comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
malinas retinent:⁊ unꝰquisq de p̃dictis
tpr̃ib mediadue uidelicet equinoctiales.
num consumit. solito ualidior hac mnundati¬
one altior fieri consuescit. interpositisuerũ
quo recedit nr̃is mentib occultata ẽ. non
minorem profectum nescientib p̃parat:
gnum ubi nulla ignorantia ẽ festinare ꝯ¬
tendat ⁊ int̾im cum insigni gentium ma¬
gistro dicat. ł x parte cognoscimꝰ. et ex
parte ꝓpħamus. & enim om̃s resquas
possidemꝰ: ex parte uix nouimus. Terrȩ
namq suꝑficies in qua laboramus. alimur
uiuimus: ⁊ sustentamur. nr̃is apparet ob¬
tutib: s tam̃ quomͦ illa sustentat᷑ adhuc
ignoramꝰ. Sol in ministĩum nr̃e necessita¬
tis ꝑ diem traditur: s qualem in nocte pro¬
fectum exequitur. a nr̃a scientia occultatur.
Lune .xii. dieb crescentis ⁊ cotidem tprꝰ crescen¬
tis. tocius uicissitudims causas. quis intelli¬
gere sufficiet: Maris mundantis tumores
considerare ꝑmittim᷑: s recedentis illits

Expanded text:
dictis temporibus mediae duae, videlicet aequinoctiales, inum consumit, solito validior ac inundatione altior fieri consuescit. Interpositis vero quo recedit, mentibus nostris occultata est: non minorem profectum nescientibus praeparagnum ubi nulla est ignorantia, festinare contendat, et interim cum insigni gentium magistro dicat: Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus . Etenim omnes res, quas possidemus, ex parte vix novimus. Terrae namque superficies in qua laboramus, alimur, vivimus et sustentamur, nostris apparet obtutibus; sed tamen quomodo illa sustentatur, adhuc ignoramus. Sol in ministerium nostrae necessitatis per diem traditur, sed qualem in nocte profectum exsequitur, a nostra scientia occultatur. Lunae quindecim diebus crescentis, et totidem tempore decrescentis, totius vicissitudinis causas quis intelligere sufficiat? Maris inundantis tumores considerare permittimur, sed recedentis illius
Abbreviated transcription (Latin):
titulꝰ litt̾is ebraicis. g̃cis ilatins scͥptus
eugłica auctoritate phibet᷑. At uͦ d̾s in hoc
cont᷑ humani naturã eloquii qͣm olĩ dispo¬
suit. nildiuidendo ⁊ consundendolinguaᷤ
bominũr i sermones fecit. qñeiꝰdẽ loquele
naturamomĩb hoĩb ꝑmanet. nͥ qͦd con¬
suetudo diu̾sa. deuiare ab alterutro ling̃s
ñnaturalit̃ s. consuetudinarie docet. La¬
tinꝰ nãq ł grecꝰ int̾ barbaricos genitꝰ ł nu¬
tritꝰ. barbarice loqr̃ u̾saq uice barbari fi¬
liꝰ ag̃cis alatins edoctꝰ. uenusto sermone
fat᷑. Ea qͦ intelligr̃dm ñnaturã hominũ
mittasse. nec notiũ aliqͥo meis condidisse:

Expanded text:
titulus litteris hebraicis, graecis et latinis scriptus, Evangelica auctoritate perhibetur . At vero Deus in hoc contra naturam humani eloquii quam olim disposuit, nil dividendo et confundendo linguas hominum et sermones fecit; quando ejusdem loquelae natura in hominibus permanet, nisi quod consuetudo diversa deviare ab alterutro linguas, non naturaliter, sed consuetudinarie docet. Latinus namque vel Graecus inter Barbaricos genitus vel nutritus, barbarice loquitur; versaque vice barbari filius a Graecis aut Latinis edoctus, venusto sermone fatur. Ex quo intelligitur Deum non naturam hominum mutasse, non
Abbreviated transcription (Latin):
ũ diuisũ tot plagis attͥti isrłiticũ xx.¬
ppłm egypcii a se exire ꝯpulissẽt: ma¬
larursꝰ penitudine acci. cuncti cũ rege suo
ȩrercitꝰ ꝑagunt: ut qͦs dimiscr̃ãt. tt̾m ad
seruitutẽ retherent. Tũ isrł mang̾to ma¬
ris rubri simi coartato. moyse uͥgã suꝑ
pelagͦ extendente. subito marisunda ru¬
britidis diuidit᷑. ⁊ ing̃dienti ppło pedib
siccis. hostib q succedentib uia dilatat᷑.
limimissoq uento ꝑ totã noctẽ d̾s. mare

Expanded text:
um dimissum, tot plagis attriti, Israeliticum populum Aegyptii a se exire compulissent; mala rursus poenitudine acti, cuncti cum rege suo exercitus pergunt, ut quos dimiserant, iterum ad servitutem retraherent. Tum Israel in angusto maris Rubri sinu coarctato, Moyse virgam super pelagus extendente, subito maris unda Rubritidis dividitur; et ingrediente populo pedibus siccis, hostibusque succedentibus, via dilatatur: immissoque vento, per totam noctem Deus mare
Abbreviated transcription (Latin):
mnconsueto ꝑ ulorũ fonciũ aꝑcionẽ cresatil
iult᷑ metas fuas munbatione insolita.ꝑ
cuncta cerre spacia transundare potuerat.
unse it̾m qͦd amiserat resumere. uł ⁊ĩ in
ipsam redigere consuescit. qm̃ ñ cont̾ con¬
suctudinẽ uidemꝰ ⁊̃ paruas res in maius
crescere. nec cont᷑ natirã cerrȩ ẽ suppositos
humoressemꝑ consume. p̃sertĩcũ hoc ds
inpotestate. ⁊̃ scĩs sius tͥbuit. quẽadmo¬
dum helẏe ⁊ helyseo dedit inuiduas.
Haria qͦ extͣ terminos antiqͦs crescere. cõ¬
suescunt. ⁊ terrarũ spacia diminuunt.
atq p̾scindunt. sic̃ i⁊ senes nr̃o ad huc tp̃r
uiuentes uidisse se confirmant. uñ. ĩ ĩ¬
sulas quȩ abinicio conditi orb̾ ut multi
affirmant ñ fuerãt ꝓcessu tp̃ris affirmãt
dum ad ꝓpinqua ꝓ montoria marinis sen¬
sibrasinibꝰ continentiterra diuidunt. ꝑ qͦd
intelligit᷑ qͦd ille fere quȩ infularũ orbib
meludunt᷑. ñ humana diligentia deuec¬

Expanded text:
consueto, per illorum fontium apertionem crescere, et ultra metas suas inundatione insolita per cuncta terrae spatia transundare poterat, et in se iterum quod amiserat resumere, vel etiam ipsam redigere consuescit, quoniam non contra consuetudinem videmus etiam perparvas res in majus crescere. Nec contra naturam terrae est, superpositos humores semper consumere, praesertim cum hoc Deus in potestate etiam sanctis suis tribuit, quemadmodum Eliae et Elysaeo dedit in nubecula. Maria quoque extra terminos antiquos crescere consuescunt, et terrarum spatia diminuunt atque praescindunt, sicut et senes nostro adhuc tempore viventes, vidisse se confirmant. Unde etiam insulas quae ab initio conditi orbis, ut multi affirmant, non fuerant, processu temporis faciunt, dum propinqua promontoria marinis finibus a continenti terra dividunt. Per quod intelligitur, quod illae ferae quae insularum orbibus includuntur, non humana diligentia devec
Abbreviated transcription (Latin):
dantia ꝑfruentes. inconuemientẽ luxurre
cupidinẽ in contͣctacioẽ t̾ͥcici conuement
dñce uindicte aditũ p̃buer̃t: ita ut im¬
brib ignis ⁊ sulphuris suꝑfusa tota cũ
habitatorib suis ⁊ aĩantib ⁊urbib regio
flagrans ardet. Hoc nãq mͦ conueniebat.
ut qͥ cominun studio d̾m offenderunt:
communis uindicte impetu eodẽ ꝑrẽt.
Et qui contͣ consuetudinẽ hominũ intͣ¬
pisconcupiscentie ꝓpetͣcione exarserãt:
extͣ consuetã hominũ mortẽ. ñ t̾rena uin¬
dicta .s cȩlestiũ igniũ infusioẽ andent. Ec
palã facerent: infam̃ uitã famosa pena
consumeret. Quȩ uindicta ⁊ actenꝰ eorũdẽ
t̾rã ñ deseruit: dũ quali pene qͥtalia ag̃t sub¬
iacebunt. ostendit. Int̾ istas uͭ duas pͥma¬
rias in scło penas diluii scilicet ⁊ sodomi¬
tanã: talis differencia dep̃hendr̃:. quatinꝰ
aqͣ una t̾ra. ignialt̾a punita uideat᷑: una
cȩli rore ⁊ abyssi unda diluit᷑. alt̾a igneo ĩbre

Expanded text:
s, inconvenientis luxuriae et cupidinis in contractione tritici convictae, dominicae vindictae aditum praebuerunt; ita ut imbribus ignis et sulphuris superfusa tota cum habitatoribus suis et animantibus et urbibus, regio flagrans arderet . Hoc namque modo conveniebat, ut qui communi studio Deum offenderant, communis vindictae impetu eodem perirent: et qui contra consuetudinem hominum in turpis concupiscentiae perpetratione exarserant, contra consuetam hominum mortem non terrena vindicta, sed coelestium ignpalam fecerant, infamem vitam famosa poena consumerent. Quae vindicta hactenus eorumdem terram non deseruit, dum quali poenae, qui talia agunt subjacebunt, ostendit. Inter istas vero duas primarias in saeculo poenas, diluvii scilicet et Sodomitanam, talis differentia deprehenditur, quod aqua una terra, igni altera punita videatur: una coeli ror
Abbreviated transcription (Latin):
ds inpͥncipio fecerat factas fuisse. płꝰ di¬
oris aquȩ sacͥ baptisinatis ministium
figurali exposicione inspiciuite: dũ ꝑ
mittit. S dũ in hoc oꝑe intellectũ pociꝰte¬
rũ gestarũ qm figuralẽ exposicionẽ assũ p¬
qui firmam̃tiaquas ad diluinũ uenire
putant.:ĩ ante. diluiiũ pluuias inmũdo
suisse ñ estimant. occasione illiꝰ qui pꝰ di
cieaturarũ inuestigantes. qdđ si ulla sere¬
na ante diluuiũ pluiua fieret: nrys id ẽ
artꝰ ille innubib serems appareret. qͥ ꝑ sẽꝑ
solem semꝑ ⁊ humectas serenasq nubes
ta tionib ⁊ pluiis. ꝑ matutinũriuesꝑ¬
tinũ rorẽ ali. ut in ipsa sua fortitudine sic̃
hoĩes longeuos:⁊ sanitate corporũ alacres
habuerat: ita ⁊ mundꝰ ipse adhuc nullis ꝑ
turbationib agitatꝰ. aptos uescentib ferenᷤ
fructꝰ consistẽt:i a scda etate sic tͦbulentis¬

Expanded text:
Deus in principio fecerat, factas prius esse diDeus in principio fecerat, factas prius esse dioris aquae, sacri Baptismatis ministerium figurali expositione inspiciunt, dum permittat. Sed dum in hoc opere intellectum potius rerum gestarum, quam figuralem expositionem assumpqui firmamenti aquas ad diluvium venire ponunt, etiam ante diluvium pluvias in mundo fuisse non aestimant; occasione illius arcus, qurum natura investigantes, quod si ulla serena ante diluvium pluvia fieret, iris, id est, arcus ille in nubibus serenis appareret; qui per solem semper, et humectas serenasque nubes utationibus et pluviis per matutinum et vespertinum rorem ali; ut in ipsa fortitudine sicut homines longaevos et sanitate corporum alacres habuerit, ita et mundus ipse nullis adhuc perturbationibus agitatus aptos vescentibus ferens fructus consiste
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ eruꝑant: qͥ pꝰea ut cessaret eruptio
clausi erant. S cũ it̾m aqͣ reuocaret᷑. ⁊̃
fontes qͥ clausi fuerant reserant᷑. Aquȩ
cm̃ q̃clausis lanius uenire ñ poterant.
pluiua: ñ minori diligentia indigens
q̃stio. diu̾sis inqͥsitorũ sententus uenti¬
lata dinoscit᷑. Qͥb dã nãq placet. ut istȩ
catharacte innubib aꝑte fuisse putent᷑
qͦ sepe cȩli nomine ꝑscͥpturas diuinas
nuncupanẽ: q̃ mͦ ẽ illud. Et celi dabunt
imbr̃e: ⁊ t̾ra dabit fructũ suũ ⁊ panẽ celi
dedit eis. ⁊ posst̃ auesceli habitare. ⁊ uolucres
głimdos hñit uͥ reqͥescunt. Cataractas gͦ
in celo innubib uidelicet factas ut plu
modũ ⁊̃ ñc tale minist̾iũ ꝑ nubes fieri.
totꝰ munoꝰ ñ ãbigat. S tt̃ cataractas aꝑ¬
casscͥptura scã cõmemorat: qđ solito pł¬
solito ingens officio effusio pluiialis facta
trat. Cetiuꝰ istas cataractas in sũmo illo fir¬
mam̃to. qͣd ut tliuideret int̃ aqͦs ⁊ aqͣs

Expanded text:
uperant, qui post, ut cessaret eruptio, clausi erant. Sed cum iterum aqua revocaretur, etiam fontes, qui clausi fuerant, reserantur. Aquae enim quae clausis januis venire non poterant, pluvia, non minori diligentia indigens quaestio, diversis inquisitorum sententiis ventilata dignoscitur. Quibusdam namque placet, ut istae cataractae nubibus apertae fuisse putentur, quae saepe coeli nomine per Scripturas divinas nuncupantur, quomodo est illud, Et coeli dabunt imbrem, et terra dabit fructum suum ; et, Panem coeli dedit eis ; et, Possint aves coeli habitare ; et, Volucres coeli nidos habent ubi requiescunt ? Cataractas ergo in coelo, in nubibus videlicet factas ut pluvmodum etiam nunc tale ministerium per nubes fieri totus mundus non ambigit. Sed tunc cataractas as Scriptura sancta commemorat, quod solito plus, ingens effusio pluvialis facta erat. Caeteri vero istas cataractas in summo illo firmamento, quod ut divideret inter aquas et aquas,
Abbreviated transcription (Latin):
bagib hoc amino fixũ accipimꝰ. qͦd aqͦr
quodcũq uenerat. desuꝑ ut terra aquis
nudaret᷑. uentꝰ lambebat. Sic enĩscͥbit᷑.
immisit dñs uentũ suꝑ terr̃ã: ⁊ iimi¬
nute. sunt aquȩ. Utrũ uͦ mnubes uentꝰ
limphata equora collegerat: anilla suꝑ¬
in firmam̃tispaciũ resũpserat. ꝓ certo e¬
ruditi uidint. Aquȩ autẽ ille que de abys¬
si fontib diruptis largit̃ deslierãt ꝑcas¬
dem uias uñ uenerãt. rur sũ dĩnco ussu
remeabãt. S: ⁊ nob̃ cominunis questio
in his renascit᷑ quȩ in reliquis uelut cu¬
rata uidebat᷑. si qñ mundauerãt. aliqͦd
spaciũ relinquebãt: si hoc ñ habuerãt
qũ reu̾se sunt qͥd implebãt: Cet̾i hãc que¬

Expanded text:
bagibus, hoc animo fixum suscipimus, quod aquarum bagibus, hoc animo fixum suscipimus, quod aquarum quodcumque desuper venerat, ut terra aquis nudaretur, ventus lambebat. Sic enim scribitur: Immisit Dominus ventum super terram, et diminutae sunt aquae . Utrum vero in nubes ventus lymphata aequora collegerat, an illa superni firmamenti spatium resumpserat, pro certo eruditi viderint. Aquae autem illae quae de abyssi fontibus disruptis largiter defluxerunt, per easdem vias unde venerant, rursum dominico jussu remeabant. Sed adhuc nobis communis quaestio in his renascitur, quae in reliquis velut curata videbatur: Si, quando inundaverant, aliquod spatium relinquebant; et si non hoc habuerant, quando reversae sunt q
Abbreviated transcription (Latin):
cedit᷑. quid intelligibilib m̃tib repugnat
siad nubes it̾m ipsa retrorsũ uerteret᷑: Quẽ¬
ad modũ in cotroiana rerũ administͣtione
fieri cernit᷑. ut pluuia de nubib immis¬
sa ⁊ resũpta uideat᷑. seterũ hiiqͦ qui ante
diluuiũ pluuiã eẽ ñ ꝑmittunt: de recessu
a quarũ alit̃ sentiunt. Ipsi enĩ cũ aquaꝵ
diffusionẽ de firmam̃to factã fuisse ꝓmi¬
mant. ut suꝑfluũ illud qͦd aqͣ desuꝑfluers
p̃buerat. ⁊̃ nunc ꝑ omẽ tempꝰ. turbulentos
aeris motꝰ ⁊ emisꝑias diu̾sas in nubib gi¬
gnat. qͦd reciꝓcis immutationib idem ate
nebulosus nc̃ ininferiores partes mundi
hoc ẽ cerrã i mare dimittit: nc̃ de hisdem
mari scilicet ⁊ terra recolligit. Quom̾ꝰ im
pectore humano alitꝰ repciꝑcis mutacio¬
nib eodẽ mͦ qͦd dimittit᷑. tm̃oẽ gͥ exigit᷑
ut resumat᷑. In his autẽ qũalib diu̾sis
opimonib ⁊ magistrorũ plurimis am¬

Expanded text:
ceditur, quid intelligentibus mentibus repugnat, ceditur, quid intelligentibus mentibus repugnat, si ad nubes iterum ipsa retrorsum verteretur; quemadmodum in quotidiana rerum administratione fieri cernitur, ut pluvia de nubibus emissa et resumpta videatur. Caeterum ii quoque qui ante diluvium pluviam esse non permittunt, de recessu aquarum aliter sentiunt. Ipsi enim cum aquarum diffusionem de firmamento factam pronuntmant; et superfluum illud quod aqua desuper fluens praebuerat, etiam nunc per omne tempus turbulentos aeris motus, et hemisphaerias diversas in nubibus gignit, quod reciprocis immutationibus idem aer nubilosus nunc in inferiores partes mundi, hoc est terram et mare dimittit, nunc de eisdem, mari scilicet et terra, recolligit: quomodo et in pectore humano halitus reciprocis mutationibus eodem modo quo dimittitur, iterum exigitur ut resumatur. In his autem quamlibet diversis opinionibus et magistrorum plurimis am
Abbreviated transcription (Latin):
terũ de recessu aquarũ diluirii qͥd doc uii.¬
tri ingeniosimagistͥ sentiunt: sine ul¬
la nr̃e auctoritatis p̃sũptione ꝓferamꝰ.
Ubi nodosa questio studiosis m̃tib osten¬
dit᷑. si aliquẽ locũ uacuũ reliquerãt. cum
terix spaciũ aquȩ diluuii occupabãt. ⁊ si
nullũ spaciũ tale habuerãt. qñ recesserãt
qͥd implebãt: De qͣ inquisigone millis
aquis quȩ de cataractisceli defluxerunt:
bina magistrorũ estimatio ẽ. Aut eñ ut
ñnulli estimant. ꝑ easdẽ cataractas reuo¬
cant᷑: ⁊ quẽ admodũ de mariaride nubes
limphaticos imbres consuescunt contͣ¬
here: ita ⁊ suꝑni illiꝰ firmam̃ti spaciũ aqͣs
mam̃to. ut uixta quorũdã estimacionẽ
diximꝰ. aquȩ desuꝑ fuxissent. ⁊spa¬
ciũ qd occupabant dimiser̃t. si illuc reuo¬
cate sunt. quid mirũ si eadẽ quȩ deserue¬
rãt spacia complebãt. uł certe si de nubib
eadẽ nimborũ copia fuisse monstrata cõ¬

Expanded text:
tem de recessu aquarum diluvii quid docti et ingeniosi magistri sentiunt, sine ulla nostrae auctoritatis praesumptione proferamus: ubi nodosa quaestio studiosis mentibus ostenditur: Si aliquem locum vacuum reliquerant, cum terrae spatium aquae diluvii occupabant; et si nullum spatium tale habuerant, quando recesserant quid implebant? De qua inquisitione in illis aquis quae de cataractis coeli defluxerunt, bina magistrorum aestimatio est. Aut enim, ut nonnulli aestimant, per easdem cataractas revocantur, et quemadmodum de mari aridae nubes lymphaticos imbres consuescunt attrahere; ita et superni illius firmamenti spatium, aquas mamento, ut juxta quorumdam aestimationem diximus, aquae desuper fluxissent, et spatium quod occupabant, dimiserunt, si illuc revocatae sunt, quid mirum si eadem quae deseruerant spatia complebant? Vel certe si de nubibus eadem nimborum copia fuisse monstrata con
Abbreviated transcription (Latin):
to tpr qñ uniu̾sis gentib sacram̃tũ sue dis¬
pensacioĩs aꝑie uoluit. sp̃m scm̃ de excelso
linguarũ omniũ scienciã afferentẽ. eiꝰ dẽ sac̃¬
mñtipordinatis minist̾s t̾nsinisit: qͥ di ma¬
gnalia ad illudusq ꝑ unã linguã canta¬
u̾at. uelit ad consecrationẽ omniũ linguaꝵ in
ipso suo pͥmo aduentu ꝑ apłos p̃dicabat: sic
em̃illiqͦs de uniu̾sis gentib. uelut ad huiꝰ

Expanded text:
o universis gentibus sacramentum suae dispensationis aperire voluit, Spiritum sanctum de excelso linguarum omnium scientiam afferentem, ejusdem sacramenti praeordinatis ministris transmisit: qui Dei magnalia ad illud usque per unam linguam cantaverat, velut ad consecrationem omnium linguarum in ipso suo primo adventu per Apostolos praedicabat. Sic enim illi quos de universis gentibus, velut ad hujus
Abbreviated transcription (Latin):
am gen̾alitociꝰ orb̾ purgatioẽ ꝑ aꝙͣ deo
gubnante ꝑfecta. atq aqͥs it̾m cerra eodẽ
uissu retecta: egressa de archa noe soliꝰ tẽ iꝰ
cipsapia. tociꝰ mundi partes cõpleturaci¬
cosuccreuit. S añqͣm inom̃s terras cẽnt
diuisi impia cunctorũm̃tib ⁊ suꝑba co¬
gitatio subripit. ut incommune mag¬
nificare nom̃suũ. ñ di cieatoris. ꝑ excellen¬
tissime turris ad cȩlũusq edificationẽ de¬
cernerent.⁊ i memoria p̾teritatis ꝑ om̃s

Expanded text:
am generali totius orbis purgatione per aquam Deo gubernante perfecta, atque aquis iterum terra eodem jussu retecta, egressa de arca Noe solius tunc justi prosapia, totius mundi partes completura, cito succrevit . Sed antequam in omnes terras essent divisi, impia cunctorum mentibus et superba cogitatio subrepsit, ut in commune magnificare nomen suum, non Dei creatoris, per excellentissimae turris ad coelum usque aedificationem decernerent
Abbreviated transcription (Latin):
cernimꝰ erũꝑent. Ac tñ ñ de fontib terrȩ:
s de fontib abyssi d̾r. Et rupti sunt om̃s¬
fontes abyssi.S hoc gen̾alit̃ defontib po¬
test sentiri. Uñ enĩterra potuiss hr̃e. nͥ
subiacente abysso ꝑ occultos meatꝰ fonciũ
uenas susciꝑet: & idcuco abyssifontes:⁊
terrȩ fontes possunt noĩari.S qͥ hoc tta
sertiunt. quid dicent in eo qͦd paulopꝰ con¬
summata qͣdraginta dierũ mundatioẽ
sub infert᷑. iclausi sunt fontes abyssi ma¬
gne. ⁊ ꝓhibite sunt pluuie decȩlo: Si fonteᷤ
illi quinc̃ ꝑterras fluunt indiluiuo aꝑti
fontesclausos eẽ denuncient. pret̃ eostm̃¬

Expanded text:
cernimus, erumperent? Attamen non de fontibus terrae, cernimus, erumperent? Attamen non de fontibus terrae, sed de fontibus abyssi dicitur, Et rupti sunt fontes abyssi. Sed hoc generaliter de fontibus potest sentiri. Unde enim terra potuisset habere, nisi subjacente abysso per occultos meatus fontium venas susciperet? Et idcirco abyssi fontes, etiam terrae fontes possunt nominari. Sed qui hoc ita sentiunt, quid dicent in eo quod paulo post, consummata quadraginta dierum inundatione, subinfertur: Et clausi sunt fontes abyssi magnae, et prohibitae sunt pluviae de coelo? Si fontes illi, qui nunc per terras fluunt, in diluvio aperti fontes clausos esse denuntient, praeter eos
Abbreviated transcription (Latin):
noccib ⁊ pꝰea subinfert᷑ ⁊i clausisunt fon¬
tes abyssri ꝓhibite sunt pluiuȩ de cęlo.
huiꝰ rei difficultatẽ fixa sententia explana-¬
re: scientiȩ mẽ paruitate ꝓhibem᷑. Nerũ¬
ptam̃ in his magistrorũ quid intentio po¬
tuit excogitare. indifferenti sermone ꝓfe¬
ramꝰ: nulli ex diu̾sis opinionib cerciorẽ
tͥbuentes auctoritatẽ de quib narracio¬
nib de singulis electioĩs arbitum ꝓbandi.
seu reꝓbandi concedimꝰ lib̾tatẽ. Primũ it
de fontib utrũ añ diluuiũ fuer̃ inquisico
ꝓfert᷑ de quib nulla mpͥncipio crrature
certa diffinicio. utrũ facti an ñfacti sunt
ostendit᷑. n qͦd fons unꝰ ascendens de terra
et diuisꝰ . iiͦii. capita iegiones irrigabat:
ñ forte de illo fonte cet̾os ꝑ totũ terrȩ spaciũ
uͥq ebullire ⁊̃ tc̃ aliqͥs dicat. ꝓpt̃ quorum
omniũ singalatĩ assignacionẽ originat
illiꝰ magnifontis commemoratio sufficent.
abundantissima crupcione. uniu̾sorũ

Expanded text:
nfertur: Clausi sunt fontes abyssi, et prohibitae sunt pluviae de coelo . Hujus rei difficultatem fixa sententia explanare, scientiae nostrae parvitate prohibemur. Verumtamen in his magistrorum quid intentio potuit excogitare, indifferenti sermone proferamus, nulli ex diversis opinionibus certiorem tribuentes auctoritatem; de quibus narrationibus, de singulis electionibus arbitrium probandi seu reprobandi concedimus libertatem. Fluvii enim de fontibus utrum ante diluvium fuerunt, inquisitio profertur: de quibus nulla in principio creaturae certa definitio, utrum facti an non facti sint ostenditur; nisi quod fons unus ascendens de terra, et divisus in quatuor capita, regiones irrigabat . Nisi forte de illo fonte caeteros per totum terrae spatium ubique ebullire etiam tunc aliquis dicat, propter quorum omnium singillatim assignationem originalis illius magni fontis commemoratio sufficeret. abundantissima eruptione universorum
Abbreviated transcription (Latin):
seruare noluerat: qualit̃ ħ ꝑ uirtutẽ cͦto¬
dire. uellet: anhis alicubi scopulorũ ali¬
requieshiscẽ auiqͣ ualebat qͦd atrecentis cu
latum et stabile spaciũ faciebat: ut qͦd ĩ¬
tus manentessine ꝑicło conseruaret. ⁊̃¬

Expanded text:
servare voluerat, qualiter hoc per virtutem custodire vellet? An his alicubi scopulorum alirequies his esse aliqua valebat, quod a trecentis cublatum et stabile spatium faciebat, ut quod intus manentes, sine periculo conservaret,
Abbreviated transcription (Latin):
et mormri multa auiũ gen̾a. q̃ inaquis
escarũ suarũ uictũ requir̃. s marentia dor¬
miunt et nutͥunt . requiescunt. Si gͦ ar¬
cha meludent᷑: sine aquarũ adium̃to ui¬
uere ñ possent: et si extͣ irmanerẽt. aquis
tutẽ suãut̾muis earũ nat᷑am donec diliũ¬

Expanded text:
et multa avium genera, quae in aquis escarum suarum victum requirunt, sed in arena dormiunt, et nutriuntur, et requiescunt. Si ergo arca includerentur, sine aquarum adjumento vivere non possent: et si extra arcam remanerent, aquis tutem suam utramvis
Abbreviated transcription (Latin):
cãterrã manducauerunt. exꝑcia ma¬
ledictioĩs ec̃ ñ posse: p̃sertĩ cũ t̾ra cũsuis cũ¬
aĩalib maledicta erat. It̾m gͦ alia ad huc
det᷑. qͦd ñ aqͣm contͣ int̾dictũ dm̃ bibit. ẜ
de tiȩ fructu hõ comedit. Eareptis qͦ his

Expanded text:
terram manducaverunt, expertia maledictionis esse non posse, praesertim cum terra cum suis animalibus maledicta erat. Iterum ergo alia adhuc qdetur, quod non aquam contra interdictum Domini bibit, sed de terrae fructu homo comedit. Exceptis quoque his
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ de quib diximꝰ. de recessu aquarũ dilu¬
uii⁊ sialiqitis acceptã ⁊ sufficientẽ ẽẽ credid̾it.
nr̃is tñ adhuc mentib illa questio in noua¬
taresidet. Cotidiams ⁊ em̃ mundationib ⁊
recessib occeam hȩc semꝑ questio renascit᷑.
quẽadmodũ hãc mundationẽ uñuenit
aut a qͦ recedit nescimꝰ: ita ⁊̃ recessũ diluuii
ignoramꝰ. hec nãq cotioiana mundacio
nis ⁊ maline uiciscitudo cominutat᷑. Sed
ledon sex horas mundacionis: ⁊ totidem
Quȩ cantã concordiã cũ luna ostendit: ut

Expanded text:
uibus diximus, de recessu aquarum diluvii, etsi aliquis acceptam et sufficientem esse crediderit, nostris tamen adhuc mentibus illa quaestio innodata residet. Quotidianis etenim inundationibus et recessibus Oceani, haec semper quaestio renascitur. Quemadmodum hanc inundationem unde venit, aut quo recedit nescimus; ita etiam recessum diluvii ignoramus. Haec namque quotidiana inundatio nis et Malinae vicissitudo commutatur. Sed Ledo sex horas inundationis, et totidem Quae tantam concordiam cum luna ostendit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
lb̾tatẽ legib hus regłȩ deiceps me poilice¬
or fidelit̃ mãcipari: i taut ñ iãm̾ ex hac die
liceat egredide monastio collũq de subre¬
głe excutere uigo. qͦd sub annuali optioẽ
aut exeusare licuit aut susciꝑe: s ut p̃fatꝰ
sũ oĩ excusatioe pꝰ posita. ꝓmitto stabilita¬
tẽ monasteriimorũq meorũ ꝯu̾sationẽ.⁊¬

Expanded text:
tatem legibus hujus regulae deinceps me polliceor fideliter mancipari, ita ut jam non mihi ex hac die liceat egredi de monasterio, collumque sub regulae excutere jugo, quod sub annali optione aut excusare licuit, aut suscipere; sed, ut praefatus sum, omni excusatione postposita, promitto stabilitatem monasterii, morumque meorum conversione
Abbreviated transcription (Latin):
aut ad statũ uũ pͥmꝰ hõ cecid̾at. s ad
aliũ sublimiorẽ quẽ sꝑauit. restitucio
siet. dicente dño. erunt. sic̃ angłi di ĩcdo.
Pret̾ea qͦ ad cumulũ diabolici peccati il¬
lud accidit. qo statĩpꝰ qm peccauit. foueã
desꝑationis incurrit. Si enĩ de suo de¬
licto hr̃e ueniã ñ desꝑass: ñ quã consen¬
tienti s hoĩ dampnũ salutis suȩ p̃staret.
nullo mͦ aliud augm̃tare p̃ceꝑat. ꝑ bãc
gͦ ñ solũ sibimet ipsi foueã ꝑdiciõis in¬
uenit: s ĩ ꝑse peccanti hoĩ causa ꝑdici¬
onis extitit. hoc autẽ ad leiuigandũ
hoĩs delictũ occurrit. qͦd ñsolũ ꝑsemet ipsũ
mandati tͣnsgressionẽ repꝑit: s serpentine¬

Expanded text:
aut ad statum unde primus homo ceciderat, sed ad aut ad statum unde primus homo ceciderat, sed ad alium sublimiorem, quem speravit, restitutio fiet, dicente Domino, Erunt sicut Angeli Dei in coelo . Praeterea quoque ad cumulum diabolici peccati illud accidit, quod statim postquam peccavit, foveam desperationis incurrit. Si enim de suo delicto habere veniam non desperasset, nunquam consentienti sibi homini damnum salutis suae procuraret. nullo modo aliud augmentare praeparat. Per hanc ergo non solum sibimetipsi foveam perditionis invenit, sed etiam per se peccanti homini causa perditionis exstitit. Hoc autem ad levandum hominis delictum occurrit, quod non solum per semeptipsum mandati transgressionem
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplationẽ sui creatoris confirmatꝰ.
in eostatu ꝑmaneret uͥ conditꝰ fuit.i
idcuco ꝓlapsꝰ it̾m reuocari minime
potuit. qͥ de sublimissimo sui ordimᷤ
statu ꝓruit. hõ uͦ ad huc int̾ra positꝰ
gen̾andi officio destinatꝰ. ciborũq esui de
in hac conu̾sacioẽ positꝰ eẽt in mandati
custodia ꝑman̾et. hc̃ anteqͣm ad sta¬
tũ ueniret sublimiorẽ. deliccũ p̃ripuit:
et ideo de inferiori illo suo ordine. idẽ
immortalitate suicorꝑis ꝯfestĩ ruit.
dicente dño. t̾ra es. ⁊ int̾rã ibis. Clem̃tia
gͣ ꝯditoris hõ ad illãbeatitudinẽ ad qmͣ
peccans adhuc ñ ꝑuenit: ꝑ passionẽ
dm̃ reuocat᷑. Qui si inde cecidiss sic̃ angłs:
nũqͣm tt̾m reuocaret᷑. Qm̃ ad illũ ordi¬
nẽ . id ẽ. immortalitatẽ suicorꝑis ñꝗͣ
it̾m ꝑuenit. nͥ ꝑ acta omniũ morte il¬
labeatitudo ad quã reuocam᷑ ꝑ resur¬
rectionẽ restaurabit᷑. ñ ad illũ cñ ordinẽ

Expanded text:
ntemplationem sui Creatoris confirmatus, in eo statu permaneret ubi conditus fuit: et idcirco prolapsus iterum revocari minime potuit, qui de sublimissimo sui ordinis statu proruit. Homo vero adhuc in terra positus, generandi officio destinatus, ciborumque esui depin hac conversatione positus esset, in mandati custodia permaneret. Hunc, antequam ad statum veniret sublimiorem, delictum praeripuit: et ideo de inferiori illo suo ordine, id est, immortalitate sui corporis confestim ruit, dicente Domino, Terra es, et in terram ibis . Clementia ergo Conditoris homo ad illam beatitudinem, ad quam peccans adhuc non pervenit, per passionem Domini revocatur; qui si inde cecidisset sicut angelus, nunquam iterum revocaretur: quoniam ad illum ordinem, id est, immortalitatem sui corporis nit, nisi peracta omnium morte, illa beatitudo ad quam revocamur, per resurrectionem restauretur. Non ad illum tamen ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ interra iustꝰ fieri cepit. Uñ q̃si ħedi¬
tario iure patrũ succedunt: sic om̃s ẽ¬
ti uestigia abel incunctis iusticiȩ par¬
tib capiunt.S ista muestigatioẽ recte
incitatꝰ aliqͥs. fortasse int̾rogabit. sur
gͦ inquiens dũ abeliusticie pͥmatũ te¬
nuit. ñ hc̃ ds sine morte ad cestimoniũ
nouissimitẽꝑis reseruauit. ut iniũ¬
difine ipse doctor existeret u̾itatis qͥ im
pͥncipio erat auctor ꝑfectioꝑis: at tñ
ñs in scło ñ deliqͥt: imartẏrii coronãsã¬
guinis effusioẽ ꝓmeruit. Si gͦ largiore.¬

Expanded text:
imus in terra justus fieri coepit. Unde quasi haereditario jure patrum succedunt, sic omnes justi vestigia Abel in cunctis justitiae partibus capiunt. Sed ista investigatione recte incitatus aliquis fortasse interrogabit; Cur ergo, inquiens, dum Abel justitiae primatum tenuit, non hunc Deus sine morte ad testimonium novissimi temporis reservavit, ut in mundi fine ipse doctor existeret veritatis, qui in principio erat auctor perfecti operis? Attamen neris in saeculo non reliquit, et martyrii coronam sanguinis effusione promeruit. Si ergo longior
Abbreviated transcription (Latin):
S iquis autẽ fr̃ ꝓ quauis minima causa ab
abbate ła quocũꝙ pͥore suo corripit᷑ qͥli
mox sinc mora tam diu ꝓstratꝰ in t̾raante pe-¬
deseiꝰ iaceat satiffaciens usq bñdictione sa¬
Eoaffectu obediri oportet ei quinos ad opus
nutrici obtemperet ad ubera inuitanti:
ł quo affectuomĩs homo suscipit ab aliqͦea
quȩ ad uitam ꝑtinent: immo et siquid ã¬
plius ꝓ eo quod multo ÷ p̃ciosior futura ui¬
taquã presens: sicut et dñs dix. Quia man¬
data mea uita eternasunt. Quod qui contẽ
pserit aut corporali uindicte subiacearo:
aut si contumax fuerit de monastio ex

Expanded text:
 quis autem frater pro quavis minima causa ab abbate vel a quocunque priore suo corripitur quolmox sine mora tandiu prostratus in terra ante pedes ejus jaceat satisfaciens, usquedum benedictione saaffectu obedire oportet ei qui nos ad opus nutrici obedit ad ubera invitanti; vel quo affectu omnis homo suscipit ab aliquo ea quae ad vitam pertinent, imo et si quid amplius; pro eo quod multo est pretiosior futura vita quam praesens, sicut et Dominus dixit: Quia mandata mea vita aeterna sunt pserit facere, aut corporali vindictae subjaceat, aut, si contumax fuerit, de monasterio ex
Abbreviated transcription (Latin):
remotꝰ ab hominũ conu̾satioẽ cus¬
tooit᷑. ut in eoqualit̃ homines si ñ pecca¬
rent generata ꝓle commutarent᷑ inui¬
tam sp̃ualẽ sine morte ostend̾et᷑. S licet
longo reseruatꝰ temꝑe ad huc iuit:
mortis tñ debitũ qd̾ om̃s in adã assũp¬
simꝰ uitare ñ pot̾it. Certe in hoc ⁊̃ illid
occurrit. uñ scͥbendi occasio sumpta

Expanded text:
remotus ab hominum conversatione custoditur, ut in eo qualiter hominum homines si non peccarent, generata prole commutarentur in vitam spiritualem sine morte, ostenderetur. Sed licet longo reservatus tempore adhuc vivat; mortis tamen debitum, quod omnes in Adam sumpsimus, vitare non poterit. Certe in hoc etiam illud occurrit, unde scribendi de mira
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ usq mͦ oꝑari ñ dubitamꝰ. ẜ. quẽ ad¬
intelligit᷑. subtiliꝰ inuestigat᷑. In die et¬
uit ab oꝑe cirationis: qui ñqͣm cessat a
gub̾natioĩs regimine. Ic̃ gͦ creator. nc̃
gub̾nator. d̾s intelligendꝰ ẽ.: ac ꝑhoc etiã¬
si noui aliqͥd increaturis croriri uideamꝰ
ñ creare ibi nouã naturã s gub̃nare oli̾ca¬
atã łs putantꝰ ẽ. S ita ẽ potens ingub̾na¬
tioẽ ciratẽ qͥcondiott: ut ueluti naturã¬
nouã creature uideat᷑. cũ abditis nature
simib qͦd in illalatebat deꝓmit. Illa gͥ ĩ
usitata gub̾natione. cũ resꝑuoluntatẽ
potentiã gub̃natoris ostendunt. qͦd ꝑ
cfficatiã cotidiane aoministͣtioĩs ñ faci¬
unt: in scͥptur is meditatioẽ mirabilia
memorant᷑.S or de his mirabilib
latiꝰ pꝰ modũ. qñ sui ad eorũ loca uene¬
rimꝰ disseremꝰ. Hoc fixũ int̾m ꝑmane¬
at. qͦd consũmatis naturarũ creatioĩb

Expanded text:
quemadintelligitur, subtilius investigatur. In die vit ab opere creationis, qui nunquam cessat a gubernationis regimine. Tunc ergo creator, nunc gubernator Deus intelligendus est: ac per hoc etiamsi novi aliuram, sed gubernare olim creatam Deus putandus est. Sed ita potens est in gubernatione creaturae qui condidit, ut veluti naturanovam creare videatur, cum ab abditis naturae sinibus, quod in illa latebat, depromit. Illa igitur inusitata gubernatione, cum res per voluntatem potentiam gubernatoris ostendunt, quod per efficaciam quotidianae administrationis non faciunt, in Scripturis mirabilia memorantur. Sed dum de his mirabilibus latius postmodum, quando ad eorum loca venerimus, disseremus; hoc fixum interim permaneat, quod cons
Abbreviated transcription (Latin):
locis de quib hystorica narratioẽ quedã
tetigimꝰ. cũ spũaliũ multiplex sensuũ ĩ¬
tellectꝰ habet᷑. si de ipso ꝑsingła disputare¬
mus: plurimos libros:i longilaborẽ oꝑiꝰ
ligentib p̃beremꝰ. S hc̃ p̃cipte negligentꝰ.
amitt̾ẽ. idcuro ratisumꝰ. qm̃ quicũq atic.¬
tores hȩc loca explanare curauerãt: my¬
stico allegoriarũ intellectui. hoc ẽ figura . xui.
liexposiciom quȩ inhis reꝑta ẽ adheser̃t.
Hoc autẽ opꝰ utrũ int̾eat anmaneat: in
ur̃o pendet arbitrio. Ab uno enĩur̃m. id
̃barbano. pꝰ patr̃e manchianũ siqͥd in
telligentiȩ abeo didici.i ab alt̾o ut credouna
saliua oris eiꝰ. incẽ librorũ omniũ suscepi.
atq peticio deplorat: quatinꝰ ea quȩ dicta
sunt. anteqm decursaitelligant. occasi¬
one aliqua non fastidiant. Ex plicit
De deo ciratore ⁊ constitutione creaturarũ.

Expanded text:
locis de quibus historica narratione quaedam tetigimus, multiplex sensuum intellectus habetur; et si de ipso per singula disputaremus, plurimos libros et longioris laborem operis legentibus praeberemus. Sed hoc praecipue negligentius omittere idcirco rati sumus, quoniam quicumque auctores haec loca explanare curaverunt, mystico allegoriarum intellectui, hoc est, figurali expositioni, quae in his reperta est, adhaeserunt. Hoc autem opus utrum intereat, an maneat, in vestro pendet arbitrio. Ab uno enim vestrum, id Bathano, post patrem Manchinanum si quid telligentiae addidi, et ab altero, ut credo, saliva oris ejus vicem laborum causam suscepi. atque petitio deplorat, quatenus ea quae dicta sunt antequam decursa intelligant, occasione aliqua non fastidiant. LIBER De Deo
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ ꝓpͥã: Ñ solũgͣ peccatũ hoĩs p̃cessisse.
diabolica ruina credenda ẽ: s ĩ ꝑfectionẽ
illã cieaturarum que in die sexta facta ẽ.
e dampnandis innouissimo die.ii.¬
dño ꝓnunciante dr: discedite a
me maledictiin ign̾.e. quẽ p̃ꝑauit pat̃¬

Expanded text:
dinem propriam? Non solum ergo peccatum hominis praecessisse dinem propriam? Non solum ergo peccatum hominis praecessisse diabolica ruina credenda est, sed etiam perfectionem illam creaturarum quae in die sexta facta est; de damnandis in novissimo die Domino pronuntiante, Discedite a me, maledicti, in ignem ae
Abbreviated transcription (Latin):
sub ꝑsonababylonici regis. illiꝰ angłice
sedebo in monte testam̃ti in laterib
aquilonis. ascendã suꝑ altitudinẽ nu¬
biũ . ⁊ ȩdificabo thronũ meũ ad aqͥlonẽ.
et simił cro altissimo: ħ de rege babylo¬
nis hystorica expositioẽ facillime posst̃
intelligi. nͥ forte figurali exposic: oẽ de
inecisententia:iuindicta ñ manifestat᷑.
nͥforte ut cet̾i existimãt. originale illiꝰ
peccatũ in seductioẽ hoĩs ꝑ serpentẽ eẽ
aliqͥs dicat. ꝑ q̃ ⁊ sententiã aĩadu̾sionis
acceꝑat dicente dño. Maledictꝰ cu int̃¬
oĩa aĩantia ⁊ bestiasterie suꝑ pectꝰ cuũ
gͣdieris et t̾rã comedescunctis dieb uitȩ cux.
S absit boc ut angłm senciamꝰ posse suad̾e
hoĩpeccatũ in t̾ra nͥ priꝰ ipse peccaret. ĩ celor.
dicente dño. Hidisathanã sic̃ fulgur de
cȩlo cadentẽ. Uñ enĩ potuiss ⁊ ipse inuid̾e
felicitatẽ humanã. nͥ priꝰ amisiss beatitu¬

Expanded text:
sub persona Babylonici regis illius angelicae sub persona Babylonici regis illius angelicae Sedebo in monte Testamenti, in lateribus aquilonis: ascendam super altitudinem nubium, et aedificabo thronum meum ad aquilonem, et ero similis Altissimo ; haec de rege Babylonis historica expositione facillime possunt intelligi, nisi forte figurali expositione de cinae et sententia et vindicta non manifestatur. Nisi forte, ut caeteri existimant, originale illius peccatum in seductione hominis per serpentem esse aliquis dicat; per quam et sententiam animadversionis accerae; super pectus tuum gradieris, et terram comedes omnibus diebus vitae tuae ; sed absit hoc, ut sentiamus angelum posse suadere homini peccatum in terra, nisi prius ipse peccaret in coelo, dicente Domino, Vidi satanam sicut fulgur de coelo cadentem ; unde enim potuisset et ipse invidere felicitati humanae, nisi prius amisisset beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
ta q̃ condidit ds creauit. dũ una uolũ¬
tate multiplicẽ omniũ sp̃erũ uarieta¬
tẽ fieri disposuit. inqͣuoluntate una
ortu suo. ꝑtempꝰ dispensare ñ desinit.
pͥmo sp̃ualis creat᷑a minsibił origina¬
lit̃ p̃cessit: idemde ne qͦd interiꝰ erat hoc
rerũ uniu̾salit̃ gen̾aliq diuisione.
duas rõnabiles. unã inspũali. alt̾am in
corpaliinstituit creat᷑a naturas. uide.¬
licet angłorũ uidelicet et hominũ. Quib
ꝓ ut nat᷑arũ differentia expetit: ⁊̃ habi¬
tationũ loca distinxit. Cȩlũ nãq angłis.
terrã hoĩb habitandã p̃stitit. Quib ĩ¬
stitutis: utriꝰq nature peccatũ angłoꝵ.
scilicet et hominũ consequit᷑.S man¬
datitͣnsgressio quȩ in hoĩb facta eẽt:
lib geneseos historia narrat᷑. Questio¬
nẽ uͦi ñ minimã intuentib p̃stat: qua
causa angłorũ delictũ scͥpture testimo¬
nus. qualit̃ factũ ẽ reticet᷑. Quãuis ñaq

Expanded text:
didit, Deus creavit , dum una voluntate multiplicem omnium specierum varietatem fieri disposuit, in qua voluntate una ortu suo per tempus dispensare non desinit. primo spiritualis creatura invisibilis originaliter processit. Et deinde ne quod interius erat, hocrerum universarum generalique divisione, duas rationales, unam in spirituali, alteram in corporali instituit creator naturas, Angelorum videlicet et hominum, quibus, prout naturarum differentia expetit, etiam habitationum loca distinxit. Coelum namque Angelis, terram hominibus habitandam praestitit. Quibus institutis, utriusque naturae peccatum, Angelorum scilicet et hominum consequitur. Sed mandati transgressio quae in hominibus facta erat, libri Geneseos historia narratur. Quaestionem vero non minimam intuentibus praestat, qua causa Angelorum delictum Scripturae testimoniis, qualiter factum est, reticetur. Quamvis namque
Abbreviated transcription (Latin):
firmissime declarat᷑. Sic enĩ scͥbit᷑. Et con¬
sũmauit ds oĩa oꝑa sua indie sexto. et be¬
die sexto oĩa ꝑfecisse. ut in die septimoñ
laborare. ẜ. ab oꝑe uideat᷑ cessasse.S qͦd dñs

Expanded text:
firmissime declaretur. Sic enim scribitur: Et confirmissime declaretur. Sic enim scribitur: Et consummavit Deus omnia opera sua in die sexto, et bedie sexto omnia perfecisse, ut in die septimo non a labore, sed ab opere videatur cessasse. Sed quod Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
uoi ompĩs di auxilio. de m̃i¬
rabilib rerũ cupimꝰ cͣttare
sermonẽ. Unde repetendũ
apciꝰi sum̃dũ uidet᷑ ȩxordiũ.
qͣm abipso rerũ ominũ creatore. de qͦ sepe scͥp¬
tura attestat᷑ dicens. qui fac̃ magna et in¬
scrutabilia i mirabilia quib ñ ẽ mimerꝰ:
Quorũ omniũ mirabiliũ uelut pͥncipale qo̾¬
dã fund am̃tũ instituit. qñ om̃s qs condidit
pore cunctas p̃cessit creaturas. Ac deinde ut
immensãbonitatẽ ac potentiã ⁊ benuolen¬
tiã. qͣs inse solo priꝰ habuit. ĩ ꝑcreaturas os¬
tendereo: ex inforimi mat̾ia qͣm ipse priꝰex
mobilo condidit. cunctarũ inuisibiliũ
ac uisibiliũ rerũ. hoc ẽ sensibiliũ ⁊ insen¬
sibiliũ. intellectualiũ.⁊ intellectu carentiũ
sp̃es multiformes diuisit. Quod ut lib
geneseos auctoritas confirmat: ꝑ sept̃i
dierũ alt̾nationẽ effectũ fuisse monstiã.
itaut in die sexto cuncta consũmasse qͥ ad
institutionẽ ⁊ instructionẽ ꝑtinẽt creat᷑e.

Expanded text:
otentis Dei auxilio de mirabilibus rerum cupimus tractare sermonem, unde repetendum aptius et sumendum videtur exordium, quam ab ipso rerum omnium Creatore, de quo saepe Scriptura attestatur dicens: Qui facit magna et inscrutabilia et mirabilia, quorum non est numerus . Quorum omnium mirabilium velut principale quoddam fundamentum instituit, quando omnes quas condidit pore cunctas praecessit creaturas: ac deinde ut immensam bonitatem ac potentiam et benevolentiam, quas in se solo prius habuit, etiam per creaturas ostenderet; ex informi materia, quam ipse prius ex nihilo condidit, cunctarum visibilium et invisibilium rerum, hoc est, sensibilium et insensibilium, intellectualium et intellectu carentium, species multiformes divisit. Quod, ut libri Geneseos auctoritas confirmat, per sex dierum alternationem effectum fuisse monstratur; ita ut in die sexto cuncta consummasse, quae ad institutionem et instructionem pertinent creaturae,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ forte. dicamꝰ pꝰ sexti dici ꝑfectionẽ dm̃ a¬
tiqͥd cieasse qͦd absit. ne m̃dacẽ scͥpturã. ĩ¬
Qm̃ ut scͥptura ait. ipse abimicio m̃dax
ẽ: et inu̾itate ñ stetit. Restat gͦ ut ru¬
ma angłica qͣ causa a dño cacita ẽ ex¬
ponamꝰ: dũ illũ cieaturarũ di pͥncipi¬
um angłm cecidisse ñ ãbigamꝰ. Ange¬
licũ uͦ uulnꝰ uerꝰ medicꝰ qͣlit̃ factũ sit
indicare noluit. dũ illud pꝰea cura

Expanded text:
e dicamus post sexti diei perfectionem Deum aliquid creasse: quod absit, ne mendacem Scripturam, iQuoniam, ut Scriptura inquit, Ipse ab initio mendax est, et in veritate non stetit . Restat ergo ut ruina angelica, qua causa a Domino tacita est, exponamus, dum illum creaturarum Dei principium angelum cecidisse non ambigamus. Angelicum vero vulnus verus medicus qualiter factum sit, indicare noluit, dum i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsidans ait. Nonictu enĩ angłos: s
abrahe sem̃ app̃hendit ds. Cũ em̃ cre¬
ator clemens et misericors insumma
illa et in commutabili di patͥs maneis
sub̾a: in serui formãsemet ipsũ exin¬
anire uoluit: ñ angłicã naturã. s hu¬
manã app̃hendit. S et in hoc q̃stio nas¬
cit᷑. Cũ d̃s angłis peccantib ñ peꝑcit.
et tñ peccanti hoĩ. ꝑ assũptionẽ huma¬
ne carnis ueniã relaxauit. qͣre iuenia¬
bili uindicta summꝰ angłs ẽ ꝑcussus ẽ
cũ peccans et mandatũ sui ꝯditoris hõ

Expanded text:
siderans ait: Non enim Angelos, sed Abrahae semen apprehendit Deus . Cum enim Creator clemens et misericors in summa illa et incommutabili Dei Patris manens substantia, in servi formam semetipsum exinanire voluit , non angelicam naturam, sed humanam apprehendit. Sed et in hoc quaestio nascitur: cum Deus angelis peccantibus non pepercit, et tamen peccanti homini per assumptionem humanae carnis veniam relaxavit; quare ergo inveniabili vindicta summus angelus est percussus, cum peccans et mandatum sui Conditoris homo
Abbreviated transcription (Latin):
ior uindicta uissionũ refugã mobedientẽ
consequit᷑. qͣm p̃cepto obtẽꝑantẽ cuticũꝙ ĩ¬
ꝑtto imparẽ oꝑi. uitupantiũ accusatio co¬
mitat᷑. Plus nãq piculi fugiensionas ꝓpħa
ppłi sui pateret᷑ qd metuit. Propħia qͦ. bal¬
caris bethel. qm̃ laboriosi itineris fam̃risi
tĩuit sibiuissũ fuerat ñ ꝑpetrauit: mobedi¬
entiȩ uindicta mortẽ ipsã paulopost in
uia saturatꝰ inuenit. Hicremias uͦ adhuc
qͦd p̃cepto obediuerat: scientiã qm ñ habuerat
br̃e ꝓm̃uit. Unde gͦ ñ meȩ exiguȩ faculta¬
tispenuriã: s p̃cipientiũ ꝓuidã aspicio
auccoritatẽ. Am̃sim me igniculũ aliquẽ
minib talis disputatioĩs ratio intendit᷑:
ut pͥmꝰ de moysi penteteucõ scds. de ꝓpħia¬

Expanded text:
efugam inobedientem consequitur, quam praecepto obtemperantem cuicumque imperato imparem operi vituperantium accusatio comitatur. Plus namque periculi fugiens Jonas proppopuli sui pateretur, quod metuit. Propheta quoque altaris Bethel, quoniam laboriosi itineris famem et sitim, ut sibi jussum fuerat, non perpetravit, inobedientiae vindicta mortem ipsam paulo post in via saturatus invenit . Jeremias vero adhuc quod praecepto obediverat, scientiam quam non habuerateruit . Unde ergo non meae exiguae facultatis penuriam, sed praecipientium providam aspicio auctoritatem. Quoniam si in me igniculum aliquem minibus talis dispositionis ratio intenditur, ut primus de Moysi Pentateucho, secundus de P
Abbreviated transcription (Latin):
pagina aut quissermo diumȩ auctorita¬
tis ueteris aut noui testam̃ti non ẽ reccissi¬
ma norma uitȩ humane: Aut quis liber
scõrum catholicorum patrum hoc non re¬
sonat ut recto cursu ꝑueniamus ad creato¬
rem nr̃m: rlec non et collationes patrũ et
instituta.⁊ utra eorum. s et regła scĩ patris
nr̃ibafilii quid aliud sunt insibene uiuen¬
tium et obetientium monachorũ instru

Expanded text:
pagina, aut quis sermo divinae auctoritatis, veteris ac novi Testamenti, non est rectissima norma vitae humanae? aut quis liber sanctorum catholicorum Patrum hoc non resonat, ut recto cursu perveniamus ad Creatorem nostrum? nec non et Collationes Patrum, et instituta et vitae illorum, et Regula sancti Patris nostri Basilii quid aliud sunt, nisi bene viventium, et obedientium monachorum exempla
Abbreviated transcription (Latin):
archa clauserat. cuncta quȩ interra tã¬
tum uiu̾e possunt. hoĩes ⁊ cet̾a aĩantia
ab ipso celo aqua conducta deleuitꝰ. s u¬
mu̾sa que in aquis uiuere possunt.pla¬
gailla ñ cetigit. terrena tm̃ aĩaliamor¬
tificauit. Quo in loco astute querentib:
absolucione indigens questio subue¬
nit. Quã obrẽ terrena aĩalia humane
umdicte plus qͣm aquatica succũbunt:
quorũ nec plura peccaminũ gesta sub¬
uemunt. In peccato tũ pͥmihoĩs. cerra
de qua gustau̾at statĩ maledicit᷑. ꝑ di¬
uinũ namq: oraculũ: ita infert᷑. Ma¬
ledicta terra in oꝑe tuo: & Reliq̃. Qua in¬

Expanded text:
arca clauserat, cuncta quae in terra tanarca clauserat, cuncta quae in terra tantum vivere possunt, homines et caetera animantia ab ipso coelo aqua conducta delevit . Sed universa quae in aquis vivere possunt, plaga illa non tetigit; terrena tantum animalia mortificavit. Quo in loco astute quaerentibus ac solutione indigens quaestio subvenit: Quamobrem terrena animalia humanae vindictae plus quam aquatica succumbunt, quorum nec plura peccaminum gesta subveniunt? In peccato tamen primi hominis, terra de qua gustaverat, statim male dicitur. Per divinum namque oraculum ita infertur, Maledicta terra in opere tuo , e
Abbreviated transcription (Latin):
na ⁊ gen̾alesomnũ hominũ gub̾nat᷑.
Insitũ em̃ omĩ hõi. in pͥma conditioẽ lib̾¬
geneseos historiã consid̾antib eẽ appa
pret̃ originale peccatũ ꝑ ꝓpͥa studia ind̃i
offensã ꝓcedentib ⁊ moblurionẽ su cõ¬
ditoris decioentib cũ ꝑ mnorie peccati
gͣndi cõporis mole gygantes eeñt exorti. to¬
ciꝰ teriȩ facinꝰ aquis diluuii diluere pa¬
rat. Et uiro ꝑfecto in genere suo reꝑto.
noe uidelicet lamech filio. misteriũ con¬
silii sui solo insinuat: eiq archã ꝑlongi
temꝑis spaciũ fabricare commendat:
ut uł ille ꝑ hoc faccũ morte imminente
cũ domo sua liberaret᷑ uł uidentes et¬
imininens exitiũ ꝑtimescentes. ad de¬
lictorũ penitudinẽ reuocarẽt᷑. S illo cõ¬
tumacit̾ et negligent̃ indicio contẽp¬
co: ex insꝑato temꝑe ds offensꝰ. ad com¬
mune tociꝰ orb̾ ȩxcidiũ. aquis uniu̾sa t̃¬
ie spacia parit̾ obtȩxit: iexceptisquȩ clau

Expanded text:
minum gubernatur. Insitum enim omni homini in prima conditione Geneseos libri historiam considerantibus esse apparpost originale peccatum per propria studia in Dei offensam procedentibus, et in oblivionem sui Conditoris decidentibus, cum per enorme peccatum, grandi corporis mole gigantes essent exorti, totius terrae facinus aquis diluere parat: et viro perfecto in genere suo reperto, Noe videlicet Lamech filio, mysterium consilii sui soli insinuat, eique arcam per longi temporis spatium fabricare commendat: ut vel ille per hoc factum morte imminente cum domo sua liberaretur, vel videntes imminens exitium pertimescentes ad delictorum poenitudinem revocarentur . Sed illo contumaciter et negligenter judicio contempto, ex insperato tempore Deus offensus, ad commune totius orbis excidium, aquis universa terrae spatia pariter obtexit: et exceptis quae
Abbreviated transcription (Latin):
culogiã accipiat. pͥmꝰ ꝯmunicet inȩccła
ebdomadã pͥor faciat. mnanũ mm̃sã pͥmꝰ
ħ discretio semoris ẽ p̃stolanda: ut quẽ
q̃m erga di amorẽ dĩamoiẽ cultũ ꝙ fer¬
aut rerũopulentia qmͣ qͥsq habuit ĩ scło¬

Expanded text:
eulogiam accipiat, primus communicet in eccleshebdomadam prior faciat, manum in mensam primus haec discretio senioris est praestolanda, ut quem quomodo erga Dei amorem cultumque feraut rerum opulentia, quam quisque habuit in s
Abbreviated transcription (Latin):
lxxiii. De hoc qđ non om̃is obseruatio iustitie¬
egłam autẽ in hac sit regula consituna
tesinmonasterus auiquatereꝰ uel
honestatem morum aut initium conuersa¬
tonis nos demonstremus habere. Tanto enĩ¬

Expanded text:
I . Quod non omnis observatio justitiae in hac sit Regula constitutates in monasteriis aliquatenus, vel honestatem morum, aut initium conversationis nos demonstremus habere. Caete