comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s. głemur ineo qͥ nob̾ ꝓmisit humilib al¬
titudinem. & minatus ẽ elatis dampna¬
tionem: et ñ nos iniquitas calcanei circũ¬
p̃sumunt inuntute sua: alii indiuiciis.
Ista ẽ presumptio generis humani: non
presumentis indeo: Dirit de iurtute: dix̃
de diuiciis: dicit deamicis: rater non
redimet redimet homo: Expectas ut homo
redimat abira uentura: Si de frat̃ ñ redi¬
met: homo te redempturus ẽ: Quis est
frat̃. qui si ñredemerit. nullus homo redẽ¬
turus ẽmͥ ille qui post resurrect᷑ionẽ dĩr.
uade dic frĩb meis: Frater nr̃ uoluit eẽ:
& cum deo diciinus pat̾ nr̃. hoc manife¬
dicit frater: Ergo qui patrem d̾m & frẽm
eum circun dabit iniquitas calcanei eiꝰ.
qͥa ñ presumit de uirtute sua. nec in ha¬
bundantia diuiciarum suarum głatur.:
nec deamicis suis potentib se iact̾at. In illo
gͦ presumat qͥ ꝓpt̃ illum mortiuis ẽ. ut
ille non insempiternum moreret᷑: qͥ ꝓpter
illum humiliatus ẽ. ut ille exaltaretur

Expanded text:
emur in eo qui nobis promisit humilibus altitudinem, et minatus est elatis damnationem; et non nos iniquitas calcanei circumaesumunt in virtute sua, alii in divitiis. Ista est praesumptio generis humani, non praesumentis in Deo. Dixit de virtute, dixit de divitiis, dicit de amicis: Frater non redimit, redimet homo? Exspectas ut homo te redimat ab ira ventura? Si te frater non redimit, homo te redempturus est? Quis est frater, qui si non redemerit, nullus homo redempturus est? Qui post resurrectionem dixit: Vade, dic fratribus meis . Frater noster voluit esse: et cum Deo dicimus, Pater noster, hoc manifedicit, Frater. Ergo qui patrem Deum et frateum circumdabit iniquitas calcanei ejus; quia non praesumit de virtute sua, nec in abundantia divitiarum suarum gloriatur, nec de amicis suis potentibus se jactat. In illo ergo praesumat qui propter illum mortuus est, ut ille non in sempiternum moreretur; qui propter illum humiliatus est, ut ille exaltaretur;
Abbreviated transcription (Latin):
transeat admassam inhorreo recondendam:¬
Exultate filiȩ iude ꝓpt̃ iudicia di. ñ erranti ͤ.
& nolite mͦ temere iudicare. Aduos ꝑtine¬
at colligere: adillum ꝑtineat separare. Le¬
tetur mons syon. et exultent filiȩ uidȩ. ꝓpt̃
iudicia tua dñe Ne autem putetis filias
uide. iudeas ẽẽ: iuida confessio ẽ. Om̃s filii
confessionis filie̾ uidȩ sunt: qͥa salus exiudeiˢ
nichil ẽ. aliud. quam xp̃c exiudeis: Hoc ait
et apls. Non enim qui inmanifesto iudeus ẽ.
neq quȩ inmanifesto ẽ incarne circun cisio:

Expanded text:
transeat ad massam in horreo recondendamtranseat ad massam in horreo recondendamExsultate, filiae Judaeae, propter judicia Dei non errantis; et nolite modo temere judicare. Ad vos pertineat colligere, ad illum pertineat separare. Laetetur mons Sion, et exsultent filiae Judaeae, propter judicia tua, Domine. Ne autem putetis filias Judaeae Judaeos esse. Juda Confessio est. Omnes filii confessionis, filii Judaeae sunt: quia, Salus ex Judaeis, nihil est aliud quam Christus ex Judaeis . Hoc ait et Apostolus: Non enim qui in manifesto Judaeus est, neque quae in manifesto in carne est circumcisio;
Abbreviated transcription (Latin):
terras. Nec desunt qͥte nunc laudent ꝑom̃s ter¬
ras: Illi autem laudant: qͥ bene uiuunt. Scđm
enim nomen tuũ ds̃. ita & laus tua: ñinpar¬
tes infines terrȩ: Iusticia plena ẽ dextera tua:
ld÷ multi sunt & illi qui stabunt addexterã
Ion solum illi multi erunt qui stabunt ad
sinistram: s & ibi erit plenitudo massȩ. ad
ratua: Lȩtetur mons syon & exultent filię
iudȩ: ꝓpter iudicia tua dñe: Omons syon.
ofiliȩ iude: laboratis mͦ inter⁊rania. int̾ pa¬
leam. inter spinas laboratis: s exultate ꝓpt̃
iudicia dei: Non errat ds̃ inudicando: discre¬
te uiuite. Et si conerete nati estis: ñ frustra
uor exiit. deore. & de corde ur̃o: Ne ꝑdas cum
impiis ds̃ animam meam: & cum uiris san¬
guinum uitam meam .Ille uentilabit: tan¬
tus artifex inmanu uentilabrum portabit:
ut unum granum tritici ñcadat in aceruũ
paleȩ comburendum: nec una arista paleȩ

Expanded text:
terras; nec desunt qui te nunc laudant per omnes terterras; nec desunt qui te nunc laudant per omnes terras. Illi autem laudant, qui bene vivunt. Secundum enim nomen tuum, Deus, ita et laus tua, non in parte, sed in fines terrae. Justitia plena est dextera tua:  Multi sunt illi, qui stabunt ad dexteram tuam . Non solum multi erunt qui stabunt ad sinistram: sed ibi erit plenitudo massae ad Laetetur mons Sion, et exultent filiae Judaeae, propter judicia tua, Domine. O mons Sion, o filiae Judaeae, laboratis modo inter zizania, inter paleas, inter spinas laboratis; sed exsultate propter judicia Dei. Non errat Deus in judicando. Discretae vivite, etsi concretae natae estis, non frustra vox exiit de ore et de corde vestro: Ne comperdas cum impiis animam meam, et cum viris sanguinum vitam meam . Ille ventilabit tantus artifex, in manu ventilabrum portabit, ut paleae comburendum, nec una arista paleae
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ẽ ⁊ massa: uentilatione purganda: T̃ẽ
ꝓcedit copia frumenti. que latebat incopia
di ñ suscipientem miscđiam d̃i. inciui me¬
dio quidam suscipiunt miscđiam di. neoc
curreret hominib tam paucos eẽ. ut ꝓpe
nulli sint: quomͦ consolatus ẽ consequentib
uerbis. S cđm nom̃ tuum ds̃: ⁊ta & laus
tua infines terre. Quid ẽ hoc: Qm̃ maguꝰ
dñs & laudabilis ualde. inciuitate di nr̃i in
monte scõ eius Nec potest eẽ laus eius: nͥ in
scĩs eius Nam qui male uiuunt: ñ eum lau¬
dicant heretici In nob̃ remansit lauseius qͥ
pauci sumus: & aturba separati: Nos iuste
uiuimꝰ : nos laudamꝰ dm: ñsolũ loquendo.
uerum etiam conuersando: Respondet᷑ eis.
exhoc psalmo: Quid uos dicitis inparte lau¬
dare dm: cui dictum ẽ. scđm nomen tuum
ds̃. ita et laus tua infines terrȩ: Idest quomͦ
notus es ꝑom̃s terras. sic ⁊ laudaris ꝑom̃s

Expanded text:
ibi est et massa ventilatione purganda. Tunc ibi est et massa ventilatione purganda. Tunc procedet copia frumenti, quae latebat in copia um non suscipientem misericordiam Dei, in cujus medio quidam suscipiant misericordiam Dei: et ne occurreret hominibus, tam paucos esse, ut prope nulli sint; quomodo consolatus est consequentibus verbis? Secundum nomen tuum, Deus, ita et laus tua in fines terrae. Qulaudabilis valde, in civitate Dei nostri, in monte sancto ejus; nec potest esse laus ejus, nisi in sanctis ejus. Nam qui male vivunt, non eum laudicant haeretici: In nobis remansit laus ejus, quia pauci sumus, et a turba separati; nos juste vivimus, nos laudamus Deum, non solum loquendo, verum etiam conversando. Respondetur eis ex hoc psalmo: Quid vos dicitis in parte laudare Deum, cui dictum est, Secundum nomen tuum Deus, ita et laus tua in fines terrae? Id est, quomodo notus es per omnes terras, sic et laudaris per omnes
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt uerum eẽ qđ minatus ẽ ds̃: falsũ
qđ ꝓmiserat diabolus: Ita et nunc fr̃s. Po¬
nite uob̾ eccłiam ante ocłos. adinstar sima¬
litudinemq paradisi: Non cessat serpens
suggere. qͦd tunc suggessit: S casus primi
hominis ad exꝑimentum cauendi nob̃ de¬
bet ualere: non adimitationem peccandi¬
deo ille cecidit: ut surgamus nos. Respon¬
deamus talib suggestionib: qđ respondit
iob. Nam etipsum ꝑfeminã tanquam ꝑ
euam temptauit: et uicit instercore uictus
in paradiso: Ergo ñ audiamus tales uo¬
ces: nec putemus. paucos eẽ istos. Muiti
sunt: s inter plures latent: Non possumus
enim negare plures ẽẽ malos: et tam plu¬
res ut intereos boni prorsus ñ appareant.
quomͦ ñ apparent grana in area: Nã qͥsqͥs
aream uidet: potest putare qđ palea sola
sit:. Da hominem in exꝑtum: & prtat iantt̃
fieri qđ boues mutuntur: qđ ibi homines
subȩstu desudant. ut conterant paleã. Sil

Expanded text:
nerunt verum esse quod minatus est Deus, falsum nerunt verum esse quod minatus est Deus, falsum quod promiserat diabolus. Ita et nunc, fratres, ponite vobis Ecclesiam ante oculos ad instar similitudinemque paradisi: non cessat serpens suggerere quod tunc suggessit. Sed casus primi hominis ad experimentum cavendi debet nobis valere, non ad imitationem peccandi. Ideo ille cecidit, ut nos surgamus. Respondeamus talibus suggestionibus quod respondit Job. Nam et ipsum per feminam tamquam per Evam tentavit, et vicit in stercore , victus in paradiso. Ergo non audiamus tales voces, nec putemus paucos esse istos: multi sunt, sed inter plures latent. Non possumus enim negare plures esse malos, et tam plures, ut inter eos prorsus boni non appareant, quomodo non apparent grana in area. Nam quisquis aream videt, potest putare quod palea sola sit. Da hominem inexpertum, et putat inaniter fieri quod boves mittuntur, quod ibi homines sub aestu desudant ut conterant paleam; sed
Abbreviated transcription (Latin):
dit eis potestatẽ filios dĩ fieri Iam hic oc¬
currit unicuiq cogitanti & quid iste po¬
pulus qui inmedio popłi di suscepit mi¬
sericordiam dei: Quantũ numerum ha¬
bet: Quam parici sunt: Hix inuenitur aliqͥs.
llis ne contentus ds̃ erit: et perdet tantã
multitudinem: Dicunt hoc qͥ sibi promit¬
tunt qͦd adeo ꝓmittente ñ audierunt. &
uere si male iuuamus. si huius mundi
deliciis ꝑfruamur. si nrĩs libidinib serua¬
mus. ꝑditurus ẽ nos ds̃: Quot enim sunt
illi qͥuidentur seruare precepta dĩ: Uix
inuenitur unus uł duo. uel paucissimi¬
psos solos liberaturus ẽ. & ceteros dampna¬
turus. Absit inquiunt: Cum uenerit
et uidebit tantam multitudinem adsim¬
stram: miserebitur et dabit indulgentiam:
Hoc plane etiam serpens ille ꝓmisit prino
homini. Nam minatus erat ds̃ mortem.
si gustaret: Ille autem absit inquit: ñ mor¬
te moriemini: Crediderunt serpenti: inue¬

Expanded text:
dit eis potestatem filios Dei fieri . 9. Jam hic ocdit eis potestatem filios Dei fieri . 9. Jam hic occurrit unicuique cogitanti, Et quid? Iste populus qui in medio populi Dei suscipit misericordiam Dei, quantum numerum habet? Quam pauci sunt! vix invenitur aliquis: illisne contentus Deus erit, et perdet tantam multitudinem? Dicunt hoc qui sibi promittunt quod a Deo promittente non audierunt. Et vere si male vivamus, si mundi hujus deliciis perfruamur, si nostris libidinibus serviamus, perditurus est nos Deus? Quot enim sunt illi qui videntur servare praecepta Dei? Vix invenitur unus vel duo vel paucissimi: ipsos solos Deus liberaturus est, et caeteros damnaturus? Absit, inquiunt: cum venerit et videbit tantam multitudinem ad sinistram, miserebitur, et dabit indulgentiam. Hoc plane etiam serpens ille promisit primo homini: nam minatus erat Deus mortem, si gustaret . ille autem, Absit, inquit, non morte moriemini. Crediderunt serpenti, inve
Abbreviated transcription (Latin):
inquit inmedio spinarum: ita ꝓxima mea
inmedio filiarum: Nunqͥd dixit inmedio
alienarum: S inmedio filiarum Sunt gͦ
filiȩ malȩ: et inter illas ẽ. lilium inmedio
spinarum: Itaq illi qͥ sacramenta habent.
&& mores bonos ñhabent. & di dicuntur &
non dei: & eius dicuntur. & alieni Ei ꝓpt̃
ipsius sacramentum: alieni ꝓpt̃ ꝓprium
uicium: Ita & filiȩ & aliene. filie ꝓpt̃ for¬
mam pietatis: aliene ꝓpter amissionem
uitutis Sit ibi lilium: suscipiat mise¬
ricordiam di:teneat radicem boni floris:
non sit ingratum pluuȩ dulci de cȩloue¬
nienti: Ingrate si nt spine: crescant de
ymbribus: adignem crescunt: non adhor¬
reum: Suscepimus ds̃ miscdiam tuã:
inmedio poͣpuli tui. Inmedio populi tui
non suscipientis miscđiam tuam: suscepi¬
mus nos miscđĩam tuam. Insua eñ ꝓpa
uenit: & sui eum non receꝑunt. Inmedio
autem eoꝵ quot quot receꝑunt eum: de¬

Expanded text:
inquit, in medio spinarum, ita proxima mea inquit, in medio spinarum, ita proxima mea in medio filiarum . Numquid dixit, in medio alienarum? Non; sed, in medio filiarum. Sunt ergo filiae malae, et inter illas est lilium in medio spinarum. Itaque illi qui sacramenta habent, et mores bonos non habent, et Dei dicuntur et non Dei; et ejus dicuntur et alieni: ejus, propter ipsius sacramentum; alieni, propter proprium vitium. Ita et filiae alienae: filiae, propter formam pietatis; alienae, propter amissionem virtutis. Sit ibi lilium, suscipiat misericordiam Dei, teneat radicem boni floris, non sit ingratum pluviae dulci de coelo venienti. Ingratae sint spinae, crescant de imbribus; ad ignem crescunt, non ad horreum. Suscepimus, Deus, misericordiam tuam in medio populi tui. In medio populi tui non suscipientis misericordiam tuam nos suscepimus misericordiam tuam. In sua enim propria venit, et sui eum non receperunt. In medio tamen eorum quotquot receperunt eum, de
Abbreviated transcription (Latin):
s non om̃s digne illosacramento iuuunt:
Sunt enim quidam dequib dicit apł̃s. hñtes
formam pietatis. uirtutẽ autẽ eius ab ne¬
gantes: Tamen ꝓpt̃ ipsam spẽm pietatis in
populo dĩ nominantur: quomͦ adaream q̃¬
diu trituratur ñsolum grana. s etiam palea
ꝑtinet Hunqͥd & adhorreum ꝑtinebit: In
hoc medio autem ppłi mali ẽ.ppłs bonus:
qͥ suscepit miscłiam di. Bibit digne mise¬
audit & tenet & facit qđ ait apł̃s: Preci¬
grãm di: ipse tam sacramentum quã etiã
miscłiam di suscipit: Et qͥd illi obest quia
inmedio populi in obedientis s̃ donec area
ista uentiletur: donec mali abonis sepa¬
rent᷑: Quid ei obest inmedio populi ha¬
bitare: Sit de illis qui appellantur fir¬
mamentum suscipiens miscdiam dei: sit li¬
lium inmedio spinarum: Nã et ipse spinȩ
qͦmͦ ad populum di ꝑtinent uis audire:
ta posita ẽ. ipsa similitudo: Sicut lilium

Expanded text:
sed non omnes digne illo sacramento vivunt. sed non omnes digne illo sacramento vivunt. Sunt enim quidam de quibus dicit Apostolus: Habentes formam pietatis, virtutem autem ejus abnegantes . Tamen propter ipsam speciem pietatis in populo Dei nominantur: quomodo ad aream, quamdiu trituratur, non solum grana, sed etiam palea pertinet. Numquid et ad horreum pertinebit? In hoc medio autem populi mali est populus bonus, qui suscepit misericordiam Dei. Vivit digne miseet tenet et facit quod ait Apostolus: Praecigratiam Dei suscipit, ipse tam sacramentum quam etiam misericordiam Dei suscipit. Et quid illi obest, quia in medio populi inobedientis est, donec area ista ventiletur, donec boni a malis separentur? quid ei obest in medio populi habitare? Sit de illis qui appellantur firmamentum, suscipiens misericordiam Dei; sit lilium in medio spinarum. Nam et ipsae spinae quoniam ad populum Dei pertinent, vis audire? Ita posita est ipsa similitudo: Sicut lilium,
Abbreviated transcription (Latin):
auditumꝰ ita et uidimꝰ ĩ ciuitate dñi u̾tutũ: ĩciui¬
tate dĩ nr̃i Ibi audiuimus: ibi & uidimus:
xtra illam qͥẽ: nec audit nec uidet. In illa qͥẽ
nec surdus nec cecus ẽ. Sicut audiuimus:
ita & uidimus & ubi audis: ubi uides:
d s̃ fundauit eam mecernum: Non insultent
heretici ꝑpartes concisi: ñ se extollant. qui
dicunt ecce hic ẽ. ecce illic Qui dicit ecce hic
ecce illic: ad partes inducit Unitatẽ ꝓmisit
ds: reges inunum collecti sunt. ñ ꝑscismata
dissipati S forte ista ciuitas quȩ mundũ
tenuit. aliquando euertetur. Absit. ds̃ fun¬
dauit eam inȩternum: Si gͦ ds̃ fundauit eã
inȩternum: qͥd times necadat firmam̃tum:
rit ⁊erutũ qd̾ nostis. ñ erit rudius. s dulcius.
N unc quippe ppłi di censentur om̃s qͥ por¬
tant sacramenta eius: s ñ om̃s ꝑtinent ad
miscłiam eius Om̃s quippe sacram̃tum
baptismi xp̃i accipientes xp̃iani uocantur.

Expanded text:
imus, ita et vidimus. In civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri. Ib audivimus, ibi et vidimus. Extra illam qui est, nec audit, nec videt; in illa qui est, nec surdus nec caecus est. Sicut audivimus, ita et vidimus. Et ubi audis? ubi vides? Deus fundavit eam in aeternum. Non insultent haeretici per partes conscissi: non se extollant qui dicunt, Ecce hic est Christus, ecce illic . Qui dicit, Ecce hic est, ecce illic, ad partes inducit. Unitatem promisit Deus: reges in unum collecti sunt, non per schismata dissipati sunt. Sed forte ista civitas quae mundum tenuit, aliquando evertetur. Absit: Deus fundavit eam in aeternum. Si ergo eam Deus fundavit in aeternum, quid times ne cadat firmamentum?rit et erutum quod nostis, non erit rudius, sed dulcius. Nunc quippe populus Dei censentur omnes qui portant sacramenta ejus, sed non omnes pertinent ad misericordiam ejus. Omnes quippe sacramentum Baptismi Christi accipientes, Christiani vocantur;
Abbreviated transcription (Latin):
bat lapidi insensato: nunquid intelligen¬
ter cantabat. Modo autem fis̃ ñ uidem
ocłis quẽ adoramus: & tam̃ correcti ado¬
ramus Multomagis nob ds̃ commnen¬
demus. Si eum ocłis iuderemꝰ. forte con¬
tempneremus Nã et xp̃m iudei iusum
contempserunt: ñuisum gentes adoraue¬
runt: Illis enim dictum ẽ: psallite inte¬
ligenter Nolite eẽ sicut equus et mulus:
gentẽ: regnabit inquit suꝑ om̃s gentes.
Quando dicebantur ista suꝑ unam gentẽ
regnabat ds̃. ꝓpħia erat: nondum res
demonstrabatur: Deo grãs. iam uidemus
impleri: qͦd ante ꝓpħabatur: Ciro graphũ
ds̃ ante tp̃s scripsit nob̾: impleto temꝑe
reddidit nob̃: Regnabit ds̃ suꝑ omnes
gentes: ꝓmissio ẽ. Ds̃ sedet suꝑ sedem

Expanded text:
bat lapidi insensato, numquid intelligenbat lapidi insensato, numquid intelligenter cantabat? Modo autem, fratres, non videmus oculis quem adoramus, et tamen correcti adoramus. Multo magis nobis Deus commendemus. Si eum oculis videremus, forte contemneremus. Nam et Christum Judaei visum contempserunt, non visum Gentes adoraverunt. Illis enim dictum est, Psallite intelligenter. Nolite esse sicut equus et mulus, gentem, regnabit, inquit, super omnes gentes. Quando dicebantur ista, super unam gentem regnabat Deus: prophetia erat, nondum res demonstrabatur. Deo gratias, jam videmus impleri quod ante prophetabatur. Chirographum Deus ante tempus scripsit nobis, impleto tempore reddidit nobis. Regnabit Deus super omnes gentes, promissio est. Deus sedet super sedem
Abbreviated transcription (Latin):
& uerbum erat apud dm̃. et ds̃ erat uerbũ.
Omnia ꝑ ipsum facta sunt: et sine ipso fac¬
tum ẽ nichil. Ille ẽ ante omnia: ꝑquem
d̃s̃: cum utiq ꝑillũ facta sunt ominia. que
posset dicere ñ eẽ dmstiũ: Sed ñ om̃s homi¬
nes cognouerunt dm̃ suũ. et ubi cognoscelu¬
tur qͣsi ibi tantum ds̃ erat. Notus inuide
ds. Nondum filiis chore dicebatur: om̃s qen¬
tes plaudite manib Iue enum ds̃ notusm
uidea: rex omnis terre ds̃ ẽ Iam abom̃ib
agnoscitur. quia impletum ẽ qͦd dic̃ ysaias
Ip̃se ds̃ tuus qui eruit te: uniuersȩ terre
ds̃ uocabitur Qm̃ rex omĩs terrȩ ds̃. psal¬
lite intelligenter. Docet nos et ammonet
nos ut psallamus intelligenter: ñ queram̾
sonum auris: s lumen cordis ꝑ sallite in¬
quit intelligenter: Gentes unde uoeati ets
ut xp̃iani essetis: Adorabant dos manu
factos: et psallebant illis s non intelligen¬
ter: Si intelligent̃ cantarent lapides non
adorarent: Quando homo sensatus canta¬

Expanded text:
Verbum: omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Ille est ante omnia, per quem Deus, cum utique per illum facta sunt omnia? Quis posset dicere non esse Deum suum? Sed non omnes homines agnoverunt Deum suum; et ubi agnoscebatur, quasi ibi tantum Deus erat. Notus in Judaea Deus : nondum filiis Core dicebatur, Omnes gentes, plaudite manibus. Ille enim Deus notus in Judaea, rex omnis terrae Deus est. Jam ab omnibus agnoscitur, quia impletum est quod dicit Isaias, Ipse Deus tuus qui eruit te, universae terrae Deus vocabitur . Quoniam rex omnis terrae Deus: psallite intelligenter. Docet nos et admonet nos ut psallamus intelligenter: non quaeramus sonum auris, sed lumen cordis. Psallite, inquit, intelligenter. Gentes, unde vocati estis ut christiani essetis, adorabant deos manu factos, et psallebant illis; sed non intelligenter. Si intelligenter cantarent, lapides non adorarent. Quando homo sensatus canta
Abbreviated transcription (Latin):
cum agunt ista:certus ẽ fructus. S
qͥ male agunt et uiam scłi eligunt: mors
pastor ẽ eis: Qui autem eligunt uiã dei:
uita pastor ẽ. eis: Ueniet ipsa uita iudica¬
tura: et dampnatura cũ pastore suo. eos
quib dicetur: Ite inignem eternum: qui
p̃paratus ẽ. diabolo & angłis eus. Ilii aut̃
quib insultatum ẽ. et qͥirrisi sunt qͥa cre

Expanded text:
cum agunt ista, incertus est fructus. Sed cum agunt ista, incertus est fructus. Sed qui male agunt, et viam saeculi eligunt, mors pastor est eis: qui autem eligunt viam Dei, vita pastor est eis. Veniet ipsa vita judicatura, et damnatura cum pastore suo eos quibus dicetur: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Illi autem quibus insultatu
Abbreviated transcription (Latin):
habes. et quando audimus recitari euuan
gelium tundimꝰ pectora nr̃a Sceleratam
rem dixerunt iudei xp̃o: demoniũ habes:
Age tu xp̃iane quando uideris decorde ho¬
minis expulsum diabolum. et inhabitare
xp̃m et dic is quid pateris: demonium tͥ
uidetur habere: Dictum ẽ. et de ipso dño
qͦd insaniret: quando loquebatur uerba
quȩ illi ñ caꝑent: Dictum ẽ. insanit demo¬
niũ habet: et tam̃ aliqui eiuigilabant asom¬
no. et dicebant. Non sunt ista uerba demo¬
nium habentis: Sic et mͦ fr̃s: Quandui uͥ¬
ba ista audiunt etgentes & qui inhabitat̃
orbem & terrigene. et filii hominum &
diues & pauꝑ: id÷ et qui ꝑtinent ad adam
et qui ꝑtinent ad xp̃m: alii dicunt demo¬
nium habet: alii dicunt. ñsunt uerba
demonium habentis: Alii enum tenet̃
uiã scłi & ista ad tp̃s audiunt: alii non
frustra audiunt. s faciunt qđ dictũ ẽ.
aurib ꝑcipite qui habitatis orbem: Et

Expanded text:
aemonium habes : et quando audimus Evangelium aemonium habes : et quando audimus Evangelium recitari, tundimus pectora nostra. Sceleratam rem dixerunt Judaei Christo. Daemonium habes: age tu, christiane, quando videris de corde hominis expulsum diabolum, et inhabitare Christum, et dicis, Quid pateris? daemonium tibi videtur habere? Dictum est et de ipso Domino, quod insaniret, quando loquebatur verba quae illi non caperent; dictum est, Insanit, daemonium habet: et tamen aliqui evigilabant a somno, et dicebant, Non sunt ista verba daemonium habentis . Sic et modo, fratres, quamdiu ista verba audiunt et gentes, et qui inhabitant orbem, et terrigenae, et filii hominum, et dives et pauper, id est, et qui pertinent ad Adam, et qui pertinent ad Christum, alii dicunt, Daemonium habet; alii dicunt, Non sunt ista verba daemonium habentis. Alii enim tenent viam saeculi, et ista ad tempus audiunt - alii non frustra audiunt, sed faciunt quod dictum est, Auribus percipite qui habitatis orbem. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tauerunt: et dicent intra se penitentiam
agentes: s penitentia sera et infructuosa:
Qui noluerunt mͦ agere fruetuosam: tunc
agent infructuosam: Quid gͦ iã dicunt in
penitentia infructuosa: Hi sunt qͦs aliqñ
inderisum habuimus. et insimilitudinẽ
imꝓperii: Herba dico libri di sapͣientie:
Cognoseunt qui ea solent audire: Uerba .R.
habent dicere Uerba ipsoꝵ dicit scͥptura:
Hi sunt qͦs aliquando habiumꝰ inderisum:
et insimilitudinem imꝓperii: Nos insen¬
sati: uitam illoꝵ estimabamꝰ insaniã: Cũ
enim cepit quisq dõ uiuere: inundum
contempnere inuirias suas nolle ulcisci:
nolle hic diuitias: non hic querere felics¬
tatem terrenam: contempnere omĩa: do¬
minũ solum cogitare: uiam xp̃i non de¬
serere: ñ solum apaganis dicit᷑ insanis.
s qͦd magis dolendum ẽ. quia et intꝰ multi
dormiunt. et uigilare nolunt. asiuis xp̃ĩa¬
nis audiunt: Quid pateris: fr̃s mei. ho
pateris. putamus qͥd dicit: Horremus iu

Expanded text:
iam agentes, sed poenitentiam seram et infructuosam. Qui noluerunt modo agere fructuosam, agent tunc infructuosam. Quid ergo dicent jam in poenitentia infructuosa? Hi sunt quos aliquando in risum habuimus, et in similitudinem improperii. Verba dico libri de Sapientia: cognoscunt qui ea solent audire. Verba enimhabent dicere, verba ipsorum dicit Scriptura, Hi sunt quos aliquando habuimus in risum, et in similitudinem improperii; nos insensati, vitam illorum aestimabamus insaniam . Cum enim coeperit Deo quisque vivere, mundum contemnere, injurias suas nolle ulcisci, nolle hic divitias, non hic quaerere felicitatem terrenam, contemnere omnia, Dominum solum cogitare, viam Christi non deserere, non solum a Paganis dicitur, Insanit; sed quod magis dolendum est, quia et intus multi dormiunt et evigilare nolunt, a suis, a Christianis audiunt, Quid pateris? Fratres mei, hompateris? putamus quid dicit? Horremus Jud
Abbreviated transcription (Latin):
manserunt: diuinitatem ñ intellexerunt:
Oapłi: ociuitas magna inturrib tuis: p̃dica
ẽ qͦmͦ lapis ante pedes iacuit offendentium:
ut humiliaret corda confitentium: sic hicẽ.
falsi Quia enim uocari possunt dii: ẽẽ aut̃
non possunt: ad tp̃s uel uocantui Nam qͥd
eis dicit ꝓpħa: uł qͥd monet ut eis dicatur:
cȩlum et terram. pereant de terra: & de his
quȩ subcelo sunt:. Non ẽ iste talis ds̃: qm̃ ds̃¬

Expanded text:
manserunt, divinitatem non intellexerunt. manserunt, divinitatem non intellexerunt. O Apostoli, o civitas magna! in turribus tu praedica,est, quomodo lapis ante pedes jacuit offendentium, ut humiliaret corda confitentium; sic hic estfalsi. Quia enim vocari possunt dii, esse autem non possunt, ad tempus vel vocantur. Nam quid eis dicit propheta, vel quid monet ut eis dicatur? ram non fecerunt, pereant de terra; et de his quae sub coelo sunt . Non est iste talis Deus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ Nam sequitur & ostendit qͦd hoc predieator¬
bus dictum sit. Etdistribuite domos eiꝰ utenar¬
retis inꝑgenie altera: id: ut etiam adnos post
futuros. illoꝵ eũ angłii dispensatio ꝑueniret
Non enĩ ulis tantũ laborauerunt. cũ quib inhac
t̾ra uirerunt: nec dñs illis tanquã apłis quib
seuiuum pꝰ resurrectionem dignat᷑ ẽ. ostender:
s et nob tanquam illis loquebat᷑: et nos signi¬
ficabat cum dicẽt. Ecce ego uobiscũ sũ. om̃ib
dieb: usq in consummationẽ scłi Nunqͥd
illi hic futuri erant usq inconsummationem
scłi : Item dicit Non phis rogo tantũ: s et pro
his qͥ credituri sunt ꝑuerbũ illoꝵ inme. Prgo
attendit nos: quia passus ẽ. ꝓpt̃ nos. Merito
itaq dicitur: ut enarretis inꝓgeniem altera
s. ds̃ incarne non agnoscebatir Tenebat᷑ caro
abeis: ex qͥb fuerat sumpta ipsa caro: Exsemi¬
ne abrahã enim: uirgo maria Adcarnẽ re¬

Expanded text:
est. Nam sequitur, et ostendit quod hoc praedicatorest. Nam sequitur, et ostendit quod hoc praedicatoribus dictum sit, Et distribuite domos ejus: ut enarretis in progenie altera, id est, ut etiam ad nos post futuros illorum Evangelii dispensatio perveniret. Non enim illis tantum laboraverunt, cum quibus in hac terra vixeruntetiam post resurrectionem dignatus est ostendere, sed et nobis. Nam illis loquebatur, et nos significabat, cum diceret: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi . Numquid illi hic futuri erant usque in consummationem saeculi? Item dicit: Non pro his rogo tantum, sed pro his qui credituri sunt per verbum illorum in me : Ergo attendit nos, quia passus est propter nos. Merito itaque dicitur, Ut enarretis in progenie altersed Deus in carne non agnoscebatur. Tenebatur caro ab eis ex quibus fuerat sumpta ipsa caro, ex semine Abrahae enim virgo Maria: ad carnem re
Abbreviated transcription (Latin):
domos eius: id: distinguite domũ adomo.
nolite confundere domos:. Est enim domus
formam habens: & pietatem ñ habens: Est
autẽ domus: & formam & pietatem habẽs.
Distribuite: nolite confundere Tune autem
distribuitis & ñ confunditis. quando corda
ur̃a inuirtute eiꝰ ponitis: id: cum facti fue¬
ritis ꝑcaritatem sp̃ales. tunc temere non
iudicabitis: tunc uidebitis nichil obesse bo¬
nis malos Quam diu sumꝰ inhac area: di¬
stribuite domos eius Potest & alius esse
intellectus: Domos illas duas. unã excircũ¬
cisione. alteram expreputio uenientẽ apłis
dictum ẽ ut distribuerent Cum enĩ uoca¬
tus esset saulus. ⁊ fact eẽt apłs paulus: con¬
eis habuit placitum: ut illi irent incireũ¬
cisionem. iste inpreputium: Ista dispensa¬
tione apłatus sui distribuerunt domos ci¬
uitatis magni regis: & concordantes man¬
gulo euangłium dispensatione diuiserunt: can¬
tate iimxerunt. & reuera hoc magis intelligendũ

Expanded text:
st, distinguite domum a domo, nolite confundere. Domus est enim formam pietatis habens, et pietatem non habens: est autem domus et formam et pietatem habens. Distribuite, nolite confundere. Tunc autem distribuitis et non confunditis; quando corda vestra in virtute ejus ponitis, id est; cum facti fueritis per charitatem spirituales. Tunc temere non judicabitis; tunc videbitis nihil obesse bonis malos, quamdiu sumus in hac area: Distribuite domos ejus. Potest et alius esse intellectus. Domos illas duas, unam ex circumcisione, alteram ex praeputio venientem, Apostolis dictum est ut distribuerent. Cum enim vocatus esset Saulus, et factus apostolus Paulus, con sic cum eis habuit placitum, ut illi irent in circumcisionem, iste in praeputium . Ista dispensatione apostolatus sui distribuerunt domos civitatis magni regis, et concordantes in angulo, Evangelium dispensatione diviserunt, charitate junxerunt. Et revera hoc magis intelligendum
Abbreviated transcription (Latin):
taẽ. Quid gͦ sequitur: nͥ ut capiti etiam
corꝰ fieret qđd est eccłia: Deniq ẽ. etiam
psalmus deprima sabbati: in qua aꝑtissi¬
me resurrectio dñi declaratur: Ibi enĩ dr̃
Tollite portas principes ur̃as: et eleuami¬
ni portȩ ȩternales: & introibit rex glorie:

Expanded text:
ta est. Quid ergo sequitur, nisi ut capiti etiam ta est. Quid ergo sequitur, nisi ut capiti etiam corpus fieret, quod est Ecclesia? Denique est etiam psalmus de prima sabbati, in quo apertissime resurrectio Domini declaratur: ibi enim dicitur, Tollite portas principes vestri, et elevamini portae aeternales, et introibit Rex gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
uocati sumus illis reꝓbatis: uel illoꝵ exem¬
liis chorȩ: seda sabbati: De hoc
qͦd dñs donare dignabitur: ex¬
cipite tanquam filii firmam̃t.
Scda enim sabbati. id÷ post
feria dicit᷑: factum ẽ firmamentum cȩli im¬
mo firmamentum cęlum: Celum enim ds̃¬
uocauit firmamentũ: Primo autem die
lucẽ fecerat. & atenebris diuiserat: & uoca¬
uerat diẽ lucẽ. & tenebras noctem: Sicut
autem indicat psalmi huiꝰ contextio: ali¬
quid etiam prelocutus ẽ ds̃ in oꝑe suo ilo
qͦd completur in nob̾ eum gaudio: & scđdm
huius creaturȩ conditionem ista scła cu¬
currerunt. Non enim frustra ait dñs de
moyse de me enim ille scripsit: nisi quia
omnia quȩ scripta sunt etiam cum ds̃
conderet creaturam. possunt interpretari
adsignificationẽ futuroꝵ: ut intelligas dm̃
fecisse lucem cum xp̃c amortuis resurrer.
Tunc enĩ reuera illa lux diuisa ẽ. atenebris:
quando immortalitas amortalitate discre¬

Expanded text:
vocati sumus illis reprobatis, vel illorum exemvocati sumus illis reprobatis, vel illorum exemliis Core, secunda sabbati. De hoc quod Dominus donare dignatur, excipite tanquam filii firmamenti. Secunda enim sabbati, id est, post feria dicitur, lactum est firmamentum coeli, imo firmamentum coelum. Coelum enim vocavit Deus firmamentum . Primo autem die lucem fecerat, et a tenebris diviserat; et vocaverat lucem, diem, et tenebras, noctem. Sicut autem indicat psalmi hujus contextio, aliquid etiam praelocutus est Deus in illo od compleretur in nobis: et secundum hujus creaturae conditionem saecula cucurrerunt. Non frustra enim Dominus ait de Moyse, De me enim ille scripsit : nisi quia omnia quae scripta sunt, etiam cum Deus conderet creaturam, possunt interpretari ad significationem futurorum; ut intelligas Deum fecisse lucem, cum Christus a mortuis resurrexit. Tunc enim revera illa lux divisa est a tenebris, quando immortalitas a mortalitate discre
Abbreviated transcription (Latin):
Qui erant dii: Populus ille di: uitis illa dũ
de qua dixerat. iudicate inter me & inter
uineam meã. Ibunt intenebras exteriores:
ñ recumbent cum abraham. & ysaac. et ia¬
cob: ñ conueniunt cum do abraham. Sr̃e:
dii fortẽ t̾re: p̃sum̃tẽ de t̾ra. De qͣ t̾ra: De se-¬
ipsis: quia om̃is homo terra. Homini enĩ
dictum ẽ terra es & interram ibis Debet au¬
tem homo de dõ presumere: & inde sꝑart
aurilium: ñ de se: Non enim terra pluit sͥ.
aut lucet sibi Quomͦ autem terra decȩlo
expectat pluuiam. aut lucẽ: sic homo de dõ
debet expectare miscdiam & ueritatẽ Illi
gͦ dii fortes terrȩ ualde eleuati sunt: idest
ualde suꝑbierunt ñ sibi medicum necessa¬
rium putauerunt: et ideo insua egritudi¬
ne remanserunt. & ipsa egritudine admor¬
tem ꝑducꝰti sunt. Precisi sunt rami natura¬
les: ut humilis insereretur oleaster: Qm̃
dii fortes terrȩ. ualde eleuati sunt. Teneamꝰ
gͦ fr̃s humilitatẽ: caritatẽ: pietatẽ: qui

Expanded text:
vitis illa Dei, de qua dicitur, Judicate inter me et inter vineam meam , ibunt in tenebras exteriores, non recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob, non conveniunt cum Deo Abraham. Quare? dii fortes terrae, praesumentes de terra. De qua terra? de seipsis: quia omnis homo terra. Homini enim dictum est: Terra es, et in terram ibis . Debet autem homo de Deo praesumere, et inde sperare auxilium, non de se. Non enim terra pluit sibi, aut lucet sibi: quomodo autem terra de coelo exspectat pluviam et lucem, sic homo de Deo debet exspectare misericordiam et veritatem. Illi ergo dii fortes terrae valde elevati sunt, id est, valde superbierunt: non sibi medicum necessarium putaverunt, et ideo in sua aegritudine remanserunt, et ipsa aegritudine ad mortem perducti sunt. Praecisi sunt rami naturales, ut humilis insereretur oleaster . Quoniam dii fortes terrae valde elevati sunt. Teneamus ergo, fratres, humilitatem, charitatem, pietatem; quia
Abbreviated transcription (Latin):
multos enim tenebant filii ne paterentur.
Quã multoꝵ genib ꝓuoluebantur urores: ne
uiduȩ relinquerentur. Quã multos parentes
filii ꝓhibebant mori: sic̃ nouimus et legimꝰ
inpassione beate ꝑpetuȩ. facta sunt ista:
Sed lacrimȩ quantelibet & quantolibet in¬
petu fluerent: qͣndo ardorẽ caritatis extingue¬
rent: Hec ẽ. uitus syon: cui & alibi dicit᷑.
Fiat par inuntute tua: & habundantia in

Expanded text:
multos enim tenebant filii ne paterentur! multos enim tenebant filii ne paterentur! quam multorum genibus provolvebantur uxores, ne viduae relinquerentur! quam multos parentes filii prohibebant mori, sicut novimus et legimus in passione beatae Perpetuae! Facta sunt is a. Sed lacrymae quantaelibet et quantolibet impetu fluerent; quando ardorem charitatis exstinguerent? Haec est virtus Sion, cui et alibi dicitur: Fiat pax in virtute t
Abbreviated transcription (Latin):
Quult intellig̾e̾ uirtutem ciuitatis hur: intel¬
ligat ium caritatis: Ipsa ẽ uirtus quã nemo
uineit: Huiꝰ ignem: nulli fluctus scłi. nul¬
la flumina temptationis extingunt: De hac
dictum ẽ ualida ẽ sic̃ mors dilect̾io: Quomͦ
enim mors quando uenit resistere ei non
potes: quib libet artib. quib libet medica¬
mentis occurras. uiolentiam mortis uitare.
ñpotes. qui mortalis natus es: sic contra uio¬
lentiam caritatis mundus nichil potest:
Econtrario enim similitudo data ẽ de morte:
scło: ut uiuerent deo: Hac eñi caritate accen¬
si st̃ ueri martẏres. ñ simulati. non uana
gła uentilati: ñ tales de quib dictum ẽ. si tra¬
didero corpꝰ meũ ut ardeam. caritatem autẽ
non habeam nicħ mͥ ꝓdest: s:. tales quos uere
xp̃i & ueritatis caritas ꝑduceret adpassionẽ
Quid eis fecerunt temptationes seuientiũ: ma¬
iorẽ iuolentiam habuerunt ocłi flentium
suoꝵ: quam ꝑsecutioneᷤ insect̾antium: Quã

Expanded text:
ntelligere virtutem hujus civitatis, intelligat vim charitatis. Ipsa est virtus quam nemo vincit. Hujus ignem nulli fluctus saeculi, nulla flumina tentationis exstinguunt. De hac dictum est, Valida est sicut mors dilectio . Quomodo enim mors quando venit, resisti ei non potest, quibuslibet artibus, quibuslibet medicamentis occurras; violentiam mortis vitare non potest, qui mortalis natus est: sic contra violentiam charitatis mundus nil potest. A contrario enim similitudo data est de morte; saeculo, ut viverent Deo. Hac charitate accensi martyres, non simulati, non vana a ventilati, non tales de quibus dictum est, Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest , sed tales quos vere Christi et veritatis charitas perduceret ad passionem; quid eis fecerunt tentationes saevientium? Majorem violentiam habuerunt oculi flentium suorum, quam persecutiones insectantium. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
surgit ñ uiuit: Nonne qui dormit morti
similior ẽ: & qui sunt qui dormiunt:Qs
excitat apłs paulus: si tamen uelint eingila¬
re: Quibusdã enim dicit Surge qͥ dormis
et exurge amortus. et illuminabit te.xp̃c.¬
Qui gͦ uluminatur arp̃o. iam uigilat: sed
nondum apparet fructus iugiliarum: Ma¬
ne apparebit id: cum scłi huius incerta
transierint: Ipsa ẽ. enim nor. Nõ tͥ uident̃
ret. honoratur: Facit bene: rep̃henditur.
blasphematur. accusatur. laborat. teritur:
Quasi tenebrȩ sunt: Inradice autẽ. uigor fiue¬
tus. opulentia Nita nondum ẽ. inramis:
s radir ñ aruit: Similis arescenti ẽ. S tp̃s
uenit: uestitur honore suo: fecundat᷑ frue¬
tib suis: Tc̃ illi dequib dictum ẽ. ut ñ eos
Zelemur: qͥd enim de illis ait psalmus:
Qm̃ sicut fenũ cito arescent: et sicut olera
prati cito cadent: Cadent cum iuiderint

Expanded text:
surgit non vivit? Nonne qui dormit morti surgit non vivit? Nonne qui dormit morti similior est? Et qui sunt qui dormiunt? Quos excitat apostolus Paulus, si tamen velint evigilare. Quibusdam enim dicit: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te CQui ergo illuminantur a Christo, jam vigilant, sed nondum apparet fructus vigiliarum: mane apparebit, id est, cum saeculi hujus incerta transierint. Ipsa est enim nox: non tibi enim vret, honoratur: facit bene; reprehenditur, blasphematur, accusatur, laborat, terretur: quasi tenebrae sunt. In radice autem vigor, fructus, opulentia: vita nondum est in ramis, sed radix non aruit: similis arescenti est; sed tempus venit, vestitur honore suo, fecundatur fructibus suis. Tunc illi de quibus dictum est ut non eos zelemus: quid enim de illis ait psalmus? Quoniam sicut fenum cito arescent, et sicut olera prati cito cadent
Abbreviated transcription (Latin):
et uos apparebitis cum illo ingła: et erit ma¬
ne: Nam mͦ ñ ẽ. mane: Tumeant mͦ suꝑbi. et
diuites huius scłi:impii bonis insultent:
infideles fidelib. et dicant: Quid uob̃ ꝓdest
quia credidistis: Quid plus habetis. qͥa. xp̃m
habetis: Respondeant fideles: si uere fideles
sunt: Noxẽ: nondum uidetur qđ tenemus:
Non quiescant manus inbonis oꝑib Unde ali¬
bi dicitur. Indie tribulationis mee dm̃ ex qui¬
siui manib meis: nocte coram coram eo: &¬
non sum deceptus Apparebit labor nr̃ ma¬
ne. et erit fructus mane. ut illi qui mͦ labo¬
rant postea dominentur: et illi qui mͦ se
iactant et suꝑbiunt postea subiciantur. Qd
enim sequitur: Sicut oues ininferno positȩ¬
sunt mors pastor ẽ eis: Et dñabuntur eis
recti mane: Puto iã planum eẽ. istũ uersũ:
quia p̾locuti sumꝰ. Dominabuntur eis recti
mane: Tolera noctem: desidera mane. Ne
putes quia nox habet uitã: et mane non
habet uitã: Ergo qui dormit uiuit: & qui

Expanded text:
o apparebitis in gloria . Et erit mane. Nam modo non est mane. Tumeant modo superbi et divites hujus saeculi, impii bonis insultent, infideles fidelibus, et dicant: Quid vobis prodest quia credidistis? quid plus habetis, quia Christum habetis? Respondeant fideles, si vere fideles sunt: Nox est, nondum videtur quod tenemus. Non quiescant manus in bonis operibus. Unde alibi dicitur: In die tribulationis meae Deum exquisivi manibus meis nocte coram eo, et non sum deceptus . Apparebit labor noster mane, et erit fructus mane: ut illi qui modo laborant, postea dominentur; et illi qui modo se jactant et superbiunt, postea subjiciantur. Quid enim sequitur? Sicut oves in inferno positae, mors pastor est eis. Et dominabuntur eis recti mane. 4. Puto jam planum esse istum versum, quia praelocuti sumus: Dominabuntur eis recti mane. Tolera noctem, desidera mane. Ne putes quia nox habet vitam, et mane non habet vitam. Ergo qui dormit vivit, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
lata ipsiꝰ dicunt̃: Nam & de aliquib homini¬
bus solemus ita loqͥ: Bonus homo ẽ s mala
latera habet i dest ipse quidẽ ꝓbitate p̃stat:
smaligni sunt qͥ ei comuncti sunt: Latera
q̃ aquilonis: qui diabolo coherebant: Inde
uent &e iste filuis: de qͦ mͦ audiebamus. qͥa
mortuus erat & reuirit: perierat & inuentꝰ
latus aquilonis adherendo pͥncipi regionis
illius. S: quia ciuitas regis magni & exla¬
tere aquilonis colligitur. reuersus ad se dix̃
Duurgam & ibo adpatrem meum & occur¬
nt ei pat̃: qui dicit de illo. Mortuus erat
& reuixit: perierat & inuentus ẽ. Uitulus
ille saginatus: lapis angularis fuit Deniq
& maior filius qui epulari nolebat exhor¬
tanis apatre ingressus ẽ: et duo iam parie¬
tes tanquam illi duo filii adiutulum ꝑue¬
mentes ciuitatem regis magni fecerunt:¬

Expanded text:
latera ipsius dicuntur. Nam et de aliquibus hominilatera ipsius dicuntur. Nam et de aliquibus hominibus solemus ita loqui, Bonus homo est, sed mala latera habet: id est, ipse quidem probitate praestat, sed maligni sunt qui ei conjuncti sunt. Latera ergo aquilonis qui diabolo cohaerebant: unde venit et iste filius, de quo modo audiebamus, quia mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus latus aquilonis, adhaerendo principi illius regionis: sed quia civitas regis magni et ex latere aquilonis colligitur, reversus ad se, dixit, Surgam, et ibo ad patrem meum. Et occurrit ei pater, qui dicit de illo, Mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus est. Vitulus ille saginatus, lapis angularis fuit. Denique et major filius qui epulari nolebat , exhortatus a patre ingressus est: et duo jam parietes, tanquam illi duo filii ad vitulum pervenientes, civitatem regis magni fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
pe inmeridie: aquilo contra meridiem:
Quis ẽ iste aquilo: nͥ qui dixit. ponam sedẽ
meã adaquilonẽ & similis ero altissimo:
Tenuerat regnũ impiorum diabolus: et poᷤ¬
sederat gentes seruientes simulachris ad
rendo illi. aquilo factus erat: S qm̃ ille
qui alligat fortem. aufert eiꝰ uasa & fac̃
uasa sua: liberati homines ab infidelita¬
te & suꝑsticione demonioꝵ. credentes in
xp̃m colliniati sunt illi ciuitati. Occur¬
rerunt inangulo illi parieti decircumci¬
sione uenienti: & facta ẽ. ciuitas regis ma¬
gni. quȩ fuerat latera aquilonis: Ideo ⁊ in
alia scriptura dicitur. Ab aquilone nube̾
coloris aurei. Inhis ẽ magna gła. & ho¬
quando ex desꝑatione conualescit egrotus.
Abaquilone nubes: & ñ nigrȩ. nubes ñ caligi¬
nose non tetre. s coloris aurei. Unde nͥ gr̃a
ciuitas regis magni. Latera utiq quia inhese¬
rant diabolo Quicunq enim alicui coherẽt:

Expanded text:
pe in meridie, aquilo contra meridiem. pe in meridie, aquilo contra meridiem. Quis est iste aquilo, nisi qui dixit, Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo ? Tenuerat regnum diabolus impiorum, et possederat Gentes servientes simulacris, ad inhaerendo illi aquilo factum erat. Sed quoniam ille qui alligat fortem, aufert ejus vasa, et facit vasa sua , liberati homines ab infidelitate et superstitione daemoniorum, credentes in Christum colliniati sunt illi civitati, occurrerunt in angulo illi parieti de circumcisione venienti, et facta est civitas regis magni quae fuerant latera aquilonis. Ideo et in alia Scriptura dicitur: Ab aquilone nubes coloris aurei; in his est magna gloria et hoest, quando ex desperatione convalescit aegrotus. Ab aquilone nubes, et non nigrae nubes, non caliginosae, non tetrae, sed coloris aurei. Unde nisi gracivitas regis magni. Latera utique, quia inhaeserant diabolo. Quicumque enim alicui cohaerent,
Abbreviated transcription (Latin):
gentib: ñ iam diuersi: ⁊si diuersi quia eebi¬
uerso. iam in angulo nec diuersi: Ipse ẽ. eñ
inquit pax nr̃a: qui fecit utraq uniumn:
Ipse ille angularis lapis quem rebauerint
ȩdificantes: factus ẽ incaput anguli. duos
iunxit inse mons montes. Nna domus. &
due domus: Due ꝓpter exdiuerso uenient.
una ꝓpt̃ lapidem angularem inquo sibi
ambȩ copulantur: Audi & hoc. Gontes
syon latera aquilonis: ciitas regis magni.
Intenderas enim tu syon tanquã unum lo¬
cum ubi condita ẽ. iħrłm: et mea tibi non
occurrebat nͥ populus excireumcisione: qͥ
quidem exreliquiis axp̃o collectus ẽ exma¬
gna autem parte tanquam palea uentila¬
tur in area & enim scriptum ẽ: Reliquie
salue fient: Sed adtende & gentes: uide &
oleastrum inseri inpinguedinẽ oliuȩ. Ecce
gentes: latera aquilonis Adiunc̾ta sun
latera aquilonis: cuutatis regis magni.
Contrarius solet esse aquilo syon: Syon qͥ¬

Expanded text:
Gentibus: non jam adversi; etsi diversi, quia ex diGentibus: non jam adversi; etsi diversi, quia ex diverso, jam in angulo nec diversi? Ipse est enim, inquit, pax nostra, qui fecit utraque unum . Ipse ille angularis lapis, quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli . Duos junxit in se mons montes. Una domus, et duae domus: duae propter ex diverso venientes, una propter lapidem angularem, in quo sibi ambae copulantur. Audi et hoc, Montes Sion; latera aquilonis civitas regis magni. Intenderas enim tu Sion tanquam unum locum, ubi condita est Jerusalem, et in ea tibi non occurrebat, nisi populus ex circumcisione; qui quidem ex reliquiis a Christo collectus est, ex magna autem parte tanquam palea ventilatus. Etenim scriptum est, Reliquiae salvae fient . Sed attende et Gentes, vide et oleastrum inseri in pinguedinem olivae . Ecce Gentes, Latera aquilonis: adjuncta sunt latera aquilonis civitati regis magni. Contrarius solet esse aquilo Sion: Sion quip
Abbreviated transcription (Latin):
sine manib: quia humanum opus non ac¬
cessit admariam dequa natus ẽ. xp̃c S si
lapis iste uibi ineum offenderunt uidei. ibi
remaneret: tu quo ascenderes non haberes:
Quid autem factum ẽ: Quia dicit ꝓpħa dan¬
el: Quid: nͥ quia creuit lapis ille: & factꝰ
ẽ mons magnus: Quã magnꝰ Ita ut in¬
nos: Ergo crescendo mons iste & implen¬
do uniuersam faciem terre: uenit ad
nos. Quid gͦ montem qͣsi absentem que¬
rimus. & ñ inp̃sentẽ iam ascendimus: ut
& in hoc psalmo. et in aliqua parte ter¬
rarum querendũ existimares: uide quid
sequitur. Cum dixisset inciuitate di nr̃i
inmonte scõ euis: quid addidit. Oua¬
tans exultationis umuersȩ terrȩ: montes
sẏon: Syon unus mons ẽ. Quid gͦ monteᷤ.
Anquia ad syon ꝑtinuerunt etrã qͥ dediuer¬
so uenerunt ut sibi occurrerent inlapidẽ
angularem. & fierent illi duo parictes tan¬
quam duo montes: unus excurcumcisione
alter ex preputio: unus exiudeis. alter en

Expanded text:
sine manibus, quia humanum opus non acsine manibus, quia humanum opus non accessit ad Mariam, de qua natus Christus . Sed si lapis iste ubi in eum offenderunt Judaei, ibi remaneret, tu quo ascenderes non haberes. Quid autem factum est? Quid dicit prophetia Danielis? Quid, nisi quia crevit lapis iste, et factus est mons magnus? Quam magn. Ergo crescendo mons iste et implendo universam faciem terrae, venit ad nos. Quid ergo montem quasi absentem quaerimus, et non in praesentem jam ascendimus, ut et in hoc psalmo, et in aliqua parte terrarum quaerendum existimares, vide quid sequitur: cum dixisset, In civitate Dei nostri, in monte sancto ejus, quid addidit? Dilatans exsultationes universae terrae, montes Sion. Sion unus mons est: quid ergo montes? An quia ad Sion pertinuerunt etiam qui de diverso venerunt, ut sibi occurrerent in lapidem angularem, et fierent illi duo parietes tanquam duo montes, unus ex circumcisione, alter ex praeputio; unus ex Judaeis, alter ex
Abbreviated transcription (Latin):
Non en im frustra dicitur in alio psalmo
U oce mea addm̃n clamaui. et exaudiuit
me de monte scõsuo. Audiuit te mons iste:
ut exaudireris. Nam si tu ineum non as¬
cenderes: in fra iacens clamare posses: ex
audiri non posses. Quis ẽ ergo iste mons frs̃ :
Magna cura inquirendus: magna sollicitudi¬
ne inuestigandus: labore etiam occupandus.
& ascendendus: Sed si in aliqua parte terra¬
rum ẽ. qͥd faciemus: Peregrinabimur det̾¬
ra nr̃a: ut adillum montem ꝑuenire pos¬
simus: Immo uͦ peregrinamur. si in illo ñ
simus Ipsa ẽ enim ciuitas nr̃a. si menbra
regis sumus: qͥ caput ẽ ciuitatis ipsius Ubi
ẽ. gͦiste mons: Si regionem aliquã tenuit.
laborandum ẽ ut diri ut a deum ꝑueniat᷑.
Sed quid satagis: Utinam ñsis piger ascen¬
dere inmontẽ: quomꝰ mons ñ fuit tandus
uenire addormientem: Fuit enim quidam
lapis angularis contemptibilis inquem iu¬
dei offenderunt: precisus de quodã monte.
sine manib: hoc ẽ de regno iudeoꝵ ueniẽs

Expanded text:
frustra dicitur in alio psalmo: Voce mea ad Dominum clamavi, et exaudivit me de monte sancto suo . Adjuvit ergo te mons iste ut exaudireris. Nam si in eum non ascenderes, infra jacens clamare posses, sed exaudiri non posses. Quis est ergo iste mons, fratres? Magna cura inquirendus, magna sollicitudine investigandus; labore etiam occupandus et ascendendus. Sed si in aliqua parte terrarum est, quid faciemus? Peregrinabimur de terra nostra, ut ad illum montem pervenire possimus? Imo tunc peregrinamur, si in illo non sumus. Ipsa est enim civitas nostra, si membra regis sumus, qui caput est civitatis ipsius. Ubi est ergo iste mons? Si regionem aliquam tenuit, laborandum est, ut dixi, ut ad eum perveniatur. Sed quid satagis? Utinam non sis piger ascendere in montem, quomodo mons non fuit tardus venire ad dormientem. Fuit enim quidam lapis angularis contemptibilis, in quem Judaei offenderunt , praecisus de quodam monte sine manibus, hoc est de regno Judaeorum veniens