comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ ut deceptores uitare debemꝰ: Qł aut̃ bonos & idõ
ñ solũ ĩ mortales uerũ etiam beatos dõꝵ nomine
sacris & sacrificiis ꝓpt̾ uitã ȩtnam pꝰ morit̃ adipis¬
cendã colendos putant: qualescũq illi sint. & quo¬
lib& uocabulo digni sint. ñ eos uelle ꝑtale religi

Expanded text:
tius ut deceptores uitare debemus. Quos autem bonos et ideo non solum inmortales, uerum etiam beatos deorum nomine sacris et sacrificiis propter uitam beatam post mortem adipiscendam colendos putant, qualescumque illi sint et quolibet uocabulo digni sint, non eos uelle per tale religi
Abbreviated transcription (Latin):
expositꝰ inuentꝰ ẽ puer. drachone in uolutꝰ. qͥ cum
significauit magnũ futurũ. & ꝓpt̃ cõmunc tomplũ
cum eẽnt parentes eiꝰ in noti. Uulcani & minerue.
dictũ ẽẽ filiũ. nominis tam̃ eius originẽ fabula
illa potiꝰ quã ista designat historia S qͥd ad nos:
Hoc inueracib libris homines instruat religiosos.
illud in fallacib ludis demones delect& impuros:
Quos tam̃ illi religiosi tamquã deos colunt. & cũ de
illis hȩc negant ab om̃i eos crimine purgare ñ pos¬
sunt. qm̃ ludos eis poscentib exhibent. ubi turpit̃
agunt᷑ quȩ uelut sapient̃ negant᷑. & his falsis ac
turpib du placantur Ubi & si fabula cantat
crũ numinũ falsum. delectari tam̃ falso crimi¬

Expanded text:
expositus inuentus est puer dracone inuolutus, qui eum expositus inuentus est puer dracone inuolutus, qui eum significauit magnum futurum, et propter commune templum, cum essent parentes eius ignoti, Vulcani et Mineruae dictum esse filium. Nominis tamen eius originem fabula illa potius quam ista designat historia. Sed quid ad nos? Hoc in ueracibus libris homines instruat religiosos, illud in fallacibus ludis daemones delectet inpuros; quos tamen illi religiosi tamquam deos colunt, et cum de illis haec negant, ab omni eos crimine purgare non possunt, quoniam ludos eis poscentibus exhibent, ubi turpiter aguntur, quae uelut sapienter negantur, et his falsis ac turpibus di placantur, ubi etsi fabula cantat crimen numinum falsum, delectari tamen falso . crimi
Abbreviated transcription (Latin):
egerat. morbũ tam̃ qͦ lan guebat sustinere ñ poss&.
uło temꝑe uł rex uł potius tẏrannꝰ busiris suis dus
suos hospites imolabat. quẽ filiũ ꝑhibent fuisse
neptuni. ex matre libra filiȩ paphi: Uerũ ñ cre¬
dat᷑ hoc struprũ ꝑ petrasse neptunꝰ ne dii accusent᷑.
s poetis & theatris ista tribuantur. ut sit unde pla¬
centur: Ericthonii regis atheniensiũ cuiꝰ nouis¬
simis annis ihũ nauę mortuus repꝑit᷑. uulcanꝰ &
uolunt. in amborum contentionẽ uulcanũ cõmotũ
effudisse aiunt sem̃ in terra. atq inde homini natoob
eã causam tale inditũ nom̃: Qreca enĩ lingua. ers.
c̃tt̃ptio. ut hon t̾ra ẽ: ex qͥb duob compositũ uoca¬
bulum ẽ: ericthoniꝰ: Uerũ qͦd fatendũ ẽ refellunt.
& a suis dus repellunt ista doctiores. qͥhanc opinio¬
nẽ fabulosam hinc exortã fer̃. quia in templo uulca¬
ni & mincruc. quod ambo unũ habebant athenis

Expanded text:
egerat, morbum tamen, quo languebat, sustinere non posset. egerat, morbum tamen, quo languebat, sustinere non posset. Illo tempore vel rex, vel potius tyrannus Busiris suis diis suos hospites immolabat, quem filium perhibent fuisse Neptuni, ex matre Libya, filia Epaphi. Verum non credatur hoc stuprum perpetrasse Neptunus, ne dii accusentur: sed poetis et theatris ista tribuantur, ut sit unde placentur. Erichthonii regis Atheniensium, cujus novissimis annis Jesus Nave mortuus reperitur, Vulcanus et irginem volunt, in amborum contentione Vulcanum commotum effudisse aiunt semen in terram, atque inde homini nato ob eam causam tale inditum nomen. Graeca enim lingua ἔρις contentio, et χθών terra est; ex quibus duobus compositum vocabulum est Erichthonius. Verum, quod fatendum est, refellunt et a suis dis repellunt ista doctiores, qui hanc opinionem fabulosam hinc exortam ferunt, quia in templo Vulcani et Mineruae, quod ambo unum habebant Athenis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeos annos a rege xanto cretensiũ cuiꝰ apud
alios aliud nom̃ inuenimꝰ rapta ꝑhibetur eu¬
ropa. & inde geniti. radamantꝰ. sarpedon.
& minos. quos magis ex eadẽ muliere filios io¬
uis eẽ uulgatũ ẽ. Sed taliũ dõꝵ cultores.
illud qͦd de rege cretensiũ diximꝰ historice
ueritati hoc aut̃ quod de ioue poete cantant
theatra c̃ crepant. popli cȩlebrant. uanitati de¬
deputant fabularũ. ut esset unde ludifierent. placan¬
dis numinib etiam falsis eoꝵ criminib. His temꝑib
hercules in sẏria clarus habebat᷑. s nimirũ aliꝰ. ñ ille
deqͦ supͣ loquuti sumꝰ: Secretiore qͥppe historia plu¬
res fuisse dicunt᷑. & liberipatres & heroules Hunc
sanc herculẽ cuiꝰ ingentia xii. facta numerant. int̃
quȩ antei affri necem ñ cõmemorant. qͦd eares ad al¬
terum herculẽ ꝑtin& in oeta monte a se ipso incen¬
sum ꝓdunt suis litteris. cũ ea uirtute qͣ multa sub¬

Expanded text:
Per eos annos a rege Xantho Cretensium, cuius aput Per eos annos a rege Xantho Cretensium, cuius aput alios aliud nomen inuenimus, rapta perhibetur Europa, et inde geniti Rhadamanthus, Sarpedon et Minos. quos magis ex eadem muliere filios Iouis esse uulgatum est. Sed talium deorum cultores illud, quod de rege Cretensium diximus, historicae ueritati, hoc autem, quod de Ioue poetae cantant, theatra concrepant, populi celebrant, uanitati deputant fabularum, ut esset unde ludi fierent placandis numinibus etiam falsis eorum criminibus. His temporibus Hercules in Syria clarus habebatur; sed nimirum alius, non ille, de quo supra. locuti sumus. Secretiore qres fuisse dicuntur et Liberi patres et Hercules. Hunc sane Herculem, cujus ingentia duodecim facta numerant, inter quae Antaei Afri necem non commemorant, quod ea res ad alterum Herculem pertinet, in Oeta monte a se ipso, incensum produnt suis litteris, cum ea virtute, qua monstra sub
Abbreviated transcription (Latin):
stituta diis falsis. a regib greciȩ: quę memoriã
diluiui & ab eo libãtionis hominũ uiteꝙ tẽ e¬
rumpnose. mͦ ad alta. mͦ ad plana migrantiũ
ab eis significari dicant homines. qͥ ꝓpt̃ aquę numn¬
dationẽ sũma montiũ petiuer̃. & rursus eadẽ
residente ad ima redicr̃ His temꝑib dionisiũ
qͥ etiã liber pat̃ dictꝰ ẽ. & post mortẽ ds habitꝰ.
uitẽ ferunt ostendisse in attica t̾ra hospiti suo:
Tc̃ apollini delfico instituti sunt ludi musici. ut
placaretur ira eius. qua putabant afflictas et̃ stt¬
rilitate grecie regiones . qr ñ defenderint tẽplũ
eiꝰ. quod rex danaus cũ easdẽ t̃ras bello inuasis¬
set. incendit: Hos aũ ludos ut instituerent. ora¬
culo eiꝰ sunt ad moniti: In attica uͦ rex erictoniꝰ
ei ludos pͥmꝰ instituit. nec ei tantũ s etiã miner¬
ue: ubi p̃miũ uictorib oleũ ponebat᷑. qͦdeiꝰ frus¬
tus in uentricẽ mineruã. sic̃ uini liberũ tradunt:

Expanded text:
ibus Graeciae, quae memoriam diluuii et ab eo liberationis hominum uitaeque tunc aerumnosae modo ad alta, modo ad plana migrantium ab eis significari dicant homines, qui propter aquae inundationem summa montium petiuerunt et rursus eadem residente ad ima redierunt. His temporibus Dionysum, qui etiam Liber pater dictus est et post mortem deus habitus, uitem ferunt ostendisse in Attica terra hospiti suo. Tunc Apollini Delphico instituti sunt ludi musici, ut placaretur ira eius, qua putabant adflictas esse sterilitate Graeciae regiones, quia non defenderint templum eius, quod rex Danaus, cum easdem terras bello inuasisset, incendit. Hos autem ludos ut instituerent, oraculo sunt eius admoniti. In Attica uero rex Erichthonius ei ludos primus instituit, nec ei tantum. sed etiam Mineruae, ubi praemium uictoribus oleum ponebatur, quod eius fructus inuentricem Mineruam, sicut uini Liberum tradunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mine ꝑ inmundos demones baccanalia sacra uł
potius sacrilegia sunt instituta  De quoꝵ paibio¬
sa turpitudine pꝰtã multos annos sic senatꝰ eru¬
buit. ut in urbe roma et̃ ꝓhiberet Pereatem¬
pora ꝑscus & uxor eiꝰ andromeda postea quã st̃
mortui. sic eos in celũ receptos et̃ credider̃. ut
imagines eoꝵ sttllis designare eoꝵ q appellare
nominib ñ erubescerent nec timerent: x iiii

Expanded text:
mine per inmundos daemones Bacchanalia sacra uel mine per inmundos daemones Bacchanalia sacra uel potius sacrilegia sunt instituta, de quorum rabiosa turpitudine post tam multos annos sic senatus erubuit, ut in urbe Roma esse prohiberet. Per ea tempora Perseus et uxor eius Andromeda postea quam sunt mortui, sic eos in caelum receptos esse crediderunt, ut imagines eorum stellis designare eorumque appellare nominibus non erubescerent, non timerent.
Abbreviated transcription (Latin):
ent̾ ferre mendacia. quę tam̃ etiã libenter
amplexi sunt: Qui utiq quanto deuotius io¬
uem colunt. tanto eos qͥ hȩc de illo dicere
ausi sunt. seueriꝰ punirt debuer. Nunc
uͦ ñ solum eis qͥ ista finxer̃ irati ñ sunt. sed
ut taliꝰ a figmenta etiã in theatris agẽ¬
rent. ipsos deos potiꝰ iratos habere non¬
timuer̃ His tẽꝑib latona apollinẽ peꝑit.
ñ illũ cuiꝰ oracula solere consuli suꝑiꝰ loqͤ¬
bam̃. s alũ qͥcũ hercule seruuit aneto: Q tamor
sio ẽ d̾ creditus. ut plurimi ac poene om̃s unũ eundẽ¬
ꝙ apollinẽ fuisse. opinentur: Tunc & liberpat̃ bd¬
lauit in india. qui multas habuit in exercitu femi¬
nas. quȩ bacche appellate sunt: ñ tã iurtute nobi¬
les ꝗͣ furore: Aliqui sano & uictũ scribt̃ istũ liberũ
& uinctũ: ñ nulli & occisũ inpugna a pseo. nec
ubi fuerit sepultꝰ tacent. & tamen eiꝰ uelut dĩ no¬

Expanded text:
enter ferre mendacia, quae tamen etiam libenter enter ferre mendacia, quae tamen etiam libenter amplexi sunt. Qui utique quanto deuotius Iouem colunt, tanto eos, qui haec de illo dicere ausi sunt, seuerius punire debuerunt. Nunc uero non solum eis, qui ista finxerunt, irati non sunt, sed ut talia figmenta etiam in theatris agerent, ipsos deos potius iratos habere timuerunt. His temporibus Latona Apollinem peperit, non illum, cuius oracula solere consuli superius loquebamur, sed illum, qui cum Hercule seruiuit Admeto; qui tamen sic est deus creditus, ut plurimi ac paene omnes unum eundemque Apollinem fuisse opinentur. Tunc et Liber pater bellauit in India, qui multas habuit in exercitu feminas, quae Bacchae appellatae sunt, non tam uirtute nobiles quam furore. Aliqui sane et uictum scribunt istum Liberum et uinctum; nonnulli et occisum in pugna a Perseo, nec ubi fuerit sepultus tacent; et tamen eius uelut dei no
Abbreviated transcription (Latin):
uelut in solubili questione. suo p̃cipitio perire
compulerit De antheo quẽ negauit hercu¬
les. quod filiꝰ t̾re fucrit. ꝓpt̾ quod cadens in t̃¬
rã fortior soler& ad surgere: Et siqua forte
alia p̃t̾misi He fabule bellũ ad usꝙ trora¬
nũ. ubi scdm̃ librũ marcus uarro de poplĩ
romani gente finiuit. ex occasione hnistoria¬
rũ quȩ res ueracit̃ gestas c̃tinent. ita sunt in¬
geniis hominũ ficte. ut ñ sint ob ꝓbrus nu¬
minũ ad fixe Porro aut̃ quicũꝙ finxer̃ aio¬
ue ad stuprũ raptũ pulcherrimũ puerũ gani¬
medẽ . quod nefas rex tantalꝰ fec̃. & iouifabu¬
la tribuit. uł danaes ꝑ imbrẽ aurcũ appetis¬
se concubitũ ubi intelligit᷑ pudicicia mulie¬
ris auro fuisse corrupta. que illis temꝑib uł
facta uł ficta st̃. aut facta ab aliis uł ficta
de ioue diciñ potest quantũ mali de hominũ
p̃sumpserit cordib. quod possent ista pati¬

Expanded text:
uelut insolubili quaestione suo praecipitio perire uelut insolubili quaestione suo praecipitio perire conpulerit; de Antaeo. quem necauit Hercules, quod filius terrae fuerit, propter quod cadens in terram fortior soleret adsurgere; et si qua forte alia praetermisi. Hae fabulae bellum ad usque Troianum, ubi secundum librum Marcus Varro de populi Romani gente finiuit, ex occasione historiarum, quae res ueraciter gestas continent, ita sunt ingeniis hominum fictae, ut non sint obprobriis numinum adfixae. Porro autem quicumque finxerunt a Ioue ad stuprum raptum pulcherrimum puerum Ganymedem, quod nefas rex Tantalus fecit et Ioui fabula tribuit, uel Danaes per imbrem aureum adpetisse concubitum, ubi intellegitur pudicitia mulieris auro fuisse corrupta, quae illis temporibus uel facta uel ficta sunt, aut facta ab aliis et ficta de Ioue, dici non potest quantum mali de hominum praesumserint cordibus, quod possent ista pati
Abbreviated transcription (Latin):
& humilitares laboꝵ ꝓ eoꝵ peccatis & pspitates
solationũ ꝓpt̾ miserationẽ dĩ xiii¬
S temꝑib fabulȩ ficte sunt de trp¬
tolemo quod ubente. cerere anguib portatꝰ illitib
indigentib t̾ris frumenta uolando c̃tulerit. De
minothauro qͦd bestia fuerit inclusa laberinto.
qͦ cũ intrassent homines in extricabili errore in¬
de exire ñ poterant. De centhauris. qͦd ȩquoꝵ
hominũq fuerit natura c̃iuncta: De cerbero
quod sit triceps inferoꝵ canis De frixo &thel¬
le eiꝰ scrore. quod uecti ariete uolauerint
De gorgone qͦd fuerit crinita serpentib & aspi¬
cientes conuertebat in lapides. De belloro fon¬
it quod equo uolante pennis sit uectꝰ. quiequus
pegasus dictus ẽ: De amphione. quod cithare
suauitate lapides mulserit. & ad traxerit
De fabro dedalo & ciꝰ y caro filio. quo sibi coapta¬
tis pennis uolauerit᷑ De edippo. quod monstrũ
quoddã qͦd spinga dicebatur facie humana
quadrupedẽ soluta quę ab illo ꝓponisolebat

Expanded text:
eorum peccatis, et prosperitates consolationum propter miserationem Dei. His temporibus fabulae fictae sunt de Triptolemo, quod iubente Cerere anguibus portatus alitibus indigentibus terris frumenta uolando contulerit; de Minotauro, quod bestia fuerit inclusa Labyrintho,\' quo cum intrassent homines, inextricabili errore inde exire non poterant; de Centauris, quod equorum hominumque fuerit natura coniuncta; de Cerbero, quod sit triceps inferorum canis; de Phryxo et Helle eius sorore, quod uecti ariete uolauerint; de Gorgone, quod fuerit crinita serpentibus et adspicientes conuertebat in lapides; de Bellerophonte, quod equo pennis uolante sit uectus, qui equus Pegasus dictus est; de Amphione, quod citharae suauitate lapides mulserit et adtraxerit; de fabro Daedalo et eius Icaro filio, quod sibi coaptatis pinnis uolauerint; de Oedipo, quod monstrum quoddam, quae Sphinga dicebatur, humana facie quadrupedem, soluta quae ab illa proponi soleret
Abbreviated transcription (Latin):
aũ nr̃i eus ebius & iheronimꝰ adhuc eodẽ ce¬
crope ꝑmanente diluuiũ fuit quod appellatũ
ẽ deucalionis. eo qͦd ipse regnabat in eaꝵ t̃raꝵ
partib ubi maxime factum est Hocaũ dilu¬
uiũ. neqͥꝗͣ ad egiptũ atq ad eiꝰ uicinia ꝑuenit:¬
dux̃ gͦ moyses ex egipto
poplm̃ dĩ noussimo temꝑe cetropis
Iatheniensiũ regis. cum apud assy¬
rios regnar& ascades. apud sicionios maratħꝰ
apud arguios triopas Educto aut̃ poplõ in
monte sina diuinitus acceptã tradidit legẽ.
quod uetꝰ dr̃ testamentũ qr ꝓmissiones t̾re¬

Expanded text:
autem nostri Eusebius et Hieronymus, adhuc eodem Ceautem nostri Eusebius et Hieronymus, adhuc eodem Cecrope permanente, diluuium fuit, quod appellatum est Deucalionis, eo quod ipse regnabat in earum terrarum partibus, ubi maxime factum est. Hoc autem diluuium nequaquam ad Aegyptum adque ad eius uicina peruenitduxit ergo Moyses ex Aegypto populum Dei, novissimo tempore Cecropis Atheniensium regis, cum apud Assyrios regnaret Ascatades, apud Sicyonios Marathus, apud Argivos Triopas. Educto autem populo in monte Sina divinitus acceptam tradidit legem: quod vetus dicitur Testamentum, quia promissiones terre
Abbreviated transcription (Latin):
tur. & ad placandos ludis deos qui delectant᷑
seu ueris seu falsis istis criminib suis inter thea¬
tricos plausus cantantur atꝙ̃ saltantur. Hȩc
uarro ñ credit. ne deoꝵ nat᷑ȩ seu morib cre¬
dat in c̃grua: Et tam̃ ñ fabulosã s historicã
racionẽ de athenarũ uocabulo reddens. tan¬
tã neptuni & minerue litem suis litteris inserit
de cuiꝰ nomine potiꝰ illa ciuitas uocaretur: ut
eum ꝓdigioꝵ ostentatione contenderent. inter
eos uidicare nec apollo consultꝰ auder&. s deoꝵ
iurgium finiendũ. sic̃ memoratarũ triũ dea¬
rũ ad paridẽ iupit̃ ita & iste ad homines
mitter& : ubi uincer& minerua suffragus.
& in pena suarũ suffragatriciũ uincereturꝰ. quȩ
in aduersariis suis iuris obtinere athenas potũ
it. & amicas suas feminas athen̾as habere ñ
potuit:. His temꝑib ut uarro scribit regnan¬
te atheniensib eranao successore cicropis. ut

Expanded text:
tur et ad placandos ludis deos, qui delectantur tur et ad placandos ludis deos, qui delectantur seu ueris seu falsis istis criminibus suis, inter theatricos plausus cantantur adque saltantur. Haec Varro non credit, ne deorum naturae seu moribus credat incongrua; et tamen non fabulosam, sed historicam rationem de Athenarum uocabulo reddens tantam Neptuni et Mineruae litem suis litteris inserit, de cuius nomine potius illa ciuitas uocaretur, ut, cum prodigiorum ostentatione contenderent, inter eos iudicare nec Apollo consultus auderet, sed deorum iurgium finiendum, sicut memoratarum trium dearum ad Paridem Iuppiter, ita et iste ad homines mitteret, ubi uinceret Minerua suffragiis et in poena suarum suffragatricium uinceretur, quae in aduersariis suis uiris obtinere Athenas potuit, et amicas suas feminas Athenaeas habere non potuit. His temporibus, ut Varro scribit, regnante Atheniensibus Cranao, successore Cecropis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tiat. Et ideo nec arion pagon ubicũ atheniensi¬
b paulꝰ apłs disputauit ex qͦ loco a reopagite
apellati sunt curiales eiusdem urbis. uult inde
accepisse nom̃. quod mars qͥ grece ares dr̃. cũ
homicidii crimine reus fier&. udicantib xii
dus in eopago sex sentenciis absolutꝰ c̃: quia
ubi pares numeri sententię fuissent. p̃poni
absolutio dampnationi solebat. S: contra
istã quę multo amplus ẽ celebrata opini¬
onẽ aliã quandã de obscurarũ noticia lit¬
ttrarũ causã nominis huiꝰ conatur adstruere:
ne arconpagon athenienses de nomine martis
& pagi quasimartis pagum nominasse credant᷑
in uiriã uidelic& noͣminũ a qͥb litigia uł iudi¬
cia existimet aliena. ñ minꝰ hoc qͦd de marte
dr̃ falsũ eẽ asseuerans. quã illud qͦd de trib dea¬
b uinone scilic&. & minerua. & uenere. que
ꝓ malo auro adipiscendo apud paridẽ iudicẽ
de pulchritudinis excellentia certasse narran¬

Expanded text:
tiat. Et ideo nec Areon pagon, ubi cum Atheniensitiat. Et ideo nec Areon pagon, ubi cum Atheniensibus Paulus apostolus disputauit, ex quo loco Areopagitae appellati sunt curiales urbis eiusdem, uult inde accepisse nomen, quod Mars, qui Graece Ἄρης dicitur, cum homicidii crimine reus fieret, iudicantibus duodecim dis in eo pago sex sententiis absolutus est quia ubi paris numeri sententiae fuissent, praeponi absolutio damnationi solebat; sed contra istam, quae multo amplius est celebrata, opinionem aliam quandam de obscurarum notitia litterarum causam nominis huius conatur adstruere, ne Areon pagon Athenienses de nomine Martis et pagi quasi Martis pagum nominasse credantur, in iniuriam uidelicet numinum, a quibus litigia uel iudicia existimat aliena; non minus hoc, quod de Marte dicitur, falsum esse adseuerans, quam illud quod de tribus deabus, Iunone scilicet et Minerua et Venere, quae pro malo aureo adipiscendo aput iudicem Paridem de pulchritudinis excellentia certasse narran
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ mat̾nũ nom̃ acciper&. & nequis eas athe¬
neas uocara: Ita illa ciuitas mat̾ aut nutrix
liberaliũ doctrinarũ. & tot tantoꝵ ꝙͥ philo¬
sophoꝵ. qͥ nichil habuit grecia dariꝰ atq: no¬
bilius. ludificantib demonib de lite deoꝵ suoꝵ
maris & femine. & de uictoria ꝑfeminas fe¬
mine athenas nom̃ accepit. & auicto lesa ipsã
uictricis uictoriam punire cõpulsa ẽ. plus aqͥs
neptuni. ꝗͣ minerue arma formidans. Nam
in mulicrib quę sic punite sunt: & minerua
quę uicerat uictac̃. nec affuit suffra gatricib
suis. ut suffragioꝵ deinceps ꝑdita potestate. &
alienatis filus a nominib matrũ. atheneas sal¬
tim uocari licer&: & cius det̃ cmereri uocabulũ
quã uirrdei uictric̃ fecerant ferendo suffragi¬
ũ: Quȩ & quanta hinc dici possent. nͥ sermo
ad alia ꝓperar&:
Isus deos fidem adhibare figmentis. ne de ma¬
iestatis eoꝵ dignitate in dignũ aliquid sen¬

Expanded text:
tium maternum nomen acciperet, ut ne quis eas Athetium maternum nomen acciperet, ut ne quis eas Athenaeas uocaret. Ita illa ciuitas, mater aut nutrix liberalium doctrinarum et tot tantorumque philosophorum, qua nihil habuit Graecia clarius adque nobilius, ludificantibus daemonibus de lite deorum suorum, maris et feminae, et de uictoria per feminas feminae Athenas nomen accepit, et a uicto laesa ipsam uictricis uictoriam punire conpulsa est, plus aquas Neptuni quam Mineruae arma formidans. Nam in mulieribus, quae sic punitae sunt, et Minerua quae uicerat uicta est; nec adfuit suffragatricibus suis, ut suffragiorum deinceps perdita potestate et alienatis filiis a nominibus matrum Atbenaeas saltem uocari liceret et eius deae mereri uocabulum, quam uiri dei uictricem fecerant ferendo suffragium. Quae et quanta hinc dici possent, nisi sermo ad alia properaret! rsus deos fidem adhibere figmentis, ne de maiestatis eorum dignitate indignum aliquid sen
Abbreviated transcription (Latin):
hanc causã uarro indicat. Cũ apparu¬
isset illic repenit diue arbor. & alio loco aqͥru¬
pisset: rogẽ ꝓdigia ista mouer̃ Et misit ad a¬
pollinẽ deficũ sciscitatũ. quid intalegendũ eẽt.
quidue faciendũ: Ille respondit quod olea minq¬
illa signa essent. ciuitas uocaretur: Isto cicrops oracu¬
lo accepto ciues om̃s utriusꝙͥ sexꝰ. mos enĩ tẽ ineis¬
dem locis erat. ut etiã femine publicis consulta¬
tionib int̾ essent. ad ferendũ suffragiũ conuoca¬
uit: Consulta igitur multitudine. mares ꝓnep¬
tuno. femine ꝓminerua tulere sententias. Et qr
una plus inuenta c̃ feminarũ. minerua uicit:
Tc̃ neptunꝰ tratꝰ marinis fluctib exestuantib t̾ris
atheniensiũ populatꝰ ẽ : qm̃ spargere latius quas¬
lib& aquas. difficile demonib ñ ẽ Cuiꝰ ut ira¬
cundia placaretur. triplii supplicio: dic̃ idẽ
auctor ab atheniensib affectas eẽ mulieres. ut
nulla ulteriꝰ ferrent suffragia. ut nullꝰ nascen¬

Expanded text:
hanc causam Varro indicat. Cum apparuisset illic repeute oliuae arbor et alio loco aqua erupisset, regem prodigia ista mouerunt, et misit ad Apollinem Delphicum sciscitatum quid intellegendum esset quidue faciendum. Ille respondit, quod olea Minerilla signa essent, ciuitas uocaretur. Isto Cecrops oraculo accepto ciues omnes utriusque sexus mos enim tunc in eisdem locis erat,\' ut etiam feminae publicis consultationibus interessent ad ferendum suffragium conuocauit. Consulta igitur multitudine mares pro Neptuno, feminae pro Minerua tulere sententias, et quia una plus inuenta est feminarum, Minerua uicit. Tunc Neptunus iratus marinis fluctibus exaestuantibus terras Atheniensium populatus est; quoniam spargere latius quaslibet aquas difficile daemonibus non est. Cuius ut iracundia placaretur, triplici supplicio dicit idem auctor ab Atheniensibus adfectas esse mulieres, ut nulla ulterius ferrent suffragia, ut nullus nascen
Abbreviated transcription (Latin):
annoꝵ. cũ xp̃m etiã ipse ꝓphãsset ꝑ figuras ob¬
seruationũ carnaliũ in tabnaculo. & sacerdocio
& sacrificiis. aliisq misticis plurimis ꝙͥ mandatis:
Moisi successit ihũnaue. & in t̾ra repmissionis
introductũ poplm̃ collocauit. ex auctoritate
diuina. de bellatis gentib a quib eadem loca
tenebant᷑. Qui cũ popłmn rexiss& pꝰ mortẽ moisi¬
apud assirios octauodecimo aminta. apud sici
apud athenienses. iiii erictonio:¬

Expanded text:
 Christum etiam ipse prophetasset per figuras obseruationum carnalium in tabernaculo et sacerdotio et sacrificiis aliisque mysticis plurimisque mandatis. Moysi successit Iesus Naue et in terra promissionis introductum populum conlocauit ex auctoritate diuina debellatis gentibus, a quibus eadem loca tenebantur. Qui cum populum rexisset post mortem Moysiapud Assyrios octavo decimo Amynta, apud Sicyoapud Athenienses quarto Erichthonio
Abbreviated transcription (Latin):
De primo terrenȩ ciuitatis auctore fratricida cuiꝰ
impietati romanȩ urbis c̃ditor germam cedores¬
De languorib quos ex poena peccati etiam ciuesci¬
uitatis dĩ in huius uite peregrinatione pati¬
untur & a quib dõ medente sanantur: uii¬
De causȩ & ꝑtinacie sceleris cain quam a facinore
concepto nec dissermo reuocauit. uiII¬

Expanded text:
De primo terrenae civitatis auctore fratricida, cujus impietati Romanae urbis conditor germani caede resDe languoribus, quos ex poena peccati etiam ciues ciuitatis Dei in huius uitae peregrinatione patiuntur et a quibus Deo medente sanantur. De causa et pertinacia sceleris Cain, quem a facinore concepto nec Dei sermo reuocauit.
Abbreviated transcription (Latin):
terati ꝓpiꝰ accesser̃. iram atq libidinẽ uiciosas
animi pestes eẽ confessi st̃: eo qͦd turbide atq
in ordinate mouerent᷑. adea etiam quȩ sapien¬
tia ꝑpetrari uetat: ac ꝑ hoc opꝰ habere mode¬
ratrice mente atq racione. quã partem ani¬
mi t̃ciã uelut in arte quadã ad istas regendas
phibent collocatã. ut illa imꝑante istis ser¬
uientib possit in homine iustitia ex om̃i ani¬
mi parte seruari He igitur partes quas & in
homine sapiente ac temꝑante. fatentur eẽ uici¬
osas. ut eas ab hisreb ad qͥs in iuste mouentur.
mens cõpescendo & cohibendo refren& atq
reuoc&. & ad ea ꝑmittat que sapientie lege con¬
cessa sunt: sicut ad iram exercendã iustã coher¬
tionẽ. sic̃ libidinẽ ad ꝓpagande ꝓlis officiũ:¬

Expanded text:
ueritati propius accesserunt, iram adque libidinem uitiosas ueritati propius accesserunt, iram adque libidinem uitiosas animi partes esse confessi sunt, eo quod turbide adque inordinate mouerentur ad ea etiam, quae sapientia perpetrari uetat, ac per hoc opus habere moderatrice mente adque ratione. Quam partem animi tertiam uelut in arce quadam ad istas regendas perhibent conlocatam, ut illa imperante, istis seruientibus possit in homine iustitia ex omni animi parte seruari. Hae igitur partes, quas et in homine sapiente ac temperante fatentur esse uitiosas, ut eas ab his rebus, ad quas iniuste mouentur, mens conpescendo et cohibendo refrenet ac reuocet adque ad ea permittat, quae sapientiae lege concessa sunt sicut iram ad exercendam iustam cohercitionem, sicut libidinem ad propagandae prolis officiu
Abbreviated transcription (Latin):
causa liberoꝵ: N onnc & ipse quam qͣm fit licitus
& honestꝰ remotum ab arbitris cubile reqͥrit: Non¬
ne om̃s famulos atq ipsos etiam pharanim phos &
quoscumq ingredi que lib& necessitudo ꝑmiserat.
ante mittit foras. quã uł blandiri coniux conuigi
mꝰ auctor eloquii. oma recte facta in luce se col¬
locari uolunt. idẽ appetunt sciri. hoo recte factũ
sic appetit sciri. ut tam̃ erubescat uideri Quis enĩ
nescit ut filii ꝓcreentur qͥdint̾se conuiges agant.
quandoqͥdẽm ut idagat᷑ tanta celebritate uxo¬
res ducunt᷑: Et tam̃ quando agitur unde filii
nascant᷑. nec ipsi filii siqui iam inde natist̃. testes
fieri ꝑmit tuntur: Sic enĩ hoc recte factũ ad sus
noticiã. lucem appetit animoꝵ: ut tam̃ refu
gat oculoꝵ: Unde hoc: nisi qr sic gerit᷑ qͦd dece¬
at ex natura. ut etiam quod pudeat cõmittat᷑
ex poena: Hinc ẽ quod & illi philosophi qͥue

Expanded text:
causa liberorum, nonne et ipse quamquam sit licitus causa liberorum, nonne et ipse quamquam sit licitus et honestus, remotum ab arbitris cubile conquirit? Nonne omnes famulos adque ipsos etiam paranymphos et quoscumque ingredi quaelibet necessitudo permiserat, ante mittit foras, quam uel blandiri coniux coniugi i maximus auctor eloquii\', omnia recte facta in luce se conlocari uolunt, id est adpetunt sciri: hoc recte factum sic adpetit sciri, ut tamen erubescat uideri. Quis enim nescit, ut filii procreentur, quid inter se coniuges agant? quando quidem ut id agatur, tanta celebritate ducuntur uxores; et tamen cum agitur, unde filii nascantur, nec ipsi filii, si qui inde iam nati sunt, testes fieri permittuntur. Sic enim hoc recte factum ad sui notitiam giat oculorum. Unde hoc, nisi quia sic geritur quod deceat ex natura, ut etiam quod pudeat comitetur non fuerint. Hinc est quod et illi philosophi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cum quidam nudi philosophentur. unde ginnoso¬
phistȩ nominant̃. adhibent tam̃ genitalib teg¬
mina. quib ꝑcet̾a menbroꝵ carent: XUIII
pus uero ipsũ qͦd libidine tali ꝑ agitur non
solũ in quibq stupris ubi latebre ad subter fu¬
gienda humana iudicia reqͥruntur. uerũ
etiam in usu scortoꝵ quam terrena ciuitas licitam tur¬
pitudinẽ fec̃ quãuis id agatur qͦd eiꝰ ciuitatis nulla
lex indicat: deuitat tam̃ publicũ etiam ꝑmissa atq
impunita libido conspectũ. & uerecundia natura¬
li habent ꝓuisum lupanaria ipsa secretũ: faciliusq
potuit impudicicia non habere uincla ꝓhibitionis.
quam impudentia remouere latibula illius fedi¬
tatis Sed hanc etiam ipsi turpes turpitudinẽ uo¬
cant. cuiꝰ lic& sint amatores ostentatores tam̃ ẽẽ non
audent: Quid concubitꝰ coniugalis qui scdm̃ ma¬
trimonialiũ prescripta tabularũ ꝓcreandoꝵ fit

Expanded text:
cum quidam nudi philosophentur, unde gymnosocum quidam nudi philosophentur, unde gymnosophistae nominantur, adhibent tamen genitalibus tegmina, quibus per cetera membrorum carent. CAPUT pus uero ipsum, quod libidine tali peragitur, non solum in quibusque stupris, ubi latebrae ad subterfugienda humana iudicia requiruntur, uerum etiam in usu scortorum, quam terrena ciuitas licitam turpitudinem fecit, quamuis id agatur, quod eius ciuitatis nulla lex uindicat, deuitat tamen publicum etiam permissa adque inpunita libido conspectum, et uerecundia naturali habent prouisum lupanaria ipsa secretum faciliusque potuit inpudicitia non habere uincla prohibitionis, quam inpudentia remouere latibula illius foeditatis. Sed hanc etiam ipsi turpes turpitudinem uocant, cuius licet sint amatores, ostentatores esse non audent. Quid? concubitus coniugalis, qui secundum matrimonialium praescripta tabularum procreandorum fit
Abbreviated transcription (Latin):
tes & ob oedientes ñ cõmitterent qͦd eos coger& exꝑi
in fidelitas. & in oboedientia quid nocer&:
Pinde confusi in oboedientia carnis suȩ. tanqͥm
teste pena in oboedientie suȩ consuer᷑ folia ficus.¬
& fecer̃ sibi cãpestria: idc̃ succinctoria genitaliũ: Nam
quidã int̃p̃tes. succinctoria posuer̃: Porro aũ campes¬
tria latinũ quidem uerbũ est: s ex eo dictũ. qͦd iuue¬
nes qͥnudi exercebantur in campo pudenda coopie¬
bant: Unde qͥita succinet sunt: campestratos uulgꝰ
appellat Qͦd itaq aduersus dampnatã culpã in o¬
boedientię uoluntatem libido in oboedienter moue¬
bat uerecundia pudent᷑ tegebat: Ex hoc om̃s gentes
qm̃ ab illa stirpe pereate sunt: usq ad eo tenent in si¬
tũ pudendauelare. ut quidam barbari illas corporis
partes. nec in balneis nudas habeant. s cũ earũ tegu¬
mentis lauent: Per opacas qͦq indie solitudines

Expanded text:
tes et oboedientes non committerent, quod eos cogeret experiri tes et oboedientes non committerent, quod eos cogeret experiri infidelitas et inoboedientia quid noceret. Proinde confusi inoboedientia carnis suae, tamquam teste poena inoboedientiae suae, consuerunt folia fici et fecerunt sibi campestria, id est succinctoria genitalium. Nam quidam interpretes \'succinctoria\' posuerunt. Porro autem \'campestria\' latinum quidem uerbum est, sed ex eo dictum, quod iuuenes, qui nudi exercebantur in campo, pudenda operiebant; unde qui ita succincti sunt, campestratos uulgus appellat. Quod itaque aduersus damnatam culpa inoboedientiae uoluntatem libido inoboedienter mouebat, uerecundia pudenter tegebat. Ex hoc omnes gentes, quoniam ab illa stirpe procreatae sunt, usque adeo tenent insitum pudenda uelare, ut quidam barbari illas corporis partes nec in balneis nudas habeant, sed cum earum tegimentis lauent. Per opacas quoque Indiae solitudines,
Abbreviated transcription (Latin):
pena recipca in oboedientia plecteretur. ex trait in¬
quodã motu corporis quedã impudens nouitas. unde
cẽt indecens nuditas. & fet̾ attentos. reddiditq con¬
fusos. Hinc est quod postea quam mandatũ dĩ aꝑta
trans gressione uiolarunt: Scriptũ ẽ de illis. Et
aꝑti sunt ocłi amboꝵ. & cognouer̃qr nudi erant
& consuer̃ folia ficꝰ. & fecerunt sibi cãpestria. Aꝑ
uidebant. s ad discernendũ interbonũ qͦd amise¬
rant. & malũ qͦceciderant: Unde & ipsũ lignũ co
qͦd istã facer& dinoscentiã. si aduescendũ contra
uetitũ tangeret᷑ ex eare nom̃ acepit. ut appella¬
retur lignũ sciendiboni & mali. Exꝑta enĩ morbi
molestia. euidentior fit etiã iocunditas sanitatis:
Cognorer gͦ q nudicrant. nudatiscilic& ea gr̃ã qͥ
fiebat. ut nuditas corporis nulla eos lege peccati
menti eoꝵ repugnante confunder& Hoc itaq
cognouer̃. quod felicius ignorarent. si dõ creden¬

Expanded text:
poena reciproca inoboedientia plecteretur, extitit inpoena reciproca inoboedientia plecteretur, extitit in motu corporis quaedam inpudens nouitas, unde esset indecens nuditas, et fecit adtentos reddiditque confusos. Hinc est quod, postea quam mandatum Dei aperta transgressione uiolarunt, scriptum est de illis: Et aperti sunt oculi amborum et agnouerunt quia nudi erant, et consuerunt folia fici et fecerunt sibi campestria.uidebant, sed ad discernendum inter bonum quod amiserant et malum quo ceciderant. Unde et ipsum lignum, eo quod istam faceret dignoscentiam, si ad uescendum contra uetitum tangeretur, ex ea re nomen accepit, ut appelretur lignum sciendi boni et mali. Experta enim morbi molestia euidentior fit etiam iucunditas sanitatis. Cognouerunt ergo quia nudi erant, nudati scilicet ea gratia, qua fiebat ut nuditas corporis nulla eos lege peccati menti eorum repugnante confunderet. Hoc itaque cognouerunt, quod felicius ignorarent, si Deo creden
Abbreviated transcription (Latin):
crito unius libidinis maxime pudet. me¬
rito & ipsa menbra quę suo quodã ut ia
dixerim iure ñ omĩ modo ad arbitrium
nr̃m mouet aut ñ mou& pudenda dicunt᷑. qͦdan¬
te peccatũ hominis ñ fuerunt: Nam sic̃ scriptũ ẽ.
nudi erant & ñ confundebantur. ñ quod eis suanu¬
ditas eẽt in cognita. s turpis nuditas ñ dũ erat . qr
nondũ libidomenbra illa p̃t̾ arbitriũ cõmouebat.
Nondũ ad hominis in oboedientiã redarguendam.
sua in oboedientia caro quodã modo testimoniũ
ꝑhibebat: Neq enĩ ceci creati crant. ut imꝑitum
uulgꝰ opinatur. quando quidẽ & ille uidit anima¬
lia qͥb nomina in posuit. & de illa dr̃. uidit mu¬
lier qr bonũ lignum inesca. & qr placuit oculis ad
uidendũ. Patebant igitur oculi eoꝵ. s ad hoc non
erant aꝑti. hoc est non attenti. ut cognoscerent qͥd
eis indim̃to grẽ prestaretur. qͣndo menbra eoꝵ uo¬
luntati repugnare nesciebant: Qua gr̃a remota ut

Expanded text:
rito huius libidinis maxime pudet, merito et ipsa membra, quae suo quodam, ut ita dixerim, iure, non omni modo ad arbitrium nostrum mouet aut non mouet, pudenda dicuntur, quod ante peccatum hominis non fuerunt. Nam sicut scriptum est: Nudi erant, et non confundebantur, non quod eis sua nuditas esset incognita, sed turpis nuditas nondum erat, quia nondum libido membra illa praeter arbitrium commouebat, nondum ad hominis inoboedientiam redarguendam sua inoboedientia caro quodam modo testimonium perhibebat. Neque enim caeci creati erant, ut inperitum uulgus opinatur; quando quidem et ille uidit animalia, quibus nomina inposuit, et de illa legitur: Vidit mulier quia bonum lignum in escam et quia placet oculis ad uidendum. Patebant ergo oculi eorum, sed ad hoc non erant aperti, hoc est non adtenti, ut cognoscerent quid eis indumento gratiae praestaretur, quando membra eorum uoluntati repugnare nesciebant. Qua gratia remota, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tibilis di in similitudinẽ imaginis corruptibilis
hominis & uoluchrũ. & qua drupedũ & serpenti¬
um. Ad huiuscemodi enĩ simulachra ad oran¬
da uł duces poplõꝵ. uł sectatores fuer̃ & coluer̃
atq seruicrunt creature potiꝰ quã creatori. qui
ẽ benedictus insclã In hac aut̃ nulla ẽ hominis
sapientia. nisi pietas quȩ recte colitur uerꝰ dñs.
id ex pectans p̃mium in societate scõꝵ. ñ solum
hominũ. uerum etim angłoꝵ ut sit ds om̃a
inom̃ib¬

Expanded text:
tibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis tibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium ad huiusce modi enim simulacra adoranda uel duces populorum uel sectatores fuerunt, et coluerunt adque seruierunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula; in hac autem nulla est hominis sapientia nisi pietas, qua recte colitur uerus Deus, id expectans praemium in societate sanctorum non solum hominum, uerum etiam angelorum, ut sit Deus omnia in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
Ecerunt itaq ciuitates duas.
Damores duo: Terrenã scilica amor sui. usq
ad contẽptũ dĩ. celestem uͦ amor dĩ. usq ad con¬
temptũ sui Deniq alia in se ipsa. hec in dño glãt᷑:
Illa enĩ querit ab hominib glam. huic aũ dtꝰ consci¬
entiȩ testis maxima ẽ glã. Illa in glã sua exaltat ca¬
put suum. hec dicit dño suo. glã mea & exaltans
caput meum: Illi in principibꝰ eiꝰ uł in eis quas subiu¬
gant nationib dnãndi libido dñatur. in hac serui¬
unt inuicem in karitate & p̾positi consulendo. &
subditi obtemꝑando. Illa in suis potentib diligit
uirtutẽ suã. hȩc dic̃ dño suo. Diligã te dñe. uirtꝰ mea:
Ideoq in illa sapientes eiꝰ sedm̃ hominẽ uiuentes. aut
corporis aut animi sui bona aut utriꝰq sectati sunt.
aut qui potuer̃ cognoscere dm̃ ñ ut dm̃ honorauer̃
dominante sibi suꝑbra in sua sapientia sese extollen¬
tes stulti facti sunt. & immutauer̃ glãm in corrup¬

Expanded text:
ecerunt itaque ciuitates duas amores duo, terrenam scilicet amor sui usque ad contemtum Dei, caelestem uero amor Dei usque ad contemtum sui. Denique illa in se ipsa, haec in Domino gloriatur. Illa enim quaerit ab hominibus gloriam; huic autem Deus conscientiae testis maxima est gloria. Illa in gloria sua exaltat caput suum; haec dicit Deo suo: Gloria mea et exaltans caput meum. Illi in principibus eius uel in eis quas subiugat nationibus dominandi libido dominatur; in hac seruiunt inuicem in caritate et praepositi consulendo et subditi obtemperando. Illa in suis potentibus diligit uirtutem suam; haec dicit Deo suo: Diligam te, Domine, uirtus mea. Ideoque in illa sapientes eius secundum hominem uiuentes aut corporis aut animi sui bona aut utriusque sectati sunt, aut qui potuerunt cognoscere Deum, non ut Deum honorauerunt dominante sibi superbia in sua sapientia sese extollentes, stulti facti sunt; et immutaverunt gloriam incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ hominis ab inicio constituit. creando inascu¬
lũ & feminã: qui sexꝰ utiq euidens in carneẽ. Huic
quippe oꝑidĩ. etum benedictio ipsa subiuncta est
Nam cũ scriptura dixisset. masculũ & feminã fecit cos.
tellectũ spãlem referri. masculũ tam̃ & femmã. non
sic̃ simile aliqͥd etiam in homine uno intelligi potest.
qr uidelic& in eo. aliud ẽ quod regit. aliud quod re¬
gitur S sic̃ euidentissime appar& in diuersi sexꝰ
corporib masculũ & feminã. ita creatos ut ꝓlemge¬
nerando crescerent & multiplicarent᷑. & implerent
t̾ram: magne obsurditatis ẽ reluctari. Neq eni
de spũ qͥ imꝑat & carne quę obtemꝑat. aut de ani¬
mo racionali qui regit & irracionali cupiditatt qͦ
lit. & de actiua uita quę subditur. aut de intel¬
lectu mentis & sensu corporis. s aꝑte de uinculo
coniugali quo inuiec̃ sibi uitrq sexꝰob tringitur. dñs

Expanded text:
peccatum hominis ab initio constituit, creando mascupeccatum hominis ab initio constituit, creando masculum et feminam, qui sexus euidens utique in carne est. Huic quippe operi Dei etiam benedictio ipsa subiuncta est. Nam cum scriptura dixisset: Masculum et feminam fecit eos, tellectum spiritalem referri, masculum tamen et feminam non sicut simile aliquid etiam in homine uno intellegi potest, quia uidelicet in eo aliud est quod regit, aliud quod regitur; sed sicut euidentissime apparet in diuersi sexus corporibus, masculum et feminam ita creatos, ut prolem generando crescerent et multiplicarentur et inplerent terram, magnae absurditatis est reluctari. Neque enim de spiritu qui imperat et carne quae obtemperat, aut de animo rationali qui regit et inrationali cupiditate quae lit et de actiua quae subditur, aut de intellectu mentis et sensu corporis, sed aperte de uinculo coniugali, quo inuicem sibi uterque sexus obstringitur, Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
da et̃ contecta. ꝓrsus ñ accipientes. s infidelit̾ irri¬
dentes. alii uͦ quamuis eas accipiant & honorent. illud
tam̃ qͦd dictũ ẽ crescite & multiplicamini. ñ scdm̃ car¬
nalem fecunditatẽ uolunt intellegi. qr & scdm animã
legitur talealiquid dictum. multiplicabis in anima
mea uirtuttm. ut id qͦd in genesi legit᷑. & implete ter¬
rã. & dñamini eiꝰ t̾ram intellegant carnc̃ quã p̃sen¬
tia sua implet anima eiꝰ. ꝗͦ maximc dñatur. cũ in
uirtute multiplicatur Carnales aũ foetꝰ sinelibi¬
dinc quę pꝰ peccatũ exorta. inspecta. confusa ue¬
lataẽ: nec tunc nasci potuisse. sic̃ neq nc̃ possunt.
nec in paradiso futuros fuisse. s foris sicut& factũ
ẽ. Nam postea quam inde dimissi st. ad gignendos
filios coier̃. eosq genuerunt:
tionem dĩ crescere & multiplicari & implert
terram. donũ eẽ nuptiarũ. quas ds anto

Expanded text:
da esse contecta, prorsus non accipientes, sed infideliter inrida esse contecta, prorsus non accipientes, sed infideliter inridentes; alii uero quamuis eas accipiant et honorent, illud tamen quod dictum est: Crescite et multiplicamini, non secundum carnalem fecunditatem uolunt intellegi, quia et secundum animam legitur tale aliquid dictum: Multiplicabis me in anima mea in uirtute, ut id, quod in genesi sequitur: Et inplete terram et dominamini eius, terram intellegant carnem, quam praesentia sua inplet anima eiusque maxime dominatur, cum in uirtute multiplicatur; carnales autem fetus sine libidine, quae post peccatum exorta inspecta, confusa uelata est, nec tunc nasci potuisse, sicut neque nunc possunt, nec in paradiso futuros fuisse, sed foris, sicut et factum est. Nam postea quam inde dimissi sunt, ad gignendos filios coierunt eosque genuerunt. tionem Dei crescere et multiplicari et inplere terram donum esse nuptiarum, quas Deus ante
Abbreviated transcription (Latin):
bsit itaq ut credamꝰ illos conuiges in para¬
diso constitutosꝑ hanc libidinem dequa eru¬
bescendo eadem menbra texer̃. impleturos
fuisse quod in sua benedictione desꝰ dix̃: Crescite &
multiplicamini. & replete terram Post peccatum
quippe orta ẽ hec libido. post peccatũ einatura ñ
impudens amissa potestate cui corpꝰ exom̃i parte
seruebat. sensit. ad tendit. erubuit. operuit Illa
uͦ benedictio nuptiarũ ut coniuncti crescerent
& multiplicarent᷑. & implerent t̾ram. quã ius & inde¬
lm quentib manserit. tam̃ anteqͥm delinquerent da¬
tac̃. ut cognosceret᷑ ꝓercatio filioꝵ ad glãm conubii
non ad penã ꝑtinere peccati Sed nc homines ꝓfec¬
to illiꝰ quȩ in paradiso fuit felicitatis ignari. iisi ꝑ
hoc quod exꝑtisunt: idest ꝑ libidmem deqͣ uidemꝰ. et¬
am ipsam honestatẽ crubescere nuptiarũ. non potius¬
segigni filios opinantur Alii scripturas diuinas
ubi legitur pꝰ peccatũ puduisse nuditatis. & puden¬

Expanded text:
bsit itaque, ut credamus illos conjuges in paradiso constitutos per hanc libidinem, de qua erubescendo eadem membra texerunt, impleturos fuisse quod in sua benedictione Deus dixit, Crescite, et multiplicamini, et implete terram . Post peccatum quippe orta est haec libido; post peccatum eam natura non impudens, amissa potestate cui corpus ex omni parte serviebat, sensit, attendit, erubuit, operuit. Illa vero benedictio nuptiarum, ut conjugati crescerent, et multiplicarentur et inplerent terram, quamuis elinquentibus manserit, tamen antequam delinquerent data est, ut cognosceretur procreationem filiorum ad gloriam conubii. non ad poenam pertinere peccati. Sed nunc homines, profecto illius quae in paradiso fuit felicitatis ignari, nisi per hoc, quod experti sunt, id est per libidinem, de qua uidemus etiam ipsam honestatem erubescere nuptiarum, non potuisse gigni filios opinantur, alii scripturas diuinas, ubi legitur post peccatum puduisse nuditatis et puden
Abbreviated transcription (Latin):
non eẽt ignarꝰ. cur eũ ñ siner& inuidi anglĩ ma¬
lignitate temptari. nullo modo quidem quod
uinceretur incertꝰ. sed nichil ominus p̃scius. qͦd
ab eiꝰ semine ad uito sua grã idem ipsę diabolus
fuerat sc̃oꝵ glã maiore uincendus Ita factũ ẽ.
ut nec dm̃ aliquid futuroꝵ later&. nec prescien¬
do quemqͣm peccare compeller&. & quid mĩ eẽt
int̃ ꝓpͥam cuiusq p̃sumptionẽ. & suã tuitionẽ
anglĩce. & humane racionali creaturȩ conseqͣn¬

Expanded text:
non esset ignarus, quur eum non sineret inuidi angeli manon esset ignarus, quur eum non sineret inuidi angeli malignitate tentari? nullo modo quidem quod uinceretur incertus, sed nihilo minus praescius quod ab eius semine adiuto sua gratia idem ipse diabolus fuerat sanctorum gloria maiore uincendus. Ita factum est, ut nec Deum aliquid futurorum lateret, nec praesciendo quemquam peccare conpelleret et, quid interesset inter propriam cuiusque praesumtionem et suam tuitionem, angelic
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat tẽptaretur. quandoquidem sic erat institutꝰ.
ut side aduitorio dĩ fider& bonꝰ homo. malũ an¬
glm̃ uincer&. siaut̃ creatorẽ atq adiutorẽ dm̃
suꝑbe sibi placendo deserer& uinceretur. meritũ
bonum habens in adnita diuinatꝰ uoluntate rec¬
ta. malũ uͦ in descrente dm̃ uoluntatt ꝑuersa.
quia & ipsũ fidere de adiutorio dĩ. non quidẽ
posset sine aduitorio di: Nec tam̃ ideo abhis
diuine gr̃ȩ beneficiis sibi placendo recedẽ. non
habebat in potestait Nam sic̃ in hac carne uiue¬
re. siue adiutorio uestui & alimentoꝵ in potes¬
tate ñ ẽ. non aut̃ in ea uiuere in potestate ẽ. qͦd
faciunt qui se ipsos necant. ita bene uiuere sine
aduitorio dĩ. etiam in paradiso non erat in po¬
testate: erat aũ in potestate male uiuere. sed beati¬
tudine non ꝑ mansura. & pena iustissima in se¬
cutura Cũ igitur huiꝰ futuri casus humani ds

Expanded text:
fuerat, tentaretur? Quando quidem sic erat institutus, fuerat, tentaretur? Quando quidem sic erat institutus, ut, si de adiutorio Dei fideret bonus homo, malum angelum uinceret; si autem creatorem adque adiutorem Deum superbe sibi placendo de- \' sereret, uinceretur; meritum bonum habens in adiuta diuinitus uoluntate recta, malum uero in deserente Deum uoluntate peruersa. Quia et ipsum fidere de adiutorio Dei non quidem posset sine adiutorio Dei, nec tamen ideo ab his diuinae gratiae beneficiis sibi placendo recedere non habebat in potestate. Nam sicut in hac carne uiuere sine adiumentis alimentorum in potestate non est, non autem in ea uiuere in potestate est, quod faciunt qui se ipsos necant: ita bene uiuere sine adiutorio Dei etiam in paradiso non erat in potestate; erat autem in potestate male uiuere, sed beatitudine non permansura et poena iustissima secutura. Cum igitur huius futuri casus humani Deus
Abbreviated transcription (Latin):
de non liberatis quid eis largiatur ostendens:
Non enĩ debita sed gratuita bonitate. tc̃ se quisq
agnoscit. erutũ multis malis cum ab eorum
hominũ consortiofit immunis. cum quib illi
usta eẽt pena cõmunis Cur gͦ non crear&
as. quos peccaturos et̃ p̃sciuit. quando quidẽ
in es & excis & quid eoꝵ culpa mereritur: &¬
qͥdsua gr̃a donaretur possetostendere. nec sub illo cre¬
atore & dispositore. ꝑuersa in ordinatio delinquen¬
tiũ. rectum ꝑuerter& ordinem rerũ: Proinde pec
catores & angli̾ & homines. nichil agunt qͦ impe¬
diantur. magna oꝑadñi. ex qͥsita in om̃s uoluntates
eiꝰ. qm̃ qͥ ꝓuident᷑ atq om̃ĩpotent᷑ suacuiq distribuit.
ñ solũ bonis. uerũ etiam malis bene uti nouit. Ac ꝑ
hoc ꝓpt̾ meritũ pͥmę malȩ uoluntatis. ita dãpnato
haberet. bene utens ds curñ ꝑmitter&. ut ab illo
primꝰ homo qͥ rectu÷. hoc ẽ bonę uoluntatis creatꝰ

Expanded text:
de non liberatis, quid eis largiatur, ostendens. de non liberatis, quid eis largiatur, ostendens. Non enim debita, sed gratuita bonitate tunc se quisque agnoscit erutum malis, cum ab eorum hominum consortio fit inmunis, cum quibus illi iusta esset poena communis. Quur ergo non crearet Deus, quos peccaturos esse praesciuit, quando quidem in eis et ex eis, et quid eorum culpa mereretur, quid sua gratia donaretur, posset ostendere, nec sub illo creatore ac dispositore peruersa inordinatio delinquentium rectum peruerteret ordinem rerum? catores, et angeli. et homines nihil agunt, quo impediantur Magna opera Domini, exquisita in omnes voluntatesiam qui prouidenter adque omnipotenter sua cuique distribuit, non solum bonis, uerum etiam malis bene uti nouit. Ac per hoc propter meritum primae malae uoluntatis ita damnato haberet, bene utens Deus quur non permitteret, ut ab illo primus homo, qui rectus, hoc est bonae uoluntatis, creatus