comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet locuturus testem dm̃ dat qui alta
se habent quȩ diccurus ẽ neforte iude¬
retur compositum cum ꝑsone eius non
conueniat aliquid fingere. Sed cum se
comimnendat hos uult proficere. Comm̃¬
datio enim hȩc istis profecit. ut sciant
ea que ab hoc dicuntur cẽ uerissima.:
Deinde ueni in regionem syrie & cilicie.
eram autem ignotus facie eccłris iudeȩ
quebatur nos aliquando nunc predicat
fidem quam aliquando expugnabat. &¬
in me magnificabant dm̃̃. Hoc dicit qi
cum iudaismum defenderat contra fidẽ
sicut & hi a quib galathe fuerant eu̾si
a deo electus est & doctus dissimulare
a tudaismo. & nouam legem predicare
ita ut gauderent in eo ex iudeis creden¬
tes. quos pridem ꝑsequebatur deo agen¬
tes grãs qui de persecutore fecit defenso¬
rem. Ut ꝑuide scirent galathe circumuẽ¬
tos se ut sub nomine xp̃i iudeos se ꝓfi¬
terentur curumcidentes carnem prepu¬
cii sui. Cum xp̃i lex aliud imperet ꝗͣ

Expanded text:
pertinet locuturus, testem Deum dat, quia ita pertinet locuturus, testem Deum dat, quia ita se habent, quae dicturus est, ne forte videretur compositum; cum personae ejus non conveniat aliquid fingere. Sed cum se commendat, hos vult proficere; commendatio enim haec istis proficit, ut sciant ea, quae ab hoc dicuntur, esse verissima. Deinde veni in regiones Syriae et Ciliciae. Eram autem ignotus facie Ecclesiis Judaequebatur nos aliquando, nunc praedicat fidem, quam aliquando expugnabat: et in me magnificabant Deum. Hoc dicit, quia cum Judaismum defenderet contra fidem, sicut et hi a quibus Galatae fuerant eversi; a Deo electus est, et doctus dissimulare a Judaismo, et novam Legem praedicare: ita ut gauderent in eo ex Judaeis credentes, quos pridem persequebatur, Deo agentes gratias, qui de persecutore fecit defensorem; ut perinde scirent Galatae circumventos se, ut sub nomine Christi Judaeos se profiterentur, circumcidentes carnem praeputii sui, cum Christi lex aliud imperet, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Q uia nec fr̃s eius inquit adhuc credebant
in eum. hic iacobus filius fuit ioseph. qui
ideo frater domini appellatus ẽ. quia et
ioseph pater eius etiam domini pater
nuncupatus est. Sic enim dicit maria
ad iħm in lucȩ eugłio. Quid fecisti nob̃
fili & enim et ego & patertuus mesti
& tristes querebamus te. & in eugłio io
hannis dicit philippus ad nathanahel
quem scripsit moyses in lege &e propħȩ.
nuenimus iħm a nazarcth filium ioseph.
Hoc ergo modo dictus est dominus frat̃
iacobi. et ceterorum & filius nuncu¬
pabatur ioseph. Quidam enim dueci in¬
sama hos ueros domini fr̃s de maria
natos imꝑia assertione contendunt.
cum ioseph non uerum patrem eius di¬
cant appellatum. Si entm hi ueri erant
sr̃s̃ eius. iosepherit uerus pater. Quiaqͥ
dixit patrem eus ioseph idem dixit &
frẽm eius iacobum &e ceteros. Que autẽ
scribo uobis ecce coram deo quoniam ñ
mentior. Quod ad commendationem eiꝰ

Expanded text:
Quia nec fratres ejus, inquit, adhuc credebant Quia nec fratres ejus, inquit, adhuc credebant in eum . Hic Jacobus filius fuit Joseph, qui ideo frater Domini appellatus est, quia et Joseph pater ejus, etiam Domini pater nuncupatus est. Sic enim dicit Maria ad Jesum in Lucae Evangelio. Quid fecistis nobis, fili? Ego et pater tuus moesti et tristes quaerebamus te . Et in Evangelio Joannis dicit Philippus ad Nathanael: Quem scripsit Moyses 214 in Lege, et prophetae, Invenimus Jesum a Nazareth, filium Joseph . Hoc ergo modo dictus est Dominus frater Jacobi et caeterorum, quo et filius nuncupabatur Joseph. Quidam enim ducti insania hos veros Domini fratres de Maria natos, impia assertione contendunt, cum Joseph non verum ejus patrem dicant appellatum. Si enim hi veri erant fratres ejus, et Joseph erit verus pater; quia qui dixit patrem ejus Joseph, idem dixit et fratres ejus Jacobum et caeteros. Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior. Quo ad commendationem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
pud illum dieb xu. Dignum fuit ut
cuꝑet uidere petrum quia primus erat
inter apłos. cui delegauerat saluatorcu¬
ram eccłarum. Non utiq ut aliquid ab
eo disceret quia iam ab auctore didice¬
rat. a quo & ipse petrus fuerat instruc¬
tus. sed ꝓpter affectum apłatus. Et ut sci¬
ret petrus hanc illi datam licentiam ꝗͣ
ce ipse acceꝑat. Ueniens ergo ad eum hos¬
picio receptus est & apud eum mansit
dies quindecim quasi unanimus coapłs.
Hec ideo manifestat ut ostendat concordi¬
am secum apłis habuisse. Nec in aliquo
dissensisse. sicut susurrabant de eo ꝑsen¬
do apłi ut eum apud eccłas gentium de¬
formarent. &e sua mala simplicioribus
insererent dicentes. ea conuenire cum doc¬
trina apłorum maiorum. Iterum reuer¬
sus sum damascum alium autem apłoꝵ
iudi neminem. nisi iacobum frẽm dñi
Iacobum uidit ierosolimam quia illic erat
fuerat incredulus. Sicut dicit eugłista

Expanded text:
pud eum dies quindecim. Dignum fuit ut pud eum dies quindecim. Dignum fuit ut cuperet videre Petrum; quia primus erat inter apostolos, cui delegaverat Salvator curam Ecclesiarum: non utique ut aliquid ab eo disceret; quia jam ab auctore didicerat, a quo et ipse Petrus fuerat instructus: sed propter affectum apostolatus, et ut sciret Petrus hanc illi datam licentiam, quam et ipse acceperat. Veniens ergo ad eum, hospitio receptus est, et apud eum mansit dies quindecim, quasi unanimus coapostolus. Haec ideo manifestat, ut ostendat concordiam se cum apostolis habuisse, nec in aliquo dissensisse, sicut susurrabant de eo pseudoapostoli; ut eum apud Ecclesias gentium deformarent, et sua mala simplicioribus insererent, dicentes ea convenire cum doctrina apostolorum majorum. Iterum reversus sum Damascum, alium autem ex apostolis vidi neminem, nisi Jacobum fratrem Domini. Jacobum vidit Hierosolymae; quia illic erat ipse prius fuerat incredulus, sicut dicit Evangelista:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt boni. ita ce solent futuri bomi priꝰ
ẽẽ mali. Neq ueni ierosolimã ad p̃decessores meoᷤ
apłos. s abii in arabiã. & tt̃m reg̾ssus sum da¬
mascum. Non fuisse dic̃ necessitatem electũ
se ado pergendi ad p̃decessores suos apostolos
ut aliquid forte disceret ab eis. quia deus
ei reuelauit ꝑ filium suum quomodo do¬
ceret. Hoc idco loquitur ut ostendat nõ
aliud tenendum ẽẽ quam quod docet
nec hominibus credi sed deo a quo se
didicisse testatur. ac ꝑhoc eos qui illos
in legem induxerant eẽ falsos doctores
quia non adeo traditum erat quod doce¬
bant. Adamasco ergo in arabiam ꝓfec¬
tus est ad predicandum. ubi nullus
erat apłorum. ut ipse illic fundaret
eccłas. ne subrepentib pseudo apłis ui
daismus seminaretur. Et inde iterum
regressus est damascum. ut uisitaret
quib rudis predicauerat euglium gr̃ȩ
dci. Deide post annos tres ascendi ie¬
rosolimam uidere petrum & remansi a¬

Expanded text:
sunt boni; ita et solent futuri boni prius sunt boni; ita et solent futuri boni prius esse mali. Neque veni Hierosolymam ad praecessores meos apostolos, sed abii in Arabiam, et iterun regressus sum Damascum. Non fuisse dicit necessitate electum se a Deo pergendi ad praecessores suos apostolos, ut aliquid forte disceret ab eis; quia Deus ei revelavit per Filium suum quomodo doceret. Hoc ideo loquitur, ut ostendat non aliud tenendum esse, quam quod docet: nec hominibus credi, sed Deo, a quo se didicisse testatur; ac per hoc eos, qui illos in Legem induxerant, esse doctores falsos; quia non a Deo traditum erat, quod docebant. A Damasco ergo in Arabiam profectus est, ad praedicandum, ubi nullus erat apostolorum; ut ipse illic fundaret Ecclesias ne subrepentibus pseudoapostolis, Judaismus seminaretur. Et inde iterum regressus est Damascum, ut visitaret quibus rudis praedicaverat Evangelium gratiae Dei. Deinde post annos tres ascendi Hierosolymam videre Petrum, et mansi a
Abbreviated transcription (Latin):
ei deẽẽ placuit ei uocare illum ad suã
gr̃am. sciens iam idoneum hunc eẽ ad
predicandum eugłium filii eius gentib.
quia si in re minima tam uelox & fidꝰ
erat audacia conscientiȩ non adulatio¬
ne cuiusquam quantomagis inpredi¬
cando dono dei futurus eẽt constantior
spe promissi premii. Prescientia ergo
dei segregatus ẽ de itero matris suȩ idẽ
antequam nasceretur uel statim natum
scͥit ds̃ futurum bonum. sicut dicit ad
ieremiam ꝓpħam. Priusquam te forma¬
rem inutero noui te ce cetera. Ita ce apłi
paulum sciens quid eẽt futurus p̃uenit
eum ut antequam conuerteretur uoca¬
ret eum quia erat necessaruis. Deniq
statim suscepit dispensationem domi dĩ
omii postposita cira carnali. Nec enum
consilium cuiusquam petuit aut ad aliq̃
retulit quid ẽẽt acturus. sed protinus
predicauit xp̃m quia hic est filius dĩ
am sicut futuri mali frequenter ante

Expanded text:
ei deesse, placuit ei vocare illum ad gratiam ei deesse, placuit ei vocare illum ad gratiam suam, sciens jam idoneum hunc esse ad praedicandum Evangelium Filii ejus in gentibus; quia si in re minima tam velox et fidus erat audacia conscientiae, non adulatione cujusquam; quanto magis in praedicando dono Dei futurus esset constantior spe promissi praemii? Praescientia ergo Dei segregatus est de utero matris suae, id est, antequam nasceretur, vel statim natum scivit Deus futurum bonum, sicut dicit ad Hieremiam prophetam: Priusquam te formarem in utero, novi te, etc. : ita et apostolum Paulum, sciens quis esset futurus, praevenit eum; ut antequam converteretur, vocaret eum, quia erat necessarius. Denique statim suscepit dispensationem doni Dei, omni postposita cura carnali; nec enim consilium cujusquam petiit, aut ad aliquem retulit quid esset acturus: sed protinus praedicavit Christum, quia hic est Filius Dei. Nam sicut futuri mali frequenter ante
Abbreviated transcription (Latin):
nulli homini pasceret fidei federa asse¬
cuto. sed cum reuelationem dei laborem
hunc ianem eẽ didicisset & magis con¬
trarium destitisse ab eo. & se fidei gratiȩ
subdidisse ut profectus ei eẽt apud dm̃
Si ergo hic qui isrłita est & qui dignitate
doctoris erat fultus apud iudeos eruditus
a gamalielo uiro prudentissimo locũ
habens cum optunis uita hominibus
reliquit legem. quantomagis hi qui
extra legem erant legi se subicere non de¬
buerant. Et si hic gaudet exisse se de sub
iugo seruitutis quidẽ ut libertatem suam
Sobligauerint uinculis legis: Cum autem
placuit ei qui me segregauit de utero
matris meȩ ce uocauit per grãm suam
reuelare filium suum in me ut eugłira¬
rem eum gentibus. continuo non acqui¬
eui carni &e sanguini. Cum in lege ha¬
beret fiduciam inscus iam tempus legi
seruandȩ non eẽ & omni auiditate con¬
tenderet putans dei se uoluntate hoc a¬

Expanded text:
nulli hominum parceret fidei foedera assenulli hominum parceret fidei foedera assecuto. Sed cum Dei revelatione laborem hunc 213 inanem esse didicisset, et magis contrarium; destitisse ab eo, et se fidei gratiae subdidisse; ut profectus ei esset apud Deum, memorat. Si ergo hic qui Israelita est, et qui dignitate doctoris fultus erat apud Judaeos, eruditus a Gamaliele, viro prudentissimo, locum habens cum optimis vita hominibus, reliquit Legem; quanto magis ii, qui extra Legem erant, Legi se subjicere non debuerant? Et si hic gaudet exisse se de sub jugo servitutis, quid est ut libertatem suam obligaverint vinculis Legis? Cum autem placuit ei, qui me segregavit de utero matris meae, et vocavit per gratiam suam revelare Filium suum in me, ut evangelizarem eum in gentibus; continuo non acquievi carni et sanguini. Cum in Lege haberet fiduciam, inscius jam tempus Legis servandae non esse, et omni aviditate contenderet, putans Dei se voluntate hoc a
Abbreviated transcription (Latin):
dignitati. Audistis enim conuersatio¬
nem meam aliquando iniudaismo quia
suꝑ modum ꝑsequebar eccłam dĩ et ex¬
pugnabam eam ce ꝓficiebam in iudais¬
mo super multos coetaneos in genere
meo. habundantius ȩmulator existens
paternarum mearum traditionum.:
ropositum suum quo prus iuxta car¬
nem iugebat repugnans eccłe breuit᷑
memorat. sed ut famulus xp̃i eẽt hũc
se reliquisse: magis enim se deuotum
quam illos in uindicanda lege fuisse
designat. non tamen ꝓpter hominum
fauorem. sed hoc putans utile apud
derim. Pignorantiam enĩcũ humanita¬
ti placeret dõse seruire putabat liberam
habens conscientiam. Nec sciebat enim
iam tempus asserende legis non eẽ. doc¬
trinam secutus patrum. iuideris. aut in
errore aut in maliuolentia constitutoꝵ
omni industria aut feruore mentis id
agebat ut ceteris coequalibus sͥ ȩmu¬
latione legis prestantior uideretur.
Sic insaniens contra disciplinam xp̃i ut

Expanded text:
dignitati. Audistis enim conversatiodignitati. Audistis enim conversationem meam aliquando in Judaismo, quia supra modum persequebar Ecclesiam Dei, et expugnabam eam, et proficiebam in Judaismo super multos coaetaneos meos in genere meo, abundantius aemulator exsistens paternarum mearum traditionum. Propositum suum, quo prius juxta carnem vigebat, repugnans Ecclesiae, breviter memorat: sed ut famulus Christi esset, hoc se reliquisse dicit. Magis enim se devotum, quam illos in vindicando Legem fuisse designat; non tamen propter hominum favorem, sed hoc putans utile apud Deum. Per ignorantiam enim, cum humanitati placeret, Deo se servire putabat, liberam habens conscientiam; nesciebat enim jam tempus asserendae Legis non esse, doctrinam secutus patrum, aut in errore, aut in malevolentia constitutorum; et omni industria et fervore mentis id agebat, ut caeteris coaequalibus sibi aemulatione Legis praestantior videretur, sic insaniens contra disciplinam Christi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
legis. Manifesta ratione circumuendo ᷤᷤ
eos ostendit ut seruarent legem in qua
nemo iustificatur apud dm̃. Quippe cũ
hi ipsi qui natura iuidei sunt uolentes
iustificari relicta lege confugiant ad
iustificatum dic̃ ex oꝑib legis. Quic̃q
enim iusti s̃. ex fide iustificati s̃. sicut
abraham & isaac & iacob uł ceteri scĩ.

Expanded text:
Legis. Manifesta ratione circumventos eos ostendit, ut servarent Legem; in qua nemo justificatur apud Deum; quippe cum hi ipsi qui natura Judaei sunt, volentes justificari, relicta Lege, confugiant ad justificatum dicit ex operibus Legis; quicumque enim justi sunt, 218 et fide justificati sunt, sicut Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
in securitate positi labori se subiacuer̃
inani. Tale ẽ si nauta insanus stans un
portu de tempestate securus laxet na¬
uem in altum ut ꝑturbetur diuersis
ꝓcellis. Ita & hi ꝑ stulticiam subiecerunt
se ut dolores paterentur pudoris defecti
spe predicata. In aliud ergo eugłium uo¬
cati fuerant quam qd hi predicabant qͥ
eos subuerterant non tam̃ aliud ab eo qd
apłi annuntiabant qđ hi pseudo apli ali¬
ud ẽẽ asserebant ad inuidiã apłi qui eos
ĩstruxerat. Et ut galathas ꝑhanc falla¬
ciam circumuenirent necesse erat ut eu¬
głium apłi aliud ẽẽ dieerent quã qđ
ratio saluatoris docebat. Hoc autem eẽ
uerum quod ab eis cum legis ueteris cõ¬
cordia predicabatur. Hi sunt qui questi¬
ones fecerunt paulo & barnabe de hac
re sicut continecur in accib apłorum.
sti enim docebant ex gentib credentes
quia nͥ circumcidẽntur more moysi ce
uidaizarent salui ẽe ñ possent. Nisi ali¬

Expanded text:
in securitate positi, labori se subjecerunt in securitate positi, labori se subjecerunt inani. Tale est, si nauta insanus stans in portu, de tempestate securus, laxet navim in altum; ut perturbetur diversis procellis: ita et hi per stultitiam subjecerunt se; ut dolores paterentur pudoris desecti,spe praedicata. In aliud ergo evangelium vocati fuerant, quam quod hi praedicabant, qui eos subverterant; non tamen aliud ab eo, quod apostoli annuntiabant, quod hi pseudoapostoli aliud esse asserebant ad invidiam Apostoli, qui eos instruxerat. Et ut Galatas per hanc fallaciam circumvenirent, necesse erat ut Evangelium Apostoli aliud esse dicerent, quam quod ratio Salvatoris docebat: hoc autem esse verum, quod ab eis cum legis veteris concordia praedicabatur. Hi sunt qui quaestiones fecerunt Paulo et Barnabae de hac re, sicut continetur in Actibus apostolorum ; isti enim docebant ex gentibus credentes quia nisi circumciderentur more Moysis, et judaizarent, salvi esse non possent. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
a credentib debita honorificentia non
reseruatur. Scđm uoluntatem dĩ patris
cui ẽ gła in scła scłorum ameii. Ut fir¬
mum sit & plenum auctoritate qđ dicit
quia xp̃c nos libauit addit qr istud patͥs
fecit cum uoluntate. Miror qđ sic tam cito
transferimini ab eo qui uocauit uos iN¬
nuncium ẽ. ac ꝑhoc & lex uetus eugłi
ẽ excepta lege factorum. S hoc potuis
in quo qđ ꝓmissum ẽ solutum ẽ ꝑ quod
peccatores ad indulgentiam c̃tiocantur.
Mirari gͦ ideo se dicit quia de optimo et
marimo beneficio decidentes mancipa¬
runt se legi factorum ut ꝑderent quod
fuerant consecuti. ut de acceptabili li¬
bertate ruerent in seruitutem cito eusi.
cum mos sit ut paulatim aliqiis transe
at de malo ad bonum. Hi añt de bono
facile transducti s̃ ad oꝑa carnis quȩ s̃
grauia. Raro enim contingit ut quis
de leticia confugiat ad exitia. Ac ꝑhoc
ammiratur hebitudinem illoꝵ qui

Expanded text:
a credentibus debita honorificentia non a credentibus debita honorificentia non reservatur. Secundum voluntatem Dei et Patriscui gloria in saecula saeculorum. Amen. Ut firmum sit et plenum auctoritate, quod dicit quia Christus nos liberavit; addit quia istud Patris fecerit cum voluntate. Miror quod sic tam cito transferimini ab eo, qui vocavit vos nuntium est, ac per hoc et lex vetus Evangelium est excepta Lege factorum: sed hoc potius in quo, quod promissum est, solutum est, per quod peccatores ad indulgentiam convocantur. Mirari ergo ideo se dicit, quia de optimo et maximo beneficio decidentes, manciparunt se Legi factorum; ut perderent quod fuerant consecuti, ut de accepta libertate ruerent in servitutem, cito eversi: cum mos sit ut paulatim aliquis de malo transeat ad bonum, hi autem de bono facile traducti sunt ad opera carnis, quae sunt gravia. Raro enim contingit, ut quis de laetitia confugiat ad exitia: ac per hoc admiratur hebetudinem illorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ futura data sit. nob̃ tam̃ peccantib
conuersa ẽ ut fieret inimica. Ecęꝑit
occidere non uiuificare. xp̃c aũt donãs
delicta non solum uiuificauit nos. sed
& sͥ sociauit ut filii dĩ uocemur factiꝑ
sub lege: Hoc est post acceptam lib̃ta¬
tem uelle seruire ut ereptus gladio in¬
memor beneficii denuose uendat la¬
nistȩ. Accusator ẽ enim emptoris qui
relicto rursus ad priorem dñm redit.
Ut libaret nos de p̃senti scło maligno.¬
oc dicit quia ideo morti se concessit dñs
ut nos ab errore scłi libaret. idẽ ut ab
intelligentia hurus scłi quod curriculis
senescente ȩtate deuergit in fincm alieni
facti futuri scłi qđ̃ occasum nescit parti¬
cipes si mus in sensu unius dĩ. Presentis
enum scłi hec est malignitas. qr ñ reddit
congruam reuerentiam creatori deo. et
restauratori xp̃o dum multos sͥ confin¬
git deos error humanus. aut dum xp̃o

Expanded text:
profutura data sit, nobis tamen peccantibus profutura data sit, nobis tamen peccantibus conversa est, ut fieret inimica; et coepit occidere, non vivificare. Christus autem donans delicta, non solum vivificavit nos, sed et sibi sociavit; ut filii Dei vocemur facti per sub Lege, hoc est, post acceptam libertatem velle servire; ut ereptus gladio immemor beneficii denuo se vendat lanistae? Accusator est enim emptoris, qui relicto eo, rursum ad priorem dominum redit. Ut liberaret nos de praesenti saeculo maligno.oc dicit, quia ideo morti concessit se Dominus, ut nos ab errore saeculi liberaret, id est, ut ab intelligentia hujus saeculi, quod curriculis senescente aetate devergit in finem, alieni facti, futuri saeculi quod occasum nescit, participes simus in sensu unius Dei. Praesentis enim saeculi haec est malignitas, quia non reddit congruam reverentiam creatori Deo, et restauratori Christo; dum multos sibi deos confingit error humanus, aut dum Christo
Abbreviated transcription (Latin):
iorem qr eum dm̃ nr̃m appellat. quia
non erit uerus ds̃ pater nisi &e dñs sit. neq
uerus dominus filius. nisi & ds̃ sit. Si gͦ
una gr̃a patris & filii erga nos est. quid
ẽ inquit ut de filio minu sentientes
legem illi equetis. ut partu xp̃o par¬
tim legi seruiatis: Cum legeritis dñm
lia abeis domino irrogetur cum cõꝑant
dominum famulȩ. qui dedit semet iꝑ
se ut pro nob̃ pateretur. ut nos istifica¬
ret quos lex reos tenebat ut eruti a lege
per fidem xp̃i iam non peccatores eẽmꝰ
s iustificati scda natiuitate filii dĩ appel¬
lati. Cum enim iniquos in cõditione dia¬
boli genus hominum teneretur saluator
obtulit se uolenti diabło ut illudens eũ
potestate uirtutis suȩ. Acciꝑe enum uo.¬
luit quem detinere ñ potuit. Auferret
ei que malo iure tenebat obnoxia. expo¬
liatis itaq: inferis tropheum animaꝵ
ꝑtulit ad patrem ex quo s̃ omia. qd̃
lex utiq facere non potuit quamquã

Expanded text:
jorem, quia eum Deum nostrum appellat; quia jorem, quia eum Deum nostrum appellat; quia non erit verus Deus Pater, nisi et Dominus sit: neque verus Dominus Filius, nisi et Deus sit. Si ergo una gratia Patris et Filii erga nos est, quid est, inquit, ut de Filio minus sentientes, Legem illi aequetis, ut partim Christo, partim Legi serviatis, cum legeritis Dominlia ab eis Domino irrogetur, quando comparant Dominum famulae. Qui dedit semetipsuse, ut pro nobis pateretur, ut nos justificaret, quos Lex reos tenebat; ut eruti a Lege per fidem Christi, jam non peccatores essemus; sed justificati secunda nativitate, filii Dei appellati. Cum enim in ditione diaboli genus hominum 211 teneretur, Salvator obtulit se volenti diabolo; ut illudens eum potestate virtutis suae accipere enim voluit, quem detinere non potuit auferret ei, quae malo jure tenebat obnoxia. Exspoliatis itaque inferis, tropaeum animarum pertulit ad Patrem, ex quo sunt omnia; quod Lex utique facere non potuit. Quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
deatur. & fotinus impietate quadam
dm̃ negare quem se ipsum amortuis exci¬
tasse fatetur. Legit enim dixisse dñm. Sol¬
uite templum hoc & ego tribus dieb exci¬
tabo illud. Hoc autem dicebat de templo
corpr̃is sui. Igitur ipse excitans se a mor
Et nichilominus tamen apatre suo dr̃
excitatus ꝓpterea quod omnis uirtus fi¬
lii de patre est ut gesta fili facta sint pa¬
get ad causam ut ceteros qui secum erãt
om̃s cominotos aduersus eos ostendet.
quamuis sufficeret auctoritas euis nec
posset refutari. tam̃ ut grauet factũ
illorum quo a prima fide destiterant.
muldos secum accensos ad errorẽ illoꝵ
arguendum designat. Facile enim po¬
terit quis intelligere errare se si amltis
se uideat reprehendi. Gr̃a uobis & pax
adeo patre nr̃o & domino iħu xp̃o.
triusq beneficio tam patris quã filii
genus hominum subleuatum ostendit
nec minorem filium significat. cum
eum dñm nr̃m uocat. Neq patrem ma¬

Expanded text:
deatur: et Photinus impietate quadam deatur: et Photinus impietate quadam Deum negare, quem se ipsum a mortuis excitasse fatetur. Legit enim dixisse Dominum: Solvite templum hoc, et ego tribus diebus excitabo illud. Hoc autem dicebat de templo corporis sui . Igitur ipse excitans se a mortet nihilominus tamen a Patre suo dicitur excitatus, propterea quod omnis virtus Filii de Patre est; ut gesta Filii facta sint Paget ad causam; ut caeteros qui secum erant, omnes commotos adversus eos ostenderet. Quamvis sufficeret auctoritas ejus, ne posset refutari; tamen ut gravet factum illorum, quo a prima a fide destiterant, multos secum accensos ad errorem illorum arguendum designat. Facile enim poterit quis intelligere errare se, si a multis se videat reprehendi. Gratia vobis et pax a Deo Patre nostro, et Domino Jesu Christo. Utriusque beneficio tam Patris, quam Filii genus hominum sublevatum ostendit. Nec minorem Filium significat, cum eum Dominum nostrum vocat: neque Patrem ma
Abbreviated transcription (Latin):
patrem qui suscitauit
eum a mortuis. Apł̃m
se non ab hominibus
electum & missum ad predicandum
testatur. sicut erant quidam qui electi
ab aplis mittebantur ad eccłas roboran¬
das. Neq sicut alii qui a iudeis mitte¬
bantur ad disturbandas eccłas qͦs ꝑseu¬
do apłos uocat.S a filio dei missum se
quem in hac causa iccirco hominem ne¬
gare iudecur. quia p̃cepta quasi deus
dedit. non quasi homo. & quem elegit
duimo iudicic elegit. ꝑ quod idoneum
et firmum se predicatorem significat.
Q uia multo utiq melior est quem ds̃ ele¬
git ꝗͣ quẽ homo. Neq inquit ꝑhomi¬
nem sicut arbitrabantur de xp̃o qui hos
Quod statim aꝑit cum dicit. E deum
patrem qui suscitatit eum a mortius.
oc dicto duas hereses dampnauit. et
manichei &e fotini. Quia manicheus
xp̃m hominem negat. & non negat cru
dit. Et tamen ipsum se hoc ẽ corpus su¬
um excitasse a mortiuis negare ñ audet
ut manicheus cum crucifixum non ne¬
gat. stulte cum hominem non fateri ui¬

Expanded text:
Patrem, qui suscitavit eum a mortuis. Apostolum se non ab hominibus electum, et missum ad praedicandum testatur, sicut erant quidam, 210 qui electi ab apostolis mittebantur ad Ecclesias roborandas; neque sicut alii, qui a Judaeis mittebantur ad disturbandas Ecclesias, quos pseudoapostolos vocat: sed a Filio Dei missum se, quem in hac causa idcirco hominem negare videtur; quia praecepta quasi Deus dedit, non quasi homo et quem elegit, divino judicio elegit. Per quod idoneum et firmum se praedicatorem significat; quia multo utique melior est, quem Deus elegit, quam quem homo. Neque, inquit, per hominem, sicut arbitrabantur de Christo, qui hos Quod statim aperit, cum dicit: Et Deum Patrem, qui suscitavit eum a mortuis. Hoc dicto, duas haereses damnavit, et Manichaei, et Photini; quia Manichaeus Christum hominem negat, et non negat crucdit; et tamen ipsum se, hoc est, corpus suum excitasse a mortuis negare non audet: ut Manichaeus cum crucifixum non negat, stulte eum hominem non fateri vi
Abbreviated transcription (Latin):
habemus in xp̃o iħu. ut nos in serui¬
Itutem subicerent ad horam cessimus
subiectioni ut ueritas eugłii ꝑmane¬
Sat apud uos. Titum quia grecus erat
sicut galathe negat circumcisum.:
Quo dicto hos arguit qui paterentur
se circumcidi cum eẽnt greci: sed nefor¬
te opponeretur ei quia ipse circumci¬
derat timotheum. Nunc causas expo¬
nit cur fecerat quod faciendum nega¬
bat dicens. ꝓpter subintroductos autẽ
falsos fr̃s qui subintrauerunt expoli¬
are libertatem nr̃am quam habemus

Expanded text:
 ut nos in servitutem subjicerent, ad horam cessimus subjectioni; ut veritas Evangelii permaneat apud vos. Titum, quia Graecus erat sicut Galatae, negat circumcisum. Quo dicto, hos arguit, qui paterentur se circumcidi, cum essent Graeci. Sed ne forte opponeretur ei, quia ipse circumciderat Timotheum; nunc causas exponit cur fecerit, quod faciendum negabat, dicens: Propter subintroductos autem falsos fratres, qui subintraverunt explorare libertatem nostram, quam
Abbreviated transcription (Latin):
rationem apud dm̃. Apparet autẽ quia
inmagna confidentia erant ad dm̃. q̃m
ne amitterent instantissime eos hortat᷑.
facilius enim integra conseruant᷑. quan
amissa recuꝑentur. Nichil enim uobis
necessarium ẽ. nisi ut stetis firmiter

Expanded text:
rationem apud Deum. Apparet autem quia rationem apud Deum. Apparet autem quia in magna confidentia erant ad Deum, quam ne amitterent, instantissime eos hortatur; facilius enim integra conservantur quam amissa recuperentur. Nihil enim vobis necessarium est, nisi ut stetis firmiter
Abbreviated transcription (Latin):
cile coptatur ⁊ non simplicit̾ dixit. obꝑ¬
briis s etiam augnientum fȩcit dicens.
exprobatur constristat᷑ quide s multo
amplius cum coram hominib ⁊ rapinã
bonorum tuorum cum gaudio suscepistis.
Mirabiliter laudat eos infide. quia si fi¬
dem non haberent meliora recepisse pro
hac substantia arepta non cum gaudio
suscepissent rapiam eius. Fromide subiam¬
git fidutiam fidei. Cognoscentes inquit
habere ineliorem ⁊ manentem substantiã
quasi diceret ur̃as futuras diuitias susti¬
mustis cum gaudio quod nec dum appa¬
ret quasi presens apparet cernebatis.
hoc enim cotum apłicum ẽ. opus et dig¬
num illis fortib animab ut flagellis
gauderent. sicut in actibus apłorumle¬
gitur. Euntes audem a concilio gaudẽ¬
tes quia digni habebantur ꝓnomine
ihũ. contumeliam pati. Cognosces inqͥt
uos meliorem habere ⁊ manentem sub¬
stantiam. pro ut diceret firmam⁊ sub
dicit. Nolite itaq amictere confidenti
amur̃am quȩ grandem habet remune¬

Expanded text:
 captivatur. Et non simpliciter dixit opprobriis, sed etiam augmentum fecit, dicens, exprobratur, contristatur quidem; sed multo amplius cum coram omnibus. » Et rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis. Mirabiliter laudat eos in fide; quia si fidem non haberent, meliora recepisse pro hac substantia abrepta, non cum gaudio suscepissent rapinam ejus. Proinde subjungit fiduciam fidei. Cognoscentes, inquit, vos habere meliorem et manentem substantiam. Quasi diceret: Vestras futuras videntes divitias sustinuistis cum gaudio. Quod necdum apparet, quasi praesens appareret, cernebatis. « Hoc enim totum apostolicum est opus, et dignum illis fortibus animabus, ut flagellis gauderent, sicut in Actibus apostolorum legitur: Euntes autem a concilio, gaudentes quia digni habebantur pro nomine Jesu contumeliam pati . Cognoscentes, inquit, vos meliorem habere et manentem substantiam; prout diceret, firmam, et dicit: Nolite itaque amittere confidentiam vestram, quae grandem habet remune
Abbreviated transcription (Latin):
rsi eẽt illa lex. si duo tiel tres. sicut ule
disposuit testificant᷑. suꝑ eum confe¬
stim udices popłi udicant. eum ad
mortem. si legi contraritis fuit. aut in¬
obediens. et si hoc ita est. inued̾ lege
ubi lex moysi irritam facit. quanto
magis inquit apłs putatis deteriora

Expanded text:
ysi esset illa lex. Si duo vel tres, sicut ille ysi esset illa lex. Si duo vel tres, sicut ille disposuit, testificantur super eum, confestim judices populi judicant eum ad mortem, si legi contrarius fuit aut inobediens. Et si hoc ita est in veteri lege, ubi lex Moysi irrita fit. Quanto magis, inquit Apostolus, putatis deteriora
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fit ꝑpęnitentiam. neq repellit et
deicit per desꝑationem delinquentẽ.
non entm ita ẽ. inimicus salutis nr̃ȩ.
sed quid scdm̃ nanq exclusit. lauacrũ
baptism. Non enim dix̃. non est ultra.
pęuitentia neq dixit ultra non ẽ. remis¬
sio. sed hostia inquit. ultra non ẽ. hoc
est crux scda. ultra non ẽ. Unam naq
perfecit imperpetuum eos qui scĩficã¬
tut non sicut iudaice cautos nos uolens
efficere nec ultra uel xꝑi crucem uel
hostias uidaicas expectemtis ꝓpeccatis
⁊ quicumq pęnitentia medicamentũ
neglererit. ignis emulatio deuoret eũ
quaꝓpter uinis quisq ad pęnitentiam
dum tempus habet medicamentũ.
confugit ne igni tradatur. gtͥno. Irri¬
tam quis faciens legem moysi sine ul¬
lamiseratione duob tił trib testib mo¬
ritur. Terrorem enim incutit. xꝑian.
ne miseratione inquit ulnulla sit
uenia. nulla sit miscđia. quam qͣm mo¬

Expanded text:
quae fit per poenitentiam; neque repellit et quae fit per poenitentiam; neque repellit et dejicit per desperationem delinquentem; non enim ita est inimicus salutis nostrae. Sed quid? Secundum namque exclusit lavacrum baptismi. Non enim dixit: Non est ultra poenitentia; neque dixit: Ultra non est remissio: sed hostia, inquit, ultra non est, hoc est, crux secunda ultra non est. Una namque perfecit in perpetuum eos, qui sanctificantur, non sicut Judaicae. Cautos nos volens efficere, ne ultra vel crucem Christi, vel hostias judaicas exspectemus pro peccatis. » Et quicunque poenitentiae medicamentum neglexerit, ignis aemulatio devoret eum. Quapropter unusquisque ad poenitentiae, dum tempus habet, medicamentum confugiat, ne igni tradatur aeterno. Irritam quis faciens legem Moysi sine ulla miseratione duobus vel tribus testibus moritur. Terrorem enim incutit Christiane miseratione, inquit, ut nulla sit venia, nulla sit misericordia, quanquam Mo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpitus est nobis salus nr̃a quamqͣm
credimus. tempus enim adbreuiatũ¬
ẽ uoluntati enim peccantib nobis
post acceptam noticiam ueritatis iã
non telinquitur hostia ꝓpeccatis. spõ¬
ce nanq peccantib nobis postquam
accepimus ueritatis agnitionem ultͣ
non relinquit᷑. hostia pro peccatis. sicut
inueteri lege donatum fuit. hostias of¬
ferre sepius ꝓ pecc̃o. Neque enim xꝑc
ipse iterum immolandus ẽ. propecca¬
tis nris. Hoc cuim semel factus ẽ.⁊ sco
non est opus. sed mauis opus ẽ. post
acceptam grãm ꝑmanere infide ⁊ ue¬
ritate bonorum oꝑum. mundatus es
liberes acriminib factus es filius dei.
si ad primum uomitũ reusus fueris
aliud te expectat uidicium. nisi ꝑ pe¬
nitentiam renouatus fueris. Ideo sub¬
sequenter ait. Terribilis autẽ quedã
expectatio udicii ⁊ ignis emulatio q̃
cum sumptura ẽ aduersarios. In hocñ
pęnitentiam exclusit. neq ꝓpitiationẽ

Expanded text:
propius est nostra salus, quam propius est nostra salus, quam credidimus : tempus enim abbreviatubis, post acceptam notitiam veritatis, jam non relinquitur pro peccatis hostia. Sponte namque peccantibus nobis, postquam accepimus veritatis agnitionem, ultra non relinquitur hostia pro peccatis, sicut in veteri lege donatum fuit hostias offerre saepius pro peccato. Neque enim Christus ipse iterum immolandus est pro peccatis nostris; hoc enim semel factus est, et secundo non est opus; sed magis opus est post acceptam gratiam permanere in fide et veritate bonorum operum. « Mundatus es, liber es a criminibus, factus es Filius Dei. Si ad primum vomitum reversus fueris, aliud te exspectat judicium, » nisi per poenitentiam renovatus fueris. Ideo subsequenter ait: Terribilis autem quaedam exspectatio judicii, et ignis aemulatio, quae consumptura est adversarios. « In hoc non poenitentiam exclusit, neque propitiationem,
Abbreviated transcription (Latin):
rum oꝑtim ñ deserentes collectionẽ nr̃am
sicut ẽ. consuetudinis quibdam. Quid
ẽ. intelligamus inuicem si uirtute credi
ut diligamus ⁊ diligam᷑. Exdilectione
qui ppebona oꝑa fiunt. Magnum quip¬
pe bonum ẽ. congregatio ipsa nanq ca¬
ritate oꝑatur feruientiorem ⁊ exea cunc̾¬
ta bona oꝑa generant᷑. Nichil nanq bo¬
numẽ. qđ non ꝑ caritatem fit. Istam gͥ
confiriemꝰ intucẽ. quia plenitudo le¬
gis caritas ẽ. Non enim laborib opus
habemius ut sudorib dilexerimus in¬
uicem spontanea nobis uia ꝓst̾nitur
ducens ad uirtutẽ ⁊ ad clestia. sicut est
consuetudinis qtib dam in hoc loco ñ
solum admonuit sed etiam culpauit
et cerruit unitatem caritatis. scinden¬
ces sed consolantes et cantomagis quan¬
to uideritis appropinquantem diem.
quem diem designat nisi diem uudicũ
in quo singłorum mirita. examinan¬
enim alio loco dñs prope ẽ. nichil sol¬
liciti sitis. id est de terrenis et item tẽ

Expanded text:
deserentes collectionem nostram sicut est consuetudinis quibusdam. Quid est, intelligamus invicem? Si virtute creditut diligamus et diligamur; ex dilectione quippe bona opera fiunt. Magnum quippe bonum est congregatio: ipsa namque charitatem operatur frequentiorem, et ex ea cuncta bona opera generantur. Nihil quippe bonum est, quod non per charitatem fit. Istam igitur confirmemus invicem, quia plenitudo legis charitas est . Non enim laboribus opus habemus aut sudoribus: si dilexerimus invicem, spontanea nobis via sternitur ducens ad virtutem et ad coelestia. » Sicut est consuetudinis quibusdam. In hoc loco non solum admonuit, sed etiam culpavit et terruit unitatem charitatis scindentes. Sed consolantes, et tanto magis, quanto videritis appropinquantem diem. Quem diem designat, nisi diem judicii, in quo singulorum merita examinanenim alio loco: Dominus prope est, nihil solliciti sitis , id est, de terrenis. Et item: Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hic nimietatẽ pocentiȩ sig̾cat. Nondi¬
xit subiciant᷑ s ut ponantur sub pedi¬
b eius. Non igitur efficiamur exnum̃o
mimicoꝵ. Non enĩ soli mimici qui infi¬
deles sunnt. s z̃ qui uita ininunda pleni
sunt: prudentia aut̃ carnis inimica
tut insempit̾num: scĩficatos. Contestat᷑

Expanded text:
« Et hic nimietatem potentiae significat; non di« Et hic nimietatem potentiae significat; non dixit, subjiciantur; sed ut ponantur sub pedibus ejus. Non igitur efficiamur ex numero inimicorum. Non enim soli inimici, qui infideles, sunt; sed etiam qui vita immunda pleni sunt. Prudentia autem carnis inimica vit in sempiternum sanctificatos. Contestatur
Abbreviated transcription (Latin):
ad indegram mundationẽ s formã magis
eas eẽ.⁊ multo minus habere. s quia occ᷑¬
rebat ei adhuc. id ẽ. si forme erant quomͦ
ueritate ueniente. ñ cessauerunt neq dis¬
cesserunt: s adhuc celebrant᷑. Adhuc
neq uelut forme. ñ enĩ eas acceptabiles
xꝑo hoc dicit᷑. Et quid mirum siñc ñ
est uoluntas dei insanguine hircoꝵ ⁊
noluisti. tunc dixi ecce uenio. Inquauo¬
luntate salui facti sumus. quomͦ salui
facti sumꝰ. id est ꝑ oblationẽ corꝑis iħu
semel. Et omĩs quidẽ sacerdos presto ẽ.
cotidie ministrans. ministrare aut̃ fa¬
muloꝵ ẽ. sedere nero dñorum. iuide ⁊ dic
sedet ad dexteram dei. qua ꝓpt̾ unam of¬
ferens hostiam. quȩ saluare pot̾ inꝑpe¬
tuum. sedet ad dexteram patris. De cȩt̾o
expectans donec ponantur immici eius.¬
sub scabellũ pedum eius. Qui sunt imi¬
mici eius. iudex scilicet ⁊om̃s infideles
qui indie iudiciĩ dampnandi st̃ab eo.

Expanded text:
ad integram mundationem, sed formam magis ad integram mundationem, sed formam magis eas esse, et multo minus habere: sed quia occurrebat ei adhuc, id est, si formae erant, quomodo veritate veniente non cessaverunt, neque discesserunt, sed adhuc celebrantur? Adhucneque velut formae; non enim eas acceptabiles Christo hoc dicitur. Et quid mirum si nunc non est voluntas Dei in sanguine hircorum et noluisti, tunc dixi: Ecce venio; in qua voluntate salvi facti sumus. Quomodo salvi facti sumus? Id est, per oblationem corporis Jesu semel. Et omnis quidem sacerdos praesto est quotidie ministrans. Ministrare autem famulorum est; sedere vero dominorum; unde et dicit: Sedet ad dexteram Dei. Quapropter unam offerens hostiam, quae salvare potest in perpetuum, sedet ad dexteram Patris, de caetero exspectans, donec ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus. Qui sunt inimici ejus? Judaei scilicet et omnes infideles, » qui in die judicii damnandi sunt ab eo.
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ. de me. ut faciam ds̃ meus uo¬
luntatem tuã. Hoc ẽ. quod in euangłio
dr᷑. Non ueni inquit facere uoluntatem
meam. s uoluntatẽ eiꝰ qui misit me. Au¬
fert pͥmum ut sequens statuat. id ẽ pͥmũ
testam̃tum qd̾ morsi datũ ẽ. in monte s¬
nai ut seq̃ns statuat. hoc ẽ eunangłiũ qd̾¬
uoluntate scĩficati sumus. ꝑ oblationem
corꝑis. xͥ iħ̃u. in semel hȩc oblatio. semel obla¬
ta ẽ. sed semꝑ potestis abluere omnes cre¬
dentes.⁊ om̃s optantes in ea mundari.
Ideo subiunxit ⁊ plenius exponens. idem
beatus paulus iurtutẽ huiꝰ hostiȩ. Et oĩs
quide sacerdos presto ẽ. cotidie inmistrans
et casdem sepe offerens hostias. quȩ nũquã
possunt auferre peccata. hic aut̃ unam
ꝓpeccatis offerens hostiam insempit̾num.
s ad dexteram dei. De cet̾o expectans donec
ponant᷑ inimici eius scabellum pedum eiꝰ.
Priores enim ostendit. inutiles ẽẽ hostias

Expanded text:
scriptum est de me, ut faciam Deus voscriptum est de me, ut faciam Deus voluntatem tuam. Hoc est, quod in Evangelio dicitur: Non veni, inquit, facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus, qui misit me . Aufert primum, ut sequens statuat. Id est, primum testamentum, quod Moysi datum est in monte Sinai. Ut sequens statuat; hoc est Evangelium qvoluntate sanctificati sumus per oblationem corporis Christi Jesu semel. Haec oblatio semel oblata est, sed semper potens est abluere omnes credentes et omnes optantes in ea mundari; ideo subjunxit, et plenius exponens idem beatus Paulus virtutem hujus hostiae: Et omnis quidem sacerdos praesto est, quotidie ministrans, et easdem saepe offerens hostias, quae nunquam possunt auferre peccata; hic autem unam pro peccatis offerens hostiam in sempiternum sedet ad dexteram Dei, de caetero exspectans, donec ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus. « Priores enim ostendit inutiles esse hostias
Abbreviated transcription (Latin):
stomatha pro peccato nolursti nec placita
sunt tͥ. quȩ scđm legem offerunt᷑. Tunc
ecce uenio ut faciam ds̃ meus uoluntatẽ
cuam. Ablata sunt signa et ꝓmittentia.
quia exibita ẽ ueritas ꝓmissa. Id̾o ait. Holo¬
caristomata ⁊ sacrificia nolusti. corpus aut̃
aptasti michi. hoc est peccatum humani ge¬
neris. legalia sacrificia non potuerunt ex¬
pirare. Corpus aut̃ abtasti michi. hoc est ex¬
ꝑsona dicit᷑. qui corpus suscepit nt̃ȩ morta¬
litatis ut pro nobis haberet quid offerret
Tuuc dixi ecce uenio. Dum tempus fuit ut
ablata eẽut signa ⁊ ueritas ꝓmissa uenurrt.
Tunc dixi ecce uenio. ablata hȩc illa obla¬
ta. hȩc impleta ubi sunt sacrificia iudeoꝵ:
ille qui figurabat᷑ illis sacrificus. de quo in
capite siue incapitulo libri scriptum ẽ. Cuiꝰ
libri: utiq psalcerii ubi dicit᷑. beatꝰ uir
qui ũ abiit inconsilio impioꝵ. ⁊ inuia pec
catorum ñ stetit: in cathedra pestilentiȩ
ñ sedit. s in lege dm̃ uoluntas eius. qui

Expanded text:
sti, nec placita sunt tibi quae secundum legem offeruntur. Tunc dixi: Ecce venio, ut faciam, Deus, voluntatem tuam. Ablata sunt signa promittentia, quia exhibita est veritas promissa. Ideo ait: Holocautomata et sacrificia noluisti, corpus autem aptasti mihi; hoc est, peccatum humani generis legalia sacrificia non potuerunt expiare; Corpus autem aptasti mihi. Hoc ex persona dixit ejus qui corpus suscepit nostrae mortalitatis, ut pro nobis haberet quid offerret. Tunc dixi: Ecce venio. Dum tempus fuit, ut ablata essent signa, et veritas promissa veniret, tunc dixi: Ecce venio. Illa ablata, haec impleta. Ubi sunt sacrificia Judaeorum? a venit ille qui figurabatur illis sacrificiis, de quo in capite, sive in capitulo libri scriptum est. Cujus libri? Utique Psalterii, ubi dicitur: Beatus vir qui non abcatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit, sed in lege Domini voluntas ejus . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc loco dicit. Baptisinum enĩ corꝑis
mundatio ñ ẽ. s anime. si fideles id ẽbap¬
tizato siue parentem. siue sui ipsa si ad
rationabilem ȩtatem ꝑueni̾t. t̾encamus
spei nt̃e confessionem indeclinabilẽ. fide¬
les ẽ enim qui repromisit. Nichil enim
scruteris nil rationis expectes fide opus
hñt. Hȩc omnia quia sine fide inpossibi¬
promissis nrĩs. que notimus. diabolo cõ¬

Expanded text:
in hoc loco dicit. Baptisma enim corporis in hoc loco dicit. Baptisma enim corporis mundatio non est, sed animae, » si fides adest baptizato, sive parentum, sive sui ipsa, si ad rationabilem aetatem pervenerit. Teneamus spei nostrae confessionem indeclinabilem, fidelis est enim, qui repromisit. « Nihil enim scruteris, nil rationis exspectes, fide opus habent haec omnia, » quia sine fide impossibiostris, quae vovimus. Diabolo con
Abbreviated transcription (Latin):
illam ⁊ dedicauit eam hac rõne qm ipse
cũ eium eleuatus ẽ. incęlum ct̃ apparue¬
runt cȩlestia. accędamis inquit cũ ue¬
ro corde ⁊ mplenirudine fiei asꝑsi corda
a conscientia mala ⁊ abluci corpus aqua
munda. Inquo accedamus scilicet fide
sꝑitali cultura inuerasci corde sine simu¬
latione insatisfactione fidei. quia nil ẽ
uisibile horum. neq sacerdos iam neq sa¬
crificium neq altare. ꝓpt̾ea inquit in
plenitudine fidei sic oportet credere quo
mͦ cercissimus. De uisibili et enim ⁊ ad¬
huc amplius. hic enĩ aliquando carnis
sensus errant inhis que uident᷑. Iilicaut̃
nequaquam. quia sꝑũ sꝑitalia percipimꝰ.
rñ licet hesitare de eis. ideo ait. aꝑsi corda
aconscientia mala. Ostendit quia ñ fides
sola. sed etiam uita cum uirtute quęrit᷑
quia fides sine oꝑib ociosa ẽ. Illi autẽ cor¬
ꝑa mundabunt conscientia ⁊ abluti in¬
quit aqua munda lauachrũ baptismatis.

Expanded text:
illam, et dedicavit eam hac rationeillam, et dedicavit eam hac rationecum enim elevatus est in excelsum, tunc apparuerunt coelestia. Accedamus cum vero corde in plenitudine fidei, aspersi corda a conscientia mala, et abluti corpus aqua munda. In quo accedamus, scilicet fide, spiritali cultura, veraci corde, sine simulatione, in satisfactione fidei, quia nihil est visibile horum, neque sacerdos jam, neque sacrificium, neque altare. Propterea, inquit, in plenitudine fidei sic oportet cmodo certi sumus de visibili. Etenim et adhuc amplius. Hic enim aliquando carnis sensus errant in his quae videntur, illic autem nequaquam: quia spiritu spiritalia percipimus, et non licet haesitare de eis. Ideo ait: Aspersi corda a conscientia mala. Ostendit quia non fides sola, sed etiam vita cum virtute quaeritur, quia fides sine operibus otiosa est: illi autem corpora mundabant, non conscientiam. Et abluti, inquit, aqua munda. Lavacrum baptismatis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rȩpmissionis. ⁊ multã differentiã. si
quidem fuerunt temꝑalia: hȩc autẽ ȩt̾na
illa quide ad oram parentia. hȩc itaq ꝑ¬
manentia. illa infirma hȩc ꝑfecta. illa for¬
ma. hȩc ueritas. Hoc autem testamentum
nouum hñs remissionem peccõrum. Illud
aut̾ nicħ huiusmodi. illud aut̃ manu fa¬
ctum. hoc autem ñ manu factum. illud
cum habebat. hoc autem sedentem qm̃
igit᷑ cum illa minora sunt. Hȩc autem
maiora. Habentes igit᷑ inquit fr̃s fiduti¬
am unde: sicut enim confusionẽ faci¬
unt peccata. sic fidutia remisio pecc̃oꝵ.
Et quotqł hereles effecti sumtis. ⁊ qđ can¬
ta dilectione fruimur inintroita inquit
scõrum. hic cęlum dix̃. ⁊ accessum ad sꝑi¬
calia quam dedicauut. hocẽ. quod cons¬
trixit ⁊ quam initiauit. Dedicatut quip¬
pedicit᷑ inicium utendi quã p̾parauit
inquit ⁊ ꝑ quam ipse ꝑrexit uiam nouã
nuluam. per uelamen inquit carnis suȩ
hȩc quippe caro primo penetrauit uiam

Expanded text:
 repromissionis, et multam differentiam, si quidem illa fuerunt temporalia, haec autem aeterna; illa quidem ad horam parentia, haec itaque permanentia; illa infirma, haec perfecta; illa formae, haec veritas; hoc autem testamentum novum, habens remissionem peccatorum, illud autem nihil hujusmodi; illud autem manu factum, hoc autem non manu factum; illud tem habebat, hoc autem sedentem. Quoniam igitur illa minora sunt, haec autem majora, habentes igitur, inquit, fratres fiduciam. Unde? Sicut enim confusionem faciunt peccata, sic fiduciam remissio peccatorum; et quod haeredes effecti sumus, et quod tanta dilectione fruimur. In introitu, inquit, sanctorum. Hic coelum dixit et accessum ad spiritalia. Quam dedicavit, hoc est, quam construxit, et quam initiavit. Dedicatio quippe dicitur initium utendi. Quam praeparavit, inquit, et per quam ipse perrexit, viam novam et vivam. Per velamen, inquit, carnis suae. Haec quippe caro primum penetravit viam
Abbreviated transcription (Latin):
nam magnũ certam̃ sustinuimus passio¬
num. Non dicit simplicit̾ certamen s ad¬
dicit magnum nec dixit temptationes
sed pugnam quod quide mult̾e laudis
inr̃arum predicatio laudum proxꝑi
nomine pati. Et in altero quidem obp¬
brus⁊ tribulationibus expectacłm facti.
In altero autem socii taliter conu̾santi¬
um effecti nam ⁊ iunctis conpassi estis.
modo minutatim per partes ꝓsequitur
laudes eorum dicens eos non solum ui¬
riliter sustinere. passiones ꝓxꝑo uerũ
etiam et iunctis compassus eos et̃ ad nũ¬

Expanded text:
nam, magnum certamen sustinuistis passionam, magnum certamen sustinuistis passionum. Non dicit simpliciter certamen, sed addidit, magnum. Nec dixit, tentationes, sed pugnam, quod quidem est multae laudis, et nostrarum praedicatio laudum » pro Christi nomine pati. Et in altero quidem opprobriis et tribulationibus spectaculum facti: in altero autem socii taliter conversantium effecti. Nam et vinctis compassi estis. Modo minutatim per partes prosequitur laudes eorum, dicens, eos non solum viriliter sustinere passiones pro Christo verum etiam et vinctis compassos eos esse annun