius distillatio argentum liquidũ gignit . minion aut̃ hoc quidã dicunt esse cinnabari. Cinna¬
rin. ad ra coneet uarro id est eleuanto cognominatum aiunt enim dra conumes se sangui¬
nemdum in plicant eleuantos ruunt enimbeluae et dracones obruuntur. quorum fust
orterram inficit. fitque pigmentum quid quid solotincxerit est autem puluis colorisrubri
prasin id est cretauiridis: et si in aliquibus terris promiscuae generetur optimatamen in lib¬
cirinensi. Criso colla colore prasina cst̃. Dicta quoduenacius aurum haberetraditur Haee et
in armenia nascitur sed ex macedonia pro uabilisuenit. foditur autem ex metallisaeris Cu

Expanded text:
et inter facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi et inter facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cuius pigmenti Hispania ceteris regionibus plus abundat; unde etiam nomen proprio flumini dedit. Huius distillatio argentum liquidum gignit. Minion autem hoc quidam dicunt esse cinnabarin. Cinnabarin a dracone et barro, id est elephanto, cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem dum inplicant elephantos. Ruunt enim beluae et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quidquid solo tincxerit. Est autem pulvis coloris rubri. Prasina Cyrenensi. 438 10. Chrysocolla colore prasino est, dicta, quod vena ejus aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur, sed ex Macedonia probabilis venit. Foditur aute
Abbreviated transcription (Latin):
Colores autem dictos quod calorȩ ignis. uel sole perficiuntur
siue quod initio colabantur. ut summae subtilitatis existerent. Colores autem nascuntur
aut fiunt. Nascuntur ut sinopis rubrica paritonium melinum fretia auripigmentũ
eteri finguntur aut arte aut permixtione. Sinopis inuenta primum inponto ẽ. Indi
omen a sinope urbe accepit. species eiustres. rubra et minus rubens. et interhas meo
ubrica uocata quod sit rubra et sanguineo proxima. haec plurimis locis gignitur sed opti¬
ia ponto. Vnde et pontica dicitur. Siricum rubricoloris pigmentum ex quo&
libro¬
rũ capita scribuntur. Ipsup est et feniceum. Appellatum ita eo quod in
ria colligatur. In litoribus rubrimaris ubi fenices inhabitant. Aliud
autem sericum. Aliud siricum. Nam sericum lana est quam seres mittunt.
cum uero pigmentum quod siri fenices. in rubrimaris litoribus colligunt. Est aut̃

Expanded text:
Colores autem dictos quod calore ignis vel sole perficiuntur, Colores autem dictos quod calore ignis vel sole perficiuntur, sive quod initio colabantur ut summae subtilitatis existerent. Colores aut nascuntur aut fiunt. Nascuntur, ut Sinopis, rubrica, Paraetonium, Melinum, Eretria, auripigmentum. Ceteri finguntur aut arte aut permixtione. Sinopis inventa primum in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
speciem rei alicuius. Quaedum uisa fuerit ad re cordationem mentem reducit.
tura autem dicta quasi fictura. Est enim himago ficta non ueritas. hinc et fucata id est¬
quaedam ficto quodam colore in lita. Nichil fidei et ueritatis habentia. Vnde et sunt quaedã
picturae quae corpora ueritatis studio coloris excedunt. et fidem dum augere contendunt
ad mendacium proueunt. sicut quicimeram trecipitem pingunt. uel scillam hominem sursũ
aninis autem capitibus cinctam deorsum. Picturam autem. a egiptii ex cogita uerunt
Primum umbra hominis lineis circum ducta. Itaque in itiotalis. secunda singulis coloribus.
ostea diuersis sicque paulatim sese ars ipsa distincxit. Et inuenit lumen atque umbra
differentiasque colorum. Vnde et nunc pictores prius umbras quasdam et lineas futu¬
ae himaginis dicunt. Deinde coloribus complent. Tenentes ordinem in uentae artis.

Expanded text:
speciem rei alicuius, quae dum visa fuerit ad recordationem mentem reducit. speciem rei alicuius, quae dum visa fuerit ad recordationem mentem reducit. Pictura autem dicta quasi fictura; est enim imago ficta, non veritas. Hinc et fucata, id est ficto quodam colore inlita, nihil fidei et veritatis habentia. Unde et sunt quaedam picturae quae corpora veritatis studio coloris excedunt et fidem, dum augere contendunt, ad mendacium provehunt; sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum, caninis autem capitibus cinctam deorsum. Picturam autem Aegyptii excogitaverunt primum umbra hominis lineis circumducta. Itaque initio talis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars ipsa distinxit, et invenit lumen atque umbras differentiasque colorum. Unde et nunc pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducent, deinde coloribus conplent, tenentes ordinem inventae artis. § 17 De coloribus.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt marmoris. unde et marmorati parietes crustatidicuntur. Qui autem marmora secan¬
÷ incrustas ex cogitauerunt non constat. fiunt autem arena et ferro. serraque in prae ter
linea praementẽ arenas tractuque ipsosecante. sed crassior arena plus erodet marmoris.
iam tenus fabricis et polituris ad commodata est: UI DELIIOSTROLIS Litostri
sunt claborata arte picturae. paruolis crustis ac tessellis tinctis inuarios colores. tes sellia¬
utem a tesseris nominata id est quadratis lapillis perdiminutionem: Un DEPLASTIS
lasticen est parietum exgipso effigies signaque ex primere pingique coloribus. Plasticen
utem dictum grecae quod latinae est fingere terra uelgipso similitudines. Nam et in pr
argilla formam aliquam facere plastis est. unde et proto plastus dictus. homo qui ex
limo primus est conditus: UIII DEPICTURA¬

Expanded text:
Crustae sunt tabulae marmoris. Unde et marmorati parietes crustati dicuntur. Quis autem marmora secanCrustae sunt tabulae marmoris. Unde et marmorati parietes crustati dicuntur. Quis autem marmora secandi in crustas rationem excogitaverit, non constat. Fiunt autem arena, et ferro, serraque in praetenui linea premente arenas, tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodet marmoris. Nam tenuis fabricis et polituris accommodata est. CAPUT XIV. De lithostrotissunt elaborata arte picturae parvulis crustis, ac tessellis tinctis in varios colores. Tesselli autem a tesseris nominati, id est, quadratis lapillis per diminutionem. CAPUT XV. De plastisPlastice est parietum ex gypso effigies signaque exprimere pingique coloribus. Plastice autem dictum Graece, quod Latine est fingere terra vel gypso similitudines. Nam et inpressa argilla formam aliquam facere plastis est. Unde et protoplastus est dictus homo qui ex limo primus est conditus. § 16 De
Abbreviated transcription (Latin):
Canalis ab eo quod caua sit inmodum cannae. sane canalem melius genere feminino quam mas¬
culino proferimus. Fistulae a quarum sunt dicta e quod aquas fundant et mittant namstola
grecae mnite re est formae harum promagnitudineaquae et capacitate fiunt pet quasa quae
perceirio sinodulos diuidunturequibus est uncia et quinaria digitus quadratus digitus rotundus et
edificiorũ uenustas est quicquid illud ornamenti et decoris causa aedificiis additur ut tectorũ
distincta laquearia et praetiosi marmoris crustae et colorum picturae IuI DILA QUTARUS
quosdam quadratos uel rotundos ligno uelgipso uel coloribus habeat pictos. Cum signis in termi¬
intibus Principaliter autem lacus dicitur. Vt lucilius Resultant aedesque lacusque. Co
diminutio lacunar facit ut oratius neque aureum mea renidet indomo lacunar. indefit alia

Expanded text:
Canalis dicta ab eo quod cava sit in modum cannae, sane eamdem melius genere feminino quam masCanalis dicta ab eo quod cava sit in modum cannae, sane eamdem melius genere feminino quam masculino proferimus. Graece mittere est, formae earum pro magnitudine aquae, et caper certos modulos dividuntur, E quibus est uncia, et quinaria, digitus quadratus, digitus rotundus, etaedificiorum. Venustas est quidquid illud ornamenti, et decoris causa aedificiis additur, ut tectorum auro distincta laquearia, et pretiosi marmoris crustae, et colorum picturae. CAPUT XII. De laquosdam quadratos, vel rotundos, ligno, vel gypso, vel coloribus, habeant pictos, cum signis intermicantibus. Princdiminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia
Abbreviated transcription (Latin):
ntiquaratio erat columnarum altitudinis tertia pars latitudinum genera rotundarum
uactuor Dorice ionice tuscane corinteae mensura crassitudinis et altitudinis intersedis¬
intes quintum genus est earum quae uocantur atticae. quaternis angulis aut am plius
paribus laterum interuallis. Bases fulturae sunt columnarum. Quae a fundamentoconsun
unt. et superpositaȩ fabricae sustinent pondus ba ses autem nomen petrae est fortissimȩ
siro sermone. Capitolia dicta quod sint columnarum capita. quasi super collum capud.
pistolia sunt quae super capitella columnarumponuntur. et est grecum idest supermissa
edantur. unde et pauor quia cedetcor Ostracus est pauimentum testaceum eo quod fractistes
calce ad mixto feriatur. testa enim greciostradicunt Nudo sartifices a ppellant lapides contu¬
os et calce admixtos quos in pauimentis faciendis super fundunt unde et rudera dicuntur

Expanded text:
Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis. gunt, et superpositae fabricae sustinent pondus. Bases autem nomen petrae est fortissimae Syro sermone. Capitolia dicta quod sint columnarum capita, quasi suEpistylia sunt, quae super capitella columnarum ponuntur, et est graecum, id est, supermissacaedantur. Unde et pavor, quia caedit cor. Ostracus est pavimentum testaceum, eo quod fractis testis calce admixto feriatur. Testam enim Graeci ostracon dicunt. Pavimenti et rotundi et calce admixti quos in pavimentis faciendis superfundunt, et dic
Abbreviated transcription (Latin):
a teribus crudis porta resolent. sunt enim conexiones annarum. Dictae a potocratin idest
quod se inuicem teneant. Lutum autem uocatum quid amperanti fras inputant. quod non sit mun¬
um. Namomne lotum mundum est. Calcis uiuadicta quiadum sit tactufrigida intus occulti¬
acit. Post qua menim arserit aquis incenditur quibus solet ignis extingui oleo ex tinguitur
uosolet ignis accendiusus eius instructuris fabricae necessarius. nam lapis lapidi non poti
adherere fortius nisi calce coniunctus. Cipsum cognatum calcis est. Et est grecum nomen
lura eius genera. omnium autemoptimum lapidispeculari est enimsi gnisa edificiorum
et coronis gratissimus. Arena abaridita te dicta non ab adberendo infabricis ut quidã uolunt
uius probatio sima nuin pressastridet. Aut si inuestem candidam sparsa nibilsordisrelinqi¬
Columnae prolongitudine et rotunditate uocatȩ. in quibus totius fabricae ponduserigitur

Expanded text:
lateribus crudis portare solent. Sunt enim connexiones cannarum, dicti apo tou cratein, id est, lateribus crudis portare solent. Sunt enim connexiones cannarum, dicti apo tou cratein, id est, quod se invicem teneant. Lutum autem vocatum quidam per antiphrasim putant, quod non sit mundum. Nam omne lotum mundum est. Fifacit: postquam enim arserit, aquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessarius. adherere fortius; nisi calce coniunctus. Gipsum cognatum calci est et est grecum nomen; plura sunt eius genera, omnium autem optimum lapis specularis, est enim insigniis edificiorum et coronis gratissimum. Arena ab ariditHujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinqColumnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem nocet. Nam exhis etiamformae fiunt in quibus aera funduntur. Viridis silex
uebementeret ipse igni resistens. sed nusquam copiosus Et ubi inuenitur lapis non saxũ eft
allidus incementora routilis. Clobus contramiurias fortis sed instructura infidus ni
fierit multasuffrenatione deuinctus. pluuiatilis silex semper uelutimadens est hic
estato exiberio portet. nec ante biennium inserere instructuris domorum. Fictilium op
ad parietes et fundamenta coctilibus laterculis ad tecta imbriculis tegulis que aptantur
ogulae uocatae quod tegantaedes et imbrices quod accipiant imbres tegula autem prim
positionis nomen cuius diminutiuum tigillum Laterculiuerouocatiquodlati formentur
incumactis undique quattuor tabulis. Lateres autem crudi sunt. Quiet ipsiinde nominati
quod latiligneis formis efficiuntur. Quorum crates dicuntur in quibus lutum probisdẽ

Expanded text:
quidem nocet; nam ex his etiam formae fiunt, in quibus aera funduntur. Viridis silex quidem nocet; nam ex his etiam formae fiunt, in quibus aera funduntur. Viridis silex vehementer et ipse igni resistens, sed nusquam copiosus; et, ubi invenitur, lapis, non saxum est. Pallidus in caemento raro utilis. Globus contra iniurias fortis, sed in structura infidus, nisi fuerit multa suffrenatione devinctus. Fluviatilis silex semper veluti madens est. Hic aestate exhiberi oportet nec ante biennium inserere in structuris domorum. ad parietes et fundamenta coctis laterculis, ad tecta imbriculis tegulisque aptantur. Tegulae vocatae, quod tegant aedes, et imbrices, quod accipiant imbres. Tegulae autem primae positionis nomen, cujus diminutivum tigillum. Laterculi vero vocati, quod lati formentur circumactis undique quatuor tabulis. Lateres autem crudi sunt, qui et ipsi inde nominati, quod lati ligneis formis efficiuntur, quorum crates dicuntur, in quibus lutum pro iisdem
Abbreviated transcription (Latin):
lapis concretus maris arenis. hic et bibulus dicitur. seruat enimbumoremacceptum. idemet in
etica gaditanus ab insula oceaniubi plurimus exciditur. Piperenus sub albidus cumpunctis nigi
durus at que fortissimus. Concleacius condeis lapillisque et arena concretus asperrimus
t interdum fistulosus Columbinus a colore auis nuncupatus Naturauicinus gipso et mollit
simillimus Molaris in parietibus utilis. Quia est quaedampingui ornatura eius durique et
aspera. ex quo etiã et mole fiunt unde et nomen traxit huius quattuor genera albus nigi
permixtus acfistulosus Sfungia la piscreatus exaqualeuis acfistulosus et cameris aptus. Silexdurus
lapis excuius genere nigri silices optim. Quibus dam in locis et rubentes. Albi silices contraue¬
tatem in corrupti idẽm et in monumentis scalpti et in corrupti permanent quibus neignis

Expanded text:
lapis concretus maris arenis. Hic et bibulus dicitur; servat enim humore acceptum. Idem et in lapis concretus maris arenis. Hic et bibulus dicitur; servat enim humore acceptum. Idem et in Baetica Gaditanus ab insula Oceani ubi plurimus exciditur. Piperinus subalbidus cum punctis nigris, durus atque fortissimus. Cochleacius cochleis lapillisque et arena concretus, asperrimus et interdum fistulosus. Columbinus a colore avis nuncupatus, natura vicinus gypso et mollitie simillimus. Molaris in parietibus utilis, quia est quaedam pinguior natura eius, duraque et aspera. Ex quo etiam et molae fiunt; unde et nomen traxit. Huius quattuor genera: albus, niger, permixtus ac fistulosus. Spongia lapis creatus ex aqua, levis ac fistulosus et cameris aptus. Silex durus lapis, ex cuius genere nigri silices optimi, quibusdam in locis et rubentes. Albi silices contra vetustatem incorrupti: idem et in monumentis scalpti et incorrupti permanent, quibus ne ignis
Abbreviated transcription (Latin):
liudest enĩ aedificatio aliud instauratio. Namaedificatio noua constructio est instauratioue
quod reparatur ad instarprioris nam in star ueteres prosimilitud inc ponebant. Inde et instiu¬
aredicebant. Constat autem constructio funda mentilapidibus calce arena et lignis. fund¬
mentum dictum quod fundus sit aedificii ide metcementum acedendo dictum. Quod cras sola¬
idesurgat. Lapides instructuris apti albus tiburtinus columbinus fluuiatilis sfungiarubus
et reliqui Albus lapis alius dirus alius mollis mollisdentata serra secatur. Tractabi liinope¬
eest ita ut in eo quasi in lignolitterȩ scribantur. Tiburtinus alo coitaliae dictus. Quidum si
ad fabricam fortis uapore tamendissilit. Tofus aedificiis inutilis est funda mentis aptus mor¬
ilitate et mollitia. Exestuenimeta litumaris friatur et uerberatur imbribus Are nacius

Expanded text:
Aliud est enim aedificatio, aliud instauratio; nam aedificatio nova constructio est, instauratio vero Aliud est enim aedificatio, aliud instauratio; nam aedificatio nova constructio est, instauratio vero quod reparatur ad instar prioris. Nam instar veteres pro similitudine ponebant: inde et instaurare dicebant. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena et lignis. Fundamentum dictum quod fundus sit aedificii. Idem et caementum a caedendo dictum, quod caeso crasso lapide surgat. Lapides in structuris apti: albus, Tiburtinus, columbinus, fluvialis, spongia, rubrus et reliqui. Albus lapis, alius durus, alius mollis. Mollis dentata serra secatur, tractabilis in opere est, ita ut in eo, quasi in ligno, litterae scribantur. Tiburtinus a loco Italiae dictus, qui dum sit ad fabricam fortis, vapore tamen dissilit. Tophus aedificiis inutilis est, fundamentis aptus, mortalitate et mollitia. Ex aestu enim et halitu maris friatur et verberatur imbribus. Arenacius
Abbreviated transcription (Latin):
In fabricis parietum atque tectorum
greci inuentorem dedalum as serunt. iste enim primus didicisse fabricam aminerua dicitur
Fabros autem siue artifices grecitecto nos uocant. id est instructores. arcitectiautem cimen¬
arii sunt quidis ponunt in fundamentis Vnde et a postolus desemet ipsoqua si sapiens inquit an¬
tectus fundamentum posui. Maciones dictia macinis inquibus insistunt propter altitudinem
parietumsi DE DISPOSITIONE Aedificiorum partes sunt tres disposi
parietumsi DE DISPOSITIONE:
Aedificiorum partes sunt tres dispositio. constructio
uenustus Dispositio est areeuelsoli et funda mentorum discriptiossi DECONSTRUCTIONE.
Constructio estlaterum et altitudinis aedificatio. Constructio autem uel instructiouocata
eo quod instringat et coerere faciat. ut lapides luto ut lignaet lapides inuicem sibi. nam
et intinctio ferriina qua instructura est. nisi enim candens tinguatur instringiet coerere
non potest ferrum. Item constructio amultitudine lapidum et lignorumdicta. Vnde etstrues.

Expanded text:
In fabricis parietum atque tectorum Graeci inventorem Daedalum asserunt. Iste enim primus didicisse fabricam a Minerva dicitur. Fabros autem sive artifices Graeci tectonas vocant, id est instructores. Architecti autem caementarii sunt, qui disponunt in fundamentis; unde et Apostolus de semetipso: Quasi sapiens, inquit, architectus fundamentum posui . Machiones dicti a machinis, in quibus insistunt propter altitudinem parietum. CAPUT II. De dispositione. Aedificiorum partes sunt tres: disposiIX. De dispositione. 1. Aedificiorum partes sunt tres: dispositio, constructio, venustas. Dispositio est areae, vel soli et fundamentorum descriptio. CAPUT X. De constructione. 1. Constructio est laterum et altitudinis aedificatio. Constructio autem, vel structio vocata, eo quod inset intinctio ferri in aqua instrictura est; nisi enim candens tinguatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudine lapidum et lignorum dicta; unde et strues.
Abbreviated transcription (Latin):
dicus Elitansuotatus quiadum quid calet et molleest cedit eoproductt ilis uedios
maddeus smior eidisus marcus quod maior sit adcedendum et fortior Martellus muediocris
ruisis uonileus pusillus lucilius et uelut in fabricam seruenis cpmina canles scrpum croi¬
torummagnis bictibus tondit Vor cipes quasi ferricipes eo quod ferrũ candens capianiduame
unde Neiidum unde isio mnosos dicumus quibus calor sanguinis exrubore pulcritudine mereat
Vnna dicta do quodlene faciat: Namlimum lene est. Cilium est unde operantur argenta¬
rii a quo et celata uase dicuntur DEFABRICIS PARIETUM

Expanded text:
dictus. Malleus vocatus quia, dum quid calet et molle est, caedit et producit. Marcus dictus. Malleus vocatus quia, dum quid calet et molle est, caedit et producit. Marcus malleus maior; et dictus marcus quod maior sit ad caedendum et fortior. Martellus, mediocris. Marculus malleus pusillus. Lucilius 1165: Et velut in fabrica fervens cum marculus ferrum multorum magnis ictibus tundit. Forcipes quasi ferricipes, eo quod ferrum candens capiant teneaunde et fervidum; unde et formosos dicimus quibus calor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. Lima dicta eo quod lene faciat. Nam limum lene est. Cilium est unde operantur argentarii; a quo et caelata vasa dicuntur. De fabricis parietum